nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kimyoviy texnologik jarayon

|
Kimyoviy texnologik jarayon
|
bet | 4/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)
Jarayon deganda tizimda sodir bo'ladigan va uning xususiyatlariga ma'lum ta'sir ko'rsatadigan harakatlar majmui tushuniladi. Jarayon tabiiy yoki inson tomonidan yaratilgan. Inson tanasidagi qon aylanishi, o'simliklardagi fotosintez yoki quyosh tizimidagi sayyoralar harakati kabi tabiiy jarayonlar bo'lib, bulaming barchasi inson ta'sirisiz sodir bo'ladi va ulardagi o'zgarishlar ular bilan bog'liq tizimlarga ma'lum bir darajada ta'sir ko'rsatadi. Masalan, inson tanasida qon aylanishjarayoni birinchi navbatda yurak va o'pka o'rtasida o'pka qon aylanishini va yurak va o'pkadan tashqari tananing qolgan qismi o'rtasidagi tizimli aylanishni o'z ichiga oladi. Bu jarayon, boshqa narsalar qatorida, tananing turli qismlarida, ya'ni tizimda kislorod va karbonat angidrid konsentratsiyasining o'ziga xos darajalariga olib keladi.
Inson tomonidan yaratilgan jarayonlar asosan jamiyat uchun, tabiat uchun foydali natijalami ishlab chiqarish uchun odamlar tomonidan yaratilgan bo'ladi. Umumiy misollar sifatida turli xil sintetik kimyoviy moddalar va materiallami ishlab chiqarish, tabiiy resurslami qazib olish va tozalash, gaz chiqindilari va oqava suvlami tozalash, yashash joylarida iqlimni nazorat qilish va shu kabi jarayonlami keltirish mumkin. Demak 1.1-rasmda ko'rsatilgan reaktor ha inson tomonidan amalga oshirilgan jarayonlarga misol bo'ladi. Bunda Ava B reaktivlari o'rtasidagi kimyoviy reaktsiya orqali C mahsulot hosil bo'lishiga olib keladi.
Jarayonlar tasnifi
Vaqt o'tishi bilan tizim xususiyatlarining o'zgarishiga qarab, jarayonlar beqaror va barqaror holatdagi jarayonlarga bo'linadi. Vaqt o'tishi bilan tizimning istalgan xususiyatini o'zgartiradiganjarayon beqaror holatdagijarayon, tizim esa beqaror deb ataladi. Shunday qilib, 1.1-rasmdagi reaktorda kimyoviy reaksiya jarayoni beqaror holatdagi jarayondir. Bunda vaqt o'tishi bilan undagi moddalaming konsentratsiyasi o'zgarib turadi.
Bundan farqli o'laroq, barqaror holatdagi jarayonda vaqt o'tishi bilan tizim xususiyatlarining o'zgarishi sodir bo'lmaydi. Buning sababi shundaki, biror
parametming o'zgarishi har doim rostlanib turadi. Misol uchun, biror modda kamayadigan bo'lsa, uning o'mi to'ldirib boriladi.
Barqaror holatdagi jarayonga oddiy misol qilib, idishni uchuvchan bo'lmagan suyuqlik bilan to'ldirish va undan chiqib ketayotgan suyuqlik o'mini boshqa kirish oqimi yordamida bir xil qilib to'ldirib turilishini olishimiz mumkin. Kirish va chiqish sarfi teng bo'lganligi sababli, vaqt o'tishi bilan hajm o'zgarmaydi.
Barqaror yoki turg'un holatdagi jarayonning yana bir misoli sifatida- o'zgarmas hajmli aralashtirgichli reaktorga o'zgarmas sarfdagi reaktivlar kirib turadi. Ma'lum muddat mobaynida reaksiyaga kirishadi hamda moddalaming reaksiyaga kirishmay qolgan qismi va reaksiya mahsuloti aralashmasi ko'rinishida chiqib ketadi. Bu jarayonda moddalaming konsentratsiyasi va tank ichidagi reaktsiya aralashmasining hajmi vaqt o'tishi bilan o'zgarmaydi.
|
| |
Yoqish paytida nosozliklar - Ma’ruza Uch fazalik elektr dvigatellarni bir fazalik tarmoqqa ulash

|
Ma’ruza Uch fazalik elektr dvigatellarni bir fazalik tarmoqqa ulash
|
bet | 6/6 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #270389 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaYoqish paytida nosozliklar
Agar kondensatorlarni ulab, elektr dvigatelni kuchlanish tarmogʻiga ulangandan soʻng dvigatel gʻingʻillab ovoz chiqarib lekin harakatga kelmasa, quyidagi sabablar boʻlishi mumkin:
Kondensatorning sigʻimi yetarli emas (ampermetr ruxsat etilgan qiymatdan oshib ketadigan tokni qayd qiladi);
Jamper yoki elektr oʻtkazgich shikastlanishi;
Notoʻgʻri ulanish;
Mos kelmagan oʻramga kuchlanish berish:
Dvigatel yoqilganda va val aylanganda kuchli yoqimsiz shovqin kondensatorning sigʻimi oshib ketganligini koʻrsatadi.
Xavfsizlik choralari
Elektr dvigatelini barcha ulash ishlari, faqat elektr taʼminoti oʻchirilgan holda amalga oshirilishi kerak. Instrumentlar ishga yaroqli, dastasi izolyatsiyalangan boʻlishi kerak.
Oʻtkazgichlarni ulashda burab ulashlarga(skrutka) yoʻl qoʻymaslik kerak, agar biron sababga koʻra buni imkoni yoʻq boʻlsa, ularni qalaylash va yaxshilab izolyatsiya qilish kerak.
Elektr tarmogʻini qisqa tutashuvlardan himoya qilish uchun avtomat oʻchirgichlar ishlatiladi. Shuni hisobga olish kerakki, quvvati katta (5 kVt va undan yuqori) va yuqori tezlikda (3000 rpm dan ortiq) dvigatelning ishga tushiruvchi toki, nominal tokidan 5-7 baravar oshadi. Himoya qurilmasining toki, dvigatelni nominal tokidan 25% yuqori boʻlishi kerak.
Agar elektrolitik kondensatorlar (qutbli) ishlatilsa, ular uchun ichki tarafi dielektrik material bilan qoplangan metall quti yasash kerak. Bunday kondensatorlar bilan dvigatelni birinchi marta ishga tushirganda, yaqin joyda turmagan yaxshiroqdir.
|
| |
Elektr dvigatellarining texnik xususiyatlari

|
Elektr dvigatellarining texnik xususiyatlari
|
bet | 2/6 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #270389 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaElektr dvigatellarining texnik xususiyatlari
Elektr dvigatellari oʻzgaruvchan va oʻzgarmas to'kli, qisqa tutashgan va faza rotorli, sinxron va asinxron boʻladi. Bizni qisqa tutashgan rotorli, oʻzgaruvchan tok asinxron dvigatellari qiziqtiradi – aynan ular koʻpincha turli qurilmalarda uchratish mumkin.
Dvigatelning asosiy xarakteristikalari nominal kuchlanishi, quvvati va aylanish chastotasidir. Uyda foydalanish uchun 3 kWgacha va 3000 rpm gacha quvvatga ega boʻlgan motorlar koʻproq mos keladi. Quvvati katta va yuqori tezlikda aylanadigan motorlar 220 V tarmoqdan ishga tusha olmaydi yoki ortiqcha yuklama hosil qiladi. Ikkala holatda ham barcha ahamiyatlari yoʻqoladi.
Birkada odatda quyidagi yozuv mavjud boʻladi: “D/Y 220/380”, yaʼni 220 V kuchlanish uchun “uchburchak” ulanishi moʻljallangan va 380 V kuchlanish uchun “yulduz” usulida ulash moʻljallangan. Bu maʼlumotlar uch fazalik dvigatellar uchun kondensatorni qanday tanlash uchun zarur.
Sotib olayotganda, albatta dvigatel oʻramlari qanday nominal kuchlanish uchun moʻljallanganligini koʻrishingiz kerak.
Elektr dvigatellarni oʻramlari ulanishlari
Elektr motorlarida ikki turdagi oʻram ulanishlari mavjud — “yulduz” va “uchburchak”.
Bir fazali tarmoq uchun, uch fazali dvigatelning kondensatorlarini tanlash uchun dvigatel oʻramlarning qanday ulanganligini aniq bilishingiz kerak. Buning uchun siz terminal qopqogʻini (Barno) ochishingiz kerak, qopqoq ostida oʻramni chiqishlari joylashgan va jumperlar mavjud.
Agar dvigatel qayta oʻralgan boʻlsa, u holda qopqoq ostida faqat uchta chiqish boʻlishi mumkin, yaʼni oʻramlar “yulduz” usulida ulangan va ularni “uchburchak” usulida ulash mumkin emas. 220 V tarmoqqa ulab, uni ishlatish qiyin, chunki quvvat yoʻqotishlari juda katta boʻladi.
Uch fazali elektr dvigatelni bir fazali tarmoqqa ulashni rejalashtirilganda, uchburchak ulanishga ustunlik berish tavsiya etiladi. Bu motorga biriktirilgan birkasida koʻrsatilgan boʻladi. Baʼzi hollarda birkada “Y” belgisi mavjud boʻlib, bu yulduz usulida ulanishni bildiradi. Katta quvvat yoʻqotishlarini oldini olish uchun oʻramlarni uchburchak usulida ulash tavsiya etiladi.
220 V kuchlanishga ulanish uchun, oʻramlarni “uchburchak” usulida ulash kerak. Agar dvigatelni ishga tushirish oson boʻlishi kerak boʻlsa, ishga tushirishda oʻramlarni “yulduz” usulida va keyin “uchburchak” ga oʻtadigan sxemani yigʻishingiz mumkin.
Terminal qutisida (Barno) terminallar shunday tarzda joylashtirilgan-ki. Ular maxsus jamperlar(peremicgka) yordamida oʻramlarni “uchburchak” usulida ulash qulay.
|
| |
Ishga tushiruvchi kondensator - Ma’ruza Uch fazalik elektr dvigatellarni bir fazalik tarmoqqa ulash

|
Ma’ruza Uch fazalik elektr dvigatellarni bir fazalik tarmoqqa ulash
|
bet | 4/6 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #270389 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaIshga tushiruvchi kondensator
Quvvati 200400 Wdan oshmaydigan kichik elektr motorlar ishga tushiruvchi kondensatorsiz ishlashi mumkin. Ular uchun bitta ishchi kondensator yetarli. Biroq, agar boshida sezilarli yuklama mavjud boʻlsa, qoʻshimcha ishga tushiruvchi kondensatorlardan foydalaniladi. U ishchi kondensator bilan parallel ravishda ulanadi va maxsus tugma(pusk knopkasi) yoki rele yordamida dvigatel tezlik olayotgan davrida, yoqilgan holatda ushlab turiladi.
Ishga tushiruvchi kondensatorning sigʻimini hisoblash uchun ishchi kondensatorning sigʻimini 2 yoki 2,5 ga teng boʻlgan koeffitsiyentga koʻpaytirish kerak. Ushbu maqsadlar uchun ilgari eski sovetlar davridagi МБГЧ, МГБО va boshqa shunga oʻxshash kondensatorlar qoʻllanilgan.
Bizga hozirda doʻkonlarda katta assortimentda sotilayotgan, maxsus ishlab chiqilgan CD, CBB tipidagi, ishga tushiruvchi kondensatorlarni uchratish mumkin. Bunday kondensatorlar har xil shakl va turlarda boʻladi, lekin ularning korpusida markirovka (yozuv) mavjud: “Start”, “starting” “motor starting” yoki shunga oʻxshash yozuvi boʻladi, ularning barchasi elektr dvigatelini ishga tushirish uchun xizmat qiladi.
Dvigatelni ishga tushirish vaqtida ishga tushiruvchi kondensatorlar bir necha soniya ishlaydi. Kondensator faqat ishga tushirish momenti uchun kerak, Shuning uchun ham, ishga tushiruvchi deb ataladi.
Elektr dvigatellarini bir fazalik tarmoqqa ulash sxemalari
Uch fazali elektr motorini bir fazali tarmoqqa ulash uchun bir nechta sxemalar mavjud, ular bir xil prinsipga ega, biroq bir nechta farqlar mavjud.
1. Ishga tushiruvchi kondensatorsiz sxema, oʻramlarlar “uchburchak” ulanadi.
2. ishga tushiruvchi kondensatorlik sxema, oʻramlar “uchburchak” ulanadi.
3. ishga tushiruvchi kondensatorlik va teskari aylanish (revers)sxemasi, o'ramlari “uchburchak” usulida ulanadi.
180 W uch fazali dvigatel uchun kondensatorni qanday tanlanadi?
Bu kundalik hayotda ishlatilishi mumkin boʻlgan eng kichik uch fazali dvigatellardan biridir. Undan odatda yaxshi jilvirlash mashinasini yasaladi. Uning oʻramlari uchburchakda ham, yulduz usulida ham ulanishi mumkin, chunki bunday mashina odatda yuklamasiz rejimda ishlaydi, undagi yuklama sezilarli darajada boʻlmaydi. Yuqorida koʻrsatilgan formulaga koʻra, ishchi kondensatorning sigʻimi 15 mikrofaradni tashkil qiladi, bu holatda ishga tushiruvchi kondensatordan foydalanish shart emas.
|
| |
Ishga tushiruvchi kondensatorni ulanishi

|
Ishga tushiruvchi kondensatorni ulanishi
|
bet | 5/6 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #270389 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaIshga tushiruvchi kondensatorni ulanishi
Shunday qilib bizda elektr dvigatel, ishchi va ishga tushiruvchi kondensator bor. Bularning barchasini qanday ulashimiz mumkin? Buning uchun bizga ПНВС knopkasi kerak.
ПНВС knopkasi uchta kontaktga ega: ikkita chekkadagi — fiksatsiya bilan(ulangan holatda) va oʻrtada esa – fiksatsiyasiz. Oʻrtadagi kontakt ishga tushiruvchi kondensatorni yoqish uchun xizmat qiladi va tugmani bosishni toʻxtatgandan soʻng, u oʻzining dastlabki holatiga qaytadi (“Cp” ishga tushiruvchi kondensatori faqat dvigatelni ishga tushirish paytida yoqiladi va “Cr” ishchi kondensatori doimiy ravishda ishlaydi. ) qolgan ikkita chekkadagi kontaktlar yoniq holatda qoladi va “Stop” tugmasi bosilganda oʻchadi. “Start” tugmasi val aylanishi maksimal tezlikka yetguncha ushlab turilishi kerak va shundan keyingina qoʻyib yuboriladi.
ПНВС quyidagi koʻrinishda ulanadi
Tezlik olish jarayonida dvigatel borgan sari ozroq sigʻim talab qiladi. Shuning uchun, ishchi kondensatorni doimiy ravishda ushlab turish kerak emas. Katta tezlikda, yuqori sigʻimli dvigatelning haddan tashqari qizishi va ishdan chiqishiga olib keladi.
Asinxron dvigatellar uchun kondensatorlar turini tanlash boʻyicha tavsiyalar
Dvigatellarning ishlashi jarayonida oʻrami orqali nominal tokidan 20-40% yuqori boʻlgan tok oʻtadi, shuning uchun elektr dvigatelini kam yuklamada yoki salt ishlash rejimda (yuklamasiz) ishlatilganda, ishchi kondensatorning sigʻimini kamaytirish kerak.
Kondensatorlar ishlashi jarayonida toʻgʻridan-toʻgʻri elektr dvigateli korpusiga oʻrnatilishi mumkin. Bunday holatda, kondensator turini tanlashda, kondensator yuqori harorat va vibratsiyalarga taʼsir qilishini hisobga olish kerak.
Kuchlanishni amplituda qiymati va tarmoqda kuchlanish sakrashlarini sodir boʻlishini inobatga olgan holda kondensatorlarning kuchlanishi minimum 320 V boʻlishi kerak. Kondensator uzoq muddat kuymasdan ishlashi uchun 400 yoki 450 voltlik kondensatorlardan foydalaniladi.
Ishga tushiruvchi kondensatorning terminallaridagi maksimal kuchlanish 450V dan oshmasligi kerak va uning sigʻimi, qoidaga koʻra, ishchi kondensatorning sigʻimidan ikki yoki uch baravar tanlanadi.
Agar bitta korpusdagi sigʻimni topish imkoni boʻlmasa, Cumum = C1 + C2 .... + Cn kondensatorlarini parallel ulash orqali birlashtirishga ruxsat beriladi.
Elektrolitik kondensatorlarni ishchi sifatida foydalanish mumkin emas.
Ishga tushiruvchi kondensator sigʻimini bir necha baravar katta 300 mikrofarad oʻrniga hatto 1000 mikrofarad olish ham mumkin, bu bilan dvigatel ishdan chiqib qolmaydi. Ammo, har bir narsa meʼyorda boʻlishi kerak, ishga tushiruvchi kondensatorlarning ortiqcha koʻp sigʻimi bilan, juda qoʻrqinchli narsa boʻlmaydi, lekin elektr motorini ishga tushirish samaradorligi yomonlashadi. Shuning uchun katta sigʻimdagi kondensator sotib olishga ortiqcha pul sarflashga hojat yoʻq.
|
| |
Kondensator funksiyalari haqida qisqacha

|
Kondensator funksiyalari haqida qisqacha
|
bet | 3/6 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #270389 |
Bog'liq 2-Ma\'ruzaKondensator funksiyalari haqida qisqacha
Uch fazali AC tarmogʻida fazalar bir-biriga nisbatan 1200 ga siljiydi. Bu elektr dvigatel ichida aylanadigan elektromagnit oqimni yaratishga imkon beradi.
Bir fazali tarmoqqa ulanganda, aylanadigan oqim yoʻq. Uni yaratish uchun faza siljituvchi kondensator ishlatiladi. Bu elektr maydonida aylanadigan oqimini yaratishga imkon beradi.
Kondensator bitta fazani siljitadi va ikki fazalik ulanishni simulyatsiya qiladi. Yaʼni dvigatelga ikkita faza ulanganday holatni yuzaga keltirib beradi. Bunda dvigatel quvvatining taxminan 40% ni yoʻqotadi.
Qanday kondensatorlar boʻladi
Uch fazali dvigatellar uchun kondensatorlarni tanlashdan oldin ular haqida koʻproq maʼlumotga ega boʻlishingiz kerak. Asosan, kondensatorlar qutbli va qutbsizlarga boʻlinadi. Qutbli kondensatorlar sigʻimi yuqori boʻlib, odatda past kuchlanishiga ega elektrolitik kondensatorlardir.
Ular faqat oʻzgarmas kuchlanishda ishlaydi, AC kuchlanishiga ulanganda yoki nominal kuchlanishdan oshib ketganda, bu kondensatorlar yorilib ketadi. Agar siz diod orqali ulansangiz, ulardan foydalanishingiz mumkin, ammo bu sxemani yoki konstruksiyani murakkablashtiradi.
Qutbsiz kondensatorlar bizning maqsadimiz uchun eng mos keladi, ular AC kuchlanish bilan ishlaydi. Ularning yagona kamchiliklari nisbatan kichik sigʻimidir.
Elektr dvigateli uchun kondensatorni qanday tanlash mumkin
Kondensatorni toʻgʻri tanlanganda, ulanish uchun maksimal quvvatni taʼminlash, past darajada qizish va dvigatelning ohista ishga tushishi taʼminlaydi.
Buning uchun quyidagi formulalardan foydalanish kerak:
Oʻramlarni “yulduz” usulida ulash uchun — Cr = 2800*P/(√3*U²*η*cosϕ);
Oʻramlarni “uchburchak” usulida ulash uchun — Cr = 4800*P/(√3*U²*η*cosϕ);
Uch fazali dvigatel uchun ishga tushiruvchi kondensatorni qanday tanlash kerak – Sp= 2,5 * Cr.
Bu yerda:
Cr — ishchi kondensatorning sigʻimi (mF);
Cp – ishga tushiruvchi kondensatorni sigʻimi (mF);
I – tok amperda (A);
U — tarmoq kuchlanishi (V);
η - dvigatel samaradorligi (FIK), 100 ga boʻlingan foizda ifodalangan;
cosϕ - quvvat koeffitsiyenti.
I, U, η, cosϕ ni dvigatel birkasidan topish mumkin.
Misol: 3 kW quvvatga ega dvigatel uchun qanday kondensator kerak?
Ishchi — 4800 * 3 / (√3 * 2202 * 0,85 * 0,8) = 252 mF.
Ishga tushiruvchi — 2,5 * 252 \630 mF.
Uch fazali elektr dvigatel uchun kondensatorni tanlash tajriba yoʻli bilan ham amalga oshiriladi. Amaliyot shuni koʻrsatadiki, elektr dvigatelni har 100 W quvvatiga, taxminan 6-7 mF sigʻimdagi ishchi kondensator kerak boʻladi. Misol: 600 W quvvatdagi elektr dvigatel uchun, sigʻimi 42 mF kondensator toʻgʻri keladi.
Bitta kondensatorning quvvati yetarli boʼlmasligi mumkin, shuning uchun bir nechta kondensatorlardan yigʼishga toʼgʼri keladi. Shuni yodda tutish kerakki, parallel ulanishda kondensator sigʼimlari qoʼshiladiQutbsiz kondensatorning ishchi kuchlanishi kamida 400 V boʼlishi kerak.
|
| |
Mustaqil ishning texnologik xaritasi

|
Mustaqil ishning texnologik xaritasi
|
bet | 2/2 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 56,29 Kb. | | #243300 |
Bog'liq Mustaqil ish. № 1Mustaqil ishning texnologik xaritasi: Bajariladiga ish mazmuni yoritiladi,
Mustaqil ishdan foydalanish bosqichi:
|
Amalga oshirish shakli
|
Mustaqil ishni bajarish makoni
|
Dars jarayonida, uyda, kutubxonada, ta’lim sayti
|
Mustaqil ishni bajarish shakli
|
So‘zlarning tuzilish jihatdan turlari doir nazariy ma’lumotlarni ilmiy adabiyotdan konspektlashtirish
|
1. Rejani tuzib olish
|
Mavzu doirasida sodda reja tuzish
|
2. Maqsadni belgilab olish.
|
- talim oluvchilarda bilim olishga doir masuliyatni oshirish;
- talabalarda umummadaniy va kasbiy kompetentsiyalarni rivojlantirishga imkon berish;
- talim oluvchilarda mustaqil bilim olish, o’z-o’zini boshqarish va o’z-o’zini rivojlantirishga qobiliyatlilikni shakllantirish uchun sharoit yaratish.
|
Adabiyotlar ro‘yxatini shakllantirish.
|
Foydalaniladigan adabiyotlar:
Foydalaniladigan adabiyotlar:
1. M.Hamroyev, D.Muhamedova, D.Shodmonqulova, X.G‘ulomova, Sh.Yo‘ldosheva. Ona tili. Toshkent, 2007-yil. -300 bet.
2. R. Ikromova, D. Muhamedova, M. Hamrayev. Ona tilidan mashqlar toʻplami. TDPU, Toshkent, 2009-yil. -240 bet.
3. M.Hamroyev. Ona tili Toshkent: “Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati. 2013. 4-15
4.M.Hamroyev. Ona tilidan lisoniy tahlil qoliplari. Toshkent: TDPU. 2019. 5-6
5. M.Hamroyev. Ona tili Toshkent: “Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati. 2013. 4-15
6. M.Hamroyev. Ona tilidan lisoniy tahlil qoliplari. Toshkent: TDPU. 2019. 5-6
7. R.Ikromova, D.Muhamedova, M.Hamrayev. Ona tilidan mashqlar toʻplami. TDPU, Toshkent, 2009-yil. -240 bet.
|
Kerakli saytlarni tanlash va ro‘yxat shaklanntirish.
|
www.new.tdpu.uz
www.litera.ru.
www.literature.uz
www.ziyonet.uz
www.natlib.uz
www.ziyouz.com
www.turonlib.uz
|
M ustaqil olgan bilimlarini xulosalay olish.
|
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi multimedia turlarini mukammal bilishi, multimedia yarata olish uchun nimalar qilish kerakligini chuqur o‘rganish va tatbiq eta olishi lozim.
|
|
| |
Avtokataliz - 9-lab. Kimyoviy reaksiyaning tezligiga katalizatorning ta’siri

|
9-lab. Kimyoviy reaksiyaning tezligiga katalizatorning ta’siri
|
bet | 2/2 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 17,83 Kb. | | #146308 |
Bog'liq 9-labAvtokataliz.
Konus shaklidagi kolbaga 10 ml oksalat kislotaning (H2C2O4) 5% li eritmasidmi solib, uning ustiga H2SO4 ning 0,1 n eritmasidan 5 ml qo’shing. So’ngra bu eritmagu byuretkadagi KMnO4 eritmasidan 1 ml soling. KMnO4 eritmasi ancha uzoq vaqtdan keyin rangsizlanadi (rangsizlangan vaqtni sekundlar hisobida yozib oling). So’ngra yana 1 ml KMnO4 eritmasini qo’shing. U ancha tez rangsizlanadi, yana 1 ml qo’shsangiz, u yanada tez rangsizlanadi va hokazo. Buning sababi shundaki, bu tajribada sodir bo’ladigan:
5H2C2O4 + 2KMnO4 + 3H2SO4 <=> 10CO2 + K2SO4 + 2MnSO4 + 8H2O
Reaksiyada hosil bo’ladigan Mn2+ ionlari katalizatorlik vazifasini bajaradi. Bunga ishonch hosil qilish maqsadida probirkaga avval MnSO4 eritmasi solib, yuqoridagi reaksiyani amalga oshiring. Bu yerda ham avtokataliz ro’y beradimi? Kimyoviy reaksiya tezligiga reaksiyaga kirishuvchi moddalar tabiatining ta’siri Reaksiyani o’tkazish uchun shtativda bir uchi suvli kristallizatorga tushirilgan gaz o’tkazuvchi nay bilan ulangan probirkani tik holatda o’mating. Ikkinchi suv bilan to’ldirilgan probirkani to’nkarib suvli kristallizatorga tushiring. Gaz o’tkazuvchi nay bilan ulangan probirkani 2/3 hajmigacha 0,1 n sirka kislotasi bilan to’ldiring va unga suvda yuvilgan va filtr qog’oz bilan quritilgan 2-3 dona rux bo’lakchalaridan tashlang. Probirkani gaz o’tkazuvchi nay bilan berkiting. Gaz o’tkazuvchi nayning ikkinchi uchini suvli probirkaga kiriting (probirkaga havo kirmasligini va undan suv to’kilmasligini nazorat qiling). Sekundomer yordamida probirkani gaz bilan to’lish vaqtini aniqlang. Tajriba tugagandan so’ng probirkadan sirka kislotasirii to’king, ruxni yuving va filtr qog’ozi bilan quriting. Tajribani yuqoridagi usulda 0,ln HC1 eritmasi bilan qaytaring. 38 Bir xil konsentratsiyadagi xlorid va sirka kislotalaring rux bilan reaksiyaga kirishish tezligini solishtiring va kuzatilgan hodisalami tushuntiring.
|
| |
Интеграция - download

Адабиетлар Ibm-360, 1bm-370, (АҚШ), есэвм (Россия) ва б., интеграция даражаси катта бўлган интеграл схемалар урнатилган шахсий Компьютерлар пайдо бўлди 0,7 Mb. 5
Интеграция будущего Trendlar shuni ko'rsatadiki, Internetdan foydalanuvchilar soni yiliga 4 foizga o'sib bormoqda, bu har yili taxminan 196 million yangi odam Internetga ulanishini anglatadi 3,29 Mb. 1
Постиндустриал давр-бу фаровонлик

|
Постиндустриал давр-бу фаровонлик
|
bet | 10/13 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #101579 |
Bog'liq 2-мавзу. Глобаллашув ЖИнинг асосий тенденцияси Бирламчи ҳаётий эҳтиёжларнинг қондирилиши ва истеъмолчи ўз хоҳишига кўра тасарруф этиши учун даромаднинг ўсиши ва шу билан бир қаторда истеъмол талабининг хусусиятини ўзгартирди. Индустриал даврида бирламчи эҳтиёжларга хизмат қилувчи тармоқлар талабни қондириш даражасига етмоқда. Улар мутлақо пасаймайди, лекин уларнинг ўсиш суръатлари пасаймоқда. Бой истеъмолчига хизмат кўрсатадиган янги тармоқлар пайдо бўлади: юқори сифатли товарлар ва ҳашаматли товарлар ишлаб чиқариш, дам олиш ва кўнгилочар саноати, туризм, турли хизматлар ва бошқалар. Технологик тараққиёт талаб ва таклифни тубдан ўзгартиради. Илм ва изланишлар учун катта сармоя ҳиссаси янги технологияларга асосланган кўплаб тармоқларни туғдиришга таъсир кўрсатди, бироқ айни пайтда бошқа соҳаларни эскиришга олиб келди. Компания деворлари ичида яшаётган ва технологик тараққиёт билан озиқланган «НИОКР (ИИТТИ) монстри» келгуси ривожланишда ҳал этувчи куч бўлиб қолмоқда Постиндустриализация даври ва глобал «янги иқтисод» нинг шаклланиши. Яратилган фаровонлик даражасини сақлаб туриш ҳам осон вазифа эмас. Борган сари саноатнинг кенг миқёсда ташкил етилиши бошқарувнинг монополистик шаклларининг ўчоғи бўлмиш иқтисодий самарадорликка ҳам, давлат‑саноат мажмуаларининг қўрғони бўлмиш демократияга ҳам таҳдид солаётгани аён бўлмоқда. Йирик корхоналар фойданинг адолатсиз усулларини қўллаганликлари, энергия ресурсларининг етишмаганлиги, фаолият кўламини ошириб, унинг самарадорлигини ошира олмаётганликлари учун танқидга учрамоқдалар. Индусриал ривожланган давлатлар рақобатнинг нопок усулларидан фойдаланиш, рақобатчи компанияларни синдириш мақсадида уларни мажбурлаб бириктириб олиш ҳолатлари кучайди. Зеро ўсишнинг муқобил тушунчалари илгари сурилмоқда, аммо уларда ўсиш тўхтаса, жамиятнинг ҳаётийлигини қандай сақлаб қолиш ҳақида аниқ тушунча етишмайди. Ижтимоий устуворликларни қайта тақсимлашда жамиятнинг эътиборини фойда олиш фаолиятининг салбий жиҳатларига, атроф-муҳит ифлосланиши, иқтисодий шароитларнинг беқарорлиги, инфляция, монополистик бозор чекловлари, истеъмолчиларнинг хулқ-атворидаги ўзгаришлар, уятсиз реклама, тўлиқ маълумот ва сотишдан кейинги хизмат кўрсатишнинг ёмонлигига қаратади.
|
| |
Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi va uning ahamiyati - bet 9

|
Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi va uning ahamiyati
|
bet | 9/14 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,59 Kb. | | #137359 |
Bog'liq kurs ishi 1Maqsad-vazifa – bu yuqori turuvchi tashkilotning quyi turuvchi takshilotga buyurgan bajarilishi kerak bo‘lgan vazifalari, rejalari. Misol uchun vazirlik kombayn ishlab chiqaruvchi zavodga ma'lusm miqdordagi mashinalarni ishlab chiqarish bo‘yicha vazifa beradi. Maqsad-vazifa o‘ta muhim sanaladi, shuning uchun mazkur maqsad yuzasidan va uning atrofida tashkilot birlashadi. Maqsad-vazifaning xususiyati shundavn iboratki, odatda ular tashkilot a'zolarining motivlari asosida shakllanmaydi. Misol uchun kombaynni ishlab chiqaruvchi ishchiga kombaynning kenragi yo‘q. U tashqilotning vazifasini bajarish uchungina va moddiy manfaat yo‘lida harakat qiladi.
Maqsad-yo‘nalish (orientatsiya) – ko‘pchilikning maqsadini ifodalaydi, ya'ni ishtirokchilarning umumiy maqsadlarini o‘zida mujassamlashtiradi. Bunday maqsadlarni faqatgina umumiy kuch bilan va tashkilotga birlashish orqali amalga oshirish mumkin. Albatta har bir individning o‘z maqsadlari bo‘ladi. Biroq ba'zi hollarda umumiy maqsadlar tashkilot uchun birlamchi va doimiy, o‘zgarmas tus oladi. Guruhiy maqsad sifatida ishchilarning ko‘proq maosh olish manfaati namoyon bo‘lishi mumkin.
Tizim maqsadi – bu sotsial tashkilotni imkon qadar mustaqil bir tizim sifatida saqlab qolishga harakatdir. Bunda elementlar o‘rtasidagi aloqalarni tartiblashtirish, tashkilotdagi muvozanatni saqlab qolish, uning barqarorligi va butunligini saqlab qolish nazarda tutiladi. Tashkitlot mustahkam bo‘lishi uchun uning ishchilari o‘rtasidagi aloqalar, norma va talablar doimiy bo‘lishi lozim. Tashkilotning mustahkamligini ta'minlash maqsadi har doim dolzarb sanaladi. Tashkilot kun tartibining ishchi personal xususiyatlariga mos ravishda tashkil etilishi, guruhda nizolar sonining kamaytirilishi, kadrlar qo‘nimsizligining pasaytirilishi kabi chora-tadbirlarni amalga oshirish orqali sotsial hamda ishlab chiqarish tashkilotlarida faoliyatning samaradorligi va tizimning mustahkamligi oshiriladi.
Bugungi kunda tizimning maqsadlari ko‘p tashkilotlar uchun birlamchi o‘ringa chiqib olmoqda. Tashkilotlar mavjud bo‘lgan sharoit va raqobat holatida barcha imkoniyatlarni ishga solib o‘z faoliyatini saqlab qolish uchun harakat qilishmoqda.
Yuqorida keltirilgan asosiy maqsadlardan farqli ravishda tashkilotlar o‘z oldiga ko‘plab oraliq va ikkilamachi maqsadlarni qo‘yishadi. Misol uchun o‘z xodimlarini rag‘batlantirish, ularning xulq-atvorlarini tartibga solish, mehnat sharoitini yaxshilash, mehnat samaradorligini oshirish va h.k.
Shu o‘rinda aytib o‘tish kerakki, tashkilot o‘z tarkibiga bo‘limlarni olgan bo‘lishi mumkin. Shu sharoitda mazkur bo‘limlar asosiy va birlamchi maqsadga yetishishni ta'minlovchi qator oraliq va ikkilamchi vazifalarni bajarishi mumikn.
|
| |
Ҳозирги кунда барча ривожланаётган давлатлар халқаро миқёсда савдо, ишлаб чиқариш, капитал оқими, миграция бўйича очиқ ва шаффоф тартиб бўлиши тарафдоридирлар

|
Ҳозирги кунда барча ривожланаётган давлатлар халқаро миқёсда савдо, ишлаб чиқариш, капитал оқими, миграция бўйича очиқ ва шаффоф тартиб бўлиши тарафдоридирлар
|
bet | 12/13 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #101579 |
Bog'liq 2-мавзу. Глобаллашув ЖИнинг асосий тенденцияси Ҳозирги кунда барча ривожланаётган давлатлар халқаро миқёсда савдо, ишлаб чиқариш, капитал оқими, миграция бўйича очиқ ва шаффоф тартиб бўлиши тарафдоридирлар. Хуфёна иқтисодиёт ва унинг намоён бўлишини олдини олиш Хуфёна иқтисодиёт (шунингдек, яширин иқтисодиёт, норасмий иқтисодиёт) жамият ва давлатдан яширилган, давлат назорати ва ҳисобидан ташқарида бўлган иқтисодий фаолиятдир. Бу иқтисодиётнинг ажралмас, норасмий қисми, аммо уни қамраб олмайди, чунки у жамият ва давлатдан, масалан, уй ёки жамоа хўжалигидан яширилмаган фаолиятни ўз ичига олмайди. Шунингдек, иқтисодиётнинг ноқонуний, жиноий турларини ўз ичига олади, лекин улар билан чекланмайди. Хуфёна иқтисодиёт-мавжуд давлат қонунлари ва ижтимоий қоидаларни четлаб ўтиб, ўз-ўзидан ривожланадиган жамият фуқаролари ўртасидаги иқтисодий муносабатлардир. Бу бизнес даромадни яшириш ва солиққа тортилмайдиган соҳаларида ривожланишни назарда тутади. Аслида, давлат органлари ёки солиқ тўлашдан бўйин товлаш даромад яшириш натижасида ҳар қандай иш яширин иқтисодий фаолият, деб аташ мумкин. Хуфёна иқтисодиёт ва унинг намоён бўлишини олдини олиш «Хуфёна« иқтисодиёти энг баланд овоз билан 1930 йилда ўзини эълон қилди. Италия мафияси Aмарика иқтисодиётини бостириб ва пиратлар каби уни абордажга олди. Ўшандан бери «хуфёна" иқтисодиёти ҳуқуқни муҳофаза қилиш органлари муаммосидан иқтисодий ва миллий муаммога айланди. 1930-йилда, тадқиқотлар фақат бундай фаолият жиноий томони билан шуғулланади- деб ўйлар эдилар. 1970-йилларда иқтисодчилар «хуфёна" фаолиятини ўрганишга қиришдилар. «Хуфёна" иқтисодий фаолиятининг барча жиҳатларини ўрганишга бағишланган биринчи асарлардан бирининг муаллифи америкалик олим П. Гутман эди. "Ер тўла иқтисодиёти" номли мақоласида «хуфёна" фаолиятини кучайтириш мумкин эмаслигини ишонарли қилиб кўрсатиб берди. СССрдаги хуфёна савдо айланмаси 1986 йили 10 да миллиард рублни ташкил этди ва бу жиддий муаммога айланди. Хуфёна иқтисодиёт соҳасидаги фаолият кўлами ва табиати жуда кенг ва у мамлакатлар ва соҳалар бўйича турлича. У йирик наркобизнесдан сохта ароқ чиқариш, сантехникнигмеҳнати учун чой-чақа каби кўринишларда намоён бўлади.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ҳозирги кунда барча ривожланаётган давлатлар халқаро миқёсда савдо, ишлаб чиқариш, капитал оқими, миграция бўйича очиқ ва шаффоф тартиб бўлиши тарафдоридирлар
|
O'zgaruvchilar va parametrlar

|
O'zgaruvchilar va parametrlar
|
bet | 7/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)
O'zgaruvchi - bu tizimdagi jarayonning bajarilishi davomida vaqt o'tishi bilan o'zgarishi mumkin bo'lgan har qanday xususiyat. Parameter esa belgilangan yoki aniqlangan xususiyatdir. (1.1)-( 1.3) tenglamalar bilan modellashtirilgan reaksiya jarayoni uchun o'zgaruvchilar- bu moddalaming kontsentratsiyasi, parametrlar esa boshlang'ich konsentratsiyalar va jarayon xususiyatlaridir. Jarayon modeli nuqtai
nazaridan, qiymati aniqlanmagan yoki ko'rsatilmagan har qanday belgi o'zgaruvchini bildiradi. Qolgan belgilar parametrlami ifodalaydi.
E'tibor bering, izolyatsiyalanmagan tizim uchun o'zgaruvchi yoki parametr atrof-muhit ta'siri ostida o'zgaradigan massa va (yoki) energiya almashinuvi xususiyati bo'lishi mumkin.
Tayyor mahsulot va xom-ashyolarning fizik kimyoviy xusuiyatlari
Sirka kislota (metankarbon kislota),
Formulasi: CH3COOH — oʻtkir hidli, rangsiz, nordon, bir asosli karbon kislota. Suvsiz (aniqrogʻi 98— 99% li) Sirka kislota muzga oʻxshaganligi uchun „muz“ kislota deb qam ataladi.
Suyuqlanish temperaturasi 16,75%,
Qaynash temperaturasi 118,1°,
Zichligi 1055 kg/m³ (15°da).
Suv, spirt, efir va benzolda yaxshi eriydi, uglerod sulfidna erimaydi. Sirka kislota — insoniyatga qadimdan maʼlum boʻlgan kislotalardan (vino achiganda sirka holida hosil boʻladi). Atsetaldegidnn oksidlab olinadi. Sirka kislota turli sohalarda, mas, atsetilsellyuloza, plastmassa, sirka angidrid, organik erituvchilar, insektitsidlar, farmatsevtik preparatlar (aspirin, fenatsetin), atseton, sintetik boʻyagichlar i.ch.da va gazlamalarni boʻyashda ishlatiladi. Sirka kislota bugʻlari nafas yoʻllari shilliq pardasini yalligʻlantiradi. 30% dan ortiq konsentratsiyali Sirka kislota terini kuydiradi.
Etil asetatning kimyoviy strukturasi
Xususiyatlari:
Formula: CH3CO2CH2CH3 (or C4H8O2)
Zichligi: 902 kg/m3
Qaynash temperaturasi: 77.1 °C
Molyar massasi: 88.11 g/mol
Etil spirti (vino spirti, etanol), ....OH - bir atomli alifatik spirtlaming muhim vakili. Mol.m. 46,069. Rangsiz, o'tkir ta'mli, spirtlarga xos hidli suyuqlik. Suyuqlanish temperaturasi - 114,5°, qaynash temperaturasi 78,39°, zichligi 789,27° kg/m3(20°da). Suv bilan cheksiz aralashadi va tarkibida 95,57% spirt, 4,43% suv bo'lgan azeotrop aralashma hosil qiladi. Absolyut sof spirt olishda 2 usuldan foydalaniladi. 1usulda suvli spirtga ozroq benzol qo'shiladi va hosil bo'lgan aralashma fraksiyalab haydaladi. Bunda avval suv, spirt va benzol aralashmasi, keyin spirtning benzol bilan aralashmasi va nihoyat, oxirida sof spirt haydaladi. 2usulda 96% li spirtni kaltsiy (P)oksid yoki qizdirilgan mis (P)sulfat bilan isitiladi. Bunda suvning asosiy massasi chiqib ketadi, spirt tarkibida ushlanib qolgan 0,2- 0,3% suvni spirtga metall holdagi kaltsiy yoki magniy qo'shib haydash yo'li bilan ajratiladi.
|
| |
фаолиятини - download

Ш. М. Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси «Биз таълим ва тарбия тизимининг барча бўғинлари фаолиятини бугунги замон талаблари асосида такомиллаштиришни ўзимизнинг биринчи даражали вазифамиз деб биламиз» 1,72 Mb. 2
Ш. М. Мирзиёев Ўзбекистон Республикаси «Биз таълим ва тарбия тизимининг барча бўғинлари фаолиятини бугунги замон талаблари асосида такомиллаштиришни ўзимизнинг биринчи даражали вазифамиз деб биламиз» 1,72 Mb. 2
Маркетинг фаолиятини таҳлил қилиш ва истиқболлаш Elektromagnit maydon ënergiyasini topish uchun zaryadlar va maydondan iborat bo'lgan yopiq sistemani ko'ramiz. Zaryadlarga ta’sir etuvchi kuchlarning V hajmda va vaqt birligida bajargan ishini topamiz 1,44 Mb. 1
Rejalashtirish vazifalari - Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi...

|
Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi va uning ahamiyati
|
bet | 7/14 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,59 Kb. | | #137359 |
Bog'liq kurs ishi 1Rejalashtirish vazifalari:
Ta'lim va kadrlar tayyorlash bo'yicha davlat organlari qarorining bajarilishini ta'minlash;
Davlat ta'lim standartlarining bajarilishini ta'minlash;
O'qituvchilar tarkibi faoliyatidagi asosiy asosiy masalalarni aniqlash;
Muayyan uslubiy, o'quv, tarbiyaviy tadbirlarni, ularni amalga oshirish muddatlarini, mas'ul ijrochilarni aniqlash;
Jamoaning har bir a'zosi javobgarligini oshirish.
Rejalashtirish turlari.
Strategik va uzoq muddatli rejalashtirish eng yuqori darajadir - 3-5 yil davomida va savolga javob beradi -bizning maqsadlarimiz qanday?;
Taktik (yoki joriy) rejalashtirish - bu o'rta daraja - 1-3 yil va savolga javob beradi -bizning maqsadlarimizga qanday erishish mumkin?;
Operatsion rejalashtirish eng past darajadir - bir necha oygacha.
Maktabgacha ta'lim muassasasida taktik rejalashtirish yillik ish rejasini tayyorlash doirasida amalga oshiriladi. Yillik reja maktabgacha ta'lim muassasasining majburiy hujjati hisoblanadi. U o'quv yilida butun professor-o'qituvchilar faoliyatini takomillashtirishga yordam beradigan aniq muammolarni hal etishga yo'naltirilgan bo'lishi kerak, shuningdek, pedagogik, tibbiyot, xizmat ko'rsatuvchi xodimlar bilan ishlash, ota-onalarning pedagogik ta'limi va maktab bilan birgalikda ishlashni o'z ichiga oladi.
Maktabgacha ta'lim muassasasida taktik rejalashtirish yillik ish rejasini tayyorlash doirasida amalga oshiriladi. Yillik reja maktabgacha ta'lim muassasasining majburiy hujjati hisoblanadi. U o'quv yilida butun professor-o'qituvchilar faoliyatini takomillashtirishga yordam beradigan aniq muammolarni hal etishga yo'naltirilgan bo'lishi kerak, shuningdek, pedagogik, tibbiyot, xizmat ko'rsatuvchi xodimlar bilan ishlash, ota-onalarning pedagogik ta'limi va maktab bilan birgalikda ishlashni o'z ichiga oladi.
|
| |
Rejalashtirish tushunchasi. Sotsial muassasalarida rejalashtirish

|
Rejalashtirish tushunchasi. Sotsial muassasalarida rejalashtirish
|
bet | 5/14 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,59 Kb. | | #137359 |
Bog'liq kurs ishi 1Rejalashtirish tushunchasi. Sotsial muassasalarida rejalashtirish. Rejalashtirish- Muvozanat va operatsiyalar ketma-ketligiga asoslangan maqsadga erishish yo'lidir, bu boshqaruv qarorlarini qabul qilishning o'ziga xos vositasidir.Rejalashtirish qarorlari bilan bog'liq bo'lishi mumkinmaqsadlar va vazifalarni belgilash, strategiyani ishlab chiqish, resurslarni taqsimlash va qayta taqsimlash, kelgusi davrda ishlash standartlarini aniqlash.Bunday qarorlarni qabul qilish keng ma'noda rejalashtirish jarayonidir. Rejalashtirish - pedagogik tahlil natijalarining belgilangan maqsad bilan o'zaro bog'liqligi asosida boshqaruv qarorlarini qabul qilish, bu pedagogik tizimning eng yaqin va kelajakdagi rivojlanishini aniqlashdir..
Rejalashtirish - pedagogik tahlil natijalarining belgilangan maqsad bilan o'zaro bog'liqligi asosida boshqaruv qarorlarini qabul qilish, bu pedagogik tizimning eng yaqin va kelajakdagi rivojlanishini aniqlashdir..
Rejalashtirish - tashkilotning ma'lum bir vaqtdagi faoliyatining batafsil jadvali.
Rejalashtirish boshqaruv funktsiyasi sifatida tashkilot faoliyatidagi noaniqlik ta'sirini kamaytirishga, shuningdek, maqsadlarga erishish yo'llarini aniqlashga qaratilgan.
Rejalashtirishning maqsadi - boshqaruv sub'ektlari harakatlarini muvofiqlashtirish mexanizmini, ularning faoliyati mazmuni va muddatlarini aniqlash, tashkiliy vazifalarning bajarilishini ta'minlash.
Rejalashtirishning maqsadi - boshqaruv sub'ektlari harakatlarini muvofiqlashtirish mexanizmini, ularning faoliyati mazmuni va muddatlarini aniqlash, tashkiliy vazifalarning bajarilishini ta'minlash.
Rejalashtirishning ikki turi mavjud:
Teleologik -"yuqoridan" qat'iy rejalashtirish (A. Leontiev, S. Strumilin)
Genetik - tashkilotning xususiyatlari, uning ehtiyojlari va imkoniyatlariga asoslanadi
(V. Groman, V. Bazarov).
REJALASHTIRISH quyidagi xususiyatlarga ega:
Maqsadlilik (u yaratilgan maqsadga erishish uchun mos);
Birlik (rejani tashkil etuvchi har bir quyi tuzilmaning maqsadlari bir-biriga mahkam bog'langan va butun ta'lim muassasasining maqsadlariga javob berishi kerak);
Uzluksizlik (qisqa muddatli va uzoq muddatli bashoratga tayanish);
egiluvchanlik (sharoit o'zgarganda moslashish qobiliyati);
Aniqlik (etarli ma'lumot);
Bashorat qilish (yakuniy va oraliq natijalarni bashorat qilish qobiliyati);
Samaradorlik (uni to'plash, ishlatish maqsad va vazifalarga erishishga to'sqinlik qilmasligi kerak).
|
| |
Eritmalarda kristallanish jarayoni

Eritmalarda kristallanish jarayoni
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
14.05.2024
Hajmi
0,65 Mb.
#233349
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Eritmalarda kristallanish jarayoni
Download
0,65 Mb.
Matnni ko'rish
Adabiyotlar - Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi va uning ahamiyati

|
Mavzu: Sotsial tashkilotlar faoliyatini boshqarish Reja: Bob. Boshqaruv sotsiologiyasi va uning ahamiyati
|
bet | 14/14 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,59 Kb. | | #137359 |
Bog'liq kurs ishi 1Adabiyotlar:
Bekmurodov M.B.Sotsiologiya. A.Qodidriy nomidagi halq merosi nashriyoti. T. 2002 y.
Entoni Giddens. Sotsiologiya. T. Sharq. 2002 y.
Lavriyenko V.N.Nartov N.A. Osnovi sotsiologicheskix znaniy. VUZ. (Sotsiologiya) - M.:1995
Biryukova A.O. O predmete sotsiologi kak obshey nauki ob obshestve. Sotsiologicheskiye issledovaniya. 1991 №5.
Radugin A.A. Radugin K.A. Sotsiologiya 1995.
Aliqoriyev I.S. Umumiy sotsiologiya. 1999.
|
| |
Har qanday rejalashtirish quyidagi printsiplarga asoslanadi

|
Har qanday rejalashtirish quyidagi printsiplarga asoslanadi
|
bet | 6/14 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 98,59 Kb. | | #137359 |
Bog'liq kurs ishi 1Har qanday rejalashtirish quyidagi printsiplarga asoslanadi:
Muayyan pedagogik sharoitlarni hisobga olish, bolalar, o'quvchilar, talabalarning yosh tarkibi va ularning rivojlanish darajasi;
Ta'lim jarayoni va ta'lim jarayoni o'rtasidagi bog'liqlik;
Muntazamlik, izchillik va ta'lim ta'sirining tsiklik xususiyati.
Xodimlarning maksimal sonining ishtirokitashkilotlar rejani tayyorlashning dastlabki bosqichlaridan boshlab. Odatda, odamlar "yuqoridan tushirilgan" vazifalarga qaraganda, o'zlari uchun qo'ygan vazifalarini bajarishga ko'proq va tayyor, chunki ular ularga yaqinroq va tushunarlidir.
Davomiylik- unga muvofiq rejalashtirishga bitta akt sifatida emas, balki doimiy ravishda takrorlanadigan jarayon sifatida qaraladi, uning doirasida barcha amaldagi rejalar o'tmish bajarilishi va kelajakda rejalar tuzish uchun asos bo'lib xizmat qilishi hisobga olingan holda ishlab chiqiladi.
Moslashuvchanlik, o'zgaruvchan sharoitlarga muvofiq ilgari qabul qilingan qarorlarni har qanday vaqtda o'zgartirish yoki qayta ko'rib chiqish imkoniyatini nazarda tutish.
Tashkilotning alohida qismlarining birligi va o'zaro bog'liqligi kabi printsipga rioya qilishni talab qiladirejalarni muvofiqlashtirish. Bu ularni muvofiqlashtirish va birlashtirish orqali amalga oshiriladi.Muvofiqlashtirish "gorizontal ravishda" amalga oshiriladi, ya'ni bir xil darajadagi bo'linmalar o'rtasida va integratsiya - "vertikal", yuqori va quyi darajalar o'rtasida.
Tashkilotning alohida qismlarining birligi va o'zaro bog'liqligi kabi printsipga rioya qilishni talab qiladirejalarni muvofiqlashtirish. Bu ularni muvofiqlashtirish va birlashtirish orqali amalga oshiriladi.Muvofiqlashtirish "gorizontal ravishda" amalga oshiriladi, ya'ni bir xil darajadagi bo'linmalar o'rtasida va integratsiya - "vertikal", yuqori va quyi darajalar o'rtasida.
Muhim rejalashtirish printsipiiqtisodiyot, reja tuzish uchun sarflanadigan xarajatlar uni amalga oshirish samarasidan kam bo'lishi kerak deb taxmin qilish.
Rejani amalga oshirish uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish - tashkiliy, resurs, mafkuraviy va boshqalar.
Rejalashtirishning to'liqligi, - ya'ni rejalashtirishda barcha holatlar va hodisalar hisobga olinishi kerak.
Rejalashtirishning aniqligi -bunga erishish uchun barcha zamonaviy usullar, vositalar va bashorat qilish protseduralaridan foydalaniladi.
Rejalashtirishning aniqligi, -o'sha. belgilangan maqsadlar sodda, oson, tashkilotning barcha a'zolari uchun qulay bo'lishi kerak.
|
| |
Развитие сотрудничества в области туризма между странами - bet 11

|
Развитие сотрудничества в области туризма между странами
|
bet | 11/13 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 2,34 Mb. | | #101579 |
Bog'liq 2-мавзу. Глобаллашув ЖИнинг асосий тенденцияси Ҳозирги вақтда фирма 20 йил олдин у учун ҳалокатли ва ижтимоий ҳалокатли деб ҳисобланган қатъий чекловлар остида нафақат фаровонликни сақлаб қолиши, балки уни жамият олдида жавобгар бўлиши ҳам мумкин. Шундай қилиб, келиб чиққан фаровонлик оқибатларидан бири шундаки, уни яратган ижтимоий институт жамиятда ўзининг етакчи мавқеини йўқотди. - 1974 йил БМТ Бош Ассамблеясида ривожланаётган давлатлар колониал тизим барбод бўлганидан сўнг жаҳон иқтисодий тизимини ўзгартириш йўлида илк бор Янги жаҳон иқтисодий тартибини- ЯЖИТ тадбиқ қилишга оид хуқуқ ва мазбуриятлар Хартиясини тасдиқлашни тавсия этдилар. Бу давлатларнинг тенг хуқуқлилиги, ўз тасаруфидаги ресурслардан фақат ўзи назорат қила олиши, сийсий ва бошқа қарашларда ҳоли бўлган тартиб эди.
ЯЖИТ концепциясида асосий ўринлардан бири хом ашё ва саноат товарлари нархларининг адолатли нисбатини ўртатиш, хом ашёга бўлган талабнинг кескин ўзгаришини юмшатиш билан боғлиқ эди. Бу ривожланаётган давлатлар учун халқаро савдода янги имкониятлар яратар эди. ЯЖИТ халқаро рақобат таъсири остида ўз-ўзидан ривожланишни давом эттира олмаслигини, ўз-ўзидан тақдим етилган ривожланиш тенденциялари сайёра миқёсида ишлаб чиқариш объектларини оқилона тақсимлашни таъминлай олмаслигини, жаҳон иқтисодий алоқалари муайян давлатлараро тартибга муҳтожлигини эътироф этди. Шу билан бирга, жаҳон бозорининг спонтан кучлари томонидан имтиёзлардан маҳрум бўлган мамлакатлар манфаатлари ҳисобга олиниши кераклигини таъкидлади Янги жаҳон иқтисодий тартиби Новый мировой экономический порядок 80-йилларда AҚШ дунёдаги кучлар мувозанатида ижтимоий-иқтисодий ўзгаришлар ва ўзгаришларни ҳисобга олган ҳолда, ўша даврда ишлаб чиқилган жаҳон иқтисодий тартибига ёндашувларни ўзгартирди. 1991-йилда мустамлакачи империялар бўлиниб кетгач, ривожланаётган мамлакатлар мавжуд халқаро иқтисодий тизимни тубдан ўзгартиришга ҳаракат қилдилар. 2000 йилларда Яқин Шарқ мамлакатларида харбий можаролар янада кучайди. АҚШнинг ушбу минтақалаги давлатлар иқтисодий сиёсатига аралашуви кучайди.
|
| |
Qoplanish chegarasini o'zgartirish

|
Qoplanish chegarasini o'zgartirish
|
bet | 8/15 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #263484 |
Bog'liq Web dasturlash Qoplanish chegarasini o'zgartirish
Odatiy bo'lib, haddan tashqari hodisa faqat ko'chirilayotgan elementning kamida 50% qabul qiluvchi elementga to'g'ri kelganda yonadi. Ushbu chegaraning o'xshashligi miqdori quyidagi jadvalda ko'rsatilgan qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan bardoshlik opsiyasi yordamida o'zgartirilishi mumkin:
Men tez-tez ishlatadigan ikkita qiymat, moslashish va teginish, foydalanuvchilarga eng mantiqiy bo'lganlardir. Men sudrab olingan element qabul qiluvchi elementning ko'chirilgan joyida qolishi kerak bo'lganda va tortib olingan element asl holatiga qaytganda teginish qiymatidan foydalanaman (misol keyinroq beriladi). Fit va teginish parametrlaridan foydalanish misoli quyida ko'rsatilgan:
Klon qiymati jQuery UI-ga barcha mazmuni bilan birga suzuvchi elementning nusxasini yaratish va natijadan yordamchi element sifatida foydalanishni aytadi. Natija rasmda ko'rsatilgan:
Yordamchi element foydalanuvchi sichqoncha tugmachasini ko‘chirilayotgan element ustiga qo‘yib yuborganida olib tashlanadi va ko‘chirilayotgan element va qabul qiluvchi element asl o‘rnida qoladi.
Rasmda ko'rsatilganidek, dastlabki suzuvchi element o'z o'rnida qoladi va faqat yordamchi element sichqoncha ko'rsatgichidan keyin ekran bo'ylab harakatlanadi. Agar ko'chirilayotgan elementning o'lchami bizning misolimizdagidek katta bo'lsa, u hujjatning qolgan elementlarini qamrab oladi, shuning uchun foydalanuvchi uchun hatto qabul qiluvchi elementning o'rnini kuzatish qiyin bo'ladi. Ushbu muammoni quyidagi misolda ko'rsatilganidek, yordamchi variantning qiymati sifatida funktsiyani taqdim etish orqali hal qilish mumkin:
... $(function() ( $("div.draggable")..png"/>") ) )); $("#basket").droppable((activeClass: "faol", hoverClass: "hover" )); ))) ... Misolni ishlating
Foydalanuvchi elementni sudrab borishni boshlaganida, jQuery UI yordamchi parametr tomonidan belgilangan funksiyani chaqiradi va qaytarilgan elementni ko'chiriladigan ob'ekt sifatida ishlatadi. Bunday holda, img elementini yaratish uchun jQuery dan foydalanaman. Natija rasmda ko'rsatilgan:
Kichkina rasm suzuvchi element uchun to'ldiruvchi vazifasini bajaradi, bu hujjatdagi boshqa elementlarni kuzatishni ancha osonlashtiradi.
JQuery UI Droppable shovqin hodisalariga o'tadigan ui ob'ekti yordamchi xususiyatni o'z ichiga oladi va bu xususiyatdan yordamchi elementni sudrab olib ketilayotganda boshqarish uchun foydalanish mumkin. Ushbu xususiyatni haddan tashqari hodisalar bilan birgalikda ishlatish misoli quyida ko'rsatilgan:
... $(function() ( $("div.draggable")..png"/>") ) )); $("#basket").droppable(( activeClass: "active", hoverClass: "hover", ustida: function(voqe, ui) ( ui.helper.css("chegara", "qalin qattiq #27e6ed") ) , chiqib: function(voqea, ui) ( ui.helper.css("chegara", "") ) )); ))) ...
Bu yerda over va out hodisalari va ui.helper xossasi yordamchi element xost elementi bilan ustma-ust tushganda uning atrofidagi chegarani ko‘rsatish uchun ishlatiladi. Natija rasmda ko'rsatilgan:
|
| |