Guruh qarorlarini qabul qilish tushunchasi

|
Guruh qarorlarini qabul qilish tushunchasi
|
bet | 74/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 13.4. Guruh qarorlarini qabul qilish tushunchasi.
Guruh qarorlarini qabul qilish jarayonlari (GQQ ) operatorlar faoliyatida ortib borayotgan o'rinni egallaydi. Guruh faoliyati individual faoliyatning yig'indisi emas; guruh faoliyatiga kiritish operatorlarning individual xatti-harakatlarini amalga oshirish shakllari va metodlariga, shu jumladan qarorlar qabul qilishga ta'sir qiladi. Guruhning barcha a'zolari uchun umumiy muammoni hal qilishda o'zaro ma'lumot almashish sharoitida bir qator alternativalardan guruhning tanlovi tushuniladi. GQQ protsedurasi odatda GQQ dan oldingi bosqich sifatida ko'rib chiqiladigan guruh muhokamasidan farqli o'laroq, guruh a'zolarining fikrlarini majburiy muvofiqlashtirishni talab qiladi. Ba'zi hollarda GQQ cheklangan ma'lumotlar almashinuvi sharoitida, guruh a'zolari o'zlarining dastlabki qarorlarini bildirishlari mumkin bo'lgan hollarda qo'llaniladi. GQQ dan ishtirokchilarning o'zaro ta'sirisiz individual qarorlardan guruh qarorlariga o'tishni ajratib ko'rsatish kerak.
O'tkazilgan tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, guruh qarorlarini individual qarorlar yig'indisiga qisqartirish mumkin emas, balki guruhning o'zaro ta'sirining o'ziga xos mahsulotidir. Guruh qarorlarining individual qarorlarga qaraganda yuqori sifati haqida dalillar ham mavjud. Shu bilan birga, muhokama paytida guruh qarorlari sifatini pasaytiradigan ba'zi deformatsiyalar paydo bo'lishi mumkinligi qayd etilgan.
Guruh polarizatsyasi (lotincha polarisatia-qutbga siljish) - bu guruh muhokamasi natijasida yuzaga keladigan hodisa bo'lib, unda ishtirokchilarning geterogen pozitsiyalari tekislanmaydi, lekin muhokama oxirida ikkita qarama-qarshi bo'lib shakllanadi har qanday murosalarni hisobga olmaganda pozitsiyalar. Guruh polarizatsiyasi deb, shuningdek, muhokama natijasida guruh yechimlarining o'rtacha yechimlarga nisbatan ekstremalligining ortishi tushuniladi. Guruh qutblanishining kattaligi qanchalik katta bo'lsa, guruh a'zolarining dastlabki afzalliklari o'rtacha qiymatlardan shunchalik ko'p o'zgaradi.
Guruh polarizatsiyasining alohida holati bu xavfga o'tishdir. Bu guruh a'zolarining dastlabki qarorlari bilan solishtirganda guruh muhokamasidan so'ng guruh yoki individual qarorlar xavfining oshishini anglatadi. Xavfga moyillikni eksperimental o'rganish uchun uchta protsedura mavjud:
dastlabki individual qarorlarni kelishilgan guruh bilan taqqoslash;
kelishilgan guruh qarori qabul qilingandan keyin birlamchi individual qarorlarni ikkinchi darajali individual qarorlar bilan solishtirish;
guruh bilan kelishilmagan holda guruh muhokamasidan so'ng asosiy individual qarorlarni taqqoslash .
Xavfga o'tishni tushuntirish uchun gipoteza taklif qilindi, unga ko'ra har bir guruh a'zosi muhokama paytida o'z qarorini guruhning qiymat standartiga yaqinlashtirish uchun qayta ko'rib chiqadi. Shaxsiy va guruh qarorlarini qabul qilishning nisbiy qiymatini o'rganayotganda, ma'lum bir guruhdagi guruhning rivojlanish darajasini hisobga olish kerak.
Hozirgacha GQQning psixologik ishida ularni ijtimoiy-psixologik kontekstda ko'rib chiqish istagi ustunlik qilmoqda. GQQning muhandislik va psixologik omillari nisbatan kamdan-kam hollarda ko'rib chiqiladi. Ularning eng batafsil tahlilni A.I. Naftulev qilgan. U bu omillarni shartli ravishda uch guruhga ajratdi: tashqi, protsessual va kommunikativ.
|
| |