nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
TaHTOBnfi M.C - M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent

|
M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent
|
bet | 57/72 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 32,76 Mb. | | #236345 |
Bog'liq 74. Xalq pedagogikasi.Mutalipova M.JTaHTOBnfi M.C. HcjioMjia mv jio ko t oa o 6 h T.: MoBapoyHHaxp 2007.
116
do‘st sifatida ko‘rishi kerak. Agar u xatoni ochib bersa va haqiqatni aytsa, minnatdorchilik bildirish zarur»,54 - deydi.
Nutq madaniyati, muloqot, bahs-munozarani taitibga solish uchun islom dini joriy qilgan odoblardan yana biri tavozeli boMish, kibrdan saqlanishdir.
Buning m a’nosi shuki, o‘zini ko‘z-ko‘z qilish, gerdayish, boshqa- lardan ustunligini ta’kidlash ruhiga qurilgan muloqot samarasiz tugaydi, eng yomoni, ikki tomon orasidagi tafovut kuchli ziddiyatga aylanadi.
Suhbatdoshning fikrini bosiqlik bilan tinglash, uning so'zini og‘zidan tortib olmaslik, shaxsiyatiga tegmaslik, sabr-toqat va bag‘rikenglik bilan munosabatda bo‘lishdir.
Tomonlardan biri boshqasiga o‘z fikrini bayon qilarkan, go‘zal muomala doirasida, mantiqqa tayanib, hurmat bilan muloqot qilishi kerak. Donishmandlar bejiz aytishmagan:
Islomdagi so‘zlashuv odoblaridan yana biri bu haqgo‘y, go‘zaI xulqli, ta’masiz, qalban pok, oqil insonlarning hurmatini joyiga qo‘yish bo‘lsa, yana biri xukm va xulosalami umumlashtirish, so‘zlayotgan paytda o ‘ta ehtiyot boMish, muammo va masalalaming mohiyatini sinchiklab o'rganish, iboralarni o ‘z o ‘rnida ustalik bilan ishlatishdir. Shuningdek, hoyi-xavaslarga ergashib, ko‘zlari ko‘r, quloqlari kar bo‘lib qolganlar bilan oqilona muomalada boMish ham Islomning o ‘ziga xos muloqot odoblari sirasiga kiradi.
0 ‘zaro muloqot har ikki tomonga ham foydali bo‘Iishi, go‘zal oqibat va yaxshi natijalarga erishish uchun lozim bo‘lgan odoblardan biri - yolg‘on mish-mishlarga emas, to‘g‘ri gaplarga tayanish, uydirma xabarlarga emas, balki aniq m a’lumotlarga asoslanishdir.
Darhaqiqat, nutqiy farosat, nozik muomala odobi Turonda inson umumiy axloqining tayanch ustunlaridan sanalgan. Hadisi sharifda:
«Kishining zebu-ziynati, go‘zalligi uning tilidadir», deyilsa, xalq maqollarida: «Yaxshi topib gapiradi, yomon qopib gapiradi», deyiladi. Buyuk allomalarimizdan Majdiddin Xavofiy: «So‘zni me’yor bilan so‘zlagan, hayot qadrini anglagan, butun kuch va qudratini ilm va kamolot hosil qilishga sarflagan kishilar aqlli kishilardir», - degan bo‘lsa, buyuk mutafakkir Alisher Navoiy «Insonning odob-axloqini belgilaydigan
54 H m o m Fa330 JiH it. H xfi ynyM ya-AHH.
117
omillardan biri uning so‘zi, nutqidir, zero suvning mazasi muz bilan, odam yaxshiligi so‘z bilan bilinadi», deydi («Mahbub ul-qulub»),
Xulosa qilib aytganda, yoshlarga xalqimizga xos bo‘lgan axloqiy m e’yorlami o ‘rgatish va ularga insoniy fazilatlami shakllantirishda hamda barkamol shaxs tarbiyasi masalalarida xalq pedagogikasining barcha manbalarida, ya'ni halq og‘zaki ijodi janrlarida ham, diniy ta ’limotlarda ham, buyuk mutafakkirlar ijodida ham yaxlit uyg'unlik borligiga amin bo‘ldik.
|
| |
WiMAX tarmog‘ining arxitekturasi

56
Bugungi kunda Wi-Fi (Wireless Fidelity) va Wi-MAX texnolo-
giyalari asosida kirish tarmoqlarini qurishga va kengaytirishga
respublikamizda ham e’tibor berilmoqda. Ta’lim
muassasalari,
aholi madaniy dam olish maskanlarida bunday texnologiyalar
asosiy Internet xizmatlarini taqdim etish yo‘lga qo‘yilmoqda.
Ushbu texnologiyalarning imkoniyatlarini ko‘rib chiqamiz.
Wi-Fi texnologiyasi. 802.11 standartini qo‘llovchi simsiz
lokal tarmoq qurilmalar ishlab chiqaruvchilarining qurilmalarini
birgalikda ishlashini ta’minlash maqsadida Wi-Fi texnologiyasi
ishlab chiqilgan. Wi-Fi
texnologiyasi hozirgi kunda uy, ofis va
tashkilotlar tarmoqlari sifatida keng tarqalgan.
Wi-Fi texnologiyasi tarmoqqa ulanish nuqtalari yoki
marshrutizatorlari orqali bino ichida 50–100 m va ochiq joylarda
150 m radiusgacha bo‘lgan masofalarda lokal tarmoqqa ulanish
imkonini beradi. Dastlab ma’lumot uzatish tezligi 54 Mbit/s
bo‘lgan, bugungi kunda o‘rtacha 100 Mbit/s atrofida ma’lumot
uzatishni ta’minlaydi.
Wi-Fi tarmoqlarini qurish lokal
tarmoqlar tashkil etishning
eng arzon va oson varianti bo‘lib, uy va ofis tarmoqlarida kabel
o‘tkazish xarajatlarini kamaytiradi. Shuningdek, kabel joylashtirish
2.3-rasm. Wi-Fi tarmog‘i tuzilishi.
57
imkoni bo‘lmagan joylarda, turli dam olish va istirohat
maskanlarida ham Wi-Fi tarmoqlari
orqali aloqa tashkil etish
mumkin. Noutbuk, PDA bilan bir qatorda ko‘pchilik uyali aloqa
vositalari ham Wi-Fi ga ulanishni ta’minlaydi. Shuningdek, Wi-
Fi tarmoqlarida rouming xizmati mavjud bo‘lib, bitta ulanish
nuqtasidan ikkinchisiga o‘tganda tarmoqda ma’lumot uzatish
ta’minlanadi. Shu sababli Wi-Fi hozirgi kunda dunyoda keng
ommalashib borayotgan tarmoqlardan biri hisoblanadi.
Wi-MAX texnologiyasi. IEEE 802.16
standartiga asoslangan
Wi-MAX texnologiyasi hozirda keng tarqalgan hududiy tarmoq
texnologiyasi hisoblanadi. Wi-MAX yordamida kichik qishloqlar,
uzoq regionlarda informatsion hamda kommunikatsion texnolo-
giyalarni rivojlantirish (ko‘pgina chekka hududlarda telefon
hamda kabel tarmoqlarning umuman mavjud emasligini hisobga
olgan holda) mumkin.
Shuni alohida ta’kidlash kerakki,
Wi-MAX texnologiyasini
nafaqat «so‘nggi milya» muammolarini hal etishda, balki regional
tarmoqlar (ofis hamda rayonlar) ni bir-biri bilan bog‘lashda ham
bemalol qo‘llash mumkin. Keng polosali Internet xizmatlarini
ta’minlashda hozirda simsiz tarmoqlarning eng yaxshi yechimi
hisoblanadi.
Wi-MAX tarmoqlari strukturasi odatiy mobil aloqa tarmoq-
lariga o‘xshab ketadi. Bu yerda ham baza stansiyalari 50 km
(«mesh» rejimida) radiusda xizmat ko‘rsata oladi.
Alohida ustuvorliklarga ega bo‘lgan IEEE 802.16e (
Mobile Wi-
MAX) standarti harakatdagi foydalanuvchilar uchun keng polosali
«mobil» xizmatlarni ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan.
Ushbu
standartda maksimal ma’lumot uzatish tezligi 5 MHz chastota
polosasida bugungi kunda o‘rtacha 100 Mbit/s ni tashkil etadi,
aloqa masofasi – 5–10 km.ga teng.
Mobile Wi-MAX standarti BS
va AQ orasida bog‘lanishda mobillik (harakatchanlik)
jihatdan
ayniqsa takomillashgan hisoblanib, shuningdek: avvalgi barcha
Ko‘p stansiyali OFDM kirishining

73
lanilishi hisoblanadi. Spektral samaradorlikni oshirishdan tash-
qari, OFDM ko‘p nurli tarqalish va simvollararo interferen-
siyaning yaxshi ma’lum bo‘lgan salbiy samaralarini kamayti-
rishga imkon beradi. OFDM signal
har biri yetarlicha past
tezliklarda modulatsiyalanishi mumkin bo‘lgan tor polosali
subkanallar to‘plamini birlashtiradi. Shuningdek, tizimlar, aso-
san, yuqori modulatsiyalash tezligili
tizimlar minimal sim-
vollararo interferensiyaga uchraydi. Texnologiyaning yana
COFDM (kanalli kodlash birlashmasi, C va OFDM qisqartmasi)
usuli yaxshi ma’lum va DVB-T/T2 radioeshittirish raqamli
tizimlarida keng ishlatiladi. OFDMda keng polosali ketma-ket
raqamli oqim har biri alohida tashuvchida uzatiladigan ko‘p
sonli tor polosali parallel oqimlarga (suboqimlarga) o‘zgartiriladi
(2.11-rasm).
OFDMning asosiy ijobiy va
salbiy tomonlarini qisqacha
ajratish mumkin:
Ijobiy tomonlari:
• Ko‘plab nimtashuvchilar sonida spektrni og‘diruvchining
deyarli to‘g‘ri burchakli shakli orqali tushuntiriladigan radio-
cha stotalar spektridan foydalanishning yuqori samaradorligi;
Chastotalar kanallari
Chastota,
f
2.11-rasm. OFDM spektri.
74
• Oddiy apparatli ishlatish: asosiy operatsiyalar raqamli ishlov
berish usullari orqali amalga oshiriladi;
• simvollararo xalaqitlarga (ISI – intersymbol interferense)
va nimtashuvchilar orasidagi interferensiyaga (ICI – intercarrier
interferense) yaxshi qarshi turish. Natijada ko‘p nurli tarqalishga
moyillik;
• Har bir nimtashuvchi uchun turli modulatsiyalash sxema-
larining qo‘llanilishi, bu xalaqitbardoshlik va ma’lumotlarni uza-
tish tezligini adaptiv o‘zgartirishga imkon beradi.
Salbiy tomonlari:
• Chastota va vaqtni yuqori sinxronlashtirishning zarurligi;
• Mobil tizimlarda OFDMning qo‘llanilishini
cheklaydigan
Dopler samarasiga sezgirlik;
• Zamonaviy uzatkichlar va qabullagichlarning noidealligi
fazaviy shovqinni keltirib chiqaradi, bu tizimning unumdorligini
cheklaydi;
• OFDMda ko‘p nurli tarqalish bilan kurashish uchun ishla-
tiladigan himoya intervali signalning spektral samaradorli gini
kamaytiradi.
Barcha
kamchiliklariga qaramasdan, OFDM yirik shaharlar
sharoitlarida ishlaydigan zamonaviy tarmoqlar arxitekturalari
uchun juda yaxshi yechim hisoblanadi. Texnik taraqqiyot va
bozorning dinamikasi (o‘zgarishlari)
ishlab chiqaruvchilarni
doimo mavjud texnologiyalarni takomillashtirishga undaydi.
Nati jada o‘z asosida turli OFDM modifikatsiyalarini ishlatadigan
quril malar paydo bo‘ladi.
OFDM keng polosali ketma-ket raqamli oqim har biri alohida
tashuvchida uzatiladigan ko‘p sonli tor polosali parallel oqimlarga
(suboqimlarga) o‘zgartiriladigan prinsipial yangi modulatsiyalash
turi hisoblanadi (2.12-rasm).
OFDM guruhli radiospektridagi qo‘shni
f
1
,
f
2
, ...,
f
n
tashuvchilar orasidagi Δ
f chastotalar farqi demodulatorda indivi-
dual tashuvchilarning ajratilishi imkoniyati shartlaridan tanlanadi.
To'liq nusxasini yaratish uchun PassMark ImageUSB ilovasi

|
To'liq nusxasini yaratish uchun PassMark ImageUSB ilovasi
|
bet | 4/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastuTo'liq nusxasini yaratish uchun PassMark ImageUSB ilovasi
Yuklanadigan flesh-disk tasvirini qanday qilish kerak
Do'stlar! Eng tez va eng oson yo'li - UltraISO dasturi yordamida yuklanadigan USB flesh-disk tasvirini yaratish. Shu tarzda yaratilgan ISO tasviri hatto butunlay boshqa USB flesh-diskiga joylashtirilishi mumkin. Bu juda qulay emasmi?
Dastur veb-sayti http://www.ezbsystems.com/ultraiso/download.htm. Dasturni yuklab oling va ishga tushiring.
Ushbu dastur foydalanuvchidan uni kompyuterga o'rnatishni ham talab qilmaydi. Unga faqat kerak yuklab oling va ishga tushiring.
Boshlaganingizdan so'ng, siz qilishingiz kerak bo'lgan yagona narsa media tanlang, qaysi nusxa ko'chiriladi. Ikkinchi bosqichda siz rasmdagi kabi tanlashingiz kerak. Uchinchi xatboshida siz yakuniy fayl saqlanadigan katalogni ko'rsatishingiz kerak. Keyin bosish qoladi Yaratmoq va jarayon tugashini kuting. Fayl yozish uchun ikkinchi bosqichda birinchi elementni tanlashingiz kerak.
Tasvirni USB flesh-diskga (flesh-disk) yozing
DIQQAT! Tasvirni faqat bir xil o'lchamdagi yoki undan kattaroq flesh-diskga yozishingiz mumkin! Agar flesh-diskingiz kattaroq bo'lsa, yozib olgandan so'ng flesh-diskingizning o'lchami = rasmning o'lchamiga teng bo'ladi, lekin faqat VAQTINCHA!
Barmoqlarim bilan tushuntiraman: siz 512 MB flesh-disk tasvirini yuklab oldingiz va uni 8 Gb flesh-diskga yozyapsiz. Yoqib yuborganingizdan so'ng, flesh-diskingizning hajmi Windows Explorer-da 512 MB sifatida ko'rsatiladi. Xavotir olmang, haqiqiy o'lcham bir necha marta bosish orqali qaytariladi.
Shunday qilib, siz Internetdan yaratgan yoki yuklab olgan rasm mavjud va siz uni flesh-diskingizga yozishni (tiklashni) xohlaysiz, ehtimol model va o'lchamda boshqacha.
1. Fleshli drayverni kompyuterga joylashtiring, dasturni ishga tushiring va katakchani belgilab, qurilmangizni tanlang, Agar sizda bir nechta USB qurilmalaringiz bo'lsa, adashmang.
|
| |
Nuqtani “ ga o'rnatish orqali UFD dagi yozuvni tanlang. UVD ga yozing

|
Nuqtani “ ga o'rnatish orqali UFD dagi yozuvni tanlang. UVD ga yozing
|
bet | 5/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastu2. Nuqtani “ ga o'rnatish orqali UFD dagi yozuvni tanlang. UVD ga yozing”.
3-4. "tugmasini bosing Ko‘rib chiqish” va Internetdan yuklab olingan yoki siz yaratgan .bin kengaytmali rasm faylini belgilang. Mening misolimda, bu yuklanadigan USB flesh-disk tasviri Windows tiklash 8.1 o'lchami 512 MB, D: bo'limida, papkada joylashgan.
5. Rasmni yozish uchun tugmani bosing " UVD ga yozing”.
Dastur sizning tanlovingiz to'g'riligini ma'lum qiladi va tasdiqlashingizni talab qiladi. Belgilangan tasvir tanlangan flesh-diskga yozilishiga va undagi barcha ma'lumotlar yo'qolishiga rozimisiz.
6. Tasvirni yozib olish jarayonini boshlash uchun tugmani bosing " Ha”.
Oxirgi ogohlantirish! Barcha fayllar rasmdagi ma'lumotlar bilan almashtiriladi, ommaviy axborot vositalarining hajmi va yaxlitligi buzilishi mumkin.
7. "tugmasini bosing Ha” tugmasini bosing va tasvirni yozish jarayoni tugashini kuting.
8. To'g'ri yaratilgan rasmda jarayon ko'rsatish bilan yakunlanadi ma'lumot oynasi“Tasvirlash tugallandi!”, “tugmasini bosing. OK” tugmasini bosing va dasturni yoping.
Siz flesh-diskingizga .bin kengaytmali tasvirni yozdingiz (qayta tikladingiz), endi uni xohlaganingizcha ishlatishingiz mumkin.
USB flesh-disk (flesh-disklar) ovozini tiklash
Agar rasmni tiklaganingizdan yoki yoqib yuborganingizdan so'ng, flesh-diskingiz kichrayib qolgan bo'lsa, quyidagilarni bajaring.
1. Fleshli drayverni kompyuterga joylashtiring, dasturni ishga tushiring va katakchani belgilab, qurilmangizni tanlang.Bir nechta USB qurilmalaringiz bo'lsa, adashtirmang.
2. Nuqtani "ga o'rnatish orqali faqat UFD yuklash yozuvini tiklashni tanlaymiz. Nol UVD”.
3. "tugmasini bosing Nol UVD”.
4. "tugmasini bosing Ha”, MBRni qayta o'rnatmoqchi ekanligimizni tasdiqlaydi.
|
| |
Mavzu: № 2. Obraz disklar hosil qilish

|
Mavzu: № 2. Obraz disklar hosil qilish
|
bet | 3/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastuMavzu: № 2. Obraz disklar hosil qilish
Reja:
Obrazlarni yuklab olish.
Utilitalar bilan ishlash
Tasvirni yaratish unchalik qiyin emas, lekin ko'p hollarda bu iso formati bo'lmaydi, garchi bu mutlaqo to'g'ri emas. Bu iso uchun yaratilganligi sababli sodir bo'ladi diskdan nusxa ko'chirish, formatning o'zi har qanday haydovchiga yozilishi mumkinligiga qaramasdan. Biroq, flesh-diskni iso-ga yozish hali ham mumkin va ushbu maqolada buni amalga oshirishning bir necha yo'li keltirilgan.
Tasvir yaratish uchun UltraISO dan foydalanish
Ushbu ilova juda mashhur Rossiya foydalanuvchilari. U aniq va qulay interfeysga ega, tasvirlarni yaratish va yozib olish imkonini beradi. Buning bir necha usullari mavjud.
Birinchi holda, siz haydovchining o'zi va ustiga bosishingiz kerak bo'ladi torting oynaning dasturdagi fayllar ro'yxati uchun mas'ul bo'lgan qismida.
Keyingi oynada siz o'tkazishga rozi bo'ling ma'lumotlar. Menyu bandida siz diskdan yuklash ma'lumotlarini olish va uni qurilmangizga saqlash uchun mas'ul bo'lgan elementni bosishingiz kerak. Keyin, xuddi shu menyu elementida "ni tanlang. Yuklab olish faylini yuklash". Shundan so'ng siz Fayl - Boshqacha saqlashga o'tishingiz mumkin. Bu erda siz iso formatini tanlashingiz va barcha ma'lumotlarni saqlashingiz mumkin. Bu nusxa yaratishni yakunlaydi. Biroq, bu mumkin qilmoq.ima fayli, qaysi biri yaxshiroq bo'ladi, chunki bu format drayvlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan.
Buni ancha osonlashtiring. Siz shunchaki belgilangan elementni bosishingiz va bayt-bayt nusxa ko'chirish amalga oshiriladigan drayverni tanlashingiz kerak. Bunday holda, tashuvchi bo'ladi toʻliq koʻchirildi, hatto bo'sh ma'lumotlar. Ya'ni, agar flesh-diskda 4 Gb ma'lumotga ega bo'lgan faqat bitta bo'lsa, tasvir hali ham to'rtta oladi.
USB tasvir vositasidan foydalanish
Ushbu ilova yordamida nusxasini yaratish ko'p vaqtni talab qilmaydi. Siz uni yuklab olishingiz va o'rnatishingiz kerak. Ishga tushgandan so'ng, foydalanuvchi ekranning chap tomonidagi barcha drayverlarni ko'radi. Siz to'g'ri tanlashingiz kerak va bosingzaxira. Bu sizga olish imkonini beradi img fayli, bu diskdagi barcha ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Yaratilgan tasvirni yozib olish uchun siz xuddi shu yordamchi dasturdan foydalanishingiz mumkin. Faqat chap tugmani bosing. Biroq, bu ko'proq ma'lumotlarning zaxira nusxasi. Qabul qilingan faylni boshqa diskka yozish mumkin emas, faqat o'sha diskka qaytish.
|
| |
Qisqacha nazariy ma’lumotlar - Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish...

|
Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “
|
bet | 14/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastuQisqacha nazariy ma’lumotlar:
Adobe Photoshop esa rastrli grafik muharriri bo’lib, Windows muhitida ishlovchi
kompyuterlari uchun mo’ljallangan elektron ko’rinishdagi fototasvirlarni tahrirlovchi dasturdir.
“Adobe Photoshop” tasvir tahrirlagichi yordamida fotosuratlarga qo’shimchalar kiritish,
fotosuratdagi dog’larni o’chirish va eski rasmlarni qayta ishlash va tiklash, rasmlarga matn kiritish,
qo’shimcha maxsus samaralar bilan boyitish, bir fotosuratdagi elementlarni ikkinchi fotosuratga
olib o’tish, suratdagi ranglarni o’zgartirish, almashtirish mumkin. “Adobe Photoshop” imkoniyatlari
keng qamrovli bo’lib, u gazeta va jurnallarni turli-tuman rasmlar bilan boyitishda juda katta
qulayliklar yaratadi.
Dastur Пуск->Все программы->Adobe Photoshop CS5 buyruqlar ketma-ketligi asosida
ishga tushiriladi va dastur interfeysi quyidagi ko’rinishda bo’ladi:
Hosil bo’lgan interfeys chap tomonida asboblar paneli elementlari, o’ng tomonida esa
ishlash uchun qulaylik yaratish maqsadida Окно menyusidan kerakli band tanlanib ekranga chiqarib
olinadi.
Topshiriq. Photoshop dasturida bargli matn kiritilsin va ularga effektlar berib tasvir yanada
boyitilsin.
Ishni bajarish tartibi:
1-qadam. Photoshop dasturini ishga tushiramiz va Файл menyusidan Создатъ (Сtrl+N)
bandi tanlanadi. Natijada quyidagi oyna ko’rinishi hosil bo’ladi, bu yerda yangi hujjat o’lchamlari:
ya’ni eni 15 sm, bo’yi 10 sm lar kiritilib, tugmasiga ta’sir etiladi:
2-qadam. Endi, Cлои menyusidan yangi qatlam hosil qilish uchun Новый→Скопироват на
новый слои (yoki klaviaturadan tugmalari) va hosil bo’lgan qatlamning <Добавить
стиль слоя> xususiyatidan <Наложение узора> buyruqlari tanlanadi. So’ngra quyidagi oyna
ko’rinishi hosil bo’ladi. Bu yerdan bironta fonni tanlab tugmasiga ta’sir etiladi, natijada
yangi qatlamning foni o’zgaradi.
3-qadam. Navbatdagi qadamda esa yangi oynaga matn kiritish uchun Инструмент lar
panelidan piktogrammasi tanlanadi va hosil qilingan fondagi sohaga (o’rtadan tekislangan
holda) kerakli matn kiritiladi:
4-qadam. Natija sari yaqinlashish uchun xotiradan har xil ko’rinishdagi barg tasvirlarini
tanlab, ularni kiritilgan matn ustiga joylashtirib chiqiladi:
|
| |
Mavzu: № 1. BIOS - Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “

|
Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “
|
bet | 53/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastuMavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
Mavzu: № 1. BIOS tizimida nosozliklarni bartaraf etish.
Reja:
OTga kirish huquqlari, boshqarish va farqlash.
BIOS Setup dasturini ishga tushirish va sozlash
|
| |
Tabib va - M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent

|
M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent
|
bet | 56/72 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 32,76 Mb. | | #236345 |
Bog'liq 74. Xalq pedagogikasi.Mutalipova M.JTabib va ilon haqidagi rivoyatda esa, tilning zahri ilon zahridan ham dahshatliroq ekanligi haqida gap ketadi:
Tabib bir bemorni davolash uchun ilon izlab topadi. Shunda ilon undan so'raydi: - Sen meni oMdirib, zahrim bilan bir odamning hayotini saqlab qolmoqchi bo‘lyapsan, to‘g‘rimi?
Tabib: - T o ‘g ‘ri, - debdi.
Endi quloq sol, - debdi ilon. - Bekor qilyapsan, bemor mening zahrim bilan tuzalmaydi. Agar biz chaqqanimizda tuzalar edi. Uni do‘sti chaqqan. Odamning zahrini ilonning zahri yo‘q qila olmaydi. Bilasanmi, Olloh bizni shunday sovuq, yerda sudralib yuruvchi qilib yaratdi, qo‘l- oyoq ham, insonlar kabi aql ham bermadi. Ammo biz ilonlar bir- birimizni chaqmaymiz. Siz insonlarga esa aqlga qo‘shib butun borliqni berdi. Shunda ham noshukurchilik qilib, bir-biringizni chaqasizlar, - debdi. Tabib ilonni qo‘yib yuboribdi. Haqiqatdan ham bemorni o ‘z do‘sti haqoratli so‘zlar bilan chaqqan ekan, hech qanaqa dori kor qilmay olamdan o ‘tibdi. Bemoming do‘sti tishi bilan emas, tili bilan, zahar- zaqqum gaplar bilan chaqib, boshiga yetgan.
Rivoyatning m a’nosiga uyg‘un keluvchi xalq maqollari tili bilan aytganda:
Xalq pedagogikasi manbalariga kiradigan diniy ta’limotlarda ham so‘zlashish odobi, nutq madaniyati haqida juda ko‘p misollar, pand va o ‘gitlar mavjud. Masalan, «Islomda muloqot odobi»53 kitobida nutq odobi quyidagi tartibda ifoda etiladi:
Insonlar o ‘rtasidagi so'zlashuv to‘g ‘rilikka va haqiqatga y o ‘g ‘- rilgan, yolg‘on, safsata, xomhayollardan uzoq bo‘lishi kerak.
Islom ta ’limotida tortishuvlarga barham berish uchun aniq dalil, hujjat bilan gapirish talab etiladi hamda tortishuv mavzuida tomonlarning bir-biriga haqiqatni aytishlari lozimligi uqtiriladi.
Imom G ’azzoliy «Ihyo ulumud-din» kitobida «Bahslashayotganlar xatoni aniqlab, haqiqatga intilishlari lozim. Raqibini dushman emas,
' 2A.KapHMOB. Bwp ranHM 6op yv thji/io - T.: AaojiaT, 1992.
|
| |
Diqqat qilish lozim - Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish...

|
Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “
|
bet | 9/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastu
Yuqorida aytib oʻtilganidek, baʼzi kompyuter dasturlari oʻrnatishni talab qilmaydi. Bu bir vaqtlar DOS, Mac OS, Atari TOS va AmigaOS da ishlaydigan koʻplab dasturlar uchun odatiy hol edi. Hisoblash muhiti murakkablashgani va qattiq disklar floppi disketalarning oʻrnini egallaganligi sababli, aniq oʻrnatish zarurati paydo boʻldi. Masalan, Commodore kompaniyasi Amiga uchun oʻrnatuvchini chiqargani ham yuqoridagi kabi zarurat natijasidir.
Oʻrnatishni talab qilmaydigan zamonaviy ilovalar sinfi koʻchma ilovalar deb nomlanadi, chunki ular turli xil kompyuterlarda aylanib, ishga tushishi mumkin. Xuddi shunday, koʻchma operatsion tizimlar mavjud boʻlib, ular oʻrnatishni talab qilmaydi va toʻgʻridan-toʻgʻri yuklanadigan CD, DVD, USB flesh-diskdan ishga tushirilishi yoki ingichka mijozlar bilan boʻlgani kabi tarmoq orqali yuklanishi mumkin. Misollar AmigaOS 4.0, turli xil Linux distributivlari, MorphOS yoki Mac OS 1.0 dan 9.0 gacha versiyalari. (koʻchma CD va jonkoʻchma USB ga qarang.) shunday koʻchma tarzda ishga tusha oladi. Shuningdek, veb -brauzer ichida ishlaydigan veb-ilovalar oʻrnatishni talab qilmaydi.
Turlari
Windows tizimlarida bu oʻrnatishning eng keng tarqalgan shakli. Oʻrnatish jarayoni odatda oxirgi foydalanuvchi litsenziya shartnomasini (EULA) qabul qilish yoki rad etish, oʻrnatish joyi kabi afzalliklarni koʻrsatish, parollarni taqdim etish yoki mahsulotni faollashtirishda yordam berish kabi tanlov qilish uchun unga tashrif buyurgan foydalanuvchini talab qiladi. Grafik muhitlarda ketma-ketlik (wizard)ga asoslangan interfeysni taklif qiluvchi oʻrnatuvchilar keng tarqalgan. Ishtirok etgan oʻrnatuvchilar foydalanuvchilardan xatolarni kamaytirishga yordam berishlarini soʻrashlari mumkin. Misol uchun, agar kompyuter dasturi oʻrnatilayotgan disk toʻla boʻlsa, oʻrnatuvchi foydalanuvchidan boshqa maqsadli yoʻlni belgilashni yoki diskdagi yetarli joyni boʻshatishni soʻrashi mumkin. Keng tarqalgan notoʻgʻri tushuncha arxivdan chiqarish boʻlib, u oʻrnatish harakati hisoblanmaydi, chunki u EULAni qabul qilish yoki rad etish kabi foydalanuvchi tanlovlarini oʻz ichiga olmaydi.
|
| |
Jarohatlanganjoyidanqonketgandabirinchitibbiyyordam

285
Jabrlanuvchining
oyoq-qo‘llarivenasizararlanganidagid
ularniyuqorigaqaratib,bosuvchisterilboylamqo‘yishshart.
Qonketishnito‘xtatishdabuusulqo‘lkelmasa,uholdajarohatlangansohaningpastidanjg
utbilanbog‘labqo‘l-oyoqnibukishlozim.
Arterialqonketishiniham venozqonketishinito‘xtatgankabito‘xtatishmumkin.
Yirikarteriyadanqon ketganida (bosuvchiboylamqo‘yilishi yetarlibo‘lmaganda)
qonketayotgansohaningtepasidanjgutbog‘lashlozim.
Gidjgutboylanganvaqtniqaydqilib,ma’lumotniboylovmaterialining
tagiga
qo‘yishishart.
Boylanganjgut
1,5-2
soatdanortiqturmasligikerak,
chunkibuto‘qimalarningo‘limigaolibkelishimumkin.
Jgutboylanganjoydaog‘riqyuzagakelsa,uholdajgutni
10-15
daqiqagaochishmumkin.
Buninguchunjarohatlangansohadagiarteriyanibarmoqbilanbosib,
jgutasta-
sekinlikbilanqo‘yibyuboriladiva
10-15
daqiqao‘tgachjgutqaytadanbog‘lanadi.
Birsoato‘tgachjabrlanuvchiog‘riqniko‘taraolgantaqdirdajgutni
10-15
daqiqayanaolish
mumkin.
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev - bet 152

Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev
2-y-Eks.-xizmatini-tash.-qilish.-Oquv-qollanma.-R.S.Amriddinova-N.E.Ibadullayev-va-bosh.-S-2015
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev
|
Ekskursiya xizmatinibaholash – bu

3. Ekskursiya xizmatinibaholash – bu... a)
gidningko‘rsatmalariyordamidaekskursantlarningyakuniyxulosagakelishidir.
b)
ekskursiyaxizmati
mavzusiyoritadigantarixiydavrganisbatanekskursantninganiqbirqarashlari.
d)
diqqatgasazovorjoylar,
tarixiyvamadaniyyodgorliklarniko‘rsatish,
tomoshaqilishniuslubiyjihatdantashkillashtirish.
e)
vaqtinchalikbo‘ladiganmamlakatdasayohatchilarnisayyohlikresurslaribilantanishtiri
sh.
4. Ekskursiya xizmatigamunosabat- bu... a)
ekskursiya
xizmatimavzusiyoritadigantarixiydavrganisbatanekskursantninganiqbirqarashlari;
biror-birharakatlarnihisetish,
yozuvchiyokirassomo‘zasarlariniyaratishdaaniqholatinitushunishdir.
b)
gidningko‘rsatmalariyordamidaekskursantlarningyakuniyxulosagakelishidir.
d)vaqtinchalikbo‘ladiganmamlakatdasayohatchilarnisayyohlikresurslaribilant
anishtirish.
e)
diqqatgasazovorjoylar,
tarixiyvamadaniyyodgorliklarniko‘rsatish,
tomoshaqilishniuslubiyjihatdantashkillashtirish.
5. Pedagogika – bu... a)
o‘sibkelayotganavlodnitarbiyalash,
ta’limvao‘qitishqonuniyatlarihaqidagifandir.
b)gidekskursiyaxizmati
yakunidaekskursantlarbiliminimustahkamlashmaqsadida uy ishini mustaqil bajarish
imkoniyatiniberadi.
Ekskursiyaxizmatiningmadaniyhordiqnitashkiletishfunksiyasibu-

3. Ekskursiyaxizmatiningmadaniyhordiqnitashkiletishfunksiyasibu-
a)madaniyhordiqshaklisifatidaekskursiyaxizmatima’naviyehtiyojlarniqondira
divashakllanishinita’minlaydi.
b)
mavzudankelibchiqqanholdama’lumsohabilimlaribo‘yichama’lumotlarberadi.
d) ekskursantlargasiyosiy, falsafiy, ilmiy, badiiyqarashlar, g‘oyalar,
nazariyalarningshakllanishigayordamberadi.
40
e)
ekskursantlaraniqbirmavzudagiekskursiyagaqatnashib,keyinchalikshusohagaqiziqib
qo‘shimchama’lumotlaro‘qishimumkin.
4.Ekskursiyaxizmatiningmadaniy
–
texnikdunyoqarashnikengaytirishfunksiyasibu-
a)ekskursantlarturlisohalardanbilimberadi,
yozmamanbalardan,
maktabdasturlaridan, ma’ruzalardanolganbilimlarigaaniqlikkiritadi.
b)
ekskursantlaraniqbirmavzudagiekskursiyaxizmatigaqatnashib,keyinchalikshusohag
aqiziqibqo‘shimchama’lumotlaro‘qishimumkin.
d)
mavzudankelibchiqqanholdama’lumsohabilimlaribo‘yichama’lumotlarberadi.
e)
madaniyhordiqshaklisifatidaekskursiyaxizmatima’naviyehtiyojlarniqondiradivasha
kllanishinita’minlaydi.
5. Ekskursiyaxizmatiningqiziqishlarnishakllantirishfunksiyasibu-
a)
ekskursantlaraniqbirmavzudagiekskursiyaxizmatigaqatnashib,keyinchalikshusohag
aqiziqibqo‘shimchama’lumotlaro‘qishimumkin.
b) ekskursantlargasiyosiy, falsafiy, ilmiy, badiiyqarashlar, g‘oyalar,
nazariyalarningshakllanishigayordamberadi.
d)
madaniyhordiqshaklisifatidaekskursiyaxizmatima’naviyehtiyojlarniqondiradivasha
kllanishinita’minlaydi.
e)
mavzudankelibchiqqanholdama’lumsohabilimlaribo‘yichama’lumotlarberadi.
41
3 - mavzu. EKSKURSIYA RAHBARI - GIDGA QO‘YILADIGAN
|
-rasm. Jarohatlangan joydan qon ketganda birinchi

286
O‘rtaog‘irvakuchliqonketishlardajabrlanuvchinizudlikbilantibbiymuassasagaolib
borishshart.
Burundanqonketganidajabrlanuvchinio‘tqizib, burungamuzdekmalhamqo‘yib,
4-5
daqiqaburunnibosibturishkerak.
Agarqonketishito‘xtamasa,
ohistalikbilanqonketayotganjoyga
3%
perekisvodorodganamlangantamponyokipaxtaqo‘yib,
2,0-2,5
soato‘tgacholishmumkin.
Qonketishinito‘xtataolmagantaqdirdabemornitibbiymuassasaga («o‘tirgan»holatda)
yetkazishyokitibbiyotxodimnichaqirishshart.
Aralashqonketishlardabirinchishifokorgachatibbiyyordamdayuqoridaqaydqili
nganbarchatadbirlarnio‘z
ichiga
oladi
(jabrlanuvchini
tinchlantirish,sovuqnarsaqo‘yish, bosuvchiboylamqo‘yish).
Teri kuyganidabirinchitibbiyyordam
Teri kuyishiningquyidagiturlariqaydetilgan:
termikkuyishlar-
yong‘inta’sirida,
issiqpredmetlarta’sirida,
quyoshnurlarita’sirida, kvarsvah.k. ta’siridaro‘yberadi;
kimyoviy kuyishlar-kislota va ishqorlar ta’sirida ro‘y beradi;
elektrik kuyishlar- elektr toki ta’siri natijasida kuyish ro‘y beradi.
Og‘irlik darajasiga qarabteri kuyishlari quyidagi darajalargabo‘linadi:
I -darajali kuyish- terini qizarishi va
shishi bilan xarakterlanadi;
II - darajali kuyish- terida pufaklar hosil bo‘ladi;
III - darajali kuyish- terining qatlamlari kuyishi natijasida qo‘tir
paydo
bo‘ladi;
IV - darajali kuyish- terining to‘qimalari kuyib ko‘mirga
aylanadi,
mushaklarning, paylarningva suyaklarning zararlanishi bilan kechadi.
287
Termikvaelektrikkuyishlardanjabrlanganlargayordamberayotganidagidquyid
agilargaamalqilishishart:
jabrlanuvchiniyuqoriharoratta’siridanolibchiqish;
kiyimlariningkuyayotgansohasinio‘chirish (harqandaymatoni, odeyaloni,
suvnikuyayotgansohagatashlash);
jabrlanuvchigaog‘riqqoldiruvchidori berish;
kuygansohagasterilboylamqo‘yish,
kuyishmaydonikattabo‘lgandashusohanitozadokayokidazmollanganchoyshabbilany
opish;
ko‘z kuyganida bor kislotasi eritmasining (bir stakan suvga ½ choy
qoshiq kislota solib tayyorlangan eritma) muzdek malhamlaridan qo‘yish;
jabrlanuvchini zudlik bilan tibbiy muassasaga yetkazish.
Axborot funksiyasi - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova,...

31
Ekskursiya xizmatida axborotning ko‘pgina qismi ob’ektlarni ko‘rsatish bilan
tasdiqlanadi. Axborot sifatida gid oxirgi xalqaro voqealarni emas, mavzuni hikoya
qilishi kerak. Ekskursiya xizmatini o‘tkazishda avvaldan tasdiqlangan matn asos
bo‘ladi. Ekskursiya xizmati mazmunini ertalabki radio
yoki gazetadagi xabarlar
bilan to‘ldirmaslik (agardaxabarlar favqulodda hodisalar to‘g‘risida bo‘lmasa)lozim
bo‘ladi.
Madaniy hordiqni tashkil etish funksiyasi.Dam olish bu- insonning asosiy
ishidan keyingi qoladigan bo‘sh vaqtidir. Bo‘sh vaqtni inson sutka davomida, hafta,
yilning ma’lum bir davrida, o‘z xohishiga ko‘ra
faol ijodiy yoki jamoaviy
faoliyatga, o‘zi yoqtirgan ishga, do‘stlari bilan muloqotga sarflaydi.
Ekskursiya xizmatini «o‘quv va o‘z ustida ishlash» mashg‘uloti turiga
kiritishi mumkin. Madaniy hordiq shakli sifatida ekskursiya xizmati ma’naviy
ehtiyojlarni qondiradi va shakllanishini ta’minlaydi. O‘tgan asrning 20 yillarida
ekskursionist olimlar ekskursiya xizmatini dam olish sifatida emas,
balki
ekskursantlardan ko‘pgina kuch-quvvat talab etuvchi aqliy mehnatga qiyoslashgan.
Ekskursiya xizmatidagi bilimlarning tizimliligi, sayr qilish, qiziqishga qarab tanlash
imkoniyatining mavjudligi ushbu xizmatni insonlarning ommabop mashg‘ulotiga
aylantirdi. Ekskursiya xizmatini ishdan ajralmagan o‘qish shakliga ham qiyoslash
mumkin.
Madaniy – texnik dunyoqarashni kengaytirish funksiyasi. Har bir
ekskursiya xizmati inson dunyoqarashini kengaytiradi.
Uning qatnashchilari tarix,
san’at, me’morchilik, adabiyot, iqtisodiyot va boshqa sohalardan bilim oladilar.
Ekskursiya xizmati ekskursantlarning yozma manbalardan, maktab dasturlaridan,
ma’ruzalardan olgan bilimlariga aniqlik kiritish imkonini beradi.
Ekskursiya xizmati bu-bir necha madaniy-tarbiyaviy
ishlar shaklining
sintezidir. Unga mavzuli tahlangan va uslubiy tasdiqlangan qismlar sifatida
quyidagilarni kiritish mumkin:
badiiy filmlardan parchalar, ilmiy – ommabop yoki xronologik – hujjatli
filmlar;
32
voqea qatnashchilari yoki guvohlarining hikoyalari;
ishlab chiqarish mavzusidagi ekskursiya xizmatlarida
sanoat va qishloq
xo‘jaligi korxonalari rahbarlari, injener – texnik xodimlari, ilg‘or ishchilari bilan
uchrashuv;
bastakorlar, artistlar, musiqachilar ijodi va hayotiga bag‘ishlangan
musiqali asarlarni tinglash;
tarixiy mavzudagi ekskursiyalarda davlat va jamoat vakillari chiqishlarini
ko‘rish va shu k.
Tayanchso‘zvaiboralar - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova,...

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. TuxliyevBog'liq 2-y-Eks.-xizmatini-tash.-qilish.-Oquv-qollanma.-R.S.Amriddinova-N.E.Ibadullayev-va-bosh.-S-2015Tayanchso‘zvaiboralar:«ekskursiya»
tushunchasi,
ekskursiyaxizmativauningvazifalari,ekskursant,
ekskursiyaxizmatimuloqotshaklisifatida,
bevositavabilvositamuloqot,
ekskursiyaxizmatipedagogikjarayonsifatida,
pedagogika,
psixologiya,
gidningpedagogikmahorati.
Mustaqilishlashuchunsavollar:
1. Fanningmaqsadvavazifalarinitushuntiring.
2. «Ekskursiya» tushunchasiningma’nosiniizohlang.
25
3. Ekskursiyaxizmatiningmuloqotshaklisifatidagixususiyatinitushuntiring.
4. Nimauchunekskursiyaxizmatipedagogikjarayonsifatidako‘riladi?
Amaliymashg‘ulotlargatayyorgarlikko‘rishuchuntopshiriqlar:
Topshiriqlarnikichikguruhlargabo‘linganholdabajaring.
O‘zingizyashabkelayotganshaharda
(tumanda)
qandaydiqqatgasazovorjoylarborligini
aniqlang.
Qandaymavzulardaushbujoyga
(ob’ektga) ekskursiyaxizmatinitashkilqilishmumkin?
Test savollari:
1. «Ekskursiya» so‘zining ma’nosi qaysi javobda to‘g’ri keltirilgan?
a)yunoncha
«excursio»
so‘zidanolinganbo‘lib,
«sayohatgachiqish,
sayrqilish» deganma’nonianglatadi.
b) inglizcha «excursio» so‘zidanolinganbo‘lib, «faoliyat olib borish»
deganma’nonianglatadi.
d)
lotincha
«excursio»
so‘zidanolinganbo‘lib,
«tomoshaqilish»
deganma’nonianglatadi.
e)lotincha «excursio» so‘zidanolinganbo‘lib, «tushunchaga ega bo’lish»
deganma’nonianglatadi.
2.Ekskursiya xizmatigato‘liq berilgan ta’rifqaysijavobdakeltirilgan?
a)
tarixiyvamadaniyyodgorliklar,
tabiatmanzaralari,
ishlabchiqarishkorxonalarivaboshqadiqqatgasazovorjoylarniko‘rsatish,
hikoyaqilishjarayoniniuslubiyjihatdantashkilqilishdir.
b)
vaqtinchalikbo‘ladiganmamlakatdasayohatchilarnisayyohlikresurslaribilantanishtiri
sh.
d)o‘zdavlatichegarasidoirasidadoimiyyashovchifuqarolarnivaqtinchaliktashri
fbuyuruvchijoydaturistikmaqsadlardasayohatqilishgaaytiladi.
26
e)
doimiyyashaydiganmamlakatchegarasidantashqarigaturistikmaqsadlardasafarqilish.
|
| |
Tayanch so‘z va iboralar - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R....

39
Test savollari:
1. Ekskursiyaxizmatiningilmiy-targ‘ibotfunksiyasibu-
a)ekskursantlargasiyosiy,
falsafiy,
ilmiy,
badiiyqarashlar,
g‘oyalar,
nazariyalarningshakllanishigayordamberadi.
b)mavzudankelibchiqqanholdama’lumsohabilimlaribo‘yichama’lumotlarbera
di.
d)madaniyhordiqshaklisifatidaekskursiyaxizmatima’naviyehtiyojlarniqondira
divashakllanishinita’minlaydi.
e)ekskursantlaraniqbirmavzudagiekskursiyaxizmatigaqatnashib,keyinchaliks
husohagaqiziqibqo‘shimchama’lumotlaro‘qishimumkin.
2. Ekskursiyaxizmatiningaxborotfunksiyasibu-
a)mavzudankelibchiqqanholdama’lumsohabilimlaribo‘yichama’lumotlarbera
di.
b)madaniyhordiqshaklisifatidaekskursiyaxizmatima’naviyehtiyojlarniqondira
divashakllanishinita’minlaydi.
d)ekskursantlaraniqbirmavzudagiekskursiyagaqatnashib,keyinchalikshusohag
aqiziqibqo‘shimchama’lumotlaro‘qishimumkin.
e)ekskursantlargasiyosiy,
falsafiy,
ilmiy,
badiiyqarashlar,
g‘oyalar,
nazariyalarningshakllanishigayordamberadi.
Ekskursiya xizmatini tashkil qilishda gid temperamentining roli

48
Ekskursiya xizmati mavzusidan kelib chiqib,
gid ekskursantlarning
umumta’limiy tayyorgarligi va ularning estetik rivojini hisobga olishi zarur.
Ma’lumotlarga haddan ziyod izoh berish, uni soddalashtirish ekskursantlarda turli
hissiyotlar uyg‘onishiga halaqit beradi, fikrlash qobiliyatini yengillashtirmoqchi
bo‘lib, gid ular bilan aloqani yo‘qotishi va shu tariqa mavzuni buzishi mumkin.
Soddalashtirilgan ma’lumot,
haddan ziyod misollar, yangilikning yo‘qligi,
ekskursantlarga hech qanday hissiyot o‘yg‘otmaydi.
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev - bet 151

Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev
2-y-Eks.-xizmatini-tash.-qilish.-Oquv-qollanma.-R.S.Amriddinova-N.E.Ibadullayev-va-bosh.-S-2015
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev
|
Kiberxavfsizlik siyosati va uni amalga oshirish

Maxfiylik
: Ma’lumotlar aktivlariga kirish faqat vakolatli shaxslar uchun
cheklangan bo‘lishi kerak.
Butunlik
: AT tizimlarini saqlash, ularning ishonchli va maqsadga
muvofiqligini taminlash.
Mavjudlik
: kerak
bo‘lganda
vakolatli foydalanuvchilarning
tegishli
ma’lumotlar yoki siyosatlarga kirishini taminlash
Infosec
siyosatlari xodimlar va
boshqa manfaatdor tomonlar (masalan, yetkazib beruvchilar) uchun kerak
bo‘lganda amal qilishi kerak bo‘lgan qoidalar ro‘yxatini belgilaydi.
Xavfsizlik siyosati odatda standart operatsion protseduralar kabi boshqa
turdagi hujjatlar bilan birgalikda qo‘llaniladi. Ushbu hujjatlar kompaniyaga
xavfsizlik
maqsadlariga
erishishda
yordam
berish
uchun
birgalikda
ishlaydi. Siyosat umumiy strategiya va xavfsizlik pozitsiyasini belgilaydi, boshqa
hujjatlar ushbu amaliyot atrofida tuzilmani yaratishga yordam beradi. Xavfsizlik
siyosati haqida "
nima
" va "
nima uchun - Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J.,...

Standartlar va Texnologiyalar Instituti (NIST) maxsus nashrda (SP) 800-12 ning
uchta turini ajratib ko‘rsatadi.
Dastur siyosati
-dastur siyosati strategik, yuqori darajadagi rejalar bo‘lib,
ular tashkilotning axborot xavfsizligi dasturini boshqaradi. Ular dasturning
maqsadi va ko‘lamini ta’riflaydi, shuningdek, rol va mas’uliyat va muvofiqlik
mexanizmlarini belgilaydi. Magistr yoki tashkiliy siyosat sifatida ham tanilgan
ushbu hujjatlar yuqori darajadagi rahbariyatning yuqori darajadagi kiritishlari bilan
ishlab chiqilgan va odatda texnologiya agnostik hisoblanadi. Ular eng kam
yangilanadigan siyosat turidir, chunki ular texnik va tashkiliy o‘zgarishlar orqali
ham dolzarb bo‘lib qolishi uchun yetarlicha yuqori darajada yozilishi kerak.
Nazorat savollari - Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov...

Deshifrlash
(breaking) – kalitni bilmasdan turib shifrmatn bo‘yicha ochiq
matnni tiklash jarayoni.
Rasshifrovkalash bilan deshifrlash orasidagi tafovutga e’tibor qarataylik:
agar rasshifrovkalash kriptografik algoritmdan foydalanilganda standart shtatli
muolaja hisoblansa, deshifrlash, ko‘proq kriptotahlilga taalluqli, kriptotizimni
buzishdir. “
Shifrlash
” umumiy atamasi shifrlash va rasshifrovkalash jarayonini
bildiradi.
Kriptotizimlarni buzish usullari kriptotahlil (cryptanalysis)ni o‘rganish
predmeti hisoblanadi.
simmetrik kalitli kriptotizimlarni

0
⨁
1 = 1
1
⨁
0 = 1
1
⨁
1 = 0
Jadvaldan,
⨁
⨁
=
tenglik o‘rinligini ko‘rish mumkin. Bu esa bir martali
parol bilan rasshifrovkalashda shifrmatnga kalitni XOR amalida bajarilishining
o‘zi yetarligini ko‘rsatadi:
=
⨁
.
Faraz qilaylik, A tomon 3.2-jadvaldagi ochiq matn uzunligiga teng bo‘lgan
quyidagi kalitga ega bo‘lsin:
111 101 110 101 111 100 000 101
A tomon ushbu kalit asosida shifrmatnni quyidagicha hisoblaydi:
№45 
Qaysi bosqichda bolalarning nogironligi tufayli bajara olmay-

|
№45
Qaysi bosqichda bolalarning nogironligi tufayli bajara olmay-Bog'liq Inklyuziv ta`lim№45
Qaysi bosqichda bolalarning nogironligi tufayli bajara olmay-
digan faoliyatlarini bajarish qobiliyatlari va ularning imkoniyatlari
darajasini kengaytirish ishlari amalgam oshiriladi?
reabilitasiya bosqichi
izlab toppish bosqichi
jalb qilish bosqichi
intergasiya bosqichi
№46
Inklyuziv ta’lim borasida tajriba sinov ishlari qachon boshlandi?
2002-yil
2004-yil
2000-yil
2006-yil
№47
Inklyuziv ta’lim tizimini joriy qilish loyihasi qaysi viloyatda faol
olib borilmoqda?
Xorazmda
Farg‘onada
Namanganda
Andijonda
№48
Respublikamizni qaysi tumanda jismonan falaj bolalar uchun
4 ta integratsiya sinflari tashkil etildi?
Andijonda
Xivada
Jizzaxda
Buxoroda
241
№49
Temperament – so‘zi kim tomonidan kiritilgan?
Gippokrat
I.P.Pavlov
Aristotel’
Demokrit
№50
Qaysi kasallik oqibatida bolaning xarakat-tayanch a’zolari
falajlanadi
bolalar serebral falaji, poliomiyelit
xondrodistrofiya, raxit
oyoq, qo‘l suyaklarining o‘smay qolishi
miopatiya, miokard
№51
Qaysi bosqichda nogiron bolalar to‘laligicha ijtimoiy jamiyatga
kiritiladi?
izlab toppish bosqichi
reabiliatasiya bosqichi
integratsiya bosqichi
jalb qilish bosqichi
|
| |
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 29

-
Tarmoqning yuqori unumdorligi
: xavfsizlik siyosati to‘g‘ri amalga
oshirilganida va tarmoq doimiy monitoring qilinganida ortiqcha yuklamalar
mavjud bo‘lmaydi. Tarmoqda ma’lumotni uzatish tezligi ortadi va bu umumiy
samaradorlikni ortishiga olib keladi.
-
Muammolarga darhol javob berish va harakatsiz vaqtning kamligi
:
xavfsizlik siyosatini amalga oshirilishi tarmoq muammolari kuzatilganida darhol
javob berish imkoniyatini taqdim etadi.
-
Boshqaruvdagi hayajon darajasining kamayishi:
xavfsizlik siyosati amalga
oshirilganida boshqaruvchi kam hayajonga ega bo‘ladi. Xavfsizlik siyosatidagi bir
vazifa tashkilotning biror xodimiga biriktirilishi shart. Agar ushbu holat amalga
oshirilsa, tarmoqda biror nojo‘ya holat kuzatilsa ham, boshqaruvda hech qanday
xavotir bo‘lmaydi.
-
Xarajatlarning kamayishi
: agar xodimlar siyosatga to‘g‘ri amal qilsalar,
tashkilotga ta’sir qiluvchi turli xalaqitlar uchun ortiqcha harajat kamayadi.
Xavfsizlik siyosatining iyerarxiyasi
:
Tashkilotlarda xavfsizlik siyosatini ishlab chiqishda turli hujjatlardan
foydalaniladi.
Ushbu
hujjatlarni
ishlab
chiqish
xavfsizlik
siyosatining
iyerarxiyasining sathi va uning soniga bog‘liq.
-
Qonunlar
. Qonunlar iyerarxiyaning eng yuqori sathida joylashgan bo‘lib,
ular tashkilotdagi har bir xodim amalga oshirishi kerak bo‘lgan vazifalarni o‘z
ichiga oladi. Ushbu qonunlarga amal qilmagan har bir xodim uchun javobgarlik
choralari ko‘rilishi shart bo‘ladi.
-
Normativ hujjatlar
. Normativ hujjatlar iyerarxiyadagi ikkinchi tashkil
etuvchi bo‘lib, ular xodimlarning qonunlarga rioya qilishini kafolatlaydi. Normativ
hujjatlar xavfsizlik siyosati qonuniga mos bo‘lgan yo‘l yo‘riq ko‘rsatuvchi hujjatlar
to‘plami bo‘lib, ular hukumat yoki ijtimoiy normativ hujjatlardan tashkil topadi.
-
Ruhiy funksiyalar - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

|
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogikaBog'liq Inklyuziv ta`limRuhiy funksiyalar
– miyaning aks ettirish faoliyatining turli
shakllari: sezish, qabul qilish, xotira, fikrlash va hokazaolar.
Ruhiy rivojlanish
– inson hayotining turli bosqimkoniyati
cheklanganlarida uning bilish faoliyati va shaxsi xarakterining
shakllanishi va takomillashuvi.
Rivojlanishdagi nuqson
– me’yoriy rivojlanishning buzilishini
keltirib chiqaradigan jismoniy va ruhiy kamchilik.
Reabilitatsiya
– organizmning buzilgan funksiyalari hamda
kasallar va Imkoniyati cheklangan bolalarning ijtimoiy funksiyalari
va mehnatga layoqatligini tiklash yoki o‘rnini qoplashga qaratilgan
tibbiy, pedagogik va ijtimoiy tadbirlar majmuasi.
Rag‘bat
– amaliy harakatga undov, turtki.
Sog‘liq imkoniyatlari cheklangan bola
– jismoniy va (yoki)
ruhiy rivojlanishda nuqsonlarga ega, ijtimoiy yordam va himoyaga
muhtoj bola.
Sensor tarbiya
– sezgi, ko‘rish, eshitish, his qilish va boshqa
organlarning rivojlanishiga qaratilgan pedagogik usullar jamlanmasi.
Sindrom
– bir patogenezda birlashgan alomatlar jamlanmasi.
Skolioz
–
umurtqaning yonboshdan qiyshayishi.
Sezgi organlari
– sub’ektni o‘rab turgan muhitdagi (ekstero-
retsepsiya) va uning organizmidagi (interoretsepsiya) o‘zgarishlar
to‘g‘risida xabar beruvchi signallarni qabul qilishga moslashgan asab
organlari.
Taktil retseptor
– teri yuzasiga, ba’zi shilliq pardalarga
teginish va bosim o‘tkazish retseptori.
Tiflopedagog
– ko‘r va yomon ko‘ruvchi bolalar va o‘smir-
larning bilish faoliyati va buzilgan (kam rivojlangan) funksiyalaridan
kelib chiqqan holda ularning ta’lim, tarbiya, politexnik va mehnat
tayyorgarligini amalga oshiruvchi maxsus oliy ma’lumotli pedagog.
|
| |
GLOSSARIY - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

|
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogikaBog'liq Inklyuziv ta`limGLOSSARIY
Adaptatsiya
–
organizmning o‘zgaruvchan sharoitlarga mosla-
shuvi, sezgi organlariga ta’sir manbalariga adaptatsiya natijasida
analizatorlar sezgirligining o‘zgarishi.
Anomal bolalar
– jismoniy va aqliy rivojlanishdan orqada
qolgan va maxsus ta’limga muhtoj bolalar.
Asteniya
– toliqish, kayfiyatning tez-tez o‘zgarib turishi,
uyqudagi vegetativ.
Affektiv buzilishlar
– ruhiyatdagi buzilishlar.
Analizatorlarning o‘zaro aloqalari
– sensor sohasi birligi
namoyon bo‘lishining bir turi.
Brayl sistemasi
– ko‘zi ojiz bolalar o‘qishi va yozishi uchun
mo‘ljallangan relef-nuqtali shriftdagi alifbo.
Bilishga qiziqish
– faoliyat jarayonida voqelik predmetlari va
hodisalariga faol munosabatdan kelib chiqadigan bilimga intilish.
Bola (bolalar)
– o‘n sakkiz yoshgacha bo‘lgan shaxs (shaxslar).
Gipodinamiya
– harakatlanish faolligining susayishi.
Diqqat
– bir vaqtning o‘zida ob’ektlardan diqqatni ko‘chirishda
ongda aks etuvchi boshqa ob’ektlarning ajralib chiqishini ta’min-
lovchi ruhiy faoliyatning tashkiliy shakli.
Daktil alifbosi
– eshitishida nuqsoni bo‘lgan bolalar uchun
o‘qishda va yozishida qo‘llaniladigan yordamchi nutq turi.
Defektologiya
sohasi tiflopedagogika, surdopedagogika, oligo-
frenopedagogika va logopediyaga bo‘linadi.
Jismoniy va (yoki) ruhiy rivojlanishida nuqsonlar mavjud
bola
– imkoniyati cheklangan bolalikka chiqarishga yetmaydigan
jismoniy, aqliy, sezish (his-tuyg‘u) va (yoki) ruhiy nuqsonlari mavjud
bola.
Zaif ko‘ruvchilar uchun kitoblar
– ko‘rish imkoniyatini
beruvchi misol va ramzlar yirik harflar bilan yozilgan kitoblar.
|
| |
Kompensator jarayonlar - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

|
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogikaBog'liq Inklyuziv ta`limKompensator jarayonlar
– organizm, o‘zining buzilgan
funksiyalarini ishdan chiqqan tizimlarini, alohida organlar va
ularning tarkibiy qismlari yordamida sog‘lom organlar bilan qoplash.
Korreksiya
– bolalarda ruhiy va jismoniy rivojlanish
kamchiliklarini pedagogik usullar va tadbirlarning maxsus tizimi
yordamida to‘liq yoki qisman tuzatish.
Korreksion mashg‘ulotlar
– ruhiy-jismoniy rivojlanishdagi
kamchiliklarni tuzatish va bartaraf etishga oid mashg‘ulotlar.
Ko‘nikmalar
– o‘zlashtirilgan bilimlar va hayotiy tajriba
asosida hatti-xarakatlarning tez, aniq, ongli bajarilishiga tayyorgarlik.
Qo‘zg‘aluvchanlik
– organizmning ayrim (ruhiy, muskul, bez)
to‘qimalarning ta’sir qiluvchilar harakatlariga o‘ziga xos reaksiya
bilan javob qaytarish xossasi.
Qo‘zg‘alish chegarasi
– his-hayajonni paydo qiluvchi qo‘zg‘a-
tuvchining minimal kuchi.
Qo‘zg‘atish
– atrof va imkoniyati cheklanganki muhit omil-
larining (qo‘zg‘atuvchilar) organlar va to‘qimalarga ularning dast-
labki holati o‘zgarishiga olib keluvchi ta’siri.
Labdan o‘qish
– gapirayotgan shaxsning nutqini ko‘z orqali
qabul qilish. Bolalarni eshitish qobiliyati funksiyasini ko‘rish qobi-
liyati bilan qoplashni amalga oshirishga o‘rgatuvchi o‘quv-kor-
reksion fan.
Maxsus metodika
– rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan bolalar-
ning rivojlanish xususiyatlarini nazarda tutuvchi ta’lim metodikasi.
Maxsus pedagogika
– nuqsonli bolalarni tarbiyalash va ta’lim
berish to‘g‘risidagi fan.
Maxsus ta’lim
– ta’lim jarayonida nuqsonli bolalarning ruhiy
va jismoniy rivojlanishidagi kamchiliklarni tuzatish va to‘ldirish.
Max-sus maktab o‘quvchilarida ommaviy maktablarda ta’lim oluv-
chilardagi kabi bilim, malaka va ko‘nikmalarni hamda maxsus
bilimlar, malakalar va ko‘nikmalarni shakllantirish.
|
| |