Fanning o‘quv rejasidagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi va

Fanning o‘quv rejasidagi boshqa fanlar bilan o‘zaro bog‘liqligi va
uslubiy jihatidan uzviy ketma-ketligi
Fanni o‘rganish “Oliy matematika asoslari”, “Chizma geometriya va
muxandislik grafikasi”, “Materiallami kesib ishlash, kesuvchi asboblar va
stanoklar”, “Mehnat ta’limi praktikumi” va “Materialshunoslik” kabi fanlardan
egallagan bilimlarga asoslanadi.
Fanning ta’Iimdagi o ‘rni
Mazkur fanni o ‘qitishda umumiy o‘rta ta ’lim maktablari bilan bevosita
aloqada bo‘lib, mashinasozlik korxonalaridagi qo‘llaniladigan avtomatik liniyalar,
mexanizatsiyalashtirish asoslari, zamonaviy RDB dastgoh va asbob-uskunalar va
ularga qoyilgan talablar xaqida o'quvchilarga bilim berilsa dastur mazmuniga mos
keladi.
Fanni o ‘qitishda zamonaviy axborot va pedagogik
texnologiyalar
Talabalarning “Mexanizatsiyalash, avtomatlashtirish va robototexnika
asoslari” fanini o'zlashtirishlari uchun o'qitishning ilg‘or va zamonaviy
usullaridan foydalanish, yangi axborot-pedagogik texnologiyalarni tadbiq qilish
muhim axamiyatga egadir. Fanni o‘qitishda plakatlar, chizmalar, namunalar,
yo‘riqnoma texnologik xaritalar, ko'rgazmali texnik vositalardan «Kompyuter
texnikasi, kinofilm, videofilm, diafilm, slayd va elektron versiyalardan» yangi
pedagogik texnologiyalar asosida o‘qitish, bilim ko'nikma va malakalami hosil
qilish ko‘zda tutiladi.
Asosiy qism
Fanning nazariy (leksiya) mashg‘ulotIari mazmuni
Ishlab chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalashtirish. Ishlab chiqarishning
mexanizatsiyalashtirish texnik vositalari. Mexanizatsiyalashtirilgan asboblarni
klassifikatsiyasi. Uzluksiz ishlaydigan tashish qurilmalari konveyerlami ish
unumdorligi. Davriy ravishda ishlaydigan transport vositalari va ulami turlari.
Tayyorlov tsexlarining jixozlari. Ombor ishlarini mexanizatsiyalash
va
avtomatlashtirish. Universal xamda maxsus omborlar. Uzluksiz ombor ishlarini
mexanizatsiyalash
va
avtomatlashtirish.
Ombor
tizimlar.
Mashinasozlik
korxonalarida
qo‘llaniladigan
omborlar.
Ombor
transport
ta'minoti.
4
Avtomatlashtirilgan transport tizimi. Yuklarni omborga avtomatlashtirilgan tarzda
joylash turlari va sxemalari.
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish.
Avtomatlashtirilgan
boshqarish tizimi va avtomatik boshqarish tizimi. Ishlab chiqarish jarayoni.
Texnologik
mashinalar
tsikli.
Elementar
ishlab
chiqarish
jarayoni-
avtomatlashtirish ob'ekti. Ishlab chiqarish jarayonining asosiy xarakteristikalari.
Mahsuldorlik, moslanuvchanlik, samaradorlik, avtomatlashtirish darajasi, ishlab
chiqarish takti. Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish tizimlari. Nazorat
qilish, boshqarish, rostlash, kuzatish, raqamli dasturda boshqariladigan va adaptiv
avtomatik tizimlar. Avtomat, avtomatik liniya, moslashuvchan ishlab chiqarish
tizimlari.
Robotlashtirilgan
stanokli
tizimlar.
Loyihalashtirish
sifatida
avtomatlashtirilgan ishlab chiqarish jarayonini tuzish va ishlab chiqarish
jarayonidagi o ‘lchamlar, vaqt kechimlari va informatsion aloqalami ta'minlash.
Avtomatik boshqarish tizimlarining elementlari. Teskari aloqa datchiklari va
ulaming turlari. Generator va parametrik datchiklar: potentsiometrik, kontakt,
induktiv, tenzometrik, sig‘im va fotoelektrik, pezoelektrik datchiklar hamda
termoparalar. Burchak tezlik datchigi-taxogenerator, chiziqli va aylanali
transformatorli, induktosinli datchiklar. Ulchash sxemalari. Rele va ulaming
turlari. Ijrochi elementlar. Kuchaytirgich va uning turlari. Ishlab chiqarish
jarayonlarini avtomatlashtirish usullari. Mahsuldorlik nazariyasining asosiy
mazmuni. Texnologik mashinalami tsiklli, texnologik va faktli (dalilli)
mahsuldorligi. Sikldan tashqari yo‘qolishlar. Avtomatlashtirilgan texnologik
mashinalami mahsuldorlik balansi. Avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishda
mahsuldorlikni oshirish usullari.
Buyumlami texnologik jixozlarga yuklash, mahkamlash va olish ishlarini
avtomatlashtirish.
Avtomatik yuklashning
ahamiyati. Avtomatik yuklash
qurilmalarini turiga, konstruktiv tuzilishiga va ish tsiklining vaqtiga qarab
klassifikatsiyasi. Buyumlami fazoda orientatsiyalash. Orientatsiyalash usullari va
texnik vositalari. Yuklash qurilmalari. Magazinli, bunkerli, magazin-bunkerli
yuklash qurilmalari (BYUQ), ulaming tiplari. BYUQining elementlari; magazin
va tuplagichlar, yig'gichlari, ta'minlagichlari, uzgichlari, tutqichlari, oqim
bo‘lgichlar
va
surgichlari.
Orientatsiya
qilish
mexanizmlari.
Navlash.
Buyumlaming
orientatsiyalash
murakkabligi
asosida
tasnifi.
Vibratsion
BYUQning mahsuldorligi. Yuklash va tashish operatsiyalarini bajarayotgan
robotlar,
avtooperatorlar,
aravachalar
va
omborchalar
yordamida
avtomatlashtirish.
Mahsulotni saralash va nazorat qilishni avtomatlashtirish.
Nazorat qilishni avtomatlashtirish usullari; aktiv va passiv nazorat ilish tizimlari.
Nazorat qilish texnik vositalarining klassifikatsiyasi. Mahsulotni saralashni
avtomatlashtirish. Avtomatik nazorat qilish qurilmalarining tasnifi. Kesishdan
oldin, keyin va kesish vaqtidagi nazorat. Avtosozla-gichlar. Nazorat-o‘lchash
mashinalari.
Texnologik jihozlarni dastur yordamida boshqarish. Axborot berish usuliga
ko‘ra kulachokli, kommandoapparatli, yil dasturi, andozalar hamda raqam
dasturda boshqarish (RDB). Teskari aloqa tushunchasi. Dastur bilan boshqarish
5
tizimlarining turlari. Axborotni kodlashtirish. Raqamli boshqarish dasturini tuzish
va
dasturyurituvchiga
yozish
hamda
RDB
qurilmasida
o'qish.
Dasturyurituvchilami
turlari.
Ishlab
chiqarish
jarayonlarini
kompleks
avtomatlashtirish. Avtomatik liniyalar (AL), ulaming tasnifi, tuzilishi va kom-
panovkalari. Ma'romli va ma'romsiz aloqali AL. Alning transportlash, yuklash,
tuplash, orientatsiyalash qurilmalari. Rotorli AL. Optimal variantli AL tanlash. AL
boshqarish tizimlari.
Sanoat robotlari (SR) va manipulyatori. SRning vazifasi, struktura sxemasi,
tavsifi. Sming klassifikatsiyasi. SRning koordinata tizimlari. SRning dasturlash
usullari. SRning kinematikasi, boshqarish tizimlari, yuritmalari va maqsadli
mexanizmlari. Robotlashtirilgan texnologik komplekslar(RTK)ning turlari. Bir
dastgohli va ko‘p dastgohli RTK. Yig‘ish jarayonlarini avtomatlashtirish.
Konstruktsiyaning avtomatik yig‘ishda texnologik mosligi. Avtomatik yig‘ish
liniyalari. Yig‘ish jarayonlarini mexanizatsilashtirish va avtomatlashtirish
printsiplari.
Seriyalab
ishlab
chiqarishni
kompleks
avtomatlashtirish.
Moslashuvchan dastgohlar tizimi (MDT), ulaming tuzilishi va xususiyatlari.
Moslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishdagi ishlab chiqarish
jarayonini .boshqarish tizimlari (MICHT) va ulaming vazifalari. MICHTning
avtomatlashtirilgan omborlari, avtomatik transporti, tuplash va asbob ta'minlash
tizimlari. Mikroprotsessor va mikroEXMlami MICHTlarida qo‘llanilishi.
Avtomatlashtirilgan ish joyi.
|