nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Давлат - download

| Ўзбекистон республикаси алоқА, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қЎмитаси Amaliyotda ishlagan ishining mazmuni 72,42 Kb. 3 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси алоқА, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қЎмитаси Korхоna tоmоnidan amaliyotga rahbar 77 Kb. 2 | o'qib |
| Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия институти Ish ko„rib chiqildi va himoyaga qo„yildi. “Futbol va qo„l to„pi” kafedrasi mudiri 85,46 Kb. 6 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси алоқА, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қЎмитаси Telekommunikatsiya texnologiyalari” ta’lim yo’nalishi talabasi 44,31 Kb. 3 | o'qib |
| Тошкент вилояти чирчиқ давлат педагогика Chirchiq davlat pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc Referat 323,1 Kb. 27 | o'qib |
| Ўзбекистон давлат жисмоний тарбия институти Mavzu: "Informatika va axborot texnalogiyalari fanini o’qitishda interaktiv metodlardan foydalanish" 1,01 Mb. 6 | o'qib |
| Бухоро давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи phD Methods of effective organization of self-study of students in higher educational 3,16 Mb. 34 | o'qib |
| Бинолар ва иншоотлар давлат кадастрини юритиш тартиби Tiqxmmi” Milliy tadqiqot universiteti huzuridagi Qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti 176,2 Kb. 1 | o'qib |
| Бошланғич математикани чуқур ўрганиш давлат стандарти Ixtisoslashtirilgan maktablar va fanlar chuqurlashtirilib o‘qitiladigan II-IV sinflar uchun “Matematika” fanidan 151 Kb. 26 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси алоқА, ахборотлаштириш ва телекоммуникация технологиялари давлат қЎмитаси Zbekistan respublikasí informaciyalíq texnologiyalarí HÁm kommunikaciyalarín rawajlandíRÍw ministirligi 154 Kb. 5 | o'qib |
| Наманган давлат университети ректори Namangan muxandislik-texnologiya instituti “Metrologiya, standartlashtirish va sifatni boshqarish” kafedrasi dotsenti Mirxojayev Mirjamol Mirkarimovichdan 17,1 Kb. 1 | o'qib |
| Ra23609743986 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Cobalt русумли, 70Z900pa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори qulmuradov odiljon tursunqulovich 165,56 Kb. 1 | o'qib |
| Ra24760845931 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti русумли, 50T595sa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори yuldasheva toxira turgunovna 163,49 Kb. 1 | o'qib |
| Тошкент давлат иқтисодиёт университети ҳузуридаги фан доктори илмий даражасини берувчи Yangi Oʻzbekiston strategiyasi, avvolo, barqaror iqtisodiy oʻsishni ta’minlashga 1,78 Mb. 40 | o'qib |
| Ra24789297185 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti русумли, 50T595sa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори yuldasheva toxira turgunovna 166,86 Kb. 1 | o'qib |
Давлат - download

| Ўзбекистон республикаси транспорт вазирлиги тошкент давлат транспорт университети Avtomobil yo‘llari muhandisligi" fakulteti "Avtomobil yo‘llaridagi sun’iy inshootlar" kafedrasi "Avtomobil yo‘llaridagi sun’iy inshootlar". Фанидан 2,21 Mb. 7 | o'qib |
| O’zbekistоn respublikasi оliy va o’rta maxsus ta`lim vazirligi namangan muhandislik-texnоlоgiya instituti "Yengil sanоat mahsulоtlarini kоnstruktsiyalash va texnоlоgiyasi" kafedrasi «tikuv buyumlarini konstruktsiyalash» «Енгил саноат буюмлари конструкциясини ишлаш ва технологияси», 511000 «Касб таьлим» йo’налиши талабаларига мo’лжалланган бo’либ, o’qитишнинг янги давлат сатандартларига ва o’qув дастурларига мос келади 24,29 Kb. 6 | o'qib |
| Ўзбекистон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигит Андижон давлат университети ф-2-28. – лойиха мавзуси “Легирланган кремний сирти ва ҳажмидаги квант Sanoat pechi bu yoqilg'ining yonishi yoki elektr energiyasini sanoat ishlab chiqarishida materiallar yoki ish qismlarini issiqlikka aylantirish uchun issiqlikdan foydalanadigan issiqlik uskunasi 3,96 Mb. 4 | o'qib |
| Тошкент давлат иқтисодиёт университети Budjet tashkilotlarida boshqa pul mablag‘lari bo‘yicha akkreditivlar, yo‘ldagi pul mablag‘lari va tashkilotlarning boshqa pul mablag‘lari hisobi yuritiladi 0,86 Mb. 5 | o'qib |
| Олий таълим йўналишлари ва мутахассисликларининг давлат таълим стандартлари асосида фанлар бўйича ўқув дастурларини ишлаб чиқиш ва татбиқ этиш Тартибига Ushbu fanning ishchi o`quv dasturi O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2020 yil gi sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan “Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish” fanining o‘quv dasturi asosida ishlab 68,89 Kb. 5 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси олий ва урта махсус таълим вазирлиги абу райхон беруний номидаги тошкент давлат техника университети механика машинасозлик факультети " машмнасозлик технологияси ва дастгоҳлари " кафедраси машинасозлик технологияси O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi mashinasozlik 2,51 Mb. 3 | o'qib |
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи
Download
2,23 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/46
Sana
04.10.2024
Hajmi
2,23 Mb.
#273416
Download
2,23 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи
Download
2,23 Mb.
Matnni ko'rish
NAVOIY DAVLAT KONCHILIK VA TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI

4
Fan doktori (Doctor of Science) dissertatsiyasi mavzusi O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan
va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida №B2023.3.DSc/T661 raqam bilan
ro‘yxatga olingan.
Doktorlik dissertatsiyasi Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universitetida bajarilgan.
Dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz (rezyume) Ilmiy kengashning veb-sahifasida
(www.ndki.uz) va «Ziyonet» Axborot ta’lim portaliga (www.ziyonet.uz) joylashtirilgan.
Ilmiy maslahatchi:
Abduazizov Nabijon Azamatovich
texnika fanlari doktori, professor
Rasmiy opponentlar:
Egamberdiyev Ilxom Po‘latovich
texnika fanlari doktori, professor
Toshov Javoxir Buriyevich
texnika fanlari doktori, professor
Tadqiqotning Respublika ilm-fan va texnologiyalari rivojlanishining ustuvor

7
borilmoqda: burg‘ilash uskunalarining ichki yonuv dvigatellarini va ko‘chma
elektr
stansiyalarining ikkilamchi issiqligini qayta tiklash tizimini takomillashtirish, ularning
konstruksiyasini takomillashtirish, ishchi parametrlarini optimallashtirish, burg‘ilash
uskunasi uchun avtonom issiqlik-energetika kompleksining
takomillashtirilgan
konstruksiyasini ishlab chiqish, skvajinalarni burg‘ilash tannarxini kamaytirsh.
bajarilgan 
oliy - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

8
skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilashda harorat rejimlarini me’yorlashtirish
evaziga tog‘ jinsini parchalovchi asbobning samaradorligini oshirish;
skvajina zaboyini yuvuvchi suyuqlik bilan tozalab burg‘ilashda
shlamli rejim
hosil bo‘lishini tadqiq qilish;
skvajina zaboyida shlamli rejim hosil bo‘lishini
bartaraf etish maqsadida
burg‘ilash snaryadining konstruktsiyasini takomillashtirish;
ikkilamchi energiya resurslarni foydali utilizatsiya qilish asosida burg‘ilash
uskunasining samaradorligini oshirish imkoniyatini tadqiq qilish;
burg‘ilash uskunalarining yoqilg‘i-energiya sarflarini
kamaytiruvchi texnik
yechimlarni ishlab chiqish;
ishlab chiqilgan texnik yechimlarning iqtisodiy samaradorligini baholash.
Tadqiqotning ob’yekti
sifatida burg‘ilash uskunalarining
resurs va energiya
tejamkorligi olingan.
Tadqiqotning predmetini - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

|
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчиBog'liq PK2rjjpAYcv35KiTadqiqotning predmetini
tog‘ jinsini parchalovchi asboblarni chidamliligini
oshirish, burg‘ilashning mexanik tezligini oshirish va yoqilg‘i-energiya sarflarini
kamaytirish usullari tashkil etgan.
Tadqiqotning usullari.
Dissertatsiya ishini bajarishda nazariy umumlashtirish,
laboratoriya va sanoat ishlab-chiqarish sharoitida eksperimental tadqiq qilish,
shuningdek, tog‘ jinsini parchalovchi asboblarni chidamliligini va burg‘ilashning
mexanik tezligini matematik statistika, standart matematik hamda grafik dasturlarni
o‘z ichiga olgan holda matematik modellashtirish tadqiqotlarning umumlashgan
usullaridan foydalanilgan.
Tadqiqotning ilmiy yangiligi
quyidagilardan iborat:
skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilashda texnologik, konstruktiv va
termofizik omillarning majmuini hisobga olib uch sharoshkali burg‘ilash dolotosining
tishi va matritsasini qizish haroratini aniqlash imkonini beruvchi matematik model
ishlab chiqilgan;
tozalovchi havoni ikki bosqichli sovutish qurilmasini qo‘llaganda dolota
chidamliligini va burg‘ilashning mexanik tezligini oshirish imkonini beruvchi
burg‘ilash rejimining optimal parametrlari asoslangan;
skvajina tubida shlam zarrachalari harakatining matematik modeli ishlab
chiqilgan bo‘lib, uyurma hosil qilgichning konstruktiv parametrlari isbotlangan;
dolotoning chidamliligini va burg‘ilashning mexanik tezligini oshirish, hamda
burg‘ilash aylantirgichini va nasosning energiya sarflarini kamaytirish imkonini
beruvchi uch sharli dolotoning panja qismining va skvajina zaboyida uyurma hosil
qilgichning vintli chiziq bo‘ylab egiltiirishning optimal burchaklari aniqlangan;
skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilashda burg‘ilash uskunasining issiqligini
utilizatsiya qilish moslamasida ejeksiyali soplodan foydalanish ichki yonuv
dvigatelining tutun quvurida tutun gazlar oqimiga qarshilikni va sovutish radiatorining
ventilyatoriga yuklamalarni kamaytirish hisobiga dvigatel yoqilg‘i sarfini 12 % gacha
kamaytirilganligi asoslangan;
burg‘ilash uskunasining avtonom elektr stantsiyasining ichki yonuv dvigatelidan
ajraluvchi issiqlikni foydali utilizatsiya qilish uchun ishlab chiqilgan qurilmada issiqlik
oqimini quvvatining va ishlab chiqarilgan elektr energiyasining kattaligi generatorga
tushadigan yuklamaga bog‘liqligi aniqlangan.
|
| |
Muammoning 
o‘rganilganlik - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

|
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчиBog'liq PK2rjjpAYcv35KiMuammoning
o‘rganilganlik
darajasi.
Skvajinalarni
burg‘ilash
samaradorligini oshirish, tog‘
jinsini parchalovchi asboblarni chidamliligini oshirish va
burg‘ilash uskunalarining yoqilg‘i-energiya sarflarini kamaytiruvchi texnologiyalarni
yaratishning ilmiy va amaliy rivojlanishiga Bashkatov D.N., Solovyov N.V.,
Kulikov V.V., Kudryashov B.B., Gorshkov L.K., Limitovskiy A.M., Merkulov M.V.,
Neskromnix V.V., Toshov J.B., Djurayev R.U., Shamshev F.A., Shreyner L.A.,
Magardumov A.M., Heriot Watt., Garnier A.I., Hollis W.T., Cannon G. E.,
Nicolson R.M., Stapel A.G. va boshqalar katta hissa qo‘shishgan. Ular tomonidan
burg‘ilash ishlarining samaradorligini oshirish, tog‘ jinsini parchalovchi asboblarning
chidamliligini oshirish va burg‘ilash uskunalari energiya sarfini kamaytirish bilan
bog‘liq katta natijalarga erishilgan.
Biroq bugungi kunga qadar tog‘ jinsini parchalovchi asboblarning chidamliligini
oshirish evaziga burg‘ilashning mexanik tezligini oshirish, ikkilamchi va qayta
tiklanuvchi energiya resurslarini qo‘llab burg‘ilash uskunalari ekspluatatsiyasi
samaradorligini oshirishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish to‘liq o‘rganilmagan.
Shu
bilan bir qatorda, burg‘ilash ishlarini qiyin geologik sharoitlarda olib borishda yoqilg‘i-
energiya sarflarini ortib ketishi, burg‘ilash uskunalarining yuritmasidan ajraladigan
ikkilamchi va qayta tiklanuvchi energiya manbalarini foydali qayta tiklash
texnologiyalarining mavjud emasligi muammolari kelib chiqadi. Shu munosabat bilan
resurs tejovchi texnologiyalarni ishlab chiqish evaziga burg‘ilash uskunalarining
ekspluatatsiya samaradorligini oshirish kon-geologiya sohasining dolzarb ilmiy-
amaliy muammosi hisoblanadi hamda ushbu yo‘nalishda tadqiqotlarni davom ettirish
lozim.
Dissertatsiya
mavzusining
dissertatsiya
|
| |
Nopoklik C: 3b,12b,14, trihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid
(digoksigenin), CAS 1672-46-4.
Nopoklik E

|
Nopoklik C: 3b,12b,14, trihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid
(digoksigenin), CAS 1672-46-4.
Nopoklik E
|
bet | 10/15 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #236769 |
Bog'liq Farmatsevtik kimyo kurs ishi Fayzullayeva O\'g\'iloy1Nopoklik C: 3b,12b,14, trihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid
(digoksigenin), CAS 1672-46-4.
Nopoklik E: 3b-[(O-2,6-Dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-O-
2,6-dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-O-2,6-dideoksi-b-D-riboheksopiranosil)-oksi]-12b,14,16b-trihidroksi-5b-karta- 20(22)-enolid
(digitatin), CAS 52589-12-5.
Nopoklik F: 3b-(2,6-dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil)-(1→4)-2,6-
dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil)oksi]12b,14,dihidroksi-5b-karta-20(22)-
enolid (digoksigenin bisdigitoksosis), CAS 5297-05-2.
Nopoklik K: 3b-[(2,6-dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-2,6-
dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-2,6-dideoksi-b-D-riboheksopiranosil-(1→4)-2,6-dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil)oksi] -12
b,14,dihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid (digoksigenin)
tetrakisdigitoksoside), CAS 31539-05-6.
Nopoklik G: 3 b-(2,6-dideoksi-b-D-arabino-geksopiranosil)-(1→4)-
2,6-dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-2,6-dideoksi-b-D-ribogeksopiranosil)oksi]12b,14,dihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid
(neodigoksin).
Nopoklik H: 3b-[(ß-D-glyukopiranosil-(1→4)-3-O-asetil-2,6-
dideoksi-b-D-ribo-geksopiranosil-(1→4)-2,6-dideoksi-b-D-riboheksopiranosil-(1→4)-2,6-dideoksi-ß-D-ribo-geksopiranosil)oksi] -12
b,14,dihidroksi-5b-karta-20(22)-enolid (lanatosid C), CAS 17575-22-3.
Xromatografiya shartlari
Ustun 150 × 3,9 mm, oktadesilsilil silika jeli
xromatografiya uchun (C18), 5 mkm;
Oqim tezligi, ml/min 2,0
Spektrofotometrik detektor
To'lqin uzunligi, nm 220
Namuna hajmi, µl 20
Xromatografiya rejimi
Vaqt, min PFA, % PFA, %
0–5 78 22
5–15 78→30 22→705
Nopoklarni nisbiy saqlash vaqti: digoksin - 1 (taxminan).
4,5 min); nopoklik C - taxminan 0,3; nopoklik E - taxminan 0,5; nopoklik F - taxminan
0,6; nopoklik G - taxminan 0,8; nopoklik K - taxminan 1,6; nopoklik B - taxminan 2,2;
nopoklik A - taxminan 2,6.
|
| |
Chiqariladigan hajm - Xalq tabobati va Farmakologiya

|
Xalq tabobati va Farmakologiya
|
bet | 12/15 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #236769 |
Bog'liq Farmatsevtik kimyo kurs ishi Fayzullayeva O\'g\'iloy1Chiqariladigan hajm. Nominaldan kam emas. Ga muvofiq
Umumiy farmakopeya monografiyasining talablari "Chiqariladigan dozalash shakllari uchun
parenteral foydalanish."
Bakterial endotoksinlar. 50 EU/ml dan oshmasligi kerak. Ga muvofiq
Umumiy farmakopeya monografiyasining "Bakteriya endotoksinlari" talablari.
Sterillik. Preparat steril bo'lishi kerak. Ga muvofiq
Umumiy farmakopeya monografiyasining "Sterillik" talablari.
Miqdori. Aniqlash HPLC usuli bilan amalga oshiriladi
bilan bog'liq aralashmalarni aniqlash uchun tavsiflangan sharoitlarda
quyidagi o'zgarishlar bilan: digoksin CO eritma sifatida ishlatiladi
yechim A.
20 mkl digoksin CO ning A eritmasidan xromatograf, olish
kamida 5 xromatogramma va 20 µl sinov eritmasi, kamida olish
3 ta xromatogramma.
Xromatografik tizimning yaroqliligi. Xromatografik
digoksin CO eritmasining xromatogrammasi ko'rsatilgan bo'lsa, tizim mos deb hisoblanadi
(A yechim) quyidagi shartlar bajariladi:
- eng yuqori assimetriya koeffitsienti (AS) 2,0 dan oshmasligi kerak;
- tepalik maydonining nisbiy standart og'ishi (RSD).
2,0% dan oshmasligi kerak;7
- xromatografik samaradorlik
Xromatografik ustunning samaradorligi (N) bo'lishi kerak
kamida 2000 ta nazariy plitalar.
Digoksin C41H64O14 ning 1 ml ga 1 mg dagi miqdori (𝑋) hisoblanadi.
formula bo'yicha:
X= 𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 5 ∙ 𝑃 ∙ 100
𝑆 ∙ 20 ∙ 10 ∙ 100
=
𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 𝑃
𝑆 ∙ 40
Bu erda S - ob'ektning xromatogrammasidagi digoksin cho'qqisining maydoni
yechim;
S0 - CO eritmasining xromatogrammasida digoksinning eng yuqori maydoni
digoksin A;
a0 - digoksin CO ning namunasi, mg;
P - digoksin SS tarkibidagi asosiy moddaning miqdori, %;
Saqlash. Umumiy farmakopeya monografiyasi talablariga muvofiq “Saqlash
Dorilar.
|
| |
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи - bet 14

5-rasm.
𝒇 = 𝟕 ÷ 𝟖; 𝑷
ос
=
𝟕, 𝟓 кН; 𝒏 = 𝟏𝟎𝟎; 𝟏𝟓𝟎; 𝟐𝟎𝟎;
𝟐𝟓𝟎 и 𝟑𝟎𝟎 𝒅𝒂𝒒
−𝟏
bo‘lganida doloto
resursining
(𝒍
𝒓𝒆𝒔
)
skvajina
haroratiga
(𝒕
𝒛𝒂𝒃
)
bog‘liqligi
Skvajina tubida ishlaydigan dolotoni haroratining oshishi tishlarning parchalash
qobiliyatini yomonlashtiradi, ya’ni hajmiy parchalash o‘rniga charchoqli burg‘ilash
kuzatiladi va burg‘ilashning mexanik tezligining pasayishiga olib keladi.
16
Quyida 6-rasmda qattiqlik koeffitsiyenti
𝑓 = 7 ÷ 8
bo‘lgan tog‘ jinslarini 7,5 kN
o‘qiy bosim kuchi bilan burg‘ilaganda burg‘ilashning mexanik tezligining
(𝑣
𝑚𝑒𝑥
)
uyurmali sovutkichli burg‘ilash snaryadidan chiquvchi sovutilgan havo haroratiga
(𝑡
х2
)
bog‘liqligi keltirilgan.
6-rasmda keltirilgan grafikdan ma’lum bo‘ladiki, qattiqlik koeffitsiyenti f = 7÷8
bo‘lgan tog‘ jinslarida skvajinani siqilgan havo bilan burg‘ilashda tozalovchi havo
haroratining har 5
0
C ga pasayishi, tozalovchi havo sarfining har 0,02 kg /s ga oshishi
burg‘ilashning mexanik tezligini
(𝑣
𝑚𝑒𝑥
)
o‘rtacha 5-6% ga oshiradi.
6-rasm. Burg‘ilashning
mexanik tezligini
(𝒗
𝒎𝒆𝒙
)
havo haroratiga
(𝒕
х𝟐
)
bog‘liqligi
Shuningdek, eksperimental sinovlar davomida tog‘ jinslarining qattiqlik
koeffitsiyentining har 1-2 birlikka oshishi burg‘ilashning mexanik tezligining o‘rtacha
10-15% ga pasayishiga olib kelishi aniqlandi.
Skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilash amaliyotini tahlil qilish shuni
ko‘rsatadiki, bugungi kunga qadar havo bilan tozalab burg‘ilashning yuqori
samaradorligini ta’minlaydigan oqilona parametrlarni tanlash bo‘yicha tavsiyalar
mavjud emas.
O‘tkazilgan eksperimental tadqiqotga asoslangan holda burg‘ilash rejimining
parametrlarini tanlash bo‘yicha 1-jadvalda keltirilgan tavsiyalar ishlab chiqilgan
bo‘lib, ular ikki bosqichli sovutish usulini qo‘llab skvajinalarni havo bilan tozalab
burg‘ilashning yuqori samaradorligini va past tannarxini ta’minlaydi.
1-jadval
Qattiqlik
koef.
O‘qiy bosim
kuchi Р
ос.
, kN
Aylanishlar
soni n, ayl/daq
Siqilgan havo
sarfi G, kg/s
Tozalovchi havo
harorati t
х2
,
0
С
f=7-8
5 - 7,5
150-300
0,15-0,17
–35 dan –40 gacha
7,5 - 10
150-250
0,15-0,17
–35 dan –40 gacha
10 - 12,5
150-200
0,15-0,17
–35 dan –40 gacha
f=9-10
5 - 7,5
200-300
0,15-0,17
–35 dan –40 gacha
7,5 - 10
100-250
0,15-0,17
–35 dan –40 gacha
10 - 12,5
100-200
0,17
–40
f=11-12
5 - 7,5
200-250
0,13-0,17
–30 dan –40 gacha
7,5 - 10
150-200
0,17
–40
10 - 12,5
100-150
0,17
–40
|
Xromatografik tizimning yaroqliligi

|
Xromatografik tizimning yaroqliligi
|
bet | 11/15 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #236769 |
Bog'liq Farmatsevtik kimyo kurs ishi Fayzullayeva O\'g\'iloy1Xromatografik tizimning yaroqliligi. Xromatografik
agar tekshirilayotgan eritmaning xromatogrammasi ko'rsatilgan bo'lsa, tizim mos deb hisoblanadi
Xromatografik tizimning yaroqliligi uchun quyidagilar bajariladi:
shartlar:
- lanatozid C (nopoklik H) va digoksin cho'qqilari orasidagi rezolyutsiya (RS)
kamida 2,0 bo'lishi kerak;
Dori tarkibidagi aralashmalar miqdori (digoksigenindan tashqari) foiz sifatida
(X) quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
X= 𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 5 ∙ 1 ∙ 𝑃 ∙ 100
𝑆 ∙ 20 ∙ 10 ∙ 100 ∙ 100
=
𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 𝑃
𝑆 ∙ 4000
,
Bu erda S - nopoklikning eng yuqori maydoni (digoksigenindan tashqari).
tekshiriluvchi eritmaning xromatogrammasi;
S0 - CO eritmasining xromatogrammasida digoksinning eng yuqori maydoni
digoksin;
a0 - digoksin CO ning namunasi, mg;
P - digoksin SS tarkibidagi asosiy moddaning miqdori, %;
Preparatdagi digoksigenin nopokligi foizda (X)
formula bo'yicha hisoblanadi:
X= 𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 1 ∙ 1 ∙ 𝑃 ∙ 100
𝑆 ∙ 5 ∙ 50 ∙ 20 ∙ 100
=
𝑆0 ∙ 𝑎0 ∙ 𝑃
𝑆 ∙ 5000,
Bu erda S - xromatogrammadagi digoksigenin nopoklik cho'qqisining maydoni
sinov eritmasi;
S0 - CO eritmasining xromatogrammasida digoksigeninning eng yuqori maydoni
digoksigenin;
a0 - digoksigenin CO ning tortilgan namunasi, mg;
P - digoksigenin RMdagi asosiy moddaning tarkibi, %;
Ruxsat etilgan nopoklik tarkibi:
– nopoklik F 2,5% dan oshmasligi kerak;
– nopoklik C 1,0% dan oshmasligi kerak;
– nopoklik E 1,0% dan oshmasligi kerak;6
– nopoklik K 1,0% dan oshmasligi kerak;
– nopoklik G 0,8% dan oshmasligi kerak;
– nopoklik A 0,5% dan oshmasligi kerak;
– nopoklik B 0,5% dan oshmasligi kerak;
- har qanday boshqa iflosliklar 0,5% dan oshmasligi kerak;
- aralashmalar miqdori 5,0% dan oshmasligi kerak.
Maydoni tepalik maydonidan kichik bo'lgan cho'qqilar hisobga olinmaydi
sezuvchanlikni tekshirish uchun xromatogrammada digoksin
xromatografik tizim (0,05% dan kam).
|
| |
Yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi metodi alternativ metod sifatida olindi

|
Yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi metodi alternativ metod sifatida olindi
|
bet | 13/15 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #236769 |
Bog'liq Farmatsevtik kimyo kurs ishi Fayzullayeva O\'g\'iloy1Yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasi metodi alternativ metod sifatida olindi.
Digitoksin – Tabletkalar namuna tayyorlash
100 ml dagi 1,0 mg digitoksinga ekvivalent namuna.
-o'lchov kolbasi
- 10 ml qo'shing. H20 va 2-3 daqiqa davomida aylantiring - 34 ml qo'shing. Me0H va 10 daqiqa chayqatib, Whatman qog'ozi orqali 100 ml filtrlang.
-kolba
-jildli umetrik
- qoldiqni distillangan suvning uchta, 5 ml lik qismi bilan yuving
- 1 ml qo'shing. 17d-methy1 testosteron eritmasi (ichki standart, Me0H da 1 mg/ml)
- eritmani H20 bilan hajmgacha suyultiring va aralashtiring
- 20 ul namunani AOK qiling
Miqdori
Yagona planshet tahlili
- yuqoridagi kabi
Digitoksin tabletkalari namunasini tayyorlash
Standart tayyorlash:
Digitoksin eritmasi (EtOH) (40 mkg/ml) namunasi 2 mg ga teng. Digitoksinni stakanga 2 ml dan aralashtiramiz. H20 dan
- 4 ml qo'shing. formamid, aralashtiramiz, stakanni soat oynasi bilan yoping va bug 'hammomida 20 daqiqa davomida isitiladi - salqin, 2 ml qo'shing. H20 va taxminan 8 g adsorbent (xromatografik kremniyli tuproq) va bir hil konsistensiyaga qadar aralashtiriladi.
tayyorlangan xromatografik kolonaga o'tkazish - digitoksinni benzol-xlorofom aralashmasi (3:1) bilan 4 ml/min dan oshmaydigan tezlikda eluting.
- taxminan 250 ml to'plang. eluatning 250 m hajmli so'rilishi, hajmiga CHCI qo'shing va aralashtiring
Digitoksin kompozit planshetlarining namunalarini tayyorlash uchun USP tartibining oqim diagrammasi taqdimoti.
Namuna tayyorlash
Digitoksin Single uchunTablet tahlili
- 1 tabletkani stakanga soling
Standart tayyorlash:
Digitoksin eritmasi (EtOH) (5 mkg/ml)
- 5-10 tomchi suv qo'shing va parchalanishiga qoldiring - 5 ml qo'shing. asetonitril, bug 'hammomida 5 daqiqa davomida isitiladi va salqin
eritmani 30 ml CHC13 va 20 ml bo'lgan ajratgichga o'tkazing. H20 dan
- ajratgichni silkit
- CHC13 qatlamini ajratib oling, 5 ml ni o'z ichiga olgan ikkinchi separatorda yuving. NaHC03 eritmasi
a ichiga paxta garovi orqali filtrlang
mos keladigan konteyner
- ikkita 30 ml dan foydalanib, ekstraktsiya va yuvishni takrorlang.
CHCI3 qismlari
- quruqlikka qadar bug'lanadi
- taxminan 5 mkg/ml konsentratsiyaga ega bo'lgan eritmani olish uchun qoldiqni 20 daqiqa chayqatish orqali spirtda eritib yuboring.
|
| |
autentifikatsiyasi - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

47
Biror narsani bilish asosida. Misol sifatida parol, shaxsiy identifikatsiya kodi
PIN (Personal Identification Number) hamda “so‘rov javob” xilidagi protokollarda
namoyish etiluvchi maxfiy va ochiq kalitlarni ko‘rsatish mumkin;
Biror narsaga egaligi asosida. Odatda, bular magnit kartalar, smart-kartalar,
sertifikatlar va touch memory qurilmalari;
Qandaydir daxlsiz xarakteristikalar asosida. Ushbu kategoriya o‘z tarkibiga
foydalanuvchining biometrik xarakteristikalariga (ovozlar, ko‘zining rangdor
pardasi va to‘r pardasi, barmoq izlari, kaft geometriyasi va h.k.) asoslangan
usullarni oladi. Bu kategoriyada kriptografik usullar va vositalar ishlatilmaydi.
Biometrik xarakteristikalar binodan yoki qandaydir texnikadan foydalanishni
nazoratlashda ishlatiladi.
Parol - foydalanuvchi hamda uning axborot almashinuvidagi sherigi biladigan
tekst yoki son. O’zaro autentifikatsiya uchun foydalanuvchi va uning sherigi
o‘rtasida parol almashinishi mumkin. Plastik karta va smart-karta egasini
autentifikatsiyasida shaxsiy identifikatsiya nomeri PIN sinalgan usul hisoblanadi.
PIN - kodning maxfiy qiymati faqat karta egasiga ma’lum bo‘lishi shart.
energy consumption of drilling equipment

energy consumption of drilling equipment
during well drilling
with
air cleaning
// International Scientific Siberian Transport
Forum - TransSiberia
2024. Volume 525. – 2024. Article number 03001.
32.
Устройство для утилизации теплоты буровой установки / Джураев
Р.У., Хатамова Д.Н., Райхонов Ш.З. // Заявка на получение патента на полезную
модель №FAP 20230310 от 30.08.2023 г.
33.
Устройство для утилизации теплоты передвижной электростанции
буровой установки / Джураев Р.У., Хатамова Д.Н., Райхонов Ш.З. // Заявка на
получение патента на полезную модель №FAP 20230306 от 29.08.2023 г.
Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat

|
Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iboratBog'liq PK2rjjpAYcv35KiTadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat:
skvajina tubini havo bilan tozalab burg‘ilashda harorat rejimlarini
me’yorlashtirish asosida burg‘ilash tezligini va tog‘ jinsini parchalovchi asbobni
chidamliligini oshiruvchi burg‘ilash snaryadini konstruktsiyasi yaratilgan;
skvajina zaboyini gidravlik tozalash samaradorligini oshirish asosida tog‘ jinsini
parchalovchi asbobning skvajina o‘tish qobiliyatini, chidamliligini va burg‘ilashning
mexanik tezligini oshirish imkonini beruvchi burg‘ilash snaryadining konstruktsiyasi
yaratilgan;
ichki yonuv dvigatelining tutun gazlari qarshiligini kamaytirish evaziga yoqilg‘i
sarfini kamaytirish imkonini beruvchi ejektsiyali soplo ishlab chiqilgan;
ichki yonuv dvigateli tutun gazlarining issiqligidan elektr energiya olish imkonini
beruvchi qurilma ishlab chiqilgan.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi
keng miqyosdagi laboratoriya va sanoat
sharoitidagi tajribalar, burg‘ilash uskunalarini ekspluatatsiyasining energiya samarador
usullarini ishlab chiqishda ishning asosiy g‘oyasining miqdoriy ko‘rsatkichlarining
qoniqarli darajada muvofiqligi, shuningdek, burg‘ilash uskunalarini energiya va resurs
tejamkorligini oshiruvchi burg‘ilash snaryadi konstruktsiyasini va uskunaning ichki
yonuv dvigateli issiqligini utilizatsiya qilish qurilmasini qo‘llash orqali erishilgan
ijobiy natijalar orqali isbotlandi.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati.
Tadqiqot natijalarining ilmiy ahamiyati
uyurmali quvurni va uni tog‘ jinsini
parchalovchi asbobni sovutishda qo‘llash mumkinligini tadqiq qilish, uyurmali quvurni
qo‘llab skvajina harorat rejimining matematik modelini va uyurmali quvurlarni qo‘llab
burg‘ilash uskunalarining energiya samarador ekspluatatsiyasining ilmiy asoslarini
ishlab chiqish bilan izohlanadi.
Tadqiqot natijalarining amaliy ahamiyati tog‘ jinsini parchalovchi asbobning
chidamliligini va burg‘ilash tezligini oshiruvchi burg‘ilash snaryadini ishlab chiqish,
skvajina tubida shlamli rejimni bartaraf etuvchi burg‘ilash snaryadining yangi
konstruktsiyasini ishlab chiqish va burg‘ilash uskunalarining yuritmalaridan ajraluvchi
ikkilamchi va qayta tiklanuvchan energiya resurslarini foydali utilizatsiya qilish
qurilmasini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
|
| |
Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi

10
parchalovchi asbobning chidamliligini 5% ga va burg‘ilashning mexanik tezligini 7%
ga oshirish imkonini bergan;
burg‘ilash uskunalarining ichki yonuv dvigatelli
yuritmalaridan ajraladigan
issiqlikni utilizatsiya qilish qurilmasi «Regionalgeologiya» davlat unitar korxonasida
amaliyotga joriy qilingan (O‘zbekiston respublikasi «Tog‘-kon sanoati va geologiya
vazirligi»ning 2023 yil 28 iyuldagi 08-2172-son ma’lumotnomasi). Natijada,
texnologik ehtiyojlarga ishlatish mumkin bo‘lgan 162 MDj (45 kVt) miqdorida issiqlik
oqimini olish imkonini bergan;
ichki yonuv dvigateli tutun gazlari quvurida qarshilikni kamaytiruvchi soplo
«Regionalgeologiya» davlat unitar korxonasida amaliyotga joriy qilingan (O‘zbekiston
respublikasi «Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi»ning 2023 yil 28 iyuldagi 08-
2172-son ma’lumotnomasi). Natijada, tutun gazlari qarshiligini
kamaytirish evaziga
yoqilg‘i sarfini 12% gacha tejash imkonini bergan;
ichki yonuv dvigateli yuritmalaridan ajraladigan issiqlikdan elektr energiyasi
olish qurilmasi «Regionalgeologiya» davlat unitar korxonasida
amaliyotga joriy
qilingan (O‘zbekiston respublikasi «Tog‘-kon sanoati va geologiya vazirligi»ning
2023 yil 28 iyuldagi 08-2172-son ma’lumotnomasi). Natijada, kuchlanishi 36 V ga
teng bo‘lgan 1,2 kVt/soat elektr energiyasini olish imkonini bergan.
§ Biometrik ma’lumotlar yordamida identifikatsiya va autentifikatsiya

|
§ Biometrik ma’lumotlar yordamida identifikatsiya va autentifikatsiyaBog'liq Axborot kommunikatsion texnologiyalar2.8§ Biometrik ma’lumotlar yordamida identifikatsiya va autentifikatsiya
Biometriya o‘zida insonlarning fiziologik va tashqi xususiyatlari asosida
identifikatsiya va autentifikatsiyaning avtomatlashtirilgan metodlari to‘plamini
namoyon qiladi. Fiziologik xususiyatlarga barmoq izi, ko‘z qorachig‘i, qo‘l va yuz
52
geometriyasi kiradi. Tashqi xususiyatlarga esa imzo dinamikasi (qo‘ldagi) va
klaviatrua bilan ishlash uslubi kiradi. Ovoz xususiyati va nutqni tanish insonning
fiziologik va o‘zini tutish xususiyatlari o‘rtasida joylashadi.
Biometriya bilan butun dunyo ko‘pdan beri shug‘ullanadi, biroq ko‘p vaqtlar
mobaynida u o‘zining murakkabligi va qimmatligi bilan ajralib turgan edi. Keyingi
paytlarda elektron tijoratning rivojlanishi bilan biometrik mahsulotlarga talab o‘sib
boryapti. Bu foydalanuvchiga shunisi bilan qulayki, u nimanidir esda qoldirgandan
ko‘ra o‘zini e’lon qilgani oson. Bozorda nisbatan arzon barmoq izini tanishga
mo‘ljallangan apparat-dastur mahsulotlar paydo bo‘la boshladi.
Umuman olganda biometrik ma’lumotlar bilan ishlash quyidagi tarzda
tashkillashtirilgan. Dastlab foydlalanuvchilar xususiyatlaridan ma’lumotlar bazasi
yaratiladi. Buning uchun foydalanuvchilarning biometrik xususiyatlari olinadi,
qayta ishlanadi va ular (biometrik shablon deb ataladi) ma’lumotlar bazasiga
(barmoq va ko‘z skanerdan o‘tkaziladi va natija dastlabki ma’lumotlar deyiladi)
kiritiladi.
Keyinchalik foydalanuvchining identifikatsiyasi uchun (bir vaqtning o‘zida
autentifikatsiya ham) biometrik xususiyatlarni olish va qayta ishlash boshqatdan
o‘tkaziladi va ma’lumotlar bazasidan shablonni qidirish ishga tushadi. Omadli
qidirishdan so‘ng foydalanuvchining shaxsi va uning haqiqiyligi o‘rnatilgan
hisoblanadi.
Biometriyaga juda ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak. U ham
autentifikatsiyaning boshqa metodlari kabi tajovuzlarga taslim bo‘lishi
mumkinligini esda tutish zarur. Insonning biometrik ma’lumotlari o‘zgarib turadi
va shablonlar bazasini nazorat qilish foydalanuvchi va administrator uchun qator
muammolarni keltirishi mumkin. Lekin asosiy xavf shundaki, biometriya uchun
ixtiyoriy “buzilish” fojeadir. Parollarni juda bo‘lmaganda almashtirish mumkin.
Yo‘qotilgan autentifikatsion kartani nol qilish va yangini olish mumkin. Lekin
barmoq, ko‘z va ovozni almashtirish mumkin emas. Agar biometrik ma’lumotlar
soxtalashtirilgan bo‘lsa, eng kamida mavjud barcha tizimni qayta qurishga to‘g‘ri
keladi.
|
| |
Autentifikatsiya - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

46
foydalanuvchidan autentifikatsion ma’lumotni kiritishni qayta so‘rash aniq
chastotada bo‘lishi kerak, bundan tashqari boshqa bir kishi kiritilayotgan
ma’lumotni ko‘rib olish ehtimoli oshadi.
Uchinchidan, xavfsizlik vositalari
qanchalik ishonchli bo‘lgan sari bahosi ham shunchalik oshadi.
Identifikatsiya va autentifikatsiya subyektlarning (foydalanuvchilarning)
haqiqiy ekanligini aniqlash va tekshirishning o‘zaro bog‘langan jarayonidir
Muayyan foydalanuvchi yoki jarayonning tizim resurslaridan foydalanishiga
tizimning ro‘yxati aynan shularga bog‘liq. Subyektni
identifikatsiyalash va
autentifikatsiyalashdan so‘ng uni avtorizatsiyalash boshlanadi.
Avtorizatsiya (Authorization) - subyektga tizimda ma’lum vakolat va
resurslarni berish jarayoni, ya’ni avtorizatsiya subyekt harakati doirasini va u
foydalanadigan resurslarni belgilaydi. Agar tizim
avtorizatsiyalangan shaxsni
avtorizatsiyalanmagan shaxsdan ishonchli ajrata olmasa bu tizimda axborotning
konfidentsialligi va yaxlitligi buzilishi mumkin. Autentifikatsiya va avtorizatsiya
jarayonlari bilan foydalanuvchi harakatini qayd etish jarayoni uzviy bog‘langan.
Qayd etish (Accounting) - foydalanuvchining tarmoqdagi harakatini, shu
jumladan, uning resurslardan foydalanishga urinishini tizimga yozib qo‘yish.
Ushbu hisobot axborot xavfsizlik nuqtai nazaridan
tarmoqdagi xavfsizlik
hodisalarini oshkor qilish, tahlillash va ularga mos reaksiya ko‘rsatish uchun juda
muhimdir.
Ma’lumotlarni uzatish kanallarini himoyalashda
subyektlarning o‘zaro
7-Ma’ruza: Havo tarmoqlarini mexanik yechimi

|
7-Ma’ruza: Havo tarmoqlarini mexanik yechimi
|
bet | 1/7 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 159,05 Kb. | | #145845 |
Bog'liq 7-Ma\'ruza 7-Ma’ruza: Havo tarmoqlarini mexanik yechimi Reja: - Simlarning mexanik yuklamalari va ularni hisoblash.
- Simlar va tayanchlarning mehanik hisobi.
- Kritik oraliq va kritik temperaturasi.
- Simlarning mantaj chiziqlari.
1. Simlarning mexanik yuklamalari va ularni hisoblash. Havo liniyalar osilgan simlarga o’zini og’irligidan kelib chiqqan yuklanishdan tashqari, yana qo’shimcha kuchlar ta’sir qiladi, havoni (shamolni) bosimidan, simlarni qoplagan muzlarni og’irligidan va boshqalarni ta’siridan. Mexanik yuklamalarga bardosh bera olish uchun havo liniyalar deyarli mustaxkam bo’lishi kerak. Simlarni ishonchli ishlash uchun, oporalar va boshqa konstruktiv elementlarini, mexanik mustaxkamligini tekshirish kerak yoki mexanik yechimi. Havo tarmoqlarini mexanik yechimi «Materiallar qarshiligi» fanini ayrim xollaridan foydalanish va PUE ni («1000 Voltgacha va undan yuqori elektr energiyani uzatish havo tarmoqlari» bo’limi) xamda qurilish normalari va qoidalari (SNIP). Mexanik xisoblash, elektrotexnika savollariga bog’liq bo’lmasa xam, har bir elektrik bilishi shart, chunki buni bilmasdan elektrotarmoqlarni to’g’ri loyihalash mumkin emas. Xozirgi vaqtda har bir klimatik zonalar va kuchlanishlar uchun tipovoy oporalarni konstruktsiyalari ishlab chiqilgan. Simlardagi mexanik yuklamalarini aniqlash. Havo tarmog’idagi simlarga vertikal kuchlar ta’sir qiladi (simni og’irligi, simni qoplagan muzlarni og’irligi) va garizontal yuklamalar (shamolni bosimi). Bu bosimlarni inobatga olishda bir nechta taxmin qilinadi, simni uzunasi bo’yicha yuklamalarni statik yuklamalar deyiladi, uni qiymati o’zgarmas deyiladi. Mexanik yuklamalarni ta’sirida simlarni materiallarida cho’ziltiradigan mexanik kuchlar xosil bo’ladi. Havoni xarorati kamayishi bilan simlarni uzunligi kamayadi, ya’ni taranglanadi, bu xam simdagi kuchlanishni qiymatini oshiradi. Simdagi yuklanishlarni aniqlashda va ulardagi mexanik kuchlanishlarini aniqlashda, tarmoqlar quriladigan joylardagi klimatik sharoitlarini bilishimiz kerak (qoplanadigan muzni qalinligini, shamolni tezligini, maksimal, minimal va o’rtacha xaroratni qiymatini).
|
| |
Savol va topshiriqlar - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

Savol va topshiriqlar
1. Axborot xavfsizligi siyosatini tushuntiring?
2. Standart va Standartlashtirish nima?
3. Axborotni muhofaza qilish asosan nimalarga yo‘naltirilgan?
4. Xalqaro standartlashtirish tashkiloti qachon tashkil topgan, nechta davlat
a’zo?
5. Xalqaro standart va uning maqsadi?
6. Axborot xavfsizligi standartlari nechta turga bo‘lingan?
7. Axborot xavfsizligi sohasidagi xalqaro standartlarga misollar keltiring?
8. Axborot xavfsizligi sohasidagi davlat standartlarga misollar keltiring?
9. Axborot xavfsizligini baholash standarti «Sariq kitob» haqida ma’lumot
bering?
10. «Sariq kitob» bo‘yicha kompyuter tizimlarining xavfsizlik sinflari nechta
guruhga bo‘lingan va ularning mohiyati?
11. Identifikatsiya va autentifikatsiya nima?
12. Parolli autentifikatsiyaning xususiyatlari va ahamiyati?
13. Bir martalik parollar nima?
14. Biometrik ma’lumotlar yordamida identifikatsiya va autentifikatsiya qilish
xususiyatlari?
15. Standartlashtirish yo‘nalishlarini tasniflashning asosiy ko‘rsatmalari
nechta?
16. Kompyuter tizimlarining xavfsizlik sinflari nechta kriteriyaga bo‘linadi?
54
III BOB. AXBOROTLARNI TEXNIK HIMOYALASH
3.1§ Tashkilotlarda axborot xavfsizligini ta’minlash choralari
Hozirga davrda yangidan-yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining
yaratilishi bilan kundalik ish faoliyatida va tashkilotlarda (davlat idorasi, korxona)
axborot xavfsizligini ta’minlashga bo‘lgan ehtiyoj muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Quyida tashkilot (davlat idorasi, korxona)lar xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha
muhim postulat (talab)lar keltirilgan:
Agarda siz tashkilot (davlat idorasi, korxona) xavfsizligiga shubha bilan
qaraydigan bo‘lsangiz, bu tashkilotda xavfsizlik yo‘q;
Xavfsizlik bepul bo‘lmaydi;
Xavfsizlik xaddan tashqari ziyod bo‘la olmaydi.
Xavfsizlik masalalari kompleks hal qilingan bo‘lishi kerak;
Hech qanday xavfsizlik yetarli darajada bo‘la olmaydiki, agarda tashkilot
(davlat idorasi, korxona) rahbarlari, xizmatchilari va mijozlarining xavfsizligi
bo‘yicha tayyorgarligi bo‘lmasa.
Xavfsizlikni ta’minlash hammani ma’naviy va moliyaviy qiziqtirishi kerak.
Jahon amaliyotiga ko‘ra, tashkilot (davlat idorasi, korxona)larda xavfsizlikni
ta’minlashning quyidagi uchta yo‘nalishini tashkillashtirish maqsadga muvofiq deb
qaraladi (3.1-rasm):
3.1-rasm. Axborot himoya vositalari
Huquqiy himoya - bu biz himoya qilmoqchi bo‘lgan har qanday tashkilot
(davlat idorasi, korxona) ning huquqiy-normativ bazalari va ularni amalga
oshirishning tashkiliy masalalarini huquqiy himoyasini hosil qilish.
|
Dinamik - (bir mirtalik) parol

48
(Public Key Infrastructure) paydo bo‘ldi. Foydalanuvchilar turli daraja
sertifikatlarini olishlari mumkin.
Autentifikatsiya jaryonlarini ta’minlanuvchi xavfsizlik darajasi bo‘yicha ham
turkumlash mumkin. Ushbu yondashishga binoan autentifikatsiya jarayonlari
quyidagi turlarga bo‘linadi:
parollar va raqamli sertifikatlardan foydalanuvchi autentifikatsiya;
kriptografik usullar va vositalar asosidagi qat’iy autentifikatsiya;
nollik bilim bilan isbotlash xususiyatiga ega bo‘lgan autentifikatsiya
jarayonlari (protokollari);
foydalanuvchilarni biometrik autentifikatsiyasi.
Xavfsizlik nuqtai nazaridan yuqorida keltirilganlarning har biri o‘ziga xos
masalalarni yechishga imkon beradi. Shu sababli autentifikatsiya jarayonlari va
protokollari amalda faol ishlatiladi. Shu bilan bir qatorda ta’kidlash lozimki, nollik
bilim bilan isbotlash xususiyatiga ega bo‘lgan autentifikatsiyaga qiziqish amaliy
xarakterga nisbatan ko‘proq nazariy xarakterga ega. Balkim, yaqin kelajakda
ulardan ham axborot almashinuvini himoyalashda faol foydalanishlari mumkin.
Savol va topshiriqlar - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

69
Arxivlash jarayonida ayrim fayllar juda yaxshi ixchamlanishi, ba’zi hollarda
arxivlash natijasida boshlang‘ich fayl 10-20 baravar siqilishi ham mumkin.
Masalan, dastur fayllariga nisbatan tekst va rasm fayllari ancha yaxshi
ixchamlanadi.
Hozirgi kunda har xil arxivatorlar bir-biridan siqish darajasi, tezligi,
foydalanishda qulayliklari, imkoniyat darajasi bo‘yicha farq qiladi. Foydalanuvchi
har xil turdagi arxiv fayllarini kengaytmasi bo‘yicha farqlaydi. Siqish turi shu
arxivning formati deyiladi.
Arxivlangan fayl arxivda qaysi fayllar borligini bildiruvchi sarlavhaga ega
bo‘ladi. Arxiv sarlavhasida unda saqlanuvchi har bir fayl uchun quyidagi
ma’lumotlar saqlanadi:
fayl nomi;
fayl saqlanuvchi katalog haqida ma’lumot;
faylning oxirgi marta qayta ishlangan sanasi va vaqti;
faylning diskdagi va arxivdagi o‘lchami;
arxivning to‘liqligini tekshirishda ishlatiladigan har bir faylning tsiklik
tekshirish kodi.
Arxiv fayllari oddiy fayllar kabi nomlanadi. quyida biz Windows muhitida
fayllarni arxivlash uchun yaratgan WinRar dasturi bilan tanishib chiqamiz.
Xavfsizlikning tashkiliy himoyasi

56
shartnomasiga qo‘shimcha band) normativ hujjatlarda
tegishli bandlar kiritilgan
bo‘lishi bilan birga quyidagi choralarni ko‘rish tavsiya etiladi:
axborot xavfsizligi bo‘yicha xodimlar malakasini oshirish;
tarmoq kabellarini o‘tkazishda texnik me’yor talablariga rioya qilish;
kompyuterlar tizim bloklarini muhrlash;
tizimlarga kirish parollarini o‘rnatish;
administratorlik huquqini cheklash;
USB-port, DVD-RW vositalaridan foydalanishni tartibga solish;
Wi-Fi, 3G modem qurilmalaridan o‘zboshimchalik bilan foydalanishni
ta’qiqlash;
internet tarmog‘i trafigini nazorat qilish;
litsenziyaga ega dasturli antivirus bilan ta’minlash va o‘z vaqtida antivirus
bazalarini yangilab borish;
tarmoqlararo ekran (Firewall) ni to‘g‘ri sozlash.
Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari hamda
tashkilotlar tomonidan
yuqorida sanab o‘tilgan tadbirlarni amalga oshirish tashkilotning axborotlarni
muhofazalashga yordam beradi.
A guruh. Verifikatsion himoya

45
Identifikatsiya (Identification) - foydalanuvchini uning identifikatori (nomi)
bo‘yicha aniqlash jarayoni. Bu foydalanuvchi tarmoqdan foydalanishga uringanida
birinchi galda bajariladigan funksiyadir. Foydalanuvchi tizimga uning so‘rovi
bo‘yicha o‘zining identifikatorini bildiradi, tizim esa o‘zining ma’lumotlar
bazasida uning borligini tekshiradi.
3-laboratoriya ish

|
3-laboratoriya ish
|
bet | 1/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #114439 |
Bog'liq 3-laboratoriya ishi
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
3-LABORATORIYA ISH
TARMOQ QURILMALARI XAVFSIZLIGINI TAHLIL QILISH
Gruh talabasi: 076-20 E. O. Ollanazarov
Tashkent 2023
3-LABORATORIYA ISHI
TARMOQ QURILMALARI XAVFSIZLIGINI TAHLIL QILISH
Ishdan maqsad: Cisco kommutatorlarida va marshrutizatorlarida parolni olib tashlash (сброс) bo'yicha amaliy ko'nikmalar olish
QISQACHA NAZARIY MA'LUMOTLAR
Qurilma sozlamalariga kirish uchun kerak bo'ladigan parolning yo'qotilishi yoki unutilish holatlari tez-tez uchrab turadi. Ushbu laboratoriya ishida Cisco kommutatorlari va marshrutizatorlarida parollarni olib tashlash (Сброс) jarayoni ko'rib chiqiladi.
Quyida keltiriladigan usullar qurilmaga to'g'ridan-to'g'ri konsol kabel orqali ulanishni ko'zda tutadi. Shuning uchun ham qurilma joylashgan xonaga faqat kirish huquqiga ega foydalanuvchilar kirishi, xavfsizlik nuqtai nazaridan e'tiborga olinishi kerak. Ushbu metodikalarning mohiyati quyidagicha: paroli unutilgan yoki yo'qolgan konfiguratsion faylsiz qurilmaning sozlamalariga imtiyozli rejimda (Privileged EXEC) kirish va konfiguratsion faylni almashtirish orqali barcha parollarni o'zgartirish.
Cisco marshrutizatorlarida parolni tashlab yuborish
Cisco marshrutizatorlarida parolni tashlab yuborish uchun qurilmaga fizik kira olish kerak, ya'ni konsol kabel orqali ulanish imkoniyati bo'lishi kerak. Marshrutizatorda konfiguratsion registr mavjud bo'lib, ushbu registr marshrutizatorning ishga tushishini boshqaradi va uning qiymatlari energiya talab qiluvchi xotirada saqlanadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
|
bet | 5/5 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #112927 |
Bog'liq Kimyoviy reaktor modelini qurish va optimal parametrlarini aniqlashFoydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
Т.Г.Ахметов. Химическая технология неорганических веществ, Москва, «Выс.шк.» 2002г.
Т.А. Отакузиев, К.М.Ахмеров, С.М.Туробжонов Умумий кимёвий технология, тошкент «Фан» нашриёти, 2009йил
Позин М.Э. Технология минералних удобрений. Л.Химия, 1991.
Олевский В.М. Производства аммиачной селитры в агрегатах болшой эдиничной мощности. M.1990.
Позин М.Э. Технология минералних удобрений. Л.Химия, 1990.
Технология фосфорных и комплексной удобрений. Под ред. Эвенчика. М. Химия, 1987.
7Позин М.Э. Расчеты по технологии неорганических веществ. Л.Химия, 1987.
Дыбина И.В. Расчеты по технологии неорганических веществ. М.Химия, 1967.
Яшке И.В. Соколовский А.Н. Технология минералных удобрений и кислот. М.: Химия, 1970.Jabborov N.J. Kimyo va atrof muxit. Toshkent.: 1991y.
|
| |
Abduvoҳid Xudoyberdiev

2
УДК: 371. 3 : 8
ББК 74. 261. 8
Х-87
A.Xudoyberdiev, B.Muhitdinova.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan mustaqil ish topshiriqlari.
(Mustaqil ish turlari, testlar, yakuniy nazorat bo‘yicha toifali savollar,
yozma ish variantlari).
Uslubiy qo‘llanma. (5220100-Filologiya
(o‘zbek filologiyasi)
yo‘nalishi uchun). Samarqand.
SamDU
nashriYoti, 2014 yil 48 bet.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan mustaqil ishlar uslubiy qo‘llanmasi
5220100-Filologiya (o‘zbek filologiyasi) ta`lim yo‘nalishi uchun mo‘ljallangan bo‘lib,
III bosqich o‘zbek filologiyasi bakalavr talabalarining shu fanni mustaqil
o‘zlashtirishlariga yo‘llanma vazifasini o‘taydi.
Mazkur qo‘llanma bakalavrlar, magistrlar, ona tili va adabiyot o‘qituvchilari
uchun mo‘ljallangan.
ADABIYOTLAR - Axborot tеxnologiyalari univеrsitеti nurafshon filliali

|
Axborot tеxnologiyalari univеrsitеti nurafshon filliali
|
bet | 11/11 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #155367 |
Bog'liq induidalADABIYOTLAR
Tarmoq protokollari; O‘quv qo‘llanma. R.X. Djurayev,
Sh.Yu. Jabborov, B.M.Umirzoqov. T.: «Aloqachi», 2018 yil, 144 b.
Tarmoq (Mobil transport). S.K.Gʻaniyev.
Qo‘chqorov. O‘quv qo‘llanma. - T.: «Aloqachi», 2019, 140 b.
Kompyuter tarmoqlari. Printsipy, texnologi, protokoly: SPb.: Piter, 2010, 944 s.
Internet protkoli. Semenov Yu.A — M.: Goryachaya liniya Telekom,
2001 yil, 1100 s.
https://ru.wikipedia.org/wiki/NAT
https://habr.com/ru/articles/583172/
https://vasexperts.ru/resources/glossary/nat/
|
| |
Ideal siqib chiqarishning matematik modeli

|
Ideal siqib chiqarishning matematik modeli
|
bet | 3/5 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #112927 |
Bog'liq Kimyoviy reaktor modelini qurish va optimal parametrlarini aniqlash 3. Ideal siqib chiqarishning matematik modeli
Ideal siqib chiqarish reaktorining matematik ifodasi reaksion muhitdagi konsentratsiyalarning vaqt o`tishi bilan oqim harakati (gidrodinamik omil) va kimyoviy o`zgarish (kinetik omil) dan kelib chiqadigan o`zgarishini harakterlaydi. Siqib chiqarish reaktorining modelini kimyoviy reaksiya tezligini hisobga olgan holda ideal siqib chiqarish formulasini tipik gidrodinamik modeli asosida ifodalash mumkin.
Kinetik omil hisobga olingan holda uzluksiz ishlovchi ideal siqib chiqarish izotermik reaktorining dinamik modeli quyidagi ko`rinishda bo`ladi:
bunda chi moddaga mos keladigan konsentratsiya; -chi modda bo`yicha reaksiya tezligi.
Ideal siqib chiqaruvchi adiabatik reaktorning issiqlik balansi tenglamasi:
tenglama reaksiyada ishtirok etuvchi har bir komponent bo`yicha yoziladi. Masalan, ideal siqib chiqarish izotermik reaktorida boruvchi reaksiya uchun matematik model (dinamik rejim) quyidagi ko`rinishda bo`ladi:
O`rnatilgan (statsionar) rejimda reaktorning ishi:
U holda tenglama quyidagi ko`rinishni oladi:
ekanligi hisobga olinsa, tenglama quyidagi
ko`rinishni oladi:
bunda kontakt vaqti, s.
tenglamaning yechilishidan quyidagi parametrlarni topish mumkin:
kantak vaqtini;
jarayonning o`tish darajasi va selektivligini;
reaksiyaga kirishuvchi modda konsentratsiyaning kontakt vaqtining funksiyasi sifatida o`zgarishini, ya‟ni;
Ushbu modelni qo`llab, kimyoviy-texnologik jarayonlarni ideal siqib chiqarish reaktorida tadqiq etishni bajarish uchun differensial tenglamalar sistemasini yechish kerak.
4. Ideal siqib chiqaruvchi gomogen reaktorda boruvchi kimyoviy jarayonni tadqiq etish
Ideal siqib chiqaruvchi reaktorda n-oktanning i-oktan va kreking mahsulotlariga aylanish reaksiyasi amalga oshsin:
bunda 700 K da j/mol – ekzotermik reaksiya; j/mol – endotermik reaksiya.
Reaksiyani quyidagi ko`rinishda ifodalaymiz:
Jarayonning matematik modeli tenglamalar hisobga olingan holda quyidagi material va issiqlik tenglamalari sistemasi ko`rinishida yozilishi mumkin:
bunda reaktordagi bosim, MPa.
Boshlang„ich shartlar: da
, R – universal gaz doimiysi,
Reaksiyaning issiqlik effekti ( ) i-chi reaksiyaning entalpiyasi kattaligiga ( ) teskari ishora bilan teng bo`lganligi uchun:
u holda j/mol, j/mol bo`ladi.
Differensial tenglamalar sistemasini yechish uchun Eylerning sonli usulidan faydalanish mumkin.
2-rasm. Reaksiyaga kirishadigan moddalar konsentratsiyasining vaqtga bog„liqligi
3-rasm. Temperatura o`zgarishining vaqtga bog„liqligi
Olingan natijalar asosida shuni qayd etish mumkinki, ideal almashinish reaktorida modda konsentratsiyasi va temperaturaning o`zgarishiga qarab komponentlarning o`zgarish darajasini hisoblash mumkin.
|
| |