nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Misollar - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

49
7. Ikkita ketma-ket raqami har xil bo„lgan nechta olti xonali sonlar mav-
jud?
J:
ta.
8. 1,2,3,4 raqamlaridan ularning har birini bir martadan ortiq ishlat-
masdan nechta uch xonali sonlar tuzish mumkin?
J: 24 ta.
9. O„qituvchi matematikadan yozma ishning bitta variantini tuzish
uchun geometriyadan 4 ta, algebradan 8 ta va trigonometriyadan 3 ta
masalani tanlab oldi. Agar bitta varintga sanab o„tilgan bo„limlardan
bittadan masala kirishi lozim bo„sa, bu variantni necha usul bilan tuzish
mumkin?
J: 96 ta.
Ko‘rsatma: 
dan foydalaning. 
J: 
uchun uchinchi had 
11

56
16.
ning qanday qiymatida (
√
√
)
binom yoyilmasining biror
hadidagi
ning darajasini shu haddan keyingi haddagi ning daraja
ko„rsatkichiga nisbati
bo„lganda, bu hadni
ga ko„paytirsak,
keyingi haddan 126 ta ko„p bo„ladi?
J:
17. Binom yoyilmasining uchinchi hadining koeffitsiyenti to„rtinchi ha-
dining binomial koeffitsiyentiga nisbati
songa teng bo„lsa, x ning
qanday qiymatida
(√
√
)
binom yoyilmasining oltinchi hadi
binom ko„rsatkichidan 16 marta katta bo„ladi?
J:
da
18. Agar binom yoyilmasining oxirgi uchta hadini binomial koeffit-
siyentlari yig„indisi 37 ga teng ekanligi ma‟lum bo„lsa, x ning qanday
qiymatida
(
)
binom yoyilmasining to„rtinchi va ettinchi
hadlari yig„indisi
teng bo„ladi?
Ko‘rsatma: Binom yoyilmasining boshidan va oxiridan barobar
uzoqlikda turgan hadlarining binomial koeffitsiyentlari tengligidan
foydalaning.
J:
da
19. Agar
(√
√
)
binom yoyilmasining ikkinchi,
uchinchi va to„rtinchi hadlarining binomial koeffitsiyentlari mos
ravishda arifmetik progressiyani ikkinchi, oltinchi va uninchi hadlariga
teng ekanligi ma‟lum bo„lsa, x ning qanday qiymatida shu binom
yoyilmasining beshinchi hadi 315 ga teng bo„ladi.
partiyadan 6 ta detalni to„rttasi sifatli, ikkitasi nuqsonli bo„ladigan qilib

54
Misollar
1.
(
√
)
Nyuton binomi formulasidan foydalanib yoying.
J:
√
√
√
2.
yoyilmasidan eng katta koeffitsiyentni toping.
J: 5!
3.
(
√
)
binom yoyilmasining o„rta hadini toping.
J:
(
√
)
(
√
)
4.
(
√ )
binom yoyilmasining
qatnashgan hadinining
nomerini toping.
J: 5.
5.
(√
√
√
√
)
binom yoyilmasida
va
qiymatning bir xil
darajalari qatnashgan hadining nomerini toping.
J: Bunday had mavjud emas.
6.
(
)
binom formulasidan foydalanib yoying.
J:
(
)
(
)
(√ )
√
(√ )
( √
)
( √
)
√
7.
(
√
√
√
√ ( √
√
)
√ )
ifoda soddalashtirilsin va yoyilmaning
qatnashmagan hadi topilsin.
J:
beshinchi had,
√
8. Bir binomning daraja ko„rsatkichi ikkinchi binomning daraja
ko„rsatkichidan 6 ta kam, har ikkala yoyilma binom koeffitsiyentlarining
yig„indisini o„nli logarifmlarini qo„shsak, natija 0 ga teng. Shu
ko„rsatkichni toping.
J:
9.
(√
)
binom yoyilmasi uchinchi hadining koeffitsiyenti 36
soniga teng bo„lsa, shu yoyilmaning to„qqizinchi hadini toping.
J:
√
55
10.
(√
√
)
binom yoyilmasining oltinchi
hadi koeffitsiyenti uning
sakkizinchi hadi koeffitsiyentidan 21 marta katta. Yoyilmaning
qat-
nashmagan hadini toping.
Ko‘rsatma: 
arifmetik progressiya xossasidan 
foydalaning. 
J: 
da

57
gan holda istalgancha takrorlanishi mumkin bo„lsin. Bu kombinatsiyalar
bir-biridan elementlarining tarkibi va joylashish tartibi bilan farq qiladi.
Bunday usul bilan tuzilgan birlashmalarga
ta elementdan tadan olib
tuzilgan takrorli o„rinlashtirishlar deyiladi.
Ushbu misolga qaraylik.
ta elementli { } to„plam
elementlaridan raqamlari takrorlanishi mumkin bo„lgan
ikki xonali
sonlarni topish talab qilinsin.
Ikki xonali sonning ko„rinishi
bo„lib, uzunligi ikkiga teng
bo„lgan kombinatsiyani ifodalasin. Birinchi raqamni tanlash uchun
{ } to„plamning
elementlaridan birini, ya‟ni uchta imkoniyat,
ikkinchi raqamni tanlash uchun esa, yana uchta imkoniyat mavjud.
Chunki ikki xonali sonning raqamlari takrorlanishi
mumkinligi masala
shartida keltirilmoqda. Ko„paytirish qoidasiga ko„ra, uzunligi ikkiga
teng bo„lgan kombinatsiyalar soni
ta ekan. Bu sonlar:
33,44,55,34,35,45,43,53,54 ko„rinishida bo„lishi mumkin.
Teorema.
ta turli elementlardan tadan takrorli o„rinlash-
tirishlar soni:
formula yordamida topiladi.
Isboti: Teoremani isbotlash uchun matematik induksiya usulidan
foydalanamiz.
Induksiya bazasi:
uchun
ekanligi ravshan.
Induksion o‘tish:
uchun
formulani to„g„ri deb
faraz qilib,
bo„lganda,
formula ham to„g„ri
ekanini ko„rsatamiz.
elementdan tadan olib tuzilgan takrorli
o„rinlashtirishlarning ixtiyoriy birini quyidagicha hosil qilish mumkin.
Bunday takrorli o„rinlashtirishlarning birinchi elementi sifatida
{
} to„plamning ixtiyoriy elementini olamiz. Bu elementdan
keyin umumiy soni
ta bo„lgan, ya‟ni
ta elementdan
tadan takrorli
o„rinlashtirishlarni ixtiyoriy biridagi barcha elementlarni joylashtiramiz.
Bunday o„rinlashtirishlarda
{
} to„plamning element-
larini ixtiyoriy birini tanlash mumkinligini hisobga olsak, ko„paytirish
qoidasiga ko„ra,
ta elementdan tadan takrorli o„rinlashtirish-
larning jami soni
Bu ifoda formulani
uchun to„g„riligini ko„rsatadi.
58
Demak, umumlashgan ko„paytirish
qoidasiga binoan,
ta
elementli
to„plam elementlaridan tuzilgan uzunlikdagi elementlari
takrorlanishi mumkin bo„lgan kombinatsiyalar soni
ta bir xil to„plam
elementlarining soniga teng ekan. Bu son
ta ‒ to„plam
elementlari soni ko„paytmasidan iborat:
⏟
Tune Thread Usage - Optimizing Applications for Windows 2000 Terminal Services and Windows nt server 0

|
Optimizing Applications for Windows 2000 Terminal Services and Windows nt server 0
|
bet | 32/49 | Sana | 29.03.2021 | Hajmi | 197,5 Kb. | | #13691 |
Tune Thread Usage
Threads provide a convenient way of allowing an application to maximize its usage of CPU resources in a system, especially in a multiple processor configuration. When this same technique is used in a Terminal Services environment, the thread demands are intensified. In the Terminal Services environment, multiple users are running multithreaded applications, and all of the threads for all of the users compete for the central CPU resources of that system. With this in mind, you should tune and balance application thread usage for the multiuser, multiprocessor Terminal Services environment. In Windows 2000 and future versions, operating system capabilities such as using I/O completion ports and thread pooling can help the system use multiple threads more efficiently. I/O completion ports allow multiple process threads that are reading a system port to be pooled or reduced to a single thread per processor instead of requiring a single thread per individual process.
|
| |
O‘rin almashtirishga doir misollar

51
4. A,B,D,E,F harflaridan A harfi B harfidan keyin,
D harfi F harfidan
keyin joylashadigan qilib o„rin almashtirishlar soni qancha?
J:
5. Kitob tokchasidagi 10 ta matematika va 8 ta fizika kitoblarining
o„zaro o„rin almashtirishlari soni qancha? (Matematika
va fizika
kitoblari o„zaro aralashib ketishi mumkin emas). Ularni o„zaro
aralashtirmasdan nechta o„rin almashtirish bajarish mumkin?
J:
6. Har bir raqam bir marta uchraydi degan shartda 1,2,3,4,5,6
raqamlaridan birinchi raqami 2 ga va oxirgi raqami 5 ga teng bo„lgan
nechta olti xonali son tuzish mumkin?
J:
2.4. Guruhlashlarga (gruppalashlar) doir misollar
1-misol. Qavariq
to„qqizburchakning diagonallari sonini toping.
Yechish: Ma‟lumki, qavariq ko„pburchakning diagonallari uning
biror burchagidan chiquvchi va shu burchakka qo„shni bo„lmagan
burchaklarni tutashtiruvchi chiziqlardan iborat. Agar aylanada yotgan 9
ta
nuqtani tutashtirsak, qavariq to„qqizburchak hosil bo„ladi. Bu
nuqtalardan o„tuvchi barcha vatarlar sonidan ko„pburchakni tomonlarini
hosil qiluvchi vatarlar sonini ayirib tashlasak, qavariq ko„pburchakning
diagonallari soni hosil bo„ladi. Umumiy vatarlar soni 9 ta elementdan 2
tadan tuzilgan guruhlashlar (kombinatsiyalar) soniga teng.
Bu vatarlar
bir-biridan hech bo„lmaganda bitta nuqtasi bilan farq qiladi. Shartga
ko„ra,
uchun
ta umumiy vatar mavjud. Qavariq to„qqizburchakning tomonlarini hosil
qiluvchi vatarlar 9 ta bo„lgani uchun diagonallar soni 36-9
27 ta ekan.
Misollar - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

65
Qolgan juftliklar
kombinatsiyalarning o„rin almashtirishlari natijasida hosil
bo„ladi. Bunday takrorli o„rin almashtirishlar soni esa
qiymatga teng. Demak, ko„phadning koeffitsiyentlari 1, 5, 20, 60, 30
sonlari bo„lar ekan. Natijada ifoda ushbu ko„rinishga ega:
Misollar
1. O„ttizta daftarni 3 ta sumkaga 6 tadan, 4 ta sumkaga 3 tadan necha
usulda joylashtirish mumkin?
J:
2. «Oromgoh» so„zidagi harflarni necha usul bilan o„rin almashtirib,
ikkita «o» harfi yonma-yon turmaydigan qilish mumkin?
J: 120 ta .
MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 17/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQMUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR.
Shaxsiy kompyuterlar qanday qurilmalardan tashkil topgan?
Sistema bloki nimalardan tashkil topgan?
Mikroprotsessor qanday vazifani bajaradi?
Qattiq disk nima? U nima vazifani bajaradi?
Videoadapter nima? U qanday vazifani bajaradi?
Klaviatura va undagi klavishlar klassifikatsiyasi.
Klaviatura va sichqoncha kursori nima? Ular bir–biridan nimasi bilan farq qiladi?
Skaner nima? U qanday maqsadlarda ishlatiladi?
1.4-§. Zamonaviy kompyuterlarning dasturiy ta’minoti
Zamonaviy shaxsiy kompyuterlarning imkoniyatlari shunchalik kattaki, tobora ko'p odamlar undan o'zlarining ishlarida, o'qishlarida va kundalik
hayotlarida foydalanmoqdalar. Zamonaviy kompyuterning eng muhim sifati uning foydalanuvchiga nisbatan "do'stligi" dir. Insonning kompyuter bilan aloqasi sodda, sezgir, tushunarli bo'lib qoldi. Kompyuterning o'zi foydalanuvchiga ushbu vaziyatda nima qilish kerakligini aytadi, bu kompyuter dasturlari tufayli qiyin vaziyatlardan chiqishga yordam beradi.
Yana biz kompyuter va odam o'rtasidagi o'xshashlikni ishlatamiz. Yangi tug'ilgan inson xech narsani bilmaydi va qila olmaydi. U rivojlanish, o'qish, ma'lumotni xotirasida to'plash jarayonida bilim va ko'nikmalarni egallaydi. Zavodda mikrosxemalar, simlar, platalar va boshqa narsalardan yig'ilgan kompyuter yangi tug'ilgan odamga o'xshaydi. Dasturni kompyuter xotirasiga yuklash bolani o'qitish jarayoniga o'xshaydi, deyishimiz mumkin.
Kompyuterning uzoq muddatli xotirasining barcha qurilmalarida saqlanadigan dasturlarning to'liq to'plami uning dasturiy ta'minotini (dasturiy ta'minot) tashkil etadi.
Kompyuter dasturlari doimiy ravishda yangilanib, takomillashtirilib boriladi. Zamonaviy kompyuterda o'rnatilgan dasturlarning narxi ko'pincha uning texnik qurilmalarining narxidan oshadi. Zamonaviy dasturiy ta'minotni ishlab chiqish dasturchilardan yuqori malakani talab qiladi.
|
| |
Niyazova n. A, Ximmataliyev - bet 76

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 76/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQMacro - Vazifalarni bajarish uchun buyruqlar ketma ketligini amalga oshirishning yozuvlari. Ma’lum vaqt oralig’ida bu buyruqlar mustaqil ravishda bajariladi.
Menyu - Foydalanuvchilar tanlashi mumkin bo’lgan variantlar kontekst bog'liq ro'yxati.
Mikroprotsessor - Yagona silikon chip saqlovchi, to’liq markaziy jarayonning o’lchov birligi.
Modern - Kompyuter ma’lumotini tovush signaliga aylantiruvchi, telefon yoki kabel simlari orqali ikki kompyuterni bog’lovchi qurilma. Modem modulirovka va demodulirovka qilish jarayonlarining yechimi hisoblanadi.
Monitor - Video display terminali.
Multimedia - Ovoz, video va animatsiyali matn va grafiklar jamlangan software dasturi. Shaxsiy kompyuter multimedia dasturi bu imkoniyatlarni o’zida saqlovchi hardware dasturini o’z ichiga oladi.
MS – DOS - Microsoft Corporation tomonidan yaratilgan operatsion tizim.
Network - O’zaro ulangan kompyuterlar tizimi.
Operatsion tizim - Kompyuter yoqilganda uning qanday ishlashini belgilovchi ko’nikmalar. Shaxsiy kompyuterning asosiy operatsion tizimi diskda saqlanuvchi
ko’nikmalarni anglatuvchi DOS tizimlaridir. Qolgan mashhur operatsion tizimlarga UNIX, Linux, Macintosh va Windows kiradi.
Output - Kompyuter chiqarish qurilmasi. Masalan, axborot monitor ekranida ko’rinadi, ovoz chiqishi, axborot qog’ozga bosilib chiqariladi.
PDF - Format Adobe Acrobat tomoindan taqdim etilgan, operatsion tizimichida hujjatlar bilan bo’lishish imkonini beradi. Hujjat o’zida so’zlar va tasvirlar saqlashi va elektron murojaatlarni hujjatning boshqa qismiga yoki web saytning boshqa joyiga o’tkazishi mumkin.
Printer - Kompyuterdan qog’ozga chiqarib beruvchi tashqi mexanik qurilma. Printerlarning uchta asosiy turi mavjud: Dot matrix, Ink jet va Laser.
Programma - Kompyuter tilida yozilgan ma’lum buyruqlar to’plami bo’lib, kompyuter nima va qanday qilishi kerakligi haqida aytiladi. Dasturlar dasturiy ta’minot yoki yuklamalar deb ham ataladi.
|
| |
Kesh xotira - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 11/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQKesh xotira. Kesh xotira kompyuter ishlash tezligini oshirish uchun ishlatiladi. U tezkor xotira va mikroprotsessor orasida joylashgan bo`lib, uning yordamida amallar bajarish tezkor xotira orqali bajariladigan amallardan ancha tez bajariladi. Shuning uchun kompyuter xotirasining ko`proq ishlatiladigan qismi nusxasini kesh xotirada saqlab turadi. Mikroprotsessorning xotiraga murojatida, avvalo, kerakli dastur va berilganlar kesh xotirada qidiriladi. Berilganlarni kesh xotirada qidirish vaqti tezkor xotiradagiga nisbatan ancha kam bo`lgani uchun kesh xotira bilan ishlash vaqti ancha kam bo`ladi.
Video xotira. Video xotira monitor ekranida video ma’lumotlarni (videotasvirlarni) saqlab turish uchun ishlatiladi. Shuni aytish lozimki, videotasvirlar (ayniqsa rangli) kompyuter xotirasidan ko`p joy egallaydi. Shuning uchun video xotira hajmi qancha katta bo`lsa, shuncha yaxshi albatta.
Shinalar. Kompyuterda har bir qurilmaning ishini boshqaruvchi elektron sxemalar mavjud bo`lib, ular adapterlar (moslovchilar) deb ataladi. Barcha adapterlar mikroprotsessor va xotira orqali berilganlarni ayriboshlovchi magestral yo`l deb ataluvchi shinalar orqali bog`langan bo`ladi. Shunday qilib, oddiy so`z bilan aytganda, shinalar turli qurilmalarni bog`lovchi maxsus simlardir. Kompyuterda bir qancha shinalar bo`lishi mumkin. Asosan uch xil shina mavjud:
berilganlar shinasi;
manzilli shina;
buyruqli shina.
Manzilli shina. Berilganlar bu shinada tezkor xotiraning yacheykalari manzili kabi yuboriladi. Aynan shu shinadan protsessor bajarilishi kerak bo`lgan buyruqlar
manzilini o`qiydi. Zamonaviy protsessorlarda manzilli shinalar 32 raziryadlidir, ya’ni u 32 ta parallel simlardan tashkil topgan.
Berilganlar shinasi. Shu shina orqali protsessor registriga berilganlar nusxasi ko`chiriladi va aksincha. Intel Pentium protsessorli ShK larda berilganlar shinasi 64 raziryadlidir.
Buyruqli shina. Protsessor bajaradigan buyruqlar shu shina orqali tezkor xotiradan keladi. Buyruqlar baytlar ko`rinishida tasvirlanadi. Oddiy buyruqlar bir baytga joylashtiriladi, lekin shunday buyruqlar ham mavjudki, ular uchun ikki, uch va undan ortiq baytlar kerak bo`ladi. Ko`pchilik zamonaviy protsessorlar 32 razryadli buyruq shinalarga ega.
Sistema blokidagi shinalar faqat protsessor bilan bog`lanish uchungina ishlatilmaydi. Sistema blokining barcha boshqa ichki qurilmalari, shu bilan birga unga ulangan qurilmalar bir-birlari bilan o`zaro shinalar yordamida bog`langan.
|
| |
Chat - Internet yoki boshqa tarmoq orqali bir yoki bir necha kishilar bilan xabar qutisiga matn terib yuborish orqali muloqotga kirishish.
Chip

|
Chat - Internet yoki boshqa tarmoq orqali bir yoki bir necha kishilar bilan xabar qutisiga matn terib yuborish orqali muloqotga kirishish.
Chip
|
bet | 73/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQChat - Internet yoki boshqa tarmoq orqali bir yoki bir necha kishilar bilan xabar qutisiga matn terib yuborish orqali muloqotga kirishish.
Chip - Millionlab bit axborotni saqlashi mumkin bo’lgan juda kichik hajmdagi, yupqa, silikon elektrik qurilma.
CPU - Markazlashgan faoliyat birligi. Kompyuterning miyasi.
Desktop - Foydalanuvchilaar interfeysininig asosiy qo’llanmasi. Ish oynasi odatda qattiq diskning belilarini taqdim etadi, shuningdek, tarmoq ( agar bitta bo’lsa) va axlat yoki qayta ko’rilishi kerak bo’lgan fayllarni o’chirishi mumkin. Bundan tashqari foydalanuvchi talabiga ko’ra k’op foydalaniladigan yuklamalar belgilarini ham ko’rsatishi mumkin.
Disk - Ikkta alohida turi mavjud. Nomlari diskda saqlanayotgan mediadan kelib chiqadi:
Qattiq disk juda kata miqdorda axborot saqlaydi. Odatda u kompyuter ichiga o;rnatilgan bo’ladi, biroq tashqi qurilma sifatida ajratilishi mumkin. Qattiq disk bir necha qattiq qoplangan metall disklardan taskil topgan. Ayni paytda, qattiq disklar 15 gigabaytdan 30 gigiabaytgacha ma’lumot saqlashi mumkin.
Floppy disk, 3.5 kvadrat ko’rinishida, odatda kompyuter ichida joylashgan bo’lib,
1.4 megabayt atrofida axborot saqlay oladi. 3.5 kvadrat floppy disklari o’ta ingichka, egiluvchan. Bundan tashqari, 250 megabayt kattaligidagi axborot saqlovchi, o’rtacha kattalkdagi Zip disklari ham mavjud.
Diskovod - Qattiq yoki floppy disklarni ishga soluvchi qurilma.
Domen - IP manzil yoki IP manzillarni o’z ichiga oladi. Domen nom web sahifalar yoki e mail manzillarni aniqlash uchun URL ni ko’rsatadi. Masalan, First lady
uchun e mail manzil first.lady@whitehouse.gov bu yerda whitehouse.gov domen nom. Har bir domennning oxiri domen qaysi darajaga kirishini ko’rsatadi. Yoki shu domen ro’yxatdan o’tgan shaharni anglatishi mumkin.
Domen nomi - Internet tarmog’idagi yoki kompyuterdagi nom. Domen nomlar ma’lum IP manzil yoki IP manzillar bilan belgilanadi.
DOS - Operatsion disk tizimi. Avvalgi IBM kompyuterlari uchun mo’ljallangan operatsion tizim.
DSL - Raqamli foydalanuvchi tarmog’i, telefon tarmog’I orqali internetga ulanish usuli. DSL ulanishi mis telefon tarmog’ini talab qiladi, lekin katta tezlikda axborot uzatuvchi modemlardan foydalanilsa esa telefon tarmog’i aralashuvining keragi bo’lmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Chat - Internet yoki boshqa tarmoq orqali bir yoki bir necha kishilar bilan xabar qutisiga matn terib yuborish orqali muloqotga kirishish.
Chip
|
Interfaol (sensorli) taxtalar-

Interfaol (sensorli) taxtalar-kompyuterga qayta aloqa orqali bortdagi rasmlar yoki yozuvlarning avtomatik uzatilishini ta'minlaydi. Doskadan ma'lumotlarni o'qishning turli xil fizikaviy printsiplari (kontakt
sensori texnologiyasi, elektromagnit texnologiya, infraqizil lazerli skanerlash texnologiyasi va boshqalar) qo'llaniladi.Elektron doskaning
ishlash printsipi-bu
loyihalash uskunalari, kompyuter va kengashdan foydalanuvchi tomonidan yozilgan yozuvlarni o'qiydigan koordinatali jihozlardan kompleks foydalanish. Ular kompyuterga uzatiladi, u erda ular ko'rsatilgan fon rasmiga ulanish bilan saqlanadi (yoki ularsiz) va darhol ekranda ko'rinishi mumkin.
Modemlar
Tashqi modem
Simsiz modem Ichki modem 1.13-rasm
Modem qanday ishlaydi?
Kompyuter telefon tarmog`i orqali axborot almashish
maqsadida ishlatilayotganida, telefon tarmog`idan olingan signalni qabul qila oluvchi va uni raqamli axborotga aylantiruvchi qurilma lozim bo`ladi. Axborot qurilmaga kirishda modulyatsiya qilinadi, chiqishda esa aksincha,
demodulyatsiyaga uchraydi, shundan modem nomi kelib chiqqan. Modemning asosiy vazifasi kompyuterdan kelgan signalni telefon tarmog`i ish chastotasi diapazoniga mos chastotadagi elektr signaliga aylantirishdan iborat. Bu tarmoqning akustik kanalini modem quyi va yuqori chastota yo`laklariga ajratadi. Quyi chastotali yo`lak ma’lumotlarni uzatishda ishlatiladi, yuqori yo`lakli chastotalar esa qabul qilish uchun qo`llaniladi.
Modemning, yuqorida aytganimizdek, ikki turi mavjud: ichki va tashqi modem. Ichki modem plata ko`rinishda kompyuter
ichiga maxsus joyga
GLOSSARIY - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 72/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQ GLOSSARIY
Applet - ActiveX yoki Java-faol veb-brauzer tomonidan nozil qilingan kichik bir Java yuklama. Bu yuklangandan so'ng, applet foydalanuvchining kompyuterda ishlaydi. Umumiy appletlar kalkulyatorlar va veb-chizilgan dasturlarini o'z ichiga oladi.
Asosiy sahifa - Sayt foydalanuvchilarini qarshilovchi, sayt haqida ma’lumot beruvchi yoki foydalanuvchilarni saytning boshqa sahifalarga yo’naltiruvchi web- saytning asosiy sahifasi.
Bit - Kompyuter axborotinig eng kichik bo’lagi, 0 yoki 1 raqamidan biri hisoblanadi. Ular qisqacha ikkilangan birlik raqamlar deb ataladi.
Boot - Kompyuterni ishga tushirish uchun qo’llaniladi. Cold boot kompyuter o’chirilgandan so’ng uni qayta ishga tushirish degan ma’noni anglatadi. Warm boot esa kompyuterni o’chirmagan holda qayta ishga tushirish degan ma’noni bildiradi.
Brauzer - Internetdan foydalanish uchun dasturiy ta’minot. Bugungu kunda Google Chrome, Firefox, Netscape Navigator va Microsoft Internet Explorer Wold Wide Web olamiga ulanish uchun eng mashhur brauzerlar hisoblanadi.
Bayt - Ko’pgina kompyuterlar so’zning bir harfini yoki ko’rsatmalarni ifodalash uchun bayt deb ataluvchi, sakkiz bitdan iborat kombinatsiyalardan foydalanadi. Masalan, cat so’zida uch harf mavjud, demak u uch bayt bilan ifodalanadi.
Brentmauer - Kompyuterga internet va tashqaridan keluvchi aralashuvlardan saqlavchi dasturlar.
CAD-CAM - Kompyuter yodamida chizish – Kompyuter yordamida ishlab chiqarish. Kompyuterda saqlanuvchi ko’rsatmalar juda aniqlik bilan robotga avtomobillar yig’ish yoki lazer-kesish ko’nikmalari kabi amaldagi ko’rsatmalarni tarjima qiladi.
CD-ROM - Faqat xotirani o’quvchi kompakt disk, musiqa, mos materiallar, yoki kompyuter dasturiy ta'minot kabi ma'lumotlarni saqlash uchun mo'ljallangan optik o'qish disk. Yagona CD-ROM bir necha ensiklopediyalarni saqlash uchun
yetuvchi, 640 megabayt atrofida axborot saqlay oladi. Ko’pgina dasturiy ta'minot dasturlari, endi CD-ROMda yetkazib beriladi
CGI - Umumiy bo’limga kirish, dastur tashrif buyuruvchilarga web sahifani kengaytiruvchi va foydalanuvchi boshqa web sahidan qaytganda ma’lumotlar bazasiga o’zaro ta’sir ko’rsatib axborotga ega bo’lish imkonini beruvchi standart dastur. Shuningdek, CGI filmlar uchun maxsus effektlar, reklama kadrlari va animatsion grafiklar yaratiladigan mukammal dastur qatoriga kiradi.
|
| |
DVD - Raqamli video disk. CD-ROM disklari bilan bir xil, audio hamda videolarni saqlaydi va o’qiydi.
Elektron

|
DVD - Raqamli video disk. CD-ROM disklari bilan bir xil, audio hamda videolarni saqlaydi va o’qiydi.
Elektron
|
bet | 74/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQDVD - Raqamli video disk. CD-ROM disklari bilan bir xil, audio hamda videolarni saqlaydi va o’qiydi.
Elektron kitob - Odamlarga raqamli saqlangan o’quv materiallarini ko’rish imkonini beruvchi elaktron o’quv qurilmasi.
Email - Elektron manzil. Ofis bo’ylab yoki butun dunyo elektron kompyuter tarmog’i orqali xat va eslatmalar saqlovchi xabarlarni jo’natish.
Ethernet - Tarmoqning bir turi.
Elektron jadval - Standart kitob sahifalariga o’xshash formatda raqamlarni hisoblash dasturiy ta’minoti.
Fayl - Kompyuterda saqlanuvchi axborotlar to’plami.
FTP - File uzatuvchi protocol, asosiy kompyutersan masofadagi kompyuterlarga fayllarni uzatuvchi ko’rinish va qoidalar yig’indisi.
Gigabayt (GB) - 1024 megabayt. Gig deb ham ataladi.
Hard drive - Kompyuterdagi axborotlsrni saqlovchi qattiq diskninig boshqacha nomi.
Hardware - Electron diagramma, chiplar, monitor, disklar, disk drayverlari, klaviatura, modem va printer kabi kompyuter tizimining moddiy va mexanik qismlari.
HTML - Gipermatn belgilash tili, World Wide Webda standart hujjatlari tayyorlash vositasidir. Brauzer matnni tuzish va formatlash uchun taqdim qlingan kodlarni taqdim etadi. (qalin, ko’k yoki kursiv kabi.
Gipermurojaat - Turli joylarda joylashgan matn yoki tasvirni gipermatn sifatida birlashtirish. Sichqon yordamida matn yoki tasvir tanlanganda, kompyuter shu murojaat bo’yicha buyruq amagla oshiradi.
Gipermatn - Tarmoq orqali matn tuzish tizimi, Gopher kabi ierarxiyani qarshi menyu orqali boshqarish. Ko’pgina Web sahifalar o’z ichiga gipermatn murojaatlarini o’sha saytning boshqa sahifalarida joylashtirishni yoki WWW da boshqa saytlarni o’z ichiga oladi.
Qo’llanma - Kompyuterdagi barcha fayllar saqlanuvchi baza.
Kursor - Kompyuter operatori keyingi operatsiyalar qayerda amalga oshirilishini monitor displayida harakat holat – ko’rsatkichi orqali ko’rsatadi.
|
| |
Kiritish - Kompyuter qurilmasi ichiga ma’lumot kiritish.
Kiritish

|
Kiritish - Kompyuter qurilmasi ichiga ma’lumot kiritish.
Kiritish
|
bet | 75/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQKiritish - Kompyuter qurilmasi ichiga ma’lumot kiritish.
Kiritish qurilmasi - Klaviatura, stilo va planshet, sichqoncha, shayba yoki mikrofon kabi kompyuterga axborot (xatlar, raqamlar, ovoz, video) kiritish uchun mo’ljallangan qurilmalar.
Ish oynasi - Kompyuter displeyining qismi hisoblanib, sichqoncha yordamida rasmlar yoki ramzlar ustida amallarni bajarish imkonini beruvchi grafik interfeys. Bundan tashqari “Windows” Microsoftning mashhur operatsion tizimi nomi.
Interfeys - Bir-biriga o’zaro ta’sir ko’rsatuvchi qurilmalar, dasturlar va shaxslar birlashmasi. Hardware interfeyslari ma’lum qurilmani kuch manbaalari yoki boshqa qurilmalarga bog’lovchi kabellardir. Software interfeyslari boshqa dasturlar (operatsion tizim kabi) bilan muloqot qilish imkonini beradi, va foydalanuvchi interfeyslari foydalanuvchilarni dastur bilan (sichqoncha, menu buyruqlari, piktogramma, ovozli buyruqlar orqali) muloqot qilish imkonini beradi.
Internet - O’zaro bog’langan xalqaro kompyuter tarmoqlarining yig’indisi. 1960 yilning oxirlarida boshlanib, 1970 yilda rivojlanib, davlat va universtitet tadqiqotchilarining axborot almashishlariga imkon yaratdi. Internet hech qanday alohida guruh yoki tashkilot tomonidan bosharilmaydi.
IP (Internet Protocol) manzil - internet protokol manzili tarmoqdagi boshqa kompyuterni joylashuvini bildiruvchi ma’lum raqamlar to’plami.
Linux - UNIX ochiq boshlang’ich kod operatsion tizimi sifatida Linus Torvalds tomonidan yaratilgan. Linux tekin va shaxsiy kompyuter va Macintoshni o’z ichiga olgan k’oplab platformalarni boshqaradi. Linux ochiq operatsion tizim, ya’ni tizim kodidan aholi bepul foydalana oladi.
Ma’lumotlar bazasi - Manzillar ma’lumot bazasi sifatida, fayl ko’rinishida bir xil axborot saqlovchi to’plam. Bu axborot ma’lumotlar bazasi boshqaruv tizimida yaratilishi va saqlanishi mumkin.
Mijoz - Tarmoqning server tomonidan boshqariluvchi yagona foydalanuvchisi. Mijoz/server strukturasi bir vaqtning o’zida bir xil ma’lumotlardan foydalanish imkonini beradi. Dasturning asosiy komponenti markazlashgan serverda joylashgan, kichik komponentlari esa har biz mijoz oldida.
|
| |
MUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 70/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQMUHOKAMA UCHUN SAVOLLAR.
Tizimlar qaysi xossalari bilan biri biridan farqlanadi?
Axborot tizimlarini qo‘llash xalq xo‘jaligida qanday qulayliklar yaratadi?
Boshqarish nima?
Tizim nima?
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi ta’rifini ayting?
AAT funksional maqsadi.
ADABIYOTLAR Asosiy adabiyotlar
А. В. Душкин. Информатика и информационные технологии в профессиональной деятельности.–Рязань: Учебник, 2016. —14,75 c
Касьянов В. Н., Поттосин И. В. Методы построения трансляторов.— Новосибирск: Наука, 1986.—344 с.
Бойко В. В., Савинков В. М. Проектирование баз данных информационных систем.- М.: Финансы и статистика, 2000- 315 с.;
Вендров А.М. Проектирование программного обеспечения экономических систем.- М.: Наука, 2000- 257 с.;
Вильямс А.. Системное программирование в Windows 2000.- СПб. Питер, 2001- 335 с.;
Гайдамакин Н.А. Автоматизированные информационные системы, базы и банки данных.- М.: Наука, 2002- 394 с.;
Глазунов Л.П. Основы теории надежности автоматических систем управления. – М.: Энергоатомиздат, 1999- 458 с.;
Глушков В.М.Основы безбумажной информатики.-М.:Наука,1999- 552с.;
Глушков В. М. (перевод с английского) Организационные вопросы автоматизации управления.- М.: Экономика, 1998- 160с.;
Мишенин А. И. «Автоматизированные рабочие места управленческого аппарата».-М.:1999.
Мескон М., Альберт М.,Худоури Ф. Автоматизированные рабочие место Перю сюангл. /общ. Ред. Л.И. Евенко. М.: дело, 1994.
Discovering Computers 2016. Tools, Apps, Devices, and the Impact of Texnology. 691 pg.
Richard L. Halterman Fundamentals of CQQ Programming. Copyright © 2008–2016. All rights reserved. 634 pg.
Brian P. Hogan HTML5 and CSS3, Second Edition. Level Up with Today’s Web Technologies. Copyright © 2013 The Pragmatic Programmers, LLC. All rights reserved. 290 pg.
Raavi O’Connor Autodesk 3ds Max® 2016 Modeling and Shading Essentials. Copyright © 2015 Raavi Design. 466 pg.
|
| |
Qo’shimcha adabiyotlar - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 71/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQ
Mirziyoеv SH.M. Tashkiliy tahlil, qa`tiy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik- xar bir raxbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kеrak. T., “O’zbеkiston”. 2017 y. 102 bеt.
Mirziyoеv SH.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta`minlash – yurt taraqqiyoti va xalq faravonligining garofi. T., “O’zbеkiston”. 2016 y. 47 bеt.
Mirziyoеv SH.M. Buyuk kеlajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. T., “O’zbеkiston”. 2016 y. 48 bеt.
Randy H. Shih AutoCAD 2017 Tutorial - First Level: 2D Fundamentals Better Textbooks. Lower Prices.
.BarBaraZukinHeiman. PH.D. and others Practical Photoshop® CS6, Level 1 Copyright © 2009–2017 by. 53 pg.
M.Aripov. Axborot tеxnologiyalari. O’quv qo’llanma T.: “Noshir” 2009. 366-b
M.M.Aripov va b. Informatika, informasion tеxnologiyalar Darslik T.: TDYUI 2005. 278-b.
O’zbеkiston Rеspublikasining “Axborotlashtirish to’g’risida”gi Qonuni// “Xalq so’zi” gazеtasi, 2003 yil 11 dеkabr.
O’zbеkiston Rеspublikasining “Elеktron hujjat almashinuvi to’g’risida”gi Qonun// “Xalq so’zi” gazеtasi, 2004 yil 20 may.
S.S. Qosimov Axborot tеxnologiyalari: Oliy o’quv yurtlari uchun darslik. T.: Alokachi, 2006.-360b.
I.N. CHumachеnko 3DS-MAX. Samouchitеl. M.: NT Press 2005. 538 s.
www.uz – Milliy qidiruv tizimi
www.gov.uz – O’zbеkiston Rеspublikasi xukumat portali
www.lex.uz-O’zbеkiston Rеspublikasi Qonun hujjatlari ma`lumotlari milliy bazasi
www.ZiyoNET.uz-O’zbеkiston Rеspublikasi axborot-ta`lim portali.
www.e-darslik.uz
http://www.vse.uz/ - Ensiklopеdiya poiskovo`x sistеm
http://linux.manas.kg/books/how intranets work/ch32.htm
www.SDCpublications.com
http://www.practical-photoshop.com
http://virtual-university-eurasia.org/-Vеrtualno`y univеrsitеt yevrazii
|
| |
Tashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari

|
Tashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari
|
bet | 12/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQ Tashqi xotira va tashqi xotira qurilmalari.
Tashqi xotira–shunday xotiraki, u tashqi ko`rinishidan sistema platasiga o`xshash bo`lib, axborotlarni o`zida uzoq vaqt saqlash uchun mo`ljallangan har xil printsiplarda saqlovchi va har xil turdagi tashuvchi qurilmalardir. Shu bilan birga, tashqi xotirada kompyuterning barcha dasturiy ta’minotlari saqlanadi. Tashqi xotira qurilmalari kompyuter sistema blokida joylashishi bilan birga uning alohida korpuslarida ham joylashgan bo`ladi. Oddatda tashqi qurilmalar ma’lumotlarni o`zida jamlovchi (yig`uvchi) qurilmalar deb ataladi. Jamlovchi–bu axborotni o`zida saqlaydigan qurilma bo`lib, u katta hajimdagi axborotlarni uzoq vaqt saqlash uchun mo`ljallangandir. Ularning hajmi tezkor xotiradan bir necha yuz marotaba kattadir. Jamlovchi qurilmani ma’lumotni tashuvchi va o`quvchi qurilma deb qarash mumkin. Axborot tashuvchilar ikki xil bo`ladi: lentali va diskli. Lentalilar faqat magnitli bo`lishi mumkin, diskli tashuvchilar esa magnitli, magnitooptik va optik bo`ladi. Eng ko`p tarqalgan jamlovchilar bu magnitli disklardir. O`z navbatida magnitli disklar ham uch turga bo`linadi: qattiq disklar, egiluvchan disklar va lazerli (optik) disklar.
Qattiq disk (HDD – Hard Disk Driver).
Qattiq magnit disk kompyuterda ishlanadigan dasturlar va ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun mo`ljallangan. Ko`p hollarda qattiq disklar vinchester nomi bilan yuritiladi. Vinchester tashqi ko`rinishidan silliq germetik yopiq qutiga o`xshash bo`lib, uning ichida umumiy o`qqa ega bo`lgan aylana shaklidagi bir nechta qattiq alyumin yoki shishali plastinkalar joylashgan. Uning ichidagi disklar soni o`ntagacha bo`lishi mumkin. Ularning yuroqi qismi aylana shaklida ajratilgan bo`lib, ular yo`laklar (track) deb ataladi. Har bir yo`lak o`z raqamiga ega. Bir xil raqamli yo`laklar disklarda ustma–ust joylashgan holda silindir shaklini hosil qiladi. Diksdagi yo`lakalar sektorlarga ajratilgan. Sector 571 bayt joy egallaydi. Sektorlar va yo`laklar diskni formatlash vaqtida hosil bo`ladi. Foydalanuvchi formatlashni maxsus dasturlar orqali amalga oshiradi. Formatlanmagan diskga hech qanday axborot yozib bo`lmaydi. Qattiq diskni bir necha logik disklarga bo`lish mumkin. Bu kompyuterda ishlashda foydalanuvchining ishini engillashtiradi.
|
| |
U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika - bet 70

113
bittadan nuqta tushishi ehtimolligini toping. Nuqtaning uchburchakka
tushishi ehtimolligi uchburchakning yuzasiga proporsional bo„lib, uning
joylashishiga bog„liq emas.
J:
(
)
19. O„rtacha yuzasi
√ ga teng qor parchalari perpendikulyar
ravishda ko„chmoqda. Qor parchalarini to„sish uchun yuzasi
√ ga
teng to„siqlar o„rnatilgan. Qor parchalarining bu to„siqlarga urilib ketish
ehtimolligini toping.
J: 0,25
20. To„rtta o„yin soqqasi tashlangan. Quyidagi hodisalarning ehtimolla-
rini toping. a) uchta tushgan yog„ida bir xil son va to„rtinchi yog„ida esa
boshqa sonlar; b) hamma tushgan yog„larida turlicha sonlar.
J: a)
(
)
b)
U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika - bet 71

21. Agar oila kelajakda uchta farzandli bo„lishni xohlasa, u holda ular-
ning ikki farzandi qiz va biri o„g„il bo„lishi ehtimolini toping.
J:
22. Sizning ishxonangiz 12 qavatli uyning 9-qavatida joylashgan. Siz
qachon liftdan foydalanmoqchi bo„lib, uning knopkasini bossangiz
deyarli har doim lift pastdan ko„tarilib chiqadi. Bunda qanday ma‟no
bor?
J: Agar lift 1- va 12-qavatlar orasida bir xil tezlikda harakat qilayotgan
bo„lsa, u holda
( lift 9-qavatga yuqoridan tushib keladi)
bo„ladi.
23. Agar 25 yoshli kishining yil davomida vafot etish ehtimoli 0,0008
bo„lsa, u holda uning yil davomida yashashining ehtimolligi topilsin.
J: 0,9992
24. Agar ikkita kub tashlanayotgan bo„lsa, u holda ochkolar yig„indisi:
a) 5 yoki 5 dan kam; b) 6 yoki 6 dan ko„p bo„lishi ehtimolligini toping.
J: a)
b)
25. Bir fabrikada ishlab chiqilayotgan zanjirlar 5000 funtga chidamli-
likka ega. Ammo zanjir “o„zining eng kuchsiz halqasidan kuchli emas”.
Agar 100 ta halqadan bittasi talabdagi kuchga chidamasa, u holda 40 ta
halqadan tuzilgan zanjirning:
a) 5000 funt kuchga chidashi;
b) 5000 funtdan kam kuch ta‟sirida uzilib ketishining ehtimolligini
toping.
114
Ko‘rsatma. Bu masalani yechishda
ning qiymatini hisobla-
shimiz kerak bo„ladi. Buni kalkulyatordan foydalanib amalga oshiriladi.
Buning uchun
formuladan foydalanamiz.
J: a) 0,669 b) 0,331
26. Agar oilada a) uchta farzand; b) to„rtta farzand bo„lsa, u holda
kamida bitta farzandning qiz bo„lishi ehtimoli qanday bo„ladi?
J: a)
b)
27. Paketdagi urug„larning 80% i to„q, ya‟ni har bir urug„ning to„q
bo„lish ehtimoli 0,8 ga teng. Siz paketdan ikkita urug„ olib ekdingiz. U
holda:
a) kamida bitta urug„ning;
b) faqat bitta urug„ning unib chiqish ehtimoli qanday bo„ladi?
J: a) 0,96 b) 0,32
28. Yashikda 19 ta sifatli va 5 ta sifatsiz bolt bor. Undan ixtiyoriy ra-
vishda to„rtta bolt olindi. U holda shu to„rt boltning:
a) kamida bittasi;
b) faqat bittasi;
d) ko„pi bilan bittasi sifatsiz bo„lishi ehtimolligini toping.
J: a) 0,635 b) 0,456 d) 0,821
29. Sifat nazoratchisi bir to„pi 50 tadan qilib bog„langan panshaxalar
ichidan ixtiyoriy ravishda 5 tasini olib tekshiradi. Agar:
a) 50 talik bog„lamda 10 ta panshaxa yaroqsiz bo„lsa, u holda
nazoratchining qo„lida kamida bitta brak panshaxaning chiqish ehti-
molligi qanday?
b) agar xaridor 50 ta mahsulotdan 10 tasi brak ekanligini hech
bo„lmaganda 85% aniqlik bilan bilmoqchi bo„lsa, u holda nazoratchi 50
talik bog„lamdan nechta olib tekshirishi kerak?
J: a) 0,69 b) 8
30. Sifatsizlik darajasi 5% bo„lgan 200 ta boltdan 10%i olib tekshirildi.
U holda tekshirilayotgan boltlarning:
a) barchasi sifatli;
b) hech bo„lmaganda bittasi brak bo„lishi ehtimoli qanday?
J: a) 0,34 b) 0,66
31. Tugma ishlab chiqaradigan stanokning mahsulotlari bir to„pi 1000
tadan qilib guruhlanadi. Nazoratchi bir to„p mahsulotdan ixtiyoriy
ravishda 50 tasini olib tekshiradi. Agar bir to„p mahsulotning 5%i
sifatsiz bo„lsa, u holda:
a) barcha tekshirilayotgan tugmalar sifatli;
115
b) tekshirilayotgan tugmaning faqat bittasi sifatsiz bo„lishi ehti-
molligini toping.
J: a) 0,12 b) 0,27
|
-§. Bog‘liqmas va bog‘liq hodisalarga doir misollar

116
vafot etar ekan. Shuningdek, chekuvchilarning 2000 tasidan biri yil
davomida o„pka rakidan vafot etar ekan. Chekish va o„pka rakidan vafot
etish hodisalari o„zaro bog„liqmi?
Chekuvchi va chekmaydigan
kishilarning o„pka rakidan vafot etish hollarini solishtiring.
Yechish:
‒ ixtiyoriy tanlangan kishining chekuvchi bo„lish ho-
disasi,
‒ ixtiyoriy tanlangan kishining chekmaydigan bo„lishi hodisasi
va
‒ iytiyoriy tanlangan kishining yil davomida o„pka rakidan vafot
etish hodisasi bo„lsin. U holda
va
bo„ladi. Bulardan
bo„lgani
uchun va
hodisalar o„zaro bog„liq ekan. Shunday qilib,
(chekuvchining yil davomida o„pka rakidan vafot etishi) ( , agar
ro„y bergan bo„lsa)
ga ega bo„lamiz. Yuqoridagilarni quyidagicha talqin qilish mumkin: siz
hech qanday ma‟lumotlarga ega bo„lmagan holda biror kishining o„pka
rakidan vafot etish ehtimolligi 0,00067 ga teng deyishingiz mumkin.
Ammo, agar siz shu odamning chekuvchi ekanligini bilsangiz, u holda
bu ehtimollik ikki barobardan ortiqroq, ya‟ni 0,0015 ga teng bo„ladi.
Ushbu
berilganlarga asoslanib, chekmaydigan kishining yil davomida
o„pka rakidan vafot etish ehtimolligini topishingiz mumkin.
( )
(bu yerda
‒ hodisaga qarama-qarshi hodisa) munosabatga ko„ra,
demak,
(chekmaydigan odamning o„pka rakidan vafot etishi) agar
ro„y bergan bo„lsa)
ekan.
Shunday qilib, chekuvchi odamning o„pka rakidan vafot etishi
imkoniyati chekmaydigan odamlarga qaraganda olti marta ko„p ekan.
Shuni aytish kerakki, biz ko„rgan munosabat va bog„lanishlar
matematikada chekish va o„pka raki hodisalarining “korrelatsiyasi” (bir-
biriga bog„liqlik darajasi) deyiladi.
Osi etalon modeli. Osi pog’onasining tarixi, pog’onalari, ularning vazifasi, asosiy protokollari, pog’onalarning o’zaro bog’lanishi va xizmatlari Reja

|
Osi etalon modeli. Osi pog’onasining tarixi, pog’onalari, ularning vazifasi, asosiy protokollari, pog’onalarning o’zaro bog’lanishi va xizmatlari Reja
|
bet | 1/6 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,36 Kb. | | #118465 |
Bog'liq Osi etalon modeli. Osi pog’onasining tarixi, pog’onalari, ularni
Kompyuter tarmoqlari telekommunikatsiya texnologiyalari, 5 semestr Kirish. Kompyuter tarmoqlarining tarixi Kompyuter tarmoqlarining protokollari, ilovalar va texnologiyalari haqida umumiy tushunchalar
OSI etalon modeli. OSI pog’onasining tarixi, pog’onalari, ularning vazifasi, asosiy protokollari, pog’onalarning o’zaro bog’lanishi va xizmatlari Reja
OSI etalon modeli. Umumiy ta’rifi, tarixi
OSI pog’onalari, ularning vazifasi
Tarmoqning protokol modeli
OSI modelida pog’onalarning o’zaro bog’lanishi va xizmatlari
OSI etalon modeli. Umumiy ta’rifi, tarixi «Open Systems Interconnection Basic Reference Model — Ochiq tizimlarning o‘zaro bog‘lanish etalon modeli deb nomlangan model dastlabki ko’rininshida hujjat bo’lib ro‘yxatdan o‘tkazilan. 1978-yilda u OSI /ISO tarmoq protokollari stekining tarmoq modeli hisoblandi. Modelning maqsadi har bir pog‘onada hozirda mavjud yoki mavjud bo‘lmagan har xil texnologiyalar ishlashiga qaratilgan. 1978-yil (28.02.-2.03) OSI qo‘mitasining birinchi yig‘ilishi, ya’ni modelni «xomaki varianti» qabul qilinadi.
yilda CCITT (hozirda Xalqaro Telekommunikatsiya Ittifoqi yoki ITU-T telekommunikatsiya standartlashtirish sektori deb nomlanadi) va ISO hujjatlari birlashtirilib, Ochiq tizimlarning o'zaro aloqasi uchun asosiy etalon modeli yaratildi, odatda Open System Interconnection Reference Model, OSI Reference Model yoki shunchaki OSI modeli deb nomlanadi.
1984 yilda u ISO tomonidan ISO 7498 standarti bilan, hamda ITU-T tomonidan X.200 standarti sifatida nashr etilgan. 1984 yilda u ISO tomonidan ISO 7498 standarti bilan, hamda ITU-T tomonidan X.200 standarti sifatida nashr etilgan. OSI ikkita asosiy tarkibiy qismga ega, bu tarmoqning abstrakt modeli bo'lib, u "Asosiy etalon modeli" yoki "yetti pog’onali model" deb nomlangan va o'ziga xos protokollar to'plami. OSI mos yozuvlar modeli tarmoq kontseptsiyalarini o'qitishda katta yutuq bo'ldi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Osi etalon modeli. Osi pog’onasining tarixi, pog’onalari, ularning vazifasi, asosiy protokollari, pog’onalarning o’zaro bog’lanishi va xizmatlari Reja
|
Programma tili - Niyazova n. A, Ximmataliyev

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 77/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQProgramma tili - Dasturchi tomonidan yozilgan boshqarish qoidalari va yig’indisi. Yuqori darajadagi dastur tili o’zi boshqaradigan yuklamadan ozod, past darajadagi til har bir dastur uchun alohida yoki platformada. Ba’zi dastur tillari BASIC, C, C++, dBASE, FORTAN va Perl.
Puck - Sichqoncha kabi kiritish qurilmasi.
RAM - Ikkita asosiy xotiradan biri hisoblanadi. Dasturning qismlari RAMda saqlanadi, dastur ishi tezlashadi. Shaxsiy kompyuterda bir qancha RAM joylashsada, faqat ayrim qismlari istalgan vaqtda ruxsat oladi. U ham xotira deb ataladi.
Skanner - Yorug’lik nurlarini ishlatib qog’ozdagi matn, tasvir va rasmlar kabi ma’lumotni skanner qiladigan va tasvirni signallar orqali tarjima qilinadigan, saqlanadigan, o’zgartirish kiritadigan va uzatadigan elektron qurilma.
Shaxsiy kompyuter - Markaziy jarayon qurilmasi va bir yoki undan ortiq xotira maydoniga ega bo’lgan yagona foydalanuvchi kompyuteri.
Sichqoncha - Trackball singari kichik qo’l qurilmasi bo’lib, kusorning ekrandagi harakatini boshqaradi. Sichqonchaning ish stoldagi harakati uning ekrandagi harakatiga to’g’ri keladi.
Server - Tarmoqda mijozlar deb ataluvchi, boshqa kompyuterlar bilan resurs va axborotlar bo’lishuvchi kompyuter.
Tashqi qurilma - Kompyuterning faoliyatini yaxshilovchi kompyuterga biriktirilgan tashqi qurilma. Masalan, hard xotira, skanner, printer, klaviatura, sichqoncha, trackball, tablet va
Trojan Horse - Virus turi.
UNIX - Juda kuchli kompyuter ilovalarinig asosi bo’lib xizmat qiluvchi juda yuqori kuchga ega operatsion tizim.
USB - Bir qancha USB simlarni saqlovchi qurilmalarni kompyuterga ulovchi USB birlashtiruv simlari.
Virus - kompyuterning dasturlari yoki kompyuter tizimining qismiga zarar yetkazuvchi kompyuterning ruxsat etilmagan qismi. U kompyuter xotirasini buzushi va uning ishlash faoliyatiga zarar yetkazishi mumkin. Ko’pgina viruslar tarqalishga dasturlashtirilmagan.ular boshqa kompyuterdan e-mail, bo’lishish yoki ilovalar orqali yuboriladi. Virislarning turli xil turlari mavjud. Masalan, boot viruslari, fayl viruslari va makro viruslar.
Xotira - Osonlikcha topish mumkin bo’lgan katta miqdordagi axborotlarni saqlash qurilmasi. Bunday qurilmalarda RAID, CD-ROM, DVDlar kiradi. Xotira - Ilovalar va hujjatlarni o’z ichiga oluvchi, axborotni vaqtincha saqlash joyi. Axborot doimiy saqlov vositasida saqlanishi lozim. Kompyuter xotirasi u saqlay oladigan axborot hajmi bilan o’lchanadi, odatda megabayt yoki gigabaytlarda.
|
| |
Misollar 
     
111 - U. X. Xonqulov matematikaning stoxastika

112
J:
√
10. Tanga tashlash tajribasida gerb tomon bilan tushishning nisbiy chas-
totasi 0,7 ga teng. Agar hammasi bo„lib 440 ta sinov o„tkazilgan bo„lsa,
gerb tomon bilan tushgan sinovlar soni qancha?
J: 308 ta.
12. Ikkita qo„shni yog„i bo„yalgan kub 512 ta teng kubchalarga arra-
langan. Tavakkaliga olingan kubchaning bitta yog„i bo„yalgan bo„lishi
ehtimolligini toping.
J:
13. Guruhda 30 ta talaba bo„lib, ulardan 5 tasi sportchi. Tavakkaliga 4 ta
talaba tanlandi. Ular ichida hech bo„lmaganda bittasi sportchi bo„lishi
ehtimolligini toping.
J:
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari

|
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
|
bet | 2/2 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 160,88 Kb. | | #139988 |
Bog'liq Axborotlarni kriptografik himoyalash usullari. Reja Kriptografiy-fayllar.orgKompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
Ushbu vositalarni quyidagicha tasniflash mumkin:
Urinlarni almashtirish usullari
Ushbu usul eng oddii va eng kadimiy usuldir. Urinlarni almashtirish usullariga misol sifatida quyidagilarni kеltirish mumkin:
— shifrlovchi jadval;
— sеxrli kvadrat.
SHifrlovchi jadval usulida kalit sifatida quyidagilar kullaniladi:
— jadval ulchovlari;
— suz yoki suzlar kеtma-kеtligi;
— jadval tarkibi xususiyatlari.
MATEMATIK VA TABIIY-ILMIY FANLAR
Ushbu axborot ustun buyicha kеtma – kеt jadvalga kiritiladi:
M
|
M
|
K
|
A
|
Y
|
I
|
N
|
A
|
A
|
V
|
B
|
I
|
Y
|
L
|
T
|
T
|
A
|
I
|
L
|
F
|
A
|
E
|
I
|
T
|
I
|
M
|
A
|
R
|
Sеhrli kvadrat dеb, katakchalariga 1 dan boshlab sonlar yozilgan, undagi har bir ustun, satr va diagonal buyicha sonlar yigindisi bitga songa tеng bo‘lgan kvadrat shaklidagi jadvalga aytilali.
4x4 ulchovli sеhrli kvadratni olamiz, bu еrda sonlarning 880 ta har xil kombinatsiyasi mavjud. Quyidagicha ish yuritamiz:
16
|
3
|
2
|
13
|
5
|
10
|
11
|
8
|
9
|
6
|
7
|
12
|
4
|
15
|
14
|
1
|
Boshlangich matn sifatida quyidagi matnni olamiz:
Komyuter tamog’i
va jadvalga joylashtiramiz:
I
|
M
|
O
|
M
|
Y
|
T
|
A
|
E
|
R
|
U
|
T
|
R
|
P
|
G’
|
O
|
K
|
SHifrlangan matn jadval elеmеntlarini satrlar bo‘yicha o‘qish natijasida tashkil topadi:
ISAL UTIA SHRLL TRAD
Almashtirish usullari
Almashtirish usullari sifatida quyidagi usullarni kеltirish mumkin:
- Sеzar usuli;
- Affin tizimidagi Sеzar usuli;
- Tayanch so‘zli Sеzar usuli va boshqalar.
Sеzar usulida almashtiruvchi harflar k va siljish bilan aniqlanadi. YUliy Sеzar bеvosita k = 3 bo‘lganda ushbu usuldan foylalangan.
k = 3 bo‘lganda va alifbodagi harflar m = 26 ta bo‘lganda quyidagi jalval hosil qilinadi:
Foydalanilgan adabiyotlar:
Jеl’nikov V. Kriptografiya ot papirusa do komp’yutеra. M.: ABF, 1997. –
Nil’s Fеrgyuson, Bryus SHnayеr «Praktichеskaya kriptografiya», M.: Izdatеl’skiy dom «Vil’yams», 2005g.-424s.
Pеtrov A.A. «Komp’yutеrnaya bеzopasnost’. Kriptografichеskiе mеtodi zaщiti», M.: DMK, 2000g. -448s.
Koblits N. Kurs tеorii chisеl v kriptografii. – M., Nauchnoе izdatеl’stvo TVP,
Maslеnnikov A. Praktichеskaya kriptografiya BHV – SPb 2003y.
SHnayеr Bryus. Prikladnaya kriptografiya. Protokoli, algoritmi, isxodniе tеksti na yazikе Si. Triumf-2002y.
Barichеv S. Osnovi sovrеmеnnoy kriptografii. Uchеbniy kurs. Goryachaya liniya Tеlеkom 2002y.
G‘aniеv S.K.,Karimov M.M. Hisoblash sistеmalari va tarmoqlarida informatsiya himoyasi: Oliy o‘quv yurt.talab. uchun o‘quv qo‘llanma.- Toshkеnt davlat tеxnika univеrsitеti, 2003. 77 b.
www.ziyonet.uz
http://fayllar.org
|
| |