1000 V gacha va undan yuqori kuchlanishdagi kommutatsion apparatlar - bet 2

|
1000 V gacha va undan yuqori kuchlanishdagi kommutatsion apparatlar
|
bet | 2/3 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #99633 |
Bog'liq 1000-V-gacha-va-undan-yuqori-kuchlanishdagi-kommutatsion-apparatlarZarbaviy ionlanishda katoddan anodga harakat-lanayotgan erkin elektronlar yetarli kinetik energiyaga ega bo’lsa gazning neytral molekulalari bilan to’qnashib, ularning elektronini ajratib yuboradi. Natijada musbat ion hosil bo’ladi va ular ham zarbaviy ionlanishida ishtirok etadi. Avtoelektron emissiya kontaktlar ajralishining dastlabki vaqtida yuz beradi. Kontaktlar orasidagi masofa hali kichik bo’lgan paytda elektr maydonining kuchlanganligi yuqori bo’ladi va katod yuzasidan erkin elektronlarning uchib chiqishiga sabab bo’ladi. Bu faktorlar sababli elektr yoyi hosil bo’ladi. Yoy yuqori haroratga ega bo’lganligi tufayli termik yoki issiqlik ionlashishi sodir bo’ladi. Haroratning ko’tarilishi natijasida zaryadlangan zarrachalarning issiqlik harakati ko’payadi va yetarli haroratda neytral molekulalar zaryadlangan zarrachalarga bo’linib ketadi. Termoelektron emissiya hodisasida haroratning ortishi bilan katod materialidagi elektronlarning issiqlik harakati ortib boradi va yetarli energiyaga ega bo’lgan paytda, ular kontaktlar oralig’iga uchib chiqadi. O’zgaruvchan tokda kuchlanish va tok sinusoida qonuni bo’yicha o’zgaradi, tok kuchlanishdan taxminan 90o-ga kech qoladi. Yoydagi kuchlanish doimiy emas. O’zgaruvchan tok zanjirlarida yoyni so’ndirish. O’chirish apparatlarida kontaktlarni ajratibgina qolmay, ular orasida paydo bo’lgan yoyni o’chirish kerak. O’zgaruvchan tok zanjirlarida yoy toki har yarim davrda noldan o’tadi, bu onlarda yoy o’zi o’chadi, ammo keyingi yarim davrda yana yonishi mumkin. Yoydagi tok noldan o’tishdan oldinroq nolga yaqin bo’lib qoladi, chunki tok kamayganda energiya ham kamayadi, demak, yoy temperaturasi pasayadi va termoionlanish to’xtaydi. - O’zgaruvchan tok zanjirlarida yoyni so’ndirish. O’chirish apparatlarida kontaktlarni ajratibgina qolmay, ular orasida paydo bo’lgan yoyni o’chirish kerak. O’zgaruvchan tok zanjirlarida yoy toki har yarim davrda noldan o’tadi, bu onlarda yoy o’zi o’chadi, ammo keyingi yarim davrda yana yonishi mumkin. Yoydagi tok noldan o’tishdan oldinroq nolga yaqin bo’lib qoladi, chunki tok kamayganda energiya ham kamayadi, demak, yoy temperaturasi pasayadi va termoionlanish to’xtaydi.
- Toksiz pauza bir necha yuz mikrosekunddan oshmaydi, ammo yoyni o’chirishda muhim rolga ega. Agar pauza vaqtida kotaktlar ajratilib, yetarli tezlik bilan elektr teshilish bo’lmaydigan masofaga siljitilsa, zanjir juda tez o’chiriladi.
- Toksiz pauza vaqtida ionlanishni intensivligi keskin pasayadi, chunki termoionlanish to’xtaydi. Kommutatsiya apparatlarida. undan tashqari, yoy xududini sovutish va zaryadlangan zarralar sonini kamaytirishga qaratilgan sun’iy choralar ko’riladi.
- Tok noldan o’tgandan keyin kontaktlar oralig’ini elektr mustahkamligini oshishi, asosan, katodoldi xududni mustahkamligini oshishi hisobiga bo’ladi (o’zgaruvchan tok zanjirlarida 150-250 V). Bu bilan bir vaqtda tiklanayatgan kuchlanish ut o’sadi. Agar har qanday onda utesh. - utik.-ligida oraliq teshilmasa, yoy tok noldan o’tgandan keyin yangidan yonmaydi. Agar qaysidir onda u,,tesh. - Utik. bo’lsa, oraliqda yoy qaytadan yonadi.
49-rasm. Uzun yoyni qisqalarga bo’lib so’ndirish.
- Yoyni qator kichik qismlarga bo’lish. Agar hosil bo’lgan yoyni metall plastinkalardan yig’ilgan yoy so’ndiruvchi panjaraga tortilsa, u kichik yoylarga bo’linib ketadi.
- Har bir yoy o’zining katod va anod kuchlanishiga ega bo’ladi. Agar bu kuchlanishlar yig’indisi tarmoq kuchlanishidan kam bo’lsa yoy so’nadi.
3. Yoyni tor tirqishlarda so’ndirish. Agar yoy yoyga chidamli material hosil qilgan tor tirqishda
50-rasm. Yoyni yoy so’ndirish kamerasini tor tirqishiga tortib so’ndirish.
51-rasm. Yoyni magnit maydonida aylantirib so’ndirish.
|
| |