nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mikrodasturlarni - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 18/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiMikrodasturlarni doimiy eslab qoluvchi qurilma (DEQQ) o’zining yacheykalarida boshqaruvchi signallarni (impulslarni) saqlaydi, ular SHK bloklarida ma’lumotlarni qayta ishlash amallari jarayonini bajarish uchun kerak. Impuls amallar deshifratori tanlagani bo’yicha amallar kodiga mos ravishda mikroprogrammalarni DEQQ, dan boshqaruvchi signallarning kerakli ketma-ketligini o’qiydi.
Adresni shakllantirish uzeli (MP ning interfeysli qismida joylashgan) buyruqlar registridan va MPX registrlaridan keluvchi rekvizitlar bo’yicha xotira yacheykasining (registrining) to’liq adresini hisoblovchi qurilmadir.
Ma’lumotlarning, adreslarning va ko’rsatmalarning kodli shinalari — mikroprotsessor ichki interfeysli shinasining qismi.
Umumiy holatda BQ, quyidagi asosiy jarayonlarni bajarish uchun boshqaruvchi signallarni shakllantiradi:
MPX ning buyruqlar adresining registr-hisoblagichidan dasturning navbatdagi buyrug’i saqlanayotgan TEQQ, yacheykasining adresini tanlab olish;
TEQQ yacheykalaridan navbatdagi buyruqlar kodini tanlab olish va o’qilgan buyruqni buyruqlar registriga qabul qilish;
amallar kodini va tanlangan buyruqlar belgilarining nimaligini aytib berish (shifrini ochish);
Mikroprotsessorli xotira (MPX) — unchalik katta bo’lmagan, lekin o’ta tezkor xotiradir (MPX ga murojaat qilish vaqti, ya’ni bu xotiradan ma’lumotlarni o’qish, qidirish yoki yozish vaqti nanosekundlar — mikrosekundning mingdan bir ulushlari bilan o’lchanadi).
U mashina ishlashining yaqin taktlarida hisoblashlarda qatnashadigan ma’lumotlarni qisqa vaqt saqlash, yozish yoki berish uchun mo’ljallangan; MPX mashinaning yuqori tezkorliligini ta’minlash uchun ishlatiladi, negaki asosiy xotira (AX) tez harakat qiladigan mikroprotsessorni samarali ishlashi uchun kerak bo’lgan ma’lumotlarni qidirish, o’qish va yozish tezligini har doim ham ta’minlay olmaydi.
Mikroprotsessorli xotira razryadliligi mashina so’zidan kam bo’lmagan tez harakat qiladigan registrlardan tashkil topgan. Registrlarni soni va razryadliligi turli mikroprotsessorlarda turlicha: 8086 MP da 14 ta ikki baytli registrlardan to Pentium MP dagi turli uzunlikdagi bir nechta o’nlab registrlargachadir.
|
| |
AMALIY MASHG’ULOT - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 167/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditAMALIY MASHG’ULOT UCHUN MASALALAR
13-MAVZU. AUDITORLIK TEKSHIRUVI NATIJALARI BO’YICHA AUDITORLIK HISOBOTI VA XULOSASINI TAYYORLASH
Masala. “Almaz” MChJ moliyaviy hisoboti auditi davomida quyidagilar aniqlandi: audit qilinayotgan davrda, ya’ni 30.04.2013 yilda muddati 12 oy bo’lgan, miqdori 12000000 so’mlik kredit olish bo’yicha № 1 – sonli shartnoma tuzilgan.
Kreditni ta’minlash sifatida 03.04.2013 yilda rasmiylashtirilgan №3-garov shartnomasi (asosiy vositalar) va №4 (bank vekseli) bo’yicha mulk garovga qo’yiladi. №3-shartnoma bo’yicha garov qiymati 16000000 so’mni tashkil etadi. “Almaz” MChJ № 1-kredit shartnomasiga ko’ra garov mulkini mulk shartnomasiga ko’ra garov qiymatidan kam bo’lmagan summada sug’urtalash majburiyatini oladi. “Almaz” MChJ 30.04.2013 yilda rasmiylashtirilgan №5009 raqamli mulk sug’urtasi shartnomasini va №5009 raqamli sug’urta polisini taqdim etdi. Sug’urta shartnomasining amal qilish muddati 12 yil. Sug’urta summasi – 16000000 so’m, sug’urta mukofoti 24000 so’mni tashkil etadi. № 4 garov shartnomasi bo’yicha 2000000 so’m miqdorda bank krediti berilgan.
Tekshirishda aniqlandiki kreditni to’lash kredit shartnomasi grafigiga mos ravishda amalga oshirilmoqda. 009 – “Majburiyatlar va to’lovlarning ta’minoti - berilgan” balansdan tashqari schetida garov mulk 20000000 so’m deb hisoblanadi va uning qoldiq qiymati №3 - garov shartnomasi tuzilgan sanaga mos keladi. 009 schet krediti bo’yicha №3 – garov shartnomasidagi mulk qiymati hamda 008 – “Majburiyatlar va to’lovlarning ta’minoti - olingan” balansdan tashqari schetida 10000000 so’m hisobdan chiqarilgan. 2013 yil uchun hisob ob’ektlari yo’q. 3190 – “Kelgusi davrning boshqa xarajatlari” scheti bo’yicha 31.12.2013 yilga sug’urta mukofoti summasi 24000 so’mni tashkil etdi.
5820 – “Berilgan qisqa muddatli qarzlar” schetida 2000000 so’mlik bank krediti hisobga olinmagan. Hisob-kitoblar scheti tarkibiga ushbu bank krediti bo’yicha ma’lumotlar aniqlanmadi.
|
| |
Dr.Web ishonchli antivirus - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 46/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiDr.Web ishonchli antivirus
Kompaniyaning xavfsizlik dasturlari bozorda 1992 yildan beri mavjud.
Ushbu antivirus dasturi juda qulay interfeysga ega. Skanerlash sekin, lekin juda yuqori sifatli. Dastur deyarli har qanday virusni aniqlay oladi, shundan so'ng u zararlangan dasturni olib tashlash, uni davolash yoki karantinga joylashtirishni taklif qiladi. Dasturdan bir oy davomida bepul foydalanishingiz mumkin, shundan so'ng siz litsenziyani sotib olishingiz kerak.
Kompyuteringizni viruslar yoki yordamchi dastur uchun skanerlash uchun Dr.web CureIt, bu sizning kompyuteringizni tahdidlarni tekshiradi va ularni yo'q qiladi.
Shuningdek, siz boshqa foydali yordamchi dasturni yuklab olishingiz mumkin - Dr.Web Linkcheckers. Ushbu dastur reklamalarni bloklaydigan, havolalar va yuklab olishni tekshiradigan brauzer kengaytmasi.
Shuningdek, Dr.Web-ning foydali komponentlari orasida siz Dr.Web LiveCD-ga e'tibor berishingiz kerak. Bu tizimni tiklash uchun bepul dastur. Ko'pgina mumkin bo'lgan nosozliklar uchun tizimni juda samarali tiklaydi.
Avast - bu mashhur bepul antivirus.
A vast zararli dasturlarni aniqlash va yo'q qilish uchun keng qamrovli dasturiy vositadir. Avast kompyuteringizni bir nechta rejimlarda skanerlashi mumkin: to'liq skanerlash, tezkor skanerlash va bitta papkani skanerlash. Kompyuter ishga tushganda skanerlash ham mumkin. Bu jarayon ancha uzoq davom etadi, lekin eng samarali hisoblanadi.
Avast antivirusi bir nechta versiyalarda mavjud:
Avast Free antivirus - bu bepul antivirus variantidir.
Avast Pro Antivirus - standart nashr.
Avast Internet Security - bu Internetda xavfsizlikni ta'minlash vositasi.
Avast Premier turli xil xavfsizlik xususiyatlariga ega eng to'liq versiyadir.
Bepul versiyadan foydalanish uchun elektron pochta manzilingizni va to'liq ismingizni kiritish kifoya.
Kaspersky Internet Security
Kasperskiy dasturiy ta'minot vositasi bo'lib, uni xavfsiz mahsulotlar orasida etakchilardan biri deb atash mumkin. Ko'pchilik ma'lumotga ega bo'lmagan foydalanuvchilar uni kompyuterning operativ xotirasini ko'p yuklagani uchun tanqid qilishadi. Ammo ilgari ham shunday edi va ushbu antivirusning zamonaviy versiyalari ko'p resurslarni, kompyuterni iste'mol qilmaydi va ishlashga katta ta'sir qilmaydi. Yagona resurs sarflaydigan jarayon qattiq disklarni skanerlashdir va boshqa barcha holatlarda antivirus tizimning ishlashiga deyarli ta'sir qilmaydi.
Antivirus tarkibiga quyidagilar kiradi: klassik antivirus, kompyuteringizni real vaqtda himoya qiluvchi onlayn skaner, josuslarga qarshi dastur moduli. bizning veb-saytimizda.
|
| |
ESET NOD32 ANTIVIRUS - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 47/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiESET NOD32 ANTIVIRUS
ESET NOD32 ham juda mashhur antivirus vositasi bo'lib, boshqa shunga o'xshash mahsulotlar kabi klassik antivirus, veb-antivirus va josuslarga qarshi dasturga ega.
NOD32 - bu eng tezkor antiviruslardan biri bo'lib, uning ishlashi tizimning ishlashiga hech qanday ta'sir qilmaydi.
ESET NOD32 Business Edition troyanlar, reklama dasturlari, qurtlar va boshqa ko'plab tahdidlardan markazlashtirilgan server himoya tizimini o'z ichiga oladi. Mahsulotda korporativ tarmoqlarni boshqarish uchun foydalaniladigan ESET Remote Administrator ilovasi ham mavjud.
ESETNOD32 Business Edition Smart Security yirik korxonalar va ofislardagi serverlar va ish stantsiyalarini har tomonlama himoya qilish vositasi bo'lib, antivirus, antispam, antispyware va shaxsiy xavfsizlik devorini o'z ichiga oladi.
Bepul somodo antivirus
M ashhur antivirus vositalari haqida gapirganda, hech kimni eslatib o'tmaslik mumkin emas COMODO bepul antivirus. Bu eng kuchli antivirus mahsuloti bo'lmasligi mumkin, lekin uning asosiy afzalligi shundaki, u butunlay bepul. Uyda ham, korxonada ham foydalanish bepul. Bepul bo'lishiga qaramay, COMODO juda ta'sirli antivirus vositalarini taqdim etadi.
COMODO shuningdek, pullik xavfsizlik mahsulotlarini ishlab chiqaradi. Ushbu kompaniyaning eng kuchli pullik antivirusi Comodo Internet Security Complete bo'lib, u hatto katta ishlab chiqarish yoki ofisda ham xavfsizlik uchun mos keladi.
Antivirusni tanlash bo'yicha xulosa
Antivirus dasturlarini tanlash juda katta va ularning barchasi ma'lum afzalliklarga va kamchiliklarga ega. Ham pullik, ham bepul antiviruslar mavjud. Albatta, ko'pgina foydalanuvchilar, ayniqsa, tijorat tashkilotlari, o'z shaxsiy kompyuterlarining xavfsizligiga imkon qadar ishonch hosil qilish uchun pulli mahsulotni sotib olishga moyildirlar. Ammo bepul antiviruslar orasida ham ma'lumotlar xavfsizligini kerakli darajada ta'minlashga qodir vositalarning katta tanlovi mavjud.
Kompyuter viruslarining xarakteristikalari, viruslarni aniqlash va ulardan himoyalanish.
|
| |
Nazorat savollari - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

206
2
2
2
2
1
)
у(
i
X
e
,
bu erda: u(
) -tasodifiy xatolikning o‘zgarish ehtimolligi (taqsimlanishi);
-o‘rtacha kvadratik xatolik;
i
X
-tuzatma, yoki
i
i
i
x
x
X
bo‘lib;
i
X
- alohida o‘lchashlar
natijasi,
Xi - esa o‘lchanadigan kattalikning ehtimollik qiymati yoki uning o‘rtacha
arifmetik
qiymatidir.
O‘lchanadigan kattalikning o‘rtacha arifmetik qiymati quyidagicha hisoblab topiladi
n
X
X
X
X
X
n
i
...
3
2
1
bu erda
X
1
, X
2
, ... X
n
lar alohida o‘lchashlar natijasi; n-o‘lchashlar soni. O‘rtacha
kvadratik xatolik
quyidagi ifoda bo‘yicha topiladi
Bu erda e q 2,72-natural logarifm asosidir.
2.1-chizmada o‘rtacha kvadratik xatolikning har xil qiymatlarida tasodifiy xatolikning
o‘zgarish egri chiziqlari ko‘rsatilgan. Grafikdan ko‘rinib
turibdiki, o‘rtacha kvadratik xatolik
qanchalik kichik bo‘lsa, xatolikning kichik qiymatlari shunchalik ko‘p uchraydi; demak, o‘lchash
shunchalik yuqori aniqlikda olib borilgan hisoblanadi.
O‘lchash natijalarini
qayta ishlashdan maqsad, o‘lchanadigan kattalikning haqiqiy qiymatini
topish va uni o‘lchanadigan kattalikning asl qiymatiga yaqinlashish darajasini aniqlashdir. Bu esa
ehtimollar nazariyasi tushunchalariga
asoslanib baxolanadi; ya‘ni, ishonchli interval va uni
xarakterlovchi ishonchli ehtimollik qabul qilinadi. Odatda ishonchli interval ham,
ishonchli
ehtimollik ham konkret o‘lchash sharoitiga qarab tanlab olinadi. Masalan, o‘rtacha kvadratik xatolik
bo‘lgan tasodifiy xatolikning normal qonun bo‘yicha taqsimlanishida (o‘zgarishida) ishonchli
interval Q3
-3
gacha, ishonchli ehtimollik esa 0,9973 qiymatda qabul qilinadi. Bu degan so‘z,
370
tasodifiy xatolikdan bittasi, o‘zining absolyut qiymati bo‘yicha
3
dan katta bo‘ladi. Shuning
uchun
3
eng yukori tasodifiy xatolik deb yuritiladi va
3
dan kichik bo‘lgan xatolikni o‘tkinchi
xatolik
deb hisoblab, o‘lchash natijalariga ishlov berishda hisobga olinmaydi.
2.1-rasm
WinZip dasturini chaqirmagan holda ham arxiv yaratish mumkin. Bu usul Проводник dasturi orqali amalga oshiriladi

|
WinZip dasturini chaqirmagan holda ham arxiv yaratish mumkin. Bu usul Проводник dasturi orqali amalga oshiriladi
|
bet | 44/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiWinZip dasturini chaqirmagan holda ham arxiv yaratish mumkin. Bu usul Проводник dasturi orqali amalga oshiriladi:
Vazifalar panеlidagi Пуск tugmasini bosib Windows opеratsion tizimining asosiy mеnyusini oching;
asosiy mеnyudan «Программы»- «Проводник» buyrug‘ini tanlang. «Проводник» dasturining ishchi oynasi ochiladi.
C: \ Program Files \ WinZip papkalarini tanlang
sichqonchaning o`ng tugmasini papkaning ixtiyoriy joyida (fayllar nomi yozilgan ustundan tashqari) bosing. Fayllar bilan ishlash uchun kontеkst mеnyu namoyon bo`ladi.
Создать- WinZip File buyru/i tanlanganda «Проводник» ishchi oynasida yangi fayl – arxiv hosil bo`ladi.
WinZip File.zip nomini Readmi.1.zip ga o`zgartiring va “Enter” tugmasini bosing.
Arxivdan faylni o’chirish uchun quyidagi oynada Delete tugmasidan foydalaniladi.
WinZip arxivatori turli ko`rsatkichlarni sozlash uchun katta imkoniyatlarga ega. Masalan: arxivlashda faylni ixchamlashning turli xil darajalarini o`rnatish mumkin. Arxivning mumkin qadar kichik hajmda bo`lishi talab etilsa, fayllarni yuqori darajada ixchamlash o`rnatiladi. Ammo bunda fayllarni arxivga qo`shish vaqti davomiyligi ortadi. Shuning uchun arxivga juda katta miqdordagi fayllarni tеz joylashtirish lozim bo`lsa, ixchamlashning past darajasini o`rnatish o`rinlidir. Bunda fayllar tеzroq ixchamlanadi.
WinRAR arxivatori xarakteristikasi.
Еvgеniy Roshal tomonidan tuzilgangan WinRAR arxivatori hozirgi kunda kеng qo`llanilmoqda. WinRAR dasturi boshqa arxivatorlarga nisbatan fayllarni, shu jumladan arxivlanishi yomon bo`lgan grafik va multimеdia fayllarini yaxshiroq ixchamlash imkoniyatiga ega. Ayniqsa, kichik, bir tipga mansub katta miqdordagi fayllarni arxivlashda ixchamlashning yuqori ko`rsatkichlariga erishish mumkin. WinRAR dasturining yana bir muhim imkoniyati shundaki, ushbu arxivator yordamida ko`p tomli arxiv, ya'ni bir nеchta qismga bo`lingan arxiv yaratish mumkin. Bunday ko`p tomli arxivni bir nеcha diskеtalarga yozish va kеyinchalik qiyinchiliksiz ularni ochish mumkin. Bunday imkoniyat fayl hajmi ixchamlangan taqdirda ham diskеta hajmidan katta bo`lganda qo`l kеladi.
Arxivatorning kamchiligi esa arxivlash jarayoni tеzligining pastligidir. Bu ixchamlash darajasining yuqoriligi bilan bog‘liqdir.Ammo WinRAR dasturi arxivlash jarayonini nihoyatda nozik sozlash imkonini bеradiki, ixchamlashning imkon qadar yuqori darajasini saqlagan holda, ishning tеzligini oshirish mumkin.
|
| |
Mikroprotsessor registrlari - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 19/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiMikroprotsessor registrlari umumiy vazifali va maxsus registrlarga bo’linadi.
Maxsus registrlar turli adreslarni (xotira segmentlarining adreslari — Asegm, xotira yacheykalarining segmentlar ichida siljish adreslari — Abaza, Aqayd, Asil buyruqlar va b. ), amallarni bajarilish natijalari va SHK ning ish rejimlari belgilarini (masalan, bayroqchalar registri) va b. saqlash uchun ishlatiladi.
Umumiy vazifali registrlar universal hisoblanadi va istalgan ma’lumotlarni saqlash uchun ishlatilishi mumkin, lekin ularning ba’zilari bir qator jarayonlarni bajarishda albatga ishlatilgan bo’lishlari shart.
Arifmetik- mantiqiy qurilma arifmetik va mantiqiy operatsiyalarni amalga oshiruvchi qurilmadir.
Arifmetik-mantiqiy qurilma (AMQ) tomonidan qo‘shish, ayirish, ko‘paytirish, bo‘lish mantiqiy qo‘shish va ko‘paytirish, siljitish kabi amallar bajariladi. Fuktsional arifmetik mantiqiy qurilma ikkita registrdan, summator hamda boshqarish sxemalaridan tashkil topgan.
MKSh KShI
Бош-қа-риш схе-маси
Регистр1:1-сон ва натижа
Регистр 2:2-сон
Сумматор
Umumlashgan AMQ sxemasida summator – hisoblovchi sxema sifatida kirish yo`lidagi ikkilik kodlarni qo‘shish uchun xizmat qiladi. Unga ikkilik kodlarni registrlar uzatadi.
Arifmetik- mantiqiy qurilmaning mantiqiy strukturasining qiyinligini arifmetik-mantiqiy qurilmaga qo‘yilgan masalani yechishda ishlatiladigan mikrodasturlar, ko‘pligi bilan tushuntiriladi.
Har bir registrning kirish yo‘liga tegishli mantiqiy sxemalar yig‘ilgan. Ular registrlararo muloqotni qo‘llashda ishlatiladi.
So‘zlar ustida olib boriladigan operatsiyalarni bajarilishi so‘zlarni o‘zgartiradigan va arifmetik-mantiqiy qurilmada so‘zlarni yetkazadigan mikrobuyruqlarga olib boriladi. Mikrobuyruqlarning bajarilish tartibi bajariladigan operatsiyalar algoritmi bilan aniqlanadi. Shundan kelib chiqqan holda aytish mumkinki, arifmetik- mantiqiy qurilma registrlar va ular bajaradigan funktsiyalar bo‘ladigan operatsiyalarning uslubiga bog‘liq: arifmetik- mantiqiy, maxsus arifmetik.
Arifmetik-mantiqiy qurilma bajaradigan operatsiyalar ro‘yxati raqamli hisoblash mashinasi turiga bog‘liqdir.
Shu tariqa arifmetik-mantiqiy qurilma strukturasi berilgan arifmetik- mantiqiy va maxsus operatsiyalarni bajarilishi bilan belgilanadi. Arifmetik-mantiqiy qurilma qurilishi esa mikrodasturlarda bajariladigan mikrobuyruqlar bilan belgilanadi. Arifmetik- mantiqiy qurilmaning undanda soddaroq sxemasini olish uchun arifmetik- mantiqtsiy operatsiyalardan eng minimalini tanlash lozim. Bunda arifmetik-mantiqiy qurilmaning berilgan tezkorligini hisobga olish zarur.
|
| |
O‘lchash xatoliklarining klassifikatsiyasi va sistematik xatoliklarni bartaraf qilish

205
metik kdymati nolga tent bulgan tasodifiy kattalik sifatida kurish mumkin.
Chekli sondagi
ulchashlar uchun tasodifiy xatolikning mumkin bulgan chegaralarini ulchashlar natija-
larini maxsus matematik xdsoblar orkdli anikdash mumkin.Munatazam xatolik tajriba yuli bilan
anikdanishi mumkin. Uzgarish xarakteriga kura munatazam xatoliklar
kuyidagi turlarga bulinadi:
— doimiy xatolik — uzok, muddat uz kiymatini sakdovchi
xatolik (masalan, tarozi toshlaridagi munatazam xatolik);
— progressiv xatolik — tuxtovsiz bir xilda usib yoki sunib boruvchi xatolik (ulchash
asboblarining ayrim ulchashga boglik kismlarining yemirilishidan
kelib chikuvchi muntazam
xatolik);
— davriy xatolik — kdshmati vaktning yoki ulchash asbobi kursatkichi uzgarishining davriy
funksiyasi bulgan xatolik (doiraviy shkalali ulchash uskunalariga xos xatolik, masalan, kichik
chizikdi kuchishlarni ulchash uchun ishlatiladigan soat tipidagi indikator);
— murakkab konuniyat bilan uzgaruvni xatolik — bir necha muntazam xatoliklarning
birgalikdagi ta‘siridan xar xil buladigan xatolik.
Kelib chiqish sabablariga kura ulchashlarda kuyidagi muntazam xatoliklar bulishi mumkin:
uskunaviy, kullanilayotgan ulchash vositalarining yetarli darajada
mukammal emasligidan
kelib chitali; uslubiy, ulchashda kullanilayotgan ulchash uslubiyatlarining
mukammal emasligidan kelib chikddi; sub‘vktiv, ulchashlarni amalga oshirayotgan
xodimlarning shaxsiy xususiyatlari (malakasi, tajribasi, e‘tiborligi,
sezgirligi, sezgi organlarining darajasi) bilan va
atrof-muhit uzgarishiga boglik, xolda kelib
chikadi. Muntazam xatoliklarni bartaraf etish (xatolikka ta‘sir etuvchi omilni bartaraf etish yoki
shu omil ta‘siridan izolyatsiya kddish) mumkin va u ikki boskdchda amalga oshiriladi:
ulchashgacha va ulchash jarayonida.
Formatlash
Formatting
saqlash vositasini maʼlumotlarni qabul qilishga 
tayyorlash.
Formula

147
Glossariy
Foydalanuvchi interfeysi
dast.
User interface
foydalanuvchining kompyuter tizimi bilan aloqa qilish
vositasi.
Foydalanuvchilar sinovi
dast.
User testing
veb sayt, dastur, mahsulot yoki xizmatni tor doirada
haqiqiy foydalanuvchilar tomonidan sinovdan o‘tkazish.
Sinov maqsadi — ushbu veb sayt dasturi, mahsulot yoki
xizmat qulayligini baholash va ularni ommaga chiqarish
mumkinligi haqida qaror qabul qilishga ko‘maklashish.
FPS
qsq.
FPS
Frame Per Second
animatsiyaning har bir soniyasida paydo bo‘ladigan
kadrlar soni.
Topshiriq - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

198
MUSTAQIL TA’LIM MASHG’ULOTLARI
Mustaqil ta’lim tashkil etishning shakli va mazmuni
“Kompyuter ta’minoti” fani bo’yicha talabaning mustaqil ta’limi shu fanni
o’rganish jarayonining tarkibiy qismi bo’lib, uslubiy va axborot resurslari bilan to’la
ta’minlangan.
Talabalar auditoriya mashg’ulotlarida professor-o’qituvchilarning ma’ruzasini
tinglaydilar, misol va masalalar echadilar. Auditoriyadan tashqarida talaba darslarga
tayyorlanadi, adabiyotlarni konspekt qiladi, uy
vazifa sifatida berilgan misol va masalalarni echadi. Bundan tashqari ayrim
mavzularni kengroq o’rganish maqsadida qo’shimcha adabiyotlarni o’qib referatlar
tayyorlaydi hamda mavzu bo’yicha testlar echadi. Mustaqil ta’lim natijalari reyting
tizimi asosida baholanadi.
Uyga vazifalarni bajarish, qo’shimcha darslik va adabiyotlardan yangi bilimlarni
mustaqil o’rganish, kerakli ma’lumotlarni izlash va ularni topish yo’llarini aniqlash,
internet tarmoqlaridan foydalanib ma’lumotlar to’plash va ilmiy izlanishlar olib
borish, ilmiy to’garak doirasida yoki mustaqil ravishda ilmiy manbalardan foydalanib
ilmiy maqola va ma’ruzalar tayyorlash kabilar talabalarning darsda olgan bilimlarini
chuqurlashtiradi, ularning mustaqil fikrlash va ijodiy qobiliyatini rivojlantiradi.
Shuning uchun ham mustaqil ta’limsiz o’quv faoliyati samarali bo’lishi mumkin emas.
Uy vazifalarini tekshirish va baholash amaliy mashg’ulot olib boruvchi
o’qituvchi tomonidan, konspektlarni va mavzuni o’zlashtirish darajasini tekshirish
va baholash esa ma’ruza darslarini olib boruvchi o’qituvchi tomonidan har darsda
amalga oshiriladi.
Talaba mustaqil ishni tayyorlashda muayyan fanning xususiyatlarini hisobga
olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi:
ma’ruzalar qismini mustaqil o’zlashtirish;
elektron darsliklar va o’quv ko’llanmalar, avtomatlashtirilgan o’rgatuvchi
va nazorat qiluvchi tizimlar bilan ishlash;
maxsus adabiyotlar bo’yicha fanlar bo’limlari yoki mavzulari ustida
ishlash;
yangi axborot – kommunikatsiya texnologiyalarni o’rganish;
talabaning o’quv – ilmiy – tadqiqot ishlarini bajarish bilan bog’liq bo’lgan
fanlar bo’limlari va mavzularni chuqur o’rganish;
faol va muammoli o’qitish uslubidan foydalaniladigan o’quv
mashg’ulotlari;
masofaviy ta’lim.
Qatlam (Layer - Sloy) - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

109
Belgilar (Symbol - Simvol)
- Flash dasturning asosiy elementlaridan biri. U oddiy
grafik yoki bir nechta qatlamdan iborat murakab grafik tasvir (graphic),
animatsiyalashgan klip (movie clip) yoki aktiv tugma (button)
kurinishida bulishi
mumkin.
Xar bitta belgi uz ichiga bir nechta boshka belgilarni olishi mumkin bulganligi
sababli Flash dasturida ishlash juda kulay.
Yangi belgi yaratish uchun CtrlQF8 yoki Vstavka menyusida Noviy simvol
(New symbol) buyrigini tanlaymiz.
Natijada yangi belgining yaratish
mulokot oynasi chikadi, ushbu oynada biz
belgi turini (grafik
tasvir -
Misol - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari...

102
— ijodiy jarayonlarni imitatsiya qiluvchi tizimlar. Ushbu yo'nalis kompyuterda
o'yinlarni (shaxmat, shashka va h.k.), avtomatik tarjirr qilishni va boshqalarni amalga
oshiradigan dasturiy ta'minotni yara^ bilan shug'ullanadi;
— bilimlarga asoslangan intellektual tizimlar. Ushbu yo'nalishdagi
muhim
natijalardan biri ekspert tizimlarning yaratilishi hisoblanadi. Shu tufayli sun'iy intellekt
tizimlari ma'lum va kichik sohalarning eksperti sifatida tan olinishi va qo'llanishi
mumkin;
— EHMlarning yangi arxitekturasini yaratish. Bu yo'nalish sun'iy tafakkur
mashinalari (beshinchi avlod EHMlari) ni yaratish muam-molarini o'rganadi;
— intellektual robotlar. Bu yo'nalish oldindan belgilangan manz' va maqsadga erisha
oladigan intellektual robotlar avlodini yaratish muammolari bilan shug'ullanadi.
Hozirgi paytda dasturlash texnologiyasining uskunaviy
vositalarin yaratish bilan
bog'liq yo'nalish tez sur'atlar bilan rivojlanmoqda.: Bunday uskunaviy vositalar
dasturlar
yaratish va sozlash uchun
1
quwatli hamda qulay vositalarni tashkil etadi.
Ularga
dasturlar yaratish'. vositatari
va
Case — texnologiyalar
kiradi.
Dasturlar yaratish vositalari.
Ushbu vositalar dasturlar yaratishdaj ayrim ishlarni
avtomatik ravishda bajarishni ta'minlovchi dasturiy; tizimlarni o'z ichiga oladi.
Ularga quyidagilar kiradi:
— kompilyator va interpretatorlar;
— dasturlar
kutubxonasi;
— turli yordamchi dasturlar.
Kompilyator dasturlash tilidagi dasturni mashina kodidagi dasturga aylantirib
beradi. Interpretator yuqori darajadagi dasturlash tilida yozilgan
dasturning bevosita
bajarilishini ta'minlaydi.
Dasturlar kutubxonasi oldindan tayyorlangan dasturlar to'plami-j dan iborat.
Dasturlar yaratish vositalariga Makroassembler MASM, Visual Cutt for Windows
Professional Edition kompilyatori, Visual Basic for Windows va boshqalar kiradi.
Tweening
bo’limini tanlang.
 Motion

118
Natijada 25-chi kadrda kuk rangli boshkaruv kadr xosil kilinadi va shu
kadrgacha birinchi boshkaruv kadrdan strelka xosil kilinadi.
Birinchi boshkarish kadrdan ikkinchi boshkarish kadrgacha kadrlar kuk rangda
avtomatik xosil kilinadi.
Oxirgi harakatimiz - bu ikkinchi boshkarish kadrdagi belgini uzgartirish:
cho’zish, aylantirish, kattalashtirish, ichkinalashtirish, kadrdagi joylanishini
uzgartirish.
Endi klaviaturadagi Enter tugmasini bosamiz va biz yaratgan animatsiyani
kurishimiz mumkin.
MathCAD - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari...

103
amallaming deyarli barchasini bajarish (matematik hisoblash; algoritmlarni tuzish; mo-
dellash; ma'lumotlarning tahlili; ilmiy va muhandislik grafikasi; dasturiy vositalarni
ishlab chiqish) mumkin .
Maple
Maple dasturi o'zining tengdoshlari ichida eng birinchi ishlab chiqilgan dastur
sanaladi. Shunga qaramasdan, ba'zi bir sabablarga ko'ra, bu dasturning yangi
versiyalari chiqarilmay qo'yildi. Faqat bu dasturning ishqibozlari ora-orada uning qayta
ishlangan nusxalarini ishlab chiqishmoqda. Bu dasturdan foydalanish ancha noqulay,
bunga sabab uning faqat DOS muhitida ishlashidir. Boshqa tarafdan esa, bu dasturdan
boshlang'ich ma'lumotlardan biri sifatida foydalanish mumkin.
Mathematica
Mathematica dasturi AXOFT firmasi tomonidan ishlab chiqilgan DO lib, asosan sonli
va mantiqiy hisob-kitoblar uchun mo'ljallangan. Lekin shunga qaramasdan ishlab
chiqaruvchilar bu dasturni takormillashtirish borasida ish olib borishmoqda.
Tashqi xotira - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 25/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiTashqi xotira. Tashqi xotira qurilmasi yoki boshqachasiga aytganda, tashqi eslab qilish qurilmasi (TEQQ) judaa xilma-xildir. Ularni bir qator belgilar bo’yicha tasniflash mumkin: tashuvchi ko’rinishi bo’yicha, konstrukciya tipi bo’yicha, ma’lumotlarni yozish va o’qish tamoyili bo’yicha, murojaat qilish usuli bo’yicha va h. k.
Tashuvchi — ma’lumotlarni saqlash qobiliyatiga ega bo’lgan moddiy ob’ektdir.
Tashuvchining tipiga bog’liq ravishda barcha TEQQ larni magnit lentadagi yig’uvchilar va diskli yig’uvchilarga ajratish mumkin.
Magnit lentadagi yig’uvchilar o’z navbatida, ikki turli bo’ladi: bobinali lentadagi yig’uvchilar va kassetali lentadagi yig’uvchilar (strimerlar). SHK da faqat strimerlar ishlatiladi.
Disklar bevosita murojaat qilinadigan ma’lumotni mashinali tashuvchilarga taalluqlidir. «Bevosita murojaat» tushunchasi shuni bildiradiki, SHK qidirilayotgan ma’lumot boshlanadigan yoki yangi ma’lumotni yozish lozim bo’lgan yo’lakchaga yozish/o’qish kallagi qayerda joylashishidan qatiy nazar bevosita «murojaat qilishi» mumkin.
Disklardagi yig’uvchilar xilma-xilroqdir:
egiluvchan magnit disklardagi (EMDY) yig’uvchilar, boshqachasiga, floppi- disklarda yoki disketalarda;
qattiq magnit disklardagi yig’uvchilar (K, MDI) yoki vinchesterlar;
almashinadigan qattiq, magnit disklardagi yig’uvchilar, ularda Bernulli effekti ishlatiladi;
floptik disklardagi yig’uvchilar, boshqachasiga floptical-yig’uvchilar;
o’ta yuqori zichlikdagi yozuvli yig’uuvchilor boshqachasiga, VHD-yig’uvchilar;
optik kompakg-disklardagi CD ROM (Compact Disk) yig’uvchilar;
CC WORM tipidagi (Continnous Composite Write Once Read Many, bir marta yozish-ko’p marta o’qish) optik disklardagi yig’uvchilar;
magnit optik disklardagi yig’uvchilar (MODY);
raqamli videodisklardagi DVD (Digital Versatile Disk) yig’uvchilar va b.
Diskli yig’uvchilarning tavsiflari 22-jadvaddd keltirilgan.
Izoh. Murojaat qilish vaqti o’rtacha vaqt oralig’i bo’lib, bu vaqt davonida yig’uvchi talab qilingan qiymatlarni topadi, o’qish yozish kallagini kerakli yo’lkaga to’g’ri keltirish va kerakli sektorni kutish uchun kerak bo’lgan vaqtlar yig’indisi ko’rinishiga egadir. Transfer — ketma-ket o’qishdagi qiymatlarni uzatish tezligi. Murojaat qilish turlari: o’qish va yozish (O’/YO), o’qish (O’), o’qish va bir martalik yozish (O’/1YO).
|
| |
Phishing
Diqqat! - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

tekshirish uchun oʻz bankiga qoʻngʻiroq qilmoqchi
boʻlsa, telefonni qoʻyib qoʻymaydi
Keyin esa jabrlanuvchi oʻz bankiga qoʻngʻiroq qilish
uchun telefonni oladi, ammo bu tarmoq hanuzgacha
fi ribgar tomonidan ushlab turilgan boʻladi
Jabrlanuvchi
oʻz bankimga qoʻngʻiroq qildim deb oʻylaydi, ammo
bu hali ham fi ribgar boʻlib, jabrlanuvchi unga shaxsiy
maʼlumotlarini taqdim etadi
Afsuski, koʻpincha qariyalar va zaif odamlar vishing
qurboniga aylanadi
Vishingdan himoyalanish uchun foydalanuvchilardan
bajarish talab etiladigan choralar
•
Har qanday muassasa qoʻngʻiroq qilib, shaxsiy
maʼlumotlarni soʻraganda ehtiyot boʻlish Agar
shubhalansangiz, telefonni oʻchirib qoʻying va
mavjud raqamga qayta qoʻngʻiroq qiling
•
Hech qachon shaxsiy akkaunt xavfsizligi bilan bogʻliq
maʼlumotlarni hech kimga bermaslik
Banklar
akkauntga qaratilgan har qanday hujumdan akkaunt
egasidan yordam olmay himoyalana oladi
larga chegirma taqdim etuvchi vaucher yoki sovgʻa
kartasi borasida maslahat berishadi
Aksariyat yirik veb brauzerlarning phishingga qarshi
himoyasi bor, bu foydalanuvchini ehtimoliy phishing
xatarlari toʻgʻrisida ogohlantirishga yordam beradi
Mobil telefonlar esa bunday jihozlanmagan
Smishingdan himoyalanish uchun foydalanuvchilardan
bajarish talab etiladigan choralar
•
SMS xabar orqali yuborilgan raqamlarga telefon
qilishda juda ehtiyot boʻlish
•
abarlardagi har qanday linkni bosishda juda ehtiyot
boʻlish
•
Noma’lum yuboruvchilarning biron-bir dasturini
oʻrnatmaslik
•
Agar foydalanuvchi tanigan kishisidan shubhali xabar
oladigan boʻlsa, ushbu xabarni haqiqatan ham u
yozganini tekshirish
•
Odatdagi mobil raqamlarga oʻxshamaydigan
raqamlardan, masalan, 5000 dan ehtiyot boʻlish
•
Har qanday zararli dasturni aniqlashga yordam
berishi uchun mobil telefonlariga xavfsizlik
dasturlarini oʻrnatish
4.02-rasm. orzinka.uz dan ekani daʼvo qilinayotgan
smishing abariga misol.
Vishing bilan shugʻullanayotgan odam shaxsning akkaunti
bilan bogʻliq muammo haqida jabrlanuvchini ogohlantirishi
yoki unga foydali daromad haqida taklif bildirishi mumkin
Ular koʻpincha kerakli shaxsiy maʼlumotlarni olish uchun
jabrlanuvchiga nozik savollar beradi
Baʼzan tajribali vishingchilar jabrlanuvchi biroz
shubhalanib qolsa va qoʻngʻiroq qonuniyligini
Injenerlik grafikasining nechta asosiy funksiyasi mavjud?

c)
окна на панели задач
24. Slayd nima?
a) ma’lum bir o’lchamga ega bo’lgan muloqot
varoqlari xisoblanadi
b) ko’rgazmani tashkil etish
c) Rasmlar ketma ketligini qo’llash
25. Taqdimot yaratishni nechta turi bor?
a) 2ta
b) 3 ta
c) 4 ta
O'quvchilarning bilimlarini nazoratdan o'tkazish uchun test topshiriqlari va tarqatma
savollar
2-variant
1.Rastrli grafikada tasvirlar ….
a) Vergullar
yordamida tashkil etiladi
b) Nuqta(piksel)lar yordamida tasgkil etiladi
c)Nuqta va vergullar yordamida tashkil etiladi
2.Vektorli grafikada tasvirlar……..
a) Chiziqlar yordamida nashkil etiladi
b) Nuqta(piksel)lar yordamida tasgkil etiladi
c)Nuqta va vergullar yordamida tashkil etiladi
3. Kompyuter grafikasi o’tgan asrning nechanchi yillarida paydo bo’ldi?
a) 80-yillarida
b) 70-yillarida
c) 90-yillarida
O‘rtacha yillik quvvat - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 112/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatO‘rtacha yillik quvvat - o‘rta arifmetik xisob-kitobga tayangan, yil davomida ishga tushirilgan yoki to‘xtatilayotgan quvvatdir. Yil davomida korxona ega bo‘lgan o‘rtacha quvvat, bir yillik o‘rtacha quvvat deyiladi va u kuyidagicha topiladi.
bu erda:
Mb – yil boshidagi quvvat;
Mk– yil mobaynida kiritilgan quvvat;
Mch – yil mobaynida ishlab chiqarishdan chiqarilgan quvvat;
- ekspluatatsiya vaqtidagi oylar soni;
- ekspluatatsiyadan chikkan muddatdan xisob-kitob muddatigacha bo‘lgan oylar soni.
Optimal ishlab chiqarish hajmi va sotish
Korxonada optimal ishlab chiqarish xajmining asosiy g‘oyasi shundan iboratki, korxona xaridorlar talabiga javob beradigan (yoki bu talabdan oshib ketadigan maxsulotlarni yaratadi va shu bilan birgalikda xaridorlar bahoning oqilona asoslanganligiga ishontiriladi). Korxona sifatli xizmat ko‘rsatishda tavsiflash jalb etilishi, qadriyatlarni inobatga olgan xolda raqobatchilarga nisbatan kamroq xarajatlar bilan tovarni ishlab chiqaradi. Optimal ishlab chiqarishni muvaffaqiyatli qo‘llanayotgan korxonalar bir paytda xarajatlarni ham kamaytiradi va tovarlarga qo‘shimcha belgilar beradi, ularni yangi turini yaratishni ham boshqaradi. Ushbu optimal ishlab chiqarish xajmini uzoq davrida qo‘llayotgan sanoat korxonalaridan biri Toyota Motor Co. Bu korxona mahslot sifati juda ham yuqori va ishlab chiqarish xarajatlari raqobatchilarga nisbatan eng kam. U oldin keng doiradagi xaridorlarga juda sifatli va arzon avtomashinalarni tavsiya qilar edi. Keyinchalik bu korxona nufuzli avtomobillar bozoriga kirib kelishni qaror qildi.
Bu korxonaning optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishning muvaffaqiyatli strategiyalari:
1.YUqori sifatli avtomobillarni kam xarajat bilan ishlab chiqarish tajribasini nufuzli mashinalar ishlab chiqarish jarayoniga joriy etish va raqobatchilarga nisbatan (Mersedes va BMW) xarajatlarni tushirish.
2.Mahsulot bahosini raqobatchilarga nisbatan pasaytirish (Mersedes va BMW) o‘z modellarini 40-75 ming dollarga sotadigan bo‘lsa, Toyota o‘z modellarini 38-42 ming dollarga tavsiya qilgan va raqobatchi korxonalarning xaridorlarini ko‘p qismini o‘ziga jalb qilib oldi.
3.An’anaviy sotish tizim bilan bog‘liq bo‘lmagan dillerlar tizimini vujudga keltiruvchi va mijozlarga shaxsiy munosabat va xizmat ko‘rsatishni ta’minladi.
Ushbu optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishda asosan korxona kamchiliklarni chetda qoldirib afzalliklarni birlashtiradi.
|
| |
Avtomatlashganlik tamoyili - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 108/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatAvtomatlashganlik tamoyili. Bu tamoyil ishlab chiqarish jarayonlarining operatsiyalarini maksimal avtomatik ravishda, ya’ni ishchilarning bevosita katnashmasligi yoki ularning nazorati ostida bajarilishini talab etadi.
Ishlab chiqarish jarayonining ayrim operatsiyalarini yuqori darajada avtomatlashtirish ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirishning dastlabki asosiy sharti bo‘lib, avtomatik potok liniyalarini yaratishga kadar amalga oshirilishi lozim. Bu tamoyil fakat texnologik jarayonlarda ko‘llanilmay, balki ularni texnikaviy tayyorlash, nazorat qilish, tartibga solish, xizmat ko‘rsatish kabi ishlarni bajarishda xam keng ko‘llaniladi.
Sinxronlash tamoyili. Ishlab chiqarish jarayonini sinxronlash fakat uzluksiz ishlab chiqarish xamda ko‘prok avtomatik ishlab chiqarishning xarakterli xususiyatidar. Ishlab chiqarish jarayonini sinxronlash deganda kuyidagilar tushuniladi:
" operatsiyalarni bajarishga ketgan vaqt sarfi (operativ vaqt)ning teng bo‘lishi;
" mehnat buyumlarini operatsiyalararo va liniyalararo transportirovka qilish uchun ketgan vaqt sarfining teng bo‘lishi;
" ish joyiga xizmat ko‘rsatish va ishchilarning dam olishi bo‘yicha operativ ishlardagi tanaffuslarning tengligi;
" mehnat buyumlarining potokdagi xarakatini tashkil etish paytida operatsiyalar tugashi bilan ularni transportirovka qilishning boshlanadigan vaqtning bir-biriga mos kelishi.
Ushbu to‘rt shartdan xatto bittasiga rioya kilinmasa xam ishlab chiqarish jarayoni ozmi-ko‘pmi sinxronlashmaydi.
Korxonalarni rivojlantirish va joylashtirish masalasining ko‘yilishi va echimi umumiy xolda bitta xisob doirasida kuyidagi ko‘rsatkichlarni aniqlashga olib keladi:
" yangi korxonalarning joylashishi;
" korxonani ixtisoslashtirish va yiriklashtirish ko‘rsatkichlari;
" tarmoqning rivojlanish sur’ati, shu tarmoq maxsuloti bilan milliy iqtisodiyot talabini kondirish darajasi, xom ashyo, materiallar, butlovchi va tayyor buyumlar etqazib beruvchi xamkorlashgan bog‘lanishlar sxemasi;
" tarmoqning umumxo‘jalik resurslariga bo‘lgan ehtiyoj xajmi, shu tarmoq uchun xususiy resurs extiyojlari xajmi va boshqa ko‘rsatkichlar.
|
| |
- mavzu. Ishlab chiqarish xarajatlari (2 soat)

|
- mavzu. Ishlab chiqarish xarajatlari (2 soat)
|
bet | 224/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat8- mavzu. Ishlab chiqarish xarajatlari (2 soat)
Reja:
8.1. Ishlab chiqarish xarajatlarini tasniflash
8.2.Korxona ishlab chiqarish xarajatlari turlari
8.3.Yillik ishlab chiqarish harajatlari va mahsulot tannarxi
8.4. Iqtisodiy elementlar va kalkulyasiya bandlari bo‘yicha xarajatlar
8.5.Uchastka, sex, ishlab chiqarish, zavod mahsulotining tannarxi.
8.6.Sanoat mahsulotlarining tannarxini pasaytirishning manbalari va
omillari.
Maxsulot ishlab chiqarish jarayonida sarf kilingan moddiy resurslar (asosiy vositalar eskirishi, xomashyo va materiallar, yonilg‘i-moylash materiallari, extiyot qismlar va boshqalar) va jonli mexnat sarfi ishlab chiqarish xarajatlarini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish xarajatlari korxonaga maxsulot ishlab chiqarish qanchaga tushishini ko‘rsatadi, ya’ni maxsulotning ishlab chiqarish tannarxini tashkil qiladi.
1. Ishlab chiqarish jarayonidagi ishtirokiga ko‘ra:
- ishlab chiqarish xarajatlari;
- noishlab chiqarish xarajatlari.
2. Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra:
- ichki xarajatlar;
- tashki xarajatlar.
3. Maxsulot ishlab chiqarish xajmining o‘zgarishiga nisbatan:
- doimiy xarajatlar;
- o‘zgaruvchan xarajatlar.
4. Maxsulot tannarxiga olib borilishi jixatidan:
- bevosita xarajatlar;
- bilvosita xarajatlar.
5. Korxonaning umumiy ishlab chiqarish, moliyaviy va boshqa faoliyati natijasida yuzaga keladigan:
- maxsulot tannarxiga kiritiladigan xarajatlar;
- davr xarajatlari;
- moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar;
- favkulodda zararlar
Xarajatlarning tarkibiy tuzilishi, ishlab chiqarish omillari bilan bog‘liqligi doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlarni paydo etadi.
O‘zgarmaydigan xarajatlar - doimiy xarajatlardir. Bularga renta to‘lovlari, qarz foizi, reklama, ijara xaqi, oldindan to‘lanishi ko‘zda tutilgan maoshlar kiradi.
|
| |
Sinov savollari? - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

71-MAVZU
Beze egri chiziqlari konturlarning gradientli to‘ldirish.
1.1.O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.Bezier egri chiziqlari bir nechta nuqtalar va
yo'naltiruvchi chiziqlar.
2.Murakkab konturni hosil qilish.
3.Obyektlarni surish va transformatsiya qilish
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda Beze egri chiziqlari konturlarning
gradientli to‘ldirish haqida umumiy tasavvur va tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Beze egri chiziqlari konturlarning gradientli to‘ldirish bo`yicha
mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Bezier egri chiziqlari bir nechta
nuqtalar va yo'naltiruvchi chiziqlar
roli va o’rni haqida ma’lumot
berish.
2. Murakkab konturni hosil qilish,
mazmuni va vazifalarini yoritib
berish.
3.
Obyektlarni
surish
va
transformatsiya
qilishni
ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1.Bezier egri chiziqlari bir nechta nuqtalar va
yo'naltiruvchi chiziqlar roli va o’rni haqida aytib
beradilar.
2.Murakkab konturni hosil qilish, mazmuni va
vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3.Obyektlarni surish va transformatsiya qilishni sanab
beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 1/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
IQTISODIYOT VA TURIZM FAKULTETI
“BUXGALTERIYA HISOBI VA AUDIT” KAFEDRASI
AUDIT
fani bo’yicha
O’QUV-USLUBIY MAJMUA
TERMIZ – 2023
Qo’shayev T.A “Audit” fani bo’yicha o’quv-uslubiy majmua (bakalavriat bosqichi talabalari uchun). – Termiz davlat universiteti, 2023 yil. 386 bet
«Audit» fanidan o’quv-uslubiy majmua. Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti «Moliyaviy tahlil va audit» kafedrasi hamda Termiz davlat universiteti “Moliya” kafedrasi professor o’qituvichlari bilan hamkorlikda tayyorlangan. Ushbu majmua o’quv-uslubiy va ma’lumotli hujjatlardan iborat bo’lib, talabalarni ma’ruza va amaliy mashg’ulotlarni mustaqil o’rganish bo’yicha o’zlashtirish sifatini oshiradi. O’quv-uslubiy majmua «Audit» fani bo’yicha bakalavriat bosqichi talabalari uchun mo’ljallangan.
|
| |
xususiyatlarga ega - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

Doira va ellipsni yaratish uchun sichqonchaning chap tugmachasini bosish, sudrab borish va
qo'yib yuborish orqali ikkita nuqta bilan primitivning umumiy o'lchamlarini belgilash kifoya.
Yoy, segment yoki sektor bo'lsa, chap tugmani bosish va qo'yib yuborish orqali ibtidoiy
konturda yana ikkita nuqtani belgilashingiz kerak. 3D obyektlar Har qanday uch o'lchovli
obyekt ikki o'lchovdan birida uning maksimal hajmini belgilash orqali yaratiladi. Uch
o'lchovli obyekt belgilangan nisbatlarda yaratiladi, u yaratilgandan keyin o'zgaradi. Matn
Matn varaqning to'g'ri joyida sichqonchaning chap tugmachasini bosish
orqali yaratiladi; matn kursori bilan yozish ramkasi paydo bo'ladi. Kadrga mos keladigan
matnni yaratishda avval sichqonchaning o'ng tugmasi bilan sudrab olib tashlash orqali
ramkani ikki nuqta bilan o'rnating, so'ngra matnni kiriting. Shrift o'lchami matn belgilangan
ramkaning butun maydonini egallashi uchun avtomatik ravishda o'rnatiladi. Afsona - bu
o'qli ramka bo'lib, u odatda chizmaning biron bir qismini tushuntirish uchun ishlatiladi. U
sichqonchaning o'ng tugmasi bilan bosish-cho'zish-bo'shatish orqali yaratiladi; so'ngra,
katakchani ikki marta bosish orqali afsonalar maydoniga matn kiritishingiz mumkin. Matn
kiritganingizda, afsona oynasi avtomatik ravishda o'lchamini o'zgartiradi. Agar mos yozuvlar
nuqtasini yaratish uchun tugmani bosgandan so'ng tugmani qo'yib yubormasangiz,
qo'llanmalarning burchagi va uzunligini o'rnatishingiz mumkin; agar tugma ushlab turmasa,
unda yo'riqnomalarning uzunligi nolga teng bo'ladi va bunday nuqta burchak bo'ladi.
Birinchi langar nuqtasining yo'riqnomasi ko'rsatilishi kerak, aks holda operatsiya bekor
qilinadi. Sichqonchaning chap tugmasi bilan ikki marta bosish egri chizmani tugatadi. E'tibor
bering, egri chiziqni yaratishda har ikki yo'nalishdagi yo'riqnomalarning uzunligi bir xil
bo'ladi. Nuqtalarni tahrirlash vositasi yordamida egri chiziqni yaratgandan so'ng,
yo'riqnomalarning uzunligini alohida o'zgartirishingiz mumkin. Kalitni ushlab turish Shift
egri chiziqni yaratish jarayonida 45 darajaga ko'payadigan burchaklarni belgilashga imkon
beradi; egri chiziqni yopish uchun kalitdan foydalanishingiz mumkin muqobil. qo'lda
chizilgan chiziq shuningdek, Bezier egri chizig'i bo'lib, dastur tomonidan faqat langar
nuqtalari, qiymatlari va yo'riqnomalarning burchaklari soni avtomatik ravishda aniqlanadi.
Chizilgan chiziqni yaratish uchun sichqonchaning chap tugmachasini bosib ushlab turish va
kerakli egri chiziqni qo'lda chizish kerak. Yaratilish poligonlar ko'pburchakning barcha
uchlarini ko'rsatishdan iborat. Ikkinchi cho'qqi sichqonchaning chap tugmasini bosish orqali
ko'rsatilishi kerak, aks holda operatsiya bekor qilinadi; qolgan uchlari oddiy bosish bilan,
oxirgi cho'qqi esa ikki marta bosish bilan ko'rsatiladi. Xuddi egri chiziqni yaratishda siz
tugmachalardan foydalanishingiz mumkin muqobil va Shift ko'pburchakni yopish va mos
ravishda
45
gradusga
karrali
burchaklar
bilan
chizish.
alomatli borasi a an a muammolar a o boʻlishi mum in

|
alomatli borasi a an a muammolar a o boʻlishi mum in Pdf ko'rish
|
bet | 95/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAalomatli borasi a an a muammolar a o boʻlishi mum in
Salomatlik muammosi
Sababi
Oldini olish
Surunkali toʻqima shikastlanishi
qoʻllar, yelkalar va boʻyinlarda paydo
boʻladigan ogʻriq, uvishish yoki
zai ik
Bunga takrorlanadigan harakatlar
va amallar sabab boʻladi Masalan,
sichqonchani doimiy va takroriy
bosish yoki klaviaturadagi
tugmalarni bosish
Bunga koʻpincha notoʻgʻri oʻtirish
ham sabab boʻlishi mumkin
Kompyuterdan foydalanganda toʻgʻri
holatda oʻtiring
Shuningdek, bir xil harakatlarni
muntazam ravishda tanaffuslarsiz
bajarmang
Ish paytida qo‘llarni dam oldirib
turing
Karpal tonneli sindromi qoʻllar va
barmoqlarida ogʻriq, uvishish yoki
baʼzida sanchiq hissining yuzaga
kelishi
Bunga qoʻldagi bilak suyaklaridan
oʻtuvchi katta asab tolasining
siqilishi sabab boʻladi Bu
takrorlanuvchi va doimiy harakatlar
tufayli yuzaga keladi
Buning oldini olish
muolajasi surunkali toʻqima
shikastlanishidagiga oʻxshaydi
Kompyuterda ishlashda takroriy
harakatlardan qoching va tanaffus
qilib turing
Bel ogʻrigʻi va mushaklar spazmi
Bunga kompyuterda ishlayotganda
notoʻgʻri va uzoq vaqt bir joyda
oʻtirish sabab boʻladi
Stol va kompyuter tizimiga nisbatan
toʻgʻri balandlikda oʻtiring Buning
uchun esa sozlanuvchan stul
kerak boʻladi Suyanish uchun
tayanch suyanchiqqa ega stul ham
foydalidir
Koʻzning zoʻriqishi ogʻriqqa, koʻzlar
charchashi va xiralashishiga olib
kelishi mumkin
Bunga monitordan uzoq vaqt koʻz
uzmaslik sabab boʻladi
Koʻzni charchatmaslik uchun
yordam beradigan sozlamalarga
ega monitorlarni sotib olish tavsiya
etiladi
Ekrandan koʻz uzib, uzoqroqdagi
nuqtaga tikilib turing Bu ishni
maʼlum vaqt oraligʻida va
muntazam bajaring Kompyuterdan
kerakli masofada uzoqroq oʻtiring
Chuqur vena trombozi qonning
quyulishi natijasida odatda
oyoqlarda yuzaga keladi
Bunga odatda oyoqlarning orqa
tomoniga, asosan tizzalarning
orqasiga bosim bergan holda stulda
oʻtirish sabab boʻladi
Kompyuterdan uzoq vaqt
foydalanishda muntazam
oʻrindan turish va harakatlanishga
odatlaning
Charchoq oʻzini juda charchagan
va lanj his qilganda yuzaga keladi
Charchoq koʻpincha stress bilan
birga paydo boʻlishi mumkin
Bunga aqliy mehnat talab
qilinadigan ishni uzoq vaqt bajarish
sabab boʻladi
Qisqaroq vaqt davomida ishlash
va ish paytida muntazam tanaffus
qilish stress va charchoq darajasini
pasaytirishi mumkin
4.01-jadval. A borot te nologiyalaridan foydalanishda salomatlik uchun potensial avﬂar.
|
| |