Reja: Kirish O’rnatilgan tizim tushunchasi

|
Reja: Kirish O’rnatilgan tizim tushunchasi
|
bet | 1/4 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #131200 |
Bog'liq 7.Jumomurodov Ilyosbek
Reja:
Kirish
O’rnatilgan tizim tushunchasi
O’rnatilgan tizimlarni loyihalashtirish
O’rnatilgan tizimlarni sinflanishi
O’rnatilgan tizimlarni boshqarish dasturiy ta’minotini SN ATMega128A platasida sozlash
Kirish
O’rnatilgan tizim deganda odatda maqsadga mo’ljallangan yoki muayyan o’rnatilgan dastur bilan foydalanishga mo’ljallangan har qanday kompyuter tizimi yoki kompyuter qurilmasi tushuniladi. Odatda, oxirgi foydalanuvchi bunday tizimlarni o’zgartira olmaydi.
O’rnatilgan operatsion tizimlar odatda ma’lum bir vazifa yoki funktsiyaga yuqori darajada moslashishga ega. Ular maxsus jihozlarni yoki ma’lum bir dasturni qo’llab-quvvatlash uchun optimallashtirilishi mumkin. Tizim konfiguratsiyasi blokirovka qilinishi va sinchkovlik bilan tekshirilishi mumkin, shuning uchun ularning ishlab chiqaruvchilari xarajatlar darajasini boshqarish va ixtisoslashtirilgan vazifalar uchun optimallashtirilgan juda ishonchli qurilmalarni ishlab chiqarish imkoniyatiga ega.
Natijada, xavfsizlik tizimining buzilish ehtimoli har qachongidan ham yuqori. Afsuski, o’zlashtirilib olingan usullar, texnologiyalar va protseduralar tahdidlarni boshqarish va xavfsizlik buzilishlariga javob berish zamonaviy dinamik va taqsimlangan tarmoq muhitida barqaror va hayotiy himoya strategiyalarini amalga oshirishga imkon bermaydi. Himoyalash vositalariga misli ko’rilmagan investitsiyalarga qaramay, bo’shliqlar hamma joyda, shu jumladan rasmiy muvofiqlik rasmiy ravishda ta’minlangan joylarda ham mavjud. Bularning barchasi zamonaviy tarmoqlarning samarali ishlashi uchun yangi rahbarlar, yangi fikrlash, yangi vositalar
va yangi jarayonlar kerak degan xulosaga olib keladi.
Ba’zi tashkilotlar uchun bu axborot xavfsizligini boshqarishning korporativ markazini (Security Operations Center, SOC) yaratish yoki uning imkoniyatlarini kengaytirish uchun rag’batlantiruvchi omil bo’ladi, boshqalari xavfsizlikni ta’minlash va boshqariladigan xizmatlarni etkazib berish bilan shug’ullanishni afzal ko’rishadi (Boshqariladigan xizmat ko’rsatuvchi provayder, MSP).
Ma’lumotni boshqarish, to’plash, saqlash, o’zgartirish va tahlil qilish uchun raqamli tizimlar (CS) hozirgi kunda inson faoliyatining barcha sohalarida (ishlab chiqarish, tadqiqot, hayot, ofis, transport vositalari) qo’llaniladi. Shu munosabat bilan, markaziy isitish tizimining narxini, o’lchamini, energiya sarfini kamaytirish va qo’shimcha uskunalarni talab qilish tobora ortib bormoqda.
O’rnatilgan tizim tushunchasi
O’rnatilgan tizim-bu amaliy kompyuter tizimi bo’lib, u boshqa turdagi kompyuter tizimlaridan, ya’ni shaxsiy kompyuterlar (PC) yoki superkompyuterlardan farq qiladi. Biroq, siz “o’rnatilgan tizim” tushunchasini tushunishda ba’zi qiyinchiliklarga uchrashingiz mumkin, chunki u texnologiyadagi o’zgarishlar va turli xildagi kompyuter qurilmalari va dasturiy qismlari narxlari sezilarli tushish natijasida doimiy ravishda mukammallashib boradi. Yaqin yillarda o’rnatilgan tizimning an’anaviy turlari doirasi ancha kengaydi. O’quvchi yaqin kelajakda bu tizimga duch kelishi mumkinligi sababli, tizim haqida mulohaza qilishni va bugungi kunda ular qanchalik to’g’ri ishlashi yoki kamchiliklarini tushunishi juda muhim hamda ular xususida onliravishda muhokama yurita olishi kerak. Quyida o’rnatilgan tizimning bir necha umumiy xususiyatlri haqida fikr yuritiladi:
O’rnatilgan tizimlar qurilmalar va dasturiy ta’minotining keng qo’llanishi jihatdan shaxsiy kompyuterlarga (PC) qaraganda ancha chegaralangan. Bu hol o’rnatilgan tizimlarining muhim yo’nalishlari uchun to’g’riligini saqlamoqda. Qurilmalar cheklanganligi to’rt jihatdan kamchiliklarga ega, ular ish sifatini yaxshilash, is’temol kuchi, xotira va qurilma keng tarqalishidagi kamchiliklardir. Dasturiy ta’minotdagi kamchiliklar jihatdan o’rnatilgan tizimlar shaxsiy kompyuterlarga ancha yaqin, ya’ni tatbiqlar kam, ko’lami past tatbiqlar, operatsion tizim yo’qligi yoki cheklangan tizimlar. Biroq bu ta’riflar boshqaruv kengashi nazarida qisman to’g’ri va shaxsiy kompyuterlardagi dasturiy ta’minotning avvalgi va bugungi avlodi ancha mukammal o’rnayilgan tizim loyihalariga qayta joylanmoqda.
O’rnatilgan tizimlar faqat maxsus vazifalarni bajarish uchun loyihalashtirilgan. Ko’plab o’rnatilgan qurilmalar asosan bir xususiy vazifa uchun ishlab chiqilgan. Biroq, biz bugun ko’rishimiz mumkinki ayrim qurilmalar, masalan shaxsiy ma’lumotlar bazasi yordamchisi (PDA) gibrid telefon kameralari bir necha turdagi funksiyalarni bajarish uchun islab chiqarilgan.shuningdek, so’ngi raqamli TV lar ikkitomonlama amallarni bajarishga moslashgan, ya’ni ko’plab turdagi “TV”larga bog’liq bo’lmagan umumiy, lekin muhim bo’lgan amallarni bajaradi, xususan e-mail, internetdan foydalanish va ko’plab o’yinlar.O’rnatilgan tizim shunday kompyuter tizimidirki, unda boshqa kompyuter tizimlaridan ko’ra yuqori sifatli va ishonchli qurilmalar talab etiladi. O’rnatilgan qurilmalarning ba’zi qurilmalarida juda yuqori sifatli va ishonchli uskunalar bilan jihozlangan. Misol uchun, avtomobil motori kontrolerlarining harakat vaqtida tutashib ketishi yoki nozik tibbiyot asboblariningn jarrohlik vaqtidagi nuqsonlari juda jiddiy oqibatlrga olib keladi. Biroq, bu yerda ham shunday o’rnatilgan qurilmalar bo’lib, masalan TV, o’yinlar, kamera telefonlar kabi, ularda noqulayliklar mavjud bo’lib, lekin ular hayotga xavf soladigan holatlarni vujudga keltimaydi. Ba’zi o’rnatilgan tizimlar deb nom olgan qurilmalar, misol uchun PDA yoki web bloknotlar, aslida o’rnatilgan qurilma emas. Kompyuter tizimlari sohada ba’zi bahsli holatlar uchraydi va an’anviy tizimlarning hammasi ham aslidao’rnatilgan tizim emas. Biroz tushunildiki, ancha mukammalroq loyihalarning o’rnatilgan tizim sifatida shakllanishi, masalan PDAning, nanotexnologik bozor va sotuv jarayoniga ko’proq bog’liq ekan muhandislarga qaraganda. Haqiqatda soha muhandislari o’rnatilgan tizim jarayonidagi faoliyatiga qarab o’zaro bo’lingan, hatto bu loyihachilar joriy tizimlar borasida birgalikda muhokamalashishsada, an’anaviy o’rnatilgan tizim rivojlanishda davom etadimi yo’qmi yoki sanoat jarayonida yakunda boshqalar tomonidan boshqariladimi. Hozirda sanoatni ta’minlaydigan kompyuter tizimlari ko’lami mavjud emasligi sababli an’anaviy o’rnatilgan tizimlar va umumiy maqsadli shaxsiy kompyuterlar orasidagi raqobat sustlashdi. Bu kitob o’rnatilgan tizim evolyutsion ko’rinishini asoslab ko’rsatib beradi, qaysiki bu turdagi kompyuter tizim loyihalarini o’z ichiga olgan.
|
| |