nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Global energetik bozorlarni barqarorligini oshirish

|
Global energetik bozorlarni barqarorligini oshirish
|
bet | 27/72 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 268,16 Kb. | | #139504 |
Bog'liq 1-mavzu “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vazGlobal energetik bozorlarni barqarorligini oshirish. Global energetik tizimning samarali faoliyat olib borishi uchun erkin, raqobatbardosh va ochiq bozorlarning mavjudligi hayotiy muhim ahamiyatga ega hisoblanadi.
Qonunchilikni takomillashtirish, uni ahamiyat darajasini oshirish, soliqqa tortish va tartibga solishning samarali tizimini joriy etish va mustahkamlash, talab va taklif munosabatlariga nisbatan munosib siyosatni olib borish global energetik xavfsizlikni ta’minlashda muhim rol о‘ynaydi.
Barcha davlatlar tomonidan neft banki ma’lumotlarini yaratish, neft bozori va boshqa energetik resurslarining holatlari haqida ma’lumot beruvchi yagona statistik ma’lumotlar standartlarini yaratish va tarqatish katta ahamiyatga ega.
Energetika tarmoqlarida investitsiya muhitini yaxshilash. Ishlab chiqaruvchi, tranzit va iste’mol qiluvchi davlatlarda oldindan kо‘ra oladigan nazorat tizimini joriy etish, investitsiya sohasida bozor tamoyillariga asoslangan qonunchilikni yaratish, energiya resurslariga bо‘lgan talabning о‘rta muddatli va uzoq muddatli bashoratini ishlab chiqish, soliqqa tortishning aniq va ketma-ketlik asosidagi tizimini yaratish hozirgi davrda dolzarb masala hisoblanadi.
Global ishlab chiqaruvchi energiya zanjirining barcha bо‘g‘inlarida investitsiyani xalqaro va milliy miqyosda jalb eta olishni ta’minlovchi quyidagi choralarni qabul qilish zarur:
• energiya samaradorligini oshiruvchi texnologiyalarni joriy etish;
• ekologik talablarga javob beruvchi samarali texnologiya va usullarni joriy etish;
• energiyani qayta yaratiluvchi va muqobil (alternativ) manbalarini keng kо‘lamda ishlatishni rag‘batlantirish;
• neft va gaz qazib chiqarishning samarasini oshirish;
• neft-gazni qayta ishlash quvvatlarining samarasini oshirish;
• suyultirilgan tabiiy gazni (STG) global bozorini rivojlantirish;
• energiya mahsulotlarini transportda tashish va saqlash infratuzilmasini tashkil etish va modernizatsiyalash;
• energiyani uzatuvchi kuchlarning va tarmoqlarning xavfsizligini va samarasini oshirish.
Energetik xavfsizlik uchun energetik tarmoqlarda inson resurslarini rivojlantirish va malakali ishchilar bilan ta’minlash, shuningdek, uzoq muddatli energetik xavfsizlikni ta’minlash uchun zarur bо‘lgan energiyaning yangi va innovatsion manbalarini ishga solish ayniqsa muhimdir.
|
| |
talabalar mustaqil ishlari topshiriqlarini bajarish yuzasidan tegishli 
yo’llanma beradi. 


101
8
О‘zbekistonda quruq qorishmalar ishlab chiqaruvchi korxonalar
9
Tо‘ldiruvchilarning turi, tarkibi va xususiyatlari
10
Keramik buyumlar uchun yelimlovchi va pardozlovchi materiallar
11
Pardozlash ishlari uchun qurilish qorishmalarni qо‘llash
12
Qurilish qorishmalari uchun kimyoviy qo’shimchalar
13
Sement va tо‘ldiruvlarni omborlarga joylash
14
Sement
asosida
qurilish
qorishmalarini
ishlab
chiqarish
texnologiyasi
15
Qorishmaning tayyorgarlik darajasiga kо‘ra bо‘linishi
16
Qо‘llanadigan materiallarning asosiy me’yoriy qoidalari
17
Qurilish qorishmasini tayyorlash sxemasi
Yana bir yо‘nalish, bank, sug‘urta kompaniyalari va boshqa muassasalar mablag‘larining bir qismini past daromadli davlat obligatsiyalariga joylashtirish talabi

|
Yana bir yо‘nalish, bank, sug‘urta kompaniyalari va boshqa muassasalar mablag‘larining bir qismini past daromadli davlat obligatsiyalariga joylashtirish talabi
|
bet | 56/72 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 268,16 Kb. | | #139504 |
Bog'liq 1-mavzu “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vazYana bir yо‘nalish, bank, sug‘urta kompaniyalari va boshqa muassasalar mablag‘larining bir qismini past daromadli davlat obligatsiyalariga joylashtirish talabidir. Bunday usul, masalan, Hindiston va Pokistonda yirik byudjet kamomadlarini arzon moliyalash uchun qо‘llaniladi. Yuqori rezerv majburiyatlari va past foizli davlat qimmatbaho qog‘ozlarini majburan tarqatish xususiy sektorni kreditlash jarayonlariga va umuman moliyaviy vositachilik sohasiga salbiy ta’sir kо‘rsatadi.
Moliyaviy tizim faoliyatiga bevosita ta’sir kо‘rsatuvchi omillar bank foizlari ustidan nazorat va inflyatsiya kо‘pchilik mamlakatlarda moliyaviy tizim rivojining sekinlashuviga sabab bо‘lmoqda. Hukumatlar qisman investitsiyalarni rag‘batlantirish, qisman daromadlarni qayta taqsimlash, hamda о‘zlari arzon kreditlarga ega bо‘lish maqsadida bank foizlarini past darajada ushlab turishga harakat qiladilar. Ularning kо‘pchiligi fikricha, depozitlar bо‘yicha past foiz stavkalari moliyaviy mablag‘ jamg‘armalarining kamayishiga olib kelmaydi. Jahon tajribasi ayrim hollarda mazkur amaliyot notо‘g‘ri ekanligini kо‘rsatdi. Ma’lumki, real foiz stavkalari va inflyatsiya moliyaviy jamg‘armalarga katta ta’sir kо‘rsatadi hamda moliya jamg‘armalarining hajmi va ularning kredit uchun taqdim qilinadigan foiz stavkalari bevosita iqtisodiy о‘sish bilan bog‘liq.
Sun’iy ravishda pasaytirilgan foiz stavkalari kreditga bо‘lgan talabni oshirib yuboradi va bu bilan moliya muassasalarini qarz berish jarayonlarini kvotalashga majbur qiladi. Faqat juda past foiz stavkali kredit olishga rozi boigan qarz oluvchilarga bu juda qо‘l kelishi mumkin. Direktiv kredit dasturlari bilan birgalikda bunday choralar (past foiz stavkani qо‘llash) iqtisodiyotda raqobat darajasini susaytiradi. Inflyatsiya, depozitlar bо‘yicha past foiz stavkalari siyosati bilan birga kapitalning chiqib ketishiga olib keladi.
Uzoq muddatli va davomli inflyatsiya holatida bо‘lgan ba’zi mamlakatlarda, masalan Braziliya, Chili, Kolumbiya va Isroilda, indeksatsiyalanadigan kredit shartnomalaridan foydalanishga ijozat berilgan. Ba’zi mamlakatlar, shu jumladan, Urugvay, Turkiya va Yugoslaviya, indeksatsiyalash о‘rniga xorijiy valyutadagi depozitlar sxemasini joriy etdilar. Bu sxemalar depozitlarni valyuta kursi bо‘yicha indeksatsiyalaydilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yana bir yо‘nalish, bank, sug‘urta kompaniyalari va boshqa muassasalar mablag‘larining bir qismini past daromadli davlat obligatsiyalariga joylashtirish talabi
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yhati

100
Тalabalar mustaqil ishi bo’yicha maslahatlarni tashkil etish tartibi
Тalabalar mustaqil ishi bo’yicha maslahatlar darsi auditoriyadan tashqarida
amalga oshirishga mo’ljallangan mustaqil ishlarni bajarish yuzasidan tegishli
yo’llanmalar berish va uning bajarilishini nazorat qilib borish maqsadida tashkil
qilinadi.
Тalabalar mustaqil ishi bo’yicha maslahatlar darsi fanning kalendar-tematik
rejasiga muvofiq o’tkaziladi. «PARDOZLASH ISHLARIDA QURUQ
QURULISH QORISHMALARI » fani bo’yicha talabalarning mustaqil ish
mavzulari va mazmuni, ularni bajarish yuzasidan hisobot shakllari quyidagi
jadvalda keltirilgan.
Maslahat darsi tegishli fan o’qituvchisi tomonidan o’tkaziladi.
Fan o’qituvchisi maslahat darsida quyidagi ishlarni amalga oshiradi:
Terrazit va tosh suvoqlar

93
Yo‘l-yo‘l shtrixovka qilib pardozlash. YUza kanop yordamida toshlarga
bo‘linadi. Toshlar orasiga qotmagan yumshoq qorishma bo‘ylab po‘lat chizgich
bilan to‘g‘ri burchakli rustalar o‘yiladi. Keyin lentalarni chegaralovchi va shtrix
qatorlarini belgilovchi chiziqlar chiziladi. Lentaga ishlov berilgandan keyin
toshlarga troyanka yordamida shtrixlar chiziladi. SHtrixlar cho‘kichlangach barcha
toshlar bo‘ylab rustalar o‘tkaziladi. Rusta yo‘llari oddiy zubilo bilan o‘yiladi.
To‘g‘ri va toza rustalar hosil qilish uchun zubilo yoki skalpelni yuzaga nisbatan
60-70
0
burchak ostida ushlash kerak.
Siniq tosh qumtosh ko‘rinishini berib pardozlash. YUzaga 40-50mm
qalinlikda suvoq qatlami chaplanadi chaplangan qorishma toshlarga bo‘linadi,
rustalar o‘yiladi ishlov beriladi. Siniq toshga o‘xshash faktura hosil qilish uchun
qotgan suvoqning turli joyiga zubilo bilan urib qorishma parchalari sindirib
tushiriladi suvoq yuzasida bir qancha notekisliklar hosil buladi. Yo‘nilgan qumtosh
ko‘rinishidagi fakturani suvoqning kichik bo‘laklarini zubilo yordamida ko‘chirish
bilan hosil qilinadi. CHala qotgan tosh suvoqlarga oboymaga qisilgan tishli
siklyalar bilan ishlov berish mumkin. Siklya rejacho‘p bo‘ylab suriladi va u yuzaga
vertikal yo‘nalgan mayda jo‘yaklar tortadi.
Qorishmaning rangi va tarkibi har xil bo‘lishi mumkin. Ko‘pgina
qorishmalarning tarkibi quyidagicha:
bо‘lishi; 

quruq qurilish qorishmalarini klassifikatsiyasini

112
III. Asosiy nazariy qism (maruza mashg‘ulotlari).
1-Modul. Fanning mohiyati, uning maqsadi va vazifalari.
1-mavzu. “Pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmalari” faniga
kirish.
Pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmalari
texnologiyasining
mohiyati. О‘zbekiston Respublikasida qurilish qorishmalarini tutgan о‘rni.
Qurilish qorishmalarining maqsad va vazifalari.
Qurilish qorishmalarini
rivojlanish bosqichlari.
2-mavzu. Qurilishda pardozlash ishlari va quruq qurilish
qorishamalarning klassifikatsiyasi.
Quruq qurilish qorishmalari va klassifikatsiyasi. Qо‘llanilishiga kо‘ra
qorishmalarning bо‘linishi.
3-mavzu. Quruq qurilish qorishmalari tayyorlash uchun materiallar.
Qorishmalarni tayyorlash uchun materiallar. Kimyoviy tarkibiga kо‘ra
guruhlarga bо‘linishi. Organik va noorganik bog‘lovchi moddalar. Bog‘lovchi
moddalarning xususiyatlari va qо‘llanilishi. Gips bog‘lovchi
moddalarni
bо‘linishi. Turlari bо‘yicha qо‘llanilishi.
4-mavzu. Maydalash jarayonida aktiv mineral qо‘shimchalar.
Aktiv mineral qо‘shimchalar. Ularning turlari va tarkibi.
Aktiv mineral
qо‘shimchalarni qо‘llash. Sulfat –
spirtli barda,
modifikatsiyalangan texnik
lignosulfanat. Ishlatilish sohalari.
Дидактика - download

|
Qidiruv: Дидактика | Рақамли дидактика ўз ичига нималарни олади Big data analytics), Вертуал реаллик (VR), кенгайтирилган ҳақиқат(Augmented Reality,AR), сунъий интеллект ва робототехника(Artificial Intelligence), 3Д технологиялар, буюмлар интернети 197,35 Kb. 11 | o'qib |
1
| |
Qurilish materiallari va konstruksiyalari - bet 47

111
I. О‘quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta’limdagi о‘rni.
Ushbu fan pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmasiga oid masalalar,
bog‘lovchi
moddalar, tо‘ldiruvchilar, qurilish qorishmalari haqidagi ilmning
rivojlanishi, quruq qurilish qorishmalarining О‘zbekiston va chet ellarda turli
sohada qо‘llash, qurilish industriyasining rivojlanishi
bugungi kunda qurilishda
qurilish qorishmalarining yangi tarkiblarini yaratishni, hozirgi kundagi holatini
о‘zlashtirish, qurilish qorishma xususiyatlariga ta’sir
etuvchi omillar, quruq
qurilish qorishmalarni ishlab chiqarish texnologiyasi haqida malumot va
qо‘yiladigan talablari jarayonning о‘ziga xos tomonlari
va mohiyatini qamrab
oladi.
“Pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmalari” fani tanlov fanlar
blokiga kiritilgan kurs hisoblanib 1 kursda о‘qitish maqsadga muvofiq. Mazkur
fan boshqa fanlarning nazariy va uslubiy
tomonlarini tashkil qilib, о‘z rivojida
aniq yо‘nalishdagi fanlar uchun zamin bо‘lib xizmat qiladi.
II. О‘quv fanning maqsad va vazifasi.
Fanni о‘qitishdan maqsad – magistrlarda qurilish materiallarini yaratilishini
umumiy prinsiplarini; pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmalarni tarkibi va
xususiyatini; quruq qurilish qorishmalarni ishlab chiqarish usullari va qо‘llanilish
sohalarini о‘rganish bо‘yicha nazariy va amaliy bilimlarni shakllantirishdan iborat.
Ushbu maqsadga erishish uchun fan talabalarni nazariy bilimlar,
amaliy
kо‘nikmalar va jarayonlarga uslubiy yondashuv, hamda ilmiy dunyoqarashini
shakllantirish vazifalarini bajaradi.
Fan bо‘yicha
talabalarning bilimi, kо‘nikma va malakalariga quyidagi
talablar qо‘yiladi.
Magistr:
“Pardozlash ishlarida quruq qurilish qorishmalari” fanini о‘zlashtirish
jarayonida magistr:
quruq qurilish qorishmalari tarkibi;
quruq qurilish qorishmalarini rivojlanish bosqichlari;
quruq qurilish qorishmalarining turlari tо‘g‘risida
tasavvurga ega
yaratilayotgan modelni dastlabki va yakuniy ko‘rinishida ishlab chiqish va uni amaliy qo‘llash darajasiga yetkazishdan iborat

|
yaratilayotgan modelni dastlabki va yakuniy ko‘rinishida ishlab chiqish va uni amaliy qo‘llash darajasiga yetkazishdan iborat
|
bet | 187/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti24. ... yaratilayotgan modelni dastlabki va yakuniy ko‘rinishida ishlab chiqish va uni amaliy qo‘llash darajasiga yetkazishdan iborat.
A. Pedagogik mahorat
B. Muammoli o‘qitish modeli
S. Texnalogik o‘qitish jarayoni
*D. Pedagogik loyihalash.
25. Tasvir, asoslanma, aniq hisob kitob, chizmalar shaklida aks etgan g‘oya nima?
A. Model
B. Maket
*S. Loyiha
D. Ava B
26. Pedagogik kompetentlik fanini o‘qitish samaradorligini oshirishda ...
A. Innovatsion texnalogiyalardan foydalaniladi.
B. Ensiklopediyalardan foydalaniladi.
S. Lug‘atlardan foydalaniladi.
*D. Barchasi to‘g‘ri.
27. Kasb tavsifnomasi bu...
*A. Professiogramma
B. Kompetentlik
S. lik
28. ... o‘z kasbini ustasi degan ma’noni bildiradi.
A. Pedagogik mahorat
*B. Kasbiy professionalizm
S. Kasbiy kompitentlik
D. lik
29. Favqulotda vaziyatlar, pedagogik nizolar yuzaga kelganda to‘g‘ri qaror qabul qilish, to‘g‘ri harakatlanish malakasiga...
A. Shaxsiy kompetentlik.
B. Kasbiy kompetentlik
*S. Eksterimal kompetentlik
D. Ava B javoblar
30. Izchil ravishda kasbiy o‘sish malaka darajasini oshirib borish, kasbiy faoliyatda o‘z ichki imkoniyatlarini namoyon qila olish...
*A. Shaxsiy kompitentlik.
B. Hissiy imkoniyatlar
S. Eksterimal kompetentlik
D. To‘g‘ri javob yo‘q.
31. Pedagogik faoliyatni tashkil etish jarayonida pedagog tomonidan o‘zlashtirilgan BKMlar majmui ...
*A. Pedagogik tajriba
B. Pedagogik mahorat
S. Kasbiy professionalizm
D. Kasbiy kompetentlik
32. Shaxsning ichki dunyosiga kira bilish, psixologik kuzatuvchanlik, o‘quvchilarning psixik holatlarini tushuna olish qobilyati...deyladi.
A. Ruhiy barqarorlik qobiliyati
*B. Perseptiv pedagogik qobiliyatlar
S. Kasbiy professionalizm
D. Pedagogik tajriba
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
yaratilayotgan modelni dastlabki va yakuniy ko‘rinishida ishlab chiqish va uni amaliy qo‘llash darajasiga yetkazishdan iborat
|
-jadval. Individual rivojlantirish dasturi

|
-jadval. Individual rivojlantirish dasturi
|
bet | 26/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti3-jadval. Individual rivojlantirish dasturi
-
Bilim, malaka va shaxsiy sifatlar
|
Mavjud
daraja
|
Istiqbol vazifalar
|
Pedagogik bilimlar
|
|
|
Psixologik bilimlar
|
|
|
Mutaxassislik bilimlari
|
|
|
Didaktik malakalar:
bilishga oid (gnostik) loyihalash
ijodiy-amaliy (konstruktiv) tadqiqotchilik
muloqotga kiruvchanlik (kommunikativ)
tashkilotchilik izchillikni ta’minlovchi (protsesssual) texnik-texnologik malakalar
|
|
|
Tarbiyaviy ishlarni tashkil etish malakalari:
bilishga oid (gnostik) loyihalash malakalari ijodiy-amaliy (konstruktiv) tadqiqotchilik
muloqotga kiruvchanlik (kommunikativ) tashkilotchilik
izchillikni ta’minlovchi (protsesssual)
|
|
|
texnik-texnologik malakalar
|
|
|
Ruhiyatning kasbiy ahamiyatga ega xususiyatlari va shaxsiy sifatlar:
pedagogik fikrlash tizimlilik moslashuvchanlik mobillik ijodkorlik hozirjavoblik hissiy rivojlanganlik pedagogik refleksiya
|
|
|
O‘z-o‘zini rivojlantirish maqsadlari
|
|
|
O‘z-o‘zini rivojlantirish uchun topshiriqlar
|
|
|
Pedagogning kasbiy jihatdan rivojlanish darajasini yana quyidagi shkala yordamida ham aniqlash mumkin.
Shunday qilib, bozor munosabatlari sharoitida mehnat bozorida yuzaga keladigan kuchli raqobatga bardoshli bo‘lish ehtiyoji har bir mutaxassisni o‘zida kasbiy kompetentlik va unga xos sifatlarni tarkib toptirishga undaydi. Lug‘aviy jihatdan “qobiliyat”, mazmunan esa “faoliyatda nazariy bilimlardan samarali foydalanish, yuqori darajadagi kasbiy malaka, mahorat va iqtidorni namoyon eta olish” ma’nosini anglatuvchi kompetentlik negizida ijtimoiy, maxsus (psixologik, metodik, informatsion, , innovatsion hamda kommunikativ), shaxsiy, texnologik va ekstremal kompetentlik kabi sifatlar aks etadi.
III MAVZU: RIVOJLANGAN MAMLAKATLARDA PEDAGOGIK DEONTOLOGIYANING RIVOJLANISHI.
Reja:
|
| |
O‘qituvchining pedagogik faoliyati samarali bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan qobilyatlar tizimi qaysilar?

|
O‘qituvchining pedagogik faoliyati samarali bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan qobilyatlar tizimi qaysilar?
|
bet | 185/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti4. O‘qituvchining pedagogik faoliyati samarali bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan qobilyatlar tizimi qaysilar?
A. Nutq malakasi.
B.Tashkilotchilik.
S. Diqqatni taqsimlab olish.
*D. Barcha javoblar to‘g‘ri.
5. Umumiy dunyoqarashning kengligi va pedagogik va psixologik bilimlarga ega bo‘lish va ta’limning boshqarishning ilmiy asoslari bo‘yicha kasbiy bilimlarni egallaganlik…
*A. Kasbiy kompitentlik.
B. Hissiy imkoniyatlar.
S. Eksterimal kompetentlik.
D. To‘g‘ri javob yo‘q.
6.Faslitatsiya so‘zining ma’nosi nima?
A. Tajiba, Qobilyat.
*B. Yordam berish , yengillashtirish, kuchaytirish.
B. Kuchaytirish, tajriba.
S. Yengillashtirish, kuchaytirish tajriba.
D. Barchasi to‘g‘ri.
7. Faslitatsiya turlari.
A. Ijtimoiy, iqtisodiy
*B. Ijtimoiy, pedagogik
S. Ijtimoiy , iqtisodiy, pedagogik
D. Ijtimoiy , iqtisodiy, pedagogik, ekologik
8. Faslitatsiya deganda eng avvalo ... muammolarni hal etishning samarali texnOlogiyasi tushuniladi.
A. Individual
B. Ta’lim muassasidagi
S. Jamiyatdagi
*D. Guruhiy
9. Faslitatsiya tushunchasi anglangan va maqsadga yo‘nalgan faoliyatning ko‘rinishi bo‘lib, pedagogning ...
A. Qobilyat tarajasiga bog‘liq bo‘ladi.
B. Irodaviy va xissiy sifatlariga bog‘liq bo‘ladi.
S. Intellektual salohiyatini rivojlantiradi.
*D. Ishtirokini taqozo etadi.
10. Faslitatsiya faoliyatiga asoslangan o‘zaro harakat qobilyatining bo‘lishi o‘zida ...tarkib toptiradi?
A. lik,
B. Tolerantlik
S. Refleksivlik
*D. Barchasi.
11.Faslitator trenerdan farqli o‘laroq ...
A. Psixolog bo‘lishi ham lozim.
B. Individual ish yuritadi.
S. A va B
*D. Ekspert hisoblanmaydi.
12.Pedagogik faslitatsiya asosida o‘quvchilarning mustaqil ishlarini tashkil etish bosqichlari qaysilar?
*A. Motivatsion, Kognitiv operatsion, Faoliyatga doir.
B. Professiogramma, Hamkorlik, Motivatsion
S. Kognitiv operatsion, psixologik
D. To‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
M


  


Ko’rsatgan sababingizni isbotlovchi misol keltiring

|
M
Ko’rsatgan sababingizni isbotlovchi misol keltiring
|
bet | 184/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiM
|
Ko’rsatgan sababingizni isbotlovchi misol keltiring
|
|
U
|
Fikringizni umumlashtiring
|
|
XIII – AMALIY MASHG’ULOT. PEDAGOGLIK TYUTORLIK, FASILITATORLIK QOBILIYATLARI ASOSIDA LOYIHAVIY FAOLIYATNI TASHKIL ETISH AMALIYOTI.
TOPSHIRIQ. “XULOSA” xaritasi asosida pedagogik fasilitatsiya xususidagi fikr-mulohazalarizni izohlang.
Fasilitatsiya deganda nimalarni tushunasiz hamda pedagogik fasilitatsiya o’quv jarayonida nima uchun ahamiyatli?
|
Pedagogik fasilitatsiya jarayonida fasilitatorning asosiy vazifalarini aytib o’ting?
|
Siz, fasilitator rahbarligida tashkil etilgan guruh mashg’ulotlarning qizg’in yurutishida qanday qo’shimcha takliflar kiritgan bo’lardingiz?
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2 – TOPSHIRIQ. Amaliy mashg’ulot darslari davomida siz fasilitator sifatida “Didaktika – ta’lim nazariyasi” nomli ma’naviy-ma’rifiy tadbir dars tashkil eting va uni boshqaring. O’zingizdagi fasilitatorlik qobiliyatining rivojlanganlik darajasiga aniqlik kiriting.
3 – TOPSHIRIQ. Quyidagi “FIDBEYK” (“FEEDBACK”) asosidagi savollarga mulohazalaringizni bayon eting.
Pedagogik fasilitatsiyani tashkil etish ta’lim samaradorligini oshirishdagi vosita sifatida e’tirof etasizmi?
Fasilitator bo’lish salohiyati hozirgi zamonaviy pedagog xodimlarda mujassamlashgan deb o’ylaysizmi?
Fasilitatorlik qobiliyatini rivojlantirish uchun bugungi kun o’qituvchilarida qaysi qobiliyatlarni shakllantirish zarur deb o’ylaysiz?
TESTLAR
1. Bo‘lajak o‘qituvchilarning kasbiy kompetentligini oshirish tamoillari qaysilar?
A. Nazariy va amaliy bilimlar uzviyligi.
B.Talabalar amaliy faoliyatini ko‘rgazmaliligi.
S. Lug‘atlardan va ensklopediyalardan foydalanish.
*D. A va B.
2. O‘quvchilar bilan olib boriladigan tarbiyaviy faoliyatda ma’lum maqsadga erishish uchun o‘qituvchilar...
*A. Hamkorlik jarayoniga tortishi lozim.
B. Professiogramma qoidalarini bilishi kerak.
S. Kasbiy kompitentlikka ega bo‘lishi.
D.To‘g‘ri javob yo‘q.
3. O‘qituvchilarning faoliyati pedagogik jarayoni ...
A.Pedagogik mahorat darajasidir.
*B. Harakat vositasidir.
S. Kasbiy kompitentlik asosidagi faoliyatidir.
D. O‘quvchilarga BKM hosil qilish faoliyatidir.
|
| |
O‘qituvchilarning faoliyati pedagogik jarayoni

|
O‘qituvchilarning faoliyati pedagogik jarayoni
|
bet | 186/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti13. O‘qituvchilarning faoliyati pedagogik jarayoni ...
A. Pedagogik mahorat darajasidir.
*B. Harakat vositasidir.
S. Kasbiy kompitentlik asosidagi faoliyatidir
D. O‘quvchilarga BKM hosil qilish faoliyatidir.
14. ...bosqichida o‘quvchi mustaqil ish topshirig‘ida aks etgan asosiy tushunchalarni belgilab oladi.
A. Faoliyatga doir.
B. Motivatsion
S. Diqqatni taqsimlab olish
*D. Kognitiv operatsion
15. ...bosqichida mustaqil ish yechimi bayon etiladi.
*A. Faoliyatga doir.
B. Motivatsion
S.Diqqatni taqsimlab olish
D. Kognitiv operatsion
17. ... bosqichida mustaqil ish topshirig‘i orqali o‘quvchilarda avval o‘rganilganlarni esga tushirish va guruhlashtirish ehtiyoji shakillanadi
A. Faoliyatga doir.
*B. Motivatsion
S. Diqqatni taqsimlab olish
D. Kognitiv operatsion
18. ... tovush hajmi bo‘lib uning chegarasi eng yuqori va quyi ohanglar bilan belgilanadi.
A. Artikulyatsiya
B. Jest
S. Diktsiya
*D. Diapazon
19. ...nutq organlarinig tovush hosil qilishdagi harakatlari holati.
*A. Artikulyatsiya
B. Jest
S. Diktsiya
D. Diapazon
20. Faslitatsiya faoliyatiga asoslangan o‘zaro harakat qobilyatining bo‘lishi o‘zida ... tarkib toptiradi.
A. lik,
B. Tolerantlik
S. Refleksivlik
*D. Barchasi.
21. Hamkorlik pedagogikasining nechta nechta asosiy yo‘nalishi mavjud?
A. 6
B. 7
*S. 4
D. 3
22. Shaxsiy insonparvar yondashuv, didaktik faollashtiruvchi, tarbiya konsepsiyasi, atrof-muhitni pedagogizatsiyalash. Bu yo‘nalishlar ... pedagogikasi yo‘nalishlari.
*A. Hamkorlik pedagogikasi
B. Pedagogika va psixologiya
S. A va B
D. Pedagogika tarixi
23. Hamkorlik pedagogikasi tasnifiga ko‘ra metodlarni qo‘llanilishi...
A. Didaktik, faollashtiruvchi, muammoli-izlanuvchan.
*B. muammoli-izlanuvchan, ijodiy, dialogli, o‘yinli.
S. Didaktik, faollashtiruvchi, ijodiy, dialogli
D. To‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
mavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni pastdan-tepaga usulda ustma-ust vertikal holatda payvandlash

|
mavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni pastdan-tepaga usulda ustma-ust vertikal holatda payvandlash
|
bet | 39/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlari mavzu: Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni pastdan-tepaga usulda ustma-ust vertikal holatda payvandlash
Reja
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga tayyorlash, gaz alangasini sozlash
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni pastdan tepaga usulda ustma-ust vertikal holatda payvandlash
Payvand chokini tekshirish. Nuqsonlarni bartaraf qilish
Payvandlanuvchanlik alomatiga qarab po‘latlarning hammasini shartli ravishda 4 guruhga bo‘lish mumkin:
Ekvivalent uglerod miqdori (Cekv) 0,25 dan oshmaydigan yaxshi payvandlanadigan po‘latlar oddiy usulda payvandlanganda darz ketmaydi.
Cekv 0,25 — 0,35 atrofida bo‘lgan qoniqarli payvandlanadigan po‘latlar. Bunday po‘latlar normal ishlab chiqarish sharoitlaridagina, ya’ni atrofdagi harorat 0°C dan ortiq, shamol esmayotgan va boshqa hollarda darz ketmasdan payvandlanadi.
Cekv 0,35 — 0,45 atrofida bo‘lgan va payvandlanuvchanligi cheklangan po‘latlarni odatdagi sharoitlarda payvandlaganda ular darz ketishi mumkin. Ularni payvandlash uchun darz ketishiga yo‘l qo‘ymaslik choralarini ko‘rish kerak. Bu choralar jumlasiga oldindan yoki ish davomida qizdirish, payvandlashdan oldin yoki undan keyin termik ishlash, qirralarini maxsus ishlab tayyorlash,maxsus usul yoki tartibda payvandlash va boshqalar kiradi.
Yomon payvandlanadigan po‘latlarning Cekv 0,45 dan ortiq bo‘ladi. Bunday po‘latlarni payvandlashda ular darz ketishi mumkin. Odatda, ularni mavjud po‘lat xili uchun ishlab chiqilgan va ishlatiladigan maxsus usullar bilangina payvandlash mumkin. Po‘latning payvandlanuvchanligi turli namunalar yordamida ham aniqlanadi. Ana shu namunalar yordamida mazkur po‘latni payvandlashda chok hamda chokning qo‘shni zonasida darz-yoriqlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘luvchi mo‘rt struktura hosil bo‘lish-bo‘lmasligi aniqlanadi.
|
| |
mavzu:Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda pastki holatda ustma-ust payvandlash

|
mavzu:Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda pastki holatda ustma-ust payvandlash
|
bet | 35/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlarimavzu:Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda pastki holatda ustma-ust payvandlash
Reja
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga tayyorlash, gaz alangasini sozlash
Uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda ustma-ust pastki holatda payvandlash. 3.Payvand chokini tekshirish. Nuqsonlarni bartaraf qilish
Gaz alangasida uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda pastki holatda ustma- ust payvandlashda gorelka chapdan o‘ngga, eritib qo‘shiladigan sim esa gorelka ortidan suriladi. Alanga simning uchiga hamda chokning payvandlangan hududiga yo‘naltiriladi. Mundshtuk ko‘ndalangiga chap usulda payvandlashdagiga nisbatan kamroq tebratiladi. Qalinligi 8 mm dan kam metallni payvandlashda mundshtuk ko‘ndalangiga tebratilmasdan
chok o‘qi bo‘ylab suriladi. Simning uchi payvandlash vannasiga tiqib turiladi va u bilan suyuq metall aralashtiriladi. Bunda oksidlar va shlaklarning chiqib ketishi osonlashadi. Alanga issig‘i kamroq tarqaladi va undan chap usulda payvandlashga qaraganda yaxshiroq
foydalaniladi. Shuning uchun ham o‘ng usulda payvandlashda chokni ochish burchagi 90° emas, balki 60—70° bo‘lishi mumkin.Shunda eritib qoplanadigan metall miqdori, sim sarfi va chok metalining cho‘kishidan buyumning toblanishi kamayadi.
O‘ng usulda payvandlashda qalinligi 3 mm dan ortiq metallni,shuningdek, issiqni nihoyatda yaxshi o‘tkazadigan metall, masalan, qizil misni uning qirralarini ishlab birlashtirishda foydalanish ma’qul. O‘ng usulda payvandlashda chok sifati chap usulda
payvandlaganga qaraganda yaxshi chiqadi. Chunki erigan metallni alanga yaxshi muhofazalaydi. Alanga bir yo‘la eritib qoplangan metallni bo‘shatadi va uning sovishini sekinlashtiradi. Issiqdan yaxshiroq foydalanilishi sababli juda qalin metallarni o‘ng usulda
payvandlash iqtisodiy jihatdan ancha tejamli bo‘lib, chap usulda payvandlashga nisbatan unumliroqdir, ya’ni o‘ng usulda payvandlash tezligi 10—20% ortiq bo‘lib, gazlar 10—15% tejaladi.
O‘ng usulda payvandlashda qalinligi 6 mm gacha bo‘lgan po‘lat uning
qirralarini qiyalab ishlamasdan, orqa tomonidan payvandlamasdan to‘la payvandlab biriktiriladi. O‘ng usulda payvandlashda alanga quvvati metall (po‘lat)ning 1 mm qalinligiga soatiga 120 dan tortib 150 dm3 gacha asetilenni tashkil etadi.Mundshtuk payvandlanadigan metallga kamida 45° burchak ostida qiyalashtirilishi kerak.O‘ng usulda payvandlashda diametri payvandlanadigan metal qalinligining yarmiga teng bo‘lgan sim ishlatish tavsiya etiladi:
d = s/2 , mm.
Chap usulda payvandlashda diametri o‘ng usulda payvandlashda ishlatiladigan sim diametridan 1 mm katta simdan foydalaniladi:d = s/ 2 + 1 , mm.
Gaz bilan payvandlashda diametri 6 — 8 mm dan ortiq sim ishlatilmaydi.
|
| |
Gaz bilan payvandlash rejimi

|
Gaz bilan payvandlash rejimi
|
bet | 36/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlari Gaz bilan payvandlash rejimi
Gaz bilan payvandlash rejimining parametrlariga quyidagilar kiradi: alanganing quvvati, uning tarkibi, qo‘shimcha simning diametri, uning sarfi. Payvandlash rejimini tanlash metallning issiqlik-fizik xossalariga, payvandlanadigan metallning o‘lchamlari va shakliga, payvandlash rejimiga va payvand chokning fazodagi vaziyatiga bog‘liq.
Alanganing dm3/soat hisobidagi quvvati M payvandlanadigan metallning qalinligi S ga mutanosib: M = Kms.Mutanosiblik koeffitsiyenti Km qalinligi 1 mm bo‘lgan metallni payvandlash uchun zarur bo‘lgan asetilenning dm3/soat hisobidagi solishtirma sarfidir. U tajriba yo‘li bilan aniqlangan va,masalan, uglerodli po‘lat, cho‘yan va jez uchun 100—130
dm3 /soatga, legirlangan po‘lat va aluminiy qotishmalari uchun 75 dm3/soatga, mis uchun 150—200 dm3/soatga teng. Alanganing talab etilgan quvvatini aniqlab, bu quvvatga mos keladigan gorelka uchligi tanlab olinadi.Alanganing tarkibi kislorod sarfining yonuvchi gaz sarfiga nisbati bilan aniqlanadi. Uni alanganing tashqi ko‘rinishiga qarab belgilanadi. Qo‘shimcha eritib qo‘shiladigan metallning massasi bir pogon metr chokni payvandlash uchun qirralar qalinligining kvadratiga mutanosib:
P = Kns 2.
Kn koeffitsiyenti qalinligi 5 mm gacha bo‘lgan qirralarni payvandlashda po‘latlar uchun 1 2 , mis uchun 18, jez uchun 16 va aluminiy uchun 6,5 ga teng qilib qabul qilinadi. Agar qirralaming qalinligi 5 mm dan ortiq bo‘lsa, Kn ning qiymatini 20—25% ga kamaytirish kerak.
Nazorat savollari:
Uglerodli pо‘lat plastinalarni payvandlashga qanday tayyorlanadi va gaz alangasini sozlashni izohlab bering
Uglerodli pо‘lat plastinalarni о‘ng usulda ustma-ust pastki holatda payvandlash jarayoni ketma-ketligini tushuntirib bering.
Payvand choki qanday tekshiriladi. Nuqsonlarni bartaraf qilish yо‘llarini aytib bering
|
| |
Byudjetni ijro etish - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 84/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo5. Byudjetni ijro etish. Davlat byudjetni bajarilishi va uni bajarish ustidan nazorat:
1. Barcha turdagi byudjet daromadlari mazkur qonunda ko’zda tutililgan muddatlarda va tartibda shuningdek soliq va bojxona Kodekslari, O’zbekiston Respublikasining boshqa qonunchilik aktlarda ko’zda tutilgan tarzda shakillanadi.
2. Byudjetga daromadlarni o’z vaqtida kelib tushishi uchun soliq va bojxona organlari mas’uldirlar.
3. Soliq va boshqa majburiy to’lovlarni byudjetga o’tkazish muddati qonunlar bilan belgilanadi. Yuridik shaxslardan to’lanmagan soliqni so’zsiz undirib olish soliq organlari zimmasiga yuklatiladi.
4. Joriy yilning 31 dekabrigacha byudjetga o’tkazilmagan daromadlar keyingi yilda o’tkaziladi.
O’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
Davlat byudjetiga ta’rif bering.
“Byudjet mexanizmi” tushunchasi nimalarni o’z ichiga oladi?
O’zbekiston Respublikasida davlat byudjetining daromadlari nimalarni o’z ichiga oladi?
O’zbekiston Respublikasida davlat byudjetining daromadlari nimalarni o’z ichiga oladi?
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
Vaqt
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash, suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish. Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
|
|
| |
O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan davlat byudjet loyihasini ko’rib chiqish

|
O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan davlat byudjet loyihasini ko’rib chiqish
|
bet | 83/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo3. O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan davlat byudjet loyihasini ko’rib chiqish. O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi davlat byudjeti loyihasiga ilova qilingan byudjet taqchilligini hisobga olgan holda davlat byudjeti loyihasining daromadlar va xarajatlarining har qanday moddasini qaytadan ko’rib chiqadi.
O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan xarajatlar moddasining oshirilishi boshqa xarajat moddalarining mos ravishda qisqarishini ko’zda tutishi yoki daromadlarining ortishiga asoslangan bo’lishi kerak. Xuddi shunday daromad moddalarining qisqarishi boshqa daromad moddalarining ortishini yoki ma’lum xarajatlarning qisqarishini ko’zda tutishi lozim.
O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi davlat byudjeti qonuni tasdiqlangandan so’ng uch kunlik muddat ichida Qoraqalpog’iston Respublikasining Vazirlar Kengashiga, Toshkent shahri va viloyatlar hokimiyatlariga ularning daromad va xarajatlari, shuningdek ularga respublika byudjeti tomonidan ajratiladigan byudjet dotatsiya va subvensiyalarining hajmi to’g’risida ma’lumotni beradi. Shundan so’ng, Qoraqalpog’iston Respublikasining Jo’ng’ori Kengesi va Toshkent shahri, viloyatlar halq deputatlari kengashi ikki xaftalik muddatda O’zbekiston Respublikasi davlat byudjeti doirasida o’z byudjetlarni tasdiqlaydi. Qoraqalpog’iston Respublikasining Jo’ng’ori Kengesi va Toshkent shahri, viloyatlar xalq deputatlari uch kunlik muddat ichida shahar va tumanlar hokimiyatlar ular byudjetining daromad va xarajatlari shuningdek yuqori turuvchi byudjetdan ularga ajratiladigan dotatsiya va subvensiyalar hajmi to’g’risidagi ma’lumotni yetkazadi.
4. Tasdiqlangan daromad va xarajatlarning hajmi bo’yicha ma’lumot berish. Davlat byudjeti haqidagi qonun qabul qilingandan keyin, O’zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi bir xaftalik muddat ichida O’zbekiston Respublikasi Soliq qo’mitasi va Bojxona qo'mitasini tasdiqlangan daromadlar hajmi bo’yicha ma’lumotni beradi. 10 kunlik muddat ichida Moliya vazirligi Respublika byudjetidan moliyalashtiriladigan tashkilotlarni belgilangan daromad va xarajatlar hajmi bo’yicha ma’lumotni beradi. Mahalliy darajadagi korxona va tashkilotlarga byudjet daromad va xarajatlari to’g’risidagi ma’lumotni berish xuddi shu tarzda bir xaftalik muddat ichida amalga oshiriladi.
|
| |
4 - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 85/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo28
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
10
|
|
Jami:
|
80
|
Mavzu yuzasidan test topshiriqlari:
1. Mahalliy byudjetlarning tartibga solinadigan daromadlariga qaysilar kiradi?
yuqori byudjetdan beriadigan turli ajratmalar, byudjet ssudasi.
byudjet dotatsiyasi.
byudjet subvensiyasi.
mahalliy soliq va yig’imlar
2. O’zbekiston Respublikasi davlat byudjeti xarajatlari tarkibida qaysi xarajat turlari katta ulushga ega?
ijtimoiy soha va aholini ijtimoiy qo’llab-quvvatlash xarajatlari
boshqaruv organlari va sud xarajatlari, mamlakatni mudofaa xarajatlari
aholini ijtimoiy himoyalash xarajatlari
iqtisodiyot va investisiya xarajatlar
3. O’zbekiston Respublikasi davlat byudjet loyihasini qaysi organ qabul qiladi?
Oliy Majlis
Moliya Vazirligi
Davlat Soliq Qo’mitasi
Vazirlar Mahkamasi
4. Davlat byudjeti tuzilmasiga kiruvchi byudjetlar daromadlari va xarajatlarini, shuningdek uning taqchilligini moliyalashtirish manbalarini guruhlash nima deb yuritiladi?
byudjet tasnifi
byudjet transferti
byudjet dotatsiyasi
byudjet subvensiyasi
5. Byudjet tasnifi kim tomonidan ishlab chiqiladi va tasdiqlanadi?
Moliya Vazirligi
Davlat Soliq Qo’mitasi
Oliy Majlisning Qo’yi Palatasi
Vazirlar Mahkamasi
|
| |
Issiqqa chidamli po‘latlar

|
Issiqqa chidamli po‘latlar
|
bet | 42/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #150522 |
Bog'liq Jоrayev Soatjon Gaz payvandlash ishlariIssiqqa chidamli po‘latlar. Issiqqa chidamli po‘latlardan 600°C haroratdan oshmaydigan ish zonalarida ishlaydigan buyumlar tayyorlanadi. Yanada yuqori haroratda ishlash uchun
buyumlarni issiqbardosh va olovbardosh po‘latlardan tayyorlanadi. Issiqqa chidamli po‘latlarga 12МХ; 20МХЛ; 34ХМ; 20ХЗМВФ;20ХМФ; 20ХМФЛ; 12Х1М1Ф;
15ХМФКР; 12Х2МФБ;Х5М; 15Х5МФА va boshqalar kiradi. Bunday po‘latlar qoniqarli payvandlanadi. Lekin payvandlash texnologiyasi noto‘g‘ri bo‘lganida chok yaqinidagi o‘tish zonasida mayda-mayda yoriqlar hosil bo‘lishi mumkin. Bunday po‘latlar qirralarini payvandlashga moslab aniq yig‘ishni talab qiladi.
Turli rusumli issiqqa chidamli po‘latlarni payvandlash texnologiyasida asosiy metall bilan chok metalining bir xil bo‘lishi uchun payvandlanayotgan metallni qizdirish kerak. Buyumni qo‘shimcha qizdirish metall toblanishining oldini olish uchun bajariladi. Ushbu qizdirishsiz payvandlansa chok metalida va chok atrofi zonasida xrom va molibden karbidlari hosil bo‘ladi, ular payvand birikmaning mo‘rtligini oshirishi mumkin.
Chok metali bilan asosiy metallning bir xil bo‘lishi payvand buyumni ishlatish davrida yuqori harorat oqibatida hosil bo‘ladigan diffuzion hodisalarni bartaraf etish uchun muhimdir.Issiqqa chidamli po‘latlar gaz alangasida payvandlanganda alanga quvvati metallning 1 mm qalinligiga 1 0 0 dm3 asetilen/soatni tashkil qiladi; payvandlash faqat normal (tiklovchi) alanga yordamida bajariladi. Qo‘shilma metall sifatida payvandlanayotgan p o ‘lat rusumiga qarab Св-08ХМФА, С в-10Х М Ф ^ Св- 10Х5М, Св-18ХМА va boshqa rusumli payvandlash simlari ishlatiladi. Legirlovchi aralashmalar kuyib ketishining va mikrodarzlar hosil bo‘lishining oldini olish maqsadida avval detal qirralari suyuqlangan metallning yupqa qatlami bilan
«oqartiriladi»va tayyorlash shakli tezda suyuq metallga to‘lg‘aziladi. Payvandlashda qo‘shimcha metall har vaqt payvandlash vannasida bo‘lishikerak; legirlovchi elementlar kuyib ketmasligi uchun tomchilatib payvandlash usulidan foydalanilmaydi.
Quvurlarning uchma-uch choklari gaz alangasida oldindan butun chokni qizdirib payvandlanadi. Chokni quvur perimetri bo‘ylab chok hosil qilganda foydalaniladigan gorelkaning o‘zi bilan qizdirish mumkin. Issiqqa chidamli po‘latlarni payvandlash texnikasi kam uglerodli po‘latlarni payvandlash texnikasiga o‘xshash. Uchma-uch
payvand chokka termik ishlov berish shart; uni payvandlash gorelkasi bilan, yaxshisi quvurning diametri, devorining qalinligi va boshqa sharoitlarga ko‘ra ancha kuchli gorelka bilan qizdirish mumkin.
|
| |
-bob. Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish usullari

105
orasidagi bog’lanishni aniqlovchi tenglama tashkil qiladi. Shu sababli unumdorlik
nazariyasi uslublari nafaqat mashinani unumdorligi miqdorini aniqlash va uni
qo’llashdan olingan samarani hisoblash bilan bog’liq, balki avtomatlashtirilgan
dastgohlarni bo’lishi mumkin bo’lgan har xil variantlarini taxlil qilish hamda eng
ko’p unumdorlik va iqtisodiy samarani aniqlashga imkoniyatini beradigan, maqvul
variantni parametrlarini aniqlash uchun hizmat qiladi.
Umuman olganda mashinalar sinfini uchta asosiy sinnfga: bir turdagi
energiya’ni boshqa turga aylantiruvchi mashina dvigatellari (elektrodvigatellar,
generatorlar, trubinalar, ichki yonish dvigatellari va boshqalar); ma’lumotlarni
aylantirishga hizmat qiluvchi hisoblash mashinalari (sonli va analogli hisoblash
mashinalari), va energiya’ni konkret ishga aylantiruvchi ishchi mashinalarga
ajratish mumkin. Ishchi mashinalar yordamida detallarni formasi, hususiyati, holati
va ishlov berish ob’ektining ko’rinishlari ishlab chiqariladi. Har qanday ishchi
mashinasi dvigatel’, uzatish va ish bajaruvchi mexanizmlardan iborat bo’ladi. Har
qanday mashinani asosini ish bajaruvchi mexanizmlar tashkil etadi. Ularning
tarkibi mashinalar nomlarini (tokarlik dastgohi, har xil qurilmalar yordamida
texnologik jarayonlarni bajarish, pechatlovchi mashina va boshqalar), texnologik
sharoit va universallik darajasini aniqlash imkonini beradi. Har qanday mashinada
ishlov berish jarayoni insonni ishtirokisiz amalga oshiriladi, ammo ishlov berish
jaryonidagi ish qurolini mashinani o’zi boshqaradi.
Tezkor (operativ) boshqarish - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati....

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 24/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moTezkor (operativ) boshqarish – mavjud moliyaviy holatni tezkor (operativ) tahlil qilish asosida moliyaviy resurslarni qayta taqsimlash yordamida minimal xarajat qilib maksimal samaraga erishishga qaratilgan chora-tadbirlar yig’indisidir. Tezkor (operativ) boshqarish egiluvchanlik xususiyatiga egadir.
Nazorat - boshqaruv elementi sifatida bir vaqtning o’zida moliyani rejalashtirishda hamda tezkor (operativ) boshqarishda qo’llaniladi. Nazorat haqiqiy natija bilan rejadagi ko’rsatkichlarni taqqoslashga yordam beradi, moliyaviy resurslarni o’sish rezervlarini aniqlaydi va samarali xo’jalik yuritish yo’llarini ko’rsatib beradi.
Moliyani boshqarish strategik yoki umumiy boshqaruv va tezkor (operativ) boshqaruvlarga bo’linadi.
Strategik boshqaruv istiqbolni belgilash, maqsadli dasturlar va boshqalarni amalga oshirish uchun mo’ljallangan moliyaviy resurslar hajmini o’rnatish orqali namoyon bo’ladi. U davlat va iqtisodiy (xo’jalik) boshqarish organlari tomonidan amalga oshiriladi. Moliyani strategik (umumiy) boshqaruv subyektlarini: Oliy Majlis, Vazirlar Mahkamasi va Prezident devoni tashkil etadi.
Strategik moliyaviy menejment - maqsadli dasturlar uchun moliyaviy resurslar miqdorini aniqlaydigan kelajak uchun moliyaviy prognozlash. Bunday boshqaruvni O'zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi, Moliya vazirligi, Prezident devoni va O'zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo'mitasi amalga oshiradilar. Moliyaviy menejment sohasida Moliya vazirligining vazifalari quyidagilardan iborat:
moliyaviy siyosatning strategik yo'nalishlarini ishlab chiqish va amalga oshirish;
byudjet loyihasini tayyorlash, uni ijro etish va moliyaviy barqarorlikni ta'minlash;
moliya bozorini rivojlantirish;
milliy ehtiyojlarni maqsadli moliyalashtirish;
moliyaviy va byudjetni rejalashtirish uslublarini takomillash- tirish;
byudjet mablag'lari ustidan moliyaviy nazoratni amalga oshirish.
|
| |
Moliyani boshqarishni - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 23/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moMoliyani boshqarishni amalga oshiruvchi barcha tashkiliy tuzulmalar yig’indisi moliyaviy apparat deyiladi.
Davlat moliyasini boshqarishning maqsadi moliya siyosati shartlarini amalga oshirish hisoblanadi. Aynan samarali moliya siyosati bevosita moliyaning o’ziga (boshqaruv obyektiga) yuklatilgan ishning aniq bir usullari bilan, moliya tizimi organlarini (boshqaruv subyektlarini) tashkil qilish bilan bog’liq bo’lgan boshqarishning potensial imkoniyatlarini yaxlit birlashtirish imkonini beradi.
Aksariyat mamlakatlarda moliya siyosati institusional moliya tizimi orqali amalga oshiriladi. Ularning faoliyati moliyaning bo’g’inlarini, xususiyatlarini, barcha moliya muassasalari funksiyalarini uslubiy umumiyligini hisobga olgan holda boshqarishning barcha quyi organlarini markazlashgan boshqaruvda faol ishtirok etishini hisobga olgan holda moliyani boshqarishga yo’naltiriladi. Moliya siyosatini yuritish va mos ravishda moliyani boshqarishning yakuniy maqsadlarga bog’liqligi, barcha xo’jalik tarmoqlarining makroiqtisodiy balanslashuviga erishish, jamiyatning barcha a’zolari manfaatlariga mos kelishi, iqtisodiy qonunlardan foydalanish, real imkoniyatlar asosida ichki va tashqi iqtisodiy hamda siyosiy sharoitlarni hisobga olish kabi asosiy uslubiy tamoyillarga asoslanadi.
Moliyani boshqarishning maqsadi – makroiqtisodiy balanslashuvda, byudjet profisitida, davlat qarzining kamayishida, milliy valyutaning mustahkamligida, natijada esa aholining farovonligini o’sishida namoyon bo’luvchi barqarorlik va moliyaviy mustaqillikni ta’minlashdan iborat.
Moliya tizimining barcha soha va bo’g’inlarida, maqsad qilingan natijaga erishish uchun moliyaviy boshqaruv subyektlari moliyaga ta’sir etishning turli maxsus usullaridan foydalanadi. Shu bilan birga ular uchun moliyaviy boshqaruvning umumiy uslub va qoidalari mavjuddir. Jumladan, moliyani boshqarishda ham rejalashtirish, tezkor (operativ) boshqarish va nazorat kabi funksional elementlar mavjud.
Moliyani boshqarish tizimida rejalashtirish asosiy o’rin tutadi, chunki rejalashtirish jarayonida har qanday xo’jalik yurituvchi subyekt o’zining moliyaviy holatini baholaydi, moliyaviy resurslarni oshirish imkoniyatlarini, ulardan eng samarali foydalanish yo’nalishlarini aniqlaydi. Rejalashtirish jarayonida boshqarish qarorlari moliyaviy ma’lumotlar tahlili asosida qabul qilinadi. Shuning uchun bunday ma’lumotlar yetarlicha to’la va haqqoniy bo’lmog’i lozim. Ma’lumotlarni haqqoniy va o’z vaqtida olinishi asoslangan qarorlar qabul qilinishini ta’minlaydi. Moliyaviy ma’lumotlar buxgalteriya, statistik va tezkor (operativ) hisobotlarga asoslanadi.
|
| |
Ishchi davri - Sh. N. Fayzimatov

106
va hokazolar. Agarda mashinada nosozliklar bo’lmay normal holatda o’z
funksiyasini bajarish ilojisi mumkin bo’lsa, texnologik jarayon davom etadi, ya’ni
yangi zagotovka uzatiladi, qisiladi va hokazolar birin-ketin bir hil interval
davomida qaytariladi. Buni o’z navbatida ishchi sikl (davr) T deyiladi.
Demak, ishchi davri – bu mashinani ikkita bir xil operatsiya’ni bajarishida
asosiy ishchi mexanizmlarini to’xtamay ishlashi tushuniladi.
Mashinani ishchi sikli asosiy va yordamchi ishlar davomiyligini qo’shilishi
bilan aniqlanadi.
T=t
a
+t
c1
+t
c2
=t
a
+t
c
3.1-rasm. Mashinani ishchi davrini tashkil etuvchilari.
Bu erda t
a
-asosiy ishchi Yurish vaqti; s-salt Yurish vaqti;
Ishchi yurish harakati deganda ishlov beriladigan materialga texnologik
ta’sir etuvchi harakatlar natijasida ishlov berish, nazorat, yig’ish va hokazolar
tushuniladi. Ayrim ishchi va salt yurish harakatlari vaqt ichida bir-birini to’ldirishi
mumkin.
Ishchi mashinaga qo’yiladigan asosiy talablardan biri mustaqil ravishda
ishchi yurishni bajarishi, ya’ni ishchi yurish mexanizmlarini mavjudligi bilan
ifodalanadi.
Agarda mashina ishchi Yurishdan tashqari mustaqil ravishda salt yurishni
hamda alohida harakatlarni ketma-ketlikda boshqara olsa, u avtomatlashtirilgan
ishchi mashina hisoblanadi.
Avtomatik liniyalarda differensasiyalash va konsentrasiyalash usullari

116
emas. Shu bilan birgalikda aylanib ishlaydigan detallarga tokarlik dastgohida
ishlov berish, shlifovkalash, tish yo’nish va boshqa ishlar olib borib bo’lmaydi.
Bunday dastgohlarda umumiy vaqt taqsimlanadi, ya’ni differensiasiyalanadi.
Ularning har biri esa har hil texnologik ahamiyatga ega bo’ladi. Bunday turdagi
differensiasiyalashni asosiy maqsadi texnologik usul bilan ish unumdorligini
oshirish
hisoblanadi.
Ular
avtomatlashtirilgan
sharoitlarda
ham,
avtomatlashtirilmagan sharoitlarda ham keng qo’llaniladi. Bu esa har xil ishlab
chiqarish turlari, potok ishlov berish liniyasi asosida yotadi. (mashinasozlikda,
asbobsozlikda, elektron va elektrotexnikada, engil va oziq-ovqat sanoatida
qo’llaniladi).
Misol uchun yuqori aniqlikda rezba ochish texnologik jarayoni uchun bir
pozitsiyali dastgohlaryordamida amalga oshirish mumkin. Bu erda dastgoh har bir
operatsiya ichidan bittasini bajaradi. 1) teshish; 2) teshik kengaytirish; 3)
zenkerlash; 4) zenkovkalash; 5) rezba kesish.
Qalpoqchali detallarga ishlov berishda dastgohlarni differensa sialash
mumkin. Ularning har biri har xil pozitsiyada amalga oshiriladi. Birinchi cho’zish,
ikkinchi Cho’zish uchinchi cho’zish, kalibrlash, kesish va boshqalar.
Avtomatlashtirpilgan ishlab chiqarishda texnologik jarayonni ishlab
chiqishda birinchi o’rinda ishlov berishni hamma pog’onalarida qulayliklar
inobatgaolinadi. Natijada umumiy holatdan S asosiy sig’dirish maydoni ajratib
olinadi va uning umumiy Bo’luvchisi quyidagicha bo’ladi:
(3.13)
Qolgan operatsiyalar umumiylari bilan qo’shiladi va umumiy ishlov berish
vaqtiga ta’sir etmaydi. Shuning uchun liniya pozitsiyalari soni operatsiyalar
sonidan kam bo’lmasligi kerak (q
min
=S). Agar texnologik jarayon potok liniyalar
asosida tashkil topgan bo’lsa, bunday differensasiyalashgan texnologik jarayon
kamida S ta dastgohlardan tashkil topgan bo’lishi kerak. 3.5-rasm
a da avtomatik
liniyada yagona transportlovchi sistema evaziga nafaqat differensasiya, balki ularni
birlashtiruvchi konsentrasiya ham qilish mumkin.