nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari va topshiriklari

149
sertifikatlashtirish sohalari boyicha xalqaro hamkorlik kabi masalalar yoritilgan
hujjatlar.
6.
Laboratoriya xodimlari haqidagi hujjatlar:
–
laboratoriyada ishlaydiganlarning shaxsiy varaqalari;
–
mansabiy yo‘riqnomalari;
–
laboratoriya xodimlarining attestatlash haqidagi materiallar.
7.
Sinaluvchi buyum (mol) namunasining hujjatlari:
–
sinaluvchi buyumlarni pasporti, ishlatish boyicha qo‘llanma va
texnikaviy tavsifi;
Bularning ichida yo‘riqnomalar:
A)
buyumlarning namunalarini belgilash tartibi;
B)
namunalarni qabul qilishda ularning to‘laligini (butligini) va ishga
layoqatliligini tekshirish tartibi;
С) buyum namunalari uchun hujjatlarning to‘laligiga talablar;
G) namunalarning saqlanishini ta’minlaydigan tartibi;
D) buyurtmachiga buyum namunalarini qaytarish tartibi.
8.
Sinovlar o‘tkazish ma’lumotlarini royxatlash tartibi uchun hujjatlar:
–
sinovlarni o‘tkazish: rejasi va uslubi;
–
ma’lumotlarni hisoblash tartibini o‘z ichiga oluvchi hujjatlar, ishchi
jurnallar, sinovlar va o‘lchashlarning natijalarini o‘z ichiga oluvchi, ishchi qayd
daftarlar;
–
sinovlar bayonnomasi, o‘tkazilgan sinovlar haqidagi hisobot.
9.
Xonalardagi sharoitni saqlash boyicha hujjatlar:
–
ishlab chiqarish xonalaridagi tegishli tartibini ta’minlash boyicha
yo‘riqnomalar;
–
xonalardagi holatni nazorat qiluvchi daftar, qayd daftari;
–
asbob – uskunaning ishlashidagi hujjatlar;
–
xonalar ichidagi muhitning kerakli sharoitini nazorat qiluvchi va
ta’minlovchi asbob – uskunaning ishlashidagi hujjatlar.
10.
Arxiv boyicha hujjatlar:
– arxiv tarmog‘idagi ushbu o‘lchashlar va sinovlar ma’lumoti, ishchi
qayd daftarlarini, ma’lumotlarning hisob – kitobi, hisobotlar, namunalar haqidagi
hujjatlar va boshqalarni yuritish tartibi haqidagi yo‘riqnomalari.
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish - bet 112

150
umumiy qoidalariga buysunadi. Lekin sertifikatlashtirish sinovlarini tashkil qilish
va o‘tkazish uslubiyati o‘ziga xos xususiyatlariga ega.
Har bir sinov
va uning natijalari uchinchi tomon tarafidan
sertifikatlashtirish uchun ishlatilishi ko‘zda tutilib, faqat sertifikatlashtirish
idorasi tomonidan mahsulotning sinovlarini o‘tkazish uchun huquqli
akkreditlangan sinov laboratoriyalarida yoki uning tashkilotlarida o‘tkaziladi.
Sinovlarni o‘tkazish va uni tartibi xalqaro yoki milliy sertifikatlashtirish
tizimlarining qoidalarida to‘liq va aniq qilib belgilangan.
Sertifikatlashtirish tartibiga qarab, ushbu mahsulotning bir turdagi nusxasi,
to‘dadan tanlanmasi yoki mahsulotning nusxasi sinovlardan o‘tishi mumkin.
Mahsulotning tavsiflari va parametrlari, ularga bo‘lgan talablar meyoriy
hujjatlarda berilgan bo‘ladi. Shuning uchun ularni aniq va ishonchlilik bilan
sinovlar va o‘lchashlar natijasida aniqlash imkonini beradi.
8.
Ekspert-auditorlar - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

142
-
standartlashtirish, metrologiya va Sifat tizimlarining asoslari;
-
tekshiruv o‘tkazish va sifatni boshqarishining statistik usullari;
Ekspert-auditor tahlil qilish, mantiqiy asoslash, o‘zining fikrini qattiq va
asoslangan holda himoya qilishlik; ijodiy qobiliyatga va murakkab vaziyatda
to‘g‘ri qaror qabul qilish xususiyatlariga ega bo‘lishi; haqqoniy, ma’suliyatli,
prinsipial ravishda hayrihoh, xushmuomalali, odobli va o‘zini tutabilishlik kabi
shaxsiy sifatlarga ega bo‘lishi kerak. Ekspert-auditor tekshirilayotgan obektning
xodimlari bilan aloqada bo‘lish va kerakli hujjatlar bilan tanishish; ma’lumot
uchun har qanday qo‘shimcha ma’lumotlar talab qilish (sertifikatlashtirish
maqsadlari
uchun);
tizimda
amaldagi
meyoriy-uslubiy
hujjatlarni
takomillashtirish bo‘yicha o‘z taklifini berish; sertifikatlashtiriluvchi mahsulot,
jarayon, xizmatlar, Sifat tizimi va ishlab chiqarish bo‘yicha rejalarni tuzatish
yuzasidan o‘z mulohazalarini kirgazish huquqiga egadir.
Korxonalarda sertifikatlashtirish sohasidagi ishlarni inobatga olib,
sertifikatlashtirish milliy idorasi O‘zdavstandart tomonidan ekspert-auditorlar
tayyorlash maxsus kurslari tashkil etilib, bu sohadagi o‘qishning tashkiliy
tomonlari O‘zSMSITIning asosiy faoliyatlaridan biri deb qaralmoqda. Ekspert-
auditorlarini tayyorlash odatda ikki bosqichda olib boriladi: nazariy bilimlarni
olish va attestatlash natijasida ularga tegishli rasmiy hujjatlar topshirish.
Maxsus kurs tinglovchilarining nazariy bilimlarini O‘zstandart agayentligi
tomonidan to’zilgan maxsus komissiya baholaydi. Baholanish natijalari yetarli
darajada bo‘lsa, ularga sertifikatlashtirish milliy tizimining ekspert-auditori
degan guvohnomasi beriladi (agar attestatlashdan o‘tmasa rad etiladi).
Ekspert-auditorlar ularga yuklatilgan vazifalari bo‘yicha muayyan burch
va ma’suliyatlarga egadirlar.
Tushuntirish matni - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Og‘irlik usuli bilan tayyorlanadi. 10g 95% spirt tortib olib, unda 1, 0 g salitsil kislotasi
eritiladi. Zarur bo‘lsa bir chimdim paxta orqali suzib tozalanadi, so‘ng unda 0,1 brilliant ko‘ki
eritiladi va ustiga 100 grammgacha kollodiy solinadi.
Tiniq qovushqoq, ko‘k rangli suyuqlik, efirga xos hidli. Teriga surtilganda yupka parda
hosil qilib qotadi.
Rp.: Anaesthesini
Novocaini aa 1,0
Mentholi 2,5
Spirtus aelhylici 70%-100 ml
M. D. S. Sirtga ishlatish uchun.
Yozilgan miqdor dagi dori moddalar beriladigan idishga tortib olinib, ustiga 100 ml 70%
spirt solinadi, chayqatib eritiladi. Tinik rangsiz mentolga xos hidli eritma. Sirtga og‘riq
qoldirishda, ustki nerv yallig‘lanishi yoki mushak to‘kimalari shamollaganda, teri, teri osti
mushaklar shamollashi ta‘siridagi kichimalarni to‘xtatish uchun ishlatiladi. B ro‘yxati bo‘yicha
Salqin joyda saqlanadi.
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

Spirt boshqa erituvchilar bilan, chunonchi suv, glitserin, xloroform, efir bilan yaxshi
aralashadi.
Suvni spirt bilan aralashtirilganda aralashma isib, umumiy hajm kamayadi, buni
amaliyotda kontraksiya xodisasi deb yuritiladi. SHu sababli ham suv-spirt aralashmasining
ma‘lum darajasini olish uchun uni albatta oldindan hisoblab, hajmlari belgilanib, so‘ng
aralashtirish kerak. Hisoblashda spirt-suv aralashma nisbatlarini ko‘rsatuvchi alkogolometrik
jadvallardan foydalanish mumkin.
Erituvchi sifatida etil spirti ichish va surtish uchun mo‘ljallangan dori preparatlarini
tayyorlashda ishlatiladi. Ba‘zi hollarda esa in‘eksiyaga mo‘ljallangan dori preparatlari tarkibiga
ham spirt kiritilishi mumkin.
Spirtda eritiladigan moddalarning eruvchanligi spirtli aralashmadagi spirt miqdor i bilan
bog‘li-ligini hisobga olib, spirtli aralashmadagi aniq miqdori belgilangan bo‘lishi ahamiyatlidir.
Spirtli eritmalarning 15-20% dan yuqorilari bakteritsid ta‘sirga ega bo‘lib, ularni idishlarni,
ko‘lni, xirurgik asboblarni artishda qo‘llash mumkin.
Spirtni ogzi maxkamlangan shisha idishlarda, Salqin erda ―B‖ ro‘yxat saqlash zarur.
Eritmalar tayyorlanganda olinadigan spirtni darajasi shu eritmani tayyorlash bo‘yicha
tuzilgan normativ xujjatlarda ko‘rsatiladi va shunga asosan shifokor ko‘rsatmasi bo‘lishi ham
mumkin.
Asosiy matn
Tomchilar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Mustaqil guruh sifatida ajralishiga sabab, tarkibidagi dori moddalar shunday konsentratsiyalarda
beriladiki, bir martalik doza unda bir necha tomchilardan iborat bo‗ladi. Shu sababli tomchilarni
retseptda 10 ml.gacha bo‗lgan miqdorda yoziladi. Tomchilar suyuq dori turlari retsepturasida
muhim o‗rin egallaydi (25 % gacha). Tom chilar ichishga va sirtga mo‗ljallangan bo‘ladi.
Tomchilar
ex tempore tayyorlanadi va yana dorixonaning ichki ishlab chiqarish mahsuloti
ham hisoblanib, ular haqiqqatan ham standart bo‗lib ketgan. Oz hajmda beriladigan tomchilar
ayrim xususiyatlarga ega bo‗lib, bular suzish jarayonida kuzatiladi. Shunisi muhimki, eritma
konsentratsiyasi va uning miqdori suzilganda kamaymasligi.
Shuning uchun modda eritilayotganda
3 qism suvni olib qolish kerak. So‗ngra
tayyorlanayotgan eritma paxta tampon orqali o‗tkazilayotganda, tampon avvaldan ivitib olinadi,
filtrlash tugagandan so‗ng, qolgan erituvchi bilan yuviladi. Shisha filtrlar ishlab chi - ilgandan
so‗ng, farmatsevt ishi birmuncha yengillashadi. Asosiy e‘tibor tomchilarni kerakli hajmgacha
dozalashdir. qulay va sodda dozator DJ-10 ishlab chiqilgan bo‗lib, 10 ml suyuq dori turlarini
qadoqlashga mo‗ljallangan. U tik turuvchi asosdan, prujinali shtokdan, ushlovchi — kronshteyn,
uchlik nasadka chiquvchi va kiruvchi klapanlardan iborat, «Rekord» turidagi 5—10 ml.li
dozator. Dozani o‗zgartirish uchun moslamaning oxirida to‗g‗rilovchi vint bo‗lib, uning
yordamida porshenning harakati boshqariladi. Uchlik - nasadkaning boshqa bir uchiga cho‗zma
naycha kiygizilib, boshqa naycha uchiga naycha mahkamlab, qadoqlanadigan suyuqlik
quyiladigan idishga uchi solib qo‗yiladi. Dozatorga kerakli miqdor suyuqlik tortib olinib,
so‗ngra dozator porshenini oxirigacha olib boriladi, uchlik-nasadka klapani yordamida suyuqlik
dozatordan flakonga quyiladi, so‗ngra dozator tortib olinadi.
Talabalarini o‗zlashtirishini tekshirish

B.B.
7,5 ml
75 ml
5 ml
20 ml
Retsept bo‘yicha qanday kislotadan va necha ml olish kerak?
Oling: Xlorovodorod kislota eritmasi 6% - 200 ml
B.B. Sirtka qo‘ullash uchun № 2 eritma Dem‘yanovich bo‘yicha
- 24,2 - 25,3% - 12 ml
- 8,3 % - 20 ml;
- 10 % li Hcl 30 ml
- 3 % li Hcl ? 90 ml
Foydalanilgan adabiyotlar
1. M.M.Mirolimov, X.K.Abdullaеva, Z.Ya.Mamatmusaеva, N.A.Azimova. Farmatsеvtik
tеxnologiya asoslari fanidan amaliy qo’llanma. T.-2004y
2. M.M.Mirolimov.- Farmatsеvtik tеxnologiya asoslari
3. Pod rеdaktsiеy T.S.Kondratеvoy. Tеxnologiya lеkarstvеnnix form.- tom M., -1991g.
4. Pod rеdaktsiеy T.S.Kondratеvoy. Rukovodstvo k laboratorno`m zanyatiеm po aptеchnoy
tеxnologii lеkartsvеnnix form. – M.-1986 g.
5. Buyruklar № 195, 582, 583. UzRda farmatsееtika faoliyati, 2 va 3 kitoblar.
Laboratoriya mashg‘uloti - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

10 Laboratoriya mashg‘uloti Mavzu: UCHUVCHAN VA UCHUVCHAN BO’LMAGAN ERITUVCHILARDA ERITMALAR TAYYORLASHNING XUSUSIY TEXNOLOGIYASI. O‘qitish maqsadi-: Uchuvchan va uchuvchan bo’lmagan erituvchilarda eritmalar
tayyorlashning xususiy texnologiyasi bilan tanishish, ma‘lumotlarni o’rganish.
Mavzuni ahamiyati: Uchuvchan va uchuvchan bo’lmagan erituvchilarda eritmalar
‘tayyorlashning xususiy texnologiyasi haqida bilimga ega bo‘lish, ma‘lumotnomalar,
adabiyotlarni o’rganish.
Vaziyatli masalalar: 1. Oling: Salitsil kislotasidan 0,5
Yodning spirtli eritmasidan 2%- 10 ml
Glitsеrindan 10,0
Etil spirtidan 70 % 50 ml
A.B.B. Sirtga kullash uchun
Bеmorga bеriladigan quruq flakonga talaba 10 ml 90 % etil spirtidan o‘lchab soldi va unda
0,5 g salitsil kislotasi 0,2 g yod eritdi, so‘ng 50 ml 70 % etil spirti, 10 ml glitsеrin qo‘shdi va
hammasini yaxshilab chayqatdi. Eritmani qadoqladi va Sirtga qo‘llash uchun yorlig‘i bilan
jihozladi. Yo‘l qo‘yilgan xatolarni toping.
Oling: Borat kislotasi spirtli eritmasidan 3%- 60 ml
Rеzortsindan 0,5
A.B.B. Sirtga
Birinchi bo‘lib bеmorga bеriladigan idishni tozalangan suv bilan chayib, unga borat
kislotasi, rеzortsin va 60 ml 90% etil spirtidan o‘lchab soldi va to‘liq erib kеtguncha chayqatdi.
So‘ng eritmani qadoqladi. Va ―Sirtga ‖ yorlig‘i bilan jihozladi. Yo‘l qo‘yilgan xatolarni toping.
Oling: Mеntoldan 2,0
Tanindan 0,5
Etil spirtidan 70 % -100 ml
A.B.B. Sirtga kullash uchun
Bеmorga bеriladigan quruq idishga talaba mеntol va taninni o‘lchab soldi, unga 74 ml 95%
etanol va 26 ml suv qo‘shib , dorivor moddalar to‘liq erib kеtguncha chayqatdi. So‘ng eritmani
qadoqladi va ―Sirtga ‖ yorlig‘i bilan jihozladi. Yo‘l qo‘yilgan xatolarni toping.
4. Oling: Borat kislotasidan
Bеnzoy kislotasidan tеng miqdorda 1,0
Rеzortsindan 2,0
Lеvomitsеtindan 2,5
Etil spirtidan 50,0
A.B.B. Sirtga
Bеmorga bеriladigan kuruk flakonga talaba 50 ml 95 % etil spirtidan o‘lchab soldi va
unda xamma bеrilgan dorivor moddalarni qo‘shib suv xammomida tuliq eriguncha isitdi va
tayyor eritmani qadoqladi. Va ―Sirtga ‖ yorlig‘i bilan jixozladi. Yo‘l qo‘yilgan xatolarni
toping.
Laboratoriya mashg‘ulotini bajarish uchun retseptlar

Bering. Belgilang. Oyoq terisiga surtish uchun
Mustaqil
tayyorlash
uchun
savollarning
muxokamasini
zamonaviy
pedagogik
texnologiyalarning ―Aqliy hujum‖
usulidan foydalanib o’tkaziladi.
―Aqliy hujum usulida talabalarni mavzu bo‘yicha nazariy savollarga
tayyorgarligi tekshiriladi.
Buning uchun:
1. Talabaga savol beriladi.
Savollar metodik ko‘rsatmadagi savollardan beriladi va Mustaqil bajarish uchun
retseptlardan qo‘shimcha retsept pasporti va texnologiyasi so‘raladi?
2. Aniq javob bera olmasa, keyingi talabadan so‘raladi.
Barcha talabalarni jalb etish mumkin. Bunda talabani tez fikrlashga va aniq
javob berishga undaladi.
Lider aniqlanadi.
Har bir talaba alohida baholanadi.
Uslubiy ta‘minot va mashg‗ulot jihozlanishi: DF X; XI; dori moddalari, tarozi, tarozi
toshlari, o‘lchov kolbalari, har xil o‘lchamdagi shish idishlar, ma‘ruza, darslik, prezentatsiyalar,
ma‘lumotnomalar, adabiyotlar, tarqatma materiallar.
Asosiy matn
– Yuqori molekulali birikma (YUMB) lar eritmasi dori texnologiyasida dori vositasi yoki
yordamchi modda sifatida ishlatiladi. Ularga molekulyar og‘irligi 10000 mkm dan katta bo‘lgan
molekulalar kiradi. YUMB chin eritmalar xosil -iladi, molekulalar ulchami 1-100 nm gacha
buladi. YUMB eritmalarining texnologiyasi ular molekulasining tuzilishiga bog‘liq.
YUMB lar molekulasi shakliga ko‘ra 2 turga bo‘linadi: sferik tuzilishli (oqsillar), chiziqli
strukturali (kraxmal selyuloza xosilalari
Sferik shaklli YUMB ning erish jarayoni past molekulali moddalarning erishidan kam farq
qiladi, Bular oson gidratlanib,eritmaga utadi.Bunday YUMB larni cheksiz bukuvchilar deyiladi .
CHiziqli tuzilishga ega bo‘lgan YUMBlarning erishi 2 bosqichda boradi. 1.bo‘kish.
2.erish.
YUMB lar bo‘kib hajmi 10-15 marta ko‘payadi, lekin oxirigacha erib ketmaydi.
Haroratning ko‘tarilishi erish jarayonini oxirigacha yotkazadi.
ЮМБлар
классификацияси
Олиниши бўйича
Эриши бўйича
Қўлланилиши
буйича
1.табиий
1. Чекланган
1.доривор
2. ярим синтетик
2.ѐрдамчи модда
2.чексиз
3. синтетик
сифатида
Suvsiz eritmalar sifatini baholash

-100 ml
102 ml
102, 5 ml
105 ml
Foydalanilgan adabiyotlar
M.M.Mirolimov, X.K.Abdullaеva, Z.Ya.Mamatmusaеva, N.A.Azimova. G` Farmatsеvtik
tеxnologiya asoslari fanidan amaliy kullanma. T.-2004y
M.M.Mirolimov.- G` Farmatsеvtik tеxnologiya asoslari
3.Pod rеdaktsiеy T.S.Kondratеvoy. Tеxnologiya lеkarstvеnno`x form.- tom M., -1991g.
Pod rеdaktsiеy T.S.Kondratеvoy. Rukovodstvo k laboratorno`m zanyatiеm po aptеchnoy
tеxnologii lеkartsvеnno`x form. – M.-1986 g.
Buyruklar № 195, 582, 583. Uz Rda farmatsееtika faoliyati, 2 va 3 kitoblar.
Laboratoriya mashg‘uloti - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 152/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya 11 Laboratoriya mashg‘uloti
Mavzu: SIRTGA VA ICHISH UCHUN MO’LJALLANGAN TOMCHILAR
TAYYORLASH TEXNOLOGIYASINING O’ZIGA XOS TOMONLARI, SIFATINI
BAHOLASH.
O‘qitish maqsadi: Sirtga va ichish uchun mo’ljallangan tomchilar tayyorlash
texnologiyasining o’ziga xos tomonlari, sifatini baholash bilan tanishish, ma‘lumotlarni
o’rganish.
Mavzuni ahamiyati: Sirtga va ichish uchun mo’ljallangan tomchilar tayyorlash
texnologiyasining o’ziga xos tomonlari, sifatini baholashni bilish, ma‘lumotnomalar,
adabiyotlarni o’rganish.
Vaziyatli masalalar:
Rp.: Chlorali hydrati
Camphorae aa 3,0
Mentholi 0,3
M.D.S. Tish tomchisi
Tish tomchisi sifatida keng qo‗llaniladi. Uni shishacha komponentlarni bir -birida qizdirib,
aralashtirish yo’li bilan olinadi (shishacha issiq suvga solinadi). Bu dori turi evtetik aralashma
hisoblanadi.
Rp.: Solutionis Dicaini 0,25 %—10 ml
Solutionis Adrenalini hydrochloridi 1:1000 gtt XX
M.D.S. 5 tomchidan kuniga 2 mahal burun- ning ikki tomoniga
Dikainning eruvchanligi 1:10. Avval 10 % dikain eritmasi tayyorlanadi, so‗ngra unga 20
tomchi adrenalin gidroxlorid eritmasi qo‗shiladi. Bu tayyor dori turida «Kuchli» ta‘sir etuvchi
ro‗yxatidagi modda (dikain) bo‗lganligi uchun muxrlanadi. Shishachaga «Ehtiyotlik bilan
ishlatilsin» yorlig‗i yopishtiriladi. Signatura yoziladi. Retsept to‘g‘rimi?
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
Tomchi dorilar deb nimaga aytiladi?
Tomchilar qaysi usul bilan tayyorlanadi?
Ichishga mo‘ljallangan tomchilar qanday tayyorlanadi?
Sirtga mo‘ljallangan tomchilar qanday madsadlar uchun ishlatiladi?
Sirtga mo‘ljallangan tomchilar qanday tayyorlanadi?
Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muxokamasini zamonaviy pedagogik
texnologiyalarning ―Loyiha‖ usulidan foydalanib o‗tkaziladi.
Uslubiy ta‘minot va mashg‗ulot jihozlanishi: DF X; XI; dori moddalari, tarozi, tarozi
toshlari, o‘lchov kolbalari, har xil o‘lchamdagi shish idishlar, ma‘ruza, darslik, prezentatsiyalar,
ma‘lumotnomalar, adabiyotlar, tarqatma materiallar.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 125

yilning 11-yanvar kuni
to'xtatildi.
01.10.2013
Office
2013 (15.0)
Word 2013 va boshqalar
22.09.2015
Office
2016 (16.0)
Word 2016 va boshqalar
Yana:
1.
Office for iPad — Apple iPad uchun dasturlar to'plami, 2014-
yildan sotila boshladi.
2.
Office Online (ранее Office Web Apps)/ Office 365 — idora
to'plamlarining online versiyasi. Office Web Apps ilk bor Los-Anjelesda
(PDS 2008 konferensiyasi) 2008-yilda namoyish etildi. Online versiya
dasturlarning yengillashtirilgan ko'rinishi taqdim etilgan.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 123

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 123/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
operatsion tizimi OFFICE dasturlarisiz bemalol ishlay oladi, lekin OFFICE
dasturlari Windows dasturisiz ishlamaydi. Windows dasturlarining
quyidagi versiyalari mavjud: Windows-3.X, Windows-95, Windows-98,
Windows-2000, Windows-2002, Windows NT, Windows XP va hokozo.
Office dasturlar to'plamini esa quyidagi versiyalari mavjud: Office-
95, Office-96, Office-97, Office-2000, Office-2002 va Office XP. Office-
2003 dasturlar to'plamini shaxsiy kompyuterga o'rnatish uchun
kompyuterda Windows operatsion tizimi o'rnatilgan bo'lishi, so'ng
kompyuter operativ xotirasi kamida 8-16 Mb bo'lishi va qattiq diskda
kamida 250 Mbdan 700 Mbgacha (Officedan foydalanish imkoniyatiga
qarab) bo'sh joy bo'lishi lozim.
Office tarkibi [tahrir]
Microsoft Office bir nechta xilda sotuvga chiqariladi. Ularning farqi
to'plam tarkibi va narxida. Office dasturlar to'plamining nisbatan
to'liqroq variantiga quyidagi dasturlar kiradi:
Microsoft Word — har xil ko'rinishdagi oddiy va murakkab
matnlarni taxrirlashga mo'ljallangan matn muharriri.
o
Ekvivalent dasturlar: OpenOffice.org Writer, LibreOffice Writer,
StarOffice Writer, KWord, NeoOffice Writer, Corel WordPerfect, Apple
Pages (bu faqat Mac OS tizimida) va AbiWord.
Microsoft Excel — har ko'rinishdagi hisob—kitobli ma'lumotlar
bilan ishlashga mo'ljallangan elektron jadvalli dastur.
o
Muqobil dasturlar: OpenOffice.org Calc, LibreOffice Calc,
KSpread, StarOffice, Gnumeric, Corel Quattro Pro va Apple Numbers
(bu faqat Mac OS tizimida).
Microsoft PowerPoint — ma'lumotlarni taqdimot, reklama
qilishga mo'ljallangan taqdimot dasturi.
o
Muqobil dasturlar: OpenOffice.org Impress, LibreOffice Impress,
KPresenter, Corel WordPerfect va Apple Keynote.
Microsoft Access— ma'lumotlar ombori (bazasi) bilan ishlashga
mo'ljallangan dastur.
o
O'rnini bosuvchi dasturlar: OpenOffice.org Base, LibreOffice
Base, Kexi.
Microsoft Publisher — har xil ko'rinishdagi noshirlik ishlarini
bajarishga mo'ljallangan muharrir dastur.
Microsoft Outlook (Outlook Express bilan chalkashtirmang)—
elekton pachtadan foydalanishga mo'ljallangan dastur va hokazo Uning
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 124

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 124/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
tarkibiga taqvim, ish rejalashtirgich, qaydnoma, manzillar kitobi va
shaxsiy pochta kiradi.
o
Pochta xizmati uchun — Mozilla Thunderbird/SeaMonkey, Novell
Evolution, Claws Mail ,Eudora Mail, The Bat!; shaxsiy ma'lumotlar
dispetchiri — Mozilla, Lotus Organizer и Novell Evolution.
Microsoft InfoPath — ma'lumot yig'ish va uni boshqarish dasturi.
Microsoft Communicator (Microsoft Lync) — insonlar bilan har
tomonlama muloqot qilishni tashkilashtiradigan dastur.
Microsoft Visio — biznes va texnik diagrammalar bilan ishlovchi
dastur.
o
Muqobil dasturlar: LibreOffice Draw, OpenOffice.org Draw, yEd
Grapth Editor.
Microsoft Project — loyihalar bilan ishlovchi dastur.
Microsoft Query — ma'lumotlar omboridan ma'lumot oluvchi va
ko'rib chiquvchi dastur.
Microsoft OneNote — qaydnomalar yozish uchun mo'ljallangan
dastur.
Microsoft Groove — birgalikdagi ishni qo'llab quvvatlovchi dastur.
Microsoft SharePoint Designer — Microsoft SharePoint tizimida
dastur yaratish uchun vosita.
Microsoft Picture Manager — rasmlar bilan ishlash.
o
Muqobil dastur: OpenOffice.org Draw.
Microsoft Document Image Writer — virtual printer.
Microsoft Diagnostics — Microsoft Officening zararlangan
dasturlarini diagnostika qiluvchi va tuzatuvchi dastur.
Office dasturlar to'plamini o'rnatishda yuqorida ko'rsatilgan
dasturlarni tanlash orqali, ya'ni keraklisini o'rnatish orqali kompyuter
qattiq diskidagi joyni tejash mumkin.
Versiyalar[tahrir]
Ishlab
chiqarilgan sana
Nomlanishi
versiya
Tarkibi
19.11.1990
Office 1.0
Word 1.1, Excel 2.0,
PowerPoint 2.0
04.03.1991
Office 1.5
Word 1.1, Excel 3.0,
PowerPoint 2.0
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 127

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 127/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Matnni formatlash - bu ushbu qismdagi matnning ko'rinishini
belgilaydigan matn uchun parametrlarni o'rnatish jarayoni.
Parametrlarni o'zgartirishdan oldin, matn qismini tanlash kerak.
Agar fragment tanlanmasa, joriy parametrlar o'zgaradi.
Abzats parametrlarini o'rnatish uchun "Formatlash" menyusidagi
"Paragraph" buyrug'idan foydalaning. Paragent indentlari va
intervallarini o'rnatish uchun "Indents and Intervaling" yorlig'ini tanlang.
Matnni uslublash uchun "Raqamlash" menyusi satridagi buyruq-
lardan foydalanishingiz mumkin. Menyu satridagi "Format / List"
buyrug'iga o'ting va markerlangan yoki raqamlangan ro'yxatni tanlang.
Rezyume tayyorlash uchun menyu satridagi "file \\ create \\ resume
master" buyrug'iga o'ting.
Siz dizayn uslubini tanlashingiz kerak - standart, dizayn turi -
normal, keyin familiyangizni, ismingizni, otangiz ismingizni, manzil-
ingizni va boshqa ma'lumotlarni chop etishingiz kerak. Shaxsiy
ma'lumotlar, agar siz hali ham biror narsani qo'shishni xohlasangiz,
ixtiyoriy. Har bir qadamni bajargandan so'ng, siz "keyingi" tugmachasini
bosishingiz kerak va oxirida "tugadi". Ko'rsatilgan xulosa oynasida biz
ma'lumotlarni kiritamiz.
Formulani yaratish uchun biz "Formula Wizard" dan foydalanamiz.
Ushbu buyruqni belgi ostidagi satrda bosib chiqarish mumkin
Agar u erda bo'lmasa, siz "xizmat / sozlamalar" ga o'tishingiz, u
erda "Formula ustasi" ni topishingiz va uni ekranda ko'rishingiz kerak.
Bizning formulani yaratish uchun "Formula ustasi" ga o'ting. Bosib
chiqarish uchun kasr va radikal shablonni tanlash
X ga borish mumkin ingliz tili yoki "Formula ustasi" da "yunoncha
harflar" shablonini, keyin biz darajani qo'yishimiz kerak - bu allaqachon
indekslar shablonidir. ;
Birinchidan, biz qavslar naqshidan foydalanamiz, ularni yunoncha
harflar va indekslar shablonidan foydalanib joylashtiramiz, ularni ichiga
solamiz keyin kasrlar va radikallar naqshidir. Bizga kerak bo'lgan
sxemani yaratish uchun "Ko'rish / asboblar paneli" menyusiga o'ting va
"chizish" buyrug'i oldida tasdiq belgisini qo'ying, biz "o'q" va
"to'rtburchaklar", "tasvirlar" buyruqlaridan foydalanamiz.
Matn muharririda jadval yaratish uchun u erdagi "Jadval / jadval
chizish" ga o'tishingiz va qatorlar va ustunlar sonini aniqlashingiz
mumkin. Keyin kerakli ma'lumotlarni kiriting. Hisoblash uchun siz "Jadval
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 128

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 128/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
/ Formula" ga o'tishingiz kerak. Siz hal qilmoqchi bo'lgan formulani
kiriting. Bizda "bo'linish". Shunday qilib, har bir satr uchun
Jadval
1. Donli va dukkakli ekinlarning hosildorligi
Hududlarning
nomi
1995
1996
1997
1998 98/95 (%)
oltoy viloyati
9
7
5,7
8,8
97.78
sharqiy Sibir
viloyati
12,1
9,8
13,1
11,3
92.86
g'arbiy Sibir
viloyati
12,1
9,6
10,4
9,2
76.03
irkutsk viloyati
15,8
12,2
18
14
86.6
kemerovo viloyati
14,8
8,9
13,1
10,8
72.79
krasnoyarsk viloyati
9,8
5,7
10,2
6,7
68.37
novosibirsk viloyati
13,7
9,7
12,6
9,5
69.34
omsk viloyati
13,1
12,9
11,8
7,6
58.01
oltoy Respublikasi
6,3
4,8
3,2
5,2
82.53
buryatiya
Respublikasi
8
7,2
8,2
10,7
133.75
tva Respublikasi
3,8
2,7
4,4
3,5
92.1
tomsk viloyati
15,1
6,8
13,7
12,3
81.46
tyumen viloyati
18,2
15,6
20,8
12,7
69.78
2.
Jadval protsessori Excel
Elektron jadval asosan matn muharriri elektron kalkulyator bilan
birikmasidir.
Jadval ma'lumotlarini ba'zi formulalar yordamida tezda hisoblash
kerak bo'lganda, u katta matematik kalkulyator sifatida ishlatilishi
mumkin.
Bu sizga jadval yaratishga, jadvaldagi ma'lumotlarni hisoblash
uchun formulalarni kiritishga, ushbu formulalar yordamida hisob-
kitoblarni amalga oshirishga, olingan jadvalni diskka yozishga va keyin
faqat ma'lumotlarni o'zgartirib, qayta-qayta ishlatishga imkon beradi.
Zamonaviy elektron jadval protsessorlari jadvalli ma'lumotlarni
grafik shaklda - grafikalar va diagrammalar shaklida taqdim etadi.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 122

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 122/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Microsoft Office — Microsoft korporatsiyasi tomonidan Microsoft
Windows, Windows Phone, Android, OS X, iOS operatsion tizimlari
uchun yaratilgan idora dasturlari to'plamidir. Ushbu to'plam tarkibiga
turli xildagi hujjatlar: matn, jadval, ma'lumotlar ombori va boshqalar
bilan ishlash imkonini beruvchi dasturiy ta'minot kiradi. VBA tilida
yozilgan skriptlar va makroslarni qo'llay oladi.
Mundarija
1Microsoft Office haqida
2Office tarkibi
3Versiyalar
4Sh. qarang
5Manbalar
Microsoft Office haqida[tahrir]
Microsoft Office 2013/2016 logotipi
Microsoft Offiсe dasturlaridan foydalanuvchi har bir masalani
yechishda, hujjatlarni taxrirlashda va boshqa ishlarda unimli foydalanishi
mumkin. Officedan foydalangan foydalanuvchi ekranni o'z xohishi
bo'yicha o'zgartirishi, shriftlarni tanlashi, printerlarni tanlashi, boshqa
tizimlarni disklarga yozishi, qo'shimcha kompyuter qurilmalarini
o'rnatishi va hakozo imkoniyatlardan foydalanishi mumkin. Qisqa qilib
aytganda, kompyuter ishini o'z xohishiga moslab kompyuter xotirasi,
ekranni, ishlash tezligi, qo'shimcha qurilmalaridan optimal foydalanishi
mumkin. Mashxur Microsoft korporatsiyasi shaxsiy kompyuterlardan
foydalanuvchilar uchun ko'pgina dasturlar va operatsion tizimlarni
ishlab chiqarishni jadal rivojlantirmoqdalar. Jumladan, foydalanuv-
chilarning kompyuterdan foydalanish imkoniyatlarini oshirish uchun
OFFICE dasturlar to'plamini ham ishlab chiqarishgan.
Ko'pgina foydalanuvchilar Windows operatsion tizimi bilan OFFICE
dasturlar to'plamini chalkashtirishadi. To'g'ri, bu ikkala dasturlarni ham
Microsoft korporatsiyasi ishlab chiqqan va asosan shaxsiy IBM va
Pentium kompyuterlariga o'rnatishga mo'ljallangan. Windows
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 130

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 130/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
dasturlarni (oddiy buxgalteriya dasturlari, omborni boshqarish) ishlab
chiqishga imkon beradigan ichki makro dasturlash vositalarini o'z ichiga
oladi. Aynan shu vositalar Excel qiymatini keskin oshiradi va uning
ko'lamini kengaytiradi.
Misol ¹ 1 MATN VA JADVAL PROSESORLARI Hujjatni yaratishda
ko'pincha boshqa dasturiy ta'minot muhitida yaratilgan hujjatlarning bir
qismini unga qo'shib qo'yish kerak bo'ladi. Ushbu fragment kiritilgan
hujjat bo'yicha boshqa ma'lumotlar turiga ega bo'lishi mumkin.
Masalan, matnda yaratilgan matnda word muharriri... Pad, siz
grafikada yaratilgan BMP bitmapini qo'shishingiz kerak bo'yoq
muharriri, shuningdek jadval, ma'lumotlar turini Excel elektron jadval
protsessori aniqlaydi va hokazo. Natijada, turli xil ilovalarda yaratilgan
har xil turdagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan hujjat paydo bo'ladi.
Bunday holat bitta dasturdan foydalanganda ham paydo bo'lishi
mumkin. Masalan, Word dasturida vektorli grafikalarni yaratishda ularni
kelajakda foydalanish uchun faylga saqladingiz. Keyin, xuddi shu
dasturda siz matnni yozasiz va oldindan yaratilgan chizilgan rasmlarni
kerakli joylarga qo'shasiz. Bir xil dasturda yaratilgan bo'lsa ham, har xil
turdagi ma'lumotlarning matnlari va grafikalari parchalari mavjud. Ko'rib
chiqilgan misollarda asosiy narsa shundan iboratki, hujjat har xil turdagi
ma'lumotlardan iborat bo'lsa ham, tashqi tomondan buni hech qanday
tarzda namoyon qilmaydi. Uni bir muhitda yaratilgan va bir xil turdagi
ma'lumotlarni o'z ichiga olgan oddiy hujjat kabi chop etish, saqlash va
u bilan boshqa har qanday amallarni bajarish mumkin. Bunday hujjat
birlashtirilgan yoki yaxlit hujjat deb ataladi. Amaliy tilshunoslik
2-misol. MATN VA JADVAL PROSESORLARI Qo'shma hujjat
tushunchasi Hujjatni yaratishda ko'pincha unga boshqa dasturiy
ta'minot muhitida yaratilgan hujjatlarning bir qismini kiritish kerak
bo'ladi. Ushbu fragment u kiritilgan hujjatga nisbatan boshqa
ma'lumotlar turiga ega bo'lishi mumkin. Masalan, Word matn
muharririda yaratilgan matnda. Pad, sizga Paint grafik muharririda
yaratilgan BMP bitmap tasvirini, shuningdek ma'lumotlar turini Excel
elektron jadval protsessori tomonidan belgilanadigan jadvalni va
boshqalarni kiritishingiz kerak. Natijada har xil dasturlarda yaratilgan har
xil turdagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan hujjat paydo bo'ladi. Bunday
holat bitta dasturdan foydalanganda ham paydo bo'lishi mumkin.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 131

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 131/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Masalan, Word dasturida vektorli grafikalarni yaratishda ularni
kelajakda foydalanish uchun faylga saqladingiz. Keyin, xuddi shu
dasturda siz matnni yozasiz va oldindan yaratilgan chizilgan rasmlarni
kerakli joylarga qo'shasiz. Bir xil dasturda yaratilgan bo'lsa-da, har xil
turdagi ma'lumotlar - matn va rasmlarning qismlari mavjud. Ko'rib
chiqilgan misollarda asosiy narsa shundan iboratki, hujjat har xil turdagi
ma'lumotlardan iborat bo'lsa ham, tashqi tomondan buni hech qanday
tarzda namoyon qilmaydi. Uni bir muhitda yaratilgan va bir xil turdagi
ma'lumotlarni o'z ichiga olgan oddiy hujjat kabi chop etish, saqlash va
u bilan boshqa har qanday amallarni bajarish mumkin. Bunday hujjat
birlashtirilgan yoki yaxlit hujjat deb ataladi.
Matn muharriri matnli ma'lumotlarni kiritish va tahrirlash uchun
maxsus ishlatiladigan dastur.
Ushbu ma'lumotlar dastur yoki hujjat yoki kitob bo'lishi mumkin.
Ekranda tahrir qilinadigan matn ko'rsatiladi va foydalanuvchi dialog
rejimida o'z o'zgartirishlarini amalga oshirishi mumkin.
Matn muharrirlari turli funktsiyalarni bajarishi mumkin, jumladan:
Matn satrlarini tahrirlash;
Foydalanish imkoniyati turli xil shriftlar belgilar;
Matnning bir qismini bir joydan ikkinchi joyga yoki bitta hujjatdan
boshqasiga ko'chirish va o'tkazish;
Matn qismlarini kontekstli qidirish va almashtirish;
Ixtiyoriy qator oralig'ini belgilash;
So'zlarni avtomatik ravishda defis qilish yangi qator;
Sahifalarni avtomatik raqamlash;
Izohlarni qayta ishlash va raqamlash;
Abzats chekkalarini tekislash;
Jadvallarni yaratish va diagrammalar tuzish;
So'zlarning imlosini tekshirish va sinonimlarini tanlash;
Tarkib jadvallarini qurish va mavzu ko'rsatkichlari;
Tayyorlangan matnni kerakli miqdordagi nusxada printerda chop
etish va hk.
Matn muharrirlarining imkoniyatlari har xil - oddiy tuzilishga ega
kichik hujjatlarni tayyorlash uchun mo'ljallangan dasturlardan, matn
terish, dizayn va kitoblar va jurnallarni (nashriyot tizimlari) bosib
chiqarishga to'liq tayyorgarlik dasturlariga qadar.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 129

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 129/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Bundan tashqari, ular sizga juda ko'p kuch sarf qilmasdan, stollar
kabi, juda professional va rang-barang dizayni uchun imkon beradi. Shu
jihatdan ular o'rnini bosa olmaydi.
Ammo shuni ta'kidlash kerakki, elektron jadval, ko'pchilik
ishonganidek, umumiy maqsadli hisoblash vositasi emas. U asosan
iqtisodiy xususiyatga ega bo'lgan cheklangan standart vazifalarni hal
qilishga qodir.
Boshqa uzoq muddatli noto'g'ri tushunchani bekor qilish kerak.
Elektron jadval protsessorining katta afzalligi deb hisoblanadiki,
«uning yordami bilan muammoni hal qilish dasturchining ishtirokini
talab qilmaydi. Foydalanuvchi o'z muammosini boshidan oxirigacha
mustaqil ravishda hal qiladi. Ya'ni, aftidan, bu muammoni hal qilish
uchun dastur tuzishga hojat yo'qligini anglatadi.
Biroq, elektron jadval protsessori yordamida muammoni echishda
dastur ham tuziladi: "foydalanuvchi mustaqil ravishda kiradi" degan
formulalar dastur bo'lib, faqat tuzilishida u chiziqli bo'ladi va shuning
uchun uni yaratish qiyinchilik tug'dirmaydi.
Elektron jadval protsessori bilan ishlash ham algoritmni tuzishni
talab qiladi, ammo bu erda u odatda qaror sxemasi deb nomlanadi.
Oddiy vazifalar uchun sxema juda sodda va bir xil, ammo ozmi-
ko'pmi jiddiy muammo uchun shunga o'xshash sxemani tuzish juda
oddiy emas, balki BASIC dasturi uchun tegishli algoritmni tuzishdan ham
murakkabroq - bu sohada yuqori malakalar va yaxshi bilim talab etiladi
stol protsessori, uning barcha imkoniyatlari.
Bu erda muammolarning matematik formulasini (nostandart)
bajarish talab etiladi, ammo negadir bularning barchasi unutiladi. Va
yana bir narsa: mutaxassis elektron jadval protsessori bilan ishlashi
kerak, oxirgi foydalanuvchi esa BASIC yoki boshqa tilda dastur bilan
ishlashi mumkin, ya'ni. Rossiyaning har qanday fuqarosi.
Excel sizga ushbu turdagi standart darajadagi vazifalarni va
foydalanuvchi uchun yuqori darajadagi qulaylikni hal qilishga imkon
beradi. Bundan tashqari, uning tarkibida stol protsessori sifatida o'z
imkoniyatlarini sezilarli darajada kengaytiradigan vositalar mavjud.
Shunday qilib, ma'lum bir mezon bo'yicha oddiy ma'lumotlarni
tanlash zarur bo'lganda kichik ma'lumotlar bazalari bilan ishlashga
imkon beradi; elektron jadval protsessori va VisualBasic tilining
imkoniyatlarini birlashtirishga va oxirgi foydalanuvchilar uchun to'liq
|
| |
Minerallarni qidirish - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 132/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikMinerallarni qidirish
Ekspert tizim ishlaydigan maʼlumot turlari tufayli minerallarni
qidirish tibbiy tashxisdan farq qiladi. Biroq imkon qadar
koʻproq mutaxassislarning umumlashtirilgan bilimlaridan
foydalangan holda yaratilgan bilimlar bazasi mavjud. Biroq
foydalanish mumkin boʻlgan boshqa shakldagi maʼlumotlar
mavjud:
• Sunʼiy yoʻldosh maʼlumotlari kiritilishi mumkin. Bu boshqa
usulda koʻrib boʻlmaydigan yer tuzilishlarini koʻrsata
oladigan Yer sirtining suratlari shaklida boʻlishi mumkin.
• Sezilmas harakatlarni yozib olish uchun yerga hududdagi
seysmik faollikni koʻrsatuvchi sensorlar joylashtirilishi
mumkin.
• Geologik tadqiqotlarning maʼlumotlari kiritilishi mumkin.
Masalan, sensorlar joylashtirilgan yuzadan bir necha
kilometr uzoqlikdagi yuzada portlash yuz berdi. Zarba
toʻlqinlari sensorlarga yetib kelishi uchun ketgan vaqt
davomiyligi va ushbu toʻlqinlarning kuchiga asoslanib yuza
ostidagi narsalarning xaritasini yaratish mumkin.
Ushbu barcha maʼlumotlardan foydalanib, ekspert tizim shu
hududda muayyan minerallarni topish ehtimolini bashorat
qilishi mumkin. Yodda tuting, olingan natija – bashoratdir;
natija mutlaq aniq boʻla olmaydi. Bu turdagi ekspert tizim
muayyan mineral mavjudligini uning mavjudlik ehtimolini
foizda baholash orqali bashorat qiladi.
Avtomobil dvigatelidagi nosozliklarni
aniqlash
Ustaxonaga avtomobilingizni olib borganingizda nosozliklarni
topish uchun diagnostika vositasidan foydalaniladi.
Diagnostika dasturi avtomobildagi nosozlik kodlari joylashgan
kompyuter tizimiga kiradi. Zamonaviy avtomobillarda
diagnostik skanerga ulanadigan kompyuter protsessorlari,
mikrochiplar va sensorlar mavjud; baʼzi avtoulovlarda dvigatel
boshqaruvi, tormoz tizimlar, osma tizim, oyna tozalagichlar va
boshqa tizimlarni boshqarish uchun bir nechta bloklar bor.
Afzalliklari quyidagilar: mexanika muammolarni osongina
aniqlay oladi va ularni imkon qadar tez tuzatadi; nosozliklarni
aniqlash tez va aniq amalga oshadi, shu sababli mablagʻ
tejalishi mumkin, chunki muammolarni aniqlash uchun
mexanik usta tomonidan kamroq vaqt sarflanadi; kichik
muammolarni katta, qimmat muammoga aylanib ketishidan
oldin aniqlash va tuzatish mumkin.
|
| |
DNSDHCP Management Console

|
DNSDHCP Management Console
|
bet | 299/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.19.6 DNSDHCP Management Console
DNF00124
Die java-basierte DHCP/DNS-Management Console, die mit NetWare 5.x ausgeliefert wird, ist auch nach Einsatz des aktuellen Support Packs auf Clients sehr instabil.
Sie können allerdings durch Einsatz eines aktuellen Java Runtime Environment (JRE) diese Abstürze verhindern.
Setzen Sie nicht das JRE 1.3 ein, das bei der ConsoleOne enthalten ist (dann startet die Console evtl. gar nicht mehr), sondern laden das aktuelle JRE direkt bei Sun herunter.
Verweis: http://java.sun.com/j2se/1.4.1/download.html
Installieren Sie diese Version in ein beliebiges Verzeichnis und überschreiben Sie den kompletten JRE Pfad der DHCP Console mit dem neuen. Wie in der TID 10060988 beschrieben, müssen Sie noch die Dateien JRE.EXE und JREW.EXE in JAVA.EXE und JAVAW.EXE umbenennen, damit diese von der DHCP Console benutzt werden können.
Wenn Sie für die DHCP Clients den Gateway einrichten möchten, müssen Sie bei Other DHCP Options den Code 3 (Router) mit der Gateway Adresse belegen. Die Einstellung sollten Sie entweder bei den Global Preferences oder beim Subnetz vornehmen.
|
| |
Kutubxonada foydalanish - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Eʼtibor qiling, aʼzoni identifikatsiya qilish uchun maktab
kutubxonasi misolidagi kabi ismdan emas, balki aʼzo ID raqamidan
foydalaniladi. Buning sababi shundaki, jamoat kutubxonasining
aʼzolari soni maktab kutubxonasinikidan ancha koʻp.
Kutubxona maʼlumotlar bazasida odatda kamida quyidagi
jadvallar boʻladi: kitoblar jadvali, foydalanuvchilar jadvali
va qaydlar jadvali. Qaydlar jadvali
kitob ID raqami,
foydalanuvchi ID raqami, adabiyot berilgan sana va
qaytarish sanasini oʻz ichiga oladi.
“Qaytarish sanasi Bugundan oldin”yoki “Bugun Qaytarish
sanasidan kattaroq” deb izlash orqali kechikayotgan qarzlarni
muntazam tekshirib turish mumkin.
Kechikayotgan qaydlar topilganda foydalanuvchining qaydlariga
ulanish uchun foydalanuvchi ID raqamidan foydalanish mumkin.
Keyinchalik foydalanuvchi manzili / elektron pochta manzilidan
qaytarish muddati tugagan kitoblar uchun avtomatik tarzda
eslatma yuborish uchun foydalanish mumkin.
6.12 Ekspert tizimlar
Yuqorida tibbiy tashxisga yordam berish uchun ekspert tizim
tasvirlangan yerda ekspert tizimlar tushuntirilgandi. Soha
mutaxassislaridan bilimlarni toʻplashning oʻsha toʻrtta tamoyili
quyidagi jarayonlarga ham amal qiladi.
Liposomal dorilarni olinish usullari

Liposomal dorilarni olinish usullari
Liposomalarni hosil qilish uchun har xil usimlik yoki hayvon hujayralaridan olinadigan fosfolipidlar qo‘llaniladi. Ko‘pincha ulardan tuxum sarig‘i yoki soyadan olinadigan letsitin keng ishlatiladi.
Undan tashqari xolesterin va boshqa spetsifik fosfolipidlar, masalan kardiolipin - yurak mushaklaridan olinadigan spetsifik lipid, sulfatid va serebrozidlar ( uglevod tarkibli sitoplazmatik membranalarning komponenti), sintetik moddalar: N-palmitilserin, N-palmitilglitsin, fosfotidilxolin, fosfoditilserin, fosfatidiletanolamin, fosfati-dilinozit.
Masalan, adriamitsin liposomalarini yaratish uchun fosfotidilxolin, xolesterin va sulfatid aralashmasi 5:4:1 nisbatda olingan.
Xozirgi paytda fosfolipidlarni manbalari kengaymoqda. Masalan kungaboqarning fitoglikolipidlarini, qora mollarning bosh miyasining lipidlarini qo‘llash maqsadga muvofikligi aniqlandi.
|
Rasm 2. Olikard-40 retard mikrosferalarni tuzilishi

Rasm 2. Olikard-40 retard mikrosferalarni tuzilishi
1- qand donachasi; 2- Izosorbid mononitrat saqlovchi qatlam; 3-dozalovchi membrana
Mikrokapsulalash jarayonining asosiy shartlari:
1. Mikrokapsulalar olish usulini tanlash asosan dori moddaning fizik-kimyoviy xossasiga /suyuq, qattiq/ va qobiq hosil qiluvchi moddaning /jelatin, MS, AFS/ polyar va nopolyar erituvchilarda erishi, tayyor mahsulotning avvaldan mo‘ljallangan xossaga ega bo‘lishini ta’minlashiga/ issiqlik, kimyoviy reagentlarga turg‘un, oshqozon muhitiga chidamli va ta’siri uzaytirilgan/ bog‘liq bo‘ladi.
2. Mikrokapsulalar qobig‘i eruvchan, erimaydigan va yarim o‘tkazuvchan xossasiga ega bo‘lishi mumkin. Ta’sir etuvchi moddaning ajralib chiqishi qobiq turiga va qalinligiga bog‘liq. Dori modda mikrokapsuladan eriydigan qobiq biosuyuqlikda eriganidan so‘ng, erimaydigan qobiqda esa diffuziya yo‘li bilan ajralib chiqadi. Yarim o‘tkazuvchan qobiqda kichik molekulali substrat /erituvchi modda/ mikrokapsulalar ichiga o‘tib, dori moddaning ajralishini ta’minlaydi.
3. Mikrokapsulalar o‘lchami ularning fizik-mexanik xossalaridan granulometrik tarkibi, sochiluvchanligi, zichligi, sochiluvchan zichligi va boshqalarni belgilaydi.
4. Suvda yaxshi eriydigan dori moddadan mikrokapsula olish jarayonining asosiy sharti- bu suvli muhitini ishlatmasdan, dispersion muhit sifatida vazelin moyi, polimer eritmasi organik erituvchida /atseton/eritiladi. YOg‘larda /moylarda/eriydigan moddalardan mikrokapsulalar tayyorlash jarayonida dispersion muhit kapsulaga olinayotgan moddani eritmasligi va polimer bilan qo‘shilib ketmasligi kerak, erituvchi modda dispersion muhitga qaraganda yaxshi uchuvchan bo‘lishi kerak.
5. Uchuvchan erituvchini bug‘latish usuli bilan olinadigan mikrokapsulalar o‘lchami dispersion muhitning qovushqoqligiga, polimer eritmasining konsentratsiyasiga, haroratiga, polimer eritmasining hajmi, dispersion muhit hajmiga, mutanosibligiga va aylanish tezligiga bog‘liq.
|
Liosomalar texnologiyasi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Liosomalar texnologiyasi
Hozirgi vaqtda liposomalarni 20 ga yaqin yaratish usullari taklif qilingan. Ulardan eng tarqalgan usul- muzlatish usuli (Bangem usuli). Bu usul bo‘yicha, dorivor moddalar liposomalar bilan birga muzlatiladi va krioprotektorlar yordamida quritiladi, (saxaroza, glyukoza).
Masalan, tuxum letsitini va xolesterindan (7:1) nisbatda tashkil topgan va insulin saqlaydigan liposomalarni olinishi Bangem usulida olib borilgan. Buning uchun xolesterin va tuxum letsitini to‘rtxloruglerodda eritiladi,rotor bug‘latgich yordamida eritma bug‘lantiriladi va insulin saqlovchi bufer eritma qo‘shib, aralashtiriladi. Hosil bo‘lgan sistema suyuq azot bilan muzlatiladi (-193 S).
Muzlatilgan aralashma, sublimatsion quritgich kamerasida, krioprotek-torlar yordamida, erituvchidan bug‘lantiriladi va sentrifugalanadi( liposomalarni ajratish uchun). Hosil bo‘lgan liposomalarni 40S haroratda 15 sutka mobaynida turg‘unligi ta’minlandi. Liposomalarni turli omillar ta’sirida ( masalan ultratovush) dispergirlash yo‘li bilan ham olish mumkin. Masalan, strofantidin atsetat liposomal turini yaratishda letsitin va kardiolipin fosfolipidlari qo‘llanilgan. Olinish texnologiyasi: birinchidan fosfolipidlarning standart eritmalari tayerlanadi. Buning uchun letsitinning 10% li va kardiolipinni 0,5 % li spirtli eritmalari tayyorlanadi. So‘ng eritmalar, rotor quritgich yordamida, quyuqlashtiriladi va strofantidin atsetat eritmasi qo‘shilib, aralashtiriladi. Oxirida sistemaga ultratovush bilan 10 daqiqa davomida ishlov beriladi.
Liposomal preparatlar parenteral,peroral va transdermal yo‘llari bilan tanaga kiritilishi mumkin. Lekin liposomalarni parenteral yo‘l bilan ishlatishda bir muammo echilishi lozim - bu sterillash jarayoni. Sterillash usuli ta’sir etuvchi moddalarni va liposomalarni turg‘unligini ta’minlash kerak. Asosan krioradiatsiya usuli ishlatiladi, ya’ni radiatsiya nurlari bilan muzlatilgan liposomal sistemani sterillash.
Liposomalarni farmatsiya sohasida keng ishlatish uchun bir necha muommalar echilish shart:
-oddiy va engil olinish usullarini ishlab chiqish;
-liposomal preparatlarning turg‘unligini o‘rganish va saqlash muddatlarini uzaytirish;
- farmatsevtika sanoatida fosfolipidlarni ishlab chiqarilishini yo‘lga qo‘yish.
|
-Ma’ruza

Mavzu: Liposomal dori turlari

15-Ma’ruza
Mavzu: Liposomal dori turlari
Ma’ruza maqsadi: liposomal preparatlarni tuzilishi va nomenklaturasini bilish
Tayanch atama va iboralar:l oposoma, fosfolipid, nomenklatura
Reja:
1.Liposomalar xaqida tushuncha, ularni tuzilishi, rivojlanish tarihi
2. Liposomalarni hosil qiluvchi fosfolipidlar ta’rifi, tuzilishi
3.Liposomalar yordamida dorivor moddalarni tanada yo‘naltirish mexanizmlari.
4. Liposomalarni qo‘llash sohalari.
5. Liposomal dori turlarining nomenklaturasi.
6. Liposomal dorilarni yaratish yo‘llari va muammolar
|
b Uchta jadvalni ishonchli maʼlumotlar bilan toʻldiring.
c

|
b Uchta jadvalni ishonchli maʼlumotlar bilan toʻldiring.
c Pdf ko'rish
|
bet | 315/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikb Uchta jadvalni ishonchli maʼlumotlar bilan toʻldiring.
c Maʼlumotlar bazasi dasturida uchta jadvalni
belgilagandan keyin 18.02-rasmdagi kabi jadvallar
orasida havolalar yarating.
18.02-rasm. Maʼlumotlar bazasidagi uch jadval
orasidagi munosabatlar.
18.03-SAVOL
Har bir jadvalda ishlatiladigan birlamchi kalitlar
qanday ishlashi va bunday ishlatilganda qanday
muammolarning oldini olishini izohlab bering.
Maʼlumot turlari
Tegishli relyatsion ma’lumotlar bazasini belgilash har bir
bogʻlangan jadval uchun maydon, masalan, matn, raqam,
oʻnlik, valyuta, sana/vaqt yoki
ikki qiymatli (Boolean)/
mantiqiy
maʼlumot turlari tanlanishini talab qiladi.
AutoNumbers — har bir yangi yozuv kiritgandan keyin
avtomatik qo‘yiladigan raqamlar hisoblanadi. Birlamchi kalitlar
odatda AutoNumbers’ga aylanadi. Har bir jadvalda faqat bitta
birlamchi kalit boʻlishi mumkin. Lekin AutoNumbers boʻlmagan
boshqa jadvalda birlamchi kalitdan foydalanish kerak bo‘lsa
unda AutoNumbers ma’lumot turi ishlamay qoladi va
tashqi
kalit (foreign key) ga aylanadi. Boshqa jadvallarda ishlatilgan
birlamchi kalitlar maʼlum sabablarga koʻra tashqi kalitlar
deyiladi.
KALIT SOʻZLAR
Maʼlumot turlari: har bir maydonda boʻlishi mumkin boʻlgan
turli maʼlumotlar, masalan, sana/vaqt, matn va boshqalar.
Boolean (Ikki qiymatli operatorlar): maʼlum yozuvlarni
chiqarish yoki kiritish uchun maydon nomlarini birlashtirish
orqali qidiruvni osonlashtirish uchun ishlatiladigan
AND, OR
va
NOT mantiqiy operatorlar.
Tashqi kalit: boshqa jadvalga asoslangan birlamchi kalit bu
jadval uchun tashqi kalit boʻladi, lekin ma’lumotlar bazasidagi
maʼlum yozuvning yagona identifikatori boʻladi.
Matn – alifbo va ayrim raqamlardan tashkil topgan maʼlumot
turi. Matn – eng keng guruhdagi maʼlumot turi boʻladi, chunki
har qanday maʼlumot turlari uchun matndan foydalanishingiz
mumkin. Bu boshqa maʼlumot turlari kabi qatʼiy emas.
Bunday maʼlumot turlaridan foydalanishga misollar oʻz
ichiga mijozlarning ismlari, telefon kodlari va mobil telefon
raqamlarini oladi; bu raqamlar nol bilan boshlansa ham,
raqam turi sifatida qabul qilinmaydi.
Raqamli noldan katta raqamlar bilan boshlanuvchi
raqamlarni oʻz ichiga oluvchi maʼlumotlar turi. Ular oʻnli
sonlar, butun sonlar yoki foizli raqamlar boʻlishi mumkin.
Misollar mijoz raqamlari, zaxira raqamlari va boshqalar boʻlishi
mumkin. Biroq harflar bilan aralashtirib yuborilgan raqamlar
(alfaraqamli) raqamlar sifatida qabul qilinmaydi, lekin matn
sifatida kategoriyalanadi.
Sana/vaqt maʼlumot turi sifatida maʼlumotlar va vaqtlarning
turli formatlarini oʻz ichiga oladi. 18.03-rasmda turli sana/vaqt
formatlari Umumiy, Uzun, Oʻrta yoki Qisqa boʻlishi mumkin.
|
| |