Mavzu: Dastlabki kimyoviy tushunchalar

|
Mavzu: Dastlabki kimyoviy tushunchalar
|
bet | 8/9 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 266,61 Kb. | | #160832 |
Bog'liq Aralashmalarning kimyoviy va fizik usullari Aralashni ajratishMavzu: Dastlabki kimyoviy tushunchalar
Dars: Aralashmalarni ajratish va moddalarni tozalash usullari
“Aralashmalarning ajratish usullari” va “moddalarni tozalash usullari” o'rtasidagi farqni aniqlaymiz. Birinchi holda, aralashmaning barcha tarkibiy qismlarini sof shaklda olish muhimdir. Moddani tozalashda, odatda, toza aralashmalar olinmaydi.
Barqarorlik
Qum va loy aralashmasini qanday ajratish mumkin? Bu keramika ishlab chiqarishning bosqichlaridan biri (masalan, g'isht ishlab chiqarishda). Bunday aralashmani ajratish uchun quyish usuli qo'llaniladi. Aralash suvga joylashtiriladi va aralashtiriladi. Gil va qum suvda turli tezlikda joylashadilar. Shuning uchun qum loydan tezroq eriydi (1-rasm).
Shakl 1. Loy va qum aralashmasini cho'kindi bilan ajratish
O'rnatish usuli turli xil zichlikdagi suvda erimaydigan eritmalarning aralashmalarini ajratishda ham qo'llaniladi. Masalan, temir va yog'och talaş aralashmasini shu tarzda ajratish mumkin (yog'och talaş suvda suzadi, temir esa joylashadi).
O'simlik yog'i va suv aralashmasini quyish yo'li bilan ajratish mumkin, chunki moy suvda erimaydi va zichligi past bo'ladi (2-rasm). Shunday qilib, hal qilish orqali turli xil zichlikdagi bir-birida erimaydigan suyuqlik aralashmalarini ajratish mumkin.
Shakl 2. O'simlik yog'i va suv aralashmasini cho'kma bilan ajratish
Tuz va daryo qumining aralashmasini ajratish uchun siz cho'ktirish usulini ishlatishingiz mumkin (suv bilan aralashtirilganda tuz eriydi, qum eriydi), ammo qumni tuz eritmasidan boshqa usul bilan - filtrlash usuli bilan ajratib olish yanada ishonchli bo'ladi.
Ushbu aralashmani filtrlash qog'oz filtri va stakanga tushirilgan huni yordamida amalga oshirilishi mumkin. Filtr qog'ozida qum donalari qoladi va natriy xloridning aniq eritmasi filtrdan o'tadi. Bu holda daryo qumi cho'kindi bo'ladi, tuz eritmasi esa filtrdir (3-rasm).
Shakl 3. Daryo qumini tuz eritmasidan ajratish uchun filtrlash usulidan foydalanish
Filtrlash nafaqat filtr qog'ozi bilan, balki boshqa gözenekli yoki quyma materiallardan foydalangan holda ham amalga oshirilishi mumkin. Masalan, kremniy qumi quyma materiallarga, shisha jun va kuygan loy esa gözenekli materiallarga tegishli.
Ba'zi aralashmalarni "issiq filtrlash" usuli yordamida ajratish mumkin. Masalan, oltingugurt va temir kukunlari aralashmasi. Temir 1500 C dan yuqori haroratda eriydi, oltingugurt esa taxminan 120 S. Erigan oltingugurtni qizdirilgan shisha jun yordamida temir kukunidan ajratish mumkin.
Tuzni filtrdan bug'lanish orqali ajratib olish mumkin, ya'ni. aralashmani qizdiring va suv bug'lanadi, tuz chinni idishda qoladi. Ba'zida bug'lanishni, qisman bug'lanishni qo'llang. Natijada, ko'proq konsentratsiyalangan eritma hosil bo'ladi, soviganida eritilgan modda kristallar shaklida chiqariladi.
Agar aralashmada magnitlanishga qodir bo'lgan modda bo'lsa, magnit yordamida uni sof shaklda ajratib olish oson. Masalan, oltingugurt va temir kukunlari aralashmasini shu tarzda ajratish mumkin.
Xuddi shu aralashmani boshqa usul bilan ajratib olish mumkin, bu aralashmaning tarkibiy qismlarining suv bilan ivitilishini biladi. Temir suv bilan ho'llangan, ya'ni. suv temir yuzasiga tarqaladi. Oltingugurt suv bilan ho'llanmaydi. Agar siz oltingugurtning bir qismini suvga qo'ysangiz, u cho'kib ketadi, chunki oltingugurt zichligi suv zichligidan katta. Ammo oltingugurt kukuni paydo bo'ladi, chunki havo pufakchalari namlangan oltingugurt donalariga yopishadi va ularni sirtga surib qo'yadi. Aralashmani ajratish uchun uni suvga soling. Oltingugurt kukuni suzadi va temir cho'kadi (4-rasm).
Shakl 4. Oltingugurt va temir kukunlari aralashmasini flotatsiya bilan ajratish
Aralashmalarning namlanish xususiyatidagi farqga asoslanib aralashtirish usuli flotatsiya deb nomlanadi (frantsuzcha Flotter - suzish). Moddalarni ajratish va tozalashning yana bir necha usullarini ko'rib chiqing.
Aralashmani ajratishning eng qadimgi usullaridan biri distillash (yoki distillash). Ushbu usul yordamida turli xil qaynoq nuqtalarga ega bo'lgan qismlarni bir-biridan ajratish mumkin. Aynan shu tarzda distillangan suv olinadi. Nopokli suv bir idishda qaynatiladi. Olingan suv bug'i boshqa idishda allaqachon distillangan (toza) suv shaklida sovutilgandan so'ng kondensatsiyalanadi.
Shakl 5. distillangan suv olish
Xossalariga yaqin tarkibiy qismlarni xromatografiya usuli yordamida ajratish mumkin. Ushbu usul boshqa moddaning bir-biriga qo'shilib ketadigan moddalarni turli xil singdirishiga asoslangan.
Masalan, qizil siyohni tarkibiy qismlarga (suv va bo'yoq) xromatografiya yordamida ajratish mumkin.
Shakl 6. Qizil siyohni qog'oz xromatografiyasi bo'yicha ajratish
Kimyoviy laboratoriyalarda xromatografiya maxsus qurilmalar - xromatograflar yordamida amalga oshiriladi, ularning asosiy qismlari xromatografik kolon va detektordir.
Adsorbsiya kimyoda ma'lum moddalarni tozalash uchun keng qo'llaniladi. Bu bitta moddaning boshqa moddaning yuzasida to'planishi. Adsorbentlar, masalan, faollashtirilgan uglerodni o'z ichiga oladi.
Faollashtirilgan uglerod tabletkasini xiralashtirilgan suv bilan idishga tushirishga harakat qiling, aralashtiring, filtrlang va shunda filtrat rangsiz bo'lib qolganini ko'rasiz. Ko'mir atomlari molekulalarni jalb qiladi, bu holda bo'yoq.
Hozirgi vaqtda adsorbtsiya suv va havoni tozalash uchun keng qo'llaniladi. Masalan, suvni tozalash uchun filtrlarda adsorbent sifatida faollashtirilgan uglerod mavjud.
1. Kimyo fanidan topshiriqlar va mashqlar to'plami: 8-sinf: darslikka P.A. Orjhekovskiy va boshqalar. "Kimyo, 8-sinf" / P.A. Orjhekovskiy, N.A. Titov, F.F. Hegel. - M .: AST: Astrel, 2006 yil.
2. Ushakova OV Kimyo bo'yicha darslik: 8-sinf: darslikka P.A. Orjhekovskiy va boshqalar. "Kimyo. 8-sinf "/ O.V. Ushakova, P.I. Bespalov, P.A. Orjhekovskiy; ostida tahrirlangan prof. P.A. Orjhekovskiy - M .: AST: Astrel: Profizdat, 2006 yil (s. 10-11)
3. Kimyo: 8-sinf: darslik. umumiy uchun muassasalari / P.A. Orjhekovskiy, L.M. Meshcheryakova, L.S. Aloqa M .: AST: Astrel, 2005. (§4)
4. Kimyo: inorg. kimyo: darslik. 8 kl uchun umumiy muassasalari / G.E. Rudzit, FyuGyu Feldman. - M .: Ta'lim, Moskva darsliklari OAJ, 2009. (§2)
5. Bolalar uchun entsiklopediya. 17-jild. Kimyo / Chap. ed.V.A. Volodin, Ved. ilmiy tahrirlangan I. Leenson. - M .: Avanta +, 2003 yil.
|
| |