-MARUZA: YARIM O‘TKAZGICHLI MIKROELEKTRONIKANING FIZIK ASOSLARI

|
-MARUZA: YARIM O‘TKAZGICHLI MIKROELEKTRONIKANING FIZIK ASOSLARI
|
bet | 15/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika instituti7-MARUZA: YARIM O‘TKAZGICHLI MIKROELEKTRONIKANING FIZIK ASOSLARI
Reja:
Kompyuterning funksional jihatdan tuzilishi
SHKning asosiy bloklari va ularning vazifalari. Shaxsiy kompyuterning tuzilishi
Mikroprotsessorlarning turlari
Zamonaviy protsessorlar mikroprotsessorlar kо‘rinishida tayyorlanadi. Jismonan mikroprotsessor integral sxema kо‘rinishidan iborat, ya’ni u umumiy maydoni atigi bir necha kvadrat millimetr keladigan tо‘g‘ri burchak shaklga ega kristall holatdagi kremniyning yupqa plastinkasi kо‘rinishida tayyorlangan bо‘lib, ustiga protsessorning barcha ishlarini bajaradigan sxemalar (qoliplar) joylashtirilgan. Ushbu kristall-plastinka, odatda, plastmassa yoki sopoldan tayyorlangan yassi korpusga joylanib, kompyuterning tizim platasiga ulash imkoni bо‘lishi uchun metall tilchalariga ega tilla simlar bilan ulanadi.
Hisoblash tizimida parallel ishlaydigan bir nechta protsessorlar bо‘lishi mumkin.
Bunday tizimlar – kо‘p protsessorli tizimlar deb ataladi.
Eng birinchi MP-4004 rusumli mikroprotsessor 1971 yilda Intel firmasi (AQSH) tomonidan ishlab chiqarilgan. Bugungi kunda mikroprotsessorlarning bir necha yuzlab turi tayyorlanadi, biroq ular orasida Intel va AMD firmalari tomonidan ishlab chiqarilayotgan mikroprotsessorlar eng kо‘p tarqalgani mikroprotsessorlar deb e’tirof etilmoqda.
Intel mikroprotsessorlari
Baliq ovida qо‘llaniladigan elektron xо‘rak bilan о‘quvchi ishlatadigan shaxsiy
kompyuter о‘rtasida qanday umumiylik bor? Ikkalasining zamirida Intel mikroprotsessorlari mavjud. Mikroprotsessorlar tо‘g‘risida gap borganda kо‘pchilik shaxsiy kompyuterni tasavvur qiladi. Biroq ilk protsessorlar kundalik hayotda keng qо‘llaniladigan kо‘plab mexanizm va asbob-uskunalar ichiga о‘rnatilgan edi. 1971 yili Intel kompaniyasi о‘zining eng birinchi mikroprotsessorini havola etganida, ushbu texnologiya kelajakda qanday murakkab apparatlar yaratilishiga olib kelishini о‘shanda hech kim hayoliga ham keltirmagan edi.
Protsessor qо‘llanilgan ayrim sohalarni sanab о‘tamiz:
svetofor kontrolleri
interfaol о‘yinchoqlar - radiomodem
sun’iy yо‘ldosh orqali aloqa
avtomobilda qо‘llaniladigan raqamli navigatsiya tizimi
avtomobilda qо‘llaniladigan о‘t oldirish va yoqilg‘i yetkazish tizimini boshqarish
printerlar
ovoz rejissyorining pulti
lokomotivlar (dvigatelning elektr ta’minotini nazorat qilib borish uchun qо‘llaniladi)
interfaol sezuvchan (sensorli) videoekran
kompyuterli terminal klaviaturasi
kо‘chmas disk
elektr energiyasi sarfi ustidan nazorat
texnologik nazorat (ishlab chiqarish jarayonining sharoitlari, jumladan harorat, bosim yoki materiallar sarfi ustidan nazorat)
baliq ovida qо‘llaniladigan elektron xо‘rak
elektron gitara, organ, sintezator
geliyli detektor
sport trenajyorlari
darts elektron о‘yini
tadqiqot asboblari
dengiz kemalari shvartovka muftalarining kontrollerlari
start blokining sensorlari (yengil atletikada falstartning (komanda berilmasdan oldin olingan startning) oldini olish uchun qо‘llaniladi)
kompyuter-kassa tizimlari
uyali aloqa (qо‘l) telefon apparatlari
kabelli televideniyening dekoderi
faksimil aloqa apparati
sun’iy yо‘ldoshdagi qabul qurilmasi
tibbiyot jihozlari
bemorlar holati ustidan nazorat qilish tizimi
savdo-sotiqda qо‘llaniladigan avtomatlar
duradgorlikda qо‘llaniladigan elektron adilak (shayton)
nusxakash uskunalar
shtrix-kodli printer
robot qо‘li
yovvoyi hayvonlarni tutqunlikda kо‘paytirish (hayvonning terisi ostiga о‘zining yaqin qarindoshi bilan chatishtirilishiga yо‘l qо‘ymaslik uchun olimlar foydalanadigan genetik axborotga ega juda kichik mikrosxemalar ulanib, bitkazib yuboriladi)
|
| |