Ikkinchi shart - Andijon mashinasozlik instituti «iqtisodiyot»

|
Andijon mashinasozlik instituti «iqtisodiyot»
|
bet | 3/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 161,5 Kb. | | #230118 |
Ikkinchi shart–fuqaro ishga va ish haqiga (mehnat daromadiga) ega bo’lmasligi lozim.
Uchinchi shart–fuqaro ishlashga tayyor bo’lishi lozim. Fuqaroning ishlashga tayyor ekanligini, uning mahalliy mehnat organiga ish qidirib rasmiy murojaat qilishi, belgilangan muddatlarda mehnat organida qaytadan ro`yxatdan o`tishi
To’rtinchi shart–fuqaro tegishli hujjatlarni taqdim qilgan holda mahalliy ro’yxatdan o’tib turishi va mehnat organlari tomonidan taklif
qilingan maqbul ishni qabul qilish holatlari tasdiqlaydi. Mehnat organida ish qidiruvchi shaxs sifatida ro’yxatdan o’tishi lozim.Chet ellik iqtisodchilar, hatto klassiklar va neoklassiklar ham ishsizlikning mavjudligini hech qachon inkor etmaganlar. Bundan tashqari, ular bozor iqtisodiyotining rivojlanishi davriy xarakterga ega bo’lganligi uchun ham uni bozor iqtisodiyoti uchun hayotiy muhim deb hisoblaganlar: yuksalish davrida firmalar mehnat bozoridan o’zlariga zarur bo’lgan, tanazzul davrida chiqarib tashlangan ishchi kuchini tez topadilar. Ammo ilmiy texnika taraqqiyotiga asoslangan ishlab chiqarishning hozirgi darajsi “mehnatning zaxiradagi bunday armiyasini” iqtisodiyot uchun kamsamaraliga aylantiradi–firmalarga oddiy ishchi kuchi emas, balki belgilangan sifatdagi, belgilangan malakadagi mehnat kerak.Ishsizlikni yaqindan o’rganish iqtisodiy tabiatni bilish uchun uning tasnifini bilish maqsadga muvofiqdir. Kelib chiqish mazmuniga ko’ra, ishsizlikni quyidagi asosiy turlarga ajratish mumkin:
-tabiiy ishsizlik
-majburiy ishsizlik
Tabiiy ishsizlik deyilganda, ishchi kuchi uning egasi ma’lum bir
jamiyat a’zosining istak-xohishlariga muayyan bog’liq bo’lgan holda ish bilan band bo’lmaslik holati tushuniladi.
Majburiy ishsizlik turlari esa, ishsizlikning ishchi kuchiga aloqador bo’lmagan holda kelib chiqishini tavsiflaydi.
Bugungi kunda respublikada ishsizlikning paydo bo’lish sabablariga ko’ra, quyidagi asosiy turlari ko’p uchramoqda:
tarkibiy ishsizlik – bu iqtisodiyotning yangi tarmoqlari paydo bo’lishi yoki eskisiga barham berilishi va mulkchilik shakllarining o’zgarishi bilan yuzaga keladi;
yashirin ishsizlik – bu asosan qishloq xo’jaligi ishlab chiqarish tarmoqlari uchun xarakterlidir va bu haqiqiy ishchi kuchini kamroq miqdorda talab qiladi. yashirin ishsizlik ishlab chiqarishning chuqur inqirozi sharoitida korxonalarda ish bilan ortiqcha badlikning saqlanib qolganligidan dalolat beradi;
mavsumiy ishsizlik–bu ma’lum mavsumda ish bilan bandlikni
ta’minlovchi, qishloq xo’jaligi mahsulotlarini ishlab chiqarish va ularni qayta ishlash hamda tayyorlash muddati bilan asoslanadi.
Mavsumiy ishsizlikning hajmi ishchi kuchiga bo’lgan talab va taklifning mavsumiy omillari baravar ta’sir qilishi sifatida namoyon bo’ladi;
texnologik o’zgaruvchan ishsizlik–bu korxonada texnologik o’zgarishlarning amalga oshirilishi va modernizatsiya qilinishi natijasida yuzaga keladi. Masalan, fan – texnika yutuqlari
natijasida qo’l mehnati o’rnini mashina egallashi natijasida yuzaga keladi;
friksion ishsizli–bu ishsizlik turi jamiyatdagi mavjud ishchi kuchlarining ma’lum qismini ish joylari bo’yicha qayta taqsimlab, ulardan samarali foydalanishga shart – sharoit yaratadi, ya’ni eski ish sharoitlaridan (ish joyining uzoqligi, ish haqining pastligi ish
kuni davomiyligining nisbatan uzunligi va boshqalar) qoniqmagan ishchilar yangi ish joylarini qidiradilar. Ularga ega bo’lgan, bu
mehnatdan nisbatan ko’proq ijtimoiy-iqtisodiy samaraga erishadilar. Friksion ishsizlikning bo’lishi ma’lum darajada iqtisodiy jihatdan zaruriy va tabiiy holdir;
davriy ishsizlik – bu iqtisodiy inqirozning muayyan davrida ishlab chiqarishning pasayishi natijasida yuzaga keladigan ishsizlik turi hisoblanadi.
|
| |