nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
2 soat ma’ruza

|
2 soat ma’ruza
|
bet | 1/12 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 208,85 Kb. | | #154650 |
Bog'liq 1.2.2
1.2.1. Mavzu: Musiqa darslari samaradorligini oshirish boʻyicha ilg‘or xorijiy tajribalardan foydalanish (2 soat ma’ruza)
Reja
1.Musiqa fan sohalarini yanada rivojlantirish, maktabda musiqa fani mazmunini sifat jihatidan yangilash va sifatini oshirish, o‘qitish metodikasini takomillashtirish.
2.Musiqiy ta’lim samaradorligini oshirish boʻyicha ilg‘or xorijiy tajribalarni foydalanish. Yaponiya, Vengirya, va Germaniya ta’lim tiziming o’ziga xos xususiyatlari va musiqa faning o’qitilishi.
1.Dars mashg`ulotlarini yuqori saviyada tashkil etish va uning samaradorligini oshirish maqsadida o`qituvchi dars uchun berilgan vaqtdan unumli foydalanish uchun turli texnologiyalar, usul va metodlardan foydalanib dars o`tish, o`qituvchining bu tajribalarni puxta o`zlashtirishi muhim ahamiyat kasb etadi. Shu sababali ham o`qituvchi umuman musiqiy fanlarni o`qitishda zamonaviy yondashuvlar qilish va turli fanning o`ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda innovatsiyalarni qo`llagan holda o`qitish jarayonini tashkil etish talab etiladi va quqida ba`zi bir treninglar (texnologiyalar) bo`yicha tavsif beriladi:
“TARMOQLAR” metodi – o`quvchini mantiqiy fikrlash, umumiy fikr doirasini kengaytirish, mustaqil ravishda adabiyotlardan foydalanishni o`rgatishga qaratilgan.
“3x4” metodi - o`quvchi erkin fikrlash, keng doirada turli g`oyalarni bera olish, ta`lim jarayonida yakka, kichik guruh holda tahlil etib, xulosa chiqara olish, ta`rif bera olishiga qaratilgan.
“BLITS –O`YIN” metodi - harakatlar ketma-ketligini to`g`ri tashkil etishga, mantiqiy fikrlashga, o`rganayotgan predmeti asosida ko`p, xilma-xil fikrlardan, ma`lumotlardan kerakligini tanlab olishni o`rgatishga qaratilgan.
“INTERVYu” texnikasi o`quvchi savol berish, eshita olish, to`g`ri javob berish, savolni to`g`ri tuzishni o`rgatishga qaratilgan.
“IYERARXIYA” texnikasi – oddiydan murakkabga, murakkabdan oddiyga o`tish usullarini qo`llash orqali ularni mantiqiy, tanqidiy, ijodiy fikrlashga o`rgatishga qaratilgan.
“BUMERANG” texnikasi – o`quvchini dars jarayonida, darsdan tashqarida turli adabiyotlar, matnlar bilan ishlash, o`rganilgan materialni yodida saqlab qolish, so`zlab bera olish, fikrni erkin holda bayon eta olish hamda bir dars davomida barcha o`quvchi – o`quvchilarni baholay olishga qaratilgan.
“O`QUVChI” treningi – o`quvchi bilan individual holda ishlash o`qituvchi va o`quvchi o`rtasidagi to`siqni yo`q qilish, hamkorlikda ishlash yo`llarini o`rgatishga qaratilgan.
“O`QITUVChI ShAXSI” treningi - o`qituvchining innovatsion faoliyatini ochib beruvchi “o`qituvchi shaxsiga qo`yiladigan talablar” mavzusidagi mustaqil fikrlashga, ijodiy insho orqali fikrlarni bayon qilishga qaratilgan.
“MULOQAT” texnikasi o`qituvchilarni auditoriya diqqatini o`ziga jalb etish, dars jarayonida hamkorlikda faoliyat ko`rsatishga, uni tashkil etishni o`rgatishga qaratilgan.
|
| |
14 – Ma’ruza. Himoya qoplamalarini barpo etish texnologiyasi. Ma’ruza rejasi

14 – Ma’ruza. Himoya qoplamalarini barpo etish texnologiyasi.
Ma’ruza rejasi:
1.Himoya qoplamalarini barpo etish texnologiyasi. Tomning yuk ko’taruvchi va to’suvchi
konstruktsiyalari. O’rama materialli tomlar. Mastikali (o’ramasiz).
2.Asbestotsementli tom qoplamalari. Po’latli profil to’shamalardan qoplamalar. Tom
qoplamasi elementlarini po’lat listlar bilan qoplash. Sifat nazorati.
3.Gidroizolyatsion qoplamalarni barpo etish texnologiyasi. Gidroizolyatsiya turlari va
ularni bajarish usullari.
4.Issiqizolyatsion qoplamalarni barpo etish texnologiyasi. Issiq izolyatsiya turlari. Sifat
nazorati.
1.
Himoya qoplamalarini hosil qilish texnologiyasi. Tomning yuk
ko’taruvchi va to’suvchi konstruktsiyalari. O’rama qoplamali tomlar.
Mastikali (o’ramasiz).
Himoya qoplamalari bino va inshootlarning elementlari hisoblanib,
alohida
konstruktsiyalarni hamda butun inshootni atmosfera yog’ingarchiliklaridan, suvning sizib
kirishidan, agressiv muhit ta’siridan, muzlash va ortiqcha qizib ketishdan himoyalash vazifasini
bajaradi. Asosiy himoyalovchi konstruktsiyalar
tarkibiga tom qoplamasi, gidroizolyatsiya,
issiqlik izolyatsiyasi va zanglashdan himoyalovchi qoplamalar kiradi.
Bino va inshootlar konstruktsiyalarini tiklashning yakunlovchi bosqichi hisoblangan tom
qoplamasi
hosil qilingach, binoning barcha qavatlarida pardozlash ishlarini bajarish imkoniyati
yuzaga keladi. Tom qoplamasini hosil qilishdagi texnologik jarayon tarkibi foydalaniladigan tom
materialiga bog’liq bo’ladi. Tom qoplamasini hosil qilishda o’rama
materiallar, mastika,
asbestotsement materiallar (shifer), cherepitsa va po’lat listlar ishlatiladi. Kam qavatli,
asosan
kottedj tipidagi binolar qurilishida cherepitsa ko’rinishidagi metall listlar qo’llanila boshlandi.
Gidroizolyatsiya ishlari bino konstruktsiyalarini (misol uchun, poydevorlarni) namlikdan
himoya qilish maqsadida bajariladi; shuningdek tom ishlari tarkibida gidroizolyatsiya va bug’dan
himoyalovchi qatlamlar hosil qilinadi. Bu ishlar bino konstruktsiyalarini tiklash ishlari bilan
birgalikda ham olib borilishi mumkin. Ko’pincha gidroizolyatsiya
qatlamini mexanik
shikastlanishlardan saqlash ishlarini bajarishga to’g’ri keladi.
Qurilish jarayonida bajariladigan issiqlik izolyatsiyasi g’ovakli tuzilishga ega bo’lib,
uning bir yoki ikki tomonida namlikdan himoyalovchi qatlam hosil qilinadi;
shuningdek
mexanik shikastlanishlardan ham himoyalashga to’g’ri keladi. Tik ko’rinishdagi (vertikalь)
issiqlik izolyatsiyasi yuqori qatlamlari cho’kmasligi uchun qo’shimcha tadbirlarni talab etadi.
Zanglashdan himoyalovchi qoplamalar odatda yig’ma temir-beton konstruktsiyalarni
montajga tayyorlash jarayonida hamda bino karakasining
elementlari montaj qilinib, bir-biriga
biriktirilib bo’lingandan so’ng ulardagi metall payvandlash detallari sirtida hosil qilinadi.
Qurilish muhandisligi

Qurilish muhandisligi
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
04.12.2023
Hajmi
1,36 Mb.
#110615
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Qurilish muhandisligi
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
Лекция Основные сведения об операционной системе

|
Лекция Основные сведения об операционной системе
|
bet | 1/12 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #129634 | Turi | Лекция |
Bog'liq Тема 2 Тема 2. Операционная система Windows Лекция 3. Основные сведения об операционной системе Windows
Классификация программного обеспечения
В основу работы компьютеров положен программный принцип, который состоит в том, что компьютер выполняет действия по заранее заданной про- грамме. Этот принцип обеспечивает универсальность использования компью- тера: в определенный момент решается задача соответственно выбранной про- грамме. После ее завершения в память загружается другая программа, которая решает другую задачу, и т.д.
Компьютерная программа (computer program) – запись алгоритма реше- ния задачи в виде последовательности команд или операторов языком, кото- рый понимает компьютер.
Для нормального решения задач на компьютере нужно, чтобы программа была налажена, не требовала доработок и имела соответствующую документа- цию. Поэтому, относительно работы на компьютере часто используют термин
«программное средство».
Программное средство – программа или совокупность программ на но- сителе данных с программной документацией, разработанных соответствен- но стандартам и другим нормативным документам и пригодных для использо- вания по своему назначению.
Программное обеспечение (software) – совокупность программ, процедур и правил, а также документации, которые касаются функционирования сис- темы обработка данных.
Программное обеспечение ПК разделяют на такие основные классы:
Операционная система и сервисные программы.
Инструментальные языки и системы программирования.
Прикладные системы.
В данном курсе в качестве операционной системы будем рассматривать операционную систему (ОС) Windows 98.
Операционная система
|
| |
Bir jinsli qattiq jismlarning og`irlik markazlarini aniqlash

umumiy og`irligi Rh
V teng bo`lib, bu erda V
1
,V
2
, V
3
.......... V
N
lar qattiq
jismning bo`laklarini hajmlari, V - qattiq jismning umumiy hajmi.
- jismni tashkil
etgan moddaning solishtirma og`irligi.
Endi og`irlik kuchlarining ushbu qiymatlarini yuqoridagi formulaga qo`yib, surat va
mahrajlarini
- ga qisqartirib yuborsak, quyidagi formulalarni olamiz.
Agar qattiq jism bir xil qalinlikdan iborat plastinadan tayyorlangan bo`lsa, ushbu
formulalardagi hajmlar yuzalarga proportsional bo`ladilar. SHu sababli
bu erda S
k
,- jism bo`laklarining yuzalari, S - jismning umumiy yuzasi.
Agar qattiq jism bir xil yo`g`onlikdagi simlardan tayrlangan bo`lsa, uning og`irlik
markazi, bo`laklarining uzunliklariga proportsional ravishda aniqlanadilar.
SHunday qilib, bir jinsli moddadan tayyorlangan qattiq jismlarning og`irlik
markazlarini ularning bo`lakalrini hajmlari, yuzalari yoki uzunliklari orqali aniqlanar
ekan.
4.Bir jinsli oddiy geometrik figuralarning og`irlik
markazlarini aniqlash.
a) Doiraning, aylananing va sharning og`irlik markazi ularning geometrik markazida
yotadi.
v) To`g`rito`rtburchak, parallelogramm, rombning og`irlik markazlari ularning
diagonallarining kesishgan nuqtasida yotadi.
s) Uchburchak yuzali qattiq jismning og`irlik markazi medianalarining kesishgan
nuqtalarida yotadi.
d) Simmetriya tekisligiga, yuzasiga, yoki o`qiga ega bo`lgan figuralarning og`irlik
markazlari shu tekislikda, yuzada, o`qda yotadi.
Qurilish muhandisligi - bet 9

olingan deb hisoblaymiz. Bizga {ij} va {i j} ortonormal bazislar berilgan bolsin. Bu
bazislar yordamida kiritilgan Dekart koordinatalar sistemasilarini mos ravishda O xy
va O 'x'y' bilan belgilaylik. Nuqtaning “eski” va “yangi” koordinatalari orasidagi
bog'lanishni topamiz. "Yangi” koordinatalar sistemasi markazining “eski” koordinata
sistemasidagi koordinatalarini (a, b ) bilan belgilayli
Tekislikda M nuqta berilgan bo'lib,uning Oxy va O 'x'y' sistemalardagi koordinatalari
mos ravishda (x,y) va (x\y') juftliklardan iborat bo'lsin.
Biz quyidagi tengliklarga ega bolamiz:
munosabatlami hosil qilamiz. Bu ifodalarni: ga qoyib
tenglikni hosil qilamiz.
Bazis vektorlari{i;j} bazislar bir xil orientatsiyaga ega. Bu holda agar Fi i bilan j
vektorlar orasidagi burchakni belgilasak, j va j shtrix vektorlar orasidagi burchak ham
Fi ga teng bo'ladi. Yuqoridagi (1) tengliklaming har ikkalasini i va j vektorlarga
skalyar ko'paytirib, formulalarni olamiz.
Agar {i;j} va {I’vaj’} bazislar har xil orientatsiyaga ega bo‘lsa,jvaj’ vektorlar
orasidagi burchak PI-FI ga teng bo’ladi. Bu holda ( 1 ) tengliklarning har birini i va j
vektorlarga skalyar ko'paytirib formulalarni hosil qilamiz. Bu formulalarni (2)
formulalarga qo'yib, mos ravishda quyidagi ikkita formulalarni olamiz: Bu holda o'tish
determinanti uchun tenglik o'rinli. Ikkinchi holda bazislaming orientatsiyalari har xil
va koordinatalarni almashtirish formulalari ko'rinishda bo'ladi. Bu holda o'tish
determinanti uchun tenglik o'rinli bo'ladi. Demak, koordinatalar sistemesini
almashtirganimizda o'tish matritsasining determinanti musbat bo'lsa, oriyentatsiya
o'zgarmaydi. Agar o'tish matritsasining determinanti manfiy bo'lsa, oriyentatsiya
qaramaqarshi oriyentatsiyaga o'zgaradi.
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlarBog'liq milliy-g-oyani-yoshlar-ongiga-singdirishda-innovatsion-g-oyalar-va-qarashlarPedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 802 International Conference
-
uzluksizlik;
-
bosqichma-bosqichlik;
-
faollik;
-
mafkurani e‟tiqodga aylantirish;
-
ish bilan so„z birligi;
-
shaxsiy ibrat;
-
hayotiylik (yutuqlar bilan birga kamchiliklarni ham ko„rsatish) [6;20].
tamoyillariga amal qilish maqsadga muvofiq.
O„zbekistonda mafkuraviy jarayonlarni tashkil etishning ustuvor yo„nalishlari
quyidagilardan iborat:
belgilangan tadbirlarning yuqori darajada uyushqoqlik bilan o„tkazilishini
ta‟minlash;
milliy g„oya targ„ibotining sifatini muntazam oshirib borish;
davr talablaridan kelib chiqqan holda mafkuraviy ishlarni tashkil etishning
yangi, samarali yo„llarini izlash;
mafkuraviy jarayonlarni tashkil etishda ijtimoiy muhitni hisobga olish;
mafkuraviy faoliyatning qanchalik samarali olib borilayotganini bilish
maqsadida uning monitoringini tashkil etish [7;19].
Mafkuraning targ„ibotiga aynan shunday yondashish ko„proq samara beradi.
Shundagina insonlarning salohiyati, mehnati, vaqti, mulki va mablag„larini
tanlangan maqsad sari yo„naltirish mumkin. Bu esa mafkuraviy siyosatning
natijasini moddiy narsalarda
- yuqori sifatli mahsulotlarda, badavlat
turmushimizda, bunyodkorlik ishlarida, erkin va farovon hayotda, iqtisodiy
o„sishda “o„lchash” imkonini beradi. Bu jarayonda esa innovatsion
texnologiyalarning o„rni beqiyosdir.
Xulosa qilib aytganda, Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev tomonidan olib
borilayotgan islohotlar milliy g„oya xalqimizning kuch-qudratiga aylanishi uchun
sharoit yaratdi. Endi gap milliy g„oyani har bir o„zbekistonlikning niyatiga va
harakatiga aylantirishda. Yaxshi fikr yaxshilikka, yomon fikr yomonlikka yo„l
ochadi. Axborot maydonini nuqul negativ kontent egallab olmasligi uchun milliy
g„oyaning targ„ibotini innovatsion texnologiyalar orqali yangicha mazmunda
to„ldirish masalasiga alohida e‟tibor qaratmog„imiz zarur. Shundagina biz istiqbolda
ma‟naviy barkamol insonni, sog„lom avlodni tarbiyalashga erishamiz.
|
| |
OG`IRLIK MARKAZI. PARALLEL KUCHLARNING MARKAZLARINI

|
OG`IRLIK MARKAZI. PARALLEL KUCHLARNING MARKAZLARINIBog'liq Sotiboldiyev Muxammadjon(Oliy matemaika mustaqil ish)OG`IRLIK MARKAZI. PARALLEL KUCHLARNING MARKAZLARINI
ANIQLASH. QATTIQ JISMLARNING OG`IRLIK MARKAZLARINI
ANIQLASH
1.Parallel kuchlarning markazini aniqlash.
Parallel kuchlarning markazini aniqlash uchun quyidagi ikkita qoidani bajarilishi
shart:
1.Markazini aniqlanadigan parallel kuchlarni o`z tasir chiziqlari bo`yicha bir nuqtadan ikkinchi nuqtaga ko`chirish
mumkin emas, yani ularning qo`yilgan nuqtalari o`zgarmay qolishlari shart. Masalan og`irlik kuchlari shunday
kuchlar guruhiga kiradilar.
2.Markazini aniqlanadigan parallel kuchlarning son qiymatlari o`zgarmas bo`lishi shart, aks holda markazning o`rni
muqim bo`lmay qoladi.
3.Agar parallel kuchlarning modullari vaqt mobaynida o`zgaruvchan bo`lsa, ularning markazi bo`lgan S nuqtaning
koordinatalri ham o`zgaruvchan funktsiyadan iborat bo`ladi.
Agar ushbu shartlar bajarilsa, harqanday parallel kuchlar sistemasi uchun shunday bir
nuqta topish mumkinki, shu kuchlar sistemasini hohlagan tomonga burilganda ham u
nuqta shu kuchlarning markazi bo`lib qolaveradi.
Nazariy mexanika fanida bu nuqtani lotincha S harfi bilan belgilash qabul qilingan
bo`lib, lotincha centrum - doiraning markazi degan manoni anglatadi.
Endi yuqoridagi shartlar bajarilgan parallel kuchlar sistemasi uchun ularning
markazini aniqlashni ko`rib chiqaylik.
Faraz qilaylik berilgan koordinata sistemalarining S
1
, S
2
, S
3
, .............S
N
nuqtalariga
modullari R
1
, R
2
, R
3
, .................R
N
ga teng bo`lgan N - ta parallel kuchlar qo`yilgan
bo`lsin, va bu kuchlar Oz o`qiga parallel ravishda yo`nalgan bo`lsinlar.
Har bir kuch qo`yilgan nuqtaning tegishli koordinatalari berilgan bo`lsin, ular
tegishlicha S
1
(x
1
,y
1
,z
1
), S
2
(x
2
,y
2
,z
2
), S
3
(x
3
,y
3
,z
3
),............... S
N
(x
N
,y
N
,z
N
) larni tashkil
etsin. Endi biz ularning teng tasir etuvchisi R - ning modulini aniqlaylik, bu juda oson
masala bo`lib, u quyidagi bitta tenglama orqali aniqlanadi.
Varinon teoremasiga binoan, harqanday kuchlarning biror o`qqa nisbatan olingan
momentlarining yig`indilari, shu kuchlarning teng tasir etuvchisini shu o`qqa nisbatan
olingan momentiga teng. SHunga ko`ra quyidagi tenglik o`rinli bo`ladi.
ushbu tenglamadan , xuddi shu kabi barcha kuchlarning momentlarini Ou o`qiga
nisbatan olib, , ni aniqlaymiz.
Endi teng tasir etuvchining Oz o`qidagi koordinatasini aniqlash uchun, barcha
kuchlarni o`z qo`yilgan nuqtalari atrofiga bir tomonga 90
o
ga buramiz, va aytaylik ular
Ou o`qiga parallel holiga keldilar, deb faraz qilib, shu kuchlarni yana bir marta Ox
o`qiga nisbatan momentlarini olib, , ni ham aniqlaymiz.
SHunday qilib, biz harqanday parallel kuchlar sistemasining teng tasir etuvchisining
qo`yilgan nuqtasining (markazining) koordinatalarini aniqlovchi formulalarni keltirib
chiqardik.
|
| |
REFERENCES - Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions

REFERENCES
1.
Ташметов, Т. Х. (2020).Ёшларга берилаѐтган имкониятларнинг тарбиядаги
аҳамияти.
"Science and Education" Scientific Journal
,
1
(7), 617-624.
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 803 International Conference
2.
Tashmetov, Т. K. (2020). The Importance of the use of innovative technologies
in raising the spirituality of young people.
Monthly Peer Reviewed & Indexed
International Online Journal
,
6
(11), 25-27.
3.
Tashmetov, T. X. (2021). Global yutuqlardan foydalanishda milliy g‟oyaning
samaradorligini oshirish mexanizmlari. Academic research in educational scienses,
2(3), 596-602.
4.
Ташметов, Т. Х. (2020). Миллий ғояни ѐшлар онгига сингдиришнинг
замонавий усуллари. Academic Research in Educational Sciences, 1 (3), 326-
331.
5.
O.Bozorov “Milliy g„oya va targ„ibot samaradorligi”. T.: “Ma‟naviyat” 2018 .
B-20.
6.
A.Azizxo„jayev. Milliy istiqlol g„oyasi va targ„ibot texnologiyasi. “Jamiyat va
boshqaruv”, 2000, 3-son, B-20.
7.
I.Ergashev, N.Berdaliev, M.Davletova, G„.Mahammadjanov O.Bo„tayorov,
“Milliy g„oya targ„iboti texnologiyalari O„quv qo„llanma” Toshkent – 2008. B-19
|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlarBog'liq milliy-g-oyani-yoshlar-ongiga-singdirishda-innovatsion-g-oyalar-va-qarashlarPedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 800 International Conference
Milliy g„oyani targ„ibot qilishda
innovatsiyaning amaliyotga kiritilishi
innovatsion jarayonlarda amalga oshiriladi. Innovatsion jarayon deb – innovatsion
o„zgarishlarga tayyorgarlik ko„rish va uni amalga oshirish jarayoniga aytiladi.
Innovatsion jarayon – bu ijtimoiy-siyosiy o„zgarishlar asosida yuzaga kelgan
yangiliklar, bu yangiliklarning shu soha vakillari tomonidan o„zlashtirilishi va
ulardan ilmiy asosda amaliyotda samarali foydalanishning o„zgarib boruvchi
yaxlitligidir.
Milliy g„oyani targ„ibot qilishdagi innovatsion o„zgarishlar, tizimga har
qanday yangilikning kiritilishi bevosita shu soha vakili faoliyatini yangilash va
o„zgartirish orqali amalga oshirilishi ham atroflicha o„rganilgan. Innovatsion
faoliyat – bu uzluksiz ravishda yangiliklar asosida ishlash bo„lib, u uzoq vaqt
davomida shakllanadi va takomillashib boradi. Shu boisdan, innovatsiyalar doimiy
ravishda ijtimoiy-siyosiy hayotga yangiliklar olib kirish orqali mafkuraviy
qarashlar rivojiga katta ta‟sir ko„rsatadi [3;596].
Milliy g„oya va mafkura xalqimizning azaliy an‟analariga, udumlariga, tiliga,
diniga, ruhiyatiga asoslanib, kelajakka ishonch, mehr-oqibat, insof, sabr-toqat,
adolat, ma‟rifat tuyg„usini ongimizga singdirishi lozim. Buning uch asosiy jihati
bor. Bular: Birinchidan, o„zbek milliy mafkurasi deyilsa – bu cheklanish,
botqoqlikka, xudbinlikka olib keladi. Balki mustaqil davlatning milliy manfaat
mafkurasi, umumiy mafkuraviy g„oyasi deb tushunish kerak; Ikkinchidan, turli
harakatlar, siyosiy partiyalar mafkurasi, yo„l-yo„rig„i mafkuraviy g„oyadan chetda
yoki teskari bo„lib qolmasligi kerak. Vaholanki, mafkuralar yagona, bir butun
jamiyat milliy mafkurasiga aylanishi lozim; Uchinchidan, milliy mafkuramiz
globallashuv mafkurasi bilan uzviy bog„liq – o„zboshimchalikka yo„l qo„ymasligi
bo„lib, xalqimiz qudrati va himoyasiga suyangan holda, umuminsoniy
qadriyatlarga asoslanib, jahon hamjamiyatidagi davlatlar orasida teng huquqli
hamda munosib o„rin egallashiga doimiy intilish hissini tarbiyalamog„i kerak
[4;326]; deb o„ylaymiz.
Mafkuraviy g„oyani o„z ongiga singdirgan inson ulug„dir. Chunki bola ota-
onasidan meros qilib olgan va dunyoga aytgan birinchi so„zida milliy g„oya va
mehr-muruvvat, insonparvarlik ifoda qilinadi. O„z xalqining milliy g„oyasiga,
an‟analariga, tili va madaniyatiga muhabbat va hurmatni tarbiyalamasdan turib, o„z
xalqini butun jahon nazdida tenglardan, o„zligini anglaganlardan biri sifatida idrok
qiluvchi haqiqiy insonni, o„z Vatani jonkuyarlarini tarbiyalashi mumkin emas!
G„oyaviy-mafkuraviy tizim faoliyatida innovatsiyalarni qo„llash uchun
sariflangan xarajat va kuchlardan maqsad ko„proq yuqori natijani qo„lga kiritish
hisoblanadi. Bunda innovatsiyalar har qanday yangiliklardan, o„zining boshqarish
|
| |
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 798 International Conference
INNOVATIVE IDEAS AND VIEWS ON THE IMPLEMENTATION OF
THE NATIONAL IDEA IN THE MINDS OF YOUNG PEOPLE
Abstract:
In the development of the nation, the national idea is of inestimable
importance. Therefore, the introduction of the national idea into the minds, hearts
and inner world of young people on the basis of innovative technologies on the
basis of the program idea "from National Revival to national rise", their education
in the spirit of devotion to the Motherland, the further formation of their initiative,
selflessness, moral qualities-should become extremely honorable tasks. Only then
will we be able to raise a spiritually harmonious person, a healthy generation in the
future. One of the priorities of our society is the education of a harmoniously
developed generation. After all, only spiritually perfect people can create a great
future.
Keywords:
national idea, spiritual value, or-nomus, ideology, technology,
propaganda,
culture,
education,
innovation,
mechanism,
modernization,
communication, immunity.
Har qanday millatning taraqqiyoti jamiyatdagi yoshlar qatlamining milliy
g„oya va ma‟naviy qadriyatlarga munosabati, uning yoshlar ongi, qalbi va ichki
dunyosiga qanday ta‟sir etayotganligiga hamda amaliy faoliyatlariga qanday tarzda
tayanishlariga bevosita bog„liq. Shunday ekan, yoshlarning milliy g„oyani
anglashi, ishonch va e‟tiqodiga aylanishi, qanday yangi qadriyatlar
shakllantirilganligi bilan ham bog„liq bo„ladi. Chunki milliy g„oya bir tomondan
yoshlarni o„zining ob‟ekti sifatida qarasa, ikkinchi tomondan yoshlar miliy
g„oyaning ilg„or rivojlantiruvchilari va kelajak avlodga yetkazuvchilari
hisoblanadilar. Uchinchidan, yoshlar qanchalik milliy g„oya bilan qurollangan va
uni anglab olgan bo„lsa jamiyat shunchalik taraqqiyotga erishadi[1;617]; Bu holat
milliy g„oya va yoshlarning o„zaro bog„liqligini belgilaydi. Boshqacha aytadigan
bo„lsak, milliy g„oya qanchalik mazmunli va millat kelajagi uchun xizmat
qiladigan va har bir kishining uzoqqa mo„ljallangan maqsad va manfaatlari,
pirovardida esa millatning istiqbolini belgilashga xizmat qiladigan bo„lsa, uni
yoshlar shunchalik tez qabul qiladi va unga nisbatan o„zining ijobiy munosobati
shakllanadi.
Shu bilan birgalikda, milliy g„oyaning yoshlarga nechog„li ta‟siri, safarbar
etuvchilik, ilhomlantiruvchilik, buyuk kelajak sari chorlovchilik sohasidagi
ahamiyati, ta‟lim va tarbiyada tutgan o„rni va roli uning hayot haqiqatlariga, real
borliqqa xalq turmushiga qanchalik mos va muvofiqligiga qarab belgilanadi.
|
Abu Rayhon Beruniy mashhur tabib va matematik Abu Ali ibn Sino bilan

Ox o’qda O nuqta bilan ustma-ust tushmaydigan ixtiyoriy M nuqta
olaylik. ОМ kesmaning yo’nalishini Ox o’q yo’nalishi kabi yoki bu o’q
yo’nalishiga qarama-qarshi bo’lishi mumkin; birinchi holda M
nuqtaning koordinatasi musbat son, ikkinchi holda esa manfiy son
bo’ladi. Ana shu sonni x bilan belgilasak
�
=
푂
,
�
> 0
−푂
,
�
< 0
x son M nuqtaning koordinatasi deyiladi va M (x) shaklda
yoziladi.
Agar to’g’ri chiziqda dekart koordinatalari sistemasi kiritilgan bo’lsa,
bu sistema yordamida to’g’ri chiziqning nuqtalari bilan haqiqiy sonlar
to’plami orasida bir qiymatli moslik o’rnatish mumkin.
Qattiq jismlarning og`irlik markazlarini aniqlash

|
Qattiq jismlarning og`irlik markazlarini aniqlashBog'liq Sotiboldiyev Muxammadjon(Oliy matemaika mustaqil ish)2.Qattiq jismlarning og`irlik markazlarini aniqlash.
Erning atrofida joylashgan harqanday zarrachaga ularning massalariga proportsional
ravishda erning tortish kuchi, boshqacha aytganda og`irlik kuchlari tasir etadi.
Umuman olganda zarrachalarning oralaridagi masofa katta bo`lsa, ushbu og`irlik
kuchlarining yo`nalishlari bir birlariga parallel emas.
Lekin zarrachalar orasidagi masofa erning radiusiga nisbatan juda kichkina masofani
tashkil etgan hollarda og`irlik kuchlarini o`zaro parallel deb qabul qilinadi. Ularning
yo`nalishlari va modullari o`zgarmas bo`lganliklari uchun, harqanday qattiq jismning
og`irlik markazlari o`zgarmas bo`ladi. Quyida shu nuqtalarni aniqlash bilan
shug`ullanamiz.
Faraz qilaylik, N - zarrachalardan iborat qattiq jism berilgan bo`lsin, va har birining
og`irlik kuchlari tegishlicha R
1
, R
2
, R
3
, .................R
N
larga teng bo`lib, ularning
koordinatalari tegishlicha S
1
(x
1
,y
1
,z
1
), S
2
(x
2
,y
2
,z
2
), S
3
(x
3
,y
3
,z
3
),............... S
N
(x
N
,y
N
,z
N
)
dan iborat bo`lsin, u holda bu qattiq jismning umumiy og`irligi - R, quyidagi
formuladan aniqlanadi.
Endi bu kuchlar parallel bo`lganliklari uchun ularning markazi, yani jismning og`irlik
markazi yuqorida isbotlangan formulalar orqali aniqlanadi.
SHunday qilib qattiq jismning og`irlik markazi , uning shunday bir nuqtasiki jismni
qaysi tomnga aylantirishdan qatiy nazar uning umumiy og`irligining tasir chizig`i shu
nuqtani albatta kesib o`tadi. Bu nuqtani yuqorida takidlaganimizdek lotincha S - harfi
bilan belgilaymiz.
Bazi hollarda qattiq jismning og`irlik markazi joylashgan nuqta bo`shliqdan iborat
bo`lishi ham mumkin, masalan halqaning og`irlik markazi uning geometrik markazi
yani bo`shliqda yotadi. Boshqacha qilib aytganda qattiq jismning og`irlik markazi, bu
shunday nuqtaki uning atrofidagi massalar shu nuqtaga nisbatan simmetrik ravishda
joylangandirlar.
|
| |
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlarBog'liq milliy-g-oyani-yoshlar-ongiga-singdirishda-innovatsion-g-oyalar-va-qarashlarPedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 801 International Conference
va nazorat qilishga imkon beradigan o„zgaruvchan mexanizmga ega ekanligi bilan
farqlanadi.
Shu bilan birgalikda, xalqimiz o„tmishi va hozirgi hayotida yaratilgan
ma‟naviy-madaniy va g„oyaviy-mafkuraviy qadriyatlardan yurtimizdagi ta‟lim-
tarbiya tizimi va ijtimoiy-madaniy tuzulmalardagi turli bosqich, shakl va
yo„nalishlar: oila, bog„cha, maktab, oliy va o„rta maxsus o„quv yurtlarining,
shuningdek, yurtimizdagi mahallalar, madaniy-ma‟rifiy muassasalar, ommaviy
axborot vositalari, jismoniy tarbiya va sport, adabiyot, san‟at va din bilan bog„liq
sohalarning faoliyatida milliy g„oyani xalqimiz ongi, qalbi va ichki dunyosiga
yanada chuqur singdirishda keng foydalanish kutilgan natijalarni berishi muqarrar.
Yosh avlodga milliy tiklanishdan – milliy yuksalish sari va ozod va obod
Vatanni meros qoldirar ekanmiz, ular mutafakkirlarimizning, davlat rahbarlarining
ulug„ ishlarini davom ettirishlarini niyat qilar ekanmiz, yoshlarning ma‟naviy
uyg„oqligiga ahamiyat berishimiz lozim. G„aflat uyqusidan uyg„onib, yorqin ko„z
bilan kelajakka nazar tashlaydigan zamon keldi. Shu boisdan ham, milliy g„oyani
xalq qalbi, ongi va ichki dunyosiga singdirish muayyan inovatsoin texnologiya
asosida olib borilganida tadbirlarning ketma-ketligi, miqyosi va me‟yori,
davomiyligi va tamoyillari singari jihatlar bevosita qamrab olinadi. Ularning
muhimligi shunda ko„rinadiki, masalan, targ„ibotda me‟yorning buzilishi, milliy
mafkura to„g„risida hadeb va noo„rin gapiraverish, me‟yorni bilmaslik teskari
samara berishi mumkin. Targ„ibot texnologiyasi milliy g„oya va milliy mafkura
mazmun-mohiyatiga mos bo„lgan taqdirdagina kutilgan natijaga erishish mumkin.
Demak, milliy istiqlol mafkurasining:
-
muayyan g„oyaga ishontirish;
-
uyushtirish;
-
safarbar qilish;
-
ma‟naviy-ruhiy rag„batlantirish;
-
g„oyaviy tarbiyalash;
-
g„oyaviy immunitetni shakllantirish;
-
harakat dasturi tuzish;
kabi maqsadlarini ro„yobga chiqarish dolzarb vazifaga aylandi [5;20]. Zero,
ana shunda O„zbekiston xalqi oldida turgan milliy istiqlol mafkurasining bosh
g„oyasi “Milliy – tiklanishdan – milliy yuksalish sari” ishi o„zining ta‟sirchan,
amaliy vositasiga ega bo„ladi.
Targ„ibot milliy g„oya va milliy mafkura mazmun-mohiyatiga mos bo„lgan
taqdirdagina kutilgan natijaga erishish mumkin. Jumladan, milliy g„oyani targ„ib
qilishda ishtirok etuvchi barcha bo„g„in va ayrim pog„onalarda:
|
| |
A = - Qurilish muhandisligi

|
Qurilish muhandisligiBog'liq Sotiboldiyev Muxammadjon(Oliy matemaika mustaqil ish)1
A =
A
2
A bo’lganidan to’g’ri chiziq tenglamasi uchun quyidagiga ega bo’lamiz.
(
� − �
1
)
2
+ (
� − �
1
)
2
= (
� − �
2
)
2
+ (
� − �
2
)
2
tenglamaning hamma hadlarini chap tomonga o’tkazib,
2
�
2
− �
1
�
+ 2
�
2
− �
1
�
+ (
�
1
2
+
�
1
2
− �
2
2
− �
2
2
)
Bundan
�
= 2
�
2
− �
1
;
�
= 2
�
2
− �
1
;
�
= (
�
1
2
+
�
1
2
− �
2
2
− �
2
2
)
;
��
+
��
+
�
=
�
tenglamaga ega bo’lamiz.
Teorema. Har qanday to’g’ri chiziq
��
+
��
+
�
=
�
ko’rinishdagi tenglama bilan ifodalanadi, bunda a, b, c – o’zgarmas sonlar.
��
+
��
+
�
=
� tenglama to’gri chiziqning umumiy tenglamasi
deyiladi.
Annotatsiya: Ushbu maqolada uchburchak yuzini xilma-xil usullarda, ya`ni uning
berilgan xarakteristikasiga ko`ra hisoblash usullarini o`rganish.
Kalit so`zlar: Uchburchak, yuza, balandlik, burchak, Geron, perimetr, mediana.
Inson hayoti davomida yashar ekan uning hayotida matematikaning o`rni behisob
katta hisoblanadi. Xususan, kundalik hayotdagi hisob- kitob masalalari, inson ong-u
tasavvurida ham matematikaning salmoqli o`rni mavjud. Geometriya esa
matematikaning bir sohasi hisoblanib, yon-atrofimizda qurilayotgan barcha inshootlar
ya`ni maktablardan tortib universitetlargacha barchasi, avvalo, matematik farazlardan
kelib chiqadi va shu asnoda binolar quriladi. Geometriyaning asosini esa
uchburchaklar tashkil etadi. Negaki, har bir berilayotgan shakllarning barchasi
uchburchaklardan tashkil topgandir. Biz esa quyida shunday uchburchaklarning turli
xil usullarda egallab turgan soha yuzlarini hisoblash formulalarini ko`rib chiqsak:
Hech bir uch nuqtasi bir to`g`ri chiziqda yotmagan uchta nuqtani kesmalar orqali
tutashtirishdan hosil bo`lgan shakl uchburchak deb ataladi. Uchburchak ham
tomonlariga, ham burchaklariga ko`ra uch turga bo`linadigan eng mustahkam shakldir.
Tomonlariga ko`ra:
1. Teng tomonli
2. Teng yonli
3. Turli tomonli
Burchaklariga ko`ra: 1. To`g`ri burchakli
2. O`tkir burchakli
3. O`tmas burchakli
Uchburchak yuzini hisoblashning 7 xil turdagi usullarini o`rganib chiqsak.
1. Bizga uchburchakning ixtiyoriy 2 tomoni va ular orasidagi burchak sinusi berilgan
bo`lsa ushbu uchburchakning yuzi quyidagicha
topiladi.
|
| |
Bir jinsli murakkab geometrik figuralarning og`irlik

yuboramiz. YAni V - ni o`rniga dv, S - ni o`rniga ds, L - ni o`rniga dL qo`yamiz.
Ba’zi bir murakkab figuralarning og`irlik markazlarini aniqlash.
1.1
.Aylana yoyining og`irlik markazini aniqlash. (1.2 shakl).
1.2 shakl.
SHaklda ko`rsatilgan R radiusli aylananing, markaziy burchagi AOVh2
ga teng
bo`lgan AV yoyi ko`rsatilgan. Ushbu yoyning og`irlik markazini aniqlash uchun uning
markazi O nuqtadan xOu koordinata o`qlarini shunday o`tkazamizki, Ox o`qi AV
yoyni teng ikkiga bo`lib o`tsin. U holda bu o`q simmetriya o`qi hisoblanadi, qoidaga
ko`ra jismning og`irlik markazi shu o`qda yotadi. Lekin koordinata boshidan qancha
uzoqlikda yotishi nomalum, yani u
s
h0 lekin x
s
h?.
Buning uchun AV yoyda kichkina MM’ - yoychani ajratib olamiz, uning uzunligi
dLhRd
ga teng bo`lib, shu yoychaning og`irlik markazining Ox o`qidagi
koordinatasi xhRcos . Ushbu x va dL larni qiymatlarini yuqoridagi formulaga qo`yib,
butun yoy bo`yicha integrall olsak, quyidagini hosil qilamiz.
Bu erda LhR 2
ga teng bo`lganligi uni yuqoridagi formulaga qo`ysak, x
c
ni
qiymatini aniqlaymiz.
1.Doira sektorining og`irlik markazini aniqlash. (1.3 shakl.)
1.3 shakl.
SHaklda ko`rsatilgan doira sektorining O markazidan Ox simmetriya o`qini
o`tkazaylik, shu sababli uning og`irlik markazi shu o`qda yotadi. Uning qiymatini
hisoblash uchun, sektorni birnecha mayda mikrosektorlarga bo`lib yuboraylik, u holda
har bir mikrosektorni mikrouchburchak deb qabul qilish mumkin.
SHuning uchun har bir mikro-uchburchaklarning og`irlik markazlarini aniqlasak, ED
yoyida yotuvchi og`irlik markazlaridan iborat nuqtalarni hosil qilamiz. so`ngra
yuqoridagi formula orqali umumiy og`irlik markazini aniqlaymiz.
Chunki OE yoyining radiusi OV yoyning radiusining uchdan ikki qismini tashkil etadi.
2.Qutb koordinatalar sistemasi. Nuqtaning qutb va dekart koordinatalari orasidagi
bog`lanish. Sferik va silindrik koordinatalat sistimalari.
Qutb koordinatalar sistemasi.
Geometriyada affin va to’g’ri burchakli dekart koordinatalar sistemasi bilan bir
qatorda qutb koordinatalar sistemasi ham qaraladi. Ko’plab tadqiqotlarda va egri
chiziqning muhim sinflarini o’rganishda qutb koordinatalar sistemasi qo’l kelmoqda.
Shu sistema bilan tanishaylik. Yo’nalishli tekislikda
0 nuqta va bu nuqtadan chiquvchi
Министерство высшего образования, науки и инновации республики узбекистан

|
Министерство высшего образования, науки и инновации республики узбекистанBog'liq ОБЛОЖКА ОМК
МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ, НАУКИ И ИННОВАЦИИ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН
НУКУССКИЙ ГОСУДАРСТВЕННЫЙ ПЕДАГОГИЧЕСКИЙ ИНСТИТУТ ИМЕНИ АЖИНИЯЗА
“Утверждаю”
Заведующий отделом заочного обучения
___________ M. Насыров
«_____»__________2023 г.
Проектирование педагогического процесса в дошкольном образовании
УЧЕБНО-МЕТОДИЧЕСКИЙ КОМПЛЕКС
(для 4-курса)
Область знания: 100000-Гуманитарные науки
Отрасль образования: 110000-Педагогика
Направления образования: 5111800- Дошкольное образование
Нукус-2023
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARÍ BILIMLENDIRIW, ILIM HÁM INNOVACIYALAR MINISTRLIGI
ÁJINIYAZ ATÍNDAǴÍ NÓKIS MÁMLEKETLIK
PEDAGOGIKALÍQ INSTITUTÍ
“Tastıyıqlayman”
Sırtqı tálim bólimi baslıǵı
______________ M.Nasırov
2023-jıl «___»______________
G umanitar hám jámiyetlik pánlerdi aralıqtan oqıtıw kafedrası
“BALALAR TILIN ÓSIRIW TEORIYASÍ HÁM TEXNOLOGIYALARÍ”
PÁNINEN OQÍW METODIKALÍQ KOMPLEKSI
(bakalabr tálim baǵdarı 4-kurs ushın)
Bilim tarawı:
Tálim tarawı:
Tálim baǵdarı:
|
100000 –
110000 –
5111800 –
|
Gumanitar
Pеdagogika
Mektepke shekemgi tálim
|
Nukus – 2023-24
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
AJINIYOZ NOMIDAGI NUKUS DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
«Tasdiqlayman»
|
| |
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar

|
Pedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlarBog'liq milliy-g-oyani-yoshlar-ongiga-singdirishda-innovatsion-g-oyalar-va-qarashlarPedagogik ta’lim klasteri: muammo va yechimlar
Pedagogical Education Cluster: Problems and Solutions
Кластер педагогического образования: проблемы и решения
Chirchik, Uzbekistan 799 International Conference
Yoshlarda haqiqatga moyillik yuqori bo„ladi, soxtakorlik, ko„zbo„yamachilik,
so„z bilan amaliyoti boshqa kabi salbiy hodisalardan jirkanadi, nafratlanuvchi
ruhiyati kuchli bo„ladi.
Yoshlarning milliy qadriyatga munosabati, milliy g„oya asosida “Milliy
tiklanishdan – milliy yuksalish sari” degan ulug„ maqsad va manfaatlarini
umumlashtiradigan, tahlil etadigan, shu g„oyalarni boyitish va ishonch, e‟tiqodga
aylantirish bilan bog„liq. Bu ishni yo„lga qo„ymoq uchun to„rtta masalaga alohida
e‟tibor berish lozim va zarurligi ko„rsatilgan:
Birinchidan,
mavjud
vaziyatni,
yaqin
istiqbolimizning
rivojlanish
tamoyillarini, kerak bo„lsa, undagi salbiy holatlarning ijtimoiy sabablarini xolis
o„rganadigan nodavlat, mustaqil tashkilotlar faoliyatini takomillashtirish, ularning
imkoniyatlaridan to„la foydalanish zarur.
Ikkinchidan, shiddatli sur‟atlarda o„zgarayotgan, to„xtovsiz yangilanayotgan
zamon, hayotimizda muttasil ravishda ro„y berib turgan voqea, hodisa va
jarayonlar, O„zbekiston davlat mustaqilligining ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy,
huquqiy,
madaniy-ma‟naviy
zaminlarini bundan-da mustahkamlash va
barqarorlashtirishga bo„lgan talab va ehtiyojlar ma‟naviy, ma‟rifiy-mafkuraviy
ishlarni yanada jadallashtirish, umumiy maqsad yo„lida safarbar etish;
Uchinchidan, milliy g„oyaning kuchi bir tomondan ma‟rifat-targ„ibot ishlari,
uning samaradorligiga bog„liq bo„lsa, ikkinchi tomondan yoshlarning kundalik
hayotda duch kelayotgan muammolarning tushunishlari, ularning munosabatlariga
fikrga fikr bilan, g„oyaga g„oya bilan javob bera olish, uni qanday hal
etayotganliklariga bevosita bog„liqdir. Millat ravnaqi, Vatanga kerak bo„lsa jonini
jabborga berib faoliyat ko„rsatadigan yoshlar bo„lmasa milliy g„oya mafkurasida
ko„zda tutilgan maqsadlarga erishib bo„lmaydi. Bu yoshlarda milliy g„ururni
baland bo„lishini taqozo etadi [2;25].
Jamiyatda milliy g„oya sohasini rivojlantirish yangi texnologiyalarni joriy
etishni taqozo qiladi. Chunki, bu milliy g„oyani yoshlar dunyoqarashiga ta‟sirini
ta‟minlovchi muhim vositadir. Shu bois hozirgi vaqtda milliy g„oyani yoshlar
dunyoqarashiga ta‟sirini oshirishda fundamental va amaliy tadqiqotlar natijalaridan
foydalanish muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Milliy g„oyani targ„ibot qilishda
innovatsiya shu soha sifatini yaxshilashga
yo„naltirilgan holda amalga oshiriladi. Innovatsiyalar dolzarb, muhim ahamiyatga
ega bo„lib, milliy g„oya tizimida shakllangan yangicha yondashuvlardan iborat
bo„ladi. Mazkur yondoshuvlar tashabbuslar va yangiliklar asosida tug„ilib, milliy
g„oya tizimining konseptual mazmunini rivojlantirish uchun istiqbolli asos bo„lib
xizmat qiladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar royxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar royxati
|
bet | 4/4 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 33,44 Kb. | | #132510 |
Bog'liq 1. Mahsuldor qatlamning ochilish-fayllar.org (2)Foydalanilgan adabiyotlar royxati
1.Акчурин Х. И., Струговец Е. Т. Гидромониторное разрушение горных
пород при строительстве скважин. М. 2002.
2. Aminov A.M. Neft va gaz quduqlarini qurish asoslari. Toshkent – 2010,
410 bet.
3. Aminov A.M., Eshpo‘latov T.P. Neft va gaz ishida falokat va asoratlar. T. :
O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti. 2010. – 320 b.
4. Amirov A.A. ―Gorizontal quqlarda mahsuldor qatlamlarni ochish va
quduqlarni o‘zlashtirish texnologiyasini takomillashtirish‖, Qarshi MII- 2014 y.-88
bet.
5. Асилбеков, Б.К., Калиланова, К.А., Жапбасбаев, У.К. Об
комплекса интенсификации притока жидкости из карбонатных коллекторов//
Узбекский журнал нефти и газа. – Ташкент, 2009, №4, 28-30 с.
7.Агзамов Ф.А., Дияшев Р.Н., Якимов А.С., Крысин Н.И. Анализ
технологии вскрытия продувтивных пластов на депрессии . ///Нефтяное
хозяйство.- Москва, 2007, №10, 125 – 129 с.
8.Балуев А.А. Исследование и разработка методов повышения качества
вскрытия продуктивных пластов сложнопостроенных месторождений
Западной Сибири. Автореферат дис. Канд. Техн. Наук.-Тюмен ТюмГНГУ, 1998,
24 с.
9. Белов А.Е., Джонтаев М.А., Морозова Т.Г. Некоторые особенности
испытаний глубокозалегающих горизонтов в бурящихся скважинах //
Нефтяное хозяйство. – Москва, 2008, №11, 16-18 с.
10.Балуев А.А. Методические указания по дисциплине «Вскрытие и
разобщение продуктивных пластов» для лабораторных работ специальности
http://fayllar.org
|
| |
Tanlov narxi - Mavzu: Ishlab chiqarish va xarajatlar Reja

|
Mavzu: Ishlab chiqarish va xarajatlar Reja
|
bet | 2/9 | Sana | 03.08.2024 | Hajmi | 40,17 Kb. | | #269100 |
Bog'liq Mavzu Ishlab chiqarish va xarajatlar RejaTanlov narxi- bu maksimal foydani ta'minlaydigan ishlab chiqarish resurslaridan foydalanishning eng yaxshi o'tkazib yuborilgan imkoniyati qiymati bilan belgilanadigan tovarlarni chiqarish xarajatlari. Biznesning imkoniyat qiymati iqtisodiy xarajat deb ataladi. Ushbu xarajatlardan farqlash kerak buxgalteriya xarajatlari.
Buxgalteriya xarajatlari iqtisodiy xarajatlardan farqi shundaki, ular firma egalarining mulki bo’lgan ishlab chiqarish omillari tannarxini o’z ichiga olmaydi. Buxgalteriya xarajatlari iqtisodiy xarajatlardan tadbirkorning, uning xotinining yashirin daromadlari, yashirin er ijarasi va mulkdorning o'z kapitaliga bilvosita foizlari qiymati bo'yicha kamroq. Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, buxgalteriya xarajatlari iqtisodiy xarajatlardan barcha yashirin xarajatlarga teng.
Ishlab chiqarish xarajatlarini tasniflash variantlari xilma-xildir. Keling, farqlashdan boshlaylik aniq va yashirin xarajatlar.
Aniq xarajatlar- Bu ishlab chiqarish resurslari va yarim tayyor mahsulotlar egalariga naqd pul to'lovlari ko'rinishidagi imkoniyat xarajatlari. Ular kompaniyaning sotib olingan resurslar (xom ashyo, materiallar, yoqilg'i, ishchi kuchi va boshqalar) uchun to'lash uchun xarajatlari miqdori bilan belgilanadi.
Yashirin (hisoblangan) xarajatlar- firmaga tegishli bo'lgan va firma mulki bo'lgan resurslardan foydalanishdan yo'qotilgan daromad shaklini olgan resurslardan foydalanishning ego imkoniyat xarajatlari. Ular firmaga tegishli resurslarning narxi bilan belgilanadi.
Ishlab chiqarish xarajatlarini tasniflash hisobga olingan holda amalga oshirilishi mumkin harakatchanlik ishlab chiqarish omillari. Siz - baham ko'ring doimiy, o'zgaruvchilar Va umumiy xarajatlar.
Ruxsat etilgan xarajatlar (FC)- ishlab chiqarish hajmining o'zgarishiga qarab qisqa davrda qiymati o'zgarmaydigan xarajatlar. Ular ba'zan "qo'shimcha xarajatlar" yoki "cho'kib ketgan xarajatlar" deb ataladi. Ruxsat etilgan xarajatlarga ishlab chiqarish binolarini saqlash, asbob-uskunalar sotib olish, ijara to'lovlari, qarzlar bo'yicha foizlarni to'lash, boshqaruv xodimlarining ish haqi va boshqalar kiradi. Bu xarajatlarning barchasi kompaniya hech narsa ishlab chiqarmagan taqdirda ham moliyalashtirilishi kerak.
|
| |
Ichki xarajatlar - Mavzu: Ishlab chiqarish va xarajatlar Reja

|
Mavzu: Ishlab chiqarish va xarajatlar Reja
|
bet | 9/9 | Sana | 03.08.2024 | Hajmi | 40,17 Kb. | | #269100 |
Bog'liq Mavzu Ishlab chiqarish va xarajatlar RejaIchki xarajatlar - u o'z mahsulotidan foydalanish bilan bog'liq bo'lib, u kompaniyaning keyingi ishlab chiqarishi uchun resursga aylanadi.
Tashqi xarajatlar - bu firmaning egasi bo'lmaganlarning mulki bo'lgan resurslarni sotib olish uchun qilingan pul sarfidir.
Tovar ishlab chiqarishda yuzaga keladigan ishlab chiqarish xarajatlarini nafaqat qanday resurslardan foydalanilganiga, ular firma resurslari yoki to'lanishi kerak bo'lgan resurslarga qarab tasniflash mumkin. Xarajatlarning boshqa tasnifi ham mumkin.
Ruxsat etilgan, o'zgaruvchan va umumiy xarajatlar
Firmaning ma'lum hajmdagi mahsulot ishlab chiqarishga sarflaydigan xarajatlari barcha foydalanilgan resurslar miqdorini o'zgartirish imkoniyatiga bog'liq.
doimiy xarajatlar(FC, doimiy xarajatlar) qisqa muddatda firma qancha mahsulot ishlab chiqarishiga bog'liq bo'lmagan xarajatlardir. Ular ishlab chiqarishning doimiy omillari xarajatlarini ifodalaydi.
Ruxsat etilgan xarajatlar firmaning ishlab chiqarish uskunasining mavjudligi bilan bog'liq va shuning uchun firma hech narsa ishlab chiqarmasa ham to'lanishi kerak. Firma o'zining doimiy ishlab chiqarish omillari xarajatlarini faqat o'z faoliyatini butunlay to'xtatib qo'yish orqali oldini oladi.
o'zgaruvchan xarajatlar(VS, o'zgaruvchan xarajatlar) Bu firma ishlab chiqarish hajmiga bog'liq bo'lgan xarajatlardir. Ular firmaning o'zgaruvchan ishlab chiqarish omillari xarajatlarini ifodalaydi.
Bularga xom-ashyo, yoqilg'i, energiya, transport xizmatlarining narxi va boshqalar kiradi. O'zgaruvchan xarajatlarning ko'p qismi, qoida tariqasida, mehnat va materiallar xarajatlarini hisobga oladi. O'zgaruvchan omillarning xarajatlari ishlab chiqarish hajmining o'sishi bilan ortganligi sababli, mahsulot hajmining o'sishi bilan o'zgaruvchan xarajatlar ham ortadi.
Umumiy (yalpi) xarajatlar ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori uchun - bu ma'lum bir mahsulotni ishlab chiqarish uchun zarur bo'lgan vaqtning ma'lum bir nuqtasidagi barcha xarajatlar.
Ishlab chiqarish xarajatlarining haddan tashqari ko'payishidan firma o'zini kafolatlaydigan mumkin bo'lgan ishlab chiqarish hajmlarini aniqroq aniqlash uchun o'rtacha xarajatlar dinamikasi tekshiriladi.
O'rtacha konstantalarni farqlang (A.F.C.). o'rtacha o'zgaruvchilar (AVC) Umumiy PI o'rtacha ko'rsatkichlari (ATS) xarajatlar.
O'rtacha doimiy xarajatlar (AFS) doimiy xarajatlar nisbati hisoblanadi (FC) chiqish uchun:
AFC=FC/Q.
O'rtacha o'zgaruvchan xarajatlar (AVQ o'zgaruvchan xarajatlar nisbati hisoblanadi (VC) chiqish uchun:
AVC=VC/Q.
O'rtacha umumiy xarajat (ATS) umumiy xarajatlar nisbati hisoblanadi (TC)
|
| |
O'zgaruvchan xarajatlar (VC)

|
O'zgaruvchan xarajatlar (VC)
|
bet | 3/9 | Sana | 03.08.2024 | Hajmi | 40,17 Kb. | | #269100 |
Bog'liq Mavzu Ishlab chiqarish va xarajatlar RejaO'zgaruvchan xarajatlar (VC)- ishlab chiqarish hajmining o'zgarishiga qarab qiymati o'zgarib turadigan xarajatlar. Agar ishlab chiqarish ishlab chiqarilmasa, u holda ular nolga teng. O'zgaruvchan xarajatlarga xom ashyo, yoqilg'i, energiya, transport xizmatlari, ishchilar va xizmatchilarning ish haqi va boshqalarni sotib olish xarajatlari kiradi. Supermarketlarda nazoratchilar xizmatlari uchun to'lov o'zgaruvchan xarajatlarga kiradi, chunki menejerlar ushbu xizmatlar miqdorini o'zgartirishlari mumkin. xaridorlar soniga.
Umumiy xarajatlar (TC) - firmaning doimiy va o'zgaruvchan xarajatlari yig'indisiga teng bo'lgan umumiy xarajatlari quyidagi formula bilan aniqlanadi:
Umumiy xarajatlar ishlab chiqarish hajmining oshishi bilan ortadi.
Ishlab chiqarilgan mahsulot birligiga xarajat shaklga ega o'rtacha konstantalar xarajatlar o'rtacha o'zgaruvchilar xarajatlar va o'rtacha umumiy xarajatlar.
O'rtacha qat'iy xarajatlar (AFC) ishlab chiqarish birligiga to'g'ri keladigan umumiy doimiy xarajatlardir. Ular doimiy xarajatlarni (FC) tegishli mahsulot miqdoriga (hajmiga) bo'lish yo'li bilan aniqlanadi:
Jami doimiy xarajatlar o'zgarmasligi sababli, ishlab chiqarishning ortib borayotgan hajmiga bo'linganda, o'rtacha doimiy xarajatlar ishlab chiqarish sonining ko'payishi bilan kamayadi, chunki belgilangan xarajatlar miqdori tobora ko'proq ishlab chiqarish birliklariga taqsimlanadi. Aksincha, agar ishlab chiqarish kamaysa, o'rtacha doimiy xarajatlar ortadi.
O'rtacha o'zgaruvchan xarajat (AVC) ishlab chiqarish birligiga to'g'ri keladigan umumiy o'zgaruvchan xarajatlardir. Ular o'zgaruvchan xarajatlarni tegishli mahsulot miqdoriga bo'lish yo'li bilan aniqlanadi:
O'rtacha o'zgaruvchan xarajatlar avval pasayib, minimal darajaga etadi, keyin esa ko'tarila boshlaydi.
O'rtacha (jami) xarajatlar (ATS) ishlab chiqarish birligiga to'g'ri keladigan jami xarajatlardir. Ular ikki shaklda aniqlanadi:
a) umumiy xarajatlar summasini ishlab chiqarilgan mahsulot miqdoriga bo'lish yo'li bilan:
ATS = TS / Q;
b) o'rtacha doimiy va o'rtacha o'zgaruvchan xarajatlarni yig'ish orqali:
ATC = AFC + AVC.
Dastlab o'rtacha (umumiy) xarajatlar yuqori bo'ladi, chunki oz miqdorda mahsulot ishlab chiqariladi, doimiy xarajatlar esa katta. Ishlab chiqarish hajmi ortishi bilan o'rtacha (jami) xarajatlar kamayadi va minimal darajaga etadi, keyin esa o'sishni boshlaydi.
|
| |