Ma'lumotlar bazasini adminstratorlash vositalari

|
Ma'lumotlar bazasini adminstratorlash vositalari
|
bet | 32/101 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,17 Mb. | | #124746 |
Bog'liq SanjarMa'lumotlar bazasini adminstratorlash vositalari
Ko'pincha, MBBT dasturlari MB adminstratorlariga MBBTni boshqarishda yordam beradigan ma'lum vositalar bilan ta'minlanadi. Ushbu vositalar mahalliy vositalar deb nomlanadi. Masalan, Microsoft SQL Server SQL Server Management Studio bilan birga keladi, Oracle-da SQL * Plus va Oracle Enterprise Manager / Grid Control kabi vositalar mavjud. Bundan tashqari, BMC, Quest Software, Embarcadero Technologies, patchVantage va SQL Maestro Group kabi uchinchi tomon kompaniyalari MBBTni kuzatish uchun grafik interfesyli vositalarini taklif qilishadi va ma'lumotlar bazasida ba'zi funksiyalarni osonroq bajarishda yordam berishadi. Ma'lumotlar bazasining dasturiy ta'minotining yana bir turi yangi ma'lumotlar bazalarini yaratishni boshqarish va mavjud ma'lumotlar bazalarini va tegishli manbalarni boshqarish uchun mavjud. Yangi ma'lumotlar bazasini yaratish jarayoni zarur shartlarni bajarishdan zaxira nusxasini o'rnatishgacha yuzlab yoki minglab noyob bosqichlardan iborat bo'lishi mumkin, bu yerda har bir qadam keyingi boshlanishidan oldin muvaffaqiyatli bo'lishi kerak. Biror kishidan ushbu protsedurani bir xil tarzda qayta-qayta bajarishini kutish mumkin emas - aynan shu maqsad bir nechta ma'lumotlar bazalari bilan erishiladi. Avtomatlashtirilmagan MB adminstratorlari soni ortib borishi bilan noyob konfiguratsiyalar soni ko'pincha qimmatga tushadi hamda saqlab qolish qiyinlashadi.
Relyatsion model tarixiga nazar
Relyatsion modelni birinchi bo'lib E. F. Kodd 1970-yilda o'zining "Katta umumiy ma'lumotlar bazalari uchun ma'lumotlarning relyatsion modeli" nomli ilmiy maqolasida taklif qilgan.
Relyatsion modelni yaratish maqsadlari quyidagicha shakllantirildi:
Ma'lumotlarning yuqori darajadagi mustaqilligini ta'minlash. Ilovalar fayllarni tashkil qilish, yozuvlarni qayta tartiblash va kirish yo'llarining o'zgarishi kabi ma'lumotlarning ichki vakolatxonasidagi o'zgarishlardan mustaqil bo'lishi kerak;
Ma'lumotlarning izchilligi va ortiqcha bo'lishi muammolarini hal qilish uchun mustahkam asos yaratish. Xususan, Kodd maqolasida normallashtirilgan munosabatlar tushunchasi, ya'ni guruhlarni takrorlamasdan munosabatlar o’rnatish tushunchasini kiritdi. (Normallashtirish jarayoni keyingi ma’ruzalarda qarab chiqiladi);
• To'plamlarga operatsiyalarni kiritish orqali ma'lumotlarni boshqarish tillarini kengaytirish.
Relyatsion modelga bo'lgan qiziqish bir necha xil sabablarga bog'liq bo'lsa-da, eng muhim tadqiqotlar turli xil kelib chiqadigan uchta loyihadan kelib chiqqan. Ulardan birinchisi 1970-yillarning oxirlarida Kaliforniya shtatidagi San-Xose shahridagi IBM tadqiqot laboratoriyasida Astraxan (Astrahan) boshchiligida ishlab chiqilgan bo'lib, natijada "System R" deb nomlangan tizim yaratildi, bu prototip haqiqiy relyatsion ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi [9]. Ushbu loyiha ma'lumotlar tuzilmalari va taqdim etadigan operatsiyalarni amalga oshirish orqali relyatsion modelning amaliy qo'llanilishining haqiqiy dalillarini olish maqsadida ishlab chiqilgan. Loyiha, shuningdek, tranzaktsiyalarni boshqarish, bir vaqtda boshqarish, qayta tiklash texnologiyasi, so'rovlarni optimallashtirish, ma'lumotlar xavfsizligi va yaxlitligi, inson omillarini boshqarish va foydalanuvchi interfeysini loyihalash kabi amalga oshirish masalalari bo'yicha muhim ma'lumot manbai sifatida o'zini namoyon qildi. Loyiha ko'plab ilmiy ishlarning nashr etilishiga va relyatsion MBBTlarning boshqa prototiplarini yaratishga turtki bo'ldi.
Relatsion MBBT terminolgiyasi
Relyatsion model munosabatlarning matematik konsepsiyasiga asoslangan bo'lib, uning fizik ko'rinishi jadvaldir. Buning sababi shundaki, Kodd tajribali matematik bo'lib, matematik terminologiyadan, ayniqsa, to'plam nazariyasi va predikatlar mantig'idan keng foydalangan. Ushbu qismda relyatsion modelda ishlatiladigan atamalar, shuningdek uning asosiy tarkibiy tushunchalari tushuntiriladi.
|
| |