nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
UDP portlar - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 140/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
UDP portlar
7.20- rasmda mijoz va DHCP-serverning o‘zaro ta’siri ko‘rsatilgan. Serverda odatda 67- port mashhur. Mijoz juda mashhur bo‘lgan 68-portdan foydalanadi. Vaqtinchalikportning o‘rniga belgilangan 68-portni tanlashning sababi, serverdan mijozga javob yuborilganda muammoning oldini olishdir. Muammoni tushunish uchun keling, vaqtinchalik portidan foydalanilgan vaziyatni ko‘rib chiqaylik. Aytaylik, tarmoqdagi A xodimi DHCP mijozini 2017 vaqtinchalik portida (tasodifiy tanlangan) ishlatmoqda. Xuddi shu tarmoqdagi xost B, vaqtinchalik portida DAYTIME mijozidan foydalanmoqda (tasodifan bir xil). Endi DHCP serveri manzil porti raqami 2017 va FFFFFFFF16 IP manzilini yuborgan holda javob qaytaradi. Har bir host ushbu IP-manzilni o‘z ichiga olgan paketni ochishi kerak. Host A dasturini vaqtinchalik portida 2017 xabarini topadi. To‘g‘ri xabar DHCP mijoziga yetkaziladi. Noto‘g‘ri xabar DAYTIME mijoziga yetkazilgan. Chalkashlik IP manzili va port raqamining kombinatsiyasi bo‘lgan soket manzili asosida paketlarning demultipleksifikatsiyasi bilan bog‘liq. Bunday holda, ikkalasi ham bir xil.
7.20- rasm. UDP portning qo‘llanilishi
Belgilangan portdan foydalanish (1024 dan kichik) bir xil ikkita belgilangan (destination) port raqamlaridan foydalanishni oldini oladi. Host B 68 vaqtinchalik porti sifatida tanlay olmaydi, chunki vaqtinchalik port raqamlari 1023 dan katta.
Qiziquvchan o‘quvchi B hosti DHCP mijozini ishlaganda nima bo‘lishini so‘rashi mumkin. Bunday holda, soketning manzili bir xil va ikkala mijoz ham xabarni olishadi. Bunday vaziyatda uchinchi identifikatsiya raqami mijozlarni farqlaydi. DHCP o‘tkazma identifikatori deb nomlangan boshqa raqamdan foydalanadi, DHCP bilan bog‘liq har bir ulanish uchun tasodifiy tanlanadi. Ikkala hostning bir vaqtning o‘zida bir xil identifikatorni tanlashi mumkin emas.
Xatoliklarni nazorat qilish
Agar so‘rov yo‘qolsa yoki buzilsa nima bo‘ladi? Agar javob buzilgan bo‘lsa nima bo‘ladi? DHCP ni ishlatishda xatolarni boshqarish kerak. DHCP xatolarni boshqarishni ta’minlamaydigan UDP dan foydalanadi. Shuning uchun, DHCP xato nazoratini ta’minlashi kerak. Xatolarni boshqarish ikkita strategiya orqali amalga oshiriladi:
DHCP UDP tekshiruv jadvalidan foydalanishni talab qiladi. Yodda tutingki, UDP da nazorat summasidan foydalanish majburiy emas.
Agar DHCP mijoz so‘rovga DHCP javobini olmasa, taymerlar va retranslyatsiya siyosatidan foydalanadi. Biroq, bir nechta hostlar so‘rovni qayta yuborishlari kerak bo‘lgan hollarda, masalan, tirbandlikni oldini olish uchun (masalan, elektr uzilishidan keyin),
DHCP mijozni taymerlarini o‘rnatish uchun tasodifiy raqamdan foydalanishga majbur qiladi.
|
| |
Kommunikatsiya (communication)

|
Kommunikatsiya (communication)
|
bet | 144/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Kommunikatsiya (communication)
Turli xil kompyuterlarda ishlaydigan FTP mijozi va serveri bir- biri bilan aloqa o‘rnatishi kerak. Ushbu ikkita kompyuter turli xil operatsion tizimlardan, turli xil belgilar to‘plamlaridan, turli xil fayl tuzilmalaridan va har xil fayl formatlaridan foydalanishi mumkin. FTP ushbu har xillikni moslashtirishi kerak. FTPda ikki xil yondashuv mavjud, biri boshqaruv ulanishi uchun va ikkinchisi ma’lumotlar ulanishi uchun. Biz har bir yondashuvni alohida o‘rganamiz.
Tekshirish ulanishi orqali aloqa. FTP ham SMTP singari boshqarish ulanishi orqali bog‘lanish yondoshuvidan foydalanadi. U NVT ASCII belgilar to‘plamidan foydalanadi (7.27- rasmga qarang). Muloqot buyruqlar va javoblar orqali amalga oshiriladi. Ushbu oddiy usul nazorat ulanishi uchun yetarli, chunki biz bir vaqtning o‘zida bitta buyruq (yoki javob) yuboramiz. Har bir buyruq yoki javob faqat bitta qisqa qatordir, shuning uchun fayl formati yoki fayl tuzilishi haqida tashvishlanmaslik kerak.
NVT ASCII
7.27- rasm. Boshqaruv ulanishidan foydalanish
Ma’lumot-ulanish orqali aloqa. Ma’lumotlar ulanishining maqsadi va bajarilishi boshqarish ulanishining maqsadidan farq qiladi. Ma’lumotlar ulanishi orqali fayllarni uzatishni maqsad qilinadi. Mijoz uzatiladigan fayl turini, ma’lumotlarning tuzilishini va uzatish rejimini belgilashi kerak. Faylni ma’lumotlar ulanishi orqali yuborishdan oldin, boshqarish ulanishi orqali uzatishga tayyorlanadi. Turli xillik muammosi aloqaning uchta atributini aniqlash orqali hal qilinadi: fayl turi, ma’lumotlar tuzilishi va uzatish rejimi (7.28- rasmga qarang).
7.28- rasm. Ma’lumot ulanishidan foydalanish
Fayl turi. FTP ma’lumotlar ulanishi orqali quyidagi fayl turlaridan birini uzatishi mumkin:
ASCII (American Standard Code for Information Interchange) fayli. Bu matnli fayllarni uzatish uchun standart format. Har bir belgi NVT ASCII (NVT - Network Virtual Terminal) yordamida kodlangan. Yuboruvchi faylni o‘z ko‘rinishidan NVT ASCII belgilariga, qabul qiluvchi esa NVT ASCII belgilarini asl ko‘rinishiga o‘zgartiradi.
|
| |
EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal Interchange Code) fayli

|
EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal Interchange Code) fayli
|
bet | 145/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
EBCDIC (Extended Binary Coded Decimal Interchange Code) fayli. Agar ulanishning bir yoki ikkala uchi EBCDIC kodlashdan foydalansa, fayl EBCDIC kodlash yordamida uzatilishi mumkin.
Tasvir fayli. Bu ikkilik fayllarni uzatish uchun standart format. Fayl hech qanday izoh va kodlamasdan bitlarning uzluksiz oqimi sifatida yuboriladi. Bu asosan kompilyatsiya qilingan dasturlar kabi ikkilik fayllarni uzatish uchun ishlatiladi.
Ma’lumotlar tuzilmasi. FTP ma’lumotlar tuzilmasi haqida quyidagi izohlardan birini ishlatib, ma’lumot uzatishda ulanishni amalga oshirishi mumkin:
Fayl tuzilishi (standart). Fayl tuzilishga ega emas. Bu baytlarning doimiy oqimi.
Yozuv tuzilishi. Fayl yozuvlarga bo‘linadi. Buni faqat matnli fayllarda ishlatish mumkin.
Sahifa tuzilishi. Fayl sahifalarga bo‘linadi, har bir sahifada sahifa raqami va sahifa sarlavhasi bo‘ladi. Sahifalar tasodifiy yoki ketma-ket saqlanishi va shu tartibda ularga kirishi amalga oshirilishi mumkin.
Uzatish rejimi. FTP faylni ma’lumotlar uzatish tarmog‘i orqali quyidagi uchta uzatish usullaridan biri yordamida uzatishi mumkin.
Oqim rejimi. Bu standart rejim. Ma’lumotlar FTP dan TCP ga uzluksiz ravishda baytlar oqimi sifatida yetkaziladi. TCP ma’lumotlarni segmentlar kattaligiga mos qismlarga ajratish uchun javobgardir. Agar ma’lumotlar shunchaki baytlar oqimi bo‘lsa (fayl tuzilmasi), hech qanday Fayl-ohiri (EOF-end-of-file) talab etilmaydi. Bu holda fayl-oxiri jo‘natuvchi tomonidan ma’lumotlar ulanishining to‘xtatilishi hisoblanadi. Agar ma’lumotlar yozuvlarga bo‘linadigan bo‘lsa (yozuvlar tuzilishi), har bir yozuvda 1 baytlik yozuv-oxiri (EOR- end-of-record) belgisi bo‘ladi va faylning oxirida 1 baytli fayl- oxiri belgisi bo‘ladi.
Bloklash rejimi. Ma’lumotlar FTP dan TCP ga bloklarda etkazilishi mumkin. Bunday holda, har bir blok oldida 3 baytli sarlavha bo‘ladi. Birinchi bayt “blok tavsiflovchisi” deb ataladi; keyingi ikki bayt blok hajmini baytlarda belgilaydi.
Siqilgan rejim. Agar fayl katta bo‘lsa, ma’lumotlarni siqish mumkin. Odatda ishlatiladigan siqishni usuli - bu uzunlikdagi kodlash. Ushbu usulda ma’lumotlar blokining ketma-ket paydo bo‘lishi bitta holat va bir nechta takrorlanishlar bilan almashtiriladi. Matn faylida bu odatda bo‘sh joylar sifatida qaraladi. Ikkilik faylda odatda nol belgilar siqiladi.
|
| |
Kanallar kommutatsiyasi - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

Bu, shuningdek, kanallar kommutatsiyasi tarmoqlaridan farqli o‘laroq, ular haddan tashqari yuklanganda, u kamayguncha yangi ulanishlarni qabul qilishni rad etadi. Katta bayramlar paytida shaharlararo telefon qo‘ng‘iroqlarini amalga oshirayotganda, siz biron bir band signalni oldingizmi? Ushbu muammo kanallar kommutatsiya tarmog‘ining haddan tashqari yuklanishi bilan bog‘liqdir.
Paketlar kommutatsiyasi foydalanuvchilarga o‘z xabarlariga ustuvorliklarni ajratishga imkon beradi, shunda marshrutizator uzatish uchun navbatga qo‘yilgan bir nechta paketlar orasidan birinchi navbatda ustuvor paketlarni yuborishi mumkin.
Bundan tashqari, paketlar kommutatsiyasiga asoslangan tarmoqlar boshqa turlarga qaraganda ancha ishonchli, chunki ko‘pchilik tugunlar bir
nechta aloqa orqali ulanadi, shuning uchun bitta kanalda to‘xtalish yuz bersa, tugunlar o‘rtasida mutlaqo boshqacha yo‘l o‘rnatilishi mumkin.
Egri chiziqlarni chaqirish usullari

|
Egri chiziqlarni chaqirish usullari
|
bet | 135/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik
Asbobni sozlash ekraniga qo'ng'iroq qilishning ikkita usuli mavjud: issiq tugmachalar va sozlash qatlami.
Sukut bo'yicha Photoshop dasturchilari tomonidan tayinlangan tezkor tugmalar Egilgan - CTRL + M (inglizcha tartibda).
Sozlash qatlami - palitradagi asosiy qatlamlarga
ma'lum bir ta'sir ko'rsatadigan maxsus qatlam,
bu holda biz asbob qo'llanilganidek natijani ko'ramiz.
Egri chiziqlar odatdagi tarzda. Farqi shundaki, rasmning
o'zi o'zgarishi mumkin emas va barcha qatlam
sozlamalari istalgan vaqtda o'zgartirilishi mumkin.
P rofessionallar aytadilar:
"Vayron qilmaydigan (yoki buzmaydigan) muomala".
Egri chiziq
Egri chiziq - sozlash qatlamini sozlashning asosiy vositasi.
Uning yordami bilan yorqinlik, kontrast va ranglarning
to'yinganligi kabi turli xil tasvir xususiyatlari o'zgaradi.
Siz qo'lda yoki kirish va chiqish qiymatlarini kiritish
o rqali egri bilan ishlashingiz mumkin.
Bundan tashqari, egri RGB sxemasiga kiritilgan
ranglarning xususiyatlarini (qizil, yashil va ko'k)
alohida-alohida sozlash imkonini beradi.
Qora va oq nuqta
Ushbu parametr qora va oq rasmlarni tahrirlash uchun juda mos keladi. Tugmani bosib ushlab turganda slayderlarni harakatlantirish ALT Siz mukammal qora va oq ranglarni olishingiz mumkin.
Bunga qo'shimcha ravishda, ushbu uslub butun tasvirni yoritganda yoki qorong'i tushganda rangli rasmlarda porlashdan va tafsilotlarning yo'qolishidan saqlaydi.
Sozlamalar oynasi elementlari
K eling, sozlash oynasidagi tugmachalarning maqsadini qisqacha ko'rib chiqamiz va mashq qilish uchun pastga tushamiz.
1.Chap panel (yuqoridan pastga):
Birinchi vosita kursorni rasm ustiga to'g'ridan-to'g'ri
siljitish orqali egri shaklini o'zgartirishga imkon beradi;
Keyingi uchta pipet navbati bilan qora, kulrang
va oq nuqtalardan namunalarni oladi;
Keyingi ikkita tugma keladi - qalam va tekislash.
Qalam bilan siz qo'l bilan egri chizishingiz mumkin va uni tekislash uchun ikkinchi tugmachani ishlatishingiz mumkin;
O xirgi tugma egri chiziqning son qiymatlarini yaxlitlaydi.
|
| |
DHCP paket formati - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
bet | 141/222 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 5,84 Mb. | | #236377 |
Har bir maydon quyidagicha tavsiflanadi:
Operatsiya kodi. Ushbu 8 bitli maydon DHCP paketining turini aniqlaydi: so‘rov (1) yoki javob (2).
Qurilma turi. Bu fizik tarmoq turini aniqlaydigan 8 bitli maydon. Har bir tarmoq turiga butun son berilgan. Masalan, Ethernet uchun qiymat 1 ga teng.
7.21- rasm. DHCP paketning formati
Qurilma uzunligi. Bu baytlarda fizik manzil uzunligini belgilaydigan 8 bitli maydon. Masalan, Ethernet uchun qiymat 6 ga teng.
Sakrashlar soni. Bu 8 bitli maydon bo‘lib, paketning sayohatga tushadigan maksimal sakrashlar (hops) sonini belgilaydi.
O‘tkazma ID si. Bu 4 baytli butun sonni o‘z ichiga olgan maydon. Tranzaktsiyani identifikatsiya qilish mijoz tomonidan o‘rnatiladi va javobni so‘rov bilan moslashtirish uchun ishlatiladi. Server javobida bir xil qiymatni qaytaradi.
Sekundlar soni. Bu 16 bitli maydon bo‘lib, mijoz yuklashni boshlagan vaqtdan boshlab o‘tgan soniyalar ko‘rsatadi.
Bayroq. Bu 16 bitli maydon bo‘lib, unda faqat chap tomondagi bit ishlatiladi va qolgan bitlar 0 larga o‘rnatilishi kerak. Chap tomonida bit serverdan yuborilgan majburiy javobni (unicast o‘rniga) belgilaydi. Agar javob mijozga bir xilda bo‘lishi kerak bo‘lsa, belgilangan IP paketning IP manzili mijozga tayinlangan manzildir. Mijoz o‘z IP manzilini bilmaganligi sababli paketni tashlab yuborishi mumkin. Agar IP datagram translyatsiya qilinsa, har bir host uzatilgan xabarini qabul qiladi va qayta ishlaydi. 7.22-rasmda bayroq formati
ko‘rsatilgan.
16 bit
7.22-rasm. Bayroq formati
Mijozning IP manzili. Bu mijozning IP manzilini o‘z ichiga olgan 4 baytlik maydon. Agar mijozda bunday ma’lumotlar bo‘lmasa, bu maydon 0 qiymatiga ega.
|
| |
kV
V - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

|
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirishBog'liq Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)6 kV
V
К
КM
V
К
КM
Texnologik kompleks
iste’molchilari
{
Yer ostiga
Past kuchlanishli
iste’molchilar
7.1–rasm. Yer usti iste’molchilarining elektr ta’minoti sxemasi
175
Quvvati katta bo‘lmagan (2000 kVA gacha) elektr energiya
manbaidan 1,5–2 km masofada joylashgan kon korxonalarida
6–10 kV li ikkita seksiyadan tashkil topgan taqsimlovchi qurilma
o‘rnatiladi (7.2–rasm). Bu qurilmalar tashqarida yoki binoning ichida
joylashgan bo‘lishi mumkin. Ularga ETP ning PKTQ si alohida
seksiyalaridan 6–10 kVli ikkita havo liniyasi orqali elektr energiya
keltiriladi. ETP ning PKTQ sida avtomat qayta ulash (AQU) tizimi
qo‘llanilgan.
ETP
6-10 kV
PKTQ
HL 6-10 kV
TQ
6-10 kV
AQU
7.2–rasm. Kichik quvvatli shaxtaning ETP dan elektr ta’minoti sxemasi
O‘rtacha quvvatli (4000 kVA va undan ortiq) kon korxonalari
o‘ziga yaqin bo‘lgan 35–220 kV li havo liniyasidan ta’minlanadi (7.3–
rasm). Bunda havo liniyasidan konning BPP siga 35–220 kV li ikkita
havo liniyali shoxobcha o‘tkaziladi. BPP ning YuKTQ da A – ayirgich
va Q – qisqa tutashtirgichlar o‘rnatilgan. Elektr energiyaning uzluk-
sizligini ta’minlash maqsadida ikkita shoxobcha bir–biri bilan
ayirgichlar vositasida ulangan, ETP ning PKTQ sida avtomat qayta
ulash tizimi qo‘llanilgan. BPP ning PKTQ sida zaxirani avtomat ulash
(ZAU) tizimi qo‘llanilgan.
176
PKTQ
6-10 kV
ETP
35-220 kV
PKTQ
AQU
Q
А
ZAU
BPP
HL 35-220 kV
|
| |
taqsimlash - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

168
havo liniyalarini alohida bo‘laklarga ajratish va alohida joylashgan
elektr iste’molchilarni boshqarish uchun xizmat qiladi.
Hоzirgi kundа kоnchilik kоrхоnаlаridа ЯКНО–6(10)У1В
tаqsimlаsh qurilmasidаn kеng fоydаlаnilib kеlinmоqdа, u QS (РВО
mаrkаli yuqоri kuchlаnishli zаryadsizlаntirgich), QSG1, QSG2 (РФВЗ
vа РВЗ mаrkаli аjrаtgich), Q (yuqоri kuchlаnishli uzgich), TА1,TА2
(ТОЛ mаrkаli tоk trаnsfоrmаtоrlаri), TV1 (kuchlаnish trаnsfоrmаtоri),
TV2 (o‘z ehtiyoji trаnsfоrmаtоri), FU1 (sаqlаgich), FV (ОПН mаrkаli
o‘tа kuchlаnishdаn chеgаrаlаgich), T (nоl kеtmа–kеtlik tоk trаnsfоr-
mаtоri) laridan tashkil topgan (7.9 b–rаsm).
ВЯП–6 turidagi KTQ gazdan, changdan xavfsiz yer osti kon
korxonaiarida ishlatishga mo‘ljallangan. Bu qurilmada uzgich va
ajratgichlarni ulash uchun qo‘lda boshqariladigan yuritma qo‘llangan.
Bu qurilma yordamida adohida joylashgan yuqori kuchlanishli elektr
yuritgichlarni ishga tushirish ham mumkin. Lekin, ishga tushirish
toklari MTH ni harakatga keltirmasligi uchun ishga tushirish vaqti
davomida bu himoyani shuntlash ko‘zda tutiladi.
а) b)
–rasm. O‘rtacha quvvatli shaxtaning yaqinidan o‘tgan havo liniyasiga

|
–rasm. O‘rtacha quvvatli shaxtaning yaqinidan o‘tgan havo liniyasigaBog'liq Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)
7.3–rasm. O‘rtacha quvvatli shaxtaning yaqinidan o‘tgan havo liniyasiga
ulangan shoxobcha tarmoq orqali elektr ta’minoti sxemasi:
A – ayirgich; Q –
qisqa tutashtirgich; AQU – avtomat qayta ulash; ZAU – zaxirani avtomat ulash
Bir necha kon korxonalari, jumladan boyitish fabrikasi (BF) va
shaxtalarning BPP lari (7.4–rasm) magistral sxema bo‘yicha bir BPP
dan ta’minlanadi.
Tashqi ETP PKTQ sining alohida seksiyalaridan ikkita 35–220
kV li havo liniyalari orqali elektr energiya BPP1 ga uzatiladi. BPP1 da
ikkita uch chulg‘amli kuch transformatori o‘rnatilgan.
Kuch transformatorlarining bitta ikkilamchi chulg‘amidan 6 kV
kuchlanish chiqadi va undan boyitish fabrikasi elektr energiya bilan
ta’minlanadi. Kuch transformatorining boshqa ikkilamchi chulg‘ami-
dan 35–110 kV kuchlanish chiqadi. Undan 35–110 kVli magistral
havo liniyasi orqali qolgan kon korxonalarining BPP2, BPP3, BPP4
lariga elektr energiya uzatiladi. ETP ning PKTQ sida avtomat qayta
ulash tizimi qo‘llanilgan.
177
ETP
35-220
kV
PKTQ
AQU
BPP1
6-10
kV
HL 35-220 kV
35-110 kV
HL 35-110 kV
BPP2
BPP3
BPP4
6-10
kV
6-10
kV
6-10
kV
BF
HL 35-110 kV
7.4–rasm. Yirik shaxtalarning magistral elektr ta’minot sxemasi:
AQU – avtomat qayta ulash; BF – boyitish fabrikasi
Quvvati katta bo‘lgan kon korxonalarining hududida elektr
stansiya qurilgan variantlar (7.5–rasm) ham qo‘llaniladi. Bunda kon
korxonasining BPP siga tashqi elektr ta’minoti tizimidan 35–220 kV li
havo liniyasi orqali elektr energiya uzatiladi.
Elektr energiyaning uzluksizligini ta’minlash uchun kon
korxonasi xususiy elektr stansiyasi generatorlari shinalaridan BPP ning
PKTQ siga 6 kV li elektr energiya uzatiladi.
Yer osti kon korxonasining ichki elektr ta’minotiga misol qilib
7.6–rasmdagi sxema keltirilgan. BPP ga tashqi ETP dan 35–110 kV li
ikkita havo liniyasi uzatiladi. BPP ning YuKTQ da yuqori kuchlanishli
elektr uskunalar qo‘llaniladi. Kuch transformatorlaridan kelayotgan
kuchlanishni 6 kV ga pasaytirilib, PKTQ ning ikkita seksiyasiga
uzatiladi. PKTQ komplekt taqsimlovchi qurilmalardan yig‘iladi. BPP
ning PKTQ dan yer ustidagi iste’molchilar va yer ostidagi
iste’molchilar elektr energiya bilan ta’minlanadi.
|
| |
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 133/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
Mashg‘ulot yakuni:
1.O‘tilgan mavzu umumlashtiriladi, faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi;
Uyga vazifa berilishi:
2.Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beriladi
|
O‘z- o‘zini o‘zaro baholashni o‘tkazadilar.
Topshiriqni yozadilar
|
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba
|
| |
Shamollatish shtreki - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini...

|
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish Pdf ko'rish
|
bet | 102/154 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 7,14 Mb. | | #265132 |
Bog'liq Кон корхоналарини электрлаштириш 2023 й Туғирланган варианти (1)Shamollatish shtreki
5
1
2
3
4
EK
EK
Tashish shtreki
6 kV MYEP dan
SUTP
TP 0,4-0,69 kV
7
6
7.14–rasm. Yer osti qazib olish uchastkasida iste’molchilar, elektr
uskunalar va kabel tarmoqlarining joylashish sxemasi:
1–qazib olish
kombayni; 2–sidirg‘ichli zaboy konveyeri; 3–qayta yuklagich; 4–lentali
konveyer; 5–lebedka; 6–suv purkash nasosi; 7–moy haydash stansiyasi; TP–
taqsimlovchi punkt;
SUTP – suriluvchi uchastka transformator podstansiyasi; MK–magistral kabel;
EK – egiluvchi kabel; MYEP – markaziy yer osti podstansiyasi
Qazib olish uchastkasining elektr ta’minoti (7.15–rasm)
sxemasida barcha elektr uskunalar shartli belgilar asosida ko‘rsatilgan.
SUTP sifatida TСВП turidagi komplekt transformator podstansiyasi
qo‘llanilgan. Uning tarkibiga QS – ajratgichi, T – kuch transformatori,
QF – avtomat o‘chirgichi, KA – maksimal tok himoyasi kiradi. SUTP
dan TP tarkibidagi АФВ turidagi avtomat o‘chirgichga magistral zirhli
kabel uzatiladi. АФВ ning tarkibiga QF – avtomat o‘chirgich va KA –
maksimal tok himoyasi kiradi. AFV dan elektr energiya ПВИ turidagi
magnit puskatellarga uzatiladi. ПВИ ning tarkibiga QS – ajratgichi,
KM – kontaktori, TA – o‘lchov tok transformatori, УМЗ – maksimal
tok himoyasi bloki kiradi. Har bir magnit puskatelidan alohida
iste’molchilarning elektr yuritmalariga egiluvchan kabell (EK) orqali
elektr energiya olib boriladi. Magistral zirhli kabel sifatida СБ, ЭВТ
va boshqa turdagi kabellar qo‘llaniladi. Egiluvchan kabelning ГРШЭ
va boshqa turlari qo‘llaniladi.
186
QS
T
QF
QF
КА
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
QS
КМ
ТА
UMZ
АОS
АФВ
ПВИ
ПВИ
Elektr
yoritgichlar
Moy
haydash
stantsiyasi
Suv purkash
nasosi
Lebedka
Qazib olish
kombayni
Sidirgichli
zaboy
konveyeri
Peregrujatel
Lentali konveyer
SUTP
(ТСВП)
6 kV
0,4-0,69 kV
MK
EK
|
| |
ilgari 
bajarilgan/bajarilayotgan

|
ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan Pdf ko'rish
|
bet | 148/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)ilgari
bajarilgan/bajarilayotgan
fundamental, amaliy va
innovatsion
loyihalar
natijalari tahlili
Qora mevali aroniya, goji va Sichuan qalampiri o‘simliklarini
Zarafshon vodiysida in-vitro usulida ko‘paytirish va ekologik toza
mahsulot
yetishtiriladigan
plantatsiyalarini
joriy
qilish
agrobiotexnologiyalari ishlab chiqilmagan.
5. Qo‘lga
kiritilishi
rejalashtirilayotgan
yakuniy natija (mahsulot,
ishlanma, texnologiya)ning
tavsifi
- Qora mevali aroniya, goji va Sichuan qalampiri o‘simliklarini
mahalliy sharoitda ko‘paytiriladi va ekologik toza mahsulot
yetishtirish agrobiotexnologiyasi ishlab chiqiladi;
- o‘simliklarni ko‘paytirish usullari (in-vitro usulida)
o‘rganiladi;
- yetishtirilgan ekologik toza mahsulotni fitokimyoviy tarkibi,
sifat ko‘rsatkichlari hamda ishlab chiqilgan agrobiotexnologiya
monitoring qilinadi;
- Zarafshon vodiysi hududlarida ekologik toza mahsulot
yetishtiriladigan plantatsiyalari barpo etiladi va eksport uchun
o‘simlik mahsulotlari ishlab chiqiladi.
6. Ehtiyoj
(talab)
ning
mavjudligi
(etarliligi)
to‘g‘risida
tahliliy
ko‘rsatkichlar
Xozirgi kunda dorivor o‘simliklarni in-vitro usulida
ko‘paytirish
ekologik
toza
mahsulot
yetishtirish
agrobiotexnologiyasini ishlab chiqish va plantatsiyalarini tashkil
etish farmasevtika, oziq-ovqat va atir-upa sanoatiga xom-ashyoni
hamda tabiiy dori vositalarini ishlab chiqishda yuqori
samaradorlik beradi.
Sichuan qalampiri Xitoydan tadbirkorlar tomonidan import
qilanadi. Toshkent mahalliy bozorlarida bu ziravorni 1 kg narxi
180-200 ming so‘m.
Goji o‘simligi Samarqand viloyatida iqlimlashtirilib
respublikaning ko‘pchilik viloyatlariga tarqatilgan va aholi
tomorqa xo‘jaliklarida hamda “Mehrigiyo” MChJ da (Farg‘ona)
yetishtirilmoqda.
Qora mevali aroniya O‘zbekistonda 8 yil davomida
iqlimlashtirilgan. Uning mevasi yod va rutin moddalariga boy.
Ko‘pgina mamlakatlarda bu o‘simlik mevalaridan sharbatlar,
biologik aktiv qo‘shimcha moddalar ishlab chiqiladi.
|
| |
Nazorat savollari - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

204
15. Disklar, qism, sektor va klaster nima?
16. Fayllarga kirish usullari?
17. Fayllarga kirishni boshqarishni tushuntiring.
18. Unix operatsion tizimida fayllarga
kirishni boshqarish
usullari.
19. Windows operatsion tizimida fayllarga kirishni boshqarish
usullari.
20.
Unix
operatsion
tizimida
ruhsatlarni
boshqarishni
tushuntiring.
21. Windows va Unix operatsion tizimlarida
fayllarga kirishni
boshqarishning farqlarini tushuntiring.
22. Fayl atributlari o‘z ichiga qanday ma’lumotlarni oladi?
23. Fayllarni himoyalash usullari.
24. Maxsus fayl va nomlangan fayllarni
bir-biridan farqini
keltiring.
25. Maxsus fayllarga misol keltiring.
205
VIBOB. KOMPYUTER TARMOQLARINI QURISH VA
BOSHQARISH
6.1. Kompyuter tarmoqlari, ularning turlari va asosiy
tushunchalar
Tarmoq texnologiyalarini va tarmoqda ishlashni qo‘llab-
quvvatlash zamonaviy operatsion tizimlarning ajralmas qismidir.
Zamonaviy sharoitda kompyuterlardan
foydalanish alohida holda
emas, balki taqsimlangan tizim va tarmoqlarda
uy yoki ofisning
mahalliy tarmog‘i,
Internet, korporativ
tarmoqlarda va boshqalarda
amalga oshiriladi.
Pastki panel (chapdan o'ngga)

|
Pastki panel (chapdan o'ngga)
|
bet | 136/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik2.Pastki panel (chapdan o'ngga):
Birinchi tugma sozlash qatlamini palitrada joylashgan
qavat bilan bog'laydi va shu bilan ta'sirni faqat unga
qo'llaydi;
Keyin effektlarni vaqtincha o'chirib qo'yish
tugmachasi keladi, bu sizga asl tasvirni sozlamalarni tiklamasdan ko'rishga imkon beradi;
Keyingi tugma barcha o'zgarishlarni bekor qiladi;
Ko'zli tugma qatlamlar palitrasida ko'rinishni o'chiradi va savat bilan tugma uni yo'q qiladi.
3.Pastga ochish ro'yxati "O'rnatish" bir nechta oldindan belgilangan egri parametrlarini tanlash imkonini beradi
4.Pastga ochish ro'yxati "Kanallar" ranglarni o'zgartirishga imkon beradi RGB individual ravishda.
5.Tugma "Avtomatik" yorqinligi va kontrastini avtomatik ravishda hizalaydi. Ko'pincha noto'g'ri ishlaydi, shuning uchun u kamdan-kam hollarda ishda qo'llaniladi
.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
36-Mavzu Rang va rang palitralari bilan ishlash Sodda shakllardan va murakab shakllar yaratish
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Rang modellari
2.Asosiy rang modellar tasnifi
3.Adobe Photoshop rasm tahrirlagichi haqida
4.Pen uskunasi yordamida sodda shakl yaratish
5.Pen uskunasi yordamida murakkab shakl yaratish.
|
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining maqsadi

|
O’quv mashg’ulotining maqsadi
|
bet | 137/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
Ziddiyatlarni hal qilish - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

Tarmoq umumiy uzatish qobiliyatini birgalikda foydalanuvchi qurilmalardan iborat bo‘lganligi sababli, ushbu umumiy resursga teng va adolatli kirishni ta’minlash uchun muhitdan foydalanishni boshqarishning ba’zi usullari zarur. Birinchidan, biz foydalanishni boshqarishning ba’zi bir o‘rta texnik usullarini tavsiflaymiz:
round robin, rezervlash va ziddiyatlar.
Kirishni boshqarish usullari.
Round Robin tarmoqdagi har bir tugunga aloqa vositasidan foydalanishga imkon beradi. Agar tugunni yuborish uchun ma’lumotlar bo‘lsa, uzatishni tugatish uchun ma’lum vaqt beriladi, so‘ngra imkoniyat keyingi tugunga o‘tadi. Agar tugunni yuborish uchun ma’lumot bo‘lmasa yoki u vaqt o‘tmasdan
uzatishni tugatsa, keyingi tugun o‘z navbatini boshlaydi. Round robin - bu uzoq vaqt davomida ko‘plab tugunlar mavjud bo‘lgan samarali uzatish
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 163/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
|
|
| |
-Mavzu  Ob'ektlarni tanlash va tartiblash, guruhlash, turlari bo‘yicha tanlash

|
-Mavzu Ob'ektlarni tanlash va tartiblash, guruhlash, turlari bo‘yicha tanlash
|
bet | 142/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik37-Mavzu Ob'ektlarni tanlash va tartiblash, guruhlash, turlari bo‘yicha tanlash
Reja
1. Obyektlarni tashkil qilish
2. Yangi qatlam yaratish
3.Qatlamlami vaqtincha ekrandan olib qo‘yish
OBYEKTLARNI TASHKIL QILISH
Obyektlami tashkil qilish deganda qatlamlardan foydalanishni tushunamiz. Qatlam deganda esa obyektlar joylashtiriladigan plyonkasimon tekislik tushuniladi. Bu tekislikni barcha obyektlari bilan birga siljitish, o‘chirish, ekranda ko'rsatish va bosmadan chiqarish mumkin. CorelDRAW dasturida hujjat yaratilganda to‘rtta qatlam hosil bo‘ladi: birinchi qatlam — tasvir tushadigan (Layer 1), ikkinchisi to‘r (setka) (Master Grid) uchun, uchinchisi — yo'nalish (Master Guides) uchun va to‘rtinchi — «ish stoli» (Master Desktops) uchun mo‘ljallangan bo‘ladi.
Yangi qatlamlami qo‘shish obyektlar bilan ishlashda qiyinchilik tug‘dirmaydi.
Har bir sahifadagi qatlamlar soni bir xil parametrlarga ega va bir xil nomda bo‘ladi. Agar qandaydir qatlam bitta sahifada ko‘- rinmas holga kelib qolsa, boshqa sahifalardagi qatlamlar ham ko‘rinmas holda bo'ladi. Shu bilan birga, barcha sahifada qatlam- laming joylashish tartibi ham birdan o‘zgaradi.
Qatlamlar bilan ishlashning Диспетчер объектов (Object Manager — Obyektlar dispetcheri) paneli Qatlamlar ustida bajariladigan hamma operatsiyalar (yaratish, o‘chirish, to‘g‘rilash va h.k.) Диспетчер объектов {Object Manager — Obyektlar dispetcheri) paneli yordamida bajariladi. Bu ekranga Окно (Window — Oyna) menyusining Панели типа Docker {Dockers — Doker tipidagi panellar) bo‘limining Диспетчер объектов {Object Manager — Obyektlar dispetcheri) buyrug‘i bilan chaqiriladi.
Panel sarlavhasi tagida to‘rtta tugma joylashgan (chapdan o‘ng tomon) (71-rasm):
|
| |
Yaratiladigan - Innovatsion va amaliy loyihalar

|
Innovatsion va amaliy loyihalar Pdf ko'rish
|
bet | 136/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)8. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(texnologiya)
asosida
mahsulot/xizmat
ishlab chiqarishning resurs/
xom-ashyo bazasining va
zarur
infratuzilmaning
mavjudligi
Smart texnololgiyalariga asoslangan intellektual universitet
axborot tizimi ishlab chiqish uchun Sharof Rashidov nomidagi
Samarqand davlat media markazida ilmiy salohiyat va moddiy-
texnik baza yetarli bo‘lib, boshqa oliy ta’lim muassasalaridan ham
mutaxassislar jalb qilinadi.
Mazkur Smart texnololgiyalariga asoslangan intellektual
universitet axborot tizimi Respublika oliy ta’lim muassasalariga
joriy etish uchun tavsiya etiladi.
9. Mavzu
doirasida
bajariladigan
loyiha-ning
moliyalashtirish hajmining
asoslanganligi
Taklif etilayotgan loyihaning moliyalashtirish hajmining uch
yillik smetasi ilova qilinadi.
10. Taklif
etilayotgan
mavzuning
manfaatdor
tarmoq
(xo‘jalik
boshqaruvi organi) bilan
kelishilganligi
O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar
vazirligi.
Izoh: tanlovga tavsiya etilayotgan mavzu asosnomasi zarur hollarda ilmiy tashkilot (mavzu
tashabbuskori) ning yuqori turuvchi vazirlik/idorasi tomonidan tashkil etiladigan muvofiqlashtiruvchi
kengash muhokamasi natijalariga ko‘ra ishlab chiqilishi mumkin.
Asosnomani shakllantirishga
mas’ul ekspert – vazirlik (idora) ning
mas’ul xodimi (FIO, lavozimi)
____________________
(imzo)
Vazirlik (idora)ning mas’ul
tuzilmasi (boshqarmasi) boshlig‘i, (FIO) ____________________
(imzo)
|
| |
Ehtiyoj 
(talab) - Innovatsion va amaliy loyihalar

o‘quv –ilmiy faoliyatni samarali tashkil qilish uchun ishlab
chiqiladi.
7. Yaratiladigan
yangi
ishlanma
(mahsulot,
texnologiya) ning xorijiy
analoglaridan
qiyosiy
ustunligini
ko‘rsatuvchi
indikatorlar
Smart texnololgiyalariga asoslangan intellektual universitet
axborot tizimi xorijiy analoglardan farqi shundan iboratki, bu
tizim mahalliy dasturchilar tomonidan yaratiladi va uning hayot
davomida kuzatuvi ta’minlanadi bir tomondan, ikkinchi tomondan
bundan
Smart
texnololgiyalariga
asoslangan
intellektual
universitet axborot tiziminng xorijiy analoglari juda qimmat
dasturiy ta’minot hisoblanadi. Bundan tashqari xorijiy smart
intellektual axborot tizimini xarid qilinganda, uni doimiy ravishda
yangilash,
o‘zgartirish
va
takomillashtirish
(xorijiy
mutaxassislarni taklif qilishga) uchun yana qo‘shimcha mablag‘
sarf etiladi. Biz taklif etayotgan smart intellektual axborot tizimi
xorijiy analoglaridan narxi arzonligi va takomillashtirish uchun
qo‘shimcha minemal darajada harajat sarf qilinishi bilan
farqlanadi.
Ilmiy-tadqiqot natijalari

|
Ilmiy-tadqiqot natijalari Pdf ko'rish
|
bet | 142/214 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #146421 |
Bog'liq Сайтга Joriy etishga tayyor ishlanmalar (2)Ilmiy-tadqiqot natijalari: layihani bajarilishi natijasida NH
3
, H
2
S va boshqa zaharli va
portlovchan birikmalarning atmosfera xavosi va chiqindi gazlar tarkibidan monitoringini
yuqori aniqlik va tezkorligini ta’minlovchi kichik o‘lchamli, ishlash resursi katta,
foydalanishda qulay bo‘lgan sensor va analizatorlari yaratiladi.
Bu analizatorlar yordamida sanoat binolari xavosi va ishlab chiqarish jarayonlari chiqindi
gazlari tarkibidan zaharli va portlovchan birikmalarning miqdorini aniqlashni amalga
oshirilishi natijasida turli portlashlar va zaharlanishlar natijasida yuzaga keluvchi baxtsiz
xodisalarning oldi olinadi.
Ishlab chiqiladigan sensor va analizatorlarning zaharli va portlovchan birikmalarning
aniqlashdagi sezgirligi, selektivligi tezkorligi yuqori bo‘lib yuzaga keluvchi portlash va
zaharlanishlarning bartaraf etishdagi ko‘rsatgichlari bo‘yicha chet el analoglaridan
qolishmaydi.
Olingan natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish:
-Ishlab chiqarish korxonalari atmosfera havosi va chiqindi gazlari tarkibidan
zaharli va portlovchan gazlarni aniqlashga qo‘llash orqali sinovdan o‘tkaziladi va ishlab
chiqarishga joriy qilinadi.
Ilmiy natijalarni chop etish: Tadqiqot natijalari O‘zbekiston Respublikasi Oliy
attestatsiya komissiyasi ro‘yxatidagi va Web of Science hamda Scopus ma’lumotlar
bazasida indeksatsiyalangan jurnallarda chop etiladi.
0,4 mlrd. so‘m
*Amaliy loyihaning umumiy moliyalashtirish hajmi 1,2 mlrd. so‘m va bajarilishi uch yilga mo‘ljallangan.
2-ilova
1a-SHAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion
loyihalar tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
|
| |
Natijalarni sinovdan o‘tkazish va joriy qilish

2-ilova
1a-ShAKL
Ilmiy-tadqiqot ishlariga davlat buyurtmasi talablariga muvofiq amaliy va innovatsion loyihalar
tanlovi mavzusini shakllantirish bo‘yicha
ASOSNOMA
1. Davlat
buyurtmasi
bo‘yicha
e’lon
qilinadigan
ilmiy
loyihalar
tanloviga
tavsiya
etilayotgan
mavzu nomi
Smart texnologiyalarga asoslangan inteluktual universitet
axborot tizimi dasturiy ta’minotini yaratish.
Razrabotka programmnogo obespecheniya intellektulnoyy
informatsionnoy sistemы Smart universiteta.
Software Development Smart University.
2. Yo‘llanma xat raqami
va sanasi
3. Ilmiy
-220 kV
PKTQ - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

191
podstansiya o‘rnatiladi (8.7–rasm). Bunday podstansiyalarda uch
chulg‘amli kuch transformatorilari qo‘llaniladi. Ularga ETPning
PKTQ sining alohida seksiyalaridan 110–220 kV li havo liniyalari
orqali elektr energiya uzatiladi. BPP dagi kuch transformatorlari bu
miqdordagi kuchlanishlarni ikkita ikkilamchi chulg‘amlari orqali 35 va
6 kV miqdorli kuchlanishlarga pasaytiradi. Shunga muvofiq BPP da
ikkita 35 kVli va 6 kVli PKTQ lar bo‘ladi. 6 kVli PKTQdan BPP ga
yaqin bo‘lgan iste’molchilar elektr energiya bilan ta’minlanadi. 35 kV
li PKTQ dan BPP dan uzoqda joylashgan iste’molchilar elektr
energiya bilan ta’minlanadi. Bu holda ular uchun 35/6 kV li suriluvchi
komplekt transformator podstansiyalar o‘rnatiladi. Yoki 35 kVli
PKTQ dan elektrovoz transporti elektr energiya bilan ta’minlanadi va
ular uchun to‘g‘irlovchi tortish podstansiyalari o‘rnatiladi.
ETP1
–rasm. Zamonaviy “VOLGA” turidagi KTQ shkafining asosiy

167
mexanizmi; 9–suriluvchi element; 10–o‘ta kuchlanishni chegaralagich; 11–
kabelli ulanma; 12–sig‘imli bo‘lg‘ichli tayanch izolyatorlar; 13–zaminlash
shinasi;
14–olinadigan to‘siqlar; 15–kabelli ulanmalar shinalari
Elektr texnika korxonalarida quyidagi KTQ lar ishlab
chiqarilada:
– КСО turidagi KTQ larda barcha elektr uskunalar (ajratgich,
uzgich va b.q.) izolyatorlar yordamida metall shkafga mahkamlangan.
Hozirgi kunda KCO–285 turidagi KTQ keng tarqalgan;
– КРУ turidagi TQ larda uzgichlar, kuchlanish o‘lchov transfor-
matorlar va zaryadsizlantirgichlar surib chiqariladigan aravachaga
o‘rnatilgan bo‘ladi. Shu sababli bu turdagi shkaflarda bir–biri bilan
almashtirsa bo‘ladigan qismlar mavjud, bu esa ishlatish jarayonini
yengillashtiradi;
– KM–1, KЭ–10 seriyadagi KTQ larining ikkilamchi ulash
sxemalari bir xil bo‘lgani uchun, o‘rnatiladigan joylarda qayta ulashga
hojat bo‘lmaydi. Shu sababli bu KTQ kichik, yengil, sodda va xizmat
ko‘rsatishga qulayligi bilan boshqa KTQ lardan ajralib turadi.
Maxsus komplekt taqsimlash qurilmalari.
Maxsus komplekt
taqsimlash
qurilmalar ochiq kon korxonalarning ichki
taqsimlash
tarmoqlarida (РВНО–6, ПКРН–6, ЯКНО–6ЭП) va yer osti kon kor-
xonalarida (ВЯП–6, РВД–6, ЯВ–6400, КРУВ–6, КРУН–6) yuqori
kuchlanishli 6 kV elektr energiyani uzatish,
Antivirus dasturlar - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

309
va dasturlarning bajarilishini kuzatishi mumkin. Ammo shuni esda
tutish kerakki, ushbu paketlar sotilgandan ko‘p o‘tmay, tizim
buzg‘unchilari ularni oldini olish yo‘llarini izlay boshlaydilar. Demak,
eng yangi antivirus dasturi eng yangi viruslarni topish mumkin deyish
mumkin. Boshqacha aytganda, eski dastur faqat eski viruslarni topadi.
Mavjud viruslar to‘g‘risida ma’lumot 8.4-jadvalda keltirilgan va
ular tizim xavfsizligi bo‘yicha ishlovchi kompaniyalar va davlat
idoralari tomonidan taqdim etilgan.
8.4- jadval
Manzil
Tashkilot
http://csrc.nist.gov
AQShning Kompyuter xavfsizligi resurs markazi, 
Axborot texnologiyasi laboratoriyasi 
www.cert.org

310
8.4. Operatsion tizimning autentifikatsiya usullari
Autentifikatsiya, avtorizatsiya, audit
Autentifikatsiya
(authentication) – bu xohlamagan kishini
tarmoqqa kirishini oldini olish va qonuniy foydalanuvchi uchun
kirishga ruhsat berishdir. «Autentifikatsiya» atamasi lotin tilidan
tarjima
qilinganda
«aslini
o‘rnatish»
so‘zini
anglatadi.
Autentifikatsiyani identifikatsiyadan farqlash zarur.
Identifikatsiya o‘zida tizim foydalanuvchisini identifikatorini aks
ettiradi, bu vaqtda autentifikatsiya esa - bu foydalanuvchini o‘zi
ekanligini tasdiqlovchi, ya’ni kiritilgan identifikator unga tegishliligini
aniqlash demakdir.
Kompyuter tarmoqlarining tuzilishi va topologiyalari

211
ulanadi. Qurilmalar kabellar bilan fizik bir-biriga bog‘langan, lekin
kabellar markazlashtirilgan boshqaruv mexanizmi orqali o‘tmaydi.
Barcha topologiya oxirida signallarni ifodolovchi terminatorlar
joylashadi. Xabarlar bitta mashina orqali hammaga jo‘natiladi va faqat u
kimga mo‘ljallangan bo‘lsa o‘sha uni qabul qiladi. Bunday tarmoq juda
arzon va sozlash oson hisoblanadi. Kamchiligi umumiy kabel va
terminator tizimidan chiqishda ishni rad etishi hisoblanadi. Shuningdek
tarmoqni shikastlangan joyini topish qiyin.
6.1- rasm. Shina topologiyasi asosida qurilgan tarmoq
Bunday ulanishda kompyuterlar axborotni faqat navbat bo‘yicha
uzatishi mumkin, chunki aloqa liniyasi bir dona bo‘ladi. Aks holda
ustma ust (konflikt) tushishi natijasida uzatiladigan axborot buziladi.
Ko‘p holatlarda, shinadan foydalanayotganda boshqa topologiyalarga
nisbatan ulanadigan kabelni eng kam miqdori talab qilinadi. Shuni
hisobga olish kerakki, har bir kompyuterga (ikkita chetdagilardan
tashqari) ikkita kabel keladi, bu esa har doim qulay bo‘lmaydi.
-Mavzu Saqlash, formatlarni saqlash, eksport qilish

|
-Mavzu Saqlash, formatlarni saqlash, eksport qilish
|
bet | 131/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik34-Mavzu Saqlash, formatlarni saqlash, eksport qilish
GRAFIK FORMATLAR
Kompyuter grafikasi ommaviy tarzda qo‘llaniladi va tasvirlami kompyuter xotirasida saqlash uchun ko‘plab formatlar ishlab chiqilgan. Ulardan ba’zilari keng tarqalgan, ba’zilari faqat tor sohada ishlatiladi.
Bmp (ingliz tilidagi Bitmap Picture)
Gif (Graphics Interchange Format)
Tiff (ingliz tilidagi Tagged Image File Format)
Jpeg (Joint Photographic Experts Group)
Pcx (PC eXchange) Raw (ingliz tilida raw)
Png (Portable Network Graphics)
Pdf (ingliz tilida Portable Document Format)
GRAFIK FORMATLAR
Bu formatlar yordamida tasvirlami nafaqat PhotoShopda, balki boshqa ilovalarda ham ochish va ular bilan ishlash mumkin. PhotoShop bu formatlardan tashqari o‘zining bir nechta maxsus formatiga ham ega. Bu formatlar orasida ko‘p ishlatiladigani.psd kengaytmalisidir. Bu formatda saqlangan tasvirda PhotoShopning barcha imkoniyatlari saqlab qo‘yiladi. Shu sababli, qayta ishlash tugallanmagan tasvirlami shu formatda saqlash va kerak bo‘1ganda ulami qayta ishlashni davom ettirish mumkin.
Eksport qilish uchun Save for Web (Web uchun saqlash) fragmenti optimallashtirishni qo`llash uchun qo`shilgan Web (Web Photo Gallery ) fotogalereya imkoniyatlar kengaytirilgan 3 Ekstraksiya dialog oynasi zamonaviylashtirilgan Eksport qilishda PDF va TIFF formatlarida tasvir слойlari saklanadi. 16 bitli kanalda ishlaydigan buyruqlar majmui kengaytirilgan Dastur ishga tushgach quyidagi menyu bo`limlari bilan ishlanadi: File(Fayl)-Fayl ustida amallar, ochish, saqlash, yopish , ko`chirish, import va eksport qilish Edit(taxrirlash)-qirqib olish va boshqalar.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2022 yil
35-Mavzu Chizish va taxrirlash vositalari. Egri chiziqlar bilan ishlash
|
| |
Transformatsiya vositasi - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

|
Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 165/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikTransformatsiya vositasi.
Deyarli barcha o'zgartirish moslamalarni tegishli paneldan toppish mumkin
yoki ma'lum bir klavishlar yoki tugmalar kombinatsiyasi orqali chaqirish mumkin.
39. Istalgan modellash muayyan aniqlikni talab qiladi. Grafik paketda aniq modellash imkoniyati qanchalik yuqori bo‘lsa, u shunchalik murakkab vazifalarni hal etadi.
3D Studio MAX uchun sahnalarni aniq tayyorlashga imkon beruvchi keng vositalar turkumi ishlab chiqilgan.
Modifikatorlarni qo‘llash
Modifikator deb obyektga tayinlangan harakat natijasida obyekt ning ususiyatlari o‘zgarishiga aytiladi. Masalan, modifikator obyektga turli usullar bilan ta’sir qilishi, uni deformatsiyalashi - cho‘zishi, burishi, egishi mumkin.
Shu bilan birga, modifikator obyektda teksturaning joylashishini boshqarishi yoki obyektning fizik xususiyatlarini o‘zgartirishi, masalan egiluvchan obyekt aratishi bilan xizmat qilishi mumkin.
3ds Max interfeysning muhim elementi - bu buyruq paneli Modify (O‘zgartirish) qo‘yiSICHQONCHAa sida joylashgan Modifier Stack (Modifikatorlar steki) ro‘yxatidir. Ushbu ro‘yxatda ba’zi uskunalarning belgilangan obyektlarda ishlatilish tarixi (shular qatorida modifikatorlarning ham) hamda subobyektlarni tahrirlash rejimi berilgan.
Modifikator obyektga turli usullar bilan ta’sir qilishi, uni deformatsiyalashi - cho‘zishi, burishi, egishi mumkin.
Shu bilan birga, modifikator obyektda teksturaning joylashishini boshqarishi yoki obyektning fizik xususiyatlarini o‘zgartirishi, masalan egiluvchan obyekt yaratishi bilan xizmat qilishi mumkin.
3ds Max interfeysning muhim elementi - bu buyruq paneli Modify (O‘zgartirish) qo‘yiSICHQONCHAa sida joylashgan Modifier Stack (Modifikatorlar steki) ro‘yxatidir. Ushbu ro‘yxatda ba’zi uskunalarning belgilangan obyektlarda ishlatilish tarixi (shular qatorida modifikatorlarning ham) hamda subobyektlarni tahrirlash rejimi berilgan. Obyektga modifikatorni qo‘llash uchun obyektni ajratish va ro‘yxatdan Modifier Last (Modifikatolar ro‘yxati) dan buyruqlar paneli qo‘yilasining Modify (O‘zgarish) modifikatorini tanlash kerak Shu bilan birga, stekda darhol modifikatorning nomi chiqadi. Demak, obyektga modifikator berish bosh menyusi Modifiers (Modifikatorlar) dan foydailanish mumkin.
“Tasdiqlayman”
O`quv ishlari bo`yicha direktor
o`rinbosari
____________ B.Boltaboyev
“___” ____________ 2023 yil
|
| |
“Yangi kurs”ni yaratish - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

303
•
Slaydlar qo‘shish.
Zastavkani tahrirlash
rejimiga o‘tish uchun menyudan Vid - >
Zastavka buyrug‘idan, yoki slaydlar panelidan tezkor o‘tish tugmasidan
foydalaniladi. Agar lozim bo‘lsa zastavkada rasmlarni almashtirish,
logotiplar qo‘yish, modul nomi qo‘yish, modulni ko‘rsatishni oldindan
xabar beradigan ko‘rsatmalar qo‘yish va h.k. mumkin. Zarur bo‘lganda
modulni ishga tushirish tugmalarini tashqi ko‘rinishini o‘zgartirish
mumkin.
Cheklashlar: Zastavka ta’lim oluvchi kompyuterida modul va uning
barcha ob’ektlari ishini ta’minlaydigan kurs proigrevatelini yuklashdan
oldin ko‘rsatiladi, shuning uchun zastavkada faqatgina rasmlar, matn va
modulni ishga tushirish tugmasi asosiy ob’ektidan foydalanishga yo‘l
beriladi.
Shuningdek zastavkada ssыlkalar va faol doiralar, effektlar, shu
bilan birga harakat va holatlar ishlamaydi.
Slaydlar masterini tahrirlash
rejimiga o‘tish uchun menyudan Vid
- > Master buyrug‘i, yoki slaydlar panelida tezkor o‘tish tugmasidan
foydalaniladi. Slaydlar masterida rasmni o‘zgartirish, logotiplar qo‘yish,
modul nomini kiritish va h.k.lar mumkin.