nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mediasavodxonlik - Media savodxonlik va axborot madaniyati evolyusiyasi hamda jamiyatdagi ahamiyati

|
Media savodxonlik va axborot madaniyati evolyusiyasi hamda jamiyatdagi ahamiyati
|
bet | 3/8 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,44 Mb. | | #155671 |
Bog'liq 1- mavzu mediaMediasavodxonlik
- inson jamiyatdagi fuqaro sifatidagi
mas’uliyatini his qilgan holda faol va savodli
bo‘lishi, media matnlarni qabul qila olishi,
yaratishi, tahlil eta olishi va baholashi, zamonaviy
mediani ijtimoiy-madaniy va siyosiy mazmunini
Tushuna olishi demakdir.
Mediasavodxonlik ko‘nikmalarini uchta asosiy yo‘nalishlar bo‘yicha taqsimlash mumkin:
Tushunish
Foydalanish
Yaratish
Tadqiqotlarga ko‘ra, bugun jahonda 3 milliard kishi yoki dunyo aholisining 40 foizi ijtimoiy tarmoqlardan faol foydalanadi. Izlanishlar odamlar bir kunda o‘rtacha 2 soat vaqtini ijtimoiy tarmoqlarda o‘tkazayotganini ko‘rsatmoqda.
Mediasavodxonlikning markaziy tushunchalarini quyidagi
grafikadan ko‘rish mumkin.
“media va axborot
savodxonligini
o‘zlashtirgan
fuqarolar
bilim
yaratishga va
ularni
keng ko‘lamda
tarqatishga qodir
bo‘ladi.
tegishli texnologiyalardan
foydalangan holda
axborot va mediakontentni olish,
baholash, yaratish va tarqatish
layoqatiga ega
bo‘ladi;
axborot va media
ta’minotchilari
roli va
funksiyasini,
shuningdek, ushbu
funksiyalarning
amalga oshirilishi
shartlarini
tushunadi
o‘zlarining axborot va OAV
bilan ishlash sohasidagi
huquqlarini, shuningdek, o‘z ixtiyoriga
bepul, mustaqil va turli-tuman
axborot va mediatizimlar berilishi
bo‘yicha talab uchun o‘z mas’uliyatini
tushunadi va biladi
“media savodxonlik nima uchun kerak?”
www.free-powerpoint-templates-design.com
OAV orqali uzatilayotgan va qabul qilinayotgan kundalik axborotni saralash ko‘nikmalarini shakllantirish
|
| |
xxx 
337089 - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

340
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, biz tahlil qilayotgan xo‘jalik
subyekti joriy davrda to‘lov qobiliyatiga ega hisoblanadi.
Korxonaning
jami to‘lov mablag‘lari 337089 ming so‘m bo‘lgani holda, jami to‘lov
qarzlari 163147 ming so‘mni tashkil qilgan. Bundan ko‘rinadiki
korxonada to‘lov qarzlariga nisbatan to‘lov mablag‘lari 173942 ming
so‘mga ko‘p bo‘lgan. Bu esa korxonaning mutlaq to‘lov qobiliyatiga ega
ekanligidan dalolat beradi. Bundan tashqari to‘lov mablag‘lari tarkibiga
e’tibor qiladigan bo‘lsak, uning asosini tayyor mahsulotlar (167464
ming so‘m) hamda debitorlik qarzlari (148125 ming so‘m) tashkil
qilmoqda.
Bu shundan dalolat beradiki, korxona ayni vaqtda tez to‘lov
qobiliyatiga ega emas ekan. To‘lov qarzlarining asosini esa mol yetkazib
beruvchilardan bo‘lgan qarzlar hamda boshqa shu kabi majburiyatlar
tashkil qilmoqda. Bu esa ushbu qarzlarni qisqa muddatlarda to‘lab beish
lozimligini bildiradi. Korxona ma’muriyati to‘lov qobiliyatini yaxshilash
uchun mavjud tayyor mahsulotlarini sotish choralarini ko‘rishi
hamda
debitorlik qarzlarini undirib olish choralarini ko‘rishi lozim bo‘ladi. Aks
holda, korxonaning to‘lov qobiliyati bundanda yomonlashishi mumkin.
Korxonaning to‘lov layoqatini baholashda, odatda, quyidagi
ko‘rsatkichlardan foydalaniladi:
· Mutlaq to‘lov layoqati koeffitsiyenti.
· Oraliq to‘lov layoqati koeffitsiyenti.
· Joriy to‘lov layoqati koeffitsiyenti.
Mutlaq to‘lov layoqati ko‘rsatkichi korxonaning joriy aktivlarida
harakatchan aktivlarning to‘lov majburiyatlarini qoplashiga yetarliligi
yoki yetishmasliligini; oraliq to‘lov layoqati ko‘rsatkichi joriy aktivlarda
harakatchan va tez pulga aylanadigan aktivlarni to‘lov
majburiyatlarini
qoplashga yetarliligi yoki yetishmasliligini; joriy to‘lov
layoqati
ko‘rsatkichi esa joriy aktivlarda barcha aylanma aktivlarning to‘lov
majburiyatlarini to‘lashga yetarliligi yoki yetishmasliligini tasniflaydi.
Korxonaning to‘lov layoqatiga baho berishda muqobillik
variantlarini ham qo‘llash lozim bo‘ladi. Yangi ochilgan va hali faoliyat
boshlamagan korxonalarga kredit berish yuzasidan qaror qabul qilishda,
uning biznes-reja ko‘rsatkichlari va u bo‘yicha aniqlangan to‘lovga
qodirlikning ehtimolligiga,
korxonaga maqsadli, markazlashgan kredit
resurslarining tushirilishiga, texnik loyihalar asosida kredit ajratilishi va
hokazolarga ahamiyat berilishi muhimdir.
yili birinchi Amerika tabloidi New York Sun

|
yili birinchi Amerika tabloidi New York Sun
|
bet | 8/8 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,44 Mb. | | #155671 |
Bog'liq 1- mavzu media1835 yili birinchi Amerika tabloidi New York Sun jurnalist Richard Adame Lokkning ingliz astronomi oyning yuzasida aqlli jonzotlarni teleskop orqali ko‘rganligi haqidagi yolg‘on xabarni bosib chiqaradi. Natijada gazetaning adadi o‘sha payti eng yuqori ko‘rsatkich — 19 ming donaga yetadi. Hattoki, xristian ayollar jamiyati ularni nasroniy diniga kiritish uchun Oyga uchish taraddudiga ham tushishadi. - 1835 yili birinchi Amerika tabloidi New York Sun jurnalist Richard Adame Lokkning ingliz astronomi oyning yuzasida aqlli jonzotlarni teleskop orqali ko‘rganligi haqidagi yolg‘on xabarni bosib chiqaradi. Natijada gazetaning adadi o‘sha payti eng yuqori ko‘rsatkich — 19 ming donaga yetadi. Hattoki, xristian ayollar jamiyati ularni nasroniy diniga kiritish uchun Oyga uchish taraddudiga ham tushishadi.
Ахbоrоt оlish vа fоydаlаnish mеtоdlаri - Mutaxassislar ma’lumotiga ko‘ra, internet orqali tarqatiladigan axborotning
- 49 foizi sezilarli darajada zo‘ravonlik va yovuzlikning,
- 57 foizi axloqsizlikning bevosita va bilvosita targ‘ibotiga xizmat qiladi.
- 25 foiz axborot esa yolg‘on, to‘qima,
- 31 foiz ma’lumot haqiqatga to‘la mos emas.
Bu holat yoshlar ongu shuuriga kuchli ta’sir etuvchi yot, buzg‘unchi g‘oyalar, milliy mentalitetimizga zid, zararli odat va ko‘nikmalar, tekshirilmagan axborotga ham birdek taalluqlidir. axborot xavfsizligiga nisbatan tahdidlarning asosiy ta’sir vositalari sifatida qo‘llanayotgan turli - tashviqot aksiyalari,
- mafkuraviy tazyiqlar,
- madaniy ekspansiyalar,
- diskreditatsiya, dezinformatsiya,
- tuhmat,
- e’tiborni asosiy masalalardan chalg‘itish,
- faktlarni manfaat uchun buzib talqin qilish kabi ruhiy-informatsion ta’sirlarni ham e’tibordan chetda qoldirmaslik zarur
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar
- Bugungi kunda tobora ommalashib borayotgan media madaniyatning axloqiy me’yorlarga qanday aloqasi bor?
2. Yoshlar ong va tafakkurini media madaniyat orqali boshqarishning iloji bormi?
3. «Axborot kimning qo‘lida bo‘lsa, o‘sha dunyoni boshqaradi», degan fikrni qanday izohlaysiz?
4. Media va axborot savodxonligi nima?
|
| |
Mehnat haqi hisobini hujjatlarda rasmiylashtirish

tsexning ishlab chiqarish rejasiga muvofiq texnologik karta asosida to‘ldiriladi. Ishchi tomonidan
topshiriq bajarilgandan keyin ishlab chiqarilgan mahsulot soni yoki bajarilgan ish hajmi bajarish
uchun sarflanishi lozim bo‘lgan material me’yori va haqiqatda berilgan materialning soni topshiriqda
ko‘rsatiladi. Bu, o‘z navbatida, ish haqini topshiriq asosida hisoblashdagina emas, balki materiallar
sarfining belgilangan me’yoriga rioya qilinishi ustidan nazorat olib borish imkonini ham beradi.
Ba’zi korxonalarda ishlab chiqarish hisobi marshrut varaqalari tizimida yuritiladi. Odatda,
marshrut varaqalari tsexning reja-dispetcher xodimlari tomonidan yozilib, unda qayta ishlanishi
lozim bo‘lgan ayrim detallar partiyasi ishlab chiqarish topshirig‘i sifatida qayd qilinadi, bajarilgan
ish natijalari qayta ishlash jarayonlarining birinchi operatsiyasidan to oxirgi operatsiyasigacha
nazorat qilinadi. Shu bilan birgalikda marshrut varaqalari yordamida texnologik jarayonning borishi
nazorat qilinadi.
Ishchilarga ish haqi hisoblashda yo‘nalish varaqasi faqat bir smenada ishlab tamomlangan
detallar bo‘yichagina asos bo‘la oladi. Agar shu smenada ayrim detallarning ishlovi tugallanmasa,
unda ishchilarga ish haqi hisoblash uchun raport ochiladi. Raport ish smena boshlanmasdan oldin
yoziladi va zarur detallarni tsexga jo‘natish uchun ombor xodimiga topshiriladi. Ombor xodimi
detallarni jo‘natib, bu haqda raportga tegishli belgi qo‘yganidan keyin u texnika nazorati bo‘limiga
beriladi. Smena oxirida qayta ishlangan detallar soni raportda qayd qilinadi.
Mehnat va ish haqini hisoblash bo‘yicha rasmiylashtiriladigan boshlang‘ich hujjatlar
belgilangan muddatda buxgalteriyaning ish haqini hisoblash bo‘limiga topshiriladi. Buxgalteriyada
boshlang‘ich hujjatlar tekshiriladi va qayta ishlash uchun hisoblash markaziga beriladi. O‘ayta
ishlangan hujjatlar, ishchilarning tabel raqamlari buxgalteriyada tsexlar bo‘yicha guruhlanadi va
ishchilarning ish haqi shaxsiy varaqalariga yozib boriladi. Ushbu boshlang‘ich hujjatlar asosida
hisoblash vedomosti, ish haqi bo‘yicha me’yordan chetga chiqish vedomosti va boshqa yig‘ma
hujjatlar tuziladi.
ma’noda likvidlik sharti bo‘yicha passivlar quyidagi moddalar

346
muddatli qarz bandlari tushuniladi. Doimiy
passivlar guruhiga esa I
bo‘lim passividagi barcha bandlar, ya’ni ustav fondi, zaxira jamg‘ar-
masi, maxsus maqsadlarga mo‘ljallangan fondlar, maqsadli moliyalash-
tirish va tushumlar,
ijara majburiyatlari, ta’sischilar bilan bo‘ladigan
hisob-kitoblar, o‘tgan yil va hisobot yilidagi taqsimlangan foyda kiradi.
Mablag‘larning aylanish holatini tahlil qilishda joriy va kelgusi
davrda kutiladigan harakatchanlik ko‘rsatkichlarini o‘rganish zarur.
Mablag‘larning joriy harakatchanligi doimiy va tez sotiluvchi aktivlar
bilan muddati yetgan to‘lov majburiyatlari va qisqa muddatli passivlarni
taqqoslash orqali aniqlanadi. Kelajakda
kutiladigan harakatchanlik
ko‘rsatkichi esa sekin sotiluvchi aktivlar bilan o‘rta va uzoq muddatli
passivlarni
solishtirish
orqali
o‘rganiladi.
Bunda
korxonani
mo‘ljallangan har xil tushumlari bilan kelajak to‘lovlarini oldindan
bashorat qilish mumkin.
Korxona balansining likvidlilik
darajasiga har xil omillar, korxona
aktivlarining, passivlarining tarkibiy o‘zgarib turishi ta’sir ko‘rsatadi. Bu
omillarning ta’sirini bilish uchun balans likvidligini tahlil qilishda yana
bir guruh ko‘rsatkichlardan foydalaniladi. Ular quyidagilar:
1.
Umumiy kapitalning chaqqonlik koeffitsiyenti. Bu koeffitsiyent
korxonaning umumiy aylanma aktivlarini uning mol-mulki qiymatiga
bo‘lish yo‘li
bilan aniqlanib, u korxonaning mablag‘lar bilan
ta’minlanganligini va o‘z majburiyatlaridan qutulish salohiyatini
ko‘rsatadi. Bu quyidagicha aniqlanadi:
Ta’sischilar bilan hisoblashishlar

Ta’sischilar bilan olib boriladigan hisob-kitoblarning analitik hisobini yuritish uchun asos bo‘lib
ta’sis hujjatlari, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlarni ќabul-ќilish-topshirish dalolatnomalari, kirim
kassa orderlari va boshќalar hisoblanadi.
Ro‘yxatdan o‘tkazilgan ustav kapitali summasiga 4610-«Ustav kapitaliga badallar bo‘yicha
ta’sischilarning ќarzlari» hisobvarag‘i debetlanib, 8310-«Oddiy aktsiyalar», 8320-«Imtiyozli
aktsiyalar» va 8330-«Paylar va ulushlar» hisobvaraќlari kreditlanadi.
4610-«Ustav kapitaliga badallar bo‘yicha ta’sischilarning ќarzlari» hisobvarag‘i bo‘yicha
hisobvaraќlar korrespondentsiyasi
?
Xo‘jalik muomalalarining mazmuni
Hisobvaraќlar
korrespondentsiyasi
debet
kredit
1. Ustav kapitaliga ulushlari bo‘yicha ta’sischilar ќarzlarining
tashkil etilishi
4610
8310,
8320,
8330
2. Ta’sischilar ќarzlarining asosiy vositalar tarzida to‘lanishi
0110-0190
4610
3. Ta’sischilar ќarzlarining nomoddiy aktivlar tarzida to‘lanishi 0410-0490
4610
4. Ta’sischilar ќarzlarining pul mablag‘larini berish yo‘li bilan
to‘lanishi
5010,
5110,
5210
4610
5. Ta’sischilar ќarzlarining boshќa aktivlar tarzida to‘lanishi
1010-1090,
2910
4610
Debitorlik qarzlarini boshqarishni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish orqali

431
tirish. Bu hisob-kitob schotidagi mablag‘lar qoldig‘ini kamaytirish va
bank kreditlarini qisqartirishga olib keladi;
■ zamonaviy hisob-kitob usullarini qo‘llash orqali yo‘ldagi pul
mablag‘lari hajmini qisqartirish;
■ debitorlik qarzlarini ixtisoslashgan faktoring kompaniyalariga
yoki korxona xaridorlaridan qarzlarni qaytarib olish bilan shug‘ulla-
nuvchi banklarga sotish;
■ selektivlik – ya’ni ma’lum tovarlar guruhi va turlari kreditga
sotilmay, balki faqatgina o‘z vaqtida pul o‘tkazish yo‘li bilan sotiladigan
oraliqlarni aniqlash. Bunday vaziyat ma’lum tovarlarga bo‘lgan
talabning juda ham ortib ketadigan davrlarda vujudga keladi.
Rivojlangan mamlakatlarda tovarlarni «2/10 to‘liq 30» sxemasida
sotishga debitorlik qarzlarini kamaytirish yo‘llaridan biri sifatida
qaraladi. U quyidagi tartibda ishlaydi:
► agar xaridor mahsulotni olgan kunidan boshlab 10 kun ichida
mahsulot qiymatini to‘lab bersa, unga mahsulot bahosining 2 %
miqdorida chegirma beriladi;
► agar xaridor mahsulot qiymatini 11 kun bilan 30 kun oralig‘ida
to‘lasa, mahsulot qiymatining 100 %ini to‘laydi;
► agar xaridor mahsulot qiymatini bir oy davomida to‘lamasa
to‘lov vaqtiga qarab jarimaga tortiladi.
1
Debitorlik va kreditorlik qarzlarini kamaytirishni bitta dastur asosida
va uni nazorat qilish asosida uddalab bo‘lmaydi. Buning uchun bevosita
keng qamrovli dastur ishlab chiqish lozim.
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 250/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.231
magnetic fields affect the energy spectrum of charge carriers in the allowed zone of a rectangular
quantum well. This effect leads to serious changes in the edges of the conduction band and the
valence band of the quantum well, which is reflected in the oscillations of the density of energy
states. In this case, the movement of charge carriers in the valence band and in the conduction band
of the quantum well along the XY plane becomes limited, and the energy of charge carriers in this
direction is quantized. Hence, in a transverse quantizing magnetic field, the energy of free charge
carriers in the allowed zone of the quantum well, without taking into account spin, can be written:
2
2
2
2
2
2
2
2
2
2
1
,
, d, n
2
2
1
,
, d, n
2
2
e
L
p
L
d
e
e
e
c
c
e
c
c
e
e
d
h
h
h
V
c
h
V
c
h
h
E
E
E
N
n
m d
E
E
E
N
n
m d
( 3)
Here
L
e
N
and
L
h
N
are the number of Landau levels of electrons and holes in the conduction
band and in the valence band of the quantum well. The oscillations of the density of energy states
in the conduction band and the valence band of the quantum well in a unit of the energy range are
an essential characteristic of low-dimensional semiconductor materials. In particular, a change in
the energy spectrum of charge carriers leads to a change in the oscillation of the density of states
in the allowed zones under the action of a quantizing magnetic field.
In the presence of a transverse quantizing magnetic field, the temperature dependence of the
energy state density oscillations can be used to study the temperature dependence of the band gap
width of a quantum well. We decompose the density oscillations of the energy states of the
quantum well, including the conduction band and the valence band, into a series according to the
formula (3).
For the conduction band of a quantum well:
2
2
2
2
2
, 2
,
2
,
1
2
2
1
, , ,
exp
L
L
e
e
e
c
c
e
e
c
d
S Z
N
N
E
E
N
N
m d
eB
N
E B T d
kT
kT
(4)
For the valence band of a quantum well:
2
2
2
2
2
V, 2
,
2
,
1
2
2
1
, , ,
exp
L
L
h
h
h
V
c
h
h
d
S Z
N
N
E
E
N
N
m d
eB
N
E B T d
kT
kT
(5)
Expression (3) shows the dependences of the energy of the charge carriers on the transverse
quantizing magnetic field and on the thickness of the quantum well with the parabolic law of
dispersion. This energy spectrum changes fundamentally in the size of the quantum well and the
strong quantizing magnetic field. The motion of free electrons and holes in the XY plane becomes
quantized, while the motion along Z remains discrete. From this it can be seen that under the action
of a transverse quantizing magnetic field , the valence band and the conduction band of the
quantum well are split into a number of zero-dimensional subzones. In addition, using the
expressions
T
E
T
E
T
E
g
v
с
and formula (2), it is possible to calculate the width of the band gap
of a quantum well under the influence of a magnetic field:
|
| |
Media savodxonlik va axborot madaniyati evolyusiyasi hamda jamiyatdagi ahamiyati - bet 7

|
Media savodxonlik va axborot madaniyati evolyusiyasi hamda jamiyatdagi ahamiyati
|
bet | 7/8 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,44 Mb. | | #155671 |
Bog'liq 1- mavzu mediaOAV orqali tarqatilayotgan axborotning manipulyativ ta’siri kuchliligini bugun hech kim inkor etmaydi. Tarixga nazar tashlaydigan bo‘lsak, OAV orqali tarqatilayotgan xabarning haqqoniyligiga ishonish ilk gazetalar paydo bo‘lishi bilan yuzaga kelganligini ko‘rish mumkin. 1874 yilning 9 noyabr kuni New York Herald gazetasida reportyor T.B.Konneri tomonidan Sentral Park hayvonot bog‘ida yirtqichlar chiqib ketib, “ikki yuzga yaqin odam jarohatlangan, toptalgan bo‘lib, oltmish nafari og‘ir ahvolda. Ulardan uchtasi ertalabgacha yetib bormasligi mumkin. O‘n ikkita yirtqich hayvon hamon erkinlikda. Ular qaerga yaqinlashganligi hozircha noma’lum” deya yolg‘on xabar bosib chiqarilib, uning oxirida gazeta mushtariylari xavotirga tushmasliklari, bularning barchasi uydirma ekanligi yozilgan edi. Ammo ko‘pchilik xabarning aynan shu joyigacha yetib kelmay, yashirinishga, ba’zilar esa qo‘lga qurol olib yirtqichlarni o‘ldirish uchun hattoki ko‘chaga chiqishgan. - OAV orqali tarqatilayotgan axborotning manipulyativ ta’siri kuchliligini bugun hech kim inkor etmaydi. Tarixga nazar tashlaydigan bo‘lsak, OAV orqali tarqatilayotgan xabarning haqqoniyligiga ishonish ilk gazetalar paydo bo‘lishi bilan yuzaga kelganligini ko‘rish mumkin. 1874 yilning 9 noyabr kuni New York Herald gazetasida reportyor T.B.Konneri tomonidan Sentral Park hayvonot bog‘ida yirtqichlar chiqib ketib, “ikki yuzga yaqin odam jarohatlangan, toptalgan bo‘lib, oltmish nafari og‘ir ahvolda. Ulardan uchtasi ertalabgacha yetib bormasligi mumkin. O‘n ikkita yirtqich hayvon hamon erkinlikda. Ular qaerga yaqinlashganligi hozircha noma’lum” deya yolg‘on xabar bosib chiqarilib, uning oxirida gazeta mushtariylari xavotirga tushmasliklari, bularning barchasi uydirma ekanligi yozilgan edi. Ammo ko‘pchilik xabarning aynan shu joyigacha yetib kelmay, yashirinishga, ba’zilar esa qo‘lga qurol olib yirtqichlarni o‘ldirish uchun hattoki ko‘chaga chiqishgan.
Axborot va manipulyatsiya 1939 yili CBS radiostantsiyasi Orsona Uelles tomonidan Mercury teatrida Gerbert Uellsning “Dunyolar urushi” romani asosida qo‘yilgan asarining radiopostanovkasini efirga uzatayotgan paytida ommaviy tartibsizliklar yuz bergan. Roman syujetiga ko‘ra, marsliklar yerni bosib olib, millionlab insonlarni gaz bilan zaharlaydilar. Ko‘pgina odamlar radiopostanovkaning birinchi qismini eshitgan daqiqalardan boshlab qochishga, “dushmanlar”dan yashirinishga harakat qilishgan. - 1939 yili CBS radiostantsiyasi Orsona Uelles tomonidan Mercury teatrida Gerbert Uellsning “Dunyolar urushi” romani asosida qo‘yilgan asarining radiopostanovkasini efirga uzatayotgan paytida ommaviy tartibsizliklar yuz bergan. Roman syujetiga ko‘ra, marsliklar yerni bosib olib, millionlab insonlarni gaz bilan zaharlaydilar. Ko‘pgina odamlar radiopostanovkaning birinchi qismini eshitgan daqiqalardan boshlab qochishga, “dushmanlar”dan yashirinishga harakat qilishgan.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 253/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.234
From here:
1
2
2
2
1
2
F
d
d
N
k
L
(5)
Now, we calculate the Fermi energy for a two-dimensional electron gas with parabolic law.
Substituting (5) to (6), one can determine the Fermi energy in two-dimensional electron gases in the
absence of a magnetic field:
2
2
2
2
2
2
4
d
d
p
N
m
mL
(6)
Here, N
2d
is the concentration of electrons in a two-dimensional electron gas, L
2
is the surface
of the plane of motion,
p
is the Fermi momentum.
In the motion of a plane perpendicular to the magnetic field, the classical trajectories of
electrons are circles. In quantum physics, such trajectories of electrons (periodic rotation of an
electron) are equidistant discrete Landau levels:
1
2
n
c
L
E
n
(7)
Where n
L
is the number of Landau levels.
c
eH
mc
- cyclotron frequency.
In three-dimensional semiconductors, a continuous quadratic energy spectrum of the
2
2
z
p
m
is
added to the energy spectrum of formula (7). However, in two-dimensional semiconductors, the
movement of electrons along the Z-axis is quantized.
Indeed, the thickness of the quantum well d is covered by the dimensional quantization
condition, in other words, the thickness is relatively close to the de Broglie wavelength of the
electron in the crystal. The movement of an electron along the Z axis is calculated from the potential
V
z
:
0, 0
,
( )
,
0,
z
d
V z
z
z
d
(8)
In the absence of a magnetic field in two-dimensional electron gases, the normalized wave
functions of particles have the following form:
,
,
1
2
1
1
( , , )
exp(
)
exp(
)
( )
kfx kfy nfz
fx
fy
nz
f
f
x y z
ik x
ik y
z
L
L
(9)
Where k
fx
, k
fy
are the wave numbers for the Fermi energy of electrons, n
fz
is the number of
dimensional quantizers along the Z axis.
In formula (9), the normalized functions in accordance with (8) are written in the following
form:
2
( )
sin
,
1, 2, 3...
nz
nz
z
n
d
d
(10)
The Fermi energy of electrons corresponding to state (9) will be
2
2
2
2
2
2
2
,
,
2
2
fx
fy
fz
fx
fy
fz
n
E k
k
n
k
k
m
md
(11)
Substituting expressions (7), (11) into (6), we obtain the following formula in the presence of
a magnetic field:
2
2
2
2
2
2
2
( )
4
2
d
fz
F
n
N
H
H
mL
md
(12)
|
| |
Kreditorlik qarzlarining aylanishiga ta’sir

430
ular iqtisodiy faoliyati davomida yuzaga kelgan debitorlik va kreditorlik
qarzlarini imkon qadar o‘z vaqtida bartaraf etishi muhim masala hisob-
lanadi. Shuning uchun ushbu qarzlarning samarali tahlilini o‘tkazish va
ularni kamaytirish chora-tadbirlari bugungi kunning dolzarb muammo-
sidir. Debitorlik va kreditorlik qarzlarini tahlil qilish asosidagina ularni
baholash imkoniyatiga ega bo‘lish mumkin.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1995-yil 12-maydagi
«Xalq xo‘jaligida hisob-kitoblarni o‘z vaqtida o‘tkazilishi uchun korxo-
na va tashkilotlar rahbarlarining mas’uliyatini oshirish borasidagi chora-
tadbirlari to‘g‘risida»gi va 1996-yil 24-yanvardagi «To‘lov intizomini
va o‘zaro hisob-kitoblar tizimini mustahkamlash chora-tadbirlari
to‘g‘risidagi» Farmonlarini bajarish borasida muayyan ishlar olib
borilayotganligiga qaramasdan debitorlik-kreditorlik qarzlarini boshqa-
rish murakkabligicha qolmoqda. Jumladan, Davlat tomonidan qo‘llab-
quvvatlash maqsadida 50 ta korxonaning budjet va budjetdan tashqari
jamg‘armalarga to‘lovlar bo‘yicha muddati o‘tgan hamda joriy
kreditorlik qarzdorligi qayta ko‘rib chiqildi. Bu mazkur korxonalar
tasarrufida 350 milliard so‘mdan ortiq mablag‘ni qoldirish, ularning
ishlab chiqarish faoliyatini rivojlantirish imkonini berdi.
1
Jami: 
127554 - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

Jami:
127554
78680
16516
19483
11843
1032
Kreditorlik qarzlarining holatiga ularning aylanish darajalarini o‘r-
ganish asosida to‘liq baho berish mumkin. Kreditorlik qarzlari ayla-
nuvchanligi bo‘yicha quyidagi bog‘lanishlar jadvalini keltirib o‘tish
mumkin.
107-jadval
Kreditorlik majburiyatlarining aylanishi tahlili
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan
yili
Hisobot
yili
Farqi (+,
-)
1
2
3
4
1. Jami kreditorlik majburiyatlari, ming so‘m
249458
127554
-121904
2. Sotilgan mahsulot (ish, xizmat)larning ishlab
chiqarish tannarxi, ming so‘m
929608
2168322 +1238714
3. Jami majburiyatlar, ming so‘m
258047
163147
-94900
428
1
2
3
4
4. Kreditorlik qarzlarining muddati o‘tgani,
ming so‘m
19856
12875
-6981
5. Kreditorlik qarzlarining aylanish
koeffitsiyenti, (2/1)
3,726
16,999
+13,273
6. Kreditorlik qarzlarining aylanish davri, kun
hisobida (1*360/2)
97
21
-76
7. Majburiyatlar tarkibida kreditorlik qarzlari
ulushi, %da (1/3*100)
96,67
78,18
-18,49
8. Muddati o‘tgan kreditorlik qarzlarining jami
kreditorlik qarzlari tarkibidagi salmog‘i, % da
(4/1*100)
7,96
10,09
+2,13
Yuqoridagi jadval ma’lumotlari asosida biz tahlil qilayotgan xo‘jalik
subyektida kreditorlik qarzlarining aylanishiga baho berishimiz mumkin
bo‘ladi. Ma’lumotlardan ko‘rinib turibdiki, korxonada kreditorlik
qarzlari o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 121904 ming so‘mga
qisqargan. Bunga aksincha, sotilgan mahsulot (ish, xizmat)larning ishlab
chiqarish tannarxi esa joriy yilda 1238714 ming so‘mga o‘sgan.
Bularning natijasida korxonada kreditorlik qarzlarining aylanish
koeffitsiyenti o‘tgan yilgi 3,726 koeffitsiyentdan hisobot yiliga kelib
16,999 koeffitsiyentgacha ko‘tarilgan. Ya’ni kreditorlik qarzlarining
aylanuvchanligi bir necha marotabaga tezlashgan. Bunday natijalarni
korxona uchun ijobiy baholash lozim. Bundan tashqari kreditorlik
qarzlarining aylanish davri o‘tgan yilgi 97 kundan hisobot yiliga kelib
21 kungacha qisqargan.
Majburiyatlar tarkibida kreditorlik qarzlarining salmog‘i ham joriy
yilda 18,49 %ga kamayganligini ijobiy baholasak bo‘ladi. Ammo
muddati o‘tgan kreditorlik qarzlarining salmog‘i joriy yilda 2,13 %ga
ortganligini salbiy baholash lozim bo‘ladi. Chunki bunday holat
korxonaning iqtisodiy jarimalar to‘lashiga olib keladi va moliyaviy
holatiga salbiy ta’sir etadi. Kreditorlik qarzlarining aylanishiga bir qator
omillar ta’sir ko‘rsatgan bo‘lib, ushbu ta’sir etuvchi omillarni quyidagi
jadvalda ko‘rib chiqishimiz mumkin.
Quyidagi jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, korxonada kreditorlik
qarzlarining aylanish koeffitsiyenti o‘tgan yilga nisbatan joriy yilda
13,273 koeffitsiyentga oshgan. Bu o‘zgarishda sotilgan mahsulot
tannarxi o‘zgarishining ta’siri +4,966 koeffitsiyentga, kreditorlik qarzlari
summasining o‘zgarishi esa +8,307 koeffitsiyentga teng bo‘lgan.
|
Hisobotlarning turlari, tarkibi va unga quyiladigan talablar

220
−
xususiy kapital to‘g‘risida hisobot;
−
izohlar, hisob-kitoblar va moliyaviy hisobotga tushuntirishlar.
Moliyaviy hisobot buxgalteriya hisobi tizimining yakuniy natijasi sifatida moliyaviy hisobot
subektining moliyaviy holatini va uning moliyaviy ahvolidagi o‘zgarishlarni ko‘rsatadi.
Bunday
axborotlardan ko‘plab iste'molchilar quyidagi maqsadlardla foydalanadi:
a) kreditlar berish bo‘yicha qarorlar qabul qilish va investision qarorlar qabul qilish uchun;
b) subektning kelgusidagi pul oqimlarini baholash;
B) subektning resurslari, majburiyatlari va ulardagi o‘zgarishlar to‘g‘risida tasavvurga ega bo‘lish.
Buxgalteriya hisobotlarining tarkibi va shakllari hamda ularni to‘lg‘azish tartibi to‘g‘risidagi
yo‘riqnoma O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi tomonidan belgilanadi.
References - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
|
bet | 255/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламReferences:
1.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G. Determination of the dependence of the oscillation of
transverse electrical conductivity and magnetoresistance on temperature in heterostructures based
on quantum wells. East European Journal of Physics, 2023(3), pp.133–145.
2.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G. Simulation of temperature dependence of oscillations of
longitudinal magnetoresistance in nanoelectronic semiconductor materials. e-Prime - Advances in
Electrical Engineering, Electronics and Energy, 2023, 5, 100236.
3.
Gulyamov, G., Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I., Sayidov, N.A. Determination
of the dependence of the two-dimensional combined density of states on external factors in
quantum-dimensional heterostructures. Modern Physics Letters B, 2023, 37(10), 2350015
4.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Modeling the temperature
dependence of the density oscillation of energy states in two-dimensional electronic gases under
the impact of a longitudinal and transversal quantum magnetic fields. Indian Journal of Physic, 2023,
97(4), pp.1061–1070.
5.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Mirzaev, J.I., Rakhimov, R.G. Influence
temperature and strong magnetic field on oscillations of density of energy states in heterostructures
with quantum wells HgCdTe/CdHgTe. E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401,Article ID 01090
6.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I. Temperature
dependence of width band gap in In
x
Ga
1-x
As quantum well in presence of transverse strong
magnetic field. E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401, Article ID 04042
Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.236
7.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Abduxalimov, M.
Calculation of oscillations in the density of energy states in heterostructural materials with quantum
wells. AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040055
8.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Mashrapov, A.
Determination of the band gap of heterostructural materials with quantum wells at strong magnetic
field and high temperature. AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040056
9.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Negmatov, U.M., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Influence of
a strong magnetic field on the temperature dependence of the two-dimensional combined density
of states in InGaN/GaN quantum well heterostructures. Romanian Journal of Physics, 2023, 68(5-
6),614
|
| |
Media savodxonlik va axborot madaniyati tushunchasi evolyutsiyasi

|
Media savodxonlik va axborot madaniyati tushunchasi evolyutsiyasi
|
bet | 5/8 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,44 Mb. | | #155671 |
Bog'liq 1- mavzu mediaMedia savodxonlik va axborot madaniyati tushunchasi evolyutsiyasi
Birinchi bosqich
Ikkinchi bosqich
Uchinchi bosqich
bu ijtimoiy-madaniy hodisa bo‘lgan yozuvning paydo bo‘lishidirki, uning tufayli madaniy qadriyatlarni saqlash, ularni ayriboshlash, bir avloddan boshqasiga yetkazib berish va hokazolar mumkin bo‘ldi
bu kitob nashr etishning ixtiro qilinishi bo‘ldiki, uning tufayli madaniy mahsulotlarni ishlab chiqarishni sezilarli darajada ko‘paytirish va tarqatish imkoniyati paydo bo‘ldi.
Хаt (mаktub) ilk ахbоrоt аlmаshuv shаkli. Pоchtа, gаzеtа, tеlеgrаf, jurnаl vа rаdiо ахbоrоt mаnbаi sifаtidа. Tеlеvidеniе – dаvr tаqоzоsi sifаtidа. - Biror xabar berish yoki fikr almashish maqsadida aniq manzilga asosan pochta orqali yuboriladigan, matn yozilgan qogʻoz.
- norasmiy xat, bu biz bilan yaqin aloqada bo'lgan do'stlarimiz, oilamiz va tanishlarimizga yuboriladigan xat turi
- rasmiy xat, bu ma'lum bir ahamiyatga yoki jiddiylikka ega bo'lgan professional yoki institutsional aloqalarda ishlatiladigan xat.
- transport vositalari yordamida xat, davriy nashrlar, joʻnatma, pul va h.k.ni qabul qilib olib joʻnatadigan muassasalar tizimi. Pochta aloqasining yuzaga kelishi bevosita yozuvning paydo boʻlishi bilan bogʻliq.
- 16-17-asrlarda Fransiya, Shvetsiya, Angliya va boshqa mamlakatlarda markazlashgan qirollik pochtalari paydo boʻldi.
Хаt (mаktub) Pоchtа GAZЕTA (ital. gazzetta — chaqa pul) — kundalik voqealar to‘g‘risida materiallar e’lon qilinadigan davriy (vaqtli) bosma nashr. Ommaviy axborot va targ‘ibotning asosiy vositalaridan biri. Uning vazifasi jamiyatning axborotga bo‘lgan ehgiyojini, ma’naviy intellektual talablarini qondirishdan iborat. - GAZЕTA (ital. gazzetta — chaqa pul) — kundalik voqealar to‘g‘risida materiallar e’lon qilinadigan davriy (vaqtli) bosma nashr. Ommaviy axborot va targ‘ibotning asosiy vositalaridan biri. Uning vazifasi jamiyatning axborotga bo‘lgan ehgiyojini, ma’naviy intellektual talablarini qondirishdan iborat.
- — diskret (harfraqamli) xabarlarni uzoq masofaga tez uzatish va qabul qilish hamda qabul punktida qayd etish; elektr aloqaning bir turi. Sim orqali uzatiladigan elektr signallar va simsiz radiosignallar orqali, telegraf apparati va fototelegraf (faksimil) apparat yordamida amalga oshiriladi. Telegraf aloqa elektr aloqaning bir turi sifatida 19-asr 30-yillarida paydo bo‘lgan.
|
| |
Naturaga qarab tasvirlash

Naturaga qarab tasvirlash
Naturaga qarab tasvirlash ikki turga bo’linadi:
a) naturaga qarab rasm ishlash; b) naturaga qarab haykal ishlash.
a) Naturaga qarab rasm ishlash o’quvchilarda narsa va hodisalarning hajmi va fazoda joylashuvi, ularning bir muncha tirik belgilari haqida tasavvurga ega bo’lish imkonini beradi, tasvirlash malakalarini o’stiradi.
Naturaga qarab rasm chizish vazifalari 1-2 dars davomida va qisqa muddatli (5-15 daqiqa davomida bajaradigan lavha va chizgilar) bo’lishi mumkin. Xomaki ish va chizgilar darsning muayyan mavzusidan kelib chiqib, darsning boshlanish qismi, o’rtasi yoki oxirida bajarilishi mumkin. O’quvchilarning ko’rib, eslab qolish qobiliyatini, makon haqidagi tasavvurlarini rivojlantirish uchun ularga eslab va tasavvur qilib rasm chizish bo’yicha ko’proq vazifa berish kerak bo’ladi.
|
Borliqni idrok etish - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Borliqni idrok etish
Borliqni idrok etish mashg’ulotlarida kompozitsiyaga oid tegishli muhim ob’ektlarni yaxshilab kuzatadilar.
Borliqni to’laqonli idrok etish, tevarak-atrofni, hayotdagi voqea va hodisalarni bevosita kuzatish asosida olingan taassurotlar, tushunchalar hamda atrof-muhitga nisbatan estetik munosabatda bo’lish bilan bog’liqdir.
Boshlang’ich sinflarda o’quvchilar o’simliklar, hayvonlar, qushlar, baliqlarni kuzatadilar, tabiatning turli fasllardagi ko’rinishlari, kayfiyati haqida tasavvurga ega bo’ladilar va ularni tasvirlaydilar.
|
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur

Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur:
- atrof muhitdagi go’zallik haqidagi bilimlarini o’z faoliyatiga tatbiq eta olish;
- tasviriy amaliy san’at va me’morlik san’atining ijtimoiy xususiyatlaridan amaliy jihatdan foydalana bilish;
- o’z tasviriy-ijodiy o’quv faoliyatida tasviriy san’at ashyolari, badiiy materiallar va tasvirlash texnikasini amaliy jihatdan qo’llay olish;
- tasviriy san’atdan o’quv faoliyatida milliy va sharq san’ati an’analarini sintetik tarzda qo’llay bilish;
- tasviriy faoliyatda namunalardan (rassom, haykaltarosh asari)dan o’z faoliyatida to’g’ri foydalana olish;
- miniatyura san’ati usulida rasm (illyustratsiya) ishlay olish;
- tasviriy faoliyat uchun qo’shimcha materiallarning amaliy asoslarini real hayotda ko’ra bilish va ulardan foydalana olish;
- tasviriy faoliyatda shaxsiy gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilish.
|
Kreditorlik majburiyatlarining to‘lash muddatlari bo‘yicha

427
106-jadval
Kreditorlik majburiyatlarining tarkibi va tashkil topish
muddati bo‘yicha tahlili
Shu jumladan yuzaga chiqish muddatlari
bo‘yicha
Kreditorlik majburiyatlari
moddalari
Davr
oxiriga
jami
1
oygacha
1 oydan 2
oygacha
2 oydan 3
oygacha
3 oydan
1 yilgacha
1
yildan
ortiq
1. Mol yetkazib beruvchilar va
pudratchilarga qarz
90387
51423
12196
15713
10023
1032
2. Ajratilgan bo‘linmalarga
qarz
400
312
56
32
-
-
3. Sho‘ba va qaram xo‘jalik
jamiyatlariga qarz
5007
4019
872
101
15
-
4. Soliq va majburiy to‘lovlar
bo‘yicha kechiktirilgan
majburiyatlar
6721
4198
2103
420
-
-
5. Olingan bo‘naklar
-
-
-
-
-
-
6. Sug‘urtalar bo‘yicha qarz
-
-
-
-
-
-
7. Maqsadli davlat
jamg‘armalariga to‘lovlar
bo‘yicha qarz
-
-
-
-
-
-
8. Ta’sischilarga bo‘lgan
qarzlar
-
-
-
-
-
-
9. Mehnatga haq to‘lash
bo‘yicha qarz
10. Boshqa kreditorlik qarzlari
25039
18728
1289
3217
1805
-
Grafika (qalamtasvir) - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Grafika (qalamtasvir) yo’nalishidagi mashg’ulotlar ham keng qamrovli materiallarni o’qitishni nazarda tutadi. Eng muhimi, o’quvchilarda qalamtasvir badiiy ijodning barcha turlarining asosi ekanligini amaliy-tasviriy faoliyatda his etishga imkon yaratadi.
Haykaltaroshlik mashg’ulotlarining salmog’i boshlang’ich sinfdagiga nisbatan kamaygan bo’lsada, uning mazmuni, shakl va kompozitsion «yuklamalari» ancha murakkablashganligi bois o’qituvchidan har bir darsga puhta tayyorgarlik ko’rishni talab etadi.
Dasturda haykaltaroshlik mashg’ulotlari mavzularining umumiyligi (rangtasvirda portret, qalamtasvirda portret, haykaltaroshlikda portret), o’zaro bog’liqligi bilan bir qatorda xususiyligi (haykaltaroshlikda lirizm va dramatizm), uning o’ziga xos turlari (dastgoh, monument, xiyobonlar uchun ishlanadigan dekorativ haykallar, hajmli haykaltaroshlik, yarim qabariq ((relef) haykaltaroshlik), haykaltaroshlikning ifodaviy vositalari kabi komponentlariga alohida e’tibor berish lozim.
Me’morlik san’atiga oid materiallarni o’tishda ham kompleks yondashuv talab etiladi. 5-sinfda asosan me’morlik tarixiga oid materiallar, 6-7-sinflarda me’moriy ko’rinishlar aks ettirilgan manzara, me’moriy mavzuda tarixiy xarakter kasb etuvchi kompozitsiyalar va nihoyat, me’morlik obidalarining elementlarini yasash va ularni yaxlit kompozitsion ansamblga yig’ish.
|
San’atni idrok etish - Оптималлаштирилган ўқув дастури

San’atni idrok etish
Mazkur bo’limning maqsadi o’quvchilar tomonidan san’at asarlarini ongli idrok etish va baholash, uning jamiyat va odamlar hayotidagi ahamiyatini tushunishga yordam berishdan iborat.
Badiiy obrazni idrok etish malakalarini rivojlantirish-san’at asarlarini o’rganishning asosidir. O’quvchilar asar haqida mulohaza yuritib, idrok etishni, uning mazmunini maxsus terminlarni qo’llagan holda so’zlab berishni bilishlari lozim.
San’atni idrok etishga 1-4 sinflarda maxsus soatlar ajratilmaydi. U rangtasvir kompozitsiyasi, naturaga qarab tasvirlash mashg’ulotlarida amalga oshiriladi. 3-sinfdan boshlab esa san’atni idrok etish bo’yicha maxsus darslar tashkil etiladi.
|
Ko`nikmalar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Ko`nikmalar:
- qomatni rostlaydigan ertalabki badantarbiya mashqlari majmuasini bajarish, to`ldirma to`plar bilan (1,5-2 kg) mashq bajarish;
- qiya joylashtirilgan gimnastika o`rindig`i ustidan qo`llarga tortilib tirmashib chiqishni bajarish;
- gimnastik narvonda orqa bilan qo`llarga osilib 30 soniya mobaynida turish, shu holatda tizzalarni yuqoriga ko`tarib tushirishlarni bajarish;
- signal bo`yicha to`xtash bilan yurish, tizzani baland ko`tarib sekin yugurish, yuqori startdan yugurish usullarini bajarish;
- turgan joyidan to`pni uloqtirish (nishonga va uzoqqa) mashqlarini bajarish;
- basketbol o`yinida turish, siljish, harakatlanish, ikki qo`l bilan to`pni ko`krakdan sherigiga uzatish, joyida turib to`pni o`ng va chap qo`llarda polga (yerga) urib turish mashq usullarini bajarish;
- harakatli o`yinlarda, yugurish, sakrash, va turli to`siqlardan o`tishda turli estafetalar o`tkazilishida shikastlanishning oldini olish qoidalariga amal etib bajarish;
- futbolchilarning harakatlanishini (yugurish, sakrash, juftlama va chalishtirma qadam tashlab yugurish) bajarish;
- futbolchilarning o`yinda o`zini tutishi va xavfsizlik qoidalariga rioya etish, darvozobon harakatlarini bajarish.
|
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari kerak

O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari kerak:
- san’atning ijtimoiy mohiyati va inson shaxsiy kamolotidagi ahamiyatini anglash;
- tasviriy san’atdagi oqim va yo’nalishlarni, uning yirik vakillari asarlarini bilish;
- hozirgi zamon san’atida sodir bo’layotgan badiiy jarayonlar haqida tassavurga ega bo’lish;
- dizayn san’ati va uning turmushdagi ahamiyatini bilish;
- o’zbek amaliy bezak san’ati tarixi, uning taniqli ustalari, ularning asarlar xususiyatlarini bilish. Amaliy bezak san’ati buyumlarining dizayn yechimini, ularning funksional mohiyatiga mosligini tushunish;
- amaliy bezak san’atining mazmun va shakl mutanosibligi xususiyatlarini bilish;
- badiiy bezak motivlari, ramzlari, tasviriy-ifodaviy vositalarini to’g’ri talqin eta bilish;
- me’morlik tarixiga oid bilimlarga ega bo’lish hamda uni sintetik san’at turi sifatida idrok etish;
- badiiy loyihalash, maket yasashning texnologik xususiyatlarini bilish;
- kitob san’atining tarixi, uning o’ziga xos xususiyatlari, tasviriy usul va vositalari, kitob bezovchi rassomlar haqida ma’lumotga ega bo’lish;
- kitobat san’atini yaxlit kompozitsiya, sintetik san’at asari sifatida idrok etish;
- tasviriy san’atning geraldika sohasi va uning ma’nosini bilish;
-o’rganilgan san’at turlariga oid atama va tushunchalarlarni talqin etish.
|
Bilimlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Bilimlar:
- asta va o`rta tezlikda yugurish, 200 metr masofali bo`limlarni (100-200 metr yurib-yugurib) 2-3 marta bajarishni bilish;
- sakrash chuqurchasiga yugurib kelib uzunlikka depsinib sakrash;
- tepalikdan (50-60 sm) sakrab tushishlar;
- to`pni uzoqqa va aniq nishonga joyidan turib uloqtirish;
- arg`amchida 60-80 marta sakrash; harakatli o`yinlarda qatnashish;
- o`yin qoidalarini bilish;
- erkin holatda 25-30 metrga suzish;
- «Gulnoz», «Sho`x qizlar», «Lazgi», «Yalla» va «Paxtaoy» kabi milliy raqslarning asosiy harakatlarini bilish;
- har-xil nojo`yaa harakatlardan shikastlanishning oldini olish qoidalarini bilish;
- jismoniy mashqlarning inson salomatligini mustahkamlanishida va qomatning to`g`ri shakllanishiga ijobiy ta`sirini bilish;
- saf mashqlari: keng qadamlab yurish, tez va sekin qadamlab yurish, ikki qator bo`lib saflanish, ikki qatordan bir qatorga saflanish, «ilon izi» bo`lib yurishlarni bilish, boshni chap va o`ng tomonlarga aylantirish, gavdani (chapga, oldinga, orqaga, o`ngga) egish mashqlarini bajara olish.
|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 412
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
Xulosa qilib shuni ta’kidlash lozimki, ta’lim tizimida tabiiy fanlarni, xususan, Molekulyar
biologiya fanini umumiy o‘rta ta’lim maktablarida hamda oliy ta’lim muassasalarida o‘rgatishda
o‘quvchi va talabalarning shaxsiy rivojlanishni ta’minlashda masala va mashqlar foydalanish
bilish jarayonini samarali tashkil etish, mavzuni mustaxkamlash, darsdan tashqari ishlarni tashkil
etish samaradorligini oshirish imkonini beradi. Molekulyar biologiya asoslarini umumiy o‘rta
ta’lim maktablarida o‘qitishda masala va mashqlardan foydalanish o‘quvchilarda kreativ fikrlashni
shakllantirish asosida o‘quvchilarning shaxsiy rivojlanishni ta’minlash imkoni mavjud ekanini
ko‘rishimiz mumkin.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1. B.Xodjaev B. O‘quvchilarning mustaqil fikrlashini shakllantirish yo‘llari / – T.: TDPU,
2008. – B. 90.
2. Shaxmurova G.A., Azimov I.T., Raxmatov U.E. “Biologiyadan masala va mashqlar
yechish” O‘quv-qo‘llanma. -Toshkent: “Sano-standart”, 2017. -260 b.
3. Raxmatov U.E. Biologiyadan masala va mashqlar yechish. (Sitologiya va genetika
asoslari). O‘quv qo‘llanma. –Т.: Tafakkur avlodi, 2020. –272 b.
4. Jumayev, S. Z., & Sayidova, R. B. (2021). The use of tasks and exercises in creating
interdisciplinary integration in biology lessons. In European Scientific Conference (pp. 227-230).
5. Jumaev, S. Z. (2021). The Importance Of Developing Competence In Understanting And
Interpreting Processes In Biological Objects Through Problem-Solving And Exercise. The
American Journal of Social Science and Education Innovations, 3(05), 503-507.
|
| |
KREDIT MODEL TIZIMI VA ЩЫUV JARAYONI TASHKIL ETISH

1.KREDIT MODEL TIZIMI VA ЩЫUV JARAYONI TASHKIL ETISH
1.
|
Qonun keltirilgan bandni ko‘rsating.
|
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi
|
2.
|
Qonun keltirilgan bandni ko‘rsating.
|
O‘zbekiston Respublikasi qonunlari
|
3.
|
Qonun keltirilgan bandni ko‘rsating.
|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi palatalarining qarorlari
|
4.
|
Qonun osti hujjatini ko‘rsating.
|
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmonlari va qarorlari
|
5.
|
Qonun osti hujjatini ko‘rsating.
|
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarorlari
|
6.
|
Qonun osti hujjatini ko‘rsating.
|
vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralarning buyruqlari hamda qarorlari
|
7.
|
Qonun osti hujjatini ko‘rsating.
|
mahalliy davlat hokimiyati organlarining qarorlari
|
8.
|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining qarori kim tomonidan tasdiqlanadi?
|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining Spikeri
|
9.
|
Vazirliklar, davlat qo‘mitalari va idoralar normativ-huquqiy hujjatlar qabul qilingan kundan e’tiboran necha kun ichida davlat ro‘yxatidan o‘tkazish uchun O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligiga taqdim etiladi?
|
10 kun
|
10.
|
Respublika vazirliklari, davlat qo‘mitalari va boshqa boshqaruv organlarining konunga, farmonga va hukumat qaroriga zid hujjatlari qaysi tashkilot tomonidan bekor qilinishi mumkin?
|
|
ma’lumotlari - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

337
4. Zaxira va xarajatlarni o‘z manbalari
bilan qoplanganlik
koeffitsiyenti quyidagi tartibda aniqlanadi:
O‘z mablag‘lari manbalari + uzoq muddatli majburiyatlar – uzoq muddatli
aktivlar (480+490-130 satr)
--------------------------------------------------------------------------------
Tovar-moddiy zaxiralar (140 satr)
5.
Mablag‘larning chaqqon harakatchanlik (manyovrlashganlik)
koeffitsiyenti quyidagi tartibda aniqlanadi:
O‘z mablag‘lari manbalari + uzoq muddatli majburiyatlar – uzoq muddatli
aktivlar (480+490-130 satr)
--------------------------------------------------------------------------------
O‘z mablag‘larining manbalari (480 satr)
Yuqoridagi jadval ma’lumotlariga ko‘ra, xo‘jalik subyektining
moliyaviy ahvoliga to‘g‘ri baho berish uchun
buxgalteriya balansiga
asoslangan holda moliyaviy koeffitsiyentlardan foydalanamiz. Shunga
ko‘ra, korxonaning moliyaviy mustaqillik
koeffitsiyenti yil boshiga
nisbatan 0,176 koeffitsiyentga yoki 17,6 % ga o‘sgan. To‘lov qobiliyati
koeffitsiyenti yil boshiga nisbatan 2,162 koeffitsiyentga o‘sgan. Mazkur
koeffitsiyentlarning bunday tartibda o‘zgarishi korxonaning moliyaviy
holatini joriy yil boshiga nisbatan yil oxirida
birmuncha yaxshilanib
borayotganligidan dalolat beradi. Bundan tashqari korxonada
majburiyatlarning o‘z mablag‘lariga nisbatan
ulushini pasayganligini
ham ijobiy baholamoq lozim, ya’ni bu korxonaning
majburiyatlarini
qisqarganligidan dalolatdir. Mablag‘lar harakatchanligi esa yil boshiga
nisbatan yil oxirida 0,127 koeffitsiyentga o‘sgan.
Bu esa korxonada
aylanma mablag‘larga bo‘lgan talabni yanada to‘laroq qondirib borish
imkonini beradi. Umuman olganda korxona ma’lumotlari asosida uning
moliyaviy koeffitsiyentlari o‘rganilganda,
ushbu koeffitsiyentlarning
o‘zgarishi ijobiy bo‘lgan.
Ishlab chiqarish miqyosining ijobiy samarasi shunda namoyon bo’ladiki

233
ishchilar uchun o’z vazifalarini bajarishlarida katta tajriba orttirishga zamin yaratadi.
5-6 ta topshiriq bilan band qilingan eng mahoratli ishchi ham bu vazifalarning har
birini bajarishda u qadar malakali bo’la olmaydi. Yagona vazifani bajarish imkoniga
ega bo’lgach, xuddi shu ishchi yanada unumliroq ishlay oladi. Va nihoyat, mehnat
ixtisoslashuvining yuqori darajasi ishchi tomonidan bir topshiriqni bajarishdan boshqa
biriga o’tishdagi vaqt yo’qotilishi holatining oldini oladi.
Foydalanilgan adabiyotlar - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

515
Qarz beruvchiga foizli daromad to‘lash majburiyatisiz qarz (qaytarish sharti
bilan moliyaviy yordam) olish chog‘ida qarz oluvchining daromadi qarz (qaytarish
sharti bilan moliyaviy yordam) olish sanasida O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy
banki tomonidan belgilangan qayta moliyalashtirish stavkasidan kelib chiqqan holda
aniqlanadi. Qarz beruvchining daromadini aniqlashning
xuddi shunday tartibi qarz
(qaytarish sharti bilan moliyaviy yordam) olish sanasida stavkasi O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan qayta moliyalashtirish
stavkasidan kam bo‘lgan foizlar to‘lash sharti bilan berilgan qarzlarga (qaytarish
sharti bilan moliyaviy yordamga) nisbatan qo‘llaniladi.
54
Auditor qarz beruvchiga foizli daromad to‘lash majburiyatisiz qarz (qaytarish
sharti bilan moliyaviy yordam) olish chog‘ida qarz
oluvchining daromadi qarz
(qaytarish sharti bilan moliyaviy yordam) olish sanasida O‘zbekiston Respublikasi
Markaziy banki tomonidan belgilangan qayta moliyalashtirish stavkasidan bo‘yicha
hisoblangan summani foyda solig‘i hisobotida to‘g‘ri aks
yettirishni ham tekshirib
borishi kerak.
Agar yer maydoni xarid qilib olingan va yer tuzilish ishlari bino yoki
inshootlarni qurish maqsadida amalga oshirilayotgan bo‘lsa, bunday
hollarda qarzlar
bo‘yicha xarajatlar yer maydoni qiymatiga emas, balki qurilayotgan obʼektlar
qiymatiga qo‘shilishi lozim
55
.
Kreditdan foydalanganlik uchun foizlarni to‘lashga doir
xarajatlar qarz kapitali
hisobidan to‘liq yoki qisman sotib olingan asosiy vositalarning boshlang‘ich
qiymatiga kiritilmaydi.
54
О‘zbekiston Respublikasi Soliq Kodeksi (
https://Lex.Uz/Ru/Docs/-2579469
)
55
О‘zbekiston Respublikasi Buxgalteriya hisobining milliy standarti (24-sonli BHMS) «Qarzlar bо‘yicha xarajatlar
hisobi»ni tasdiqlash tо‘g‘risida О‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirining buyrug‘i, 18.08.2009 yilda rо‘yxatdan
о‘tgan, rо‘yxat raqami 1996.
516
Bu operatsiyalarga quyadigacha buxgalteriya o‘tkazmalarini berishi kerak: