nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish

|
MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish
|
bet | 52/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish
MICROSOFT EXCEL dasturini bir necha usul bilan ishga tushirish mumkin:
1. Masalalar panelida joylashgan пуск tugmasi sichqoncha ko’rsatkichi orqali tanlanib, hosil bo’lgan bo’limlardan программы banditanlanadi. Dasturlar ro’yhatidan MS Excel tanlanib uning chap tugmasi bir marta bosiladi.«ПУСК»—«ПРОГРАММЫ`»—«MICROSOFT EXCEL»
2. Ish stolida joylashgan dastur yorlig’I sichqoncha orqali tanlanib, uning chap tugmasi ikki marta bosiladi.
Natijada ekranda Excel zarvaragi, so’ngra dastur ishchi oynasi hosil bo’ladi. MICROSOFT EXCEL ishga tushirilgandan so’ng ekranda ikkita darcha hosil bo’ladi: ilovalar darchasi va hujjatlar darchasi.
Ilovalar darchasining asosiy elementlari
Sarlavhalar qatori. Bunda dasturning nomi, joriy (ayni vaqtda ish yuritilayotgan) ishchi kitobining nomi beriladi.
Shu qatorning o’ng yuqori burchagida darchaning tashqi ko’rinishini o’zgartiruvchi uchta boshqaruv tugmasi joylashgan.
1) Ish olib borilayotgan ekranni (dasturni) vaqtincha yopish. Bunda yopilgan dastur «ПУСК» menyusi qatorida paydo bo’ladi.
2) Ish olib borilayotgan muloqot darchasini ekranda to’liq yoki dastlabki holatga keltirish tugmasi
3) Ish olib borilayotgan muloqot darchasini yopish tugmasi
Menyu qatori (gorizontal menyu). Unda quyidagi bo’limlar mavjud:«Файл » (Fayl), «Правка» (To’g’rilash), «Вид» (Ko’rinish), «Вставка» (Qo’yish), «Формат» (Bichim), «Сервис» (Xizmat ko’rsatish), «Данное» (Ma'lumotlar), «Окно» (Oyna), «Справка» (Ma'lumotnoma). Ulardan biri bilan ishlash uchun qatordagi ixtiyoriy bo’lim ustiga sichqoncha ko’rsatkichini olib kelib bosiladi, natijada tanlangan bo’lim menyusi elementlari ro’yxati ochiladi. Menyular bilan ishlash MICROSOFT EXCEL ning asosiy buyruqlarini berish usullaridan biri hisoblanadi.
3. Uskunalar paneli.
a) Standart uskunalar paneli buyruqlarni ko’rsatuvchi, gorizontal menyuning standart buyruqlarini takrorlovchi tugmalardan (piktogrammalar)dan iborat.
b) Bichimlash uskunalari paneli, buyruqlarni ko’rsatuvchi va kiritilayotgan axborotlarni bichimlashga imkon beruvchi tugmalardan iborat.
4. Formulalar qatori. MICROSOFT EXCEL ga ma'lumotlar kiritilayotganda barcha axborotlar, matnlar, sonlar va formulalar mana shu qatorda aks ettiriladi.
5. Nom maydoni. Bu maydonda joriy ishchi kitobning faol yacheykalarining manzili va nomi ko’rsatiladi. Nom maydoni diapazon (yacheykalar guruxi)ga yoki tanlangan yacheykaga tezda nom berish uchun ham ishlatiladi. Agar sichqoncha ko’rsatkichini nom maydonidan o’ng tomonda joylashgan strelka ustiga olib borib sichqonchaning chap tugmasini bossak, unda faol ishchi kitobidagi nomlangan yacheykalar va diapazonlarning ( agar ular mavjud bo’lsa) hamma nomlarini birma-bir ko’rib chiqish mumkin.
6. Holat qatori. Unda yacheykaga tegishli turli ma'lumotlar ko’rsatiladi.
|
| |
Figure 2. Obtaining transmission and programming data flow.
The most important components of the header are as follows:
•

The algorithms that are implemented in MPEG-4 standard represent scene as a set of audio-
visual objects, among which there are some hierarchical relations in space and time. In all
previous standards
for compression of video, image has been seen as a unified whole. In this
standard, we are meeting with the concept of video object, thereby to distinguish two types of
visual objects—natural and synthetic visual objects.
At the lowest hierarchical level are primitive media objects, such as, for example, static images
(fixed background scenes), visual objects (a person who speaks no background), and audio
facilities (voice of the speaker). This approach brings an
increase in compression ratio,
increased interactivity and enables the integration of objects’ different nature such as natural
image
or video, graphics, text and sound.
MPEG-4 standard has inherited the MPEG-2 standard. Each MPEG standard consists of several
parts (Parts). Each part covers a certain aspect and area of use. Thus, for example, MPEG-4 Part
2 is used for video coding (such as DivX and Quicktime 6), MPEG-4 Part 10/H.264
represents
an Advanced Video Coding (AVC), and it is used in areas with high-definition content such
as HD broadcasting and storage, HD formats such as HD-DVD and Blue-ray discs [13].
MPEG-4 Part 3 Advanced Audio Coding (AAC) is a part for high-quality audio coding.
The first inheritor to MPEG-2 format was MPEG-4 Part 2, which is published by ISO in 1999.
As in the case of the MPEG-2, coding efficiency is strictly related to the complexity of the source
material and the encoder implementation. MPEG-4 Part 2 is defined for applications in the
field of multimedia in small bit rates, but it is in further expanded for applications in the field
of broadcasting. Formal subjective evaluation has shown that the gain of the efficient coding
with MPEG-4 Part 2, compared to the MPEG-2, is between 15 and 20%. For Digital Video
Broadcasting (DVB) applications, this gain is not enough to justify the destabilization and
destruction of MPEG-2 codec (which are used by DVB systems)—considering that the MPEG-4
Oilalar bilan axloqiy jihatdan ishlashda chegara muammolarini hal qilish

|
Oilalar bilan axloqiy jihatdan ishlashda chegara muammolarini hal qilish
|
bet | 2/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #242521 |
Bog'liq Oilalar bilan ishlashning axloqiy tamoyillari (2)Oilalar bilan axloqiy jihatdan ishlashda chegara muammolarini hal qilish
Oilalar bilan ishlashda axloqiy tamoyillar chegaralarni saqlashda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Chegaraviy muammolarni sezgirlik va hurmat bilan hal qilish juda muhimdir.
Bu professional ishtirok va shaxsiy munosabatlar o'rtasidagi chegarani tan olishni o'z ichiga oladi, maxfiylik va ishonch har doim qo'llab-quvvatlanishini ta'minlaydi.
Axloqiy me'yorlarga rioya qilgan holda, mutaxassislar barcha oila a'zolarining farovonligini birinchi o'ringa qo'yadigan xavfsiz va samarali ish muhitini yaratishi mumkin.
Oilaviy ishda avtonomiya va o'z taqdirini o'zi belgilashni rag'batlantirish strategiyalari
Oilalar bilan ishlashda, ularning tanlovlarini hurmat qilish va ularni qaror qabul qilish jarayonlariga jalb qilish orqali avtonomiya va o'z taqdirini o'zi belgilashga yordam berish juda muhimdir.
Ishonchni mustahkamlash va oilalarga ongli tanlov qilish imkoniyatini berish uchun oilaviy ishda empatiya, madaniy sezgirlik va maxfiylik kabi qadriyatlarni qo'shing.
Strategiyalar ma'lumot, resurslar va qo'llab-quvvatlash, ochiq muloqotni rag'batlantirish va axloqiy tamoyillarni qo'llab-quvvatlagan holda ijobiy natijalarga erishish uchun oilalar bilan hamkorlik qilishni o'z ichiga olishi mumkin.
01
02
03
04
Oilalar bilan ishlashning axloqiy tamoyillari madaniy kompetentsiyani chuqur tushunishni talab qiladi. Oilaviy aralashuvni ta'minlashda madaniy xilma-xillikni hal qilish juda muhimdir.
03
Turli madaniy kelib chiqishlarni tan olish va hurmat qilish oilaviy axloqiy aralashuvlar samaradorligini oshirishi mumkin. Barcha oilalar uchun xavfsiz va inklyuziv muhit yaratish muhim.
02
01
Axloqiy amaliyotlarda madaniy kompetentsiyani o'zlashtirgan holda, mutaxassislar turli kelib chiqishi oilalari bilan ishonch va hamkorlikni rivojlantirishi mumkin. Bu oilaviy munosabatlarda hurmat va tushunishni rivojlantiradi.
Oila terapiyasida axloqiy tamoyillar terapevtga har bir oila a'zosining ehtiyojlari va qadriyatlariga sezgirlik va hurmat bilan qiyin vaziyatlarda harakat qilishda rahbarlik qiladi.
1
Oila terapiyasida axloqiy dilemmalarni o'rganish maxfiylik, chegaralar va zarar etkazmasdan ijobiy o'zgarishlarni rag'batlantirishda terapevtning rolini puxta o'ylab ko'rishni talab qiladi.
2
Oxir oqibat, oilalar bilan ishlashning axloqiy tamoyillari xavfsiz va kuchli terapevtik muhitni yaratish uchun empatiya, madaniy malaka va hamkorlik muhimligini ta'kidlaydi.
3
|
| |
Oilaviy ishda axloqiy tamoyillarni qo'llab-quvvatlagan holda boshqa mutaxassislar bilan hamkorlik qilish

|
Oilaviy ishda axloqiy tamoyillarni qo'llab-quvvatlagan holda boshqa mutaxassislar bilan hamkorlik qilish
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #242521 |
Bog'liq Oilalar bilan ishlashning axloqiy tamoyillari (2)Oilaviy ishda axloqiy tamoyillarni qo'llab-quvvatlagan holda boshqa mutaxassislar bilan hamkorlik qilish
03
Oilalar bilan ishlashda maxfiylik, halollik va hurmat kabi axloqiy tamoyillarga rioya qilish juda muhimdir. Boshqa mutaxassislar bilan hamkorlik qilish oilaviy mehnatga yaxlit yondashuvni ta'minlaydi.
02
Birgalikda ishlash orqali mutaxassislar muhtoj oilalarni yaxshiroq qo'llab-quvvatlash uchun tajriba, resurslar va istiqbollarni almashishlari mumkin. Mutaxassislar o‘rtasidagi muloqot va muvofiqlashtirish oila manfaatlari doimo ustuvor bo‘lishini ta’minlaydi.
01
Oxir oqibat, axloqiy tamoyillar mutaxassislarni oilalar bilan o'zaro munosabatlarida boshqaradi, qarorlar va harakatlar halollik va barcha manfaatdor tomonlarga hurmat bilan qabul qilinishini ta'minlaydi. Bu tamoyillarga amal qilish oilaviy mehnat sifati va samaradorligini oshiradi.
Oilalar bilan axloqiy amaliyotlarni saqlashda nazorat va maslahatning roli
3
Oilalar bilan ishlashda axloqiy tamoyillar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Nazorat va maslahat oilaviy mehnatda axloqiy qoidalarga rioya etilishini ta'minlashda asosiy rol o'ynaydi.
2
Nazorat oilalar bilan ishlashda yuzaga kelishi mumkin bo'lgan murakkab axloqiy dilemmalarni hal qilishda fikr yuritish, yo'l-yo'riq va qo'llab-quvvatlash uchun joy beradi.
1
Hamkasblar va ekspertlar bilan maslahatlashish axloqiy qarorlar qabul qilish va oilalarga ko'rsatilayotgan xizmatlar sifatini oshirish uchun qo'shimcha istiqbol va tushunchalarni taklif qilishi mumkin.
Oilalar bilan axloqiy jihatdan ishlashda shaxsiy qadriyatlar va noto'g'ri fikrlar haqida fikr yuritish
Oilalar bilan ishlashda axloqiy amaliyotni ta'minlash uchun shaxsiy qadriyatlarimiz va tarafkashliklarimizni tan olish juda muhimdir.
Ushbu omillar haqida mulohaza yuritish bizga turli xil oilaviy dinamikalarga hamdardlik va hurmat bilan qiyin vaziyatlarda harakat qilish imkonini beradi.
O'z qadriyatlarimiz va noto'g'ri qarashlarimizdan xabardor bo'lgan holda, biz oilalar bilan ishlashga axloqiy va sezgir tarzda yondashishimiz, ishonch va ijobiy natijalarni mustahkamlashimiz mumkin.
E'tiboringiz uchun rahmat
|
| |
— 
c h ig ‘irlar
yordamida 
Chig‘irlar

suv chiqarilgan. A m udaryo, Sirdaryo suvlari turli sun’iy sug‘orish tizim lari —
kanallar ham da uning b o ‘ylariga qurilgan to ‘g ‘onlar orqali ekin m aydonlariga
yetkazilgan. Bu hududda yetishtirilgan qishloq
xo jaligi m ahsulotlarini,
asosan, paxta va donli ekinlar tashkil qilgan. Bundan tashqari b o g ‘dorchilik,
uzum chilik, poliz va sabzavot m ahsulotlari yetishtirilgan.
0 ‘rta Osiyo xalqlari hayotida hunarm andchilik muhim
o ‘rin egallab, aholining dehqonchilik, chorvachilik
va savdo-sotiq bilan sh ug4 ul 1 anadi gan qatlami hayoti
ham bevosita hunarm andchilik bilan bogMiq boMgan.
Chunki har bir dehqon
v a chorvador hunarm andchilik buyum laridan foydalangan holda m ehnat
qilgan, ayni vaqtda ular hunarm andchilikning turli sohalari uchun xom ashyo
yetkazib bergan. Savdogarlar esa hunarm andchilik m ahsulotlari bilan savdo-
sotiq qilgan. OMta Osiyo davlatlarida ko 'p lab hunarm andchilik m arkazlari
m avjud boMib, ular m ahalliy xususiyatlariga k o ‘ra
turli hunarm andchilik
sohalariga ixtisoslashgan. M asalan, MargMlonda atlas to ‘qish, d o ‘ppichilik,
R ishtonda kulolchilik, Shahrixonda pichoqchilik, d o ‘ppichilik,
duradgorlik,
Chustda ham d o ‘ppichilik, pichoqchilik, Q o‘qonda tem irchilik, duradgorlik,
zargarlik, Buxoroda zargarlik, Sam arqandda zargarlik, X ivada m e ’m orchilik,
ganchkorlik rivojlangan. Buxoro am irligida bu davrda kulolchilik, tem irchilik,
m iskarlik, zardo‘zlik, shishasozlik, kandakorlik, badiiy kashtachilik so
halari ham keng tarqalgan. X onliklarda tem ir m ahsulotlariga
ehtiyoj katta
boMganligi bois m etallga ishlov beruvchi m ahalliy tem irchilik sohasi
rivojlangan. H unarm andlar tom onidan, asosan, m ehnat qurollari, xususan,
dehqonchilikda
ishlatiladigan asbob-uskunalar, kiyim -kechaklar, zeb-ziy-
natlar, idish-tovoqlar, chorvadorlar foydalanadigan buyum lar tayyorlangan.
0 ‘rta
Osiyo xalqlari oMtasida
azaldan hunarm andlarga hurm at
bilan qaralgan, hunar egallash
va bu kasbga m unosib boMish
yaxshi fazilat hisoblangan. X alq
orasida «H unardan unar», «Yi-
git kishiga qirq hunar ham oz»,
«Hunari bor kishi xor boMmas»
kabi
hikm atli
so‘zlar
bejiz
tarqalmagan.
H unarm andchilik xonadon
va kasanachilik k o 4rinishidagi
Yer egaligi va - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

rashli
v a q f
yerlari hisoblangan. Xonliklardagi yirik
amaldorlar, harbiy sarkardalarga davlat tomonidan
yerlar in’om etilgan. V aqf yerlaridan olinadigan
foydaning hisob-kitobi va taqsimoti bilan
mutavalli
shug‘ullangan. Aholi soliq va to ‘lovlam i mahsulot
yoki pul ko‘rinishida to ‘lagan. Bundan tashqari
sug‘orish inshootlari, y o ‘llar, ko‘priklar qurish va
ulam i ta ’mirlash kabi ishlami majburiyat tarzida
bajarganlar. Mehnat majburiyati aholining ishlab
berishi bo‘lib, u
begar
deb ham nomlangan.
Bu davrda aholidan
xiroj, zakot, suv, tegirmon,
Yerga ishlov bensh
tuz, mulk, tomorqa, bog ‘ solig
7 va boshqa soliqlar
y ig‘ilgan. Xiva xonligida asosiy soliq
solg ‘lit
deb atalgan. Harbiy majburiyatda
har bir erkak kishi oziq-ovqati, qurol-aslahasi bilan birga qatnashishi kerak
bo‘lgan. Chorvador aholi chorva mollaridan
zakot
solig‘i, yaylov va suvdan
foydalangani uchun ham soliqlar to‘lagan. Shaharlar aholisi — hunarmand va
savdogarlardan
savdo p u li, do ‘kon puli, tarozi p uli
kabi soliqlar olingan.
0 ‘rta Osiyo hududi va uning iqlimi qishloq xo‘jaligi
mahsulotlari yetishtirishga qulay bo‘lgan. Bu soha
taraqqiyoti sug‘orish ishlarining holati va suv ta ’mino-
tining qay darajada ekanligiga bog‘liq edi. Shuning uchun ham sug‘orish va
suv ta ’minoti sohasi 0 ‘rta Osiyoda muhim hamda davlat ahamiyati darajasiga
ko‘tarilgan. Qolaversa, xazinaga tushadigan asosiy daromadni dehqonlardan
y ig‘iladigan soliqlar tashkil qilgan.
Har bir hududda aholi va m a’muriyat vakillari sug‘orish sohasiga m as’ul
va javobgar bo‘lgan. Sug‘orish ishlarini yuritish va nazorat qilish bilan bu
sohaning mutaxassislari —
miroblar
shug‘ullanganlar. Ular sug‘orish ishlari,
suv inshootlarining qurilishi, ta ’minoti, ta’mirlanishi, tozalanishi, suv taqsi-
motini yaxshi bilgan kishilar bo‘lgan. 0 ‘rta Osiyoda sug‘orish tizimi qadim-
dan rivojlanib kelgan soha hisoblanadi. Mazkur
ishlar, asosan, hashar y o ‘li bilan bajarilgan.
Aholisi, asosan, sug‘orma dehqonchilik bilan
shug‘ullangan Farg‘ona vodiysida sug‘orish tizi-
miga katta e ’tibor qaratilgan. Vodiy hududida
yirik sug‘orish inshootlari — Shahrixonsoy, Andi-
jonsoy, M arg‘ilonsoy, Yangiariq, Ulug‘nor, Qora-
daiyo kabilar bo‘lgan. Suv chiqishi qiyin bo‘lgan
joylarga maxsus qurilmalar
Tillashayx masjidi - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

|
Soyibjon tillaboyev, akbar zamonovBog'liq d9ab3e9e-cd07-426e-baf5-8296230174aeTillashayx masjidi
Muhammad Rahimxon madrasasi
Xonlikning yirik m arkazi Toshkentda XIX asrning o ‘rtalarida qadimiy
inshootlardan Hazrati Imom m ajm uasini, 1859-yilda Baroqxon m adrasasini
ta ’m irlash ishlari boshlanadi. Shu davrda Baroqxon madrasasi qarshisida-
gi M o ‘yi m uborak m adrasasining (XX asr boshida) qurilishi yakunlangan.
Tillashayx jom e masjidi singari inshootlar bunyod etildi.
Bu vaqtga kelib Buxoro amirligi m e’moriy qiyofasida ham o'zgarishlar
sodir boMdi. Shahar va qishloq aholisi yashaydigan turarjoylar va m ahalla
guzarlaridagi qurilishlar joylam i yanada obod va k o ‘rkam qildi.
Kufiy, ray-
honiy, nasta
’liq
yozuv uslublaridan binolam i bezashda foydalanish davom
ettirildi.
Bu davrda ikki tilda (zullisonayn), y a ’ni o ‘zbek va
fors tillarida ijod qilingan. Ayni m ahalda bu mada-
niyatda o'zbek adabiyotining ulug" namoyandalari,
ayniqsa, A lisher N avoiy asos solgan insonparvarlik
va dem okratik an ’analar m uhim o'rin tutgan.
CTrta Osiyo xalqlarining mushtarak tarixi mustahkam do'stlik zamini-
ga qurilgan edi. M inglab she’rlar, g ‘azallar va og‘zaki rivoyatlar og‘izdan
og‘izga o ‘tib, bahodir yigitlar jasoratini m adh etar, botirlar va pahlavonlar
haqida kuylar, sadoqat, mardlik, do‘stlik va m uhabbat haqidagi dostonlar
odam larda ishonch, o ‘zaro hurm at tuyg‘ularini uy g ‘otib, ezgulikka da’vat
etardi.
^
0 ‘zingizni sinang!
M uhamm ad Am inxon madrasasi — ... Tillashayx masjidi — ...
Xudoyorxon saroyi — ...
1859-yilda ...
Zullisonayn — ...
M o‘yi m uborak m adrasasi — ...
0 ‘rta Osiyo xalqla
ri madaniyatining
o‘ziga xosligi
Ichan qal’a turkumidagi inshootlar
|
| |
A hm ad Donish - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

«M anozir ul-kavokib» («Sayyoralarning joylanishlari»)
nom li astronom iya-
ga oid kitob yozgan. U faqat Buxoro amirligi emas, balki 0 ‘rta Osiyoning
boshqa xonliklarida ham eng k o 'z g a ko'ringan m adaniyat
arbobi sifatida ta-
nilgan edi.
X IX asr boshlarida am ir U m arxon hukm ronlik qilgan davrda Q o‘qon
xonligida m arkazlashgan hokim iyat o ‘m atilishi, savdo-sotiq m unosabatlari-
ning tartibga solinishi, xonlikdagi siyosiy, ijtim oiy-iqtisodiy barqarorlik ilm-
fan rivojlanishida muhim o ‘rin tutdi. Xon saroyida o ‘zbek m illiy m adaniyati
rivojiga salmoqli hissa q o ‘shgan nam oyandalar k o ‘paydi.
Saroyda tarixnavislik, adabiyot, xattotlik rivojlandi. Saroy tarixchisi M u
ham m ad Yunus tom onidan 1859-yilda yozilgan “Xudoyqul anvar”
asarida
M uham m ad Alixon davri tarixi voqealari batafsil yoritilgan. X onlikdagi eng
m ashhur xattot Turdi Ali boMgan. X onlik o'rdasi qurilgach,
Xudoyorxon
saroy devorlaridagi xattotlik ishlarini bajarishni ikki shaxsga — Turdi Ali va
M irzo M ahm udlarga topshirgan. Turdi A lining xon saroyidagi nufuzi baland
boMgan va b a ’zi m adaniy tadbirlarda xon undan m aslahatlar olgan.
Munis — ...
1819-yilda ... Ogahiy — ...
Turdi Ali — ... Ahmad Donish — ... 1857-yilda ...
M e’ morchilik
X IX asrda ham 0 ‘rta Osiyo davlatlari shaharlarida
qurilish ishlari rivojlangan. A yniqsa,
X iva xonligida
X IX asr o 4rtalariga borib qurilish ishlari avj oldi. B u davrda X iva va boshqa
shaharlarda k o ‘plab im oratlar — saroy, bozor, m adrasa, m asjid, xonaqoh kabi
inshootlar qurildi. O llohqulixon m adrasasi,
Rahm onqul Inoq saroyi, Ichan
q al’adagi M uham m ad A m inxon m adrasasi (1851—1855), A rk darvozasi
qarshisida M uham m ad R ahim xon m adrasasi (1871)
bugungi kunda ham
X iva shahrining k o ‘rki hisoblanadi. U larning devorlari o ‘sha davr X orazm
m e’m orchiligiga xos boMgan usulda, tiniq zangori
rang ustidan oq v a yashil
gullar tushirilgan koshinlar bilan bezatilgan.
Q o‘qon xonligida bu davrda H azrati K alon Sohibzoda m adrasasi (1862),
H okim O yim m adrasasi (1869—1870), Sul ton M urodbek m adrasasi (1872)
qurib bitkazilgan. U larning ichida X IX asr ikkinchi yarm i noyob arxitek-
tura yodgorligi hisoblangan yuzdan ortiq xonadan iborat X udoyorxon sa
royi (1863—1870) alohida o ‘rin tutadi. U o ‘zining bezaklari,
naqshlari rang-
barangligi, yorqin jilosi bilan ajralib turadi.
16
Yakunlarni chiqaramiz! - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

II B Q ‘ L I M
R O SSIY A IM PER IY A SIN IN G 0 ‘R T A O SIY O N I BOSIB OLISHI
BoMimni o ‘rganish natijasida:
► O 'rta Osiyo bilan R ossiya im periyasining (Chor Rossiyasi) o ‘zaro
m unosabatlari;
► Rossiya imperiyasi tom onidan 0 ‘rta Osiyoning bosib olinishidan
k o ‘zlangan
asosiy m aqsadlar;
► 0 ‘rta Osiyoga R ossiya imperiyasining istilochilik yurishlari va ular
ning bosqichlari;
► harbiy istilochilik yurishlariga qarshi kurashlar;
► O 'rta Osiyoda R ossiya imperiyasi hukm ronligining o ‘rnatilishi va
m ustam lakachilik siyosatining olib borilishi haqida bilib olasiz.
N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

N ismatova, O. Karimova davlat va huquq
Download
2,12 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/106
Sana
26.01.2024
Hajmi
2,12 Mb.
#146253
Download
2,12 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
N ismatova, O. Karimova davlat va huquq
Download
2,12 Mb.
Matnni ko'rish
Nazorat savollari - O’rta maxsus, kasb hunar ta’limi markazi

|
O’rta maxsus, kasb hunar ta’limi markazi
|
bet | 51/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( Nazorat savollari.
WORDda jadval deganda nimani tushunasiz?
Jadvalni joylashtirish usullari.
Jadval qanday formatlanadi?
Ustunlar qanday qo’yiladi?
Ustunlarni qanday yuqotish mumkin?
Kataklar qanday ajratiladi va bo’linadi?
16-amaliy ish. MS Excel dasturida formulalar bilan ishlash
Ishning maqsadi: MS Excel dasturini yuklash va undan chiqish tartibi, formulalar haqidagi amaliy bilim ko’nikmasini oshirish.
Kerakli asbob va jihozlar: komyuter, kompyuterning asosiy qurilmalari
Nazariy qism: Microsoft Excel elektron jadvali hisoblash vositasi sifatida qaralib, iqtisodiy va moliyaviy masalalarni yechishda yordam beribgina qolmay, balki qar kungi harid qilinadigan oziq-ovqatlar, uy-ro’zg’or buyumlari hamda bankdagi hisob raqamlari hisob-kitobini olib borishda ham yordam beruvchi tayyor dasturdir.
Elektron jadval yacheykalariga uch xil ma'lumotlarni kiritish mumkin:
— matnli;
— sonli ifodalar;
— formulalar.
EXCELning asosiy ishlov berish ob'ekti hujjatlar (dokumentlar) hisoblanadi. EXCEL hujjatlari (dokumentlari) ixtiyoriy nomlanadigan va XLS kengaytmasiga ega bo’lgan fayllardir. EXCELda bunday fayllar «Ishchi kitob» deb ataladi. Bir Ishchi kitob ixtiyoriy sondagi elektron jadvallarni o’z ichiga olishi mumkin. Ularning har biri «ishchi varaq» deb ataladi. Har bir ishchi varaq o’z nomiga ega bo’ladi. Ishchi kitobni hosil qilish uchun MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish zarur. Ishchi kitobning tarkib elementlaridan biri ishchi varaq, ya'ni elektron jadval xisoblanadi.
Elektron jadvalning asosiy elementlari esa yacheyka va diapazonlardir.
Yacheyka — bu jadvaldagi manzili ko’rsatiladigan hamda bir qator va bir ustun kesishmasi oralig’ida joylashgan elementdir. Yacheyka kesishmalarida hosil bo’lgan ustun va qator nomi bilan ifodalanadigan manzili bilan aniqlanadi. Masalan, A — ustun, 4 — qator kesishmasida joylashgan yacheyka — A4 deb nom oladi. Yacheykaga sonli qiymatlar, matnli axborotlar va formulalarni joylashtirish mumkin.
|
| |
Fitrat
Ijodiy faoliyat - N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

10
Oila to‘g‘risidagi qonun hujjatlari bilan tartibga
solinadigan munosabatlar
Oilaviy huquqiy munosabatlar deganda fuqarolar
o‘rtasida bo‘ladigan va oilaviy huquqiy normalar bilan
tartibga solinadigan ijtimoiy munosabatlar tushuniladi.
Oila huquqi oila a’zolari o‘rtasidagi shaxsiy nomul-
kiy va mulkiy munosabatlarni tartibga soladi. Shaxsiy
nomulkiy munosabatlarga er-xotinning familiyasi, bolalar
tarbiyasi, oila turmushi masalalarini hal qilish, mashg‘ulot
turi, kasb va turar joy tanlash huquqlari kiradi.
Er va xotinning nikoh davomida orttirgan umu-
miy mulklari, shuningdek, nikoh qayd etilgunga qadar
bo‘lajak er-xotinning umumiy mablag‘lari hisobiga olin-
gan mol-mulklari, agar qonun yoki nikoh shartnomasida
boshqacha holat ko‘zda tutilmagan bo‘lsa, ularning bir-
galikdagi umumiy mulki hisoblanadi va mulkiy muno-
sabatlar bilan tartibga solinadi.
Oilaviy-huquqiy munosabatlar o‘zining ba’zi bir
belgilari bilan fuqarolik-huquqiy munosabatlarga
o‘xshab ketadi. Biroq bu o‘xshashlik faqat tashqi ko‘ri-
nishdir. Fuqarolik huquqiy munosabatlarning asosini
mulkiy munosabatlar, oilaviy huquqiy munosabatlar
asosini esa mulkiy bo‘lmagan shaxsiy munosabatlar
tashkil etadi. Oila huquqi birinchi navbatda shaxsiy mu-
nosabatlarni tartibga soladi.
Tarixiy qadriya-
timiz bo‘lgan
«Avesto»da ayol
kishi shaxsiy
mulkka ega bo‘li-
shining huquqiy
asoslari mavjud.
Ayol kishi o‘z
mulkidan xayriya
maqsadlarida
mustaqil foydala-
nishi; shuningdek,
mustaqil ravishda
da’vogar bo‘lishi
va guvoh sifati-
da ko‘rsatuvlar
berishi mumkin
bo‘lgan. Nikoh
zardushtiylik
huquqiga ko‘ra
unga kiruvchilar-
ning ikki tomon-
lama xohishi na-
tijasi bo‘lib, faqat
shundan keyingi-
na ota-onalar va
vasiylar tomoni-
dan tasdiqlangan.
O‘zbekiston - N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

6
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi inson
huquqlarini amalga oshirishning huquqiy asosi
Konstitutsiyaviy davlat deganda davlat hokimiyati
idoralari konstitutsiyada belgilangan tartib va prinsip-
lar asosida shakllantiriladigan va konstitutsiya
viy nor-
malarga qat’iy rioya etgan holda o‘z faoliyatini amalga
oshiradigan davlat apparati tushuniladi. Konstitutsiyaviy
davlat — mamlakatning butun hududida va davlat fao-
liyatining barcha sohalarida konstitutsiyaning hamda u
asosida qabul qilingan qonunlarning ustunligini ta’min-
laydigan va kafolatlaydigan davlatdir. Xalq suvereniteti
oliy hokimiyat xalqqa tegishli ekanligini bildirsa, davlat
suvereniteti mustaqil hokimiyat, ya’ni mamlakatning
ichki va tashqi siyosatini xalq nomidan davlat amalga
oshirishini anglatadi. Davlat hokimiyati xalq erki-iro-
dasining mahsuli bo‘lib, bunday hokimiyatni amalga
oshiruvchilar xalq tomonidan saylanadi.
Konstitutsiyaviy davlatda qonun ustunligi prin-
sipining mantiqiy davomi sifatida yana ikki prin
sip:
«qonun bilan taqiqlanmagan barcha narsaga ruxsat eti-
ladi» (fuqarolar uchun) hamda «faqat qonunda mustah-
kamlangan narsagagina ruxsat etiladi» (davlat organlari
va mansabdor shaxslar uchun) amal qiladi.
Birinchi prinsip fuqarolarning harakatlanish er-
kinligi va imkoniyatlarini kengaytiradi. Qonunda man
etilmagan, taqiqlanmagan har qanday xatti-harakatlarni
sodir etish mumkin bo‘ladi va buning uchun yuridik ja-
vobgarlik kelib chiqmaydi.
Ikkinchi prinsipning ma’nosi shundaki, bunda dav-
lat idoralari va mansabdor shaxslar o‘zlarining qonunda
belgilangan vakolatlari doirasida, ularga aynan mos ra-
vishda harakatlanishlari lozim bo‘ladi.
O‘zbekiston –
suveren
demokratik
respublika.
Davlatning
«O‘zbekiston
Respublikasi» va
«O‘zbekiston»
degan nomlari
bir ma’noni
anglatadi.
Nargiza Kamaritdinovna ISMATOVA

Nargiza Kamaritdinovna ISMATOVA,
Omina Abduraxmanovna KARIMOVA
«DAVLAT VA HUQUQ ASOSLARI»
O‘rta ta’lim muassasalarining 11-sinf
va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
(O‘zbek tilida)
Birinchi nashr
Toshkent – Yangiyul Poligraph Service – 2018
Nashriyot litsenziyasi AI №185, 10. 05. 2011 y.
Muharrir – J. Azimov
Texnik muharrir – M. Riksiyev
Musahhih – A. Toshpo‘latov
Original-maketdan bosishga ruxsat etildi 18. 06. 2018.
Bichimi 70x90
1
/
16
. «Times New Roman» garniturasi. Ofset qog‘ozi.
Ofset bosma usulda bosildi.
Bosma tabog‘i 9,0. Sh. b. t. 10,53.
Nusxasi 428121.
Buyurtma № 4915.
«Yangiyul Poligraph Service» MChJ bosmaxonasida chop etildi.
112001, Toshkent viloyati, Yangiyo‘l shahri, Samarqand ko‘chasi, 44-uy.
Darslik ijaraga berilib, o‘quv yili yakunida qaytarib olinganda
yuqoridagi jadval sinf rahbari tomonidan quyidagi baholash
mezonlariga asosan to‘ldiriladi:
O‘quvchining
ismi va familiyasi
O‘quv
yili
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
Darslikning
topshiril-
gandagi
holati
T/r
1
2
3
4
5
6
Darslikning
olingandagi
holati
Sinf
rahbari-
ning
imzosi
Darslikning birinchi marotaba foydalanishga berilgandagi holati.
Muqova butun, darslikning asosiy qismidan ajralmagan. Barcha
varaqlari mavjud, yirtilmagan, ko‘chmagan, betlarida yozuv va
chiziqlar yo‘q.
Muqova ezilgan, birmuncha chizilib, chetlari yedirilgan, darslikning
asosiy qismidan ajralish holati bor, foydalanuvchi tomonidan
qoniqarli ta’mirlangan. Ko‘chgan varaqlari qayta ta’mirlangan,
ayrim betlariga chizilgan.
Muqovaga chizilgan, yirtilgan, asosiy qismdan ajralgan yoki
butunlay yo‘q, qoniqarsiz ta’mirlangan. Betlari yirtilgan, varaqlari
yetishmaydi, chizib, bo‘yab tashlangan. Darslikni tiklab bo‘lmaydi.
Yangi
Yaxshi
Qoniqarli
Qoniqarsiz
Ijaraga berilgan darslik holatini ko‘rsatuvchi jadval
|
O‘zbekiston - N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

7
Konstitutsiyaviy davlatda hokimiyatning tashkil eti-
lishi va faoliyat yuritishi konstitutsiyada mustahkamlab
qo‘yiladi. Konstitutsiyada nazarda tutilmagan hoki-
miyat organlarini tashkil etish mumkin emas. Konstitut-
siyaviy davlat,
eng avvalo, davlatning huquq bilan uzviy
bog‘liq ligidir.
Kon
stitutsiya inson va fuqaroning shu hokimiyat
tomonidan kafolatlangan huquqlarini mustah
kamlaydi
va ana shu huquqlarga mutanosib
tarzda davlat hoki-
miyatini cheklaydi. Boshqacha aytganda, Konstitut-
siya — davlat hokimiyatini tashkil etish va faoliyat
yuritishining huquqiy rasmiylashtirilishi bo‘lib, bu hoki-
miyatning fuqarolik jamiyati boshqa subyektlari bi
lan
munosabatini tartibga soladi.
Savol va topshiriqlar
1. «Shaxs — jamiyat — davlat» munosabatlari-
ga misol keltiring.
2. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida
davlat mustaqilligi, davlat boshqaruvi, davlat
tuzilish shakli va siyosiy tartibot qanday ifo-
dalangan? Fikringizni asoslang.
3. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining
7-moddasini o‘qing.
Xalq hokimiyatchiligi
deganda nimani tushunasiz?
4. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida
mustahkamlangan huquqlaringizni bilasizmi?
5. Ularni to‘laqonli amalga oshirishda sizning
qanday ishtirokingiz mavjud?
6. Inson huquqlari va burchlari o‘rtasida qanday
munosabat mavjud bo‘lishi mumkin?
Aksariyat
mamlakatlarda,
shu jumladan,
O‘zbekistonda
qonunning us-
tunligi demokra-
tik konstitutsi-
yaviy
davlatning
aso siy prinsipi
hisoblanadi. Bu
yerda mazkur
prinsip, avvalo,
konstitutsiya-
ning ustunligini
nazarda tutadi.
Basharti,
qonun-
ni qo‘llovchi
ijroiya hokimiyat
organi (mansab-
dor shaxs) yoki
sud ushbu qonun
konstitutsiyaga
zidligini aniqla-
sa,
masalani bu
qonun asosida
emas, balki kon-
stitutsiya asosida
hal etishi lozim.
O‘zbekiston - N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

20
barcha shaxsiy va mulkiy masalalarda ular bilan teng
huquqlardan foydalanadilar va bab-baravar majburiyat-
larga egadirlar.
Er va xotinning familiya tanlash huquqi
Nikoh asosida ikki xil — shaxsiy va mulkiy muno-
sabatlar kelib chiqadi. Shaxsiy munosabatlarga er-xo-
tinning familiya tanlash huquqi, bolalar tarbiyasi va
oila-turmush masalalarni hal etish, kasb va turar joy
tanlash huquqlari kiradi. Bunday holatlarda ularning
mehnati va fuqarolik huquqi muomala layoqatining ele-
menti bo‘lib, oila huquqi sohasi hisoblanmaydi.
Nikohga kirish vaqtida o‘z familiyasini o‘zgartirgan
er (xotin) nikohdan ajratilgandan keyin ham shu fami-
liyada qolishga haqli yoxud sud tomonidan nikohdan
ajratish to‘g‘risidagi qaror chiqarilayotganda uning
xohishiga binoan unga nikohgacha bo‘lgan familiyasi
qaytarilishi mumkin.
III B 0 ‘ L I M - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

V B O ' L I M .
XIX ASRNING IKKINCHI YARMI - XX ASR BOSHLARIDA QORAQALPOQLAR
21-§. X IX asrning ikkinchi yarm i - X X asr boshlarida qoraqalpoqlarning hududiy
jo y lashu vi v a ijtim oiy h a y o ti.......................................
...........................................74
22-§. Soliq v a m ajburiyatlar. X alq q o ‘z g ‘o lo n la r i............................................................. 77
23-§. Q oraqalpoqlar Turkiston general-gubernatorligi ta rk ib id a ....................................80
24-§. X IX asrning ikkinchi y a r m i - X X asr boshlarida qoraqalpoqlar m a d a n iy a ti. . . . 83
V I BO‘ L I M.
Konstitutsiyasi - N ismatova, O. Karimova davlat va huquq

9
Oila munosabatlarining O‘zbekiston Respublikasi
qonunlarida aks ettirilishi oilani yuksak axloqiy-ma’na-
viy normalar asosida mustahkamlashning yorqin namu-
nasidir.
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida
O‘zbekiston fuqarolari bolalarni voyaga yetgunlariga
qadar boqish
va tarbiyalashga majburligi, farzandlar
ota-onalari to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilishlari va ularga
yordam berishlari shartligi ko‘rsatib o‘tilgan.
Farzandlar ota-onalarining nasl-nasabidan va fuqa-
rolik holatidan qat’i nazar, qonun oldida tengdirlar, ona-
lik va bolalik davlat tomonidan muhofaza qilinadi.
O‘zbekiston Respublikasining Oila kodeksi
Oilaning jamiyatdagi rolini ta’minlashda, uning
huquqiy muhofazasi va ijtimoiy mavqeyini mustah-
kamlashda Oila kodeksining roli kattadir. O‘zbekiston
Respublikasining Oila kodeksi jahon hamjamiyatida
umumiy e’tirof etilgan huquqiy normalarga to‘la mos
ravishda tuzilgani holda, «oila — jamiyatning tayanch
tuzilmasidir», degan g‘oyaga asoslangan.
Oila to‘g‘risidagi qonun hujjatlarining vazifalari
oila ni mustahkamlashdan, oilaviy munosabatlarni o‘za-
ro
muhabbat, ishonch va hurmat, hamjihatlik, bir-biriga
yordam berish hamda oila oldida uning barcha a’zolari-
ning mas’ulligi hissi asosida qurishdan,
biron-bir shaxs-
ning oila masalalariga o‘zboshimchalik bilan aralashi-
shiga yo‘l qo‘ymaslikdan, oila a’zolari o‘z huquqlarini
to‘sqinliksiz amalga oshirishini hamda bu huquqlarning
himoya qilinishini ta’minlashdan iboratdir. Oilaviy mu-
nosabatlarni tartibga solish erkak va ayolning ixtiyoriy
ravishda nikoh ittifoqini tuzishi, er va xotinning shaxsiy
hamda mulkiy teng huquqliligiga asoslanadi.
1.
Matnni diqqat
bilan o‘qing va mu-
nosabat bildiring.
2. «Oilaviy muno-
sabatlarni zaif-
lashtirib yuborsa»
deganda nimani
tushundingiz?
3. Oilaning mus-
tahkamligida mil-
liy
qadriyatlarning
o‘rni nimada?
4. Oiladagi
muam molarning
jamiyat rivojiga
ta’siri qanday
bo‘lishi mumkin?
«Agar
bir mamla-
kat aholisi axloq-
sizlik va johillik
bilan oilaviy
munosabatlar-
ni zaiflashtirib
yuborsa
va inti-
zomsizlikka yo‘l
qo‘ysa, shunda bu
millatning saodati
va hayoti shubha
ostida qo ladi».
O‘zbekiston Respublikasining

5
huquqlari bo‘lib, xalqimiz va davlatimiz ana shu masalada
inson huquqlariga sodiqligini e’lon qiladi.
Konstitutsiya fuqaro, jamiyat va
davlat hokimiyati
o‘rtasidagi munosabatlarni belgilovchi o‘ziga xos ijti-
moiy shartnomadir. Konstitutsiya fuqarolarning umu-
miy teng huquqliligi, fuqaro va davlat o‘rtasidagi muno-
sabatlarda o‘zaro mas’ulligi g‘oyasiga asoslanadi.
Konstitutsiyaviy qoidalar shaxs va davlatning o‘zaro
munosabatlari qanday shakllanishi lozimligi va bu inson
hayotida qanday ahamiyatga ega ekanligini tushunib olish-
ga yordam beradi. O‘zbekiston Respub
likasi Konstitut-
siyasi shaxs va davlat o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning
huquqiy tartibini belgilab beradi. Bunga ko‘ra xalq, ja-
miyat, shaxs huquqi va manfaati birinchi o‘ringa qo‘yiladi.
Agar shaxs va davlat munosabatida davlat o‘rniga e’ti-
bor berilsa, davlat manfaatining mohiyati zamirida ham in-
son huquqi va erki himoyasi yotadi. Biz bunyod etayotgan
davlatning insonparvarlik va xalqparvarlik mohiyati shun-
da
aks etadi, ya’ni davlat faoliyatining asosiy maqsadi in-
songa xizmat qilish ekanligi to‘la e’tirof etiladi.
Har bir davlat o‘z hududida amal qilinadigan qo-
nunlarini o‘zi yaratadi. Demak, qonunlar jamiyatda-
gi muayyan ijtimoiy munosabatlarni tartibga soladi
va xalqning xohish-irodasini ifoda etadi, turli siyosiy
kuchlar, ijtimoiy tabaqalar, guruhlar manfaatlarining
o‘zaro murosasini ta’minlaydi.
Quyidagi rasm-
larda ifodalangan
shaxslar
va davlat
o‘rtasida qanday
munosabatlar bor?
O‘zbekiston
Respublikasida
O‘zbekiston Res-
publikasi Konsti-
tutsiyasi va qonun-
larining ustunligi
so‘zsiz tan olinadi.
Davlat, uning or-
ganlari,
mansabdor
shaxslar, jamoat
birlashmalari, fuqa-
rolar Konstitutsiya
va qonunlarga mu-
vofq ish ko‘radilar.
JADIDLAR HARAKATI VA UNING TURKISTON IJTIMOIY-SIYOSIY VA

JADIDLAR HARAKATI VA UNING TURKISTON IJTIMOIY-SIYOSIY VA MADANIY HAYOTIDAGI AHAMIYATI 25-§. Jadidchilik harakatining vujudga k e lis h i................................................................... 86
27-§. Jadidchilik harakati nam oyandalari v a ularning fa o liy a ti...................................... 92
VII B 0 ‘ L I M. TURKISTON V A BIRINCHI JAHON URUSHI 29-§. Birinchi jah o n urushining boshlanishi v a uning T urkistonga t a ’s i r i .................. 100
31-§. Jizzax q o ‘z g ‘o l o n i .......................................................... ..........................................104
VIII B 0 ‘ L I M. XIX ASR OXIRI - X X ASR BOSHLARIDA BUXORO AMIRLIGI VA XIVA XONLIGI 35 -3 6 -§ § . X IX asr oxiri - X X asr bosh larida X iv a xonligining davlat tuzum i
v a ijtim oiy-iqtisodiy a h v o li .................................................................................................. 119
37-§. X iva xonligining tu g a tilis h i........................................................................................ 127
IX B 0 ‘ L I M. MUSTAMLAKA SHAROITIDA TURKISTONDA MADANIY HAYOT 41-§. M e’m orchilik v a tasviriy sa n ’a t..................................................................................147
X ulosa . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . ...................................... 152
X IX asr o ‘rtalari - X X asr b o sh larida 0 ‘zbekiston tarixidagi m uhim s a n a la r............ 154
158
T 49
Tillaboyev Soyibjon, Zamonov Akbar. 0 ‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchi yarmi —
XX asr boshlari): 9-sinf uchun darslik / M as’ul muharrir:
D.A. Alimova. - T.: «Sharq», 2014. - 160 b.
-avgust - Soyibjon tillaboyev, akbar zamonov

1 8 88-yil 15-m ay
— K aspiyorti temiryoMi bilan dastlabki poyezd Sam ar
qandga yetib keldi.
1892 — T urkistonda «D avlat tartibotini v a jam o at osoyishtaligini kuchay-
tirilgan tarzda q o ‘riqlash to ‘g ‘risida»gi N izom qabul qilindi.
1 8 92-yil 24-iyu n
— T oshkentda «Vabo isyoni» boTib o ‘tdi.
1893 — B uxoroda birinchi ja d id m aktabi ochildi.
1 8 98-yil m a y
— M uham m ad A li (D ukchi eshon) rahbarligida q o ‘z g ‘olon
boTib o ‘tdi.
1899 — A ndijongacha T oshkent orqali tem iiyoT qurildi.
19 06-yil 2 7 -iy u n
— Ismoil O bidov m uharrirligida ilk o ‘zbek m illiy
gazetasi «Taraqqiy» chiqdi.
1908—1910 — hukum at senatori K. Palen Turkiston oTkasini taftish qil
di.
1909 — M unavvarqori boshchiligida «Jam iyati xayriya» tuzildi.
1910—1918 — A sfandiyorxon hukm ronlik qilgan yillar.
1914 — B uxoro am irining Sitorai M ohi X osa saroyi qurilishi nihoyasiga
yetdi.
O`zbekistonning eng yangi tarixi - bet 5

|
O`zbekistonning eng yangi tarixi
|
bet | 5/7 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #253872 |
Bog'liq 6 мавзу Mustaqil O`zbekiston Respublikasining tashkil topishi vaI. A. Karimov bundan keyin KPSS Markaziy Qo‘mitasi Siyosiy Byurosining tarkibida qola olmasligi to‘g‘risida bayonot berdi. Mazkur Bayonotni O‘zbekiston Kompartiyasi MQ byurosi va Markaziy nazorat komissiyasi Rayosati ma’qulladi. 1991 yil 25 avgustda O‘zbekiston Prezidentining maxsus farmoni e’lon qilindi. Farmonga binoan Respublika ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik qo‘mitasi O‘zbekiston SSRning qonuniy tasarrufiga olindi. Respublika hududida joylashgan SSSR ichki ishlar vazirligining ichki qo‘shinlari bevosita O‘zbekiston Prezidentiga bo‘ysundirildi. Respublika ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik qo‘mitasi, prokuraturasi va adliya organlari, shuningdek, respublika hududida joylashgan ichki qo‘shinlar, Тurkiston harbiy okrugi qismlari va qo‘shilmalari partiyadan butunlay xoli qilindi. - I. A. Karimov bundan keyin KPSS Markaziy Qo‘mitasi Siyosiy Byurosining tarkibida qola olmasligi to‘g‘risida bayonot berdi. Mazkur Bayonotni O‘zbekiston Kompartiyasi MQ byurosi va Markaziy nazorat komissiyasi Rayosati ma’qulladi. 1991 yil 25 avgustda O‘zbekiston Prezidentining maxsus farmoni e’lon qilindi. Farmonga binoan Respublika ichki ishlar vazirligi va Davlat xavfsizlik qo‘mitasi O‘zbekiston SSRning qonuniy tasarrufiga olindi. Respublika hududida joylashgan SSSR ichki ishlar vazirligining ichki qo‘shinlari bevosita O‘zbekiston Prezidentiga bo‘ysundirildi. Respublika ichki ishlar vazirligi, Davlat xavfsizlik qo‘mitasi, prokuraturasi va adliya organlari, shuningdek, respublika hududida joylashgan ichki qo‘shinlar, Тurkiston harbiy okrugi qismlari va qo‘shilmalari partiyadan butunlay xoli qilindi.
1991 yil 31 avgust kuni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining navbatdan tashqari oltinchi sessiyasi bo‘lib o‘tdi. Sessiyada O‘zbekiston Prezidenti I. A. Karimov nutq so‘zlab, sobiq Ittifoqda so‘nggi paytlarda yuz bergan ijtimoiy-siyosiy voqealarni, davlat to‘ntarishiga antikonstitutsiyaviy urinish oqibatlarini tahlil qilib, ular O‘zbekiston taqdiriga, xalqimiz taqdiriga bevosita daxldor ekanligini har tomonlama asoslab berdi. Prezident I.A. Karimov O‘zbekiston Respublikasining Davlat mustaqilligini e’lon qildi va uni mustaqillik to‘g‘risidagi qonun bilan mustahkamlashni taklif etdi. - 1991 yil 31 avgust kuni O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining navbatdan tashqari oltinchi sessiyasi bo‘lib o‘tdi. Sessiyada O‘zbekiston Prezidenti I. A. Karimov nutq so‘zlab, sobiq Ittifoqda so‘nggi paytlarda yuz bergan ijtimoiy-siyosiy voqealarni, davlat to‘ntarishiga antikonstitutsiyaviy urinish oqibatlarini tahlil qilib, ular O‘zbekiston taqdiriga, xalqimiz taqdiriga bevosita daxldor ekanligini har tomonlama asoslab berdi. Prezident I.A. Karimov O‘zbekiston Respublikasining Davlat mustaqilligini e’lon qildi va uni mustaqillik to‘g‘risidagi qonun bilan mustahkamlashni taklif etdi.
|
| |
O`zbekistonning eng yangi tarixi - bet 4

|
O`zbekistonning eng yangi tarixi
|
bet | 4/7 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #253872 |
Bog'liq 6 мавзу Mustaqil O`zbekiston Respublikasining tashkil topishi vaO‘zbekiston Prezidenti I. A. Karimov 1991 yil 20 avgust kuni respublika aholisiga o‘zining murojaatini e’lon qildi: “Hozircha mamlakatning hokimiyat doiralari qanday yo‘l bilan, nimalar orqali, qanday siyosat orqali bu maqsadlarga erishish mumkinligi haqida to‘liq, hozircha batafsil ma’lumot berganicha yo‘q. Bu ma’lumotlar bilan chuqur tanishganimizdan keyingina bo‘layotgan o‘zga-rishlarga o‘zimizning munosabatimizni albatta bildiramiz“. Prezident xalqqa: „Biz birovning gapiga kirib ish tutmaymiz, biz o‘zimiz tanlagan yo‘limizdan va belgilab olgan maqsadimizdan qaytganimiz yo‘q. Ishonamanki, bu og‘ir sinovlardan ham eson-omon o‘tamiz“, - deb murojaat qildi. Xalqni og‘ir sinovlardan o‘tayotgan bir paytda sabr-toqatli, bardoshli va vazmin bo‘lishga, tinchlikni saqlash maqsadida jipslashishga chaqirdi. - O‘zbekiston Prezidenti I. A. Karimov 1991 yil 20 avgust kuni respublika aholisiga o‘zining murojaatini e’lon qildi: “Hozircha mamlakatning hokimiyat doiralari qanday yo‘l bilan, nimalar orqali, qanday siyosat orqali bu maqsadlarga erishish mumkinligi haqida to‘liq, hozircha batafsil ma’lumot berganicha yo‘q. Bu ma’lumotlar bilan chuqur tanishganimizdan keyingina bo‘layotgan o‘zga-rishlarga o‘zimizning munosabatimizni albatta bildiramiz“. Prezident xalqqa: „Biz birovning gapiga kirib ish tutmaymiz, biz o‘zimiz tanlagan yo‘limizdan va belgilab olgan maqsadimizdan qaytganimiz yo‘q. Ishonamanki, bu og‘ir sinovlardan ham eson-omon o‘tamiz“, - deb murojaat qildi. Xalqni og‘ir sinovlardan o‘tayotgan bir paytda sabr-toqatli, bardoshli va vazmin bo‘lishga, tinchlikni saqlash maqsadida jipslashishga chaqirdi.
Islom Karimovning Respublika aholisiga murojaatidan. „Sovet O‘zbekistoni“ gazetasi, 1991 yil, 21 avgust soni. - 1991 yil 21 avgustda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti o‘z farmoni bilan O‘zbekiston hududida hokimiyat va boshqaruv idoralari, korxonalar, tashkilotlar hamda muassasalarning qabul qilgan barcha qarorlari va ularning ijrosi SSSR va O‘zbekiston SSR Konstitutsiyalariga hamda qonunlariga, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Farmonlariga va Vazirlar Mahkamasining qarorlariga so‘zsiz mos kelishi kerak, deb belgilab qo‘ydi.
|
| |
O`zbekistonning eng yangi tarixi - bet 2

|
O`zbekistonning eng yangi tarixi
|
bet | 2/7 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #253872 |
Bog'liq 6 мавзу Mustaqil O`zbekiston Respublikasining tashkil topishi va1990 yil 18 iyun kuni XII chaqiriq respublika Oliy Kengashining ikkinchi sessiyasi ochildi. Deputatlarning taklifi bilan O‘zbekistonning Mustaqillik deklaratsiyasini qabul qilish masalasi sessiya kun tartibiga kiritildi. Oliy Kengashning doimiy komissiyalari, faol deputatlar va huquqshunos mutaxassislar tomonidan ishlab chiqilgan Mustaqillik deklaratsiyasi matni sessiyada qizg‘in muhokama qilindi va 20- iyun kuni qabul qilindi. - 1990 yil 18 iyun kuni XII chaqiriq respublika Oliy Kengashining ikkinchi sessiyasi ochildi. Deputatlarning taklifi bilan O‘zbekistonning Mustaqillik deklaratsiyasini qabul qilish masalasi sessiya kun tartibiga kiritildi. Oliy Kengashning doimiy komissiyalari, faol deputatlar va huquqshunos mutaxassislar tomonidan ishlab chiqilgan Mustaqillik deklaratsiyasi matni sessiyada qizg‘in muhokama qilindi va 20- iyun kuni qabul qilindi.
Mustaqillik deklaratsiyasi 12 banddan iborat Unda shuday so’zlar bitilgan. - O’zbek xalqining davlat qurilishidagi tarixiy tajribasi va tarkib topgan boy an’analari, xar bir millatning o’z taqdirini o’zi belgilash huquqini taminlashdan iborat oliy maqsad haqi, har bir kishining farovon hayot kechirishini ta’minlashni oliy maqsad deb bilgan holda, O’zbekiston xalqining kelajagi uchun tarixiy mas’uliyatni chuqur his etgan holda, xalqaro huquq qoidalariga, umumbashariy qadriyatlarga va demokratiya prinsplariga asoslanib, O’zbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasining Davlat mustaqilligini e’lon qiladi
Mustaqillik deklaratsiyasining qabul qilinishi mamlakatimizning tom ma’nodagi, haqiqiy mustaqillikka erishish yo‘lida muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Shundan e’tiboran mamlakatimizning siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotiga doir masalalar mustaqil tarzda hal etila boshlandi. O‘zbekistonning mustaqillik sari intilayotgani uning yangi Ittifoq shartnomasini ishlab chiqish jara-yoniga respublika manfaati nuqtayi nazaridan kelib chiqqan holda, qat’iylik bilan yondashayotganida yaqqol namoyon bo‘ldi. - Mustaqillik deklaratsiyasining qabul qilinishi mamlakatimizning tom ma’nodagi, haqiqiy mustaqillikka erishish yo‘lida muhim ahamiyatga ega bo‘ldi. Shundan e’tiboran mamlakatimizning siyosiy, iqtisodiy va ma’naviy hayotiga doir masalalar mustaqil tarzda hal etila boshlandi. O‘zbekistonning mustaqillik sari intilayotgani uning yangi Ittifoq shartnomasini ishlab chiqish jara-yoniga respublika manfaati nuqtayi nazaridan kelib chiqqan holda, qat’iylik bilan yondashayotganida yaqqol namoyon bo‘ldi.
|
| |
XIX asrda Chorsu bozori. Toshkent

boMib, unda, asosan, qo4l mehnatidan foydalanilgan. Hunarmandchilik
mahsulotlari m ahalliy aholi ehtiyojlarini
qondiribgina qolmay, balki
savdogarlar tom onidan chetga ham olib borilgan. 0 ‘rta
Osiyo savdogarlari
Eron, Xitoy, Hindiston, A fg‘oniston, Rossiya
davlatlari va qozoq juzlari
bilan savdo-sotiq qilganlar. Xorijda hunarm andlam ing zargarlik mahsulotlari,
shoyi va atlas matolari, kulolchilik buyumlari yuqori baholangan.
Bu davrda O crta Osiyodagi ichki va tashqi
savdoning yanada jadal
rivojlanishiga uchta davlat o ‘rtasidagi kelishmovchiliklar,
ichki nizolar va
notinchliklar salbiy ta ’sir k o ‘rsatgan.
-
0 ‘zingizni sinang!
Yer egaligi turlari ... Soliq turlari — ... Chig‘irlar — ... Mirob — ...
Savdo-sotiq ishlari rivojlanishiga ... salbiy ta’sir ko‘rsatgan.
V -
Yakunlarni chiqaramiz!
► 0 ‘rta Osiyoda yer egaligining uch turi m avjud b o ‘lgan. Aholi zim m asida
k o ‘p turdagi soliqlar va m ajburiyatlar b o ‘lgan.
► 0 ‘rta Osiyoda qadim dan k o ‘p tarm oqli hunarm andchilik rivojlangan.
► Savdogarlar m ahalliy m ahsulotlam i
chetga olib borib, u yerlardan zarur
m ollam i olib kelgan.
•
Atamalar izohi
A grar
(
lotincha — agrarins) —
yerga, dalaga oid — qishloq x o ‘jaligi bilan
shug‘ullaniladigan hududga, aholining qishloq x o ‘jaligi m ahsulotlari
yetishtirish hajm i ustun b o ‘lgan jo y ga nisbatan q o‘llaniladi.
?
Savol va topshiriqlar
*
1. XIX asr o‘rtalarida xonliklarda yer egaligining qanday turlari bo‘lgan?
2. Xonliklardagi majburiyatlar xalq ommasiga qanday ta’sir qilgan?
3. Sug‘orish inshootlari haqida nimalami bilib oldingiz?
4. Xonliklarda hunarmandchilikning qaysi turlari keng tarqalgan?
5. Xonliklar qaysi davlatlar bilan savdo aloqalarini olib borgan?