nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Určení odporové kapacity vodivostní nádobky

1.1 Určení odporové kapacity vodivostní nádobky
Pomůcky: Konduktometr, vodivostní nádobka, teploměr, kádinka, roztok KCl jako měrný
elektrolyt s koncentrací 0,1 mol·dm–3.
Pracovní postup: viz přípravy
Výsledky měření:
Změřily jsme teplotu roztoku KCl. Z tabulek jsme odečetly hodnotu konduktivity κ roztoku KCl pro danou teplotu a pomocí naměřené vodivosti G jsme z rovnice (1) jsme vypočetly odporovou kapacitu nádobky. Měření jsme provedly třikrát a do dalších výpočtů jsme braly statistickou střední hodnotu C odporové kapacity nádobky.
G [mS]
|
10,6
|
10,75
|
10,75
|
Ci [m-1]
|
119,717
|
118,047
|
118,047
|
Přiklad výpočtu odporové kapacity nádobky:
Statistická střední hodnota odporové kapacity nádobky:
|
An’anaviy pedagogik usuldan - Muammoli ta’limning ilmiy-nazariy asoslari va oʻquvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish omillari

Muammoli ta’limning ilmiy-nazariy asoslari va oʻquvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish omillari
aZmRouYef9GtG4RfbyQ2cM1kO32TM223Y9M5meJ4
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Muammoli ta’limning ilmiy-nazariy asoslari va oʻquvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish omillari
|
МUAMMOLI TA’LIMNING MAQSADI - Muammoli ta’limning ilmiy-nazariy asoslari va oʻquvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish omillari

МUAMMOLI TA’LIMNING MAQSADI
Muammoli ta’lim- muammoli
vaziyatlarni hal qilish asosida
tashkil qilingan dars
jarayonidir.
Muammoli ta’lim- bu
mantiqiy fikrlash, tahlil qilish,
izlanish,
umumlashtirish,
muammoli vaziyatlar, yechim
topish,
bilishga
qiziqish,
ehtiyoj,usullar qo‘llaniladigan
bir yangicha tizimidir.
Muammoli
ta’lim
yondashuvi-ta’lim mazmunini
muammoli
tarzda
taqdim
qilish orqali ta’lim oluvchi
faoliyatini
aktivlashtirish
usullaridan biridir.
Muammoli
ta’limning
maqsadi
–
muammoli
vaziyatlar
hayotimizda uchrab turishini
va unga yechimni mustaqil
hamda hamkorlikda
to‘g‘ri topishni o‘rgatishdan
iborat.
Muammoli o‘qitishning asosiy shakllaridan biri:
•
O‘quv materialini muammoli bayon etish
– ma’ruzaviy
mashg‘ulotlarda monolog tarzda, seminar mashg‘ulotlarida
esa dialog tarzda olib boriladi.
O‘qituvchi ma’ruza paytida o‘quv materialini bayon etayotganida muammoli
masalalar tuzadi va ularni o‘zi yechadi, o‘quvchilar esa yechimlarni izlash
jarayoniga faqat xayolan qo‘shiladilar.
Masalan, «O‘simliklar hayoti haqida» mavzusidagi ma’ruzaning boshida
«Nega ildiz va tana qarama-qarshi tomonlarga o‘sadi?» degan
muammo qo‘yiladi, ammo ma’ruzachi tayyor javobni bermaydi, u fanning
bu haqiqatga qanday yetib kelgani, bu hodisa sabablari haqidagi farazlarni
tekshirish bo‘yicha o‘tkazilgan tajribalar haqida hikoya qiladi.
Muammoli
o‘qitish
mantiqiy
fikrlar
tadbirlari
(tahlil, umumlashtirish) hisobga olingan o‘rgatish va dars
berish usullarini qo‘llash qoidalari va o‘quvchilarni tadqiqot
faoliyatlari qonuniyatlarining (muammoli vaziyat, bilishga
bo‘lgan qiziqish, talab v.x.k) tizimidir.
Muammoli o‘qitishning mohiyatini, o‘qituvchi tomonidan
o‘quvchilarni o‘quv ishlarida muammoli vaziyatni vujudga
keltirish va o‘quv vazifalarini, muammolarini va savollarini hal
qilish orqali yangi bilimlarni
o‘zlashtirish bo‘yicha ularning bilish
faoliyatini boshqarishni tashkil etadi.
|
Tarmoq tuzilishi - Tarmoq Xavfsizligi mustaqil ish bajardi: O’roqov Shohrux

1. Tarmoq tuzilishi:
Bu, tarmoq qurilishini tuzilishi va aloqani tashkil etishning asosiy usullari, tarmoqdagi bog'liq vositalar va qurilmalar bilan bog'liq bo'lgan o'rnatishini o'z ichiga oladi. Tarmoq tuzilishi LAN, WAN, MAN, PAN kabi turlarni o'z ichiga oladi.
2. Klient-server arxitekturasi:
Bu, tarmoq tuzilishini tuzilishi va aloqa protokollari asosida aloqa o'rnatishini yordam beradi. Bu, barcha tarmoq uchun moslashuvchan emas, ammo kuchli serverlar va undan foydalanuvchilarga xizmat ko'rsatuvchi klientlar yordamida ko'p foydalanuvchilarning aloqa yaratishiga imkon beradi.
3. Peer-to-Peer (P2P) arxitekturasi:
Bu, foydalanuvchilar orasida bog'liq aloqa ornatishiga asoslanadi. Bu turi tarmoq, odatda, hujjatlar, musiqa, rasmlar va boshqa
Tarmoq arxitekturasi ko'pincha terminal-host arxitekturasi, bir pog'onali arxitektura va mijoz-server arxitekturasi shakllarida tuziladi.
1. Terminal-host arxitekturasi:
Bu tarmoq arxitekturasi asosan, qurilma aloqasi va qurilmaning barcha ishlarini bajarish uchun qo'llanilgan oddiy terminal yoki "thin client" kabi qurilmalar orqali tashkil etiladi. Bunday tarmoqda, asosiy ishlar server tomonidan amalga oshiriladi va shuningdek, server fayllarni saqlab turadi. Bu tarmoq arxitekturasi, tizimni boshqarish va ochiq manbalarga o'zgartirishlarni qulaylashtirish uchun yaxshi xizmat ko'rsatadi.
2. Bir pog'onali arxitektura:
Bu tarmoq arxitekturasi, bitta server orqali bir nechta qurilmani birlashtiradi. Bunday tarmoqda, server asosiy ishlarni bajaradi, shuningdek, fayllarni saqlab turadi va qurilmalar esa serverga ulanishadi. Bunday tarmoq arxitekturasi, katta tizimlarda qo'llaniladi, shuning uchun bu tarmoq arxitekturasi "enterprise" sifatida ham ataladi.
3. Mijoz-server arxitekturasi:
Bu tarmoq arxitekturasi, foydalanuvchilar va server orasida aloqani aloqa protokollari yordamida tashkil etadi. Server yordamida, mijozlar tizimga ulanishadi va kerakli ma'lumotlarga murojat qiladi. Bu tarmoq arxitekturasi, qo'llanilishi oson va tizimni boshqarish ham qulay, ammo yuqori xususiyatli server qurilishlarini talab qiladi.
Bu tarmoq arxitekturalari barchasi keng tarqalgan va xususiyatlari mavjud tarmoq turlari hisoblanadi. Arxitekturani tanlash kerak, qurilmani katta yoki kichik kompaniya yoki shaxsiy qo'shimcha qurilmalarga moslashtirish talablari, tizimni boshqarishni osonlashtirish uchun tizim kengaytirishiga va tarmoqdagi xavfsizlik va ish faolligini ta'minlash talablari hisobiga ko'ra belgilanishi kerak.
|
Haqiqiy muammolar - Muammoli ta’limning ilmiy-nazariy asoslari va oʻquvchilarda ijodiy tafakkurni rivojlantirish omillari

Haqiqiy muammolar
: Bu o‘quvchilarga real
vaziyat yoki qiyinchiliklarni aks ettiruvchi
muammolarni taqdim etadi, bu esa oʻrganish
tajribasini yanada dolzarb va amaliy qiladi.
Faol
oʻrganish
:
Passiv
tinglash
yoki
yodlash
oʻrniga, o‘quvchilar muammo bilan faol
shugʻullanadilar, bu esa tanqidiy fikrlash va muammolarni hal qilish ko‘nikmalarini ragʻbatlantiradi.
•
Oʻz-oʻzini boshqarish
: Bu o‘quvchilar oʻz ta’lim jarayoni uchun mas’uliyatni oʻz zimmalariga
oladigan oʻz-oʻzini oʻrganishga yordam beradi. Ular tadqiqot oʻtkazadilar, ma’lumot toʻplaydilar va
muammoni hal qilish uchun manbalarni qidiradilar.
•
Hamkorlik
: O‘quvchilar odatda kichik guruhlarda ishlaydi, ular birgalikda muhokama qilish va
yechimlarni ishlab chiqishda hamkorlik, muloqot va jamoada ishlash koʻnikmalarini rivojlantiradilar.
•
Fanlararo yondashuv
: Ko‘pincha fanlararo fikrlashni ragʻbatlantiradi, chunki muammolar bir nechta
mavzular yoki mutaxassislik sohalaridan bilim va koʻnikmalarni talab qilishi mumkin.
•
МUAMMOLI TA’LIM TEXNOLOGIYASI
Мuammoli
o‘qitish
–
o‘quvchilar
o‘quv-biluv
jarayonida
muammoli
vaziyatni taxlil etishi, sintez qilishi,
umumlashtirish asosida uning yechimi
bo‘yicha
takliflar,
gipotezalar
keltirishlari
va
qarashlarining
to‘g‘riligini isbotlashga yo‘naltirilgan
jarayon.
Мuammoli vaziyat
– bu insonning
intellektual qiyinchilikda paydo
bo‘lgan
vaziyatdan
chiqish
jarayoni,
bunda
ma’lum
va
noma’lum
faktlarga
suyanib,
maqsad sari intilish, vaziyatdan
chiqa
olishga
harakat
qilish,
qiziqishlar
orqali
ijodkorlikka,
natija
olishga
yo‘l ochadigan
vaziyat.
Мuammo
– ilmiy bilishni rivojlantirishni
zarurligini
ifodalashning
sub’ektiv
shaklidir. U muammoli vaziyatda, ya’ni
jamiyat rivojlanish jarayonida bilish va
bilmaslik
o‘rtasida ob’ektiv ravishda
vujudga keladigan vaziyat.
|
Pomůcky: Konduktometr, vodivostní nádobka, teploměr, odměrné baňky, pipeta, kádinky

|
Pomůcky: Konduktometr, vodivostní nádobka, teploměr, odměrné baňky, pipeta, kádinky
|
bet | 9/13 | Sana | 01.04.2020 | Hajmi | 142 Kb. | | #9772 |
Pomůcky: Konduktometr, vodivostní nádobka, teploměr, odměrné baňky, pipeta, kádinky,
kyselina octová.
Pracovní postup: viz přípravy
Výsledky měření:
Stejným způsobem jako v úloze 1.2 jsme vypočítaly ze vztahu (1) konduktivity roztoků κ0, konduktivity slabé kyseliny κi (vztah ), molární vodivosti z rovnice (2).
Hodnotu jsme vypočítali z rovnice (4) pomocí tabelovaných hodnot:
|
| |
Praktikum z fyzikální chemie vodivostní MĚŘENÍ - bet 8

č.
m.
|
ci
[mol.dm-1]
|
G1
[μS]
|
G2
[μS]
|
G3
[μS]
|
[μS]
|
[S.m-1]
|
[S.m-1]
|
[S.m2.mol-1]
|
[mol0,5.m-1,5]
|
1.
|
1/32
|
3250
|
3280
|
3290
|
3273
|
0,3882
|
0,3880
|
0,012416
|
5,590
|
2.
|
1/64
|
1710
|
1700
|
1700
|
1703
|
0,2020
|
0,2018
|
0,012915
|
3,953
|
3.
|
1/128
|
805,0
|
800,0
|
801,0
|
802,0
|
0,9512
|
0,0950
|
0,012156
|
2,795
|
4.
|
1/256
|
424,0
|
420,0
|
420,0
|
421,5
|
0,0500
|
0,0498
|
0,012754
|
1,976
|
5.
|
1/512
|
234,0
|
231,0
|
231,0
|
232,0
|
0,0275
|
0,0256
|
0,013093
|
1,398
|
6.
|
1/1024
|
103,0
|
103,0
|
102,5
|
102,8
|
0,0121
|
0,0120
|
0,012239
|
0,988
|
7.
|
1/2048
|
54,00
|
52,50
|
52,00
|
52,8
|
0,0063
|
0,0061
|
0,012538
|
0,699
|
Závislost jsme vynesly do grafu (A) a vyhodnotily jsme ji metodou nejmenších čtverců:
Rovnice regresní přímky (y = kx + q):
y = –1,117·10–5x + 0,0126
k = –1,117·10–5
q = 0,0126, (chyba posunutí: Δq = 2,6212·10–4)
Z porovnání rovnice regresní přímky a vztahu (3) jsme určili veličiny , a:
–a = k = –1,117·10–5
λi∞ = q = 0,0126
a = 1,117 ·10–5S·m7/2·mol–3/2
λi∞ = (0,0126 ± 0,0003) S· m2·mol–1
1.3 Stanovení disociační konstanty slabé kyseliny
(kyselina octová - CH3COOH)
|
Stanovení mezní molární vodivosti silného elektrolytu

1.2 Stanovení mezní molární vodivosti silného elektrolytu
(NaCl)
Pomůcky: Konduktometr, vodivostní nádobka, odměrky, pipeta, kádinky, roztok NaCl
o koncentraci 1/32 mol·dm–1.
Pracovní postup: viz přípravy
Výsledky měření:
Tabulka pro výpočet konduktivity destilované vody:
G [S]
|
1,31
|
1,25
|
1,18
|
[S·m–1]
|
1,5510-4
|
1,4810-4
|
1,4010-4
|
Příklad výpočtu konduktivity destilované vody:
Střední hodnota konduktivity destilované vody:
·10–4 S·m–1
|
Oʻtkazgichlar va dielektriklar

|
Oʻtkazgichlar va dielektriklar
|
bet | 3/4 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 152,52 Kb. | | #108267 |
Bog'liq mustaqil ish (2)Oʻtkazgichlar va dielektriklar
Oʻtkazgichlar odatda tashqi qobigʻidagi elektronlari yoki valent elektronlari yadrosi bilan nisbatan kuchsiz bogʻ hosil qilgan atomlardan tashkil topgan. Quyida mis atomining taxminiy chizmasi berilgan. Bir necha metall atomlari birgalikda oʻzlarining tashqi qobigʻidagi elektronlarini hech qanday qiyinchiliksiz oʻzaro almasha oladi. Bir gala elektronlar muayyan bir yadroga bogʻliq boʻlmay qoladi. Demak, hatto kichkina qiymatdagi elektr kuchi ham elektronlar galasini siljitishga yetarli boʻladi. Mis, oltin, kumush va alyuminiy, shuningdek, shoʻr suv yaxshi oʻtkazgich boʻla oladi.
Shuningdek, yomon oʻtkazgichlar ham mavjud. Masalan, chogʻlanma lampochkalarda ishlatiladan metall – volfram yoki uglerodning olmosdagi holati nisbatan yomon oʻtkazgichlar sanaladi. Chunki ularning elektronlari siljishga moyil emas.
Dielektriklar (yoki izolyatorlar) – bu tashqi elektronlari yadrosi bilan mustahkam bogʻlangan moddalar. Oʻrtacha elektr kuchlari ularning elektronlarini erkin holatga chiqara olmaydi. Elektr kuchi taʼsir qilgan paytda elektronlar buluti kuchga javoban choʻziladi va deformatsiyalanadi, ammo elektronlar harakatlanmaydi. Shisha, plastik, tosh va havo izolyatorlarga misol boʻladi. Ammo hatto izolyatorlarga ham juda katta elektr kuch bilan taʼsir qilib, ularning elektronlarini harakatlantirish mumkin va bu holat dielektrik teshilish deyiladi. Siz uchqunni koʻrgan paytingizda havo molekulalari bilan aynan shu hodisa roʻy beradi.
Tok kuchi, kuchlanish va quvvat haqida tushunchaga ega boʻlamiz.
Kuchlanish va tok kuchi elektr fizikasining eng muhim tushunchalari sanaladi. Ushbu darsda biz elektr fizikasining muhim qismlaridan boʻlgan mana shu ikkita kattalik haqida dastlabki bilimlarga ega boʻlamiz. Keyinchalik kuchlanish va tok kuchi natijasida hosil boʻladigan quvvat tushunchasiga ham toʻxtalib oʻtamiz.
Zaryad
Elektr tushunchasi tabiatni kuzatishdan kelib chiqqan. Biz jismlar orasidagi taʼsirni kuzatganimizda gravitatsiyaga oʻxshash masofalar aro taʼsir qiladigan kuchga duch keldik. Bu kuchning manbai zaryad deb ataladi. Elektr kuchlarining eʼtiborli jihati shuki, ular gravitatsiya kuchlariga nisbatan ancha katta boʻladi. Gravitatsiyadan farqli oʻlaroq, zaryad ikki turga boʻlinadi. Turli ishorali zaryadlar oʻzaro tortishadi, bir xil ishorali zaryadlar esa oʻzaro itarishadi. Gravitatsiyaning faqatgina bitta turi bor: tortishish kuchi, itarish kuchi mavjud emas.
|
| |
V. Tarmoq xavfsizligi standartlari (O‘z DSt ISO/IEC 27033)

V. Tarmoq xavfsizligi standartlari (O‘z DSt ISO/IEC 27033):
Tarmoq xavfsizligini ta’minlashda O‘z DSt ISO/IEC 27033 standarting o’rni?
O‘z DSt ISO/IEC 27033-1:2016;
O‘z DSt ISO/IEC 27033-2:2016;
O‘z DSt ISO/IEC 27033-3:2016;
O‘z DSt ISO/IEC 27033-4:2016;
O‘z DSt ISO/IEC 27033-5:2016.
O‘z DSt ISO/IEC 27033, tarmoq xavfsizligi standartlari to‘plami hisoblanadi. Ushbu standartlar tarmoq xavfsizligini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan masalalar, amaliyotlar va tegishli protseduralarni aniqlaydi.
O‘z DSt ISO/IEC 27033-1:2016 standarti tarmoq xavfsizligi tegishli asosiy tushunchalarni, zarur hujjatlar va tarmoq xavfsizligi muammolari bilan tanishishni tahlil qiladi.
O‘z DSt ISO/IEC 27033-2:2016 standarti tarmoq xavfsizligi siyosatlarini yaratish va ulardan foydalanishni tahlil qiladi.
O‘z DSt ISO/IEC 27033-3:2016 standarti tarmoq xavfsizligi muammolarini aniqlash va ularni hal qilish bo‘yicha amaliy yordamni ko‘rsatadi.
O‘z DSt ISO/IEC 27033-4:2016 standarti tarmoq xavfsizligini ta’minlash uchun zarur tarmoq arxitekturasi va tizimlarni tahlil qiladi.
O‘z DSt ISO/IEC 27033-5:2016 standarti tarmoq xavfsizligini ta’minlash uchun zarur tizimlarning konfiguratsiyasini va xavfsizligi ta’minlash tahlil qiladi.
VI. Yetti sathli OSI modeli:
Ilova sathi vazifasi va protokollari;
Taqdimot sathi vazifasi va protokollari;
Seans sathi vazifasi va protokollari;
Transport sathi vazifasi va protokollari;
Tarmoq sathi vazifasi va protokollari;
Kanal sathi vazifasi va protokollari;
Fizik sathi vazifasi va protokollari.
Ilova sathi:
- Vazifasi: Ilovaning yaratilishi, boshqarilishi va ishga tushirilishi uchun xizmat ko'rsatish.
- Protokollari: HTTP, FTP, SMTP, POP3, IMAP, SSH.
Taqdimot sathi:
- Vazifasi: Ma'lumotlar paketlar halida tarmoqda tarqatilishini tashkil etish.
- Protokollari: Ethernet, Wi-Fi, Token Ring.
Seans sathi:
- Vazifasi: Tarmoqdagi ixtiyoriy ikkita ilova o'rtasida ulanishni yaratish va yonib ketishni yo'nalishini aniqlash.
- Protokollari: NetBIOS, RPC, SQL.
|
II. Kompyuter tarmog’i modellari va umumiy tushunchalari

II. Kompyuter tarmog’i modellari va umumiy tushunchalari:
ISO/OSI modeli umumiy tasnifi;
TCP/IP modeli umumiy tasnifi;
DNS tushunchasi va uning vazifalari;
ICMP protokoli va uning vazifasi;
DHCP tushunchasi va uning vazifalari;
Tarmoq xavfsizligining vazifalari va maqsadlari.
ISO/OSI modeli, kompyuter tarmoqlaridagi ma'lumot almashish operatsiyalarini yetti qatordan iborat bo'lib, tarmoq qurilmasi va dasturining birga ishlashini ta'minlash maqsadida standartlashtirilgan tuzilma hisoblanadi. Ushbu qatlamlar, tarmoqda bajarilayotgan amallarni mantikli ravishda bo'lib, tarmoq uskunalari va dasturi to'g'ri ishlashini ta'minlaydi. ISO/OSI modelining yetti qatlami quyidagilardir:
1. Fizikaviy qatlam (Fizikaviy Layer): Ma'lumotning tarmoq kabellari yoki boshqa fizikaviy aloqalar yordamida o'tkazilishidan javob beradi.
2. Ma'lumot ulanish qatlam (Data Link Layer): Fizikaviy ulanishni amalga oshirgan ikki qurilma orasida ma'lumot almashishni boshqaradi.
3. Tarmoq qatlam (Network Layer): Ma'lumotlar tarmoqda yo'nlashishiga javob beradi.
4. transport qatlam (Transport Layer): Ma'lumotlarni jo'natish, qismga bo'lishi, qayta tiklash va xatolarni tekshirish kabi operatsiyalardan javob beradi.
5. Oturum qatlam (Session Layer): Ikkita qurilma orasida sessiya ochish, ma'lumot almashish, oturumni yakunlash kabi operatsiyalarni boshqaradi.
6. Namoyish qatlam (Presentation Layer): Ma'lumotlarni formatlash, shifrlash, qisqa qilish kabi operatsiyalardan javob beradi.
7. Dastur qatlam (Application Layer): Ma'lumotlar o'rnatmalari o'rtasida almashish va foydalanish uchun kerakli protokollarni taqdim etadi.
ISO/OSI modeli, turli qurilmalar orasida tarmoq almashishini standart hollashtirish uchun yaratilgan. Ushbu qatlamlar mustaqil tarzda tuzilishi mumkin va bu orqali, turli donashma va dasturi platformalarda foydalanilishi mumkin.
|
Safoyev Nuriddin

|
Safoyev Nuriddin
|
bet | 1/9 | Sana | 09.07.2024 | Hajmi | 38,63 Kb. | | #267137 |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
KIBERXAVFSIZLIK VA KRIMINALISTIKA
KAFEDRASI
MUSTAQIL ISH
MAVZU:Tarmoq xavfsizligi mohiyati va umumiy tushunchalari.
Bajardi: Turaqulov Jahongir
Tekshirdi: Safoyev Nuriddin
Toshkent 2023
MUSTAQIL ISH SAVOLLARI
I. Tarmoq xavfsizligi tushunchasi va uning mohiyati:
Kompyuter tarmoqlari arxitekturasi haqida umumiy tushunchalar;
Simli va simsiz tarmoqlar tasnifi, ularning turlari va arxitekturasi;
Terminal-host arxitektura, Bir pog’onali arxitektura, mijoz-server arxitekturasi.
II. Kompyuter tarmog’i modellari va umumiy tushunchalari:
III. Tarmoq xavfsizligiga zamonaviy tahdidlar:
Tarmoq xavfsizligida zaifliklar tushunchasi nima?
Tarmoq xavfsizligida tahdidlar deganda nimani tushunasiz;
Tarmoq xavfsizligida xatar(risk)larni baholash darajalari qanday (misollar keltiring);
Port tushunchasi va port skanerlari;
Honeypots tushunchasi va uning vazifasi;
Penetratsion-sinov(pentesting) nima va uning ahamiyati.
IV. Kompyuter tizimlari va tarmoqlarida xavfsizlik siyosati va modellari:
Axborot xavfsizligi siyosati va uning ahamiyati;
Axborot xavfsizligi siyosati nega kerak?
|
| |
2 balldan beriladi. 10 ballgacha baholanadi

|
2 balldan beriladi. 10 ballgacha baholanadi
|
Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 28,5 Kb. | | #248825 |
Bog'liq R. Ro\'zmetova Tarix 3 topshiriq Glassariylar
Glassariylarga ta’rif bering. (Izoh: keltirilgan atamalarning har biriga toʻgʻri javob uchun 2 balldan beriladi. 10 ballgacha baholanadi).
Aeronavigatsiya – uchish apparatlarini belgilangan trassadan xarita, kompas, radioasboblar va boshqa vositalar yordamida uchirib borish toʻgʻrisidagi fan
Valyuta –Davlatning Pul birligi
Integratsiya – u qismlarni bir butunga aylantirishi uchun ularni birlashtirish, qo'shish va yoki bir-biriga almashtirish harakati
Erkin iqtisodiy zona – davlatlararo kelishuvlarga yoki maxsus qonunlarga muvofiq, xoʻjalik va tashqi iqtisodiy faoliyat bilan shugʻullanish uchun imtiyozli soliq, moliya, huquqiy sharoitlar joriy qilinadigan muayyan hududlar
Konvertatsiya – valyuta almashinuvi
|
| |
Elektron sxema - bet 2

|
Elektron sxema
|
bet | 2/4 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 152,52 Kb. | | #108267 |
Bog'liq mustaqil ish (2)18-asr oʻrtalarida atmosferadagi E.ni, E. uchquni, E. razryadning biologik va fiziologik taʼsirini oʻrganish rivojlandi. Nemis olimi E.G.Kleyst va golland fizigi P. Mushen Bruk tomonidan leyden bankasining kashf etilishi (1745—46) E. hodisalarini va uning fiziologik taʼsirini oʻrganishga keng yoʻl ochib berdi. B. Franklin, rus olimlari M. Lomonosov va G. Rixmanlar tomonidan chaqmoqning elektr tabiati isbotlandi, uning E. nazariyasi yaratildi (1750—53). Akad. F. U. Epinus elektrostatik induksiya va zaryadlarning oʻtkazgich sirtida bir tekis taqsimlanmasligi hodisalari bilan shugʻullanib (1750), E. zaryadning saqlanish qonuni haqidagi oʻz fikrlarini aytdi. Italyan fiziklari L. Galʼvani (1786) va A. Volʼta (1792) tomonidan tajribalar asosida kontakt E. hodisalari oʻrganilib E.ning kimyoviy va kontakt manbalari kashf qilinganidan soʻng oʻzgarmas tok hosil boʻlishi namoyish qilindi, oʻzgarmas tokning taʼsirini jadal oʻrganish boshlandi va E.ni amaliy qoʻllashga birinchi urinishlar boʻldi. Rus fizigi V.V. Petrov elektr yoyni kashf etdi (1802), E.dan yoritish va metallarni pechlarda eritishda foydalanish mumkinligini koʻrsatdi. Asosiy elektr kattaliklar: tok kuchi, kuchlanish, quvvat
Tok kuchi, kuchlanish va quvvat haqida tushunchaga ega boʻlamiz.
Kuchlanish va tok kuchi elektr fizikasining eng muhim tushunchalari sanaladi. Ushbu darsda biz elektr fizikasining muhim qismlaridan boʻlgan mana shu ikkita kattalik haqida dastlabki bilimlarga ega boʻlamiz. Keyinchalik kuchlanish va tok kuchi natijasida hosil boʻladigan quvvat tushunchasiga ham toʻxtalib oʻtamiz.
Zaryad
Elektr tushunchasi tabiatni kuzatishdan kelib chiqqan. Biz jismlar orasidagi taʼsirni kuzatganimizda gravitatsiyaga oʻxshash masofalar aro taʼsir qiladigan kuchga duch keldik. Bu kuchning manbai zaryad deb ataladi. Elektr kuchlarining eʼtiborli jihati shuki, ular gravitatsiya kuchlariga nisbatan ancha katta boʻladi. Gravitatsiyadan farqli oʻlaroq, zaryad ikki turga boʻlinadi. Turli ishorali zaryadlar oʻzaro tortishadi, bir xil ishorali zaryadlar esa oʻzaro itarishadi. Gravitatsiyaning faqatgina bitta turi bor: tortishish kuchi, itarish kuchi mavjud emas.
|
| |
Tadqiqotning maqsadi - Islamova zuxra baxtiyarovna

|
Islamova zuxra baxtiyarovna
|
bet | 5/27 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 12,16 Mb. | | #150108 | Turi | Referat |
Bog'liq avtoreferat islamova.охиргиси исправленныйTadqiqotning maqsadi Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrof tuproqlariga ta’siri va uning transformatsiyasini masofaviy zondlash hamda GAT dasturlari yordamida mavzuli xaritalar tuzish orqali qishloq xo‘jaligida samarali foydalanish uchun ilmiy asoslar ishlab chiqishdan iborat;
Tadqiqotning vazifalari:
Kattaqo‘rg‘on suv ombori ta’sirida hudud tuproqlarining xossa va xususiyatlari va evolyusiya jarayonlarining shakllanganligiga ko‘ra tuproq guruhlari aniqlash;
Kattaqo‘rg‘on suv omboridagi suv hajmi o‘zgarishining tuproq namlanish rejimiga ta’sirini aniqlash;
Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrofi yerlarining gidrogen transformatsiyasi indicator mezonlarini aniqlash;
Kattaqo‘rg‘on suv omborining atrof hududi yerlariga uzoq yillar mobaynida bosqichma-bosqich (transformatsiyasi) ta’siri masofaviy zondlash orqali aniqlash.
Ko‘p yillik ma’lumot va tadqiqot natijalariga ko‘ra GAT dasturlari yordamida M1:25000 miqyosda mavzuli xaritasi tuzish;
Olingan natijalar asosida qishloq xo‘jaligida samarali foydalanishga qaratilgan ilmiy asoslar ishlab chiqish.
Tadqiqotning ob’ekti Samarqand viloyatining Kattaqo‘rg‘on suv ombori hududida tarqalgan qo‘riq, lalmi va sug‘oriladigan tipik bo‘z, bo‘z-o‘tloqi hamda o‘tloqi tuproqlar hisoblanadi.
Tadqiqotning predmeti Kattaqo‘rg‘on suv omborining atrof hududi tuproqlariga ta’siri, uzoq yillar mobaynida transformatsion shakllanishi, yer osti suvlarini o‘zgarishi va namlanishiga bog‘liqligi hisoblanadi.
Tadqiqotning usullari. Tadqiqotlar davomida tuproq genetik qatlamlaridan olingan namunalarining laboratoriya tahlili va dala tajribalari (O‘zPITI. Toshkent, 2007) «Dala tajribalarni o‘tkazish uslublari» bo‘yicha; Ye.V. Arinushkinaning «Руководство по химическому анализу почв» (Moskva, 1970) va «Методы агрохимических, агрофизических и микробиологических исследований в полевых хлопковых районах» (Soyuz NIXI. Tashkent, 1963) qo‘llanmalaridan foydalanildi. Tuproq tahlillari va natijalariga ko‘ra geostatistik, kartografik tasniflash orqali elektron xaritasxemalar tuzish aerokosmik uslublar yordamida ArcGIS 10.8. zamonaviy dasturiy ta’minotidan foydalanilgan holda bajarildi. Ma’lumotlarning statistik – dispersion tahlili WinQSB-2,0 hamda Microsoft Excel dasturi yordamida B.A.Dospexovning «Методы полевого опыта» (Moskva, 1985) uslubi bo‘yicha amalga oshirildi.
|
| |
Oʻtkazgichlar va dielektriklar

|
Oʻtkazgichlar va dielektriklar
|
bet | 4/4 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 152,52 Kb. | | #108267 |
Bog'liq mustaqil ish (2)Oʻtkazgichlar va dielektriklar
Oʻtkazgichlar odatda tashqi qobigʻidagi elektronlari yoki valent elektronlari yadrosi bilan nisbatan kuchsiz bogʻ hosil qilgan atomlardan tashkil topgan. Quyida mis atomining taxminiy chizmasi berilgan. Bir necha metall atomlari birgalikda oʻzlarining tashqi qobigʻidagi elektronlarini hech qanday qiyinchiliksiz oʻzaro almasha oladi. Bir gala elektronlar muayyan bir yadroga bogʻliq boʻlmay qoladi. Demak, hatto kichkina qiymatdagi elektr kuchi ham elektronlar galasini siljitishga yetarli boʻladi. Mis, oltin, kumush va alyuminiy, shuningdek, shoʻr suv yaxshi oʻtkazgich boʻla oladi.
Shuningdek, yomon oʻtkazgichlar ham mavjud. Masalan, chogʻlanma lampochkalarda ishlatiladan metall – volfram yoki uglerodning olmosdagi holati nisbatan yomon oʻtkazgichlar sanaladi. Chunki ularning elektronlari siljishga moyil emas.
Dielektriklar (yoki izolyatorlar) – bu tashqi elektronlari yadrosi bilan mustahkam bogʻlangan moddalar. Oʻrtacha elektr kuchlari ularning elektronlarini erkin holatga chiqara olmaydi. Elektr kuchi taʼsir qilgan paytda elektronlar buluti kuchga javoban choʻziladi va deformatsiyalanadi, ammo elektronlar harakatlanmaydi. Shisha, plastik, tosh va havo izolyatorlarga misol boʻladi. Ammo hatto izolyatorlarga ham juda katta elektr kuch bilan taʼsir qilib, ularning elektronlarini harakatlantirish mumkin va bu holat dielektrik teshilish deyiladi. Siz uchqunni koʻrgan paytingizda havo molekulalari bilan aynan shu hodisa roʻy beradi.
Quvvat
Quvvat – bu (\[\text U\]) vaqt birligida bajarilgan ish. Quvvatning birligi joul/sekund, ushbu birlik xalqaro birliklar sistemasida vatt (uatt) deb ataladi.
(\[1 \,\text{Vatt} = 1\,\text{joul}/\text{sekund}\])
\[\text{quvvat} = \dfrac{\text dU}{\text dt}\]
Elektr zanjiri quvvatni uzata oladi. Tok kuchi – vaqt birligida oqayotgan zaryad miqdori, kuchlanish esa birlik zaryadni koʻchirishda bajarilgan ish. Biz ushbu taʼriflarni quyidagi quvvat formulasiga qoʻllaymiz:
\[\text{quvvat} = \dfrac{\text dU}{\text dt} = \dfrac{\text dU}{\text dq} \cdot \dfrac{\text dq}{\text dt} = v \,i \]
Elektr quvvat kuchlanishning tok kuchiga koʻpaytmasiga teng. Birligi – vatt.
Xulosa
Tok kuchi va kuchlanishning ushbu modellari bizni har xil qiziqarli elektr zanjirlarni ishga tushirishimizga yordam beradi.
Agar biz kuchlanishning ushbu boshlangʻich tushunchasidan tashqari yana ham koʻproq oʻrganmoqchi boʻlsangiz, ushbu potensial va kuchlanishning matematik taʼrifini oʻqishimiz mumki[n
|
| |
D. I. Mendeleyev 13. Kislotani suyultirishda oz ozdan idish devoir bo’ylab suvga kislota quyiladi

|
D. I. Mendeleyev 13. Kislotani suyultirishda oz ozdan idish devoir bo’ylab suvga kislota quyiladi
|
Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 84 Kb. | | #126603 |
Bog'liq 7 sinf kimyo
7-sinf
1.O’ziga xos fizik va kimyoviy xususiyatlarga ega bo’lgan zarra?
A) atom B) modda C) molekula D) ion
2. Idish nomi qaysi javobda ko’rsatilgan?
A) Byuxner voronkasi B) Petri likopchasi C) kolba B) chinni hovoncha
3. Qattiq holatdan to’g’ridan to’g’ri gaz holatga o’tish hodisasi nima deyiladi?
A) kondensatsiya B) diffuziya C) sublimatlanish D) filtirat
4. Amfoter elementlar qaysi javobda ko’rsatilgan?
A) Al, Cu, Sn B) Zn, Al, Be C) C, O, S D) Ge, Sn, Cu
5. Qaysi moddalarni aniq hajmi va o’lchami bor?
A) aralashma B) suyuq C) qattiq D) gaz
6.Molekulalarni bug’dan suyuqlikka o’tishi niam deyiladi?
A) kondensatsiya B) diffuziya C) sublimatlanish D) filtirat
7. Organizmda ovqat hazm qilish jarayoni qanday hodisa?
A)fizik B) sof C) aralashma D) kimyoviy
8. Qum va temir aralashmasi qaysi usul yordamida sof moddalarga ajratiladi ?
A) bug’latish B) magnit yordamida ajratish C) haydash D) dekantatsiya
9 Quyidagi rasmda nima tasvirlangan?
A) portlovchi modda B) zaxarli modda C) o’yuvchi modda D) radioaktiv modda
10.O’simlik yog’i, sut qanday moddalar?
A) aralashma B) sof C) fizik D) kimyoviy
11. Atomga ta’rif bering
12.Davriy sistemani kim tuzgan?
13.Kislotani suyultirishda qanday jarayon amalga oshiriladi?
14.Filtirat nima?
15. Kimyo fani nimalarni o’rganadi?
Javoblari
1.B
2.A
3.C
4.B
5.C
6.A
7.D
8.B
9.D
10.A
11. Atom- markazida musbat zaryadlangan yadro va elektronlar iborat zarracha
12. D.I. Mendeleyev
13. Kislotani suyultirishda oz ozdan idish devoir bo’ylab suvga kislota quyiladi
14. Filtir qog’ozdan o’tgan tiniq eritma
15. Moddalar, moddalarning xossalari va ularni bir biriga aylanishini o’rganadi
|
| |
Asosiy bajariladigan ishlar Qimmatli taklifingiz

Hamkorlar
Asosiy bajariladigan ishlar
Qimmatli taklifingiz
Mijozlar bilan aloqalar
Mijozlar segmentlari
Resurslar
Kanallar
Xarajatlar tarkibi
Daromad oqimlari
Kimlar sizning asosiy hamkorlaringiz?
Kimlar sizning asosiy yetkazib
beruvchilaringiz?
Hamkorlar bizga nima berishadi?
Hamkorlar biz uchun qaysi asosiy ishlarni
qilishadi?
Sizning biznesingiz muvaffaqiyatli ishlashi
uchun qanday ishlarni bajarishingiz kerak?
Mijozingiz uchun qanday qiymat taklif etasiz?
Mijozingizning qanday muammosini yechasiz?
Mijozingizga nima va’da berasiz?
Mijozingizning qanday ehtiyojlarini qondirasiz?
Har bir mijozlar segmenti uchun qanday
mahsulot va xizmatlar paketini taklif etasiz?
Mijozlaringizning har bir segmenti sizdan qanday
munosabat kutishmoqda?
Taklifingiz kimlar uchun?
Kimlar sizning eng muhim mijozlaringiz?
Sizning biznes loyihangiz muvaffaqiyatli
ishlashi uchun qanday asosiy resurslar kerak?
Qanday kanallar orqali taklifingiz mijozlarga
yetib borishi kerak?
Mijozingiz qayerda sizning tovar yoki
xizmatingizni olishi va foydalanishi mumkin?
Bu biznes modelingizdagi eng muhim xarajatlar qaysilar?
Qaysi resurslar uchun xarajatlar eng qimmat?
Qaysi resurslar uchun xarajatlar eng arzon?
Siz taklif qilayotgan qanday qiymatli taklif uchun mijozlaringiz haqiqatdan to‘lashga tayyor?
Daromad kelishining qanday modellari bor?
Mijozlar qanday to‘lashni afzal ko‘rishadi?
Hamkorlik uchun asoslar:
Optimizatsiyalash va tejash
Noaniqlik va tavakkal kamayishi
Ma’lum resurslarga ega bo‘lish
Yo‘nalishlar:
Ishlab chiqarish
Muammolarni yechish
Platforma/tarmoq
Xususiyatlar:
Yangilik
O‘ziga xoslik
Dizayn
Qulaylik
Brend/status
Narx
Tavakkalni kamaytirish
Afzallik
Misollar:
Personal qo‘llab quvvatlash
O‘z-o‘ziga xizmat
Avtomatlashgan tizimlar
Jamiyatlar(forumlar)
Yo‘nalishlar:
Omma uchun
Ma’lum bir bozor uchun
Segmentlangan
Diversifikatsiyalangan
Ko‘p tomonlama platforma
Resurs turlari:
Moddiy/jismoniy
Intellektual (patent, mualliflik huquqi, ma’lumotlar)
Inson resursi
Moliyaviy resurs
Kanallar fazalari:
Taklif haqida bildirish
Baholash
Xarid
Yetkazib berish
Sotuvdan keyingiz aloqalar
Biznes modelingiz bo‘lishi mumkin:
Xarajatlarga qaratilgan (minimal xarajatlar, arzon narxdagi takliflar, maksimal avtomatizatsiya, outsorsing)
Qimmatli taklifga qaratilgan (mijozlar uchun qimmatli taklif berishga yo‘naltirilgan, premium klass uchun)
Daromad turlari:
Aktivlar sotish
Foydalanganlik uchun to‘lash
Abonent to‘lovi
Kredit/arenda/lizing
Litsenziyalash
Vositachilik haqqi
Reklama
Narxlar belgilanishi:
Narxlar ro‘yxati
Mahsulot yoki xizmat turiga ko‘ra narx
Mijozlar segmentiga ko‘ra narx
Miqdorga ko‘ra narx
Xarajat turlari:
Aniq belgilangan xarajatlar (oylik, arenda, kommunal to‘lovlar)
Turli ko‘zda tutilmagan xarajatlar
Kengayish xarajatlari va boshqalar
Canvas - biznes modelni aniqlash va tahlil qilish uchun strategik rejalashtirish instrumenti
Bu biznes modelning barcha jarayonlarini o‘zida aks ettiradigan bir sahifali jadval. Barcha yangi biznes modellar uchun mos keladi.
Shveysariyalik biznes-teoritik, tadbirkor Alex Osterwalder va belgiyalik kompyuter texnologiyalari olimi Yves Pigneurlar tomonidan ishlab chiqilgan.
|
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI HUZURIDAGI

|
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI HUZURIDAGI
|
bet | 2/27 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 12,16 Mb. | | #150108 | Turi | Referat |
Bog'liq avtoreferat islamova.охиргиси исправленныйO‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI HUZURIDAGI
ILMIY DARAJALAR BERUVCHI
PHD.03/5.05.2023.B/QX.01.17 RAQAMLI ILMIY KENGASH
O‘ZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETI
ISLAMOVA ZUXRA BAXTIYAROVNA
KATTAQO‘RG‘ON SUV OMBORINING ATROF TUPROQ QOPLAMIGA TA’SIRI VA UNI BOSHQARISH
03.00.13-Tuproqshunoslik
QISHLOQ XO‘JALIK FANLARI BO‘YICHA FALSAFA DOKTORI (PhD)
DISSERTATSIYASI AVTOREFERATI
Toshkent-2023
Qishloq xo’jaligi fanlari bo’yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi mavzusi O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida B2022.1.PhD/Qx829 bilan ro‘yxatga olingan.
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetida bajarilgan.
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiya avtoreferati uch tilda (o‘zbek, rus, ingliz (rezyume) Tuproqshunoslik ilmiy-tadqiqot institutihuzuridagi ilmiy darajalarberuvchiIlmiy kengashning veb-sahifasida (www.soil.uz) va «Ziyonet» Axborot-ta’lim portalida (www.ziyonet.uz) joylashtirilgan.
Ilmiy rahbar:
|
Sagdulla Abdullaev qishloq xo‘jaligi fanlari doktori;
Gafurova Lazizaxon Akramovna
biologiya fanlari doktori, professor
|
Rasmiy opponentlar:
|
|
Yetakchi tashkilot:
|
|
Dissertatsiya himoyasi O‘zbekiston Milliy universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi PhD.03/5.05.2023.B/Qx.01.17 raqamli Ilmiy kengashning 202__ yil «___» ___ soat __:__ dagi majlisida bo‘lib o‘tadi. (Manzil: 100174, Toshkent sh., Olmazor tumani, Talabalar shaharchasi, Universitet ko‘chasi, 4-uy, O‘zbekiston Milliy universitetining Biologiya fakulteti binosi, 4-qavat, 403-xona Tel.: (99871) 246-67-72, e-mail: nauka@nnu.uz.).
Dissertatsiya bilan O‘zbekiston Milliy universitetining Axborot-resurs markazida tanishish mumkin (№___ raqami bilan ro‘yxatga olingan). Manzil: 100174, Toshkent sh., Olmazor tumani, Universitet ko‘chasi, 4-uy, Tel.: (+99871) 246-67-72.
Dissertatsiya avtoreferati 202__ yil «___» _____ kuni tarqatildi.
(202__ yil «__» ____dagi ___ raqamli reestr bayonnomasi).
|
| |
Geotasvirlash qoidalari va raqamli karta ishlab chiqarish asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
138
5-bob.
GEOTASVIRLASH QOIDALARI VA RAQAMLI KARTA ISHLAB
CHIQARISH ASOSLARI
5.1.
Geotasvirlash asoslari
Geotasvirlash – geografik tasvirlash (
geografic visualization
) soʻzlarining
jamlanmasidir. Geotasvirlash deb fazoviy birlikni tasvirlashga moʻljallangan
texnik vosita va dasturlarga aytiladi. Kartografiya va geotasvirlash bir-biriga
oʻxshasa-da, geotasvirlashda interaktiv tasvirlash boʻlgan
multimedia vositalari
orqali tasvirlash amalga oshiriladi.
Geotasvirlashda geoaxborot tizimi ma’lumotlari aks ettiriladi. Tasvirlash
karta,
raqamli tasvir, vektor ma’lumot, raqamli relyef modeli (DEM), jadval
ma’lumotlar,
virtual haqiqat, ikki yoki uch oʻlchamli tasvirlash,
statik yoki
animatsion, dastur yoki qogʻoz koʻrinishda bajariladi. Geoaxborot tizimi oʻzida
interaktiv karta va boshqa geografik ma’lumotlar toʻplamini boshqaruvchi
tasvirlarni saqlaydi.
Kartalar kishilarning geografik axborotdan
qanchalik darajada
foydalanayotganligini aniqlovchi kuchli metafora bilan ta’minlaydi. Interaktiv
kartalar oʻzida koʻplab geoaxborot tizimi vositalari
uchun asosiy foydalanuvchi
interfeysini mujassamlashtiradi.
Bunday interfeyslar qoʻlda olib yuriladigan mobil qurilmalar,
veb-karta,
yuqori darajali geoaxborot tizimi dasturlarida mavjud boʻladi. Kartalar geografik
axborotni yetkazib berishdan tashqari bir qancha boshqa vazifalar,
jumladan
mukammallashgan ma’lumot toʻplash, kartografiya, tahlil, ma’lumot soʻrovi va
dala ma’lumotlarini toʻplash ishlarini ham oʻz ichiga oladi. Yuqoridagi fikrlarni
jamlab, «
geotasvirlash
» kartalarni vizual axborot qayta
ishlovi uchun tuzishda
qoʻllaniladi, deb ayta olamiz. Keyinchalik bu qayta ishlov savollar yoki gipoteza
uchun, bu esa, oʻz navbatida, geofazoviy tahlil uchun ham muhimdir.
Aviahorizontun tezlik xarakteristikaların hesabatı və analizi

|
Aviahorizontun tezlik xarakteristikaların hesabatı və analizi
|
bet | 14/27 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #131142 |
Bog'liq diploma 2474a QMS2.2. Aviahorizontun tezlik xarakteristikaların hesabatı və analizi
Indi isə harmonik təsirdə cihazın parametrlərini təyin edək.
x=Asint
İkinci tərtibli sistemin kompleks ötürmə funksiyası (3.15) ifadəsində p=j əvəzləməsindən sonra aşağıdakı şəkil alır
Bu kompleks ifadənin modulunu təyin edək.
=0 sıfır tezlikdə bu modulun qiyməti
(3.23)-u (3.24)-a bölsək, ATX-nın aşağıdakı şəkildə ifadəsini alarıq
nəzərə almaqla, alarıq
nisbi tezliyi daxil edək. Onda (3.25) daha sadə şəkil alar
(3.22) ifadəsindən FTX –nı təyin edək
d-nin müxtəlif qiymətlərində (3.25) və (3.26) düsturları ilə hesablanan, amplitud-tezlik və faza-tezlik xarakteristikaları şəkil 3.4 və şəkil 3.5-də göstərilmişdir.
Şəkil 2.4. ATX.
Şəkil 2.5. FTX. 2-ci tərtibli sistemin tezlik xarakteristikaları.
FƏSİL 3. CİHAZLARIN DİNAMİK XARAKTERİSTİKALARININ SİNTEZİ
Dinamik xarakteristikaların analizi məsələləri cihazın konkret ekzemlyarının mövcudluğunu və onun real dinamik xarakteristikalarının təyinini müəyyən edir. Bu məsələlər, bir qayda olaraq, sazlama prosesində və cihazların istismarında həll edilir.
Cihazların layihələndirilməsi zamanı daha mürəkkəb məsələlər ən yaxşı dinamik xarakteristikaya malik, (və ya verilənlərə daha yaxın dinamik xarakte-ristikalarlı) ölçmə sisteminin (ÖS) yaradılması meydana çıxır.
Baxmayaraq ki, cihazların dinamik xarakteristikalarının sintezi məsələləri kifayət qədər çoxşaxəlidir, onların hamısı, yekun nəticədə, eyni bir məqsədi verilənlərə daha yaxşı yaxın olan dinamik xarakteristikalarlı (əvvəlcədən seçilmiş bir qismi dinamik keyfiyyətin optimallaşdırılması yolu ilə) güdür.
Cihaz və ölçmə sistemləri üçün belə göstəricilər kimi aşağıdakılar ola bilər
1) Optimal cəld işləmə (mümkün olunanlardan ən çoxu)
2) Optimal dinamik dəqiqlik (verilmiş məhdudiyyətlərdə ən az dinamik xəta)
Məsələn, aşağıdakı sintez məsələlərinin həlli mümkündür
pilləvari təsirlərdə keçid proseslərinin davamiyyətinin minimallaşdırılması
harmonik təsirlərdə tezliklərin buraxılma zolağının maksimal genişlən-dirilməsi
verilmiş tezliklər intervalında faz təhriflərinin minimallaşdırılması
təsadüfi siqnalın, təsadüfi maneənin və s. təsiri nəticəsində dinamik xətaların dispersiyasının minimallaşdırılması
Ölçmə sistemlərinin dinamik keyfiyyətinin əsas üsulları aşağıdakılara əsaslanır
ölçmə sistemlərinin (ÖS) parametrlərinin optimallaşdırılması
ÖS-ə ardıcıl korreksiyalayıcı bəndlərinin daxil edilməsi
ÖS-ə korreksiyalayıcı əks əlaqə daxil edilməsi
dəyişən strukturlu sistemin istifadə edilməsi
Verilmiş kurs layihəsində ancaq birinci qrup üsullardan istifadə edilib.
|
| |
FƏSİL 1. PİLOTSUZ UÇAN APARATLARIN TƏSNİFATI

FƏSİL 1. PİLOTSUZ UÇAN APARATLARIN TƏSNİFATI
Pilotsuz ucan apparatları bir neçə növ ilə fərqləndirirlər:
Pilotsuz İdarəolunmayan;
Pilotsuz avtomatik;
Pilotsuz məsafədən idarə olunan aparatlara misal olaraq aşağıdakıları göstərmək olar:
PUA-rı bir neçə parametrlərə bölünürüllər. Bunlar: çəki, vaxt, məsafə və ucalıq kimi qarşılıqlı əlaqəli parametrlərə bölünə bilər. Qurğuların növbəti siniflərini bölüşdürülər:
"Mikro" (şərtiti ad) 10 kiloqrama qədər, təxminən 1 saatın və uçuş hündürlüyü 1 km qədər;
"Mini" 50 kiloqrama qədər, bir neçə saat ərzində uçuş müddəti və 3-5 km-dək uçuş hündürlüyü;
“Orta” ("MIDI") və 1 000 kiloqrama qədər, uçuş müddəti 10-12 saat və 9- km-dək uçuş hündürlüyü;
“Ağır”, 20 km-dək uçuş hündürlüyü və 24 saat – ondanda artıq, uçuş müddəti.
Pilotsuz uçan aparatlar vasitəsi ilə həll olunan məsələlər
Pilotsuz Üçan Aparatlar geniş istifadə diapazonuna malikdirlər. Elmin oyrənilməsində və tətbiqi problemlər həəlindədə. Məsələn: geologiya, ekologiya, meteorologiya, zoologiya, kənd təsərrüfatı, iqlimin, minerallar, faydalı qazıntıların axtarışında, tədqiqatların aprılmasinda və sairə. Onlar quşların, məməlilərin miqrasiyalarına nəzarət edəcəklər. Balıq karvanların yerdəyişməsində, çaylarda buzu tapmaq və hava şəraitinin dəyişməsinə, aeroşəkillərə və filmə çəkilməyə, radar və şüa tədqiqi, səthin çoxspektral nəzarəti, 100 metrə qədər dərinliklərin oyrənilməsi.
Pilotsuz uçan aparatlar aşağıdakı sahələrdə istifadə olunur:
Kiçik obyektlərin müəyən edilməsi;
Hava hərəkətlərin idarəsi;
Uzaq və çətin ərazilərdə;
Təbii fəlakətlər və bədbəxt hadisələr zamanı;
Müvəqqəti aviasiya hava yollarında;
Dəniz naviqasiyasina nəzarət;
Gəmilərin axtarışı və tapılması;
Limanlarda bədbəxt hadisələrin qabağının alması;
Dəniz sərhədlərə nəzarət;
Balıqçılıq tənzimləmələrinə nəzarət;
Regional və regionlararasi telekommunikasiya şəbəkələrində;
Kommunikasiya sistemləri, mobil televiziya və radio yayımları daxil olmaqla;
Retranslasiya;
Naviqasiya sistemləri;
Yerin aerofotoşəkili və nəzarət səthi;
Aeroşəkil (Kartoqrafiya);
Yoxlama razılıq öhdəçiliklərinə ("açıq səmanın" rejiminə) uyğun;
Hidro-meteo şəraitinə nəzarət;
Nəzarət obyektlərə fəal saçmaq;
Ekoloji vəziyyətə nəzarət;
Radiasiyaya nəzarət etmək;
Kimyəvi nəzarət;
Qazın və neft kəmərlərinin şərtlərinə (vəziyyətlərinə) nəzarət etmək;
Seysmik ötürücülərin sorğusu;
Kənd təsərrüfat işlərin və geoloji tədqiqatin təminati;
Torpağın xüsusiyyətlərini müəyyən etmək;
Mineral araşdırma;
Yerin ust qatının zondlanması (100 m dərinədək);
Okeanoqrafiyada;
Buzların araşdırılması;
Dənizin həyəcanını izləmək;
Balığ karvanlarının axtarışı;
PUA-ın köməyi ilə indi həll edilən məsələlər üçün, onların bütün lazımi avadanlıqlarla təchiz olunmalarına ehtiyac var. Texniki təchizat baxımdan müasir PUA idarə olunan təyyarədən üstün olur. Əlbəttə, PUA-ının missiya müvəffəqiyyəti bütün bort sistemlərin hamar əməliyyatından asılıdır.
Niyə biz ən çox diqqətimizi bort nəzarət kompleksinə yönəldirik?
Çünki insan faktorlarından və idarəçilikdən missiyanın uğurlu olub-olmamasına gəlib çıxarır və bu factor həlledicidir.
|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy ustuvor yo‘nalishlariga mosligi

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy ustuvor yo‘nalishlariga mosligi
|
bet | 4/27 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 12,16 Mb. | | #150108 | Turi | Referat |
Bog'liq avtoreferat islamova.охиргиси исправленныйTadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy ustuvor yo‘nalishlariga mosligi. Mazkur tadqiqot respublika fan va texnologiyalar rivojlanishining “Qishloq xo‘jaligi, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muhit muhofazasi” ustuvor yo‘nalishi doirasida bajarilgan.
Muammoning o‘rganilganlik darajasi. O‘zbekistonda jumladan, Zarafshon vohasining o‘ziga xos tuproq-iqlim sharoitlari, qadimiy dexqonchilik tizimini o‘rganishga katta qiziqish uyg‘otganligini ta’kidlash lozim. Tadqiqotlar davomida Zarafshon vohasi tuproqlarining xossalari, genezisi va evolyusiyasi to‘g‘risida ko‘pgina nazariy va amaliy axamiyatga ega natijalar qo‘lga kiritilgan. Respublikamizda sug‘oriladigan yerlarining meliorativ holatini yaxshilash, tuproq unumdorligini oshirish, ekologik holatni talab darajasida saqlash va barqarorlashtirish hamda tabiiy muhofazalashini tashkil qilish bo‘yicha mutaxassislarga juda muhim vazifalar qo‘yilgan.
Zarafshon havzasi bo‘yicha kompleks tadqiqotlar S.P.Suchkov, L.N.Babushkin, D. M.Kuguchkov, N.A.Kogay, N.A.Gvozdeskiy, A.S.Saidov, L.A.Alibekov, A.A.Abdulqosimov, N.I.Sabitova va boshqalar tadqiq etgan bo‘lsa hozirgi kunda L.Tursunov, R.Q.Quziev, P.Uzoqov, L.A.Gafurova, M.M.Toshqo‘ziev, S.Abdullaev, F.Xoshimov, G‘.Yuldashev, T.Abduraxmonov, Z.A.Jabborov, D.A.Qodirova, G.T.Jalilova, xorijlik olimlardan L.Wong, Jerry L. Hatfield, Richard M.Cruse, C.J. Ritsema, S.M. de Jong, Ram Sharma, Chen Jing-zhang, Marta Jaskulak, Anna Grobelak, ilmiy samarali natijalarga erishishdi. Lekin, Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrofi tuproq qoplamiga ta’siri sabablari, yerlarni o‘zlashtirish va tuproq unumdorligini oshirish, yer va suv resurslaridan oqilona foydalanishda zamonaviy texnologiyalar yordamida ekologik meliorativ holatini yaxshilash taqozo etmoqda. Suv ombori atrof tuproq qoplamini shu kunga qadar yetarlicha o‘rganilmagan.
Tadqiqotning dissertatsiya bajarilgan oliy ta’lim muassasasining ilmiy-tadqiqot ishlari rejalari bilan bog‘liqligi. Ushbu dissertatsiya tadqiqot ishi O‘zbekiston Milliy universitetining ilmiy-tadqiqot ishlari rejasining OT-A-QX-2018-399 raqamli “Kattaqo‘rg‘on suv omborining atrof tuproq qoplamining ekologik-meliorativ holatiga ta’siri va uni yaxshilash chora-tadbirlarini ishlab chiqish” (2017-2020 yy.) mavzusidagi fundamental loyiha doirasida bajarilgan.
|
| |
Tadqiqotning ilmiy yangiligi

|
Tadqiqotning ilmiy yangiligi
|
bet | 6/27 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 12,16 Mb. | | #150108 | Turi | Referat |
Bog'liq avtoreferat islamova.охиргиси исправленныйTadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
Namlanish jarayonlari ta’sirida qo‘riq, lalmi va sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproqlarni avtomorf rejimdan yarim gidromorf va gidromorf rejimga o‘tishi natijasida bo‘z o‘tloqi, o‘tloqi tuproqlar shakllanayotganligi aniqlandi.
Hudud tuproqlarining namlanish rejimi hamda evolyutsiyasiga ko‘ra shakllangan tipik bo‘z, o‘tloqi-bo‘z, bo‘z-o‘tloqi va o‘tloqi tuproq guruhlari bo‘yicha Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrofi tuproq xarita sxemasi tuzildi.
Kattaqo‘rg‘on suv ombori hududidagi yerlarni masofadan zondlash va GIS ma’lumotlarini tahlil qilish orqali uzoq yillar mobaynida yerdan foydalanish, o‘simlik qoplami, aholi punktlari sezilarli darajada o‘zgarganligi shuningdek, bu o‘zgarishlar natijasida yer turlaridan qo‘riq va yaylovlarning kamayishi hamda lalmi va sug‘oriladigan yerlar miqdorining oshayotganligi aniqlandi.
Stata dasturi orqali hisoblangan ko‘p omilli ekonometrik model shuni ko‘rsatdiki, Kattaqo‘rg‘on suv omboridagi yillik o‘rtacha suv hajmi 1 foizga ortsa, yillik o‘rtacha sizot suv sathi ham 0,08 foizga ortadi. Shuningdek, Kattaqo‘rg‘on tumani hududida mavjud drenaj va quduqlarning yillik o‘rtacha chuqurligini 1 foizgacha oshirish orqali, yillik o‘rtacha sizot suv sathini 0,06 foizgacha kamaytirish imkoni mavjudligi aniqlandi.
Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrofi tuproq xarita sxemasi negizida namlanganlik jarayonlarini hudud yerosti suvlarining dinamik o‘zgarishiga bog‘lagan holda 1:25000 miqyosda Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrof hududi tuproq namlanish xaritasi tuzilib, ikkilamchi gidromorfizm jarayonlari hamda gidrogen transformatsiyasi indicator mezonlari aniqlandi.
Tadqiqotning amaliy natijalari quyidagilardan iborat:
Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrofida tarqalgan qo‘riq, lalmi va sug‘oriladigan tipik bo‘z tuproqlarning namlanish ta’sirida avtomorf, yarimavtomorf, yarimgidromorf va gidromorf rejimlarga bosqichma-bosqich o‘tishi aniqlanib, masofadan zondlash va ko‘p omilli ekonometrik model taxlili hamda olingan natijalar asosida qishloq xo‘jaligida samarali foydalanishga doir ilmiy asoslar ishlab chiqilgan;
Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrof hududidagi tipik bo‘z, bo‘z-o‘tloqi va o‘tloqi tuproqlarning evolyutsion shakllanishi hamda namlanish rejimiga bog‘liq holda hozirgi holati bo‘yicha tuproq xarita sxemasi tuzildi. Shuningdek, yer osti suvlari dinamik o‘zgarish natijasida namlanganligining tuproq qoplamiga ta’siri bo‘yicha 1:25000 miqyosda Kattaqo‘rg‘on suv ombori atrof hududining namlanish xaritasi ishlab chiqish orqali ikkilamchi gidromorfizm jarayonlarini hamda gidrogen transformatsiyasi indicator mezonlarini aniqlashga erishilgan.
|
| |