nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
# Excel dasturida «Сортировка» va «Фильтр» buyruqlari qaysi bo’limda joylashgan?

144 Microsoft Excel dasturida formula kiritilgandan so’ng uni bajarish uchun qaysi klavishalar ishlatiladi145 Microsoft Excel dasturida darajaga ko’tarish amali qanday ishga tushiriladi147 Microsoft Excel dasturida «Фильтр» buyrug’i nima vazifani bajaradi148 Microsoft Excel dasturida A1=16, B1=10, C1=12, D1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СРЗНАЧ(КОРЕНЬ(A1);2*B1;C1/2), natija nimaga teng149 Microsoft Excel dasturida A1=10, B1=15, C1=20, D1=25, C1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СУММ(A1*2;B1/3;C1-10;D1+5), natija nimaga teng |
# Excel dasturida «Сортировка» va «Фильтр» buyruqlari qaysi bo’limda joylashgan?
|
bet | 38/52 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 211,46 Kb. | | #117463 |
Bog'liq BoshsahifaBu sahifa navigatsiya:
- 144 Microsoft Excel dasturida formula kiritilgandan so’ng uni bajarish uchun qaysi klavishalar ishlatiladi
- 145 Microsoft Excel dasturida darajaga ko’tarish amali qanday ishga tushiriladi
- 147 Microsoft Excel dasturida «Фильтр» buyrug’i nima vazifani bajaradi
- 148 Microsoft Excel dasturida A1=16, B1=10, C1=12, D1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СРЗНАЧ(КОРЕНЬ(A1);2*B1;C1/2), natija nimaga teng
- 149 Microsoft Excel dasturida A1=10, B1=15, C1=20, D1=25, C1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СУММ(A1*2;B1/3;C1-10;D1+5), natija nimaga teng
143# Excel dasturida «Сортировка» va «Фильтр» buyruqlari qaysi bo’limda joylashgan? A. Вставка
Файл
Формулы
Данные
Вид
144# Microsoft Excel dasturida formula kiritilgandan so’ng uni bajarish uchun qaysi klavishalar ishlatiladi?
Probel, Tab
Enter, Probel
Ctrl, Shift, Alt
Enter, Tab
Yo’naltiruvchi tugmalar
145# Microsoft Excel dasturida darajaga ko’tarish amali qanday ishga tushiriladi? A. Ctrl+Esc
Ctrl+8
Shift+5
Shift+6
Alt+5
146# Microsoft Excel dasturida «Сортировка» buyrug’i nima vazifani bajaradi?
ma’lumotlarni jamlash
ma’lumotlarni almashtirish
ma’lumotlarni saralash
ma’lumotlarni tartiblash
ma’lumotlarni kiritish
147# Microsoft Excel dasturida «Фильтр» buyrug’i nima vazifani bajaradi?
ma’lumotlarni kiritish
ma’lumotlarni jamlash
ma’lumotlarni almashtirish
ma’lumotlarni tartiblash
ma’lumotlarni saralash
148# Microsoft Excel dasturida A1=16, B1=10, C1=12, D1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СРЗНАЧ(КОРЕНЬ(A1);2*B1;C1/2), natija nimaga teng?
20
12
15
100
10
149# Microsoft Excel dasturida A1=10, B1=15, C1=20, D1=25, C1 yacheykasiga quyidagi formula kiritilgan, =СУММ(A1*2;B1/3;C1-10;D1+5), natija nimaga teng?
55
65
105
25
155
|
| |
# Excel dasturida quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(5+26/13+3*2)^2

132 Excel dasturida A1 yacheykada 100 soni, B1 yacheykada 1000 soni, C1 yacheykada 10000 kiritilgan, D1 yacheykaga kiritilgan quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi =(A1/2+B1/2+C1/100)/2133 Excel dasturida A1 yacheykada 25 soni, B1 yacheykada 16 soni kiritilgan C1 yacheykada 36, D1 yacheykaga 49 soni kiritilgan, E1 yacheykaga kiritilgan quyidagi134 Excel dasturida A1=5, B1=8, C1=14, D1=17, E1=36 sonlari berilgan F1 yacheykaga =СРЗНАЧ(A1:E1) funksiyasi kiritilgan, F1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi135 Excel dasturida A1=5, B1=6, C1=14, D1=17, E1=19, F1=21, G1=33 sonlari berilgan H1 yacheykaga =СУММ(A1:G1) funksiyasi kiritilgan, H1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi |
# Excel dasturida quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(5+26/13+3*2)^2
|
bet | 36/52 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 211,46 Kb. | | #117463 |
Bog'liq BoshsahifaBu sahifa navigatsiya:
- 132 Excel dasturida A1 yacheykada 100 soni, B1 yacheykada 1000 soni, C1 yacheykada 10000 kiritilgan, D1 yacheykaga kiritilgan quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi =(A1/2+B1/2+C1/100)/2
- 133 Excel dasturida A1 yacheykada 25 soni, B1 yacheykada 16 soni kiritilgan C1 yacheykada 36, D1 yacheykaga 49 soni kiritilgan, E1 yacheykaga kiritilgan quyidagi
- 134 Excel dasturida A1=5, B1=8, C1=14, D1=17, E1=36 sonlari berilgan F1 yacheykaga =СРЗНАЧ(A1:E1) funksiyasi kiritilgan, F1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi
- 135 Excel dasturida A1=5, B1=6, C1=14, D1=17, E1=19, F1=21, G1=33 sonlari berilgan H1 yacheykaga =СУММ(A1:G1) funksiyasi kiritilgan, H1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi
130# Excel dasturida quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(5+26/13+3*2)^2
A. 256
121
81
225
1024
131# Excel dasturida A1 yacheykada 10 soni, B1 yacheykada 20 soni kiritilgan C1 yacheykaga kiritilgan quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(2*A1+B1/2+3*2)/2
36
15
18
25
28
132# Excel dasturida A1 yacheykada 100 soni, B1 yacheykada 1000 soni, C1 yacheykada 10000 kiritilgan, D1 yacheykaga kiritilgan quyidagi formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(A1/2+B1/2+C1/100)/2
525
1025
325
255
15555
133# Excel dasturida A1 yacheykada 25 soni, B1 yacheykada 16 soni kiritilgan C1 yacheykada 36, D1 yacheykaga 49 soni kiritilgan, E1 yacheykaga kiritilgan quyidagi
formula natijasi nechaga teng bo’ladi? =(A1/5+B1/4-C1/6*(D1-19))*2
342
-542
256
-342
252
134# Excel dasturida A1=5, B1=8, C1=14, D1=17, E1=36 sonlari berilgan F1 yacheykaga
=СРЗНАЧ(A1:E1) funksiyasi kiritilgan, F1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi?
25
12
16
18
36
135# Excel dasturida A1=5, B1=6, C1=14, D1=17, E1=19, F1=21, G1=33 sonlari berilgan H1 yacheykaga =СУММ(A1:G1) funksiyasi kiritilgan, H1 yacheykada qanday son hosil bo’ladi?
125
255
105
625
E. 115
|
| |
# Microsoft Excel dasturida formulada ishlatilgan nomni aniqlay olmasa qanday xatolik bilan belgilaydi?

|
# Microsoft Excel dasturida formulada ishlatilgan nomni aniqlay olmasa qanday xatolik bilan belgilaydi?
|
bet | 37/52 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 211,46 Kb. | | #117463 |
Bog'liq Boshsahifa136# Microsoft Excel dasturida formulada ishlatilgan nomni aniqlay olmasa qanday xatolik bilan belgilaydi?
#ДЕЛ/0!
#ЧИСЛО!
#ПУСТО!
#ЗНАЧ!
E. #ИМЯ?
137# Microsoft Excel dasturida #ДЕЛ/0! xatoligi qanday holatda beriladi?
Microsoft Excel formulada ishlatilgan nomni aniqlay olmadi
yachеykaning eni sonni bеrilgan formatda aks ettirishga imkon bеrmaydi
matеmatikada qabul qilingan opеratorlarni ko’rsatish qoidalari buzilgan
umumiy yachеykalarga ega bo’lgan ikki soha kеsishishi noto’g’ri ko’rsatilgan bo’lsa
E. formulada nolga bo’lishga xarakat qilinmoqda
138# Microsoft Excel dasturida matеmatikada qabul qilingan opеratorlarni ko’rsatish qoidalari buzilganda qanday xatolik bilan belgilaydi?
#ЗНАЧ!
#ЧИСЛО!
#ИМЯ?
#ДЕЛ/0!
#ПУСТО!
139# Microsoft Excel dasturida A1:D7 diapozonda nechta yacheyka mavjud?
28
16
36
48
42
140# Microsoft Excel dasturida B1:D5 va F4:H10 diapozonlarida nechtadan yacheykalar mavjud?
15 va 21
20 va 18
25 va 48
10 va 20 E. 15 va 24
141# Microsoft Excel dasturida A1:A15 va F6:F27 diapozonlarida nechtadan yacheykalar mavjud?
16 va 15
16 va 22
15 va 15
15 va 16 E. 20 va 20
142# Excel dasturida Лист1dagi A1 yacheykasida 15 soni Лист2dagi A1 yacheykasida 20 soni yozilgan, Лист1dagi B1 yacheykasiga =A1* Лист2!A1 formulasi kiritilgan, B1 yacheykada necha soni hosil bo’ladi?
600
30
3000
150
E. 300
|
| |
Ünvanlar - İnformatikanin əsaslari

Ünvanlar.
Hücrə adı verilən sahələrə daxil ediləcək məlumatlar üzərində hansı əməliyyatları aparacaqsınız? Aralarında hər hansı bir əlaqə qurulmayan məlumat yığımının praktik olaraq bir məna daşımadığı aydındır. Hərflərdən ibarət məlumatlar170 görünüş baxımından uyğun bir formada nizamlanaraq bir məna kəsb edə bilər171, ancaq ədədlər üçün bunları demək çətindir. Excel XP-dən istifadə etməkdə əsas məqsəd isə daxil edilmiş məlumatları bir riyazi modelə, ya da məntiqə görə cədvəl şəklində nizamlamaqdır.
Deyək ki, bir sütuna adları, onun sağındakı sütuna soyadları, bunun sağına isə ümumi maaşları daxil etdiniz. Növbəti sağda yerləşən sütuna alınacaq maaşları daxil etmək istəyirsiniz. Bütün şəxslər üçün alınacaq maaşları bir-bir hesablamağa ehtiyac yoxdur. Bu halda, hücrələrə daxil edilmiş ümumi maaşlarla alınacaq maaşlar arasında bir riyazi əlaqə qurmaq lazım gəlir. Məsələn, deyək ki, alınacaq maaş ümumi maaşın 66%-ni təşkil edir (şəkil 9.).
170 məsələn, adlar, soyadlar və s. kimi
171 adlar eyni bir sütuna alt-alta, soyadlar isə sağdakı sütuna alt-alta daxil edilə bilər
Şəkil 9. Sadə bir maaş cədvəli
Bu riyazi əlaqəni qurduqdan sonra, bunu Excel XP cədvəlinə çevirmək lazım gəlir. E sütununda, D sütunundakı hər ümumi maaşın yanında alınacaq maaşı necə göstərəcəksiniz? Bu əməliyyat əslində çox asanlıqla yerinə yetirilir. E sütunundakı uyğun hücrələrə yuxarıda göstərilən riyazi əlaqəni bir formul şəklində daxil etmək kifayətdir.
Hücrə ünvanlarından və formullardan istifadə etməyin əhəmiyyəti və əslində Excel XP-nin əsas məntiqi budur: formul yerləşmiş bir hücrədəki məlumatlar, onun əlaqələndirildiyi digər hücrələrdəki məlumatlar dəyişdirildiyi zaman avtomatik olaraq yenidən hesablanır. Məsələn, ümumi maaşların hər hansı biri dəyişdirildikdə, ona uyğun olan alınacaq maaş da yenidən hesablanacaqdır.
|
# Excel: Klaviatura orqali listdan listga o‘tish usullarini tanlang

|
# Excel: Klaviatura orqali listdan listga o‘tish usullarini tanlang
|
bet | 31/52 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 211,46 Kb. | | #117463 |
Bog'liq Boshsahifa98# Excel: Klaviatura orqali listdan listga o‘tish usullarini tanlang:
Alt+PageUp
Alt+PageDown
Ctrl+PageUp
Ctrl+PageDown
99# Excel: Klaviatura yordamida ma’lum yacheyka diapazonlarini, butun listni, ustun va qatorlarni belgilash usullarini tanlang:
Shift + yo‘naltiruvchi tugmachalar - diapazonni belgilash
Shift + Tab tugmachasi - diapazonni belgilash
Ctrl+S - butun listni belgilash
Ctrl+Probel - qatorni belgilash
Ctrl+A - butun listni belgilash
Ctrl+Probel - ustunni belgilash
Shift+Probel - qatorni belgilash
Shift+Probel - ustunni belgilash
100# Excel: Yo‘naltiruvchi tugmachalardan tashqari qaysi tugmachalar yordamida kursorni bitta yacheyka yuqoriga, pastga, o‘ngga, chapga o’tkazish mumkin:
Enter - bitta yacheyka pastga
Enter - bitta yacheyka yuqoriga
Shift + Enter - bitta yacheyka pastga
Tab - bitta yacheyka chapga
Shift + Enter - bitta yacheyka yuqoriga
Tab - bitta yacheyka o‘ngga
Shift + Tab - bitta yacheyka chapga
Shift + Tab - bitta yacheyka o‘ngga
101# Excel: Kursorni ustun boshidan - oxirigacha, ustun oxiridan - boshigacha, qator boshidan - oxirigacha, qator oxiridan - boshigacha o‘tkazish uchun ishlatiladigan tugmachalar kombinasiyalarini tanlang.
Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha o‘ngga - qator boshidan oxirigacha
Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha o‘ngga - qator oxiridan boshigacha
Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha yuqoriga - ustun boshidan oxirigacha D. Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha pastga - ustun oxiridan boshigacha
Ctrl + yunaltiuvchi tugmacha chapga - qator oxiridan boshigacha
Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha pastga - ustun boshidan oxirigacha
Ctrl + yo‘naltiruvchi tugmacha yuqoriga - ustun oxiridan boshigacha
H. Ctrl + yunaltiuvchi tugmacha chapga - qator boshidan oxirigacha
|
| |
Masalaning yechimi: 1) Dastlab elektroliz tenglamasi yoziladi

Masalaning yechimi: 1) Dastlab elektroliz tenglamasi yoziladi:
Masalani yechishda Faradeyning (II) – qonunidan foydalaniladi.
2) 1 – elektrolizyor uchun 1 mol tuz borligi uchun unga 2 Faradey tok sarflandi, qolgan 2 Faradey tok esa shu eritmadagi suv elektrolizi uchun sarf bo‘ladi. Shunga asoslanib, 1-elektrolizyor katodidagi H2 va Cu massalari topiladi.
3) 2 – elektrolizyorda 2 mol tuz bo‘lganligi uchun unga 4 Faradey tok to‘liq sarf bo‘lib ketadi. Demak, suv elektrolizi uchun tok yetishmaydi, bunda tok faqat Cu ajralishi uchun sarflanadi.
2 – elektrolizyorda: 4 32 = 128 g Cu ajraldi
Javob: 1-elektrolizyorda 66 g; 2 – elektrolizyorda 128 g.
2 – masala. 458,7 g suvda 73,3 g Na2SO4 va CdSO4 aralashmasi eritildi. Kadmiyni batamom ajratib olish uchun eritmadan 2 A kuchga ega bo‘lgan tok 24125 sekund davomida o‘tkazilgan bo‘lsa, aralashmadagi tuzlarning massalarini toping.
Masalaning yechimi:1) Elektroliz tenglamasi yoziladi:
2) Elektrokimyoviy ekvivalent mol topiladi:
3) Bundan Cd ning massasi topiladi: m = E N = 56ekv 0,5 = 28
4) Cd massasidan CdSO4 topiladi
5) Umumiy massa 73,3 g bo‘lganligi uchun Na2SO4 massasi: m = 73,3 - 52 = 21,3 g ekanligi kelib chiqadi.
Javob: 52g CdSO4; 21,3 g Na2SO4
3 – masala. 200 ml 0,1 M Cu (NO3)2 va 300 ml 0,1 M AgNO3 eritmalarining aralashmasi 4 A tok kuchi bilan 965 sekund davomida elektroliz qilindi. Elektroliz tugagandan keyin eritmadagi tuzning massasini (g) toping.
Masalaning yechimi: 1) Reaksiya tenglamalari yoziladi:
2) Dastlab molyar konsentratsiyani topish formulasidan tuzlarning massalari aniqlanadi.
3) Beketov qatorida Ag, Cu dan keyin turganligi uchun dastlab kumushga ketgan tok kuchi aniqlanadi:
Demak, Ag ajralib chiqishi uchun 2 A tok ketgan bo‘lsa, Cu chiqishi uchun 4A – 3A = 1A tok kuchi qoladi.
Dastlabki Cu (NO3)2 dan elektrolizga uchragan tuz massasi ayirilsa, qolgan tuzning massasi kelib chiqadi:
3,76 - 0,94 = 2,82g Cu(NO3)2
Javob: 2,82g Cu (NO3)2
4 – masala. Cu(NO3)2 600g 12 % li eritmasi elektroliz qilinganda anodda 29,55 litr (00C, 101,3 kPa) gaz ajraldi. Elektrolizdan so‘ng eritmadagi modda massa ulushini (%) da aniqlang.
Masalaning yechimi: 1) Tuzlarning massalari topiladi:
m (Cu(NO3)2) = 600 0,12 = 72 g
2) 72g tuzdan qancha hajm O2 ajralganligi topiladi:
Anodda 29,55 litr gaz ajralganligiga asoslanib, 29,55 litr – 4,3 litr = 25,25litr suvdan ajralgan O2 deb qabul qilinadi.
3) Bundan elektrolizga uchragan suv massasini topamiz:
4) Qolgan eritmaning og‘irligi aniqlanadi. Buning uchun, reaksiya tenglamasidan katod va anodda ajralgan modda massalari topiladi.
5) Endi eritmaning massasini topamiz:
m(eritma) = 600 - (24,5 + 6,13 + 40,58) = 528,79gr
6) Topilgan kislota konsentratsiyasini (%) da aniqlaymiz:
Javob:9,12%
XI.Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Fanning metodologik poydevori, nima tashkil etadi?
2. Fanning maqsadini ta’riflab bering.
XII.Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish.
XIII.Foydalanilgan adabiyotlar: KIMYO 11-sinf darsligi, qo`shimcha adabiyotlar.
O’quv tarbiya ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: _____ __________.
|
Zbekiston respublikasi raqamli texnaogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnaogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 1/4 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 230,34 Kb. | | #136850 |
Bog'liq bx mal
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNAOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
Laboratoriya ishi-2
Guruh: 407-AX
Tekshirdi: Saidmurodov M
Bajardi: Safarboyev B
Samarqand-2023
1.Amaliy ish. Axborot xavfsizligi riskini “vaziyatlar daraxti ” usuli yordamida tahlil
"Axborot xavfsizligi vaziyatlar daraxti" ("threat modeling" deb ham ataladi) usuli, tizim yoki dastur tuzilishida yoki dastlabki bosqichda axborot xavfsizligi risklarini aniqlash va boshqarish uchun fikr-mulohazalarni o'rganishni maqsad qiladi.
Bu usulda siz tizimning yoki dasturning qaysi qismini hujjatlar, protokollar, tarmoqlar va boshqa komponentlar orqali hujumga uchray oladi bo'lsa-da, shuningdek, uning qanday vaziyatlarda va sharoitlarda xavfli bo'lishi mumkinligini tushuntiradi.
Vaziyatlar daraxti usuli quyidagi bosqichlardan o'tadi:
Identifikatsiya: Bu bosqichda, muhim tizim qismlari, tarmoqlar, ma'lumotlar yoki jarayonlarni identifikatsiya qilish va aniqlash jarayoni amalga oshiriladi. Bu, muhim ma'lumotlar, interfeyslar, foydalanuvchilar, ichki va tashqi foydalanuvchilar va boshqalar tomonidan muntazam ravishda ishlatiladigan tizimning xavfsizlik tushunchalari hisoblanadi.
Tanqidiy baholash: Bu bosqichda aniqlikka ega bo'lgan xavfsizlik risklari tahlil qilinadi. Shunday qilib, potentsial xavfli hodisalar, tizimning nukusliklari, ta'sirli hodisalar uchun dastlabki tahlil qilinishi kerak.
Kamchiliklarni tanlash: Bu qadamda, identifikatsiya qilingan risklarga qarshi turli xil himoya tadbirlari, ko'rsatmalari yoki o'zgartirishlari belgilanadi.
Monitorinq va baholash: Risklar va himoya usullari to'g'risidagi xabarlar, ma'lumotlar, vaqtlar orqali qanday o'zgarishlarga uchradiganligini nazorat qilish.
Usulning boshqa qismlari shuningdek, ta'limotlarni boshqarish, xavfsizlikchilar va boshqa sohalarda ishlashni integratsiyalash usullari bilan bog'liq bo'lishi mumkin.
Bu usulning yordamida, axborot xavfsizligi risklarini o'rganish, nazorat qilish va boshqarishni osonlashtirish uchun qo'llaniladi.
|
| |
Pedagogika tarixi fan va o’quv predmeti sifatida. Eng qadimgi davrlardan VII asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar

Pedagogika tarixi fan va o’quv predmeti sifatida. Eng qadimgi davrlardan VII asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar
“Pedagogika tarixi” fanining maqsadi, vazifalari, ustuvor tamoyillari, mazmuni. “Pedagogika tarixi” o’quv fani sifatida. “Pedagogika tarixi” fani g’oyalarining kishilik jamiyati taraqqiyot bilan o’zaro aloqadorligi. O’zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimov ta’lim-tarbiya jarayonida milliy meros, pedagogik qadriyatlardan samarali foydalanishning ijtimoiy ahamiyati haqida. Ta’lim-tarbiya va pedagogika tarixini davrlashtirish muammolari.
Eng qadimgi davrlardan VII asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlarning rivojlanishi. Eng qadimgi yodgorliklarda shaxs tarbiyasiga oid fikrlarning ifodalanishi. Qadimgi davrlarda ijtimoiy tarbiyaning shakllanishi. Shaxs tarbiyasiga oid ilk fikrlarning kishilik faoliyati bilan bog’liqligi. Ibtidoiy jamiyatda tashkil etilgan tarbiyaning o’ziga xos xususiyatlari.
Xalq ijodiyoti namunalari (afsonalar, qo’shiqlar, “O’gitnoma”lar)da ibtidoiy axloq-odob va ta’lim-tarbiyaga oid masalalarning ifodalanishi. Qadimgi davlatlar – So’g’diyona, Baqtriya, Xorazmda ta’lim-tarbiyaning rivojlanishi va pedagogik fikrlarning shakllanishi.
Eng qadimgi yozma manbalarda ta’lim-tarbiya masalalarining yoritilishi. “Avesto” – eng qadimgi ma’rifiy yodgorlik. Qadimgi so’g’d, xorazm, uyg’ur va turkiy-run yozuvlarining ta’lim-tarbiyani rivojlantirishdagi o’rni. O’rxun-Enasoy yodgorliklari va ularning ma’rifiy ahamiyati. Kultegin, Bilga hoqon, Tunyuquq bitiklarida ta’lim-tarbiya masalalarining o’ziga xos yoritilishi. Turkiy xalqlarning dastlabki savod maktablari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
VII asrdan XIV asrning birinchi yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar

VII asrdan XIV asrning birinchi yarmigacha tarbiya, maktab va pedagogik fikrlar
Movarounnahrda Islom dini g’oyalari yoyilishining ta’lim-tarbiyaga ta’siri. Musulmon maktablarida tashkil etilgan ta’lim-tarbiya mazmuni. Islom dinining muqaddas manbalari (“Qur’on” va “Hadis”) – musulmon maktablari ta’lim-tarbiyasining g’oyaviy asoslari. Arab tilining savdo va madaniy aloqalar tiliga aylanishi.
Hadis ilmining paydo bo’lishi. Muhaddislar (Imom Ismoil al-Buxoriy, Imom Iso at-Termiziy va boshqalar)ning hadis ilmini yaratishdagi xizmatlari. Imom Ismoil al-Buxoriyning “As-sahih” (“Ishonarli to’plam”), “Al-adab al-mufrad” (“Adab durdonalari”) asarlarining shaxs ma’naviy kamolotining tarkib topishidagi o’rni.
So’fiylik ta’limoti va namoyondalarining pedagogik qarashlari. Imom G’azzoliy – islom falsafasi va pedagogikasining asoschisi sifatida. Imom G’azzoliyning “Kimyoi saodat” asari. “Kimyoi saodat” asarining tarbiya taraqqiyotidagi o’rni. Ahmad Yassaviy “Hikmatlar”ining axloqiy-ma’rifiy ahamiyati. Masjidlar va ular huzuridagi maktablar – o’rta asrlar Movarounnahrining asosiy ta’lim muassasalari. Masjidlar va ular huzuridagi maktablarda ta’lim-tarbiyaning tashkil etilishi. O’rta asrlar ta’lim muassasalarida savod chiqarish metodikasi. “Chor kitob” va “Haftiyak” – dastlabki savod darsliklari sifatida.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
O’qituvchi faoliyatida pedagogik va kommunikativ qobiliyat

O’qituvchi faoliyatida pedagogik va kommunikativ qobiliyat
“Qobiliyat” va “pedagogik qobiliyat” tushunchalarining mohiyati. Qobiliyatning psixologik tavsifi. Pedagogik qobiliyatning psixologik-pedagogik mazmuni.
Pedagogik qobiliyatning asosiy turlari. Empatiya va perseptiv qobiliyatlar. Didaktik, tashkilotchilik, konstruktiv, kommunikativ, bilish va anglash qobiliyatlari.
O’qituvchiga xos bo’lgan irodaviy va hissiy sifatlar (iroda, sabr-toqat, maqsadga intilish, xatti-harakatlarni to’g’ri tashkil etish, o’zini o’zi boshqarish, o’quvchilarga ta’sir ko’rsata olish, hissiyot va kayfiyatni boshqara olish, javobgarlikni zimmaga ola bilish, ta’lim jarayonida ijodiy va muvaffaqiyatli vaziyatlarni yarata olish).
Aloqa o’rnatish (kommunikasiya) tushunchasi, uning mohiyati, pedagogik ta’sir etish usullari. O’qituvchi tomonidan muloqotga kirishish jarayonida qo’llaniladigan muomala uslublari.
Kommunikativ kobiliyat (muloqot orqali ta’sir etish va muhitga kirishib ketish).
O’qituvchining kommunikativ ko’nikmasi: “Yuzni o’qish san’ati”, o’zgalar holatini tushuna olish, o’zini namoyon qila bilish, nutq vositasi hamda so’zsiz holatda inson ruhiyatini tushuna olish.
O’qituvchi tomonidan o’quvchi bilan muloqotda bo’lish jarayonida qo’llaniladigan pedagogik ta’sir ko’rsatish usullari: ishontirish, uqtirish, ma’qullash va tanqid qilish.
Ishontirishga qo’yiladigan talablar. Ishontirishning asosiy tarkibiy qismlari. Ishontirishning og’zaki shakllari: ogohlantirish, tezkor ta’sir etish, buyruq asosida ijro etishga undash, so’z yordamida ta’qiqlash, hazil orqali anglatish. Ishontirishning asosiy omillari. Ishontirish natijalari. Ishontirish texnikasi. Pedagogik jarayonda ishontirish texnikasidan foydalanish.
Uqtirishga qo’yiladigan talablar. Uqtirishning asosiy tarkibiy qismlari. Uqtirish shakllari. Uqtirishning asosiy omillari. Uqtirish natijalari. Uqtirish texnikasi. Pedagogik jarayonda uqtirish texnikasidan foydalanish.
Ma’qullashning asosiy tarkibiy qismlari. Ma’qullash shakllari. Ma’qullashning asosiy omillari. Ma’qullash natijalari. Ma’qullash texnikasi. Pedagogik jarayonda ma’qullash texnikasidan foydalanish.
Tanqid qilishning asosiy tarkibiy qismlari. Tanqid qilish shakllari. Tanqid qilishning asosiy omillari. Tanqid qilish natijalari. Tanqid qilish texnikasi. Pedagogik jarayonda tanqid qilish texnikasidan foydalanish.
O’qituvchining kommunikativ qobiliyatini rivojlantirish uslubi: bo’lajak muloqot modulini ishlab chiqish, qisqa muddatli dars yoki tadbirlarni o’tkazish, o’z ustida ishlashga doir mashqlar.
O’qituvchining pedagogik muloqotga kirishishida uchraydigan pedagogik nizo va kamchiliklar hamda ularning oldini olish yo’llari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A18; A19; A20; Q36; Q37; Q38; Q39; Q40; Q4;Q42.
|
XIV asrning ikkinchi yarimidan XVII asrgacha tarbiya

XIV asrning ikkinchi yarimidan XVII asrgacha tarbiya,
maktab va pedagogik fikrlar
XIV-XVI asrlarda Movarounnahrda ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar. Ijtimoiy hayotning tarbiya, ta’lim va pedagogik fikr taraqqiyotiga ta’siri. Ilm-fan, ta’lim-tarbiyaning ravnaq topa borishi.
Movarounnahrda Amir Temur tomonidan markazlashgan davlatga asos solinishi. Markazlashgan davlatning ilm-fan va ma’rifat taraqqiyotiga ta’siri.
XIV-XVI asrlarda maktab va madrasalar faoliyatining yo’lga qo’yilishi.
Tabiiy fanlarning rivojlanishi. Maktab va madrasalarda tabiiy fanlarning o’qitilishi. Mirzo Ulug’bekning ilm-ma’rifat sohasidagi xizmatlari. Mirzo Ulug’bekning ta’lim tizimining shakllantirishdagi roli. Zahiriddin Muhammad Boburning ilm-ma’rifat, ta’lim-tarbiya sohasidagi xizmatlari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
-1991 yillarda O’zbekistonda ta’lim tizimi va Pedagogika fani rivoji

1917-1991 yillarda O’zbekistonda ta’lim tizimi va Pedagogika fani rivoji
1917 yildan mustaqillik e’lon qilingunga qadar bo’lgan davrda O’zbekiston Respublikasi ta’lim tizimi va pedagogika fani rivojining o’ziga xosligi.
Ta’lim mazmuni. O’quv darsliklari va qo’llanmalarining yaratilishi. Ta’lim-tarbiya jarayonining mustabid tuzum maqsadiga muvofiq tashkil etilishi va uning salbiy oqibatlari.O’zbek ma’rifatparvarlari – Abduqodir Shakuriy, Mahmudxo’ja Behbudiy, Abdulla Avloniy, Hamza Hakimzoda, Abdurauf Fitrat va boshqalar ilmiy-pedagogik merosining o’rganilishi.
|
XVII asrdan XIX asrning yarmigacha tarbiya,maktab va pedagogik fikrlar

XVII asrdan XIX asrning yarmigacha tarbiya,maktab va pedagogik fikrlar
XVII-XVIII asr va XIX asrning birinchi yarmida Buxoro, Qo’qon va Xiva xonliklarida ilm-fanning taraqqiy etishi. Xonliklar hududlarida masjid-madrasalar tizimining barpo etilishi.
Madrasalarda o’rganilgan asosiy manbalar (“Qur’on”, “Tafsir”, “Odob as-solihin”, “Sabot ul-ojizin”, “Kimyoi saodat”, “Hadis”, “Shamoyil ul-nabi”, “Hikmat ul-ayn”). Qizlar maktablarining faoliyati.
Jahon Otin Uvaysiyning qizlar maktabidagi faoliyati. Muhammad Sodiq Qoshg’ariyning “Odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
Sharq Uyg’onishi davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari

Sharq Uyg’onishi davri va unda ta’lim-tarbiya masalalari
Sharq Uyg’onishi davrida ta’lim-tarbiyaning taraqqiy etishi. Muhammad al-Xorazmiy, Abu Nasr Forobiy, Abu Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sinolarning umumpedagogik hamda didaktik g’oyalari.
Mahmud Qoshg’ariy, Yusuf Xos Hojib, Unsurul-Maoliy Kaykovus, Ahmad Yugnakiylarning ta’limiy-axloqiy qarashlari.
Mahmud Qoshg’ariy va uning “Devoni lug’atit turk” asari.
Yusuf Xos Hojibning “Qutadg’u bilig”i ta’lim-tarbiyaga oid birinchi asar sifatida.
Unsurul-Maoliy Kaykovusning “Qobusnoma” asari. “Qobusnoma” asarining pedagogik fikr taraqqiyotida tutgan o’rni.
Ahmad Yugnakiy va uning “Hibbat ul-haqoyiq” asari.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
Darsga 
tayyorgarlik - Biznesni tashkil etish va yuritish

|
Biznesni tashkil etish va yuritishBog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен
Darsga
tayyorgarlik
Ko‘radilar.
Tinglaydilar,
yozib oladilar.
Yozib oladilar
Tinglaydilar
2-bosqich.
Asosiy
(60
daqiqa.)
II. Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish(10daqiqa)
2.1. Ta’lim oluvchilar bilimini tezkor-so‘rov/ savol-
javob/ aqliy xujum/pinbord/o‘ylang va juftlikda fikr
almashing/orqali faollashtiradi. Javoblarni qabul qiladi,
ular asosida yangi o‘quv materialni uzviyligi bo‘yicha
ma’lumotlar berishga o‘tadi.3-ilova
III.Yangi o‘quv materialiga kirish (50daqiqa)
2.2. Namoyish va sharxlash orqali mavzu bo‘yicha
asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi.
2.3. Har bir rejani mustahkamlash uchun savollar beradi
2.4. Mavzuning har bir qismi bo‘yicha xulosalar qiladi.
2.5. Ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi.
2.6. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini
tekshirish bo‘yicha tezkor-so‘rov o‘tkazadi 5-ilova
Savolga javob
beradilar
Tinglaydilar
Savollarga
javob
beradilar.
Ma’lumotlarni
daftarga qayd
qiladilar.
Savollarga
javob beradilar
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq.)
Mashg‘ulot yakuni va uyga vazifa berish.
3.1. Mavzuni yakunlaydi va mazkur fanning kelgusida
kasbiy faoliyatlaridagi axamiyatini yoritish bilan
yakunlaydi.
3.2. Ta’lim oluvchilar bilimini baholaydi.
3.3. Uyga vazifa beradi va uni bajarish yuzasidan
yo‘riqnoma beradi 6-ilova
|
| |
va uning imkoniyatlari,ularni ro’yhatdan o’tkazish haqida ma’lumot beradi

bosqichlar
i va vaqti
O‘qituvchi
Ta’lim
oluvchilar
1-O‘quv
mashg‘ulo
tiga kirish
(10
daqiqa.)
Tashkiliy boshlanishi
1.1. Ta’lim oluvchilar bilan salomlashadi, ularni
mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
1-
ilova
1.2.O‘quv faniga olib kirish
Fan bo‘yicha o‘tiladigan mavzular bilan tanishtiradi,
ularning uzviyligi haqida ma’lumot beradi
1.3. Mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalar bilan va
mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro‘yxati bilan
tanishtiradi. Fan yakunida qo‘yiladigan baholash
mezonlari bilan tanishtiradi
1.4. Birinchi o‘quv mashg‘ulotning mavzusi, rejasi,
maqsadi va o‘quv faoliyat natijalariga qo‘yiladigan
baholash mezoni bilan tanishtiradi
2-ilova
-ilova 
1.2.O‘quv faniga olib kirish

|
-ilova
1.2.O‘quv faniga olib kirishBog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен1-ilova
1.2.O‘quv faniga olib kirish
Fan bo‘yicha o‘tiladigan mavzular bilan tanishtiradi,
ularning uzviyligi haqida ma’lumot beradi
1.3. Mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalar bilan va
mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro‘yxati bilan
tanishtiradi. Fan yakunida qo‘yiladigan baholash
mezonlari bilan tanishtiradi
1.4. Birinchi o‘quv mashg‘ulotning mavzusi, rejasi,
maqsadi va o‘quv faoliyat natijalariga qo‘yiladigan
baholash mezoni bilan tanishtiradi2-ilova
Darsga
tayyorgarlik
Ko‘radilar.
Tinglaydilar,
yozib oladilar.
Yozib oladilar
Tinglaydilar
2-bosqich.
Asosiy
(60
daqiqa.)
II. Ta’lim oluvchilar bilimini
faollashtirish(10daqiqa)
2.1. Ta’lim oluvchilar bilimini tezkor-so‘rov/ savol-
javob/ aqliy xujum/pinbord/o‘ylang va juftlikda fikr
almashing/orqali faollashtiradi. Javoblarni qabul
qiladi, ular asosida yangi o‘quv materialni uzviyligi
bo‘yicha ma’lumotlar berishga o‘tadi.3-ilova
III.Yangi o‘quv materialiga kirish (50daqiqa)
2.2. Namoyish va sharxlash orqali mavzu bo‘yicha
asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi.
2.3. Har bir rejani mustahkamlash uchun savollar
beradi
2.4. Mavzuning har bir qismi bo‘yicha xulosalar
qiladi.
2.5. Ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi.
2.6. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini
tekshirish bo‘yicha tezkor-so‘rov o‘tkazadi 5-ilova
Savolga javob
beradilar
|
| |
Ilmiy аdаbiyotlаr - Biznesni tashkil etish va yuritish

19. Xudoyberdiyev Z.Y., Homitov K.Z. va boshqalar. Tadbirkorlik va biznes
asoslari. Kasb-hunar kollejlari uchun o’quv qo’llanma (6-nashr). - T., «ILM
ZIYO», 2014. -352 b.
20. Хudаybеrdiyеv Z.Y., Хоmitоv K.Z., Murоdоv А., Ko’pаysinоvа L.K., Аrаbоv
N.U. “Tаdbirkоrlik vа ishgа jоylаshtirish tехnоlоgiyasi аsоslаri”. Kаsb-hunаr
kоllеjlаri uchun o’quv qo’llаnmа. –T.: “ILM ZIYO”, 2017. -344 b.
21. Хоdiеv B.Y., Qоsimоvа M.S., Sаmаdоv А.N. Kichik biznеs vа хususiy
tаdbirkоrlik. – T.: TDIU, 2010. – 267 b.
22. Хudоyqulоv S. Sоliq tizimi. O’quv qo’llаnmа. –T.: “ILM ZIYO”, 2013.
23. Аyzеksоn Uоltеr. Stiv Jоbs [Mаtn] / U. Аyzеksоn. – Tоshkеnt: «Ofset-print»
MCHJ, «Nihol» nаshriyoti, 2019. -624 b.
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 22

1. Xususiy tadbirkorlik - xo'jalik yuritishning shundatashkiliy huquqiy shakli-
ki, unda mulk egasi bitta shaxs yoki oilboiadi va faoliyatdan kelgan
daromadning hammasiga
egalik qiladi, biznesdagi xavf-xatar va
tavakkalchilik uchun yakka o ‘zi javob beradi.
Xususiy korxona yagona mulkdor tomonidan tuziladi. Mulkdor xususiy korxonaga
tegishli mol-mulk beradi va uning ustavini tasdiqlaydi. Xususiy korxona ta’sischisi
faqat jismoniy shaxs bo‘ladi. Bu bir shaxs tomonidan yaratilgan tashkilot bo‘lib,
biznes faoliyati ta’sischining o‘z mulklari asosi- da amalga oshiriladi. Siz
mamlakatimizdagi xususiy korxonalar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlarni
osongina ajratib olishingiz mumkin. Chun- ki mazkur mahsulotlarning ishlab
chiqaruvchisi to‘g‘risidagi ma’lumotda firma nomidan keyin «xususiy korxona»
degan so‘z yoki «XK» abbre- viaturasi yozilgan bo‘ladi
2.Korxonani tashkil etish va ularning faoliyati bilan bog‘liq munosabatlar
«Korxonalar to‘g‘risida»gi qonun va uning asosida chiqariladigan boshqa qonun
hujjatlari bilan tartibga solinadi. Korxonani tashkil etishning umumiy shartlari
shulardan iboratki, mol-mulk egasi yoki u vakil qilgan idora, korxona, tashkilot
qaroriga yoki mehnat jamoasining qaroriga muvofiq, shuningdek ta’sis etuvchilar
guruhi va ayrim ta’sis etuvchi shaxslar qarori bilan O‘zbekiston Respublikasi
qonun hujjatlarida ko‘zda tutilgan tartibda barpo etiladi. Yangi korxonani tashkil
qilish quyidagi tashkiliy tamoyillar asosida amalga oshiriladi:
- korxonani tashkil qilish fikrining paydo bo’lishi;
- korxona
muassislarini tanlash;
- taklif qilinayotgan mahsulotga bozordagi talabni o’rganish;
- korxona Nizom jamg’armasini tuzish uchun moliya manbalarini
aniqlash;
- korxonaning ta’sis hujjatlari va
biznes-rejasini tayyorlash;
- davlat ro’yxatidan o’tish;
- muhr, shtamp va boshqa рekvizitlarni tayyorlash;
- soliq idoralarida рo’yxatdan o’tish.
3. Tadbirkorlik loyihasi - daromad olish maqsadida ishiab chiqarish
yoki tadbirkorlikning turli sohalarida xizmatlar ko'rsatish bo‘yicha ishiab
chiqarishni tashkil etishga yo'naltirilgan loyiha tushuniladi.
Reja:
1.Хususiy biznеs yarаtish haqida ma’lumot
2.Kоrхоnаni tаshkil etish
3.Tаdbirkоrlik
fаоliyatini rеjаlаshtirish
Rejalashtirish - bu tadbirkorlik subyektini tashkil etish, rivojlantirish
va faoliyat ko‘rsatishi uchun ishlab chiqilgan reja va uning amalga
oshirilishini nazorat qilishdir
Tadbirkorlik faoliyati turlari

Tadbirkorlik faoliyati turlari.
Moliyaviy
tadbirkorlik
tijoratga
o‘xshab ketadi. Faqat moliyaviy
tadbirkorlikda tovar oldi-sotdisi o‘rniga pul va qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdisi
amalga oshiriladi. Pul mablag‘lari qarzga beriladi. Chet el valutalari, aksiya va
boshqa qimmatli qog‘ozlar sotib olinadi va sotiladi. Moliyaviy tadbirkorlikda
qarz berilganda foiz (protsent) ko‘rinishida, qimmatbaho qog‘ozlar oldi-sotdi
jarayonida esa ularning xarid va sotish narxlari orasidagi farq ko‘rinishidagi
foyda o‘zlashtiriladi.
Moliyaviy tadbirkorlik
— pul va qimmatli qog‘ozlar oldi-sotdisi bilan
bog‘liq tadbirkorlik faoliyati
Tadbirkorlikning sug‘urta turi hozirda keng tarqalgan. Bunday faoliyat
bilan yuqori mavqega ega bo‘lgan tadbirkorlar shug‘ullanishadi. Chunki u katta
boshlang‘ich mablag‘ni talab qiladi. Tadbirkor turli xil kutilmagan holatlarda
ko‘riladigan zararni qoplashga ma’lum haq evaziga kafolat beradigan shaxs
sifatida faoliyat ko‘rsatadi.
Sug‘urta
— turli xil kutilmagan holatlar natijasida yuzaga keladigan
moliyaviy muammolardan muhofaza qilish faoliyati.
Firmalar
Shirkat
Aksiyadorlar
jamiyati
YaTT
MChJ
XK
Mas’uliyati
cheklanma
gan firma
Firma ochish
Firma ochish uchun zarur hujjatlar –
firmaning nizomi va ta’sis
shartnomasi tayyorlash kerak.
Ta’sis shartnomasi
Firmaning ta’sis shartnomasi – firma
ta’sischilari o’rtasida o’zaro faoliyat
yuritish bo’yicha tuziladigan hujjat.
Firmaning
o’z nomi, muhri va belgilari bo’lib, ular
davlat ruyxatidan
o’tkaziladi va firmaga iqtisodiy
firma qatnashchisi sifatida yuridik shaxs maqomi
beriladi
.
Yuridik shaxs
maqomi
Hujjatlar tuman
(shahar)
hokimligiga
firmani davlat
ruyxatidan
o’tkazish uchun
topshiriladi.
Hokimlik fermani
davlat ruyxatiga
olinganligi haqida
qaorni qabul
qiladi va maxsus
guvohnoma
beradi.
◆
Firmaning nomi,
tamg’asi yoki
tovar belgisi
uning taniqlilik
belgilari deyiladi.
Yuridik shaxs
maqomi
Hujjatlar tuman
(shahar) hokimligiga
firmani davlat
ruyxatidan o’tkazish
uchun topshiriladi.
Hokimlik fermani
davlat ruyxatiga
olinganligi haqida
qaorni qabul qiladi va
maxsus guvohnoma
beradi
.
Hisob raqam
Endi bu qaror
asosida 30 kun
ichida firma biror
bankda o’z hisob
raqamini ochishi,
hisob raqamiga
mablag’ini qo’yib,
o’z moliyaviy
faoliyatini
boshlashi
mumkin.
Marketing so‘zi inglizcha “market”
so‘zidan olingan bo‘lib, “bozorga bog‘liq
faoliyat” degan ma’noni anglatadi
CV
|
Tadbirkorlikga layoqati bor kishi

Tadbirkorlik faoliyati turlari.
Tijorat
— tovarni muayyan narxda sotib olib, so‘ng boshqaga o‘z foydasini
ko‘zlab qimmatroq narxda sotishdan iborat tadbirkorlik faoliyati.
Tadbirkorlikning tijorat turi iqtisodiyotda muhim o‘rin tutadi. Tijoratchilar
ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar o‘rtasidagi bog‘lanishlarni osonlashtiradi,
oldi-sotdi munosabatlarini tezlashtiradi. Ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar
o‘rtasidagi, 1.1- chizmada tijoratchisiz, 1.2- chizmada esa tijoratchi yordamidagi
bog‘lanishlar sxemasi buni yaqqol ko‘rsatib turibdi.
BIZNES LOYIHA VA STARTAPLAR

|
BIZNES LOYIHA VA STARTAPLAR Pdf ko'rish
|
bet | 121/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna ВосстановленBIZNES LOYIHA VA STARTAPLAR
SOLIQ SOLISH UMUMIYDIR!
SOLIQ
TURLARI
3
4
1
YURIDIK
SHAXSLARDAN
OLINADIGAN
FOYDA SOLIGI’I
AKTSIZ SOLIG’I
QO’SHILGAN QIYMAT SOLIG’I
5
YER QARIDAN
FOYDALANUVCHILAR
UCHUN SOLIQLAR
2
JISMONIY SHAXSLARDAN
OLINADIGAN DAROMAD
SOLIGI
6
7
8
10
9
SUV RESURSLARIDAN
FOYDALANGANLIK
UCHUN SOLIQ
MOL-MULK SOLIG’I
YER SOLIG’I
OBODONLASHTIRISH
VA IJTIMOIY
INFRATUZILMANI
RIVOJLANTIRISH
SOLIG’I
JISMONIY SHAXSLARDAN
TRANSPORT
VOSITALARIGA BENZIN,
DIZEL VA GAZ YOQILG’ISI
ISHLATGANLIGI UCHUN
SOLIQ
www.arxiv.uz
MAJBURIY TO’LOVLAR
ЭЛЕКТРОННОЕ
РАВИТЕЛЬСТВО
Ijtimoiy
jamg’armalarga
majburiy to’lovlar:
-Yagona ijtimoiy
to’lov
-Byudjetdan tashqari
pensiya
jamg’armasiga
sug’urta badallari
- Byudjetdan tashqari
pensiya
jamg’armasiga
majburiy ajratmalar
Bojxona
to’lovlari
Davlat boji
Respublika yo’l
jamg’armasiga
majburiy to’lovlar:
- Respublika yo’l
jamg’armasiga
majburiy
ajratmalar
- Respublika yo’l
jamg’armasiga
yig’imlar
Ayrim turdagi
tovarlar bilan
chakana savdo
qilish va ayrim
turdagi
xizmatlarni
ko’rsatish huquqi
uchun yig’im
www.arxiv.uz
YURIDIK SHAXSLARDAN
OLINADIGAN FOYDA SOLIGI’I
Yuridik shaxslardan olinadigan foyda solig'I foyda
solig'ini to'lovchilari bo'lib, rezidentlar hamda
faoliyatni doimiy muassasa orqali amalga oshirayotgan
yoki hosil bo'lish manbai respublikamiz hududida
joylashgan daromadlarni oladigan
norezidentlar hisoblanadilar. Soliq solinadigan baza
jami daromad bilan chegirib tashlanadigan
xarajatlar o'rtasidagi farq sifatida, imtiyozlar hamda
soliq solinadigan foydaning kamaytirilishi summalari
inobatga olingan holda hisoblab chiqarilgan soliq
solinadigan foydadan kelib chiqib belgilanadi.
www.arxiv.uz
QO’SHILGAN QIYMAT SOLIG’I
Qo'shilgan qiymat solig'ini to'lovchilar quyidagilardir:
◆
Soliq solinadigan oborotlarga ega bo'lgan yuridik
shaxslar;
◆
Soliq kodeksiga muvofiq zimmasiga norezidentlar
tomonidan amalga oshirilayotgan soliq solinadigan
oborotlar uchun qo'shilgan qiymat solig'i to'lash
bo'yicha majburiyat yuklatiladigan yuridik shaxslar;
◆
Tovarlarni respublikamiz hududiga import qiluvchi
yuridik va jismoniy shaxslar;
◆
Oddiy shirkat soliq solinadigan oborotlarni amalga
oshirayotganda zimmasiga uning ishlarini yuritish
yuklatilgan (ishonchli shaxs) sherik
(ishtirokchi) - yuridik shaxs.
www.arxiv.uz
SOG’LIQNI SAQLASH UCHUN
SOLIQLAR
NING
SARFLARI
IJTIMOIY-MADANIYAT UCHUN
TA’LIMNI RIVOJLANTIRISH UCHUN
HARBIY SALOHIYATNI KUCHAYTIRISH
UCHUN
ISHLAB CHIQARISHNI RIVOJLANTIRISH
UCHUN
MEHRIBONLIK UYLARIGA
KO’MAKLASHISH UCHUN
SPORTNI RIVOJLANTIRISH UCHUN
TURIZMNNI RIVOJLANTIRISH UCHUN
www.arxiv.uz
|
| |
sharm-hayoli - Biznesni tashkil etish va yuritish

|
Biznesni tashkil etish va yuritish Pdf ko'rish
|
bet | 115/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановленsharm-hayoli, ya’ni har qanday nojo’ya xatti-harakatlardan o’zini tiya
oladigan;
•
oriyatli, ya’ni o’ziga nomunosib yoki ep ko’rilmagan ishdan, narsadan hijolat
tortadigan;
•
andishali, ya’ni oqibatini o’ylab ish qiladigan, yuz-xotirni biladigan,
farosatli;
•
vijdonli, ya’ni nohaq, adolatsiz ishlardan g’azabga keladigan, bularga
qarshilik bildiradigan, o’z faoliyatining yaxshi tomonlaridan qanoatlanib,
xursand bo’ladigan, yomon tomonlaridan norozi bo’lib, ruhan eziladigan,
ya’ni vijdon azobiga tushadigan.
•
Sodda qilib aytganda: Insof – bu adolat va vijdon amri bilan ish tutish tuyg’usi
va qobiliyati, ishda, kishilarga munosabatda halollik, to’g’rilik. Barobarlik,
sofdillik va haqiqatgo’ylikdir. O’zgani o’z o’rniga va shuningdek, o’zini
o’zgani o’rniga xayolan qo’yib ko’rish ham insofga kiradi. Yuqorida
ta’kidlaganimizdek, to’q ochni, boy kambag’alni, baxtli baxtsizni, tolei
baland tolei zabunni, omadli omadsizni, sog’lom va bemorni o’z o’rniga
qo’yib ko’rolsa va aksincha ham xuddi shunday bo’lsa olam guliston –
insoflilar safi ko’payaveradi.
•
Insof – har qanday kishining, xususan, rahbar yoki tadbirkorning jamiyat
oldida, tevarak-atrofidagi kishilar nazarida o’z xatti-harakati bilan ma’naviy
mas’uliyatni his etishining ifodasidir.
2. Tadbirkorlik mas’uliyati, eng avvalo, qonun hujjatlarida belgilab berilgan huquq
va
majburiyatlarning
bajarilishi
orqali
namoyon bo‘ladi
Masalan, tadbirkorning asosiy huquqlari sifatida quyidagilarni ko‘rsatish
mumkin:
– qonun hujjatlarida taqiqlanmagan har qanday faoliyatni amalga
oshirish;
– mulk huquqi asosida o‘ziga tegishli bo‘lgan mol-mulkka egalik qilish,
undan
foydalanish
va
uni
tasarruf
etish;
– o‘z faoliyati yo‘nalishlarini, tovarlar yetkazib beruvchilarni va o‘z
tovarlarining
iste’molchilarini
mustaqil
ravishda
tanlash;
– barcha ishlab chiqarish xarajatlarining o‘rni qoplanib, soliqlar va
boshqa majburiy to‘lovlar to‘langanidan so‘ng qolgan daromadni (foydani)
erkin
tasarruf
etish;
– kreditlar olish, boshqa shaxslarning pul mablag‘larini hamda molmulkini
shartnoma
shartlari
asosida
jalb
etish;
– tashqi iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish.
|
| |
Marketolog – marketing faoliyati bilan
shug‘ullanuvchi, maxsus bilimga ega
bo‘lgan mutaxassis
Marketing

Marketolog – marketing faoliyati bilan
shug‘ullanuvchi, maxsus bilimga ega
bo‘lgan mutaxassis
Marketing – bozor sharoitida
iste’molchilar ehtiyojini aniqlash va uni
qondirishga yo‘naltirilgan faoliyat.
Marketing tadqiqotlari, asosan,
to‘rt bosqichga bo`linadi
mahsulotni (bozorni) o‘rganish
narxlash
reklama qilish
bozorda o‘rnashish
•
Mahsulotni o‘rganish bosqichida iste’molchilarning qanday
va qaysi tovarlarni sotib olishga xohishi borligi aniqlanadi,
bozor o‘rganiladi, anketa so‘rovlari, og‘zaki savol-javoblar
kabi tadqiqotlar o‘tkaziladi, iste’molchilar ehtiyojini
qondiradigan tovarlarni ishlab chiqarish rejalash-tiriladi va
rivojlantiriladi.
Narxlash bosqichida tovarning narxi belgilanadi. Tovarning
narxi shunday belgilanishi kerakki, ya’ni iste’molchilarning uni
sotib olishga qurbi yetsin. Shu bilan birga, tovarni ishlab
chiqaruvchi yoki sotuvchi firma ham ma’lum miqdorda foyda
olsin.
Reklama bosqichida firma va tovar haqidagi
ma’lumotlarni axborot vositalari va turli
tadbirlar orqali iste’molchilarga yetkazish
amalga oshiriladi
Bozorda o‘rnashish bosqichida tovarni sotish
uchun ham sotuvchiga, ham xaridorga qulay
bo‘lgan joy va vaqt tanlanadi
Tovarni sotish bo‘yicha sotuvchi korxona,
odatda, ikki xil strategiya – yo‘lni qo‘llaydi.
PUSH - strategiya (PUSH - inglizcha surish
ma’nosini anglatadi).
PUSH marketingda mahsulotning o‘zini bevosita
iste’molchiga namoyish qilish va shu yo‘l bilan shu
mahsulotni o‘tkazishga harakat qilinadi
PUSH marketingda tovarni ishlab chiqaruvchidan
xaridorga yetkazish ishi bilan vositachi savdo
tashkilotlari ham shug‘ullanadi
PULL - marketingdir (PULL - inglizcha tortish
ma’nosini anglatadi). PULL - marketingning
asosiy maqsadi iste’molchini sotuvchi oldiga
kelishga undashdir.
|
MAS’ULIYATI CHEKLANGAN JAMIYAT

|
MAS’ULIYATI CHEKLANGAN JAMIYAT Pdf ko'rish
|
bet | 122/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna ВосстановленMAS’ULIYATI CHEKLANGAN JAMIYAT
(MCHJ) – A’ZOLARI JAMIYAT
MAJBURIYATLARI BO‘YICHA FAQAT
O‘ZLARI QO‘SHGAN ULUSH DOIRASIDA
JAVOBGAR BO‘LADIGAN JAMIYAT.
MAS’ULIYATI CHEKLANGAN
JAMIYATNING
AFZALLIKLARI
Mas’uliyati cheklangan jamiyat yakka tartibdagi tadbirkor yoki
xususiy korxonadan farqli o‘laroq, ishtirokchilarning ulushini
qo‘shish orqali, qisqa muddat ichida katta hajmdagi mablag‘larni
jamlash imkoniga ega.
Agar xususiy korxonada faqat jismoniy shaxs ta’sischi bo‘la olsa,
mas’uliyati cheklangan jamiyatda jismoniy va yuridik shaxslar
ta’sischi bo‘lishi mumkin.
Jamiyatning joriy faoliyatini ta’sischilari tomonidan
saylangan yoki tayinlangan direktor boshqaradi
MAS’ULIYATI CHEKLANGAN
JAMIYATNING
KAMCHILIKLARI
Mas’uliyati
cheklangan jamiyat
ishtirokchilari
sonining qonunan
cheklab qo‘yilishi
uning ustav fondini
yangi a’zolar
hisobiga
kengaytirishga
to‘sqinlik qiladi
Mas’uliyati
cheklangan
jamiyat
ishtirokchilari
o‘z ulushini
erkin sota
olmaydi yoki
boshqalarga
taqdim eta
olmaydi
Muhim
boshqaruv
qarorlarini qabul
qilishda barcha
ishtirokchilarning
roziligini olish
sharti mazkur
jarayonning
cho‘zilib ketishiga
olib kelishi
mumkin.
• nizom jamg‘armasi aksiyalarini
sotish yo‘li bilan shakllanadigan,
mas’uliyati cheklangan yirik
firma.
Aksiyadorlar
jamiyati —
•firma nizom jamg‘armasiga hissa
qo‘shilganini tasdiqlovchi va
egasiga firma foydasidan ma’lum
daromad olish huquqini beruvchi
hujjat — qimmatbaho qog‘oz.
Aksiya —
|
| |
Tadbirkorning majburiyati

tadbirkorlik
riski
rejalashtirilgan
tadbir
amalga
oshmay
qolgan
holda zarar yoki ziyon ko‘rish ehtimoli. U boshqaruv qarorlarini qabul
qilishda yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan xato yoki ko‘zda tutilmagan holatlar
oqibatida
ham
kelib
chiqishi
mumkin.
Risk tushunchasi xalqaro ahamiyat kasb etadigan tushuncha bo‘lib,
o‘zbek tilida xavf, xatar, tahlika va tavakkalchilik degan mazmunni anglatadi.
Tadbirkorlik riskini asosiy turilai – ishlab chiqarish, moliyaviy va investitsion
risklardir
Tadbirkorlik faoliyatida riskning salbiy ta’sirini kamaytirish maqsadida u baholab
boriladi. Tadbirkorlik riskini baholashning bir qator usullari mavjud. Jumladan:
statistik, analitik, analogiya va ekspert baholash usuli
Mustahkamlash
Elektron cədvəllər - İnformatikanin əsaslari

|
İnformatikanin əsaslari
|
bet | 35/63 | Sana | 29.12.2019 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #6039 |
Elektron cədvəllər sistemi irihəcmli (adətən iqtisadi xarakterli) verilənlər üzərində aparılacaq hesablama işlərini avtomatlaşdırmaq üçündür. Bu sistem peşəkar olmayan
iştifadəçilərdən ötrü nəzərdə tutulmuşdur. Elektron cədvəllər 1980-ci illərin əvvəlində meydana çıxmışdır.
Ən geniş yayılmış elektron cədvəllər sistemi Microsoft Offise paketinə daxil olan
Microsoft Excel proqramıdır.
Excel XP-nin əsas anlayışları. Proqram pəncərəsinin əsas hissələri.
Excel XP-də işləməzdən öncə bu proqramın əsas anlayışları ilə tanış olmağınız daha məqsədəuyğundur.
Excel XP-ni işlədərkən qarşılaşacağınız proqram pəncərəsinin ümumi görünüşü ilə tanış olaq. Bu zaman Siz olduqca qarışıq bir pəncərə ilə qarşılaşacaqsınız (şəkil 6.).
Title Bar (Başlıq Çubuğu)
Address Area (Ünvan Sahəsi)
Aşağı ox düyməsi
Ləğv etmə düyməsi
Daxil etmə düyməsi
Funksiya daxiletmə düyməsi
Formula Bar (Formul Çubuğu)
Menu Bar (Menyü Çubuğu)
Standard Toolbar
Sütun başlığı düyməsi
Minimize (Minimum Kiçilt) düyməsi
Restore (Bərpa Et) düyməsi
Close (Bağla) düyməsi
Sətir başlığı düyməsi
İşçi səhifə ad düyməsi
Cell (Hücrə)
Status Bar (Vəziyyət Çubuğu)
(Standart Alətlər Çubuğu)
10. Formatting Toolbar (Formatlama Alətlər Çubuğu)
Scroll Bars (Sürüşdürmə Çubuqları
Şəkil 6. Excel XP proqram pəncərəsinin əsas hissələri
|
| |
XVII asrdan XIX asrning yarmigacha tarbiya

XVII asrdan XIX asrning yarmigacha tarbiya,
maktab va pedagogik fikrlar
XVII-XVIII asr va XIX asrning birinchi yarmida Buxoro, Qo’qon va Xiva xonliklarida ilm-fanning taraqqiy etishi. Xonliklar hududlarida masjid-madrasalar tizimining barpo etilishi.
Madrasalarda o’rganilgan asosiy manbalar (“Qur’on”, “Tafsir”, “Odob as-solihin”, “Sabot ul-ojizin”, “Kimyoi saodat”, “Hadis”, “Shamoyil ul-nabi”, “Hikmat ul-ayn”). Qizlar maktablarining faoliyati.
Jahon Otin Uvaysiyning qizlar maktabidagi faoliyati. Muhammad Sodiq Qoshg’ariyning “Odob as-solihin” asari – yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni yorituvchi manba.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A2; A3; A14; A15; A16; A17; Q22; Q23; Q26. Q29; Q30; Q31.
Q33; Q34; Q35.
|
Tizimli yondashish tamoyilini amalga oshirish

Iqtisodiy kompromiss (kelishuv)lar asosida qarorlar qabul
qilish
~ iqtisodiy kompromisslarni ishiatish hamda logistik ja~
rayonda qatnashuvchi hamma ishlab chiqarish tashkilotlarining
qiziqish doirasini nam oyon qiluvchi hisobotlarda aks etadi.
Iqtisodiy kompromisslar asosida qarorlar qabul qilish,
tovar
harakatining alohida bosqichlarini tutashuv joylarida logistikaning
aralash funksiyalari talablarini hisobga olish zaruriyatini ko'zda
tutadi.
Bu kelib tushishining hajm i,
tezligi va unga ketadigan
xarajatlardagi ko'rsatkichlarning o'zaro bog'liq holda ko'rib
chiqilishi, xaridlar m iqdori haqida qarorlar esa buyurtm ani
bajarishga ketadigan xarajatlar va zaxiralarni saqlashga ketadigan
xarajatlar hisobiga olingan holda
qabul qilinishi zarurligini
bildiradi.