n *
v, uoo - J. S. Salimov, N. B. Pirmatov

|
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov
|
bet | 70/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. Pirmatovn *
v, uoo
COSif,
1.0 -
0.5-
oL 0
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
/
|
pi*> h* "z*
57.
5 - 2 q - 1,0 3 -
- 1
2 ■ 0,5 1 -
0 J 0 Jfl
'X
|
|
|
|
|
|
|
n
|
|
|
|
|
|
|
/
|
f
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
/
|
|
/
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
✓
|
y
|
|
|
|
|
|
V
|
|
|
|
|
|
|
|
|
/
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
>
|
|
|
|
|
|
/
|
|
|
|
|
|
P,
|
y
|
|
|
|
|
|
/
|
/
|
|
|
|
|
|
|
|
|
h
|
|
|
|
s
s
|
s
|
1
|
|
/
|
'C0.
|
|
|
|
|
|
|
|
s
|
✓
|
|
|
1
|
/
|
|
|
|
<
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
f
|
|
'z
|
r
|
|
|
|
|
**
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
u,
|
|
>
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
0,5 1,0 1,5 P
|
|
13.4-rasm. Quvvati 50kW, 220/380 V, 1470ayi/min bolgan qisqa tutashgan rotorli asinxron motoming ish xarukteristikalari.
Motorning validagi yuk oshishi bilan sirpanish s o‘sib boradi. Nominal yuklamada sirpanish sN = l ,5^-5% ni tashkil qiladi. Rotoming aylanish chastotasi (ll.l,a) dan quyidagiga teng bo'ladi:
« = «, ■ (l - s) = 60yj • (l - s)/p. (13.3)
Yuklama oshishi bilan sirpanish s ortadi, natijada rotoming aylanish chastotasi n biroz kamayadi. Asinxron motorning nominal yuk bilan ishlagandagi foydali momenti:
M2N = 9’55 P2N / nN ’ I N lTl ] • O3-4)
Agarda n = const bo‘lganda M2 =/’(P2) bog‘lanishninggrafigi deyarli to‘g‘ri chiziq bo‘lardi. Lekin yuklama ortishi bilan n biroz kamayadi, shu sababli yuklamaning ortishi bilan moment M2 foydali quwat P2 ga qaraganda tezroq o‘sadi va uning o‘zgarishi yuqoriga og'gan egri chiziqdan iborat bo‘ladi.
Motorning validagi yuk oshishi bilan stator toki I, ning aktiv tashkil etuvchisi oshib boradi. Kuchlanish U, = const bo‘lganligidan tok I, ning reaktiv tashkil etuvchisi Ilresa bir xilda qoladi. Shuning uchun ham turli yuklamalarda motorning magnit oqimi deyarli o'zgarmaydi. Shu sababli I2 = f {P2) bog'lanish deyarli bir xilda qoladi.
Motor kichik yuk bilan ishlaganda stator toki tarkibidagi reaktiv tok, aktiv tashkil etuvchisiga nisbatan katta bo'ladi. Shu sababli motorning quwat koefTitsienti kichik (0,1h-0,2) bo‘ladi. Yuklamaning ortishi bilan tokning aktiv tashkil etuvchisi orta boradi. Bunda kuchlanish U, va motortoki I, vektorlari orasidagi burchak kichiklashib, cos
n kamayadi, sirpanish s va rotorning induktiv qarshiligi x2 lar ortishi tufayli coscp,biroz kamayadi.
FIK ning o'zgarishi xuddi boshqa elektr mashinalariniki yoki transformatomiki singari bo‘ladi. Salt ishlashda FIK q = 0. Yuklamaning ortishi bilan r| oshib boradi va o‘zgarmas isroflar (yuklamaga bog'liq boMmagan mexanik va salt ishlash isroflari) o‘zgaruvchan isroflarga (yuklamaga bogMiq ravishda o‘zgaradigan chulg‘amlardagi elektr va qo‘shimcha isroflar) teng boMganda o‘zining katta qiymatiga erishadi va yuklamaning yanada ortishi natijasida o'zgaruvchan isroflarning oshishi tufayli FIK q biroz kamayadi.
Asinxron motorlarning ish xarakteristikalarini analitik
hisoblash usuli
Asinxron motorlarning ish xarakteristikalarini ularning o'zgarmas elektr parametrlari uchun qurilgan toklarning doiraviy diagrammasini qoMlab hisoblash usuli katta kamchilikka ega, masalan, o‘rta va katta quvvatli asinxron motorlarning ish rejimlari o‘zgarganda paz va differensial tarqoq magnit oqimlari tomonidan poMat o‘zakning chulg'am joylashgan qismidagi tishlarning to‘yinishi tufayli mashina stator va rotor chulg‘amlarining induktiv qarshiliklari o‘zgaradi.
Chulg‘amlardagi tokning oshishi bilan tarqoq oqimlar ham osha boradi va natijada magnit o'zakning tish qismi to'yina boshlaydi. Bunday holda tarqoq oqim uchun magnit o'tkazuvchanlik kamayib, x, va x2 induktiv qarshiliklar ham kamayadi. Motorning ish rejimi nominaldan uning rotori to‘xtagunga (s = 1) qadar o‘zgarganda uning induktiv qarshiliklari pazlarning shakliga bogMiq holda 1,1^1,4 marta kamayadi. Sirpanishning oshishi rotor chulg‘ami o‘tkazgichlarida tokning siqib
chiqarish effektining ta'siri tufayli/*^ aktivqarshiligining ham oshishiga
olib keladi.
Demak, toklarning doiraviy diagrammasi bo'yicha aniqlangan ish xarakteristikalarining yetarli darajada aniqligi sirpanishning juda ham kam qiymatlariga to‘g‘ri kelar ekan.
Asinxron motorning katta sirpanishlarga to‘g‘ri keladigan ishini xarakterlovchi kattaliklar, shu jumladan, ishga tushirish toki va ishga tushirish momentini aniqlashda katta xatoliklarga olib keladi. Doiraviy diagrammada qo'shimcha grafik qurishlar va ulardan foydalanib kesmalarni oichashlarda ham xatoliklar kelib chiqadi.
Asinxron motorning ish xarakteristikalarini analitik usulda hisoblaganda yuqorida ko‘rsatilgan kamchiliklar bo‘lmay, zamonaviy hisoblash texnikasida amalga oshirilishi tufayli aniqlik yuqori darajada bo‘ladi.
Analitik hisoblash usul asinxron motorning almashtirish sxemasiga (11,4,Z>-rasm) asoslangan. Bunda asinxron motorning pasportida ko‘rsatilgan ma'lumotlar (PN, U1N, nN) hamda salt ishlash va qisqa tutashuv tajribalaridan olingan natijalar hisoblashda dastlabki ma'lumot uchun yetarli bo'ladi.
Hisob quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Rotor chulg‘amining keltirilgan aktiv qarshiligi r', kritik sirpanish s^va nominal sirpanish sN lar quyidagicha aniqlanadi:
ri=T*~Ti>
|
(13.5)
|
Slr~ ^2 -/ Xqt_
|
(13.6)
|
SN = (n, - nN)/n, .
|
(13.7)
|
Sirpanishga 7-^8 qiymatlar (bunga sirpanishning nominal sN va kritik skr qiymatlari ham kiradi) berib ish xarakteristikalarini qurish uchun zaruriy bo‘lgan kattaliklar aniqlanadi.
Ekvivalent aktiv qarshilik, (Q)
rd=r,+ r'/s. (13.8)
Almashtirish sxemaning ishchi zanjiri (konturi)ning ekvivalent to‘la qarshiligi (Q)
z *=JrJ+x7- (13.9)
Asinxron motor almashtirish sxemasi ish konturiining quvvat koeffitsienti
c°s(p2 = r .k / Z, .
Rotor chulg'amining keltirilgan toki, (A)
(13.10)
/; - u, / z.k
|
(13.11)
|
va uning aktiv va reaktiv tashkil etuvchilari, (A)
|
|
/'a = /' coscp2 ;
|
(13.12)
|
I'2r = r2 sincp2 .
|
(13.13)
|
Stator chulg'amining aktiv va reaktiv tashkil etuvchilari, (A)
|
*i<, + ^2a ’
|
(13.14)
|
|
|
| |