Podshipniklar - Mavzu: №13. Vallar va o`qlar. Podshipniklar

Podshipniklar.
Podshipniklar val hamda o’qlarning shiplariga o’rnatilib, tayanch vazifasini o’taydi. O’q yoqi val orqali tayanchga tushadigan kuchlarni bevosita podshipnik qabul qiladi. Mexanizmning foydali ish koeffitsenti kamayib ketishidan saqlash uchun podshipniklardagi ishqalanishga sarflanadigan quvvati iloji boricha kamaytirishga harakat qilish zarur.
Aylanayotgan val yoki o’q shiplari podshipniklarda ishqalanadi. Ana shu ishqalanishning turiga qarab, podshipniklar sirpanish podshipniklari va dumalash podshipniklariga bo’linadi.
Sirpanish podshipniklari tuzilishi jihatidan olganda, ajralmaydigan va ajraladigan podshipniklarga bo’linadi. Hozirgi vaqtda ajraladigan podshipniklardan keng foydalaniladi.
1 - podshipnik korpusi,
2 - podshipnik qopqogi,
3 - qorpus bilan qopqoqni birlashtiruvchi shpil’ka,
4 - ikki palladan iborat vkladish,
5 - korpusni fundamentga biriktiruvchi boltlar,
6 - moylagich
Sirpanish podshipniklari quyidagi afzalliklarga ega:
1.Katta chastota bilan ishlash sharoitida dumalash podshipniklariga qaraganda ko’proq ishlaydi.
2.Ajraladigan qilib tayyorlanganligi uchun uni vallarni istalgan qismiga o’rnatish mumkin (tirsakli vallar uchun).
3.Dumalash podshipniklaridan foydalanish mumkin bo’lmagan agressiv sharoitda (suvda,kislotada) ishlay oladi.
4.Istalgan diametrda tayyorlash mumkin. Sirpanish podshipniklari quruq ishqalanish muxitida, suyuqlikda ishqalanish muxitida, nim quruq yoki suyuqlikda ishqalanish muxitida ishlashi mumkin.
Sirpanish podshipniklarining shartli xisobi ikki xil yo’l bilan: a) solishtirma bosim bo’yicha, b) solishtirma bosim bilan sirpanish tezligining ko`paytmasi bo`yicha bajarilishi mumkin.
Xisoblash formulalari quyidagilardir:
(1)
(2)
bu erda: R-podshipnikka radial yo’nalishda ta’sir etayotgan kuch,N.
-podshipnik uzunligi,m.
d -sapfaning diametri,m.
n -sapfaning aylaniishlar soni, ayl/ min.
-solishtirma bosimning ruxsat etilgan.
qiymati, Pa.
-solishtirma bosim va sirpanish tezligining ko`paytmasining ruxsat etilgan qiymati.
Dumalash podshipniklarida sirpanib ishqalanish o’rniga dumalanib ishqalanishning mavjudligi ishqalanishga sarflanadigan quvvatni keskin ravishda kamaytirishga imkon beradi, ya’ni bu podshipniklarning f.i.k.i yuqori bo`ladi.
Dumalash podshipniklari asosan to’rtta detaldan iborat bo`ladi
1-tashqi xalqa,
2-ichki xalqa,
3-dumalovchi element (sharik).
4-separator.
Dumalash podshipniklarining quyidagi afzalliklari bor:
1. Ishqalanish kuchi va unda xosil bo`ladigan issiqlik miqdori kichik.
2.Sarflanadigan moy miqdori kam.
3 Rangli metal ishlatishni talab qilmaydi.
Dumalash podshipniklari qat`iyan standart asosida ishlab chiqariladi va dumalaydigan detalning tuzilishiga qarab, sharikli va rolikli turlarga bo’linadi. Shu bilan birga, rolikli turlarga bo’linadi. Shu bilan birga, rolikli podshipniklar roliklarning shakliga qarab, uzun va qisqa rolikli, konissimon rolikli, bochkasimon rolikli, ignasimon rolikli podshipniklarga bo’linadi. Bundan tashqari dumalash podshipniklarining xar bir qabul qila oladigan kuchlarning yo’nalishiga qarab radial-tirak podshipniklarga bo’linadi.
Dumalash podshipniklarining xar bir nag’ruzka jixatidan yengil L (2), o’rta S (3) va og’ir T (4) seriyali qilib tayyorlanadi. Podshipniklar xarf va sonlar bilan belgilanadi. Belgilashda ichki diametri 20 dan 495 mm gacha bo`lgan podshipniklar uchun oxirgi ikki raqamining 5 soniga ko`paytmasi ichki diametrining qiymatini beradi. Masalan, 410-podshipnigi ogir seriyali va ichki diametri 50 mm bo`lgan podshipnikdir.
Dumalash podshipniklarini tanlash standart asosida amalga oshiriladi (GOST 18854-73 va 18855-73). Standartga asosan, valning aylanish chastotasi 1 ayl | min bo’lmagan xolatda podshipniklarini tanlash standart asosida amalga oshiriladi (GOST 18854-73 va 18855-73). Standartga asosan, valning aylanish chastotasi 1 ayl | min dan katta bo’lmagan holatda podshipgniklar statikaviy yuk ko`taruvchanlik bo’yicha tanlanadi.
Podshipniklar statikaviy yuk ko`taruvchanlik biyicha ularga ta`sir etayotgan nagruzkaning ekvivalenti (keltirilgan) qiymati topilib, podshipniklar uchun belgilangan standart jadvallarida keltirilgan statikaviy yuk ko`taruvchanlikning ruxsat etilgan qiymati C0 bilan taqqoslanadi:
(3)
bu erda: P0 - statikaviy nagruzkaning ekvivalent
qiymati
/ - radial kuch
F -o’q bo’ylab yo’nalgan kuch
X0 ,Y0 -radial va o’q bo’ylab yo’nalgan kuch
koeffitsenti
Podshipniklarning dinamikaviy yuk ko`taruvchanlik bo’yicha tanlash uchun dinamikaviy yuk ko’tariuvchanlikning xisobiy qiymati topilib, jadvaldagi qiymatlarga taqqoslanadi va u yerdan mos podshipnik tanlanadi. Bunda quyidagi munosabatlardan foydalaniladi:
``
(4)
bu erda, Cx - dinamikaviy yuk ko`taruvchanlikning xisobiy
qiymati
C - dinamikaviy yuk ko`taruvchanlikning
Jadvaldagi qiymati
L - aylanish xisobida xizmat muddati
P -ekvivalent xisobiy nagruzka
|