nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish - bet 2

|
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish
|
bet | 2/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,78 Kb. | | #254787 |
Bog'liq Reja eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi E-fayllar.orgShunday qilib, eritmalar hosil bo’lishi o’z-o’zidan sodir bo’ladigan jarayondir. Bunda sistemaning tartibsizligi, entropiyasi ortadi. Eritmalarni hosil bo’lishi dinamik jarayon. Erigan moddaning zarrachalarini (molekula, ion) bir qismi eritmaga o’tsa, bir qismi qayta eriydigan moddaga o’tadi. Eriydigan Moddalr Pirovardida, berilgan harorat uchun erigan moddaning to’yingan kontsentratsiyasi doimiy bo’lib qoladi. YA’ni eritmaga o’tayotgan va eritmadan vaqt birligida ketayotgan zarrachalar soni tenglashadi. Dinamik, muvozanat vujudga keladi: G=0; Xosil bo’lgan eritma to’yingan eritma deyiladi. Bunda erishilgan to’yingan kontsentratsiya - ushbu moddaning eruvchanligidir. Eruvchanlik ko’pincha molyar yoki erituvchining massa birligi (kg) orqali ifodalanadi. Agar eritma kontsentratsiyasi to’yingan eritma kontsentratsiyasidan yuqori bo’lsa, hosil bo’lgan eritma o’ta to’yingan eritma bo’ladi. Bunday eritma beqaror muvozanatda bo’ladi. G>0. Bunday eritma o’z-o’zidan yoki ozgina tashqi ta’sir (silkitish, kristallar tashlash va b.) natijasida to’yingan eritmaga xos chin muvozanat holatiga o’tadi Eruvchanlik. Agar eriydigan modda GH = TS Moddani u yoki bu erituvchida erish qobilyati eruvchanlik deyiladi. Son jixatidan moddaning eruvchanligi uning to’yingan eritmasi kontsentratsiyasiga teng. Eruvchanlik xuddi kontsentratsiya kabi o’lchov birliklarida ifodalanadi. Masalan, 1l to’yingan eritmadagi erigan modda miqdori (mol/l), yoki 100 g to’yingan eritmada erigan modda massasi (gramm) orqali ifodalashi mumkin. Keyingi ifoda, ya’ni 100 g to’yingan eritmadagi erigan modda massasiv(gramm) ko’pincha eruvchanlik, 100 g erituvchini to’yintiradigan erigan modda massasi bilan ifodalanadi. Bu qiymat - erish koeffentsenti deb yuritiladi. Eruvchanlik eriydigan modda va erituvchi tabiatiga, haroratga, bosimga, eritmada boshqa moddalar borligiga bog’lik. 3 Suyultirilgan eritmalarning kollegativ xossalari.
|
| |
Kutubxona fondini saqlashga qo’yiladigan talab va qoidalar

|
Kutubxona fondini saqlashga qo’yiladigan talab va qoidalar
|
bet | 1/3 | Sana | 06.08.2024 | Hajmi | 0,94 Mb. | | #269162 |
Bog'liq Kutubxona fondini saqlashga quyiladigan talab va qoidalar Mohira Baxtiyorova Kutubxona fondini saqlashga qo’yiladigan talab va qoidalar
061-21-guruh talabasi Baxtiyorova Mohira
Kutubxona fondlari nodir ma’naviy-moddiy boylikka ega. Shuning uchun ham fondni saqlash kutubxonaning asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Ajdodlarimiz tomonidan asrlar davomida to‘plangan kitob kitob boyliklarini uzoq vaqt asl holida saqlab, avlodlarga yetkazish bizning burchimiz sanaladi.
Kitob boyligini saqlash jahonning barcha xalqlari uchun katta ijtimoiy-madaniy ahamiyatga ega. 1954-yilda YuNYeSKO tashabbusi bilan Gaaga shahrida chaqirilgan hukumatlararo konferensiyada madaniy boylikni asrash bo‘yicha konvensiya qabul qildi. Ana shu konvensiyaga muvofiq boshqa madaniy boyliklar qatori kutubxona fondlari ham ularni yo‘qotib yuborish yoki biron-bir shaklda qonunsiz o‘zlashtirish xavfi tug‘ilgan hollarda xalqaro himoyaga olinadi. Fondlarning to‘kisligiga ularni asrash, to‘gri saqlash hamda shikastlanish omillarini bartaraf qilish orqali erishiladi. Fondni asrash deganda, kutubxona fondlari profilaktikasi hamda uning to‘kisligini muhofazalashga oid tadbirlar majmui tushuniladi. To‘g‘ri saqlash – bu fondni qulay fizikaviy-ximiyaviy sharoitlar va biologik rejimda maxsus jihozlangan binoda asrash demakdir. 1962-yilda barcha kutubxonalar uchun majburiy bo‘lgan “Kitob fondlarining saqlanishi to‘g‘risida yo‘riqnoma” qabul qilindi.
Fondlarni saqlashga ta’sir qiladigan omillar. Kutubxonalar fondini uzoq vaqt asrash ayni paytda kitob va boshqa hujjatlar tayyorlanadigan materiallarning mexanik jihatidan mustahkam va biologik barqaror bo‘lishini hamda ularni o‘g‘irlanish va nobud bo‘lishdan saqlashni nazarda tutadi. Quyida kutubxonada fondlarini saqlashning bir qancha omillari mavjud : 1.Ijtimoiy omillar.
-Kutubxonachi va kitobxonlarda kutubxona fondining saqlanishi uchun javobgarlik hissini tarbiyalash;
-Asrashning to‘g‘ri, mikromuhit rejimini yaratish;
-Adabiyotlarni qabul qilish, ularni berish va nazorat qilish;
-Injenerlik-texnikaviy uskunalar (elektr qurilmalar, shamollatgich, suv, quvur, kanalizatsiya tizimlari va boshqalar) ning to‘g‘ri ishlatilishini hamda yong‘in xavfsizligi ustidan doimiy nazorat;
|
| |
Особенности геологического строения и фосфоритоносности палеогеновых отложений южного гиссара

Особенности геологического строения и фосфоритоносности палеогеновых отложений южного гиссара
Download
299,2 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
26.01.2024
Hajmi
299,2 Kb.
#146182
Download
299,2 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Особенности геологического строения и фосфоритоносности палеогеновых отложений южного гиссара
Download
299,2 Kb.
Matnni ko'rish
PECULIARITIES OF GEOLOGICAL STRUCTURE AND PHOSPHORITE

INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR Vol.52, No. 4, 2023
ISSN 2181-4732
4
desert. However, the existing raw material base is insufficient for the development of the production
of phosphate fertilizers, therefore, further intensification of geological exploration work is required
in order to expand reserves of phosphate raw materials.
The article presents the features of Paleogene deposits in the South Gissar region and, using
the example of the Tupalang area, considers the distribution of phosphite ores. As a result of the
study, it was found that phosphorite sandstones in the Tupalang region are suitable for agriculture
as an inexpensive local raw material, which helps maintain productivity, increase the yield of cotton,
grain and other crops, partially replace mineral fertilizers with good profitability, and the mining
conditions of the study area are favorable conditions for open development of phosphorite-containing
rocks.
Raqobatning salbiy tomonlari

|
Raqobatning salbiy tomonlari
|
bet | 2/9 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #257236 |
Bog'liq 8-Mavzu. Raqobatli strategiyalarRaqobatning salbiy tomonlari
- Raqobat bozorda muvozanatni yuzaga keltirishi yoki o‘zi uni buzib qo‘yishi mumkin.
Chunki talab va taklifning o'zgarishiga qarab narxlarning to‘xtovsiz o‘zgarib turishi bozordagi subyektlarning mavqelarini bir maromda saqlab turishlariga imkon bermaydi
Bozor raqobati tarixan 4 bosqichdan o‘tdi - Birinchi bosqich - bu natural xo‘jalikdan bozor iqtisodiyotining dastlabki shakllariga o‘tish bolib, bu davrda raqobat mayda tovar ishlab chiqaruvchilar ortasida boradi.
- Ikkinchi bosqich - bu kapitalistik erkin raqobat bosqichidir. Bu bosqich tovar xo'jaligining ommaviy tus olishi bilan, mayda tovar ishlab chiqarish o‘rniga yirik mashinalar tizimiga va yollangan mehnatga tayangan tovar ishlab chiqarishning kelishi bilan xarakterlanadi.
- Uchinchi bosqich - bu monopol raqobat bosqichi bolib, u yakka hokimlikka intiluvchi yirik korxonalarning kurashidir. Raqobat iqtisodning monopollashgan va monopollashmagan sohalarida alohida boradi, ammo bu sohalar o‘rtasida ham kurash ketadi.
- To‘rtinchi bosqich - yangicha erkin raqobat bosqichi bolib, u aralash iqtisodiyotga xosdir. Bu bosqichda raqobatchilar g‘oyat ko‘pchilik bolib, ular yirik korporatsiyalar, o‘rtacha, mayda va o‘ta mayda korxonalardan iborat bo‘ladi.
Narxlar urushi ko'rinishi quyidagicha - Bitta firma narxlarini pasaytirsa ko‘proq xaridorlarni jalb etadi va bozor ulushining qayta taqsimlanishiga olib keladi;
- Shu firmaga tegishli bozor ulushi ortadi va uni ulushi kamayayotgan raqobatchilar darrov his qiladilar va bunday qayta taqsimlashga qarshi ular ham narxlarni pasaytiradilar;
Raqobat jihatidan bozor modellarining xususiyatlarini tahlil qilamiz
O‘zbekiston Respublikasining “Raqobat to‘g‘risidagi” Qonuni Qonunchilik palatasi tomonidan 2023 йил 14 февралда qabul qilingan, Senat tomonidan 2023 йил 2 мартда ma’qullangan bo‘lib Ushbu Qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran uch oy o‘tgach kuchga kirdi.
|
| |
Ferrit- uglerodning va boshqa elementlarning

|
Ferrit- uglerodning va boshqa elementlarning
|
bet | 2/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 24,23 Kb. | | #109865 |
Bog'liq 1- марузаFerrit- uglerodning va boshqa elementlarning- temirdagi singish qattiq yoeritmasidir. 727oS gacha xaroratda -ferrit (S = 0,006...0,025 %), yuqori xaroratlarda esa - ferrit (S ≤ 0,1 % gacha) mavjud bo’ladi. Ferrit X.M.Q panjaraga ega; uning asosiy mexanikaviy xossalari quyidagicha:
v = 250 N1sm2; = 50 %; = 80 %; NV = 80...90.
Temir - tsementit (temir-uglerod) xolat diagrammasi har xil xaroratlarda temir bilan uglerod qotishmalarining fazaviy tarkibini va strukturasini ko’rsatadi. Amalda temir-uglerod qotishmalaridan tarkibida 6,67 % gacha uglerodi bo’lgan, ya’ni 100 % tsementit hosil qiladigan diagramma qismi muxim ahamiyatga ega. SHuning uchun temir-uglerod diagrammasining ana shu qismi taxlil qilinadi va u temir-tsementit diagrammasi deb ataladi.
CHo’yanlar.
Temir-uglerod qotishmasi tarkibidagi uglerod miqdori 2,14% dan ko’p bo’lgan qotishmalar shartli ravishda cho’yanlar deb ataladi.
CHo’yanlarning oq yoki qo’l rang bo’lishi, asosan, ular tarkibidagi qo’shimcha elementlarning miqdoroga, bu elementlarning o’zaro munosabatiga bog’liq. CHo’yanlarda doimo bo’ladigan elementlar (C, Si, Mn, P va S) ning cho’yan strukturasiga qanday ta’sir etishi bilan tanishib chiqamiz.
Uglerod. Uglerod cho’yan tarkibidagi muxim elementlardan biri bo’lib, uning miqdori oddiy quyma cho’yanlarda 3,2% dan 3,5% gacha, sifatli cho’yanlarda esa 2,7% gacha yetadi. CHo’yanda uglerod ikki xil ko’rininshda: grafit ko’rinishida, ya’ni erkin xolatda va kimyoviy birikma (Fe3C) – tsementit ko’rinishida bo’ladi. CHo’yanda uglerod qancha ko’p bo’lsa, grafit ajralib chiqishi ham shuncha ko’p bo’ladi.
Kremniy. Kremniy cho’yan quymalarining qotishida uglerodning erkin xolda, ya’ni grafit tarzida ajralib chiqishiga ko’maklashadi. Kremniy cho’yanlarning qolipga quyilish xossalarini yaxshilaydi. Odatda, qo’l rang cho’yanlarda kremniy miqdori 1,25% dan 4,2% gacha bo’ladi.
|
| |
Uglerodli po’latlar - 1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish

|
1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish
|
bet | 4/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 24,23 Kb. | | #109865 |
Bog'liq 1- маруза Uglerodli po’latlar
Uglerodli po’latlar spetsifik xossalariga ko’ra mashina va mexanizm detallari uchun asosiy material xisoblanadi.
Sanoatda ishlab chiqariladigan po’latlar kimyoviy tarkibi jixatidan birmuncha murakkab qotishma bo’lib, ularda temir bilan ugleroddan tashqari boshqa elementlar ham, jumladan, S, Mn, Su, P va b ba’zida qisman Cr, Ni, Cu va boshqalar bo’ladi. Uglerodli po’latlarda doim mavjud bo’ladigan elementlar miqdori ma’lum foizdan, masalan, Mn 0,7%, Su 0,5%, P 0,05%, S0,05% dan oshmasligi kerak.
Po’latlar ishlab chiqarish usuliga, kimyoviy tarkibiga, qo’llanilish soxasiga, qaytarilganlik darajasiga va strukturasiga ko’ra turlanadi.
Ishlab chiqarish usullariga ko’ra po’latlar marten, kislorod-konvertor, bessemer, tomas va elektr po’latlariga bo’linadi.
Qaytarilganlik darajasiga ko’ra po’latlar turg’un, qaynamaydigan (spokoynie), qaynaydigan (kipyashie) va oraliq (poluspokoynie) po’latlariga bo’linadi.
Kimyoviy tarkibiga ko’ra kam uglerodli (0,3 % gacha), o’rtacha uglerodli (0,4...0,6 % S) va ko’p uglerodli (0,6 % dan ko’p S ) turlariga bo’linadi.
Ishlatilish soxasiga ko’ra konstruktsion va asbobsozlik po’latlariga bo’linadi. Konstruktsion po’latlar o’z navbatida qurilish (0,3 % gacha S) va mashinasozlik (0,5 % gacha S) po’latlari deb turlanadi. Asbobsozlik po’latlari tarkibida 0,6 % dan ko’proq miqdorda uglerod bo’lib, ular kesish va o’lchov asboblari, hamda shtamplar tayyorlash uchun ishlatiladi.
Sifatiga ko’ra uglerodli po’latlar quyidagicha turlanadi:
Oddiy sifatli (S ≤ 0,06 % ; R ≤ 0,04 % ) ;
Sifatli ( S≤ 0,04 % ; R ≤ 0,04 %) ;
Yuqori sifatli (S ≤ 0,03 % ; R ≤ 0,03 %).
Yumshatilgan xolatdagi strukturasiga qarab uglerodli po’latlar evtektoidgacha bo’lgan (ferrit + perlit), evtektoid po’lati (perlit) va evtektoiddan keyingi (perlit + tsementit ) po’latlar turlariga bo’linadi.
|
| |
Keywords: phosphat, Paleogene, tract, Guliob, deposit, rock, section, mineral, facies, field. 
 
UO‘K:551.781:631.85(575.1)

|
Keywords: phosphat, Paleogene, tract, Guliob, deposit, rock, section, mineral, facies, field.
UO‘K:551.781:631.85(575.1)Bog'liq 3-9 compressedKeywords: phosphat, Paleogene, tract, Guliob, deposit, rock, section, mineral, facies, field.
UO‘K:551.781:631.85(575.1)
JANUBIY HISOR PALEOGEN YOTQIZIQLARINING GEOLOGIK TUZILISHINI
O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI VA FOSFORITLIYLIGI
(
TO‘PALANG MAYDONI MISOLIDA)
Axmedov Shovdullo Shuxratovich
1
– doktorant (PhD)
Usmonov Kuvonchbek Mannonovich
2
– katta o‘qituvchi
1
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi Navoiy bo‘limi,
Navoiy sh., О‘zbekiston
2
Qarshi muhandislik – iqtisodiyot instituti, Qarshi sh., О‘zbekiston
Annotatsiya. Fosforitlar fosforli o‘g‘itlar ishlab chiqarish uchun xomashyolardan biridir.
So‘nggi paytlarda O‘zbekistonda fosforli o‘g‘itlar ishlab chiqarish bo‘yicha mahalliy xomashyo
bazasini yaratishga qaratilgan ishlar keskin faollashdi. Respublikada olib borilgan ishlarning
natijasi Markaziy Qizilqumdagi yirik konlarni, yangi, donador turdagi fosforitlarni aniqlash edi.
Biroq mavjud xomashyo bazasi fosforli o‘g‘itlar ishlab chiqarishni rivojlantirishni yetarli darajada
ta’minlamayapti, shu sababli fosfat xomashyosi zahiralarini kengaytirish maqsadida geologiya-
qidiruv ishlarini yanada kuchaytirish talab etiladi.
Maqolada Janubiy Hisor mintaqasidagi paleogen yotqiziqlarining o‘ziga xos xususiyatlari
keltirilgan va ularda fosforit ma’danlarining tarqanganligini To‘palang maydoni misolida ko‘rib
chiqilgan. O‘tkazilgan tadqiqotlar natijasida To‘palang hududidagi fosforitli qumtoshlar
unumdorlikni saqlash, paxta, g‘alla va boshqa ekinlar hosildorligini oshirish, mineral o‘g‘itlarni
yaxshi rentabellik bilan qisman almashtirishga yordam beradigan arzon mahalliy xomashyo sifatida
qishloq xo‘jaligiga yaroqli ekanligi va o‘rganilayotgan hududning kon-texnik sharoitlari fosforit
saqlovchi jinslarni ochiq usulda o‘zlashtirish uchun qulay shart-sharoitlarga egaligi aniqlangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Keywords: phosphat, Paleogene, tract, Guliob, deposit, rock, section, mineral, facies, field.
UO‘K:551.781:631.85(575.1)
|
Raqobatbardoshlikning mazmuni va shakllari

|
Raqobatbardoshlikning mazmuni va shakllari
|
bet | 7/9 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #257236 |
Bog'liq 8-Mavzu. Raqobatli strategiyalar5. Raqobatbardoshlikning mazmuni va shakllari
Raqobatbardoshlik
kompaniyada aniq raqobatli ustunlikni mavjudligi va ushbu ustunlikdan raqobat kurashida foydalanish qobiliyatidir
Raqobatbardoshlik ko‘p darajali shakllarga ega:
tovarning raqobatbardoshligi;
xodimning raqobatbardoshligi;
tovar ishlab chiqaruvchining raqobatbardoshligi;
tarmoqning raqobatbardoshligi;
mamlakatning raqobatbardoshligi (yoki milliy iqtisodiyotning raqobatbardoshligi).
Raqobatbardoshlikka ta’sir etuvchi omillar:
Raqobatchi firmalar soni
Raqiblar harakatlarining diversifikatsiyalashuvi darajasi
Bozordagi talab hajmini o‘rganish
Mahsulotni tabaqalashuvi darajasi
Iste’molchining bir ishlab chiqaruvchidan boshqasiga ko‘chish harakatlari
Bozordan chiqib ketish to‘siqlari va ularning darajasi
Bozorga kirib kelish va uning darajasi
Yondosh tarmoq bozorlaridagi vaziyat
Raqiblar strategiyasidagi farqlar
6. Raqobat konsepsiyasi
Maykl Porter tomonidan 1982 yili kiritilgan kengaytirilgan raqobat konsepsiyasining mazmuni shuki, firmaning asosiy bozordagi raqobatli afzallikdan foydalana olish qobiliyati faqatgina o‘zi duch kelayotgan bevosita raqobatga emas, balki shu bozordagi potensial raqiblar, o‘rinbosar tovarlar, mijozlar va yetkazib beruvchilar kabi kuchlarning ta’siriga ham bog‘liqdir.
Potensial raqiblar va o‘rinbosar tovarlar firma uchun bevosita xavf uyg‘otsa, mijozlar va yetkazib beruvchilar esa o‘zlarining talablari bilan bilvosita tahdid solib turadi.
Raqobatning besh kuchi quyidagilar:
Mavjud kompaniyalar uchun yangi raqobatchilar, yangi qatnashuvchilarni bozorda paydo bo‘lishi imkoniyati;
Iqtisodiy munosabatlar ishtirokchilariga ta’minotchilaning ta’sir etish imkoniti;
Xaridorlarning bozorda hukmronligi;
Ma’lum tovar o‘rinbosarlarining bozorda paydo bo‘lish imkoniyati;
Bozorda faoliyat yuritayotgan kompaniyalar o‘rtasidagi raqobat.
|
| |
Raqobatning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni 6 ta turga ajratish mumkin

|
Raqobatning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni 6 ta turga ajratish mumkin
|
bet | 6/9 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 1,24 Mb. | | #257236 |
Bog'liq 8-Mavzu. Raqobatli strategiyalarRaqobatning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillarni 6 ta turga ajratish mumkin:
Texnologi o‘zgarishlar
talabdagi o‘zgarishlar
bozor tuzilmasidagi o‘zgarishlar
mahsulot nomenklaturasidagi o‘zgarishlar
tarmoq rivojlanishining dinamikasi
davlatning iqtisodiy siyosatidagi o‘zgarishlar
1.
- Raqobatli ustunlik va raqobatbardoshlik
2.
- Raqobat ustunliklari strategiyasi
3.
- Kompaniyaning raqobat strategiyasi
4.
RAQOBATLI STRATЕGIYALAR
Raqobatli ustunlik tushunchasi
Raqobatli ustunlik - tovar yoki markaning firmaga o‘zining bevosita raqobatchilariga nisbatan ma’lum bir ustunlik beradigan xarakteristikasi va xususiyatlaridir.
Bu xarakteristikalar (atributlar) g‘oyatda xilma-xil bo‘lishi va tovarning o‘ziga (asosiy xizmatga) ham, asosiy xizmatga qo‘shimcha xizmatlarga, ishlab chiqarish, savdo shakllariga ham taalluqli bo‘lishi, hamda firma yoki tovarga xos bo‘lishi mumkin.
Demak, bunday ustunlik nisbiy bo‘ladi va tovar bozorida yoki bozor segmentida eng yaxshi mavqega ega bo‘lgan raqobatchiga nisbatan belgilanadi. Bu eng xavfli raqobatchi imtiyozli raqobatchi deb ataladi
Raqobat ustunligini tanlashni belgilab beruvchi holatlar
Raqobatchining nisbiy ustunligi turli omillar bilan belgilanadi. Umuman olganda, bu omillarni ular vujudga keltiradigan ichki va tashqi ustunliklardan kelib chiqqan holda ikki keng toifaga ajratish mumkin
- firmaning “bozor qudratini” oshiradi, ya’ni u bozorni imtiyozli raqobatchidagiga nisbatan yuqoriroq sotish narxlarini qabul qilishga majbur qila oladi, chunki imtiyozli raqobatchi bunday ajralib turuvchi sifatlarni taklif eta olmaydi.
Tashqi raqobatli ustunlik
- firmaga ko‘proq rentabellik keltiruvchi va uni sotuv narxlarining bozor yoki raqobat tomonidan pasaytirilishiga ko‘proq darajada bardoshli qiluvchi yuqoriroq “unumdorlik” oqibatidir. Ichki raqobatli ustunlikka asoslangan strategiya xarajatlar bo‘yicha ustunlik strategiyasi bo‘lib, u asosan firmaning tashkiliy va ishlab chiqarish “nou-xau”siga asoslanadi.
Ichki raqobatli ustunlik
|
| |
xulosa - Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish

|
Eritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullarini mustaqil o'zlashtirish
|
bet | 4/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,78 Kb. | | #254787 |
Bog'liq Reja eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi E-fayllar.org4 xulosa men ushbu mavzuni ya’niritmalarning termodinamik nazariyalari asosida kollegativ xossalarini aniqlash usullari mavzusi bilan to’liq tanishib chiqdim. Jumladan termodinamik eritmalarni bo’linish turlari ularning fizik-kimyoviy qonuniyatlari va formulari bilan tanishdim. Hamda kollegativ xossalrini o’rgandim. Kollegativ xossalri 3 xil ko’rinishda bo’lar ekan. Bular cheksiz erish chegarili erish va butkul bir-birida erimaslik. Ushbu mavzuni yanada chuqurroq o’rganish kerak deb xulosa chiqaraman. Ushbu mavzuni yanada mustahkam o’rganib kelajakda ushbu yo’nalishim bo’yicha yanada kuchli kadr bo’lishga harakat qilaman 5 Foydalanilgan adabiyotlar Olimov N.Q. Fizik va colloid kimyo. Toshkent, Fan, 2006. Олимов Н.Қ. Физик ва коллоид кимё. Тошкент, Фан, 2006. Aminov S.N., Popkov V.A., Qurbonova M.M., Fizik va colloid kimyodan amaliy mashg`ulotlar. Toshkent, Fan, 2006. Физическая и коллоидная химия: учебник /Под ред. Проф. А.П. Беляева.-М. ГЭОТАР –Медия, 2010. -704 с. Евстратова К.И., Купина Н.А., Малахова Е.Е., Физическая и коллоидная химия: Учебник -М, «Высшая школа» 1990 г. Евстратова К.И., Купина Н.А., Малахова Е.Е., Практикум по физической и коллоидной химии: Учебник -М, «Высшая школа», -1990. Аminоv S.N. Fizik vа kоllоid kimyodаn elеktrоn dаrslik. Tоshkеnt, -2008 y. Аminоv S.N. Fizik vа kоllоid kimyo –Mа`ruzаlаr mаtni. Tоshkеnt, -2000 g. 249 bеt. Аminоv S.N., Raxmatullaеva M.M. Fizik vа kоllоid kimyo –Mа`ruzаlаr mаtni multimеdiyasi. Tоshkеnt, -2009 g. Frоlоv YU.G., Kurs kоllоidnоy хimii, Uchеbnik -M:, «Хimiya», -1992. Foydalanilgan internet saytlari www.google.uz www.aim.uz www.arxiv.uz www.fayllar.org E’tiboringiz uchun rahmat!! Dimu@webdevcom
http://fayllar.org
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Mumtoz asarlarni sharhlab o‘qitish usullari to‘raqulova Mahliyo G‘ayrat qizi Xaitbayeva...

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.
Турсунова М. Мадрасалар таьлимида адабиёт ўқитиш усуллари. –
Тошкент: Мумтоз сўз, 2017,
– Б. 35.
2.
Долимов У. Миллий уйғониш педагогикаси. – Тошкент, 2012,
– Б. 52.
3.
Комилов Н. Маьнолар оламига сафар. – Тошкент: Тамаддун, 2012,
– Б.
4.
Абдуллаев В. Ўзбек мумтоз адабиёти. – Тошкент: Фан, 2003. – Б.
165.
5.
Кадиров Валижон. Умумтаълим мактабларида мумтоз адабиёт
намуналарини ўқитишнинг илмий-методик асослари. – Наманган, 2019.
– Б.
128.
6.
Нажмиддин Комилов. Бу қадимий санъат.
– Тошкент: Ғафур Ғулом,
1988.
– Б. 114.
7.
A
лишер Навоий асарлари тилининг изоҳли луғати.
– Тошкент: Фан,
1984.
– Б. 507.
|
Обсуждение - Особенности геологического строения и фосфоритоносности палеогеновых отложений южного гиссара

Обсуждение Таким образом, палеогеновые отложения в исследуемой территории при относительно
небольших мощностях, характеризуются хорошей фациальной выдержанностью на большие
расстояния и подразделены на палеоценовые и эоценовые яруса. Фосфоритоносными является
среднеэоценовые отложения алайского свита, которая представлена известняками и
песчаниками с прослоями доломитов, алевролитов и глин морского генезиса. В разрезе
алайской свиты выделяются 5 фосфоритоносных пластов мощностью от 0,8 до 6,20 м с
содержанием Р
2
О
5
от 2,82 % до 8,32 %. Радиационно-гигиенические свойства
фосфоритосодержащих пород участок Гулиоб оценены по содержанию естественных
радиоактивных элементов в пробах, изученных в центральной аналитической лаборатории
ГГП “Ќизилтепагеология”. Суммарная удельная активность фосфоритосодержащих пород по
пробам составила от 38 до 301 Бк/кг, при предельно допустимой для пород, предназначаемых
к использованию в качестве агроруды – 1650 Бк/кг [9].
Выводы Таким образом, анализ геологического развития Южно-Гиссарского района в палеогене
показал, что основными стратиграфическими уровнями являются возрастные интервалы
палеоцена и эоцена (олигоцен отсутствуют). Среднеэоценовые отложения исследуемой
территории являются продуктивными на фосфориты, мощность которых достигают 0,8-6,20 м
с содержанием Р
2
О
5
от 2,82 % до 8,32 %. Проведенные исследования показывают о
сельскохозяйственной пригодности фосфоритосодержащих песчаников участок Гулиоб как
дешевого местного сырья, способствующего сохранению плодородия, увеличению
продуктивности хлопчатника, пшеницы и др. культур и частичного замещению минеральных
удобрений при хорошей рентабельности (18 %).
По всем представленным пробам породы уверено соответствуют предъявленным к ним
требованиям по радиационной чистоте. Подсчитанные геологические запасы по категории С
2
INNOVATSION TEXNOLOGIYALAR Vol.52, No. 4, 2023
ISSN 2181-4732
9
по участок Гулиоб – 5461 тыс. т (208818 т пентоксида фосфора); прогнозные ресурсы по
категории Р
1
составил 4041 тыс. тонн (154308 тонн Р
2
О
5
).
При этом следует отметить, что горно-технические и гидрогеологические условия
исследуемой территории благоприятны для разработки фосфоритосодержащих пород
открытым способом.
Ushbu mavzuda bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqlikliklar ham gap boradi. Bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqliklar xossasi boshqalardan keskin farq qiladi.b

|
Ushbu mavzuda bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqlikliklar ham gap boradi. Bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqliklar xossasi boshqalardan keskin farq qiladi.b
|
bet | 3/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,78 Kb. | | #254787 |
Bog'liq Reja eritmalarning termodinamik nuqtai nazardan tavsiflanishi E-fayllar.orgUshbu mavzuda bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqlikliklar ham gap boradi. Bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqliklar xossasi boshqalardan keskin farq qiladi.b Bu mavzuda erituvchiga nisbatan eritmaning termodinamik xossalarini o’zgarishi ko’riladi: bug’ bosimini pasayishi, qaynash haroratini ortishi, muzlash haroratini pasayishi, osmotik bosim. Bu xossalar kollegativ (kollektiv) xossalar, ya’ni bir-biriga bog’liq xossalar deyiladi. Ular umumiy bitta sabab - erigan modda zarrachalarining soni bilan ifodalanadi. Eritmaga biron bir modda solinsa, faqat erigan moddaningemas, balki erituvchining ham xossasi o’zgaradi. Bu erigan modda va erituvchi molekulalarining ta’sirlanishiga, erituvchi molekulalarining kamayishiga va erigan modda zarrachalari soniga bog’liq. Erituvchini xarakterlash uchun ideal eritmalar tushunchasi ishlatiladi. Suyuqlik erishining kollegativ xossalariBinar suyuq aralashmalar. Agar ikkita suyuqlik bir-birida aralashtirilsa, uchta xol ro’y beradi:
Cheksiz erish
Chegarali erish
Butkul bir-birida erimaslik
Raul qonuni (1830-1901). Erigan moddaning erituvchining fizik xossalariga ta’siriga oid. Bu qonunlar termodinamikkaning ikkinchi qonunidan kelib chiqadi. YA’ni, G=0 termodinamik muvozanatdagi fizikaviy jarayonlar uchun ta’luqlidir. Bunda molekulyar kinetik muloxazalar ham muxim rol o’ynaydi. Agar yopiq idishga toza erituvchi solinsa, bug’lanish va kondensatsiya sodir bo’ladi. Ma’lum vaqdan so’ng sistemada dinamik muvozanat G=0 hosil bo’ladi. YA’ni suyuq satxdan bug’lanayotgan zarrachalar (vaqt birligi) gaz muxitidan suyuqlikka o’tayotgan zarrachalar soniga teng bo’ladi. Suyuqlik bilan muvozanatda turgan bug’ to’yingan bug’ deyiladi. Bunday toza erituvchining bug’ bosimi yoki to’yingan bug’ uprugosti R0 deyiladi. Berilgan haroratda toza erituvchining to’yingan bug’ bosimi (R0) doimiy qiymatga ega va erituvchining termodinamik xarakteristikasi hisoblanadi. Haroratni ortishi Le-Shatele printsipiga muvofiq erituvchi ustidagi bug’ bosimini oshiradi. Bug’lanish endotermik jarayon Hbug’l>0.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ushbu mavzuda bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqlikliklar ham gap boradi. Bir-birida cheksiz aralashadigan suyuqliklar xossasi boshqalardan keskin farq qiladi.b
|
Marganets - 1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish

|
1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish
|
bet | 3/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 24,23 Kb. | | #109865 |
Bog'liq 1- марузаMarganets. Marganets cho’yanlardagi ferrit va tsementit fazalarida erib, qattiq eritma hosil qilish bilan birga uglerodning grafit tarzida ajralib chiqishiga qarshilik ko’rsatadi. TSementit hosil bo’lishiga yordam beradi. Marganets cho’yanning sifatini pasaytiruvchi oltingugurtning zararli ta’sirini kamaytiradi. CHo’yanlarda marganetsning miqdori, odatda 0,5 – 0,8% oralig’ida bo’ladi.
Fosfor. Fosfor cho’yanlarning mexanikaviy xossalarini yomonlashtiradigan elementdir. Agar cho’yanlarda fosfor miqdori 0,5% gacha bo’lsa, uning anchagina qismi likvatsiya tufayli fosforli evtektika hosil qiladi. Bu evtektika cho’yanning mo’rtligini oshiradi. SHu sababli katta puxtalik talab qilinmaydigan murakkab shaklli buyumlar (bezak buyumlari) tayyorlashda fosfor foydali qo’shimcha xisoblanadi. Muxim quyma detallarda fosfor miqdori 0,2 – 0,3% dan oshmasligi kerak. Oq cho’yanlar tarkibida uglerod kimyoviy birikma karbid xolatida bo’ladi. Oq cho’yan tsementit va perlitdan tuzilgan.
CHo’yanning bu turi sindirilsa, uning singan joyi xira oq tusda ko’rinadi, shuning uchun u oq cho’yan deb ataladi. Oq cho’yan juda qattiq (XB = 400…500) va mo’rtdir, unga kesuvchi asboblar bilan kesib ishlov berib bo’lmaydi. Sanoatga bunday cho’yanlardan, asosan po’lat olinadi, shu sababli uni qayta ishlanuvchan cho’yan ham deb ataladi. Oq cho’yanning bir qismi bolg’alanuvchan cho’yan olishga sarflanadi.
Qo’lrang cho’yanning tarkibida uglerodning juda ko’p qismi grafit tarzida bo’ladi. Bu cho’yanning qolipga quyilish xossasi yuqori bo’lganligi uchun u quymakorlik cho’yani deb ham ataladi.
Tarkibida 0,8 % S bo’lgan qotishmaning strukturasi 727oS gacha austenitdan iborat bo’ladi. Sekin sovitilganda S nuqtada austenit ferrit plastinkalari va tsementit aralashmasiga parchalanadi (perlit). Perlit - evtektoid deb ataladi. Tarkibida 0,8 % gacha uglerod bo’lgan po’latlar evtektoidgacha bo’lgan po’latlar deb, 0,8 % dan ko’p miqdorda uglerod bo’lgan po’latlar esa evtektoiddan keyingi po’latlar deb aytiladi.
|
| |
Paster bakteriyalarni klonlash usuli bilan nimani ko’rsatib berdi

|
Paster bakteriyalarni klonlash usuli bilan nimani ko’rsatib berdi
|
bet | 9/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kel36.Paster bakteriyalarni klonlash usuli bilan nimani ko’rsatib berdi
1.bakteriyalarni xilma-xilligini 2.bakteriyalarning irsiyati mavjudligi 3.xususiyatlari to’la irsiyatga bog’liqligi
A) 1 B) 1,2 C) 1,2,3 D) 2,3
37.O’z joyini o’zgartirib turadigan bir guruh genlar majmuasini kim 1-bo’lib kashf etgan
A) Mak Klintok B) Bishop C) Buxoriy D) Griffit
38.Quyidagilardan qaysi biri 3 tadan 10 tagacha oqsil molekulasini kodlaydi
A) transpazon B) plazmid C) restriptaza D) faglar
39.Qaysi olimlar 1952 yilda bakteriyalarda genlar mutatsiyasining o’z-o’zidan sodir bo’lishini bakteriya koloniyalaridan nusxa replica ko’chirish usulini qo’llash vositasida isbot qilib berdi
1.Joshua 2.E.Lederberg 3.Tyurt 4.Errel 5.F.Lederberg
A) 1.5 B) 5.3 C) 3.4 D) 1.2
40.Bakteriyalarning fagga chidamlilik xossasiga ega bo’lishiga sabab nima
A) irsiyatning bir xilliligi B) spontan mutatsiyalar C) oziq muhit tarkibi D) transpozonlar
41.Transformatsiya (a) va transduksiyaga (b) tegishli bo’lmagan fikrlarni tanlang.
1.faglar 15-60 min ichida 37◦C da lizogen siklga kirishadi 2.S-shtamm polisaxarid po’stli usti g’adir-budur 3.transformatsiya jarayonini Griffit kashf qilgan 4.N.Jinder va F.Lederberglar transduksiya jarayonini ochib berishgan
A) a-1 b-2 B) a-3 b-4 C) a-4 b-2 D) a-3 b-2
42.Transformatsiya (a) va transduksiyaga (b) tegishli bo’lmagan fikrlarni tanlang.
1.faglar 15-60 min ichida 37◦C da lizogen siklga kirishadi 2.S-shtamm polisaxarid po’stli usti g’adir-budur 3.transformatsiya jarayonini Griffit kashf qilgan 4.N.Jinder va F.Lederberglar transduksiya jarayonini ochib berishgan
A) a-1 b-2 B) a-3 b-4 C) a-4 b-2 D) a-3 b-2
43.Transformatsiya va transduksiya uchun xos umumiy xususiyat
1.organizm irsiyatini o’zgartiradi 2.ekzissiya hodisasi ro’y beradi 3.profag ta’sirida bakteriya irsiyati o’zgartiradi 4.bir organizmning irsiy malekulasi ikkinchi organizmning irsiy malekulasiga o’tadi
|
| |
A) 2,4,5 B) 1,3,6 C) 1,2,3,5 D) 1,2,3,4,5,6

|
A) 2,4,5 B) 1,3,6 C) 1,2,3,5 D) 1,2,3,4,5,6
|
bet | 5/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kelA) 2,4,5 B) 1,3,6 C) 1,2,3,5 D) 1,2,3,4,5,6
16.Quyidagi olimlarni qilgan ishlarini to’g’ri ko’rsating
a-Korenberg b-O.Everi
A) a-viruslardan revertoza fermentini ajratib oldi b-yot DNK molekulasini vektor konstruksiya yordamida ko’paytirdi
B) a-to’mtoq uchlar hosil qilib kesuvchi restriktazalarni o’ragndi b-bakteriyalarda konyugatsiya jarayonini kashf etdi
С) a-DNK polimeraza fermentini ashirichia colidan ajratib olib unga komplimentar nukleotidlarni biriktirish yo’li bilan DNK zanjirini reduplikatsiyasini o’rgandi b-organizm belgi xususiyatlarini nasldan-naslga o’tishida nuklein kislotalar muhim ahamiyatga ega ekanligini bakteriyalar ustida olib borgan tajribasida isbotladi
D) a-xramasoma tarkibi DNK va oqsildan iboratligini isbotladi b-R-shtamni S-shtammiga aylanishi DNK molekulasiga bog’liq ekanligini isbotladi
17.Qaysi ferment yordamida RNK ga komplimentar DNK ni sintezlay olish mumkin
A) ligaza B) interferon C) restriktaza D) revertoza
18.Ligaza fermentlari DNK bo’laklari orasidagi qaysi bog’larni qayta tiklaydi (ulaydi)
A) fosfodefir B) vodorod C) peptid bog’ D) kovalent bog’
19.’’Yopishqoq uchlar’’ hosil qilib (a) va ‘’to’mtoq uchlar’’ hosil qilib kesuvchi (b) restriktazalarni ko’rsating
A) a-HpaI b-BamHI B) a-EcoRI b-HpaI C) a-BamHI b-EcoRI D) a-HpeI b-HaeIII
20.EcoRI restriktaza sayti DNK dagi qaysi nukleotidlar orasidagi fosfodefir bog’ini kesadi
A) A va T B) T va C C) A va G D) G va S
21.EcoRI restriktaza sayti DNK dagi nechta vodorod bog’ini kesadi
A) 8 B) 10 C) 12 D) u vodorod bog’ kesmaydi
22.HpaI restriktazasi DNK dagi nechta fosfodefir bog’ini kesadi
A) 8 B) 10 C) 2 D) 6
23.Genetik rekombinatsiya bu…
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
A) 2,4,5 B) 1,3,6 C) 1,2,3,5 D) 1,2,3,4,5,6
|
Polimerlarni bo’kishi va erishi

|
Polimerlarni bo’kishi va erishi
|
bet | 8/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 56,65 Kb. | | #228202 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu2.4 Polimerlarni bo’kishi va erishi
Ko’p miqdorda ishlab chiqarilayotgan polimer asosan chiziqli polimerlardir, ularga-poliolefinlar [–CH2 – CH2(R) –] n polivinilxlorid [–CH2 – CHCl–] n, polistrol [–CH2 – CH-C6H5–] n kiradi.
Qisman tikilgan tuzilishli polimerlarga yuqori bosim usulida hosil qilingan polietilen misol bo’ladi.
Yupqa qavat bo’lib tikilgan (parketsimon) polimerlarga grafit va slyudalarni misol qilish mumkin. Grafitda uglerod atomi Sp2 – gibridlangan bo’lib, makromolekulalari yupqasimon tikilgan yoki (qavatsimon) parketsimon konfiguratsiyaga ega. Grafit elektr tokini yaxshi o’tkazuvchi hisoblanadi. Bu uglerodning R-elektronlarini tutashuvidandir. Fazoviy, ya`ni uch o’lchamli tikilgan polimerga olmos misol bo’ladi. Olmosda uglerod atomi SP3 – gibridlangan, ya`ni har bir uglerod atomi to’rt tomonidan boshqa uglerod atomi bilan -bog’lar bilan bog’langandir. Shuning uchun ham eng mustahkam polimer olmosdir. Grafit esa yumshoq. Bu sinflanish makromolekulalarning skeletini tushuntiradi.
Reaktoplast polimerlarni qizdirilganda kimyoviy jarayon, ya`ni polimer tarkibidagi reaktsion faol funktsional guruhlarning ta`sirlashuvi sodir bo’ladi. Natijada kichikroq molekulyar massali polimerda tikilish sodir bo’ladi. Hosil bo’lgan “Tikilgan” yoki “To’rsimon” polimerlarni qaytadan qizdirib biror-bir mahsulotni hosil qilib bo’lmaydi.
To’rsimon tuzilishli polimerlarni radikal polimerlanidh reaksiyasi yordamida ham hosil qilish mumkin. Buning uchun tikuvchi agtntlardan foydalaniladi. Bundan tashqari tikuvchi agtntlarsiz ham to’rsimon tuzilishli polimerlarni radikal polimerlanish reaksiyasi yordamida hosil qilish mumkin. Bunda reaksion faol guruh tungan yoki reason faolligi yuqori bo’lgan, hatto initsiatorlarsiz ham polimerlana oladigan monomerlar mavjud bo’lib, ularni polimerlanishi natijasida hosil qilinadi. Hatto chiziqli tuzilishli polimerlarni qizdirish natijasida ham tikilgan holatga o’tkazish mumkin. Bunday polimerlarga ko’pincha akril kislota, arilamid hosilalarining polimerlari va sopolimerlari kiradi. Masalan, metilolakrilamidning gomo va sopolimerlari juda faol bo’lib, tikuvchi agentlarsiz ham tikilgan polimer hosil qilishi mumkin. Yoki chiziqli polimerini qizdirish natijasida tikilgan holatga o’tkazish mumkin. Ushbu tikilgan polimerlardan gidrogellar olinadi.
|
| |
C) makkajo’xori donlarida antetsion (qizil) pigmentning paydo bo’lib yo’qolishi antetsion rangni beruvchi gen ichidagi transpazonning ko’chishi bilan izohlanishi

|
C) makkajo’xori donlarida antetsion (qizil) pigmentning paydo bo’lib yo’qolishi antetsion rangni beruvchi gen ichidagi transpazonning ko’chishi bilan izohlanishi
|
bet | 4/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kelC) makkajo’xori donlarida antetsion (qizil) pigmentning paydo bo’lib yo’qolishi antetsion rangni beruvchi gen ichidagi transpazonning ko’chishi bilan izohlanishi
D) fagni dastlab bakteriyaning nukleotrifosfatlaridan foydalanib DNK molekulasini replikatsiyalaydi so’ngra fag xramasomasi o’zi uchun oqsil qobiq sintez qilib, fag zarrachalarini hosil qiladi, so’ng bakteriya qobig’i yoriladi va fag tashqi muhitga chiqib, boshqa bakteriyani zararlaydi
14.Qaysi qatorda S-shtammida uning patogenlik xususiyatini tashib yuruvchi DNK ekanligini isbotlovchi jarayon berilgan
A) bakteriya hujayrasidagi genetik materialni ikkinchi bakteriyaga olib o’tkazish usuli bo’lib, bunda ikkita bakteriya ingichka ko’prikcha bilan bog’lanadi va shu ko’prikcha orqali bir dona hujayra boshqa retsipiyentga DNK ni bir ipi o’tadi
B) labaratoriya sharoitida streptomitsinga chidamli bakteriyalarni parchalab, uning DNK moddasi ajratib olinadi, olingan toza DNK chidamsiz bakteriyalar o’sayotgan muhitga o’tkazildi va kuzatib borildi, streptomitsinga chidamli bakteriyalar DNK moddasi ta’sirida ikkichi probirkada o’sayotgan chidamsiz bakteriyalar shtammi antibiotikka chidamli bo’lib qolishi
C) makkajo’xori donlarida antetsion (qizil) pigmentning paydo bo’lib yo’qolishi antetsion rangni beruvchi gen ichidagi transpazonning ko’chishi bilan izohlanishi
D) fagni dastlab bakteriyaning nukleotrifosfatlaridan foydalanib DNK molekulasini replikatsiyalaydi so’ngra fag xramasomasi o’zi uchun oqsil qobiq sintez qilib, fag zarrachalarini hosil qiladi, so’ng bakteriya qobig’i yoriladi va fag tashqi muhitga chiqib, boshqa bakteriyani zararlaydi
15.Qaysi qatorda gen muhandisligida qo’llaniladigan asosiy fermentlar berilgan
1.DNK bo’laklarga bo’luvchi 2.DNK bo’laklarini ulovchi 3.RNK matritsasi asosida DNK bo’laklarini sintezlovchi 4.hujayra plazmidasiga komplimentar DNK zanjirini sintezlovchi 5.DNK bo’laklari uchlari strukturasini o’zgartirish imkonini beruvchi fermentlar 6.DNK ni miqdor jihatdan ko’paytiruvchi fermentlar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
C) makkajo’xori donlarida antetsion (qizil) pigmentning paydo bo’lib yo’qolishi antetsion rangni beruvchi gen ichidagi transpazonning ko’chishi bilan izohlanishi
|
A) 1,2,3,4 B) 6,7,8,9 C) 5 D) 4,6,7

|
A) 1,2,3,4 B) 6,7,8,9 C) 5 D) 4,6,7
|
bet | 8/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kelA) 1,2,3,4 B) 6,7,8,9 C) 5 D) 4,6,7
30.Qaysi qatorda hujayra muhandisligiga doir Keler va Milshteyn tajribalari to’g’ri berilgan
1.baqani urug’lanmagan tuxum hujayrasidan yadrosi olib tashlanadi 2.yadrosi olib tashlangan tuxum hujayraga itbaliq ichak hujayrasi yadrosini ko’chirib o’tkazildi 3.itbaliqda yosh baqa rivojlanadi 4.yadrosi olib tashlangan zigotaga voyaga yetgan organizmni somatic hujayrasidan ajralgan yadroni kiritib yetuk organizm oldi 5.suniy sharoitda antitana sintezlovchi limfotsit hujayrasi bilan cheksiz va tez bo’linuvchi rak hujayrasini bir-biriga qo’shish natijasida gibrid hujayrasini yaratdilar 6.donor qo’yni urug’langan tuxum hujayrasi olinib u yadrosizlantirildi 7,ашт dorset zotli qo’y sut bezlari olinib yadrosiz tuxum hujayraga kiritildi 8.embrionni surroget ona qo’yga implantatsiya qilindi 9.dolli qo’zichog’i olindi
A) 2,4,5 B) 6,8,9 C) 4 D) 5
31.S-shtammga xos bo’lmagan xususiyatni belgilang
A) silliq hujayra qobig’iga ega
B) pnevmakokk bakteriya shtammi
C) qizdirilganda ham xususiyatini yo’qotmaydi
D) sharsimon shaklda
32.Fag irsiy molekulasi bakteriya irsiy molekulasi tarkibiga birikishi natijasida qanday jarayonlar kuzatiladi
1.fag DNK molekulasi erkin replikatsiya usuli bilan ko’paya olmaydi 2.nofaol profag holatga o’tadi 3.lizogen reaksiya sodir bo’ladi
A) 1,2,3 B) 1,2 C) 2,3 D) 3
33.Qaysi jarayon 15-60 minut ichida amalga oshishi mumkin
A) transformatsiya B) transduksiya C) faglarning litik sikli D) restriktaza
34.Nopotagen pnevmakokkning patogen pnevmakokka aylanishi nimaga bog’liq
A) DNK B) tashqi muhit C) oqsilga D) oziq muhitiga
35.Qaysi javobda virussimon DNK molekulasi ko’rsatilgan
A) plazmidlar B) transpazonlar C) retrotranspazonlar D) endonukleazalar
|
| |
Tranpozitsiyaga ega genetik tuzilmalarning markaziy geni tomonidan sintezlanadigan moddaga xos belgilarni ko’rsating

|
Tranpozitsiyaga ega genetik tuzilmalarning markaziy geni tomonidan sintezlanadigan moddaga xos belgilarni ko’rsating
|
bet | 20/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kel108.Tranpozitsiyaga ega genetik tuzilmalarning markaziy geni tomonidan sintezlanadigan moddaga xos belgilarni ko’rsating
1) transpozonlarni ko’chishini ta’minlaydi 2) 20 xil monomerdan tuzilgan 3) biokatalizatorlar grupassiga mansub 4) yog’ tabiatli 5) yumaloq 6) vazifasiga jihatdan EcoR1 ga o’xshash
7) vazifasiga jihatdan HaeIII ga o’xshash 8) ikkita kovolent bog’ni uzadi 9) 10 ta vodorod bog’ni uzadi 10) 8 ta vodorod bog’ni uzadi 11) monomeri 4 xil 12) gomopolimer
A)1,2,7,5,9 B) 1,2,9,5,1,6 C) 1,2,3,5,6,8,9 D) 1,11,9,3,8,6
109.Quyidagi hodisalarning qaysi biri eksperimental-tajriba usul yordamida o’rganiladi
1) topinambur ikki urug’pallalilar sinfi, magnoliyatoyfa boo’limiga kirishi
2) organizmlarning hujayralardan tashkil topishi , ularning kelib chiqishi bir ekanligini bildiradi 3) Monsanto kompaniyasi gen injenerligi yo’li bilan sigirlardan sog’iladigan sut miqdorini ko’paytirishi 4) J.Gyordon hujayra injenerligini qo’llab yuksak hayvonlar klonini yaratishi
A) 2,3 B) 1,2 C) 3,4 D) 2,4
110.Olimlarni aniqlashicha nonda oqsilni qaysi aminokislotalari unchalik yetishmaydi
A) alanin, triptofan, valin B) metionin, argenin, gliodin
C) lizin, triptofan, metionin D) glitsin, serin, asparagin kislota
|
| |
Avtomatbop po’latlar - 1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish

|
1. Ma’ruza. Quymakorlik texnologiyalari faniga kirish
|
bet | 5/5 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 24,23 Kb. | | #109865 |
Bog'liq 1- марузаAvtomatbop po’latlar
Tez yurar avtomat dastgoxlarida kesib ishlash uchun mo’ljallangan po’latlar avtomatbop po’latlar deb ataladi. Bu po’latlar kam yuklanadigan detallar - bolt, gayka, vint va boshqalar tayyorlash uchun ishlatiladi.
Avtomatbop po’latlar yaxshi kesib ishlanadi, ishlov berilgan yuzalari silliq va yaltiroq bo’lib chiqadi. Bu po’latlarning tarkibida 0,15...0,3 % oltingugurt, 0,05...0,15% fosfor bo’ladi. Bu elementlar kesuvchi asbobning turg’unligini oshiribgina qolmay, balki yo’nilgan yuzaning yaxshi, sifatli chiqishiga ham sabab bo’ladi.
Legirlangan po’latlar
Agar po’lat tarkibida ugleroddan tashqari boshqa elementlar ham mavjud bo’lsa, Fe-Fe3C digrammasidagi faza o’zgarish chiziqlari o’zgaradi. Ferrit, austenit, tsementit fazalaridagi uglerodning erishi va ularning muvozanat xarorati turlicha bo’ladi. Demak qotishmaga o’zga qo’shimchalar qo’shib, struktura o’zgarishlariga erishish orqali po’lat xossalarini boshqarish mumkin. Bunday maqsadda qo’shiladigan qo’shimchalarni legirlovchi elementlar, qotishmalarni esa legirlangan po’latlar deyiladi. Po’lat ishlab chiqarish amaliyotida legirlovchi elementlar sifatida Cr, Mo, Co, Ni, V, Ti, W, Zr, Nb, Mn va Si kabi elementlar qo’llaniladi, ular po’latning fizik-mexanik va texnologik xossalarini yaxshilaydi.
Legirlangan po’latlar kimyoviy tarkibi, mikrostrukturasi va ishlatilish soxasiga ko’ra turlarga bo’linadi.
Legirlangan po’latlar kimyoviy tarkibidagi legirlovchi elementlar soniga qarab xromli, molibdenli, kremniyli, xrom-nikelli, xrom-nikel- molibdenli va xk turlarda bo’linadi.
Legirlovchi elementlarning miqdoriga ko’ra kam legirlangan (2,5 % gacha LE), o’rtacha legirlangan (2,5...10 % LE) va ko’p legirlangan (10 % dan ko’p LE) po’latlar guruxlariga bo’linadi.
Legirlangan asbobsozlik po’latlari kesish, o’lchash, zarb berish va shtamplash asboblarini tayyorlashda ishlatiladi. Bu po’latdan yasalgan asbobning sifati uglerodli po’latdan yasalgan asboblarnikidan yuqori, u qattiqroq va yeyilishga chidamli legirlangan asbobsozlik po’latlari kesish, o’lchash, zarb berish va shtamplash asboblarini tayyorlashda ishlatiladi. Bu po’latdan yasalgan asbobning sifati uglerodli po’latdan yasalgan asboblarnikidan yuqori, qattiqroq va yeyilishga chidamli.
|
| |
B) a-DNKsi xalqasimon b-antibiotik va zaxarli toksin parchalovchi geni mavjud

A) 2,3,5 B) 1,2,3,4,5 C) 1,2,6 D) 1,2,3,4,5,6 7.Retrotranspazonlar (a) va retropazonlar (b) ga xos to’g’ri ma’lumotlarni ajratingA) a-2,3,5 b-1,4,5 B) a-1,2,5 b-4 C) a-1,3 b-2,4,5 D) a-2,5,6 b-1,3,4 8.Qaysi qatorda noto’g’ri ma’lumot berilganC) barcha transpazonlarning ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi va markazida transpazaza fermentini sintez qiluvchi gendan tashkil topgan |
B) a-DNKsi xalqasimon b-antibiotik va zaxarli toksin parchalovchi geni mavjud
|
bet | 2/20 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 45,75 Kb. | | #99616 |
Bog'liq 1. Genetik injineriya qanday kashfiyotlar natijasida vujudga kelBu sahifa navigatsiya:
- A) 2,3,5 B) 1,2,3,4,5 C) 1,2,6 D) 1,2,3,4,5,6 7.Retrotranspazonlar (a) va retropazonlar (b) ga xos to’g’ri ma’lumotlarni ajrating
- A) a-2,3,5 b-1,4,5 B) a-1,2,5 b-4 C) a-1,3 b-2,4,5 D) a-2,5,6 b-1,3,4 8.Qaysi qatorda noto’g’ri ma’lumot berilgan
- C) barcha transpazonlarning ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi va markazida transpazaza fermentini sintez qiluvchi gendan tashkil topgan
B) a-DNKsi xalqasimon b-antibiotik va zaxarli toksin parchalovchi geni mavjud
C) a-3 xil tipi mavjud b-avtonom va tranissilb turlari bor
D) a-RNK tutuvchi viruslar b-DNK ni bo’laklarga bo’luvchi fermentlar
6.Qaysi qatorda ko’chib yuruvchi genetic ma’lumotlarga xos to’g’ri ma’lumotlar berilgan
1.organizmlar evolutsiyasida muhim o’rin tutadi 2.3 xil tipi mavjud 3.tuzilishi ko’chib yuruvchi tipiga viruslarga o’xshash va o’xshamasligi bilan farqlanadi 4.Trans-pazon turi DNK ni olib chiqib ikkinchi joyiga o’rnashadi 5.ikki cheti nukleotidlar izchilligidan iborat 6.Retrotranspazon turi RNK bir turi bo’lib, teskari transkripsiya yordamida o’z nusxasini sintezlaydi
A) 2,3,5 B) 1,2,3,4,5 C) 1,2,6 D) 1,2,3,4,5,6
7.Retrotranspazonlar (a) va retropazonlar (b) ga xos to’g’ri ma’lumotlarni ajrating
1.teskari transkripsiya fermentiga ega amas 2.tuzilishi jihatdan RNK-tutuvchi viruslarni anglatadi 3.ko’chish davomida eski nusxasi o’z joyida qoladi va faqat ularning nusxalari ko’chiriladi 4.tuzilish jihatdan viruslarga mutlaq o’xshamaydi 5.markaziy qismida yopishqoq uch hosil qilib kesuvchi transpozaza fermentini sintez qiluvchi gen mavjud 6.DNK dagi A va G nukleotidlari orasidagi fosfodefir bog’ini kesadi
A) a-2,3,5 b-1,4,5 B) a-1,2,5 b-4 C) a-1,3 b-2,4,5 D) a-2,5,6 b-1,3,4
8.Qaysi qatorda noto’g’ri ma’lumot berilgan
A) o’simlik genomining qariyb 50 % transpazon, retrotranspazon va retropazonlardan tashkil topgan B) organizmlarningyashash muhiti keskin o’zgarganda transpazonlarning ko’chib yurishi kamayadi
C) barcha transpazonlarning ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi va markazida transpazaza fermentini sintez qiluvchi gendan tashkil topgan
D) barcha ko’chib yuruvchi genetik elementlarda vodorod va fosfodefir bog’i mavjud
9.Qaysi qatorda gen muhandisligini maqsadi to’g’ri berilgan
|
| |