Oraliq va tom yopma plitalarni montaj qilish

7. Oraliq va tom yopma plitalarni montaj qilish. Oraliq va tom yopma plitalarni montaj qilishda ko’taruvchi qonstruktsiyalarga tayanganligini ta’minlash kerak. Orayopmalar montaji 4 shoxoli stroplar bilan amalga oshiriladi.Plitalar g’ishtli devorga tayangandan keyin ular cheti seysmik belbog qilinadi. Seysmik belbog’ning armatura qarqasi albatta o’zak va plita armaturasi bilan payvandlab maxkamlanishi shart. Undan keyin betonlanishi kerak.
8. Zina elementlarini montaj qilish. Zina elementlarning montaji orayopma plitalar bilan bir vaqtda olib boriladi. Oldin zina maydonchasi o’rnatiladi, keyin zina qadami montaj qilinadi.
9. O’rama materiallardan tom qurish. Urama materiallardan tom qurishdan oldin tom yopma plita chekkalari to’ldirilgan bo’lishi, asos oldindan tozalangan, suvlar olinib, quritilgan bo’lishi kerak.Urama gilam uchun RM-350 markali ruberoid va bug’ katlami uchun RPM-250 markali ruberoid ko’llaniladi.
Tomga ruberoid uzatishdan oldin toshli sepmadan tozalanadi va teskari tomonga SO - 98 qurilmasi bilan qayta o’raladi.
Bug’ qatlami qaynok bitum mastikasida yopishtirilgan ruberoid bilan bajariladi.
Issikdan ximoya qiluvchi qatlam qran yordamida tomga uzatiladi va uning yordamida tomda qiyalik bajariladi. Issiqdan ximoya qatlami yuzasi sement suvoq qilib tekislanadi. Tekislovchi qatlam 5 sm gacha qalinlikda yaxshilab tekislanadi va zichlanadi. U qotib boshalashi bilan BM-35 markali bitum mastikasi bilan gruntovkalanadi.
Tom quruvchilar ruberoid o’ramini ish fronti chizig’i bo’ylab yoyib chiqadilar. Gilam o’ramasi suv tarqatiluvchi qismlardan ayrim zaxvatkalarga ajratilib elimlanadi. Qatlamli tom ustiga bitum mastikasi botirilgan shagalli ximoya qatlam qilinadi. Tom qurish ishlarini tom quruvchilar brigadasi bajaradi. Brigada (frans. brigade; ital. brigata - jamiyat, otryad) - 1) barcha turdagi qurolli kuchlar, qoʻshin turlari va maxsus qoʻshinlar boʻlinmalarining taktik birlashmasi; turli mamlakatlarda 16-asrning 2-yarmidan, Rogsiyada 18-asr boshidan mavjud.
10. Po’l qurish ishlari. Po’l osti yirikligi 40-60mm li shog’ol tosh bilan zichlanadi. Tosh asos bir qatlam bo’lib, suv sepilib qotok yordamida gruntga zichlanadi. Beton tushama qatlami uchun klassi V10 bo’lgan beton qorishma ishlatiladi. Beton asosga ayrim 3 m lik polosalarga vibroreyka yordamida joylashtiriladi. Betonlash paytida pol satxidan xavo xarorati Q5°S dan kam bo’lmasligi kerak.
Taxta po’l qurishdan oldin taxtalar saralab olinadi va tekislanadi. Asos tumba, laga va ovoz izolyatsiya elementlari o’lchamlari buyicha o’rnatib chiqiladi. Keyin xona bir chekkasidan taxtalar qoqib chiqiladi. Asos qoqib bo’lingach plintuslar qoqiladi.
11. Bo’yoqchilik ishlari. Bo’yoqchilik ishlariga suvoq qilingan yuzalar qotgandan keyin kirishiladi. Bo’yoqchilik ishlarida bo’yoqchilik stantsiyasi qo’llaniladi va ishlarni bo’yoqchilar brigadasi bajaradi.
12. Shishalash ishlari. Shishalash ishlari shishalarni kesish va shishalarni o’rnatish ishlaridan tashkil topadi. Deraza shishalari shtapiklar yordamida o’rnatiladi. Shishalash ishlari 5-razryadli shisha soluvchi tomonidan bajariladi.
G’ISHT-TOSH TERISH ISHLARI TEXNOLOGIYASI
G’isht-tosh terim - qurilish qorishmasini ishlatib, tosh va g’ishtlardan ma’lum tartibda terilgan qonstruktsiya ( devor, ustun, poydevor).
Devor uzinining xususiy og’irligini va unga qo’yiladigan qonstruktiv elementlarning og’irliklarini qabul qilish bilan birga, issik sovuq va tovush o’tkazmaslik vazifalarini xam bajaradi. Devorning mustaxkamligi uni tiklashda ishlatilgan g’isht (tosh) va korishmaning xossalariga bog’lik.
Ishlatiladigan materialiga karab g’ishtli terim sun’iy va tabiiy tosh materiallaridan terilgan bo’lishi mumkin.
Tabiiy toshlarga xarsang tosh, to’g’ri shaklli tosh, sun’iy toshlarga esa tekis oddiy keramik g’isht, engillashtirilgan g’isht, keramik va beton toshlarni kiradi.
Tekis terim qurilishda eng ko’p qo’llaniladigan terim turidir.
Bunday g’ishtli terimda yo’q ko’taruvchi va to’sik devorlar tiklanadi.
Engillashtirilgan terim ikki yon tomondan terilgan g’isht va urtada to’kilgan engil beton, sochiluvchan material (keramzit), blok, plita ko’rinishidagi issikdan ximoya qiluchi materialdan iborat. Engillashtirilgan devor quduksimon terish, anker kurinishida terish va 3 qatorli g’ishtli diafragma terish bilan xosil qilinadi.
Devorlarni bo’shlikli keramik bloklar, beton bloklardan xam terib barpo etish mumkin.
G’isht-tosh devor elementlari. To’g’ri burchak shaklli g’isht yoki tosh ning oltita yog’i bo’ladi (1-rasm) . G’isht yoki toshning qorishmaga yotqiziladigan ikkita katta qarama-qarshi yoki 2-tushama (postel), uzun yon yoqlari 3-bo’ylama (lojok), kalta yoqi 1-ko’ndalang (to’chok) deb ataladi.
1-rasm. Tosh va g’ishtlarning yoqlari va g’ishtin terim elementlari.
1 - kundalang yogi; 2 - tushama; 3 - buylamasi; 4 - tashki kator; 5 - ichki kator; 6 - urta kator; 7 - ikkinchi qator; 8 - birinchi kator; 9 - gorizontal chok (tushama); 10 - vertikal bo’ylama chok; 11 - vertikal ko’ndlalang chok; 12 - old qurinish; 13 - ko’ndalang qator; 14 - bo’ylama qator.
Devor tiklashda (1-rasm, b) g’ishtlar gorizontal qatorlarga tushama yoqi bilan, ba’zan masalan, karniz yoki yupqa poydevorlarda yonlamasiga ya’ni yon bo’ylama yoqi bilan teriladi.
Devor sirtini xosil qiladigan chetki g’ishtlar chekka qatorlar (versta) deb ataladi. Binoning tashki fasadiga qaragan sirtlar-tashki (4), xonaning ichiga qaraganlari - ichki kator (5) deyiladi. Devorning tashqi qatoriga g’ishtning uzun yon yoqi qaragan bo’lsa, bo’ylama qator (14), qisqa yoqi qarasa-ko’ndalang qator (13) deb ataladi. Ichki va tashki qatorlar orasida yotqizilgan g’ishtlar yoqi toshlar 6 oraliq kator (zabudka) deb nom olgan. Qator balandligi g’ishtlarning balandligi va gorizontal choklarning qalinligi 10...15 mm (o’rtacha 12 mm) dan tashkil topgan. Vertikal choklarning qalinligi 8...15 mm oraligida bo’lib, o’rtachasi 10 mm dan oshmasligi kerak. Chokning o’rtacha qalinligini (12 mm) xisobga olganda xar bir qatorning balandligi : qalinligi 65mm bo’lgan g’isht uchun-o’rtacha 77 mm, qalinligi 88 mm bo’lgan g’isht uchun -100 mm bo’lishi kerak, 1 m balandlikdagi devorga qalinligi 65 mm bo’lgan g’ishtdan 13 qator, 88 mm li g’ishtdan 10 qator teriladi.
Devor qalinligi yarim g’isht yoki toshga karrali bo’ladi ; 1 g’isht-250 mm, 1,5 g’isht-380 mm, 2 g’isht-510 mm, 2,5 g’isht-640 mm va xokazo. Pardevorlar (peregorodka) qalinligi yarim va chorak g’isht bo’lib, 120 va 65 ni tashkil etadi.
G’isht-tosh terim ishlarida asosan quyidagi materiallardan foydalaniladi:
gisht tosh materiallari (oddiy, keramik gisht-250x120x65 mm, oddiy keramik tosh 250x120x125 mm, kalinlashtirilgan oddiy keramik gisht 250x120x88 mm va boshkalar) ;
kurilish korishmasi (oxakli, tsement-oxakli, tsementli, tsement-tuprokli korishmalar;) ;
armatura setkalari.
Kurilish korishmalari muzlashga chidamli, mustaxkam, plastik, tarkibida suvni ushlab tura oladigan bulishi kerak. Korishmalar , tarkibidagi boglovchi moddalar soniga karab oddiy va murakkab bulishi mumkin. Korishmalarga ularning kulay joylashuvchanlik, plastikligini (okq9-13 sm) ta’minlash maksadida SNV, SDB, S-Z, VRS kabi kushimchalar kushiladi . Korishma uz tarkibidagi suvni saklab kolishi uchun unga kul, ezilgan shlak kabi noorganik kushimchalar kushiladi.
Armatura setkalari terilgan devorning yuk kutarish kobiliyatini, mustaxkamliligini, yaxlitliligini, zilzilaga bardoshliligini oshirish maksadida gorizontal korishma katlami orasiga urnatiladi. Armaturani setkalar urniga aloxida sterjenlar kurinishida urnatish mumkin emas.
G’isht-tosh terish ishlarida ishlatiladigan asbob-uskunalarni shartli ravishda gisht terishda ishlatiladigan va kontrol-ulchash asboblariga bulish mumkin.
G’isht terish jarayonidagi xar bir operatsiya ma’lum asboblardan foydalanib bajariladi. Ulardan asosiylari kelma, korishma kurakchasi, tekislagich, bolga-tesha.
Kelma-ikki tomoni silliklangan yogoch dastali pulat kurakcha-gisht terayotganda korishmani tekis yoyish, vertikal choklarni korishma bilan tuldirish va chokdagi ortikcha korishmani sidirib tashlashga muljallangan.
Korishma kurakchasi yordamida korishma devorga uzatiladi va yoyiladi, yashikdagi korishma aralashtiriladi. Tekislagich bilan choklarga ishlov beriladi, ya’ni ularga ma’lum shakl beriladi.
Bolg’a teshadan g’isht teruvchi butun g’ishtni bo’lish va yo’nishda foydalanadi.
Terim sifatini tekshirish –o’lchash asboblariga shovun, «shayton» gaz cho’p, guniya, reja ip kiradi.
Shovunlar devorlar, ustunlar, oralik devorlar va devor burchaklarining vertikalligini, ya’ni terimning tikligini tekshirish uchun ishlatiladi.
Qurilish «shayton»i terimning gorizontalligi va vertikalligini tekshirish uchun ishlatiladi. Uning uzunligi 300, 500 yoki 700 mm, korpusi alyumin kotishmadan iborat bulib, unga ikkita shisha naycha ampula biriktirilgan. Naycha katta radius buyicha egilgan va ichiga muzlamaydigan suyuklik tuldirilib, ozgina xavo pufakchasi koldirilgan.
Gaz cho’p qosimi 30x80 mm, uzunligi 1,2-1,5 m bo’lgan randalangan yog’och reyka bo’lib, unda terim sirti tekshiriladi. Yog’och guniya 500x700 mm burchaklardagi terimning tug’riligini tekshirish uchun ishlatiladi.
Reja ip yug’onligi 3 mm li eshilgan shnur bo’lib, tashki va ichki katorlarni terishda gaz cho’p va mayaklar orasiga tortilib, undan terim katorlarining tug’riligi va gorizontalligini, shuningdek, gorizontal choklarning kalinligini ta’minlashda foydalaniladi.
Devorga ta’sir kiladigan kuchlarni asosan g’isht-toshlar qabul qiladi, chunki terimdagi qorishmaning mustaxkamligi uzi biriktirib turgan toshnikidan ancha kam bo’ladi. Toshlar fakat sikiluvchi kuchlargagina yaxshi qarshilik ko’rsatadi, ularning bu xossasidan foydalanish maksadida toshlar qulf-kalit koidalariga muvofik terilishi lozim.
Toshlarni qulf-kalit qilib terishning 3 ta qoidasi mavjud :
1. Toshlar tushamasi devorga ta’sir etadigan kuchlarga tik bo’lishi, toshlar esa devorda gorizontal qatorlar bo’ylab joylanishi lozim.
2. Yaxlit devor uzinining tashqi sirtiga parallel (bo’ylama chok) va tik (ko’ndalang chok) bo’lgan vertikal tekisliklar (choklar) yordamida bo’laklarga bo’linadi.
3. Xar bir qatorning vertikal choki, oldingi qatorga nisbatan bir oz surilgan bo’lishi kerak, ya’ni chok ostida chok emas, g’isht toshlar yotishi lozim.
G’isht terish jarayoni quyidagi izchillikda bajariladigan ish operatsiyalaridan iborat: reja cho’plar o’rnatish; g’ishtlarni to’gri terish uchun reja ip tortish; g’isht uzatish va taxlash; yashikdagi korishmani aralashtirish, uzatish va uni tashki qatorga yoyish; tashki katorni terish, korishmani ichki katorga yoyish, ichki qatorni terish; oralik qatorga qorishma yoyish; oralik qatorni terish, terilgan qatorning tug’riligini tekshirish.
Qorishmaning plastiklik darajasiga, devor sirtining sifatiga qo’yiladigan talablarga qarab g’ishtlarni «qisib» terish va «surib» terish usullari mavjud.
Devor qurayotgan g’isht teruvchining ish o’rni barpo etilaetgan devor uchastkasi va xavozalarning materiallar, moslama va asboblar quyiladigan, g’isht teruvchi yurib ishlaydigan qismidan iborat.
G’isht teruvchining ish o’rni uch zonadan: ish zonasi 1 – g’isht teruvchilar ishlaydigan,terim bo’ylab joylashgan bo’sh polosa, materiallar zonasi; 2 – g’isht, qorishma, devor orasiga qo’yib ketiladigan detallar turadigan polosa, 3 – transport zonasi, bu zonada g’isht teruvchilarni materiallar va kuyma detallar bilan ta’minlaydigan takelajchilar ishlaydi. Ish urnining umumiy kengligi 2,5-2,6 m.
Oralik devor qurilayotganda gishtli idishlar devor qarshisiga, qorishma yashiklar esa deraza urinlari (eshik urni) ruparasiga qo’yiladi. Ustun barpo etilayotganda uning bir tomoniga g’isht, ikkinchi tomoniga qorishma qo’yiladi.
Ma’lumki, devorning deraza yoki eshik o’rni ustiga qo’yiladigan qismi peremichka deyiladi. Peremichkalar, proletiga qarab oddiy, ponasimon va archasimon qurinishda g’ishtdan terilishi mumkin.
Oddiy peremichkalar katorlarning gorizontalligiga va terimning qulf-kalit qilish qoidalariga rioya qilgan xolda butun g’ishtdan teriladi. Oddiy peremichkaning balandligi 4─6 qator g’ishtin terim qalinligiga teng bo’lib, uzunligi eshik va deraza o’rni enidan 50 sm katta bo’ladi.
Peremichkalarni terish uchun markasi 25 dan past bo’lmagan korishmalar ishlatiladi.
G’ishtlarni qulf-kalit qilib bog’lash sistemasi. Qulf-kalit qilib bog’lash sistemasi deganda g’isht (tosh)larni bir-biriga nisbatan ma’lum tartibda terish tushuniladi. Qulf-kalit qilib bog’lash sistemasi terimning qulf-kalit qoidalariga mos kelishi lozim.
Vatanimizda eng tarkalgan, g’isht devorni qulf-kalit qilishning asosiy sistemalari bir qatorli (zanjir), ko’p qatorli va uch qatorli sistemalardir.
Bir qatorli (zanjirsimon) qulf-kalit qilganda ko’ndalang va bo’ylama qatorlar almashinadi. Tutash qatorlardagi ko’ndalang choklar bir-biriga nisbatan chorak g’isht, vertikal bo’ylama choklar esa yarim g’ishtga siljitiladi. Pastki katordagi xamma vertikal choklari ustki qator g`ishtlari bilan yopiladi.
Ko`p qatorli qulf-kalit qilish sistemasida devorlar bir necha qatorgacha yarim g`isht qalinlikda (120 mm) bo`ylama qator bilan terilib, so’ngra ko`ndalang qator bilan qulf-kalit qilinadi. Qalinligi 65 mm bo’lgan oddiy g’ishtlardan terishda xar olti qatorga bitta ko’ndalang qator, qalinligi 88 mm bo’lgan g’ishtlardan terishda - xar to’rt qatorga bitta ko’ndalang qator to’gri keladi. Devor oddiy g’ishtlardan ko’p qatorli qulf-kalit qilib terilsa, bo’ylama vertikal choklar xar beshta qatordan keyin ko’ndalang qator bilan qulf-kalitlanadi.
Ko’p qatorli qulf-kalit qilish sistemasida qulf-kalit qilishning uchinchi qoidasiga to’lik amal qilinmaydi. Birok besh kator balandligida bo’ylama choklarning qulf-kalit qilinmaganligi devorning mustaxkamligiga ta’sir etmaydi (3-4% kamayadi), aksincha, issik xavo yulida joylashgan choklarning termik qarshiligi katta bo’lishi tufayli, devorni issik-sovukni utkazmaslik xususiyatlari ortadi.
Binoning fasadini manzarali pardozlash. Industrial qurilish sharoitida g’ishtli binolarning old tomoni g’isht terishni murakkablashtirish yo’li bilan emas, balki choklarni turlicha bog’lash va pardozlash, rang-barang g’ishtlar ishlatish, g’ishtlarni manzarali terish va bo’rtma shakllar xosil qilish xisobiga bezatiladi.
Fasadni arxitektura jixatdan bezash usullari kuyidagicha:
tsokolga sun’iy va tabiiy toshlar qoplash;
binoning burchaklarida va derazalar oraligida boshka rangdagi gishtlardan belbog’lar xosil qilish.
deraza va eshiklar urni atrofini rangli g’ishtlar bilan bezash;
old devor yuzi va fasadda yoruglik nurida soya xosil kiladigan burtma nakshlar solib bezash;
devorning ayrim kismlarini shakldor g’ishtlar bilan bezash;
Terim sifatini nazorat qilish. Terimning sifatini tekshirish uchun g’isht teruvchi uz ixtiyoridagi kurollar va moslamalardan foydalanadi. Bino q`irralarining tug’ri terilganligi yog’och guniya bilan, devor qatorlarining gorizontalligi reja cho’p va vaterpas bilan terimning xar yaro’sida kamida ikki marta nazorat kilinadi. Choklarning qalinligi xam vaqti-vaqti bilan tekshirilib turiladi. Choklarning qorishmaga to’g’ri tulayotganligini tekshirish uchun terilgan katorlardan ayrim gishtlarni kuchirib kurish mumkin.
G’isht tosh ishlarini bajarishda qator mexnat xavfsizligi choralariga rioya qilishlari kerak. Ishga kirishish oldidan barcha qurollar tuzukligiga ishonch xosil qilish kerak. Suri va xavozalarning ustiga me’yoridan ortik materiallar taxlash mumkin emas. Materiallarning bir joyda to’planib qolishiga yo’l qo’ymaslik kerak.
,
Qurilish montaj ishlari hajmini hisoblash.
№
|
Ishlar nomi
|
Ulchov birligi
|
Mikdori
|
1
|
3
|
4
|
5
|
1
|
MAYDONNI MEXANIZM BILAN TEKISLASH
|
1000M2
|
2,158
|
2
|
EKSKAVATOR BILAN TRANHEYA QAZISH
|
1000M3
|
0,2508
|
3
|
TUPROQNI QO’LDA ISHLASH
|
100M3
|
0,125
|
4
|
TUPROQNI QAYTA KO’MISH
|
100M3
|
0,976
|
5
|
BITUM SHIMDIRILGAN TOSH ASOS QURISH
|
100M2
|
2,508
|
6
|
STAKAN TIPIDAGI FUNDAMENT QURISH
|
100M3
|
0,82
|
7
|
LENTASIMON FUNDAMENT QURISH
|
100M3
|
1,254
|
8
|
VERTIKAL GIDROIZOLYATSIYA QILISH
|
M2
|
501,2
|
9
|
1-QAVAT USTUNLARNI O’RNATISH
|
100ShT
|
0,82
|
10
|
RIGELLARNI 7,2 METRLIK O’RNATISH
|
100ShT
|
0,56
|
11
|
1-KAVAT DEVORIGA G’ISHT TERISH
|
M3
|
266,6
|
12
|
BOLODOR O’RNATISH
|
100ShT
|
0,18
|
13
|
1-QAVATGA ORAYOPMA O’RNATISH
|
100ShT
|
2,97
|
14
|
SEYSMIK BELBOG` QURISH
|
100M3
|
0,017
|
15
|
TEMIR BETON ZINAPOYA O’RNATISH
|
100ShT
|
0,02
|
16
|
2-QAVAT USTUNLARNI O’RNATISH
|
100ShT
|
0,24
|
17
|
METALL FERMA TAYYORLASH /UZUNLIGI 18 M./ VA O’RNATISH
|
1T
|
5,58
|
18
|
2-QAVATGA RIGEL BALKA 7,2 METRLIK O’RNATISH
|
100ShT
|
0,21
|
19
|
2-KAVATGA PROGON O’RNATISH
|
100ShT
|
0,62
|
20
|
2-KAVAT DEVORIGA G’ISHT TERISH
|
M3
|
143,6
|
21
|
TOMGA PROFNASTILDAN TOMYOPMA O’RNATISH
|
100 M2
|
18,144
|
23
|
BETON PO’L QURISH
|
100M2
|
19,16
|
24
|
KERAMIK PLITKA PO’L QURISH
|
100M2
|
2,22
|
25
|
DERAZA /AKFA/ BLOKLARINI O’RNATISH
|
100 M2
|
0,052
|
26
|
ESHIK /AKFA/ BLOKLARINI O’RNATISH
|
100 M2
|
0,208
|
27
|
METALL DARVOZA O’RNATISH9 JOYDA RAZM. 2.5 X 3 M.
|
1T
|
15
|
28
|
DEVORNI SUVOQ QILISH
|
100M2
|
5,16
|
29
|
DEVORNI SUV EMULTSIYALI BO’YOQ BILAN BO’YASH
|
100M2
|
5,16
|
Vaqtinchalik bino va inshaotlarni yuzasini xisoblash.
Vaktinchalik bino va inshootlarni yuzasi qurilish maydonida maksimal ishchilar soni va shu xonadan foydalanuvchi bir ishchiga tugri keladigan normativ yuza asosida aniklanadi.
Ishlovchilar soni kuyidagicha topiladi:
qalendar reja buyicha kurilish maydonidagi maksimal ishchilar soni ___ ishchi, ishlovchilar soni N kuyidagiga teng.
№
|
Vaqtinchalik bino
|
Ishchi soni
|
Xonadan foydalanish %
|
Xona yuzasi m2
|
Bino turi
|
Ulchami
m
|
1 ishchi uchun
|
Umumiy
|
1
|
Utish joyi
|
|
|
|
6
|
Yigib buziluvchi
|
3x2
|
2
|
Kontora
|
3
|
100
|
4
|
12
|
Kuchma vagon
|
9x2.7
|
3
|
Dispetcherlik
|
1
|
100
|
7
|
7
|
Kuchma vagon
|
4
|
Garderob
|
|
70
|
0.7
|
|
Kuchma vagon
|
8.5x3.1
|
5
|
Dush
|
|
50
|
0.54
|
|
Kuchma vagon
|
8.5x3.1
|
6
|
Qo'l yuvish joyi
|
|
50
|
0.2
|
|
Kuchma vagon
|
7
|
Ovqatlanish joyi
|
|
50
|
1
|
|
Kuchma vagon
|
9x2.7
|
8
|
Xojatxona
|
|
100
|
0.1
|
|
Kurib buziluvchi
|
|
|