nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ko'p O'zgaruvchili Tenglamalarni Yechish

|
Ko'p O'zgaruvchili Tenglamalarni Yechish
|
bet | 7/8 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 136 Kb. | | #256351 |
Bog'liq Ildiz yotgan oraliqni ajratish va Mathcadning standart funksiyalari yordamida chiziqsiz tenglamalarni yechishKo'p O'zgaruvchili Tenglamalarni Yechish
Ko'p o'zgaruvchili tenglamalar sistemasi uchun ham `find` funksiyasi ishlatiladi. Misol uchun:
\[ f1(x, y, z) = x^2 + y^2 + z^2 - 9 = 0 \]
\[ f2(x, y, z) = x + y + z - 3 = 0 \]
\[ f3(x, y, z) = x - y + z - 1 = 0 \]
1. **Tenglamalarni aniqlash:**
```math
f1(x, y, z) := x^2 + y^2 + z^2 - 9
f2(x, y, z) := x + y + z - 3
f3(x, y, z) := x - y + z - 1
```
2. **Boshlang'ich yaqinlashishlarni aniqlash:**
```math
x0 := 1
y0 := 1
z0 := 1
```
3. **`find` funksiyasini ishlatish:**
```math
[x, y, z] := find(f1(x, y, z) = 0, f2(x, y, z) = 0, f3(x, y, z) = 0, [x0, y0, z0])
```
Bu yerda `[x0, y0, z0]` boshlang'ich yaqinlashish sifatida tanlangan.
XULOSA
Mathcad dasturi matematik va texnik hisob-kitoblarni amalga oshirishda qulay va samarali vosita hisoblanadi. Uning tabiiy yozuv formatidagi interfeysi va keng funksionalligi muhandislar, fiziklar va matematiklar uchun katta yengillik yaratadi.
Mathcadda ildiz yotgan oraliqni ajratish uchun grafik va analitik yondashuvlardan foydalanish mumkin. Grafik yondashuv orqali funksiyani chizib, ildiz yotgan oraliqni aniqlash mumkin. Analitik yondashuv orqali esa funksiya qiymatlarini baholab, ildiz yotgan oraliqni aniqlash mumkin. Bisection usuli kabi algoritmlar esa topilgan oraliqda ildizni aniq aniqlashga yordam beradi.
Mathcad dasturi kompleks matematik hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun keng imkoniyatlar taqdim etadi. Algebra, differensial tenglamalar, integral hisoblash, matritsa algebra, sonli metodlar va optimizatsiya kabi sohalarda keng foydalanish imkonini beradi. Uning intuitiv interfeysi va kuchli funksionalligi foydalanuvchilarga murakkab matematik masalalarni samarali hal qilish imkoniyatini yaratadi.
Mathcad dasturida chiziqsiz tenglamalarni yechish juda oson va qulay. `root` va `find` funksiyalari yordamida bir o'zgaruvchili va ko'p o'zgaruvchili tenglamalarni tez va samarali yechish mumkin. Ushbu funksiyalar murakkab matematik va texnik hisob-kitoblarni bajarishda katta yordam beradi.
|
| |
U. U. Iskandarov, O. S. Rayimdjanova, M. A. Akbarova, S. J. Yo‘lchiboyeva

23
29
Sentyabr
438
U.U.ISKANDAROV, O.S.RAYIMDJANOVA, M.A.AKBAROVA,
S.J.YO‘LCHIBOYEVA
60610600 - Ta’lim yo‘nalishi:
Dasturiy injiniring
Elektronika asoslari
I.Abduraxmonov
130021
FARG’ONA - 2022
UO’K: 621.391 (075)
O.S. Rayimjonova, U.U. Iskandarov, M.A.Akbarova, S.J.Yo’lchiboyeva.
“Elektronika asoslari”, texnikumlar va –kasb hunar kollejlarining 50610501-
“Dasturiy injiniringi” yo’nalishi talabalari uchun o’quv qo’llanma. „Super Poligraf Service“
nashriyoti - 2022.
O’zbekiston Respublikasining taraqqiyot etgan mamlakatlar qatoridan
munosib o’rin egallashi va ijtimoiy-iqtisodiy
rivojlanishi, iqtisodiy islohatlarni
chuqurlashtirish uchun fuqorolarning ayniqsa ziylilarni ma’naviy
salohiyati, iqtisodiy
o’zgarishlarni to’g’ri talqin qilishlari va bu jarayonlarni boshqara
olishlari hamda XXI asri
ilmiy-texnika taraqqiyoti talablariga javob bera olishlari uchun o’quv maskanlarida sifatli
kadrlarni etkazib berish masalasi dolzarb hisoblanadi. O’quv qo‘llanma
kasb-hunar
kollejlarining yo‘nalishlari uchun Davlat ta’lim standartlari o‘quv dasturi asosida
„Elektronika asoslari“fani o‘quv dasturlariga muvofiq yozilgan. Ushbu o’quv qo’llanma
mavjud
adabiyotlar, maqola, taqdimotlar va ko’rsatmalar asosida tayorlandi. Barcha
foydalanilgan materiallar nomlari va manzillari ko’rsatib o’tildi. O’quv qo’llanmadagi
materiallar ketma-ketligi fan bo’yicha tavsiya etilgan fan darsturiga mos keladi.
Har bir
mavzudan keyin nazorat savollari berilgan. Talaba mavzularni o’zlashtirish darajasini
aniqlash uchun savollarga mustaqil javob berishi etarli. Bundan tashqari fan bo’yicha
glossariy va test savollari to’plami berilgan. Shuning uchun o’quv qo’llanmadan
fanni
mustaqil ozlashtiruvchilar ham keng foydalanishi mumkin.
Taqrizchilar: Otajonov S.M. — Farg’ona Davlat universiteti f-m.f.d., professor
Sh. Qirg’izov — Farg’ona transport va servis texnikum
“Telekommunikatsiya” kafedrasi mudiri;
Mualliflar: O.S. Rayimjonova — TATU Farg’ona filiali, PhD, dotsent
U.U. Iskandarov — TATU Farg’ona filiali, katta o’qituvchi TATU
Akbarova M.A. — Farg’ona filiali, talaba
Yo’lchiboyeva S.J. — Farg’ona filiali, talaba
O’zbekiston Pespublikasi Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
Kengashi tomonidan
muhokama etilib 20____ yil ________ dagi ____ -sonli qarorga asosan chop etishga tavsiya
etilgan.
Ildiz Topish Algoritmlari - Muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali

|
Muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti urganch filiali
|
bet | 4/8 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 136 Kb. | | #256351 |
Bog'liq Ildiz yotgan oraliqni ajratish va Mathcadning standart funksiyalari yordamida chiziqsiz tenglamalarni yechish3. Ildiz Topish Algoritmlari:
Ildiz yotgan oraliqni aniqlagandan so'ng, Mathcadda ildizni topish uchun bir nechta algoritmlar mavjud. Masalan, bisection (ikkiga bo'lish) usulidan foydalanish mumkin.
1. **Bisection usulidan foydalanish:**
```math
a := -3
b := 3
tol := 1e-5
\text{Iteratsiyalar sonini cheklash uchun:}
maxiter := 100
\text{Bisection funksiyasi:}
Bisection(a, b, tol, maxiter) :=
| \text{local m, iter}
| m := (a + b) / 2
| iter := 0
| while (abs(f(m)) > tol) and (iter < maxiter)
| | if (f(a) * f(m) < 0)
| | | b := m
| | else
| | | a := m
| | end if
| | m := (a + b) / 2
| | iter := iter + 1
| end while
| m
\text{Ildizni topish:}
root := Bisection(a, b, tol, maxiter)
```
Bu funksiyadan foydalanib, \( f(x) = x^2 - 4 \) funksiyasining ildizini toppish mumkin. Natijada ildiz qiymati "root" o'zgaruvchisida saqlanadi.
Mathcadda ildiz yotgan oraliqni ajratish uchun grafik va analitik yondashuvlardan foydalanish mumkin. Grafik yondashuv orqali funksiyani chizib, ildiz yotgan oraliqni aniqlash mumkin. Analitik yondashuv orqali esa funksiya qiymatlarini baholab, ildiz yotgan oraliqni aniqlash mumkin. Bisection usuli kabi algoritmlar esa topilgan oraliqda ildizni aniq aniqlashga yordam beradi.
3.Mathcadning Kompleks Matematik Hisob-kitoblari
Mathcad dasturi kompleks matematik hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun kuchli vositadir. Ushbu dastur yordamida muhandislik, ilmiy va texnik hisob-kitoblarni intuitiv va samarali tarzda bajarish mumkin. Quyida Mathcad dasturining kompleks matematik hisob-kitoblarni amalga oshirish imkoniyatlari batafsil ko'rib chiqiladi.
Mathcadning Kompleks Matematik Hisob-kitoblar uchun Imkoniyatlari:
1. **Algebraik Ifodalar:**
Mathcad algebraik ifodalarni kiritish, tahrirlash va hisoblash imkoniyatini beradi. Algebraik tenglamalar va tenglamalar tizimlarini yechish uchun Mathcadning turli funksiyalari va operatorlari mavjud.
```math
f(x) := 2x^2 + 3x - 5
f(2) = 2 \cdot 2^2 + 3 \cdot 2 - 5
```
|
| |
Xulq-atvorining asosiy prinsiplari va

Xulq-atvorining asosiy prinsiplari va
Download
314,04 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
23.12.2023
Hajmi
314,04 Kb.
#127271
Download
314,04 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xulq-atvorining asosiy prinsiplari va
Download
314,04 Kb.
Matnni ko'rish
International Conference on Developments in Education

International Conference on Developments in Education
Hosted from Saint Petersburg, Russia
https:
econferencezone.org April 20
th
2022
pg. 91
Shuningdek, Odob-axloq qoidalarida Maktabgacha ta'lim
tizimi xodimlari tomonidan
yuqoridagi prinsiplar doirasida o‘z kasbiy faoliyatini amalga oshirishda qat'iy majburiyatlar
belgilab beradi.
Maktabgacha ta'lim tizimi xodimlari xizmatdan tashqari vaqtda umumiy qabul qilingan odob-
axloq normalariga rioya etishlari, g‘ayriijtimoiy xatti-harakatlarga yo‘l qo‘ymasligi lozimligi
belgilab berilgan.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.-T.: “O‘zbekiston”, 2019.
2. Mirziyoyev Sh.M. “Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash-yurt taraqqiyoti
va xalq farovonligining garovi” “O‘zbekiston”, 2017
3. Mirziyoyev Sh.M. “Buyuk kelajagamizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz”
“O‘zbekiston”, 2017.
4. Mirziyoyev Sh.M. “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va
shaxsiy javobgarlik-har bir
rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak” “O‘zbekiston”, 2017.
5. Mirziyoyev Sh.M. “Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo
etamiz” “O‘zbekiston”, 2017.
6. https://uz.wikipedia.org/wiki/Xulq.
Raximov S. M. katta o’qituvchisi

"Экономика и социум" №9(88) 2021 www.iupr.ru
950
Raximov S.M.
katta o’qituvchisi
Toshkent viloyati Chirchiq Davlat pedagogika instituti
Ahmedov B.A.
katta o’qituvchisi
Toshkent viloyati Chirchiq Davlat pedagogika instituti
O’RTA TA’LIM MAKTABIDA INFORMATIKANI O’RGATISH
METODIKASI
Annotatsiya: O'zbekistonda umumiy ta'lim tizimida informatika fanini
o'qitish va o'rganish yigirma yildan ortiq tarixga ega. Kompyuter fanining
nazariy fanidan boshlab, endi bizda informatika fanining ba'zi asosiy
elementlari bo'lgan ko'plab fanlarni o'rganishda axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan (AKT) foydalanish kombinatsiyasi mavjud. Maqolada AKTni
umumiy ta'limga joriy etish maqsadlari va yondashuvlari muhokama qilinadi,
ITni o'qitish va o'qitish jarayonida rivojlanishi kerak bo'lgan kompetentsiyalar
va qadriyatlar muhokama qilinadi.
Kalit so'zlar: Ta'limda AKT, IT -o'quv dasturlari, informatikani o'qitish,
didaktika, IT -ta'lim standartlari.
Rakhimov S.M.
senior teacher
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
Akhmedov B.A.
senior teacher
Chirchik State Pedagogical Institute of Tashkent region
METHODS OF TEACHING INFORMATICS IN SECONDARY
EDUCATIONAL SCHOOL
Abstract: in Uzbekistan, teaching and studying informatics in the general
education system has more than twenty years of history. Starting from the
theoretical subject of computer science, we now have a combination of the use
of information and communication technologies (ICT) in the study of many
subjects with some basic elements of computer science. The article discusses the
goals and approaches to the introduction of ICT in general education, discusses
the competencies and values that need to be developed in the process of
teaching and learning IT.
Keywords: ICT in education, IT curricula, teaching informatics, didactics,
IT educational standards.
Zamonaviy texnologiyalar ta'limga tobora ko'proq kirib bormoqda, bu
turli fanlarni, metodlarni va butun o'quv jarayonini o'qitish va o'rganishga ta'sir
qilmoqda - maktabni kompyuterlashtirishning sifat jihatidan kuchli yangi
|
Kasb odobnomasi hamda boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan keskin choralar ko‘riladi

|
Kasb odobnomasi hamda boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan keskin choralar ko‘riladi
|
bet | 3/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #134023 |
Bog'liq дарсларKasb odobnomasi hamda boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan keskin choralar ko‘riladi
April 25, 2022
Bugungi kunda eng global muammolardan biri – korrupsiya balosidir. Buxoro viloyati davlat soliq xizmati organlarida ushbu illatga qarshi kurashish masalasiga jiddiy e’tibor qaratilib, uni oldini olish yuzasidan izchil ishlar olib borilmoqda.
Jumladan, ayni kunlarda Buxoro viloyati davlat soliq boshqarmasi rahbariyati va Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi mas’ullari tomonidan barcha hududidiy davlat soliq inspeksiyalarida korrupsiyani oldini olish bo‘yicha profilaktik yig‘ilishlar o‘tkazib kelinmoqda.
Bugun viloyat davlat soliq boshqarmasida shaxsiy tarkib ishtirokida o‘tkazilgan navbatdagi davra suhbatida ham korrupsiya mavzusiga e’tibor qaratildi.
Tadbirda bugungi kunda davlat soliq organlari tizimida korrupsiyaning oldini olish va unga chek qo‘yish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar hamda kelgusidagi vazifalar xususida so‘z yuritildi.
Xususan, davlat soliq boshqarmasi Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi mas’ullari viloyat davlat soliq xizmati organlarida korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabat qaror toptirish o‘ta dolzarb masala ekanligini ta’kidlab, bu borada ayrim hududidiy davlat soliq inspeksiyalarida uchrab turgan salbiy holatlarga to‘xtalib o‘tdilar.
Shaxsiy tarkib bilan o‘tayotgan bunday uchrashuvlarda mas’ullar Davlat soliq xizmati organlarida korrupsiyaga qarshi keskin kurashish olib borilayotganini bildirib, odob-axloq va ichki mehnat tartibi qoidalari hamda xizmatga oid boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan belgilangan tartibda ta’sir choralari ko‘rilishi haqida yana bir bor ogohlantirdilar.
Shuningdek, viloyat davlat soliq xizmati organlari xodimlari orasida salbiy oqibatlarning oldini olish hamda korrupsiya holatlariga chek qo‘yish maqsadida mavzu yuzasidan tayyorlangan video-lavha namoyish etildi.
Tadbir davomida so‘z olganlar o‘zining hayot tajribasidan kelib chiqib, halol, pok, vijdonan xizmat qilish lozimligi hamda bugungi kunda ishlash uchun yaratilgan sharoitlarning oldingi davrlarga taqqoslab gapirib o‘tdilar.
Aytib o‘tish kerak, davlat soliq boshqarmasi mas’ullari va Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi xodimlari tomonidan aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish hamda soliq xodimlarining nopok yo‘llarga kirib qolmasligini ta’minlash maqsadida bunday uchrashuvlar tadbirkorlar va ishbilarmonlar o‘rtasida ham o‘tkazilayapti.
Buxoro viloyati DSB
Matbuot xizmati.
EditPublish
|
| |
Buxoro viloyati DSB - Buxoro viloyati davlat soliq boshqarmasida siyosiy-ma’rifat soati o‘tkazildi

|
Buxoro viloyati davlat soliq boshqarmasida siyosiy-ma’rifat soati o‘tkazildi
|
bet | 2/3 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #134023 |
Bog'liq дарсларBuxoro viloyati DSB
Matbuot xizmati.
EditPublish
Kasb odobnomasi hamda boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan keskin choralar ko‘riladi
April 25, 2022
Bugungi kunda eng global muammolardan biri – korrupsiya balosidir. Buxoro viloyati davlat soliq xizmati organlarida ushbu illatga qarshi kurashish masalasiga jiddiy e’tibor qaratilib, uni oldini olish yuzasidan izchil ishlar olib borilmoqda.
Jumladan, ayni kunlarda Buxoro viloyati davlat soliq boshqarmasi rahbariyati va Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi mas’ullari tomonidan barcha hududidiy davlat soliq inspeksiyalarida korrupsiyani oldini olish bo‘yicha profilaktik yig‘ilishlar o‘tkazib kelinmoqda.
Bugun viloyat davlat soliq boshqarmasida shaxsiy tarkib ishtirokida o‘tkazilgan navbatdagi davra suhbatida ham korrupsiya mavzusiga e’tibor qaratildi.
Tadbirda bugungi kunda davlat soliq organlari tizimida korrupsiyaning oldini olish va unga chek qo‘yish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar hamda kelgusidagi vazifalar xususida so‘z yuritildi.
Xususan, davlat soliq boshqarmasi Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi mas’ullari viloyat davlat soliq xizmati organlarida korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabat qaror toptirish o‘ta dolzarb masala ekanligini ta’kidlab, bu borada ayrim hududidiy davlat soliq inspeksiyalarida uchrab turgan salbiy holatlarga to‘xtalib o‘tdilar.
Shaxsiy tarkib bilan o‘tayotgan bunday uchrashuvlarda mas’ullar Davlat soliq xizmati organlarida korrupsiyaga qarshi keskin kurashish olib borilayotganini bildirib, odob-axloq va ichki mehnat tartibi qoidalari hamda xizmatga oid boshqa me’yorlarga rioya etmagan xodimlarga nisbatan belgilangan tartibda ta’sir choralari ko‘rilishi haqida yana bir bor ogohlantirdilar.
Shuningdek, viloyat davlat soliq xizmati organlari xodimlari orasida salbiy oqibatlarning oldini olish hamda korrupsiya holatlariga chek qo‘yish maqsadida mavzu yuzasidan tayyorlangan video-lavha namoyish etildi.
Tadbir davomida so‘z olganlar o‘zining hayot tajribasidan kelib chiqib, halol, pok, vijdonan xizmat qilish lozimligi hamda bugungi kunda ishlash uchun yaratilgan sharoitlarning oldingi davrlarga taqqoslab gapirib o‘tdilar.
Aytib o‘tish kerak, davlat soliq boshqarmasi mas’ullari va Shaxsiy xavfsizlik bo‘limi xodimlari tomonidan aholining huquqiy ongi va madaniyatini oshirish, jamiyatda korrupsiyaga nisbatan murosasiz munosabatni shakllantirish hamda soliq xodimlarining nopok yo‘llarga kirib qolmasligini ta’minlash maqsadida bunday uchrashuvlar tadbirkorlar va ishbilarmonlar o‘rtasida ham o‘tkazilayapti.
|
| |
Yaratilgan sanasi: Wed, 9 Nov 2023 17: 30: 48 +0500 Page 1-savol

Yaratilgan sanasi: Wed, 29 Nov 2023 17:30:48 +0500
Page 1
1-savol:
O‘tgan mavsumdagi Liverpool va Real Madrid jamoalari o’rtasidagi Chempionlar Ligasi chorak ﬁnali javob
o’yinidan oldin, Marca gazetasi bu o’yinga juda ajoyib o‘xshatish qiladi. Keyingi bosqich raqibi aniq bo’lgan,
ushbu gazeta bosh sarlavhasi “Yarim ﬁnal yo’li”
deb nomlanib, unda Benzema, Kross,
Vini va Modrich
tasvirlangan. Savol:Gazeta ushbu baxsni kimning qaysi asariga o’xshatganini aniq ayting.
Javob:The Beatles “Abbey Road”
Izoh: Yarim ﬁnalda Londonning Chelsi klubi raqib bo’lishi aniq bo’lgach, Real futbolchilarini go’yoki
Londonda yurgandek, gazeta bosh sahifasini “Semis Road” deya nomlab Bitlz guruhining mashxur “Abbey
Road”iga qiyoslagan.
2-savol:
Yaponiyaning chekka rayonlaridagi shaharlar uy va binolarida siz qo’lingizda ko’rib turgan o’ziga xos
inshootlar qurilgan. Albatta, bundan aniq bir maqsadda foylaniladi. Savol:Siz
menga bu inshoot qanday
vazifa bajarishini aniq yozib bering.
Javob:Yong’in xavﬁda chiqish uchun.
Izoh: Yong’in payti shoshib yugurib tushishdan ko’ra sirpanib tushish ham tezroq, ham xavfsizroq bo’lgan.
3-savol:
Wikipediyada
yozilishicha, «IKS» Rossiyada Pavel birinchi tomonidan harbiy islohot vaqtida joriy qilingan
ekan. Muhammad Yusufning «Qora quyosh» dostonida Qodiriyning to‘ni «IKS»ga o‘xshatilgan. 19-asr rus
adabiyotining «Ijtimoiy tenglik manifesti» deb baholangan bir qissa qahramoni IKSGA pul yig‘ish uchun
hatto
choy ichmaslikka, kechalari sham yoqmaslikka, kiyimlarini kamroq yuvdirishga ham tayyor bo‘lgan.
Savol: Iksni aniq ayting.
Javob:Shinel.
Izoh: N. V. Gogolning shu nomdagi asari sizga tanish bo‘lsa kerak .
4-savol:
1919-yil
chizilgan kartinada, kresloda halat kiyib o'tirgan Edvard Munkni ko'rish mumkin. Garchi, kartinada
Munk butunlay yolg'iz bo'lsa-da, ushbu kartina "U bilan avtoportret" deya nomlanadi. Savol: Kartinadagi U
nima
ekanligini ayting
Javob:Ispanka
Izoh: Epidemiya paytida Edvard Munk ham kasallikka chalingan
Mavzu: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash - bet 3

|
Mavzu: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash
|
bet | 3/4 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 98,63 Kb. | | #147531 |
Bog'liq 503 guruh Ro\'ziyeva Barno PDV atrabotka 1So‘nggi yillarda multimedia mahsulotlari keng xaridorlar olishi mumkin bo‘lgan darajaga keldi. Ularning ishlatilishi har doim ham bir xil emas. Turli multimedia jihozlarini sotib olishda quyidagi ko‘rsatkichlarga ahamiyat berish kerak: - berilayotgan materialning sifati va ishonchliligi; - berilayotgan grafik materialning sifati; - ovoz jo‘rligi (matn, musiqiy bezak va b.); - videomaterial mavjudligi va ularning sifati; - interfaollik imkoniyatlari (turli yo‘nalishlarda ko‘rish, materialni chuqur o‘rganish, chop etish imkoniyati va boshqalar); - do‘stona interfeys. - So‘nggi yillarda multimedia mahsulotlari keng xaridorlar olishi mumkin bo‘lgan darajaga keldi. Ularning ishlatilishi har doim ham bir xil emas. Turli multimedia jihozlarini sotib olishda quyidagi ko‘rsatkichlarga ahamiyat berish kerak: - berilayotgan materialning sifati va ishonchliligi; - berilayotgan grafik materialning sifati; - ovoz jo‘rligi (matn, musiqiy bezak va b.); - videomaterial mavjudligi va ularning sifati; - interfaollik imkoniyatlari (turli yo‘nalishlarda ko‘rish, materialni chuqur o‘rganish, chop etish imkoniyati va boshqalar); - do‘stona interfeys.
Multimedia mahsuloti yaratish uchun quyidagilarni jalb qilish mumkin: 1. Butun malakali dasturchilar guruhi bilan ishlashni talab qiluvchi dasturlash tili. 2. Instrumental vositalar, ya'ni Macromedia Director, Formula Graphics Multimedia System, Multimedia Creator, Asymetrix ToolBook, AuthorWare Professional va boshqa shu kabi maxsus dasturiy mahsulotlar. Bu shaklda yaratilgan loyihalar birmuncha arzon, shu bois unchalik universal emas, qo‘llanilgan instrumentlar imkoniyatlari cheklangan bo‘lsa-da, malakali foydalanuvchilar bunday instrumental vositalar yordamida ishlay oladilar. Ta'lim berish maqsadida multimedia mahsulotini Microsoft Office dasturlari asosida ishlab chiqish mumkin, materialni tayyorlash uchun esa PhotoShop (rasmlarni qayta ishlash), Adobe Premier yoki Vstudio2 (videokliplarni qayta ishlash), Stoik Software (tasvirlarni qayta ishlash va morfing yaratish), fonograf Windows 95 (ovoz yozish va uni qayta ishlash uchun) kabi qo‘shimcha dasturlardan foydalaniladi.
|
| |
Sherikchilik firmasi - Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasi

|
Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasi
|
bet | 3/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #114922 |
Bog'liq Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasiSherikchilik firmasi – ikki va undan ortiq shaxslarning (odam yoki korxonalarning) mablag‘lari asosida tashkil qilingan va ma’lum kelishuv shartlari asosida egalik qilinadigan, boshqariladigan va faoliyat natijasiga javob beriladigan firma. Firmaning nizom jamg‘armasi — firma faoliyatini yuritish uchun uning tashkilotchilari tomonidan qo‘shiladigan hissa — mol-mulk va mablag‘. - Tadbirkorlik faoliyati bilan firma ochmasdan turib ham shug‘ullanish mumkin. Buning uchun “Yakka tartibdagi xususiy tadbirkor” degan maqomni olish va belgilangan tartibda soliqlarni to‘lab turish kifoya.
- Mamlakat iqtisodiyotida boshqa turdagi firmalar ham bo‘lishi mumkin. Iqtisodiy shart-sharoitlardan kelib chiqib firma turlari takomillashib, iqtisodiyotga moslashib boradi.
- O‘zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo‘mitasining ma’lumotiga ko‘ra mamlaka timizda 2019-yil 1-yanvar holatiga ko‘ra faoliyat yuritayotgan korxona va tashkilotlar soni 323 mingtani tashkil qiladi.
- Ulardan 72,4 mingtasi xususiy korxonalar, 15,5 mingtasi oilaviy korxonalar, 170,2 mingtasi mas’uliyati cheklangan jamiyatlar va 64,9 mingtasi boshqa korxona va tashkilotlardir.
|
| |
1. Ko’p tubli pechlarning tuzilishi. Bаrаbаnli pеchlаrning tuzilishi vа qo’llаnilishi

KO’P TUBLI, BАRАBАNLI PЕCHLАR, ULАRNING TUZILISHI VА
QO’LLАNILISHI.
Reja
1.Ko’p tubli pechlarning tuzilishi.
2. Bаrаbаnli pеchlаrning tuzilishi vа qo’llаnilishi.
1. Ko‘p tubli
pech vertikal silindr shaklida bo‘lib, uning diametri 4-8m,
balandligi bo‘yicha gorizontal tublarga bo‘lingan. Tublar pech markazidan o‘tgan
po‘lat o‘qqa mahkamlangan bo‘lib, jarayon davomida o‘z o‘qi atrofida aylanma
harakat qiladi (1- rasm).
Dastlabki shixta yuqoridagi tubga yuklanadi va
pudlarning aylanma harakati
hisobiga birin - ketin pastda joylashgan pudga tushiriladi. Yoqilg‘i va havo har pud
qarshisida joylashgan oyna-dan beriladi.
1 - rasm. Kuydirish va quritish pechlarining sxemasi.
a-ko‘p tubli pech; b-quvurli aylanma pech; d-aglomeratsion mashina; e-qaynar
qatlamli pech.
2.
Metallurgiyada eritishga uzatilayotgan ruda, boyitma (konsentrat)
va shixta
tarkibini tashkil etuvchi flyuslar namligini kamaytirish maqsadida uni 110-120°C
haroratda maxsus pechlarda quritiladi. Bu maqsadda metallurgik zavodlarda quvur
aylanmali pechlar keng qo‘llaniladi (35-rasm). Pechning asosi metalldan
tayyorlangan silindr shaklida bo‘lib uzunligi 30m gacha va diametri 1,5-2m ga
yetadi. Pech gorizontga nisbatan 1-2° burchak ostida o‘rnatiladi va uning aylanish
tezligi 3-5 ayl/min. ni tashkil etadi. Bu o‘z navbatida
pechdagi quriyotgan
materialning pech uzunligi bo‘lib harakatlanishini ta’minlaydi.
Pechning ichki qismi uning aylanasi bo‘yicha 300mm gacha issiqlikni
o‘tkazmaydigan asbest va issiqlikka chidamli konusli g‘ishtlar bilan qoplangan.
Pechdagi materialni aralashtirish maqsadida pech
ishchi qismining parametri
bo‘ylab lappaklar mahkamlangan. Pechni isitish qizigan yoqilg‘i gazi yoki tabiiy gaz
va mazutni yoqish hisobiga amalga oshiriladi. Rangli metallurgiyada quvur
aylanmali pechlar dastlabki xomashyoni kuydirish va
oraliq mahsulotlarini qayta
ishlashda ham qo‘llaniladi.
2- rasm. Quvur aylanmali quritish pechi.
1-yoqilg‘i yoqish bo‘limi; 2-pechning asosi; 3–fundament; 4-elektrodvigatel
va harakatli uzatgich; 5-tayanch g‘altaklari; 6-shixta uchun bunker; 7–shixtani
taqsimlovchi; 8- o‘tkazgichli kamera; 9- siklonli chang tutgich; 10–11–
transportyor; 12-gaz harakatlanuvchi yo‘lak.
Himoya o‘chirgichi va uning vazifasi

|
Himoya o‘chirgichi va uning vazifasi
|
bet | 12/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийHimoya o‘chirgichi va uning vazifasi
Himoyalovchi yerlantirish, nollash hamma vaqt ham yetarlicha himoyalash qurilmasi bo‘la olmaydi. Masalan, elektr qurilmasiga elektr toki ulanganda, uning metall korpusiga tok o‘tishi kuzatilganda, agar odam shu korpusga tegib turgan bo‘lsa, tok o‘z ta’sirini shu odamga ko‘rsatadi. Ana shu ta’sirni butunlay yo‘qotish maqsadida elektr qurilmalarini elektr tarmog‘iga avtomatik o‘chirgich qurilmasi orqali ulanadi. Buni himoya o‘chirgichi deyiladi.
Himoya o‘chirgichi bu, elektr qurilmalarida qisqa tutashuv yoki ortiqcha tok sarfi kuzatilgan holda avtomatik tarzda tokni uzib qo‘yadigan qurilma hisoblanadi, ya’ni elektr qurilmasiga ulangan elektr tarmog‘ini avtomatik tarzda uzadi.
Himoya o‘chirgichi 1000 V gacha elektr qurilmalarida korpusga tok ulanib qolgan va qisqa tutashuv bo‘lgan hollarda barcha ulangan tok simlarini avtomatik holda o‘chiradi. Bunday avtomatik o‘chirgichlar elektromagnit maydon hosil qilish yoki issiqlikdan kengayish prinsipiga asoslanib ishlaydi.
Tajriba ishida mexanik ta’sirlarga qarshi to‘siqlar to‘g‘ri noto‘g‘riligini harakatlanuvchi qism yoki detallarning sinishi yoki chiqib ketishidan jarohatlanish bo‘yicha ularning traektoriyasi bo‘yicha to‘siqda ushlab qolinishi bo‘yicha tekshirish o‘tkaziladi.
Elektr qurilmalarida ishlash xavfsizligini ta’minlovchi qurilmalarni aniqlanganidan keyin, bularni hisoblash ishlari bajariladi.
1.Elektr jihozlarini nollash deganda nimani tushunasiz?
2.Nollashning asosiy vazifasi nima?
3.Nollash qurilmasining elektr qarshiligining ahamiyati nimadan iborat?
4.Himoya avtomat o‘chirgichning ishlash tarzi qanday?
6-Amaliy mashg‘ulot.
YoNG‘IN BO‘LGANDA ODAMLARNI BINODAN OLIB ChIQISh VAQTINI HISOBLASh.
1. Evakuatsiya yo‘llari.
Evakuatsiya yo‘llari va chiqish joylariga qo‘yiladigan asosiy talablar ShNQ 2.01.02-04 "Bino va inshootlarning yong‘in xavfsizligi" me’yoriy hujjatiga muvofiq quyidagicha belgilangan:
odamlarni o‘z vaqtida va uzluksiz evakuatsiya qilishga;
yong‘inning xavfli omillari ta’siriga yo‘liqishi mumkin bo‘lgan odamlarni qutqarishga;
odamlarni evakuatsiya yo‘llarida yong‘inning xavfli omillari ta’siridan himoyalash.
Odamlarni mustaqil tashkillashtirilgan holda yong‘inni xavfli omillari mavjud xonadan tashqariga chiqish harakati evakuatsiya jarayoni xisoblanadi.
ShNQ 2.01.02-04ning quyidagi 5.9.bandga mos kelmagan odamlarni qutqarishga mo‘ljallangan tadbirlar va vositalar, hamda chiqishlar, barcha xonalar va binolardan evakuatsiya jarayonini tashkil etishda va loyihalashda e’tiborga olinmaydi.
ShNQ 2.01.02-04 talablariga asosan A va B toifadagi F5 sinfga mansub xonalarni bir vaqtni 50 dan ortiq odam to‘planishi uchun mo‘ljallangan xona ostida, hamda yerto‘la va sokolqavatlarda joylashtirishga yo‘l ko‘yilmaydi.
ShNQ 2.01.02-04ga muvofiq F1.1, F1.2, vaF1.3. sinfga mansub xonalarni yerto‘la va sokol qavatlarida joylashtirishga yo‘l ko‘yilmaydi.
Yong‘in vaqtida odamlar xavfsizligi ta’minlash bo‘yicha tadbirlarning samaradorligi xisoblash yo‘li bilan baxolanishi mumkin .
|
| |
Mavzu: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash - bet 2

|
Mavzu: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash
|
bet | 2/4 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 98,63 Kb. | | #147531 |
Bog'liq 503 guruh Ro\'ziyeva Barno PDV atrabotka 1 Faqat shundan keyingina avvaldan tayyorlangan barcha fragmentlarni irlashtirishga kirishish mumkin. Kompyuterdagi ensiklopediyalar, elektron darsliklar, dam olish va bilim olish uchun zarur dasturlar va boshqalar haqida gap ketganda hozirgi vaqtda asosan multimedia mahsuloti yaratishga katta e'tibor qaratilmoqda. Multimedia mahsuloti o‘zi nima? Faqat shundan keyingina avvaldan tayyorlangan barcha fragmentlarni irlashtirishga kirishish mumkin. Kompyuterdagi ensiklopediyalar, elektron darsliklar, dam olish va bilim olish uchun zarur dasturlar va boshqalar haqida gap ketganda hozirgi vaqtda asosan multimedia mahsuloti yaratishga katta e'tibor qaratilmoqda. Multimedia mahsuloti o‘zi nima? Birinchidan – foydalanuvchiga albatta interfaollikni taqdim etadigan, ya'ni inson va kompyuter o‘rtasida komandalar va javoblar almashinuvini ta'minlab, dialog muhitini yaratadigan dasturiy mahsulot. Ikkinchidan, turli video va audio effektlar ishlatiladigan muhit. U tomoshabinga o‘zicha u yoki bu ssenariyni tanlash imkonini beruvchi videofilmni juda eslatadi. Multimedia mahsuloti – tarkibiga musiqa taralishi, videokliplar, animatsiya, kartinalar va slaydlar galereyasi, turli ma'lumotlar bazalari va boshqalar kirishi mumkin bo‘lgan interfaol, kompyuterda ishlangan mahsulot. Ikkinchidan, turli video va audio effektlar ishlatiladigan muhit. U tomoshabinga o‘zicha u yoki bu ssenariyni tanlash imkonini beruvchi videofilmni juda eslatadi. Multimedia mahsuloti – tarkibiga musiqa taralishi, videokliplar, animatsiya, kartinalar va slaydlar galereyasi, turli ma'lumotlar bazalari va boshqalar kirishi mumkin bo‘lgan interfaol, kompyuterda ishlangan mahsulot. - Multimedia mahsulotlarini quyidagilarga bo‘lish mumkin: - ensiklopediyalar; - o‘rgatuvchi dasturlar; - ongni rivojlantiruvchi dasturlar; - bolalar uchun dasturlar; - o‘yinlar.
|
| |
MONO kategoriyasi - QO’llanmasi (kategoriyalarga qarab)

Yoritgichli reklama vositasi yoki yoritgichli bo’rtma logotip.Dilerlik sotuv markazlarini tashqi qismini bezatish uchun mo’ljallangan bo’lib, binoning tashqi qismiga, bevosita kiraverishiga o’rnatiladi.
Yoritilgichli reklama vositasi (standart o’lchamlari 235х47 sm., 300х60 sm., 500х100 sm.)**. Asosiy talablari - binafsha rangli fonda “Rasmiy Diler” yozuvi dilerning yuridik nomi bilan yoziladi, faqatgina logotip yoritilishi zarur, umumiy foni esa yoritilmaydi.
Old tomondan ko’rinish:
Yuqoridan ko’rinish:
Yoritgichli bo’rtma logotip. Logotipning o’lchami iloji boricha dilerlik sotuv markazining soyaboniga mos tushib butunlik hosil qilishi kerak:
Yuqoridan ko’rinish
Yon tomondan ko’rinish Yon tomondan ko’rinish
Shuningdek logotipning “toshi” vertical chegaralardan chiqib turishi mumkin:
Jamoa №
  
Vazifa - 8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni...

|
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish. Ishdan maqsad
|
bet | 3/3 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 22,8 Kb. | | #254761 |
Bog'liq 8-labaratoriya ishiJamoa №
|
Vazifa
|
1
| |
2
| |
3
|
Фейерверк - Feyerverk
|
4
|
Подмигивающее лицо - Ko'zni qamashtiruvchi yuz
|
5
|
Постепенно приближающийся объект –
Asta-sekin yaqinlashib kelayotgan ob'ekt
|
6
|
Постепенно удаляющийся объект –
Asta-sekin olib tashlangan ob'ekt
|
Nazorat savollari.
1. Qanday qilib tugmani yaratishingiz mumkin?
2. Gif animatsiyasining ishlash tamoyilini tushuntiring.
3. Yengillik berish usullari qanday?
4. Styles palitrasi nima asosida?
5. Image Ready-da qatlamlardan qanday qilib suratga olish mumkin?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish. Ishdan maqsad
|
Izolyatsiya qiluvchi himoya vositalari

|
Izolyatsiya qiluvchi himoya vositalari
|
bet | 32/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийIzolyatsiya qiluvchi himoya vositalari
1. Asosiy - 1000 V kuchlanishli elektr jihozlarida ishlaydigan kuchlanish sharoitida uzoq vaqt davomida xavfsizlikni ta’minlaydigan maxsus shaxsiy himoya vositalari quyidagilar.. Bunga dielektrik qo‘lqoplar, izolyatsiyali qisqichlar va tayoqlar, kiradi.
Misol. DE zarbli qo‘lqoplar asosiy himoya vositasi sifatida 1000 Vgacha bo‘lgan elektr inshootlarida ishlash uchun mo‘ljallangan. Tabiiy lateksdan tayyorlangan. Ishlash harorati oralig‘i: -40 ° S / + 50 ° S.
2. Qo‘shimcha vositalar 1000 V kuchlanishida ishning to‘liq xavfsizligini ta’minlamaydi va asosiy vositalar bilan to‘ldirilgan yordamchi vositalar sifatida ishlatiladi. Bularga dielektrik poloslar, etiklar, gilamchalar kiradi. Ushbu vositalarning har biri ma’lum bir maqsad bilan etiketlanadi: 1000 V yoki 1000 V dan yuqori elektr inshootlarida ishlashda xavfsizlikni ta’minlash tuchun qo‘llaniladi.
Misol. DE 75x75 gilamchasi kauchukdan tayyorlangan va gofrirovka qilingan, sirpanish yuzasiga ega. Material 20 kVgacha bo‘lgan kuchlanishlarga bardosh bera oladi. Mahsulot qo‘shimcha izolyatsion himoya vositasi sifatida ishlatiladi.
Barcha vositalar texnik xususiyatlarga yoki GOSTga mos kelishi kerak. Vositalarni isitish moslamalaridan (0,5 metrdan yaqin bo‘lmagan) va namlik manbalaridan ma’lum qoidalarga muvofiq saqlash kerak:. Har foydalanishdan oldin ularni diqqat bilan tekshiring. Mexanik shikastlanganda vositalardan qat’iyan taqiqlanadi.
Saqlovchi himoya vositalari
Xavfsizlik uskunalari o‘ta og‘ir sharoitlarda (balandlikda, elektr yoyining nurli, termal va mexanik ta’siriga ega) elektr ishlari paytida xavfsizlikni ta’minlaydigan maxsus shaxsiy himoya vositalarini o‘z ichiga oladi. Bu xavfsizlik kamarlar, "panjurlar", narvonlar, himoya qalqonlari, dubulg‘a va ko‘zoynaklar, olovga chidamli materiallardan tayyorlangan qo‘lqoplar, kombinezonlar, xavfsizlik poyafzali, gaz niqoblari va boshqalar.
Misol. 2-sonli KM fiksatori mustahkam po‘latdan yasalgan va elektr uzatish liniyalarining yog‘och ustunlari bo‘ylab harakatlanish, shuningdek, elektr inshootlariga texnik xizmat ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan.
|
| |
To‘siqli himoya vositalari - 1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan...

|
1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan simga tegib ketish havfini baholash
|
bet | 33/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийTo‘siqli himoya vositalari
Ushbu toifadagi himoya vositalari kollektiv xavfsizlikni ta’minlash uchun, xususan elektr energiyasini vaqtincha to‘sib qo‘yish yoki yerga ulash uchun mo‘ljallangan. Qalqon, ekranlar, to‘siqlar, panjaralar, shuningdek yerga ulash va manyovrlar, maxsus belgilar va plakatlar yordamida elektr toki o‘tuvchi qismlardan himoyalanish mumkin.
Misol. Xizmat ko‘rsatuvchi elektr xavfsizligini taqiqlovchi belgi va "Yoqmang!" Yozuvi bo‘lgan axborot stikeri. Odamlar ishlaydi ”himoya vositasi sifatida ishlatiladi. .
Ish jarayoni elektr toki bilan bog‘liq bo‘lgan har qanday ishlab chiqarishda elektr toki urishidan jamoaviy va individual himoya vositalaridan foydalanish zaruriy shartdir. Xodimlarni zarur mablag‘ bilan ta’minlash ish beruvchining javobgarligi hisoblanadi.
Sinov savollari:
1.Past kuchlanishli yoki yuqori kuchlanishli elektr toki deganda nimani tushunasiz?
2.Elektr tokidan shaxsiya himoya vositalariga nimalar kiradi?
3.Dielektrik qo‘lqop nima uchun qo‘llaniladi va unga qanday talablar qo‘yiladi?
4.Izolyatsiya qiluvchi himoya vositalariga qaysi himoyalovchi vositalar kiradi?
5.Saqlovchi himoya vositalari haqida nimalarni bilasiz?
17-amaliy mashg‘ulot
XAVFLI IONLOVChI NURLANISh MANBAI
Ionlovchi nurlanishning inson organizmiga ta’siri va keltirib chiqaruvchi kasalliklari
Ionlovchi nurlanishlar, ya’ni nurlar inson organizmiga ta’siri natijasida organizmdagi mavjud moddalarni parchalaydi – ya’ni ionlashtiradi. Bu asosan qon, hujayra hamda suyak tarkibining buzilishiga olib keladi va natijada organizm ichki a’zolari me’yoriy faoliyati buzilishi kuzatiladi.
Insonga ionlovchi nurlanish ta’siri og‘riqsiz bo‘lib, inson buni sezmaydi. Me’yoridan ortiqcha nurlanish olgandagina, insonda bosh og‘rib, ko‘ngil aynishi, ko‘zning og‘rishi, kayfiyatning buzilishi, ortiqcha charchash kabi alomatlar kuzatiladi.
Nurlanish olgan kishiga yordam ko‘rsatishda dastlab jarohatlangan kishini alohida xonaga olib chiqilib, issiq choy beriladi, so‘ngra tibbiy xizmat xodimlariga murojaat qilinadi. Bunday hollarda yordam ko‘rsatuvchi kishi ham himoya vositalarida bo‘lishi talab etiladi. Ionlovchi nurlanishlar ta’sirida inson jigar, o‘pka, ichak kasalligi bilan bir qatorda suyak kasali va saraton- oq qon kasaliga mubtalo bo‘ladi. Bunday kasallikka yo‘liqqanlar doimiy tibbiy nazorat ostida bo‘ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan simga tegib ketish havfini baholash
|
Sun’iy ionlovchi nur manbalari radionuklidli ionlovchi nur manbalriga va ionlovchi nur generatorlariga bo‘linadi

|
Sun’iy ionlovchi nur manbalari radionuklidli ionlovchi nur manbalriga va ionlovchi nur generatorlariga bo‘linadi
|
bet | 35/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийSun’iy ionlovchi nur manbalari radionuklidli ionlovchi nur manbalriga va ionlovchi nur generatorlariga bo‘linadi.
So‘nggi bir necha o‘n yilliklar davomida, insoniyat yuzlab sun’iy radionuklidlarni yaratdi va atom energiyasidan harbiy maqsadlarda ham, tinch maqsadlarda - energiya ishlab chiqarish, dori-darmon va boshqalar uchun foydalanishni o‘rgandi. Bularning barchasi nafaqat insonlar, balki butun Yer aholisi uchun nurlanish dozasining ko‘payishiga olib keladi. ... Turli odamlar sun’iy ionlashtiruvchi nurlanish manbalaridan oladigan individual dozalar, sezilarli darajada farq qiladi. Ko‘pgina hollarda, bu dozalar ahamiyatsiz, ammo ba’zida texnogen manbalardan keladigan nurlanish tabiiy dozalarga qaraganda ming baravar ko‘proq intensivdir. Ammo shuni ta’kidlash kerakki, texnogen nurlanish manbalari tomonidan ishlab chiqarilgan dozalarni, odatda, atom elektr stansiyalaridagi portlashlar va avariyalar natijasida tushgan nurlanish dozalari, shuningdek, kosmik va yer osti tabiiy manbalari mavjud
Sun’iy ionlovchi nurlanish man’balari
|
|
|
Ionlovchi nurlanish manbalari va ularning inson organizmiga ta’siri
|
|
Sun’iy ionlovchi nur manbalari hilma-xil. Bularga quyidagilar kiradi:
-atom elektr stansiyalarida va transport atom elektrostansiyalarida, shuningdek radionuklid manbalari (kosmik kemalar, avtonom radionuklid elektr va issiqlik manbalari) yordamida elektr va issiqlik energiyasini ishlab chiqarish;
-yadroviy yonilg‘i aylanishi;
|
| |
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 1/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: axborot kommunikatsion texnologiyasidan foydalanishda xorijiy tildagi atamalarni mazmunini tushungan holda uni jarayonga qo‘llay bilish;
FK: grafik ob’ektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari, kompyuter grafikasi va uning turlari haqida bilimga ega bo‘ladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
| |
ADV kategoriyasi - QO’llanmasi (kategoriyalarga qarab)

Yoritgichli reklama vositasi yoki yoritiladigan bo’rtma logotip. Dilerlik sotuv markazlarini tashqi qismini bezatish uchun mo’ljallangan bo’lib, binoning tashqi qismiga, bevosita kiraverish qismiga o’rnatiladi.
Yoritgichli reklama vositasi (standart o’lchamlari 235х47 sm., 300х60 sm., 500х100 sm.)**. Asosiy talablari - binafsha rangli fonda “Rasmiy Diler” yozuvi dilerning yuridik nomi bilan yoziladi, faqatgina logotip va diler nomi yoritilishi kerak, umumiy foni esa yoritilmaydi.
Old tomonidan ko’rinish:
Yuqoridan ko’rinish:
Yoritiladigan bo’rtma logotip. Logotipning o’lchami iloji boricha dilerlik sotuv markazining soyaboniga mos tushib butunlik hosil qilishi kerak:
Yuqoridan ko’rinish
Yon tomondan ko’rinish Yon tomondan ko’rinish
Shuningdek logotipning “toshi” vertical chegaralardan chiqib turishi mumkin:
O‘lchash asboblari - 1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan simga...

|
1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan simga tegib ketish havfini baholash
|
bet | 16/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийO‘lchash asboblari
Nurlahishlar bilan ish olib borayotganda inson organizmiga ta’sir ko‘rsatayotgan nurlanish dozasini va ish joylaridagi nurlanish miqdorini bilib turish katta ahamiyatga ega. Shuning uchun ham o‘lchov asboblariga katta ahamiyat beriladi.
O‘lchash asboblarining ishlash tizimi ionlanish, ssintilatsiya va fotografiya usullariga asoslangan. Ba’zi bir gazlar radioaktiv nurlar ta’sirida elektr o‘tkazuvchan bo‘lib qolish qobiliyatiga ega. Lonizatsiya usuli shunga asoslangan.
Ssintilatsiya usuli esa gaz, kristall va eritmalarning ionlashtirilgan nurlanishlarni yutishi natijasida ko‘rinadigan nurlar tarqatish xossasiga asoslangan. Fotografiya usuli ionlovchi nurlanishlar fotoemulsiyaga ta’sir ko‘rsatishiga qarab belgilanadi.
O‘lchash asboblari radioaktivlikni yoki zararlanish dozasini o‘lchaydigan turlarga bo‘linadi. Radiometrik asboblar radioaktiv moddalar qancha zarrachalar va kvantlar ajratayotganini o‘lchaydi.
Dozimetrik asboblar esa ionlashtirilgan nurlanishlar qancha energiyani uzatayotgani yoki obektga tushayotganini o‘lchaydi.
Radiometrik va dozimetrik asboblar umuman sanoat korxonalari holatini o‘lchash uchun hamda shaxsiy nazorat vositasi sifatida ishlatilishi mumkin. Shaxsiy nazorat har bir ishchi uchun ishlayotgan davridagi ma’lum vaqtlarda (masalan, kun yoki hafta davomida) nurlanishlar darajasini aniqlash imkoniyatini beradi. Dozimetrlar ishchi tanasining eng ko‘p nurlanish olishi mumkin bo‘lgan qismiga o‘rnatiladi.
Sinov savollari:
1.Radioaktiv nurlanish manba’lari haqida nimalarni bilasiz?
2.Radioaktiv nurlanishlardan qanday himoyalanish mumkin?
3.Doimetrik asbob-uskunalarning vazifalari nimalardan iborat?
4.Nurlanish oqibatida qanday kasalliklar kelib chiqadi?
8-amaliy mashg‘ulot.
HAVFSIZLIK BLOKIROVKALARINI TUZILIShI VA IShLASh PRINSIPI.
Tayanch so‘zvaiboralar: eruvchan predoxranitellar, avtomatlar, fazasimlari, muxfazalovchi nol simi, qisqatutashuv, nollashtirish tizimi elementlari, kichik qarshilikka egabo`lgan zanjir, maksimal himoyatokqurilmasi,Elektrqabulqilgich.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu Izolyatsion shtangalarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Yerda uzilib yotgan simga tegib ketish havfini baholash
|
Kabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish

|
Kabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish
|
bet | 30/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийKabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish
Alohida ravishda, kabel inshootlarida yong‘inlarni o‘chirishning murakkabligi haqida eslatib o‘tmoqchiman. Yong‘in rivojlanishining boshida uni yo‘q qilish hech qanday qiyinchiliklarga olib kelmaydi. Biroq, kuchli tutun natijasida kabel tunnellarida, yarim qavatlarda va kanallarda yong‘in paydo bo‘lganda, kabellardagi kuchlanish va yuqori harorat odam uchun ruxsat etilganidan sezilarli darajada oshib ketganda, odatda o‘t o‘chiruvchilarning yonib turgan xonaga kirishi mumkin bo‘lmagan muhit paydo bo‘ladi.
Bunday bo‘shliqlarning katta uzunligi va teshiklarning kamligi yonish maydoni va uning rivojlanish yo‘nalishini tez va aniq aniqlashga imkon bermaydi. Yuqori kuchlanish uchun moyli kabellar tez-tez ishlatiladi, bu yong‘in sodir bo‘lganda atrof-muhitga salbiy ta’sir qiladi.
Yonish joyini va uning tarqalish yo‘nalishini aniqlashning iloji bo‘lmaganda, tashqi belgilarga ko‘ra, yonish mumkin bo‘lgan joy (yonish mahsulotlarining chiqishi, qurilish konstruktsiyalarining ko‘payishi bo‘yicha) oldindan aniqlanadi va ko‘pikli ekran yordamida izolyatsiya qilinadi. Kabel xonalarida yong‘inlarni o‘chirish uchun deyarli barcha usullar qo‘llaniladi, ammo havo-mexanik ko‘pik yoki suv bug‘idan foydalangan holda yong‘inni o‘chirish eng samarali va maqsadga muvofiqdir.
Kabel tunnelidagi yong‘in
|
|
Tunnellarda yong‘inlarni o‘chirishda ko‘pik qisqa masofaga tarqaladi. Yonadigan simlarni o‘chirish uchun Freon o‘t o‘chirish vositasi ham ishlatiladi.
Kabel tunnellari va podvallari sharoitida avtomatik yong‘inga qarshi tizimlardan foydalanish eng maqbuldir. Ko‘pincha, boshqa yordamchi ishlarni qilmasdan, masalan, shiftga qo‘shimcha teshiklarni o‘rnatmasdan yoki kelgan kuchlar va vositalar yong‘inni lokalizatsiya qilish uchun yetarli bo‘lmasa, yonish zonasiga boshqa yong‘inga qarshi vositalarni kiritish mumkin emas. Gaz almashinuvi intensivligini cheklash uchun gazli yong‘inini o‘chirish vositalaridan foydalanish mumkin.
|
| |
Ionlovchi nurlanishlardan himoyalovchi vositalar

Ionlovchi nurlanishlardan himoyalovchi vositalar
Ionlovchi nurlanishlar asosan radioaktiv moddalarda hosil bo‘ladigan ionlovchi nurlar- alfa ( ), beta( ) va gamma( - bu nurlarni radioaktiv moddalar chiqaradi va uning to‘lqin uzunligi 4 ... 0,1 nm) ta’siridan yuzaga keladi. , nurlarning organizmga singuvchanligi uncha katta emas, lekin ko‘zga va teriga biroz ta’sir ko‘rsatadi, biroq me’da ichak orqali ta’sir etishi xavfli. nurlari singuvchanlik xususiyati ortiq bo‘lib, o‘zining ta’siri tufayli nur kasalligiga yo‘liqtiradi. Shuning uchun radioaktiv moddalar bilan ishlashda maxsus kiyimlar - xalat, kombinezon, yarim kombinezon(bular bo‘yalmagan paxta tolali bo‘lishi kerak), paxtadan qilingan qalpoq kabilar bo‘lishi kerak. Sezilarli darajada radioaktiv zaharlanish bo‘lsa, bu kiyimlar ustidan plyonka(polietilen)li ishlangan kiyimlar kiyiladi. Bu kiyimlar radiatsiyadan oson tozalash mumkin bo‘lgan materiallardan tayyorlanadi.
Aktivlik 10 mkK dan ortiq bo‘lgan hollarda qo‘rg‘oshinli rezinadan tayyorlangan qo‘lqoplar kiyiladi. Ko‘proq pnevmokostyumlar kiyish tavsiya etiladi. Bu paytlarda asosan nafas olish organlari maxsus respirator yoki protivogaz (gazga qarshi niqob) yordamida himoya qilinadi. Ko‘proq shlangli protivogazlardan foydalaniladi (bunda shlangning bir uchi radiatsiyasi yuq joyda turadi).
Ko‘zni himoya qilishda - fosfat volframli yoki qo‘rg‘oshinli oynali yopiq ko‘zoynaklar ishlatiladi. Agar - , - nurli moddalar bo‘lsa, yuz va ko‘zni organik oynadan tayyorlangan to‘siq (himoya shchit) lari yordamida himoya qilinadi.
Radioaktiv nurlarga qarshi himoya qobiqlari albatta nur to‘suvchi – rezina, polietilen, qo‘rg‘oshin qoplamali materiallardan tayyorlanadi. Himoya vositalari esa asosan ko‘rsatilgan materiallardan tayyorlangan kiyimlar, protivogaz hisoblanadi.
Ishni tugatish vaqtida nurlanish ta’sirida bo‘lgan kiyimlar va himoya vositalari alohida belgilangan xonada yechib qoldiriladi.
Ionlovchi nurlanishlar hozirgi kunda ishlatilayotgan kompyuter monitorida ham juda oz miqdorda kuzatiladi. Shuning uchun ham hozirgi vaqtda ko‘pgina ishlarni bajarish kompyuter bilan bog‘liqligini inobatga olib, ularda ishlash muddati kunlik ish vaqti bo‘yicha quyidagicha taqsimlanadi: kunlik ish vaqti 4 soatdan oshmasligi kerak; har 20 minut ishlagandan so‘ng 5-10 minut kompyutersiz xonada dam olish kerak
Ionlashtiruvchi nurlanishning sun’iy (texnogen) manbalari inson tomonidan yaratilgan har qanday nurlantiruvchi ob’ektlardir. Ular ushbu manbalardan ionlashtiruvchi nurlanishni yoki boshqa jarayonlarda (masalan, elektr yoki issiqlik energiyasini ishlab chiqarish) ishlatish uchun ishlab barpo etilgan bo‘lishi mumkin.
|