nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
III.Yangi mavzu bayoni: Reja

III.Yangi mavzu bayoni: Reja:1.Yuz yillik urush va uning bosqichlari. 2.Urushning borishi. 3.Jakeriya qo`zg`oloni.
Fransiyani yagona davlatga birlashtirishni tugallash oson vazifa emas edi. Chunki birlashtirish siyosati nafaqat ichki, ayni paytda, tashqi to`siqlarga ham uchragan. Eng katta tashqi to`siq-Angliya edi. Fransiyaning Akvitaniya viloyati Angliya qo'1 ostida edi. U bu viloyatni Fransiyaga qaytarib berishni istamagan. Buning ustiga, markaziy hokimiyatga bo`ysunmaslik uchun kurashayotgan Flandriya viloyati Angliya tomonidan qo`llab-quwatlangan.
Angliya qiroli Eduard III Fransiya qiroli Filipp VI (1328 - 1350) (qizining o`g`li)ning nabirasi bo`la turib, Fransiyaga qarshi siyosat yurita boshladi. Bu omillar Fransiya - Angliya munosabatlarini tobora keskinlashtirgan. Endi bu ikki davlat o`rtasida urush chiqishi muqarrar edi. Urushning boshlanishi uchun bir bahona kerak edi, xolos.
Filipp VI vafotidan so`ng Eduard in Fransiya taxtiga da'vogarlik qilib chiqdi. Biroq Fransiya qonunshunoslari ayol tomonidan bo`lgan avlod qirollik taxtiga o`tira olmaydi, degan xulosani berdi. Bu esa urush boshlashga bahona bo`ldi.
Angliya - Fransiya o 'rtasida boshlangan bu, utush tarixga yuz yillik urush nomi bilan kirgan. U to`'xtab-to 'xtab 1453-yilgacha davom etgan.1340- yilda Angliya floti katta g`alabaga erishdi. Bu g`alaba ingliz flotini dengizda hukmron flotga aylantirdi. 1346- yilda inglizlar quruqlikda ham g`alaba qozondilar.Fransiya qo`shinining umumiy safda turib jang qila olmasligi, inglizlarning esa 200 metr masofadan turib ham og`ir kamonlarda mo`ljalni aniq urishga qodir qo`shinga egaligi inglizlar g`alabasining asosiy sababi bo`ldi.
Eng yirik jang 1356- yilgi Puate jangi edi. Bu jangda ham inglizlar g`alabaga erishdilar. Hatto Fransiya qiroli loann asir olindi. Shu tariqa Angliya g`arbiy va Shimoliy Fransiyaning katta qismini bosib oldi.
Qo`zg`olon 1358- yilning may oyida Fransiyaning shimoli-sharqida boshlandi. Qo`zg`olonda 100 mingdan ortiq dehqon qatnashdi. Qo`zg`olonchilarning shiori barcha zodagonlarni bitta ham qoldirmay qirib tashlash edi. Bunga zodagonlar va harbiylarning dehqonlarga o`tkazgan og`ir jabr-zulmlari sabab bo`lgan. Qo`zg`olonga Gilom Kal ismli dehqon rahbarlik qildi.
Qirol hokimiyati tez orada qo`zg`olonga qarshi katta qo`shin to`pladi. Qirol hatto Angliyadan yordam so`rashga majbur bo`ldi. Harbiy tayyorgarlik ko`rmagan va yaxshi qurollanmagan dehqonlar qo`shini qirol qo`shiniga qarshi tura olmas edi. Qo`zg`olon rahbari Gilom Kal aldov yo`li bilan asir olindi. U boshiga qizdirilgan temir toj kiydirilib qatl etildi.
Dehqonlarning dushmanlari Gilom Kalga qarata: ,,Jaklar qiroliga biz ana shunday toj kiydiramiz", - deb uni mazax qilganlar. Yo`lboshchisiz qolgan, jang tartibini bilmaydigan dehqonlar qo`zg`oloni tor-mor etildi. Qariyb 20 ming dehqon qirib tashlandi. Ritsarlar qishloqlarga o`t qo`ydilar. Dehqonlarning o`zlarini esa daraxtlarga va uylarning eshiklariga osdilar.
|
-modda. Nazorat qilinadigan bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnoma

(5-q.)
Nazorat qilinadigan bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnoma soliq organiga belgilangan shakl
boʻyicha qogʻozda yoki elektron shaklda taqdim etilishi mumkin.
(6-q.)
Nazorat qilinadigan bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnomaning shaklini,
shuningdek uni
toʻldirish va nazorat qilinadigan bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnomani elektron shaklda taqdim etish
tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi belgilaydi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-
741-son Qonuni tahriridagi qism)
Qarang: VMning 2022 yil 10-martdagi 1-son Qarori bilan tasdiqlangan "Nazorat qilinadigan
bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnoma shakllarini toʻldirish tartibi haqida"gi Nizom
(7-q.)
Nazorat qilinadigan bitimlar toʻgʻrisidagi xabarnomani olgan soliq organi u olingan
kundan eʼtiboran oʻn kun ichida ushbu xabarnomani Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq
qoʻmitasiga elektron shaklda yuboradi.
(8-q.)
Agar soliq tekshiruvini yoki soliq monitoringini oʻtkazishda
soliq organi ushbu
moddaning ikkinchi qismiga muvofiq maʼlumotlar taqdim etilmagan nazorat qilinadigan bitimlar
tuzilganligi faktini aniqlagan boʻlsa, soliq organi aniqlangan faktlar toʻgʻrisida Oʻzbekiston
Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga mustaqil tarzda xabar qiladi va oʻzi olgan bunday bitimlar
toʻgʻrisidagi maʼlumotlarni yuboradi.
(9-q.)
Soliq tekshiruvini yoki soliq monitoringini oʻtkazayotgan soliq organi xabarnoma
yuborilgan sanadan eʼtiboran oʻn kundan kechiktirmay xabarnoma va tegishli maʼlumotlar
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga yuborilganligi toʻgʻrisida soliq toʻlovchiga
xabar qilishi shart.
(10-q.)
Xabarnomaning shaklini va uni yuborish tartibini Oʻzbekiston Respublikasi Davlat
soliq qoʻmitasi tasdiqlaydi.
(11-q.)
Soliq tekshiruvini oʻtkazayotgan soliq organi tomonidan nazorat qilinadigan bitimlar
toʻgʻrisidagi oʻzi tomonidan olingan maʼlumotlarning Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq
qoʻmitasiga yuborilishi bunday tekshiruvni davom ettirish va (yoki)
tugatish hamda tekshiruv
materiallarini koʻrib chiqish natijalariga koʻra qaror chiqarish uchun toʻsqinlik qilmaydi.
mart 2025 - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 142/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)5 mart 2025 yil
|
|
|
414.
|
“Uchinchi Renessans poydevori” mavzusida Axborot va murabbiylik soatlarini yuqori saviyada tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Oʻquv
xonalarida
|
Talabalarda tarbiyalash lozim boʻlgan fazilatlar, jumladan, Vatanga sadoqat, oʻzaro mehr oqibat, yuksak masʼuliyat, bagʻrikenglik, yot gʻoyalarga qarshi mafkuraviy immunitetini
mustahkamlashga erishiladi.
|
|
|
415.
|
“Talabalarning
muzeylarga tashrifi” loyihasini amalga oshirish: Viloyatlardagi muzeyga tashrif buyurildi
|
60 nafar talaba qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Hududda joylashgan muzeylar
|
Talabalarda milliy qadriyatlarimiz, tariximiz va madaniyatimizga hurmat va muhabbat hissi ortadi.
|
|
|
416.
|
Talabalar turar joylarida “Biz ommaviy madaniyat”ga qarshimiz, “Vatanimiz ravnaqi yoʻlida xalqimizga kamarbastamiz”, “Diniy bagʻrikenglik ota- bobolarimizdan meros boʻlgan milliy qadriyat”
kabi mavzularda davra suhbatlari tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Faollar zali
|
Buzgʻunchilik ruhidagi “ommaviy madaniyat” shakllari talabalar orasida urfga aylanishining oldi olinadi hamda ularning yot gʻoyalarga qarshi immuniteti muayyan darajada mustahkamlanadi.
|
|
|
|
|
| |
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov

|
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov
|
bet | 153/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: ____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Fransiyada mutlaq monarxiya
Mavzu: Fransiyada mutlaq monarxiya
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: 1415- yilgi urush. Janna d'Ark. Partizanlarharakati. Orlean uchun jangning ahamiyati. Yuz yillik urush natijalari. Markazlashgan qirolligi. Mutlaq monarxiya.
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
|
|
| |
Talabalar gavjum joylarda
“Talaba Fest”

|
Talabalar gavjum joylarda
“Talaba Fest”
|
bet | 156/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)450.
|
Talabalar gavjum joylarda
“Talaba Fest” madaniy konsert dasturlarini tashkil etish.
|
Barcha talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Talabalar gavjum joylarda
|
Talabalarning boʻsh vaqtlari mazmunli tashkil etiladi
|
|
|
19 mart 2025 yil
|
|
|
451.
|
“Mafkuraviy immunitet va gʻoyaviy kurashchanlik jamiyatimiz barqaror taraqqiyoti garovidir” mavzusida Axborot va murabbiylik soatlarini yuqori saviyada tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari
yoshlar yetakchisi va koordinatorlar
|
Oʻquv xona- larida
|
Talabalarda Vatanga sadoqat, yuksak masʼuliyat, bagʻrikenglik, sogʻlom dunyoqarash, kitobxonlik va media madaniyat, innovatsion fikrlash, vatan taraqqiyotiga daxldorlik, yot gʻoyalarga qarshi mafkuraviy immunitetini
mustahkamlashga erishiladi.
|
|
|
|
|
| |
Adabiyotlar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
113
Najmiddin BAKAYEV
Buxoro davlat tibbiyot instituti oʻqituvchisi
Shahobiddin SHODIYEV
Buxoro davlat tibbiyot instituti oʻqituvchisi
BOSHLANG’ICH BOSQICH TALABA SHAXSINING IJTIMOIY–RUHIY XUSUSIYATLARI
Maqolada oliy oʻquv yurti oʻquvchi–talabalardagi ijobiy va salbiy ijtimoiy-ruhiy xususiyatlar
oʻrganilib, salbiy xususiyatlarning bartaraf etish imkoniyatlari har tomonlama batafsil ilmiy-ruhiy metodik
nuqtayi nazaridan tahliliy oʻrganishga harakat qilingan.
Kalit soʻzlar: ruhiy-metodik, ijimoiy-ruhiy, innovatsion texnologiya, talaba, atama, kasbiy faoliyat.
В статье изучены положительные и отрицательные социально–психические особенности
учащихся и студентов высших учебных заведений, предпринята попытка всестороннего детального
научно-психологического анализа возможностей преодоления негативных особенностей.
Ключевые слова: психолого-методический, идейно-духовный, инновационная технология,
студент, курсовая, профессиональная деятельность.
In the article, the positive and negative socio–psychological characteristics of the students of the
higher educational institution were studied, and the possibilities of eliminating negative features were tried
to study in every detail from the point of view of scientific-psychological methodological point of view.
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 158/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
IV.Mustahkamash:Yangi mavzuni mustahkamlashda o`quvchilar rasmlarga qarab ta`rif beradilar.
Faol o`quvchilar baholanadi.
V.Baholash: Darsda faol qatnashgan,uyga vazifa bajargan,o`tilgan va yangi mavzuni mustah- kamlashda ishtirok etgan o`quvchilarbaholanadi.
VI.Uyga vazifa: O’tilgan mavzuni mustahkamlab kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: ____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Angliyada markazlashgan davlatning tashkil topishi
Mavzu: Angliyada markazlashgan davlatning tashkil topishi
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Normand gersogligi. Kuchli qirol hokimiyati. ,,Buyuk erkinlik xartiyasi". Parlament
Soatlar soni: 1 soat
|
|
|
| |
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 270/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
203
Лаборатория знаний”, 2008. -765 с.
4.
Мацяшек Л.А., Лионг Б.Л. Практическая программная инженерия на основе учебного
примера: пер. с англ. -М.: “БИНОМ. Лаборатория знаний”, 2009. -956 с.
5.
Фаулер М. Архитектура корпоративных программных приложений: пер. с англ. -М.:
“Вильямс”, 2006. -544 с.
6.
Назаров С. В. Архитектура и проектирование программных систем: монография. -М.:
“Инфра-М”, 2016. -374 с.
7.
Нильссон Дж. Применение DDD и шаблонов проектирования. Проблемно-ориентированное
проектирование приложений с примерами на C# и .NET. М. : Вильямс, 2008. 560 с.
8.
Фаулер М. Шаблоны корпоративных приложений. -М.: Издат. Дом “Вильямс”, 2011. -544 с.
9.
Руководство Microsoft по проектированию архитектуры приложений [Электронный ресурс].
URL: http:// apparchguide.ms/Book (дата обращения: 12.03.2018).
10.
Message Bus [Электронный ресурс]. URL:
11.
http://msdn.microsoft.com/en-us/library/ms978579.aspx
(дата обраще- ния: 15.03.2018).
https://buxdu.uz
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
204
Mansur ERGASHOV
Buxoro davlar universiteti
organik va fizkolloid kimyo
kafedrasi professori,
kimyo fanlari nomzodi
Aziz JO‘RAYEV
Buxoro davlat universiteti
kimyo mutaxassisligi
I bosqich magistranti
ORGANIK KIMYO FANI TA’LIMIDA ZAMONAVIY METODLARDAN FOYDALANISH
ORQALI TALABALARDA INTERAKTIVLIKNI OSHIRISH
Maqolada talabalarning organik kimyo fanidan nazariy va amaliy bilimlarini yanada mustahkamlash,
ularning interaktiv (jamoaviy) ruhdagi faoiliyatini oshiruvchi, fan asoslariga tayanuvchi mavzular
mohiyatini tez va qulay ochib bera oladigan metodlar yordamida bo‘lajak mutaxassisni yetishtirish xususida
so‘z boradi.
|
| |
-modda. Ortiqcha ushlangan soliq summasini qaytarish tartibi

|
-modda. Ortiqcha ushlangan soliq summasini qaytarish tartibi Pdf ko'rish
|
bet | 285/352 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #141154 |
Bog'liq 00000000858c3fb50185edf3c8360039391-modda. Ortiqcha ushlangan soliq summasini qaytarish tartibi
(1-q.)
Agar ushbu bobda boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq agenti tomonidan
soliq toʻlovchining daromadidan ortiqcha ushlangan soliq summasi soliq toʻlovchining yozma
arizasiga asosan qaytarilishi lozim.
(2-q.)
Soliq agenti tomonidan bir soliq davri ichida ortiqcha ushlangan soliq summasi
qaytariladi.
(3-q.)
Soliq toʻlovchiga ortiqcha ushlangan soliq summasini qaytarish daromadlaridan
bunday soliq agenti tomonidan ushlab qolinadigan soliq toʻlovchi boʻyicha ham, boshqa soliq
toʻlovchilar boʻyicha ham kelgusi toʻlovlar hisobidan budjet tizimiga oʻtkazilishi lozim boʻlgan
ushbu soliq summasi hisobidan, soliq agenti soliq toʻlovchining tegishli arizasini olgan kundan
eʼtiboran uch oy ichida soliq agenti tomonidan amalga oshiriladi.
(4-q.)
Soliq toʻlovchiga ortiqcha ushlangan soliq summasini qaytarish soliq agenti
tomonidan soliq toʻlovchining arizasida koʻrsatilgan bankdagi hisobvaragʻiga pul mablagʻlarini
oʻtkazish yoʻli bilan naqd pulsiz shaklda amalga oshiriladi.
(5-q.)
Soliq agenti boʻlmaganda yoxud ushbu moddaning ikkinchi qismida belgilangan soliq
davri tugaganda, soliq toʻlovchi soliq davrining yakuniga koʻra soliq deklaratsiyasini bir vaqtning
oʻzida taqdim etgan holda, ilgari soliq agenti tomonidan ortiqcha ushlangan va budjet tizimiga
oʻtkazilgan soliq summasini qaytarish toʻgʻrisida soliq organiga ariza berishga haqli.
(6-q.)
Soliq davrida Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti maqomini olgan soliq toʻlovchi
ushbu soliq davrida norezident maqomida toʻlagan soliq summasini qayta hisob-kitob qilishga va
qaytarib olishga haqli. Soliq summasini soliq toʻlovchiga qaytarish soliq toʻlovchi ushbu
Kodeksning 397-moddasida belgilangan tartibda koʻrsatilgan soliq davri yakuniga koʻra soliq
deklaratsiyasini taqdim etgan taqdirda yashash joyi (turgan joyi) boʻyicha hisobga qoʻyilgan soliq
organi tomonidan amalga oshiriladi. Ushbu deklaratsiyaga mazkur soliq davrida Oʻzbekiston
Respublikasining rezidenti maqomini tasdiqlaydigan hujjatlar ilova qilinishi kerak.
|
| |
,43
580,4 - Информатика

430
maqsadida vaqtli matbuot nashrlari Kataloglari kiritilgan
Kompaniya Vеb- sayti
yangilandi. Rеspublikamizning milliy Intеrnеt sеgmеntini
rivojlantirish Vazirlar
Mahkamasining 2002 yil 6 iyundagi 200-son qarori bilan tasdiqlangan 2002-2010
yillarga kompyutеrlashtirish va axborot-kommunikatsiya
tеxnologiyalarini
rivojlantirish Dasturiga muvofiq amalga oshirilmoqda.
2008 yil 1 yanvar holatiga ko`ra ma`lumotlar uzatish,
jumladan Intеrnеt
tarmog`iga ulanish xizmatini ko`rsatuvchi xo`jalik yurituvchi sub`еktlar soni – 781
ta, jamoa punktlarining umumiy soni 776 ta.
TALIS tadqiqotining mohiyati

|
TALIS tadqiqotining mohiyati
|
bet | 144/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023TALIS tadqiqotining mohiyati
TALIS (the teaching and learning international survey) — rahbar va pedagog kadrlarning umumiy oʻrta ta’lim muassasalarida oʻqitish va ta’lim olish muhitini hamda oʻqituvchilarning ish sharoitlarini oʻrganish.
TALIS tadqiqotini iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti (www.oecd.org) 2008 yildan beri har besh yilda bir marta oʻtkazib keladi.
Xalqaro ta'lim tadqiqotlari guruhida TALIS muhim oʻrin egallaydi. O'z natijalarini olgach, har bir mamlakat oʻz oʻqituvchilarining oʻqishi va mehnat sharoitlarini tahlil qilib, ularni xalqaro standartlar bilan taqqoslashi mumkin.
Tadqiqotning maqsadi mamlakatlarga maktab jarayonlarining samaradorligini ta'minlaydigan siyosatni aniqlashga imkon beradigan oʻz vaqtida va ob'ektiv qiyosiy ma'lumotlarni taqdim etishdir. Tadqiqotga boshlangʻich maktab direktorlari va oʻqituvchilari jalb qilingan.
Tadqiqot anketalari uchun savollar Xalqaro konsorsium tomonidan ekspertlar guruhi ishtirokida ishlab chiqilgan. Anketalar onlayn tarzda toʻldiriladi va ularni toʻldirish uchun 60 daqiqa vaqt ketadi. Biroq, ba'zi davlatlar qogʻoz shaklini toʻldirish imkoniyatini taqdim etadilar. Anketalar sizga oʻqituvchining kasbiy faoliyatini oʻrganishga imkon beradi. Tadqiqot davomida oʻqituvchilar mashgʻulotlar, pedagogik faoliyatlar, olingan fikr-mulohazalar, maktab iqlimi, ishdan qoniqish va koʻp madaniyatli muhitda oʻqish toʻgʻrisida ma'lumot beradi.
Tadqiqotda alohida maktablar, oʻqituvchilar va direktorlarning muvaffaqiyatlari baholanmagan. Toʻplangan ma'lumotlar, aniq respondentlarni aniqlamasdan, umuman ta'lim tizimini baholashga imkon beradi. Qozogʻiston ushbu tadqiqotda ishtirok etadi. Ishtirok etish uchun mamlakatning 333 maktabidan 6 mingdan ortiq oʻqituvchilar tanlab olinadi.
TALIS-2018da 46 ta ishtirokchi davlat asosiy oʻquv mashgʻulotlarida qatnashdilar, ularning diqqat markazida oʻrta ta'limning asosiy bosqichi boʻlai. Rossiyada ushbu tadqiqot umumiy ta'lim tashkilotlarining 5–9-sinflarida dars beradigan oʻqituvchilarning mehnat sharoitlarini oʻrganishga qaratilgan.
Ushbu tadqiqotning oʻziga xos xususiyati shundaki, TALIS – bu maktab oʻqituvchilarining ta'lim faoliyati va mehnat sharoitlariga qaratilgan yagona xalqaro soʻrov. Tadqiqotda ishtirok etish oʻqituvchilar va maktab direktorlariga oʻquv jarayonini tahlil qilishga hissa qoʻshish imkoniyatini beradi. Bundan tashqari, TALIS mamlakatlarga oʻzlarini tadqiqotning boshqa ishtirokchilari bilan taqqoslash va boshqa mamlakatlarning tajribasini va muammolarni hal qilishda oʻz yondashuvlarini qoʻllash imkonini beradi.
Tadqiqot natijalariga koʻra, turli darajadagi ta'lim rahbarlari va maktab direktorlari uchun oʻquv jarayonini samarali boshqarish imkonini beradigan standartlar va tavsiyalar ishlab chiqish rejalashtirilgan.
|
| |
Komenskiyning dunyoqarashi

|
Komenskiyning dunyoqarashi
|
bet | 182/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Komenskiyning dunyoqarashi. Komenskiyning dunyoqarashida uch xususiyat ta’sirini ko‘ramiz.
1. Natur falsafasi. 16-17-asrlarda ingliz faylasufi - materialist Bekon sensualistik falsafa nazariyasini ilgari suradi. Komenskiy o‘qitish jarayoniga shu pozitsiyadan qaraydi. Bilish sezishdan boshlanadi. Sezish bo‘lmagan erda bilish ham yo‘q, deydi u.
2. Chex qardoshlari jamoasi diniy jamoa bo‘lganligi uchun Komenskiy ham dindor ruhoniydir. Lekin Komenskiyning ruhoniyligi turmushga amaliy qarash bilan bog‘liq edi.
3. Komenskiy dunyoqarashining ba’zi jihatlari Uyg‘onish davri ta’sirida vujudga keladi. Odamlarga nisbatan muhabbat, hushchaqchaqlik, odamlarning yaxshilik yaratishiga ishonch bilan qarash, bularning hammasi o‘rta asr odamiga nisbatan ishonchsizlik bilan qarashga qarama-qarshidir.
Komenskiy tashqi ob’ektiv dunyoning hukm surishiga ishonadi. Dunyo bir butun. Dunyoda hamma narsa bir-biri bilan bog‘liq. Ajralib qolgan narsa yo‘q. Dunyo qarama-qarshiliklardan iborat. Dunyo qotib qolgan emas. U o‘sishda, o‘sish esa o‘z qonuniyatiga ega. Qonuniyat borliqqa, ya’ni xudoga tegishli, deydi.
Komenskiy o‘zining pedagogik nazariyasida tarbiyaning tabiatga uyg‘un bo‘lishi to‘g‘risidagi tushunchani ilgari suradi. “Buyuk didaktika”da o‘qitish tabiiylikka bo‘ysunishi, o‘qitish tabiat talabiga bo‘ysunishi kerak, deydi. Bolaning aqliy va jismoniy o‘sish jarayoni tabiatdagi o‘sish jarayoniga o‘xshagan bo‘ladi. Masalan, bog‘bon daraxtlarni parvarish qiladi, uning o‘sish xususiyatlarini hisobga oladi. Xuddi shunday o‘qituvchi tarbiyalash qonuniyatiga bo‘ysinadi. O‘qitish jarayoni tabiatga o‘xshab sekinlik bilan amalga oshadi. Tabiiylik prinsipida kishini tabiatning bir bo‘lagi deb qarashi (xudo tomonidan bunyod etilmagan) tabiat qonunlari uning o‘sishiga ta’sir etadi deyishi o‘z davrida ilg‘or sanaladi. Lekin kishi ijtimoiy borliq bo‘lib, ijtimoiy qonun ta’sirida o‘sadi.
Komenskiy, tarbiyachi boladagi iste’dodni o‘stirishi kerak. Agar bola pedagogik ta’sirsiz yashasa, bu iste’dod tasodifan o‘sadi. Kishi dunyoga kelganda kishiga xos iste’dodga ega bo‘ladi. Xuddi olmadagi urug‘ga o‘xshab ba’zida ko‘proq, ba’zida kamroq bo‘ladi.
Komenskiy tarbiyaning tabiatga uyg‘unlik masalasida hamma narsaning asosi 4 ta deydi. Masalan: Olam 4 narsadan yuzaga kelgan, ya’ni; yer, suv, havo, yorug‘lik. Dunyoning rivojlanishi ham 4 qismga bo‘linadi, bular: bahor, yoz, kuz, qish. Insonning rivojlanishi ham 4 davrga bo‘linadi; go‘daklik, bolalik, o‘smirlik, etuklik. Shuningdek ta’lim jarayoni ham 4 ga bo‘linadi; maktabgacha tarbiya, boshlang‘ich ta’lim, o‘rta ta’lim, oliy ta’lim.
|
| |
Pankriatit - Biokimyo pmd

|
Biokimyo pmd Pdf ko'rish
|
bet | 154/273 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,12 Mb. | | #249242 |
Bog'liq Sobirova-R.A-biokimyoPankriatit
otning (va u bilan infeksiyaning) pankriatik yolga o‘tishi
natijasida rivojlanadigan kasallikdir. Natijada me’da osti bezining
proteolitik fermentlari tripsin, ximotripsin, karboksipeptidaza A va B,
elastaza va kollagenaza ushbu kasallikda faol holda ajralib chiqib, me’da
osti bezi to‘qimalarini parchalashi mumkin. Shunga ko‘ra to‘qimalarni
oz-ozini parchalanishini oldini olish va davolash maqsadida trasilol,
kontrikaldan foydalanadi. Trasilol polipeptid tabiatga ega bo‘lgan
modda bo‘lib, yuqorida qayd etilgan fermentlarning ingibitorlaridir
(qora molning quloq oldi bezlaridan olinadi). Otkir pankreatit,
pankreonekroz va surunkali pankreatitni davolashda ishlatiladi.
Ichakda aminokislotalarning so‘rilishi
Oqsil gidrolizining mahsulotlari oshqozon-ichak yolidan asosan
erkin aminokislotalar korinishida soriladi. Aminokislotalar so‘rilishi
maxsus transport tizimlari ishtirokida kechadi. Bu jarayon faol transport
bo‘lib Na
+
gradiyenti bo‘lishini talab qiladi va Na,K-ATF-aza ishtirokida
bo‘ladi. Aminokislotalarni tashish uchun taxminan 5 spetsifik
transporterlar mavjud:
- neytral alifatik aminokislotalar uchun;
- siklik aminokislotalar uchun;
- asosiy aminikislotalar uchun;
- kislotali aminokislotalar uchun;
prolin uchun.
Bunda aminokislota Na
+
bilan birikkan holda ichak epiteliysi
membranasidan o‘tadi (simport usuli), Na
+
esa hujayradan ATF-aza
yordamida chiqarilib yuboriladi. Aminokislotalarni ikkinchi tashish
usuli
γ
-glutamiltransferaza fermenti ishtirokida kechadi. Glutation uning
kofermenti hisoblanadi. Birinchi bosqichda glutationning
γ
-glutamil
qoldig‘i tashilayotgan aminokislotaga birikadi, hosil bo‘lgan dipeptid
esa hujayra ichiga o‘tadi. Ikkinchi bosqichda dipeptiddan erkin
aminokislotani ajralishi kuzatiladi, glutation esa resintezlanadi.
Ichakda juda oz miqdorda dipeptidlar va gidrolizmanmagan
oqsillarni pinositoz yoli bilan so‘rilishi kuzatiladi va hujayra lizosomalari
ta’sirida gidrolizlanadi. Chaqaloqlarda proteolitik fermentlar faolligining
sustligi va ichak shilliq qavatining o‘tkazuvchanligining yuqoriligi natriv
oqsillarni so‘rilishi va shuning natijasida organizmning sezuvchanligini
oshishi kuzatiladi. Bu esa ovqat allergiyasini kelib chiqishiga sabab
bo‘ladi.
|
| |
STEM nima? - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 141/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023 STEM nima?
STEM nafaqat Qo'shma Shtatlarda, balki butun dunyoda ta'lim sohasida o'sib borayotgan harakatdir. STEM-ga asoslangan o'quv dasturlari talabalarning oliy ma'lumot va kasb-hunarga qiziqishlarini oshirishga qaratilgan. STEM ta'limi, odatda, on-layn dars mashg'ulotlarini on-layn o'rganish va amaliy o'rganish faoliyati bilan birlashtiradigan yangi aralash modelni ishlatadi. Birgalikda o'qitishning ushbu modeli o'quvchilarni turli xil ta'lim usullari va muammolarni hal qilish tajribasini o'rganishga imkon beradi.
STEM Science
STEM dasturlarining ilmiy toifadagi sinflar tanishishi va biologiyani, ekologiyani, kimyo va fizikani o'z ichiga olishi kerak. Biroq, farzandingizning STEMga yo'naltirilgan fan klassi, siz eslashingiz mumkin bo'lgan fan tipi emas. STEM fan klasslari texnologiya, muhandislik va matematikani ilmiy ishlarga kiritadi.
STEM texnologiyasi
Ba'zi ota-onalar uchun, texnologiya sinflariga eng yaqin narsa, vaqti-vaqti bilan kompyuter laboratoriya mashg'ulotlarida o'rganish uchun o'yinlarni o'ynab kelayotgan bo'lishi mumkin. Texnologiya sinflari aniq o'zgargan va raqamli modellash va protetib turish, 3D bosma, mobil texnologiyalar, kompyuter dasturlari, ma'lumotlar tahlillari, narsalarning Interneti (IOT), kompyuterni o'rganish va o'yinni rivojlantirish kabi mavzularni o'z ichiga olishi mumkin.
STEM muhandislik
Texnologiya kabi, muhandislik sohasi va qamrovi so'nggi bir necha o'n yil ichida sezilarli darajada o'sdi. Muhandislik saboqlari qurilish muhandisligi, elektronika, elektrotexnika, mashinasozlik va robotika kabi mavzularni o'z ichiga olishi mumkin. Ko'pgina ota-onalar ilk boshlang'ich maktabni o'rganishni tasavvur qila olmaydilar.
STEM matematika
Ilmga o'xshab, matematika - algebra, geometriya va hisob-kitob kabi taniqli sinflarga ega bo'lgan STEM turkumidir. Shunga qaramay, STEM matematikasi matematika ota-onalaridan eslashning ikkita asosiy farqiga ega. Birinchidan, bolalar, odatda, ayrim o'quvchilar uchun uchinchi sinfdan boshlab, hatto STEM dasturiga kiritilmagan, boshlang'ich algebra va geometriyasi bilan yoshroq yoshlarda ko'proq rivojlangan matematikani o'rganmoqdalar. Ikkinchidan, siz matematika bilan shug'ullanganingiz uchun juda o'xshashdir. STEM matematikasi fan, texnologiya va muhandislikni matematika bo'yicha qo'llagan tushunchalar va mashqlarni o'z ichiga oladi.
|
| |
Bilvosita oksidlanishli dezaminirlanish

276
Misol tariqasida yuqorida keltirilgan alanin va asparaginat kislotaning
a-ketoglutarat bilan transaminlanish reaksiyasi.
Ahamiyati ikkala reaksiyada ham yangi kislotalar piruvat va
oksaloatsetat va yangi aminokislota glutamat hosil bo‘ladi. Glutamat
esa, yuqorida takidlaganimizdek, bevosita oksidlanish yoli bilan
dezaminlanishga uchraydi. Transaminaza fermentlari kofermenti bo‘lib,
vitamin B
6
ning unumi fosfopiridoksal yoki piridoksat hisoblanadi (FP,
yoki PF).
Universitetlarning vujudga kelishi va ularning rivojlanishi

|
Universitetlarning vujudga kelishi va ularning rivojlanishi
|
bet | 180/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Universitetlarning vujudga kelishi va ularning rivojlanishi. XII-XIII asrda bir qancha G‘arbiy Evropa mamlakatlarida oliy ma’lumot beradigan o‘quv yurtlari sifatida universitetlar paydo bo‘la boshlaydi. Universitetlarning vujudga kelishiga o‘sha vaqtlarda ko‘p evropaliklarning arab madaniyati (xususan, meditsina va falsafa) bilan tanishuvi katta ta’sir ko‘rsatdi. Bu madaniyat bilan tanishishga G‘arbiy Evropa feodallarining XI asr oxirida SHarqdagi arab musulmon mamlakatlariga qarshi boshlagan harbiy harakatlari sabab bo‘ldi. O‘sha zamon arab mamlakatlarida madaniyat va ma’rifat G‘arbiy Evropadagi madaniyatga nisbatan ko‘p jihatdan taraqqiy qilgan edi. Xususan arablar tomonidan VIII asrda istilo qilingan Ispaniyada tashkil qilingan arab oliy o‘quv yurtlari Evropa universitetlari uchun ma’lum darajada namuna bo‘ldi. Ispaniyada arablar barpo qilgan feodal musulmon davlatining poytaxti Kordova shahrida tashkil qilingan arab oliy o‘quv yurtlarida falsafa, matematika, astronomiya, meditsina fanlari o‘qitilar edi. Evropaning turli mamlakatlaridan kelgan ko‘p talabalar Kordovada o‘qib, oliy ma’lumot olardilar.
SHuningdek, katolik va cherkov aqidalariga xilof bo‘lgan turli diniy ta’limot va bid’atlar ham Evropada universitetlar tashkil qilinishiga ta’sir etdi, chunki mana shu bid’atlarga qarshi kurash olib boradigan oliy ma’lumotli katolik ruhoniylarga ehtiyoj tug‘ildi. Mavjud cherkov maktablari esa, bunday xodimlar tayyorlash vazifasini bajara olmas edilar. Katolik cherkoviga xilof diniy ta’limotlarning tarqalishi va rivojlanishi munosabati bilan katolik cherkovi maorif ishini batamom o‘z qo‘liga olishga majbur bo‘ldi. Natijada katolitsizmga sodiq bo‘lgan oliy malakali o‘qituvchilarga ham ehtiyoj yuzaga keldi.
Universitetlarning paydo bo‘lishiga yana bir sabab shu ediki, Evropada katta davlatlar barpo qilinganligi va markazlashtirilgan monarxiya hokimiyatining kuchayganligi munosabati bilan ilmli va yuksak malakali huquqshunoslarga talab tug‘ildi. Mazkur sabablardan tashqari XIIXIII asrlarda G‘arbiy Evropa hayotida yuz bergan iqtisodiy, madaniy o‘zgarishlar, ya’ni hunar va savdoning rivojlanishi, shaharlarning o‘sib borishi va shunga bog‘liq holda dunyoviy shahar madaniyatining taraqqiy qilib borishi, xalqaro aloqalarning kengayishi, yoshlar o‘rtasida oliy ma’lumot olish harakatini tug‘dirdi, bu hol o‘z navbatida universitetlarning paydo bo‘lishiga katta ta’sir ko‘rsatdi.
|
| |
Ichakda aminokislotalarning chirishi va jigarda chirish

Ichakda aminokislotalarning chirishi va jigarda chirish
mahsulotlarini zararsizlantirilishi
Ma’lumki, ichak mikroorganizmlari ozlarining osishi uchun ovqat
bilan ma’lum bir aminokislotalarning bo‘lishiga muhtojdir. Ichak
mikroflorasida hayvonlar to‘qimasi fermentlaridan farq qiluvchi
fermentlar sistemasi yigindisi mavjud bo‘lib, ovqat aminokislotalarining
xilma-xil o‘zgarishlarini katalizlaydi (shu jumladan, odam organizmiga
xos bo‘lmagan, xususan, chirishlik, parchalanish). Shu tufayli ichakda
aminokislotalar parchalanishini zaharli moddalari fenol, indol, krezol,
skatol, vodorod sulfid, metilmerkaptan hamda organizm uchun zaharli
bo‘lmagan birikmalar spirtlar, aminlar, yog‘ kislotalari, ketokislotalari,
oksikislotalari va boshqalar hosil bo‘lishi uchun optimal sharoit vujudga
keladi.
Ichak mikroorganizmlari faoliyati ta’sirida aminokislotalarning
bu kabi o‘zgarishlariga ichakda oqsillarning chirishi deb ataladi.
Chunonchi, oltingugurt tutuvchi aminokislotalarning (sistin, sistein va
metionin) ichakda asta-sekin va tola parchalanishi natijasida
vodorodsulfid (H
2
S) va metilmerkaptan (CH
3
SH) hosil bo‘ladi.
Diaminokislotalar ornitin va lizin, dekarboksillanish jarayoniga uchrashi
natijasida tegishli aminlar hosil bo‘ladi putresin va kadaverin.
Aramatik aminokislotalar fenilalanin, tirozin va triptofaninning
bakterial dekarboksillanishidagi tegishli aminlar feniletilamin,
parooksifeniletilamin (yoki teromin) va indoliletilamin (tripta’min) hosil
bo‘ladi. Ichak mikroblarining fermentlari, ushbu jarayondan tashqari,
267
siklik aminokislotalar yon zanjirlarini parchalashi natijasida (xususan,
tirozin va triptofanni) tegishli zaharli moddalar: krezol va fenol, skatol
va indol hosil bo‘ladi.
Zaharli moddalar (krezol, fenol, skatol, indol) darvoza venasi orqali
so‘rilgandan so‘ng jigarga tushadi va sulfat kislotasi yoki glyukuronat
kislota bilan kimyoviy birikib, zararsiz juft kislotalar hosil bo‘ladi
(masalan, fenolsulfat kislota yoki skatolsulfat kislota). Ushbu kislotalar
esa siydik bilan ajralib chiqadi. Jigarda arilsulfattransiraza va UDF-
glyukuroniltransferaza fermentlari bo‘lib sulfat kislota qoldig‘ini uning
bog‘langan shakli 3-fosfoadenozin-5-fosfosulfatdan (FAFS) hamda
glyukuronat kislota qoldig‘ini uning bog‘langan shakli
uridildifosfoglyukuronat kislotadan (UDFGK) yuqorida ko‘rsatilgan
zaharli moddalarga o‘tkazilishini katalizlaydi. Indol (skatol kabi) dastlab
indoqsilgacha oksidlanadi (skatol skatoqsilgacha), so‘ngra bevosita
FAFS yoki UDFGK bilan fermentativ reaksiyaga kirishadi. Chunonchi,
indol efirsulfat kislota korinishida bog‘lanadi. Uning kaliyli tuzi hayvon
indikani deb atalib, siydik bilan ajralib chiqadi. Odam siydigida indikan
miqdoriga qarab ichakda oqsillar chirish tezligi va jigarning funksional
holati haqida xulosa qilish mumkin.
Klinikada ko‘pincha jigarning funksiyasi va uning zaharli
moddalarni zararsizlantirish rolini aniqlash uchun benzoat kislota qabul
qilingandan so‘ng gippur kislotasi hosil bo‘lishi va siydik bilan ajralib
chiqish tezligi bo‘yicha xulosa qilish mumkin.
|
Evropada dastlabki universitetlar hamda Akademiyalarning tashkil topishi va ulardagi ta’lim tizimi

|
Evropada dastlabki universitetlar hamda Akademiyalarning tashkil topishi va ulardagi ta’lim tizimi
|
bet | 179/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Evropada dastlabki universitetlar hamda Akademiyalarning tashkil topishi va ulardagi ta’lim tizimi.
Evropada birinchi universitetlar XII asrning ikkinchi yarmida Italiyada (Bolonya shahrida), Angliyada (Oksford shahrida), Fransiyada (Parijda) tashkil qilindi. Bu universitetlar dastlab professor va studentlarning mustaqil idora qilinadigan uyushmasi (korporatsiyasi)dan iborat edi. Keyinchalik XIII asrda bu korporatsiyalar o‘z-o‘zini idora qilish huquqini saqlab qolgan holda davlat tomonidan rasmiy tasdiqlandi. CHerkov esa universitetni tamomlagan studentlarga ilmiy daraja va o‘qituvchilik huquqini berishni o‘z ixtiyoriga oldi. Ana shu tariqa universitetlar rasmiy o‘quv muassasasiga aylanib qoldi. XIV—XV asrlarga kelib universitetlar Evropa mamlkatlarining hammasida ochilgan edi.
O‘rta asr universitetlarida to‘rt fakultet bo‘lar edi. Tayyorlov fakultetida “etti erkin san’at” (travium va kvadrilium) fanlari o‘qitilar edi. Bu fakultet o‘rta maktab vazifasini bajarardi. Bu fakultetda 6—7 yil o‘qib, “san’at magistri” darajasini olar edi. SHundan so‘ng ular asosiy uch fakultetdan birida: ilohiyot, meditsina yoki yuridik fakultetida o‘qishni davom ettirish imkonyatiga ega bo‘lar edi. Bu faultetlarda o‘qish muddati 5-6 yil bo‘lib, uni tamomlaganlar doktor, yoki olim unvonini olar edi.
O‘rta asr universitetlari cherkov nazorati ostida ishlaganliklari oqibatida sxolistika ruhidagi maktabga aylanib qolgan edilar. Bunda atrof-tevarakda real fakt va hodisalarni o‘rganish bilan emas, balki cherkov ruhoniylari tomonidan ma’qullangan va tavsiya qilingan kitoblarni yodlab olish bilan shug‘ullanardilar. SHu sababdan bunda o‘qish quruq qiroatxonlikdan iborat bo‘lib qoldi. Universitetlarda o‘qitish metodlari leksiya, cherkov tomonidan tasdiqlangan darslik va asarlarni yodlash va disput (munozara)lardan iborat edi. Universitetlarda o‘qish faqat lotin tilida olib borilar edi.
Universitet ta’limining va undagi metodlarning sxolastik mazmunidan qat’i nazar, O‘rta asr universitetlari Evropa madaniyatining rivojlanishida katta rol o‘ynaydi. Ular ma’rifat tarqatish va o‘sha davrdagi ma’lumotli kishilarni etishtirishda katta xizmat qildi.
|
| |
Uglevodlar, yog‘lar va aminokislotalarning almashinuviga

341
Insulinning ta’sir etish mexanizmi organizmda modda almashinuv
jarayonlarining insulinga bog‘liq ekanligi to‘g‘risidagi talaygina
ma’lumotlar bo‘lishiga qaramay, hanuzgacha to‘liq o‘rganilgan emas.
«Unitar» nazariyaga muvofiq insulinning glyukoza almashinuviga ta’siri
geksokinaza fermenti orqali sodir bo‘ladi. Ammo yangi olingan
eksperimental dalillar ionlarning va aminokislotalarning transport
qilinishi, oqsil va boshqalar sintezi kabi jarayonlarning insulin
tomonidan kuchayishi va stimulyatsiya qilinishini mustaqil ekanligini
ko‘rsatadi (89-rasm). Bu esa insulin ta’sir qilinishining ko‘p tomonlama
ekanligini taxmin qilishga asos bo‘ladi. Hozirgi vaqtda insulin va boshqa
barcha oqsil tabiatli gormonlar birlamchi ta’sirining membranada
joylashganligi ma’lumdir. Insulin maxsus retseptorining yog‘ hujayralari
tashqi plazmatik membranasida joylashganligi hamda insulin-retseptor
kompleksining hosil bo‘lishi isbotlangan; bu jarayonda sial kislota
ishtirok etadi. Insulin retseptori glikoprotein bo‘lib, molekulyar og‘irligi
135000 Da atrofidadir. Insulin-retseptor kompleksidan hujayra ichki
jarayonlarga axborot o‘tkazilishining keyingi yollari to‘liq aniqlangan.
Yog‘ hujayralari va qisman jigar hujayralariga insulin axborotning
o‘tishida adenilatsiklaza va sAMF ishtirok etishi taxmin qilinmoqda;
muskullarda gormon ta’siri sAMF ishtirokisiz o‘tadi. Chunki insulin
ta’sirining hujayra-ichki vositachisi, maxsus hujayra ichki retseptori
mavjudligini va insulin-retseptor kompleksining genom orqali ta’sir
etishini qayd etish lozim. Insulin ta’sirining amalga oshishida, binobarin,
uning gormonal ta’sirining o‘tkazilishida natriy, kaliyga bog‘liq ATF-
aza ham muhim rol o‘ynaydi (uning faolligini ham insulin boshqaradi);
Основы пакета - bet 285

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 285/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
393
foydalanuvchining grafik interfysini quvvatlovchi bo‗lib xizmat qiladi. Bu
interfeys orqali foydalanuvchi keng xizmatlar to‗plamiga ega bo‗lish imkoniyati
bo‗ladi, bulardan asosiysi albatta, sahifalarni qidirish va ko‗rish ―veb-serfing‖,
ko‗rib bo‗lingan sahifalar o‗rtasidagi yo‗nalishlarni belgilash (navigatsiya) va
sahifalarga kirganlik haqidagi ma‘lumotlarni yig‗ish (tarixini yaratish). Sanab
o‗tilgan xizmatlardan tashqari veb-brauzer foydalanuvchiga yana sahifalarning
joylarini o‗zgartirish xizmatini ham beradi: ularni fayl ko‗rinishida diskda o‗zining
kompyuterida saqlash, bosmaga chiqarish, elektron pochta orqali jo‗natish, sahifa
doirasida qidirish, matn o‗lchamini va kodlashtirishni o‗zgartirish kabilardir hamda
brauzerni joylashtirish kabilar.
Hozirda eng ko‗p tanilgan brauzerlar qatoridan Microsoft Internet Explorer,
Mozilla kompaniyasining Mozilla Firefox hamda Google kompaniyasining
Chrome joy olgan. Veb-serverga murojaat etuvchi Veb-brauzer bu yagona mijoz
turi emas. Bu vazifani NTTR protokolini quvvatlovchi har qanday dastur va
qurilma ham bajarishi mumkin va shuningdek mobil telefonlarning ko‗pchilik
turlari ham. Bu holda ega bo‗lish uchun maxsus protokol WAP (Wireless
Application Protocol – protokol bezprovodnix prilojeniy – simsiz ilovalar
protokoli) ishlatiladi.
Brauzer o‗z vazifasining ko‗p qismini veb-server bilan hamkorlikda
bajaradi. Aytib o‗tilganidek veb-xizmatining mijoz va serveri tarmoq orqali NTTR
protokoli bo‗yicha bog‗lanadilar. Bu bildiradiki , veb-xizmatini mijoz qismida
NTTR ning mijoz qismi mavjud bo‗ladi, server qismida esa NTTR ning server
qisimi bo‗ladi.[11]
Veb-server - bu ilova, u o‗rnatilgan kompyuter katalogida alohida
obyektlarni saqlovchi va bu obyektlarga URL-manzil bo‗yicha egalik qilishni
ta‘minlaydi. Hozir eng ko‗p tanilgan veb-serverlar bu Apache va Microsoft
Internet Information Server.
|
| |
-jadval. Tajriba natijalari

|
-jadval. Tajriba natijalari Pdf ko'rish
|
bet | 269/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil1-jadval. Tajriba natijalari
Agent
dasturining
chastotasi
Oʻtkazib yuborilgan paketlar soni
(monolitik dastur tuzilishi bilan),
birlik
Oʻtkazib yuborilgan paketlar soni
(dasturni qurish arxitekturasi bilan),
birliklar.
45
17
0
30
26
3
10
87
12
5
154
22
Jadvaldan koʻrinib turibdiki. 1 ochiq manbali dasturiy ta’minotni qurish taklif etilayotgan arxitekturasi
ishlab chiqilgan ochiq manbali dasturiy ta’minotning ishonchliligini oshirishga imkon beradi.
Xulosa. Dastur arxitekturasi qanchalik yaxshi ishlab chiqilganligini baholash uchun asosiy mezonlar
koʻrib chiqildi. Dasturiy ta’minotni loyihalashda ishlab chiquvchi taklif qilingan mezonlarga amal qilishi
kerak. Katta loyihani yaratishda dasturiy ta’minot loyihasini funksional maqsadiga muvofiq modullarga
ajratishni oʻz ichiga olgan arxitekturadan foydalanish yaxshiroqdir. Dasturiy ta’minotni yaratishning ushbu
usuli loyihani dasturlash va disk raskadrovka jarayonini soddalashtirishga imkon beradi. Juda ishonchli
tizimlar uchun loyihaning har bir modulini alohida dasturga ajratishni taklif etiladi. Dasturlar orasidagi
oʻzaro bog’liqlik uchun siz moduldan foydalanishingiz kerak (proksi-dastur). Ma’lumotlarni uzatish ushbu
holat uchun qulay boʻlgan har qanday usulda amalga oshirilishi mumkin (masalan, TCP / IP, kanallar,
umumiy fayllar). Ushbu arxitektura ishlab chiqilgan dasturiy ta’minotning ishonchliligini oshirishi va juda
ishonchli tizimlar uchun alohida ustuvorlikka ega ekanligi koʻrsatilgan.
Adabiyotlar
1.
Басс Л., Клементс П., Кацман Р. Архитектура программного обеспечения на практике. -СПб.:
“Питер”, 2006. 575 с.
2.
Гагарина Л. Г., Кокорева Е. В., Виснадул Б. Д. Технология разработки программного
обеспечения: учеб. пособие. М.: “Форум Инфра-М”, 2013. -400 с.
3.
Круз Р. Л. Структуры данных и проектирование программ: пер. с англ. -М.: “БИНОМ.
Malumotlar bazasi
Ma'lumotlar bazasi
bilan ishlauchi dasturi
Vositachi dastur
Foydalanuvchilar
ma'lumotlarini
yuboruvchi dasturi
Foydalanuvchi
ma’lumotlari
Manba ma'lumotlarini
yig'uvchi dastur
Ma'lumotlar manbai
https://buxdu.uz
|
| |
-rasm - Biokimyo pmd

284
Bu vitamin, yani folat kislota hayvon mahsulotlarida ham, o‘simlik
mahsulotlarida ham keng tarqalgandir. Folat kislotaning koferment
shakllari uning tetragidrofolat kislota (N4-folat) ga qaytarilgandan keyin
hosil bo‘ladi. Metionin almashinuvida ham bir uglerodli qoldiq - CH
3
metil muhim rol o‘ynaydi. Shuni takidlash kerakki, TGFKning barcha
koferment shakllari ozaro bir-biriga o‘tadi. Bir uglerodli qoldiqlar xilma-
xil sintetik reaksiyalarda masalan, formil-metionil-tRNK hosil
bo‘lishida, purinlar, pirimidinlar, ayrim aminokislotalar (serin, glitsin,
metionin) sintezida foydalanadi.
Aminokislotalar katabolizmi

Aminokislotalar katabolizmi
Aminikislotalarning oxirgi mahsulotlargacha parchalanish yollarini
3 guruhga bo‘lish mumkin:
1. Aminokislotalarning NH
2
-guruhini o‘zgarishi bilan
(dezaminirlanish va trasaminirlanish).
2. Aminokislotalarning uglerod skeletini o‘zgarishi bilan.
3. Aminokislotalarning COOH-guruhini o‘zgarishi bilan
(dekarboksillanish).
1- va 3-yollar umumiy, 2-esa spetsifik yollari hisoblanadi.
Aminokislotalarning dezaminlanishi
Bu jarayonda aminokislotadagi amin guruhi (-NH
2
) ammiak (NH
3
)
shaklida ajralib chiqadi. Aminokislotalar dezaminlanishining 4 ta turi
mavjud.
1. Qaytarilish yoli bilan dezaminlanish.
2. Gidrolitik dezaminlanishi.
3. Molekulalararo dezaminlanish.
274
4. Oksidlanish yoli bilan dezaminlanish.
Korinib turibdiki, ammiakdan tashqari dezaminlanishda yog‘
kislotasi, oksil kislota, to‘yinmagan yog‘ kislotasi va ketokislota hosil
bo‘ladi. Ammo odam va hayvon to‘qimalarida ko‘pincha oksidlanish
yoli bilan dezaminlanish sodir bo‘lib, ikki xil bo‘ladi: bevosita va
bilvosita (transdezaminirlanish).
Bevosita oksidlanishli dezaminirlanish.
Bu jarayon
peroksisomalarda joylashgan L- va D-aminokislotalar oksidazalari
ishtirokida boradi. L-aminokislota oksidazalari koferment sifatida FMN,
D-aminokislota oksidazalari esa FAD tutadi. Reaksiya quyidagicha
kechadi.
Birinchi bosqichda iminokislota, ikkinchi bosqichda esa ketokislota
hosil bo ladi va NH
3
ajralib chiqadi. Oksidazalarning qaytarilgan
kofermentlari bevosita kislorod bilan oksidlanishi mumkin, natijada
vodorod peroksid hosil bo‘ladi. U esa katalaza ta’sirida suv va kislorodga
parchalanadi. Oksidazalarni dezaminlovchi degidrogenazalar ham deb
yuritiladi.
Shuni ham takidlash kerakki, L-aminokislotalar oksidazalari D-
aminokislotalar oksidazalariga qaraganda faolligi pastroqdir; ularning
ta’sir etish pH optimumi 10 ga teng, bunday pH qiymati esa fiziologik
sharoitda bo‘lmaydi. Taxminlarga ko‘ra, L-aminokislotalarning bir qismi
ichak bakteriyalarining izomerazalari ta’sirida D-aminokislotalarga
aylanib so‘ngra to‘qimalarda dezaminlanishga uchraydi. Umuman
olganda bevosita oksidlanish yoli bilan dezaminlanish amin guruhi
o‘zgarishida kam o‘rin egallaydi.
|
Endogen oqsillarining to‘qimalarda parchalanishi

269
oqsillari, kollagen, gemoglobin)
hamda oshqozon osti bezida
proinsulinni insulinga aylantiradi.
Katepsin N (kollagen parchalovchi ferment) endopeptidaza
hisoblanadi va faqat kollagenga ta’sir etadi. Nativ kollagen uchun pH
3,8, eruvchi kollagen uchun esa pH 6,0. Odamning taloq va yoldosh
to‘qimalarining lizosoma va sitoplazmasida topilgan.
Katepsin H endopeptidaza va aminopeptidazadir.
Ular asosan
sitoplazmaning suvda eruvchi oqsillarini gidrolizmaydi, pH 6,0-7,0,
uning faolligi odam jigarida yuqoridir.
Katepsin L endopeptidaza, pH 5,0, barcha to‘qimalarda topilgan
va sitoplazmadagi tez almashinadigan oqsillarini gibrolizlaydi.
Katepsin C ekzopeptidaza, pH 5,0-6,0, N-uchidagi bog‘larga ta’sir
etadi. pH 7,0-8,0 atrofida polimeraza faoliyatiga ega.
Katepsin S endopeptidaza, pH 3,0-4,0,
taloq va limfatik tugunlarda
topilgan.
Og‘ir nutqiy nuqsonlari bor bolalar

|
Og‘ir nutqiy nuqsonlari bor bolalar
|
bet | 150/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Og‘ir nutqiy nuqsonlari bor bolalar.
Maxsus yordamga muhtoj anomal bolalarga og‘ir nutq nuqsonlariga ega bo‘lgan bolalar ham kiritiladi. Nutq nuqsoni logopediya fanida muayyan tilning me’yoridan chetga chiqish deb ta’riflanadi. Nutq nuqsoni o‘z-o‘zidan barham topmaydi, balki vaqt o‘tgan sari yanada mustahkamlanib, zo‘rayib boradi. Nutq nuqsoni gapiruvchining yoshiga mos kelmaydi. Nutq nuqsoniga ega bo‘lgan kishilar logopedik yordamga muhtoj bo‘ladi. Og‘ir nutq nuqsoni kishining nafaqat nutqiga balki umumiy rivojlanishiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Hozirgi kunda nutq nuqsonlarining turli klassifikatsiyalari mavjud. Nutq nuqsonlari asosan uchta katta guruhga ajratiladi: fonetiko-fonematik xarakterli nuqsonlar, sistemali nutq buzilishlari va yozma nutq nuqsonlari. Fonetiko-fonematik xarakterli nuqsonlarga tovushlar talaffuzidagi nuqsonlar, ovoz nuqsonlari, nutq sur’ati, tempi, ritmi va ravonligidagi kamchiliklar, nutqni idrok etishni buzilishi oqibatida sodir bo‘lgan nuqsonlar kiritiladi.
Sistemali nutq buzilishlarida kishining butun nutq sistemasi shakllanmaganligi natijasida u gapirmaydi. Bunday nuqsonli kishilarda qulog‘i yaxshi eshitadi, oligofreniya yo‘q. Sistemali nutq buzilishida nutqning umumiy rivojlanmaganligi kuzatiladi.
Yozma nutq nuqsonlari o‘qish va yozish malakalarini katta qiyinchiliklar bilan yoki umuman o‘zlashtira olmaydigan kishilarda kuzatiladi. Logopediya fanida ushbu nutq sistemasida nuqsonlar quyidagi terminlar bilan yuritiladi: fonetiko-fonematik xarakterli nuqsonda tovushlar talaffuzidagi nuqsonlar dislaliya, rinolaliya, dizartriya, anartriya, ovoz nuqsonlaridan afoniya, disfoniya, fanasteniya, rinofaniya, laringomirlashgan ovoz kiradi. Nutq sur’ati, tempi ritmi ravonligining buzilishiga – taxilaliya, bradilaliya, logonevroz, qoqilib gapirish kiradi. Nutqni idrok etish nuqsonlari zaif eshituvchi aqlan zaif, fonematik eshitishi buzilgan kishilarda kuzatiladi, natijada bolaning talaffuzi, ovozi, nutq sur’atida ma’lum o‘zgarishlar bo‘lishi mumkin. Sistemali nutq nuqsonlariga alaliya va afaziyalar kirsa, yozma nutq nuqsonlariga agrafiya, aleksiya, disgrafiya, disleksiyalar kiradi.
|
| |
Toqimalararo aminokislotalarning almashinuvi

273
Oqsillarga boy ovqat iste’mol qilgandan so‘ng mushaklar asosan
60% tarqoq zanjirli aminokislotalarni qabul qiladi
Shunday qilib, tarqoq zanjirli aminokislotalar azot metabolizmida
muhim rol o‘ynaydi: ovqat iste’mol
qilmagan paytda ular miya
to‘qimasida energetik manba hisoblanadi, ovqatlangandan so‘ng
mushaklarda esa energiya va azot manbai hisoblanadi.