Sistemaviy dasturiy ta’minot va ularning turlari

|
Sistemaviy dasturiy ta’minot va ularning turlari
|
bet | 2/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 131,01 Kb. | | #135894 |
Bog'liq 41987 1.2-maruza matni (1)Sistemaviy dasturiy ta’minot va ularning turlari.
Tizimli dasturiy ta`minot (SDT) Quyidagilarni bajarishga qaratilgan:
—kompyuterning va kompyuterlar tarmog’ining ishonchli va samarali ishlashini ta`minlash;
— kompyuter va kompyuterlar tarmog’i apparat qismining ishini tashkil qilish va profilaktika ishlarini bajarish.
Tizimli dasturiy ta`minot ikkita tarkibiy qismdan — asosiy (bazaviy) dasturiy ta`minot va yordamchi(xizmat ko’rsatuvchi) dasturiy ta`minotdan iborat. Asosiy dasturiy ta`minot kompyuter bilan birgaliqaa Yetkazib berilsa, xizmat ko’rsatuvchi dasturiy ta`minot alohida, qo’shimcha tarzda olinishi mumkin.
Asosiy dasturiy ta`minot (haze software) — bu, kompyuter ishini ta`minlovchi dasturlarining minimal to’plamidak iborat. Ularga quyidagilar kiradi:
operatsion tizim (OT);
tarmoq operatsion tizimi.
Yordamchi (xizmat ko’rsatuvchi) dasturiy ta`minotga asosiy dasturiy ta`minot imkoniyatlarini kengaytiruvchi va foydalanuvchining ish muhitini (interfeysni) qulayroq tashkil etuvchi dasturlar kiradi. Bo’lar tashxis qiluvchi, kompyuterning ishchanligini oshiruvchi, antivirus, tarmoq ishini ta`minlovchi va boshka dasturlardir.
Shunday qilib, tizimli dasturiy ta`minotni sxematik ravishda quyidagicha tasvirlash mumkin.
Operatsion tizim (OT). Kompyuterning yoqilishi bilan ishga tushuvchi ushbu dastur kompyuterni va uning resurslarini (tezkor xotira, disqaagi urinlar va hokazo) boshqaradi, foydalanuvchi bilan muloqotni tashkil etadi, bajarish uchun boshqa dasturlarni (amaliy dasturlarni) ishga tushiradi.
OT foydalanuvchi va amaliy dasturlar uchun kompyuter qurilmalari bilan qulay muloqotni(interfeysni) ta`minlaydi.
Amaliy dasturiy ta`minot
Kompyuterning dasturiy ta`minoti orasida eng ko’p kullaniladigani amaliy dasturiy ta`minot (ADT)dir. Bunga asosiy sabab — kompyuterlardan inson faoliyatining barcha sox^alarida keng foydalanishi, turli predmet soxalarida avtomatlashtirilgan tizimlarning yaratilishi va kullanishidir. Amaliy dasturiy ta`minotni quyidagicha tasniflash mumkin.
Muammoga yo’naltirilgan ADTta quyidagilar kiradi:
buxgalteriya uchun DT;
personali boshqarish DT;
jarayonlarni boshqarish DT;
bank axborot tizimlari va boshkalar.
Umumiy matssadli ADT — soxa mutaxassisi bo’lgan foydalanuvchi axborot texnologiyasini kullaganda uning ishiga yordam beruvchi ko’plab dasturlarni uz ichiga oladi. Bo’lar:
kompyuterlarda ma`lumotlar bazasini tashkil etish va saklashni ta`minlovchi ma`lumotlar bazasini boshqa rish tizimlari (MBBT);
matnli hujjatlarni avtomatik ravishda bichimlash tiruvchi, ularni tegishli xrlatda rasmiylashtiruvchi va chop etuvchi matn muharrirlari;
grafik muharrirlar;
hisoblashlar uchun qulay muhitni ta`minlovchi elek tron jadvallar;
taqaimot k.ilish vositalari, ya`ni tasvirlar xrsil qilish, ularni ekranda namoyish etish, slaydlar, animatsiya, filmlar tayyorlashga mo’ljallangan maxsus das
turlar.
Ofis ADT idora faoliyatini tashkiliy boshqarishni ta`minlovchi dasturlarni uz ichiga oladi. Ularga quyidagilar kiradi:
rejalovchi yoki organayzerlar, ya`ni ish vaktini re jalashtiruvchi, uchrashuvlar bayonnomalarini, jadvallarni tuzuvchi, telefon va yozuv kitoblarini olib boruvchi dasturlar;
tarjimon dasturlar, ya`ni berilgan boshlangich matnni ko’rsatilgan tilga tarjima qilishga mo’ljallangan dasturlar;
skaner yordamida ukilgan axborotni tanib oluvchi va matnli ifodaga binoan uzgartiruvchi dasturiy vositalar;
tarmoqdagi uzoq masofada joylashgan abonent bilan foydalanuvchi orasidagi o’zaro muloqotni tashkil etuvchi kommunikatsion dasturlar.
Kichik nashriyosh tizimlari «kompyuterli nashriyot faoliyati» axborot texnologiyasini ta`minlaydi, matnni bichim solish va taxrirlash, avtomatik ravishda betlarga ajratish, xat boshlarini yaratish, rangli grafikani matn orasiga quyish va xokazolarni bajaradi.
Multimedia dasturiy vositalari dasturiy maxsulotlarning nisbatan yangi sinfi hisoblanadi. U ma`lumotlarni k.ayta ishlash muxitining uzgarishi, lazerli disklarning paydo bo’lishi, ma`lumotlarning tarmoqdi texnologiyasining rivojlanishi natijasida shakllandi.
|
| |