Atrof-muhitni boshqarishning yangi strategiyasini ishlab chiqishda fanning roli

Atrof-muhitni boshqarishning yangi strategiyasini ishlab chiqishda fanning roli
Hozirgi vaqtda iqtisodiyotning har xil turlari muhokama qilinmoqda: bozor, yashil, kam uglerodli, energiya tejamkor va boshqalar. Biroq, bilim iqtisodiyotini eng muhim deb hisoblash kerak, chunki ilm-fan zamonaviy jamiyatda eng yuqori mahsuldor sohadir. Ilmiy ishlanmalarsiz atrof-muhitni boshqarish strategiyasini o'zgartirish va qayta tiklanmaydigan manbalardan qayta tiklanadigan atrof-muhitni boshqarishga o'tishni amalga oshirish deyarli mumkin emas. Bu fan-texnika taraqqiyotining eng yuqori darajasi, yangi ilmiy bilimlarni o'zlashtirish, biosfera va uning faoliyat ko'rsatish qonuniyatlarini chuqur bilish sharoitidagina mumkin.
Afsuski, Rossiyada yaqin kelajakda bilim iqtisodiyotining rivojlanishi noaniq bo'lib qolmoqda. Bozor iqtisodiyoti sharoitida mamlakatimizda ilm-fanga qiziqish yo‘qoldi, u o‘zini “parda ortida” qoldirdi. Ilmiy tashkilotlar bo'yicha federal agentlik (FANO) (hozirgi Fan va oliy ta'lim vazirligi) harakatlariga qaraganda, ilm-fan isrofgarchilik sohasi sifatida tasniflana boshladi va mamlakatga foydadan ko'ra ko'proq yo'qotishlar keltirdi. Shu sababli, mahalliy fanni moliyalashtirish misli ko'rilmagan darajaga qisqartirildi - bu mamlakat yalpi ichki mahsulotining 1% dan oshmaydi, AQShda - 2,9%, Yaponiyada - 3,5%, Germaniyada - 2,9%, Frantsiyada - 2,2%, Buyuk Britaniyada - 1,8%, Koreya Respublikasida - 3,5%, Xitoyda - 1,6% yalpi ichki mahsulot [23]. Bunga Rossiya Fanlar akademiyasini maqsadli yo'q qilishni qo'shish kerak. Agar bu davom etsa, Pyotr I ning Rossiya Fanlar akademiyasini tashkil etish to'g'risidagi farmonining 300 yilligiga yaqinlashganda, RAS o'z faoliyatini to'xtatadi. Shu munosabat bilan F.J.ning bayonotini eslash o'rinlidir. Kyuri: "Ilm-fan rivojlanmagan davlat muqarrar ravishda mustamlakaga aylanadi ".
Xulosa
So'nggi yillarda barcha tabiiy xavf-xatarlar iqlimning isishiga olib keldi. Darhaqiqat, hozirgi vaqtda kuzatilayotgan iqlim o'zgarishi chuqurroq jarayonning bir qismi - atrof-muhitni oqilona boshqarish natijasida barqaror rivojlanishning buzilishi, biosferaning o'zgarishi va tabiiy resurslarning kamayishi - hayotning asosidir. Biosferadagi o'zgarishlar tez sur'atlar bilan rivojlanib, Yerda degradatsiyaga uchragan hududlarning o'sishiga olib keladi. Ushbu jarayonlar bilan chambarchas bog'liq davom etayotgan iqlim o'zgarishlari biosfera degradatsiyasi muammosini yanada kuchaytiradi.
Noqulay rivojlanayotgan vaziyatdan chiqishning yagona yo'li bo'lishi mumkin: atrof-muhitni boshqarishning tubdan yangi strategiyasiga o'tish kerak. Yangi strategiya 1992 yilda BMTning Barqaror rivojlanish bo'yicha Butunjahon konferentsiyasida ta'kidlanganidek, qayta tiklanadigan atrof-muhitni boshqarish tamoyiliga asoslanishi kerak. Bunday o'tishni faqat biosferaning tabiati, uning qonuniyatlari to'g'risidagi ilmiy bilimlar, shuningdek, atrof-muhitni oqilona boshqarish va ular asosida ishlab chiqilgan printsipial jihatdan yangi texnologiyalar bilan ta'minlash mumkin. Biz shoshilishimiz kerak. Atrof-muhitni boshqarishning yangi strategiyasiga o'tishga oz vaqt qoldi. Nima ustuvor bo'ladi - biosferaning tanazzulga uchrashi yoki uning resurslarining yangi texnologiyalar asosida yangilanishi? Bu zamonaviy tsivilizatsiya saqlanib qoladimi yoki yo'qmi, nima aniqlaydi. Ushbu holatga e'tibor bermaslik 1992 yil Rio-de-Janeyro konferentsiyasining "Kun tartibi" da tasvirlangan vaziyatga olib kelishi mumkin: "biz sayyoramizni qutqarish imkoniyatiga ega bo'lgan oxirgi avlod bo'lishimiz mumkin".
Tashkilotlarning barqaror rivojlanishining ekologik jihati
Barqaror rivojlanish atamasi oʻtgan asrning 70-yillaridan boshlab qoʻllanila boshlandi. O'tgan 50 yil ichida uning ma'nosi ba'zi o'zgarishlarga duch keldi. Hozirgi kunda “barqaror rivojlanish”ning asosiy tamoyili tabiiy muhit – biosferaga tuzatib bo‘lmaydigan zarar yetkazmasdan, insonlar hayotini sifat jihatidan yaxshilashni anglatadi. Insonning rizqi havo, suv, hududlar, o'simlik va hayvonot dunyosi (qayta tiklanadigan resurslar) va minerallar (qayta tiklanmaydigan resurslar) kabi tabiiy resurslarni iste'mol qilishdan kelib chiqadi. Biroq, zamonaviy iqtisodiyotning uzluksiz iste'molga yo'nalishi tabiiy resurslardan ehtiyotkorlik bilan foydalanish bilan bog'liq barqaror rivojlanishning asosiy shartlariga rioya qilish chaqiriqlarini e'tiborsiz qoldirmoqda, bu esa ularning tugashiga va sayyoraviy miqyosda ekologik ofatlarga olib keladi. Maqolada butun dunyoda ham, Rossiya Federatsiyasi chegaralarida ham biosferaning asosiy muammolari ko'rib chiqiladi, ular asosida hozirgi vaziyat va uni yaxshilash yo'llari to'g'risida xulosalar chiqariladi. Global ekologik halokatning oldini olish uchun biznes elitasi dunyo tabiiy resurslariga bo‘lgan munosabatini butunlay qayta ko‘rib chiqishi va tabiiy resurslardan foydalanish va atrof-muhitni muhofaza qilishning tubdan boshqa yangi strategiyasiga o‘tishi kerak.
Inson hayotini ta'minlash havo, suv, hududlar, o'simlik va hayvonot dunyosi (qayta tiklanadigan resurslar) va minerallar (qayta tiklanmaydigan resurslar) kabi Yerning tabiiy resurslarini iste'mol qilish natijasida yuzaga keladi. Biroq, zamonaviy iqtisodiyotning uzluksiz iste'molga yo'nalishi tabiiy resurslardan ehtiyotkorlik bilan foydalanish bilan bog'liq barqaror rivojlanishning asosiy shartlariga rioya qilish chaqirig'ini e'tiborsiz qoldiradi, bu esa ularning tugashiga va sayyoraviy miqyosda ekologik ofatlarga olib keladi. Maqolada butun dunyoda ham, Rossiya Federatsiyasi chegaralarida ham biosferaning asosiy muammolari ko'rib chiqiladi, ular asosida hozirgi vaziyat va uni yaxshilash yo'llari to'g'risida xulosalar chiqariladi. Global ekologik halokatning oldini olish uchun biznes elitalari dunyoning tabiiy resurslariga bo‘lgan munosabatini to‘liq qayta ko‘rib chiqishlari va tabiiy resurslardan foydalanish va atrof-muhitni muhofaza qilishning prinsipial yangi strategiyasiga o‘tishlari zarur.
Barqaror rivojlanish atamasi birinchi marta 1972 yilda Stokgolmda boʻlib oʻtgan BMT Jahon konferensiyasida eʼlon qilingan. O'sha yillarda kapitalistik dunyoning aksariyat xorijiy davlatlarining birlamchi muammolari ijtimoiy-iqtisodiy edi. Ular rivojlangan hududlarning iqtisodiy salohiyatini kengaytirish va korxonalarning raqobatbardoshligini oshirish, ish o'rinlarini yaratish, demografik jarayonlarni tartibga solish va boshqalarga qaratilgan. Shuning uchun barqaror rivojlanish atamasi, birinchi navbatda, yuqorida sanab o'tilgan muammolarga tegishli edi va ekologiya mavzusiga tegmadi. Keyinchalik gumanitar va ekologik muammolarni tahlil qilishda barqaror rivojlanish masalalari muhokama qilindi. 1987 yilda Xalqaro Brundtland Komissiyasining "Bizning umumiy kelajagimiz" hisoboti nashr etilgandan so'ng, u birinchi marta atrof-muhitdagi o'zgarishlarning boshlanishi, ekologik vaziyatning yomonlashishi va boshqa yo'llarni izlash zarurligi haqida tahdidli prognozlarni berdi. iqtisodiy masalalarni hal qilish, barqaror rivojlanish atamasi ekologik xavfsizlik bilan ham bog'lana boshladi. 1992-yilda Rio-de-Janeyroda boʻlib oʻtgan BMTning Atrof-muhit va rivojlanish boʻyicha Butunjahon konferensiyasidan buyon ekologik jihat barqaror rivojlanish dasturlarida ustuvor ahamiyatga ega boʻldi va iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish strategiyalarini ishlab chiqishga qaratilgan barcha yangi urinishlar ushbu faktni hisobga olishi kerak.
Hozirgi vaqtda ekologik tahdid masalasi birinchi o'rinda turadi, bu birinchi navbatda tabiatning almashtirib bo'lmaydigan resurslaridan ortiqcha foydalanish, chiqindilarni savodsiz qayta ishlash, bu esa o'z navbatida insonning atrof-muhitga bo'lgan munosabati aybi bilan yuzaga keladigan atrof-muhitning ifloslanishiga olib keladigan global tendentsiya bilan bog'liq. bu muammo. Natijada, texnogen falokatlar. Shu munosabat bilan, "barqaror" atamasi uzluksiz, ammo qayta tiklanadigan rivojlanish, shuningdek, resurslarni iste'mol qilish, zamonaviy avlod ehtiyojlariga to'liq javob beradigan. Atrof-muhit uchun halokatli oqibatlarga yo'l qo'ymasdan, biosferaning ekologik imkoniyatlari doirasida qolib, uning buzilishiga yo'l qo'ymaslik uchun odamlarning turmush sharoitini yaxshilash kerak.
Barqaror rivojlanishning uchta asosiy komponenti ekologik, ijtimoiy va iqtisodiy komponentlar bo'lib, ular oxir-oqibat bizning ehtiyojlarimiz va Yer global ekotizimining imkoniyatlari o'rtasidagi muvozanatning kafolatiga aylanadi. Hech shubha yo'qki, agar biz ushbu triadadan ekologik tarkibni olib tashlasak,
"Bizda Yerni qutqarish imkoniga ega bo'lgan oxirgi avlod bo'lish uchun barcha imkoniyatlar mavjud." Bu barqaror rivojlanish atamasini ekotizimga salbiy ta'sirlarning oldini olish va tabiiy ekotizimlarni qisman tiklash bo'yicha chora-tadbirlarni o'z ichiga olgan atrof-muhitni muhofaza qilish dasturining ajralmas amalga oshirilishi bilan ishlab chiqarish hajmining doimiy o'sishi sifatida izohlaydigan ko'plab ekspertlarning fikriga to'g'ri keladi. Ko‘pincha bank tizimini takomillashtirish, sotish bozorini kengaytirish, modernizatsiya qilingan korxonani foydalanishga topshirish kabi yutuqlar barqaror rivojlanish fakti sifatida tilga olinadi. Shu bilan birga, hech kim tabiiy resurslardan oqilona foydalanish haqida qayg'urmaydi, bu faqat bozor iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini nazarda tutadi, lekin atrof-muhitni boshqarishning haqiqiy muammolarini hech qanday tarzda hal qilmaydi va bu jiddiy xatoga aylanadi.
Biznesni rivojlantirishda ekologik komponentni ob'ektiv hisoblash biosferaning ekologik imkoniyatlarini qat'iy baholashni o'z ichiga oladi, bu bizga insonning iqtisodiy faoliyati natijasida atrof-muhitga etkazilgan zararning minimal va katastrofik chegaralarining maqbul parametrlarini aniqlash imkonini beradi. Hatto minimal chegarani ham engib o'tish ekotizimning beqaror holatga o'tishini ko'rsatadi, bu tegishli choralar ko'rilmasa, tuzatib bo'lmaydigan oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Sayyoramizning ekologik tizimi nafaqat odamlarning, balki ko'plab boshqa turdagi tirik organizmlarning hayoti uchun zarur bo'lgan barcha sharoit va resurslarni ta'minlashga qodir. Avvalo, bu havo, suv va oziq-ovqat. Biroq, 19-asrning ikkinchi yarmi sanoat va demografiya rivojlanishida keskin sakrash bilan ajralib turdi. Texnologik yutuqlar resurslarni iste'mol qilish tabiati va miqdoriga tuzatishlar kiritdi, shuningdek, ularning ayrim turlariga talabni oshirdi. Zamonaviy dunyoda ijtimoiy-iqtisodiy o'sish sur'ati to'g'ridan-to'g'ri energiya salohiyatiga (uglerodlarga) bog'liq bo'lib, bu har qanday texnologik rivojlangan jamiyat iqtisodiyotining barqaror holati uchun asosdir. Tabiiy resurslarni o'ylamasdan iste'mol qilish ekologik inqirozga va biznes rivojlanishining sekinlashishiga olib keladi [2].
Afsuski, ko'p hollarda iste'mol hajmi shunchalik kattaki, tabiiy muvozanatni tiklashga qaratilgan chora-tadbirlar tizimi atrof-muhitga etkazilgan zararni qoplay olmaydi. Bu muammo megapolislar va ishlab chiqarish faoliyati jadal kengaytirilgan hududlar uchun xosdir.
Bu erda "qayta tiklanmaydigan" tushunchasi ekotizimlarda tabiiy yoki g'ayritabiiy tarzda tiklanmagan ishlab chiqarish, iqtisodiy va boshqa maqsadlarda foydalaniladigan resurslarni anglatadi. Bularga Yerning chuqur qatlamlarida yuzlab million yillar davomida kechgan murakkab geodinamik jarayonlar natijasida hosil boʻladigan foydali qazilmalar kiradi, bu esa ularning hosil boʻlish tezligini isteʼmol qilish tezligidan ancha past qiladi. Ushbu jarayonlarning aksariyati hozirgi kunga qadar etarlicha o'rganilmagan, shuning uchun yaqin kelajakda biz minerallarning katta qismini yangilashning sun'iy usullarini kutishimiz mumkin emas [3].
Resurs muammolari va ularning sabablari Oqibatlari
Atmosfera Sanoat korxonalari, transport ishi. Texnogen ifloslantiruvchi moddalarning chiqindilari: karbon oksidi, oltingugurt dioksidi, benzopiren, formaldegid, fenol, ammiak, vodorod sulfidi, shuningdek, to'xtatilgan zarrachalar (chang). Rossiya shaharlarining 80 foizida havoning ifloslanish darajasi ruxsat etilgan sanitariya me'yorlaridan oshib ketadi. Umumiy aholisi 13,5 million kishi bo'lgan 44 ta shaharda havoning yuqori va juda yuqori darajada ifloslanishi.Ruslarning sog'lig'ining yomonlashishi va umr ko'rish davomiyligining qisqarishi.
Suv resurslari notekis yog'ingarchilik, suvni noratsional iste'mol qilish, ifloslanish natijasida suv ta'minotining nomutanosibligi. Ichimlik resurslarining kamayishi. Suv tanqisligi zonalari: er usti va er osti suvlarining sezilarli darajada etishmasligi bo'lgan qurg'oqchil hududlar. Botqoqlanish zonalari (Sibir, Uzoq Sharq): xavfli gidrologik hodisalarni keltirib chiqaradigan er usti va er osti suvlarining ortiqcha bo'lishi - suv bosishi, botqoqlanishi va o'simliklarning bostirilishi, tuproqlarning botqoqlanishi, ko'chkilar va suzuvchilar. Volga kabi daryolardan suv oqimini kamaytirish (10% ga); Kubanl, Terek, Don - (25-40% ga).
O'rmon resurslari O'rmon yong'inlari. Zararkunandalar: poʻstloq qoʻngʻiz, oʻrmon ipak qurti, arra qoʻngʻiz. O'rmonlarni muhofaza qilish uchun davlat subsidiyalarini kamaytirish. Davlat o'rmonlarini muhofaza qilish tuzilmalarini qisqartirish. Brakonerlik va noqonuniy daraxt kesish. O'rmon yong'inlari tez-tez sodir bo'ladi. O'rmonlarda kasalliklarning ko'payishi.
Rossiya Federatsiyasida o'ttizdan ortiq turdagi foydali qazilmalar konlari o'zlashtirilmoqda. Bularga gaz, neft, ko'mir, qora qimmatbaho metallar (ular orasida eng kam uchraydigan, faqat bizning mamlakatimizda topilgan), shuningdek, mineral o'g'itlar ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan noorganik moddalar kiradi [4]. 18 turdagi foydali qazilmalar, jumladan, gaz, neft va ko‘mir kabi strategik ahamiyatga ega energiya resurslari bo‘yicha yillik ishlab chiqarish hajmi o‘sishda davom etmoqda, qolganlari bo‘yicha esa barqarorlashdi yoki asta-sekin pasayishni boshladi.
Qayta tiklanmaydigan resurslarning ulkan iste'moli ularning zahiralarining tugashiga va buning uchun ma'yus prognozlarga sabab bo'lmoqda. 21-asrning oxiriga kelib, insoniyat sivilizatsiyasi ayrim foydali qazilmalarni ishlab chiqarish va iste'mol qilishda qattiq iqtisod rejimiga o'tishga majbur bo'lishi mumkin, ammo keyin nima bo'ladi? So'nggi o'n yilliklarda eng qimmatli foydali qazilmalarning eng yirik konlari to'plangan Jahon okeanida faol qidiruv va geologik qidiruv ishlari olib borilmoqda, ammo ular ham cheksiz emas va qayta tiklanmaydigan sabablarga ko'ra bir kun kelib tugaydi. Shu sababli, qayta tiklanmaydigan resurslarni ishlab chiqarish geografiyasi va hajmini kengaytirish bilan bog'liq amaliyotni barqaror rivojlanishga ega iqtisodiyot deb hisoblash mumkin emas.
Yuqoridagilardan kelib chiqib, barqaror rivojlanish tamoyili bo‘yicha ishlab chiqarish salohiyatini oshirish istiqbollari va atrofimizdagi dunyoning haqiqiy holati bo‘yicha bir qator xulosalar chiqarish mumkin. Atrof-muhitni boshqarishning zamonaviy strategiyasi kelajak avlodlarga qanday meros qoldiradi?
1) Yigirmanchi asrdan boshlab iqtisodiyotning ilg'or o'sishi tabiiy resurslarni cheksiz iste'mol qilish bilan bog'liq bo'lib, iqtisodchilar va tadbirkorlar sayyoramizning tabiiy salohiyatini tiklash mavzusi bilan deyarli shug'ullanmadi. Shu sababli, iqtisodiy o'sishni barqaror rivojlanishning standart ko'rsatkichi sifatida qabul qilish mumkin emas, chunki tabiiy resurslarni iste'mol qilish ko'pincha biosferaning ekologik imkoniyatlarining barcha ruxsat etilgan chegaralaridan oshib ketadi.
2) Jahon miqyosida ishlab chiqarish maydonlarining tez kengayishi doimo iste'mol qilish va resurslarni tiklash o'rtasidagi miqdoriy muvozanatning nomutanosibligiga olib keladi, bu esa yaqin kelajakda tabiiy zaxiralarning tugashiga va global ekologik halokatga olib keladi.
3) Birlashgan Millatlar Tashkiloti ma'lumotlarini taqdim etadi, unga ko'ra mineral resurslarning kamayishi, qishloq xo'jaligi erlarining kimyoviy ifloslanishi, toza ichimlik va chuchuk (qishloq xo'jaligi ehtiyojlari uchun) suvning etishmasligi tufayli dunyoning taxminan uchdan bir qismi ekologik halokat holatidadir. Bu hududlarda oziq-ovqat tanqisligi va qashshoqlikning kuchayishiga, immunitetning pasayishi va odamlar gavjum joylarda antisanitariya holatlari tufayli kasalliklarning tarqalishiga olib keladi. So'nggi yillarda bu muammolar qochqinlarni tanazzulga uchragan hududlardan tirik qolish, ish, yashash, boshpana, oziq-ovqat, toza suv va tibbiy yordam olish imkoniyati mavjud bo'lgan joylarga ommaviy ko'chirish to'lqinini keltirib chiqardi.
4) Bozor iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini ta’minlashning asosi ko‘proq foyda olish va ishlab chiqarishning uzluksiz o‘sishi uchun shart-sharoit yaratish tamoyilidir. Bu strategiya inson va uning sanoat faoliyatining istilosidan keyin atrof-muhitning o'z resurslarini tiklash qobiliyatini hisobga olmaydi. Tabiiy xomashyodan oqilona foydalanish imkoniyatlari ham e'tibordan chetda qolishi mumkin, qo'shimcha moddiy xarajatlar tufayli tadbirkorlar qayta tiklanadigan ishlab chiqarishning yangi texnologiyalarini ishlab chiqish va atrof-muhit ifloslanishining oldini olish choralarini e'tiborsiz qoldirishga harakat qilmoqda. Buning oqibati xomashyo bazasining kamayishi va ekologik muammolarning kuchayishidir.
5) Bozor iqtisodiyoti talab va taklif mutanosibligini hisobga oladi va tabiiy resurslarni ishlab chiqarish uchun minimal xarajatlar bilan yanada ko'proq iste'mol qilishdan manfaatdor. Jamiyatning ijtimoiy-iqtisodiy manfaatlari ko‘pincha ekotizimlarning potentsial imkoniyatlariga zid keladi. Biznes elitasining biosferani bozor qonunlariga bo'ysundirishga intilishi butun insoniyat tsivilizatsiyasining o'limiga olib kelishi mumkin. Tabiat o'z resurslarini insonning yordamisiz yoki ishtirokisiz ishlab chiqargan, shuning uchun ular jamoat mulkidir, ammo bozor qonunlari bu haqiqatni e'tiborsiz qoldiradi.
Global miqyosdagi mavjud ekologik vaziyatni hisobga olgan holda, biologlarning umidsizlikka uchragan prognozlari, ma'lum bo'lishicha, global
Xitoyning Barqaror rivojlanish loyihasini amalga oshirish mumkin emas, chunki u bozor iqtisodiyotining iqtisodiy tamoyillari va xususiyatlariga mos kelmaydi, bu "atrof-muhit muvozanatini saqlash" va "tabiiy xom ashyoni oqilona qazib olish" kabi tushunchalarga qarshidir.
Ammo, baribir, ekologiyaning barqaror rivojlanishida ekologik komponentni barqarorlashtirmasdanIqtisodiyot va sanoat, insoniyat kelajakdan mahrum. Bu masala bo'yicha qaror darhol qabul qilinishi kerak, aks holda odamlarning aybi bilan Yer sayyorasi o'zining hayotiy jozibadorligini yo'qotish xavfini tug'diradi.
V.V. Putin 2015-yil 28-sentabrda BMT Bosh Assambleyasining 70-sessiyasining yalpi majlisidagi nutqida shunday dedi: “Bizga sifat jihatidan yangi yondashuvlar kerak. Biz tevarak-atrofga zarar yetkazmaydigan, balki u bilan uyg‘unlikda mavjud bo‘lgan va inson tomonidan buzilgan biosfera va texnosfera o‘rtasidagi muvozanatni tiklashga imkon beruvchi prinsipial yangi texnologiyalarni joriy etish haqida gapirishimiz kerak”.
Iqtisodiyotni atrof-muhitni boshqarishning tubdan yangi sxemasi bo'yicha qurish kerak, masalan:
- tabiiy xom ashyodan, ayniqsa qayta tiklanmaydigan resurslarga nisbatan oqilona foydalanish;
- resurslarni yangilovchi yangi texnologiyalarni ishlab chiqish va joriy etish;
- ikkilamchi xom ashyoni qayta ishlash va qayta foydalanish;
- biosferani chiqindilar bilan zaharlamaydigan yoki ifloslantirmaydigan, ekologik toza makonni saqlaydigan ishlab chiqarishlardan foydalanish;
- ishlab chiqarishda va maishiy sohada energiya resurslarini iste'mol qilishning energiya intensivligini oshirish;
- suv, yer, o‘rmon resurslaridan, shuningdek, Jahon okeani resurslaridan oqilona foydalanish;
- atmosferaga va suv muhitiga chiqindilarni minimallashtirish;
- tabiiy ofatlar xavfini prognozlashni takomillashtirish, bu yangi hududlarni rivojlantirishga malakali yondashish imkonini beradi.
So'nggi o'n yilliklarda deyarli barcha tabiiy ofatlarning sababi iqlimning isishi deb hisoblanadi. Aslida, iqlim o'zgarishining barcha tashqi ko'rinishlari barqaror rivojlanish dasturlari tamoyillarining buzilishi va talablariga rioya qilmaslik natijasida yuzaga kelgan chuqur jarayonlarning natijasi bo'lib, biosfera uchun halokatli bo'lib, unda salbiy o'zgarishlar sodir bo'ladi. qaytarilmas oqibatlarga olib keladigan tezkor tezlik.
Yechim bor. Bu iqtisodiyotni atrof-muhitni boshqarishning tubdan yangi tizimiga o'tkazish bo'lib, uni eng yangi texnologiyalardan foydalangan holda tabiiy resurslardan oqilona foydalanishga asoslangan ilmiy yondashuv bilan ishlab chiqish kerak. Agar tabiiy resurslarning yangilanish jarayoni biosferaning kuchayib borayotgan tanazzulidan oshib ketsa, insoniyat tsivilizatsiyasi davomiy yashash imkoniyatiga ega bo'ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Losev K. S. Ekologiyadagi afsonalar va noto'g'ri tushunchalar. M.: Ilmiy dunyo, 2010.
2. Zaxarov V. M. Ekologiya va barqaror rivojlanish // Rossiyada 2017 yil uchun inson rivojlanishi to'g'risidagi hisobot "Eko-
Rossiya uchun mantiqiy ustuvorliklar. M.: Rossiya Federatsiyasi Hukumati huzuridagi Tahlil markazi, 2017 yil.
3. Gorshkov V. G. Hayotning barqarorligining jismoniy va biologik asoslari. M.: VINITI, 1995 yil.
4. Losev K.S. Ekologik muammolar va 21-asrda Rossiyaning barqaror rivojlanish istiqbollari. M .: Kosmo-Sinform, 2001 yil.
5. Osipov V.I. Ekologiya va bozor iqtisodiyoti // Iqtisodiy strategiyalarb, 2016. - No.8.
6. Bobylev S. N., Solovyova S. V. Barqaror rivojlanish uchun ekologik ustuvorliklar: Rossiya konteksti // 2017 yil uchun Rossiyada inson rivojlanishi to'g'risidagi hisobot "Rossiya uchun ekologik ustuvorliklar". M.: Rossiya Federatsiyasi Hukumati huzuridagi Tahlil markazi, 2017 yil.
7. Popova E.V., Isupov I.S., Rossiya iqtisodiyot universiteti. G.V.Plexanov, Moskva, Rossiya
|