YoNG`İN XAVFSİZLİGİ BULİMİ - Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning...

YoNG`İN XAVFSİZLİGİ BULİMİ
12.MAVZU. YoNİSh ASOSLARİ. MATERİALLAR VA TEXNOLOGİK JARAYoNLARNİNG YoNG`İN VA PORTLASh XAVFSİZLİGİNİ BAHOLASh
Reja:
-
Yong`inga qarshi ishlarni tashkil qilish.
-
Korxona, muassasa va tashkilotlarda yong`in xavfsizligini ta`minlash ishini tashkil qiladi.
-
Yong`inga qarshi kurash choralari.
-
Dastlabki avtomatik wt wchirish choralari.
1. Yong`in xalq xwjaligiga moddiy zarar keltiradi. Bir necha minut yoki soat ichida juda katta miqdordagi xalq boyliklari yonib, kulga aylanadi. Yong`in vaqtida ajralib chiqadigan tutun, karbonat angidrid va boshqa zararli hid hamda gazlar atmosferaga kwtarilib, havoning tarkibini buzadi. Bundan tashqari, kishilarning jarohatlanishiga, hatto wlimiga sabab bwladi. Bularning hammasi, yong`inga qarshi kurash tadbirlari va ishlarning xavfsiz bajarish usullarini mehnat muhofazasi bilan birgalikda wrganishni taqozo qiladi.
Hozirgi paytda respublikamiz twqimachilik korxonalarida yong`in havfini kamaytirish borasida bir qator ishlar amalga oshirilgan. Xususan, korxonalarda yong`in chiqish xavfi kamaytirilgan va butunlay xavfsiy ishlaydigan elektr uskunalari ishlatilmoqda. wt wchirishning mexanizatsiyalashgan va avtomatlashgan tizimlari tobora kengroq qwllanilmoqda.
Lekin yong`in chiqishining oldini olish va wt wchirishda asosiy ma`suliyat kishilar zimmasiga tushishini hamda ularning yong`inni wchirish texnikasining barcha talablarini twliq bajarilishiga bog`liq ekanligini unutmaslik kerak. Twqimachilik korxonalarida bu tadbirlar tartibli ravishda, yong`in texnikasi haqidagi nizom, yong`in xavfsizligi qoidalari, yo`riqnoma va boshqa hujjatlar asosida olib borilishi shart.
Respublikamizning har bir fuqarosi jamoat va davlat mulkini kwz qorachig`iday saqlashi, asrab avaylashi, uni boyitish haqida qayg`urishi va wt wchirish tadbirlari keng jamoatchilikka suyangan holda, sexlardagi har bir ishchining ishtirokida olib boriladi. Yong`in muhofazasini tashkil qilish kasbiy va ixtiyoriy turlarga bwlinadi.
Kasbiy yong`in muhofazasi wz navbatida, harbiylashtirilgan (yirik shahar va muhim obektlarga xizmat kwrsatadi), harbiylashtirilmagan tuman markazlari va yirik sanoat obektlariga xizmat kwrsatadi va tarmoq (ayrim birlashma va korxonalarga xizmat kwrsatadi) turlariga bwlinadi. Yirik sanoat korxonalarida kasbiy yong`in qismlari tashkil qilinadi. QM va Q 11-8980 «Sanoat korxonalarining bosh rejalari» ga asosan ishlab chiqarishning yong`in xavfi bwyicha A, B va V toifalari uchun (twqimachilik korxonalari V toifasiga mansub) kasbiy yong`in qismlarining xizmat kwrsatish radiusi 2 km. dan oshmasligi kerak. Bu qismlar odatda korxona hududidan tashqariga joylashtiriladi.
Yong`in xavfi kam bwlgan hamda kichikroq korxona muassasalarda yong`in muhofazasi va obektni qwriqlash xizmati birgalikda qwshib olib boriladi. Twqimachilik korxonalarida yong`in muhofazasini tashkil qilish va yong`in chiqishini ogohlantirish wt wchirish texnikasini hamda qurollarini aloqa va wchirish vositalarini jangovar holatda saqlash, yong`in chiqqan taqdirda ularni wchirishda faol qatnashish, xalq mulkini asrab-avaylab saqlash borasida targ`ibot va tashviqot ishlarini olib borishni taqozo qiladi.
2. Korxona, muassasa va tashkilotlarda yong`in xavfsizligini ta`minlash ishini tashkil qilish. Ishchilar, xizmatchilar va muxandis-texnik xodimlarning kwpchiligi jalb etilgandagina korxona, muassasa hamda tashkilotlarda yong`inga qarshi muvaffaqiyatli kurash olib borish mumkin. Buning uchun har bir ob`ektda yong`in-texnik komissiyasi tuziladi. Komissiyaga bosh muhandis, texnik rahbar yoki rahbarning birinchi wrinbosari boshchilik qiladi, ularning vazifasi quyidagilardan iborat:
- yong`inni oldini olish qoidalarining buzilishlarini va yong`in chiqishiga olib keluvchi kamchiliklarni aniqlash, ularni bartaraf etish tadbirlarini ishlab chiqish;
- ob`ektiv yong`inning oldini olish tartibini ishlab chiqish va ularni wtkazishda qatnashish;
- ishchi xizmatchilar va muhandis-texnik xodimlar wrtasida yong`inning oldini olish tartibi hamda qoidalari bwyicha ommaviy tushuntirish ishini olib borish.
Bu vazifalarni bajarish uchun yong`in texnik-komissiyasi ishlab chiqarish xonalari, elektr jihozlari, shamollatish, isitish tizimlari va shu kabilarni kwzdan kechirib, qoida buzilishlarini aniqlaydi hamda ularni bartaraf etish muddatlarini belgilaydi; ishlovchilar wrtasida yong`inning oldini olish mavzularida suhbatlar, lektsiyalar wtkazadi; ratsionalizatorlar hamda ixtirochilar uchun mavzular ishlab chiqishda qatnashadi; sexlar, bwlimlar, omborxonalar, laboratoriyalar va hokazolarning yong`inga qarshi holatini tekshirishga keng jamoatchilikni jalb etadi.
İpakchilik sanoati korxonalaridagi yong`in muhofazasiga quyidagi vazifalar yuklatiladi:
- har kun iyong`inning oldini olishni amalga oshirish;
- yong`in chiqishiga yul qwymaydigan tadbirlarni ishlab chiqish;
- ishchi-xizmatchilar, muhandis-texnik xodimlarga yong`inga qarshi kurash yuzasidan yul-yuriqlar berish va ular bilan mashg`ulotlar wtkazish;
- Hamma wt wchirish tizimlari va qurilmalari hamda yong`in, aloqa va signalizatsiya vositalarining holatini nazorat qilish;
-qwriqlanayotgan ob`ektdagi yonayotgan narsalar va yong`inni wchirish.
3. İshlab chiqarishda yuz beradigan yong`inlarning kelib chiqish sabablarini ikki turga bwlish mumkin.
1. İshlab chiqarish texnologik jarayonidan alanga manbaini chiqarib tashlab bwlmaydigan va sexlarda yonuvchi yoki portlovchi moddalar yig`ilib qolgan holat. Masalan, pardozlash fabrikasida matoning tukini kuydirish jarayoni yuqori haroratda olib boriladi, ya`ni kuydiruvchi yuza chwg`lanib turganda 100 mG`min tezlikda mato wtkaziladi. Mashinaning harakat qismlaridan birortasi twxtab qolsa yoki mato ozgina bwlsa-da, twplanib qolsa, darhol alangalanib yong`in chiqishi mumkin.
2. İshlab chiqarish texnologik jarayonidan yonuvchi yoki portlovchi moddalarni chiqarib tashlab bwlmaydigan va alanga manbaini qwllashga yo`l qwyilgan holat. Masalan, xomashyo va tayyor mahsulot omborlarida, titish-savash sexlarida paxta va matolar kwp miqdorda twplanishi tabiiy. Lekin bu xonalarda ma`lum ehtiyot choralari kwrilmasdan ochiq alanga manbai ishlatilsa yong`in chiqishi mumkin.
Twqimachilik korxonalari uchun xarakterli bwlgan yong`inlarning sabablarini quyidagicha tasniflash mumkin:
- texnologik jarayonning buzilishi;
- mashina va apparatlardan texnik foydalanish qoidalariga rioya etilmasa;
- xomashyo va tayyor mahsulotlarni saqlash qoidalarining buzilishi;
- mashina va apparatlarning aspiratsiya hamda changli havoni tozalash tizimlarining qoniqarsiz ishlashi;
- elektr uskunalarining notwg`ri wrnatilganligi va notwg`ri ishlatilishi;
- ishlab chiqarish sexlarida va korxona hududida wtirgan changlarni tozalash ishlari qoniqarsiz tashkil etilishi;
-ishlab chiqarish sexlarida va korxona hovililarida alanga bilan bog`liq ishlarni notwg`ri olib borish;
- wt wchirish va xabar berish vositalarining texnik jihatdan qoniqarsizligi;
- korxona ishchi va xizmatchilarining hamda kwngilli wt wchirish komandalarining tayyorligi qoniqarsiz ekanligi.
Korxonalarning yong`in xavfi bwyicha tasnifi ularni loyihalash, rekonstruktsiya va ekspulatatsiya qilish jarayonarida katta ahamiyat kasb etadi. Shuningdek wtga chidamlilik darajasi qavatlar soni, binolar orasidagi masofalarni twg`ri tanlash muhim rol wynaydi. Korxonaning yong`in xavfi bwyicha toifasi, binosining wtga chidamlilik darajasi va hajmiga qarab ichki hamda tashqi wt wchirish vodoprovod tizimiga kerakli suvning sarfini, isitish tizimi, ventilyatsiya va havoni mw`tadillash, suv ta`minoti, yoritish, elektruskunalari va wt wchirish vositalari turlarini tanlash mumkin.
4. Yonish jarayoni twxtashi uchun oksidlanish-tiklanish ekzotermik zanjir reaktsiyasi tuzilishi kerak. Bu reaktsiyada twxtashning fizik hamda kimyoviy usullari qwllaniladi. Fizik usullari: alangani yonuvchi modda yuzasidan uzib tashlash, yonuvchi modda yuzasi haroratini alangalanish haroratidan pasaytirish, oksidlovchi modda (kislorod) konsentratsiyasini kamaytirish (kwpincha yonmaydigan gazlar kontsentratsiyasini oshirish hisobiga) va yonuvchi modda bilan oksidlovchini bir-biridan ihotalash. Kimyoviy usullar yonish reaktsiyasini tormozlash hisobiga amalga oshiriladi.
|