Moliyaviy rejalashtirish jarayonining asosiy bosqichlari

|
Moliyaviy rejalashtirish jarayonining asosiy bosqichlari
|
bet | 30/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo3. Moliyaviy rejalashtirish jarayonining asosiy bosqichlari
Moliyaviy rejalashtirish jarayonining quyidagi asosiy bosqichlarini ajratib ko’rsatish mumkin:
xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining moliyaviy natijalarini tadqiq etish;
operativ rejalarning o’zgarishi asosida moliyaviy hisobotlarning bashorat variantlarini ishlab chiqish;
o’z reja topshiriqlarining bajarilishini ta’minlash uchun xo’jalik yurituvchi subyektning moliyaviy resurslarga bo’lgan konkret ehtiyojlarini aniqlash;
moliyalashtirish manbalari (shu jumladan, o’z va tashqi manbalarning) va ularning tarkibiy tuzilishini bashoratlash;
xo’jalik yurituvchi subyektlar moliyasini boshqarishning tizimini yaratish va uni ushlab turish (qo’llab-quvvatlash);
shakllantirilgan rejalarni operativ o’zgartirish tartibini (prosedurasini) ishlab chiqish.
Moliyaviy rejalashtirishning ikki turi bo’lishi mumkin:
strategik moliyaviy rejalashtirish;
joriy moliyaviy rejalashtirish.
Strategik moliyaviy rejalashtirish o’z ifodasini strategik moliyaviy rejalarda topadiki, u tashqi va ichki muhitda o’zgarayotgan xo’jalik yuritish subyekti moliyaviy taraqqiyotining ko’p variantli bashoratidan iboratdir.
Strategik moliyaviy reja, hech bo’lmaganda, quyidagi savollarga aniq javob bermog’i lozim:
xo’jalik yurituvchi subyekt uchun talab qilinadigan kapitalning o’lchami qanday, u qaysi manbalar hisobidan va qanday muddatlarda jalb qilinadi?
bu kapitaldan qanday qilib foydalaniladi?
o’z kuchiga ishongan holda xo’jalik yurituvchi subyekt rivojlanishi mumkinmi? Agar yo’q bo’lsa, moliyaviy resurslarni jalb qilishning manbalari qanday?
xo’jalik yurituvchi subyekt pul mablag’lari tushumi, ishlab chiqarishning rentabelligi va investisiyalar daromadligining qanday darajalariga chiqishi mumkin va qay muddatlarda?
O’z navbatida, joriy moliyaviy rejalashtirishning asosiy funksiyalari quyidagilardan iborat:
ishlab chiqarish, investision, marketing, ilmiy-loyihaviy va qidiruv faoliyatlarini hamda loyihalarni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan moliyaviy resurslarning hajmi va ularning manbalarini aniqlash;
mahsulotni (ishni, xizmatni) ishlab chiqarish va realizatsiya qilish tannarxini rejalashtirish;
pul oqimlarini rejalashtirish;
butun xo’jalik yurituvchi subyekt doirasida foydani rejalashtirish (bashoratlash);
investisiyalarning daromadliligini rejalashtirish.
Ma’lum bir muddatni qamrab olishiga qarab, moliyaviy rejalar quyida ikki guruhga bo’linishi mumkin:
uzoq muddatli moliyaviy rejalar;
qisqa muddatli moliyaviy rejalar.
Uzoq va qisqa muddatli moliyaviy rejalar bir-birlaridan nafaqat o’zining qamrab olish gorizonti bo’yicha, balki rejalashtirish maqsadlariga ko’ra ham farqlanadi. Agar uzoq muddatli moliyaviy rejalarning (rejalashtirishning) bosh maqsadi moliyaviy barqarorlik nuqtai-nazaridan firma kengayishining yo’l qo’yilishi mumkin bo’lgan sur’atlarini aniqlash bo’lsa, qisqa muddatli moliyaviy rejalarning (rejalashtirishning) bosh maqsadi firmaning doimiy to’lovga qobilligini ta’minlashdan iboratdir.
Alohida olingan xo’jalik yurituvchi subyektlarning moliyaviy rejasi unga tegishli bo’lgan biznes-rejaning tarkibiy qismi hisoblanadi. Unda marketing, operativ faoliyat, mulkka egalik huquqi va korxona faoliyat ko’rsatishining boshqa yo’nalishlari (aspektlari) qiymat ko’rsatkichlarida ifodalanadi. Moliyaviy reja korxona butun faoliyatini moliyaviy jihatdan ta’minlashning instrumenti sifatida maydonga chiqadi va bir vaqtning o’zida, shu faoliyatning moliyaviy natijalarini xarakterlaydi. Biznes-rejaning tarkibida moliyaviy reja quyidagi yo’nalishlar bo’yicha ishlab chiqiladi:
bozorlarni va ko’zda tutilayotgan sotuvlar hajmini o’zlashtirishning loyihaviy ko’rsatkichlarini ishlab chiqish;
tannarxning turli ko’rinishlarini (to’liq, ishlab chiqarish, to’g’ri va boshqalar) hisob-kitob qilish. Bu yerda marketing tadqiqotlari, reklama, bozorlarni o’zlashtirish xarajatlarini hisobga olish muhim ahamiyat kasb etadi;
pul mablag’larining yillik oqimini loyihalashtirish va moliyaviy natijalarni aniqlash. Bu tushumlarning kelib tushishi, debitorlik va kreditorlik qarzlarining o’zgarishi, moliq to’lovlarini optimallashtirish va boshqalar bo’yicha dinamikalarning bashorat qilinishini taqoza etadi;
zaruriy investisiyalarning hajmi, ishlab chiqarishni kengaytirish bo’yicha moliyaviy resurslarning hajmi, ularning samaradorligi va foydaga ta’sirini aniqlash;
va boshqalar.
|
| |