nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-mavzu: Kuch uzatma (transmissiya) ning vazifasi

18-mavzu: Kuch uzatma (transmissiya) ning vazifasi,
tuzilishi va ishlash uslubi.
Reja.
1.Kuch uzatmaning vazifasi
2.Kuch uzatmaning tuzilishi
3.Kuch uzatmaning ishlash uslubi
Avtomobil harakatlanganda unga ta’sir etuvchi kuchlar har bir daqiqada uzluksiz va ixtiyoriy ravishda o’zgarib turadi. Avvalambor, avtomobilga ta’sir etayotgan kuchlarning o’zgarishi yo’l sharoitiga, uning tezligi va tezlanishiga bevosita bog’liq bo’lib, bularning vaziyatiga qarab avtomobilningyetaklovsi g’ildiraklariga dvigateldan kelayotgan burovchi mometni o’zgartirib turish lozim bo’ladi. Bu vazifani bajarish uchun avtomobillarga kuch uzatmasi qo’llaniladi.
Kuch uzatma bir-biri bilan uzviy bog’langan mexanik va agregatlardan tashkil topib (ilashish muftasi, uzatmalar qutisi, kardanli uzatma, asosiy uzatma va yarim o’qlar), burovchi momentni dvigateldan avtomobilningyetakchi g’ildiraklariga uzatib beradi. SHu bilan birga kuch uzatma orqali burovchi momentni o’zgartirish chog’ida u o’zgaradi vayetakchi g’ildiraklarga bo’lib tarqatiladi.
Kuch uzatmalar dvigateldan olinayotgan burovchi momentniyetakchi g’ildiraklarga uzatish bo’yicha mexanik, gidromexanik, elektromexanik turlariga bo’linadi. Zamonaviy avtomobillarda asosan mexanik kuch uzatma qo’llanilib, ularning joylashuv tartibi avtomobilning vazifasi, dvigatelning o’rnatilish xolati hamdayetaklovchi g’ildiraklarning soni va joylanishiga qarab turli konstruktsiyaga ega bo’lishi mumkin.
Mexanik kuch uzatma:
Mexanik (pog’onali) kuch uzatmaning ko’p tarqalgan tizimlari rasmda ko’rsatilgan. Agar avtomobil takomillashgan yo’l sharoitida harakatlanishga mo’ljallangan bo’lsa, odatda, dvigatelning burovchi momenti,yetakchi bo’lib, xisoblangan ketingi yoki oldingiyetakchi ko’prikning yarim o’qlari orqali ularning g’ildiraklariga uzatiladi. Burovchi moment ketingiyetakchi g’ildiraklarga uzatilganda oldingi g’ildiraklari, boshqariluvchi vazifasini o’taydi.
Rasmda VAZ-2101 «Jiguli», GAZ-24 «Volga», GAZ-53 A, ZIL-130, MAZ-5335 avtomobillarga taalluqli kuch uzatmalarning tizim chizmasi tasvirlangan. Bunda burovchi moment dvigatel 1 dan ilashish muftasi 2 orqali, uzatmalar qutisi 3 ga o’tadi. Uzatmalar qutisida, burovchi momentning kattaligi yo’l sharoitiga bog’liq holda kerakligicha o’zgartiriladi. Keyinchalik kardanli uzatma 4 yordamida ketingiyetakchi ko’prik 5 ning ichida joylashgan asosiy uzatma, burovchi momentni yana da kuchaytirgan holda differintsial mexanizm va yarim o’qlar orqaliyetakchi g’ildiraklargayetkazib beradi.
|
O’qitish usullari - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 113/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’qitish usullari:
| | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
O’qitish vositalari:
|
Darsliklar, ma’ruza matni, slaydlar, tarqatma materiallar. Kompyuter, proektor, doska, bo‘r, jadvallar, sxema va rasmlar.
|
O’qitish sharoitlari:
|
Amaliy mashg‘ulotini o‘tish uchun sinf xonasi talabalar soniga mos stol va stullar bilan jixozlangan bo‘lishi shart. Auditoriyada doska, elektr toki bo‘lishi zarur. Didaktik vositalarni qo‘llash uchun barcha sharoitlar yaratilishi kerak, ya’ni sinf xonasini kerakli vaqtda nim qorong‘i bo‘lishini ta’minlash maqsadida sinf xonasining derazalariga qora parda tortish kerak.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
O’qitish usullari - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 92/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’qitish usullari:
| | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
O’qitish vositalari:
|
Darsliklar, ma’ruza matni, slaydlar, tarqatma materiallar. Kompyuter, proektor, doska, bo‘r, jadvallar, sxema va rasmlar.
|
O’qitish sharoitlari:
|
Amaliy mashg‘ulotini o‘tish uchun sinf xonasi talabalar soniga mos stol va stullar bilan jixozlangan bo‘lishi shart. Auditoriyada doska, elektr toki bo‘lishi zarur. Didaktik vositalarni qo‘llash uchun barcha sharoitlar yaratilishi kerak, ya’ni sinf xonasini kerakli vaqtda nim qorong‘i bo‘lishini ta’minlash maqsadida sinf xonasining derazalariga qora parda tortish kerak.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
Universal 
dasturlar - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

|
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko Pdf ko'rish
|
bet | 103/144 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #231129 |
Universal
dasturlar
haqida
bir
necha
fikr
Nosozlikni aniq ko’rsatib beruvchi «mo’jizakor dastur» hozircha mavjud emas.
Biroq bu sohada najot yo’li yo’q degani emas. Barcha testlarni navbat bilan ishga
solib kompyuter ishlashini kuzatamiz. Xotiraning o’tkazish qobiliyatini test sinovi
bilan tekshirish paytida uzilish sodir bo’lsa birinchi navbatda aynan OZU ga
e’tiborni qaratish zarurligi aniq bo’ladi. Testlardan tashqari Sandra ShK
konfiguratsiyasini yaxshiroq aniqlashga imkon beradi. Agar yordam izlab
forumlarga murojaat etishga qaror qilgan bo’lsangiz bunday optsiya juda foydali
bo’ladi- bunday holatda albatta o’z sistemangiz tarkibini batafsil ko’rsatish va
muammoning o’zini va uning namoyon bo’lishi xususiyatini iloji boricha aniqroq
ta’riflash kerak bo’ladi.
Nosozlik sababini aniqlashda ShK ovoz raporti yordam berishi mumkin. Quyida
nosozlikni «aniqlash»ga imkon beruvchi BIOS’ning ovoz kodlari mazmuni
keltirilgan.
Asosiy xatolar:
1 ta qisqa. Test jarayoni yaxshi o’tdi. 2 ta qisqa. Operativ xotira
ishlashini tekshiring. 3 ta qisqa. OZU birinchi 64 Kbaytida xato. Operativ xotirani
boshqa ShKda tekshiring yoki almashtiring. 4 ta qisqa. Sistema taymerida xato. Bu
yerda gap ona plata to’g’risida boradi — uning sozligiga ishonch hosil qiling yoki
almashtiring. 5 ta qisqa. protsessorda xato. CPU dagi muammolardan tashqari bu
yerda ona platada ham nosozliklar bo’lishi mumkin. 6 ta qisqa. Klaviatura
kontrollerida xato. PS/2 porti va klaviaturaning o’zi sozligiga ishonch hosil qiling.
7 ta qisqa. Himoyalangan rejimdagi xato. 8 ta qisqa. Videobuferga yozish-o’qishni
tekshirishda xato. Videokartani tekshiring. 9 ta qisqa. ROM BIOS kontrol
yig’indisida xato. BIOS’a mikrosxemasida nosozlik bo’lishi mumkin. 10 ta qisqa.
CMOS o’qish-yozishini tekshirishda xato. Ona platani tekshiring. 11 ta qisqa. Kesh-
xotirasi xatosi. Protsessorda muammolar mavjud. Uni boshqa ShK da tekshiring.
Agar u yaxshi ishlasa unda ona platada muammolar bor.
|
| |
Shape(figura) - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

182
Page Maker programmasini asosiy menyu orqali ishga tushirish.
Page Maker (PM) programmasi ishga tushgach, yangi hujjat tayyorlashga
kirishamiz. Buning uchun
File
(fayl) menyusini ochib, undagi
New
(Novo’y -yangi)
buyrug’ini tanlaymiz. Ekranda
Document Setup
(hujjat parametrlari) muloqot oynasi
paydo bo’ladi.
Bu oyna elementlari yordamida hujjat sahifalarining soni, o’lchamining
qiymatlari kiritiladi.
Target Printer resolution
(Razreshenie – bosib chiqaruvchi
qurilma qobiliyati) parametri yordamida bosib chiqaruvchi qurilmaning turiga qarab,
kerakli qiymat o’rnatiladi: agar bu ish suratli terish avtomatida bajarilsa, qiymati 2450
bo’lishi mumkin, agar lazerli printer bo’lsa, qiymati 300 yoki 600 bo’lishi mumkin.
Bosib chiqaruvchi qurilma turini nashr qilinadigan sahifani tayyorlashdan oldin
aniqlash maqsadga muvofiqdir. Bu ishni
TIMSS xalqaro tadqiqot vositalari to‘plamiga quyidagilar kiradi

320
- ta’lim sohasidagi mutaxassislar (tadqiqot sifatini kuzatuvchilar uchun);
- uslubiy ta’minot (o‘rganishni tashkil etish va o‘tkazish bo‘yicha milliy
koordinatorlar uchun yo‘riqnoma, namuna olish bo‘yicha qo‘llanma, maktab
koordinatorlari uchun qo‘llanma, test o‘tkazish bo‘yicha qo‘llanma, bepul javoblar
bilan topshiriqlarni tekshirish bo‘yicha qo‘llanma, ma’lumotlarni kiritish bo‘yicha
qo‘llanma va boshqalar);
- dasturiy ta’minot (sinflar va o‘quvchilarni
tanlash uchun, ma’lumotlarni
kiritish uchun).
Xalqaro testlar quyidagi tamoyillar asosida ishlab chiqiladi:
- o‘quv va kognitiv faoliyatning sinovdan o‘tgan mazmuni va turlarini yetarli
darajada yoritish;
- xalqaro
testlar
mazmunining
aksariyat
ishtirokchi
mamlakatlarda
o‘rganilayotgan materialga maksimal
darajada mos kelishi;
- testlarning o‘zaro aloqasini ta’minlash;
- tekshirilayotgan mazmunning matematika ta’limini rivojlantirish nuqtai
nazaridan ahamiyati;
- o‘quvchilarning yosh
xususiyatlariga muvofiqligi, test ishlab chiqilgan
yutuqlarni baholash;
- ommaviy tadqiqotlar uchun talablarga muvofiqligi.
- 4 va 8-sinf o‘quvchilarining matematika
fanidan baholash uchun test
topshiriqlarini berishda belgilangan tildan foydalaniladi. Bu nazariya o‘quvchilarga
cheklangan
[qanday?] vazifalarni bajarish asosida va ularning shaxsiy
xususiyatlarini
[nima?], o‘qituvchilar va ta’lim muassasalarining xususiyatlarini
[nima?] hisobga olgan holda (anketaga javoblariga qarab )
javob berishga imkon
beradi.
- 4-8-sinf o‘quvchilari uchun matematika fani bo‘yicha xalqaro test sinovlari
natijalari alohida qayta ishlanadi va tahlil qilinadi. O‘rganish natijalarini statistik
321
qayta ishlash natijasida har bir o‘quvchiga matematika
fanidan topshiriqlarni
bajarish uchun alohida 1000 balllik tizimda ball qo‘yiladi.
- 4 va 8-sinf o‘quvchilarining xalqaro natijalar shkalasi tadqiqotda qatnashgan
barcha mamlakatlarning o‘rtacha balllarining o‘rtacha qiymati 100 standart og‘ish
bilan 500 deb olinganligi.
Jaxon ta’limida Lesley University olimi
Jennifer Anne Evans matematika
baholash tizimi haqida ilg‘or fikrlarni ilgari surgan.
Tadqiqotchi baholash tizimini ikki o‘lchovga bo‘ladi: mazmunli va kognitiv.
Uning fikricha matematikani o‘rganiyotib, mazmun o‘lchovi vazifalarni bajarish
uchun zarur bo‘lgan matematik ko‘nikmalar yoki tushunchalarga ishora qilish
lozim (masalan, ko‘paytirish, perimetr va boshqalar)
82
.
Jennifer Anne Evans tadqiqot ishida mazmunli va kognitiv o‘lchamdagi
topshiriqlarni alohida ajratib ko‘rsatgan (1-jadval).
1-jadval
4-sinf matematika
mazmunli o‘lchov
4-sinf matematika
kognitiv o‘lchov
Raqamlar (50%)
Bilish (40%)
Geometrik shakllar va o‘lchovlar
(35%)
Qo‘llash (40%)
Ma’lumotlarni ko‘rsatish (15%)
Mulohaza yuritish (20%)
O‘zbekiston ta’limida ham bugungi kun o‘quvchisi
xalqaro baholashga javob
berish uchun yangi avlod darsliklari va milliy dastur yaratildi. O‘quvchilarning
mazmun va kognitivli bilimlarini o‘lchashning dastlabki nazariy va amaliy ishlari
boshlandi.
82
Список использованной литературы - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

319
BOSHLANG‘ICH SINF MATEMATIKA DARSLARIDA MAZMUNLI
VA KOGNITIV O‘LCHOVDAGI KREATIV TOPSHIRIQLAR USTIDA
ISHLASH (TIMSS MISOLIDA)
M.J. Saidova
BuxDUPI Boshlang‘ich ta’lim nazariyasi va
metodikasi kafedrasi dotsenti p.f.f.d (PhD),
mohinur.saidova2016@mail.ru
TIMSS bu — “Trends in International
Mathematics and Science
Study”, ya’ni 4 va 8-sinf o‘quvchilarining matematik va tabiiy-ilmiy yo‘nalishlar
bo‘yicha ta’limdagi natijalarini xalqaro miqyosda baholaydigan tadqiqotdir.
Matematika sifatini xalqaro monitoring o‘rganish
va Science education
TIMSS Xalqaro assotsiatsiya tomonidan tashkil etilgan Ta’lim
yutuqlarini
baholash uchun (IEA - Xalqaro Baholash Assotsiatsiyasi akademik muvaffaqiyat)
har to‘rt yilda bir marta o‘tkaziladi. 2019 yilda tadqiqotning yettinchi sikli amalga
oshirildi; oldingi sikllar 1995, 1999, 2003, 2007, 2011, 2015 yillarda bo‘lib o‘tgan
edi.
TIMSS tadqiqot vositasi quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
• matematika va tabiiy fanlar sikli fanlaridan topshiriqlar (4 va 8-sinflar);
• ta’lim muassasalari rahbarlari uchun anketa (4 va 8-sinflar);
• o‘qituvchilar uchun so‘rovnoma (4 va 8-sinflar);
• Ota-onalar uchun so‘rovnoma (4-sinf).
TIMSS testi to‘rtta topshiriq blokidan iborat (ikkitasi
matematikadan va
ikkitasi tabiatshunoslik). 4-sinfda butun testni bajarish uchun tanaffus bilan 72
daqiqa ajratiladi (ikki qism 36 daqiqa). 8-sinfda
butun testni bajarish uchun
tanaffus bilan 90 daqiqa berildi (ikki 45 daqiqadan iborat qismlar).
okal hu u iy tarmo - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

LAN kichik geografi k maydonni qamraydigan
tarmoqdir LAN tarmoq odatda uy, maktab, universitet
va kichik biznes obyektlarida uchraydi
AN esa yirik geografi k hududni qamraydigan
tarmoqdir AN butun mamlakat yoki bir nechta
mamlakat doirasida yoʻlga qoʻyiladi Banklar,
huquqni muhofaza qiluvchi idoralar va shifoxonalar
maʼlumotlarni almashish uchun AN tarmoqdan
foydalanadi Internet AN tarmoqdir AN tarmoqni
hosil qilish uchun bir necha LAN tarmoq oʻzaro
ulanadi
6.01-rasm. LAN tarmoqning sodda tuzilishi.
Bir nechta fi liallarga ega biznes turlari oʻz tarmoqlarini
shu tartibda ishlatadi
LAN va AN tarmoqlaridan foydalanishni bir nechta
omillar asosida taqqoslash mumkin
LAN va AN atamalari tarmoqning geografi k
arxitekturasini, shuningdek, uning qanday holatda
tuzilganini taʼri aydi Ular maʼlumotlarning qanday
saqlanishi va ishlatilishini ifodalamaydi Tarmoqda
maʼlumotlarni saqlash va ulardan foydalanishga doir
ikki xil arxitektura mavjud
•
kliyent-server
•
peer-to-peer tarmoq
Kliyent-server va peer-to-peer tarmoqlari
6.02-rasm. WAN tarmoqning sodda tuzilishi.
rv r
kliyent qurilmasi foydalanishi mumkin
boʻlgan resurslarni ta’minlovchi tarmoq
kompyuteri
CPU 1-darajali kesh - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

SDRAM aylanish uzunligi
- parametr CAS signalini olgandan keyin avtobusga
ma'lumotlarni chiqarish uchun zarur bo'lgan soat tsikllarining sonini aniqlaydi.
Ishlashiga ta'sir qiluvchi eng muhim parametrlardan biri. Agar xotira imkon bersa,
siz 2 qiymatini belgilashingiz kerak.
. nt rn t - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

ak tli kommutatsiyanin
ixtiro qilinishi tarmoq
kompyuterlarining yaratilishiga turtki berdi
Bunday
ilgʻor aloqa oʻrnatish yutugʻi yordamida ARPA tashkiloti
maʼlumot va hisoblash quvvatini oʻzaro ulashadigan
kompyuterlarning ARPANET tarmogʻini yaratdi
1970-yillarda esa
TCP/IP
protokoli ixtiro qilindi Bu
alohida tarmoqlarni bir-biriga ulab, internetning asosini
shakllantirishga imkoniyat yaratdi
Internet atamasi
inter-network iborasidan kelib chiqqan boʻlib, bir
nechta tarmoqlardan hosil qilingan tarmoqni bildiradi
asrning 90-yillarida onlayn imkoniyatlardan
foydalanuvchilarning soni oshgani sababli internetning
hajmi hamda vazifalari keskin ortdi
Internet
foydalanuvchilari va qurilmalarining soni milliardlarni
tashkil etadi, u global miqyosda aloqa va maʼlumotlar
almashuvchi oʻziga xos vositaga aylanishga ulgurdi
/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

6. . Mobil tarmo lar
ya
radiouzatkich qamrovidagi geografi k hudud
Mobil tarmoqlar
uyalar
deb ataluvchi uncha katta
boʻlmagan hududlarga boʻlinadi
Har bir uyaning asosida
xabarlarni uzatuvchi va oluvchi bazaviy radiostansiya
joylashgan Bazaviy stansiyalar internetga kirishni
taʼminlovchi umumiy foydalanishdagi telekommunikatsiya
xizmatlariga ulanadi
Uyalar oʻlchamlariga koʻra farqlanadi
•
pikoelementlar 200 metrdan kamroq maydonni
qamrab oladi
•
mikroelementlar 2 kilometrgacha maydonni qamrab
oladi
•
makroelementlar yanada yirikroq mintaqalarni
qamrab oladi
Mobil tarmoqlarning bir nechta avlodlari mavjud,
ularning har biri nisbatan yuqori kirish imkoniyati va
ishonchlilik darajasini taʼminlaydi
•
1G tarmoqlar Bular analog signallardan foydalangan
birinchi avlod mobil tarmoqlardir
Ular asosan audio
va matnli xabarlarni uzatish bilan cheklangan
•
2G tarmoqlar Ikkinchi avlod mobil tarmoqlar signal
sifatini yaxshilagan holda analog uzatishdan raqamli
uzatishlarga oʻtgan 2G tarmoqlar bir-biri bilan
ulanish imkoniga ega boʻlgan
Bu esa telefonga
boshqa tarmoqlardan foydalanish imkonini bergan
•
3G tarmoqlar Uchinchi avlod tarmoqlari internetga
kirish, video va onlayn oʻyinlarni uzatishni taʼminlab,
axborot uzatish tezligini 2 Mbit/s gacha oshirdi
•
4G tarmoqlar Toʻrtinchi avlod tarmoqlari mobil
aloqaning zamonaviy, yangi avlodidir
Nazariy
jihatdan u 1 Gb/s gacha axborot uzatish tezligini
taʼminlaydi, bu esa video oqimi vositasidan keng
foydalanishga imkon beradi
Mobil tarmoqlar oʻz afzallik va kamchiliklariga ega
Mobil tarmoqlar juda ommalashdi va aksariyat
foydalanuvchilar endilikda internetga 3G va 4G
tarmoqlar orqali kirmoqda
Mobil
tarmoqlarning
afzalliklari
Mobil tarmoqlarning
kamchiliklari
Mobil tarmoqlar
koʻpincha smartfonlar
vositasida
foydalanuvchiga
boshqalar bilan muloqot
qilish va internetga kirish
imkonini berdi
Qabul qilish sifati
farqlanishi va uyadan
uzoqlashgan sari
yomonlashishi mumkin,
bu esa uzatish jarayoni
uzilib qolishi yoki
sekinlashishiga olib
keladi
Uyalarga boʻlingan
tarmoqda kam quvvatli
radiouzatkichlardan
foydalanish imkoni
mavjud, bu esa energiya
sarfi
va xarajatlarni
tejaydi
Chastotalardan
foydalanish yaxshilab
rejalashtirilgan boʻlishi
kerak
Aks holda uyalar
bir-biriga xalal berishi
mumkin
Mobil tarmoqlarning
radiochastotalari
cheklangan Bu
chastotalar qoʻshni uyalar
oʻrtasida taqsimlanishi
va bir vaqtning oʻzida
uzoqroqda joylashgan
uyalarda takroran
qoʻllanishi mumkin
Natijada bir paytdagi
bogʻlanishlar soni ortadi
Bitta uzatkich bilan
taqqoslansa, kengroq
geografi k hududni
qamrab olish mumkin
Hatto yuqori quvvatli
uzatkichlarning ham
qamrovi cheklangan
Bir nechta kam quvvatli
uzatkichlar yordamida
kengroq hududni qamrab
olish mumkin
Bir nechta uzatkichlardan
foydalanish tarmoq
nisbatan ishonchli
ekanini anglatadi
Bitta
bazaviy stansiyaning
ishlamay qolishi faqat
bitta uyaga taʼsir qilib,
boshqa hududlarga taʼsir
oʻtkazmaydi
6.07-jadval. Mobil tarmoqlarning afzallik va
kamchiliklari.
ILOVA 1.
123 - Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash

|
Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 119/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfILOVA 1.
123
doim ham bir-biriga to‘g‘ri kelavennasligi, ba’zan esa mutiaqo qarama-
qarshi boMishi ham mumkin. Ya’ni kompaniyaning yuridik shaxs
sifatidagi mustaqilligi ila u va uning nomidan faqat boshqaruvchi
huquqiy layoqatga ega boMishi va shu asosda kompaniya mulkini
boshqarishi, mulk egalarini esa yuridik shaxs mulkidan ajratiiganligi,
investorlaming
kompaniya
ustav
fondidagi
ulushlari
doirasida
cheklangan javobgarligi, kompaniyaga qilingan investitsiyalarni yuqori
darajada riskliligi va bu risklami mulk egalari hisobiga oMishi. Shuning
uchun mutaxassislar aynan shularga asoslangan holda korporativ
boshqaiuv tushunchasini talqin qiladilar.
Jahon amaliyotida mavjud kompaniyalar korporativ siyosatini
mazmunan quyidagi ikki belgi asosida tasniflash va tavsiflash mumkin.
1.
Mamlakat
iqtisodiyoti
modelini tuzilishiga asoslangan
korporativ siyosat
A.
Markazlashgan (direktiv) iqtisodiyot modeliga asoslangan
korxona boshqaruvi. Bu modelda korporativ siyosat mavjud boMmaydi.
Chunki direktiv iqtisodiyot tovar va pul oqimlari, xaiqaro tovar va
kapitallar bozorlariga integratsiyalashuvi nuqtayi nazaridan yopiq
hisoblanadi, korxonalar davlat mulki hisoblanib markazlashgan tarzda
davlat manfaati yoMida boshqariladi, ishchi va xizmatchilaming ijtimoiy
va huquqiy himoyasi davlatning zimmasida boMadi. Misol tariqasida
sobiq sovet ittifoqini keltirish mumkin. Bunday iqtisodiyotning asosiy
shiorlari markazlashtirishga qaratilgan boMib quyidagilami anglatadi:
|
| |
-Mavzu:Ilashish muftasi - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 91/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish19-Mavzu:Ilashish muftasi.
O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt:80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ________nafar.
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi:
|
Aqliy hujum, ikkiyoqlama tahlil usuli, grafik organayzeridan foydalangan holda.
|
O’quv mashg’ulot rejasi:
|
1.Ilashish muftasining vazifasi va turlari o’rganish
2.Ilashish muftasining tuzilishi. Ilashish muftasi yuritmasidagi kuchaytirgichlarning tuzilishi va ishlashi xaqida umumiy ma’lumot.
|
O’quv mashg’ulot maqsadi:a) ta’limiy:mavzuga oid nazariy bilimlarni egallash va mustahkalmlash. O’zlashtirgan bilim va ko’nikmalarni amaliy faoliyatda qo’llash.
b) tarbiyaviy:milliy g’oya va mafkurani o’quvchilar ongida shakllantirish: o’quvchilarda insonparvarlik, mehr-shavqat tuyg’ularini shakllantirish.
с) rivojlanuvchi:O’quvchilarni fikrlash qobiliyatini o’stirish; mavzuni o’rganish borasida o’quvchilarni ijodiy yondoshishga yo’llash.
|
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
1) ICHKI YONUV DVIGATELI o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladi
2) Dvigatelning vazifasi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilarga tushuntiriladi
|
1) ICHKI YONUV DVIGATELI o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladio’quvchilar tushunadilar va amaliyotda qo’llaydilar
2) Dvigatelning vazifasi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilar tushunadilar va BKMga ega bo’ladilar
|
| |
|
| |
0 ‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi

|
0 ‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 114/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdf1. 0 ‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi;
2. 0 ‘zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksi;
3. «Davlat tasarrufida chiqarish va xususiylashtirish to‘g‘risida»gi
0 ‘zbekiston Respublikasi Qonuni;
4. «Xo‘jaIik jamiyatlari va shirkatiari to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston
Respublikasi Qonuni;
5. «Qimmatli
qog'ozlar
bozori
to‘g‘risida»gi
0 ‘zbekiston
Respublikasi Qonuni;
6. «Aksiyadorlar jamiyatlari va aksiyadorlaming huquqlarini himoya
qilish to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston Respublikasi Qonuni;
7. «Chet el investitsiyalari to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston Respublikasi
Qonuni;
8. «Chet ellik investorlar huquqlarining kafolatlari va ulami ximoya
qilish choralari to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston Respublikasi Qonuni;
9. «Masuliyati cheklangan xamda qo'shimcha mas’uliyatli jamivatlar
to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston Respublikasi Qonuni;
10. «Xo'jalik shirkatiari to‘g‘risida»gi 0 ‘zbekiston Respublikasi
Qonuni.
11. Рахманкулов X.P., Гулямов С.С. Корпоративное право.-Т.:
ТПОИ, 2004.-767 с.
12 Гулямов
С.С.
Правовые
проблемы
корпоративного
управления: теория и практика.-Т.: ТПОИ, 2004.-392 с.
13. Забелин П.Г. Основы корпоративного управления. - М.:
«ПРИОР», 1 9 9 8 .-1 7 6 с.
14. Бутиков
И.
Л.
«Кимматли
когозлар
бозори»-
Т,:-
«Консаудитинформ», 2001
15. Кимматли когозлар «Акциядор ва тадбиркорларга маълумот
берувчи кулланма», «Бухгалтер кутубхонаси», Т.:- «Иктисодиёт ва
кук ук
дунёси»-2000
16. Толковый словарь терминов по корпоративным отношениям
|
| |
Ish bosqichlari va vaqti - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 114/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishIsh bosqichlari va vaqti
|
O’qituvchi:
|
|
O’quvchi:
1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
O’quvchilar bilimini faollashtirish;
5. Tezkor-so’rov, savol-javob, va boshqalar orqali bilimini faollashtiradi.
Yangi o’quv materiali bayoni;
6. Amaliy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayoni tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi
7. Slaydlar namoyishi va sharxlash
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash;
8. Mustaxkamlash uchun savollar
9. Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhga ishlash qoidasi bilan tanishtiradi.
Har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
10. Guruhlarda ishlaydi, bajarish jarayoni kuzatiladi, maslaxatlar beradi.
11. Ish vaqti tugagach, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruhlar bir-biri bilan savol-javob beradi, o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
12. Guruhlar ishi o’zaro baholashni o’tkazadi.
13. Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etilishini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog’lanadi.
|
Uyga vazifani taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar. Guruh ish natijalarini o’zaro baholaydilar
|
|
| |
ShKning o’z-o’zidan o’chib qolishi

ShKning o’z-o’zidan o’chib qolishi. Kompyuterning o’z-o’zidan o’chib qolishida
markaziy protsessorning yoki quvvat blokining qizib ketishi eng birinchi
sabablardan hisoblanadi. Zamonaviy ona platalar protsessor ma’lum darajada qizib
ketganida quvvat manbaidan o’chiradi. O’chirilishi kerak bo’lgan ko’rsatkichlar
BIOS’da o’rnatiladi. Shunday muammoga duch kelganingizda birinchi navbatda,
albatta protsessorni yetarlicha sovitilayotganligiga ishonch hosil qiling. Ba’zi
platalarda dasturiy monitoring, ko’rsatkichlarni ba’zan juda oshirib yuborib, ba’zan
juda pasaytirib yuborib, aniq ishlamaydi. Bunday holatlarda protsessor kuleri
radiatoriga barmoqlarni tekkizib ko’rib (ehtiyot bo’ling — kuyib qolish mumkin!)
haroratni aniqlash eng oddiy usul hisoblanadi. Agar barmoqni uzoq vaqt tekkazib
turish mumkin bo’lsa, demak, hammasi joyida. Agar uzoq vaqt tekkazib turish
mumkin bo’lmasa, kulerning yaxshi o’rnatilganligini tekshirib ko’rishga to’g’ri
keladi. Agar kuler to’g’ri o’rnatilgan, biroq uning quvvati yetmayotgan bo’lsa (buni
ishlab chiqaruvchi saytidan u qaysi protsessorlar uchun mo’ljallanganligini topib
aniq bilib olish mumkin), unda yanada kuchliroq sovutish tizimini o’rnatish haqida
o’ylashga to’g’ri keladi. Ko’pincha sistema bloki ichiga chang to’planishi (bu holat
yerda turadigan sistema bloklarida ko’p uchraydi), ventilyatori to’xtab qolishi yoki
juda issiq yoz kunlari sababli qizib ketish muammosi paydo‘bo’ladi.
Quvvat manbai bloki qizib ketishi sababini aniqlash ham oson. Birinchi navbatda,
ventilyatori ishlayotganligini tekshirib ko’rish zarur. Agar ishlayotgan bo’lsa,
haydalayotgan havo‘harorati qanday? Iliq «shabada» xavf tug’dirmaydi. Issiq
havo‘esa ta’minot bloki ortiqcha yuklama bilan ishlayotganligini bildiradi.
Zamonaviy bloklarning ko’pi qizib ketishdan himoyalanish tizimi bilan
ta’minlangan. Quvvat elementlari harorati 100
o
C darajaga yetganida avtomatik
tarzda o’chiriladi. Agar shunday muammoga duch kelgan bo’lsangiz, quvvat blokini
almashtirishga to’g’ri keladi.
ShK barqarorligini tekshirish uchun S&M eng oddiy dastur hisoblanadi. Xalq
orasida unga «sado‘maza» deb nom berdilar. S&M yordamida protsessorni kuchli
ishlatish va maksimal qizdirish mumkin bo’ladi. Agar test sinovlari jarayonida
protsessor qizib ketmasa, demak, sovutish masalasida muammolar yo’q. Qiziqarli
tomoni faqat bitta yadrosi qizishini tanlash mumkin. Protsessor yuklamasini 100
foizdan kamga qo’yilganida ish rejimi siklik davriy pulsatsiyaga aylanadi —
protsessor va ta’minot bloki quvvat tizimini tekshirish uchun haqiqiy «sado»ga
aylanadi. «Quvvat bloki» qismi ham juda qiziqarli. Uni tekshirish paytida dastur
faqat xotira bilan protsessorni emas, balki videokartani ham yuklaydi. Ventilyatorlar
harorati, quvvati va aylanish tezligining shaxsiy monitoringini birlashtirish ham juda
foydali bo’ladi.
Ish bosqichlari va vaqti - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 93/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish
O’quvchi:
1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
O’quvchilar bilimini faollashtirish;
5. Tezkor-so’rov, savol-javob, va boshqalar orqali bilimini faollashtiradi.
Yangi o’quv materiali bayoni;
6. Amaliy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayoni tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi
7. Slaydlar namoyishi va sharxlash
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash;
8. Mustaxkamlash uchun savollar
9. Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhga ishlash qoidasi bilan tanishtiradi.
Har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
10. Guruhlarda ishlaydi, bajarish jarayoni kuzatiladi, maslaxatlar beradi.
11. Ish vaqti tugagach, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruhlar bir-biri bilan savol-javob beradi, o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
12. Guruhlar ishi o’zaro baholashni o’tkazadi.
13. Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etilishini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog’lanadi.
|
Uyga vazifani taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar. Guruh ish natijalarini o’zaro baholaydilar
|
|
| |
Intranet va ekstranet - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Intranet asosan kliyent-server arxitekturasidan
foydalanadi Ular odatda bir nechta serverga murojaat
qiladi Veb serverga intranetning veb sahifalari
joylanadi, elektron pochta serveri esa elektron pochta
ma’lumotlariga javob beradi
Boshqa bir server esa
foydalanuvchilar akkauntlari va ularning tarmoqdan
foydalanish harakatlariga javobgar
Hozir koʻplab tashkilotlar intranetdan foydalanmoqda
Masalan, maktablar oʻquvchilarga oʻqitish va oʻrganish
manbalarini taqdim etish uchun virtual taʼlim
muhitidan (VLE) foydalanadi Virtual ta’lim muhiti ham
intranetning bir shakli
VPN
tarmoqning
afzalliklari
VPN tarmoqning
kamchiliklari
VPN tarmoq internetda
uzatiladigan maʼlumot
uchun yuqori darajadagi
xavfsizlikni taʼminlaydi
VPN tarmoq faoliyati
tashkilot nazoratidan
chetda boʻlishi mumkin
Bu ishlatilayotgan
tashqi resurslarga
bogʻliq
VPN tarmoqlar tashqi
manbalardir VPN
tarmoqdan foydalanadigan
tashkilotlar tarmoqqa
kirishni istagan
foydalanuvchilar uchun
ajratilgan tarmoq deb
nomlanuvchi xavfsiz, alohida
ajratilgan ulanish xizmatlarini
xarid qilmaydi va shu orqali
mablagʻni tejab qoladi
VPN tarmoqni sozlash
va faoliyatni taʼminlash
uchun maʼlum
darajadagi texnik
malaka talab etiladi
Bunday malakaga ega
xodimlarga sar anadigan
xarajatlarni VPN
tarmoqni ishga tushirish
paytida hisobga olish
zarur
Tashqi manbalarning
faoliyatini taʼminlashga
oid xarajatlarni boshqalar
qoplaydi
Tarmoq virtual shaklda
boʻlgani sababli qoʻshimcha
kliyentlarni kiritish koʻp
xarajat talab qilmaydi
6.05-jadval. N tarmoqdan foydalanishning afzallik
va kamchiliklari.
Baʼzan tashkilotlar tashqaridagi foydalanuvchilarga
intranetdagi maʼlumotlarga kirish ruxsatini taqdim
etishga qaror qiladi
Bu ishni ekstranet tarmogʻi orqali amalga oshirsa
boʻladi Ekstranet tashqi foydalanuvchilarga
resurslardan foydalanish imkoniyatini berish
uchun ochilgan intranetdir
Ekstranet tashqi
foydalanuvchilarning undagi maʼlumotlarga xavfsiz
kirishini taʼminlash uchun VPN tarmoqlarni ishlatadi
Ekstranet orqali odatda faqat maʼlum turdagi
maʼlumotlarga kirish mumkin
Masalan
•
maktablardagi VLE ota-onalarga bolalarining
baholari, davomat va hisobotlar bilan tanishish
imkonini beradi
•
jarroh-shifokor mahalliy shifoxona ekstraneti orqali
bemorlarni qabulga yozadi
•
kompaniyalar kliyentlarga yetkazib berilayotgan
mahsulotlarni kuzatishga oid maʼlumotlarni taqdim
etadi
Ekstranetdan odatda tashkilot veb sayti orqali
foydalaniladi
Foydalanuvchi ekstranetga u
tasdiqlangan tashqi foydalanuvchi ekanini bildiruvchi
elektron pochta manzili va parol orqali kiradi
madaniyat nomini olgan boshqarish madaniyatiga asoslanadi. Bunday

|
madaniyat nomini olgan boshqarish madaniyatiga asoslanadi. Bunday Pdf ko'rish
|
bet | 132/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfmadaniyat nomini olgan boshqarish madaniyatiga asoslanadi. Bunday
yondashuvda eng asosiysi korxonaning tuzilishi emas, balki boshqarish
uslubi, faoliyatning ijtimoiy-psixologik muhiti, rasmiy va norasmiy
boshqarishni qo'shib olib borilishi, madaniy-integratsiya jarayonlari,
rag'bat va shu kabi ornillardir.
Кофога^у menejmentni tashkiiiy at\>or tomonlama ko'rib chiqish
ham mumkin. Bu holda asosiy e’tibor tashkil etish shakllari va
xodimlarnirig fe’l-atvoriga qaratiladi.
Yana shunday yondashuv ham mavjudki, uning tarafdorlari
korporativ menejment tushunchasini
murakkab! ashtirmasdan, uni
134
samarali boshqaruvning sinonimi sifatida ko'rish maqsadga muvofiq,
deb hisoblaydilar.
Korporativ menejmentni boshqarish turi sifatida bir qator o'ziga
xos xususiyatlarini ajratish mumkin.
1) Aksiyadorlik mulki va menejment. U umumiy maqsaddan kelib
chiqadigan manfaatlaming o‘zaro kelishuvini yuzaga keltiradi. Asosiy
muammolami demokratik tarzda hal etish mexanizmini vujudga
keltirishga va shundan kelib chiqqan holda kompaniyadagi integratsiya
jarayonlarini rag'batlantiruvchi boshqaruvning tashkiiiy shakllarini
tanlashga imkon beradi.
2) Tashkiiiy integratsiya. Xodimlaming ma’lum tashkiiiy xatti-
harakat turi va boshqaruvning demokratik uslubiga borib taqaladi.
3) Tashqi muhit, kompaniyaning bir butunligini
va uning
kompaniya sifatidagi alohida belgilarini «tan olish» omili.
4) Xodimlaming
kompaniyaga
munosabati,
boshqaruv
ustuvorliklarini tezkor qo'llash imkonini beradi.
|
| |
modemizatsiyalash va o'ziga xosligini ta’minlash

|
modemizatsiyalash va o'ziga xosligini ta’minlash Pdf ko'rish
|
bet | 131/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfmodemizatsiyalash va o'ziga xosligini ta’minlash,
yangi ishlab chiqarish sohalariga kirib borish, yangi
bozorlami izlash. Tadbirkorlik konsepsiyasini qayta
ko'rib chiqish.
Tanazzul
(so'nish)
Foydaning
kamayishi,
to'lovchanlikni
pasayishi,
mahsulot sotish imkoniyatlarining cheklanganligi. Ikki
yo'l mavjud: bankrotlik - kerxonani tugatish; to'la
sanatsiya amalga oshirilish asosida isloh qilish (qayta
tug'ilish).
Korporativ siyosatning ajralmas qismlaridan biri - menejment.
Bunda korporativ menejment - bozor sharoitlarida resurslardan oqilona
foydalanish yo'li bilan foyda olish maqsadiga erishishga yo‘na!tirilgan
kompaniyaning tijorat faoliyatiga professional rahbarlikni amalga
oshirish. Tor ma’noda menejment - bir yoki bir guruh menejerlaming
boshqa shaxslarga ma’lum javobgarlikni zimmasiga olgan holda
qo'yilgan maqsadga erishishga yordam beradigan xatti-harakatlarga
undash uchun ta’sir ko'rsatish.
Ushbu tushunchaning murakkab va keng ma’noli bo'lganligi bois,
uning mohiyatini yanada oydinlashtiruvcni fikrlami ko'rib chiqamiz.
1.
Кофогайу menejmentni tushunishga bir qator yondashuvlar
mavjud. Obyektli deb atashimiz mumkin bo'lgan yondashuv boshqarish
obyekti
xususiyatlarini
tushunish
va
baholashga
asoslanadi.
Aksiyadorlik jamiyati faoliyatini, aksiyadorlaming umumiy manfaati
yollanma menejerlar tomonidan olib boriladigan boshqarishning
maqsadini va mexanizmlarini belgilab beradi.
Kc^orativ menejmentni anglashga madaniylik jihatdan yondashuv
ham mavjud bo'lib, uning asl ma’nosi korporativ menejment korporativ
|
| |
г., №4- С. 6-9 - Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash

|
Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 117/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdf2006 г., №4- С. 6-9.
40. Шохаъзамий
Ш.Ш.
Молия
бозорини
тартиблаштириш
тизимини такомиллаштириш.//Жамият ва бошкарув, Т., 2009, №2.-
CC.-23-36.
41. Шохаъзамий Ш.Ш. Экономическая системология: концепция
и применение. -Т.: Iqtisod-moliya, 2010.-421 с.
42. Shoxa’zamiy Sh.Sh. Tizimli moliya injiniringi.-T.: Fan va
texnologiyalar markazi, 2012.-796 b.
43. Shoxa’zamiy
Sh.Sh.
Moliya
bozori
va
qimmatli
qog'ozlarTDarslik. -Т.: Fan va texnologiyalar markazi, 2012.-395 b.
44. Shoxa’zamiy Sh.Sh. Bozor asoslari./Darslik. -Т.: Fan va
texnologiyalar markazi, 2012.-192 b.
45. Intemet-saytlar:
http://www.uzland.uz//
http://www.tfi.uz/
/http://www.gov.uz//
http://www.press-service.uz//
http://www.uzsec.com.//
http://www.bearingpoint.uz//
http://www.cer.uz.//
http://www.rbc.ru
http://wwwl .oesd.org/dac/debt/
http://www.spglobal.som
http://www.fcfr.ru
122
K orporativ boshqaruvga oid konseptual tushunchalarning
m azm unan shakllanishi
«Кофогаиу
boshqaruv» tushunchasini talqin qilishdagi farqlar u
yoki bu mallifiiing tadqiqot yo‘nalishi bilan bog'liq bo'lib, bunda turli
yondashuvlami ko'rish mumkin.
Korporativ siyosatga menejment psixologiyasi nuqtayi nazaridan
ko'rilgan yondashda unga korporativ madaniyatni shakllantiruvchi
boshqaruv sifatida qaraladi.
Moliya kategoriyasi va undagi munosabatlar nuqtayi nazaridan
ko'rilgan yondashuvda esa кофогайу boshqaruv ishlab chiqarish
|
| |
) Korporativ madaniyat - Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni...

|
Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 133/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdf5) Korporativ madaniyat, yuqorida sanab o'tilgan barcha omillami
«mustahkamlaydi» va yo'l-yo'riq, qadriyat, manfaat, urf-odat, ijtimoiy
axloq normalari, an’ana, cheklov, kutish va ehtiyotkorlik kabi tavsiflarda
namoyon bo'ladi.
2.
G'arbda qoMlaniladigan o‘zaro yaqin (lekin ma’no jihatdan mos
tushmaydigan) «tonporativ menejment» (Corporate Management) va
«кофогаПу idora qilish» (Corporate Governance) tushunchalarini
ko'rib chiqamiz. G'arbdagi qonunchilikda кофогаНу idora qilish
tushunchasi kompaniya muikdorlari bilan uni boshqaradiganlar, ya’ni
menejerlar, shuningdek, boshqa manfaatdor shaxslar (mahalliy
boshqarish organlari; sheriklar, kreditorlar v.b.) o'rtasidagi o'zaro
munosabatlar tizimini anglatadi. Ko'rinib turibdiki, bu tushuncha
hozirda keng tarqalgan korporativ boshqaruv tushunchasi bilan
hamohang, sinonim.
Кофога^у idora qilish tizimi kompaniya faoliyatini boshqarishni
amalga oshiruvchi saylanadigan va tayinlanadigan idoralami birlash-
tiradi. U mulk egalari va menejerlar manfaatiari mutanosibligini
ta’minlab, amaldagi qonunchilik doirasida kompaniyaning barcha
faoliyat turlaridan iloji boricha yuqori daromad olishga qaratilgan. 5-
jadvalda кофогаПу munosabatlar manfaatiari o'rtasidagi tafovutlar
keltirilgan.
Korporativ idora qilish muammosi paydo bo'lishining asosiy
sababi - mulkka egalik qilislini uni boshqarishdan ajratilganligidir.
135
Korporativ idora qilishning mazmuni - kompaniya menejerlari faoliyati
ustidan ichki nazorat tizimini uni mulkdorlari (investorlar) shaxsidan
hamda u yoki bu darajada boshqa manfaatlardan alohida ko‘rishdir.
|
| |
Korporativ idora qilishning asosiy vazifasi - kompaniya ishini uni

|
Korporativ idora qilishning asosiy vazifasi - kompaniya ishini uni Pdf ko'rish
|
bet | 134/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfKorporativ idora qilishning asosiy vazifasi - kompaniya ishini uni
moliyaviy mablag‘lar bilan ta’minlagan aksiyadorlar/investorlar hamda
u yoki bu darajada boshqa manfaatdorlar (agar kompaniya tizimida
bundaylar mavjud boMsa) manfaatlaridan kelib chiqib olib borilishini
ta’minlashdir.
Korporativ munosabatlarda ishtirok etuvchi asosiy manfaatiari
о 'rtasidagi tafovutlar
________^
________________________________________5-jadval
Korporativ
munosabatlar
ishtirokchilari
Ishtirokchilaming manfaatiari
•Menejerlar
.........
Mukofotning asosiy qismini oladilar, qoida tariqasida
ish haqi ko'rinishida, ayni paytda mukofotning
boshqa turli asosiy ahamiyatga ega emas. A w alo o‘z
mavqeining
barqarorligini
ko‘zlaydilar.
Qoida
tariqasida xatar va foyda
o'rtasida mutanosiblik
tarafdori bo'ladilar. Menejerlaming mukofotlarini
ulaming kompaniyalari aksiyalari kursi yoki ushbu
aksiyalar bo'yicha dividendlarga bog'lashga bo'lgan
ko'plab harakatlar ushbu mutanosiblikni o'zgartira
olmadi.
Ular
asosiy
e’tiborlarini
o'zlari
ishlayotgan
kompaniyaga qaratadilar. Kompaniya faoliyatining
barqarorligi
hamda
sodir
bo'lishi
kutilmagan
sharoitlar (masalan, kompaniya faoliyatini qarzga
olingan mablag' evaziga emas, balki taqsimlanmagan
foyda hisobidan moliyalashni) ta’siridan saqlashdan
manfaatdor.
Direktorlar
kengashi
ko'rinishidagi
aksiyadorlar
|
| |
«iqtisodiy barqarorlashtirish», «pu! resurslarini konvertatsivalash»

|
«iqtisodiy barqarorlashtirish», «pu! resurslarini konvertatsivalash» Pdf ko'rish
|
bet | 120/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdf«iqtisodiy barqarorlashtirish», «pu! resurslarini konvertatsivalash»,
«spekuiatsiyani yo‘q qilish», «inqirozga yuz tutgan tarmoqlar va
konconalami davlat tomonidan qoMlab-quwatlash», «tovar va pul
oqimlarini optimallashtirish», «yagona partiyaning hukmronligi va
yoMboshchiligi».
Bulardan
asosiy maqsad - davlatga tegishli
«bo‘yruqbozlik direktiv cho'qqilarni» kuchaytirishdan iborat. Natijada,
markazlashgan iqtisodiyotda davlat mulki, markazlashgan tarzda
xo‘jalik qarorlarini qabul qilish, monotizim (bank va tovar ishlab
chiqarish bo'yicha) hukmron boMadi. Monotizimda barcha tovar ishlab
chiqarish va tovarlami taqsimlash, pul resurslari va moliya-kredit
munosabatlar davlatlashtiriladi. Umuman olganda, markazlashgan
direktiv iqtisodiyotda erkin (ochiq) «bozor» va demak,
korporativ
siyosat boMmaydi, chunki uni davlat uchun keragi boMmaydi.
Iqtisodiy o'sish pul mablagMarini va tovarlami markazlashgan
tarzda davlat manfaati uchun qayta taqsimlash, budjet investitsiyalarini
taqsimlash, rejali pul emissiyasi va inflatsiya evaziga belgilanadi.
124
Barchasi davlatga tegishli bo‘lgan iqtisodiyot subyektlarining ortiqcha
pul mablag‘lari budjet xarajatlarini qoplashga yo'naltiriladi. Bunday
modelning xossalari iqtisodiyotni jahon bozoridan izolatsiyalantirib
qo'yadi, natijada ichki krizislarga olib keladi.
B.
Fudamentalistik (diniy) iqtisodiyot modeliga asoslangan
korporativ siyosat. Bunday iqtisodiyotning yorqin namoyondasi Eron
Islom Davlati hisoblanadi (shu tufayli u haqda gap yuritamiz). Bu davlat
Islom dini ideologiyasiga asoslangan rivojlanishning alohida milliy
|
| |
и ценным бумагам. - М. 1994 - Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish...

|
Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 115/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfи ценным бумагам. - М. 1994
17. Корпоративное управление/под. ред. А. Шихвердиев.-М.:
Центр акционера, 2003
18. Голубков Д.Ю. Особенности корпоративного управления в
России: инвестиционный кризис и практика оффшорных операций.-
М.: Издательский Дом «Альпина», 1999.-272 с.;
FOYDALAN1LGAJN A D A B IY O T L A R
120
19. Корпоративное
управление
в
переходных
экономиках:
Инсайдерский контроль и роль банков/Под ред.Масахико Аоки и
Хьюнг Ки Ким, перевод с англ.-СПб.: Лениздат, 1997.-558 с.
20. Икрамов М.А., Саакян А.К., Ходжаева МЛ. «Особенности
формирования
концепции
управления
авиапредприятием
в
условиях переходного периода»-Т.: Узбекистан хаво йуллари, 2001.
21. 0 ‘zbekistonda korporativ boshqaruvni joriy etish muammolari.
Iqtisodiy
tadqiqotlar
Markazining
ilmiy
hisoboti,
2006.-79
b.//www.cer.uz
22. Павлова Л. Корпоративные ценные бумага: эммиссия и
операции предприятий и банков М.: ЗАО « Бухгалтерский
бюллетень», 1998
23. Эрнандо Де Сото. Загадка капитала. Почему капитализм
торжествует на Западе и терпит поражение во всем остальном
мире ./Пер. с англ.- М.: ЗАО Олимп-Бизнес, 2001.-272 с.
24. Корпоративное законодательство в США //www.rid ru.
25. Защита прав и законных интересов иностранных инвесторов
в России //www.inves.rn.
26. Формирование
националной
модили
корпоративного
управления в России и зашита прав акционеров www.iet.ru.
|
| |
Boshqaruv bo‘g‘ini - - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

207
Bozor iqtisodiyoti ma’muriy-buyruqbozlik tizimiga nisbatan qarama-qarshi
tizim bo’lib, bozorda narx, soliq, kredit vositasida tartibga solish eng avvalo ijtimoiy
maqsadda amalga oshiriladi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida narx va ish haqi
o’zgarishni qat’iy tartibga solmay barqarorlikka erishib bo’lmaydi.
Shunday qilib, boshqaruvning iqtisodiy usullari juda keng imkoniyatlarga ega
bo’lib, ular mohirona va o’z vaqtida tashkiliy-farmoyish, ijtimoiy-ruhiy va huquqiy
usullar bilan qo’shib olib borilgan taqdirda yaxshi natijalarga erishish mumkin.
Korxonalar, aksioner jamiyatlari, firmalarda muhim boshqaruv usullaridan
biri –
biznes-rejalardir
. U iqtisodiy jarayonlarni umummilliy manfaatlarni ko’zlab,
xo’jalik amaliyotida ob’ektiv iqtisodiy qonunlardan foydalanish asosida, ongli
ravishda, bir maqsadga intilgan holda boshqarishning o’zaro uzviy bog’liq tizimidan
iboratdir.
Biznes-reja vositasida hal etiladigan asosiy vazifalar quyidagilardan iborat:
iqtisodiyot rivojlanishi yo’nalishlari va maqsadlarni amalga oshirish yo’llarini
ko’rsatish, iqtisodiyotning barqaror, mutanosib o’sishini ta’minlash, moddiy,
mehnat va moliyaviy resurslarni tarmoqlar va ishlab chiqarishlar o’rtasida
taqsimlash va qayta taqsimlash, fan-texnika taraqqiyoti yutuqlarini joriy etishni
ta’minlash; tarmoqlararo integratsiya, tarmoq ichida ixtisoslashuv va sanoat
kooperatsiyasini chuqurlashtirish; xo’jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatini tezkor
tartibga solish va koordinatsiya qilish.
Biznes-reja korxona, aksionerlar jamiyati, konsernlar faoliyatining barcha
tomonlarini: mahsulot ishlab chiqarish va sotish; moddiy-texnikaviy ta’minot va
ishlab chiqarish fondlaridan foydalanish, mehnat va ish xaki, jamoada ijtimoiy
jarayonlar va h.k. larni qamrab oladi. Bozor munosabatlari sharoitida ularga
rejalashtirish borasida keng huquqlar beriladi.