nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Andijon Mashinasozlik Instituti ib va kt fakulteti at va t yo'nalishi - bet 3

|
Andijon Mashinasozlik Instituti ib va kt fakulteti at va t yo'nalishi
|
bet | 3/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,97 Mb. | | #118557 |
Bog'liq magnit maydoniTokli o'tkazgichlarning magnit maydoni cheksizlikkacha yoyiladi, biroq masofa ortishi bilan magnit kuchlari juda tez zaiflashadi. Shu sababli amalda magnit kuchlarining ta'sirini tokli o'tkazgichga yaqin masafalardagina sezish mumkin. Tinch turgan elektr zaryadlari atrofidagi fazoda elektr maydon hosil bo'lgani kabi, toklar atrofidagi fazoda tokli o'tkazgichga ta'sir etuvchi, materiyaning maxsus ko'rinishi bo'lgan magnit maydon hosil bo'ladi. Mana shu magnit maydon kuchlarining manbayidir. Magnit maydonni harakatdagi zaryad yoki elektr toki hosil qiladi. Magnit maydoni harakalanayotgan zaryadli Zarraga yoki tokli o`tkazgichga ta`sir qiladi. Magnit maydonning elektr maydoni bilan bog`liqligini birinchi bo`lib tajribada Daniyalik fizik X.Erasted aniqlagan. U tokli o`tkazgich magnit maydoning magnit strelkasiga ta`sirini o`rgangan. Magnit maydon xarakatsiz zarraga ta`sir qilmaydi. Magitning magnit eng kuchli bo`lgan joylari magnit qutblari deb ataladi. Har qanday magnitda ikkta: Shimoliy(N) va Janubiy (S) qutublari bo`ladi. Magnit induksiya chiziqlari magnit ichida janubdan (S dan) shimolga (N ga) tomon yo`nalgan bo`ladi. Agar doimiy magnit ikkiga bo`linsa har bir bo`lagi alohida magnit aylanadi.
Har qanday elektr toki, ya`ni harakatlanuvchi elektr zaryadi atrofida magnit maydoni mavjud bo`ladi. Uni mavjudligini 1820 – yilda daniyalik fizik Ersted aniqlagan.
Parallel ingichka o`tkazgichlardan qarama – qarshi yo`nalishda tok o`tsa o`tkazgichlar bir biridan qochadi. O`tkazgichlardan bir xil yo`nalishda toklar o`tkazilganda ular ozaro tortishadi.
Parallel toklarning o`zaro ta`siri.
Bu tasirni Amper aniqlagan: Parallel toklarning o`zaro ta`sir kuchi o`tkazgichlardan o`tayotgan tok kuchlar ga, o`tkazgichning uzunligi l ga to`g`ri proporsional va ular orasidagi masofa r ga teskari proporsional, ya`ni:
F = l
Tokli kontur. Magnit maydonini organishda tokli kontur tushunchasidan foydaniladi. Tokli konturning
olchamlari magnit maydoni hosil qilgan tokkacha bolgan masofaga nisbatan juda kichik va uning maydoni o`rganilayotganda maydonni ozgartira olmaydi deb hisoblanadi.Tokli konturning fazodagi yo`nalishi uning normali bilan aniqlanadi. Normalning musbat yo`nalishi o`ng parma qoidasi bilan aniqlanadi.
Normalning yonalishi parmaning ilgarilanma harakati bilan mos kelsa konturdagi tokning yo`nalishi parma dastasining harakati bilan mos kelishi kerak.
O`ng parma qoidasi.
Parma dastasining aylanma harakati magnit induksiya yo`nalishi bilan mos tushsa, parma uchining ilgarilanma harakat yonalishi tokning yo`nalishini ko`rsatadi.
|
| |
Agar q > 0, bu tizimga issiqlik yetkazib berilishini anglatadi

|
Agar q > 0, bu tizimga issiqlik yetkazib berilishini anglatadi
|
bet | 13/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich1111Agar q > 0, bu tizimga issiqlik yetkazib berilishini anglatadi.
Agar q < 0, bu issiqlikning tizimdan olib tashlanishini anglatadi.
Agar q = 0 , u holda tizim yoki sabablarning biriga ko'ra atrof-muhit bilan issiqlik almashmaydi: yoki u bilan termodinamik muvozanat holatida yoki adiabatik izolyatsiya qilingan yoki statsionar issiqlik almashinuvi holatida.
3_1 Ona vataninggiz haqida ingiliz tilida qisqacha matn yozib bering.
My homeland is Uzbekistan. I am proud of the opportunities created for young people in my country and I am trying to use them properly.
Many opportunities have been created in the field of education and sports. Young people have great opportunities. Uzbekistan has a great political and economic role in the world, especially in Central Asia.
Mening vatanim O'zbekiston. Yurtimda yoshlarga yaratilayotgan imkoniyatlardan faxrlanib, ulardan to‘g‘ri foydalanishga harakat qilyapman.
Ta’lim va sport sohasida ko‘plab imkoniyatlar yaratildi. Yoshlarda katta imkoniyatlar mavjud. O‘zbekiston jahonda, xususan, Markaziy Osiyoda katta siyosiy va iqtisodiy rolga ega.
3_2 Javob: 2_2
3_3 Avagadro doimiysi nima? Modda miqdori haqida tushuncha bering.
Kimyo va fizikada Avogadro doimiysi (ramzlari: L, NA) zarrachalar (odatda atom yoki molekulalar) soni N ning modda miqdori n (mol) ga nisbati NA = N/n deb aniqlanadi.[1] Yaʼni, u modda molyar massasining oʻsha modda massasiga proporsiyasi faktoridir.[2] Avogadro doimiysi 1 mol moddadagi zarrachalar sonini koʻrsatib, 6.02214129(27)×1023 mol−1 ga tengdir.[2][3][4]
Kimyoviy miqdorning avvalgi taʼriflarida Avogadro soni atamasi ishlatilardi. Xalqaro Birliklar Tizimi asosiy birliklari toʻplamini qayta koʻrib chiqish natijasida kimyoviy miqdor konseptini yangidan belgilashga zarurat tugʻildi. Avogadro soni Perrin tomonidan bir gramm-mol vodoroddagi molekulalar soni qilib tayinlangan edi. U keyinroq 12 g uglerod-12 izotopidagi atomlar soni qilib belgilandi.
|
| |
_6 10gr mis va mis (II) -oksid aralashmasini eritish uchun xlorid kislotaning 20% li eritmasidan 36,5 gr sarflandi

|
_6 10gr mis va mis (II) -oksid aralashmasini eritish uchun xlorid kislotaning 20% li eritmasidan 36,5 gr sarflandi
|
bet | 29/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11115_6 10gr mis va mis (II) -oksid aralashmasini eritish uchun xlorid kislotaning 20% li eritmasidan 36,5 gr sarflandi.
Dastlabki aralashma tarkibidagi misning massa ulushini hisoblang.
Cu+ 2HCl=CuCl2+H2
10 gr 0.2mol
CuO+ 2HCl=CuCl2=H2O
36.5×0.2=7.3gr÷36.5=0.2 mol
64x+80y=10
2x+2y=0.2
Tenlamani yechib misni topib gramini 10 gramga bolib qoyasiz misni massa uluwi chiqadi
Cu + HCl=xxxxxx
}10
CuO+2HCl=CuCl2+H2O
80g------2mol
x=8g------0.2
10-8=2g Cu
2
w=-------×100%=20%
10
5_7 Entalpiya va Entropiya haqida malumot bering.
Entropiya (grekcha: τροπή — aylanish, oʻzgarish) — 1) termodinamikada — har qanday termodinamik tizimning holat funksiyalaridan biri (8). Oʻz holiga qoʻyilgan (tashqi kuch taʼsir etmayotgan) berk tizimda jarayon qaysi yoʻnalishda sodir boʻlishini ifodalaydi.Birinchi marta termodinamik tizimning holati funksiyasi sifatida termodinamika tarkibiga kiritilgan), energiyaning qaytmas tarqalishi yoki energiyaning samarasizlig o'lchovini bildiradi (chunki Tizimning barcha energiyasini foydali ishga aylantirish sarflab bo'lmaydi). Fizikada termodinamik entropiya nomidan foydalanadilar; Termodinamik entropiya odatda muvozanat (qaytariladigan) jarayonlarni tavsiflash uchun ishlatiladi. Termodinamikaning II qonuni (qarang Termodinamika) jarayonlarning yoʻnalishini avvaldan aytib berish imkoniga ega emas. Bu qonunni taʼriflagan Rudolf Clausius 1865-yilda jarayonlarning bir tomonlama kechishiga olib keluvchi cheklashni tahlil qilib, 8 funksiyani kiritdi va uni entropiya deb atadi; 2) statik fizikada — tizim holatining termodinamik ehtimolini ifodalovchi kattalik.
Entropiyaning xossalari: 1) tajriba natijasi toʻgʻri boʻlsa, yaʼni R larda birontasi birga, qolganlari nolga teng boʻlsa, noaniqlik oʻlchami — entropiya ham nolga teng boʻladi; 2) tajriba natijalari teng ehtimolli boʻlsa, entropiya maksimal qiymatga ega boʻladi; 3) bir-biriga bogʻliq boʻlmagan ikki tajriba entropiyasi ularning entropiyalari yigʻindisiga teng.
Entalpiya (yun. — isitaman) — termodinamikada — termodinamik tizimning holat funksiyalaridan biri (N). Qaytar izobarik jarayonda entalpiyaning oʻzgarishi tizimga berilgan (yoki tizimdan olingan) issiqlik miqdoriga teng. Shuning uchun entalpiya bosim oʻzgarmaydigan sharoitda sodir boʻluvchi fazalar almashuvlarida, kimyoviy reaksiyalar va boshqalarda isiqlik effektini ifodalaydi. Bosim oʻzgarmaydigan adiabatik jarayonlarda entalpiyaning qiymati ham oʻzgarmaydi. Baʼzan entalpiya issiqlik funksiyasi deb ataladi. Entalpiya termini gollandiyalik fizik X. Kamerling-Onnes tomonidan kiritilgan. Xalqaro birliklar tizimida entalpiya joul (J) larda ifodalanadi.
|
| |
SERVERLAR. 
EHM - 1-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanish tendentsiyasi

|
1-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanish tendentsiyasi
|
bet | 10/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 358,82 Kb. | | #228353 |
Bog'liq 1 Ma’ruza Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanSERVERLAR.
EHMlarnig aloxida jadal rivojlanayotgan guruhini hisoblash tarmoklarida kup foydalanuvchi tomonidan foydalanadigan kompyuterlar serverlar xosil qiladi. Server (Server) - Bu tarmokning barcha ishchi stantsiyalar surovlarini kayta ishlash uchun ajratilgan surovlarini kayta ishlash uchun ajratilgan ko’p foydalanuvchili kompyuter bo’lib , u Bu stantsiyalarga umumiy tizm resurslariga (Hisoblash kuvvatlariga, ma’lumotlar bazasiga, dasturlar kutubxonalariga, printerlarga, fakslarga va boshkalarga) murojat etish imkonini beradi va Bu resurslarni taksimlaydi. Server uziningtarmokli operatsion tizimiga ega bulib, tarmok barcha buginlarining ishi uning boshkaruvi ostida utadi.Serverga kuyiladigan eng muhim talablar ichida yukori ish unumdorligini va ishonchligini ajratib utish lozim.
Ishchi stantsiyalarga tarmok resurslarini takdim etishdan tashkari, serverning uzi xam mijozlarning surovlari buyicha ma’lumotlarni mazmunli kayta ishlashni bajarish mumkin-bunday serverni kupincha kushimcha(ilovali) server deb atashadi. Server tarmokda kupincha ixtisosslashtiriladi. Ixtisoslashgan serverlar ma’lumotlar bazasini va ma’lumotlar arxivini yaratish va boshqarish, kup adresli faksimal aloka va elektron pochtani kullash,kup foydalanuvchili terminlarni (printerlar, plotterlarni va boshkalar) boshqarish buyicha tarmok ishidagi eng zaif joylarni bartaraf etish uchun ishlatiladi.
KOMPYUТERDA MA’LUMOТLARNI ТASHKIL EТISH VA SAQLASH.
Kompyuter ishlov beradigan barcha ma’lumotlar elementlari «Kishtchalar», ya’ni 0 va 1 raqamlardan (bitlar) dan tuziladi. Shundan so‘ng quyidagi zanjir hosil bo‘ladi: bit-bayt-fayl-katalog- mantiqiy disk.Bit — axborotning eng kichik birligi bo‘lib, 0 yoki 1 raqami beradigan axborotni bildiradi. Bitning qiymatini o‘chirilgan-yoqilgan, yo‘q-ha, yolg‘on-rost alternativalari kabi talqin etish mumkin.Kompyuter konkret bitlar bilan alohida juda kam hollarda ish ko‘radi. Odatda kompyuter sakkiz bitdan iborat 0 va 1 raqamlari kombinatsiyasi bilan ishlaydi. Bu kombinatsiyalar bayt deb ataladi.
|
| |
yilda Intel firmasida integral sxema asosida birinchi mikroprotsessor yaratildi

|
yilda Intel firmasida integral sxema asosida birinchi mikroprotsessor yaratildi
|
bet | 3/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 358,82 Kb. | | #228353 |
Bog'liq 1 Ma’ruza Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlan1970 yilda Intel firmasida integral sxema asosida birinchi mikroprotsessor yaratildi – ki, u o’zining 3 sm li hajmi bilan ENIAC gigant mashinasidan ishchan va tezkor edi. Avvaliga Intel – 4004 (4 razryadli) mikroprotsessori , so’ng 1974 yildagi Intel 8080 mikroprotsessori yaratildi, u hozirgi kunda ham Shaxsiy kompyuter industriyasining standarti hisoblanadi.
Mikroprotsessorlar avvaliga kalkulyatorlar va maxsus qurilmalarda ishlatila boshlandi. Sungra esa kompyuterlar tarkibiga kiritildi va 1975 yilda keng ommaga muljallangan birinchi «Altair - 8800» Shaxsiy kompyuterlarga qiziqish ortdi.
Microsoft firmasini tashkil etgan Pol Allen va Bill Geyts «Altair» uchun Basic tili interpretatorini yaratdilar. Bu programmadan yozish, muloqot qilish osonligini ko’rgan iste‘molchilarda Shaxsiy kompyuterlarga qiziqish ortdi.
Faqat ulkan EHMlar chiqarish bilan mashg’ul bo’lgan IBM (Intenational Bisiness Machines Corporation) firmasi, Shaxsiy kompyuterlar bozoriga keyinrok e‘tibor berdi. 1981 yildan boshlab, IBM firmasi ham Shaxsiy kompyuter ishlab chiqarishni yo’lga quydi. IBM firmasi Intel – 8088 nomli 16 razryadli mikroprotsessor bazasida IBM PC (ay- bi –em pi- si , deb uqiladi) Shaxsiy kompyuterini yaratdi. Bu kompyuterning programma ta‘minotini yaratish Microsoft firmasiga topshirildi, natijada bir– ikki yilda IBM PC boshqa firma Shaxsiy kompyuterlarini siqib chiqardi.
Birinchi Shaxsiy kompyuterlar AQSHda Stiv Jobs va Stiv Voznyaklar tomonidan yaratilgan bo’lib, unga APPLE deb nom quyishgan. Bozorga esa 1-SHK lar 1977 yilda chiqarilgan. Lekin 1981 yilda IBM firmasi tomonidan ishlab chiqilgan ShK lar hozir butun dunyoni qamrab oldi.
Boshqaturdagiasosiykompyuterlar
Katta EHMlar yoki maynfreymlar – bu katta miqdor, katta hajmdagi ma‘lumotlarni qayta ishlash uchun yaratilgan. Favqulotda ishonchli, yuqori tezligi, kiritish-chiqarish kanallarini katta miqdorda ma‘lumot o’tkazish, ularga minglab terminallar (displey klaviatura bilan) yoki Shaxsiy kompyuterlar ulanishi bilan shaxsiy kompyuterdan farqlanadi. Ko’pgina ulkan korporatsiya, banklar, davlat tashqilotlar o’z ma‘lumotlarini aynan katta EHMlarda qayta ishlaydidilar va saqlaydilar. Katta EHMlar qiymati millionlab dollar tursada ularda ma‘lumot saqlash – uzatish nisbatan arzon, boshqa holda minglab SHEHMga asoslangan tarmoq orqali xizmat ko’rsatish qimmatga tushib ketadi.
|
| |
Kompyuter arxitekturasi va asosiy qurilmalari

|
Kompyuter arxitekturasi va asosiy qurilmalari
|
bet | 5/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 358,82 Kb. | | #228353 |
Bog'liq 1 Ma’ruza Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanKompyuter arxitekturasi va asosiy qurilmalari
Informatika — bu axborotning nafaqat umumiy xususiyatlari, balki unga avtomatlashtirilgan ishlov berishning uslublari, jarayonlari va texnik vositalarini o‘rganuvchi fandir. Avtomatlashtirilgan ishlov berish jarayonlarining asosini axborotni yig‘ish, talqin qilish, saqlash, qayta ishlash va uzatish tashkil qiladi. Bu jarayonlar hisoblash texnikasi, jumladan, EHMlar yordamida amalga oshiriladi.
EHM tarkibidagi arifmetik — mantiqiy, boshqarish, xotira, axborotni kiritish va chiqarish kabi qurilmalar uning arxitekturasini tashkil etadilar.
Universal EHMlar arxitekturasiga qarab quyidagilarga bo‘linadi:
Birinchi avlod EHMlari — bu tarkibida tezkor xotira qurilmasi ham bor bo‘lgan «bazaviy EHM»dir.
Ikkinchi avlod EHMlari — bu birinchi avlod mashinasidan tarkibida tashqi xotira qurilmasi ham borligi bilan farq qiladi;
Uchinchi avlod EHMlari — bu ikkinchi avlod mashinasidan tarkibida axborot almashuv qurilmasi(kanal) ham borligi bilan farq qiladi. Kanal tezkor xotira bilan EHMning tashqi qurilmalari orasida axborot almashuviga imkon beradi. Shu tufayli ko‘p dasturli (bir vaqtning o‘zida, misol uchun, axborotni chop etish, musiqani ijro etish, ma’lumotlarni kiritish va hokazo) rejimni amalga oshirish mumkin bo’ladi. BESM-6, YeS EHM va boshqalar uchinchi avlod mashinalari sirasiga kiradi.
Тo’rtinchi avlod EHMlari — bu uchinchi avlod mashinasidan tarkibida xar biri parallel ravishda ishlay oladigan ikki va undan ko‘p protsessorlar borligi bilan farq qiladi.
Beshinchi avlod EHMlari — bu to‘rtinchi avlod mashinasidan tarkibida intellektual interfeys (bilimlar bazasi, masalalarni avtomatik ravishda yechishning dasturiy ta’minoti va muloqot protsessori borligi bilan farq qiluvchi, universal sun’iy tafakkur mashinalaridir.
Kompyuterning asosiy qurilmalari quyidagilar: sistemali blok, monitor va klaviatura (sichqoncha bilan).Markaziy protsessorKiritish – chiqarish kanallari Kontrollerlar Tashqi xotira qurilmalariTashqi kiritish-chiqarish qurilmalari
Sistemali blokda markaziy protsessor, operativ (tezkor) xotira, qattiq disk, kontrollerlar, disketalar va lazerli kompakt disklar bilan ishlash uchun qurilmalar va boshqalar joylashadi. Markaziy protsessor. Kompyuterning eng muhim qismini markaziy protsessor, (ya’ni protsessor va boshqaruv qurilmasi) tashkil etadi. Dastur yordamida berilgan ma’lumotlarni o‘zgartiradigan, hamma hisoblash jarayonlarini boshqaradigan hamda hisoblash ishlariga tegishli moslamalarning o‘zaro aloqasini o‘rnatadigan qurilma — protsessor deb ataladi. Arifmetik va mantiqiy amallarni bajarish, xotiraga murojaat qilish, dasturdagi ko‘rsatmalarning berilgan ketma-ketlikda bajarilishini boshqarish va boshqa amallar protsessor zimmasidadir. Bir so‘z bilan aytganda, protsessor kompyuterning barcha ishini boshqaradi va barcha ko‘rsatmalarini bajaradi.
|
| |
S uper-EHMlar - 1-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanish tendentsiyasi

S uper-EHMlar– judaulkanmiqdordagiaxborotlaruchunzarur
Super-EHMlardan – dunyodaharbiylar, meteorologlar, geologlarvaboshqaishlardafoydalanadilar. U yadroportlashlarnimodellashtirish, ob-havonioldindanaytishvaboshqamasalalardaqo’lkeladivao’zpulinioqlaydi. Bu EHMlarni– Gray, Research, Hitachi firmalariishlabchiqaradi. Misoluchun IBM korporatsiyasisekundiga 3,9tril. amalbajaraoladigan, dunyodagiengtezkorkompyuterniishlabchiqardi. AQShma‘muriiyativakillariniaytishichabumashinadanharbiymaqsadlardafoydalanishmumkin. Bu yangikompyuter “Pacific Blue” degan nom oldi. U oddiyShaxsiykompyuterdan 15 mingmarotabatezishlaydiva 80 mingmartakattaoperativxotirabilanjihozlangan. HattokiengunumdorzamonaviykompyuterdanfoydalangandabajarishuchunbirnechaoytalabqilinadiganmurakkabhisoblashlarniyangiEHMdabirnechasekundda (soatdaemas) bajarsabo’ladi.
M ini-EHM – Shaxsiy kompyuter va katta EHM o’rtasidagi salobatga ega. Horijda uncha katta bo’lmagan tashkilotlar, universitet, davlat idoralarida, ma‘lumotlarni qayta ishlash markazlarida – Shaxsiy kompyuterlarni quvvati yetmaydigan joylarda foydalaniladi. Mini-EHMga (kichik EHM deb ataladi) ham o’nlab, yo’zlab terminal yoki shaxsiy kompyuter ulash mumkin. Bu EHMlarni DEC, SUN, Hewlett-Packard, IBM, SilconGrapicsvaboshqafirmalarishlabchiqaradi. SilconGrapic so’z kompyuterlariga maxsus qo’shimcha qurilma kiritib, uch ulchovli fazo holatini monitorda tasvirlash mumkin. Natijada, chet el kino filmlaridagi maxsus effekt holatlari (animatsiya usuli) mazkur kompyuterlarda tayyorlanadi.
Hozirda kompyuter injiniringi va dasturiy injiniring, hamda ularga yondosh sohalar mutaxassislari – kompyuterlarda, kompyuter tizimlarida va kompyuter tarmoqlarida amalga oshirilayotgan ma’lumotlarni ishlash jarayonlarini qanday tashkil qilinganligini tushunishlari, hamda ulardan kundalik faoliyatlarida foydalana olishlari tobora muhim ahamiyatga ega bo‘lib bormoqda. Kompyuterda ma’lumotlarni ishlash jarayonlari, ya’ni hisoblash jarayonlarining qanday tashkil qilinganligi, ma’lumotlarni bir joydan boshqa joyga ko‘chirib yozish amallari, ma’lumotlar bazalari bilan ishlash, kompyuterda, kompyuter tizimlarida va kompyuter tarmoqlarida xavfsizlik choralarini amalga oshirish, hamda multimedia vositalari bilan ishlash uchun yaratilgan dasturiy vositalardan unumli foydalanish, ularni amaliyotda qo‘llashda – kompyuter arxitekturasiga oid bilimlardan xabardor bo‘lishlik ham talab etilmoqda. Hozirda kompyuter va telekommunikatsion tarmoqlar asosida yaratilgan va yaratilayotgan turli xil tizimlarni, jumladan taqsimlangan va bulutli hisoblash tizimlari kabi tizimlarni ham, o‘ziga xos kompyuterlar deb qarash mumkin bo‘lmoqda.
|
Kompyuterning barcha ishlari — bu, baytlar to‘plamini boshqarishdir

|
Kompyuterning barcha ishlari — bu, baytlar to‘plamini boshqarishdir
|
bet | 11/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 358,82 Kb. | | #228353 |
Bog'liq 1 Ma’ruza Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanKompyuterning barcha ishlari — bu, baytlar to‘plamini boshqarishdir
Kompyuterning barcha ishlari — bu, baytlar to‘plamini boshqarishdir. Baytlar kompyuterga klaviatura yoki disklardan (yoki alohida liniyalar orqali) kelib tushadi. Shundan so‘ng dasturning buyrug‘i (operatorlari) bo‘yicha baytlarga ishlov beriladi. Ular vaqtincha saqlab turiladi yoki doimiy saqlash uchun yozib qo‘yiladi. Zarur bo‘lsa displey ekraniga yoki chop etish qurilmasidagi qog‘ozga chiqariladi.Baytlarning katta to‘plamlari uchun kattaroq o‘lchov birliklari ishlatiladi.
1 Kbayt (kilobayt) = 1024 bayt
1 Mbayt (megabayt) = 1024 Kbayt
1 Gbayt (gigabayt) = 1024 Mbayt
Mavzu yuzasidan savollar
1.Kompyuterning arxitekturasi deganda nimani tushunasiz?
2. EHMlarning avlodlari haqida gapirib bering.
3. Kompyuterning asosiy qurilmalari va ularning vazifalarini aytib bering.
4. Markaziy protsessorning vazifasi nimalardan iborat?
5. Operativ xotira qanday vazifani bajaradi?
Foydalanilgan adabiyotlar
1. S.I. Raxmankulova ."IBM PC shaxsiy kompyuterida ishlash".
"Sharq"-Toshkent -1998 yil.
2. A.Axmedov, N.Toylokov. «Informatika». Toshkent-2001 yil.
3. Nurmuxammedov N. Kompyuter savodxonligi tuplami. «IBM PC kompyuterlaridan foydalanuvchilar uchun». Toshkent –1992 yil.
4. V.L. Broydo. " Ofis texniksi". Toshkent-"Mehnat"-2001 yil.
5. S.S.Gulomov, A.T. Shermuxammedov, B.A. Begalov.
"Iktisodiy informatika". Toshknen-"Uzbekiston"-1999 yil.
|
| |
Kompyuterlar arxitekturasining rivojlanishi

|
Kompyuterlar arxitekturasining rivojlanishi
|
bet | 8/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 358,82 Kb. | | #228353 |
Bog'liq 1 Ma’ruza Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining rivojlanKompyuterlar arxitekturasining rivojlanishi
EHMlarning xar bir avlodi oldingisiga karaganda juda kup muhim xususyatlarga ega jumladan, EHMning ish samaradoligi va barcha yodda tutivchi moslamalr sigimi odatda ortik buladi.
Vazifasiga ko‘ra EHMlar uch guruhga bulinadi: universal, muammoli-yunaltirilgan va ixtisoslashgan EHM.
Universal EHMlar turli muxandislik-texnik vazifalar: iqtisodiy, matematik, axboot va boshka, algoritmlar murakkabligi xamda ma’lumotlarni kayta ishlash xajimlarining kattaligi bilan ajralib turuvchi vazifalarni xal etish muljallangan. Ular ommaviy foydalaniladigan hisoblash markazlari va boshka kudratli hisoblash komplekslarida foydalaniladi.
Muammoli-yunaltirilgan EHM odatda tenologik ob’ektlarni boshqarish; nisbatan uncha katta bulmagan ma’lumotlar xajimlarini ruyxatdan utkazish, tuplash kayta ishlashJ nisbatan uncha katta bulmagan algoritmlar hisob-kitobini bajarish bilan boglik ancha tor doiradagi vazifalarni bajarish uchun xizmat qiladi; ular universal EHMga nisbatan cheklangan apparat va dasturiy resurslarga ega buladi. Muammoli-yunaltirilgan EHMlar turli-tuman boshkaruv hisoblash komplekslarini misol kilib keltirish mumkin.
Ixtisoslashgan EHM tor doiradagi vazifalarni xal etish yoki katt’iy belgilangan guruhdagi vazifalarni amalga oshirishda foydalaniladi. EHMning bunday tor doirada yunaltirilishi ular tuzilmasini anik ixtisoslashtirish, ish faoliyatining yukori samadorligi va ishonchliligini saqlagan holda ularning murakkabligi va tan narxini ancha kamaytirishga imkon beradi. Ixtisoslashgan EHMlarga, masalan, maxsus vazifali mikroprotsessorlar; ayrim nomurakkab texnik qurilmalr,agregatlar va jarayonlarni boshqarish sohasida mantikiy vazifalarni bajaruvchi adapter va kontrollerlarni misol kilib keltirish mumkin.
EHMlarni hajmi va funktsional imkonyatlariga kura uta katta (superEHM), katta, kichik, uta kichik (mikro)- EHMlarga bulinadi. Dastlab katta EHM paydo bo’ldi, uning elementli bazasi elektron lampalardan to uta yuksak integratsiya darajasidagi integral sxemalargacha bo’lgan yulni bosib utdi.
Katta EHMlar xorijda kupincha meynfermlar( mainframe) deb atashadi kuydagi xususyatga ega bulishi lozim:
ishlab chiqarish samaradorligi 10 MIPS( sekundiga million operatsiya) dan katta bulmagan;
asosiy xotira sigimi 64 dan 10000 Mbaytgacha bo’lgan;
tashqi xotira hajmi 50 Gbaytdan kam bulmagan. Ko’p(kishi) foydalanadigan ish rejimi (bir paytning uzida 16 dan 1000 tagacha foydalanuvchigv xizmat qiladi).
1970-yillarda kichik EHMlarning paydo bulishiga bir tomondan, elektron element bazasi sohasidagi tarakkiyot, boshka tamondan katta EHM reurslarining takchilligi tufayli shart-sharoit yaratildi.1969 yilda kfshf etilgan mikroprotsessor(MP) 70-yillarda EHMning yana bir sinfi mikroEHM paydo bulishiga olib keldi. Hozirda mikroprotsessorlardan EHM barcha sinflarida foydalanilmokda.
|
| |
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering - bet 26

Katalitik kreking - bu yuqori oktanli benzin, engil gazoyli va to'yinmagan yog'li gazlarning tarkibiy qismini olish uchun neft fraktsiyalarini termokatalitik qayta ishlashdir[1].
Katalitik kreking neftni chuqur qayta ishlashni ta'minlaydigan eng muhim jarayonlardan biridir. 30-yillarning oxirida katalitik krekingning sanoatga kiritilishi. XX asr (AQSh) aluminosilikatlar asosida samarali, uzoq umr ko'radigan katalizatorni yaratishga hissa qo'shdi (E. Goodry, 1936). Jarayonning asosiy afzalligi uning katta ekspluatatsion moslashuvchanligi: yuqori oktanli benzin va propilen, izobutan va butenlarga boy gaz olish uchun turli xil neft fraktsiyalarini qayta ishlash qobiliyati; boshqa jarayonlar bilan birlashtirishning qiyosiy qulayligi, masalan, alkillanish, gidrokreking, gidrotozalash, adsorbsion tozalash, asfaltdan tozalash va boshqalar. Bu ko'p qirralilik neftni qayta ishlashning umumiy hajmida katalitik krekingning juda muhim ulushini tushuntiradi.
5_1 O`zinggiz haqinggizda ingiliz tilida qisqacha malumot bering.
My name is Khurshid. I was born on November 6, 2001. I am very interested in chemical technology. so I intend to work in a GTL factory. I am currently studying in this direction.
I want to become a mature specialist in the future.
Mening ismim Xurshid. Men 2001-yil 6-noyabrda tug‘ilganman. Kimyoviy texnologiyaga juda qiziqaman. shuning uchun men GTL zavodida ishlash niyatidaman. Hozirda shu yo‘nalishda o‘qiyapman.
Kelajakda etuk mutaxassis bo‘lmoqchiman
5_2 Mamlakatimizning mustaqillik yillarida qulga kiritilgan yutuqlari tugrisida rus tilida qisqa bayon yozing.
После обретения независимости наша страна начала развиваться во всех аспектах. Среди них значительно улучшились промышленные технологии. В соответствии с мировым спросом начата добыча нефти и газа, их переработка и производство высококачественного экологически чистого топлива.
Mamlakatimiz mustaqillikka erishgach, har tomonlama rivojlana boshladi. Ular orasida sanoat texnologiyasi sezilarli darajada yaxshilandi. Jahon talabidan kelib chiqib, neft va gaz qazib olish, ularni qayta ishlash va yuqori sifatli ekologik toza yoqilg‘i ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.
|
_5 Suyuqliklarda elektr utkazuvchanlik tushunchasi nima?

|
_5 Suyuqliklarda elektr utkazuvchanlik tushunchasi nima?
|
bet | 28/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11115_5 Suyuqliklarda elektr utkazuvchanlik tushunchasi nima?
Suyuqliklarda elektr tokini musbat va manfiy ionlar tashiydi.
Elektrolitlar-O’zidan elektr toki o’tkazuvchi suyuqliklar elektrolit eritmalari deyiladi.
Elektrolitik dissiotsiyatsiya- Neytral molekulalarning musbat va manfiy ionlarga ajralish hodisasi elektrolitik
dissiotsiyatsiya deyiladi.
Rekombinatsiya-Musbat va manfiy ionlarning qaytadan birikib neytral molekula hosil qilishi rekombinatsiya
deyiladi.
Elektroliz- Elektrolit eritmasi orqali elektr toki o’tayotganda elektrodda modda ajralib chiqish hodisasi elektroliz
deyiladi.
Suyuqliklarning elektr o’tkazuvchanligi
Qattiq jismlar kabi suyuqliklarning ham dielektrigi, o’tkazgichi va yarim o’tkazgichi bo’ladi.Dielektriklar jumlasiga distillangan suv, o’tkazgichlar jumlasiga elektrolitlarning yani kislota, ishqor va tuzlarning eritmalari kiradi. Suyuq yarim o’tkazgichlar jumlasiga, masalan eritilgan selen, eritilgan sulfidlar kiradi.Tokning metallar va elektron yarim o’tkazgichlar orqali o’tishi hech qanday ximiyaviy o’zgarishlarsiz sodir bo’ladi. Bunday moddalar virinchi tur o’tkazgichlar deb ataladi. Tok o’tishida ximiyaviy o’zgarish yuz beradigan moddalar ikkinchi tur o’tkazgichlar yoki elektrolitlar deb ataladi. Ular qatoriga tuz, ishqor yoki kislotalarning suvdagi va boshqa suyuqlikdagi eritmalari, shuningdek, qattiq holatda ion kristall hisoblangantuz eritmalari kiradi.Elektrolitlarda tok tashuvchilar bo’lib molekulalari eritilgan modda eritmalarida dissotsiyalanadigan (parchalanadigan) ionlar xizmat qiladi. Qanday qilib dissotsiya sodir bo’lishini aniqlash uchun qutubli molekulani, masalan, NaCl ni qarab chiqamiz. Na va Cl atomlari molekulaga birlashganda elektronlarning qayta taqsimlanishi yuz beradi-Na ning valent elektroni to’lishi bittagina elektron yetishmayotgan Cl atomining qobig’iga go’yoki qo’shilgandek bo’ladi. Natijada Na atomi musbat ionga, Cl atomi esa manfiy ionga aylanib qoladi. Har ikkala ion molekulada elektrostatik (kulon) o’zaro tasir kuchi bilan tutib turiladi.Shunga o’xshash istalgan boshqa qutubli molekula ikki yoki undan ortiq sondagi ionlardan tashkil topgan . Eritmada erigan moddaning har bir molekulasi, erituvchi molekulalarning qurshovida bo’ladi. Agar erutuvchining molekulalarning qurshovida bo’ladi. Agar erituvchining molekulalari ham qutubli bo’lsa u holda ular erigan modda molekulalari yaqinida uning hosil qilgan elektr maydonida orientatsiyalanuvchi kuch tasirida bo’ladi. Shuning uchun erituvchi molekulasi erigan modda molekulasining musbat zaryadlangan qismiga manfiy uchi bilan manfiy zaryadlangan qismiga esa – musbat uchi bilan o’girilib qoladi
|
| |
_7 NIsbiy va absalyut namlik - Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering

|
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering
|
bet | 24/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11114_7 NIsbiy va absalyut namlik
Nisbiy namlik - atmosferadagi suv bugʻining haqiqiy portsial bosimini shu temperaturadagi uning maksimal portsial bosimiga nisbatining foizlarda olingan qiymatidir. Mutlaq quruq havoda Nisbiy namlik nolga teng, toʻyingan havoda esa 100% boʻladi. Nisbiy namlik — biror bir havoning mutlaq yoki solishtirma namligining shu temperaturadagi toʻyingan holati uchun mutlaq yoki solishtirma namligiga nisbati deb ham qaralishi mumkin.
Havoning absolyut namligi unda mavjud bo’lgan suv bug’larining zichligi bilan yoki suv bug’ining bosimi orqali o’lchanadi.
Berilgan haroratda absolyut namlik havoni to’yintirish uchun zarur bo’lgan suv bug’i zichligining qancha qismini tashkil etganligini foiz hisobida ifodalovchi kattalik havoning nisbiy namligi deyiladi:
- absolyut namlik
- to’yingan bug’ zichligi.
Berilgan haroratda absolyut namlik havoni to’yintirish uchun zarur bo’lgan suv bug’i bosimining qancha qismini tashkil etishini foiz hisobida ifodalovchi kattalik havoning nisbiy namligi deb ataladi:
havoning nisbiy namligi
absolyut namlik
to’yingan bug’ bosimi
Sovish jarayonida havoning suv bug’lari bilan to’yinish ro’y bergan harorat shudring nuqtasi deyiladi.
Havoning namligini o’lchaydigan asboblar gigrometrlar va psixrometrlar deyiladi.
Mutlaq namlik bir birlik havo hajmidagi suv bug'ining miqdori:
SI tizimida mutlaq namlik birligi
Namlik juda muhim ekologik parametrdir. Ma'lumki, er yuzasining katta qismini suv egallaydi (Jahon okeani), uning yuzasidan doimiy ravishda bug'lanish sodir bo'ladi.
Turli iqlim zonalarida bu jarayonning intensivligi boshqacha. Bu o'rtacha kunlik haroratga, shamollarning mavjudligiga va boshqa omillarga bog'liq. Shunday qilib, ba'zi joylarda suvning bug'lanish jarayoni uning kondensatsiyasidan ancha qizg'in va ba'zi hollarda, aksincha.
|
| |
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar - bet 23

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 23/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
REJA :
Maple amaliy dasturlar paketini ishga tushirish.
Maple dasturining interfeysi.
Maple oynasi tuzilishi
Maple 9.5ni ishga tushirish
Foydalanuvchi Maple 9.5 amaliy dasturlar paketini ishga tushirishning bir necha xil usullaridan foydalanishi mumkin. Biz anashu asosiy standart usullarni keltirib o`tishni joiz deb bildik:
1) Masalalar paneli yordamida
Masalalar panelidagi “Пуск” (Ishga tushirish) tugmachasini bosish orqali;
Sichqonchaning ko`rsatkichini “Программы” (Dasturlar) bandiga etish orqali;
So`ngra, “Maple 9.5” dan “Classic Worksheet Maple 9.5” yoki “Maple 9.5” ni tanlab, sichqonchani chap tugmachasini bosish kerak.
2) Ishchi stolda mavjud yorliqlar yordamida
“Classic Worksheet Maple 9.5” yoki “Maple 9.5” ni Masalalar panelidan ishga tushirish o`rniga foydalanuvchi Windows operatsion tizimining “Рабочий стол” (Ish stoli)da Maple 9.5 uchun yorliq yaratishi va shu yorliq orqali Maple 9.5 amaliy dasturlar paketini yuklashi ya’ni ishga tushirishi mumkin(bu yerda ham shuni aytib o`tish kerak-ki, Maple 9.5 amaliy dasturlar paketi o`rnatilayotganda “Рабочий стол” (Ish stoli)ga dastur yorliqlari o`natilgan bo`lishi mumkin).
Agar ishchi stolda yorliqlar mavjud bo`lmasa, unda quyidagi bosqichlarni bajarish lozimdir:
Ish stolining bo`sh maydoniga borib, sichqonchaning o`ng tugmachasi yordamida kontekst menyuni ochish;
menyudan “Создать/Ярлык” (Yaratish/Yorliq) buyruqni tanlash;
yorliq yaratish muloqat oynasidan “Obzor” tugmachasini bosish kerak;
“Program Files /Maple 9.5/bin.win” papkasiga o`tish kerak;
“cwmaple9.5” yoki “maplew9.5” bandini belgilanadi hamda “Открыть” (Ochish) buyruqni tanlanadi. So`ngra “Далее” (So`ngra) tugmachasini bosib, yorliqning nomini kiritiladi;
“Готово” (Tayyor) tugmachasi bosiladi.
Paydo bo`lgan yorliq Maple 9.5ni tez ishga tushirish imkonini yaratadi.
|
| |
Kislotalarga kislotali oksidlarning gidratlari hamda аущ metallmaslaming vodorodii birikmalarining suvdagi eritmalarili kiritish mumkin

|
Kislotalarga kislotali oksidlarning gidratlari hamda аущ metallmaslaming vodorodii birikmalarining suvdagi eritmalarili kiritish mumkin
|
bet | 31/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich1111Kislotalarga kislotali oksidlarning gidratlari hamda аущ metallmaslaming vodorodii birikmalarining suvdagi eritmalarili kiritish mumkin.
Agar ulaming tarkibiga e'tibor berilsa hammasida vodor atomlari bor, lekin ayrimlarida kislorod yo'q. Shunga muvofiq ulai ikki gumhga: kislorodii va kislorodsiz kislotalarga ajratish mumkin
Kislotalar tarkibidagi vodorod atomlarining soniga qarab bi negizli, ikki negizli va uch negizli guruhlarga ajratiladi.
Kislotali oksidlar (angidridlar)ni suvga ta 'sir ettirib olinadi:
SO2+H2 O=H2SO3; SO3+H20=H2 SO4 N205+H20=2HN03
Uchuvchan kislotalar ulaming quruq tuzlariga kislotalar ta 'sir ettirib olinadi:
NaCI + H2SO4=Na2SO4+HCl↓ FeS + HCl=FeCl2+H2S↓
Ayrim kislotalar eritmada cho'kma hosil bo'lish hisobiga olinadi:
Ba(N03) 3+H2S04=BaS04+2HN03
Na2Si03+2HCl=NaCl+H2Si03
Kislorodsiz kislotalar metallmaslami vodorodga ta'sir ettirib, hosil bo'lgan modda suvda eritib olinadi:
Cl2 + H2 = HC1 (HC1 suvda eritiladi)
H2 + S = H2S (H2S suvda eritiladi)
5_9 Alkanlar nima ? alkanlarga misol keltiring
Alkanlar ( parafinlar , shuningdek to’yingan yoki to’yingan uglevodorodlar) chiziqli yoki tarmoqlangan tuzilishga ega bo’lgan asiklik uglevodorodlar bo’lib, ular faqat oddiy (bitta) bog’larni o’z ichiga oladi va umumiy formulasi CnH2n + 2 bo’lgan gomologik qator hosil qiladi.
Barcha alkanlar va alkenlar alifatik uglevodorodlar sinfiga kiradi. Alkanlar to’yingan uglevodorodlardir, ya’ni ular ma’lum miqdordagi uglerod atomlari uchun maksimal mumkin bo’lgan vodorod atomlarini o’z ichiga oladi. Alkan molekulalaridagi har bir uglerod atomi sp3 gibridlanish holatida – C atomining 4 gibrid orbitallari shakli va energiyasi bo’yicha bir xil. C-C bog’larining σ – bog’i qutblilik va qutblanish qobiliyati bilan ajralib turadigan. C-C bog’lanish uzunligi 0,154 nm, C-H bog’lanish uzunligi 0,1087 nm.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kislotalarga kislotali oksidlarning gidratlari hamda аущ metallmaslaming vodorodii birikmalarining suvdagi eritmalarili kiritish mumkin
|
_8 Organik va Anorganik kislotalar farqini tushuntiring? Misol keltiring

|
_8 Organik va Anorganik kislotalar farqini tushuntiring? Misol keltiring
|
bet | 30/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11115_8 Organik va Anorganik kislotalar farqini tushuntiring? Misol keltiring.
Organik kislota kislotali xususiyatlarni ko'rsatadigan organik birikmalar uchun ishlatiladi. Organik kislotalarning tuzilishi uglerod skeletiga asoslangan. Eng keng tarqalgan organik kislotalar: buturik, fumarik, formik, probionik, sorbik, ketik, limonli va molik kislotalar va ularning tuzlari. Organik kislotalar sof holda o'simlik va hayvon organizmlarida uchraydi. Biroq, u tabiiy ravishda ham olinadi. Organik kislotalar hayvon organizmida ishlatilib, metabolizmga uchraganda, karbonat angidrid va suv ajralib chiqadi. Ushbu xususiyatga asoslanib, bugungi kunda organik kislotalar hayvonlarni oziqlantirish va aralash ozuqa ishlab chiqarishda himoya va mahsuldorlikni oshiruvchi qo'shimchalar sifatida ishlatiladi. So'nggi yillarda antibiotiklarni taqiqlash bilan organik kislotalar hayvonlarning ovqatlanishida o'z o'rnini egalladi.
Umuman olganda, organik kislotalar kuchsiz kislotalar guruhiga kiradi. Ular kuchli mineral kislotalar singari suvda to'liq erimaydi. Molekulalarida kichikroq bo'lgan formik va sut kislotasi kabi organik kislotalar suv bilan aralashtiriladi. Ammo ko'plab organik kislotalar organik erituvchilarda yaxshi eriydi. Shuning uchun u organik kimyoda keng qo'llaniladi.
Organik kislotalardan asosan mikotoksin hosil bo'lishining oldini olish uchun ozuqa va xom ashyo ishlatiladi. Mikotoksinlar hayvonlarning mahsuldorligini pasaytiradi va sog'liq uchun muammolarni keltirib chiqaradi va hatto o'limga olib keladi. Organik kislotalar, shuningdek, omborlarda ozuqa va xom ashyoning saqlanish vaqtini ko'paytiradi. Aralash ozuqa moddalari odatda xamirturush, zamburug'lar va bakteriyalar navlari bilan ifloslangan. Tegishli muhitni topishi bilanoq, ular tezda ko'payib, bu ozuqalar bilan oziqlanadigan hayvonlarning mahsuldorligini pasaytiradi va hatto hayvonlarning sog'lig'iga jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi.
Organik kislotalar, shuningdek, hayvonlarning ovqat hazm qilish tizimida antibakterial ta'sirni yaratadi va hayvonlarning o'sishini tezlashtiradi
Vakolatli laboratoriyalarda kimyoviy sinovlar doirasida ozuqa va xom ashyolarda organik kislotani aniqlash bo'yicha tadqiqotlar olib boriladi va tahlilda eng yuqori mahsuldorlikdagi suyuq xromatografiya (HPLC) moslamasidan foydalaniladi. Ushbu usul uchuvchan bo'lmagan yoki haroratda oson parchalanadigan kimyoviy birikmalarni ajratishda ishonchli natijalarni beradi,
|
| |
Xulosa - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat...

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
bet | 10/10 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #132110 |
Bog'liq ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH. Xulosa
Bu kurs loyiha ishini bajarishda qo’yilgan maqsad va vazifalarni barchasini bajarishga harakat qildim. Bunda Arduino Ehtimol, bu eng yaxshi muvaffaqiyatga erishgan va DIY dunyosida eng katta ta'sir ko'rsatgan bepul dasturiy ta'minot va apparat uchun loyihalar yoki platformalardan biridir. Hamjamiyat taxtalarning mikrokontrollerini dasturlash uchun ham ochiq kodli dasturiy ta'minotni, hamda ular bilan ishlash uchun bepul bo'lgan turli xil apparat platalarini yaratdi. Hammasi GNU GPL litsenziyasi asosida litsenziyalanadi, shunda ko'p sonli qo'shimchalar va ularning hosilalari ham yaratilishi mumkin.
Shuning uchun Robototexnika uchun to'plamlar, quyosh energiyasiga ega loyihalar uchun to'plamlar, boshlang'ich to'plamlari va boshqalar kabi juda aniq loyihalarni boshlash yoki amalga oshirish uchun ko'plab to'plamlar sifatida tavsiya etaman. Aslida, ular aksariyat aksessuarlar bilan butun elektron sanoatni uyg'otishdi, shapka yoki qalqon Bu bilan siz Arduino doskangizning imkoniyatlarini uning standart funktsiyalaridan tashqari kengaytira olasiz. ishlab chiqarildi.
34
Foydalanilgan adabiyotlar
G.YO.Bo`ranova (boshlovchilar uchun )“VERTUAL ROBOTOTEXNIKA “
Buxoro-2022
N.G.Abbasova, B.B. Ahmedov, SH.M. Mahkamova, T.A. Ochilov
Yengil sanoat mahsulotlari materialshunosligi
Toshkent - Aloqachi - 2006
T.A. Ochilov, N. G. Abbasova, F. J. Abdullina, Q. I. Abdulniyozova
Gazlamashunoslik. Toshkent
4.Maltseva E.P. To`quvchilik materiallari. M.,1986
www.online.ru
www.ru
35
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
Funksiyalarni taqqoslash - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy...

Funksiyalarni taqqoslash
1. Quyidagi funksiyalar a:=0 nuqta atrofida taqqoslansin.
va
va
Demak, f(x) va p(x) funksiyalar da cheksiz kichik. Ushbu funksiyalarni solishtiramiz.
Demak, f(x) va g(x) funksiyalar bir xil tartibli:
2. va
va
Demak, f(x) va p(x) funksiyalar x>a da cheksiz kichik. Ushbu funksiyalarni
solishtiramiz.
Demak, f(x)va u(x) funksiyaga nisbatan yuqori tartibli cheksiz kichik: f(x)=-(p(x))
3. va
va
Demak, f(x) va p(x) funksiyalar x>a da cheksiz kichik. Ushbu funksiyalarni solishtiramiz.
Demak, f(x) va v(x) funksiyaga nisbatan yuqori tattibli cheksiz kichik: v(x)=(f(x))
4. va
va
Demak, f(x) va p(x) funksiyalar x>a da cheksiz kichik. Ushbu funksiyalarni solishtiramiz.
Demak, w(x) va f(x) funksiyalarni solishtirib bo'lmaydi.
Izoh: Ma'lumki, funksiyalarni taqqoslashni o'rganish o'quvchilarning aksariyatida qiyinchilik kechadi. Mathcad muhiti ishtirokida chizilgan chizmalar orqali funksiyalarning nolga intilish tezliklarini yaqqol tasavvur etish imkoni bor.
|
Texnik xususiyatlari - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi...

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
bet | 7/10 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #132110 |
Bog'liq ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH.2 .2 Texnik xususiyatlari
Arduino Nano taxtasida qo'shimcha ravishda siz boshlashdan oldin bilishingiz kerak bo'lgan ba'zi texnik xususiyatlar mavjud bu sizga kerak bo'lgan narsani baholang sizning loyihangiz uchun yoki sizning taxminlaringizga javob bermaydi.
Asos texnik xususiyatlari quyidagilar:
Bu kichik, moslashuvchan va ishlatish uchun qulay bo'lgan
mikrokontroller taxtasi.
U 328.x versiyalarida Atmel ATmega3p mikrokontroller yoki MCU
va oldingi versiyalarida ATmega168 da asoslangan. Har holda, u 16 MGts chastotada ishlaydi.
Xotira versiyasiga qarab 16 KB yoki 32 KB fleshdan iborat (bootloader uchun ishlatiladigan 2KB), 1 yoki 2 KB SRAM xotirasi va MCU ga qarab 512 bayt yoki 1 KB EEPROM.
Uning besleme quvvati 5v ga teng, ammo kirish kuchlanishi 7 dan 12v
gacha o'zgarishi mumkin.
Unda 14 ta raqamli pim, 8 ta analog pim, 2 ta qayta tiklash pimi va 6
ta quvvat pimi (Vcc va GND) mavjud. Analog va raqamli pinlardan ularga analoglar uchun pinMode () va digitalWrite () va analogRead () kabi qo'shimcha funktsiyalar berilgan. Analoglar bo'lsa, ular 10 dan 0v gacha bo'lgan 5-bitli ruxsat berishga imkon beradi. Raqamli raqamlarda 22 chiqishi sifatida ishlatilishi mumkin PWM.
U to'g'ridan-to'g'ri oqim rozetkasini o'z ichiga olmaydi.
Uni dasturlash yoki quvvatlantirish uchun kompyuter bilan ulanishi uchun standart miniUSB-dan foydalaniladi.
Uning quvvat sarfi 19mA.
PCB o'lchami 18x45 mm, vazni atigi 7 gramm.
P inout va ma'lumotlar sahifasi
Ushbu rasmda Arduino iltifotini ko'rishingiz mumkin pinout yoki ushbu ishlab chiqarish taxtasida topishingiz mumkin bo'lgan pinlar va ulanishlarning moyilligi. Ko'rib turganingizdek, Arduino Nano singillari singari juda ko'p I / U pinlariga ega emas, lekin aksariyat loyihalar uchun juda ko'p songa ega.
Agar ko'proq tafsilotlarni ko'rishni istasangiz, kirishingiz mumkin ma'lumotlar sahifalari ushbu Arduino Nano versiyasi uchun mavjud:
PDF-dagi ma'lumotlar sahifasiEagle fayllari
Arduino Nano elektron sxemalari
PDF-da pinout-ni yuklab oling
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
Interfeysi - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 24/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Interfeysi
Maple 9.5 tizimida quyidagi asosiy imkoniyatlar mavjud:
Foydalanuvchi ixtiyoriy dasturiy tizimdan foydalanish uchun uning foydalanuvchilar bilan muloqot muhiti(interfeys)ni yaxshi bilish kerak.
Biz Classic Worksheet Maple 9.5 va Maple 9.5 tizimlarining Windows operatsion muhitida joriy qilingan interfeysi haqida to`xtalamiz. Foydalanuvchi tomonida tizimlar ishga tushurilgandan keyin quyida ko`rsatilgan interfeys oynalar paydo bo`ladi.
Oynalar olti qismdan tashkil topgan:
Sarlavha satri;
asosiy menyular satri;
asosiy instrument(vosita)lar paneli;
kontekstli uskunalar paneli;
ishchi varaqning maydoni;
holatlar satri.
Sarlavhada Maple tizimining belgisi va joriy ishchi varaq faylining nomi ko'rsatiladi.
Asosiy menyular satrining holati ishchi varaqqa aks ettirilgan hujjatning mazmuniga qarab o'zgarib turadi. Ishchi varaqning foydalanuvchi tomonidan ma'lumotlar kiritiladigan qismiga kiritish maydoni deyiladi. Kiritish maydoniga Maplening buyruqlariini, operatorlarini va izohlar uchun matn kiritish mumkin. Kiritish maydonida buyruqlarni Maple talqinida yoki odatdagi matematik yozuv talqinida aks ettirish mumkin. Natijada ushbu panelda kiritish maydoni paydo bo'ladi (2–shakl). “Enter” – tugmasi bosilgandan keyin kiritilayotgan buyruqning yozuvi kontekstli instrumentlar panelining kiritish maydonida aks ettiriladi, unga mos matematik talqinidagi yozuv esa odatdagi kiritish maydonida aks ettiriladi. tugma qayta bosilsa, kiritish maydonidagi matematik talqindagi yozuv Maple talqinidagi buyruqga o'tadi. Kiritilayotgan matnda matematik formulalar bo'lsa, “Поместить” menyusidagi «стандарт» buyrug’ini bajarish yoki asosiy intsrumentlar panelidagi tugmani bosish zarur. Matnda matematik formulani kiritish jarayoni Maple ning matematik yozuvlarga mos buyruqlarini matematik talqinda yozishga o'xshash.
|
| |
Tizimning asosiy imkoniyatlari - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi...

Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
Funksiyalarni hosila yordamida tekshirish

|
Funksiyalarni hosila yordamida tekshirish
|
bet | 19/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Funksiyalarni hosila yordamida tekshirish.
funksiyani birinchi va ikkinchi tartibli hosilalar yordamida tekshiramiz. Kritik nuqtalar
min:= f(-1)=-1 va max:=f(1)=1
Izoh: Mathcad muhiti ishtirokida f(x) funksiyaning birinchi va ikkinchi tartibli hosilalari osongina hisoblandi va f(x), f '(x), f ''(x) funksiyaning grafiklari berilgan Dekart koordinatalar sistemasida mos ranglarda chizildi. Bu orqali {x:f'(x)>O} oraliqda f(x) funksiya o'suvchi va {x:f'(x)O} oraliqda funksiyaning botiqligi va {x:f'(x)
5 – Ma’ruza. Maple amaliy dasturlar paketining maqsadi va vazifalari.
|
| |
Ifoda va ularning turlari - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy...

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 30/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Ifoda va ularning turlari
O`zgaruvchilar lotin alfavitidagi belgilar ketma-ketligi ko`rinishda tuziladi. Katta va kichik harflar bilan yozilgan nomlar farqlanadi. O`zgaruvchilarning nomida raqam va «–» belgisi ham qatnashishi mumkin. Maple 6 tizimida himoyalangan nomlar mavjudki, ularni boshqa maqsadlarda qo`llash kutilmagan oqibatlarga olib kelishi mumkin. O`zgaruvchilarning nomini probel belgisi bilan ajratilgan so`zlar ketma-ketligi tarzida ham ifodalsh mumkin, faqat ular qo`shtirnoq ichiga olinishi kerak. Masalan: ‘oniy burchak tezlik’. Son, o`zgaruvchi, funksiya belgilari va Maple 6 ning boshqa ob’ektlaridan tuzilgan ketma-ketlik ifoda deyiladi. Agar ifodada qiymati noma’lum bo`lgan ob’ektlar ishtirok etsa, unga belgilar ifodasi deyiladi va ular ustida analitik amallar baja-riladi. Maple 6 tizimi asosan aynan shunday ifodalarni qayta ishlash maqsadida tuzilgan. Ifodalar bilan bog`liq asosiy komanda ta’minlash komandasi hisoblanadi. Uning umumiy ko`rinishi quyidagicha:
|
| |