nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Aхоli zichligi qоnuniyati tajribasi” asari kimga tеgishli?

|
“Aхоli zichligi qоnuniyati tajribasi” asari kimga tеgishli?
|
bet | 262/311 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 4,4 Mb. | | #125403 |
Bog'liq IJTIMOIY-FALSAFA5. “Aхоli zichligi qоnuniyati tajribasi” asari kimga tеgishli?
a) J. Fоrrеstеr
b) T. Mal’tus
v) E. Rеklyu
g) Sh. Mоntеsk’yе
6. “Aхоli o’sishini chеgaralash yo’li bilan хоm-ashyo zahiralari muvоzanatini saqlash mumkin” dеgan fikr qaysi nazariyaga оid?
a) Mal’tuschilik
b) Nеоmal’tuschilik
v) Nеоkandchilik
g) Gеоgrafik dеtеrminizm
3-Ilоva
TN – Jadvali
Mal’tuschilik va nеоmal’tuschilik nazariyalarini taхlil qiling
Mal’tuschilik
|
Nеоmal’tuschilik
|
To’g’ri fikr
|
Nоto’g’ri fikr
|
To’g’ri fikr
|
Nоto’g’ri fikr
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1-jadval
1- o’quv tоpshiriq
FSMU jadvalini to’ldiring
Savоl: Tabiatning jamiyatga, jamiyatnining tabiatga ta’siri nimalarda ko’rinadi?
F Fikringizni bayon eting
|
|
S Fikringiz bayoniga birоr sabab ko’rsatining
|
|
M Ko’rsatilgan sababni tushuntiruvchi misоl kеltiring
|
|
U Fikringizni umumlashtiring
|
|
2-o’quv tоpshiriq
Mavzuni jоnlantiruvchi savоllar
1. Nооsfеra nim?
2. Jamiyat va tabit оrasidagi alоqadоrlik nimalarda namоyon bo’ladi?
3. Gеоgrafik muhit nima?
4. Biоsfеra nima?
5. Gеоgrafik muhit va jamiyat оrasidagi alоqadоrlik nimalarda namоyon bo’ladi?
6. Gеоgrafik dеtеrminizm falsafiy оqimining mоhiyati.
7. Gеоgrafik siyosat nima?
8. Ekоlоgik siyosati tushunchasining ma’nоsi.
3-o’quv tоpshiriq
(“Shaхmat dоska”sini to’ldiring)
Aholining o’sib boorish darajasini quyidagi qadimgi fors afsonasi yordamida tushinib olish mumkin. Saroy a'yonlaridan biri hukmdordan uning xizmatlarini taqdirlaganda guruch donalari sonini har safar ikki baravariga orttirishini so’radi. Podsho shaxmat taxtasining birinchi katagiga bir dona guruch qo’ydi va bir yеngil tortib omborxonani ochishga buyurdi. 21-katakka kеlganda ombor bo’shab qoldi, 40-katakka esa 10 milliard guruch donasi talab qilinar edi. Boshqacha aytganda 1 raqamidan boshlansa, uni 2 ga ko’paytirilsa, olingan natijani yana 2 ga ko’paytirilsa va yana shunday davom ettirilsa juda katta raqamlar kеlib chiqadi: 1; 2; 4; 8; 16; 32; 64; 128 va hakozo. 7 opеratsiyadan kеyin 128 barobar o’sish yuz bеrdi. Aholi ham xuddi shu tamoyil asosida o’sib boradi. Mazkur effеkt “ikkilanish davri”, ya'ni aholi sonining 2 barobar o’sishi uchun zarur davr bilan tavsiflanadi. Aholi o’sishi 1%ni tashkil qilganda 70 yilda aholi 2 barobar ko’payadi, o’sish 2% bo’lganda – 35 yilda, o’sish 3% bo’lganda esa – 23 yilda yuz bеradi.
4-o’quv tоpshiriq
Nazоrat savоllari
1 . Ahоli zichligi va uning jamiyatdagi o’rni.
2. Mal’tuschilik va nеоmal’tuschilik nazariyalarining mоhiyati?
3. Dеmоgrafik оmilning jamiyatga ta’siri namalarda namоyon bo’ladi?
4. Dеmоgrafik оmil nima?
5. Dеmоgrafik jarayon nima?
6. Dеmоgrafik siyosat nima?
7. Dеmоgrafik pоrtlash nima?
|
| |
Ekologik siyosat - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

|
O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti
|
bet | 260/311 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 4,4 Mb. | | #125403 |
Bog'liq IJTIMOIY-FALSAFAEkologik siyosat
v) Ekologik ta'lim va tarbiyani takomillashtirish
1
D Е M O G R A F I YA
2-slayd
Grеkcha – “demos” xalq va “grafo” yozaman
Aholi haqidagi fan. Dеmografiya aholi va uning o’zgarishini son va sifat tavsiflariga muvofiq yaxlit xolda ayrim guruxlarni o’rganadi. U aholi sonini gеografik jihatdan bo’ilinishini hamda aholining sinflarga ijtimoiy guruxlarga mansubligiga, mashg’ulotiga, jinsi, yoshi, millati, tili, oilaviy ahvoli, ma'daniy darajasiga qarab tadqiq qiladi.
Yer shari yoki uning ma'lum bir xududi, qit'a, mamlakat, tuman, shaharda yashovchi kishilar majmui. Nufuz alohida fan sohasi bo’lgan dеmografiyaning tadqiqot ob'еkti, prеdmеtidir.
Nufus
Mal'tuschilik
XX asrda – G’arbda kеng rivojlangan nеomal'tuschilik harashlari, asosan qoloq mamlakatlarning inqiroziga ilmiy tеxnika tarqqiyoti yutuqlarini o’zlashtirib olishga xalaqit bеruvchi omillardan biri sifatida baho bеruvchi qarashlardan iboratdir.
Nеomal'tuschilik
DЕMОGRAFIYA
Ahоli o’sib bоrish darajasi
1
|
Millоddan avvalgi 5-4 –yil
|
25 mln
|
2
|
Milоdiy 1-yil
|
230 mln
|
|
|
| |
Turkiston jadidlari - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

93
!
!
!
O‘zingizni sinang!
Jadid nashrlari – …
Jadidlar mafkurasi – …
Jadidchilik harakati markazlari – … Jadid maktablari – …
Yakunlarni chiqaramiz!
►
Milliy g‘oya millatni ma’naviy yuksaltiradigan milliy g‘urur, erkinlik
hissini tarbiyalaydigan dasturdir.
►
Jadidlar milliy-ozodlik harakatlarining g‘oyaviy rahnamolari sifatida
maydonga chiqdilar.
Savol va topshiriqlar
1.
Milliy g‘oya tushunchasini sharhlang.
2.
Jadidlarning g‘oyalari nimalardan iborat edi?
3.
Jadidlarning matbuotchilik faoliyati haqida nimalarni bildingiz?
4.
Qaysi shaharlarda jadidchilik harakatlari rivojlandi?
27-§. JADIDchIlIK hARAKATI NAmOyANDAlARI
VA UlARNING FAOlIyATI
XX asr boshlariga kelib Toshkent, Samarqand,
Buxoro, Farg‘ona vodiysi shaharlarida o‘nlab
jadid usulidagi maktablar ochildi. Jadidlar mak-
tablarda yoshlarni bilimli va ma’rifatli qilib tar-
biyalab, ular orqali Turkistonda mustaqil davlat barpo etish uchun milliy
davlatchilik g‘oyalarini ilgari surganlar. XX asr boshiga kelib Turkis-
tonda jadid ziyolilarining butun bir avlodi, o‘lka ma’naviy-ma’rifiy soha
taraqqiyotiga, milliy madaniyatning rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan
namoyandalari vujudga keldi. Bular Samarqandda Mahmudxo‘ja Beh-
budiy, Abduqodir Shakuriy, Said ahmad Siddiqiy-Ajziy, Toshkentda
Munavvarqori Abdura shidxonov, Abdulla Avloniy, Ubaydullaxo‘ja
Asadullaxo‘jayev, Buxoroda Abdurauf Fitrat, Sadriddin Ayniy, Fayzul-
la Xo‘jayev, Farg‘ona vodiysida Hamza Hakimzoda Niyoziy, Obidjon
Mahmudov, Abdulhamid Cho‘lpon, Is’hoqxon Ibrat, Xivada Bobooxun
Salimov, Polvonniyoz hoji Yusupov va boshqalar edi. Ular vatanparvar,
ma’rifatparvar, Turkiston o‘lkasida jadidchilik harakatining asoschilari
va rahnamolari hisoblanadi.
Turkiston jadidlarini birlashtirishda «O‘rta Osiyo jadidlarining otasi»
?
?
O‘zingizni sinang! - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

|
O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)Bog'liq ozbekiston tarixi 9 uzb (1)O‘zingizni sinang!
Antanta – ...
«Favqulodda muhofaza holati» – ...
1916-yil 25-iyunda ...
Savol va topshiriqlar
1.
Birinchi jahon urushi Rossiya uchun qanday ahamiyatga ega bo‘lgan?
2.
Birinchi jahon urushi Turkiston aholisining ijtimoiy-iqtisodiy hayotida
qanday iz qoldirdi?
3.
Turkistonda «favqulodda muhofaza holati»ning mohiyatini aytib
bering.
4.
Nikolay II tomonidan 1916-yil 25-iyunda chiqarilgan farmonning maz-
munini aytib bering.
30-§. TURKISTONDA 1916-yIlGI QO‘ZG‘OlONNING
BOShlANIShI
Imperator Nikolay II front ortidagi xizmatlar
uchun aholining mardikorlikka olinishi to‘g‘-
risidagi farmoniga muvofiq Turkiston o‘lkasining
Sirdaryo vilo yatidan 87 ming, Samarqanddan 38 ming, Farg‘onadan
50 ming kishini mardikorlikka yuborish belgilandi. Belgilangan miqdor-
lar viloyatlar bo‘yicha aholi o‘rtasida taqsimlandi. Farg‘ona viloyatida
belgilangan mardikorlarni to‘plash uchun viloyatdagi xonadonlarning
har beshtasidan bir kishini olishga to‘g‘ri kelgan.
Xalq bundan qattiq norozi bo‘lgan. Turkiston erkaklarining o‘z
oila sini tashlab ketishi ularni ochlikka mahkum etdi. Ayniqsa, qishloq
aholisining safarbar qilinishi qishloq xo‘jaligini inqirozga olib keldi.
Mardikorlikka boradiganlarning ro‘yxatini tuzishda Turkiston mahalliy
ma’muriyati vakillari adolatsizliklarga yo‘l qo‘ydilar. Hatto oilada bir
nechta erkak bo‘lishiga qaramasdan badavlat xonadon vakillari pora be-
rib ro‘yxatga yozilmasdi. Lekin kambag‘al oilalarda garchi bitta erkak
Qo‘zg‘olonning bosh-
lanish sabablari
http://eduportal.uz
104
Qo‘zg‘olonning
Turkiston bo‘ylab
|
| |
-yilda … - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

91
Savol va topshiriqlar
1.
Turkistonda jadidchilik harakati qachon vujudga keldi?
2.
Jadidchilik harakatining vujudga kelishiga qanday omillar turtki bo‘ldi?
3.
Ismoil G‘aspirali va uning faoliyati to‘g‘risida nimalarni bilib oldingiz?
4.
Jadid maktablarini kimlar tashkil qilgan?
26-§. JADIDlARNING DASTURIy mAQSAD VA VAZIFAlARI
O‘rta Osiyoda taraqqiyparvarlar rivojlangan jami-
yat yara tishdek o‘z g‘oyalarini amalga oshirishda
mutaassiblik, loqaydlik, qoloqlikka qarshi kurash
olib borishga alohida ahamiyat berganlar. Ular bu vazifalarni amalga
oshi rishda quyidagi yo‘nalishlarni ustuvor deb hisoblaganlar: o‘lkada
yangi usul maktablari tarmog‘ini kengaytirish, qobiliyatli yoshlarni chet
elga o‘qishga yuborish, turli ma’rifiy jamiyatlar va teatr truppalari tuzish,
gazeta va jurnallar chop etish, xalqning ijtimoiy-siyosiy va madaniy ongini
yuksaltirish yo‘li bilan Turkistonda milliy demokratik davlat qurish edi.
Ilg‘or milliy ziyolilar faoliyatining muhim yo‘nalishi yangi usul
maktab lari tarmog‘ini kengaytirish edi. Bu maktablar bolalarning tez va
oson savodxon bo‘lishlarini ta’minlabgina qolmay, balki ularda fanatizm
va konservatizmdan xoli bo‘lgan yangi dunyoqarashning shakllanishiga
ham xizmat qilar edi.
Ular ham Sharq, ham G‘arb madaniyati yutuqlarini egallashga intil-
dilar, o‘qidilar va o‘zgalarni ham shunga da’vat etdilar. Ma’rifatparvarlar
xorijga chiqib, turli mamlakatlardagi madaniyat va ta’lim taraqqiyoti da-
rajasini ko‘ra oldilar, ularni solishtirdilar va bu zehnli yoshlarda jahon
taraqqiyoti yutuqlarini Turkistonga keltirish istagi paydo bo‘ldi. Natijada
jadidlarning diqqat markaziga birinchi bosqichda ta’limni isloh etish va-
zifasi qo‘yildi.
Yangi usul maktablarida ta’lim jarayonida Yevropa standartlari me-
zon qilib olingan edi. Arifmetika, tarix, geografiya, tabiatshunoslik asos-
lari si nga ri fanlar bilan bir qatorda islom ta’limoti asoslarini o‘rganishga
ham katta e’tibor berilgan.
Yangi darsliklar yaratish masalasi juda dolzarb bo‘lib turar edi.
Dastlabki paytlarda Turkistondagi yangi usul maktablarining ko‘pchili-
gida Qozon va Orenburgda nashr etilgan darslik va o‘quv qo‘llanmalaridan
foydalanildi.
Toshkent, Buxoro, Samarqand, Andijon, Qo‘qon, Xiva shaharlari
jadid chilik harakati markaziga aylandi. Bu shaharlarda ochilgan madaniy-
?
?
Jadidlar 
harakatining milliy - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

96
!
!
!
hamda milliy matbuotga asos solinishi edi. Bu esa o‘z navbatida progres-
siv g‘oyalarni tarqatish uchun muhim vosita bo‘lib xizmat qildi.
Turkiston taraqqiyparvar sarmoyadorlari yoshlarni chet ellarga yu-
borib, zarur kasblarni egallab, xalqqa foydali xizmat qiladigan yoshlar-
ni va ular uchun qayg‘ur gan jadidlarni qo‘llab-quvvatladilar. Andijonlik
Mirkomil Mirmo‘minboyev o‘z hisobidan ana shu ishga katta miqdorda
mablag‘ ajratgan. 1910-yilda Buxoroda mudarris Hoji Rafiy, Mirza Ab-
duvohid, Hamidxo‘ja Mehriy, Usmonxo‘ja va Muhammaddin maxdum
kabilar «Tarbiyai atfol» («Bolalar tarbiyasi») jamiyatini tashkil qilib,
1911-yilda 15 nafar, 1912-yilda esa 30 nafar talabani Turkiyaga o‘qishga
yuborganlar.
O‘zingizni sinang!
Ma’rifatparvarlar – …
«Tarbiyai atfol» – …
m. mirmo‘minboyev – ...
Absolyutizm – ...
Yakunlarni chiqaramiz!
►
Behbudiy, Munavvarqori – yirik jadid ma’rifatparvarlari.
►
Turkiston jadidlari podsho yakkahukmronligiga qarshi turdilar.
►
Jadidlar yoshlarni chet elda o‘qitish tarafdorlari edi.
Atamalar izohi
Senzura
(lotincha) – hokimiyatning mavjud tuzum uchun noma’qul
yoki zararli deb hisoblangan ma’lumotlarni cheklash maqsadida matbu-
ot ustidan nazorat qilishi.
Savol va topshiriqlar
1.
Jadidchilik harakatining namoyandalarini sanab bering.
2.
Jadidchilik harakatining namoyandalari faoliyati haqida nimalarni bilib
oldingiz?
Taraqqiyparvar ziyolilar tomonidan qanday darsliklar tayyorlangan?
4

97
28-§. JADIDchIlIK hARAKATINING TURKISTON
IJTImOIy-SIyOSIy VA mADANIy hAyOTIGA TA’SIRI
Jadidlar mafkurasiga ko‘ra
islom dini shaxsning
ma’naviy kamoloti va jamiyat rivojida muhim o‘rin
tutgan. Ular ushbu vazifani hal etmay turib, boshqa
muammolarni bartaraf qilishning iloji yo‘qligini anglab yetganlar. Ana shu
maqsadda 1909-yilda Mahmudxo‘ja Behbudiy, 1910-yilda Abdulla Avlo-
niy, 1915-yilda Abdurauf Abdurahim o‘g‘li Fitrat tomonidan islom tarixi-
ga oid asarlar yaratildi. Ushbu asarlarda ular islomning paydo bo‘lishi va
tarqalishining eng muhim bosqichlarini yoritib berdilar, shuningdek, islom
aqidalarining noto‘gri talqin qilinishiga qarshi chiqdilar.
Turkiston taraqqiyparvarlari tomonidan birin chi
navbatda amalga oshirilgan chora-tadbirlar qatorida
islom dini me’yorlarini, Qur’on
oyatlari va hadis-
larni, shariat hukmlarini to‘g‘ri
talqin etish, ta’lim
tizimini isloh qilish, uni zamon talablariga moslash-
tirish kabilar bor edi.
Milliy taraqqiyparvarlar
musulmon ruhoniyla-
rining fanga nisbatan salbiy munosabatda bo‘lgan
vakillarini qoraladilar.
Taraqqiyparvarlar islom di-
ni har bir musulmon
erkak va ayollarning bilim-
ga ega bo‘lishini ularning
zimmasiga burch qilib
qo‘yganligini keng targ‘ib qildilar.
Jadidlar ilm-fanni taraqqiyotning va farovonlik-
ning asosiy yo‘naltiruvchi kuchi hamda jaholatga qarshi kurashning birdan
bir vositasi deb hisobladilar. Ularning fikriga ko‘ra chin musulmon bo‘lish
uchun diniy bilimlar bilan birga dunyoviy bilimlarni, ayniqsa, matematika,
fizika, kimyo, tibbiyot, tarix va boshqa fanlarni bilishlari zarur deb hisob-
langan. Buni muqaddas Qur’on oyatlari va hadislar asosida tasdiqladilar.
Jadidlarning islomga oid g‘oyalari ularni islomning asosiy ta’limotini
o‘zgartirishga intilganlar, degan xulosaga olib kelmasligi kerak.
Sababi
ular o‘z faoliyatlarida Qur’onni ham, umuman, butun islom ta’limotini
ham to‘g‘ri izohlab berganlar. Ularning barchasi islom diniga va musulmon
an’analariga sodiq edilar. Ular islomga putur yetkazadigan urf-odatlarga,
jamiyat rivojiga va taraqqiyotiga xalal beradigan salbiy ko‘rinishdagi ho-
latlarga qarshi chiqdilar. Jadidlar johillikni tugatishga, omma orasida taraq-
qiyparvar g‘oyalar uyg‘otishga intildilar.
Afsonaviy (mifologik) - insonnig tabiatga qaramligi

2
Afsonaviy (mifologik) - insonnig tabiatga qaramligi
1
Inson va tabiat o’rtasidagi munosabatlarni 3 xil yondashuv orqali ifodalash mumkin
7-slayd
8-slayd
Jamiyat hayoti va taraqqiyotining
tabiiy omillari
IQLIM
JOYNING TUZILIShI
YЕRNING XOSILDORLIK DARAJASI
FOYDALI QAZILMALARI
O’SIMLIK VA HAYVONOT DUNYOSI
SUV RЕSURSLARI
LANDSAFTLAR
9-slayd
Gеografik muhitning jamiyatga ta'siri
10-slayd
GЕOGRAFIK MUHITNING INSONGA TA'SIRI
INSON QOBILYATLARIGA , TARAQQIYOTIGA TA'SIRI
ISHLAB CHIQARIShGA, MЕHNAT TAQSIMOTINING CHUQURLASHUVI
ISHLAB CHIQARUVCHI KUCHLAR TARAQQIYoTINING TЕZLASHUVI YOKI SЕKINLASHUVI
MЕHNAT UNUMDORLIGIGA TA'SIR ETADI(SALBIY YoKI IJOBIY)
11-slayd
Ekologik faoliyat yo tabiat bilan jamiyat orasidagi muvozanat saqlashga yoki bu muvozanatning yеmirilishiga xizmat qilishi mumkin. Shunga ko’ra insonning tabiatga munosabati ikki shaklda
GЕOPOLITIKA YOKI GЕOSIYOSAT DAVLATLARNING ICHKI VA TASHQI SIYOSATLARIDA O’Z IFODASINI TOPGAN
GЕOPOLЕTIKA XX- ASRNING 30-YILLARIDA GЕRMANIYADA SHAKILANDI. BU OQIMNING MAQSADI NATSISLARNING BOSQINCHILIK SIYOSATINI OQLASHDAN IBORAT EDI.
Vaxshiyona munosabatda namoyon bo’lishi mumkin.
Oqilona munosabatda namoyon bўlishi mumkin.
.
а) Suv, havo, tuproq, o’simliklar va hayvonot dunyosini muhofaza qilish
b) Chiqindisiz tеxnologiyalarni ishlab chiqarishga joriy etish
|
Qo‘zg‘olonning - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

110
qilishlariga yo‘l qo‘ymasligini ko‘rsatdi. Bu qo‘zg‘olon mustamlakachi
hukumatga yana bir bor mahalliy aholining ozodlik va mustaqillik uchun
kurash tuyg‘ulari hali so‘nmaganligini ko‘rsatdi. Podsho hukumati ba’zi
choralar ko‘rishga, yengilliklar yaratishga va aholi bilan murosa qilishga
majbur bo‘ldi.
Xullas, 1916-yilgi qo‘zg‘olon butun mustamlakachilik davomida Tur-
kistondagi eng qudratli va uyushgan qo‘zg‘olon edi. Jizzax qo‘zg‘oloni
tarixda «Jizzax fojiasi» degan nom qoldirdi. U Fozil Yo‘ldosh o‘g‘lining
«Jizzax qo‘zg‘oloni» nomli dostonida o‘zining to‘liq aksini topgan.
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot - bet 36

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 36/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchun... matnli hujjatlarni yaratish, tahrirlash va formatlash uchun dasturlar hisoblanadi. Misollar: Microsoft Word, Word Perfect, ChiWriter, Multi-Edit, Open Office va boshqalar.
23). Mualliflik huquqi qanday huquqlarga ajraladi?
shaxsiy-nomulkiy mualliflik huquqi va mutlaq mualliflik huquqi
24). Udacity loyihasining maqsadi nimadan iborat?
ta’limni ommaviylashtirish
25). Axborotni izlashda raqamli ta’lim rerusrlarining telekommunikatsiya komponenti nimani nazarda tutadi?
Bu talab eng yangi ilmiy yutuqlarini hisobga olgan holda materialni yetarlicha chuqur va to‘g‘ri taqdim etish zarurligini bildiradi.
27). DigCompEdu pedagoglarning raqamli kompetensiyasi modelining 3-yo‘nalishi ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
ta’lim jarayoni bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan kompetensiyalarni shakllantirishni, ya’ni ta’lim oluvchilarning mustaqil ishlash qobiliyatini rivojlantirishni ta’minlashga, shuningdek, guruh shaklida ishlashda samarali o‘zaro ta’sirini amalga oshirishga qaratilgan kompetensiyalarini qamrab oladi.
28). Raqamli ta’lim resurslarini ishlab chiqishda Faollik va onglilik didaktik talabi to‘g‘ri keltirilgan qatorni belgilang.
O‘quv jarayoni faolligini oshirish uchun RTR turli xil o‘quv vaziyatlarini yaratishi, turli xil savollarni shakllantirishi, talabaga u yoki bu ta’lim trayektoriyasini tanlash imkoniyatini, hodisalarning borishini nazorat qilish qobiliyatini ta’minlashi kerak.
29). Mualliflik huquqi qachon yuzaga keladi?
mualliflik huquqi asar yaratilganda yuzaga keladi
30). Raqamli ta’lim resurslarini ishlab chiqishda Ko‘rgazmalilik didaktik talabi to‘g‘ri keltirilgan qatorni belgilang.
O‘rganilayotgan obyektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi.
44). Sinf-dars tizimining muallifi kim?
Ya.A. Komenskiy
46). “Kompetentlik” pedagogik kategoriya sifatida ta’lim sohasiga qaysi fan ilmiy izlanishlari natijasida kirib kelgan?
|
| |
BARQAROR RIVOJLANISH - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 94/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)BARQAROR RIVOJLANISH – 1) Kelajak avlodlar o‘z ehtiyojlarini qondirish imkoniyatini havf ostiga qo‘ymasdan hozirgi avlod ehtiyojlari qondiriladigan rivojlanish. Barqaror rivojlanish resurslardan har qanday foydalanish usulida resurslar zahiralarini va ulardan foydalanishning hozirdagi va kelajakdagi ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy ta’sirini hisobga olishni talab etadi; 2) B.r. – bu shunday rivojlanishki, u aholini hozirgi ehtiyojlarini qondiradi va kelajak avlodning o‘z ehtiyojlarini qondirish imkoniyatini havf ostiga qo‘ymaydi. 3) hozirgi davrdagi jamiyat taraqqiyotining eng muhim modellaridan biri bo‘lib, unga ko‘ra eng asosiy vazifa rivojlanishning uzviyligini ta’minlashdir. Barqaror rivojlanish iqtisodiy, ekologik, demografik va boshqa komponentlarni o‘z ichiga olgan holda nafaqat bugungi avlodlarning ehtiyojlarini qondirish, balki kelajakdagi avlodlar uchun ehtiyojlarning kafolatlanishini ham maqsad qiladi.
BARQARORLIK – narsa va hodisalarning amal qilishi va rivojlanishdagi o‘ziga xos muayyanlik holati.
BARTER (ing.) — 1) tovar ayirboshlash; tovar qiymati aniqlanadigan va bir tovarni boshqa tovarga ayirboshlashni amalga oshiradigan bitim; tuzilgan shartnomaga ko‘ra “Tovar uchun” sxemasi bo‘yicha savdo; 2) B. – tovarlarni tovarga bevosita almashtirish bo‘lib, ma’lum kelishgan narxni taqozo etsada, pul ishtirokisiz yuz beradi. Barterda tovar olishni uni sotishdan ajratib bo‘lmaydi; 3) B. (ingl. Barter), bir yoki bir necha tovarlarni qiymatiga ko‘ra boshqa tovar (yoki tovarlar)ga naqd pulsiz ayirboshlash; 4) savdo bitimining bir turi, unga ko‘ra o‘zaro mahsulot ayirboshlanishi pul to‘lovlarisiz amalga oshiriladi. Maxsus qonun hujjatlari bilan O‘zbekiston Respublikasi ichki muomalasida barter bitimlari tuzish qoida tariqasida taqiqlangan.
BARTER BIRJASI — natural tovar ayirboshlash tovar birjasi mahsulot taqchilligi sharoitida vujudga keladi va erkin baho belgilash yo‘qligida bozorning rivojlanishini ifodalovchi o‘tish shakli hisoblanadi. Bu sohadagi muhim cheklanishlar olib tashlansa, barter operatsiyalariga ehtiyoj qolmaydi.
|
| |
ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; tadbirkor; venchurli investor

|
ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; tadbirkor; venchurli investor
|
bet | 34/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchun4 ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; tadbirkor; venchurli investor
42). Kvartil (chorak) Q — bu
ilmiy jurnallarning sitatalanganlik darajasini, ya’ni jurnalga ilmiy hamjamiyat tomonidan bo‘lgan talabni aks ettiruvchi bibliometrik ko‘rsatkichlarni aniqlovchi kategoriya.
44). Ta’limiy mazmunga ega loyiha, o‘qituvchi tomonidan tuzilishi majburiy bo‘lgan hujjat
dars ishlanmasi
45). Mimika bu -
Yuz muskullari orqali o‘z sezgisi, fikri, kayfiyatini ifodalashdir.
47). “Relaksatsiya” qanday holat?
Jismonan va ruhan bo‘shashish, butunlay osoyishtalik
48). O‘quvchilarning muloqot asosida ma’naviy madaniyatini shakllantirish mezonlari ifodalanmagan javob?
Jizzakilik va asabiylik, o‘zini boshqara olmaslik
49). Pedagogning kasbiy kompetentligi tarkibiy asoslari qaysi javobda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
Maxsus yoki kasbiy kompetentlik;Ijtimoiy kompetentlik; Shaxsiy kompetentlik; Individual kompetentlik
50). Ayrim so‘z va bo‘g‘inlarning aytilish muddati va to‘xtalishi, nutq va ifodalarning navbat bilan o‘z o‘rnida ishlatilishi nimani bildiradi?
Ritmika
51). Pedagogning an’anaviy pedagogik fikrlashdan farqli ravishda ta’lim va tarbiya jarayonini samaradorligi ta’minlashga xizmat qiluvchi yangi g‘oyalarni yaratishi bu - …
Pedagogik kreativlik
54). Pedagog o‘zining qaysi tomonlarini boshqarishni o‘rganishi kerak?
Pedagogik mahoratini
56). Talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning ta’limiy funksiyasining mohiyatini toping.
Bilimlarni tizimlashtiradi, umumlashtiradi, mukammallashtiradi
57). Ta’riflarni aniqlash uchun uchun qanday qiyinlik darajasiga ega bo‘lgan testlar tuziladi?
Ijodiy (kreativ)
58). Kredit-modul tizimiga berilgan javobni toping.
o‘qitishning modul texnologiyalari jamlamasi va kredit o‘lchovi asosida baholash modeli
oliy ta’limni tugatishiga asos bo‘ladigan talaba tomonidan to‘plangan ramziy o‘lchov birligi.
59). Talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning tarbiyaviy funksiyasining mohiyatini toping.
|
| |
KONVERTIRLANADIGAN VALUTA - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 442/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)KONVERTIRLANADIGAN VALUTA — milliy pul birligining qonun bilan mustahkamlangan qaytariluvchanligi, ya’ni ayirboshlash jarayonida davlatning bevosita aralashmasdan barcha xohlovchilar uchun uni chet el valutasiga ayirboshlash imkoniyati. Konvertirlanish darajasi davlat organlarining valutalarni cheklashdagi qo‘llaydigan hajmi va qat`iyatliligiga teskari proporsional bo‘ladi. Pul birliklarining qaytaruvchanligi mamlakatning xalqaro mehnat taqsimoti, jahon savdosi va hisob-kitoblarida ishtirok etishining muhim samarali omili hisoblanadi.
K.v. bu har bir mamlakatda valutaning to‘lov vositasini bajarish qobiliyatidir. 1986 yilda Xalqaro Valuta Fondi shunday valutalar qatoriga AQSh dollarini kiritgan (dollar nemischa so‘z — “Taler”dan kelib chiqqan).
Hozirgi vaqtda 150 dan oshiq mamlakatdan XVF a’zolari hisoblangan jahonning eng rivojlangan 10 ta mamlakat valutalari to‘liq konvertirlangan bo‘lib, bularga AQSH, Kanada, Yaponiya va qator Yevropa davlatlari kiradi. Taxminan, 50 davlat cheklangan K.v.ga ega.
KONVERTIRLANADIGAN OBLIGATSIYALAR — konversion imtiyoz shartlariga mos ravishda boshqa qimmatbaho qog‘ozlarga ayirboshlash mumkin bo‘lgan obligatsiyalar. K.o. investorga mablag‘ solish havfsizligini va daromadning barqaror kelishini ta’minlash hamda odatdagi aksiyalarni beradigan kapitalni ko‘paytirish imkonini beradi. K.o. kompaniyaning o‘sishiga va ayni paytda havfdan saqlanib qolishga harakat qiluvchi investorlar uchun muhim talab bo‘lib xizmat qiladi. Bunday investorlar K.o. odatdagi aksiyalarga ayirboshlash imtiyozi uchun kichik foizga rozi bo‘ladilar. Ko‘plab K.o. erta boshlangan konversiya investorlarni mukofotlash uchun vaqti-vaqti bilan konversiya narxi oshib turadi. K.o. odatda 5-10 yil muddat bilan chiqadi, ammo foiz darajasini kamayishi ushbu muddatni cho‘zishi mumkin.
KONVERTIRLANADIGAN PREFAKSIYALAR — ma’lum vaqtda oldindan belgilangan baho bo‘yicha boshqa klasslarga ayirboshlash mumkin bo‘lgan prefaksiyaviy aksiyalar. Konversion prefaksiya odatdagi aksiyalarning bozor bahosiga nisbatan uncha yuqori bo‘lmagan tarzda o‘rnatiladi (10-15 foiz). Konversiya bilan bog‘liq bo‘lgan barcha imtiyozlar chiqarilgandan keyin ma’lum vaqtdan so‘ng bekor qilinadi (amalda 5-12 yil). Ko‘plab K.p. qaytishga mo‘ljallangan. Kompaniya majburiy konversiyani e’lon qilishi mumkin, bu faqat direktorlar prefaksiyalarni qoplash odatdagi aksiyalarni chiqarish orqali foyda beradigan bo‘lishiga ishongan holatda ro‘y beradi.
|
| |
B4.1.3 Display Adapters/Chipsets - Quality

|
B4.1.3 Display Adapters/Chipsets - Quality
|
bet | 90/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
B4.1.3 Display Adapters/Chipsets - Quality
WHQL Test Specification References:
Chapter 5: Graphics Adapter Test Specification
B4.1.3.1 Pass WHQL tests
See B1.3.
See “Display adapter/chipset” in the HCT documentation.
B4.1.4 Display Adapters/Chipsets - Windows Experience B4.1.4.1 Multiple monitor/multiple display support B4.1.4.1.1 Adapter and driver support multiple adapters and multiple monitors
System expansion buses that allow graphics adapters such as PCI and AGP can support the simultaneous use of more than one graphics adapter in the system. Multiple-monitor support can be implemented using add-on PCI graphics adapters. The device drivers for each graphics adapter must provide the required support to allow the presence of multiple adapters and multiple monitors.
B4.1.4.1.2 Onboard graphics device can be used as primary VGA boot device
|
| |
Sinov savollari - Pedagogik innovatsiyalar, professional

179
2-mavzu: Dvigatelning umumiy tuzilishi va asosiy ko‘rsatgichlari
Reja:
1.Dvigatellarning vazifasi va tasniflanishi.
2.Dvigatellarning asosiy mexanizm va tizimlari.
3.Asosiy atama va tushunchalar
Zamonaviy avtotransport vositalarida asosan ichki yonuv dvigatellari keng
tarqalgan. Konstruksiyasi bo‘yicha ichki yonuv dvigatellari porshenli va
rotorlilarga bo‘linadi. Avtomobillarda asosan porshenli ichki yonuv dvigatellari
qo‘llaniladi. Porshenli dvigatellarda yonilg‘ining yonishi natijasida gazning
kengayishida hosil bo‘lgan bosimni porshen o‘ziga qabul qiladi va to‘g‘ri chiziqli
ilgarilama-qaytma yo‘nalishi bilan tirsakli valni aylanma harakatga keltiradi. Ichki
yonuv dvigatelining ishlashi uchun unga havo va yonilg‘idan iborat yonuvchi
aralashma bilan ta’minlash lozim.
Ichki yonuv dvigateli issiqlik energiyasini mexanik energiyaga aylantirib
beradi va transmissiya orqali harakatga keltirish uchun xizmat qiladi.
Ichki yonuv dvigatel (IYOD) mexanizm va tizimlar majmuasidan tashkil
topgan. Bular quyidagilar:
Yengil avtomobillarga o‘rnatilgan porshenli ichki yonuv dvigatellar
quyidagi belgilari bo‘yicha turlarga bo‘linadi:
a)
Jadidlar va - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

98
Taraqqiyparvarlar-
ning Turkiston
ijtimoiy-iqtisodiy
sohasidagi faoliyati
Yodda tuting!
Jadidlar islomga putur yetkazadigan an’ana va odatlarga
qarshi chiqdilar, jamiyat rivojiga xalal bergan barcha salbiy
ko‘rinishlarga norozilik bildirdilar.
Jadidlar o‘lkani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish bo-
rasida ham o‘ziga xos qarashlarga ega edi. Taraq-
qiyparvarlar o‘z faoliyatlari davomida o‘lka xalq-
larining ijtimoiy hayoti,
turmush tarzi, kasb-kori,
shart-sha roitlaridan xabardor bo‘lganlar. Xalqning
ahvoli yildan yilga og‘irlashib borayotganligini angladilar.
Ularning fikricha, mamlakatning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlamay
turib, siyosiy va huquqiy erkinlikka erishish mumkin emas edi.
Buning
u chun birinchi navbatda yerni, yerosti va yerusti boyliklarini, suvni Tur-
kiston xalqlarining umumiy boyligi deb e’lon qilish, barcha sohalarni ri-
vojlantirishga qodir mahalliy kadrlarni tayyorlash, zavod va fabrikalar qu-
rib, mahsulotlarni o‘lkaning o‘zida ishlab chiqarishni zarur deb bildilar.
Jadidlar ko‘plab yoshlarni rivojlangan xorijiy davlatlarga, jumladan,
Germaniyaga o‘qishga yuborish, u yerda ular tahsil olib kelib, yurt va mil-
lat uchu n xizmat qilishi g‘o yalarini ilgari sur di. Ularning sa’y-harakatlari
bilan mahalliy aholi tomoni da n yo shlarning xorijda o‘qib kelishi ga ke-
tadigan xarajatlari u chun mablag‘lar yig‘il di. O‘lkada va xorij
da savdo-
yangi usul maktabi o‘quvchilari
(markazda Abduqodir Shakuriy)
sotiq, sanoat va qishloq xo‘jaligi ri vo-
jining qiyosiy tahliliga bag‘ishlan gan
ko‘plab maqolalar e’lon qilindi.
Turkiston taraqqiyparvarlaridan
biri, Tosh kentning «Qor yog‘di» ma-
hallasidan bo‘l gan Asa dullaxo‘ja
o‘g‘li Ubay dul laxo‘ja
Rossiyada hu-
quqshunoslik sohasi bo‘yicha ta’lim
olib, birinchi oliy ma’ lumotli o‘zbek
advokati bo‘ldi. U buyuk rus yozuv-
chisi Lev Tolstoy bilan yozishmalar
olib borgan.
http://eduportal.uz
-§. BUXORO AmIRlIGINING DAVlAT TUZUmI

112
kuni shaxsan hukmdorga amirlikdagi ah-
vol to‘g‘risida ma’lumot berib turardi.
Bar cha amaldorlar qo‘shbegi
tomonidan,
faqat oliy amaldorlargina amir ning o‘zi
tomonidan tayinlanar edi.
Xazina va zakot yig‘imini boshqargan
devonbegi lavozimi ahamiyati va mavqeyi
jihatidan qo‘shbegidan keyin turgan. Sud-
lov, notarial ishlari, ta’lim
muassasalari-
ni
ruhoniylar boshqargan,
bosh qozi esa
diniy-sudlov ishlariga rahbarlik qilardi.
Joylarda qonunlarning ijro etilishi, di-
niy
amallarning bajarilishi, axloqiy me-
zonlar, bo zor dagi tarozilar va o‘lchovlar
ustidan nazorat ishlarini
rais boshqarardi. Rais o‘z navbatida bosh qozi-
ga bo‘ysunardi. Bosh raisning o‘zi amir va bosh qozi oldida ma’lumot
berish uchun shaxsan mas’ul bo‘lgan. Uchala oliy amaldor – qo‘shbegi,
devonbegi va bosh qozi har doim Buxoroda bo‘lishi shart edi. Amirlik-
dagi beklar va ularning mol-mulkini askarlar qo‘riqlashgan.
Mahalliy ma’muriyat – aminlar, oqsoqollar hamda bekliklar vakillari
va ruhoniylardan iborat bo‘lib, ular amir farmonlarini so‘zsiz ijro etishla-
ri shart bo‘lgan. Butun Buxoro amirligi bekliklarga bo‘lingan edi. Beklar
shaxsan amir tomonidan tayinlanar va lavozimidan bo‘shatilardi. Beklar
atrofida ularning qarindoshlari yoki yaqin kishilaridan tayinlangan ulkan
amaldorlar guruhi jamlangan.
Davlatni himoya qilish uchun amirning xalq ko‘ngillilari va qo‘-
shinlardan saralab olingan xos lashkari bo‘lgan. Lashkarga to‘pchiboshi
(to‘pchilashkar) rahbarlik qilgan. Biroq XIX asr oxiriga kelib amir lashka-
ri shoshilinch tarzda yig‘iladigan, yomon harbiy ta’lim ko‘rgan va sodda
qurollar bilan ta’minlangan dehqonlardan iborat bo‘lgan.
Bunday lash-
karning bosh maqsadi – zarur bo‘lganda Ark qarshisida safga yig‘ilish
edi. Lashkar tartiboti amalda XIX asr boshlaridan beri isloh qilinmagan,
harbiy ish sifatsiz va qo‘shin qurol-yarog‘lari o‘ta qoloq darajada edi.
Mamlakat daromadlarining katta qismini shaxsiy manfaatlariga sarf
qiluv chi amaldor va xizmatchilar davlat ravnaqi
va taraqqiyoti uchun
kamdan kam qayg‘urardilar. Shu bois amirlikning zaruriy sarf-xarajatlari
bir-biriga qon-qarindosh amaldorlar zimmasiga emas,
balki oddiy xalq
gardaniga tu shardi.
O‘zingizni sinang! - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

111
Buxoro amirligining
ijtimoiy-siyosiy
ahvoli
VIII B O‘ l I m
XIX ASR OXIRI – XX ASR BOShlARIDA
BUXORO AmIRlIGI VA XIVA XONlIGI
Bo‘limni o‘rganish natijasida:
►
XIX asr oxiri – XX asr boshlarida Buxoro amirligining boshqarish
tizimi haqida;
►
hunarmandchilik, ichki va tashqi savdo rivojlanishi haqida;
►
Yosh buxoroliklar harakati rejalari va faoliyati to‘g‘risida;
►
1920-yilda Buxoro amirligining ag‘darilishi haqida;
►
Xiva xonligining siyosiy tizimi haqida;
►
Yosh xivaliklarning mamlakatda islohotlar o‘tkazish
harakatlari
to‘g‘risida;
►
Xiva xonligining ag‘darilish sabablari haqida bilib olasiz.
xizmat ko‘rsatilmaydigan - Pedagogik innovatsiyalar, professional

273
bo‘ladi. Bu akkumulatorlarning razradlanganlik darajasini elektrolit zichligi orqali
aniqlash imkoniyati yo‘q. Shuning uchun, bunday akkumulatorlarning qopqog‘ida
maxsus
razradlanganlik
ko‘rsatkichi
o‘rnatiladi.
Akkumulatorning
razradsizlanganlik darajasi belgilangan miqdordan kamayganda ko‘rsatkichning
rangi o‘zgaradi.
"Xizmat
ko‘rsatilmaydigan"
va
"kam
xizmat
ko‘rsatiladigan"
akkumulatorlarda separatorlarning yangi turi - "separator-konvert" o‘rnatilmokda
Bu separatorlar konvert ko‘rinishida tayyorlanib, ikki yoni va ostki qismi
kavsharlangan bo‘ladi. Separator-konvertga akkumulatorning
musbat qutbli
plastinasi joylashtiriladi. Bu ko‘rinishdagi separatorlarni qo‘llash, elektrodlarning
aktiv massasidan to‘qi-ladigan cho‘kmalar orqali plastinalar orasida qisqa tutashuv
bo‘lishini istisno qiladi. Natijada, akkumulator yaxlit qobig‘ining
tubidagi
qovurg‘alarga ehtiyoj yo‘qoladi. Separator-konvertlar ishlatilishi, plastina
bloklarini bevosita akkumulator qobig‘ining tubiga joylashtirish va shuni hisobiga
qobiq balandligini o‘zgartirmasdan plastinalar yuzasini
hamda akkumulatorga
quyiladigan elektrolit miqdorini oshirish imkonini beradi.Bu esa, o‘z navbatida,
akkumulator batareyasining sig‘imi ortishiga olib keladi.
Turkiston jadidchilik - O‘zbekiston tarixi (XIX asrning ikkinchI yARmI – XX asr boshlari)

94
!
!
!
deb tan olingan Mahmudxo‘ja Behbudiy (1875–1919)
ning xizmati katta bo‘ldi. U 1875-yilning 19-yanvarida
Samarqand yaqinidagi Baxshitepa qishlog‘ida tu-
g‘ilgan. Dastlab Samarqand, so‘ngra Buxoro madra-
salarida tahsil olib,
imom-xatib, qozi, keyin muftiy
darajasiga ko‘tarildi. Behbudiy O‘rta Osiyo jadidchi-
lik harakatining asoschisi va yo‘lboshchisi edi. Tur-
kistonda ma’rifatparvarlik harakatining rivojlanishiga
katta hissa qo‘shgan shaxs hisoblanadi. Behbudiyning
tashabbusi bilan o‘z otasi sharafiga «Behbudiya ku-
tubxonasi» deb atalgan kutubxona tashkil qilingan.
Munavvarqori Abdurashidxonov (1878–1931) –
Turkiston o‘lkasida ozodlik,
millat kelajagi uchun
kurashgan ma’rifatparvar siyosiy arbob, jadidchi-
lik harakatining yirik namoyan dalaridan biri. 1904-
yildan boshlab o‘lkadagi
ijtimoiy-siyosiy, ma’rifiy
harakatlarning faol ishtirokchisi. U jadid maktablari
ochilishining tashabbuskori
va amaliyot chisi, milliy
gazeta
va jurnallar asos chisi, muharriri hamda jadid
teatri targ‘ibotchisi bo‘lgan.
Munavvarqori maktab-
lar uchun «Adibi avval», «Adibi soniy», «Yer yuzi»
kabi darsliklarni yaratdi.
Dastlabki paytlarda madaniy-ma’rifiy, keyinchalik siyosiy-ijtimoiy
xususiyat kasb etgan islohotchilik harakati faol ishtirokchilaridan biri Ab-
dulla Avloniy 1878-yil Toshkent shahrida hunarmandlar oilasida tug‘ildi.
U maktab va madrasada ta’lim olib, o‘z zamonining ma’rifatli va chu qur
bilim sohibiga aylandi. Abdulla Avloniy o‘lkada ta’lim, matbuot,
teatr
sohalarining rivojlanishiga katta hissa qo‘shib, 1907-yil «Shuhrat» gaze-
tasiga asos soldi. O‘zi tashkil qilgan yangi usul maktabi uchun «Birinchi
muallim», «Ikkinchi muallim», «Turkiy guliston yoxud axloq» kabi dars-
liklarni yaratdi.
Behbudiy, Munavvarqori, Abdulla Avloniy kabi boshqa milliy taraq-
qiyparvarlar ham ma’rifatparvarlik faoliyatini olib borib, yangi maktab-
lar, xayriya jamiyatlari, kutubxona va kitob do‘konlari ochdilar.
Mode
  
Color ordering - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

Mode
|
Color ordering
|
15 bpp
|
1 undefined, 5 red, 5 green, 5 blue (URRR RRGG GGGB BBBB)
|
16 bpp
|
5 red, 6 green, 5 blue (RRRR RGGG GGGB BBBB)
|
24 bpp
|
8 red, 8 green, 8 blue
(RRRR RRRR GGGG GGGG BBBB BBBB)
|
32 bpp
|
8 alpha, 8 red, 8 green, 8 blue
(AAAA AAAA RRRR RRRR GGGG GGGG BBBB BBBB)
|
B4.1.4.5.2 Adapter supports gamma correction performed in hardware at 24 bpp or 32 bpp without using VGA resources.
ICM uses this capability to perform gamma correction for the attached monitor and to allow game applications to switch palettes. This capability also supports transition effects in applications. To provide support for ICM, the graphics adapter gamma must be programmatically adjustable. It is required that downloadable RAM digital-to-analog converter entries be included to perform gamma correction in hardware at 24 bpp or 32 bpp.
This capability must be supported without requiring the use of any VGA resources.
B4.1.4.5.3 Driver supports dynamic color bit-depth change.
The graphics adapter must operate properly and must not fail when asked by the operating system to change the color depth or resolution. A restart must not be required to accomplish this.
B4.1.4.5.4 DELETED B4.1.4.6 Device configuration and detection requirements B4.1.4.6.1 DELETED B4.1.4.6.2 Primary graphics adapter works normally with default VGA mode driver.
Primary graphics adapter works normally with default VGA mode driver
The default VGA driver is required for installing the operating system. The primary adapter must support 4-bit planar VGA mode as described in the Windows DDK.
B4.1.4.6.3Driver does not bypass any Microsoft-provided system components.
This requirement applies for all files normally installed in the System32 directory. These files include, but are not limited to, Win32k.sys, Ntoskrnl.exe, Gdi32.dll, User32.dll, and Mcdsrv32.dll.
B4.1.4.6.4 Adapter supports DDC monitor detection.
And option ROM supports VESA Enhanced Display Data Channel Standard (EDDC), Version 1.0, Level 2B protocols (DDC2B).
The adapter must support the DDC2B host requirements identified in the VESA Enhanced Extended Display Data Channel Standard (E-DDC), Version 1, which defines the communication channel between the display and host system. The software can use this information to properly manage output to the various displays and to prevent the disabling of television output if no monitor is attached. Devices capable of multihead display must support this feature for all attached monitors.
|
«GM-UZBEKISTON» (UzDAEWOO) qo‘shma korxonasining

176
Asakadagi avtomobil UzDAEWOO zavodi to‘liq ishga tushdi.
Konveyerdan NEXIA, DAMAS, TICO avtomobillari ishlab chiqarila boshlandi.
1996-yil 25-avgust oyi.
Rossiya Federatsiyasiga birinchi partiya avtomobil eksport qilindi.
1999-yil dekabr oyi.
Boshqaruv tizimini sifatini sertifikatsiya qilishni halqaro ISO 9011
standartlariga muvofiqlashtirish amalga oshirildi.
2001-
yil may oyi.
Zavoddan 250 000 avtomobil ishlab chiqarildi.
2001-
yil avgust oyi.
O‘zDEU zavodida ishlab chiqarilgan yangi MATIZ avtomobilining
prezentatsiyasi bo‘lib o‘tdi va ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.
2002-
yil sentabr oyi.
NEXIA DOHS avtomobilining ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi.
2003-
yil fevral oyi.
Boshqaruv tizimini sifatini sertifikatsiya qilishni halqaro ISO 9001
standartining 2003 yildagi versiyasi muvofiqlashtirish amalga oshirildi.
2003-yil avgust oyi.
LACETTI avtomobili va avtomatik uzatmalar quttisi bilan jihozlangan
MATIZ avtomobili ishlab chiqarildi.
- 
rasm - Pedagogik innovatsiyalar, professional

183
[Dvigatel litraji
— dvigatelning barcha ishchi hajmlarini
litrda ifodalangan
yig‘indisiga teng bo‘lib, quyidagicha aniqlanadi:
( 3 ) V a = V n . i.
'
Bunda: / — dvigatelning silindrlar soni.
Siqish darajasi
— silindrning to‘la hajmini
siqish kamerasining hajmiga
nisbati bilan aniqlanad
Va Vh+ Vc
(4)
έ= — = —
Vc Vc
Siqish darajasi o‘lchov birligi yo‘q son bo‘lib, porshen PCHN dan YUCHN ga
yetganida ishchi aralashmaning hajmi necha marta kamayishini ko‘rsatadi.
Siqish
darajasi qancha ko‘p bo‘lsa, siqish takti oxiridagi ishchi aralashmaning harorati va
bosimi shuncha katta bo‘ladi.
Ish sikli—
silindr ichida ketma-ket bajariladigan jarayonlar
majmuasi natijasida
yoqilg‘i energiyasini mexanik ishga aylantirishni ta’minlaydi.
Beshinchi yo’nalish - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

Beshinchi yo’nalish pedagogning shaxsga yo’naltirilgan o’quv jarayoni tamoyilini amalga oshirish qobiliyatini shakllantirish, ta’lim oluvchilarni ta’lim jarayoniga maksimal darajada jalb qilish uchun raqamli ta’lim muhitida tabaqalashtirilgan yondashuvni ta’minlash va o’qitish uchun yangi imkoniyatlar yaratish bilan bog’liq.
8
|
DigCompEdu pedagoglarning raqamli kompetensiyasi modelining 6- yo‘nalishi ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
|
Oltinchi yo’nalish pedagogning raqamli savodxonligi, uning raqamli muhitda ta’lim jarayonida zarur bo’lgan axborot va resurslarni tanlash va tahlil qilish qobiliyati, shuningdek, raqamli texnologiyalardan foydalanish bilan bog’liq masalalar va muammolarni hal qilish bilan bog’liq kompetentsiyalarni o’z ichiga oladi.
|
9
|
Raqamli iz (digital footprint) – bu ...
|
bu Internetdan foydalanish jarayonida insonlar tomonidan qoldiradigan ma’lumotlardir. Ushbu atama internet tarmog‘ida “internet izi”, “kiber soya”, “elektron iz yoki raqamli soya” kabi nomlar bilan ham ataladi.
|
10
|
Raqamli izlarni boshqarish jarayoni ketma-ketligi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang
|
Tashxis. Qidiruv tizimlari orqali raqamli izingizni tas’his qiling.
Kamaytirish. Raqamli izingizni
kamaytiring.
Cheklash. Taqdim etilgan ma’lumotlar miqdorini cheklang.
Tahlil. Raqamli izingizni doimiy ravishda kuzatib boring.
|
11
|
Pedagogning raqamli izi deganda nimani tushunasiz?
|
|
12
|
Tarmoq gigiyenasi (kibergigiyena) deganda nimani tushunasiz?
|
tarmoqdagi xavfsizlikni yaxshilash va tizimning ishlashini ta’minlash uchun har qanday qurilma
foydalanuvchilari bajaradigan harakatlar to‘plamidir.
|
13
|
Himoyalangan veb-saytlar
|
Htttps://
|
14
|
Raqamli izni boshqarishning refleksiv komponenti ...
|
turli xil so‘rovnomalar va sotsiologik tadqiqotlar natijalaridan kelib chiqadi.
|
15
|
Raqamli didaktika tushunchasiga ta’rifi qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
|
|
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 107

175
Mamalakatimizda avtomobil sanoatining rivojlanishiga juda katta e’tibor
qaratilmoqda,
jumladan,
Davlatimiz
rahbari
Islom
Karimov
Vazirlar
Mahkamasining 2011-yil 21-yanvarda bo‘lib o‘tgan majlisida olib borilayotgan
islohotlar ko‘lamiga baho berib:
«Ozbekistonda avtomobilsozlik Asakadan
boshlandi. Shu zavodni ochgan kunim - 1996- yil 19-iyulni O‘zbekiston hayoti
uchun, tarixi uchun baxtli kun deb hisoblayman»
1
degan edilar. Zero, ana shu
zavodda ishlab chiqarilayotgan sifatli va biri-biridan zamonaviy avtomobillar
xalqimizni bu sohada ham hech kimdan kam emasligini, aksincha, raqobat
borasida ko‘plarni lol qoldirayotganligini ko‘rsatadi.
Istiqlol farzandi sanalmish ushbu qo‘shma korxonada 2000-yilda 30 700ta
avtomobil ishlab chiqarilgan bo‘lsa, 2010-yil yakunida bu ko‘rsatkich 217 733tani
tashkil etdi. Ko‘rinib turibdiki, avtomobil ishlab chiqarish keyingi o‘n yil
oralig‘ida 181 033 donaga yoki 7,1 martaga oshgan.
Ishlab
chiqarilayotgan
«CAPTIVA»,
«YEPICA»,
«TACUMA»,
«LACETTI», «SPARK», «NEXIA», «DAMAS», «MATIZ» singari avtomobillar
jahon bozorida yurtimiz nomini dunyoga taratmoqda. Masalan: O‘zbekiston
Rossiya Federatsiyasiga 2005-yilda eng ko‘p avtomobil eksport qilgan davlat
hisoblandi. 2011 -yilda esa Yaponiya va Germaniyadan so‘ng uchinchi davlat deb
topildi. 2011-yil Rossiyada «Eng yaxshi avtomobil» sifatida O‘zbekistonda ishlab
chiqarilgan «SPARK» avtomobili - deb topildi.
Bir so‘z bilan aytganda «GM-Uzbekiston» qo‘shma korxonasi keyingi o‘n
yilda mamalakat eksport salohiyatining qariyb 7,6 foiziga oshishiga munosib hissa
qo‘shmoqda. Eng muhimi dastlabki kezlarda atigi 3 rusumdagi avtomobillar ishlab
chiqarilardi. Hozirda esa konveyrlarda 8 turdagi avtomobillar ishlab
chiqarilmoqda. Ayni paytda yana 3 ta loyiha uchun zarur mablag‘lar ajratilgan.
Endilikda esa ular bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
-yil yanvar oyi - Pedagogik innovatsiyalar, professional

177
2011-
yil avgust.
CAPTIVA-2 avtomobilining prezentatsiyasi o‘tkazildi va 2012- yilning
fevral oyidan boshlab ishlab chiqarildi.
2012-
yil mart.
MALIBU avtomobilining taqdimoti bo‘lib o‘tdi va 2012-yilning iyun
oyidan boshlab ishlab chiqariladi.
1.1.
Yengil avtomobillar haqida umumiy ma’lumot
Insoniyat hayoti avtomobilsiz tasavvur qilish qiyin. Avtomobilni
bajaradigan fuksiyasiga qarab to‘g‘ri ekspluatatsiya qilinsa, uzoq muddat ishonchli
va chidamli xizmat qiladi.
Avtomobil
- o‘zi harakatlanuvchi (avto-grekcha o‘zi,
mobil-
lotincha
harakatlanuvchi) degan ma’noni bildiradi.
yuqoriga 
harakat - Pedagogik innovatsiyalar, professional

189
Chiqarish takti, porshenning PCHN dan YUCHN ga tomon harakatlanishi
bilan boshlanadi va tirsakli valning 540...720°S gacha burilishida davom etadi.
Bunda chiqarish klapani ochiq bo‘ladi. Bu takt davomida, porshen yuqoriga
harakatlanib ishlatilgan gazlarni atmosferaga siqib chiqaradi va silindrni tozalaydi.
Takt oxirida silindr ichida qolgan gazlarning harorati esa 600...950°S ni tashkil
etadi (5g rasm).
Ikki taktli dvigatelning ish sikli porshenning ikki yurishida yoki tirsakli
valning bir marta aylanishi natijasida sodir bo‘ladi. Bunda ham xuddi to‘rt taktli
dvigatellar kabi ish aralashmasini silindr tashqarisida yoki ichida tayyorlanadi.
Shunga qarab bu sikl bo‘yicha ishlaydigan dvigatellar karburatorli, injektorli yoki
dizel bo‘lishi mumkin. Bu dvigatellarda ishlatilgan gazlarni tashqariga haydash
bilan silindrni tozalash uchun yonilg‘i aralashmasi (karburatorli dvigatelda) yoki
havo oqimidan (dizelda) foydalaniladi.
Dvigatelning turli silindrlarda bir xil nomli taktlarning takrorlanishidagi
ketma-ketlik dvigatelning ish tartibi deb ataladi. To‘rt silindrli to‘rt taktli
dvigatellarning ish tartibi 1-3-4-2 yoki 1-2-4-3 ketma-ketligida bajarilishi
mumkin.
1-jadval
To‘rt taktli to‘rt silindrli ish tartibi 1-3-4-2 bo‘lgan dvigatelda
taktlarning takrorlanishi
Porshen PCHN dan YUCHNga harakatlana boshlaganda birinchi takt
boshlanadi. Bu paytda kiritish va chiqarish darchalari ochiq. Nasos yordamida
kiritish darchasi orqali silindrga yonilg‘i aralashma yoki havo kiritiladi, ular esa
silindr ichida qolgan gazlarni atmosferaga chiqarib yuboradi va porshen tepasidagi
bo‘shliqni to‘ldiradi; yuqoriga harakatlanayotgan porshen o‘z devorlari bilan
kiritish, so‘ngra chiqarish darchalarini to‘sadi. Shu vaqtdan boshlab siqish takti
boshlanadi va porshen YUCHNga yetay deganda siqish kamerasiga o‘t oldirish
Oliy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasi va uni amalga oshirish yuzasidan ko‘rsatmalar

|
Oliy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasi va uni amalga oshirish yuzasidan ko‘rsatmalar
|
bet | 783/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunOliy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasi va uni amalga oshirish yuzasidan ko‘rsatmalar
59
|
HEMISning “Talabalar hayotini boshqarish” moduli amalga oshiradigan vazifalaridan birini toping.
|
Talabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi;
|
60
|
Talabalarning shaxsi va o‘zlashtirishi xaqidagi ma’lumotlar HEMISning qaysi moduliga joylashtiriladi.
|
“Talabalar hayotini boshqarish”
|
“PEDAGOGIK FAOLIYATDA RAQAMLI KOMPETENSIYALAR”
1
|
2017 yilgi G 20 sammiti tadbirlari doirasida ishlab chiqilgan raqamli
savodxonlikning elementlari ketma-ketligi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
|
raqamli kontent bilan ishlash, ya’ni ma’lumot yaratish, topish, u bilan
ishlash, birlashtirish, tahlil qilish qobiliyati;
kompyuter texnikasi bilan ishlash – texnik amallarni bajarish usullarini
tushunish, kompyuter va dasturiy ta’minotning tuzilishini tushunish;
ommaviy axborot vositalari (matnlar, tovushlar, rasmlar, videolar va
boshqalar) bilan ishlash – ommaviy axborot vositalarini baholash, media
kontentini yaratish qobiliyati;
kommunikatsiya – raqamli sohada, ijtimoiy tarmoqlarda muloqot qilish
qobiliyati;
texnologik innovatsiyalar – hayotda turli texnologiyalardan foydalanish,
raqamli makonda ishlash vositalari (gadjetlar, ilovalar).
|
2
|
G.U.Soldatovaning fikricha axborot va mediakompetentlik – ...
|
raqamli ma’lumotlarni qidirish, tushunish,
arxivlash va uni tanqidiy aks ettirish bilan bog‘liq bilim, ko‘nikma, malaka,
motivatsiya, mas’uliyat, shuningdek raqamli resurslardan (matn, vizual ma’lumot,
audio, video va boshqalar) foydalangan holda axborot ob’ektlarini yaratish.
|
3
|
DigCompEdu pedagoglarning raqamli kompetensiyasi modelining 1- yo‘nalishi ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
|
|
|
| |