Fizika-texnika fakulteti - bet 7

|
Fizika-texnika fakulteti
|
bet | 7/10 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 2,63 Mb. | | #258353 |
Bog'liq kurs ishi (3) Shuningdek, xromatik aberatsiyalar odatda geometrik aberatsiyalardagi xromatik farqlarni, asosan, turli to'lqin uzunlikdagi nurlar uchun sferik aberatsiyalardagi xromatik farqni ("sferoxromatizm" deb ataladi) va eğimli nurlarning aberatsiyalaridagi xromatik farqni o'z ichiga oladi.
Sferik aberratsiya - optik tizimlar geometrik aberratsiyasi turlaridan biri; bosh optik oʻbyektda hosil boʻlgan tasvirning noaniqlikka yoki buzilishiga olib keluvchi linzalarga xos kamchilik. Sferik aberratsiya hodisasi optik oʻqqa parallel va undan har xil masofada oʻtuvchi nurlar optik tizimdan oʻtib oʻqni turli nuqtalarda kesib utishidan kelib chiqadi (shaklga q.). Shakldagi nurlar optik oʻqni kesib oʻtgan 1 va 2 nuqtalar orasidagi masofaga boʻylama Sferik aberratsiya, nurlar yoʻlida qoʻyilgan ekranda nuqta oʻrniga hosil boʻlgan kichik doira koʻrinishidagi yorugʻlikka koʻndalang Sferik aberratsiya deyiladi. Egrilik radiusi 1:6 nisbatda olingan ikki yokli qabariq linzalarning qabariqroq tomonini buyumga qaratib oʻrnatilsa, eng kichik Sferik aberratsiya hosil boʻladi.
Tanlab olingan 2 linzali tizimda Sferik aberratsiya amalda hosil boʻlmaydi. Bunday xususiyatga ega tizim aplanatik tizim deyiladi.
Sferik aberatsiya - optik o'qdan turli masofalarda o'tadigan yorug'lik nurlari uchun noto'g'ri fokuslar tufayli optik tizimlarning aberatsiyasi. Bu nurlarning strukturasining simmetriyasini buzmasdan (koma va astigmatizmdan farqli o'laroq) nuqta manbasidan nurlar nurlarining gomosentrikligini buzishga olib keladi. Uchinchisining sferik aberratsiyalari mavjud,
Sferik aberatsiya diagrammasi, bu erda
H, H'—asosiy tekisliklarning pozitsiyalari;
F' - orqa fokus tekisligi;
f' - orqa fokus uzunligi;
-s'— uzunlamasına sharsimon aberatsiya;
dg' - ko'ndalang sharsimon aberatsiya.
Ko'rib chiqish shartlari
Sferik aberratsiya odatda optik o'qda joylashgan nuqtadan chiqadigan nurlar dastasi uchun hisoblanadi. Shu bilan birga, sferik aberatsiya optik o'qdan uzoqda joylashgan nuqtalardan chiqadigan boshqa nurlar dastalari uchun ham sodir bo'ladi, lekin bunday hollarda u butun qiyshaygan nurlar dastasining aberratsiyasining ajralmas qismi sifatida qaraladi. Bundan tashqari, bu aberratsiya sferik deb atalsa ham, u nafaqat sharsimon sirtlarga xosdir.
Sharsimon aberratsiya natijasida parallel nurlar linzalar (tasvir fazosida) sinishidan keyin konus emas, balki huni shaklidagi ba'zi bir shaklni oladi, uning tashqi yuzasi darboğaz yaqinida kaustik sirt deb ataladi. . Bunday holda, diqqat markazida bo'lgan tasvir yorug'likning bir xil bo'lmagan taqsimlanishiga ega bo'lgan doira shakliga ega va kaustik egri shakli yorug'lik taqsimotining tabiatini baholashga imkon beradi. Umuman olganda, sferik aberratsiya mavjud bo'lgan tasvir shakli kirish (yoki chiqish) ko'z qorachig'idagi koordinatalarning uchinchi kuchiga proportsional radiusli konsentrik doiralar tizimidir.
Ob'ektivning (linzalar tizimining) sferik aberratsiyasi uning sinishi sirtlari turli burchaklarda biroz keng nurning individual nurlariga duch kelishi bilan izohlanadi, buning natijasida optik o'qdan uzoqroq bo'lgan nurlar optik o'qdan ko'ra kuchliroq sinadi. nurlar optik o'qga [P 2] yaqinroq bo'ladi va fokus tekisligidan uzoqda ularning kesishish nuqtalarini hosil qiladi.
Hisoblangan qiymatlar.
Optik o'q bo'ylab nurlarning optik o'qga yaqin va undan uzoqdagi kesishish nuqtalari orasidagi ds' masofa uzunlamasına sferik aberatsiya deyiladi.
Tarqaladigan doiraning d' diametri formula bilan aniqlanadi
|
| |