nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
To'liq to'siq - Kompyuter tashkil etilishi

|
Kompyuter tashkil etilishi
|
bet | 2/11 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 207,4 Kb. | | #243349 |
Bog'liq vsgjlrIUhrCEYu4TSDyGQRCKG1h6q8YUTo'liq to'siq BOX yoki OEM - har bir narsa oddiy, OEM faqat plastik sumka ichida protsessor. Box, bu quti va bu qutidagi protsessor o'zi, sovutgichi va uni qanday qilib yig'ish va uni anakartga biriktirish haqida kitob. Tabiiyki, OEM qimmatbaho qog'oz qutisidan kamroq xarajat qiladi, ammo BOX da, odatda, ko'proq kafolat muddati beradi. Siz nimani tanlashga qaror qilasiz, lekin esda tutingki, kutishdagi sovutgich protsessorni eng yuqori darajadagi sovutish uchun etarlicha bo'lmasligi mumkin va odatda bu juda shovqinli.
Kirish
Protsessor asosiy vazifasi "miya" tugunidir, uning vazifasi xotirada joylashgan dastur kodini bajarishdir. Hozirgi vaqtda "protsessor" so'zi mikro protsessorni anglatadi - o'z protsessoridan tashqari, boshqa protsessorlar ham bo'lishi mumkin - masalan, kesh xotirasi. Protsessor ma'lum bir ketma-ketlikdagi xotiradan ko'rsatmalarni tanlaydi va ularni bajaradi. Protsessor ko'rsatmalari xotira va kirish / chiqish nuqtalarining bo'sh joylarida joylashgan ma'lumotlarni tahlil qilish va qayta ishlash, shuningdek, hisoblash protsessorlariga filiallar va o'tishlarni tashkil qilish uchun mo'ljallangan. Kompyuterda asosiy dasturni amalga oshiradigan markaziy protsessor (CPU - CentralProcessingUnit) mavjud bo'lishi kerak. Ko'p protsessor tizimida markaziy protsessor vazifalari tizimning umumiy ishlashini yaxshilash uchun ko'pincha odatda bir xil protsessorlar orasida taqsimlanadi va ulardan biri asosiy qismi sifatida belgilanadi. Kompyuterda CPU tez-tez kiritilishiga yordam berish protsessorlar , har qanday aniq funktsiyalar bo'yicha samarali ishlashga qaratilgan. Keng tarqalgan matematika protsessorlari suzuvchi nuqta soni ma'lumotlarini samarali ishlash ; grafikli protsessorlar geometrik inshootlarni bajarish va grafik tasvirlarni ishlash: kirish / chiqish protsessorlari , markaziy protsessorni murakkab emas, balki periferik qurilmalar bilan ishlashning ko'plab operatsiyalaridan tushirish. Boshqa protsessorlar ham mumkin, biroq ularning barchasi mustaqil emas. Asosiy hisoblash protsessorini bajarish markaziy protsessor tomonidan amalga oshiriladi, bu dasturga muvofiq, protsessorlarga "partiyalar" ni bajarish uchun "vazifalar" qo'yadi.
|
| |
Mana ulardan ba'zilari - Tez o'qishga o'rgatish usullari

|
Tez o'qishga o'rgatish usullari
|
bet | 3/3 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 38,16 Kb. | | #141556 |
Bog'liq Tez o\'qishga o\'rgatish usullari-fayllar.orgMana ulardan ba'zilari:
Alifboni o'rganish. Biz har kuni yangi harflarni o'rganamiz. Buning uchun biz yorqin tasvirlar bilan kartalarni tayyorlaymiz. Bolaga harflar va narsalarning o'xshashligini izlashga ruxsat bering. O'qishda harflar emas, tovushlar ishtirok etadi, shuning uchun alifboni o'rganishda harfning nomini emas, balki tovushni o'qing.
Qaerda bo'lsangiz ham, mashq qiling. Boladan, masalan, yurish paytida, ma'lum bir harf bilan duch kelgan barcha narsalarni nomlashni so'rang. Agar unga qiyin bo'lsa, yordam bering, tez yordam bering.
Uydagi narsalarga teglar yopishtiring. Shunday qilib, bu narsalar bolaning ongida ma'lum so'zlar bilan bog'lanadi. Barmog'ingizni so'z ustiga suring va masalan, "DIVAN", "MIRROR" va hokazo.
So'zni aniqlash o'yin. Bolaga tanish bo'lgan so'zlar ("ota", "ona", "televizor", "eshik" va boshqalar) bilan kartalarni oldindan tayyorlang, ularni uning oldiga qo'ying. Ota-onalardan biri iborani talaffuz qiladi va bola kartalar orasidan jumladagi so'zni qidiradi.
"Onam juda mazali kechki ovqat pishirdi" - bola "onam" so'zi bilan kartani tanlaydi.
Kublar yoki kartalardan so'zlarni yasash. 3-4 ta harf tanlanadi, ulardan chaqaloq so'zlarni yaratadi. Harflar sonini asta-sekin qo'shing, vazifani murakkablashtiradi. Kartalarda bo'g'inlar ham bo'lishi mumkin.
Farzandingizga qofiyalar va qo'shiqlarni o'rgating. Xotirani rivojlantiradi.
Harflarni aniqlash o'yini. Ota-onalar xat so'rashadi va bola boshida, o'rtasida yoki oxirida u bilan so'zlarni qidiradi.
http://fayllar.org
|
| |
Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida 1-mavzu O\'z -o\'zini rivoblantirish

|
Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida
|
bet | 1/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 86,51 Kb. | | #248084 |
Bog'liq 1-mavzu O\'z -o\'zini rivoblantirish
Mavzu:
PEDAGOGNING O‘ZINI - O‘ZI RIVOJLANTIRISH - UZLUKSIZ JARAYON SIFATIDA.
1. O‘qituvchining kasbiy o‘zini o‘zi rivojlantirish usullari
2. Bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy o‘zini-o‘zi takomillashtirish. .
3. O‘qituvchining kasbiy o‘zini o‘zi rivojlantirish asoslari metodologiyasi.
4. Zamonaviy o‘quv jarayonini takomillashtirishda pedagogning shaxsiy va kasbiy o‘zini-o‘zi rivojlantirsh metodikasi
Reja:
Professional o'zini o'zi takomillashtirish - o'z darajasini oshirishning ongli, maqsadli jarayoni kasbiy kompetentsiya ijtimoiy talablarga, kasbiy faoliyat shartlariga va shaxsiy rivojlanish dasturiga muvofiq kasbiy ahamiyatga ega bo'lgan fazilatlarni rivojlantirish.
Professional o'z-o'zini rivojlantirish inson mavjudligining muhim qismlaridan biridir. Bu ma'lum maqomga, obro'ga va turmush darajasiga erishishga yordam beradi. Muvaffaqiyatli odam bo'lish yoki hech qachon martaba cho'qqisiga chiqmaslik haqida har birimiz o'zimiz hal qilamiz.
Agar siz uzoq vaqtdan beri o'z sohangiz bo'yicha professional bo'lishni, hamkasblarning hasadli nigohlarini qo'lga kiritishni yoki shunchaki shaxsiy daromadingizni oshirishni orzu qilgan bo'lsangiz, unda ushbu maqola siz uchun yozilgan! Bu erda professional o'zini o'zi rivojlantirishning eng samarali usullari mavjud bo'lib, ular har bir yangi kelganga martaba o'sishiga yordam beradi.
O'z-o'zini rivojlantirish uchun, boshqa narsaga emas, balki o'z shaxsingizga sarmoya kiritish juda muhimdir. Ta'lim, sayohat, to'g'ri ovqatlanish, sport - bularning barchasi salomatlik + mustaqil rivojlanish garovidir.
Oldingizda juda ko'p turli xil vazifalar turganda, hamma narsani unutmaslik qiyin. Rejalashtiruvchi yoki muntazam kundalik yuritish siz uchun ba'zi ishlarni osonlashtiradi. Kasbiy o'z-o'zini rivojlantirishga kelsak, daftarsiz hech qanday joy yo'q! Axir kim biladi deysiz, keyingi ajoyib g'oya qachon xayolingizga keladi.
|
| |
Частота - download

Qidiruv: Частота
1-лаборатория иши
R бажаради, ва чиқиш токини кесилишини ўрганишимиз мумкин бўлади; "LС"-кнопкасини босганда транзистор чиқишига lс-паралель тебраниш контури уланади ва частота кўпайтиргични таҳлил қилиш имконияти пайдо бўлади
1,87 Mb.
3
o'qib
Mavzu: Intel Core i5 prosessorining arxitekturasi va uning xususiyatlari Reja: Protsessor turlari
Bular protsessorning tezligi (частота-frequency), nechta yadrosi borligi, brend (qaysi kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgani) va kesh xotirasi kabi xususiyatlaridir
74,47 Kb.
2
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
карты - download

| 8-Laboratoriya topshiriqlari. 1-topshiriq. Web server nima? Internet tarmog‘idan foydalanib shu savolga javob yozing. 2-topshiriq Birorta qidiruvni amalga oshiring. Yandeks brauzeri oynasidagi Поиск, Картинки, Видео, Карты, Новости, Переводчик, vkladkalari vazifalarini tasniflang 19,46 Kb. 1 | o'qib |
принтеров - download

Qidiruv: принтеров
D. A. Sobirova, katta oʻqituvchi, tdiu multimedia sohasida 3d texnologiyalar
D принтеров и показаны разработки произведенные с помощью 3D принтера, объяснены различные функциональные возможности
0,56 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat - bet 57

102
Ruscha-baynalmilal qo‘shma terminlarning o‘zbek tilida
o‘zlashishi tubandagi usullar bilan amalga oshadi:
1. Ruscha-baynalmilal terminlarning rus tiliga xos ikkinchi
komponenti o‘zbek tilidagi mos so‘z bilan emas, balki so‘z yasovchi affiks
bilan almashtiriladi. Oqibatda, ruscha-baynalmilal qo‘shma termin o‘zbek
tilida yasama terminga aylanadi:
- soz: mashina-soz (mashinostroitel),
vagon-soz (vagonostroitel),
samolyot-soz (samolyotostroitel),
raketa-soz (raketostroitel),
shahar-soz
(gradostroitel) va h. k.;
-sozlik:mashina-sozlik
(mashinostroyeniye),
shahar-sozlik
(gradostroitelstvo)
vagon-sozlik
(vagonostroyeniye),
pribor-sozlik
(priborostroyeniye),
raketa-sozlik (raketostroyeniye) va h. k.;
-shunos:
material-shunos
(materialoved),
mashina-shunos
(mashinoved) va h. k.;
2. Ruscha-baynalmilal qo‘shma terminlarning ikkinchi komponenti
ayni o‘zbekcha mutanosibi bilan almashtiriladi yoxud kalka usuli bilan
tarjima qilinadi:
bomba - qidirgich (bomboiskatel),
bomba -pana
(bomboubejishe),
giper
– tovush (giperzvuk),
kino – qurilma
(kinoustanovka),
elektr - hisoblagich (elektroschetchik),
elektr–sim
(elektroprovod),
radio-niqoblash
(radiomaskirovka),
mikro-qarz
(mikrokredit)
alfa-sinov (alpha-testing),
kross-brauzerlik (cross-browser) va
h.k.
Ushbu metod ruscha-baynalmilal xarakterdagi qisqartma qo‘shma
terminlarni o‘zlashtirish jarayonida ham qo‘l keladi:
aero-chana (aerosani),
tele-markaz (teletsentr),
termo–qarshilik (termosoprotivleniye),
gelio-
qurilma (gelioustanovka),
tele-sharhlovchi (telekommentator),
avia–sozlik
(aviastroyeniye),
avto–yo‘l (avtodoroga),
veb-hujjat (veb-dokument),
veb-
anjuman (veb-konferensiya),
motoo‘qchi rota (motostrelkovaya rota) va
h.k.
3. Ruscha – baynalmilal terminning har ikki komponenti o‘zbekcha
mutanosibi bilan almashtiriladi (yoki kalka qilinadi):
ko‘prikqo‘ygich
(mostoukladchik),
Adabiyotlar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

110
Фармони.
5.Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 17
февралдаги ПҚ-2789-сон “Фанлар
академияси фаолияти, илмий
тадқиқот
ишларини ташкил этиш, бошқариш ва молиялаштиришни
янада такомиллаштириш чора-тадбирлари тўғрсида”ги Қарори.
6.Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Олий
таълим
тизимини янада риволантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Қарори.
Savol va topshiriqlar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

25
S. Saddi Iskandariy
D. Lison ut-tayr
8. –vul affiksi bilan yasalgan nikavul istilohi qaysi adib
tomonidan qo‘llangan?
A. Bobur
V. Alisher Navoiy
S. Ogahiy
D. Muhammad Solih
Adabiyotlar
1. Абдуллаева Ш. Ғазначилик соҳасида қўлланиладиган
молиявий-иқтисодий терминларнинг чоғиштирма тадқиқи (инглиз,
ўзбек ва рус тиллари мисолида). Филол. фан. бўйича фалс. док. дисс.
автореф.-Тошкент, 2018.
2. Абдушукуров Б. Эски туркий тил лексикаси. -Тошкент, 2015.
3. Бегматов Э. Ҳозирги ўзбек адабий тилининг лексик қатлами. -
Тошкент: Фан, 1985.
Asosiy tushunchalar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

27
Ushbu maxsus tushunchalarni atash usuli an’anaviy, obyektiv
hamda juda sermahsul hisoblanadi.
Yangi terminlarni hosil qilish hisobiga mavjud ehtiyojlarni
qondirish mushkul kechgan hollarda majburiy chora sifatida til lug‘at
fondidagi so‘zlarga murojaat etiladi (Danilenko 1977; 23).
Mazkur guruha
tegishli so‘z-ot va termin-otlar har xil denotatlarni ifodalashi bilan o‘zaro
farq qiladi. Ba’zi bir leksik birliklar misolida maxsus ma’noning shakllanish
jarayonini kuzatish mumkin.
Mahmud Koshg‘ariyning “Devonu lug‘otit turk” asarida
čanaq
so‘zi 1) o‘yib yasalgan kichik hajmdagi yog‘och idish; 2) kosa, tovoq,
lagancha ma’nolarida qo‘llanagan (DTS 1969; 138). Bu leksema eski o‘zbek
adabiy tilida “ hayvonlar suv ichadigan idish”(ANATIL,III,1984;450)
ma’nosini anglatgan. Fanning keyingi rivoji bosqichlari davrida
kuzatilayotgan so‘z tibbiyot terminologiyasi tizimiga maxsus ma’noni
ifodalovchi termin sifatida kirgan hamda “tos suyagi, dumg‘aza suyagi” va
“kosasimon o‘yiqli suyak” ma’nolarini ifodalashga yo‘naltirilgan .
Yuqorida qayd etilgan vaziyatda hozirgi o‘zbek
adabiy tilida
o‘zining dastlabki ma’nosini yo‘qotgan umumiste’mol so‘z ma’nosidan
metaforik ko‘chim asosida maxsus terminning yasalish jarayoni yaqqol
namoyon bo‘ladi. Chunonchi,
chanoq tibbiy termini
quyidagi sintagmatik
birikmalar tarkibida faol qo‘llanishi bilan diqqatni tortadi:
katta chanoq
(«taz bolshoy»),
bolalar chanog‘i («taz detskiy»),
infantil chanoq («taz
infantilniy»),
kichik chanoq («taz maliy»),
karlik chanoq («taz karlikoviy»),
Savol va topshiriqlar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

108
o‘sishi munosabati bilan asosiy ish haqiga qo‘shilgan qo‘shimcha haq bonus
deb ataladi.
Test:
1.O‘zlashmalar qanday terminlar tarkibida mavjud bo‘ladi?
A. motivlangan
V. motivlanmagan
S. sharxlangan
D. izohlangan
2. Kalkalash qanday turlar orqali reallashadi?
A. struktur, semantik
V. struktur, geneologik
S. struktur, diaxronik
D. struktur, sinxronik
3. liftchi, bashnyachi, importchi terminlarida qo‘llangan –chi affiksi
rus tilidagi qaysi suffiks o‘rnida kelgan?
A. -ist
V. -nik
S. -yor
D. –tor
4. Rus tilida –fikatsiya suffiksi qaysi so‘z turkumidan ismlar yasaydi?
A. ot
V. sifat
S. ravish
D. fe’l
5. Ruscha-baynalmilal terminlarning o‘zbek tiliga o‘zlashishi
nechta
usul bilan amalga oshadi?
A.ikki
V. uch
S. to‘rt
D. besh
6. Ruscha-baynalmilal qo‘shma terminning ikkinchi komponenti
o‘zbekcha mutanosibi bilan aynan almashtirilgan qatorni aniqlang.
A. elektrsim
V. samolyotsoz
S. elektrhisoblagich
D. mashinashunos
7. Ruscha-baynalmilal terminning har ikki komponenti o‘zbek
tilida
tarjima qilingan qatorni belgilang.
A. DNS-serveri
V. havotozalagich
S. avtoyo‘l
D. telemarkaz
8. Ruscha-baynalmilal elementlarni o‘zbek tiliga tarjima qilishning
nechta turini bilasiz?
109
A. ikki
V. uch
S. to‘rt
D. besh
9. arxi- prepozitiv terminelement qanday ma’noni ifodalaydi?
A. belgining meyordan kamligi
V. belgining meyordaligi
S. belgining me’rdan ortiqligi
D. belgining meyorsizligi
3- amaliy mashg’ulot

3- AMALIY MASHG’ULOT.
Reja
Kombinatorikaning asosiy qoidalari
Berilgan to‘plamning k-elementli to‘plam ostilari sonini topishga doir topshiriqlar.
Kombinatorika – diskret matematikaning bir bo‘limi bo‘lib, u ehtimollar nazariyasi, matematik mantiq, sonlar nazariyasi, hisoblash texnikasi va kibernetika sohalarida qo‘llanilgani uchun muhim ahamiyatga ega.
Insoniyat o`z faoliyati davomida ko‘p marotaba ayrim predmetlarni barcha joylashtirish usullari sonini sanab chiqish yoki biror bir harakatni amalga oshirishdagi barcha mavjud usullarni aniqlash kabi masalalarga duch keladi.
26 kishini kassada navbatga necha xil usulda joylashtirish mumkin?
Xokkey bo‘yicha olimpiya birinchiligida necha xil usulda oltin, kumush va bronza medallarini taqsimlash mumkin.
Bunday tipdagi masalalarga kombinatorika masalalari deyiladi.
Kombinatorikaning asosiy masalalari.
Kombinatorika masalalari oson degan tushuncha hozirgi kunda eskirdi. Kombinatorika masalalari soni va turi tez sur`atlarda o`smoqda. Ko`pgina amaliy masalalar bevosita yoki bilvosita kombinatorika masalalariga keltirilib yechiladi.
Hozirgi kunda kombinatorika usullaridan foydalanib yechiladigan zamonaviy masalalarga quyidagi 5 turdagi masalalar kiradi:
Joylashtirish masalalari – tekislikda predmetlarni joy-joyiga qo`yish;
To`ldirish va qamrab olish masalalari – masalan, berilgan fazoviy shakllarni berilgan shakl va o`lchamdagi eng kam sonli jismlar bilan to`ldirish haqidagi masala;
Marshrutlar haqidagi masala – mukammal reja masalasi, masalan, eng qisqa yo`lni topish masalasi;
Graflar nazariyasining kombinatorik masalalari – tarmoqlarni rejalashtirish masalasi: transport yoki elektr tarmoqlari masalalari, grafni bo`yash haqidagi masala;
Ro`yhatga olish masalasi – biror qoidani kuzatish uchun berilgan elementlar naborini tashkil etuvchi predmetlar sonini topish masalari kabi.
Kombinatorika masalalarini yechishda diskret to`plam
tadqiq qilinadi, ya`ni bu to`plam alohida ajratilgan elementlardan tashkil topgan deb qaraladi. Ko`p hollarda
Adabiyotlar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

18
2.O‘zbek terminologiyasi tizimida qadimgi qatlamning o‘rni.
Asosiy tushunchalar: kategoriya, tur, an’anaviy terminlar, termin-
o‘zlashmalar, so‘z yasovchi qolip, terminologik leksika, noterminologik
leksika, maxsus nom, umumilmiy, zoonim, fonetik o‘zgarish, terminologik
material, qardosh turkiy tillar, diplomatik terminologiya.
O‘zbek tilida hozirgi ilmiy-texnikaviy terminologiya o‘z aksini
keng qamrovda topgan.
O‘zbek adabiy tili leksikasining ajralmas bo‘lagi
hisoblanmish
terminologiya hozirgi o‘zbek tilshunosligi fanining o‘ta shahdam va
dinamik tarzda taraqqiy etayotgan kategoriyalardan biri bo‘lib, til lug‘at
boyligining muttasil o‘sib hamda kengayib
borishida tuganmas manba
rolini bajaradi.
O‘zbek tili ilmiy terminologiyasida terminlarning uch turi
farqlanadi (Begmatov 1988; 140):
Savol va topshiriqlar - Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat

30
V. antonimiya
S. paronimiya
S.omonimiya
4. Terminologik leksika va umumadabiy leksika o‘rtasidagi
munosabat qanday kechadi?
A. ko‘p tomonlama
V. ikki tomonlama
S. har tomonlama
D. bir tomonlama
5. Terminlarning umumadabiy leksika doirasiga o‘tishi
nechta
belgiga ega?
A. ikki
V. uch
S. to‘rt
D. besh
6. quv termini qaysi sohada qo‘llanadi?
A. zoologiya
V. biologiya
S. geologiya
D. psixologiya
7. Pilla termini qaysi fan sohasida ishlatiladi?
A. biologiya
V. tibbiyot
S. zoologiya
D. botanika
8. bayir zoonimi otning qanday belgisini ifodalaydi?
A. tashqi ko‘rinish
V. nasl
S. odat, qiliq
D. rang-tus.
Adabiyotlar
1. Алишер Навоий асарлари тилининг изоҳли луғати. I-IV.-
Тошкент: Фан, 1983-1985.
2.
Даниленко
В.П.
Русская
терминология.
Опыт
лингвистического описания.- М.,: Наука, 1977.
3. Древнетюркский словарь.-Л., 1969.
4. Дониёров Х. Қипчоқ диалектларининг лексикаси.-Тошкент:
Фан, 1979.
5. Исмаилов Ғ. Ўзбек тили терминологик
тизимида семантик
усулда термин ҳосил бўлиши. Филол.фан.номз.дисс.автореф.-Тошкент,
2011.
6. Исмоилов М., Шарапов А. Тарих атамалари луғати.-Тошкент:
«Akademnashr», 2013.
7. Ишаев А. Терминологиямизнинг ривожланишида ўзбек
шеваларининг ўрни. Ўзбек тили терминологияси ва унинг тараққиёт
31
перспективалари.
1
республика
терминология
конференцияси
материаллари.-Тошкент: Фан, 1986).
8. Маҳмуд Кошғарий. Девону луғотит турк. I-III.-Тошкент, 1960-
1963.
9. Поливанов Е.Д. Узбекская диалектология и узбекский
литературный язык.-Ташкент:Узгосиздат,1933.
10. Русча-лотинча-ўзбекча тиббий терминлар изоҳли луғати.-
Тошкент: Камалак-Ҳамшира, 1999.
11. Русча-ўзбекча луғат. Икки томли. Том I.-Тошкент, 1983.
12.
Узбекско-русский словарь. Ўзбекча-русча луғат. –
Ташкент:1988.
13. Усмонов С. Йилқичилик терминларини ўрганишнинг
айрим
масалалри. Ўзбек тили терминологияси ва унинг тараққиёт
перспективалари.
1
республика
терминология
конференцияси
материаллари.-Тошкент: Фан, 1986.
14. Шоабдураҳмонов Ш. Ўзбек адабий тили ва ўзбек халқ
шевалари.-Тошкент, 1962.
15. Ўзбек тилининг изоҳли луғати. I-II. - М.: Русский язык. 1981.
16. Ўринова О. Ўзбек тилидаги қорамолчилик терминларининг
лексик-семантик тадқиқи. Филол. фан. номз. дисс. автореф.-Тошкент,
2007.
SamDU ilmiy axborotnomasi

|
SamDU ilmiy axborotnomasiBog'liq maqola samduSamDU ilmiy axborotnomasi
Geografiya
2023-YIL, 1-SON
92
Konditsionalistik yondashuvdan tashqari bugungi kunda olimlar tomonidan quyidagi yondashuvlar
ham umumetirof etiladi:
Anʼanaviy yondashuv - bunda jinoyatchilikning sababi tashqi kuch taʼsiri ekanligi takidlanib,
asosan muayyan jinoyatchilik turini sabablarini tahlil etishda qoʻllaniladi. Masalan, tashqi kuch
tasirlari tarkibida jismoniy va psixologik (ruhiy) omilga asosiy etibor qaratiladi (1-rasm, B).
Anʼanaviy-dialektik yondashuv. Ushbu yondashuv obyektiv (jinoiy xatti-harakatlarni keltirib
chiqaruvchi ijtimoiy holatlar, iqtisodiy inqirozlar, jamiyatdagi siyosiy beqarorlik va h.k) va subyektiv
omillarni (shaxs ongidagi ruxiy oʻzgarishlar) qamrab oladi. Bundan tashqari, ular oʻzaro taʼsir qiladi:
odamlar hayotining moddiy sharoiti ijtimoiy ongni belgilaydi va u oʻz navbatida jinoyatchilikka tasir
qiladi( 1-rasm, C).
Interaksionistik (ing. “oʻzaro tasir”) yondashuv. Mazkur yondashuvda jinoiy xulq-atvor va
jinoyatning sababi ijtimoiy muhit va jinoyatchi shaxsining oʻzaro taʼsiridir deb tushuntiradi.
Jinoyatchilikka tasir etuvchi ichki (ijtimoiy muxit, jamiyat) va tashqi (aholining siyosiy, iqtisodiy,
manaviy turmush sharoiti) omillarining majmuasi koʻzda tutilgan( 1-rasm, D).
Soha boʻyicha olimlarning tadqiqotlari, ilmiy adabiyotlar tahlili asosida geokriminogen vaziyat
va jinoyatchilikka taʼsir etuvchi omillar mualliflar tomonidan Farg’ona viloyati misolida o’rganilgan.
Hududlarda jinoyatchilikning shakllanishi va holatining butun tizimi geokriminogen vaziyatni vujudga
keltiradi, lekin ushbu holat, oʻz navbatida, hududdagi ijtimoiy jarayonlariga tasir koʻrsatadi [10].
A
B
C
D
1-rasm. Jinoyatchilik tasir etuvchi omillarni taxlil etish va tushuntirishdagi yondashuvlar
Geokriminogen vaziyatni oʻrganish obyektlari turli ierarxik darajadagi hududlar boʻlishi
mumkin. Masalan, mamlakatimizda iqtisodiy rayonlar, viloyatlar, tumanlar va yirik shaharlar,
qishloqlar va mahallalar miqyosida oʻrganish mumkin. Ushbu hududlarda ijtimoiy iqtisodiy tizim va
sharoitlar turlicha. Masalan, Qoʻqon va Fargʻona shahri Fargʻona viloyatining gʻarbi va sharqida
joylashgan yirik shaharlardir. Ushbu shaharlar nafaqat viloyatning, balki butun iqtisodiy rayonda
boʻladigan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarga oʻz taʼsirini oʻtkazadi. Oʻz navbatida bu ikki shaxar
atrofidagi qishloq tumanlari aholisi uchun yirik markaz, umumiy bozor vazifasini bajaradi. Natijada
shaxarning ushbu qismlarida oʻziga xos geokriminogen vaziyat vujudga kelgan.
Jahonda hududlarni geokriminogen vaziyatiga qarab tasniflanishi tajribasi mavjud. Masalan,
Chikago satsiologiya maktabi (bu maktab “Chikago inson ekologiyasi maktabi” sifatida ham
yuritiladi) vakillari: Э.Бургесс ва Р.Парк (E.Burgess,R.Park,1925,1967) tomonidan Chikago shahri
misolida “shaharning konsentrik zonalari” ajratilgan [9,24-b]. Bunda ular Chikagoning shahar
|
| |
SamDU ilmiy axborotnomasi

|
SamDU ilmiy axborotnomasiBog'liq maqola samduSamDU ilmiy axborotnomasi
Geografiya
2023-YIL, 1-SON
93
funksiyasi, ekologik holati, ijtimoiy muammolar (jinoyatchilik, bolalar oʻlimi), migratsiya bilan
bogʻliq holatlarni hisobga oladi. U 5ta konsentrik zonadan iborat edi (2-rasm): biznes markazi(A),
sanoat rayoni (B), o’tish zonasi (C) (sanoat rayoni bilan ishchilar rayoni orasidagi oraliq hudud),
ishchilar rayoni (D), asosiy turar-joy hududi (E). Tadqiqotlar natijasida biznes va sanoat rayoni hamda
o’tish zonasi eng kriminogen vaziyati ogʻir hudud ekanligi aniqlanadi. Bunday holat rivojlanayotgan
sanoat, turar-joy qurilishi bilan izohlanadi. Ushbu hududda insonlar yashashiga ekologik (havo
ifloslanishi, shovqin) va ijtimoiy muammolar taʼsir koʻrsatishi, boy qatlamning boshqa hududlarga
koʻchib oʻtishi kuzatilgan. Shuning uchun, bu hududda past malakali, kambagʻal muhojirlar soni
koʻpchilikni tashkil etgan, ular orasida uyushgan toʻdalar soni anchagina boʻlgan.
2-rasm. Shaharlarni zonalarga ajratish (E.Burgess,1925).
A.Badov (2009) esa hududning jinoyatchilik darajasi va dinamikasi, ijtimoiy xavflilik darajasi,
jinoyatchilik turlari tarkibi (yil davomida sodir etilgan jinoyatlarning umumiy sonida jinoyatning
ayrim turlarining ulushi), jinoyatchilikni jalb qiluvchi obyektlar va ularning jinoyatchilik bilan
bog’liqligi kabi ko’rsatkichlarni hisobga olib, shaharni geokriminogen anomal, bufer va jinoiy
osoyishtalik hududlarga ajratadi. Geokriminogen anomal (A) - bu hudud fonida jinoyatchilik darajasi
yuqori bo'lgan hudud. Bufer zonasi (B) hududning o'rtacha jinoyatchilik darajasiga yaqin bo'lgan
hudud. Jinoiy osoyishtalik zonasi (C) - bu jinoyat darajasi past bo'lgan hudud.
3-rasm. Shaharni geokriminogen vaziyatidan kelib chiqib zonalarga ajratish
(A.Badov,2009)
|
| |
Tizim o’zgarishlariga qanday moslashadi?

Tizim o’zgarishlariga qanday moslashadi?
Bozor sistemalari dinamik ko’rinishdadir: iste’molchilar talabi, texnologiya, va resurs ta’minotlar, bularning barchasi o’zgaruvchandir. Bu degani, iste’molchining talabining muayyan ko’rinishi, texnologik alternativlarning turlichaligi hozirdagi eng samarali resurslarning taqsimlanishi demakdir. Vaqt o’tgan sari iste’molchining talabining o’zgarishi, ishlab chiqarishning yangi usullarining kashf etilishi va resurs ta’minotining o’zgarishi natijasida mavjud resurslarning miqdori eskirib, samarasiz bo’lib qoladi. Masalan, iste’molchilar bozor yetkazib berishi mumkin bo’lgan darajadan kamroq sut va ko’proq sharbat xohlaydi deb tasavvur qilaylik. Iste’molchilarning talabining o’zgarishi sut va sharbatni ma’lum bir miqdorda ishlab chiqarishga turtki bo’ladi. Boshqa omillarni hisobga olganda, sharbat sanoatidagi narx va foydalar oshadi va sut sanoatidagi narx esa pasayadi. Insonning shahsiy ehtiyoji mavjud raqobatchilarni mahsulot ko’lamini oshirishga va yangi raqobatchilarni ko’proq sharbat ishlab chiqarishga chorlaydi va shu bilan mos ravishda sut mahsulotlarini ishlab chiqarish sanoatini yopilib ketishiga olib keladi. Sharbat sanoatidagi baland narxlar va yuqori darajadagi iqtisodiy foyda nafaqat o’sha sanoatni kengayishiga, balki, shuningdek, o’sha sanoatga o’z tovar ishlab chiqarish ko’lamini ta’minlovchi muhim resurslarni qo’lga kiritishiga kerak bo’lgan mablag’ni berib yuboradi. Balandroq narxlar va foydalar sharbat ishlab chiqaruvchi sanoatni ishlatilinmayotgan boshqa ta’minot vositalaridan ko’qroq resurslarni jalb etishga undaydi. Sut mahsulotlari ishlab chiqarish sanoatida buni aksi kuzatilib, u yerga kamroq ishchilar va resurslar jalb etiladi. Iqtisodiyotdagi bunday sharoitga moslashuv, iste’molchi talablaridagi o’zgarishlarga muvofiq javob bo’ladi. Bu esa iste’molchini amaldagi ustunligini ko’rsatadi.
Bozor tizimi ulkan tizimli sistemadir. Narx va foydalarni o’zgarishi orqali u iste’molchini talab istaklarini qondirish payida bo’ladi va ishlab chiqarish korxonalari va resurs ta’minotlari o’ziga kerakli xulosa chiqaradi. Narx va foyda ta’sirida iste’molchi talabidagi o’zgarishlar ba’zi sanoatlarni kengayishiga va boshqalarini qaiqarishiga olib keladi. Bunday moslashuv resurslar bozoriga yo’naltiriladi. Kengayib borayotgan sanoatlar ko’proq resurslarni jalb etishi va qisqarib borayotgan sanoatlar o’z faoliyat ko’rsatish ko’lamlarini qisqartirishi bilan resurs narxlaridagi yuzaga kelgan o’zgarishlar (misol uchun, oylik maoshlari) va daromatga yo’naltirilgan resurslar qisqarib borayotgan sanoatdan kengayib borayotganiga yo’naltiriladi. Narxlar va foydalarning yo’naltirilgan vazifasi bozor tizimini eng muhim asosidir. Bunday tizimiz, ba’zi boshqaruv idoralari ishlab chiqarish va resurslarni mavjud sanoatlarga yo’naltirgan bo’lar edi. Huddi shunday yuzaga kelgan tahlil bu tizimni boshqa fundamental o’zgarishlarga, misol uchun, turli resurslar va texnologiyalardagi o’zgarishlarga moslashuviga imkoniyat berishini ko’rsatadi.
|
Bootstrap nima? Bootstrap haqida tushuncha

Bootstrap nima? Bootstrap haqida tushuncha
Download
129,48 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
19.12.2023
Hajmi
129,48 Kb.
#123517
Download
129,48 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bootstrap nima? Bootstrap haqida tushuncha
Download
129,48 Kb.
Matnni ko'rish
Misol 1 - Rasm va matn

Misol 1.
Rasm va matn
Bu rasm matnlar orasida joylashadi. Bu rasm matnlar orasida joylashadi.
Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi. Bu rasm matndan chapda joylashadi.
Matn rasmning o’rtasi bilan tenglashtirib yoziladi. Matn rasmning o’rtasi bilan tenglashtirib yoziladi. Matn rasmning o’rtasi bilan tenglashtirib yoziladi.
Oddiy matn.
|
Algoritm Loyihalash Mustaqil ish-1 - bet 5

|
Algoritm Loyihalash Mustaqil ish-1
|
bet | 5/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #100088 |
Bog'liq Algoritm Loyihalash 1 mustaqil ishIntegrallarni taqribiy hisoblashda hatolik tartibi (error estimate) integrallarning taqribiy javobining nechchi foiz xatolikka bo'lishi mumkinligini aniqlash uchun ishlatiladi. Bu tartib integrallarning taqribiy javobini hisoblashda juda muhimdir, chunki integrallarning taqribiy hisoblash natijalari yalniz integrallar haqida barcha kerakli ma'lumotlarni olishdan ko'ra kelib chiqadi. Hatolik tartibi quyidagi formulalar yordamida ifodalangan: I - In| ≤ M / (n+1)! * ∫ a^b |w(x)| dx, bu yerda I - integrallarning to'g'ri javobi, In - Gauss formulalari yordamida hisoblangan integrallarning javobi, n - Gauss formulalari uchun ko'rsatkichlar soni, w(x) - integralda foydalanilgan funksiya, M - funksiyaning maksimal qiymati. Bu formula orqali hatolik tartibi hisoblanadi va n-ta ko'rsatkichlar uchun integrallarning taqribiy javobi aniqlanadi. Hatolik tartibi Gauss formulalari uchun hisoblanishi kerak bo'lgan asosiy formulalardan biridir. Integrallarni taqribiy hisoblashda hatolik tartibi (error estimate) integrallarning taqribiy javobining nechchi foiz xatolikka bo'lishi mumkinligini aniqlash uchun ishlatiladi. Bu tartib integrallarning taqribiy javobini hisoblashda juda muhimdir, chunki integrallarning taqribiy hisoblash natijalari yalniz integrallar haqida barcha kerakli ma'lumotlarni olishdan ko'ra kelib chiqadi. Hatolik tartibi quyidagi formulalar yordamida ifodalangan: I - In| ≤ M / (n+1)! * ∫ a^b |w(x)| dx, bu yerda I - integrallarning to'g'ri javobi, In - Gauss formulalari yordamida hisoblangan integrallarning javobi, n - Gauss formulalari uchun ko'rsatkichlar soni, w(x) - integralda foydalanilgan funksiya, M - funksiyaning maksimal qiymati. Bu formula orqali hatolik tartibi hisoblanadi va n-ta ko'rsatkichlar uchun integrallarning taqribiy javobi aniqlanadi. Hatolik tartibi Gauss formulalari uchun hisoblanishi kerak bo'lgan asosiy formulalardan biridir. Hatolik Tartibi. Hatolik tartibi formulalari tarkibiy integrallarning, yani integrallarning integrallari uchun ham mavjud. Hatolik tartibi formulalari aslida integrallarning n ta ko'rsatkichlari bo'yicha taqribiy javobini hisoblash uchun yordam beradi. N ta ko'rsatkichlari hisoblangan Gauss formulalari yordamida integrallarning javobi ko'rsatilgan formulalarning katta n soni uchun integrallarning javobiga juda yaqin keladi. Hatolik tartibi formulalari ko'p ko'rsatkichlarga ega Gauss formulalari ko'rsatkichlari formulalari hisoblashda juda yaxshi natijalar ko'rsatadi. Bu formulalar esa ko'p qatlamli integrallarni hisoblashda, integrallar yakka ko'rsatkichlari uchun ishlatishdan qiyin bo'lgan hollarni takomillashtirishda ham yordam beradi.Hatolik tartibi formulalari integrallarni taqribiy hisoblashda hatolikni aniqlovchi eng yaxshi formulalardan biri hisoblanadi, chunki hatolik tartibi integrallarning to'g'ri javobiga qaraganda nechchi foiz xatolikka bo'lishi mumkinligini ko'rsatadi.
|
| |
Samaradorlik - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti korporativ boshqaruv fakulteti mustaqil ish

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti korporativ boshqaruv fakulteti mustaqil ish
|
bet | 12/14 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 1,65 Mb. | | #141672 |
Bog'liq Korporativ boshqaruv fakulteti mustaqil ish-www.fayllar.orgSamaradorlik. Jamiyat tomonidan ko’p ehtiyoj sezilgan tovar va xizmatlar ishlab chiqarilishda resurslardan oqilona foydalanishni ta’minlash kerak. Bunda o’z navbatida usullardan ham tartibli foydalanishni ko’zda tutadi va bu mahsulot ishlab chiqarishning yangi va mahsuldor yo’li hisoblanadi.
Rag’batlantirish. Bozor tizimi mahorat, qattiq mehnat va tashabbuskorlikni rag’batlantiradi. Ishdagi katta tajriba va say-harakat ko’proq tovar ishlab chiqarishga va ko’proq daromat olishga yordam beradi. Pirovard natijada, bu insonlarni turmush darajasini tubdan yaxshilashga yordam beradi. Shunga o’xshash tarzda, tadbirkorlarni tavakkallardan qo’rqmasligi yuqori darajadagi foydali daromatni qo’lga kiritishga yordam beradi. Muvoffaqiyatli innovatsiyalar iqdisodiy rag’batni jadallashtiradi.
►
Erkinlik. Bozor tizimining eng katta noiqtisodiy mulohazasi shahsiy erkinlikka ko’p e’tibor berishdir. Markaziy rejalashtirishdan farqli o’laroq, bozor tizimi iqtisodiy faoliyatni hech qanday zo’rlashlarsiz muvofiqlashtiradi. Bozor tizimi, darhaqiqat, buni tanlov va korxonaning erkinligini kuchayishini ta’minlaydi. Korxonalar va ishchilar bozor tizimi taqdim etayotgan mukofot va jazolarga tayyor turadi.3
Bozor infratuzilmasi – bu bozor aloqalarini o‘rnatish va ularning bir maromda amal qilishga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalar tizimidir.
Bozor infratuzilmasi – bu bozor aloqalarini o‘rnatish va ularning bir maromda amal qilishga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalar tizimidir. Unga ombor xo‘jaligi, transport, aloqa xizmatlari ko‘rsatuvchi korxonalar, tovar va xizmatlar muomalasiga xizmat qiluvchi muassasalar (birjalar, auksionlar, savdo uylari, savdo-sotiq idoralari va agentliklari kabilar), moliya-kredit munosabatlariga xizmat qiluvchi muassasalar (bank turidagi muassasalar, kreditlash idoralari, sug‘urta va moliya kompaniyalari, soliq idoralari) va ijtimoiy sohaga xizmat ko‘rsatuvchi muassasalar (uy-joy va kommunal xizmat idoralari, aholini ishga joylashtirish firmalari) kiradi. Axborot xizmati idoralari ham bozor infratuzilmasining alohida bo‘g‘inini tashkil qilib, ularga ma’lumotlarni to‘plash, umumlashtirish va sotish bilan shug‘ullanuvchi kompaniya va firmalar kiradi.
|
| |
Algoritm Loyihalash Mustaqil ish-1 - bet 3

|
Algoritm Loyihalash Mustaqil ish-1
|
bet | 3/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #100088 |
Bog'liq Algoritm Loyihalash 1 mustaqil ish Birinchi bosqichda, x = -1 dan x = 1 gacha bo'lgan bo'shliqlarni toping, ya'ni xi = cos((2i-1)π / 2n), i = 1, 2, ..., n. Keyin, Chebyshev polinomlari yordamida ko'rsatkichlarni toping, ya'ni wi = 2 / [(1 - xi^2)Tn'(xi))^2], i = 1, 2, ..., n, bu yerda Tn(x) n-turli Chebyshev polinomidir. Keyin, integrallarni Gauss formulasi yordamida hisoblang, ya'ni ∫ a^b f(x) dx ≈ ∑ wi f(xi)Gauss formulalari integrallar hisoblanishida juda yaxshi natija beradi va barcha n uchun to'g'ri javob beradi. Lekin, bu formulalarning barcha funksiyalar uchun juda yaxshi natija beradi deb aytib o'tilmasligi mumkin, shuning uchun, boshqa usullar bilan yoki tartib bilan integrallarni hisoblash kerak bo'lishi mumkin. - Birinchi bosqichda, x = -1 dan x = 1 gacha bo'lgan bo'shliqlarni toping, ya'ni xi = cos((2i-1)π / 2n), i = 1, 2, ..., n. Keyin, Chebyshev polinomlari yordamida ko'rsatkichlarni toping, ya'ni wi = 2 / [(1 - xi^2)Tn'(xi))^2], i = 1, 2, ..., n, bu yerda Tn(x) n-turli Chebyshev polinomidir. Keyin, integrallarni Gauss formulasi yordamida hisoblang, ya'ni ∫ a^b f(x) dx ≈ ∑ wi f(xi)Gauss formulalari integrallar hisoblanishida juda yaxshi natija beradi va barcha n uchun to'g'ri javob beradi. Lekin, bu formulalarning barcha funksiyalar uchun juda yaxshi natija beradi deb aytib o'tilmasligi mumkin, shuning uchun, boshqa usullar bilan yoki tartib bilan integrallarni hisoblash kerak bo'lishi mumkin.
Gauss integrali - Gaussian integral Statistika va fizikadan olingan bu ajralmas narsa bilan aralashmaslik kerak Gauss kvadrati, raqamli integratsiya usuli.Ning grafigi { displaystyle f (x) = e ^ {- x ^ {2}}} va funktsiya va ning orasidagi maydon xga teng bo'lgan eksa { sqrt { pi}}. The Gauss integrali, deb ham tanilgan Eyler-Puasson integrali, ning ajralmas qismi Gauss funktsiyasi { displaystyle f (x) = e ^ {- x ^ {2}}} butun haqiqiy chiziq bo'ylab. Nemis matematikasi nomi bilan atalgan Karl Fridrix Gauss, integral - Gauss integrali - Gaussian integral Statistika va fizikadan olingan bu ajralmas narsa bilan aralashmaslik kerak Gauss kvadrati, raqamli integratsiya usuli.Ning grafigi { displaystyle f (x) = e ^ {- x ^ {2}}} va funktsiya va ning orasidagi maydon xga teng bo'lgan eksa { sqrt { pi}}. The Gauss integrali, deb ham tanilgan Eyler-Puasson integrali, ning ajralmas qismi Gauss funktsiyasi { displaystyle f (x) = e ^ {- x ^ {2}}} butun haqiqiy chiziq bo'ylab. Nemis matematikasi nomi bilan atalgan Karl Fridrix Gauss, integral
- { displaystyle int _ {- infty} ^ { infty} e ^ {- x ^ {2}} , dx = { sqrt { pi}}.}
|
| |
Ma’lumki, [ a b] intervalda uzluksiz bo’lgan har qanday y = ( f x ) funksiya shu intervalda boshlang’ichga ega, ya’ni F (x) f (x) tenglikni

|
Ma’lumki, [ a b] intervalda uzluksiz bo’lgan har qanday y = ( f x ) funksiya shu intervalda boshlang’ichga ega, ya’ni F (x) f (x) tenglikni
|
bet | 2/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #100088 |
Bog'liq Algoritm Loyihalash 1 mustaqil ishMa’lumki, [ a b] intervalda uzluksiz bo’lgan har qanday y = ( f x ) funksiya shu intervalda boshlang’ichga ega, ya’ni F (x) f (x) tenglikni Ma’lumki, [ a b] intervalda uzluksiz bo’lgan har qanday y = ( f x ) funksiya shu intervalda boshlang’ichga ega, ya’ni F (x) f (x) tenglikni qanoatlantiradigan F (x) funksiya mavjud. Ammo har qanday boshlang’ich funksiya, hattoki u mavjud bo’lgan holda ham, elementar funksiyalar orqali chekli ko’rinishda ifodalanmaydi. Bunday hollarda aniq integrallarni Nyuton-Leybnits formulasi yordamida hisoblash ancha mushkul ish va aniq integralni hisoblashning turli taqribiy usullar qo’llaniladi. Hozir biz taqribiy integralning bir necha usullarini keltiramiz Integralni aniqlash uchun ko'plab hisoblash usullari mavjud. Ular orasida, integralni taqribiy hisoblash usuli integralni o'qish tartibidan foydalanadi va funksiyaning qator qiymatlarini hisoblash orqali integrallarni hisoblaydi.Integralni taqribiy hisoblashning qaysi tartibi foydalanishga qaror qilishingiz kerak, shuningdek, funksiya xususiyatlarini va integrallarni qanday aniqlashni bilishingiz ham muhimdir. Bu usul ko'p xil holatlarda foydalaniladi, masalan, integrlar jamlanishi hisoblash uchun, funksiyaning yuqori va pastki chegaralarini aniqlash uchun, funksiyaning simmetriyalilik va asimptotalarini aniqlash uchun, va boshqa maqsadlar uchun. Bunday usulda integrallarni hisoblashda ko'p xil formulalar va usullar mavjud, masalan, trapetsiyalar qo'llash, Simpson formulasi, Gauss kvadraturni qo'llash, va boshqalar.Integralni taqribiy hisoblashga doir ko'plab darsliklar, maqolalar va rasmlar mavjud. Ushbu mavzuni o'rganish uchun ma'lumotli yozuvlar va qo'llanmalar bilan tanishishingiz kerak. Integrallarni taqribiy hisoblashda Gauss formulalari. - Gauss formulalari, bir funksiya integrallarini yaklashtirish uchun ishlatiladigan formulalardan biridir. Bu formulalar, n taqsimlangan integralni hisoblashda barcha bo'shliqlar teng tartibda joylashtirilgan Chebyshev polinomlarini ishlatadi. Gauss formulalari quyidagi formulalar yordamida ifodalangan:
- n taqsimlanuvchi formulaga ko'ra, bir funksiyaning integrallarining hisoblanishi ∫ a^b f(x) dx ≈ ∑ wi f(xi) formula orqali ifodalangan, burada wi va xi - n taqsimlanuvchi integral uchun ko'rsatkichlar, a va b esa integrallarning chegaralari. Gauss formulalari bu ko'rsatkichlarni hisoblashda ishlatiladi. Gauss formulalari haqida ko'proq tushuntirish uchun quyidagi qadam-qadam ko'rsatmalarni bajaring:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’lumki, [ a b] intervalda uzluksiz bo’lgan har qanday y = ( f x ) funksiya shu intervalda boshlang’ichga ega, ya’ni F (x) f (x) tenglikni
|
– rasm. ПTИM – 1 ning sxemasi - 7-amaliy. Yong`inni o`chirishning asosiy vositalarini hisoblash usullari

9.12 – rasm. ПTИM – 1 ning sxemasi. Natijada tiratron yonib uning qarshiligi kamayadi. Bu esa o`z navbatida anod
zanjiridagi tokning ortishiga va rele R ning ishlab ketishiga olib keladi.
Hozirgi paytda yong`in haqida signal bergichlarning (ЭПС) ko`plab
sxemalari mavjud. Masalan, 10 ta nurli optik signal beruvchi asbob TOJI – 10/100
mikrotelefon orqali gaplashish imkonini beribgina qolmay,o`t o`chirish vositalarini
ham ishga tushirib yubora oladi. Yong`in haqida xabar beruvchi kompleks
moslama CKПУ – 1 yordamida esa tutun, harorat, ochiq alangalarning qaerda
paydo bo`lganligini ham bilish mumkin.
O`z – o`zidan ishlab ketadigan yong`in signalizatsiyasi tizimi yong`in
xabarlagichlari (datchiklar), aloqa liniyalari va ta`minlash manbalari o`rnatilgan
qabul stansiyasi yoki kommutator xonasidan tashkil topadi. Xabarla-gichlarning
qabul stansiyasiga ulanish sxemasiga ko`ra elеktr yong`in signalizatsiyasi aylanma
va bir nuqtadan tarqalgan bo`lishi mumkin. Birinchi sxemada xabarlagichlar simlar
vositasida qabul apparati bilan bir liniyaga ketma-ket ulangan, ikkinchi sxemada
esa xabarlagichlar qabul apparatiga radial sxema bo`yicha bir necha joyda ulangan
bo`ladi (12.13 – rasm).
12.13 – rasm. Elеktr yong’in signalizatsiyasining aylanma (a) va bir nuqtadan (b) tarqalgan sхеmasi. 1 – xabar beruvchi; 2 – aloqa chizig`i; 3 – qabul qiluvchi. O`z-o`zidan ishlaydigan yong`in xabarlagichlari ishlab ketish impulsiga ko`ra issiqlik, tutun, yorug`lik, aralash va ultratovush xabarlagichlariga bo`linadi.
АТИМ turidagi issiqlik xabarlagichlari issiqqa sezgir asboblardir (12.14 – rasm).
Bu asbob plastina ko`rinishida bo`lib, u qiziganda deformatsiyalanadi, natijada
xabarlagichning nazorat toki tutashadi.
7-amaliy. Yong`inni o`chirishning asosiy vositalarini hisoblash usullari - bet 10

I-bоchka suvi bilan; 2-yong’in chеlaklari; 3-yong’in еnglari; 4-ОPХ-YU o’t
o’chirgichi; 5-chеlak-gidrоpulti; 6-ОU-2 o`t o’chirgichi; 7-bеlkuraklar; 8-
qumli quti; 9-bagralar; 10-lоmlar; 11 - yong’in bоltalari.
Yong`in haqida xabar berish va aloqa vositalari
Yong`in boshlanishi haqida o`z vaqtida xabar berish, uni tarqalib ketmasdan
tezda o`chirishga va katta talafotlarning oldini olishga imkon beradi. Yong`in
boshlanganligi haqidagi xabar yong`inni dastlab ko`rgan
kishi tomonidan yoki
avtomatik ravishda xabar beruvchi uskuna tomonidan yong`indan muhofaza qilish
punktiga hamda sexning ko`ngilli o`t o`chirish komandasiga xabar qilinishi kerak.
Avtomatik ravishda xabar beruvchi uskunalar samaraliroq, chunki ularning
datchiklari yong`in chiqishi mumkin bo`lgan xavfli joylarga o`rnatiladi.
Yong`in
haqida tovush signallari, sirena, gudok, metall parchasini urib,
telefon, ratsiya va avtomatik signal beruvchilardan ham foydalanib xabar beriladi.
Yong`in xavfi yuqori bo`lgan korxonalar tuman yoki shahar o`t o`chirish
komandalari bilan bevosita telefon aloqasi orqali bog`lanadi. Yigiruv fabrikalari
ham, ayniqsa titish-savash sexlari shunday aloqa vositalariga ega. Sexlarga
o`rnatilgan xabar beruvchi moslamalarning bir nechtasi aloqa tarmog`iga
ketma-
ket ulanishi mumkin. Bu shleyf tizimi deyiladi. Parallel ulangan holda har bir
moslama qabul stansiyasi bilan ikkita sim orqali ulanadi. Bu «nur» tizimi deyiladi.
Har bir nurga ketma-ket holda uchtagacha moslama ulash mumkin. Aloqaning
«shleyf» tizimi yirik sanoat korxonalarida qo`llaniladi.
Yong`in haqida xabar beruvchi asboblar tugmali
va avtomatik ravishda
ishlaydigan turlarga bo`linadi. Avtomatik xabar beruvchi asboblarning ish
tamoyiliga qarab yorug`lik nuri, tutun, harorat ta`sirida ishlaydigan turlari bor. Ular
yong`in paytida ajralib chiqadigan yorug`lik enеrgiyasini,
tutun tufayli
o`zgaradigan yorug`lik kuchini hamda harorat o`zgarishlarini elеktr signallariga
aylantirib, simlar orqali qabul punktlariga yong`in chiqqan joy haqida xabar
beradilar yoki bu signallar avtomatik ravishda o`t o`chirish
vositalarini ishga
tushirib yuboradi. 9.12 – rasmda harorat o`zgarishi natijasida ishga tushadigan
xabar beruvchi ПTИM – 1 ning elеktr sxemasi tasvirlangan. U quyidagi tartibda
ishlaydi. Qarshilik atrofidagi havoning harorati me`yorda bo`lganda tiratronning
anod zanjiridagi tok rele
P ning ishlashiga yetarli bo`lmaydi. Harorat ortishi bilan
issiqlik
qarshiligi R
1
o`zining qarshiligini tezda tushirishi natijasida ko`prik
sxemasi yelkalarining muvozanati buziladi va tiratronning boshqaruvchi
elеktrodida kuchlanish ortadi.
Investitsiyalar va Daromadlar arasidagi bog‘lovchi munosabatlar

|
Investitsiyalar va Daromadlar arasidagi bog‘lovchi munosabatlar
|
bet | 2/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 51,28 Kb. | | #232853 |
Bog'liq Yada javobInvestitsiyalar va Daromadlar arasidagi bog‘lovchi munosabatlar: Investitsiyalar o‘z navbatida daromadlar va iste'mol miqdori bilan bog‘liq. Kapital investitsiyalari, korxonalar va tashkilotlar tomonidan yangi texnologiyalar, ish o‘rinlari va vositalarni sotib olish uchun amalga oshiriladi. Bu esa daromadlarni oshirib, yangi ish o‘rinlarini yaratadi va ko‘p faollashib, iste'mol miqdorini oshiradi.
Daromadlar va Investitsiyalar O‘rtasidagi To‘g‘ri Bog‘lovchilar: Daromadlar o'sishi, korxonalar va ommaviy tashkilotlar tomonidan investitsiya qilishga ko‘ra rag‘batlantirish uchun yuqori qarorlilik va moliyaviy daromadlarga ega bo‘lishlari mumkin. Bu esa iste'molni oshirib, daromadlar va kapital iste'moli bilan bog‘liq bozorga tajribali zararlar beradi.
Investitsiya va Daromadlarning Ishonchli Bozor Faoliyatiga Ta'siri: Investitsiyalar daromadlarni oshirib, ishonchli bozor faoliyatini rivojlantiradi. Kapital investitsiyalari daromadlar va xizmatlar ishlab chiqarishni oshiradi, bu esa mamlakatdagi har xil sohalar uchun yanada kengayadi. Bu esa ish o‘rinlarining ishonchli ishlab chiqarishni ta’minlashga qaratilgan ehtiyotkorlikni oshiradi.
Daromadlar va Investitsiyalarning Iqtisodiy Ko‘rsatkichlarga Ta'siri: Investitsiyalar va daromadlar iqtisodiy ko‘rsatkichlar, masalan, miqyos, narxlarning yuqori bo‘lishi, istiroyi o‘shishi, va ishlab chiqarish faoliyatini oshirishi yoki pastga olib borishi mumkin.
Barcha qisqa, investitsiyalar va daromadlar bir-biriga o‘xshash va to‘g‘ri bog‘lovchilar sifatida faol ishtirok etishadi va ularning o‘zaro ta'sir ko‘rsatkichlarni o'z ichiga oladi. Bu munosabatlar iqtisodiy tizimning umumiy rivojlanishini va samarali o'sishi uchun muhimdir.
Iste’mol-jamg‘arish modelining mohiyatini tushuntirib bering.
Iste'mol-jamg‘arish modeli, makroiqtisodiy tizimning bir qismini tavsiflaydigan nazariy modeldir. Bu modelning mohiyati moliyaviy tizimning daromad va iste'molni o‘z ichiga olgan qonuniy to‘g‘ri bog‘lanishini ifodalaydi.
Bu modelning asosiy elementlari quyidagilardir:
Daromadlar (C): Foydalanuvchilar tomonidan qabul qilingan daromadlar miqdori. Bu miqdor odatda foydalanuvchilarning iste'mol vaqtidagi ish bilan to'g'ri bog'liqligiga qarab aniqlanadi. Mablag'lar to'plami, daromadlar va iste'molning asosiy hisoblanuvchi bo'lib, foydalanuvchilar iste'mol vaqtida pulni ish bilan almashtirishadi.
Iste'mol (Y): Iste'mol daromadlar va iste'mol miqdorlarining jamiy miqdori. Bu, mablag'lar to'plamiga to'g'ri bog'liqligini o'z ichiga olgan.
|
| |
Chiziqli va burchakli o‘lchashlar

“Chiziqli va burchakli o‘lchashlar”
faniga
kirish, fanning maqsad va vazifalari.
1. Asosiy tushuncha va ta’riflari.
2. Chiziqli va burchakli o‘lchashlarning fan va
texnikadagi roli.
3. To`g`ri chiziqli-burchakli o`lchash asboblariga bo`lgan
talablar: aniqlik, sezgirlik, ishonchlilik, o`lchov qamrovi .
O‘quv yili
2023–2024
Semestr
6
ECTS–
kreditlar
4
Fan/modul turi:
Majburiy
Ta’lim tili
O‘zbek
Haftadagi dars
soatlari
4
1
Fanning nomi
Auditoriya
mashg‘ulotlari (soat)
Mustaqil ta’lim
(soat)
Jami yuklama
(soat)
O‘lchash usullari
va vositalari
60
60
120
JAMI:
Ma'ruza:
Amaliy:
Laboratoriya:
Mustaqil ta’lim:
Reyting:
120 soat
30 soat
14 soat
16 soat
60 soat
6- semestr.
Fanni o‘qitish maqsadi va vazifalari
Fanni o‘qitishdan maqsad – talabalarda o‘lchashlar,
o‘lchash usullari, o‘lchash vositalari, ularning ish prinsplari, xar xil
elektr, magnit kattaliklarini o‘lchash bo‘yicha, o‘lchash xatoliklari
ularni baholash bo‘yicha, chiziqli-burchakli o‘lchashlarda modda
va materiallarning sifat ko‘rsatkichlari xususiyatlarini aniqlash va
baholash borasidagi mavjud usullar va vositalar, ularning
afzalliklari va kamchiliklar bo‘yicha, o‘lchash natijasida hosil
bo‘ladigan xatoliklarni aniqlash va bartaraf etish bo‘yicha
yo‘nalish profiliga mos ta’lim standartida talab qilingan tasavvur,
bilim, ko‘nikma va malakalarni shaklashtirishdir.
|