nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kiberjinoyatchilik, kiberqonunlar va kiberetika

15
Kiberjinoyat amalga oshirilganida quyidagilar asosiy maqsad
sifatida qaraladi:
−
mablag‘, qimmatli qog‘ozlar, kredit, moddiy boyliklar, tovarlar,
xizmatlar, imtiyozlar, ko‘chmas mulk, yoqilg‘i
xomashyosi, energiya
manbalari va strategik xomashyolarni noqonuniy o‘zlashtirish;
−
soliq va boshqa yig‘imlarni to‘lashdan bosh tortish;
−
jinoiy daromadlarni qonunlashtirish;
−
qalbaki hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalar, shaxsiy yutuq
chiptalarini
qalbakilashtirish;
−
shaxsiy yoki siyosiy maqsadlarda maxfiy ma’lumotlarni olish;
−
ma’muriyatning yoki ishdagi hamkasblarning g‘arazli
munosabatlari uchun qasos olish;
−
shaxsiy yoki siyosiy maqsadlar uchun mamlakat pul tizimini
buzish;
−
mamlakatdagi vaziyatni, hududiy ma’muriy tuzilishni
beqarorlashtirish;
−
talonchilik, raqibni yo‘q qilish yoki siyosiy maqsadlar uchun
muassasa, korxona yoki
tizim ish tartibini buzish;
−
shaxsiy intelektual qobiliyatini yoki ustunligini namoyish qilish.
−
Kiberjinoyat turlarini qat’iy tasniflashning imkoni yo‘q. Quyida
kriminologiya sohasiga nisbatan kiberjinoyatlarning turlari keltirilgan:
−
iqtisodiy kompyuter jinoyatchiligi;
−
inson va fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va
erkinliklariga qarshi qaratilgan kompyuter jinoyatchiligi;
−
jamoat va davlat xavfsizligiga qarshi kompyuter jinoyatchiligi.
Iqtisodiy kompyuter jinoyatchiligi amalda ko‘p uchraydi. Ular
jinoyatchilarga millionlab AQSh dollari miqdoridagi noqonuniy
daromadlar keltiradi. Ular orasida keng tarqalgani firibgarlik, asosan,
bank hisob raqamlari va bank kartalari orqali amalga oshiriladi. Xalqaro
amaliyotda plastik kartalar bilan sodir etilgan jinoyatlar yo‘qolgan yoki
o‘g‘irlangan kartalar, soxta to‘lov kartalarini yaratish yoki ulardan
foydalanish, karta taqdim etmasdan bank hisob varag‘i ma’lumotlarini
olish
va noqonuniy foydalanish, shuningdek, karta egasi tomonidan
sodir etilgan jinoyatlar bilan bog‘liq.
Kiberjinoyatlarning yana bir turi inson va fuqorolarning
huquqlariga va erkinliklariga qaratilgan jinoyatlar - “kompyuter
qaroqchiligi”dir. Ushbu jinoyatlar dasturiy ta’minotni noqonuniy
nusxalash, ishlatish va tarqatishda namoyon bo‘ladi. Bu dasturiy
16
ta’minot va ma’lumotlar bazasini yaratish bilan bog‘liq huquqiy
munosabatlarga (mualliflik huquqiga) jiddiy zarar yetkazadi. Bundan
tashqari, dasturiy ta’minot kompaniyalariga katta moliyaviy
yo‘qotishlarni olib keladi.
“Maykrosoft Armaniston” kompaniyasining direktori Grigor
Barsegyanning ta’kidlashicha, “kompyuter qaroqchiligi”ning ishlab
chiqaruvchilarga yetkazgan zarari yiliga 66 milliard dollarni
tashkil
etgan. Uning so‘zlariga ko‘ra Armanistonlik iste’molchilar, o‘zlarining
moliyaviy resurslarini tejash maqsadida, viruslarni yuqtirish xavfi yuqori
bo‘lgan dasturlardan ongli ravishda foydalanganlar.
Kompyuter jinoyatchiligining oxirgi turi - jamoat yoki davlat
xavfsizligiga qarshi
kompyuter jinoyatchiligi, ularga davlat yoki jamoat
xavfsizligiga qaratilgan xavfli xatti - harakatlar taalluqli. Ular ko‘pincha
ma’lumot uzatish qoidalarining, mamlakat mudofaa tizimining yoki
uning tarkibiy qismlarining buzilishi bilan bog‘liq.
Enter
bosiladi. 
23-rasm

24
24-rasm
Eslatma. chizmadagi pastgi chap deraza chizilib belgilanadi va
прямоугольный массив танланади tanlanadi
.
Число рядов
2
число
столбцов
5,
между рядами
120,
между столбцами
100 raqamlari
kiritiladi. Aylanalar rasmini chizish uchun bitta aylana chiziladi,
aylana belgilanib krugovoy massiv tanlanadi va ko‘payish markazi
qilib aylana chakkasi (kvadrant) tanlanadi. Aylanalar soni 10 ta va
aylanish burchagi 360
0
kiritiladi.
Chiziq turlari va shrift (yozuv)ni

1.2. Chiziq turlari va shrift (yozuv)ni chizmada qo‘llash Chizma uchun kerak bo‘ladigin chiziq turlari
Linetype buyrug‘i
bilan yoki
Формат menyusidagi
Типи линий… bo‘limi orqali
ochiladigan muloqat oynadan tanlanadi (6-rasm). Bu muloqat oynadi
faqat bir xil chiziq turi mavjud. Boshqa chiziq turlarini tanlash uchun
muloqat oynasining
Загрузить tugmasi bosiladi va barcha chiziqlar
ro‘yxatining oynasi chaqirilib (7-a,rasm), u yerdan ketma-ket
chizmada ishlatiladigan bir necha chiziq turi o‘rnatiladi. O‘rnatilgan
chiziq turlaridan chizmada foydalanish imkoni bo‘ladi (7-b,rasm).
6-rasm
9
Tanlangan shtrix chiziqlar turi chizma masshtabiga to‘g‘ri
kelmasa, shtrix chiziqlar uzun yoki qisqa bo‘lib ko‘rinadi, hatto
to‘g‘ri chiziq bo‘lib ko‘rinadi. Unda chiziqlar masshtabini o‘zgar-
tirish kerak. Chiziq uchun masshtab koeffisiyenti
Глобальный масштаб yoki
Текуший масштаб bo‘limidan tanlanadi (6-rasm).
Gobalnыy masshtab – barcha chiziqlarga ta’sir etadi, Tekushiy
masshtab – yangi chizilayotgan chiziqqa turiga tegishli bo‘ladi.
Umumiy masshtab har ikkala masshtab koeffisiyentlarining
ko‘paytmasiga teng.
O‘rnatilgan chiziq turini jihozlar panelidagi «tipi liniy» tugmasini
bosib olishimiz mumkin (7-b, rasm). Xuddi shu yerdan
Другой bo‘limidan yana chiziq tanlash uchun 7-a,rasmdagi oynani chaqirib
olishimiz ham mumkin.
а)
б)
7-rasm
10
1.2.1. Chiziq yo‘g‘onligini tanlash Chizmada chiziqlarga turlicha yo‘g‘onlik tanlashga to‘g‘ri keladi.
Chiziq yo‘g‘onliklari
Tug-
ma - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

16
O‘lcham stili. AutoCAD da o‘lchamlar uchun standart ISO-25
stili yaratilgan. Bu stil hamma vaqt ham foydalanuvchini
qanoatlantirmaydi, ya’ni strelka turi, o‘lcham masshtabi tekst
balandligi va hakozalar chizma masshtabiga to‘g‘ri kelmaydi.
O‘lcham elementlarini (chiqaruv chiziqlari, strelkalar ko‘rinishini,
tekst balandligi, o‘lcham masshtabi, aniqligi va hokazo) o‘zgartirish
uchun
Формат
menyusining
Размерные стилы
bo‘limidan yangi stil
yaratish va borini o‘zgartirish uchun muloqat oynasi chaqiriladi (14-
rasm). Bu muloqat oynasi
Новый…
tugmasi yordamida yangi stilga
nom berib yaratiladi yoki
Izmenit…
tugmasi bilan tanlangan stil uchun
o‘lchamning har bir elementlari o‘zgartiriladi. (13-rasm). Bir
chizmada bir nechtalab o‘lcham stillarini yaratish mumkin.
Raster o'lchamini kuzatib borish - Shaxsiy kompyuter uskunalari haqida qisqacha. Kompyuter texnikasi

|
Shaxsiy kompyuter uskunalari haqida qisqacha. Kompyuter texnikasi
|
bet | 12/14 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #158556 |
Bog'liq 2-Mavzu
Eng keng tarqalgan modellarning monitorlari uchun 64 MB video xotirasi etarli. Ammo, agar grafik kartada grafik akselerator mavjud bo'lsa (bu zamonaviy modellar uchun amalda standartga aylangan), bu miqdor kamida ikki baravar ko'p bo'lishi kerak, ya'ni 128 MB. Katta rastr o'lchamiga ega monitorlar uchun siz video xotiraning hajmini hisoblashingiz va tegishli video kartani alohida tanlashingiz kerak. Ta'kidlash joizki, zamonaviy video kartalar barcha boshqa kompyuter qurilmalariga qaraganda bir necha baravar qimmatga tushishi mumkin, shuning uchun uni tanlashga oqilona yondashish kerak. Eng kuchli video kartalar animatsion uch o'lchovli modellashtirish, videolarni tahrirlash va kompyuter o'yinlarini sevuvchilarning ehtiyojlari uchun ishlab chiqariladi va kompyuter grafikasi vazifalarida ularning imkoniyatlari to'liq talab qilinmaydi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyоtlar - Favqulotda vaziyat sharoitida aholini himoyalash. Favqulotda vaziyatlarda xalq xo’jalik...

|
Favqulotda vaziyat sharoitida aholini himoyalash. Favqulotda vaziyatlarda xalq xo’jalik ob’ektlari ishining barqarorligini ta’minlash
|
bet | 2/2 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 54 Kb. | | #118829 |
Bog'liq 12-mavzuFoydalanilgan adabiyоtlar:
I.Karimov O`zbеkistonning o`z istiqlol va taraqqiyot yo`li.Toshkеnt. 1996 y.
I.Karimov O`zbеkiston iqtisodiy islohatlarni chuqurlashtirish yo`lida. Toshkеnt.1996 y.
I.Karimov O`zbеkiston XXI – asr bo`sag`asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqiyot kafolatlari. Toshkеnt. 1997 y.
O`zbеkiston rеspublikasi konstitutsiyasi. Toshkеnt, 8-dеkabr 1992 y.
Mеhnat muhofazasi to`g`risida O`zbеkiston rеspublikasi Qonuni. Toshkеnt, 6-may 16-1993 y.
Mеhnat to`g`risida O`zbеkiston rеspublikasi Qonuni. Toshkеnt, 26-may
1993 y.
H. E. G`oyipov. Mеhnat muhofazasi. Toshkеnt. 2000 y.
G. I. Bеlyakov. Oxrana truda. Moskva. 1990 y.
T.I.Iskandarov. Qishloq xo`jalik xodimlari mеhnat gigiеnasi. Toshkеnt, 1988 y.
С.В.Белов и др. «Безопасность жизнедеятельности». Москва, 1999 г.
O.Qudratov, T.G`aniеv. Hayotiy faoliyat xavfsizligi. Toshkеnt, 2004 y.
X.Rahimova va boshqalar. Mеhnatni muhofaza qilish. Toshkеnt, 2004 y.
M. Tojiеv va boshqalar. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi. Toshkеnt, 2002 y.
A.Qudratov va boshqalar. Hayotiy faoliyat xavfsizligi (ma'ruza kursi). Toshkеnt, 2005 y.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Favqulotda vaziyat sharoitida aholini himoyalash. Favqulotda vaziyatlarda xalq xo’jalik ob’ektlari ishining barqarorligini ta’minlash
|
Ориентация чертежа - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

6
listdagi barcha obyektlar chizmasini chop etadi.
Экран
– chizmaning ekranda ko‘ringan
qismini chop etadi.
Рамка
–
bu
usul
tanlanganda
sichqoncha bilan ekranda chop etiladigan
to‘rtburchak
soha
ko‘rstilishi
talab
qilinadi. Soha diagonal bo‘yicha ikki
chekka
nuqtalarini
ko‘rsatish
orqali
tanlanadi. Ko‘rsatilgan soha chop etiladi.
Лист
– listda joylashgan barcha chizma
chop etiladi.
Модель
qatidan chop etish
paytida List o‘rniga Limit (chizishi chegarasi) da joylashgan barcha
chizma chop etiladi.
- Смещение от начало
bo‘limida
(2-rasm) qog‘oz pastki chap
burchagidan tanlangan sohani X va Y yo‘nalishi bo‘yicha necha mm
ga siljitib chop qilish ko‘rsatiladi.
Центрировать
tanlansa, chizmani
qog‘oz o‘rtasiga joylashtirib beradi.
- Масштаб печати
bo‘limida chop etiladigan sohani qog‘ozga
joylashtirish uchun masshtab tanlanadi.
Вписать
belgilansa chizma
ko‘rinishiga masshtabni AutoCAD o‘zi tanlab, to‘lasincha tanlangan
qog‘oz formatiga joylab beradi. U tanlagan masshtab standartga mos
kelmaydi.
-rasm - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

10-rasm.
Bir qatorli tekstni tahrirlashning yana bir qulay usuli tekstni
belgilab
Свойства
oynasidan foydalanishdir (
Свойства
oynasini
Ctrl+1
tugmasi bilan tezda chaqirib olsa bo‘ladi).
1.3. O‘lcham qo‘yishga doir misollar
O‘lmani chizmaga qo‘yish juda ham qulay bajariladi, chunki
chizmani chizish paytidayoq o‘lchamlari berib chizilgan bo‘ladi.
Chiziqli va parallel razmer qo‘yish tartibi quyidagicha: buyruq
berilgach o‘lcham qo‘yiladigan ikki nuqta ketma-ket «sichqoncha»
bilan ko‘rsatiladi, so‘ngra o‘lchamning detal kontur chizig‘idan
uzoqlik masofasi ko‘rsatiladi.
Yoy uzunligi, radius va diametr o‘lchamini qo‘yish uchun buyruq
berilgach obyekt ko‘rsatiladi so‘ngra obyektdan o‘lchamgacha (yoy
uchun) yoki o‘lchamning joylashish o‘rni (radius va diametr uchun)
ko‘rsatiladi.
Burchak o‘lchami qo‘yish uchun avval kesishuvchi ikki chiziq
ko‘rsatiladi so‘ngra burchakdan o‘lchamning uzoqligi ko‘rsatiladi.
Chizmaga qo‘yiladigan o‘lchamlarning asosiy turlari 11-rasmda
keltirilgan.
14
11-rasm.
Chizmaga o‘lchamni
Размеры
jihozlar paneli orqali qo‘yish juda
qulay. U yerda har bir o‘lcham turi uchun o‘z piktogrammasi
(tugmachasi) mavjud. Quyida shu piktogrammalar rasmi va ularning
qisqacha vazifasi keltirilgan.
Tug-
ma
Vazifasi
chiziqli o‘lcham, ko‘rsatilgan ikki nuqta orasiga koordinata o‘qlariga
parallel bo‘lgan o‘lcham qo‘yadi. Ya’ni chiziq proyeksiyalarining
o‘lchami;
parallel o‘lcham, ko‘rsatilgan ikki nuqta orasiga chiziqqa parallel o‘lcham
qo‘yadi;
yoy o‘lchami, ko‘rsatilgan yoy uzunligining o‘lchamini qo‘yadi. O‘lcham
qiymati oldiga belgisini qo‘yadi;
ordinata, ko‘rsatilgan nuqta uchun x yoki u o‘qiga nisbatan koordinatani
ko‘rsatadi;
radius, yoy yoki aylanani ko‘rsatish orqali o‘lchami qo‘yiladi, o‘lcham
oldida R belgisi yoziladi. O‘lchamning o‘rnini foydalanuvchi o‘zi tanlaydi;
siniq radius, yoy yoki aylanani va uning mavhum markazini ko‘rsatish
orqali o‘lchami qo‘yiladi, o‘lcham oldida R belgisi yoziladi. Agar haqiqiy
markaz ko‘rsatilsa oddiy radius o‘lchamini ko‘yadi;
diametr, yoy yoki aylanani ko‘rsatish orqali o‘lchami qo‘yiladi, o‘lcham
oldida belgisi yoziladi;
burchak, ko‘rsatilgan ikki chiziq orasidagi burchak o‘lchamini ko‘rsatadi,
o‘lcham birligi gradus belgisi qo‘yiladi.
tez o‘lcham, bir necha obyektlarlarni belgilab bir yo‘la o‘lchamlarini
qo‘yish. Belgilanadigan obyektlar bir tipda bo‘lgani ma’qul
bazoviy o‘lcham, ko‘rsatilgan nuqtalar o‘lchamini birinchi nuqtaga
nisbatan tagma-tag qo‘yib beradi;
chiziqli o’lcham
yoy
o’lchami
parallel
o’lcham
diametr
ra
di
us
burchak
o’lchami
zanjirli o’lcham
bazoviy
o’lcham
|
Monitorlar va video proektorlar - Shaxsiy kompyuter uskunalari haqida qisqacha. Kompyuter texnikasi

|
Shaxsiy kompyuter uskunalari haqida qisqacha. Kompyuter texnikasi
|
bet | 13/14 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #158556 |
Bog'liq 2-MavzuMonitorlar va video proektorlar.Video tizimining teng darajada muhim qismi bu monitordir - video signalini vizual ko'rinadigan tasvirga o'zgartiradigan qurilma. Kompyuter grafikasi vazifalari uchun eng muhim xususiyatlar bu ekran o'lchami, rastr o'lchami, tasvirni yangilash tezligi va ranglarning aniqligi. Kompyuter grafikasi dasturiy ta'minotini ishlab chiquvchilar monitorlarga ekranning diagonali kamida 17 dyuym, tasvirni yangilash tezligi kamida 85 Gts, rastr o'lchamining kamida 1024x768 piksel va kamida ko'payadigan ranglar soni 16,777,216 bo'lishi kerak deb hisoblashadi.
Katodli nurli naycha monitorlari bilan bugungi kunda katta ekranlarda ranglarning to'g'riligi biroz yuqoriroq. Boshqa parametrlarda, bu monitorlar LCD panellaridagi monitorlardan biroz pastroq.
Video proyektorlar monitor ekranidagi rasmlarga qaraganda ancha katta masofada ko'riladigan katta formatli tasvirlarni yaratish uchun mo'ljallangan. Ular monitorlar bilan bir xil video kartaga ulanadi va bir xil video signalini oladi. Video projektorlardan foydalanganda, ular monitorlarga qaraganda ranglarni sezilarli darajada kamroq hosil qilishlarini yodda tutish kerak va ularning ranglarini aniqligi ancha past bo'ladi. Bugungi kunda, funktsional ravishda monitorlardan farq qiladigan plazma panellar video projektorlarga yaxshiroq, ammo qimmatroq alternativadir.
Bosib chiqarish asboblari
Bosib chiqarish moslamasiyoki printer - bu axborot modelini tekis muhitda (qog'oz, mato yoki plastmassa plyonkada) vizual ko'rinadigan tasvirga aylantiradigan kompyuterning tashqi qurilmasi. Rasm o'rta muhitda shakllanadigan printsiplarni bir necha toifalarga bo'lish mumkin.
1-rasm. Chop etish moslamalari yordamida tasvirni shakllantirish printsiplari
Anjirda ko'rsatilgan. 1. Tasvirlarni shakllantirish usullari bir-biridan sezilarli darajada farq qiladi, shuning uchun bosib chiqarish moslamasini bir xil ko'rsatkichlar tizimidan foydalanib taqqoslash qiyin. Ushbu masalalar uni bosib chiqarishga tayyorlash jarayonida tasvir parametrlarini hisoblash usullari to'g'risida batafsilroq muhokama qilinadi. Shuningdek, har bir toifadagi bosma moslamalarning kompyuter grafik xususiyatlari uchun zarur va muhimdir.
|
| |
Формат
menyusining 
Веса линий

11
1.2.2. Tekst yozish va uni tahrirlash
Tekst uchun AutoCADning vektorli shriftlardan yoki Windows
tizimidagi bor standart shriftlardan foydalanish mumkin. Vektorli
shriftlarning tipi *.shx ko‘rinishida bo‘ladi (10-rasmga qarang).
Vektorli shriftlarga yo‘g‘onlik xuddi chiziqqa qo‘llangandek
qo‘llaniladi. Windows shriftlari uchun chiziq yo‘g‘onligini tanlab
bo‘lmaydi.
Tekst bir qatorli
Многострочный'>Однострочный
yoki ko‘p qatorli
Многострочный
bo‘lishi mumkin.
Tekst kiritish va kiritilgan tekstni tahrirlash uchun jihozlar
panelidagi tugmalardan foydalaniladi. Quyida tekstni kiritish va
tahrirlash uchun ishlatiladigan tugmalarning ayrimlari keltirilgan:
-
ko‘p qatorli
Многострочный
tekst yozish buyrug‘ini chaqiradi;
yozish sohasi (chegarasi) ko‘rsatilgach 9-rasmdagi oynani ochib
beradi.
-
bir qatorli
Однострочный
tekst yozish buyrug‘ini chaqiradi.
-
ko‘rsatilgan tekstni tahrirlash imkonini beradi; agar ko‘p qatorli
tekst bo‘lsa, 9-rasmdagi tahrirlash oynasi ochiladi, bir qatorli
tekst esa joyida o‘zgartiriladi.
-
tekst stilini yaratish uchun muloqat oynasini chaqiradi (10-rasm)
-
belgilangan tekstni balandligini tayanch nuqtasiga nisbatan
yangi qiymat berib o‘zgartirish
Bir qatorli tekst yozish uchun chizmada boshlang‘ich nuqta
sichqoncha yordamida ko‘rsatiladi, so‘ngra shrift balandligi va
yo‘nalish qiyaligi navbatma-navbat kiritiladi. So‘ngra tekst matni
yoziladi. Yangi qatorga
Масштаб - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

Масштаб degan joydan esa foydalanuvchi o‘zi standart
kattalashtirish yoki kichiklashtirish masshtabini tanlaydi. Odatda
chizma ko‘rinishi
Лист qatida chop etishga tayyorlangach, masshtabi
1:1 tanlab chop etiladi. Chizmaning o‘ziga esa Listdagi ko‘rinish
oynalarida (model muhitida) aniq masshtab tanlanadi (4-rasm).
Масштабировать вес линий orqali chiziq yo‘g‘onliklarini
masshtabga qarab mos ravishda o‘zgartirish yoki o‘z yo‘g‘onligida
qoldirish ko‘rsatiladi.
- Просмотр… tugmasi orqali chop etiladigan chizma qog‘ozda
qanday joylashishini ekranda ko‘rish mumkin. Agar qog‘ozda
joylashishi ma’qul bo‘lmasa, yana
Параметры листов oynasiga qaytib
qog‘oz parametrlari o‘zgartiriladi. Chop etish qurilmasi tanlanmagan
bo‘lsa, pechat qilish va oldindan ekranda ko‘rish (
Просмотр) imkoni
bo‘lmaydi.
Ko‘rinish oynasining chegara chiziqlari qog‘ozga chiqmasligi
uchun uni chop etilmaydigan (Defpoints) qatga o‘tkazish kerak.
3-rasm
7
Ko‘rinish oynasi uchun chizma masshtabini tanlash:
4-rasm. 5-rasm Chop etish uchun qog‘ozning barcha parametrlari tanlangach,
ko‘rinayotgan puntir chizig‘i yaqinroq ichki tomonlari bilan qog‘oz
uchun ramka chizig‘i va chap burchakda shtamp chiziladi.
1 2 3 4 5 6
1.
Ko’rinish oynasi yaratish
uchun dialog oyna chaqiradi;
2.
Diagonal bo’yicha ikki nuqta
ko’rsatib to’rtburchakli
Ko’rinish oynasi yaratish;
3.
Bir necha nuqtalar ko’rsatib
ko’pburchakli Ko’rinish oynasi
yaratish;
4. Chizilgan yopiq konturli
figurani Ko’rinish oynasiga
aylantirish;
5.
Ko’rinish oynasini chegarala-
rini qirqish orqali yangicha
ko’rinishga o’tkazish;
6.
Aktiv Ko’rinish oynasidagi
chizmaga masshtab tanlash;
185
8
Ramka va burchak shtampi kesma chizish buyrug‘idan foydalanib
chiziladi. Burchak shampining o‘lchami 5-rasmda keltirilgan.
Document Outline - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

|
Компьютерда чизма чизишга доир маълумотларBog'liq KOMPYUTER GRAFIKASI (AutoCAD) (1)Document Outline - 1. Kompyuterda chizma chizishga doir ma’lumotlar
- 1.1. Qog‘oz formatini tanlash va burchak shtampini chizish
- 1.2. Chiziq turlari va shrift (yozuv)ni chizmada qo‘llash
- 1.2.1. Chiziq yo‘g‘onligini tanlash
- 1.2.2. Tekst yozish va uni tahrirlash
- 1.3. O‘lcham qo‘yishga doir misollar
- 2. Kompyuterda geometrik yasashlar
- 2.1. Aylanani teng bo‘laklarga bo‘lish
- 2.2. Yuzani bir xil shakllar bilan to‘ldirish
- 2.3. Tutashmalar yasash
- 3. KOMPYUTERDA CHIZMA GEOMETRIYA ELEMENTLARINI BAJARISH
- 4. PROYEKSION CHIZMACHILIK
- 4.1. Uch o‘lchamli shakllar yasash
- 4.2. Detallarga qirqim berish. Yaqqol tasviri bo‘yicha uch ko‘rinishini yasash
- 5. Fazoviy sirt va yopilmalarni loyihalash
- Adabiyotlar
|
| |
Taqsimot vositalarining tuzilmalari

|
Taqsimot vositalarining tuzilmalari
|
bet | 3/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 165,44 Kb. | | #100113 |
Bog'liq Taqsimot logistikasi boshqarish Yetkazib berish logistikasiningTaqsimot vositalarining tuzilmalari. Taqsimot vositalarini tashkil etgan bosqichlar soniga qarab taqsimlash vositalarini ta’riflovchi turli tuzilmalar mavjud.
Vosita bosqichi — bu tovarni va tovarga bo'lgan egalik huquqini oxirgi iste’molchiga yaqinlashtirish uchun ish olib boradigan vositachi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarga ega tizimlarning vositalar tarkibida biror-bir ulgurji-vositachi firmalar mavjud emas. O’zgaruvchan yoki eshelonlarga bo’lingan tizimlarda bunday vositachilar bor. Turli tuzilish chizmalariga ega bo‘lgan vositalar misol qilib ko'rsatilgan.
2-rasm. Taqsimot vositalarining tuzilish sxemalari.
Taqsimot vositalarini shakllantirishda vosita tuzulmasi, ya’ni bosqichlar soni va vosita a’zolarining aniq tarkibi tocgfrisidagi qaror birinchi o‘ringa qo’yiladi. Boshqa bir taqsimlash vositasi aniqlanishi mumkin bolgan hollarda foydalaniladigan vositachilar turini tanlash lozim boladi.
Ularni tasniflashda ikkita asosiy alomatlar hisobga olinadi
vositachi kimning nomidan ish yuritayotgani;
vositachi kimning hisobiga operatsiyalar o‘tkazayotgani.
Taqsimot vositalarining shakllari
Dilerlar — operatsiyalarni o'zining nomidan va o‘z hisobidan amalga oshiradigan ulguiji, ayrim hollarda chakana vositachilar. Ular yetkazib berish shartnomasi asosida tovar sotib oladilar, yetkazib bcrilgan tovarlarga pul o'tkazgandan keyin tovar egasiga aylanadilar va mazkur tovarlarni istc’molchilarga sofadilar.
Distribyutorlar — operatsiyalarni ishlab chiqaruvchi va o‘zining nomidan amalga oshiradigan ulgurji va chakana vositachilar. Ishlab chiqaruvchi distribyutorga o‘z mahsulotini ma’lum hududda va ma’lum vaqt oralig‘ida sotish huquqini beradi. Distribyutor tovarga cgalik qilmaydi. U shartnoma asosida tovami sotish huquqiga ega boladi.
Komissionerlar — operatsiyalarni o ‘z nomidan va ishlab chiqaruvchi hisobidan amalga oshiradigan ulgurji va chakana vositachilar. Komissioner mahsulotga egalik qilmaydi. ko'rsatgan xizinatlari uchun amalga oshirgan operatsiyalari miqdoridan foiz ko‘rinishida rag'batlantiriladi.
Brokerlar — kontragentlami yig‘ib bitim tuzishdagi vositachilardir. Brokerlar mahsulotga egalik qilmaydilar, mahsulotlami idora etmaydilar. Ular topshiriq asosida ish tutadilar va bitim tuzilishiga yordam beradilar. Faqatgina sotilgan tovar uchun rag'batlantiriladilar.
Materiallar oqimini yetkazib beruvchidan iste’molchiga harakatlantirish jarayonida qatnashadigan ko‘p sonli turli vositachilar orasidan aniq qatnashchilari tanlangandan keyin logistik vosita logistik tizimga aylanadi.
|
| |
Moddiy oqimlar taqsiraotining qulay variantini tanlash shakli

|
Moddiy oqimlar taqsiraotining qulay variantini tanlash shakli
|
bet | 5/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 165,44 Kb. | | #100113 |
Bog'liq Taqsimot logistikasi boshqarish Yetkazib berish logistikasiningModdiy oqimlar taqsiraotining qulay variantini tanlash shakli.
Iste’molchilar yetkazib beruvchilardan uzoqda yoki bir nechta hududlarda joylashgan hollarda tovarlarni omborxona, yetkazib beruvchi korxonalar markazi orqali yetkazish shakli qo‘llaniladi. Sotuvchi vakillar mahsulotni yetkazib berishga buyurtma qabul qilganda mahsulotni firmaning bironta korxonasiga qayta jo‘natishga mo‘ljallangan markaziy mol o‘tkazish idorasiga emas, balki bevosita yaqin joylashgan taqsimlash markaziga jo'natishadi.
Tovarlarni iste’molchilarga yetkazishning keyingi shakli — ulguiji vositachilar xizmatidan foydalanish. Yetkazib beruvchilar ishlab chiqarish va texnik maqsadda foydalaniladigan mahsulotlami sotishda ulguiji korxonalar xizmatiga murojaat etadilar. Ayniqsa mahsulot sotiladigan bozorni kengaytirish va xarajatlami kamaytirish maqsadida bir xil tovami turli bozorlarda sotish uchun qo'shimcha vosita tashkil etishga zarurat paydo bo'lganda katta miqdorda bir xil bo‘lgan tovarlar yetkazib berilganda mazkur shakldan foydalaniladi.
So‘nggi yillarda ulgurji vositachilar va sanoat korxonalari o‘rtasidagi munosabatlarning yana bir shakli keng tarqalgan. Bunga ko‘ra iste’molchilarda bo'lgan asbob-uskunalarga texnik xizmat ko'rsatish operatsiyalari ulgurji vositachilarga biriktirilgan. Bunday hollarda ishlab chiqaruvchi korxonalar uchun bunday operatsiyalami bajarishga xodimlami ishga olishga zarurat qolmaydi. Sanoat uskunalari, xomashyo materiallari va yariinfabrikatlar brokerlar va vakillar yordamida tovar biijalari orqali sotilishi mumkin.
Taqsimot markazini joylashtirish. Xizmat ko‘rsatiladigan hududda material oqimi iste’molchilari bir nechta bo'lgan hollarda taqsimlash markazini joylashtirishning eng qulay variantini tanlash kerak bo‘ladi. Taqsimot markazini joylashtirish varianti tanlanganda quyidagi tartibdagi ishlar amalga oshiriladi:
bozor sharoiti o‘rganiladi va logistik tizim orqali o‘tadigan materiallar oqimining taxminiy miqdori ishlab chiqiladi;
iste’molchilami tovar bilan ta’minlash tizimi ishlab chiqiladi;
logistik tizim ichida materiallar oqimini taqsimlash chizmasi tuziladi;
qilingan eng kam xarajatlar mezoni asosida taqsimlash markazini joylashtirish variantini tanlash amalga oshiriladi.
Keltirilgan xarajatlar ko‘rsatkichini quyidagicha aniqlash mumkin:
Bu yerda Зn = C3 + Cm + K/T, bu yerda Зn — variant bo'yicha keltirilgan xarajatlar; C3 — yillik xizmat qilish xarajatlari; Cm — yillik transport xarajatlari. K taqsimot markazining qurilishiga sarflangan kapital sarmoyalar; T — variantning o‘zini qoplash muddati. Amalga oshirish uchun shunday taqsimot tizimining varianti qabul qilinadiki, qaysiki keltirilgan (yillik) xarajatlaming eng kam miqdoriga erishishni ta’minlashi kerak bo'ladi.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti
Download
392,12 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
05.06.2024
Hajmi
392,12 Kb.
#260565
Download
392,12 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti
Download
392,12 Kb.
Matnni ko'rish
Qog‘oz formatini tanlash va

5
Bu muloqat oynasining ayrim bo‘limlari bilan tanishaylik:
- Принтеры/плоттеры
bo‘limining
Имя
darchasidan
chop etish
qurilmasi tanlanadi. Qurilma xossalarini
Свойства
tugmasidan
o‘zgartirish mumkin.
-
Формат листа
bo‘limida chop etish
qurilmasiga mos standart
o‘lchamlar tanlanadi. Agar chop etish qurilmasi tanlanmagan bo‘lsa,
unda ixtiyoriy standart qog‘oz o‘lchamini tanlash mumkin.
Qog‘oz parametrlarini chop etish paytida ham tanlash yoki
o‘zgartirish imkoni bor.
-
Enter
bilan o‘tiladi. 
Enter

12
o‘zgartirish; simvollar kiritish va boshqa imkoniyatlari mavjud. Bu
o‘zgartirishlar tekstning belgilangan qismiga ta’sir etadi. Tekstni
biror fayldan import qilib olish ham mumkin.
Muloqot oynaning
lineykasi yordamida abzas chegaralarini va tekst yozilgan
to‘rtburchak sohaning o‘lchamini o‘zgartiriladi. Undan tashqari tekst
sohasiga rang berish, chizmadagi fon
ustiga yozish va bu fonning
tekstga nisbatan ko‘rinish darachasini foizlarda tanlash mumkin.
Buyruqlarni
muloqat
oynasidagi
(9-rasm)
tugmachalar
(piktogrammalar) yordamida yoki tekst yozilayotgan sohaga «sich-
qoncha»ning o‘ng tugmasini bosib chaqirilayotgan menyudan
bajarish mumkin.
9-rasm
Chizmada ko‘p qo‘llaniladigan ayrim belgilar quyidagicha
tanlanadi:
- diametr belgisi %%s orqali, - gradus belgisi %%d
orqali va - plyus-minus belgisi %%p orqali yoziladi (bu yerda s, d,
p harflari lotin tilida yozilishi kerak) .
Формат
menyusining
Текстовые стилы…
bo‘limi
orqali yangi
stillar (namuna) yaratish yoki yaratilgan stillarni o‘zgartirish uchun
muloqat oynasi chaqiriladi (10-rasm).
Odatda
Стандартный
stili o‘rnatilgan bo‘ladi. Yaratilayotgan
stillarga nom berib saqlab qo‘yiladi.
Keyinchalik teks yozish va
tahrirlash paytida bu stillardan foydalanish imkoni paydo bo‘ladi.
Bundan tashqari stilga biror o‘zgartirish kiritilsa, chizmada shu stil
bilan yozilgan barcha tekst o‘z-o‘zidan mos ravishda o‘zgaradi.
Tekstni tahrirlash uchun tekst ustiga
sichqonchani ikki marta
chertib olish kerak yoki
- tugmadan foydalanish kerak.
Mavzuning dolzarbligi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti

ona tilinining morfologiya bo‘limining alohida olingan so‘zlar mavzusini
o‘qitishda innovatsion texnologiyalarni qo‘llashga doir yondashuv va tamoyillarni
belgilash;
ta’lim bosqichlarida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning samarador
usul va vositalarini ishlab chiqish;
ta’lim bosqichlarida innovatsion texnologiyalardan foydalanish bilan bog‘ liq
samarali mashqlar tizimini yaratish, shuningdek, o‘ quvchilarning matn yaratish
ustidagi ishlari, muomala odobini egallashlari bilan bog‘ liq o‘ quv topshiriqlari
va mashqlar tizimini ishlab chiqish.
So‘ z-gaplar haqida umumiy tushunchalar

So‘ z-gap sirasiga shu to‘ rt asosiy belgi bilan bir majmuaga birlashuvchi birliklar
kiradi (bu tipdagi birliklar kirish so‘ z vazifasida ham keladi, lekin ularning
substansial belgisi – so‘ z-gap bo‘ lib kelish). Quyida ularning har biri alohida-
alohida ko‘ rib o‘ tiladi.
1.
Mustaqil holda alohida gap bo‘ la olish belgisi.
Bu belgi 4-belgi bilan
chambarchas bog‘ langan. O‘ zbek lisoniy tizimi gapda ma’ lum bir
axborotni tashuvchi tasdiq/inkor, mayl/zamon, shaxs/son ma’ no va
munosabatini ifodalovchi tarkibiy qism zarur bo‘ lishini talab qiladi. So‘ z-
gapda bunday tarkibiy qismni alohida-alohida ajratish mumkin emas. Lekin
kesimlik ma’ no va munosabati so‘ z-gapning o‘ zida mujassamlashgan va
ularning ichki mohiyatini tashkil qiladi. Bunday gaplarda kesimlik
kategoriyasi ma’ nolari hamda kesimlik – gap markazi mavqeida kelishida
– fikrni shakllantirish, ifodalash vazifasi bor. Ular gap sifatida voqelanuvchi
so‘ zning leksik ma’ nosida mujassam. Shu sababdan bunday gapda
kesimlik mavjud, ammo kesimlik shakli ifodalanmagan.
Kurs ishi obyekti - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti

Gapirib ketdi – kesim, biroq gapirib so‘ zidan oldin pauza qilinishi uni (gapirib)
hol, keyingi so‘ zni (ketdi) kesim holatiga tushiradi.
Yangi choy damladi gapida ham ikki holat bor:
a) logik urg‘ u yangi so‘ ziga tushsa, hol;
b) choy so‘ ziga tushsa, yangi so‘ zi aniqlovchi bo‘ ladi. Bunga yangi va choy
so‘ zlari bir butun intonatsiya bilan aytiladi.
Gap bo‘ laklarini tuzilishiga ko‘ ra quyidagi tiplarga ajratish mumkin: sodda
bo‘ lak, sostavli bo‘ lak, murakkab bo‘ lak. Sintetik formadagi so‘ z bilan
ifodalanib bir sodda tushuncha anglatadigan bo‘ lak sodda bo‘ lak deyiladi.
Masalan, Otquloqning ildizidan bo‘ yoq olinadi. Yo‘ lchi saharlab Xo‘ jakentga
jo‘ nadi gaplaridagi bo‘ laklar sodda bo‘ laklardir. Analitik formadagi so‘ z bilan
ifodalangan bo‘ lak sostavli bo‘ lak deyiladi. Sostavli bo‘ lak birdan
komponentlardan tuziladi. Unda bir komponent mustaqil bo‘ lib, bo‘ lakning
asosiy ma’ nosi shu komponent orqali ifodalanadi. Yordamchi komponent leksik
ma’ no ifodalay olmaydi. Yetakchi komponentning ma’ nosiga har xil grammatik
ma’ nolar orttirish, yetakchi komponentni grammatik jihatdan shakllantirish, uning
boshqa bo‘ laklar bilan sintaktik aloqasini ko‘ rsatish kabi vazifalarni bajaradi.
Sostavli bo‘ lak material jihatdan quyidagi ko‘ rinishlarda bo‘ ladi:
1.
mustaqil so‘ z+to‘ liqsiz fe’ l: Masalan:
Kelgan yigit agronom ekan.
2.
mustaqil so‘ z+predikativ-modal so‘ z:
Ravshan qurilishga borishi kerak.
3.
mustaqil so‘ z+ko‘ makchi fe’ l:
Anvar talaba bo‘ ldi kabi.
Ikki va undan ortiq mustaqil so‘ zlarning tobelanishidan tuzilib, murakkab
tushunchani anglatuvchi birikmalar bilan ifodalangan bo‘ lak murakkab bo‘ lak
deyiladi. Murakkab bo‘ lakning materialini murakkab so‘ zlar, frazeologik
birikmalar, gapda yaxlit holda qo‘ llanadigan ajralmas so‘ z birikmalari tashkil
qiladi. Murakkab bo‘ lakning material jihatdan ko‘ rinishi:
1.
So‘ z-gaplar turlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universitetiBog'liq Gap bo‘ laklariga ajralmaydigan gaplar
So‘ z-gaplar turlari
Sof so‘z-gap
ga
albatta, alhamdulilloh; eh, hoy, oh, o‘h; ha, yo‘q, mutlaqo
;
ma,
mang
kabi modal, undov, tasdiq/inkor, taklif/ishora so‘zi mansub. O‘ zbek
substansial tilshunosligida so‘ z-gap W
-lashgan (modallashgan, undovlashgan
tasdiq/inkorlashgan,
taklif/ishoralashgan)
so‘ zlar,
W
-lashayotgan
(modallashayotgan,
undovlashayotgan,
tasdiq/inkorlashayotgan,
taklif/ishoralashayotgan
so‘ zlar,
W
-simon
(modalsimon,
undovsimon,
tasdiq/inkorsimon) so‘ z-gapga ajratilib, mufassal o‘ rganilgan.
W
-lashgan (so‘ z-gaplashgan) so‘ z o‘ z semantik-funksional xususiyati bilan har
xil guruhning markaziy leksemasiga juda yaqin turadi, lekin o‘ z aloqasini boshqa
so‘ z turkumlaridan to‘ la-to‘ kis uzmagan bo‘ ladi. Chunonchi, modallashgan
so‘ zga
chamasi, chog‘ i, ehtimol
; undovlashgan so‘ zga
ura, olg‘ a, dod,
voydod;
tasdiq /inkorlashgan so‘ zga
bo‘ pti, ma’ qul, aksincha, mutlaqo
;
taklif/ishoralashgan so‘ zga
qani
kabi leksema misol bo‘ ladi.
W
-lashayotgan (so‘ z-gaplashayotgan) so‘ z so‘ z-gapga to‘ la-to‘ kis o‘ tgan
bo‘ lmaydi
va
«o‘ tish
yo‘ lida»
turgan
so‘ zdir.
Bu
o‘ rinda
modallashayotganga
balki,
hatto,
aftidan;
undovlashayotganga
yashang,
voy
o‘ lay;
tasdiq
/inkorlashayotganga
durust,
to‘ g‘ ri,
rost,
aslo,
hargiz;
taklif/ishoralashayotganga
mana mundoq
kabi so‘ zni misol keltirish
mumkin. Chunonchi, 1.
|
| |
So‘ z-gap tasnifi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universitetiBog'liq Gap bo‘ laklariga ajralmaydigan gaplarSo‘ z-gap tasnifi
. So‘ z-gap o‘ z ichida bir necha ma’ noviy guruhga ajraladi:
1. Modal. 2. Undov. 3. Tasdiq /inkor. 4. Taklif /ishora.
So‘ zlovchining bayon etilayotgan fikrga munosabati – qat’ iy ishonch, gumon,
taxmin kabi ma’ noni ifodalab keladigan so‘ z
modal
dir
.
Unga
xullas, demak,
chamasi, tabiiy, ehtimol, shubhasiz, shekilli
kabi so‘ z misol bo‘ ladi.
Kishilarning
his-tuyg‘ usini,
haydash,
to‘ xtatish kabi
xitob,
buyruqni
ifodalaydigan so‘ z-gap ko‘ rinishi –
undov so‘ z-gap.
His-tuyg‘ u undoviga
eh,
voy, oh, barakalla, rahmat, ofarin
kabi so‘ z, buyruq-xitob undovlariga
pisht, beh-
beh, pisht-pisht, chuh
kabi xitob so‘ z kiradi.
So‘ z-gapning uchinchi ma’ noviy guruhi bo‘ lgan tasdiq/inkor so‘ z ko‘ pincha
modal tarkibida o‘ rganilgan.
Ha, mayli, xo‘ sh, xo‘ p
so‘ zi tasdiqni,
yo‘ q,
mutlaqo,
aslo,
sira
so‘ zi
–
inkorni
ifodalovchi
so‘ z-gap.
Taklif/ishora so‘ z-gapga
qo‘ llanishi tana a’ zolarining maxsus harakati bilan
uzviy bog‘ liq bo‘ lgan
ma, mang, qani, marhamat
so‘ zi kiritilgan. Ular
tinglovchiga qaratilgan bo‘ lib, uni biror ish-harakatni bajarishga undaydi.
So‘ z-gap shunday birliklar guruhiki, ularning ko‘ pchiligi boshqa so‘ z
turkumidan tarixiy taraqqiyot jarayonida o‘ ziga xos nutqiy qo‘ llanish natijasida
shakllangan
va
rivojlangan. Chunonchi,
so‘ zsiz,
tabiiy
so‘ zi
sifatdan,
albatta
ravishdan o‘ sib chiqqan bo‘ lsa,
har qalay, har holda
modal
so‘ z-gapi so‘ z birikmasidan,
nasib bo‘ lsa, xudo xohlasa
kabilar gapdan kelib
chiqqan.
|
| |
Taqsimotni boshqarish - Taqsimot logistikasi boshqarish Yetkazib berish logistikasining

|
Taqsimot logistikasi boshqarish Yetkazib berish logistikasining
|
bet | 4/10 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 165,44 Kb. | | #100113 |
Bog'liq Taqsimot logistikasi boshqarish Yetkazib berish logistikasiningTaqsimotni boshqarish tizimlariva stratcgiyasi
Taqsimot kanallari tanlash imkoniyatlaridagi zarur shart bo‘lib, makrodarajada logistik jarayonlarning qulay ravishga keltirilishi bozorda katta miqdordagi vositachilaming mavjudligini ta’minlaydi. Hozirgi sharoitda «vositachi» iborasiga ayrim hollarda salbiy nazar bilan qaraladi: ba’zan tovarga uning bir bo‘g‘ini deb qaraladi. Logistika doirasida esa, zamonaviy, iqtisodiy jiliatdan o‘zini oqlagan vositachilik nazarda tutiladi. Vositachining xizmatiga muhtojlik qaysi bir ishni bajarishda xususiy xarajatlar uning xarajatlariga nisbatan ortib ketgan taqdirda seziladi. Vositachi xizmatidan foydalanishning maqsadga muvofiqligi xususiy xarajatlar va vositachi xizmatining qiymatlari o‘rtasidagi farqi asosida aniqlanadi.
Taqsimot shoxobchasini qulay holga keltirish, undan so‘ng logistik zanjirni qulaylashtirish tovar bozorida katta miqdordagi ulgurji vazifani bajaruvchi korxonalarning mavjudligiga imkoniyat yaratadi. Iqtisodiy faoliyatni huquqiy jihatdan ta’minlash xo'jalik aloqalarining shakllanishini va amalga oshirilishini yengillashtirishi kerak, axborot tarmoqlari esa — tezkor ravishda axborot almashtirish, moliyaviy tizim, moliyaviy vositalaming tezda o‘tishini ta’minlashi lozim.
O’zbekiston Respublikasi Hukumati tovar bozori infratuzilmalarini rivojlantirish dasturini belgilagan tashkillashtirish tizimi bo‘lib, ular tovar bozorlari va tarkibiy qismlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqalarni ta’minlaydi va tovarlarning erkin harakatiga ko‘maklashadi, uzluksiz ravishdagi qayta ishlab chiqarish jarayonlari va iste’mol sohasining uzluksiz faoliyat ko‘rsatilishini ta’minlaydi. Bunday asosdagi Dasturni amalga oshirish quyidagi natijalami amalga oshrishni nazarda tutadi:
ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga olib borish jarayonida tovarlaming tegishli sifatini saqlash;
iste’molchilar tomonidan zarur hajmda tegishli sifat, turlari, sortlari bilan butlanganligi.
Tizimli yondashuv usullariga, asosan, taqsimot tizimini shakllantirishda quyidagi ketma-ket harakatlar qo‘llaniladi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqa — «eshikdan eshikkacha» tizimi bo‘yicha tovar yetkazib beruvchidan iste’molchiga omborxonalarga tushmasdan yetkaziladi. Katta miqdorda yoki noyob mahsulotlar sotib olinganda mazkur shakldan foydalaniladi. Bu shakl transport xarajatlari va tovarlami omborxonalarda saqlashga sarflanadigan chiqimlami eng kam miqdorga yetkazilishiga imkon beradi. To‘g‘ridan-tog’g’ri aloqalar yaqin joylashgan iste’molchilarga xizmat ko‘rsatishda samara berad
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’ lim vazirligi urganch davlat universiteti - bet 13

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘ YXATI
I. Rahbariy adabiyotlar:
1. Karimov I.A. ''Yuksak ma’ naviyat - yenilmas kuch''. T.: Ma’ naviyat, 2008, 87
b.
2. Karimov I.A. ''Tarixiy xotirasiz kelajak yo‘ q''. T.: Sharq, 1998.
3. O‘ zbekiston Respublikasining “ Ta’ lim to‘ g‘ risida” gi Qonun // ''Barkamol
avlod O‘ zbekiston taraqqiyotining poydevori''//. Toshkent “ Sharq” 20-29-betlar.
4. “ Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” . Toshkent “ Sharq” 2001 yil.
5. Umumiy o‘ rta ta’ limning “ Davlat ta’ lim standarti va o‘ quv dasturi” .
Toshkent “ Sharq” 1999 yil 1-maxsus sahifasi.
6. ''Takomillashtirilgan yangi tahrirdagi umumiy o‘ rta ta’ limning Davlat ta’ lim
standarti''. Toshkent 2010 yil
II. Ilmiy adabiyotlar:
7. Abdurahmonov G‘ . ''O‘ zbek tili grammatikasi''. T.: Fan, 1996.
8. Abdurahmonov G‘ . ''Qo‘ shma gap sintaksisi asoslari''. T.: 1958
9. Boltaboyeva H. ''O‘ zbek tilida murakkablashgan sodda gaplar''. T.: 1962.
10. Mahmudov N., Nurmonov A. ''O‘ zbek tilining nazariy grammatikasi''. T.:
1995.
11. Mahmudov N. ''Tilimizning tilla sandig‘ i'' T.: G‘ .G‘ ulom, 2012.
12. Nazarov K. ''O‘ zbek tili punktuatsiyasi''. T.: 1976.
13. Nurmonov A., Mahmudov N., Ahmedova A., Solixo‘ jayeva S. ''O‘ zbek
tilining mazmuniy sintaksisi''. T.: 1992
14. Nurmonov A. ''Gap haqidagi sintaktik nazariyalar''. T.: 1988.
15. Omonturdiyev J.''Hozirgi o‘ zbek tilida gap bo‘ laklari tipalogiyasi''.
T.: 1988.
16. Sayfullayeva A.R. ''Hozirgi o‘ zbek tilida gap bo‘ laklarining semantikasi va
grammatikasi''. T.: 2000.
17. Sayfullayeva A.R. ''Hozirgi o‘ zbek adabiy tilida kirish bo‘ lak''. T.: 1972.
18. Toshaliyev I. ''Kiritmalarning semantik – stilistik funksiyalari''. T.:, 1969.
19. Toshaliyev I. ''Hozirgi o‘ zbek adabiy tilida kiritma konstruksiyalar''. T.: Fan,
1976.
20. O‘ rinboyev B. "Hozirgi o‘ zbek adabiy tili". Samarqand, 2006.
21. O‘ rinboyev B. "Hozirgi o‘ zbek adabiy tili". Sintaksis. T.: 2001.
22. “O‘zbek tili va adabiyoti” jurnalining keyingi o‘n yilda chiqarilgan sonlari
23. "O‘zbek tili grammatiksi". 2 qism. T.: Fan, 1976, 95 b.
24. G‘ulomov A., Asqarova M. "Hozirgi o‘zbek adabiy tili". T.: O‘qituvchi, 1965,
1978, 1987.
|
Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida

|
Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida
|
bet | 1/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 86,51 Kb. | | #248084 |
Bog'liq 1-mavzu O\'z -o\'zini rivoblantirish
Mavzu:
PEDAGOGNING O‘ZINI - O‘ZI RIVOJLANTIRISH - UZLUKSIZ JARAYON SIFATIDA.
1. O‘qituvchining kasbiy o‘zini o‘zi rivojlantirish usullari
2. Bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy o‘zini-o‘zi takomillashtirish. .
3. O‘qituvchining kasbiy o‘zini o‘zi rivojlantirish asoslari metodologiyasi.
4. Zamonaviy o‘quv jarayonini takomillashtirishda pedagogning shaxsiy va kasbiy o‘zini-o‘zi rivojlantirsh metodikasi
Reja:
Professional o'zini o'zi takomillashtirish - o'z darajasini oshirishning ongli, maqsadli jarayoni kasbiy kompetentsiya ijtimoiy talablarga, kasbiy faoliyat shartlariga va shaxsiy rivojlanish dasturiga muvofiq kasbiy ahamiyatga ega bo'lgan fazilatlarni rivojlantirish.
Professional o'z-o'zini rivojlantirish inson mavjudligining muhim qismlaridan biridir. Bu ma'lum maqomga, obro'ga va turmush darajasiga erishishga yordam beradi. Muvaffaqiyatli odam bo'lish yoki hech qachon martaba cho'qqisiga chiqmaslik haqida har birimiz o'zimiz hal qilamiz.
Agar siz uzoq vaqtdan beri o'z sohangiz bo'yicha professional bo'lishni, hamkasblarning hasadli nigohlarini qo'lga kiritishni yoki shunchaki shaxsiy daromadingizni oshirishni orzu qilgan bo'lsangiz, unda ushbu maqola siz uchun yozilgan! Bu erda professional o'zini o'zi rivojlantirishning eng samarali usullari mavjud bo'lib, ular har bir yangi kelganga martaba o'sishiga yordam beradi.
O'z-o'zini rivojlantirish uchun, boshqa narsaga emas, balki o'z shaxsingizga sarmoya kiritish juda muhimdir. Ta'lim, sayohat, to'g'ri ovqatlanish, sport - bularning barchasi salomatlik + mustaqil rivojlanish garovidir.
Oldingizda juda ko'p turli xil vazifalar turganda, hamma narsani unutmaslik qiyin. Rejalashtiruvchi yoki muntazam kundalik yuritish siz uchun ba'zi ishlarni osonlashtiradi. Kasbiy o'z-o'zini rivojlantirishga kelsak, daftarsiz hech qanday joy yo'q! Axir kim biladi deysiz, keyingi ajoyib g'oya qachon xayolingizga keladi.
|
| |
Ko'nikmalarni takomillashtirish - Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida

|
Mavzu: pedagogning o‘zini o‘zi rivojlantirish uzluksiz jarayon sifatida
|
bet | 3/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 86,51 Kb. | | #248084 |
Bog'liq 1-mavzu O\'z -o\'zini rivoblantirish3. Ko'nikmalarni takomillashtirish. "Yasha va o'rganing" degan naql bor. Talabaning qobig'ida doimo bo'lish shart emas, asosiysi o'zingizni yaxshilash va hayot sifatini yaxshilashni to'xtatmaslikdir. Birinchi darajali mavjudotning afzalliklarini qadrlaganingizdan so'ng, darhol unga erishish yo'llarini topasiz.
4. Istalgan maqsadlarning mavjud ro'yxati. Har bir holatda, hatto ishda ham, siz vazifa rejasini saqlashingiz kerak. Shunday qilib, ularni boshqarish va maqsadlaringizga borish siz uchun ancha oson bo'ladi.
5. Usta portretini chizish. Zamonaviy jamiyatning har bir a'zosi o'zining professional portretiga ega bo'lib, u insonning xodim sifatida qadr-qimmatini belgilaydi. O'z iste'dodlaringiz va qobiliyatlaringizning shaxsiy rasmini yarating.
6. Motivatsiyani saqlab qolish. Amalga oshirish kuchli rag'batsiz haqiqiy emas! G'ayratli bo'ling, faqat oldinga intiling, hayot barakalariga erishing!
O'qituvchining kasbiy o'zini o'zi rivojlantirishning asosiy usullari:
1. Malaka oshirish kurslari. Hozirgi vaqtda bunday kurslar o'qituvchining o'zini o'zi rivojlantirishning muhim va asosiy bosqichi, o'ziga xos usuli hisoblanadi. Bunday kurslarga odatda ta'lim muassasasi rahbari rahbarlik qiladi;
2. Shuningdek, har bir o'qituvchi joriy yil boshida o'z-o'zini rivojlantirish dasturini tuzishi kerakligini belgilaydigan federal standartlar ham mavjud. Ushbu dastur bir yil oldin ishlab chiqilmoqda va o'z-o'zini rivojlantirish mavzusini ko'rsatib, aniq maqsadlarni belgilashni o'z ichiga oladi. Shuningdek, o'qituvchi o'z-o'zini rivojlantirish jarayonida foydalanadigan adabiyotlarni ko'rsatadi va o'z faoliyatining xulosalarini belgilaydi.
O'z-o'zini tarbiyalash uzoq jarayon bo'lib, bir necha bosqichlardan o'tadi: o'z-o'zini bilish, rejalashtirish, rejani (dasturni) amalga oshirish, nazorat qilish va tartibga solish.
1. O‘z-o‘zini bilish. Bu bosqichda o`quvchi o`z qobiliyat va imkoniyatlarini, rivojlanish darajasini ko`rsatadi. O'z-o'zini bilish quyidagi yo'nalishlarda amalga oshiriladi: Ta'lim faoliyati sharoitida ijtimoiy-psixologik munosabatlar tizimida o'zini o'zi bilishi va bu faoliyat ta'minlaydigan talablar;
|
| |
O'z-o'zini tarbiyalashni rejalashtirish

|
O'z-o'zini tarbiyalashni rejalashtirish
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 86,51 Kb. | | #248084 |
Bog'liq 1-mavzu O\'z -o\'zini rivoblantirish 2. O'z-o'zini tarbiyalashni rejalashtirish. U quyidagilarni ta'minlaydi: Talaba hayoti va faoliyatining kelajakdagi va muayyan bosqichlari uchun maqsad va asosiy vazifalarni belgilash;
3. O'z-o'zini tarbiyalash dasturini amalga oshirish. O'z-o'zini tarbiyalashning o'z-o'zini ishontirish, o'z-o'zini gipnoz qilish, o'z-o'zini rag'batlantirish, o'zini o'zi qoralash, o'z-o'zini tartibga solish va boshqalar kabi usullaridan foydalanishni nazarda tutadi.
Shaxsning o'z-o'zini tarbiyalashga tayyorligini ushbu jarayonni tubdan amalga oshirishni kafolatlaydigan ichki sharoitlarning sintezi sifatida hisobga olsak, uning to'rttasi mavjud. muhim elementlar (V. Buryakning so'zlariga ko'ra):
1) yaxlit hissiy-shaxsiy apparat (o'z-o'zini takomillashtirishga bo'lgan ichki ehtiyoj, shaxsiy qadriyatlar, hissiy-irodaviy mexanizm, umumiy aqliy qobiliyatlar va boshqalar);
2) shaxs o'z-o'zini tarbiyalash bo'yicha bilimlar, ko'nikmalar, ko'nikmalar tizimi (ilmiy tushunchalarning to'liqligi va chuqurligi, ular o'rtasidagi munosabatlar, ilmiy tushunchalarni ob'ektiv haqiqat bilan bog'lash qobiliyati, bilimning ko'rinishini tushunish va tizimli bilimlar orqali ularni oydinlashtirish zarurati va boshqalar);
3) ijtimoiy ma'lumotlarning asosiy manbalari, xususan, kitoblar, bibliografik tizimlar, avtomatlashtirilgan ma'lumot qidirish vositalari, radio, televidenie, ixtisoslashtirilgan ma'ruzalar bilan malakali ishlash ko'nikma va ko'nikmalari (katta hajmdagi ma'lumotlarda harakat qilish, asosiy narsani tanlash qobiliyati); tuzatish va boshqalar);
4) tashkiliy va boshqaruv ko'nikmalari va qobiliyatlari tizimi (o'z-o'zini tarbiyalash vazifalarini qo'yish va hal qilish, o'z ishini rejalashtirish, turli vazifalarni bajarish uchun vaqtni mohirlik bilan ajratish, faoliyat uchun qulay shart-sharoitlarni yaratish, o'z-o'zini nazorat qilish, natijalarni introspektsiya qilish va boshqalar). havaskorlik faoliyatining tabiati).
|
| |
Alisher navoiy nomidagi toshkent davlat - bet 51

|
Alisher navoiy nomidagi toshkent davlatBog'liq H.Dadaboyev. O\'zbek terminologiyasi (1)hazar Alhamdulillah dan (14), Amin ul-vahiy Amin dan (14), Bayt ul-
ma’mur, Bayt ul-mag‘firat, Bayt ul-muqaddas, Bayt us-salot izofalari
Baytulloh dan (24), Duoi bad qilmoq iborasi Duoi bad dan oldin
joylashtirilgan. Voqea (35), Buruj (30), Val-layl ( 31), kabi sura nomlari,
Gulsayri (36), Jin (45) kabi leksemalar negadir qo‘shtirnoqqa olingan. Voliy
istilohining izohida kamchilikka yo‘l qo‘yilgan, ya’ni bu termin “barcha
ishlarni tasarruf etuvchi, qudrat bilan boshqaruvchi hakim (34)” emas, balki
hokim tarzida izohlanishi zarur edi.
2016 yilda G‘afur G‘ulom nomidagi Nashriyot- matbaa ijodiy uyi
tomonidan Muxtorxon Umarxo‘jayev tuzgan “Diniy atamalar va iboralar.
Ommabop qisqacha izohli lug‘at” e’lon qilindi. Shayx Abdulaziz
Mansurning mas’ul muharrirligida chop etilgan bu asarda diniy terminlar va
iboralarning ma’nosini sodda, to‘g‘ri, tushunarli va xolis izohlashga alohida
diqqat qaratilgan. Keng o‘quvchilar ommasiga zaruriy qo‘llanma sifatida
mo‘ljallangan ushbu lug‘atdan o‘rin olgan istilohlar joriy (kirill) yozuvda
alifbo tartibida berilgan. Undan nafaqat diniy termin va iboralar,
shuningdek, talaygina sura va shaxs nomlari ham izohini topgan. Ulkan
mehnat va izlanish evaziga yuzaga chiqqan asarda kelajakda to‘g‘rilanishi
lozim bo‘lgan ba’zi o‘rinlar ham ko‘zga chalinadi. M., “but sindiruvchi,
krestlarni chilparchin qiluvchi” ma’nosini ifodalovchi Butshikan istilohi
nima uchundir Butshkan (46) shaklida keltirilgan. Va’z, Voiz (50), Jurm,
Jurmona (65) istilohlarining bir lug‘at-maqolada izohlanishi o‘zini
oqlamaydi. Doru ul-fano, Dorulomon, Dorulxilofat, Dorul-islom kabi
terminlar imlosida har xillik mavjud.
95
Terminologiyada variantdorlikning salbiy hodisa ekanligi hisobga
olinib, Zulfiqor, Zulfaqor (70), Inshaalloh, Inshoolloh (80 ), Iymon, Imon
(75 ), Nabi, Nabiy (117) singari shakllardan biri tanlansa maqsadga muvofiq
bo‘lar edi.
Lug‘at-maqolalarni joylashtirishda ayrim o‘rinlarda alifbo tartibining
buzilgani kuzatiladi (75-76; 83; 103; 115). Lug‘atni tuzishda muallif 230
nomdagi adabiyotdan istifoda etgan.
|
| |