3-Mavzu: xorijiy mamlakatlarda sertifikatlashtirish faoliyati

|
3-Mavzu: xorijiy mamlakatlarda sertifikatlashtirish faoliyati
|
bet | 1/12 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 223,42 Kb. | | #150745 |
Bog'liq 1-Maruza XORIJIY MAMLAKATLARDA SERTIFIKATLASHTIRISH FAOLIYATI
Reja:
3.1. Xalqaro, hududiy va milliy miqyosida sertifikatlashtirishning rivojlanishi
3.2. CHet el davlatlarida sertifikatlashtirish amaliyoti
3.1. Xalqaro, hududiy va milliy miqyosida sertifikatlashtirishning rivojlanishi
Hozigi kunda sertifikatlashtirish masalalari bo‘yicha quyidagi tashkilotlar shug‘ullanishmoqda: Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) va uning qismi bo‘lmish muvofiqlikni baholash bo‘yicha Qumita ISO/KASKO, Xalqaro elektrotexnika komissiyasi (MEK) va bu bilan aloqada ishlovchi Elektr qurilmalari muvofiqligini sertifikatlashtirish bo‘yicha Xalqaro komissiya (SEE); Savdo va tarif bo‘yicha Bosh kelishuvi (GATT); Halqaro savdo tashkiloti (VTO); BMT ning Evropa iqtisodiy komissiyasi (EEK. OON); Halqaro savdo markazi (MTS); Rivojlanish va savdo bo‘yicha BMT Konferensiyasi (YUNKTAD); Sinov laboratoriyalarini akkreditlash bo‘yicha Xalqaro konferensiya (ILAK) va boshqalar. Xalqaro standartlashtirish tashkiloti - (ISO) o‘zining ishlanmalari bilan turli xil milliy qonuniy holatlarda sertifikatlashtirish natijalarini o‘zaro tan olish ishlari va o‘z navbatida sertifkatlashtirish usullarini uyg‘unlashtirishda yordam berib kelmoqda.
I SO tashkiloti mamlakatlarda sertifikatlashtirish tizimini yaratish va u qaerlarda mavjud bo‘lmasa bu bo‘yicha reja asosida uslubiy yordam qilib kelmoqda. ISO sertifikatlashtirish sohasida MEK bilan hamkorlikda ko‘plab qullanmalar va tavsiyalar ishlab chiqmoqda. Sertifikatlashtirish sohasida asos bo‘luvchi ISO/MEK 28 “Uchinchi tomon mahsulotni sertifikatlashtirish tizimi namunaviy umumiy qoidalari” qo‘llanma milliy sertifikatlashtirish tizimini yaratish bo‘yicha tavsiya sifatida foydalanilmoqda.
Birinchi standartlashtirish milliy tashkiloti - Britaniya Assotsiatsiyasi /Britich Enginezing Standards Accociation/ 1901 yilda tashkil etilgan bo‘lib, biroz keyinroq, birinchi jahon urushi davrida Daniya byurosi, Germaniya qo‘mitasi (1918 y.), Amerika qo‘mitasi (1918 y.) va boshqalar tashkil topdi. Tashkiliy tuzilmasi 12-rasmda keltirilgan.
Standartlashtirish sohasidagi ishlar xalqaro markaz kerakligini taqazo qildi. SHu maqsadda 1926 yili standartlashtirish milliy tashkilotlarning Xalqaro Assotsiatsiyasi (ISA) paydo bo‘ldi. ISA ning tarkibiga 20 mamlakat vakillari kirdi.
1938 yili Berlin shahrida standartlashtirish bo‘yicha Xalqaro s’ezd ochildi. Unda texnikaning turli sohalari bo‘yicha 32 ta qo‘mita va kichik qo‘mitalar tuzildi. 1939 yili boshlangan ikkinchi jahon urushi ISAning faoliyatini to‘xtatib qo‘ydi.
Hozirgi Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (International Standards Organization) 1946-1947 yillari tashkil topdi, uni qisqacha ISO deb yuritiladi. Bu nufuzli tashkilot Birlashgan Millatlar Bosh Assambleyasi tarkibida faoliyat ko‘rsatib, rivoj topmoqda.
ISOning tuzilishidan ko‘zda tutilgan asosiy maqsad - xalqaro miqyosdagi mol almashinuvida va o‘zaro yordamni engillashtirish uchun dunyo ko‘lamida standartlashtirishni rivojlantirishga ko‘maklashish hamda aqliy, ilmiy, texnikaviy va iqtisodiy faoliyatlar sohasida hamdo‘stlikni rivojlantirishdir.
Bu maqsadlarni amalga oshirish uchun:
dunyo ko‘lamida standartlarni va ular bilan bog‘liq bo‘lgan sohalarda uyg‘unlashtirishni engillashtirish uchun choralar ko‘rish;
xalqaro standartlarni ishlab chiqish va chop etish (agar har bir standart uchun uning faol tashkiliy va kichik qo‘mitalarining ikkidan uch qismi ma’qullab ovoz bersa va umumiy ovoz beruvchilarning to‘rtdan uch qismi yoqlab chiqsa, standart ma’qullanishi mumkin);
o‘z qo‘mita a’zolarining va texnikaviy qo‘mitalarning ishlari haqida axborotlar almashinuvini tashkil qilish;
sohaviy masalalar bo‘yicha manfaatdor bo‘lgan boshqa xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik qilish ko‘zda tutiladi.
ISO rahbar va ishchi qo‘mita idoralaridan tashkil topgan. Rahbar idoralari tarkibiga Kengashning yuqori idorasi - Bosh Assambleya, Kengash, ijroiya byurosi, texnikaviy byuro, kengashning texnikaviy qo‘mitalari va markaziy sekretariati kiradi.
ISOda prezident, vitse-prezident, g‘azinachi va bosh sekretar lavozimlari mavjud. Bosh Assambleya - ISOning Oliy Rahbari bo‘lib, ISOning yig‘ilishi uch yilda bir marta bo‘ladi. Uning sessiyasida prezident uch yil muddat bilan saylanadi.
Bosh Assambleya o‘tkazish vaqtida sanoat sohasida etakchi mutaxassislar ishtirokida xalqaro standartlashtirishning muhim muammolari va yo‘nalishlari muhokama qilinadi.
ISO kengashi yiliga bir marta o‘tkazilib, unda tashkilotning faoliyati, xususan, texnikaviy idoralarning tuzilishi xalqaro standartlarning chop etilishi, kengash idoralarining a’zolarini hamda texnikaviy qo‘mitalarning raislarini tayinlaydi va boshqa masalalar ko‘riladi.
Mahsulot sifatini yaxshilash, boshqarish va ta’minlash bo‘yicha oxirgi vaqtda qilingan ishlarni mujassamlab, ISO o‘zining bir qator me’yoriy hujjatlarini ishlab chiqdi, bu hujjatlarga sifat tizimi sohasida ISO 9000, mehnat xavfsizdigi sohasida ISO 18000 va oziq-ovqat mahsulotlari sifati, xavfsizligi ISO 22000 hamda ekologiya sohasida ISO 14000 seriyali standartlarni ko‘rsatish mumkin.
|
| |