nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Х
  
ХSА - Signallar va tizimlar

|
Signallar va tizimlar
|
bet | 2/2 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 330,66 Kb. | | #270386 |
Bog'liq 1- maruza T SQIХ
ХSА
Uz
АL
QQ
SХА
ХI
n( t )
XALAQIT
rasm. Umumiy ko‘rinishdagi aloqa tizimning strukturaviy sxemasi
XM – Xabar manbayi.
XSA – Xabarni signalga aylantirgich – xabarni birlamchi elektr signaliga aylantirib beradi.
Uz – Uzatgich – birlamchi elektr signalini aloqa liniyasidan uzatishga mo‘ljallangan signalga aylantirib beradi .
AL – Aloqa liniyasi, signalni yo‘naltiruvchi muhit.
QQ – Qabul qilgich - aloqa liniyasidan kelgan signalni qabul qilib uni birlamchi elektr signalga aylantirib beradi.
SXA – Signalni xabarga aylantirgich - birlamchi elektr signalini xabarga aylantirib beradi.
XI – Xabar iste’molchisi. UT – Uzatish tomoni.
QQT – Qabul qilgich tomoni. AS – Diskret aloqa sistemasi.
si(t) – Aloqa liniyasi bo‘yicha uzatilishga moslashtirilgan signal. ai(t) – Xabar
v i(t) – Birlamchi elektr signali.
si(t) – Aloqa liniyasi bo‘yicha uzatilishga moslashtirilgan signal.
1.3 Signallarni parametrlari
Real aloqa kanallaridan signallarga xalaqitlar ta’sir qiladi. Agar xalaqit signal bilan qo‘shilsa bu additiv halaqit buladi. Bunday xalaqitlar ga atmosfera shovqinlari, atmosfera razryadlari, industrial xalaqitlar va boshqa aloqa sistemalarini ishlashidan kelib chiqqan xalaqitlar kiradi. Agar xalaqit bilan signal ko‘paytirilsa bu multiplikativ xalaqit bo‘ladi. Bu turdagi xalaqitlar aloqa kanallarining parametrlarini tasodifiy o‘zgarishlaridan hosil bo‘ladi.
Signallarni formasini tiklash.Xalaqitlar ikki katta sinfga bo‘linadi :
Aditiv xalaqitlar.
Multiplikativ xalaqitlar.
( t)
( t)
Si(t)
Si ( t)
n( t)
n( t)
Aloqa sistemalarining turiga va vazifasiga qarab signallarni qabul qilishida quyidagi uchta vazifa bajarilishi mumkin :
Signallarni bor yo‘qligini aniqlash.
Signalni farqlash.
u(t)
Umax
Umin
0 t
rasm. Signallarning parametrlari.
1)Signalning davomiyligi. Ts ,[sek]. 2)Signalning dinamik diapazoni :
(1.1)
(1,2)
3) Signalning spektr kengligi : Fc , [Gts]
Signalning hajmi . Xabarni uzatib olish qobiliyatini ko’rsatadi.
Vc Tc Дс Fc
(1.3)
Signalni yoki xabarni hosil bo‘lgan joydan iste’molchiga yetkazish uchun kerak bo‘lgan texnik qurilmalar va boshqalar to‘plamiga aloqa vositalari deyiladi.
1.4 Aloqa kanallarning parametrlari
Aloqa kanali signalni uzatish vaqti Tk, [sek].
Aloqa kanali dinamik diapazoni – D k
Aloqa kanali spektr kengligi - Fk
Kanalning hajmi - Vk
Tk Dk Fk
(1.4)
Signallarni aloqa kanallardan yo‘qotishlarsiz uzatish uchun quyidagi shart bajarilishi lozim.
Vk Vc .
Signalning hajmi -
1.8 rasm. Analog signalni raqamli signalga aylantirish va qayta tiklash.
Nazorat savollari
Informatsiya, signal va elektr signali?
Signallarning turlari. 3.Signallarning parametrlari.
4.Aloqa tizimining strukturaviy sxemasini keltiring.
5.Aloqa kanallaring parametrlari.
Xalaqitlarning turlari?
Analog va raqamli signallarning farqi nimada?
Aloqa tizimining strukturaviy sxemasining alohida bloklaring vazifalari?
|
| |
3-Laboratoriya ishi Ishning maqsadi: kompyuterni texnik ta’minotini testlash. Mavjud qurilmalarning parametrlarini aniqlash

|
3-Laboratoriya ishi Ishning maqsadi: kompyuterni texnik ta’minotini testlash. Mavjud qurilmalarning parametrlarini aniqlash
|
Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 63,29 Kb. | | #111901 |
Bog'liq Документ Microsoft Word
3-Laboratoriya ishi
Ishning maqsadi:kompyuterni texnik ta’minotini testlash. Mavjud qurilmalarning parametrlarini aniqlash.
Topshiriq AIDA64 da ona plata ma’lumotlarini oling.
Ona plata „materinka“ (inglizcha: motherboard — bosh plata; hisoblanadi. sleng. ona - barcha chip va qurilmalarni bir biriga ulash uchun asos) — Shaxsiy kompyuterning, noutbuk, telefon, planshetlarning asosiy qurilmalari — tezkor xotira, qattiq disk, chiplar, slot, kuler, ulash portlari va boshqa qurilmalar oʻrnatiladigan koʻp qatlamli muxr plata. Aynan ona plata bir-biridan farq qiluvchi qurilmalarni birlashtiradi va boshqaradi.
Ona plata qurilmasining asosiy qismini oʻz ichiga oladi, masalan, kompyuterda - protsessor, tizim shinasi yoki avtobuslari, RAM, "oʻrnatilgan. " periferik kontrollerlar, xizmat koʻrsatish mantigʻi - va Kengaytirish kartalari deb nomlangan qoʻshimcha almashtiriladigan platalarni ulash uchun ulagichlar, odatda umumiy avtobus yoki avtobuslarga ulanadi - masalan, 2000-yillarning boshlarida, IBM PC-mos keluvchi kompyuter, qoida tariqasida, uch xil avtobusning ulagichlarini olib yurardi - ISA, PCI va AGP. Kengaytirish kartasi uyalarini oddiygina ulaydigan Backplane/Card dan farqli oʻlaroq, anakart har doim ularni oʻrnatish uchun faol komponentlar yoki ulagichlarni olib yuradi. Ingliz tilidagi adabiyotlarda anakartlarni kengaytirish va oʻzgartirish qobiliyatiga ega boʻlgan anakartlarning oʻziga („ana platalar“) va bunday imkoniyatlarga ega boʻlmagan „asosiy platalar“ga („mayin platalar“) boʻlish odatiy holdir. toʻliq oʻzgarmas tizimni ifodalaydi.
2-topshiriq.AIDA64DA grafik karta ma’lumotlarini oling.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-Laboratoriya ishi Ishning maqsadi: kompyuterni texnik ta’minotini testlash. Mavjud qurilmalarning parametrlarini aniqlash
|
Barqaror tok generatori. Reja - bet 2

|
Barqaror tok generatori. Reja
|
bet | 2/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZA Shu sababli, bu tokni hisobga olmasak, IE1 IE2 ga teng bo‘ladi, demak I2= I1. Natijada I2 chiqish toki I1 tokni aks ettiradi. I2 toki deyarli VT2 tranzistor kollektor o‘tishidagi kuchlanishga bog‘liq bo‘lmaganligi sababli, Ye2 kuchlanish yoki yuklamadagi qarshilik qiymatlari o‘zgarsa ham bu tok qiymati deyarli o‘zgarmas qoladi. Kirish toki I1 ni o‘zgartirib, chiqish toki I2 ni boshqarish mumkin. Buning uchun tranzistorlarning emitter zanjirlariga R1 va R2 rezistorlar ulanadi. Bunday qurilma aktiv tok transformatori deb ataladi (1 b - rasm). 1 b – rasmdan quyidagi tengsizlik kelib chiqadi: - Shu sababli, bu tokni hisobga olmasak, IE1 IE2 ga teng bo‘ladi, demak I2= I1. Natijada I2 chiqish toki I1 tokni aks ettiradi. I2 toki deyarli VT2 tranzistor kollektor o‘tishidagi kuchlanishga bog‘liq bo‘lmaganligi sababli, Ye2 kuchlanish yoki yuklamadagi qarshilik qiymatlari o‘zgarsa ham bu tok qiymati deyarli o‘zgarmas qoladi. Kirish toki I1 ni o‘zgartirib, chiqish toki I2 ni boshqarish mumkin. Buning uchun tranzistorlarning emitter zanjirlariga R1 va R2 rezistorlar ulanadi. Bunday qurilma aktiv tok transformatori deb ataladi (1 b - rasm). 1 b – rasmdan quyidagi tengsizlik kelib chiqadi:
- Agar R1 va R2 qarshiliklar nominallari bilan farq qilsalar, u holda I2 tok I1 tokni yoki “kattalashgan” yoki “kichraygan” masshtabda “aks ettirishi” mumkin.
11.2. O‘zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi - 11.2. O‘zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi
- Integral kuchaytirgichlar bevosita bog‘langan bosqich sxemalari ko‘rinishida quriladilar. Bu vaqtda bosqichdan bosqichga o‘tganda signal doimiy tashkil etuvchisining o‘zgarishi kuzatiladi. Bu holat esa keyingi bosqichlarni ishlab chiqarishda qiyinchiliklar tug‘diradi. Bu kamchilikni bartaraf etish maqsadida o‘zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmalari qo‘llaniladi. Ular sath transformatorlari deb ham ataladilar. Bu vaqtda sath siljitish qurilmasi signal o‘zgarmas tashkil etuvchisini keyingi bosqichga o‘zgarishlarsiz uzatishi kerak, ya’ni kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti KU≈1 bo‘lishi kerak.
|
| |
Primitiv rekursiv funksiyalar

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
19-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.05.2023
“PRIMITIV REKURSIV FUNKSIYALAR” MAVZUSINI O‘QITISHDA “BUMERANG”
TEXNOLOGIYASIDAN FOYDALANISH
Muhammad Quvondiqovich Quvondiqov
Toshkent moliya instituti o'qituvchisi
Annotatsiya:
Maqolada “Primitiv rekursiv funksiyalar” mavzusini “Bumerang”
texnologiyasi yordamida o‘qitish usuli yoritilgan. “Bumerang”
texnologiyasi turli
mazmun va harakterga (muammoli, munozarali, turli mazmunli) ega bo‘lgan
mavzularni o‘rganishda qulay bo‘lib, o‘z ichiga og‘zaki va yozma ish shakllarini qamrab
oladi hamda bir mashg‘ulot davomida har bir ishtirokchining
turli topshiriqlarni
bajarishi, navbat bilan talaba yoki o‘qituvchi rolida bo‘lishi, kerakli ballni to‘plashiga
imkoniyat beradi, talabalarni mashg‘ulot jarayonida,
darsdan tashqarida turli
adabiyotlar, matnlar bilan ishlash, o‘rganilgan materialni yodida saqlab qolish, so‘zlab
bera olish, fikrini erkin bayon eta olish hamda bir dars davomida barcha talabalarni
baholay olishga qaratilgan.
Kalit so‘zlar:
Primitiv
rekursiv funksiyalar, “Bumerang” texnologiyasi, dars,
talaba, o‘qituvchi, mavzu, baholash, gurux, o‘quv materiallari.
Otilgan buyumning otuvchiga qaytib kelishini ta’minlovchi o‘roqsimon
otish
quroliga bumerang deyiladi. Ta’limda bumerang metodining ma’nosi pedagog
tomonidan tashlangan muammoli masala yoki mavzuning
talabalar tomonidan
o‘zlashtirilgan holda o‘qituvchiga og‘zaki yoki yozma shaklda qaytishidan iborat.
1. Darsda o‘rganiladigan mavzuning rejasida 4 ta qism mavzular bo‘lsa, o‘quv
xonasidagi talabalar ham 4 guruhga ajratiladi. Rejadagi birinchi qism mavzu o‘qituvchi
tomonidan tayyorlangan javoblari bilan birinchi guruh talabalarining har biriga
taqdim etiladi. Shu tariqa rejadagi boshqa qism mavzular
ham javoblari bilan
birgalikda o‘ziga mos nomerdagi guruhlarning talabalariga tarqatiladi. Har bir
guruhdagi talabalar o‘zlariga javoblari bilan taqdim
etilgan bitta qism mavzuni
o‘qituvchi tomonidan belgilangan reglamentda o‘rganib chiqadilar.
2. Shundan keyin 4 guruh talabalari aralashtirilib, yangi tarkibdagi 4
guruh
tashkil etiladi. Bu yangi guruhlarning har birida dastlabki 4 guruhlarning barchasidan
bir nechtadan talabalarning ishtirok etishiga erishiladi. Natijada butun o‘quv
materialini yaxlit jamoa bo‘lib o‘rganish imkoniyati tug‘iladi. Muhimi, talabalarda o‘quv
materialini mustaqil o‘rganish, hamkorlikda ishlash,
bilganlarini boshqalarga
tushuntira bilish ko‘nikma va malakalari shakllanadi.
3. O‘qituvchi tomonidan belgilangan reglamentda mavzuni jamoa bo‘lib o‘rganish
yakunlangach, talabalar dastlabki guruhlariga qaytishadi va savoljavoblar boshlanadi.
O‘qituvchining tashkilotchiligi asosida savollar boshqa guruhlar tomonidan bitta
jamoaga beriladi. Jamoa ichidan o‘zlari tanlagan bir talaba sheriklarining to‘plagan
ballarini yozib, jamlab, natijalarini o‘qituvchiga topshiradi. Barcha guruhlar shu tarzda
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mantiqiy integral sxemalar negiz elementlari - bet 2

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mantiqiy integral sxemalar negiz elementlari
|
bet | 2/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #249213 |
Bog'liq elektronika 1-Mustaqil ish (2)Endi esa, ikkala kirishga kichik kuchlanish potensiali (mantiqiy nol potensiali) berilgan deb faraz qilaylik. Bu holatda KET emitter o‘tishlari kollektor o‘tish kabi to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan bo‘ladi. KET baza toki ortadi, shu tranzistor kollektor toki, demak, VT1 baza toki esa sezilarli kamayadi. KET tok asosan quyidagi yo‘nalishda oqib o‘tadi: kuchlanish manbai YeM – rezistor R1 – KET baza – emitteri – kirishdagi signal manbai – umumiy shina. VT1 tranzistor baza toki deyarli nolga teng bo‘lganligi sababli, bu tranzistor berkiladi va sxemaning chiqishida yuqori kuchlanish darajasi (2,4 V – mantiqiy bir) yuzaga keladi. - Endi esa, ikkala kirishga kichik kuchlanish potensiali (mantiqiy nol potensiali) berilgan deb faraz qilaylik. Bu holatda KET emitter o‘tishlari kollektor o‘tish kabi to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan bo‘ladi. KET baza toki ortadi, shu tranzistor kollektor toki, demak, VT1 baza toki esa sezilarli kamayadi. KET tok asosan quyidagi yo‘nalishda oqib o‘tadi: kuchlanish manbai YeM – rezistor R1 – KET baza – emitteri – kirishdagi signal manbai – umumiy shina. VT1 tranzistor baza toki deyarli nolga teng bo‘lganligi sababli, bu tranzistor berkiladi va sxemaning chiqishida yuqori kuchlanish darajasi (2,4 V – mantiqiy bir) yuzaga keladi.
Ko‘rinib turibdiki, faqat bitta kirishga mantiqiy 0 berilsa holat o‘zgarmaydi. Demak, biror kirishda mantiqiy 0 mavjud bo‘lsa chiqishda mantiqiy 1 hosil bo‘ladi. Qachonki barcha kirishlarga mantiqiy 1 berilsagina chiqishda mantiqiy 0 hosil bo‘ladi. Haqiqiylik jadvalini tuzib bu element 2HAM-EMAS amalini bajarishini ko‘ramiz. Ko‘rib o‘tilgan bu element kichik xalaqitlarga bardoshligi, kichik yuklama qobiliyati va yuklama sig‘imi SYu (katta R2 qarshilik orqali)ga ishlaganda, kichik tezkorlikka ega ekanligi sababli keng ko‘lamda qo‘llanilmaydi. Murakkab invertorli TTM sxemasi ko‘rib o‘tilgan sxemaga nisbatan yaxshilangan parametrlarga ega (1 b-rasm). Bu element uch bosqichdan tashkil topgan:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mantiqiy integral sxemalar negiz elementlari
|
Super kompyuterlar - 3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning...

|
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
bet | 2/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - RejabboyevSuper kompyuterlar – juda katta tezlikni talab qiladigan va katta
hajmdagi masalalarni yechish uchun mo`ljallangan bo`ladi. Bunday masalalar sifatida ob – havoning global prognoziga oid masalalarni, uch o`lchovli fazoda turli oqimlarning kechishini o`rganish masalalari, global informatsion tizimlar va h.z. keltirish mumkin. Bu kompyuterlar bir sekundda 10 trilliardlab amal bajaradi. Super kompyuterlarning ma’lum yo`nalish masalalarini yechishga qaratilgan turlari ham mavjud.
Katta kompyuterlar – fan va texnikaning turli sohalariga oid masalalarni yechishga mo`ljallangan. Ularning amal bajarish tezligi va xotira hajmi super kompyuterlarnikiga qaraganda bir – ikki pog`ona past.
Mini kompyuterlar hajmi va bajaradigan amallar tezligi jihatidan katta kompyuterlardan kamida bir pog`ona pastdir. Shuni aytish joizki, ularning o`lchamlari tobora ixchamlashib, hatto shaxsiy kompyuterdek kichik joyni egallaydiganlari yaratilmoqda. Bu kompyuterlar avvallari asosan harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan va maxfiy hisoblangan.
Shaxsiy kompyuterlar hozirda korxonalar, muassasalar, oily o`quv yurtlarida keng tarqalgan bo`lib, ularning aksariyati IBM rusumiga mos kompyuterlardir.
IBM rusumiga mos kompyuterlar deganda, ularning turli kompaniyalar ishlab chiqarishiga qaramay, ham texnik, ham dasturiy ta’minoti mosligi, ya’ni bir – biriga to`g`ri kelishi nazarda tutiladi.
Noutbuk kompyuterlar. Ularning hajmi ancha ixcham bo`lib, ammo bajaradigan amallar soni, xotira hajmi shaxsiy kompyuterlar darajasiga ko`tarilib bormoqda. Ularning qulaylik tomonlaridan biri ham elektr energiyasidan va ichiga o`rnatilgan batareyalardan ham uzluksiz (batareyani har safar almashtirmasdan) ishlash mumkinligidir. Bunda batareya quvvati energiyaga ulanishi bilan o`zi zaryad ola boshlaydi va u batareya bir necha yillarga mo`ljallangan bo`ladi.
Hozirda noutbuk kompyuterlaridan ham ixcham cho`ntak kompyuterlari ishlab chiqilmoqda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
Tashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari

|
Tashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari
|
bet | 9/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - RejabboyevTashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari
Tashqi xotira – shunday xotiraki, u tashqi ko`rinishidan sistema platasiga o`xshash bo`lib, axborotlarni o`zida uzoq vaqt saqlash uchun mo`ljallangan har xil printsiplarda saqlovchi va har xil turdagi tashuvchi qurilmalardir. Shu bilqan birga, tashqi xotirada kompyuterning barcha dasturiy ta’minotlari saqlanadi. Tashqi xotira qurilmalari kompyuter sistema blokida joylashishi bilan birga uning alohida korpuslarida ham joylashgan bo`ladi. Oddatda tashqi qurilmalar ma’lumotlarni o`zda jamlovchi (yig`uvchi) qurilmalar deb ataladi. Jamlovchi – bu axborotni o`zida saqlaydigan qurilma bo`lib, u katta hajimdagi axborotlarni uzoq vaqt saqlash uchun mo`ljallangandir. Ularning hajmi tezkor xotiradan bir necha yuz marotaba kattadir. Jamlovchi qurilmani ma’lumotni tashuvchi va o`quvchi qurilma deb qarash mumkin. Axborot tashuvchilar ikki xil bo`ladi: lentali va diskli. Lentalilar faqat magnitli bo`lishi mumkin, diskli tashuvchilar esa magnitli, magnitooptik va optik bo`ladi.
Eng ko`p tarqalgan jamlovchilar bu magnitli disklardir. O`z navbatida magnitli disklar ham uch turga bo`linadi: qattiq disklar, egiluvchan disklar va lazerli (optik) disklar.
Qattiq disk (HDD – Hard Disk Driver)
Qattiq magnit disk kompyuterda ishlanadigan dasturlar va ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun mo`ljallangan. Ko`p hollarda qattiq disklar vinchester nomi bilan yuritiladi. Vinchester tashqi ko`rinishidan silliq germetik yopiq qutiga o`xshash bo`lib, uning chida umumiy o`qqa ega bo`lgan aylana shaklidagi bir nechta qattiq alyumin yoki shishali plastinkalar joylashgan. Uning ichidagi disklar soni o`ntagacha bo`lishi mumkin. Ularning yuroqi qismi aylana shaklida ajratilgan bo`lib, ular yo`laklar (track) deb ataladi. Har bir yo`lak o`z raqamiga ega. Bir xil raqamli yo`laklar disklarda ustma – ust joylashgan holda tsilindr shaklini hosil qiladi. Diksdagi yo`lakalr sektorlarga ajratilgan. Sector 571 bayt joy egallaydi. Sektorlar va yo`laklar diskni formatlash vaqtida hosil bo`ladi. Foydalanuvchi formatlashni maxsus dasturlar orqali amalga oshiradi. Formatlanmagan diskga hech qanday axborot yozib bo`lmaydi. Qattiq diskni bir necha logik disklarga bo`lish mumkin. Bu kompyuterda ishlashda foydalanuvchining ishini engillashtiradi.
|
| |
Kesh xotira - 3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning...

|
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
bet | 8/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - RejabboyevKesh xotira. Kesh xotira kompyuter ishlash tezligini oshirish uchun ishlatiladi. U tezkor xotira va mikroprotsessor orasida joylashgan bo`lib, uning yordamida amallar bajarish tezkor xotira orqali bajariladigan amallardan ancha tez bajariladi. Shuning uchun kompyuter xotirasining ko`proq ishlatiladigan qismi nusxasini kesh xotirada saqlab turadi. Mikroprotsessorning xotiraga murojaatida, avvalo, kerakli dastur va berilganlar kesh xotirada qidiriladi. Berilganlarni kesh xotirada qidirish vaqti tezkor xotiradagiga nisbatan ancha kam bo`lgani uchun kesh xotira bilan ishlash vaqti ancha kam bo`ladi.
Videoxotira. Videoxotira monitor ekranida video ma’lumotlarni (videotasvirlarni) saqlab turish uchun ishlatiladi. Shuni aytish lozimki, videotasvirlar (ayniqsa rangli) kompyuter xotirasidan ko`p joy egallaydi. Shuning uchun video xotira hajmi qancha katta bo`lsa, shuncha yaxshi albatta.
Shinalar
Kompyuterda har bir qurilmaning ishini boshqaruvchi electron sxemalar mavjud bo`lib, ular adapterlar (moslovchilar) deb ataladi. Barcha adapterlar mikroprotsessor va xotira orqali berilganlarni ayriboshlovchi magestral yo`l deb ataluvchi shinalar orqali bog`langan bo`ladi. Shunday qilib, oddiy so`z bilan aytganda, shinalar turli qurilmalarni bog`lovchi maxsus simlardir. Kompyuterda bir qancha shinalar bo`lishi mumkin. Asosan uch xil shina mavjud:
berilganlar shinasi;
manzilli shina;
buyruqli shina.
Manzilli shina. Berilganlar bu shinada tezkor xotiraning
yacheykalari manzili kabi yuboriladi. Aynan shu shinadan protsessor bajarilishi kerak bo`lgan buyruqlar manzilini o`qiydi. Zamonaviy protsessorlarda manzilli shinalar 32 raziryadlidir, ya’ni u 32 ta parallel simlardan tashkil topgan.
Berilganlar shinasi. Shu shina orqali protsessor registriga berilganlar nusxasi ko`chiriladi va aksincha. Intel Pentium protsessorli ShK larda berilganlar shinasi 64 raziryadlidir.
Buyruqli shina. Protsessor bajaradigan buyruqlar shu shina orqali tezkor xotiradan keladi. Buyruqlar baytlar ko`rinishida tasvirlanadi. Oddiy buyruqlar bir baytga joylashtiriladi, lekin shunday buyruqlar ham mavjudki, ular uchun ikki, uch va undan ortiq baytlar kerak bo`ladi. Ko`pchilik zamonaviy protsessorlar 32 razryadli buyruq shinalarga ega.
Sistema blokidagi shinalar faqat protsessor bilan bog`lanish uchungina ishlatilmaydi. Sistema blokining barcha boshqa ichki qurilmalari, shu bilan birga unga ulangan qurilmalar bir - birlari bilan o`zaro shinalar yordamida bog`langan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
Kompyuter xotirasi va uning turlari

Kompyuter xotirasi va uning turlari
Xotira kompyuterda dasturlar va berilganlarni, amal natijalarini saqlaydigan qurilmadir. Xotiraning turlari ko`p: tezkor, doimiy, tashqi, kesh, video va boshqalar.
Tezkor xotira (RAM – Random Access Memory – ixtiyoriy kirish mumkin bo`lgan) kompyuterning muhim qismi bo`lib, protsessor undan amallarni bajarish uchun dastur, berilganlarni oladi va amalni bajarib, natijani yana saqlaydi. Shuni alohida takidlash lozimki, kompyuter o`chirilsa, tezkor xotirada saqlanayotgan dasturlar va berilganlar yo`q bo`lib ketadi. Tezkor xotira juda tez yozishi va o`qishi bilan farq qiladi. Uning «tezkor» nomini olishining sababi, u juda tez ishlaydi va protsessor berilganlarni xotiradan o`qishida yoki yozishida kutishiga hojat yo`q.
Kompyuterda tezkor xotira standart panellarda joylashgan, ular modullar deb ataladi. Tezkor xotira modullari sistema platasida mos hajimlarda qo`yiladi. Xotira modullari ikki xil bo`ladi: bir qatorli (SIMM modullar) va ikki qatorli (DIMM modullar). Pentium protsessorli kompyuterlarda bir qatorli modullarni juft ishlatish kerak (sistema platasiga o`rnatishda hamma vaqt juft sonda bo`ladi). DIMM modullarni bittadan o`rnatish mumkin. Bitta platada har xil modullarni o`rnatish mumkin emas.
Tezkor xotira modullarining asosiy xarakteristikasi quyidagicha:
xotira hajmi;
murojaat vaqti.
SIMM modullari 4, 8, 16, 32, 64 Mbayt hajimga ega; DIMM modullariniki esa 16, 32, 64, 128, 256, 512 Mbayt. Murojaat vaqti xotira yacheykalariga murojjat qilishda qancha kerak bo`ladigan vaqtni ko`rsatib, vaqt qancha kam bo`lsa shuncha yaxshidir. Bunda vaqt nanosekunda o`lchanadi. SIMM modullarida – 50 – 70 ns, DIMM modullarida esa – 7 – 10 ns.
Doimiy xotira (Read Only Memory – ROM – faqat o`qish uchun). Bunda, berilganlar (standart dasturlar) unga avvaldan xotira mikrosxemasiga ishlab chiqarilgan zavodida joylashtirilgan bo`ladi va berilganlarni o`zgartirish talab qilinmaydi. Bunday xotiradan faqat unda saqlanayotgan ma’lumotlarni o`qish mumkin. Shuning uchun ham u ROM deb ataladi. ROM da kompyuter o`chirilganda ham ma’lumotlar saqlanadi. IBM PC kompyuterlarida bu xotira kompyuter jihozlarining ishlashini tekshirish, operatsion tizimning boshlang`ich yuklanishini ta’minlash, qurilmalarga xizmat ko`rsatishning asosiy funktsiyalarini bajarish uchun ishlatiladi.
Kompyuter ishga tushganda uning tezkor xotirasida hech qanday ma’lumot bo`lmaydi, chunki yuqorida takidlaganimizdek tezkor xotirada kompyuter o`chirilganidan so`ng hech qanday ma’lumot saqlanmaydi. Lekin, kompyuter ishga tushganidan protsessorga buyruq kerak. Shuning uchun protsessor unga ma’lum bo`lgan maxsus boshlang`ich manziliga murojaat qiladi, ya’ni birinchi buyrug`iga. Bu manzil ROM yoki doimiy xotiradir. Doimiy xotiradagi dasturlar majmuyi BIOS (Basic Input Output) kiritish/chiqarish tizimning bazasini tashkil qiladi.
Bu dasturlarning asosiy vazifasi shundan iboratki, ular tizimning tarkibi va ishga yaroqliligini tekshiradi hamda klaviatura, monitor, yumshoq va qattiq disklar orasidagi bog`lanishni ta’minlaydi.
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Kirish enhat qanday ishlaydi? Qurishga tayyorgarlik at ni yaratish davrlari va bosqichlari

|
Kirish enhat qanday ishlaydi? Qurishga tayyorgarlik at ni yaratish davrlari va bosqichlari
|
bet | 4/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 25,43 Kb. | | #103608 |
Bog'liq Avtomatlashtirilgan tizimlarni tayyorlash davrlariFoydalanilgan adabiyotlar
Bytsenko S. G. Elektr energiyasi bozorini instrumental qo'llab-quvvatlash. Energiya sarfini kuzatish va boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish kontseptsiyasi. Sanoat energetikasi No 8, 9, 11 1997 y
Bytsenko S. G. Elektr energiyasi bozorini instrumental qo'llab-quvvatlash. Energiya sarfini kuzatish va boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimini yaratish kontseptsiyasi. Sanoat energetikasi No 1, 2, 3, 4 1998 y
Kostin S. N., Rusanov V. N., Sinyutin P. A. "Chelyabenergo" OAJ sanoat iste'molchilari uchun avtomatlashtirilgan elektr energiyasini hisobga olish tizimlarini joriy etishni tashkil etish. Sanoat energetikasi No 6, 1997 yil
Kasyan V. Ya., Samsonov P. L., Sinyutin P. A. Energosbyt "Chelyabenergo" OAJda avtomatlashtirilgan energiya nazorati va hisob-kitob tizimlarini loyihalashni tashkil etish. Sanoat energetikasi No 7, 1997 y
|
| |
Qo‘shimcha videokarta ulagan holda

|
Qo‘shimcha videokarta ulagan holda
|
bet | 27/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - Rejabboyev3. Qo‘shimcha videokarta ulagan holda. Buning uchun kompyuter platasida(материнская плата), ikkinchi monitor uchun raz’yem bo‘lishi lozim.
Alohida-alohida ikkita videokartaga monitor ulanadi.
JAVOB:
Fizik ulanish usullarni ko‘rib chiqdik, endi sozlashlarni ko‘ramiz.
Dastlab, qaysi monitor asosiy ekanligini aniqlab olishimiz lozim. Asosiy monitor bu — kompyuter yonganda yoki yonayotganda ishlatiladigan va asosiy «ярлык«lar(Moy kompyuter,…) joylashadigan monitordir.
Kompyuter yongandan so‘ng, quyidagi adresga kiramiz(Windows 7 tizimi uchun):
ПУСК -> ПАНЕЛЬ УПРАВЛЕНИЯ -> ЭКРАН — > НАСТРОЙКА ПАРАМЕТРОВ ЭКРАНA.
Rasmdan ko‘rinib turibdiki, ikkita monitor ulangan. «
Определить«tugmasi orqali qaysi monitor asosiyligini bilib olish mumkin. Sozlash ishlari shu joyda amalga oshiriladi.
Win+P tugmasini bosgan holda, ikkita monitorni qanday qilib ishlatishni sozlash mumkin.
Bu rasm orqali quyidagilarni belgilash mumkin:
— только компьютер. Faqat bitta asosiy monitor ulanadi;
— дублировать. Asosiy monitor ikkinchi monitorga nusxalanadi. Asosiy monitorda nima bo‘lsa, ikkinchisida ham shu ko‘rsatiladi(ko‘rgan bo‘lsangiz, paynet shaxobchalarida shu usuldan foydalanishadi, nomerni kliyentga ko‘rsatish uchun);
— расширить. Ekranni uzunlashtiradi, ya’ni ikkita monitorda har xil ishlarni bajarish mumkin bo‘ladi(dasturchilar, o‘yinchilar uchun qulay);
— только проектор. Proyektorlar ulash uchun ishlatiladi.
http://fayllar.org
Tashqi xotira: Magnit, optik va flash xotiralarni zamonaviy turlari bilan tanish.
|
| |
1 – vazifa. Xotirani diagnostika qilish metodlari. Mnemotexnika hotirani rivojlantirish tizimini tahlil qilish

|
1 – vazifa. Xotirani diagnostika qilish metodlari. Mnemotexnika hotirani rivojlantirish tizimini tahlil qilish
|
bet | 1/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 150,65 Kb. | | #104551 |
Bog'liq 1 – vazifa. Xotirani diagnostika qilish metodlari. Mnemotexnika
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
amaliy ish
Pedagogika va psixologiya
Guruh: 215-21guruh
Bajardi: Xolbo’tayev Xushnudbek
Tekshirdi: Yusupova Zamira
1 – vazifa . Xotirani diagnostika qilish metodlari. Mnemotexnika hotirani rivojlantirish tizimini tahlil qilish (Meyli testi,Benton testi)
Biror narsani eslayotganimizda nima sodir bo'ladi? Javob to'liq tushunilmagan. Biroq, miya ko'rish texnologiyasi ma'lumotlarning turli turlarini yodga olganda, miyaning turli qismlari neyronlari faollashtirilganligini aniqlash imkonini berdi. Bizda bir xotira yo'q. Va bir nechta tizimlar mavjud va ularning har biri o'z roliga ega, biroq xotira rivojlantirishning usullari va metodlari yaxshilanishga yordam beradi.
Fikrning anatomiyasi
I kkita asosiy xotira mavjud, ular birinchi navbatda axborotni saqlash muddati bilan farq qiladi. Qisqa muddatli xotira - bu sizning boshingizda ma'lumotlarni bir necha soniyadan bir necha soatgacha saqlashga qodir. Buni vaqtinchalik zarur ma'lumotni qo'llaydigan shtat taxtasi bilan taqqoslash mumkin. Keyinchalik, agar miya zarur deb hisoblasa, bu ma'lumotlarning bir qismi uzoq muddatli xotiraga kiradi va bir qismi o'chiriladi. Qisqa muddatli xotira o'ylashda muhim rol o'ynaydi: aqlda hisob-kitob qilish jarayoniga, geometrik analogiyani qurish, nutqqa faol ishtirok etadi. Odamlarning mutlaq ko'pchiligida qisqa muddatli xotira hajmi 7 + ni tashkil etadi - har xil toifadagi (ob'ektlar, so'zlar, rasmlar, tovushlar) 2 ta ob'ekt. "Operativ" xotiraning hajmini o'lchash qiyin emas: matnda 10 tasodifiy so'zni chizib, ularni o'qing va ularni dastlabki ko'paytirishga harakat qiling. Muayyan sharoitlarda (yod olish, takrorlash, hissiy ranglantirish va h.k. o'rnatish) ma'lumotlarga u qisqa
muddat ichida ko'chiriladi, u erda o'nlab yillar davomida saqlanishi mumkin. Odamlarda uzoq muddatli xotiraning hajmi juda boshqacha bo'lishi mumkin. Xotiraning buzilishining eng ko'p uchraydigan sabablari quyidagilardan iborat:
1. ortiqcha ish yoki kasallik tufayli kelib chiqadigan asenik holat;
2. Bosh aylanishi hujumlari, zo'ravonliklarning muvofiqlashtirilishi, ko'z oldida "chivinlar" bilan tavsiflangan miya qon aylanishining buzilishi;
3. Psixologik sabablar: stress, axborot yig'ish.
Jiddiy xotira buzilishi kraniovererebral travma, qon tomirlari, jigar shikastlanishi, B1 vitamini etishmovchiligi, uglerod oksidi zaharlanishi sabab bo'lishi mumkin.
Aql va his-tuyg'ular
Tuyg'u-rang rangli hodisalar va so'zlar ("sevgi", "baxtiyorlik") neytrallardan yaxshiroq esda tutilgani sir emas. Biroq, bu xotira va his-tuyg'ular o'rtasidagi yagona bog'liqlik emas.
|
| |
Kompyuterning ishlash printsipi va tashkil etuvchilari

|
Kompyuterning ishlash printsipi va tashkil etuvchilari
|
bet | 3/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - RejabboyevKompyuterning ishlash printsipi va tashkil etuvchilari
Kompyuterning ishlash printsipini birinchi ingliz olimi Charliz Bebich va uning g`oyasining mukammalshgan ko`rinishini Djon Fon Neyman taklif qilgan. Uning printsipi dastur asosida boshqariladigan avtomatik ravishda ketma – ket ishlash g`oyasidan iborat. Hozirda ko`p rusumli kompyuterlar shu g`oya asosida ishlaydi. Lekin keyingi paytlarda ko`p protsessorli kompyuterlar, ya’ni bir vaqtda dasturning bo`laklarini ketma – ket emas, parallel bajaradigan kompyuterlar ham yaratilganligini ko`rsatib o`tish joizdir. Shunday qilib, kompyuter avvaldan tuzilgan dastur asosida ishlaydi. O`z navbatida, dastur qo`yilgan masalani kompyuterda yechish uchun qandaydir dasturlash tilida yozilgan buyruqlar (operatorlar) ketma –ketligidir. Dasturlash tilida tuzilgan dasturlar maxsus tarjimon dasturlar yordamida kompyuterlar tiliga o`tkaziladi. Kompyuter tili 0 va 1 lardan tashkil topgan, ma’lum qoidalar asosida yoziladigan ketma – ketliklardan iborat. Fon Neyman printsipi bo`yicha avtomatik ravishda bajariladigan dastur avval kompyuterning xotirasiga yuklanadi. Xotirada turgan dastur asosida dasturni tashkil etuvchi har bir operator ishni ketma – ket bajaradi.
The concept of modern computer
The principle of the modern computer was proposed by Alan Turing, in his seminal 1936 paper,[3 On Computable Numbers. Turing proposed a simple device that he called "Universal Computing machine" that is later known as a Universal Turing machine. He proved that such machine is capable of computing anything that is computable by executing instructions (program) stored on tape, allowing the machine to be programmable.
The fundamental concept of Turing's design is stored program, where all instruction for computing is stored in the memory.
Von Neumann acknowledged that the central concept of the modern computer was due to this paper.[35] Turing machines are to this day a central object of study in theory of computation. Except for the limitations imposed by their finite memory stores, modern computers are said to be Turing-complete, which is to say, they have algorithm execution capability equivalent to a universal Turing machine.
*(3.Discovering Computers 2016. Tools, Apps, Devices,and the Impact of Texnology. 55 pg.)
|
| |
Boshqaruv qurilmasi - 3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning...

|
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
bet | 4/27 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #133763 |
Bog'liq 3-Amaliy ish 1-topshiriq - RejabboyevBoshqaruv qurilmasi deb ataluvchi maxsus qurilma hozir qanday operator bajarilishi va undan keyin qaysi operator bajarilishi ustidan nazorat o`rnatadi va uning bajarilishini ta’minlaydi. Amal esa protsessor deb ataluvchi qurilmada bajariladi. Dastur ishlash natijasi to`g`ridan – to`g`ri ekranda yoki tashqi qurilma (chop qiluvchi mexanizm, grafik chizuvchi qurilma, video qurilma va boshqalar) deb ataluvchi qurilmada ko`rilishi mumkin. Odatda kompyuterlar ikki qismdan: Hardware (kompyuterni tashkil etuvchilari – kompyuterning qattiq qismlari) va Software (kompyuterning dastur ta’minoti – kompyuterning yumshoq qismlaridan) tashkil topgan deyiladi.
In most cases, computer instructions are simple: add one number to another, move some data from one location to another, send a message to some external device, etc. These instructions are read from the computer's memory and are generally carried out (executed) in the order they were given. However, there are usually specialized instructions to tell the computer to jump ahead or backwards to some other place in the program and to carry on executing from there. These are called "jump" instructions (or branches). Furthermore, jump instructions may be made to happen conditionally so that different sequences of instructions may be used depending on the result of some previous calculation or some external event. Many computers directly support subroutines by providing a type of jump that "remembers" the location it jumped from and another instruction to return to the instruction following that jump instruction.
Program execution might be likened to reading a book. While a person will normally read each word and line in sequence, they may at times jump back to an earlier place in the text or skip sections that are not of interest. Similarly, a computer may sometimes go back and repeat the instructions in some section of the program over and over again until some internal condition is met. This is called the flow of control within the program and it is what allows the computer to perform tasks repeatedly without human intervention.
*(3.Discovering Computers 2016. Tools, Apps, Devices,and the Impact of Texnology. 55 pg.)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-Amaliy ish 1-topshiriq Ishdan maqsad: Zamonaviy kompyuterlar uchun foydalanilayotgan kompyuterlarning xotira qurilmalari bilan tanish. Topshiriqlar
|
Та’limda zamonaviy Zamonaviy texnologiyalari

|
Та’limda zamonaviy Zamonaviy texnologiyalari
|
bet | 4/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 186,5 Kb. | | #230099 |
Bog'liq bobomurodov sh......Та’limda zamonaviy Zamonaviy texnologiyalari
Zamonaviy Zamonaviy texnologiyalarining ta’lim sohasiga kirib kelishi ta’lim usullari va o‘qitish jarayonini yangicha yondashuv asosida tashkil etish shakllarini sifatli ravishda qulaylashtirib, o‘zgartirish imkonini bermoqda.
Zamonaviy-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) ta’lim tizimini modernizatsiyalashtirish jarayonining eng muhim qismidir.
AKT — bu turli texnik va dasturiy qurilmalar bilan Zamonaviyga ishlov berish usullaridir. U birinchi navbatda, zarur dasturiy ta’minotga ega bo‘lgan kompyuterlar va ma’lumotlar joylashtirilgan telekommunikatsiya vositalaridir.
1997-yil 29-avgustda qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasi «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonunining 1-moddasida fuqarolarga ta’lim, tarbiya berish, kasb-hunar o‘rgatishning huquqiy asoslari belgilab berildi hamda har kimning bilim olishdek konstitutsiyaviy huquqini ta’minlashga qaratilganligi ta’kidlandi.
Hozirgi davr ta’lim bosqichining yangi talablariga ehtiyoj yuqoriligini ko‘rsatmoqda. Bunda masofaviy ta’lim texnologiyalarini ta’lim jarayonida qo‘llash va uni boshqarish ham muhim o‘rin tutadi. Bu borada, Respublikamizda qator dolzarb ishlar olib borilmoqda.
2012-yildan boshlab O‘zbekiston Respublikasi barcha oliy ta’lim muassasalari (OTM) o‘rtasida yagona videokonferensiya ta’lim texnologiyasi amalga oshirildi va hozirgi kunda bu borada elektron ta’limga katta e’tibor qaratilmoqda. Bunda OTM’larga yangi imkoniyatlar va istiqbollar ochib berish borasida rejali ishlar amalga oshirilmoqda. Masalan, hududlardagi kadrlar malakasini masofadan boshqarish bunga misol bo‘la oladi. Elektron yoki masofaviy ta’limning yangi bosqichida nafaqat Zamonaviy texnologiyalarini qo‘llash, balki elektron shakldagi ta’lim manbalarini bilan ta’minlashni ko‘zda tutiladi.
Elektron va masofaviy texnologiyalar — ta’limning Zamonaviy va kommunikatsiya texnologiyalari qo‘llangan variantlaridir.
Elektron ta’lim (E-Learning) — avval «Elektron ta’lim» atamasi kompyuter yordamida o‘qitish deb tushunilgan, biroq Zamonaviy texnologiyalari rivoji bilan bu tushuncha yanada kengaytirildi. Bugungi kunda elektron ta’lim ko‘pgina ta’lim texnologiyalarini qamrab olmoqda, ularni shartli ravishda, 2 xil turga, ya’ni sinxron va asinxron turlarga bo‘lish mumkin.
|
| |
Kompyuterli boshqarish tizimlari

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
KOMPYUTERLI BOSHQARISH TIZIMLARI
fanidan amaliy mashg‘ulotlarni bajarish uchun o‘quv qo‘llanma
60711400 (5311000)–“Texnоlоgik jarayоnlar va ishlab сhiqarishni
avtоmatlashtirish va bоshqarish (tarmоqlar bо‘yiсha)” ta’lim yo‘nalishi talabalari
uchun mo‘ljallangan
ANNОTATSIYA
Zamоnaviy ishlab сhiqarish kоrxоnalarini avtоmatlashtirishning texnik
hamda dasturiy vоsitalari mavjud bо‘lib, ulardan qanday fоydalanish, ishlatish va
bоshqarish tizimlarini lоyihalashni avtоmatlashtirish muhandislari puxta
о‘rganishlari zarur. Mazkur о‘quv qо‘llanmada bоshqarish tizimlarini lоyihalash
hamda ularni Matlab dasturida sxematik tasvirlash, virtual stendlarda qanday
bajarish kerakliligi haqida asоsiy tushunсhalar beriladi. Ushbu о‘quv qо‘llanma
“Kompyuterli boshqarish tizimlari” fanining namunaviy dasturi asоsida yоzilgan
bо‘lib, 60711400 (5311000)–“Texnоlоgik jarayоnlar va ishlab сhiqarishni
avtоmatlashtirish va bоshqarish (tarmоqlar bо‘yiсha)” ta’lim yo‘nalishi bо‘yiсha
tahsil оluvсhi bakalavriat talabalari va shu sоha mutaxassislari uсhun
mо‘ljallangan.
KIRISH
Rеspublikаdа сhuqur bilimgа hаmdа yuqоri sаviyagа egа bо‘lgаn yоsh
kаdrlаrni tаyyоrlаsh vа bu kаdrlаr yоrdаmidа ilm-fаn, ishlаb сhiqаrishdаgi dоlzаrb
mаsаlаlаrni yесhish, yangi nаtijаlаrgа erishish ishlаri jаdаl оlib bоrilmоqdа.
Kаdrlаr tаyyоrlаsh milliy dаsturi “Tа’lim tо‘g‘risidа”gi О‘zbеkistоn Rеspublikаsi
qоnunining qоidаlаrigа muvоfiq hоldа bо‘lib, milliy tаjribаning tаhlili vа tа’lim
tizimidаgi jаhоn miqyоsidаgi yutuqlаr аsоsidа tаyyоrlаngаn. Аlbаttа, kаdrlаrni
zаmоn tаlаbi dаrаjаsidа tаyyоrlаshdа fаnlаrdаn yarаtilgаn dаrslik vа о‘quv
qо‘llаnmаlаr muhim аhаmiyat kаsb etаdi. Bugungi kundа tаlаbаlаrgа hаr bir
fаndаn nаzаriy bilimlаrni аmаliyоtgа tаdbiq etishni mukаmmаl о‘rgаtа оlаdigаn
о‘quv qо‘llаnmаlаrning mаvjudligi muhim mаsаlаlаrdаn biridir.
|
Robototexnika sohasi - Mustaqilish I

Robototexnika sohasi
M a`lumki, «robot» so’zi bizning tilimizga ilmiy fantastikadan kirib kelgan. Birinchi bor bu so`zni 60 yil oldin taniqli chex fantast yozuvchisi Karel Chepek ishlatgan. Ammo «mexanik odamlar» undan oldinroq ham ma`lum edi. O’rta asrlarda inson iste`dodlariga ega bo’lgan musiqachi-qo’g’irchoq yoki rassom-qo’g’irchoqlar paydo bo’lganligi ma`lum.
Komp`yuter asri boshlanishi bilan insonni og’ir va zararli mehnatdan ozod etadigan robotlar paydo bo’ldi.
Ular garchi odam qiyofasida bo’lmasa-da, ko’plab funksiyalarni (ishlarni) bajara oladilar. Masalan, UzDAEWOOavto O’zbekiston — Koreya qo’shma avtomobil korxonasida turli ishlarni bajaradigan robotlar keng qo’llanilmoqda.
Bugungi kunda robotlar mashinasozlik zavodlarida, po’lat quyish sexlarida, kimyoviy laboratoriyalarda, qurilishda keng qo’llanilmoqda. Robotlarni yaratish bilan shug’ullanadigan texnikaning maxsus shahobchasi — robototexnika paydo bo’ldi.
Robotlar orasida keng tarqalgani bu robot manipulyatorlardir. Manipulyatorlar — o’ta sezgir va kuchli mexanik qurilmadir.
Robotlarni komp`yuter boshqarib turadi, ya`ni komp`yuter robotning «miyasi»dir, ular telekameralar orqali «ko’rib», mikrofonlar yordamida «eshitadilar», ya`ni Zamonaviy qabul qiladilar. Maxsus datchiklar «sezgi» organi vazifasini o’taydi.
Marketing sohasi
Marketing inglizcha «market» (bozor) so’zidan olingan bo’lib, bozor, savdo sohasidagi faoliyatni anglatadi.
Marketingda eng asosiysi, bozorni, xaridorlar talab va ehtiyojlarini chuqur va har taraflama o’rganish va ishlab chiqarishni shuning asosiga ko’rish, ikkinchi tomondan esa bozorga, mavjud talab va ehtiyojga faol ta`sir ko’rsatish, xaridorlarning muayyan mollarga bo’lgan talablarini shakllantirishdan iborat.
Marketingni komp`yuterlarsiz, Zamonaviy texnologiyalarisiz tasavvur etib bo’lmaydi.
Ishlab chiqarish sohasi
I shlab chiqarishning deyarli barcha sohalarida komp`yuterlar qo`ullanilib kelmoqda. Komp`yuterlar ko’pgina texnologik jarayonlarni boshqarmoqda. Ular yordamida yangi maxsulotning chizmasini yaratishdan toki tayyor maxsulot bo’lib chiqqunga qadar bo’lgan barcha jarayonlarni avtomatlashtirish mumkin.
Maxsulot shaklini konstruktor komp`yuter ekranida chizib, tegishli o’zgartirishlar yasab, qog’ozga chop etishi mumkin.
Maxsulotni ishlab chiqarish uchun kerakli barcha qurilmaning imkoniyatlari, unga ketadigan sarf-xarajatlarni hisob-kitob qilishda va boshqa ishlarni bajarishda ham komp`yuter beg`araz yordamchidir.
Maxsulotni ishlab chiqarishda Zamonaviy asosiy komp`yuterdan ishlab chiqarish liniyalariga yetkaziladi. U yerda Zamonaviyni qabul qilishga tayyor turgan robotlar komp`yuter uzatgan dastur asosida maxsulotni yig`a boshlaydi. Tayyor maxsulotlar esa robotlar yordamida tekshirilib, omborlarga jo`natiladi.
|
Tibbiyot sohasi - Mustaqilish I

Tibbiyot sohasi
Ma`lumki, shifokorga borishni ko’pchiligingiz xush ko`rmaysiz. Birinchidan, siz bemorsiz. Sog`lom odam u yerga bormaydi. Ikkinchidan, u yerda hamma joyda navbatda turishga to’g’ri keladi. Masalan, registraturada kasallik varaqasi uchun, shifokorlar qabuliga kirish uchun va xokazo. Uchinchidan, shifokor yozib bergan dorilarni dorixonalardan izlash kerak bo’ladi.
Komp`yuterlarning shifoxonalarda va poliklinikalarda paydo bo’lishi ko’p narsalarni, jumladan, yuqoridagi muammolarni ham tubdan o`zgartirib yuboradi. Endi siz to’g’ridan-to’g’ri shifokor xuzuriga yo`l olasiz. Uning ish stolida odatdagi meditsina ish qurollaridan tashqari komp`yuter ham joy olgan: uning xotirasida barcha bemorlarning kasallik tarixi yozib qo`yilgan. Agar siz oldin ham murojaat etgan bo’lsangiz, sizniki ham bo’ladi. Birinchi bor murojaat etayotgan bo’lsangiz siz haqingizdagi barcha Zamonaviyni shu yerning o’zida shifokor komp`yuterga kiritib qo`yadi. Kasalligingiz haqidagi barcha ma`lumotlar komp`yuterga kiritilgach, sizning kasalligingiz haqida tashxis qo’yiladi va chop etish qurilmasi yordamida dorilar uchun retsept chop etib beriladi. Reseptni olib, boshqa kop`yuter yordamida ushbu retseptdagi dorilarni eng yaqin bo’lgan qaysi aptekalardan topish mumkinligi haqida Zamonaviy olishingiz mumkin.
Komp`yuter medisinada boshqa ishlarga ham qodir. Masalan, komp’yuterli tomograf — ya`ni siljib xarakatlanadigan rentgen apparati insonning ixtiyoriy organi haqida to`liq ma`lumot olishi, ulardagi mikroskopik defektlar, chet jinslar (masalan, buyrakdagi tosh) haqida ma`lumot berishi mumkin. T omograf uzatgan Zamonaviyni tezda qayta ishlash va ekranda ko’rsatish uchun albatta u komp`yuter bilan bog’langan bo’lishi shart.
Komp`yuter va san`at
Komp`yuterning san`atga qanday aloqasi bor? Komp`yuterlar aniq programma asosida ishlaydi. San`at esa — bu ijod, fantaziyadir. Lekin bu sohada ham komp`yuter ijod ahliga yordam berishi mumkin. Kompozitor musiqa yaratishda komp`yuterdan unumli foydalanishi mumkin. Buning uchun kichiq royal yoki elektroorgan yordamida komp`yuterga ulanib yozayotgan musiqa notalarini ekranda ko’rib turgan holda yangi asar yaratishi va shu yerning o’zida, shu onda eshitib ko’rishi ham mumkin.
Komp`yuterlar rassomlarga ham xo`b yoqib qolgan. Komp`yuter grafikasi bo’yicha birinchi ko’rgazma 1956 yili o`tkazilgan. Turli eskizlar, chizmalar va rasmlar chizishda rassomlar komp`yuterdan foydalanib kelmoqdalar.
Bundan tashqari, kino va televidenieni ham komp`yuterlarsiz tasavvur etish qiyin. Hozirgi davrda turli joylarda, mintaqalarda, xatto qit`alarda yashaydigan insonlar ishtirokida telekonferensiyalar o`tkazish an`anaga aylanib qolmoqda.
|
Using binary mode to transfer files

227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,169,12). 150 Opening BINARY mode data connection for test.txt (17 bytes). 226 Transfer complete.Output 227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,164,71). 150 Ok to send data. 226 Transfer complete. 17 bytes sent in 0.00 secs (5.3227 kB/s)Foydalanilgan adabiyotlar https://filezilla-project.org/Ishdan maqsad |
Using binary mode to transfer files
|
bet | 5/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 38,82 Kb. | | #99506 |
Bog'liq ochiq kodli 2Bu sahifa navigatsiya:
- 227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,169,12). 150 Opening BINARY mode data connection for test.txt (17 bytes). 226 Transfer complete.
- Output 227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,164,71). 150 Ok to send data. 226 Transfer complete. 17 bytes sent in 0.00 secs (5.3227 kB/s)
- Foydalanilgan adabiyotlar https://filezilla-project.org/
- Ishdan maqsad
Using binary mode to transfer files.
ftp>
Endi katalogga o'ting files:
ftp>cd files
250 Directory successfully changed.
Keyinchalik, getavval yaratilgan test faylini mahalliy kompyuteringizga o'tkazish uchun ishga tushiring:
ftp>get test.txt
Output
227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,169,12).
150 Opening BINARY mode data connection for test.txt (17 bytes).
226 Transfer complete.
17 bytes received in 0.00 secs (4.5496 kB/s)
ftp>
Keyin yozish ruxsatlarini sinab ko'rish uchun faylni yangi nom bilan yuklang:
ftp>put test.txt upload.txt
Output
227 Entering Passive Mode (203,0,113,0,164,71).
150 Ok to send data.
226 Transfer complete.
17 bytes sent in 0.00 secs (5.3227 kB/s)
Ulanishni yoping:
ftp> bye
Xulosa
Umuman olganda, FTP (File Transfer Protocol) server va FTP client, fayllarni serverlar orasida ulashish uchun ishlatiladigan protokoldir. FTP server va clientlarni qo'llash, birortida fayllarni olish, yuborish, va o'zgartirish uchun ulanish tuzishga imkon beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar
https://filezilla-project.org/
https://www.vultr.com/docs/setup-vsftpd-on-debian-ubuntu/?utm_source=performance-max-emea&utm_medium=paidmedia&obility_id=17097441281&utm_adgroup=&utm_campaign=&utm_term=&utm_content=&gclid=Cj0KCQiAr8eqBhD3ARIsAIe-buObGEDcYZiHJCTzbUt4b9bSSCM1Jjt9kL0VZ3RE4PnzuxYhybH6O4caAg8HEALw_wcB
https://www.digitalocean.com/community/tutorials/how-to-set-up-vsftpd-for-a-user-s-directory-on-ubuntu-20-04
2. Yopiq dasturiy muhitni tashkil etish mexanizmini sozlash
VPN orqali yopiq dasturiy muhitni tashkil etish ( kerio control , VPN )
Ishdan maqsad: FTP serveri va mijozi fayl uzatish paytida maʼlumotlaringizni himoya qilish uchun toʻgʻri sozlangan muhit tashkil etish.
Ushbu amaliy ishda FTP server sifatida UBUNTU vsftpd va FTP client sifatida V-box ga o’rnatilgan windows 10 OT dagi FileZilla client dasturidan fouydalanamiz.
|
| |