nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
EAP-FAST, EAP-TTLS, PEAP-MSCHAPv2

|
EAP-FAST, EAP-TTLS, PEAP-MSCHAPv2
|
bet | 5/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #247867 |
Bog'liq refarat tarmoqEAP-FAST, EAP-TTLS, PEAP-MSCHAPv2 protokollari bilan himoyalangan tarmoqlarga kirishni amalga oshirish faqat foydalanuvchi login-parolini bilgan holda amalga oshirish mumkin. Parol terishga o‘xshash yoki MSCHAP kamchiligiga yo‘naltirilgan hujumlarnig ham ilofji yo‘q yoki EAP protokolining kanali «mijoz — server» shifrlangan tunnel bilan himoyalangan. Yopiq EAP-TLS tarmog‘iga kirish foydalanuvchi sertifikatini (yashirin kalit bilan) o‘g‘irlaganda yoki soxta sertifikat orqali amalga oshirilishi mumkin. Bunday xolat faqat tasdiqlash markazini buzgandan so‘nggina iloji bor. Kuchli kompaniyalarda bu markazlarni eng qimmat AT-manbasi sifatida asrashadi.
Modomiki, yuqorida sanab o‘tilgan usullar (PEAP-GTC dan tashqari) parollar va sertifikatlarni saqlash imkonini beradi. Mobil qurilmani o‘g‘irlanganda hujum qiluvchi tarmoq tomonidan barcha huquqlarga so‘zsiz ega bo‘ladi. Xavfdan himoyalanish chorasi sifatida qattiq diskni to‘liq shifrlash va qo‘rilmani yoqilganda parol so‘rovini qo‘yish orqali ta’minlash mumkin. Xulosa qilib, shuni aytish mumkinki simsiz tarmoqni to‘g‘ri va xatosiz loyihalashtirish, tarmoqni himoyalanganlik darajasini oshirish imkoniyatini beradi. Bunday tarmoqni buzish vositalari (chegaralangan darajada) mavjud emas.EAP protokollaridan ixtiyoriy bittasini qo‘llash tarmoq ma’muri tomonidan bajarilishi zarur. Windows XPGVistaG7, iOS, Android OTga o‘rnatilgan standartlar kamida EAP-TLS va EAP-MSCHAPv2 protokollarini ishlata oladi. Windows osti Intel mijoz adarterlarini ProSet utilitasini (mavjud ro‘yxatni kengaytira oluvchi) taqdim etadi. Buni Cisco Any Connect Client amalga oshiradi. Open Authentication va No Encryption uchun hech narsa kerak emas, tarmoqqa ulanishni o‘zi kifoya. Radio muhit ochiqligi sababli signal barcha yo‘nalishlarda tarqaladi va uni to‘sib qolish qiyin masala. Ulanishga qo‘shilish mumkinligi mos mijoz adapterlari tufayli tarmoq trafigi hujum qiluvchiga o‘zini xuddi simli aloqa tarmog‘ida, NUV da, SPAN-port kommutatoridagidek xis qiladi. WEP protokoliga asoslangan shifrlash uchun TKIP yoki AES asoslangan shifrlash uchun to‘g‘ridan — to‘g‘ri deshifrlash nazariyada iloji bor, ammo amaliyotda buzish xolati uchramagan. Albatta, PSK kalit uchun yoki EAP protokolidan biriga parol tanlashni sinab ko‘rish mumkin. Berilgan hujumlarning qo‘llanilishi noma’lum. Bu jarayonda ijtimoiy injeneriya yoki kriptoanaliz usullaridan foydalanish mumkin.
|
| |
Birlamchi o`lchov o`zgartkichlari belgilanishini taqqoslash

12 – rasmda
b va
v ko`rsatgichlarni solishtiramiz. Agar 12 b –
rasmda qurilma
ko`rsatgichi berilgan o`rnatilgan joyiga qarab misol, sath relesi, unda 12 a – rasmda
ikkilamchi qurilma ko`rsatilgan. Signal ko`rsatgichiga qarab (U va L) sath belgilaydi.
SHuning uchun I va A harfi 12 v – signalizatsiya bildiradi. S va A esa 12 b – rasmda
kantaktli qurilma signalizatsiya sxemasida ishlaydi. 13 – rasmda katta guruh
qurilmalar kelttirilgan. Texnalogik nazorat va boshqaruv birinchi harf D (to`la)
ikkinchi harfi T bildiradiki datchik platnomera bilan elektro yoki pnevmo uzatgich (
E harf yoki R) qalinligini o`lchovchi qurilma shkalasiz.(I harfini yo`qligi )
masofali
boshqvaruvdagi uzatish joyiga o`rnatilgan. (13 – rasmda)
Qurilma berilishi, o`lchami (G) ni o`lchovchi ko`rsatgich
misol uchun qurilma
lentaning ko`rsatkichini o`lchash uchun. (13
b – rasm)
Har xil elektrik miqdor kattaligi uchun katta guruhi tashqil etilgan. Misol uchun
valtimetr, vattmetr va boshqalar. Bunday o`lchagichlar 13 a – rasmning chapida
ko`rsatilgan. O`ngda esa bu ko`rsatgich ―kuchlanishini‖ ko`rsatadi.
8 jadvalda Q harfi kattaligi sifatni ko`rsatadi. Tarkib, kontsentratsiya va
boshqalar. (13g rasmda) tasvir qurilma mahsulotini sifatini o`lchaydi.
E harfi birinchi bo`lib bu sezgir element ko`rsatadi. R va C harfi esa rostlovchi
va to`g‘rilovchi. SHunday qilib bir paytda bu datchik bo`lish
mumkin pH metr
ikkinchi bo`lib esa ikkilamchi o`zi yozar qurilma to`g‘rilovchi kontsentratsiyani
kulrang kislota korishmada.
"Loyihalash jarayonlarini avtomatlashtirish asoslari" fanining

ta`minlovchi nazorat - o`lchov asboblarini, rostlagichlar,
avtomatika va signallash
qurilmalarini, loyihalashtirilayotgan ob`ektlarda ishlatiladigan texnikaviy hujjatlarni
qamrab oladi.
Loyihalash uchun loyihaning texnik qismini tuzuvchi tashqilot yoki
buyuyrtmachi bergan topshiriq asos bo`lib hizmat qiladi.
Loyihalashning texnik topshiriqlariga quyidagilar kiradi:
Loyihalashtirilayotgan texnologik ob`ktning tarkibi,
jarayonning
qisqacha bayoni
qurilma, jihoz va uskunalarning harakteristikasi
atrof-muhitning harakteristikasi
nazorat va rostlanadigan parametrlarning qiymatlari
nazorat va rostlashda ruxsat etilgan hatolar va asboblarning funktsional
belgilari (ko`rsatish, qayd etish, integrallash, signallash va shu kabilar).
Avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash bosqichida texnologik ob`ektlar
mufassal tahlil etilishi kerak. Bunda jarayonni tasniflovchi kattaliklar aniqlanib, ular
orasida o`zaro bog‘lanishlar topiladi.
SNiP 1.02.01-85 talablariga asosan avtomatlashtirish sistemalarini loyihalash
ikki bosqichda (loyiha va ishchi hujjatlari) yoki bir bosqichda (ishchi loyiha) amalga
oshiriladi.
Loyihada quyidagi hujjatlar tayyorlanadi

6. SHchit va pul‘tlarning umumiy ko`rinishi
7. SHchit va pul‘tlarning montaj sxemalari yoki elektr va trubali o`tqazish
jadvallari
8. Tashqi elektr va trubali o`tkazishlar sxemasi
lozim topilganda ulash va ulanish
jadvallarini tuzish tavsiya etiladi
9.
Ulanishlar jadvallari
10. Elektr va trubali o`tkazishlar, avtomatlashtirish vositalarining joylashish
rejalari
11. Avtomatlashtirish vositalarining notipoviy o`rnatish chizmalari
12. Tushuntirish xati
13. Rostlovchi organlarning hisoblari
14. Asbob va avtomatlashtirish vositalari, elektroapparatlar, shchit va pul‘tlar,
montaj buyumlari, nostandart jihozlar, truboprovod armaturalari, kabel‘
va simlar
uchun buyurtmalar ro`yxatlari
15. Avtomatlashtirish vositalarini o`rnatish uchun tipoviy chizmalar ro`yxati.
Bir bosqichli loyihalashda ishchi loyiha tarkibiga quyidagilar kiradi:
1. Ikki bosqichli loyihalashdagi ishchi hujjatlarini tarkibiga kiruvchi texnik
materiallar
2. Montaj va jihozlarning lokal sxemasi
3. Ob`ektni avtomatlashtirishga tegishli ishlar uchun bosh loyihalovchiga
topshiriqlar
Texnologik jarayonlarning avtomatlashtirish
sistemalarini loyihalashda
hujjatlarning sifatini yaxshilash, ularning hajmini va muddatini qisqartirish uchun
avtomatlashtirish
sohasida
ilg‘or
tajribalarni
mujassamlashtirgan
me`yoriy
materiallarga
asoslanish
kerak
shuningdek
tipoviy
loyihalar,
echimlar,
konstruktsiyalardan maksimal darajada qo`llash maqsadga muvofiqdir.
Shifrlash algoritmlari quyidagicha

|
Shifrlash algoritmlari quyidagicha
|
bet | 2/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #247867 |
Bog'liq refarat tarmoqShifrlash algoritmlari quyidagicha:
• WEP — RC4 algoritmiga asoslangan turli uzunlikdagi shifr statik yoki dinamik kalit (64 yoki 128 bit);
• CKIP — Cisco’dan WEP protokoli o‘rnini bosa oluvchi, TKIP ning oldingi versiyasi;
• TKIP — WEP protokoli o‘rinini bosa oluvchi yangilangan algoritm, qo‘shimcha tekshirish va himoya bilan ta’minlangan;
• AES/CCMP — mukammalroq algoritm, AES256 algoritmga asoslangan qo‘shimcha tekshirishlar va himoyaga ega.
Open Authentication, No Encryption kombinatsiyasi korxona yoki mehmonxonalarda Internetga ulanish kirish tizimlarida keng qo‘llaniladi. Ulanish uchun faqat simsiz tarmoq nomini bilish yetarli. Odatda bunday ulanish Captive Portal da qo‘shimcha tekshirish bilan birgalikda qo‘llaniladi. Tarmoqqa ulanish uchun foydalanuvchi kirishi HTTP so‘rov orqali qo‘shimcha sahifaga yo‘naltirilishi mumkin. Bu sahifada shaxsni tasdiqlash (login-parol, qoidalar bilan rozilik va boshqalar) amalini amalga oshirish so‘rovini tashkil etish mumkin. WEP shifrlash algoritmini buzish yo‘llari keng tarqalgan, shuning uchun uni ishlatish mumkin emas (hattoki dinamik kalit kiritilgan holat uchun ham).
Keng uchraydigan WPA va WPA2 tushunchalari shifrlash algoritmini (TKIP yoki AES) aniqlab beradi. Anchadan beri foydalanuvchi adapterlari WPA2 (AES) qo‘llay olish imkoniga ega bo‘lganligi sababli TKIP protokolini ishlatish ma’nosizdir. Barcha xavfsizlik ko‘rsatkichlari quyidagi jadvalda keltirilgan.
Agar WPA2 Personal (WPA2 PSK)da ishlash jarayoni tushunarli bo‘lsa, korporativ yechim qo‘shimcha qayta ko‘rib chiqishni talab qiladi. WPA2 Personal va WPA2 Enterprise o‘rtasidagi farq shundan iboratki, AES algoritmi ishlashida foydalaniladigan shifrlash kalitlarining olinadigan joyidir. Xususiy foydalanish holatlarida (uyda) minimal uzunligi 8 belgidan iborat statik kalit (parol, kod so‘zi) ishlatiladi. Ushbu kalit barcha mijozlarning simsiz tarmoqlariga kirish nuqtasida kiritilishi zarur. Agar bunday kalit xavfsizligi buzilsa (parolni aytib qo‘yish, ishchi bo‘shab ketganda, noutbuk o‘g‘irlanganda), zudlik bilan barcha mijozlardan parol almashtirishni talab qiladi.
Korporativ ko‘rinishda foydalanganda hozirda ishlab turgan har bir ishchilar uchun individual bo‘lgan dinamik kalitdan foydalaniladi. Bu kalit ulanishda uzilish bo‘lmasligi uchun davriy ravishda almashtirilib turishi mumkin. Uning almashishiga qo‘shimcha dasturiy qism — avtorizatsiya serveri yoki ko‘pincha bu RADIUS-serverga yuklanishi mumkin.
|
| |
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/28
Sana
20.07.2024
Hajmi
1,33 Mb.
#268050
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
Download
1,33 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu yuzasidan topshiriqlar

|
Mavzu yuzasidan topshiriqlar
|
bet | 5/5 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #150045 |
Bog'liq AMALIY MASH-5Mavzu yuzasidan topshiriqlar.
1. Dasturlash tillari faniga oid 10 ta oddiy test tuzing.
2. Dasturlash tillari faniga oid 10 ta esse test tuzing.
3. Dasturlash tillari faniga oid 10 ta hisoblanadigan test tuzing.
Mavzu yuzasidan savollar.
1. Moodle deganda nimani tushunasiz?
2. Moodleda qanday test tuzish usullari bor?
3. Yopiq turdagi testlar deganda nimani tushunasiz?
4. Yopiq turdagi testlar qanday tuziladi?
5. Ochiq turdagi testlar deganda nimani tushunasiz?
6. Ochiq turdagi testlar qanday tuziladi?
7. Bir tanlovli testlar qanday tiziladi?
8. Ko‘p tanlovli testlar qanday tiziladi?
9. Yopiq turdagi bir tanlovli testlar qanday tuziladi?
10. Yopiq turdagi ko‘p tanlovli testlar qanday tuziladi?
|
| |
to'g'ridan-to'g'ri tarmoq kabeli - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

Uning uchidan biri EIA / TIA-568B sxemasiga muvofiq kesilgan, ikkinchisi
quyidagi ketma-ketlikka ega: oq-yashil, yashil, oq-to'q sariq, oq-jigarrang, jigarrang,
to'q sariq, ko'k, oq-ko'k. Shunday qilib, 568A sxemasida Moviy va Jigarrang
juftliklari ketma-ketlikni saqlash bilan bir-biriga bog'langanligini ko'ramiz.
O'chirishlar haqida suhbatni yakunlab, xulosa qilamiz: 568V pallasida (2 yoki
4 juft) kabelning ikkala uchini ham kesib tashlaymiz.
tekis simi
kompyuterni kalit
yoki yo'riqnoma bilan ulash uchun. Bir uchini 568A ga, ikkinchisini esa 568A ga
muvofiq siqib chiqaramiz
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi - bet 2

1.2-TOPSHIRIQ TARMOQ SIMULYATORI BILAN ISHLASH. CISCO PACKET TRACER DASTURINI SOZLASH VA ISHLASH JARAYONINI TEKSHIRISH 1. Ishning maqsadi Ushbu laboratoriya ishi quyidagilar uchun mo‘ljallangan:
- Cisco Packet Tracer dasturining ishlash tamoyillari bilan tanishish;
- Eng sodda tarmoqlarni qurish bo‘yicha ko‘nikma hosil qilish.
- Tarmoq qurilmalarini ulashda tarmoq kabellarini tayyorlashni o‘rganish.
2. Qisqa nazariy ma’lumotlar 2.1 Cisco Packet Tracer (CPT) – bu Cisco kompaniyasi tamonidan
yaratilgan tarmoq emulyatori. Dastur har xil protokollarni qo‘llab-quvvatlagan holda
har xil topologiyada ko‘p turli qurilmalar bilan tarmoqni qurish va tahlil qilishga
imkon beradi. Unda siz har xil tarmoq qurilmalarining (marshrutizatorlar,
kommutatorlar, simsiz kirish nuqtalari, shaxsiy kompyuterlar, tarmoq printerlari va
hakozo) ishlashini o‘rganish imkoniyatiga ega bo‘lasiz.
Cisco Packet Tracer dasturi interfeysi. 1-rasmda Cisco Packet Tracer
dasturining interfeysi (asosiy oyna) tasvirlangan.
1-rasm. Cisco Packet Tracer (CPT) dasturi interfeysi
Asosiy menyu quyidagi punktlardan tashkil topadi:
File (Файл) – hujjatlarni ochish/saqlash operatsiyalaridan tashkil topgan;
Edit (Правка) – “nusqa olish/qirqish, bekor qilish/takrorlash” standart
operatsiyalaridan tashkil topgan;
Options (Настройки) – dastur sozlamalaridan tashkil topgan. Xususan, bu
yerda dasturni boshqa tillarga mahalliylashtirish imkonini beruvchi knopkasi
joylashgan;
View (Вид) – ishchi maydon masshtabini va uskunalar panelini o‘zgartirish
uskunalaridan tashkil topgan;
Yopiq turdagi ko‘p tanlovli testlarni yaratish

|
Yopiq turdagi ko‘p tanlovli testlarni yaratish
|
bet | 4/5 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #150045 |
Bog'liq AMALIY MASH-5Yopiq turdagi ko‘p tanlovli testlarni yaratish.
Bunday testda talaba test savollariga bir nechta to‘g‘ri javobni topib belgilaydi. Testni tuzishdan oldin test parametrlarini o‘rnatamiz, ya’ni yuqoridagi oyna parametrlari to‘ldiriladi, faqat «Bir yoki bir necha javoblar» bo‘limidan «Ko‘p tanlovli javoblar ruxsat etiladi» bandini tanlaymiz, qolgan amallarni barchasi xuddi, yopiq turdagi bir tanlovli testdagi kabi bo‘ladi. To‘g‘ri javob variantlaridan bittani emas, bir nechtani kiritamiz.
Javoblarning ixtiyoriy ketma-ketligidan «ha» ni belgilasak har bir urinishda javoblarni o‘rni almashib chiqadi, ya’ni birinchi marta testni ishlaganimizdagi test javoblarini o‘rni ikkinchi marta testni ishlaganimizda almashib beriladi.
Bundan ko‘zlangan maqsad, talabalar test topshirish jarayonida bir-birlaridan ko‘chirmasliklarini oldini olishdan iborat. Testni ishlash jarayonida ushbu oynadagi kvadratchalar ichiga to‘g‘ri javoblarni belgilaymiz, keyin esa «Jo‘natish» bandini tanlaymiz, ya’ni quyidagicha qilib:
Bu yerda testni javobi sifatida formula yoki tasvirlar bo‘lishi mumkin. Buning uchun javob maydonida shu tasvirga gipersillka qo‘yiladi, ya’ni HTML tegi ko‘rinishidagi gipermurojat qo‘yiladi. Rasmlar oldindan kursning fayl bo‘limiga yuklangan bo‘lishi kerak. Rasmlarni savol o‘rnida ishlatish ham mumukin ya’ni ushbu rasm nimani ifodalaydi degan ma’noda. Rasmlarni javob o‘rnida ham ishlatish mumkin.
Biz hozir siz bilan Yopiq turdagi testlarni qanday tuzishni ko‘rib chiqdik. Endi esa Ochiq turdagi (Qisqa javob) turdagi testlarni tuzishni ko‘rib chiqamiz.
Ochiq turdagi (qisqa javob) testlarni tuzish.
Ochiq turdagi testlarni tuzish uchun ushbu oynadan
javob bo‘limini tanlaymiz va quyidagi oyna hosil boladi:
Bu oynada Savol nomi, Savol matni, dastlabki o‘rnatilgan holat bo‘yicha baho, Jarima maydoni, Javob, Baho, hamda bahoga sharh kabi bo‘limlari bor.
Bu oyna ham yuqoridagi yopiq turdagi testdagi kabi to‘ldiriladi. Hamma parametrlarni to‘ldirib bo‘lgach, «O‘zgarishlarni saqlash» bo‘limini tanlaymiz u holda bizda quyidagicha oyna hosil bo‘ladi:
Biz oldingi testdagi kabi tuzilgan savollarni testga joylashtirish uchun quyidagi ikkita belgini ketma-ket bosamiz, natijada biz yaratgan savol birinchi oynaga o‘tadi va testga qo‘shiladi.
Bu holat quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
Bu oynada biz testni yechish uchun birinchi belgini bosamiz va yangi bir oyna hosil bo‘ladi.
Bu turdagi testlarda savolga javob qisqa so‘z bilan beriladi, ya’ni javob variantlari bo‘lmaydi. Hosil bo‘lgan oynada biz yaratgan savol, qo‘yiladigan ball, javob uchun darcha, jo‘natish tugmasi, sahifani jo‘natish, barchasini jo‘natib sinovni yakunlash, javoblarni aks ettirish, yangidan boshlash, ko‘rib chiqish oynasini yopish kabi parametrlari bo‘ladi. Biz savolga javobni javob darchasiga kiritamiz va «Jo‘natish» tugmasini bosamiz va quyidagicha oyna hosil bo‘ladi:
Bu holat bilan biz oldingi testni tuzish davomida tanishgan edik.
|
| |
Vazifa - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

|
Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagiBog'liq sssssssssssss
3. Vazifa
Vazifa topshirig’i:
3.1.
Jurnaldagi variantingiz asosida tarmoq quring. Tarmoq qurilmalari uchun
dastlabki sozlashlarni bajaring. Ishni “3.1. vazifa bajarish ketma ketligi” ga
asoslanib bajaring.
Variant
Tarmoq qurilmalari
Tarmoq qurilma
manzillari
1.
8 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
192.168.x.x
2.
5 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
192.167.x.x
3.
6 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
192.166.x.x
4.
7 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
192.165.x.x
5.
8 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
10.10.x.x
6.
5 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
10.1.x.x
7.
6 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
10.0.x.x
8.
7 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
192.168.x.x
9.
6 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
192.167.x.x
10.
5 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
192.166.x.x
11.
4 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
192.165.x.x
12.
6 kompyuterlar, 1 kommutator, 1ta server
10.10.x.x
13.
7 kompyuterlar, 1 kommutator, 2ta server
10.1.x.x
14.
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
10.0.x.x
15.
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
192.168.x.x
16.
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
192.167.x.x
17.
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
192.166.x.x
18.
6 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
192.165.x.x
19.
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
10.10.x.x
20.
4 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
10.1.x.x
21.
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
10.0.x.x
22.
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
192.168.x.x
23.
6 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
192.167.x.x
24.
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 1ta
server
192.166.x.x
25.
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар, 2ta
server
192.165.x.x
|
| |
Test tuzish usullari - Amaliy mash‘ulot №5 Mavzu

|
Amaliy mash‘ulot №5 Mavzu
|
bet | 2/5 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #150045 |
Bog'liq AMALIY MASH-5Test tuzish usullari
1-usul. Bu usulda test savollarini tuzish uchun «Boshqarish» blokidagi «Savollar» bandini tanlaymiz.
«Savollar» menyusining «Yangi savol yaratish» bo‘limini «Tanlash» darchasidan test turini tanlaymiz
Yangi test tuzish uchun test savollarini kiritamiz:
Moodleda testlarni quyidagi turlari bor:
–Hisoblanayotgan
–Ta’riflash
–Esse
–Mostlikka
–Yopiq shaklda (ko‘plikdagi tanlov)
–Qisqa javob
–Raqamli
–Moslik boyicha tasodifiy savolni topish
–To‘g‘ri/noto‘g‘ri
2-usul. Buning uchun ushbu oynaning o‘ng burchagidagi «Tahrir qilish» bo‘limini tanlaymiz
Keyin «Kurs elementini qo‘shish» darchasidan «Test» ni tanlaymiz. Bu darcha quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
Natijada test parametrlarini to‘ldiruvchi shakl ochiladi va u quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi.
Biz bu oynada yangi test savollari uchun nom kiritamiz, bu nom biz yaratmoqchi bo‘lgan testni nomi bo‘ladi. Keyingi ishlar davomida biz shu nom ostida yangi test savollarini qo‘shishimiz mumkin bo‘ladi.
Nomni kiritganimizdan so‘ng oynamizning “Muqaddima” degan darchasiga tuzmoqchi bo‘lgan testimizni parametrlarini o‘rnatamiz. Masalan bu test qanday tipdagi test bo‘ladi, qaysi sohaga tegishliligini va boshqalarni kiritib o‘tamiz:
«Vaqtni chegaralash» bo‘limida test sinovini boshlash vaqtini, testni yakunlash vaqtini;
«Ko‘rsatish» bo‘limida bitta sahifada joylashadigan savollar sonini; «Urinishlar» bo‘limida urinishlar sonini;
«Baholar» bo‘limida baholash usulini, jarima solish tartibini;
«Himoya» bo‘limida bitta asosiy ekranda ishlash va aksincha holatlarni kiritamiz.
Dastur oynasining pastki qismidagi bo‘limlardan bittasini tanlash «Saqlash va kursga qaytish», «Saqlash va ko‘rsatish», «Bekor qilish» orqali ishni davom qildiramiz.
|
| |
Tools
(Инструменты) – ranglar palitrasi va foydalanuvchi qurilmalari 
oynasidan tashkil topgan; 
Эxtensions

Kommutatorlar
– tarmoqning bir yoki bir nechta segmentlari chegarasida bir
nechta tugunlarni birlashtirish uchun mo‘ljallangan qurilma. Kommutator (svitch)
kommutatsiya jadvali asosida axborot paketlarini uzatadi, shuning uchun trafik faqat
u yo‘naltirgan MAC-adresga ketadi,
konsentrator
(xab) dagi singari barcha
portlarda takrorlanmaydi.
Simsiz qurilmalar
dan dasturda simsiz marshrutizator va uchta kirish nuqtasi
keltirilgan.
Oxirg‘i qurilmalar
orasida siz ShK, noutbuk, server, printer, telefonlar
va boshqalarni ko‘rishingiz mumkin. Dasturda
Internet
bulut va DSL modemlar
ko‘rinishida tasvirlangan. Ko‘p foydalanuvchili ish uchun foydalanuvchi qurilmalari
va bulut 4-rasmda tasvirlangan.
4-rasm. Ko‘p foydalanuvchili ish uchun foydalanuvchi qurilmalari va bulut
sh vl br - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

Bizda barcha beshta kompyuterlar bitta 10.0.0.0/8 tarmoqda, lekin turli virtual tarmoqlarda
joylashgan.
1-jadval. Amaliy mashg‘ulotni bajarish bo‘yicha variantlar
Variant
Portlar
VLAN lar soni
Tarmoq qurilmalari
1
access
3
8 kompyuterlar, 1 kommutator
2
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
3
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
4
Access
4
7 kompyuterlar, 1 kommutator
5
Access
3
8 kompyuterlar, 1 kommutator
6
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
7
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
8
Access
4
7 kompyuterlar, 1 kommutator
9
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
10
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
11
Access
3
4 kompyuterlar, 1 kommutator
12
Access
4
6 kompyuterlar, 1 kommutator
13
Access
3
7 kompyuterlar, 1 kommutator
14
Access, trunk
2
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
15
Access, trunk
3
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
16
Access, trunk
2
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
17
Access, trunk
3
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
18
Access, trunk
2
6 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
19
Access, trunk
3
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
20
Access, trunk
2
4 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
21
Access, trunk
3
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
22
Access, trunk
2
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
23
Access, trunk
3
6
kompyuterlar, 2 kommutatorлар
24
Access, trunk
2
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
25
Access, trunk
3
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
Move Layout
uskunasi tarmoqning katta loyihalarini ko‘rib chiqish uchun 
ishlatiladi. 
Place Note

quyidagicha: Oq-to'q sariq, to'q sariq, oq-yashil, ko'k, oq-ko'k, yashil, oq-jigarrang
va jigarrang.
Turli kombinatsiyalarda kompyuter qurilmalari va tarmoq uskunalari o'rtasida
almashinishda ishlatiladigan tarmoq kabellarini ishlab chiqarish uchun ikkita asosiy
simi variantlari ishlatiladi: tekis va o'zaro faoliyat (o'zaro faoliyat). Birinchi, eng
keng tarqalgan variantni ishlatib, kompyuterlar va boshqa mijoz qurilmalarining
tarmoq interfeyslarini kalitlarga yoki marshrutizatorlarga ulash, shuningdek
zamonaviy tarmoq uskunalarini bir-biriga ulash uchun foydalaniladigan kabellar
tayyorlanadi. Ikkinchidan, kamroq tarqalgan variant, o'zaro ishlash kabelini
tayyorlash uchun ishlatiladi, bu sizga ikkita kompyuterni bir-birlari bilan to'g'ridan-
to'g'ri tarmoq kartalari orqali kommutatsiya uskunasidan foydalanmasdan ulash
imkonini beradi. Eski kalitlarni ulanish portlari orqali tarmoqqa ulash uchun sizga
krossover kabeli kerak bo'lishi mumkin.
Qilish uchun
Aloqa liniyalari - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

Telefon kabeli
– telefon apparatlarini ulash uchun kabel. Telefon liniyasi
orqali ulanish modem portlariga ega bo‘lgan qurilmalar o‘rtasida amalga oshirilishi
mumkin. Masalan – SHK.
Koaksial kabel
– koaksial kabel yordamida qurilmalarni ulash. kabelli
modem va bulut o‘rtasida ulanish uchun foydalaniladi.
Seriyali DCE va seriyali DTE
– Internet aloqasi uchun ketma-ket portlar
orqali ulanish. Bunday ulanishni sozlaash uchun DCE-qurilma tarafida
sinxronizatsiyani o‘rnatish lozim. DCE tamonini portni yonidagi kichkina "chasov"
ikonkasi bo‘yicha aniqlash mumkin.
Grafik menyu.
6-rasmda gafik menyu keltirilgan.
6-rasm. Grafik menyu
Ushbu rasmda chapdan o‘ngga:
Select
uskunasi Esc tugmasi bilan faollashtirish mumkin. U bitta yoki ko‘proq
ob’ektlarni, keyinchalik ularni ko‘chirish, nusqa olish yoki o‘chirish uchun belgilab
olish uchun ishlatiladi.
. show ip route buyrug‘i orqali marshrutizatorlardagi jadvalni tekshiramiz

3.2. vazifani bajarish ketma ketligi
EIGRP masofa-vektor marshrutizatsiya protokolini sozlashni o’rganish.
–
tarmoq topologiyasini 2-rasm bo‘yicha o‘rganing
–
R0, R1 va R2 marshrutizatorlarining interfeyslarini
sozlang va tekshiring
–
EIGRP protokolini sozlang va tekshiring
–
har bir marshrutizatorning marshrutizatsiya jadvalini o‘rganing
2 - rasm. Tarmoq topologiyasi
Kompyuterlarga 2-rasmda ko‘rsatilgan toplogiya bo‘yicha IP manzillarni kiriting.
a)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R0
Router(config)#router eigrp 1
Router(config)#eigrp router-id 2.2.2.2
OSI pog‘onalarning o‘zaro ishlashi jarayonlari va xizmatlari

|
OSI pog‘onalarning o‘zaro ishlashi jarayonlari va xizmatlari
|
bet | 5/9 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 7,4 Mb. | | #274347 |
Bog'liq 1. Pog‘onali arxitektura tushunchasi, pog‘onali arxitektura prot4.OSI pog‘onalarning o‘zaro ishlashi jarayonlari va xizmatlari.
Ochiq texnik xususiyatlarning rivojlanishidan foydalanish turli xil ishlab chiqaruvchilar uchun turli xil apparat yoki dasturiy ta'minotni kengaytirish va dasturiy ta'minotni rivojlantirish va ushbu tizimlar uchun modifikatsiyalarni ishlab chiqish, shuningdek, turli ishlab chiqaruvchilar uchun dasturiy ta'minot komplekslarini ishlab chiqarishga imkon beradi.
Haqiqiy tizimlar uchun to'liq ochiqlik - bu erishib bo'lmaydigan ideal. Qoida tariqasida, hatto ochiq deb nomlangan tizimlarda ham tashqi interfeyslarni qo'llab-quvvatlaydigan ba'zi qismlar ushbu ta'rifga mos keladi. Masalan, Onih operatsion tizimi oilasining ochiqligi, boshqa narsalar orasida, yadro va ilovalar o'rtasidagi standartlashtirilgan dasturiy interfeys mavjud bo'lib, u Unix-ning boshqa versiyasiga u Unix-ning bitta versiyasidan foydalanishni osonlashtiradi . Qisman ochiqlikning yana bir namunasi - bu tarmoq adapter drayverlarida mustaqil ishlab chiqaruvchilarni qo'llab-quvvatlash uchun Novell Netware interfeysi (ODI). Tizimni ishlab chiqishda ko'proq ochiq xususiyatlar qo'llaniladi, shunchalik ochiq.
OTO modeli faqat ochiqlikning bir tomoniga, ya'ni hisoblash tarmog'i bilan bog'liq bo'lgan qurilmalarning o'zaro ta'siri. Bu erda, ochiq tizim ostida tarmoq qurilmasi tushuniladi, qabul qilingan va yuborilgan xabarlarning formati, mazmuni va qiymatini belgilaydigan standart qoidalar yordamida boshqa tarmoq qurilmalari bilan aloqa qilishga tayyor.
Agar ikkita tarmoq ochiqlik printsiplariga muvofiq qurilgan bo'lsa, bu quyidagi afzalliklarni beradi:
uskuna va tarmoqni qurish qobiliyati vadasturiyta'minotbir xil standartga mos keladigan turli ishlab chiqaruvchilar; tarmoqning individual tarkibiy qismlarini boshqacha, mukammalroq, bu tarmoqni minimal qiymat bilan rivojlantirishga imkon beradigan darajada og'riqsiz almashtirish imkoniyati; boshqa tarmoqning ikkinchisida oson ulanish imkoniyatlari;
tarmoqni o'zlashtirish va saqlash oson.
Ochiq tizimning yorqin namunasi xalqaro Internet tarmog'i. Ushbu tarmoq ochiq tizimlarga bo'lgan talablarga to'liq muvofiq ravishda rivojlandi. Ushbu tarmoqdan minglab foydalanuvchilar turli mamlakatlarda turli mamlakatlarda faoliyat yuritayotganda ishlaydigan hisoblash uskunalari va dasturiy ta'minot ishlab chiqaruvchilaridan minglab foydalanuvchilar ishtirok etishdi. Standart nomning nomi Internetning ishlashini aniqlash - "Fikrlarni so'rash" deb tarjima qilinishi mumkin, uni qabul qilingan standartlarni va olingan standartlarning ochiqligini ko'rsatadi. Natijada, Internet dunyo bo'ylab tarqalib ketgan juda ko'p sonli tarmoqlarning eng xilma-xil uskunalari va dasturiy ta'minotini birlashtirdi.
|
| |
15-Laboratoriya Turli elektron taxeometrlar turlari va ular bilan ishlash. Taxeometrik jadvalni qayta ishlash va xarita tuzish

15-Laboratoriya
Turli elektron taxeometrlar turlari va ular bilan ishlash.
Taxeometrik jadvalni qayta ishlash va xarita tuzish.
Turli elektron taxeometrlar turlari va ular bilan ishlash.
Laboratoriya ishining maqsadi: Avtomobil yo‘llarini
loyihalash, qurish va
ekspluatasiya qilishdagi geodezik hamda tadqiqot ishlarida Leica FlexLine TS02 elektron
taxeometr qurilmasidan foydalanish uchun uning tuzilishi va ishchi qismlarini amaliy
o‘rganish.
Laboratoriya ishini bajarishda foydalaniladigan o‘quv materiallari
- Video material
- TS02 Elektron taxeometr instruksiyasi
Foydalaniladigan qurilmalar
Leica FlexLine TS02, qurilma balandligini o‘lchash uchun ushlagich GHT196, Qurilma
balandligini o‘lchash uchun metr GHM007, tekis yuzali prizma CPR105,
FlexLine Taxeometr qurilmasi sanoqlarni o‘lchash, xisoblash va yozish uchun
foydalaniladi. Ayniqsa sodda tasvirga olish va murakkab masalalarni yechishga
moslashtirilgan. Keng doiradagi masalalarni yechadigin FlexField dasturiy paketi bilan
jixozlangan. Bunday klassdagi turli versiyadagi qurilmalar aniqlikliklari va funksional
imkoniyatlari xam turlichadir.
Rasm 1.1. Asosiy komponentlar
Bu yerda a) FlexLine seriyali taxeometr va unga o‘rnatilgan FlexField dasturi
b) FlexOffice dasturi o‘rnatilgan kompyuter
c) sanoqlarni o‘tkazish
FlexField dasturi. Bu dastur qurilmaga o‘rnatilgan. Dastur standart bazviy operasion
sistemadan tashkil topgan.
FlexOffice dasturi. Bu dastur sanoqlarni ko‘rish, almashtirish, va qayta ishlashga
moslashtirilgan standart
dasturlardan tashkil topgan
Sanoqlarni o‘tkazish. Sanoqlar xar doim FlexLine qurilmasidan kompyuterga
o‘tkazuvchi kabellar orqali o‘tkaziladi. Qo‘shimcha portlar va funksiyalar bilan
jixozlangan qurilmalarda esa sanoqlarni USB fleshka, USB kabel yoki Bluetooth orqali
o‘tkazish mumkin
Ishni bajarish tartibi
Rasm 1.2. Qurilma qismlari bilan tanishish. (1-qism ko‘rinishi, 2-
qism ko‘rinishi)
a) USB fleshka va USB kabel joylashgan portlarini ximoyalovchi
qopqoq
b) Bluetooth antenna
s) Optik nishon
d) Qurilmani ko‘tarib yurish uchun vintlar bilan qotiriladigan
ushlagich
e)
Lazerli koptokcha
f) Masosofa o‘lchagich o‘rnatilgan ob’yektiv. Lazer nuri
chiqadigan qism
g) Vertikal doiraning mikrometrli vinti
1-qism ko‘rinishi h) Qurilmani yoqish tugmasi,
i) Trigger
j) Gorizontal doiranig mikrometrli vinti
k)
Ikkinchi klaviatura
l) Ob’yektivning fokuslovchi xalqasi
m) Okulyarni fokuslovchi xalqasi
n) Akkumulyator turadigan qismning qopqog‘i
o) Port RS232
p) Ko‘targich vint
q) Displey
2-qism ko‘rinishi r) Klaviatura
Rasm 1.3. Qurilmaning qo‘shimcha jixozlari (a,b,c)
a) GDF121 667304 taglik
b) GST120-9 667301 raqamli shtativ
c) Nur qaytargich (reka)
Rasm 1.4. Foydalanuvchilar interfeysi
Standart klaviatura
a) Fiks . tugmalar
b) Navigator
c) Enter tugmasi
d)
ESC tugmasi
e) Funksional tugmalar F1-F4
Rasm 1.5 Ekran
a) Oyna nomi,
b) aktiv maydon
s) ikonka statusi
d) Qatorlar
e)
Ekrandagi tugmalar
Topshiriq
Qattiq jismlarning xossalari

Qattiq jismlarning xossalari
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
12.12.2023
Hajmi
0,82 Mb.
#116807
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Qattiq jismlarning xossalari
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
PORTLAAND SEMENT ISHLAB CHIQARISH USULLARI

|
PORTLAAND SEMENT ISHLAB CHIQARISH USULLARI
|
bet | 3/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 49 Kb. | | #104877 |
Bog'liq PORTLAND SEMENT ISHLAB CHIQARISH USULLARIPORTLAAND SEMENT ISHLAB CHIQARISH USULLARI.
Portlandsement ishlab chiqarish ikkita jarayonni o‘z ichiga oladi:
Klinker ishlab chiqarish;
Klinkerni qo‘shilmalar bilan birga tuyish.
Birinchidan jarayon juda murakkab bo‘lib, uning bajarilishi katta mablag‘ va ishga solish xarajatlari bilan bog‘liq. Chunki portlandsement ishlab chiqarish uchun sarflanadigan jami xarajatning ko‘p qismi (70-80%) klinker qiymati tashkil etadi.
Portlandsement klinkeri ishlab chiqarishda quyidagi asosiy texnologik operatsiyalar bajariladi.
oxaktosh va gil qazib olinadi
xomashyo materiallari tayyorlanadi va maydalanadi
yoqilg‘i tayyorlanadi
xomashyo materiallari kuydiriladi
Klinkerni tuyish va portlandsement ishlab chiqarish uchun, asosan quydagi texnologik jarayonlar bajariladi; 1. Qo‘shilmalar tayyorlanadi; 2. Klinker qo‘shilmalar bilan birga tuyiladi; 3. portlandsement omborga joylanadi.
Talab qilingan kimyoviy tarkibli xomashyo aralashmasini hosil qilish uchun materiallarning hammasi mayda qilib tuyiladi va yaxshilab aralashtiriladi.
Mayda qilib tuyilgan materiallar quruqligicha yoki suvda yaxshilab aralashtirilishi mumkin. xomashyo materiallari suv ishtirokida tayyorlansa portlandsement ishlab chiqarish «ho‘l» usul deb, quruqligicha tayyorlansa «quruq» usul deb ataladi. qaysi usulni tanlash texnologik va texnik-iqtisodiy xulosalarga bog‘liq. Hozirgi kunda mamlakatimizda «quruq» usulni ko‘proq qo‘llash tendensiyasi salmoqli o‘ringa ega. Shu kunda Navoiyda juda yirik sement zavodi zamonaviy uskuna va jihozlar bilan ta’minlangan va quruq usulda ishlab turibdi.
Oxaktosh kondan o‘lchami 500-800 mm va undan ortiq katta xarsang bo‘laklari tarzida olib kelinadi. Ohaktoshning yirik bo‘laklari 100-200 mm o‘lchamda, jag‘li maydalagichlarda bir marta maydalanib olinadi. Xomashyo ikkinchi safar odatda, bolg‘achali va konus maydalagichlarda 10-30 mm o‘lchamgacha, so‘ng oxirgi marta suyuq loy bilan shar tegirmonlarda maydalaniladi. Bu xomashyo quruq maydalanganiga nisbatan suvda yaxshi maydalanadi. Suvda maydalanganda materiallarning qattiqligi kamayadi.
Gil tegirmonga suyuq loy holiga uzatiladi. Ohaktosh bilan gil birga maydalanganda ular juda yaxshi aralashadi.
Gil chayqatgich temir beton basseynidan iborat bo‘lib, uning tubi va devorlariga cho‘yan plitalar qoplangan. To‘sin-romga zanzirlarda po‘lat xaskashlar erkin holda osib qo‘yilgan, maydalagichlarda bir sidra maydalab olingan gil oz-ozdan chayqatgichga uzatiladi. Gil bilan birga basseynga suv ham qo‘shiladi. Shlam chiqib ketadigan darcha yirik loy bo‘laklarini ushlab qoladigan panjara bilan berkitilgan. Suyuq loy nasoslar vositasida ta’minlagich baklarga uzatiladi. U yerdan aralashma o‘lchov baklari orqali shar tegirmonlarga yuboriladi. Loy tarkibidagi yirik qo‘shilmalar basseyn tubiga cho‘kadi va vaqti vaqti bilan chiqarib tashlanadi.
|
| |
Portland sement ishlab chiqarish texnologiyasi

Portland sement ishlab chiqarish texnologiyasi
Xomashyo materiallari va yoqilg‘i
Portlandsement klinkeri ishlab chiqarishda xomashyo sifatida tarkibida kalsiy karbonat ko‘p bo‘lgan karbonat jinslar va tarkibida kalsiy karbonat ko‘p bo‘lgan karbonat jinslar va tarkibida kremniy oksid, alyuminiy oksid hamda temir oksid bo‘lgan gillar, shuningdek, gil va kalsiy karbonatning tabiiy aralashmalari ishlatiladi. Keyingi yillarda portlandsement ishlab chiqarishda gilni butunlay ishlatmaslik yoki qisman ishlatish maqsadida, nordon va, asosan domna shlaklari, issiqlik elektr stansiyalari kullari, nefelen chiqindilaridan foydalanilmoqda. Shuningdek, gips yoki angidritni gil bilan aralashtirib, portlandsement, sulfotsement va SO2 gazi olishning kompleks texnologiyasi ishlab chiqilgan. Nefelen shlami tarkibida 25…30% SiO2; 2…5%АI2O3% 3…5% Fe2O3; 50…58% СаО va 3…8% boshqa oksidlar, chunonchi 1,5…3% ishqorlar bor. Tarkibida shuncha SaO bo‘lgan materialga 15…20% ohaktosh qo‘shib, portlandsement ishlab chiqarish uchun xomashyo aralashmasini tayyorlash mumkin.
40…50% gacha tarkibida kalsiy oksidi bo‘lgan domna shlaklari ham portlandsemnt ishlab chiqarish uchun qimmatli xomashyo hisoblanadi.
Gil, ayniqsa lyoss suvda osongina ivib, bo‘shashib ketadigan mayda dispers ikkilamchi tog‘ jinslaridan iborat. Gilning mineralogik tarkibi, asosan suvli alyumosilikatlar va kvarsdan iborat. Gillarning kimyoviy tarkibida, asosan uchta oksid bor: kremniy oksid (60-80% ), alyuminiy oksid (5-20%) va temir oksid (3-15%). Gilda oz miqdorda karbonat tuzlari holida CaO va MgO uchrashi mumkin. Lekin gillaning bazi turlarida kalsiy oksid 25%gacha, magniy esa 3% gacha bo‘ladi (masalan: slanets va lyosslar.) Gillar tarkibida SO3, Na2О va К2О kabi eruvchan tuzlar ham uchraydi. Bu esa maqsadga muvofiq emas, klinker ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan gillarda bu tuzlarning miqdori iloji boricha kam bo‘lishi kerak.
Kalsiy karbonatli jinslar tabiatda ohaktosh, bo‘r, ohaktosh chig‘anoq va marmar holida uchraydi. Karbonatli jinslarning marmardan boshqa hamma turlari portlandsement ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Kimyoviy sof kalsiy karbonat tarkibida 56% SaO va 44% СО2 bo‘ladi. Biroq, tabiatda faqat kalsiy karbonatdan iborat sof ohaktoshlar kam uchraydi. Portlandsement ishlab chiqarishda ishlatiladigan ohaktoshlar tarkibida SaO dan tashqari qumtuproq (8%gacha), giltuproq (2%gacha), temir oksidlar (1%gacha) bo‘lishi mumkin.
Mergellar gilsimon moddalar va juda mayda kalsiy karbonat zarrachalarining tabiiy aralashmasidan iborat cho‘kindi tog‘ jinsi hisoblanadi. Mergellarning mavjudligiga qarab, mergel ohaktosh (90-95% СаСО3), ohaktosh–karbonat mergel (70-90% СаСО3), va mergel (50–70% СаСО3)ga bo‘linadi. Bunday mergel kuydirilgandan so‘ng kimyoviy tarkibi bo‘yicha klinkerga o‘xshab ketadi.
|
www.pedagoglar.uz - Qattiq jismlarning xossalari

www.pedagoglar.uz
45-son 9–to’plam Iyun 2023
Sahifa: 41
5. Materialning muhim xossalari qatoriga uning
elastikligi va plastikligi
kiradi.Jismga ta`sir etayotgan kuch olingandan keyin deformasiya yo`qolib, jism
oldingi holatiga qaytsa bunday deformasiya elastik deformasiya, jismning o`zi esa
elastik jism deyiladi.
Agar prujinaga yuk ossak, uncha ko`p cho`zilmaganda u ilgarigi shakli va
o`lchamiga qaytadi.Agar u juda katta kuch ta`sirida cho`zilsa,
unda qoldiq
deformasiya yuz beradi.Bizga ma`lumki, bugungi kunning dolzarb vazifasi
tarbiyalab ta`lim berishdan iboratdir.Shuni inobatga olib,qoldiq
deformatsiyani
tushintirishdan oldin o`quvchilarga quyidagi savol bilan murojaat qilishmumkin.
O`quv qurollari ayniqsa kitob va daftar bilan pala-partish muomalada bo`lgahda uni
varaqlarining chetlari qayrilib qoladi, keyin ularni avvalgi holatiga qaytarib
bo`lmaydi.Nima uchun? Bu savolga javob berayotganda
kitob va daftarlarni ishlab
chiqarish uchun qanchadan qancha o`rmonlar ,ishchi kuchi va elektr energiya sarf
bo`lishini,ulardan pala-partish fodalanish ham iqtisodiu ham ma`naviy zarar
ekanligini o`quvchilar ongiga singdirish foydadan xoli emas. Jismga ta`sir
etayotgan kuchning ta`siri olingandan so`ng , deformasiyalanganicha qolsa
bunday
jism plastik jism bo`ladi. Agar qattiq jism uncha katta bo`lmagan deformasiyalarda
emirilsa , bunday jism mo`rt jism deb ataladi. Cho`yan, marmar, chinni, qahrabo
ancha mo`rt bo`ladi.
6. Deformatsiyaning to`rtta asosiy turi mavjud cho`zilish, siljish, buralish va
egilish.
a) cho`zilish; to`gri AB sterjenga uning o`qi
bo`ylab qarama qarshi tomonlarga yo`nalgan F kuch qo`ysak
sterjen cho`ziladi. Kuch qancha katta bo`lsa cho`zilish shuncha katta boladi. Yuk
ko`tarish qurilmalaridagi,ko`priklar- dagi troslar,
zanjirlar, balkalar cho`zilish
deformatsiyasiga uchraydi.
www.pedagoglar.uz - Qattiq jismlarning xossalari

www.pedagoglar.uz
45-son 9–to’plam Iyun 2023
Sahifa: 39
joylashganligi sababli polikristall jismning fizik xossalari hamma yo`nalishda bir xil
bo`ladi. Polikristall jismlar jumlasiga metallar kiradi.
2.Amorf jismlarning kristallardan farqi shundaki ularning fizik xossalari
hamma yo’nalishlarda birday bo’ladi. Amorf jismlarga
misol qilib qora mum va
shishani ko’rsatish mumkin.
Qora mum parchasiga bolga bilan urganimiz ,u maydalanib ketadi ,ya’ni mo’rt
qattiq jismga o’xshaydi ,shu bilan birga unda suyuqliklarda bo’ladigan xossalar
ham ko’rinadi .
Masalan, qattiq mum parchalari gorizontal sirtda sekin yoilib ketadi; to’ntarib
qo’yilgan bochkadagi mum sekin oqib chiqadi . Idishga solib qo’yilgan mum
parchalari sekin-asta yoyilib ketadi va idish shaklini oladi . Mum ustiga qo’yilgan
og’ir jism sekin-asta unga cho’kadi , mumning ostiga
solingan engil jismlar bir
qancha vaqt o’tishi bilan uning betiga chiqadi . Shu xossalariga qarab mumni juda
ham quyuq va yopishqoq suyuqlik deyish mumkin .Shisha ancha pishiq va qattiq
bo’ladi ,ya’ni qattiq jismlar uchun xarakterli bo’lgan xossalarga ega bo’ladi .Ammo
molekulyar tuzilishi jihatidan qaraganda uni qattiq jismlarga kirgizgandan ko’ra
suyuqliklar qatoriga kirgizish mumkin. Hozirgi vaqtda amorf jismlar har xil
plastmassalar tarzida texnikada va turmushda ko`p ishlatiladi.
Shunday moddalar
borki ular ham amorf ham kristall holatda bo`lishi mumkin. Masalan shakar kristall
tuzilishga ega. Lekin shakar eritilsa, tiniq obidandonga aylanadi. Obidandon amorf
moddadir. Vaqt o`tishi bilan u shakar bog`lab kristallga aylanadi. Agar oltingugurtni
300
0
dan ortiqroq isitib sovuq suvga solsak, amorf oltingugurt hosil bo`ladi.Bu
oltingugurt vaqt o`tishi bilankristall oltungugurtga aylanadi. Bu kuzatishlardan
qattiq jismning amorf holati turg`un holat emas degan xulosa chiqadi. Amorf jism
sekin asta kristall jismga aylanadi.
O‘qituvchi: soliyev b Mavzu: 0‘zgarmas tok motorlarining mexanik tavsiflari

|
O‘qituvchi: soliyev b Mavzu: 0‘zgarmas tok motorlarining mexanik tavsiflari
|
bet | 1/3 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #157491 |
Bog'liq kimsanova.z...[1]Bu sahifa navigatsiya:
- Reja
Farg‘ona politexnika instituti energetika fakulteti et va e 59-20 guruh talabasi kimsanova zilolaxonning “elektr mexanik o‘tkazgichlarda energiya tejash” fanidan tayyorlagan taqdimot ishi O‘qituvchi: soliyev.b Mavzu: 0‘zgarmas tok motorlarining mexanik tavsiflari Reja: 1. O‘zgarmas tok motorlari. 2. Mustaqil qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok motorlarining ulanishi. 3. To‘rt qutbli o‘zgarmas tok motorining magnit sistemasi. 0‘zgarmas tok motorlarining mexanik tavsiflari - 0 ‘zgarmas tok motoriari, asosan, qo‘zg‘almas (stanina) va aylanuvchi (yakor) qismlardan iborat bo'ladi. Stanina ichi kovak cho‘yan (magnit oqimini yaxshi o ‘tkazuvchi) sihndrdan iborat bo‘lib, unga maxsus po'latdan ishlangan o ‘zaklar mahkamlab qo‘yiladi (1- rasm). Bu o ‘zaklarga magnit maydoni hosil qiladigan, ya’ni qo‘zg‘atuvchi chulg'amlar (QCh) o ‘matiladi. Qo'zg'atuvchi chulg'amlar o'zaro ketma-ket ulangan bo‘lib, ularga o‘zgarmas tok beriladi. Natijada chulg'am o'matilgan o'zaklarning soniga teng bo‘lgan magnit qutblar (shimoliy qutb TV va janubiy qutb S) hosil bo'ladi. Qo'zg'atuvchi chulg'amdagi tok miqdoriga qarab, har bir qutbda ma’lum qiymatli magnit oqimi hosil bo'ladi. Yakor temir o ‘zagi yupqa po‘lat (maxsus lak bilan izolyatsiyalangan) listlardan yasalgan barabandan iborat bo‘ladi. Uning pazlariga esa yakor chulg‘ami simlari joylanadi.
Yakor chulg‘amining shimoliy va janubiy qutblari ostidagi o‘tkazgichlaming bosh uchlari yonma-yon joylashgan kollektor plastinkalariga ulanadi, oxirgi uchlari esa ketma-ket ulanadi. Kollektor plastinkalari misdan yasaladi. Kollektor plastinkalari yakor valiga mahkam o‘matilgan bo‘lib, ular valdan o‘zaro himoyalanadi. Yakor chulg‘amiga cho‘tka va kollektor orqali o'zgarmas tok beriladi. Qo‘zg‘almas cho'tkalar kollektor plastinkalari bilan yaxshi kontakt hosil qilishi uchun, ularni maxsus prujina yordamida kollektor plastinkalariga bosib turiladi. Demak, yakor cho‘lg‘ami kollektor va cho‘tkalar orqali bir necha parallel shoxobchalarga bo‘linadi. - Yakor chulg‘amining shimoliy va janubiy qutblari ostidagi o‘tkazgichlaming bosh uchlari yonma-yon joylashgan kollektor plastinkalariga ulanadi, oxirgi uchlari esa ketma-ket ulanadi. Kollektor plastinkalari misdan yasaladi. Kollektor plastinkalari yakor valiga mahkam o‘matilgan bo‘lib, ular valdan o‘zaro himoyalanadi. Yakor chulg‘amiga cho‘tka va kollektor orqali o'zgarmas tok beriladi. Qo‘zg‘almas cho'tkalar kollektor plastinkalari bilan yaxshi kontakt hosil qilishi uchun, ularni maxsus prujina yordamida kollektor plastinkalariga bosib turiladi. Demak, yakor cho‘lg‘ami kollektor va cho‘tkalar orqali bir necha parallel shoxobchalarga bo‘linadi.
|
| |
Ishlab chiqarish korxonalari uchun yorug’likni avtomatik rostlash

|
Ishlab chiqarish korxonalari uchun yorug’likni avtomatik rostlash
|
bet | 1/4 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #151521 |
Bog'liq Ishlab chiqarish korxonalari uchun yorug’likni avtomatik rostlash Ishlab chiqarish korxonalari uchun yorug’likni avtomatik rostlash 64-20 guruh talabasi Fozilov Hojakbar reja 1- Sensorga asoslangan avtomatlashtirilgan yoritish tizimi 2 - IOT-ni qo'llab-quvvatlaydigan aqlli yoritish yechimi Yoritishni optimallashtirish mumkin bo'lgan asosiy ishlab chiqarish sohalarini aniqlang. - Inson mavjudligi va faolligini aniqlash uchun harakat va bandlik sensorlarini o'rnating. - real vaqt ma'lumotlariga asoslangan yorug'lik darajalari va jadvallarini boshqarish uchun sensorlarni markaziy boshqaruv tizimi bilan birlashtiring. - Energiyadan samarali foydalanishni ta'minlash uchun o'zgaruvchan LED yoritgichni joriy qiling. - Tizimning ishlashi va energiyani tejash uchun muntazam ravishda monitoring qilish va sozlash Yoritishni optimallashtirish mumkin bo'lgan asosiy ishlab chiqarish sohalarini aniqlang. - Inson mavjudligi va faolligini aniqlash uchun harakat va bandlik sensorlarini o'rnating. - real vaqt ma'lumotlariga asoslangan yorug'lik darajalari va jadvallarini boshqarish uchun sensorlarni markaziy boshqaruv tizimi bilan birlashtiring. - Energiyadan samarali foydalanishni ta'minlash uchun o'zgaruvchan LED yoritgichni joriy qiling. - Tizimning ishlashi va energiyani tejash uchun muntazam ravishda monitoring qilish va sozlash Ishlab chiqarish va ishlab chiqarish muhitida yorug'lik sharoitlarini tartibga solish va optimallashtirish uchun avtomatlashtirilgan tizimlardan foydalanishni anglatadi. Bu tabiiy yoki sun'iy yorug'lik manbalarini modulyatsiya qilish uchun sensorlar, aktuatorlar va boshqaruv tizimlarining integratsiyasini o'z ichiga olishi mumkin, masalan, kunning vaqti, odamlarning yashash darajasi, atrof-muhit yorug'ligi darajasi va ishlab chiqarishning o'ziga xos talablari. Ishlab chiqarish va ishlab chiqarish muhitida yorug'lik sharoitlarini tartibga solish va optimallashtirish uchun avtomatlashtirilgan tizimlardan foydalanishni anglatadi. Bu tabiiy yoki sun'iy yorug'lik manbalarini modulyatsiya qilish uchun sensorlar, aktuatorlar va boshqaruv tizimlarining integratsiyasini o'z ichiga olishi mumkin, masalan, kunning vaqti, odamlarning yashash darajasi, atrof-muhit yorug'ligi darajasi va ishlab chiqarishning o'ziga xos talablari.
|
| |