Rasmiylashtirilgan - Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining...

|
Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining predmeti va vazifalari.(2s.)
|
bet | 72/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi Rasmiylashtirilgan qaror qabul qilish jarayonlarining tavsifi ikkita alohida muammodan iborat:
kirish va chiqish ma'lumotlarining miqdoriy tavsifi,
jarayonlarning o'zini rasmiylashtirilgan tavsifi.
Birinchi muammo oddiyroq hal qilinadi. Uni yechish uchun turli matematik vositalardan foydalaniladi. Shunday qilib, echimlar gipotezalarini rasmiy qurish uchun omil tahlili, gipotezalarning haqiqati va samaradorligini miqdoriy baholash uchun, ehtimollik nazariyasi apparati va statistik qarorlar, shuningdek, o'yinlar va navbat nazariyasidan foydalanish mumkin. Ko'p hollarda axborot nazariyasi usullaridan foydalanish mumkin.
13.2. Qaror qabul qilish jarayonlarining xususiyatlari.
Operatorning qaror qabul qilishdan oldin ma'lum ma'lumotlarni tayyorlash amalga oshiriladi. Bu boshqariladigan ob'ekt va atrof-muhit haqidagi ma'lumotlarni tanlash bilan bog'liq bo'lib, bu yechimning maksimal samaradorligiga erishish imkonini beradi. IMTni turli maqsadlarda ishlatish tajribasi shuni ko'rsatadiki, axborotni tayyorlash qaror qabul qilish uchun sarflangan vaqtning 30 dan 60% gacha bo'lishi mumkin.
Qarorni axborotga tayyorlash (QAT)-bu tashqi muhit, boshqaruv tizimining holati, boshqariladigan jarayonning borishi, shuningdek yordamchi va xizmat ma'lumotlari to'g'risidagi ma'lumotlarni olish va qayta ishlash bo'yicha harakatlar to'plami. Ushbu harakatlar va operatsiyalarni amalga oshirish jarayonida operator ma'lumotni ko'rsatish uskunasida taqdim etilgan vaziyatni tahlil qiladi, topshiriq shartlarini taqqoslaydi va vaziyatning kontseptual modelini quradi. Bu QATning birinchi bosqichini tugatadi. Ushbu bosqichdagi ma'lumotlar operator tomonidan o'zi yaxshi biladigan tasvirlar, diagrammalar, ma'lumotlarning operatsion birliklari va boshqalar tiliga tarjima qilinadi. Axborotni keyingi qayta ishlash amalga oshiriladi.
Ikkinchi bosqichda operator vaziyatni tahlil qiladi va vaziyatni zaruriy o'zgarishlarning tabiati va yo'nalishini belgilaydigan ushbu holat uchun o'zi mavjud yoki maxsus ishlab chiqqan baholash mezonlari va choralari tizimi bilan taqqoslaydi. Ushbu bosqichning asosiy vazifasi kontseptual modelni muammoli vaziyat modeliga aylantirishdir. Ob'ektiv joriy vaziyatga adekvat bo'lgan ushbu yangi model hal qilinishi kerak bo'lgan muammoning kristallanish sohasidir.
Uchinchi bosqichda asl va o'zgartirilgan ma'lumotlar bilan ishlash muammosini hal qilish bo'yicha qizg'in ishlar olib boriladi. U ongsiz yoki avtomatlashtirilgan, har doim ham og'zaki xarakterga ega bo'lmagan maqsadli harakatlar shaklida sodir bo'ladi. Ushbu bosqichda vizual-fazoviy o'zgarishlar va muammoli vaziyat elementlarini yoki umuman vaziyatni manipulyatsiya qilish katta ulushga ega.
Konfliktli vaziyatni yuzaga keltirgan elementlar yoki ularning komplekslari o'rtasidagi munosabatlarni aniqlashga qaratilgan. Ushbu operatsiya davom etar ekan, vaziyatning ob'ektiv mazmunini, uning rivojlanishining mumkin bo'lgan yo'nalishlarini to'liqroq tushunish yaratiladi, vaziyatning ziddiyatli elementlari, komplekslari va xususiyatlarining ma'nosi tuziladi.
QAT jarayonlari xolis emas. Ularga sub'ektiv omillar, shaxsiy-semantik shakllanishlar ta'sir qiladi, ular motivlar, sub'ektiv maqsadlar, munosabatlar, iroda va boshqalarni o'z ichiga oladi. Bu ta'sirlar topshiriqning shart-sharoitlari va mazmunli mazmunini talqin qilish va o'zgartirish metodlariga, olingan natijaning to'g'riligiga va uni amalga oshirish uslubiga ta'sir qiladi. Shaxsiy-semantik shakllanishlar QAT jarayonlariga oddiy ijro etuvchi va kognitiv harakatlarga qaraganda ancha kuchli ta'sir ko'rsatadi.
Hal qilinayotgan muammoning murakkabligiga qarab, o'zgarishlar soni va turi o'zgaradi, bu, xususan, vizual fiksatsiyalar davomiyligida aks etadi. Demak, masalani yechayotgan operator axborot maydonining pertseptiv yoki semantik murakkabligiga moslashish imkoniyatiga ega. Shuning uchun operator ishida axborotni qayta ishlash tezligi, qoida tariqasida, doimiy emas. Buning sababi, u qidiruv rejimidan kontseptual model va haqiqiy echimni qurishga o'tadi.Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda har qanday qaror axborotni qabul qilish va qayta ishlash natijasidir. Biroq, ijtimoiy nazorat tizimining maqsadi va uning yakuniy vazifasiga qarab, yechimni ishlab chiqishni ta'minlaydigan psixologik mexanizmlar, echimlar metodlari va darajalari sezilarli darajada farqlanadi (13.1-jadval). Umumiy holatda, yuqorida aytib o'tilganidek, qaror darajasining ikkita guruhi ajralib turadi: idrok etish va nutq-kognitiv.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Modul muhandislik psixologiyasining metodolik va nazariy asoslari. Mavzu Muhandislik psixologiyasining predmeti va vazifalari.(2s.)
|