Nazorat savollari - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

Nazorat savollari
1.
Protokol tushunchasi qanday tushuncha?
2.
Keng polosali multiservis xizmatlarni taqdim etishda qanday turdagi
protokollardan foydalanadi.
3.
NGN tarmog‗i arxitekturasi qanday tashkil etilgan?
4.
NGN tarmog‗ida signalizatsiya protokollari qanday?
5.
Signalizatsiya protokollari qanday tasniflanadi?
6.
BICC protokoli NGN tarmog‗ida qanday maqsadda qo‗llaniladi?
7.
BICC protokoli NGN tarmoqlarida qo‗llanilishi qanday transport
tarmoqlarida qo‗llanilishi amalga oshadi?
8.
NGN tarmog‗ida BICC protokoliga alternativ sifatida qanday
signalizatsiya protokoli qo‗llaniladi?
9.
SIGTRAN protokoli NGN tarmog‗ida qaynday maqsadda
qo‗llaniladi?
167
10.
SIGTRAN va BICC protokollarining umumiy va farqli tomonlari
qanday?
2.6. Keng polosali abonent kirish tarmoqlarining qurilish usullari
Simsiz keng polosali abonent kirish tarmoqlarini qurish usullari:
So‗nggi yillarda tarmoq texnologiyalarining rivojlanishi personal
kompyuterlarning yagona tarmoqqa ulash hamda umumjahon Internet
tarmog‗iga chiqish imkoniyati usullarini oshirib yubordi. Hozirgi kunda
deyarli barcha turdagi kompyuterlarda tarmoqqa ulanish yohud internetga
chiqish imkoniyati mavjud. Keling ana shu hozirgi kunda deyarli barcha
foydalanuvchilar foydalana olishi mumkin bo‗lgan tarmoqqa ulanish
usullarini biroz ko‗rib chiqamiz.
1. Dial-Up. Telefon liniyasi orqali kommutatsiyalangan ulanish.
Ushbu texnologiya ulanishdagi oddiylik sababli yaratilganidan buyon
ishlatilib kelinmoqda. Ikki modem bir-biri bilan telefon liniyasini ishlatgan
holda aloqa o‗rnatadi. Oddiy holda ulanish birga-bir amalga oshiriladi
hamda ma‘lumot uzatish uchun barcha mavjud ovoz diapazoni
chastotasidan foydalanadi. Lekin ushbu texnologiyaning ko‗pgina
kamchiliklari mavjud. Masalan: ma‘lumot uzatishdagi past tezlik, tashqi
ta‘sir tufayli yuborilayotgan paketlarning qismi yo‗qolish extimoli,
ulanishning uzilib qolish extimoli hamda ulanish davrida telefon
liniyasining butunlay band bo‗lishi.
2. xDSL. Ushbu texnologiya statsionar obyektlar uchun juda ham
maqbuldir. Mavjud telefon tarmog‗idan foydalangan holda bemalol ushbu
texnologiya orqali yuqori tezlikka ega bo‗lish mumkin, lekin liniyalar
mavjud bo‗lmasachi? Yangi liniyasini foydalanuvchi manziligacha olib
borish, juda ham qimmatga tushishi aniq. Uning ustiga ushbu
texnologiyani har bir yangi foydalanuvchiga o‗rnatish uchun ham
foydalanuvchi ham uzatuvchi liniyasi tomonda ma‘lum o‗rnatish va
tuzatishlar amalga oshirilishi lozim.
3. Ethernet texnologiyasi. Lokal tarmoq texnologiyasining eng
keng tarqalgan turi bo‗lib, 10 Mbit/s, 100 Mbit/s (Fast Ethernet), 1 Gbit/s
hattoki 10 Gbit/s tezlik bilan ulanib turish imkoniyatiga egadir. Ethernet
ning yutug‗i tarmoq strukturasi tanlanishidagi qulayligidir. Ammo ushbu
texnologiya kamchiligi, bu uning ma‘lum masofadagina ishlay olishidir.
Agarda vitaya para kabelini oladigan bo‗lsak, u holda tarmoq masofasi 100
metrdan oshmasligi aniq. Uzaytirish uchun esa har 100 metrda qurilma
qo‗yishga to‗g‗ri keladi yoki optik toladan foydalanish zarur. Lekin
168
qo‗shni binolarni bir tarmoqda jamlash uchun bu juda qiyin hamda
qimmatga tushishi mumkin.
4. Wi-Fi texnologiyasi orqali ma‘lumot uzatish. Ushbu texnologiya
Wi-Fi (802.11a/b/g/n standartida) ishlab, bino ichida 45 metr uzoqlikda,
100 metr ochiq joyda bemalol katta tezlikda stabil tarmoqqa ulanish
imkonini beradi. Lekin katta hududda sifatli tezlikni ta‘minlash uchun esa
juda ham ko‗p Wi-Fi nuqtalari o‗rnatilishi lozim bo‗ladi. Bu esa
texnologiyaga bo‗lgan harajatni oshishiga olib keladi. Muammolardan
yana biri shuki, abonent, ya‘ni foydalanuvchini bir nuqtadan ikkinchi
nuqtaga ko‗chganida, ma‘lumot almashinish hamda ulanishda to‗xtovlar
vujudga kelishidir. Yuqorida ko‗rib chiqilgan tarmoq texnologiyalari
bugungi kunda qo‗yilayotgan yuqori o‗tkazuvchanlik, ishonchlilik hamda
mobillik darajalarini o‗zida qizman yohud to‗liq aks ettira olgani bilan,
narx bo‗yicha bugungi operatorlarga to‗g‗ri kelmaydi. Aynan ushbu
muammoni simsiz texnologiyaning yangi avlodi bo‗lmish IEEE 802.16
standartli Wi-MAX (Worldwide Interoperability for Microwave Access)
texnologiyasi hal qilishi mumkin. Wi-MAX texnologiyasini kengaytirish
va rivojlantirish maqsadida 1999-yilda WiMAX-forumi ochildi va Wi-
MAX texnologiyasiga quyidagi talablar qo‗yildi:
1. Katta bo‗lmagan hududlarga shu qatori ajratilgan rayonlar, chetki
(chetlashtirilgan)
obyektlar
Wi-MAX
texnologiyasi
asosida
kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanishga ega bo‗lishi,
rivojlanayotgan davlatlardagi 1,5 million aholini shu hisob ichidan 100 ta
odam ATs larga ulanmagan va yirik shaharlar bilan simli aloqa orqali
axborot, ma‘lumot almashish sharoitiga ega bo‗lmagan aholini
kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini
yaratish.
2. Wi-MAX texnologiyasi orqali Yer kurrasidagi aholining teng
yarmini kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanishga erishish.
Wi-MAX texnologiyasining asosiy maqsadlaridan biri universal
simsiz aloqa orqali katta hududlarga ishonchli, sifatli kommunikatsiya va
axborot xizmatlaridan foydalanish sharoitini yaratish bo‗ldi. Bu orqali Wi-
MAX texnologiyasi quyidagi farqlarga ega bo‗ldi:
Simli aloqa va yo‗ldoshli aloqa tizimlaridagi servis-provayderlarga
iqtisodiy tomondan effektivligini hal etish va bu orqali faqat potentsial
abonentlarga erishibgina qolmay, balki bir joydan foydalanuvchi,
(statsionar) abonentlar sonini oshirish bilan birga ularga kommunikatsiya
va axborot xizmatlaridan foydalanishni sifatli yo‗lga qo‗yish;
169
Simsiz
aloqa
tizimlari
boshqa
simli
texnologiyalar
bilan
moslashuvchanligi. Bu orqali simsiz aloqa maydonini kengaytirish
(masshtablashtirish) imkoniyati paydo bo‗ladi;
O‗rnatish, ulanish sodda arxitekturasi bu orqali unga ketadigan
xarajatlarni kamaytirilishiga olib keladi;
Radioaloqa tizimlarida aloqa qamrab olish hududi uzoqligi muhim
hisoblanadi. Hozirgi davrda yuqori maydonlarga mo‗ljallangan ko‗p
simsiz aloqa tarmoqlarida obyekt va tarmoq oralig‗ida to‗g‗ridan-to‗g‗ri
ko‗rinishga ega bo‗lishi kerak;
Wi-MAX texnologiyasi tarkibida IP protokollari bo‗lganligi sababli
lokal va korporativ tarmoqlarda qo‗llanilishi mumkin.
Wi-MAX texnologiyasi imkoniyatlari: Wi-MAX texnologiyasi har
qanday, shu jumladan zich shahar imoratlari sharoitlarida ishlashga, aloqa
yuqori sifati va malumotlar uzatish katta tezligini ta‘minlashga imkon
beradi. Wi-MAX texnologiyasidan simsiz ulanish nuqtalarini tashkil qilib,
kompaniyalar bo‗limlari o‗rtasida tarmoqni tashkil qilib va ilgari an‘anaviy
texnologiyalar sababli imkoni bo‗lmagan boshqa masalalarni hal etib
―oxirgi nuqta‖ keng polosali ulanishlarni yaratish uchun foydalanish
mumkin. Wi-MAX texnologiyasi yuqori tezliklarda Internetga ulanishni,
Wi-Fi tarmoqlariga qaraganda keng zonalarni qoplash va ishonchlilikni
ta‘minlashga imkon beradi. Wi-MAX texnologiyasi - bu butun shahar
hududida tashkil qilinadigan keng polosali simsiz ulanish tarmog‗i,
resivyerdan baza stantsiyasigacha masofa esa kilometrlar bilan o‗lchanadi.
Wi-MAX qayd etilgan, mobil va harakatdagi ulanish senariylarini
ta‘minlaydi. Aloqa bilan ta‘minlash masofasi-60 km, ulanish tezligi — 60
Mbit/s gacha. Wi-MAX texnologiyasi ishlash prinsiplari: Wi-MAX
sistemasi ikki asosiy qismdan iborat:
1.
Wi-MAX baza stansiyasi (yuqori qavatli binolar yohud maxsus
ustinga o‗rnatilishi mumkin).
2.
Wi-MAX qabul qilgich (qabul qilgichli antenna, PC card yoki
tashqi kartalar form faktori asosida).
Baza stansiyasi va qabul qiluvchi abonent antennasi bog‗lanishi
uchun o‗ta yuqori chastota diapazonidan (O‗YuCh) foydalaniladi. 2-11
GHz. Bu bog‗lanish agar ideal darajada bo‗lsa, unda ma‘lumot uzatish
tezligi 20 Mbit/s gacha bo‗ladi. Bu bog‗lanish abonent va server orasida
to‗g‗ridan-to‗g‗ri ko‗rinish talab etmaydi. Shuni yodda tutish lozimki, Wi-
MAX texnologiyasi nafaqat «oxirgi nuqta» («so‗nggi mil»), balki regional
tarmoqlar (ofis hamda rayonlar)ni bir biri bilan bog‗lashda bemalol
170
qo‗llash mumkin. Qo‗shni baza stansiyalari bilan O‗YCh (o‗ta yuqori
chastota 10-66 GHz) to‗g‗ridan-to‗g‗ri radioaloqa rejimida doimiy
bog‗lanish o‗rnatiladi. Bunday bog‗lanishlar 120 Mb/s tezlikda ma‘lumot
almashish imkonini beradi. Albatta baza stansiyalarining to‗g‗ridan to‗g‗ri
ko‗rish orqaligina bir biri bilan ma‘lumot almashinishi bu Wi-MAX ning
minus tomoni. Lekin yuqori qavatli binolarda joy olgan baza stansiyalariga
nima ham yuqorida bir-biri bilan bog‗lanishga orada to‗siq bo‗la olardi.
|