Mavzu: Yozma nutq tuzilishlarini oldini olishga oid korreksion ishlar

|
Mavzu: Yozma nutq tuzilishlarini oldini olishga oid korreksion ishlar
|
Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 20,55 Kb. | | #101908 |
Bog'liq Yozma nutq buzlishlarini oldini olish
Mavzu:Yozma nutq tuzilishlarini oldini olishga oid korreksion ishlar.
Yaxshi til ko'nikmalarini rivojlantirish juda muhim, chunki til kabi omillarga ta'sir qiladi.Til boshqalar bilan muloqot qilish, o'z his-tuyg'ularini va xatti-harakatlarini tartibga solish va nazorat qilish uchun juda muhimdir. Binobarin, og'zaki nutqida nuqsoni bo'lgan odamlar moyil til muammolaridan tashqarida bo'lgan muammolarga duch kelish. Samarali uchun va tuzatish tizimidan uzoqda ijtimoiy hayot, asosiy shart shaxslararo munosabatlardir. Snow va Pauell og'zaki til kompetensiyasi shaxslararo xatti-harakatlarda muhim ahamiyatga ega ekanligini ta'kidlaydilar. Bundan tashqari, Snow va Pauell tomonidan olib borilgan tadqiqotlar, masalan, Avstraliyada,shuningdek, AQSh va Buyuk Britaniyadan yosh jinoyatchilar, ayniqsa,yosh erkaklar, og'zaki nutqida tan olinmagan buzilishlarni boshdan kechirish xavfi yuqori ijtimoiy va ta'lim nuqtai nazaridan chetda qolishdan tashqari.Mahkumlarning asosiy o'qish va yozish darajasi haqida tadqiqotga asoslangan bilim ko'nikmalar muhim ahamiyatga ega, chunki u foyda keltirishi mumkin bo'lgan ta'limning boshlang'ich nuqtasini belgilaydi.Ta'lim ham insonning asosiy ehtiyoji, ham insoniy ehtiyoj sifatida tan olinadi.Xalqaro konventsiyalar va tavsiyalar, shuningdek, ushbu tavsiyalar mahkumlarni ham o'z ichiga oladi, chunki ular boshqa fuqarolar kabi ta'lim olish huquqiga ega. Ushbu tavsiyalarda o'rganishda qiyinchiliklarga duch kelgan mahkumlar bo'lishi kerakligi ta'kidlangan alohida e’tibor berilgan . Qamoqdagi ta'limni boshlash yoki tugatish uchun yetarli o'qish va imlo qobiliyatlari markaziy o'rinni egallaydi. Shunday qilib, mahkumlarning o'qish darajasini baholash va imlo/yozuv qobiliyatlari ularning ehtiyojlariga muvofiq ta'lim berish uchun zarurdir .Mahkumlarning oʻrtacha savodxonlik darajasi past ekanligi aniq koʻrinib turibdi.
Til buzilishlarini ham, o'qish va yozishni ham atamalar bilan tushunish mumkin Morton va Fritning rivojlanish psixopatologiyasi modeli. Ushbu model ko'rinishlari to'rt darajadagi tushuntirish nuqtai nazaridan rivojlanish buzilishlari: simptomatik yoki xulq-atvor darajasi, kognitiv daraja, biologik daraja va atrof-muhit darajasi. Xulq-atvor darajasi "yuzada" kuzatilishi mumkin bo'lgan narsalarga tegishli, masalan, muammolar morfosintaksisda , sekin o'qish tezligi , yomon o'qishni tushunish , yoki imlo qobiliyatlari yomon . Ushbu xulq-atvor belgilari nuqsonlardan kelib chiqishi mumkin kognitiv darajada, masalan, fonologik ishlov berishning yomonligi , ishlov berishning qisqarishi tezligi yoki ishchi xotiradagi nuqsonlar . Kognitiv nuqsonlar paydo bo'lishi mumkin.O'z navbatida, biologik darajadagi omillar sabab bo'lishi mumkin, masalan, genetik omillar yoki miya tuzilishi va funktsiyasi . Va nihoyat, atrof-muhit darajasi qolgan uchta darajaga doimiy ta'sir qiladi va o'zgartiradi va shunga o'xshash shartlarni o'z ichiga oladi,ota-onalarning ta'lim darajasi va boshqa ijtimoiy-iqtisodiy omillar yoki maktab amaliyot va o'quv muhiti . Ushbu model tushunishga yordam beradi.Til va savodxonlikdagi muammolar ko'proq yoki kamroq o'ziga xos kasalliklardan kelib chiqishi mumkin,umumiy ta'lim qiyinchiliklaridan yoki atrof-muhit sharoitlaridan. Bular har xil etiologiyalar, umumiy darajada, modelda turli xil profillarni ko'rsatishi mumkin.
CATALISE loyihasi rivojlanish tilini farqlashni taklif qildi,buzilish (DLD - o'ziga xos til buzilishi, SLI atamasini almashtirish uchun) va til. X bilan bog'liq buzilish, X boshqa biomedikal sharoitlar. Ikkinchisi ishora qiladi,kognitiv buzilish kabi kengroq rasmning bir qismi sifatida namoyon bo'ladigan til kasalliklariga, autizm spektrining buzilishi yoki Daun sindromi. Ijtimoiy (pragmatik) muloqot buzilishi boshqa tilga asoslangan kasallik bo'lib, tildan foydalanish bilan bog'liq muammolarni anglatadi,kontekstda va ijtimoiy muhitda. Bu, masalan, tushunish qobiliyatini o'z ichiga oladi va ijtimoiy muloqot konventsiyalariga rioya qilish, majoziy ma'noni tushunish va ishlatish til . Ushbu aniqlangan diagnostika toifalaridan tashqari, biz borligini bilamiz ba'zi odamlar bilan til kompetensiyasining barcha jabhalarida sezilarli individual o'zgarishlar oddiy taqsimotning pastki uchida, hatto yo'qligida ham ko'nikmalar bilan taqdim etish har qanday aniqlangan buzilish.
Til mahorati va til buzilishlari bo'yicha tadqiqotlar, asosan, diqqat markazida bo'ldi. Voyaga etgan aholi bo'yicha tadqiqotlar kam va asosan olib borilgan bolalarda tashxis qo'yilgan kattalarning istiqboli. Biroq,til rivojlanishidagi nuqsonlarni birinchi marta aniqlash usullarini ishlab chiqdi. Ko'pgina boshqa tillar uchun standartlashtirilgan protokollar mavjud emas,kattalardagi til buzilishlarini aniqlash yoki davolash.
O'qish va yozish til qobiliyati va zaif til bilan chambarchas bog'liq
ko'nikmalar disleksiya uchun ma'lum xavf omilidir . Bundan tashqari, o'qishni tushunish katta darajada og'zaki til ko'nikmalariga bog'liq . Til qobiliyatlari, o'qish va yozish kabi ko'nikmalar normal taqsimotni tashkil qiladi. Ba'zilar etishmasligi tufayli kontinuumning pastki qismiga tushadi to'g'ri o'qitish yoki umumiy o'rganish qiyinchiliklarining kengroq tasvirining bir qismi sifatida. Bu disleksiyadan farq qiladi. Disleksiya haqidagi tushunchamiz o'tgan davr mobaynida sezilarli darajada rivojlandi,o'tgan yigirma yil Fonologik gipoteza kabi bir tanqislik nazariyalariga e'tibor qaratib, disleksiya etiologiyasining asosiy omili fonologik ongning etishmasligi ekanligini ta'kidlab,masalan, soha endi asosan buzilishning ko'p omilli ko'rinishini qabul qildi. Bunda nuqtai nazaridan, buzilish xavfdan iborat bo'lgan o'lchovli makonda kontseptsiyalanishi mumkin . Bular ichida har bir inson o'ziga xos profilga ega bo'ladi, hatto xatti-harakatlarning ifodasi simptomatik darajada o'xshash bo'lishi mumkin bo'lsa ham .Disleksiya ushbu xavf va himoya omillarining ba'zilarini boshqa kasalliklar bilan baham ko'radi, masalan DLD va diqqat etishmasligi giperaktivlik buzilishi (DEHB) ,
buzilishlar o'rtasida sezilarli o'xshashlik va xabar qilingan komorbidiyaga hissa qo'shadi. Disleksiya bilan og'rigan odamlar odatda dekodlash bilan bog'liq muammolarni ko'rsatadigan hollarda, shuningdek, juda yaxshi dekodlaydigan, lekin nimani tushunishda katta muammolarga duch kelgan guruh o'qiganlar. Bunday holatlar kambag'al tushunuvchilar deb ataladi. Til va savodxonlik uchun shuni tan olish kerakki, shaxsning xatti-harakatini ifodalash uchun kognitiv, biologik va atrof-muhit sharoitlari,har bir mijoz uchun natijani maksimal darajada oshirish uchun aralashuvni tanlashga rahbarlik qiling. Ushbu tadqiqotda,
biz til va muammolarning barcha turlarini ko'rib chiqadigan barcha tadqiqotlarni kiritishni tanladik,savodxonlik, bu sohada amalga oshirilgan ishlar haqida toʻliq maʼlumotga ega boʻlish kattalar qamoqxona aholisi. Muammolarning etiologiyasi boshqacha bo'lishi mumkin bo'lsa ham individualdan individualga, o'qishni tashlab ketish xavfi ortishi nuqtai nazaridan zararli ta'sir maktab va tayyorgarlikning etishmasligi, shuningdek jinoiy xatti-harakatlar, noto'g'ri moslashish va retsidiv, kelib chiqishidan qat'i nazar, solishtirish mumkin.
Bajardi: Xalilova Farangis
|
| |