nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Chorvachilik - Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja

|
Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja
|
bet | 7/23 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #140813 |
Bog'liq Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik t-fayllar.orgChorvachilik. O‘zbeklar xo‘jaligining muhim tarmoqlaridan yana biri chorvachilik bo‘lgan. Markaziy Osiyoda Dashti Qipchoqdan ko‘chmanchi o‘zbeklar ko‘chib kelmasdan oldin yashayotgan, ko‘chmanchi turkiy qabilalarining ko‘pchiligi, chorvachilik bilan shug‘ullanar edi. O‘zbek qabilalari orasida turk o‘zbeklar, laqaylar, qarluqlar, qo‘ng‘irotlar, asl chorvador qabilalar bo‘lgan. Qo‘ychivonlarning piri Cho‘pon ota hisoblangan. Qo‘ychilik, chorvachilikning asosiy va e'zozlanib kelinayotgan sohasiga aylangan. Bu sohada qorako‘lchilik bosh o‘rinda turgan. Qo‘y-qo‘zilar erta bahordan kech kuzgacha yaylovlarda boqilgan.
Qo‘y zotlari ichida qorako‘l qo‘ylardan keyin Hisor qo‘ylari nihoyatda qimmatli bo‘lgan. Ular O‘zbekistonning janubiy tumanlarida boqib ko‘paytirilgan. Jaydari qo‘ylari O‘zbekistonning deyarli barcha tumanlarida boqilgan. Ayrim hollarda qo‘y-qo‘zisi, moli ko‘p chorvadorlar o‘z mollarini bir qismini muayyan shart bilan tog‘li qirg‘iz cho‘ponlariga berishgan.
Qo‘y-qo‘zidan tashqari, echki, uloq, buzoq, ho‘kiz ham boqilgan.
Chorvachilikda yana yilqichilik ham katta ahamiyatga ega edi. Ammo yilqichilarni asosan laqay hamda marqa chorvador o‘zbeklar boqishgan. Qorabayir va laqay zot otlari ko‘plab yetishtirilgan.
O‘zbekistonning cho‘l-sahro, dasht-biyobonlarda yashayotgan aholisi tuyachilik bilan ham shug‘ullangan. Ko‘proq, Buxoro vohasi atrofidagi yerlarda, Qarshi cho‘lida bu soha juda rivojlangan. Janubiy tumanlarda bir o‘rkachli, shimoliy tumanlarda qo‘sh o‘rkachli tuyalar boqilgan.
Pillachilik. O‘zbeklar xo‘jaligining yana bir azaliy tarmog‘i bu pillachilikdir. Markaziy Osiyo, shu jumladan O‘zbekiston yerlariga ipak qurti milodning IV asrida Xitoydan keltirilgan.
Ipak qurtini boqish va uning pillasidan sifatli xomashyo tortish juda ko‘p mehnat talab qiladigan murakkab, og‘ir ish bo‘lganligi uchun, pillachilik bilan nisbatan kam shug‘ullangan. Mayda kosib-hunarmandlar ipakdan ro‘mol, darparda, har xil uy jihozlari, popuklar tayyorlangan. Pillachilik Buxoro, Farg‘ona, Qo‘qon, Marg‘ilonda ayniqsa keng rivojlangan. Bu yerlarning pillalari Turkistoning barcha shahar, qishloqlariga olib borib sotilgan va oldi-sotdida juda yuqori baholangan.
|
| |
Transport - Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja

|
Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja
|
bet | 9/23 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #140813 |
Bog'liq Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik t-fayllar.orgTransport. O‘zbekiston, qadimiy karvon yo‘llariga boy o‘lka hisoblangan. Buyuk Ipak yo‘li butun dunyoga mashhur bo‘lgan. Bu yo‘ldan ot, tuya karvonlari ketma-ket o‘tib turgan. Karvon yo‘llari ko‘hna Xorazmdan shimolda - Kazalinsk, Perovsk, Irgiz shaharlari tomon, g‘arbda Astraxan, Kaspiy dengizi qirg‘oqlari sari, sharqda Jizzax, Toshkentga, janubda esa Ashg‘obot, Mari, Buxoroga olib borgan.
Buxoro karvon yo‘llarining ayni chorrahasi hisoblanar edi. Shimoldan - Kazalinskdan, sharq bilan g‘arbdan Qorako‘l, Karmana, Samarqand, janubdan Qarshidan qatnar edi. Toshkentda bir tomondan Orenburg, ikkinchi tomondan Verniy (Alma-Ata)dan keladigan yo‘llar tutashgan edi.
Ko‘pincha tuya karvonlari bilan yo‘l yurilgan. Odatda har bir karvonda 20–30 ta, ba'zan esa hatto 60–70 ta tuya bo‘lgan. Karvonboshiga nor tuya qo‘yilgan. Boy savdogar yoki karvon egalari bu tuyaga yuk ortmasdan, uni chiroyli yasatishgan. Egari chetlariga popukli qizil jihozpush solinib, bo‘yniga charm tasma bilan katta “dum-dum qo‘ng‘iroq, pastrog‘iga undan kichikroq “tuqur” qo‘ng‘iroq, oldingi ikki oyog‘ining ostiga beshtadan dumaloq shiqildoq-qo‘ng‘iroqchalar osilgan. Bu qo‘ng‘iroqchalar “tizgir” deyilgan.
Karvonning oxiriga luk tuya qo‘yilgan. Uni bo‘yniga “tusay qo‘ng‘iroq”, quloqlari ostiga bittadan “chakka qo‘ng‘iroqlar” osilgan. Karvon orasidagi tuyalarga ham bittadan “chakka qo‘ng‘iroqlar” osilgan.
Tuyalardan biron yerga borib kelish uchun ham foydalanilgan. Xotin-qizlarni tuyaga o‘tkazish uchun kajava (soyabon) o‘rnatilgan. Kelinni olib ketayotganda bezak parda tutilgan kajavadan foydalanilgan.
Yuk tashishda tuyadan boshqa ot, eshak ham ishlatilgan. Otga odatda 120 kg gacha, eshakka 300 kg gacha yuk ortilgan. Cho‘ponlar, dehqonlar, karvonchilar ko‘pincha eshak minishgan.
Cho‘lga chiqish kerak bo‘lgan hollarda aravadan ham foydalanilgan. Aravalar asosan ikki xil bo‘lgan: Qo‘qon arava va Xorazm aravasi. Yana Qoraqalpoq aravasi ham bor. Arxeologik qazilmalardan topilgan yodgorliklarga qaraganda, Xorazm aravasi ancha qadimiy arava hisoblanadi. U Qo‘qon aravasiga qaraganda ancha vazmin bo‘lib g‘ildiraklari kattaroq. Xorazmlik aravakash aravadagi maxsus o‘rinda o‘tirib, otni boshqaradi. Qo‘qon aravasida esa otga o‘tirilgan. . Qorqalpoq aravasida ham aravakash uchun maxsus o‘rindik qurilgan.
Daryo, ko‘l, dengizlarda suzib yurishi uchun qayiq, kema ishlatilgan. Qamish bog‘lamlaridan yasalgan soldan ham foydalanilgan.
|
| |
Tarkibdagi oltingugurt miqdori

|
Tarkibdagi oltingugurt miqdori
|
bet | 4/5 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 126,41 Kb. | | #239908 |
Bog'liq 3. Dizel yog`ilg`isiga qo`shiladigan qo`shimchalar.Tarkibdagi oltingugurt miqdori
Yoqilg'i turlari Evro 1-5 standartlariga bo'lingan eng muhim xususiyatlardan biri bu birlik hajmiga ma'lum miqdorda oltingugurtdir. Bunday holda, oltingugurt ma'lum bir moddaning ma'lum birikmalarining mavjudligini bildiradi. Kategoriyalarni aniqlashda hisobga olinadigan toifalar ro'yxatiga quyidagilar kiradi:
merkaptan;
tiofen;
tiofan;
disulfid;
sulfid.
Shu bilan birga, davriy jadvalda ko'rsatilgan elementar oltingugurt standartlarni aniqlashda hisobga olinmaydi. Kaliforniya shtati va Evropada qo'llaniladigan ushbu eng so'nggi standartlarga muvofiq, birlik hajmdagi oltingugurt birikmalarining miqdori 0,001% dan oshmasligi kerak. Bu taxminan 10 ppm.
Ko'pgina avtomobil ishlab chiqaruvchilarining ta'kidlashicha, dizel yoqilg'isi tarkibidagi oltingugurt birikmalari miqdorini kamaytirish uning moylash sifatini pasayishiga olib keladi. Bu dvigatelning tezroq aşınmasına olib keladi. Ammo bu pozitsiya aniq emas. Hozirgi vaqtda zamonaviy dizel yoqilg'isi dvigatelni moylash uchun qo'shimcha qo'shimchalarni o'z ichiga oladi.
SSSRda dizel yoqilg'isining tasnifi
GOST 305-82 ga muvofiq Sovet Ittifoqida dizel yoqilg'isi 3 asosiy toifaga bo'lingan:
Yoz deganda dizel yoqilg'isi tushunilgan, undan foydalanish 00C dan past bo'lmagan haroratda tavsiya etilgan. Yonish nuqtasi l-0 yoki 2-40 ga o'rnatildi. Qish mavsumida dizel yoqilg'isi tushunilgan, undan foydalanishga -200C gacha ruxsat berilgan. Shu bilan birga, qishki dizel yoqilg'isidan foydalanishga hech qanday cheklovlar qo'yilmagan yoz vaqti yilning. Aslida, bu universal edi.
Arktika tipidagi dizel yoqilg'isi ishlab chiqarishda eng qimmat hisoblanadi, uni -500C gacha bo'lgan haroratda ishlatishga ruxsat beriladi. Ushbu turdagi yoqilg'iga qo'yiladigan talablar imkon qadar yuqori darajada o'rnatiladi.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja

|
Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik tarixi Reja
|
bet | 23/23 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 125,79 Kb. | | #140813 |
Bog'liq Ma’ruza II o‘zbek xalqining etnografiyasi, etnogenezi va etnik t-fayllar.orgNazorat uchun savollar:
1. O‘zbek xalqining shakllanish tarixi to‘g‘risida aytib bering?
2. Ilk va o‘rta asrlarda mintaqadagi etno-madaniy jarayonlarda
o‘zbeklarning o‘rni va roli haqida gapirib bering?
3. O‘zbek xalqining etnogenezi va etnik tarixini o‘zida aks ettiruvchi
manbalarni sanab bering?
4. O‘zbek xalqining antropologik tipi atamasini izohlab bering?
5. “O‘rta Osiyo ikki daryo oralig‘i” tipi to‘g‘risida so‘zlab bering?
6. O‘zbek xalqining shakllanishida ishtirok etgan komponentlar to‘g‘risida nimalar bilasiz?
7. Xalqning an'anaviy xo‘jaligi deganda nimalarga e'tibor qaratish
lozim. Ularni ta'riflab bering.
8. O‘zbek xalqining urf-odatlari, an'ana va qadriyatlarining o‘ziga xos
xususiyatlarini atroflicha yoritib bering.
http://fayllar.org
|
| |
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash

|
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash
|
bet | 48/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash:
Texnologiyani ma`nosini aytib bering.
Kimyoviy va fizik texnologik jarayonlar haqida gapirib bering.
Mehnat ta`limi darslarida amalga oshiriladigan texnologik jarayonlarga misol keltiring.
V. Darsni yakunlash (xulosalash) va uyga topshiriq berish:
25-26-dars.
“Texnologiya va dizayn” hamda “Servis xizmati” yo`nalishlari uchun
-
Mavzu:
|
an-texnika taraqqiyotini jadallashtirish omillari va istiqboli
|
Darsning maqsadi:
ta`limiy- o`quvchilarga mamlakatimizda amalga oshiriladigan fan-
texnika taraqqiyoti istiqbollari to`g`risida ma`lumot berish;
tarbiyaviy- o`quvchilarda ishlab chiqarish sohalaridagi kasblarga
nisbatan qiziqish uyg`otish, ularda yangilikka intilish hissini tarbiyalash;
v) rivojlantiruvchi- o`quvchilarning yangi texnika va ilg`or texnologiya
haqidagi bilimlarni rivojlantirish.
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad: o`quvchilarning ishlab chiqarish sohalarida yangiliklarni qo`llashga oid bilimlarni kengaytirish orqali ularni shu kasblarga bo`lgan qiziqishlarini mustahkamlash, biror kasbni tanlashlariga ko`maklashish.
Darsning vazifalari:
-yangi texnika va ilg`or texnolodiya haqida tushuncha berish;
-ishlab chiqarish sohalarida yangi texnika va ilg`or texnologiyalarni joriy etishning afzalliklari va qiyinchiliklari haqida ma`lumot berish,
-ishlab chiqarish sohalarining rivojlanishi bevosita yangi texnika va ilg`or texnologiyalarni joriy etish bilan bog`liqligini tushintirish .
|
| |
XALQ QO‘SHIQLARI - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

XALQ QO‘SHIQLARI
Inson kayfiyati hayotdagi vaziyatlar ta’sirida o‘zgarib
turadi. Ob-havo, ona tabiatdagi fasl o‘z garishlari, oiladagi
munosabatlar, do‘stlarning totuvligi, hatto, notanish
odamning bir og‘iz so‘zi sizning kayfiyatingizni ko‘taradi
yoki tushiradi. Xursand bo‘lgan paytingizda sho‘x qo‘shiq
aytgingiz, raqsga tushgingiz keladi. Noxush damlarda
ko‘proq jim turib xayol surishni ma’qul ko‘rasiz. Bunday
daqiqalarda mungli kuy ham sizga tasalli beradi, og‘iringizni
bir oz yengil qilganday bo‘ladi. Ana shunday holat bizning
qalbimizda lirik kechinmalarning paydo bo‘lishi uchun
zamin tayyorlaydi: qo‘shiq yaratishga sabab bo‘ladi. Haqiqiy
she’r faqat chuqur ehtiroslar, favqulodda ro‘y bergan va
inson ruhiga ta’sir ko‘rsatgan turmush lavhalari orqali
yaratiladi. Bu asarlar ichki kechinmalarga boy bo‘ladi.
Shuning uchun ular she’riy yoki nasriy shaklda yozilishidan
qat’i nazar lirika namunasi deb ataladi. Shunday qilib, atrofda
ro‘y berayotgan voqea-hodisaga nisbatan ichki histuyg‘
ular vositasida munosabat bildirilgan asarlar lirika atamasi
bilan yuritiladi. Bu so‘z aslida, ≪lira≫ — yunonistondagi
qadimiy musiqa asbob nomidan olingan bo‘lib, histuyg‘
u, ichki hayajon bilan bog‘liqlik ramzi sifatida tushunilgan.
Xalq og‘zaki ijodidagi qo‘shiqlar ham lirik asarlardir.
Chunki ularda insonning ichki his-tuyg‘ulari, kechinmalari
aks etadi.
Qo‘shiq Mahmud Koshg‘ariyning ≪Devonu lug‘otit
turk≫ (1074) asarida, ≪qo‘shug‘≫ shaklida uchraydi va she’r,
qasida (biron kimsa yoki narsaga atalgan she’r) ma’nosini
anglatadi.
Qadim zamonlarda ≪shlok≫, ≪takshut≫, ≪ir≫ (yir), ≪kug≫
kabi atamalarning ham nazm, she’r, ya’ni ma’lum darajada
qo‘shiq janriga aloqasi bo‘lgan.
72
Qo‘shiq haqida ma’lumot berilgan hamma adabiyotlarda
uning ≪qo‘shmoq≫ fe’lidan hosil bo‘lgani aytiladi.
Qo‘shiq atamasining kelib chiqishi qanchayin sodda tuyulmasin,
og‘zaki ijodimizdagi bu janr juda murakkab ruhiy
kechinmalarni ifodalashga xizmat qiladi. Qo‘shiqning janr
xususiyatlari quyidagilardan iborat:
|
Savol va topshiriqlar - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

Savol va topshiriqlar:
1. Ertaklar xalqimiz og‘zaki ijodidagi boshqa janrlardan qanday
xususiyatlari bilan farqlanadi?
2. Asosiy qahramonlari hayvonlar bo‘lgan ertaklar haqida
so‘zlang?
3. Sehrli ertaklar qanday taassurot qoldirdi?
4. Maishiy ertaklarning o‘ziga xos belgilarini ayting?
5. O‘zingiz yashaydigan hududdagi qariyalardan ertaklar yozib
oling. Ularni qaysi ertaklar turiga mansub ekanligini belgilang.
6. O‘zbek xalq ertaklaridan namunalar o‘qing. Ularning tur -
larini belgilang. Qahramonlariga baho bering.
Adabiyotlar:
1. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek
xalq og‘zaki poetik ijodi. T., ≪O‘qituvchi≫, 1990.
2. Afzalov M. I., O‘zbek xalq ertaklari haqida. T., ≪Fan≫. 1964.
3. Yusupov J. Xorazm ertagi va hayot haqiqati. T., ≪Fan≫.
1997.
71
4. Oltin olma. Hayotiy ertaklar. Birinchi kitob. T., G‘afur
G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1966.
5. Oyjamol. Hayotiy ertaklar. Ikkinchi kitob. T., G‘afur
G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1969.
6. Gulpari. Namangan ertaklari. T., G‘afur G‘ulom nomidagi
Adabiyot va san’at nashriyoti, 1969.
7. Kulsa — gul, yig‘lasa — dur. Ertaklar. T., G‘afur G‘ulom
nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1983.
|
Texnologik ta’lim yo`nalishi 202-gugruh talabasi ning

1
O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta mahsus ta’lim
vazirligi Urganch Davlat universiteti
San`atshunoslik fakulteti
5112100-texnologik ta’lim yo`nalishi 202-gugruh
talabasi
_____________________________ ning
“Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash”
fanidan bajargan
KURS ISHI
Mavzu: Qiz bolalar kiyimlarning bichilgan bo’laklariga ishlov berish, kiydirib
ko’rishga tayyorlash
Urganch - 2022
2
Kirish.
Xalq uchun tovarlar ishlab
chiqarishning kengaytirilishi, ular sifatining
yaxshilanishi, barcha xizmat turlarining tez rivojlanishi
aholi yashash darajasini
yangi, ancha yuqori bosqichga ko‘tarishning o‘zgarmas shartlaridan biri
hisoblanadi. Aholi uchun tovarlarni ishlab chiqarishda ilmiy-texnika taraqqiyotidan
foydalanishga asoslanishi lozim bo‘lib, ular nafaqat tovar
sifatini yangi darajaga
ko‘tarish, balki ular assortimentini kengaytirishga ham imkon beradi. Yengil
sanoat oldida aholining sanoat tovarlariga bo‘lgan ehtiyojini to‘laroq
qondirish,
bozorni kerakli mahsulot bilan to‘ldirish, mahsulot sifatini yaxshilash va
assortimentini
kengaytirish, ularning iste’mol madaniyatini oshirish vazifalari
turadi. Hozirgi vaqtda mavsumaro yengillashtirilgan, isituvchi astarli kiyimlar, turli
to‘plamlar assortimentini ishlab chiqarilishini kengaytirilishiga alohida e’tibor
berilmoqda. Qo‘yilgan vazifalarni bajarishda sanoatda
ishlab chiqarish uchun
mo‘ljallangan mahsulotlarni badiiy loyihalashni to‘g‘ri tashkil etish muhim rol
o‘ynaydi. Badiiy loyihalashtirish mahsulotlarning kelgusi hayotini aniqlaydi.
Badiiy loyihalashtirish (dizayn) jarayonining to‘g‘ri tashkil etilish natijasi bu uning
texnologiya, tejamkorlik va estetikasi nuqtayi nazaridan
optimal hal etilgan
mahsulotidir. Mahsulotning inson va jamiyat uchun badiiy loyihalashtirilishi
to‘g‘ri bog‘langan, chunki jamiyat ma’lum xarakter
va darajadagi mahsulotlarni
ishlab chiqarishga ijtimoiy buyurtma beradi. Ijtimoiy buyurtma esa jamiyat
ma’naviy rivojlanish darajasiga bog‘liq, shuning uchun
mamlakatimiz aholisining
estetik tarbiyasi shaxsning har tomonlama uyg‘un rivojlanishining ajralmas
qismidir.
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash

|
IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash
|
bet | 42/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)IV. Yangi o`tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash:
Mashinalniar ishlab chiqarishda va turmushda qo`llaniladigan texnika va vositalardan nima bilan farqlanadi?
Mashinalar vazifasiga ko`ra qanday tasniflanadi?
Hozirgi zamon ishlab chiqarish texnologiyasi qanday yo`nalishlar bo`yicha takomillashmoqda.
Chiqindisiz va kam chiqindili texnologiya nima?
Maktab ustaxonasida metall va yog`och chiqindilarini qanday qilib kamaytirish mumkin?
V. Darsni yakunlash ( xulosalash) va uyga topshiriq berish.
21-22-dars.
“Texnologiya va dizayn” hamda “Servis xizmati” yo`nalishlari uchun
-
Mavzu:
|
Mehnat predmetiga mexanik ta`sir shiriladigan texnologik jarayonlar
|
etish
|
orqali
|
amalga
|
Darsning maqsadi:
talimiy – o`quvchilarning turli xomashyolarga mexanik ishlov berish haqida bilimlarini kengaytirish;
tarbiyaviy – o`quvchilarda ishlab chiqarish sohalaridagi kasblarga nisbatan qiziqish uyg`otish, ularda yangilikga intilish hissini tarbiyalash;
v) rivojlantiruvchi – o`quvchilarning yangi texnika va ilg`or texnologiya haqidagi bilimlarini rivojlantirish;
Kasbga yo`naltiruvchi maqsad: o`quvchilarning ishlab chiqarish sohalaridagi yangiliklarni qo`llashga oid bilimlarini kengaytirish orqali ularni shu kasblarga bo`lgan qiziqishlarini mustahkamlash, biror kasbni tanlashlariga ko`maklashish.
|
| |
Marsiyalar - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

Marsiyalar
Ma’lumki, hayot faqat bayramlardan, xursandchilikdan,
sayillardan, to‘y-tomoshalardan iborat emas. Inson hayotida
ko‘ngilsiz voqealar ham ro‘y berib turadi. Ular qatoridan
eng musibatli o‘rin tutgani o‘limdir. Mahmud Koshg‘ariy -
ning ≪Devonu lug‘otit turk≫ asarida Afrosiyob — Alp
Ertunganing xotirasiga bag‘ishlangan marsiyalarning borli -
gini aytib o‘tgan edik. Insonning o‘limiga bag‘ishlangan
she’riy asarlar ≪marsiya≫ deb ataladi. Ular ham lirik asarlar
hisoblanadi, chunki bu qo‘shiqlarda vafot etgan odamning
xotirasini ifodalab ichki his-tuyg‘ularni bayon etish yetakchi
o‘rinni egallaydi.
Marsiyalarning asosiy vazifasi hayotdan ko‘z yumgan
shaxsning butun fazilatlarini esga olib, ro‘y bergan musibatga
munosabat bildirishdir. Shuning uchun ota, ona, aka,
uka, bola kabi qarindosh-urug‘lik munosabatlari marsiyalarda
alohida tilga olinadi. Hayotdan ko‘z yumgan
shaxs marsiya aytuvchi tomonidan ≪suyangan tog‘≪, ≪ishongan
bog‘≫, ≪osmondagi yulduz≫, ≪hayotdagi yorug‘ kunduz≫
kabi go‘zal so‘zlar bilan bezatiladi. Marsiya matnlarida
o‘kinch, hasrat ifodasi alohida o‘rin tutadi. Ayniqsa,
farzandning ota-onasiga ko‘ngildagidek xizmat qila olmagani
haqidagi o‘kinch, aka va ukani turmush taqozosi bilan
qadriga yetmagani haqidagi hasrat bayoni marsiyaning
mazmunini tashkil etadi. Masalan:
Aytmay desam bo‘lmaydi,
Dog‘ingiz o‘ti qo‘ymaydi,
Ishongan bog‘im, voy otam,
Suyangan tog‘im, voy otam.
Yoki:
Hovlimdagi giyoh bo‘ling, voy onam,
Har kun sizni iskayin, voy onam,
Yana qaytib bino bo‘ling, voy onam,
Doim sizni eslayin, voy onam.
Matndan aniq sezilib turibdiki, marsiya aytuvchi shaxs
butun ijodiy mahorati imkoniyatidan mukammal foydalangan
holda qalbidagi dard, hasratga har bir tinglovchini
befarq qoldirmaslikka harakat qiladi. Yurtimizning ayrim
hududlarida maxsus marsiya aytuvchi ayollarning borligi
fikrimizga dalil bo‘la oladi.
Shunday qilib, mavsum-marosim qo‘shiqlari haqida
quyidagi xulosalarga kelish mumkin:
94
Mavsum va marosim qo‘shiqlari o‘zbek xalq og‘zaki
poetik ijodining eng qadimiy namunalaridir.
Xalq maishiy hayotidagi har bir bayram, har bir
marosim, ma’lum davrdagi mavsumlar alohida-alohida,
aniq mavzuni ifodolovchi mazmunga ega.
Mavsum-marosim qo‘shiqlari ba’zan ommaviy tarzda
ijro etishga mo‘ljallangan bo‘lishi bilan birga maxsus tay -
yorgarlik ko‘rgan ijrochilar ijodini ham inkor etmaydi.
Xalqimizning o‘tmish madaniy merosiga, qadriyatlarga
bo‘lgan munosabat mavsum-marosim qo‘shiq larida alohida
ko‘zga tashlanadi.
Mavsum-marosim qo‘shiqlari badiiy mukammallik
jihatidan so‘z san’ati namunalari talabiga to‘liq javob beradigan
she’rlardan iboratdir.
|
Unda inson kechinmalari, quvonch va iztiroblari,

qalb so‘zlari aks etadi.


2

1. Unda inson kechinmalari, quvonch va iztiroblari,
qalb so‘zlari aks etadi.
2. Qo‘shiq shaklan she’riy tarzda bo‘ladi. O‘zbek
xalq qo‘shiqlari asosan barmoq vaznida, ba’zan aruzda
yaratiladi.
3. Ko‘pincha xalq qo‘shiqlari to‘rt misradan iborat
bo‘lib, tugal ruhiy holatni ifodalash xususiyatiga ega
bo‘ladi. Shuningdek, bir necha bandlardan iborat biron
mavzuga bag‘ishlangan qo‘shiqlar ham bo‘lishi mumkin.
Ayni choqda 6,8 misrali namunalar ham uchraydi. Ular
(a-b-a-b) yoki (a-a, b-b, v-v, g-g); to‘rt misralilar esa
(a-a-a-b); (a-b-a-b), (a-a-a-a); (a-a-b-b) va boshqacha
ko‘rinishda qofiyalanadi.
4. Qo‘shiqning kuyi bo‘ladi va ana shu kuy jo‘rligida
ijro etiladi.
|
Savol va topshiriqlar - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

Savol va topshiriqlar:
1. Nima uchun askiya faqat o‘zbek xalq og‘zaki ijodiga xos
janr hisoblanadi?
2. Payrov, gulmisiz, o‘xshatdim kabi askiyalar haqida nimalar
bilasiz?
3. Askiyada kulgi hosil qilish uchun qanday usullardan foydalanishadi?
4. Askiyaboz qanday xususiyatlarga ega bo‘lishi kerak, deb
o‘ylaysiz?
5. Askiyada mavzu tanlash jarayoni haqida so‘zlang.
6. Matnlardagi kulgi hosil qiluvchi so‘zlarni aniqlang va
izohlang.
7. Askiya haqida hayotiy kuzatishlaringizni aytib bering: turmush
voqealari, siz guvoh bo‘lgan askiyalar, teleko‘rsatuvlar, hujjatli
filmlar, radio eshittirishlar va hokazo.
Adabiyotlar:
1. Muhammadiyev R. Askiya T., O‘zbekiston davlat badiiy
adabiyot nashriyoti, 1962.
2. Askiya. O‘zbek xalq ijodi turkumi. T., G‘afur G‘ulom
nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 1970.
3. Askiyada ijrochilik mahoratini oshirish yo‘llari, (metodik
tavsiyanoma). Tuzuvchilar: M. Jo‘rayev, T. Sobitova. T., 1985.
109
|
RIVOYAT VA HAYOT - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

RIVOYAT VA HAYOT
Bir qishloq chekkasidagi g‘arib kulbada tul ayol Bibish
ismli go‘zal qizi bilan kun kechirar ekan. Bir kuni Bibish
ertalab ko‘za ko‘tarib buloq boshiga borganicha, qaytib
kelmabdi. Yolg‘iz farzandini kutaverib toqati tugayozgan
ona buloq boshiga chiqsa, qizidan dom-darak yo‘q. Ovozi
boricha qichqiradi, tog‘lardan aks-sado keladi, ammo
Bibishdan esa sado eshitilmaydi. Ona shu paytda daradan
qo‘y haydab kelayotgan cho‘pon yigitdan so‘raydi:
— O‘g‘lim, Bibishim suvga chiqib ketganicha darakasari
yo‘q, mabodo ko‘rmadingmi-a?
Cho‘pon yigit:
— Begona besh-olti otliq qop ichida chinqirib yig‘la -
yotgan kimsani o‘ngarib ketayotgandi. O‘sha Bibish bo‘lib
chiqmasin tag‘in, — depti.
Onaizor uvvos tortib yig‘lab, odam o‘g‘rilarini yer tepib
qarg‘abdi. Shunda bu mudhish xabarni eshitgan Bibishning
sevgan yigiti o‘g‘rilardan o‘ch olish payida uni qidirb ketibdi.
Ammo ma’shuqasini topolmay qaytib kelibdi. Onaizor
yolg‘iz jigarbandini istab kecha-kunduz ≪Vo Bibish≫ deb
yig‘lagandan ikki ko‘zi ko‘r bo‘lib, oxiri omonatini topshiribdi.
Zohidlar bo‘lsa, qizni bachchaduzaklar emas, balki
u juda suluv bo‘lganidan dev-parilar olib ketishgan degan
ovoza tarqatibdilar.
Shu-shu qishloq ≪Vobish≫, buloq esa ≪Vobish bulog‘i≫
deb atalibdi.
LOFLAR
Yusufjon qiziq:
— Marg‘ilonning yeri xo‘p yer-da, bir bosh uzumi ikki
zambar keladi-ya!
Mamajon maxsum:
— Tokini Andijondan parxish qilib olib kelgandirsiz-da!
Bor, baraka top
Kecha bozordan qo‘y sotib oluvdim, so‘ysam, ichidan
oltita ≪bor, bara-ka top≫ chiqdi.
165
|
Dars tipi: yangi bilimlar berish. 
Dars turi

|
Dars tipi: yangi bilimlar berish.
Dars turi
|
bet | 47/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Dars tipi: yangi bilimlar berish.
Dars turi: nazariy.
Darsda qollaniladigan o`qitish metodlari: ma`ruza, suhbat, tushintirish.
Fanlararo bog`lanish: texnika, texnologiya, matematika, informatika, fizika, iqtisodiy bilim asoslari va b.
Dars jihozi: tarqatma materiallar, kompyuter, proyektor, ekran, ishlab chiqarish sohalariga oid slaydlar, ko`rgazmalar va b.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism.
O`tilgan darsni so`rash va baholash:
1.Texnologik jarayon nima?
2. Mehnat predmetiga mexanik ta`sir etish qanday amalga oshiriladi?
Mehnat ta`limi ustaxonalarida mexanik ta`sir etish jarayonlariga misol keltiring.
Yangi mavzuni bayon qilish.
Reja:
Texnologiya tushunchasi haqida.
Kimyoviy va fizik- texnologik jarayonlar.
Texnologiya deganda biror sanoat tarmog`ining usul va vositalarini (ishlab chiqarishni) bayon etish tushiniladi. Masalan, metalga ishlov berish usuli va vositasi, mashina va apparatlarni tayyorlash usul yoki vositalari mashinasozlik texnologiyasi fani asosini tashkil etadi. Mexanik texnologiya jarayonida mexanik ta`sir bilan ishlov berilayotgan moddaning tashqi ko`rinishi yoki fizik xossalarini o`zgartiradi, ammo ularning kimyoviy tarkibiga ta`sir ko`rsatmaydi.
Kimyoviy texnologiya jarayonlari tabiatiga ko`ra murakkab kimyoviy va fizikaviy xossalariga asoslangan xomashyoni kimyoviy qayta ishlashini o`z ichiga oladi.Zamonaviy kimyoviy texnologiya tabiiy va texnika fanlari yutuqlaridan foydalanib, fizikaviy va kimyoviy jarayonlar, mashina va apparatlar, ushbu jarayonlarning unumli usullarini amalga oshirish va turli modda, mahsulot, material, buyumlarni sanoatda ishlab chiqarishni boshqarishni o`rganadi.
Texnologiya iborasi yunoncha “tehnos”- san`at, hunar va “logos”-bilim, fan ma`nosini bildirib, xomashyoni foydali mahsulotlarga aylantirish usullarini ko`zda tutadi. Dastlabki xomashyolarni qayta ishlash va olingan yo`nalishlariga qarab metallar texnologiyasi (ularning olinishi va ishlov berilishi), mashinasozlik texnologiyasi (mashinalarni va apparatlarni tayyorlash), oziq-ovqat texnologiyasi (oziq-ovqat mahsulotlari olish) va boshqalarga bo`linadi.
Xom ashyo va materiallarni mahsulotga aylantirish jihatlari hamda jarayonlari yig`indisi texnologik jarayon asosini tashkil etadi. Kimyoviy –texnologik jarayon – dastlabki ashyolarni maqsadli ravishda mahsulotga ketma-ket ravishda aylantirish jarayoni bo`lib, kimyoviy va fizik-kimyoviy jarayonlarning mujassamlashuvidir.Gazlamaga ishlov berishda ip gazlamani pardozlashdagi asosiy operatsiyalar: tuk kuydirish, oharni yuvish, qaynatish, oqartirish, bo`yash, gul bosish va yakunlovchi pardozlash operatsiyalari bajariladi, bunda kimyoviy va fizik jarayonlar amalga oshiriladi.
|
| |
Darsning vazifalari - Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi

|
Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi
|
bet | 43/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Darsning vazifalari:
turli materiallar haqida tushuncha berish;
ilg`or texnika va texnologiyalar haqida ma`lumot berish;
ishlab chiqarish sohalarining rivojlanishi bevosita yangi texnika va ilg`or texnologiyalarni joriy etish bilan bog`liqligini tushintirish.
Dars tipi: yangi bilimlar berish.
Dars turi: nazariy.
Darsda qo`llaniladigan o`qitish metodlari: ma`ruza, suhbat, taqdimot,
tushintirish.
Fanlararo bog`lanish: texnika, texnologiya, matematika, informatika, fizika iqtisodiy bilim asoslari va b.
Dars jihozi: tarqatma materiallar, kompyuter, proyektor, ekran, ishlab chiqarish sohalariga oid slaydlar, ko`rgazmalar va b.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism.
So`rash. O`tilgan mavzu yuzasidan savol-javob o`tkazish;
Mashinalar ishlab chiqarishda va turmushda qo`llaniladigan texnika vositalari boshqalardan nima bilan farqlanadi?
Mashinalar vazifasiga ko`ra qanday tasniflanadi?
Hozirgi zamon ishlab chiqarish texnologiyasi qanday yo`nalishlar bo`yicha takomillashmoqda?
Chiqindisiz va kam chiqindili texnologiya nima?
Maktab ustaxonasida metall va yog`ochga ishlov berishda hosil bo`ladigan chiqindilarini qanday qilib kamaytirish mumkin?
III. Yangi mavzu bayoni.
Reja:
Materiallarni kesish, qirqish, biriktirish va payvandlash orqali amalga oshiriladigan texnologik jarayonlar
Gazlamalarning olinishi, ularni bichish-tikish, pardozlash mahsulotlarga birinchi va ikkinchi ishlov berish hamda yarim fabrikatlar orqali amalga oshiriladigan tehnologik jarayonlar
O`qituvchi uchun metodik tavsiya
Bilamizki, mehnat ta`limi darslari quyi sinflardan boshlab tashkil etiladi. O`g`il bolalarga “Texnologiya va dizayn”, qizlarga “Servis hizmati” yo`nalishlari bo`yicha bilim, ko`nikma va malakalar o`rgatiladi. Shu sababli, “Mehnat predmetiga mexanik ta`sir etish orqali amalga oshiriladigan texnologik jarayonlar” mavzusini noan`anaviy usulda tashkil etishni maqsadga muvofiq deb topdik. Chunk har ikkala yo`nalish bo`yicha ham o`quvchilar 5-7-sinflarda va 8-sinfning II-choragida o`tilgan mavzular bo`yicha kerakli bilim, ko`nikmalarga ega bo`lganlar. Shu bois ushbu darsni tashkil etishda grafikli foydalanish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu esa o`quvchilarni mehnat ta`limi darslarida faol ishtirok etishini, mehnat ta`limi mazmuniga oid o`rganilayotgan tushunchalarni, murakkablik darajalari turlicha bo`lgan mavzularni fanlararo amalga oshirilayotgan aloqadorlik va o`zaro bog`liqlik o`rnatishni, tahlil qilish, solishtirish va taqqoslash, topshiriqli muammolarini aniqlash, ularni hal etish va berilgan amaliy topshiriqlarni rejalashtirish, tafakkur qilish va ijodkorlik qobiliyatlarini rivojlantirishga xizmat qiladi.
|
| |
Mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishining nisbatan yuqori darajasi. 2. Iqtisodiy rivojlanishning taxminan bir xil darajasi

|
Mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishining nisbatan yuqori darajasi. 2. Iqtisodiy rivojlanishning taxminan bir xil darajasi
|
bet | 2/3 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #130008 |
Bog'liq Jahon Iqtisodiyoti1. Mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishining nisbatan yuqori darajasi. 2. Iqtisodiy rivojlanishning taxminan bir xil darajasi.
Bu ikki shart bir-biriga juda o’xshaydi va bir xil qonunga bo’ysunadi. Ya’ni Rivojlangan davlatlar Rivojlangan davlatlar bilan , Rivojlanayotgan davlatlar Rivojlanayotgan davlatlar bilan Integratsiya aloqalrini o’rnatadilar. Chunki, Rivojlangan davlat takliflariga rivojlanmagan davlatning iqtisodiyoti bardosh bera olmasligi mumkin.
3. O'xshash siyosiy tizimlar va umumiy tarixiy va madaniy an'analar.
Qadimdan qardosh , umumiy madaniyatga ega , tarixdan yonma yon shakllanib kelgan davlatlarning va ayniqsa siyosiy tizimlar o’xshashligi uchun integratsiya aloqariga kirishadigan davlatlar.
4.Mamlakatlarning geografik yaqinligi
Общий рынок арабских стран; МЕРКОСУР va (ЦАОР) kabi Integratsiyalar geografik jihatdan bir-biriga yaqinligi va jarayonlarning tezlikda amalga oshira oladigani uchun
5,Namoyish effekti
Integratsiya birlashmalarini yaratgan mamlakatlarda odatda ijobiy iqtisodiy o'zgarishlar ro'y beradi (iqtisodiy o'sish sur'atlarining tezlashishi, inflyatsiyaning pasayishi, bandlikning o'sishi va boshqalar), bu boshqa mamlakatlarga ma'lum psixologik ta'sir ko'rsatadi, bu albatta sodir bo'layotgan o'zgarishlarni kuzatadi. Namoyish effekti, masalan, sobiq rubl zonasidagi ko'plab mamlakatlarning iloji boricha tezroq Evropa Ittifoqiga a'zo bo'lish istagida yaqqol namoyon bo'ldi, buning uchun hech qanday jiddiy makroiqtisodiy shartlarsiz amalga oshadi
6. “Damino” effekti
Mintaqaning aksariyat mamlakatlari integratsiya birlashmasiga a'zo bo'lgandan so'ng, uning tashqarisida qolgan boshqa mamlakatlar muqarrar ravishda guruhga kiruvchi mamlakatlarning iqtisodiy aloqalarini bir-biriga yo'naltirish bilan bog'liq ba'zi qiyinchiliklarga duch kelishadi. Bu ko'pincha integratsiyadan tashqarida bo'lgan mamlakatlar savdosining pasayishiga olib keladi, shunchaki uning tashqarisida qolish qo'rquvi tufayli integratsiya jarayonlariga ulanishga qiziqish bildiradi. Bu, xususan, ko'plab lotin Amerikasi mamlakatlari Meksika bilan Shimoliy Amerika erkin savdo zonasi – NAFTA-ga kirgandan keyin savdo shartnomalarining tezkor xulosasini tushuntiradi
INTEGRATSIYA DARAJALARI
INTEGRATSIYA BELGILARI
INTEGRATSIYA SHARTLARI
MAQSAD VA AHAMIYATI
BOSQICHLARI
ERKIN SAVDO ZONASI
Bojxona Ittifoqi
Umumiy bozorlar
Iqtisodiy ittifoq
Siyosiy ittifoq
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishining nisbatan yuqori darajasi. 2. Iqtisodiy rivojlanishning taxminan bir xil darajasi
|
XALQ OG‘ZAKI IJODIDAN NAMUNALAR - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

XALQ OG‘ZAKI IJODIDAN NAMUNALAR
(Majmua)
Maqollar
Ona yurting omon bo‘lsa,
Rangu ro‘ying somon bo‘lmas.
Betashvish bosh qayda,
Mehnatsiz osh qayda.
Bilmagandan bilgan yaxshi,
To‘g‘ri ishni qilgan yaxshi.
Olim bo‘lsang, olam seniki.
Hunarmandning noni butun.
Aytar so‘zni ayt,
Aytmas so‘zdan qayt.
Ko‘pdan quyon qochib qutilmas.
Haq so‘zga o‘lim yo‘q.
Boriga rozi bo‘l,
Yo‘g‘iga sabr qil.
Hisobini bilmagan,
Hamyonidan ayrilar.
Aql yoshdan,
Bola boshdan.
Odob oltindan qimmat.
Bola aziz, odobi undan aziz.
Serjanjal uyda baraka yo‘q.
Qobil o‘g‘il ot mindirar,
Noqobil o‘g‘il otdan indirar.
163
Besh panjangni og‘zingga tiqma.
Dangasaning vaji ko‘p.
Yomonga bosh bo‘lguncha,
Yaxshiga yo‘ldosh bo‘l.
Ko‘ngli ochiqning qo‘li ochiq,
Qo‘li ochiqning — yo‘li.
Matallar
Alifni kaltak deydi.
Attorning qutisida ham yo‘q gaplar.
Betga chopdi.
Bilsa hazil, bilmasa chin.
Bor otangga, bor onangga.
Igna tashlasang, yerga tushmaydi.
Oyog‘ingni qo‘lingga olib yugur.
Popugi pasayib qoldi.
Tomdan tarasha tushganday.
Topishmoqlar
Ko‘k ko‘ylakka qo‘l yetmas.
O‘yib oldim izi yo‘q.
Novcha yigit tom teshar.
Otlari har xil,
Yoshlari bir xil.
Suvga tushsa suv bo‘lmaydi,
Loyga tushsa, loy bo‘lmaydi.
Uzun terak yiqildi,
Uchi mening qo‘limda,
Zag‘izg‘oni sayraydi,
Sochi mening qo‘limda.
Tog‘da talaymonni ko‘rdim,
Suvda sulaymonni ko‘rdim,
Dumalab yotgan toshni ko‘rdim,
Tuzsiz pishgan oshni ko‘rdim.
164
|
Вопрос № 9
Quyidagi qaysi atama vakil qilingan saylangan kishi ma`nosini anglatadi?
Выбран неправильный ответ

|
Вопрос № 9
Quyidagi qaysi atama vakil qilingan saylangan kishi ma`nosini anglatadi?
Выбран неправильный ответ
|
bet | 2/4 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 28,28 Kb. | | #273900 |
Bog'liq 20241007T0938 - Sayfullayev Nasibullox Xikmatullayivich - 3–blokВопрос № 9
Quyidagi qaysi atama vakil qilingan saylangan kishi ma`nosini anglatadi?
Выбран неправильный ответ:
senator
Вопрос № 10
O`zbekiston respublikasida hokimlar vakolat muddati necha yil?
Выбран правильный ответ:
5
Вопрос № 11
1992-yilda O`zbekistonda qaysi partiya tuzilgan?
Выбран правильный ответ:
Vatan taraqqiyoti
Вопрос № 12
Nechanchi yilda ilk bor mamlakatimiz aholisi va hukumatning to`g`ridan-to`g`ri muloqoti yo`lga qo`yildi?
Выбран неправильный ответ:
2017
Вопрос № 13
2012-yilda quyidagi qaysi avtomobil ishlab chiqarilmagan?
Выбран неправильный ответ:
To`g`ri javob yo`q
Вопрос № 14
Viloyat,shaxar va tuman kengashlariga necha yoshdan deputatlikka saylanish mumkin?
Выбран неправильный ответ:
25
Вопрос № 15
1995-2003-yillarda kim O`zbekiston bosh vaziri bo`lgan?
Выбран неправильный ответ:
Sh.Mirziyoyev
Вопрос № 16
Laura has long straight__________ hair.
Выбран неправильный ответ:
bald
Вопрос № 17
My sister studied hard to get a _______ when she was at university.
Выбран правильный ответ:
degree
Вопрос № 18
____________ is sometimes a problem in crowded places.
Выбран правильный ответ:
Pickpocketing
Вопрос № 19
Could you ___________ me a favour, please?
Выбран неправильный ответ:
give
Вопрос № 20
Did the shop assistant give you a ____________ when you bought the blouse?
Выбран неправильный ответ:
change
Вопрос № 21
Your_____________ is the part of your leg just above your foot.
|
| |
Выбран правильный ответ - Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi...

|
Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi to’g`risida qonun loyihasini tayyorlash va 31-avgustda Oliy Kengash sessiyasini chaqirishga qaror qildi? Выбран правильный ответ
|
bet | 3/4 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 28,28 Kb. | | #273900 |
Bog'liq 20241007T0938 - Sayfullayev Nasibullox Xikmatullayivich - 3–blokВыбран правильный ответ:
ankle
Вопрос № 22
Everybody laughed when I fell over in the snow – I felt very___________ !
Выбран неправильный ответ:
grateful
Вопрос № 23
I felt very___________ when I won first prize.
Выбран правильный ответ:
proud
Вопрос № 24
My friend ___________ a link with me about a band I like.
Выбран неправильный ответ:
installed
Вопрос № 25
I always ask my teacher__________ something.
Выбран неправильный ответ:
if I understand
Вопрос № 26
Anna is writing a ___________ about a family of artists.
Выбран правильный ответ:
novel
Вопрос № 27
That _________ says you can’t park here.
Выбран правильный ответ:
notice
Вопрос № 28
‘____________ with Jake’s great fun. We’re both crazy about gaming, so wec
spend a lot of time trying to win! Jake’s really good at games, but I don’t mind losing, because we always have a great time. He’s a really talented skateboarder, too – he’s amazing to watch.
Выбран неправильный ответ:
Visiting
Вопрос № 29
Hanging out with Jake’s great fun. We’re both crazy about gaming, so wec
spend a lot of time trying to win! Jake’s really good at games, but I don’t mind __________, because we always have a great time. He’s a really talented skateboarder, too – he’s amazing to watch.
Выбран правильный ответ:
losing
Вопрос № 30
___________________ is money given back to you if you return something.
Выбран неправильный ответ:
discount
Вопрос № 31
“Erkin bo’lish uchun qonunlarga bo’ysunish kerak “ degan fikrlar muallifini belgilang?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi to’g`risida qonun loyihasini tayyorlash va 31-avgustda Oliy Kengash sessiyasini chaqirishga qaror qildi? Выбран правильный ответ
|
Выбран неправильный ответ - Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi...

|
Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi to’g`risida qonun loyihasini tayyorlash va 31-avgustda Oliy Kengash sessiyasini chaqirishga qaror qildi? Выбран правильный ответ
|
bet | 4/4 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 28,28 Kb. | | #273900 |
Bog'liq 20241007T0938 - Sayfullayev Nasibullox Xikmatullayivich - 3–blokВыбран неправильный ответ:
Beruniy
Вопрос № 32
Mamlakatimizda nechanchi yili “Oila yili” deb e’lon qilingan ?
Выбран неправильный ответ:
2000-yil
Вопрос № 33
Konstitutsiyada belgilanganidek O’zbekiston – bu........?
Выбран неправильный ответ:
Demokratik Respublika
Вопрос № 34
Qaysi jadid ma`rifatparvari oilaviy munosabatlar zaiflashsa millatni saodati va hayoti shubxa ostida qoladi deya fikr bildirgan?
Выбран правильный ответ:
A.Fitrat
Вопрос № 35
Ayol kishining shaxsiy mulkka ega bo’lishining huquqiy asosi qaysi qadimiy manbada belgilab qo’yilgan?
Выбран неправильный ответ:
“Hidoya”
Вопрос № 36
Qadimgi qaysi davlatda bo`lg`usi er-xotinlarning mol-mulkiga oid bitimlar tuzilgan ?
Выбран неправильный ответ:
Afina
Вопрос № 37
Qonunga binoan mamlakatimizda belgilangan nikoh Yoshi qancha ?
Выбран неправильный ответ:
erkaklar 20, ayollar 18 yosh
Вопрос № 38
Nechanchi sana “ Xalqaro oila kuni “ sifatida belgilangan?
Выбран правильный ответ:
15-may
Вопрос № 39
Nikoh yoshi to’g’risidagiqonun hujjatlarini buzgan aybdor shaxslar O’zbekiston Respublikasi Ma’muriy javobgarlik to’g’risidagi kodeksning nechanchi moddasiga muvofiq javobgarlikka tortiladi?
Выбран правильный ответ:
47-modda
Вопрос № 40
Nikoh asosida qanday munosabatlar vujudga keladi?
Выбран неправильный ответ:
oilaviy
Вопрос № 41
Nikoh yoshiga yetmagan shaxs bilan tuzilgan nikoh haqiqiy emas deb topilishi Oila kodeksining nechanchi moddasida belgilangan?
Выбран правильный ответ:
51
Вопрос № 42
Demokratiya - bu........?
Выбран неправильный ответ:
umumiy ish
Вопрос № 43
Emansipatiya - bu..............?
Выбран неправильный ответ:
huquqlar buzilishi
Вопрос № 44
Nechanchi yili mamlakatimizda “ Mustahkam oila yili ” deb e’lon qilingan ?
Выбран правильный ответ:
2012
Вопрос № 45
Fuqaro, jamiyat va davlat hokimiyati o’rtasidagi munosabatlarni belgilovchi o’ziga xos ijtimoiy shartnoma – bu.........?
Выбран правильный ответ:
nikoh
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Вопрос №1 O’zbekiston Respublikasi Oliy Kengashi qachon O’zbekistonning davlat mustaqilligi to’g`risida qonun loyihasini tayyorlash va 31-avgustda Oliy Kengash sessiyasini chaqirishga qaror qildi? Выбран правильный ответ
|
-rasm. O`zbekistonda valyutalar: AQSh dollari, rubl, evro va frank

36
2019-yil 20-avgustga qadar O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki har
dushanba kuni dollar kursini valyuta operatsiyalari bo'yicha buxgalteriya hisobi,
statistik va boshqa hisobot maqsadlari uchun, shuningdek, O'zbekiston
Respublikasi hududida bojxona va boshqa majburiy to'lovlarni hisoblash uchun
o'tgan hafta valyuta birjasining savdolarida qayd etilgan kurslarning o'rtacha
qiymati deb belgilagan.
20 avgustdan so'ng O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki valyutani
sotish va sotib olish uchun narxlarni belgilamaydi (kurs o'zgarishlariga 0,5%
kunlik limiti bekor qilinadi), bu narx bozorda mustaqil ravishda tuziladi. Bundan
tashqari, 20 avgustdan boshlab tijorat banklariga naqd xorijiy valyutani mijozning
identifikatsiyasiga ega bo'lgan valyuta ayirboshlash shoxobchalari orqali sotishga
ruxsat berildi (ya'ni, mijozning pasportini taqdim etish).
Axborotni eng kichik o'lchov birligi qaysi javobda to'g'ri berilgan?

|
Axborotni eng kichik o'lchov birligi qaysi javobda to'g'ri berilgan?
|
bet | 1/2 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 16,87 Kb. | | #159756 |
Bog'liq Davlat fuqarolik xizmatchilari vakant lavozimlarining yagona ochiq
Axborot texnologiyalari
Axborotni eng kichik o'lchov birligi qaysi javobda to'g'ri berilgan?
O'zbekiston so'zini axborot o'lchovi qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Web dizayn matnini axborot o'lchovi qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Insonga o'zi uchun tabiiy muxit: tovush, video, grafika, matnlar, animatsiya va boshqalardan foydalanib, kompyuter bilan muloqatda bo'lishga imkon beruvchi texnik va dasturiy vositalar majmui qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Mobil aloqa vositalari yordamida axborot almashish quyidagilarni qaysi biri orqali amalgam oshirilmaydi?
Bir bayt necha bitga teng?
Bulutli texnologiyalar nima?
Bulutli texnologiya qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Maxfiy axborot nima?
Qaysi sanoq sistemasida 21+24=100 tenglik o'rinli?
“Axborot texnologiyalari” fani nimalarni o'rganadi?
Qaysi javobda videoformatlar to'g'ri berilgan?
Interaktiv texnologiyalarga quyidalilardan qaysi biri kimaydi?
Nointeraktiv texnologiyalar quyidagilardan qaysi biri kirmaydi?
Signallar, belgilar, matnlar, tasvirlar, tovushlar yoki axborotning boshqa turlarini o'tkazgichli, radio, optik yoki boshqa elektromagnit tizimlaridan foydalangan holda uzatish, qabul qilish, qayta ishlash deganda nima tushuniladi?
Uzatishlarning bir yoki bir necha turini: telefon, telegraf, faksimil turlarini, ma’lumotlar uzatish va hujjatli xabarlarning boshqa turlarini, televizion va radioeshittirish dasturlarini translyasiya qilishni ta’minlovchi telekommunikatsiya vositalarining majmui qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Modemning vazifasi nimadan iborat?
Abonentlar (mijozlar) uchun mobil aloqa xizmatlarini taklif qiluvchi tashkilot qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Mobil aloqa vositalari yordamida abonentlarning so'zlashuvi, mobil internet va pochta xizmatlari amalga oshirishi nima?
Tizimli blok tashqi qurilmalarga qanday ulanishi qaysi javobda to'g'ri ko'rsatilgan?
Operativ xotira qanday vazifani bajaradi?
Kompyuter qurilmalariga xizmat ko'rsatuvchi darsturlar qanday nomlanadi?
Total Commander qanday dastur hisoblanadi?
Operatsion tizim qaysi javobda to'g'ri berilgan?
Bir guruh fayllar va papkalarni ketma-ket belgilash uchun klaviaturaning qaysi tugmasidan foydalaniladi?
Fayllar va papkalarni ixtiyoriy tartibda belgilash uchun klaviaturaning qaysi tugmasidan foydalaniladi?
Odatda savatdan (korzinadan) obyektlarni tiklash jarayonida ular qayerga tiklanadi?
Axborotni vizual tasvirlash uchun mo'ljallangan qurilma qanday nomlanadi?
Tarmoq platasi (adapteri) nima uchun ishlatiladi?
ALT+TAB tugmalari kombinatsiyasi nima uchun qo'llaniladi?
Agar kompyuterning ishlashi sekinlashsa nima qilish kerak?
Ma'lumotlarni chiqarishga mo'ljallangan qurilmalarga qaysilar kiradi?
PUSK tugmasi qaysi menyuni ishga tushiradi?
|
| |
Mavzu: Valyuta kursi Mundarija - bet 12

33
rasmiy Valyuta kursini hukumat belgilaydigan yoki valyuta bozorida vujudga
keladigan erkin valyuta kursidan farqlamoq kerak. Bundan
tashqari valyuta kursi
milliy pul birligining boshqa davlat valyutasi yoki xalqaro hamda mintaqaviy
valyutalar bilan oʻzaro rasmiy oʻrnatilgan munosabatlar boʻyicha („suzib
yuruvchi“, „sirgʻaluvchan“ kurs) belgilanishi ham mumkin (Yevropa valyuta
ittifoqida kurslarning tebranishi Q 2,25 % doirasida chegaralangan).
Valyuta savdosi amaliyotida valyuta yuqoriroq kurs boʻyicha
sotiladi
(sotuvchi kursi), harid qilishda esa pastroq (haridor kursi) kursdan foydalaniladi.
Valyuta kursi ikki darajasi oʻrtasidagi farqdan bankning valyuta savdosidan
oladigan daromadi kelib chiqadi. Valyuta kursini rasmiy koʻtarish (revalvatsiya)
mamlakatni
kapitalni
chetga
chikarishdan
manfaatdor
qiladi,
importni
qulaylashtiradi, chunki chet el valyutasini arzonroq
harid qilishga imkoniyat
tugʻiladi. Valyuta kursini rasmiy pasaytirish (devalvatsiya) mamlakat savdo va
toʻlov balansining
keskin yomonlashuvi, valyuta rezervining holdan toyishi bilan
bogʻliq holda yuzaga keladi. Chet el valyutasi kursining
birjadagi maxsus idora
tomonidan belgilanishi va maxsus byulletenlarda nashr etilishi valyuta kotirovkasi
deyiladi. Bunday byulleten maʼlumotlari matbuotda ham chop etib boriladi.
Oʻzbekiston Markaziy banki davriy ravishda har haftada buxgalteriya hisobi va
bojxona toʻlovlari uchun pul massasi va inflyatsiya
dinamikasini hisobga olgan
holda xorijiy valyutalarning soʻmga nisbatan kurslarini matbuotda eʼlon qilib
boradi.
letal, 
yarimletal, shartli letal, steril, neytral, kuchaytiruvchi

66
Genetika
ni oshiruvchi omillardan biri hisoblanadi, seleksiyada bu hodisadan
keng foydalaniladi.
Hayvonlarda poliploidiya deyarli uchramaydi, chunki ularning
yashovchanligi susayadi, bunday organizmlar steril bo ‘ladi. Lekin
hayvonlarda ayrim somatik hujayralarda (jigar, mushak, suyak —
tog‘ay hujayralari) poliploidiya kuzatilishi mumkin.
Poliploidiya mexanizmlari:
1. Meyozda gametogenezda xromosomalar ajralishi buzilishi.
2. Somatik hujayralarda mitoz tugallanmay qolishi natijasida
ko‘p xromosomali ko‘p D N K saqlovchi (politeniya, poliploidiya)
va ko‘p yadroli hujayralar hosil bo‘lishi.
3. Poliploidiyani mitozni to ‘xtatuvchi moddalar (kolxitsin)
ta ’sirida sun’iy hosil qilish mumkin.
Biologik modellashtirish - Eshonqulov O. E. va boshq. Genetika: Akad litseylar uchun darslik / A. E. Eshon e 99...

72
Genetika
N.I. Vavilov qonuni seleksiyaning solishtirma genetikaning na-
zariy asosi bo‘lib turlar xilma-xilligini tushunishga yordam beradi.
Bu qonun odamlarda va hayvonlarda uchraydigan irsiy kasal-
liklarni o‘rganishda katta ahamiyatga ega. Odamlarda uchraydigan
irsiy kasalliklarning oldini olish, davolash muammolarini hayvon
larda o ‘tkaziladigan tadqiqotlarsiz yechish mumkin emas. Odam
larda mutatsiyalar natijasida kelib chiqadigan irsiy kasalliklarni
(masalan, gemofiliya, albinizm, epilepsiya, ko‘z kasalliklari, diabet
va boshqalar) sutemizuvchilarning ko‘p turlarida uchratish
mumkin. Shuning uchun bu mutatsiyalar odam irsiy kasalliklarini
o‘rganishda model sifatida foydalaniladi. Quyidagi rasmlarda
albinizm va semirish kasalligining hayvonlarda ham uchrashi
ko‘rsatilgan
variatsion qatorni - Eshonqulov O. E. va boshq. Genetika: Akad litseylar uchun darslik / A. E. Eshon e 99 qulov,...

------------------------------ ------------------------------- V
14-r a s m.
Ketle qonunining grafik ko‘rinishida tasvirlanishi (V — belgilar
variantlari, P — belgilar variantlarining uchrash tezligi (chastota).
variantlarning variatsion egri chiziqda joylashuvi Ketle qonuniga
bo‘ysunadi. Bu qonunga binoan belgining o‘rta variantlari chet
variantlariga nisbatan ancha ko‘p uchraydi.
(14-rasm).
Belgining qanchalik rivojlanganligini ifodalash uchun uning
o‘rtacha miqdorini aniqlash lozim. Buning uchun har bir guruh-
ning o ‘rtacha ko‘rsatkichi shu guruhning uchrash tezligiga
ko‘paytiriladi va bu ko‘rsatkichlarning hammasini bir-biriga
qo‘shib, so‘ngra variantlarning umumiy soniga bo‘linadi. O ‘rtacha
arifmetik miqdorini aniqlash uchun quyidagi formuladan foy-
dalaniladi.
M = ^
Bu yerda M — o‘rtacha miqdor, 6 — yig‘indi (summa) belgisi,
n — umumiy variantlar soni, V — variant ko‘rsatkichi, p — o‘sha
guruhning uchrash tezligi (chastota).
Variatsion egri chiziq grafik usulda ifodalanadi. Buning uchun
absissalar o ‘qiga (gorizontal chiziq) guruhlar o‘rtacha ko‘rsatkichi
(masalan, tana og‘irligini), ordinatalar o‘qiga esa (vertikal chiziq)
har bir guruhning uchrash tezligi (chastota) joylashtirib chiqiladi.
So‘ngra hamma nuqtalar chiziq bilan birlashtirilsa