- rasm. Smart Campus tuzilmasi

5.3.7- rasm. Smart Campus tuzilmasi
Smart Campus eng yuqori darajada ikkita asosiy muhim taklifni
etkazib berish uchun qurilmalar, ilovalar va odamlarni bogʻlaydi: yangi
tajribalarni taqdim etish va operatsion samaradorlikni oshirish. Smart
Campus mahalliy, ishonchli simli va simsiz ulanishdan, bino ichida va
tashqarisidan boshlanadi. Ammo, bunday ulanish bir paytning oʻzida
282
koʻplab oʻquv muassasalar uchun maqsad boʻlgan boʻlishi mumkin,
ammo bu Smart Campus ning boshlanishi edi. Talabalar shaharchasidagi
barcha
insonlar, qurilmalar va ilovalar umumiy texnologiya
infratuzilmasidan foydalansa, ular ilgari mumkin boʻlmagan tajriba va
malakalarni almashishi uchun bir-biri bilan oʻzaro aloqada boʻlishlari
mumkin.
Bu kabi yangi tajribalar talabalarni kampus hayotiga yanada
chuqurroq jalb qiladi. Ular sizning institutingizni zamonaviy talablar,
yaʻni talabalar, oʻqituvchilar va tadqiqotchilar boʻlishni xohlaydigan
muhit deb bilishadi. Ammo bu masalaning faqat bir tomoni. Koʻproq
qurilmalarni ulanish infratuzilmasiga - sensorlar, kameralar, yorugʻlik,
transport vositalari, ID kartalar bilan bogʻlab tursangiz, siz kampus
xizmatlarini avtomatlashtirilgan tarzda boshqarishni boshlashingiz
mumkin. Siz ilgari koʻrilmagan tendensiyalarni aniqlash uchun
tahlillarni toʻplashingiz mumkin. Siz ushbu vizuallikdan operatsion
tejashni amalga oshirish uchun foydalanishingiz mumkin. Ushbu
tejashlar keyinchalik koʻproq oʻqituvchilarni yollash, yangi ilmiy
dasturlarni amalga oshirish va kampus bazalari va xizmatlarini
kengaytirish uchun yoʻnaltirilishi mumkin.
Xavfsiz, oddiy tarmoqqa kirish WAP2-Enterprise shaklida EAP-
TLS sertifikatga asoslangan Wi-Fi dan boshlanadi. Sertifikatga
asoslangan kirish, shifrlashda asosiy standartni, koʻp sonli moslamalarni
qoʻllab-quvvatlash uchun oʻlchovliligini va siyosatga asoslangan
moslashuvchanlikni birlashtiradi. Bunda qurilmalarni bir marta
roʻyxatdan oʻtkazish imkoniyati mavjud, hattoki uydan turib talabalar
kampusga kirishi mumkin. Roʻyxatdan oʻtgandan soʻng, talabalar
kampusda rouming paytida doimiy ravishda tizimga kirish maʻlumotlari
talab qilinmaydi. IT parol va bort bilan bogʻliq muammolar bilan
shugʻullanadigan koʻplab vaqt sarflashlari yoʻqoladi.
AirPlay-dan videoni iPad ga Wi-Fi orqali uzatish, doʻstlar bilan
video oʻyinlar oʻynash, oʻnlab tarmoq va qurilmalarisiz printerga ulanish
kabi amaliy ishlarni bajaruvchi keng miqyosli kampus tarmoqlarini
shunday tashkil etish katta vazifa. Sertifikatga asoslangan bortli
platformalar bir nechta qurilmalarni bitta foydalanuvchi bilan oʻzaro
bogʻlash uchun siyosat tizimini taʻminlaydi. Bitta foydalanuvchi bitta
SSID-ni almashishi mumkin, bunda har bir talabaning qurilmalari
boshqa foydalanuvchilardan xavfsiz ravishda ajratilgan shaxsiy virtual
LAN-da faoliyat yuritadi.
283
Wi-Fi qulay boʻlsa ham, talabalar hali ham uyali tarmoqqa ulanish
bilan shugʻullanishadi. LEED tomonidan taklif etilgan yangi loyiha -
toʻlqin signallarining kirishiga xona devorlari toʻsqinlik qilishining
oldini olish maqsadida raqamli antenna tizimlari (DAS) boʻldi. Ammo
hozirda universitetlar OpenG bilan bogʻliq muammoni chetlab
oʻtmoqdalar. Yangi LTE modulini mavjud Wi-Fi kirish moslamalariga
bogʻlab qoʻyish orqali ular har qanday joyda beshta uyali tarmoq
qamrovini uzatishlari va bu jarayonda koʻplab tejashlar amalga
oshirilishi mumkin.
Kredit va debet kartalari, mobil toʻlovlar bilan integratsiya qilish
uchun talaba shaxsini tasdiqlovchi toʻlov tizimlari mavjud. Davomat,
ovoz berish, chet elda tarqatish va hatto yashash xonalari va maktab
binolariga kirishni avtomatlashtirish va raqamlashtirish uchun Smart ID
kartalarini talabalar maʻlumot tizimlari bilan birlashtirishadi.
Isitish, havoni tozalash, shamollatish va xavfsizlik uskunalarini
ulangan. Binolar sezgirroq boʻlib ularda yashaydigan, ishlaydigan va
oʻqiydigan insonlar soni va faoliyatiga nisbatan elektr energiya sarfini
kamaytiradi. Energiyani tejash va xavfsizlikni oshirish uchun real vaqt
rejimida yoqish yoki oʻchirish, xira qilish yoki yoritish yoki hatto ichki
va tashqi yoritishni rangini oʻzgartirishi mumkin. Insonlar makondan
qanday foydalanishi haqida yangi maʻlumotlar olish va investitsiyalar va
yangilanish qarorlarini yaxshiroq qabul qilish uchun qurilish nazorati
sensorlarini analitika va joylashuvga asoslangan xizmatlar bilan
bogʻlaydi.
Smart transit va parking tizimida talabalar smartfonlariga real
vaqtda joylashish va kelish maʻlumotlari bilan taʻminlash uchun kampus
avtobuslari, velosiped va transport vositalari ulangan. Odamlar uchun
toʻxtab turish joyini topish, rezervlash va toʻlovlarni osonlashtirib
tirbandliklarni kamaytiradi.
Anʻanaviy kampus xavfsizlik tizimlari kirishni boshqarish
tizimlari, bezovtalanish signallari, vahima tugmalari, video nazorati va
boshqalarni oʻz ichiga oladi. Biroq, aksariyat hollarda, bu tizimlar bir-
biridan
ajratilgan
texnologik
vositalar,
shuningdek,
boshqa
avtomatlashtirish va yoritish nazorati kabi kampus tizimlaridir. Turli xil
xavfsizlik texnologiyalarini birlashtirilgan tizimga qoʻshib, ularning
yigʻindisidan koʻproq xavfsizlik xizmatlarini yaratadi. Yoritish, kuzatuv
kameralari, signal va aqlli ID kartalari endi barchasini birgalikda
kampus xavfsizligini taʻminlab, real vaqtda avtomatlashtirilgan
qarorlarni qabul qilish uchun ishlashi mumkin. Anʻanaviy yopiq
284
tarmoqli xavfsizlik kameralari kommutatorga fizik ulanishni talab qiladi
- bu juda qimmatga tushadi va baʻzi ochiq joylarda deyarli imkonsizdir.
Smart Campus da sizda quvvat manbai boʻlgan har qanday joyda aqlli
IP-video kamerasini oʻrnatib, uni ulash uchun simsiz ulanishdan
foydalanishingiz mumkin.
Ta’lim tizimi sohasida Smart Campus yangi oʻquv va oʻqitish
modellarini amalga oshirish uchun har bir talabaga yakka personal
hisoblash vositalarini yaratadi. Talabalar, qurilmalar va ilovalarning
barchasi bir vaqtning oʻzida bir xil texnologiya infratuzilmasini
birlashtirgan holda Smart Campus maʻruza zallari, hamkorlikdagi ish
joylari va hatto oʻzini oʻzi qayta oʻrganishi mumkin. Maxsus ish
sessiyalarini yaratish uchun va videokonferensaloqa hamda raqamli
hamkorlik vositalaridan foydalaniladi, shuningdek, kampus yoki butun
dunyo boʻylab mutaxassislar jalb qilinadi.
Bunda talabalar, oʻqituvchilar va maʻmurlar endi fazoviy
cheklovlar, joylashuv yoki ob-havo haqida tashvishlanmaydilar.
Talabalar uchun darslarni va maʻruzalarni biron bir joyda, bitta maʻruza
zaliga siqib qoʻymasdan video va hamkorlik vositalaridan foydalaniladi.
Talabalar kasal boʻlganida, yomon ob-havo sharoitida kampusga borish
qiyinlashtirganda, darsni davom ettirilishi mumkin. Talabalar oʻzlarining
shaxsiy kompyuterlaridan jonli maʻruzalarga kirishlari, munozaralarda
qatnashishlari, dars materiallarini yuklab olishlari va topshiriqlarni
topshirishlari mumkin.
Smart Campus texnologiyalari talabalar va oʻqituvchilarni
jismoniy boʻshliqdan xalos qilgani kabi, ular vaqt oʻtishi bilan koʻproq
moslashuvchanlik va erkinlikka ega boʻladilar. Barcha maʻruzalarni
yozib olish va arxivlash orqali, kasal talaba darsni oʻtkazib yuborganida
yoki shunchaki nazoratdan oldin koʻrib chiqishni xohlaganida, har bir
maʻruzaning har soniyasini koʻzdan kechirishi mumkin.
Smart
Campus
dasturlarida
ishtirok
etadigan
koʻplab
texnologiyalar mutlaqo yangi emas - ular yangi usulda qoʻllaniladi.
Smart Campus platformasi uchun juda muhim boʻlgan narsa - bu ochiq
API (Ochiq interfeys).
Ochiq API - bu turli xil qurilmalar va tizimlarni, hatto turli xil
kirish usullaridan foydalanganda ham, real vaqt rejimida bir-biri bilan
oʻzaro aloqa qilish uchun bogʻlaydigan vosita. Ammo ochiq API -lar
oʻquv muassasalar faoliyatini yaxshilaydigan innovatsion yangi
ilovalarni ishlab chiqishda oʻqituvchilar, xodimlar va hattoki
talabalarning ijodlaridan foydalanishga imkon beradi. Smart Campus da
285
talabalar va oʻqituvchilar oʻzlari hal qilishni istagan muammolarni
aniqlashi va bogʻliq boʻlgan yangi tajribalarini yaratish uchun
imkoniyatlarga ega.
Horijiy mamlakatlarda bugungi kunda SMART – texnologiyalar va
IoT - “buyumlar interneti” ning ta’lim jarayonida qoʻllanilishi haqida
toʻxtalib oʻtamiz.
Singapur politexnika universitetida “Aqlli kampus” mavjud boʻlib,
unga kirgan har bir talaba elektron konserj tomonidan identifikatsiya
qilinadi. Elektron konserj – bu Internet xizmati tizimi boʻlib, turli
sohalar boʻyicha tezkor maʻlumotlar, soʻrovlarga javoblar, navigatsiya
va boshqa xizmatlarni bajaradi. Bu tizim talabalarni universitetdagi
yangiliklar, professor oʻqituvchilar tomonidan tavsiya etilayotgan
adabiyotlar roʻyxati bilan tanishtiradi. Maʻlumotlar tahlili ishi
mukammal tizimlashgan boʻlib, hatto, kurs ishlarini oʻz vaqtida topshira
olmaydigan talabalarni oldindan aniqlab, ular haqida fan oʻqituvchilarini
ogohlantirishga imkon beradi.
Avstraliyadagi Jon Kertin nomidagi universitet oʻzining
shaharchasida buyumlar internetidan foydalanishni yoʻlga qoʻygan.
Ushbu tizim yordamida olingan maʻlumotlar asosida auditoriya va
kutubxonalar bandligi, davomat hamda professor - oʻqituvchilar va
talabalar kundalik hayoti toʻgʻrisida xulosalar qilinadi.
Malayziya texnologik universiteti ta’limning boshidan to
oxirigacha talabalar haqida maʻlumotlar yigʻadi. Bunday kuzatuv
yordamida talabalarning darslardagi ishtiroki oʻrganiladi va bu
maʻlumotlar keyingi qarorlar qabul qilish uchun asos boʻlib hisoblanadi.
Sun’iy intellekt orqali oʻtilgan dars mashgʻulotlarini tahlil etib, uni
sifatini yanada oshirish yoʻllari haqida maslahatlar beradi.
Yaponiyada oʻquvchilar virtual reallikning toʻla komplektidan
foydalanib, “virtual maktab”ga qatnashishlari mumkin ekan. Smartfonlar
uchun chiqarilgan maxsus dastur yordamida oʻqituvchilarni tinglashlari
va testlar topshirishlari mumkin. Alohida tashkil etilgan platforma orqali
esa boshqa maktab oʻquvchilari bilan muloqot qilishlari mumkin.
Oʻquvchilarga alohida oʻqituvchilar biriktirilgan boʻlib, oʻquvchilar
savollariga telefon orqali yoki elektron pochta orqali javob olishlari
mumkin. Zarurat tugʻilganda oʻqituvchi bilan uchrashishlari ham
mumkin. Buning uchun Okinavadagi yoki Tokio va Osakodagi
kampuslarga tashrif buyurishlari kerak boʻladi. Virtual maktabda ta’lim
olishning yillik harajati 100 ming ien ($972) ni tashkil etadi. Analitiklar
286
ta’limning bu turi fanlarni oʻzlashtirish koʻrsatkichini oshirishini
taʻkidlamoqdalar.
AQSH ning Kaliforniya shtati San-Fransisko shahrida SweetRush
tizimi (
|