nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi

|
O’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi
|
bet | 50/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaO’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi.
Investitsion da’volarni tartibga solish bo’yicha xalqaro markaz (IDTSXM). IDTSXM 1965 yilda qabul qilingan Investitsion da’volarni tartibga solish xalqaro Konventsiyasi asosida 1966 yilda tashkil topgan bo’lib, u mustaqil xalqaro tashkilotdir. 1996 yilda unga 134ta mamlakat a’zo bo’lib, yana 11ta mamlakat a’zolikka da’vogar edi. IDTSXM xorijiy investitsiyalarni qabul qiluvchi a’zo-mamlakatlar hukumatlari va davlat organlari bilan xorijiy (xususiy va korporativ) investorlar o’rtasida vujudga keluvchi kelishmovchiliklarni tartibga solish, kelishtirish, arbitraj sudlarida ishni ko’rish mexanizmlarini yaratish orqali xalqaro investitsiya faoliyatiga ko’maklashadi. IDTSXM hukumat va xorijiy investorlar o’rtasidagi ishonch va hamjihatlikni mustahkamlash orqali investitsiya oqimini ko’paytirishga sababchi bo’ladi. IDTSXM doirasida vujudga kelgan arbitraj qoidalari xalqaro investitsion kelishuvlar, inve-stitsiyalar to’g’risidagi qonunlar, ikki va ko’p tomonlama investitsion shartnomalarning standart elementiga aylangan. IDTSXM tadqiqot ishlarini olib boradi, maslahatlar beradi, arbitraj va investitsion huquq masalalari bo’yicha materiallar nashr etadi.
Xorijiy investorlarga maslahat berish agentligi — Umumjahon bankining bo’linmasi bo’lib, bankka a’zo-mamlakatlar hukumatlarini xorijiy investitsiyalar masalalari bo’yicha konfidentsial maslahatlar bilan ta’minlash maqsadida tashkil etilgan tashkilotdir.
Asosiy tushunchalar
Milliy rejim – xo’jalik yuritish faoliyatining minimal sharoitlari bo’lib, xorijiy investorlar uchun yomonlashib ketmasligi kerak.
Xalqaro investitsion shartnoma – ikki va ko’p tomonlama milliy davlatlarning investitsiya siyosatlarini muvofiqlashtirish va xalqaro investitsiyalar sohasida tartibga solishning umumiy qoidalarini ishlab chiqishga qaratilgan shartnomadir.
Ikki tomonlama investitsion shartnoma — ikki mamlakat hukumatlari o’rtasida investitsiyalarni amalga oshirish maqsadida tuziladigan maxsus shartnomadir.
|
| |
Ishchi kuchi harakatining muammolari

207
Bunday vaziyatlarda ko‘pincha kompaniyalarda kadrlarni tanlash va
tayyorlash, mehnat haqi to‘lash va xodimlarni rag‘batlantirish, ularni bir
joydan ikkinchi joyga ko‘chirish bo‘yicha o‘z uslubiyatlarini ishlab
chiqishga to‘g‘ri keladi.
3. Boshqarish uslubi va tajribasi.
Boshqarish uslubiga turli
mamlakatlarda turlicha yondashadilar. Buning tasdig‘i tariqasida ishchilar
va ma’muriyat o‘rtasidagi munosabatlarning amaldagi ijtimoiy
me’yorlarini ko‘rsatish mumkin. Shunga o‘xshash tafovutlar bosh firma
va uning filiallari xodimlari o‘rtasidagi munosabatlarda keskinlik
tug‘dirishi yoki boshqaruvchi ishining o‘z mamlakati ichidagi mehnat
unumdorligiga nisbatan xorijdagi faoliyati samarasini pasaytirish mumkin.
Ayni vaqtda xodimlarni boshqarishning milliy xususiyatlari bilan tanishib
chiqish bir mamlakat doirasidan ikkinchi mamlakatga ijobiy tajribalarning
o‘tishiga imkon beradi.
4. Milliy yo‘nalganlik.
Garchan kompaniyalar maqsadlari qatorida
global masshtabda yuqori samara va raqobatga erishish vazifasi ko‘rsatib
o‘tilgan bo‘lsa-da, aslida uning xodimlari (ishchilar ham, boshqaruvchilar
ham) global emas, balki milliy manfaatlarga ko‘proq urg‘u berishlari
mumkin. Xodimlar bilan ishlashning ayrim usullari tor milliy
orientatsiyani chetlab o‘tishga yordam berishi mumkin.
5. Nazorat.
Hududiy jihatdan olislik va xorijiy faoliyatning o‘ziga
xos xususiyatlari kabi omillar nazorat olib borishda qiyinchilik tug‘diradi.
Shu bois xorijiy ishlab chiqarish boshqaruvini ta’minlash uchun
kompaniyalar tomonidan ayrim hollarda kadrlar siyosatining aniq
belgilangan tamoyillariga rioya qilish talab qilinadi. Lekin masofaviy
olislik va mamlakat xususiyatlari kompaniya ma’qul topgan kadrlar
siyosatini olib borishni murakkablashtirishi mumkin va bu o‘z navbatida
turli xil siyosat olib borishga majbur qiladi.
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB)

|
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB)
|
bet | 62/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaXalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB) — Umumjahon banki guruhining asosiy tashkiloti bo’lib, o’rta va kam daromadli, to’lov qobiliyatiga ega mamlakatlar hukumatlariga qarz beradi. XTTB 1944 yilda tashkil etilgan va hozirda a’zo mamlakatlar soni 186tani tashkil etadi.
XTTBning maqsadi — a’zo-mamlakatlar iqtisodiyotini qayta tiklashga va rivojlanishiga kapital qo’yilmalar berish, investitsiyalarni jalb etishni rag’batlantirish orqali qo’llab-quvvatlash, to’lov balansi muvozanatini ta’minlashga qaratilgan qarz berishdan iborat.
2009 yilning oxirida bank tomonidan berilgan jami kreditlar hajmi 479 mlrd. dollarga etdi. Bank 2009 yilda 42ta mamlakatga 1226ta yangi loyihalar bo’yicha jami 32,9 mlrd. dollar miqdorida kredit ajratdi.
XTTB, odatda, 5 yillik imtiyozli davr bilan 20 yilgacha muddatda uzoq muddatli kreditlarni beradi. Bankning resursi ikki manbadan shakllanadi. Shu jumladan, asosiy qismi moliya bozorlarida turli xil qarz majburiyatlarini joylashtirishdan shakllanadi. XTTB a’zo mamlakatlarga hukumat kafolati asosida qarz beradi. Qarzni odatda 10-15 yil muddatga 5 yil imtiyozli davr bilan ajratiladi. XTTBning foiz stavkasi har 6 oyda o’zgaradi va o’rtacha 7% atrofida belgilanadi. XTTB ustaviga muvofiq aholi jon boshiga 5055 dollargacha YaIM to’g’ri keladigan mamlakatlargina bankdan qarz olish huquqiga ega. Yirik taraqqiy etgan mamlakatlar, xususan, bankning 5 ta eng yirik aktsionerlari qarz olishi mumkin emas.
Jahon banki qariyb 70 yillik faoliyati mobaynida 140 ta mamlakatda qiymati 300 mlrd. dollarga teng 6 mingdan ortiq loyihalarni moliyalashtirishda ishtirok etgan. 1992-2009 yillar mobaynida Umumjahon banki guruhi tomonidan O’zbekistonda qiymati 800 mln. dollarga teng 15 ta loyiha amalga oshirildi (6.4-jadval). Ushbu bank tomonidan ajratilayotgan kreditlar iqtisodiyotda tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirish, jumladan, xususiylashtirish, moliya sektorini rivojlantirish, qishloq xo’jaligini modernizatsiyalash, ijtimoiy infratuzilmani yaxshilashga yo’naltirildi.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 80/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha PowerPoint tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
Xorijiy korxonalarni boshqarish shakllari

208
tili (8 %), xitoy tili (6 %), nemis tili (5 %) va rus tili (1%) o‘rin oldi.
Kompaniyaning xorijdagi filialining rahbari mustaqil ishlay olish
qobiliyatiga ega bo‘lishi kerak, chunki xorijdagi ko‘pgina vazifalar
xarajatlarni qisqartirish maqsadida bekor qilingan. Firmaning shtab-
kvartirasida menejer mutaxassislardan zarur maslahatni olish uchun
bemalol boshqa xonaga o‘tishi yoki telefonda qo‘ng‘iroq qilishi mumkin,
lekin filialning rahbari esa ko‘proq faqat o‘z fikri va shijoatiga suyanishi
lozim.
Bosh firma xodimlari xorijiy xizmat safarlarida filial rahbarlari kabi
o‘z oilalaridan vaqtincha uzoqda bo‘lishlari bilan bir qatorda har xil
muammolarga duch kelishlari mumkin. Garchan bosh firmaning ko‘pgina
lavozimlari vazifalarida xizmat safarlariga, shu jumladan, xorij xizmat
safarlariga chiqish ko‘zda tutilgan bo‘lsada, mahalliy xizmat safarlari,
shanba va yakshanba kunlari o‘z oilasiga kelib ketish imkoniyati mavjud
bo‘lganligi tufayli, unchalik uzoq tuyulmaydi. Xalqaro biznes bilan
shug‘ullanadigan bir tadbirkor ushbu vaziyatni hazil bilan shunday
tasvirlab bergan: “Qachon xizmat safariga borishni va qachon qaytishni
oldindan rejalashtira olmaysan. Tug‘ilgan kunlarda ishtirok etish,
tomoshalar, yubiley marosimlari yoki oilaviy bayramlar va boshqa
tadbirlarga borish sening hayotingda qoida emas, balki kamdan-kam sodir
bo‘ladigan voqeaga aylanib qoladi. Sen safarda bo‘lgan chog‘ingda,
qarzlarni qaytarish muddati yaqinlashib qolishi, kredit kartochkasi
bo‘yicha hisoblarni olib kelishlari, uydagi uskunalar ishdan chiqishi,
farzanding kasal bo‘lib qolishi, soliq nazoratchisi tekshirish uchun kelishi,
turmush o‘rtog‘ing esa sen bilan ajrashish to‘g‘risida ariza berishi
mumkin”.
Xorijiy operatsiyalarda kadrlar joyini o‘zgartirish

209
joylarida yangi bo‘linmalar barpo qilishga majbur bo‘ladilar. Masalan,
mahalliy kadrlarning bosh shtab-kvartira joylashgan davlatga borishni rad
etishi, korporatsiyalarni ilmiy– Тekshiruv laboratoriya va hududiy
idoralarni xorijda qurishiga sabab bo‘ladi. Rahbarlar boshqarish
lavozimiga xodim tanlaganda ekspatriant mehnatidan foydalanish
qiymatini ham hisobga olishi lozim. Odatda, firmalarga ekspatriantlarning
xizmati, mahalliy boshqarish xodimlariga nisbatan qimmatga tushadi.
Mamlakat tashqarisida professional tayyorgarlikni olganlar uchun yurist
va buxgalterlik xizmatlaridan foydalanishga yo‘l qo‘ymaydigan litsenzion
talablar kabi huquqiy to‘siqlar, shuningdek, immigratsion cheklashlar ham
mavjud. Hukumatning yo‘riqnomalari to‘satdan va tez– Тez o‘zgarib
turishi tufayli firmalar yetarlicha aniq bo‘lmagan sharoitda ishlaydilar.
Mahalliy raqobatbardoshlik.
Mahalliy sharoitlarga moslashish
qanchalik qiyin bo‘lsa, firmalar uchun mahalliy xodimlardan foydalanish
shunchalik samarali bo‘ladi, negaki ular mahalliy sharoitlarni yaxshiroq
tushunadilar. Bu zaruratning kelib chiqishiga atrof-muhitning noyob
xususiyati, bojxona to‘siqlari, kuchli mahalliy raqobatchilar yoki
manfaatli buyurtmachilarning mavjudligi sabab bo‘lishi mumkin.
Mahalliy imij.
Xorijliklar nazorat qilayotgan narsalarga raqiblik
munosabatlari mavjud bo‘lsa, ba’zan firma uchun mahalliy imidjni
yaratish foydalidir. Mahalliy rahbarlar “jonkuyar vatanparvarlar» sifatida
qabul qilinadi, bunda ular mahalliy manfaatlarni kompaniyaning global
maqsadlaridan ustun qo‘yadilar degan taxminga asoslanadi.
Mahalliy xodimlarni rag‘batlantirish

210
etishiga qaramasdan, dunyoda ularni yuz minglab uchratsa bo‘ladi.
Ekspatriantlar xizmatidan foydalanishga asosiy sabab ba’zida texnik
tayyorgarlikni talab qiluvchi lavozimlarga mahalliy nomzodlarni
topishning qiyinligidan iborat. Odatda, bu shu davlatning rivojlanganlik
darajasi bilan bog‘liq, shuning uchun sanoati rivojlangan davlatlarda
ekspatriantlar kamchilikni, rivojlanayotgan davlatlarda esa ko‘pchilikni
tashkil etadi. Bundan tashqari, bosh firma joylashgan mamlakatda ishlab
chiqilgan qandaydir texnologiyani xorijiy filiallarda joriy etishda yuqori
malakali xodimlar kerak bo‘ladi.
Boshqaruv
xodimlari
malakasini
oshirish.
Ko‘p
millatli
korporatsiyalar barcha xodimlarda korporativ tizim tushunchasini hosil
qilish uchun xorijliklarni o‘z mamlakatidagi bosh kompaniyaga yoki
uning hududiy bo‘limlariga jo‘natadi, mahalliy xodimlarni esa xorijga
yuboradi. Ixtisoslashgan faoliyat mamlakatlar bo‘yicha taqsimlangan ba’zi
firmalarda, boshqaruvchida birlashgan yondashuvni rivojlantirishning
yagona yo‘li xorijga uzoq muddatga xizmat safariga jo‘natishdir. Xorijga
jo‘natish boshqaruvchida turli xil ijtimoiy tizimlarda ishlash qobiliyatini
rivojlantirishi mumkin va shuning uchun bosh firma yoki uning xorijiy
filiallarida yuqori lavozimlarni egallash uchun yaxshi tayyorgarlik bo‘ladi.
Nazorat.
Ko‘p millatli kompaniyaning tashkiliy rivojlanishini
muvofiqlashtirish va filiallarda ishlab chiqarish faoliyatini nazorat qilish
uchun xodimlarni qisqa muddatli xizmat safarilariga jo‘natish va bir
ishdan boshqa ishga ko‘chirish qo‘llanadi. Bu maqsadlarga bosh firmadan
xizmat safariga yuborilganlarning barcha narsalarni umumfirma holati
bilan baholashga odatlanishi, lavozimlarni tez–tez o‘zgartirish yaxlit tizim
haqida bilim olish imkoniyatini berishi orqali erishiladi. Bosh firma va
filiallar o‘rtasida tajriba va kadrlar almashishi yo‘li bilan yangi korporativ
madaniyat vujudga keladi. Bu firma oldiga qo‘yilgan vazifalarning
bajarilishini nazorat qilish vositasi bo‘lishi mumkin.
-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi

|
-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi
|
bet | 53/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza6.1-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi
6.1-jadval ma’lumotlarining ko’rsatishicha, xalqaro moliya-kredit institutlarining muvaffaqiyatli loyihalarining soni umumiy loyihalarning yarmidan ko’prog’ini tashkil etadi. Nisbatan samaradorligi yuqori ko’rsatkich OTBga tegishlidir. Shunga qaramasdan, ATBning mustaqil “Nazorat va baholash xizmati” muassasasi mutaxassislarining fikricha, amalga oshirilgan loyihalar samaradorligi oshirib ko’rsatilgan. Masalan, OTB hisob-kitoblariga ko’ra Argentinada loyihalar samaradorligi 82% ni tashkil etgan bo’lsa, “Nazorat va baholash xizmati” hisob-kitoblariga ko’ra esa, ushbu ko’rsatkich 46% deb baholangan.
|
| |
Egri chiziq bo‘ylab matn - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

|
Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 76/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikEgri chiziq bo‘ylab matn
Ixtiyoriy egri chiziq bo’ylab joylashadigan matnni ikki yo’l bilan yaratish mumkin. Birinchi yo’l-bu avval matnni yozib, keyin chiziqni chizib, Текст►Текст вдоль пути buyrug’idan foydalanish. Ikkinchi yo’l chiziqni chizib, asboblar panelidan Текст asbobini tanlab, uni chiziq yaqiniga olib borish bilan. Bunda sichqoncha ko’rsatkichi ko’rinishga kelgandan keyin uning chap tugmasi bosiladi va matn kiritiladi va bu matn chiziq bo’ylab joylashadi. Kiritilgan matnni tahrirlash (simvollar kiritish va o’chirish) va chiziq bo’ylab siljitish mumkin. Abzasli matnni chiziq bo’ylab joylashtirib bo’lmaydi.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
20-Mavzu Corel Draw dasturida ranglar, qatlamlar, rasmlar bilan ishlash
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Rang modellari
2. Vektorli grafika
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
|
| |
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi

|
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi
|
bet | 57/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaKichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi
|
|
Kredit hisobidan xarid qilinadigan asbob-uskunalarning kelib chiqish mamlakati
|
Kredit hisobiga sotib olinayotgan tovarlarning 100 frizi Janubiy Koreyada ishlab chiqarilgan bo’lishi lozim;
|
Boshqa shartlar (ushbu jadvalda ko’zda tutilmagan boshqa muhim shartlar ko’rsatiladi)
|
Kredit sotib olinayotgan tovarlarning import shartnomasida ko’rsatilgan qiymatining 85%gacha bo’lgan miqdorida ajratiladi;
|
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki kredit liniyasi
Kredit liniya mablag’larini moliyalashtiruvchi banklar
|
Ipoteka bank, Ipak yuli bank, Sanoat qurilishbank, Qishloqqurilishbank, Xalq banki, Turonbank, Hamkorbank
|
Kredit liniyasi mablag’larining yo’naltirish maqsadi
|
Meva-sabzavotchilik va uzumchilik mahsulotlari etishtirish;
Bog’lar, intensiv bog’lar va tokzorlar tashkil etish, modernizatsiya qilish;
Meva va sabzavotlarni qayta ishlash uchun dastgoh-uskunalar hamda qishloq xo’jaligi texnikasi sotib olish;
Qishloq xo’jaligi maxsulotlarini saqlash uchun omborxonalar va muzlatgichlar qurish, rekonstruktsiya va modernizatsiya qilish;
Issiqxonalar faoliyatini rivojlantirish va tashkil etish;
Meva va sabzavotlarni saqlash, qadoqlash hamda qishloq xo’jaligi xizmatlarini ko’rsatish sohalarini investitsiyalash.
|
|
|
| |
Mintaqaviy investitsion shartnoma

|
Mintaqaviy investitsion shartnoma
|
bet | 51/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruzaMintaqaviy investitsion shartnoma — bir mintaqaviy guruhga kiruvchi mamlakatlar hukumatlari o’rtasida investitsiyalarni amalga oshirish xususida imzolanadigan maxsus shartnomadir.
Ko’p tomonlama investitsion shartnomalar — manfaatdor mamlakatlarning investitsion hamkorlikda qatnashishi va a’zolarni keng miqyosda qamrab olishini ko’zda tutuvchi shartnomadir.
Xalqaro investitsiya siyosati – xalqaro investitsiya oqimlari harakatini erkinlashtirishga qaratilgan xalqaro tartibga solish chora-tadbirlari tizimidir.
Xalqaro valyuta-moliya tashkilotlari — jahon valyuta tizimini rivojlantirish va mustahkamlash, jahon moliyaviy resurslar bozorini barqarorlashtirish va kapital aylanishini rag’batlantirish maqsadida tashkil etilgan tashkilotlar.
Investitsiyalarni kafolatlash bo’yicha xalqaro agentlik (IKXA) — 1988 yilda tashkil etilgan bo’lib, uning vazifasi xorijiy investorlarni notijorat xarakterdagi risklar bilan bog’liq yo’qotishlardan kafolatlash orqali a’zo-mamlakatlar iqtisodiyotini rivojlantirish maqsadida investitsiyalar oqimini oshirishga ko’maklashishdir.
Investitsion da’volarni tartibga solnsh bo’yicha xalqaro markaz (IDTSXM) — 1966 yilda tashkil topgan bo’lib, maqsadi xorijiy investitsiyalarni qabul qiluvchi a’zo-mamlakatlar hukumatlari, davlat organlari bilan xorijiy investorlar o’rtasida vujudga keluvchi kelishmovchiliklarni tartibga solish, kelishtirish, arbitraj sudlarida ishni ko’rib chiqish mexanizmlarini yaratish orqali xalqaro investitsiya faoliyatiga ko’maklashishdir.
Investitsion marketing xizmatlari departamenti (IMXD) — agentlikka a’zo bo’lgan rivojlanayotgan va o’tish mamlakatlari iqtisodiyotiga yo’naltirilayotgan to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarni qo’llab-quvvatlaydi. IMXDning maqsadi — ri-vojlanayotgan mamlakatlarga iqtisodiy o’sishni rag’batlantirish va kambag’allikka qarshi kurashish uchun jalb etilayotgan to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar oqimining barqarorligini ta’minlashga yordamlashishdir.
|
| |
–rasm. Ochiq kon korxonalaridagi himoyaviy zaminlash tizimi

Bog'liq Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)
10.19–rasm. Ochiq kon korxonalaridagi himoyaviy zaminlash tizimi sxemasi: 1) asosiy (markaziy) zaminlash qurilmasi; 2) BPP dagi zaminlash
konturi; 3) zaminlash tarmog‘i; 4) ulovchi punktlar (elektr qurilma);
5) mahalliy zaminlash qurilmalari; 6) mahalliy zaminlagichlar bilan elektr
qurilmalarning qobiqlarini ulovchi o‘tkazgichlar; 7) egiluvchan kabelning
253
to‘rtinchi zaminlovchi simi; 8) zaminlash tarmog‘i; 9) yuqori kuchlanishli
egiluvchan kabel; 10) past kuchlanishli egiluvchan kabel.
UTP – uchastka transformator podstansiyasi.
BPP – bosh pasaytiruvchi podstansiyasi.
Ochiq kon himoyaviy zaminlash tizimini hisoblash Himoyaviy zaminlash tizimini hisoblashdan maqsad zaminlash
qurilmalari va zaminlash tarmoqlarining asosiy ko‘rsatkichlarini
aniqlashdir. Elektr ta’minoti va himoyaviy zaminlash tizimining
sxemasiga asosan hisoblash qo‘yidagi tartibda olib boriladi.
Himoyaviy zaminlash tizimini hisoblash uchun iste’molchilar-
ning elektr ta’minoti va himoyaviy zaminlash tizimlari sxemasi
keltiriladi (10.20–rasm).
Shu bilan birga quyidagi ma’lumotlar keltiriladi:
– elektr bog‘langan 6 kV kuchlanishli havo va kabel liniyala-
rining umumiy uzunliklari L
xu,
L
ku
;
– BPP dan eng uzoqda joylashgan yuqori kuchlanishli va past
kuchlanishli iste’molchilargacha bo‘lgan havo liniyalarining uzun-
liklari L
x
;
– iste’molchilar kabel liniyalarining uzunligi L
k
va rusumlari;
– himoyaviy zaminlash tarmog‘i uchun qabul qilingan simning
rusumi;
– himoyaviy zaminlashning umumiyligi va qarshiligi miqdori
bo‘yicha ma’lumot;
– zaminlash qurilmalari uchun qo‘llaniladigan zaminlagich
elektrodlarning turlari, o‘lchamlari, oralaridagi masofa va ularni o‘zaro
ulovchi o‘tkazgich elektrodlarning turlari, o‘lchamlari;
– zaminlash qurilmalari o‘rnatiladigan yerning solishtirma
qarshiligi va elektrodlarning o‘rnatilish chuqurligi.
Zaminlagichlarning turlari va sxemalari 10.13–rasmda keltirilgan
va ularni 10.5,10.6,10.7,10.8,10.9–ifodalar orqali hisoblangan.
Himoyaviy zaminlash tizimining qarshiligi aniqlanadi:
z t t z x I K U R
.
, Om (10.24)
bu yerda:
U t – tegish kuchlanishi, V;
254
K t – tegish koeffisiyenti (ochiq konlar uchun K
t
=1);
I z – bir fazali yerga ulanish sig‘im toki, A.
BPP
6,3 kV
X
l
,l
x
X
l
,l
x
0,4 kV
K
l
,l
k
K
l
,l
k
Burg’ulash mashinasi
Ekskavator
Zaminlash konturi
–rasm. Yer osti koni lahimlaridagi himoyaviy zaminlash tizimi

250
qurilmasi sifatida qo‘llash mumkin. BPP da birlamchi kuchlanish
110 kV va undan ortiq kuchlanishli kuch transformatorlari o‘rnatilgan
bo‘lsa, bu podstansiyaning zaminlash qurilmasini ochiq konning
himoyaviy zaminlash tizimi uchun markaziy zaminlash qurilmasi
sifatida qo‘llash mumkin emas. Bunga sabab kuchlanishi 35 kV gacha
bo‘lgan elektr tarmoqlarning neytrali yerdan izolyatsiyalangan bo‘ladi
va bir fazali yerga ulanish tokining miqdori katta bo‘lmaydi.
Kuchlanishi 110 kV va undan ortiq bo‘lgan elektr tarmoqlarning
neytrali yerga ulangan bo‘ladi hamda bir fazali yerga ulanishda
tokning miqdori katta bo‘ladi. Bunda katta kuchlanish ochiq kon elektr
uskunalariga o‘tib ketishi mumkin. Bu holatda ochiq konning
himoyaviy zaminlash tizimi uchun yer yuzasida alohida asosiy
zaminlash qurilmasi o‘rnatiladi (10.18–rasm).
–rasm. Ochiq konda elektr qurilmalarni zaminlash sxemasi

252
quvur ichida o‘tkazishga ruxsat etiladi. Tayanchlardan tushiriladigan
qismlari 1,8 m dan kam bo‘lmagan balandlikdan boshlab mexanik
shikastlanishlardan muhofazalangan bo‘lishi kerak. Bu himoyaviy
zaminlash tarmog‘iga barcha elektr qurilmalarning metall qobiqlari
ulanadi. Shuningdek metall qobiqlar yana mahalliy zaminlash qurilma-
lariga ham ulanadi. Buning uchun po‘lat, mis, alyumin, po‘lat–alyumin
sim dumaloq yoki ugolok po‘lat o‘tkazgichlar qo‘llanilishi mumkin.
Harakatlanuvchi mashina va mexanizmlarning metall qobiqlari
himoyaviy zaminlash tarmog‘iga elektr energiya bilan ta’minlanuvchi
egiluvchan kabelning to‘rtinchi simi vositasida ulanadi. Simning bir
uchi mashinaning qobig‘iga, ikkinchi uchi elektr qurilmaning
qobig‘iga ulanadi. Ulanishlar payvandlash yoki boltli birikma orqali
amalga oshiriladi.
Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi

|
Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi
|
bet | 80/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza7.4. Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi
“Offshor” atamasi ilk bor 1950 yillarning oxirlarida AQShda qo’llanila boshlangan. “Offshor” (“off shore”) inglizcha so’z bo’lib, qirg’oqdan tashqarida, degan ma’noni anglatadi. Offshor zona esa muayyan davlatning iqtisodiy jihatdan erkin hududidir. Bu hududda yuridik maqomga ega shaxslarga nisbatan soliq imtiyozlari yaratiladi, buxgalteriya hisoboti va audit bo’yicha talablar kamaytiriladi, bojxona to’lovlari va savdo cheklovlari qisman yoki butunlay olib tashlanadi.
U yoki bu hududni offshor zonaga aylantirish uchun unda soliq qonunchiligi bo’yicha erkinliklar va norezident kompaniyalarni ro’yxatga olishda imtiyozli shart-sharoitlar yaratilishi, siyosiy va iqtisodiy barqarorlik ta’minlanishi, xalqaro telekommunikatsiya va transport tarmoqlari rivojlangan bo’lishi, hududda siyosiy tanglik va davlat to’ntarilishi xavfi, ehtimoli bo’lmasligi lozim (6.4.1-rasm).
Hozirgi kunda mavjud offshor zonalarni quyidagi uch guruhga bo’lish mumkin:
klassik offshor zonalar. Bu hududlarda korxonalar soliqlar va moliyaviy hisobotlardan ozod etilgan bo’ladi. (Seyshel orollari, Beliz, Dominika, Panama kabi hududlar);
soliq yuki past bo’lgan offshor zonalar;
korxonalarni ro’yxatdan o’tkazish, biznesni yuritish va soliq to’lovi bo’yicha ayrim imtiyozlarga ega offshor zonalar.
Britaniyaning Virgin orollari, Seyshel oroli, Beliz, Dominika, Nevis, Gibraltar, Panama, Bagama orollari, Gonkong, Kipr, Buyuk Britaniya, AQSh va boshqalar dunyoga tanilgan offshor hududlar hisoblanishadi.
Offshor zonalarning geografik tarkibini o’rganish ularni quyidagi guruhlarga ajratish imkonini beradi:
1. Yuqori iqtisodiy rivojlanish darajasiga ega bo’lmagan, ammo siyosiy jihatdan barqaror bo’lgan orollar, kichik davlatlar (Bagam orollari, Britaniyaning Virgin orollari, Vanuatu, Seyshel orollari). Odatda, bu davlatlar offshor kompaniyalarning hisobot berishlari bo’yicha hech qanday talab qo’ymaydilar. Ularning yagona talabi mamlakat byudjetiga to’lanadigan yillik yig’imlarni to’lash hisoblanadi.
Offshor kompaniyalardan tashqari, mamlakat rezidentlariga tegishli bo’lmagan ushbu hududda xo’jalik faoliyatini yurituvchi oddiy offshor kompaniyalar ham mavjud bo’lgan davlatlar.
|
| |
O’quv mashg’ulotining maqsadi

|
O’quv mashg’ulotining maqsadi
|
bet | 193/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 77/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha PowerPoint tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
-rasm. Jahon iqtisodiyotida offshor zonalar

|
-rasm. Jahon iqtisodiyotida offshor zonalar
|
bet | 81/108 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 3,09 Mb. | | #126945 |
Bog'liq xorijiy investitsiya maruza7.2-rasm. Jahon iqtisodiyotida offshor zonalar
Albatta, korxonaning iqtisodiy manfaati ushbu mamlakatga qaratilgan bo’lsa, u soliqlardan ozod etilmaydi. Kompaniya hech kanday xo’jalik faoliyatini yuritmaganligini isbotlash uchun, bu mamlakatlar hisobot va audit tekshiruvi o’tkazilishini talab etadilar. Ushbu davlatlarda hukumat tomonidan qattiq nazorat o’rnatish bo’lib, ularning nufuzi balandroqdir. Umuman, offshor sanalmaydigan mamlakatlar. Bu mamlakatlarga AQSh, Buyuk Britaniya, Kanada va boshqalar kiradi.
Jahon tajribasi shuni ko’rsatadiki, offshor zonalarning ijobiy jihatlari jahon amaliyoti uchun an’anaviy va yangi ijtimoiy-iqtisodiy masalalar echimi bilan bog’liq holda namoyon bo’ladi. Shu bilan birga offshor zonalarning o’ziga xos salbiy jihatlari ham mavjud:
xorijiy investitsiyalar hajmiga nisbatan offshor xududini tashkil etish uchun katta miqdorda o’zini oqlamaydigan mablag’larning sarflanishi;
hududlarda joylashgan firmalarning ichki bozorni xalqaro standartlarga javob bermaydigan tovarlar dempingi maydoni sifatida ishlatishga urinishlari;
offshor hududni yaratish orqali siyosiy va milliy-madaniy muammolarni echishga urinishlarning oqlanmasligi;
hududning kelajakdagi faoliyati to’g’risida iqtisodiy aniq prognozlarning mavjud emasligi;
- hududdagi hamma sub’ektlar faoliyati va amalga oshirayotgan operatsiyalariga nisbatan imtiyozlarning asossiz qo’llanilishi.
Offshor zonalarda offshor kompaniyalarni tashkil etishda ma’lum qiyinchiliklar va muammolar mavjud bo’lishiga qaramasdan, xorijiy offshor kompaniya faoliyatining asosini soliqqa tortish bo’yicha imtiyozlarni joriy etish ularning jozibadorligini yanada oshirmokda. Offshor zonada faoliyat yuritayotgan kompaniyalar va ularning operatsiyalari turli xil. Xalqaro biznesda vazifasiga ko’ra offshor kompaniyalarning standart turlari imtiyozli soliq huquqi bo’yicha murakkablashadi. Ularning quyidagi asosiy turlarini farqlash mumkin:
1. Savdo-vositachilik firmalari:
eksport-import firmalari;
distribyutor va sotib oluvchi kompaniyalar.
|
| |
–rasm. Bir faza kuchlanishi o‘tib qolgan elektr uskuna metall

248
orqali amalga oshiriladi. Zaminlovchi tarmoqlarning uchlari tegishli
elektr uskunalar qobiqlariga ulanadi.
Ochiq kon korxonalarida ham uzluksiz himoyaviy zaminlash
tizimi o‘tkazilishi va qarishiligi 4 Om dan oshmasligi kerak. Ochiq kon
korxonalari himoyaviy zaminlash tizimi yuqori va past kuchlanishli
elektr uskunalar uchun umumiy bo‘ladi va quyidagilardan tashkil
topadi:
1) asosiy (markaziy) zaminlash qurilmalari;
2) mahalliy zaminlash qurilmalari;
3) zaminlash tarmoqlari.
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish - bet 40

86
– elektr ta’minot tizimining bir chiziqli prinsipial sxemasini
chizish va bu sxemadagi barcha elementlarning hisob uchun kerak
bo‘ladigan nominal ko‘rsatkichlarni keltirish;
– hisoblash uchun kerak bo‘ladigan qisqa tutashuv nuqtalarini
tanlash va sxemada ko‘rsatish;
– kuchlanishning va quvvatning ba’zis qiymatlarini qabul qilish
va ular asosida tokning ba’zis qiymatini hisoblash;
– sxemadagi barcha elementlarni ularning qarshiligi bilan
almashtirish qiymatlarining nisbiy birlikda aniqlab, ba’zis quvvatga
keltirish;
– almashtirilgan sxemani soddalashtirish;
– har bir qisqa tutashuv nuqtalari uchun ba’zis quvvatga
keltirilgan natijaviy qarshiliklarini hisoblash;
– har bir qisqa tutashuv nuqtalar uchun hisoblangan qarshiliklarni
aniqlash;
– hisoblash egri chiziqlari yordamida qisqa tutashuv toklarning
karralarini aniqlash;
– qisqa tutashuv toklar va quvvatlar qiymatlarini aniqlash.
Elektr ta’minot tizimida sodir bo‘ladigan qisqa tutashuv jarayo-
nining tok va quvvat qiymatlarini aniqlash uchun, hisoblash sxemasi
tuziladi, ba’zis shartlari qabul qilinadi, elektr ta’minot tizimdagi elektr
uskunalarning ekvivalent qarshiligi aniqlanadi va hisoblash sxemasida
qisqa tutashuv nuqtalari belgilanadi.
Autodesk Maya dasturlari interfeysi

|
Autodesk Maya dasturlari interfeysi
|
bet | 192/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikAutodesk Maya dasturlari interfeysi
3D-dasturiy vositalarining qay biri yaxshi yoki yomonligi bo‘yicha omma tomonidan qabul qilingan javobning o‘zi yo‘q. Har bir foydalanuvchi ushbu savolga o‘zi uchun ma’qul bo‘lgan 3D-dasturiy vositani muhim deb biladi. Foydalanuvchi o‘zi ishlaydigan 3D-dasturiy vosita bilan qanchalik darajada yaxshi ishlay olishi va uning ijodiy (asboblarni bilishdan tashqari badiiy ko‘nikmalarni egallash, ranglar uyg‘unligi, kompozitsiyani bilish maqsadga muvofiq) imkoniyatlariga juda ham bog‘liq bo‘ladi. Shuning uchun dizayner qanday dasturni afzal ko‘rishni o‘zi hal qiladi. Uch o‘lchovli modellashtirish dasturiy vositalari imkoniyatlarini batafsil o‘rganish uchun uch o‘lchovli elementlardan tarkib topgan 3D-sahna yaratish kerak bo‘ladi. 3D-dasturiy vositalarning har biri o‘zining muayyan sohadagi afzalliklariga ega. Uch o‘lchovli modellashtirishga mo‘ljallangan asosiy dasturlarning qisqacha tavsifi:
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2023 yil
51-Mavzu Tovushli va video fayllarni ifodalash
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-
80-daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot
shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1) Ovoz yozuvchi va ularga ishlov beruvchi dasturlar (Sound Forge).
2) Tovush fayl formatlarini zichlashtirish. Raqamli video.
3) Android va iOS operatsion tizimida ovozli va video fayllarni yaratish
|
|
|
| |
Hisoblash sxemasi - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini...

87
ko‘rsatkichlardan foydalaniladi va hisoblash
nisbiy birliklarda olib
boriladi.
Ba’zis ko‘rsatkichlar.
Ba’zis ko‘rsatkichlar sifatida ba’zis
quvvat (
S
b
) va basis kuchlanish (
U
b
) qabul qilinadi va ular orqali ba’zis
tok – (
I
b
=S
b
/3U
b
) aniqlanadi. Ba’zis quvvat
S
b
–
qisqa tutashuv tok
qiymatlarini nisbiy birlikda hisoblashda o‘lchov birligi bo‘lib,
hisoblash jarayonini soddalashtirish maqsadida 100, 1000 va x.k.
MVA ko‘rinishida yoki barcha ta’minlovchi manbalarning nominal
quvvatlarini yig‘indisi ko‘rinishida qabul qilinadi.
Ba’zis
kuchlanish
U
b
, sifatida hohlagan tarmoqning yoki qisqa
tutashuv nuqtalar ko‘p bo‘lgan tarmoqning kuchlanish qiymatini qabul
qilish mumkin. Lekin bu qiymat
ushbu tarmoqlarning nominal
kuchlanish qiymatidan 5% ko‘p bo‘lishi, ya’ni 0,23, 0,4, 0,69, 1,2,
3,15, 6,3, 10,5, 37, 115 kV bo‘lishi kerak.
a)
b) - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish
Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish
|
- O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

78
j
I
s
yu
, mm
2
(2.24)
bu yerdа:
yu
I
– hisoblangan yuklama toki miqdori, A.
j – tоkning tejamli zichligi, A/mm
2
.
Tokning tejamli zichligi miqdori mа’lumоtnоmаdаn оlinаdi.
Buning uchun avval elektr tarmog‘i tanlanayotgan korxona necha
smenada ishlashi va bir yilda maksimal yuklama bilan ishlashi necha
soatni tashkil qilishi ma’lum bo‘lishi kerak. Aytilganlarni va elektr
tarmoqning turi hamda materialini hisobga olgan holda ma’lumotno-
madagi tegishli jadvaldan tokning tejamli zichligi miqdori qabul
qilinadi.
Hisoblangan kesim yuzasi standartga muvofiq almashtiriladi.
Ikkita ko‘rsatkich bo‘yicha tanlangan tarmoqlardan kesim yuzasi
kattasi qabul qilinadi va undagi kuchlanishning yo‘qotilishi aniqlanadi.
Yer оsti lаhim o‘tish vа qаzib оlish uchаstkаlаrining past kuchla-
nishli mаgistrаl kаbel tаrmоqlаri kesim yuzаsi yuklаmа tоki bo‘yichа,
yuqоridа keltirilgаn fоrmulаgа аsоsаn tоpilаdi, аlоhidа iste’mоlchilаri
uchun esа kаbellаr kesim yuzаlаri, iste’mоlchilаr yuritkichlаrining
nоminаl tоklаri bo‘yichа qаbul qilinаdi. Аgаr bu kesim yuzаsi kаttа
bo‘lmаy qоlsа (аyniqsа
U
n
=660V uchun), undа meхаnik mustahkam-
likni hisоbgа оlib quyidаgi miqdоrlаr tаvsiya qilinаdi:
qаzib оlish kоmbаynlаri uchun: 35 mm
2
÷50mm
2
;
lаhim o‘tish kоmbаyni vа vrub mаshinаlаri uchun: 25 mm
2
÷35
mm
2
;
yuklаsh mаshinаsi uchun: 16 mm
2
÷25 mm
2
;
tаsmаli kоnveyerlаr uchun: 16 mm
2
÷35 mm
2
;
sidirg‘ichli vа uzun bo‘lmagan tаsmаli kоnveyerlаr uchun: 10
mm
2
÷25 mm
2
;
elektrburg‘i vа yoritish tаrmоg‘i uchun: 4 mm
2
÷10 mm
2
;
yoritqichlаr vа tugmalаr uchun shoхоbchа: 2,5 mm
2
÷4 mm
2
Mаgistrаl kаbelning 5% оsilishini hisоbgа оlgаndаgi, uzunligi:
L
mk
=1,05l
mk
.
Iste’mоlchi kаbelining, 10% оsilishini hisоbgа оlgаndаgi, uzunligi:
L
ik
=1,1l
ik
.
Mashg‘ulot yakuni - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
Kompyuter grafikasi darslik
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba 50-Mavzu 3DS Maxda animatsiyalar yaratish Reja
1. 3D Maxda animatsiya yaratish 2.Autodesk 3D Studio Max dasturlari interfeysi 3.Autodesk Maya dasturlari interfeysi 3D Maxda animatsiya yaratish 3D-modellashtirish o‘zida maxsuslashtirilgan dasturiy ta’minotdan foydalanib, 3D-modelni (yoki uch o‘lchovli obyekt ko‘rinishidagi karkas model) ishlab chiqish tartibini ifodalaydi. Uch o‘lchovli model chiziqlar va egri sirtlar bilan o‘zaro bog‘langan ko‘pgina nuqtalar yordamida yaratiladi. Uch o‘lchovli modellashtirish qo‘llaniladigan sohalar doimo kengayib bormoqda. U quyidagi: o‘yinlar, ya’ni realistik personajlarning modellashtirilishi amalga oshirilishi; tibbiyot — inson tanasi organlarining alohida modellarining yaratilishi; muhandislik — transport vositalari, yangi qurilma va inshootlar modeli ishlab chiqilishi; kinomatografiya — turlicha maxsus effektlar va xayoliy personajlar yaratilishi kabi sohalarni qamrab olmoqda. Shuningdek, reklama sohasida ham 3D-modellashtirishdan yetarlicha foydalanib kelinmoqda. Autodesk 3D Studio Max dasturlari interfeysi Bugungi kunda o‘yinlarga haddan tashqari qiziqish kuchayishi shu narsaga olib keldiki, 3D-dasturiy vositalarini ishlab chiquvchilar ancha takomillashgan ilovalarni yaratishga majbur bo‘lmoqdalar. Uch o‘lchovli modellashtirishning yangi imkoniyatlari multfilm qahramonlarini yaratishga ketadigan vaqtni sezilarli darajada kamaytirdi. Dasturiy vosita obyektga harakatni oson berish va bunga minimum vaqt sarf etish imkonini beradi. Tajribali foydalanuvchi o‘zining loyihasini yaratish uchun ko‘p hollarda bir qancha uch o‘lchovli modellashtirish dasturlaridan foydalanadi. Yuqorida nomlari keltirilgan dasturlardan birgalikda foydalanish realistik o‘yinli sahnalar yaratish va mahsulotni mukammal ko‘rinishga olib kelish imkonini beradi. Amalda barcha 3D-dasturiy vositalari nisbatan bir-biriga o‘xshash interfeys va modellashtirish uchun uskunalarga ega, ammo dasturlar o‘ziga xos xususiyatlari bilan, shuningdek, yoritishdagi hisoblash algoritmlari, animatsiyalarni yaratish va tasvirni vizuallashtirish bo‘yicha ham farqlanadi. Download 39,74 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi

|
O’quv mashg’ulotining maqsadi
|
bet | 86/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
Iqtisodiy Barqarorlik

|
Iqtisodiy Barqarorlik
|
bet | 1/3 | Sana | 22.08.2024 | Hajmi | 461,77 Kb. | | #269779 |
Bog'liq Davlatning-iqtisodiyotga-aralashuvi (1)
Davlatning iqtisodiyotga aralashuvi
Iqtisodiy Barqarorlik
Inflatsiyani Boshqarish
Davlat narx-navo va inflatsiya darajasini nazorat qilish orqali iqtisodiy barqarorlikni ta'minlaydi. Bu narx-navo o'sishining oldini olish, iste'molchilarning kuchli daromad o'sishining oldini olish va barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun muhimdir.
Bozorlarni Mustahkamlash
Davlat monopoliyalarni, raqobat- chanligi past korxonalarni tartibga solish, baholash va bozor g'alayon qiluvchi omillarni bartaraf etish orqali bozorlarni mustahkamlaydi. Bu bozor muvozanatining ta'minlanishiga va iqtisodiy barqarorlikka xizmat qiladi.
Makroiqtisodiy Barqarorlik
Davlat pul-kredit, moliya, budjet va boshqa makroiqtisodiy siyosatni olib borish orqali iqtisodiy barqarorlikni ta'minlaydi. Bu iqtisodiy o'sish, to'lov balansi, ish bilan ta'minlanish va byudjet darajalarini tartibga solishga xizmat qiladi.
Investitsiyalarni Rag'batlantirish
Soliq Imtiyozlari
Davlat investorlar uchun qulayliklar yaratish maqsadida soliq imtiyozlari, preferensial kreditlar, subsidiyalar kabi rag'batlantiruvchi choralari orqali investitsiyalarni rag'batlantiradi. Bu yangi loyihalarning amalga oshirilishiga, ishlab chiqarishning modernizatsiyasiga va texnologiyalarning yangilanishiga xizmat qiladi.
Erkin Iqtisodiy Zonalar
Davlat erkin iqtisodiy zonalar tashkil qilib, inveistorlar uchun jozibador shart-sharoitlar yaratadi. Bu zonalarda investitsiyalar uchun xususiy va chet el investitsiyalari rag'batlantirilib, xalqaro savdo-sotiq rivojlantiriladi.
Investitsion Muhit
Davlat yaxshi investitsion muhit, barqaror iqtisodiy siyosat, sog'lom huquqiy asoslar va ommaviy axborot vositalarining ochiq-oshkoraligi orqali investitsiyalarni rag'batlantiradi.
Bu investorlarning ishonchini oshirish va ularga yetarli kafolat berish uchun muhimdir.
Infratuzilmani Rivojlantirish
Davlat infratuzilmani - yo'llar, ko'priklar, aero va dengiz portlari, issiqlik-elektr stansiyalari, telekommunikatsiya tarmog'i va boshqalarni rivojlantirish orqali investitsiya muhitini yaxshilaydi. Bu investorlar uchun qulay va qulay sharoitlar yaratadi.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 190/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
|
|
| |
Md - f
(ю) va 
Mq - f - Xoshimov, S. Saidaxmedov elektr yuritma

ft о = ЛмД^т-Мпот).
(6.3 1)
Olingan ifodadan shu narsa ma’lum bo‘ladiki, dvigatelning
berilgan quvvatida tezlatish vaqti elektromexanik qurilmaning ay-
lanayotgan qismlaridagi kinetik energiya zaxirasiga proporsional
bo‘ladi.
Shunga o‘xshash ifodani dvigatel to‘xtash vaqti uchun ham
aniqlash mumkin. Ularda dvigatel momenti manfiy ishoraga ega
bo‘ladi:
-0
1
('6'32^
Faqat ishqalanish hisobiga to‘xtatilganda:
fto‘x
«/COq/‘V /q.
Endi dvigatel momenti va dinamik moment chiziqli o‘zgargan
holatidagi qonuniyatni, ya’ni murakkabroq holatni ko‘rib
chiqamiz:
Mdin