Globallashuv ko'rsatkichlari kof gl reytingi - bet 9

Inson faoliyati sohalari va bilish ob’ektiga qarab ilmiy bashoratning ijtimoiy, iqtisodiy, siyosiy, harbiy va boshqa turlari farqlangan. Ijtimoiy bashoratning xususiyatini qayd yetish uchun «prognoz qilish» tushunchasi muomalaga kiritilgan. Prognoz qilish bashoratning alohida shakli bo’lib, u ijtimoiy jarayonlarni o’rganishda yuqori darajada ilmiy asoslanganlik va ob’ektivlik bilan ajralib turadi. Ilmiy bashoratning boshqa shakllaridan farqli o’laroq prognoz qilish – o’z metodologiyasi va texnikasiga ega bo’lgan maxsus tadqiqot.
Bugungi kunda ijtimoiy prognoz qilish muammolari bilan maxsus xalqaro tashkilotlar shug’ullanadi. Ularning orasida quyidagilar bor: Gudzon instituti, REND va Kelajak uchun resurslar korporatsiyalari, CHikago va Kaliforniya universitetlari (AQSH); Keyingi 30 yilda Angliya, Fransiya, Germaniya, Gollandiyadagi futurologiya institutlari va b. Yirik xalqaro uyushmalar: Jahon futurologlar jamiyati, Kelajak dunyosi, Fyutyuribllar xalqaro tashkiloti tuzilgan. Bu futurologik tashkilotlar orasida Rim klubi alohida o’rin egallaydi. Mazkur xalqaro nohukumat tashkiloti 1968 yil aprelda italiyalik jamoat arbobi, «Olivetti» kompaniyasining vitse-prezidenti, FIAT kompaniyasi ma’muriy kengashining a’zosi Aurelio Pechchei tashabbusi bilan ta’sis etilgan. Klub Jenevadagi maxsus reestrda shtat va budjetga ega bo’lmagan, a’zolari soni cheklangan tashkilot sifatida ro’yxatdan o’tkazilgan. Bugungi kunda Rim klubiga jahonning 47 mamlakatida yashab ijod qiluvchi, ilmiy-texnika inqilobi davrida insoniyat rivojlanishining istiqbollarini aniqlashni o’z oldiga maqsad qilib qo’ygan yuzdan ortiq fan va madaniyat arboblari a’zo. Klub faoliyatining asosiy shakli – hozirgi davrning olamshumul muammolarini o’rganishni tashkil yetishdan iborat.
Kelajakni bashrat qilishning o’ziga xos xususiyatlar quyidagilar bilan tavsiflanadi:
1. Prognoz qilish jarayoni ob’ektiv va sub’ektiv asoslarga ega. Prognoz qilishning ob’ektiv asosi o’tmish, hozirgi zamon va kelajakning qonuniy aloqasi bilan belgilanadi.Bashorat qilishning sub’ektiv asosi inson tafakkurining o’tmishdan hozirgi zamon orqali kelajakka eltuvchi qonuniy tendentsiyalarini aniqlash va qayd yetish asosida kelajakni oldindan aytish imkoniyatida zohirdir. Kelajakni oldindan aytish bo’lg’usi voqealar haqida xulosalar chiqarish qobiliyati ko’rinishini kasb etgan.
Prognoz qilishning ob’ektiv va sub’ektiv asoslarini aniqlash uni ba’zan bashorat bilan bog’lanadigan soxta bashoratgo’yliklardan farqlash imkonini beradi. Odatda, soxta bashoratgo’yliklar ob’ektiv jarayonlarni o’rganishga emas, balki sub’ektivistik o’zboshimchalikka, ya’ni ko’ngliga kelgan fikrni ilgari surishga asoslanadi.
2. Ijtimoiy prognoz qilish mavjud nazariyalar bilan uzviy bog’liq, ulardan kelib chiqadi. Ma’lumki, har qanday nazariya uch funksiyani: sintez qilish, tushuntirish va prognoz qilishni bajaradi. ya’ni nazariya u yoki bu sohada mavjud holatni tushuntiradi va uning rivojlanish tendentsiyasini bashorat qiladi. Binobarin, ilmiy prognoz qilish nazariyadan boshlanadi.
Ilmiy bashoratning keyingi mantiqiy tuzilishi quyidagi ko’rinishga ega:
- bashorat muammosini aniqlash;
- gipotezani ilgari surish;
- prognoz qilish (bashoratning umumiy muammosi doirasida ayrim vazifalarni yechish uchun prognozlarni ilgari surish);
- ilgari surilgan prognozlar asosida prognostik faoliyat rejasini tuzish;
- prognozlarning haqqoniyligi, ishonchliligini asoslash va ularni imkoniyat darajasida amaliyot sinovidan o’tkazish yo’li bilan tasdiqlash.
3. Ijtimoiy prognoz qilish kelajakni muayyan tarzda davriylashtirishni nazarda tutadi. Kelajak haqidagi bilimlar hozirgi davrdan uzoqlashishiga qarab o’zining muayyanlik va aniqlik xossalarini yo’qotib, umumiyroq va nomuayyanroq tus olib borgani bois, bevosita, ko’zga ko’rinadigan va uzoq kelajak haqida so’z yuritilsa, maqsadga muvofiq bo’ladi. Bevosita kelajakning vaqtdagi chegarasi 30 yildan oshmaydi. Ilmiy kashfiyot yaratilganidan u amalda gavdalantirilgunga qadar taxminan 20 yil vaqt o’tadi. SHunga asoslanib iqtisodiyotning joriy yuz yillikning 40-yillaridagi texnologik darajasi haqida ishonch bilan hukm chiqarish mumkin. Joriy yuz yillikning kattagina qismini qamrab oluvchi ko’zga ko’rinadigan kelajakka kelsak, bizning u haqdagi bilimlarimiz, ta’bir joiz bo’lsa, haqiqatnamo xususiyat kasb etadi va ularga ehtiyotkorlik bilan yondashish talab etiladi. Jahon aholisi sonining jadal sur’atlarda o’sishi XXI asrning ikkinchi yarmida to’xtashini, 2100 yilga borib u taxminan 10-12,5 mlrd. kishiga yetishini kutish mumkin. Keyingi yuz yillik chegarasi ortida yotgan uzoq kelajak xususida real imkoniyatlarga ega bo’lmagan turli gipotetik farazlarga muvofiq hukm chiqarish mumkin. Ammo bu farazlar tarixiy muddatlar va ularning hayotda gavdalanish shakllari nuqtayi nazaridan muayyan taxminiy baholar bo’lishi ham mumkin emas.
4. Prognoz qilish – bu maxsus ilmiy metodlar yordamida kelajak haqida bilimlar olish jarayoni. Bu metodlar prognoz tuzish maqsadida empirik axborotni tanlash va tahlil qilish usullari va amallari yig’indisidan iborat. Prognoz qilishning ilmiy vositalari to’plami kelajakni bilishning 200 dan ortiq metodlari, maxsus metodikalari va mantiqiy vositalarini o’z ichiga oladi. Ammo ularni besh asosiy guruhga birlashtirish mumkin (qolganlari ularning variantlari hisoblanadi):
iqtisodiy oÿsishga turlicha taÿsir koÿrsatadi. Kelajakdagi tadqiqotlar globallashuvning boshqa muhim oqibatlarini va nima uchun globallashuv ba'zimamlakatlarda, masalan, Janubiy Koreyada tez, boshqalarida esa kamroq davom etayotganini qayta ko'ribchiqish uchun yangi KOF Globallashuv indeksidan foydalanishi kerak.
Qog'ozningqolgan qismi quyidagicha tuzilgan. 2-bo'limgloballashuvni o'lchashbilan bog'liqva tegishli adabiyotlarni umumlashtirib, KOF Globallashuv indeksini qanday yaxshilashga e'tibor qaratadi. 3-bo'limdaKOF Globallashuv indeksining yangi versiyasi qanday tuzilganligi tasvirlangan.
4-bo'limdaoldingi va yangi versiya o'rtasidagifarqlar tasvirlangan. 5-bo'limiqtisodiy o'sishgabizning arizamizni o'zichiga oladi. 6-bo'limyakunlanadi
Olimlar 2000-yillarning boshidan boshlab globallashuvning qamrab oluvchi koÿrsatkichlarini yaratishda faol qatnashdilar (eng mashhur globallashuv indekslarining umumiy koÿrinishi uchun 2-jadvalga qarang). AT Kearney/Foreign Policy Globalization Index (ATK/FP) 2001-yilda boshlangan va 2006-yilgacha davom etgan birinchi globallashuv indekslaridan biri boÿlib, keyingi koÿplab indekslar uchun prototip boÿlib xizmat qildi (AT Kearney/Foreign Policy 2001).
Deyarli bir vaqtda ishlab chiqilgan KOF Globallashuv indeksi 2002 yilda kuzatilgan va 2007 yilda yangilangan (Dreher 2006 va Dreher et al. 2008). Uorik universitetidagi Globallashuv va mintaqaviylashuvni o'rganishmarkazi (CSGR) 1982-2004 yillar uchun CSGR Globallashuv indeksini ishlab chiqdi, u 16 o'zgaruvchidanfoydalangan holda globallashuvning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy hajmini o'lchaydiva og'irliklarnianiqladi. asosiy komponentlar (Lockwood va Redoano 2005). CSGR Globallashuv indeksining o'zigaxos xususiyati shundaki, ochiqlikni o'lchaydigano'zgaruvchilar aholining dastlabki soni, er maydoni va mamlakatning dengizga chiqish yo'qligiyoki yo'qligikabi mamlakat xususiyatlariga moslashtiriladi. Shuning uchun u mamlakatning globallashuv darajasini uning salohiyatiga qarab baholaydi.
Kluver va Fu (2004) mamlakatlar o'rtasidaommaviy axborot vositalari bilan bog'liqtovarlar savdosi orqali g'oyalarningglobal tarqalishini o'lchaydiganmadaniy globallashuv indeksini hisoblab chiqdilar. Raab va boshqalar. (2008) globallashuvning sotsiologik kontseptsiyasini kiritishga harakat qildi va globallashuvning madaniy o'lchovinime'yorlarva qadriyatlarning xalqaro yaqinlashuvi bilan bog'liqo'zgaruvchilarbilan kengaytirdi. Maastrixt globallashuv indeksi (MGI) biologik imkoniyatlarning ulushi sifatida eksport va importning ekologik izi bilan ifodalanadigan ekologik o'lchovnio'zichiga oladi (Figge and Martens 2014). Yangi globallashuv indeksi (NGI) globallashuvni mintaqaviylashtirishdan yaxshiroq ajratish uchun ba'zio'zgaruvchilarningmasofaviy vaznini joriy qildi (Vujakovic 2010). Globallashuvni emas, balki bog'liqliknio'lchaydiganDHL Connectedness indeksi globallashuvning turli o'lchovlaribo'yichaintegratsiyaning chuqurligi va kengligini ajratib turadi (Ghemawat and Altman 2016).
KOF Globallashuv indeksi, shubhasiz, eng mashhur globallashuv indeksidir. U 203 ta mamlakat va hududni oÿz ichiga olgan va 1970 yildan 2016 yilgacha boÿlgan keng qamrovli panel maÿlumotlar toÿplamini oÿz ichiga oladi. Maÿlumotlarga oson kirish mumkin va yillik yangilanish uning vaqtini har yili oshiradi.1 Potrafke (2015) KOF Globallashuvining 2007 yildagi versiyasidan foydalanadigan 120 ta empirik tadqiqotlarni koÿrib chiqadi. Indeks.
Olimlar globallashuvning tegishli ta'rifiniva globallashuvni o'lchashdahisobga olinishi kerak bo'lganxususiyatlarni muhokama qilishda faol ishtirok etadilar.2 Biz Martens va boshq. (2015) qayta ko'ribchiqilgan KOF globallashuv indeksini qanday loyihalashimizga erishish uchun: (i) o'lchov markazi, (ii) o'lchovbirligi, (iii) globallashuv o'lchovlari,(v) globallashuv va mintaqaviylashuv o'rtasidagifarq va, (vi) o'zgaruvchilarningmamlakatga xos omillarni hisobga olgan holda o'zgarishi.
Globallashuv indekslari de-fakto globallashuv yoki globallashuv siyosati va shartlari kabi o'lchov yo'nalishibilan farqlanadi, ular de-yure choralar deb ham ataladi. De-fakto globallashuv real oqimlar va faoliyatlarni o‘lchagan bo‘lsa, de-yure globallashuv, qoida tariqasida, haqiqiy oqim va faoliyatni ta’minlovchi yoki osonlashtiradigan siyosat, resurslar, shart-sharoitlar va institutlarni o‘lchaydi. Ko'pginagloballashuv indekslari de-fakto globallashuvga qaratilgan.
Istisnolar - KOF Globallashuv indeksining 2007 yildagi versiyasi va Raab va boshqalarning GlobalIndex. (2008). Ikkalasi ham globallashuvning iqtisodiy o'lchovidoirasida haqiqiy oqimlar va cheklovlar sifatida belgilangan de-fakto va de-yure choralarni birlashtiradi.3
Martens va boshqalar. (2015) globallashuvning de-fakto va de-yure choralari o'rtasidagikeskin farqni yoqlaydi. De-fakto va de-yure choralar, masalan, siyosat qog'ozdaqat'iy,lekin amalda tishsiz bo'lsa,sezilarli darajada farq qilishi mumkin (Kose va boshqalar.
2009). Moliyaviy ochiqlik va iqtisodiy o'sish o'rtasidagi munosabatlarni o'rganayotganda, Quinn va boshqalar. (2011) moliyaviy ochiqlik ko'rsatkichlarinitanlash natijalarga katta ta'sirko'rsatishini ko'rsatadi.De-yure moliyaviy ochiqlik iqtisodiy o'sishbilan ijobiy bog'liqedi, de-fakto moliyaviy ochiqlik statistik ahamiyatga ega emas edi. Qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksida biz indeksning barcha o'lchovlariva kichik o'lchovlaridade-fakto va de-yure globallashuv o'lchovlarini ajratishni taklif qilamiz.
KOF Globallashuv indeksi, boshqa globallashuv indekslari singari, milliy darajada globallashuvni o'lchashgaqaratilgan. Buning kamchiliklari bor: u mamlakat ichidagi barcha operatsiyalarni o'tkazib yuboradi va ko'pinchaaloqalarning geografik taqsimlanishini e'tiborsizqoldiradi (Martens va boshqalar. 2015). Bundan tashqari, milliy istiqbolga e'tiborqaratish globallashuv milliy chegaralarni buzadi, milliy davlatlarning ahamiyatini kamaytiradi, degan tushunchaga zid keladi.
Globallashuvning o'zigaxos xususiyati uning xalqarolashuvdan farqli o'laroq,uning hududdan tashqari hududiyligini hisobga olgan holda, Scholte (2008) milliy davlatni asosiy o'lchovbirligi sifatida ishlatishni qanday asoslash kerakligi haqidagi savolni ko'taradi.Shunday qilib, Caselli (2013) tomonidan Shaxsga asoslangan Glob-alisation Index (PBGI) va AT tomonidan Global Cities Index (GCI) kabi milliy davlatlar nuqtai nazaridan farq qiluvchi indekslar taklif qilindi.
Kerni (2018). Ular globallashuvning ko‘p o‘lchovli kontseptsiyasiga yangi istiqbollar va qo‘shimcha tushunchalar beradi. Biroq, globallashuvni o'lchashdamilliy nuqtai nazarga e'tiborqaratish uchun yaxshi sabablar mavjud. Milliy hukumatlar globallashuv jarayonini shakllantirishda asosiy ishtirokchilar bo'libqolmoqda va davlatlar bugungi kunda ko'pchilikodamlar uchun havola bo'libqolmoqda (Martens et al. 2015). Nihoyat, ma'lumotlarningmavjudligi milliy darajada eng yuqori.
KOF Globallashuv indeksi globallashuvning iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy jihatlarini ajratib turadi. Iqtisodiy globallashuv savdo va moliyani o'zichiga oladi
globallashuv. Ijtimoiy globallashuv shaxslararo, axborot va madaniy globallashuvni o'zichiga oladi. Figge va Martens (2014) Maastrixt globallashuv indeksida ikkita qo'shimchao'lchovnitaklif qilishadi: texnologik va ekologik globallashuv. Texnologik globallashuv KOF Globallashuv indeksining ijtimoiy o'lchovibilan mos keladigan aloqa texnologiyalari ko'rsatkichlarinio'zichiga olgan bo'lsada,-ekologik o'lchovMaastrixt globallashuv indeksining o'zigaxos xususiyati hisoblanadi.
Ijtimoiy globallashuvning bir qismi sifatida madaniy globallashuv tushunish eng qiyin o'lchovdir. KOF Globallashuv indeksidagi madaniy globallashuvning dastlabki ta'rifiSaich (2000) va Rosendorf (2000) ga borib taqaladi , ular buni G'arbva xususan Amerika qadriyatlarining xalqaro tarqalishi sifatida ta'riflagan.Bu nuqtai nazar G'arbningmadaniy o'zigaxos xususiyatlariga va uning global tarqalishiga haddan tashqari e'tiborqaratilishi tanqid qilindi (Raab va boshq. 2008; Dreher va boshq. 2010 va Martens va boshq. 2015). Raab va boshqalar. (2008) G'arbmadaniyatiga juda ko'p e'tiborbermaslikka harakat qilib, madaniy globallashuvni yanada aniqroq ko'ribchiqing. Xalqaro madaniy tarqalish bo'yichasotsiologik tadqiqotlardan so'ngmualliflar dunyo bo'ylabratsionalizm qadriyatlari va standartlari tarqalishini o'lchaydigano'zgaruvchilarnio'zichiga oladi. Ular bunday qadriyatlarning tarqalishini madaniy ishlarda globallashuv deb izohlaydilar. Kluver va Fu (2004) ta'kidlashicha,madaniy qadriyatlarning uzatilishi kino, teleseriallar, musiqa va boshqa san'atasarlari kabi madaniy tovar va xizmatlarni chegaralar orqali almashish bilan chambarchas bog'liq.Disdier va boshqalar. (2010) madaniy mahsulotlarning ikki tomonlama savdosidan mamlakatlarning madaniy yaqinligi uchun proksi sifatida foydalanadi. Hellmanzik va Schmitz (2015) madaniy yaqinlik uchun proksi sifatida ikki tomonlama giperhavolalar va ikki tomonlama veb-saytlarga tashriflar asosida audio-vizual xizmatlar savdosidan foydalanadilar. Qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksida biz Raab va boshqalar tomonidan ilhomlantirilgan madaniy globallashuvning kengroq
ta'rifinitaklif qilamiz. (2008) va indeksning oldingi versiyasiga nisbatan qo'shimchao'zgaruvchilarnio'zichiga oladi.
2.2.5 Globallashuv va mintaqaviylik: masofalar, intensivlik va tarmoqlarni hisobga olish
Ko'pginagloballashuv indekslari indekslarini hisoblashda masofalar, intensivlik va tarmoq o'lchamlarinihisobga olmaydi. Shu ma'noda,globallashuvni ko'pinchaochiqlik yoki mintaqaviylik kabi tegishli tushunchalardan ajratib bo'lmaydi(Vujakovic 2010; Martens va boshq.
2015). Klassik misol, odatda yalpi ichki mahsulotga nisbatan umumiy eksport va importning yig'indisi sifatida qo'llaniladigansavdodir. Mamlakat qo'shnidavlatlar bilan ko'psavdo qilish (masalan, Meksika o'ztovarlarining 80% dan ortig'iniAQShga eksport qiladi) yoki ko'plabmamlakatlar bilan uzoqroq global masofalarda savdo qilish orqali o'zsavdosini YaIMga nisbatini oshirishi mumkin. Qo'shnidavlatlar bilan savdo qilish ko'proqmintaqaviylikni tasvirlasa-da, ko'pmamlakatlar bilan uzoq masofalarda savdo qilishni globallashuv deb hisoblash mumkin. Ushbu kamchiliklarni hisobga olish uchun Vujakovich (2010) savdo ma'lumotlarinipoytaxt shaharlari orasidagi ikki tomonlama masofa bilan solishtirishni taklif qiladi. Kattaroq masofalar yuqori vaznli savdoni keltirib chiqaradi, bu esa globallashuvning yuqori darajasini ko'rsatadi.
DHL Connectedness Index - bu globallashuv ta'rifidatarmoqlarni hisobga olishga yaqinroq qilingan urinishdir (Ghemawat and Altman 2016). DHL Connectedness Index globallashuvni chegaralar osha munosabatlarning kontsentratsiyasi sifatida belgilaydi. Kichikroq xalqaro aloqalarga ega bo'lgandavlatlar, joylashuvi yoki masofasidan qat'iynazar, ko'plabhamkorlar bilan aloqalarni saqlaydigan mamlakatlarga qaraganda pastroq globallashuv darajasiga ega. Babones va Farabee-Siers (2008), De Lombaerde va Iapadre (2008) va OECD (2010) o'zgaruvchilarni kiritishni taklif qiladilar.
-
KOF globallashuv indeksi - qayta ko'ribchiqildi
|
551
|
savdo sheriklari tarmog'iuchun proksi sifatida Herfindal-Hirshman kontsentratsiyasi indeksidan foydalangan holda hisoblangan mamlakatning savdo hamkorlari kontsentratsiyasini ko'rsatadi.
Bog'lanishlarninggeografik taqsimlanishini hisobga oladigan barcha usullarning kamchiliklari hisoblash uchun ikki tomonlama ma'lumotlargaehtiyoj borligidir. Biroq, ikki tomonlama ma'lumotfaqat bir nechta o'zgaruvchilaruchun mavjud, masalan, tovarlar savdosi yoki ikki tomonlama shartnomalar. Qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksida biz ma'lumdarajada tarmoq ta'sirini,tegishli ravishda iqtisodiy va siyosiy o'lchovdagisavdo hamkorlari xilma-xilligini va shartnoma hamkorlari xilma-xilligini o'lchaydigano'zgaruvchilarnikiritish orqali hisobga olamiz. Ikkala xilma-xillik o'zgaruvchilariHerfindal-Xirshman kontsentratsiyasi indeksiga teskari ko'rsatkichsifatida hisoblanadi.
Ko'pginao'zgaruvchilar,xususan, ko'pchilikde-fakto o'zgaruvchilarningnatijasiga ekzogen va mamlakatga xos omillar ta'sirqiladi. Kattaroq davlatlar, masalan, mutlaq ko'rsatkichlardayuqori savdo hajmini namoyish etadilar. Dengizga chiqa olmagan mamlakatlar transport xarajatlari yuqori boÿlgani uchun dengizga chiqish imkoniyati boÿlgan mamlakatlarga qaraganda jahon bozorlarida kamroq integratsiyalashgan. Demak, globallashuv indeksini tuzish bunday ekzogen omillar ta'siriniqanday hal qilishni o'zichiga oladi. KOF Globallashuv indeksining 2007 yildagi versiyasi o'zgaruvchilarniYaIM yoki aholi soniga bo'lishorqali mamlakat hajmini hisobga oladi. Ushbu protsedura indeksning qayta ko'ribchiqilgan versiyasida saqlanadi. Lokvud (2004) mamlakatning geografik xususiyatlarini nazorat qilishning yanada qat'iyusulini taklif qiladi: u har bir o'zgaruvchiniaholi, er maydoni va mamlakatning dengizga chiqish yo'qligi kabi ekzogen omillarga qarab regressiya qiladi. Geografik xarakteristikalar asosida bashorat qilingan qiymat va o'zgaruvchininghaqiqiy qiymati o'rtasidagifarqni tavsiflovchi bunday regressiyalarning qoldiqlari indeksga kiritilgan. Lokvud va Redoano (2005) CSGR Globallashuv indeksidagi ochiqlik bilan bog'liqbarcha iqtisodiy o'zgaruvchilarni o'zgartirishuchun ushbu usuldan foydalanadilar. Vujakovich (2010) shuningdek, globallashuv indeksiga kiritilgan turli o'zgaruvchilarnio'zgartiradi.Uning ta'kidlashicha,o'zgarishlarkattaroq mamlakatlarga foyda keltiradi va ularga globallashuv darajasi boshqacha bo'lganidanko'rayuqoriroq bo'ladi. Biroq, u Klark (2000), Norris (2000) va Nye va Keohane (2000) da globallashuv ta'rifitomonidan taklif qilingan o'zgaruvchilarnidavolashdan tashqariga chiqadi . Ushbu mualliflar globallashuvni aktyorlarni bog'laydiganjarayon sifatida tasvirlaydilar, bu esa o'lchameffektlarini to'g'irlashdanko'proqnarsani talab qilmaydi Ushbu qayta ko'ribchiqish KOF Globallashuv indeksining oldingi versiyasiga nisbatan ba'zijiddiy o'zgarishlargaolib kelgan bo'lsada,- biz hali ham o'zgaruvchilarnitanlashda bir qator omillar bilan cheklanamiz. Globallashuvning ko'p qirrali kontseptsiyasini tasvirlash va asosiy komponentlar tahlilini qo'llashdaularning o'zgaruvchanligidanfoydalanish uchun imkon qadar ko'proqindividual o'zgaruvchilarniko'ribchiqmoqchi bo'lsakda,- biz muntazam ravishda yangilanib turadigan keng qamrovli o'zgaruvchilargatayanamiz. Bizga 1970 yildan boshlab dunyoning barcha mamlakatlarini qamrab oladigan o'zgaruvchilarkerak. Bu, masalan, faqat OECD mamlakatlari uchun to'planganko'plabo'zgaruvchilar bundan mustasno. Chunki biz davom etamiz har yili KOF Globallashuv indeksining yangilanishini chiqaring, biz o'zgaruvchilargamuhtojmiz, ular muntazam ravishda yangilanadi va nashr etiladi. Bundan tashqari, alohida o'zgaruvchilarning og'irliginianiqlash uchun asosiy komponentlar tahlilidan foydalanish o'zgaruvchilarningminimal sonini talab qiladi. Biz bitta o'zgaruvchiningma'lumbir kichik o'lchamdahukmron bo'lishini xohlamasligimiz sababli, biz har bir kichik o'lchovuchun kamida uchta o'zgaruvchigamuhtojmiz degan qoidadan foydalanamiz. De-fakto va de-yure globallashuvni har bir kichik o'lchovda (savdo, moliyaviy, shaxslararo, axborot, madaniy va siyosiy) ajratish uchun kamida 36 o'zgaruvchito'plamitalab qilinadi.
Yangi KOF Globallashuv indeksi globallashuvning de-fakto va de-yure o'lchovlariniajratib turadi. Biz globallashuvning de-fakto va de-yure iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy o'lchovlariuchun alohida indeksni hisoblaymiz. Kichik o'lchovlidarajada biz de-fakto va de-yure savdo, moliyaviy, shaxslararo, axborot va madaniy globallashuv uchun alohida indeksni hisoblaymiz. KOF Globallashuv indeksining 2007 yil versiyasidagi ba'zio'zgaruvchilarxalqaro ishtirokchilar o'rtasidaaxborot almashish imkoniyatini o'lchaydi.Ushbu o'zgaruvchilartelevizor va internetga kirishni o'zichiga oladi va qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksida de-yure
ko'rsatkichlarsifatida qayta tasniflanadi. Ko'pginayangi o'zgaruvchilar,ayniqsa de-yure globallashuvni o'lchash,joriy etiladi.
Qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksining iqtisodiy o'lchovikkita kichik o'lchovdan
iborat: savdo globallashuvi va moliyaviy globallashuv. Biz buni KOF Globallashuv indeksining 2007 yilgi versiyasi va boshqa globallashuv indekslaridan asosiy ustunlik deb hisoblaymiz. Savdo va moliyaviy liberallashtirish o'rtasidagifarq avvalgi tadqiqotlarda allaqachon qo'llanilgan. Jaumotte va boshqalar. (2013), masalan, savdo va moliyaviy globallashuvning mamlakat ichidagi daromad taqsimotiga qanday ta'sirqilishini ko'ribchiqing. Natijalar shuni ko'rsatadiki, savdo globallashuvi daromadlar tengsizligi bilan salbiy, moliyaviy globallashuv esa daromadlar tengsizligi bilan ijobiy bog'langan.4Kose va boshqalar. (2009) savdo va moliyaviy globallashuv ishlab chiqarishning o'zgaruvchanligiva o'sisho'rtasidagibog'liqlikkata'sirqilishini aniqladi. Savdo globallashuvi uchun ta'sirkuchliroq bo'ladi.
Biroq, boshqa tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki,savdo va moliyaviy globallashuv yonma-yon boradi (masalan, Leyn va Milesi-Ferretti 2008 ga qarang).
Qayta ko'ribchiqilgan KOF Globallashuv indeksining yana bir xususiyati madaniy globallashuvni yanada kengroq o'lchashdir.Biz individual qiymat tushunchalariga tayanmaydigan ko'proq o'zgaruvchilarnio'zichiga olamiz. KOF Global-isation Indexning 2002 yil versiyasidagi o'zgaruvchilarningasl tanlovi Saich (2000) ga asoslangan madaniy globallashuvni tushunishga asoslangan bo'lib,u zamonaviy madaniy globallashuvni asosan odamlarning tarqalishi sifatida belgilaydi.
Globallashuvni o'lchaydigankompozit ko'rsatkichniloyihalash globallashuv ta'rifinitalab qiladi. Globallashuv tushunchamiz Dreherdan (2006) kelib chiqadi va Klark (2000) va Norris (2000) ga asoslanadi :
Globallashuv turli xil oqimlar, shu jumladan odamlar, ma'lumotlarva g'oyalar,kapital va tovarlar orqali vositachilik qiladigan ichki yoki ko'pqit'amasofalarida joylashgan ishtirokchilar o'rtasidaaloqa tarmoqlarini yaratish jarayonini tavsiflaydi. Globallashuv milliy chegaralarni buzadigan, milliy iqtisodiyotlar, madaniyatlar, texnologiyalar va boshqaruvni birlashtiradigan va o'zarobog'liqlikdagimurakkab munosabatlarni keltirib chiqaradigan jarayondir.
Biz Dreher (2006) ga amal qilamiz, u Nye va Keohane (2000) ga asoslanib , globallashuvning uch xil o'lchoviniajratib turadi. Iqtisodiy globallashuv tovarlar, kapital va xizmatlarning uzoq masofali oqimini, shuningdek, bozor almashinuvi bilan bog'liqbo'lganaxborot va tasavvurlarni tavsiflaydi. Ijtimoiy globallashuv g'oyalar,ma'lumotlar,tasvirlar va odamlarning tarqalishini ifodalaydi. Siyosiy globallashuv davlat siyosatining tarqalishini tavsiflaydi.
Scholte (2008) va Caselli (2012) globallashuv xalqarolashtirish, liberallashtirish, universallashtirish yoki g'arbiylashtirishkabi o'xshashtushunchalardan farq qiladi, deb taklif qiladi.
Ularning fikriga ko'ra,globallashuv - bu odamlar o'rtasidasayyoralararo yoki hududdan tashqari aloqalarning tarqalishi. Xalqarolashuv deganda mamlakatlar o'rtasidagioperatsiyalar va o'zaro bog'liqliklarningkuchayishi tushuniladi. Liberallashtirish mamlakatlar o'rtasidaresurslar harakati bo'yicharasman o'rnatilgancheklovlarni olib tashlash jarayonini anglatadi. Universallashtirish turli ob'ektlarva tajribalarni er yuzining barcha yashaydigan qismlarida odamlarga tarqatish jarayonini tavsiflaydi. G'arblashuvuniversallashuvning o'zigaxos turi sifatida talqin qilinadi, bunda G'arb jamiyatlarining ijtimoiy tuzilmalari butun dunyo bo'ylabtarqaladi. Bu tushunchalarning barchasi bir-biriga yaqin va ba'zanbir-birining o'rnidaishlatiladi. Aniq farqlash foydali bo'lardi,ammo erishish qiyin. Shuning uchun biz globallashuvning plyuralistik va ko'pmiqyosli ta'rifiqo'llanilganda,bu tushunchalarning barchasini farqlash kerak emasligini da'voqiladigan Figge va Martens (2014) bilan qo'shilamiz .
|