-rasm. "Tabiiy gazni amin bilan tozalashning tuzilishi

|
-rasm. "Tabiiy gazni amin bilan tozalashning tuzilishi
|
bet | 13/22 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 147,91 Kb. | | #103708 |
Bog'liq Tabiiy gaz tarkibidagi nordon gazlarni fizik-kimyoviy usul bilan-www.hozir.org3-rasm. "Tabiiy gazni amin bilan tozalashning tuzilishi
2.2. Nordon (kislotali) komponentlarni absorbsiyalash
Tabiiy gaz FA-1702 dan 45 °C dan yuqori bo’lmagan temperaturada vodorod sulfid va uglerod dioksididan tozalash uchun DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining quyi qismiga beriladi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberi kolonna ko’rinishidagi, uzaro uyg’unlashgan ichki moslamali vertikal silindrik apparatdir. Apparatning quyi qismi absorbtsiya jarayonini amalga oshirish uchun, yuqori qismi esa tabiiy gazni yuvish uchun mo’ljallangan.
Apparatning quyi qismi FLEXIMAX400 markali nasadkaning ikki qatlami, ikki ajratish likopchalari va quyib olish moslamisi bilan jihozlangan.
Apparatning yuqori kismiga to’rt dona suv bilan yuvish likopchalari o’rnatilgan bo’lib, ulardan uchtasi kolpachokli va bittasi - pastkisi tomchi ushlab qoluvchi "berk" likopchadir.
Apparatning yuqori qismida, gazning kolonnadan chiqish joyida tomchi ushlab qolish moslamasi (demister) o’rnatilgan.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida tabiiy gaz absorberning quyi kismidan yo’qoriga nasadkaning ikki qatlami orqali, yuqoridan pastga tushuvchi DEA ning 30 % li eritmasi bilan o’zaro ta`sir etib harakatlanadi.
Tabiiy gazga qarama-qarshi oqimda, yuvish suvining quyish moslamasining novidan pastrovda joylashgan, taqsimlash moslamasi orqali, to’xtovsiz ravishda 542 t/h sarf va 40-:60 °S temperaturada dietanolamin (DEA) eritmasi beriladi.
Nasadkaning yo’zasida nordon (kislotali) gazlar (vodorod sulfidi va uglerod dioksidini) ning dietanolamin bilan, barqaror bo’lmagan suvda eriydigan komleks birikmalar hosil qilib, o’zaro kimyoviy ta`sir etish jarayoni amalga oshadi [24].
So’ngra DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida tozalangan tabiiy gaz, tomchi ushlab qolish moslamasi orqali tabiiy gazni DEA eritmasidan 1100 zonadagi EA-1131 bug’ bilan tozalash sovutgichidan beriladigan bug’ kondensati va bug’ qozonidagi 54-55°C temperaturadagi suv bilan yuvish uchun, absorberning yuqori sektsiyasiga yuboriladi. Gaz oqimini yuvishdan maqsad - DEA eritmasining
yo’qotishlarini kamaytirishdir.
Kondensat DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining yuqoridagi likopchasiga beriladi va yuqoriga yunalgan tabiiy gaz oqimiga qarama-qarshi oqimda pastga oqib tushadi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberiga beriladigan bug kondensati miqdori, FC-17003 tartiblagich bilan, 2,5-:3,9 m3/h oralig’ida ushlab turiladi. FV-17003 "H3" tartibga solish klapani DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberiga kirish quvurutkazgichiga o’rnatilgan.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining to’rtinchi likopchasidagi bug kondensati sathi LC-17002 tartiblagich bilan bir maromda ushlab turiladi, uning LV-17002 "NZ" klapani bug kondensatining chiqish yuliga o’rnatilgan. Yuvish suvi likopchadan DA-1702 aminni bo’glash kolonnasini "ho’llash" suyuqligi quvuro’tkazgichiga yo’boriladi.
Yuvish suvini sathi minimal qiymatiga ("L") etkanida, boshqaruv pulti (RSU) da signallar berishning ishga tushishi kuzda tutilgan. Yuvish suvining sathi joyida o’rnatilgan LG-17052 satxh o’lchagichning ko’rsatgichlari bo'yicha nazorat qilinadi.
Tozalangan tabiiy gaz 60 °C dan yuqori bo’lmagan temperaturada DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberidan chiqishda, tarkibidagi juda oz miqdordagi DEA ni ajratib olish uchun, tomchi tutib qoluvchi orqali o’tkaziladi va gazni ajratish qo’rilmasi (GAK) ga yuboriladi.
Tozalangan tabiiy gazning DA-1701 dan chiqishdagi temperaturasi TI-17005 asbobning ko’rsatgichlari bo’yicha nazorat qilinadi.
Tozalangan tabiiy gazning DA-1701 dan chiqish yo’liga, gaz tarkibidagi uglerod dioksidining miqdorini aniqlash uchun, AI-17001 tahlillagich (analizator) o’rnatilgan.
Tozalangan tabiiy gaz okimidagi uglerod dioksidining maksimal qiymatida signallar berish ko’zda tutilgan. Tabiiy gaz tarkibining laboratoriya nazorati uchun namuna olish S-1702 namuna olish moslamasi orqali amalga oshiriladi. DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida uskuna va quvurutkazgichlarni bosimning ortib ketishidan saqlash uchun beshta PSV-1702 A, B, S, D, S saqlovchi klapanlar o’rnatilgan. Saqlovchi klapanlarning belgilangan bosimi 4370 kPa ni tashkil etadi.
Klapanlardan, shuningdek qo’lda chiqarib tashlash quvuro’tkazgichlaridan ortiqcha gaz bosimini "ho’ll" mash`alaning FA-6901 separatoriga tashlash ko’zda tutilgan [25].
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida DEA eritmasi nordon (kislotali) gazlar bilan toyinadi va apparatning ko’b qismiga qoyib olinadi.
DA-1701 absorberning kubidagi DEA ning toyingan eritmasining doimiy satxi LC-17003 tartiblagich yordamida 10-85% mikdorida ushlab turiladi, uning LV-17003 "H3" klapani DEA ning toyingan eritmasini FA-1705 kengaytiruvchi sig’imga chiqarish yo’liga o’rnatilgan.
LC-17003 asbobning ko’rsatkichlari boyicha kubdagi satxning minimal va maksimal qiymatlarida signallar berish kuzda tutilgan.
DEA ning toyingan eritmasi va suyuq uglevodorodlarning xajmini nazorat qilish, joyida o’rnatilgan LG-17054A i LG-17054B asboblarining kursatkichlari boyicha olib boriladi.DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida bosimlar farqining o’zgarishlarini nazorat qilish PDI-17010 asbobi bo’yicha olib boriladi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining ko’bidagi bosim qiymatini nazorat qilish joyida o’rnatilgan PG-17052 asbobning ko’rsatkichlari boyicha olib boriladi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining ko’bidagi amin eritmasining temperaturasining qiymati TI-17006 asbobning ko’rsatkichlari bo’yicha nazorat qilinadi.
DEA eritmasi tarkibini laboratoriyada tekshiriish uchun namuna olish, DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining kubidan chiqqan tuyingan DEA quvuro’tkazgichidagi S-1705 namuna olish moslamasi orqali, amalga oshiriladi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining kubi va sath o’lchash asboblaridagi
DEA eritmasini FA-1704 drenaj sig’imiga tashlab, bo’shatish ko’zda tutilgan.
DEA ning toyingan eritmasi DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberidan FA-1705 kengaytiruvchi sigim (ekspanzer) ga kelib tushadi.
Extimoliy avariya holati roy berganda DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberining avariya holatida ajratish tizimi (SAI) ishga tushadi, buning ta`siri natijasida:
bir vaqtning o’zida PV-17001 A, V, S tartibga solish klapanlari yopiladi va qurilmaga tabiiy gaz berish to’xtaydi;
LV-17001 tartibga solish klapani yopiladi va FA-1702 separator dan kondensatni chiqarish to’xtatiladi;
FV-17003 tartibga solish klapani yopiladi va DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberiga bug’ kondensati berish to’xtatiladi.
DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberida suyuq yutuvchi sifatida, DA-1702 aminni bug’lash kolonnasining kubidan beriladigan massaviy kontsentratsiyasi 30% bo’lgan regeneratsiyalangan (desorbtsiyalangan) DEA eritmasidan foydalaniladi.
Nordon (kislotali) gazlar bilan toyingan DEA eritmasi DA-1702 aminni bug’lash kolonnasida regeneratsiyalanadi.
DEA erimasining aylanish (tsirkulyatsiya) konturi quyida keltirilgan sxema boyicha, absorbtsiya va desorbtsiya tizimlari orqali o’tuvchi, to’xtovsiz oqimdan iboratdir:
DA-1702 aminni bug’lash kolonnasining kubi -> EA-1702 A,B isitgichlarning quvurlararo xududi-> GA-1701, GA-1701S nasoslar-> FD-1701, FD 1702, FD 1703 filtrlar-> EC-1701A-F regeneratsiyalangan aminning sovutkichlari-> DA-1701 nordon (kislotali) gaz absorberi -> FA-1705 kengaytiruvchi sig’im -> EA-1702 AB isitgichlarning quvurlar hududi -> DA-1702 aminni bug’lash kolonnasi.
DA-1702 aminni bug’lash kolonnasining kubidan chiqqan regeneratsiyalangan DEA eritmasi EA-1702 A/V tuyingan amin isitkichlarida, FA-1705 kengaytiruvchi sig’imdan kelayotgan DEA ning to’ingan eritmasi bilan, issiqlik almashish hisobiga soviydi EA-1702A/B toyingan amin isitgichlari – g’ilofquvurli ikki yo’lli issiqlik almashish apparatlaridir, ularning quvurlar hududi bo’yicha toyingan amin eritmasi oqimi, quvurlararo hududi boyicha - regeneratsiyalangan amin eritmasi oqimi harakatlanadi. DEA eritmalarini isitish va sovutish oqimlar orasida issiqlik almashish hisobiga amalga oshadi [26].
Regeneratsiyalangan DEA eritmasini quvurlararo hududga yo’naltiruvchi quvuro’tkazgichning baypasiga o’rnatilgan TV-17004 "H3" klapan, EA-1702 A,V toyingan amin isitkichlarining quvurlar hududidan chiqayotgan toyingan amin eritmasining temperaturasini tartibga soladi.
Regeneratsiyalangan eritmaning EA-1702 A,V dan keyingi temperaturasini nazorat qilish, joyida o’rnatilgan TW-17051 asbobining kursatkichlari boyicha olib boriladi.
DEA eritmasini, quvurutkazgichlar va EA-1702 A,B toyingan amin isitkichlaridan, FA-1704 drenaj sig’imiga tashlab, bushatish ko’zda tutilgan.
DEA ning regeneratsiyalangan eritmasi EA-1702 A,V toyingan amin isitkichlaridan GA-1701, GA-1701S sirkulyatsion nasoslarning surish quvuro’tkazgichiga yuboriladi.
Uskunalarning barqaror ish rejimi va muxofazasini ta`minlash uchun, DEA ning regeneratsiyalangan eritmasini quyidagi reagentlar bilan ishlash, usuli ko’zda tutilgan:
RA-1720 komplekt kurilmadan GA-1701, GA-1701S nasoslarning surish quvurutkazgichiga ko’piklanishga qarshi ingibitorni yuborish;
RA-1720 komplekt kurilmadan amin eritmasining quvurutkazgichiga, AVO ES-1701 dan keyin, ko’piklanishga qarshi ingibitorni yuborish;
RA-1720 komplekt qurilmadan GA-1701, GA-1701S nasoslarning surish quvuro’tkazgichiga korroziyaga qarshi ingibitorni yuborish.
GA-1701, GA-1701S nasoslaridan keyin quvurutkazgichdagi bosimni nazorat qilish, joyida o’rnatilgan, mos ravishda PG-17058 va PG-17059 asboblarining ko’rsatkichlari bo’yicha olib boriladi [27].
Quvuro’tkazgichlar va GA-1701, GA-1701S nasoslardagi DEA eritmasini FA-1704 drenaj sig’imiga tashlab, bo’shatish ko’zda tutilgan.
GA-1701, GA-1701S nasoslarning surish quvuro’tkazgichida eritma bo’lmaganda, ularni ("salt" holatda ishlashdan) himoya kilish uchun 1-1701 blokirovka ko’zda tutilgan. Mazkur blokirovkaning ishga tushishi natijasida nasoslar manbadan uziladi. Kolonna kubidagi eritma satxi tushib ketganda, LSLL-17020 manbadan uzgich blokirovkani ishga tushiradi.
DEA eritmasi tarkibini laboratoriyada tekshiriish uchun namuna olish, GA-1701, GA-1701S nasoslardan keyin regeneratsiyalangan DEA quvuro’tkazgichidagi S-1706 namuna olish moslamasi orqali, amalga oshiriladi.
GA-1701,GA-1701S nasoslardan keyin regeneratsiyalangan DEA eritmasining bir qismi (umumiy xajmining 10-45% mikdoridagi) filtrlash bo’limiga yuboriladi.
DEA eritmasini fil'trlash bulimi FD-1702, FD-1703 aminni mexanik tozalash filtrlari va FD-1701 kumirli filtrdan tashkil topgan. Mexanik filtrlar amin eritmasining filtrlash bo’limining kirish va chiqish qismiga o’rnatilgan. Ular DEA eritmasidan, mos ravishda zang, temir sulfidi va aktivlangan ko’mirning mayda fraktsiyasini ajratib olishga muljallangan. Kumirli fil'trda DEA eritmasi aminning parchalanishi natijasida hosil bo’ladigan mahsulotlar, issiqga bardoshli tuzlar, emirilish (koroziya) maxsulotlari va polimerlardan tozalanadi.
Filtrlash tizimi orqali utayotgan aminning miqdorini (umumiy hajmining 10-45% miqdorigacha) nazorat qilish, joyida o’rnatilgan FI-17007 asbobining ko’rsatkichlari bo’yicha olib boriladi. Aminning miqdori, eritmaning filtrlash bo’limidan chiqish joyiga o’rnatilgan, qo’lda tartibga solish klapani yordamida amalga oshiriladi.
Filtrlash bo’limidan keyin DEA eritmasi tarkibini laboratoriyada tekshiriish uchun namuna olish, regeneratsiyalangan DEA quvuro’tkazgichida FD-1702 mexanik fil'trdan keyin joylashgan S-1708 namuna olish moslamasi orqali, amalga oshiriladi.
Regeneratsiyalangan DEA eritmasining miqdori FC-17002 tartiblagich yordamida bir maromda ushlab turiladi. FV-17002 "H3" tartibga solish klapani regeneratsiyalangan aminning GA-1701,GA-1701S nasoslardan EC-1701A-F sovutgichlarga olib boruvchi quvuro’tkazgichga o’rnatilgan.
Filtrlash bo’limida tozalangan DEA eritmasi GA-1701, GA-1701S nasoslaridan berilayotgan asosiy oqim bilan qo’shiladi va EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlariga yuboriladi [28].
DEA eritmasining sovutish ventilyatorlardan (dar bir apparatda 2 donadan) xdvo berish bilan amalga oshiriladi. DA-1701 nordon gaz absorberiga berilayotgan eritmaning temperaturasi TS-17002 tempraturani tartiblagich bilan 40°C oraligida ushlab turiladi, temperaturaning minimal va maksimal qiymatlarida signallar berish ko’zda tutilgan.
Regeneratsiyalangan DEA eritmasining temperaturasini EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlaridan keyin, tartibga solish jalyuzalarni ochish (yopish) va uni ikki ventilyatordan oltitasida parraklarning og’ish burchaklarini uzgartirish yo’li bilan, masofadan turib boshqariladi.
Havo bilan sovutish apparatlari (HSA) ning yozgi vaqtda ishlatish samaradorligini oshirish uchun, ventilyatorlardan sovutish radiatorlariga berilayotgan havo qisman namlanadi. Namlashni, havo oqimiga demineralizatsiyalangan suvni purkash yo’li bilan, amalga oshiriladi. EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlarida, ventilyatorlarni himoya qilish uchun ruxsat etilgan (kritik) tebranish darajasida ishga tushuvchi, blokirovka ko’zda tutilgan.
Filtrlash bo’limini chetlab o’tib, DEA eritmasiga ko’pirishga qarshi ingibitoreritmasini berish uchun, EC-1701A-F ning chiqish quvuro’tkagichida ingibitor berish moslamasi o’rnatilgan. EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlaridan regeneratsiyalangan DEA eritmasi DA-1701 nordon gaz absorberiga keladi.
Texnologik sxemada DEA eritmasini, EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlaridan, FB-1701 aminni saqlash sig’imiga qaytarish imkoniyati ko’zda tutilgan. EC-1701A-F regeneratsiyalangan amin sovutgichlari va quvuro’tkagichlardan DEA eritmasini FA-1704 drenaj sig’imiga tashlab, bo’shatish ko’zda tutilgan.
Nordon (kislotali) gazlar bilan toyingan DEA eritmasi DA-1701 nordon gaz absorberidan FA-1705 kengaytiruvchi sigim (ekspanzer) ga keladi.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imda, bosimning pasayishi hisobiga, nordon (kislotali) gazlar toyingan eritmadan qisman desorbtsiyalanadi (ajralib chiqadi) va nordon mash`ala tashlamalarini yig’ish tizimiga chiqariladi.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imda suyuq faza DEA ning suvli eritmasi va uglevodorodlarga, ularning zichliklari orasidagi farq hisobiga, ajraladi.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imdagi uglevodorodlarning satxi LI-17014 asbob bo’yicha nazorat qilinadi, sathning minimal va maksimal qiymatlarida signallar berish kuzda tutilgan.
FA-1705 kengaytiruvchi ;sigimidagi uglevodorodlarni "ho’l" mash`ala tashlamalarini yig’ish tizimiga tashlab, bo’shatish ko’zda to’tilgan.
Toyingan DEA eritmasi va uglevodorodlarning satxini nazorat qilish shuningdek joyida o’rnatilgan, mos ravishda LG-17055A, LG-17055B va LG-17056A, LG-17056B asboblarning ko’rsatgichlari bo’yicha olib boriladi.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imdagi toyingan eritmaning sathi LC-17006 tartiblagich yordamida bir maromda ushlab turiladi. LV-17006 "H3" tartibga solish klapani toyingan DEA eritmasini EA-1702 A,B toyingan amin isitgichlaridan DA-1702 aminni buglash kolonnasiga olib boruvchi quvuro’tkazgichga o’rnatilgan.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imi va sath ulchash asboblaridagi DEA eritmasini FA-1704 drenaj sigimiga tashlab, bushatish ko’zda tutilgan.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imdagi bosim PC-17003 tartiblagich yordamida 610 kRa dan ortiq bo’lmagan miqdorda ushlab turiladi. PV-17003 "H3" tartibga solish klapani ekspanzer gazlarini nordon mash`ala tashlamalarini yig’ish tizimiga chiqarish yo’liga o’rnatilgan. RS-17003 asbobning ko’rsatkichi boyicha bosimning maksimal miqdorida signal berish kuzda to’tilgan.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imini va nordon gazlar quvuro’tkazgichlarini bosimning
extimoliy ortib ketishidan ximoya qilish uchun 1707 kRa bosimga moslangan uchta PSV-1707 A,B,S saqlovchi klapanlar o’rnatilgan, shuningdek gazlarni "ho’l" mash`ala tashlamalarini yig’ish tizimiga chiqarib tashlash ham ko’zda to’tilgan.
FA-1705 kengaytiruvchi sig’imidagi DEA eritmasi, undan nordon gazlarning qisman desorbtsiyalanishidan keyin A-1702 A,B toyingan amin isitgichlarida regeneratsiyalangan eritma oqimi bilan issiqlik almashish hisobiga isiydi 68-:98°C temperaturada, bosimlar farqi hisobiga DA-1702 aminni bug’lash kolonnasiga keladi.
Regeneratsiyalangan DEA eritmasi DA-1702 aminni bug’lash kolonnasining kub qismiga keladi, u erdan yana aylanish (tsirkulyatsiya) konturiga chiqariladi.
Yuqoridagilarning o’rnini DA-1702 aminni buglash kolonnasining kubidan chiqayotgan regeneratsiyalangan eritma quvuro’tkazgichiga GA-1703 nasosdan yangi DEA eritmasi berish xisobiga tuldirish kuzda to’tilgan [28,29].
|
| |