1. Ma’lumоtlar bazasini bоshqarish tizimi (mbbt) va uni tashkil etuvchilari

|
1. Ma’lumоtlar bazasini bоshqarish tizimi (mbbt) va uni tashkil etuvchilari
|
Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 378 Kb. | | #149198 |
Bog'liq 2 5321234711878567221 - REJA
- 1. Ma’lumоtlar bazasini bоshqarish tizimi (MBBT) va uni tashkil etuvchilari.
- 2. Ma’lumоtlarni fizik va mantiqiy tavsifi.
- Ma’lumotlar bazasi - axborot timzimlarining eng asosiy tarkibiy qismi bo’lib hisoblanadi. Ma’lumotlar bazasidan foydalanish uchun foydalanuvchi ishini engillashtirish maqsadida ma’lumotlar bazasini boshqarish tirizimlari yaratilgan. Bu tizimlar ma’lumotlar bazasini amaliy dasturlardan ajratadi.
- Ma‘lumotlar bazasini boshqarish tizimi – bu ma’lumotlar bazasini yaratish, ularni dolzarb holatini ta’minlash va undagi zarur axborotni topish ishlarini tashkil etish uchun mo’ljallangan dasturlar majmui va til vositasidir.
-
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi аsоsiy хususiyati quyidаgilаrdаn ibоrаt bo’lаdi: - Mа’lumоtning bir mаrtа kiritilishi hаmdа tаkrоriy yozuvlаrning mаvjud bo’lmаsligi.
- Mа’lumоtlаrning bir-birigа zid еmаsligi.
- Ma’lumotlar bazasi yaхlitligi.
- Ko’p tоmоnlаmа kirishning mumkinligi.
- Fоydаlаnuvchi mа’lumоtlаrni qulаy usuldа kiritishi vа o’zgаrtirа оlishi.
- Аvаriya hоlаtlаridа аppаrаt vа dаstur buzilishi, fоydаlаnuvchi хаtоlаridаn mа’lumоtlаrni himоya qilishi vа uni tiklаnishi.
- Bоshqа fоydаlаnuvchilаrni ruхsаtsiz kirishlаrini tа’qiqlаsh.
- Охirgi fоydаlаnuvchigа tаlаblаri bo’yichа ахbоrоtlаrni ma’lumotlar bazasi chiqаrib bеrish, hisоbаtlаrini tеz vа оsоn tаyyorlаsh.
Ma’lumоtlarni fizik va mantiqiy tavsifi - Ma`lumotlarning jismoniy mustaqilligi. Ma`lumotlarni ma`lumot tashuvchilarga yozish va ularga murojaat qilish uslublarining qo`llanilishi amaliy dasturiy mahsulotlarga bog`liq bo`lmasligi lozim. Jadval saqlanayotgan fayl boshqa diskka ko`chirilsa yoki nomi o`zgartirilsa, bu amaliy dasturlar ish jarayoniga hech qanday ta`sir qilmasligi lozim.
- Ma`lumotlarning mantiqiy mustaqilligi. Amaliy dasturlar ish jarayoni MB mantiqiy cheklanishlarga bog`liq bo`lmasligi lozim. Agar MB dagi jadval ikkiga ajratilsa, u holda taqdim orqali ular birlashtirilsa bu ilovalarga hech qanday ta`sir qilmasligi lozim.
Ma`lumotlar bazasi administratori. - MBBT foydalanuvchilarini 4 ta sinfga ajratish mumkin. Ular:ma`lumotlar va MB administratori, MB ni loyihalovchilar, amaliy dasturchilar va bevosita foydalanuvchilar.
- Ma`lumotlar bazasiga qo`yiladigan asosiy talablar.
- unumdorlik;
- ortiqchalik;
- butunlik;
- xavfsizlik;
- maxfiylik;
- eng kam sarf va himoya.
- MB ni sozlash va ishlashga administrator javobgar bo`ladi. U mumkin qadar, amaliy dasturlarning butunligini saqlab qolgan holda MB ga qanday o`zgarishlarni kiritish etarliligini malakali aniqlay bilishi lozim.
MBBT larning asosiy qismi maxsus til muhiti sifatida yaratilgan. Bu tizimlarni yaxshi o`zlashtirgan foydalanuvchi o`zi uchun qulay dasturlar yaratishi, MB lar ustida axborotga bog`lik amallarni bajara olishi mumkin. Bunday tizimlar sarasiga birinchi yaratilgan Rebus, Karat, Subd+, Dbase, Foxbase, Foxrro, Clirrer, Raradox singari MBBT larni ko`rsatish mumkin. Hozirgi kunda Access, MySQL, SQL Server, Oracle, DB2, Informix singari MBBT lari ishlatilmoqda. - MBBT larning asosiy qismi maxsus til muhiti sifatida yaratilgan. Bu tizimlarni yaxshi o`zlashtirgan foydalanuvchi o`zi uchun qulay dasturlar yaratishi, MB lar ustida axborotga bog`lik amallarni bajara olishi mumkin. Bunday tizimlar sarasiga birinchi yaratilgan Rebus, Karat, Subd+, Dbase, Foxbase, Foxrro, Clirrer, Raradox singari MBBT larni ko`rsatish mumkin. Hozirgi kunda Access, MySQL, SQL Server, Oracle, DB2, Informix singari MBBT lari ishlatilmoqda.
- MB ni boshqarish bloki - disklardagi ma`lumotlar bilan foydalanuvchi dasturi va tizimning so`rovi (guery) orasidagi interfeysni aniqlaydi.
- Fayl menedjeri - ma`lumotlar tuzilmasi bilan disklar o`rtasidagi boglanishni boshqaradi.
- Guery-protsessor - ingliz tilida yozilgan guery so`zlarini MB ni boshqarish bloki tushunadigan tilga o`tkazadi.
- Prekompilyator DML (Data Manipulation Language) - ma`lumotlar bilan manipulyatsiya qiladigan til bo`lib, u quyidagi operatsiyalarga javob beradi:
- 1. MB dan ma`lumotlarni ajratib olish.
- 2. MB ga ma`lumotlarni kiritish.
- 3. MB dan ma`lumotlarni olib tashlash.
- 4. MB ni modifikatsiya (o`zgartirish) qilish.
- Kompilyator DDL (Data Definition Language) - MB tilini, uning tuzilmasini va tashqi xotiralardagi axborot turini aniqlaydi.
|
| |