nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Biologiya (2) — копия cdr - bet 148

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 148/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
shablonlar matnning, sahifalarning ma'lum formatlashiga ega,
shuningdek avtomatizatsiya elementlari, menyu sozlamalari, panellari
bo'lishi mumkin.
Shablonlar bilan ishlashda siz unda aniqlangan istalgan
parametrlarni bitta shablondan ikkinchi shablonga yoki hujjatga
o'tkazishingiz mumkin. Ushbu xususiyat sizga yangi andozalar va
hujjatlarni ishlab chiqishga sarflagan vaqtingizni tejaydi.
Maxsus shablonni va uning asosida tuzilgan hujjatlarni o'zgartirish
imkoniyatini ta'minlash uchun MS Word-da quyidagi ustuvorliklar
belgilanadi:
12-MAVZU: POWER POINT DASTURI VA INTERFEYSI
MS PowerPoint, ijrochini boshqa kishilar guruhiga ingl. Sifatida
taqdim qilish uchun mo'ljallangan taqdimotlarni yaratish va loyihalash-
tirish uchun maxsus ixtisoslashtirilgan otomasyon vositasidir. Dasturda
murakkab multimedia kontentlari va maxsus ko'paytirish imkoniyat-
laridan farqli alohida turdagi elektron hujjatlarni ishlab chiqish ko'zda
tutilgan. MS PowerPoint sizga quyidagi hujjatlarni ishlab chiqishga
imkon beradi:
1. optik proektor orqali namoyish qilish uchun shaffof plyonka
ustiga bosib chiqarish uchun mo'ljallangan taqdimotlar;
2. 35 mmli slayd plyonkasida optik slayd proektorlari orqali
namoyish qilish maqsadida bosib chiqarish uchun mo'ljallangan
taqdimotlar;
3. kompyuterli projektor orqali ijro etish uchun mo'ljallangan
taqdimotlar;
4. kompyuter ekranida oflayn ko'rish uchun taqdimot materiallari;
5. Tarmoq muhitida nashr etish uchun prezentatsiya materiallari,
keyinchalik avtonom tomosha qilish;
7. Keyinchalik tarqatish maqsadida qog'ozga bosma materiallarni
taqdim etish.
Tartibda
Tuzilishi
Ushbu maydon taqdimot slaydlarining sarlav-
halari va matnlarini o'z ichiga olgan ierarxik tuzilishni ko'rsatadi. Har bir
slaydning nomi oldin raqam va belgilar. Har bir sarlavhadan so'ng, eng
katta beshta sath darajasini o'z ichiga olgan matn.
|
| |
b
a - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

koʻrinishga ega ushbu hujjatlarni tayyorlay oladi. Shu tarzda,
kompyuterlar va printerlar sababli matn terish kasbi keraksiz
boʻlib qoldi.
Avtomobil ishlab chiqarish sohasi xodimlari
Sanoat inqilobidan oldin yigʻish liniyasining konsepsiyasi aniq
edi: individual ishchilar sodda uskunalar yordamida butun
mahsulotning bir qismini qoʻlda yasash boʻyicha muayyan
mutaxassislik sohasiga masʼul boʻlgan.
5.02-rasm. (a) Yigʻish liniyasi ishchilaridan foydalanayotgan
holda avtomobil ishlab chiqarish. (b) Robotlardan
foydalanadigan zamonaviy sanoat.
Avtomobilning turli qismlarini qurish yoki yigʻish, liniyaning
qaysi qismida ishlayotganingizga qarab, turli amaliy
koʻnikma va bilimlarni talab qilardi. Har bir mutaxassis ishchi
oʻzining muayyan sohasi boʻyicha oʻqigan boʻlishi kerak edi.
Yig’ish liniyasida esa, yuqori standartga qaramasdan, ular
bajaradigan yagona narsa shu boʻlardi.
Qoʻlda yozish tez orada oʻtmishga aylanishi mumkinligi
ehtimolini muhokama qiling.
Sizningcha, yaqin kelajakda yana qanday turdagi ishlar
keraksiz boʻlib qolish xavfi ostida boʻlishi mumkin?
5.01-QO’SHIMCHA MASHGʻULOT
a
b
Azamat boʻyoq sepish boʻyicha oʻqigandi va aynan
shu ishga ixtisoslashgandi. Bu yuqori malaka talab
qiladigan, biroq zararli ish bo’lib har kuni foydalaniladigan
boʻyoqlardagi kimyoviy toksinlar uzoq muddatda
uning sogʻligʻiga halokatli taʼsir qilishi mumkin edi.
Uning tajribasi, yigʻish liniyasidagi keyingi avtomobilni
boʻyashga kirishishdan oldin, ish qoniqarli darajada
bajarilganini bilishga yordam berardi. Baʼzida natija
u qadar yaxshi boʻlmasa, qaytadan boʻyashiga toʻgʻri
kelardi.
Kompaniya bo’yovchi robotlarni joriy qilganda,
u pensiyaga chiqishga majbur boʻldi (5.02-rasm).
Kompaniya robotlardan juda mamnun, chunki ular
vaqtni har safar juda toʻgʻri belgilaydi. Bu tugallangan
avtomobil imkon qadar darajada mukammal ekanini
anglatadi. Shuningdek, robotlar avtomatlashtirilgani
sababli narxlar ham pastroq boʻladi, bu kamroq odam
ishga qabul qilinishini bildiradi. Avtomobil korpusining
sifati juda yuqori va narxi esa arzonroq boʻlgani sababli
savdo hajmi oshadi.
Lekin Azamatdagi amaliy koʻnikmalarga ega kishilar
boshqa qolmadi. Tez orada odamzot ishni faqat koʻrish
qobiliyati va qoʻl mehnati bilangina bajarishi mumkinligini
eslaydigan hech kimsa qolmaydi. Mashinalar odamlarning
vazifalarini ortiq toʻgʻri bajara olmasa, nima boʻladi?
Koʻnikmalarning bu tarzda yoʻqolishi
Takrorlanuvchi zo‘riqishdan shikastlanish (RSI)

|
Takrorlanuvchi zo‘riqishdan shikastlanish (RSI) Pdf ko'rish
|
bet | 97/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikTakrorlanuvchi zo‘riqishdan shikastlanish (RSI)
RSI (Repetitive strain injury) asosan, klaviatura yoki
sichqonchadan bilak mushaklarini zoʻriqtiradigan takroriy
harakatlarni bajarilganda yuzaga keladi. Bu ogʻriqli holat bo’lib,
hozirda qonunchilik kompaniyalarni RSI holatlarini qisqartirish
strategiyalarni qoʻllashga undamoqda.
Salomatlikni saqlash va texnika xavfsizligi tartib-qoidalariga
muvofiq, koʻplab kompaniyalar ish rotatsiya strategiyalarini
qoʻllash orqali oʻz xodimlarining RSI xavfiga yoʻliqmasligini
taʼminlaydi. Ish rotatsiyasi strategiyasiga amal qiluvchi
xodimlar RSI shakllanishiga sabab bo’ladigan bir xil ish bilan
muntazam shugʻullanmaslik uchun har bir necha soatda
boshqa ishni bajarishga oʻtadi.
Salomatlik bilan bogʻliq boshqa muammolar
Tananing orqa qismi bilan bogʻliq muammolar juda past yoki
juda baland joylashtirilgan kompyuterdan foydalangan holda,
uzoq vaqt “bukchayib” oʻtirish natijasida , koʻrish qobiliyati
bilan bogʻliq kasalliklar esa yorugʻlikning yoʻnalishi va yarqirash
muammolari sababli yuzaga kelishi mumkin.
Salomatlik bilan bogʻliq bu xatarlarning baʼzilarini yengib
oʻtish strategiyalari foydalanish odatlaringizdan ogoh
boʻlish va ATdan foydalanish usulingiz biror salomatlikka oid
muammoga sabab boʻlayotgani yoki yoʻqligini baholashni
oʻz ichiga oladi. RSIga olib keladigan mushak bilan bogʻliq
muammolar bir xil holatda AT qurilmadan foydalanadigan
vaqtingizni kamaytirish kerakligini koʻrsatadi: holatingizni
oʻzgartiring, qulay, sozlanadigan kursilardan foydalaning
yoki bir xil holatda ishlashdan oʻzini tiklab olishi uchun
barmoq, bilak, orqa va boʻyningizga bir oz dam berib, qisqa
tanaffuslar qiling. Shuningdek, ekraningizni yorugʻlik toʻgʻri
burchak ostida boʻladigan holda joylashtirish orqali koʻzingiz
yoki koʻrish qobiliyatingizga shikast yetkazish ehtimolini
cheklang. Yorqinlikka qarshi ekranlardan foydalanishingiz yoki
shaxsiy ehtiyojlaringizga muvofiq, matn yoki tasvir oʻlchamini
kattalashtirish uchun ekranni oʻzingizga moslashtirishingiz
ham mumkin.
|
| |
Transdermal terapevtik sistemalar

Transdermal terapevtik sistemalar
Ma’lumki, dori modda teri orqali yuborilib sistemalik davolash usullari bor, ular plastirga o‘xshash transdermal terapevtik sistemalar (TTS) amalga oshiriladi.
TTS - terapevtik sistemalarning bir turi bo‘lib, ta’sir etuvchi moddaning oldindan organizmda belgilangan tezlikda so‘rilishini ta’minlovchi dori turi va ma’lum an’anaviy dorilar (tabletkalar) dan farq qiladi.
Agar tinktura qabul qilinsa dori moddaninng konsentratsiyasi qonda bir baland bir past bo‘lib, bemorning holiga befarq emas.
TTS orqali bir tekis tezlikda muntazam ravishda dori moddani so‘rilishini ta’minlash mumkin. TTS - bu diffuzion transdermal (teri orqali) terapevtik sistema bo‘lib, vaqti, tezligi, yuboriladigan joyini oldindan belgilash mumkin. Ikkinchi tomondan, teri orqali yuborilgani uchun oshqozon ichakdan dori modda o‘tmaydi, demak parchalanmaydi. Shu bilan birga, in’eksiya dorini kamchiliklari ham bu erda yuq.
TTS dorilarini ishlatilishi 1975 yildan boshlangan va yuqorida aytilgan kamchiliklar bartaraf qilingan.
TTS larni asosiy qismi rezervuar yoki dori modda saqlovchi matritsa. Asosan TTS lar bir necha qavatlardan iborat bo‘ladi.
TTS modellari
Eng sodda TTSlar quyidagi komponentlardan iborat bo‘ladi.
• Asosiy membrana, atrof muxitiga dorini ajratadi va tashqaridan namlikni o‘tkazadi.
• Preparatni erishi, ajralishi va saqlanishi uchun dorivor rezervuar.
• Dorini optimal ajralish tezligini ta’minlovchi membrana.
• Elim, bosilganda yopishuvchi, teriga bog‘laydi.
• Tizimni saqlash uchun himoya pardasi.
|
Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari. Spansulalar

Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari. Spansulalar
Ta’siri uzaytirilgan peroral dorilar davomli dorilarning asosiy qismini tashkil etadi.
Spansula dori turi. Spansulalar deb qopqoqli qattiq jelatinli kapsulani ichini dori moddaning mayda mikrokapsula yoki mikrodrajesi bilan to‘lg‘azilgan dori turiga aytiladi.
Spansulalardagi dori moddaning ta’sir muddati uzaytirilishi, jela-tinli kapsulani ichiga, qobig‘i har xil qalinlikda bo‘lgan, dori moddaning mikrokapsulalarini joylashtirish hisobiga ta’minlanadi.
Spansulalarning tashqi ko‘rinishi va ularda dori moddalarni ta’siri uzaytirilish prinsipi rasm.4 va rasm 5 ifodalangan.
Ko‘pincha qobiqning qalin-yupqaligiga qarab mikrokapsulalar turli rangga buyaladi.
Demak, spansulalar- bu mikrokapsula yoki mikrodrajelardan tashkil topgan qattiq jelatinli kapsula. Mikrokapsulalar har xil qalinlikga ega bo‘lgan qobiq bilan qoplanganligi uchun, ular bir vaqtda erimayda va ulardan dori modda uzluksiz ravishda, qobiqlarni ketma ket erishi hisobiga, uning qondagi terapevtik konsentratsiyasi ta’minlanadi.
|
Ma’ruzaning qisqacha matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Ma’ruzaning qisqacha matni:
Dori turlaridagi dorivor moddalarning ta’sir etish vaqtini uzaytirish masalasi katta amaliy ahamiyatga ega, ayniqsa ximioterapiya sohasida.
Ximioterapiyaning samaradorligi dorivor moddani qonda doimo tera-pevtik konsentratsiyasi ta’minlanishiga bog‘liq bo‘ladi va shunga erishish uchun ma’lum vaqt o‘tgach (sutkada davomida bir necha marta) dorivor modda qayta qayta iste’mol qilinish lozim.
Bu esa har hil noqulaychiliklar tug‘diradi: yordamchi moddalarni tanaga kiritilishi, ko‘p miqdorda preparatlarni sarflanishi, qondagi ta’sir etuvchi moddani konsentratsiyasi bir me’yorda bo‘lmasligi.
Hozirda ishlatiladigan ko‘p dorilarning kamchiligi ta’sir qiluvchi moddaning miqdori tanada uzoq vaqt saqlanmasligida.
Davolovchi konsentratsiyani bir me’yorda bo‘lmasligi dorining terapevtik samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Sil, moxov, qator bakterial va virus kasalliklarni muvaffaqiyatli davolashni faqat dori moddaning qonda terapevtik konsentratsiyasi uzoq vaqt saqlanib turgandagina amalga oshirish mumkin. Shuning uchun ta’sir muddati uzaytirilgan dori turlari ishlab chiqish ham nazariy, ham amaliy ahamiyatga egadir.
Farmakokinetik ta’siri oldindan belgilangan dorilarni yaratishda, ayniqsa ta’siri uzaytirilgan dorilarni, turli texnologik usullar, maxsus yordamchi moddalar qo‘llash va dori turlarini strukturasini o‘zgartirish yo‘llari bilan amalga oshiriladi.
|
19-bob: Taqdimot - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Uslublar, rang sxemalari, oʻtish-effektlari va
animatsiyalarning izchilligi
Professional koʻrinishdagi taqdimotlarda izchil uslub mavjud
va butun slayd bilan solishtirganda tanlangan ranglar
aralashib ketmaydi, shrift va tasvir oʻlchamlari
butun taqdimot
bo‘ylab uzluksizlik darajasini koʻrsatadi, oʻtish-effektlari va
animatsiyalar to‘g‘ri vaqtda ishlatilgan hamda koʻngil olish va
xabar berish vazifasini bajaradi, auditoriyani chalgʻitmaydi.
Koʻpchilik taqdimot bilan ishlash dastur paketlari ranglar,
shriftlar,
uslublar, effektlar oldindan belgilangan dizayn
uslublarini o‘z ichiga oladi. Shrift turlari va oʻlchamlari ham
oldindan belgilangan va barcha oʻxshash sarlavha turlari bir xil
oʻlcham, tur va rangga ega boʻladi.
Bu taqdimotingiz yanada professional koʻrinishga ega
boʻlishini taʼminlaydi.
Taqdimotning koʻrinishi eng ahamiyatli jihat emas. Taqdimot
samarali boʻlishi kerak. Taqdimot qanday koʻrinishidan
qatʼi nazar ko‘zlangan maqsadga xizmat qilishi kerak.
Taqdimotlardan foydalanishning asosiy sabablari quyidagilar:
• Soʻzlovchiga nutqining barcha
muhim jihatlarini yodda
saqlashga yordam berish. Bu taqdimotchida koʻp gapirishi
va matnga tayanishini anglatmaydi. Chunki slayd faqat
cheklangan miqdordagi matnni sigʻdira oladi. Agar
auditoriyadan har bir slayddagi maʼlumotlarni oʻqishi talab
qilinsa, ular taqdimotchining gaplariga e’tiborsiz bo‘lib
qolishi mumkin.
• Taqdimot
davomida diagramma, grafik yoki tasvirdagi
tegishli maʼlumotni belgilash.
• Oʻquvchilar elementlarni toʻgʻri bloklarga
drag and drop
usulida qoʻyishi va tezkor fikr-mulohazalarni
qabul qilishi
uchun interfaol Flash taqdimotlardan oʻqitish vositasi
sifatida foydalanish.
• Axborotni avtomatik ravishda toʻxtovsiz, soʻzlovchisiz
taqdim etilishi mumkin boʻlgan siklda, masalan, oflayn
elektron reklamalarni koʻrsatish.
19.02-rasmdagi birinchi misolda rang sxemasi oldindan
belgilangan, 19.03-rasmda mavjud tanlanma koʻrsatilgan.
Quyidagi obyektlar –
tasvirlar, matn, logotiplar, slaydning
pastki kolontitullari va avtomatik slaydlarni raqamlash
kabi bo‘sh joylarga joylash uchun master-slayd yarating.
Master-slaydga rasm uchun bo‘sh
joyni kiritish keyingi
boshqa har bir slaydda ham uni paydo qiladi. Master-slayd
namuna bilan bir xil vazifani bajaradi. Bo‘sh joylardan
taqdimotingizda turli slaydlarning maʼlum obyekt
turlarini joylashtirish uchun foydalaniladi. Tasvirlar, matn,
multimedia (video, tovush va boshqalar),
diagrammalar,
jadvallar, SmartArt va hokazolar uchun bo‘sh joylar boʻlishi
mumkin.
-rasm. Transdermal terapevtik sistemalar turi

11-rasm. Transdermal terapevtik sistemalar turi
TTSning avvalgi namunalarida har bir funksiyasi aloxida komponentda ta’minlanardi. Bu sistemalar "raviolli" (raviolli systems) nomi bilan tanilgan, dori bilan asosiy membrana va rezervuar orasiga gel yoki eritma kiritilishi natijasida hosil qilinadi, so‘ngra harorat ta’sir ettirish yo‘li bilan kavsharlaniladi, dori moddasini ajralish darajasini nazorati yopishtiriluvchi yuza perimetri va himoya pardasi bo‘yicha bo‘ladi. Tayyorlash jarayoti noqulay va plastirning o‘zi katta bo‘lgan.
Yangi TTSlarda, matritsali tizimlarda (matrix systems), bosilganda yopishadigan elim, turli funksiyalarni bajaradi: yopishish, saqlash, dorini ajratish va preparatni ajralish tezligini nazorati.
Matritsali sistemalarni tayyorlash jarayoni nisbatan oson, plastir esa juda yupqa. Ayrim xollarda elimni topish qiyinchilik tug‘diradi, vaqt oralig‘ida TTSlarning ta’siri dorini eritib yuborishi va kristallizatsiya jarayonisiz uni ajralib chiqishi kuzatilishi mumkin. Bundan tashqari, preparatning oldindan erishi va ajralib chiqishi uning yopishqoqligi va teri bilan qovushqoq tizim hosil bo‘lishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
|
Suspenziya va emulsiyalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Suspenziya va emulsiyalar:
Veterinar osilmalarda kuchli ta’sir etuvchi dorivor moddalar, o‘simlik xom ashyo poroshok dorivor moddalar yozilishi mumkin. Urug‘dan tayyorlangan emulsiyalarda ko‘knori, zig‘ir va nasha urug‘lari uchraydi. Yog‘li emulsiyalarga jelatoza, kamedlar va tuxum sarig‘i solinadi.
Rp: Olei Ricini 400,0
Gelatosae 200,0
Aq. Purif. 200,0 ml
M.f. emulsum
D.S. ichga ot uchun.
Damlama va qaynatmalar. X1 DF bo‘yicha tayyorlanadi. Lekin katta vaznli mollarga tayyorlanganda dorixonadan yozilgan dorivor o‘simlik xom ashyolar berilib, suvli ajratmalar uy sharoitida tayyorlanadi. O‘simlik xom ashyoni usti yaxshi yopiladigan idishga solib, kerakli miqdorda qaynoq suv solinadi, idish qog‘ozga o‘raladi, ustidan sherst yoki paxta ko‘rpa bilan o‘rab 20-30 daqiqaga qoldiriladi. Keyin sovitilib, ikki qavat doka orqali suziladi.
Tayyor damlamani hayvonga zond orqali, butilkadan yoki ovqatga solib beriladi.
|
Mikroprotsessorlarning turmush tarziga

boʻlmaganligi bois, jismoniy harakat insonlar kundalik
hayotining katta qismini tashkil qilardi.
5.06-rasm. Kir yuvish mashinalaridan avvalgi kir yuvish jarayoni.
Mikrotoʻlqinli pechda taom tayyorlash ovqat pishirishning
anʼanaviy usuliga qaraganda ancha tez. An’anaviy anʼanaviy
usulda hamma narsani noldan tayyorlash va pishirish ancha
koʻp vaqt olgan. Biroq, zamonaviy usul koʻp hollarda u qadar
sogʻlom emas. Bu texnologik yutuqlar ayniqsa ayollarning
hayotini oʻzgartira boshladi, chunki yuqoridagi vazifalarni
odatda ayollar bajarishi kerak edi. Bu ularning uydagi
vazifalari yengillashgach, uydan tashqaridagi ishlar bilan
koʻproq shugʻullana oladigan boʻlganini anglatadi (bunga
boshqa, nisbatan umumiy va siyosiy omillar ham hissa
qoʻshgan).
5.04 AT jihozlaridan uzoq
muddat foydalanish bilan bogʻliq
salomatlik muammolari
AT jihozdan foydalanishning koʻplab zararlari borligi aytiladi.
Biroq anchasi, masalan, ularda uchraydigan kichik miqdordagi
radioaktiv moddalarning xavfi hali isbotini topmagan. Bosh
barmoq, bilak, koʻz, boʻyin va orqa mushaklarni haddan
ortiq ishlatish bilan bogʻliq salomatlik muammolari tez-tez
uchrab turadi. ATning salomatlik uchun zararlaridan yana biri
boshqalar bilan suhbatlashish yoki yozishishga boʻlgan doimiy
ehtiyoj oqibatida kelib chiquvchi stress bilan bogʻliqdir. baʼzilar
xabar yoki qoʻngʻiroq boʻlmasa-da, xabar keldi yoki qoʻngʻiroq
boʻldi degan tasavvurda “xayoliy” qoʻngʻiroqlarni boshdan
oʻtkazadi. Koʻplab foydalanuvchilar noutbuklarini yotoqxonada
yoki yotogʻida saqlaydi: ekrandan taraluvchi sunʼiy yorugʻlik
ularning uxlash tarziga salbiy ta’sir qiladi, chunki bu qondagi
yaxshiroq uxlashingizga yordam beruvchi melatonin
moddasining kamayishiga olib keladi.
Surtmalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Surtmalar 2-5 kunga mo‘ljallangan bo‘ladi, shuning uchun 30.0-100.0g yoziladi, ko‘z surtmalari 5,0-10,0 g va qo‘tirga qarshi surtma 500,0g, oxirgi vaqtda rektal surtmalari uchraydi.
Rektal dori turlari keng qo‘llanilmaydi, lekin klizma, shamchalar ancha ishlatishda qulaylik tug‘diradi.
Xab dorilar. Otlarga 2,0-6,0 g, itlarga 0,1- 0,5g, shuningdek 0,1-0,2 g og‘irlikda tayyorlanadi. YOrdamchi modda sifatida un keng ishlatiladi.
Bolyuslar-dumaloq yoki tuxumsimon shaklga ega bo‘lgan dori turi, og‘irligi 0,5gdan 50,0 g gacha bo‘lishi mumkin.
Bolyuslar dorivor modda va shakl beruvchi yordamchi moddalardan iborat, shakl beruvchi moddalar sifatida javdar un, oq gil, shinni, ko‘k sovun, asal, gulxayri ildiz kukuni, sharbat va boshqalar ishlatiladi.
Umumiy tayyorlash texnologiyasi. Bolyuslar tayyorlashda xab dorilar (pilyulalar) tayyorlashdagi umumiy qoida va talablarga rioya qilish zarur.
Dorivor moddalarni aralashtirib turib, yordamchi moddalar qo‘shiladi. Bolyuslar tayyorlanadigan massa bir oz yumaloqroq bo‘lishi kerak. Odatda bu dori turi uzoqroq saqlanganda tez qotishi sababli, faqat kerak vaqtda 1-2 kun muddat bilan tayyorlanadi. Ular shisha bankalarda beriladi.
Bolyuslarga misol tariqasida quyidagi retseptni keltiramiz:
Rp: Pulveris folii Digitalis 4,0
Natrii chloridi 4,0
Natrii nitrici 6,0
Fructis Juniperi pulveratis 10,0
Farinae Secalinae
Pulveris Glycyrrhizae ana 12,0
Ut fiant boli N 4
D.S.Otga
Tayyorlanishi: retseptda yozilgan dorivor moddani X DF ot uchun bir martalik dozalari tekshiriladi. 6-nchi yoki 7-nchi hovonchada quruq dorivor moddalar maydalanadi va bir xil massa osil bo‘lguncha aralashtiriladi. Keyin un va chuchukmiya ildizining kukuni qo‘shiladi va asta oz-ozdan glitserin qo‘shilib yumshoq qorishma hosil bo‘lguncha aralashtiriladi.
Hosil bo‘lgan massa tortiladi, so‘ng teng 4 qismga bo‘linadi. Har bir bo‘lakdan yumaloq bolyuslar tashkil etiladi va oq gil sepib idishga joylashtiriladi.
Granulalar-shakli, tayyorlanishi va ularga bo‘lgan talablarga ko‘ra pilyulalarni eslatadi, og‘irligi odatda, 0,1 g dan bo‘ladi. Shakl beruvchi moddalar sifatida ba’zan sut qandi, sharbatning glitserinli aralashmasi (9:1) ishlatiladi.
Misol:
Rp: Extracti Nucis Vomicae 0.5
Sacchari albi
Sacchari lactis ana 2.0
Farinae triticae q.s.
Ut fiant granulae N100
D.S. Kabutarlar uchun.
Texnologiyasi: oldin dorivor moddalarning kabutar, tovuqlar uchun bir martalik dozalari tekshiriladi. (X DF, 1968, 1042 b). 5-nchi nomerli hovonchada shakar yaxshilab eziladi, oz qismdan boshqa moddalar qo‘shiladi va suv bilan yumshoq massa hosil qilinadi. Massa tortiladi, keyin pilyulalar tayyorlanadigan mashinka yordamida 100 granula tayyorlanadi. Tayyor granulalarga un sepib qo‘yiladi.
|
-rasm. Dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi

10-rasm. Dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi
1- sirtki qobiq (ko‘pincha shakarli); 2-dorivor moddani dastlabki dozasini saqlovchi , oshqozonda eriydigan qatlam; 3-himoyalovchi
(enterosolyubil qobiq); 4-ta’sir etuvchi moddaning ikkinchi dozasini saqlovchi tabletkaning yadrosi, ichakda eriydi
Dupleks turdagi tabletkalar qobiq va yadrodan iborat va ta’sir etuvchi moddaning dastlabki dozasi qobiqda joylashgan bo‘lib, u oshqozonda eriydi. Keyingi qavat (enterosolyubil) himoyalovchi, yadroni oshqozonda erimasligi ta’minlaydi. Tabletkaning yadrosi dorivor moddaning ikkinchi dozasini saqlaydi va ichak yo‘lida eriydi. Misol sifatida Gastripon dupleks preparatini keltirish mumkin.
|
Shaxs to‘g‘risidagi nazariyalar

|
Shaxs to‘g‘risidagi nazariyalar
|
bet | 63/108 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #269317 |
Bog'liq Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti «sotsiologiya»2. Shaxs to‘g‘risidagi nazariyalar
Sotsiologiya va psixologiyada ko‘plab shaxs masalasiga bag’ishlangan nazariyalar mavjud. Ular bir-biridan metodologik yondashuvlari asosida farqlanadi. Misol uchun marksizmdagi shaxs nazariyasi, Ch.Kuli va Dj.Midning “ko‘zgudagi men” nazariyasi, Z.Freyd, E.Eriksonning psixoanalitik nazariyalari; J.Piajening bilishning rivojlanishi nazariyasi, L.Kolbergning ahloqiy rivojlanish nazariyasi; R.Linton, M.Moreno,T.Parsonsning shaxsning rolli nazariyasi va boshqalar.
Sotsiologiyadagi funksional yondashuv shaxsni o‘rganishdagi status-rolli nazariyaning shakllanishiga sabab bo‘ldi. Bunda shaxs jamiyat uchun xarakterli bo‘lgan status va rollarning majmuasi sifatida ko‘rilib, uning bajarayotgan vazifalari tahlil qilinadi. Bugungi kunda sotsiologiyada aynan rolli nazariya sotsiologik jihatdan eng maqbul sanalmoqda130. Aytib o‘tish kerakki, insonni akter sifatida qabul qilish an'anasi anchadan beri mavjud va xatto antik davr olimlarida ham uchraydi. Mazkur rolli nazariyaning asosiy tushunchalari “sotsial rol” va “sotsial status” hisoblanadi. Ular shaxsning jamiyatdagi o‘rni va uning bajaruvchi vazifalarini uning jinsi, yoshi kabilar asosida belgilab beradi.
“Sotsial rol” tushunchasi XX asrda E.Dyurkgeym, M.Veber, keyinchalik, T.Parsons, T.Shibutani, R.Linton va boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan. Keyinchalik u turli sotsiologik nazariyalarda, jumladan, funksionalistik va interaksionistik nazariyalarda ham o‘z ifodasini topdi131. Rossiya sotsiologiya fanida I.S.Kon va V.A.Yadov o‘z asarlarida sotsial rol masalasini yoritgan.
I.S.Konning fikricha, “sotsial rol – bu o‘ta shaxsiy masala bo‘lib, hech kimning individualligi bilan bog‘liq emas. U har bir insonda u yashovchi jamiyat kutishlari asosida shakllanadigan vazifalar bo‘lib, uning sotsial tizimda egallagan o‘rni bilan belgilanadi”. Demak, sotsial rol – jamiyat sotsial tizimida ma'lum joyni egallagan shaxsdan talab qiluvchi qator talablar yig‘indisi (ma'lum xatti-harakatning bajarilishini kutish). Mazkur talablar qator sotsial normalarda o‘z ifodasini topadi. Talablarning amalga oshirilishi sotsial sanksiyalar vositasida ta'minlanadi.
Hech bir sotsial rol qat'iy belgilangan xatti-harakatlar modeli sanalmaydi. Rolga tegishli bo‘lgan xatti-harakatlar vaqt o‘tishi bilan va turli vaziyatlar ta'sirida o‘zgarishi mumkin. Garchi jamiyat shaxsdan uning rollariga tegishli bo‘lgan vazifalarni bajarishni talab qilsada, faqatgina individning xarakteri va individual xususiyatlari uning qay darajada va shaklda mazkur vazifalarni bajarishini belgilab beradi.
|
| |
Tayanch iboralar - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti «sotsiologiya»

Tayanch iboralar
Ijtimoiy strata, “sinf”, stratifikatsiya, piramida modeli, romb modeli, limon va bosiq piramida modeli, eyfel minorasi modeli, sotsial mobillik, vertikal va gorizontal sotsial mobillik, individual va guruhiy mobillik, avlodlararo mobillik, avlodlar ichidagi mobillik; marginallik.
Test savollari
1. Sotsial stratifikatsiya – bu?
A. jamiyat va uning ayrim qatlamlari tuzilishini, ijtimoiy tabaqalanish, tengsizlik belgilari tizimini ifodalaydi
B. o’z ichiga sotsial mobillik tushunchasini, iqtisodiy va taqsimot munosabatlarini, ijtimoiy-sinfiy munosabatlar, ijtimoiy-demografik munosabatlarni oladi
C.individning bir sotsial qatlamdan shu darajada joylashgan boshqa qatlamga o‘tishini anglatadi.
2. Qadimgi yunon faylasufi Aflotun jamiyat a'zolarini qanday guruhga ajratgan?
mulkdorlar va mulksizlar
faylasuflar, harbiy jangchilar, qullar.
Burjua va proletariy
3. K.Marksning sinflar nazariyasida qaysi sotsial guruhlar kiritilmaganva ikki sinf oralig‘idagi ko‘rinishlar yoki oraliq sinflar nomi bilan atagan?
Intelligensiya
Burjuaziya
Proletariy
4. M.Veberning stratifikatsion nazariyasi qaysi kriteriylarga asoslanadi?
Mulkka egalik
Daromad miqdori
Hokimiyat
Ma’lumot
Prestij
Millat
Yosh
Jins
2,3,4,5
1,2,3,4
3,4,7,8
1,4,5,8
2,3,4,7
5. Germaniyalik sotsiolog R.Darendorf jamiyatni qanday toifalarga ajratgan?
boshqaruvchi va boshqariluvchilar
«ishchi aristokratiyasi» va quyi - past malakali ishchilar.
Burjuaziya va proletariat
6. Bernard Barber individlarning sotsial tizimlarda turli xolatlarni egallashiga qarab, ularning ierarxiyasi asosida sotsial stratifikatsiyaning qanday modellarini yaratgan?
piramida va romb
limon va bosiq piramida
eyfel minorasi va piramida
limon va eyfel minorasi
7. AQSH jamiyatining olti sotsial sinfdan iborat bo‘lgan stratifikatsion modelini yaratygan olim?
U.Uorner
K.Devis
U.Mur
R.Koleman
L.Reyuoter
R.Darendorf
8. Sotsial stratifikatsiya nazariyasi jamiyatni turli qatlamlarga bo’lish kriteriylarini ishlab chiqish bilan birga qaysi nazariya uchun nazariy asos sanaladi?
Sotsial mobillik
Sotsial nazorat
Sotsial adolat
Sotsial tengsizlik
Deviant xulq-atvor
9. «Sotsial mobillik» termini sotsiologiyaga kim tomonidan kiritilgan?
A. P.Sorokin
B. M.Veber
C. R.Darendorf
D. V.Paretto
10. P.Sorokinning fikricha, mobillikning qaysi turi jamiyatdagi revolyusiyalar, chet el intervensiyasi, davlatlararo urushlar, fuqarolik urushlari kabi holatlar oqibatida amalga oshadi?
Gorizontal mobillik
Vertikal mobillik
Individual mobillik
Guruhiy mobillik
Avlodlararo mobillik
Avlodlar ichidagi mobillik
|
Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish

|
Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish Pdf ko'rish
|
bet | 382/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish:
Test nazorat savollari
1. Nomutanosiblik tarkiblari deb nimaga aytiladi?
- qisman yoki to’liq davolash xususiyatini yo’qotgan dorilarga aytiladi;
-saqlash muddati o’tgan dori moddalar tarkiblariga aytiladi;
-bir-biri bilan aralashmaydigan tarkiblarga aytiladi;
-davolash xususiyati kamayganligini ko’rsatuvchi tartkibga aytiladi.
2.Qaysi modda spirt ta'sirida koagulyatsiyaga uchraydi va cho’kmaga tushadi?
-protargol;
-natriy xlor;
-jelatina;
-kraxmal.
3.Eritma tayyorlaganda rangini o’zgarishi nimadan dalolat beradi?
-eritmani oksidlanishidan;
-eritmada cho’kma tushishidan;
-eritmani sifatsizligidan;
-bunday eritma tayyorlanmaydi.
4. Ixtiol eritmasi qaysi tuzlar bilan nomutanosib?
-qo’rg’oshin tuzlari bilan;
-kaliy tulari bilan;
-alyuminiy tuzlari bilan;
-magniy sulfat bilan.
5. Sulfatsil natriy qaysi tuz bilan cho’kma hosil qiladi?
- alyuminiy sulfat bilan;
-rux sulfat bilan;
-mis sulfat bilan;
- magniy sulfat bilan.
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Sinеv D.N., Gurеvich I.Ya. “Tеxnologiya lеkarstv i analiz” Moskva “Mеditsina”. 1982 st. 107-
108
2. Kondratеva T.S., “Rukovodstvo k laboratorno`m zanyatiyam po aptеchnoy tеxnologi
lеkarstvеnno`x form ” Moskva. “Mеditsina” 1986. St. 158-176
3. DF – XI soni. 2-jild. Moskva , «Mеditsina» , 1990.Yu, 148-149
4. Kondratеva T.S., “Tеxnologiya lеkarstvеnnix form ” Moskva, “Mеditsina”, 1991. St. 277-311
5. Grеtskiy V. M., “Rukovodstvo k praktichеskix zanyatii po tеxnologi lеkarstvеnno`x form ”
Moskva. “Mеditsina” 1991. St. 192- 209
6. M.M.Miralimov “Yigindi prеparatlar tеxnologiyasi”. Toshkеnt.” Abu Ali ibn Sino. 2001. 348-
356 bеtlar.
7. Tixonov A. I., Yarno`x T.G., “Tеxnologiya lеkarstv” Xarkov, Izd. NFAU “Zoloto`е stranitso`”,
2001 st. 365-406
8. M.M. Miralimov, N.N. Nishonov, Z.N.Nazarova “Spravochnik po tеxnologi lеkarstv” st.133-
134.
9. Sinеv D.N., Gurеvich “Tеxnologiya i analіz lеkarstv” Moskva , Mеditsina , 1989 st. 118-121
|
| |
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Veb-saytlarning oddiy turlaridan tortib juda murakkab
turlarigacha mavjud. Aytaylik, ijtimoiy klubga
foydalanuvchilarga tadbirlarning sanasi va vaqti kabi
maʼlumotlarga ulanishga, potensial aʼzolarga klub tarixi va
rivojlanishi haqida maʼlumot
berishga yaroqli, oddiy veb-
sayt kerak bo’ladi. Shuningdek, u kontakt maʼlumotlarini
ko’rsatgan foydalanuvchilarga klubdagi asosiy kishilar bilan
bogʻlanish imkonini beradi. Veb-saytning bunday turlari
yuqori texnik mahoratni talab
qilmaydi hamda veb-dizayner
sifatida ishlamaydigan odamlar ham ularni loyihalashtirib,
yarata oladi. Biroq murakkab turdagi masalan, bank,
davlat xizmatlari va katta chakana savdo bizneslari kabi
kompaniyalar foydalanadigan veb-saytlar uchun malakali
veb-dizaynerlarning mahorati va tajribasi talab qilinadi.
Veb-dizaynerlar foydalanuvchilar maʼlumot kiritish, real
vaqt rejimida oʻz soʻrovlari natijalarini olish (masalan,
chipta
buyurtma qilish) hamda elektron xabarlar yuborish imkoniga
ega interaktiv saytlarni yarata olishi kerak. Yanada murakkab
veb-saytlar foydalanuvchilarga veb-saytdagi kompaniya bilan
munosabatlarini kuzatib borishi mumkin boʻlgan maydonga
joylashtiradi. Elektron tijorat veb-saytlari
veb-dizaynerdan
barcha mijoz yoki xaridorlarning maʼlumotlarini saqlash va
ularning barcha tranzaksiyalarini yozib olish uchun ichki
maʼlumotlar bazasi yaratishni talab qiladi. Veb-sayt ishlab
chiqilayotganda yana bir nihoyatda muhim jihat – xavfsizlikdir,
chunki xakerlar ham kompyuter dasturchilari, Shu sababli,
veb-sayt dizaynerining texnik mahorati ular yasaydigan veb-
saytlarning xavfsizlik darajasi bilan belgilanadi.
Kompyuter dasturchilari
Kompyuter dasturchilik ishi insonlarga mashinalar bilan aloqa
qilishga yordam beradigan maxsus kod tilidan foydalanishdan
iborat. Bugungi kunda yuzlab xildagi turli kompyuter dasturlash
tillaridan foydalaniladi. Koʻp kompyuter dasturchilari muayyan
kompyuter tizimlarini ishlab chiqish
uchun bittadan ortiq tildan
foydalana oladi. Bugungi kunda kompyuter dasturchilikni
alohida oʻrganmagan barcha – yosh-u qari, jamiyatning hamma
qatlamlari vakillari dasturlay oladi. Kishilarga dasturlashni
oʻrgatadigan koʻp sonli onlayn darslar mavjud.
Kompyuter dasturchiligi kasbi ham nisbatan yangi kasb turidir,
u kopmyuterlar paydo boʻlmasidan oldin mavjud boʻlmagan.
Dasturchilar taʼlim, koʻngil ochish,
salomatlik, moliya va
boshqa koʻplab sohalar uchun kompyuter tizimlarini yaratadi.
Baʼzi kompaniyalar oʻz ehtiyojlari uchun maxsus kompyuter
tizimlarini ishlab chiqish maqsadida kompyuter dasturchilarini
yollaydi. Bunday hollarda, dastur
buyurtma asosida ishlab
chiqiladi. Baʼzida tayyor standart dasturlar toʻplamlarini sotib
olishingiz mumkin, masalan, matn protsessori, elektron jadval,
taqdimot va bosma nashrlarni tayyorlash dasturlariga (DTP)
ega odatiy “ofis toʻplami” toʻplam sifatida sotiladi.
Ushbu
kompyuter dasturlari ham dasturchilar tomonidan yaratilgan.
Ular mazkur dasturlarni doimiy ravishda takomillashtirib
boradi (Office 2007, Office 2010, Office 365, va h.k.).
ish joyini boʻlishishni - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 95/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikish joyini boʻlishishni taklif etishlari
mumkin, Bunda ish yuklamasi va soatlari ikki yoki undan
ortiq kishilar tomonidan boʻlib olinadi.
Erkin ish grafigi
yana kishilarga
siqilgan ish soatlarida ishlash imkonini
beradi, bunda haftasiga 40 soatlik odatiy ish vaqtini qisqaroq
vaqtda tugatish mumkin.
KALIT SOʻZLAR
Toʻliqsiz ish kuni: haftasiga odatdagidan kamroq soat
ishlash.
Erkin ish grafigi: xodimning ishni oʻziga qulay vaqtda
bajarishi: ish ertalabki 9 dan kechki 5 gacha boʻlgan anʼanaviy
vaqtda bajarilishi shart emas.
Ish joyini boʻlishish: ish joyining ikki yoki undan ortiq
xodimlar oʻrtasida boʻlinishi.
Siqilgan ish soatlari: bir yoki ikki ish haftasidagi ish kunlari
sonini kamaytirish uchun kunlik ish soatlari sonini oshirish.
Ushbu erkin ish uslublarining barchasi jamiyatning turli
qatlamlariga mansub koʻplab kishilarga ishlashning
afzalliklaridan foydalanish imkonini berdi. Masalan, agar ish
grafigi erkin boʻlsa, ota-onalar yosh bolalariga qarash uchun
uyda boʻlishi kerak boʻlgan vaqtlarda ishga qayta oladi. Aksariyat
talabalar oʻzlarini moliyaviy qoʻllab-quvvatlash uchun o’qishdan
tashqari vaqtlarda
toʻliqsiz ish kuni asosida ishlashi mumkin.
Ish oʻrnini boʻlishish boʻlishuvchi xodimlarning oʻz ish vaqtlarini
oʻzaro belgilashlariga imkon beradigan darajada erkin bo’ladi.
5.03 Uydagi mikroprotsessor
tomonidan boshqariladigan
qurilmalar
Mikroprotsessorlarning turmush tarziga ijobiy
taʼsirlari
Mikroprotsessorlarni kir yuvish mashinalari, televizor pultlari,
idish yuvish mashinalari, mikrotoʻlqinli pechlar, muzlatkichlar,
himoya signallari tizimlari, robot changyutkichlar va shu
kabi boshqa koʻplab uy jihozlarida uchratish mumkin.
Mikroprotsessorli uskunalaning keng tarqalishi insonlarga
koʻproq boʻsh vaqtga ega boʻlish imkonini beradi, chunki bu
qurilmalardan foydalanib uy ishlarini bajarishga, ularni qoʻlda
bajarishdan koʻra, kam vaqt sarflanadi. Hatto televizoringizni
siz boʻlmagan paytda sevimli dasturingizni yozib oladigan qilib
dasturlashingiz mumkin.
5.05-rasm. Zamonaviy oshxona.
Mikroprotsessorlarning arzonligi natijasida ulardan foydalanish
nihoyatda keng tarqaldi. Hayotimizni osonlashtiruvchi gadjet-u
uskunalar sonining tobora oshib borayotgani va ijtimoiy
munosabatlar uchun koʻproq boʻsh vaqt yaratayotgani buning
isbotidir (5.05-rasm).
|
| |
-bob: 
Taqdimot - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

19-bob haqida umumiy maʼlumot
Ilgari taqdimotlar taqdimotchi-notiq tomonidan (maxsus sufler
kartalar yordamida) plakatlar, rasmlar, kitoblar, yozuv doskalari
va mos keluvchi musiqa yordamida yetkazib berilgan. Hozirgi
kunda soʻzlash bilan bir qatorda rasmlar, tovushlar va videolari
mavjud bo‘lgan slayd-shou koʻrinishida ekranda taqdimot
oʻtkazish mumkin. Taqdimot bilan ishlovchi bir necha dasturlar
va ularning bir qancha versiyalari mavjud. Hatto taqdimotni
internetda yaratib, kompyuteringizga yuklab olishingiz ham
mumkin.
Taqdimotchilarning ehtiyojlari ham yillar davomida keskin
oʻzgardi, yanada murakkab taqdimot bilan ishlash dasturi va
unga bogʻliq video, tasvir va tovushni tahrirlash uchun dastur
variantlari bozorga kira boshladi. Taqdimot dasturi faqat
nutq soʻzlayotgan yoki taqdimot qilayotgan shaxslar uchun
emas, balki yana boshqa ehtiyojlar, masalan, fotografiya va
reklama uchun ham ishlatila boshlandi. Taqdimot dasturi va
video, animatsiya, tovush va tasvirni tahrirlashdan foydalanish
orasida chegara yoʻqolib bormoqda. Chunki dasturning keyingi
versiyalarida video, animatsiya, tasvirlar, tovush va matnni
taqdim etishning usullarini tobora kengayib, yaxshilanmoqda.
19.01 Obyektlarni toʻgʻri joylash
Taqdimot hayotimizning barcha sohalarining muhim
qismiga aylanib bormoqda. Shu sababli siz taqdim
etayotgan taqdimotda obyektlarni to‘g‘ri joylash va
auditoriyasini oʻrganish muhim. Taqdimotga matn, tasvir
yoki multimedia obyektlarini joylashtirish mumkin va ular
koʻrinmaydigan ramkalar – turli qatlamlar ichida bo‘ladi.
Boshqa obyektlarning ustidan hujjatda oldindan mavjud
toʻgʻri toʻrtburchak shaklidagi matn oynasini joylashtirsangiz,
Send to Back funksiyasidan foydalanib koʻrinuvchi yoki
shaffof qilmasangiz, u koʻrinmay turadi. Atrofda obyektlarning
turli qatlamlarini ko‘chirish va
Wrapping tool yordamida
koʻchirishni istagan joyga joylashtirish mumkin. Obyektlarni
taqdimotdagi mos joylarga joylashni rejalashtirish – hujjat
maketini rejalashtirish deb ataladi.
Master slaydlar
Master slaydlar taqdimotingizning asosi sifatida foydalanish
mumkin boʻlgan namuna va uslublar to‘plamidir. Ichki
uslub – master-slayd qo‘llanilganda barcha slaydlarda bir xil
sarlavhalar va normal matnlarning shrift oʻlchamlari, rangli
chizmalari, fon ranglari va hoshiyalarini belgilaydi.
Master slaydlar tasvirlar, matn, logotiplar, slaydning pastki
kolontitullari, avtomatik slaydlarni raqamlash kabi obyektlarni
joylash uchun bo‘sh ramka tashab ketish uchun ham qo‘llanilishi
mumkin (19.01-rasm).
.
19.01-rasm. Bo‘sh joylar yordamida master-slaydni yaratish.
Lontab turdagi tabletkalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Lontab turdagi tabletkalar. Bu kompleksli tabletkalar bo‘lib, qobiq va yadrodan iborat. Tashqi qobiqda ta’sir etuvchi moddaning birlamchi miqdori saqlanib, tabletka qabul qilingandan so‘ng bir necha daqiqada oshqozonda eriydi va tanada dori moddaning davolovchi konsentratsiyasini hosil qiladi.
Tabletkaning yadrosi esa durula turida, ya’ni karkaslidir, va dori moddaning keyingi 2-chi va 3-chi dozalarni saqlaydi. Lontab turidagi tabletkalarning tuzilishi 9-rasmda keltirilgan.
9-rasm. Lontab turdagi tabletkalar tuzilishi
1-ta’sir etuvchi moddaning dastlabki miqdorini saqlovchi qobiq;
2-tabletkaning yadrosi, dorivor moddaning 2 va 3 dozalarni saqlaydi
Dupleks turdagi tabletkalar. Bu tabletkalarni takroriy yoki ketma-ketlik bilan ta’sir qiladigan dori turlari guruhiga kiritish mumkin.
Bunday tabletkalar dorivor moddaning ikkita dazasini o‘zida saqlaydi va ular bir biridan o‘zaro himoya qobiq bilan bo‘lingan bo‘ladi. Dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi 10-rasmda keltirilgan.
|
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

6.04-rasm. Shaxsiy va korporativ reklamaning har xil turlari.
Veb-saytlar
Veb-sayt – veb-sahifalar, matn, grafikalar, video va tovushlar
toʻplamidir. Veb-sayt internetdagi veb-serverga joylashtiriladi.
Foydalanuvchilar veb-saytdagi maʼlumotlarni
veb-brauzer
orqali koʻrishlari mumkin. Veb-saytlardan biror shaxs yoki
tashkilotning obroʻsini koʻtarish va boshqalar bilan muloqot
qilish uchun foydalaniladi.
Veb-sayt yaratish uchun yo oʻzingiz kod yozishingiz, yoki
veb-sayt yaratish ilovasidan foydalanishingiz kerak (qarang:
21-bob). Ilova xususiyatlari DTP dasturidagi xususiyatlarga
oʻxshash: dizayner, shunchaki, veb-saytdagi veb-sahifalar
maketi ishlab chiqishi kerak. Veb-saytda boshqa veb-sahifa
yoki veb-saytga oʻtish uchun giper-havolalar berilishi mumkin.
Masalan, maktab veb-sayti maktab haqidagi maʼlumotlarni
koʻrsatish, ota-onalar va boshqa manfaatdor kishilar bilan
aloqada boʻlish uchun ishlatiladi: bu ularda maktab faoliyatiga
toʻliq jalb etilganlik hissini uygʻotadi. Veb-saytdan hozirda
maktabga aloqador boʻlmagan kishilar, xususan, ehtimoliy
yangi ota-onalarga maktabni reklama qilish, shuningdek,
maktab tadbirlarini reklama qilish uchun ham qo’llanadi.
Albatta, barcha turdagi tashkilotlarda keng maʼnoda reklama
qilish uchun internetdan foydalaniladi. Natijada hozirda ayrim
eski uslubdagi reklamalardan foydalanilmaydi hamda shu
tufayli reklama sanoati zarar koʻrdi. Biroq koʻplab reklama
sanoati vakillari oʻz bizneslarining bir qismini internetga
koʻchirdi – bu ularga foydalanish uchun yana bir vosita, xolos.
Oksidlanish-qaytarilish rеaktsiyasi

Bu dorini tayyorlagandan kеyin ma'lum bir vaqt o’tgach etilmorfin gidroyodid cho’kmasi
hosil bo’ladi. Cho’kmani hosil bo’lish tеzligi dori moddasining miqdoriga bog’liq bo’ladi, bu
dorini bеmorga bеrib bo’lmaydi. Chunki cho’kkan modda zaharli hisoblanadi.
Promеdol, dibazol va boshqa azotli asoslar bromid, yodid, salitsilat hamda bеnzoatlar bilan
suvda yomon eriydigan moddalar hosil qiladi.
Yuqorida kеltirilgan misollarni ayrimlari nomutanosib bo’lib, ularning nomutanosibligini
chеklash mumkinligi aniqlangan. Bu holatning ayrimlarini
shifokor bilan maslahatlashib, kеyin
unga o’zgartirish kiritish mumkin.
Yangi mavzu:Konlarni joylashish sharoitlari

|
Yangi mavzu:Konlarni joylashish sharoitlari
|
bet | 51/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua1.Yangi mavzu:Konlarni joylashish sharoitlari.
Reja:
1. Qatlamsimon uyumlar haqida tushuntirib beradilar.
2. Murakkab shaklli uyumlar haqida tushuntirib beradilar.
3. Tektonik buzilgan qatlamlar tizimi tushuntirib beradilar.
44.Aqliy hujum asosida o‘quvchilarni fa`ollashtirish
5.Reja asosida mavzuni tushuntirish kerakli ma`lumotlarni qayd ettirish.
6.Yangi mavzu rasmlar va tarqatma materiallar asosida to‘ldiriladi.
7.Mustahkamlash uchun mavzu yuzasidan tezkor savollar asosida mustahkamlanadi.
Bahs-munozaralar asosida o‘quvchilar fikrlari to‘ldirilib asoslab beriladi.
8.Kichik guruhlarga bo‘lib masalalar beriladi va nazorat qiladi
|
Uy ishini taqdim etadilar.
Mavzu yuzasidan savollarga javob beradilarYangi mavzu va rejasini daftarga qayd qilib qo‘yadilar.
Mavzuni diqqat bilan tinglaydilar.
Kerakli adabiyotlarni yozib oladilar
Kerakli asosiy tushunchalarniyoziboladilar.Kerakli ma`lumotlarni tinglab yozib oladilar
Yangi mavzu asosida bahs munozara yuritadilar,savollarga javob yozadilar.
Kichik guruhlarga bo‘linib o‘qituvchi tomonidan berilgan misollar SHERIGINI topadilar yozadilar,Umumiy formuladan foydalanib alkan gomologik qatorini keltirib chiqaradilar.
bajaradilar topshiriqga javob yozadilar.
|
3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Mustaqil ta`lim mavzusi beriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-16:Portlatish usuli bilan tog’ jinslarini qazib olishga tayyorlash.
|
| |
O‘qitish vositalari - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 50/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaO‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
O‘quv fa`oliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoaviy, yakka tartibda
|
O‘qitish sharoiti:
|
Kompyuter, proektor bilan jixozlangan auditoriya.
|
Qaytar aloqaning usuli va vositalari
|
Ma’ruzalar matni, kompyuter, proektor, tarqatma materiallar, plakatlar.
|
Umumta`lim fan o‘qituvchisi____________Narzillayev A.N.
O‘quv mashg‘ulotinig texnologik xaritasi-15
Ish bosqichlari va vaqtlari
|
Fa`oliyat mazmuni
|
O‘qituvchi fa`oliyati
|
Ta`lim oluvchi fa`oliyati
|
1bosqich:O‘quv mashg‘ulotiga kirish(5daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1Mashg‘ulotga tayorgarlik ko‘radi va davomatni aniqlaydi.
|
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘radilar
|
2-bosqich
Asosiy(70daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni fa`ollashtirish:
Uyga berilgan vazifani tekshiradi
Mavzu yuzasidan savollar beradi
Topshiriqni bajargan o‘quvchilarni baholaydi.
|
|
| |
Vaqt 80 daqiqa - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 52/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaVaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1.Portlatish ishlari haqida umumiy ma’lumot.
2.Skvajinalarni burg’ilash.
3.Burg’ilanish haqida.
|
O‘quvmashg‘ulotiningmaqsadi: Portlatish usuli bilan tog’ jinslarini qazib olishga tayyorlash ishini tushinib oladilar.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganishdaportlatish usuli bilan tog’ jinslarini qazib olishga tayyorlash tushunib oladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
1.Portlatish ishlari haqida umumiy ma’lumot beriladi.
2.Skvajinalarni burg’ilash haqida tushintiriladi.
3.Burg’ilanish haqida ma’lumotga ega bo’ladi.
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1.Portlatish ishlari haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lishdi .
2.Skvajinalarni burg’ilash haqida ma’lumotga ega bo’lishdi .
3.Burg’ilanish haqida ma’lumotga ega bo’lishdi .
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh, aqliy hujum, bahs munozara , slaydlar , jadvallar, tarqatma materiallar va plakatlar.
|
O‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
O‘quv fa`oliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoaviy, yakka tartibda
|
|
|
| |
O‘qitish vositalari - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 57/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaO‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
O‘quv fa`oliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoaviy, yakka tartibda
|
O‘qitish sharoiti:
|
Kompyuter, proektor bilan jixozlangan auditoriya.
|
Qaytar aloqaning usuli va vositalari
|
Ma’ruzalar matni, kompyuter, proektor, tarqatma materiallar, plakatlar.
|
Umumta`lim fan o‘qituvchisi____________Narzillayev A.N.
O‘quv mashg‘ulotinig texnologik xaritasi-18
Ish bosqichlari va vaqtlari
|
Fa`oliyat mazmuni
|
O‘qituvchi fa`oliyati
|
Ta`lim oluvchi fa`oliyati
|
1bosqich:O‘quv mashg‘ulotiga kirish(5daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1Mashg‘ulotga tayorgarlik ko‘radi va davomatni aniqlaydi.
|
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘radilar
|
2-bosqich
Asosiy(70daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni fa`ollashtirish:
Uyga berilgan vazifani tekshiradi
Mavzu yuzasidan savollar beradi
Topshiriqni bajargan o‘quvchilarni baholaydi.
|
|
| |
Ma’ruzamaqsadi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Ma’ruzamaqsadi: Ta’siri uzaytirilgan dori turlari - polimer dorivor pardalar tuzilishi, ta’sir etish mexanizmi, texnologiyasi bo‘yicha amaliy savollarni o‘zlashtirish.
Tayanch atama va iboralar: Polimer, polimer parda, dermatologiya, biosamaradorlik, adgeziya, applikatsiya, immobillangan preparatlar
Reja:
1. Ta’siri uzaytirilgan dori turlarini yaratish zaruriyati.
2.Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari ta’rifi, tasnifi.
3. Spansulalar ta’rifi, ta’sir etish mexanizmi.
4.Strukturali tabletkalar tasnifi, ularni afzallik tomonlari.
5. Retard va durula turdagi tabletkalarning ta’sir etish mexanizmi.
6. Lontab va dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi.
7. Dorivor polimer pardalar ta’rifi, afzallik tomonlari
8. Polimer dorivor pardalar tasnifi,tayyorlash asoslari.
9. Immobillangan preparatlar ta’rifi, yaratish maqsadlari
10. Dorilarni immobillashning asosiy yo‘llari
11. Suvda eruvchan immobillangan preparatlarni olish prinsiplari
12. Mahalliy ta’sir etuvchi immobillangan preparatlarni olinishi.
|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi - bet 134

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 134/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Hozirgi vaqtda dori vositalarini samaradorligini oshirish tibbiyotning asosiy muammolaridan hisoblanadi. Shu muammoni echish yo‘llaridan biri bu, qo‘llanilib kelingan dorivor substansiyalarning mo‘‘tadil, zamonaviy dori shakllarini ishlab chiqishdir. So‘ngi vaqtda yangi dori turlaridan polimer dori pardalarini ishlatish oshib bormoqda. Bu dori turini yaratilishi va rivojlanishiga, farmatsiya sohasiga zamonaviy polimerlarni keng tatbiq etilishi, asos soldi. Polimer dorivor pardalar tibbiyotning turli sohalarida, ayniqsa dermatologiya, oftalmologiya, stomatologiya, otorinologiyada keng qo‘lla-nilmoqda.Polimer dorivor pardalar teri ustiga yoki har xil shilliq qavatlarga yopishtirilishi uchun mo‘ljallangan bo‘ladi.
|
| |
Tuzlarni cho’kmaga tushishi - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Nеytrallanish rеaktsiyasi ko’pincha kuchli kislota va kuchli asos o’rtasida sodir bo’ladi.
Kuchsiz kislota va kuchsiz asosni o’zaro ta'siri natijasida gidrolizga
uchraydigan tuzlar hosil
bo’ladi. Fеnol va kislota amidlari kuchsiz kislotali xossaga ega.
Barbiturat kislota hosilalari (barbital, fеnobarbital), purin alkaloidlari (kofеin, tеobromin,
tеofillin) kislotali xossaga ega.
Rp: Zinci oxydi 10,0
Acidi salicylici 4,0
Glycerini 6,0
Aquae purificatae 40,0
Misce. Da. Signa.Oyoqqa surtish uchun.
Dori prеparatlarini aralashtirganda salitsil kislota rux oksidi bilan nеytrallanadi. Natijada rux
salitsilati hosil bo’lib, u tеzda quyuqlashadi va suyuqlikda bir tеkis tarqalmaydi.
Bunday dorini
bеmorga bеrish ta'qiqlanadi.