-rasm. « KSK 4.5 » pilla quritgichini chizmasi

47-rasm. « KSK 4.5 » pilla quritgichini chizmasi. 1. kalorifer; 2. tutun
yo‘llari; 3. issiq xavo yo‘li; 4. pirpirakdan kaloriferga issiq xavo yo‘li; 5.
pirpirakdan xavoni issiq xavo yo‘liga yo‘nalishi; 6. xavo yo‘lidagi drosel; 7.
suvni purkab beradigan pirpirak; 8.suv uchun bak; 9. quritish kamerasi; 10.
diffuzorlar; 12. konfuzorlar; 13.gorizontal transportyorlar; 14. pillani chiqaruvchi
transportyorlar; 15. pilla solinadigan bunker; 16. pillani pilla quritgichga
yo‘naltiruvchi transportyor.
134
KSK-4,5 pilla quritgichdan foydalanilganda pillalar ikki bosqichda birmuncha
samarali quritiladi. Birinchi bosqichda pillalar g’umbagini o’ldirib, biroz quritadi
yoki yarim quritadi va ikkinchi bosqichda usti pana ayvonlardagi so’rilarda
pillalarni yoyib havo quruqligi holatigacha quritiladi.
Pilla quritgichning yuqorigi ikkita transporterlari doirasida pillalarga yuqori
harorat va nam havo ta’sir etadi. Bu yerda g’umbaklarni o’ldirish va ulardan
namlikni jadal yo’qotish amalga oshiriladi. G’umbakdan namlikning birmuncha
bug’lanishi natijasida yuqorigi konveyerlar doirasidan pastki doiraga kelayotgan
havoning nisbiy namligi ortadi, harorati esa pillalarni qizdirish hisobiga sarflanishi
va ulardagi namlikning bug’lanishi evaziga birmuncha pasayadi.
Havoning harorati kaloriferni o’t yoqish joyiga berilayotgan yoqilg’i miqdori
bilan, namlik esa havo qopqog’i (zaslonka) yordamida tarmoqqa so’riladigan yangi
havoni miqdori o’zgarishi, shuningdek ventiyaltor qutisida suvni sun’iy purkash
bilan boshqariladi. KSK-4,5 pilla quritgichida, bug’li va shuningdek, olovli,
kaloriferlar singari pilla quritgichdan chiqayotgan, ya’ni foydalanilgan havoning
harorati, quritgichning kamerasiga kirayotgan pillalar miqdorini o’zgartirish bilan
boshqariladi, buning uchun konveyerlardagi pilla qalinligini yoki quritish tezligini
o’zgartirish bilan erishiladi. Konveyerlar tezligini doimo bir xilda ushlab turish
maqsadga
muvofiqdir.
Kamera
oxiridagi
havoning
harorati
pasaysa,
konveyerlardagi pillalarning qalinligi kamaytiriladi.
“ SK-150-K-1”
Konveyerli pilla quritgich uch qavatli transporterlardan
iborat bo’lib, pillalarni biridan ikkinchisiga o’tkazishga
moslashtirilgan pilla quritgich hisoblanadi, uning pillalarni
saralashni
ta’minlovchi transporteri bo’lib, qaysiki
pillalarni tushirish transporteri ularni idishlarga solib
beradigan moslama bilan birlashgan.
Tirik pillalar quritish kamerasining yuqorigi zonasidagi ustki gorizontal
transporterga kelib tushadi va u yerda namlangan issiq (maksimal haroratdagi)
135
havoning ta’siriga duch keladi. So’ngra yuqorigi transporterdan keyingisiga
uzatiladi va shu yo’l bilan kamerani pastki zonasiga o’tadi, shu bilan bir vaqtda
quritadigan havoning harorati pasayadi va u yerdan to’la yoki qisman quritilgan
pillalar tashqariga chiqadi.
G’umbagi o’ldirilgan va quritilgan pillalarni sovutish uchun ikkita ventilyator
o’rnatilgan, u tashqaridagi havoni kameradan chiqayotgan pillalarga yo’naltiradi.
KSK-4,5
Pilla quritgichidagi issiqlikni elituvchi havo harakatining berk
sxemada bo’lib, qisman foydalanilgani havoni chiqarib yuborish
va yangi havoni so’rib olish bilan amalga oshiriladi. Havoni
so’rib olish aylanadigan ventilyatorning so’radigan havo
yo’lidagi qisqa trubacha orqali amalga oshiriladi.
Pillalarni quritadigan havoni isitish olovli kaloriferda suyuq yoqilg’i
/salyarka/ yoki tabiiy gazning yonishidan hosil bo’lgan tutun gazlaridan oshiriladi.
Olovli kaloriferlardan tashqari, havoni isitish uchun bug’li kaloriferlardan ham
foydalaniladi .
Bevosita qurtitish kamerasida, o’rta gorizontal transporter balandligida
psixrometr o’rnatilgan bo’lib, u o’rta zonadagi quritadigan havoning harorati va
namligini o’lchaydi.SK – 150 K-1 pilla quritgich quyidagi tartibda ishlashi
mumkin: g’umbaklarni o’ldirib, bir oz quritish, yarim quritish va to’la quritish. Ish
tartiblari issiqlik elituvchining harorati va kamera ichidagi transporterlarning
harakat tezligi bilan farq qiladi.
Birinchi va ikkinchi tartibda pillalarni quritish jarayoni ikki davrga bo’linadi:
birinchi davrda SK – 150 K-1 pilla quritgichda pillalarning g’umbagi o’ldiriladi va
qisman quritiladi, ikkinchi davrda – usti pana so’rilarda havo quruqligi xolatigacha
quritiladi.
Pilla quritgichning tarmoqlari, qismlari va mexanizmlari markazlashgan holda
boshqarish uchun jarayon parametrlarini nazorat qilish ishlarini ta’minlash,
himoyalangan avtomatik stansiya nazoratida bo’lishi nazarda tutilgan va
boshqarish shkaf shaklida amalga oshirilgan.Agar pillalar teng massadagi namlik
136
(10%) darajasigacha quritilgan bo’lsa, u vaqtda pillalar qanordan yoki matodan
qilingan qoplarga solinadi.
Pillalar standartda belgilangan namlik darajasiga yetmagan bo’lsa, ya’ni
ularning namligi 20-40 % ni tashkil etsa, bunday pillalarni quritish apparatlari
orqali o’tkazish mumkin. Bunda namlik 8-12% ga olib beriladi va so’ngra
pillalarni qoplarga joylash mumkin bo’ladi. Shunday takroriy quritish qo’llansa,
quritish muddati qisqaradi, pillalarni ag’darish uchun ortiqcha sarf-xarajatlar
bo’lmaydi, ammo bunda pachoq va dog’li pillalarning foizi ko’payishi mumkin..
Keyingi vaqtda pillalarga dastlabki ishlov berish bazalarida «Ipak» markaziy
konstruktorlik-texnologik loyixalash byurosi tomonidan yaratilgan kamerali
agregatlar pilla g’umbagini o’ldirish uchun foydalanilmoqda. Bu agregat sinovdan
o’tib, O’rta Osiyo mashina sinash stansiyasi tomonidan ko’plab ishlab chiqarishga
tavsiya etilgan.
Kamerali agregat korpus va qopqoqdan iborat bo’lib, aravachaga o’rnatilgan,
u issiqlik generatori, korpus bilan birlashtirilgan pilla to’plagichlar, silindrik bo’lim
ko’rinishida devorlari teshilgan holda ikki tomoni ochiq silindrsimon kanal va
tayanch gardishdan iborat. Aravacha va g’altaklar bilan ta’minlangan, rels bo’yicha
elektromexanik va zanjirli uzatma yordamida harakat qilib ishlaydi. Pilla
to’plagichlar korpusga uzatma o’qi bilan aylanadigan qilib o’rnatiladi, kamera
o’qiga parallel joylashgan aravacha tayanch vallariga ega, elektr motori harakatni
o’tkazuvchi tishlar va ikki juft zanjir hamda uzatmadan iborat.
Pillalarga ishlov berishda talab qilinadigan darajadagi harorat tartibini saqlab
turish uchun havo o’tkazgichlarda avtomatik boshqarish sistemasining datchiklari
o’rnatilgan. Pillalar g’umbagini o’ldiradigan kamerali agregat quyidagi tartibda
ishlaydi. Pillalar bilan to’ldirilgan pilla to’plagichlarning beshta bo’limi aravachani
vallariga joylashtiriladi. Uning elektr o’tkazgichi dvigatelga ulanadi va u relslar
orqali kamera ichiga harakat qilib, qopqog’i bilan berkitadi. Issiqlik generatoridan
havo yo’li orqali pilla to’plagichlarning markaziy kanaliga isitilgan havo beriladi,
bunda tayanch vallarining dvigateli elektr o’tkazgichga ulanadi, natijada pilla
to’plagichlarga aylanma harakatni uzatadi. Kanalning yon tomoniga o’rnatilgan
137
qopqoq issiq havoni o’q bo’yicha chiqib ketishiga yo’l qo’ymaydi. U pilla
to’plagich devoridagi teshikchalar va pillalarni havo o’tkazgichlaridan tortish
orqali uzatiladi, keyin havo yo’llaridan ventilyatorga – isitish va qayta foydalanish
uchun issiqlik generatoriga jo’natiladi.
Kamerali agregatda pillalarni qisman quritish, yarim quritish va to’la quritish
mumkin. Shulardan pillalarning g’umbagini o’ldirib, uni qisman quritish yaxshi
natija beradi. G’umbaklari o’ldirilib, qisman quritish tugagach, pilla to’plagich
bilan kameradan chiqarib olinadi va ular shamollatish qurilmasiga qo’yilib, uyerda
pillalar orasidagi harorat tashqi havo haroratiga teng bo’lgunga qadar 120 min
davomida ushlab turiladi. Pillalardagi namlikni yaxshi va bir tekis yo’qotish
maqsadida shamollatish vaqtida pilla to’plagichlar xar 20 minutda 0,5 marta
aylanib turadi.
Keyin pilla to’plagich g’umbagi o’ldirilgan pillalar bilan usti pana joylarga
g’ildiratib o’tkaziladi va tartib bilan qo’yiladi. Ularning oralig’i 0,5 mdan kam
bo’lmasligi kerak. G’umbagi o’lgan pillalarni havo quruqligigacha quritish, tabiiy
sharoitda, pilla to’plagichda amalga oshiriladi. Pillalar bir tekis qurishi va
mog’orlamasligi uchun pilla to’plagich kamida 2,5 marta aylantirib turiladi, shu
shart bilanki pilla to’plagichning usti aylantirilgandan keyin past tomonda bo’lsin.
Bunda pilla to’plagichlarni birinchi 10 kun davomida kuniga ikki marta, keyingi
kunlari esa bir martadan aylantirib turiladi.
O’rta Osiyo Mashina sinash stansiyasi va pillaxonalarda keng sinovdan
o’tkazish shuni ko’rsatdiki, kamerali agregat texnologik jarayonlarni ishonarli
hamda sifatli bajaradi, ish unumi 1,3 marta ortishiga, ipak xomashyosi chiqishi
1,0% ko’payishiga, mexnat sarfi ikki marta kamayishiga, energiya va metall hajmi
1,5 va 5 marta kamayishiga imkon beradi.
Pillalarni tayyorlash va ularga birinchi ishlov berish yangi texnologiyasi 100
tonna va undan ko’proq pillalarni qabul qilib, ularga birinchi ishlov beradigan
bazalariga mo’ljallangan. Lekin kichik 50 t dan kam pilla qabul qiladigan
pillaxonalarda, SK-150 K va KSK-4,5 issiqlik agregatlarini o’rnatib ishlatish
iqtisodiy manfaat bermaydi. Chunki bu issiqlik agregatlar mavsumda to’liq
138
foydalanmay, ularni ishlatish qimmatga tushib ketadi.
Shularni hisobga olib, 50 tonnagacha pillaga ishlov beradigan pillaxonalar
uchun maxsus yangi quritish kamerali agregati yaratilgan .Bu agregat tunelga
o’xshagan bo’lib, uning ichiga silindr formasiga ega bo’lgan, doirasimon
tashqarisida va ichidagi kichik doiralar aylanmasi bo’yicha sim setka tortilgan
bo’lib, bu 2 doira orasiga tirik pilla solib to’lg’aziladi. Bu barabanlar kaseta tipida,
birin-ketin 4 tasi kamera ichiga maxsus temir izdan yuradigan arava yordamida
kiritiladi. Bir-biriga tirab birlashtirilgan kaseta barabanlar ichidagi kichik doira
xisobiga silindrik kanal xosil qiladi Ana shu kanal orqali ventiyator yordamida
kolornferdan (pechkadan) issiq xavo yuboriladi.
Issiq xavo barabanning ichki setkali to’sig’i bilan tashqari setkachaga
to’lg’azilgan tirik pillalarni puflab orasidan o’tish davrida, ulardagi namlikni
kasetaning tashqarisiga yoki agregatning kanaliga (kameraning ichki devori va
barabanning tashqari devori orasi) chiqaradi. Bu kanalda 2 - chi ventilyator
yordamida kalorifer ichiga, pilla orasidan o’tib kelgan va sovigan xavoni so’rib
oladi. Agar baraban va uning ichidagi pilla qimirlamay tek tursa, issiq xavo
pillalarning sayozroq yeridan o’tib, pastki qalin joylashgan yerlaridan yaxshi
o’tmaganligi natijasida, pillalar bir tekisda kurimaydi. Shuning uchun pillalardan
(shu jumladan ichidagi g’umbakdan) namning bir tekisda chiqib ketishini
ta’minlash maqsadida, barabanlar sekin uzinasiga kameraning ichiga o’rnatilgan
chig’iriqli uzatma (ikkita vel orasidagi aylanma xarakatni ishqalanish kuchi bilan
o’zatib beruvchi qurilma) yordamida aylantiriladi. Bunda g’umbaklarni
jonsizlantirish va pilladagi namni barabanning radiusi bo’ylab qochirilishi va bu
prosessning bir tekisda amalga oshirilishi, baraban ichida pillalarning sepilishi
oqibatida pillalarning joylari o’z ora
Kamerali issiqlik agregatini ishlatish, pillani tayyorlash va unga birinchi ishlov
berish yani texnologiyasiga ozgina o’zgartirish kiritiladi. Bunda tirik pillalar qabul
qilinib, uning sifati aniqlangandan (ko’zdan kechirilgandan) so’ng pillalar yashiklarga
emas, balki kaseta barabanlarga solinadi va keyingi texnologik jarayonlar, yani
g’umbagini jonsizlantirish, pillalarni to’liq quritishgacha bo’lgan jarayonlar ana shu
139
kasetalarning o’zida amalga oshiriladi va soyabonli ayvonlarning so’risida, ularni
quritishga xojat qolmaydi. Kamerali agregatlarda pillalar kaseta-baraban ichida
g’umbagi jonsizlantirilib biroz quritilgandan so’ng, ular soyabon tagiga olib o’tilib,
xuddi agregatning ichida turgan xolatidek, birin-ketin terilib, barabanning o’rtasidagi
kanalga 35-40
0
S issiq xavo ventilyator yordamida 2-3 soat davomida yuboriladi. Bu,
uncha issiq bo’lmagan xavo yordamida pillalarning qurishi tezlashadi va ularning
texnologik
sifat
ko’rsatgichlari saqlanib qoladi.Shundan so’ng pillalar
(mog’orlamaydigan darajagacha quritilgandan so’ng) yangi texnologiya asosida 20
kg lik, yashiklarga to’kilib, konteyner sifatida taxlanadi (bunda ishlab chiqarish
maydoni
to’liq foydalaniladi) va to’liq qurigunga qadar saqlanadi.
Silindrik kasetalarda pillalarning g’umbagini jonsizlantirish hamda barabanlar
ichida uzunasiga va eniga pillalarning bir tekisda qurishi ta’minlanadi.
|