Mater= iallar nomi - = NextPart 01DA6058. 69A599E0

|
= NextPart 01DA6058. 69A599E0
|
bet | 3/11 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 1,57 Mb. | | #157440 |
Bog'liq 6-amaliy mashg’ulo Prizmada yorug’likning sinishi.Mater= iallar nomi=
|
Sindirish
korsatkichlari, n
|
Yoruglikning turli materiallardagi tezligi, km/sek
|
Vakuum <= o:p>
|
1,0
|
300 000
|
Havo
|
1,0003(1)
|
300 000
|
Suv
|
1,33
|
225 000
|
Kvars
|
1,46
|
205 000
|
Shisha
|
1,5
|
200 000
|
Olmos
|
2,5
|
120 000
|
|
|
|
2.2-rosm. Optik tolaning tuzilishi
2. Optik tola turlari va ularning tavsiflari.
Bir modali va kop modali optik tolalar. Pogonali,
gradiyentli va maxsus sindirish korsatkichIi optik tolalar
Tolqin uzunligiga nisbatan ozak diametriga bogliq ravishda optik tolalar= bir modali va kop modaliga bolinadi. Bir modali optik tolalarda kopincha oz= ak diametri 7 10 mkm (2.3-a rasm), kop modali optik tolalarda esa 50 62,5= mkm (2.3-b rasm) boladi. Ikkala turda qobiq diametri 125 mkm ni tashkil etadi. Amaliyotda kop modali va bir modali optik tola diametrlarining boshqa qiy-matlari ham mavjud. Bir modali optik toladan faqat bir moda (yoruglik tashuvchi) uzatiladi. Kop modali optik toladan esa apertura burchagi doira= sida tolaga turli burchaklar ostida kiritiladigan bir necha yuzlab ruxsat etilgan modalarni bir vaqtda uzatish mumkin. Barcha ruxsat etilgan modalar turli tarqalish yonalishi va vaqtiga ega.
Kop modali optik t= olalar sindirish korsatkichi korinishi boyicha pogonali (2.4-a rasm ) va gradi= yent (2.4-b rasm) tolalarga bo'linadi.
Pogonali sindirish korsatkichli kop modali optik tolalar ikki muhit chegarasida sindirish korsatkichlarining keskin (pogona korinishida) ozgarishi (n1 dan n2 ga) bilan xarakterlanadi. Pogonali sindirish korsatkichli optik tolalar otkazish polosasini chegaralaydi, lekin gradiy= ent sindirish korsatkichli optik tolalarga nisbatan arzon hisoblanadi. = o:p>
Gradiyent sindirish korsatkichli kop modali optik tolalar pogonali sindirish korsatkichli tolalarga qaraganda ravon sindirish korsatkichi va modalararo dispersiyani= ng kamayishi bo'yicha yuqori texnik korsatkichlarga ega. Chunki gradiyent sindirish korsatkichli optik tolada modalarning tarqalish tezligi (dispersiyasi) bir-biridan juda ham katta farq qilmaydi. Dispersiya impulslarning kengayib ketishi va uzatilayotgan signallarning buzilishiga o= lib keladi. Shuning uchun hozirda gradiyent sindirish korsatkichli kop modali optik tolalar keng tarqalgan.
Gradiyent sindirish korsatkichli kop modali optik tolalarning eng asosiy kamchiligi ularning qimmatliligi va ishlab chiqarishning murakkabligidir.
Kop modali optik t= olalarda modalararo dispersiya o tkazish polosasi va aloqa masofasini chegaralaydi.=
2.5-rasmda turli to= lalar boylab optik signallarning tarqalishi tasvirlangan .
Sindirish ko'rsatkichlariga qarab bir moddali optik tolalar pogonali (togriburchakli) va maxsus turdagi uch tishli, W kori-nijshdagi tolalarga bolinadi (2.6-rasm) .
Bir moddali optik tolalar dispersiya qiymatlari boyicha ushbu turlarga bolinadi:
-
Standart tola SF (Standart Fiber).
-
Siljigan dispersiyali tola DSF (Dispersion Shifted Fiber).=
-
Nolga teng bolmagan siljigan dispersiyali tola NZDSF (Non
Zero Dispersion Shifted Fiber).
Standart SF tolalari pogonali sindirish korsatkichiga ega. Statistik malumotlarga kora eng kop yotqizilgan kabellar bir moddali standart SF (Standart Fiber) tolalardan iborat. Hozirda SF tolalarining sonish qiymatl= ari 0,180,19 dB/km gacha kamay-tirilgan. Lekin, bu tolalarda 1550 nm to'lqin uzunligida dispersiya qiymati katta 1720 ns/nm km ni tashkil etadi.= o:p>
1300 nm tolqin uzunligida esa dispersiya qiymati minimal, lekin sonish qiymatlari katta 0,350,5 dB/km ni tashkil etadi (2.7-rasm). Dispersiya qiy= mati kichik bolganligi uchun 1300 nm tolqin uzunligi dispersiyasi nolga teng 10 tolqin uzunligi deb ataladi. Sonish qiymatlari kichik, yani 0,20,25 dB/= km ni tashkil etadigan 1500 nm tolqin uzunligida (2.7-rasm) dispersiya qiymatlarini ham kamaytirish maqsadida 10 to lqin uzunligini 1550 nm ga siljitish orqali siljigan dispersiyali DSF tolalari ishlab chiqilgan. =
DSF tolalarida λ0=3D1550 nm ga teng bolib, bu tolqin uzunligi nolinchi dispersiya nuqtasi deb olingan.
DSF va NZDSF tolalari maxsus turdagi W korinishdagi sindirish korsatkichlariga ega. Ammo 1550 nm tolqin uzunligida DSF tolalarida tolq= in uzunligi boyicha zichlashtirish usulini amalga oshirib bolmaydi. Chunki, agarda 1550 nm toMqin uzunligida to lqin uzunligi boyicha zichlashtirish usulini qollasak, bu tolqin uzunligi atrofida parazit optik kanallar, ya= ni nochiziqli effektlar hosil boladi. Buni bartaraf etish va tolqin uzunligi boyicha zichlashtirish usulini qollash uchun nolinchi 10 tolqin uzunligi= ni 1520 nm dan 1560 nm gacha surib, nolga teng bolmagan siljigan dispersiyali NZDSF tolalari hosil qilingan.
a)
|
| |