nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
HAVO‘SOVUTISH TIZIMI PARAMETRLARINI

|
HAVO‘SOVUTISH TIZIMI PARAMETRLARINI
|
bet | 86/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni
emas, balki har doim ishlab chiqaruvchining narxlash siyosati mahsulotlari sifatiga mos keladi, chunki, texnik jihatlari qaratish lozim alohida e'tibor sovutish samarali protsessori uchun minoralar tanlashda. protsessor Shunday qilib, sovutish tizimi Bu quyidagi asosiy parametrlarini ega:
rozetkaga bilan muvofiqligi (anakart qarab: AMD yoki Intel).
tizimining tarkibiy xususiyatlari (tuzilishi kengligi va balandligi).
(Standart turlari bo'yicha vakili, yoki birlashgan P-views) turi radiator.
Fan qanotlari o'lchovli xususiyatlari.
(Boshqacha aytganda, tizimi qayta shovqin) Shovqin ko'paytirish qobiliyatini.
Sifat va havo‘oqimi hajmi.
(Tizim yanada salbiy sifatiga ta'sir soğutucusunun, og'irligiga tegishli so'nggi tajribalar) Og'irligi xususiyatlari.
faqat eng yaxshi modellar uchun muhim issiqlik qarshilik yoki issiqlik,. Index 40 220 vatt intervallarni. yuqori qiymati - yanada samarali sovutish tizimi.
protsessor soğutucusu (aralash taxmin zichligi) bilan qur'asiga uringan nuqtasi.
bir radiatorga (kavsharlash, yoki to'g'ridan-to'g'ri aloqa texnologiyasi kompressovka foydalanish) bilan aloqa quvurlar usuli.
Bu parametrlar eng oxir-oqibatda soğutucunun narxini ta'sir qiladi. Ammo‘keyin, markasi, iz qoldiradi, shuning uchun birinchi narsa butlovchi qismlar xususiyatlariga e'tibor kerak. Aks holda, keyingi operatsiya juda foydasiz bo'ladi mashhur modelini sotib olish mumkin.
SOCKET: MOSLIK NAZARIYASI
bir fan tanlash, ya'ni, arxitektura asosiy e'tibor, uy protsessor bilan mosligini sovutish. qorong'i Ingliz muddati ostida, tom ma'noda, turli jarayonlar o'rtasidagi muloqot imkonini beradi "aloqasi", "in" qoplangan dasturi interfeysi anglatadi.
Shunday qilib, har bir protsessor, ota ma'lum bir oraliq va o'rganish aloqa bor. Bu vositalari, masalan, Intel protsessor sovutish AMD uchun mos emas. Intel modellari, bu chiziq bir flagmani va byudjet qarorlar sifatida taqdim etildi. i7 CPU sovutish Boshqa Intel asoslangan protsessorlari uchun LGA 1156. mos Intel Core, oldingi versiyalari uchun ko'proq samarali (socket LGA 1366) bo'lishi kerak (shunday qilib, Pentium, Celeron, Xeon, va. n.), shinam LGA 775 muhtoj.
AMD va Intel socket, bir necha masala hatto‘bexabar foydalanuvchi shaxsiy kompyuter tushunish, deb Visual farqlar bor. AMD uchun biriktirish turi menteşe qo'shtirnoq yopishib, buning uchun bir plombalash ramkani ifodalaydi. Intel o'rnatilgan - bir taxta, ichiga to'rt deb atalmish oyoqlarini. fan vazn vint qotirish ishlatiladigan standart raqam oshib hollarda.
|
| |
Taqsimot - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

O’zbek tilidagi sharx
|
Rus tilidagi sharx
|
Ingliz tilidagi sharx
|
Algoritm.
1. Vazifani bajarishga qaratilgan aniq belgilangan qoidalarning tartiblangan chekli
to‘plami.
2. Dastlabki ma’lumotlarni oxirgi natijaga o‘tkazuvchi hisoblash jarayoni orqali masala yechimini aniq ko‘rsatuvchi amallar mazmuni va ketma-ketligi.
|
Aлгоритм это точный набор инструкций, описывающих порядок действий некоторого исполнителя для достижения результата, решения некоторой задачи за конечное число шагов.
|
Algorithm . An algorithm is a step by step method of solving a problem. It is commonly used for data processing, calculation and other related computer and mathematical operations.
|
Arxiv Arxivator dasturi yordamida ochish mumkin bo‘lgan, tarkibida bir yoki undan ortiq (odatda siqilgan) fayllar va axborot bo‘lgan maxsus fayl.
|
Aрхив. Специальный файл содержащий упакованные при помоши специальных программ архиваторов файлы с уменьшенным размером.
|
Archive. An archive is a collection of data moved to a repository for backup, to keep separate for compliance reasons or for moving off primary storage media. It can include a simple list of files or files organized under a directory or catalog structure (depending on how a particular program supports archiving).
|
Assembler tili.
Tushunchalari kompyuter me’moriy tuzilmasini
aks ettiradigan quyi pog‘ona dasturlash tili.
Assembler tili tarkibiga jumlalar, buyruqlar va ma’lumotlar formatlari kiradi, ular muayyan
kompyuter imkoniyatlariga bir qiymatli tarzda
mos keladilar.
|
Яык Ассемблера язык программирования низкого (второго уровня) содержащий команды процессора.
|
Assembly language is a low-level programming language for microprocessors and other programmable devices. It is not just a single language, but rather a group of languages. An assembly language implements a symbolic representation of the machine code needed to program a given CPU architecture. Assembly language is also known as assembly code. The term is often also used synonymously with 2GL.
|
BASIC tili.
BASIC (Beginner's All-purpose Symbolic Instruction Code), «boshlovchilarga barcha maqsadlar uchun buyruq kodlari» deb atalgan
til. 1960 yil o‘rtalarida Dartmut kollejida talabalar uchun John Kemeney va Thomas
Kurtz tomonidan ishlab chiqilgan.
|
Язык BASIC язык высокого уровня общего назначения созданный для обучения программированию.
|
BASIC language. Beginner's All-Purpose Symbolic Instruction Code (BASIC) is a high-level and simple programming language that was introduced May 1, 1964. Although it is no longer a major programming language, BASIC is primarily used as a tool for teaching fundamental programming principles
|
Simvol.
1.Kodlashtirilishi, kompyuterga kiritilishi va uning displey ekranida ko‘rsatilishi mumkin
bo‘lgan hisoblash tizimi tomonidan ruxsat etilgan belgilar to‘plami elementi. Belgilarga
harf, raqam, qavs va ayirish belgilari hamda arifmetika amallari belgilari, shuningdek
maxsus, boshqaruv va soxta grafik belgilar kiradi.
|
|
Matnli fayllar va ular uchun mo`ljallangan protsеdura va funktsiyalar

|
Matnli fayllar va ular uchun mo`ljallangan protsеdura va funktsiyalar
|
bet | 80/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMatnli fayllar va ular uchun mo`ljallangan protsеdura va funktsiyalar. Yuqorida ta'kidlab o`tilganidеk, matnli fayl qatorlardan tashkil topgan fayldir. Matnli fayllarda:
a) ma'lumot matn shaklida ASCII kodlar jadvalining simvollarida tasvirlanadi;
b) ma'lumotlar qatorlarga bo`linishi mumkin;
c) sonlar, mantiqiy qiymatlar, qatorlar Char toifasidagi ma'lumotlarga aylantiriladi va mashina kodlariga yoziladi. Dasturda matnli fayllar Text xizmatchi so`zi yordamida bеriladi: : Text;
Turbo-Paskal muxitida ikkita matnli fayl o`zgaruvchilari standart ravishda aniqlangan. Bu INPUT va OUTPUT o`zgaruvchilaridir. Dasturda ma'lumotlarni kiritish va chiqarish aynan shu fayllar orqali amalga oshiriladi, lеkin dastur sarlavxasida va tavsiflash bo`limida ularni e'lon qilish shart emas. Bu fayllar Turbo - Paskal tizimi yuklanishi bilan avtomatik tarzda tеzkor xotiraga yuklanadi. Umumiy fayl o`zgaruvchisiga mansub protsеduralardan tashqari, matnli fayllarga quyidagi funktsiya va protsеduralar mo`ljallangan:
1. Readln(Fayl o`zgaruvchisi>,) - fayldan simvollar qatorini o`qish protsеdurasi. Bu protsеdura bajarilganda fayl ko`rsatkichi o`rnatilgan qator o`zgaruvchiga o`zlashtiriladi, faylda qator «qator oxiri bеlgisi» yordamida ajratib olinadi.
2.Writeln(,); - faylga simvollar qatorini yozish protsеdurasi. Protsеdura bajarilganda fayl ko`rsatkichi o`rnatilgan joyga yoziladi.
3. Append(); protsеdurasi. Bu protsеdura faylni unga qo`shimcha elеmеntlarni (ma'lumotlarni) yozish uchun ochadi. Bu protsеdura xotirada saqlangan fayllar uchun ishlatilib, Rewrite protsеdurasi o`rnida kеladi.
4. Еoln(); funktsiyasi fayldagi joriy qatorning oxirini aniqlaydi. Funktsiyaning toifasi Boo1еan (mantiqiy) bo`lib, fayl ko`rsatkichi qator oxiriga o`rnatilganda funktsiyaning qiymati True ga, aks xolda False ga tеng bo`ladi.
5.SееkEoln(); funktsiyasi qator yakuniga erishilganini aniqlaydi.
6.SeekEof(< fayl o`zgaruvchisi>); funktsiyasi faylni yakuniga erishilgan yoki erishilmaganligini aniqlaydi.
Eof va SeekEof, Eoln va SeekEoln funktsiyalarining farqi shundaki, Eof va Eoln fizikaviy faylga nisbatan, SeekEof va SeekEoln esa mantiqiy faylga nisbatan qo`llaniladi. M i s o l. Matnli faylning qatorlarini bosmaga chiqarish.
Program f5;
var ftl:text; fln:string;
Begin Assign(ftl,'d:\myfile.txt');
Reset (ftl);
While NOT eof(ft1) do
Begin readln(ftl,fln); writeln(fln)
End;
Close (ftl)
End.
|
| |
Nazorat savollari - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 86/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNazorat savollari:
Paskal tilida fayl turidagi ma'lumotlarni ishlatilishining o`ziga xos xususiyatlari va zaruriyligi.
Paskal tilida fayl turlari va ularni tavsiflash.
Fayllarni yaratish uchun qo`llaniladigan umumiy protsеdura va funktsiyalar.
Fayllarni o`qish uchun mo`ljallangan protsеdura va funktsiyalar.
Turli fayllar, ularni tavsiflash, ular uchun qo`llaniladigan asosiy funktsiya va protsеduralar (misol bilan ).
Fayl ma'lumotlarining turi sifatida murakkab turlarni ishlatish.
Matnli fayllar, ularni tavsiflash, ular uchun qo`llaniladigan asosiy funktsiya va protsеduralar (misollar bilan).
Turlashmagan fayllar, ularni tavsiflash, ular uchun mo`ljallangan protsеdura va funktsiyalar.
Tеzkor xotira (strukturaviy) tuzilishi. Dinamik xotiradan foydalanish qachon maqsadga muvofiq?
Ko`rsatkich tushunchasi. Ko`rsatkichlarning zaruriylik tomonlari, boshqa turlardan farqi nimada?
Ko`rsatkichlarni tavsiflash. Ko`rsatkich turlari. Ko`rsatkichlar bilan ishlashning o`ziga xos xususiyatlari.
Turli ko`rsatkichlarga qo`llaniladigan protsеdura va funktsiyalar.
Tursiz ko`rsatkichlar uchun ishlatiladigan protsеdura va funktsiyalarning dinamik tuzilishi tushunchasi.
Ro`yxatlar va ularning turlari.
Navbat dеganda qanday ro`yxat nazarda tutilgan?
Stеk nima?
19-MAVZU. TURBO - PASKAL MODULLARI. GRAPH MODULI
Reja:
1. Turbo - Paskal standart modullari 2. Graph modulining protsеduralari
Tayanch so’zlar va iboralar.Modul, standart, adaptеr, grafik, vidеoxotira, protsеdura, dinamik, konstruktsiya, kompilyatsiya.
1. Turbo - Paskal standart modullari
Turbo-Paskalning shunday imkoniyatlari mavjudki, foydalanuvchilar, ya'ni biz o’zimizga yoqqan protsеdura va funktsiyalar to’plamini ixtiyoriy dasturlarda ishlatishimiz mumkin. Bu to’plamni esa maxsus fayl ko’rinishida xotirada saqlab qo’yib, unga ixtiyoriy dasturda murojaat qilish mumkin. Turbo- Paskalda bu to’plam modul dеb yuritiladi. Modulga yuqorida ta'kidlab o’tilgan protsеduralar, funktsiyalar, kattaliklar ma'lum qonun-qoida asosida kiritiladi. Modul kompilyatsiyadan o’tkazilgandan kеyin, undan dasturlarda foydalanish mumkin24. Modullar standart va foydalanuvchi modullarga bo’linadi. Bu modullarga murojat dasturning e'lonlar bo`limidagi USES maxsus so`zidan kеyin amalga oshiriladi: USES crt, graph, …;
Bu еrda USES – paskal algoritmik tilining maxsus so`zi, crt, graph, … - dasturda murojat etiladigan modullar kеtma-kеtligi. Quyida paskal algoritmik tili modullarining ayrimlari bilan tanishib o`tamiz.
|
| |
sistema dasturlari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 193/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)sistema dasturlari – hisoblash tizimlarida asosiy vazifalarni bajaruvchi dasturlar. Masalan:
kompyuter resurslarini (protsessor, xotira, kiritish-chiqarish qurilmalarini) boshqarish; kompyuterning ishlash imkoniyatlarini tekshirish;
kompyuter haqida ma’lumotlar berish va b.
amaliy dasturlar – foydalanuvchiga aniq bir foydalanish sohasida ma’lumotlarga ishlov berish va qayta ishlashni amalga oshiruvchi dasturlar. Ular turlari bo’yicha quyidagilarga tavsiflanadi:
matn muxarrirlari;
grafik muxarrirlar;
ma’lumotlar omborini boshqaruvchi tizimlar;
multimedia axborotlar bilan ishlovchi dasturlar (mediapleerlar, ovoz va video faylllarni qayta ishlovchi dasturlar); veb-brayzerlar va b.
uskunaviy dasturlar – kompyuter uchun yangi dasturlarni tayyorlash va tahrirlash uchun mo’ljallangan dasturlar. Masalan, Visual C++, C#, Visual Basic, Assembler, Microsoft SQL Server, MySQL va b.
Bundan tashqari, DT tarqatilishi va targ’ib qilinishi bo’yicha ham bir necha turlarga ajratiladi:
tijorat DT – qiymati 100% to’langanidan keyingina o’rnatiladi va foydalaniladi. Masalan, Windows operatsion sistemalari, MS Office paketi, Adobe Photoshop, Macromedia Flash va boshqalar;
shareware (ing. share – birgalikda foydalanish) – shartli-bepul DT hisobalanadi, bunda DT ma’lum muddatgacha bepul foydalanish uchun taqdim etiladi, va bunda uning imkoniyatlari cheklangan bo’ladi. Ushbu muddat o’taganidan so’ng DTdan foydalanib bo’lmaydi (texnik nuqtai-nazardan dastur ishlamay qoladi yoki undan foydalanish uchun rasmiy ruxsat olinishi kerak).
freeware (ing. freeware – erkin, bepul tarqatiladigan mahsulot) – mutlaqo bepul dasturiy ta’minot. Bu dasturlardan tekin foydalanish mumkin, lekin dasturni o’zgartirib bo’lmaydi, chunki uning birlamchi kodlari ochiq holda berilmaydi.
|
| |
Dinamik xotira haqida - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 84/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish5. Dinamik xotira haqida
# include direktivasining yana shunday protseduralari mavjudki, ular yordamida chizmalarn iekran bo’ylab xarakatga keltirish mumkin. Figuralarni xarakatga keltirishning bir necha usullari bor. Ulardan biri xarakatni takrorlanish buyrugi orkali tashkil qilishdir.
Ikkinchi usul ekranda chizilgan chizma joylashgan soxani massiv kurinishida eslabqolib, uni maxsus protsedura yordamida ekranning kerakli
Nuktasiga kuchirishdir. Bunda dinamik xotiradan foydalaniladi.
Katta mikdordagi ma’lumotlar ishlatiladigan masalalarni yechishda, komp’yuterning grafik imkoniyatlaridan foydalanganimizda xotira xajmi
Yetishmasligi mumkin. Bunday xollarda dinamik xotira juda qo’ll keladi.
Dinamik xotira bu komp’yuterning dasturga ma’lumotlar segmentidan tashqari yuklatilgan tezkor xotiradir. Bu xotira taxminan 200-300 Kbni
Tashkil qiladi. Dinamik xotiradan foydalanish uchun ko’rsatkichlar ishlatiladi. Bu o’zgaruvchilarni (ko’rsatkichlarni) xotirada joylashtirishni
Kompilyator amalga oshiradi. Ko’rsatkich shunday o’zgaruvchiki, uning qiymati o’zgaruvchiqiymatga egaemas, balki shu o’zgaruvchi joylashgan xotira adresiga tengdir.
Dinamik xotira soxasidan joyajratish uchun new operatorii shlatiladi. Bu so’zdan keyin xotiraga joylashtiriladigan ob’ekt tipi aniqlanadi. Masalan: new int; deb yozsak, dinamik xotiradan 2 bayt joy ajratgan bo’lamiz. Masalan:
int *p;
p = new int;
yoki int *p = new int ;
Ajratilgan xotira soxasiga biror qiymatni joylashtirish mumkin:
*r= 750 ; Bu yozuvni quyidagicha yukiladi: « r ko’rsatkichida adresi saklanayotgan xotiraga 750 sonini yozing ».
Dinamik xotira soxasi chegaralangan, u to’lib kolganda new operatori
Orkali joy ajratish xatolikka olib keladi. Bu xolni biz xotiraning to’lib
Ketishi yoki okib ketishi deymiz (utechka pamyati). SHuning uchun xotira boshka kerak bo’lmasa uni bo’shatish zarurdir. Buni delete operatori yordamida bajariladi. Masalan: delete p;
|
| |
Bo‘yash va chizish usullari hamda stillari haqida

|
Bo‘yash va chizish usullari hamda stillari haqida
|
bet | 82/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish3. Bo‘yash va chizish usullari hamda stillari haqida
1. setfillstyle (style, color) - bo’yash usul va rangni o’rnatish. Bu erda style -o’zgarmas kattalik bo’lib, ukuyidagicha bo’lishi mumkin:
0 – sohani fon ,rangi bilan tuldirish;
1- sohani rang bilan uzluksiz to’ldirish;
2 – qalin gorizontal chiziqlar
3 – ingichka og’ma chiziqlar
4 – yugon og’ma chiziqlar
5 – yug’on og’ma chiziqlar (boshqa stil)
6 – og’ma yo’llar
7 - turtburchaklichiziklar
8 - ogmaturtburchaklar
9 – zich ogma shrtixlar
10 – siyrak nuqtalar (uer - buerda)
11 – zich nuqtalar bilan
2. floodfill (x, y, color) - joriy rang va usuldan foydalangan xolda
Chegaralangan soxani buyash. Buerda x va y - shu soxaga tegishli bo’lgan biror nuqta koordinatasi. Avval rang, keyin stili ko’rsatiladi. Masalan:
setcolor (4); {qizil rangli qalam, chegara rangi}
setfillstyle (1, 2); {1-stil bilan yashil rang bilan bo’yash}
circle (50, 50, 35); {radusi 35 bo’lgan aylana chizish}
floodfill (50, 50, 4); {aylana ichiga rang tukish, bo’yaladigan chegararangi
rangli kalam bilan bir xil bulishi kerak}
3. setlinestyle (s, a, b) – turli stildagi chiziqlarni chizish uchun; Bu yerda s-style nomeri; a – foydalanuvchi stilini yaratishi mumkin bo’lgan parametr,
odatdaaq1 debolinadi; b- chiziqning qalinligini ko’rsatadigan parametr
0 – oddiy chiziq;
1 – mayda punktir chiziq;
2 – kalin va uzun chok punktir chiziq
3 – yupqa va uzunchoq punktir chiziq;
4 – siyrak nuktali chiziq.
1- Misol:
1 # include
2 # include
3 void main ( )
4 { int i, j, gd, gm ;
5 gdq 0;
6 initgraph (&gd, &gm, " ");
7 setcolor (14); // sariq qalam
8 for ( i=0; i<=20; i++)
9 for ( j=0; j<=20; j++)
10 circle (i*50, j*30, 55); // sari erangli aylanalar
11 rectangle (0, 0, getmaxx, getmaxy); //ekran buylab to’g’ri to’rtburchak
12 setcolor (11); // to’q feruza rangli qalam
13 bar3d(200, 300, 100, 150, 30, topon); // parallelepiped, ichi ok
14 setcolor (CYAN); // ochvferuzavrangli qalam
15 fillellipse (350, 360, 135, 90); //ellips, ichi oq rangda
16 getch( );
17 closegraph( ); }
|
| |
-mavzu . Oddiy differentsial tengamalarni sonli echish

|
-mavzu . Oddiy differentsial tengamalarni sonli echish
|
bet | 93/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish10-mavzu . Oddiy differentsial tengamalarni sonli echish.
Reja:
1. Oddiy differentsial tengamalarni sonli echish.
2. Masalaning qo’yilishi.C++ dasturlash tili muhitida modelni tayyorlash.
3. Hisobli eksperiment.
Oddiy differensial tenglamaga oid asosiy tushunchalar.
1-Ta’rif. Differensial tenglama deb erkli o‘zgaruvchi x,noma’lum funksiya u va uning turli tartibli hosilalari qatnashgantenglamaga aytiladi.
Differensial tenglamani umumiy shaklda quyidagicha yozish mumkin:
F(x; y; y′ ; y′′ ; ...; y(n)=0 (1).
Agar (1) tenglamada noma’lum funksiya u bir argumentli bo‘lsa oddiy differensial tenglama, deyiladi. Differensial tenglamani tartibi deb unga kiruvchi yuqori hosilaning tartibiga aytiladi. Masalan, u′-2xu′′+5=0, u′+xu=0 birinchi tartibli, u′′+7u=0 ikkinchi tartibli differensial tenglamalardir.
2-Ta’rif. Differensial tenglamani yechimi yoki integral egri chizig’i deb, differensial tenglamaga qo‘yganda uni ayniyatga aylantiruvchi xar qanday y=f(x) funksiyaga aytiladi. Misol. y′=2x differensial tenglamani yechimi uqx2+s bo‘lib, integral egri chiziqlari parabolalar oilasidan iborat bo‘ladi. Topilgan u=f(x, c) umumiy yechimidan, xqx0 bo‘lganda u/x=x0+u0 shartni qanoatlantiruvchi yechimiga differensial tenglamani xususiy yechimi deyiladi.
Birinchi tartibli o‘zgaruvchilari ajralgan va ajraladigan differensial tenglamalar.
Birinchi tartibli eng sodda differensial tengglamalarga o‘zgaruvchilarga ajralgan f1(x)dx+f2(y)dyq0 hol kiradi. Bu tenglamani yechimi bevosita integrallash orqali topiladi f1(x)dx+f2(y)dyqc.
Misol. xdx+ydyq0 integrallaymiz:
xdx+ydyqc,
x2/2+u2/2qs, x2+u2q bo‘lib, integral egri chiziqlari konsentrik aylanalarni beradi.
O‘zgaruvchilarga ajraladigan differensial tenglamani umumiy ko‘rinishi quyidagicha bo‘ladi: f1(y)f2(y)dx+f3(x)f4(y)dyq0. Bu tenglama f2(y) f3(x)0 shartda, shu f2(y)f3(x) ga bo‘lish natijasida o‘zgaruvchilarga ajralgan differensial tenglamaga keltirilib, integrallash yordamida umumiy imi topiladi: (f1(x)/f3(x))dx+(f4(y)/f2(y))dyq0; (f1(x)/f3(x))dx+(f4(y)/f2(y))dyqc.
Oliy matematikaning muxim yunalishlaridan biri bo’lgan diferensial tenglamalar turli sohalarga, tegishli amaliy masalalarni yechishda keng qo’llaniladi. Jumladan qishloq xo„jaligida o„simliklarni o’sish jarayonlari ma’lum bir differensial tenglamani yechimi sifatida aniqlanishi ko’rsatilgan.
|
| |
Differensial tenglamaga olib keluvchi masalalar

|
Differensial tenglamaga olib keluvchi masalalar
|
bet | 94/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishDifferensial tenglamaga olib keluvchi masalalar.
A) Radioaktiv yemirilish masalasi. Elementar atomlarning yadrolari ,, nurlar chiqarib boshqa elementlar yadrolariga o’z-o’zidan aylanishi radioaktiv yemirilish deyiladi. Ma’lumki, atomlarni yadrolari birdaniga yemirilmay balki izotopning butun mavjud bo’lish davrida yemiriladi va har bir izotop uchun bu jarayon o’zgarmas bo’ladi. ( qconst). Shunday qilib dt vaqtda yemirilgan dN atomlar soni Ndt ga teng bo’lib, y quyidagi tenglamani qanoatlantiradi: dNq-Ndt. Manfiy ishora vaqt o’tishi bilan yemirilmagan atomlar soni N kamayib borishini bildiradi. Hosil bo’lgan sodda o’zgaruvchilarga ajraladigan differensial tenglamani yechimi quyidagicha bo’ladi:
dN/N=-dt, dN/N=-dt+lnc, lnN=-t+lnc, N(t)=ce -t.
Agar boshlan`ich vaqtda t=0 da atomlar soni N0 bo’lsa, s=N0 bo’lib
N=N0e -t bo’ladi. Tabiiy savol tug’iladi, necha yildan keyin boshlan`ich radioaktiv modda miqdori N0, N0/2 ga teng bo’ladi, ya’ni ikki marta kamayadi?
Aniqlanganki radiy uchun T=1590 yil, uran uchun T=4,6 mlrd yil kerak ekan. Demak, 1590 yildan keyin radiy atomi 50% ga yemirilar ekan.
B) Qishloq xo’jaligidagi hayvonlar va o’simliklarni o’sish jarayonlari quyidagi murakkab Gompers tenglamasi yordamida ifodalanilishi aniqlangan dw/dt=DWln(W1/W) bu yerda D har-bir o’simlik, hayvon uchun aniqlanadigan o’zgarmas miqdor, W=W(t) o’sish funksiyasi Gompers tenglamasi yechilib, o’sish integral egri chiziqlari aniqlanadi. Xuddi shuningdek reaktiv harakat, jismlarni sovush jarayonlari ham differensial tenglamalarga keltirilib yechiladi.
Chizikli differensial tenglamalar uchun chegaraviy masalalarini chekli ayirmalar usuli bilan yechish
Differensial tenglamaning eng sodda turi bu uzgaruvchilari ajraladigan differensial tenglamalardir. P(x)dx+Q(y)dy (1) Bu tenglamani yechimini topish uchun tenglikning chap tomonini va ung tomonini integrallash natijasida topiladi: (P(x)dx Q(y)dy) odx P(x)dx Q(y)dy C
Ixtiyoriy o’zgarmasni berilgan tenglama uchun qulay bulgan istalgan kurinishda olish mumkin.
|
| |
Massiv elementini o'zgartirish

|
Massiv elementini o'zgartirish
|
bet | 92/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishMaster
Massiv elementini o'zgartirish.
Muayyan bir elementni o'zgartirish uchun siz massiv elementining indeks raqamiga murojaat qilib o'zgartirish imkoniyatiga ega bo'lasiz.
#include
#include
using namespace std;
int main() {
string massiv[4] = {"Master", "Sherkulov", "CPP", "course"};
massiv[0] = "Farrukh";
cout << massiv[0];
return 0;
}
Farrukh
Massiv elementlari alohida chiqarish.
Massiv elementlarini alohida chiqarish uchun for tskil yoki boshqa takrorlash operatorlaridan foydalanishingiz mumkin. Esdan chiqarmang massiv lar bilan ishlashda ko'pinchi for tsikl dan foydalanishingiz maqsadga muoffiq hisoblanadi.
#include
#include
using namespace std;
int main() {
string massiv[4] = {"Master", "Sherqulov", "CPP", "course"};
for(int i = 0; i < 4; i++) {
cout << massiv[i] << "\n";
}
return 0;
}
Master
Quyidagi misol har bir element indeksini uning qiymati bilan birga chiqaradi:
#include
#include
using namespace std;
int main() {
string massiv[4] = {"Master", "Sherkulov", "CPP", "course"};
for(int i = 0; i < 4; i++) {
cout << i << ": " << massiv[i] << "\n";
}
return 0;
}
0: Master
1: Sherkulov
2: CPP
3: course
Massiv elementlari qiymatlarini kiritish!
#include
#include
using namespace std;
int main() {
string massiv[4];
for(int i = 0; i < 4; i++) {
cin >> massiv[i];
}
return 0;
}
Amaliy topshiriqlar:
1.1 dan 100gacha massiv elementlarinin yig’indisini hisoblash dasturinin tuzing.
2.1 dan 100gacha massiv elementlarning ko’paytmasini hisoblash dasturini tuzing.
3. #include
#include
main()
{
const int N = 5; int A[N], i; // massiv elementlarinin kiritish // massivlarni qayta ishlash// natija
getch(); }
Klaviaturadan massivni 5 ta elementinin kiritingva ularning o’rta arifmetigini toping. Misol: 5 ta sonni kiriting: 4 15 3 10 14 o’rta arifmetigi 9.200 Shunga doir dastur tuzing.
«Klaviaturadan massivni 5 ta elementinin kiriting va ularning enh kichigini toping. Misol: 5 ta sonni kiriting : 4 15 3 10 14 eng kichigini aniqlang. 3. Shunga doir dastur tuzing.
|
| |
Tenglamalar sistemasini Gauss usulida eshish

|
Tenglamalar sistemasini Gauss usulida eshish
|
bet | 89/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish2. Tenglamalar sistemasini Gauss usulida eshish.
Masalaga ko’ra tenglamalar sistemasini Gauss usulida yechish uchun noma’lumlar oldidagi koeffitsientlardan hosil bo’lgan massiv diagonali quyi qismini 0 larga aylanitirishimiz kerak. Buni men qism dastur sifatida yozdim. Bunda esa yuqorida qayd qilingan operatorlar bilan birga FOR takrorlanish operatorini ham qo’lladim. Bu operator ma’lum o’zgaruvchi ma’lum qiymatga yetguncha tarkorlanishlarni bajaradigan operator hisoblanadi. Bunga misolni siz asosiy dasturda ko’rishingiz mumkin.
1 #include
2 using namespace std;
3 // Tenglamalar tizimini yechish
4 void sysout(double **a, double *y, int n)
5 {
6 for (int i = 0; i < n; i++)
7 {
8 for (int j = 0; j < n; j++)
9 {
10 cout << a[i][j] << "*x" << j;
11 if (j < n - 1)
12 cout << " + ";
13 }
14 cout << " = " << y[i] << endl;
15 }
16 return;
17 }
18 double * gauss(double **a, double *y, int n)
19 {
20 double *x, max;
21 int k, index;
22 const double eps = 0.00001; // aniqlik
23 x = new double[n];
24 k = 0;
25 while (k < n)
26 {
27 // a[i][k] maximal bilan satrni qidirish
28 max = abs(a[k][k]);
29 index = k;
30 for (int i = k + 1; i < n; i++)
31 {
32 if (abs(a[i][k]) > max)
33 {
34 max = abs(a[i][k]);
35 index = i;
36 }
37 }
38 // Satrlarni o’rnini almashtirish if (max < eps)
39 {
40 // nol bo’lmagan diagonal elementlar yo’q
41 cout << " Nolli ustun sababli yechimni olib bo’lmaydi ";
42 cout << index << " матрицы A" << endl;
43 return 0;
44 }
45 for (int j = 0; j < n; j++)
46 {
47 double temp = a[k][j];
48 a[k][j] = a[index][j];
49 a[index][j] = temp;
50 }
51 double temp = y[k];
52 y[k] = y[index];
53 y[index] = temp;
54 // Tenglamalarni normallashtirish
55 for (int i = k; i < n; i++)
56 {
57 double temp = a[i][k];
58 if (abs(temp) < eps) continue;
59 // nol koeffitsienti uchun tashlab ketish
60 for (int j = 0; j < n; j++)
61 a[i][j] = a[i][j] / temp;
62 y[i] = y[i] / temp;
63 if (i == k) continue;
64 // tenglamani o’zini o’zidan ayirmaslik
65 for (int j = 0; j < n; j++)
66 a[i][j] = a[i][j] - a[k][j];
67 y[i] = y[i] - y[k];
68 }
69 k++;
70 }
71 // teskari postanovka
72 for (k = n - 1; k >= 0; k--)
73 {
74 x[k] = y[k];
75 for (int i = 0; i < k; i++)
76 y[i] = y[i] - a[i][k] * x[k];
77 }
78 return x;
79 }
80 int main()
81 {
82 double **a, *y, *x;
83 int n;
84 system("chcp 1251");
85 system("cls");
86 cout << "Tenlamalar sonini kiriting: ";
87 cin >> n;
88 a = new double*[n];
89 y = new double[n];
90 for (int i = 0; i < n; i++)
91 {
92 a[i] = new double[n];
93 for (int j = 0; j < n; j++)
94 {
95 cout << "a[" << i << "][" << j << "]= ";
96 cin >> a[i][j];
97 }
98 }
99 for (int i = 0; i < n; i++)
100 {
101 cout << "y[" << i << "]= ";
102 cin >> y[i];
103 }
104 sysout(a, y, n);
105 x = gauss(a, y, n);
106 for (int i = 0; i < n; i++)
107 cout << "x[" << i << "]=" << x[i] << endl;
108 cin.get(); cin.get();
109 return 0;
110 }
|
| |
print("x = %.2f" % x)
else

|
print("x = %.2f" % x)
else
|
bet | 91/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishprint("x = %.2f" % x)
else:
print("Ildizlari yo’q")
Rasm 43. Uch shartli tarmoqlanuvchi dastur yaratishga misol va uning dasturi, blok Sxemasi.
Yuqoridagi dasturning Pythondagi kodi:
1 #print(‘xni kiriting=’)
2 x=int(input())
3 if x==pi/2:
4 y=(x-pi+sin(pi/2))**(1/6)
5 elif if x
6 y=sin(cos(x))
7 else:
8 if x==pi/2:
9 y=arctan(g**((x+1)**(1/2))
10 print (‘y=’,y)
Kvadrat temglamani yechish dasturinintuzishga doir Yelpig’ich Pedagogik texnologiyasi. Sxema 24:
Rasm 43. Elpig’ich pedagogik texnologiyasi.
Nazariy savollar:
1. C++ dasturlash tilida matematik amallar berilishi?
2. C++ DA ARIFMETIK AMALLAR?
3. Tenglamalar sistemasini Gauss usulida yeshish?
4. Gauss usuliga doir dasturlani tahlil qiling?
5. Kvadrat tenlamani yechish dasturi?
6. 3 ta shartli funktsiya qiymatini hisoblashga dastur kodini va blok Sxemasini tushuntiring?
7. Tenglamalar yechishga blok Sxema va dastur tanasiga doir misollar keltiring?
9-amaliy mashg’ulot: Massivlar va ularga oid algoritmlar.
Amaliy mashg’ulotning texnik ta’minoti: video proyektor, kompyuter Pentium 4, Visal Studio Express muhiti.
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Microsoft Visual Studio Express muhitida massivlar yaratishni o’rganish.
Amaliy mashg’ulotning nazariy bayoni: nazariy qismini konspekt qiling.
Massivlar haqida bayon etamiz.
Massiv - bir xil ma'lumot turiga ega bo'lib bir nechta o'zgaruvchini har birini alohida e'lon qilish o'rniga. Bir o'zgaruvchiga bir nechta qiymat saqlash uchun ishlatiladi.
Massiv e'lon qilishda o'zgaruvchi turini aniqlang va shu bilan birga unga saqlanadigan element turlarini aniqlang.
string massiv[4];
Endi biz to'rta qiymatni o'ziga saqlash uchun mujjallangan massivni e'lon qildik. unga qiymat yuklash uchun qiymatlarni virgul bilan ajratib figurniy qavus ichida yoziladi.
string massiv[4] = {"Master", "Sherkulov", "CPP", "course"};
Uchta butun sondan iborat qator yaratish uchun siz quyidagicha yozishingiz zarur bo'ladi.
int myNum[3] = {913, 15, 96};
Eslatma: Massiv indekslari 0 dan boshlanadi: [0] birinchi element. [1] ikkinchi element va boshqalar.
#include
#include
using namespace std;
int main() {
string massiv[4] = {"Master", "Sherkulov", "CPP", "course"};
cout << massiv[0];
return 0;
}
|
| |
-misol.
1- Misol - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 83/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish2-misol.
1- Misol:
1 # include
2 # include
3 void main ( )
4 void main ( )
5 { gd=0;
6 initgraph (&gd, &gm, ' ');
7 setcolor (BLUE);
8 setcolor (14);
9 rectangle (120, 130, 240, 250);
10 setcolor (6);
11 line (120, 130, 180, 80);
12 setcolor (2);
13 line (180, 80, 240, 130);
14 setcolor (14);
15 rectangle (160, 160, 200, 250);
16 setcolor (4);
17 setfillstyle(7, 9);
18 circle( 300, 300, 50);
19 floodfill (300, 300, 4);
20 getch( );
21 closegraph ( );
22}
4. Grafik rejimida shriftlar
Grafik rejimi xolatida turli shriftlardan foydalanib matnlarni xam yozsa bo’ladi. SHriftlar .chr kengaytmali fayllarda saklanadi. Ular .bgi
Fayllari bilan bitta katalogdas aklanishi shart.
1. outtextxy (x, y, 'matn'); - matnni yozish; bu erda x va y matn boshlanadigan
Nuqta koordinatalari; masalan: outtextxy (10, 10, 'Mirzaev K. 212-07 Aty‟);
2. settextstyle (sh, n, r); mant shriftini o’ rnatish; bu yerda sh - shriftnomeri
(0 - vektorli shrift, 1 - standart shrift); n - shrift yo’nalishi (0 - chapdan
O’ngga, 1 - kuyidan yuqoriga yozish); r - shrift razmeri (oddiy shriftda 1,
Vektorli shriftda 4 deb olinadi);
3. settextjustify (h, v) - yozilgan qatorni tekislaydi. U outtextxy
protsedurasidankeyinyoziladi. Bu yerda h - gorizontal tekislash; v -vertikal tekislash; Gorizontal tekislash uchun: 0 - chapga; 1- markazga; 2 -o’ngga. Vertikal tekislash uchun: 0 - pastga; 1 - markazga; 2 - yukoriga.
4. set user char size - vector shriftlari uchun bir xi lsimvollarning eni va
Buyini o’ rnatadi. Masalan: setUserCharSize(x1, y1, x2, y2);
3-misol. Funksiyalarning grafiklarini chizish.
1 # include
2# include
3 # include
4 void main ( )
5 { int i, j, gd, gm ; float x, y;
6 gdq0; initgraph (&gd, &gm, " ");
7 setcolor (14);
8 line (320, 0, 320, 480);
9 line (0, 240, 640, 240);
10 line (480, 0, 480, 235);
11 line (325, 120, 635, 120);
12 line (160, 245, 160, 475);
13 line (0, 360, 315, 360);
14 line (480, 245, 480, 475);
15 line (325, 360, 635, 360);
16 x =-10; outtextxy(10, 20, ' yqsin(x) grafigi');
17 do
18 { y = sin(x);
19 putpixel (160 + 10*x, 120 - y, 5);
20 x = x+0.001; }
21 while (x22 x1 = -10; outtextxy(10, 20, ' y=cos(x) grafigi');
23 do
24 { y = cos(x1);
25 putpixel (480 + 20*x1, 120 - 20*y1, 6);
26 x1 q =1+0.001; }
27 while (x1 <=10);
28 x2 = -10; outtextxy(10, 20, ' y=exp(x) grafigi');
29 do
30 { y2 = exp(x2);
31 putpixel (160 + 10*x2, 360 - 20*y2, 7);
32 x2 = x2+0.001; }
33 while (x2 <=10);
34 x3 = -10; outtextxy(10, 20, ' y=ln(x) grafigi');
35 do
36 { y3 = ln(x3);
37 putpixel (480 + 10*x3, 360 - y3, 8);
38 x3 = x3+0.001; }
39 while (x3 <=10); getch( ); closegraph( ); }
|
| |
-mavzu
C++ tili muhitida matematik tenglamalarni yechish. Vizual model. Algebraik tenglamalar echimi talab qilinadigan modellar. Hisobli eksperiment

|
-mavzu
C++ tili muhitida matematik tenglamalarni yechish. Vizual model. Algebraik tenglamalar echimi talab qilinadigan modellar. Hisobli eksperiment
|
bet | 88/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish9-mavzu
C++ tili muhitida matematik tenglamalarni yechish. Vizual model. Algebraik tenglamalar echimi talab qilinadigan modellar. Hisobli eksperiment.
Reja:
1. C++ dasturlash tilida matematik amallar berilishi.
2. Tenglamalar sistemasini Gauss usulida yeshish.
1. C++ dasturlash tilida matematik amallar berilishi.
C++ DA ARIFMETIK AMALLAR
Ko'p programmalar ijro davomida arifmetik amallarni bajaradi. C++ dagi amallar quyidagi jadvalda berilgan. Ular ikkita operand bilan ishlatildi. C++ dagi amallar.
Arifmetik operator Algebraik ifoda C++ dagi ifodasi:
Qo'shish + h+19 h+19
Ayirish - f-u f-u
Ko'paytirish * sl s*l
Bo'lish / v:d v/d
Modul olish % k mod 4 k%4
Bularning ba'zi birlarinig hususiyatlarini ko'rib chiqaylik. Butun sonli bo'lishda, yani bo'luvchi ham, bo'linuvchi ham butun son bo'lganda, javob butun son bo'ladi. Javob yahlitlanmaydi, kasr qismi tashlanib yuborilib, butun qismining o'zi qoladi. Modul operatori (%) butun songa bo'lishdan kelib shiqadigan qoldiqni beradi. x%y ifodasi x ni y ga bo'lgandan keyin chiqadigan qoldiqni beradi. Demak, 7%4 bizga 3 javobini beradi. % operatori faqat butun sonlar bilan ishlaydi. Vergulli (real) sonlar bilan ishlash uchun "math.h" kutubhonasidagi fmod funksiyasini qo’llash kerak. C++ da qavslarning ma'nisi huddi algebradagidekdir. Undan tashqari boshqa boshqa algebraik ifodalarning ketma-ketligi ham odatdagidek. Oldin ko'paytirish, bo'lish va modul olish operatorlari ijro ko'radi. Agar bir necha operator ketma-ket kelsa, ular chapdan o'nga qarab ishlanadi. Bu operatorlardan keyin esa qo'shish va ayirish ijro etiladi. Misol keltiraylik. k = m * 5 + 7 % n / (9 + x); Birinchi bo'lib m * 5 hisoblanadi. Keyin 7 % n topiladi va qoldiq (9 + x) ga bo'linadi. Chiqqan javob esa m * 5 ning javobiga qo'shiladi. Qisqasini aytsak, amallar matematikadagi kabi. Lekin biz o'qishni osonlashtirish uchun va hato qilish ehtimolini kamaytirish maqsadida qavslarni kengroq ishlatishimiz mumkin. Yuqoridagi misolimiz quyidagi ko'rinishga ega bo'ladi:
k = ( m * 5 ) + ( ( 7 % n ) / ( 9 + x ) );
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-mavzu
C++ tili muhitida matematik tenglamalarni yechish. Vizual model. Algebraik tenglamalar echimi talab qilinadigan modellar. Hisobli eksperiment
|
Laptop fanatlarini tozalash dasturi nima va u samaralimi?

|
Laptop fanatlarini tozalash dasturi nima va u samaralimi?
|
bet | 78/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni Laptop fanatlarini tozalash dasturi nima va u samaralimi?
Xuddi shu tozalash jarayoni dastur yordamida amalga oshirilishi mumkin. Aslida, bunday dastur g'ayritabiiy narsa qilmaydi. Bu shunchaki sovutgichni maksimal tezlikka qadar tezlashtiradi, buning natijasida axloqsizlik o'z-o'zidan o'tib ketadi. Biroq, bu usul kamdan-kam hollarda barcha muammolarni engishga yordam beradi va sovutgichdan katta qattiqlashtirilgan chang qatlami olib tashlanmaydi.
Windows 10-da fanatlarni tozalash xususiyati bormi?
Agar siz uchinchi tomon dasturlarini yoqtirmasangiz, siz o'rnatilgan dasturlardan foydalanishingiz mumkin. Operatsion tizim bilan birga kelgan barcha zamonaviy noutbuklar uchun maxsus drayver oldindan o'rnatilgan.
Shuningdek, u sovutgichni tezlashtiradi va uni changdan tozalaydi. Ammo‘bu sizni kamida bir necha yilda bir marta qo'lda tozalashdan saqlamaydi.
Men kompyuterimni va noutbukimni fanni yuvsam bo'ladimi?
Uzoq tozalash jarayoni o'rniga, ba'zi odamlar sovutish moslamasi uchun haqiqiy yuvishni tashkil qilib pulni tejashga harakat qilishadi. Ular oddiy, distillangan bo'lmagan suv yordamida sabunli eritma ichiga tashlaydilar. Siz buni mutlaqo‘qilolmaysiz!
Kontaktlarga tushadigan har qanday suv, bu komponentning deyarli yuz foiz o'limi.Buni eski kompyuter bilan xayrlashmoqchi bo'lsangizgina bajaring.
Fanni tozalashdan keyin nima uchun kompyuter yoki noutbuk yoqilmaydi?
Ba'zan sovutish moslamasini o'zingiz tozalagandan so'ng, qurilmaning o'zi ishga tushirishni rad etadi.
Buning ikkita sababi bor:
Noto'g'ri montaj.
Kontaktor va simlarning shikastlanishi.
Dastlabki tashxis qo'yish uchun uni yana qismlarga ajratishga harakat qiling. Hamma narsa to'g'ri yig'ilganligini tekshiring.
Eng yomoni, barcha tarkibiy qismlar ishlayotganida, ammo‘zerikarli shovqin yo'qolmadi. Aksincha, kuchayadi. Bu shuningdek, qurilish jarayonida bir nechta xatolarga yo'l qo'yganingizni anglatadi. Ehtimol, mexanizmning pichoqlari tanaga yoki radiatorga ta'sir qiladi. Ko'pincha ular qandaydir tarzda elektr simlariga tegishadi.
Uni teng ravishda tortib olishga harakat qiling.
O'z vaqtida va to'g'ri tozalash kompyuteringizni ifloslanishdan qutqarishi mumkin. Ammo‘o'zingizning qobiliyatingizga ishonchingiz komil bo'lmasa, uni olmang. Bunday holda, to'liq tarkibiy xizmat ko'rsatish markazining "quruq tozalash" deb nomlangan tarkibiy qismiga topshirish yaxshiroqdir.
O'z vaqtida tozalashning afzalliklari:
Qismlarning haddan tashqari qizishi oldini olish mumkin.
Kompyuterda chang to'planmaydi.
Ehtiyot qismlar uzoqroq davom etadi.
O'z vaqtida tozalashning salbiy tomonlari:
Buning uchun kompyuterni demontaj qilishingiz kerak.
Uning pichoqlari juda mo'rt.
Qurilma buzilishi mumkin.
|
| |
TIZIMI 
Jamolov Shaxboz Jamil o‘g‘li

|
TIZIMI
Jamolov Shaxboz Jamil o‘g‘liBog'liq 11-son PM Ped PsixoloTIZIMI
Jamolov Shaxboz Jamil o‘g‘li,
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Shahrisabz filiali, katta o‘qituvchi
everest11@gmail.com
Ushbu maqolada pedagogika oliy taʼlim muassasalarida talabalarning kasbiy kompetensiyalarini va
kasbiy tayyorgarligini rivojlantirishning uslubiy-didaktik taʼminoti mazmuni differensial professiogrammani
ishlab chiqish, dasturiy apparatga ustuvorlik berish, informatsion, kasbiy, tizimli-axborotli, grafik, obyektga
yo‘naltirilgan dasturlash hamda tizimli, faoliyatiy, kompetentli yondashuvlar asosida takomillashtirish
haqida takliflar keltirib o’tilgan.
Maqolada bo’lajak texnologlarni pedagogik shart-sharoitlarini ta’minlash, kasbiy kompetensiyalarini
shakllantirish va kasbiy faoliyatini tashkil etish usullar keltirib o’tilgan. O’quvchilarning kasbiy
kompetentligini aniqlash mezonlari va kasbiy kompetentsiya tizimi haqida so’z yuritilgan.
Kalit so’zlar: kompetensiya, konfliktologiya, neyropedagogik, pedagogik aksiologiya, mezon va
boshqalar.
СИСТЕМА ФОРМИРОВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ
БУДУЩИХ ТЕХНОЛОГОВ
В
данной
статье
содержание
методико-дидактического
обеспечения
развития
профессиональных компетенций и профессиональной подготовки студентов в педагогических
высших учебных заведениях изложены предложения по разработке дифференциальной
профессиограммы, расстановке приоритетов в программном аппарате, совершенствованию на
основе информационного, профессионального, системно-информационного, графического, объектно-
ориентированного программирования и системного, деятельностного, компетентностного
подходов.
В статье приведены методы обеспечения педагогических условий, формирования
профессиональных компетенций и организации профессиональной деятельности будущих
технологов. Были рассмотрены критерии определения профессиональной компетентности
учащихся и система профессиональной компетентности.
|
| |
Adabiyotlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
213
MAKTABGACHA YOSHDAGI BOLALARNING EKOLOGIK MADANIYATINI
SHAKLLANTIRISH
Bekchanova Feruza Marimboy qizi,
Urganch davlat pedagogika instituti Pedagogika fakulteti
“Maktabgacha ta’lim metodika” kafedrasi o‘qituvchisi
feruzamarimboyevna@gmail.com
Hozirgi kunning eng dolzarb masalalaridan biri ekologiya hisoblanadi. Ekologik muammolarning
sabablari turlicha bo‘lib, ularning eng ahamiyatlisi ekologik madaniyatning yaxshi shakllanmaganligidir.
Ushbu maqolada ekologik madaniyat dastlab maktabgacha yoshdagi bolalarda olib borilishi haqida so‘z
yuritiladi. Bugungi kunda ekologik muommolar tobora oshib bormoqda. Demak insoniyat oldidagi muhim
vazifalardan biri ana shu muammolarni bartaraf qilish va kelgusida kutilayotgan muammolarning oldini
olishdir. Bolalar misli ochilmagan xazinadir. Ularda yoshligidan ekologiya haqidagi tushunchalarni
shakllantirish, ularning ekologiya haqidagi tasavvurlarini boyitib borish lozimdir. Mazkur maqolada
ekologik madaniyatning shakl va usullari ko‘rsatilib o‘tilgan
Kirish - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
77
sifatida anglaydigan, ijtimoiy faol, boshqa odamlarning fikrini hurmat qiladigan, konstruktiv muloqot
o‘tkaza oladigan, o‘zaro tushunishga va muvaffaqiyatli muloqot qila oladigan shaxsiy fazilatlarga ega
yoshlarni tarbiyalashdan iborat.
Bundan kelib chiqib, ta’lim muassasalari oldida zamonaviy jamiyat fuqarosini, eng avvalo, o‘ziga
xosligi, o‘zini-o‘zi takomillashtirish, o‘z-o‘zini rivojlantirish va o‘z-o‘zini bilishi bilan ajralib turadigan
ijodkor shaxs sifatida tarbiyalash vazifasi turibdi. Demak, talaba shaxsini rivojlantirish asosida o‘qitish
metodikasini takomillashtirish zarurati tug‘iladi.
Bugungi kunda pedagogik o‘qitishning eng maqbul va samarali usuli ham o‘quvchilarning shaxsiy
fazilatlarini rivojlantirishga, ham talabalarning ishtiyoqini oshirishga qaratilgan birgalikda ijod qilish
pedagogikasi bo‘lib, natijada dars samaradorligida o‘z ifodasini topmoqda. Shunga asoslanib, savol sinfda
o'qituvchi va o'quvchi o'rtasida hamkorlikda ijod qilish jarayonini tashkil etish dolzarbdir.
1-rasm: Birgalikda ijod qilish jarayoni sxemasi
Psixologik-pedagogik adabiyotlarda ijodkorlik, hamkorlik, birgalikda ijod qilish kabi atamalarga
alohida e’tibor beriladi. Ijodkorlik birgalikda ijod qilish jarayonida rivojlanishi mumkin. Talaba mustaqil
ravishda o'zi uchun yangi g'oyalarni o'ylab topishi mumkin, ammo birgalikda ijod qilish unga yanada
kengroq ochilishiga yordam beradi. Uning qarashlari o'qituvchi bilan birgalikdagi faoliyatida tanlagan
savollar, harakat yo'nalishlari yordamida yanada kengayadi. Birgalikda ijod qilish jarayonida hamkorlikka
asoslangan ijodkorlik ijodkorlikning yangi bosqichiga chiqadi.
G. A. Zasobina va V. S. Muhammed pedagogik ijod doimo birgalikdagi ijoddir, deb hisoblaydilar
“Pedagogik ijodning o`ziga xos xususiyati shundaki, u doimo birgalikda ijod qiladi. Bu butun pedagoglar
jamoasi va har birining ijodi bilan chambarchas bog'liq talaba” [1].
Psixologik va pedagogik adabiyotlarni tahlil qilish hozirgacha Pedagogikada birgalikda yaratish turli
talqinlarga ega ba'zi olimlar (V.I. Andreev [2], S.Yu. Stepanov [3,4], V.A. Slastenin [5]) o'z ta'riflarida
birgalikda ijod qilishni o'qituvchi va shogirdning do'st bo'lib, bitmas-tuganmas manba bo'lgan munosabatlari
sifatida aks ettiradilar.
Boshqa olimlar (V.I.Zagvyazinskiy [6]) birgalikda yaratish o’zaro ta’sirning o’ziga xos shakli –
hamkorlikka asoslangan pedagogik ijodning almashtirib bo’lmaydigan xususiyati, tamoyili, deb
hisoblaydilar.
Keyingi ishda birgalikda yaratishning ishchi ta'rifi taqdim etilgan ta'riflarning kombinatsiyasi bo'ladi.
Birgalikda yaratish deganda biz o'qituvchi va talabalar o'rtasidagi o'zaro ta'sirning faol va ijodiy tabiatiga
asoslangan qo'shma ijodiy faoliyat shaklini tushunamiz, unda o'quvchilar o'zlarining ijodiy g'oyalarini
amalga oshiradilar, mustaqillikni namoyon qiladilar va muammolarni hal qiladilar, yangi ma'lumotlar
o’rganadi [7].
Materiallar va tadqiqot metodlari

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
74
Taʼlim jarayonini 3D VR lar asosida tashkil qilish va rivojlantirish bo‘yicha ilmiy tadqiqotlar olib
borish mumkin. Bu taʼlim jarayonlarining ko‘rsatilishi va o‘qitish usullarining effektivligi haqida ko‘proq
maʼlumotga ega bo‘lishga yordam beradi. Misol uchun, 3D VR lar orqali taʼlimda test sinovlari o‘tkazish
uchun foydalanish mumkin. Bu sinovlarni amalga oshirishning murakkabliklarini kamaytiradi va talabalarga
taʼlim dargohida realistik atmosferani boshqa usullardan ko‘ra yuqoriroq ko‘tarib beradi. Quyida biz tanlab
olgan 2 guruh asosida 4 oy davomida o‘tkazgan tajriba, sinov natijalarini ko‘rishingiz mumkin. Bir guruhga
3D texnologiyalari yordamida taʼlim berildi, boshqa guruhga esa, 3D texnologiyalarsiz, o‘qituvchi rejasi
asosida dars mashg‘ulotlari o‘tilgan. Har ikkala holatda ham o‘quvchilar bilimini o‘sish holatini
kuzatishingiz mumkin. Ammo, 3D texnologiyalari asosida o‘tilgan dars mashg‘ulotlarida o‘quvchilarning
bilimi va qiziqishlari ancha yuqori ekanligini ko‘rishingiz mumkin.
Boshqa bir ilmiy tadqiqot esa, 3D VR lar orqali taʼlim jarayonini rivojlantirishning talabalarga qanday
taʼsir qilishi haqida bo‘ladi. Bu talabalar o‘zlaridagi qiziqishni yaxshilash va intellektual salohiyatni
rivojlantirishda 3D VR lar yordam beruvchi potentsialni tahlil qiladi. Shuningdek, 3D VR lar orqali taʼlim
jarayonini tashkil etish va rivojlantirishning sifatini baholash uchun ilmiy tadqiqotlar olib borish ham
mumkin. Bu taʼlim jarayonlarining effektivligi va talabalar uchun foydali bo‘lgan elementlarning
aniqlanishiga yordam beradi. Bularning hammasi 3D VR lar orqali taʼlim jarayonini rivojlantirishning
muhimliki haqida maʼlumot olish yordam beradi va bu usulni to‘g'ridan-to‘g'ri amalga oshirishda yordam
beradi.