nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Menejment nazariya va amaliyotining Rossiadagi rivojlanishi

ahamiyatlidir. Mehnatni ilmiy tashkil etish va boshqaruv fanining yana bir tashabbuskori — P. M.
Kerjentsev (1881- 1940)dir. U 1923-1924 yillar davomida «Mehnatni ilmiy tashkil etish», «Tashkil
etish tamoyillari», «Vaqt uchun kurash», «o’zingni o’zingtashkil et» singari asarlar yozdi. P. M.
Kerjentsev tomonidan tavsiya etilgan ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarni standartlash, mehnat
sharoiti, moddiy vositalardan to’g’ri foydaanish haqidagi takliflar juda dolzarb edi.
Mehnatni tashkil etish va boshqarish nazariyasiga P. A. Popov, O. A. Ermanskiy va
boshqalar ham salmoqli hissa qo’shganlar.
Menejment rivojlanishida yangi bosqich
1985 yildan boshlab menejment rivojlanishida yangi davr boshlandi. Tub islohotlar
boshqaruvni, jamiyatni damokratlashtirish, oshkoralik va xalq hokimiyatini takomillashtirishning
asosiy yo’llarini ifodalab berdi. Jamiyatda demokratik jarayonlar chuqurlashuvi va rivojlanishi
bozor munosabatlariga o’tishga asos bo’ldi. Jamiyatdagi tub o’zgarishlar siyosat, iqtisodiyot,
menejment uslublari va texnologiyasiga jiddiy o’zgartirishlar kiritishni zarur qilib qo’ydi.
O’zbekiston Respublikasi iqtisodiyotini boshqarishni isloh qilish hozirggacha mavjud
bo’lgan tajriba, jamiyat hayotining iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy sohalarini boshqarishning bozor
nazariyasi, qabul qilingan qonun va huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Menejment
sohasida rivojlangan mamlakatlar va o’zimizda to’plangan tajribadan foydalaniladi Bozor
infratuzilmasini rivojlantirish ko’p yillarga mo’ljallangan strategik vazifadir. Mamlakatimiz «shok
terapiyasi» usulidan voz kechdi. o’zbekistonda bozor munosabatlariga o’tish bosqichma-bosqich
amalga oshirilmoqda. Davlat mulki xususiy mulk bilan bir vaqtning o’zida kooperatsiya,
tadbirkorlik, chet ellik firmalar, banklar bilan hamkorlikka asoslangan holda xo’jalik yuritish turli
usullarini qo’llash yo’li bilan amal qilishi kerak.
Menejment oldiga qo’yilgan ko’pchilik vazifalar muvaffaqiyatli hal etilmoqda. İqtisodiy
muassasalar vazifasi o’zgartirildi, boshqaruvning bozor munosabatlariga o’tishi amalga
oshirilmoqda, boshqaruv ixtisoslashuvining chuqurlashuvi va kooperatsiya bo’yicha aloqalar
barqaror bo’lishini taminlovchi yangi tashkiliy tizimlar vujudga kelmoqtsa.
İslohotlar iqtisodiyotni boshqarishning barcha bo’g’inlarini - asosiy bo’g’in (korxona)dan to
boshqaruvning oliy bo’g’inlarigacha qamrab olgan. Korxonalar to’g’risidagi qonun korxonalar
erkinligi miqyosini kengaytirdi, ularning ish natijalari bo’yicha istemolchilar oldidagi
majburiyatlarini oshirdi.
Xulosa
1. Menejment - boshqaruv haqidagi ilm.
2. Menejment ilmining asoschilari — F. Teylor, G. Emerson, G. Cherch va b.
3. Menejmentning asosiy ilmiy maktablari bo’lib, «mumtoz», «inson munosabatlari»,
«ijtimoiy tizim», «yangi» boshqaruv maktablari hisoblanadi.
4. O’zbekistonda boshqaruv tizimining shakllanishi boshqaruv nazariyasi tajribasiga ega
bo’lgan, qabul qilingan qonunlar va huquqiy hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
5. Bozor infratuzilmasining rivojlanishi boshqaruvning strategik vazifasi hisoblanadi.
“Ilg’or o’qituvchi, Navotor o’qituvchi, Ijodkor o’qituvchi”. Ushbu so‘zlar muallifi kim?

|
“Ilg’or o’qituvchi, Navotor o’qituvchi, Ijodkor o’qituvchi”. Ushbu so‘zlar muallifi kim?
|
bet | 2/8 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 51,53 Kb. | | #245511 |
Bog'liq 18 pedagogika8. “Ilg’or o’qituvchi, Navotor o’qituvchi, Ijodkor o’qituvchi”. Ushbu so‘zlar muallifi kim?
a) #Komil Zaripov
b) Habib Abdullaev
c) Abdulla Avloniy
d) Malla Ochilov
9. Pedagogik nazokatda takt so‘zi qanday ma’noni bildiradi?
a) #Demokratik talablar asosida o‘quvchilarga pedagogik tarbiyaviy ta’sir etish
b) O‘qituvchining o‘quvchilar oldida tashqi qiyofasini namoyon etishi
c) Ixtisoslikka doir vijdonlilik, adolatparvarlik
d) O‘qituvchining adolat mezoni, or-nomus, izzat-nafs, ma’naviy bilim
10. Kasbiy bilimlar mukammal bo‘lishi uchun nimalar talab etiladi?
a) #Fanning metodologiyasini bilish, nazariy bilimlar, metodik bilimlar, ta’limning texnologik tomonini o‘rganish, pedagogic qobiliyatlar.
b) Fan metodologiyasi, nazariy bilimlar, pedagogik qobiliyat, ko‘nikma va malakalar
c) Metodik bilimlar, ta’limning texnologik tomoni, kasbiy qobiliyatlarga ega bo‘lish
d) Pedagogik qobiliyatga asoslangan ta’lim va tarbiyaviy rejalarni mukammal tuzish
11. Individual pedagogik texnikani shakllantirishda nimalar e’tiborga olinadi?
a) #Pedagogik mahoratni mukammal egallash uchun mehnat ko‘nikmasi va malakalarini shakllantirish.
b) O‘qituvchining yoshi, jinsi, mijozi, fe’l-atvori, salomatligi, anatomik va fiziologik xususiyatlari
c) O‘qituvchining o‘z-o‘zini boshqarishda erishadigan yutuqlari, pedagogik mahorati.
d) Ustozlarning mehnat tajribasini o‘zlashtirishi, ta’lim-tarbiyani to‘g‘ri yo‘naltira olish
12. Pedagog o‘zining qaysi tomonlarini boshqarishni o‘rganishi kerak?
a) #Hammasi to‘g‘ri
b) Diqqat va muskullarini
c) Ruhiyatini, mahoratini
d) Oyoq-qo‘llarini
13. Inson qobiliyatiga to‘g‘ri tavsif berilgan javob?
a) # Qobiliyat – shaxsning muayyan faoliyat yuzasidan layoqati va uning ishni muvaffaqiyatli bajarishdagi sub’ektiv shart-sharoitini ifodalovchi individual psixik sifatlar yig‘indisidir
b) Qobiliyat – o‘qituvchi o‘z pedagogik faoliyatini mukammal rejalashtira olishi demakdir
c) Qobiliyat – odamlarning yuksak psixik holatini tushunish va kasbiy jarayonda muvaffaqiyatlarga erishishi
d) Qobiliyat – o‘qituvchining pedagogik faoliyati jarayonida paydo bo‘ladigan mahoratidir
|
| |
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar

|
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar
|
bet | 3/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar: Tk-1, Tk-2, Tk-3, Tk-4, Tk-5, Tk-6, Xk-1, Xk-3
II.Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.
III.Darsning usuli: . Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash.
IV.Darsning jihozi: Darslik ,ko’rgazmali qurollar.
V.Didaktik jihoz: Tarqatma materiallar, slaydlar ,bukletlar.
VI.Texnik jihoz: Kadoskop,kampyuter, diaproyektor ekran.
VII.Darsuchun talab etiladigan vaqt: 45 minut:
Darsning texnolgik xaritasi
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
|
| |
IX.Yangi mavzu bayoni - Sana: “ ” Odam va uning salomatligi fani Sinf: 8-a8-b8

|
Sana: “ ” Odam va uning salomatligi fani Sinf: 8-a8-b8
|
bet | 4/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)IX.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _________________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: _____________________________________________
O’quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ______________________________
Sana:________“___” Odam va uning salomatligi fani Sinf: 8-a8-b8-v
3- Mavzu.To`qimalar.A`zo va a`zolar sistemasi.
I.Darsning maqsadi:
a)ta’limiy maqsad: O’quvchilarga to`qimalari, organ va organlar sistemasi haqidagi dastlabki bilimlarni berish.
b)tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni shaxsiy gigiyenaga amal qilishga undash, ekologik, iqtisodiy, ilmiy va huquqiy tarbiya berish.
c)rivojlantiruvchi maqsad: O`quvchilarning darslik va qo`shimcha adabiyotlar ustida mustaqil ishlash ko`nikmalarini rivojlantirish.
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar: Tk-1, Tk-2, Tk-3, Tk-4, Tk-5, Tk-6, Xk-1, Xk-3
II.Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.
III.Darsning usuli: . Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash.
IV.Darsning jihozi: Darslik ,ko’rgazmali qurollar.
V.Didaktik jihoz: Tarqatma materiallar, slaydlar ,bukletlar.
VI.Texnik jihoz: Kadoskop,kampyuter, diaproyektor ekran.
VII.Darsuchun talab etiladigan vaqt: 45 minut:
Darsning texnolgik xaritasi
-
|
| |
Mavzu: Talab tushunchasi va talab egri chizig'i va uning xajmiga tasir etuvchi omillar Kirish. I-bob. Talab va unga ta'sir etuvchi omillar

Mavzu: Talab tushunchasi va talab egri chizig'i va uning xajmiga tasir etuvchi omillar
Kirish.
I-Bob. Talab va unga ta'sir etuvchi omillar
1.1. Talab va taklif tushunchasi. Talab va taklif qonuni.
1.2 Talab va taklif miqdori. Bozor muvozanati
II-Bob Yalpi talab - yalpi taklif va ularning hajmiga tasir etuvchi omillar
2.1. Yalpi talab tushunchasi va uning hajmiga ta’sir qiluvchi omillar
2.2. Yalpi taklif tushunchasi. Yalpi taklif tarkibi va unga ta’sir qiluvchi omillar
III.Xulosa
IV.Foydalanilgan adabiyotlar va internet manbalari
Kirish.
Makroiqtisodiy barqarorlikni yanada mustahkamlash va yuqori iqtisodiy oʼsish surʼatlarini saqlab qolish:makroiqtisodiy mutanosiblikni saqlash, qabul qilingan oʼrta muddatli dasturlar asosida tarkibiy va institutsional oʼzgarishlarni chuqurlashtirish hisobiga yalpi ichki mahsulotning barqaror yuqori oʼsish surʼatlarini taʼminlash; xarajatlarning ijtimoiy yoʼnaltirilganini saqlab qolgan holda Davlat byudjetining barcha darajalarida mutanosiblikni taʼminlash, mahalliy byudjetlarning daromad qismini mustahkamlashga qaratilgan byudjetlararo munosabatlarni takomillashtirish; soliq yukini kamaytirish va soliqqa tortish tizimini soddalashtirish siyosatini davom ettirish, soliq maʼmuriyatchiligini takomillashtirish va tegishli ragʼbatlantiruvchi choralarni kengaytirish; ilgʼor xalqaro tajribada qoʼllaniladigan instrumentlardan foydalangan holda pul-kredit
siyosatini yanada takomillashtirish.
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi. Talab va unga ta'sir etuvchi omillarni yaxlit holda, ya’ni makroiqtisodiyot darajasida o’rganilayotgan jarayonda mamlakat barcha fuqarolari, tadbirkorlar, davlat va chеt el istе’molchilarining jami tovarlar va xizmatlar turlari bo’yicha talabi va taklifini o’rganish iqtisodiyotni samarali va muvozanatli yuritishda muhim ahamiyatga egadir.Shuning uchun ushbu ishida makroiqtisodiy tahlil amalga oshiriladi, eng avvalo yaxlit olingan ko’rib chiqiladi va uning makrodarajadagi asosiy ko’rsatkichlari bo’lgan yalpi talab va yalpi taklif tushunchalarining iqtisodiy mazmunini tavsiflanadi. Tahlil davomida yalpi talab va yalpi taklifga ta’sir etuvchi omillar, ular ta’sirida narxlar darajasining o’zgarishi hamda ishlab chiqarishning muvozanatli hajmi qanday o’rnatilishini bayon etiladi.
Kurs ishining predmeti. Ishlab chiqarish korxonalari davlatda juda kata o’rin egallaydi. Bunday sharoitda, davlat tomonidan korxonalar xo‘jalik- moliyaviy faoliyatini tartibga solish, ularga turli imtiyozlar berish va qo‘shimcha moliyaviy resurslar bilan ta’minlash, korxonalarda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan risklarni kamaytirishda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu borada mamlakatimizda ham ko‘plab ijobiy ishlar amalga oshirilib kelinmoqda.Kurs ishining obyekti.
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 3

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 3/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgHozirgi paytda matematik modellashtirish iqtisodiy tadqiqotlarda, amaliy rejalashtirishda va boshqarishda yetakchi o‘rin egallab, kompyuterlashtirish bilan chambarchas bog‘langan. Matematika, kompyuterlashtirish sohalari, umumuslubiy va predmet fanlarining rivojlanishi natijasida matematik modellashtirish uzluksiz rivojlanib, yangidan - yangi matematik modellashtirish shakllari vujudga kelmoqda. Kompyuterlarning vujudga kelishi bilan modellashtirishning yangi yo‘nalishi paydo bo‘ladi. Model yaratish va unda tajribalar o‘tkazishda kompyuter katta rol o‘ynaydi. Bunday modellarni immitatsion modellar deyiladi. Iqtisodiy jarayonlar va voqealarning matematik modellarini qisqacha iqtisodiy-matematik modellar deyiladi. Amaliy maqsadlarda iqtisodiy-matematik modellar iqtisodiy jarayonlarning umumiy xossalari va qonuniyatlari bo‘yicha nazariy-analitik modellarga, konkret iqtisodiy masalalarni yechish (iqtisodiy tahlil, bashoratlash va boshqarish modellari) bo‘yicha esa tadbiqiy modellarga bo‘linadi. Iqtisodiy jarayonlar va voqealarning matematik modellarini qisqacha iqtisodiy-matematik modellar deyiladi. Amaliy maqsadlarda iqtisodiy-matematik modellar iqtisodiy jarayonlarning umumiy xossalari va qonuniyatlari bo‘yicha nazariy-analitik modellarga, konkret iqtisodiy masalalarni yechish (iqtisodiy tahlil, bashoratlash va boshqarish modellari) bo‘yicha esa tadbiqiy modellarga bo‘linadi. Modelning aniqligi, natijalarning ishonchlilik darajasini baholash masalasi matematik modellashtirishning asosiy masalalaridan biridir. Matematik model har xil vositalar yordamida berilishi mumkin. Bu vositalar funksional analiz elementlarini ishlatib differensial va integral tenglamalar tuzishdan to hisoblash algoritmi va kompyuter dasturlarini yozishgacha bo‘lgan bosqichlarni o‘z ichiga oladi. Har bir bosqich yakuniy natijaga o‘ziga xos ta’sir ko‘rsatadi va ulardagi yo‘l qo‘yiladigan xatoliklar oldingi bosqichlardagi xatoliklar bilan ham belgilanadi. Insoniyatning tabiatni o‘zlashtirishdagi tajriba va bilimlarini to‘plashi axborotni o‘zlashtirish bilan birgalikda kechadi. Aynan mana shu jarayon infosferaning paydo bo‘lishiga olib keldi. Demak infosferaning paydo bo‘lishi axborotni o‘rganish bilan bog‘liq ekan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 4

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 4/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgInsoniyatning tabiatni o‘zlashtirishdagi tajriba va bilimlarini to‘plashi axborotni o‘zlashtirish bilan birgalikda kechadi. Aynan mana shu jarayon infosferaning paydo bo‘lishiga olib keldi. Demak infosferaning paydo bo‘lishi axborotni o‘rganish bilan bog‘liq ekan. Axborot lotincha “information” so‘zidan olingan bo‘lib, tushuntirish, biror narsani bayon qilish yoki biror narsa yoki xodisa haqida ma’lumot ma’nosini anglatadi. Inson yashaydigan dunyo turli moddiy va nomoddiy obyektlar, shuningdek ular o‘rtasidagi o‘zaro aloqa va o‘zaro ta’sirlardan, ya’ni jarayonlardan tashkil topgan. Sezish a’zolari, turli asboblar va xokazolar yordamida qayd etiladigan tashqi dunyo dalillari ma’lumotlar deb ataladi. Vaqt davomida o‘zgarishga qarab tizimlar statistik va dinamik turlarga ajratiladi. Statistik tizimda vaqt davomida o‘zgarish bo‘lmaydi. Dinamik tizimda esa, vaqt o‘tishi bilan holat o‘zgarib boradi. Vaqt davomida o‘zgarishga qarab tizimlar statistik va dinamik turlarga ajratiladi. Statistik tizimda vaqt davomida o‘zgarish bo‘lmaydi. Dinamik tizimda esa, vaqt o‘tishi bilan holat o‘zgarib boradi. Tashqi muhit bilan bo‘ladigan aloqasiga qarab ochiq yoki yopiq tizimlar bo‘lishi mumkin. Ochiq tizimlar tashqi muhit bilan aktiv aloqada bo‘ladi. Yopiq tizimlarning unsurlari esa tashqi muhitdan ta’sirlanmaydi. Tizim - buyurtma asosida tashkil qilingan tuzilish va aniqlikning mavjudligi bilan ajralib turadi. Masalan, kichkina bir qutidan iborat televizor ma’lum bir qoida asosida bog‘langan ko‘plab radiodetallarni birlashtirib turadigan obyekt bo‘lgani uchun tizim sifatida qaraladi. Lekin bir qutiga turli xil radiadetallar tartibsizlar joylantirilgan bo‘lsa uni tizim deb bo‘lmaydi. Agar tizimning ichki tuzilishi noma’lum bo‘lsa, u "qora quti" deb hisoblanadi va unga kirish-chiqish holatini bog‘laydigan funktsiya o‘rnatiladi. Bunday tizim kibernetik yondashuvli tizimdir. Shu bilan birga, ko‘rib chiqilayotgan tizimning xatti-harakati, uning tashqi ta’sirlarga va atrof-muhitdagi o‘zgarishlarga munosabati tahlil qilinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Sifatli va sonli modellar - Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish...

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 2/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgSifatli va sonli modellar. Bugungi kundagi fan va texnikaning vazifasi atrof-muhitning nazariy modelini qurishdan iborat bo‘lib, unda noma’lum hodisalarni tushuntirib beradigan va bashorat qiladigan obyektlar mavjud. Nazariy model sifatli yoki sonli bo‘lishi mumkin. Hodisaning yuqori sifatli modeli tizimning xatti-harakatlarini tahlil qilish masalan, obektning hajmini kamaytirish bilan, ishlash tezligini oshirish, vaqt unimdorligini hisobga olish kabi sifat-tavsiflovchi usullar (modellar)dan matematik modellarga o‘tishdir. Tabiat va atrof muhitni o‘rab turgan ko‘plab muammolarini hal qilish kosmik va vaqtni raqamlashtirishni, koordinata tizimining kontseptsiyasini joriy etishni, turli jismoniy, psixologik va boshqa o‘lchov usullarini ishlab chiqishni va takomillashtirishni talab etadi. Buning natijasida algebraik va differensial tenglamalar tizimini ifodalovchi juda murakkab matematik modellar olingan. Hozirgi vaqtda tabiiy va boshqa hodisalarni o‘rganishda sifat-tavsiflovchi usullar(modellar)ni emas, balki matematik nazariyani qurishni nazarda tutuvchi sonli modellardan kengroq foydalaniladi. Tabiat va atrof muhitni o‘rab turgan ko‘plab muammolarini hal qilish kosmik va vaqtni raqamlashtirishni, koordinata tizimining kontseptsiyasini joriy etishni, turli jismoniy, psixologik va boshqa o‘lchov usullarini ishlab chiqishni va takomillashtirishni talab etadi. Buning natijasida algebraik va differensial tenglamalar tizimini ifodalovchi juda murakkab matematik modellar olingan. Hozirgi vaqtda tabiiy va boshqa hodisalarni o‘rganishda sifat-tavsiflovchi usullar(modellar)ni emas, balki matematik nazariyani qurishni nazarda tutuvchi sonli modellardan kengroq foydalaniladi. Hozirgi paytda matematik modellashtirish iqtisodiy tadqiqotlarda, amaliy rejalashtirishda va boshqarishda yetakchi o‘rin egallab, kompyuterlashtirish bilan chambarchas bog‘langan. Matematika, kompyuterlashtirish sohalari, umumuslubiy va predmet fanlarining rivojlanishi natijasida matematik modellashtirish uzluksiz rivojlanib, yangidan - yangi matematik modellashtirish shakllari vujudga kelmoqda. Kompyuterlarning vujudga kelishi bilan modellashtirishning yangi yo‘nalishi paydo bo‘ladi. Model yaratish va unda tajribalar o‘tkazishda kompyuter katta rol o‘ynaydi. Bunday modellarni immitatsion modellar deyiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 12

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 12/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.org4. Statistik modellashtirish stoxastik tizimlarni o‘rganish uchun ishlatiladi va ular bilan bir nechta testlarni o‘tkazishdan olingan natijalarni keyingi statistik qayta ishlash. Bunday modellar tasodifiy omillar ta’sirida bo‘lgan turli xil tizimlari, ko‘p protsessor tizimlari, kompyuter tarmoqlari, turli xil dinamik tizimlarning xatti-harakatlarini o‘rganishga imkon beradi. Statistik modellar ehtimoliy muammolarni yechishda, shuningdek katta hajmlarni qayta ishlashda qo‘llaniladi 5. Axborotli modellashtirish, ya’ni o‘rganilayotgan obyektning eng muhim tomonlarini aks ettiruvchi maxsus tashkil etilgan ma’lumotlar to‘plamini (belgilar, signallar) tashkil etishdan iborat. Vizual, grafik, animatsion, matnli, jadvalli axborot modellarini farqlang. 5. Axborotli modellashtirish, ya’ni o‘rganilayotgan obyektning eng muhim tomonlarini aks ettiruvchi maxsus tashkil etilgan ma’lumotlar to‘plamini (belgilar, signallar) tashkil etishdan iborat. Vizual, grafik, animatsion, matnli, jadvalli axborot modellarini farqlang. 6. Bilimlarni modellashtirish- bilimlar bazasiga asoslangan sun'iy intellekt tizimini qurishni o‘z ichiga oladi.
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 7

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 7/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgO‘rganilayotgan obyekt qanchalik murakkab bo‘lsa, unda turli xil modellar (tavsiflar) tuzilishi mumkin. Shunday qilib, silindrsimon ustunga qarab turli tomondan, barcha kuzatuvchilar uni ma’lum o‘lchamdagi bir hil silindrsimon tanasi bilan modellashtirish mumkinligini aytishadi. Agar ustun o‘rniga murakkab me'moriy kompozitsiyani ko‘rib chiqsalar, unda har bir kishi o‘z modelini ko‘radi va uning modelini quradi. Shu bilan birga, bir-biriga zid bo‘lgan turli natijalar paydo bo‘ladi. Murakkab tizimlarni o‘rganishda ular ierarxiya tamoyiliga asoslandi. Bu tamoyil quyidagicha: “O‘rganilayotgan obyekt birinchi darajadagi bir nechta quyi tizimlarni o‘z ichiga oladi, ularning har biri ikkinchi darajali quyi tizimlardan tashkil topgan tizim hisoblanadi”. Shuning uchun strukturaning tavsifi va nazariy modelni yaratish turli "darajalarda" elementlarning "joylashuvi"ni, ya’ni ularning ierarxiyasini hisobga olish kerak. Tizimlarning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: Tizimlarning asosiy xususiyatlari quyidagilardan iborat: 1) yaxlitlik, ya’ni tizim xususiyatlarining individual elementlarning xususiyatlari yig‘indisi; 2) strukturaviy- murakkab strukturaning mavjudligi; 3) tavsifning ko‘pligi - tizim turli yo‘llar bilan tavsiflanishi mumkin; 4) tizim va atrof-muhitning o‘zaro bog‘liqligi - tizim elementlari unga kiritilmagan va atrof-muhitni shakllantiradigan narsalar bilan bog‘liq; 5) ierarxik - tizim ko‘p bosqichli tuzilishga ega. Kompyuterli modellashtirish. Atrof-muhit hodisalarini o‘rganishning samarali usuli bu ilmiy tajribaning boshqariladigan sharoitda tabiiy hodisalarni o‘rganishdan iborat. Biroq, bu turdagi tajribalarni o‘tkazish odatda yuqori iqtisodiy xarajatlarni talab qilinadi, va istalmagan oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bunday holda, o‘rganilayotgan obyekt kompyuterga asoslangan model bilan almashtiriladi va uning harakati turli tashqi ta’sirlari uchun o‘rganiladi. Kompyuterli modellashtirish. Atrof-muhit hodisalarini o‘rganishning samarali usuli bu ilmiy tajribaning boshqariladigan sharoitda tabiiy hodisalarni o‘rganishdan iborat. Biroq, bu turdagi tajribalarni o‘tkazish odatda yuqori iqtisodiy xarajatlarni talab qilinadi, va istalmagan oqibatlarga olib kelishi mumkin. Bunday holda, o‘rganilayotgan obyekt kompyuterga asoslangan model bilan almashtiriladi va uning harakati turli tashqi ta’sirlari uchun o‘rganiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 5

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 5/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgAgar tizimning ichki tuzilishi noma’lum bo‘lsa, u "qora quti" deb hisoblanadi va unga kirish-chiqish holatini bog‘laydigan funktsiya o‘rnatiladi. Bunday tizim kibernetik yondashuvli tizimdir. Shu bilan birga, ko‘rib chiqilayotgan tizimning xatti-harakati, uning tashqi ta’sirlarga va atrof-muhitdagi o‘zgarishlarga munosabati tahlil qilinadi. Ta’lim olish obyekti tarkibi va tuzilishini o‘rganish tizimli tahlil deb ataladi. Uning metodologiyasi quyidagi printsiplarda o‘z ifodasini topadi: 1) jismoniy printsip: tizimning xatti-harakati ma’lum jismoniy (psixologik, iqtisodiy va boshqalar) qonunlar bilan tavsiflanadi; 2) modellashtirish printsipi: tizim bo‘lishi cheklangan miqdordagi usullar bilan modellashtirilgan, ularning har biri o‘zining muhim tomonlarini aks ettiradi; 3) maqsadlilik printsipi: ancha murakkab tizimlarning ishlashi muayyan maqsadga, holatga va jarayonning saqlanishiga olib keladi. Yuqorida aytib o‘tilganidek, tizim tuzilishga ega - bu asosiyni belgilaydigan elementlar orasidagi ichki barqaror aloqalar to‘plami ushbu tizimning xususiyatlarini ifodalaydi. U grafik, diagramma, kimyoviy yoki matematik formula yoki grafik shaklida taqdim etilishi mumkin. Ushbu grafik tasvir elementlarning fazoviy joylashishini, ularning joylashishi yoki bo‘ysunishini, murakkab hodisaning turli qismlarining xronologik ketma-ketligini tavsiflaydi. Modelni qurishda o‘rganilayotgan obyektning juda murakkab bo‘lsa strukturaviy diagrammalarini tuzish tavsiya etiladi. Bu sizga umumiylikni tushunishga imkon beradi. Tizimning tarkibiy qismlariga ega bo‘lmagan obyektning barcha xususiyalari integrativ xususiyatlar hisoblanadi. Yuqorida aytib o‘tilganidek, tizim tuzilishga ega - bu asosiyni belgilaydigan elementlar orasidagi ichki barqaror aloqalar to‘plami ushbu tizimning xususiyatlarini ifodalaydi. U grafik, diagramma, kimyoviy yoki matematik formula yoki grafik shaklida taqdim etilishi mumkin. Ushbu grafik tasvir elementlarning fazoviy joylashishini, ularning joylashishi yoki bo‘ysunishini, murakkab hodisaning turli qismlarining xronologik ketma-ketligini tavsiflaydi. Modelni qurishda o‘rganilayotgan obyektning juda murakkab bo‘lsa strukturaviy diagrammalarini tuzish tavsiya etiladi. Bu sizga umumiylikni tushunishga imkon beradi. Tizimning tarkibiy qismlariga ega bo‘lmagan obyektning barcha xususiyalari integrativ xususiyatlar hisoblanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 9

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 9/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgTizimni kompyuterda immitasiya qilishning mohiyati tavsiflaydigan kompyuter dasturi (dasturiy ta’minot to‘plami)larini yaratish, o‘rganilayotgan tizim elementlarining ichki va tashqi muhit o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirini hisobga olgan holda, uning ishlash jarayonida bir qator hisoblash tajribalarini o‘tkazishdan iborat. Tizimni kompyuterda immitasiya qilishning mohiyati tavsiflaydigan kompyuter dasturi (dasturiy ta’minot to‘plami)larini yaratish, o‘rganilayotgan tizim elementlarining ichki va tashqi muhit o‘rtasidagi o‘zaro ta’sirini hisobga olgan holda, uning ishlash jarayonida bir qator hisoblash tajribalarini o‘tkazishdan iborat. O‘rganilayotgan tizim modeli bajarilishi kerak bo‘lgan talablar: 1. Modelning to‘liqligi, ya’ni barcha elementlarni hisoblash qobiliyati talab qilinadigan aniqlik va ishonchlilik bilan ishlash xususiyatlari. 2. Modelning moslashuvchanligi - turli xil vazifalarni bajarish va ishga tushirishga imkon beradigan vaziyatlar va jarayonlar, o‘rganilayotgan tizimning tuzilishi, algoritmlari va parametrlarini o‘zgartira olishi. 3. Modelni yaratishga sarflangan vaqtni tavsiflovchi ishlab chiqish va amalga oshirish muddati. 3. Modelni yaratishga sarflangan vaqtni tavsiflovchi ishlab chiqish va amalga oshirish muddati. 4. Blok tuzilishi modelning ba’zi qismlarini (bloklarini) qo‘shish, chiqarib tashlash va almashtirishga imkon beradi. Bundan tashqari, axborot ta’minoti, dasturiy ta’minot va texnik vositalar modelga tegishli ma’lumotlar bazasi bilan axborot almashish va komputerning samarali ishlashi va foydalanuvchilarning qulay tajribasini ta’minlashi kerak. Kompyuterda immitatsiya qilishning asosiy bosqichlari quyidagilar: Kompyuterda immitatsiya qilishning asosiy bosqichlari quyidagilar: 1) muammoning qo‘yilishi, o‘rganilayotgan tizimning tavsifi va uni aniqlash tarkibiy qismlar va o‘zaro ta’sirning elementar harakatlari; 2) matematik modelini shakllantirish: matematik modelni yaratish uchun mavjud o‘rganilayotgan obyektning mohiyatini aks ettiruvchi matematik tenglamalar;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
VocLink Connect liniis manual

VocLink Connect LINIIS Manual
Authorized Users…………………………………………………….....1
Host On-Demand (HOD) System Requirements………………....…….2
Downloading HOD……………………………………………….…….4
Logging into LINIIS…………………………………………………....4
Logging out of the System……………………………………….……..5
Password Requirements………………………………………….……..5
VocLink LINIIS Screen Functionality…………………………………5
VocLink LINIIS Screen Menu………………………………………....6
Recommended Outcomes……………………………………………....8
Contact for Help with VocLink………………………………………...9
Contact for Help with CAC……………………………………….……9
|
Tashkillashtirishda foydalanish

SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 4 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Uzbekistan
www.scientificprogress.uz
Page 823
AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN TA’LIM JARAYONINI
TASHKILLASHTIRISHDA FOYDALANISH
Adiba Shamshidin qizi Isoqova
Termiz davlat universiteti Axborot texnologiyalari fakulteti talabasi
missadiba010120@gmail.com
ANNOTASIYA
Ushbu maqolada Respublikamizda ta’lim jarayonini tashkil etishda innovatsiyalar,
axborot texnologiyalarini va ilg‘or innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo’llashning
maqsadi, mazmuni va мohiyati, ta’lim sifatidagi o`rni ochib berilgan.
Kalit so'zlar:
axborot
texnologiyalari, innovatsion texnologiyalar, ta’lim sifati,
internet, multimedia, interaktiv metodlar.
USE OF INFORMATION TECHNOLOGIES IN THE ORGANIZATION OF
THE EDUCATIONAL PROCESS
Adiba Shamshidin kizi Isokova
Student of
Termez State University, Faculty of Information Technology
missadiba010120@gmail.com
ABSTRACT
This article describes the purpose, content and essence of the use of innovations,
information technology and advanced innovative pedagogical technologies in the
organization of the educational process in the
Republic, the role of quality in education.
Keywords:
information technology, innovative technologies, quality of education,
internet, multimedia, interactive methods.
Hozirgi kunda talim jarayonida innovatsion texnologiyalar, pedagogik va axborot
texnologiyalarini o’quv jarayonida qo’llashga bo’lgan qiziqish, e’tibor kundan-kunga
kuchayib
bormoqda, bunday bo’lishining sabablaridan biri, shu vaqtgacha ananaviy
ta’limda o’quvchirni faqat tayyor bilimlarni egallashga o’rgatilgan bo’lsa,
zamonaviy
texnologiyalar ularni egallayotgan bilimlarini o’zlari qidirib topishlariga, mustaqil
o’rganib,
tahlil qilishlariga, hatto xulosalarni ham o’zlari keltirib chiqarishlariga
o’rgatadi. O’qituvchi bu jarayonda shaxsni rivojlanishi,
shakllanishi, bilim olishi va
tarbiyalanishiga sharoit yaratadi hamda shu bilan bir qatorda boshqaruvchilik,
yo’naltiruvchilik funksiyasini bajaradi. Ta’lim jarayonida o’quvchi
asosiy figuraga
aylanadi. Pedagogik texnologiya va pedagog mahoratiga oid bilim, tajriba va interaktiv
metodlar o’quvchilarni bilimli, yetuk malakaga ega bo’lishlarini taminlaydi.
Sana:________“___” Odam va uning salomatligifani

|
Sana:________“___” Odam va uning salomatligifani
|
bet | 9/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)Sana:________“___” Odam va uning salomatligifani Sinf: 8-a8-b8-v
6- Mavzu.Tayanch harakatlanish tizimining tuzilishi.
I.Darsning maqsadi:
a)ta’limiy maqsad: O’quvchilarga tayanch harakatlanish tizimining tuzilishi haqida bilimlarni berish.
b)tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni shaxsiy gigiyenaga amal qilishga undash, ekologik, iqtisodiy, ilmiy va huquqiy tarbiya berish.
c)rivojlantiruvchi maqsad: O`quvchilarning darslik va qo`shimcha adabiyotlar ustida mustaqil ishlash ko`nikmalarini rivojlantirish.
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar: Tk-1, Tk-2, Tk-3, Tk-4, Tk-5, Tk-6, Xk-1, Xk-3
II.Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.
III.Darsning usuli: . Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash.
IV.Darsning jihozi: Darslik ,ko’rgazmali qurollar.
V.Didaktik jihoz: Tarqatma materiallar, slaydlar ,bukletlar.
VI.Texnik jihoz: Kadoskop,kampyuter, diaproyektor ekran.
VII.Darsuchun talab etiladigan vaqt: 45 minut:
Darsning texnolgik xaritasi
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
|
| |
Darsning texnolgik xaritasi

|
Darsning texnolgik xaritasi
|
bet | 8/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)Darsning texnolgik xaritasi
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
IX.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _______________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: ______________________________________________
O`quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________________________
|
| |
Darsning texnolgik xaritasi

|
Darsning texnolgik xaritasi
|
bet | 81/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)Darsning texnolgik xaritasi
-
VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
IX.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _______________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: ______________________________________________
O`quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________________________
|
| |
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida - bet 8

|
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
bet | 8/12 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 27 Kb. | | #108889 |
Bog'liq Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’e-fayllar.orgShaxsiy kompyuterlarning tezkorligi, axborot texnologiyalari, super kompyuterlarning yaratilishi kompyuter modellashtirish fizik, texnik, biologik, iqtisodiy va boshqa tizimlarni o‘rganishning eng samarali usullaridan biridir. Ko‘pincha kompyuter modellarini o‘rganish osonroq va qulayroq, ular haqiqiy o‘rnatish qiyin yoki oldindan aytib bo‘lmaydigan natijalarni berishi mumkin. Mantiqiy va rasmiylashtirilgan kompyuter modellari o‘rganilayotgan obyektlarning xususiyatlarini aniqlaydigan asosiy omillarni aniqlashga imkon beradi. Shaxsiy kompyuterlarning tezkorligi, axborot texnologiyalari, super kompyuterlarning yaratilishi kompyuter modellashtirish fizik, texnik, biologik, iqtisodiy va boshqa tizimlarni o‘rganishning eng samarali usullaridan biridir. Ko‘pincha kompyuter modellarini o‘rganish osonroq va qulayroq, ular haqiqiy o‘rnatish qiyin yoki oldindan aytib bo‘lmaydigan natijalarni berishi mumkin. Mantiqiy va rasmiylashtirilgan kompyuter modellari o‘rganilayotgan obyektlarning xususiyatlarini aniqlaydigan asosiy omillarni aniqlashga imkon beradi. Kompyuterni modellashtirish birinchi navbatda sifatli, so‘ng matematik modelni yaratish uchun hodisalarning mavhumlikni talab qiladi. Buning ortidan ketma-ket hisoblash ishlari olib boriladi, yani kompyuter tajribalari, natijalarni sharhlash, simulyatsiya natijalarini o‘rganilayotgan obyektning xatti-harakati bilan taqqoslash, modelni aniqlashtirish va boshqalarni o‘z ichiga oladi. Hisoblash tajribasi o‘rganilayotgan obyektning matematik modeli orqali kompyuter yordamida o‘tkaziladi. Kompyuterni modellashtirish birinchi navbatda sifatli, so‘ng matematik modelni yaratish uchun hodisalarning mavhumlikni talab qiladi. Buning ortidan ketma-ket hisoblash ishlari olib boriladi, yani kompyuter tajribalari, natijalarni sharhlash, simulyatsiya natijalarini o‘rganilayotgan obyektning xatti-harakati bilan taqqoslash, modelni aniqlashtirish va boshqalarni o‘z ichiga oladi. Hisoblash tajribasi o‘rganilayotgan obyektning matematik modeli orqali kompyuter yordamida o‘tkaziladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Matematik va axborotli modellashtirish. Matematik modellar. Ob’ektiv borliqni o‘rganish va unga ta’sir etish vositasi sifatida
|
Raqobat ustunligi: Qanday qilib yuqori natijalarga erishish va ularning barqarorligini ta'minlash - bet 15

Umumiy strategiyalarning hech biri o'z-o'zidan yuqori
samaradorlikka olib kelmaydi
firma raqobatchilarga strategiyani taqlid qilishni qiyinlashtirgan ma'lum to'siqlarni yaratdi.
ish - muvaffaqiyat kompaniya o'z raqobatchilaridan farq qiladigan strategiyani tanlasa va uni amalga
oshirish uchun izchil harakat qilsagina keladi (garchi bir vaqtning o'zida bo'lsa ham.
Bunday mutlaqo engib bo'lmaydigan to'siqlarni yaratish qiyin bo'lganligi sababli, kompaniya doimiy
ravishda olg'a intilib, raqobatchilar uchun "harakatlanuvchi nishonga" aylanishi kerak.
raqobatchilarning sanoat tuzilishiga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan har
qanday harakatlari mumkin
tobora ko'proq foydali pozitsiyalarga ega bo'lish va bunga hissa qo'shadigan chora-tadbirlarga sarmoya kiritish. Kompaniya
uchun potentsial tahdid ushbu kompaniya strategiyasidan farqli strategiyani amalga oshiradigan raqobatchilardan ham
kelib chiqadi. Masalan, jadvalda ko'rsatilganidek. 1.1. Fokuslash strategiyasini amalga oshiruvchi
kompaniyalar doimo
raqobatchilarning harakatlarini nazorat qilishlari kerak
bir-birining harakatlari). Tanlangan strategiyani izchil amalga oshirish uchun (uchtadan biri)
raqobatchilar taqlid qilsa ham uning rentabellik darajasini oshirish
keng faoliyat maydoni va aksincha. 3, 4 va 7-boblarda batafsilroq
muhokama qilinadi
Biroq, agar kompaniya ikkalasining imkoniyatlarining kesishish nuqtasini topa olmasa
kompaniyaning raqobatdosh ustunliklarini raqobatchilar ta'siridan va sanoat evolyutsiyasining salbiy
oqibatlaridan himoya qilishni ta'minlash kerak. Uchta strategiyaning har biri bilan bog'liq
har bir strategiyani izchil amalga oshirishga yordam beradigan omillar.
qanday bo'lsa, kompaniya rahbariyati raqobatbardoshning ma'lum bir turini tanlashga tayyor bo'lishi kerak
ma'lum turdagi risklar - bu risklar jadvalda keltirilgan. 1.1.
xarajatlar balansini moslashtirish va shunga mos ravishda farqlash uchun afzalliklar.
1.1-jadval. Umumiy raqobat strategiyalarining har biri bilan bog'liq
xavflar
Har qanday umumiy raqobat strategiyasini izchil amalga oshirish shuni taqozo etadi
32
M. Porter. "Raqobat ustunligi: qanday qilib yuqori natijalarga erishish va uning barqarorligini ta'minlash"
Immitatsion model - Xizmat ko’rsatish texnikalaridagi jarayonlarni kompyuterda modellashtirish asoslari

|
Xizmat ko’rsatish texnikalaridagi jarayonlarni kompyuterda modellashtirish asoslari
|
bet | 5/15 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #142124 | Turi | Учебник |
Bog'liq 5-maruzaImmitatsion model
Immitatsion modellashtirish - matematik modellashtirishning xususiy holidir. Turli sabablarga ko’ra analitik modellar ishlab chiqilmagan, analitik modelni yaratish printsipial jihatdan imkonsiz, olingan modelni yechish usullari ishlab chiqilmagan yoki yechimlari beqaror bo’lgan ob’ektlar sinfi mavjud. Bunda analitik model simulyator yoki simulyatsiya modeli bilan almashtiriladi. Analitik yechimidan farqli o’laroq, qaysi parametrlar simulyatsiya qilingan tizimga ta’sir qilishini va bu parametrlarning bir-biri bilan qanday bog’liqligini aniq ko’rsatadigan formulaga ega bo’lib, simulyatsiya natijasida raqamlar to'plami olinadi. Immitatsion modellashtirish - bu ob’ektning ishlashini loyihalash, tahlil qilish va baholash uchun kompyuterda tajriba o'tkazish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan ob’ektning mantiqiy va matematik tavsifidir.
Immitatsion modellashtirishining qo’llanilishi
Immitatsion modellashtirish - bu ob’ektning ishlashini loyihalash, tahlil qilish va baholash uchun kompyuterda tajriba o'tkazish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan ob’ektning mantiqiy va matematik tavsifidir. Quyidagu hollarda immitatsion modellashtitishga murojaat qilinadi: - haqiqiy ob’ektda tajriba o'tkazish qimmat yoki imkonsiz;
- analitik modelni qurish imkoni mavjud bo’lmaganda: tizimda vaqt, sabab-oqibat munosabatlari, nochiziqli, stoxastik (tasodifiy) o’zgaruvchilar mavjud;
- tizimning xatti-harakatlarini vaqt bo’yicha simulyatsiya qilish kerak.
Umumlashgan shaklda simulyatsiya modelining tuzilishi quyidagicha:
Immitatsion modellashtirish strukturasi
Umumlashgan shaklda simulyatsiya modelining tuzilishi quyidagicha: E=f(xi, yj) bu erda E - tizim harakatining natijasi; xi– boshqarilishi mumkin bo‘lgan o‘zgaruvchilar va parametrlar; yj – nazorat qilib bo‘lmaydigan o‘zgaruvchilar va parametrlar; f - xi va yj o'rtasidagi funksional bog'liqlik (E ning qiymatini belgilaydi).
|
| |
Matematik va axborotli modellashtirish 2-mavzu

|
Matematik va axborotli modellashtirish
|
bet | 1/5 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 93,87 Kb. | | #154440 |
Bog'liq 2-mavzu
Yechiladigan masalalarni o‘rganish uning matematik modelini tuzishdan boshlanadi, ya’ni uning asosiy o‘ziga xos xususiyatlari ajratiladi va ular o‘rtasida matematik munosabat o‘rnatiladi. Matematik model tuzilgach, ya’ni masala matematik ko‘rinishda ifodalangach, uni ma’lum matematik usullar bilan tahlil qilish mumkin. Matematik model tuzish bilan biz o‘rta maktab fizika kursida tanishganmiz. Bunda dastlab o‘rganilayotgan fizik hodisaning mohiyati, belgilari, ishlatilayotgan ko‘rsatkichlari, so‘zlar yordamida batafsil ifoda etiladi. Keyin fizik qonunlar asosida kerakli matematik tenglamalar keltirilib chiqariladi. Bu tenglamalar o‘rganilayotgan fizik jarayon, hodisalarning matematik modelidir.
Sifatli va sonli modellar. Bugungi kundagi fan va texnikaning vazifasi atrof-muhitning nazariy modelini qurishdan iborat bo‘lib, unda noma’lum hodisalarni tushuntirib beradigan va bashorat qiladigan obyektlar mavjud. Nazariy model sifatli yoki sonli bo‘lishi mumkin. Hodisaning yuqori sifatli modeli tizimning xatti-harakatlarini tahlil qilish masalan, obektning hajmini kamaytirish bilan, ishlash tezligini oshirish, vaqt unimdorligini hisobga olish kabi sifat-tavsiflovchi usullar (modellar)dan matematik modellarga o‘tishdir.
Tabiat va atrof muhitni o‘rab turgan ko‘plab muammolarini hal qilish kosmik va vaqtni raqamlashtirishni, koordinata tizimining kontseptsiyasini joriy etishni, turli jismoniy, psixologik va boshqa o‘lchov usullarini ishlab chiqishni va takomillashtirishni talab etadi. Buning natijasida algebraik va differensial tenglamalar tizimini ifodalovchi juda murakkab matematik modellar olingan. Hozirgi vaqtda tabiiy va boshqa hodisalarni o‘rganishda sifat-tavsiflovchi usullar(modellar)ni emas, balki matematik nazariyani qurishni nazarda tutuvchi sonli modellardan kengroq foydalaniladi.
Matematik modelning tuzilishi. O‘rganilayotgan tizimni x, β, y vektorlar orqali tashqi, ichki va chiqish parametrlari bilan ifodalanishi mumkin. Masalan, elektron kuchaytirgich uchun chiqish parametrlari sifatida - daromad, uzatilgan signallarning chastota diapazoni, kirish qarshilik, kuch taqsimoti, tashqi qarshilik va ish hajmi, kuchlanish manbalari, atrof-muhit harorati, kirish signallari va ichki qarshilik, kondensator kuchi, tranzistorlar xususiyatlari kabilar olinadi. Tizimni yaratishda chiqish parametrlarining qiymatlari yoki ularning o‘zgarish oralig‘i tizimni ishlab chiqish uchun texnik topshiriqda aniqlanadi, tashqi parametrlar uning ishlash shartlarini tavsiflaydi.
Tizimni yaratishda tashqi va chiqish parametrlarining qiymat tizimini loyihalash uchun texnik topshiriq bilan bog‘liq yanada murakkab sintez muammolarini hal qilish, uning ichki parametrlarini topish kerak bo‘ladi. Muhandislik amaliyotida bunday muammoni hal qilish ko‘pincha ichki tartibga solish uchun loyiha hisob-kitobidir.
|
| |
Immitatsion modellashtirish turlari

|
Immitatsion modellashtirish turlari
|
bet | 9/15 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 2,41 Mb. | | #142124 | Turi | Учебник |
Bog'liq 5-maruzaImmitatsion modellashtirish turlari
- Agentga asoslangan modellashtirish immutatsion modellashtirishning nisbatan yangi (1990-2000 yillar) yo’nalishi bo’lib, u markazlashtirilmagan tizimlarni o’rganish uchun ishlatiladi, uning dinamikasi global qoidalar va qonunlar bilan emas (boshqa modellashtirish paradigmalarida bo’lgani kabi), aksincha, bu global qoidalar va qonunlar guruh a’zolarining individual faoliyati natijasidir.
Agent modellarining maqsadi - bu global qoidalar, tizimning umumiy xatti-harakati, uning individual faol ob’ektlari va ushbu ob’ektlarning tizimdagi o’zaro ta’siri haqidagi farazlarga asoslangan. Agent - bu faoliyatga, avtonom xulq-atvorga ega bo’lgan, ma’lum qoidalarga muvofiq qaror qabul qila oladigan, atrof-muhit bilan o’zaro munosabatda bo’ladigan va mustaqil ravishda o'zgarishi mumkin bo'lgan muayyan sub’ektdir. BFG - BFG
- AnyLogic
- Plant Simulation
- GPSS
- Scilab
- Maxima
- JModelica.org
- OpenModelica
- Scicos
Immitatsion modellashtirish tizimlari
BFG platformasi
Biznes jarayonlari va qoidalari sun’iy intellekt (AI) ni qo’llagan holda ishlab chiqarishning simulyatsiyalash modeli
AnyLogic - bu rus kompaniyasi The AnyLogic Company (sobiq XJ Technologies) tomonidan ishlab chiqilgan simulyatsiyalash dasturi. Tizim zamonaviy grafik interfeysga ega va modellarni ishlab chiqishda Java tilidan foydalanish imkonini beradi. Qo’llanish sohalari:
AnyLogic
AnyLogic - bu rus kompaniyasi The AnyLogic Company (sobiq XJ Technologies) tomonidan ishlab chiqilgan simulyatsiyalash dasturi. Tizim zamonaviy grafik interfeysga ega va modellarni ishlab chiqishda Java tilidan foydalanish imkonini beradi. Qo’llanish sohalari: - Bozor va raqobat;
- Sog’liqni saqlash va farmatsevtika;
- Ishlab chiqarish;
- Logistika va yetkazib berish xizmati;
- Biznes jarayonlar;
- Xizmat ko’rsatish;
- Sotsial va ekologik tizimlar;
- Harbiy soha;
- Loyihalar va aktivlarni boshqarish;
- Telekommunikatsiya va axborot texnologiyalari;
- Yo’lovchilar dinamikasi va yo’l harakati;
- Aviatsiya va kosmos.
|
| |