Yuklama qobiliyati - Tranzistor-tranzistorli mantiq (ttm) haqida tushuncha

|
Tranzistor-tranzistorli mantiq (ttm) haqida tushuncha
|
bet | 4/6 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #239382 |
Bog'liq Doniyor SayfiddinovYuklama qobiliyati yoki KTARM koeffitsiyenti VT3 tranzistorning maksimal kollektor tokidan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Bu vaqtda
deb yozish mumkin. Bu yerda, I0kir – IMS ma’lumotnomasidan olinadigan parametr. IKmax = YeM/R4=30 mA bo‘lgani sababli, I0kir = 1,35 mA bo‘lganda KTARM = 22.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, kirish zanjirida punktir bilan tasvirlangan diodlar akssadoga qarshi diodlar deb ataladi va muvofiqlashmagan liniya oxirlaridan qaytgan manfiy signallar (halaqitlar) amplitudasini cheklash uchun qo‘llaniladi. Bu signallar ikkita p-n o‘tish (diodning p-n o‘tishi va KET emitter o‘tishi) oralig‘ida bo‘linib, MEni yolg‘on qayta ulanishdan saqlaydi.
Hozirgi vaqtda TTM negiz elementlarining ko‘p sonli modifikatsiyalari yaratilgan. Har bir modifikatsiya parametrlari yoki qo‘shimcha imkoniyatlari bilan ajralib turadi.
Masalan, chiqish kaskadida tok bo‘yicha katta kuchaytirish koeffitsiyentiga ega bo‘lgan tarkibiy tranzistorlar qo‘llanishi yuklama qobiliyatini oshiradi (14.8,a-rasm). Sxemaning ishlash prinsipi o‘zgarmaydi. Tarkibiy tranzistor (VT4 va VT2 tranzistorlar) VT3 invertorning dinamik yuklamasini hosil qiladi. Masalaning bunday yechilishi barcha rezistorlar nominallarini ikki barobar kichraytirishga va bu bilan tezkorlik hamda yuklama qobiliyatini oshirishga imkon beradi. A va V nuqtalar oralig‘ida ikkita ketma-ket ulangan tranzistorlarning p-n o‘tishlarining mavjudligi esa VD diod bo‘lishini talab qilmaydi.
Shottki diodi va tranzistorlarini qo‘llash yordamida (14.8,b- rasm) TTM elementining tezkorligi oshirilgan (TTMSh). Ular tranzistor bazasida ortiqcha zaryadlarni chiqarib yuborish vaqtini sezilarli kamaytirish yoki umuman yo‘qotishga imkon beradilar. Natijada, impuls kamayib borish vaqtidagi kechikish kamayadi. Lekin tezkorlik ortishi bilan TTMSh statik parametrlari yomonlashadi. Xususan, bo‘sag‘aviy kuchlanish qiymati kamayadi va U0ChIQ ortadi, bu esa, o‘z navbatida oddiy sxemalarga nisbatan halaqit-bardoshlikni pasaytiradi. TTMSh KISlarning negiz elementi hisoblanadi.
Ikki yo‘nalishli axborot shinalari yoki magistral qurilmalar yaratishda, bir necha sxema chiqishlarini birlashtirish talab qilinadi. Agar elementlar ulanayotganda, ulardan birining chiqishida past U0ChIQ sath, ikkinchisida esa yuqori U1ChIQ sath bo‘lsa, u holda, ketma-ket ulangan VT2 va VT3 tranzistorlardan biridan sizilish toki Isiz ≈ (YeM – U*) /R4 oqib o‘tadi. Bu tok statik rejimdagi manba tokidan ancha katta. Bu vaqtda iste’mol qilinayotgan quvvat keskin ortadi va sxema ishdan chiqishi mumkin, chunki VT2, VT3 tranzistorlar va VD diod uzoq muddat katta tok oqib o‘tishiga mo‘ljallanmagan. Bu holat yuzaga kelmasligi uchun chiqishi uchta holatga ega bo‘lgan: ikki holat – bu oddiy UChIQ = U0 va UChIQ = U1 sathlar, uchinchisi esa, element yuklamadan butkul uziladigan «cheksiz katta» chiqish qarshiligi holatini ta’minlaydi, ya’ni tok iste’mol qilmaydigan va uzatmaydigan TTM elementlar yaratilgan.
Buning uchun murakkab invertorli sxemaga qo‘shimcha VT4 tranzistor va R5 rezistor ulanadi (14.8,v-rasm). Boshqaruvchi kirish Z ga U0KIR kuchlanish berilsa, VT4 tranzistor berk bo‘lib, sxema oddiy element kabi ishlaydi. Boshqaruvchi kirish Z ga U1KIR kuchlanish berilsa, VT4 tranzistor to‘yinish rejimiga o‘tadi, VT1, VT2 va VT3 tranzistorlar esa berkiladi (uchinchi holat). Bu uchinchi holat mantiqiy kirishlardagi axborot signallari kombinatsiyasiga bog‘liq emas. Bunday elementlar chiqishlarini umumiy yuklamaga ulash mumkin, chunki ixtiyoriy vaqt momentida yuklamaga faqat bitta element «xizmat ko‘rsatadi», qolgan elementlar esa uchinchi holatda bo‘ladi. TTMning boshqa seriyalari tarkibida maxsus elementlar bo‘lishi mumkin. Ular bu seriya imkoniyatlarini oshirish uchun mo‘ljallangan. Ulardan birini ko‘rib chiqamiz.
a) b)
v) g)
14.8-rasm. TTM MEning turli sxema variantlari.
|
| |