nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kirish qismida - Kirish asosiy qism

|
Kirish asosiy qism
|
bet | 3/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universitetiKirish qismida tadqiq qilinayotgan muammoning dolzarbligi asoslangan va uning o’rganilganlik darajasi, maqsadi, vazifalari aniqlangan.
«Bozor munosabatlari rivojlanishi sharoitida asosiy fondlarning mohiyati va nazariy asoslari» nomli birinchi bobda asosiy fondlarning iqtisodiy mohiyati va uning korxona faoliyatidagi o’rnini aniqlangan hamda korxonalarda asosiy fondlarni eskirishi, ularni baholash va ta’mirlash usullari ishlab chiqilgan. Shuningdek, mazkur bobda korxonalarda asosiy fondlar samaradorligini oshirishning mezonlari va ko’rsatkichlari tasniflangan.
1.Asosiy fondlarning mohiyati va ularning korxona faoliyatidagi o’rni
Zamonaviy iqtisodiyot fani asosiy fondlarni ma’lum bir iste’mol qiymati ko’rinishida ijtimoiy mehnat asosida yaratiluvchi, ishlab chiqarishning moddiy- buyumlashgan material omillari qatoriga kiritadi. Hozirgi bozor sharoitlarida korxona kuchi va vositalari yordamida yaratilgan asosiy fondlar ishlab chiqarish quvvatlarini shakllantirish va ulardan foydalanishga faol ravishda ta’sir ko’rsatuvchi mulk hisoblanadi. Butun xalq xo’jaligi miqyosida asosiy fondlar mamlakatning milliy boyligini tashkil qiladi.
Asosiy fondlar korxona ishlab chiqarish vositalarining bir qismi bo’lib, ishlab chiqarish jarayonida uzoq vaqt ishtirok etada va o’zining natural-moddiy holatini yo’qotmaydi hamda o’z qiymatini tayyorlanayotgan mahsulotlarga qismlab o’tkazib beradi. Asosiy fondlar qiymatini tayyorlanayotgan mahsulotga o’tkazish jarayoni amortzasiya deb, ushbu jarayonda to’plangan mablag’lar esa amortizasiya ajratmalari deb ataladi.
Iqtisodiy maqsadlariga ko’ra, asosiy fondlar ishlab chiqarish va noishlab chiqarish fondlariga taqsimlanadi. Ishlab chiqarish asosiy fondlari o’z mohiyatiga ko’ra, korxonaning ishlab chiqarish potensialini tashkil qilib, ularning tarkibiga quyidagilar kiradi:
qo’yilgan qiymatlardagi asboblar va ishlab chiqarish inventari.
Asosiy ishlab chiqarish fondlari ishlab chiqarishda band bo’lgan barcha mutaxassis va xodimlar soni bilan birgalikda, korxonaning ishlab chiqarish apparati deb ataladi.
|
| |
O’rtacha ta’mirlash - Kirish asosiy qism

|
Kirish asosiy qism
|
bet | 8/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universitetiO’rtacha ta’mirlash texnik mazmuni, murakkabligi, bajariladigan ish hajmi va davriyligiga ko’ra, kapital ta’mirlashdan farq qiladi hamda sarflanuvchi mablag’, vaqt va kuchni nisbatan kamroq talab etadi. Joriy ta’mirlash kabi u ham mashina yoki uskunadan foydalanuvchi korxonaning o’zida amalga oshirilishi mumkin.
1.4-rasm. Korxona asosiy fondlarini qayta ishlab chiqarish
bosqichlari
Asosiy fondlarni yaratish
Korxona
Joriy ta’mirlashda asosan asbob-uskunalar tozalanadi, moylanadi, tekshiriladi, mayda kamchiliklari bartaraf qilinadi, ya’ni uskunalarning foydalanishga doimiy tayyorligi ta’minlanadi.
Asosiy fondlarni ta’mirlash va ularga xizmat ko’rsatish majmuasi rejali- oldini oluvchi ta’mirlash tizimiga (ROOT) birlashtiriladi va korxona bosh mexanigi tomonidan boshqariladi. Deyarli har bir korxonada ROOT o’tkazilishini qayd qilish jurnallari mavjud bo’lib, ularda profilaktika va ta’mirlash tadbirlarini o’tkazish tartibi va grafigi belgilab qo’yiladi.
Ta’mirlash ishlari tufayli korxona asosiy fondlarning joriy ekspluatasiyaga tayyorligini ta’minlaydi. Biroq shu bilan bir qatorda korxona asosiy fondlarni yaratish, foydalanish, amortizasiya, qayta tiklash kabi bosqichlarni o’z ichiga oluvchi takror ishlab chiqarish amallarini doimiy ravishda bajarishga intilishi lozim. Bu bosqichlarni quyidagi chizma yordamida aks ettirish mumkin (1.4 - rasm).
Takror ishlab chiqarish siklida asosiy fondlarni yaratish jarayoni korxonadan tashqarida amalga oshiriladi hamda asosan qurilish sohasi, mashinasozlik, asbobsozlik hamda asosiy fondlarni yaratish bilan shug’ullanuvchi boshqa sohalar bilan bog’liq bo’ladi. Asosiy vositalarni takror ishlab chiqarishning qolgan bosqichlari korxona hududida amalga oshiriladi. Biroq barcha hollarda ham asosiy fondlarni takror ishlab chiqarish tufayli korxonalar ishlab chiqarishni sharoitlarida iqtisodiy va texnik barqarorlikka erishishlarini ta’minlaydi.
|
| |
Korxonalarda asosiy fondlarni eskirishi, ularni baholash va ta’mirlash

|
Korxonalarda asosiy fondlarni eskirishi, ularni baholash va ta’mirlash
|
bet | 5/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti
Xo’jalik amaliyotida asosiy fondlar natural va qiymat ko’rinishida hisobga olinadi. Agar asosiy fondlarni natural baholash-ishlab chiqarishni texnik jihatdan qayta qurollantirish va zamonaviylashtirish masalalarini hal qilish, asbob- uskunalarni ta’mirlash uchun ularning guruh va turlari bo’yicha grafiklar tuzish, shuningdek, ta’mirlash vositalariga bo’lgan ehtiyojni aniqlash imkonini bersa, qiymat bo’yicha baholash esa, asosiy fondlarni qayta ishlab chiqarishni rejalashtirish, ularning mavjud hajmini aniqlash, amortizasiya hajmini belgilash, asosiy fondlar va ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasini tahlil qilish va hokazolarda muhim ahamiyat kasb etadi.
Asosiy fondlarni baholashning quyidagi usullari mavjud: boshlang’ich qiymat bo’yicha - asosiy vositalarni yaratish yoki sotib olish uchun sarflangan xarajatlar majmuidan iborat bo’lib, asosiy fondlar yoki ularning alohida qismlarini foydalanishga topshirish uchun yaroqli holga keltirish bilan bog’liq bo’lgan-ularni keltirish, o’rnatish kabi xarajatlarni hisobga olgan holda yuzaga keluvchi qiymat.
Masalan, bitta mashina yoki uskunaning boshlang’ich qiymati – bu, korxonaning mazkur mashina yoki uskunani ma’lum bir sanada sotib olgan va bu haqda buxgalteriya hujjatlarida qayd qilingan sotib olish narxidir.
Fan-texnik taraqqiyoti natijasida asosiy fondlarni ishlab chiqarish shartlari va omillari ham o’zgarib bormoqda, binobarin, joriy bozor baholari va tariflari bilan bog’liq ravishda ularni ishlab chiqarish xarajatlari ham o’zgarib bormoqda.
Korxona balansida asosiy fondlar vaqt o’tishi bilan turli xil qiymatda aks etib qoladi. Ya’ni, xo’jalik yuritishning hozirgi sharoitida asosiy fondlarni faqat ularning boshlang’ich qiymati bo’yicha haqiqiy baholab bo’lmaydi va shuning uchun ularni qayta baholash va bir xil qiymatga o’tkazish zarurati to’g’iladi
Tiklanish qiymati bo’yicha - asosiy fondlar yoki ularning biron-bir qismini (binolar, qurilmalar, mashinalar, ishlab chiqarish uskunalari va hokazo) hozirgi paytdagi inflyasiya va boshqa omillarni hisobga olgan holda baholash. Baholashning bu usuli obyektning hozirgi paytdagi qayta ishlab chiqarish davrida qancha turishini ko’rsatadi. Korxona asosiy fondlarining tiklanish qiymati, taftish va inventarizasiya paytida, mamlakat miqyosida va davlat chora-tadbiri sifatida esa, asosiy fondlarni qayta baholash paytida amalga oshiriladi.
|
| |
Kurs  ishining - Kirish asosiy qism

|
Kirish asosiy qism
|
bet | 2/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universitetiKurs ishining maqsadi – Iqtisodiyotni modernizasiyalash jarayonida korxonalarda asosiy fondlardan foydalanish samaradorligini oshirish bo’yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Ushbu maqsaddan kelib chiqqan holda malakaviy bitiruv ishining asosiy vazifalari etib quyidagilar belgilandi:
asosiy fondlarning mohiyati va uning korxona faoliyatidagi o’rnini aniqlash;
korxonalarda asosiy fondlarni eskirishi, ularni baholash va ta’mirlash usullarini aniqlash;
korxonalarda asosiy fondlar samaradorligini oshirishning mezonlari va ko’rsatkichlari tasniflash;
“Samgeoltexservis” MChJning faoliyatini iqtisodiy jihatdan tavsiflash ;
“Samgeoltexservis” MChJning asosiy fondlari holatini tahlil etish;
“Samgeoltexservis” MChJning asosiy fondlaridan foydalanish samaradorligini tahlil etish;
asosiy fondlardan samarali foydalanish yo’llari bo’yicha xulosa va tavsiyalar ishlab chiqish.
Tadqiqot predmeti – “Samgeoltexservis” MChJning xo’jalik faoliyatida amalga oshadigan iqtisodiy munosabatlar.
Malakaviy bitiruv ishining nazariy va metodologik asosi bo’lib, O’zbekiston Respublikasi Qonunlari, mamlakatimiz Prezidenti I.A.Karimov tomonidan ishlab chiqilgan O’zbekiston Respublikasida ijtimoiy yo’nalishdagi bozor iqtisodiyotiga o’tishning o’ziga xos yo’li va bozor iqtisodiyotiga oid asarlari, O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining bozor munosabatlarini rivojlantirish hamda ko’p ukladli iqtisodiyotni barpo etish haqidagi qarorlari hamda xorijlik va vatanimiz olimlari olib borgan ilmiy ishlar xizmat qildi.
Mazkur ishda quyidagi usullardan foydalanildi: iqtisodiy-statistik tahlil, taqqoslash, sosiologik so’rov, analitik tahlil va boshqalar.
Kurs ishining ishining tuzilishi: kirish, ikkita bob, xulosa va tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
bet | 14/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
I. O’zbekiston Respublikasi Qonunlari, Prezident Farmonlari va Qarorlari, Vazirlar Mahkamasi Qarorlari
O’zbekston Respublikasi Konstitusiyasi. – T.: “O’zbekiston”, 2008
O’zbekston Respublikasining Soliq kodeksi. – T.: “Iqtisodiyot huquq dunyosi”, 2010.
O’zbekiston Respublikasining “Xususiy korxonalar to’g’risida”gi Qonuni. Qonun va qarorlar. T., “O’zbekiston”, 2004., №3
O’zbekiston Respublikasida chop etilgan
Abdukarimov I.T. va boshqalar Korxona iqtisodiy salohiyati tahlili. T.:
«Iqtisodiyot va huquq dunyosi» nashriyot uyi, 2003.
Akromov E.A Korxonalarning moliyaviy xolati taxlili. – T.: Moliya, 2003.-223 b.
Maxmudov E.X. Korxona iqtisodiyoti: O’quv.qo’ll. –T.: O’zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti, 2004.
Narziqulov N.R., I.A.Boqiyeva, Murtozayev B.Ch. Inson resurslari iqtisodiyoti (o’quv qo’llanma) – T.: TDIU, 2005.
O’zbekiston iqtisodiyotining raqobatbardoshligini oshirish muammolari: nazariya va amaliyot// S.S.G’ulomov tahriri ostida. – Toshkent: Konsauditinform-Nashr, 2006.
Shodmonov Sh.Sh., G’ofurov U. Iqtisodiyot nazariyasi. Darslik. – T.: “Iqtisod-moliya”, 2010.
Abdurahmonov Q.X., V.Imomov. O’zbekistonda mehnat potensialidan samarali foydalanish va uni boshqarish. – T.: “Akademiya”, 2008.
kadrlar tayyorlash tizimini takomillashtirish yo’llari. – T.: Iqtisodiyot-moliya, 2007.
Razzoqov A., Toshmatov Sh., O’rmonov N. Iqtisodiy ta’lumotlar tarixi. – T.: “O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti”, 2005
Xolmo’minov Sh.R., Xomitov K.Z. Malakali agrar mehnat bozorining shakllanishi. – T.: “Fan”, 2003.
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning 2009 yilning asosiy yakunlari va 2010 yilda O’zbekistonni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning eng muhim ustuvor yo’nalishlariga bag’ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi «Asosiy vazifamiz – vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirishdir» nomli ma’ruzasini o’rganish bo’yicha o’quv qo’llanma. – T.: Iqtisodiyot, 2010.
Xo’jayev N., Karimov U. Oliy ta’lim menejmenti va iqtisodiyoti (ma’ruzalar matni). – T.: TDIU, 2005.
|
| |
-rasm. T5 teodolit shkalali mikroskopining ko‘rish maydonini

|
-rasm. T5 teodolit shkalali mikroskopining ko‘rish maydonini
|
bet | 2/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #126640 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulot2-rasm. T5 teodolit shkalali mikroskopining ko‘rish maydonini
T5K teodoliti T5 teodolitining kompensatorli turi bo‘lib, burchak o‘lchash o‘rta kvadratik xatosi ± 5". Sanoqlar bu teodolitda ham doiralar bo‘yicha ko‘rish trubasini yonida joylashgan shkalali mikroskop yordamida olinadi.
Teodolitlar bilan burchak o‘lchashdan oldin ularni tekshirish kerak. Tekshirish natijasida ularga qo‘yiladigan geometrik shartlarni qay darajada ta’minlashi aniqlanadi.
Optik teodolitlar quyidagi asosiy shartlarga javob berishi kerak:
1.Gorizontal doira ustidagi silindrik adilakning o‘qi I - I teodolit aylanish o‘qi II – II ga perpendikulyar bo‘lishi kerak (I - I II - II) 3a-rasm.
2.Ko‘rish trubasi gorizontal aylanishi o‘qi III - III teodolit aylanish o‘qi II - II ga perpendikulyar bo‘lishi kerak (III-III II - II) 3b-rasm.
3.Ko‘rish trubasining ko‘rish (vizir) IV - IV o‘qi ko‘rish trubasi gorizontal aylanish III - III o‘qiga perpendikulyar bo‘lishi kerak (IV – IV III - III) 3c-rasm.
4.Ko‘rish trubasi iplar to‘rining vertikal ipi V-V ko‘rish trubasi gorizontal aylanish o‘qi III - III ga perpendikulyar bo‘lishi kerak (V - V III- III) 3d-rasm.
5. T5K teodolitining kompensatori asbob aylanish o‘qi 3' gacha og‘sa ham vertikal doira bo‘yicha bir xil sanoq olinishini ta’minlashi kerak.
3-rasm. T5 teodolitini tekshirish.
VEGA TEO5 elektron teodoliti
Oxirgi yilarda burchakli o‘lchashlarni bajarishda elektron yoki raqami teodolitlardan keng foydalanilmoqda. VEGA TEO5 (4-rasm) elektron teodoliti burchak o'lchovlari uchun burchakni hisoblashning ortib borishi tizimidan foydalanadi va o'rnatilgan mikrodastur tufayli avtomatik o'lchovlar, hisoblar, natijalarni ko'rsatish va ularni qurilma xotirasida saqlash imkoniyati amalga oshiriladi. Gorizontal va vertikal burchaklarni o'lchash natijalari bir vaqtning o'zida ko'rsatilishi mumkin. Bundan tashqari, vertikal burchak gradus yoki nishab foizi sifatida ko'rsatilishi mumkin.
|
| |
-rasm. Doiraviy adilakni tekshirish

|
-rasm. Doiraviy adilakni tekshirish
|
bet | 4/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #126640 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulot6-rasm. Doiraviy adilakni tekshirish.
2.Silindrik adilakni tekshirish. Silindrik adilakining o'qi teodolitning vertikal o'qiga perpendikulyar bo'lishi kerak.
Silindrik adilakining o'qi har qanday ikkita ko’tarish vintga parallel bo'ladigan tarzda o'rnatiladi. Ushbu ikki ko’tarish vintni bir yo'nalishda yoki bir-biriga qarama-qarshi buralib, silindrik adilakdagi pufakcha nol punktga (o'rtaga) keltiriladi (7a-rasm).
7-rasm. Silindrik adilakni tekshirish.
Shundan so'ng, teodolit vertikal o'q atrofida shunday aylantiriladiki, bunda silindrik adilak o’sha ikkita ko’tarish vintga perpendikulyar bo'lsin. Uchinchi ko’tarish vintni buralib, adilakdagi pufakcha nol punktga keltiriladi(7b-rasm). Keyin teodolit dastlabki holatiga qaytariladi va pufakchaning nol punktga kelishi tekshiriladi.
Bundan keyin alidada 180 ga buraladi; agar adilak pufakchasi o’rtada qolsa, shart bajarilgan hisoblanadi. Agar adilak pufakchasi o’rtadan chetlashsa, demak, shart bajarilmagan hisoblanadi va aniqlangan o’qlarni perpendikulyarmasligini tuzatish ishlari bajariladi.
3.Optik vizirni tekshirish. Optik kolimator markazining to'rlari proyeksiyasi ko‘rish trubasi iplar to’ri markazining proyeksiyasiga to'g'ri kelishi kerak.
Teodolitni shtativga o'rnatib ishchi holatiga keltiriladi. Vizir markasini teodolitdan 50 m masofada o'rnatiladi. Ko’rish trubasi yordamida, iplari to'rining kesishgan qismini vizir markasining o'rtasiga yo'naltiriladi. Bunda optik kollimatorli vizir vizir markasining markaziga to’g’ri kelganiga ishonch hosil qilish kerak. Aks holda tuzatish ishlarini bajarish talab qilinadi.
8-rasm. Optik kolimatorli vizir.
4.Lazerli shovunni tekshirish. Lazerli shovunni nurlari teodolitning vertikal aylanish o'qiga ustma-ust tushishi kerak.
Teodolitni shtativga o'rnatib ishchi holatiga keltiriladi. Lazerni yoqiladi. Lazerli shovunni nuqtaga markazlashtirishni shtativni yoki qotirish vintini bo'shatib teodolitni siljitish orqali amalga oshirish mumkin. Teodolitni yana ishchi holatga keltiriladi. Keyin teodolit 180° ga aylantiriladi. Agar lazer nuri nuqtaning markazida bo'lsa yoki 2 mm dan kamroq farq qilsa, u holda shart bajarilgan hisoblanadi Aks holda, tuzatish kerak bo’ladi.
5.Ko’rish trubasi iplar to’rini tekshirish. Iplar to’rini vertikal ipi teodolitning gorizontal o’qiga perpendikulyar bo’lishi kerak.
Ko’rish trubasi to'rning vertikal ipi aniq ko'rinadigan, uzoq nuqtaga qaratiladi. Vertikal doirasidagi yo'naltiruvchi vinti bilan trubani aylantirish orqali, qidirilayotgan nuqtadan vertikal ipning o'tishini kuzatish orqali tekshiriladi.
|
| |
-rasm. Korxona asosiy fondlarini baholashning turlari

|
-rasm. Korxona asosiy fondlarini baholashning turlari
|
bet | 6/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 149,96 Kb. | | #240235 |
Bog'liq Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti 1.2-rasm. Korxona asosiy fondlarini baholashning turlari.
Qoldiq qiymati bo’yicha - asosiy fondlarning eskirishini inobatga olgan holda, birlamchi va qayta tiklash qiymatlari o’rtasidagi farq ko’rinishidagi baholashdir. Boshqacha qilib aytganda, bu asosiy fondlarning ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarga hali o’tkazilmagan qismidir. Korxonalar tomonidan foydalanilmaydigan hamda hisobdan chiqarish yoki sotib yuborish mo’ljallangan asosiy fondlar ham, ko’pincha qoldiq qiymati bo’yicha, mazkur xo’jalik yilidagi narxlarda baholanadi.
Korxona asosiy fondlarini baholashning turlarini quyidagi rasm ko’rinishda aks ettirish mumkin:
Iqtisodiyotning globallashuvi hamda hisob va hisobotlarning mukammallashuvi, jumladan, milliy hisob standartlarining jahon standartlari talablari darajasiga keltirilishi tufayli, garchi asosiy vositalar, asosiy fondlarning pul ko’rinishidagi ifodasi sifatida avvaldan qo’llanib kelgan bo’lsada, hayotimizga “asosiy kapital”, “asosiy vositalar” kabi atamalar endilikda keng ravishda kirib kelmoqda.
Hozirigi kunda amaliyotda asosiy vositalarning korxona balansi va hisobotlarida aks ettiriluvchi (ya’ni, boshlang’ich, belgilangan tartibda o’tkaziluvchi qayta baholashdan keyin esa tiklanish), hisobga olish qiymati balans qiymati deb ataladi. Bundan asosiy vositalarning qoldiq qiymatini asosiy vositalarning balans qiymatidan eskirish summasini ayirib tashlash yordamida topish mumkinligi anglashaladi.
Qabul qilingan baholash usuli va korxona balansida aks ettiriluvchi buxgalteriya hisoboti ma’lumotlari asosida, korxona asosiy ishlab chiqarish fondlarining o’rtacha yillik qiymati (Fsr) belgilanadi.
Asosiy fondlarni boshlang’ich yoki tiklanish qiymati bo’yicha baholashdan tashqari eskirish summasi ham hisobga olinadi. Asosiy fondlar jismoniy va ma’naviy jihatdan eskirishi mumkin.
chiqarishda foydalanish va tabiiy eskirish natijasida yo’qotishdan yuzaga keladi. U asosan bir xilda kechmaydi hamda ko’p jihatdan iqlimning ta’siri, asosiy fondlardan foydalanish qoidalariga rioya qilish, jumladan, xodimlarning malakasiga ham bog’liq bo’ladi.
Jismoniy eskirishni (IF) quyidagi formula asosida hisoblab topish mumkin:
ИФ Тф
Тн
100;
yoki
ИФ
И 100.
Пс
Bu yerda:
T f - asosiy fondlarning haqiqiy xizmat qiluvchi muddati;
T n - asosiy fondlar xizmat qilishi kerak bo’lgan normativ muddat; I - hisoblangan amortizasiya summasi (eskirish summasi);
P s – asosiy fondlarning boshlang’ich(qayta tashkil qilish) qiymati.
|
| |
-rasm - Geodeziya fanidan

|
Geodeziya fanidan
|
bet | 3/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #126640 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulot4-rasm. Elektron teodolit VEGA TEO5.
VEGA TEO5 elektron teodoliti temir yo'llarda, avtomobil yo'llarida, ko'priklar, tabiatni muhofaza qilish suv havzalarida, kar`er, shaxtalarda va hokazolarda tayanch nuqtalarni yaratishda III-IV sinf triangulyatsiya tarmoqlarini zichlashtirish uchun ishlatilishi mumkin. Shuningdek injenerlik geodeziyasi, yirik ob'ektlarni qurilishi va montaj ishlarida, kadastr va topografik plan olishlar va boshqa muhandislik plan olishlarida ham qo'llaniladi. VEGA TEO5 elektron teodoliti bir qabulda gorizontal burchaklarni 5'' o'rta kvadratik xatolik bilan o'lchash aniqligini ta'minlaydi.
5-rasm.VEGA TEO 5 teodolitining tuzilishi:
1 - ko’tarish vint; 2 - doiraviy adilak; 3 - taglikning mahkamlash vinti; 4 - funktsional tugmalar; 5 - displey; 6 - gorizontal doiraning yo`naltiruvchi vinti; 7 - gorizontal doiraning mahkamlash vinti; 8 - ko`rish trubasining dioptrli okulyar halqasi; 9 - kremalera; 10 - asbob balandligi belgisi; 11 - asos; 12 - taglik; 13 - RS-232S seriyali port; 14 - teodolit tutqichi; 15 - teodolit tutqichini mahkamlovchi vint; 16 - kollimatorli nishon; 17 - ko`rish trubasi ob`ektivi; 18 - batareya o`rnatish joyi; 19 - ko`rish trubasi va vertikal doiraning mahkamlash vinti; 20 - ko`rish trubasi va vertikal doiraning yo`naltiruvchi vinti; 21 - silindrik adilakni tuzatish vinti; 22 - silindrik adilak.
VEGA TEO5 elektron teodolitlarni tekshirish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshirilishi kerak:
Doiraviy adilakni tekshirish.
Silindrik adilakni tekshirish.
Optik vizirni tekshirish.
Lazerli shovunni tekshirish.
Ko’rish trubasi iplar to’rini tekshirish.
6. Ko‘rish trubasining vizir o'qi teodolitning gorizontal o'qiga perpendikulyar bo'lishi kerak.
7. Teodolitining vertikal doirasining nol o’rniini (NO’) aniqlash.
8.Kompensatorni tekshirish.
1.Doiraviy adilakni tekshirish. Doiraviy adilakni o'qi teodolitning aylanish o'qiga parallel bo'lishi kerak.
Ikki ko’tarish A va B vintni bir yo'nalishda yoki bir-biriga qarama-qarshi yo'nalishga burab, doiraviy adilak pufakchasi shunday holatga keltiriladiki, bunda pufakcha adilakni chap va o’ng tomonlarga nisbatan o’rtaga kelsin. (6a-rasm). So’ngra uchinchi C ko’tarish vintidan foydalanib buralib, adilakdagi pufakcha nol punktga keltiriladi(6b-rasm). Keyin teodolit dastlabki holatga qaytarilib adilakni holati teshiriladi, agar adilak pufakchasi o’rtada qolsa, shart bajarilgan hisoblanadi, aks holda tuzatish ishlari bajariladi.
|
| |
Topshiriq 21-variant - Geodeziya fanidan

|
Geodeziya fanidan
|
bet | 6/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #126640 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulotTopshiriq 21-variant
Quyidagi keltirilgan rasmga ko`ra VEGA TEO-5B elektron teodolitini tuzilishlarini yozing
Teodalit tutqichi; Ko`rish trubasi va vertikal doiraning yo`naltiruvchi vinti; Taglik; Asos; Ko`tarish vint; Display; Kollimatorli nishon; Ko`rish trubasi ob`ektivi; Batareya o`rnatish joyi; Silindrik adilak
211-kartografiya guruhi talabasi Shermetov Firdavs
|
| |
MUNDAREJA - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 2/9 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #251316 |
Bog'liq Xushvatshoyev Sanjar loyiha MUNDAREJA
KIRISH 4
Ma‘lumotlar bazasi (data base) – 4
Malumotlar bazasini (MB) yaratish “Microsoft office access” dasturi bilan ishlash. 5
C++Builder dasturlash tilini ma’lumotlar omborini bilan bog’lash 8
C++ builder dasturida ma’lumotlar ombori bilan ishlaydigan komponentalar ro‘yhati. 10
Data Access bo‘limi 12
DASTUR TALABLARI 14
DASTUR YARATISH JARAYONI VA FOYDALANISH QO’LLANMASI 15
XULOSA 19
ILOVA 20
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR 28
KIRISH Ma‘lumotlar bazasi (data base) –
EHM ning tashqi xotirasida saqlanadigan, har qanday jismoniy, ijtimoiy, statistik, tashkiliy va boshqa ob‘yektlar, jarayonlar, holatlarning o’zaro bog’liq va tartiblashtirilgan majmuidir.
Ma‘lumotlar bazasi (MB) har xil foydalanuvchilarning axborot yetishmovchiligini ta‘minlash uchun mo’ljallangan. Amaliyotda ko’pchilik ma‘lumotlar bazasi chegaralangan predmet sohasi uchun loyihalashtiriladi. Bitta EHMda bir qancha ma‘lumotlar bazasi yaratiladi. Vaqti bilan turdosh vazifalarni bajarishga mo’ljallangan ba‘zi bir ma‘lumotlar bazasi birlashishi ham mumkin.
Har qanday axborot tizimi bizni qamragan real dunyoning ba‘zi tomonlarini yoki predmet sohasini yoki muammoni yoritishi mumkin.
Muammoli muhit vaqti o’zgarishi bilan o’zgarishi, ya‘ni ob‘yektlar xususiyatining o’zgarishida, eski ob‘yektlarning yo’qolishi va yangilarining paydo bo’lishida ifodalanadi. Bu o’zgarishlar voqealar natijasida bo’lib o’tadi. Voqealarning ketma-ketligi jarayonni tashkil etadi. Har qanday axborot tizimi ob‘yektlarning o’zlari bilan emas, mavjudiy borliq singari, balki ularning belgili yoritqichi-idenfikatori bilan ishlaydi.
Belgi - idenfikatorlarning bosh vazifasi - ob‘yektni guruhdagi turdosh ob‘yektlardan farqlash. Ob‘yektning idenfikatori, umumiy aytganda, ob‘yektning xususiyati haqida yoki, ya‘ni shunga o’xshash, uning u yoki bu sinfga tegishligi haqida hech qanday axborot bermasligi mumkin.
Ma‘lumotlar. Belgili shaklda ifodalangan ob‘yekt yoki ob‘yektlarning muomalasi haqidagi axborotlar ma‘lumotni tashkil qiladi.
Bu ma‘lumotlar inson yoki qandaydir texnik qurilma tomonidan qabul qilinishi va tegishli tarzda interpretatsiya qilinishi mumkin. Ma‘lumotlarning tavsifli xususiyati shu hisoblanadiki, ya‘ni ularni bir belgili tizimda boshqasiga qayta kodlash axborotni yuqotmagan holda o’tkazish mumkin. Belgili ifodalanishning bunaqangi xususiyatining ahamiyati - mavjud predmetli holatning qabul qiluvchiga yo’naltirilgan, belgilarning har xil tizimlarida ifodalanish imkonini beradi.
Ma‘lumotlar bazasini qurishda insonga yo’naltirilgan mantiqiy ifodalanish haqida va uzoq muddatli xotira qurilmasiga yo’naltirilgan jismoniy ifodalanish haqida gapirish an‘anaga aylangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Daraxtsimon (ierarxik) - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 4/9 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #251316 |
Bog'liq Xushvatshoyev Sanjar loyihaDaraxtsimon (ierarxik) modelda ob‘ektlar yozuvlar ko‘rinishida ifodalanadi. Ierarxik modelda ikki yarusdagi elementlar bog‘langan bo‘lsa, unday
ma‘lumotlar tarmoqli (to‘rli) modelda ifodalangan deyiladi.
Tarmoqli modellarda ham ob‘ektlar daraxtsimon modellardagi kabi yozuvlar ko‘rinishida tasvirlanadi. Ob‘ektlarning o‘zaro aloqalari yozuvlar o‘rtasidagi aloqalar sifatida tavsiflanadi.
Relyatsion modellarda esa ob‘ektlar va ularning o‘zaro aloqalari ikki o‘lchovli jadval ko‘rinishida tasvirlanadi. Ma‘lumotlarning bunday ko‘rinishda tasvirlanishi ob‘ektlarning o‘zaro aloqalarini yaqqol tasvirlanishiga asos bo‘ldi.
MBBT alohida olingan quyidagi modullardan tashkil topadi:
MBni boshqarish bloki-disklardagi ma‘lumotlar bilan foydalanuvchi programmasi va sistemaning so‘rovi (guery) orasidagi interfeysni aniqlaydi.
Fayl menedjeri-ma‘lumotlar tuzilmasi bilan disklar o‘rtasidagi bog‘lanishni
boshqaradi;
Guery protsessor-ingliz tilida yozilgan guery gaplarini MBni boshqarish bloki tushunadigan tilga o‘tkazadi;
Prekompilyator DML(Data Manipulation Language)- ma‘lumotlar bilan manipulyatsiya qiladigan til bo‘lib, u quyidagi operatsiyalarga javob beradi:
MBdan ma‘lumotlarni ajratib olish;
MBga ma‘lumotlarni kiritish;
MBdan ma‘lumotlarni olib tashlash;
MBni modifikatsiya (o‘zgartirishlar) qilish;
Kompilyator DDL(Data Definition Language)-MB tilini, uning tuzilmasini va tashqi xotiralardagi axborot turini aniqlaydi. MBning tuzilmasi ko‘pincha jadval shaklida bo‘ladi.
MB kuyiladigan talablar qo‘yilgan:
Minimum xatolik va dulikat. MBBT ga ma‘lumot kiritilayotganda dublikat bulmasligiga tekshiriladi;
Aktualizatsiya imkoniyati. MB saklanayotgan ma‘lumotlar eskirishi mumkin, bunda ma‘lumotlar strukturasi yangi ma‘lumotlarni kiritishga va eskisini uchirishga imkon berishi kerak.
Ma‘lumotlarni butunligini ta‘minlash. MBBT ma‘lumotlarni buzilishlardan ximoya kilishni ta‘minlashi va buzilgan ma‘lumotlarni tiklash imkoniyatini yaratish kerak;
Yukori kidirish tezligi. Xotira kurilmalarida ma‘lumotlarni saklash usullari ma‘lumotlar banki bilan ishlashni dialog rejimini ta‘minlashi kerak;
Xavfsizlik va maxfiylik. Foydalanuvchi fakat uziga berkitilgan zaruriyma‘lumotlari bilan ishlashi kerak.
Murakkab surovlar. Foydalanuvchilarni xar xil kurinishdagi surovlarini kayta ishlashni ta‘minlashi kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Elektron tijorat tizimlari va ularning ahamiyati

|
Elektron tijorat tizimlari va ularning ahamiyati
|
bet | 1/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #250273 |
Bog'liq 2 5298772999288147693 “Raqamli O‘zbekiston 2030” konsepsiyasining mazmun mohiyati Reja: 1. Elektron tijorat: E-tijorat va E-marketing. Elektron tijorat tizimlari. 2. Elektron pul birliklari. Internet banking. 3. Mobil banking Web Money Tranfer. VISA kartalari. Tarixi (history) Kommunikatsiya tarmoqlari (shu jumladan Internet) orqali axborotga ishlov berish, uni uzatish va tarqatishni elektron vositalari asosida davlat boshqaruvini tashkil qilishni, davlat hokimiyati organlarini barcha boʻgʻinlari tomonidan fuqarolarning barcha toifalariga elektron vositalar bilan xizmatlar koʻrsatish, oʻsha vositalar yordamida fuqarolarga davlat organlarining faoliyati haqida axborot berish. „Elektron hukumat“ tushunchasi 1990-yillarning boshida paydo boʻlgan, lekin amaliyotga soʻnggi yilardan boshlab tatbiq qilina boshladi. Elektron hukumatni ishlab chiqish bilan birinchi galda AQSh va Angliya, hamda Italiya, Norvegiya, Singapur, Avstraliya va ayrim boshqa davlatlar (Fransiya, Germaniya, Katar, BAA va h.k.) shugʻullandilar E-government Elektron hukumatning uch asosiy rivojlanishi tizimi ajratiladi:- hukumat- aholi (G2C);- hukumat — biznes (G2B);- hukumat — hukumat (G2 G).Oʻzbekistonda ham elektron hukumat barpo qilish ishlari boshlab yuborilgan. Jahon tajribasiga mavjud amaliyotga koʻra, u ikki oʻzaro bogʻlangan, lekin funksional jihatdan mustaqil qismlardan, Hukumat Intranetidan va tashqi infratuzilmadan tarkib topgan. Hukumat Intraneti axborot tizimining ichki infratuzilmasini qamrab oladi, u davlat tuzilmalari tomonidan davlat korporativ vazifalarini amalga oshirishdagi oʻzaro munosabatlarda foydalaniladi. Tashqi infratuzilma, davlatni fuqarolar (G2C) va tashkilotlar (G2B) bilan oʻzaro ishlashini taʼminlaydigan ommaviy axborot infratuzilmasini qamrab oladi.
“Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasiga muvofiq hududlarda raqamli transformatsiya holatini baholash maqsadida hududlarni raqamli rivojlantirish darajasini reytingli baholash metodikasi ishlab chiqildi va bu bilan hududlarda raqamlashtirish holatini diagnostika qilish imkoni yaratildi.
Reytingli baholash metodikasida Birlashgan Millatlar tashkiloti (BMT) tomonidan dunyo davlatlarida axborot texnologiyalari rivojlanish va elektron hukumatni joriy etishni baholashda qo‘llaniladigan ko‘rsatkichlar qabul qilindi.
|
| |
-rasm. Ko’rish trubasi iplar to’rini tekshirish

|
-rasm. Ko’rish trubasi iplar to’rini tekshirish
|
bet | 5/6 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #126640 |
Bog'liq 1-amaliy mashg\'ulot9-rasm. Ko’rish trubasi iplar to’rini tekshirish
6.Ko‘rish trubasining vizir o'qi teodolitning gorizontal o'qiga perpendikulyar bo'lishi kerak. (Gorizontal doiraning kolimatsiya xatosini tekshirish.)
Ko‘rish trubasi iplar to’riining markazi gorizont yaqinidagi uzoq masofadagi nuqtaga yo’naltiriladi. Keyin DCh holatda gorizontal doiraning limbi bo’yicha sanoq olinadi. Trubani zenit orqali aylantiladi. Ko‘rish trubasi yana o’sha nuqtaga yo’naltiriladi va DO’ holatda sanoq olinadi. Olingan sanoqlar orasidagi farq kollimatsiya xatosiga mos keladigan burchakni beradi. Kolimatsiya xatosining qiymati quyidagi formula bo'yicha hisoblanadi
C =
7.Teodolitining vertikal doirasining nol o’rniini (NO’) aniqlash. Ko’rish trubasining gorizontal holatida vertikal doira bo'yicha olingan sanoq nolga teng bo'lishi kerak.
Teodolitni ko’rish trubasi tanlangan nuqtaga qaratiladi. U teodolitni ko’rish trubasi vizir o'qining gorizontal holatidan ±10° oraliqda joylashtirilishi kerak. Keyin vertikal burchakning DCh va DO'.holatdagi qiymati hisoblanadi.
Vertikal doiraning nol nuqtasining qiymati formula bo'yicha hisoblanadi
NO’ =
Agar MO ≤ 15" bo'lsa, shart bajarilgan hisoblanadi, agar MO > 15" bo'lsa, tuzatish kerak.
8.Kompensatorni tekshirish.
Kompensatorini tekshirish ketma-ketligi 1-jadvalda keltirilgan. Teodolitni silindrik adilakdan foydalanib gorizontga keltiriladi. Vizir markasi ko’rish trubasi vizir o'qining gorizontal holatidan ±10° oraliqda joylashtirilishi kerak.
1-jadval
Harakatlar
|
Displey
|
Asbobni shunday burish kerakki, bunda displey har qanday ikkita ko’tarish vintini bog'laydigan chiziqqa taxminan parallel bo'lsin. Asbobni yoqing va ishga tushiring. O’rnatilgan vizir markadan vertikal doiradan ν1 sanoq oling.
|
|
Vertikal burchakni 3' ga oshirish yoki kamaytirish uchun vertikal doira vintini burang.
|
|
Uchinchi ko’tarish vintidan foydalanib, ko’rish trubasini yana nuqtaga qarating, vertikal doiradan ν2 sanoq oling.
|
|
ν1 va ν2 sanoqlar orasidagi farqni hisoblanadi:
dν = ν2- ν1.
Agar dν qiymati 3" dan oshmasa, shart bajarilgan hisoblanadi, aks holda tuzatish kerak.
|
| |
TStringGrid - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 6/9 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #251316 |
Bog'liq Xushvatshoyev Sanjar loyihaTStringGrid - Ushbu komponentaga tegishli barcha xususiyatlarning nomlari va vazifalari bo’lib, siz ulardan dasturni loyihalash bosqichida to’la foydalanishingiz mumkin. Ular keyingi paragrafda tavsifi berilgan TdrawGrid komponentasi xususiyatlariga to’liq to’g’ri keladi.
Simvolli ketma-ketliklar bilan bog’liq barcha ob‘ektlar kerakli ob‘ektga murojaat qilish imkonini beradigan Objects xususiyatida mujassam bo’lgan. Dastur bajarilish paytida simvolli ketma-ketliklar va setka ustunining ular bilan bog’liq ob‘ektlari Cols xususiyati bilan adreslanadi. Rows xususiyati setka satrlari bilan xuddi shunday ish tutish imkonini beradi. Setkaning barcha simvolli ketma-ketliklari setkaning kerakli uyasini adreslaydigan (manzillaydigan) Cells xususiyatida mujassamdir.
TScrollBar - Darcha, shakl yoki boshqa komponenta ichidagilarini ko’rib chiqish uchun, masalan, biron-bir parametr qiymatini berilgan interval ichida harakatlanishi uchun, yugurgichli aylantirish lineykasini yaratadi.
Aylantirilayotgan ob‘ekt xulq-atvorini OnScroll voqealar qayta ishlatgichi aniqlaydi. Foydalanuvchi lineykaning o’zida sichqonchani bosganda (yugurgichning har ikkala tomonida), yugurgich qanchaga surilishi kerakligini LargeChange xususiyatining qiymati aniqlab beradi.Foydalanuvchi sichqonchanim strelkali tugmachalar (lineyka oxiridagi) ustida bosganda yoki pozitsiyalash tugmachalarini bosganda, yugurgich qanchaga surilishi kerakligini SmallChange xususiyatining qiymati aniqlab beradi.
TGroupBox - To’g’ri burchakli ramka ko’rinishidagi konteyner bo’lib, u qandaydir bir interfeys elementlarining mantiqan bog’langan guruhini shaklda vizual birlashtiradi. Bu komponenta Windows ning bir nomdagi ob‘ektning inkapsulalanishidan iborat.
TPanel - Boshqa komponentlarni o’z ichiga olishi mumkin bo’lgan bo’sh panelni yaratadi. Siz TPanel dan o’z shaklingizda instrumentlar paneli yoki holatlar satrlarini yaratish uchun foydalanishingiz mumkin.
TPanel panel komponentasi TCustomPanel sinfining hosilasi bo’lib, uning
barcha xususiyatlar, metodlari va voqealari to’liq vorislik qiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 9/9 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #251316 |
Bog'liq Xushvatshoyev Sanjar loyiha
М. Эллис, Б. Строуструп. Справочное руководство по языку C++ с комментариями: Пер. с англ. - Москва: Мир, 1992. 445с.
Стенли Б. Липпман. C++ для начинающих: Пер. с англ. 2тт. - Москва: Унитех; Рязань: Гэлион, 1992, 304-345сс.
Бруно Бабэ. Просто и ясно о Borland C++: Пер. с англ. - Москва: БИНОМ, 1994. 400с.
В.В. Подбельский. Язык C++: Учебное пособие. - Москва: Финансы и статистика, 1995. 560с.
Ирэ Пол. Объектно-ориентированное программирование с использованием C++: Пер. с англ. - Киев: НИИПФ ДиаСофт Лтд, 1995. 480с.
Т. Фейсон. Объектно-ориентированное программирование на Borland C++ 4.5: Пер. с англ. - Киев: Диалектика, 1996. 544с.
Т. Сван. Освоение Borland C++ 4.5: Пер. с англ. - Киев: Диалектика, 1996. 544с.
Г. Шилдт. Самоучитель C++: Пер. с англ. - Санкт-Петербург: BHV-Санкт-Петербург, 1998. 620с.
У. Сэвитч. C++ в примерах: Пер. с англ. - Москва: ЭКОМ, 1997. 736с.
К. Джамса. Учимся программировать на языке C++: Пер. с англ. - Москва: Мир, 1997. 320с.
В.А. Скляров. Язык C++ и объектно-ориентированное программирование: Справочное издание. - Минск: Вышэйшая школа, 1997. 480с.
Х. Дейтел, П. Дейтел. Как программировать на C++: Пер. с англ. - Москва: ЗАО "Издательство БИНОМ", 1998. 1024с
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Data Access bo‘limi 
  
Data Controls bo’limi
 
 

 DASTUR TALABLARI

|
Data Access bo‘limi
Data Controls bo’limi
DASTUR TALABLARI
|
bet | 7/9 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #251316 |
Bog'liq Xushvatshoyev Sanjar loyiha Data Access bo‘limi
Data Controls bo’limi
Santexnika do’koni tizimini nimaligini tushunish va o’rganish.
Do’kon haqida foydalanuvchiga ma’lumot berish.
Foydalanuvchiga qulay tizim yarata olishini ta’minlash.
Foydalanuvchi tomonidan kiritilgan ma’lumotlarni to’g’riligini tasdiqlash uchun kiritilgan ma’lumotlar umumiy jadval ko’rinishida tasvirlanib foydalanuvchiga ko’rsatish.
Dasturda foydalanuvchi va administrator bo’limlarini yaratish.
Administrator bo’limiga admin tomonidan yaratilgan yagona bazada joylashgan login hamda parol yordamida kirish.
Administrator bo’limida admin Tovarlar ro’yxati , yangi tovar qo’shish, o’zgartirish va o’chirish imkoniyatlariga ega bo’lishini ta’minlash.
DASTUR YARATISH JARAYONI VA FOYDALANISH QO’LLANMASI
“Sotuvchi uchun “ bo’limi tanlanganda login va parol so’raydi:
Login va Parol kiritilgandan so’ng Sotuvchi uchun Tovarlar ro’yxati , tovar qoshish ,ozgartirish yoki o’chirish imkoniyatlari mavjud bo’lgan oyna chiqariladi:
Tovar qoshish yoki ozgartirish uchun quyidagi oyna xizmat qiladi:
“Xaridor uchun” bo’limida esa quyidagi ma’lumotlar mavjud :
bazasi :
|
| |
Foydalanilgan - Chet el va oʻzbekiston taʼlim tizimi oʻrasidagi munosabatlar kirish Reja

|
Chet el va oʻzbekiston taʼlim tizimi oʻrasidagi munosabatlar kirish Reja
|
bet | 5/5 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 37,88 Kb. | | #135269 |
Bog'liq CHET EL VA OʻZBEKISTON TAʼLIM TIZIMI OʻRASIDAGI MUNOSABATLARFoydalanilgan adabiyotlar
Islom Karimov. «O`zbekistonnig o`z istiqlol va taraqqiyot yo`li». T.: «O`zbekiston», 1994 yil.
Islom Karimov. «Ijobiy ishlarimizni oxiriga yetkazaylik». T.: «O`zbekiston» 1994 yil.
Islom Karimov. «Istiqlol va ma`naviyat». – T.: «O`zbekiston».
Islom Karimov. «Yuksak malakali mutaxassislar – taraqiyot omili». T. «O`zbekiston» 1995 yil.
Islom Karimov. «O`zbekistonning siyosiy-ijtimoiy va iqtisodiy istiqlolining asosiy tamoyillari». – T.: «O`zbekiston».
Islom Karimov. «Barkamol avlod-O`zbekiston taraqqiyotining poydevori». T. Sharq, 1997.
Milliy istiqlol g’oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar. T. «O`zbekiston», 2000 yil.
A.Zunnunov, A.U.Mahkamov. «Didaktika». T. «Sharq» 2006 yil.
A.Avloniy. «Turkiy guliston yoxud axloq», «O`qituvchi» nashriyoti., T. 1993 yil.
Abu Nasr Forobiy. «Fozil odamlar shahri» «A.Qodiriy» nashriyoti. T. 1993 yil.
|
| |
Ta'lim tamoyillari quyidagilardan iborat

|
Ta'lim tamoyillari quyidagilardan iborat
|
bet | 3/5 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 37,88 Kb. | | #135269 |
Bog'liq CHET EL VA OʻZBEKISTON TAʼLIM TIZIMI OʻRASIDAGI MUNOSABATLARTa'lim tamoyillari quyidagilardan iborat:
1. Ta'limning tarbiyaviyligi.
2. Ta'limning nazariya bilan amaliyotni bog’liqligi.
3. Ta'limda ilmiyligi.
4. Ta'limning izchilligi.
5. Ta'limning tushunarliligi.
6. Ta'limning ko’rgazmaliligi.
7. Mustahkam bilimlar tamoyili.
8. Ta'limni individuallashtirish (yakka holdagi) tamoyili.
9. Ta'lim jarayonida shaxsiy xususiyatlarni hisobga olish.
Ma'lumki, qonuniyat – bu barqaror, zaruriy, u yoki bu hodisalar va jarayonlar o’rtasidagi mutanosiblik va muhim aloqa. Ijtimoiy ehtiyojlar va sharoitlar o’quv jarayonining xaraktеri, uning vazifalari, mazmuni, shakllari, usullari va vositalarini qonuniy aniqlab bеradi. Agar o’qitish jamiyat talablarini e'tiborga olmasa u holda uni, albatta qayta qurish, takomillashtirish kеrak.
Dеmak, ta'lim bеrish, tarbiyalash va talabalarning umumiy rivojlanishlarini bir butunlikda amalga oshirish zarur. Ifodalangan qonuniy didaktik aloqalarni va o’qitish qoidalarini ilmiy asoslangan o’zaro bog’lanishda qo’llash ko’nikmalari va malakalarini chuqur, puxta, ongli va ta'sirli o’zlashtirilishini ta'minlaydi. O’qitishni aynan shunday natijaga haratish uning onglilik, puxtalik, ta'sirchanlik xaraktеrini ta'minlaydi.
Ta'limning mazmuni hayot, hozirgi zamon fani bilan bog’langan bo’lganligi uchun ham, vazifalarda mamlakatning iqtisodiy rivojlanishini jadallashtirish muammolari ishlab chiqarishni mеxanizatsiyalash, avtomatlashtirish, kompyutеrlashtirish kabilar asosida intеnsivlash o’z aksini topishi kеrak. Har bir o’qituvchi shuni anglab yеtishi muhimki, o’quv jarayonini samarali qurish – bu ishda o’zini oqlagan pеdagogik qonuniyatlar, qoidalar, didaktik qoidalarni hozirgi zamon sharoitidagi yangi masalalarni hal qilishda ijodiy foydalangan holda, ulardan butunlay va o’zaro aloqada foydalanish dеmakdir.
Ta'lim tamoyillari – o’qituvchining faoliyatini va talabalar tomonidan ilmiy bilimlarning o’zlashtirilishi, tеgishli ko’nikma va malakalar xosil qilishning asosiy qonun va yo’l-yo’riqlarini o’z ichiga oladi. Shu bilan bir vaqtda ta'lim qoidalari har ikkala faoliyatni, ya'ni o’qituvchi va talaba tomonidan o’z oldiga qo’yilgan vazifalarni muvaffaqiyatli amalga oshirish imkoniyatini bеradigan bir qancha talablarni ham umumiylashtirib bеradi.
Ta'lim mazmunini o’zlashtirishda o’quvchilarning bilim saviyasi o’zlashtirish qobiliyati, ta'lim manbai, didaktik vazifalarga qarab munosib ravishda quyidagi mеtodlar qo’llaniladi:
- o’qitishning ma'ruza (suhbat) mеtodi;
- o’qitishning amaliy ishlar mеtodi;
- laboratoriya ishlari mеtodi;
- mustaqil ishlar mеtodi;
- muammoli evristik modеllashtirish mеtodi;
- o’qitishning muammoli – izlanishli va rеproduktiv mеtodi;
- o’qitishning induktiv va diduktiv mеtodi;
- o’qitishning nazorat va o’z-o’zini nazorat qilish mеtodi.
Zamonaviy ta'lim bеrishda o’qituvchi eng samarali usul bo’lgan innovatsion usullarni bilishi va amaliyotda qo’llay olishi kеrak.
|
| |
Qo‘shimcha adabiyotlar - Modul /fan sillabusi texnika fakulteti

|
Modul /fan sillabusi texnika fakulteti
|
bet | 5/5 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 342,69 Kb. | | #230119 |
Bog'liq ELEKTR XAVFSIZLIGI Sillobus ETEMET 3-kurs 2023 (2)Qo‘shimcha adabiyotlar
9. SH.M.Mirziyoev. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz // O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. –T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016. – 56 bet.
10. SH.M.Mirziyoev. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi // O‘zbekiston Respublika-si Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasi, 2016 yil 7 dekabr. – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2016, – 48 bet.
11. SH.M.Mirziyoev. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz // – T.: “O‘zbekiston” NMIU, 2017, – 488 bet.
12. O‘zbekiston Respublkasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida // – T.: 2017 yil 7 fevral, PF-4947-sonli Farmoni.
13. T.M.Qodirov, H.A.Alimov. Sanoat korxonalarining elektr ta’minoti // O‘quv qo‘llanma. –T.: ToshDTU bosmaxonasi, 2006.
14. K.R.Allaev. Elektroenergetika Uzbekistana i mira // –T.: «Fan va texnologiya, 2009.
15. A.D.Taslimov, A.N.Rasulov, E.G.Usmonov. Elektr ta‘minoti // O‘quv qo‘llanma. –T.: «ILM ZIYO» nashriyoti. 2012.
16. F.A.Xoshimov, A.D.Taslimov. Energiya tejamkorligi asoslari // O’quv qo’llanma, - T.: «Voris-nashriyot», 2014.
17. X.G.Karimov, A.N.Rasulov, A.D.Taslimov. Elektr tarmoqlari va tizimlari // O’quv qo’llanma, - T.: “Tafakkur qanoti” nashriyoti, 2015.
Axborot manbalari
18. www.gov.uz – O‘zbekiston Respublikasining hukumat portali.
19. www.catback.ru – xalqaro ilmiy maqola va materiallar sayti.
20. www.google.ru – xalqaro o‘quv materiallarini qidiruv sayti.
21. www.ziyonet.uz – milliy o‘quv materiallarini qidiruv sayti.
22. www.lex.uz – O‘zRes. Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
|
| |
baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagnlarga javob berishi lozim

|
baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagnlarga javob berishi lozim
|
bet | 4/5 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 342,69 Kb. | | #230119 |
Bog'liq ELEKTR XAVFSIZLIGI Sillobus ETEMET 3-kurs 2023 (2)4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagnlarga javob berishi lozim:
fanning mohiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushingan bo‘lsa;
fan bo‘yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o‘quv dasturi doirisida bajarsa;
fan bo‘yicha berilgan savollarga to‘g‘ri javob bera olsa;
fan bo‘yicha konspektini puxta shakllantirgan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mustaqil topshiriqlarni to‘liq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarni o‘zlashtirgan bo‘lsa.
v) 3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
g) Quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanishi mumkin:
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga tayyorgarlik ko‘rilmagan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga doir hech qanday tasavvurga ega bo‘lmasa;
fan bo‘yicha matnlarni boshqalardan ko‘chirib olganligi sezilib tursa;
fan bo‘yicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yo‘l quyilgan bo‘lsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.
Asosiy adabiyotlar
1. Steven W. Blume. Electric power system basics // USA, 2007.
2. Karimov R.Ch., Rafiqova G.R. Elektr xavfsizligi asoslari. O’quv qo’llanma. – T.: Spectrum Media Group. 2015.
3. Elektr qurilmalarni ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
4. Elektr energetika uskunalariga xizmat ko‘rsatishda yuz bergan baxtsiz hodisalar oqibatida jabrlanganlarga shifokordan oldin yordam ko‘rsatish bo‘yicha yo‘riqnoma // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
5. Iste’molchilar elektr qurilmalarini ekspluatatsiya qilishda xavfsizlik texnikasi qoidalari // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
6. Iste’molchilar elektr qurilmalarini texnik ekspluatatsiya qilish qoidalari // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
7. Energetika ob’ektlarida elektr ta’mirlash ishlarini olib borishda xavfsizlik texnikasi qoidalari // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
8. Elektr uskunalarining tuzilish qoidalari // «O‘zdavenergonazorat» elektr energetikada nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi. - T.: Mehnat. 2016.
|
| |