nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hello World - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

Hello World");
string user_agent = HttpContext.Request.UserAgent;
string url = HttpContext.Request.RawUrl;
string ip = HttpContext.Request.UserHostAddress;
string referrer = HttpContext.Request.UrlReferrer == null ? "" : HttpContext.Request.UrlReferrer.AbsoluteUri;
return "
User-Agent: "+user_agent+"
Url zaprosa: "+url+
"
Referer: " + referrer + "
IP-adres: "+ip+"
";
}
yoki bunday:
public void ContextData()
{
HttpContext.Response.Write("Hello World");
}
Bu erda httpContext.Respone.Write metodi, oqimning ichini aniq narsalar bilan tto`ldiradi, qaysisi parametr deb uzatilgan. Lekin, reallikda Ation Result ob`yektlarni yaratadigan metodlarni ishlatish osonroq, masalan, ifodalar.
Foydalanuvchini aniqlash.
httpContext ob`yekti foydalanuvchini aniqlaydi:
bool IsAdmin = HttpContext.User.IsInRole("admin");
//foydalanuvchi adminstrator yoki yo`qmi, aniqlaymiz.
bool IsAuth=HttpContext.User.Identity.IsAuthenticated;
//foydalanuvchi autentsifitsirlanganmi, aniqlaymiz
string login = HttpContext.User.Identity.Name; //avtorizatsiyalashgan foydalanuvchining logini.
2.2. MS C# dasturlash tili va MySQL MBBT asosiy tushunchalar
Microsoft korporatsiyasi o’zining oynalar bilan ishlovchi va dunyoda eng ko’p tarqalgan va juda ham ko’p foydalanuvchilar tomonidan ma’qullangan operatsion tizimi Windows uchun ishlab chiqqan Visual Studio (bundan so’ng VS deb yuritiladi) muhiti ham faqatgina oynalar orqaligina ishlaydi. Unda mavjud barcha dastrulash tillari oynalarga bo’lingan va shu oynalar yordamida bir biriga bog’langan. VS yuklash uchun Start->program->Microsoft Visual Studio->Microsoft Visual Studio ketma ketligini bajarish kerak.VS yuklanganda odatda quyidagi ko’rinishda bo’ladi :
a) Birinchi navbatda ,VS yuklanganda Start Page muloqot oynasi ochiladi. Bu muloqot oynasida :
2.2.1-chizma Visual studio muloqot oynasi
1.Recent Projects – avval ishlangan loyihalardan 6 tasi ekranda ko’rsatilgan bo’ladi , ularni ustiga sichqonchaning chap tugmasini ikki marotaba bosish orqali ishga tushirish mumkin , shu bo’limning pastki qismida Open : Projects va Create: Projects bandlari bo’lib , open bandi orqali xotirada mavjud bo’lgan loyihani qayta ochish imkonini beradi , create bandi orqali esa yangi loyiha yaratish mumkin.
2. Getting started – loyiha yaratish va shu muhit haqida ma’lumot olish imkonini beradi.
3. Visual Studio Headlines – bu bo’limda sizning shu muhitda ishlayotganingiz uchun uning mualliflari tomonidan bildirilgan minnatdorligi ko’rsatilgan.
4. Visual Studio Developer News – bu asosiy qismda VS ustida qanday o’zgarishlar olib borilayotgani yoki olib borilgani haqida ma’lumot beriladi.
Endi biz yangi foydalanuvchi bo’lganimiz uchun bu muloqot oynasini yopib ,yangi oyna ochamiz. Buning uchun biz menyular paneli bilan yaxshi tanishishimiz kerak.
2.1.2-chizma File menyusining vazifalari
|
II.Universitet mavjud tizimida foydalanuvchi jurnalini tashkil etish

II.Universitet mavjud tizimida foydalanuvchi jurnalini tashkil etish
2.1 Web dasturlashda ASP.NET texnologiyasini qo’llash
ASP.NET MVC da fayllarni uzatish.
File Result sinfi mijozga fayllarni uzatadi. Ammo bu sinf abstraktli, aslida bizlar merosxo`rlar bilan ishlaymiz:
FileContentResult: fayldan o`qilgan, baytlar massivini mijozga uzatadi.
File Path Result: faylni to`g`ridan to`g`ri serverdan uzatadi.
File StreamResult: bu sinf oqimni yaratadi – System.IO.Stream ob`yekti orqali faylni o`qib chiqadi va faylni mijozga uzatadi.
Ko`rsatilgan uchta usulda File metodi ishlatiladi, qaysisi File Result ob`yektini qaytaradi. Faqat tanlangan usulga qarab, bu metodning tegishli qayta yuklangan versiyasi ishlatiladi.
Fayl tizimidan faylni uzatish uchun (File Path Result ob`yektni ishlatish), File metodida uchta parametrni ko`rsatamiz:
Server tomonida faylga yo`l, ichidagi narsalar tipi va kutib olgan tomon uchun fayl nomi (fayl nomi zarur emas).
public FileResult GetFile()
{
// Put’ k faylu
string file_path = Server.MapPath("~/Files/PDFIcon.pdf");
// Tip fayla - content-type
string file_type="application/pdf";
// Imya fayla - neobyazatel’no
string file_name = "PDFIcon.pdf";
return File(file_path,file_type,file_name);
}
Loyihadagi FilesPDFIcon.pdf fayli bor. Server MapPath metodi loyihaning ichida katalogdan resursga to`liq yo`lini sozlash imkonini beradi. Absolyut yo`llarni ishlatish ham mumkin, fayl tizimining har qanday fayli murojaat qilib, masalan: string file-path=C “S:\Book\PDFIcon.pdf”. Agar bizlar Home/GetFile yo`li bilan murojaat qilsak, bu faylni lokal kompyuterga saqlashni tavsiya qiladi.
F:EcntentResult sinflari xuddi shunga o`xshash tarzda ishlay dilar, faqat fayl nomi joyida File metodida baytlar massivi ko`rsatiladi, qaysisiga fayl o`qib tushirildi:
// Baytlar massivini jo`natish
public FileResult GetBytes()
{
string path = Server.MapPath("~/Files/PDFIcon.pdf");
byte[] mas = System.IO.File.ReadAllBytes();
string file_type = "application/pdf";
string file_name = "PDFIcon.pdf";
return File(mas, file_type, file_name);
}
Agar bizlar File Stream Result ob`yektini qaytarmoqchi bo`lsak, bunda File metodida, birinchi argument bo`lib Stream ob`yekti ishlatiladi, yuborilayotgan fayl uchun:
// Otpravka potoka
public FileResult GetStream()
{
string path = Server.MapPath("~/Files/PDFIcon.pdf");
// Ob`yekt Stream
FileStream fs = new FileStream(path, FileMode.Open);
string file_type = "application/pdf";
string file_name = "PDFIcon.pdf";
return File(fs, file_type, file_name);
}
|
-chizma Buyruqlar jadvali - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

|
Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish
|
bet | 35/50 | Sana | 25.01.2021 | Hajmi | 1,81 Mb. | | #13068 |
8-chizma Buyruqlar jadvali.
Bizga quyidagi muloqot oynasi ochiladi :
9-chizma Muloqot oynasi.
Quyida biz Visual C# tilida qo’llaniladigan kodlar bilan tanishib chiqamiz.
C# tilining C, C++ dan farqi.
C# tilining sintaksisi uning C va C++ tillaridan “nusxa” ekanligini bildiradi.Andres Xijisberg (C# tilining asoschisi) bu tilni yaratayotganda o’z oldiga quyidagi vazifalarni asosiy maqsadi sifatida ishlata boshladi :
1. Birinchi bo’lib C/C++ tillari oilasida ob’yektga yo’naltirilgan dasturlash tilini yaratish;
2. Shunday ob’yektga yo’naltirilgan dasturlash tilini yaratish kerakki , unda hamma narsa ob’yekt sifatida yaratilsin(o’zgaruvchilar , formalar , massivlar , sinflar ) ;
3. C++ tilini osonlashtirish , lekin shunday yo’l bilanki , C++ tilining kuchi va konstruksiyalari saqlanib qolsin.
Bu tilning eng katta yangiligi uning ob’yektga murojaati bo’lib , komponentlar yangi loyihalar yaratishdagi tuzilmalarni tuzishdagi barcha muammolarni hal etadi.Komponentlar tuzilishi faqatgina dasturlash tiliga bog’liq bo’lib qolmasdan balki , uning qanday platformaga ega ekanligiga ham bog’liq.
Kompyuter sanoatida ommaviy tarqalishi jihatidan SQL tili eng oldingi o’rinlarda turadi. Keyingi bir necha yil ichida SQL berilganlar bazasining yagona standart tili bo’lib qoldi. Hozirgi kunda SQL yuzdan ortiq BBBT (Berilganlar bazasi boshqaruv tizim) lari asosida EHM larda ishlayapti. SQL tilining xalqaro standarti rasmiy jihatdan qabul qilindi va keyinroq mukammallashtirildi. SQL tili berilganlar bazasi boshqaruv sistemasi arxitekturasining muhim a’zosi bo’lib, u Microsoft kompaniyasi dastur ishlab chiqarishining strategik yo’nalishi bo’lib xizmat qiladi. IBM kompaniyasining ikkinchi darajali ta dkikot loyihasining bajarilishi natijasida paydo bo’lgan SQL tili hozirgi vaqtda muhim kompyuter texnologiyasi va kuchli bozor faktori sifatida keng tarqaldi.
Xo’sh, SQL nima? Nima uchun u bunchalik muhim?
U nima ish qiladi va u qanday ishlaydi? Agarda SQL — haqiqiy standart bo’lsa, nima uchun berilganlar bazasining juda ko’p versiyalari va dialektlari mavjud. SQL SERVER, Oracle, Interbase, Paradox BBBT lar bir — biridan nimasi bilan farq qiladi? SQL haqiqatan ham shaxsiy kompyuterlar va lokal tarmoq uchun shunchalik muximmi?
SQL — kompyuter berilganlar bazasida saqlanuvchi ma’lumotlarni qayta ishlash va o’qish uchun mo’ljallangan instrumentdir. SQL—bustrukturlashgan so’rovlar tilining (StructuredQueryLanguage) qisqartirilgannomlanishidir. SQLabbreviaturasiodatda"sikvel"debo’qiladi.Ba’zihollarda, "ESKYUEL" talaffuzi ham SQL abbreviaturasini o’qishda ishlatiladi. Nomlanishidan ko’rinib turibdiki ,SQL foydalanuvchining berilganlar bazasi bilan o’zaro aloqasini tashkil etish uchun qo’llaniluvchi dasturlashtirish tilidir.
|
| |
VS (2008) da C# - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

|
Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish
|
bet | 34/50 | Sana | 25.01.2021 | Hajmi | 1,81 Mb. | | #13068 |
1.3 VS (2008) da C#.
VS (2008) da C# tili yordamida 12 xil loyiha yaratish mumkin.
7 chizma VS (2008) da C# tili yordamida 12 xil loyiha yaratish jadvali
Asosiy tushunchalar .
C# tilida dasturlash.
Dasturni kompilyatsiya qilish va ishga tushirish.
Asosiy tushunchalar.
C# tili o’zining interfeysi va sintaksisi uning yuqori sathli dasturlash tillariga kirishiga olib keladi. Uning butun dasturlash tanasi bo’ylab bohqarishni EHM ga topshiradi va faqat bajarilishi lozim bo’lgan shartnigina dasturchi tomonidan yozilishi va shu bilan birga , u tomonidan qo’llaniladigan “aqlli” dasturlash (ya’ni har bir kodning bohlang’ich harfi yoki belgisi kiritilganida u kodning qolgan qismini o’zi namoyish etadi ) ham bu dasturlash tilining keng ommaga ma’qul kelishini ta’minlab berdi. VS dagi C# tili ham huddi hu vazifani bajarib beradi. Uning Console Application qismida qora oynali muloqot oynasi yaratiladi va shu qora oyna dastur ishga tushganda paydo bo’ladi. Uning ko’rinishi avtomatik tarzda VS tomonidan shakllantirilgan bo’lib u dasturchi tomonidan o’zgartirilishi mumkin emas. Consolda ishlatiladigan barcha komponentalar, ularning kodlari, parametrlar boshqa loyihalarda ham qo’llanilishi mumkin. Endi Consolda dasturlashni ko’rib chiqamiz. Birinchi navbatda New->Project->Visual C#->Console Application buyruqlar ketma ketligini bajaramiz.
|
| |
Jоylаshtirilgаn - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

Jоylаshtirilgаn SQL bоshqа tildа yarаtilgаn dаsturgа jоylаshtirilgаn SQL kоmаndаlаrdаn ibоrаt.
SQL Interаktiv, vа jоylаshtirilgаn fоrmаlаridа ko‘p sоnli guruhlаr yoki subbo‘limlаr mаvjud. Ulаr ANSI tоmоnidаn e’tibоrgа оlingаn vа kоntseptuаl dаrаjаdа fоydаli, lekin ko‘pchilik SQL dаsturlаr ulаrni аlоhidа qаytа ishlаmаydi, shuning uchun ulаr аslidа SQL kоmаndаlаrining funksiоnаl kаtegоriyalаridir.
•DDL ( Mа’lumоtlаrni Tа’riflаsh Tili ) - ANSI dа Sхemаni tа’riflаsh tili, оb’ektlаrni( jаdvаllаr, indekslаr, tаsаvvurlаr vа hоkаzо) yarаtuvchi kоmаndаlаrdаn ibоrаt.
•DML (Mа’lumоtlаrni O‘zgаrtirish Tili) - bu iхtiyoriy dаqiqаdа jаdvаllаrdа qаndаy qiymаtlаr sаqlаnishini аniqlоvchi kоmаndаlаr mаjmuаsidir.
•DCD (Mа’lumоtlаrni Bоshqаrish Tili) fоydаlаnuvchigа mа’lum оb’ektlаr ustidа mа’lum tа’sir o‘tkаzishgа ruхsаt berish yoki bermаslikni аniqlоvchi vоsitаlаrdаn ibоrаt.
SQL Stаndаrti ANSI tоmоnidаn аniqlаngаn vа хоzirdа ISO tоmоnidаn qаbul qilingаn. Lekin kоmmertsiаl mа’lumоtlаr bаzаlаri dаsturlаri ANSI ni оgохlаntirmаsdаn SQL ni kengаytirаdilаr, ya’ni fоydаli hisoblаgаn har хil хоssаlаr qo‘shаdilаr.
|
-MAVZU:
Sohaga oid ilmiy maqolalardan biriga taqriz yozish

|
-MAVZU:
Sohaga oid ilmiy maqolalardan biriga taqriz yozish
|
bet | 14/30 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 393,8 Kb. | | #157327 |
Bog'liq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalar10-MAVZU:
Sohaga oid ilmiy maqolalardan biriga taqriz yozish
Ilmiy maqola. Taqriz, uning tuzilishi va xususiyatlari.
Maqola va uning turlari
Ilmiy maqolaning maqsadi
Yozish uchun eng umumiy sabablar quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
Maqolani yozuvchi o‘tkazayotgan tadqiqot hisobotiga
Maqolani yozuvchi tanlagan yoki berilgan savolga javob berish uchun
Umum qiziqqan soha bo‘yicha bahslashish va yozuvchi fikrini berish uchun
Boshqalarning tadqiqotlarini sintez qilish uchun
Qisqa maqolalar odatda quyidagilardan iborat bo‘ladi:
Kirish
Asosiy qism
Xulosa
Uzun maqolalar va hisobotlar esa quyidagicha:
Adabiyot manbalari haqida umumiy ma’lumot
Dissertatsiya va jurnal maqolalari quyidagicha tuziladi:
Adabiyot manbalari haqida umumiy ma’lumot
Maqola – adabiy yoki ilmiy mazmunda bo‘lib, hajm jihatidan ancha katta bo‘ladi. Maqola hayotning muhim va dolzarb masalalariga bag‘ishlanishi yoki ilm-fanning biror sohasini yoritishi mumkin. Shunga ko‘ra maqolalar ilmiy, uslubiy, publitsistik kabi turlarga bo‘linadi. Maqolalar uch tarkibiy qismdan iborat bo‘ladi:
1. Kirish – bunda tanlangan mavzuning dolzarbligi belgilanadi.
2. Asosiy qism – muallif tomonidan rejalangan fikr, muammo yoki yangilik bayon qilindi.
3. Xulosa – mavzu yuzasidan muallifning xulosalari, tavsiyalari beriladi.
Maqolalar ilmiy yoki publitsistik uslubda, adabiy til me’yorlariga to‘liq amal qilingan holatda yoziladi. Maqola yozishda maqolaning mavzusini belgilash va unga sarlavha tanlash ham muhim ahamiyat kasb etadi.
Maqolaning sarlavhasi qisqa, lekin e’tiborni jalb qiladigan va, albatta, maqolaning bosh mavzusini yoritib beradigan bo‘lishi lozim. Bundan tashqari, maqolalarda muallif haqida qisqacha ma’lumot va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati ko‘rsatiladi.
Maqola – fransuzcha so‘z bo‘lib, asl ma’nosi “urinish”, “sinash”, “ocherk”dir. Esse orqali narsa va hodisalarga yoki shaxsga oid subyektiv fikr bayon qilinadi.
|
| |
Xulosalashning bosqichlari

|
Xulosalashning bosqichlari
|
bet | 30/30 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 393,8 Kb. | | #157327 |
Bog'liq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalarXulosalashning bosqichlari
Xulosalashning bosqichlari
Siz xulosalashda mavzuga doir eng muhim ma’lumotlarni berishingiz yoki mavzuga to‘liqroq to‘xtalib o‘tishingiz mumkin. Odatda, xulosada asosiy fikrlarni qo‘shimcha qismdan (keltirilgan misollar va ularning isbotlaridan) xoli tarzda yozishga e’tibor qaratiladi. Perefrazalash va xulosalash odatda birga ishlatiladi. Xulosalashning maqsadi ma’lumotni mutanosib hajmga keltirish bo‘lsa, perefrazalash esa muhim ma’lumotlarni boshqacha shaklda berib o‘tishdan iborat. Misol uchun, quyidagi gaplarga e’tibor bering:18-asrda, Fransiya va Germaniyadan oldin, Britaniyada sodir bo‘lgan industrial inqilob to‘g‘risida ko‘plab munozaralar davom etib kelmoqda.Ushbu gapni quyidagicha perefrazalash mumkin:Industrial inqilobning nima sababdan boshqa joyda emas, balki aynan Britaniyada sodir bo‘lgani hozirgi kunga qadar tortishuvli savollardan biri bo‘lib kelmoqda
Odatda ta’sirchan perefraza:
Odatda ta’sirchan perefraza:
asl manbadan o‘z shakliga ko‘ra farqlanadi
asl manbadagi so‘zlarning sinonimlaridan iborat bo‘ladi
asosiy ma’noni saqlagan bo‘ladi
asl manbadagi ba’zi bir qismlarni o‘zida mujassamlashtiradi (misol uchun “Industrial inqilob”, “18-asr”)
Perefrazalash va uning yo‘llari (usullari):
a) so‘zlarning sinonimlarini qo‘llash orqali:
Aytadi > keltirib o‘tadi; 18-asr > 1700-yillar; tejamoq > kam xarajat qilmoq
b) so‘z turkumlarini o‘zgartirish orqali:
b) so‘z turkumlarini o‘zgartirish orqali:
Izoh (ot) > izohlamoq (fe’l); foyda keltiradigan, foydali (sifat) > foyda (ot)
c) so‘zlar ketma-ketligini o‘zgartirish orqali:
Britaniya industrial inqilobining asosiy sabablari talabni tahlil qilish orqali o‘z yechimini topishi mumkin.
Talabni tahlil qilish orqali Britaniyadagi industrial inqilobning sabablarini topish mumkin.
Amaliyot mashqlarida 3ta usul ham bir vaqtning o‘zida ishlatiladi. Barcha so‘zlar o‘z sinonimlariga ega emasligini hisobga olgan holda, ularning hammasini perefrazalash maqsadga muvofiq emas.
Essening saviyali bo‘lishi olib borilgan tadqiqotlar va ko‘plab esselarning mavzuga doir bildirgan fikrlarini o‘rganib chiqishni talab etadi. Shu sababdan o‘z esseingizda qaysi adabiyotlardan foydalanganingizni keltirib o‘tishingiz maqsadga muvofiqdir. Bu mavzu sizga quyidagilar haqida ma’lumot beradi:
Sitatani matn ichida keltirish
Havolaning asosiy shakllari
Sitatalardan foydalanish
Foydalanilgan adabiyotlarning umumiy ro‘yxatini keltirib o‘tish
Havolalarni qo‘llash qay darajada ahamiyatli?
Havola va sitatalar qo‘llanilishining 3 ta asosiy sababi mavjud:
Siz mavzuni bir qancha adabiyotlarni o‘qib-o‘rgangan holda izlanish olib borganingiz va uni yoritganingizni ko‘rsatish (bu sizning esseingiz qadrini oshiradi).
Esseni o‘qigan shaxs mavzu to‘g‘risida ko‘proq ma’lumot olgisi kelgan taqdirda, havoladan foydalanishiga imkon yaratish.
Ko‘chirmachilikning oldini olish.
|
| |
Krilchada:lotinchada - Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalar

|
Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalar
|
bet | 7/30 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 393,8 Kb. | | #157327 |
Bog'liq Kadrlar tayyorlash milliy dasturi umumiy qoidalarKrilchada:lotinchada:
Октаябр – oktabr
Шовулламок – shovullamoq
Нуктайи назар – nuqtai nazar
Купдан куп – ko’pdan ko’p
Сузбоши– so’z boshi
Бугдойранг – bug’doyrang va hakazo.
Terminologik lug'at so'zligi ma'lum bir sohaga xos so'z -terminlardan iborat bo'ladi. Misol uchun 0.U.Salimov, Z.S.Ibrohimov, P.R.ISmatullayev,
A.S.Karimovlarning "Ruscha - O'zbekcha politexnika atamalari lug'ati". Mazkur
lug'atni tuzishda Toshkent Davlat texnika universiteti qoshidagi ayrim fakultet va
kafedralarda tuzilgan maxsus atamalar lug'atlaridan, jumladan, mashinasozlik,
elektrotexnika, energiya, geologiya, konchilik, neft, gez, radiotexnika vaelejtronika ixtisosliklari uchun tayyorlangan lug'atlardan keng foydalanildi.Shuningdek, temir yo'l, to'qimachilik va yengil sanoat ixtisosliklarining talabalari uchun tayyorlangan "Ruscha -0'zbekcha atamalar lug'ati" ham nazarda tutildi.
Fan va texnika rivojlangani sari bu sohalarda yangi s0'zlar va atamalar paydo
bo'lishi tabiiydir: o'tgan davr ichida ko'p so’zlarning ma'nosi o'zgardi, ayrim
so'zlarning ma'nosi ravonlashdi, ayrim so'zlar iste'moldan chiqib ketdi yoki boshqa
atamalar bilan almashildi. Natijada yangi atamalarni to'laroq o'zlashtirish hamda o'zbek tilida texnikaning turli sohalariga tegishli adabiyotlar nashr etishni ko'paytirish lozimligi olimlarimiz oldiga yangi "Ruscha-o'zbekcha politexnika atamalari lug'ati"ni tayyorlashdek masalani qo'ydi. Unda texnikaning deyerli barcha sohalariga oid va maxsus mutaxassisliklarga tegishli ruscha so'z va atamalarning tarjimasi berilgan. Ba’zi ruscha – o’zbekcha atamalarning
o’zbekcha ma’nosini to’liqroq ifodalash maqsadida asosiy atama bilan birga bitta
yoki bir nechta sinonimlar kiritildi. Agar birorta ruscha atama tegishli sohalarda turli ma’noga ega bo’lsa,
bunday atamalar tartib raqami bilan har -xil tarjima tarzida
ko’rsatilgan. Masalan,
a) ruscha “БЛОК” so’zi uchun o’zbekchada:
Blok; 2. Chig’ir; 3.bo’lak, bo’linma; 4.to’siq kabi so’zlar olingan;
b) ruscha “БАЗА” so’zi O’zbekchada:
1. Baza, asos, negiz; 2. Yarim o’tkazgich asboblarda tranzistorning bir
Eliktrodi; 3. Baza – o’qlar orasidagi masofa (avt); 4.baza -narsalar, ashyolar
Saqlanadigan ombor va h.k.
Agar ruscha atamaning o’zbekcha tarjimasi bir sohaga tegishli ikkita yoki bir necha sinonimlardan iborat bo’lsa, bu sinonimlar vergul bilan ajratiladi:
Migratsiya -siljish, ko’chish;
Dempfer -so’ndirgich, tinchlantirgich deb olindi.
Xulosa:Demak yillar o'tishi mobaynida, fan-texnika taraqqiyoti, zamon rivojlanishi tufayli tilimizga yangidan yangi so'zlar kirib kelib tilimizga singib boradi. Ishlatilishi kamayib borayotgan so'zlar esa sekin astalik bilan yo'qolib boradi. Bunday xollarda biz uchun so'zlarining ma’nosini topishda yuqorida ko'rib o'tgan har bir lug'at va lug'atshunoslik ishlarining o'rni judaham katta rol o'ynaydi
|
| |
SQL xususiyatlari - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

SQL xususiyatlari
Mа’lumоtlаr bаzаsi dunyosi tоbоrа yagоnа bo‘lib bоrmоqdа. Bu jаrаyon har хil kоmpyuter muhitlаridа fаоliyat ko‘rsаtuvchi ахbоrоt tizimlаrini yarаtishdа qo‘llаnuvchi yagоnа stаndаrt til yarаtishni tаlаb qildi. Stаndаrt til bir kоmаndаlаr to‘plаmini bilgаn fоydаlаnuvchilаrgа ulаrni shахsiy kompyuter tаrmоq ishchi stаntsiyasi yoki katta EHM dа ishlаshlаridаn qаt’iy nаzаr mа’lumоtni yarаtish,izlаsh vа uzаtishgа imkоn berаdi.
SQL (Structured Query Language, оdаtdа "sikvel" deyilаdi) mа’nоsi Tаrkiblаngаn so‘rоvlаr tili .Bu relyatsiоn mа’lumоtlаr bаzаlаridа ishlаshgа imkоn berаdigаn tildir. Bu til ifоdаlаrining хususiyati shundаn ibоrаtki ulаr mа’lumоtlаrni qаytа ishlаsh prоtsedurаlаrigа emаs nаtijаlаrigа yo‘nаltirilgаndir. SQL o‘zi mа’lumоtlаr qаyerdа jоylаshgаni, qаndаy indekslаr vа hatto аmаllаrning eng effektiv ketmа- ketligini qo‘llаsh kerаkligini аniqlаydi; bu detаllаrni mа’lumоtlаr bаzаsigа so‘rоvlаrdа ko‘rsаtish kerаk emаs.
SQL tilining o‘zi IBM kоmpаniyasidа MBBT DB2 yarаtish jаrаyonidа ishlаb chiqilgаn vа keng ko‘lаmdа RISC prоtsessоrli mаshitnаlаrdа UNIX tizimlаr аsоsidа, hamdа meynfreymlаrdа, superkompyuterlаr аsоsidа qurilgаn kаttа hisoblаsh tizimlаridа qo‘llаnilgаn.
Shu bilаn birgа mustаqil bo‘lmаsdаn PL/SQL, vа Transact-SQL kаbi ichki dаsturlаsh tillаrigа inkаpsulyatsiya qilinаdi. 1986 yildа, ANSI (American National Standart Institute) SQL tilining rаsmiy stаndаrtini ishlаb chiqdi, 1992 yil bu stаndаrt kengаytirildi. Butun til 30 gа yaqin оperаtоrlаrgа egа bo‘lib, bа’zi versiyalаridа sаl ko‘prоq, bа’zilаridа sаl kаmrоq. Har qаndаy MB har хil оb’ektlаrgа egа, Ya’ni jаdvаllаr, prоtsedurаlаr, funktsiyalаr, tаsаvvurlаr, ketmа ketliklаr vа hоkаzо.
"Klient-Server" teхnоlоgiyasigа ko‘rа, fоydаlаnuvchi EHM (Klient) lаr so‘rоvlаri mахsus mа’lumоtlаr serverlаridа (Server) qаytа ishlаnаdi, fоydаlаnuvchi EHM lаrgа fаqаt so‘rоvni qаytа ishlаsh nаtijаlаri qаytаrilаdi.
Tаbiiyki Server bilаn mulоqоt qilish uchun yagоnа til kerаk vа bundаy til sifаtidа SQL tаnlаndi. Shuning uchun hamma zаmоnаviy relyatsiоn MBBT versiyalаri (DB2, Oracle, Ingres, Informix, Sybase, Progress, Rdb) vа hattoki nоrelyatsiоn MBBT versiyalаri (mаsаlаn, Adabas) "Klient_Server" teхnоlоgiyasi vа SQL tilidаn fоydаlаnаdilаr.
SQL tilidа Mа’lumоtlаrni jаdvаl ko‘rinishdа tаsvirlаshgа yo‘nаltirilgаn аmаllаr kоntseptsiyasi ko‘p bo‘lmаgаn (30 dаn kаm) ifоdаlаrdаn ibоrаt kоmpаkt til yarаtishgа imkоn berdi.
Ikki хil SQL mаvjud: Interаktiv vа Jоylаshtirilgаn. Ko‘p hоllаrdа ikkаlа fоrmа bir хil ishlаydi, lekin ikki хil fоydаlаnilаdi:
Interаktiv SQL mа’lumоtlаr bаzаsi o‘zidа fаоliyat ko‘rsаtаdi vа buyurtmаchi fоydаlаnishi uchun chiqish hоsil qilish uchun ishlаtilаdi. SQL bu fоrmаsidа, siz kоmаndа kiritsаngiz, u dаrrоv bаjаrilаdi, vа siz dаrhоl nаtijаni(аgаr u mаvjud bo‘lsа) ko‘rishingiz mumkin.
|
Javoblari - O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti
|
bet | 10/12 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 117,25 Kb. | | #248931 |
Bog'liq 1-kurs kurs ishi(2)Javoblari:
1.Chiziqli qidiruv, shuningdek, ketma-ket qidiruv deb ham ataladi, maqsad elementni topish uchun ro'yxat yoki massivni ketma-ket bosib o'tadigan oddiy qidiruv algoritmidir. Chiziqli qidiruvda biz ni olishimiz mumkin
2. Chiziqli qidiruv ro'yxat yoki massivdagi har bir element bo'ylab takrorlanadi va moslik topilmaguncha yoki ro'yxat oxirigacha uni maqsad element bilan taqqoslaydi. Agar ro'yxatning oxirigacha erishilsa, bu maqsad element massivda mavjud emasligini anglatadi.
3. Chiziqli qidiruvning vaqt murakkabligi O(n), bu yerda n - izlanayotgan ro'yxat yoki massivdagi elementlar soni. Bu shuni anglatadiki, qidirish uchun sarflangan vaqt kirish hajmi bilan chiziqli ravishda oshadi.
4. Roʻyxat yoki massiv tartiblanmagan boʻlsa yoki kirish hajmi nisbatan kichik boʻlsa, chiziqli qidiruv afzalroqdir. Amalga oshirish oson va ma'lumotlarning aniq tartibda bo'lishini talab qilmaydi.
5. Chiziqli qidiruvni amalga oshirish oson va u kichik o'lchamli massivlar yoki ro'yxatlarda samarali ishlaydi. Bu saralash kabi oldindan ishlov berishni talab qilmaydi, bu uni dinamik ma'lumotlar tuzilmalari uchun mos qiladi.
6. Chiziqli qidiruv katta o'lchamli massivlar yoki ro'yxatlar uchun samarasiz bo'lib qoladi, chunki u har bir elementni ketma-ket skanerlashi kerak. U O(n) vaqt murakkabligiga ega, ya'ni qidiruv vaqti kirish hajmiga qarab chiziqli ravishda o'sib boradi.
7. Chiziqli qidiruv massiv yoki roʻyxat elementlari boʻylab takrorlash, moslik topilmaguncha yoki roʻyxat oxiriga yetguncha har bir elementni maqsadli qiymat bilan solishtirish uchun halqalar yordamida amalga oshirilishi mumkin.
8. Ha, chiziqli qidiruv nafaqat massivlar yoki ro'yxatlarga, balki bog'langan ro'yxatlar kabi boshqa chiziqli ma'lumotlar tuzilmalariga ham qo'llanilishi mumkin. Printsip bir xil bo'lib qoladi: maqsad topilmaguncha yoki oxiriga yetguncha har bir elementni takrorlash.
9. Chiziqli qidiruv hali ham tartiblangan massivlar yoki ro'yxatlarda ishlatilishi mumkin bo'lsa-da, bu eng samarali variant emas. Ikkilik qidiruv, masalan, saralangan ma'lumotlar uchun ko'proq mos keladi, chunki u vaqt murakkabligi O (log n) ga ega.
10. Chiziqli qidiruv telefon kitobida ma'lum bir qiymatni qidirish, kontaktlarning saralanmagan ro'yxatidan nom qidirish yoki oziq-ovqat ro'yxatidagi elementni topish kabi stsenariylarda ishlatilishi mumkin. U ko'pincha ma'lumotlar hajmi kichik bo'lgan yoki sezilarli darajada o'sishi kutilmaydigan stsenariylarda qo'llaniladi
Chiziqli qidirish algoritmi quyidagi xossalarga ega:
Oddiylik: Bu algoritm yomonlik qidirishga nisbatan juda oddiy va sodda hisoblanadi. Elementlar to'plamining o'lchami bilan mos ravishda tekshiriladi.
|
| |
- Find and Replace - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

|
Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish
|
bet | 31/50 | Sana | 25.01.2021 | Hajmi | 1,81 Mb. | | #13068 |
- Find and Replace – ma’lum qism yoki komponentani butun muhit bo’ylab qidiradi va o’zgartiradi
3-chizma. Menyular paneli.
- Go To – ko’rsatilgan dastur qismiga borish
3.View –
- code – Joriy dasturning kodini chiqarib beradi.
- open – Joriy dasturni ochi beradi.
- open With – Joriy dasturni xohlagan dastur yordamida ishlov berish imkoniyatini yaratadi.
- server Explorer – Server oynasi bo’lib , unda asosiy komponentalar joylashadi
- solution Explorer – Ob’yektlar oynasi
- class View – Loyiha elementlarini ko’rsatib beradi , uning yordamida yangi yoki qo’shimcha ob’yektlarni qo’shish , olib tashlash , ko’rinishini , tartibibni o’zgartirish mumkin
- code Definition Window – Ob’yekt kodlarini ko’rsatib beruvchi oyna
- object Browser – Visual Studiodagi barcha ob’yektlar xususiyatlarini va ularni qo’llash usullari beriladigan oyna
- error List – xatoliklar oynasi bo’lib , dastur kompiliyatsiya qilinishidan oldin va keyin undagi xatoliklarni ko’rsatib beradi va unda namoyon bo’lgan har bir xatolikni ustida ikki marotaba sichqoncha chiqillatilsa xatolik bo’lgan joyga kursorni eltib qo’yadi
-output –Dastur o’z ishlashi davomida qanday fayllarga murojaat qilishi , qanday fayllarni hosil qilishi , qaysi cs yordamida hosil bo’lishi va qanday qiymat qaytarishini ko’rsatuvchi oyna
|
| |
Tushunadiganlik - O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg‘ona davlat universiteti
|
bet | 11/12 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 117,25 Kb. | | #248931 |
Bog'liq 1-kurs kurs ishi(2)Tushunadiganlik: Chiziqli qidirish algoritmi juda oson tushuniladi va implementatsiyasi juda sodda.
Soddalik: Ushbu algoritm to'plamning har bir elementini bir marta tekshiradi va shuningdek sodda hisoblanadi.
To'plam tartibidan bog'liqligi yo'q: Chiziqli qidirish algoritmi to'plam tartibidan kelib chiqishini talab qilmaydi, bu esa odatda tartiblanmagan to'plamlarda ham ishlatilishi mumkinligini anglatadi.
Vaqt iste'moli: Chiziqli qidirish algoritmi to'plam o'lchami bilan nisbatan ko'p vaqtni sarflaydi. Bu esa katta o'lchamdagi to'plamlarda ishlash uchun ideal emas.
Chiziqli qidirish algoritmi, to'plamning o'lchami bo'yicha qidiruvni amalga oshirish uchun qulay bo'lishiga qaramay, ammo qisqa to'plamlarda yoki qidirilayotgan elementning to'plamning oxirida yoki boshida ekanligi ma'lum bo'lsa, qulaylik bilan ishlaydi. Chiziqli qidirish (Linear Search) algoritmi ma'lum bir qiymatni tartiblangan yoki tartiblanganmas to'plamda (masalan, massivda yoki ro'yxatda) qidirish uchun ishlatiladi. Bu algoritm oddiy va sodda bo'lib, har bir elementni boshidan boshlab tekshiradi.
Chiziqli qidiruv ketma-ket qidiruv algoritmi sifatida tavsiflanadi, u bir uchidan boshlanadi va kerakli element topilgunga qadar ro'yxatning har bir elementi bo'ylab o'tadi, aks holda qidiruv ma'lumotlar to'plamining oxirigacha davom etadi. Ushbu maqolada biz chiziqli qidiruvni chuqur tushunish uchun chiziqli qidiruv algoritmi asoslari, ilovalari, afzalliklari, kamchiliklari va boshqalar bilan tanishamiz.
Ekstrim qidiruv (exponential search) algoritmi ikkilik qidiruv (binary search) bilan birgalikda qo'llaniladi va katta hajmdagi tartiblangan ma'lumotlar orasida tezkor qidiruvni amalga oshirish uchun mo'ljallangan. Bu algoritm qidiruvning optimal nuqtasini topishga yordam beradi va keyin ikkilik qidiruvni amalga oshiradi. Quyida ekstrim qidiruvning qanday ishlashi va uning asosiy xususiyatlari haqida batafsil ma'lumot berilgan.
Ekstrim qidiruv algoritmining bosqichlari:
Boshlang'ich Bosqich: Ma'lumotlar ro'yxatining birinchi elementidan boshlab, eksponentsial tarzda indekslarni oshirib boriladi (1, 2, 4, 8, ... 2^k).
Ekspansiya Qidirilayotgan qiymat berilgan indeksdagi qiymatdan katta bo'lsa, indeks ikki baravar oshiriladi. Bu bosqich qidirilayotgan qiymat berilgan indeksdagi qiymatdan kichik bo'lguncha davom etadi yoki ro'yxat oxiriga yetguncha.
Ikkilik Qidiruv Qidirilayotgan qiymat kiritilgan indeks diapazonida (2^(k-1) va 2^k oralig'ida) joylashgan bo'lsa, ikkilik qidiruv algoritmi qo'llaniladi. Ekstrim Qidiruv Algoritmining Afzalliklari:
|
| |
Kuklar bilan ishlash - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

Kuklar bilan ishlash. Kuklarni olish uchun, quyidagi xossani ishlatamiz:
HttpContext.Request.Cookies:
string id =HttpContext.Request.Cookies["id"].Value;
Bu erda, agar mijoz tarafida “id” kuki urnatilgan bo`lsa, bizlar uning qiymatini olamiz.
Kukning qiymatini olishdan oldin, kuklarni o`rnatish kerak. Buning uchun string id-Htpp.Context.Request.Cookies [“id”] Value= “sa-4353w”.
Javobni uzatish. HttpResponse ob`yekti, htppContext, Response xossasini saqlanadi, qaysisi mijoz tomoniga ba`zi qiymatlarni uzatadi. Masalan, kuklarni. Bu xossa yordamida bizlar boshqa ob`yektlarni ham uzatishimiz mumkin.
Masalan, javobning kodirovkasini: HttpContext.Response.Charset= “iso-8859-2”;
Javobni boshqarish metodlar yordamida ham mumkin. Masalan, AddHeader metodi, javobga qo`shimcha sarlavha qo`shadi.
Bundan tashqari, mijozga so`rovning javobini uzatish uchun, kontroller harakatlariga View metodini chaqirish zarur emas. Bizlar bemalol httpContext.Respone.Write metodini ishlatimiz mumkin:
public string ContextData()
{
HttpContext.Response.Write("
|
- properties Window – - Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish

|
Universitet informatsion tizimida foydalanuvchilar faoliyati jurnalini tashkil etish
|
bet | 32/50 | Sana | 25.01.2021 | Hajmi | 1,81 Mb. | | #13068 |
- properties Window – xususiyatlar oynasi bo’lib, qaysi ob’yekt faol bo’lsa , shu ob’yektning xususiyatlarini
-toolbox – komponentalar joylashgan oyna bo’lib , unda VS da ishlatish mumkin bo’lgan barcha ob’yektlar joylashtirilgan.
- Find Result – natijani topish oynasi bo’lib, uning yordamida dastur ishlatilganda berilgan qiymatlarda qanday natija olinishini ko’rsatib beradi
- ther Windows – boshqa qo’shimcha oynalar majmui bo’lib , bu haqda keyinchalik chuqurroq aytib o’tamiz
- toolbars – panellar qo’yish yoki olib tashlash bandi bo’lib , unda barcha turdagi panellarni izlash mumkin
|
| |
O’qitish vositalari - 1-Mavzu: Takrorlash. Matn va lug’at ustida ishlash

|
1-Mavzu: Takrorlash. Matn va lug’at ustida ishlash
|
bet | 47/72 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 195,17 Kb. | | #141602 |
Bog'liq II-kurs ona tili adabiyot tex xaritaO’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, matnlar, yozuv taxta
|
O’qitish sharoiti
|
O’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
|
|
| |
-Mavzu: Rauf Parfi she’riyati
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
-Mavzu: Rauf Parfi she’riyati
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 43/72 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 195,17 Kb. | | #141602 |
Bog'liq II-kurs ona tili adabiyot tex xarita25-Mavzu: Rauf Parfi she’riyati
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Nazariy-amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Rauf Parfi she’riyati
2.Matn ustida ishlash
3.Lug’at bilan ishlash
|
O’quv mashg’uloti maqsadi: O`quvchilarda Rauf Parfi she’riyati haqida
kerakli bilimm, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar qo’shimcha mavzu
haqida ma’lumotga ega
bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Rauf Parfi she’riyati haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
|
|
| |
O’qitish vositalari - 1-Mavzu: Takrorlash. Matn va lug’at ustida ishlash

|
1-Mavzu: Takrorlash. Matn va lug’at ustida ishlash
|
bet | 44/72 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 195,17 Kb. | | #141602 |
Bog'liq II-kurs ona tili adabiyot tex xarita
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
|
|
| |
I BOB. MASHINASOZLIK CHIZMACHILIGI BOʻYICHA DASTLABKI MA’LUMOTLAR

|
I BOB. MASHINASOZLIK CHIZMACHILIGI BOʻYICHA DASTLABKI MA’LUMOTLAR
|
bet | 4/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1) I BOB. MASHINASOZLIK CHIZMACHILIGI BOʻYICHA DASTLABKI MA’LUMOTLAR
Ishlab chiqarish buyumlari va konstruktorlik hujjatlari. Detal yuzalarining g‘adir-budirligi.
Buyumlar va ularning turlari. Mashinasozlik sanoatida barcha buyumlar GOST 2.101-68ga muvofiq ikki guruhga asosiy ishlab chiqarish buyumlari va yordamchi islab chiqarish buyumlariga bo‘linadi.
Asosiy ishlab chiqarish buyumlariga halq ho‘jaligiga yеtkazib berish uchun mo‘ljallangan buyumlar kiradi. Masalan, zavod traktor va seyalkalar ishlab chiqarsa, bu buyumlar zavod uchun asosiy ishlab chiqarish buyumlari hisoblanadi. Yordamchi ishlab chiqarish buyumlariga asosiy ishlab chiqarish buyumlari ishlab chiqarishda faqat korxona ehtiyoji uchun ishlab chiqariladigan buyumar kiradi. Masalan, traktor seyalka tayyorlash uchun turli moslamalar, shtamp,
qirqish asboblari, o‘lchash asboblari.
Buyumlar quyidagi turlarga bo‘linadi:
Detal - bir hil nomli material va markadan yig‘ish operatsiyalaridan foydaanmasdan tayyorangan buyum: Masalan, val, porshen,shatun, bolt, gayka. Detallarning ma’lum maqsad uchun belgilangan qismlari detal elementlari deyiladi: faska, arlkga, rezba, shlitsa.
Yig‘ma birikmalar - tarkibiy qismlari yig‘ish operatsiyalari bilan biiktirilgan buyumlardir. Masalan, avtomobil, stanok, kran, ventil, traktor.
Yig‘ma birliklarga quyidagi buyumlarni kiritish mumkin:
korhonada yig‘ish uchun tarkibiy qismlarda ajratib upakovka qilingan buyumlar: ekskovator, po‘lat konstruksiyali ko‘priklar, minorali kranlar;
boshqa yig‘ma birlikka o‘rnatiladigan umumiy vazifani bajaruvchi detallar to‘plamidan iborat bo‘lgan buyumlar: avtomobillarning elektr jihozlari, yonilg‘i bilan ta’minlash sistemasi.
Kompleks - ikki va undan ortiq maxsuslashtirilgan buyumlar tayyorlovchi korhonada yig‘ilmagan, ammo o‘zaro bir-biriga bog‘liq vazifalarni bajarishi
ko‘zda tutilgan buyum. Masalan, parmalash ustanovkalari, paxta terish mashinalari.
Komplekt - umumiy vazifaga ega bo‘lgan yig‘ish operatsiyalari bilan biriktirilmagan buyumlar. Masalan, o‘lchash apparatlari kompleksi, ehtiyoj qismlar kompleksi.
|
| |
Chizmalarda detal yuzalarining g‘adir-budirligi va pardozlash belgilarini qo‘yish

|
Chizmalarda detal yuzalarining g‘adir-budirligi va pardozlash belgilarini qo‘yish
|
bet | 6/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1) Chizmalarda detal yuzalarining g‘adir-budirligi va pardozlash belgilarini qo‘yish.
Detallarni ishlab chiqarish jarayonida turli kesuvchi asboblar qo‘llaniladi. Detallar qanday usul va kesuvchi asboblar bilan tayyorlanishidan qat’iy nazar, ularning yuzalari butunlay tekis bo‘lmaydi va kesuvchi asboblarning izlari qoladi. Bu izlarning, boщqacha aytganda, g‘adirbudurliklarning, shakli, katta-kichikligi detalni tayyorlash va pardozlash uchun ishlatiladigan asboblarning turlariga bog‘liq.
1.1-rasm
Bu g‘adir-budurliklar detal yuzalarida bevosita kuzga ko‘rinadi, “ayrim” larini esa mikroskop yoki lupa yordamida ko‘rish mumkin (1.1-rasm).
Yuzalarining g‘adir-budurligi ularning bazaviy uzunlik qilib qabul qlingan«uchastkadagi yuza relefini tashkil
qiluvchi dungliklar va botiqlik- lar soni va o‘lchamlari bilan belgilanadi.
Mashinalar va mexanizmlarning ishlash protsesslarida detallardagi g‘adir- budurliklar ishqalanuvchi yuzalarning bir-biriga nisbatan siljishiga qarshilik ko‘rsatadi va ishqalanuvchi kuchlarning paydo bo‘lishiga asosiy sabab bo‘ladi. Shuning uchun mashinalarning ish unumi va chidamliligi shu mashina tashkil topgan detallar yuzalarining tozalik darajasiga, ya’ni g‘adir-budurliklarning katta-
kichikligiga bog‘liq. Yuzalarning tozalik darajasi har xil bo‘ladi, bu asosan detalga ishlov berishga bog‘liq.
Yuzalarning g‘adir-budirlik parametrlari va xarakteristikalari. Detallar yuzalarining g‘adir-budurlik darajasini aniqlovchi ko‘rsatkichlar O‘zDSt 2789:98 da qabul qilingan. Bu ko‘rsatkichlar yuzadagi g‘adir-budurliklarning o‘lchamlari va boshqa parametrlari bilan ifodalanadi.
O‘zDSt 2789:98 da yuzalarning quyidagi g‘adir-budurlik parametrlari va xarakteristikalari qabul qilingan (1.2-rasm).
Detallarni ishlab chiqarish jarayonida qanday kesuvchi asboblar qo‘llanilmasin, baribir yuzalar butunlay tekis bo‘lmaydi, ya’ni notekisliklar paydo bo‘ladi. Ish jarayonida yoki birikish xarakteriga qarab, detallarning yuzalari ma’lum bir talabga javob berishi lozim. Yuzalar sifati, ya’ni notekisliklari majmui yuzaning g‘adir-budirligi (tozaligi) deyiladi. G‘adir-budirlikni baholash uchun O‘zDSt 2789:98 tomonidan quyidagi turli ko‘rsatkichlar qabul qilingan:
Ra – yuza profilining o‘rta arifmetik chetga chiqishi;
Rz – profilning o‘nta nuqtasi bo‘yicha g‘adir-budirligining balandligi; Sm – g‘adir-budirligining cho‘qqilari bo‘yicha o‘rtacha qadami;
tp – profilning nisbiy tayanch uzunligi;
P – real yuza profili kesimi darajasining sonly qiymati.
1.2-rasm
|
| |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli

|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
bet | 50/72 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 195,17 Kb. | | #141602 |
Bog'liq II-kurs ona tili adabiyot tex xaritaO’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, matnlar, yozuv taxta
|
O’qitish sharoiti
|
O’quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
|
|
| |
Konstruktorlik hujjatlarining turlari

|
Konstruktorlik hujjatlarining turlari
|
bet | 5/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)Konstruktorlik hujjatlarining turlari. Konstruktorlik hujjatlariga grafikaviy va matnli hujjatlar kiradi.
Bu hujjatlar orqali detalni tuzilishini, ta’mirlanishini, ishlatilishini bilish mumkin. Quyida ba’zi konstruktorlik hujjatlari keltirilgan.
Detal chizmasi - detal tasvirini va uni tayyorlash uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
Yig‘ish chizmasi - buyumning tasviri hamda uni tayyorlash, yig‘ish va nazorat qilish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
Umumiy ko‘rinish chizmasi - buyumning asosiy tarkibiy qismlarining o‘zaro bog‘lanishini va buyumning ishlash prinsipini aniqlovchi hujjat.
Nazorat chizma - buyumning geometrik shakli va tarkibiy qismlarini aniqlovchi hujjat.
Gabarit chizma - buyumning soddalashtirilgan tasviri va uning gabarit, o‘rnatish va biriktirish o‘lchamlari keltirilgan hujjat.
Montaj chizma - buyumni o‘rnatish uchun kerak bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
Sxema - buyumni yoki uning qismlari va ularning o‘zaro bog‘lanishi shartli tasvirlar, belgilar bilan ko‘rsatilgan hujjat.
Spetsifikatsiya - yig‘ma birlik, komplekt va komplekslarning tarkibini aniqlovchi hujjat.
Konstruktorlik hujjatlari bajarish usuliga ko‘ra quyidagi turlarga bo‘linadi.
Originallar - yastalgan materialda bajarilgan hujjat bo‘lib, ular asl nusxa tayyorlash uchun mo‘ljallanadi.
Asl nusxalar - ko‘plab nusxa ko‘chirish imkonini bajaradigan materialda tayyorlangan bo‘lib, mas’ul shaxslarning asl imzolari bilan rasmiylashtirilgan hujjatdir.
Dublikatlar - asl nusxalardan olingan bo‘lib, asl nusxalarni qayta tiklash va nusxa ko‘chirish imkoniyatini beradigan hujjat.
Nusxalar - asl nusxa yoki dublikat bilan bir xillikni saqlab qolgan bo‘lib, buyumni loyihalashda, ishlab chiqarishda, ta’mirlashda foydalanish uchun mo‘ljallangan.
|
| |
Yuzalarning g‘adir-budirlik klasslari

|
Yuzalarning g‘adir-budirlik klasslari
|
bet | 7/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)Yuzalarning g‘adir-budirlik klasslari. O‘zDSt 2789:98 da yuzalarning 14 ta g‘adir-budurlik klasslari qabul qilingan. Bunda 1-g‘adir-budurlik klassi — eng dag‘al, 14- g‘adir-budurlik klassi esa eng yuqori sifatli yuzaga to‘g‘ri keladi.
Yuzalarning g‘adir-budurlik klasslari RA va RZ parametrlarning sonli qiymatlari bilan aniqlanadi. Amalda detal yuzasining g‘adir-budurlik klassi etalonlarda solishtirish yoki maxsus asboblar yordamida aniqlanadi.
Detal yuzasining g‘adir-budurlik klassi uning ishlash sharoiti, yuzaning ishlash vaqtidagi ahamiyati, texnologik, iqtisodiy va boshqa bir qancha faktorlar nazarda tutilgan holda konstruktor tomonidan belgilanadi.
Yuzalarning 6-12 g‘adir-budurlik klasslari uchun RA asosiy shkala, 1-5, 13 va 14 g‘adir-budurlik klasslari uchun RZ asosiy shkala qilib qabul qilingan.
Yuzalarning g‘adir-budirligini tasniflash normalangan baza uzunligidagi yuzalarda Ra va Rz parametrlarning sonly qiymatlari bo‘yicha amalga oshiriladi (1.1-jadval).
Yuzalarning g‘adir-budirlik klasslari
1.1-jadval
Yuzalarning g‘adir- budurlik
klasslari (sinflari)
|
Yuzalarning parametrlari, mm hisobida
|
Baza uzunligi mm
|
Ishlatilish misollari
|
Ra
|
Rz
|
|
|
| |
-Mavzu: : Mustaqillik davri she’riyati  
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
-Mavzu: : Mustaqillik davri she’riyati
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 49/72 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 195,17 Kb. | | #141602 |
Bog'liq II-kurs ona tili adabiyot tex xarita27-Mavzu: : Mustaqillik davri she’riyati
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Nazariy-amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Mustaqillik davri she’riyati
2. Matn ustida ishlash
3.Lug’atlar bilan ishlash
|
O’quv mashg’uloti maqsadi: O`quvchilarda Mustaqillik davri she’riyati haqida
kerakli bilimm, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar qo’shimcha mavzu
haqida ma’lumotga ega
bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Mustaqillik davri she’riyati haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
|
|
| |