nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Основы пакета - bet 299

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 299/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
409
Shifrlashning zamonaviy algoritmlarida sirli kalit ko‗rsatkichining
mavjudligi inobatga olingan. Kriptografiyada Kerkxoff qoidasi qabul qilingan:
―Shifrning chidamliligi faqat kalitning sirliligi bilan aniqlanadi‖. Shifrlashning
barcha standart algoritmlari (masalan, DES, PGP) keng tarqalgan, ularning
topilishi oson hujjatlarda batafsil bayoni mavjut, lekin shunga qaramay ularning
samarasi pasaymaydi. Buzg‗unchiga shifrlash algoritmi haqida hammasi ma‘lum
bo‗lishi mumkin, sirli kalitdan tashqari (qayd qilib o‗tish kerakki yana anchagina
firmalarning algoritmlari mavjud, lekin ularning bayoni nashr qilinmaydi).
Shifrlash algoritmi ochilgan hisoblanadi, qachonki aniq vaqt oralig‗ida
kalitni tanlashga imkon beruvchi amal topilgan bo‗lsa. Ochish algoritmining
murakkabligi kriptotizimning muhim ko‗rsatkichlaridan biri hisoblanadi va uni
kriptochidamlilik deb ataladi.
Kriptotizimning ikki sinfi mavjud – simmetrik va asimmetrik. Shifrlashning
simmetrik sxemasida (anaʻnaviy kriptografiya) shifrlashning sirli kaliti shifrdan
chiqarishning sirli kaliti bilan mos (bir xil) keladi. Shifrlashning asimmetrik
sxemasida (ochiq kalitli kriptografiya) shifrlashning ochiq kaliti shifrdan
chiqarishning sirli kalitiga mos kelmaydi.
6.4-rasmda simmetrik kriptotizimning ananaviy modeli keltirilgan. Ushbu
modelda uchta qatnashchi: jo‗natuvchi, qabul qiluvchi, buzg‗unchi.
Jo‗natuvchining masalasi ochiq axborot kanali bo‗yicha himoyalangan ko‗rinishda
qandaydir xabarni jo‗natishdan iborat. Buning uchun u k kalitda X ochiq matnni
shifrlaydi va shifrlangan Y matnni uzatadi. Qabul qiluvchining masalasi esa Y
matnni shifrdan chiqarish va X xabarni o‗qishdan iborat. Tasavvur etiladiki
jo‗natuvchining o‗z kalit manbai bor deb. Qabul qiluvchiga hosil qilingan kalit
ishonchli kanal orqali oldindan jo‗natiladi. Buzg‗unchining masalasi uzatilayotgan
xabarlarni olish va o‗qishdan hamda yolg‗on xabarlarni qo‗shishdan iborat.
Model universal bo‗lib – agarda shifrlangan xabarlar kompyuterda
saqlanayotgan bo‗lsa va hech qayerga uzatilmasa, jo‗natuvchi va qabul qiluvchi bir
|
| |
)Rf , m/s 
Frezaning burchakli tezligi:
a>f = ^ - , s ' ’ 
(12.58)
R f

yengishga sarf qilinadigan quvvat, kVt; iiVM
- yuritmaning umumiy F.I.K.
(n„,=
0,
86).
Gruntni
qazishga sarflanadigan quvvat, quyidagi formula bilan
aniqlanadi:
Pq = 0,28- U, • Kq ■
у
, kVt
(12.61)
bu yerda
y'- frezalar yordamida kesilgan yuzaning kanal
ko'ndalang kesim yuzasiga nisbati,
y’= f -
(12.62)
bu yerda Af - frezalar yordamida
qirqilgan gruntning yuzasi, m
(12.36) formula bilan aniqlash mumkin; Kq -gruntning solishtirma
qazish qarshiligi, MPa,
p 3 ' p4'-8’ ,k V t
(12.63)
2-3,6-10*
bu yerda
pgr-gruntning
zichligi, kg/m3; Ur mashinaning ish
unumdorligi, m
3/soat; 9 f -frezaning aylanish tezligi, m/s.
Freza kuraklari bilan grunt
tirnashga sarflanadigan quvvat,
quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Ры. =Por W (0,8 +0,94-y1), kVt
(12.64)
bu yerda fish - gruntning grunt bilan ishqalanish koeffitsienti.
P
- ^
V
^
kVt
(12.65)
3,6-10
6
bu yerda ygr-gruntning solishtirma og ‘irligi, N/m3; hk0‘-gruntni
qirqib ko'tarish balandligini quyidagicha aniqlash mumkin,
hko'= у + (0,28...0,35)df , m
(12.66)
Freza kuraklari bilan grunt tirnashga sarflanadigan quvvat,
quyidagi formula bilan aniqlanadi:
P« = 0,14- U,
Kq( l - y l) ,
kVt
(12.67)
Frezalar yordamida havoni qarshiligini yengishga sarf qilinadigan
quvvat, quyidagi formula bilan aniqlanadi:
-modda. Soliq davri. Hisobot davri

aʼzolari - oilaviy tadbirkorlik ishtirokchilari va xodim yollagan yakka tartibdagi tadbirkorlar
boʻyicha toʻlov topshiriqnomasi (kirim orderi) har bir oila aʼzosi uchun va yakka tartibdagi
tadbirkorning har bir yollangan xodimi uchun alohida-alohida yoziladi. Agar toʻlov
topshiriqnomasida (kirim orderida) davr koʻrsatilmagan boʻlsa, toʻlov u amalga oshirilayotgan oy
(dehqon xoʻjaliklari aʼzolari uchun - yil) uchun toʻlangan deb hisoblanadi.
(8-q.)
Yakka tartibdagi tadbirkorning faoliyati vaqtinchalik toʻxtatib turilganligi toʻgʻrisida
soliq organlari tomonidan olingan axborot yakka tartibdagi tadbirkor oʻz faoliyatini amalga
oshirmaydigan davr uchun soliqni hisoblashni toʻxtatib turish uchun asos boʻladi.
(9-q.)
Soliq organlari tomonidan olingan, har bir yollangan xodim uchun belgilangan
tartibda berilgan hisobga olish kartochkalari yakka tartibdagi tadbirkor oʻz faoliyatini amalga
oshirmaydigan davr uchun yakka tartibdagi tadbirkorning har bir xodimiga soliqni hisoblashni
toʻxtatib turish uchun asos boʻladi.
(10-q.)
Agar faoliyatini toʻxtatib turgan yakka tartibdagi tadbirkor yakka tartibdagi
tadbirkorning har bir xodimi uchun hisobga olish kartochkasini soliq organiga belgilangan
muddatlarda topshirmasa, yakka tartibdagi tadbirkorning majburiyatlari boʻyicha soliqni hisoblash
toʻxtatilmaydi.
(11-q.)
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan soliq toʻlovchilar soliqni ushbu
Kodeksning 405-moddasida koʻrsatilgan soliq stavkalari boʻyicha jami yillik daromad toʻgʻrisida
deklaratsiyada koʻrsatilgan mehnatga haq toʻlash tarzida olingan daromadlar summasidan kelib
chiqib, biroq ushbu moddada belgilangan uning eng kam miqdoridan kam boʻlmagan holda,
soliqni ixtiyoriy ravishda toʻlash haqida jami yillik daromad toʻgʻrisidagi deklaratsiyani taqdim
etish bilan bir vaqtda beriladigan ariza asosida toʻlashga haqli. Bunda toʻlanishi lozim boʻlgan
soliqning uzil-kesil summasi ushbu moddaning birinchi - beshinchi qismlariga muvofiq toʻlangan
summalarni hisobga olgan holda aniqlanadi.
(OʻzR 30.12.2020-y. OʻRQ-659-son Qonuni
tahriridagi qism) (Oldingi tahririga qarang)
Основы пакета - bet 108

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 108/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
137
1. Korxonaning ilmiy-texnikaviy tayyorlash tizim ostisi korxonaning ilmiy-
tadqiqot (shu jumladan marketing ishlarini), konstruktorlik va texnologik
tayyorligiga javobgar.
2. Biznes-rejalashtirish tizim ostisi ishlab chiqarishni texnik-iqtisodiy va
operativ-kalendar rejalashtirish, biznes-reja hosil qilishga javob beradi.
3. Operativ boshqarish tizim ostisi, ishlab chiqarishni bevosita
boshqarishdan tashqari, shuningdek materiallar oqimi, ta‘minot va mollarning
sotilishi (logistika), korxonaga qilingan sarf-xarajatlarning hisobini (kontrolling)
bajaradi.
4. Moliyaviy menedjment tizim ostisi moliyaviy rejani va korxona
buyurtmalar portfelini, xo‗jalik faoliyati natijalarini tahlillashga javobgar.
5. Buxgalterlik hisob tizim ostisi, mehnatni hisobga olish va mehnat haqi,
mol-mulk narxi, asosiy vositalar, moliyaviy operatsiyalarning natijalar
hisobotlarini tuzishni ta‘minlaydi.
AHT boshqa sohalarda ishlatilsa, hal qilinadigan masalalar yo‗nalishi ham
o‗zgaradi. Marketing axborot tizimlarida asosiy diqqat bozorni tahlili va sotuv
hajmini bashoratiga qaratilsa, moliyaviy tizimlarda esa moliyaviy tahlil va
bashorat, kredit-pul siyosatini boshqarish va hokazolarga qaratiladi.
Ta‘minlash tizim ostilarining tarkibi ancha turg‗un va AXTning ishlatilish
sohalariga kam bog‗liq bo‗ladi.
1. Axborot ta‟minoti boshqarish tizimida aylanayotgan axborotni tashkil
qilish shakli va joylashtirish, yechimlarni joriy etilgan hajmi bo‗yicha
yig‗indisidan iborat. Boshqacha so‗z bilan aytilganda, axborot ta‘minoti–bu
tizimning axborot bazasini yaratish vositalari va usullari, o‗z tarkibiga axborotni
kodlashtirish va turlarga ajratish tizimi, hujjalarni unifikatsiyalangan tizimi,
axborot oqimlarining sxemasi, axborotlar bazasini yaratish usullari va
tamoyillaridir.
|
| |
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 36

98
2.7.2-jadval. ARSning dinamik xarakteristikasi jadvali
t, s
0
5
10
15
20
, min
-1
2.7.3-rasm. ARSning dinamik xarakteristikasi
BAJARILGAN ISH BO‟YICHA HISOBOT MAZMUNI
1. Laboratoriya stendining prinsipial sxemasi.
2. Tajriba natijalari jadvallari.
3. Statik va dinamik xarakteristikalar.
4. Xulosa.
NAZORAT SAVOLLARI
1. Avtomatik rostlash tizimsi statik xarakteristikasi nima?
2. Avtomatik rostlash tizimsi dinamik xarakteristikasi nima?
3. Laboratoriya stendining tuzilishi.
4. Laboratoriya stendining ishlash prinsipi.
Hisobotni bajardi _______________________"__"______ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Hisobotni qabul qildi ______________________"___"_____ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Основы пакета - bet 113

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 113/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
143
ishlatiladigan operatsion tizim imkoniyatlariga, uning qurilmalar
imkoniyatlarini ―boshqara olish mahorati‖ va ayniqsa, markaziy protsessorlarni
parallel ishlashini tashkillashtira olishiga;
translyatorlarni dasturning mashina kodini parallel muhitda ishlashiga
tayyorlay olishiga–bir necha bloklarda, konveyerlarda, protsessorlarda va
boshqalarda;
ishlatiladigan
dasturlash
tillaridagi
dasturlarni
parallel
bajarilish
imkoniyatlarini tashkillashtirilish imkoniyati;
tatbiq etilayotgan matematik usul va algoritmlarni quvvati, yani masalani
hal qilish uchun tanlangan parallellashtirish usuli qanchalik muvaffaqiyatli
tanlangaligi;
mavjud apparat vositalarini tanlangan parallellashtirish usuliga moslik
darajasi;
nazorat qilish qiyin bo‗lgan omil–hal qilinadigan masalaning ―tabiatiga‖
joylashgan parallellashtirish imkoniyatiga.
Hisoblash tizimining unumdorligiga ta‘sir etuvchi shuncha ko‗p omillarning
mavjudligi tufayli va unumdorlikni baholash zarur bo‗lganligi uchun hozirgi
vaqtda kompyuterning quvvatini ko‗rsatuvchi bir necha usullar ishlatiladi. Agarda
asosiylarini qoldirsak ular quyidagilardan iborat:
takt chastota bo‗yicha baholash;
vaqt birligi ichida bajarilgan operatsiyalar sonini ko‗rsatish orqali;
maxsus tanlangan dasturlarda testlash.
Quvvatni faqat taxminiy baholash kerak bo‗lgan hollarda takt chastotasi
protsessorning ko‗rsatkichi sifatida ishlatiladi, masalan, ofis va boshqa
masalalarini hal qilish uchun shaxsiy kompyuterni bayon qilishda. Takt chastotasi
qancha yuqori bo‗lsa, buyruqlar shuncha tez bajariladi, protsessor vaqt birligi
ichida shuncha ko‗p buyruq bajaradi, uning unumdorligi shuncha yuqori bo‗ladi.
Takt chastotasining quvvatni baholash uchun ishlatilishi uni o‗lchash va qabul
|
| |
Основы пакета - bet 298

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 298/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
408
Internet tugunlarida saqlanayotgan axborotga tobora ko‗p ruxsat etilmagan ega
bo‗lishga urinmoqdalar.
Xavfsiz tarmoqni qurish va quvvatlash tizimli yondashishni talab etadi. Bu
yondashishga mos ravishda, avvalam bor, aniq tarmoq uchun bo‗lishi mumkin
bo‗lgan xavflarning barchasini anglab yetish kerak va bu xavflarning har biri
uchun bartaraf etish siyosatini ishlab chiqish kerak. Bu kurashda turli tuman ko‗p
qirrali vosita va usullarni ishlatish mumkin va kerak albatta – taʻlim-tarbiya,
manaviy-etik va qonuniy, maʻmuriy va psixologik, tarmoqning apparat va dasturiy
vositalarning himoya imkoniyatlarini.
6.2.3. Shifrlash, sertifikat, elektron imzo
Axborotlarni himoyalash uchun mo‗ljallangan turli apparat va dasturiy
maxsulotlarda ko‗pincha bir xil yondashish, usullar va texnik yechimlar ishlatiladi.
Bundek xavfsizlikning asos texnologiyalariga audentifikatsiya, malliflashtirish,
audit va himoyalangan kanal texnologiyalari kiradilar.
Shifrlash - bu axborot xizmatlarining barcha sohalari uchun katta muammo
(ko‗p qirrali tosh), audentifikatsiya bo‗ladimi, malliflashtirish hamda audit
bo‗ladimi va himoyalangan kanal vositalarini yaratish bo‗ladimi yoki axborotlarni
xavfsiz saqlashmi barchasi uchun u ko‗p qirrali tosh.
Axborotni oddiy ―tushunarli‖ ko‗rinishidan ―o‗qib bo‗lmaydigan‖
shifrlangan ko‗rinishga o‗tkazishning har qanday amali, tabiiyki, shifrdan chiqarish
amali bilan to‗ldirilishi kerak, shifrlangan matnga tatbiq etilgandan so‗ng yana uni
tushunarli ko‗rinishga keltirish uchun. shifrlash va shifrdan chiqarish amallarining
ikkisi kriptotizim deb ataladi.
Shifrlash va shifrdan chiqarish amallari bajariladigan axborotni shartli
ravishda ―matn‖ deb ataymiz, vaholanki u axborot sonli massiv yoki grafik
ma‘lumotlar ham bo‗lishi mumkin.
|
| |
Основы пакета - bet 107

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 107/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
135
tadqiqot qilish–korporativ muammolarni ilmiy tadqiqotini, yangi texnika
va texnologiya yaratish jarayonini, maqsadli ilmiy-tadqiqot majmua dastur
mavzularini hosil qilish va bajarilishini ta‘minlash;
bashoratlash–atrof-muhit va obyektlarni rivojlanish ko‗rsatkichlarini va
qonuniyatlarini, asoiy yo‗nalishlarini aniqlash;
tahlillash–obyekt faoliyatining asosiy ko‗rsatkichlarini va shu jumladan,
xo‗jalik, iqtisodiy ko‗rsatkichlarini aniqlash;
sintezlovchi–xo‗jalik, moliyaviy va texnologik faoliyatlarning meyorlarini
avtomatizatsiyalashtirilgan ravishda yaratilishini ta‘minlash;
nazorat qiluvchi–ishlab chiqarish vositalarini, ishlab chiqariladigan
mahsulotni va xizmatlar sifatini avtomatizatsiyalashtirilgan nazoratini ta‘minlash;
tashxislash–avtomatizatsiyalashtirilgan
tashxislash
amallari
orqali
boshqarish obyekt holatini aniqlash (birinchi navbatda texnologik jihozlarni);
hujjatlashtirish–barcha zarur hisob-kitob, reja-taqsimot, moliyaviy va
boshqa shakldagi hujjatlarni hosil qilish.
Qayd qilib o‗tilgan vazifalarini joriy etish uchun mo‗ljallangan AXT yetarli
darajada murakkab bo‗lishi kerak va u 3.2-rasmda keltirilgan tizim osti to‗plamiga
ega bo‗lishi kerak.
136
1.20 rasm. Korxonani boshqaruvchi axborot hisoblash tizimining (AHT)
asosiy tizimostilarining tarkibi.
AHT bajaradigan vazifalari bo‗yicha tizim ostilari boshqarish axborotlarini
olishning model, usul va algoritmlarini joriy etadi va quvvatlaydi. Bajaradigan
vazifalari bo‗yicha tizim ostilarining tarkibi AHT ning ishlatilish sohalariga
bog‗liq va boshqarish obyektning xo‗jalik faoliyatining xususiyatlariga bog‗liq.
Tizim ostilarining har biri masalalar to‗plamini bajarishni va obektni samarali
boshqarishi uchun zarur bo‗lgan axborotga ishlov berish amallarini bajarilishini
ta‘minlaydi.
1.20-rasmda ishlab chiqarish korxonalari uchun u tizim ostilarining taxminiy
tarkibi berilgan.
Axborot tizimi
Bajaradigan vazifalari
bо‗yicha tizim ostilari
Ta‘minlovchi tizim ostilari
Tashkillashtirish tizim
ostilari
Ilmiy texnik
tayyorgarlik
Biznes-rejalashtirish
Operativ boshqarish
Moliyaviy
menedjment
Buxgalterlik hisob
Boshqalar
Axborot ta‘minoti
Texnik ta‘minot
Dasturiy ta‘minot
Matematik ta‘minot
Lingvistik ta‘minot
Boshqalar
Mutaxassislar bilan
taʻminlash
Erganomik ta‘minot
Huquqiy ta‘minot
Tashkiliy ta‘minot
|
| |
-topshiriq. Matnni o’qing. Ma’lumotlardan foydalanib birorta ilmiy matnni tahrir qilishga uruinb ko’ring

|
-topshiriq. Matnni o’qing. Ma’lumotlardan foydalanib birorta ilmiy matnni tahrir qilishga uruinb ko’ring
|
bet | 72/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики7-topshiriq. Matnni o’qing. Ma’lumotlardan foydalanib birorta ilmiy matnni tahrir qilishga uruinb ko’ring.
Ilmiy matnlar tahrir qilinayotganda matnning kimga mo‘ljallanganligi alohida ahamiyatga ega. Ma’lumki, ilmiy adabiyotlarning janrlari ko‘p: maqola, tezis, annotatsiya, ma’ruza, monografiya, ilmiy to‘plam, alohida tadqiqot. Ilmiy matnlarni tahrir qilishda bayonning mantiqiyligiga, asoslanganligiga alohida e’tibor berish kerak. Ayniqsa, tasvir va ta’rif, tahrir va muhokama matnga xos va mos bo‘lishi lozim. Ilmiy matnlarda turli xil ishoralar, qisqartmalar, chizma va formulalar, hisob-kitoblarni berish ma’lum usul va tartiblarga asoslanadi. Ilmiy matnlarda ko‘chirmalardan foydalanish, manbalarga havola qilish va sarlavha tanlashga ham jiddiy e’tibor beriladi.
Ilmiy-ommabop matnlar tahriri o‘zgachadir, chunki, bunday matnlar ijtimoiy, ma’rifiy mazmunga ega bo‘ladi va ilmiy bilimlarni ommalashtirishga xizmat qiladi. Shu sababli matnning uslubiy va mantiqiy jihatlariga jiddiy e’tibor berish sof ilmiy bayondan qochish zarur.
Bildirgich adabiyotlar, ya’ni qomuslar, lug‘atlar tahririda ularning sohaviy va kasbiy turlariga e’tiborni qaratish, qisqalik, mazmunlilik va ma’noni ifodalash qoida va mezonlariga rioya qilish zarur.
Umuman, matnni tanlash va uning ustida ishlash jiddiy bilimni, savodxonlikni talab etadi. Matnning tarkibiy qismlarini aniqlash va muvofiqlashtirish, xato va nuqsonlarni to‘g‘rilash, so‘z va terminlarga sharh va izohlar berish uchun sinchkov bo‘lish zarur. Har bir matnga kiritilgan qo‘shimcha sharh va izohlar ajratib ko‘rsatiladi. Har bir adabiyotni tuzish va tahrir qilishda quyidagilar e’tibordan chetda qolmasligi kerak: annotatsiya, so‘z boshi, kirish, tarjimai hol, xotima, sharh va izohlar, eslatma va ilovalar, lug‘at va bibliografik ko‘rsatkichlar, adabiyotlar ro‘yxati, xronologik (voqea hodisalar taqvimi) ko‘rsatkich shartli qisqartmalar, mundarija.
Matn ustida ishlash mas’uliyatli jarayon bo‘lib, tahrir qiluvchidan ham o‘ziga nisbatan jiddiy munosabatni talab qiladi. O‘quvchilarning matn tahriri bilan shug‘ullanishi esa ularga o‘rgangan til bilimlarini mustahkamlashga, undan foydalanishda shu paytga qadar yo‘l qo‘yib kelayotgan kamchiliklarini tuzatib olishiga, binobarin, o‘z nutqining uslubiy jihatdan takomillashib borishiga ko‘maklashadi.
8-topshiriq. Quyidagi jadvalda yozma manbalarning talabalar tomonidan ko`p foydalaniladiganlari keltirilgan. Ularning ijobiy va salbiy tomonlarini ko`rib chiqish uchun sherigingiz bilan ishlang.
|
| |
Funksional tugmalari va qo„shib-ulagichlari

124
10.4.1.4.
Kiritish terminallari
10.4.1.3. Tokni o„lchash rejimidan diodlarni yoki zanjirni tekshirish rejimiga
o„tkazish tugmasi: AC/DC yoki /
.
O„zgarmas yoki o„zgaruvchan tokni o„lchash vazifasini tanlash muruvvati
µA, mA, A holatida bo„lganda tugmani bosing. Agar qo„shib-ulagich
/
/ holatda bo„lsa,
ushbu tugma
diodlarni yoki zanjirni tekshirish
rejimlarini tanlash uchun xizmat qiladi.
Asbobda to„rtta kiritish terminali mavjud.
Unda ishlaganda qora
ulagich(tiqin)ni SOM uyacha(teshik)ga kiritib ulang, qizil ulagichni quyida
jadvalda ko„rsatilganidek.
Funksiya
Qizil ulagich
Kiritish chegarasi
DCV/ACV
V/Ω/F
1000 V o„zgarmas / 750 V
o„zgaruvchan
kHz
V/Ω/F
250 V o„zg-mas./ o„zg-chan.
Ω/
V/Ω/F
250 V o„zg-mas./ o„zg-chan.
μA/mA
mA/Cx
300 mA o„zg-mas./ o„zg-chan.
nF/μF
mA/Cx
300 mA, saqlagich
A
A
10 A o„zg-mas./ o„zg-chan.
μA/mA diapazonida o„ta yuklanishdan himoya (saqlagich) mavjud.
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 41

O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov
TEXNIK TIZIMLARNI BOSHQARISH
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov
|
Основы пакета - bet 112

141
taqsimlangan (kompyuterlar bir-biriga nisbatan katta masofada joylashgan,
masalan, hisoblash tarmog‗i);
tarkibiy jihatidan bir bosqichli (axborotlarga ishlov berishning faqat bitta
umumiy bosqichi mavjud);
ko„p bosqichli (iyerarxik, shajara) tarkib. Shajara XT kompyuterlar yoki
protsessorlar axborotlarga ishlov berishning turli bosqichlariga taqsimlangan, ba‘zi
kompyuterlar (protsessorlar) ba‘zi vazifalarni bajarishga maxsuslashtililishi
mumkin.
Va nihoyat XT, aytib o‗tilganidek, quyidagilarga bo‗linishi mumkin:
bir mashinalik;
ko‗p mashinalik;
ko‗p protsessorlik.
142
1.6§ Hisoblash tizimlarining unumdorligini baholash
1.6.1. Takt chastotasi bo‗yicha unumdorlikni baholash
Avval hisoblash tizimlari unumdorligining (quvvatini) taxmniy o‗lchov
birligi sifatida ikki muhim ko‗rsatkich ishlatilar edi: markaziy protsessorning takt
chastotasi va operativ xotira hajmi. Ushbu yondashish ko‗p bosqichli kesh,
konveyer, konveyerni yuklashni yaxshilovchi ajoyib usullar, superskalyarli
protsessorlar bo‗lmagan hisoblash tizimlarida yomon ishlamagan edi. Lekin
kompyuter arxitekturasining keyingi rivojlanishi shuni ko‗rsatdiki, kompyuterni
quvvatini o‗lchash holati juda ham oson ish emas ekan.
Bu e‘tirozlarni [8] adabiyotdan olingan misol orqali namoyish etamiz. 1949-
yili ishlab chiqarilgan birinchi avlodning birinchi mashinasi hisoblangan EDSAC
takt chastotasi 0,5 MGs, unumdorligi sekundiga 100 arifmetik operatsiyadan iborat
bo‗lgan. 2002-yili yaratilgan Hewlett-Packard Superdome hisoblash tizimining
markaziy protsessorlari 770 MGs chastotada ishlagan, uning unumdorligi
sekundiga 192 milliard arifmetik operatsiyani bajarishi orqali baholangan. Yaʻni
takt chastotasi ―bor yo‗g‗i‖ 1540 marta oshgan, shu bilan birga unumdorligi deyarli
2 milliard marta oshgan. ―Qo‗shimcha o‗sish‖ ni protsessor va boshqa markaziy
qurilmalarning ko‗rsatkichlarini yaxshilanishi hisobiga ta‘minlangan emas, keng
ko‗lamda parallellikni tatbiq etish va arxitekturaviy yechimlar hisobiga, matematik
va algoritmik usullarni, shuningdek tegishli dasturiy ta‘minotning rivojlanishi
hisobiga erishilgan albatta.
Diqqat va e‘tibor bilan qilingan tahlil shuni ko‗rsatadiki, hisoblash
tizimining unumdorligi ko‗pchilik omillarga bog‗liq:
kompyuterning shinalar tizimining razryadligi va tezlik ko‗rsatkichlariga;
tashqi xotira qurilmalarining sig‗imi va tezlik ko‗rsatkichlariga;
hisoblash tizimining tarkibiga kirgan protsessorlar o‗rtasidagi almashuvni
ta‘minlovchi qurilmalarga;
|
Основы пакета - bet 109

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 109/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
138
2. Texnik ta‟minoti–tizimda axborotlarni o‗zgartirishdagi texnologik
jarayonda ishlatiladigan texnik vositalarning majmuasi. Birinchi navbatda,
hisoblash mashinalari, tashqi qurilmalari, axborot uzatish kanallari va qurilmalari.
3. Dasturiy ta‟minoti–funksional masalalarni yechish uchun zarur bo‗lgan
doimiy ishlatiladigan dasturlar va foydalanuvchini ishlash jarayonida eng ko‗p
qulayliklar bilan ta‘minlovchi, hisoblash texnikasini eng ko‗p samara bilan
ishlatishga imkon beruvchi dasturlardan iborat.
4. Matematik ta‟minoti–tizimda ishlatiladigan axborotlarga ishlov berishning
matematik usullar, modellar va algoritmlarining jamlamasidan iborat.
5.
Lingvistik
ta‟minoti–mashina
bilan
insonning
muloqotini
yengillashtiruvchi va tizimda uning loyihalashtirish sifatini oshirish maqsadida
ishlatiladigan til vositalarining jamlamasidan iborat.
6. Tashkillashtirish ta‟minoti–tizimdan foydalanuvchilarni va tizimni
yaratish jarayonini hamda tizimning ishlashini chegaralovchi yechimlarning
majmuasidan iborat va u o‗z tarkibiga quyidagilarni oladi:
kadrlar bilan ta‟minlash–tizimni loyihalash va yaratishda qatnashuvchi
mutaxassislarning tarkibi, shtatlar jadvali va ularning vazifalari;
ergonomik ta‟minlash–axborot tizimini yaratilishida va ishlatishda,
foydalanuvchi tizimni tez o‗zlashtirishi uchun, foydalanuvchining faoliyati uchun
optimal sharoit yaratishda foydalanadigan vosita va usullar to‗plamidan iborat;
huquqiy ta‟minot–axborot tizimini yaratishda va foydalanishda, axborotni
olish tartibi, o‗zgartirish va ishlatishning chegaralovchi huquqiy normalarining
jamlamasi.
AHTning ko‗p turlaridan faqat bittasini kengroq ko‗rib chiqamiz–hisoblash
tizimlari (HT).
|
| |
-topshiriq. Matnga savollar tuzing

|
-topshiriq. Matnga savollar tuzing
|
bet | 74/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики2-topshiriq. Matnga savollar tuzing.
1.Tuzilish o‘rniga ko‘ra ichki va tashqi hujjatlar farqlanadi:
Ichki hujjat – muassasa yoki korxonani o‘zida tuzi-ladigan va shu korxona ichida foyda-laniladigan hujjatlardir. Bularga xo-dimning shaxsiy vara-qasi, majlis bayonnomasi, ichki buyruq va boshqalar kiradi.
Hujjatlarda ish yuritish tili va uslubi
Hujjatchilik tilining o‘ziga xos uslubi, mazmuniy to‘liqlikdan iborat zaruriy sifatlar, o‘ziga xos so‘z qo‘llash, morfologik va sintaktik xususiyatlar orqali ta’min etiladi. Hujjatlar o‘ziga xos uslubga ega. Hujjatda ot va fe’lga tegishli so‘zlar ko‘proq qo‘llaniladi. Sintaktik xususiyatidan kelib chiqib asosan, darak va buyruq gaplar ishlatiladi.Hujjatlar tilida turg‘unlashgan, qoliplashgan so‘z birikmalaridan ko‘proq foydalaniladi. Masalan, buyruqda quyidagicha qoliplashgan tuzilmalar qo‘llanishi mumkin:
1) “. . . So‘m maosh bilan . . . Lavozimiga tayinlansin”; 2) “. . . O‘z xohishiga ko‘ra . . . Lavozimidan bo‘shatilsin”; 3) “. . . Boshqa ishga o‘tganligi munosabati bilan . . . Lavozimidan bo‘shatilsin”; 4) “. . . ga . . . Dagi faol va samarali ishtiroki uchun tashakkur e’lon qilinsin”; 5) “. . . ga o‘z bo‘limida intizomni bo‘shashtirib yuborganligi uchun hayfsan e’lon qilinsin” va h.k.
Yoki xizmat yozishmalarida mana bunday qoliplashgan so‘zlardan foydalanish mumkin:.
1) “Sizga . . .ni ma’lum qilamiz”;“Sizga . . .ni bildiramiz”; “Sizga . . .ni eslatamiz”;2) “. . . yordam tariqasida . . .”, “. . . Munosabat bilan . . . ”, “. . . Qaroriga muvofiq ravishda . . .”3) “. . . ga zavod ma’muriyati qarshi emas”; “. . . ga zavod kafolat beradi” va h.k.
O`zbek tilidagi hujjatchilik takomillashaborgani sari, bunday qoliplashganbirikmalar ham ko`payib, mukammalashibboradi. Buning natijasida hujjatlarni tuzish va rasmiylashtirishishi ham bir qadaryengillashadi.Anashuqoliplashganbirikmalarningishtirokigako`ra, hujjatchilar “hujjatlar yozilmaydi, balki tuziladi”
deydilar.
Tashqi hujjat – korxonaga, boshqa tashkilot va ayrim shaxslardan keladigan hujjatlardir. Bularga taklifnoma, ishonchnoma, yo‘riqnoma, kafolatxati, tavsiyanomavaboshqalarkiradi.
|
| |
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 62

|
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. OmonovBog'liq TEXNIK TIZIMLARNI BOSHQARISH
1-AMALIY MASHG„ULOT
Avtotransport vositalarida qo„llaniladigan avtomatik elektron
tizimlarning turlari va belgilanishi
Ishning maqsadi - Avtotransport vositalari, xususan avtomobillarda
qo„llaniladigan avtomatik elektron tizimlarning turlari va qisqartma ko„rinishida
belgilanishlari o„rganish.
Topshiriq: Talabalarga avtomobillarda qo„llaniladigan avtomatik elektron
tizimlarning turlari va qisqartma ko„rinishida belgilanishlari o„rganib chiqish va
o„qituvchi belgilab bergan kamida 4 tizimni muayyan manbalardan batafsil
o„rganib ushbu amaliy mashg„ulot tavsifiga ilova qilingan jadvalni to„ldirish talab
etiladi.
Umumiy ma‟lumotlar
Avtomobillarda qo„llaniladigan avtomatik elektron tizimlarning qisqartma
ko„rinishida belgilanishlari
10
10
Bosch.Automotive Handbook. 5th Edition / Автомобильный справочник. Пер. с англ. – 3-е изд., перераб. и
доп. – М.: ЗАО «КЖИ За рулем», 2012.– 1280 с.
164
Qisqartma
Definitionin
English
Определение на
русском языке
O’zbek tilidagi
tafsifi
АВС
Active Body
Control
Активная система
управления подвеской
Osma boshqaruvi faol
tizimi
ABS
Anti-Blocking
System
Антиблокировочная
система (АБС)
Antibloklarovkali
tormoz tizivi (ABTT)
АСС
Adaptive cruise
control
Система адаптивного
круиз-контроля
Adaptiv kruiz
nazorati tizimi
AFS
Active Front
Steering
Активное рулевое
управление
Aktiv rul
boshqarmasi
APC
Automatic
Performance
Control
Система, управляющая
работой двигателя
(состав смеси, момент
зажигания)
Dvigatel ishini
boshqarish tizimi
(yonilg‟I tarkibi, o‟t
oldirish momenti)
|
| |
-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar

157-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish tartibi (1-q.)
Soliq auditi natijasida aniqlangan soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlar
ushbu Kodeksning 158 va 159-moddalarida nazarda tutilgan tartibda koʻrib chiqiladi. Mazkur
koʻrib chiqish tartibi ushbu Kodeksning 223 yoki 224-moddalarida nazarda tutilgan soliqqa oid
huquqbuzarliklarga nisbatan ham qoʻllaniladi.
(2-q.)
Ushbu moddaning birinchi qismida nazarda tutilmagan, soliq tekshiruvi va (yoki)
soliq nazoratining boshqa tadbirlari natijasida aniqlangan soliqqa oid huquqbuzarliklar
toʻgʻrisidagi ishlar ushbu Kodeksning 165 va 166-moddalarida nazarda tutilgan tartibda koʻrib
chiqiladi.
(3-q.)
Soliq organlarining mansabdor shaxslari tomonidan ushbu Kodeksda belgilangan
talablarga rioya etmaslik yuqori turuvchi soliq organi yoki sud tomonidan soliq organining qarorini
bekor qilish uchun asos boʻlishi mumkin.
(4-q.)
Soliq tekshiruvi materiallarini koʻrib chiqish tartib-taomilining muhim shartlarini
buzish yuqori turuvchi soliq organi yoki sud tomonidan soliq organining soliqqa oid huquqbuzarlik
sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish va (yoki) soliq summalarini qoʻshib hisoblash
toʻgʻrisidagi qarorini bekor qilish uchun asos boʻladi. Bunday muhim shartlar jumlasiga oʻziga
nisbatan soliq tekshiruvi oʻtkazilgan shaxsning soliq tekshiruvi materiallarini koʻrib chiqish
jarayonida shaxsan va (yoki) oʻz vakili orqali ishtirok etish imkoniyatini taʼminlash hamda soliq
toʻlovchining tushuntirishlar berish imkonini taʼminlash kiradi.
(5-q.)
Soliq tekshiruvi materiallarini koʻrib chiqish tartib-taomilining boshqacha buzilishlari
ham, agar bunday qoidabuzarliklar soliq organi rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan
gʻayriqonuniy qaror qabul qilishga olib kelgan yoki olib kelishi mumkin boʻlsa, yuqori turuvchi
soliq organi yoki sud tomonidan soliq organining qarorini bekor qilish uchun asos boʻlishi
mumkin.
Datchikning xususiyatlari va tavsiflari

159
2.14.8-rasm. Datchikning ishlash aniqligi grafigini qurish
BAJARILGAN ISH BO„YICHA HISOBOT MAZMUNI
1. Laboratoriya stendi sxemalari va datchiklar haqida qisqacha ma‟lumot.
2. Tajriba natijalari jadvallarini hisoblash va to„ldirish.
3. BO„O„larning statik xarakteristikalari.
4. Xulosa.
NAZORAT SAVOLLARI
1. Laboratoriya ishida qanday datchiklardan foydalanilgan?
2. Laboratoriya
ishida
foydalanilgan
datchiklarining
ishlash
prinsipini
tushuntiring?
3. Laboratoriya qurilmasida qo„llangan datchiklarning vazifasi nima?
4. Laboratoriya ishida nimalarni o„rgandingiz?
Hisobotni bajardi _______________________"__"______ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Hisobotni qabul qildi ______________________"___"_____ 20 __y.
f.i.sh., imzo
-modda. Soliq auditi va sayyor soliq tekshiruvi

(18-q.)
Soliq nazoratining qoʻshimcha tadbirlarini tayinlash toʻgʻrisidagi qarorda bunday
qoʻshimcha tadbirlarni oʻtkazish zaruratini keltirib chiqargan holatlar bayon etiladi, ularni
oʻtkazish muddati va aniq shakli koʻrsatiladi.
(19-q.)
Soliq nazoratining qoʻshimcha tadbirlari sifatida ushbu Kodeksning 146 va 147-
moddalariga muvofiq hujjatlarni talab qilib olish, guvohni soʻroq qilish, ekspertiza amalga
oshirilishi mumkin.
(20-q.)
Soliq nazorati qoʻshimcha tadbirlarining boshlanishi va tugashi, soliq nazoratining
oʻtkazilgan qoʻshimcha tadbirlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, shuningdek soliq toʻgʻrisidagi
qonunchilik buzilishlari sodir etilganligi yoki ularning mavjud emasligi faktini tasdiqlash uchun
olingan qoʻshimcha dalillar, tekshiruvchilarning aniqlangan qoidabuzarliklarni bartaraf etishga
doir xulosalari va takliflari hamda ushbu Kodeksning moddalariga oid havolalar, agar ushbu
Kodeksda soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikning ushbu buzilishlari uchun javobgarlik nazarda
tutilgan boʻlsa, soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga doir qoʻshimchada
qayd etiladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(21-q.)
Soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga doir qoʻshimcha soliq
nazoratining qoʻshimcha tadbirlarini oʻtkazgan soliq organining mansabdor shaxslari tomonidan
bunday tadbirlar tugagan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida tuzilishi va imzolanishi kerak.
(22-q.)
Soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga doir qoʻshimcha soliq
nazoratining qoʻshimcha tadbirlari natijasida olingan materiallar ilova qilingan holda ushbu
qoʻshimcha tuzilgan sanadan eʼtiboran uch kun ichida oʻziga nisbatan tekshiruv oʻtkazilgan
shaxsga (uning vakiliga) imzo qoʻydirib berilishi yoki u olingan sana toʻgʻrisida dalolat beruvchi
boshqa usulda topshirilishi kerak.
(23-q.)
Agar oʻziga nisbatan tekshiruv oʻtkazilgan shaxs (uning vakili) soliq auditi va (yoki)
sayyor soliq tekshiruvi dalolatnomasiga doir qoʻshimchani olishdan bosh tortsa, bunday fakt
tekshiruv dalolatnomasiga doir qoʻshimchada aks ettiriladi. Bunday holda soliq tekshiruvi
dalolatnomasiga doir qoʻshimcha tashkilotning (alohida boʻlinmaning) joylashgan yeri yoki
jismoniy shaxsning yashash joyi boʻyicha pochta orqali buyurtma xat bilan yuboriladi va buyurtma
xat yuborilgan sanadan eʼtiboran beshinchi kunda qabul qilingan deb hisoblanadi.
(24-q.)
Oʻziga nisbatan soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi oʻtkazilgan shaxs (uning
vakili) soliq tekshiruvi dalolatnomasiga doir qoʻshimcha olingan kundan eʼtiboran oʻn kun ichida
tekshiruv dalolatnomasiga doir bunday qoʻshimcha boʻyicha umuman yoki uning alohida qoidalari
yuzasidan yozma eʼtirozlarini taqdim etishga haqli.
Основы пакета - bet 118

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 118/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
152
natija bo‗lib xizmat qiladi. Etalon sifatida VAX 11/780 hisoblash tizimi tanlab
olingan. Alohida testlash natijalaridan ikkita birlashgan (integral) baholash hosil
bo‗ladi: SPECint92, CINT92 guruh bo‗yicha alohida testlarda olingan o‗rtacha
geometrik baholashlarga teng va SPECfp92, CFP92 guruh bo‗yicha alohida
testlarda olingan o‗rtacha geometrik baholashlarga teng. Shunday qilib, SPEC
testlarida baholash MIPS va Flops birliklarida o‗lchanmaydi, ularda o‗lchamsiz
nisbiy kattalik bo‗lib, u etalon kompyuterga nisbatan sinalayotgan kompyuter
necha marta tez ishlashini ko‗rsatadi.
Ushbu testlarning ancha keyingi variantlari va integrallashgan baholashlar
ham SPECint95 va SPECfp95, SPECint2000 va SPECfp2000 va boshqalar shu
kabi qurilgan hamda boshqa maxsuslashtirilgan SPEC testlar ham mavjud. Shuni
qayd qilib o‗tish mumkinki, masalan, SPEChpc96 testi bir necha o‗nlab protsessori
bo‗lgan hisoblash tizimining quvvatini baholashni taʻminlaydi, SPEC OMPL2001
testi esa 512 tagacha protsessori bo‗lgan tizimlarni testlash uchun tadbiq etilishi
mumkin. SPEC tizimiga SPECjbb va SPECweb testlari kirib, ular serverlarning
turli xillarini testlashga xizmat qiladilar. SPEC korporatsiyasi doimiy yangi test
tizimlarini yaratish va oldin yaratilganlarini esa yangilash hamda yaxshilash ustida
ish olib boradi. Bu quyidagi taniqli, keng tarqalgan va ishlatiladigan testlardir:
SPEC for Maya 6, SPEC for 3ds max 6, SPEC for SolidWorks 2003, SPEC
viewperf va boshqalar.
SPEC testlaridan tashqari oxirgi yillarda notijorat kompaniyalar tomonidan
yaratilgan yana bir qancha test tizimlari paydo bo‗lgan. Asosan bu tizimlar
axborotsiz ilovalarga va boshqa hisoblash bo‗lmagan toifadagi ilovalar uchun
mo‗ljallangan. Quyidagi testlash tizimlarini eslatib o‗tish mumkin TRS-A, TRS-V,
TRS-S, tranzaksiyalarga ishlov berish unumdorligini baholash bo‗yicha birlashma
TRS (Transaction Processing Performance Council dan) va SAP testlarning katta
to‗plami (Standard Application dan) Benchmark.
|
| |
-modda. Soliq auditi va sayyor soliq tekshiruvi

oʻtkazishga (garovga qoʻyishga) doir taqiq qoʻllaniladi. Bunda mol-mulkning qiymati
buxgalteriya hisobi maʼlumotlari boʻyicha belgilanadi.
(9-q.)
Bankdagi hisobvaraqlar boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish boʻyicha taʼminlash
choralari tartibida faqat mol-mulkni boshqa shaxs ixtiyoriga oʻtkazishga (garovga qoʻyishga) doir
taqiq qoʻyilganidan keyin va faqat agar bunday mol-mulkning jami qiymati soliq qarzining
umumiy summasidan kam boʻlsa, qoʻllanilishi mumkin.
(10-q.)
Bankdagi hisobvaraqlar boʻyicha operatsiyalarni toʻxtatib turish soliq tekshiruvi
natijalari boʻyicha qarorda koʻrsatilgan soliq qarzining umumiy summasi bilan boshqa shaxs
ixtiyoriga oʻtkazish (garovga qoʻyish) mumkin boʻlmagan mol-mulk qiymati oʻrtasidagi farqqa
nisbatan yoʻl qoʻyiladi.
(11-q.)
Oʻziga nisbatan taʼminlash choralarini koʻrish toʻgʻrisida qaror chiqarilgan
shaxsning iltimosiga koʻra soliq organi ushbu moddaning oltinchi qismida nazarda tutilgan
taʼminlash choralarini:
1) bankning javobgarlikka tortish va (yoki) soliqlarni qoʻshib hisoblash toʻgʻrisidagi qarorda
koʻrsatilgan soliq qarzi summasini oʻziga nisbatan shunday qaror chiqarilgan shaxs ushbu
summalarni toʻlamagan taqdirda soliq organi tomonidan belgilangan muddatda toʻlashga roziligini
tasdiqlovchi bank kafolatiga;
2) qimmatli qogʻozlarning uyushgan bozorida muomalada boʻlgan qimmatli qogʻozlarni
garovga qoʻyishga yoki ushbu Kodeksning 107-moddasida nazarda tutilgan tartibda
rasmiylashtirilgan boshqa mol-mulkni garovga qoʻyishga;
3) ushbu Kodeksning 108-moddasida nazarda tutilgan tartibda rasmiylashtirilgan uchinchi
shaxsning kafilligiga almashtirishga haqlidir.
(12-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi natijalari
boʻyicha qaror asosida budjetga toʻlanishi lozim boʻlgan summaga doir amaldagi bank kafolati
taqdim etilgan taqdirda, soliq organi bu soliq toʻlovchiga ushbu moddaning oltinchi qismida
nazarda tutilgan taʼminlash choralarini almashtirishni rad etishga haqli emas.
(13-q.)
Taʼminlash choralarini koʻrish toʻgʻrisidagi qarorning va ularni bekor qilish haqidagi
qarorning koʻchirma nusxalari ular chiqarilgan kundan eʼtiboran besh kun ichida oʻziga nisbatan
mazkur qarorlar chiqarilgan shaxsga (uning vakiliga) imzo qoʻydirib beriladi yoki olingan sana
toʻgʻrisida dalolat beruvchi boshqa usulda topshiriladi. Qarorning koʻchirma nusxasi pochta orqali
buyurtma xat bilan yuborilganda ushbu nusxa buyurtma xat yuborilgan sanadan eʼtiboran besh
kun oʻtgach olingan deb hisoblanadi.
-modda. Moliyaviy sanksiyani undirish toʻgʻrisidagi ariza

haqidagi ariza bilan sudga murojaat qiladi. Moliyaviy sanksiyalarni undirishning suddan tashqari
tartibiga yoʻl qoʻyilmaydigan hollarda moliyaviy sanksiya qoʻllashning xuddi shunday tartibidan
foydalaniladi.
(2-q.)
Sudga murojaat qilingunga qadar soliq organi soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik
uchun javobgarlikka tortilayotgan shaxsga moliyaviy sanksiyaning tegishli summasini oʻz ixtiyori
bilan toʻlashni yozma shaklda taklif qilishi shart.
(3-q.)
Zarur boʻlgan hollarda, soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka
tortilayotgan shaxsdan moliyaviy sanksiya undirish toʻgʻrisida ariza berish bilan bir vaqtda soliq
organi qonunchilikda belgilangan tartibda talabnomani taʼminlash haqidagi iltimosnomani sudga
yuborishi mumkin.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
168-modda. Moliyaviy sanksiyalarni undirish toʻgʻrisidagi
ishlarni koʻrib chiqish va qarorlarni ijro etish
(1-q.)
Soliq organlarining yuridik shaxslarga va yakka tartibdagi tadbirkorlarga nisbatan
moliyaviy sanksiyalar qoʻllanilishini nazarda tutuvchi qarorlari boʻyicha moliyaviy sanksiyalar
summalarini undirish soliq organlari tomonidan ushbu Kodeksning 120-124-moddalarida nazarda
tutilgan tartibda mustaqil tarzda amalga oshiriladi.
(2-q.)
Soliq organlarining arizasiga koʻra yakka tartibdagi tadbirkor boʻlmagan jismoniy
shaxslarga nisbatan moliyaviy sanksiyalar undirish toʻgʻrisidagi ishlar sud tomonidan koʻrib
chiqiladi. Sudlarning moliyaviy sanksiyalarni undirish toʻgʻrisidagi qonuniy kuchga kirgan
qarorlarini ijro etish qonunchilikda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
(OʻzR 21.04.2021-y.
OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
Иsh xaqidan - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 95/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditИsh xaqidan ushlanib qolinadigan miqdorlar formasi Бu forma ish xaqidan ushlanib qoliniladigan to’lovlar uchun ishlatiladi, masalan daromad solig’i, boshqa jamg’arilib boriladigan pensiya jamg’armalari, tibbiy sug’urta va profsoyuz to’lovlari.
Иsh xaqi stavkasini tasdiqlovchi forma Бu forma ish xaqi stavkasini tasdiqlash uchun qo’llaniladi. Мa’lumot tariqasida mexnat shartnomasi, boshqaruv tasdiqnomasi, va raxbariyat uchun direktorlar kengashini tasdiqnomasi xizmat qiladi,
Иshlangan vaqt registratsiyasi va ish xaqi vedomostini tayёrlanishi
Иshlangan vaqtni ro’yxatga olish va ish xaqini tayёrlash ish xaqini taftishida muximdir, chunki ular to’g’ridan to’g’ri xao bir davr ish xaqi xarajatiga ta’siri bor. Қo’yidagi to’rtta amaliёtda noto’g’ri ma’lumotlarga yo’l qo’ymaslik uchun zarur nazorat bo’lishi kerak:
Хodimlarning ishlangan vaqt ma’lumotlarini tayёrlash
Бrutto ish xaqini, ushlanib qolinadigan miqdorlarni va toza ish xaqini umumiylashtirib xisoblash
Иsh xaqini to’lash
Иsh xaqi ma’lumotlarini tayёrlash
Иsh vaqti ma’lumoti Иsh vaqti ma’lumoti bu ishchining kunlik qaysi paytda ish boshlab tugatishini va umumiy ishlangan soatni ko’rsatadigan xujjat. Иshlangan ish vaqti xujjati qog’ozda ёki elektron formada bo’lishi mumkin, va ular avtomat ravishda tabel soatlar ёki karta identifikatsiyasi apparati orqali tayёrlanadi. Оdatda ishlangan vaqt ma’lumotlari xar xafta topshiriladi.
Оdatda ish vaqti belgilangan va ish vaqti belgilanmagan ishchilar ishlangan vaqt formasini to’lg’azmaydilar. Уlar faqat inlangan vaqt formasini muddatdan ortiq ishlangan vaqt uchun kompensatsiya olish uchun, ёki otpusk va kasal bo’lgan kunlari uchun to’lg’azishlari mumkin.
Иsh vaqti taloni Иsh vaqti taloni bu ishchi ma’lum bir davr ichida qanday ishda ishlaganini ko’rsatadigan xujjat. Бu talon faqatgina ishchi boshqa bir bo’linmada ёki boshqa ish joyida ishlagan paytda to’lg’aziladi. Иsh vaqti talonlari ko’pincha elektron formatda vaqt va xarajat xisoboti tizimi tomonidan tayёrlanadi.
|
| |
-modda. Soliq auditi va sayyor soliq tekshiruvi

(2-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda sodir etilgan soliqqa oid huquqbuzarlik holatlari mazkur holatlarni
tasdiqlovchi hujjatlar va boshqa maʼlumotlarga, oʻziga nisbatan tekshiruv oʻtkazilgan shaxs
tomonidan oʻz himoyasi uchun keltiriladigan vajlarga hamda ushbu vajlarni tekshirish natijalariga
havola qilgan holda, oʻtkazilgan soliq tekshiruvida qanday belgilangan boʻlsa, shunday bayon
etiladi.
(3-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda ushbu Kodeksning shu huquqbuzarliklarni nazarda tutuvchi moddalari va
qoʻllaniladigan javobgarlik choralari koʻrsatiladi.
(4-q.)
Soliqlarni qoʻshib hisoblashni nazarda tutuvchi qarorda, agar soliqlarga oid qarzdorlik
tekshiruv jarayonida aniqlangan boʻlsa, soliqlarga oid aniqlangan ushbu qarzdorlik miqdori va
tegishli penyalar summasi koʻrsatiladi.
(5-q.)
Soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortishni rad etishni
nazarda tutuvchi qarorda bunday rad etish uchun asos boʻlgan holatlar bayon etiladi.
(6-q.)
Soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha qarorda oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxs
ushbu qaror ustidan qaysi muddat ichida shikoyat qilishga haqli boʻlsa, oʻsha muddat va qaror
ustidan yuqori turuvchi soliq organiga shikoyat qilish tartibi koʻrsatiladi.
(7-q.)
Agar soliq auditi jarayonida soliq organining qarori asosida ortiqcha qaytarilgan soliq
summasi aniqlangan boʻlsa, soliqlar summalarini qoʻshib hisoblash toʻgʻrisidagi qarorda mazkur
summa ushbu soliq boʻyicha soliq qarzi deb eʼtirof etiladi. Ushbu soliq summasi soliq toʻlovchiga
qaytarilgan taqdirda, u mablagʻlarni haqiqatda olgan kundan eʼtiboran, soliq summasi hisobga
oʻtkazishga qabul qilingan taqdirda esa - ushbu soliq summasi hisobga olishga qabul qilingan
kundan eʼtiboran ushbu summa soliq qarzi deb eʼtirof etiladi.
(8-q.)
Soliq auditi va (yoki) sayyor soliq tekshiruvi natijalari boʻyicha qaror qabul
qilinganidan keyin soliq organining rahbari (rahbari oʻrinbosari) ushbu Kodeksning 161-
moddasida nazarda tutilgan tartibda va shartlarda ushbu qarorning ijrosi uchun taʼminlash
choralarini koʻrishga haqli.
-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi

|
-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi Pdf ko'rish
|
bet | 120/352 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #248757 |
Bog'liq soliq kodeksi 2023166-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi
materiallar boʻyicha qaror qabul qilish
(1-q.)
Soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) dalolatnomani hamda unga ilova
qilingan hujjatlar va materiallarni ushbu Kodeksning 165-moddasida nazarda tutilgan tartibda
koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarni nazarda tutuvchi qarorni qabul qiladi:
1) soliqlar va penyalarni qoʻshib hisoblashni yoki buni rad etishni;
2) soliq toʻlovchini soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortishni
yoki buni rad etishni.
(2-q.)
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan qaror dalolatnoma koʻrib
chiqilganidan keyin besh kun ichida qabul qilinadi.
(3-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda sodir etilgan huquqbuzarlik holatlari bayon etiladi, mazkur holatlarni,
javobgarlikka tortilayotgan shaxs tomonidan oʻz himoyasi uchun keltirilayotgan vajlarni
tasdiqlovchi hujjatlar va boshqa maʼlumotlar hamda ushbu vajlarni tekshirish natijalari
koʻrsatiladi. Shuningdek qarorda ushbu Kodeksning shu qoidabuzarliklarni nazarda tutuvchi
moddalari va qoʻllaniladigan javobgarlik choralari koʻrsatiladi.
(4-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxs shu qaror ustidan qaysi muddat ichida
shikoyat qilishga haqli boʻlsa, oʻsha muddat va qaror ustidan yuqori turuvchi soliq organiga
shikoyat qilish tartibi koʻrsatiladi.
(5-q.)
Soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikning qaysi aniqlangan buzilishlari uchun shaxslar
maʼmuriy javobgarlikka tortilishi lozim boʻlsa, oʻsha qoidabuzarliklar boʻyicha soliq organining
vakolatli mansabdor shaxsi maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzadi. Ushbu
huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish va ularni sodir etganlikda aybdor shaxslarga
nisbatan maʼmuriy jazoni qoʻllash soliq organlari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarliklar
toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni tahriridagi qism)
|
| |
Savol va topshiriqlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instituti nukus filiali
|
bet | 60/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgSavol va topshiriqlar
Dissocillanish konstantasi nima?
Ionli tenglamalar va diodga missolar yozing.
Elektrolitik dissocilanish nazariyasining moxiyati nimada?
Vant–Goff koeffitsienti nimani bildiradi?
Qaysi ion gidroksonit ioni deyiladi?
Elektrolitning dissocilanish darajasi deb nimaga aytiladi?
Elektrolitning dissocilanish darajasi bilan Vant–Goff koeffitsienti orasidagi matematik bog‘lanishni aytib bering?
Eritmada ionlar qanday holatda bo‘ladi?
Qanday moddalar bosqichli dissocilanadi?
12-MA’RUZA. OKSIDLANISH-QAYTARILISH REAKSIYALARI
Reja:
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari;
Oksidlovchi va qaytaruvchilar.
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalari klassifikatsiyasi;
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglamalarini tuzish.
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini turlari.
Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalariga reaksiya muhitini ta’siri.
Tayanch so’zlar: Oksidlanish darajasi, oksidlovchi va qaytaruvchilar, Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini turlari, molekulalararo, ichki molekulyar reaksiyalar.
O’quv mashg'ulotining maqsadi: Oksidlanish-qaytarilish jarayonlari, Oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini tenglamalarini tuzishni, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalariga reaksiya muhitini ta‘sirini, oksidlanish-qaytarilish reaksiyalarini turlarini batafsil tushuncha berish, ko‘nikmalarni shakllantirish.
Hamma kimyoviy reaksiyalarni ikki guruhga bo’lish mumkin. Birinchi guruh reaksiyalarda o’zaro ta’sir etuvchi moddalar tarkibiga kiruvchi elementlaming oksidlanish darajasi o’zgarmaydi. Bu guruhga almashinish, birikish va ajralish reaksiyalari kiradi:
AgNO3 + KCl = AgCij + KNO3
Ikkinchi guruh reaksiyalariga bir yoki bir necha elementlarning oksidlanish darajasi o‘zgaradigan reaksiyalar kiradi:
Zn + 2HCl = ZnCl2 + IK
Bu reaksiyada ruxning oksidlanish darajasi 0 dan +2 gacha, vodorodniki +1 dan 0 gacha o‘zgaradi.
Elementlarning oksidlanish darajasi o‘zgarishi bilan boradigan reaksiyalarni oksidlanish-qaytarilish reaksiyalar yoki redoks reaksiyalar (lotincha reductio - qaytarilish va oxydatio - oksidlanish) deb ataladi. Yuqoridagi reaksiyalarda rux atomlari musbat zaryadlangan ionlarga aylanadi, uning oksidlanish darajasi 0 dan +2 gacha ortadi:
Zn - 2e- = Zn+2
Elementning oksidlanish darajasi ortishi bilan boradigan elektron berish jarayoni oksidlanish deb yuritiladi.
Rux tomonidan berilgan elektronlar vodorod ionlari tomonidan qabul qilinadi; vodorodning oksidlanish darajasi +1 dan 0 gacha kamayadi:
2H++ 2e- = H2
Elementning oksidlanish darajasi pasayishi bilan boradigan elektron biriktirib olish jarayoni qaytarilish deyiladi. Demak, bu reaksiyada rux oksidlanadi, vodorod esa qaytariladi.
|
| |