nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Aksionerlik jamiyati bo‘yicha paxta tolasi dinamikasining

Aksionerlik jamiyati bo‘yicha paxta tolasi dinamikasining
omilli tahlili
Sh.j. jami o‘zgarishi
(+;-)
№ Ko‘rsatkichlar
2010-
yil
2011-yilda
qayta
ishlangan
xomashyo
miqdori va
2010-yildagi
tolasi chiqimi
bo‘yicha
2011
-yil
O‘zgari
-shi
(+;-)
Paxta
xomash-
yosi
miqdori
hisobiga
Tola
koeffi-
siyenti
hisobiga
1
Qayta ishlan-
gan paxta
xomashyosi
miqdori , tonna
14659
27423
27423
+12764
X
X
2
Paxta tolasi
chiqimi koef-
fitsiyenti
0,369
0,369
0,320
-0,049
X
X
3
Paxta tolasi
miqdori, tonna
5403
10119
8775
+3372
+4716
-1344
Endi, yuqorida bayon qilingan «Zanjirli bog‘lanish» usulining
qoidalari asosida paxta tolasi dinamikasining omilli tahlilini jadvaldagi
ma’lumotlar asosida ko‘rib chiqamiz.
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinib turibdiki, aksionerlik jamiyati
161
bo‘yicha ishlab chiqarilgan paxta tolasi miqdori 2011-yilda 2010-yilga
nisbatan 3372 tonna ko‘paygan. Bu o‘zgarish miqdoriy omilning ijobiy,
sifatli omilning salbiy ta’siri ostida paydo bo‘lgan. Miqdoriy omilning,
ya’ni qayta ishlangan paxta xomashyosi miqdorining oshishi ijobiy
ta’sir qilib, paxta tolasi miqdorini 4716 tonna oshishiga olib kelgan:
SQ
1
Ch
0
-
SQ
0
Ch
0
=(27423*0,369)-(14659*0,369)=10119-
5403=+4716 t
Demak, qayta ishlangan paxta xomashyosi miqdori 2011-yilda
2010-yilga nisbatan 12764 tonnaga oshgan, natija ushbu omil hisobiga
paxta tolasi miqdori 4716 tonna ko‘paygan.
Paxta tolasi miqdorining o‘zgarishiga intensiv (sifatli) omilning
o‘zgarishi salbiy ta’sir qilgan. Paxta tolasi chiqimi koeffitsiyenti 2011-
yilda 2010-yilga nisbatan 0,049 miqdorga kamaygan (4,9% ga
pasaygan), natijada shu omil hisobiga paxta tolasi miqdori 1344
tonnaga kamaygan:
SQ
1
Ch
1
-
SQ
1
Ch
0
=(27423*0,320)-(27423*0,369)=8775-10119=-
1347 tonna
Agar 2011-yilda paxta tolasi chiqimi koeffitsiyenti kamaymasdan
2010-yil darajasida saqlanib qolganda, 2011-yilda qayta ishlangan paxta
xomashyosidan olingan paxta tolasi 8775 tonna o‘rniga 10119 tonnani
tashkil qilgan bo‘lar edi. Demak, paxta tolasi miqdorini ko‘paytirishning
asosiy rezervi, paxta chiqimi koeffitsiyentini oshirish hisoblanadi, am-
mo aksionerlik jamiyati 2011-yilda ushbu imkoniyatdan foydalangan
emas.
Bugungi iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida xo‘jalik
subyektlari oldida turgan dolzarb masalalardan biri mahsulot ishlab
chiqarish bilan bir qatorda, ishlab chiqarilgan mahsulotlarni o‘z vaqtida
va ko‘zlangan baholarda sotish ham hisoblanadi. Mahsulot sotish
rejasini bajarilishi iste’molchilarga jo‘natilgan tovar qismini o‘rganish-
dan boshlanadi, chunki jo‘natilgan tovar bilan sotilgan mahsulot vaqt
jihatdan farqlanadi. Iste’molchilarga jo‘natilgan tovar, ko‘rsatilgan
xizmatlar uchun belgilangan muddat davomida hisob schotiga pulni
kelib tushmasligi tufayli korxonaning moliyaviy holati izdan chiqadi.
Buning natijasida korxonaning budjet, bank, mol yetkazib beruvchilarga
bo‘lgan qarzi ortib boradi, to‘lov qobiliyati pasayadi. Bugungi kunda
tovarlar uchun to‘lov muddati 3 oy, ya’ni 90 kalendar kuni qilib belgi-
langan. 3 oydan oshgan qarz muddati o‘tgan qarz deb ataladi. Muddati
o‘tgan qarzlarni surunkali davom etishi bankrotlikka sabab bo‘ladi.
|
Bankrotlik (iqtisodiy nochorlik) - xo‘jalik sudi tomonidan e’ti-

Bankrotlik (iqtisodiy nochorlik) - xo‘jalik sudi tomonidan e’ti- rof etilgan yoki qarzdor ixtiyoriy ravishda tugatilayotganida uning o‘zi e’lon qilgan qarzdorning pul majburiyatlari bo‘yicha kreditor- lar talabini to‘la hajmda qondirshga qodir emasligi, shu jumladan, budjetga va budjetdan tashqari fondlarga soliqlar, yig‘imlar va boshqa majburiy to‘lovlarni ta’minlashga qodir emasligi. O‘zbekiston Respublikasining «Bankrotlik to‘g‘risida»gi Qonuni-
ning 3-moddasi «bankrotlik alomatlari» deb ataladi. Bu moddada
quyidagilar qayd etilgan. Yuridik shaxsning pul majburiyatlari bo‘yicha
kreditorlar talablarini qondirishga va (yoki) majburiy to‘lovlarni to‘lash
majburiyatini bajarishga qodir emasligi, agar tegishli majburiyatlar va
(yoki) to‘lov majburiyati yuzaga kelgan kundan e’tiboran 9 oy davomida
qarzdor tomonidan bajarilmagan bo‘lsa, uni bankrotlik alomati deb
e’tirof etadi.
Jismoniy shaxsning tadbirkorlik faoliyatini yuridik shaxs tashkil
etmagan holda amalga oshirayotgan shaxsning pul mablag‘lari bo‘yicha
kreditorlar talablarini qondirishga va (yoki) majburiy to‘lovlarni to‘lash
majburiyatini bajarishga qodir emasligi, agar tegishli majburiyatlar va
(yoki) to‘lov majburiyati ularni bajarish sanasi boshlangan paytdan
e’tiboran 6 oy davomida qarzdor tomonidan bajarilmagan bo‘lsa, agar
majburiyatlarning summasi unga tegishli mol-mulkning qiymatidan
oshib ketgan bo‘lsa, uning bankrotlik alomati deb e’tirof etiladi.
Qarzdorning to‘lov qobiliyatini tiklash uchun quyidagi chora- tadbirlarni qo‘llash lozim: · ishlab chiqarishni qayta ixtisoslashtirish;
· norentabel ishlab chiqarishlarni yopish;
· debitorlik qarzlarni undirish;
· qarzdor mol-mulkining bir qismini sotish;
· qarzdorning talabidan o‘zganing foydasiga voz kechish;
· qarzdor majburiyatlarini uchinchi shaxslar tomonidan bajarilishi;
· qarzdorning to‘lov majburiyatini tiklashning boshqa usullari.
Jo‘natilgan tovarlarni tahlili uchun ma’lumotlar tezkor hisob va
dastlabki hujjatlar hamda hisobotdan olinadi. Tovarlar iste’molchilarga
tuzilgan shartnoma asosida jo‘natiladi.
Quyidagi jadvalda keltirilgan ma’lumotlar «Moliyaviy natijalar
to‘g‘risidagi hisobot» (2-shakl) shaklidan olingan, ya’ni yuqoridagi
jadvalda mahsulot (ish, xizmat)lar sotish hajmi 2-shaklning 010 satridan
olingan bo‘lib, mahsulot sotishdan olingan sof tushum solishtirma
163
ulgurji bahoda aks ettirilgan. Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, tahlil
qilinayotgan aksionerlik jamiyatida o‘tgan yili jami 1452513 ming
so‘mlik mahsulot sotilgan bo‘lsa, hisobot yilida bu ko‘rsatkich 3040381
ming so‘mni tashkil qilgan, ya’ni o‘tgan yilga nisbatan mahsulot sotish
hajmi 209,32 % ni tashkil etgan.
31-jadval
Mahsulot ishlab chiqarish rejasining bajarilishi va

158
miqdorini bazis yilida yetishtirilgan mahsulotning haqiqiy miqdoriga
solishtirib, o‘zgarishi aniqlanadi va baho beriladi.
Mahsulot ishlab chiqarish bo‘yicha reja bajarilishining tahlilini
quyidagi aksionerlik jamiyatining 2011-yildagi ma’lumotlari misolida
ko‘rib chiqamiz.
Paxta xomashyosini qayta ishlash natijasida aksionerlik jamiyati 6
xil mahsulot ishlab chiqaradi. Ushbu mahsulotlar bo‘yicha ishlab
chiqarish rejasi bajarilishi va dinamikasining qiyoslama tahlilini jadval
ma’lumotlaridan ko‘rish mumkin.
29-jadval
Shu jumladan - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

Shu jumladan:
a) o‘z xohishiga ko‘ra
|
16
|
12
|
-4
|
b) progul va mehnat intizomini buzganligi
uchun
|
28
|
18
|
-10
|
d) o‘qishga kirganligi, nafaqaga chiqqanligi, harbiy xizmatga chaqirilganligi sababli
|
12
|
13
|
+1
|
4. Ishga qabul qilish oboroti, % (gr2/gr1)
|
6,16
|
6,51
|
+0,35
|
5. Ishdan bo‘shatish oboroti, % (gr3/gr1)
|
9,08
|
7,18
|
-1,9
|
6. Qo‘nimsizlik koeffitsiyenti (gr3a+gr3b/1)
|
0,071
|
0,050
|
-0,429
|
Jadval ma’lumotlari shuni ko‘rsatadiki, tahlil qilinayotgan xo‘jalik subyektida joriy yilda xodimlar qo‘nimsizligiga bir qadar barham berilgan, ya’ni o‘tgan yili xodimlar qo‘nimsizligi 0,071 koeffitsiyentni tashkil etgan bo‘lsa, hisobot yilida bu ko‘rsatkich 0,050 koeffitsiyentni tashkil qildi. Qo‘nimsizlik 0,429 koeffitsiyentga pasayganligini ijobiy baholamoq lozim. Mazkur korxonada ishdan bo‘shatish oboroti o‘tgan yilgi 9,08 foizdan hisobot yilida 7,18 foizga qadar pasaygan. Bunday natijalar korxonada ijtimoiy-iqtisodiy muhitning yaxshilanayotgan- ligidan dalolatdir. Bu ko‘rsatkichlar orqali korxonada mehnatni tashkil etish, rag‘batlantirish sistemalari talab darajasida tashkil etila boshlanganligini ifodalaydi. Bundan tashqari korxonada mehnat intizomi kuchayganligini ham ko‘rishimiz mumkin. Joriy yilda mehnat intizomini buzganligi uchun ishdan bo‘shatilganlar soni o‘tgan yilga nisbatan 10 kishiga kamayganligini uning tasdig‘i sifatida ko‘rishimiz
mumkin. Bunday natijalarni korxona uchun ijobiy hol deb baholash lozim.
Tahlil davomida ishchilarni kasbi bo‘yicha korxonaning ta’min- lanishini aniqlash lozim, chunki, mahsulot ishlab chiqarish, korxonani, ishchilarning kasbini hisobga olgan holda ta’minlanishiga bog‘liq.
jadval
|
Ish kuchi qo‘nimsizligi va ishchilarning malaka darajasi tahlili

|
Ish kuchi qo‘nimsizligi va ishchilarning malaka darajasi tahlili
|
bet | 112/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49
Ishlab chiqarish rejalarining bajarilishi sanoat ishlab chiqarish xo- dimlari tarkibidagi strukturaviy o‘zgarishlarga ham bog‘liq. Yil davomida korxona xodimlari tarkibi ishga qabul qilish va bo‘shatish hisobiga o‘zgarib turadi. Bunday o‘zgarishlar ish kuchi oboroti koeffitsiyenti orqali ifodalanadi. Tahlil etishda kadrlarni tayyorlash va ularning malakasini oshirish bo‘yicha belgilangan tadbirlarni bajarilishi nazorat qilinadi. Buning uchun ishchilarni o‘rtacha razryadi aniqlanadi.
Xodimlarlarning qo‘nimsizligi ishlab chiqarishga salbiy ta’sir etadi. Qo‘nimsizlik koeffitsiyentini aniqlash uchun o‘z arizasiga muvofiq ishdan bo‘shagan va mehnat intizomini buzganligi uchun ishdan ketgan xodimlar sonining yig‘indisini xodimlarning ro‘yxat bo‘yicha o‘rtacha soniga bo‘lish lozim. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yillar bilan taqqoslanadi va tegishli xulosalar qilinadi.
jadval
Xodimlar qo‘nimsizligi tahlili
Ko‘rsatkichlar
|
O‘tgan yili
|
Hisobot yili
|
Farqi (+,-)
|
1. Ishchilarning ro‘yxat bo‘yicha o‘rtacha
soni, kishi
|
617
|
599
|
-18
|
2. Yil davomida ishga qabul qilinganlar
soni, kishi
|
38
|
39
|
+1
|
3. Yil davomida ishdan bo‘shatilganlar soni,
kishi
|
56
|
43
|
-13
|
|
|
| |
Mehnat resurslarining tarkibi, strukturasi va dinamikasini tahlili

|
Mehnat resurslarining tarkibi, strukturasi va dinamikasini tahlili
|
bet | 111/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Mehnat resurslarining tarkibi, strukturasi va dinamikasini tahlili
Ko‘rsatkichlar
|
O‘tgan yili
|
Hisobot yili
|
Mutlaq farqi (+,-)
|
Biznes-rejada
|
Haqiqatda
|
O‘tgan yildan
|
Reja- dan
|
Soni,
kishi
|
Salmo
g‘i, %
|
Soni,
kishi
|
Salmo
g‘i, %
|
1. Ishchilar
|
617
|
605
|
73,78
|
599
|
73,59
|
-18
|
-6
|
2. Xizmatchilar
|
123
|
120
|
14,63
|
117
|
14,37
|
-6
|
-3
|
3. Rahbar xodimlar
|
41
|
35
|
4,27
|
37
|
4,54
|
-4
|
+2
|
4. Mutaxassislar
|
47
|
50
|
6,10
|
53
|
6,51
|
+6
|
+3
|
5. Qorovullik xizmati
xodimlari
|
10
|
10
|
0,01
|
8
|
0,98
|
-2
|
-2
|
Jami:
|
838
|
820
|
100,0
|
814
|
100,0
|
-24
|
-6
|
Tahlil etishda sanoat ishlab chiqarish xodimlarini soni reja va o‘tgan yildagisi bilan solishtirilib, korxonaning mehnat resurslari bilan ta’minlanishi va dinamikasi aniqlanadi. Sanoat ishlab chiqarish xodim- larining strukturasi tarmoq xususiyati, mahsulot nomenklaturasi, ixtisoslashish darajasiga bog‘liq.
Ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki, tahlil qilinayotgan korxonada o‘rganilayotgan davrda sanoat ishlab chiqarish sohasidagi mehnat resurslari tarkibida bir qator o‘zgarishlar sodir bo‘lgan. Xususan, o‘tgan yilga nisbatan jami mehnat resurslari soni hisobot yilida 24 kishiga kamaygan. Bunga asosan ishchilar sonining 18 kishiga, xizmatchilarning 6 kishiga, rahbar xodimlarning 4 kishiga va qorovullik xizmati xodim- larining 2 kishiga kamayganligi ta’sir etgan. Joriy yilda mutaxassislar soni esa o‘tgan yilga nisbatan 6 kishiga ko‘paygan. Korxonada hisobot yilida belgilangan biznes-rejaga nisbatan ham mehnat resurslari soni 6 kishiga kamaygan. Bunga asosan ishchilar sonining rejalashtirilganiga nisbatan 6 kishiga, xizmatchilarning 3 kishiga kamayganligi, rahbar xodimlar va mutaxassislarning ortishi ta’sir etgan.
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, korxonadagi sanoat ishlab chiqarish sohasidagi mehnat resurslarining asosiy salmog‘ini ishchilar va xizmatchilar tashkil etmoqda. Xodimlar tarkibida mutlaq tarkibiy o‘zgarishlar kuzatilgan bo‘lsada ularning umumiy tarkibdagi salmog‘ida deyarli keskin o‘zgarishlar kuzatilmaydi. Rahbar xodimlarning biznes- rejada belgilanganiga nisbatan ortishi korxona uchun samara bermaydi. Shu sababli korxonada bevosita ishlab chiqarish jarayonida to‘g‘ridan- to‘g‘ri qatnashadigan xodimlar sonini oshirishga harakat qilishi, bu esa samaradorlikni oshirishga olib kelishi mumkin.
|
| |
Kurs ishining dolzarbligi - Zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti axborot texnologiyalari...

|
Zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti
|
bet | 2/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 229 Kb. | | #138415 |
Bog'liq MASHRABOV ABRORBEK (ko\'rildi 15.01)Kurs ishining dolzarbligi. Hozirgi kunda kompyuter texnologiyalari kirib bormagan soha deyarli uchramaydi. Kompyuter texnologiyalardan nafaqat hisoblash ishlarini olib borish uchun, balki hayotga tadbiq qilinadigan elektron darsliklar, rasm va video tasmalarni qayta ishlovchi, katta hajmli ma’lumotlarni o’zida saqlovchi dasturlar yaratish uchun ham foydalaniladi. So’nggi yillarda kompyuter va uning dasturiy ta’minotiga bo’lgan talab va qiziqishlar ortib bormoqda. Bu esa o’z navbatida dasturchidan katta izlanish va mahoratni talab qiladi.
Ta’lim sifatini oshirish bugungi kunning asosiy vazifalaridan biridir. Chunki, bugungi kunda insoniyat rivojlanishi shunday bosqichga yetib bordiki, bu bosqichda inson aql-zakovati, bilimi va uning mutaxassis sifatidagi malakasi hal qiluvchi ro’l o`ynaydigan bo`lib qoldi.
Yuqoridagi fikrlardan ko’rinib turibdiki, axborot-kommunikatsiya texnologiya-lari(AKT)ning rivojlanishida yetuk mutaxassislarning roli va o’rni beqiyosdir. Bunday kadrlarni tayyorlashda dasturlashga oid fanlar va ularni o’qitishning samaradorligini oshirish bugunning dolzarb masalalaridan biridir.
Kurs ishining maqsadi: So'nggi paytlarda yangi axborot texnologiyalari bozori jadal rivojlanmoqda. Tarixga oid elektron tematik nashrlar, entsiklopediyalar, albomlar, multimedia taqdimotlari to'plamlari nashr etilgan. Ushbu vositalarning barchasi o'quv jarayonida o'quv materiallarida, fonogrammalarda, o'quvchilar bilimini sinashda, berilgan ma'lumotlarni qidirishda, barcha turdagi ijodiy ishlarni tashkil qilishda ishlatilishi mumkin. Darsdagi ish shakllarining xilma-xilligi, video va multimediya materiallarini namoyish qilish bilan birgalikda, o'quvchilarda hissiy yuksalishni keltirib chiqaradi, taqdimotning yangiligi tufayli mavzuga bo'lgan qiziqishni oshiradi, o'quvchilarga muammolarni qanday hal qilishni o'rgatayotganda ko'rish darajasini oshirish va darsdan oqilona foydalanish.
Kurs ishining vazifasi:
*Axborot texnologiyalaridan foydalanib o`qitish samaradorligini oshirishni o`rganish.
*Axborot texnologiyalaridan foydalanib o`qitish samaradorligini oshirishni taxlil qilish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zahiriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakulteti
|
-rasm - Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020

|
Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020
|
bet | 148/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi4.2.1-rasm. Tranzaksiyani tugatish variantrlari
Tranzaksiyalarni qayta ishlash tizimlari ma’lumotlar bazasini o‘zgartirishdan oldin oraliq holatini qayd etish orqali ma’lumotlar bazasining yaxlitligini ta’minlaydi va keyin ushbu yozuvlardan foydalanib, agar operatsiyani bajarish mumkin bo‘lmasa, ma’lumotlar bazasini ma’lum holatga qaytaradi. Masalan, ma’lumotlar almashinuvidan oldin ma’lumotlar bazasidagi ma’lumotlarning nusxalari tizim tomonidan har qanday o‘zgarishlarni amalga oshirishi mumkin. Agar tranzaksiyaning biron bir qismi bajarilishidan oldin muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, ushbu nusxalar tranzaksiya boshlanishidan oldingi holatiga qaytarish uchun ishlatiladi (tranzaksiyani qaytarish).
Bundan tashqari, ma’lumotlar bazasidagi barcha o‘zgarishlarning alohida jurnalini saqlash mumkin. Bu muvaffaqiyatsiz operatsiyalarni orqaga qaytarishni talab qilmaydi, ammo ma’lumotlar uzilib qolganda ma’lumotlar bazasini yangilash uchun foydalidir, shuning uchun ba’zi operatsiyalarni qayta ishlash tizimlari ushbu funksiyani ta’minlaydi.
Agar ma’lumotlar bazasi to‘liq ishlamasa, uni oxirgi zaxiradan tiklash kerak. Zahira nusxalari uni yaratgandan so‘ng bajarilgan operatsiyalarni aks ettirmaydi. Ammo, ma’lumotlar bazasi tiklanishi bilanoq, jurnalni yangilash uchun uni ma’lumotlar bazasiga qo‘llash mumkin.
Buzilish vaqtida bajarilgan har qanday tranzaksiyalar bajarishlarni to‘xtatish mumkin. Natija - ma’lum bir izchil holatda ma’lumotlar bazasi, unda muvaffaqiyatsizlikka qadar bajarilgan barcha tranzaksiyalar natijalari mavjud.
Tranzaksiya talablari
Tranzaksiya talablarining eng keng tarqalgan to‘plamlaridan biri bu ACID (Atomicity, Consistency, Isolation, Durability) to‘plamidir.
Bu har qanday tranzaksiyaga ega bo‘lishi kerak bo‘lgan xususiyatlar:
Atomiklik (Atomicity) - hech qanday bitim qisman bajarilmasligi kerak;
Muvofiqlik (Consistency) - tizim tranzaksiya boshlanishidan oldin izchil holatda va tranzaksiya tugagandan so‘ng izchilholatda qolishi kerak;
Yakkalab qo‘yish (Isolation) - tranzaksiyani amalga oshirish jarayonida parallel tranzaktsiyalar uning natijalariga ta’sir qilmasligi kerak;
Ishonchlilik (Durability) - muvaffaqiyatsizlikka uchragan taqdirda, muvaffaqiyatli bajarilgan tranzaktsiya tomonidan kiritilgan o‘zgarishlar tizim ishlashga qaytgandan keyin saqlanib qolishi kerak.
|
| |
Investitsiya, moliyaviy va soliq to‘lashlardagi pul oqimlari tahlili

|
Investitsiya, moliyaviy va soliq to‘lashlardagi pul oqimlari tahlili
|
bet | 261/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Investitsiya, moliyaviy va soliq to‘lashlardagi pul oqimlari tahlili
Investitsiya faoliyati – korxona investitsiya faoliyatida nomoddiy aktivlarni sotib olish va sotish, uzoq muddatli moddiy aktivlar, ya’ni ko‘chmas mulk bo‘lmish bino, jihozlar va boshqa asosiy vositalarni sotib olish uchun yetkazib beruvchilarga to‘langan pullar va unga tenglashtirilgan mablag‘lar chiqim ustunida aks ettiriladi.
Kirim ustunida esa uzoq muddatli aktivlarni sotishdan tushgan tushum hisoblanadi. Korxonalar xarid qilingan uzoq va qisqa muddatli qo‘yilmalar moddasini chiqim ustunida vositalarga komission to‘lovlar va boshqa birjada to‘langan foizlarni hisobga olmagan holda qimmatli qog‘ozlarni sotib olish uchun to‘langan pul mablag‘larini ko‘rsatadilar. Kirim ustunida o‘zlik bo‘lmagan qimmatli qog‘ozlarni, shu bilan birga bank va boshqa yuridik shaxslarning qisqa muddatli va uzoq muddatli ssuda va qarzlarini sotishdan kelgan tushum ko‘rsatiladi.
Odatda, korxonalar o‘z faoliyati davomida asosiy faoliyat bilan bir qatorda investitsiya faoliyati bilan hamda moliyaviy faoliyat bilan shug‘ullanadilar. Ushbu holatni biz quyidagi jadval ma’lumotlari asosida tahlil qilib chiqamiz.
Quyidagi jadval ma’lumotlari asosida xo‘jalik subyektining inves- titsiya, moliyaviy va soliqqa tortish faoliyatlaridan ko‘rilgan pul mablag‘larining harakatiga baho berishimiz mumkin bo‘ladi. Bugungi kunda bizning respublikamizdagi pul mablag‘lari harakatidagi o‘ziga xos jihatlari shundaki, bizning respublikamizda pul mablag‘larining asosiy qismi, ya’ni odatda 90-95 foizi xo‘jalik (operatsion) jarayonlariga to‘g‘ri keladi. Shu jihatdan ham mazkur jadval ma’lumotlaridan ham ko‘rinib turibdiki, korxonaning mazkur faoliyat turlari bo‘yicha pul mablag‘lari jami kirimi 1938 ming so‘mni tashkil qilgan xolos. Mazkur
faoliyatlardan ko‘rilgan jami pul mablag‘lari chiqimi esa 727763 ming so‘mni tashkil etib, ularning hammasi asosan, to‘langan soliqlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda. Jadval ma’lumotlariga ko‘ra, korxonada investitsiya, moliyaviy va soliqqa tortish faoliyatlaridan sof pul oqimi 1834 ming so‘mni tashkil qilgan, ya’ni ushbu faoliyat natijalaridan so‘ng korxonadagi sof pul mablag‘larining kirimi birmuncha kamayganligini kuzatishimiz mumkin. Bundan ko‘rinadiki, korxona ushbu faoliyatlar natijasida asosan pul mablag‘larining chiqimiga erishgan. Bunday natijalarni ijobiy hol deb baholab bo‘lmaydi.
jadval
|
| |
Mobil to‘lovlar - xizmat sifatida

|
Mobil to‘lovlar - xizmat sifatida
|
bet | 106/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi
To‘lovchining bank mahsulotiga ("mobil hamyon") oldindan to‘langan pul mablag‘lari joylashtirilgan mobil telefon yordamida to‘lovni amalga oshirish vositasi. Shu bilan birga, to‘lovchi birinchi bo‘lib pulni mobil aloqa operatoridagi shaxsiy hisobidan "mobil hamyon" deb nomlangan pulni o‘z mobil telefonida operatsiyalarni amalga oshirish orqali o‘tkazadi (yakuniy harakatlar).
Mobil to‘lovlar o‘zlarining shaxsiy hisobraqamlariga ega bo‘lmagan yoki mobil savdo xizmatlaridan foydalanishni istamaydigan uyali aloqa abonentlari uchun ham xizmat qiladi. Odatda, bunday to‘lovlar kichik miqdorda, ya’ni, mikro to‘lovlar, bir martalik xaridlarda, shuningdek, doimiy asosda (kommunal, telefon, televizor) xizmatlar uchun haq olishni, to‘lovlar bo‘lishi mumkin.
Mobil terminallar yordamida amalga oshiriladigan pul mablag‘lar bilan opratsiyalar masofaviy va bevosita sotish nuqtalarida qilinadiganlarga, hamda mikro-to‘lovlar va makroto‘lovlarga bo‘linadi. Micro - to‘lov jamoat transportida, parki, kino chiptalari uchun to‘lov hisoblanadi. Makro to‘lovlar deganda
“yirik” mollarni va xizmatlarni xarid qilish, yoqilg‘I shahobchalarida, restoranlarda, do‘konlarda haridlarni, aviachiptalarni sotib olish va hokazo (2.7.1-rasm).
Mobil tijoratning iste’molchilarga afzalligi aniq.
Bu hisoblarning soddaligi va qulayligi, harakatchanlik, to‘lovlarni qayta ishlashning yuqori tezligi. Bundan tashqari, mo-
bil aloqadan keng foydalanish tufayli bunday "mobil hamyon" ning tabiiy mavjudligi muhimdir.
Mobil tijorat muhim salohiytga va bir qator qo‘shimcha biznes imkoniyatlariga ega:
cheklovlar yo‘qligi (xabarni qabul qilish va ma’lumotlarni o‘qib olish uchun, xarid qilish uchun uchun kompyuter yoki internetga yaqin bo‘lish shart emas, faqat bitta mobil telefonni o‘zi kifoya);
mahalliylashtirish ( GPS kabi texnologiyalar ma’lum bir mintaqaga tegishli ma’lumotlarga kirishga imkon beradi ) ;
shaxsiylashtirish (telefon - egasini aniqlashingiz mumkin bo‘lgan shaxsiy qurilma. Munosabatlarni har bir alohida mijoz bilan o‘rnatish mobil tijorat ko‘chli tomoni.
2.7.1-rasm.
|
| |
Summa, ming - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 260/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Bu sahifa navigatsiya:
- Jami
Summa, ming so‘m
|
Jamiga nisbatan salmog‘i,
%
|
1. Mahsulot (ish, xizmat)larni sotishdan
kelib tushgan pul mablag‘lari
|
010
|
3512687
|
96,12
|
-
|
-
|
2. Material, tovar, ish va xizmatlar uchun mol yetkazib beruvchilarga
to‘langan pul mablag‘lari
|
020
|
-
|
-
|
2297295
|
78,48
|
3. Xodimlarga va ular
nomidan to‘langan pul mablag‘lari
|
030
|
-
|
-
|
267007
|
9,13
|
4. Operatsion faoliyatning boshqa pul
tushumlari va to‘lovlari
|
040
|
142010
|
3,88
|
362736
|
12,39
|
Jami:
|
-
|
3654697
|
100,0
|
2927038
|
100,0
|
Opretsion faoliyatning sof pul kirimi yoki
chiqimi
|
050
|
727659
|
19,91
|
-
|
-
|
Jadval ma’lumotlariga ko‘ra, biz tahlil qilayotgan xo‘jalik sub- yektida, xo‘jalik (operatsion) faoliyatidan pul mablag‘larining sof kirimi 727659 ming so‘mni tashkil qilgan. Korxonada jami kirim 3654697 ming so‘mni tashkil qilib, uning 96,12 foizi mahsulotlarni sotishdan kelib tushgan pul mablag‘lari hisobiga, qolgan 3,88 foizi esa operatsion faoliyatning boshqa pulli tushumlari hisobiga to‘g‘ri kelgan. Korxonaning xo‘jalik faoliyatidagi jami sarflar esa 2927038 ming
so‘mni tashkil qilib, uning 78,48 foizi mol yetkazib beruvchilarga to‘langan pul mablag‘lari, 9,13 foizi xodimlarga to‘langan pul mablag‘lari hisobiga, qolgan 12,39 foizi operatsion faoliyatning boshqa pulli to‘lovlari uchun sarf qilingan. Korxonada pul mablag‘larining xo‘jalik (operatsion) faoliyatidagi sof kirim natijasi 727659 ming so‘mni tashkil qilgan. Bu ko‘rsatkich umumiy tushumning 19,91 % ini tashkil qilgan. Bunday natijalarni korxona uchun ijobiy deb baholash lozim.
|
| |
Ishlab chiqarish maromiyligini buzilishi qanday salbiy oqibatlarga olib keladi

|
Ishlab chiqarish maromiyligini buzilishi qanday salbiy oqibatlarga olib keladi
|
bet | 106/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Ishlab chiqarish maromiyligini buzilishi qanday salbiy oqibatlarga olib keladi.
mahsulot sifati pasayadi, tannarxi ortadi, shartnoma majburiyatlari bajarilmaydi;
brak hosil bo‘ladi, ishlab chiqarish resurslaridan to‘liq foydalanilmaydi, jarimalar to‘lanadi;
ishlab chiqarish hajmi pasayadi, ishlab chiqarish uskunalari muddatidan oldin safdan chiqadi, unumdorlik pasayadi;
barcha javoblar to‘g‘ri.
O‘rtacha assortiment rejasining bajarilishi qanday aniqla- nadi?
Biznes-reja bo‘yicha ishlab chiqarish hajmi
Hisobot davridagi haqiqatga ishlab chiqarilgan jami mahsulot
100 %
Hisobot davrida ishlab chiqarilgan jami mahsulot Biznes-reja bo‘yicha ishlab chiqarish hajmi
100 %
Assortiment hisobiga qabul qilingan mahsulot Hisobot davridagi biznes-reja bo‘yicha ishlab chiqarish hajmi
100 %
Yuqori sifatga erishish uchun tovar qanday xususiyatlarga ega bo‘lishi kerak?
texnik parametrlar;
estetik parametrlar;
ergonomik parametrlar;
barcha javoblar to‘g‘ri.
|
| |
Jami: 
460499 - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

526
Shunday ekan, yuqoridagi jadval ma’lumotlariga asoslangan holda
bu muammoni hal etish yo‘llarini topishimiz kerak. Ko‘rinib turibdiki,
xususiy kapital qiymatini ko‘paytirishning eng asosiy omili bo‘lib,
korxonaning hisobot yilida olgan sof foydasi hisoblanadi. Faoliyat
ko‘rsatuvchi tashkilotlar shu omil hisobiga o‘z jamg‘armalarini oshirishi
eng optimal variant deb qaraladi. Chunki, bu omilning o‘zgarishi
faqatgina korxonaning o‘ziga bog‘liq bo‘lib, uning har tomonlama to‘liq
imkoniyatlarini ishga solib faoliyatini boshlashni taqozo etadi. Bundan
tashqari boshqa ko‘rsatkichlarning o‘zgarishi ham ushbu omil bilan
bevosita bog‘liq. Mazkur vazifalarni hal etishda talabalar «Mahsulot
ishlab chiqarish va sotish xarajatlari hamda moliyaviy natijalarni
aniqlash tartibi to‘g‘risidagi Nizom»ni chuqur bilishlari, unda foydani
shakllantirish muammolarini chuqur o‘rganishlari lozim
“Ro‘yxatdan o‘tish” tugmasini bosing Shaxsiy kabinet yaratish

|
“Ro‘yxatdan o‘tish” tugmasini bosing Shaxsiy kabinet yaratish
|
Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 10,11 Mb. | | #257924 |
Bog'liq AUKSION
«E-AUKSION» elektron savdo platformasida ro‘yxatdan o‘tish ariza berish elektron onlayn-auksion va tanlovlarni tashkil etish hamda o‘tkazish tartibi to‘g‘risida tushuncha
Birinchi navbatda Elektron raqamli imzo kalitini olish
Kompyuteringizdan istalgan brauzerni tanlang
Brauzerning shu joyida e-auksion.uz manzilini tering
Bosh sahifadagi
“Ro‘yxatdan o‘tish”
tugmasini bosing
Shaxsiy kabinet yaratish
Login sifatida telefon yoki e-mail kiriting (2).
Bu orqali kelgusida shaxsiy kabinetga kirish amalga oshiriladi va parol sifatida yodda tutadidigan raqam yoki so`z kiritiladi
“Tasdiqlash” tugmasini bosing.
SMS кодни юбориш
Shaxsiy kabinetni faollashtirish uchun email yoki
telefoningizga kelgan 6 xonalik raqamni kiriting.
Eslatma: email kiritgan bo‘lsangiz, xabar
“SPAM” papkada bo‘lishi mumkin.
Muvaffaqiyatli ro‘yxatdan o‘tildi. “Tugatish” tugmasini bosing
Kabinetga kirish uchun
login (1) va
parol (2) kiriting.
“Kirish” tugmasini bosing.
So‘ng, “Shaxsiy kabinet”
oynasidan ma’lumotlarni
to‘ldirish uchun
“XA” tugmasini bosing.
One ID orqali kirish imkoniyati ham mavjud
ERI IMZOni paroli kiritiladi va OK tugmasini bosiladi
Ma’lumotlarni to‘ldirish uchun “Tahrirlash” tugmasini,
telefon raqamni kiritish uchun “Tasdiqlash” tugmasini bosing.
Ma’lumotlarni to‘ldirish uchun pasport ma`lumotlarni kiritiladi.
Shaxs ma`lumotlarini olish tugmasi bosiladi. Platforma avtomatik ravishda shaxsga doir barcha ma`lumotlarni oladi.
Barcha ma`lumotlar tasdiqlangandan keyin Oferatni ERI imzo
bilan imzolab, profilni tasdiqlanadi.
Hisobni to‘ldirish
Lotga ariza berish tartibi
Saytning yuqoridagi bo‘limlardan lotlar tanlanadi
Ochilgan oynadan lot turini tanlaymiz
Lot ma’lumotlari bilan tanishib olish
Ofertani tasdiqlash va imzolash
Ariza shartlariga rozilik belgisi belgilangandan so‘ng, ERI kaliti tanlanib, «Arizani yuborish» tugmasi bosiladi
G`olib bo`lgan lotni qabul qilganlikni tasdiqlash va imzolash
Gʻolib ishtirokchi
Auksion savdosi yakunlanganidan so‘ng, g‘olib ishtirokchi e’lon qilinadi.
Ғолиблик баённомасини юклаб олиш
Dehqon xo‘jaligi va Qishloq xo‘jaligi uchun mo‘ljallangan yer uchastkalarini ijara shartnomasini imzolash uchun 5 ish kunlik muddat beriladi. Auksionda g‘olib bo‘lib, mulk uchun to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirmagan (ijara shartnomasini imzolamagan) nohalol ishtirokchilar auksionlardan chetlashtiriladi.
ESLATMA
|
| |
c, 
c - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi
1048 pdf 63c96812dd27f 1674143762
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi
|
Bir aksiya uchun daromadni

525
Xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot shakliga asoslanib yil boshiga
nisbatan yil oxirida qolgan kapitalimizning o‘zgarishini tahlil qilamiz.
Buning uchun quyidagi shaklda analitik jadvalni tuzamiz.
128-jadval
Xo‘jalik yurituvchi subyektning xususiy kapitali va uning
dinamikasi tahlili
O‘zgarishi
Ko‘rsatkichlar
yil boshiga
qoldiq
ko‘pa-
yishi
kama-
yishi
Yil oxiriga
qoldiq
1. Ustav kapitali
28280
-
-
28280
2. Qo‘shilgan kapital
116902
-
-
116902
3. Rezerv kapitali
278317
263511
-
541828
4. Taqsimlanmagan foyda
37000
5400
-
42400
5. Xususiy kapital bilan
qoplanmagan zarar
-
-
-
-
A = Q^5 I44_ 0>5 -400 = 36-lOQ = - 6 4 J 
2

I
м
G
178-rasm.
179-rasm.
180-rasm.
G ‘ildiraklar co=10 rad/s burchak tezligi bilan aylanadi. H ar bir g‘il-
dirakning aylanish o ‘qiga nisbatan inersiya radiusi p,=0,2 m.
Yechish. Tekshirilayotgan sistemaning kinetik energiyasi (94.2) ga
ko‘ra:
Son qiym atlarni qo‘ysak,
Tsis= 4 kgm 2/s 2 hosil b o ‘ladi.
6 0 -
masala. Yukli arava bilan birgalikdagi o g ‘irligi
G b o lg a n
D T-14 traktori qiya tekislikda harakat qilmoqda. Qiya tekislik gori-
zont bilan 15° burchak hosil qiladi (180-rasm ). T raktorning bosh-
lan g ‘ich tezligi K0= 8,3 m/s. T rak to r qiya tekislik b o ‘ylab
s = 5 m
masofani o ‘tganda qanday tezlikka ega boMishi topilsin.
Arava va traktor bilan tekislik orasidagi ishqalanish hisobga olin-
masin.
Yechish. Traktorning harakat y o ‘nalishini
Ox o ‘qi b o ‘yicha o la
miz (180-rasm ). Traktorga og‘irlik kuchi
G , norm al reaksiya
N
ta ’sir qiladi. Bu kuchlarning harakat yo‘nalishiga proyeksiyasi:
GX= G c o s 75°,
N x = 0 .
Traktorga ta ’sir etuvchi kuchlar ishlarining yig‘indisi quyidagicha
bo‘ladi:
A = A{ G) + A ( N ) = С cos 75°-5 .
T raktor tezligini topish uchun m oddiy nuqta kinetik energiyasi
ning o ‘zgarishi haqidagi teorem adan foydalanamiz:
^sis
= T\ + T2 .
G ‘ildiraklar bir xil bo‘lgani uchun
TX
To‘lov qobiliyatini izohlovchi koeffitsiyentlarga quyidagilar ki-

524
(
*
)
k
R
SF
KF FS
A
JA
+
+
kabi hisoblashish ishlarini bajarishimiz lozim.
Bu yerda:
SF - Sof foyda;
KF - Kreditlar uchun foiz;
FS
k
- Foyda solig‘ining korrektirovka qilingan stavkasi;
A
R
- Rezervlar uchun ajratma.
JA - Jami aktivlarning o‘rtacha qiymati.
Bu yerda aktivlarning o‘rtacha qiymati jami mablag‘larning yil
boshiga va yil oxiriga bo‘lgan qiymati yig‘indisini ikkiga bo‘lgan holda
topamiz. Bu yerda rezervlar uchun ajratma, kredit uchun soliqlar va
foyda solig‘ining korrektirovkasi sof foyda hisobidan bo‘lganligi uchun
bu qiymatlarning yig‘indisi hisobot yilining yakuniy moliyaviy natijasi
sifatida keladi.
Leveridj. Bu xususiy kapitalning o‘sgan qismini ko‘rsatib, u quyi-
dagicha aniqlanadi, ya’ni xususiy kapital rentabelligi koeffitsiyenti bilan
jami investitsiyalar orasidagi farq koeffitsiyenti olinadi. Kelib chiqqan
natija qanchalik yuqori bo‘lsa, korxonaning xususiy kapitali shunchalik
o‘sganligini beradi.
O‘z-o‘zini tekshirish savollari

|
O‘z-o‘zini tekshirish savollari
|
bet | 147/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi O‘z-o‘zini tekshirish savollari
Kriptografiyaning asosiy vazifasi nimada?
Xesh funksiyasi nima?
Xesh funksiyasi yordamida nimani amalga oshirish mumkin?
Xeshlash nima deyiladi?
Xeshning natijasi nima?
Xesh funksiyasining asosiy xususiyatlari nimada?
Kriptografik xesh funksiyalarining xususiyatlari qanday?
Xesh funksiyalari qayerda ishlatiladi?
Xesh funksiyalaridan foydalanishning qanday afzalliklari bor?
Mashhur xesh algoritmlari va ularning xususiyatlari nimada?
Xesh funksiyalarini qurishning qaysi usullarini bilasiz? Nima ular?
4.2. Tranzaksiyalar
Blokcheyin va kriptovalyuta texnologiyasini tushunish uchun, yana bir muhim tushuncha – bu tranzaksiya.
Tranzaktsiya (ing. transaction - kelishuv, shartnoma).
[14] da tranzaksiyaning bunday ta’rifi berilgan – bu mantiqiy mazmunli operatsiya bo‘lib, to‘liq bajarilgandagina ma’noga ega bo‘ladi.
Tranzaksiya deganda bitim tuzish yoki shartnoma tuzish jarayoni tushunilishi kerak. Eng muhimi shundaki, tranzaksiyani yarim yoki chorakda bajarish mumkin emas. Tranzaksiyaning faqat ikkita holati mavjud – bajarilgan yoki bajarilmagan. Aslida, bu qancha vaqt va qancha bosqichdan iborat bo‘lishidan qat’i nazar, mantiqiy yakunlangan operatsiya.
Transaksiyalarga misol ko‘rib chiqamiz – bitta hisob varaqdan boshqa hisob varaqqa pul mablag‘larni ko‘chirish:
Transaksiyani boshlash;
1234 hisob raqamidagi pul mablag‘larning miqdorini
aniqlab olish;
1234 hisob raqamidagi balansni 500 000 so‘mga
kamaytirish;
1234 hisob raqamdagi balansni saqlash;
4321 hisob raqamdagi pul mablag‘larning miqdorini
aniqlsh;
Balansni 500 000 so‘mga oshirish;
4321 hisob raqamdagi pul mablag‘larning yangi miqdorini yozi bqo‘yish;
Transaktsiyani saqlash.
Misoldan ko‘rinib turibdiki, agar tranzaktiya to‘liq bajarilgan bo‘lmasa, demak, uma’noga ega emas.
Tranzaksiyani tamom bo‘lishning ikkita varianti mavjud (4.2.1-rasm.). Agar barcha operatorlar muvaffaqiyatli bo‘lsa va operatsiya davomida biron bir dasturiy ta’minot yoki uskunada nosozliklar yuzaga kelmasa, operatsiya amalga oshiriladi.
|
| |
Hulosalar - Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi

|
Oliy va o’rta mahsus ta’lim vazirligi
|
bet | 134/217 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #236153 |
Bog'liq Raqamli iqtisodiyot-Darslik-18.02.2020kakoy-stanet-elektronnaya-kommerciya-v-2018-godu-i-dalee/).
Hulosalar
Kompaniya biznes-modelini tanlash va uni tashkil qilish murakkab jarayon bo’lib, bunda bir qamcha masalalar ko’rib chiqilishi lozim;
Internetda biznes-modellar yaratish bo’yicha bir qancha yondoshuvlar bo’lib, ulardan eng samaradorlari ushbu bobda yetarlicha tavsif etilgan;
U yoki bu biznes-modelni tanlash kompaniyaning xayotiy tsikli bilan, daromad qilish usuli bilan va monetizatsiya sxemasi bilan bog’liq ravishda amalga
oshiriladi. Bunda kompaniyaning qaysi bozor segmentida faoliyat ko’rsatayotgani ham ahamiyatga ega bo‘ladi;
Bozor haqidagi ma’lumotlarni olish va uni tahlil qilishga yordam beradigan yangi elektron servislar va usullarning paydo bo’lishi biznesga yangi hamda katta imkoniyatlar baxsh qildi;
Elektron tijoratni muvaffaqiyatli ravishda yuritish uchun sekinlashtiruvchi faktorlardan biri kerakli bo’lgan samarador infratuzilmani tashkil qilish bo‘lishi mumkin, chunki bu katta mablag‘ talab qiladi. Bu muammoni hal qilish uchun barcha funktsional modullarga ega bo’lgan konstruktor asosidagi tayyor internet- magazin ijaraga olinadi;
Biznesni „hamkorlik dasturi“ (Affiliate Model) va Dropshipping modellari asosida ishga tushuirub yuborish hozirgi paytda eng yaxshisi hisoblanadi;
Bozorda keng miqyosda ishlatiladigan boshqa biznes-modellarga Freemium, Free-to-Play, Full-Crowdsourcing, Donation, Print-on-Demand, Video-on- Demand larni misol qilib keltirish mumkin.
BOB. RAQAMLI ELEKTRON BIZNEZ BOZORI VA ELEKTRON MARKETING
Elektron hizmatlar va mahsulotlarning yangi bozorlari
Ushbu bo’limda bozorning turli segmentlarida elektron biznesning xolati va uning rivojlanishi bilan bog‘liq bo‘lgan masala va muammolar ko’rib chiladi. Informatsion texnologiyalarning evolyutsiyasi va raqamli iqtisodiyotning turli sohalarga kirib borishi global onlayn ta’limning ham rivojlanishiga olib kelayapti.
Onlayn ta’lim texnologiyalri
|
| |
Mashhur xesh funktsiyalari

|
Mashhur xesh funktsiyalari
|
bet | 146/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Mashhur xesh funktsiyalari
CRC32 – maxsus nazorat summalarini yaratish uchun foydalaniladi. Ushbu funktsiya kriptografik emas. CRC-dan keyingi raqam -32, olingan xeshning istalgan uzunligiga qarab, bitdagi xesh uzunligini bildiradi. Funksiya juda sodda va ko‘p xotirani egallamaydi. Shu munosabat bilan, turli xil ma’lumotlarni uzatish protokollaridagi paketlarning yaxlitligini tekshirish uchun foydalaniladi.
MD5 – bu 128 bitli xeshni yaratadigan kriptografik algoritmning eski, ammo juda mashhur versiyasi. Uning kriptografik kuchi bugungi kunda unchalik yuqori emas. Shunga qaramay, u ko‘pincha nazorat summasining boshqa versiyasi sifatida ishlatiladi, masalan, tarmoqdan fayllarni yuklab olishda.
SHA-1 – bu xeshni tashkil etadigan kriptografik funktsiya - uzunligi 160 baytdan iborat. Shuningdek, saytdagi ma’lumotlar bazasida parolli xeshlarni saqlash uchun foydalaniladi.
HashTab – kompyuterdagi har qanday fayllar xeshini hisoblash.
Xesh funksiyasini tuzish uchun ba’zi usullar
Ko‘p xesh - funksiyalariquyidagi bir nechta oddiy va ishonchli usullarga asoslangan.
1. Bo‘linishga asoslangan xesh funktsiyalari
Bu usulda xesh sifatida M-ga bo‘linishning qolgan qismidan foydalanishni o‘z ichiga oladi, bu erda M barcha mumkin bo‘lgan xeshla rsoni:
2. Multiplikativ xeshlash sxemasi
U sul , bilan o‘zaro soda abo‘lgan, ba’zi bir A butun o‘zgarmas sonlarni (konstantalar) tanlashdan iborat bu yerda – w mashina so‘zida ko‘rsatilgan ( ) qiymatlar soni. Shunda xesh – funksiyasini olish mumkin:
3. Ko‘paytirish usuli
Bu erda kalit [0..1] oralig‘ida joylashgan ma’lum bir o‘zgarmas son (konstanta)A ga ko‘paytiriladi. Shundan so‘ng, ushbu ifodaning kasr qismi olinadi va ba’zi o‘zgarmas son (konstanta)M ga ko‘paytiriladi, natijada xesh-jadval chegarasidan chiqmasligi uchun tanlanadi. [ ] operatori argumentdan kichik bo‘lgan eng katta butun sonni qaytaradi.
|
| |
k
2- P2
i - 4
k j - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

B osh lan g‘ich sh a rtla r x = x 0,
V = x0
boM gan h o ld a g i h a ra k a tn i te k s h iris h
u c h u n (69.3) differensial ten g lam an in g
u m u m iy yech im in i quyidagi k o ‘rinishda
yozam iz:
x = С\ sin
kt + C2 cos
kt
+
P°
s in (p t + 8).
(69.14)
k 2- P2
(69.14) dan vaqt b o ‘yicha hosila ola-
p / k
137-rasm.
miz:
x =
C ,k c o s k t - C7k s in k t +
P
op
k
2- P2
c o s(/tf +
8 ).
(69.15)
M o dd iy n u q ta h a ra k a tin in g boshlangM ch s h a rtla rin i (69.14) va
(69.15) ga q o ‘ysak:
C2 + , 2
2
к - p
sin
8 , x0 = С,
к +
P()P
k
2 - P2
cos
8
(69.16)
hosil boMadi.
(69.16) dan
sin
8
kelib chiqadi. D em ak, (69.14) quyidagicha yoziladi:
x = x n cos
kt + -^-sin
kt
„
0 „ (s in 8 cos&/ + — c o s S s in
kt) +
- B p 2 sin ( p t - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

x = a sin (k t + a ) + - ^ - T sin( p t + 5 ) .
(69.10)
к - p
(69.10) dagi a va a harak atn ing b oshlang‘ich sh artlarid an foyda-
lanib aniqlanadi.
(69.9)
d a n k o ‘ram izki, m ajb u riy te b ra n m a harak at am p litu d asi
yoki n u q tan in g eng k atta d in am ik siljishi:
(69.11)
b o ‘ladi.
(69.11) d a n foydalanib, (69.9) ni quyidagi ko‘rin ish lard a yozish
mumkin:
agar
к >
p b o ‘lsa,
x 2 = A s in (p t + 5),
va
ag ar
к < p b o ‘lsa,
- A s \ n ( p t + 5) =
A $ \n (p t + 5 -
re).
Bu m u n o sa b a tla rg a b in o an
к >
p b o ‘lganda m ajburiy tebranish
fazasi uyg‘o tu v ch i k uch fazasi b ilan b ir xilda b o ‘ladi;
к < p hold a
esa m ajburiy te b ra n ish fazasi uyg‘otuvchi kuch fazasidan я ga orqa-
da qoladi.
M ajburiy teb ran ish am plitudasi bilan
p/ к nisbat orasidagi bog'la-
nishni tekshiraylik. B uning u c h u n (69.11) ni quyidagicha yozamiz:
Demak, (69.3) ning umumiy yechim i quyidagicha yoziladi:
Po
4,
9 - § . Moddiy nuqtaning majburiy tebranma harakati

B oshlang‘ich paytda
M n u q ta
M 0 da b o i ib , uning k oo rd in atasi
x0, tezligi
V0 b o ‘lsin.
M oddiy nuqtan in g harak at differensial ten g lam asin i tuzam iz:
mx = - c x + Q0 sin (p t + 5 ) .
(69.2)
(69.2) ni quyidagi k o ‘rin ish d a yozib olam iz:
mx + cx =
Qo sin (p t + 8 ).
2
с
Q
к = —,
P0 = — belgilashlar kiritsak:
x + k 2x = P0 sin(
p t +
8 )
(69.3)
hosil b o ‘ladi.
D ifferensial tenglam alar nazariyasidan m a ’lum ki, (69.3) differen-
sial ten g lam a yechim i quyidagicha yoziladi:
x = x, +
x2 .
(69.4)
(69.4) da X, bilan bir jinsli
x +
k 2x = 0
(69.5)
differensial tenglam aning um um iy yechim i belgilangan; x
2 esa (69.3)
ning xususiy yechim idan iborat.
(69.5) differensial ten glam an in g um um iy yechim i:
x, = o s in ( £ / + a )
(69.6)
k o ‘rinish d a ifodalanishi bizga m a ’lum.
(69.3) o'zgarm as koeffitsiyentli chiziqli bir jinsli differensial ten g
lam aning xususiy yechim ini quyidagi ko‘rinishda olam iz:
x
2 =
B s \n (p t + 5 ).
(69.7)
(69.7) dagi
В koeffitsiyentni aniqlash u ch u n (69.7) dan vaqt b o ‘-
yicha ikkinchi tartibli hosila olam iz:
x
2 =
- B p 2 sin (/tf + 8) .
(69.8)
(69.7) va (69.8) ni (69.3) ga
q o ‘y a m i z :
= T2—T deb olamiz.
(96.3) ga asosan:
T’sis = 2 Г = 2 - 1 / « 2 ,
bu yerda I = m p j

о
jy t
F
LL^f
"T o ..........
yoki
-^ -V 2 --^ -V
q
= Gc o s 7 5 ° - s ,
2 g
2 g
0
bundan
V =
+ 2 g c o s7 5 ° = 9,7 m /s
kelib chiqadi.
61- masala. Massasi m=4800 kg bo‘lgan avtom obil y o in in g go-
rizontal uchastkasida a= 0,28 m /s 2 tezlanish bilan harakatlanm oqda.
Avtomobil harakatiga qarshilik qiluvchi kuch 7?= 1,28 kN.
7=10 sekunddagi avtom obil tortish kuchining q u w ati topilsin.
Boshlang‘ich paytda avtomobil tezligi ^ = 1 2 m /s (181-rasm).
Yechish. A vtom obilga t a ’sir etuv
chi kuchlar og‘irlik kuchi
G , gorizon-
tal tekislikning norm al reaksiyasi
N ,
tortish kuchi
F ham da qarshilik kuchi
R dan iborat. M asalani yechish uchun
(98.3)
fo rm u lad an fo y d alan am iz. U
181-rasm.
quyidagicha yoziladi:
A
^ l j =
N ( F ) + N ( N ) + N ( R ) + N (G),
(100.1)
bunda
N ( N ) = 0, N ( R ) = RV, N ( G ) = 0.
(100.2)
( 100. 1) tenglikning chap tom onini quyidagicha yozish mumkin:
± (^ p ^ = mV a .
(100.3)
(100.2) va (100.3) ni (100.1) ga qo'ysak:
m V a = N ( F ) - R V .
Bundan
N ( F ) = (ma + R)V
kelib chiqadi.
Avtomobil tekis tezlanuvchi harakatda b o ‘lgani uchun
V=V0+at.
N atijada
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnalogiyalri unversiteti samarqand filiali "Kompyuter tizimlari" kafedrasi

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnalogiyalri unversiteti samarqand filiali "Kompyuter tizimlari" kafedrasi
|
bet | 1/7 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 56,78 Kb. | | #128571 |
Bog'liq mikroprots. new
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNALOGIYALRI UNVERSITETI SAMARQAND FILIALI "Kompyuter tizimlari" kafedrasi
2-Amaliy topshiriq Fan: Mikroprotsessor va assembler tili
Mavzu: Xotirani tashkil etish va adresini hisoblash. Mikroprotsessor ishlash rejimlari turlari. Mikroprotsessor tizimlarining ma'lumot almashish usullari
Guruh: TT- 21-03
Talaba: Eshqobilov Kamoliddin
O‘qituvchi: Olimjonova Saodat
R E J A
Xotirani tashkil etish va adresini hisoblash Nisbiy adreslash rejimi
Mikroprotsessor tizimining ishlash rejimlari
Mikroprotsessor tizimlari turlari
Mikroprosessor komponentlari
Arifmetik –mantiqiy bloki (ALU) Barcha arifmetik va mantiqiy amallarni bajaradi
Suriluvchi nuqta moduli (FPU) Suruluvchi nuqtali sonlar ustida operatsiyalarni bajaradi
Xotira Bloki (MU) Bir qator ko'rsatmalarni saqlaydi.
Boshqaruv bloki (CU)
Mikro-operatsiyalar ketma-ketligini nazorat qiladi. Buyruqni bajarish vaqtida ma'lumotlarni vaqtinchalik saqlash maydoni Mikroprosessorning ichki registrlari
Аkkumulyator
Flag registori/ status registri
Umumiy maqsadlar uchun registrlar
Indeksni ro'yxatga olish registri
Adreslash rejimlari
Mikroprotsessor xotirada saqlangan buyruqlarni bajaradi (RAM)
Mikroprotsessor bir vaqtning o'zida bir komandani bajaradi
Har bir buyruq operatsiyalar va operandlarni o'z ichiga oladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnalogiyalri unversiteti samarqand filiali "Kompyuter tizimlari" kafedrasi
|
IXK2-
kimyo fanining nazariy asoslarini 
kundalik turmush va kasbi sohalarga tatbiq eta oladi. 
c) Rivojlantiruvchi

130
Darsning texnologik chizmasi
Dars bosqichlari
Vaqt
Tashkiliy qism
O‘tilgan mavzuni takrorlash
Yangi mavzuni yoritish
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
Darsni yakunlash
Uyga beriladigan topshiriqlar
Darsning borishi
1. Tashkiliy qism:
O‘quvchilar bilan salomlashish, davomatni aniqlash
2. O‘tgan mavzuni so‘rash:
Formulalarni izohlang.
3. Yangi mavzuni tushuntirish
a) kimyoviy muvozanat tushunchasiga ta’rif berish: To‘g‘ri reaksiya tezligi bilan
teskari reaksiya tezligi tenglashgan holat
kimyoviy muvozanat deb ataladi.
Kimyoviy muvozanat qaytar reaksiyalarda sodir bo‘ladi, qaytmas reaksiyalarda
muvozanat haqida gapirish noo‘rindir.
K
M
– muvozanat konstantasi;
υ1 – to‘g‘ri reaksiya tezligi; υ 2 – teskari reaksiya tezligi (υ 1= υ2);
k
moddalarning muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,4 mol/l

129
Masalaning yechimi: Muvozanat holatida turgan sistemada moddalarning molyar
konsentratsiyalari berilgan. Shu qiymatlar asosida muvozanat konstantasini
quyidagi formula orqali topishimiz mumkin.
Mustaqil ish
a) A+B=C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng moddalarning
muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,25 mol/
l, [B]=0,4 mol/
l, [C]=0,2
mol/
l, [D]=0,5 mol/
l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
b) A+B=2C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng moddalarning
muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,08 mol/
l, [B]=0,4 mol/
l, [C]=0,4
mol/
l, [D]=0,5 mol/
l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
“5” baho;
“4” baho;
“3” baho.
6. Uyga vazifa:
§25 1-qismni o‘qib, o‘rganib kelish.
44-MAVZU:
Kimyoviy muvozanat konstantasi haqida tushuncha
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
kimyoviy muvozanat tushunchasiga ta’rif berish.To‘g‘ri va teskari
reaksiya tezliklari tenglashgan holat haqida batafsil ma’lumot berish.
IXK2
-
kimyoviy qonuniyatlar asosida olgan bilimlaridan hayotiy faoliyatda foydalana
oladi
b) Tarbiyaviy:
sistemalarda yuzaga keladigan holatlar haqida ma’lumot berish
orqali ekologik,estetik tarbiya berish.
Nazorat savollarining yechimlari

|
Nazorat savollarining yechimlari Pdf ko'rish
|
bet | 117/182 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 4,97 Mb. | | #136263 |
Bog'liq 1674214624 11-sinf Kimyo (o\'qituvchilar uchun qo\'llanma)
3. Nazorat savollarining yechimlari
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
A
A
D
D
C
A
C
C
C
B
B
D
A
D
D
4. Nazorat daftarlarini terib olish.
6) Uyga vazifa:
O‘tilganlarni takrorlab kelish.
43-MAVZU:
Qaytar va qaytmas reaksiyalar. Kimyoviy muvozanat.
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
Qaytar va qaytmas reaksiyalar haqida ilmiy tushunchalar berish.
To‘g‘ri va teskari reaksiya tushunchasiga ta’rif berish. Kimyoviy muvozanat
tushunchasi bilan tanishtirish.
IXK2-
Mavzu yuzasidan masala, mashqlarni yecha
olish.
b) Tarbiyaviy:
Kundalik turmushda biz to‘qnash keladigan reaksiyalarning qanday
turlarga mansubligi haqidagi ma’lumotlar bilan tanishtirish orqali ekologik, estetik,
gigiyenik tarbiya berish. Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishtirish.
TK2
-
o‘rganilgan bilimlar asosida hisoblashlarni bilish va fan-texnika yangiliklaridan
habardor bo‘lish
c) Rivojlantiruvchi:
Tabiatda ro‘y beradigan kimyoviy reaksiyalar haqidagi
bilimlarni boyitish.
TK2
-media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish
TK3
-kimyo bo‘yicha bilimlarni mustaqil ravishda oshirib borish.
Dars turi:
Yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars
Dars uslubi:
Aralash(amaliy, suhbat, test topshiriqlari, munozara va tahlil)
|
| |