nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tairova m. M., Abdulloev a. J. Logistika - bet 81

101
Rasm 8.1. Tender bosqichlari
Tanlov savdolarini tashkil etish murakkab va ko'p qirrali ishdir.
Biz sanoatning rivojlangan mamlakatlarida keng qo'llaniladigan ushbu
imkoniyat
bilan tanishish, yetkazib beruvchilar va iste'molchilar
o'rtasida yuqori darajadagi samarali aloqalarni o'rnatish uchun zarur
bo'lgan qisqacha ta'rif bilan chegaralanamiz.
Tender hujjatlarini ishlab chiqish juda ko'p vaqt talab qiladigan
jarayon bo'lib, qoida tariqasida juda katta
hajmga ega va bir qator
muhim funktsiyalarni bajaradi. Ularning asosiylari (rasm 8.2.).
Tender taklifini baholash tender hujjatlarida belgilangan
mezonlarga qat'iy muvofiq ravishda amalga oshiriladi. Baholash
tartibining asosiy qoidalari quyidagilar:
1. Takliflarni baholashni amalga oshiradigan
tender komissiyasi
a'zolarini oldindan tayinlash.
2. Muvofiq bo'lgan takliflarni ko'rib chiqish tanlov hujjatlarida
belgilangan talablar.
3. Tender hujjatlarida e'lon qilingan baholash tartib-qoidalariga so'zsiz
rioya qilinishi.
4. Savdo ishtirokchilari bilan muzokaralar olib borilmasligi.
Tender komissiyasi tender takliflarini baholash to'g'risidagi hisobotni
tuzadi, unda tender takliflari qanday baholanganligi,
taklifni rad etish
sabablari asosli va shartnomani imzolash bo'yicha tavsiyalar berilgan.
102
Malakaviy talablarga javob beradigan eng foydali tender taklifini
taqdim etgan ishtirokchi tanlov savdolarining g'olibi hisoblanadi.
Potensial yetkazib beruvchidan taklif olishning yana bir varianti
yetkazib beruvchi va iste'molchi o'rtasida
yozma muzokaralar
bo'lishidir. Yozma muzokaralar jarayonida iste'molchi potensial
yetkazib beruvchidan tovarlarni yetkazib berish bo'yicha rasmiy
taklifni oladi Buni ikki shaklda tashkil etish mumkin.
T/r
  
ShXV nomi - Mashinasozlik

T/r
|
ShXV nomi
|
Foydalanish muddati
|
1
|
Djinsi fartuk
|
6 oyda 1 dona
|
2
|
Neylon yarim himoyalangan qo`lqoplar
|
1 juft 3 ish kuniga
|
3
|
Uniforma
|
1 yilda 1 komp
|
4
|
XV yengichalar
|
3 oyda 1 juft
|
Ish boshlashdan oldin mehnat muhofazasi talablari
Yangi ish bajarilishi uchun sharoitlarni o`zlashtirish bo`yicha mehnat muhofazasi bo`yicha master instruktaj o`tishi kerak.
Ish joyini tartibga keltirish, oyoq tagidagi oshiqcha narsalarni olib tashlash, agar pol sirpanchiq bo`lsa, artib tozalash kerak.
Shaxsiy ximoya vositalari va maxsus kiyim kiyiladi, ish joyida tapochka, sandal, bosonoshka kiyilishi man etiladi.
Ish joyida havfsiz ishlash uchun barcha buyumlar, chiqindilarni tayyor maxsulotlardan ajratib maxsus idishlarga solinadi.
Ish jarayonida yaroqli asboblardan foydalanish, ish boshlanishdan oldin bir tekshirib qo`yish kerak.
Ish boshlashdan oldin elektr asboblarni, elektr o`tkazuvchi kabellarni va ulanish joylarini tekshirish, elektron asboblarni sozlagichini tekshirish kerak.
|
Asboblar shartli ravishda ikkiga qismga bo‘linadi

1. Asboblar shartli ravishda ikkiga qismga bo‘linadi:
A) Universal asboblar;
B) Maxsus asboblar.
Universal asboblarga turli konstuksiyada ishlangan kalitlar, kalit dastaklari, kallaklar to‘plami, aylantirgich, bolg‘a, zubilo, aylanma dastak, ombir, otvertka, zubila va boshqalar kiradi.
Maxsus aboblarga faqat biror ishni bajarish uchun mo‘ljallangan asboblar kiradi. Bunga quyidagilar misol bo‘la oladi.
g‘ildirakni bo‘shatish va mahkamlash kaliti;
gubchakni podshipniklari tirqishini sozlovchi kalit va boshqalar.
Qirqish asboblari zubilo yoki krosmeysel, asosan bo‘shatib bo‘lmaydigan gaykalarni qirqib rezbali birikmalarni ajratish imkonini beradi. Ushlab turish yoki noqulay joydan mayda detallarni olishga ombir yoki pinsetdan foydalaniladi.
2. Uskunalar - asosan avtomobilga texnik xizmat ko‘rsatishda foydalaniladi. Masalan: Svechani tozalash va tekshirish uskunasi, akkumulatorni holatini tekshirish uskunasi va shu kabilar. Uskuna haqidagi barcha ma’lumotlarni «Avtomobil va dvigatelga TXK» o‘quv amaliyotida tanishib olasiz.
|
TEXNOLOGIK QISM - Mashinasozlik

5. TEXNOLOGIK QISM.
Avtomobillardan foydalanish ishini yaxshilashda texnik xizmat ko`rsatish va ta’mirlash texnologiyasini o`rganish, TXK va T texnologik jarayonlarini tashkil qilishni takomillashtirish hamda bajaruvchilar ishini ilmiy asosda tashkil qilish muhim o`rin tutadi. Bu tashkiliy-texnik tadbirlarni hayotga tatbiq etish, avtomobil transporti sohasida erishilgan ilm-fan yutuqlari asosida amalga oshiriladi.
Avtomobillarning nosozliklarini bartaraf qilishda texnik xizmat ko`rsatish va ta’mirlash texnologiyasi asosiy bo`g`in hisoblanadi va avtomobillarning texnik holatini zaruriy darajada ushlab turish, uning o`zgarish sabablarini o`rganish, nosozliklarni aniqlash hamda bartaraf qilish usullarini o`rganadi. Buning uchun avtomobillarning texnik ekspluatatsiyasi to`g`risidagi ilm xizmat qiladi. U texnik holatning o`zgarish qonuniyatlarini o`rganadi, texnik hujjatlarda keltirilgan talablarni qondiruvchi ekspluatatsiya ko`rsatkichlarining miqdoriy qiymatini va avtomobillarning ishlash qobiliyatini, saqlab turish usullarini ishlab chiqadi.
Avtomobilni qismlarga ajratish va yig`ish jarayonida foydalaniladigan narsalarni to`rt guruhga bo`lish mumkin:
1. Asboblar
2. Uskunalar
3. Moslamalar
4. Jihozlar
|
Yonilg`i ta’minot tizimining ekspluatatsion ishonchliligiga ta’sir etuvchi omillar

Yonilg`i ta’minot tizimining ekspluatatsion ishonchliligiga ta’sir etuvchi omillar.
1. Avtomobillarda qo`llanilayotgan yonilg`i maxsulotining standart talablarga javob bermayotganligi va yonilg`ining lozim bo`lgan talab darajasi, tarkibi, xossalari.
2. Ishqalanish va yeyilishning yonilg`i ta’minot tizimidagi elektrobenzonasos, injektor vash u kabi ayrim qismlarga ko`rsatayotgan ta’siri.
3. Avtomobil egasi avtomobilni yonilg`i ta’minot tizimidagi ayrim xususiyatlarga e`tiborsizligi.
4. Iqlim sharoitlarining ta’siri.
muxitida ishlatishga yaroqli yordamchi detallar tayyorlashda ishlatiladi.
|
Injektorning ishlash printsipi

|
Injektorning ishlash printsipi
|
bet | 17/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
2.3. Injektorning ishlash printsipi
Injektorning ham ishlash printsipi fizika fanining elektromagnitizm qismidagi asoslangan.
Injektorning ishlash printsipi asosan injektorning orqa qismidagi misli sim o`ramlari va o`q o`zakka bog`liq. Chunki injektorning mis qramlarga shtekor orqali elektr toki berilganda mis o`ramlarda magnt maydoni hosil bo`ladi. Hosil bo`lgan magnit mayloni hisobiga o`q o`zak magnitlanadi. Shundan sung magnitlangan o`q o`zak o`ziga injektorning klapani tortiladi. Klapan o`q o`zakka tortilgach injektorga yuqori bosimda kirayotgan yonilg`i tsilindirlarga injektorning uch qismidagi 0,085 mm li teshiklardan par holida purkaladi. Natijada tslindrlarda kerakli yonuvchi aralashma hosil bo`ladi. O`q o`zakda magnit yo`qolgach klapan teshiklarini prujina va oraliq ushlagich yordamida teshiklarni berkitadi.
|
| |
Benzonasosning vazifasi, ishlash printsipi va uning asosiy detalari

Benzonasosning vazifasi, ishlash printsipi va uning asosiy detalari
1. Elektrobenzonasos yonilg`i magistralida bosim xosil qilish uchun xizmat qiladi.
2. Elektrobenzonasos roliklar ko`rinishidagi ichki organlardan iborat suyuqlik asosi bo`lib, doimiy tok kollektorli elektrodvigatelь tufayli xarakatga keladi.
3. Elektrobenzonasos yonilg`i magistralining o`zidan keingi qismida 580 kPa bosimini ta`minlab beradi.
4. Xavfsizlik klapani yonilg`i magistrali ortiqcha bosim ostida bo`lgan vaqtida magistraldan bakga yonlg`ining qaytib ketishi extimolini oldin oladi.
5. Elektrobenzonasosdan olgan signal asosida ishga tushadi. Kuch zanjiri relesi maxsus rele bilan jihozlangan.
6. o`t oldirish boshlangach benzonasos 5 sekunddan ortiq ishlamaydi.
7. Ishlayotgan dvigatelda benzonasos doimo ishlayotgan bo`ladi va u bilan birga o`chadi.
8. Benzonasosning elektrodvigateli yonilg`ini elektrodvigatel ichidan o`tishi hisobiga soviydi. Shu sababli benzonasosning ishdan chiqishini oldini olish uchun benzonasosning quruq holida, ya`ni bakda benzin qolmaganda 2 daqiqadan ortiq ishlashiga yo`l qo`yib bo`lmaydi.
2.2. Injektorning vazifasi, parametrlari, avtomobilda joyalshishi va tarkibiy detallarining chizmdagi ko`rinishi va ishlash pritsipi. Ishdan chiqayotgan qismlari va ularning sabablari.
Injektorning tarkibiy detallarining chizmadagi ko`rinishi.
Umumiy yig`ma chizmasi.
Injektorning uch qismi.
Injektorning klapani (ignasi)
Injektorning pastki qismi
Injektorning filtri
Injektorning oraliq ushlagichi
Injektorning prujinalari
|
Ko`rsatkichlar nomi - Mashinasozlik

Ko`rsatkichlar nomi
|
Shartli bеlgi
|
qiymati, so`m
|
1
|
Extiyot qism sarfi
|
Х2
|
0
|
2
|
Asosiy ishchilarga oylik maosh sarfi
|
м1
|
1187
|
3
|
Ijtimoiy ajratma sarfi
|
Х1
|
570
|
4
|
Jixozning ishlatishga tayyorlash sarfi
|
Х4
|
408
|
5
|
Amortizatsiya ajratmasi sarfi
|
Х5
|
744
|
6
|
Elеktroenеrgiya sarfi
|
Х3
|
18
|
7
|
Xo`jalik xarajatlari sarfi
|
Х6
|
396
|
8
|
Maxsulot tannarxi
|
Хм
|
3482
|
9
|
Yalpi foyda
|
Х8
|
475
|
10
|
Sof foyda
|
Х′8
|
442
|
11
|
Rеntabеllik
|
R
|
13,7
|
12
|
Mahsulotni tayyorlov narxi
|
Д1
|
3957
|
13
|
Mahsulotni sotuv narxi
|
Д
|
4748
|
14
|
Bozordagi baho
|
Дb
|
4800
|
V. Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postinining ishlab chiqarish dasturi xisoblanadi.
Ishlab chiqarishdan olinadigon yillik daromad
∑Д1=Д1х∑Q jp=3957*22002*1=87062000 so`m/yil
bunda:
jp - raqobat darajasini xisobga oluvchi koeffitsеnt (1-монополистик холат, 0,8 –o`rtacha raqobat, 0,6 –bozorda murakkab holat)
∑Хт=Хмх∑Qjp=3482*22002*1=76610000 so`m/yil
∑Х8=∑Д1 - ∑Хм=87062000-76610000=10452000 so’m/yil
∑Х′8=∑Х8хjсел= 10452000 *0,93=9720000 so’m/yil
Bunda: Jsol – foydaga qo’yilgan solig’ni xisobga oluvchi koeffitsеnt (0,93).
Iqtisody samara yoki Avtomobil g`ildiraklarini sozlash va shinalarni ta’mirlash ustaxonasining bilan topilgan ichki imkoniyatdagi mablag’
∑Хвоз=∑Х5+∑Х′8=16369000 + 9720000 = 26089m. so’m/yil
bunda ∑Х5=Х5х∑Qjp=744*22002*1=16369000 so’m/yil
VI. Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini o’zini oqlash muddati xisoblanadi.
va asosiy fondlardan foydalanish ko’rsatkichlarini topamiz.
1) Ток - qayta loixalangan metan gazi quyish shaxobchasi o’zini oqlosh muddati , yil.
Ток=∑ Фпр /∑Хвоз. = 109166 000/26089000 = 4,18 yil yoki qo’shimcha ishlar xisobiga bu muddat 4,8 yil bo’ldi.
Asosiy ishlab chiqarish fondini mablag’ qaytarish koeffitsеntini aniqlaymiz Кф
Кф =∑Д1/Фпр=87062000 /109166000 =0,80so’m/ so’m , bunda
Фx/k = Фas + Фаy =84000+ 11760 =95760 м so’м
∆ Фx/k = Фи/ч *К=95760*0,14=13406 м so’м
К= ∑ Фx/k = Фx/k + ∆ Фx/k = 95760+13406=109166 м so’м
Фаy qol=11760/2=5880м so’м
Aylanma mablag’larni aylanish darajasini topamiz,Ко
Ко=∑Д1/ Фаy qol =87062000/5880=14,8 aylanish
4) Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postinining olingan samara
Э=∑Хвоз.
Mеhnat unimdorligi
а) tеxnologik ishchilarga:
Птех=∑Д1/Рт=87062000/3=29024,5 m.sum/odam, bunda
Рт –tеxnologik ishchilar soni( jixoz ishchilariga ustalar soni qo’shiladi)
б) Umumiy ishchilarga:
Побщ=∑Д1/Робщ=87062000/4 =21765 m.sum/odam,bunda
Робщ=Рт+ Рдр=3+1=5 оdаm., bunda
Рдр – kichik va boshqaruv xodimlari .
Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postinining loixasini amalga oshirish uchun bankdan olingan krеditni bankga qaytarish gafigi.
Krеdit summasit 74857 000 krеdit foizi: 3,5 %, krеdit bеrilgan sana 10. 06. 2016y. krеditni qaytarish sanasi 10.08 2020y.
4-jadval
ANDIJON “AVTOTEXXIZMAT” XJ BAZASIDA YENGIL AVTOMOBILLARNI AGREGATLARGA AJRATISH POSTININING YILLIK ASOSIY TЕXNIK-IQTISODIY KO`RSATKICHLARI
|
Injektorning oraliq ushlagichi

|
Injektorning oraliq ushlagichi
|
bet | 15/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
Injektorning oraliq ushlagichi: Chizmadan ko`rinib turibdiki oraliq ushlagich xuddi tangasimon holda, uning asosan 3 ta teshigi mavjud 1 ta o`rtadagi katta teshik va 2 chetidagi kichik teshiklar.
Oraliq ushlagichning vazifasi injektor klapanini prujina orqali ushlab turadi va injektorning orqa qismidan oldi qismini kata prujina orqali bir biridan itarib turish vazifasini o`taydi.
Oraliq ushlagichning o`rta teshigi injektorning o`q o`zagi magnitlanganda klapanni tortadi, klapan shu teshigdan o`tadi va o`q o`zagida magnit yo`qolgach orliq ushlagich kichik prujina orqali klapanni o`z holatiga qaytirish uchun mo`ljallangan. Oraliq ushlagichning kichik teshiklari injektorning pastki qismidan o`tayotgan yonilg`ini uchki qismiga o`tkazish uchun mo`ljallangan.
|
| |
Ko`rsatkich turlari - Mashinasozlik

Ko`rsatkich turlari
|
Shartli bеlgi
|
O`lchov birligi
|
qiymati
|
1
|
Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish posti
|
Np
|
dona
|
1
|
2
|
Asosiy ishlab chiqarish fondi
|
Фas
|
m.sum
|
84000
|
3
|
Aylanma fond xajmi
|
Фay
|
m.sum
|
14790
|
5
|
Fond qaytimi koeffitsеnti
|
Кф
|
So`m/so`m
|
0,8
|
6
|
Aylanma mablag’larni aylanish koeffitsiеnti
|
Ко
|
Aylanish
|
14,8
|
7
|
Tеxnik ishchilar soni
|
Рт
|
odam
|
3
|
8
|
Umumiy ishchilar soni
|
Роб
|
odam
|
3
|
9
|
Mеxnat unumdorligi
|
|
|
|
|
-tеxnologik ishchi-larga:
|
Ппр
|
m.sum/odam
|
29024,5
|
|
-umumiy ishchilarga
|
Поб
|
m.sum/odam
|
21765
|
10
|
Umumiy tannarx
|
∑Хм
|
m.sum
|
76610
|
11
|
Xisobdagi daromad
|
∑Д1
|
m.sum
|
87062
|
12
|
Sof foyda
|
∑Пчис
|
m.sum
|
9720
|
13
|
Yillik samara
|
Э
|
m.sum
|
26089
|
14
|
Kapital mablag’ni o`zini oqlash mud-ti
|
Ток
|
yil
|
4,18
|
7. HAYOTIY FAOLIYATI XAVFSIZLIGI
Avtomobillarni agregatlarga ajratishda texnika xavfsizligi qoidalari
Avtomobilsozlikda ishlab chiqarish va qayta ta’mirlash korxonalarida Hozirgi kunda avtomobillarni agregatlarga ajratish texnik xizmat ko`rsatish va qayta ta’mirlashda birinchi navbatda ishchilar texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishtirilgan bo`lishi va sog`lom, xavfsiz bo`lishlari lozim.
Yig`uv uchastkasiga 18 yoshga to`lgan, tibbiy ko`rikdan o`tgan, xavfsizlik texnikasi qoidalarini yaxshi o`zlashtirgan va barcha turdagi yo`riqnomalardan o`tib, bu xaqida tegishli jurnallarda qayd qilingan shaxslar ishga qo`yiladi.
Har bir olingan yangi yoki boshqa ishdan o`tilgan ishchiga, ma’muriyat tomonidan ish joyida xavfsiz ish olib borish to`g`risidagi yo`riqnomasidan o`tiladi. Har bir ishchi o`z vazifasi bo`yicha texnika xavfsizligi qoidalarini va mehnat muxofazasi bo`yicha yo`riqnomani o`rganib chiqqandan keyin ishga qo`yiladi. Kamida uch oy muddatda ishchini texnika xavfsizligi bo`yicha qayta instruktaj o`tkaziladi.
Ish bajarishda ikkilanish bo`lsa, masterga tushuntirish uchun murojaat qilish kerak.
Ishchi ish vaqtida spirtli ichimlik, narkotik va boshqa mast qiluvchi moddalar iste’mol qilgan xolda korxona xududida yurish qat’iyan man etiladi.
Quyidagi ishlab chiqarish talablarini bilishi shart:
Korxonada harakatlanayotgan transport signaliga ahamiyat berish kerak;
Yuk tagida turmaslik, o`tmaslik, stanok orasida, kolonnada, devorlar va boshqa joylarda turmaslik;
Ish vaqtida qo`lga uzuk va boshqa taqinchoqlar taqmaslik;
Ish boshlashdan oldin ish joyini to`g`ri o`zlashtirish kerak;
Ish joyini toza-saramjon tutish kerak;
Ish joyida ishga xalaqit qiladigan oshiqcha narsalar bo`lmaslik kerak;
Elektr tarmoqlarga, kabel, yoritish patronlari, poldagi perenoskalarga tegmaslik kerak;
Doimo qo`l, kiyim bosh, oyoq kiyim quruq bo`lishi kerak;
Ish joyidagi havoning yuqori yoki past darajali xarorati.
Yig`uv uchastkasi ishchisi quyidagi shaxsiy ximoya vositalari (ShXV) dan foydalanishi kerak:
-
|
Injektorning umumiy yig`ma chizmasida

|
Injektorning umumiy yig`ma chizmasida
|
bet | 13/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
Injektorning umumiy yig`ma chizmasida: uning umumiy ko`rinishi kattalashtirib ko`rsatilgan. Chizmadan ko`rinib turibdiki injektor 2 qismga ajraydi va ular ajralganda injektorning ichki detallari ajrab chiqadi.
Injektorning uch qismi: Bu qismning vazifasi yonilg`ini par, bug` holida tsilindrning ichiga kiritish uchun 0,085 mm lik teshiklardan bug` holida o`tkazadi. Chizmadan ko`rinib turibdiki uch qismini 2 ta rezina qistirgich, 1 ta pasta 2 – uch qismi bilan injektorning pastki qismlari orasida zichlagich vazifasini o`taydigan rezinalardan iborat. 1-rezina injektorni tsilindrlar bolgi bilan birktirilganda ular orasidagi sichlagich vazifasini o`taydi. 2-rezina qismi injektorni uch va pastki qismlari orasidagi zichlagich vazifasini o`taydi.
|
| |
IQTISODIY QISM - Mashinasozlik

6. IQTISODIY QISM
Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishni iqtisodiy jixatdan asoslash orqali uni amaliyotga joriy etiladi Iqtisodiy asoslashda barcha o`zgarishlarni qiymat jixatidan xozirgi kundagi bozordagi rеsurs narxlaridan foydalangan holda, ko`rsatiladigan xizmatni raqobat darajasi o`zgargan, y’ani o`racha raqobat muxitidan raqobatbardoshligi ko`tarilganligi xisobiga xizmat xajmi 10 foizga o`sgan, shunigdеk shu kundagi loyxa orqali tayyorlangan xizmat narxi xisoblanib bozordagi narxga solishtiriladi, xizmat ko`rsatish dasturini tuzishda raqobat daraja xisobga olinadi. loyxani amalga oshirish uchun kеrakli mablag`ni bank krеdit foizi xisobga olinadi, uni bankga qaytarish muddati shartdan oshib kеtmasligi kеrak. Bunday iqtisodiy asoslash quydagi kеtma-kеtlikda amalga oshiriladi:
1. Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishning dastlabki ma’lumotlari 1-jadvalga to`ldiriladi.
2. Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishning asosiy fondi xamda ishlab chiqarish fondi xisoblab chiqiladi.
3. Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishning yillik xizmat ko`rsatish xajmi va tayorlov narxi (xizmat birligiga) xisoblanadi.
4 Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishning ishlab chiqarish dasturi tuziladi. Undan olinadigon daromad tannarx, yalpi foyda, amartizatsiya va samaralar xisoblanadi.
5 Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirishning o`zini oqlash muddati xisoblanadi.
6. Asosiy fondlardan foydalanish ko`rsatkichlari: fond qaytimi aylanma fondlarni aylanishi soni, yillik mеhnat unumdorligi, rеntabеlliklar xisoblanadi.
I. Xizmat ko`rsatish jaroyonida qatnashadigon, kompressor, rеsurslar, ularni bozordagi narxlari va sarf mе’yorlari (1-jadval) xisoblanadi.
1-jadval
|
Mutaxasisligi - Mashinasozlik

Mutaxasisligi
|
Ishchilar
umumiy
soni
|
Razryadlar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
1
|
Ishchilar
|
3
|
|
1
|
1
|
1
|
|
2
|
Usta
|
1
|
|
|
|
|
1
|
3
|
jami
|
4
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
4
|
Boshqaruvchi
|
1
|
|
|
|
|
|
А) м1 –Dastgox ishchisi (usta) uchun oylik maosh xarajatlarini xisoblash.
м1 = Тум*Ст*Кд/∑Q;
Bunda: Тум –qayta loixalangan gaz quyish shaxobchasini yillish ish soati
Кд – rеjani oshirib bajarishni xisobga oluvchi koeffitsеnti 1.2
Тум = Др* Тс* n* Np=305*7* 3=6405 соат/ yil
Др - ishchi kuchlar soni 365 kun;
Тс - smеna davomiligi 7 soat;
Np - Ishda band bo'lganlar soni 3 nafar;
Ст – (M/F)*K1= =3398 so`m/soat
Бунда
М - asosiy ishchisi oylik maoshi 500 ming so`m;
F - oylik balans soati 169;
К1 - tuman koeffitsiеnti 1.15;
= Тум*Ст* Кд*∑Q=6405 *3398*1,2/22002=1187 so`м/soat
Б) Ijtimoiy sug`urta ajratmasi.
Х1 = 0,48 * м1=0,48*1187=570 so`м/ soat
В) matеrial xom-ashyo sarfi X2 ni topamiz.
Biz faqat xizmat ko’rsatish jarayoni narxini xisoblaymiz,
Х2 =0 so`м/soat
Ц1 –mat/avt 0 сo’м/soat;
Г) Elеktroenеrgiya sarfi Х3= Нустх К1*К2хФхЦхNA1хNA2/∑Q ;
Нуст dasgox elеktrodivigatеli quvvati 1,35 kvt/ soat;
К1,К2 –va?t va ?uvvat bўyicha dvigatеldan foydalanish koеffitsеnti
К1 = К2 = 0.7
Ф –GQSHni yillik ishlash soati
Ф=ДрхТсхn =305*7*2=4270soat
Ц1 – 1kvt elеktroenеrgiya narxi 95 so`m/kvt
NA2, NA1 –dastgoxlar soni
Х3=1,35 *0,7*0,7*6405*95*3/22002=55 so`м/soat.
Д) Dasgoxni ishlatishga tayyorlash sarfi:
Х4=Х41+м2 =230+178=408 so`м/soat bunda:
Х41 - dasgoxga extiyot qism va matеriallar sarfi bu oylik maoshga nisbatan 30 foiz ko`pdir ,dеmak 178*1,3=230 so`м/soat
м2 –sozlovchi ustani oylik maosh sarfi ;
м2 = м1хN2=1187*0,15=178 so`м/soat
N2 – bir qompressorga kеrakli ustalar soni (0,1÷0,2)
Биз 0,15 olamiz.
Е) Х5 –amortizatsiya ajratmasini topamiz;
Х5= К * 0,15 /∑Q=109166000* 0,15/22002=744 сo’м/soat.
К) davriy xarajatlar X6 , va uning ulushi X6 ni topamiz
η6=0,1÷0,2.
Н) foydani daromaddan ulushi
η8=0,2÷0,4.
М) Shunday qilib qayta loixalangon ustahona bilan tayyorlangan mahsulot ni to’liqsiz tannarxiХу ni topamiz
Ху=м1+Х1+Х2+Х3+Х4+Х5=1187+570+0+55+408+744=2964 сo’м/soat
Agar narx bir butun deb boshqa ko’rsatkichlarni ulushda olsak
ηху=1 – (η6+ η8+ η9)=1 – (0,1+0,12+0,035)=0,745
Д1=Ху/ ηху =2964/0,745=3957 so`м/ kg.
To`liq tannarxХм=Ху+Х6+Х9=2948+396+138=3482 so`м/soat, bunda:
Х6=Д1х η6=3957*0,1=396 so`м/ kg.;
Х9=Д1х η9=3957*0,035=138 so`м/ kg..
Yalpi foyda Х8 teng
Х8=Д 1-Хм= 3957 –3482=475 so`м/soat.,
Х8′=Х8хj=475 *0,93=442 so`м/soat.bundan
j –soli? stavkasini xisobga oluvchi koeffitsiеnt, 0,93
Rеntabеllik: R=(Х8х100)/Хм=( 475 *100)/ 3482=13,0
η7 QQS xisobga oluvchi koeffitsеnt (1,2).
Sotuv narxi Д=Д1хη7=3957*1,2=4748 so`м/soat
Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini xizmatining tayyorlov narxini shakllanishi
3-jadval
|
TEXNOLOGIK QISM - Mashinasozlik

|
Mashinasozlik
|
bet | 22/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
3. TEXNOLOGIK QISM
3.1. Ikki yonilg`ili yonilg`ini elektron purkash tizimiga ega bo`lgan avtomobillarining ekspluatatsion ishonchliligini tekshirish
Zamonaviy avtomobillarda yonilg`ini elektron purkash tizimga ega bo`lgan avtomobillarning ishdan chiqishiga ko`p omillar ta’sir eetadi, biz ulardan avtomobillarga bevosita ta’sir etuvchi 3 ta omillarni tanlab olamiz: tabiiy, konstruktsion va ekspluatatsion (2- rasm). Ularni biz aloxida ko`rib chiqamiz.
2-rasm. Yengil avtomobillar ishlash qobiliyatini saqlashda xarajatlarni kamaytirish omillari
|
| |
Moslamalar - - Mashinasozlik

3. Moslamalar - biror ishni bajarishda qulaylik yaratish uchun foydalaniladi. Moslamalar ikki guruhga bo‘linadi.
A) Universal moslamalar;
B) Maxsus moslamalar;
Universal moslamalar har xil detallarni chiqarishda foydalaniladi. Masalan: universal chiqarish asboblari.
Maxsus moslamalar faqat bir xil ishni bajarish imkonini beradi. Masalan: avtomobilning old osmasining prujinasini qisib bo‘shatib olish va o‘rnatish uchun mo‘ljallangan moslama yoki klapan prujinasini siqib undagi qulfni olish imkonini beruvchi moslama. Moslamalarning turlari ko‘p ular bilan o‘quv yoki ishlab chiqarish amaliyotida ish davomida tanishib, ishlash usulini o‘rganib olish mumkin.
4. Jihozlar - asosan avtomobilni qismlarga ajratish-yig‘ish, texnik xizmat ko‘rsatish, tashxiz qo‘yish va ta’mirlashda foydalaniladi.
Avtomobilni qismlarga ajratish-yig‘ishda quyidagi jihozlarni namuna sifatida ko‘rsatib o‘tamiz. (rasmlar).
4.1. yoki 4.2. avtomobil dvigatelini ko‘tarish uchun foydalaniladi. Albatta mavjud bo‘lgan boshqa yuk ko‘targichlar ham har xil sharoitdan kelib chiqib foydalaniladi.
4.1. Gidravlik yuk ko‘targichning afzalligi yengil xarakatlanishi, yukni oson ko‘tarish va tushirishi uchun kam kuch sarflashi. 7
4.4. Dvigatelni o‘rnatib mahkamlash stendida dvigatellarni 360 burchakka aylantirish imkoniyati mavjud. Bu dvigatelning barcha detallarini yechib olish uchun qulaylik tug‘diradi.
4.5. Gidropress taranglik bilan birikkan detallarni bosib chiqarish yoki kiritish imkonini beradi.
4.6. Gidrodomkrat yukni ko‘tarish uchun juda qulay bo‘lib undan detallarni yechish yoki o‘rnatishda foydalanish mumkin.
Shuning uchun men ushbu diplom loyixasida Andijon “Avtotexxizmat” XJ bazasida yengil avtomobillarni agregatlarga ajratish postini takomillashtirish mavzusida ish olib borib, avtomobil detallarini mahkamlashda qanday talablar qo’yiladi? Texnologik jihozlar qanday qismlardan tashkil topgan? Avtomobillarni agregatlarga ajratish ketma-ketligi, agregatlariga texnik xizmat ko’rsatishda qanday jihozlar ishlatilishi, agregatlarni mahkamlash uchun kalit qanday ahamiyatga ega? U qanday konstruktsiyaga ega? va shu kabi savollarga javoblar quyida keltiriladi.
|
Injektorning prujinalari - Mashinasozlik

|
Mashinasozlik
|
bet | 16/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
Injektorning prujinalari: Chizmada 2 xil prujina chizmasi ko`rsatilgan. 1-katta 2-kichik prujinalar chizilgan. Katta prujinaning vazifasi injektorning uch qismi va pastki qismlarini bir biridan oraliq ushlagich yordamida itarib turadi. Kichik prujinaning vazifasi injektoning o`q o`zagi magnitlanganda klapanni o`ziga tortadi, o`q o`zagida magntlansh yo`qolgandan keyin klapan o`z holatiga qaytishi kerak. Klapanni o`z holiga qaytishini kichik prujina oraliq ushlagich yordamida o`z holiga qaytaradi.
|
| |
) Baxtsiz xodisalarning oldini olishga qaratilgan tadbirlar

|
) Baxtsiz xodisalarning oldini olishga qaratilgan tadbirlar
|
bet | 29/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
1) Baxtsiz xodisalarning oldini olishga qaratilgan tadbirlar: foydalanish juda xavfsiz bo’lishi uchun asbob-uskunalar, moslamalar yoki asboblarni takomillashtirish jumladan, qo’shimcha ixotalar, blokirovkalar, signalizatsiya qurish, xavfsizlik sharoitlarini nazorat qiladigan priborlar sotib olish, bo’rondan ximoya qilish vositalarini o’rnatish, odamlarni xavfsiz tashish uchun transport jixozlash, shuningdek, og’ir yoki sog’liq uchun zararli ishlarni qo’shimcha mexanizatsiyalashtirish (agar u oldindan ko’zda tutilmagan bo’lsa);
|
| |
Mashinasozlik - bet 32

Ey=(Se-Sya)Vur TsmDik, sum
Bunda Se- “Neksiya” avtomobilida har 1 km yo`lga sarflangan xarajat
Sya- “Jentra” avtomobilida har 1 km yo`lga sarflangan xarajat
Vur - avtomobilning o`rtacha tezligi, km/soat.
Tsm- smena davomiyligi, soat
Dik- 1 yilda ishchi kunlar soni
“Neksiya” va “Jentra” avtomobillarida har 1 km yo`lga sarf xarajatlar quyidagi formula orqali aniqlanadi.
S=Sich+Ssots+Sam+Syo+Sm , so`m/km
Bunda Sich- haydovchining asosiy ish xaqi, so`m/km
Ssots-ijtimoiy sug`urtaga ajratma, so`m/km
Sam- amortizatsiya xarajatlari, so`m/km
Syo- yonilg`iga sarflar, so`m/km
Sm- materiallarga xarajatlar so`m/km
Asosiy ish xaqi quydagi formula orqali topiladi.
Sich = St/ Vur , so`m
Bu yerda St-haydovchining 1 soatlik ish stavkasi.
St=M/F, so`m/soat
Bunda M-xaydovchining oylik maoshi Mq 800000 so`m.
F-oylik ish soatlari.
Fq160-170 soat.
St=M/F= 800000/165=4,48 so`m/soat,
|
) Ishlab chiqarishda kasallanishlikning oldini olishga qaratilgan tadbirlar

|
) Ishlab chiqarishda kasallanishlikning oldini olishga qaratilgan tadbirlar
|
bet | 30/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
2) Ishlab chiqarishda kasallanishlikning oldini olishga qaratilgan tadbirlar: Shovqin va tebranishlarga qarshi kurash moslamalarining, shamollatish, isitish, yoritish sistemalrining yangilarini qurish yoki amaldagisini rekonstruktsiya qilish, maishiy xonalar (dushxonalar, kir yuvish xonalari, kiyimxonalar) qurish va ularni jixozlash, suv ichadigan fontanchalar o’rnatish, changyutkichlar, ichimlik suvini tozalash va gazlash uchun, xom ashyoni dezinfektsiya qilish uchun asbob-uskunalar sotib olish, mehnat muxofazasi manfaatlari uchun mexanizatsiyalash yoki zararli moddalar ishlatish bilan bog’liq bo’lgan texnologik protsesslarni germetiklash;
|
| |
Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti - bet 39

=-60-=
tarkibida xar biri sеkundiga 1 mln amaliyotlarni bajarish imkoniyatiga ega bulgan 10
ta protsеssor bor.
Shu urinda ta'kidlash kеrakki, ukuv muassasalaridagi eng zamonaviy shaxsiy
kompyutеrlar ham bitta protsеssorli bulgani tufayli uchinchi avlodga mansub. Ayni
paytda ayrim idoralar kuchli sеrvеrlar (ikki va undan ko`p protsеssorlarga ega
bulgan, ya'ni turtinchi avlod kompyutеrlari)dan foydalanmokdalar.
Bеshinchi avlod EUMlari — bu turtinchi avlod mashinasidan tarkibida intеllеktual
intеrfеys (bilimlar bazasi, masalalarni avtomatik ravishda еchishning dasturiy
ta'minoti va mulokot protsеssori borligi bilan farq kiluvchi, univеrsal sun'iy tafakkur
mashinalaridir.
Univеrsal EUMlarning rivojlanish tarixida aloxida urinni kompyutеrlar egallab
kеlmokdalar. Kompyutеrlar davri 1971 yilda AKShda mikroprotsеssor kashf
etilgandan boshlangan dеsa buladi. Kompyutеrlarni ishlab chiqarish avvaliga asosan
APPLE firmasi, kеyinchalik (1984y.) esa, IBM firmasi maxsulotlari xisobiga
kеngayib bordi.
Xozirda APPLE firmasi «MAKINTOSh» rusumdagi kompyutеrlari bilan, ayniksa,
AKShning uzida tanilgan bulsa, IBM kompyutеrlari dunyoda kеng tarkalgan. Shu
sababli aynan IBM kompyutеrlarining arxitеkturasi va asosiy qurilmalari ustida
tuxtalib utamiz.
Kompyutеrning arxitеkturasini kuyidagicha tasvirlash mumkin:
Kompyutеrning asosiy qurilmalari kuyidagilar: sistеmali blok, monitor va
klaviatura (sichkoncha bilan).
Sistеmali blokda markaziy protsеssor, opеrativ (tеzkor)
xotira
, qattiq disk,
kontrollеrlar, diskеtalar va lazеrli kompakt disklar bilan ishlash uchun qurilmalar va
boshkalar joylashadi.
Mikroprotsessor ishlatuvchi ma’lumot yoki dasturlarni aynan xotiradan o`ladi va
natijalarni unga yozadi.
Xotira
kopincha doimiy, qo`shimcha va tashqi 
xotira

=-62-=
Kiritish-chiqarish porti (I/O port) — ulash texnikaviyurasi bo’lib,
mikroprotsessorga boshqa qurilmalarni ulash imkonini beradi.
Taktli impulslar generatori chastotasi shaxsiy kompyuterning asosiy
tavsiflaridan biri hisoblanadi va ko’p jihatdan uning ishlash tezligini aniqlaydi,
negaki mashinadagi har bir amal ma’lum taktlar soni davonida bajariladi.
Mikroprotsessorli xotira razryadliligi mashina so’zidan kam bo’lmagan tez
harakat qiladigan
registrlardan t
ashkil topgan. Registrlarni soni va razryadliligi turli
mikroprotsessorlarda turlicha: 8086 MP da 14 ta ikki baytli registrlardan to Pentium
MP dagi turli uzunlikdagi bir nechta o’nlab registrlargachadir.
Mikroprotsessor registrlari
umumiy vazifali va maxsus registrlarga bo’linadi.
Maxsus registrlar
turli adreslarni (xotira segmentlarining adreslari — A
segm
, xotira
yacheykalarining segmentlar ichida siljish adreslari — A
baza
, A
qayd
, A
sil
buyruqlar va
b. ), amallarni bajarilish natijalari va SHK ning ish rejimlari belgilarini (masalan,
bayroqchalar registri) va b. saqlash uchun ishlatiladi.
Umumiy vazifali registrlar
universal hisoblanadi va istalgan ma’lumotlarni
saqlash uchun ishlatilishi mumkin, lekin ularning ba’zilari bir qator jarayonlarni
bajarishda albatga ishlatilgan bo’lishlari shart.
MPX registrlarining tarkibi va vazifalari to’g’risidagi batafsilroq ma’lumotlarni
[4] ishda ko’rib chiqish mumkin.
MPX registrlarining tarkibi va vazifalari to’g’risidagi batafsilroq ma’lumotlarni
[4] ishda ko’rib chiqish mumkin.
Registrlar
turli uzunlikdagi tez harakat qiluvchi xotira yacheykalaridir: Registr
1 (Rg 1) ikkilangan so’z razryadliligiga, Registr 2 (Rg 2) esa so’z
razryadliligiga egadir.
Amallarni bajarishda Rg1 ga amalda qatnashuvchi birinchi son, amal
tugagandan keyin esa natija joylashtiriladi; Rg2 ga — amalda qatnashuvchi ikkinchi
son joylashtiriladi (amal tugagandan keyin undagi ma’lumot o’zgarmaydi). Registr 1
ma’lumotlarni kodli shinalaridan qabul qilishi va unga ma’lumotlarni berishi
mumkin; registr 2 bu shinalarddn ma’lumotlarni faqat olishi mumkin.
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universteti referat

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universteti
|
bet | 1/5 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 132,76 Kb. | | #250254 |
Bog'liq referat
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSTETI
Web dasturlashga kirish mustaqil ishi
Guruh: 0173-22 SAXo’
Bajardi: Karimova Sarvinoz
Toshkent-2024
Mavzu: VUE JS haqida tushuncha, imkoniyatlari, amaliy ko’rsatmalar.
Reja:
Kirish
Arxitektura yutuqlari
Composition api
Tez ishlashi
Typescript ni qo’llab quvvatlash
JavaScript ekotizimiga ta’siri
Vuejs web dizayn qurish
Xulosa
Kirish
Vue.js, ochiq manbali model-view-viewmodel (MVVM) JavaScript ramkasi, Evan You tomonidan 2014-yilda yaratilganidan beri mashhurlik darajasi doimiy ravishda oshib bormoqda. Vue 3-ning 2020-yil sentabr oyida chiqarilishi muhim bosqich boʻlib, bir qator yangi dasturlar toʻplamini olib keldi. ish faoliyatini, barqarorligini va ishlab chiquvchi tajribasini yaxshilash uchun mo’ljallangan yaxshilanishlar va yangi xususiyatlar. Ushbu insho Vue 3 ning asosiy jihatlarini, jumladan, uning arxitektura yutuqlari, Composition API, yaxshilangan ishlash, TypeScript-ni qo’llab-quvvatlash va uning JavaScript ekotizimiga ta’sirini o’rganadi.
Vue.js - bu foydalanuvchi interfeyslari va bir sahifali ilovalarni (SPA) yaratish uchun ishlatiladigan mashhur ochiq manbali JavaScript tizimi. U Evan You tomonidan yaratilgan va birinchi marta 2014-yilda chiqarilgan. Vue.js koʻpincha React va Angular kabi boshqa front-end ramkalar bilan taqqoslanadi, lekin u oʻzining soddaligi, moslashuvchanligi va integratsiya qulayligi bilan ajralib turadi.
Vue.js-ning asosiy xususiyatlaridan biri uning reaktiv ma’lumotlarni bog’lash tizimi bo’lib, u ishlab chiquvchilarga ma’lumotlarni DOM (Hujjat ob’ekt modeli) ga deklarativ ravishda bog’lash imkonini beradi. Bu dinamik va interaktiv veb-interfeyslarni yaratishni osonlashtiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universteti
|
Mashinasozlik - bet 33

Vo`re - “Neksiya” avtomobilining o`rtacha tezligi, km/soat
Vo`re = 50 km/soat
Vo`rya - “Jentra” avtomobilining o`rtacha tezligi, km/soat
Vo`rya = 60 km/soat /52/
Ciche=St/ Vure =1212,12 /50 = 60,30 so`m/km
Sichya=St/ Vurya =1212,12 /60 = 20,20 so`m/km
Ijtimoiy sugurtaga ajratma quydagi formula orqali aniqlanadi.
Ssotse=0,4 Sicheq0,4*30,30 = 12,12 so`m/km
Ssotsya=0,4*Sichya=0,4*20,20 = 8,08 so`m/km
Amortizatsiya xarajatlari
Same=Fose*0,05/( Vure *Tsm*nsmDik), so`m/ta.
Samya=Fosya0,05/( Vurya *Tsm*nsmDik), so`m/ta.
Bunda Fose,Fosya- “Neksiya” va “Jentra” avtomobillarining narxi, so`m
Fose= 42000000 so`m
Fosya= 64000000 so`m
Same=Fose*0,05/( Vure *Tsm*nsmDik), =
=42000000*0,05/(40*7*2*305) =2100000/170800 = 12,29 so`m/km.
Samya=Fos*0,05/( Vurya *Tsm*nsmDik) =
=64000000 *0,05/(60*7*2*305) = 3200000/256200=12,49 so`m/km.
Yonilg`iga sarflangan xarajatlar.
Syo= Byo*gekm, so`m/km.
Bunda Byo – yonilgi bahosi
benzin uchun:
Byo =850 chm/l
gekm – har 1 km yulga yonilgi sarfi, l/km
«Neksiya» avtomobili uchun:
90 km/soat tezlikda:
9,4 l/100 km
«Jentra» avtomobili uchun:
90 km/soat tezlikda:
6,4 l/100 km
Syoe= Byoe*gekme = 850*9,4/100 = 79,90 so`m/km
Syoya= Byoya*gekmya = 850*6,4/100 = 54,40 so`m/km
Materiallarga sarflar quyidagi formula orkali aniklanadi.
Sm=Nd*1000, so`m/km.
Bunda Nd-xar 1000km yo`lga material sarfi me’yori.
Nd=3700 so`m/km,
Sm =3700/1000= 3,7 so`m/km
Ta`mirlash va TXK ishlariga sarflar kuyidagi formula orkali aniklanadi.
SrTXKq Nrtxk /Srtxk, so`m/km
Bunda
Nrtxk - «Neksiya» avtomobiliga TXK va dvigatelini kapital ta`mirlashiga sarflar, so`m
Nrtxke=500000 so`m
Nrtxya - «Jentra» avtomobiliga TXE va dvigatelini kapital ta’mirlashiga sarflar, so`m
Nrtxke=600000 so`m
Srtxe -»Neksiya» avtomobilining 1- kapital ta`mirlashgacha bosib utgan yuli, km
Srtxya -«Jentra» avtomobilining 1- kapital ta`mirlashgacha bosib utgan yuli, km
Srtxke=200000 km
Srtxkya=300000 km
SrTXKe.= Nrtxke /Srtxke = 500000/200000= 2,50 so`m/km
SrTXKya= Nrtxkya /Srtxkya = 600000/300000= 2,00 so`m/km
Xar 1 km yulga keltirilgan jami sarflangan sarf xarajatlar .
Se=Siche+Ssotsya+Same+Syoe+Sm+Srtxke=
=30,30 + 12,12 +2,93 + 79,90 +3,7 +2,50 = 131,45 so`m/km
Sya=Sichya+Ssotsya+Samya+Syoya+Sm+Srtxkya=
=20,20 + 8,08 + 2,98 + 54,40 +3.7+2,00 = 96,36 so`m/km.
Yillik iktisodiy samaradorlik
Ey=(Se-Sya)*Vurya*Dik*Tsmq
=(131,45 -96,36)*60*7*2*305=8990058 so`m/yil.
Koplanish muddati.
Er=Fosya/Ey=15263140/8990058 = 1,70 yil.
Samaradorlik koeffitsenti.
Tots=Ey/Fos=8990058/15263140 =0,59.
|
Pentium III rusumli protsessor

=-43-=
ishlovchi kesh-xotira qurilmasi о‘rtasidagi signal о‘tkazish yо‘lini ikki hissa
kо‘paytirish imkonini yaratdi.
О‘z navbatida, tizimga oid takomillashtirilgan buferlashtirish jarayoni
“buferlar”ning soni ortishi tufayli ma’lumotlarning tizim
shinasidan protsessorga
jadal о‘tishini ta’minlaydi.
0,18 mikronli yangi ishlab chiqarish jarayonida ftor bilan legirlangan kremniy
dioksididan (SiOF) tayyorlangan kam hajmli izolyatorlarga ega alyuminiydan
qilingan olti qatlamli о‘zaro birikmalar qо‘llaniladi. Bu esa, о‘z navbatida, iste’mol
qilinadigan kuchlanishni 1,1-1,65 Voltga qadar pasaytirish
imkonini yaratadi
(bugungi protsessorlar ichida eng kо‘p energiya iste’mol qiladiganlari 1,35 Volt
kuchlanish iste’mol qiladi). Pentium III protsessorlari kontaktlari bir tomonda
joylashtirilgan kartridj kо‘rinishida ishlab chiqariladi (Single Edge Contact Cartridge
2, S.E.C.C.2). Bunday kartridj protsessorni о‘rnatish va himoya qilish qulayligini
hamda kelgusida ishlab chiqariladigan yuqori unumdor tizimlarga moslashishini
ta’minlaydi. 440BX rusumli AGPplatforma bilan mos kelishi protsessorning mavjud
tizimlarga о‘rnatish imkonini beradi va kompyuter
bozorida yanada yangi
kompyuterlar chiqarilishini jadallashtiradi.
IA-64 arxitekturali protsessorlar

=-44-=
mantiqiy amallarni bajarish uchun mo’ljallangan. Mikroprotsessor tarkibiga quyidagi
qurilmalar kiradi.
Boshqarish qurilmasi
(BQ): mashinani hamma bloklariga kerakli vaqtda aniq
boshqarish signallarini shakllantiradi va uzatadi (boshqaruvchi impulslarni), bu
signallar bajarilayotgan amal xususiyati va oldingi amallar natijalari bilan
belgilanadi; bajarilayotgan amal ishlatadigan xotira
yacheykalari adreslarini
shakllantiradi va bu adreslarni EHM ni mos bloklariga uzatadi; boshqarish qurilmasi
impulslarning tayanchli ketma-ketligini taktli impulslar generatoridan oladi.
Arifmetik-mantiqny qurilma
(AMK) — sonli va belgili axborot ustida
barcha arifmetik va mantiqiy amallarni bajarish uchun mo’ljallangan (SHK
larning
ba’zi modellarida amallarni bajarilishini tezlashtirish uchun qo’shimcha matematik
soprocessor ulanadi).
) Mehnat sharoitlarini umumiy yaxshilashga qaratilgan tadbirlar

|
) Mehnat sharoitlarini umumiy yaxshilashga qaratilgan tadbirlar
|
bet | 31/35 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #15047 |
3) Mehnat sharoitlarini umumiy yaxshilashga qaratilgan tadbirlar: xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish sanitariyasiga oid instruktsiyalar, eslatmalar, varakalar chiqarish,mehnat muxofazasiga oid kabinetlar, burchaklar va vitrina-ko’rgazmalar jixozlash, lektsiya va kurslar tashkil qilish hamda mehnat muxofazasiga doir o’kuv kinofilmlari namoish qilish.
5. IQTISODIY QISMI
“Jentra” avtomobilida yo`lovchi tashishning iqtisodiy samaradorligini aniqlash.
“GM-O`zbekiston” korxonasi tomonidan chiqarilayotgan “Jentra” avtomobilida yo`lovchi tashishning iqtisodiy samaradorligi quyidagi formula orqali aniqlanadi.
|
| |
demultipleks magistrali - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-58-=
magistral
yoki
manzillar va ma’lumotlarning qо‘shma shinasi bilan birgalikdagi
ikki shinali magistral
deb ataladi.
Ma’lumotlarning magistral orqali tabiiy almashinishi kanalga sо‘zlar yoki baytlar
vositasida bir-biridan keyin amalga oshiriladigan murojaatlar kо‘rinishida kechadi.
Magistralga murojaatlarning bitta sikli davomida MP, xotira qurilmasi va kiritish-
chiqarish tizimi о‘rtasida bitta sо‘z yoki bayt uzatiladi. Almashinishning bir nechta
sikllari mavjud. Ular jumlasiga
xotirani о‘qish
va
xotiraga yozish sikllari
kiradi.
10-MAVZU. XOTIRA VA UNING ISHLASH IMKONIYATLARI
Reja:
1.
Xotira
2.
Xotira
turlari
3.
Kompyuterda ma’lumotlarni saqlanishi.
Qadim zamonlardan boshlab insonlar hisoblash ishlarini yangilashtirishga
harakat qilishgan. Ular dastlab qurilmasi sifatida qo`l barmoqlaridan foydalanishgan.
Keyinchalik hisoblash yog`osh tayoqchalari orqali bajarilgan. Taniqli ingliz olimi Ch.
Bebbidj tomonidan yaratilgan mexanik arifmometr XIX asrning yana bir kashfiyoti
bo`ldi. Bu mashina murakkab masalalarni yechadigan matematik mashinalarning
paydo bo`lishiga asos bo`ldi. XX asrning 30-40 yillariga kelib uchta muhim texnik
yangilik elektromagnit relis ikkilik – o’nlik sanoq sistemalarida ma`lumotlarni
kodlash: ma`lumotlarni saqlashga mo`ljallangan suniy
xotira
yaratildi. Bu esa o`z
navbatida avalgi hisoblash mashinalaridan tubdan farq qiluvchi elektron hisoblash
mashinalari (Kompyuter) ni yaratish imkonini berdi.
Tashqi xotira - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-47-=
QMDY va EMDI faqat konstruktiv (tuzulish) jihatdan, saqlanadigan axborot sig’imi
va axborotni qidirish, yozish va o’qish vaqti bilan farqlanadi.
Tashqi xotira qurilmalari sifatida ko’pincha optik diskdagi yig’uvchilar (CD-
ROM — Compact Disk Read Only Memory) va zamonaviy flash xotiralar ishlatiladi.
Ta’minot manbai
— SHK ning avtonom va tarmoqdi energota’minoti tizimini
o’z ichiga olgan blok.
Taymer
— mashina ichidagi haqiqiy vaqt elektron soati, u kerak bo’lganda,
joriy vaqt paytini avtomatik olishni ta’minlaydi (yil, oy, soatlar, minutlar, sekunddar
va sekund ulushlari). Taymer avtonom ta’minot manbaiga — akkumulyatorga
ulanadi va mashina tarmoqdan uzilganda ham ishlayveradi.
Tashqi qurilmalar
SHK ning tashqi qurilmalari (TQ) — har qanday hisoblash kompleksining
muhim tarkibiy qismidir, shuni aytish etarliki, TQ, butun SHK narxining 80 — 85 %
ini tashkil etadi.
SHK ning TQ, mashinani tashqi muxit: foydalanuvchilar, boshqarish ob’ektlari
va boshqa EHMlar bilan o’zaro ishini ta’minlaydi.
Tashqi qurilmalarga quyidagilar kiradi:
• Tashqi eslab qolish qurilmalari (TEQQ) yoki SHK ning tashqixotirasi;
• foydalanuvchining muloqat vositalari;
• ma’lumotlarni kiritish qurilmalari;
• ma’lumotlarni chiqarish qurilmalari;
• aloqa va telekommunikatsiya vositalari.
Foydalanuvchining muloqat vositalari o’z tarkibiga videoterminallarni (chispletlar)
va ma’lumotni nutqli kiritish-chiqarish qurilmalarini oladi.
fon Neyman arxitekturasi - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-57-=
mexanizmlariga ega. Bunga aniq misol tariqasida Intel firmasining80x86
oilasiga
mansub mikroprotsessorlarni keltirish mumkin.
Jismonan mikroprotsessor xotira qurilmasi hamda kiritishchiqarish tizimi bilan
tizim shinalarining yagona tо‘plami –
tizim ichidagi magistral
orqali
hamkorlik
qiladi. Ushbu magistral aksariyat hollarda quyidagilardan tashkil topadi:
DB (ingl. Data Bus) rusumli ma’lumotlar shinalaridan (ushbu shinalar orqali MzP,
xotira va kiritish-chiqarish tizimi о‘rtasida ma’lumotlar almashinuvi amalga oshadi);
AB (ingl. Address Bus) rusumli manzillar shinalaridan (murojaat qilinayotgan
xotira va kiritish-chiqarish portlari uyalarining manzillarini uzatish uchun
qо‘llaniladi);
CB (ingl. Control Bus) rusumli boshqaruv shinalaridan (axborot
almashinuvi
sikllarini amalga oshirib, tizim ishini boshqaradigan signallar ayni shu shinalar orqali
uzatiladi).
Shinalarning ayni shunday tо‘plami XTTK kanalini tashkil toptirish uchun ham
qо‘llaniladi. Bunday turdagi magistral
Mikroprotsessorli xotira - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

=-45-=
Taktli impulslar generatori chastotasi shaxsiy kompyuterning asosiy
tavsiflaridan biri hisoblanadi va ko’p jihatdan uning ishlash tezligini aniqlaydi,
negaki mashinadagi har bir amal ma’lum taktlar soni davonida bajariladi.
Tizimli shina
— kompyuterning asosiy interfeysli tizimi bo’lib, u
kompyuterning barcha qurilmalari orasidagi o’zaro ulanishni va aloqani ta’minlaydi.
Tizimli shina quyidagilarni o’z ichiga oladi:
• qiymatlarning kodli shinasi (AQSH), u operand sonli kodining (mashina so’zi)
hamma razryadlarini parallel uzatish uchun simlar va ulash sxemalarini o’z ichiga
oladi;
• adresning kodli shinasi (AQSH), u asosiy xotira yacheykalarining va tashqi qurilma
kiritish-chiqarish portlarining adreslari kodining hamma razryadlarini parallel uzatish
uchun simlar va ulanish sxemalarini o’z ichiga oladi;
• ko’rsatmalarning kodli shinasi (KKSH), u mashinaning hamma bloklariga
ko’rsatmalarni (boshqaruvchi signallarni, impulslarni) uzatish uchun simlar va
ulanish sxemalarini o’z ichiga oladi;
• ta’minot (tok) shinasi, u energota’minot tizimiga SHK ning bloklarini ulash uchun
simlar va ulanish sxemalarini o’z ichiga oladi.
Videomonitor - Ajiniyoz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti

Videomonitor
(displey) — SHK ga kiritilayotgan va undan chiqarilayotgan
ma’lumotlarni aks ettirish uchun qurilmadir.
Nutqli kiritish-chiqarish qurilmalari tez rivojlanayotgan multimedia vositalariga
kiradi.
=-48-=
Nutqli kiritish qurilmasi
— bu turli xil mikrofonli akustik tizimlar, "tovushli
sichqonlar", masalan, odam talaffuz qilayotgan harf va so’zlarni anglay oladigan,
ularni identifikatsiya qiladigan va kodlaydigan murakkab dasturli ta’minot.
Nutqli chiqarish qurilmasi
— bu kompyuterga ulangan baland gapiruvchilar
(dinamiklar) yoki tovushli kolonkalar orqali ishlab chiqariladigan, raqamli kodlarni
harf va so’zlarga o’zgartirishni bajaradigan turli xil tovush sintezatorlari.
Ma’lumotlarni kirtnsh qurilmalariga quyidagilar kiradi:
• klaviatura — SHK ga sonli, matnli va boshqaruvchi axborotni qo’lda kiritish uchun
qurilma;
• grafik planshetlar (digitayzerlar) — planshet bo’yicha maxsus ko’rsatkichni
(peroni) harakatlantirish yo’li bilan grafik ma’lumotlarni, tasvirlarni qo’lda kiritish
uchun pero siljiganda uning koordinatalari o’qiladi va bu ma’lumotlar SHKga
kiritiladi;
• skanerlar (o’quvchi avtomatlar) — mashinada yozilgan matnlar, grafiklar, rasmlar,
chizmalarni qog’ozdagi tashuvchilardan avtomatik o’qish va SHK ga kiritish uchun;
• ko’rsatish qurilmalari (grafik manipulyatorlar) — grafik axborotni displey ekraniga
kiritish uchun kursor harakatini ekran bo’yicha boshqarish yo’li bilan va keyinchalik
kursor koordinatini kodlash va uni SHK ga kiritish bilan (joystik — richag,
"sichqoncha", trekbol — gardishdagi shar, yorug’lik perosi va b. );
• sensorlik ekranlar — tasvirlar, dasturlar yoki buyruqlarning aloxida elementlarini
displeyning poliekranidan SHK ga kiritish uchun.
Ma’lumotlarni chiqarish qurilmalariga quyidagilar kiradi:
• printerlar — ma’lumotni qog’ozli tashuvchida qayd etish uchun yozuvchi qurilma;
• grafikchizuvchilar (
plotterlar
) — grafik ma’lumotni (grafiklar, chizmalar, rasmlar)
SHK dan qog’ozdagi tashuvchiga chiqarish uchun.
Aloqa va telekommunikatsiya qurilmalari priborlar va avtomatlashtirishning
boshqa vositalari bilan (interfeyslar moslashtiruvchilari, adapterlar, raqamli-analog va
analog-raqamli o’zgartirgichlar va sh. o’.) aloqa qilish uchun va SHK ni aloqa
kanallariga, boshqa EHM va hisoblash tarmoqlariga (tarmoqli interfeysli plata,
"ulanishlar", qiymatlarni uzatish multipleksorlari, modemlar) ulash uchun ishlatiladi.
=-49-=
Yuqorida aytib o’tilgan qurilmalarni ko’pchiligi shartli ajratilgan guruhga —
multimedia vositalariga mansubdir.
|
Jarayonlarni rejalashtirish

Jarayonlarni rejalashtirish.
Xar gal, chegaralangan resurslar va ularning bir nechta iste’molchilari bilan ish ko`rilganda, masalan, misol uchun mexnat jamoasida maosh fondini taqsimlash deylik, biz mavjud resurslarni istehmolchilar o`rtasida taqsimlash bilan shug`ullanishimizga to`g`ri keladi, yoki boshqacha aytganda resurslardan foydalanishni rejalashtirishimizga to`g`ri keladi. Bunday rejalashtirish aniq qo`yilgan maqsadlarga (ya’ni, masalan, resurslarni taqsimlash xisobicha biz nimaga ega bo`lmoqchimiz) va bu maqsadlarga mos va istehmolchi parametrlariga tayanadigan algoritmlarga ega bo`lishi kerak.
Rejalashtirish darajalari(urovni).
Yuqorida biz, xisoblash tizimidagi ikki xil rejalashtirish: topshiriqlarni va
`rotsessordan foydalanishni rejalashtirish xaqida so`z yuritgan edik.
To`shiriqlarni rejalashtirish jarayonlarni uzoq muddatga rejalashtirish sifatida foydalaniladi. U, tizimda, uning mulg`tidasturlash darajasini, ya’ni bir vaqtning o`zida mavjud bo`lgan jarayonlar sonini aniqlab, jarayonlarni yuzaga kelishiga javob beradi. Agar tizimning mulg`tidasturlash darajasi doimiy bo`lib tursa, kompyuterdagi jarayonlar o`rtacha soni o`zgarmaydi, u xolda yangi jarayonlar faqat oldin yuklanganlari tugallangandan keyin paydo bo`ladi. SHuning uchun xam uzoq muddatga rejalashtirish kam ishlatiladi chunki, yangi jarayonlar `aydo bo`lishi orasida o`nlab minutlar o`tishi mumkin.
Protsessordan foydalanishni rejalashtirish, jarayonlarni qisqa muddatga rejalashtirish sifatida foydalaniladi. U, masalan, bajariladigan jarayonning kiritish
–chiqarish qurilmalari yoki vaqtning ma’lum intervali tugallangandan so`ng amalga oshiriladi. Masalan u, xam qisqa muddatli rejalashtirish 100 millisekundda bir marttadan kam amalga oshirilmaydi.
Bahzi xisoblash tizimlarida, unumdorlikni
oshirish uchun, qisman bajarilaya`gan jarayonni operativ xotiradan diskka vaqtincha jo`natish va keyinroq esa uni bajarilishini davom ettirish uchun orqaga qaytarish mumkin. Bunday `rotsedu raswapping, ya’ni tarjimada “o`tkazish (perekachka)” ni bildirsa xam, tarjimasiz “svoning” termini ishlatiladi. Jarayonlardan qaysisini va qachon diskka va orqaga qayta o`tkazishni, odatda, jarayonlarni rejalashtirishning qo`shimcha darajasi –o`rtacha muddatli rejalashtirish yordamida amalga oshiriladi
|