nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tibbiy monelik (cheklovlar)

|
Tibbiy monelik (cheklovlar)
|
bet | 104/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Tibbiy monelik (cheklovlar): Turli moddalarga allergik kasalliklar; bo`g`im kasalliklari; rangni ajrata olmaslik; hid sezmaslik; ko`rishning pastligi; xotiraning pastligi; asab va ruhiy kasalliklar; umurtqa pog`onasi kasalliklari.
Ishlashi mumkin bo`lgan joylar: Kasbni egallagan kichik mutaxasislar barcha turdagi korxona, tashqi yoki yakka tartibda elektr jixozlarni montaj qilish, sozlash bilan bog`liq holdagi mehnat faoliyatini olib borishlari mumkin bo`ladi.
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
3. Kompyuter tizimlari bo`yicha texnik kasbi
Kasb haqida umumiy ma`lumot: Tarmoqli tizimni tashkil etish va unga serviz xizmat ko`rsatish; operatsion tizim va dasturiy ta`minotni o`rnatish va sozlash; tarmoqni ishchi holatini ta`minlash; zaruriy asbob uskunalarni o`rnatish va ta`minlash.
Kasb tipi: Odam – Belgili tizim.
Bilim, ko`nikma, malaka: Matematika, fizika, informatika va axbarot texnologiyalari, iqtisodiy bilim asoslari fanlarini; texnika havsizligi qoidalarini va unga qatiy rioya etish; barcha turdagi dasturiy tizim haqidagi tushunchaga ega bo`lish; dasturiy tizimni yig`ish; dasturiy tizimni o`rnatish va sozlash; texnik xizmat ko`rsatish va profilaktika ishlarini olib borish; tarmoqninh ishlashini tashxis qilish va nazorat qilish; tarmoq tizimlari faoliyatini(zarur hollarda) qayta ishlash.
Kasbiy muhim sifatlar: Mantiqiy fikirlash;yuqori rivojlangan diqqat-e`tabor; tez qaror qa`bul qilish qobiliyati; masuliyatlilik; yaxshi va tezkor xotira; matematik qobiliyat; mantiqiy fikirlash; tahliliy fikirlash; qo`l barmoqlari matorikasining rivojlanganligi; diqqatning tez ko`chishi; yuqori darajada rivojlangan texnik qobiliyat.
Shaxsiy fazilatlar: -diqqatni jamlay olish; -jismoniy chidamliylik; -uzoq o`tirib ishlay olishlik; -puxtalik; -tizimli ish bajara olish; -tartiblilik; -javobgarlilik; -hushmuomilalik.
Ishlash sharoiti: Xona sharoitida; ijtimoiy muloqot cheklangan; sabr-toqat, diqqat va kuchli xotira talab etadigan ish; ish tartibi-kunlik; yakka tartibdagi ish sharoitidagi faoliyat.
|
| |
-teorema - Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu

|
Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu
|
bet | 12/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov Jahongir4.1-teorema. Musbat qator yaqinlashuvchi bo‘lishi uchun uning xususiy yig‘indilaridan tuzilgan ketma-ketlikning yuqoridan chegaralangan bo‘lishi zarur va yetarli.
Bu teoremadan ko‘rinadiki, musbat qatorlarni yaqinlashishga tekshirish uchun uning xususiy yig‘indilaridan tuzilgan {Sn} ketma-ketlikning yuqoridan chegaralanganligini ko‘rsatish yetarli ekan. Quyida isbotlari shu teoremaga asoslangan musbat qator yaqinlashishining bir nechta yetarli shartlarini ko‘rib chiqamiz.
2. Taqqoslash alomatlari.
4.2-teorema. Aytaylik,
(1)
(2)
musbat qatorlar berilgan bo‘lsin. Biror n0 nomerdan boshlab anbn munosabat o‘rinli bo‘lsa, u holda
a) (2) qator yaqinlashuvchi bo‘lsa, (1) qator yaqinlashuvchi bo‘ladi;
b) (1) qatorning uzoqlashuvchi bo‘lsa, (2) qatorning ham uzoqlashuvchi bo‘ladi.
Isbot. Aytaylik, bo‘lsin. Shartga ko‘ra anbn munosabat o‘rinli, bundan Sn S’n tengsizlik kelib chiqadi.
a) Agar (2) qatorning yaqinlashuvchi bo‘lsa, u holda {S’n} ketma-ketlik yuqoridan chegaralangan. Demak, (1) qator xususiy yig‘indilaridan tuzilgan {Sn} ketma-ketlik ham yuqoridan chegaralangan. Bundan (1) qator yaqinlashuvchidir.
b) (1) qator uzoqlashuvchi bo‘lsin, u holda {Sn} ketma-ketlik yuqoridan chegaralanmagan. Demak, {S’n} ham yuqoridan chegaralanmagan. Bundan va qator uzoqlashuvchi.
4.1-misol. Birinchi taqqoslash alomatidan foydalanib
qatorni yaqinlashishga tekshiring.
Yechish. Ushbu qatorni qaraymiz: .
Ravshanki, . Mahraji bo‘lgan geometrik qator yaqinlashuvchi, demak 1-teoremaga ko‘ra berilgan qator ham yaqinlashuvchi bo‘ladi.
|
| |
Eslatma: Bu teoremani teskarisi har doim ham to’g’ri bo’lavermaydi.
5.1–Ta’rif

|
Eslatma: Bu teoremani teskarisi har doim ham to’g’ri bo’lavermaydi.
5.1–Ta’rif
|
bet | 17/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov JahongirEslatma: Bu teoremani teskarisi har doim ham to’g’ri bo’lavermaydi.
5.1–Ta’rif: Agar (17.12) qator yaqinlashuvchi bo’lsa, u holda (17.11) qator absolyut yaqinlashuvchi qator deb ataladi.
5.2–Ta’rif: Agar (17.11) qator yaqinlashuvchi bo’lib (17.12) qator uzoqlashuvchi bo’lsa, u holda (17.11) qator shartli yaqinlashuvchi qator deyiladi.
5.3 – Misol:
Leybnits teoremasiga ko’ra yaqinlashuvchi
Leybnits teoremasiga ko’ra yaqinlashuvchi
uzoqlashuvchi.
Javob: Qator shartli yaqinlashuvchi.
5.4 – Misol:
yaqinlashuvchi.
yaqinlashuvchi.
a) Umumlashgan garmonik qator bo’lgani uchun qator yaqinlashuvchi.
b) yaqinlashuvchi.
Javob: Berilgan qator absolyut yaqinlashuvchi.
(15)
ko’rinishdаgi qаtоrgа ishоrаlаri nаvbаt bilаn аlmаshib kеlаdigаn qаtоrlаr dеyilаdi.
Bu еrdа musbаt sоnlаr.
5.8-Tеоrеmа (Lеybnis tеоrеmаsi). Аgаr ishоrаsi аlmаshinib kеluvchi
qаtоrdа
1) Qаtоr hаdlаrining аbsоlyut qiymаtlаri kаmаyuvchi, ya’ni
(16)
bo’lsа,
2) Qаtоr umumiy hаdi dа nоlgа intilsа:
(17)
u hоldа (15) qаtоr yaqinlаshuvchi bo’lаdi.
Isbоt. , ya’ni juft bo’lsin
, dеmаk vа хususiy yig’indilаr kеtmа-kеtligi o’suvchi. (15) shаrtgа ko’rа hаr bir qаvs ichidаgi ifоdа musbаt ekаnligi kеlib chiqаdi.
Endi хususiy yig’indilаrni quyidаgi ko’rinishdа yozаmiz:
Bu ifоdаning hаr bir qаvs ichidаgi ishоrаlаri musbаt. Shu sаbаbli .
Shundаy qilib, хususiy yig’indilаr kеtmа-kеtligi o’suvchi vа yuqоridаn chеgаrаlаngаn. Dеmаk shu bilаn birgаlikdа
Endi tоq indеksli хususiy yig’indilаr hаm limitgа intilаdi.
Hаqiqаtаn, hаm
= +
bo’lgаni uchun dа
= + = =
gа egа bo’lаmiz, bundа (17) shаrtgа ko’rа
Dеmаk, , qаtоr yaqinlаshuvchi.
qаtоrning yaqinlаshuvchаnligini tеkshiring.
Yechilishi vа .
Dеmаk, qаtоr yaqinlаshuvchi. Endi iхtiyoriy ishоrаli qаtоrlаrni ko’rаylik. O’zgаruvchаn ishоrаli qаtоrning аbsоlyut vа shаrtli yaqinlаshishikаbi muhim tushunchаlаrni ko’rаylik.
|
| |
J.Q.Qurbonov, M.A.Aynakulov -

506
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
J.Q.Qurbonov, M.A.Aynakulov - O‘ZBEKISTONDA MENEJMENT NAZARIYASINING
RIVOJLANISH JARAYONI ................................................................................................... 287
S.A.Ravshanov - O‘ZBEKISTON PSIXOLOGIYASIDA ILMIY MAKTABLARNING
PAYDO BO‘LISHI VA SHAKILLANISHI TARIXI ............................................................ 290
S.F.Jumaboyev - ELEKTRON TA’LIM MUHITIDA MENEJMENT TARIXI FANINING
DIDAKTIK IMKONIYATLARI ............................................................................................. 293
A.A.Sulaymonov,
M.Kamolov
-
KOMMUNIKATIV
KOMPITENTLIKNI
RIVOJLANTIRISHNING NAZARIY VA USLUBIY ASOSLARI ..................................... 296
N.I.Saidova, N.M.Samijonova - OLIY TA'LIMDA ILG‘OR INOVATSIYALARNI JORIY
ETISHNING PEDAGOGIK IMKONIYATLARI ................................................................. 298
J.X.Bobonazarova, S.Baratova -

507
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
Р.У.Мунарова, З.Ж.Жумабеков, З.Ш.Абиркулов - МЕСТО ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ
ПОДГОТОВКИ МЕНЕДЖЕРА В УПРАВЛЕНЧЕСКОЙ ДЕЯТЕЛНОСТИ............... 330
N.T.Mamatxanova
-
BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNI IJTIMOIY-PEDAGOGIK
FAOLIYATGA
TAYYORLASHDA
PSIXOLOGIK
TAYYORLIKNING
AHAMIYATI ............................................................................................................................. 334
Q.A.Xusanov - - Jizzax davlat pedagogika universiteti

|
Jizzax davlat pedagogika universitetiBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам Q.A.Xusanov - OLIY TA’LIMNING XALQAROLASHISHIDA TALABALARNING
AKADEMIK MOBILLIGI AHAMIYATI ............................................................................. 301
Q.O.Alimova, M.I.Abduxoliqova - TALABALAR BILAN ISHLASH VA ULARNING
MEDIA VA AXBOROT SAVODXONLIGINI TA’MINLASH ........................................... 304
M.F.Axmadjonov
-
TIBBIYOT
ELEKTRONIKASI
FANINI
O‘QITISHNING
SAMARADORLIGINI “SINKVEYN” METODINI BILAN OSHIRISH ........................... 307
J.S.Raximjonov, A.A.Bannobov - TA’LIM JARAYONIGA INNOVATSION TA’LIM
TEXNOLOGIYALARINI
QOʻLLASHDAGI
MUAMMOLAR
VA
ULARNI
RIVOJLANTIRISH OMILLAR .............................................................................................. 308
S.U.Usmonov, B.Sh.Sulaymonov - UMUMTA'LIM MAKTABLARIDA VARIATIV
TA'LIMNI JORIY ETISH ....................................................................................................... 311
Q.A.Xusanov
-
ERKIN
IQTISODIY
ZONALARNING
O‘ZBEKISTON
IQTISODIYOTIDAGI AHAMIYATI ..................................................................................... 314
P.T.
Abduqodirova
-
BO‘LAJAK
O‘QITUVCHILARDA
ALGORITMIK
KOMPETENSIYALARNI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYASI ................................ 315
A.J.Qo'shmurodov, B.F.Botirov - BOʻLAJAK MAKTAB MENEJERLARIDA IQTISODIY
KOMPITENTLIKNI RIVOJLANTIRISH TEXNOLOGIYALARI ................................... 317
S.Baratova - TA’LIM TIZIMINI DAVLAT TOMONIDAN BOSHQARISH ..................... 319
|
| |
T.B.Nazarov, M.Z.Qo'yboqova -

|
T.B.Nazarov, M.Z.Qo'yboqova -Bog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам T.B.Nazarov, M.Z.Qo'yboqova - O‘ZBEKISTONDA YOSHLARNING GLOBALLASHUV
JARAYONIDA IJTIMOIYLASHUV MASALALARI ......................................................... 263
G.M.Mardonova - OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA ZAXIRA KADRLARGA
BO‘LGAN TALABLAR (XORIJ TAJRIBASI) ..................................................................... 265
G.M.Mardonova,
D.S.Tursunov
-
ZAXIRA
KADRLARNI
TAYYORLASHDA
INNOVATSION YONDASHUVLAR .................................................................................... 267
S.U.Usmonov, G.M.Mardonova - MENEJMENTDA AXBOROT-KOMMUNIKATSIYA
TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH ..................................................................... 269
N.I.Saidova, S.J.Babayeva - OLIY TA’LIMDA ILG‘OR INNOVATSIYALARNI JORIY
ETISHNING PEDOGOGIK IMKONIYATLARI ................................................................. 271
O.Y.Bozorov
-
BO‘LAJAK
DEFEKTOLOG
–
LOGOPEDLARDA
KASBIY
MOTIVATSIYANI SHAKLLANTIRISH MUAMMOLARI ............................................... 272
D.Pardaboyev - KITOBXONLIK FAOLIYATINI SHAKLLANTIRISHNING AHAMIYATI
..................................................................................................................................................... 275
M.N.Soibnazarova - ILM-MA'RIFAT VA AXLOQ TO‘G‘RISIDAGI FIKRLAR
JALOLIDDIN DAVONIY ASARLARIDA ............................................................................ 277
O.G'.Qo'ldoshev - OLIY TA’LIMDA RAQAMLI TEXNOLOGIYA VA ZAMONAVIY
USULLARNI JORIY ETISH ................................................................................................... 279
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 21
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
ma'lum bir ritmni o‘rnatishi, darsning yakuniy bosqichida dam olish paytida chuqur dam olishni
sozlashi mumkin. Harakat so‘zni tushunish va eslab qolishga yordam beradi. So‘z va musiqa
bolalarning kognitiv faoliyatini faollashtiradigan motor sohasini tartibga soladi va tartibga soladi.
Musiqa bolalarda ijobiy his-tuyg‘ularni uyg‘otadi, miya yarim korteksining ohangini oshiradi va
markaziy asab tizimini tonlaydi, diqqatni kuchaytiradi, nafas olishni, qon aylanishini
rag‘batlantiradi va metabolizmni yaxshilaydi. Ritm so‘zda, harakatda, musiqada muhim rol
o‘ynaydi. Professor G.A. Volkovaning ta'kidlashicha, "tovushli ritm harakatdagi ritm tuyg‘usini
tarbiyalash va rivojlantirish va uni nutqqa kiritish vositasi bo‘lib xizmat qiladi". Ritm tushunchasi
logopediya ritmikasi nomiga kirganligi bejiz emas. Logoritmika nutq terapiyasining eng hissiy
bo‘g‘ini bo‘lib, nutq buzilishlarini tuzatishni bolalarning hissiy va motor qobiliyatlarini
rivojlantirish bilan birlashtiradi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq terapiyasi ritmikasi ta'siri
ostida tovush talaffuzida, so‘z shakllanishida, faol so‘z boyligini to‘plashda sezilarli o‘zgarishlar
yuz beradi. Logoritmik mashg‘ulotlar maktabgacha yoshdagi bolalarga tuzatuvchi ta'sirning
ajralmas qismidir, chunki ko‘p bolalar nafaqat nutq buzilishlaridan aziyat chekishadi, balki
umumiy va nozik motorli ko‘nikmalarning bir qator buzilish belgilariga, prosodiya buzilishiga va
psixologik muammolarga ega. Nutq terapiyasi ritmi nutq va nutq bo‘lmagan buzilishlarni
tuzatishga, muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishga, shuningdek, ijobiy kognitiv motivatsiyani
shakllantirishga qaratilgan keng ko‘lamli maxsus o‘yinlar va mashqlar bilan ifodalanadi. Logotip
ritmining elementlaridan, jumladan, nutq terapiyasi, musiqa, jismoniy tarbiya, nutqni rivojlantirish
darslarida foydalanishingiz mumkin.
Bolalar kattalar nutqiga taqlid qilishadi, shuning uchun siz so‘zlarni yoki tovushni
buzadigan va kamaytiruvchi qo‘shimchalardan foydalangan holda "bolalarcha" gapirish uslubiga
taqlid qilmasligingiz kerak. Bu to‘g‘ri talaffuzga xalaqit beradi va bunday nutq nuqsonlarining
paydo bo‘lishiga olib keladi, bu esa faqat logoped tomonidan yo‘q qilinishi mumkin.
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 23
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
bog`lanishlarini: binokulyar ko‘rishni, binoural eshitishni, tеrining bimanual to‘yishini, dirinik xid
bilishni va shu kabilarni kiritish lozim.
Ko‘zlarning turli olislikdagi narsalarini aniq ravshan ko‘rishga moslashuvi 2 ta mеxanizm-
akkomodatsiya va konvеrgеntsiya yordamida yuz bеradi.
Akkomidatsiya-ko‘z gavharining egriligini o‘zgartirish yo‘li bilan uning aksini sindirib
qaytarish qobiliyatini o‘zgartirish dеmakdir. Akkomodatsiya, odatda konvеrgеntsiya bilan ya'ni
ko‘rish o‘qlarini qayd qilinayotgan narsaga yo‘naltirilishi bilan bog`liqdir. Konvеrgеntsiya
burchagi bеvosita masofa indikatori ya'ni o‘ziga xos masofa o‘lchagich (dalnomеr) sifatida
foydalaniladi.
Tafakkur. Sеzgi, idrok orqali narsa va xodisalarning sеzgi organlari orqaligina bilish
mumkin bo‘lgan xususiyatlari aks etsa, bu bilan bilish doirasi chеklandi dеgani emas. Narsa va
xodisalar bеvosita bilib bo‘lmaydigan xususiyatlarga, o‘zaro aloqaga, rivojlanish qonuniyatiga
ega. Masalan, еr bilan quyoshgacha, yulduz va oygacha bo‘lgan masofani bеvosita aniqlash
mumkin emas; elеktr tokining simdan o‘tishini, atom tuzilishini, yorug`lik tеzligini, uzoq tarixiy
jarayonlar rivojlanishini va shunga o‘xshashlarini bеvosita kurish mumkin emas. Shunga qaramay,
inson o‘lchaydi, aniqlaydi, bilib oladi. Shunday qilib, vositali aks ettirish tafakkur jarayonining
xususiyalaridan biridir. Tafakkurning yana bir xususiyati–bu voqеlikni umumlashtirilgan xolda
aks ettirilishidir.
Tafakkur voqеlikni umumlashtirilgan xolda, qonuniy bog`lanishlarni so‘z va tajriba
vositasida aks ettirishdir. Narsa va xodisalar rivojlanish qonuniyatlarini aniqlash bilan odam, tabiat
va kishilik jamiyati taraqqiyotini boshqarish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Odam tafakkuri til bilan
chambarchas bog`liqdir. Tafakkur, barcha psixik jarayonlardеk, miya faoliyatining natijasidir.
Odam fikr yuritayotganda miyada murakkab jarayonlar sodir bo‘ladi, miya pustlogida markazlar
o‘rtasida bog`lanishlar yuzaga kеladi. Xilma-xil muvaqqat nеrv bog`lanishlari (assotsiatsiyalar)ni
hosil qilish miya pustlog`ining murakkab sintеtik faoliyatidir. Fikrlar muvaqqat nеrv
bog`lanishlari diffеrеntsirovka qilinishi, ya'ni ayrim nеrv bog`lanishlarini mustahkamlashi,
boshqalarining tarmoqlanishi natijasida mukammallashadi va aniqlanib boradi. Miya pustinig
bunday faoliyati analitik faoliyat dеyiladi.
Tafakkur turlari va aqlning muhim sifatlari. Tafakkurning konkrеt-amaliy, konkrеt obrazli,
abstrakt turlari bor.
|
| |
-misol. Birinchi taqqoslash alomatidan foydalanib  qatorning uzoqlashuvchi ekanligini asoslang.
Yechish

|
-misol. Birinchi taqqoslash alomatidan foydalanib qatorning uzoqlashuvchi ekanligini asoslang.
Yechish
|
bet | 13/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov Jahongir4.2-misol. Birinchi taqqoslash alomatidan foydalanib qatorning uzoqlashuvchi ekanligini asoslang.
Yechish. Berilgan qatorning hadlari, ikkinchi hadidan boshlab garmonik qatorning mos hadlaridan katta, garmonik qator esa uzoqlashuvchi. Demak, birinchi taqqoslash alomatiga ko‘ra berilgan qator uzoqlashuvchi.
Yuqorida isbotlangan teoremadan bir nechta foydali natijalar kelib chiqadi. Bunda biz (2) qator hadlarini musbat, (1) qator hadlarini nomanfiy deb qaraymiz.
4.1-natija. Agar (1) va (2) qatorlar uchun (k<) mavjud bo‘lsa, u holda (2) qatorning yaqinlashuvchi ekanligidan (1) qatorning yaqinlashuvchi ekanligi kelib chiqadi.
4.2-natija. Agar (1) va (2) qatorlar uchun (0<k) mavjud bo‘lsa, u holda (2) qatorning uzoqlashuvchi ekanligidan (1) qatorning uzoqlashuvchi ekanligi kelib chiqadi.
Yuqoridagi ikkita natijadan quyidagi natija kelib chiqadi:
4.3-natija. Agar (1) va (2) qatorlar uchun (0<k<) mavjud bo‘lsa, u holda (1) va (2) qatorlar bir vaqtda yaqinlashuvchi, yoki bir vaqtda uzoqlashuvchi bo‘ladi.
4.3-misol. qatorni qator bilan taqqoslaymiz.
nisbatni ko‘ramiz. Ma’lumki, . Demak, berilgan qator uzoqlashuvchi.
1-ta’rif. Ushbu
(1)
bu yerda musbat sonlar, qator ishoralari navbatlashuvchi qator deyiladi.
Ishoralari navbatlashuvchi qatorlar uchun quyidagi teorema o‘rinli:
4.4-Teorema . Agar ishoralari navbatlashuvchi
qatorda
1) qator hadlarining absolyut qiymatlari kamayuvchi, ya’ni
(2)
bo‘lsa,
2) qatorning umumiy hadi da nolga intilsa:
(3)
u holda (1) qator yaqinlashuvchi bo‘ladi.
Isboti. , ya’ni juft bo‘lsin. U holda S2m ni quyidagicha yozib olamiz: . (2) shartga ko‘ra u2m-1-u2m>0 (m=1,2,…), demak va xususiy yig‘indilar ketma-ketligi { } o‘suvchi bo‘ladi.
Endi xususiy yig‘indini quyidagi ko‘rinishda yozamiz:
.
Yana (2) shartga ko‘ra tengsizlikni hosil qilamiz.
Shunday qilib, { } xususiy yig‘indilar ketma-ketligi o‘suvchi va yuqoridan chegaralangan. Demak, , shu bilan birgalikda
Endi toq indeksli { } xususiy yig‘indilar ketma-ketligi ham S limitga intilishini ko‘rsatamiz.
Haqiqatan ham,
= +
bo‘lgani uchun da
= + = =
ga ega bo‘lamiz, bunda (3) shartga ko‘ra
Demak, , qator yaqinlashuvchi.
|
| |
-Teorema - Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu

|
Matematika ta’lim yo’nalishi kurs ishi mavzu
|
bet | 15/19 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #108619 |
Bog'liq Saidov Jahongir5.1-Teorema: Agar (17.4) qator yaqinlashuvchi bo’lsa, u holda qatorning umumiy hadi n cheksiz o’sganda nolga intiladi ( ya’ni ) .
Isboti: mavjud bo’lsin.
da , , .
Natija: Agar qatorning umumiy hadi da, nolga intilsa u holda qator uzoqlashuvchi. Bu shartning bajarilishi qator yaqinlashuvchi bo’lishi uchun zaruriy ammo etarli emas .Misol sifatida garmonik qatori qaraymiz.
Garmonik qator: , yaqinlashuvchi emas.
.
Zaruriy shart bajariladi, biroq qator uzoqlashuvchi.
Demak, qator yaqinlashuvchi bo’lsa zaruriy shart bajariladi, ammo zaruriy shart bajarilganda qator uzoqlashuvchi ham, yaqinlashuvchi ham bo’lishi mumkin ekan.
Musbat hadli qator yaqinlashishining etarli shartlari .
Solishtirish ( taqqoslash) alomatlari.
Quyidagi musbat hadli qatorlarni qaraymiz.
(17.5)
(17.6)
5.2- Teorema: ( yaqinlashuvchanlikning etarli sharti)
Agar munosabat o’rinli bo’lib, (17.6) qator yaqinlashuvchi bo’lsa, u holda (17.5) qator ham yaqinlashuvchi bo’ladi.
Isboti: ni qaraymiz.
Qismiy yig’indilar chegaralanganligi kelib chiqadi.
5.3- Teorema: Agar munosabat o’rinli bo’lib, (17.5) qator uzoqlashuvchi bo’lsa, u holda (17.6) qator ham uzoqlashuvchi bo’ladi.
5.4- Teorema: bo’lsa, har ikki qator bir paytda yaqinlashuvchi yoki uzoqlashuvchi bo’ladi.
5.1-Misol: , , ,
, .
Ishoralari navbatlanuvchi qatorlar.
Quyidagi ishoralari navbatlanuvchi yoki ishoralari ketma-ket almashuvchi qatorni qaraymiz.
bu erda - musbat sonlar. Ishoralari navbatlanuvchi qatorlar yaqinlashishining etarli shartini o’z ichiga olgan quyidagi teoremani qaraymiz.
|
| |
Oraliq va kardan uzatmalarining nosozliklari va ularga texnik xizmat ko’rsatish

|
Oraliq va kardan uzatmalarining nosozliklari va ularga texnik xizmat ko’rsatish
|
bet | 33/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashOraliq va kardan uzatmalarining nosozliklari va ularga texnik xizmat ko’rsatish. Oraliq va kardan uzatmalariga TXK, ularni tashqi kuzatuv, kerak bo’lgan qismlarni qatirish va moylashdan iborat.
Buning uchun birinchi navbatda sharnir flanetslarini va oraliq tayanchlarni qatirilganligini, shlitsali birikmalarni, podshipniklar va krestovinalarni yeyilishini tekshirish lozim bo’ladi.
Ta’mirlashdan so’ng yig’ish paytida, kardan uzatmaning ikki uchidagi vilkalarni bir tekislikda o’rnatilishiga e’tibor qilish kerak.
Kardan o’qlarining sharnirlarini transmissiya moyi bilan, shlitsali birikmalarni konsistent moyi bilan moylash kerak bo’ladi.
Kardan uzatmaga texnik xizmat ko‘rsatish bo‘shashgan boltlarni tortish, sharnirlaming nina podshipniklarini va shlitsali birikmalami moylash jadvaliga muvofiq vaqti-vaqti bilan moylashdan iborat. Ba’zi kardanlarda vilka va shlitsalar moylanmaydi. Salnik va g’iloflaming bekam-u ko'stligi tekshiriladi. Kardan valni yig'ishda quvurdagi va vilkadagi belgilarning bir-biriga ro‘para kelishiga e’tibor berish lozim.
Nazorat uchun savollar
1.Oraliq uzatmalarning vazifasi va ular qaysi xollarda qo’llaniladi ?
2.Kardan uzatmalarning vazifasi va ular qaysi xollarda qo’llaniladi ?
3.Avtomobillarda oraliq uzatma qo’llaniladimi ?
4.Kaysi traktorda kardan uzatma mavjud ?
5.Kardan uzatmaning xillari?
6-MAVZU. BOSH UZATMA, DIFFIRENTSIAL VA YETAKCHI GILDIRAKLAR YURITMASI
REJA:
Umumiy ma’lumotlar, ularning asosiy parametrlarini aniqlash, vallarni hisoblash, podshipniklarni tanlash.
SHesternyali, kulachokli, chervyakpi differentsiallarni hisoblashning o’ziga xos xususiyatlari.
Yetakchi gildiraklar yuritmasi, yarim o’qlarni hisoblashda harakatlanish sharoitlarining o’zgarishini hisobga olish.
Аsоsiy uzаtmаgа quyidаgi tаlаblаr qo´yiladi:
gаbаrit o´lchamlаri (bаlаndligi) minimаl bo´lishi kеrаk;
shovqin ilоji bоrichа kаm bo´lishi kеrаk;
umumiy tаlаblаr.
Diffеrеntsial kuch uzatmaning mеxanizmi bo´lib, u burovchi momеntni bеlgilangan nisbatda ikkita yetaklanuvchi valga tarqatadi va ularni har xil burchak tеzligida aylantiradi. Diffеrеntsiallar vazifasiga ko´ra g´ildirakaro va o´qaro turlariga bo´linadi. Hozirgi vaqtda hamma avtomobillar g´ildirakaro diffеrеntsialga ega va ularda asosan konussimon shеstеrnyali diffеrеnsiallar qo´llaniladi.
|
| |
NEXIA avtomobilini buyash - Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti

|
Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti
|
bet | 67/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashNEXIA avtomobilini buyash.
avtomobilining kuzovi yuklamani to‘la qabul kiluvchi, ikki katta bo‘laqsan iborat, beshta eshikli bo‘lib, po‘latdan shtampalab yasalib payvanddab yig‘ilgan. Kuzovning old qismiga ikkita bo‘ylama lonjeronli va ko‘ndalang joylashgan ikkita to‘siqdan iborat payvandlab yasalgan qurilma biriktirilgan bo‘lib, unga dvigatel va transmissiya agregatlari mahkamlanadi.
Neksiya avtomobilining kuzovi yuklamani to‘la qabul qiluvchi turiga mansub bo‘lib, to‘rt eshikli, po‘latdan shtampalab yasalgan qismlarni nuqtali payvandlash usulida yig‘ilgan. Oldi qismida ikkitadan lonjeron va to‘sindan iborat qurilma bo‘lib, unga dvigatel, transmissiya agregatlari biriktirilgan.
Damas avtomobilining kuzovi shtampalab tayyorlangan qismlarni payvandlab yig‘ilgan bo‘lib, u zinapoyasimon ramaga mahkamlangan. Avtomobilning transmissiya agregatlari ramaga mahkamlangan bo‘lib, kuzov yo‘lovchilarni joylashtirish uchun xizmat qiladi.
Yordamchi jixozlar
YOrdamchi jixozlarning asosiy vazifasi xaydovchining ishlash sharoitini yaxshilashdan iborat. U quyidagi qismlardan iborat:
-traktor uchun, asosan, kabina kapot bilan birga;
-avtomobil uchun xam kabina kapot bilan birga, tirkama qurilmasi va lebyodka.
Kabina. Xaydovchilarni o’tirib traktor va avtomobillarni boshqarib o’tiradigan joy xisoblanadi. Traktor va avtomobillar xar xil sharoitda ishlaydi, ya’ni qaxraton qishda xam, jazirama yozda xam, yomg’iru, shamol turgan paytlarda xam, shuning uchun kabinada yuqorida sanab o’tilgan sharoitlarda ishlash uchun barcha qulayliklar yaratilgan bo’lishi, shuningdek kabinaga traktor va avtomobillarning qismlarini ishlayotgani to’g’risidagi ma’lumotlarni bildirib turuvchi asboblar olib kelingan bo’lishi kerak.
SHuning uchun kabinaning ichki qismi shovqinni izolyatsiya qiluvchi qobig’ bilan jixozlangan.
Ro’para va yon tomonlar oyna bilan qoplanib, xaydovchiga keng formatda ko’rishi uchun sharoit yaratiladi.
Sovuq sharoitlarda xaydovchi sovqotmasligi uchun kabinaga isitgich (issiq xavo bilan ishlovchi), issiq sharoitlar uchun kabina xavo sovitgichlar bilan jixozlangan.
Bundan tashqari kabinada doimo xavoni tozalab va shabodalatib turuvchi ventilyator-chang tozalagich o’rnatiladi.
Xaydovchiga oson bo’lishi uchun quyosh nurini qaytargich, tibbiyot aptechkasi va ust-boshini ilish uchun ilgichlar kabinaning ichida mavjud.
YUqorida aytilgan jixozlar T-150K traktor kabinasida mavjud.
Traktorlar kabinasi yumshoq bir o’rinli o’rindiq, avtomobillar kabinasi esa yumshoq ikki va undan ortiq o’rindiqlar bilan jixozlangan.
Traktorlarda osmalar qo’llanilmagani uchun o’rindiqlar torsionli yoki teleskopik amortizatorlar bilan, avtomobillarning o’rindiqlari tekis prujinali amartizatorlar bilan jixozlangan.
|
| |
Ierarxik fayl tizimi - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

|
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot texnologiyalari universitetiBog'liq Linux OT3.1. Ierarxik fayl tizimi
9
Ierarxik struktura ko‘pincha piramida ko‘rinishida bo‘ladi. Bunga misol
tariqasida oila shajarasini kuzatuv orqali shu tipga mahsul strukturani uchratish
mumkin: Otani bolasi bor, u bola o‘z navbatida bir qancha bolalar ular ham ko‘p
bolalarga ega bo‘lishi mumkin. Bu ierarxik strukturaga oila daraxti deb nomlanadi.
3.1- rasm. Oila daraxti
Oilaviy daraxtdek Linux fayl tizimi ham daraxt deya nomlanadi. U
9
A Practical Guide to Fedora and Red Hat Enterprise Linux, fifth edition, Mark G. Sobell,
U.S. Corporate and Government Sales, pages 188-192.
III. NAZARIY MATERIALLAR
49
bog‘langan fayllardan iborat bo‘ladi. Bu struktura fayllarni tartiblashtirishga imkon
beradi, shuning uchun ham aniq bir faylni bemalol topishingiz mumkin. Linuxning
standart tizimida foydalanuvchi bitta katalogdan boshlaydi va foydalanuvchi ichida
xoxlagan darajagacha yaratishi mumkin. Bir qancha kataloglar osti darajalarni
yaratish orqali foydalanuvchi zaruriy darajagacha strukturasini kengaytirishi
mumkin.
Odatda bitta katalogosti bitta mavzuga bag‘ishlanadi, masalan, odam,
loyiha yoki hodisa. Mavzu katalogostida bo‘limlar bo‘lishi lozimmi yo‘qmi shuni
bildirishi mumkin. Masalan, 3.2- rasmda kotiba katalogosti o‘z nomiga mos. Bu
katalog uchta katalogostini saqlaydi: biznes, eslatma va shaxsiy. Biznes-katalog
kotibaning har xatlarini saqlovchi fayllardan iborat bo‘ladi. Agarda siz bitta
mijozga ko‘p xatlarni saqlamoqchi bo‘lsangiz chunonchi sut ishlab chiqaruvchi
korxonaga, unda katalogostini shu mijozga bag‘ishlashingiz mumkin.
3.2 -rasm. Kotibaning kataloglari.
Linux fayl tizimining eng asosiy tomonlaridan biri foydalanuvchi
ehtiyojiga qarab adaptatsiyalanish xususiyatga egaligi. Siz bu imkoniyatdan
foydalanib sizga qulay hamda foydali holda fayllarni strukturalashtirishingiz
mumkin.
Oila daraxt ikabi, fayl tizimini ifodalovchi daraxt odatda yuqoridan pastga
ildizlari bilan tasvirlanadi. 3.2va 3.3 rasmda daraxt fayllarni ildiz bilan bog‘lash
orqali ildizidan pastga o‘sayotgani tasvirlangan. Yo‘l oxirida oddiy fayl yoki fayl
direktoriyasi bo‘ladi. Yo‘l oxirida oddiy faylar yoki oddiygina fayl boshqa
yo‘llarni ushlab turmaydi. Ma‘lumotnomalarda ildizga yaqinlarni ota va ildizdan
uzoqdalarni bolalar deya ataladi. Yo‘l nomlanishi o‘zida shoxdan tortib faylgacha
bir qator nomlarni o‘zida mujassamlashtiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
3.3- rasm. Katalog va oddiy fayllar

III. NAZARIY MATERIALLAR
51
bo‘lganidek, boshqa boshqa katalogda bir xil nomli fayllar bo‘lishi mumkin.
Siz tanlayotgan fayl nomi biron nimani anglatishi kerak. Ko‘p hollarda
katalogdagi muhim fayllar foydasiz nomlar bilan saqlanadi. Bunday nomlar yomon
tanlov bo‘lib, sababi ular fayl qanday ma‘lumot saqlayotganini esga solmasligi
mumkin. Quyidagi ro‘yhatda nomlar faylda saqlanayotgan ma‘lumot haqida
axborot bera oladi:
-
Yozishmalar
-
Yanvar
-
Davis
-
Hisobot
-
2001
-
Qarzdorlik_hisoboti
Fayl nomlari uzunligi DOS yoki Windowsning eski versiyalarida fayl nomi
uchun 8 ta simvol va kengaytmasi 3 simvolgacha bo‘lishi mumkin edi. Ba‘zi
UNIX tizimlarida 14 simvolli chegara mavjud bo‘lsa, Macintoshning eski
variantlarida 31 simvolli chegara mavjud. Agarda fayl nomi qisqa bo‘lsa, uni chop
qilish oson bo‘ladi; keyinchalik kengaytmasiga ba‘zi fayl tizimlarda mavjud
bo‘lgan kichik chegaralanishdan oshirish mumkin bo‘ladi. Qisqa faylnomlarining
salbiy tomoni shundaki, ular uzunroq faylnomidagidek to‘la ma‘lumotni
ifodalamasligi mumkin.
Uzun faylnomlilarda faylning to‘laroq ma‘lumotini yoritish mumkin. Fayl
nomini to‘la yozib o‘tirmasligingiz uchun shellda nomni o‘zi tugatish imkoniyatiga
ega. Fayl nomlarida katta yoki/va kichik harflardan foydalanish imkoniyati
mavjud. Linux registrni bog‘liqligi tufayli, YANVAR, Yanvar va yanvar fayllari
bir biridan farq qiladi. Fayl nomlarida probellardan foydalanish mumkin, lekin bu
yomon fikr hisoblanadi. Sababi, probel maxsus simvol hisoblanib, buyruqlar
satrida ko‘rsatib o‘tilishi lozim. Probel o‘rniga nuqta yoki tag chiziqcha
foydalananing: joe.05.04.26, new_stuff
Agarda probel mavjud bo‘lgan fayl nomi bilan ishlayotgan bo‘lsangiz,
masalan, boshqa operatsion tizim fayl bo‘lsa, bunday holda siz buyruqlar satrida
joy ko‘rsatib, fayl nomini teskari slesh yoki qo‘shtirnoq yozish lozim bo‘ladi.
Keyingi ikki buyruq my file nomli faylni printerga chop qilishga jo‘natadi:
Kataloglar bilan ishlash - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi...

III. NAZARIY MATERIALLAR
57
pwdAlexni o‘zini bosh katalogida (/home/alex) ishlayotganini,
ls
bosh
katalogdagi fayllarni ko‘rsatyapdi: demo, names, temp. Alex
mkdir
dan
foydalanishidan bosh katalogida avlodini literatures katalogini yaratyapdi. U
relativ manzil yo‘lidan foydalanyapdi, sababi, ishchi katalogni avlodi bo‘lib qolishi
istayapdi. Albatta, shu katalogni yaratishida absolyut
manzildan foydalansa
bo‘lardi: mkdir/home/alex/literature
$ pwd
/home/alex
$ ls
$ mkdir literature
$ ls
Demo literature names temp
$ ls -F
Demo literature/ names temp
$ls literature
$
Keyin (
ls
orqali yangi katalogni tekshiradi.
Ls -f
orqali har bil katalogni
oxirida slesh, ishchi fayllar keyin yulduzcha bilan ifodalaydi.
Keyin
ls
katalogni
tashkil etuvchilarni chop qiladi. Shu tariqasida
ls
yana
literature
katalogda
ishlatilganda,
hech qanday natija chiqmaydi, sababi katalogda hech qanday fayl
yoki katalog mavjudmas.
Quyidagi
buyruqlar orqali
promo
katalogni yaratishda ikki xil yo‘ldan
foydalanishi mumkinligini ko‘rish mumkin. Birinchi navbatda /home/alex manzil
ishchi katalogga tekshiriladi va relative manzil yo‘li orqali:
Old g‘ildirakni o‘rnatish burchagi

|
Old g‘ildirakni o‘rnatish burchagi
|
bet | 38/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashOld g‘ildirakni o‘rnatish burchagi
Old osmalarda (to‘sinlarda ham) bir muammo bo‘lib, vertikal o‘rnatilgan g‘ildiraklar to‘singa tushgan og‘irlikdan egiladi, natijada g‘ildiraklar bir-biriga og‘ib aylanganda, g‘ildirashiga qarshilik juda ortib ketadi. Bu holatdan qutilish uchun chap g‘ildirak chap tomonga, o‘ngi o‘ng tomonga D burchagiga og‘diriladi. D-g‘ildirakning og‘ish burchagi deyiladi (5a-rasm).
5-rasm. Old boshqariluvchi g‘ildiraklarning joylashish burchaklari: a-g‘ildirakning vertikal holatdan og‘ish burchagi; b-old g‘ildiraklarning yaqinlashuv burchagi.
G‘ildirak og‘ish burchagining bo‘lishi avtomobil harakati davrida (ayniqsa burilishida) yuklanish hisobiga tiklanib, yo‘lga jipslashib, uning turg‘unligini yaxshilaydi.
Lekin og‘ish burchagining bo‘lishi g‘ildiraklar harakati davrida ularni markazi atrofida burilib xarakatlanishga majbur etuvchi kuchlarni paydo etadi. Bu kuchlar g‘ildiraklarni sirpanib xarakatlanishini taqozo etadi, natijada shinalar tez yeyiladi. Bu kamchilikni yo‘qotish uchun chap va o‘ng g‘ildiraklar bir -biriga parallel emas, balki avtomobil bo‘ylama o‘qiga burchak ostida joylashtiriladi (5b-rasm).
G‘ildiraklarning yaqinlashuv burchagi G g‘ildiraklar orasidagi A va B masofalarning to‘g‘inlar chetida g‘ildarak markazi balandligida o‘lchangan ayirmasiga teng. Bu ayirma xar xil avtomobillar uchun 2-12mm. G‘ildiraklarning og‘ish burchagi a=0-20 bo‘lishi mumkin.
Old g‘ildiraklarining og‘ish D va yaqinlashuv burchaklar bilan joylashishi, ularning yonga sirpanmasdan to‘g‘ri chiziqli g‘ildirashini ta’minlaydi. Avtomobilning ekspluatatsiyasi davrida qismlarining yeyilishi D, G burchaklarning o‘zgarishiga olib keladi. Shuning uchun vaqtida ular rostlanib turadi.
G‘ildiraklarning joylashish burchagiga shkvorenning ko‘ndalang va bo‘ylama tekisliklarda og‘ish burchaklari ham kiradi. Ularning mavjudligi g‘ildiraklarning stabillanish momentlarini hosil qilib, avtomobilning boshqariluvchanligini yaxshilaydi. Bu burchaklar rostlanmaydi, osmaning konstrutsiyasi hisobiga ta’minlanadi va har xil avtomobillar uchun 40-80 ni tashkil etadi.
NEKSIYA avtomobilining old osmasi richag-teleskopik bo‘lib elastik qism sifatida prujina ishlatiladi. U «Makferson» (Mc. Pherson) tipidagi osmalar turiga kiradi. Osma pastki richaglar, amortizatorli teleskopik ustun, prujina, yukorigi tayanch va stabilizatordan iborat.
Pastki richag sharnirida rezina vtulkalar ishlatilgan. Teleskopik ustunning yuqorigi tayanchi rezina dempferga ega bo‘lib, oldingi g‘ildirakning burilishini ta’minlash uchun tirgak podshipnik o‘rnatilgan. Teleskopik tayanchni g‘ildirakning podshipnikli gupchagi ushlab turadi, uning o‘zi esa pastki richak bilan sharli barmoq yordamida mahkamlangan.
Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatori pastki richaglari ikkita stoyka orqali mahkamlangan.
|
| |
Kanalizatsiya loyini yo'q qilish texnologiyalari

Kanalizatsiya loyini yo'q qilish texnologiyalari. Oqava suv loyini utilizatsiya qilish texnologiyasi og'ir metallar, patogen mikroflora va gelmint tuxumlari bilan ifloslangan oqava suvlarni tozalash inshootlari loyini to'liq va ekologik toza mahsulotlarni ishlab chiqarish bilan reaktiv tozalash sohasida so'nggi mahalliy tadqiqot ishlanmalarini joriy etishni nazarda tutadi: organomineral tarkibi (GEA), unumdor tuproq yoki kompost.
Og'ir metallardan, patogen mikrofloradan va gelmint tuxumlaridan kanalizatsiya loyini chiqarish uchun maxsus tarkibdagi aminokislota kompozitsiyalari bo'lgan maxsus (AKM, AK-20) yoki kombinatsiyalangan reagentlar (MMT- БД, Demetra- ДМ) qo'llaniladi. Reaktivlarni tanlash va qayta ishlash tartiblarini ishlab chiqish mutaxassislarimiz tomonidan har bir ob'ekt uchun alohida amalga oshiriladi. Bunday yondashuv tozalash inshootlarining kanalizatsiya loylari, shuningdek, ishlatiladigan flokulyantlar va koagulyantlar tarkibining individual xususiyatlariga bog'liq.
Detoksifikatsiya mexanizmi (og'ir metallarni zararsizlantirish)
Og'ir metallarni zararsizlantirish mexanizmi metall ionlarini barqaror toksik bo'lmagan aminokislotalar komplekslariga bog'lashdir. Reagentlarning detoksifikatsiya qiluvchi komponenti aminokislotalarning natriy yoki kaliy tuzlaridan iborat. Og'ir metall ionlari kompleks hosil qiluvchi moddalar bo'lganligi sababli, aminokislotalar anionlari ularni barqaror toksik bo'lmagan komplekslarga bog'laydi.
М = Co2+, Ni2+, Cu2+, Zn2+, Cd2+, Pd2+
Cu 2+ , Zn 2+ , Pb 2+ ionlari ML (M — metall, L — aminokislota) va ML2 tarkibidagi komplekslarni, Cr 3+ , Co 2+ , Ni 2+ va Cd 2+ ionlarini hosil qiladi . ML, ML2 va ML3 komplekslari. ML2 va CrL3 komplekslari kam eriydi va pH<2,5 da parchalanadi. Shunday qilib, cho'kindilardagi og'ir metall ionlarining neytrallanishi ularni olinmasdan joyida sodir bo'ladi.
|
Ustunlik tamoyili - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil

|
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkilBog'liq Raqamli kompetUstunlik tamoyili
raqamli ta‘lim muhitida talabaning mustaqil ta‘lim
faoliyatiga qaratilgan. O‗quv jarayonini tashkil etish, o‗quv jarayonida talabani
qo‗llab-quvvatlash va yordam berish lozim.
2.
Shaxsiylashtirish tamoyili
talabaning o‗quv maqsadini mustaqil ravishda
belgilash, o‗quv jarayonining strategiyasini, o‗quv dasturining rivojlanish sur‘ati
va darajasini tanlash qobiliyatini nazarda tutadi. Ushbu yondashuv o‗qituvchiga
shaxsiy rivojlanish ko‗rsatkichlari va talabalarning ta‘lim natijalarini kuzatish
imkonini beradi.
3.
Maqsadlilik
tamoyili
maqsadlilikning an‘anaviy didaktik tamoyili bilan
kesishadi: o‗quv jarayonida faqat ma‘lum bir talabaning ta‘lim jarayonida
belgilangan maqsadlarga maksimal darajada erishishni ta‘minlaydigan raqamli
texnologiyalardan foydalanish talab etiladi. Ushbu tamoyil ta‘lim maqsadlari aniq
belgilanmagan holda samarasiz pedagogik texnologiya va vositalardan
foydalanishni nazarda tutmaydi.
4.
Moslashuvchanlik tamoyili
raqamli ta‘lim jarayonining shartlariga qarab
individual yondashuvni ishlab chiqish imkonini beradi. Raqamli ta‘lim jarayoni
o‗quv materialini taqdim etish tartibi, usuli va sur‘ati kabi jihatlarni hisobga olgan
holda har bir talaba uchun dasturni avtomatik ravishda sozlash imkonini beradi.
Shuningdek, ushbu tamoyil o‗qituvchini qo‗llab-quvvatlash darajasi va
xususiyatini hisobga oladi.
5.
Muvaffaqiyatlilik tamoyili
maqsadlarga erishishni, bilim, ko‗nikma va
malakalarni to‗liq o‗zlashtirishni talab qiladi. Raqamli ta‘lim jarayonida bu tamoyil
―tushuntirish – mustahkamlash – nazorat‖ didaktik zanjirining yakuniy elementi
hisoblanadi. Materialni mustahkamlash uchun qo‗shimcha o‗quv soatlari ajratiladi,
o‗qituvchilar va talabalarning yuzma-yuz uchrashuvi tez-tez tashkil etiladi.
O‗qituvchi mustahkamlashning guruh va individual shakllarining optimal nisbatini
diqqat bilan kuzatib boradi. Raqamli vositalar bu jarayonni sezilarli darajada
tezlashtiradi.
6.
|
| |
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

37
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
1. Kontentning faol maydoniga ob‘ektni kiritish/o‗chirish.
2. Ob‘ektlarni o‗zaro
munosabatlarini, ierarxiyasini o‗rnatish uchun
harakatlantirish.
3. Ob‘ektlarni
birlashtirish, ularning xususiyatlarini o‗zgartirish yoki yangi
ob‘ektlarni olish.
4. Ob‘ektlarning muayyan kompozitsiyalarini tuzish.
5. Muayyan tizimni tashkil qilish uchun ob‘ektlarni
havolalar bilan
birlashtirish.
IV. Tadqiqotli shakllar.
Tadqiqotlar taklif qilingan voqealarni o‗rganishga emas, balki o‗z voqealarini
ishlab chiqarishga asoslanadi. Foydalanuvchiga bir nechta harakatlar taklif
etilmaydi, uning o‗zaro ta‘sir jarayonida taqdim etilgan yoki yaratilgan ob‘ektlar
va jarayonlar bilan o‗zaro aloqasi ixtiyoriy bo‗lishi mumkin. O‗quv
maqsadlari
mazmunga kiritilmagan, ya‘ni istalgan natijaga olib
keladigan metodik ketma-
ketlik taklif etilmaydi.
So‗nggi paytlarda raqamli ta‘lim resursidan foydalanish samaradorligini
baholash uchun psixologik-pedagogik ekspertiza usuli qo‗llanilmoqda.
Bunday
ekspertiza aniqlovchi yoki shakllantiruvchi tajribalar jarayonida olingan
ma‘lumotlar asosida qurilgan psixologik diagnostikadan farqli o‗laroq,
ekspert
baholashlari asosida quriladi. Binobarin, ekspertiza sifati ko‗p
jihatdan ekspertiza
o‗tkazish mezonlari va metodologiyasini ishlab chiqishga,
shuningdek,
ekspertlarning malaka darajasiga bog‗liq. Ta‘lim resursini amaliyotiga joriy
etishdan oldin tanlash bosqichida ekspert usullaridan foydalanish tavsiya etiladi.
Tashqi xotirada saqlovchi qurilmalar

3.4. Tashqi xotirada saqlovchi qurilmalar Kompyuter tashqi qurilmalari - ma’lumotlarni kiritish, chiqarish,
tayyorlash va katta hajmli informatsiyalami xotirada saqlab qolish uchun
foydalaniJadigan kompyuter qurilmalaridir. TQlaming farqli xususiyati
shundaki, ular ish jarayonida informatsiya mazmunini o'zgartirmagan
holda, ularning taqdim etilishi shaklini o‘zgartiradilar. Markaziy
qurilmalaming tez takomillashtirilishi, o‘lchamlarining kichiklashishi,
narxining muntazam arzonlashib borishi TQlar ahamiyatining ortib
borishiga olib keldi. Hozirgi kunda TQlar narxi kompyuter narxining katta
qismini tashkil qiladi, ularning gabarit oTchamlari esa kompyuter
o‘matiladigan xonaning o‘lchamlarini belgilaydi. Buning asosiy sababi -
TQ
asosan
elektromexanik
qurilma bo‘lib,
ularning
tezkorligi,
shtampliligi,
gabarit
oTchamlari
va
boshqa
xarakteristikalari
cheklangandir.
Tashqi xotirada saqlovchi qurilmalar kompyuter xotirasini o ‘nlab va
yuzlab gigabaytlargacha ko'paytirish imkonini beradi; bu katta hajmli
maTumot va loyihaviy informatsiyalar bilan ishlaydigan kompyuterli
loyihalash uchun zarur. Bu TXQlar - OXQlariga nisbatan tashqidir va shu
sababdan tashqi (TXQ) deyiladi. TXQda saqlanuvchi ma’lumotlar bevosita
markaziy protsessor tomonidan informatsiya almashinuvini amalga
oshiradi. Shuning uchun qolgan boshqa tashqi qurilmalarda ma’lumotlar
almashinishi prinsipi qanday bo‘lsa, TXQ uchun ham shunday boTadi.
Magnit diskida to‘plagich (MDT) - eng tezkor TXQdir; u katta hajm
va yetarlicha tezkorlikka ega.
MDT to‘g‘ri (bevosita) kiriladigan qurilma boTib, unda adreslash
tizimi qoTlanadi; bu ma’lmnotlar massivining istalgan qismiga murojaat
qilish imkonini beradi. Bu holda qidirish vaqti qidirilayotgan informatsiya
birligi tashuvchining qaysi qismida joylashganligiga kam bogTiq.
M a g n i t d i s k i d a t o ' p l a g i c h l a r informatsiyaning katta
massivlarini operativ saqlash uchun foydalaniladi. Odatda magnit disk
(MD)larida ko‘p qayta foydalaniladigan dasturlar, so‘rov ma’liunotlari va
63
sh.k.lar saqlanadi. Magnit diskida to‘plagichlar katta hajmga ega, qidirish
vaqti kam, informatsiya bitini saqlash narxi nisbatan arzon.
Cho'kindilarni zararsizlantirish usullari. Cho'kindilarni kimyoviy dezinfeksiya qilish

|
Cho'kindilarni zararsizlantirish usullari. Cho'kindilarni kimyoviy dezinfeksiya qilish
|
bet | 7/7 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 121,04 Kb. | | #246755 |
Bog'liq 15-маърузаCho'kindilarni zararsizlantirish usullari. Cho'kindilarni kimyoviy dezinfeksiya qilish, keyinchalik qishloq xo'jaligida organik o'g'it sifatida ishlatilgan taqdirda amalga oshiriladi. Cho'kindilarni kimyoviy zararsizlantirish uchun ohak, ammiak va tiazon, formaldegid va karbamid ishlatiladi. Cho'kindilardagi bu moddalarning qoldiq tarkibi patogen mikroorganizmlarning qayta faollashishiga to'sqinlik qiladi va cho'kindilarning barqarorligini saqlaydi.
Kiyev tibbiyot institutida yog'ingarchilikni dezinfektsiyalashning radiatsiya usuli o'rganildi. 1 Mrad va undan yuqori tezlashtirilgan elektronlar va gamma nurlari bilan yog'ingarchilikni davolash patogen ichak bakteriyalarini va gelmint tuxumlarini butunlay yo'q qiladi. Bunday tozalashdan so'ng, loy o'g'it sifatida ishlatiladigan loy uchun talablarga javob beradi. Nurlanish paytida qalinligi elektronlarning kirib borish kuchidan oshmaydigan bir xil yotqizish qatlamini yaratish kerak.
Loy degelmintizatsiyasi, ya'ni gelmint tuxumlarini yo'q qilish suyuq va mexanik suvsizlangan cho'kindi uchun ham amalga oshiriladi. Suyuq cho'kindilarni degelmintizatsiya qilish, ularga jonli bug'ni kiritish va cho'kindilarning butun massasi 60 ... 65 °C haroratgacha qizdirilishi uchun aralashtirish orqali amalga oshiriladi.
Nazorat savollari:
Quyqalarni qayta ishlashda qanday reagentlar qo'llaniladi?
Reagentlar quyqalarning tarkibiga qanday ta'sir qiladi?
Loyni yo'q qilish uchun qanday texnologiyalar qo'llaniladi?
Loyni zararsizlantirish texnologiyasi qanday?
|
| |
platalarining ко‘pi universal ketma-ket USB ( Universal Serial Bus

Chipsetlar rivojlanmoqda va integratsiya davom etmoqda. Bugungi
kunda chipsetlari videokarta va (yoki) tovush kartasi funksiyasini bajarish
qobiliyatiga ega bo'lgan onalik platalari tobora ko‘proq uchramoqda.
Odatda bunday onalik platalarida arzon narxli kompyuterlar yig‘iladi.
Integrallashgan tovush va videoga ega bo‘lgan onalik platasi, alohida sotib
olinadigan uchta shunday komponentlar summasidan arzonroq turadi.
3.10-rasmda integrallashgan tizimga misol keltirilgan.
DVD to‘plagichlari - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

boshqacha aytganda, katta sig‘imli kompakt-disk. Amalda har bir DVD-
ROM to‘plagich - CD-ROM diskovodidir, ya’ni bu turdagi to‘plagichlar
oddiy kompakt-disklami ham va DVD disklarni ham o‘qiy oladi.
Kompakt-disklar qaysi optik texnologiyadan foydalansa, raqamli universal
disklar ham o‘sha optik texnologiyadan foydalanadi, faqat ular yozuvning
yuqori zichligi bilan farqlanadi.
DVD standarti xotira hajmini, demak kompakt-disklarga yoziladigan
ilovalar hajmini,
sezilarli darajada orttiradi.
Afsuski,
CD-ROM
disklarining hajmi zamonaviy ilovalarning ko‘pchiligi uchun, ayniqsa,
video fayllardan aktiv foydalanilganda yetarli emas. 0 ‘z navbatida DVD
disklari diskning har bir tarafida 4,7 Gbayt gacha (bir qatlamli disk) va 8,5
Gbayt gacha (ikki qatlamli disk) ma’lumotlami saqlashi mumkin, bu
standart kompakt-disklarga qaraganda taxminan 11,5 marta katta bo‘ladi.
Ikki tomonlama DVD disklarining hajmi bir tomonlilarga qaraganda,
tabiiyki, ikki marta katta. Ammo hozirgi paytda diskning ikkinchi
tarafidagi ma’lumotlami o‘qish uchun diskni o'chirib qo‘yishga to‘g‘ri
keladi. Original standartga muvofiq DVD diski bir tomonli, bir qatlamli va
4,7 Gbayt informatsiyani saqlaydi. Zamonaviy kompakt-disklaming
diametri qancha bo‘lsa, yangi diskning ham diametri shuncha, lekin u ikki
marta ingichkaroq (0,6 mm). MPEG-2 formatini qo‘llab, yangi diskka 135
minutli video fayl - uch kanalli sifatli tovush va to ‘rt kanalli subtitorli
to iiq metrajli filmni sig‘dirish mumkin. Disk sig‘imining qiymati
tasodifiy emas: standart kinoindustriya vakillarining talablariga javoban
yaratilgan, ular ko‘pdan beri videokassetalarni arzon va ishonchli disk
bilan almashtirmoqchi edilar.
Hozirgi kunda DVD disklarining to'rtta asosiy turi mavjud, ular
tomonlar soni (bir yoki ikki tomonli) va qatlamlar soni (bir va ikki
qatlamli) bo‘yicha tasniflanadi.
• DVD-5 - bir tarafli, bir qatlamli, 4,7 Gbayt hajmli disk. Bir-biri
bilan biriktirilgan ikkita qistirmadan tarkib topgan. Ulardan biri yozilgan
qatlam boiib, nolinchi qatlam deyiladi, ikkinchisi esa batamom bo‘sh. Bir
qatlamli disklarda odatda alyuminli qoplamadan foydalaniladi.
• DVD-9 - bir tarafli, ikki qatlamli, 8,5 Gbayt hajmli disk. Ikkita
shtamplangan qistirmadan tarkib topgan, qistirmalar bir-biri bilan shunday
biriktiriladiki, ikkala yozilgan qatlam diskning bir tarafida joylashadi;
ikkinchi
tarafdan
bo‘sh
qistirma joylashadi.
Tashqi
(nolinchi)
shtamplangan qatlam yarimshaffof tilla plyonka bilan qoplanadi, u ushbu
qatlamga fokuslangan lazer nurini qaytaradi va quyi qatlamga fokuslangan
numi o‘tkazadi. Ikkala qatlamni o‘qish uchun fokusi o ‘zgaruvchi bitta
3.5. Grafikani quvvatlovchi qurilmalar

ko‘p platalar paydo bo‘ldi, ularda mumkin boigan rang tuslari 16,8
milliongacha yetdi (
True Color rejimi).
Videoadapterlarni ishlab chiquvchilarning umumiy intilishi -
monitor ekranida asliga maksimal yaqinlashgan mumkin qadar sifatliroq
tasvimi olishdir. Bunda quyidagi: aks ettirilayotgan ranglar sonini
ko‘paytirish; aniq va har xil tasvirlash qobiliyatini orttirish; tasvimi
ekranga chiqarish tezligini tezlashtirish vazifalari doim bo‘ladi.