S + O2 - Oltingugurt va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Oltingugurt va uning birikmalari

|
Oltingugurt va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Oltingugurt va uning birikmalari
|
bet | 2/2 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 23,37 Kb. | | #151724 |
Bog'liq Oltingugurt va uning birikmalarini olinish va xossalariS + O2 → SO2
Isitganda oltingugurt ham fosfor bilan reaksiyaga kirishib , fosfor sulfidlari aralashmasini hosil qiladi.
3 S + 2 P → P2S3
Bundan tashqari, qizdirilganda oltingugurt vodorod , uglerod , kremniy bilan reaksiyaga kirishadi:
S + H2 → H2S
2 S + C → CS2
Isitganda oltingugurt ko’plab metallar bilan o’zaro ta’sir qiladi. Ba’zan metallar oltingugurt aralashmasi yonadi. Ushbu jarayonida sulfidlar hosil bo’ladi:
S + 2 Na → Na2S
S + Ca → CaS
S + Fe → FeS
3 S + 2 Al → Al2S3
Oltingugurt konsentrlangan oksidlovchi kislotalar ( HNO 3 , H 2 SO 4 ) bilan faqat qizdirilganda reaksiyaga kirishadi:
S + 6 HNO3 → 2 H2O + 6 NO2 + H2SO4
S + 2 H2SO4 → 2 H2O + 3 SO2
Oltingugurt bug’idagi harorat ko’tarilishi bilan miqdoriy molekulyar tarkibida o’zgarishlar yuz beradi . Molekuladagi atomlar soni kamayadi.
S8 → S6 → S4
800-1400 ° C haroratda bug’lar asosan diatomik oltingugurtdan iborat:
S8 → S2
1700 ° C da oltingugurt atomga aylanadi:
S2 → S
U yer qobig’ining 0,06 foizini tashkil qiladi. Hisob-kitoblarga ko’ra, erning chuqur qatlamlarida oltingugurt juda ko’p. Dengiz suvida sulfat sifatida taxminan 0,09 oltingugurt mavjud. Tabiatdagi shakllanish erkin va birikmalar shaklida bo’lishi mumkin. Qo’rg’oshin, rux, temir, mis va alyuminiy kabi ko’plab muhim metallarning rudalarida oltingugurt yoki oltingugurt birikmalari mavjud. Ba’zi tabiiy gazlarda vodorod sulfid shaklida ham uchraydi. Oltingugurt qazilma yoqilg’i va ko’mir tarkibida ham bo’lishi mumkin. Bu tabiiy ravishda vulqon konlarida, gips (kaltsiy sulfat) va ohaktosh qatlamlarida uchraydi. Oltingugurtni tuz ustunlari hosil qilgan yuzalar yonida va bug’ hosil bo’lgan eski havzalarda topish mumkin. Dengiz tubida gipsning qalin qatlamlarining o’zgarishi natijasida hosil bo’lgan oltingugurt konlari mavjud.
Izotoplari
Tabiiy oltingugurt to’rt barqaror izotopdan iborat :
32S (95,02%), 33S (0,75%), 34S (4,21%), 36 S (0,02%).
Sun’iy radioaktiv izotoplar ham olingan
31S ( T ½ = 2.4 s), 35S ( T ½ = 87.1 kun), 37S ( T ½ = 5.04 min) va boshqalar .
Ishlatilishi
Oltingugurt sanoat ishlab chiqarishining asosiy materiallari qatoriga kiradi, ayniqsa oltingugurt kislotasi. Sanoatda keng qo’llaniladigan sulfat kislotasini ishlab chiqarish uchun millionlab tonna oltingugurt sarflanadi. Xom oltingugurt oltingugurt kislotasidan tashqari oltingugurt dioksidi gaz, uglerod oltingugurt, tiosulfat ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Oltingugurt, sulfat kislotasi va uning birikmalari ishlatiladigan ba’zi mahsulotlar va tarmoqlarni quyidagicha sanab o’tish mumkin: kimyo va qishloq xo’jaligi sanoati, ozuqa qo’shimchalari, sintetik qatronlar, o’g’itlar va o’g’itlar uchun qo’shimchalar, hayvonlarga mo’ljallangan dorilar, pigmentlar, neft mahsulotlari, yuvish vositalari, choyshab metall, portlovchi moddalar, ba’zi batareyalar, qog’oz, hasharotlar, shinalar, porox, gugurt, kauchuk, kosmetika mahsulotlari , shampunlar, matolar, elimlar va boshqa sohalarda.
Oltingugurtning sog’liq uchun foydalari va zarari
Inson salomatligi uchun muhim element bo’lgan oltingugurtga bo’lgan ehtiyojimiz kuniga 1 grammni tashkil etadi. Bu miqdorni biz iste’mol qilayotgan ovqatdan olamiz. Qizil va oq go’sht, tuxum, sut, pishloq, piyoz, sarimsoq, ba’zi sabzavotlar, qulupnay, banan, petrushka, marul, kartoshka, anjir va xurmo oltingugurtga boy manbalardir.
Oltingugurt biriktiruvchi to’qima, teri va tirnoqlarning rivojlanishi, qon shakarini nazorat qilish, organizmdagi toksinlardan tozalash, safro hosil bo’lishi va soch o’sishi uchun zarur bo’lgan moddadir.
Tanadagi oltingugurt kislorod muvozanatini ta’minlaydi va miya funktsiyalarining sog’lom ishlashiga yordam beradi. Shuningdek, u jigarda safro ajralishiga yordam beradi.
Termal buloqlar va oltingugurtli hovuzlarga ega bo’lgan issiqlik inshootlari ham ko’plab odamlar davolanishga intiladigan joylar qatoriga kiradi. Oltingugurtli hovuzlar ko’plab kasalliklarda, ayniqsa bel va bo’g’imlarda og’riq, revmatizm va ekzema kabi teri kasalliklarida afzal ko’rilishi mumkin.
Oltingugurt nisbati oshgani sayin tanadagi ba’zi muvozanatlar yomonlashadi. Haddan tashqari oltingugurt buyraklarga zarar etkazadi; bosh og’rig’i, oshqozon kramplari, tomoq kuyishi va qayt qilish. Shuningdek, astma bilan kasallanganlar uchun oltingugurtdan nafas olish xavfli.
Sovun va dori-darmonlarda ishlatiladigan oltingugurt teri muammolariga qarshi muhim element hisoblanadi. Ammo, agar u to’g’ri ishlatilmasa, ba’zi bir zarar etkazilishi mumkin.
Ba’zi kasalliklarni davolashda ishlatiladigan dorilar oltingugurtni o’z ichiga oladi. Biroq, uning yon ta’sirini hisobga olish kerak. Oltingugurt o’z ichiga olgan dorilar oshqozonni bezovta qilishi mumkin. Bundan tashqari, ichak tutilishi yoki diareya kabi ichak muammolarini keltirib chiqarishi mumkin. Bosh aylanishi yoki bosh og’rig’i, uyqusizlik va charchoq kabi nojo’ya ta’sirlarni ham ko’rish mumkin. Oltingugurtga allergik sezgirligi bo’lgan odamlarda u og’izda shish paydo bo’lishi, nafas qisilishi va ongni yo’qotish kabi hayotga xavf soladigan xavflarni keltirib chiqarishi mumkin, bu «anafilaksi» deb nomlanadi.
Oltingugurt o’z ichiga olgan sovunlar, aksincha, terining qizarishi, qichishi va tozalanishi kabi muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Terining rangini ham o’zgartirishi mumkin bo’lgan oltingugurtli sovunlar terida allergik holatlarni va shish va uyalar kabi muammolarni keltirib chiqarishi mumkin. Bundan tashqari, husnbuzarlarga qarshi dorilar bilan ishlatiladigan ushbu sovunlar teriga qaytarilmas zarar etkazishi mumkin.
|
| |