“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 259
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
Umumiy va oliy maktablar, agar kerak bo‘lsa, moslashuvchan bo‘lib, o‘quv jarayoni
mintaqaning ijtimoiy-madaniy xususiyatlarini, aholining ijtimoiy talablari va davlatning ta'lim
standartlariga bo‘lgan talablari, imkoniyatlar, psixologik xususiyatlarga, qobiliyatlarga va
moslashuvchan bolalar moyilligi hisobga olgan holda tashkil etilgan.63
Umuman olganda, o‘zgaruvchan maktab yordamchi maktabga aylanmasligi kerak. Uning
asosiy vazifasi shaxsning yaxlit rivojlanishi va shaxsning keyingi rivojlanish va
takomillashtirishga tayyorligi64.
O‘zgaruvchan maktab natijalarini o‘rganayotgan ko‘plab olimlar zamonaviy 7 turdagi
maktablarning ta'lim maydoni, ularning har biri ta'lim va ta'limning muayyan modeli:
- an'anaviy va maxsus maktablar;
-gimnaziya-litsey;
- bir yoki bir nechta yo‘naltirilgan innovatsion va yangi maktablar
ta'lim tizimlari;
-rivojlanish turi va tarixiy va madaniy maktablarni keltirib o‘tadilar.
Ta'limning o‘zgargan mazmunini, yo‘nalishini amalga oshirish zarurati talabalarning
shaxsiyatini rivojlantirish, maktab va universitetni shaxsni rivojlantirishga yo‘naltirish o‘qitish
turli xil ta'lim yondashuvlarining tiklanishiga olib keldi.
Shuningdek, maktabning pedagogik tizimining variantlari alternativ ta'limdir.
Noan'anaviy yondashuvlarga asoslangan har qanday ta'lim muassasasi,
g‘oyalar, "muallifning pedagogik tizimlariga taalluqli bo‘lishi mumkin, uni muallif maktabi
deb atash mumkin".65
Ta'lim muassasalarining yangi turlari odatda talabalarning individual ehtiyojlari va
manfaatlariga muvofiq tanlovni ta'minlaydi.
Maktablarning bir qismi innovatsion eksperimental dasturlarni ishlab chiqish huquqidan
foydalandi.
"Gimnaziyalar" va "litseylar" mustaqil maktab turlari sifatida mustahkam o‘rnashgan. Ular
o‘rta maktablar bilan birga yashaydi va o‘n bir yillik maktabni qamrab oladi.
Xorijiy pedagogika, talabalarni mavzular bo‘yicha tanlash va taqsimlashga asoslangan
ularning bilim qobiliyatiga bog‘liq kontseptual g‘oyalar shuningdek, turli xil maktablarni
rivojlantirish modellarini taklif etadi.
Natijada, har bir ta'lim muassasasi rivojlanish modellarining beshtadan birini tanlaydi:
-tanlash
- sahnalashtirish;
-"aralash qobiliyat";
- integrativ;
- innovatsion.
Har bir model o‘zaro bog‘liq bo‘lgan mos keladigan elementlar guruhi sifatida tushuniladi:
▪ talabalarni boshqarishning maqsadlari, mazmuni, aniq maqsadlari;
▪ talabalarni guruhlash usullari; ▪ test usullari, o‘quv jarayonini baholash.66
Ta'lim tizimini diversifikatsiya qilish va mintaqalashtirish tendentsiyalari ta'lim mazmunini
farqlash: ya'ni o‘quv rejalari va dasturlari, C sinflarining paydo bo‘lishi turli profillar. Xususan,
ta'lim muassasalarida kimyo darslari biologik, gumanitar Profil, shuningdek cheklangan bolalar
uchun sinflar.
Ta'lim muassasalari Profil sinflarini yaratishni rejalashtirmoqdalar talabalar va ularning ota-
onalariga amalda tanlash huquqini beradi, o‘zgaruvchan ta'limni amalga oshiradi.
63
. Бердяев Н.О. Самосознание. М., Русская книга. 2006г. C 244
64
. Бердяев Н.О. Самосознание. М., Русская книга. 2006г. C 265
65
. Бессонов Б.Н. Человек. Пути формирования новой личности. -
М., 1988. C 284
66
. Аплетаев М.Н. Система воспитания личности в процессе интеграции обучения: // Омск. Гос. Пед. Ун-т -
Омск: Изд. ОмГПУ, 2008. C 195
|
| |