nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bioelektronika haqida tushuncha - 1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi

|
1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi
|
bet | 4/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #261810 |
Bioelektronika haqida tushuncha
BIOELEKTRONIKA — bionika fanining maxsus yoʻnalishlaridan biri. Tirik organizmlarning tuzilishi va ish faoliyatini tahlil qilish asosida elektronika masalalarini yechadi. Quyidagi muammolarni oʻrganadi: hayvonot dunyosi va inson nerv sistemasini tekshirish; mavjud kompyuterlarni va aloka texnikasini yanada takomillashtirish hamda avtomatika va telemexanikaning yangi elementlari va qurilmalarini yaratish maqsadida neyronlar va neyron sistemalarini (zanjirlarini) modellashtirish; turli iqtisodiy va texnikaviy masalalarni hal etish; elektron qurilmalarni oʻta ixchamlashtirish va b.
Axborotga ishlov berish qurilmalari biosxemalar asosida yaratilsa, 3 oʻlchamli (hajmiy) elektron tizimlarning 1 sm3ga 10ʻ5—1018 ta integral ventilni joylashtirish mumkin. Bu holda bielektron qurilmalarning ishlash tezligi 100—1000-marta oshadi. Bioelektronikaning bu kutilayotgan afzalliklaridan foydalanib. kelajakda oʻta ixcham hajmiy protsessorlar, intellektual robotlar, oʻta mitti tibbiyot asboblari, hujayrani tiklovchi va yaratuvchi molekulyar elementlar va neyrokompyuterlar ishlab chiqish mumkin boʻladi.
Akustoelektronika asboblari.
Akustoelektron asboblarning ishlashi elektr signalni ultratovush to’lqinlarga, uni tovush o’tkazuvchi orqali tarqalishiga va keyinchalik chiqish elektr signalga o’zgartirilishiga asoslanadi.
Shunday qilib, bunday asboblarda kirish bilan chiqish orasida axborot tashuvchi bo’lib ultratovush (akustik) signal deb ataluvchi dinamik bir jinslimaslik xizmat qiladi. U 1013 Gts chastotali tebranishlardan iborat bo’lib, qattiq jismda 1,5 ÷ 5,5 km/s tovush tezligida tarqaladi. Akustik to’lqin tezligi elektromagnit tebranishlar tarqalish tezligiga nisbatan 5 tartibga kichikligi ko’rinib turibdi. Shuning uchun ushbu xususiyatdan birinchi navbatda kichik o’lchamli kechiktirish liniyalarini ishlab chiqishda foydalanildi. Akustoelektron asboblar mikroelektronikada qo’llaniladigan usullar bilan hosil qilinishi va IMSlarga o’xshashligi bilan e’tiborga loyiq.
|
| |
Jami: 
16 - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

12
amalga oshirish va asosiy ko„rsatkichlarni prognozlash
13. Ko„p omilli ekonometrik tahlilda omillarni tanlash muammosi
14. Kobba-Duglas ishlab chiqarish funksiyasi asosida iqtisodiy o„sish omillarini tahlil qilish
15. Hududlarda fermer xo„jaliklarining iqtisodiy rivojlanish ko„rsatkichlarini
modellashtirish
16.
Mahsulotga bo„lgan talab va taklifning ekonometrik modelini tuzish va 5 yilga
prognozini amalga oshirish
17. Bozor hajmini aniqlashda ekonometrik modellardan foydalanish
18. Dinamik ekonometrik modellardan foydalanish
19. Ekonometrik modellashtirishda qo„llaniladigan amaliy dasturlar paketlarining xususiyatlari
20. Makroiqtisodiy indikatorlarni ishlab chiqarish funksiyalari yordamida tadqiq qilish
21. Mahsulot ishlab chiqarish va saqlash jarayonlarini dinamik modellashtirish
22. Bozordagi noaniqlik sharoitida o„yinlar nazariyasi yordamida qarorlar qabul qilish
23. Erkin iqtisodiy zonalar rivojlanish ko„rsatkichlarini ekonometrik modellashtirish
24. Xizmat ko„rsatish korxonalari faoliyati ko„rsatkichlarini ekonometrik modellashtirish
25. Qurilish tashkilotlari faoliyatida tarmoqli modellashtirishdan foydalanish
Fannning maqsad va vazifalari - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлигиBog'liq 40124 EKONOMETRIKA SILLABUS SIRTQI
Fannning maqsad va vazifalari
Fanni o„qitishdan maqsad – talabalarda bozor munosabatlari sharoitida milliy
iqtisodiyot va uning tarmoqlari kabi murakkab iqtisodiy tizimlarni ekonometrik
modellashtirish asoslarini o„rgatishdan, o„rganilayotgan jarayonlarga iqtisodiy-
statistik va ekonometrik usullarni qo„llashni, iqtisodiy dinamikani o„rganishda turli
xil funksiyalar, ekonometrik modellarni kompyuter dasturlari yordamida yechish va
olingan natijalarni iqtisodiy tahlil qilish bo„yicha boshqaruv qarorlarini qabul qilishda
yo„nalish profiliga mos bilim, ko„nikma va malakalarini shakllantirishdan iborat.
Ushbu maqsadga erishish uchun fanning asosiy vazifalari quyidagilar
hisoblanadi:
– mikro va makro jarayonlar tahlilida qo„llaniladigan ekonometrik usullar va
modellarni o„rgatish;
– iqtisodiy ko„rsatkichlarini kompyuter texnologiyalari asosida ekonometrik
modellashtirish va va prognozlashni amalga oshirish yo„llarini ko„rsatib berish;
– murakkab iqtisodiy tizimlar va jarayonlarni ekonometrik modellashtirish
tamoyillarini, ishlab chiqarish funksiyalari, talab va taklifning ekonometrik
modellarini o„rgatish;
– ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni tasvirlashda ekonometrik usullardan, “eng kichik
kvadratlar” usullari va trend modellaridan foydalanishni, iqtisodiy o„sish modellarini
tuzishni o„rgatish;
– maxsus kompyuter texnologiyalari asosida ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni
modellashtirishni o„rgatishdan iborat.
Fanning o„quv rejadagi boshqa fanlar bilan o„zaro bog„liqligi
va uslubiy jihatdan uzviyligi
Fanning o„quv rejasidagi fanlar bilan bog„liqligi
“Ekonometrikaga kirish” o'quv fani asosiy ixtisoslik fani hisoblanib, 4-semestrda
o'qitiladi. Dasturni amalga oshirish o'quv rejasida rejalashtirilgan matematik va tabiiy
(iqtisodchilar uchun oliy matematika, ehtimollar nazariyasi va matematik statistika,
matematik dasturlash va optimallashtirish nazariyasi, iqtisodiy-matematik usullar va
modellar), umumkasbiy (mikroiqtisodiyot, makroiqtisodiyot, statistika, menejment,
marketing, bank ishi, personalni boshqarish, bojxona ishi va h.k.) va ixtisoslik
(tahlilning matematik usullari va bashorat qilish, matematik modellashtirish)
fanlaridan etarli bilim va ko'nikmalarga ega bo'lishlik talab etiladi.
|
| |
Chiziqsiz regressiya - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлигиBog'liq 40124 EKONOMETRIKA SILLABUS SIRTQIChiziqsiz regressiya
Ijtimoiy-iqtisodiy
jarayonlar
o„rtasida
bog„lanishlarni
o„rganishda chiziqsiz funksiyalar bilan foydalanish. Ikkinchi
darajali parabola. Uchinchi darajali parabola. n-darajali
parabola.
Giperbola.
b-darajali
giperbola.
Logarifmik
funksiya.Yarim logarifmik funksiya. Ko„rsatkichli funksiya.
Darajali funksiya. Logistik funksiya. Chiziqsiz bog„lanishlar
uchun korrelyatsiya indeksini hisoblash. Determinatsiya
koeffitsiyenti. Korrelyatsion tahlilning iqtisodiy ma‟nosi. “Eng
kichik kvadratlar” (EKK) yordamida chiziqsiz regressiya
koeffitsiyentlarini hisoblash.
Eng kichik kvadratlar usulining baholash xususiyatlari:
Gauss-Markov teoremasi.
Juft regressiya, eng kichik kvadratlar usuli, eng kichik
kvadratlar baholari. Tasodufiy miqdorning dispersiyasi,
xolislik,
mustahkamlik,
samaradorlik,
tasodufiy
o‟zgaruvchining normal taqsimoti. Gauss-Marcov teoremasi,
eng yaxshi chiziqli obe‟kt, baholar (Best Linear Unbiased
Estimator). Homoskedastiklik, heteroskedastiklik.
2
2
16
4.
Ko„p omilli ekonometrik tahlil
Iqtisodiy jarayonlarning ko„p omilli xususiyatlari va
o„zgarish qonuniyatlari. Ekonometrik model tuzish uchun
omillarni tanlash uslubiyoti. Xususiy korrelyatsiya. Juft
korrelyatsiya. Multikolleniarlik. Ko„p omillik korrelyatsiya.
Ko„p omilli determinatsiya koeffitsiyenti. Ko„p omilli
ekonometrik (regression) model. Chiziqli va chiziqsiz ko„p
omilli regression bog„lanishlar. “Eng kichik kvadratlar” usuli
yordamida
ko„p
omilli
ekonometrik
modelning
koeffitsiyentlarini hisoblash. Umumlashtirilgan va bavosita
“eng
kichik
kvadratlar”
usuli.
Ekonometrik
model
parametrlarini iqtisodiy tahlili. Elastiklik koeffitsiyentlarini
hisoblash.
|
| |
O„qitishning usullari va texnikasi

|
O„qitishning usullari va texnikasiBog'liq 40124 EKONOMETRIKA SILLABUS SIRTQIO„qitishning usullari va texnikasi. Ma‟ruza (kirish, mavzuga oid, vizuallash),
muammoli ta‟lim, keys-stadi, pinbord, paradoks va loyihalash usullari, amaliy ishlar.
O„qitishni tashkil etish shakllari: dialog, polilog, muloqot hamkorlik va o„zaro
o„rganishga asoslangan frontal, kollektiv va guruh.
O„qitish vositalari: o„qitishning an‟anaviy shakllari (darslik, ma‟ruza matni)
bilan bir qatorda – kompyuter va axborot texnologiyalari.
Kommunikatsiya usullari: tinglovchilar bilan operativ teskari aloqaga
asoslangan bevosita o„zaro munosabatlar.
Teskari aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-so„rov, oraliq va joriy,
yakunlovchi nazorat natijalarini tahlili asosida o„qitish diagnostikasi.
Boshqarish usullari va vositalari: o„quv mashg„uloti bosqichlarini belgilab
beruvchi texnologik karta ko„rinishidagi o„quv mashg„ulotlarini rejalashtirish,
qo„yilgan maqsadga erishishda o„qituvchi va tinglovchining birgalikdagi harakati,
nafaqat auditoriya mashg„ulotlari, balki auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarning
nazorati.
Monitoring va baholash: o„quv mashg„ulotida ham, butun kurs davomida ham
o„qitishning natijalarini rejali tarzda kuzatib borish. Kurs oxirida test topshiriqlari
yoki yozma ish variantlari yordamida tinglovchilarning bilimlari baholanadi.
“Ekonometrika asoslari” fanidan mashg„ulotlar 3 semetrlarga mo‟ljallangan bo‟lib
mavzular va soatlar quyidagidek taqsimlangan:
Umumiy o„quv soati
180 soat
Shujumladan:
Jami auditoriya soatlari
32 soat
Ma‟ruza
16 soat
Amaliy mashg„ulotlar
|
| |
SHaxsga yo„naltirilgan ta‟lim - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлигиBog'liq 40124 EKONOMETRIKA SILLABUS SIRTQISHaxsga yo„naltirilgan ta‟lim. Bu ta‟lim o„z mohiyatiga ko„ra ta‟lim
jarayonining barcha ishtirokchilarini to„laqonli rivojlanishlarini ko„zda tutadi. Bu esa
ta‟limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma‟lum bir ta‟lim oluvchining shaxsini
emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog„liq o„qish maqsadlaridan
kelib chiqqan holda yondoshilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondoshuv. Ta‟lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o„zida
mujassam etmog„i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo„g„inlarini o„zaro
bog„langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo„naltirilgan yondoshuv. SHaxsning jarayonli sifatlarini
shakllantirishga, ta‟lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish,
o„quv jarayonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini
ochishga yo„naltirilgan ta‟limni ifodalaydi.
Dialogik yondashuv. Bu yondoshuv o„quv munosabatlarini yaratish zaruriyatini
bildiradi. Uning natijasida shaxsning o„z-o„zini faollashtirishi va o„z-o„zini ko„rsata
olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi.
Hamkorlikdagi ta‟limni tashkil etish. Demokratik, tenglik, ta‟lim beruvchi va
ta‟lim oluvchi faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni
baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e‟tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
Muammoli ta‟lim. Ta‟lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali
ta‟lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni
ob‟ektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani
shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo„llashni
mustaqil ijodiy faoliyati ta‟minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo„llash -
yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o„quv jarayoniga qo„llash.
|
| |
Ekonometrik modellarning sifatini umumiy baholash

8
koeffitsiyentining statistik ahamiyatsizligi to‟g‟risida
H
l
gipotezasi. Tasodifiy xato. Regressiya koeffitsiyentining
standartlik xatosi. Haqiqiy va jadvaldagi Styudent
t-mezoni.
Ahamiyatlik
darajasi,
ozodlik
darajalari.
Ishonchlilik
intervallari. Bosh to‟plam koeffitsiyentlari
qiymatlarining
ishonchlilik intervallarini hisoblash. Chegaraviy xatolar.
5.
Vaqtli qatorlar to‟g‟risida asosiy tushunchalar
Vaqtli qatorlar to„g„risida umumiy tushunchalar va ularni
tahlil qilish vazifalari. Dinamik qatorlar.
Vaqtli qatorlarni
taqdimot
shakllari.
Vaqtli
qatorlar
darajalari.
Vaqtli
qatorlarning tarkibi. Vaqtli qatorlar turlari (trend modellari).
Vaqtli qatorlarning dastlabki tahlili. Vaqtli qatorlarning
dinamik xarakteristikalarini hisoblash. Mutlaq bazisli va zanjirli
o‟sish. Nisbiy bazisli va zanjirli o‟sish. O‟sish sura‟tlarini
hisoblash.
Magnitoelektronika asboblari - 1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi

|
1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi
|
bet | 5/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #261810 |
Magnitoelektronika asboblari.
Magnitoelektron asboblarda ferromagnit materiallar ishlatiladi. Ular domen tuzilishga ega, ya’ni butun hajmi ko’p sonli lokal sohalar – domenlardan tashkil topadi. Domenlar to’yinguncha spontan magnitlangan. Ular polosali, labirintsimon va tsilindrik shaklga ega bo’lishi mumkin. Domenning chiziqli o’lchamlari millimetrning minglarcha ulushidan o’nlarcha ulushiga teng. Domenlar o’zaro chegaradosh devorlar (Blox devorlari) bilan ajralib turadi. Bu devorlarda bitta domen magnitlanganlik vektoriga nisbatan asta o’zgarishlari sodir bo’ladi.
Magnitoelektronika asboblarida axborot signalini tashuvchi sifatida quyidagi dinamik birjinslimasliklarning biridan foydalaniladi:
1) tsilindrik shakldagi domenlar;
2) chiziqli domenlarda vertikal Blox chiziqlar (VBCh). Qo’shni VBChlar orasidagi masofa etarli kichik, o’lchami 0,5 mkm bo’lgan chiziqli domen devorida 100 bitgacha axborot saqlash mumkin;
3) ferromagnit materialni chastotasi kvant o’tishlar chastotasiga teng yorug’lik bilan yoritilganda hosil bo’luvchi rezonanslar va to’lqinlar;
4) spin to’lqinlari va boshqalarning kvant tebranishlarini aks ettiruvchi kvazizarrachalar – magnonlar.
|
| |
Ekonometrikada ehtimollar nazariyasi va matematik

Ekonometrikada ehtimollar nazariyasi va matematik statistikaning asosiy tushunchalari Asosiy tushunchalar. Tasodifiy miqdor to„g„risida
tushuncha. To„plam to„g„risida tushuncha. Bosh, tanlama,
cheklangan, cheksiz to„plamlar. To„plam birligi, elementi,
kuzatish. Diskret tasodifiy miqdorlar. Gistogramma. Uzluksiz
tasodifiy miqdorlar. Tasodifiy miqdor taqsimotining miqdoriy
xarakteristikalari. O„rtacha qiymat. Matematik kutilish.
Dispersiya.
Tasodifiy
miqdorning
standart
chetlanishi.
Tasodifiy miqdorning variatsiya koeffitsiyenti. Belgi, arifmetik
o„rtacha. Variatsiya. Variant, variatsion qator. Chastota,
absolyut miqdor, nisbiy chastota. Variatsiya chegarasi,
ekstremal qiymat. O„rtacha chiziqli farq. Dispersiya.
2
12
2.
Juft korrelyatsion tahlil Korrelyatsiya.
Korrelyatsion
tahlil.
Bog„liqliklar
turlarini o„rganish. Stoxastik bog„lanish. Korrelyatsion
bog‟lanish. Funktsional bog‟lanish. Kovariatsiya koeffitsiyenti
va uni hisoblash usuli. Chiziqli korrelyatsiya koeffitsiyenti.
Bog„lanishning
zichligi,
tahlilning
samaradorligini.
Korrelyatsiya koeffitsiyentini o„zgarish intervallari. To‟g‟ri
bog‟lanish, teskari bog‟lanish. Korrelyatsiya koeffitsiyenti
turlari. Juft korrelyatsiya koeffitsiyenti, xususiy korrelatsiya
koeffitsiyenti, ko‟p omilli korrelyatsiya koeffitsiyenti.
Korrelyatsion tahlil bosqichlari.
Juft regression tahlil Juft
chiziqli
regressiya
(ekonometrik
model)
tushunchasi. Bir omilli regressiya. Regressiya tenglamasi.
Regressiya chizig‟i. Chiziqli va chiziqsiz regressiya. Regressiya
koeffitsiyentlari. “Eng kichik kvadratlar” (EKK) yordamida
regressiya koeffitsiyentlarini hisoblash. Natijaviy omilni
2
4
16
7
haqiqiy va nazariy qiymatlari. Normal tenglamalar tizimi.
Regressiya koeffitsiyentlarining iqtisodiy ma‟nosi. O‟rtacha
elastiklik koeffitsiyentlari.
3.
Parto’ka T.L., Popov I.I. Informatsionnaya bezopasnost. O’quv qo’llanma. M

|
Parto’ka T.L., Popov I.I. Informatsionnaya bezopasnost. O’quv qo’llanma. MBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik. Parto’ka T.L., Popov I.I. Informatsionnaya bezopasnost. O’quv qo’llanma. M.:
FORUM: INFRA-M, 2007.
38.
Pocheptsov G.G. Teoriya kommunikatsii. – M.: “Refl Buk”, – K.: “Vakler”,
2003.
39.
Problemo’ bezopasnosti v Tsentralnoy Azii. Materialo’ mejdunarodnoy
nauchno-prakticheskoy konferentsii 21-22 oktyabrya 2005 g. – T.: “Turon-Iqbol”, 2006.
40.
Rendall D.Universalno’y jurnalist. – Almato’: Tsentralnoaziatskaya shkola
molodo’x jurnalistov, 1996.
41.
Rimashevskaya N. Chelovecheskiy potentsial i ugrozo’ natsionalnoy
bezopasnosti G’G’ “Vlast”. - 2000, №10.
42.
Samarov R., Nazarov D. Terrorizm - ma’naviy mahdudlik oqibati G’G’
“Jamiyat va boshqaruv”. – 2006, №1.
43.
Samarov R. Shaxs xavfsizligi - jamiyatning barqaror rivojlanish asosi G’G’
Falsafa va ijtimoiy taraqqiyot. Xalqaro ilmiy konferentsiya materiallari. – T.: O’zMU. -
2008 (1-qism).
44.
Samarov R., Qodirov U., Fazliev F. Harbiylik - sharafli kasb - T.: “Fan”, 2006.
45.
Toffler E. Shok buduhego. – M.: AST, 2003.
46.
Toffler El. Tretya volna. – M.: OOO “Izdatelstvo AST, 2004.
47.
Toffler E., Toffler X. Revolyutsionnoe bogatstvo. – M.: AST: M.: Profizdat,
2008.
48.
Filosofskiy entsiklopedicheskiy slovar. – M.: “Sovetskaya Entsiklopediya”,
1983.
49.
Fisenko P.I. Lichnostno-psixologicheskie istochniki opasnostey v obhestve i
psixologicheskie aspekto’ natsionalno-gosudarstvennoy bezopasnosti G’ Obhaya
teoriya bezopasnosti (aktualno’e metodologicheskie i sotsialno-politicheskie
problemo’). – M., 1994. – S. 133.
134
50.
Xantington S. Kto mo’? Vo’zovo’ amerikanskoy natsionalnoy identichnosti. –
M.: OOO “Izd-vo AST”; OOO “Tranzitkniga”, 2004.
51.
Xantington S. Stolknovenie tsivilizatsiy? G’G’ “Polis” . - 1994, №1.
52.
Tso’gankov P. A. Bezopasnost: kooperativnaya ili korporativnaya. Kriticheskiy
analiz mejdunarodno-politicheskoy kontseptsii G’G’ “Polis”. - 2000, №3.
53.
Tso’ganov V. Media-terrorizm: terrorizm i sredstva massovoy informatsii. –
K.: Nika-Tsentr, 2004.
54.
Yang P. NLP. Effektivno’e metodiki vliyaniya. – M.: EKSMO, 2007.
55.
Machiavelli H. Opere Sclte, 1973.
|
| |
-modda. Jamiyatning axborot borasidagi xavfsizligi

136
demokratik fuqarolik jamiyati asoslari rivojlantirilishini,
ommaviy axborot
erkinligini ta’minlash;
qonunga xilof ravishda ijtimoiy ongga axborot vositasida ruhiy ta’sir
ko’rsatishga, uni chalg’itishga yo’l qo’ymaslik;
jamiyatning ma’naviy, madaniy va tarixiy boyliklarini, mamlakatning ilmiy va
ilmiy-texnikaviy salohiyatini asrash hamda rivojlantirish;
milliy o’zlikni anglashni izdan chiqarishga, jamiyatni tarixiy va milliy an’analar
hamda urf-odatlardan uzoqlashtirishga, ijtimoiy-siyosiy
vaziyatni beqarorlashtirishga,
millatlararo va konfessiyalararo totuvlikni buzishga qaratilgan axborot ekspansiyasiga
qarshi harakat tizimini barpo etish.
15-modda. Davlatning axborot borasidagi xavfsizligi
Davlatning axborot borasidagi xavfsizligi quyidagi yo’llar bilan ta’minlanadi:
axborot sohasidagi xavfsizlikka tahdidlarga
qarshi harakatlar yuzasidan
iqtisodiy, siyosiy, tashkiliy va boshqa tusdagi chora-tadbirlarni amalga oshirish;
davlat sirlarini saqlash va davlat axborot resurslarini ulardan ruxsatsiz tarzda
foydalanilishidan muhofaza qilish;
O’zbekiston Respublikasining jahon axborot
makoniga va zamonaviy
telekommunikatsiyalar tizimlariga integratsiyalashuvi;
O’zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zo’rlik
bilan
o’zgartirishga, hududiy yaxlitligini, suverenitetini buzishga;
hokimiyatni bosib olishga yoki qonuniy ravishda saylab qo’yilgan yoxud
tayinlangan hokimiyat vakillarini hokimiyatdan chetlatishga
va davlat tuzumiga qarshi
boshqacha tajovuz qilishga ochiqdan-ochiq da’vat etishni o’z ichiga olgan axborot
tarqatilishidan himoya qilish;
urushni va zo’ravonlikni, shafqatsizlikni targ’ib qilishni, ijtimoiy, milliy,
irqiy
va diniy adovat uyg’otishga qaratilgan, terrorizm va diniy ekstremizm g’oyalarini
yoyishni o’z ichiga olgan axborot tarqatilishiga qarshi harakatlar qilish.
Manba:
Ochiq axborot tizimi – - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

18
Yuqorida ta’kidlangan har bir atama va tushuncha ochiq axborot tizimlarida
axborot-psixologik xavfsizlik fani bo’yicha keyingi barcha mavzular xususida mulohaza
yuritishga xizmat qiladi.
Takrorlash uchun savollar
Fanning maqsad hamda vazifalari.
1.
Axborot, ommaviy axborot va jamiyatni axborotlashtirish tushunchalari.
2.
Axborot jarayonlari va zaxiralari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari.
3.
Axborot jamiyati haqida tushuncha, uning tavsifi.
4.
Axborot xavfsizligi muammosi.
5.
Axborot-psixologik xavfsizlik tushunchasi, uning tavsifi.
6.
Axborot-psixologik xavfsizlik fanini kontseptual, metodologik va metodik
jihatlardan o’rganish zaruriyati.
7.
Axborot-psixologik xavfsizlikka ilmiy yondashuv belgilari.
Seminar uchun savollar
1.
Fanning dolzarbligi va asosiy yo’nalishlari.
2.
Fanning maqsad hamda vazifalari.
3.
Asosiy tushuncha va atamalar.
4.
Axborot-psixologik xavfsizlik mustaqil ilmiy yo’nalish sifatida.
2-bob. AXBOROT ASRINING O’ZIGA XOS XUSUSIYATLARI.
TEXNOLOGIYADA USTUVORLIK VA AXBOROT MUVOZANATINING
“to’qnashuvi” muammosi - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.“to’qnashuvi” muammosi
………........................................................................... 34
1.
Axborot globallashuvining mazmuni va xususiyatlari......................................... 34
2.
Globallashuv davrida ommaviy kommunikatsiya vositalari rivojlanishining yangi
yo’nalishlari.......................................................................................................... 37
3.
Dunyo axborot makonida davlatlarning o’zaro hamdo’stligi va kurashi............. 42
4.
Axborot oqimlari sharoitida tamaddunlar holati.................................................. 45
4-bob. Axborot-psixologik urushi – axboriy tajovuzkorlikning oliy shakli
.......
49
1.
Axborot urushining mohiyati va manbalari.......................................................... 49
2.
Axborot quroli yordamida ta’sir ko’rsatish ta’rif-tavsifi, metodlari, uslublari va
usullari.................................................................................................................. 54
3.
Axborot-psixologik xavfsizlik tizimining tasnifi................................................. 58
5-bob. Davlat, jamiyat va shaxsning axborot-psixologik xavfsizligini
ta’minlashning asosiy yo’nalishlari
...................................................................... 63
1.
Axborot-psixologik ta’sir, uning xavfsizlik tug’diruvchi sub’ektlari va
omillari................................................................................................................. 63
2.
Axborot-psixologik xavfsizlikka tahdidlar........................................................... 67
3.
Davlat,
jamiyat
va
shaxs
axborot-psixologik xavfsizligini
ta’minlash
yo’nalishlari.......................................................................................................... 68
|
| |
ASOSIY ADABIYOTLAR - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

133
27.
Kozin N.G. Vo’zov ili otvet islama G’G’ “Svobodnaya mo’sl”. - 2007, №1.
28.
Kolobov O.A., Yasenev V.N. Kontrterrorizm i informatsionnaya bezopasnost v
sovremennom mire. Monografiya. – Nijn. Novgorod: Nijegorod universiteti nashriyoti,
2004.
29.
Krutskix A., Fedorov A. O mejdunarodnoy informatsionnoy bezopasnosti G’G’
“Mejdunarodnaya jizn”. 2000, №2.
30.
Manoylo A.V., Petrenko A.I., Frolov D.B. Gosudarstvennaya informatsionnaya
politika v usloviyax informatsionn-psixologicheskoy voyno’. – 2-stereotip nashri. – M.:
Goryachaya liniya-Telekom, 2006.
31.
Morozov I. L. Informatsionnaya bezopasnost politicheskoy sistemo’ G’G’
“Polis”. 2002. №5.
32.
Muradova Sh.O. Problemo’ obespecheniya informatsionnoy bezopasnosti
Respubliki Uzbekistan v usloviyax globalizatsii. – T.: “Sharq”, 2008.
33.
Mo’minov F. Axborot xavfsizligi va ijtimoiy taraqqiyot G’G’ “O’zbekiston
matbuoti”, 2007, №5.
34.
Novaya filosofskaya entsiklopediya. 4-j. – M.: “Mo’sl”, 2001.
35.
Osnovo’ informatsionnoy bezopasnosti. Uch. pos. M.: Goryachaya liniya –
Telekom, 2006.
36.
Panarin I.N.Informatsionnaya voyna i diplomatiya. – M.: OAO “Izdatelskiy
dom “Gorodets”, 2004.
37.
Axborotning xavf tashish xususiyati va undan himoyalanish zarurligi

33
mutanosiblashtirilgan shart-sharoitlar yaratish borasida asosiy printsiplar va yo’nalishlar
belgilab olindi. Axborot infratuzilmasidan BMT Nizomiga xilof keladigan maqsadlarda
foydalanilgan hollarda, bu tahdidlarga qarshilik ko’rsatish chora-tadbirlari ko’rilishi
zarur. Insonning xatti-harakatini chalg’itish, axborot infrastrukturasining barqaror
faoliyatiga putur etkazish, qonun bilan mudofaa qilinadigan axborotga jinoiy
tashkilotlarning ruxsatsiz yo’l topishi, «axborot qurolidan “ foydalanish va bu sohada
qurollanish poygasini avj oldirish shunday tahdidlar jumlasiga kiradi. Rossiya
doktrinasida,
shuningdek,
axborot-aloqa
texnologiyalarining
gurkirab
rivojlanayotganligi muqarrar ravishda davlatning ichki siyosatini shakllantirishga ham
ta’sir o’tkazishi, mavjud davlat va jamoat tashkilotlarining ana shu yangiliklarga doimiy
moslashib borishini talab qilishi qayd etiladi.
Amerika Qo’shma Shtatlarining 2002 yilda qabul qilingan Milliy xavfsizlik
strategiyasi boshqa mamlakatlarning ana shunday hujjatlari bilan qiyoslaganda o’z
mazmuni va g’oyaviy yo’nalishi bilan ancha hujumkor va birmuncha jangovar
xarakterga ega. AQSh terrorizmga qarshi, erkin savdo, tadbirkorlik, o’zaro hamkorlik va
demokratiyaga to’sqinlik qiluvchi turli shakldagi totalitar tuzumlarga qarshi
chora-tadbirlar ishlab chiqishga asosiy urg’u beradi. To’qqiz bo’limdan iborat
strategiyada “Insonlarning o’z qadr-qimmati hurmat qilinishi ta’minlanishiga
intilishini qo’llab-quvvatlash” , “Global terrorizmga zarba berish maqsadida ittifoqlarni
mustahkamlash hamda bizga va bizning do’stlarimizga qarshi agressiya oldini olish
chora-tadbirlari”, “Rivojlanish yo’liga turgan mamlakatlarga jamiyatlari ko’proq
ochiqlikka erishishlarida va demokratiya infrastrukturasini yaratishda yordam berib,
ular doirasini kengaytirish”, “Global ta’sir ko’rsatishning boshqa asosiy markazlari
bilan hamkorlikda harakat qilish rejalarini tuzish”, “Amerika institutlarini milliy
xavfsizlik sohasida XXI asr vazifalari va imkoniyatlarini hisobga olgan holda
o’zgartirish” va boshqa shu singari mavzu yoki yo’nalishlar belgilab olingan.
Ushbu Milliy xavfsizlik strategiyasi kontseptsiyasida AQShning axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari sohasida etakchi davlat ekanligi o’z aksini topganligini
ta’kidlamaslik mumkin emas. Unda ko’proq global darajada tashqi dunyoga, turli
sohalarda hamkorlikka chiqish vazifasi qo’yilgan. Aftidan, bu ilg’or texnologiyaga ega
bo’lgan va o’zining ta’sir ko’rsatish rejalarini amalga oshirish va ta’sir samaradorligini
yuksaltirishga intilayotgan mamlakatlarning rivojlanishini va hayotiy barqarorligini
ta’minlashning qonuniy yo’lidir. Biroq hatto rivojlangan mamlakatlar ham hozirgi
davrning global qarshiliklarini yakka holda enga olmaydilar. Texnologiya va iktisodiy
taraqqiyot bobida turlicha darajada bo’lgan davlatlarning kuch-g’ayratlarini
birlashtirgan taqdirdagina jahon axborot maydonidan madaniy yo’sinda foydalanishni
ta’minlash mumkin bo’ladi.
ILOVA 
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI

|
ILOVA
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNIBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.ILOVA
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI
12.12.2002 y.
№ 439–P
AXBOROT ERKINLIGI PRINTsIPLARI VA KAFOLATLARI TO’G’RISIDA
(
iqtiboslar
)
11-modda. Axborotni muxofaza etish
Har qanday axborot, agar u bilan qonunga xilof ravishda muomalada bo’lish
axborot mulkdori, egasi, axborotdan foydalanuvchi va boshqa shaxsga zarar etkazishi
mumkin bo’lsa, muhofaza etilmog’i kerak.
Axborotni muhofaza etish:
Shaxs, jamiyat va davlatning axborot sohasidagi xavfsizligiga tahdidlarning
oldini olish;
axborotning maxfiyligini ta’minlash, tarqalishi, o’g’irlanishi, yo’qotilishining
oldini olish;
axborotning buzib talqin etilishi va soxtalashtirilishining oldini olish maqsadida
amalga oshiriladi.
12-modda. Axborot xavfsizligini ta’minlash sohasida davlat siyosati
Axborot xavfsizligini ta’minlash sohasidagi davlat siyosati axborot sohasidagi
ijtimoiy munosabatlarni tartibga solishga qaratilgan bo’ladi hamda shaxs, jamiyat va
davlatning axborot borasidagi xavfsizligini ta’minlash sohasida davlat hokimiyati va
boshqaruv organlarining asosiy vazifalari hamda faoliyat yo’nalishlarini, shuningdek,
fuqarolarning o’zini o’zi boshqarish organlari, jamoat birlashmalari va boshqa nodavlat
notijorat tashkilotlarining, fuqarolarning o’rni va ahamiyatini belgilaydi.
13-modda. Shaxsning axborot borasidagi xavfsizligi
Shaxsning
axborot borasidagi xavfsizligi uning axborotdan erkin foydalanishi
zarur sharoitlari va kafolatlarini yaratish, shaxsiy hayotiga taalluqli sirlarini saqlash,
axborot vositasida qonunga xilof ravishda ruhiy ta’sir ko’rsatilishidan himoya qilish
yo’li bilan ta’minlanadi.
Jismoniy shaxslarga taalluqli shaxsiy ma’lumotlar maxfiy axborot toifasiga
kiradi.
Jismoniy shaxsning roziligisiz uning shaxsiy hayotiga taalluqli axborotni, xuddi
shuningdek, shaxsiy hayotiga taalluqli sirini, yozishmalar, telefondagi so’zlashuvlar,
pochta, telegraf va boshqa muloqot sirlarini buzuvchi axborotni to’plashga, saqlashga,
qayta ishlashga, tarqatishga va undan foydalanishga yo’l qo’yilmaydi, qonun
hujjatlarida belgilangan hollar bundan mustasno.
Jismoniy shaxslar to’g’risidagi axborotdan ularga moddiy zarar va ma’naviy
ziyon etkazish, shuningdek, ularning huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlari
ruyobga chiqarilishiga to’sqinlik qilish maqsadida foydalanish taqiqlanadi.
Fuqarolar to’g’risida axborot oluvchi, bunday axborotga egalik qiluvchi hamda
undan foydalanuvchi yuridik va jismoniy shaxslar bu axborotdan foydalanish tartibini
buzganlik uchun qonunda nazarda tutilgan tarzda javobgar bo’ladilar.
Ommaviy axborot vositalari axborot manbaini yoki taxallusini qo’ygan
muallifni ularning roziligisiz oshkor etishga haqli emas. Axborot manbai yoki muallif
nomi faqat sud qarori bilan oshkor etilishi mumkin.
|
| |
Raqamli tengsizlik (bo’linish, uzilish)

15
1.
Axborot infratuzilmasiga qarshi qaratilgan jami ixtisoslashtirilgan (fizik, axborot,
dasturiy, radioelektron) uslublar va vositalar. Ular infratuzilmaning butunlay yoki uning
alohida elementlarining vazifalari va xizmatlarini vaqtinchalik yoki tiklab bo’lmas
darajada ishdan chiqarish uchun mo’ljallangan.
2.
Axborot urushida dushmanga axborot ta’sirlarini o’tkazishni
amalga oshirish
imkonini beruvchi vosita va uslublar.
3.
Zarar etkazish kuchi mamlakatning axborot sohasi ob’ektlari va uning qurolli
kuchlarini vayron qilish, bostirish, (muhofazasini) engishga asoslangan mahsus qurol”
1
.
BUZILISHI
1 - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

19
rivojlanishning hozirgi davri vorisiylikka asoslangan va u o’tmish qa’ridan kelib
chiqqan, biroq aloqaning yangicha texnologiyalari sharoitida ilgarigi ijtimoiy-iqtisodiy
munosabatlar faol axborotlashuvga duchor etilgan, deyishadi. Uchinchi toifa
mutaxassislar axborotlashgan taraqqiyotga, elektron iqtisodiyotning vujudga kelishi va
axborotning ishlab chiqaruvchi kuchga aylanishiga urg’u berishadi. Bir qator
mutaxassislar axborotlashgan jamiyat davlat bilan baravar paydo bo’lgan (Entoni
Giddens va boshq.), degan fikrni ilgari suradilar. Ular nazdida, davlat – murakkab,
jipslashgan ijtimoiy vujud bo’lib, o’z ichki va tashqi mexanizmlarining soz ishlashi
tufayli muvaffaqiyatli faoliyat yuritadi.
Hozirgi davr ilgarigi davrlardan yangi aloqa vositalari, texnika va texnologiyalari
paydo bo’lganligi va kengayganligi hisobiga axborot hajmi keskin oshib ketganligi
bilan farq qiladi. Iqtisodiyotni xilma-xillashtirish yuz berdi, uning yangi sohalari,
xizmat turlari hosil bo’ldi, ishlab chiqarish jabhasida yangi texnik uskunalar uni qayta
qurollantirishga va ishlab chiqarish kuchlarini qayta taqsimlashga olib keldi. Shu bilan
birga ilmiy yondashuv zamonaviy milliy davlatlar manufaktura ishlab chiqarishi bo’y
ko’rsatayotgan va sanoat rivojlanayotgan davrda vujudga kelayotganligini aniqlab
bermoqda. Shu nuqtai nazardan kelib chiqib, dunyo taraqqiyoti agrar, sanoatlashgan va
sanoatlashuvdan keyingi davrlarga bo’linadi. Keyingi davr axborotlashgan jamiyatning
rivojlanish davri (Deniel Bell), modernizmdan keyingi (Jan Bodriyar), tez
moslashuvchan (Maykl Payor), axboriy taraqqiyot uslubi (Manuel Kastels) davri
sifatida ta’riflanadi.
Ommaviy axborot vositalari faoliyati sohasidagi me’yoriy-huquqiy

137
MUNDARIJA
Kirish
........................................................................................................................ 3
1-bob.
Fanning
dolzarbligi,
maqsad
hamda
vazifalari,
asosiy
tushunchalari
............................................................................................................ 7
1.
Fanning dolzarbligi va asosiy yo’nalishlari............................................................ 7
2.
Fanning maqsadi hamda vazifalari .......................................................................10
3.
Asosiy atamalar va tushunchalar............................ ............................................. 12
2-bob. Axborot asrining o’ziga xos xususiyatlari. Texnologiyada ustuvorlik va
axborot muvozanatining buzilishi
........................................................................ 18
1.
Axborot asrining mazmun-mohiyati. Axborotlashgan jamiyat: nazariya va
voqelik.................................................................................................................. 18
2.
Tarmoq jamiyati nazariyasining paydo bo’lishi................................................... 22
3.
Axborot turli maqsadlar va manfaatlar xizmatida................................................ 28
4.
Axborotning xavf tashish xususiyati va undan himoyalanish zarurligi............... 30
3-bob. Axborotning globallashuvi va axboriy qarama-qarshilik. Sivilizatsiyalar
-bob. O’zbekiston fuqarosining psixologik himoyasi va o’z-o’zini muhofaza

|
-bob. O’zbekiston fuqarosining psixologik himoyasi va o’z-o’zini muhofazaBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.6-bob. O’zbekiston fuqarosining psixologik himoyasi va o’z-o’zini muhofaza
etishi.......................................................................................................................... 73
1.
Individning axborot-psixologik himoyalanganlik tushunchasi. Inson -
ijtimoiy-siyosiy, ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy-ma’naviy tizimning asosi va bosh
bo’g’ini................................................................................................................. 73
2.
Inson ongi uchun kurash – geosiyosatning bosh yo’nalishi. Individning
psixologiyasi ochiq tizim sifatida......................................................................... 77
3.
Individning axborot da’vatlarning turlari va mazmunidan, ahamiyatidan etarli
darajada xabardor emasligi................................................................................... 80
4.
Individni oila, jamoa, ishlab chiqarish, jamiyat va davlat tomonidan himoyalash
shakllari................................................................................................................ 82
7-bob. Axborot asrining mafkurasi. Milliy mustaqillik g’oyasi – O’zbekistonda
axborot–psixologik xavfsizlikning asosi
................................................................ 88
1.
Mafkura tushunchasiga talqinlar. Globallashuv davrida mafkuraning o’rni va
roli......................................................................................................................... 88
2.
Axborot asri mafkurasining asosiy jihatlari......................................................... 95
3.
Milliy mafkura – o’zbekistonliklar yangicha dunyoqarashining asosi................. 97
8-bob. O’zbekiston ommaviy axborot vositalari - mamlakat axborot-psixologik
xavfsizligining omili
................................................................................................100
1.
Milliy jurnalistika yangi bosqichda.................................................................... 100
2.
O’zbekiston ommaviy axborot vositalari rivojlanish yo’lida..............................103
3.
Mamlakatimiz ommaviy axborot vositalarining milliy manfaatlarni himoya qilish
sohasidagi vazifalari ...........................................................................................106
|
| |
Nanoelektronika - 1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi

|
1-ma’ruza elektronika va sxemalar fani, mazmuni va usullari reja: imslarning yaratilish tarixi
|
bet | 2/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #261810 |
Nanoelektronika o‘lchamlari 0,1 dan 100 nm gacha bo‘lgan yarimo‘tkazgich tuzilmalar elektronikasi bo‘lib, mikroelektronikaning mikrominiatyurlash yo‘lidagi mantiqiy davomi hisoblanadi. U qattiq jism fizikasi, kvant elektronikasi, fizikaviy – kimyo va yarimo‘tkazgichlar elektronikasining so‘nggi yutuqlari negizidagi qattiq jismli texnologiyaning bir qismini tashkil etadi.
So‘nggi yillarda nanoelektronikada muhim amaliy natijalarga erishildi, ya’ni zamonaviy telekommunikatsiya va axborot tizimlarning negiz elementlarini tashkil etuvchi: geterotuzilmalar asosida yuqori samaradorlikka ega lazerlar va nurlanuvchi diodlar yaratildi; fotoqabulqilgichlar, o‘ta yuqori chastotali tranzistorlar, bir elektronli tranzistorlar, turli xil sensorlar hamda boshqalar yaratildi. Nanoelektron O‘YUIS va GYUIS mikroprotsessorlarni ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.
Shvetsiya Qirolligi fanlar akademiyasi ilmiy ishlarida tezkor tranzistorlar, lazerlar, integral mikrosxemalar (chiplar) va boshqalarni ishlab chiqish bilan zamonaviy axborot kommunikatsiya texnologiyalariga asos solgan olimlar: J.I. Alferov, G. Kremer, Dj.S. Kilbini Nobel mukofoti bilan taqdirladi.
Integral mikroelektronika va nanoelektronika bilan bir vaqtda funksional elektronika rivojlanmoqda. Elektronikaning bu yo‘nalishi ananaviy elementlar (tranzistorlar, diodlar, rezistorlar va kondensatorlar)dan voz kechish va qattiq jismdagi turli fizik hodisa (optik, magnit, akustik va h.k.)lardan foydalanish bilan bog‘liq. Funksional elektronika asboblariga akustoelektron, magnitoelektron, kriogen asboblar va boshqalar kiradi.
Nanoelektronika
Nanoelektronika o’lchamlari 0,1 dan 100 nm gacha bo’lgan yarimo’tkazgich tuzilmalar elektronikasi bo’lib, mikroelektronikaning mikrominiatyurlash yo’lidagi mantiqiy davomi hisoblanadi. U qattiq jism fizikasi, kvant elektronikasi, fizikaviy – kimyo va yarimo’tkazgichlar elektronikasining so’nggi yutuqlari negizidagi qattiq jismli texnologiyaning bir qismini tashkil etadi.
So’nggi yillarda nanoelektronikada muhim amaliy natijalarga erishildi, ya’ni zamonaviy telekommunikatsiya va axborot tizimlarning negiz elementlarini tashkil etuvchi: geterotuzilmalar asosida yuqori samaradorlikka ega lazerlar va nurlanuvchi diodlar yaratildi; fotoqabulqilgichlar, o’ta yuqori chastotali tranzistorlar, bir elektronli tranzistorlar, turli xil sensorlar hamda boshqalar yaratildi. Nanoelektron O’YuIS va GYuIS mikroprotsessorlarni ishlab chiqarish yo’lga qo’yildi.
|
| |
Jamiyatning axborot borasidagi xavfsizligi

17
hokimiyatni bosib olishga yoki qonuniy ravishda saylab qo’yilgan
yohud
tayinlangan xokimiyat vakillarini hokimiyatdan chetlatishga va davlat tuzumiga qarshi
boshqacha tajovuz qilishga ochiqdan-ochiq da’vat etishni o’z
ichiga olgan axborot
tarqatilishidan himoya qilish;
urushni va zo’ravonlikni, shafqatsizlikni targ’ib qilishni, ijtimoiy, milliy, irqiy va
diniy adovat uyg’otishga qaratilgan, terrorizm va diniy ekstremizm g’oyalarini yoyishni
o’z ichiga olgan axborot tarqatilishiga qarshi harakatlar qilish”
2
.
Axborot tazyiqi
– bu o’zaro axborot munosabatlarida bo’lgan ob’ektlar
o’rtasidagi qarama-qarshiliklarni ob’ektlardan birining yomonlashuvi tomon kuch bilan
o’zgartish kiritish maqsadida zarar etkazish yo’li bilan hal etish usulidir.
“
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
Download
339,49 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
23.01.2024
Hajmi
339,49 Kb.
#143974
Download
339,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
Download
339,49 Kb.
Matnni ko'rish
ВРЕМЕННЫЕ РЯДЫ В БАЗЕ ДАННЫХ - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

546
Abdullayeva M.R
ASOSIDA BOSHQARILADIGAN MARKETING
TIZIMLARI
Xoldarboyev R
DASTURIY MAXSULOT ISHLAB CHIQISHDA
ENG K
O‘P UCHRAYDIGAN 5 TA MUAMMO
210
Abdukadirov A
Qodirov A
MASHINAVIY
O‘QITISH VA O‘Z-O‘ZINI
O‘RGATUVCHI ALGORITMLARGA KIRISH
212
Ikromov X
DATA MINING - M
A’LUMOTLARNI TAHLIL
QILISHNING AN'ANAVIY YONDASHUVGA
ALTERNATIVA SIFATIDA
214
Икромов X
ВРЕМЕННЫЕ РЯДЫ В БАЗЕ ДАННЫХ
218
Tojimamatov I.N.
Shokirov J.M.
C# DASTURLASH TILIDA DASTURNI YI
G‘ISH,
MANIFESTLAR IL- DASM UTILITASIDAN
FOYDALANISH
220
Tojimamatov I.N.
Shokirov J.M.
C# DASTURLASH TILIDA ISTISNOLARNI
QAYTA ISHLASH USULLARI
223
Abdullajonov D
Qosimova G
RAQAMLI IQTSIDODIYOT RIVOJLANISH
TENDENSIYALARI, RAQAMLI
IQTISODIYOTNING BUGUNGI HOLATI:
MUAMO VA YECHIMLARI
226
Абдурасулова Д
Абдухафизов Т
Якубов М
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ СИСТЕМЫ
УПРАВЛЕНИЯ ТРАНСПОРТНОЙ
ЛОГИСТИКОЙ НА ОСНОВЕ ИКТ
234
Юсупов М
АХОЛИНИ МЕВА САБЗОВОТЛАР БИЛАН
ТАЪМИНЛАШНИНГ МАТЕМАТИК
МОДЕЛЛАРИ
241
Asrayev M
Mahmudov H
ANTIPATTERN. RAVIOLI ARXITEKTURASI
244
Asrayev M
FAOLIYAT DIAGRAMMALARINING MAQSADI
246
J
o‘rayev M
Asrayev M
K
O‘P QATLAMLI ARXITEKTURA
249
Asrayev M
Mahmudov H
YETAKCHI NAMUNA HAMDA KANAL VA
FILTRLAR
252
Ж.К.Абдурахманов
ХЭММИНГ МАСОФАСИНИ
ҲИСОБЛАШНИНГ ЯНГИ АЛГОРИТМИ ВА
УНИ ОДАТИЙ УСУЛ БИЛАН ТАҚҚОСЛАШ
255
Yuldashev Q
Madetova N
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги - bet 4

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлигиBog'liq TATUFF1Madetova M
OLIY T
A’LIM MUASSASI ELEKTRON
KUTUBXONASINING M
A’LUMOTLAR
BAZASINI LOYIHALASH
257
Polvonov A
Qodirov A
SUN’IY INTELLEKTNI O‘RGANISHDA
“TENSORFLOW” IMKONIYATLARIDAN
FOYDALANISH
260
Jiyanov O.P.
Bahromov A.U.
T
A’LIMGA YANGI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARINI JORIY ETISH,
AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI JORIY
ETISHNING ICHKI SABABLARI
262
Рахматова Г
ПРОЕКТИРОВАНИЕ
МНОГОФУНКЦИОНАЛЬНОЙ СИСТЕМЫ
ОСВЕЩЕНИЯ НА ОСНОВЕ СОЛНЕЧНОЙ
ЭНЕРГИИ
265
Sultanova D
ALGORITMLARNING TIZIMLI TAHLILI VA
SAMARADORLIGI
269
Xaydarov I., Mirzaraximov
REAL VAQT REJIMIDA TAQSIMLANGAN
272
|
| |
Abdulla ORIPOV - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 198/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiAbdulla ORIPOV (1941-yilda tug‘ilgan)
mavzusi o`qituvchi va o`quvchi o`rtasida harakat bajaruvchisi munosabatni taxlil qilish
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Metod: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy
Usul: Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash
Shakl: yakka va guruhlarga ishlash
Vosita: Darslik? Testlar? Jadavallar, audio va video materilalar, didaktik va tarqatma materiallar
Nazorat: Savol-javob test. (Insho, bayon, matn yaratish)
Baholash: 5 balli tizim asosida
|
|
Kutiladigan natija
|
O`qituvchi: Mavzuni qisqa vaqt ichida o`quvchilar tomonidan o`zlashtirishlariga erishaman, o`quvchi faolligini oshiraman, o`quvchilarda fanga nisbatan qiziqish uyg`otaman, o`quvchilarga mustaqil o`rganish va hotirasida saqlash boshqalarga etkaza olish, savol berish va savollarga to`g`ri javoblarga o`rgataman.
O`quvchi: O`quvchilar mavzu yuzasidan bilim va ko`nikma hosil qiladilar, mustaqil fikrlay oladilar, nutqi rivojlanadi, qisqa vaqt ichida ma’lumotlarga ega bo`ladilar
|
|
Kelgusi rejalar
|
O`qituvchi: Pedagogik texnologiyalarni o`zlashtirish va darsga tatbiq etish, takomillashtirish, AKT vositalaridan unumli foydalanish yo`llarini o`rganish, o`z ustida ishash
O`quvchi: Mustaqil tadqiqot, izlanishni yo`lga q`oyadi, o`z fikrini savodli ifodalay olish va do`stlarini fikrini hurmat qilishga o`rganish, mavzu asosida qo`shimcha materiallar izlab topishga harakat qilish, ularni o`rganish. Do`stona muhitda hamkorlikda ishlash ko`nikmasini shakllantirish
|
|
Uyga vazifa
|
Mavzuni o`qib o`rganib kelish
|
Darsning texnik chizmasi:
-
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
Tashkiliy qism.
|
|
Yangi mavzuni boshlashga hozirlik
|
|
Yangi mavzuni yoritish
|
|
Guruhlarda ishlash. Yangi mavzuni tahlil qilish
|
|
Darsni yakunlash
|
|
Uyga beriladigan topshiriqlar
|
|
Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism:
a)Salomlashish,
b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash
c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
|
| |
“Axborot xavfsizligi - Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

|
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизликBog'liq F.Mo’minov, Sh.Barotov va boshq. Ochiq axborot tizimlarida axborot-psixologik xavfsizlik. Darslik.“Axborot xavfsizligi:
1.
Axborotning uning egasiga zarar keltiradigan tasodif yoki qasddan qilingan
tahdidlarga (xavf-xatarlarga) chidamliligining umumlashgan xossasi.
2.
Axborotning holati. Bu holat axborot tashuvchisining (axborotlashtirish ob’ekti,
ma’lumotlarni uzatish tarmog’i va boshqalarni) uni qayta ishlash, saqlash va uzatishda
axborotning konfidentsiallik, butunlik va kirishimlilik kabi xususiyatlarga ega bo’lib
qolishini ta’minlash qobiliyati bilan tavsiflanadi.
3.
Axborotning chiqib ketishi, soxtalashtirilishi, nusxa olinishi, o’zgartirilishi,
oshkor bo’lishi, buzilishi, qamal qilinishiga olib keluvchi beruxsat tasodifan yoki
qasddan qilingan amallardan muhofazalanganligi. Konfidentsiallik, butunlik va
kirishimlilik axborot xavfsizligining tavsifnomasi bo’lib hisoblanadi.
4.
Axborot munosabatlari sub’ektiga zarar etkazish mumkinligi bilan bog’liq
bo’lgan xavf ehtimolining yo’qligi.
5.
Jismoniy va yuridik shaxslar hamda davlatning axborot sohasida muhofaza
qilinganlik holati.
6.
Axborot xavfsizligi uchta asosiy tarkibiy qismlardan iborat: konfidentsiallik,
butunlik va kirishimlilik osonligi. Konfidentsiallik nozik axborotni ruxsatsiz olishdan
muhofaza qilishga tegishli. Butunlik axborot va dasturli ta’minotning aniqligi va
to’liqligini muhofaza qilishni bildiradi. Kirishimlilik osonligi – bu axborot va asosiy
xizmatlarning foydalanuvchi uchun kerakli paytda foydalanish osonligini ta’minlash.
7.
Axborot va qo’llab-quvvatlovchi infratuzilmaning muhofaza qilinganligi. Bunda
tasodifan yoki atayin qilingan, tabiiy yoki sun’iy tavsifga ega bo’lgan va axborot va
qo’llab-quvvatlovchi infratuzilma egasi yoki foydalanuvchilariga zarar etkazish
mumkin bo’lgan ta’sirlardan muhofazalash nazarda tutilgan”
2
.
“Axborot-psixologik xavfsizlik:
Fuqarolar, ularning alohida guruhlari va ijtimoiy qatlamlari, shuningdek umuman
olganda aholini salbiy axborot-psixologik ta’sirlardan muhofaza qilinganlik holati”
3
.
|
| |
soat - Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

6
1.
Ekonometrik modellashtirish asoslari
Iqtisodiy tizimlar va jarayonlarning murakkabligi.
Iqtisodiyotni
ekonometrik
modellashtirishning
zarurligi.
Ekonometrik model,
stoxastik model,
statik model va dinamik
modellar to‟g‟risida tushuncha.
Ekonometrik modellarni
yaratish shartlari. Ekonometrik modellarning statistik bazasi.
Bozor munosabatlari sharoitida iqtisodiy ko„rsatkichlarning
tahlili va bashoratida ekonometrik modellardan foydalanish.
Ekonometrik
modellashtirish.
Ekonometrik
modellardagi
o„zgaruvchilar. Ekonometrik tenglamalar tizimi. Aniq iqtisodiy
obye‟ktlar. Bog„lanishlarni iqtisodiy talqin qilish. Bog‟liq va
bog‟liq bo‟lmagan o‟zgaruvchilar. Ekonometrik modellashtirish
bosqichlari.
Ekonometrik modellarning axborot ta‟minoti
Iqtisodiy ma‟lumotlarning statistik tabiati.
Iqtisodiy
ma‟lumotlarni qayta ishlash. Bog„liq va bog„liq bo„lmagan
o„zgaruvchilarni tanlash. Natijaviy ko„rsatkich va ta‟sir etuvchi
omillar. Endogen va ekzogen omillar. Fiktiv o„zgaruvchilar.
Omilli va natijaviy belgilar. Ekonometrik
modellarni tuzishga
bo„lgan talablar. Omillar o„lchov birligini tanlash.
Dastlabki
axborotni
shakllantirish.
Vaqtli
qatorlar
va
fazoviy
ma‟lumotlarning farqlari. Panel ma‟lumotlari.