Bajardi: Bohodirov. A tekshirdi: Farg`ona-2024 Reja

|
Bajardi: Bohodirov. A tekshirdi: Farg`ona-2024 Reja
|
Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 150,84 Kb. | | #267319 |
Bog'liq 1 MUSTAQIL ISH
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
FARG`ONA FILIALI
YANGI O`ZBEKISTON TARIXI
FANIDAN
Mustaqil ish
Mavzu: O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining qabul qilinishi.
Guruh:715-22
Bajardi:Bohodirov.A
Tekshirdi:
Farg`ona-2024
Reja:
1.O`zbekiston davlat suverenitetining e`lon qilinishi.
2. Konstitutsiyaning yaratilishiga bo‘lgan zarurat
3. Konstitutsiyaviy komissiya va uning faoliyati
4.Konstitutsiya loyihasining umumxalq muhokamasi va uning qabul qilinishi
Konstitutsiya (lotincha “Constitution” – tuzilish, tuzuk) – davlatning Asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, jamiyat va shaxsning o‘zaro munosabatlari, shuningdek, sud tizimini hamda davlat va jamiyatning o‘zaro munosabatlarini belgilab beradi.
Ayniqsa, mustaqillikka bo'lgan intilish Boltiqbo'yi respublikalarida kuchli namoyon bo'ldi. Kommunistik partiya, uning shu vaqtdagi rahbarlari ittifoqni, mavjud tuzumni saqlash uchun qattiq harakat qildilar. Yangi ittifoq shartnomalarini tuzish, shu orqali ittifoqni saqlash uchun katta urinishlar bo'ldi. Lekin Tbilisi, Vilnyusda bo'lib o'tgan voqealar, qon to'kilishlar bu maqsadning zo'ravonlik pozitsiyasi, ittifoqni saqlab qolish xom hayol ekanligini ko'rsatdi. Sovet Ittifoqida siyosiy tizimni isloh qilish, vakillik organlarining yangi turlarini yaratish, saylov tizimini yangilash ishlari olib borildi. SSSR hududida Xalq deputatlari s’ezdi degan eng yuqori vakillik organi tashkil etildi. Shu organga bo'ladigan saylovlar birinchi marta muqobillik asosida о tdi.
Uning natijasida esa (1988-yilgi saylov), shu organga xalq dardini ochiq aytadigan, haqiqatni ko‘z bo'yamachilikdan ustun qo yadigan ко plab kishilar saylandi. S’ezd Ittifoq miqyosidagi masalalarni hal qiladigan organdan ko'ra, ittifoqdagi muammolarni ochiq-oydin ко tarib chiqadigan, turli xalq va millatlar о z muammolarini yaqqol ay49 www.ziyouz.com kutubxonasi tadigan minbarga aylandi. Turli fikrlilik vujudga keldi. Natijada kommunistik partiya o'z mavqeini yo'qota bordi. Birinchi bo'lib ayrim mamlakatlardagi kommunistik partiyalar sovet ittifoqi kommunistik partiyasi tarkibidan chiqqanligi e’lon qilindi, keyinchalik respublikalar mustaqilligi e’lon qilina boshladi
S’ezd Ittifoq miqyosidagi masalalarni hal qiladigan organdan ko'ra, ittifoqdagi muammolarni ochiq-oydin ко tarib chiqadigan, turli xalq va millatlar о z muammolarini yaqqol ay49 www.ziyouz.com kutubxonasi tadigan minbarga aylandi. Turli fikrlilik vujudga keldi. Natijada kommunistik partiya o'z mavqeini yo'qota bordi. Birinchi bo'lib ayrim mamlakatlardagi kommunistik partiyalar sovet ittifoqi kommunistik partiyasi tarkibidan chiqqanligi e’lon qilindi, keyinchalik respublikalar mustaqilligi e’lon qilina boshladi. Sovet Ittifoqini saqlab qolishga bo'lgan oxirgi jiddiy urinish bu 1991-yil 19-avgustda Favqulodda holat davlat qo'mitasini (FHDQ) tashkil qilish bo‘ldi.
M amlakatning amaldagi Prezidenti kasalligi sababi ko'rsatilib. vazifasidan chetlatildi va prezident vazifasini vitseprezident egalladi. U bir guruh kishilar bilan birga FHDQga boshchilik qildi. Qo'mita barcha qo'lga kiritgan yutuqlarni yo‘q qilishni maqsad qilib qo'ydi. Moskvaga tank va harbiy qo'shin kiritdi. OAV taqiqlandi. Moskva aholisining olib borgan qattiq harakati natijasida bu favqulodda organ tezda - 21-avgustda tugadi. Ittifoq markazida bo'lgan voqealar, totalitar tuzimni tiklashga, demokratik yutuqlarni yo'q qilishga bo'lgan urinishlar ittifoq respublikalarida bundan keyin qaysi yo'l bilan borish kerakligini hal qilish zarurligini kun tartibiga qo'ydi.
1991-yil 31-avgustda bo'lib o'tayotgan O'zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining sessiyasida O'zbekiston Prezidenti Islom Karimov mamlakat mustaqilligini e’lon qildi. Bunday xabar ko'pchilik deputatlarni lol qoldirdi. Chunki, ko'pchilik mustaqillikni orzu qilsa-da, uni ochiq bayon qila olmas edi, uning oqibati nima bo‘lishini tasavvur qila olmas edi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining to'satdan mustaqillikni e’lon qilishi, uning jasorati natijasi hamda prezidentlik faoliyati davridagi eng katta xizmati bo'ldi. Mustaqillik e’lon qilindi. Bu degani hamma narsa bir zumda hal bo'ldi yoki bo'ladi degani emas. Chunki, mustaqillikka erishish, rivojlanish, taraqqiyot, xalqning farovon turmushini ta’minlamasdan, aksincha, turmush tarzi nihoyatda yomonlashuviga olib kelgan holatlar tarixda uchraydi.
Mustaqillikka erishgandan keyin juda ko‘p masalalarni endi hech kimning yordamisiz hal qilishga to‘g‘ri kelar edi. Birinchi navbatda, fuqarolarning tinchligini, ularning munosib hayot kechirishini ta minlash, buning uchun mamlakat xavfsizligini ta’minlash zarurati vujudga keldi. Mustaqillikdan so'ng qaysi yo‘l bilan borishni aniqlab olish zarur bo‘ldi, bu keyingi ishlarni to‘g‘ri hal qilishga asos bo'lardi. Shuning uchun, 0 ‘zbekiston rahbariyati atrofda, xalqaro maydonda boMayotgan voqealardan kelib chiqib, xalq xohish-irodasiga tayanib, mamlakatni demokratik yo'ldan rivojlantirish, demokratik mamlakatlarda e’tirof etilgan prinsiplarni qo‘llash maqsadga muvofiqligini, demokratik davlat qurish yo'lini tanladi.
Konstitutsiya (lotincha “Constitution” – tuzilish, tuzuk) – davlatning Asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, jamiyat va shaxsning o‘zaro munosabatlari, shuningdek, sud tizimini hamda davlat va jamiyatning o‘zaro munosabatlarini belgilab beradi.
Buning uchun demokratik talablarga va prinsiplarga javob beradigan davlat hokimiyatini yo'lga qo'yish; bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodni tashkil etish; fuqarolar manfaatiga mos keluvchi fuqaro, jamiyat, davlat munosabatini o'rnatish, unda fuqaro manfaatlarining ustunligini ta’minlash, inson, uning huquqi, erkinligi, qadr-qimmati, sha’nini oliy qadriyat darajasiga ko'tarish; mamlakatda yashovchi barcha millatlar manfaatlarini birdek ta’minlash; mamlakat xavfsizligini birday ta’minlashni nazarda tutuvchi tashqi siyosat olib borish mamlakatimiz oldidagi eng muhim vazifalar sifatida maydonga chiqdi.
Bu vazifaga erishishi uchun birinchi navbatda, huquqiy asosni yaratish, ularni huquqiy normalarda mustahkamlash zarurati paydo bo‘ldi va shu vazifani bajarish uchun mamlakatimizda birinchi marta mustaqil konstitutsiya ishlab chiqishga zarurat tug ildi. Shunday qilib, konstitutsiya qabul qilish zarurati nima degan savolga,
0‘zbekiston mustaqilligi va ana shu tufayli vujudga kelgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish zarurligidir, deb javob bersak xato bo‘lmaydi.
M amlakatning amaldagi Prezidenti kasalligi sababi ko'rsatilib. vazifasidan chetlatildi va prezident vazifasini vitseprezident egalladi. U bir guruh kishilar bilan birga FHDQga boshchilik qildi. Qo'mita barcha qo'lga kiritgan yutuqlarni yo‘q qilishni maqsad qilib qo'ydi. Moskvaga tank va harbiy qo'shin kiritdi. OAV taqiqlandi. Moskva aholisining olib borgan qattiq harakati natijasida bu favqulodda organ tezda - 21-avgustda tugadi. Ittifoq markazida bo'lgan voqealar, totalitar tuzimni tiklashga, demokratik yutuqlarni yo'q qilishga bo'lgan urinishlar ittifoq respublikalarida bundan keyin qaysi yo'l bilan borish kerakligini hal qilish zarurligini kun tartibiga qo'ydi.
1991-yil 31-avgustda bo'lib o'tayotgan O'zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining sessiyasida O'zbekiston Prezidenti Islom Karimov mamlakat mustaqilligini e’lon qildi. Bunday xabar ko'pchilik deputatlarni lol qoldirdi. Chunki, ko'pchilik mustaqillikni orzu qilsa-da, uni ochiq bayon qila olmas edi, uning oqibati nima bo‘lishini tasavvur qila olmas edi. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining to'satdan mustaqillikni e’lon qilishi, uning jasorati natijasi hamda prezidentlik faoliyati davridagi eng katta xizmati bo'ldi. Mustaqillik e’lon qilindi. Bu degani hamma narsa bir zumda hal bo'ldi yoki bo'ladi degani emas. Chunki, mustaqillikka erishish, rivojlanish, taraqqiyot, xalqning farovon turmushini ta’minlamasdan, aksincha, turmush tarzi nihoyatda yomonlashuviga olib kelgan holatlar tarixda uchraydi.
Mustaqillikka erishgandan keyin juda ko‘p masalalarni endi hech kimning yordamisiz hal qilishga to‘g‘ri kelar edi. Birinchi navbatda, fuqarolarning tinchligini, ularning munosib hayot kechirishini ta minlash, buning uchun mamlakat xavfsizligini ta’minlash zarurati vujudga keldi. Mustaqillikdan so'ng qaysi yo‘l bilan borishni aniqlab olish zarur bo‘ldi, bu keyingi ishlarni to‘g‘ri hal qilishga asos bo'lardi. Shuning uchun, 0 ‘zbekiston rahbariyati atrofda, xalqaro maydonda boMayotgan voqealardan kelib chiqib, xalq xohish-irodasiga tayanib, mamlakatni demokratik yo'ldan rivojlantirish, demokratik mamlakatlarda e’tirof etilgan prinsiplarni qo‘llash maqsadga muvofiqligini, demokratik davlat qurish yo'lini tanladi.
Konstitutsiya (lotincha “Constitution” – tuzilish, tuzuk) – davlatning Asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, jamiyat va shaxsning o‘zaro munosabatlari, shuningdek, sud tizimini hamda davlat va jamiyatning o‘zaro munosabatlarini belgilab beradi.
Buning uchun demokratik talablarga va prinsiplarga javob beradigan davlat hokimiyatini yo'lga qo'yish; bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodni tashkil etish; fuqarolar manfaatiga mos keluvchi fuqaro, jamiyat, davlat munosabatini o'rnatish, unda fuqaro manfaatlarining ustunligini ta’minlash, inson, uning huquqi, erkinligi, qadr-qimmati, sha’nini oliy qadriyat darajasiga ko'tarish; mamlakatda yashovchi barcha millatlar manfaatlarini birdek ta’minlash; mamlakat xavfsizligini birday ta’minlashni nazarda tutuvchi tashqi siyosat olib borish mamlakatimiz oldidagi eng muhim vazifalar sifatida maydonga chiqdi.
Bu vazifaga erishishi uchun birinchi navbatda, huquqiy asosni yaratish, ularni huquqiy normalarda mustahkamlash zarurati paydo bo‘ldi va shu vazifani bajarish uchun mamlakatimizda birinchi marta mustaqil konstitutsiya ishlab chiqishga zarurat tug ildi. Shunday qilib, konstitutsiya qabul qilish zarurati nima degan savolga,
0‘zbekiston mustaqilligi va ana shu tufayli vujudga kelgan ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish zarurligidir, deb javob bersak xato bo‘lmaydi.
Shu organga bo'ladigan saylovlar birinchi marta muqobillik asosida о tdi.
Uning natijasida esa (1988-yilgi saylov), shu organga xalq dardini ochiq aytadigan, haqiqatni ko‘z bo'yamachilikdan ustun qo yadigan ко plab kishilar saylandi. S’ezd Ittifoq miqyosidagi masalalarni hal qiladigan organdan ko'ra, ittifoqdagi muammolarni ochiq-oydin ко tarib chiqadigan, turli xalq va millatlar о z muammolarini yaqqol ay49 www.ziyouz.com kutubxonasi tadigan minbarga aylandi. Turli fikrlilik vujudga keldi. Natijada kommunistik partiya o'z mavqeini yo'qota bordi. Birinchi bo'lib ayrim mamlakatlardagi kommunistik partiyalar sovet ittifoqi kommunistik partiyasi tarkibidan chiqqanligi e’lon qilindi, keyinchalik respublikalar mustaqilligi e’lon qilina boshladi
|
| |