nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
To’rtinchi nazariy savol javobi

|
To’rtinchi nazariy savol javobi
|
bet | 3/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 407,28 Kb. | | #261327 |
4.To’rtinchi nazariy savol javobi
Algoritm murakkabligini static va dinamik o'lchovlar orqali taqqoslash mumkin.
1. Static Murakkablik: Bu o'lchov algoritmdagi amalga oshiriladigan har bir to'plam operatsiyalar sonini hisoblashga asoslanadi. Bu murakkablik odatda algoritmdagi operatsiyalar vaqti o'rtasida mos keladi. Misol uchun, bir massivni bo'ylab o'tish algoritmi, massivning uzunligi bo'yicha har bir elementni o'qib chiqish uchun bir operatsiya hisoblanadi. Bunday algoritmning static murakkabligi O(n) bo'ladi.
2. Dinamik Murakkablik: Bu o'lchov esa algoritmning bajarilishi uchun zarur bo'lgan resurslarning (masalan, xotiradagi joy, protsessor kuchlari va boshqalar) qo'lga kelgan bo'lishini bildiradi. Misol uchun, algoritmning bajarilishi uchun xotira ehtiyacini hisoblash uchun usullar. Bunday murakkablik odatda algoritmning ishga tushirilishi o'tish vaqti bo'yicha hisoblanadi.
Statik murakkablik algoritmning ishchi vaqtini (runtime) aniqlashga yordam beradi, u esa operatsiyalar sonini hisoblashga asoslanadi. Dinamik murakkablik esa algoritmning ishga tushirilishi uchun zarur resurslarni o'lchaydi.
5.Beshinchi nazariy savol javobi
Algoritmlarni eng yomon va o'rtacha holatlarda baholash, bir nechta omillarni hisobga oladi:
1. To'liq javob berishning yo'qligi: Ba'zi algoritmlar muammolar yuzaga kelganda yoki ko'p qat'iy natijalarga olib kelganda javob berishda qiyinliklarga duch kelishi mumkin.
2. Ishga tushirish vaqti: Eng yomon algoritmlar ko'p vaqt talab qiladi. Agar algoritm murakkab bo'lsa vaqti ko'proq olib borishi mumkin.
3. Xotira resurslari sarflanishi: Algoritmlar xotira resurslarini ko'p sarflaydigan bo'lsa, masalan, katta ma'lumotlar qidirishda yoki katta matritsalarni ishlovchi bo'lsa, ularni ishga tushirish vaqti ham ko'proq bo'ladi.
4. Isloh qilish va tuzatish qiyinliklari: Eng yomon algoritmlar o'rtacha yoki yomon xususiyatlarga ega bo'lgani sababli ularni isloh qilish va to'liq ishga tushirish qiyinliklarini yuzaga keltirishi mumkin.
5. To'g'ri natijalar berishning past darajadagi ehtiyoji: Eng yomon algoritmlar ko'p xo'jalikda noto'g'ri natijalar berishi mumkin. Bu esa to'g'ri natijalar kerak bo'lganda ularda ishlatishni qiyinlashtirishi mumkin.
6. Sodda va yorqin ko'rib chiqish: Eng yomon algoritmlar o'rtacha odamlar tomonidan tushunilmasligi, tahlil qilinmasligi yoki topilmasligi mumkin.
Bu omillar, algoritmlarni yaxshi yoki yomon qilishda muhim o'rin egallaydi, chunki ularning samaradorligi va ishlash ko'rsatkichi uchun muhimdir.
|
| |
Mufassal qidiruv ishlari

70
S
1
kategoriyali zaxiraga qidiruv qilingan va o’rganilgan yotish sharoiti, shakli,
tuzilishi, sifati qazib olish sharoiti taxminan aniqlangan foydali qazilma konlari kiradi.
Zaxirasini hisoblashdagi xatolik 40-50% ni tashkil qiladi. Konning joylashish chegarasi
oz sonli burg’u quduqlari va geologik, geofizik ma’lumotlarni
ekstrapolyastiya qilish
yordamida aniqlanadi.
S
2
kategoriyali zaxiraga yotish sharoiti, shakli va foydali qazilmaning tarqalish
maydoni
adabiyot va qisman geologik, geofizik ma’lumotlar asosida taxminan
aniqlangan foydali qazilma konlari kiradi. Xom ashyo sifati ayrim joylarda qazilgan
burg’u quduqlaridan olingan namunalaridan aniqlangan.
Konning joylanish chegarasi geologik xaritalar
va kesmalar yordamida
belgilanadi.
Mufassal qidiruv ishlarini bajarishda qurilish xom ashyo sifati yanada chuqurroq
o’rganiladi, qo’shimcha olingan namunalarni laboratoriyada sinchiklab tekshirish yo’li
bilan xom ashyo sifati to’liq aniqlanadi.
Hamma dala ishlari tugallangandan so’ng xuddi dastlabki qidiruv ishlari
natijasida tuzilganidek qilib hujjatlar tayyorlanadi. Hujjatlarda keltirilgan ma’lumotlar
avvalgi qidiruv ishlari natijalariga nisbatan aniqligi va mukammaligi bilan ajralib turadi.
Shuningdek, xar bir foydali qazilma konlari bo’yicha tushuntirish teksti yoziladi. Bu
ma’lumotlar tabiiy qurilish xom ashyo konlaridan foydalanish loyixasini tuzishda
muxim hujjat xisoblanadi.
Petrografiya va petrografiyaning tekshirish

|
Petrografiya va petrografiyaning tekshirish4.1. Petrografiya va petrografiyaning tekshirish
usullari haqida tushuncha…………………………………………...……….......…-27
4.2. Kristallooptika, izotrop va anizatrop
moddalar haqida tushuncha………………………………………...………..……-28
4.3. Tog’ jinslari xaqida umumiy tushuncha
va ularning genetik klassifikiastiyasi…………………………….................…….-30
4.4. Magmatik tog’ jinslari……………………………………...……...........……..-30
4.4.1. Magmatik tog’ jinslarining paydo bo’lishi,
klassifikastiyasi, tarkibi va yotish shakllari……………….....……..............………-30
4.4.2. Magmatik jinslarning strukturasi va teksturasi…….....………..............…..-32
4.4.3. Eng muxim magmatik tog’ jinslarining asosiy
turlari va qurilishda ishlatilishi…………..………………....…………....................-33
4.5. Cho’kindi tog’ jinslari…………………………………………..........…………-34
4.5.1. Cho’kindi tog’ jinslarining paydo bo’lishi,
tuzilishi, yotish sharoiti va klassifikastiyasi……………………...….................…..-34
4.5.2. Mexanik cho’kindi jinslar va qurilishda ishlatilishi…………......................-36
4.5.3. Kimyoviy cho’kindi jinslar va qurilishda ishlatilishi……....................…….-39
4.5.4. Organik, aralash va cho’kindi jinslar
va qurilishda ishlatilishi………………………………………...………..............….-40
4.6. Metomorfik tog’ jinslari…………………………………...………............……-41
4.6.1. Metomorfizm jarayoni va metomorfik tog’
jinslarining paydo bo’lishi…………………………………….……………..............-41
73
4.6.2. Asosiy metomorfik tog’ jinslarining turlari
va qurilishda ishlatilishi……………………………………...………..............…….-42
4.7. Tog’ jinslarining yoshi va geologik yilnoma……………...……..........………-43
5-BOB. Yerning ichki dinamik-endogen jarayonlari…………...……......…..……..-46
|
| |
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya

|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: NazariyaBog'liq ZDIT2494«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
Shunday qilib, buxgalteriya nazoratining maqsadi nazorat vazifalarida
ko'rsatilgan bo'lib, ular quyidagilardan iborat:
- tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirishda qonun hujjatlariga rioya qilish;
-xo‘jalik vositalarining (aktivlarining) saqlanishi;
- sintetik va analitik buxgalteriya hisoblari o'rtasidagi o'zaro bog'liqlik va o'zaro
nazorat;
- buxgalteriya hisobini tashkil etishda kamchilik va huquqbuzarliklarning oldini
olish va bartaraf etishga qaratilgan o‘z vaqtida samarali choralar ko‘rish;
- buxgalteriya (moliyaviy) hisobotlarning ishonchliligi va o'z vaqtida taqdim
etilishi.
Buxgalteriya nazoratining ushbu vazifalari buxgalteriya hisobining texnologik
jarayonini amalga oshirishning barcha bosqichlarida, ya'ni birlamchi hujjatlarni
tayyorlash vaqtidan to moliyaviy hisobotlarni tuzishgacha amalga oshiriladi.
Buxgalteriya nazorati xo'jalik yurituvchi sub'ektning hisob siyosatida nazarda
tutilgan barcha buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq amalga oshiriladi.
Shuni ta'kidlash kerakki, xo'jalik yurituvchi sub'ektning hisob siyosatining o'zi
buxgalteriya hisobini tartibga solish bo'yicha amaldagi qonun hujjatlari
talablariga muvofiqligi uchun buxgalteriya nazorati ostidadir.
Iqtisodiy hayot faktlarini hujjatlashtirishni tekshirishga alohida e’tibor
qaratilmoqda. Buxgalteriya hisobi nazorati orqali birlamchi hujjatlarning to‘g‘ri
rasmiylashtirilishi, ularga ishlov berilishi, birlamchi va yig‘ma hujjatlardagi,
shuningdek buxgalteriya hisobi registrlaridagi ma’lumotlarning izchilligi, ish
yuritish jadvaliga rioya etilishi ta’minlanadi.
Buxgalteriya hisobining asosiy usullaridan biri – ikki tomonlama yozuvdan
foydalanish xo‘jalik hayoti faktlarining buxgalteriya hisobi schyotlarida to‘liq aks
etishini, analitik va sintetik hisob ma’lumotlari o‘rtasidagi munosabatni nazorat
qilish imkonini beradi. Iqtisodiy jarayonlar, shuningdek, xo‘jalik yurituvchi
subyektlarda mablag‘lar harakatining barcha turlari va ularning manbalari
xo‘jalik hayotining, xo‘jalik operatsiyalarining alohida faktlari ko‘rinishida amalga
oshiriladi. Iqtisodiy hayotning har bir faktini aks ettirgan holda buxgalteriya
hisobi joriy uzluksiz monitoringni ta'minlaydi va uning yordamida xo'jalik
aktivlarining ayrim turlarining harakati, ularni yaratish manbalarining o'zgarishi,
sodir bo'layotgan iqtisodiy jarayonlar va ularning natijalari ustidan buxgalteriya
nazorati amalga oshiriladi.
Boshqa usul - inventarizatsiyadan foydalanish buxgalteriya hisobi ma'lumotlarini
va moddiy boyliklarning haqiqiy mavjudligini va hisob-kitoblar holatini
buxgalteriya
nazoratini
ta'minlaydi.
Inventarizatsiya
-
bu
mulk,
majburiyatlarning haqiqiy ma'lumotlarini ma'lum bir sanadagi buxgalteriya
|
| |
Oltinchi nazariy savol javobi

6.Oltinchi nazariy savol javobi
Taqribiy integrallash, funksiyani taqriban integrallashtirish usulidir, bu esa integralni aniqlashda yuzaga kelgan qiyinliklarni yengillash uchun ishlatiladi. Ushbu usul, integralni aniqlashni taqriban qiymatni topish orqali bajargan holatda foydalanadi.
Ushbu usul quyidagi bosqichlardan iborat:
1. Interpolatsiya: Taqribiy qiymatlar orqali funksiya qiymatlarining interpolatsiyasini olib, integralni aniqlashda ishlatishga tayyorlanadi.
2. Ko'rsatkichlarni tanlash: Qiymatlar taqribiy integrallashning eng yaxshi natijasini olish uchun eng yaroqli bo'lgan ko'rsatkichlar tanlanadi.
3. Integralni hisoblash: Interpolatsiya natijalaridan foydalanib, integralni taqriban hisoblash.
Taqribiy integrallash usuli, tushunarli va tez yechiladigan natijalarga yo'l ochadi, ammo bu, aslida integrallashning to'liq aniqligi qo'shilmasdan aniqligini takrorlanadigan usuldur. Bu esa to'g'ri yoki to'g'ri yakapproximatsiya natijalarni olishda yordam beradi. Taqribiy integrallash, masalan, katta funksiyalarni, burchaklarni yoki muammolar yuzasidan integralni aniqlashda juda ishlatiladi.
1-amaliy topshiriq
8-variant
Berilgan N sonining tub bo'luvchilari sonini topish algoritm va dasturini tuzing
def tub_boluvchilarni_topish(N):
tub_boluvchilar = []
# Berilgan sonning tub bo'luvchilarni topish
for i in range(2, N + 1):
tub = True
for j in range(2, int(i ** 0.5) + 1):
if i % j == 0:
tub = False
break
if tub:
tub_boluvchilar.append(i)
return tub_boluvchilar
# N sonini istalgan qiymat bilan almashtiring
N = 100
print(f"{N} ga teng yoki undan kam bo'lgan tub boluvchilar:", tub_boluvchilarni_topish(N))
2-topshiriq
8-variant
Butun sonlardan iborat NxN o’lchamli kvadrat matritsa berilgan. Shu matritsa elementlaridan tuzilgan massivni hosil qiling. Massivda elementlar takrorlanmaydi.
def matritsadagi_massiv(matritsa):
massiv = []
# Matritsadagi elementlarni massivga joylash
for qator in matritsa:
for element in qator:
if element not in massiv:
massiv.append(element)
return massiv
# NxN o'lchamli kvadrat matritsa
matritsa = [
[1, 2, 3],
[4, 5, 6],
[7, 8, 9]
]
# Matritsadagi elementlardan tuzilgan massivni hosil qilish
hosil_masiv = matritsadagi_massiv(matritsa)
print("Matritsadagi elementlardan tuzilgan massiv:", hosil_masiv)
|
– BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

10 – BILET
1. Oziq-ovqat sanoati, uning tarmoqlari haqida gapiring. Oziq-ovqat sanoati
korxonalarini joylashtirishda qanday omillar hisobga olinadi?
2. Buxoro-Navoiy iqtisodiy rayonining sanoati va qishloq xo’jaligi haqida gapiring.
Iqtisodiy rayonining metallurgiya va yoqilg’i sanoati markazlari (Navoiy,
Zarafshon, Uchquduq, Qorovulbozor, Gazli)ni xaritadan ko’rsating.
3.Yanvarning o’rtacha harorati -8 0C, iyunning o’rtacha harorati +220 C bo’lsa, havo haroratining yillik amplitudasini hisoblang.
|
– BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

5 – BILET
1. Yoqilg’i sanoati haqida gapiring. Xaritadan neft hamda gazni qayta ishlash
zavodlari joylashgan shahar va shaharchalar (Qorovulbozor, Farg’ona, Oltiariq,
Muborak)ni ko’rsating.
2. O’zbekiston Respublikasi qaysi iqtisodiy rayonlariga bo’linadi? Ularning hududiy
tarkibi haqida gapiring va ularni xaritadan ko’rsating.
3. Navoiy shahrida yillik yog’in miqdori 240 mm ga, mumkin bo’lgan bug’lanish
miqdori esa 1200 mm ga teng bo’lsa, namlik koeffisentini aniqlang.
6 – BILET
1. Quyidagi geografik atamalarning mazmunini ayting: migratsiya, urbanizatsiya,
aholining tabiiy o’sishi
2. Farg’ona viloyati sanoatining asosiy tarmoqlari qaysilar? Xaritada Farg’ona,
Qo’qon, Marg’ilon, Quvasoy shaharlari, Oltiariq shaharchasini ko’rsating. Ularda
sanoatning qanday tarmoqlari rivojlanganini ayting.
3. Samarqand iqtisodiy rayonida respublika aholisining 11 % yashaydi. Bu
rayonga respublikada yig’iladigan mevalarning 13,5 % i to’g’ri keladi. Ushbu
mahsulot rayonning ixtisoslashgan tarmog’i bo’la oladimi? Javobingizni asoslab
bering.
|
- BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

9 - BILET
1. O’zbekiston Respublikasining avtomobilsozlik sanoati rivojlanishi haqida
gapiring. Xaritadan yengil va yuk avtomobillar, avtobuslar ishlab chiqaradigan
korxonalar joylashgan shaharlarni ko’rsating
2. Toshkent iqtisodiy rayoni sanoatining asosiy tarmoqlari haqida gapiring. Iqtisodiy
rayonning rangli va qora metallurgiya korxonalari joylashgan shaharlarini xaritadan
ko’rsating.
3. O’zbekiston Respublikasi maydoni 448,9 ming km2, aholisi 1.01.2017 yil holati
bo’yicha 32 mln kishini tashkil etgan bo’lsa, aholi zichligini toping.
|
- BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

7 - BILET
1. O’zbekistonning rekreatsiya va turizm resurslari haqida gapiring.
Mamlakatimizda qanday sanatoriya va dam olish maskanlari mavjud? Dam olish
maskanlari joylashgan Chortoq shahri, Xojikent, Chimyon va Zomin shaharchalarini
xaritadan ko’rsating.
2. Navoiy va Qashqadaryo viloyatlarining sanoatiga qiyosiy tavsif bering.
3. Toshkentda (IV-soat mintaqasi) tush payti soat 12:00
bo’lganda, Berlin (I-soat
mintaqasi) va Sidney (X-soat mintaqasi) shaharlarida sutkaning qay vaqti bo’ladi?
8 – BILET
1. Gaz sanoati haqida gapiring. O’zbekistondagi gaz qazib olinadigan hududlarni
xaritadan ko’rsating.
2. Navoiy va Xorazm viloyatlariga qiyosiy geografik tavsif bering. Ushbu hududlarning
sanoati va qishloq xo’jaligining ixtisoslashuvi nimasi bilan farq qiladi?
3. Havo harorati 0oCga teng, 1 m3
havo tarkibida 7 gramm suv bug’i mavjud bo’lsa,
tuman vujudga keladimi? Javobingizni izohlang.
|
• To'lov shartlari va shakli - To'lovni amalga oshirish shakli, xarajatlar va tovar narxining faxl bo'lishi shartnoma uchun yomon bo'lishi mumkin

|
• To'lov shartlari va shakli - To'lovni amalga oshirish shakli, xarajatlar va tovar narxining faxl bo'lishi shartnoma uchun yomon bo'lishi mumkin
|
bet | 4/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 12,25 Mb. | | #231194 |
Bog'liq 1715580202312-Luminous• To'lov shartlari va shakli - To'lovni amalga oshirish shakli, xarajatlar va tovar narxining faxl bo'lishi shartnoma uchun yomon bo'lishi mumkin. Biznes sohasida amal qilishda shartnomaning cheklarini tushunishda hamda barchasini tasdiqlashda e'tibor belgilashda muhim ahamiyatga ega bo'ladi. • Biznes faoliyati uchun shartnomaning cheklarini tushunishning ahamiyati - Shartnomaning cheklarini tushunish biznes uchun ahamiyatli bo'lib, barchasini tasdiqlashda e'tibor bering. • Shartnomaning cheklarini tasdiqlashning muhimligi - Biznes amaliyotlarida shartnomaning cheklarini tushunish hamda tasdiqlashning ahamiyati juda muhim. Thank you for your attention!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
• To'lov shartlari va shakli - To'lovni amalga oshirish shakli, xarajatlar va tovar narxining faxl bo'lishi shartnoma uchun yomon bo'lishi mumkin
|
- BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

4 - BILET
1. O’zbekiston elektroenergetikasi rivojlanishi va joylanishi haqida gapirib bering.
Respublikamizda eliktr stantsiyalarning qanday turlari mavjud? Xaritadan Shirin, Angren, Navoiy, Taxiatosh shaharlari va Chorvoq suv omborini ko’rsating.
2. Xaritadan Qoraqalpog’istonning chegaralari va poytaxtini ko’rsating.
Qoraqalpog’iston Respublikasining sanoati va qishloq xo’jaligi haqida gapiring.
Hududning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishiga ekologik sharoit qanday ta’sir ko’rsatadi?
3. O’zbekistonda aholining yillik tabiiy o’sish darajasi 453 ming kishini tashkil
etib, tug’ilganlar soni 613 ming kishini tashkil etsa, o’lganlar sonini aniqlang.
|
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali

Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
15.01.2024
Hajmi
0,58 Mb.
#138016
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar Universiteti Farg‘ona filiali
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan adabiyotlar - Chaqaloqlik davri psixologik xususiyatlari. Go’dak va muloqot. ’’Tirilish’’ kompleksi

|
Chaqaloqlik davri psixologik xususiyatlari. Go’dak va muloqot. ’’Tirilish’’ kompleksi
|
bet | 3/3 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 70,03 Kb. | | #230104 |
Bog'liq Mavzu ’’Tirilish’’ kompleksi Reja Chaqaloqlik davri psixologik Foydalanilgan adabiyotlar
1. Edited by N.F. McGinn and E.H.Epstein Comparative Perspectives on the Role of Education in Democratization Frankfurt am Main; Berlin; Nev York; Lang, 1999
R.M.Qodirova. O’zbekiston bolalar bog'chalari va maktablarida bolalarga 56 yoshdan boshlab rus tilida dialogik nutqni o’rgatish. T., “O’qituvchi”1993.
F.R.Qodirova. Maktabgacha yoshdagi rusiyzabon bolalarni o'zbekcha so'zlashishga o'rgatish. T., “O'qituvchi” 1993
R.M.Qodirova. Maktabgacha yoshdagi bolalarda dialogik nutqni rivojlantirishning ruhiy omillari. Qoz.,Sariog’och, 1998.
F.R.Qodirova. R.M Qodirova. Maktabgacha yoshdagi bolalarga ikkinchi tilni o'rgatish metodikasi. T., “Sano-standart”, 2004.
F.R.Qodirova. R.M Qodirova. “Bolalar nutqini rivojlantirish nazariyasi va metodikasi”. T., “Istiqlol”, 2006.
Babayeva D.R. “Nutq o'stirish metodikasi” T.: TDPU 2016-yil. O'quv
qollanma
|
| |
Tabiiy qurilish xom ashyolarini qidirish uslubi, bosqichlari

68
ishlari deb ataladi. Bularning birinchisi injenerlik-geologik qidirishlar bilan bir vaqtda,
ikkinchisi esa ish chizmalari bosqichida amalga oshiriladi.
Qidiruv ishlari uch bosqichda olib boriladi: dastlabki ishlar, dala ishlari, va
kameral ishlar ya’ni, hisobot yozish.
Dastlabki ishlar. Tekshirish ishlarini boshlashdan
avval shu maydonlarda oldin
bajarilgan ishlar uslubi, hajmi va olingan natijalar xamda arxiv materiallari bilan
tanishib chiqiladi. Ayniqsa, shu rayon uchun
tuzilgan geologik xaritalar, kesmalar,
burg’u qudug’i va shurflarning tavsifi, shuningdek mavjud
qurilish xom ashyolari
konlarining tasnifi bilan tanishish va ularni o’rganish lozim.
Yig’ilgan ma’lumotlarga asoslanib, dala ishlarining turi, hajmi belgilanadi.
Dala ishlarini bajarish. Dala ishlariga geologik s’emka, burg’u quduq qazish,
tog’-qazilma ishlari, dala tajriba ishlari, rejim ishlari va laboratoriya ishlari kiradi. Bu
ishlarning hajmi qidiruv
ishlarining masshtabiga, bosqichiga, maydon geologik
sharoitining murakkabligiga bog`liqdir.
Dala ishlari ob’ekt qurilishi muljallanayotgan joylarda mavjud bo’lgan
tabiiy
qurilish xom ashyolari to’g’risidagi ma’lumotlarga asoslanib olib boriladi. Tog’li yoki
qurilish xom ashyolariga boy bo’lgan joylarda tekshiruv ishlari kichikroq maydonlarda
bajarilish mumkin va aksincha, qurilish xom ashyolari kam bo’lsa, kattaroq
maydonlarda tekshiruv ishlari olib boriladi.
Foydali qazilmaning
tarqalish maydonini, nomini, sifatini va zaxirasini
aniqlashda shu joylarda mavjud bo’lgan ka’rerlardan, oldin qazilgan shurflar, tabiiy
ochilmalar va chuqurliklardan keng foydalaniladi.
Kameral ishlar. Bu etapda arxiv materiallaridan olingan ma’lumotlar, hamda dala
ishlarining
natijalari jamlanib, sistemalashtiriladi, taxlil qilinib kerakli xarita va
kesmalar tuziladi va hisobot yoziladi.
– BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

3 – BILET
1. O’zbekiston Respublikasining tabiiy geografik o’rni, chegaralari (xaritadan
ko’rsating), maydoni va tabiati (iqlim, relyef, tabiat zonalari)ning o’ziga xos
xususiyatlari haqida gapiring. O’zbekiston iqlimi va tabiat zonalari mamlakatimiz
bilan bir xil kenglikda joylashgan O’rta dengizbo’yi davlatlardan nima uchun farq
qilishini tushuntiring.
2. Rangli metallar qanday guruhlarga bo’linadi? Qiyin erituvchan va qimmatbaho
metallar guruhlariga qaysi metallar kiradi? O’zbekiston rangli metallurgiyasining
yirik korxonalari joylashgan Olmaliq, Zarafshon va Uchquduq shaharlarini
xaritadan ko’rsating.
3. Dengiz tubiga exolot jo’natgan ovoz to’lqini 8 sekundda borib kelgan bo’lsa,
uning chuqurligi necha metrga teng bo’ladi?
|
Dastlabki qidiruv ishlari

69
ashyo hajmiga va joy geologik tuzilishining murakkabligiga qarab belgilanadi.
Shuningdek, maydonning geologik, geomorfologik va gidrogeologik sharoitlari,
oldin
qay darajada o’rganilganligi e’tiborga olinadi. Agar bu sharoitlar oldin ancha
mukammal o’rganilgan bo’lsa dala ishlarining hajmi kamayadi.
Dastlabki qidiruv chog’ida qazilma zaxirasi aniqlanadigan maydon chegarasi oz
sonli shurf va quduqlar yordamida hisoblanadi, lekin u aniq ma’lumotlar bera olmaydi.
Shuning uchun zaxiralarning aniq chegarasi va miqdori
mufassal qidiruv ishlari
jarayonida aniqlanadi.
Dastlabki qidiruv ishlari natijasida quyidagi ma’lumotlar va natijalar
rasmiylashtiriladi:
1. Aniqlangan foydali qazilma koni ko’rsatilgan yirik masshtabli xarita tuziladi;
2. Yo’l trassasi yoki qurilish ob’ektining xarita-sxemasi beriladi;
3. Foydali qazilma konining pasporti yozilib, unda quyidagilar o’z aksini topadi:
zaxira xisoblanadigan maydonning joylashish plani va chegarasi ko’rsatiladi; ayrim
shurf va burg’u quduqlaridan olingan asosiy ma’lumotlar
jadvali tuziladi; xarakterli
yo’nalishlar bo’yicha geologik kesmalar va kolonkalar tuziladi;
ayrim geometrik
shakllar va belgilangan chegaralari bo’yicha xisoblangan zaxira miqdori jadvali
beriladi; kar’erdan foydalanish va xom ashyo tashish sharoitlarini belgilovchi omillar
jadvali ko’rsatiladi; namunalar sifatini belgilovchi laboratoriya analizlari natijasi jadvali
keltiriladi; ko’rilayotgan inshootlarni yoki avtomobil yo’llarini
tabiiy qurilish xom
ashyolari bilan ta’minlash imkoniyatlarini ifodalovchi hisobot yoziladi.
Ikkinchi nazariy savol javobi

|
Ikkinchi nazariy savol javobi
|
bet | 2/4 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 407,28 Kb. | | #261327 |
Ikkinchi nazariy savol javobi
Algoritmlarni asimptotik (O()) baholash – algoritmda kiruvchi ma’lumotlarning bajariladigan amallar soniga ma’lum bir qonuniyatlar asosida mos qo’yilishidir. Bu qonuniyatlar kvadratik, factorial, logarifmik bo’lishi mumkin.
Agar kiruvchi ma'lumotlarning o'lchamlari oshsa, algoritmning bajarilish vaqti f(N) funksiyasi bilan bir xil tezlikda oshsa, algoritmda O(f(n)) murakkablik bor.
Agar kiruvchi ma'lumotlarning o'lchamlari oshsa, algoritmning bajarilish vaqti f(N) funksiyasi kvadratik tezlikda oshsa, algoritmda O(f(n^2)) murakkablik bor.
Uch asimptotik belgilar asosan algoritmlarning vaqt murakkabligini ifodalash uchun ishlatiladi :
Θ-notation ( teta );
O-notation ( O );
Ω notasi ( Omega ).
Hisoblash mashinalar tezligi oshishiga qaramasdan, ular yordamida yechilayotgan masalalar kattaligini oshishini algoritm qiyinligini tahlil orqali aniqlaydi.
Uchinchi nazariy savol javobi
O(n) va O(n^2) murakkablikdagi baholashlar murakkablik darajasini ifodalaydi. O(n) murakkablikda, algoritmdagi operatsiyalar soni asosiy ma'lumotlar to'plamining (masalan, massiv yoki ro'yxat) uzunligiga tegishli. Misol uchun, bir massivni bo'ylab o'tish algoritmi O(n) murakkablikka ega bo'ladi, chunki barcha elementlarni bir marta o'qib chiqish uchun n ta operatsiya kerak.
O(n^2) murakkablik esa har bir elementni boshqa barcha elementlar bilan solishtirishni talab qiladi. Misol uchun, ikki xil murakkablikli massivni solishtirish algoritmi O(n^2) murakkablikka ega bo'ladi. Chunki har bir elementni boshqa barcha elementlar bilan solishtirish uchun boshqa barcha operatsiyalar kerak bo'ladi va umumiy operatsiyalar soni n^2 ga mos keladi.
O(n) murakkablik odatda O(n^2) murakkablikdan yaxshi hisoblanadi, chunki operatsiyalar soni yuqori o'lar edi. Shuningdek, O(n^2) murakkablik ayni paytda murakkablik darajasini yuqoriga ko'taradi, shuning uchun katta ma'lumotlar to'plamlarida ishlashda noqulaylikka olib kelishi mumkin. Yangi algoritmlarni yaratishda va amaliyotda O(n) murakkablikni xizmatga olish shuningdek qulayliklar ko'rsatishi mumkin.
|
| |
• Biznes operatsiyalarda tayinlangan shartlar - Biznes faoliyatida amalga oshiriladigan shartlar va ularning qabul qilinishi juda muhimdir

|
• Biznes operatsiyalarda tayinlangan shartlar - Biznes faoliyatida amalga oshiriladigan shartlar va ularning qabul qilinishi juda muhimdir
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 12,25 Mb. | | #231194 |
Bog'liq 1715580202312-Luminous• Biznes operatsiyalarda tayinlangan shartlar - Biznes faoliyatida amalga oshiriladigan shartlar va ularning qabul qilinishi juda muhimdir. • Qo'llab-quvvatlash tartibi - Ishni boshlashdan yakuniga qadar qo'llangan jadvalni amalga oshirishni tushunish biznes uchun juda muhimdir. Shartnoma qabul qilish va to'ldirish jarayonlari uchun keraklik shartlar to'g'risida o'ylaring. • Shartnomalar qanday ko'rinishda qabul qilinadi? - Shartnoma qabul qilinishini rasmiy hujjat orqali amalga oshirish talab etiladi. • Shartnomalar qanday holatda to'ldiriladi? - Shartnomalar, shartnomadagi har bir shart va shart, ishlov beruvchiga belgilangan muddatda bajarilishi kerak. • Tasdiqlash va amalga oshirishda qanday usullar mavjud? - Shartnoma qabul qilinish va to'ldirish jarayonlari uchun elektronik pochta yoki notarial tasdiq usullari hamda shahsiy imzo foydalaniladi. • Shartnomani buzish qanday yo'lga qo'yiladi? - Agar qabul qilingan shartnomani to'ldirish to'g'risida kelgan kelishilgan shartlarni buzish talab etilsa, unga yo'qotish notarial tasdiq orqali amalga oshiriladi. Ish rohatlashtirish, kafolat va qarzlar qo'riqlarning shartnomada qanday aks ettirilishi lozim. • Ish khushlik sharti - Ish shartnomasida xizmat ko'rsatilayotgan dasturchi yoki vakolatchi uchun qanaqa shartlar o'rniga ega bo'lishi kerak. • Kafolatlar - Shartnomada kafolatlar qanday ko'rinishda ifodalangan bo'lishi kerak va ular qaysi shartlarga bog'liq bo'lishi kerak. Shartnomaga san'at va sanoat sohalarida upwork qilayotgan tovar sotib olishda ishchi kontraktlar qaysi afzal ishlovchilar bo'lib turadi. • Kechiktiruvchilar sabablarga ega bo'lishi - Sotuvchilar va sotib oluvchilar orasidagi kelishilgan shartlar shunchaki kelishi kerak. • Xarajatlarning bo'layotgan muddati va shakli - Xarajatlarning to'lanish shakli va vaqti shartnoma tuzuvchilari uchun muhimdir. • Mahsulotning qabul qilinishi va tekshirilishi - Mahsulotni qabul qilish va tekshirish jarayoni to'g'ri va ko'p muddatga ega bo'lishi lozim.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
• Biznes operatsiyalarda tayinlangan shartlar - Biznes faoliyatida amalga oshiriladigan shartlar va ularning qabul qilinishi juda muhimdir
|
Avtomatlashtirishning texnik vositalari rivojining asosiy bosqichlari va ularning klassifikatsiyasi

|
Avtomatlashtirishning texnik vositalari rivojining asosiy bosqichlari va ularning klassifikatsiyasi
|
bet | 2/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifAvtomatlashtirishning texnik vositalari rivojining asosiy bosqichlari va ularning klassifikatsiyasi
Avtomatlashtirishning texnik vositalari ATV rivojlanishi murakkab jarayon hisoblanadi. Uning asosidabir tomondan avtomatlashgan ishlab chiqarishning iqtisodiy muhimligi va texnik ehtiyoji yotsa, ikkinchi tomondan ATV ishlab chiqaruvchining texnologik imkoniyati yotadi. Rivojlanishga sabab bo‘lgan birinchi omil yangi, ancha takomillashgan ATVni ishlab chiqarishga joriy etish tufayli korxona ishining iqtisodiy samaradorligini oshishi hisoblanadi.
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishdan foydalanish va ishlab chiqarishga joriy etishning iqtisodiy va texnik asoslarining rivojlanishida quyidagi bosqichlarni ajratish mumkin:
Birinchi bosqich. Ushbu bosqich uchun arzon ishchi kuchining ko‘pligi, kam mehnat unumdorligi, agregat va moslamalarning eng kam quvvati xarakterli. Bu tufayli texnologik jarayonlarni boshqarishda insonning eng ko‘p ishtiroki, boshqaruv ob‘yekti orqali kuzatish, shuningdek boshqaruvchi yechimlarni qabul qilish va ijro etish ushbu bosqichda iqtisodiy jihatdan oqlangan. Mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirish alohida jarayonlar bo`lgan, ular orqali boshqarishni inson uchun yetarli darajada ishonchli amalga oshira olmagan.
Ikkinchi bosqich. Mexanizatsiyalashtirish va avtomatlashtirishning kompleks bosqichiga o`tish mehnat unumdorligining o`shishi, agregat va moslamalar birlik quvvatining yaxlit bo`lishi, avtomatlashtirishning moddiy va fan-texnika bazasining rivojlanishi tufayli sodir bo`ldi. Ushbu bosqichda texnologik jarayonlarni boshqarishda inson-operator ob‘yektlarni ishga tushirish va to`htatishda, ayniqsa kutilmagan holatlar, avariya holatlar paydo bo`lganda turli mantiqiy operasiyalarni bajarish orqali aqliy mehnat bilan shug‘ullanadi, shuningdek ob‘yekt holatini baholaydi, avtomatik tizimlar ishini nazorat qiladi va zahiralaydi. Bu bosqichda standartlashtirish, ixtisoslashtirish va kooperasiyani keng qo`llashga mo`ljallangan ATVni ko`plab seriyada ishlab chiqarish asoslari shakllanadi. Avtomatlashtirish vositalarini keng masshtabli ishlab chiqarish va ularni tayyorlashning o`ziga xos hususiyati ushbu ishlab chiqarishni asta -sekin mustaqil tarmoqqa ajratishga olib keladi.
|
| |
Uchunchi bosqich - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

|
Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish
|
bet | 3/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifUchunchi bosqich. Boshqaruvchi hisoblash mashinalari (BHM) paydo bo`lishi bilan texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi (TJBAT) bosqichiga o`tish boshlandi. Ushbu bosqichda BHMlardan foydalangan holda barcha murakkabroq boshqarish funksiyalarning iqtisodiy jihatdan ma`qul ko`rinishda avtomatlashtirish shakllanadi. Lekin, modomiki BHM juda qo`pol va qimmat ekan, u holda boshqarishning oddiyroq funksiyalarini amalga oshirish uchun avtomatikaning an‘anaviy analogli qurilmalarini keng tarzda qo`llash yetarli. Bunday tizimlarning kamchiligi yuqori bo`lmagan ishonchlilik, chunki texnologik jarayonlar(TJ)ning borishi haqidagi barcha ma‘lumot ke ladi va BHMga moslashadi, chiqishda buziladi, unga TJBAT ishini nazorat qiluvchi operator-texnolog olish zarur bo`lgan. Albatta, bunday holatlarda TJni boshqarish sifati ancha pasayib ketgan, chunki inson BHM kabi effektiv boshqarishni amalga oshira olmaydi.
To`rtinchi bosqich. Bir muncha arzon va kompakt mikroprosessorli qurilmalarning paydo bo`lishi TJ ni markazlashgan boshqaruv tizimini rad etishga imkon berdi, o`rniga taqsimlangan tizimlarni teklif etdi. Ularda TJ alohida o`zaro bog‘langan operatsiyalarni bajarish haqidagi ma‘lumotlarni yig‘ish va qayta ishlash, shuningdek boshqarish yechimini qabul qilish avtonom holda mikrokontrollerlar nomini olgan olgan lokal mikroprosessor qurilmalari orqali amalga oshiriladi. Shuning uchun taqsimlangan tizimlarning ishonchliligi markazlashgan tizimlarga nisbatan yuqori.
Beshinchi bosqich. Ushbu bosqich mahsulot ishlab chiqarishda moliyaviy, moddiy va energetik oqimlarni nazorat va analiz qilishni amalga oshirishga yordam beruvchi ko`p sonli va bir-biridan uzoqda bo`lgan kompyuterlarni yagona korporativ tarmoqqa bog`lash imkonini beruvchi tarmoq texnologiyasi bilan, shuningdek boshqarishning integrallashgan(yaxlit holga keltirish) tizimiga o`tishga yordam beruvchi TJ ni boshqarish bilan bog‘liq. Bu tizimlarda ancha murakkab dasturiy ta‘minot yordamida TJ ni boshqarish, rejalashtirish, hisobga olish va boshqa topshiriqlarni o`z ichiga olgan korxona faoliyatini boshqarish bo`yicha barcha kompleks topshiriqlar birgalikda hal etiladi.
|
| |
Internet manbalari - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

Kirish ……………………………………………………………………………………...
|
3
|
Fanga kirish va asosiy tushunchalar ....................................................................................
|
5
|
Ob’ekt xolati haqida ma’lumot olishning texnik vositalari ……………………….............
|
9
|
Avtomatlashtirishning pnevmatik texnik vositalari ……………………………………….
|
13
|
Avtomatlashtirishning gidravlik texnik vositalari.………...................................................
|
20
|
Gidroavtomatika vositalarining elementlar bazasi...............................................................
|
25
|
Pnevmokuchaytirgichlar va pnevmorostlagichlar ………………………………………...
|
29
|
Elektr ijro mexanizmlar va ularga qo’yiladigan talablar..…………………………………
|
34
|
Doimiy tok dvigatellari. O’zgaruvchan tok dvigatellari..……………………………........
|
41
|
Ijro etuvchi qurilma va ularning klassifikasiyasi…………..................................................
|
50
|
Ijro etuvchi qurilmalarga, ularni o’rnatishga va ishlatishga qo’yiladigan talablar.………..
|
57
|
Pnevmatik ijro mexanizmlarini hisoblash va tanlash……………..……………………….
|
60
|
Pnevmatik porshenli va silfonli ijro mexanizmlarini hisoblash va tanlash………………..
|
67
|
Gidravlik ijro mexanizmlarini hisoblash va tanlash……………………………………….
|
72
|
Elektr ijro mexanizmlarini hisoblash va tanlash ..................................................................
|
77
|
Rostlash organlari va ularning turlari……………………………………………………...
|
83
|
Bir egarli va ikki egarli rostlash organlari…………………………………………………
|
87
|
Zaslonkali va uch oqimli rostlash organlari……………………………………………….
|
93
|
Shlangli, diafragmali va kran ko‘rinishidagi rostlash organlari …………………………..
|
97
|
Zadvijkali rostlash organlari ………....................................................................................
|
100
|
Avtomatik rostlagichlarning tasnifi ……………………………………………………….
|
104
|
Elektr va pozision rostlagichlar …………………………………………………………...
|
108
|
Mutanosib va integral rostlagichlar......................................................................................
|
113
|
Mutanosib-integral (izodrom) va mutanosib–differensial rostlagichlar…………………...
|
115
|
Avtomatlashtirishning texnik vositalarida aloqa kanallari va tarmoqlari………………….
|
118
|
AS va PROFIBUS interfeyslari. ETHERNET…………………………………………….
|
121
|
HART va CAN protokollari……………………………………………………………….
|
127
|
Avtomatikaning raqamli qurilmalari………………………………………………………
|
136
|
Sanoat kontrollerlari va Mikro-EHMlar...............................................................................
|
144
|
Avtomatika sistemalarining dasturiy ta’minoti....................................................................
|
149
|
Kontrollerlarni dasturlash tillari turlari.................................................................................
|
155
|
Dasturlanuvchi mantiqiy kontrollerlar……………………………………………………..
|
158
|
Foydalanilgan adabiyotlar royxati…………………………………………………………
|
164
|
Siljish kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkich

|
Siljish kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkich
|
bet | 9/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifSiljish kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkich
Siljish kompensatsiyali o‘zgartkichlar o‘lchash bloki sezgir elementining siljishini 20—100 kPa qiymatda pnevmatik chiqish signaliga o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan.
2-rasmda siljish kompensatsiyali sxema bo‘yicha ishlaydigan pnevmatik o‘zgartkichning prinsipial sxemasi ko‘rsatilgan. Ta’minlovchi havo bosimi hamda o‘zgartkich chiqishidagi havo bosimi М1 va М2 manometrlar orqali nazorat qilinadi.
2 – rasm. Siljish kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkich sxemasi.
Birlamchi rele tarkibiga o‘zgarmas kesimli drossel 7, soplo 3 va o‘lchash bloki 1 ning sezgir elementi bilan bog‘langan to‘siq 2 kiradi. Kuchaytirgich ikkita ketma-ket ulangan drossel va silfon turidagi yuritmadan iborat. Drossel tizimi soplo 9 va 11 larni o‘z ichiga oladi. Birinchi soplodan P0 bosimli siqilgan havo kuchaytirgichga keladi, ikkinchi soplo orqali esa havo kuchaytirgichdan atmosferaga chiqadi. Soplolarning teshiklari orasida likobchasimon klapan mavjud. Uning holatiga ikkala drossel havo oqimlari kesimlarining yuzi, binobarin, drossel qarshiliklari ham bog‘liq. Kuchaytirgich yuritmasi kamera 5 ichiga joylashgan, bir-biriga nisbatan konsentrik o‘rnatilgan silfonlar 6 va 8 dan iborat. Likobchasimon klapan silfonlarning harakatchan tagi bilan shtok 13 orqali, kuchaytirgich esa birlamchi pele va ikkilamchi asbob bilan naychalar 4 va 15 orqali bog‘langan. Silfon yuritmasiga P1 va P2 bosimlardan o‘zaro muvozanatlashgan ikkita kuch ta’sir qiladi.
To‘siqning siljishi birlamchi asbob sezgir elementining holatiga yoki tekshirilayotgan parametr qiymatiga bog‘liq. To‘siq soploni berkitganda silfonga ta’sir qiladigan Р1 bosim ko‘payadi, silfonlar siqiladi, likobchasimon klapan 10 soplo 9 teshigini ochib, soplo teshigi 11 ni berkitadi; P2 bosim oshadi va soplo 11 batamom berkilganda, P2 bosim o‘zining maksimal qiymatiga erishadi. To‘siq soplodan chetlashganida teskari hodisa yuz beradi, ya’ni soplo 9 teshigi berkilib, soplo 11 teshigi ochiladi. Havoning atmosferaga chiqishidagi qarshilik kamayadi, shuning uchun P2 bosim pasayadi va u soplo 11 ning to‘liq ochilishida nolga tenglashadi.
Havo bosimining va o‘lchanayotgan parametrning o‘zgarishi quyidagicha bo‘ladi. P2 bosim oshganda, silfon 17 siqiladi va shtok 14 orqali to‘siqni soplo 3 dan chetga suradi hamda soploning batamom berkilishiga yo‘l qo‘ymaydi. Pnevmatik tizimlardagi ikkilamchi asbob sifatida har qanday bosim o‘lchagichlar ishlatilishi mumkin.
|
| |
Pnevmatik o`zgartirgichlar - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

|
Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish
|
bet | 8/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifPnevmatik o`zgartirgichlar.
Ikkilamchi pnevmatik texnik vositalardan o`zgartirgichlarga to`htalib o`tamiz.
O`zgartirgichlarning ikkita turini ko`rib o`tamiz.
Kuch kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkichlar
O‘lchanayotgan kattalikni pnevmatik chiqish signaliga o‘zgartirish va ko‘rsatishlarni masofaga uzatish uchun qo‘llaniladigan pnevmatik o‘zgartkichlar ichida kuch kompensatsiyali va siljish kompensatsiyali o‘zgartkichlar yong‘in va portlash xavfi bor korxonalarda keng ishlatiladi.
Kuch kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkichlar o‘lchash blokidan sezgir elementining kuchini 20—100 kPa (0,2—1 kgk/sm2) qiymatda bir xillashtirilgan pnevmatik chiqish signalni o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan.
Pnevmatik kuch o‘zgartkichlarining ishlash prinsipi pnevmatik kuch kompensatsiyasidan foydalanishga asoslangan.
Kuch kompensatsiyasiga ega pnevmatik o‘zgartkichning prinsipial sxemasi 1-rasmda ko‘rsatilgan. O‘lchanayotgan parametr o‘lchash blokining sezgir elementiga ta’sir ko‘rsatadi va F mutanosib kuchga aylanadi. F kuch ta’sir qilayotgan richag 1 orqali to‘siq 2 soplo 3 ga nisbatan siljiydi. Soplo va to‘siq orasidagi tirqishning o‘zgarishi natijasida o‘zgarmas kesimli drossel 7 orqali keladigan havo bosimi o‘zgaradi. Shu bilan birga, kuchaytirish pnevmorelesining a kamerasidagi bosim ta’sirida membranalar 8 va 9 ning egilishi natijasida kirish 10 va chiqish 11 soqqali klapanlarning holati o‘zgaradi.
1 – rasm. Kuch kompensatsiyali pnevmatik o‘zgartkich sxemasi
Natijada b va v kameralarda bosim o‘zgaradi. To‘siq 2 silfon 4 ta’sirida soploga nisbatan shunday holatni egallaydiki, silfondagi kuch o‘lchash blokining F kuchiga tenglashib, b va v kameralardagi bosim shunga qarab o‘zgaradi. O‘zgartkich berilgan o‘lchash chegarasiga silfonni richag 5 bo‘ylab siljitish orqali sozlanadi. O‘zgartkichning chiqish signali 20 kPa (0,2 kGk/sm2)-boshlang‘ich bosim nol korrektorning prujinasi 6 yordamida o‘rnatiladi. O‘zgartkich chang, nam va yog‘dan tozalangan havo bilan ta’minlanadi. Havoning nominal bosimi 140±14 kPa. Chiqish signalini 300 metr masofaga uzatish mumkin. O‘zgartkichning aniqlik sinfi 1,0.
|
| |
– BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

23 – BILET
1. Iqtisodiy-geografik o’qin tushunchsini izohlab bering. Respublikamizning IGO’
ni qanday tavsiflash mumkin?
2. Sirdaryo va Qashqadaryo viloyatlariga qiyosiy geografik tavsif bering.
3. Sangzorga qishda 168 mm, bahorda 174 mm, yozda 15 mm, kuzda esa 67 mm
yog’in tushganligi ma’lum. Ushbu ma’lumotlardan foydalanib, Sangzordagi yillik
yog’in miqdorini aniqlang.
24 – BILET
1. Aholiga xizmat ko’rsatish sohalariga qanday tarmoqlar kiradi? O’zbekistondagi
eng yirik sayyohlik markazlarini xaritadan ko’rsating.
2. Toshkent iqtisodiy rayonining geografik o’rni, tabiiy resurslari va aholisi
joylashuvi haqida gapiring.
3. Xaritada raqamlar bilan Afrika materigining qaysi ob’ektlari ko’rsatillgan?
|
– BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

13 – BILET
1. Mehnat resurslari tushunchasini izohlab bering. O’zbekiston Respublikasida
iqtisodiyotda band aholining xo’jalik tarmoqlari bo’yicha taqsimlanishi haqida aytib
bering.
2. Surxondaryo viloyatining qishloq xo’jaligi va sanoati haqida gapiring. Xaritadan
Termiz, Denov, Qumqo’rg’on, Sherobod va Boysun shaharlarini ko’rsating.
3. Agar tog’ etagida barometr 740 mm ni, tog’ tepasida esa 440 mm ni ko’rsatsa,
tog’ cho’qqisining nisbiy balandligini aniqlang.
14 – BILET
1. O’zbekiston Respublikasida dehqonchilikning qaysi tarmoqlari yaxshi
rivojlangan. Xaritadan sholi va poliz ekinlari eng ko’p yetishtiriladigan hududlarni
ko’rsating.
2. Jizzax viloyatining tabiiy resurslari, sanoati va qishloq xo’jaligi haqida gapiring.
Xaritadan Jizzax, G’allaorol, Do’stlik shaharlari va Zomin shaharchasini ko’rsating.
3. Koordinatalari 20osh.k., 40osh.u. bo’lgan nuqta xaritada qaysi raqam bilan
belgilangan?
|
- BILET - Bellashuv uz – Barcha fanlardan testlar banki 1 – bilet

11 - BILET
1. O’zbekistonning tabiiy sharoiti va tabiiy boyliklari, ularning xo’jalikdagi
ahamiyati haqida gapiring. Xaritadan Farg’ona vodiysi, Mirzacho’l tekisligi,
Qizilqum cho’li, Ustyurt platosi, Surxondaryo vodiysini ko’rsating.
2. Sirdaryo viloyati sanoati va qishloq xo’jaligida qaysi tarmoqlar yetakchilik qiladi?
Xaritadan Sirdaryo IES joylashgan shaharni ko’rsating.
3. Tush paytida uylarning soyasi tushib turmaydigan ko’cha qaysi tomon (lar) ga
yo’nalganligini aniqlang.
12-BILET
1. O’zbekistonda qora va rangli metallurgiyaning rivojlanishi haqida gapiring.
Ushbu tarmoqlarning yirik markazlari (Bekobod, Olmaliq, Navoiy, Zarafshon,
Uchquduq, Chirchiq)ni xaritadan ko’rsating.
2. Iqtisodiy rayonlarning ixtisoslashuvi deganda nimani tushunish lozim,va bu
jarayonga qanday omillar ta’sir ko’rsatadi? Misollarni keltiring.
3. Buxoro va Qorako’l shahralari orasidagi 25 kmli masofa birinchi xaritada 2,5 sm
ga, huddi shu masofa ikkinchi xaritada 5 sm ga teng bo’lsa, xaritalarning
masshtabini aniqlang. Aniqlangan masshtablarning qaysi biri yirik?
|
Academic Research in Educational Sciences

|
Academic Research in Educational SciencesBog'liq 1271-1275Academic Research in Educational Sciences
VOLUME 2 | ISSUE 12 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-12-1271-1275
Google Scholar
Scientific Library of Uzbekistan
Academic Research, Uzbekistan 1272 www.ares.uz
bilan birga aynan dasturlash tilini o’rgatishga qaratilgan interfaol metodlarni ishlab
chiqish va mavzuga mos qo’llash ta’lim sifatini oshirishda muhim omil hisoblanadi.
Pedagogikada interaktiv metodlar quyidagicha ta’riflanadi: Bilish va
kommunikativ faoliyatni tashkil etishning maxsus shakli bo’lib, unda ta’lim
oluvchilar bilish jarayoniga jalb qilingan bo’ladilar, ular biladigan va o’ylayotgan
narsalarni tushunish va fikrlash imkoniyatiga ega bo’ladilar. Interfaol darslarda
o’qituvchining o’rni qisman o’quvchilarning faoliyatini dars maqsadlariga erisishiga
yo’naltirishga olib keladi[2,11].
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Pedagogikaning asosiy maqsadlaridan biri, ta'lim oluvchilarga ularni shaxs
sifatida bilish va o'z-o'zini anglashda zarur yordam ko'rsatishdan iborat.[3,190]
Interfaol metodlar diqqatni jamlash, xotirani mustahkamlash, tarbiylash bilan
birga ijodkorlik, kreativlik, tanqidiy fikrlashni rivojlantiradi. Dars jarayoni shunday
tashkil qilinadiki, unda ta’lim oluvchilar o’zaro muloqot qilishni va birgalikda
harakat qilishni o’rganishadi. Turli xil muammoli vaziyatni hamkorlikda hal qilish
orqali tanqidiy fikrlash va jamoa bo’lib harakatlanishni, mavjud ma’lumotlarni birga
tahlil qilishni o’rganishadi. Kattalar ta’limida qo’llaniladigan interfaol metodlar
ularning yosh xususiyati va tajribasini hisobga olib tanlanishi kerak bo’ladi.
A.I.Kukuyevning fikriga ko'ra, tajriba tahlili - andragogik yondashuvning
asosiy metodi bo'lib hisoblanadi[4].C:
- Ta'lim oluvchilarar bir-biridan - tajribaning mavjudligi va xarakteri, shuningdek
o'quv faoliyatidagi tajribalarining borligi bilan farqlanadi.
- Tajriba katta yoshli ta'lim oluvchilarning o'qishni davom ettirishga bo'lgan
ehtiyojining asosidir.
- Katta yoshdagi ta'lim oluvchilar o'z tajribasini tahlili orqali yangi bilimlarga ega
bo'ladilar.
- Tajriba almashinuvi bu kattalar uchun muhim rag'batlantiruvchi omil va yangi
tajribaga ega bo'lishning eng qisqa yo'lidir.
Bundan shunday xulosaga kelish mumkinki, tajriba almashinuvi imkonini
beruvchi
metodlardan
foydalanish,
dasurlash
bo’yicha
yangi
bilimlarni
o’zlashtirilishini ta’minlaydi.
Bunday metodlardan biri Sinonim kodlar metodi. Ushbu metodning asosiy
maqsadi dastur lavlarini o’xsash lavalar bilan almashtirish orqali ta’lim oluvchilarda
dasturni o’qib, tushunish, tahlil qilish va uni soddalashtirish ko’nikmalarini
|
| |
print("n=", end="") - Nilufar Ilxomovna Kamalova Buxoro viloyat xalq ta’limi xodimlarini qayta tayyorlash va ularni...

Academic Research in Educational Sciences
VOLUME 2 | ISSUE 12 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-12-1271-1275
Google Scholar
Scientific Library of Uzbekistan
Academic Research, Uzbekistan 1275 www.ares.uz
XULOSA
Ushbu metod tinglovchilardan ijodkorlikni talab qilib, xotirani rivojlantiradi.
Egallagan bilimlarini mustaqil baholash va o’tilgan
mavzuga oid tushuncalarni
amalda qo’llashga imkon yaratadi. Turli operatorlarning qo’llanilishi bo’yicha
g’oyalarni ifodalash va ular orasidagi bog’liqlikni topish malakasini shakllantiradi.
REFERENCES
1. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Ta’lim-tarbiya tizimini yanada
takomillashtirishga oid qo’simcha chora-tadbirlar to’g’risida”gi PQ-4884-son qarori.
2. R. Ismuammedov, M. yuldashev Ta’lim va tarbiyada
innovatsion pedagogic
texnologiyalar. Ta’lim tizimi xodimlari,
metodistlar, o’qituvchilar, tarbiyachi va
murabbiylar uchun o’quv qo’llanma.
3. Мандель Б. Р. Андрагогика:
история и современность, теория и практика.
Учебное пособие для обучающихся в магистратуре. Москва Берлин 2017.
4. Александр Иванович Кукуев. Андрагогический подход в педагогике. ПИ
ЮФУ, 2009