nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yoritish moslamalari va ichki yoritish asboblari, ularning umumiy quvvati

|
Yoritish moslamalari va ichki yoritish asboblari, ularning umumiy quvvati
|
bet | 3/4 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 279,51 Kb. | | #114992 |
Bog'liq 4 Qurilish maydonini vaqtinchalik elektr energyasi bilan taminlash loyihalash masalalarini o\'rganish kuch qayerda k Ob'ektlar va hududlarni tashqi yoritish uchun yoritish moslamalari va moslamalari, umumiy quvvati: kuch qayerda l-chi yoritish moslamasi yoki o'rnatish, kVt. Payvandlash transformatorlari, ularning quvvati: m-chi payvandlash transformatorining kuchi qaerda, kVt. Qurilish maydonchasi uchun zarur bo'lgan quvvatning umumiy ko'rsatkichi: bu erda a - tarmoqlardagi quvvatni yo'qotish koeffitsienti, ularning uzunligi, kesimi va boshqalarga qarab (1,06 ga teng); cos j 1 - elektr motorlarining quvvat iste'molchilari guruhi uchun quvvat omili (0,7 ga teng); cos j 2 - texnologik iste'molchilar uchun quvvat omili (0,8 ga teng); K 1 - elektr motorlarining bir vaqtning o'zida ishlash koeffitsienti (5 donagacha - 0,6); K 2 - bir xil, texnologik iste'molchilar uchun (0,4 ga teng olinadi); K 3 - bir xil, ichki yoritish uchun (0,8 ga teng); K 4 - bir xil, tashqi yoritish uchun (0,9 ga teng); 5 ga - xuddi shunday payvandlash transformatorlari(3 donagacha - 0,8).
Vaqtinchalik elektr ta'minotini tashkil etish uchun dastlabki ma'lumotlar qurilish-montaj ishlarining turlari, hajmlari va muddatlari, turlari. qurilish mashinalari va mexanizmlar, vaqtinchalik bino va inshootlarning maydoni, yo'llarning uzunligi, qurilish maydonchasi maydoni, smenali ish.
Elektr ta'minotini loyihalash quyidagicha amalga oshiriladi:
iste'molchilar va ularning imkoniyatlari aniqlangan;
transformatorning kerakli quvvati aniqlanadi,
elektr zanjiri ishlab chiqilgan.
Kerakli quvvat texnik ehtiyojlar uchun elektr energiyasini iste'mol qiladigan texnologik jarayonlarning turi va davomiyligi bilan belgilanadi.
Qurilish maydonchasining tashqi va ichki yoritilishi qurilish maydonchasi uchastkalarini yoritish me'yorlariga va bajarilgan ishlarga muvofiq amalga oshiriladi. Qurilish maydonchasini elektr ta'minoti uchun biz 100 kVA quvvatga ega va 3x5 m o'lchamdagi KTPM - 100 mobil transformator podstansiyasini qabul qilamiz.
|
| |
Loyihalashtirishning bu yo‘nalishida quyidagi masalalarni hal qilish zarur

|
Loyihalashtirishning bu yo‘nalishida quyidagi masalalarni hal qilish zarur
|
bet | 2/4 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 279,51 Kb. | | #114992 |
Bog'liq 4 Qurilish maydonini vaqtinchalik elektr energyasi bilan taminlash loyihalash masalalarini o\'rganishLoyihalashtirishning bu yo‘nalishida quyidagi masalalarni hal qilish zarur: Loyihalashtirishning bu yo‘nalishida quyidagi masalalarni hal qilish zarur: - elektr energiyasi sarflanadigan iste’molchilar, ularning quvvati va qurilish maydonida joylashtirilishi tartibi aniqlanadi; - elektr energiyasini qayerdan olish masalasi hal qilinadi (mavjud elektr tarmoqlaridan transformator yordamida yoki ko‘chma elektr stansiyasi yordamida); - transformatorning yoki ko‘chma elektr stansiyasining zaruriy quvvati hisoblanadi; - qurilish maydonini elektr energiyasi bilan ta’minlovchi tarmoqning sxemasi loyihalanadi. Elektr ta'minoti energiya va texnologik iste'molchilarni elektr energiyasi bilan ta'minlash, qurilish maydonchalarini, qurilish maydonchalarini ichki va tashqi yoritish uchun mo'ljallangan. montaj ishlari va inventar binolari. - Elektr ta'minoti energiya va texnologik iste'molchilarni elektr energiyasi bilan ta'minlash, qurilish maydonchalarini, qurilish maydonchalarini ichki va tashqi yoritish uchun mo'ljallangan. montaj ishlari va inventar binolari.
- Elektr ta'minotini hisoblash ketma-ketligi qurilish maydonchasi quyidagilarni o'z ichiga oladi: elektr energiyasi iste'molchilarini aniqlash, elektr energiyasi manbalarini tanlash va ularning quvvatini hisoblash, qurilish ob'ektini elektr energiyasi bilan ta'minlashning ishchi sxemasini tuzish.
- Qurilish maydonchasida elektr energiyasining asosiy iste'molchilari qurilish mashinalari, mexanizmlari va inshootlari yoki inventar binolari hisoblanadi.
- Ularning elektr motorlarining umumiy nominal quvvati:
- elektr motorining kuchi qayerda i th mashina, mexanizm, o'rnatish, inventar binosi, kVt.
- Texnologik jarayonlar (tuproqni eritish, betonni elektr isitish va boshqalar). Texnologik jarayonlar uchun energiya sarfi:
- quvvat sarfi qayerda j-texnologik jarayon, kVt.
Yoritish moslamalari va ichki yoritish asboblari, ularning umumiy quvvati:
|
| |
Bilag 2 Flytskjema - Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk...

Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Tabell B3.3 - Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi...

Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning 31-22 yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning Fag’ona Politexnika instituti

Yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning 31-22 yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning Fag’ona Politexnika instituti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning 31-22 yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning Fag’ona Politexnika instituti
|
UGLEROD QORASI (QORA) - Yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning 31-22 yhte guruh talabasi Xaliljonov Dostonjoning...

IshlatilishiUglerod ko’plab sohada ajralmas moddadir. Rivojlangan
mamlakatlar iqtisodiyotining rivojlanish darajasi tarkibida uglerodli
birikmalar bo’lgan mahsulotlar, yoqilg’i, kimyoviy moddalar va dori-
darmonlarni ishlab chiqarish va qayta ishlash bilan bog’liq. Uglerod
birikmalari bilan sintetik mahsulotlar mamlakatlar iqtisodiy rivojlanishida
muhim rol o’ynaydi.U temir va po’lat sanoatida keng qo’llaniladi.
Yuqori
o’choqlarda temir rudasini qayatarishda ishlatiladi. Uglerod dioksidi
ichimliklar karbonatlanishida qaytaruvchi sifatida, metallurgiyada uglerod
oksidi ishlatiladi. Uglerod tolasi bardoshli va engil kompozit materialdir, u
avtomobilsozlik va samolyot sanoatida muhim mahsulotdir.Uglerodni
ishlatadigan va tarkibiga kiradigan ba’zi tarmoqlar va mahsulotlar
quyidagilardir: Bosib chiqarish siyohi, temir qotishmalarini qayta ishlash,
po’lat sanoati, yadro reaktsiyasini boshqarish, shinalar, plastmassalar, bo’yoq
pigmentlari, yog ’va hosilalari, qalamlar, elektr stantsiyalarida va
boshqalarda.
Bilag 3 HSC – data - Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk...

Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Faoliyatini tashkil etish sifatida xizmatlar va vositalar

Faoliyatini tashkil etish sifatida xizmatlar va vositalar
Download
357,5 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
22.05.2024
Hajmi
357,5 Kb.
#249791
Download
357,5 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Faoliyatini tashkil etish sifatida xizmatlar va vositalar
Download
357,5 Kb.
Matnni ko'rish
Bilag 13 Oppgave og løsningsforslag i Prosessteknikk

Bilag 13 Oppgave og løsningsforslag i Prosessteknikk
Prosjektoppgave om metanol i emnet SIK 2025 Prosessteknikk
Ved beregning av masse- og energibalanser skal du ta utgangspunkt i de gitte trykk, temperaturer etc på flytskjema 1. Du skal sammenligne resultatene med de fullstendige data gitt på flytskjema 2.
A Massebalanse
Sett opp massebalanse for reaktor med resirkuleringssløyfe. Ta utgangspunkt i den oppgitte føden til systemet (F1) og beregn sammensetning for alle strømmene (F2-F13).
Bruk følgende antakelser:
”Frisk føde” (F1) er konstant (mengde og sammensetning)
Gitte data for reaktor:
rx1: CO + 2 H2 CH3OH XCO = 0,697
rx2: CO2 + 3 H2 CH3OH + H2O XCO2 = 0,244
Kun to komponenter, metanol og vann, partiell-kondenserer ved kjøling i VV2 og VV3
Perfekt splitt i flashtanken
2 % av CO2-strømmen i F8 er oppløst i væsken
Purgestrøm: 2,2 % av resirk.strøm
Sjekk likevekter i reaktor ved å beregne Q og K for rx1 og rx2, samt for skiftreaksjonen (husk at det er umulig å gå forbi likevekt).
B Energibalanse
a) Beregn kompresjonsarbeidene (anta =0,75) og de ukjente temperaturene T2 og T12.
b) Finn UA-verdier for varmevekslerne og nødvendig kjølevann for VV2 og VV3. Bestem også T3.
c) Beregn mengde kjølevann til reaktoren.
Vedlagt:
V.1: prosessflytskjema 1
V.2: prosessflytskjema 2
V.3: tilleggsdata
|
a) Kompressor 1 - Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi...

a) Kompressor 1
Data:
p1 = 32 barg T1 = 30 C
p2 = 85 barg
F1 = 11200 kmol/h
= 0,75 Cp = 30.15 J/mol K
Kompresjonen antas å være reversibelt adiabatisk for en ideell gass med konstant varmekapasitet.
Syntesegassen, F11, med innløpstemperatur på 30 C komprimeres fra 32 til 85 barg.
Beregner den ideelle utløpstemperaturen, T2rev
der og (B13.8)
Det reversible kompresjonsarbeidet blir
(B13.9)
Den mekaniske virkningsgraden, , er på ¾, dermed blir det reelle kompresjonsarbeidet:
(B13.10)
Den virkelige utløpstemperaturen, T2reell, blir
(B13.11)
Kompressor 2
Data:
p11 = 79 barg T11 = 35 °C
p12 = 83.8 barg
Cp = 30.82 J/mol K = 0,75
Resirkulasjonsgassen, F11, med innløpstemperatur på 35 C komprimeres fra
79 til 83.8 barg. Ideell temperatur ut av kompressor beregnes fra likning B13.8.
Fra massebalansen for resirkulasjonsstrømmen, F11, har en total molstrøm på 38318 kmol/h.
Beregner kompresjonsarbeidet for kompressor 2
Beregner reell temperatur ut av kompressor 2
|
HYSYS-flytskjema, likevektsreaktor

HYSYS-flytskjema, likevektsreaktor
Download
6,71 Mb.
bet
22/32
Sana
31.12.2019
Hajmi
6,71 Mb.
#7519
1
...
18
19
20
21
22
23
24
25
...
32
HYSYS-flytskjema, likevektsreaktor
Download
6,71 Mb.
1
...
18
19
20
21
22
23
24
25
...
32
Download
6,71 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
HYSYS-flytskjema, likevektsreaktor
Download
6,71 Mb.
Obyеktlar bu axborot va o‘quv harakatlarini tashuvchilar bo‘lsa, subyеktlar mazkur

Obyеktlar bu axborot va o‘quv harakatlarini tashuvchilar bo‘lsa, subyеktlar mazkur
ma’lumotlarni o‘zlashtiradi va ongida qayta ishlab, o‘quv faoliyati jarayonida o‘zgartirib
dunyoqarash, qadriyatlar tizimi va mazmuni, e’tiqod, salohiyat va boshqa shaxsiy sifatlarga
aylantiradi. Ta’lim muhitlari komponеntlari mazmunini aniqlashga oid mavjud va boshqa
(funksional) yondashuvlar: muhit subyеktlari, o‘quv axboroti manbalari, o‘quv faoliyati
instrumеntlari va kommunikatsiya vositalari, shuningdеk, ta’lim muhitini to‘ldiruvchilarga
(o‘quv va mеtodik mazmun) ajratiladi.
Ta’lim muhiti AKT vositalari bazasida shakllantirilsa, uni maqsadga muvofiq ishlab chiqish
birinchidan, shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim doirasida, ikkinchidan, yangi ta’lim ko‘rsatkichlariga
erishish jihatdan — ta’lim oluvchilarning tadqiqotchilik va loyihalash ko‘nikma hamda
qobiliyatlarini shakllantirishni nazarda tutadi. Faqat ana shu hollarda elеktron ta’lim
rеsurslari prinsipial (maqsadga asoslangan) ravishda, o‘qitish faoliyatini o‘zgartirishi
mumkin.
Nihoyat uchinchi ziddiyat muhit bu — nafaqat subyеkt va obyеktlar (o‘qitish vositalari va
faoliyat instrumеntlari — «muhitning instrumеntal qobig‘i»), balki ularning «kontеnеnt» dеb
ataluvchi mazmunli asosi hisoblanadi. «Sontenent» so‘zi («mazmunli», «mazmun»,
«ahamiyat», «mohiyat») ayni vaqtda «axborotli to‘ldirish» ma’nosida tarjima qilinadi.
Aynan u har qanday elеktron-rеsurs samaradorligini ta’minlovchi muhim omili hisoblanadi.
Adabiyotlar, dissеrtatsiya tadqiqotlarining tahlili ko‘rsatishicha, barcha mualliflarning
ishlarida axborot ta’lim muhitining instrumеntlari, faoliyat vositalari va kommunikatsiya,
|
individuallashtirish, ta’lim oluvchilar qobiliyati, imkoniyatlari va qiziqishiga moslashtirish

|
individuallashtirish, ta’lim oluvchilar qobiliyati, imkoniyatlari va qiziqishiga moslashtirishBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.individuallashtirish, ta’lim oluvchilar qobiliyati, imkoniyatlari va qiziqishiga moslashtirish,
ularning mustaqilligi va ijodkorligini rivojlantirish, o‘quv axborotlarining yangi manbalariga
erishish, jarayon va obyеktlarni kompyutеr vositasida modеllashtirishdan foydalanish
hamda boshqalarni ta’minlaydi. Shunday qilib, yangi ta’lim muhitini shakllantirish xususida
so‘z yuritishga imkon tug‘iladi.
Pеdagogik va psixologik adabiyotlarda ta’kidlanishicha: turli xil maktab muhitidan farqli, har
bir o‘quvchining individual imkoniyatlari, qiziqishlari subyеktiv tajribasi, o‘qish va rеal
hayotda to‘plagan bilimlarini inobatga olib, amalga oshirilgan ta’lim jarayoni samaraliroq
hisoblanadi.
Bunda ikki asosiy g‘oyani ajratish mumkin. Birinchidan, turli ta’lim muhitining zarurligi,
axborot-kommunikatsiya tеxnologiyalaridan foydalanish bilan izohlanadi. Ikkinchidan,
ta’limni individuallashtirish ta’lim oluvchilarning bilishga ehtiyojlari va qiziqishlariga
moslashtirishni talab etadi va bu muammolarni axborot-kommunikatsiya tеxnologiyalari
vositasida samarali hal etish mumkin.
Axborot-ta’lim muhitini yaratish bir qator tadqiqot ishlarida o‘rganilgan. Shuningdеk,
muhitning mohiyati va tarkibiga tadqiqotchilar tomonidan turlicha yondashuvlar mavjud.
Barcha tadqiqotlarda o‘qitish muhiti komponеntlarini ikki toifaga ajratiladi: subyеktlar va
obyеktlar.
Ta’lim jarayonining subyеktlari sifatida ta’lim oluvchilar va o‘qituvchilar tavsiflanadi.
Obyеktlari sifatida esa o‘qitish vositalari va o‘quv faoliyati instrumеntlari, mеtodikalari,
moddiy baza, pеdagogik faoliyatni boshqarish sohalari, kommunikatsiya usullari (tashkiliy-
boshqaruv, tushuntirish-motivatsion, javob-muomala, tеxnik, emotsional) kiritiladi.
|
| |
axborot manbalari, shu-ningdеk, opеratsional komponеnt xususida so‘z yuritiladi, dеyarli

|
axborot manbalari, shu-ningdеk, opеratsional komponеnt xususida so‘z yuritiladi, dеyarliBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.axborot manbalari, shu-ningdеk, opеratsional komponеnt xususida so‘z yuritiladi, dеyarli
ko‘pgina tadqiqotchilar mazmunan to‘ldirish haqida so‘z yuritmaydi.
Dеmak, yangi muhit eski mеtodika va pеdagogik tеxnologiyalar samaradorligini oshirishi
hamda an’anaviy ta’lim natijalariga yo‘naltirilishiga alohida e’tibor qaratish zarur.
Ta'limda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llashda pedagogning asosiy vazifalari.
axborotdan jarayon sifatida bilim olish va ijod qilish;
fan-texnika va madaniyatdagi axborot va kreativ jarayonlar;
axborotda jamiyatni rivojlantirish muammolari;
sun'iy intellektning axborot tizimlari va bilim berish usullari;
axborotlashning texnik vositalari va telekommunikatsiya vositalari;
o‘quv materiallari haqida axborotli ma'lumot tizimini bilish va qo‘llay olish;
universal va muammoli-masofali axborot texnologiyalarini amalga oshirishning dasturiy
vositalari haqida tasavvurga ega texnologiyalarni;
axborotni modellashtirish asoslari;
o‘qitish va nazorat qilishning avtomatlashtirish tizimi;
global internet kompyuter tarmog‘idan foydalanish;
materialni chuqur o‘rganish uchun manbalar ro‘yxati, adabiyotlar katalogi, ijodiy ishlar
mavzularini ishlab chiqish.
telekonferensiyalar uyushtirish, faol muhokamani tashkil etish, referat, mustaqil ishlar
uchun mavzular ro‘yxatini tayyorlash.
o‘quv mashqlarini bajarish, ketma-ketligini nazorat qilish va baholash shakllarini
aniklash.
o‘qitish natijalarini tahlil qilish va takomillashtirish bo‘yicha taklif berish.
|
| |
shakllanishi - Faoliyatini tashkil etish sifatida xizmatlar va vositalar

|
Faoliyatini tashkil etish sifatida xizmatlar va vositalarBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.shakllanishi.
Ta'lim jarayonida axborot – kommunikatsion texnologiyalardan foydalanishda
quyidagi bosqichlarga e'tibor qaratish kerak:
o
Ta'lim oluvchilarda o‘quv materiallarini taqdim etish va tushuntirish bosqichi;
o
Kompyuter bilan o‘zaro muloqot jarayonida o‘quv materiallarini o‘zlashtirish
bosqichi;
o
O‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalarni takrorlash hamda mustahkamlash
bosqichi;
o
Erishilgan yutuq va natijalarini o‘zini – o‘zi tekshirish orqali nazorat qilish bosqichi;
o
Nazorat bosqichi;
o
O‘zini – o‘zi, shuningdek, nazorat bosqichlari natija va xulosalariga ko‘ra o‘quv
materiallarining taqsimlanishi, tasniflanishini, tizimga solinishini korreksiyalash,
tuzatishlar kiritish bosqichi.
Ta'limda axborot – kommunikatsiya texnologiyalari vositasida tashkil etilgan
darslardan foydalanishning o‘ziga xos xususiyatlari mavjud.
Uning o‘quv-tarbiyaviy jihatlari:
o
o‘qituvchi o‘quvchi bilimining hajmi va to‘g‘riligini emas, balki anglanganlik
darajasini hisobga oladi;
o
hozirjavobligi va bilimni amaliyotga tatbiq qila olish darajasini tekshirish;
o
o‘quvchi javoblariga uning ijobiy va salbiy tomonlarini ko‘rsatib taqriz berish;
o
ayrim o‘quvchilarning bilimini tekshirishda butun sinfning faol ishtiroki.
o
kompyuter vositalarini qo‘llashning yana bir muhim jihati jamoaviy tadqiqot
xarakteriga ega bo‘lgan innovatsion metodlardan foydalanishdir.
Bu metodlar o‘quvchining mustaqil ijodiy faoliyatida muammolar yechimini izlash
|
| |
rivojlantirish yo‘nalishining ilmiy-metodik asosi

rivojlantirish yo‘nalishining ilmiy-metodik asosi;
o‘qitish, ta’lim texnologiyalar shakli va turlarini takomillashtirish
yo‘nalishlarining ilmiy-metodik asosi;
O‘zbekiston respublikasi va xorijiy ta’lim strukturalarining ta’lim va metodik
faoliyatini monitoring qilish;
ilmiy-pedagogik maktab (maktablar) doirasida dozarb ilmiy muammolar
bo‘yicha tadqiqotlarni tashkil qilish;
o‘qituvchilar, aspirantlar, doktorantlar va talabalarning ilmiy-tadqiqot ishlarini
tashkil qilish;
ilmiy-konsalting faoliyatni tashkil qilish;
ilmiy tadqiqotlar natijalari bo‘yicha ilmiy nashrlarni (qog‘oz tashuvchilar va
Internet tarmog‘ida) tayyorlash.
Professor-o‘qituvchi tarkibi bilan bir qatorda kafedra o‘z ichiga
aspirantlar, doktorantlar, talaba-stajerlar, metodistlar, texnologlar,
laborantlar kirishi mumkin.Taqsimlangan kafedra bazali o‘quv
muassasaning yagona axborot-texnologik muhitida ta’lim, ilmiy va
boshqa faoliyatni amalga oshiradi, bu o‘quv muassasaning boshqa
kafedra, tarkibiy va funksional bo‘linmalari, tashqaridagi tashkilotlar,
hududiy markazlar, masofadan o‘qiydigan talabalar, aspirantlar,
tinglovchilar bilan operativ o‘zaro ishlashni ta’minlash, shuningdek
dunyo ta’lim makoniga kira olish imkonini beradi.
|
nazorat ishlarini o‘tkazish

|
nazorat ishlarini o‘tkazishBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.nazorat ishlarini o‘tkazish.
Axborot texnologiyalari, kompyuterlashgan darslarning o‘ziga xosliklari mavjud va
quyidagilardan iborat:
o‘quv materiallari alohida – alohida bo‘laklarga (bloklarga) bo‘linadi.;
o‘quv jarayoni ham ketma –ket olib boriladi. O‘quv materiali ma'lum bo‘laklarda fikr
yuritib o‘zlashtirishga moslashtiriladi;
o‘quvchining o‘zlashtirishdagi har bir harakati nazoratga olinib, monitoring yo‘lga
qo‘yiladi.
o‘quv – vazifani bajarib bo‘lishi bilan o‘quvchini o‘zlashtirish uchun navbatdagi vazifa
berib boriladi. Shu tariqa bosqichma – bosqich o‘zlashtirishga muhit yaratilib boriladi.
vazifalarni bajarishda o‘quvchi noto‘g‘ri javob qilsa, o‘sha zahotiyoq yordam
ko‘rsatiladi.
bunday tashkil etilgan darslarda har bir o‘quvchi alohida – alohida mustaqil ish yuritadi,
shu asosda har bir o‘quvchi o‘z imkoniyat darajasida o‘quv materiali va mazmunini
o‘zlashtirish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
masalaning yana bir jihati shundaki, berilgan mavzu materiali mazmuni, bajariladigan
natijalar o‘quvchiga ham, o‘qituvchiga ham ayon bo‘ladi.
Ta'lim jarayoniga kompyuter texnikasining kirib kelishi ta'lim mazmunini yanada
boyitdi. Xususan, “Masofaviy ta'lim”, “Media ta'lim”, “Internet forum” va boshqalar.
Axborot texnologiyasi, kompyuterlar yordamida darslarning sifat ko‘rsatkichlari
quyidagi asosiy faktorlar bilan aniqlanadi:
o
o‘quv dasturining sifatli shakllantirilganligi;
o
kompyuter texnikasining sifati va uning imkoniyatlari;
o
shaxsning kompyuter imkoniyatlaridan o‘zlashtirib olish malakalarining
|
| |
jihatdan maksimal pedagogik natijalarni olish kerak

|
jihatdan maksimal pedagogik natijalarni olish kerakBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.jihatdan maksimal pedagogik natijalarni olish kerak.
Taqsimlangan kafedra. ATMda an’anaviy kafedradan farqli bo‘lgan
virtual kafedralarning ishlash sharoitlarining shartlari o‘zgarishi
mumkin.
Ushbu shartlarni aniqlash uchun mamlakatimiz universitetlari
kafedralari va xorijiy xuddi shunday kafedralarning tashkiliy,
metodik va ilmiy faoliyatini, shuningdek kafedraning ergatitik tizimi
kabi kafedraning faoliyatini ta’minlaydigan axborotning tipi, tarkibi
va xarakteristikasining tahlilini o‘tkazish zarur.
Taqsimlangan kafedra quyidagi auditoriya va auditoriyadan tashqari o‘quv
ishlarning barcha turlarini amalga oshirishi mumkin:
ma’ruzalar, shu jumladan potokli auditorida;
tarmoq klasslarida ma’ruzalar;
tele va videokonferensiyalar rejimida;
ma’ruza-prezentasiya;
amaliy mashg‘ulotlar, shu jumladan barcha texnologik muhitda seminar va
laboratoriya mashg‘ulotlari, o‘quv-mashg‘ulot klasslari va firmalardagi o‘quv
mashg‘ulotlari;
talabalar, aspirantlar, doktorantlar, tinglovchilarning mustaqil (yakka tartibda
bajariladigan) ishlarni tashkil qilish, shu jumladan kurs ishi va dimplom
loyihasini bajarish, ma’lumotlar bazasi va o‘quv-metodik adabiyot bilan
ishlash, referatlar, kurs ishlari va diplomni loyihalarini resenziyalash, atamalar
lug‘atini shakllantirish;
elektron pochta va boshqa telekommunikasiyadan foydalanib o’quv guruhlar
konferensiyasini, elektron pochta va telekommunikasiyadan foydalanib kurs
mavzularini o‘zlashtirishda (ChAT) o‘qitiladiganlarning noshakliy muloqatini
tashkil qilish;
|
| |
pеdagogik psixologiya va didaktikada ular shaxsning motivatsion, opеratsional va kognitiv

|
pеdagogik psixologiya va didaktikada ular shaxsning motivatsion, opеratsional va kognitivBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.pеdagogik psixologiya va didaktikada ular shaxsning motivatsion, opеratsional va kognitiv
rеsurslarining o‘sishi bilan aniqlanadi, ya’ni ularning yig‘indisi muammolarni ahamiyatli
darajada hal etishni tashkil etadi.
Motivatsion salohiyatni rivojlantirish (yo‘nalishni baholay olishi, ehtiyoj va qiziqishlar) ta’lim
sohasidagi shaxsiy natijalarni muvofiqlashtiradi, opеratsional rеsurslar (faoliyatni
o‘zlashtirish usullari) — mеtaprеdmеtli xususiyat kasb etadi. Kognitiv imkoniyatlar (bilimlar)
prеdmеtlarga oid natijalarni ifodalaydi. Ushbu natijalarning yig‘indisi jahon ta’lim
amaliyotida qabul qilingan kompеtеntli yondashuvni tavsiflaydi. Yuqorida qayd etilgan
rеsurslarning o‘zi muhim salohiyatlardan iborat bo‘ladi.
O‘quv jarayonining asosiy maqsadi nafaqat bilimlarni o‘zlashtirish, balki o‘quvchilarning
bilish qobiliyatlarini rivojlantirish va ijodiy salohiyatini orttirishdan iborat. Ta’limda shaxsiy
natijalarga erishish, ta’lim oluvchilarning motivatsion rеsurslarini rivojlantirish shaxsga
yo‘naltirilgan ta’lim jarayonini amalga oshirishni, har bir talaba uchun individual ta’lim
dasturlari hamda trayеktoriyalarini tuzishni talab etadi.
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim o‘z mohiyatiga ko‘ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini
to‘laqonli rivojlanishlarini ko‘zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta,
ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kеlgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan
bog‘liq, o‘qish maqsadlaridan kеlib chiqqan holda yondoshishni nazarda tutadi.
O‘tkazilgan pеdagogik-psixologik va didaktik tadqiqotlar o‘qitish mеtodikasini axborot-
kommunikatsiya tеxnologiyalari (AKT) asosida amalga oshirish zarurligini, aynan o‘qitishni
|
| |
va mustaqil qaror qabul qilishga yo‘naltirilgan bo‘ladi

|
va mustaqil qaror qabul qilishga yo‘naltirilgan bo‘ladiBog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.va mustaqil qaror qabul qilishga yo‘naltirilgan bo‘ladi.
Bunday darslarda o‘quvchilarga «ijodiy ish» berish mumkin. Bu ularning bilimni
chuqur egallaganliklarini namoyish etish imkonini beradi. Bunda o‘qituvchi va
o‘quvchilarga multimedia yordamga keladi. Bu vazifani bajarishda musiqa, video,
rasmlardan foydalanish ularning o‘tilgan mavzuni qanday eshitish va ko‘rishlarini
namoyon etadi.
O‘quv jarayonida o‘qitishning texnik vositalaridan faol foydalanilishiga
qaramasdan, ular yordamchi didaktik vosita hisoblanadi. An'anaviy ta'limda
o‘qituvchi bilim beruvchi sifatida asosiy rol o‘ynaydi. O‘qituvchining o‘quvchilar
bilan muloqoti axborot uzatishning asosi hisoblanadi.
O‘qitish metodikasiga muvofiq har bir o‘quv guruhi uchun o‘quvchilarning jamoa
vositasi kabi elektron auditoriyasi yoki forumlari yaratilishi (ochilishi) mumkin.
Bunday modullarga quyidagilarni kiritish mumkin:
ayrim fanlar bo‘yicha o‘quv guruhining Chat (on-line auditoriyalar - seminarlar
maslahatlar);
fanlar bo‘yicha telekonferensiyalar (forumlar) (on-line auditoriyalar - seminarlar
maslahatlar);
e’lonlar taxtasi;
tarqalish varag‘i;
yakka tartibda (tariflanadigan) maslahatlar tizimi.
O‘quv yurtining VVdagi bunday modullar soni o‘qituvchilar ehtiyojlari va ular
tomonidan amalga oshiriladigan o‘qitish metodikasi bilan belgilanishini ta’kidlab
o‘tish kerak.
O‘qituvchi-konsultant (yoki tyutor) o‘z bilimlarini namoyish qilish,
texnologik, tashkiliy, ijtimoiy-iqtisodiy va ijtimoiy-psixologik
|
| |
konsultasiyalar: yakka tartibda va guruhli (tyutoriallar)

|
konsultasiyalar: yakka tartibda va guruhli (tyutoriallar)Bog'liq 2 мавзу Убайдуллаева Фэруза.konsultasiyalar: yakka tartibda va guruhli (tyutoriallar);
nazorat qilish tadbirlari - kunduzgi bo‘limda imtihon va zachetlarni off-line va
on-line rejimlarda, tele-videokonferensiyalar rejimida o‘tkazish;
kurs va diplom (loyihalar) ishlarini tayyorlashni tashkil qilish va rahbarlik
qilish, kollokviumni o‘tkazish;
bitiruvchilarning yakuniy davlat attestasiyasini tashkil qilishda ishtirok etish;
davlat ta’lim standartlarida nazarda tutilgan amaliyotni tashkil qilishda
ishtirok etish.
Taqsimlangan kafedraning asosiy funksiyalari, albatta, o‘quv jarayonini o‘quv-
metodik qo‘llab-quvvatlash hisoblanadi va butun kompleksini tayyorlashda
ifodalanadi:
o‘quv adabiyotlar;
o‘quv qo‘llanmalar;
ma’ruzalarning mualliflik kurslari;
topshiriqlar to‘plami, situasion topshiriqlar va mashqlar to‘plami (case-study);
testlar to‘plami;
laboratoriya va boshqa amaliyotlar;
o‘quv-mashg‘ulotlar klasslaridagi mashg‘ulotlar uchun integrasiyalangan
qo‘llanmalar;
kursni o‘rganish bo‘yicha qo‘llanma (study-guide);
kompyuter dasturlari, shuningdek mustaqil ishni tashkil qilish uchun boshqa
materiallar.
Virtual kafedra faoliyatining turli yo‘nalishlari quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha
ilmiy-tadqiqot ishi hisoblanadi:
o‘quv kurslarining tarkibini takomillashtirish va rivojlantirish yo‘nalishining
ilmiy-metodik asosi;
ta’lim faoliyatning barcha o‘quv-metodik ta’minotini takomillashtirish va
|
| |
Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet - bet 12

Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ntnu fakultet for kjemi og biologi Norges teknisk-naturvitenskapelige Institutt for kjemisk prosessteknologi universitet
|
Termin O’zbek til - bet 31

|
Termin O’zbek til
|
bet | 31/44 | Sana | 17.04.2021 | Hajmi | 198,78 Kb. | | #14238 |
Kasbiy kompetentlik
|
Mutaxassis tomonidan kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan bilim, ko’nikma va malakalarning egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo’llay olinishi
|
Kasbiy-ijodiy imkoniyat
|
1) kasbiy kompetentsiya, malakaga egalik;
|
Kasbiy-ijodiy faoliyat
|
Mutaxassisning kasbiy masalalarni ijodiy hal qilish muvaffaqiyatini tavsiflovchi faoliyati, innovatsion xatti- harakati
|
Kommunikativ kompetentlik
|
Ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilari, jumladan, talabalar bilan samimiy muloqotda bo’lish, ularni tinglay bilish, ularga ijobiy ta’sir ko’rsata olish
|
Kreativ kompetentlik
|
Pedagogik faoliyatga tanqidiy, ijodiy yondashish, o’zining ijodkorlik malakalariga egaligini namoyish eta olish
|
|
|
| |
Inno - Termin O’zbek til

|
Termin O’zbek til
|
bet | 28/44 | Sana | 17.04.2021 | Hajmi | 198,78 Kb. | | #14238 |
Innovatsion ta’lim muassasasi
|
Yangi tipdagi ta’lim muassasalari: akademik litseylar, maktabgacha ta’lim kompleksi, shaxsiy maktabgacha ta’lim muassasalari, ixtisoslashgan sinf va maktablar, gimnaziya, turli yo’nalishli, predmetlari chuqur o’rgatiladigan maktablar va h.k.
|
Innovatsion texnologiya
|
Pedagogik taraqqiyotni ta’minlashga qaratilgan tashkiliy faollik jarayoni (faollik, didaktik o’yinlar, evristik, kreativ, muammoli, loyihashtirilgan, AKT texnologiyalari).
|
Innovatsion o’qitish
|
1) yangicha o’qitish tizimi, 2) va talabalarni yangi kiritilgan texnologiyalar asosida o’qitish jarayoni (algoritmlash, loyihali, modulli va b.)
|
|
|
| |
Imita - Termin O’zbek til

|
Termin O’zbek til
|
bet | 26/44 | Sana | 17.04.2021 | Hajmi | 198,78 Kb. | | #14238 |
Imitatsion virtual trenajyor
|
(ingl. “train” – “tarbiyalamoq”, o’qitmoq”, “mashq qildirmoq”) – elektron shakldagi o’quv-mashqlantiruvchi qurilma bo’lib, u yordamida mehnat faoliyatining real sharoiti odellashtiriladi, muayyan faoliyat (m: mashina (mexanizm)ni boshqarish, murakkab stanokda ish bajarish yoki harbiy texnika sirlarini o’zlashtirish) ko’nikmalari shakllantiriladi, ko’nikmalar malakalarga aylantiriladi hamda hosil bo’lgan malakalar takomillashtiriladi
|
Innovatsion kompetentlik
|
Pedagogik jarayonni takomillashtirish, ta’lim sifatini yaxshilash, tarbiya jarayonining samaradorligini oshirishga doir yangi g’oyalarni ilgari surish, ularni amaliyotga samarali tatbiq etish
|
|
|
| |
Mustaqil rivojlantirish imkoniyatlari

Mustaqil rivojlantirish imkoniyatlari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
31.05.2024
Hajmi
0,74 Mb.
#258315
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil rivojlantirish imkoniyatlari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Inno - Termin O’zbek til

|
Termin O’zbek til
|
bet | 29/44 | Sana | 17.04.2021 | Hajmi | 198,78 Kb. | | #14238 |
Innovatsion faoliyat
|
Yangi ijtimoiy talablarning an’anaviy me’yorlarga mos kelmasligi yoki yangi shakllanayotgan g’oyalarning mavjud g’oyalarni inkor etishi natijasida vujudga keladigan majmuali muammolarni yechishga qaratilgan faoliyat
|
Innovatsiya
|
Ingliz tilidan tarjima qilinganda (“innovation”) “yangilik kiritish” degan ma’noni anglatadi. Innovatsiya – muayyan tizimning ichki tuzilishini o’zgartirishga qaratilgan faoliyat.
|
Innovatsiya
|
Faoliyat ma’lum kontseptual yondashuv asosida amalga oshirilib, uning natijasi muayyan tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o’zgartirishga xizmat qiladi.
|
|
|
| |
Mashg’ulotning texnologik xaritasi

|
Mashg’ulotning texnologik xaritasi
|
bet | 2/2 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 20,31 Kb. | | #139686 |
Bog'liq TAT.Dars ishlanmaMashg’ulotning texnologik xaritasi
T|r
|
Mashg’ulot bosqichlari
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Bajariladigan ish shakli
|
Ajratilgan vaqt
|
1
|
Tashkiliy qism
|
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorlash. Navbatchi axboroti.
|
Suhbat.
|
3 daqiqa
|
2
|
O’tilgan mavzuni takrorlash
|
O’tilgan mavzuni takrorlash. Savol va topshiriqlar berib, xulosalash.
|
Savol- javob.
|
10 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu ustida ishlash
|
Undosh tovushlar va harflar
|
Ko’rgazmalilik.
|
20 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
Yozuv daftari bilan ishlash
|
Daftar bilan ishlash
|
10 daqiqa
|
5
|
Mashg’ulotni yakunlash va o’quvchilarni rag’batlantirish
|
Uyga vazifani tushuntirish
|
Rag’batlantirish.
|
2 daqiqa
|
I.Tashkiliy qism: Salomlashish, yo’qlama qilish, o’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarliklarini tekshirish.
II.O’tilgan mavzuni takrorlash:
1. O'quvchilar daftari ko'rib chiqiladi.
2. Suhbat yordamida uy vazifasi qanday bajarilganligi aniqlanadi.
III.Yangi mavzu bayoni:
1. O'yin, qo'shiq so'zlarini tovush tomondan tahlil qilish.
2. Birinchi bo'g'inda o', ikkinchi bo'g'inda i tovushi kelgan so'zlarni to'g'ri talaffuz qilish va to'g'ri yozish ko'nikmasini shakllantirish.
31-mashq.
O'quvchilar b, ch, k, j undoshlarini talaffuz qiladilar va suhbat yordamida undosh tovushlarni talaffuz qilganda, havo og'izda to'siqqa uchrashi, shuning uchun shovqin eshitilishi (ch, k) va shovqin bilan birga ozroq ovoz eshitilishi (b, j) ni aniqlaydilar. Undosh tovushlar undosh harflar bilan belgilanishini bilib oladilar.
2. Xulosani Darslikdan o'qish.
3. 32- mashq.
Bu mashqni bajarish bilan tovushning so'z ma'nosini farqlashdagi ahamiyati tushuntiriladi.
III. Muhim beigilariga qarab undosh tovushni unli tovushdan farqlash ko 'nikmasini o 'stirish.
Ikkita so'z tanlab, ular tovush tomonidan tahlil qilinadi va undosh tovush unli tovushdan uch asosiy belgisiga qarab farqlanishi aniqlanadi:
1) talaffuz qilish usuliga qarab (unli tovushni talaffuz qilganda havo og'izda to'siqqa uchramaydi, erkin o'tadi; undosh tovushni talaffuz qilganda esa havo og'izda to'siqqa uchraydi); 2) ovoz va shovqinning ishtirokiga qarab (unli tovush talaffuz qilinganda ovoz eshitiladi; undosh tovush talaffuz qilinganda, asosan, shovqin eshitiladi); 3) bo'g'in hosil qilish xususiyatiga qarab (unli tovushning o'zi bo'g'in hosil qiladi, undosh tovushlar unli tovush bilan birga bo'g'in hosil qiladi); 4) iqtisodiy bilim berish mashqi.
IV. Mashg’ulotni mustahkamlash.
33- mashq. Oila budjeti.
O'quvchilar matnni o'qiydilar. O'qituvchi yordamida matnda nima haqida gap borayotganini tushunib oladilar. So'ngra mashqning grammatik topshirig'i bajariladi.
Xattaxtaga yozilgan to'ti, to'lqin, o'ttiz, qo'shiq, ko'prik, ko'rik so'zlarini o'quvchilaiga o'qitish va to'g'ri yozilishini tushuntirib, so'z diktant yozdirish.
V.Mashg’ulot yakuni:
Mashg’ulot umumlashtiriladi, o’quvchilar baholanadi.
VI. Uyga vazifa: Berilgan mashqni bajarish
|
| |
Mustaqil rivojlantirish imkoniyatlari - bet 3

|
Mustaqil rivojlantirish imkoniyatlariBog'liq Axmedova Maloxat Ergashevna часть
3
«
Научный импульс
»
апреля
, 202
3
1362
borish bo’lib, ushbu kompetentlik negizida psixologik, metodik, informatsion, kreativ,
innovatsion va kommunikativ kompetentlik ko’zga tashlanadi. Ular o’zida quyidagi
mazmunni ifodalaydi:
Pedagogik-psixologik kompetentlik –pedagogik jarayonda sog’lom psixologik muhitni
yarata olish, talabalar va ta’lim jarayonining boshqa ishtirokchilari bilan ijobiy muloqotni
tashkil etish, turli salbiy psixologik ziddiyatlarni o’z vaqtida anglay olish va bartaraf eta
olish.
Metodik kompetentlik – filologik jarayonni metodik jihatdan oqilona tashkil etish,
ta’lim yoki tarbiyaviy faoliyatni to’g’ri belgilash, metod va vositalarni maqsadga muvofiq
tanlay olish, metodlarni samarali qo’llay olish, vositalarni muvaffaqiyatli qo’llash;
informatsion kompetentlik – axborot muhitida zarur, muhim, kerakli, foydali ma’lumotlarni
izlash, yig’ish, saralash, qayta ishlash va ulardan maqsadli, o’rinli, samarali foydalanish;
Kreativ kompetentlik – filologik faoliyatga nisbatantan jidiy va ijodiy yondashish, o’zining
ijodkorlik malakalariga egaligini namoyish eta olish; Innovatsion kompetentlik – filologik
jarayonni takomillashtirish, ta’lim sifatini yaxshilash, tarbiya jarayonining samaradorligini
oshirishga doir yangi g’oyalarni ilgari surish, ularni amaliyotga muvaffaqiyatli tatbiq etish.
Nutqiy kompetentsiyani shakllantirishda, nutqqa xos bo’lgan barcha holatlarni alifbodan to
tovushgacha bo‘lgan jarayonlarni turli xil tarbiyaviy usullar, o‘yin texnologiyalari bilan
singdirish lozim. Talabaga xos bo’lgan nutqiy jarayonlarga to’xtalamiz. Demak, biz qo’llash
sohasi bo’yicha tilshunos tadqiqotchining fikriga tayanib Talabaga xos b’lgan nutqiy
kompetentlikni quyidagi tarkibiy asoslarini ishlab chiqdik: Talaba yoshi inobatga olinadi.
Fonetik o’zgarishlarga e’tibor berish lozim.
Tovush va ajratishdagi tafovut.
- Fonetik kompetentsiya.
- Insert metodi asosida matnni ravon o’qish usuli.
- Nutqiy sifatlarni o’zlashtirishda innovatsion texnologiyalarni qo’llash usullari.
- Yod olish qobiliyatini rivojlantirish usullari.
Lug’at bilan ishlashusullari. Leksikalogik kompetentsiya
Mutaxassis sifatida:
-Aniq maqsad, intilish asosida nutqiy jarayonni takomillashtirish metodikasi;
-Nutqiy jarayon samaradorligini, o’zining ishchanlik faolligini oshirish
metodikasi;
-Izchil ravishda yangilanib borayotgan filologik bilimlarni o’zlashtish metodikasi;
-ilg’or texnologiya, metod hamda vositalardan xabardor bo’lish metodikasi;
-Oliy filologik faoliyatiga fan-texnikaning so’nggi yangiliklarini samarali tadbiq
etish metodikasi;
-kasbiy ko’nikma va malakalarini takomillashtirish metodikasi;
Tilshunos
olimlar
N.Mahmudov,
B.Mengliyev,
L.R.Raupova,
S.Ashirboyev,
Q.Yo’ldoshev kabi o’zbek tilshunos olimlarining ishlarida nutqiy kompetentlikni filologik
Международный
научный
журнал
№
9
(100),
|
| |
«
Научный импульс
» 
апреля 
, 202
3 
1364 
ADABIYOTLAR

часть
3
«
Научный импульс
»
апреля
, 202
3
1364
ADABIYOTLAR :
1. Usmonov B.Sh, Habibullaev R.A. Oliy o‘quv yurtlarida o‘quv jarayonini kredit-
modul tizimida tashkil qilish. O‘quv qo‘llanma. T. “Tafakkur” nashriyoti, 2020 y. 120 bet.
2.Axmedova M.E. Pedagogika nazariyasi va tarixi ( O‘quv qo‘llanma) – T.: Tafakkur
bo‘stoni, 2011.
3.Axmedova M.E. G.Niyozov. Pedagogika nazariyasi va tarixidan seminar
mashg’ulotlar ( O‘quv qo‘llanma) – T.: Noshir, 2011.
4.Azizxo`jaeva N.N.Filologiktexnologiya va Filologikmahorat.- T.:2006.
5. Ishmuxammedov R.,Abduqodirov A., Pardaev A.” Ta'limda innovatsion texnologiya
(ta'lim muasassalari pedagog-o'qituvchilari uchun) amaliy tavsiyalar”.Tashkent.”Iste'dod”
nashriyoti, 2008 y.
6. Abdivalievna, A. N. (2022). PSYCHOCORRECTION OF BEHAVIORAL AND
EMOTIONAL FIELDS IN CHILDREN WITH ATTENTION DEFICIT AND HYPERACTIVE. British
Journal of Global Ecology and Sustainable Development, 10, 132-137.
7. Abdivalievna, A. N. (2023). Psychological Interpretation of the Concept of
Happiness. Eurasian Journal of Humanities and Social Sciences, 16, 3-6. 8.
Abdivalievna, A. N. (2022). PSYCHOLOGICAL FEATURES OF ACHIEVING PROFESSIONALISM
IN THE WORK OF DOCTORS. British Journal of Global Ecology and Sustainable
Development, 10, 138-142.
Ishning ilmiy va amaliy ahamiyati

|
Ishning ilmiy va amaliy ahamiyati
|
bet | 5/14 | Sana | 29.12.2020 | Hajmi | 78,05 Kb. | | #13002 |
Ishning ilmiy va amaliy ahamiyati. Malakaviy ishda lingvistik modellashtirish boshqa tilni tekshirish metodlari bilan qiyoslab o‘rganib chiqildi. Amaliy tilshunoslikning kelajakdagi istiqbolli yo‘nalishlari haqida ma’lumot berildi. Ushbu ish oliy ta’lim muassasalarida “Kompyuter lingvistikasi” bo‘yicha maxsus kurslarda foydalanish mumkin. Ishda keltirilgan dasturlar, slaydlar asosida o‘zbek tilidan ta’limiy-elektron ishlanmalar tayyorlash mumkin.
Ishniig tuzilishi va hajmi. Ish kirish, ikki bob, umumiy xulosalar, adabiyotlar ro‘yxatidan iborat bo‘lib, jami _______ sahifani tashkil etadi.
|
| |
Ishning maqsadi - Kompyuter lingvistikasida modellashtirish va analogiya metodlari

|
Kompyuter lingvistikasida modellashtirish va analogiya metodlari
|
bet | 4/14 | Sana | 29.12.2020 | Hajmi | 78,05 Kb. | | #13002 |
Ishning maqsadi amaliy tilshunoslikning eng asosiy yo‘nalishlaridan biri bo‘lgan kompyuter lingvistikasi haqida tushunchalarni chuqurlashtirish va lingvistik modellashtirishning turlari va uni amalga oshirishni tahlil etish, o‘rganish.
Ishning vazifalari. Ishning maqsadini amalga oshirish uchun quyidagi vazifalar qo‘yildi:
amaliy tilshunoslikning kelajakdagi istiqbolini tahlil etish;
amaliy tilshunoslik yo‘nalishlarini kompyuter lingvistikasi bilan aloqasini o‘rganib chiqish;
kompyuter lingvistikasining yo‘nalishlarini izohlash;
modellashtirish tushunchasi va uning turlarini yoritish;
lingvistik modellashtirish kompyuter lingvistikasining eng asosiy tilni tadqiq etish metodi ekanligini ko‘rib chiqish;
lingvistik modellashtirish va anologiya metodlarini qiyoslash;
formal grammatika va lingvistik modellashtirishning munosabatini izohlash.
Modellashtirish bo‘yicha slaydlar tayyorlash.
|
| |
N is р - Kompyuter lingvistikasida modellashtirish va analogiya metodlari

N is р N
|
Noun is Preposition Noun
|
Ot is predlogli ot
|
John is in bed
|
6.
|
N is D
|
Noun is Adverb
|
Ot is ravish
|
John is out
|
7.
|
NisA
|
Noun is Adjective
|
Ot is sifat
|
John is angry
|
Mazkur konstruksiyalarda N (Ot) turli xil determinatorlar (masalan, artikl, olmosh) hisobiga, V (Fe’l) ravishlar, adverbial (ravishli) birikmalar hisobiga kengayishi mumkin. Ushbu yadro konstruksiyalarning bir-biri bilan yoki turli transformatsiyalar asosida birikishi natijasida ingliz tilida boshqa turdagi gaplar hosil qilinishi mumkin. Masalan, The old man saw a black dog there jumlasi uchta yadro strukturaning yig‘indisi sanaladi: 1) The man saw a dog there; 2) The man was old; 3) The dog was black.
Generativ grammatikada yadro strukturalardan (operandlar) turli shakliy o‘zgarishlar asosida asosiy ma’noni saqlagan holda ikkilamchi sintaktik qurilmalarning hosil qilinishi (transformatsiyalar = transformalar), bu jarayondagi vositalar (operatorlar) va transformatsiya hosil qilish modellari tadqiq etiladi. Masalan, Salim keldi - Salimning kelishi - Salim kelgach - Salim kelganda - Salim kelishi bilan...; Anvar xatni yozdi - Xat Anvar tomonidan yozildi. Ushbu misollarda transformatsiya uchun asos bo‘lgan gap (Salim keldi yoki Anvar xatni yozdi kabi gaplar) operand, transformatsiya natijasi bo‘lgan hosila gap (Salim kelgach, Salim kelib yoki xat Anvar tomonidan yozildi kabi sintaktik strukturalar) transforma yoki transformand, operanddan transformandni hosil qiluvchi vosita (ravishdosh, sifatdosh, harakat nomi yoki majhul nisbat shakllari) transformatsiya operatori deb ataladi.
Transformatsion grammatika matematik lingvistika va kompyuter lingvistikasi fanining rivojlanishida muhim ahamiyat kasb etadi. Birinchidan, transformatsion grammatika tabiiy tillarning grammatikasini formallashtirish nazariyasi negizlarini yaratishga asos bo‘ldi. Ikkinchidan, transformatsion grammatika avtomatik tarjima tizimining nazariy asosi sanaladi. Transformatsiya va derivatsiya jarayonlarining tabiiy tillarga faol tatbiq etilishi avtomatik tarjima samaradorligini ta’minlaydi. Uchinchidan, transformatsion grammatika til o‘qitishni modellashtirishda ham muhim ahamiyatga molik. To‘rtinchidan, transformatsion grammatika tabiiy tillardagi paradigmatik va sintagmatik munosabatlarning me’yoriyligi va grammatik to‘g‘ri va noto‘g‘ri jumlalarni ajratishning aniq mezonlarini belgilaydi.
N.Chomskiy tavsiya etgan grammatikada gaplarni «tug‘dirish» (hosil qilish) uchun o‘rin almashtirish qoidalaridan foydalaniladi. Chap qismda gapning struktur komponenti simvollari joylashadi, o‘ng qism esa ularning simvollari o‘rniga almashuvchilar yoki simvollar zanjiri (birikuvi)dan ibo- rat bo‘ladi. Quyidagi jadvalda ingliz tili uchun ayrim gapning struktur komponenti simvollari ko‘rsatilgan:
|
Inno - Termin O’zbek til

|
Termin O’zbek til
|
bet | 27/44 | Sana | 17.04.2021 | Hajmi | 198,78 Kb. | | #14238 |
Innovatsion muhit
|
Pedagogik yangilikning vujudga kelishi ularning jadal o’zlashtirilishi va amaliyotga tadbiq etilishi.
|
Innovatsion pedagogik g’oya
|
Tizimlashtirilgan pedagogik g’oyalar; o’quv jarayoni bashorat etilishi, ma’lumotlar to’plami.
|
Innovatsion ta’lim
|
1) ta’lim sohasiga kiritilgan va kiritilayotgan yangiliklar;
2)yangilangan yangi texnologiyalar asosida tashkil etilgan ta’lim jarayoni.
|
Innovatsion ta’lim
|
(ingl. “innovation” – yangilik kiritish, ixtiro) – ta’lim oluvchida yangi g’oya, me’yor, qoidalarni yaratish, o’zga shaxslar tomonidan yaratilgan ilg’or g’oyalar, me’yor, qoidalarni tabiiy qabul qilishga oid sifatlar, malakalarni shakllantirish imkoniyatini yaratadigan ta’lim.
|
|
|
| |
-rasm
 

Marshrut o'chirilmoqda

|
-rasm
Marshrut o'chirilmoqda
|
bet | 15/25 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #115699 |
17-rasm
Marshrut o'chirilmoqda
Siz kalitni marshrut ifodasida noto'g'ri kiritgan bo'lishingiz mumkin. route addBuni hal qilishning eng yaxshi usuli shunchaki yomon yo'lni olib tashlash va keyin ifodani to'g'ri sintaksis bilan qayta bajarishdir . Har safar marshrutlarni olib tashlashimiz kerak bo'lgan boshqa sabablar ham bo'lishi mumkin va shuning uchun siz ushbu buyruq bilan tanishishni xohlaysiz. Marshrutni olib tashlash uni qo'shishdan ko'ra osonroqdir. Siz bilishingiz kerak bo'lgan yagona narsa - o'chirmoqchi bo'lgan marshrut uchun pastki tarmoq identifikatoringiz va shu. Keyin shunchaki route delete . Masalan, buyruq satrida ishlayotganimizda avval yaratilgan 192.168.16.0 marshrutimizdan xalos bo'lish uchun men ushbu buyruqni bajaraman:
Route delete 192.168.16.0
PowerShell yordamida marshrut qo'shish
Windows Server ichidagi buyruq qatoriga yo'naltirilgan ko'pgina vazifalar haqida gap ketganda PowerShell shoh bo'lganligi sababli, biz ushbu interfeysdan ham xuddi shunday vazifani bajarishimiz kerak. route addXuddi shu buyruqni PowerShell so'rovi ichidan ishga tushirishingiz mumkin va u juda yaxshi ishlaydi, lekin buning o'rniga biz foydalanishimiz mumkin bo'lgan maxsus cmdlet ham mavjud. Keling, uni New-NetRoute marshrutlash jadvalimizga boshqa pastki tarmoq qo'shish uchun ishlatamiz, bu safar biz 192.168.17.0 qo'shamiz. Bu erda biz foydalanishimiz mumkin bo'lgan buyruq:
New-NetRoute –DestinationPrefix "192.168.17.0/24" –InterfaceIndex 4 –NextHop 10.0.0.1
18-rasm
Siz bu tuzilmaning o'xshashligini, ammo biroz do'stona ekanligini sezishingiz mumkin. So'z kiritish maskva pastki tarmoq niqobining to'liq raqamli qiymatini ko'rsatish o'rniga, pastki tarmoqni va bir xil identifikator ichidagi niqobni aniqlash uchun slash usulidan foydalanishingiz mumkin. Bundan tashqari, biz avval shlyuzni aniqlagan bo'lsak , bu har doim biroz chalg'ituvchi edi, cmdlet bilan New-NetRoutebiz uning o'rniga deb nomlangan narsani aniqlaymiz NextHop. Bu men uchun biroz mantiqiyroq.
Ilgari biz route printbutun marshrutlash jadvalimizni ko'rganimizda, ushbu jadvalni ko'rsatish uchun PowerShell cmdletimiz biz uchun oddiy Get-NetRoute:
|
| |
grammatika (unrestricted phrase-structure grammar)

|
grammatika (unrestricted phrase-structure grammar)
|
bet | 9/14 | Sana | 29.12.2020 | Hajmi | 78,05 Kb. | | #13002 |
grammatika (unrestricted phrase-structure grammar) -juda murakkab generativ grammatika, bunda G=(N,”, P, S) belgilari yordamida ish ko‘riladi. N, “ - alifbo (N - noterminal simvollar, u grammatikadagi sim- vollarni o‘z ichiga oladi; “ - metatilning terminal simvollari, u tildagi so‘zlarni qamrab oladi); S - noterminal to‘plamning boshlang‘ich simvoli, P - qayta ishlab chiqilgan qoidalar. Bunda terminal va noterninal simvol- larni birlashtiruvchi V belgisi qabul qilingan, u inglizcha Vocabulary (lug‘at) so‘zidan olingan (V=TWN). Bu grammatika o‘ta abstraktlashgan matematik modellarga, informatika nazariyasiga tatbiq etilgan.
|
| |