Ssinex PIC - Mundarija I bob Kirish Texnik obyektlarni boshqarishda mikrokontrollerlarni roli at model avr mikrokontrollerlari...

|
Mundarija I bob Kirish Texnik obyektlarni boshqarishda mikrokontrollerlarni roli at model avr mikrokontrollerlari strukturasi va asosiy qurilmalar II bob
|
bet | 3/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #231799 |
Bog'liq habibullo1Ssinex PIC - kontrollerlari muvafaqiyatlari orasida Ssinex firmasining unga juda o’xshash maxsulotlari paydo bo’ldi. Ular PIC ning 33-ta komandalariga qarshi 55-ta komandaga ega edi. Xotira bilan ishlash uchun yaxshi insturuktsiyalar qo’shilgan, arxitektura yaxshilangan, har bir komanda bitta taktda bajariladi, Microchip bilan solishtirganda to’rt marta tezroq ishlar, shuningdek ularning taktli chastotasi 100 mgts ga o’tkazilgan edi.
Kontrollerlarning yuqori tezlikdaligi uni ishlab chiqarganlarning har xil periferiya qurilmalaridan vos kechishlarini talab qilar edi. taymer- qabul qilish -uzatish qurilmalaridagi harakatlanish registrlari, schyotchiklar - buning hammasi dasturiy vositalarni ishlab chiqishni talab qilar edi. Buning uchun tezkorlikga qo’yidagilar etarli edi: ichida – yuqori tezlikdagi yadro, xotira va kirish chiqish, partiyalari.
Atmel. Mikrokontroller olamidagi haqiqiy o’sish, yangilik 1996 yilda Atmel korporatsiyasi AVR yadroli turkumi chiplarini chiqargach ro’y berdi. Nisbatan qulay arxitekturasi, tizilishini hisobga olib uni 1-raqamli mikrokontroller deb nom olishiga olib keldi. AVR mikrokontrollerlari 133 konsturuktsiyagacha komandani hisoblaydi, ishlab chiqaruvchanligi 1-Mips (1 mgts)ga yaqinlashgan, Flash doimiy xotira dasturi ichki sxematik dasturlash qobiliyatiga ega. Ko’plab chiplar o’zi dasturlanish funktsiyasiga ega. AVR - arxitekturasi yuqori darajali til bilan optimallashtirishgan. Bundan tashqari turkumdagi barcha kristallar “pastdan – yuqoriga” printsipiga mos tushadi.
Toshiba firmasining kuchli kontrollerlar ham yaxshi ahamiyatga ega, ularning ichki xotira dasturi bo’lmasa ham tashqi doimiy xotira kristali kerak, lekin ular periferiya qurilmalari bilan yaxshi ishlaydi, SIMM tilidagi xotira modulini qo’llash imkoniga ega. Bu - kontrollerlardan DVD-o’qitishda, SD- aylantirishda, avtojavob bergichlarda umuman katta xotirali o’lchamda ishlash zarur bo’lgan joylarda foydalaniladi.
ASE Bu firma dunyodagi eng kichik mikrokontrollerlarni ishlab chiqaradi. Bu 8-razryadli 3x4 o’lchamdagi chiplar bo’lib 8 ta kirish-chiqish portida 6 tasi chiqish portidir. O’z imkoniyatlari bilan ular AVR yoki Microchip mahsulotlariga o’xshash, lekin korpusi juda kichik, ularni oddiy ruchkaga ham joylashtirish mumkin. Kuchli mikrokontroller ishlab chiqaruvchilar orasida Philips, Texas, Instruments, Dallas, Semicondustor va boshqa ko’pgina misollar keltirish mumkin. Mikroprotsessorlarni shartli ravishda 3 – sinfga ajratish mumkin.
1. 8 - razryadli
2. 16 – razryadli
3. 32 – razryadli
Ularni funktsional belgilariga qarab quyidagicha sinflash mumkin:
1.1 rasm. Mikroprotsesorlar turlari
8 – razryadli mikrokontrollerlar past ishlab chiqarishga ega bo’lsa ham, har xil ob’ektlar boshqaruv masalalarini keng miqiyosida echish uchun to’liq etarlidir. Bu oddiy va arzon mikrokontrollerlar ommaviy chiqaruvchi uchun murakkab bo’lmagan qurilmalardan foydalanishga mo’ljallangan. Ulardan asosiy maishiy va o’lchov texnikalarida, ishlab chiqarish avtomatikasida, avtomobil elektronikasida, televideo va audio apparaturalarda, aloqa vositalarida foydalaniladi. Bunday kontrollerlar uchun dastur va ma’lumotlarni saqlash uchun bo’lak xotiradan foydalaniladigan Garvard arxetikturasi harakterli. Agar har xil tipdagi mikrokontrollerlarda dastur saqlash uchun bir marta dasturlanuvchi doimiy xotiralar (PROM), yoki elektrik oldidan dastur-lavchi doimiy xotira (EPROM, IEPROM yoki FLASH) yoki dasturlanuvchi doimiy xotira (ROM) qo’llaniladi, ichki xotira dasturi odatda bir necha birlikdan bir necha o’nlab kilo baytlarga ega bo’ladi. Ma’lumotlarlarni saqlash uchun bir necha registr banklari ko’rinishida tashkil etilgan registr blokidan yoki ichki operativ xotiralardan foydalaniladi. Ma’lumotlar ichki xotirasi o’lchami bir necha o’nlab baytdan bir necha kilobaytgacha tashkil etadi. Bu guruhning bir qator mikrokontrollerlari zarurat tug’ilganda qo’shimcha ravishda 64...256 kilobaytgacha bo’lgan ma’lumot va komandalar tashqi xotirasini qo’shadi. Bu guruxdagi mikrokontrollerlar odatda (30-100) gacha bo’lgan uncha katta bo’lmagan, oddiy adreslash usullaridan foydalanuvchi komandalarini bajaradi. Bunday mikrokontrollerlar bir mashina vaqti taktida ko’p sonli komandalarning bajarilishini taminlaydi. 16-razryadli mikrokontrollerlar o’zi 8-razryadli ajdodlarining yaxshilangan modifikatsiyasi hisoblanadi. Ular qayta ishlanadigan ma’lumotlar oshirilgan razryadliligi bilangina emas, adreslash usullari va kengaytirilgan komandalar tizimi, kengaytirilgan registrlar xajmi va adreslanuvchi xotira o’lchami, shuningdek bir qator qo’shimcha imkoniyatlari bilan harakterlanadi, odatda bunday mikrokontrollerlar dastur va ma’lumotlar xotira o’lchamini kengaytirishga imkon beradi. Bundan tashqari xotiraga mikrosxema ulanishi yo’li bilan bir necha megabaytgacha kengaytirish mumkin, ko’pchilik – xolatlarda ularning eng kichik 8 – razryadli modellari bilan mos keluvchi dasturi ishlab chiqiladi. Bunday mikrokontrollerlarning asosiy qo’llanilish sohasi – murakkab ishlab chiqarish avtomatikasi, telekommunkatsiya apparatlari, meditsina va o’lchamli texnikalarida. 32–razryadli mikrokontrollerlar umumiy belgilanishdagi mikroprotsessorlarning kichik modullari imkoniyatlari bilan mos keluvchi yuqori ishlab chiqarish kuchiga ega protsessordan tuzilgan. Bir qator holatlarda bu mikrokontrollerlar foydalaniladigan protsessor SISS - yoki RISS- protsessorlariga o’xshash, ular oldin umumiy belgidagi mikroprotsessorlar sifatida ishlab chiqilgan yoki ishlab chiqilmoqda. Masalan 32-razryadli mikrokontrollerlar Intel kompaniyasi i386 protsessorlaridan foydalandi, Motorola kompaniyasi mikrokontrol-lerlardan 68020 protsessorlari keng qo’llaniladi, bir qator boshqa mikrokontrollerlarda protsessor yadrosi sifatida PowerPS tipidagi RISS protsessorlari xizmat qiladi. Protsessorlar bazasidan foydalanib shaxsiy kompyuterlarning har xil modullari ishlab chiqarilgan. Mikrokontrollerlar 16 megabayt va undan yuqori xajmli bo’lgan tashqi xotira bilan ishlaydi. Ular ishlab chiqarish avtomatikasi (dvigatellar, robototexnik qurilma, ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirish), o’lchov- kontrol apparaturalari va telekommunikatsiya jixozlarida keng qo’llanilmokda. Bu mikrokontrollerlarning ichki strukturasida Prinston yoki Garvard arxitekturasidan foydalaniladi. Ularning tarkibiga kiruvchi protses-sorlar SISS yoki RISS - arxitekturasiga ega, ulardan bir nechasi bir necha bajaruvchi konveyrlardan iborat bo’lib, superskalyar strukturasini ifodalaydigan arxitekturadan iborat bo’ladi. Raqamli signal protsessorlari maxsuslashtirilgan mikroprotsessorlar sinfini namoyon etadi, ular tushuvchi analog signallarni raqamli qayta ishlashga yo’naltirilgan. Analog signallarni qayta ishlash algoritmlarining maxsus xususiyati komandalar qatorini ketma-ket bajarish zaruriyatidir. Raqamli tizimlarni loyixalashtirishda mikrokontrollerni to’g’ri tanlashni amalga oshirish zarur. Mikrokontroller biz xoxlaganlarni bajarishga majburlash uchun ularga dastur yozish kerak. Buni har xil dasturlash tillarida bajarish mumkin. Ko’pchilik xollarda S va assembler tillaridan foydalaniladi. Lekin natijada albatta .hex kengaytmali chiqish faylini olishimiz va uni mikrokontrollerga yozamiz.Mikrokontroller haqidagi barcha ma’lumotlar (elektr para-metrlari), gabaritlari, dasturlash afzallik va xususiyatlari ) maxsus xujjatlarda - datashit (Data Sheet) larda joylashadi, ular mikrosxema-larni ishlatish uchun o’z shaklidagi ko’llanma hisoblanadi. Shuningdek uni boshqa elektron priborlar uchun ham foydalanish mumkin. Data Sheet larni ishlab chiqaruvchi yoki maxsus saytlardan tekin holda ko’chirib olish mumkin. Yana bir kerakli jixoz – bular appnoutlar ( Application Note). Bu xujjatlarni mikrokontroller ishlab chiqaruvchilari yaratishadi. Unda mikrokontrollerlarni amaliy qo’llanishi yoziladi, qurilma sxemasi keltiriladi, uning ishlash printsipi yoziladi. Dasturni mikrosxemaga tikishdan oldin uning ishini kompyuterda modellashtirish mumkin. Buning uchun har xil emulyator va simulyatorlar mavjud. Bu dasturlarda injenerlar qurilma sxemasini chizadi, fayllarga yo’l ko’rsatadi va qurilma real ishlash vaqtini ko’rsatadi. Agar nimadir sodir bo’lsa, dastur kodini korrektirovka qiladi. Bunday virtual modellashtirish dastur yozish jarayonini sezilarli tezlashtiradi va engillashtiradi. Ba’zi bir kompilyatorlarda ( ,,Debaggerlar”) taxlov-chilar mavjud bo’ladi. Taxlovchilarni simulyator va emulyatorga ajratish mumkin. Simulyator - boshqa dastur yoki uning ayrim qismlari ishini modellashtiruvchi dasturiy vositalar to’plami.
Emulyatorlar - boshqa dastur yoki uning ayrim qisimlari ishini qo’llashga imkon beruvchi dasturiy va apparat vositalari to’plami. Kompyuterli –mexanik simulyatorlar yordamida, absolyut aniqlovchi apparatli kabinalar inter’erida uchuvchilar, kosmonavtlar, yuqori tezlikda yuruvchi poezd mashinistlari mashg’ulot o’tkazishadi va shug’ullanishadi. AVR da dastur ishlab chiqarish uchun dasturiy ta’minot:
AVR Studio – IDE Q assembler Q taxlovchi.
LAR Embedded workbench for Atmel AVR - kompilyator CG’ CQQ
Code Vision AVR - kompilyator CQ boshlang’ich kod generatori.
Image Craftc ( ICC) AVR – komplilyator C.
PROTEUS -simulyator AVR.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mundarija I bob Kirish Texnik obyektlarni boshqarishda mikrokontrollerlarni roli at model avr mikrokontrollerlari strukturasi va asosiy qurilmalar II bob
|