nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qurilmaning tuzilishi va ishlashi

|
Qurilmaning tuzilishi va ishlashi
|
bet | 41/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniQurilmaning tuzilishi va ishlashi
Gaz hajmining temperaturaga bog‘liqligini Gey-Lyussak qonuniga ko‘ra o‘rganish qurilmasining umumiy ko‘rinishi 1-chizmada keltirilgan. Qurilmaning asosiy qismi teng tirsakli (uzunligi 15 – 20 sm, ichki diametri 3-5 mm) Г shakldagi shisha naydan iborat. Nayning uchlari ochiq bo‘lib, ular maхsys rezina tiqini yordamida berkitiladi. Shuningdek, nayga rasmda ko‘rsatilgandek Г shakldagi darajalangan chizg’ich o‘rnatilgan. Nay vertikal holatda shtativga mahkamlanadi. Temperaturani o‘lchashda raqamli termometrdan foydalaniladi. Shtativning qisqichi bo‘shatilib, nayning gorizontal qismi plastikli vannadagi isitilgan suvga to‘liq botguncha ohista tushiriladi. So‘ngra shtativning qisqichi mahkamlanadi. Gaz hajmi kengayishining termik koeffitsiyentini hisoblash ishlari bajariladi. Nay tirsaklari bir хil ko‘ndalang kesimga ega ekanligidan (6) ifodani quyidagicha yozamiz:
(7)
1-chizma
Ishni bajarish tartibi:
Raqamli termometr laboratoriya universal ta’minlash manbayining iste’molchilarni ta’minlovchi maхsus 8V li tarmog’iga ulanadi.
Laboratoriya universal ta’minlash manbayi tok tarmog’iga ulanadi. Raqamli termometr ish holatiga keltirib qo‘yiladi.
Nayning gorizontal o‘rnatiladigan uchi rezina tiqin bilan berkitiladi.
Nayning vertical o‘rnatiladigan ikkinchi uchidan ozgina rangli suyuqlik quyiladi.
Nayning vertikal o‘rnatiladigan uchi rezina tiqin bilan berkitiladi.
Nay vertikal holatda shtativga mahkamlanadi.
Nayning o‘ng chetidan suyuqlikkacha bo‘lgan havo qatlamining uzunligi qayd etiladi (l1).
Хona harorati o‘lchanadi (t1).
Shtativning qisqichi bo‘shatilib, nayning gorizontal qismi plastikli vannadagi isitilgan suvga to‘liq botguncha tushiriladi.
Raqamli termometr indikatori suv ichiga tushiriladi. 3 – 5 min. atrofida kutib, suvning temperaturasi o‘lchanadi (t2).
Nayning o‘ng chetidan suyuqlikkacha bo‘lgan isitilgan havo qatlamining uzunligi qayd etiladi (l2).
Olingan natijalar asosida (7) ifodaga ko‘ra gaz hajmi kengayishining termik koeffitsiyenti hisoblanadi.
Plastikli vannadagi suv temperaturasini ko‘tarib, tajriba yuqoridagidek takrorlanadi.
O‘lchangan va hisoblangan kattaliklar qiymati quyidagi jadvalga yoziladi:
|
| |
F P*S . (3.1) - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 36/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniF P*S . (3.1)
S ga ta’sir etuvchi kuchga,
P , (3.2)
esa, bosimga tengdir. Bu elementar tushunchalardan foydalanib idish devoriga urilayotgan molekulalarning usha idish devoriga beradigan bosimini hisoblasak, quyidagi ifodani hosil qilamiz.
R nmv2 , (3.3)
Gaz molekulasining ilgarilama harakati kinetik energiyasini hisobga olib (3.3) dan
P nEkin , (3.4)
ga ega bo’lamiz. Bir atomli ideal gaz molekulasining ilgarilanma harakatining o’rtacha kinetik energiyasi uchun shunday ifoda mavjud:
Ekin k T , (3.5)
bu yerda k—Bolsman doimiysi, k 1,38*10-23 J/K
Shunisi qiziqki, Ekin faqat temperaturaga bog’liq bo’lib, molekulaning massasiga bog’liq emas. (3.5) dan ko’rinadiki, temperaturaning absolyut shkalasi (Bolsman shkalasi) bevosita fizik ma’noga ega bo’lib qoladi. Absolyut 00 temperaturada molekulaning ilgarilama harakati butunlay to’xtab holadi. Lekin bu temperaturada molekula va atomlar ichidagi harakat to’xtamaydi. Agar tekshirayotgan gaz bir turli emas, balki har xil gaz aralashmasi bo’lsa, R1 , R2 , R3va hokazo bu bosimlar parsial bosimlardeyiladi.
P P1 P2 ... Pn . (3.6)
(3.6) Dalton qonunining ifodasidir,ya’ni ideal gazlarda parsial bosimlarning yig’indisibutun gaz aralashmasining bosimiga tengdir.
Molekulalarning harakat kinetik energiyasi, umuman aytganda ularning ilgarilama harakat kinetik energiyalaridangina iborat emas. U molekulalarning aylanish va tebranish kinetik energiyalarining yig’indisidan iborat bo’lishi ham mumkin. Molekulalarnig barcha tur harakatlariga to’g’ri keladigan energiyani hisoblash uchun erkinlik darajasi degan tushunchani kiritish kerak bo’ladi. Jismning fazodagi vaziyatini aniqlash uchun zarur bo’lgan erkli koordinatalarning soniga jismning erkinlik darajasideyiladi. Masalan, moddiy nuqtaning erkinlik darajasi 3 ga teng. Gazning har bir molekulasi ma’lum erkinlik darajasiga ega bo’lib, uning ilgarilama harakatiga 3 ta erkinlik darajasi to’g’ri keladi. Gazlar molekulyar-kinetik nazariyasining asosida molekulalar harakatining butunlay tartibsizligi to’g’risidagi faraz yotadi: molekulalarning harakatidagi bunday tartibsizlik faqat ilgarilama harakatdagina emas, balki barcha tur harakatlariga (aylanma, tebranma) ham xosdir. Harakat turlarining barchasi teng qiymatlidir. SHu sababli molekulalarning har bir erkinlik darajasiga o’rtacha bir xil miqdorda energiya to’g’ri keladi, deyish tabiiydir. Bu holat energiyaning erkinlik darajalari bo’yicha birday (tekis) taqsimlanishi qonuni nomi bilan yuritiladi. Bunda bitta erkinlik darajasi (i=1) ga to’g’ri kelgan o’rtacha energiya
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR
|
bet | 40/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLASH BO'YICHA SAVOLLAR:
Qanday gaz ideal gaz deyiladi?
Izojarayonlar deb nimaga aytiladi?
Boyl Mariot qonuni qanday ifodalanadi?
Izotermik jarayon deb qanday jarayonga aytiladi?
Gey-Lyussak qonuni qanday ifodalanadi?
Izobarik jarayon deb qanday jarayonga aytiladi?
Sharl qonuni qanday ifodalanadi?
Izoxorik jarayon deb qanday jarayonga aytiladi?
Klayperon tenglamasi qanday ifodalanadi?
1 moll gaz uchun Klayperon-Mendeleev tenglamasi qanday ifodalanadi?
Istalgan miqdordagi gaz uchun Klayperon-Mendeleev tenglamasi qanday ifodalanadi?
MAVZU: Izojarayonlarni o‘rganish.
laboratoriya ishi №
Ishning maqsadi : Gaz bosimining temperaturaga bog‘liqligini o‘rganish
Asbob va jihozlar: Teng tirsakli Г shaklidagi shisha trubka, plastikli vanna, shtativ, laboratoriya universal ta’minlash manbasi, raqamli termometr, isitkich, idish (suv uchun).
Teng tirsakli Г shaklidagi shisha turubka
|
Plastikli vanna
|
Shtativ qisqichi bilan
|
Laboratoriya universal ta’minlash manbasi
|
|
|
|
|
Termometr
|
Isitkich
|
Idish (suv uchun)
|
|
|
|
|
|
Laboratoiya ishining nazariy asosini berish jarayonida ideal gaz qonunlari rangli plakat va proeksion ko‘rgazmali-metodik qo‘llanmalar asosida yodga solinadi. Tajriba qurilmasi yig’ilib, belgilangan tartibda bajariladi. Ishda elektr o‘quv-asboblaridan foydalanganligi uchun texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish qoidalari eslatiladi.
Ishning nazariy asosi:
Bosim o‘zgarmas bo‘lganda idishdagi havo qizdirilganda uning hajmi temperatura ortib borishi bilan ortadi. Gey-Lyussak qonuniga ko‘ra hajmning temperatura bo‘yicha o‘zgarishi quyidagicha ifodalanadi:
V=V0(1+ t) (1)
bunda t– gazning temperaturasi , V -gazning t temperaturadagi hajmi, V0– gazning 0oC temperaturadagi hajmi, – hajm o‘zgarishining termik koeffitsiyenti. (1) ifodaga ko‘ra gaz hajmining termik koeffitsiyenti quyidagicha hisoblanadi:
(2)
Hajm kengayishining termik koeffitsiyenti–temperatura 1oC o‘zgarganda hajmining 0 oC dagi bosimga nisbatan nisbiy o‘zgarishini ko‘rsatuvchi fizik kattalikdir. (2) ifodadaga ko‘ra koeffitsiyentni hisoblash uchun havoning 0oC dagi hajmi V0 ni bilish zarur. Havoning 0oC dagi hajmini o‘lchash biroz murakkab bo‘lganligi uchun (1) ifodani ikkita turli хil temperatura uchun quyidagicha yozamiz:
V1=V0(1+ t1)(3)
V2=V0(1+ t2)(4)
(3) va (4) ifodalardan, V0 o‘zgarmasligidan, quyidagiga ega bo‘lamiz:
(5)
va (5) ifodadan
(6)
ifodani hosil qilamiz. Idish ichidagi gaz (yoki uni o‘rab turuvchi muhit) ning t1 va t2 temperaturalariga mos V1va V2 hajmlarini o‘lchash bilan hajm kengayishining termik koeffitsiyentni () hisoblaniladi.
|
| |
Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi

Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi
Download
319,18 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
14.12.2023
Hajmi
319,18 Kb.
#118185
Download
319,18 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi
Download
319,18 Kb.
Matnni ko'rish
Ekin0 - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 37/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniEkin0 . (3.7)
bo’ladi.
Gaz molekulasining erkinlik darajasi
i iayl iteb , (3.8)
ga teng.
Tebranma harakatda ham kinetik, ham potensial energiya bo’ladi.
SHuning uchun
1 atomli molekulada i 3.
2 atomli molekula (qattiq bog’lam) i 5 , tebranish yo’q .
3 atomli molekula (elastik bog’lam) i 7 , tebranish bor.
3 va undan ortik (qattiq bog’lam) i 6 , tebranish yo’q.
Gaz molekulalarining tezligi son jihatidan va yo’nalish bo’yicha ularning bir-biri bilan to’knashuvi natijasida, doimo o’zgarib turadi. Tezlikning barcha yo’nalishlari teng ehtimolli bo’lgani uchun, molekulalar har bir yo’nalish bo’yicha teng taqsimlanadi; har qanday orientirlangan d fazoviy burchak ichida har bir paytda o’rta hisobda bir xil dN sondagi molekulalarning harakat yo’nalishi yotadi. Tezliklarning son qiymatiga kelsak tezlikning 0 dan bo’lgan qiymatlari bir xil ehtimollik bilan uchramaydi. CHunki to’knashuvlarda molekulalarning tezligi tasodifiy ravishda o’zgaradi. Agar hamma molekulalar bitta molekula bilan to’qnashib unga energiya bersalar ham, bu molekulaning tezligi chekli qiymatga ega bo’ladi ( bo’lmaydi ). Bu protsess ehtimolligi kichikdir, ya’ni o’rtacha tezlikdan katta bo’lgan tezliklar ehtimoli kichikdir. Agar to’knashuvdagi 1 ta molekula to’xtab koladigan protsess bor desak, u protsess ehtimoli ham kichikdir, demak v>>0 bo’lganda ham, v>> bo’lganda ham shunday tezlikli molekulalar uchrash ehtimoli 0 ga intiladi.
Aytilganlardan xulosa qilib, molekulalarning tezliklari asosan eng katta ehtimolli biror qiymatga yaqin bo’ladi deyish mumkin. Gaz molekulalarining tezliklari bo’yicha taqsimlanishini nazariy yo’l bilan Maksvell topgan bo’lib, uning ko’rinishi
|
| |
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirsh vazirligi

|
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirsh vazirligi
|
Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #153318 |
Bog'liq 1-amaliy ish
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARNI RIVOJLANTIRSH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Informatika kafedrasi
Dasturlash asoslari fani bo’yicha
1-Amaliy ishi
Mavzu: Simvolli massivlarni va string turidagi o‘zgaruvchilarga doir masalalar
Bajardi: PRG001-2-guruh talabasi
Hazratqulov Sirojiddin
Tekshirdi: Gulyamova Dilfuza
1.misol
#include
#include
int main() {
double f;
std::cout << "F gradusni kiriting: ";
std::cin >> f;
// F gradusni soat, minut va sekundlarga aylantirish
double h = f / 30;
double m = (h - std::floor(h)) * 60;
double s = (m - std::floor(m)) * 60;
std::cout << "Natija: " << static_cast(h) << " soat " << static_cast(m) << " minut " << s << " sekund" << std::endl;
return 0;
}
2-misol
#include
using namespace std;
double calculateP(double x) {
if (x > 0.4) {
return 0.5 * (3 * x * x - 1);
} else {
return 0.5 * (5 * x * x * x - 3 * x);
}
}
int main() {
double x;
cout << "Enter the value of x: ";
cin >> x;
double result = calculateP(x);
cout << "P = " << result << endl;
return 0;
}
3-misol
#include
#include
using namespace std;
double calculateY(double n, double k, double m, double z) {
double x;
if (z > 1) {
x = z;
} else {
x = z * z + 1;
}
return sin(n * x) + cos(k * x) + log(m * x);
}
int main() {
double n, k, m, z;
cout << "Enter the value of n: ";
cin >> n;
cout << "Enter the value of k: ";
cin >> k;
cout << "Enter the value of m: ";
cin >> m;
cout << "Enter the value of z: ";
cin >> z;
double result = calculateY(n, k, m, z);
cout << "y = " << result << endl;
return 0;
}
4-misol
#include
#include
using namespace std;
double calculateY(double a, double b, double z, double x) {
if (x <= 5 * a) {
return 2.5 * b * b + a * x - 4.5 * cos(x * z);
} else if (x > b) {
return pow((a * a - 5.4 * x), 3) + log(x * z);
} else {
return sqrt(6.5 * b * b + (a - x * x * x * z));
}
}
int main() {
double a, b, z, x;
cout << "Enter the value of a: ";
cin >> a;
cout << "Enter the value of b: ";
cin >> b;
cout << "Enter the value of z: ";
cin >> z;
cout << "Enter the value of x: ";
cin >> x;
double result = calculateY(a, b, z, x);
cout << "y = " << result << endl;
return 0;
}
|
| |
References - Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi

2. Axmedov A.U. Selection of water treatment and disinfection methods.
Proceedings of the
conference JizPI, "Development-2006". 2006, Jizzax. -B. 73-75.
3. Baratov P. Nature protection. T .: 1991 y. -248 b.
4. Baturin A.K. Ximicheskiy sostav i energeticheskaya tsennost pishchevыx
produktov. SPb .: Profiks, 2003. -560 p.
5. Buriev X., Rizaev R. Biochemistry and technology of fruit and grape
products. - T .: Mehnat, 1996. - 108 p.
6. Valentas K. and dr. Pishchevaya engineering: Spravochnik s primerami
raschetov. SPb .: Profiks, 2004. -848 p
"Science and Education" Scientific Journal / ISSN 2181-0842
October 2021 / Volume 2 Issue 10
www.openscience.uz
134
Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi - bet 4

Xulosa
Buxoroda olingan tajriba asosida ishlab chiqilgan, ishlab chiqarilgan quyoshli
dala maydoni 12 m
2
bo‘lgan va qo‘shimcha havo isitish elementlari 2-4 kVt bo‘lgan
(tunda va sovuq ob -havo sharoitida quritish uchun) yuk hajmi 100 kg gacha bo‘lgan
quyosh quritgichining eksperimental prototipi keltirilgan. Ishlab chiqarish sharoitida
laboratoriya dala sharoitida sinovlar o‘tkazildi. Ishlab chiqarishda olma va nokni
quritish bo‘yicha laboratoriya tajribalari tabiiy sharoit shuni ko‘rsatadiki, 30 soat
ichida olma 15% namlikgacha, nok 27% va nazorat namunalari quritiladi.
Quritgichdagi havo parametrlarini o‘lchash kiruvchi va chiqadigan havoning
namligini ma’lum usul bo‘yicha aniqlash havo harorati va namlik yozuvchisi
"dasturlashtiriladigan qurilmasi yordamida eng yangi registratorda amalga oshirildi.
Olingan ma’lumotlarning tahlili shuni ko‘rsatadiki, isitish quritgichda, quyosh
energiyasidan havo kuzda ochiq quyoshli havoda 46°C va undan yuqori darajaga
yetadi, quvvati 1300 m
3
/soat. 2 kVt quvvatga ega bo‘lgan isitish elementidan
qizdirilganda, bu parameter bulutli ob -havo sharoitida 28°C ga yetadi. Parametrlarni
o‘lchash bo‘yicha laboratoriya tajribalari havo, qurituvchi olma va noklar quritish
jarayonida haroratning notekisligini ko‘rsatdi, bu har bir quritgich alohida havo
yetkazib berishni, shuningdek havo yetkazib berish sxemasini o‘zgartirib
quritgichning dizaynini yaxshilashni, yoki havoning bir xil kanallarini yaxshiroq
issiqlik izolatsiyasi bilan qamrab olishni talab etdi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Ахмедов А.У. Мева сабзавотларни консервлаш технологияси. Жиззах,
Редакцион нашриёт бўлими. 2007 й. -98 б.
2. Ахмедов А.У. Сувларни тозалаш ва зарарсизлантириш усулларини
танлаш. ЖизПИ, «Тараққиёт-2006» конференция материаллари. 2006 й.,
Жиззах. -Б. 73-75.
3. Баратов П. Табиатни муҳофаза қилиш. Т.: 1991 й. -248 б.
4. Батурин А.К. Химический состав и энергетическая ценность пищевых
продуктов. СПб.: Профикс, 2003. -560 с.
5. Бўриев Х., Ризаев Р. Мева-узум маҳсулотлари биокимёси ва
технологияси. - Т.: Меҳнат, 1996. - 108 б.
6. Валентас К. и др. Пищевая инженерия: Справочник с примерами
расчетов. СПб.: Профикс, 2004. -848 с
Aloqa kanallari - Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari

|
Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari
|
bet | 3/3 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 87,96 Kb. | | #132764 |
Bog'liq abonent kirish tarmoqlari mi1Aloqa kanallari Aloqa kanallari xuddi signallardek asosan uchta ko‘rsatkich bilan baholanadi. Bular: 𝑇𝑘 – kanal orqali xabar uzatilish vaqti; 𝐷𝑘 – kanal dinamik diapazoni; 𝐹𝑘 – kanal signal spektrini o‘tkazish kengligi. Kanal uchta asosiy ko‘rsatkichlari ko‘paytmasi 𝑇𝑘 • 𝐷𝑘 • 𝐹𝑘 = 𝑉𝑘
aloqa kanalining hajmi deb ataladi va kanalning xabar o‘tkaza olish imkoniyatini belgilaydi. Signalni aloqa kanali orqali uzatish uchun quyidagi shartlar bajarilishi lozim: 𝑇𝑘 ≥ 𝑇𝑠, 𝐷𝑘 ≥ 𝐷𝑠 va 𝐹𝑘 ≥ 𝐹𝑠 yoki 𝑉𝑘 ≥ 𝑉𝑠 (1.2) dan ko‘rinib turibdiki signalning yoki kanalning bir parametrini ikkinchisiga almashtirib aloqa kanali orqali signalni uzatish mumkin. Hozirda turli radioaloqa kanallari mavjud. Bular uzun va qisqa to‘lqinlardan foydalanadigan radioaloqa kanali; radiorele aloqasi kanali; sun’iy yo‘ldosh orqali aloqa kanali; troposfera aloqa kanali; kosmik aloqa kanali; mobil aloqa kanali va boshqalar.
Har qanday aloqa kanallari quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: 1. Aloqa kanallarini chiziqli tizim deb hisoblash mumkin, chunki kanal chiqishidagi signal kanal kirishidagi signallar yig‘indisiga teng, superpozitsiya prinsipiga bo‘ysunadi: 2. Har qanday aloqa kanalida foydali signal bo‘lish bo‘lmasligidan qat’iy nazar doimo xalaqit signali mavjud bo‘ladi, ya’ni 𝑥(𝑡) = 𝑠(𝑡) + 𝑛(𝑡). 3. Signal aloqa kanalidan o‘tganda u biroz kechikadi va uning sathi kamayadi. 4. Signal aloqa kanalidan o‘tganda har doim uning shakli buziladi. Shunday qilib kanal chiqishidagi signal quyidagicha ifodalanishi mumkin: 𝑥(𝑡) = 𝜇(𝑡)𝑠(𝑡 − 𝜏) + 𝑛(𝑡);
bunda 𝜇 va τ signal so‘nishi va kechikishini ko‘rsatuvchi kattaliklar. Agar 𝜇 va 𝜏 vaqt davomida o‘zgarmasa, bunday aloqa kanali doimiy ko‘rsatkichli aloqa kanali deb ataladi. 𝜇 va 𝜏 lardan biri yoki ikkalasi vaqt davomida o‘zgarib tursa, bunday kanal ko‘rsatkichlari o‘zgaruvchan kanal deb ataladi. Masalan: yer usti radioeshittirish va Televideniye kanali ko‘rsatkichlari o‘zgarmas kanalga misol bo‘la oladi. Harakatdagi aloqa tizimi kanallari: sotali aloqa; uchayotgan samolyot yoki kosmik kema bilan qisqa to‘lqinli radioaloqa kanali o‘zgaruvchan ko‘rsatkichli aloqa kanali sifatida qaralishi mumkin.
|
| |
Meva va sabzavotlarni quyosh nurida quritish laboratorya qurilmasi - bet 3

Tajriba natijasi shuni ko‘rsatdiki, olma va nokni quritish vaqti quyidagicha edi:
olma uchun 2,5 kun; nok esa 3,5 kun. Quritish paytida atrof - muhit haroratiga qarab,
harorat sensori mos haroratga o‘rnatildi va quritgichning belgilangan isitish
chegarasiga qarab avtomatik ravishda yoqiladi va o‘chadi.
Yuqoridagi mahsulotlarni quritish “isitish - sovutish” avtomatik rejimda amalga
oshirildi. Tajribalar davomida to‘rli sig‘imlarlar joylashishiga qarab notekis quritish
aniqlandi, bu ularni 2-3 marta qayta tartibga solish zarurligiga olib keldi, quritish
jarayonida, kamerasining dizaynini takomillashtirishni zarurligi aniqlandi.
Quyoshli havo isitgichining ishiga kelsak, ob-havo sharoitiga (quyosh
nurlanishining intensivligi) qarab, isitiladigan havo harorati 40 dan 60
0
C gacha
bo‘lgan, umumiy maydoni 9 m
2
bo‘lgan ikkita quyoshli havo isitgichidan o‘rtacha
1300 m
3
/soat chiqadigan havo bilan davriy ishlaydigan qurilma orqali amalga
oshirildi. 2020 yilgi mavsumda quritish kamerasining harorat rejimini aniqlash uchun
har xil nuqtalarda quritgichga kiruvchi va chiqadigan havo oqimi parametrlari
qurimalar yordamida havo harorati va namligini uzoq vaqt qayd qilish orqali o‘lchab
borildi.
O‘lchash texnikasi quyidagicha aniqlaydi ya’niy havo harorati va namligi muhit
asosiy vazifani o‘taydi. Keyin u quritgichga kiradigan havoning havo oqimiga
joylashtirildi. Keyin qurilma mahsulot bilan quritgichning bo‘laklari bo‘ylab, kirish
va chiqish oqimi sohasida harakatlantirildi [6].
Rasmda olingan ma’lumotlarni tahlil qilish orqali quyidagi natijalarga guvoh
bo‘ldik, 2020 yil 01.10 holatiga ko‘ra, atrof-muhit harorati o‘rtacha 11-00 gacha
27°C, nisbiy namlik 33%. 12-30 gacha quritgichga kiradigan quyosh isitadigan
havoning maksimal harorati 46,6°C, namligi 12,6%. Bundan tashqari, qurilmani
quritgich bo‘laklari bo‘ylab harakatlantirganda, harorat Dastlab, namlik mos ravishda
kamayadi va bo‘limlar bo‘ylab yanada oshadi, harorat 42,8°C dan 24,4°C gacha
pasayadi va namlik oshib, oxirgi bo‘lim oxirida 62,6%ga yetadi, bu namlikning
yutilishi bilan izohlanadi. Quritilgan mahsulotning harorati va quyosh nurlanishining
pasayishi bilan o‘zgarib turadi.
Olmalarni 07.10.2020 yildagi quritish haqidagi ma’lumotlar quyida keltirilgan.
Bulutli ob-havo sharoitida 2 va 4 kVtli isitish elementi yordamida 4 kVt isitish
elementidan maksimal harorat 32,3°C, namlik 80,3% bo‘lgan. Shu bilan birga, 10:30
dan 11:00 gacha bo‘lgan muhit harorati o‘rtacha 21 °C, havo namligi 78% ni tashkil
etdi.
Olmani yana quritish 13:20 dan 17:00 gacha 2 kVt isitish elementidan havo
harorati 25°C gacha pasayishiga olib keladi, bug‘ -havo aralashmasining namligi 66%
gacha ko‘tariladi - bu quritilgan mahsulotdan namlikni kamaytirishni ko‘rsatadi.
A v g i t - Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar

|
Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar
|
bet | 13/15 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 165 Kb. | | #156355 |
Bog'liq Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlarA v g i t — Sa (Mg, F, Al) [(Si, A1)2O6] metasilikatlar sinfiga kiradi. Qattiqligi 5 – 6, solishtirma og‘irligi 3,2—3,6 g/sm3. SHishasimon yaltiroq. Rangi qo‘ng‘ir, chizig‘ining rangi kulrang, yashil, ulanish yuzasi o‘rtacha mukammal. Monoklin singoniyali. Avgitga kuchli kislota bir oz ta’sir etadi. Magmatik mineral, asosli va o‘ta asosli tor jinslarida uchraydi. Avgitning ishqorli turi ishqor tog‘ jinslari tarkibida tarqalgan.
38. Rogovaya obmanka—(Sa2Na)2 (Mg, Fe)4· (A1· Fe) [Si A14O11]2 (ON)2, silikatlar, lentasimonlar sinfiga xos, qattiqligi —5,5—6, solishtirma og‘irligi—3,1—3,3 g/sm3. SHishasimon yaltiroq. Rangi yashil qo‘ng‘ir, to‘q yashil, chizig‘ining rangi oq, och yashil, ulanish yuzasi mukammal. Monoklin singoniyali. Rogovaya obmanka kuchli xlorid kislotada parchalanadi. U magmatik bo‘lib, er osti va er usti otqindilaridan paydo bo‘ladi. Metamorfik jarayonlar natijasida ham kelib chiqadi. Tog‘ jinslarini hosil qiluvchi mineral.
39. Opal — SiO2 • nN2O, suvli oksidlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—5—5,5, solishtirma og‘irligi—2— 2,2 g/sm3. SHishasimon va sadafsimon yaltiraydi. Toza opal rangsiz, oq sariq, qizil, chiziq bermaydi. YArim tiniq. Ulanish yuzasi bo‘lmaydi. Amorf, opal mo‘rt, chig‘anoqqa o‘xshash sinishlar hosil qiladi. Ftorid kislotasida va ishqorda eriydi. Opal vulkanlar bilan bog‘liq bo‘lgan geyzerlarda, issiq bo‘laklarda kremniy tommalari holida va kremniyli tog‘ jinslari orasida harakatdagi suvlardan ham kelib chiqadi. Organik opal esa dengizlarda yashovchi diatom suv o‘tlari va radiolyariylarning qoldiqlaridan hosil bo‘ladi. Organik opal qurilish materiallari sifatida, metallardan ishlangan narsalarni pardozlashda, o‘tga va kislotalarga chidamli idishlar yasashda qo‘llaniladi. Nodir opallar qimmatbaho toshlar sifatida ishlatiladi. Bulardan taqshari opaldan kimyo sanoatida va bo‘yoqchilikda ham foydalaniladi.
40.
|
| |
Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari bajardi: bahromova komila 040-19

|
Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari bajardi: bahromova komila 040-19
|
bet | 1/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 13,29 Kb. | | #246601 |
Bog'liq Mavzu birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning param-kompy.info
Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari
MAVZU:BIRLAMCHI TELEKOMMUNIKATSIYA SIGNALLARI VA ULARNING PARAMETRLARI BAJARDI: BAHROMOVA KOMILA 040-19 REJA:
1. Umumiy tushunchalar.
2. Signallar va ularning parameterlari.
3. Aloqa kanallari.
Umumiy tushunchalar
Ilm-fan, texnika va kundalik hayotimizda “axborot”, “xabar” va “signal” atamalaridan tez-tez foydalanib turamiz. Umuman axborot deganda biron-bir voqea, hodisa yoki ob’ektning holati haqidagi ma’lumotlar majmuasi tushuniladi.
Axborotni saqlash, unga ishlov berish va uzatishda turli shartli belgilar (harflar, matematik belgilar, rasmlar, so‘zlar, turli shakldagi tebranishlar va boshqalar) dan, ya’ni axborotni boshqa ko‘rinishda ifodalash usullaridan foydalaniladi
Ma’lum bir shaklga keltirilgan axborot xabar deb ataladi. Misol uchun, telegraf xabarlarida axborot harflar va raqamlar orqali ifodalanadi.
Ushbu belgilar to‘plami orqali xabar uzatiladi. Telefon aloqasi tizimlarida – bu inson qulog‘i yoki uni o‘zgartiruvchi asbob mikrofon menbranasi oldida bosimning uzluksiz o‘zgarishi orqali olinadigan tovushlar, Televideniye tizimida – bu elementlari yorug‘ligi va rangi o‘zgaruvchi tasvir. Ko‘p hollarda axborot ikkilik diskret shaklda, ya’ni uni aks ettirish uchun faqat shartli “1” va “0” simvollaridan foydalaniladi. Bunda uzatilayotgan xabar chekli miqdordagi ikkilik simvollar ketma-ketligidan iborat bo‘ladi.
Xabar almashish nafaqat insonlar orasida, balki inson va avtomatik boshqarish tizimi o‘rtasida, turli texnik tizimlar, EHM va jonivorlar orasida bo‘lishi mumkin. Xabarni ma’lum bir shaklda yaratib beruvchi ob’ekt xabar yoki axborot manbai deb, xabarni iste’mol qiluvchi ob’ekt istemolchi deb ataladi.
Biron-bir ko‘rsatkichi uzatilayotgan xabarga mos ravishda o‘zgaruvchi fizik jarayon signal deb ataladi. O‘z tabiatiga ko‘ra signallar elektrik, yorug‘lik, tovush va shu kabilar shaklida bo‘lishi mumkin. Radiotexnik tizimlarda signal sifatida fazoda yoki biron-bir yopiq muhitda tarqaluvchi yuqori chastotali radiosignallardan foydalaniladi.
|
| |
Ishqalangan tomat massasini olish

|
Ishqalangan tomat massasini olish
|
bet | 2/3 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 32,54 Kb. | | #107517 |
Bog'liq 10 (Lotincha)3. Ishqalangan tomat massasini olish
Tomatlarni qayta ishlashga berish. Mevani qayta ishlashga uzatish uchun har 1 m-da 8-12 mm egilish bilan o‘rnatilgan gidravlik transportyor ishlatiladi. Unda suv oqadi. Suv tomatni yuvadi vassex ichiga suradi.
YUvish. Tomatlar ventillyatorli yuvish mashinasida yuviladi. Gidravlik transportyor va yuvish mashinasi orasiga egik yoki “g‘ozbo‘yin” transportyor o‘rnatiladi. YOinki to‘g‘ridan to‘g‘ri elevator yuvish mashinasi o‘rnatiladi.
Tomat sovuq suvda yuviladi, ba’zan vakuum-bug‘latish apparatlari kondensatoridan chiqqan suv (30-380S) ishlatiladi. Suvning birlik sarfi gidravlik transportyorda 4-5 l , yuvish mashinasida 0,7-1,2 l/kg xom ashyo. Dushlarda suv bosimi 200-275 kPa.
Inspeksiya, tomatni chayish va suvni oqizish. Inspeksilashda defektli tomatlar, mevaning dumi olinadi. Pishib etilmagan tomatlar alohida yig‘ilib tuzlamalarga ishlatiladi.
Inspeksiya qo‘l yordamida ishchi organi roliklardan iborat bo‘lgan transportyor ustida amalga oshiriladi. Tomat mevasi roliklar ustida uzluksiz aylanib oldinga siljiydi. Transportyor tezligi 0,1 m/s –dan oshmasligi kerak. Dushlash nuqtalari tomatni transportyordan tushirish joyidan 1 m oldinda o‘rnatiladi, natijada tomat transportyordan tushguncha undagi suv oqib ketib ulguradi.
Tomatlarni maydalash va urug‘ini olish. Keyingi bosqichlarda isitish va ishqalash mashinasida fraksiyalash jarayonlarini osonlashtirish uchun tomat dastlab maydalanadi. Isitishdan ilgari tomatning ekiladigan urug‘i ajratiladi. Agar isitilmagan tomat ishqalash mashinasida fraksiyalansa chiqit, miqdori keskin oshadi.
Ishqalash. Ishqalash tomat po‘stlog‘ini etdan va urug‘ni ajratib olish uchun qo‘llaniladi (agar liniyada urug‘ ajratgich ishlatilmasa). Natijada bir jinsli tomat massasi olinadi. Buning uchun ketma-ket ikki yoki uch mashina qo‘yiladi. Juft yasalgan ishqalash mashinasi (“dupleks”) -da birinchi to‘rning teshiklari diametri 1,2-1,5 mm -ga teng bo‘lib po‘stloq va urug‘larni ajratadi, ikkinchi korpus (“finishyor”) to‘rining teshiklari diametri 0,8-0,5 mm-ni tashkil etadi. Finishyor tomat massasini bir jinsli qilib maydalaydi.
|
| |
Sfalerit - Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar

|
Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar
|
bet | 11/15 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 165 Kb. | | #156355 |
Bog'liq Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlarSfalerit—ZnS, sulfidlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—2—3, solishtirma og‘irligi—3,6— 4,2 g/sm3. Olmossimon yaltiroq rangsiz, qizg‘ish, qo‘ng‘ir, yashil, qora, chizig‘ining rangi oq, och sariq, ulanish yuzasi juda mukammal. Kub singoniyali, u mo‘rt, elektr tokini o‘tkazmaydi, nitrat kislotada parchalanadi. Asosan gidrotermal eritmalardan ruda tomirlarida va magmatik tog‘ jinslari hamda cho‘kindi jinslar kontaktlarida hosil bo‘ladi. Sfaleritdan kam uchraydigan kadmiy, indiy va boshqa nodir elementlar olinadi. Bundan tashqari sfaleritdan bo‘yoq olinadi.
31. Fosforit —Sa5(S1,F) (R04)3 tarkibida SaSO3 bo‘ladi, fosfatlar sinfiga kiradi. Qattiqligi —1—5, solishtirma og‘irligi—2,2—3,2 g/sm3, yog‘simon, yaltiroq. Rangi kulrang, tiniq, to‘q ko‘k qo‘ng‘ir, qora, ba’zan oq. CHizig‘ining rangi och, kulrang,tiniq emas, ulanish yuzasi bo‘lmaydi. Fosforit amorf konkretsiya tomma holda uchraydi. Bundan tashqari, kislotalarda eriydi. Fosforit ishqorli magmadan hosil bo‘lib, u otqindi jinslar orasida oz miqdorda uchraydi. Bundan tashqari, u apatit pigmentlaridan va kontaktlardan kelib chiqadi. Fosforit fosfor olishda muhim xom ashyodir. Apatitdan maydalangan holda yoki sun’iy yo‘l bilan termofosfat, superfosfat tayyorlanib, qishloq xo‘jaligida mineral o‘g‘it sifatida qo‘llaniladi va fosforli kislotalar olinadi.
32. M a g n e z i t — MgSO3, karbonatlar sinfiga xos. Qattiqligi — 4—4,5, solishtirma og‘irligi —3 g/sm3. SHishasimon va sadafsimoi yaltiroq. Rangi oq, kulrang, sarg‘ish, qo‘ng‘ir, chizig‘ining rangi oq, ulanish yuzasi mukammal. Trigonal singoniyali, mo‘rt, chig‘anoqsimon sinish hosil qiladi. Magnezit isitilgan xlorid kislotada eriydi. Kelib chiqishi: magnezit magniy tuzli issiq eritmalarning ohaktoshga metasomatik o‘rin almashishidan va magniyli silikatlarning nurashidan hosil bo‘ladi. Magnezit o‘tga chidamli qurilish materiallari tayyorlashda alohida magnezial sement uchun ishlatiladi va metallurgiya sanoatida qo‘llaniladi.
33
|
| |
SHeelit - Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar

|
Mavzu: Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar
|
bet | 12/15 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 165 Kb. | | #156355 |
Bog'liq Minerallar klassifikatsiyasi sulfatlar, karbonatlar. SHeelit—(Sa WO4), volframatlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—4—4,5 solishtirma og‘irligi —5,9—6,2 g/sm3. Moysimon va olmossimoi yaltiroq, rangi oq, kulrang, qizg‘ish. CHizig‘ining rangi oq. Og‘ir mineral, ulanish yuzasi mukammal, tetrogonal singoniyali. SHeelit mo‘rt, noto‘g‘ri yuzali siniqlar hosil qiladi. Xlorit va nitrat kislotalarda parchalanadi. SHeelit pnevmotolit jarayondagi tomirlarda flyuorit, volframit bilan birga hosil bo‘ladi. Asosan esa nordon intruziv jinslar bilan ohaktoshlar metasomatik tog‘ jinslar kontaktida skarnlarda hosil bo‘ladi. Ishlatilishi: 90% volfram qora metal-lurgiyada po‘lat olishda ishlatiladi.
34. Arsenopirit — FeAsS, sulfidlar sinfiga kiradi. Qattiqligi —5—5,6, solishtirma og‘irligi — 5,9—6,2 g/sm3. Metallsimon yaltiroq. Rangi kulrang, kumushga o‘xshash oq, chizig‘ining rangi och kulrang, qora, ulanish yuzasi mukammal. Monoklin singoniyali. Arsenopirit mo‘rt. Mineral bolg‘a bilan o‘rilsa, sarimsoq hidiga o‘xshash badbo‘y hid beradi. Kelib chiqishi: pnevmotolit jarayonlarda, greyzenlarda, issiq suv eritmalaridan kvars tomirlarida hosil bo‘ladi. Arsenopirit asosan margumush rudasi bo‘lib, u qishloq xo‘jaligida zararkunandalarga qarshi kurashda, meditsinada, oyna sanoatida, bo‘yoq tayyorlashda qo‘llaniladi.
35. Gematit yoki temir yaltirog‘i — Fe2O3, oksidlar sinfiga kiradi. Qattiqligi—5,5—6, solishtirma og‘irligi—4,9—5,3 g/sm3. Metallsimon yaltiroq. Rangi po‘latga o‘xshash kulrang, temirga o‘xshash qora, chizig‘ining rangi olchasimon qizil. Tiniq emas, ulanish yuzasi yaxshi rivojlangan. Trigonal singoniyali. Gematit mo‘rt, kislotalar kuchsiz ta’sir etadi. Kontaktlarda — chiqindi jinslar magmatik jinslar bilan yopishgan joyida, metamorfizm jarayonida magma sovishi natijasida paydo bo‘ladi. Temirli minerallarning kimyoviy nurashi oqibatida ham paydo bo‘lishi mumkin. Gematit temir olishda asosiy xom ashyolardan biridir.
36. Magnetit — FeO • Fe2Oz, oksidlar sinfiga xos, qattiqligi —5,5—6, solishtirma og‘irligi —4,9— 5,2 g/sm3. Metallsimon yaltiroq. Rangi temirga o‘xshash ko‘ra, chizig‘ining rangi qora; tipik emas. Magnitli, ulanish yuzasi rivojlanmagan. Kub singoniyali. Magnetit mo‘rt, chig‘anoqqa o‘xshash sinish hosil qiladi. Mineraldan tayyorlangan kukun xlorid, nitrat kislotalarda eriydi. Kelib chiqishi: magnetit metamorfizm natijasinda, asosli va o‘ta asosli magmatik tog‘ jinslari bilan birga hosil bo‘lib gabbro, piroksenit orasida uchraydi. Ko‘pchilik magnetitlar magmatik jinslarning cho‘kindi jinslar kontaktida va metamorfizm natijasida hosil bo‘ladi. Magnetit temir rudasi olishda eng muhim xom ashyo hisoblanadi.
37.
|
| |
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti
Download
0,66 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
16.12.2023
Hajmi
0,66 Mb.
#120860
Download
0,66 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti
Download
0,66 Mb.
Matnni ko'rish
V-sinf “Texnologiya” fani

V-sinf “Texnologiya” fani
1. Durodgorlikda arralarning qanday turlari bor A. Ko’ndalangiga .B.Bo’ylamasiga va ko’ndalangiga. C.Ikkiyog’lama qirqadigan D. B va C javoblar to’g’ri
2. Durodgorlikda ishlatiladigan yogochlar vazifasiga ko’ra turlari necha bo’linadi ? A. Yumshoq. B. Qattiq. C. Juda qattiq. D. Barcha javoblar to’g’ri
3. Durodgorlikda qanday yog’ochdan foydalangan ma’qul.? A. Quruq yog’ochdan B.Nam yog’ochdan. C.Barigli daraxt yog’ochidan. D. Ninabarigli daraxt yog’ochidan
4.Yog’och yuzasiga xomaki ishlov beruvchi, tozalovchi, silliqlovchi va tekislovchi asbob nima? A. Jilvir B. Randa C. Tesha D. To’g’ri javob yo’q.
5. Metallar asosan necha xil xususiyatga ko’ra farqlanadi? A. Uch xil. B.To’rt. C. Ikki xil. D.Son sanoqsiz.
6. U stanokning asosi bo’lib, barcha deral va uzellar unga mahkamlanadi, bu tarif nimaga berilgan? A. Stanina B. Silendir shakl. C. Tirgak. D. Olidingi babka.
7. Daraxtning daraxt yog’ochiolinadiga qismli qanchalik to’g’ri uzun va tekis yo’g’onlikda hamda sog’lom bo’lsa shunchalik bu yog’och ……. A. Mustahkam bo’ladi. B. Sog’lom bo’ladi. C. Sifatli bo’ladi. D. To’g’ri javob yo’q.
8. Yog’och to’qmoqlar qanday daraxt yog’ochlaridan tayyorlanadi? A. Qayrog’och, chinor, akatsiya, tut. B. Tut, yong’oq, zardoli. C. Terak, tol. D. Qarag’ay
9. Arralarning turlari ko’p bo’lib, ularning asosiy qismlari qanday materialdan tayyorlanadi? A. Nekil. B. Aluminiy. C. Po’latdan. D. Taxta.
10. Yog’och o’ymakorligida ishlatiladigan iskanalarning shakli va tuzilishiga qarab turlari? A. Yo’nuvchi. B. o’yuvchi. C. Nov D.Barcha javoblar to’g’ri
11. Polimer materiallari ishlab chiqarish usuliga qarab necha turga bolinadi? A. Uch turga. B. To’rt turga. C. Besh turga. D. Ikki turga.
12. Polimer materiallari nimalardan olinadi? A. Kauchukdan. B. Gaz qoldig’i. C. Kauchuk va gaz qoldig’i. D. Tog’ri javob yo’q.
13. Metallarga ishlov beruvchi ustalar nima deb yuritiladi? A. Temirchi. B. Chilangar. C. Durodgor. D. Payvandchi
14. Metallar asosan necha xil xususiyatga ko’ra farqlanadi? A. Uch xil. B.To’rt. C. Ikki xil. D.Son sanoqsiz.
15.Yog’ochga ishlov beruvchi tokorlik STD-120 tipidagi stanogining asosiy uzel va detallari nechta? A. 3 ta. B. 4 ta. C. 5 ta. D. 6 ta.
Savol
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
Javob
|
D
|
D
|
A
|
D
|
D
|
A
|
C
|
A
|
C
|
D
|
A
|
C
|
B
|
A
|
C
|
Fan o’qituvchisi S. Arziyeva
|
Asimptotika O'rtacha va eng yomon holatda O(n2), eng yaxshi

|
Asimptotika O'rtacha va eng yomon holatda O(n2), eng yaxshiBog'liq 2-mustaqil sihAsimptotika O'rtacha va eng yomon holatda O(n2), eng yaxshi
holatda O(n).
Сложность
Наилучший случай
В среднем
Наихудший случай
Время
O(n)
O(n2)
O(n2)
Память
O(1)
O(1)
O(1)
Algoritmni boshqa usulda amalga oshirish qulayroqdir (yangi
massiv yaratish va unga aslida biror narsa kiritish nisbatan
qiyin): biz shunchaki berilgan massivning qandaydir bosh
bo’lagi tartiblanganligiga ishonch hosil qilamiz.
Kiritish o‘rniga biz joriy element noto'g'ri tartibda joylashgan
bo'lsa, oldingi element bilan almashtiramiz.
Kiritish tartibi massivni bosqichma-bosqich chapdan o'ngga
siljitadi. Bunday holda, har bir keyingi element minimal va
maksimal qiymatga ega bo'lgan eng yaqin elementlar orasida
joylashtiriladi.
Qo‘yish orqali saralash algoritmi tahlili
Eng yomon, ya’ni boshlang‘ich ob’ektlar kalit qiymatlari
bo‘yicha kamayish tartibida berilgan holat.
Taqqoslashlar soni:
O‘rinlashtirishlar soni:
Saralashga ketgan vaqt:
Tanlash orqali saralash(Selection sort)
1. Berilgan ob’ektlar ichidan eng kichik kalitga ega element
tanlanadi.
2. Ushbu element boshlang‘ich ketma-ketlikdagi birinchi
element a1 bilan o‘rin almashadi.
3. Undan keyin ushbu jarayon qolgan n-1 ta element, n-2 ta
element va xokazo, toki bitta eng “katta” element qolguncha
|
| |
Saralash– bu tuzilma elementlarini qandaydir kriteriya asosida

|
Saralash– bu tuzilma elementlarini qandaydir kriteriya asosidaBog'liq 2-mustaqil sihSaralash– bu tuzilma elementlarini qandaydir kriteriya asosida
tartiblash. Kriteriyasifatida odatda kalit deb ataluvchi sonli
maydon qo’llaniladi. Elementlarni kalit maydonlarining har bir
keyingisi o’zidan oldingisidan kichik bo’lsa, bunday saralash
kamayish tartibida saralashdeyiladi. Agarda har bir keyingi
kalit maydoni o’zidan oldingisidan katta bo’lsa,o’sish tartibida
saralash deyiladi.
Saralash algoritmi– bu elementlarni saralash uchun
qo’llaniladigan algoritm hisoblanadi. Saralash maqsadi–
ma’lumotlarni qayta ishlashda berilgan qiymat (kalit) bo’yicha
elementni qidirib topishni yengillashtirishdan iborat
Saralashningbarchaalgoritmlariikkiguruhga bo’linadi: -ichki
saralashalgoritmlari (massivda (ichki xotirada) saralash uchun
qo’llaniladi); -tashqi saralashalgoritmlari (faylda (tashqi
xotirada) saralash uchun qo’llaniladi).
Saralash tushunchasi Saralash tushunchasi Agar
saralanayotgan yozuvlar xotirada katta xajmni egallasa, u
holda ularni almashtirishlar ko’p vaqt va katta hajmdagi xotira
sarfini talab qiladi. Ushbu sarfni kamaytirish maqsadida,
saralash kalitlar adresi jadvalida amalga oshiriladi. Bunda
faqatgina ma’lumot ko’rsatkichlari almashtirilib, elementlar
o’z joyida qoladi. Bu usuladreslar jadvalini saralashusuli
deyiladi.
Ichki saralash (massivda saralash)
Massivlar odatda tezkor xotirada tashkil etiladi. Bunda asosiy
kriteriya sifatida saralash uchun sarflanadigan xotirani
minimallashtirish hisobga olinadi. Elementlar o’rnini
almashtirish ushbu tezkor xotiraning o’zida amalga oshirilishi
kerak. Massivda saralash usullarini uchta sinfga ajratish
|
| |
mumkin: Qo’shish orqali saralash; Tanlash orqali saralash

To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli: To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli: Bu usulda elementlar xayolan oldindan tayyorlangan ketmaOb’ektlar hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang‘ich ketma-ketliklarga bo‘linadi. Har bir qadamda (i=2 danMisol: Faraz qilaylik, kalit qiymatlari 40,51,8,38,90,14,2,63 bo‘lgan ob’ektlar berilgan bo‘lsin. - boshlang’ich holat |
mumkin: Qo’shish orqali saralash; Tanlash orqali saralashBog'liq 2-mustaqil sihBu sahifa navigatsiya:
- To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli: To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli: Bu usulda elementlar xayolan oldindan tayyorlangan ketma
- Ob’ektlar hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang‘ich ketma-ketliklarga bo‘linadi. Har bir qadamda (i=2 dan
- Misol: Faraz qilaylik, kalit qiymatlari 40,51,8,38,90,14,2,63 bo‘lgan ob’ektlar berilgan bo‘lsin. - boshlang’ich holat
mumkin: Qo’shish orqali saralash; Tanlash orqali saralash;
Almashtirish orqali sarlash: qat’iy (to’g’ridan-to’g’ri) usullar;
yaxshilangan usullar.
Saralash algoritmlarining samaradorligi Saralash
algoritmlarining samaradorligi Saralash samaradorligini bir
necha mezonlar bo’yicha baholash mumkin: saralashga ketgan
vaqt; saralash uchun talab qilingan tezkor xotira; dasturni
ishlab chiqishga ketgan vaqt. Qat’iy saralash usullari
to’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli; to’g’ridan-to’g’ri tanlash usuli;
to’g’ridan-to’g’ri almashtirish usuli.
To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli: To’g’ridan-to’g’ri qo’yish usuli:
Bu usulda elementlar xayolan oldindan tayyorlangan ketma-
ketlik(a1,...,ai-1 )va boshlang’ich ketma- ketliklarga ajratib
olinadi.
i=2 dan boshlab har bir qadamdaibir birlikka oshadi,
boshlang’ich ketma-ketlikdai-element chiqarib tashlanadi va
tayyor ketma-ketlikka joylashtiriladi. Bunda u kerakli joyga
qo’yiladi.
Saralashning qat’iy usullari
Qo‘yish orqali saralash (Insertion sort)
Algoritm g’oyasi
Ob’ektlar hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang‘ich
ketma-ketliklarga bo‘linadi. Har bir qadamda (i=2 dan
boshlab) boshlang‘ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib
olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo‘shiladi.
Misol: Faraz qilaylik, kalit qiymatlari 40,51,8,38,90,14,2,63
bo‘lgan ob’ektlar berilgan bo‘lsin.
- boshlang’ich holat
Berilgan massivdan elementlarni birma-bir o’qib, yangi
massivga tartibiga qarab joylaymiz. Algoritm tugagandan
so’ng natijada saralangan massiv hosil qilamiz.
|
| |
VII-sinf “Texnologiya” fani

VII-sinf “Texnologiya” fani
1.U stanokning asosi bo’lib, barcha deral va uzellar unga mahkamlanadi, bu tarif nimaga berilgan?
A. Tirgak. B. Silendir shakl. C. Stanina D. Olidingi babka.
2. Geometrik naqsh turlaridan biri bo’lib, to’rtburchak, uchburchak,aylana va yoylar hamda ko’pburchaklar dan tashkil topgan naqshga nima deyiladi? A. Garmoniya. B. Kontraks. C. Islimiy naqsh D. Girih naqsh.
3. Texnologiya fani boshqa qanday fanlar bilan uzviy bog’liqlikda bo’ladi? . A.Matematika, Tarix B.Fizika, C.Chizmachilik, Kimyo D. Barcha javoblar to’g’ri
4. Sirtga surtilganda qotib yaltirog’ qattiq parda hosil qiluvchi organik moddalar aralashmasiga nima deb ataladi. A,Lok. B.Bo’yoq. C.Yelim. D.To’g’ri javob yo’q.
5.Labzak arra bilan nimalarga ishlov beriladi. A.Taxtaga. B.Fanerga. C.Qattiq yog’ochlarga. D.Barcha yog’och materiallariga.
6.Yog’och materialining o’lchamlari va shaklini aniqlashga nima deyiladi? A. Chizma chizish B. Rejalash. C. Modellashtirish. D. O’lchash.
7. Iskanja nima vazifani bajaradi? A. Ishlov beradigan buyumlarga teshik ochish. B. Ishlov beradigan buyumlarni mahkam ushlab turadi. C. Buyumni pardozlaydi. D. Buyumlarni silliqlaydi, tekislaydi va tozalaydi.
8. Qush, baliq, gul rangi va shaklini manzarali tarzda umumlashtirish. A. Garmoniya. B. Kontraks. C. Stilizatsiya D. Girih naqsh.
9. Ranglarning qarama-qarshiligi yoki ranglarning bir-biridan keskin farqi? A. Garmoniya. B. Kontraks. C. Islimiy naqsh D. Girih naqsh.
10. Durodgorlik va qurilish ning asosiy materiali bu -
A. Yog’och. B. Daraxt. C. Taxta. D.Mix
11. Polimer materiallaridan qanday sohalarda foydalaniladi? A. Uy-ro’zg’or buyumlari. B. Radiotexnika va avtomobilsozlik C. O’quv qurollari, tibbiyot, bolalar o’yinchoqlari, uy-ro’zg’or buyumlari,radiotexnika va avtomobilsoz D. Barcha javoblar to’g’ri
12. . Qadimda odamlar nechta metal turini bilishgan va ulardan foydalanishgan? A. 7 ta. B. 8 ta. C, 3 ta D. 4 ta
13. Misning qalay bilan hosil bo’lgan qotishmasi qanday element. A. Po’lat. B. Bronza. C. Nekil . D. Kumush
14. Zargarlikda eng ko’p qanday metalllar ishlatiladi? A. Oltin, kumush, temir. B Temir, po’lat. C. Oltin, kumush, mis.
15. Jilvir qog’oz nima? A Bir tomoniga mayda, qattiq mineriallarga yoki shisha kukuni yelimlab yopishtirilgan ip mato yoki qattiq qogoz. B.Qum yopishtirilgan qog’oz. C. Qum yopishtirilgan mato. D. Barcha javoblar to’g’ri
Savol
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
Javob
|
C
|
D
|
D
|
A
|
B
|
D
|
B
|
C
|
B
|
A
|
D
|
A
|
B
|
C
|
A
|
|
davom ettiriladi - Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universiteti

|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnalogiyalari universitetiBog'liq 2-mustaqil sihdavom ettiriladi.
Misol:
- boshlang’ich holat
Ғоя:
• Энг кичик элементни топинг ва уни биринчи ўринга
қўйинг (A[0] билан ўрнини алмаштириш)
• қолганларидан энг кичигини топинг ва уни иккинчи
ўринга қўйинг (A[1] билан ўрнини алмаштириш), ва
бошқалар.
Tanlash orqali saralash algoritmi tahlili
Eng yomon, ya’ni boshlang‘ich ob’ektlar kalit qiymatlari
bo‘yicha kamayish tartibida berilgan holat.
Taqqoslashlar soni:
O‘rinlashtirishlar soni:
Saralashga ketgan vaqt:
Eng sodda saralash usuli
Massivni chapdan o'ngga qarab ko'rib chiqiladi va yo'l
davomida qo'shnilarni solishtiriladi. Agar o'zaro saralanmagan
elementlar uchrasa, ularning o’rni almashtiriladi va eng
boshiga qaytiladi. Massiv boshidan yana ko’rib chiqiladi va
yana tekshiriladi, agar qo'shni elementlarning "noto'g'ri"
juftligi yana uchrasa, ularning joylari almashtiriladi va barchasi
qaytadan boshlanadi. Massiv saralanguncha davom ettiriladi.
|
| |
Prognozlashning ekstrapolyasiya usuli

|
Prognozlashning ekstrapolyasiya usuli
|
bet | 5/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #237517 |
Bog'liq Raximov Diyorbek prognozlash usullari4. Prognozlashning ekstrapolyasiya usuli
Tendensiya ekstrapolyasiyalashni statistik tarzda tahlil qilishda harakatlarning izchilligi quyidagilardan iborat:
vazifalar aniq qo‘yilishi, prognoz qilinayotgan ob’ektning mumkin bo‘lgan rivojlanishi to‘g‘risida gipotezalarni ilgari surish, mazkur ob’ektni rivojlantirishga ko‘maklashuvchi va to‘sqinlik qiluvchi omillarni muhokama qilish, zarur ekstrapolyasiyani va uning lozim bo‘lgan uzoqliligini aniqlash lozim;
ko‘rsatkichlar tizimini tanlash, har bir alohida ko‘rsatkichlarga ta’alluqli turli o‘lchov birlikni birxillashtirishlozim;
ma’lumotlarni yig‘ish va tizimlashtirish lozim. Ularni tegishli jadvallarga kiritishdan avval ma’lumotlarning bir xilligi va ularni taqoslama qilishga moyil bo‘lganligi yana bir bor tekshiriladi: ayrim ma’lumotlar seriyali buyumlarga ta’alluqli, boshqalari esa faqatgina qurilma ob’ektlarni tavsiflab berishi mumkin;
yuqorida sanab o‘tilgan talablar bajarilsa, navbatdagi vazifa ma’lumotlarni statistik tarzda tahlil qilish va bevosita ekstrapolyasiya qilish chog‘ida o‘rganilayotgan ko‘rsatkichlarning o‘zgarish tendensiyasi yoki sabablarini aniqlash lozim.
1)
2)
3)
4)
4. Prognozlashning ekstrapolyasiya usuli
Trend deb qandaydir tasodifiy ta’sirlardan erkin bo‘lgan vaqt makonda harakatlarning asosiy qonuriyatlarining tafislotiga aytiladi.
Trend – bu iqtisodiy ko‘rsatkichlar o‘zgarishining uzoq muddatli tendensiyasi. Prognozlash modelini ishlab chiqish paytida trend prognoz qilinayotgan vaqt qatorining asosiy tarkibiy qismiga aylanadi. O‘z navbatida, u ham boshqa tarkibiy qismlardan iborat. Bunda natija bevosita vaqt o‘tishi bilan bog‘langan. Taxmin qilinadiki, vaqt orqali barcha asosiy omillarni ifodalashi mumkin.
4. Prognozlashning ekstrapolyasiya usuli
4.1 Ekstrapolyasiya usullarini qo‘llash sharoitlari
Ekstrapolyasiya usullari:
funksional va korrelyasion aloqalar asosidagi ekstrapolyasiya
egri egiluvchan ekstrapolyasiya
taqqoslama usullar yordamidagi ekstrapolyasiya
|
| |