Dasturiy-texnik majmualarning funktsional tarkibi

|
Dasturiy-texnik majmualarning funktsional tarkibi
|
bet | 21/28 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #272915 |
Bog'liq Etilen ajratib olish jarayonini avtomatlashtirishDasturiy-texnik majmualarning funktsional tarkibi
Hozirgi paytda sanoat avtomatlashtirishi bozorida ham mamlakatimiz, ham xorijiy ishlab chiqaruvchilarning bir necha yuzdan ortiq eng xilma-xil DTMlari mavjud. Ularning barchasi o’z tuzilishi, axborot quvvati, foydalanish tavsiflari (haroratlar, namlik oralig’i, portlash va yong’in chiqish havfi bo’lgan ishlab chiqarishda foydalanish imkoniyati), qiymati va boshqalar bilan farqlanadi.
Mavjud DTMlarning xilma-xilligiga qaramay, ularning ko’pchiligiga xos bo’lgan bir qancha funktsional elementlarni ajratib ko’rsatishi mumkin:
sanoat tarmoqlari;
dasturlanuvchi mantiqiy kontrollerlar yoki RS negizidagi kontrollerlar, ob’ektli intellektual aloqa qurilmalari;
turli xil vazifani bajaruvchi ishchi stantsiyalar va serverlar;
amaliy (tatbiqiy) dasturiy ta’minot.
DTM tuzilmasi birinchi navbatda majmuaning alohida komponentlari (kontrollerlar, operator pultlari), uzoqlashtirilgan kiritish-chiqarish bloklarining o’zaro aloqasi vositalari va tavsiflari bilan, ya’ni tarmoq imkoniyatlari bilan belgilanadi . DTM tuzilmalarining qulayligi va xilma-xilligi quyidagilarga bog’liq:
mavjud tarmoq sathlari soni;
tarmoqning har bir sathida imkon bo’lgan aloqa turlari (topologiyalar): umumiy shina, yulduzcha, halqasimon;
har bir sath parametrlari: kabel turlari, yo’l qo’yiladigan masofalar, har bir tarmoqka ulanuvchi uzellar (majmua komponentlari) ning maksimal miqdori, axborotni uzatish tezligi, komponentlarning tarmoqqa kirishi usullari (xabarlarni yetkazish vaqti bo’yicha tasodifiy, yoki ularni eltib berish vaqtini kafolatlovchi).
DTM ning ko’rsatib o’tilgan xossalari ishlab chiqarish tsexlarida apparaturalarni taqsimlash imkonini ifodalaydi, mazkur DTM da amalga oshirilgan avtomatlashtirish tizimi qamrab olishi mumkin bo’ladigan ishlab chiqarish hajmini kiritish-chiqarish bloklarini bevosita datchiklarga va ijrochi mexanizmlarga ko’chirish imkoniyatini ifodalaydi.
DTM tuzilmalarining eng oddiy va ommaviy turlaridan biri keltirilgan. Tizimning hamma funktsional imkoniyatlari ikkita sathga aniq bo’lingan. Birinchi sathni kontrollerlar, ikkinchisini-operator pulti tashkil etib, u ishchi stantsiya yoki sanoat kompyuteri bilan ifodalanishi mumkin.
Bunday tizimda kontrollerlar sathi boshqarish ob’ektida o’rnatilgan datchiklardan kelayotgan signallarni yig’ish (to’plash) ishini bajaradi, sinallarga dastlabki ishlov berish (filtrlash va masshtablash), boshqarish algoritmlarini amalga oshirish va boshqa ruvchi signallarni boshqarish ob’ektining ijrochi mexanizmlariga shakllantirish, sanoat tarmog’idan axborot qabul qilish va uzatish ishlarini bajaradi.
Operator pulti quyi sath kontrollerlariga tarmoq so’rovlarini shakllantiradi, ulardan texnologik jarayonning kechishi to’g’risidagi tezkor axborotni oladi, monitor ekpanida texnologik jarayonning kechishini operatorga qulay bo’lgan ko’rinishda aks ettiradi, jarayonning ketishi to’g’risidagi dinamik axborotni (arxivni yuritish) uzoq vaqt saqlashni amalga oshiradi, boshqarish algoritmlarining zaruriy parametrlarining va quyi sath kontrollerlarida regulyatorlar ustavkalarining korrektsiyasini amalga oshiradi.
15-rasm. DTM tuzilmasi.
Boshqarish ob’ektining axborot quvvatining (kiruvchi-chiquvchi o’zgaruvchilar miqdorining) ortishi, boshqarishning yuqori sathida hal etiladigan masalalar doirasining kengayishi, puxtalik ko’rsatkichlarining ortishi dasturiy-texnik majmualarning yanada murakkab tuzilmalarining paydo bo’lishiga olib keladi.
16-rasm. DTM tuzilishi
Microsoft firmasining Windows oilasidagi operatsion tizimlar (OT) ofis kompyuterlari bozorini deyarli to’liq egallab oldi va sanoat avtomatlashtirish darajasini faol o’zlashtirmokda. Ko’pchilik serverlar va ishchi stantsiyalar Windows NT/2000/XP OT boshqaruvi ostida ishlamokda. Micosoft ning ayrim texnologiyalari hozirga keliboq sanoat standarti bo’lib qoldi.
«Mijoz-server» arxitekturasidan foydalanish butun tizimning samaradorligini va ishlash tezligini oshirishga, serverlarni ishchi stantsiyalarni zaxiralash hisobiga, hal qilinayotgan masalalarni hududiy taqsimlash bilan tizimning puxtaligini va yashovchanligini oshirishga imkon beradi.
Serverlar, odatda, sanoat kompyuterlari negizida bajariladi va zaxiralanuvchi hisoblanadi. Turli xil DTM larda serverlarning nomi farqlanadi: real vaqt ma’lumotlari bazasi serveri, kiritish-chiqarish serveri va boshq. Asosiy vazifalari:
ob’ekt va kontroller bilan aloqa qurilmalaridan kelayotgan tezkor ma’lumotlarni to’plash, ishlov berish;
kontrollerlarga boshqarishning yuqori sathidan boshqarish buyruqlarni uzatish;
berilgan o’zgaruvchilar to’g’risidagi axborotni saqlash va aks ettirish;
talab qilinayotgan axborotni mijoz ishchi stantsiyalariga taqdim etish;
trendlar, bosma xujjatlari va voqealar bayonnomalarini arxivlashtirish.
Zamonaviy DTM lar, odatda, ofis ijrosidagi shaxsiy kompyuterlar negizida ishlangan injenerining stantsiyalarini o’z ichiga oladi. Ular yordamida kontrollerga injenerlik xizmat ko’rsatish amalga oshiriladi: dasturlash, sozlash, moslash. Ayrim DTM larda injenerining stantsiyalari, shuningdek, ishchi stantsiyalariga injenerlik xizmatlarini amalga oshirish imkonini beradi.
Zamonaviy DTM larning yana bir tomoni Internet- texnologiyalarining sanoat avtomatlashtirish darajasiga faol singib borish bilan bog’liq. Bugun ham xorijiy, ham mamlakatimizdagi texnologik jarayonlarni boshqarish tizimlari uchun instrumental dasturiy ta’minotni barcha yetakchi ishlab chiqaruvchilari o’z maxsulotlariga mazkur texnologiyalarni o’rnatmoqdalar.
Internet-texnologiyalarning TJABT da eng keng qo’lanilishiga Web-serverlarda TJ ning kechishi to’g’risidagi axborotning va boshqa har qanday hisobotlarning bosimini misol bo’ladi. Web-serverlar ma’lumotlar ba’zasi (MB) serverlar bilan o’zaro aloqa qilish imkoniga ega bo’lib, u jarayon to’g’risida zarur axborotni o’zida saqlaydi. (Internet-sharhlovchi) orqali ma’lumotlar bazasiga zarur so’rovlar berishga imkon beradi. Bunday yondashuv yana xarajatlarni kamaytiradi, chunki mijoz tomonida odatdagi dastur-brouzerlar (Internet Explorer, Netspace Naigator va boshqalar.) dan tashqari birorta qo’shimcha dasturiy ta’minotni o’rnatishni jalb etmaydi.
|
| |