nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Multimedia ilovalari quyidagilarga bo‘linadi

|
Multimedia ilovalari quyidagilarga bo‘linadi
|
bet | 3/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #131763 |
Bog'liq MULTIMEDIANING TEXNIK TA’MINOTI, MULTIMEDIALIMultimedia ilovalari quyidagilarga bo‘linadi: Multimedia ilovalari quyidagilarga bo‘linadi: - prezentatsiyalar;
- animatsion roliklar;
- o‘yinlar;
- videoilovalar;
- multimediali galereyalar;
- audioilovalar;
- web uchun ilovalar.
Taqdimot/prezentatsiyalar
Taqdimot (ing. presentation) – audiovisual vositalardan foydalanib ko‘rgazmali shaklda ma'lumot taqdim etish shakli. Taqdimot yagona manbaga umumlashgan kompyuter animatsiyasi, grafika, video, musiqa va ovozni o‘zida mujassam etadi. Odatda taqdimot ma'lumotni qulay qabul qilish uchun syujet, ssenariy va strukturaga ega bo‘ladi.
Animatsion roliklar
Animatsiya – multimediali texnologiya; tasvirning harakatlanayotganligini ifodalash uchun tasvirlarning ketma-ket namoyishi. Tasvir harakatini tasvirlash effekti sekundiga 16 ta kadrdan ortiq videokadrlar- ning almashinishida hosil bo‘ladi.
O‘yinlar
O‘yin dam olish, ko‘ngil ochish ehtiyojlarini qondirish, organizmdagi zo‘riqishni yo‘qotish hamda ma'lum malaka va ko‘nikmalarni rivojlantirishga yo‘naltirilgan multimedia ilovalaridandir.
Videoilovalar
Videoilovalar – harakatlanuvchi tasvirlar ishlab chiqish texnologiyasi va namoyishi. Video tasvirlarni o‘qish qurilmalari – videofilmlarni boshqaruvchi dasturlar.
Multimedia-glareyalar
Galereyalar – ovoz jo‘rligidagi harakatlanuvchi suratlar to‘plami.
Audioilovalar
Ovozli fayllarni o‘quvchi qurilmalar – raqamli tovushlar bilan ishlovchi dasturlar. Raqamli tovush– bu elektrik signal amplitudasining diskret sonlar bilan ifodalanishi.
Web uchun ilovalar
web uchun ilovalar – bu alohida veb-sahifalar, uning tarkibiy qismlari (menyu, navigatsiya v.b.), ma'lumot uzatish uchun ilovalar, ko‘p kanalli ilovalar, chatlar va boshqalar.
Multimedia ilovalar turosti turlarining asosiy tushunchalari
Taqdimot:
• Chiziqli taqdimot – murakkab grafika, video, ovoz jo‘rligidagi va navigatsiya tizimiga ega bo‘lmagan dinamik rolik.
• Interfaol taqdimot – iyerarxik tamoyillar bo‘yicha to’zilmaga keltirilgan va maxsus foydalanuvchi interfeysi orqali boshqariladigan multimediali komponentlar to‘plami.
Animatsiya:
• Kadrlar animatsiyasi – tasvirlar harakati taassurotini beradigan suratlarning kadrlar bo‘yicha almashishi.
• Dasturiy animatsiya – dasturlangan amallar ketma-ketligi yordamida tasvirlar almashadigan animatsiya (ya'ni algoritm va o‘zgaruvchilar yordamida). Asosiy ob'yektlarni chizish qo‘lda amalga oshiriladi yoki biror bir kolleksiya yohud galereyadan import qilib olinadi, shundan keyingina unda qaysidir dasturlash tili imkoniyatlari ishga solinadi.
O‘yinlar:
• Ko‘ngil ochuvchi o‘yinlar – foydalanuvchiga bo‘sh vaqtini o‘tkazishga imkon beradigan dasturlar.
• O‘rgatuvchi o‘yinlar – taqdim etilgan yengil o‘yin shaklida foydalanuvchiga
u yoki bu soha bo‘yicha o‘z malaka va ko‘nikmalarini oshirishga yordam
beradigan dasturlar.
|
| |
Multimedianing apparat va dasturiy ta’minotiga talablar. Multimedia

|
Multimedianing apparat va dasturiy ta’minotiga talablar. Multimedia
|
bet | 2/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #131763 |
Bog'liq MULTIMEDIANING TEXNIK TA’MINOTI, MULTIMEDIALIMultimedianing apparat va dasturiy ta’minotiga talablar. Multimedia tizimlaridan foydalanishda va ularni loyihalashtirish jarayonida dasturiy va apparat
ta’minotlarga aniq talablar qo‘yiladi.
Kompyuterning apparat qismiga talablar:
1 Gb dan kam bo‘lmagan operativ xotira (RAM);
120 Gb dan yuqori hajmga ega bo‘lgan qattiq disk;
ma’lumotni yozish va o‘qish tezligi katta bo‘lgan DVD -RW kompakt -
disklariga mo‘ljallangan diskovod;
3D grafikani ta’minlaydigan videoadapter;
rangli oqimli printer, fotobosmaga ega bo‘lishi shart;
yuqori sifatli audioadapter va yuqori quvvatli akustik tizim (+mikrofon);
USB port;
simsiz qurilmalarni ulash uchun infraqizil port.
Illyustratsiya, jadval va chizmalar mavjud bo‘lgan animatsiya elementlari va ovoz jo‘rligida taqdim etilayotgan chiroyli bezalgan multimediali ilova o‘rganilayotgan materialni qabul qilishni osonlashtiradi, tushunish va esla qolishga yordam beradi, ta'lim oluvchining bilim olishga bo‘lgan faolligini oshirib, predmetlar haqida aniqroq va to‘laroq tushunchaga ega bo‘lishini ta'minlaydi. Sifatli multimedia ilovalari ishlab chiqishga yo‘naltirilgan turli tuman, bir-biridan farqli texnologik usullar mavjud. Ushbu ilovalarni yaratish va ulardan foydalanishda bir qator asosiy texnologik tavsiyalarga amal qilish kerak.
Multimedia ilovalarini yaratish uchun asos sifatida materialni elementlarga bo‘lish va iyerarxiya tarzida ko‘rgazmali ravishda taqdim etishga asoslangan holda tizimlashtirish usulini o‘zida mujassam etgan materialni qamrab olish modelini olish mumkin.
• Multimedia ilovasini loyihalashning boshlang‘ich bosqichida materialni qamrab olish modeli quyidagilarga imkon beradi:
• material mazmunini aniq belgilash;
• mazmunni ko‘rgazmali, aniq va ochiq tarzda taqdim etish;
• multimedia ilova komponentlari tarkibini aniqlash.
Kompyuter ekranidagi ma'lumotni vizuallashtirish usullarini ishlab chiqishda psixologiya yutuqlarini hisobga olish kerakligi bir qator umumiy tavsiyalarni shakllantirishga yordam beradi:
• ekrandagi ma'lumot tizimga keltirilgan bo‘lishi kerak;
• vizual ma'lumot davriy ravishda tovushli ma'lumotga almashib turishi kerak;
• rang yorqinligi va/yoki tovush balandligi davriy ravishda o‘zgarib turishi kerak;
• vizuallashtirilayotgan material mazmuni juda ham sodda yoki juda ham murakkab bo‘lmasligi kerak.
|
| |
Agar konda bir neshta qatlam va har xil bosimli quduqlar mavjud bo`lsa gazni

Agar konda bir neshta qatlam va har xil bosimli quduqlar mavjud bo`lsa gazni
yig’ishning qaysi usulidan foydalaniladi?
A) aralash
B) bir neshta gaz yig`ish tarmog`i orqali gazni aloxida yig`ish usuli
C) nurli
D) guruhiy
Qo’shimcha adabiyotlar
1. B.SH. Akramov, R.K. Sidikxo'jaev, SH.X. Umedov. Gaz qazib olish bo'yicha
ma'lumotnoma., Toshkent. 2012.
2. А.И.Ширковский. Разработка и эксплуатация газовых и газоконденсатных
месторождений. // М: Недра, 1987- 347с.
3. Правила разработки газовых и газоконденсатных месторождений.
4. Ermatov N.X., Avlayarova N.M., Azizova D.G’., Mo’minov A.T., Ashurov M.X.
Gaz, gazkondensat konlarini ishlatish. Darslik. –T. 281 bet
5. А.И.Гриценко, З.С.Алиев, О.М.Ермилов, В.В.Ремизов, Г.А.Зотов.
Руководство по исследованию скважин.-М.: Наука, 1985.-523 с.
Internet ma’lumotlari.
www.Oilgas.ru
.
www.gubkin.ru
.
www.ziyonet.uz
.
|
Video o‘qish qurilmalari - Multimedianing texnik ta’minoti, multimediali axborotlarni almashishni tashkil etish

|
Multimedianing texnik ta’minoti, multimediali axborotlarni almashishni tashkil etish
|
bet | 4/4 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #131763 |
Bog'liq MULTIMEDIANING TEXNIK TA’MINOTI, MULTIMEDIALIVideo o‘qish qurilmalari:
• Film kadrlari harakatini shakllantirish – harakat taassurotini uyg‘otuvchi rasmlar, kadrlar ketma-ketligini, tasvirlarni tayyorlash va joylashtirish.
• Videotasvirlar oqimini o‘qish qurilmasi – videooqim formatlari avi, mpeg v.b.ni o‘z ichiga olgan o‘qish qurilmasini shakllantirish, shundan keyingina ushbu oqimni boshqarish imkoniyati tug‘iladi (masalan, videofaylni ishga tushirish, pao’za, video boshiga tez o‘tish kabi buyruqlarni ishlatish).
Multimedia-galereyalar:
• Tasvirlarning kadrlarda almashishi – tasvirlarning belgilangan vaqt oralig‘ida almashish tartibi.
• Panorama – katta ochiq maydonni erkin tomosha qilishga imkon beruvchi keng va katta plandagi manzara.
• Interfaol galereya – foydalanuvchiga boshqarish imkonini beradigan galereya (tasvirlar bo‘yicha harakat).
Tovush o‘qish qurilmalari:
• Bitta ovozli fayl o‘qish qurilmasi – wav, mp3 va boshqa formatdagi ovozli faylni multimedia ilovaga qo‘shish va uni qaytadan eshitish.
• Turli ovozli fayllarni o‘qish qurilmasi – bitta ovozli fayl o‘qish qurilmasiga o‘xshash, lekin bajarish ketma ketligini o‘zgartirish imkoniyati qo‘shilgan holda.
• Virtual musiqa instrumentlari – haqiqiy musiqa instrumentlari imitatsiyasi.
web uchun ilovalar:
• Bannerlar – internetdagi reklama xarakteridagi tasvir yoki matn bloki. U reklama beruvchining Veb-saytiga yoki mahsulot yoxud xizmat turi atroflicha bayon qilingan sahifalarga giper murojaatdan iborat. Bannerlar tashrifchilarni jalb etish uchun, imidjni shakllantirish yoki shu resursni siljitish uchun turli Internet resurslarda joylashtiriladi.
|
| |
«Sho’rtan» koni quduqlarining YP va batareyalarga ulanishi 01.09.2016

|
«Sho’rtan» koni quduqlarining YP va batareyalarga ulanishi 01.09.2016«Sho’rtan» koni quduqlarining YP va batareyalarga ulanishi 01.09.2016
yil holatida.
19.1-jadval.
№
YP, BT
GDTQ-1
GDTQ-2
Quduqlar
soni
Ishga
tushirilgan
sana
1
154, 155, 156, 157,
158
5
30.07.83
2
4, 170, 171, 172,
173, 185
6
31.12.83
3
13, 52, 120, 121,
122, 126, 219
7
21.07.80
4
127, 227, 300, 301
4
13.11.97
6
197, 199, 208, 211,
218, 14
6
31.12.86
9
119, 196, 201, 202,
203, 207, 15, 10
8
31.03.87
10
51, 61, 198, 200
4
10.10.86
12
11, 125, 128, 129,
130, 132, 133, 134,
136
9
29.09.81
14
137, 139, 140, 141,
153
5
05.11.80
15
159, 160, 168, 3
4
31.07.81
20
5, 67, 192, 193, 190,
194, 195, 303
8
31.12.87
24
161, 164, 165, 33
4
30.06.89
26
167, 174, 175, 182,
183, 184
6
31.03.86
22
2, 50, 53, 55, 57
5
01.06.80
29
103, 106, 107, 209
4
28.04.87
B-5
92, 102, 123, 178, 210
5
21.12.90
B-19
71, 21, 145, 144, 72,
163, 22
7
29.09.92
B-30
96, 101, 108, 109, 110,
116,7
7
03.09.93
B-17
23, 79, 80, 81, 87, 146
6
29.12.93
B-16
83, 84, 86, 131, 225,
226, 24, 240
8
2003
B-34
263, 264, 266, 267, 268
5
2004
B-21
236
2
2004
Gaz ejektori (19.1 -rasm) baland va past bosimli gazlar uchun mo`ljallangan
kameralardan, soplodan, aralashish kamerasidan va diffuzordan tashkil topgan.
Ejektor quyidagisha ishlaydi: baland bosimli gaz tashqi kameraga kiradi va
undagi soplodan o`tib, aralashish kamerasiga boradi. Past bosimli gaz halqasimon
bo`shliqqa, undan yuqori bosimli gaz markaziy soplodan o`tayotganida bosim
tushadi va past bosimli gaz bilan qo`shiladi. Aralashish kamerasida qo`shilgan
gazlarning tezligi diffuzor oldida tenglashadi. Diffuzorda gaz tezligi tushadi.
Gazning kinetik energiyasining anchasi bosim energiyasiga aylanadi, bosim
tiklanadi.
Gaz ejektori bir vaqtda turli bosimli gaz qatlamlarini alohida-alohida
ishlatishda ham qo`l keladi.
19.1 -rasm. Ejektor qurilmasi.
Kon gazlari GSP va KRP larda yig`iladi.
GSP va KRP larda quyidagi jihozlar o`rnatiladi:
1. Ajratgichlar – qattiq yoki suyuq qismlardan tozalash uchun. Ajratgichlar
soni hisob-kitoblar orqali aniqlanadi, biroq ular kamida ikkita bo`lishi lozim, biri
buzilganda ikkinshisi ishlashi kerak. Har qaysi ajratgich suv, kondensat va turli
zarrachalarni chiqarib tashlovchi qurilmalar, Shuningdek ishchi bosimdan 10-15%
katta bo`lgan ehtiyot klapanlar bilan ta’minlangan bo`lishi kerak
1. Nazorat o`lchov asboblari. Bu asboblarga termometrlar, manometrlar, sarf
o`lchagichlar (rasxodomerlar) kiradi.
2. “O`zidan oldin” va “o`zidan keyin” printsiplarida ishlaydigan bosim
boshqargichlari (regulyatorlari).
3. Metanolli qurilmalar - gaz quvurlarida gidrat hosil bo`lishini oldini olish
va hosil bo`lgan gidrat tiqinlarini bartaraf qilish uchun o`rnatiladi.
Maxsus hid beruvshi moslamalar - qurilma va quvurlarda sizilish yuz
berganda darhol bilish uchun qo`llaniladi.
|
| |
Nazorat savollari - 19-ma’ruza Gazni yig’ish va taqsimlash punkti Reja

Mavzu bo’yicha test
Gaz konlarida gazni yig’ish tizimlari qanday asosiy zvenolardan iborat?
A) shleyflar, gazni jo’natishga tayyorlash texnologik qurilmalari, quduq
B) gazni yig’uvchi kollektorlar, gazni individual yoki guruhiy yig’uv punktlari,
favvora armaturasi
C) gazni yig’uvchi kollektorlar, shleyflar, quduqlar fondi
D) shleyflar, gazni yig’uvchi kollektorlar, gazni individual yoki guruhiy yig’uv
punktlari, gazni jo’natishga tayyorlash texnologik qurilmalari bilan
Shleyf nima?
A) quduqdan kompressor stansiyasigacha bo’lgan oraliqda qo’llaniladi
B) quduqdan guruhiy yig’uv punktigacha yoki kollektorlargacha bo’lgan oraliqda
qo’llaniladigan quvur
C) turli formalarga ega va ma’lum bosim va gazni o’tkazuvchanlik qobiliyatiga
mo’ljallangan sleyflardan kelayotgan gazni yig’uvchi quvur
D) guruhiy yig’uv punktidan kompressor stansiyasigacha bo’lgan oraliqda
qo’llaniladi
Gaz konlarini ishlatish amaliyotida konning o’lchami va formasiga bog’liq
holda gazni yig`ishning asosiy tizimlari to’liq ko’rsatilgan javobni belgilang.
A) halqali, nurli, aralash, guruhiy
B) chiziqli, halqali, nurli, aralash, guruhiy
C) chiziqli, zanjirli, nurli, aralash, guruhiy
D) shoxsimon, halqali, nurli, aralash, guruhiy
Chiziqli yig`ish tizimi qachon qo’llaniladi?
A) boshlang`ish qatlam bosimi va gaz tarkibi har xil bo`lgan bir necha qatlamlarni
alohida ishlatishda
B) kon kichik va quduqlar soni oz bo`lganda
C) gaz koni juda katta maydonni egallagan va quduqlar soni ko`p bo`lgan
holatlarda
D) agar konda bir neshta qatlam va har xil bosimli quduqlar mavjud bo`lsa
Лабораторная работа

|
| Лабораторная работа Установка и настройка веб-сервера Apache Лабораторная работа 492,45 Kb. 1 | o'qib | | Лабораторная работа «Обслуживание дисков. Антивирусная защита» «Агент сжатия», «Архивация данных», «Дефрагментация диска», «Очистка диска», «Проверка диска». Все они имеют простой и понятный интерфейс, не требующий детального описания Лабораторная работа 56,32 Kb. 4 | o'qib | | Лабораторная работа-1 1 Задание Создать программу для вычисления 1-variant Kod: #include #include A1 = (sqrt(abs(X )) pow(abs(y1), 5)) / (1 + pow(X, 2) / + log Лабораторная работа 257,47 Kb. 1 | o'qib | | Лабораторная работа №11 построение модели почтовых услуг. Создание почтовой страницы на сервере в cisco packet tracer «письма», «электронные письма» или «сообщения» между пользователями компьютерной Лабораторная работа 0,62 Mb. 3 | o'qib | | Klasterizatsiya algoritmlari Marketing-mijozlar,xaridorlar guruhini tanlashda,tovarlar uchun alohida strategiya ishlab chiqishda ko’p foydalaniladi Лабораторная работа 0,56 Mb. 1 | o'qib |
1
| |
Kanal sathi (Data Link layer) – - Mavzu: : Kаnаl sаthi protokollаri: mac vа llc, AppleTalk Address Resolution Protocol

|
Mavzu: : Kаnаl sаthi protokollаri: mac vа llc, AppleTalk Address Resolution Protocol
|
bet | 4/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 35,09 Kb. | | #245933 |
Bog'liq Hamdamov ZohidKanal sathi (Data Link layer) – bu sathda uzatish muhitiga ulanish mumkin yoki mumkin emasligini tekshirish, hamda uzatilayotgan ma’lumotlardagi xatoliklarni aniqlash va ularni to‘g‘irlash mexanizmini amalga oshirish kabi vazifalar bajariladi.
Buning uchun kanal sathida bitlar ketma-ketligi kadrlar (frames) deb ataladigan to‘plamlarga guruhlanadi, Kanal sathi har bir kadrni to‘g‘ri uzatilishini ta’minlab beradi. Buning uchun hamda kadrni kadrdan ajratib turish uchun kanal sathi har bir kadrni boshlanishidan avval va ohirida maxsus bitlar ketma-ketligini joylashtiradi. Har bir kadrning baytlari ma’lum bir yo‘l Bilan ishlanib nazorat qilish summasi hisoblanadi va u ham kadr tarkibiga qo‘shilgan bo‘ladi. Kadr tarmoq orqali o‘z manziliga yetib kelganida, uni qabul qilib olgan stansiya ham nazorat qilish summasini qayta hisoblaydi va kadrda birga yuborilgan nazorat qilish summasi bilan solishtiriladi. Agar ular bir xil bo‘lsa kadr to‘g‘ri yetib kelgan hisoblanadi va qabul qilinadi.
Lokal kompyuter tarmoqlarida kanal sathi protokollaridan kompyuterlar, ko‘priklar kommutatorlar va marshrutizatorlar foydalanadilar. Kanal sathi protokollariga misol qilib - Ethernet, Token Ring, FDDI, l00VG-AnyLAN protokollarini keltirish mumkin. Ma’lumotlarni sifatli uzatishni ta’minlash vazifalari kanal sathi bilan birga, undan yuqoriroqda turgan tarmoq va transport sathlari vazifalariga ham kiradi.
Tarmoq sathi (Network layer) – bir nechta tarmoqlarni birlashtiruvchi yagona transport sistemasini hosil qilish uchun hizmat qiladi. Bu tarmoqlar har ko‘rinishdagi topologiyalarga ega bo‘lishlari va kompyuterlar o‘rtasida xabarlar uzatishning har-xil tamoillaridan foydalanib ishlashlari mumkin. Tarmoqlarni o‘zaro birlashtirish uchun marshrutizatorlar ishlatiladi. Tarmoqlar ichida, ya’ni tarmoq osti tarmoqlarda ma’lumotlarni uzatish o‘sha tormoqning kanal sathi yordamida amalga oshiriladi. Tarmoqlararo ma’lumotlarni uzatish esa – tarmoq sathi ta’minlaydi. Bu ma’lumotlar uzatish marshrutlarini to‘g‘ri tanlash vazifasini bajarish Bilan amalga oshiriladi.
Tarmoq sathi har-xil texnologiyali tarmoqlarni bir-biri bilan kelishib ishlashini ta’minlaydi. Tarmoq sathi xabarlari paketlar deb ataladi. Tarmoq sathiga tegishli ikki xil protokol mavjud:
1.Tarmoq protokollari (routed protocols) – paketlarni tarmoq orqali harakatlanishini ta’minlab beradigan protokollar.
2.Marshrutlash protokollari (routing protocols) – bu protokollar yordamida marshrutizatorlar tarmoqlar aro bog‘lanishlar haqida axborot yig‘ishni amalga oshiradilar.
Tarmoq sathi protokollariga misol qilib TCP/IP stekining IP-tarmoqlararo birgalikda ishlash protokolini va Novell stekining IPX-tarmoqlararo peketlar almashinish protokolini keltirish mumkin.
|
| |
$servername = "localhost"

|
$servername = "localhost"
|
Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 432,44 Kb. | | #256021 |
Bog'liq Axmedjanov Ilyosbek
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI NURAFSHON FILIALI
“Kompyuter injiniringi” fakulteti
Guruh nomi: 210-22
F.I.SH: Axmedjanov Ilyosbek
Fan: Web dasturlashga kirish
Dastur kodlari:
Document
$servername = "localhost";
$username = "root"; // Sizning MySQL foydalanuvchi nomingiz
$password = ""; // Sizning MySQL parolingiz
$dbname = "students";
// MySQL bilan ulanish
$conn = new mysqli($servername, $username, $password, $dbname);
// Ulanish holatini tekshirish
if ($conn->connect_error) {
die("Ulanish xatosi: " . $conn->connect_error);
}
// Formadan ma'lumotlar qabul qilish va SQL jadvalga qo'shish
if ($_SERVER["REQUEST_METHOD"] == "POST") {
$first_name = $_POST['first_name'];
$last_name = $_POST['last_name'];
$email = $_POST['email'];
$password = password_hash($_POST['password'], PASSWORD_BCRYPT);
$avatar = $_FILES['avatar']['name'];
// Avatarni yuklash
if (!empty($avatar)) {
$target_dir = "./img/Ilyosbek.jpg";
$target_file = $target_dir . basename($_FILES["avatar"]["name"]);
move_uploaded_file($_FILES["avatar"]["tmp_name"], $target_file);
}
$sql = "INSERT INTO users (first_name, last_name, email, password, avatar)
VALUES ('$first_name', '$last_name', '$email', '$password', '$avatar')";
if ($conn->query($sql) === TRUE) {
echo "Yangi yozuv muvaffaqiyatli qo'shildi";
} else {
echo "Xatolik: " . $sql . "
" . $conn->error;
}
}
// Ma'lumotlarni olish
$sql = "SELECT * FROM users";
$result = $conn->query($sql);
$conn->close();
?>
Talabalar
# |
First |
Last |
Email |
Image Url |
Actions |
num_rows > 0): ?>
fetch_assoc()): ?>
|
|
|
|
|
|
|
Ma'lumotlar mavjud emas |
|
| |
Volume ǀ issue ǀ

Volume ǀ issue ǀ
Download
462,27 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
20.12.2023
Hajmi
462,27 Kb.
#125177
Download
462,27 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Volume ǀ issue ǀ
Download
462,27 Kb.
Matnni ko'rish
Axborot xavfsizligi xavfini baholash

Axborot xavfsizligi xavfini baholash
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
14.01.2024
Hajmi
0,65 Mb.
#137130
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot xavfsizligi xavfini baholash
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
2 soat O’quv vaqti 1-amaliy Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish. (2 soat)

Diagnostika qilish va tuzatish jihozlari bilan tanishish va ishlashni o’rganish.
(2 soat)
O’quv vaqti: 4 soat
O’quv mashg’ulotining
tuzilishi
-
Texnik asbob-uskunalar va diagnostika
qilish jihozlari
-
Kompyuterlarning ishlash prinsiplari va tarkibiy qismi.
-
Shaxsiy kompyuterning umumiy ko‘rinishi, uning
asosiy qurilmalari
-
Kompyuterning (sistema bloki) ichki qurilmali.
-
Axborotlarni kiritish-chiqarish qo’shimcha qurilmalari
O’quv mashg’ulotining
maqsadi
-
Talabalarga Texnik asbob-uskunalar
va diagnostika
qilish
jihozlari,
zamonaviy
kompyuterlarning
arxitekturasi, asosiy, tashqi, qo’shimcha qurilmalari
to’g’risidagi asosiy tushunchalarni
berish va ular bilan
ishlash malakasini hosil qilish.
Pedagogik vazifalar:
1.
Zamonaviy
kompyu-
terlarning arxitekturasi
to’g’risida
tushunchalar
berish;
2. Kompyuterlarning asosiy
qurilmalari
to’g’risida
tushunchalar berish;
3. Kompyuterlarning tashqi
qurilmalari
to’g’risida
tushunchalar berish;
4. Kompyuterlarning qo’-
shimcha qurilmalari to’g’-
risida tushunchalar berish;
O’quv faoliyatining natijalari:
Texnik asbob-uskunalar va diagnostika qilish jihozlari
Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi (tuzilishi),
ularning asosiy, tashqi va qo’shimcha qurilmalari to’g’risida
umumiy tushumchalarni berish.
Zamonaviy kompyuterlarning asosiy qurilmalari (tizimli
blok,
tizimli plata, tezkor xotira,
prosessor, qattiq disk,
BOIS, ovoz va videokartalar), to’g’risida
umumiy
tushumchalarni berish.
Zamonaviy kompyuterlarning tashqi qurilmalari (printer,
skaner, magnitooptik va ZIP diskovodlari,
plotterlar,
digitayzerlar), to’g’risida umumiy tushumchalarni berish.
Zamonaviy kompyuterlarning qo’shimcha qurilmalari
(antielektrostatiklar,
Veb-kameralar,
audiokolonkalar,
raqamli
foto
va
videokameralar,
multiproektorlar),
to’g’risida umumiy tushumchalarni berish.
www.scientificprogress.uz

www.scientificprogress.uz
Page 300
16. Каримов, Ў., & Каримова, Г. (2021). АХБОРОТ ОҚИМИ ВА АХБОРОТ
МАДАНИЯТИНИНГ ШАКЛЛАНИШ ТЕНДЕНЦИЯЛАРИ. Scientific progress,
2(3), 743-750.
17. Каримов, Ў. К. Г. К. ИЛМ-ФАН ВА ТАЪЛИМ СОҲАСИДАГИ
АХБОРОТЛАШУВ.
18. Каримов, У. У. (2017). РОЛЬ СРЕДСТВ МАССОВОЙ ИНФОРМАЦИИ В
ПРОЦЕССЕ ГЛОБАЛИЗАЦИИ. In Перспективные информационные технологии
(ПИТ 2017) (pp. 1189-1192).
19. Raximov, D. S. (2021). DIVERSIFIKATSIYA HUDUDLAR SANOATNI
MUVOZANATLI STRATEGIK RIVOJLANTIRISh YO‘NALIShLARI. Oriental
renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 1(3), 199-207.
20.
Рахимов,
Д.
Ш.
(2021).
САНОАТ
ИҚТИСОДИЁТИДА
МАҲАЛЛИЙЛАШТИРИЛАЁТГАН
МАҲСУЛОТЛАРНИ
ДИВЕРСИКАЦИЯЛАШ ОМИЛИ СИФАТИДА. Scientific progress, 1(6), 505-511.
21. Karimov, U., & Abdurakhmon, A. (2017). INNOVATIVE INFORMATION
TECHNOLOGY IN EDUCATION. Форум молодых ученых, (5), 9-12.
22. Suyumov, J. Y. (2021). KOMPYUTER IMITATSION MODELLARI ASOSIDA
FAOL OQITISH TEXNOLOGIYASINING NAZARIY ASOSLARI. Scientific
progress, 2(3), 459-466.
|
MUHOKAMA 
     
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ

SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2
ǀ ISSUE 8
ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
www.scientificprogress.uz
Page 298
Yuqoridagi kamchiliklar bilan bog'liq holda, mutaxassislar tahdid landshaftining
doimiy o'zgarishiga moslasha oladigan, noto'g'ri va ahamiyatsiz ekspert baholashlarini
istisno qiladigan va oldingi baholashlardan qayta foydalanishga imkon beradigan yuqori
sifatli natija beradigan texnikani faol ravishda qidirmoqdalar. Ushbu sohadagi eng
istiqbolli usul sun'iy neyron tarmog'i (ANN) yondashuvi bo'lib, u ko'p vaqt va
intellektual resurslarni talab qilsa-da, mavjud usullarning muammolarini, xususan,
moslashuvchanlik va moslashuvchanlik bilan bog'liq muammolarni hal qiladi. Bundan
tashqari, ANN o'z-o'zini o'rganish kabi aqlli xususiyatlarga ega va shu bilan muammoni
hal qilishning eng yaxshi yo'lini to'plash orqali topish mumkin.
Baholashning bunday yondashuvi yangi bo'lib, xavflarni baholashning odatiy, keng
qo'llaniladigan usulining kamchiliklari tufayli mavjud muammolarni faqat tahdidlar,
yo'qotishlar va zaifliklar darajasini ekspert baholashiga asoslangan holda hal qilishi
mumkin.
Xavflarni baholash jarayonini soddalashtiradigan va tezlashtiradigan yana bir
yondashuv ontologiyaga asoslangan modellashtirishdan foydalanishdir. Ushbu
yondashuv xavfni tahlil qilish paytida aniqlangan semantik elementlardan foydalanadi
va ob'ekt yoki jarayon tasvirlangandan so'ng ma'lumotlarni ko'paytirishning oson usulini
ta'minlaydi. Xavf omillari turli rasmiylashtirish tillari (Web Ontology Language, natural
language, UML) yordamida tavsiflanishi va tuzilishi mumkin. Ushbu modellashtirish
usulining afzalligi shundaki, model kompaniya tomonidan keyingi xavflarni baholash
mashqlarida qayta ishlatilishi yoki yangi dasturga moslashtirilishi mumkin. Bu so'rov
natijalarini qayta ishlatish bilan bog'liq ba'zi usullar muammosini hal qilishi mumkin.
XULOSA
Axborot xavfini baholash kontseptsiyasi ta'rifidan tashqari, kirish jarayonning
kamchiliklari va tafsilotlarini ta'kidlab, xavfni sifat va miqdoriy baholash usullari haqida
tushuncha beradi. Mutaxassis ishining individual bosqichlarini avtomatlashtirishga
imkon beruvchi bir qator dasturiy paketlar yaratilgan, ammo ular ta'kidlanganidek,
asosan bir qator matematik hisob-kitoblarni yoki hisobotlarni yoki boshqa hujjatlarni
shakllantirishni ta'minlaydi va texnik xavfni avtomatlashtirishga qodir emas.
Kamchiliklari tufayli ham sifat, ham miqdoriy usullar to'liq bo'lmagan, sub'ektiv, shu
jumladan tasodifiylik elementi va yangilanishi yoki qayta ishlatilishi qiyin deb
hisoblanadi.
REFERENCES - Axborot xavfsizligi xavfini baholash

REFERENCES
1. Khusanova, M. K. (2021). ANALYSIS OF DISCRETE CONVOLUTION IN THE
MATLAB PROGRAM. Scientific progress, 2(4), 1023-1028.
2. Abdurakhmonova, M., Karimova, G., & Karimova, M. (2021). ROLE OF ETHICAL
CULTURE IN PREVENTING VIOLENCE AMONG SPUPILS. Интернаука, (11-2),
50-51.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 8 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
www.scientificprogress.uz
Page 299
3. Pulatov, G., Ganiev, S., & Karimova, G. POSSIBILITIES OF INFORMATION
TECHNOLOGIES IN ENSURING THE QUALITY OF EDUCATION.
4. Abdullaev, S. S., & Pulatov, G. G. (2016). SECURITY USE CASE AND
SECURITY MISUSE CASE. In Современные научно-практические решения и
подходы (pp. 41-44).
5. Djalilov, M. L., Abdullaev, S. S., & Pulatov, G. G. (2016). FLUCTUATIONS IN
TWO-LAYER PLATE UNDER THE INFLUENCE OF SHOCK LOADS.
In Современные научно-практические решения и подходы (pp. 30-33).
6. Пулатов, Г. Г., & Мадалиева, Г. А. (2018). ИССЛЕДОВАНИЕ СВОЙСТВ
КАУСТИК ПРИ ПОМОЩИ MAPLETS. In ИННОВАЦИОННОЕ РАЗВИТИЕ
НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ (pp. 30-32).
7. Пулатов, Г. Г., & Хакимова, К. А. (2018). ТИПОВЫЕ ПРОБЛЕМЫ
ДИСТАНЦИОННОГО ОБРАЗОВАНИЯ. In ИННОВАЦИОННОЕ РАЗВИТИЕ
НАУКИ И ОБРАЗОВАНИЯ (pp. 33-35).
8. Latipdjanovich, D. M., Shavkatjonovich, A. S., & Gofurjonovich, P. G. IMPROVE
THE STRENGTH OF HMAC BASED ONE TIME PASSWORDS USING SHA3 IN
HMAC. НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЕ РЕШЕНИЯ И ПОДХОДЫ, 2016, 34.
9. Karimov A., Muxammadjonov X. INFORMATION TECHNOLOGIES:
INFORMATION EDUCATION AND INFORMATICS //Экономика и социум. –
2020. – №. 8. – С. 40-43.
10. Latipdjanovich, D. M., Shavkatjonovich, A. S., & Gofurjonovich, P. G. IMPROVE
THE STRENGTH OF HMAC BASED ONE TIME PASSWORDS USING SHA3 IN
HMAC. НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЕ РЕШЕНИЯ И ПОДХОДЫ, 2016, 34.
11. Pulatov G. G. SIMSIZ TARMOQNI UZAYTIRISH MUAMMOLARI VA
YECHIMLARI.
12. Каримова, Г., Акбарова, М., Акрамжонов, Қ., & Йўлдашева, Г. (2021).
ЖАМИЯТ
ИЖТИМОИЙ
ТАРАҚҚИЁТИДА
ИННОВАЦИОН
ТЕХНОЛОГИЯЛАРНИНГ АҲАМИЯТИ. Интернаука, (10-3), 42-43.
13. Usmanov, N., Ganiev, B. S., & Karimova, G. Y. (2021). The Philosophical Basis
For The Formation Of Spiritual Maturity Among Young People. Oriental Journal of
Social Sciences, 33-37.
14. Bozarov, D. M., & Karimova, G. Y. (2021). ROLE OF THE SELF-
ORGANIZATION MODEL IN COMPLEX SOCIAL SYSTEMS. Oriental Journal of
Social Sciences, 1-9.
15. Karimov, U. U., & Karimova, G. Y. (2021). THE IMPORTANCE OF
INNOVATIVE
TECHNOLOGIES
IN
ACHIEVING
EDUCATIONAL
EFFECTIVENESS. Журнал естественных наук, 1(1).
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 8 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
|
Gorizontga burchak ostida otilgan jism harakati

|
Gorizontga burchak ostida otilgan jism harakati
|
bet | 10/11 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 44,97 Kb. | | #115665 |
Bog'liq fizik jarayonlarni kampyuterda mo\'dellashtirishGorizontga burchak ostida otilgan jism harakati. Biror jism gorizont bilan burchak tashkil qiluvchi va son qiymati v0 ga teng bo’lgan boshlangich tezlik bilan otilgan, deb faraz qilaylik. Shu jism harakat trayektoriyasining ko’rinishini, uning harakat vaqtini, ko’tarilish balandligini va uchish uzoqligini aniqlaylik.
Jismning harakatini yerga nisbatan qarab, yerni sanoq boshi qilib olamiz va unga to’g’ri burchakli koordinatalar sistemasini joylashtiramiz.
Tebranma jarayonlar. Tebranma jarayonlar. Fizikaviy tabiatiga qarab tebranishlar mexanik va elektromagnit tebranishlarga bo’linadi. Tebranayotgan jism hamisha boshqa jismlar bilan bog‘liq va ular bilan bir sistemani tashkil qiladilar. Shu tufayli hosil bo‘lgan sistema tebranayotgan sistema deb ataladi.
Tebranma harakat yoki tebranish deb davriy ravishda takrorlanadigan harakatga aytiladi. Tebranishlar fizikasining xulosalari mexanik tebranishlar, o‘zgaruvchan tok, elektrotexnika va radiotexnikaning nazariy asosini tashkil qiladi.
Tebranma harakatning asosiy belgilaridan biri uning davriyligidir. Har qanday davriy ravishda takrorlanuvchi harakat amplituda, davr, chastota, faza, siklik chastota kabi fizik kattaliklar bilan xarakterlanadi
Eng sodda tebranish garmonik tebranishdir. Garmonik tebranishlarda tebranuvchi kattalik vaqt bo’yicha sinus yoki kosinus qonuni bo’yicha o’zgaradi. Bu turdagi tebranish quyidagi sabablarga ko’ra juda muhimdir: tabiatda va texnikada uchraydigan tebranishlar o’z xarakteri bo’yicha garmonik tebranishlarga juda yaqin boshqacha ko’rinishdagi davriy tebranishlarni ustma - ust tushgan bir necha garmonik tebranishlar sifatida tasavvur qilish mumkin. Garmonik tebranishlarning o’zaro qo’shilishidan turli tebranishlar, masalan, bir xil chastota va turlicha fazalarga ega bo’lgan o’zaro perpendikulyar ikkita garmonik tebranishlar yig’indisi fazalar ayirmasiga qarab tebranuvchi nuqtaning trayektoriyasi to’g’ri chiziq, aylana yoki ellipsdan iborat bo’lishi mumkin. Chastotalari turlicha va o’zaro perpendikulyar bo’lgan ikkita garmonik tebranishlar yig’indisini ifodalovchi nuqta harakatining trayektoriyalari g’oyat murakkab chiziqlardan iborat. Bu chiziqlar Lissaju figuralari deb yuritiladi.
|
| |
www.scientificprogress.uz

|
www.scientificprogress.uzBog'liq axborot-xavfsizligi-xavfini-baholashwww.scientificprogress.uz
Page 297
2-rasm. Xavflarni baholash matritsasi: (a) OWASP xavflarni baholash
metodologiyasi; (b) SWOT matritsasi
3. Axborot xavfsizligi xavfini baholashning mavjud usullarini tahlil qilish. Axborot
xavfsizligi xavfini baholash muammosini hal qilish uchun ishlab chiqilgan usullar
bo'yicha ko'plab dasturiy paketlar yaratilgan bo'lib, ular hozirda korxonalar va auditorlar
tomonidan qo'llaniladi. IT xavfsizligi xavfini baholash uchun ishlatilishi mumkin
bo'lgan 30 dan ortiq metodologiya va tizimlar mavjud. Xatarlarni tahlil qilishning butun
spektrini to'liq tahlil qilish bu ish doirasidan tashqarida, joriy foydalanish tendentsiyalari
asosida sezilarli qamrovni ta'minlash uchun biz byudjet qarorini o'z ichiga olgan
metodologiyalarga e'tibor qaratgan holda korxonalar tomonidan eng ko'p qo'llaniladigan
kichik to'plamga e'tibor qaratamiz. Natijada, biz ISO/IEC 27001:2005, ISO/IEC
15408:2006 (Axborot texnologiyalari xavfsizligini baholashning umumiy mezonlari),
COBIT kabi audit, IT boshqaruvi va sertifikatlashtirish uchun moʻljallangan tizimlarni
hisobga olmaymiz. (ISACA) va NIST SP-800 standarti, ularning asosiy maqsadlari
audit, IT boshqaruvi va sertifikatlashtirishdir. Ushbu bo'lim eng muhimlarini ta'kidlaydi.
Markaziy kompyuter va telekommunikatsiya agentligi (CCTA) xavflarni tahlil
qilish va boshqarish usuli (CRAMM) xavflarni boshqarishning eng keng tarqalgan
alternativalaridan biridir. Ushbu usul yordamida xavflarni tahlil qilish resurslar,
tahdidlar va resurslarning zaifliklariga tayinlangan taxminlar asosida xavf darajasini
aniqlash va hisoblashni o'z ichiga oladi.
4. Mavjud usullarning kamchiliklari va mumkin bo'lgan yechimlar. Mavjud
xavflarni baholash metodologiyalari asosan qo'llaniladigan xavflarni baholash
shkalalarida farqlanadi: miqdoriy yoki sifat. Miqdoriy metodologiya algoritmining
chiqishi xavfning son qiymati hisoblanadi. Kutilmagan hodisalar va tahdidlar haqidagi
ma'lumotlar odatda baholash uchun kirish sifatida ishlatiladi. Biroq, etarli statistik
ma'lumotlarning tez-tez yetishmasligi natijalarning adekvatligining pasayishiga olib
keladi. Sifatli usullar keng tarqalgan, ammo ular haddan tashqari soddalashtirilgan
shkalalardan foydalanadilar, ular odatda xavfni baholashning uchta darajasini (past,
o'rta, yuqori) o'z ichiga oladi. Mutaxassislar bilan suhbat va aqlli usullardan
foydalangan holda o'tkazilgan baholash hali ham yetarli emas. Bundan tashqari, bunday
natijalarni qayta ishlatish mumkin emas.
|
| |
www.scientificprogress.uz

|
www.scientificprogress.uzBog'liq axborot-xavfsizligi-xavfini-baholashwww.scientificprogress.uz
Page 295
taqdirdagina mumkin. Bu xususiyatlar xavfni baholash jarayonida jiddiy
qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin.
1-rasm. Axborot xavflarining tasnifi
Xatarlarni tahlil qilish xavflarni baholash jarayoni va xavflarni kamaytirish yoki
ular bilan bog'liq salbiy ta'sirlarni kamaytirishning potensial usullarini o'z ichiga oladi.
Xatarlarni tahlil qilish kontseptsiyasi axborot bilan bog'liq aktivlar bilan bog'liq emas,
chunki u odatda ikkita asosiy xususiyatga qaratiladi: hodisaning ehtimoli va tashkilotga
ta'siri. Axborot xavfsizligi kontekstida ta'sir ma'lumotlar yoki boshqa aktivlarning
maxfiyligi, yaxlitligi yoki mavjudligini yo'qotishning mumkin bo'lgan oqibatlarini
hisobga olgan holda, axborot xavfsizligini buzish natijasida tashkilotga yetkazilishi
mumkin bo'lgan zararni ifodalaydi. Ehtimollik mavjud tahdidlar va zaifliklarni,
shuningdek, axborot xavfsizligini boshqarish bo'yicha amalga oshirilgan chora-
tadbirlarni hisobga olgan holda bunday buzilish ehtimolini hisoblaydi. Zarar darajasi pul
parametri va tannarxning ekvivalenti bo'lib, xarajatda taklif qilingan metodologiya
bo'yicha hisoblanishi mumkin.
NATIJALAR
Hodisaning tahdid darajasi va potentsial ta'sirini baholash uchun turli vositalar va
usullardan foydalangan holda mavjud axborot xavfsizligi jarayonlarini tahlil qilish
amalga oshiriladi. Ushbu tahlil natijalariga ko'ra, darhol qo'shimcha himoya choralarini
talab qiladigan xavfli tahdidlar sifatida qabul qilinishi kerak bo'lgan eng yuqori xavflar
ta'kidlangan.
2. Xavflarni tahlil qilishning sifat va miqdoriy yondashuvlari. Axborot xavfsizligi
xavfini tahlil qilish ikki turga bo'linadi: sifat va miqdor. Sifatli tahlil xavf omillari,
sohalari va turlarini aniqlaydi va u o'z ma'lumotlarini yaratish uchun odatda
odamlarning o'zaro ta'siridan, masalan, seminarlar yoki suhbatlar orqali foydalanadi.
Ta'sir
mexanizmi
bo'yicha
Natijada
Ta'sir qilish yo'li bilan
Axborot xavfi
Tabiatan
Manba bo'yicha
•
Ichki
•
Tashqi
•
Maqsadli
•
Qasddan
•
To'g'ridan-to'g'ri
•
Bilvosita
•
Axborotning ishonchliligini
buzish
•
Axborotning dolzarbligini
buzish
•
Tabiiy ofatlar
•
Baxtsiz hodisalar
•
Inson xatolari va boshqalar.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 8 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
|
| |
www.scientificprogress.uz

|
www.scientificprogress.uzBog'liq axborot-xavfsizligi-xavfini-baholashwww.scientificprogress.uz
Page 296
Ma'lumotlar yig'ilgandan so'ng, xavf menejeri tahlili miqdoriy emas, balki sifat jihatidan
qo'llaniladi. Jarayon raqamli modelni qanoatlantirmasa ham, u ko'pincha
o'rganilayotgan xavflar bilan bog'liq murakkablikni tarjima qilish va ahamiyatsiz
bo'lgan ma'lumotlar qismlari o'rtasidagi munosabatlarni o'rnatish qobiliyati uchun
ishlatiladi.
Sifatli tahlilning har xil turlari, masalan, o'tkazilgan suhbatlar yoki seminarlar
davomida muhokama qilingan mavzularning stenogrammalarini ko'rib chiqish va
qandaydir tematik tahlildan foydalanish mumkin. Bu, masalan, ishlatilgan nutqni tahlil
qilishga asoslangan bo'lishi mumkin, chunki til atrof-muhit va xavflar konteksti haqida
tafsilotlarni yoritishi mumkin.
Sifatli tahlilning har xil turlarini o'tkazish mumkin. Ko'p vaqt talab qiluvchi, ammo
qulay yondashuv bu o'tkazilgan suhbatlar stenogrammalariga yoki seminarlar davomida
muhokama qilingan mavzularga tematik tahlilni qo'llashdir. Bu, masalan, qo'llanilgan
nutqni tahlil qilishga asoslanishi mumkin, chunki inson tili atrof-muhit va xavf-xatarlar
konteksti haqidagi aniq tafsilotlarni ajratib ko'rsatishi mumkin. O'z ma'lumotlarini
hisobga olgan holda, xavflarni sifatli baholash biznes sohalaridagi o'zaro
munosabatlarni ko'rib chiqishning samarali usuli hisoblanadi va shuning uchun nafaqat
texnik jihatlarni, balki odamlar va jarayonlardan kelib chiqadigan muammolarni ham
baholash imkoniyatiga ega bo'ladi.
Sifatli xavfni baholash uchun asosiy e'tibor voqeaning statistik ehtimolligiga emas,
balki sodir bo'lish ehtimoliga qaratiladi. Ushbu ehtimolliklar tahdidlar va zaifliklarni
tahlil qilish, so'ngra ta'sir qilishi mumkin bo'lgan (ta'sir) aktiv yoki aktivlar uchun sifat
yoki miqdoriy qiymatni yaratish natijasida olinadi:
Xavf = Tahdid × Zaiflik × Ta'sir
Bu erda Tahdid × Zaiflik ehtimoli. Sifatli xavflarni baholash metodologiyasiga
misollardan biri OWASP (Open Web Ap- plication Security Project) xavflarni baholash
metodologiyasi. O'z tahlilidan so'ng, OWASP 2-a rasmda keltirilganga o'xshash xulosa
hosil qiladi, bunda ta'sir va ehtimollik sifat jihatidan past, o'rta yoki yuqori sifatida
baholanadi. Yana bir metodologiya - bu SWOT matritsasi deb ham ataladigan SWOT
(Strengths, Weaknesses, Opportunities, and Threats) tahlili bo'lib, u ichki omillarni
(kuchli va zaif tomonlarini), shuningdek tashqi omillarni, jumladan, imkoniyatlar va
tahdidlarni aniqlash va baholash uchun mo'ljallangan mahsulot, loyiha yoki biznes.
SWOT 2-b rasmda keltirilganga o'xshash 2 × 2 matritsa hosil qiladi. Matritsada ko'rinib
turganidek, tahlilning asosiy maqsadi aniqlangan xususiyatlarning tashqi/ichki
joylashuvi va ularning tashkilotga salbiy/ijobiy ta'siri. Ikki o'zgaruvchining
kombinatsiyasini hisobga olgan holda, tegishli xususiyat kuch, zaiflik, imkoniyat yoki
tahdid sifatida tasniflanadi va tegishli sohaga mos ravishda qo'shiladi.
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 8 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
|
| |
O‘zgaruvchilar va o‘zgarmaslar

|
O‘zgaruvchilar va o‘zgarmaslar
|
bet | 6/11 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 44,97 Kb. | | #115665 |
Bog'liq fizik jarayonlarni kampyuterda mo\'dellashtirishO‘zgaruvchilar va o‘zgarmaslar
Dastur o‘zi ishlatadigan ma’lumotlarni saqlash imkoniyatiga ega bo‘lishi lozim. Buning uchun o‘zgaruvchilar va o‘zgarmaslardan foydalaniladi. Dastur bajarilishi jarayonida o‘z qiymatini o‘zgartirmaydigan kattaliklar o‘zgarmaslar, ya’ni konstanta deb ataladi. Dastur bajarilishi jarayonida o‘z qiymatini o‘zgartira oladigan kattaliklar o‘zgaruvchilar deyiladi. O‘zgaruvchi nomlari harflar yoki harf va sonlardan iborat bo‘lishi mumkin. С++ tilida o‘zgaruvchilarni belgilashda katta va kichik xarflarning farqi bor. Masalan: A va a harflari ikki xil o‘zgaruvchini bildiradi. Ushbu mavzuda quyidagilarni bilib olamiz.
O‘zgaruvchi va o‘zgarmaslarni qanday aniqlash kerak?
O‘zgaruvchilarga qanday qiymat berish kerak va ularni dasturda qanday ishlatish lozim?
O‘zgaruvchi qiymati qanday ekranga chiqariladi?
O‘zgaruvchi nima? С++ tilida o‘zgaruvchilar ma’lumotni saqlash uchun qo‘llaniladi. O‘zgaruvchining dasturda foydalanish mumkin bo‘lgan qandaydir qiymatlarni saqlaydigan komyuter xotirasidagi yacheyka ko‘rinishda ifodalash mumkin.
Kompyuter xotirasiga yacheykalardan iborat qator sifatida qarash mumkin. Barcha
yacheykalar ketma – ket nomerlangan. Bu nomerlar yacheykaning adresi deb ataladi. O‘zgaruvchilar biror – bir qiymatni saqlash uchun bir yoki bir nechta yacheykalarni band qiladi.
O‘zgaruvchining nomini (masalan, MyVariable) xotira yacheykasi adresi yozilgan yozuv deb qarash mumkin
x va u berilgan qiymatlarida A va V ifodalarni hisoblash dasturi tuzilsin:
Bu yerda x=6,3 u=1,2.
Dasturi:
#include
using namespace std;
void main()
{
double pi=3.14159265;
double x=6.3,y=1.2,a,b;
cout<<"Natija :"<
a=fabs(pow(sin((pi-x),3))/sqrt(pow((x-y),2))+exp(-pow(x,2)) ;
b=sqrt(tan(pi))/a*log((2*pow(10,3)-pow(x-y,2))));
cout<cout<}
|
| |
USLUBIY KO’RSATMALAR - Mavzu: C++ tilida matematik tenglamalarni yechish Reja

|
Mavzu: C++ tilida matematik tenglamalarni yechish Reja
|
bet | 4/11 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 44,97 Kb. | | #115665 |
Bog'liq fizik jarayonlarni kampyuterda mo\'dellashtirishUSLUBIY KO’RSATMALAR
C++ dasturlash tilining STANDART FUNKSIYALARI
Matematik
ifodasi
|
С++ d/t
yozilishi
|
Matematik
ifodasi
|
С++ d/t
yozilishi
|
Sin x
|
sin(x)
|
logab
|
log(b)/log(a)
|
Cos x
|
cos(x)
|
xn
|
pow(x,n)
|
tgx
|
tan(x)
|
|
sqrt(x)
|
ex
|
exp(x)
|
|x|
|
abs(x)
|
Lnx
|
log(x)
|
arctgx
|
atan(x)
|
Lgx
|
log10(x)
|
shx
|
exp(x)-exp(-x)/2
|
x2
|
sqr(x)
|
chx
|
exp(x)+exp(-x)/2
|
O’zgaruvchilar tiplari.
O’zgaruvchilarning qo’yidagi tiplari mavjuddir:
char – bitta simvol;
long char – uzun simvol;
int – butun son;
short yokishort int – qisqa butun son;
long yokilong int – uzun butun son;
float - haqiqiy son;
long float yoki double – ikkilangan haqiqiy son;
long double – uzun ikkilangan haqiqiy son;
Funksiyaning aniqlanishi quyidagicha bo'ladi:
qaytariluvchi_qiymat_toifasi funksiya_nomi ( [parametrlar] )
{
funksiya tanasini tashkil qiluvchi operatorlar
}
Qoida bo'yicha funksiya qandaydir bir qiymatni hisoblash uchun ishlatiladi. Shuning uchun funksiya nomi oldidan funksiya qaytaradigan qiymat toifasi yoziladi. Agar funksiya hech qanday qiymat qaytarmaydigan bo'lsa, void toifasi yoziladi. Agar funksiya qaytaradigan qiymat toifasi yozilmagan bo'lsa, int ( butun ) toifali qiymat qaytariladi deb qabul qilinadi.
Funksiyalar bilan keyingi mavzularda batafsil tanishamiz.
C++da oddiy matnni ekranga chiqaruvchi dasturni ko'rib chiqamiz
// Maqsad: Matnni ekranga chiqaruvchi dastur
#include // ekranga ma'lumot chiqarish uchun
int main()
{
std::cout << "O’zbekiston kelajagi buyuk davlat!\n";
return 0; }
O'zgaruvchilarni e'lon qilish. Dasturda ishlatilgan barcha o'zgaruvchilarni qaysi toifaga tegishli ekanligini e'lon qilish kerak. Ma'lulotlarni e'lon qilishning umumiy ko'rinishi quyidagicha:
toifa_nomi o'zgaruvchi;
Agar bir nechta o'zgaruvchi bir toifaga mansub bo'lsa, ularni vergul bilan ajratib berish mumkin.
Butun sonlarni ifodalash uchun int va haqiqiy sonlarni ifodalash uchun float xizmatchi so'zlaridan foydalaniladi.
int x,y; // butun toifadagi o'zgaruvchilarni e'lon qilish
float a,b,c; // haqiqiy toifadagi o'zgaruvchilarni e'lon qilish
|
| |
Jismning erkin tushishini modellashtirish. Jismning erkin tushish harakati

|
Jismning erkin tushishini modellashtirish. Jismning erkin tushish harakati
|
bet | 9/11 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 44,97 Kb. | | #115665 |
Bog'liq fizik jarayonlarni kampyuterda mo\'dellashtirishJismning erkin tushishini modellashtirish. Jismning erkin tushish harakati.
Jismlarning erkin tushishi — Yerning tortish kuchi maydonida jismlarning nolga teng boshlangʻich tezlikda harakatlanishi. J. e. t. tezligi v Yer markazigacha boʻlgan masofaga va muhit (havo,suv)ning qarshilik kuchiga bogʻliq. Agar havoning qarshiligi hisobga olinmasa, jism uncha baland boʻlmagan joydan tushganda tezlik v=(2gh)^1/2 ga teng boʻladi (bunda g — erkin tushish tezlanishi; u oʻrtacha 9,81 m/s² ga teng; h — jismlarning tushish balandligi; bu balandlik boshlangʻich vaziyatdan hisoblanadi). Barcha jismlar Yerning ayni bir nuqtasida bir xil tezlanishda Yerga tushadi. Amalda havo qarshiligi ham hisobga olinadi. Yerning oʻz oʻqi atrofida aylanishi tufayli J. e. t. tezlanishi ekvatorda qutblardagidan kichik boʻladi.
Gorizontga burchak ostida otilgan jism harakatini modellashtirish.
Jismning tekis tezlanuvchan harakatini modellashtirish. Jismning tekis tezlanuvchan harakati. Agar tekis o`zgaruvchan harakatda jismning boshlang`ich tezligi va tezlanishi ma`lum bo`lsa, uning harakatdagi ixtiyoriy vaqtda erishgan tezligini hisoblab topish mumkin. Tezlanishning αq(υ- υ0)/t formulasidan jismning 96 ixtiyoruy t vaqtdagi υ tezligi uchun quyidagi ifodani olish mumkin.
υqυ0 +αt
Tekis o`zgaruvchan harakatda jismning tezligi vaqt o`tib borishi bilan bir tekis oshib boradi yoki bir tekis kamayib boradi. Jism boshlang`ich tezliksiz tekis
tezlanuvchan harakat qilgandagi tezlik grafigi keltirilgan. Grafikdan foydalanib, tezlanishni hisoblab topish mumkin.
Jism boshlang`ich tezlik bilan tekis tezlanuvchan (α>0) va tekis sekinlanuvchan (α
Jismlar tinch holatdan harakatga kelganda ular avval tezlanish bilan harakatlanib, ma`lum tezlikka erishadi va shu tezlik bilan harakatlanadi. So`ngra sekinlanuvchan harakat qilib to`xtaydi. Avtomobilning bunday harakati uchun tezlik grafigi keltirilgan.
Boshlang`ich tezliksiz tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan jismning t vaqt davomidagi harakati uchun o`rtacha tezligi ixtiyoriy vaqtdagi tezlikning yarmisiga teng. υo`rt qυ/2
υ0boshlang`ich tezlik bilan tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan jismning t vaqt davomidagi harakati uchun o`rtacha tezligi quyidagi formuladan topiladi.
υo`rt qυ0+υ/2 yoki υo`rt qυ0+αt/2
Tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan jismning ixtiyoriy vaqt davomidagi harakati uchun o`rtacha tezligi boshlang`ich va oxirgi tezliklari yig`indisining yarmisiga teng.
1. Tekis tezlanuvchan harakat tezligining formulasi qanday ifodalanadi?
2. Tekis tezlanuvchan harakat qilayotgan jismning tezlik grafigini chizib ko`rsating.
3. Jismning ixtiyoruy t vaqtdagi υ tezligi qanday formula bilan ifodalanadi?
|
| |
Keywords: information risk management; security risk assessment; risk 
classification; OCTAVE; CRAMM; RiskWatch 
KIRISH

SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2
ǀ ISSUE 8
ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
www.scientificprogress.uz
Page 294
alohida e'tibor qaratilmoqda. Axborot xavfsizligi xavflarining odatiy tahlili (va tegishli
baholash) tizimning axborot xavfsizligi auditi yoki loyihalash bosqichida amalga
oshiriladi. Axborot xavfsizligi auditining asosiy vazifasi
axborot texnologiyalari
tarkibiy qismlariga, shuningdek, umuman axborot tizimlari arxitekturasiga
qo'llaniladigan boshqaruv mexanizmlarining qobiliyati va samaradorligini baholashdan
iborat.
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA
Axborot xavfsizligi auditi axborotni qayta ishlash
tizimining samaradorligini
baholash, foydalaniladigan texnologiyalar xavfsizligini baholash, qayta ishlash jarayoni
va avtomatlashtirilgan tizimni boshqarish kabi ko'plab vazifalarni o'z ichiga oladi.
Axborot xavfsizligi auditining umumiy maqsadi tashkilot aktivlarining maxfiyligi,
yaxlitligi va mavjudligini ta'minlashdan iborat. Axborot xavfsizligi xavflarni baholash
ham axborot xavfsizligi auditining ajralmas qismi hisoblanadi.
Baholash
natijalariga
ko'ra,
axborot
xavfsizligi
xavflarini
baholash
metodologiyalari miqdoriy yoki sifat jihatidan bo'lishi mumkin. Miqdoriy
metodologiyaning algoritmining chiqishi xavfning raqamli qiymati hisoblanadi.
Baholash uchun kiritilgan ma'lumotlar odatda axborot xavfsizligi
tizimidagi noxush
yoki kutilmagan hodisalar to'g'risida ma'lumot to'plash uchun ishlatiladi, bu esa
axborotni himoya qilishga xavf tug'dirishi mumkin (axborot xavfsizligi intsidentlari).
Biroq, yetarli statistik ma'lumotlarning tez-tez yetishmasligi natijalarning aniqligi va
dolzarbligining pasayishiga olib keladi.
Sifatli usullar ko'proq
tarqalgan, chunki ular haddan tashqari soddalashtirilgan
shkalalardan foydalanadilar, ular odatda uch darajadagi xavfni (past, o'rta, yuqori)
baholashni o'z ichiga oladi.
1. Axborot xavfsizligi xavfi tushunchasi. Xavf, kengroq ma'noda, ma'lum
yo'qotishlarga olib keladigan hodisaning ehtimoli (masalan, jismoniy shikastlanish,
mulkni yo'qotish, tashkilotga zarar etkazish va boshqalar).
Axborot xavfsizligi xavfi -
bu aktiv yoki aktivlar guruhining zaifliklaridan tashkilotga zarar yetkazish uchun o'ziga
xos tahdid sifatida foydalanishning potensial ehtimoli.
Xavfning asosiy belgilari nomuvofiqlik, muqobillik va noaniqlikdir . Axborot
xavflarining tasnifi 1-rasmda ko'rsatilgan va besh guruxga bo'lingan .
Xatarlarni baholash spektrining chegaralarini tavsiflash uchun uchta qo'shimcha
atama kerak. Xavfdagi nomuvofiqlik, agar subyektiv
baholash obyektiv ravishda
mavjud bo'lgan xavfli harakatlarni etarli darajada va ishonchli baholamasa va
tavsiflamasa paydo bo'ladi. Alternativlik - bu ikki yoki undan ortiq mumkin bo'lgan
yechimlar yoki harakatlardan tanlash zarurati. Agar tanlov bo'lmasa, unda xavfli
vaziyatlar va natijada, xavf yo'q. Noaniqlik - bu qaror shartlari to'g'risidagi
ma'lumotlarning to'liq yoki noto'g'riligi. Xavfning mavjudligi o'z-o'zidan
qaror qabul
qilinmagan yoki qarorning oqibatlari to'g'risida yetarli ma'lumotga ega bo'lmagan