nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Aylana
bo‘ylab - Melioratsiya

Aylana
bo‘ylab
Aylana va
sektor
bo'ylab
Aylana va
sektor bo‘ylab
Massasi, kg
0,81
1,45
2,2
10.S-jad.val
«Fregat» rusumli yomg‘irlatuvchi agregatning texnik
ko‘rsatkich!ari
Ko'rsatkichlari
№ 1
№ 2
№ 3
№ 4
Oxirgisi
Suv sarfi, 1/s
0,12-0,57
0,36-0,85
0,82-2,75
2,16-3,9
5,5-14,2
Napor, m
14-35
18—42
18-50
3 0 -5 0
4 2 -7 0
Tomchini otish
radiusi, m
11-13
13-17
16-24
2 0 -3 0
32 -3 5
0 ‘rtacha
yom g‘irlatish
jadalligi,
mm/min
0 ,0 9 2 -
0,077
0 ,0 4 5 -
0,060
0 ,0 6 0 -
0,094
0 ,1 0 2 -
0,083
0 ,1 0 -
0,215
Aylanish tezligi,
ayl/min
0 ,75-1,00
0,2 5 -0 ,5 0
0,25-0,50
0,25-0,50
0,25-0,50
170
10.3-jadvalningdayomi
Suv teshigining
diametri, mm:
asosiniki
3,18-5,56
4,76-5,56
6,35-9,53
9,53-11,9
12,7-19,0
yordamchisiniki
I yoki II
2,38; 3,18
4,76;5,56
5,56
7,949,53
Massasi, kg
0,36
0,5
1,17
1,69
5Л
Ayrim yom g'irlatib sug‘oruvchi mashinalar elektr energiyasi
yordamida boshqariladi. Traktorga generator o ‘rnatilib, elektrostansiya
hosil qilinadi. Buning uchun gidrantiar (oraliqlari 54 m) o'm atilgan
joylarda y o ‘laklar qilinadi. Sug‘orish mashinasi ushbu yo'laklarga
perpendikulyar joylashtirilib, ularning suv quvurlari gidrantlarga
ulanadi.
Bunday keng qamrovli yomg‘irlatish mashinalaridan birining
umumiy
ko‘rinishi
10.17-rasmda
keltirilgan.
Elektr
energiyasi
yordamida harakatlanadigan bir nechta tayanch aravachasi 7 ga, suv
tarqatuvchi magistral quvur 4 va unga bog‘langan ulovchi quvur 1 ning
oxiriga mahkamlangan purkagich 2 lar bilan birga yuklanadi. Magistral
quvur va unga o ‘matilgan uskunalarning turg‘unligini ta’minlash
maqsadida ustun 3 ning yuqori qismiga ulardan arqonlar tortilgan.
7
10.17-rasm. «Днепр» rusumli yomg ‘irlatgich mashinasi:
1-suvni ulovchi quvur; 2-suv purkagich; 3-ustun; 4-asosiy suv quvuri;
5-suv bosimini o ‘lchovchi manometr; 6-gidrant.
171
Magistral suv quvur 4 gidrant 6 ga ulanib, mashina bosim ostidagi
suv bilan ta’minlanadi. Bu bosim ostidagi suvlar purkagichlarga
yuborilib, yom g‘ir hosil qilinadi. Suv purkagichlari o ‘z o ‘qi atrofida
aylanib, yom g‘irni doira shaklida maydonlarga sepadi. Bundan tashqari
qanot shaklida hosil bo‘lgan ko‘p tayanchli sug‘orish uskunasining
gidrant atrofida aylanishi hisobiga katta miqdordagi maydonlar
sug‘oriladi.
Tayanch aravachasi uning ramasi 5 ga o ‘rnati!gan tishli metall
qo‘sh g ‘ildirak 2 va uni harakatga keitiruvchi zanjirli uzatma 8 dan
tashkil topgan (10.18-rasm).
10.18-rasm. Mashinaning tayanch aravachasi:
a-ish holatida; 6-konstruktiv sxemasi; 1-g‘ildirakni himoyalagich; 2-g‘ildirak;
|
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 200/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
IV.Mustahkamash:Yangi mavzuni mustahkamlashda o`quvchilar gumanistlar haqidagi jadvalni to`ldiradilar.
Gumanizmning dastlabki namoyandalari haqida ma`lumot.
|
Franchesko Petrarka
|
Jovanni Bokachcho
|
Kolyuchcho Salyutati
|
|
|
|
Jadvalni to`liq ishlagan o`quvchilar baholanadi.
V.Baholash: Darsda faol qatnashgan,uyga vazifa bajargan,o`tilgan va yangi mavzuni mustah- kamlashda ishtirok etgan o`quvchilar baholanadi.
VI.Uyga vazifa: O’tilgan mavzuni mustahkamlab kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: _____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Saljuqiylar davlatlari
Mavzu: Saljuqiylar davlatlari
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Saljuqlar davlati. Anadolu saljuqlar davlati.
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
|
|
| |
Istisnolar - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

157
157
157
157
Dasturning bajarilishi jarayonida satr turidagi ‘5’ o‘zgarmasiga son turdagi 5 o‘zgarmasini
qo‘shish mumkin emasligi haqida xatolik mavjud. Chunki Python dasturlash tilida satr
turidagi ma’lumotni son turidagi ma’lumotga qo‘shish imkoniyati mavjud emas.
ValueError
– funksiya to‘g‘ri turdagi qiymatni yuborishi natijasida yuzaga keladigan istisno.
Python tilida “int” turi sonli qiymatni qabul qilishi belgilanganligi uchun, unga satr turidagi
o‘zgaruvchini yuklash mumkin emasligi haqida xabar chop qilindi.
IndexError
– yangi dasturchilar ko‘p yo‘l qo‘yadigan istisno. U ro‘yxat elementlariga murojaat
qilishda, elementga ro‘yxat indekslarida mavjud bo‘lmagan indeks orqali murojaat qilishda
yuzaga keladi.
Dasturda 3 ta elementdan iborat L1 ro‘yxati e’lon qilindi. L[0] , L[1], L[2] ro‘yxat elementlari
chop qilinganda, mos ravishda, 5, 6, 7 raqamlari natija sifatida chop qilindi. L[3] elementini
chop qilish buyrug‘i berilganda esa indeks mavjud emasligi haqida habar chop qilindi.
KeyError
– lug‘atga mavjud bo‘lmagan kalit orqali murojaat qilish.
Dastur kodida D1 lug‘ati e’lon qilindi va ’1’ kalitiga “aa” , ’2’ kalitiga “bb” va ’3’ kalitiga “cc”
elementlari berildi. D1[‘1’] chop qilinganda, mos ravishda, ‘aa’ elementi chop qilindi. D1[‘4’]ni
chop qilish buyrug‘i berilganda, bunday (‘4’) kalit mavjud emasligi haqida xabar beriladi.
Internet ssilka - Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha

|
Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha
|
bet | 95/154 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #125798 |
Bog'liq Psixodiagnostika-fayllar.orgInternet ssilka:
http://ncdo.levsha.ru/ncdo_recr.htm
http://science-education-books.webshops.ru/g10145
http://www.alfaconsultant.ru/collection/ref-order...
http://oz.by/books/more101335.html
XIII bob
“PSIXOLOGIK TASHXIS” JARAYONIDA PSIXOLOGIK BILIMLAR ASOSI
Bobning qisqacha mazmuni
Psixik jarayonlar. Sezgi. Sezgining tarmoqlarga bo’linishi. Idrok. Xotira. Xotiraning turlarga bo’linishi. Tafakkur. Tafakkurning turlarga bo’linishi. Diqqat. Diqqatning turlari. Nutq. Nutqning bo’linish mexanizmi. Xayol. Iroda.
Psixik holatlar. His-tuyg’ular (emosiyalar), e’tiqod, qiziqishlar, bardamlik, tetiklik, apatiya, hayratlanish, ishonchlilik, ijodiy ruhlanish.
Psixik xususiyatlar. Shaxsning iqtidori, xulqi, temperamenti, xarakteri, qobiliyatlari, layoqati, yo’nalishlari, mas’uliyati yoki uning psixik xususiyatlari haqida.
Psixologik bilimlarning ahamiyati. Psixologik bilimlar ahamiyati yoki shaxsning o’z-o’zini anglash darajasi.
Inson va faoliyatning emosional irodaviy xarakteristikasi. Irodaviy sifatlar. Yolg’izlik ijtimoiy munosabatlardan yiroqlashgan odamning ruhiy hissiyotlarini ifodalovchi holat.
Shaxs xususiyatlarining diagnostikasi haqida va “individuallikning o’lchanganlik darajasi”. Psixik xususiyat. Obyektiv o’ziga xoslik. Shaxsni baholashdagi obyektiv ma’lumotlarning ahamiyati.
13.1. Psixik jarayonlar
Insonning sezgisi, idroki, xotirasi, tafakkuri, nutqi, xayoli, diqqati va irodasi psixik jarayonlar deb ataladi.
Sezgi
– odamning tegishli sezgi organlariga moddiy olamdagi narsa va hodisalar ta’sir ko’rsatgan paytida ulardagi ayrim xossalarning aks ettirilishidan iborat bo’lgan eng sodda psixik jarayondir.
Sezgi, asosan, eksteroseptorlar, interioseptorlar hamda proprioseptorlardan tashkil topadi. O’z navbatida ularning har bir tarmoqlanish xususiyatiga ega hisoblanadi.
Fanda, asosan, eng ko’p o’rganilgan tarmoq – bu ekstroseptorlar sanalib, ularga ko’rish, eshitish, hid bilish, ta’m-maza bilish hamda teri-tuyish sezgilari kiradi.
13.1.1-rasm. Sezgining tarmoqlarga bo’linishi
|
| |
UYGA VAZIFA
45-dars. PYTHONDA XATOLIKLAR BILAN

156
156
156
156
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
EOF
(ingl.
End of function
– funksiya yakuni) xatoligi esa funksiya oxirida qavsni yopish
tushirib qoldirilganda yuzaga keladi. EOF xatoligining muammoli tomoni shundaki, Python
aynan qaysi funksiya yopilmay qolganini ko‘rsata olmaydi va dastur yakuniga ishora qiladi.
Dasturchi dastur kodini sinchiklab ko‘zdan kechirib chiqishiga to‘g‘ri keladi.
Yana bir eng ko‘p yo‘l qoyiladigan sintaksis xatoliklaridan biri bu – “Indentation Error”
xatoligidir. Pythonda, vaziyatga qarab, kod qator boshidan joy tashlab yoki joy tashlamasdan
yoziladi. Agar asossiz joy tashlansa yoki aksincha, kerakli joy tashlanmasa, “IndentationError”
xatoligi yuz beradi.
Yuqoridagi misolda print funksiyasidan oldin qator boshida bo‘sh joy qolganligi uchun
dasturlash muhiti xatolikni aniqladi.
Ba’zi joylarda esa aksincha, bo‘sh joy tashlash yoddan ko‘tarilganligi sababli sintaksis xatolik
yuz beradi. Masalan “if-elif-else” shartlarining, “for”, “while” takrorlash sikllarining yoki “def”
funksiyasining tana qismida bunday xatoliklar kuzatilib turadi.
Python qoidalariga ko‘ra, sintaksis xatolari, odatda, xatolik deb ataladi. Ammo aksariyat
hollarda dastur sintaksis xatosi bo‘lmasa ham, ishga tushirilganidan so‘ng ba’zi xatoliklarga
duch keladi . Bunday xatoliklar
istisno
deb ataladi. Dastur ishlash jarayonida ko‘plab
istisnolarga duch kelishi mumkin.
Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha - bet 96

Idrok
– ayni choqda sezgi organlarga ta’sir etib turgan narsa va hodisalarning aks ettirilishidan iborat bo’lgan psixik jarayondir.
Tasavvur
– biz ilgari idrok qilgan narsa va hodisalar obrazini ayni choqda fikran qayta tiklashimizdir.
Tasavvurlar idrok bilan o’xshash bo’lib, idrok asosida maydonga keladi, ammo ular, odatda, idrokka qaraganda birmuncha xiraroq, rangsiz bo’ladi va unchalik to’liq bo’lmaydi.
Tafakkur
– fakt va hodisalarni mavhumlashtirgan, umumlashtirgan holda va vositali ravishda aks ettirishdan, ular o’rtasiga aloqa hamda munosabatlarni aniqlashdan iborat bo’lgan bilish jarayonidir.
13.1.3-rasm. Tafakkurning turlarga bo’linishi
Xotira
– o’tmish tajribalarimizda nimaiki hodisa yuz bergan bo’lsa, shuni esda olib qolish, esda saqlash va keyinchalik esga tushirish yoki tanishdir.
U quyidagi psixik jarayonlardan: esda olib qolish, o’zlashtirilgan materialni esda saqlash, tanish va esga tushirishdan iboratdir.
13.1.2-rasm. Xotiraning turlarga bo’linishi
Xayol
– biz ilgari idrok qilmagan predmet va hodisalarni yaratishdan iborat bo’lgan psixik jarayondir.
Iroda
– kishining o’z oldiga qo’yilgan maqsadga erishish uchun ichki va tashqi to’siqlarni harakat yordamida yengish vaqtida vujudga keladigan psixik jarayondir.
Diqqat
– ongning biron-bir predmet, hodisa yoki faoliyatga qaratilishi hamda to’planishidir.
Ongning qaratilishi deganda obyektni tanlab olish nazarda tutiladi, ongning biron-bir narsaga to’planishi esa ana shu obyektga aloqador bo’lmagan barcha narsalarni ong doirasidan tashqarida qoldirish ma’nosini bildiradi.
13.1.4-rasm. Diqqatning turlari
Nutq
– kishilarning til vositasida o’zaro munosabatda bo’lish jarayonidir.
13.1.5-rasm. Nutqning bo’linish mexanizmi
Ovoz chiqarib talaffuz etiladigan nutqni tashqi nutq, o’ylayotgan paytimizda ovoz chiqarmasdan nutqdash foydalanishimiz ichki nutq deb ataladi.
|
Obyekt metodlari - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

155
155
155
155
1. “Car” nomli sinf yarating “(brand”, “year”, “color” xususiyatlari bo‘lsin) va _init_ funksiyasi
yordamida uning tana kod qismini yozing.
2. “Car” sinfining “ixtiyoriy” nomli obyektini yarating va uning xususiyatlari qiymatini
kiriting.
3. Obyekt xususiyatlarini chop qiluvchi metod yarating.
4. Yuqoridagilarni umulashtiruvchi dastur kodini yozing.
-topshiriq. “Yaxshi degan nomga munosib inson” mavzusida monologik nutq tayyorlang

|
-topshiriq. “Yaxshi degan nomga munosib inson” mavzusida monologik nutq tayyorlang
|
bet | 52/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики5-topshiriq. “Yaxshi degan nomga munosib inson” mavzusida monologik nutq tayyorlang.
Ahloq ne’matining lazzatlaridan bahramand bo’lgan kishilar aytadilarki, chaqirilmagan joyga qorin to’ydirish maqsadida bormoq – bu shunday qudratli seldirki, bu sel obro’ va izzat asoslarini hamda tomirini butunlay qo’porib tashlaydi. Yoki shunday shu’ladirki, uning zavol qiluvchi yashini izzat va hurmat xirmonini yondirib yuboradi. Agar, kishi ehtirom va e’tibor gavharini qidiruvchilardan bo’lsa, gavhar kabi yashirin bo’lsin, toki, izlovchilar orzu g’avg’osi bilan uni qo’lga kiritsinlar. Ulug’ hakimlarning aytishlaricha, sakkiz xil kishi baxt-u saodatsiz bo’lib, yaxshi degan nomdan uzog’u ovora bo’ladilar:
Birinchisi – qorin to’ydirish maqsadida odamlarning uyiga taklifsiz borgan kishi;
Ikkinchisi – ziyofat va anjumanlarda to’rga o’tirishni talashib, to’rda o’tirgan odamlar orasiga xiralik bilan joylashgan kishi;
Uchinchisi – uy egasidan qudrati yetmagan narsani talab qilgan mehmon;
To’rtinchisi – ochko’z kishilarning uyiga hojat talab qilib borgan kishi;
Beshinchisi – dushmanidan madad va yaxshilik talab qilgan shaxs;
Oltinchisi – olim va mansabdor kishilarni g’iybat qiluvchi inson;
Yettinchisi – biror yerga borib, o’sha joyda xijolatlilik paydo qilgan kishi;
Sakkizinchisi – davralarda hech kim gapiga quloq solmayotgan bo’lsa ham gapiraveradigan kishi.
6-topshiriq. Nutqning aniqligiga putur yetkazuvchi so`zlarga 20 ta misol yozing.
7-topshiriq. Gaplar tartibi ataylab oʽzgartirilgan quyidagi matnni o’qing. Gaplarning haqiqiy tartibidagi o’rni berilgan, ularni oʽz o’rniga qoʻyib kochiring.
Alla ana shu qoʻshiq hisoblanadi. Bola tugʻilgani zahoti dunyodagi eng mehr bilan aytiladigan qoʻshiqni eshitadi. Sevimli shoirimiz Cho’lpon alla haqida shunday degan edi: “Bola tez uxlab qolar . Birbolauxlamasa, allaaytadilar. Chunki, ul andin bir lazzat his qilur”. Keksalarimiz allaning sadolari bola ruhiga iymon, vataniga muhabbat, xalqiga hurmat, oʽzi tugʻilgan oilaga izzat boʻlib quyilishini koʻp aytganlar. Bu ifoda allaning eng muhim fazilati-bola ruhida ta`siri aks etgan . Ayni chogʻda bu soʽzning “Alloh”dan olinganligi ham ta`kidlanadi . Alla atamasi olimlarning ta`kidlashlaricha, ovutib uxlatishma`nosini berar ekan . Alla deyarli hamma xalq ogʻzaki ijodida bor .
|
| |
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI

153
153
153
153
Dasturning bajarilishi davomida obyektni yoki uning birorta xususiyatini o‘chirish imkoniyati
mavjud bo‘lib, bu vazifa “Del” funksiyasi yordamida amalga oshiriladi.
Sintaksisi:
del obyekt nomi.xususiyat nomi
del
obyekt nomi
obyekt nomi –
obyekt nomi;
xususiyat nomi – o‘chirib yuboriladigan
xususiyat nomi.
Misol.
“p1” obyekti va uning “age” xususiyatini o‘chirib yuboruvchi dastur kodi yozilsin.
class Person:
“Person” sinfi yaratildi.
age=16
“age” xususiyatiga 16 qiymat berildi.
p1 = Person()
“Person” sinfining “p1” obyekti yaratildi.
p1.age=26
“p1” obyektning “age” xususiyatiga yangi qiymat berildi.
print(p1.age)
“p1” obyektning “age” xususiyati chop qilindi.
26
Kod ishga tushirilgach, natija sifatida “age”
xususiyatining yangi qiymati chop qilinadi.
class Person:
“Person” sinfi yaratildi.
age=16
“age” xususiyatiga 16 qiymat berildi.
p1 = Person()
“Person” sinfining “p1” obyekti yaratildi.
del p1.age
“p1” obyektining “age” xususiyati o‘chirildi.
del p1
“p1” obyekti o‘chirildi.
print(p1.age)
“p1” obyektining “age” xususiyati chop etildi.
Traceback (most recent call last):
File
"C:/Users/ZAFAR/AppData/Local/
Programs/Python/Python38/
class.py", line 4, in
del p1.age
AttributeError: age
Kod ishga tushirilgach, xatolik haqida e’lon
beradi. Chunki “p1” obyekti va uning “age”
xususiyati o‘chirilganidan so‘ng, ularni chop
etishning imkoniyati mavjud emas.
dict.popitem() - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

dict.popitem()
Kalit va qiymatni o‘chiradi.
dict.clear()
Lug‘atni tozalaydi.
125
125
125
125
>>> yoshi = {'Lola':14, 'Madina':15, 'Bobur':
16}
>>> for ismi, age in yoshi.items():
print(ismi, '-', age)
Lug‘atdagi kalit va qiymatlarni
qaytaradi. Ularni for sikli yordamida turli
ko‘rinishlarda chiqarish mumkin.
Lola - 14
Madina - 15
Bobur - 16
>>> for ismi in yoshi.keys():
print(ismi, end=';')
Lug‘atdagi kalitlarni qaytaradi.
Lola;Madina;Bobur;
Lug‘atlarni o‘zgartirish
Lug‘atga yangi element qo‘shish
uchun element kaliti va qiymati ko‘rsatiladi:
>>> yoshi [‘Bobur’]=16
>>> print(yoshi)
yoshi
– lug‘atni saqlovchi o‘zgaruvchi
nomi.
‘Bobur’ kaliti bilan qiymati 16 ga teng
element qo‘shildi.
{‘Bobur’:16, ‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
Lug‘atdagi elementni o‘zgartirish
uchun ham kaliti bilan yangi qiymat ko‘rsatiladi:
>>> yoshi [‘Bobur’]=13
>>> print(yoshi)
yoshi
–
lug‘atni saqlovchi o‘zgaruvchi
nomi.
‘Bobur’ kalitli element qiymati 13 yangi
qiymatga almashtirildi.
{‘Bobur’:13, ‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
Lug‘atdagi elementni o‘chirish
uchun element kaliti bilan ko‘rsatiladi:
>>> del yoshi [‘Bobur’]
>>> print(yoshi)
yoshi
–
lug‘atni saqlovchi o‘zgaruvchi
nomi.
‘Bobur’ kalitli element lug‘atdan o‘chiriladi.
{‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
AMALIY MASHG‘ULOT
Masala.
Viloyatlar va har bir viloyatlardagi tumanlar ro‘yxati berilgan. Undan keyin
tumanlar ro‘yxati berilgan. Har bir tuman qaysi viloyatga qarashli ekanligini aniqlovchi
dastur tuzing.
Ko‘rsatma:
dasturga viloyatlar soni
n
va
n
satr kiritiladi. Har bir satrda datlab viloyat, keyin
tuman nomlari kiritiladi. So‘ngra dasturga tumanlar soni
k
va
k
ta satr kiritiladi. Har bir
satrda aniqlanishi kerak bo‘lgan tumanlar nomi kiritiladi.
|
-dars. KORTEJLAR BILAN ISHLASH

35-dars. KORTEJLAR BILAN ISHLASH
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Kortej (tuple)
– bitta identifikator
ostida har xil ma’lumot
elementlari to‘plamini saqlovchi
o‘zgarmaydigan ma’lumotlar turi.
119
119
119
119
Kortejlar
elementlar to‘plamidan iborat bo‘lib, ko‘p jihatlariga ko‘ra ro‘yxatga o‘xshaydigan
tur hisoblanadi. Ular ro‘yxatlar kabi boy funksionallikka ega emas, ularni o‘zgartirib ham
bo‘lmaydi. Shuning uchun kortejga yangi element qo‘shish, undagi elementni o‘chirish va
o‘zgartirishga ruxsat berilmaydi.
Kortejlarni e’lon qilish
Kortej oddiy qavs () yoki tuple() konstruktori yordamida, elementlari vergul (,) bilan ajratilgan
holda e’lon qilinadi.
Kortej hosil qilishda ro‘yxatlar hosil qilishning 2, 3, 4 va 5-usullaridan foydalanish mumkin.
>>> oquvchiA = (‘Lola’, 15, 1.58)
>>> oquvchiB = (‘Karim’, 16, 1.70)
>>> oquvchiA[1])
oquvchi1, oquvchi2 – kortejni saqlovchi
o‘zgaruvchilar nomi.
15
>>> ismi, yoshi, buyi = oquvchiA
>>> print(ismi, yoshi, bo‘yi)
Kortej elementlarining qiymatlari
ismi,
yoshi, bo‘yi
o‘zgaruvchilariga o‘zlashtirib
olindi.
Lola 15 1.58
>>> oquvchilar=[oquvchiA, oquvchiB]
>>> print(oquvchilar)
Elementlari kortejlardan iborat “o‘quvchi”
nomli ro‘yxat yaratamiz.
[(‘Lola’, 15, 1.58), (‘Karim’, 16, 1.70)]
Kortejlar bilan ishlash
Kortej uzunligi, eng kichik va eng katta elementi kabilarni aniqlash uchun metodlar va
standart funksiyalardan foydalaniladi.
Metodlar va funksiyalar
Tavsifi
tuple.index(item,[start [,
end]])
Kortejdagi item elementi indeksini qaytaradi (ushbu
metodda start va end dan ham foydalanish mumkin).
tuple.count(item)
Kortejdagi item elementlar sonini hisoblaydi.
any(tuple)
Agar kortejda element mavjud bo‘lsa True, aks holda
False qiymatini qaytaradi.
len(tuple)
Kortej uzunligi, ya’ni elementlar sonini hisoblaydi.
tuple.sort()
Kortej elementlari o‘sish tartibida tartiblangan yangi kortej
hosil qiladi.
tuple.sort(reverse=True)
Kortej elementlari kamayish tartibida tartiblangan yangi
kortej hosil qiladi.
min(tuple)
Kortejdagi eng kichik elementni aniqlaydi.
max(tuple)
Kortejdagi eng katta elementni aniqlaydi.
sum()
Kortej elementlari yig‘indisini qaytaradi.
|
A.Shtangelning vizual psixodiagnostika metodining mohiyati

14.5. A.Shtangelning vizual psixodiagnostika metodining mohiyati
Shaxs mavqyeini o’rganishda vizual psixodiagnostikaning ham ahamiyati katta. A.Shtangel o’zining “Tana tili” kitobida inson qaddi-qomati va yurishining tavsiflarini keltiradi. Masalan, uning izlanishlariga ko’ra, qomatning doimo erkin tutilishi – har qanday tayziqdan xolilik, erkinlik belgisi. Bo’shashgan qomat – bo’ysunuvchanlik, tobelik, ergashuvchanlik , mustaqil fikrning yo’qligidan alomat. Bundan tashqari, odam tanasi yelka qismi va umuman tana yuqori qismining xususiyatlari egasining mavqyei va rolidan dalolat beradi, masalan, kerik odam bilan kamtar odam, har narsaga burnini tiqaveradigan odam bilan o’z ishini bilib, bir chekkada band bo’lishni xohlaydigan odamning fe’li har xil bo’lishini bilamiz.
Odamning oyoqlari holati, hattoki, tovonlar ham ma’lum axborotlarni beradi. Masalan, dadil, shaxdam qadam tashlash bilan, immillab qadam tashlash, tovonini orqaga tashlab yuradiganlar bilan “oyoq uchida” yuradiganlarning mavqyelari ham har xil bo’ladi. Xushomadgo’y odamni tasavvur qiling: uning tanasi yaxlitligicha oldinga egilgan, qarashlari va nigohi esa faqat suhbatdoshning yuziga qaragan bo’ladi. Shaxsning qiliqlari ham ma’lumot manbai: masalan, avtoritarlilik belgilarini eslang: qo’llar ko’pincha orqada (ba’zan ikkala qo’l orqaga bog’langan ham), iyaglar doimo yuqoriga yo’nalgan, ko’kraklar kerik va hokazo. Odamning ovozi-chi? Masalan, suhbatdoshga nisbatan ovozni sozlashning yaqin (intim) masofasi hamda shaxsiy (uzoq) masofasi farqlanadi.
Shaxs mavqyeini o’rganishning yana bir muhim usuli – bu uning nutqini stilistik jihatdan o’rganishdir. Chunki nutqning xususiyatiga qarab, hattoki, odamning professional jihatlarini ham aniqlash mumkin. Masalan, kundalik – maishiy nutq, badiiy, ishchan, ilmiy, kriminal va shunga o’xshash. Bu jihatdan nutqning slengi – ixtisoslashgan turini o’rganish ahamiyatlidir. Kelib chiqishi jihatidan sleng – ma’lum tor doira yoki qatlamga mansub kishilarning yo kasbi, yo birgalikdagi hamkorligiga bog’liq sharoitlaridan kelib chiqadigan nutqning leksik xususiyatidir. Masalan, uchuvchilarning, ko’chada yurgan o’smirlarning, qamoq muddatini o’tayotganlarning o’ziga yarasha slengi shakllanadi. Ularni bilmaguncha o’sha ijtimoiy qatlam yoki guruhga ta’sir ko’rsatish mushkul bo’ladi.
|
V BOB. 
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI

V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
Misol.
Metod va standart funksiyalardan foydalanish:
>>> yoshi=(14, 32, 39, 75, 55, 32)
>>> print(yoshi.count(‘32’))
“yoshi” nomli kortej berilgan.
qiymati 32 ga teng element kortejda
qancha ekanligini hisoblaydi.
2
Kortejlar ustida amallar
Kortejlar ustida quyidagi amallarni bajarish mumkin:
1) ikkita kortejni bir-biriga qo‘shish mumkin, natijada ikkita kortejdan tarkib topgan yangi
kortej hosil bo‘ladi;
2) kortejni biror songa ko‘paytirish mumkin, natijada takrorlangan kortej hosil bo‘ladi.
Misol.
>>> a = ('Lola', 15, 1.58)
>>> b = ('Karim', 16, 1.70)
>>> print(a+b)
a va b kortejlar e’lon qilindi;
a kortejga b kortej qo‘shildi va natija
chiqarildi.
('Lola', 15, 1.58, 'Karim', 16, 1.7)
>>> print(a*2)
a ko
rtej 2 ga ko‘paytirildi va natija ekranga
chiqarildi.
('Lola', 15, 1.58, 'Lola', 15, 1.58)
3) kortej qismini qirqib olish mumkin, natijada qism kortej hosil bo‘ladi:
tuple(start:end:step) – qism kortej hosil qilish;
tuple – kortej nomi;
start – qirqib olinishi kerak bo‘lgan qism kortej 1-elementining indeks raqami;
end (end kirmaydi) – qirqib olinishi kerak bo‘lgan qism kortej oxirgi elementining indeks
raqami;
step – qadamlar soni.
>>> yoshi=(14,28,39,75,55,41,32,25)
>>> print(yoshi[1:5:2])
1-elementdan 5-elementgacha 1 qadam
bilan chiqaradi.
(28, 75)
>>> print(yoshi[:-5])
5-elementdan oxirgi elementgacha
chiqaradi.
(14, 28, 39)
0-elementdan –5-elementgacha
chiqaradi. Minus indeks orqadan boshlab
hisoblanadi. Eng oxiri – -1.
AMALIY MASHG‘ULOT
Misol.
Elementlari butun sonlardan iborat ro‘yxat berilgan a[n] (1elementlarini chap tomonga takroriy siljitish dasturini tuzing.
121
121
121
121
Kiruvchi
ma’lumot
5
2
12
14
11
25
74
Dastlab ro‘yxat elementlari soni
n
kiritiladi,
so‘ngra siljitishlar soni
p
kiritiladi.
Ro‘yxat elementlarining o‘zi kiritiladi.
Chiquvchi
ma’lumot
[11, 25, 74, 12, 14]
Berilgan ro‘yxat elementlarining chap tomonga
ikki birlikga takroriy siljishi.
x=[12, 14, 11, 25, 74] –
chap tomonga 1 ta birlikga siljiganda – [14, 11, 25, 74,12];
chap tomonga yana 1 ta birlikga siljiganda – [11, 25,74,12,14] hosil bo‘ladi
x[2:]=[11, 25, 74]
x[:2]=[12, 14]
x[2:]+x[:2]= [11,25,74,12,14]
n=int(input('Elementlar soni:'))
p=int(input('Siljish qadami:'))
x=[0]*n
print('Elementlarni kiriting')
for i in range(n):
x[i]=int(input())
x = x[p:] + x[:p]
print(x)
n – ro‘yxat elementlar soni kiritiladi.
p – elementlarning takroriy siljishlar soni
kiritiladi.
x – ro‘yxatning
n
ta elementini joylashtirish
uchun xotiradan joy zaxira qiladi:
x
=[0,0,…,0]
0 dan
n
gacha
n
ta sikl ishlaydi.
Klaviatura orqali kiritilgan elementlarni
ro‘yxatga o‘zlashtiradi.
x[2:]=[11, 25, 74]
x[:2]=[12, 14]
x[2:]+x[:2]= [11, 25,74,12,14]
Hosil bo‘lgan ro‘yxatni chiqaradi.
Elementlar soni: 4
Siljish qadami: 2
Elementlarni kiriting
12
14
11
25
74
[11, 25, 74, 12, 14]
|
V BOB. 
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI

|
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI Pdf ko'rish
|
bet | 94/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangiV BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
UYGA VAZIFA
1. Foydalanuvchi tomonidan kiritilgan sonlar qatorida qancha raqam ishtirok etganligini
aniqlovchi dastur tuzing.
2. Foydalanuvchi tomonidan ikkita sonlar qatori kiritilgan. Nechta son ham birinchi, ham
ikkinchi qatorda ishtirok etganligini aniqlovchi dastur tuzing.
38-dars. FAYLLAR BILAN ISHLASH
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
1. To‘plam nima maqsadda ishlatiladi?
2. To‘plamning ro‘yxat va kortejdan farqli jihati nimada?
3. To‘plam tarkibini o‘zgartirish mumkinmi?
4. To‘plamlar ustida qanday amallar bajariladi?
5. To‘plam va ro‘yxatning bir-biridan farqi nimada?
Kiruvchi ma’lumot
Chiquvchi ma’lumot
4 5 8 9 1 4 5 2
6
Kiruvchi ma’lumot
Chiquvchi ma’lumot
9 5 8 4
5 9 3 4
2
Ma’lumotlar fayllarda saqlanadi. Python dasturlash tili yordamida kompyuterdagi har xil fayl
turlari bilan ishlash imkoniyati mavjud bo‘lib, shartli ravishda ularni ikki turga bo‘lish mumkin:
matn
va
binar fayllar
. Matn fayllari kengaytmasi cvs, txt, html va hokazolardan iborat,
umuman olganda, matn shaklida ma’lumot saqlaydigan barcha fayllarlarni o‘z ichiga oladi.
Binar fayllarni esa tasvirli, audio, video, o‘yin fayllari va boshqalar tashkil etadi. Fayl turiga
qarab, fayl bilan ishlash Pythonda biroz farq qilishi mumkin.
Python kutubxonasining ochiq funksiyalari yordamida fayllar bilan ishlash mumkin. Fayllar
bilan ishlaganda, amallar quyidagi ketma-ketlikda bajariladi:
1) open() metodi yordamida faylni ochish;
2) read() metodi yordamida faylni о‘qish yoki write() metodi yordamida faylga yozish;
3) close() metodi yordamida faylni yopish.
Faylni ochish
Faylga ma’lumot yozish yoki uni tarkibini о‘qish uchun fayl open() metodi yordamida ochiladi.
Sintaksisi:
open (file, mode)
|
| |
Lug‘atlarni e’lon qilish - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

|
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 87/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangiLug‘atlarni e’lon qilish
Lug‘atlar
{}qavs
yoki
dict()
konstruktori yordamida e’lon qilinadi.
Lug‘atga elementlarni qo‘shish, ya’ni lug‘atlar hosil qilish uchun ro‘yxatlar kabi turli usullardan
foydalanish mumkin.
36-dars. LUG‘ATLAR (DICTIONARY) BILAN
ISHLASH
Lug‘atlar (dict)
– bitta identifikator ostida
har xil ma’lumot elementlari to‘plamini
saqlovchi qiymatga maxsus kalit orqali
murojaat etiladigan ma’lumotlar turi.
TAYANCH TUSHUNCHALAR
1-usul. {}qavs
yordamida bevosita dastur kodida elementlarni kiritish orqali lug‘at hosil
qilish:
>>> yoshi = {‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
>>> print(yoshi)
Har bir elementning kaliti – ismlar (Lola),
qiymati – yoshi (14).
Lug‘at elementlari
vergul
(,) bilan ajratib
yoziladi. Kalit va qiymat ikki nuqta bilan
ajratiladi va ikki nuqtadan keyin qiymat
yoziladi.
{‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
2-usul. dict()
konstruktori yordamida bevosita dastur kodida elementlarni kiritish orqali
lug‘at hosil qilish:
>>> yoshi = dict(‘Lola’=14, ‘Madina’=15)
>>> print(yoshi)
Lug‘at elementlari
vergul
(,) bilan ajratib
yoziladi. Kalit va qiymat ‘=’ bilan ajratiladi
va ‘=’ dan keyin qiymat yoziladi.
{‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
3-usul. dict()
konstruktori orqali ro‘yxatlar yordamida lug‘at hosil qilish (faqat bunda
ro‘yxatlar ikkita elementdan tarkib topishi zarur):
>>> yoshi = dict([‘Lola’,14], [‘Madina’,15])
>>> print(yoshi)
Lug‘at elementlari vergul (,) bilan ajratib
yoziladi. Elementlar ham o‘z navbatida
ro‘yxatlardan iborat. Har bir ro‘yxatning
0-elementi kalit, 1-elementi esa qiymat
bo‘ladi.
{‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
|
| |
Interactive learning - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
219
I. The modular credit system is the most advanced form of modern education. Nowadays progressive
humanity is continuing to seek new ways to
achieve mutual understanding,
cooperation in the social,
economic, military and cultural spheres.
II.
Distance learning – the most important and increasingly popular form of modern education. The
rapid development of information and communication technologies in modern conditions created favorable
conditions for the use of their potential in the educational process. At the same time, it has accumulated rich
experience in distance learning in leading foreign countries. Distance learning
technologies are a set of
forms, methods and tools aimed at ensuring that education is carried out on the basis of a defined content.
III.
Blended learning is a relatively new but increasingly popular form of modern education.
Blended learning – a form of teaching based on online teaching materials and group learning under the
guidance of a teacher.
In this form of teaching, the student receives independent learning, but at the same time is supported
by the group and the teacher. Due to the use of
“Blended learning” in group lessons, each student develops
communication skills, reflecting the positive changes that are taking place in the acquisition of educational
materials, revises the materials and prepares to explore a new topic.
Основы пакета - bet 309

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 309/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
423
xabarlar shifrlansa, ammo kalitiga oson ega bo‗linsa, u holda shifrlashdan samara
nolga teng bo‗ladi. Agarda Internetga ulangan tarmoqning tashqi trafigi quvvatli
brandmauzerdan o‗tsa, ammo foydalanuvchi Internet tugunlari bilan alohida
o‗rnatilgan modemlar orqali kommutatsiyalanuvchi yo‗llar orqali ulanish
imkoniyati bo‗lsa, u holda brandmauzerga sariflangan mablag‗i (odatda kam pul
emas) bekorga sarflangan hisoblanadi.
Buzilish sodir bo„lganda maksimal himoyalash holatiga o„tuvchi
himoyalash vositalarini ishlatish. Bu turli vositalarga tegishlidir. Agarda tarmoqda
barcha kiruvchi trafikni tahlillovchi qurilma bo‗lsa va u jo‗natilish manzili
oldindan ma‘lum bo‗lgan kadrlarni tashlab yuborsa, buzilish sodir bo‗lgan holda u
tarmoq kirishini to‗liq bloklashi kerak. Buzilish sodir bo‗lganda barcha tashqi
trafikni ichki tarmoqqa o‗tkazib yuboruvchi qurilmani esa hech ham o‗rnatib
bo‗lmaydi.
Xurujni amalga oshishidan va uni bartaraf etishdagi bo„lishi mumkun
bo„lgan ziyon muvozanati. Xavfsizlik tizimining birortasi ham axborotlar
himoyasini 100% kafolatlamaydi, chunki bo‗lishi mumkin bo‗lgan xavf bilan
bo‗lishi mumkin bo‗lgan xarajatlarning kelishuvi natijasidir. Xavfsizlik siyosatini
aniqlashtirilar ekan, ma‘mur axborotlar himoyasini buzulishi natijasida korxona
ko‗rishi mumkin bo‗lgan ziyoning qiymatining kattaligini va bu axborotlarni
himoyalashga talab etiladigan xarajatlar nisbatini kiritishi kerak bo‗ladi. Ba‘zi
hollarda standart odatiy yo‗naltirgichning filtrilash vositalari uchun qimmat
turuvchi tarmoqlar aro ekrandan voz kechish ham mumkin. Asosiysi qabul
qilingan yechimlar iqtisodiy nuqtai nazardan asoslangan bo‗lishi kerak.
424
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
|
| |
-MAVZU:  
1-topshiriq. Matnni o’qing. Matnni so’zlab bering

|
-MAVZU:
1-topshiriq. Matnni o’qing. Matnni so’zlab bering
|
bet | 53/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики9-MAVZU:
1-topshiriq. Matnni o’qing. Matnni so’zlab bering.
Hozirgi ijtimoiy-iqtisodiy hamda ilmiy-texnik tub o‘zgarishlar davrida yangi fanlar va tushunchalar yuzaga kelmoqda. Jumladan, o‘zbek tilida ham yangi terminlar paydo bo‘lmoqda, ilgaridan ishlatib kelingan qator leksemalar yangi ma’nolar kasb etmoqda. Shu boisdan, leksikologiya, xususan, terminologiya oldida qator muhim masalalarni yechish vazifasi turibdi.
Bugungi kunda terminologiyaning amaliy va nazariy masalalarini yanada chuqurroq o‘rganish, terminlar yaratish va ularni qo‘llashni til qonuniyatlari asosida tartibga solish davlat ahamiyatiga molik muammoga aylandi. Shuning uchun, ona tilimizning turli terminologik tizimlarini yanada teranroq tadqiq etish, ularni terminologiyaning xilma-xil masalalari bo‘yicha atroflicha tadqiq qilish bugungi kunning dolzarb masalalaridan biridir.
Respublikamiz mustaqil deb e’lon qilingandan keyin, bu sohadagi ahvol butunlay o‘zgardi. Tashqi iqtisodiy aloqalar yanada rivojlanib ketdi. Dunyoning juda ko‘p mamlakatlari bilan xilma-xil aloqalarga keng yo‘l ochildi. Bu omillar o‘zbek tilida yangi-yangi terminlarning paydo bo‘lishiga sabab bo‘ldi. Bu yangi terminlar sirasida iqtisodiy terminologik tizim ham o‘ziga xos o‘rinni egallab kelmoqda. Shu boisdan, fan va texnika taraqqiyotining hozirgi bosqichida iqtisodiy terminlarni ham tilshunoslik nuqtai nazaridan tadqiq etish muhim ahamiyat kasb etadi. Amaliy, ayniqsa, nazariy masalalarni hal etish uchun iqtisodiy terminlar
tizimini, ularning yasalish qonunlarini, shakllanish manbalarini, umumtilda qo‘llanish doirasini, mazkur tizimda ro‘y berayotgan kamchiliklarni va ularni bartaraf etish yo‘llarini aniqlash kabi qator masalalarni o‘rganish zaruriyati paydo bo‘ldi.
Fanning yana bir maqsadi hozirgi o‘zbek tilida qo‘llanib kelinayotgan iqtisodiy terminlarni to‘plash va sistemalashtirishdan ham iboratdir. Hozirgi bosqichda, ya’ni yuqori saviyadagi ilmiy-texnik inqilob davrida ishlab chiqarish, fan va texnikaning barcha sohalarida yangidan-yangi narsa, predmet va tushunchalar paydo bo‘la boshladi. Bu hol til lug‘at tarkibining salmoqli ravishda boyishiga olib kelmoqda. Binobarin, termin muammosi hozirgi leksikologiyaning asosiy masalalaridan biri bo‘lib qoldi.
|
| |
xatlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 82/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданикиxatlar-muassasalar orasidagi xizmat aloqalarini amalga oshiruvchi asosiy hujjatdir. Xat orqali bajariladigan masalalar ko‘lami keng bo‘lib, bunday yozishmalar tushuntirishlar, xabarlar, taklifnomalar, iltimoslar, kafolatlar beriladi yoki qabul qilinadi. Mazmun jihatdan tullicha bo‘lgan bunday hujjatlar umumlashtirilgan holda xizmat xatlari xususiyatlariga ko‘ra o‘zaro farqlanadi. Xatlarnibajaradiganvazifasigaqarabquyidagiturlargabo‘lishmumkin:
Ish qog‘ozlarining yozilishi
Axborot xati –ko‘zlangan maqsad ma’lum tashkilot yoki shaxsni amalga oshirilayotgan tadbirdan xabardor qilishdir.Axborot xatlarining hajmi oddiy ma’lumotnoma ko‘rinishida bo‘lib, bir jumladan to bir necha sahifagacha bo‘lishi mumkin. Ba’zan axborot xatlardan ayrim tashkilotlar o‘z faoliyatini targ‘ib qilish maqsadida ham foydalanadi.
javob xatni talab qilmaydigan xatlar (ilova xat, tasdiq xat, eslatma xat, axborot xat, kafolat xat va boshqalar).
Da’vo xati – ma’lum bir muassasaningboshqa bir idora yoki transport tashkilotlariga nisbatan talab va e’tirozlari bayon qilingan xatlardir. Da’vo xatlari
tovar yetkazib berish, qurulish ishlari, ijara, yuk tashish va shu kabi bir qancha ishlar bo‘yicha tuzilgan shartnomalar bajarilmay qolganda, o‘z qonuniy huquqlarini va manfaatlarini himoya qilish maqsadida tuziladi. Da’vo xatlarida asosan shartnomaga ko‘ra o‘z zimmasiga olgan majburiyatini buzgan tomon yetkazgan zararni qoplash talab qilinadi. Odatda da’vo xatlari uch nusxada tayyorlanadi.
Da’vo xatlarining zaruriy qismlari:
1. Da’vo qiluvchi muassasa nomi va adresi.
2. Xatning yozilish sanasi va tartib raqami.
3. Da’voni qabul qiluvchi muassasa nomi va adresi.
4. Da’vo bahosi (qiymati).
5.xat matni.
6.Ilovalar ro‘yxati.
|
| |
Основы пакета - bet 95

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
118
oyna bilan ish amalga oshirilishi mumkin. Bunda faol oyna sarlavhasi to‗q ranglar
bilan ajratilgan bo‗ladi.
Oynalar orasida ko‗chish quyidagicha amalga oshiriladi:
a) ―Sichqoncha‖ tugmalarini faoliyatsiz oynaning yuqori qismida bosiladi;
b) ―sichqoncha‖ tugmalarini masalalar panelida faoliyatsiz oyna tugmasida
bosamiz;
v) ALT+TAB tugmalar kombinatsiyasi yordamida.
2.―Mening kompyuterim‖ obyektidan foydalanish. ―Mening kompyuterim‖
obyekti tarkibining ta‘rifi: ―Mening kompyuterim‖ obyektini ochish uchun-
―sichqoncha‖ chap tugmasini obyekt belgisida 2 marta bosish yoki obyektning
kontekstli menyusini chaqirib, ―Ochish‖ buyrug‗ini tanlash kerak. ―Mening
kompyuterim‖
obyektida
quyidagi
asosiy
obyektlar
joylashgan:
3,5 va 5,25li egiluvchan disklarning disk yurituvchi belgilari (Kompyuterda
o‗rnatilgan); bir yoki bir qancha qattiq disklar belgilari; lazer disklarini o‗chish
uchun qurilmalar belgisi (agar bu qurilma o‗rnatilgan bo‗lsa); boshqaruv
panelining belgisi; printerlar belgisi.
Obyektni ochish uchun bu obyekt belgilanib, ―sichqoncha‖ning chap
tugmachasi 2 marta bosish bilan (o‗xshash operastiyani obyektning kontekstli
menyusini chaqirib ham bajarish mumkin), qattiq disk (Disk S:) yoki egiluvchan
disklar (Disk A: yoki Disk V:) disk yurituvchi obyektlarning ochilishi bu
obyektlarning ildiz papkasini ochadi.
Tashqi va ichki xotira turlari
Xotira qurilmasi raqam kodida ifodalangan axbarotni qabul qilish, saqlash
va talab qilinganda uzatishga mo‗ljallangan texnik vositalar majmuidir. Odatda,
qabul qilish va uzaishni mos holda yozish va o‗qish deb yuritiladi. Yozish va
o‗qishni umumiy termin orqali xotira qurilmalariga murojaat deb ham ataladi.
Axborot saqlash uchun har xil fizik muhitlardan foydalaniladi. Axborot birligini
saqlashga mo‗ljallangan fizik muhit xotira elementi deb yuritiladi. Xotira
|
| |
Основы пакета - bet 90

111
platasida (L2-ikkinchi bosqich kesh-xotirasi), tizimli platada (L3-uchinchi bosqich
kesh-xotirasi); diskli xotira bilan bo‗ladigan operatsiyalarni tezlatish uchun
operativ xotira yacheykasida kesh-xotira yoki disk jamlovchi ichida flesh-xotira
tashkillashtiriladi (L4-to‗rtinchi bosqich kesh-xotirasi).
E‘tiborga olish kerakki, 256 Kbayt kesh-xotiraning majudligi ShK
unumdorligini taxminan 20% oshiradi.
1.3.4. Boshqa turdagi hisoblash sistemalari bilan bog‗lanish imkoniyatlari
Boshqa kompyuter turlari bilan apparat va dasturiy moslik. Boshqa
kompyuterlar turi bilan apparat va dasturiy moslik-bu kompyuterda boshqa
kompyuterning texnik elementlarini va dasturiy ta‘minotini ishlash imkoniyatini
berishi tushuniladi.
Ko‗p masalali ish tartibida ishlash imkoniyati. Ko‗p masalali ish tartibi
bir vaqtning o‗zida bir necha dasturlar ustida hisoblashlarni bajarish imkonini
beradi (ko‗p dasturli ish tartibi) yoki bir necha foydalanuvchi uchun (ko‗p
foydalanuvchili ish tartibi). Mashinaning bir necha qurilmalarini vaqt bo‗yicha
ustma-ust ishlatish (bir vaqtda bir necha qurilmani), bunday ish tartibida
kompyuterning samarali unumdorligini jiddiy oshirishga imkon yaratiladi.
Ishonchlilik. Ishonchlilik–bu tizimning unga qo‗yilgan vazifani to‗liq va
to‗g‗ri uzoq vaqt davomida bajarish xususiyatidir.
112
1.4§ Xotira qurilmalari
Kompyuter elektr manbaidan uzilgandan so‘ng, tezkor xotira (OZU)dagi
barcha ma‘lumotlar o'chib ketadi va kompyuter qayta yuklanganda o‗chgan
ma'lumotlarni qayta tiklab bo'lmaydi. Shuning uchun ma'lumotlarni saqlashda,
elektr energiyasiga bog'liq bo'lmagan, ma'lumotlarni saqlash qurilmalaridan
foydalaniladi.
Barcha tashqi qurilmalar energiyaga bog'liq bo'lmagan holda ma'lumotlani
saqlaydi. Hozirgi kunda barcha tashqi xotira qurilmalari quyidagi turlarga
bo'linadi:
- Magnitli saqlash qurilmasi.
- Optik saqlash qurilmasi.
- Elektr saqlash qurilmasi.
Endi har bir turiga qisqacha to'xtab o'tamiz.
Magnit saqlash qurilmalari kompyuterga o'rnatiladigan asosiy saqlash
vositasi hisoblanadi. Bu turdagi xotira qurilmasining asosi, ya'ni barcha
ma'lumotlar magnit asosga ega bo'lgan materiallarda saqlanadi. Bu turdagi
xotiradan, barcha turdagi kompyuterlar (ishchi kompyuterlar, serverlar, portativ
kompyuterlar) foydalanishadi.
Bu turdagi xotira qurilmasiga quyidagilar kiradi:
-Qattiq disklar (HDD).
-Egiluvchan disklar (floppi disk).
-Magnit lentalar.
Qattiq diskni (vinchester, HDD), kompyuterning asosiy xotirasi deyish
mumkin. Bu qurilma kompyuterga bevosita ATA yoki SATA porti orqali ulanadi.
Hajmi ham har xil bo'ladi (250 Gb, 500 Gb, 1 Tb, 2Tb). Hajmi qanchalik katta
bo'lsa, narxi ham shunchalik qimmat hisoblanadi. Undan tashqari ma'lumotlarni
o'qish va yozish tezligi ham narxiga ta'sir qiladi. Bu xotira turiga tashqi qattiq
|
Основы пакета - bet 307

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 307/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
420
darajasidagi audentifikatsiya bilan ish ko‗rdik. Ikki qurilma o‗rtasidagi aloqa
o‗rnatishda ham ko‗pincha o‗zaro audentifikatsiya jaroyoni inobatga olinadi, lekin
ancha quyi kanal darajasida. Axborotlarni audentifikatsiyalash esa bu axborotlarni
butunligini va bu axborotlar aynan e‘lon qilgan odamdan ekanligini isbotlashdan
iborat. Buning uchun elektron imzo mexanizmi ishlatiladi.
Hisoblash
tarmoqlarida
audentifikatsiyalash
amali
ko‗pincha
mualliflashtirish amalini joriy etuvchi dasturiy vositalar tomonidan bajariladi.
Ochiq yoki yashirinchi foydalanuvchilarni aniqlash uchun mo‗ljallangan
audentifikatsiyalashdan farqli, mualliflashtirish tizimi esa audentifikatsiyalash
amalidan muvaffaqiyatli o‗tgan faqat ochiq foydalanuvchilar bilan ishlaydi.
Mualliflashtirish
(authorization,
avtorizatsiya)
vositalari
alohida
foydalanuvchilarni tizim resurslariga ega bo‗lishlarini nazorat qiladilar, yaʻni
ulardan xar biriga ma‘mur tomonidan aynan unga berilgan huquqni havola qilish
orqali. Foydalanuvchilarga kataloglarga, fayllarga va printerlarga ega bo‗lish
huquqini havola qilishdan tashqari, mualliflashtirish tizimi foydalanuvchi
tomonidan bajarilishi mumkin bo‗lgan turli tizimli vazifalarni nazorat qilishi
mumkin, masalan serverga alohida kirishni, tizim vaqtini o‗rnatishni, axborotlarni
zahira nusxalarini yaratishni, serverni yoqishni va hokazolarni.
Mualliflashtirish amali dasturiy vositalar tomonidan bajariladi, ular
operatsion tizimga yoki ilovaga joylashtirilishi ham mumkin, shuningdek alohida
dasturiy maxsulot sifatida ham yetkazib beriladi.
Audit (auditing) – bu himoyalanayotgan tizim resurslariga ega bo‗lish bilan
bog‗liq voqealarni tizim jurnaliga qayd qilish. Zamonaviy operatsion tizimlarning
audit tizimostilarida qulay grafik interfeys yordamida ma‘murni qiziqtirgan
voqealar ro‗yxatini jamlangan holda berish imkoniyati mavjud. Hisobga olish va
kuzatish vositalari xavfsizlik bilan bog‗liq bo‗lgan yoki muhim voqealarni yoki
tizim resurslarini yo‗q qilishga, ega bo‗lishga va yangisini yaratishga bo‗lgan har
qanday urinishni topadi va qayd qilish imkoniyatini ta‘minlaydi. Audit hatto
|
| |
Tushuntirish xati - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 81/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданикиTushuntirish xati – xizmat sohasidagi, xizmatga aloqador masalani, uning ayrim jihatlarini yozma izohlovchi va muassasa rahbariga yoki yuqori tashkilotga yo‘llanuvchi hujjatdir.
Tushuntirish xatining zaruriy qismlari:
1.Hujjat yo‘llanayotgan tashkilot yoki mansabdor shaxsning to‘liq nomi.
2.Hujjatni tayyorlagan muassasa yoki shaxsning to‘liq nomi.
3.Hujjat turining nomi (Tushuntirish xati).
4.Hujjat matni.
5.Imzo.
6.Sana.
Hisobot - muayyan vaqt uchun rejalashtirilgan ish yoki vazifa, topshiriqlarning bajarilishi, amaliy dolzarb ishlar, xizmat va ilmiy safarlar yakuni haqida ma’lumot beruvchi hujjatdir.Hisobotda keltirilgan ma`lumot aniq, ishonarli bo‘lishi kerak. Hisobotda quyidagilarga e’tibor beriladi: nima mo‘ljallangan yoki topshirilgan edi, u qanday bajariladi, nimalarga e’tibor berildi, qanday etishmovchiliklar bo‘ldi, ularni bartaraf etish uchun nimalar qilish kerak. Hisobot oxirida muayyan topshiriq bajarilmagan bo‘lsa, uning sababi ko‘rsatiladi, bu borada takliflar qayd etiladi. Rejalashtirilgan ish haqidagi hisobotlar amalda keng qo‘llaniladi.
7-topshiriq.
Hisobotning zaruriy qismlari:
1. Sarlavhasi: hisobot qaysi davr uchun, qanday bo‘lim yoki shaxs tomonidan berilayapti.
2. Hujjatning nomi (hisobot).
3. Hisobot matni.
4. Lavozimi, ismi va otasining ismining bosh harflari, familiyasi, imzo.
5. Sana.
6. Hisobotni tasdiqlovchi rahbar imzosi.
Xizmat yozishmalari-mazmunan xilma-xil bo‘ladi. Ularda muassasa faoliyatining turli masalalari bilan bog‘liq talab, iltimos, taklif, kafolat kabilar aks ettiriladi. Bu ma’noda xizmat yozishmalari hujjatlarning yuqorida ko‘rsatilgan guruhlari bilan uzviy aloqadordir. Shularni hisobga olib, xizmat yozishmalari hozirgi zamon hujjatshunosligida mazkur guruhlardan keyin alohida guruh sifatida tasniflangan va bu mantiqan o‘rinli. Har qanday yozishmada, umuman ko‘p hujjatda adres yozishga to‘g‘ri keladi. Adres aksariyat hujjatlarning tarkibiy qismi - rekvizitidir.
8-topshiriq.
|
| |
Термин - download

Qidiruv: Термин
Multimedia tushunchasi. Multimedia vositalari
«muItum» — много, «medium» — среда. Впервые термин мультимедиа возник в 1965г дпя описания театрализованных шоу
0,92 Mb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Elektromagnit relening ishlashi - O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov,...

60
a)
b)
2.1.1-rasm. Elektromagnit relelarning sxemalari: a) tortiluvchi yakorli
elektromagnit rele; b)buriluvchi yakorli elektromagnit rele
7. Uzilish vaqti - qabul qiluvchi elementning signalni qabul qilib olishdan to
rele kontaktlarining uzilishigacha bo‟lgan vaqt.
8. Xizmat muddati - relening mumkin bo‟lgan ulanishlar soni.
Rele kontaktlari tok kuchining, kuchlanishning, quvvatning mumkin bo‟lgan
chegaraviy miqdori bilan va mumkin bo‟lgan ulanishlar soni bilan tavsiflanadi.
Chiqish kattaligining kirish kattaligiga bog‟liqligi
relening statik
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 20

54
Struktur sxemaning tarkibiy qismlari va parametrlarini asoslashda asosiy
vazifa bu - paxtachilik mashina traktor agregati (MTA) (traktor+PTM)ning
yuqorida 1.1-jadvalda keltirilgan avtomatik nazorat (o„lchash, xabarlagich,
rostlash, boshqarish) qilinadigan vazifa va parametrlarni aniqlashtirib olishdir.
Odatda traktorlar uchun ushbu vazifa va parametrlarni ikki guruhga bo„linadi –
zaruriy (shtatdagi) va buyurtmalilar. Zaruriy vazifa va parametrlarni AB va N
tizimlari barcha modellardagi traktorlarga o„rnatilib, ularga traktorning asosiy
qismlarini texnik holatini nazorat qiluvchi va avariyadan saqlovchi vazifa va
parametrlar(sovutuvchi va moylovchi suyuqliklar temperaturasi va bosimi, yoqilg„i
miqdori, dvigatel vali va agregat tezliklari, IYoDni himoya tizimi va h.k.) kiradi.
Buyurtma asosidagi vazifa va parametrlarga shataksirashni hisobga oluvchi
agregatning xaqiqiy ish tezligini o„lchash tizimi, ishlov berilgan maydonni hisobga
olish tizimi va h.k., yuqorida avtotransport vositalarini avtomatlashtirishda ko„rib
chiqilgan(1.5-bo„lim) kabi tizimlar bilan jixozlanishi mumkin.
Hozirgi kunlarda «Toshkent qishloq xo„jaligi texnikalari zavodi (TQXTZ)»
va «Texnolog» AJ larida yangi istiqbolli modifikatsiyadagi traktor (dvigatel
quvvati 80-120 o.k. teng) lar va ular asosida traktorga osma va yarim osma PTM
larini yaratish bo„yicha tajriba – konstruktorlik ishlari olib borilmoqda. Ushbu
jarayonda korxonalar mutaxassislari bilan xamkorlikda paxtachilik MTA ning
avtomatik nazorat (o„lchash, xabarlagich, rostlash, boshqarish) qilinishi lozim
vazifa va parametrlarini, ayniqsa, buyurtma asosidagi mashinalar uchuni
aniqlashtirib olinadi.