Pedagogika fanining metodologiyasi

|
Pedagogika fanining metodologiyasi
|
bet | 2/9 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 32,64 Kb. | | #120164 | Turi | Referat |
Bog'liq Referat mavzu pedagogika predmeti, maqsadi va vazifalari, ilmiyPedagogika fanining metodologiyasi
Pedagogika fani mustaqil O`zbekiston Respublikasida amal qiladigan uzluksiz ta`lim-tarbiya tizimining nazariy asoslari, qonuniyat va prinsiplari, o`ziga xos yo`nalishlari ta`lim-tarbiya jarayonining shakllanishi, tarixiy taraqqiyot bosqichlarini o`rgatuvchi fandir. Pedagogika fani O`zbekiston Respublikasida ilmning ustuvor sohasi sifatida e`tirof etiladi. Shuning uchun ham, pedagogika fanining metodologiyasi sifatida Jahon va Sharq pedagogik tafakkuri durdonalarini mujassamlashtirgan manbalar, tasavvuf ta`limoti namoyondalarining badiiy va ilmiy asarlari, sharqona ta`lim-tarbiya vositalari va metodlarini o`z ichiga olgan manbalar, milliy istiqlol g’oyasi, O`zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi, O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g’risda»gi Qonuni hamda «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi», «2004-2009 yillarda maktab ta`limini rivojlantirish Davlat umummilliy dasturi», dialektik bilish nazariyasi va tabiiy ilmiy majmui e`tirof etiladi.
Yuqorida keltirilgan pedagogika fanining metodologiyasini pedagogik amaliyotga tatbiq etishda jahon pedagogik tajribasida tan olingan va samarali
natijalar berayotgan nazariy qarashlar, ilg’or pedagogik texnologiyalardan foydalanish nazarda tutiladi. Ular shaxsning o`quv-biluv faoliyatini liberallashtirish yo`llari, ta`lim mazmunini tanlash va ta`lim-tarbiya jarayonini amalga oshirish prinsiplari, politexnik va kasb ta`limi nazariyasi, ta`limni ijtimoiy foydali mehnat bilan uyg’unlashtirish konsepsiyasi, ta`lim-tarbiya jarayonining fiziologik qonuniyatlariga asoslanib tashkil etilishida namoyon bo`ladi.
Pedagogika fanining ob`ekti asosan maktab o`quvchilaridir, predmeti esa
o`quvchilarga berilayotgan ta`lim-tarbiya nazariyasi va amaliyotidir
Pedagogika ta`lim-tarbiya maqsadini jamiyat talablariga va o`quvchilarning yosh hususiyatlariga qarab mazmunan o`rganib borishni taqozo etadi, tarbiyaning tarkibiy qismlarini va ular o`rtasidagi bog’lanishlarni ochib beradi. Shu asnoda ta`lim va tarbiya sohasidagi tajribalarni umumlashtiradi, tarbiyaning kelgusidagi rivojlanish istiqbollarini, yo`llarini ko`rsatib beradi.
Pedagogika faniga tavsif berilganda «ta`lim», «tarbiya», hamda «ma`lumot» degan so`zlarni ishlatdik. Bu so`zlar o`zaro bog’langan bo`lib, bir-birini to`ldiradi. Ularni pedagogikaning asosiy kategoriya-tushunchalari deb nomlaymiz. Bulardan tashqari «o`quvchi», «o`qituvchi», «metod», «intizom», «jamoa», «irsiyat», «muhit», «direktor» kabi tushuncha-nomlar mavjudki, bu haqida mavzular yuzasidan fikr yuritilganda alohida to`xtaymiz.
Tarbiya tarixini o`rganar ekanmiz, u juda qadimiy jarayon ekanligini insoniyat butun hayoti davomida tarbiya bilan Shug’ullanganligiga ishonch hosil qilamiz. Tarbiya jarayonida ajdodlarimiz tarbiyaviy ta`sirning samarali yo`l, metodlari va manbalarini qidirib hayotga tadbiq qila boshlaganlar, buning natijasida tarbiya haqidagi g’oyalar, nazariya va tavsiyalar paydo bo`la boshlagan. Bu pedagogika fanining paydo bo`lishiga sabab bo`ldi. Jahon mutafakkirlari o`zlarining pedagogik g’oyalari bilan fanning rivojlanishiga hissa qo`shdilar. Bu jarayonda o`zbek mutafakkirlarining jahon pedagogikasi tarixiga qo`shgan hissalari cheksizdir.
Tarbiya haqidagi g’oyalar eramizdan oldingi VI asrda shakllanganligi haqida ma`lumotlar mavjud. Keyingi davrlarda pedagogik g’oyalarning shakllanishida zardushtiylik ta`limoti, uning muqaddas kitobi «Avesto»da qimmatli fikrlar talqin etilgan. Kishilik tarixida islom ta`limotining tarbiya haqidagi g’oyalarining shakllanishida ahamiyati cheksizdir. Qur`oni Karim va hadisi-shariflarda musulmon ahlining dunyoqarashi, falsafasi, ma`naviyati, axloqi, e`tiqodi, har tomonlama barkamolligi kabi insoniy sifatlarni shakllantirish yo`llari bayon qilingan.
Tarbiya haqidagi g’oyalarning rivojlanishida Imom Buxoriy, At-Termiziy, Abu Nasr Forobiy, Ibn Sino, Abu Rayxon Beruniy, Yusuf Xos Xojib, Axmad Yassaviy, Naqshbandiy, Navoiy, Behbudiy, Abdulla Avloniy va boshqalarning xizmatlari kattadir.
Prezidentimiz aytganlaridek: «Fuqarolar endi ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarning ishtirokchisi, bajaruvchisi emas, balki bunyodkori va tashkilotchisidir». Bunday yangicha yondashishlar pedagogika fanining ob`ekti va predmetini kengaytirdi. Endilikda pedagogika fanining ob`ekti faqat ta`lim-tarbiya jarayonining nazariy, metodologik amaliy ta`minlovchi emas, balki komil inson shakllanishi, rivojlanishini ta`minlaydigan keng sohalarni o`z ichiga oladi. Shuning uchun, «Kadrlar tayyorlash milliy dasturida»gi milliy modelida shaxs kadrlar tayyorlash tizimining bosh ob`ekti va sub`ekti sifatida qaraladi. Bundan tashqari pedagogika fani oldiga yangicha fikrlaydigan, yangicha tafakkur, milliy mafkuraga ega komil insonni shakllantirish vazifalari qo`yildi.
Pedagogika fanining metodologiyasida, mazmunida, tarbiya nazariyasida, ta`limning tashkiliy shakllarida, komillik darajasi, sifatlarini aniqlashda katta islohiy o`zgarishlar bo`ldi. Bu o`zgarishlar yangi pedagogik texnologiyalarda o`z aksini topishi lozim.
|
| |