nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Maqnit sahəsinin enerjisi - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M. B. Fizika...

Maqnit sahəsinin enerjisi
Məlumdur ki induktivliyi olan konturda cərəyan sıfırdan hər hansı bir qiymətinə qədər artdıqda, konturda öz- özünə induksiya e.h.q.-si yaradır. Verilən anda cərəyan şiddəti -ə bərabər olduqda öz- özünə induksiya e.h.q.-in yaratdığı güc bərabər olur. zaman müddəti ərzində görülən iş maqnit sahəsinin enerjisinə bərabərdir:
Bi ifadəni inteqrallayaq
Bu cərəyanı axan və induktivliyə malik olan konturun maqnit sahəsinin enerjisidir. Maqnit sahəsinin enerjisini sahəni xarakterizə edən kəmiyyətlərlə ifadə edək.
Fərz edək ki, baxdığımız elektrik konturu sonsuz,uzun (çox uzun) solenoiddir. Onda
Olduğundan solenoid daxilindəki maqnit sahəsinin enerjisi
Burada - solenoid həcmidir.
olduğundan maqnit sahəsinin həcmi sıxlığı üçün alırıq:
Sıxlığı tapa bilərik
Mövzu № 20
Dəyişən cərəyan
Dəyişən cərəyanın dövrəsində müqavimət. Kvazistasionar cərəyanlar.
Dəyişən cərəyan dövrəsində induktivlik.
Dəyişən cərəyan dövrəsində tutum.
Dəyişən cərəyan dövrəsi üçün Om qanunu.
Dəyişən cərəyan dövrəsində iş və güc. Cərəyan və gərginliyin effektiv qiyməti.
Dəyişən cərəyanın dövrəsində müqavimət. Kvazistasionar cərəyanlar.
Sabit cərəyan üçün olan Om və Kirxhof qanunları dəyişən cərəyan və gərginliyin ani qiymətləri üçün də ödənilə bilər, bu şərtlə ki, onların dəyişməsi zəif olsun. Elektromaqnit həyacanlanması elektrik dövrə boyunca işıq sürətinə bərabər sürətlə yayılır. Əgər elektromaqnit həyacanlanması zamanında elektrik dövrəsinin ən uzaq nöqtəsinə verilərsə və bu zaman ərzində cərəyanın şiddəti çox zəif dəyişərsə, onda cərəyanın ani qiyməti dövrənin bütün en kəsiyi boyunca demək olar ki, dəyişməz qalacaq. Bu şərti ödəyən cərəyan kvazistasionar cərəyan adlanır. Belə kvazistasionar cərəyanın ani qiyməti üçün Om və Kirxhof qanunları ödənilir.
Dəyişən cərəyan dövrəsində R müqaviməti qoşulduqda müqavimətdən axan (kvazistasionarlıq şərti ödənməklə) cərəyan Om qanununa əsasən :
- bərabərdir.
Burada - cərəyanın amplitud (maksimal) qiymətidir. Beləliklə cərəyanda gərginlik kimi qanunu ilə tezliyi ilə dəyişir.
Hər hansı bir istiqaməti seçib, onu cərəyan oxu adlandırıb bu istiqamət boyunca cərəyan vektorun uzunluğunu qeyd edək. Cərəyan və gərginlik eyni fəzada rəqs etdiklərindən gərginlik vektoru da cərəyan oxu istiqamətində yönələcək.
Cərəyan və gərginlik vektorları çoxluğu verilmiş dövrənin vektor diaqramını yaradır.
|
İş yerinin işıqlandırılması - Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

olunmuş),
süni işıqlandırma isə elektrik lampalarının işığı ilə əldə edilir.
Qarışıq işıqlandırma
norma üzrə çatışmayan təbii və süni işıqlandırma ilə tamamlandırılan işıqlandırmadır.
İstehsalatda təbii işıqlandırma yandan (pəncərədən) yuxarıdan (bacadan) və kombinə edilmiş
(üstdən-yandan) şəkildə aparılır.
Süni işıqlandırmanın aşağıdakı növləri mövcuddur:
a) işçi işıqlandırma – normal iş şəraiti üçün tələb olunan işıqlandırma;
b) qəza işıqlandırma – işıqlandırmanın qəza vaxtı kəsilməsi zamanı, işi davam etdirmək üçün
istifadə edilən işıqlandırma;
v) təxliyə (evakuasiya) üçün işıqlandırma – işıqlandırmanın qəza zamanı kəsilməsi zamanı
işçilərin iş yerindən başqa etibarlı yerlərə köçürülməsi üçün nəzərdə tutulan işıqlandırma;
q) növbətçi işıqlandırma – iş vaxtından kənar vaxtda müəssisənin işıqlandırılması.
İşçi süni işıqlandırmaya aid edilir:
a) ümumi işıqlandırma – otağın daxilində müntəzəm və ya avadanlığa nisbətən qeyri-müntəzəm
yerləşdirilmiş çıraqlarla işıqlandırma;
b) yerli işıqlandırma – bilavasitə iş yerlərinin işıqlandırılması (təkcə yerli işıqlandırmadan
istifadə etmək qadağandır);
v) kombinasiya edilmiş süni işıqlandırma (ümumi və yerli işıqlandırmanın birgə istifadə
edilməsi).
Korxonalarning moliyaviy holatini aniqlash ko‘rsatkichlari

Ko’rsatkichlar
|
Mazmuni va aniqlanish tartibi
|
I. Kapital tarkibi ko’rsatkichlari:
|
1.1. Mulk koeffitsenti
|
korxona jami kapitalida xususiy kapitalining ulushini ko’rsatadi (O‘MM/JA yq)
|
1.2. Moliyaviy qaramlik koeffitsenti
|
jamiyatning tashqi qarzlarga bog’liqlik darajasini (majburiyatlarini) ifodalaydi (M/O‘MM)
|
1.3. Qarzdorlik koeffitsenti
|
jami aktivlari summasidan kreditorlarga to’lanishi lozim pul mablag’lari hajmini ifodalaydi (M/JA yq)
|
lAKreditorfirning himoya- langanligi koeffitsenti
|
kreditorlar tomonidan berilgan kreditlarning joriy yilda qaytarilishi lozim bo’lgan qismining to’lanmasligidan himoyalanganligi darajasini belgilaydi (STF/FT)
|
II. To’lov qobiliyati (likvidlik) ko’rsatkichlari:
|
2.1. Joriy likvidlik
|
yil davomidagi qisqa muddatli majburiyatlarini qoplash uchun mablag’lari yetarli yoki yetarli emasligini aniqlash uchun ishlatiladi (PM+D+TMZ/Mqm)
|
2.2. Tezkor likvidlik
|
qisqa muddatli majburiyatlarini qoplash uchun likvidligi yuqoriroq mablag’lari nisbatini aks ettiradi (PM+D/Mqm)
|
2.3. Absolyut likvidlik
|
qisqa muddatli majburiyatlarini qoplash uchun absolyut likvidlikka ega bo’lgan pul mablag’lari nisbatini aks ettiradi (PM/Mqm )
|
2.4. Sof aylanma kapital
|
qisqa muddatli majburiyatlarini qoplash uchun zarur bo’lgan joriy aktivlar nisbatini aks ettiradi
(SAK = JA -Mqm)
|
|
To‘lov qobiliyati koeffitsienti

|
To‘lov qobiliyati koeffitsienti
|
bet | 47/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniTo‘lov qobiliyati koeffitsienti (Ktq) korxonaning debitorlar bilan o‘z vaqtida hisob-kitob qilish hamda tayyor mahsulot va boshqa moddiy vositalarini sotishning qulay sharoitlarda sotish orqali baholanadigan to‘liq imkoniyatlarini ko‘rsatadi. U quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Joriy (aylanma) A2
Ktq= aktivlar
Joriy majburiyatlar P2 - DO
Bu erda: A2 - aylanma aktivlar (ishlab chiqarish zahiralari, tayyor mahsulot, pul mablag‘lari, debitorlik qarzlari va hokazolar);
2 - majburiyatlar (qisqa muddatli qarzlar, qisqa muddatli kreditlar, byudjet oldidagi qarzlar, kreditorlik qarzlari va hokazo), buxgalteriya balansining 770 satri;
DO- uzoq muddatli qarz va kreditlar,buxgalteriya balansining 490 satri
Agar to‘lov qobiliyati koeffitsientihisobot yilining oxirida 1.25 dan kichik bo‘lsa korxona to‘lov qobiliyatini yo‘qotgan hisoblanadi
Xususiy aylanma mablag‘lar bilan ta’minlanganlik koeffitsienti (Kxm) korxonaning barqaror ishlab chiqarish-xo‘jalik faoliyatini yuritish uchun zarur bo‘lgan aylanma vositalar mavjudligini tavsiflaydi. shuningdek u, korxona egalari va kreditorlar manfaatlaridagi munosabatlarni ham aks ettiradi. Mazkur koeffitsient quyidagi formula asosida hisoblanadi:
Kxm = ((P1 + Dzk2) - A1)/ A2
Bu erda: A1 - uzoq muddatli aktivlar (asosiy vositalar, kapital qo‘yilmalar, nomoddiy aktivlar va hokazo).
zk2 - uzoq muddatli aktivlarni sotib olish uchun yo‘naltirilgan uzoq muddatli qarz va kreditlar, buxgalteriya balansining 570 va 580 satrlaridan hisoblanadi.
Ushbu koeffitsientning minimal qiymati - 0,2.
|
| |
«Nou-xau» - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 54/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotni«Nou-xau» — bu, texnik, tashkiliy-iqtisodiy, tijorat bilimlari va tajribaning yig‘indisi bo‘lib, almashish predmeti hisoblanadi.
“Innovatsiya” - atamasi “yangilik kiritish” yoki “yangiliklar” tushunchalarining sinonimidir.
Lizing — mashina, asbob-uskuna, transport vositalari, ishlab chiqarish inshootlarini uzoq muddatli ijaraga olish; uzoq muddat foydalaniladigan tovarlar eksportini kreditlash shakllaridan biri. Lizingning asosan moliyaviy va oddiy turi mavjud.
Venchur —mohiyati ilmiy-muhandislik ishlari, yangi texnika, texnologiya, tovar namunalarini yaratish, ishlab chiqarishni boshqarish, tijorat ishini tashkil qilish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish, yirik firmalar va davlat ijara kontrakti buyurtmalarini bajarishdan iborat.
Injiniring (ixtirochilik), muhandislik maslahat xizmatlari — tijoratchilik qoidalariga asoslangan holda ishlab chiqarishni tashkil etishni ta’minlash, mahsulot sotishni uyushtirish, ishlab chiqarish ob’ektlarini qurib, ishga tushirish yuzasidan maslahat berish.
Fan-texnika taraqqiyotining muhim an’anaviy yo'nalishlaridan biri ishlab chiqarishni elektrlashtirishdir.
Elektronizatsiyalash deganda, ishlab chiqarish jarayonlarida elektronikadan keng foydalanish, ya’ni ishlab chiqarish jarayonida foydalaniladigan axborotni kompyuterlarda yig'ish, o'tkazish va ishlash tushuniladi.
Avtomatlashtirish — ilgari odam bajaradigan, boshqarish va nazorat qilish vazifalari asboblar, avtomatik qurilmalar zimmasiga yuklanadigan mashinali ishlab chiqarishni rivojlantirish jarayoni.
Modernizatsiyalash - bu barcha voqea, hodisa va jarayonlarni, jumladan ishlab chiqarishni zamonaviy talabga moslab o'zgartirish, ya’ni zamonaviylashtirish va yashartirishdir. Modernizatsiya (fransuzcha modernisation, moderne - yangi, zamonaviy) jamiyat hayot faoliyatining barcha sohalarida kechadigan murakkab global jarayon bo'lib hisoblanadi.
|
| |
Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish.tahlil

|
Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish.tahlil
|
bet | 6/20 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 2,36 Mb. | | #128205 |
Bog'liq Ibroximov G\'iyosiddinl 202320231.2 Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish.tahlil
WCD va IF kabi turli xil materiallardan foydalanish ko'plab tadqiqotchilar tomonidan asosan o'rganilgan. bir xil,ko'plab mexanik va jismoniy asfalt aralashmasi xususiyatlarining ta'siri va xatti-harakatlarini o'rganish ham bo'lgan
tadqiq qilingan va hujjatlashtirilgan. WCD dan turli foizlarda plomba sifatida foydalanish ta'sirini o'rganadi (0%–5%). Tadqiqot shuni ko'rsatdiki, WCD dan foydalanish barqarorligi va birlik og'irligi qiymatlari uchun muhim ahamiyatga ega aralashmaning, havo bo'shliqlari (AV) kabi boshqa xususiyatlarga ta'siri muhim emas edi. Mineraldagi bo'shliqlar agregatlar (VMA) va oqim biroz kamaydi. Umuman olganda, WCD ulushi barqarorlikni oshiradi va birlik og'irligi, AV, VMA va oqim esa kamaydi. Choi va boshqalar. WCD ning issiq aralash asfaltdagi asfalt tsement ishlashiga ta'sirini o'rganib chiqdi. Ularning natijalari
asfalt aralashmalarida tsementdan plomba sifatida foydalanish quritilgan agregatlardagi bog'lovchining tozalanishini oldini olishini ko'rsatdi. In Bundan tashqari, u nam agregatlarning bitum bilan qoplanishini kuchaytiradi. Shuning uchun, shifo va mustahkamligini yaxshilash. Ushbu tadqiqotda yon mahsulotlar yoki chiqindi materiallardan foydalangan holda sovuq bitumli emulsiya aralashmasi (CBEM) tekshiriladi. Ushbu plombalarning ba'zilarini qo'llash orqali CBEM xususiyatlarining sezilarli yaxshilanishi kuzatildi.
Turli tsement zavodlarining uchuvchi kulining mineralogik tarkibining g'oyat xilma-xilligi tufayli uning asfalt-beton uchun mineral kukun sifatida yaroqliligini to'g'ri baholashda qiyinchiliklar yuzaga keladi * Shuning uchun, bu ishda chivinlarni o'rganishga asoslangan harakat qilindi. ko'p sonli tsement zavodlarining changlari, umuman mineral kukunlarga va xususan, chivinli changlarga talablarni ishlab chiqish »
Ilm-fanning so'nggi yutuqlari turli materiallarning konstruktsiyasi va texnik xususiyatlarini nazorat qilish uchun keng imkoniyatlar ochib berdi.Qurilish materiallarining xossalariga ta'sir qilish usullaridan biri bu tarkibiy qismlarning sirtini kimyoviy modifikatsiya qilishdir.SOSCHTSORNIIA. U mineral kukunlar, qum va shag'allarni fizik-kimyoviy faollashtirish usullarini ishlab chiqdi* Faollashgan mineral materiallardan foydalanish asfalt-betonning konstruktiv va texnik xususiyatlarini sezilarli darajada yaxshilaydi, qurilish narxini pasaytiradi va yo'l qurilishida turli xil mahalliy materiallardan foydalanishni kengaytirish imkonini beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish.tahlil
|
KUKUNNI FAOLLASHTIRISH - Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»

|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»
|
bet | 8/20 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 2,36 Mb. | | #128205 |
Bog'liq Ibroximov G\'iyosiddinl 20232023KUKUNNI FAOLLASHTIRISH
Asfalt-beton aralashmasi tarkibiga kiritilgan pudralar faollashtirilgan taqdirda eng yaxshi ko'rsatkichga ega bo'ladi. Buni qilish juda oson. Shu maqsadda, changlarni faollashtirilishi sirt faol moddalar va bitum aralashmasi bilan amalga oshiriladi.
Jarayonning mohiyati quyidagicha. Ezilganlik bosqichida xom ashyo faollashtiruvchi bilan ishlov beriladi. Materialning maydalangan zarralari va aktivator o'rtasida kuchli bog'lanish paydo bo'ladi. Shunday qilib, tuproqlarning yuzasi hidrofobik bo'ladi va alohida zarralar bitum bilan yaxshi ta'sir o'tkazadi. Asfalt-beton aralashmasining umumiy tarkibidan mineralning kukuni faollashishi uchun tanlanadi, chunki u katta sintetik maydonga ega (4000 sm 2 / g hududida). Bu aralashmaning eng bir xil tarkibiy qismidir.
Aktivlashtirilgan mineral kukuni o'z ichiga olgan asfalt-beton aralashmasi bir nechta afzalliklarga ega:
Materialning zichligi oshdi.
Bundan mustahkamroq mustahkamlik.
Namlik va sovuqqa chidamliligi.
Yorilishga qarshi chidamlilik.
Bitumning iste'moli 15% ga kamayadi.
Aralash pastroq haroratda yotqiziladi.
QABUL QILISH USULI
Mineral kukuni ishlab chiqarish bir necha bosqichda sodir bo'ladi. Hammasi zarur xom ashyoni tayyorlash bilan boshlanadi. Boshlovchi material maxsus quritadigan davullarda quritiladi. Qum ohak toshlari yuqori kuchga ega bo'lsa, u dastlabki rollarda yoki bolg'a o'rnatishda ishlatiladi. Ba'zi hollarda bu qadam atlanmoqda.
Shu bilan bir vaqtda faol moddalarni tayyorlash ham amalga oshiriladi. Bitüm va sirt faol moddalar ish haroratiga qadar isitiladi. Preparatni faollashtirish uchun tayyorlash. Quritilgan xom ashyo va faollashtiruvchi aralash to'g'ri miqdorda olinadi va xirmonli aralashtirgichlarda aralashtiriladi. Biroq boshqa turdagi apparatlar ham qo'llanilishi mumkin. Aralash yaxshi aralashtirilganda, kerakli ingichka öğütme uchun öğütme birligiga yuboriladi. Shundan so'ng, tayyor mineral pudrasi saqlanadigan idish yoki saqlash joyiga yuboriladi.
|
| |
Tadqiqot maqsadi: S - Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»

|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»
|
bet | 3/20 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 2,36 Mb. | | #128205 |
Bog'liq Ibroximov G\'iyosiddinl 20232023Tadqiqot maqsadi: Sanoat korxonalari changining salbiy ta'sirini kamaytirishga qaratilgan ekologik xavfsizlikni yaxshilashdir.Changni tozalash tizimlarining samaradorligini oshirish orqali atrof-muhitga sement ishlab chiqarish va asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish.
Tadqiqotning vazifalari: Asfalt -beton aralashmasining tarkibini tanlash sinovdan o'tkazishni va uning natijalariga ko'ra tarkibiy materiallarni tanlashni, so'ngra ular talablariga javob beradigan xususiyatlarga ega asfaltbeton ishlab chiqarishni ta'minlaydigan ratsional nisbatni o'rnatishda quydagi vaziflarni o’z ichiga oladi.
- ish joylari va unga tutash hududlar havosidagi chang miqdorini baholash
zararli chang omili sifatida sement ishlab chiqarish korxonalari;
- sement ishlab chiqaruvchi korxonalarda qo'llaniladigan changni tozalash tizimlarini tahlil qilish;
- chang omilining, shu jumladan PM10 va PM2,5 ning sement zavodi ishchilarining sog'lig'iga ta'sirini baholash;
- xom aralashmalarning tarkibiy qismlarining qiyosiy tahlilini o'tkazish;
- aylanma oqimlarga qarshi qurilma va qop filtrli changdan tozalash tizimini ishlab chiqish va uning samaradorligini aniqlash;
Tadqiqotning ob’ekti: “Olmaliq KMK” AJ Sherobod sement zavodi. Sherobod sement zavodi maʼmuriy jihatdan Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida, viloyat markazi – Sherobod shahridan 32 km (toʻgʻri chiziqda) gʻarbda joylashgan.
Zavodning maydoni 86,47 gektarni tashkil etadi.
Surxondaryoning Sherobod tumanidagi “Olmaliq KMK” aksiyadorlik jamiyatining tsement ishlab chiqarishi to‘rtta sanoat maydonchasi bilan ifodalanadi:
- 1-sonli uchastka - Sherobod sement zavodi;
- 2-sonli uchastka - Ohaktosh kareri;
- 3-sonli uchastka - Loy kareri;
- 4-sonli uchastka - Gips kareri. Surxondaryoning Sherobod tumanidagi “Olmaliq KMK” AJ sement ishlab chiqarish quvvatlarining joylashuvi umumiy ko‘rinishi 1-rasmda keltirilgan. Ushbu loyihada №1 uchastka – Sherobod sement zavodi ko‘rib chiqiladi.
|
| |
Tadqiqotning predmeti - Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»

|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti «tasdiqlayman»
|
bet | 4/20 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 2,36 Mb. | | #128205 |
Bog'liq Ibroximov G\'iyosiddinl 20232023Tadqiqotning predmeti: Sement ishlab chiqarish, shuningdek,sement changining fizik-kimyoviy xossalari,sement ishlab chiqarish korxonalari hududi yaqinida atmosferaga tushayotgan changning dispers tarkibi tahlilini taqqoslash;
- aylanma oqimlarga qarshi qurilma va qop filtrli changdan tozalash tizimini ishlab chiqish va uning samaradorligini aniqlash.
Tadqiqotning usullari: Ma'lum ilmiy natijalarni analitik umumlashtirish, nazariy, tabiiy va laboratoriya tadqiqotlari, tajriba ma'lumotlarini matematik statistika va tahlil usullari.
Hozirgi kunda foydalanilayotgan maxalliy asfaltobeton namunasiga nisbatan suv shimuvchanligi sezilarli darajada kam ko'rsatkichga ega. Bu natijalarni namunadagi g'ovaklarning suv shimish darajasini aniqlash orqali aniqlandi. Olingan qoplama yuqori mustaxkamlikka ega bo'lishiga asosiy sabab ishlov berilgan g'ovakli chiqindi fazasi suyultirilgan bitum bilan yuqori adgeziyali kompozitsiya hosil qilishi deb hisoblash mumkin.
I Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan asfalt-beton ishlab chiqarishda foydalanishni tadqiq etish (Adabiyotlar sharhi)
1.1 Bugungi kunda Sement ishlab chiqarish jarayonlarida hosil bo‘ladigan changlardan samarali fodalanish.
Sement ishlab chiqarishdagi chang omili sanoat ishchilariga ta'sir qiluvchi barcha omillar orasida eng muhim hisoblanadi. Bu xulosa Respublikamizdagi korxonalari uchun xosdir. Korxonalar chiqindilariga sement klinkeri, gil, gips changlari nafasga tushadi atmosfera va atrof-muhit, shuningdek, ish maydoni va korxonalar hududiga ham tarqaladi. Xodimlarni jamoaviy himoya qilishning asosiy vositalaridan biri changdan tozalash tizimlari. Changni tozalash moslamalarini, changni yig'ish uskunalarini va changni tozalash tizimlarining boshqa elementlarini tanlash uchun ularni hisoblash uchun dastlabki ma'lumotlarni aniqlash muhim ahamiyatga ega va birinchi navbatda ular quyidagilarni o'z ichiga oladi.
Changning dispers tarkibi,
Aerodinamik xususiyatlari,
Changdan tozalash tizimlarining samarasiz ishlashining sabablaridan biri
chang konsentratsiyasi yuqori bo'lgan mato filtrlariga o’tadi, bu bir tomondan, chiqarilgan havoning kerakli hajmlarining pasayishiga olib keladi texnologik uskunalardan, boshqa tomondan, olib kelishi mumkin yenglarning buzilishi va ish joyiga changning ko'payishi va ifloslanishi korxonalar yaqinida va hududida atmosfera havosining buziladi,Shuning uchun bu holatlarda tutqichning birinchi bosqichida foydalaning - aylanma oqimlarga qarshi chang yig'uvchilar (VSF). Qurilish sanoati uchun muammolardan biri bu ifloslanishdir. nozik changli muhit. Shuning uchun ulushni taxmin qilish muhimdir Chang ifloslanishida PM10 va PM2.5 zarralari va standartlarga muvofiqligini baholash ish joylari va atrof-muhit havosidagi mayda chang uchun.
|
| |
Şəkil 3.5 - Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

Elektromaqnit mənşəli səs-küyə dəyişən maqnit qüvvələrinin təsiri altında elektromexaniki
qurğuların elementlərinin rəqsi nəticəsində yaranan səs-küy aid edilir (elektrik maşınlarının
stator və rotorunun, transformatorun nüvəsinin rəqsi və bu kimi proseslərdə yaranan səs-küy).
Mənbəyindən insanların iş yerinə qədər havada yayılan səs-küy “hava səs-küyü” adlanır.
Bina divarlarının, örtüklərinin və arakəsmələrinin titrəyən səthləri tərəfindən ötürülən səs-küy isə
struktur səs-küyü adlanır.
Səs-küylə müvəffəqiyyətlə mübarizə aparmaq üçün, onun fiziki təbiətini, yaranmasının və
yayılmasının əsas qanunauyğunluqlarını bilmək lazımdır. İstehsalatda səs-küy problemini
öyrəndikdə, səs dalğalarının hava mühiti ilə insanın eşitmə üzvlərinə təsirini nəzərə alaraq, səs
dalğalarının havada yayılması xüsusiyyətlərini fizika kursundan yada salmaq lazımdır.
Səs dalğaları sərbəst və qeyri-sərbəst, dövri və qeyri-dövri, harmonik və qeyri-harmonik,
sönən və sönməyən rəqsi hərəkətlərinin nəticəsində yarana bilər. İstehsalat şəraitində yaranan
səs-küy, əsasən, müxtəlif sadə və mürəkkəb səs rəqslərinin toplanmasının nəticəsidir.
Səs-küyü xarakterizə edən əsas fiziki kəmiyyətlər – səsin rəqs tezliyi, təzyiqi və
intensivliyidir.
Normal insan qulağı 20Hs-dən 20000Hs-ə qədər tezlikli səs dalğalarını qavrayır. 20Hs-ə
qədər tezliyi olan səs dalğaları infrasəs, 20000Hs-dən çox tezliyi olan səs dalğaları isə ultrasəs
Dəyişən cərəyan dövrəsində induktivlik

Dəyişən cərəyan dövrəsində induktivlik
Induktivliyə malik dəyişən cərəyan dövrəsinə baxaq.
Dövrədə axan dəyişən cərəyan induktiv sarğacda öz- özünə induksiya e.h.q. yaradacaq:
Baxdığımız dövrə hissəsində Om qanununu tətbiq edək:
Bu dövrə hissəsində olduğundan və olur. Onda gərginlik dövrədəki öz- özünə induksiya e.h.q.-ni tarazlaşdırır
(1)
Burada (2) - induktivlikdəki gərginlik düşgüsüdür. Görürük ki, gərginlik cərəyanın tam qiyməti ilə deyil, onun dəyişməsi ilə mütənasibdir.
ifadəsindən alırıq:
Inteqrallayaraq alırıq:
Cərəyan dəyişən olduğundan
(3) burada (4)
(3) və (4)- ün müqayisəsindən görürük ki, bu halda müqavimət rolunu ifadəsi oynayır. Bu ifadəni induktivlik müqavimət adlandırırlar, onun vahidi omdur () ~ , yəni induktivlik sabit cərəyana müqavimət göstərmir.
(4)- dən ifadəni (1)- də yerinə yazsaq
Induktivlikdəki gərginlik düşgüsü üçün alırıq:
(5)
(3) və (5) ifadələrinin müqayisəsindən belə nəticəyə gəlirik ki, induktivlikdəki gərginlik düşgüsündəkı cərəyan fəzaya görə qədər qabaqlayır. Bu nəticəni vektor diaqramında belə göstərə bilərik.
Bu o deməkdir ki, gərginlik ən böyük qiymətinə, cərəyan sıfırdan keşdikdə malik olur.
|
Dəyişən cərəyan dövrəsində tutum - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M....

Dəyişən cərəyan dövrəsində tutumlu kondensatorun qoşulduğu halda Aktiv müqavimət və induktivlik nəzərə alınmadığını qəbul edək. Kondensatorun arasıkəsilmədən dolub boşalmasından dövrədə dəyişən cərəyan axacaq. Dövrə hissəsindəki aktiv müqavimət (R) nəzərə alınmadığından kondensatordakı gərginlik düşgüsünü xarici gərginliyə bərabər hesab edə bilərik:
(1)
Buradan alırıq. Onda dövrədəki cərəyanı tapa bilərik:
(2)
Burada (3)
- ifadəsi tutum müqaviməti аdlanır. ()
Sabit cərəyan üçün və , olur yəni, sabit cərəyan kondensatordan axa bilməz. Dəyişən cərəyan () isə kondensatordan axa bilir və cərəyana müqavimət onun tezliyi və kondensatorun tutumu ilə tərs mütənasib dəyişir.
(3) ifadəsindən -ni (1)-də nəzərə alaq və (2) ifadəsi ilə müqayisə edək.
Görünür ki, tutumdakı gərginlik düşgüsü fazaya görə ondakı cərəyandan qədər geri qalır. Bu vektor diaramında belə təsvir edilir. Geri qalmanın səbəbi ondadır ki, cərəyan bir istiqamətdə axanda kondensatorun yükü artır. Cərəyan şiddəti maksimumdan keçir və azalmağa başlayır, yük isə artmaqla davam edir və maksimuma sıfır olanda çatır. Sonra cərəyan istiqaməti dəyişir və kondensatordakı yükün azalması başlayır.
Şəkil 6.2 - Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

Mexaniki ventilyasiya təbii ventilyasiyaya nisbətən mürəkkəb olub, artıq xərclər tələb etməsinə
baxmayaraq ventilyatorun yaratdığı təzyiq hesabına geniş təsir dairəsinə malikdir.
Mexaniki
ventilyasiya təmiz havanı bilavasitə iş zonasına lazım olan miqdarda və sürətlə vermək, onu
tələb olunan parametrlərdə hazırlamaq (qızdırmaq, soyutmaq, nəm etmək və ya qurutmaq),
zərərli maddələrdən (qaz, buxar, toz) bilavasitə təmizləmək imkanına malikdir.
Ventilyasiya olunan otaqda verici hava axını sorma hava axınına nisbətən daha çox uzağa təsir
etmə qabiliyyətinə malikdir. Buna görə, otaq daxilində hava axınının istiqamətlənməsində və
yayılmasında verici hava axınının böyük rolu vardır. İş zonasında hava axınının işçilərə mənfi
təsirini aradan qaldırmaq üçün, verici hava axınının paylaşdırıcı quruluşlardan bu zonaya çıxış
sürəti 0,75m/s-dən çox olmamalıdır. Əgər xarici hava iş zonasından yuxarıda, tavana yaxın
məsafədən otağa verilirsə, bu zaman havanın paylaşdırıcıdan çıxış sürəti 2m/s-yə qədər artırıla
bilər. Otaqdan havanı soran sistemdə hava qəbuledicilərinin girişində hava axınının sürəti 3 m/s
qədər ola bilər. Otaq (sex) daxilində hava paylaşdırıcı quruluş ilə hava qəbuledicilərinin yerləri
onların qarşılıqlı əlaqəsinə çox təsir göstərir.
İstehsalat otaqlarında hava mübadiləsi aşağıdakı sxemlər üzrə aparılır:
- aşağıdan-yuxarıya; bu sxem başlıca olaraq, avadanlıqların birgə istilik və qaz (buxar)
ayırmalarında və ya birgə istilik və yüngül toz ayrılmaları hallarında tətbiq olunur. Bu halda
xarici hava otaq daxilində döşəmə yaxınlığında aşağıdan verilir, otaq daxilindəki çirklənmiş isti
hava isə tavan yaxınlığında yuxarıdan sorulub
xaric edilir;
-
yuxarıdan-aşağıya; bu sxem istilik ayrılmaları olmayan otaqlarda ancaq ağır qaz (buxar) və toz
ayrılmaları olduqda tətbiq olunur;
-
yuxarıdan-yuxarıya; bu sxem əsasən yardımçı istehsalat binalarında istifadə edilir;
- aşağıdan-aşağıya; bu sxem əsasən yerli ventilyasiya sistemlərində tətbiq edilir.
Mexaniki ventilyasiya sistemlərində mərkəzdənqaçma və oxlu ventilyatorlardan istifadə edilir.
Ventilyasiya şəbəkəsinin hava axınına müqaviməti 200Pa-a qədər olduqda oxlu, artıq olduqda
isə mərkəzdənqaçma ventilyatorlarından istifadə edilir.
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 41

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
2.6 Asosiy uskunaning yozuvi
Boshqa yanchuvchi uskunalardan kо‘ra soddaroq konstruksiyali uskuna tо‘qmoqli
drobilkalardir. Ularning asosiy ishchi organlari tо‘qmoq, deka va g‘alvir hisoblanadi.
Turli shakldagi tо‘qmoqlar qо‘llaniladi, eng keng tarqalgani tо‘rtburchak shaklli
tо‘qmoqlardir.
Tо‘qmoq zinapoyali, ya’ni past-baland ishchi qirraga va osib qо‘yish uchun
simmetrik
joylashgan
teshikka
ega.
Tо‘g‘riburchak shakldagi plastinkali
tо‘qmoqlarning asosiy afzalliklari-boshqa tipli tо‘qmoqlar bilan taqqoslaganda, ularing
oddiyligidir. Bu amaliy ahamiyatga ega, chunki tо‘qmoqlarning ishlash jarayonida
ularni almashtirish osonlashadi. Boshqa yana bir ahamiyatli afzalligi ishchi yuzasining
imkoni boricha maksimal qо‘llanilishi, agar tо‘qmoqning bir tomoni yeyilganda boshqa
tomoni ishlashi mumkin. Ayniqsa, uchli qirrasi va burchaklari yeyiladi va buning
natijasida drobilkaning unumdorligi keskin tushib ketadi. Yeyilish darajasi
maydalanadigan
mahsulotning
fizik
xossalariga,
shuningdek,
tо‘qmoqlar
tayyorlanadigan material sifatiga bog‘liq.
Ularda dekalar rotorni о‘rab turgan qо‘zg‘almas ishchi yuzaning boshlanishiga
о‘rnatiladi. Dekalar tо‘qmoqli drobilkaning bu qismini yemirishdan saqlash uchun
о‘rnatiladi. Tо‘qmoqli drobilkalarda ikki turdagi g‘alvirlar qо‘llaniladi: aylana teshikli
va tangachasimon. G‘alvirning chidamliligi va qattiqligini ta’minlash uchun teshiklar
shaxmat tartibida joylashtiriladi. G‘alvirli yuza maydalangan mahsulotni drobilka
zonasidan chiqarishga, dekalar esa maydalash samaradorligini oshirishga imkon beradi.
G‘alvirlar qalinligi 3-8 mm bо‘lgan metall listlardan tayyorlanadi. Teshik shakli va
metall list qalinligiga bog‘liq holda g‘alvirlar tamg‘alangan teshilgan va parmalangan
qilib tayyorlanadi. Tangachasimon g‘alvirlar bir tomondan silliq va boshqa tomondan
esa teshikning turtib chiqqan qirralari mavjudligi tufayli о‘tkir dag‘al bо‘ladi. G‘alvirni
drobilkaga о‘rnatishda teshikning qayrilgan qirrasi ichki bо‘shliqqa va rotor
yо‘nalishiga qaratilgan. Bunday joylashuv drobilkani unumdorligini oshiradi,
|
| |
-ozuqaviy va boshqa antibiotiklar; 
-

-ozuqaviy va boshqa antibiotiklar;
-vitaminli preparatlar;
31
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
-mikroelementlar (temir, mis, oltingugurt, kobalt, marganets, yod va b.);
-aminokislotalar (lizin, metionin);
-antioksidantlar (santoxin, diludin, butiloksitoluol-BTO);
-tinchlantiruvchi moddalar-tranivilizatorlar;
-organik kislotalar (sut, propion va b.);
-dorivor preporatlar va b.
Omuxta-yem ishlab chiqarishda mazkur xom ashyolar bilan cheklanib
bо‘lmaydi, balki yemning qimmatliligini oshirishning samarali manbaalarini izlab
topish lozim. Yem tarkibidagi donning ulushini kamaytirish va boshqa turdagi
mahsulotlar bilan boyitish muhim vazifalardan biridir.
Omixta yem ishlab chiqarish uchun shartli ravishda guruhlarga bо‘linuvchi turli xil
xom ashyolar qо‘llaniladi. Bu xomashyolarning ba’zi turlari mustaqqil xolda ozuqa
mahsulotlari sifatida ishlatiladi, omixta yem ishlab chiqarishda uning tarkibiga
ingradiyentlar kо‘rinishida kiritiladi. Korxonaga kelib tushadigan xomashyo kо‘p
xollarda ishlab chiqarish chiqindilari hisoblanadi.
Omixta yem ishlab chiqarish uchun quyidagi xomashyolar ishlatiladi:
1. Boshoqli va dukkakli ekinlar donlari, ba’zi ozuqabop о‘tlarning urug‘lari: suli,
arpa, makkajо‘xori doni va sо‘tasi, bug‘doy, javdar, tariq, chumiza, oq jо‘xori, nо‘xat,
xashaki nо‘xot, yasmiq, boblar, china, nut, xashaki nо‘xot urug‘lari, alkaloidsiz lyupin
va boshqalar.
2. Tegirmon va yorma zavodlaridan chiqadigan chiqindilar: bug‘doy va javdar
kepaklari, bug‘doy, arpa, suli, makkajо‘xori, guruch, tariq, nо‘xat, javdar, grechixalarga
ishlov berganda ajraladigan ozuqa unlari; bug‘doy, javdar, nо‘xat oqshoqlari; oq va
kulrang tegirmon changlari; makkajо‘xori, bug‘doy, sholi kurtaklari; tarkibida 60%
gacha foydali don saqlagan donli chiqindilar.
3. Moy ishlab chiqarish zavodlarining chiqindilari-shrot va kunjara: kungaboqar
paxta chigiti, soya, zig‘ir, yeryong‘oq, kanop, kunjut, kariadr, kanakunjut va boshqalar.
4. Shakar ishlab chiqarish korxonalarining chiqindilari: lavlagining quritilgan
turipi, melassa.
|
Вароқ - Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî Õóææàò
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Maydalanish darajasi g‘alvir tanlash bilan tartibga solinadi. Shunday qilib donni
yoki boshqa komponentlarni maydalash eng avval tо‘qmoqning donga zarbi va donni
dekaning qо‘zg‘almas ishchi yuzasiga urilishi bilan kechadi. Sо‘ngra maydalangan
mahsulot rotor va ichki qо‘zg‘almas g‘alvirli obechayka orasidagi bо‘shliqni tо‘ldiradi.
Mahsulot bu jarayonda tо‘qmoq va g‘alvir yuzasi orasida sodir bо‘ladigan ishqalanish
kuchi va ta’sirida maydalanadi. Bunda kichik о‘lchamli bо‘lakchalar g‘alvir orqali о‘tib,
ancha yiriklari g‘alvirda qolgan xolda keyingi maydalanish uchun zarb va ishqalanishga
uchraydi. Bu xol don (yoki boshqa mahsulot)ning maydalangan bо‘lakchalari
uskunaning ishchi zonasidan chiqmaguncha davom etaveradi.
2.7 Texno-kimyoviy nazorat
TKN boshlig‘i berilgan omixta yem zavodini texnologik sxemasi bо‘yicha texno-
kimyoviy nazorat sxemasi va jadvali tuzadi. Texnologik liniyalarni barcha uskunalari
davriy ravishda TKN boshlig‘i tuzgan grafik asosida nazorat qilinadi. Har smenada 2
soat oralig‘ida xom-ashyomaydalanishi, tozalanishi, tariq va javdarni qobig‘ini
ajralishdarajasi, xom-ashyodagi metallmagnit aralashmalar miqdori melassalash,
boyitish aralashmalarni tayyorlash, tortish, aralashtirish, granula va briketlash jarayoni
nazorat kilinadi. Bundan tashqari xar oyda turli yem-xashak xom ashyosi xam nazorat
qilinadi. Yem - xashak xom ashyosi, omixta yem xar 2 soat ichida olingani bilan
nazorat qilinadi. Xom-ashyoni nazorat tortmalarida: rangi, ta’mi, tashqi kо‘rinishi,
ifloslanganlik va metallmagnit aralashmalar nazorat qilinadi. Donli aralashma xom-
ashyoni namligi va ifloslangashshgi о‘rtacha tortma asosida hisoblanadi. Pahta shroti va
shulxa tarkibidagi erkin gossipolni borligini, ular unidagi karotin mikdori, baliq va
gо‘sht unidagi protein va (boshka kо‘rsatkichlar xaqida olingan taxlil xulosalari orqali
izohlanadi. Sochma omixta-yemni nazorat tortmalarida: rangi, ta’mi, tashqi kо‘rinishi,
maydalash yirikligi, metallmagnit aralashmalar mikdori, zararkunandalar bilan
ifloslanganligi, butun donlarni borligi nazorat qilinadi. Granulalangan omixta-yemlarda
qо‘shimcha granulalar, briketlanganda briketlar sifati nazorat etiladi. О‘rtacha smena
|
| |
Microsoft Word 102-104 dasturlash tillari, turlari va asoslari

Microsoft Word 102-104 dasturlash tillari, turlari va asoslari
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
11.01.2024
Hajmi
1,13 Mb.
#134736
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft Word 102-104 dasturlash tillari, turlari va asoslari
Download
1,13 Mb.
Matnni ko'rish
Chapter · November 022 citations reads 9,388 author

Chapter · November 022 citations reads 9,388 author
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/16
Sana
06.10.2024
Hajmi
0,53 Mb.
#273770
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Chapter · November 022 citations reads 9,388 author
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 32

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Yed
onli aralashma
546
75
,
546
100
27
*
5
,
13
*
150
t
Xom ashyoni xajmiy og‘irligi aniqlaymiz.
n
Kс
E
V
*
bu yerda: Ks-silosini tо‘lish koefitsenti;
n-hisobiy xajmiy og‘irlik t/m
3
(xar bir xom ashyo uchun alohida keltirilgan).
U xolda:
892
65
,
0
*
942
,
0
546
V
m
3
Izoh: Ks-silosining balandligiga muvofiq tanlanadi.
Bizda 3 qavatli silos balandligi 14,4m (4,8x3=14,4)bо‘lgan xom ashyo uchun
tо‘lish koefitsenti 0,942 ni tashkil etmoqda. (262-bet, 1-ilova). Shu jumladan, xisobiy
xajmiy og‘irlik xam xom ashyo turiga qarab о‘zgaradi. Donli xom ashyo uchun xisobiy
natura 650 l/m
3
yoki 0,65 t/m
3
.
Hajmi topilgach silosining tomonlarini 2,9 x 2,9 m ekanligini inobatga olib bitta
silosning tozasini topamiz va umumiy yuza topilgach F=V/n bitta silos tozasiga
bо‘lamiz, natijada siloslar soni kelib chiqadi.
F=
h
v
: bu yerda h-silos balandligi, 14,4m
Umumiy yuza
F=
92
,
61
4
,
14
892
m
2
Bir dona silos yuzasi
F
1
= 2,9 x 2,9 = 8,41 m
2
7
36
,
7
41
,
8
92
,
61
1
F
F
ta
Hisobga kо‘ra 9 dona silos donli aralashma uchun tanlanadi.
1.6. Navbatda oraliq mahsulot uchun sig‘imi va siloslarning sonini hisoblaymiz.
Bunda ham huddi yuqoridagi kabi hisob ishlari olib boriladi.
Yeo
raliq mahsulot
120
100
16
*
5
*
150
t
Xom ashyoni xajmiy og‘irligi aniqlaymiz.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 26

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Tо‘ldiruvchining namligi 8 % dan oshganda quritishda yuboriladi. Quritilgan
tо‘ldiruvchi teshik diametri 1,2 mm bо‘lgan elakda maydalanadi. Yog‘ bilan ishlov
berilgan (kepak uchun 3 %, maydalangan don uchun 2 % va achitqi uchun 1 %)
tо‘ldiruvchi dozator osti bunkerlariga, sо‘ng dastlabki aralashma tayyorlash liniyasiga
uzatiladi.
Dozalash liniyasida kо‘p komponentli tarozili dozator о‘rnatilgan bо‘lib,
dozalashning har bir davri 1000 kg, 17 minut davomida tо‘ldiriladi. Mikrokomponentlar
esa 9-12 minut davomida dozalanadi.
Aralashtirish liniyasi omilarxta yem ishlab chiqarish jarayonini tugatadi. Liniya
dastlabki va oxirgi aralashtirishdan iborat. Bir porsiya (partiya) yem tayyorlash davri 17
minutga: aralashtirgichning tо‘lishiga 3 minut, aralashtirishga 8 minut, yuklashga 3
minut va qо‘shimcha (zaxira) 3 minutga teng.
2.4 Xom ashyo va tayyor mahsulot tavsifi
Omixta-yem ishlab chiqarish xom ashyolarning quyidagi asosiy turlari mavjud.
Don omixta-yemning asosiy xom ashyosi hisoblanadi. Omixta-yem tarkibida donning
ulushi 65-70 % gacha boradi. Donlar xususiyatiga kо‘ra uch guruhga bо‘linadi:
boshoqli donlar, dukkakli donlar va moyli donlar.
Boshoqli donlarga bug‘doy, arpa, suli, javdar, jо‘xori, makkajо‘xori, tariq va
boshqalar kiradi. Bu turli donlar tarkibida kо‘p miqdorda uglevod (kraxmal) va oz
miqdorda oqsil mavjud bо‘ladi. Boshoqli donlar V guruh vitaminlariga boy hisoblanadi.
Boshoqli donlar maydalangan holida, ba’zan butunligicha (parrandalar uchun)
ishlatiladi.
Omixta-yem
ishlab
chiqarishda
mazkur
donlarning
ishlab
chiqarish
chiqindilaridan ham foydalaniladi. Don chiqindilariga donli aralashmalar va kepak
kiradi. Donli aralashma va kepak tо‘yimliligi jihatidan past tursada, ammo vitaminlar va
minerallarga boyligi bilan dondan yuqori turadi.
Dukkakli donlarga nо‘xot, soya, lyupin va boshqalar kiradi. Bu donlar oqsilga
(protein) boyligi bilan ajralib turadi. Omixta-yem ishlab chiqarishda dukkakli donlardan
mahsulotni oqsilga boyitish maqsadida foydalaniladi.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 31

35
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Yea
rpa
405
100
27
*
10
*
150
t
Xom ashyoni xajmiy og‘irligi aniqlaymiz.
1.3.
n
Kс
E
V
*
Bu yerda: Ks-silosini tо‘lish koefitsenti;
n-hisobiy xajmiy og‘irlik t/m
3
(xar bir xom ashyo uchun alohida keltirilgan).
U xolda:
661
44
,
661
65
,
0
*
942
,
0
405
V
m
3
Izoh: Ks-silosining balandligiga muvofiq tanlanadi.
Bizda 3 qavatli silos balandligi 14,4m (4,8x3=14,4)bо‘lgan
xom ashyo uchun
tо‘lish koefitsenti 0,942 tashkil etmoqda. (262-bet, 1-ilova). Shu jumladan, xisobiy
xajmiy og‘irlik xam xom ashyo turiga qarab о‘zgaradi. Donli xom ashyo uchun xisobiy
natura 650 l/m
3
yoki 0,65 t/m
3
.
1.4. Hajmi topilgach silosining tomonlarini 2,9 x 2,9
m ekanligini inobatga olib
bitta silosning tozasini topamiz va umumiy yuza topilgach F=V/n bitta silos tozasiga
bо‘lamiz, natijada siloslar soni kelib chiqadi.
F=
h
v
: bu yerda h-silos balandligi, 14,4m
Umumiy yuza
F=
46
9
,
45
4
,
14
661
m
2
Bir dona silos yuzasi
F
1
= 2,9 x 2,9 = 8,41 m
2
h=
5
46
,
5
41
,
8
46
1
F
F
ta
Hisobga kо‘ra 6 dona silos arpa doni uchun tanlanadi.
1.5. Navbatda donli aralashma uchun sig‘imi va siloslarning sonini hisoblaymiz.
Bunda ham huddi yuqoridagi kabi hisob ishlari olib boriladi.
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 27

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Moyli donlarga kungaboqar, paxta, zig‘ir va boshqalar kiradi.Ular omuxta-
yemga yaxlit xolida qо‘shilmaydi, balki yog‘-moy sanoati chiqindilari kunjara va shrot
holida ishlatiladi.
Moyli ekin donlari yog‘ va oqsilga boy hisoblanadi. Shu bilan birga ba’zi
turlarida zaharli moddalar (gossipol, sinil kislotasi) ham mavjud. Omuxta-yem tarkibida
bu moddalar miqdori belgilangan kо‘rsatgichdan ortib ketmasligi kerak.
О‘t uni omixta-yemning qimmatli xom ashyosi hisoblanadi. О‘t uni о‘rib
quritilgan о‘tni maydalash orqali hosil qilinadi. О‘t uni oqsil, karotin, A va boshqa
vitaminlarga boy mahsulot hisoblanadi.
Omixta-yem ishlab chiqarishda oziq-ovqat qand, kraxmal, patoka, spirt va pivo
sanoati chiqindilaridan keng foydalaniladi. Qand sanoati chiqindisiga
qand lavlagi turpi (jom) va ozuqaviy patoka (melassa) kiradi. Quritilgan lavlagi turpi
tarkibida kо‘p miqdorda uglevod mavjud bо‘lib, kavsh qaytaruvchi hayvonlar uchun
qimmatli ozuqa hisoblanadi. Melassa suyuq kо‘rinishga ega, uning tarkibida 50 %
gacha eruvchan uglevodlar mavjud. Melassa hayvonlar organizmida juda yaxshi xazm
bо‘ladi.
Spirt va pivo chiqindilariga maydalangan don qoldiqlari va quritilgan barda
kiradi. Bu mahsulotlar tо‘yimliligi jihatidan donga yaqin turadi.
Hayvon mahsulotlaridan tayyorlangan ozuqalarga baliq uni, gо‘sht uni, suyak
uni, qon va quritilgan suyak misol bо‘la oladi. Bular hayvon oqsiliga boy qimmatli
mahsulot hisoblanadi. Omixta-yem tarkibiga yuqori energiya manbai bо‘lgan hayvon
yog‘lari ham oz miqdorda qо‘shiladi (odatda 2-5 %).
Omixta-yemlarni minerallar bilan boyitish maqsadida kо‘pgina moddalar-bо‘r,
fosfatlar, osh tuzi va boshqalardan foydalaniladi. Shuningdek yem tarkibiga xilma-xil
biologik faol moddalar qо‘shiladi. Ularga vitaminlar, mikroelementlar, antibiotiklar va
boshqalar kiradi. Bu moddalar hayvonlar sog‘lig‘i uchun muhim hisoblanadi. Biologik
faol moddalarni quyidagi guruhlarga bо‘lish mumkin:
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 42

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
kesuvchi qirralarning kо‘p miqdorda mavjudligi esa jadal maydalanishni yuzaga
keltiradi va yanchilgan bо‘lakchalarni drobilkaning ishchi zonasidan chiqishga yordam
beradi.
G‘alvir teshiklari о‘lchamining kattalashishi bilan mahsulotning maydalanish
darajasi kamayadi, drobilka unumdorligi oshadi. Drobilka unumdorligi va maydalashga
ketadigan elektrquvvati sarfi maydalangan mahsulotning drobilkaning ishchi zonasidan
chiqarish tezligiga bog‘liq. Bunda mahsulot qancha tez chiqarilsa shuncha samarali
ishlaydi.
Xom-ashyoni tо‘qmoqli drobilkada maydalash. Tо‘qmoqli drobilkada
maydalash ishchi organ-tо‘qmoq va dekaning kо‘p marotabali zarbi ta’siri natijasida
mahsulotning mahsulotga, deka hamda g‘alvir yuzasiga tegib ishqalanishi natijasida
keladi.
Tо‘qmoqli drobilkada mahsulotning maydalanishi jarayoni quyidagicha boradi:
maydalanadigan mahsulot (komponent) qabul qilish qurilmasiga tushadi va u yerdan
yetaklov qо‘zg‘almas deka tomon uchadi va unga urilib, maydalanish jarayoni
takrorlanadi (maydalashning ikkinchi bosqichi). Dekadan qaytgan bо‘lakchalar yana
aylanadigan tо‘qmoq ta’siriga tushadi. G‘alvir teshiklari о‘lchamidan kichik bо‘lgan
maydalangan bо‘lakchalar g‘alvirdan о‘tib, drobilkadan chiqariladi. Maydalangan
mahsulotni tashuvchi transport turiga bog‘liq holda bо‘lakchalar havo yordamida
siklonga tortiladi yoki mexanik transport bilan tashiladi.
Quyida tо‘qmoqli maydalagich uskunasi tuzilishi kо‘rsatilgan
1-silindrik g‘alvirli qin
2-tо‘qmoqlar
3-rotor
4-qabul qilish qurilmasi
5-taminlovchi
6-qiya yuza
|
| |
metallotermik eritish - Chapter · November 022 citations reads 9,388 author

Distillyasiya – qayta ishlanayotgan metall komponentlarini ularning
uchuvchanligiga bog’liq holda qaynash haroratidan biroz yuqori haroratda
bug’latish (haydash) imkonini beradigan jarayondir. Distillyasiyali jarayonlar
rudali xom ashyoni, shuningdek, metallarni tozalashda tez uchuvchan
qo’shimchalarni ajratish yoki metall qotishmalarni ajratishda ishlatiladi. Tozalash
maqsadida o’tkaziladigan distillyasiya rektifikasiya deyiladi. Distillyasiya
jarayonlar yaqin vaqtgacha rux metallurgiyasida keng qo’llanilardi va hozirda bir
qator noyob va engil metallar olishda ham qo’llanmoqda.
Oksidlab kuydirish - Chapter · November 022 citations reads 9,388 author

MeS + 2O
2
= MeSO
4
Oksidlovchi kuydirish shixtasi tarkibiga turli metallarni sulfidlari (pirit,
xalkopirit, xalkozin, kovellin, bornit, sfalerit, galenit, ayrim hollarda arsenopirit,
surma yaltirog’i va boshqalar), jins hosil qiluvchi minerallar (kvars, oxaktosh,
glinazem, kremnazem va boshqalar), uncha ko’p bo’lmagan miqdorda sulfatlar,
nodir metallar, namlik va boshqalar kiradi.
Mahsulotlarni
gidrometallurgik
ishlov
berishga
tayyorlash
uchun
sulfatlovchi kuydirish
qo’llanadi. Bu jarayonda ajratilishi kerak bo’lgan metallar
suvli eritmalarda oson eruvchi birikmalar (sulfatlar va oksidlar) shakliga, hamda
qiyin eruvchi oksidlar shakliga o’tkaziladi.
Sulfatlovchi kuydirish shixtasi, oksidlovchi kuydirish shixtasidan keskin
farq qilib, faqat ruda yoki konsentratdan iborat bo’ladi.
Tiklovchi kuydirish
temir rudalari: qizil va qo’ng’ir temirtoshni qayta
ishlash uchun qo’llanadi. Natijada, magnitlanmaydigan oksidlar Fe
2
O
3
va
Fe
2
O
3
·H
2
O magnetit holiga o’tadi:
Fe
2
O
3
+ CO = Fe
3
O
4
+ CO
2
,
bu esa temir rudalarini boyitishning eng samarali usuli – elektromagnit boyitishni
qo’llash imkoniyatini yaratadi.
Tiklovchi kuydirishning yana bir turi
velslash
dir. Bu qattiq fazadagi bir
qator metall oksidlarini ugletermik tiklash jarayoni bo’lib, yuqori haroratda vozgon
holida gaz fazaga o’tadi. Bunday nisbatan uchuvchan metallar guruhiga Hg, Cd,
Na, Zn, Mg kiritish mumkin. Velchlash jarayoni rux ishlab chiqarishda
(t
qaynash
=907
0 C
) keng qo’llanadi. Rux bilan birga kadmiy, ayrim hollarda
qo’rg’oshin vozgon holida o’chadi. Ushlab olingan vozgonlardan metall
gidrometallurgik qayta ishlash usuli bilan ajratib olinadi.
§ 10. Metallar olish uchun xom ashyo

2) oksidlangan – tarkibida metall turli kislorodsaqlovchi birikmalar
ko‘rinishida bo‘ladi: oksidlar, karbonatlar, gidroksidlar va h. (masalan, alyuminiy
rudalari, oksidlangan nikel rudalari va h.)
3) tug‘ma – tarkibida metall erkin (metallik) holda bo‘ladi. Tabiatda tug‘ma
holatda oltin, kumush, mis, platina, vismut va simob uchraydi.
4) aralash – tarkibida metallar sulfidli, oksidlangan va ayrim hollarda tug‘ma
holatda bo‘ladi (masalan mis rudalari)
5) xloridli – tarkibida metallar xlorvodorodkislotasi ko‘rinishda bo‘ladi. Bu
turdagi rudalarda magniy va bir qator engil va noyob metallar ajratib olinadi.
Ruda xomashyosidan tashqari ko‘p metallarni (alyuminiy, rux, qo‘rg‘oshin,
nodir metallar) ishlab chiqarish uchun ikkilamchi xomashyodan foydalaniladi.
Ikkilamchi xomashyoga metallarga ishlov berish sanoatining chiqindilari,
brak va ish muddati tugagan metallik detallar va buyumlar, turli ko‘rinishdagi
metallik lom va h. kiradi.
Xozirgi kunda ikkilachi xomashyodan ko‘p miqdorda alyuminiy va asosiy
og‘ir rangli metallar ishlab chiqariladi. Masalan, umumiy ishlab chiqarish
xajmidan ikkilamchi xomashyodan 20 – 25% alyuminiy, 30 – 40% mis, 35 – 50%
qo‘rg‘oshin, 25 – 30% rux va 20 – 25% qalash ishlab chiqariladi.
Metallurgik qayta ishlash jarayoniga ikkilamchi xomashyolarni jalb
qilinishi, tabiiy resurslardan oqilona foydalanish, metallarni sodda va arzon
metallurgik usullar bilan olish imkonini beradi.
Project 
- add Windows Form - Fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra: Kompyuter tizimlari “ Parallel kompyuter...

|
Fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra: Kompyuter tizimlari “ Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash ” fanidan Kurs ishi5. Project
- add Windows Form –Windows formasini qo’shadi;
- add User Control – foydalanuvchi boshqarishining boshqa usullarini
qo’shadi;
- add Component – Yangi component qo’shadi (foydala-nuvchi tomonidan
tayyorlangan bo’lishi ham mumkin);
- add Class – yangi sinf(ma’lumotlar yoki formalar sinfi)ni qo’shadi;
- add New Item – yangi elementini qo’shadi (ob’yektning);
- add Exiting Item – yangi chiquvchi elementini qo’shadi;
- show All Files – barcha fayllarni namoyish etadi;
- console - Properties – Consolning xususiyatlari;
10
6. Debug
- windows – Breakpoints,Output, Immedite Windows bandlarni o’z ichiga olgan
bo’lib, bu oynalar yordamida ishlash imkonini beradi;
- start Debugging – Joriy loyihani komplyatsiya qilib, ishga tushiradi;
-start Without Debugging – Dasturni komplyatsiya qilib, bir necha
komponentalarni birgalikda ishga tushiradi;
- new Breakpoints - Yangi to’xtash nuqtalarini hosil qiladi.Bunda hosil
bo’lgan nuqtalarni Shift+F5 tugmasi orqali bekor qilish mumkin;
-Delete All Breakpoints – Barcha qo’yilgan to’xtash nuqtalarini bekor
qilish uchun ishlatiladi.
7. Data
-Show Data Sources – Shu loyiha bilan bog’langan barcha ma’lumotlar
bazalarini ko’rsatib beradi;
-Add New Data Sources – Yangi ma’lumotlar bazasini qo’shish uchun
ishlatiladi;
-Schema Compare – Shu loyihada mavjud bo’lgan ma’lumotlar bazalari
orasidagi barcha bog’liqliklarni ko’rsatib beradi;
-Preview Data – Shu loyihadagi barcha ma’lumotlar bazalarini qidirish
uchun ishlatiladi;
-Refactor – Refaktor bandi bilan bog’liqlik o’rnatadi.
8. Format
-Align – Formaning joylashish koordinatlarini o’rnatish imkonini beradi.
Bunda uning chap,o’ng,o’rta, past va yuqoridan chegaralash mumkin;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Fakultet: Kompyuter injiniringi Kafedra: Kompyuter tizimlari “ Parallel kompyuter arxitekturasi va dasturlash ” fanidan Kurs ishi
|
§ 12. Metallurgik jarayonlarning sinflanishi

Pirometallurgik
jarayonlarning
turlari –
yuqorida aytib o’tilganidek,
pirometallurgik
jarayonlar
metallurgik
agregatlarda
yuqori
haroratlarda
o’tkazilgan uchun ayrim hollarda «yuqori
haroratlar
kimyo»si
deyiladi.
Ko’p
hollarda
kimyoviy
reaksiyalar
ta’sirlashayotgan
moddalarni
agregat
xolatini o’zgarishi (erish, vozgonka, hosil
bo’ladigan
metallar
yoki
ularni
birikmalarini bug’lanishi) bilan yuz beradi
(3.1-rasm).
3.1-rasm. Pirometallurgik jarayon
Bunday jarayonlarda ta’sirlashish qattiq, suyuq (eritma), gaz holatlarini yuz
beradi. Pirometallurgik jarayonlar harorat ko’rsatgichiga va jarayonda qatnasha-
yotgan komponentlarni xususiyatiga ko’ra uch guruhga: kuydirish, eritish,
distillyasiyaga bo’linadi.
Kuydirish deb materialni (ruda, konsentrat) kimyoviy va mineral tarkibini
ma’lum darajada o’zgartirish maqsadida, lekin mahsulotni erishi yuz bermaydigan
haroratgacha qizdirishga aytiladi. Kuydirish xom ashyoning turiga qarab 500-1200
0
C haroratda olib boriladi. Bu jarayon metallurgiyadan tashqari kimyo va
konchilik sanoatida ham keng qo’llanadi. Yuz beradigan jarayonlarning
xususiyatiga qarab, kuydirishning quyidagi turlari mavjud: oksidlovchi, tiklovchi,
sulfatlovchi, kalsinasiyali (toblash), xlorlovchi va ftorlovchi, aglomerasiya, sulfat-
xlorlovchi va boshqalar.