nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ijtimoiy psixologik madaniyat

|
Ijtimoiy psixologik madaniyat
|
bet | 107/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiIjtimoiy psixologik madaniyat. Jamoaning umumiy boylik qadriyatlari, e’tiqodlari va tartib qoidalari birligini shakllantirish. Ta’lim an’analarini saqlash, rivojlantirish. Jamoaning yakdilligi va birligini ta’minlash.
Haqqoniylik, insonlar bilan xayrixohlik, do’stona muhitni tashkil etish, tanqidiy tafakkurni rivojlantirish. Tandiqni qabul qila olish, o’z kamchiliklarini bartaraf etishga intilish.
Har bir talaba-o’quvchining yutuq va kamchiliklarini ko’ra olish. Har birini tushuna olish, ko’ngliga yo’l topa olish, tashkilotchilik qobiliyatiga ega bo’lish, o’z vaqtini taqsimlay olish, o’z kamchiliklarini bartaraf etishga intilish. O’z ustiga tinmay izlanishda faol bo’lish hamda mas’uliyatli bo’lish.
Boshqaruv madaniyati. Pedagogik jarayonni ilmiy asosda tashkil etish va boshqarish. Jamoa bilan hamkorlikda rivojlanish dasturini yaratish. Axborotlar to’plamini rejalashtirish.
Ma’naviy madaniyat talablariga rioya etish.
Pedagogik texnika va pedagogik mahorat sirlarini chuqur anglash.
O’qituvchi shaxsiga qo'yiladigan talablar2:
Oliy maktab o‘qituvchisi shaxsiga jiddiy talablar qo‘yi!adi. Ular pedagoglar va psixologlar tomonidan chuqur o‘rganilgan. 0‘qituvchi shaxsiga qo‘yiladigan eng muhim talab uning yuqori malakali bo‘lishidir. Balki uningsiz pedagogik faoliyat yuritib bo‘lmaydi. Oliy maktab o‘qituvchisi ham shunday talablarga javob berishi kerakki, bunda talablar uni yuksak darajada bo‘lg‘usi mutaxassisni shakllantiradigan shaxs darajasiga ko‘tarsin.
Oliy maktab o‘qituvchisiga quyidagi muhim va doimiy talablar qo‘yiladi:
jamiyat rivojlanishining siyosiy, sotsial va iqtisodiy yo'nalishlarini to'g’ri baholay olishi;
muayyan taraqqiyot davrida jamiyat uchun zarur bo’lgan bo’lg’usi mutaxassisni shakllantirish standartlarini egallagan bo’ishi;
|
| |
Axborot inqilobi - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

|
O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti
|
bet | 236/311 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 4,4 Mb. | | #125403 |
Bog'liq IJTIMOIY-FALSAFAAxborot inqilobi – fan-texnika inqilobining rivojlanish bosqichi bo‘lib, bunda axborot o‘ta muhim resursga aylanadi.
Irratsionalizm – borliqni oqilona mantiqiy bilish imkoniyatini rad etuvchi nuqtai nazar.
Kauzallik – sababiyat, sabab va oqibatning qonuniy aloqasi.
Kommunikatsiya (keng ma’noda) – muloqot. Ekzistensializmda – muloqot turi bo‘lib, uning yordamida «Men» o‘zini boshqa odamda topadi.
Konstitutsiyalash – yaratish, belgilash, muayyan tashkiliy tus berish.
Konsyumerizm – iste’mol qilishga bo‘lgan kuchli ehtiyoj.
Koevolyusiya – birgalikda tadrijiy rivojlanish.
Kreatsionizm – butun borliqni Xudo yaratgan deb hisoblaydigan diniy ta’limot.
Materializm – dunyoning moddiyligidan va ongdan qat’iy nazar mavjudligidan kelib chiqadigan falsafiy yo‘nalish.
Mahalliy muammolar tushunchasi yuqoriroq darajadagi muammolarga, aniqroq aytganda, ayrim mamlakatlarga yoki yirik mamlakatlarning ancha katta hududlariga tegishli bo‘lgan muammolarga nisbatan tatbiq etiladi. Bu erda odatda kuchli zilzilalar, yirik suv toshqinlari yoki, masalan, kichik davlatdagi fuqarolar urushi nazarda tutiladi.
Metafizika – Gegeldan oldingi va hozirgi G‘arb falsafasida borliqning o‘ta hissiy tamoyillari va asoslari haqidagi fan. Falsafaning sinonimi sifatida ishlatiladigan atama.
Metodologiya – metod haqidagi ta’limot, bilishning yangi metodlarini yaratish tamoyillarini ishlab chiqish.
Milliy muammolar tushunchasi ijtimoiy-siyosiy va ilmiy muomalada ba’zan muayyan davlat yoki milliy hamjamiyatning ma’lum qiyinchiliklari, g‘am-tashvishlarini aks ettiradi. Miqyos darajasiga qarab ular mintaqaviy yoki mahalliy muammolar sifatida talqin qilinishi mumkin.
Mintaqaviy muammolar ayrim qit’alar, dunyoning yirik ijtimoiy-iqtisodiy hududlari yoki ancha yirik davlatlarda yuzaga keladigan muhim masalalar doirasini qamrab oladi
Mistika – sirli, g‘ayritabiiy, tushunarsiz narsa yoki hodisa.
|
| |
yangi institut – “professor-tadbirkor” (faunderlar) klubini yaratish hisoblanadi

|
yangi institut – “professor-tadbirkor” (faunderlar) klubini yaratish hisoblanadi
|
bet | 94/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunyangi institut – “professor-tadbirkor” (faunderlar) klubini yaratish hisoblanadi.
yangi institut – “tadbirkor-doktorant” (faunderlar) klubini yaratish hisoblanadi.
42). Xirsha (h)-indeksi mezoni nimaga asolangan?.
tadqiqotchining nashrlari sonini, miqdorini va ushbu nashrlarni havola qilish, yani sitatalash sonini hisobga olishga asoslangan.
tadqiqotchining nashrlari sonini va ushbu nashrlarni havola qilish, yani sitatalash sonini hisobga olmaslikka asoslangan.
mezon tadqiqotchining nashrlari sonini va ushbu nashrlarni havola qilish, yani sitatalash sonini hisobga olishga asoslangan.
tadqiqotchining nashrlari sifatini va sonini va ushbu nashrlarni havola qilish, yani sitatalash sonini hisobga olishga asoslangan.
43). O‘qituvchi axloqiy-ma’naviy qiyofasini namoyon etuvchi meyor tuyg‘usi yoki xulq va odob qoidalariga rioya qilishi qanday ataladi?
pedagogik texnika
Pedagogik nazokat
Pedagogik madaniyat
Pedagogik maxorat
44). Qulay muhitni yaratuvchi o‘qituvchi bu:
fasilitator
moderator
tyutor
edvayzer
45). “Pedagogik jarayonda sog‘lom psixologik muhitni yarata olish, talabalar va ta’lim jarayonining boshqa ishtirokchilari bilan ijobiy muloqotni tashkil etish, turli salbiy psixologik ziddiyatlarni o‘z vaqtida anglay olish va bartaraf eta olishi” qaysi kompetentlikning mazmuni hisoblanadi?
Pedagogik kompetentlik
Ijtimoiy kompetentlik
Kommunikativ kompetentlik
Psixologik kompetentlik
46). Ta’lim sohasi yoki o‘quv jarayonida mavjud muammoni yangicha yondashuv asosida yechish maqsadida qo‘llanilib, avvalgidan ancha samarali natijani kafolatlay oladigan shakl, metod va texnologiyalar bu-…
Ta’lim jarayoni
Ta’lim innovatsiyalari
Ta’lim texnologiyalari
Ta’lim natijalari
47). Ta’lim-tarbiya ishining asosiy shakli bu-
Boshqarish
Dars
Loyihalash
Nazorat
48). O‘qituvchi nutqi –
|
| |
Tashkilotchilik malakalari

|
Tashkilotchilik malakalari
|
bet | 112/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiTashkilotchilik malakalari:
Bolalar jamoasini uyushtira bilishi;
Turli sharoitlarda bolalar jamoasini boshqara olishi;
Bolalarni qiziqtirib ularni faollashtira olishi;
Amaliy masalalarni ustalik bilan hal eta olishi.
Kommunikativ malakalari:
bolalarni o’ziga jalb etishni bilishi;
zolalar va ota – onalar bilan maqsadga muvofiq pedagogik munosabatlarni tiklashni bilishi;
bolalarning jamoalararo va jamoa ichida o’zaro munosabatlarni tartibga solishini bilishi;
bolalar va ota – onalar bilan tashqaridan aloqa bog’lashni bilishi.
Gnostik malakalari:
bolalarning asab – psixik taraqqiyoti darajasini aniqlay bilishi;
o’zining tajribasi va pedagogik faoliyati natijalarini tanqidiy tahlil qila olishi;
boshqa o’qituvchilarning tajribalarini o’rganib, undan (nazariy va amaliy tomondan) to’g’ri xulosa chiqara olishi;
psixologik va pedagogik adabiyotlardan foydalanishni bilishi;
o’quvchilarni to’g’ri tushunib, ularning xulq - atvor sabablarini tushuntirishni bilishi;
8. Ijodiy xislatlari:
Pedagogik mahoratni takomillashtirishga intilishi;
Empatik qobiliyati-o’zini o’quvchi o’rniga qo’ya olishi.
o’zining pedagogik ta’siri natijalarini oldindan ko’rish
o’quvchilarni tarbiyalash dasturini ishlab chiqish va uni amalga oshirish qobilyati;
Shunday qilib, ko’rsatib o’tilgan modelning asosiy tuzilishi tariqasida quyidagilar keltiriladi.;
shaxsning jamoatchilik va kasbiy yo’nalishi;
pedagogik mahorat va qobiliyati;
xarakterning psixologik xususiyatlari;
bilish faoliyati;
o’qituvchi shaxsining bolalarni kasbga tayyorlash ishlari darajasidagi umumiy taraqqiyoti.
Professiogramma yoshlarga o’zlarining kelgusida o’qituvchilik kasbini to’g’ri va ongli ravishda tanlab olishlariga yordam beradi. Professiogrammani kasbga xos ravishda o’qitishni tashkil qilishda ta’limning samaradorligi va uning muvaffaqiyati qanday bilim va ko’nikmalarga, ayniqsa, shaxsning qanday qobiliyat va shaxsiy xislatlariga bog’liq ekanligini albatta ko’rsatish zarurdir. Mana shu prfessiogrammaga asosan bo’lajak mutahassis- o’qituvchilarning sifat jihatidan o’z kasbiga naqadar tayyorligi haqida bir fikrga kelishimiz mumkin.
Pedagogik kasb, ma’lumki, har kimning ham qo’lidan kelavermaydi. Pedagogik faoliyatdan yutuqlarga faqat shu kasbga qiziqqan, shu faoliyat bilan shug’ullanishga moyil, oqibat natijada esa pedagogik qobiliyatga ega bo’lgan kishilargina erisha oladi.
Qobiliyat – bu kishining biror faoliyatga yaroqligi va shu faoliyatni muvaffaqiyatli amalga oshirishdir.
Pedagogik qobiliyat – bu qobiliyat turlaridan biri bo’lib, kishining pedagogik faoliyatiga yaroqliligini va shu faoliyat bilan muvaffaqiyatli shug’ullana olishni aniqlab beradi.
|
| |
Kuzatishlarimiz shuni ko‘rsatmoqdaki

|
Kuzatishlarimiz shuni ko‘rsatmoqdaki
|
bet | 145/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiKuzatishlarimiz shuni ko‘rsatmoqdaki, aksariyat hollarda o‘quvchilarning o‘zlari ularning ijodiy faoliyatlari va yaratuvchilikka intilishlarini qo‘llab-quvvatlash yo‘llarini o‘qituvchiga ko‘rsatadilar. O‘quvchilarning o‘ziga xosliklarini qo‘llab-quvvatlash uchun dastlab o‘qituvchilar ular va ota-onalariga yo‘naltiruvchi maslahatlar berishi lozim. Bu ko‘mak va maslahatlar asta-sekin tizimli pedagogik hamkorlik va o‘zaro yordam tusini olishi kerak.
Ta’lim bilan o‘quvchilarning ruhiy rivojlanishi orasidagi mutanosiblik hamkorlikdagi o‘quv faoliyati orqali ta’minlanadi. Chunki o‘quv jarayoni pedagogik jihatdan maxsus yo‘naltirilgan jarayon bo‘lib, unda o‘quvchilar hamkorlikdagi birgalikdagi o‘quv faoliyatini amalga oshiradilar.
Ular o‘quv harakatlarini aniq o‘quv predmeti doirasidagi o‘quv materiallari yordamida bajaradilar. O‘quvchilarning ruhiy rivojlanishlari asosida ularning tashqi faoliyatlari bilan bog‘liq harakatlari ichki rivojlanish imkonini beradi. SHu asosda ularda kognitiv faoliyat tajribasi, tafakkur, idrok rivojlanadi.Bunday faoliyat natijasida o‘quvchilarda bilish qiziqishlari shakllandi. Demak, o‘quvchini rivojlantirish, birinchi navbatda, uning hamkorlikdagi faoliyatini to‘g‘ri tashkil etishni talab qiladi. SHuning uchun ham ta’lim jarayonida o‘quvchilarni hamkorlikdagi faoliyatga yo‘naltirish ularning taraqqiyotini ta’minlashda muhim omil bo‘la oladi.
Yuqoridagilardan ko‘rinib turibdiki, o‘qituvchi bilan o‘quvchilar orasidagi hamkorlikni o‘rnatishda pedagogning nutqi asosiy o‘rin egallaydi. CHunki o‘qituvchining nutqi o‘zaro muloqot va hamkorlikning verbal ko‘rinishdagi tarkibiy qismi hisoblanadi. Shu bilan bir qatorda, noverbal muloqotning turli yo‘nalishlari ham pedagogik hamkorlikning muhim vositasi sifatida xizmat qilishini mutaxassislar ta’kidlamoqdalar.
O‘qituvchi va o‘quvchilar orasidagi munosabatlarda ular orasida bilish va asabiy baholash xarakteridagi axborot almashinib jarayoni kechadi. Bunday axborotlarni o‘zaro bir-biriga uzatish verbal hamda noverbal usullarda amalga oshiriladi. O‘qituvchi o‘quvchilar bilan hamkorlikka kirishar ekan, axborotlarning ma’lum qismini ularning yuz ifodasi, xatti-harakatlari, ko‘z qarashlaridan anglab oladi. Xatti-harakatlar, ko‘z qarashlar, qiyofadagi ifodalar so‘zdan ko‘ra ko‘proq anglashimlilik xarakteriga ega.
|
| |
Muloqotning noverbal yo‘nalishlari

|
Muloqotning noverbal yo‘nalishlari
|
bet | 146/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiMuloqotning noverbal yo‘nalishlari o‘qituvchi va o‘quvchilar orasidagi munosabatlarni tartibga solish, o‘zaro aloqa o‘rnatishda muhim o‘rin egallaydi. Bu esa ham o‘qituvchilarning, ham o‘quvchilarning hissiy kechinmalari va holatlarini aniqlashda muhim ahamiyatga ega.
Shuni alohida ta’kidlash kerakki, pedagogik muloqotning mazkur yo‘nalishi mutaxassislar tomonidan yakka tartibda o‘rganilgan.Tajribali o‘qituvchilar uchun bu holatni hisobga olish o‘quvchilar bilan hamkorlik o‘rnatishda muhim ahamiyat kasb etadi. O‘qituvchining qanday turishi, qanday o‘tirishi, ovozini qay darajada ko‘tarishi, tabassumi, ko‘z qarashlari o‘quvchilarning u bilan hamkorlikka kirishishlari uchun muhim ahamiyatga ega. Noverbal muloqot vositalariga so‘nggi yillarda pedagoglar tomonidan alohida e’tibor qaratilmoqda.
Kuzatishlarimiz shuni ko‘rsatmoqdaki, ko‘pgina o‘qituvchilar hanuzgacha uning mohiyatini to‘laligicha anglab etmaganlar. O‘qituvchi bilan o‘quvchilarning o‘zaro munosabatlarida noverbal muloqot bir qator yo‘nalishlarda amalga oshiriladi:
- xatti-harakatlar yordamida;
- dahldorlik asosida;
- jestlar, ohanglar yordamida;
- muloqotdagi masofa orqali;
- vizual xarakterdagi o‘zaro hamkorlik vositasida.
Biz o‘qituvchi-o‘quvchi munosabatlari doirasida noverbal muloqotning tarkibiy qismlarini tahlil qilishga harakat qildik.Bunday vaziyatlarda o‘qituvchi-o‘quvchi hamkorligida nutqning noverbal vositalari muhim o‘rin egallashiga ishonch hosil qilish mumkin. O‘qituvchi o‘z ishini engillashtirish uchun o‘quvchilar bilan so‘zlashmasdan turib ham muloqotga kirishishi mumkin. Buning uchun o‘qituvchi nafaqat o‘quvchilarning nutq ohangiga balki har bir ishorasi, ko‘z qarashlari, harakatlariga e’tibor qaratib shu asosda o‘zining ham noverbal vositalardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirib borishi lozim.
O‘quvchilarni har tomonlama rivojlantirishda hamkorlikdagi vaziyatlarni tashkil etish metodidan foydalanish samaralidir. Hamkorlikdagi pedagogik vaziyatlarni tashkil etish metodi innovatsion metod sifatida alohida pedagogik qimmatga ega. Bu metod yordamida o‘quvchilarda muloqotga kirishuvchanlik, ishchanlik, etakchilik, keng ko‘lamli, aniq izchillikka ega bo‘lmagan materiallarni tartibga solish va tahlil qilish, axborotlar etarli bo‘lmagan sharoitlarda ularni to‘ldirish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyati vujudga keladi.
|
| |
Hamkorlikdagi vaziyatlarni vujudga keltirish metodi

|
Hamkorlikdagi vaziyatlarni vujudga keltirish metodi
|
bet | 147/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti4. Hamkorlikdagi vaziyatlarni vujudga keltirish metodi o‘quvchilarni tabiiylikka intilishga chorlaydi. Shu tariqa hamkorlikdagi vaziyatlarni vujudga keltirish metodi quyidagilarni taqozo etadi:
- Verbal muloqot vositasida hamkorlikdagi vaziyatlarni bayon qilish;
- muayyan vaziyatlarni mustaqil o‘rganish va sinfdoshlari bilan muhokama qilish;
- o‘quvchilarning vaziyatlarni birgalikda muhokama qilish jarayonlarini o‘qituvchi tomonidan boshqarish;
- muhokamalar jarayonida o‘quvchilarga muamolarning echimlarini topish zarurligini anglatish kabilar.
Hamkorlik vaziyatlarida o‘quv harakatlarini amalga oshirish uchun o‘quvchilarning faolliklariga e’tibor qaratish asosida ularning diqqatlarini aniq voqelikni tushunish va muhokama qilishga jalb etish lozim. Bu shaxsga yo‘naltirilgan ta’limning o‘ziga xos jihati hisoblanadi.Mazkur jarayonda o‘quvchilar mustaqil ishlash va tashabbus ko‘rsatish tajribasini egallaydilar.
Hamkorlik vaziyatlarida muhokama predmeti aniq namoyon bo‘lishi kerak. Hamkorlikda ishlash vaziyatlarini vujudga keltirishda quyidagi qoidalarga tayanish talab etiladi. Jumladan:
1. Hamkorlikdagi o‘quv vaziyati ta’lim maqsadini amalga oshirish uchun o‘qituvchi tomonidan maxsus loyihalashtiriladi va tashkil etiladi. O‘quv jarayoni maqsadidan kelib chiqqan holda o‘qituvchi tashkil etiladigan hamkorlikdagi o‘quv vaziyatiga metodik ishlov beradi. Buning uchun u o‘quv vaziyatida amalga oshiriladigan muhokama jarayonini aniq maqsadga yo‘naltirishi, ijodiy muhitni vujudga keltirishi va boshqarishi lozim.
2. Hamkorlikdagi o‘quv vaziyati muayyan o‘quv kursi yoki o‘quv predmeti mazmunidan kelib chiqqan holda tashkil etilishi kerak. Mazkur o‘quv vaziyatida o‘quvchilarga aniq o‘quv materiallari yordamida ilmiy dunyoqarash va muayyan ko‘nikmalar shakllantiriladi, ularning bilish faoliyatlari kengaytiriladi.
3. Hamkorlikdagi o‘quv vaziyatlari turli-tuman mazmunga ega bo‘lishi mumkin, lekin ularning barchasi o‘quvchilarda aniq axborotlarni tahlil qilish, sabab-oqibat bog‘lanishlarini aniqlash, asosiy muammolarni ajrata olish ko‘nikmalarini shaklantirishi talab qilinadi.
O‘qituvchi muayyan o‘quv maqsadini amalga oshirishga qaratilgan hamkorlikdagi vaziyatlarni vujudga keltirishda nimalarga e’tibor qaratishi lozim? degan savolga javob topishi muhim ahamiyatga ega. Bu savolga javob topish uchun quyidagilarga e’tibor qaratish maqsadga muvofiqdir:
- hamkorlikdagi o‘quv vaziyatlarida o‘quvchilar oldiga aniq echimni talab qiladigan topshiriqlar qo‘yish;
- o‘quvchilar oldiga echimi qo‘shimcha axborotlar izlashni talab qiladigan muammolarni qo‘yish;
- hamkorlikdagi o‘quv vaziyatini davom ettirish imkonini beradigan dolzarb muammolarga echim topishga o‘quvchilarni undash;
- o‘quvchilar oldiga muammolar qo‘yish uchun qulay bo‘lgan tipik vaziyatlarni tashkil etish kabilar.
|
| |
О’qituvchi-yangilik kirituvchi

|
О’qituvchi-yangilik kirituvchi
|
bet | 118/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiО’qituvchi-yangilik kirituvchi
Yangiliklarni ayniqsa o’zga davlatlardan kirib kelayotganlarini farqlaydi va tushunib yetadi;
Yangiliklarni tahlil qila olishga layoqatli;
Yangiliklarni turli xil vaziyatlarda qo’llay oladi va kamchiliklarini to’g’rilaydi;
O’z pedagogik amaliyotida yangiliklardan ijodkorona foydalana olishga layoqatli.
Kattalarni o’qitish va o’rgatishning mohiyati:
Mazmundan kelib chiqib-dolzarb maqsadni belgilash (motivatsiya asosida);
Tajribani sinab ko’rish va tanqid;
O’rganish
Emotsiyaning ta’siri
Hurmat qilish va xavfsizlik muhiti
O’qish- mas’uliyat,f aollik
Tajribadan o’rganish
Refleksiya va qayta aloqa
O’qituvchining rol (vazifalari)i
Fasilitator- inglizcha so’zdan olingan bo’lib, “yordam beruvchi”, “engillashtiruvchi” degan ma’noni anglatadi. Ta’lim-tarbiya maqsadiga erishishni osonlashtirish uchun o’quvchilarning samarali hamkorligini shakllantiradi
Menejer- o’quvchilarning imkoniyatlari va ehtiyojlarini o’rganish natijasida ta’lim-tarbiya jaryoni strategiyasini ishlab chiqadi va jarayonni boshqaradi.
Ekspert-aniq mavzu, masala boyicha hakamlik qiladi. BKM darajasini belgilashda yordam beradi.
Moderator-ma’lum mavzu yuzasidan muhokama, bahs tashkil etadi, o’zi aralashmagan holda bir yechimga erishishga yordam beradi.
Ma’ruzachi- mashg’ulot uchun o’quv materiallarini tayyorlaydi, o’quvchilarni bahsga chorlaydi, o’rganish jarayonini motivatsiyalaydi.
Maslahatchi- o’quvchilarning tajribasiga asoslangan holda bilim beradi, mavhum o’rinlarni aniqlashtirishda yordam ko’rsatadi.
Trener-o’quvchilarning o’zaro muloqotini tashkil etadi,ularning ma’lum malaka va ko’nkimalarini rivojlantiradi.
|
| |
BOSHQARUV HISOBIDA XARAJAT VA DAROMADLARNI GURUHLASH

|
BOSHQARUV HISOBIDA XARAJAT VA DAROMADLARNI GURUHLASH
|
bet | 142/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)BOSHQARUV HISOBIDA XARAJAT VA DAROMADLARNI GURUHLASH – boshqaruv hisobida xarajatlar xarajat moddalari bo‘yicha, daromadlar esa bo‘linmalar va mahsulot (ish, xizmat)lar turlari bo‘yicha guruhlanadi. Xarajat moddalarining ro‘yxati tarmoq yo‘riqnomalari bilan balgilanadi hamda korxonaning hisob siyosatida ifodalanadi.
BOSHQARUV HISOBINING ASOSIY OB’AKTLARI – korxonaning alohida bo‘linmalari: bo‘limlar, saxlar, uchastkalar, ish joylari faoliyati to‘g‘risidagi axborotlar.
BOSHQARUV HISOBINING HUQUQIY ASOSLARI – xo‘jalik yurituvchi sub’aktlarda boshqaruv hisobini tashkiliy tartibi, usullari va elamantlarini balgilab baruvchi qonuniy- ma’yoriy hujjatlar to‘plami.
BOSHQARUV HISOBINING STRATAGIK VAZIFALARI – budjetlashtirish, uzoq muddatli kapital qo‘yilmalarni jalb qilish, biznas tarkibini o‘zgartirish, mahsulotlarning yangi turlarini o‘zlashtirish kabi uzoq muddatga mo‘ljallangan vazifalar.
BOSHQARUV HISOBOTLARINI TAQDIM ETISH MUDDATI – har kuni, har hafta va h.k. muddatlar. Hisobotlarni taqdim etish muddati korxona rahbariyati tomonidan balgilanadi.
BOSHQARUV RISKI — bu ishlab chiqarish riskining bir turi, boshqaruvchi shaxsning tajriba va malakasini yetarli darajada emasligi natijasida ro‘y beradi. Ayrim hollarda, boshqaruv riski deganda, loyiha faoliyatining barcha faza va bosqichlaridagi menejment darajasining pastligi va xatolari bilan bog‘liq risklar tushuniladi.
BOSHQARUV SAGMANTAR HISOBOTINING SHAKLLARI – matariallar va butlovchi qismlar zahiralari to‘g‘risida, tugallanmagan ishlab chiqarish bo‘yicha, ishlab chiqarilgan mahsulot (ish, xizmatlar) to‘g‘risida, xarid qilingan qiymatliklar to‘g‘risida, tayyor mahsulot zahiralari to‘g‘risida, sotishlar to‘g‘risida, pul mablag‘lari harakati to‘g‘risida hamda dabitorlik va kraditorlik qarzlari to‘g‘risidagi sagmantar hisobot shakllari.
BOSHQARUV TAHLILI — korxona ma’muriyati, mulk egasi va mutaxassislari tomonidan ichki xo‘jalik razarvlarini aniqlash va ularni ishga solish hamda samaradorlikni oshirishga qaratilgan tahlildir.
|
| |
-rasm. Qatlamga shiziqli suv bostirish sxemasi

hollarda uyum bir maromda joylashgan uchburchak yoki kvadrat to’r bo’yicha kavlangan quduqlar bilan ochiladi va hamma quduqlar ishga tushiriladi. So’ngra quduqlarni tajribaviy ishlatish va ularning geologik kesimlarini taqqoslash asosida burg’ilangan quduqlar orasidan suv haydashga yaroqli qatlamlar tanlab olinadi. Ushbu haydash quduqlarining geologik kesimida o’tkazuvchan jinslarning qalinligi katta, o’tkazuvchanligi yuqori va qo’shni quduqlar bilan aloqasi yaxshi bo’lishi va suv bostirilganda uyumning katta maydoni qamrab olinishi lozim.
Uyumni tanlab suv bostirish sistemasi Tataristondagi quyi karbon davri yotqiziqlaridagi yuqori qovushqoqlikka (18-20 mPa·s) ega bo’lgan neft konlarida muvaffaqiyatli qo’llanilib kelinmoqda.
G’ovakli tipdagi, karbonat kollektorli neft qatlamlari o’zining gidrodinamik tavsifiga ko’ra terrigen kollektorli qatlamlarga juda yaqin turadi, shu sababli bunday qatlamlarga suv bostirish sistemasi umuman olganda qumli kollektorlar uchun yuqorida qayd qilingan sistemalardan farq qilmaydi.
Karbonat kollektorlardagi neft uyumlari o’ziga xos xususiyatlarga ega, ularda suv bosimli sistema bilan uyum oralig’idagi gidrodinamik bog’liqlik juda qiyin kechadi, shu sababli karbonat kollektorlardagi uyumlarning chegara tashqarisiga suv bostirib ishlatish samara bermaydi. Bunday uyumlarni ishlatishda chegara ichra suv bostirish usuli qo’llaniladi. Mahsuldor karbonat qatlamlarning suyuqlikni singdiruvchanlik ko’rsatkichi past, kollektor har xil tarkibli jinslardan tuzilgan va qatchalar uzuq-uzuq shaklda bo’lganligi sababli uyumga chegara ichra suv bostirish sistemasini qo’llash samarali hisoblanadi.
Xulosa qilib aytish kerakki, suv bostirish metodini qo’llash samarasi ko’proq neftning qovushqoqligiga bog’liqdir, chunonchi: 1) neft qovushqoqligi 25-30 mPa·s bo’lganda, tozalanmagan suvdan foydalanish, sirt-faol moddalar va boshqa kimyoviy reagentlar bilan ishlov berilgan qatlam suvini uyumga haydash mumkin; 2) neft qovushqoqligi 25-30 dan 50-60 mPa·s gacha bo’lganda, haydalayotgan suvga neft va suv qovushqoqligi nisbatini pasaytiruvchi kimyoviy reagentlar va quyultiruvchi moddalar bilan ishlov beriladi; 3) neft qovushqoqligi 60-70 mPa·s bo’lganda uyumga suv bostirish naf bermaydi, shu sababli uyumni ishlatishda qovushqoqlikni keskin pasaytiruvchi issiqliq va boshqa ta’sir metodlaridan foydalaniladi. Suv bostirish metodlari samarasi faqat neft qovushqoqligigagina bog’liq bo’lmay, shuningdek, qatlamning asosiy geologik-fizik ko’rsatkichlariga – uning litologik-fizik tavsifiga, kollektorlik xususiyatlariga, ayniqsa o’tkazuvchanligiga, tarkibining bir xilliligiga va boshqalarga bog’liq.
Pedagogik faoliyatda raqamli kompetensiyalar nazorat savollari

|
Pedagogik faoliyatda raqamli kompetensiyalar nazorat savollari
|
bet | 1/15 | Sana | 05.10.2024 | Hajmi | 33,13 Kb. | | #273672 |
Bog'liq Pedagogik faoliyatda raqamli kompetensiyalar nazorat savollari
PEDAGOGIK FAOLIYATDA RAQAMLI KOMPETENSIYALAR
NAZORAT SAVOLLARI
2017 yilgi G20 sammiti tadbirlari doirasida ishlab chiqilgan raqamli savodxonlikning elementlari ketma-ketligi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
Raqamli kontent bilan ishlash; kompyuter texnikasi bilan ishlash; ommaviy axborot vositalari bilan ishlash; kommunikatsiya; texnologik innovatsiyalar.
G.U. Soldatovaning fikricha axborot va mediakompetentlik – ...
Axborot va mediakompetentlik – raqamli ma’lumotlarni qidirish, tushunish, arxivlash va uni tanqidiy aks ettirish bilan bog‘liq bilim, ko‘nikma, malaka, motivatsiya, mas’uliyat, shuningdek raqamli resurslardan (matn, vizual ma’lumot, audio, video va boshqalar) foydalangan holda axborot ob’ektlarini yaratish.
DigCompEdu pedagoglarning raqamli kompetensiyasi modelining 1-yo‘nalishi ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
Биринчи йўналиш таълим жараёнининг барча субъектларининг рақамли технологиялар орқали ўзаро таъсирини ўз ичига олган компетециялар билан боғлиқ: жамоа, таълим олувчилар ва уларнинг ота-оналари билан касбий ўзаро ҳамкорлик. Ушбу йўналиш шунингдек, педагогнинг ахборот технологиялари ва рақамли воситалар ва ресурслардан фойдаланиш соҳасида узлуксиз ривожланишга йўналтирилган ўз касбий фаолиятини таҳлил қилиш қобилиятини шакллантиришни ўз ичига олади.
DigCompEdu pedagoglarning raqamli kompetensiyasi modelining 2-yo‘nalishi ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
Иккинчи йўналиш педагогнинг ахборот ресурсларини танлаш ва уларни таълим олувчилар эҳтиёжларига мослаштириш, ўз рақамли ресурсларини яратиши ва ўқув жараёнининг барча субъектлари учун улардан хавфсиз фойдаланишни таъминлаш қобилиятини ўз ичига олади.
|
| |
-shakl.
11.9-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

to ‘plami bo ‘lmasa yoki undagi shablonlardan birortasi to ‘g ‘ri kelmasa,
bir varoq qog‘oz ustiga detal qo‘yiladi va uning egri joyi qalamda
chizib olinadi (11.14-shakl). Yoyning ixtiyoriy tanlab olingan
А, В, С
nuqtalaridan ikkita vatar o ‘tkaziladi. Vatarlaming o ‘rtalaridan ularga
o ‘tkazilgan perpendikular chiziqlaming o ‘zaro kesishish nuqtasi
О - ay
lana yoyi markazi hisoblanadi.
B a’zi hollarda detallardagi yoylaming radiuslarini yumshoq plastinka
yoki plastilinlar yordamida ham aniqlash mumkin (11.15- shakl). Buning
uchun yumshoq plastinka yoki plastilin detaining o ‘lchanishi zarur
bo ‘lgan joyiga jipslashtiriladi, so‘ngra egriligi o ‘zgartirilmasdan olinib,
uning radiusi yuqorida bayon qilingan usulda aniqlanadi.
Rezbalarning nominal о ‘Ichamlarini aniqlash. Detallarning eskizlarini
tuzishda ko ‘pincha rezbali qismlaridagi rezbaning profilini va nominal
o ‘lchamlari - diametri hamda qadamini aniqlash zaruriyati tug‘iladi.
Rezbaning uzunligi chizg‘ichdan foydalanib aniqlansa (11.16-shakl),
qadam va burchagining profili rezba o ‘lchagichdan foydalanib topiladi
(11.17-shakl).
Sanoatda rezbomerlar ikki xil qilib (metrik va dyuymli rezbalar uchun)
ishlab chiqariladi. M etrik rezbomerlarga
M60°, dyuymli rezbalarga
D55° deb yozib qo'yiladi va har bir plastinkaga rezba qadami metrik
rezbalar uchun soni 0,75; 1,0; 1,25 va h.k., dyuymli rezbalar uchun rezba
iplarining soni 19; 20 va h.k. ko ‘rsatiladi.
Rezbaning qadamini aniqlash uchun rezbomer plastinkasi rezba
profiliga qo'yiladi (11.17-shakl). Rezbomeming qaysi bir plastinkadagi
tishlari rezba profiliga mos kelsa, shu plastinkadagi yozuv, metrik rezba
bo ‘lsa qadami, dyuymli rezba bo ‘lsa, uning bir dyuymdagi o ‘ramlar soni
aniqlanadi.
Rezbomerlar bo ‘lmagan taqdirda amaliyotda, bir varaq qog‘ozga
detaining rezbali qismi qo‘l bilan bosiladi va rezbaning qog‘ozda
*
i
i tif <■ at f
1111
it
11
A
A11
)
11.16-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

^ 5 )
11.16-shakl.
314
11.17-shakl.
11.18-shakl.
qoldirgan izlari olinadi (11.18-shakl). Rezbaning qog‘ozdagi izlarining
m a’lum soni, odatda, 10 tasining
I uzunligi chiziqda o ‘lchab olinadi.
So‘ngra bu uzunlikdagi qadamlar soni har doim izlar sonidan bitta kam
b o ia d i. Rezbaning
P qadami o ‘lchangan / uzunligini qadamlar n soniga
b o iis h bilan aniqlanadi, y a’ni
P=l/n; masalan, rezbadan olingan izlaming
10 tasining uzunligi 18 mm b o isa , rezbaning qadami 18:9=2 mm ga teng
b o‘ladi.
Detaining teshiklarida ishlangan rezbalam ing qadamlarini yuqorida
bayon qilingan usulda aniqlash uchun yog‘och yoki metall sterjenga
qog‘oz o ‘rab rezbaga bosiladi va uning izlari olinadi. Bunday usulda
topilgan rezba o ‘lchami jadvalga solishtirib aniqlanadi.
5-§. Detaining eskiziga asosan ish chizmasini bajarish
Asliga qarab detaining eskizi chizilgandan keyin uning ish chizmasini
chizishga o ‘tiladi.
Ish chizmalarini chizish eskizlami tahlil qilishdan boshlanadi.
Detallardagi texnikaviy atamalarda ko ‘p uchraydigan galtel, o ‘yiq
(paz), bobishka, faska, b o ‘rtik kabi ba’zi bir elementlaming to‘g ‘ri
tasvirlanishiga e ’tibor beriladi.
Galtel - valning bir silindrik yoki konus
simon elementidan ikkinchisiga o ‘tishda yumaloqlash radiusi,
paz -
vintlaming kallagidagi burash uchun m oijallangan o ‘yiq yoki shponka
uchun m o‘ljallangan chuqurcha,
bo'rtik - silindrik yoki konussimon
detallardagi (muftalardagi) halqasimon yo ‘g ‘onlashish,
bobishka - quyish
vaqtida hosil bo‘ladigan o ‘sma,
faska - val, bolt, vint, shtift, gayka
kabi detallaming toreslari oldidagi kesilgan cheti, faskalar yordamida
val teshikka osonlik bilan kiritiladi,
tores - tikkayib turmoq, tikka qilib
qo‘ymoq degan m a’noni anglatadi.
Tores - tekisligi, odatda, detaining
o ‘qiga yoki yog‘och tolalarining y o ‘nalishiga perpendikular b o ‘ladi.
315
11.19- shakl.
Detallami konstruksiyalashda metallni bir tekisda taqsimlashga
intilinadi, shu maqsadda, masalan, berilgan detal devori qalinliklarining
turlicha b o ‘lishiga yo‘l qo ‘yilmaydi. Ulardan foydalanish zarur bo ‘lgan
holda yupqa devordan qalin devorga asta sekin o ‘tiladi. K o‘pincha
detaining tashqi va ichki devorlari bir xil radius bilan yumaloqlanadi, bu
esa konstruktiv jihatdan xato hisoblanadi. Bunda devorlar (chizmadagi
m
o ‘lcham) ancha qalinlashib ketadi. Shuning uchun yumaloqlash markazi
umumiy bitta bo‘lishi taminlanishi zarur bo ‘lib, turli
R ] va R2 radiuslarda
chizilishi kerak (11.19- shakl,
a).
Quyish yo ‘li bilan tayyorlangan detallraning ish chizmalarini
chizishda quyish nishabligi, konuslik va radiuslari qolip (opoko) gacha
bo ‘lgan qiymatlarda bo‘lishi hisobga o lin a d i.
316
Detallarning ish chizmalari eskizlari kabi bosqichlari chiziladi.
Detalga kiritilgan ba’zi bir «tuzatishlar» ish chizmalarida ham hisobga
olinadi. 11.19-shaklda asliga qarab eskizi chizilgan detaining ish
chizmasi misol tariqasida beriladi.
|
.4 1 -shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

Soddalashtirilgan shpilkali birikma chizmasida rezbasi butun sterjen
bo'yicha ko'rsatiladi, faskalar chizilmaydi va biriktiriluvchi detal bilan
shpilka orasidagi tirqish tasvirlanmaydi.
Shpilkali birikmada shpilkaning uzunligi / biriktirilishi lozim bo'lgan
detal qalinligi
H ; ga bog'liq bo'lib, u quyidagicha aniqlanadi:
l= H + \,3d.
1,3
d ga shayba qalinligi
5
, gayka balandligi
H va rezbaning gaykadan
chiqib turadigan ehtiyot qismi
к faskasi bilan kiradi (6.43-shakl).
Vintli birikmalar. Vintni biriktiriluvchi detallardan birining rezbali
teshigiga burab kiritish yo'li bilan unga boshqa detal mustahkamlansa,
vintli birikma hosil bo'ladi (6.44-shakl).
Vintli birikmalaming konstruksiyasini to'liq ko'rsatilgan (6.44-shakl,
a), soddalashtirilgan (6.44-shakl,
b) va shartli (6.44-shakl,
d)
ko'rinishlarda tasvirlash mumkin. Y ig'ish chizmalarida vintli birikmalar
soddalashtirilib chiziladi va rezbasi butun sterjen bo'yicha chiziladi. Vint
USTAV FONDINING TASHKIL ETILISHI VA UNI

|
USTAV FONDINING TASHKIL ETILISHI VA UNI Pdf ko'rish
|
bet | 123/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-110.2. USTAV FONDINING TASHKIL ETILISHI VA UNI
HISOBGA OLISHNING XUSUSIYATLARI
Ustav kapitali – ta’sis hujjatlarda belgilangan korxona mulkini
tashkil etishda, uning faoliyatini bir maromda yurgizishda ta’sischilarning
(qatnashchilarning) pul ifodasida qo‘ygan mablag‘larining (ulushlari,
nominal qiymatidagi aktsiyalari) yig‘indisidan iborat.
Ustav kapitalining hajmi ustavdagi ro‘yxatdan o‘tkazilgan summadan
oshib ketishi mumkin emas. Korxona Ustav kapitalining ko‘payishi yoki
kamayishi faqat ta’sischilar qarori bilan korxona Ustavi va boshqa ta’sis
hujjatlariga o‘zgartirishlar kiritilgandan keyingina amalga oshirilishi
mumkin.
Ustav kapitalining holati va harakati passiv 8510 – «Ustav kapitali»
(fondi) schyotida hisobga olinadi va quyidagi subschyotlardan iborat:
8310-«Oddiy aksiyalar».
8320-«Imtiyozli aksiyalar».
8330-«Ulushlar va omonatlar».
Ustav kapitali (fondi)ning analitik hisobi xo‘jalik yurituvchi
subyektning har bir ta’sischisi bo‘yicha alohida yuritiladi.
8510-«Ustav kapitali» (fondi) schyoti boshqa schyotlar bilan quyi-
dagicha aloqada bo‘ladi.
Schyotlar aloqasi
D
K
1
Ustav kapitalining tasdiqlanishi subyekt ro‘yxatdan
8310
o‘tkazilgandan keyin ta’sis hujjatlarida ko‘rsatildi
4610
8320
8330
2
Taqsimlanmagan foydaning bir qismi ustav kapitalini
8310
ko‘paytirishga o‘tkazildi
8710
8320
3
Ustav kapitalining kamayishi, aksiyaning nominal
8310
qiymatining kamayishi, korxona ta’sischilariga
8320
6620
ulushlarning qaytarilishi aks ettiriladi
8330
5
Ustav kapitalining to‘langan kapital o‘lchamiga
8310
kamayishi aks ettirildi
8320
4610
8330
|
| |
-t o p s h i r i q - Buxgalteriya hisobi

2-t o p s h i r i q. «Bunyod» savdo markaziga «Malika» fabrikasidan quyidagi tovarlar olingan:
1. Katta yumshoq ayiq 16 ta 8600 so‘m
2. Mayda quyonchalar 82 ta 718 so‘m
3. Yumshoq bezakli yostiq 38 ta 3440 so‘m.
Quyidagilarni bajarish talab etiladi:
1. Schyot-faktura / yuk xatini rasmiylashtirish.
2. Boshlang‘ich ma’lumotlar asosida QQS ni hisoblash.
3. Xo‘jalik muomalasiga buxgalteriya aloqasini tuzish.
166
X BO‘LIM FONDLAR VA MOLIYAVIY NATIJALARNI HISOBGA OLISH 10.1. KORXONANING FONDLARI VA ULARNI HISOBGA OLISH VAZIFALARI Bozor munosabatlarining rifojlanishi korxona faoliyatini moliyaviy
ta’minlashga, mablag‘lar tarkibi va tuzilishida o‘zgarishlar sodir bo‘li-
shiga olib keladi. Bunday sharoitda korxona ishlab chiqarish xo‘jalik
faoliyatini amalga oshirish uchun o‘zining mablag‘lariga ega bo‘lishi
lozim. Bular esa xususiy kapital deb yuritiladi.
Xususiy kapital xo‘jalik yurituvchi korxonaning (subyekt) aktivi va
majburiyatlari o‘rtasidagi farqni aks ettiradi. O‘z navbatida xususiy
kapital ikki guruhga bo‘linadi.
1. Qo‘yilgan (investitsiya) kapital.
2. Taqsimlanmagan foyda.
Xususiy kapital ishlab chiqarish va mulk egasiga to‘lash, qo‘shimcha
investitsiya va faoliyatning natijalariga bog‘liq holda ko‘payishi yoki
kamayishi mumkin. Xususiy kapital tarkibiga quyidagilar kiradi.
1. Ustav kapitali.
2. Qo‘shilgan kapital.
3. Zaxira kapitali.
4. Grantlar va subsidiyalar.
5. Kelgusidagi xarajatlar va to‘lovlar zaxirasi.
6. Taqsimlanmagan foyda.
Barcha mulk shakllaridagi korxonalarda kapital, rezervlar va
taqsimlanmagan foyda bo‘yicha buxgalteriya hisobining vazifalari
quyidagilardan iborat:
– ustav kapitalining shakllanishi va undan foydalanishni nazorat
qilish;
– korxona muassislari, kapitalning shakllanish bosqichlari va
aksiyalar turlari bo‘yicha axborot to‘plash;
– ustav kapitalining holati va harakati xususida hisobot tuzish
bo‘yicha ma’lumotlar olishni ta’minlash;
– qo‘shilgan kapital hamda rezerv kapitalining shakllanishi bilan
bog‘liq muomalalarni o‘z vaqtida hisobda aks ettirish;
167
– korxona sof foydasining shakllanishi va uning taqsimlanishini
o‘z vaqtida hisobga olish hamda nazorat qilish.
.4 4 -shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

burab kiritiladigan rezbali teshikning
oxirida 120° li konus chuqurcha va vint
bilan mustahkamlanadigan detal ora
sidagi tirqish ko‘rsatilmaydi. Sxematik
chizmalarda shartli tasviri chiziladi.
Soddalashtirilgan va shartli tasvirlarida
vintni buraydigan ariqcha (shlitsa) to-
retsida yo ‘g ‘onlashtirilgan to ‘g ‘ri chiziq
ko‘rinishida shartli ravishda, 45°ga
burib k o ‘rsatiladi.
Vintli birikmalarda mustahkamlana
digan detallarda vintning kallagiga
moslashtirilgan chuqurchalar ishlanadi.
Vintli birikmalami vint rezbasining
d diametriga nisbatan taxminiy o ‘l-
chamlarda chizish mumkin. Vintning
uzunligi
1=1 +H orqali aniqlanadi.
Bu yerda /, - vint kiritiladigan rezbali
chuqurcha, / / ; - biriktiriladigan detal
qalinligi, vintlaming uzunligiga silind
rik, yarimyumaloq kallagi hamda yarim yashirin kallakli vintning shar
(sfera) qismi kirmaydi.
Yashirin kallakli vintning kallagi hamda yarimyashirin kallakli
vintning kallagi shar qismisiz vint uzunligiga kiradi.
Yog‘och detallarda o ‘zaro yoki metall detallami yog‘ochga birikti
rish uchun kallagi turli xildagi vint (shurup)lar ishlatiladi. Bunday bi
rikmalarga
shurupli birikmalar deyiladi (6.45- shakl).
Shurupli birikmalar konstruksiyasi to ‘liq ko‘rsatilgan (6.45-shakl,
a),
soddalashtirilgan (6.45-shakl,
b) va shartli (6.45-shakl,
d) ko‘rinishlarda
tasvirlanadi.
Yog‘ochlami bir-biri bilan mixlar yordamida birlashtirishni sodda
lashtirilgan (6.46-shakl,
a) va shartli (6.46-shakl,
b) ko‘rinishlarda
tasvirlash mumkin.
Quvur rezbali birikmalar. Quvurlami bir-biriga ulashda turli fitinglar
(tirsaklar, troyniklar, krestlar va muftalar) ishlatiladi. Bunday fitinglar
bolg‘alangan cho‘yandan tayyorlanadi va ulam ing teshiklariga silindrik
quvur rezba o ‘yiladi.
a)
b)
d)
-shakl.
11.3- shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

Detalni o ‘lchash jarayonida noniusni baraban mikrometr tanasidagi
15 mm dan biroz o ‘tgan va noniusning 3 7 -bo‘linmasi tanadagi chiziq
to ‘g ‘risiga to‘g ‘ri kelsa, o ‘lcham 15,37 mm bo ‘ladi.
6.
Rezba mikrometridan (11.7-shakl) detallarning rezbali qismlarini
o ‘lchashda foydalaniladi. Oddiy mikrometming shpindeliga va tovoniga
almashtiriladigan qo‘yilma (vstavka)lar qo‘yiladi.
Detallarni turli asboblar bilan о 'Ichash.
Chiziqli о ‘Ichamlarni о ‘Ichash. Stakan deb ataladigan detaining ba
landligi va undagi chuqurlikni oddiy chizg‘ich bilan o ‘lchash mumkin
(11.8-shakl).
Detaining tubi qalinligini
h balandligidan
ht chuqurligini ayirish,
y a’ni
h -h = h , orqali aniqlash mumkin. Detaining devor qalinligini
uning tashqi va ichki diametrlari orasidagi tafovut
( d - d ) ni topish orqali
aniqlasa bo‘ladi (11.8-shakl). Juda aniq o ‘lchashga shtangensirkul va
mikrometrik nutromerlar yordamida erishiladi.
Detaining tayanch yuzasi(tagi) dan
d diametrli teshik markazigacha
b o ig a n
I masofani aniqlash uchun chizg‘ich detalga 11.9-shakl
k o ‘rsatilgandek qo'yiladi. Chizg‘ichdan /; ning qiymati sanab olinadi,
so‘ngra teshik diametri hisoblab chiqiladi. Teshik markazi
1=1 +d/2
masofada joylashgan bo‘ladi.
Netware 6 Neuerungen - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 151/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.6.6 Netware 6 Neuerungen
DNF01314
Netware 6 sollte die Netware 5 ursprünglich nicht ablösen, sondern nach oben ergänzen. Netware 6 war eher für große Data Center gedacht, die sehr große Datenmengen sehr schnell verarbeiten müssen.
Mittlerweile sind aber einige interessante Features hinzugekommen, die es für NW 5.x nicht einzeln gibt, aber auch für kleinere Installationen interessant sind.
Außerdem wird Netware 5.0 seit längerem und nun die Version 5.1 nicht mehr supported.
Eine sehr interessante Neuerung der NetWare 6 ist iFolder, eine Lösung für mobile Benutzer, bei dem ausgewählte Daten offline bearbeitet werden können und bei erneutem Zugriff auf den Server wieder mit den Netzdaten synchronisiert werden.
Netware 6 arbeitet komplett mit NSS Volumes, wobei auch das "alte" Filesystem enthalten ist.
Unter Netware 6 benötigt die NDS auch kein TTS mehr, was bisher den Einsatz von NSS als SYS: Volume ausgeschlossen hat.
|
| |
Speicherprobleme in Windows-Anwendungen

|
Speicherprobleme in Windows-Anwendungen
|
bet | 314/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.21.5 Speicherprobleme in Windows-Anwendungen
DNF99883
Wenn Speicherprobleme bei Winword oder Excel im Netzwerk auftreten, sind es meistens diese Ursachen:
zu wenig Rechte im gewählten Verzeichnis
Viele Programme löschen die alten Dateien und schreiben eine neue Version anstatt sie zu ändern.
Makroviren
Diese verändern die Speichern Dialoge, um sich weiterverbreiten zu können und verzweigen zum Beispiel immer auf "Speichern unter..."
serverbasierte Virenscanner mit Online Scan
Ironischerweise sorgen gerade die Virenscanner dafür, daß Dateien nicht mehr unter ihrem alten Namen zurückgespeichert werden können, wenn der Scanner die Datei beim Wegschreiben online scannt und der Client dadurch keinen vollen Zugriff mehr darauf hat.
Diese Speicherprobleme sind bei McAfee Netshield, Norton Antivirus for NetWare, Intel Landesk bei verschiedenen Clientbetriebssystemen aufgetreten.
Dieses Verhalten läßt sich umgehen, wenn man den Online Scan (Echtzeitcheck) von *.DO* und *.XL* Dateien gänzlich ausschließt oder zumindest auf den nächtlichen Check beschränkt.
|
| |
lozim.
O'quv degustatsiyalash talabalami, ya’ni bo'lajak vinosozlami degustatsiya

|
lozim.
O'quv degustatsiyalash talabalami, ya’ni bo'lajak vinosozlami degustatsiya Pdf ko'rish
|
bet | 149/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbelozim.
O'quv degustatsiyalash talabalami, ya’ni bo'lajak vinosozlami degustatsiya
usullari va turli hududlarda ishlab chiqarilgan vinolar va ulaming turlari bilan
tanishtirishdan iborat.
Ko'rgazmali degustatsiyalash haridorlami qiluvchilami vino sifati va
assortimenti bilan tanishtirish maqsadida o'tkaziladi.
Organoleptik bahosida degustatsiyalanayotgan vinoga oid barcha maiumotlar
131
ya’ni ishlab chiqarilgan j oyi, yoshi, navi, tahlil xulosalari taqdim etilishi joiz. Bu
esa ochiq degustatsiya deb nomlanadi.
Ba’zida ilmiy, ekspertli degustatsiyalashda degustatorga baholanayotgan vino
haqida hech qanday ma’lumot berilmaydi. Bunday degustatsiyani yopiq
degustatsiya deb atashadi. Yopiq degustatsiya mobaynida qo'yilgan savollarga
javob olish maqsadida o‘tkazilib, degustatorga oldindan ma’lum bo'lgan vino
haqidagi ma’lumotlar psixologik ta’sir ko‘rsatish holatlari bartaraf etiladi.
10.4.Baholashning ball tizimi
Sifat va yoshiga qarab vinolar uchun ballik tizim bo‘yicha baholanadi.
10 ball bilan yetilgan, mutlaq oliy sifatli vinolar baholanadi;
9 ball bilan yetilgan oliy sifatli vinolar baholanadi;
8 ball bilan yetilgan, yaxshi sifatli vinolar baholanadi;
8 ball bilan yosh, yuqori sifatli vinolar baholanadi;
7 ball bilan yetilgan, qoniqarli sifatga ega vinolar baholanadi;
7 ball bilan yosh, yaxshi sifatli vinolar baholanadi;
6 ball bilan yetilgan, sifati yuqori bo'lmagan, barkamolsiz vinolar baholanadi;
6 ball bilan yosh, qoniqarli sifatli vinolar bajariladi;
5 ball bilan kamchiliklari bor vinolar baholanadi;
4 ball bilan nuqsoni bor vinolar baholanadi;
3 ball bilan kasal, buzilgan, spirt va uksus olishga yaroqli vinolar baholanadi;
|
| |
-shakl.
u
-Ф- Ф
a) 
b)
6 .4 6 -shakl

6.47-shakl.
Quvur birikmalami hosil qilish uchun quvurlaming uchlariga o ‘yil-
gan quvurli rezbalarga ulami biriktimvchi fiting burab kiritiladi. Bi-
riktirilayotgan fiting to‘g ‘ri mufta bo ‘lsa,
to'g'ri muftali birikma
(6.47-shakl,
a), o ‘tish muftasi olinsa,
о ‘tish muftali birikma (6.47-shakl,
b), troynik qo‘yilsa,
troynikli birikma (6.47- shakl,
d), tirsak tatbiq qilinsa,
tirsakli birikma (6.47-shakl,
e) deyiladi. Quvurli
birikmani chizishdan
oldin quvur, mufta va boshqalam ing chizilishi bilan tanishiladi. Quvurlar,
turli fitinglar standart tomonidan belgilangan oMchamlarda chiziladi.
P o ‘lat quvurlar GOST 3262-75
ga muvofiq quvurlar mexanik
xossalari va kimyoviy tarkibi hisobga olinmagan holda 4 m dan 12 m
gacha uzunliklarda tayyorlanadi. Quvurlar devorining
qalinligiga qarab
engil, oddiy va
kuchlantirilgan turlarga bo‘linadi.
Quvurlaming asosiy
parametri - ichki nominal diametriga mos keladigan shartli o ‘tishi.
Shartli o ‘tishlar standartlashtirilgan.
To‘g ‘rimuftalar. M uftalar kalta (GOST 8954-75), uzun (GOST 8955-
75) va konpensatsiya qiluvchi (GOST 8956-75) muftalar ko‘rinishida
ishlanadi (6.48-shakl). Bu muftalar bir-biridan
faqat uzunliklari bilan
farqlanadi.
О ‘tish (GOST 8957-75) muftalari (6.49- shakl). Bunday muftalaming
bir tomoni ikkinchi tomoniga nisbatan katta
yoki kichik diametrlarlari
o ‘tuvchi qilib tayyorlanadi.
233
Tirsakli (GOST 8947-75) muftalar. Ular ikki xil ko'rinishda
ishlanadi. 1-bajarilishida tirsakning ikkala uchiga
quvur burab kiritilsa
(6.50- shakl,
a), 2-bajarilishida bir tomoniga quvur,
ikkinchi uchiga fiting
burab kiritiladi (6.50-shakl,
b).
Troynik (uchlik)lar (6.51-shakl). Troyniklar to ‘g ‘ri (GOST 8948-75)
va o ‘tish troyniklar (GOST 8950-75) ko'rinishida tayyorlanadi. To‘g ‘ri
troyniklarda uchala rezbali teshiklari o ‘lchamlari bir xil bo ‘lsa, o ‘tish
troyniklarida har xil bo‘ladi.
Krestlar (6.52-shakl). To‘g ‘ri krestlarda (GOST 8951-75) to'rtala
rezbali teshik o ‘lchamlari bir xil, o ‘tish krestlarida (GOST 8952-75) har
xil bo ‘ladi.
Qopqoqlar (6.53- shakl,
a, b, d). Quvurlaming uchlarini bekitish uchun
qopqoqlar (GOST 8962-75) ikki xil ko'rinishda bajariladi. 1-bajarilishi
yumaloq yopiq gayka (6.53-shakl,
a), 2-bajarilishi
olti qirrali yopiq
gayka (6.53- shakl,
b) ko‘rinishida tayyorlanadi. Fitinglaming teshiklarini
bekitish uchun tiqinlardan (6.53-shakl,
d) foydalaniladi.
Asosiy faoliyatdan olingan foyda (zarar)

2. Asosiy faoliyatdan olingan foyda (zarar) – mahsulot sotishdan
olingan boshqa daromad yoki zararni qo‘shish yoxud ayirish yo‘li bilan
aniqlanadi.
Asosiy faoliyatdan olingan foyda = mahsulot sotishdan olingan
yalpi foyda, boshqa daromadlar (zararlar) 9310–9390 schyotlarining
kredit summalari – davr xarajatlari 9410, 9420, 9430, 9440-schyotlarining
debetida jamlangan summalar ijobiy summa foydani, salbiy esa zararni
ko‘rsatadi.
3. Umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foyda (zarar) – asosiy
faoliyatdan olingan foydaga dividendlar bo‘yicha daromad qo‘shiladi,
chet el valutasi muomalalari bilan bog‘liq daromad yoki zararlar qo‘shib
yoxud ayriladi va foizlar bo‘yicha xarajatlar olib tashlanadi.
Umumxo‘jalik faoliyati foydasi = asosiy faoliyat foydasi + 9510-
9590-schyotlarining kredit jamlanmasiga moliyaviy faoliyatdan olingan
daromadlar – 9610–9690-schyotlarining debet oboroti moliyaviy faoliyati
bo‘yicha sarflar, ijobiy farq foydani, salbiy farq esa zararni ko‘rsatadi.
4. Soliq to‘langunga qadar foyda (zarar) – umumxo‘jalik
faoliyatidan olingan foyda + 9710 schyotning kreditida jamlangan
favquloddagi foyda – 9720-schyotining debetida jamlangan favquloddagi
zarar, ijobiy farq foydani, salbiy farq zararni bildiradi.
5. Yilning sof foydasi (zarari) – soliqlar to‘langandan keyin
korxona ixtiyorida qoladigan ko‘rsatkichdir. Soliqlar to‘langungacha
foydadan (daromaddan) soliqlar va boshqa biror yerda hisobga olinmagan
soliq hamda to‘lovlar chiqarib tashlanadi.
Yilning sof foydasi = soliq to‘langunga qadar foyda – 9810–9830-
schyotlarning debetida jamlangan foydadan soliq, obodonlashtirish uchun
va ijtimoiy infrastrukturani rivojlantirish uchun ajratmalar farqidan iborat.
Shunday qilib yilning sof foydasi (zarari) - mahsulotni sotishdan
olingan daromad (9010–9030) – sotilgan mahsulotning tannarxi (9110–
9130) + boshqa daromadlar (9310–9390) – davr xarajatlari (9410–9430)
+ moliyaviy faoliyatdan olingan daromadlar (9510–9590) – moliyaviy
faoliyat bo‘yicha sarflar (9610–9690) ± favquloddagi foydalar va zararlar
(9710–9720) – foydadan soliqlar (9810–9830). Bu foyda yoki zarar
9900-schyotning debet aylanmasi bilan kredit aylanmasidan iboratdir
va moliyaviy faoliyat bo‘yicha hisobotning oxirgi qatorida aks ettiriladi.
Yilning oxirida daromadlar va sarflarni hisobga oluvchi vaqtinchalik
schyotlar (9010–9030; 9110–9130, 9310–9390, 9410–9440, 9510–9590,
175
9610–9690, 9710–9720, 9810–9830) yopiladi va natijalari 9900-schyotga
o‘tkaziladi. Uning qoldig‘i hisobot davridagi taqsimlanmagan foyda
(qoplanmagan zarar) 8710-schyotiga o‘tkaziladi.
Yakuniy moliyaviy natijalarning sintetik hisobi aloqasi quyidagicha
aks ettiriladi:
Schyotlar aloqasi - Buxgalteriya hisobi

176
5. Foydaning boshqa maqsadlarga sarflanishi (obodonlashtirish,
o‘zining jamg‘arma maqsadlari uchun va boshqalar).
Foydadan soliqlarni to‘lash va ajratmalar qilish qonunchilik va
boshqa me‘yoriy hujjatlar bilan tartibga solinadi. Foydadan soliqlarni
to‘lash va ajratmalar qilish (vaqtinchalik) tranzit 9800 «Soliqlar va
yig‘imlarni to‘lash uchun foydaning ishlatilishi» schyotida hisobga
olinadi. Bu schyotning debetida yil davomida hisoblangan soliqlar,
yig‘imlar va byudjetga boshqa ajratmalar, kreditida esa yakuniy
moliyaviy natijalar bilan yopilishi aks ettiriladi. Bu schyot boshqa
schyotlar bian quyidagicha aloqada bo‘ladi.