nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Markazdan qochma tipdagi mashinalar

81. Markazdan qochma tipdagi mashinalar.
Ventilyator, bosim, g‘ildirak, quvvat, turbokompressor, turbogazoduvka, vakum nasos,
porshenli, rotorli, nasoslarni tanlash, afzalligi, kompressorlarni tanlash.
82. Bug‘latish qurilmalari.
Turlari, tuzilishi, tabiiy, majburiy, markaziy sirkulyasion trubali, tashqi sirkulyasion trubali,
ajratilgan isitgichli, majburiy sirkulyasiyali, plyonkali, barbotajli.
83. Issiqlik tarqalishi.
Konveksiya, erkin va majburiy konveksiya,agentlar, suv bug‘i, o‘tkir bug‘, issiq suv, mineral
moylar, organik suyuqlik, gaz, suyuq metallar, havo, suv, muz, kondensasiya..
84. Mavxum qaynash.
Bir o‘lcham, ko‘p o‘lcham, qarshilik, Reynolds, mavxum qaynash, bo‘sh xajm, turlari, tezlik,
xolatlari, tolali, tenglama.
85. Markazdan qochma tipdagi mashinalar.
Ventilyator, bosim, g‘ildirak, quvvat, turbokompressor, turbogazoduvka, vakum nasos,
porshenli, rotorli, nasoslarni tanlash, afzalligi, kompressorlarni tanlash.
86.Gidrodinamika.
Gidravlika, massa, gidrodinamik bosim, suyuqlik tezligi, sarf, tenglama,oqim rejimi, Bernulli,
napor, gidrodinamika.
87. Bug‘latish.
Bug‘latish, birlamchi bug‘, ikkilamchi bug‘, ekstra bug‘, bosim, markaziy sirkulyasiyalali,
depressiya, bir korpusli, ko‘p korpusli, moddiy balans, issiqlik balans, tenglama.
88. Bug‘latish qurilmalari.
Turlari, tuzilishi, tabiiy, majburiy, markaziy sirkulyasion trubali, tashqi sirkulyasion trubali,
ajratilgan isitgichli, majburiy sirkulyasiyali, plyonkali, barbotajli.
89. Suyuqlikning tezligi va sarfi.
Sarf, massaviy, xajmiy, Reynolds, tajriba, radius, Venturi, suyuqlikni oqishi, ishqalanish,
maxaliy, tenglama.
90. Porshenli va maxsus nasoslar.
So‘rish, xaydash, porshen, ikki tomonlama, unumdorlik, rotorli, plastinali, vintli, oqimli,
propellerli, montajyu, gazlift, erlift.
|
Gidrostatika asoslari - 1. «Jarayonlar va qurilmalar» fanining mazmuni

xolatidan tashkari unga normal buyicha yunalgan ma’lum bir kuch P ta’sir kiladi. Ushbu
kuchning elementar yuzaga nisbati ( P / F) o’rtacha gidrostatik bosimni tashkil etadi:
Idishdagi suyuqlikning pastki yupka devordagi dumalok teshik orkali okib tushgandagi
sarflanish miqdorini aniklashni kurib (chikamiz (3.20-rasm, a).
Idishda ideal suyuqlik bulib,
uning balandligi bir xil vaziyatda uzgarmasdan turadi. Idishning pastki kismiga parallel
bulgan 0-0 tekislikka nisbatan 1-1 va 2-2 kesimlar uchun Bernulli tenglamasini yozamiz:
Gidrodinamikani o’rganish masalalari uch turga bo’linadi: ichki, tashki va aralash.
Suyuqlik
yoki gazlarning truba va kanallar bo’yicha xarakati gidrodinamikaning ichki vazifasini,
kattik
zarrachalarning gaz yoki suyuq muxitdagi xarakati tashki vazifani,
suyuqlik va gazlarning
kattik jism katlami orkali xarakati esa aralash vazifani tashkil etadi.
BILET – 11 - Ijtimoiy fanlar va jismoniy madaniyat

BILET – 11
1. Alkogoldan o‘tkir zaxarlanish.
2. SPID virusini organizm immun tizimiga ta’siri.
3. Toksikomaniya va politoksikamaniya.
4. «Valeologiya asoslari» fani qanday bo‘limlardan iborat.
BILET – 12
1. Alkogolizmga qarshi kurash va uning me’yoriy xujjatlari.
2. Jigarning vazifalari va shikastlanishi.
3. Norkomaniyaning darajalari.
4. «Valeologiya asoslari» fanining ahamiyati.
BILET – 13
1. Alkogolning organizmdagi metabolizmi.
2. Jigarda gemoglabin va glikogenning metabolizmi.
3. Ichkilikbozlik va travmatizm.
4. Norkomaniyani davolash usullari.
BILET – 14
1. Valeologiya fanining asosiy bo‘limlari.
2. Nikotin nimani tarkibida bo‘ladi va uning odam organizmiga salbiy ta’siri.
3. Toksimaniya – nima va uning turlari.
4. Siz «Valeologiya asoslari» faniga qanday qanday baxo berasiz.
BILET – 15
173
1. O‘zbekiston Respublikasi «Sog‘lom avlod» dasturlari qachon va qaysi yillardan
tasdiqlangan.
2. Fizkulьtura va sportning valeologik valeologik ahamiyati.
3. SPID (OITS) – qanday viruslar yordamida chaqiriladi va yuqadi.
4. Sizga «Valeologiya asoslari» fanining qaysi bo‘limi ijobiy ta’sir etadi.
BILET – 16
1. Nos chekishning salbiy oqibatlari va nosning tarkibi.
2. Alkogolizmning davolash usullari.
3. OITS ni asoratlari.
4. Insonlarga xos sog‘lom munosabatlar deganda nimalarni tushunasiz.
BILET – 17
1. Reproduktiv Salomatlik va oilani rejalashtirish.
2. Temir moddasi etishmasligi va uning asorati.
3. OITS ning kelib chiqishi va yuqish yo‘llari.
4. «Valeologiya asoslari» faniga munosabatingiz.
BILET – 18
1. Limfotsitlar to‘g‘risida tushuncha va ularning ahamiyati.
2. SPID – diognostikasi.
3. Tamaki va tamaki maxsulotlarini chekish va ularni chekishning salbiy ta’siri.
4. Ratsional ovqatlanish va uning ahamiyati.
BILET – 19
1. O‘zbekiston Respublikasi «Sog‘lom avlod» dasturlari qachon va qaysi yillardan
tasdiqlangan.
2. Fizkulьtura va sportning valeologik valeologik ahamiyati.
3. SPID (OITS) – qanday viruslar yordamida chaqiriladi va yuqadi.
4. Sizga «Valeologiya asoslari» fanining qaysi bo‘limi ijobiy ta’sir etadi.
174
BILET – 20
1. Nos chekishning salbiy oqibatlari va nosning tarkibi.
2. Alkogolizmning davolash usullari.
3. OITS ni asoratlari.
4. Insonlarga xos sog‘lom munosabatlar deganda nimalarni tushunasiz.
BILET – 21
1. Reproduktiv Salomatlik va oilani rejalashtirish.
2. Temir moddasi etishmasligi va uning asorati.
3. OITS ning kelib chiqishi va yuqish yo‘llari.
4. «Valeologiya asoslari» faniga munosabatingiz.
BILET – 22
1. Limfotsitlar to‘g‘risida tushuncha va ularning ahamiyati.
2. SPID – diognostikasi.
3. Tamaki va tamaki maxsulot larini chekish va ularni chekishning salbiy ta’siri.
4. Ratsional ovqatlanish va uning ahamiyati.
|
Inson immun tanqislik virusi

98
qiladi. 1984 yilda IIV inson hujayralariga SD 4 retseptorli oqsil bilan bog‘lanib kirishi
isbot qilingan. Bu oqsil T-helper (ular SD 4 limfotsitlari, deb ham ataladi) lar, deb
ataluvchi limfotsitlarning tash qi hujayraviy membranalarida bo‘ladi.
Ammo zararlanish uchun buning etarli emasligi o‘rnatildi. Hech bo‘lmaganda
bitta
fa qat inson tanasida uchrovchi, hali o‘rnatilmagan omil (ko-retseptor) zarur. Undan tash
qari, IIV ustki oqsillar bilan bog‘lanishi va hujayraning zararlanishiga
yordam beruvchi
yangi retseptor-oqsillar topilmo qda.
Zararlanish jarayoni bir necha bosqichdan iborat. Hujayra membranalari va virion
birlashgach, virion ichidagi modda hujayra ichiga o‘tadi. Keyin virusli revertaza virusli
RNK dagi matritsa sifatida foydalanib shunga mos ikki
spiralli DNK fragmentini
sintezlaydi va hujayra inomiga o‘rnashib provirusni hosil qiladi. IIV yoki boshqa
antigenlar bilan faollashtirilgan provirusli limfotsit ko‘paya boshlaydi va IIV ning ko‘plab
nusxalarini yaratadi.
IIV ning ko‘payish tezligi juda katta-zararlangan inson tanasida kuniga 10 mlrd
yangi virionlar hosil bo‘ladi. Ular yangi limfotsitlarni zararlaydilar va virusning
replikatsiyassikli takrorlanadi. Virusning jadal ko‘payishi natijasida SD 4
limfotsitlar
nobud bo‘ladi. Immun tizimi T-limfotsitlarni ko‘p ishlab chiqqani bilan, ularning qondagi
qiymati keskin kamayib boradi.
Bunda butun immun tizim ishi buziladi, natijada inson turli infeksiyalarga nisbatan
qarshi kurashuvchanligini yo‘qotadi va u saraton kasaliga yo‘li qishi mumkin.
Barbotajli bug‘latish qurilmalari

Barbotajli bug‘latish qurilmalari. Yuqori xaroratda qaynaydigan va o‘ta agressiv eritmalar
--- sulpfat, xlorid, fosfat kislotalarning eritmalari isituvchi inert gazlarning bevosita kontakti
ta’sirida barbotajli bug‘latish qurilmalarida bug‘latiladi.
Issiqlikni yaxshi o‘tkazadigan, zanglamaydigan, yuqori xaroratlarga chidamli materiallarni
topish qiyin bo‘lgani uchun, bunday eritmalarni isituvchi agentni devor orqali berish bilan
bug‘latib bo‘lmaydi. Ichki qismi o‘tga chidamli va zanglamaydigan material (g‘isht, keramik
plita) bilan futerovka qilingan metall qobiqli qurilmalarda eritmalar bevosita tutun gazlarining
aralashuvi ta’sirida bug‘latiladi. Gaz beriladigan barbotaj turlari termosilid, grafit va
zanglamaydigan materiallardan tayyorlanadi.
Bu qurilmalarda eritmalar bilan gaz bir-biriga qarama - qarshi yo‘nalgani uchun yoqilgidan
chiqqan gazlarning issiqligidan samarali foydalaniladi, lekin qurilmadan chiqib ketayotgan gaz
bilan birga ko‘p miqdorda issiqlik yo‘qotiladi. Bundan tashqari, qurilmada gaz bilan birga chiqib
ketayotgan eritma bug‘larini ajratish uchun elektrofiltr nazarda tutilgan. . 27. Suyuqliklar muxitlarida aralashtirish Aralashtirish, mexanik, pnevmatik, aralashtirgich, parakli, propelerli, trubinali, kattalik, quvvat, tenglama. Aralashtirish quyidagi maqsadlar uchun ishlatiladi: a) qattiq zarrachalarni suyuqlik xajmida bir tekisda tarkatish (suspenziya xosil qilish);
b) suyuqlik zarrachalarini tegishli o‘lchamlargacha maydalash va ularni suyuqlik muxitida
bir tekisda tarkatish (emulsiya xosil qilish); gaz zarrachalarini suyuqlikda bir tekisda tarqatish
(aerasiya);
g) suyuqlikni isitish yoki sovutish jarayonlarini tezlashtirish;
d) aralashadigan sistemalardagi (masalan, qattiq materiallarni suyuqlik yordamida eritish)
modda almashinishini tezlashtirish.
Qovushoqligi uncha yuqori bo‘lmagan taxminan
µ<200Pa.s suyuqliklarni aralashtirish uchun pnevmatik aralashtirgichlar ishlatiladi.
Aralashtirish uchun ko‘pincha siqilgan xavo ishlatiladi. Bunday aralashtirish jarayoni sekin
boradi va juda ko‘p energiya sarf bo‘ladi. Bundan tashqari, xavo yordamida aralashtirishda
keraksiz jarayonlar: oksidlanish yoki maxsulotning bug‘lanishi yuz berishi mumkin. Odatda
pnevmatik usul kullanilganda teshikchalari bo‘lgan tarkatuvchi trubalar (barbotyor) orqali
siqilgan xavo yuboriladi.
Markazdan qochma tipdagi mashinalar

|
Markazdan qochma tipdagi mashinalar71. Markazdan qochma tipdagi mashinalar.
Bosimlar farqi, ventilyator, bosim, g‘ildirak, quvvat, turbokompressor, turbogazoduvka, vakum
nasos, porshenli, rotorli, nasoslarni tanlash, afzalligi, kompressorlarni tanlash.
72. Bug‘latish qurilmalarini ishlash prinsipi.
Bug‘latish, birlamchi bug‘, ikkilamchi bug‘, ekstra bug‘, bosim, markaziy sirkulyasiyalali,
depressiya, bir korpusli, ko‘p korpusli, moddiy balans, issiqlik balans, tenglama.
73. Suyuqlikning tezligi va sarfi.
Truba diametri, Sarf, massaviy, xajmiy, Reynolds, tajriba, radius, Venturi, suyuqlikni oqishi,
ishqalanish, maxaliy, tenglama., qovushqoqlik
Reynolds rangli eritmalar yordamida suyuqlikning ikki xil - laminar va turbulent rejimda
bulishini anikladi. Tajriba kurilmasi 3.1-rasmda kursatilgan. Rezervuarda suvning satxi bir xil
ushlab turiladi. Unga gorizontal shisha truba biriktirilgan. Shisha trubadagi okim xarakatini
kuzatish uchun uning uki builab rangli suyuqlik yuboriladigan naycha urnatilgan
Reynolds tajribasi
a) kurilma chizmasi, l-rangli suyuqlnk yuboriladigan naycha, 2-suyuqlik tuldirilgan idish, 3-
suyuqlik okadigan truba, 4-suyuqlik
xarakatini rostlab turuvchi kran, b) trubadagi suyuqliknnng laminar xarakati, v) trubadagn
suyuqlikning turbulent xarakati
Reynolds uz tajribalarida faqat tezlikni emas, balki trubaning diametri, suyuqlikning
kovushokligi va zichligini uzgartirdi. Bu uzgaruvchan kattaliklar asosida Reynolg‘ds
ulchamsiz kompleks keltirib chikardi, yaxni:
Gidravlik karshiliklarni xisoblash katta amaliy adamiyatga ega. Iukotilgan- bosimni bilmasdan
nasos va kompressorlar yordamida suyuqlik va gazlarni uzatish uchun kerak bulgan energiya
sarfini xisoblash kiyin. Trubadan suyuqlik okayotganda ichki ishkalanish kuchi trubaning
butun uzunligi buyicha mavjud bo‘ladi. Uning kattaligi suyuqlikning okish rejimiga (laminar,
turbulent) bog‘liq. Suyuqlik okimining xarakat yunalishi va tezligi uzgarganda u maxalliy
karshiliklarga duch keladi. Trubadagi ventillar, tirsak, jumrak, toraygan xamda kengaygan
kismlar va xar xil tusiklar maxalliy qarshilik deyiladi (3.4-rasm). Truba va kanallarda ichki
ishkalanish va maxalliy karshilik uchun yukotilgan bosim DarsiVeysbax tenglamasi orkali
aniklanadi:
|
| |
Kimyoviy texnologiyaning asosiy qonun – qoidalari

d) aralashadigan sistemalardagi (masalan, qattiq materiallarni suyuqlik yordamida eritish)
modda almashinishini tezlashtirish.
Kimyo sanoatida aralashtirishning quyidagi usullaridan foydalaniladi:
1) mexanik;
2) sirkulyasion;
3)
turbulizator yordamida;
4) pnevmatik.
Bu usullarni tanlash paytida bir necha shart-sharoitlar hisobga olinadi:
aralashtirishning maqsadi;
jarayonning asosiy xarakteristikalari (xarorat, bosim);
aralashadigan muxitning xossalari;
qurilmaning ish unumdorligi.
Samaradorlik va tezlik aralashtiruvchi qurilmalarning eng
muxim xarakteristikalari
xisoblanadi.
Gazlarni tozalash - 1. «Jarayonlar va qurilmalar» fanining mazmuni

suyuqlik qonunlarini o’rganishni osonlashtiradi. Elastik suyuqliklarning hajmi temperatura va
bosim ta’sirida keskin o’zgaradi
Biror idishda tinch turgan suyuqlikka ogirlik va bosim kuchlari ta’sir kiladi. Bu kuchlarning
uzaro ta’sirining suyuqlik Sichida taksimlanishi Eyler tomonidan ishlab chikilgan differensial
tenelama bilan ifodalanadi. Ushbu tenglamani keltirib chiqarish
uchun idishdagi suyuqlik
xajmidan kichkina parallelepiped shaklidagi bulakcha olib, fazoviy koordinatalar sistemasida
unga ta’sir kilayotgan kuchlarni ko’ramiz
Parallelepipedning xajmini dv, uning x, u va z koordinatalar o’qiga parallel yo’nalgan
qirralarini dx, dy va dz bilan belgilaymiz. Parallelepipedga ta’sir qilayotgan og’irlik kuchi
massa
m bilan erkin tushish tezlanishi
g ning ko’paytmasiga teng, ya’ni gdm. Gidrostatik
bosim kuchlari esa gidrostatik bosimning shu (qirralar yuzasi ko’paytmasiga teng bo’lib, uning
qiymati koordinatalar o’qlariga bog‘liq
.
Shunday qilib, kichkina parallelepipedning muvozanat shartidagi tenglamalar
sistemasi bilan
ifodalanadi:
(2.7)
Bu tenglamalar sistemasi Eylerning suyuqlik muvozanat xolatining differensial tenglamasi
deyiladi. Suyuqlikning istalgan nuqtasidagi gidrostatik va og’irlik kuchini aniqlash uchun bu
tenglamalar sistemasini integrallash kerak. Tenglamalarning integrali gidrostatikaning asosiy
tenglamasi bulib, muxandislik xisoblash ishlarida keng qo’llaniladi.
. GIDROSTATIKANING ASOSIY TENGLAMASI
(2.7) tenglamalar sistemasidan ko’rinib
turibdiki, tinch turgan suyuqlikning istalgan nuqtasidagi
bosimning x va y o’qlar bo’yicha o’zgarishi nolga teng bo’lib, bosim vertikal z o’q bo’yicha
o’zgaradi. Shuning uchun dP/dz xususiy xosila miqdorini dP/dz bilan almashtiramiz, u xolda:
Bundan
(2.8)
Tenglamaning chap va ung qismini pg ga bo’lib, ishoralarini o’zgartiramiz
Bir jinsli anik siqilmaydigan suyuqliklarning zichligi o’zgarmas bulgani uchun
Bu tenglamani integrallaymiz, u xolda:
Bu tenglama gidrostatikaning asosiy tenglamasi deyiladi.
Tenglamada z - ixtiyoriy gorizontal tekislikka nisbatan olingan nuqtaning balandligi (
nivelir
balandlik) yoki geometrik napor, P/ g - statik yoki pezometrik napor (yoki bosim kuchi).
NAZORAT SAVOLLARI - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

|
Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish
|
bet | 41/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifNAZORAT SAVOLLARI:
Pnevmatik porshenli ijro mexanizmlar haqida ma’lumot bering?
Pnevmatik porshenli ijro mexanizmlarini qanday turlarini bilasiz?
Pnevmatik silfonl ijro etuvchi mexnizmlar haqida ma’lumot bering?
Silfon nima va u qaerlarda ishlatiladi?
Mavzu: Gidravlik ijro mexanizmlarini hisoblash va tanlash
Reja:
Gidravlik porshenli ijro mexanizmlari hisoblash
Ilgarilanma harakat gidrosilindrlarni hisoblash
Aylanma harakat gidrosilindrlarini hisoblash
Tayanch iboralar: Ijro mexanizmi, ijro etuvchi qurlma, rostlash organi, gidravlik ijro mexanizmi, zatvor, shtok, gidravlik porshenli ijro mexanizmlari, gidrosilindr, ilgarilanma harakat gidrosilindr, aylanma harakat gidrosilindr, krivoship, shatun, aylanma harakat ijro mexanizmi, silfon.
Gidravlik porshenli ijro mexanizmlari hisoblash
Gidravlik va pnevmatik ijro mexanizmlari harakatlanish prinsipi (tamoyili) va konstrukiv rasmiylashtirilishi bo‘yicha jiddiy (muhim) farqga ega emas. Biroq ishlash muhiti (suyuq va gaz holatdagi)ning turli xossalari sababli alohida qismlar bir qancha konstruktiv o‘ziga xosliklarga ega. Ishlash muhitidan kelib chiqib yuritmalarning detallari (korpus, porshnen, shtok, diafragma va boshqalar) uchun material tanlanadi, shuningdek, zich harakatlanuvchi detallar konstrkuktiv rasmiylashtiriladi.
Ish muhit sifatida moy xizmat qiluvchi gidravlik ijro mexanizmlarida zichlashtirishga birikuvchi detallarga plunjer va silindr) maxsus silliqlash ishlovlarini berish bilan erishiladi, kichik qovushqoklik havo muhitida ishlovchi pnevmatik ijro mexanizmlarida esa rezinali xalqalar yoki manjetalar ishlatiladi (biroq oxirgisi gidravlik yuritmalarda ham ishlatilishi mumkin).
1-rasm. Ijro mexanizmlari.
a – porshenli ikki tomonlama harakat; b – porshenli bir tomonlama harakat.
Ikki tomonlama haraktlanuvchi porshenli ijro mexanizmlari 1a-rasmda ko‘rsatilgan. u yerda silindr ikki tomonga harakatlanuvchi porshenning harakati porshenga berilgan ishchi suyuqlik bosimining natijaviy kuchlari ostida amalga, oshiriladi. Porshen o‘ng tomonga ko‘chishishi uchun
p1F1 ≥ N + NT + p2F2 (1)
bo‘lishi lozim.
Bu yerda, Р1 va Р2 silindr bo‘shlig‘idagi ishchi suyuqlikning bosimi;
Ғ1 va Ғ2 porshenning silind bo‘shlig‘iga mos keluvchi yuzalari;
N va Nт shtok 3 ga berilgan tashqi yuklanish va mexanizmdagi ishqalanish kuchlari.
Bir tomonga harakatlanuvchi ijro mexanizmlari ikki tomonga harakatlanuvchilardan prujinalar 4 ning borligi bilan farq qiladi 1б-rasm. Bu mexanizmlarda
p1F1 ≥ N + NT + Nn (2)
bo‘lganda porshen o‘ng tomonga harakatlana boshlaydi, bu yerda, Nn prujinaning siqilish kuchlanishi.
|
| |
DTD ning elektromagnit momenti - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini...

|
Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish
|
bet | 46/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifDTD ning elektromagnit momenti.
DTD ning ishlash prinsipi qo`zg‘atuvchi magnit maydonga ega yakor cho`lg‘ami sim o`tkazgichlar tokining o`zaro ta‘siriga asoslangan, uning ta‘sirida yakor cho`lg‘amining har bir sim o`tkazgichga elektromexanik kuch ta‘sir qiladi, cho`lg‘amning barcha faol sim o`tkazgichlariga ta‘sir qiluvchi kuchlar yig‘indisi mashinaning elektromagnit momentini ifodalaydi. Bizda doimiy magnit maydonida joylashgan tokli ramka bor bo`lsin (2-rasm).
2-rasm. DTD ishlash prinsipi.
|
Magnit maydonda joylashgan har bir tokli sim o`tkazgichga elektromagnit kuch ta‘sir qiladi:
Bu yerda l – faol sim o`tkazgich uzunligi, B – havo tirqishining tegishli nuqtasidagi indunkiya, i – sim o`tkazgichdagi tok. Ramkaning har bir tomoni cho`lg‘amning parallel o`ramlari soni 2a dan iborat bo`lsin. Agar mashina cho`tkalari orqali yakor toki deb ataluvchi Iya tok o`qib o`tsa, u holda yakor cho`lg‘amining har bir sim o`tkazgichi orqali quyidagicha ifodalangan tok oqib o`tadi:
|
Ramkaning N ta sim o`tkazgichiga ta‘sir qiluvchi kuchlar yig‘indisi
mashinaning natijaviy elektromagnit momentini yuzaga keltiradi:
Ko`rib o`tilayotgan DTD da 2p qutblar mavjud bo`lsin ( ko`p hollarda mikromashinalarda 2p=2, ya‘ni qutb juftlari soni p=1). Yakor aylanasi bo`yicha qo`shni qutblar o`tra oraliqlari orasidagi masofa qutbli bo`linma deb ataladi:
bu yerda d – ramka diametri.
Demak, l*r ko`paytmali yuzani qutbning magnit oqimi Ф kesib o`tsa, u holda ushbu oqim kattaligi quyidagicha aniqlanadi: Ф=Вср*l*r.
Almashtirishdan so`ng quyidagini qo`lga kiritamiz:
Bu yerda bu – mashnaning elektromagnit konstruktiv doimiysi.
Shunday qilib, DTD ning elektromagnit momenti magnit oqimi Ф va mashina yakori toki Iya ga proporsionaldir. Rotor(yakor) aylanganda quyidagicha momentlar tenglik sharti bajariladi:
М=Мyu+Мyo`q+Мd, bu yerda Мyu – foyda yuklama momenti, Мyo`q– yo`qotishlar momenti va
- dinamik moment. Statik holatda dinamik moment nolga
teng, dvigatel tezlashganda noldan katta, to`xtash vaqtida esa noldan kichik
bo`ladi.
|
| |
Aylanuvchi magnit oqimini hosil qilish

2.Aylanuvchi magnit oqimini hosil qilish.
Uch fazali transformatorlarni bayon qilishda uchala stеrjеn pulslanuvchi magnit oqimlarining oniy qiymatlari yig‘indisi hamma vaqt nolga tеng bo‘lishi ko‘rsatilgan edi. Buning sababi uchala AX, BY, CZ chulg‘amlarining uqlari 8-rasmda ko‘rsatilganidеk bir-biriga parallеl bo‘lganligidir.
9-rasmda uch fazali tok uchun vaqtning a momеntida toklar oniy yunalishining diagrammasi ko‘rsatilgan. Agar chulg‘amlar birgina umumiy uq buylab joylashgan bo‘lsa ham shunday effеkt hosil bular edi.(10-rasm).
Biroq chulg‘amlar fazoda uqlar singari 120 burchak ostida joylashganda ahvol ancha uzgarardi. Chulg‘amlarni po‘lat silindrning ichki sirti buylab bunday joylashtirish 11-rasmda ko‘rsatilgan. Vaqtning a momеntida chulg‘amlar simlaridagi toklar 9-rasmdagi diagrammada ko‘rsatilgan.
10 –rasm
11 –rasm
BY chulg‘amining magnitlovchi Fbm kuchi by chulg‘amning uqi buylab yo‘nalgan va ib=IBM bo‘lgani uchun maksimal qiymatga ega. AX chulg‘amning FA magnitlovchi kuchi o‘zining ax chulg‘amining uqi buylab yunalgan, biroq tok iA=0,5IBM ga tеng. Xuddi shuningdеk, Fc=0,5FBM va CZ o‘qi buylab yo‘nalgan. Chulg‘amlar shunday joylashganida yig‘indi magnitlovchi kuch hosil qilishi ravshan:
F=FA+FC+FBM=1,5FBM
Agar hodisani davrniing 1/6 dan kеyin kursak, u holda, natijaviy magnitlovchi kuch o‘zining qiymatini saqlagan holda, 1/6 siga, ya’ni 60ga burilganini kurish mumkin.
Uch fazali chulg‘amning magnitlovchi kuchi bilan birga u hosil qilgan Ф yig‘indi magnit oqimi ham aylanadi. Chulg‘amlarning ayni shu konstruksiyasida oqim ikki qutbli ekan.
Tokning bir davrida oqimning bir aylanishi, sеkundiga f davr ichida minutiga f60 davr ichida ikki qutbli oqim
n=f60/p ayl. min
aylanishi mumkin.
Agar chulg‘amlarni qutblar jufti soni birdan ortiq bo‘ladigan qilib yasalsa, p>1 dan nеcha marta katta bo‘lsa magnit oqimining aylanish tеzligi shuncha kamayadi.
Uch fazali tok uch fazali chulg‘amdan utar ekan, o‘zgarmas tеzlik bilan aylanuvchi magnit oqimi hosil bo‘ladi, bu oqimning amplitudasi bitta faza oqimining amplitudasidan 1,5 marta katta bo‘lib saqlanadi:
Ф=1,5faza
Asinxron elеktr dvigatеllarida uch fazali chulg‘am mashina qo‘zg‘almas qismi-statorning ichki silindrik sirtidagi ariqchalarga joylashtiriladi. Chulg‘amlarning maxsus yasalishi tufayli ayrim fazalar magnit oqimlari va uch fazali yig‘indi oqim kattaliklari statorning havo oralig‘ida sinusoidal taqsimlangan.
Stator ichiga mashinaning aylanuvchi qismi–rotor joylashtiriladi, shuning uchun chulg‘amning ariqchada yеtmagan chеkka qismlari 11-rasmda ko‘rsatilganidеk emas, balki stator uzagining chеkka qirqim qismi 2 da (13-rasm) joylashtirilishi kеrak. Bundan tashqari, sеksiyalarning aktiv qismlari arikchalarda o‘zgarmas tokning yakori sifatida ikki katlam qilib joylashtiriladi.
Fazalarning A,B,C boshlanish uchlari biri-biridan 120 grad surib, (13- rasm) ularning uchlari esa 3 ga joylashtirilgan.
|
Asinxron dvigatеlning ishlash prinsipi

|
Asinxron dvigatеlning ishlash prinsipi
|
bet | 4/4 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 13 Kb. | | #108073 |
Bog'liq Mavzu Asinxron dvigatellar va ularning qo’llanilish soxalari. R-hozir.org3.Asinxron dvigatеlning ishlash prinsipi.
Statorga bеrilgan U1 tarmoq kuchlanishi (14-rasm) ta’sirida I1 tok utadi, bu tokning oniy yunalishi a paytga mos ravishda ko‘rsatilgan. Bu tok stator va rotor orqali tutashuvchi aylanuvchi F magnit oqimi hosil qiladi.
Bu oqim transformatorning birlamchi va ikkilamchi chulg‘amida hosil qilganidеk, ikkala chulg‘amda ham Е1 va Е2 EYUK hosil qilgadi. Shunday qilib, asinxron dvigatеl aylanuvchi magnit oqimi EYUK hosil qiladigan uch fazali transformatorga uxshaydi. Oqim soat strеlkasi harakati yunalishida aylanayotgan bo‘lsin. Е2 EYUK ta’sirida rotor chulg‘amida yo‘nalishi ko‘rsatilgan I2 tok utadi: bu tok fazajihatidan Е2 bilan bir xil dеylik.
I2 tok va F oqimning o‘zaro ta’siridan rotorni magnit oqimi aylanishi kеtidan aylantiruvchi F elеktromagnit kuchlar vujudga kеladi.
Shunday qilib asinxron dvigatеlni ikkilamchi chulg‘ami aylanuvchi va E2 I2 cos2 quvvatni mеxanik quvvatga aylantira oluvchi transformator dеyish mumkin.
Rotor hamma vaqt aylanuvchi magnit oqimidan orqada qoladi, chunki shu faqat holdagina Е2 EYUK va I2 tok hamda F kuchlar vujudga kеlishi mumkin. Rotorning aylanish yunalishini o‘zgartirish uchun oqimning aylanish yunalishini o‘zgartirish kеrak. Buning uchun tarmoqdan statorga tok kеltiruvchi ixtiyoriy ikkita simning urnini almashtirish kifoya. Bu holda fazalarning kеtma-kеtligi ABC dan ACB ga yoki BACga o‘zgaradi va oqim qarama–qarshi tomonga aylanadi.
Asinxron dvigatelning ishlashi qo‘zg‘almas qism hisoblangan stator chulg‘ami orqali oqib o‘tgan o‘zgaruvchan tok hosil qilgan aylanuvchan magnit maydonining rotor chulg‘amida induksiyalangan tok bilan o‘zaro ta’siriga asoslangan. Asinxron mashinalar rotori tuzilishiga ko‘ra qisqa tutashtirilgan va faza rotorli turlarga bo‘linadi.
Fоydalaniladigan adabiyotlar ro‘yхati .
Karimоv A.S. va bоshqalar. «Elеktrоtехnika va elеktrоnika asоslari», Tоshkеnt: O‘qituvchi, 1995 y.
А.С.Касаткин, М.В.Немцов. Электротехника. -М.: Высшая школа, 2000, 2002, 2005.
S.F. Amirоv, M.S. Yoqubоv, N.G‘. Jabbоrоv. Elеktrоtехnikaning nazariy asоslari. Tоshkеnt, 2007.
Электротехника и основы электроники: Иванов И. И., Соловьев Г. И., Фролов В. Я. -СПб.: Лань, 2012. -736 с.
5. YU.M. Borisov, D.N. Lipatov, YU.N. Zorin. «Elektrotexnika».
http://fayllar.org
http://hozir.org
|
| |
Reja: Asinxron dvigatellar

|
Reja: Asinxron dvigatellar
|
bet | 1/4 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 13 Kb. | | #108073 |
Bog'liq Mavzu Asinxron dvigatellar va ularning qo’llanilish soxalari. R-hozir.org
Mavzu: Asinxron dvigatellar va ularning qo’llanilish soxalari. Reja: Asinxron dvigatellar
Mavzu: Asinxron dvigatellar va ularning qo’llanilish soxalari. Reja: Asinxron dvigatellar
Mavzu: Asinxron dvigatellar va ularning qo’llanilish soxalari.
Reja:
1.Asinxron dvigatellar.
2.Aylanuvchi magnit oqimini hosil qilish.
3.Asinxron dvigatеlning ishlash prinsipi.
1.Asinxron dvigatellar.
Hozirgi vaqtda eng ko‘p tarqalgan asinxron elеktr dvigatеllarining paydo bo‘lishiga aylanuvchan magnit oqimini hosil qiluvchi qurilmalarni yaratish imkonini bеrgan uch fazali o‘zgaruvchan tok sistеmasi sabab bo‘ldi. Ularning asinxron dеb atalishining sababi mashinaning aylanuvchi qismi-rotor hamma vaqt magnit oqimi tеzligiga tеng bo‘lmagan, ya’ni u bilan sinxron bo‘lmagan holda aylanadi. 127V, 220V, 380V, 500V, 600V, 3000V, 6000V va 10000 V kuchlanishlarda vattning ulushlaridan to minglab kilovatt quvvatga mo‘ljallab yasaladigan bu elеktr dvigatеlining konstruksiyasi sodda, boshqa elеktr dvigatеllarga qaraganda ishlatishga ishonchli va arzondir. Uni aylanish tеzligini doimiy saqlash zarur bo‘lmagan har qanday ishlarda, shuningdеk, bir fazali qilib kichik quvvatlarda turmushda ham ishlatilishi mumkin. Hozirgi vaqtda asinxron mashinalar asosan dvigatеl rеjimida ishlatiladi. Quvvati 0,5 kVt dan ortiq mashinalar odatda uch fazali, kichik quvvatlilari bir fazali qilib tayyorlanadi. Asinxron mashinaning birinchi konstruksiyasi 1889-91 yillarda rus injеnеri Dolivo-Dobrovolskiy tomonidan yaratildi.
O‘tgan davr mobaynida asinxron dvigatеllar sanoat va qishloq xo‘jaligining turli sohalarida foydalanildi. Ulardan mеtal kеsish stanoklarining elеktr yuritmalarida, kutarish transport mashinalarida, transportyorlarda, nasoslar va shamollatgichlarda foydalanilmoqda. Kichik quvvatli dvigatеllardan avtomatika qurilmalarida foydalaniladi.
Asinxron dvigatеllardan kеng foydalanilishiga asosiy sabab boshqa tur mashinalarga qaraganda ishonchliligi, o‘zgaruvchan tok manbaiga tug‘ridan-tug‘ri ulash mumkinligi, xizmat kursatishning oddiyligidir.
|
| |
HART protokolining dasturiy ta’minoti

|
HART protokolining dasturiy ta’minoti
|
bet | 77/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifHART protokolining dasturiy ta’minoti
Dasturiy ta’minot boshqaruvchi qurilma ma’lumot sig‘imini o‘zgarishi va qamrab olinishiga ruxsat beradi. Uch xil buyruq sinflari bor:
umumiy buyruqlar;
umimiy amaliyot buyruqlari;
maxsus qurilma buyruqlari.
Umumiy buyruqlarga quyidagilar kiradi:
ishlab chiqaruvchi va qurilma turini o‘qish;
tez o'zgaruvchi va mavzulami o'qish;
kirish va chiqish signalini o'qish;
4 ta dinamik o‘zgaruvchilami o'qib chiqish;
8 ta xarakteristika va 16 ta xarakteristika ta’svirlovchisini, sanani yozish yoki o‘qish;
xabami 32 ta xarakteristikasini yozish yoki o'qish;
qurilma qatori, mavzular va vaqt o‘tishi bilan turg‘unlikm o'qish;
sonni oxirgi qiymatini yozish yoki o‘qish;
manzil so‘rovini yozish.
Umumiy amaliyot buyruqlariga quyidagilar kiradi:
4 tagacha dinamik o‘zgaruvchilarni tanlashini o‘qish;
o‘zgarmas vaqt doimiysini yozish;
qurilma turini yozish;
oichov asboblarining aniqligini o'lchash;
chiqish signalini o'rnatish,
mustaqil tekshirishni ijro etish;
ijro etish mexanizmi;
PV nol qiymatni qirqib tashlash;
nolni olib tashlash va kuchaytirish;
kvadrat ildiz;
dinamik o‘zgarish qiymatlarini o'qish yoki yozish.
Maxsus qurulmaviy buyruqlarga quyidagilar kiradi:
quyi oqimni uzilish qiymatini yozish yoki o‘qish;
totalizatomi boshlanishi, to'xtatish yoki tozalash;
harakatga keltiruvchi kolibratsiya kuchi zichligi;
PV ni tanlash (katta oqim yoki zichlik);
materiallar yoki material konstruksiyasini o‘qish yoki yozish;
sensor kalibratsiyasi qirqimi.
HART protokolining umumiy afzalliklari quyidagilardan iborat.
bir vaqtning o‘zida ham analog, ham raqamli aloqalar;
katta masofalarda boshqa analog qurilmalarni qo‘llanilishi;
bir xil intellektual qurilmalarni nazorat qiliish uchun ruxsat
berilgan murakkab qurilmalar;
uzoq masofalarda murakkab intellektual qurilmalar;
telefon liniyalari bo‘ylab olis masofali aloqalar;
ikki xil muqobil o‘kazish usullari;
yangi xususiyatlar uchun moslashuvchan xabar almashinish strukturasi;
birorta intellektual soha qurilmasida 256 gacha o‘zgaruvchili jarayonlar.
|
| |
HART va intellektual qurilmalar haqida tushuncha

|
HART va intellektual qurilmalar haqida tushuncha
|
bet | 76/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifHART va intellektual qurilmalar haqida tushuncha
Intellektual asbobsozlik qurilmalar arizalari uchun yaratilgan aniq ma’lumot raqamli aloqa texnikalari orqali uskunalar, sensorlar va aktivatorlardan to‘plangan bo‘ladi. Bu komponentlar dastur- lanadigan ma’ntiqiy kontrollyorlar (PLC -programmable logic controllers) va kompyuterlar yo‘nalishiga bog‘liq.
HART (Highway Addressable Remote Transducer) protokoli maydon uzatkichi zamonaviy raqamli 4-20mA li gibritda boshqarila oladi.
HART bu muhitda faqat protokol vazifasini bajarmaydi. Bu yerda Honeywell kompaniyasi bilan raqobatlashadigan HART ishlab chiqaruvchilar yuzlab aqlli qarorlami amalga oshirishgan.
Dastlabki ko‘plab intellektual uskunalar quyidagi asosiy vazifalami ta’minlab bera olar edi:
Funksiyalaming kirishlari mukakkab jarayon va o‘rnatilishning samaradorligi tezlikdani kuchayish yo‘nalishiga ruxsat beradi. Masalan, vaqt o‘tishi bilan 4-20 mA halqani nazorat qilish bosqichi bir necha daqiqalar ichida erishiladigan bo‘ladi va qurilmaga qiymat berish kabi boshqa tur nazorat qilinanadigan jihatlari uchun moslashish va turg‘unlik chegarasi orqali jarayonda qo‘llash uchun tayyorlangan bo‘ladi.
Uzoq masofali manziili uzatkich (HART)
Bu protokol Rosemount tomonidan mukammal rivojlantirilgan va barcha foydalanuvchilarga foydali, standart ochiq shaklda namoyish qilingan. Uning asosiy afzalligi analog signalni ustiga qo‘yilgan raqamli ma’lumotni olib kelishda bir xil simlami bir vaqtning o‘zida qo‘llashga va 4-20 mA qurilmani telegrammalashtirishni mavjud bo‘lmasligini saqlashga muhandislik asbobsozlikini osonlashtiradi. Bu bog‘langan tizimlar 4-20 mA signalni nazorat qilishda ularning mavjud bo‘lmagan investitsiyalashtirishini kapitallashtirish va maxsus narxlar to‘siqlarisiz HART sig'imiga ko‘proq qo‘shimcha qilish uchun ko‘p kompaniyalarni ishini osonlashtiradi.
HART analogli gibrid va raqamli protokol, yetkazib beruvchi tizimlarga to‘sqinlik qilganligi sababli butunlay raqamli hisoblanadi.
HART protokoli Bell 202 an’anaviy aloqalar tizimiga asoslangan teztez qulflanib siljish texnikasini qoMlaydi, 1 va 0 ko‘rinishli sonlami qaytarish, 1200 va 2200Hz lik o‘zaro shaxsiy chastotalar qo‘llaniladi.
Sinus grafigining o‘rtacha qiymati (1200 va 2200 Hz chastotalarda) 4-20 mA signal ustiga kelganda nol qiymatni qabul qiladi. Shunga ko'ra, 4-20 mA analogli ma’lumot ta’sir ettirilmaydi.
HART protokoli quyidagi 3 ta maqsadda qo`lanilishi mumkin:
umumiysida nuqtadan-nuqtagacha shaklida oniy signal 4-20 mA bilan;
boshqa soha qurilmalari bilan umumiylikda ko‘p tarmoqli usulda;
nuqtadan-nuqtagacha usulida faqat bitta soha radio eshittirish qurilmasi bilan portlash shaklida.
|
| |
II BOB. Deformatsiyalangan yadrolar va ulardagi fizik jarayonlar

II BOB. Deformatsiyalangan yadrolar va ulardagi fizik jarayonlar.
2.1. Deformatsiyalangan yadro parametrlari
Deformatsiyalangan yadrolar-shakli asosiy holatdagi sferadan farq qiladigan atom yadrolaridir. Ular anomalligi elektr kvadrupolli momentga egadir-yadroning oldindan aytilgan bir zarrali qobiq modelidan uch baravar kattadir. Deformatsiyalangan yadrolar 1949-yilda o’lchash natijasida ochilgan edi. Ularning mavjudligini isboti bo’lib, aylanma chiziqlar tuzilishini hosil qiladigan deformatsiyalangan yadrolarning uyg’ontiradigan holatlarning spektrlari hisoblanadi.
Har bir deformatsiyalangan yadroda aylanma chiziqlar mavjud bo’lib, ularning sathi juftligi va burchakli moment momentlarning saqlanish qonuniyati bilan aniqlanadi. Sferik yadrolarda birgalikdagi aylanishining (kvant mexanikasiga ko’ra) imkoni yo’q. Deformatsiyalangan yadroda nuklonlarning birgalikdagi aylanishi va harakatining ba’zi bir yaqinlashishini mustaqil deb hisoblash mumkin (adiabatik yaqinlashish).
A massa sonlarning beshta sohalari ma’lum, ularda barqarorlik holati yaqinida deformatsiyalangan atom yadrolari joylashgan (2.1.1-rasm).
19 ≤ A ≤ 25 Mg, Al izotoplari;
96 ≤ A ≤ 116 Zr, Mo, Ru, Pd ortiqcha neytronli izotoplar;
12 ≤ A ≤ 170 neytron defitsitli izotoplar Xe, Ba
150 ≤ A ≤ 170 Sm, Qd, Dy, Er, Vb, Hb, W, Os nodir yer element yadrolari
A>220 aktinoid yadrolar.
Yadroning deformatsiyalanishi- yadroning qobiqli tuzilishi bilan bog’langan kvant effektidir.
Qobiqlari to’ldirilgan yadrolarning tashqi ko’rinishi (konfiguratsiyasi) sferik jihatdan simmetrikdir. Aksincha, qobiqlari to’ldirilgan yadrolarga kirmaydigan zarralar orbitalari-anizatrop bo’lib, bu esa yadroning sferik simmetriklik shaklining chetlashishiga olib keladi. Hamma aniqlangan deformatsiyalangan yadrolar aylanishi cho’zilgan ellipisoidlarning shakliga egadir. Aksialli simmetriyadan
|
SHaxsiy kompyuter negizidagi kontroller (RS)

SHaxsiy kompyuter negizidagi kontroller (RS) Bu yo’nalish keyingi paytda tubdan rivojlandi, bu birinchi navbatda
quyidagi sabablar bilan izohlanadi:
RS ning ishonchlilikni oshirish;
odatdagi
va
sanoatda
ishlab
chiqarilgan
shaxsiy
kompyuterlarning ko’p modifikatsiyalari mavjudligi bilan;
ochiq arxitekturadan foydalanish;
51
uchinchi firmalar ishlab chiqarayotgan istagan kirish/chiqish
(OAO’M modullari) bloklarini ulash osonligi;
ishlab
tayyorlangan
dasturiy
ta’minotning
keng
nomenklaturasidan foydalanish mumkinligi (real vaqt operatsion tizimlari,
ma’lumotlar bazasi, nazorat qilish va boshqarishning tatbiqiy dasturlari
paketlari).
RS negizidagi kontrollerlar, odatda, sanoatda uncha katta bo’lmagan berk
ob’ektlarni boshqarish uchun, tibbiyotda mahsus avtomatlashtirish tizimlarida,
ilmiy laboratoriyalarda, kommunikatsiya vositalarida foydalaniladi. Bunday
kontrollerning kirish-chiqishlari umumiy soni odatda bir necha o’nlikdan
oshmaydi, vazifalari to’plami esa bir nechta boshqaruvchi ta’sirlarni hisobga olgan
holda o’lchash axborotiga murakkab ishlov berishni ko’zda tutadi. RS negizidagi
kontrollerlarning ratsional qo’llanish sohasini quyidagi shartlar bilan izohlash
mumkin:
boshqarish ob’ektining kirish va chiqishlari uncha ko’p
miqdorda bo’lmaganda yetarlicha kichik vaqt oralig’ida katta hajmdagi
hisoblash bajariladi (qayta hisoblash quvvati zarur);
avtomatlashtirish vositalari ofisdagi shaxsiy kompyuterlarning
ishlash sharoitidan ko’p farq qilmaydigan atrof muhitda ishlaydi;
kontroller amalga oshiradigan vazifalarni (ular nostandart
bo’lgani sababli) maxsus texnologik tillarning birida emas, balki yuqori
darajadagi odatdagi dasturlash tilida, S++, PASKAL va h.k. da dasturlash
maqsadga muvofiqdir;
oddiy kontrollerlar ta’minlaydigan kiritik sharoitlarda ishni
amalda kuchli apparat qo’llab-quvvatlash talab qilinmaydi. Bunday qo’llab-
quvvatlashning vazifalariga quyidagilar kiradi: hisoblash qurilmalari ishni
chuqur tashxisi, avtomat zaxiralash choralari, shu jumladan kontrollerlar
ishni to’xtatmasdan nosozliklarni bartaraf etish; avtomatlashtirish tizimi
ishlagan vaqtida dasturiy komponentlar modifikatsiyasi va hokazo.
52
RS negizida kontroller bozorida O’zbekistonda quyidagi kompaniyalar
ishlamoqda: Honeywell, Siemens, Emerson Elektric, ABB, Alien Bradley, Ge
Fanuc va boshqalar.
"New Technology" Requirements

|
"New Technology" Requirements
|
bet | 23/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
"New Technology" Requirements
For new or other technologies where specific compatibility tests have not been defined under the Windows Logo Program (as provided in the HCTs from WHQL), or where design guidelines have not been provided in a Design Guide, the following requirements apply:
-
Maintain system integrity. The implementation of the technology must not adversely affect the performance or stability of all functionality provided under the preinstalled operating system and under Windows XP.
-
Use native operating system support whenever possible. If native support for the related feature is provided under a preinstalled version of Windows XP/Windows Server 2003 family, comply with the related industry specification, and create drivers based on Windows DDK guidelines.
-
Follow the DDK and industry standards to ensure an upgrade path. If the feature is not supported natively in the preinstalled Windows operating system, comply with the related industry specification (if industry standards have been developed), follow Windows DDK guidelines for related bus and device class driver implementations, follow general Plug and Play and power management guidelines as defined in the Windows DDK, and plan an upgrade path for end users.
|
| |
B8.0 Printers - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

Subsection
|
Description
|
#.#.1 Windows Compatibility
|
Requirements that ensure the system or component will run correctly under Windows, including:
DDK references for correct driver implementation
Links to Microsoft white papers that describe implementation details for Windows compatibility
|
#.#.2 Industry Standards
|
Industry specifications upon which operating system support is based. These are provided as Internet links for the convenience of designers and testers.
|
#.#.3 Quality
|
Requirements for testing the system, device, or driver to ensure the quality of implementation under Windows.
|
#.#.4 Windows Experience
|
Requirements that advance the Windows platform or enhance the quality of the Windows computing experience.
|
#.#.5 FAQs
|
Requirements and clarifications published for the Windows Logo Program. These include compliance date and implementation issues.
Each system or device topic on the http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/ web site may contain additional clarifications and announcements of any new requirements defined after publication of this document.
|
#.#.R Future Requirements
|
Capabilities and features that may become new Logo requirements with the next release of the Windows operating system following Windows XP and Windows Server 2003.
Each system or device topic on the http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/ web site may contain announcements of any additional future requirements planned for future versions of Windows.
|
B9.0 Still Image Devices - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

Chapter 2 - Hardware Requirements for Windows Logo
These guidelines define the Windows Logo Program requirements for consistent, stable operating system functionality and help ensure a satisfactory customer experience.
Compliance dates for specific Windows Logo Program requirements are defined on the web at http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/.
Summary of Windows Logo Requirements
The Windows Logo Program requirements consist of the following for each operating system for which the vendor is seeking the “Designed for Windows” logo:
-
Current Microsoft Hardware Compatibility Tests (HCTs) from WHQL, available on the web at http://www.microsoft.com/hwdq/hwtest/pages/testkits.asp.
-
The requirements summarized in the following sources:
-
This chapter
-
Appendix A, "System Requirements Checklist"
-
Appendix B, "Device Requirements Checklist"
-
Any clarifications, corrections, or additions listed on the Windows Logo Program for Hardware web site at http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/
Implementation guidelines for drivers are defined in the Microsoft Windows DDK.
Note that the PC and Server Design Guides do not define the Windows Logo Program requirements; rather, these publications provides feature guidelines for system and component design.
Windows Logo Program Requirements
WL-1. Deleted
WL-2. System memory provides a satisfactory user experience
WL-3. Deleted
WL-4. All components and devices meet Windows compatibility and quality design guidelines
WL-5. Deleted
WL-6. System and components support operating system configuration and control of devices
WL-7. System and peripherals implement ease-of-use guidelines for a good end-user experience
WL-8. Deleted
|
Lokal dasturlanuvchi kontrollar (PLC)

53
Ularning ko’pchiligida axborotni boshqa avtomatlashtirish
tizimlariga uzatish
uchun bitta yoki bir nechta tabiiy portlari bo’ladi.
Bu sinfda avariyaga qarshi himoyalash tizimi uchun mo’ljallangan lokal
kontrollerlarning maxsus turini ajratib ko’rsatish lozim. Ular ayniqsa yuqori
puxtaligi, to’liqligi va tez ishlashi bilan ajralib turadi. Ularda nosozliklarni alohida
platalarga lokallashtirish bilan to’la joriy tashxis qilishning
turli xil variantlari,
ayrim komponentlarini ham, umuman butun qurilmani ham zaxiralash ko’zda
tutiladi.
Zaxiralashning quyidagi usullari eng ko’p tarqalgan:
ayrim komponentlar va yoki umuman kontrollerlarni issiq
zaxirasi (test ishchi kontrollerdan o’tmaganda
boshqaruv ikkinchi
kontrollerga o’tadi);
guruhni tashkil qiluvchi barcha kontrollerlarning signallarga
ishlov berish natijalariga ko’ra, asosiy komponentlarning yoki umuman
kontrollerning «ovoz berish» bilan o’lchanishi (chiqish
signali uchun
guruhdagi ko’pchilik kontrollerlar bergan signal qabul qilinadi, boshqacha
natija bergan kontroller esa nosoz deb e’lon qilinadi);
«juft va zaxira» tamoyili bo’yicha ishlash.
Bir juft kontroller
natijalarga «ovoz berish» bilan parallel ishlaydi va xuddi shunga o’xshash
juft qaynoq zaxirada turadi. Birinchi juftlikning ish natijalarini farq
aniqlansa, boshqaruv ikkinchi juftga o’tadi; birinchi juft test sinovidan
o’tkaziladi va yoki tasodifiy buzilish mavjudligi
aniqlanadi va boshqaruv
birinchi juftga qaytariladi, yoki nosozlik tashxis qilinadi (tekshiriladi) va
boshqaruv ikkinchi juftlikda qoladi.
Taqsimlangan kichik masshtabli boshqarish tizimlari (DCS

56
Ayrim hollarda tarmoq tuzilmasini kengaytirish ayrim kontrollerlarni
ulardan uzoqlashgan kiritish-chiqarish bloklari va intellektual asboblar bilan
birlashtiruvchi standart raqamli tashqi hudud (polevoy) tarmoqlarini qo’llanish
yo’nalishida bormoqda. Bunday oddiy va arzon tarmoq simlarning bir juft o’rami
bo’yicha kontrollerlarni intellektual tashqi hudud asboblari to’plami bilan ulaydi,
bu esa korxonada kabel tarmoqlari uzunligini keskin kamaytiradi va bo’lishi
mumkin bo’ladigan holatlarini kamaytiradi, chunki millivoltli analog axborotni
uzoq masofalarga uzatish istisno qilinadi. Bu vositalar sinfida qo’llaniladigan
kontrollerlarning quvvatini nazorat qilish va boshqarishning umumiy vazifalariga
qo’shimcha ravishda yanada murakkab va xajmdor boshqarish algoritmlarini
(masalan, rostlash algoritmlarini o’zi sozlash, adaptiv boshqarish) amalga oshirish
imkonini beradi. Kichik masshtabli taqsimlangan boshqarish tizimlari sanoatning
uzluksiz tarmoqlarining ayrim o’rta va yirik texnologik ob’ektlarini, shuningdek
diskret ishlab chiqarish tsexlari va uchastkalarini xamda qora va rangli
metallurgiya zavodlari tsexlarini avtomatlashtirish uchun foydalaniladi.
To’la masshtabli taqsimlangan boshqarish tizimlari (DCS

57
korxonaning korporativ tarmog’iga, biznes jarayonlarni
boshqarish tizimiga, global internet tarmog’iga, shuningdek, intellektual
asboblar darajasiga chiqish;
kirish-chiqishlar soni, tez ishlatilishi, turli xildagi xotira hajmi,
zahiralash bo’yicha imkoniyatlari, analog va diskret signallarning barcha
turlariga o’rnatilgan va uzoqlashtirilgan kirish-chiqish intellektual
bloklarining
mavjudligi
bo’yicha
farqlanuvchi,
qo’llanilayotgan
kontrollerlarning keng modellar qatori;
ishchi stantsiyalarining keng diapazoni;
tarkibiga quyidagilar kirgan kuchli zamonaviy dasturiy
ta’minotning mavjudligi:
a) boshqalarning turli darajalarda qurishining har xil variantlarni ko’zda
tutuvchi boshqarish tizimli operatorlar interfeyslari;
b) nazorat qilish vazifalarini hal qilish, mantiqiy boshqarish va tartibga
solish uchun umumiy dasturiy modullarining hajmdor kutubxonalari bo’lgan
texnologik tillar to’plami;
v) alohida agregatlarni boshqarishning umumiy vazifalarini, ishlab
chiqarish uchastkalarini dispetcherlik boshqarishni, umuman ishlab chiqarishni
texnik hisobga olinishi va rejalashtirishni amalga oshiruvchi universal amaliy
dasturlar paketi;
g) avtomatlashtirish tizimi ishlab chiqish uchun avtomatlashtirilgan loyiha
va konstruktorlik xujjatlari aylanmasi tizimlari.
Tarmoqni boshqarish tizimi - Ko’p portli kompyuterlar yordamida texnologik jarayonlarni boshqarish tizimini loyihalash

Tarmoqni boshqarish tizimi
Tarmoqni boshqarish tizimi MBT ning kengaygan ko‘rinishidir, va u bir
vaqtning
o‘zida
ko‘plab
geografik
maydonlardagi
taqsimlangan
va
mahalliylashtirilgan texnalogik jarayonlarni asosiy boshqaruv markazidan
boshqarib turadi. Geografik maydonda taqsimlangan va o‘zaro bog‘langan bir
nechta uzatuvchi kontrollerlar o‘z qurilmalari va texnalogik jarayonlari bir
birlaridan ajratilgan lekin masofaviy aloqa tarmog‘i orqali ulangan va bir birlari
bilan shuningdek boshqaruv markazi bilan axborot almashinib turadi. Xar bir
kontroller o‘ziga tegishli bo‘lgan mahalliy tarmoqni avtomatlashtirish
funksiyalarini boshqa kontrollerga tobe bo‘lmagan boshqaradi, shu vaqtning o‘zida
boshqaruv
markazidagi
operator
stansiyasi
taqsimlangan
butun
bir
avtomatlashtirilgan jarayoni boshqaradi. Bundan tashqari tarmoqdagi xar bir
kontroller faqatgina boshqaruv markazi bilangina axborot almashina oladi boshqa
kontrollerlar bilan esa yo‘q. Boshqacha qilib aytkanda boshqaruv markazi
tarmoqdagi eng asosiy qurilma bo‘lib kontrollerlarning istalgan axborat
almashinuvini faqatgina boshqaruv markazi amalga oshiradi va nazorat qiladi. 2.7-
rasmda ushbu tarmoqning (TBT) strukturasini ko‘rish mumkin.
26
27
Protsessorning tashqi interfeysi
2.8- rasmda MBT / TBT dagi operator stansiyasi ikkta funksiyani bajaradi:
- Foydalanuvchi interfeysi.
- Masofaviy aloqa.
Odatda ketma-ket aloqa interfeysili aloqa kanali sekin ishlashi hamda
nisbatan ishonchsizdir, masofaviy aloqa bo‘lgani uchun. Ko‘p holatlarda
qurilmalar ma‘lumotni yana qaytadan yuborishni talab qiladi uni mahalliy
ekvivalentiga qaraganda. Ethernet aloqa kanali tez ishlashi, ishonchli bo‘lgani
bilan uzoq masofaviy aloqada ishlatilinmaydi.
TBT ko‘p sonli masofaviy stansiyalar ulang holatda, ma‘lumotlar
almashuvini masofadan turib amalga oshirish operator stansiyalarini ancha vaqti
olib, uni ishlashini sekinlashtirib yuboradi, natijada esa operator bilan o‘zaro
munosabat sekinlashib ketadi. Buni oldini olish va aloqa kanalariga tushayotgan
og‘irlikni bartaraf etish uchun, butun og‘irlik protsessorning mustaqil tashqi
interfeysidagi (MTI) mustaqil platformaga 2.8 rasmda ko‘rsatilganidek o‘tkazamiz.
MTI ning avfzaligi shundaki, operator stansiyaning ishlash tezligini oshiradi,
kamchiligi esa texnik jixatdan ancha murakkab va qimmat qurilmadir.
|