nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Buyurtmalarni bajarish - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 68/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari RejaBuyurtmalarni bajarish
Buyurtmalarni oshxonaga topshirish. Buyurtma qabul qilingandan so‘ng ofitsiant uni navbat bilan bajarishga kirishadi,ofitsiant idish-tovoq turadigan xonaga kirib kerakli narsalarni olib chiqadi. Sovuq taom va gazaklar uchun idishlar oladi, sovuq sexga olib kelib, o‘ziga qabul qilingan buyurtmani beradi. So‘ng issiq sexga kirib issiq taomlar buyuradi.
Ba’zi restoranlarda buyurtmaning ancha murakkab usuli mavjud. Bir necha turli buyurtmalarni bajarishga to‘g‘ri kelib qolsa mijozlar guruhlarda 4 – 6 bo‘lsa buyurtmalarni bajarish boshqacha bo‘ladi. Boshqa taomlarni ham olib yordamchi stol ustiga qo‘yadi suv yoki pivani to‘g‘ridan to‘g‘ri stolga beradi. Bu payt buyurilgan sovuq gazak tayyor bo‘ladi. Ularni spirtli ichimliklar bilan stolga qo‘yiladi va issiq ovqat buyuriladi.
Tarqatish joyida taomlarni olgan ofitsiant ularning har birini ko‘rikdan o‘tkazishi kerak. Bir xil shakllangan taomlarda har xil ko‘rinish bo‘lsa bir oz biri ko‘p bo‘lsa ofitsiant bunday taomlarni xo‘randa oldiga qo‘ymasligi lozim. Bunday hollarda bosh ofitsiant yoki ishlab chiqarish mudiri chaqiriladi, yo‘l qo‘yilgan xato tuzatiladi. Yaxshi shakllanmagan kuygan yoki sovuq holda taomni mijozga berish – restoran obro‘yiga putur yetkazadi.
Buyurtmaga muvofiq stol ustiga dasturxon yasatish. Ofitsiant dasturxon yasatishda quyidagi qoidalarni bajarishi shart:
oshxona anjomlari markazdagi tarelkadan o‘ng va so‘l tomoniga qo‘yiladi, pichoqning o‘tkir tomoni o‘ngga qaraladi, sanchqi chapga, uch tomoni yuqoriga qaratib qo‘yiladi;
stol yasatish pichoqdan boshlanadi, u chapdan o‘ngga qarab qo‘yiladi;
sanchqilar o‘ngdan chapga qaratiladi;
stolga uch komplekt anjomlar qo‘yiladi, to‘rtinchisi gazak tariqasida salfetka ostiga turadi;
sariyog‘ uchun ishlatiladigan pichoq somsa tarelkasining o‘ng tomoniga qo‘yiladi;
shirin taomlar uchun anjomlar: pichoq, sanchqi, qoshiq va boshqalar ham qoidaga binoan teriladi;
anjomlarni shunday qo‘yish kerakki, ular bir-biriga tegmasin.
Stol bezatishda yuqorida aytilgan rumka, qadaq va fujerlar ichimliklar berilishi tarkibiga mos kelishi kerak.
Alkogolsiz restoranlarda vino-aroq bo‘lmaydi, shuning uchun stolga faqat fujer(stakan) qo‘yiladi.
Xizmat vaqtida qarab stol yasatilishi ham o‘zgarib turishi mumkin. Masalan, nonushta paytida bir xil, tushlik va kechki ovqat paytida boshqa xil bo‘ladi. Xizmat jarayonida ham stol usti anjomlari o‘zgarib qolishi mumkin. Taomlarda baliqli va go‘shtli ovqatlar nazarda tutilsa, stolga faqat gazak anjomlari – ikkitadan pichoq va sachqi qo‘yiladi, issiq ovqat berilganda yana kerakli narsalar qo‘shiladi.
|
| |
May oyida xo‘jalikda amalga oshirilgan muomalalar

|
May oyida xo‘jalikda amalga oshirilgan muomalalarBog'liq Buxgalteriya hisobi-1May oyida xo‘jalikda amalga oshirilgan muomalalar
t.r
Muomalalar mazmuni
Summa
D-t K-t
1
Mol yetkazib beruvchilardan xomashyo va
materiallar olindi
478000
2
Kamolot qurilish tashkilotiga Qorasaroy savdo marka-
zidan qurilish materiallari sotib olindi
2800000
3
Asosiy ishlab chiqarishga materiallar sarflandi
300000
4
Qurilish materiallari uchun Qorasaroy savdo markaziga
pul o‘tkazildi
2800000
5
Umumxo‘jalik ehtiyoji uchun yoqilg‘i sotib olindi
150000
63
6
Yordamchi ishlab chiqarish ehtiyoji uchun xo‘jalik
inventarlari va jihozlari berildi
70000
7
Ishlab chiqarish bo‘limida buzilgan mashinani tuzatish
uchun ehtiyot qismlar sarflandi
25000
8
Umumxo‘jalik ehtiyoji uchun yoqilg‘i sarflandi
55000
9
Bo‘linma binosini joriy ta’mirlash uchun qurilish mate-
riallari sarflandi
250000
10 Asosiy ishlab chiqarishga qurilish materiallari sarflandi 2000000
Quyidagilarni bajarish talab etiladi:
1. Xo‘jalik muomalalariga buxgalteriya provodkalarini tuzing.
2. 1000 – «Materiallar» schyoti bo‘yicha aylanma va qoldiq summalarni aniqlang.
2-t o p s h i r i q.
Toshkent traktor zavodining 1-sonli bo‘limi omborida 2009-yil aprel oyining
boshiga nisbatan mavjud bo‘lgan moddiy boyliklar to‘g‘risidagi ma’lumotlar
Materiallar
Nomenklatura
O‘lchov
Miqdori
Narxi
Summa
nomi
raqami
birligi
Akkumulator
04101
Dona
60
42600
Rele
04102
Dona
84
14700
Termos
04103
Dona
98
8250
Jami:
Toshkent traktor zavodining 1-sonli sex omborida 2009-yil aprel oyida amalga
oshirilgan muomalalar.
|
| |
Biznes faoliyatiga ta’sir qiluvchi ichki va

• hissadorlar va jam iyat manfaatlari o ‘rtasida
muvozanatni
saqlash;
• jam iyatda kompaniyaning fuqarolik mavqeyini ta’minlash.
Tarmoqning jozibadorligi va raqobatchilik darajasi strategiyani
belgilashga katta ta ’sir ko'rsatadi. Kompaniya
strategiyasini ilgari
shug‘ullanilmagan
sohaga
asoslab
qurish
mutlaqo
yaramaydi.
Strategiya kompaniyaning yaxshi anglangan sohasiga qurilishi lozim.
Strategiyada hisobga olinishi lozim b o ig a n va aslida uni bel-
gilovchi birlamchi om illam ing oddiy modeli 5-chizmada keltirilgan.
Bu omillaming o ‘zaro ta’siri, odatda,
har tomonlama mazmunga ega
b o iib , tarmoq va kompaniya uchun alohida farqlanadi.
Odatda, ichki va tashdi vaziyat o ‘rtasidagi farq aniq boim asa,
raqobatli
ustunlikka erishilmasa, kom paniya faoliyati yaxshilanmagan
b o isa , strategiyaning o ‘zi muvaffaqiyat keltira olmaydi.
MAVZU BO‘LIMLARI YUZASIDAN

61
12. Ombordan ishlab chiqarish uchastkalariga sarflash uchun materiallar
berilganda qanday hujjatlar rasmiylashtiriladi?
13. Materiallar bo‘yicha analitik hisob qanday usullarda yuritiladi?
14. Materiallar bo‘yicha sintetik hisob buxgalteriyada
qaysi registrlar yordamida
olib boriladi?
15. Buxgalteriya materiallar hisobini yuritishda qaysi schyotlardan foydalanadi?
16. Asosiy ishlab chiqarishga materiallar sarflash uchun berilganda qanday
buxgalteriya provodkasi beriladi?
17. Xomashyo va materiallar qabul qilgan korxonalar
ularning qiymatini mol
yetkazib beruvchilarga QQS bilan birgalikda to‘laydi. QQSni budjetga kim to‘laydi?
18. Qo‘shilgan qiymat solig‘i qanday soliq, uning stavkasi qanday?
19. QQS qanday usullarda hisoblanadi?
- m o d d a. Daromadlar va xarajatlarni hisobga olish

13- m o d d a. Daromadlar va xarajatlarni hisobga olish Daromadlar va xarajatlar, to‘langan vaqti va pul kelib tushgan
sanadan qat’i nazar, qaysi davri taalluqli bo‘lsa, o‘sha hisobot davrida
aks ettiriladi.
14-m o d d a. Xususiy kapitalni hisobga olish Xususiy kapital – ustav kapitali, qo‘shilgan, zaxira kapitalidan,
hamda taqsimlanmagan foydadan tarkib topadi.
Ustav kapitali – ta’sis hujjatlarida belgilangan hissalarning (pul
ifodasida) yigindisi. Ustav kapitaliga hissa shaklida qo‘shiladigan moddiy
va nomoddiy aktivlar ta’sischilar kelishuviga yoki yuridik shaxs ijroiya
organining qaroriga ko‘ra belgilanadi va hisobga olinadi.
Qo‘shilgan kapital aksiyalarni nominal qiymatidan baland narxlarda
dastlabki sotishdan olinadigan emissiya daromadini aks ettiradi.
Zaxira kapitali mol-mulkni qayta baholash chog‘ida hosil bo‘ladigan
inflyatsiya zaxiralarini, shuningdek, tekinga olingan mol-mulk qiymatini
aks ettiradi.
Taqsimlanmagan foyda foydaning jamg‘arilganini ifodalaydi va
mulkdorlarning qaroriga binoan ustav kapitaliga qo‘shilishi mumkin.
15-m o d d a. Garovni hisobga olish O‘zining yoki o‘zgalarning majburiyatlarini ta’minlash uchun
garovga berilgan mol-mulk qiymati, shu jumladan, pul mablag‘lari
korxona tomonidan boshqa aktivlardan alohida hisobga olinadi.
Garovga olingan mol-mulk qiymati, garov sifatida qabul qilib
olingan pul mablaglari va valuta boyliklari qiymati alohida balansdan
tashqari schyotlarda aks ettiriladi.
16-m o d d a. Moliyaviy hisobot Moliyaviy hisobot buxgalteriya hisobi ma’lumotlari asosida tuziladi.
Moliyaviy hisobot quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
– buxgalteriya balansi;
– moliyaviy natijalar to‘g‘risidagi hisobot;
– asosiy vositalar harakati to‘g‘risidagi hisobot;
– pul oqimlari to‘g‘risidagi hisobot;
– xususiy kapital to‘g‘risidagi hisobot;
– izohlar, hisob-kitoblar va tushuntirishlar.
Kichik va xususiy tadbirkorlik subyektlarining moliyaviy hisoboti
soddalashtirilgan shaklda tuziladi.
256
Moliyaviy hisobotning tarkibi va mazmunini O‘zbekiston Respub-
likasi Moliya vazirligi belgilaydi.
- m o d d a. Umumlashtirilgan moliyaviy hisobot

257
Moliya hisoboti hisobot yili boshdan qo‘shilib beruvchi jamlama
tartibida yilning har choragida taqdim etiladi.
Budjetdagi muassasalar yil choragi bo‘yicha yillik hisobotni yuqori
organga taqdim etadilar.
Moliyaviy hisobotni taqdim etish muddatlarini O‘zbekiston Respub-
likasi Moliya vazirligi belgilaydi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi buxgalteriya hisobi-
ning ayrim subyektlari uchun moliyaviy hisobotni taqdim etishning
boshqa muddatlarini belgilashi mumkin.
Yerni obodonlashtirish bo‘yicha kapital sarflar

67
Mashina va jihozlar asosiy vositalarning eng asosiy turi hisoblanadi
va o‘z navbatida quyidagi guruhlardan tarkib topadi:
– kuch mashina va jihozlari, elektr va issiqlik energiyasini ishlab
chiqaradigan yoki uni mexanik harakat energiyasiga aylantirib beradigan
generator-mashinalar, dvigatel mashinalar (qozonxonalar, bug‘ dvi-
gatellari, turbinalar, kuch transformatorlari va boshqalar)dir;
– ish mashinalari va jihozlari mehnat predmetlariga mexanik, termik,
kimyoviy yoki boshqa yo‘sinda texnologik ishlov berishga, ularni ishlab
chiqarish jarayonida qo‘zg‘atish, qazib olish, eritish, tayyorlashga xizmat
qiladigan qurilmalar (stanoklar, apparatlar, agregatlar)dir;
– o‘lchov va rostlash asboblari hamda qurilmalari va laboratoriya
jihozlari foydalaniladigan texnika ishidagi turli parametr (ko‘rsat-
kich)larni o‘lchash, ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish, xomashyo,
materiallar va tayyor mahsulotlar sifatini tekshirish, namlik darajasi,
shovqin ta’siri va boshqalarni o‘lchashda ishlatiladi. Ularga manometrlar,
tarozilar, mikroskoplar, dispetcherlik nazorati va boshqalar kiradi;
– hisoblash texnikasi ma’lumotlarni elektron hisoblash mashinalarida
qayta ishlaydigan vositalardir. Ularga kompyuterlar, printerlar va boshqa
kompyuter vositalari kiradi;
– boshqa mashina va jihozlarga yuqorida sanab o‘tilmagan mashina
va jihozlar (o‘t o‘chirish va boshqa maxsus mashinalar) kiradi.
V I B O B . FIR M A N IN G B IZ N E S FAOLIYATINI

Bog'liq D. V. Rasulova. Biznesni tadqiq etish usullari. 2019
V I B O B . FIR M A N IN G B IZ N E S FAOLIYATINI ST R A T E G IK R E J A L A S H T IR IS H 6.1. Firmaning biznes faoliyatini strategik rejalashtirish va uning xususiyatlari Strategiyani am alga oshirish jiddiy jarayon hisoblanadi, chunki
aynan u muvaffaqiyatli bajarish holatida firmani qo ‘yilgan maqsad-
larga erishishi uchun imkoniyat yaratadi. K o‘p holatlarda firmalar o ‘zi
tanlagan strategiyani am alga oshira olmaydilar. Bu noto‘g ‘ri tahlil
utkazilishi va xulosalar qilinishi, tashqi muhitda ko‘zda tutilgan
o ‘zgarishlar sodir bo‘lishi natijasida vujudga keladi. Biroq strategiya
bajarilmasligining asosiy sababi boshqaruvni firma potensialini strate
giyani realizatsiya qilishga yetarli darajada jalb qila olmasligidadir.
Rejalashtirish boshqarishning barcha boshqa funksiyalarini tashkil
etish, y o ‘lboshchilik (qiziqtirish) va nazoratni sezilarli darajada aniqlab
beruvchi m enejmentning muhim funksiyasi hisoblanadi. Har qanday
tashkilot o ‘z faoliyatini amalga oshirayotganda, u nimaga intilayotga-
nini va u uchun harakatning qanday y o ila ri eng muvaffaqiyatli bo'lishi
m umkinligini bilishi lozim. Shuning uchun maqsadlar va rejalar
tushunchasi bir-biri bilan o ‘zaro chambarchas bog‘liqdir. Sog‘liqni
saqlashni isloh qilish sharoitida mulkchilik shaklidan qat’i nazar
davolash-profilaktika muassasalarida ishlovchi tibbiyot xodimlari
bozor m unosabatlarining tamoyillariga itoat etgan holda ish faoliyatini
yurgizishni o ‘rganadilar. Bunda marketing va menejment bo‘yicha
olingan bilim lar yangi sharoitga tezroq moslashishga yordam beradi.
Reja tashkilotning kelajakdagi holatining murakkab ijtimoiy -
iqtisodiy modelini tasvirlaydi. Vaziyatga mos keladigan yagona
rejalash usuli mavjud emas. Rejalash tipi va y o ‘nalishi firmaning
tashkiliy iyerarxiyada tutgan o ‘m iga bog‘liq, y a’ni rejalashtirish
tashkilotning darajasiga mos ravishda amalga oshiriladi.
Strategik rejalash - bu tashkilotning tarkibi asosida uzoq istiqbolga
nazar solish uchun intilishdir, y a’ni hududiy doirada qanday
100
o‘zgarishlar boMayotganini hamda raqobatchilar hulqini baholashdir.
Bu darajada rejalashning bosh maqsadi - tashkilot bozor sharoitida
o'zini qanday tutadi.
V II B O B . R A Q O B A T BO ZO R IN IN G JO ZIBA D O R LIG IN I

muayyan ijtimoiy-iqtisodiy natijaga erishish maqsadida tovarlar va
xizmatlami ishlab chiqarish va ayirboshlashni tashkil etish bo ‘yicha
mulkdorlaming yoki ular vakillarining ongli va maqsadli iqtisodiy
faoliyatidir. “0 ‘zbekiston Respublikasi tadbirkorlik to ‘g ‘risida”gi
qonunida tadbirkorlikka quyidagicha ta’rif berilgan: “Tadbirkorlik-
mulkchilik subyektlarining foyda olish maqsadida tavakkal qilib va
mulkiy javobgarlik asosida amaldagi qonunlar doirasida tashabbus
bilan iqtisodiy faoliyat ko‘rsatishdir”. Kichik biznes taraqqiyotning
muhim garovlaridan biri- faoliyatda marketingdan keng foydalanish,
uning ilg‘or innovatsion y o ‘nalishi va vositalaridan amalda yetarlicha
samara ko‘rsatib, ishlashdan iboratdir. Marketing tushunchasi bozor
sohasini har qanday faoliyati bilan bogiiq dir, shu bois marketing
so ‘zini tarjimasi va kelib chiqishi keltiriladi (ing. Market - bozor, i n g -
faol, faoliyat, harakat m a’nosini anglatadi). Marketing nafaqat falsafa,
fikrlash tarzi va iqtisodiy tafakkur yo ‘nalishi, ammo ayrim firma,
kompaniya, tarmoq va butun iqtisodiyot bo‘yicha amaliyot faoliyati
hamdir. Talab bilan taklifning o ‘zaro ta’siri alohida shaxslar yoki
guruhning xohish-ehtiyojlarini uzluksiz qondirish jarayoni hisoblanadi.
Bu jarayon, o ‘z navbatida, shunday ijtimoiy-iqtisodiy kategoriyalar-
ning o ‘zaro ta’siriga asoslanadi, y a ’ni ularga muhtojlik, ehtiyoj
(xohish), talab, xarid qilish (ayirboshlash, bitim) va aniq tovar va
xizmatlaming iste’moli (ishlatilishi) kiradi.
7.
1-rasm.
-modda. Imzo huquqi - Buxgalteriya hisobi

|
Buxgalteriya hisobi Pdf ko'rish
|
bet | 188/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-18-modda. Imzo huquqi
Pul, tovar-moddiy va boshqa boyliklarni qabul qilish va berish uchun
asos bo‘lib xizmat qiladigan hujjatlar, korxona, muassasa va tashkilotning
kredit va hisob-kitob majburiyatlari, shuningdek, buxgalteriya hisobotlari
va balanslari rahbar tomonidan yoki u belgilaydigan shaxslar tomonidan
imzolanadi.
Rahbar imzolash huquqiga ega bo‘lgan shaxslarining ikkita
ro‘yxatini tasdiqlaydi. Birinchi ro‘yxatga rahbarlik vazifalarini amalga
oshiruvchi shaxs, ikkinchisiga – buxgalteriya hisobi va moliyaviy
boshqarish vazifalarini amalga oshiruvchi shaxslar kiradi.
Ushbu moddaning ikkinchi qismida ko‘rsatilgan, shaxslarning imzosi
bo‘lmagan hujjatlar haqiqiy hisoblanmaydi.
9-m o d d a. Boshlang‘ich hisob hujjatlari
Xo‘jalik operatsiyalarining buxgalteriya hisobi uchun operatsiyalar
amalga oshirilganligini qayd etuvchi boshlang‘ich hisob hujjatlari va
ularni o‘tkazishga doir farmoyishlar asos bo‘ladi.
Boshlang‘ich hisob hujjatlari xo‘jalik operatsiyalari amalga
oshirilayotgan vaqtda yoki operatsiyalar amalga oshirib bo‘linganidan
keyin tuziladi.
Hisobot davriga tegishli bo‘lgan xo‘jalik operatsiyalari, agar ular
amalga oshirilganligini tasdiqlovchi hujjatlar olinmagan bo‘lsa, tegishli
boshlang‘ich hujjat rasmiylashtirilib, buxgalteriya hisobida ular aks
ettiriladi.
Boshlang‘ich hisob hujjatlarining majburiy rekvizitlari quyidagilardir:
– korxonaning (muassasaning) nomi;
– hujjatning nomi va raqami, u tuzilgan joy va sana;
– xo‘jalik operatsiyasining nomi, mazmuni va miqdor o‘lchovi (natu-
ra holida va pulda ifodalangan holida);
– mas’ul shaxslarning shaxsiy imzolari.
Boshlang‘ich hisob hujjatlarini tuzgan hamda imzolagan shaxslar
ularning o‘z vaqtida to‘g‘ri va amal tuzilishi, shuningdek, buxgalteriya
hisobida aks ettirish uchun ularning belgilangan muddatlarda topshi-
rilishiga javobgardirlar.
Boshlang‘ich hisob hujjatlariga xo‘jalik operatsiyasi qatnashchilari
tomonidan tasdiqlanmagan tuzatishlar kiritilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Bank
va kassalar hujjatlarida tuzatishlar va o‘chirib yozishlarga yo‘l qo‘-
yilmaydi.
|
| |
Buyurtmani qabul qilish - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 67/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari RejaBuyurtmani qabul qilish
Mehmonlar joy-joylariga o‘tirganlaridan so‘ng bosh ofitsiant yoki ofitsiant ularga taom va ichimlik tanlash uchun taomnoma tavsiya etadi. Buyurtma qabul qilinadi va bajrish uchun kirishiladi. Bunday hollarda bosh ofitsiant ham xizmat qiluvchi yordamlashishi mumkin.
Odatda ofitsinat stolning chap tomonidan kelib ichiga taomnoma joylashtirilgan papkani mehmonlarga beradi. Guruhga xizmat qilayotganda tamonomani yoshi ulug‘ kishiga taqdim etadi. Agar ayollar bo‘lsa ular orasidagi yoshi kattarog‘iga taomnomani tutiladi.
Agar mijozlar ikki kishi – erkak va ayol bo‘lsa taomnoma erkak kishiga beriladi o‘z navbatida erkak kishi taomnomani ayolga uzatadi. Ayol taom tanlab bo‘lgach erkak kishi ofitsiantga buyurtma beradi. Guruh ko‘pchilik bo‘lgan taqdirda taomnomani ofitsiantga murojat qilgan odamga beriladi. Ofitsiant ikki va undan ortiq taomnoma keltirishi ham mumkin. Agar restoranga harbiy xizmatchilar kelgan bo‘lsa taomnoma unvoni yuqoriroq kishiga tavsiya etadi.
Taom tanlashda xo‘randalarga malakali yordam ko‘rsatish uchun ofitsinat quyidagilarni bilishi shart:
Ofitsiant mijozlarning eng nozik imo-ishoralarini sezadigan bo‘lishi kerak.
Alkogolli ichimliklarning ishlab chiqariladigan joyi quvvati aytiladi, ularga mos gazaklar buyuriladi. Qahva, qora qahva buyurilganda nima qo‘shilishi, choy limon bilanmi yoki boshqa shirinliklar bilanmi aytiladi.
Buyurtma qabul qilib olingandan so‘ng ofitsinat darrov ketib qolmasadan yozilgan narsalarini xo‘randa ishtirokida takrorlab tekshiradi va to‘la ishonch hosil qilib buyurtmani bajarish kirishadi.
Iste’molchilardan buyurtma qabul qilib olish ham restoranning tegishli darajada o‘ziga xos reklamasidir. Ofitsiant mijozlar e’tiborini taomnomada mavjud taomlar, ichimliklarga qaratishi kerak, mahsulotlarning sifatiga yaxshi baho berish lozim.
Ofisiant uchun murakkab ishlardan biri bir necha yakka kelgan iste’molchilardan birdaniga buyurtma olishdir. Bularning har biriga alohida hisob ochishi va bir necha xil taom, ichimliklarni olib kelib kimga qaysi tegishli bo‘lsa alohida-alohida berishi lozim.
Bordiyu baliq bilan oq musallas buyurilgan bo‘lsa, baliq yeyishga xos narsalar keltiriladi. Bitta sanchqi o‘ng tomonga qo‘yiladi, ortiqchalari olinadi, vino uchun rumka qoldiriladi boshqa rumkalarni yig‘ishtirib olish mumkin, ammo fujer ovqatlanish oxirigacha turishi kerak.
Ofitsinat xo‘randalarga ovqatlarni keltirish mukinligini, buyurtmalar 10-15 daqiqadan so‘ng tayyorlanishi aytadi.
|
| |
rejalashtirish-tashkil etish-m otivatsiya-nazorat qilish

fikrlashning strategik tarzi bo‘lishi kerak. Strategiyani ishlab chiqish
mahorati menejerning tadbirkorlik iste’dodiga b o giiq .
Menejeming tadbirkorlik mahoratini belgilash
mezoni uning yangi
strategik imkoniyatlami ko‘ra bilishi va yangiliklarga o ‘chligidir.
Tadbirkorlik iste’dodiga ega b o ig a n menejerlar odatda birinchi
qaldirg‘ochlar b o ‘ladilar. Ular yangiliklam i tez o ‘zlashtirib oladilar,
tavakkalchi bo‘ladilar va keskin yangi strategiyalar yaratadilar.
Kompaniya strategiyasiga tuzatishlar kiritish oddiy m e’yoriy hoi
hisoblanadi. B a’zan strategiyaga o ‘zgartirish kiritish zarur bo‘lib
qoladi. Kamdan kam hollardagina kompaniya strategiyasi vaqt
sinovidan o ‘ta oladi. Strategiyani qanday qilib yaxshilash mumkin
degan savol menejemi hech qachon tark etmasligi lozim.
Shuning
uchun strategiyani ishlab chiqish dinam ik jarayondir.
Kompaniya strategiyasi m ohiyatan qator savollarga javob beradi.
Bu savollar quyidagilardan iborat:
-ishni qanday rivojlantirish kerak?
-mijozlami qanday qilib qanoatlantirish mumkin?
-raqiblardan qanday qilib o ‘zib ketsa b o iad i?
-o ‘zgaruvchan bozor sharoitlariga qanday javob berish lozim?
-kompaniyaning ayrim funksional bo ‘limlarini qanday boshqarish
kerak?
-moliyaviy va strategik m aqsadlarga qanday qilib erishish
mumkin?
Strategik holatga ko‘ra bilish va kompaniya vazifasini ishlab
chiqish, maqsadlami aniqlash va strategiyani tanlash kompaniyaning
rivojlanish y o ‘nalishini belgilashda asosiy vazifalardir. Kechikib
tuzilgan strategik rejalar yoki o ‘z vaqtida kiritilmagan
tuzatishlar hech
qanday natija bermaydi.
Strategiyani amalga oshirish ishlari m a’muriy vazifalarga kiradi. U
quyidagilardan iborat:
-strategiyani muvaffaqiyatli bajarish uchun tashkiliy imkoniyatlar
yaratish;
- m ablagiam i foydali joylashtirish uchun budjetni boshqarish;
-firma strategiyasini am alga oshirishni ta’minlovchi siyosatni
belgilash;
105
-xizm atchilam ing
yanada
samaralirok
ishlashlari
uchun
rag‘batlantirish;
- erishiladigan natija va m ukofotlar hajmini bir-biriga bog‘lash;
-kompaniyada belgilangan vazifalami bajarish uchun qulay m uhit
yaratish;
-kompaniya xodimlarini ta’minlovchi ichki sharoitlar yaratish,
y a ’ni har bir xodim larning strategik
rolini samarali ijro etish
sharoitlarini yaratish;
-ishni
doimiy
yaxshilash
uchun
eng
ilg‘or
tajribalardan
foydalanish;
-ichki rahbarlikni ta’minlash.
Yuqoridagi 4 ta vazifa bir necha bor qayta ko'rib chiqiladi, chunki
yangidan yuzaga keladigan holatlar har xil tuzatishlar kiritishni talab
qiladi. 0 ‘tgan tajribalar natijasi va kompaniyaning istiqbol maqsadlari
shunday
o ‘zgartirishlar
kiritilishiga
sabab
bo‘lishi
mumkin.
Strategiyani muvaffaqiyatli amalga oshirish y o ilarin i axtarish doimiy
hisoblanadi. Strategiyani amalga oshirishda
uning ayrim qismlari
keraksiz b o ig a n i bois o ‘zgartirish talab etiladi.
-mavzu: Restoranda xizmat ko‘rsatishning maxsus shakllari

|
-mavzu: Restoranda xizmat ko‘rsatishning maxsus shakllari
|
bet | 69/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja11-mavzu: Restoranda xizmat ko‘rsatishning maxsus shakllari
Reja:
Mehmonxona restoranlarida «Shved stoli» usulida xizmat ko‘rsatish Restoranda konferensiya, festival, forum qatnashchilariga xizmat ko‘rsatish Bayram kechalarida xizmat ko‘rsatish
Dam olish joylaridagi restoranlarda xizmat ko‘rsatish
Temiryo‘l transporti va aeroport tizimidagi restoranlarda xizmat ko‘rsatish
Restoranda xizmat ko‘rsatishning quyidagi an’anaviy shakllari qo‘llaniladi:
Kundalik xizmat
Banketlarda xizmat ko‘rsatish
Xizmat qilishning maxsus shakllari
Restoranga mijozlar oqimi kelishi uzluksiz davom etganda mijozlarga kundalik xizmat kuchayadi. Restoran xizmati quyidagi asosiy elementlardan iborat:
Mehmonxona restoranlarida «Shved stoli» usulida xizmat ko‘rsatish
Ovqatlanishni tashkil qilishning maxsus shakllari jumlasiga mehmonxona majmualarining restoran va kafelarida xizmat ko‘rsatish kiradi. Ular quyidagi ovqatlanish tizimini tavsiya etadi:
To‘la pansion- uch mahal ovqatlanish: nonushta, tushlik va kechki ovqat — Full Breakfast (FB); (pansion -oziq-ovqat, kiyim-kechak bilan to‘la ta’minlash degan ma’noda ishlatiladi).
Yarim pansion — ikki mahal ovqatlanish: nonushta, tushlik yoki kechki ovqat. Half Breakfast (HB);
Bir marta ovqatlanish (faqat nonushta) — Bed and Breakfast (BB). Bu ovqatlanish tizimida hammasi oziq-ovqat bahosiga qo‘shiladi.
Mehmonxonada yashovchi turistlar uchun kundalik res-toran xizmati nonushtadan boshlanadi. Mehmonxonada yashovchi turistlar kayfiyati ertalabki ovqatga bog‘liq, shuning uchun restoran rahbarlari ertalabki xizmatga katta e’tibor beradilar.
Ertalabki nonushta turlari mehmonlarning tarkibi-ga bog‘liq.
|
| |
Turli texnologik jarayonlarda qo‘llanilasdigan ish mashinalarining mexanik

214
2.
Chiziqli oshib boruvchi mexanik tavsif. Bu mexanik tavsifga asosan ishqalanish kuchlari
ta’sirida vujudga keladigan kuchlar kiradi. Bunda qarshilik momenti tezlikka propoprtsional
oshib boradi. X=1 bo‘lsa,
M
c
=M
co
+(M
cn
+M
co
)/n
n
bo‘ladi. Bunda qarshilik momenti chastotaga
proportsional bo‘lgan mexanik tavsif olinadi (15.6-rasm,
2-
chiziq). Bunday tavsifga mustaqil
qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatori va don tozalovchi qishloq xo‘jalik mashinasi kabilar ega
bo‘ladi.
3.
Nochiziqli oshib boruvchi mexanik tavsiflar. Bunga asosan turbomexanizmlarning qarshilik
momentlari misol bo‘la oladi. Ularda qarshilik momenti
tezlikni kvadratiga yoki kubiga
proportsional o‘zgaradi.
X=2
bo‘lsa, qarshilik momenti chastotaning ikkinchi darajasiga
proportsional bo‘ladi. Bunday mexanik tavsifga ventilyator, nasos, seperator kabi mexanizmlar
ega bo‘ladi (15.6-rasm, 3-chiziq).
4.
Nochiziqli kamayib boruvchi mexanik tavsif

215
15.4 Elektr yuritmalarning ish rejimlari.
15.4.1 Uzoq, qisqa va qaytalanuvchi – qisqa ish rejimlari;
Uzoq muddatli ish rejimida dvigatelning yuklanish bilan ishlash davri uzoq vaqt
davom etadi, shuning
uchun uning barcha qismlari haroratning barqaror qiymatigacha qiziydi. Bunda dvigatelning yuklamasi
ishlash vaqti davomida o‘zgarmasligi (15.7 – rasm, a) yoki o‘zgarib turishi mumkin (15.7 – rasm, b).
15.7 – rasm. Elektr yuritmaning uzoq muddatli ish rejimi.
Qisqa muddatli ish rejimida elektr yuritmaning nominal yuklamada ishlash davrlari dvigatelni
vaqtincha elektr tarmog‘idan uzib qo‘yish vaqti bilan almashinib turadi. Ana shu vaqt davomida dvigatel
atrof-muhit haroratigacha sovushga ulguradi (15.8 rasm).
15.8 – rasm. Elektr yuritmaning qisqa muddatli ish rejimi.
Bu rejimda juda kam miqdordagi mexanizmlar(to‘g‘on zatvorlari, ajraluvchi ko‘priklar,
quvurlar
zadvijkasi va boshqalar) ishlaydi. Shuning uchun mazkur rejimda ishlayudigan dvigatellar maxsus
qurilmalar uchungina ishlab chiqariladi [1,3].
Takrorlanadigan qisqa muddatli ish rejimida elektr yuritmaning nominal yuklamada qisqa muddatli
ishlash davrlari (t
i
) dvigatelni tarmoqdan uzib qo‘yishi(pauza) davrlari (t
0
)
bilan yoki dvigateldan
yuklamani olib qo‘yish bilan almashtirib turiladi (15.9 – rasm).
216
15.9 – rasm. Elektr yuritmaning takrorlanadigan qisqa muddatli ish rejimi.
Bu rejimda yuklama ulangan davrda dvigatel qismlarining qizish harorati barqaror qiymatgacha
ko‘tarila olmaydi, pauza vaqtida esa atrof-muhit haroratigacha sovushga ulgurmaydi.
Takrorlanadigan
qisqa muddatli ish rejimi ulashning nisbiy davomiyligi (UD) deyiladigan kattalik bilan tavsiflanadi:
%
100
%
100
0
s
i
i
i
t
t
t
t
t
UD
(15.6)
bunda t
s
– butun sikl vaqti.
Sanoat korxonalarida UD 15, 25, 40 va 60 % bo‘lgan turli quvvatdagi dvigatellar ishlab chiqariladi.
Bularga siklning davomiyligi 10 daqiqadan oshmaydi. Uzoq davom etadigan rejimlarda UD – 100 % bo‘ladi
va bunday dvigatellarning ishlashi uzoq muddatli ish rejimiga taalluqli bo‘ladi.
И, ИЛИ
va 
НЕ - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
-m o d d a. Buxgalteriya hisobi registrlari

|
-m o d d a. Buxgalteriya hisobi registrlari Pdf ko'rish
|
bet | 189/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-110-m o d d a. Buxgalteriya hisobi registrlari
Buxgalteriya hisobi registrlari ikkiyoqlama yozuv qoidalariga muvo-
fiq yuritiladigan jurnallar, qaydnomalar, daftarlar, tasdiqlangan blankalar
(shakllar)dir.
Registrlar texnika vositalaridan foydalanishda olingan mashinogram-
ma ko‘rinishidagi yozuvlar yo‘li bilan, shuningdek, magnit tasmalari,
disklar, disketlar va boshqa mashinalarda bajarilishi mumkin. Registrlarni
shakllantirish tartibi buxgalteriya hisobi standartlari bilan belgilanadi.
Buxgalteriya hisobi registrlariga tasdiqlanmagan tuzatishlarning
kiritilishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
11-m o d d a. Aktivlar va majburiyatlarni inventarizatsiya qilish
Buxgalteriya hisobi va hisoboti ma’lumotlarining to‘g‘riligi hamda
aniqligi aktivlar va majburiyatlarni majburiy suratda inventarizatsiya
qilish orqali tasdiqlanadi. Inventarizatsiya obyektlari, uni o‘tkazish tartibi
va muddatlari inventarizatsiya bo‘yicha buxgalteriya hisobi standartiga
muvofiq belgilanadi.
12-m o d d a. Aktivlar va majburiyatlarni baholash
Oborot aktivlarni baholash quyidagi ikki bahoning eng pasti
bo‘yicha – balans tuzilayotgan sanadagi haqiqiy tannarxi bo‘yicha –
(sotib olish narxi yoki ishlab chiqarish tannarxi) yoki bozor bahosi
bo‘yicha (sof sotish qiymati) amalga oshiriladi.
Asosiy mablag‘lar va nomoddiy aktivlar ularning to‘liq boshlang‘ich
qiymati bo‘yicha hisobga olinadi. Asosiy mablaglar va nomoddiy aktivlar
qiymatini hisobdan chiqarish ularning qiymati to‘liq to‘langunga yoki
obyekt safdan chiqib ketgunga qadar bo‘lgan eskirishini (amortizatsiyani)
hisoblash yo‘li bilan amalga oshiriladi. Amortizatsiya ajratmalari obyekt
foydalanishga topshirilganidan keyingi oydan boshlab amalga oshiriladi.
Yerning qiymati amortizatsiya qilinmaydi.
Moliyaviy qo‘yilmalar buxgalteriya hisobi standartlariga muvofiq
hisobga olinadi.
Majburiyatlar taraflarning kelishuviga ko‘ra pul bilan aks ettiriladi.
Sud qarori bo‘yicha yuzaga kelgan majburiyatlar tegishli summada
aks ettiriladi.
Potensial majburiyatlar dastlabki haqiqiy bahosi bo‘yicha aks
ettiriladi.
Buxgalteriya hisobi milliy valuta – so‘mda kiritiladi.
|
| |
Umumiy ma’lumotlar. O’lchash o’zgartgichlari

96
Tuzilishi va ishlash asosiga ko‘ra o‘lchash o‘zgartgich (O‘O‘)lari juda xilma-xil bo‘lsada, ular
o‘zgartirish vazifasi, darajalash tavsifi, xatoligi, o‘lchash diapazoni kabi umumiy tavsiflar bilan
xarakterlanadi.
O‘lchash o‘zgartgichining o‘zgartirish vazifasi – o‘zgartgichning chiqish va kirish kattaliklarning
funktsional bog‘lanishi bo‘lib, analitik, jadval va grafik ko‘rinishida ifodalanadi. O‘zDavST 8009–84 ga
ko‘ra o‘zgartirish vazifasi – O‘O‘ chiqish signali informativ parametrining kirish signali informativ
parametri bilan funktsional bog‘liqligidir.
Darajalash natijasida olingan chiqish va kirish qiymatlarining o‘zaro bog‘liqligi O‘O‘ning
darajalash tavsifi deyiladi. U formula, jadval va grafik ko‘rinishlarida berilishi mumkin.
O‘O‘ning xatoligi – haqiqiy va nominal (o‘lchangan) o‘zgartirish funktsiyalari orasidagi farq
bo‘lib, o‘lchash vositalari xatoliklari singari topiladi. O‘O‘ning o‘lchash diapazoni deb – o‘lchash xatoligi
normallashtirilgan o‘lchash kattalikning qiymatlar sohasiga aytiladi.
O‘lchash o‘zgartkichlarining klassifikatsiyasi

98
8.4-rasm. Tuproqning namligini(uning qarshiligi orqali) o‘zgaruvchan tokda o‘lchash uskunasining
tashqi ko‘rinishi.
8.5-rasm. Tuproqning namligini(uning qarshiligi orqali) o‘zgaruvchan tokda o‘lchash uskunasi
elektrodining tarkibiy elementlari(1-vint(murvat)-M3x8; 2- grover M3; 3- shayba M3; 4-
yaproqcha(lepestok) M3; 5- Po‘latli vtulka Ø8x10 mm; 6- vint(murvat)-M3x6; 7- oynatekstalitli taxtacha
s=2 mm; 8- zanglamaydigan po‘latdan tayyorlangan elektrod Ø1,6x300 mm.
Elektrotehnika va elektronika - bet 53

90
Dinamometrlarning turlari[19]
7.1-rasm. Turli rusmdagi dinamometrlarning umumiy ko‘rinishi
7.2-rasm. DIN-1 rusumli elektronli dinamometrlar.
7.3- rasm.
DM-MG4 rusumli uzayishga va siqilishga ishlaydigan elektronli dinamometrlar.
91
7.4-rasm. DE-5,0-0,5 rusumli elektronli dinamometrlar.
7.2-jadval
DE elektronli dinamometrlarning texnik tavsiflari:
Modeli
DE 0,5 - 0,5
DE 1,0 - 0,5
DE 2,0 - 0,5
O‘lchashning eng katta poyoni(chegarasi), N
500
1000
2000
O‘lchashning eng kichik poyoni(chegarasi), N
2,5
5
10
Aniqlik sinfi
0,5
Bo‘linma qiymati (diskretligi), N
0,5
1
2
Asosiy xatolikning ruxsat etilgan
poyoni(chegarasi), N
2,5
5
10
Ishchi haroratlarning poyoni (chegarasi)
-10 ... +40
o
S
Elektr ta’minotining kuchlanishi
187 ... 242 V
Iste’mol quvvati, ....dan ko‘p emas
5 VA
CHiziqli o‘lchamlari, m
0,38x0,2x0,1
Massasi, ... kg dan ko‘p emas
5
Tashqi jihozlarning ulanishi
RS232 interfeysi orqali
92
7.2-jadvalning davomi
Modeli
DE 5,0 - 0,5
DE 10 - 0,5
DE 20 - 0,5
DE 50 - 0,5
O‘lchashning eng katta
poyoni (chegarasi), N
5000 N
10000
20000
50000
O‘lchashning eng kichik
poyoni (chegarasi), N
25 N
50
100
250
Aniqlik sinfi
0,5
Bo‘linma qiymati
(diskretligi), N
5 N
10
20
50
Asosiy xatolikning ruxsat
etilgan poyoni(chegarasi), N
25 N
50
100
250
Ishchi haroratlar-ning poyoni
(chegarasi)
-10 ... +40
o
C
Elektr ta’minotining
kuchlanishi
187 ... 244 V
Iste’mol quvvati, ....dan ko‘p
emas
5 VA
Chiziqli o‘lchamlari, m
0,38x0,2x0,1
Massasi, ... kg dan ko‘p emas
5
Tashqi jihozlarning ulanishi
RS232 interfeysi orqali
|
testo Saveris 2 ma’lumotlarning WiFi-loggerli tizimi mikroiqlim parametrlarini monitoring

88
Konturni rezonansga rostlaganda konturning rezonansli to‘la qarshiligi ancha kichik va unda
amalda hech qanday kuchlanish tushishi bo‘lmaydi. Kontur triodning L1 katodi va to‘r oralig‘ida ulangani
uchun ham, to‘rning potentsiali tahminan L1 yopiq lampa katodi potentsialiga teng va R relesi o‘chirilgan.
Qachonki D elektrodi va idish devori oralig‘ida material paydo bo‘lsa, u holda D elektrod - yer orasidagi
kondensator sig‘imi o‘zgaradi, C2 kondensatori va D elektrod - yer kondensatori C1 kondensatorga
parallel ulangani uchun ham, mazkur holat LC konturning parametrlarini o‘zgarishiga olib keladi. Idishdagi
materialning (jismning) sathi cheklanganida rezonansning buzilishi kuzatiladi. Oqibatda, LS konturning
to‘la qarshiligi ortadi. Lampa L1 ning to‘ri va katodi oralig‘ida kuchlanish paydo bo‘ladi, uning musbati
to‘rga uzatiladi. L1 lampasi ochiladi, rele R ishga tushadi va materialning chegaralangan sathga
yerishganida uning kontaktlarini berkitishga signal(habar) uzatiladi. Tr transformator ikkilamchi
chulg‘amining qo‘shimcha qismasi orqali R rele kontaktiga ulangan L2 signalli(xabar beruvchi) lampa
bunkerda materialning borligi haqida signal(xabar) beradi.
НЕ
funksiyasi 
bitta o‘zgaruvchili, 
И

Bog'liq 3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
НЕ funksiyasi
bitta o‘zgaruvchili,
И va
ИЛИ funksiyalari esa ikkita o‘zgaruvchili
funksiyalardir. Ikkita o‘zgaruvchili funksiyalarning haqiqat jadvallarida,
o‘zgaruvchilarning kombinatsiyalari odatda 00, 01, 10 va 11 ketma-
ketlikda yoziladi. Bunday funsiyalarni to‘liq tavsiflash uchun 2
2
=4 ta
razryadli ikkilik son kerak bo‘ladi, va u xaqikat jadvalining natijalar
ustunini vertikal tarzda o‘qish bilan hosil qilinadi. Shunday qilib,
И – bu
0001,
ИЛИ – 0111,
НЕ-И – 1110 va
НЕ-ИЛИ – 1000 bo‘ladi (1.18, 1.20
va 1.21- rasmlarga qaralsin). 4-ta razryadli ikkilik sonlar ketma-ketligining
16 xil (0000, 0001, 0010, …, 1111) kombinatsiyasini yozish mumkin, bu
esa ikkita o‘zgaruvchili funksiyaning 16-ta xili mavjud ekanligini
anglatadi. Odatdagi algebrada esa ikkita o‘zgaruvchili funksiyaning
cheksiz sondagi xillari mavjud. Bunday funksiyalarni xech birini,
o‘zgaruvchilarining barcha mumkin bo‘lgan qiymatlari jadvali yordamida
yozib bo‘lmaydi, negaki ushbu o‘zgaruvchilarning qiymatlari soni ham -
cheksiz bo‘ladi.
Uch o‘zgaruvchili
M=f(A,B,C) bul funksiyasini yuqorida ko‘rib
o‘tilgan sxemalar yordamida qanday amalga oshirish mumkinligini ko‘rib
chiqamiz. Shart -
ushbu funksiyaning qiymati, uning o‘zgaruvchilari tarkibida qaysi bir qiymat ko‘proq bo‘lsa, o‘shanga teng bo‘lsin . Avval
haqiqat jadvalini tuzib olamiz (1.22-rasm). Funksiyaning 1-ga teng bo‘lgan
qiymatlari asosida quyidagicha yozuvni hosil qilamiz:
(1)
38
ya’ni o‘zgaruvchilarning kombinatsiyalari 011, 101, 110 va 111 bo‘lsa,
funksiya 1 qiymatni (
true ), qolgan xolatlarda esa 0 qiymatni (
false ) qabul
qilar ekan. Ushbu funksiyani amalga oshirish uchun uchta kirishga ega
bo‘lgan uchta
ИЛИ
 (OR) - 
mantiqiy qo‘shish elementini esa, 
НЕ-ИЛИ

37
boshqa mantiqiy funksiyalarni amalga oshiruvchi sxemalar
НЕ-И
va
НЕ-
ИЛИ
ventillari asosida yig‘iladi (1.23-rasmga qaralsin).
Bul funksiyalari ham, odatdagi algebra funksiyalari kabi bitta, ikkita,
uchta va hokazo sondagi o‘zgaruvchilarga ega bo‘lishi mumkin. Masalan:
oddiy bir funksiya
f
-ni quyidagicha aniqlashtirishimiz mumkin,
f
(A)=1,
agar A=0 bo‘lsa,
f
(A) = 0, agar A=1 bo‘lsa. Bunday funksiya
НЕ
funksiyasi bo‘ladi.
n
-ta
o‘zgaruvchiga
bog‘liq
bo‘lgan,
bul
funksiyasi
o‘zgaruvchilarining mavjud kombinatsiyalari soni 2
n
-taga teng bo‘ladi.
Ushbu funksiyaning barcha qiymatlarini esa, 2
n
-ta qatorga ega bo‘lgan
jadval yordamida yozib chiqish mumkin, bunday jadval Bul algebrasida
haqiqat jadvali
deb ataladi. Yuqorida ko‘rib o‘tilgan elementlar bilan birga
keltirilgan jadvallar, ularning haqiqat jadvallari hisoblanadi.
Tayanch tushunchalar - D. V. Rasulova I. Xotam ov X. S. Asatullayev

2. Ishlab chiqarishni tashkil
qilish va boshqarish tizimi, biznes
faoliyatiga ta ’sir qiluvchi ichki va tashqi omillami o ‘rganishda
nimalarga e ’tibor beriladi?
3. Raqobat kurashi sharoitida firma faoliyati yoki faolligini
belgilovchi asosiy ko‘rsatkichlar qaysilar?
4. Mahsulot assortimentini yangilash, yangi texnologiyalami
ishlab
chiqarishga joriy qilish, kompaniyaning moliyaviy holati to‘g ‘risidagi
ko‘rsatkichlami ayting?
5. Zararsizlik nuqtasi va uni aniqlash usullari, zararsizlik nuqtasini
tahlil qilishning zarurligi nimadan iborat?
6. Korxona biznes-rejasi va uning
tarkibiy qismlarini sanab
bering?
7. Strategik rejalashtirishda SW OT tahlil, turli xil toMovlarga
nimalar kiradi?
8. M arketing
dasturini
ishlab
chiqishda
foydalaniladigan
zamonaviy axborot texnologiyalari va maxsus
kompyuter dasturlarini
qaysilarini bilasiz?.
121
O‘tkinchi jarayonlar - Elektrotehnika va elektronika

217
Statik xato deb
– rostlanuvchi miqdorning barqarorlashgan rejimdagi
qiymati bilan berilgan
qiymat orasidagi farqga aytiladi.
Elektr yuritma o‘tkinchi rejimning davom etish vaqti va uning o‘tish tezligi
uch asosiy fizikaviy
jarayonlar: aylanish tezligining o‘zgarishi va dvigatel aktiv qismlari qizishining o‘zgarishi bilan belgilanadi.
Dvigatelning qizish sovish jarayonlari juda sekin o‘tadi va o‘tkinchi rejimga jiddiy ta’sir ko‘rsatmaydi.
Dvigatel aylanish tezligi yoki biror elektr zanjiridagi tokning bir
barqaror qiymatdan ikkinchi
barqaror qiymatgacha ortish yoki kamayish tavsifi analitik usulda eksponentsial egri chiziq ko’rinishida
ifodalanadi.
;
R
L
T
k
(15.7)
Bu yerda: T
k
- elektromagnit vaqt konstantasi.
T
k
ning qiymati zanjirning induktivligi
И 
elementi, to‘rtta kirishga ega bo‘lgan bitta 
ИЛИ

39
4.
И
elementlarining kirishlariga jadvalning 1-ga teng qatorlariga mos
keladigan o‘zgaruvchilar ulanadi.
5.Barcha
И
elementlarining chiqishlarini,
ИЛИ
elementining
kirishlariga ulanadi.
Ushbu ketma-ketlik bul funksiyasi (1) ifoda ko‘rinishida, ya’ni
ko‘paytmalarning-yig‘indisi shaklida keltirilgan hol uchun o‘rinlidir. Bu
misolda, bul funksiyasini
И, ИЛИ, НЕ
elementlardan foydalangan holda
qanday amalga oshirish ko‘rib chiqilidi. Amaliyotda esa, odatda bir xil
ventillardan foydalangan holda, ya’ni
bir xil bazislar
asosida sxemalarni
qurish amalga oshiriladi [2]. Negaki integral sxemalarni ishlab chiqishda
shunday yo‘l tutilgan. Buning ko‘p foydali tomonlari bor. Kompyuterlarda
mantiqiy sxemalarni amalga oshiruvchi integral sxemalar –
НЕ-И
va
НЕ-
ИЛИ
bazislari
asosida ishlab chiqilgan.
Shuning uchun istalgan ko‘rinishdagi bul funksiyasini amalga
oshirish uchun, Bul algebrasining asosiy mantiqiy funksiyalari hisoblangan
Elektrotehnika va elektronika - bet 57

100
Sig‘imli sath o‘lchagichlarning ishlashi o‘lchanayotgan muhitga tushirilgan kondensator sig‘imining
cheklanishiga asoslangan.
Sig‘imli sath o‘lchagichning sezgir elementi bo‘lib (8.7-rasm,b) suyuqlik sathi
o‘zgarganida o‘zining sig‘imini o‘zgartiradigan kondensator hisoblanadi. Sezgir element (datchik) 1
izolyatsiali material bilan qoplangan 2 metalli sterjendan(elektroddan) iborat.
Aniqlash muhiti ichiga
joylashtirilgan, suyuqlikning h sathiga bog‘liq, idishning devorlari bilan birgalikdagi sig‘imi kondensator
hosil qiladi.
dan 
FFFF - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб...

|
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг заруриятиBog'liq 3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 20170000
dan
FFFF
gacha o‘zgarishi mumkin. Asosiy xotiraning umumiy xajmi 64 Kbayt
(FFFF – 16 bit, 2
16
=65536 bayt). Hozirda bunday hajmli xotiralar –
o‘rnatiladigan kompyuterlarda, ya’ni kontrollerlarda ishlatilmoqda. Odatda
asosiy xotira adreslari 16-lik sanoq sistemasida ifodalanadi.
2.2-rasmda so‘z uzunligi 32-razryadga teng bo‘lgan asosiy xotira
tasvirlangan. Bunday so‘z uzunligiga ega xotiralar, Pentium protsessorlari
o‘rnatilgan kompyuterlarda ishlatilmoqda. Ularda yacheykalarning
adreslari
0000 0000
dan
FFFF FFFF
gacha o‘zgarishi mumkin.
Xotiraning umumiy xajmi 4 Gbayt (FFFF FFFF – 32 bit, 2
32
= 4294967296
bayt). So‘z uzunligi 32-razryadli xotiralarda baytlar o‘ngdan chapga yoki
chapdan o‘ngga qarab joylashtirilishi mumkin.
2.2-rasm. 32-razryadga so‘z uzunligiga ega, baytlari teskari tartibda
joylashtirilgan 4 Gbaytli asosiy xotira.
49
2.2-rasmda
keltirilgan
xotirada
Pentium
protsessorli
kompyuterlardagi kabi, baytlar o‘ngdan chapga qarab joylashtirilgan. Bu
baytlarni teskari tartibda joylashtirish
deb ataladi (rus tilida – обратный
порядок следования байтов).
2.3-rasmda esa baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan xotira chizmasi
keltirilgan. Bu xildagi xotira
baytlar to‘g‘ri tartibda joylashtirilgan
xotira
deb ataladi (rus tilida – прямой порядок следования байтов) va u
SPARС oilasiga mansub protsessorlarga ega bo‘lgan serverlarda ishlatiladi.
2.3-rasm. 32-razryadga so‘z uzunligiga ega, baytlari to‘g‘ri tartibda
joylashtirilgan 4 Gbaytli asosiy xotira.
Buyruqlarni xotiradan o‘qish misolida, xotiraga murojaat qilish
qanday amalga oshirilishini ko‘rib chiqamiz. 2.4-rasmda asosiy xotiraga
murojaat qilish jarayoni ko‘rsatilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
, 2
yoki 
3 - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
-bob bo‘yicha nazorat savollari - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин...

46
11.Buyruqlarning qanday formatlari va xillarini bilasiz? Misollar bilan
tushuntiring.
12.Adreslash, boshqarish oqimi va uzilishlar haqida, misollar asosida
tushuntirishlar bering.
13.Kompyuter texnikasida ventil deganda nima tushuniladi va ularning
qanday xillarini bilasiz?
14.Trigger, registr deganda nimalar tushuniladi va ular nima uchun
ishlatiladi? Chizmalar asosida tushuntiring.
15.Qaysi mantikiy elementlar kompyuter texnikasida asosiy elementlar
hisoblanadi va ularning haqiqat jadvallari qanday tuzilgan?
16.Haqiqat jadvali deganda nima tushuniladi? Misollar bilan
tushuntiring.
17.
И, ИЛИ, НЕ
funksiyalarini (elementlarini), 
НЕ-И

Bog'liq 3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
И, ИЛИ, НЕ funksiyalarini (elementlarini),
НЕ-И va
НЕ-ИЛИ bazislari
asosida amalga oshirib olish kerak bo‘ladi. Bu quyidagicha bajariladi
(1.23-rasm):
1.23-rasm. Bul algebrasining asosiy mantiqiy funksiyalarini
НЕ-И va
НЕ-ИЛИ bazislari yordamida amalga oshirish.
40
1.5. Asosiy raqamli mantiqiy sxemalar. Avvalgi bo‘limda ventillardan qanday qilib oddiy mantiqiy
sxemalarni qurish mumkinligini ko‘rib chiqdik. Hozirgi paytda amaliyotda
mantiqiy sxemalarni qurishda alohida-alohida ventillarni birlashtirgan
modullardan iborat standart «qurilish» bloklaridan foydalaniladi. Ushbu
qismda biz ana shunday standart bloklarni, ularni alohida-alohida ventillar
yordamida qanday hosil qilishni va qanday qo‘llanilishini ko‘rib chiqamiz.
Bunday qurilish bloklarining, ya’ni
asosiy raqamli mantiqiy sxemalarning - kombinator va arifmetik sxemalar deb nomlanadigan xillari mavjud.
1.Kombinator sxemalar yoki kombinatsion sxemalar:
- multipleksorlar;
- dekoderlar;
- komparatorlar;
- dasturlanadigan mantiqiy matritsalar.
2.Arifmetik sxemalar:
- siljitish sxemalari;
- jamlagichlar;
- arifmetik-mantiqiy qurilmalar.
Asosiy mantiqiy sxemalar –
integral sxemalar yoki
mikrosxemalar degan umumiy nom bilan ham ataladilar. Integral sxema o‘lchamlari
tahminan 5x5 mm (2x2 mm) ega kvadrat shaklidagi
kremniy bo‘lagidan iborat bo‘ladi. Bunday bo‘laklarga kamida 1 tadan 10 tagacha ventillar
joylashtirilishi mumkin bo‘ladi va ular kichik integral sxemalar deb ataladi
[5,7,8].
Kichik integral sxemalar odatda kengligi 5-15 mm, uzunligi esa 20-
50 mm ga teng bo‘lgan to‘g‘ri burchakli plastik yoki keramik korpuslarga
joylashtirilgan bo‘ladi. Bunday mikrosxemalarning uzun tomonlarida,
orasidagi masofa 2 mm (1 mm) ga yaqin qilib ishlangan chiqish
oyoqchalariga ega bo‘ladi. Ushbu oyoqchalar yordamida integral sxema
raz’yomga yoki bosma plataga o‘rnatiladi. Har bir chiqish oyoqchalari
qaysidir ventilning kirishi yoki chiqishiga, ta’minot manbaiga yoki «erga»
ulangan bo‘ladi. Tashqi qismida ikki qatorli chiqish oyoqchalariga ega
bo‘lgan integral sxemalar rasmiy tarzda chiqishlari
ikki qator qilib joylashtirilgan korpus (Dual Inline Package, DIP) yoki mikrosxema deb
ataladi. Ko‘pincha korpuslar 14, 16, 18, 22, 24, 28, 40, 64 yoki 68 ta
41
chiqishlarga ega bo‘ladi. Katta mikrosxemalar uchun esa chiqishlari
to‘rttala tomonida yoki tagida joylashgan korpuslardan foydalaniladi (1.24-
rasm).
1.24-rasm. Integral sxemalarning korpuslari.
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти - bet 56

118
Assembler operatorlari to‘rtta qismdan iborat yozuvlar qatori
ko‘rinishida bo‘ladi:
metkalar, amallar, operandalar va izohlar
.
Metkalar
asosiy xotira adreslarini simvollarda ifodalangan nomlari sifatida
ishlatiladi. Ular yordamida buyruqlar va ma’lumotlarga o‘tish amalga
oshirladi, ya’ni asosiy xotiraning buyruqlar va ma’lumotlar saqlandigan
joyiga (adresiga) murojaat qilish mumkin bo‘ladi. Agar operatorga ham
metka qo‘yiladigan bo‘lsa, u qatorning boshlanishida yoziladi. Keltirilgan
misollarning mohiyatini, ulardan birinchisi asosida ko‘rib chiqamiz. Ushbu
va keyingi misollarda ham, birinchi qatorda yozilgan
сетевое - download

Qidiruv: сетевое
Reja: Windows ishchi stol elementlari bilan tanihish
Windows ishchi stolini tuzilishi quyidagicha Мой компьютер, Сетевое окружение, Корзина ва masalalar panelidan iborat
3,01 Kb.
1
o'qib
Windows oilasi operatsion tizimi tarixi imkoniyatlari ishchi stol elementlari
Windows ishchi stolini tuzilishi quyidagicha Мой компьютер, Сетевое окружение, Корзина ва masalalar panelidan iborat
40,44 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Doimiy xotira qurilmalari - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб...

63
o‘rnatilgan. Disklarning aylanish tezliklari minutiga 5400, 7200 yoki
10 800-taga etishi mumkin. Hozirgi disklarda bir yo‘lkada joylashgan
ma’lumotlarni o‘qish tezligi 40 Mbayt/sek dan oshib ketdi.
Hozirgi disklarda, avvalgi disklardan farqli ravishda silindrlar
zonalarga
bo‘lingan. Bu narsa disklarning hajmini oshirish maqsadida
amalga oshirilgan. Odatda ularning soni 10 tadan 20 tagacha bo‘lishi
mumkin. Quyidagi 2.18-rasmda zonalari soni 5-taga teng bo‘lgan disk
keltirilgan.
Vinchesterni boshqarish –
kontroller
FORMULA, I, J va - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|