nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping

10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi |
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping
|
bet | 29/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- 10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping
- 14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi
- 17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping
- 19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
- 21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi
8 A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping.
Javob : {1;3;7}
9 A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, B va C to‘plamlarning ayirmasini toping.
Javob : {6}
10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping?
Javob : {1,0,0,1}
11 "RAYHON" so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?
JAvob : 720
13 A to‘plam n ta elementdan iborat bo‘lsa, uning barcha qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
Javob : 2n
14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi?
Javob : munosabat
15 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 5 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 20
16 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 6 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 24
17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping?
JAvob : {1,1,0,0,0,0,1,1}
18 Ikkala chetki (boshlang‘ich va oxirgi) uchlari ustma-ust tushgan qirra (yoy), ya'ni grafning (a,a)?U elementi sirtmoq deb ataladi. Sirtmoq, odatda, yo‘naltirilmagan deb hisoblanadi. Qirralari (yoylari) orasida sirtmoqlari bo‘lgan graf … deyiladi.
Javob : psevdograf
19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
Javob : ikki tomonlama cheksiz marshrut
20 To‘plam elementlari soni 3 ta bo‘lsa uning barcha xosmas qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
JAvob : 2
21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi?
JAvob : Sugraf
22 Berilgan formulaning diz'yunktiv normal shakli (DNSH) deb, … aytiladi.
Javob : unga teng kuchli va elementar kon'yunksiyalarning diz'yunksiyalaridan tashkil topgan formulaga
|
| |
Traxeya va bronxlarning tuzilishi, vazifalari

|
Traxeya va bronxlarning tuzilishi, vazifalari
|
bet | 42/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari83. Traxeya va bronxlarning tuzilishi, vazifalari.
Bronx, bronxlar (yun. bronchus — nafas nayi) — odam va yuqori tuzilgan umurtqalilar kekirdagining havo oʻtadigan naysimon tarmoqlari. Kekirdak (traxeya) 4—5koʻkrak umurtqasi qarshisida oʻng va chap B.ga boʻlinadi (bifurkatsiya). Oʻng B. chap B.ga nisbatan yoʻgʻon va kalta, chap B. esa uzun va ingichka; oʻng B. deyarli vertikal yoʻnalgan boʻlib, kekirdakning davomi hisoblansa, chap B. kekirdakdan chapga burchak hosil qilib chiqadi va bir oz gorizontal yoʻnalgan boʻladi. B. togʻay halqalardan tuzilgan, ular oraligʻini fibroz parda toʻldirib turadi. Asosiy B. oʻpka darvozasiga kirib, oʻpka ichida avval boʻlak bronxlariga, soʻngra segmentar bronxlarga boʻlinadi. Ikkala oʻpkada taxminan 1000 boʻlak B. boʻladi. B.lar bronxiolalargacha tarmoqlanib borib, bir butun bronxial "daraxt"ni hosil qiladi. B. oʻpka ichida tarmoqlanib, ingichkalashib boradi, eng oxiri, eng mayda B.ning uchi pufakchalar bilan tugaydi. Havo almashinish jarayoni pufakchalar, alveolalarda boʻladi; havo nafas yoʻllarining hammasidan oʻtadi, chunki nafas naychasining devorlari togʻaylardan tuzilgani uchun ular puchayib qolmaydi. B. shilliq qavati kiprikli epiteliy bilan qoplangan boʻlib, unda shilliq bezlar juda koʻp. Ular nafas yoʻliga tushgan yot jismlarni chiqarib yuboradi. havo yoʻllari esa nafas olganda havoni tozalab, namlab, ilitib pufakchalarga yoʻnaltiradi. Ikkala oʻpkada taxminan 300—500 mln. alveolalar boʻlib, 30—100 m2 sathni tashkil etadi. Koʻp hayvonlarda kekirdak (traxeya) ikki asosiy B.ga boʻlinadi. Sudralib yuruvchilar, qushlar va sut emizuvchilarda B. yaxshi rivojlangan boʻlib, oʻpka ichida davom etadi. Sudralib yuruvchilarda asosiy B.dan ikkilamchi B., bundan esa uchlamchi, toʻrtlamchi va sh.k. tarmoqlar ajralib chiqadi; toshbaqa va timsohlarda B.ning boʻlinishi ayniqsa murakkab. Qushlarda ikkilamchi B. parabronxlar degan kanallar bilan tutashadi, bulardan radiuslar boʻyicha bronxiollar chiqadi, bronxlar esa tarmoklanib, havoli kapillyarlarga oʻtadi. Bronxiollar va havoli kapillyarlardan tutash havoli yoʻllar vujudga keladi. Asosiy B. ham, baʼzan yon B. ham uchidan kengayib, havoli xalta hosil qiladi. Sut emizuvchilarda har bir asosiy B. dan ikkilamchi B. chiqadi, bu esa tobora mayda tarmoqdarga boʻlinadi; eng mayda tarmoqlar alveolyar yoʻllarga oʻtadi, bular esa alveolalar bilan tugaydi.
|
| |
Teri, hid bilish va ta’m bilish organlarining umumiy tuzilishi

|
Teri, hid bilish va ta’m bilish organlarining umumiy tuzilishi
|
bet | 16/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari32. Teri, hid bilish va ta’m bilish organlarining umumiy tuzilishi.
Teri — odam va hayvonlar tanasining tashqi qoplami. Organizmni tashqi taʼsirdan himoya qiladi, sezish, moddalar almashinuvi, organizmdan keraksiz moddalarni chiqarish, termoregulyatsiya va boshqalarda qatnashadi. Katta yoshdagi odamda T. satqi 1,5 — 2 m2, qalinligi gavdaning turli joyida turlicha boʻlib, 0,5 mm dan 2 mm gacha. Kaft va tovonda 4;mm ga yetadi. T. butun badanni qoplab, ogʻiz, burun, siydik chiqarish kanali, anus sohasida shilliq qavatga aylanadi. T. oʻziga xos rang va tusga ega, u donador va muguz kavatlarning qalinligiga, tomirlarning yuza joylashishiga, shu bilan birga melanin pigmentining koʻpozligiga qarab belgilanadi. T. ning rangi tashqi va ichki omillar taʼsirida oʻzgarib turishi mumkin. T. yuzasi, odatda, notekiye, unda sonsanoqsiz egatcha, burma va chuqurchalar boʻlib, ular birbiri bilan kesishgan joylarda uchburchaklar, rombiklar shaklini hosil qiladi. Panjalarning dorsal yuzalarida bular, ayniqsa, yaqqol koʻrinib turadi. Barmoqlarning kaft yuzalarida teri egatchalari konsentrik aylana shaklida joylashgan. Bu shakllar xar bir shaxsda oʻziga xos naqshni hosil qiladi. Shaxsni aniklashda (daktiloskopiya), odatda, shu naqshlar izidan foydalaniladi.
Hid bilish — odam va hayvonlar burun boʻshligʻining yuqori qismida joylashgan maxsus sezgi aʼzolari (hid bilish retseptorlari) orqali hidlarni sezish. Hayvonlarda Hid bilish ovqat qidirish, yoʻl topish, aniq joyni belgilash, qaramaqarshi jinsni izlash, shuningdek, bilish vositalaridan biri hisoblanadi va h.k. Odamlarda Hid bilishning ahamiyati hayvonlardagiga qaraganda kamroq, biroq Hid bilishning yoʻqolishi odam uchun azob hisoblanadi (qattiq tumov boʻlganda ovqatning qanchalik bemaza tuyilishini eslab koʻraylik). Hid bilmaydigan odamlar koʻpincha ovqatdan zaharlanishi mumkin, chunki biror ovqatning sifatliligini hididan bila olmaydi. Har bir odamda koʻpgina hissiyotlar hidni sezishga bogʻliq boʻladi. Yomon hid kayfiyatni buzishi, yaxshisi koʻtarishi mumkin.
|
| |
O‘quvchilarning kun tartibi - Nazorat savollari yosh fiziologiyasi predmeti va uning o‘rganish obe’ktlari

|
Nazorat savollari yosh fiziologiyasi predmeti va uning o‘rganish obe’ktlari
|
bet | 15/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari29. O‘quvchilarning kun tartibi.
O'quvchi uyda maxsus jihozlangan joyda qaddini to 'g 'ri tutib, boshini qiyshaytirmasdan. tirsaklarini stol ustiga qo'ygan holda o'tirib dars tayyorlashi kerak. Yorug'lik yetarii boim asa, ko'z muskullari tez charchaydi. Shuning uchun vorugiik normal b o iishi va chap tomondan tushushi kerak. O'qiyotganda kitobdan ko'zgacha boigan masofa 40 sm boiishi shart. To'xtamay uzoq vaqt yozish o'quvchini charchatadi. Shuning uchun 7-10 yoshli www.ziyouz.com kutubxonasi o'quvchi tinimsiz 10 daqiqa, 10-12 yoshda 15 daqiqa, 12-15 yoshda 20 daqiqa, 15—18 yoshda 25-30 daqiqa yozishi mumkin. Bola dars tayyorlashdan oldin va keyin hamda uyqudan oldin bo'sh vaqtlarini ko'proq ochiq havoda o'tkazishlari lozim. Kichik maktab yoshidagi o’quvchilar ochiq havoda 3-3.5 soat, o'rta maktab yoshidagilar 2,5-3 soat va yuqori sinf o'quvchilari 2 soatdan kam bo'lmasligi kerak. O'quvchi tushlik ovqatini yeb bo'lib, dam olganidan keyin kechi bilan soat 16. 00 da uy vazifalarini bajarishga kirishishi lozim. O'quvchilarning nonushta va tushlikdan keyin ochiq havoda
30. Organizm faoliyatida sezgi organlarining roli.
Sezgi organlari - organizmga taʼsir qilayotgan tashqi taʼsirotlarni qabul qilish va idrok etishni taʼminlaydigan ixtisoslashgan periferik tuzilmalar. Ular organizm tashki va ichki muhitdan oladigan turli qoʻzgʻalishlarni qabul qilib, bu hakdagi informatsiyani markaziy nerv sistemasiga uzatadi. So. organizmning atrof muhitga yanada moslashishiga imkon beradi. Oʻta ixtisoslashgan qoʻzgʻaluvchanlik tufayli So. faqat maʼlum turdagi taʼsirotning idrok etilishini taʼminlaydi. Odamda koʻrish organlari, eshitish organlari, hid bilish organlari, maza bilish, tuygʻu organlari farq qilinadi. So. tarkibiga retseptorlar taʼsirlanganda qoʻzgʻalishga qobiliyatli sezgir nerv tolalarining uchi hisoblangan spetsifik nerv tuzilmalari kiradi. Har qanday sezgi organi faqat analizatorlarning periferik boʻlimi hisoblanadi
31. Ko‘rish organining yosh xususiyatlari.
Ko`rish analizatorining tuzilishi va yoshga xos xususiyatlari. Ko`rish organi ko`z bo`lib, insoniyat ko`zi orqali dunyodagi barcha narsalarning rang-barangligini uning o`simlik va hayvonot dunyosini o`rganish bilan birga o`qishni, yozishni va mеhnatning boshqa turlarini o`rganadi. Ko`zning bеvosita ta'sirlovchisi yorug`lik bo`lib, yorug`lik ko`z rеtsеptorlariga ta'sir etib ko`ruv sеzgisini hosil qiladi. Ko`ruv organi bolaning 11- 12 yoshigacha rivojlanib boradi.
|
| |
Siydik yo‘li va siydik pufagining tuzilishi va vazifalari

|
Siydik yo‘li va siydik pufagining tuzilishi va vazifalari
|
bet | 46/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari94. Siydik yo‘li va siydik pufagining tuzilishi va vazifalari.
Siydik yoʻli, ureter - siydikni buyrak jomidan qovuqqa oʻtkazuvchi juft naysimon organ. Qorin boʻshligʻining orqa devorida, umurtqa pogʻonasining ikki tomoni boʻylab joylashgan. Uzunligi 25—30 sm, diametri 1,5– 13 mm. Tashqi devori biriktiruvchi toʻqimali, oʻrtasi silliq muskulli va ichkisi shilliq parda qavatdan iborat. Silliq muskullar siydikning qovuqqa oʻtishida qatnashadi.
95. Buyraklarda siydik hosil bo'lishi.
Siydik, peshob — odam va umurtqali hayvonlar moddalar almashinuvi mahsuloti (eksekret); buyraklarda ishlanib siydik yoʻllari orqali chiqarib yuboriladigan suyuqlikdik. Organizmdan S. bilan birga suv, tuzlar va boshqa chiqindilar, shuningdek, organizmga kirgan yoki uning oʻzida hosil boʻlgan turli zaharli moddalar chiqib ketadi. Odamdagi meʼyoriy S. tiniq, sargʻish rangda. S. ogʻ. 10101025 g/sm³; r-n=4,88,0 (S. reaksiyasi oqsilga boy ovqat isteʼmol qilinganda kislotali, oʻsimlik ovkatlar yeyilganda bir oz ishqoriydir). S. tarkibida 96% suv, 1,5% tuz, 2,5% organik moddalar (mochevina, siydik kislota va boshqalar) bor. S.da ham qon plazmasidagi kabi tuzlar, asosan, NaCl, shuningdek, sulfatlar, fosfatlar va kaliy, magniy, ammoniy karbonatlari uchraydi. Odam normada bir kechakunduzda 1,2—1,6 litr cha S. ajratadi. Uning miqdori va tarkibi suyuqlikning ichilish tartibi, ovqatning turi, tashqi muhit temperaturasi, funksional zoʻriqish va boshqa omillarga bogʻliq. S. fizikkimyoviy xossalarining koʻrsatilgan omillarga bogʻliq boʻlmagan holda oʻzgarishi organizmdagi baʼzi oʻzgarishlardan darak beradi. Mas, toʻq rangli S. ajralishi jigar funksiyasining buzilganligini, "goʻsht seli"ga oʻxshash S. siydik aʼzolari jiddiy kasallanganligini koʻrsatadi. S.da oqsil paydo boʻlishi buyrak va qovuq yalligʻlanganidan, qand boʻlishi esa qandli diabet borligidan dalolat beradi. Shuning uchun S.ni tekshirish (tahlil) koʻpgina kasalliklarni aniqlashda muhim ahamiyatga ega. Tahlil uchun nahorgi S.dan 100 — 200 ml toza idishga solinib, ogʻzi yaxshilab berkitiladi. Bundan oldin tashqi jinsiy aʼzolarni yuvish lozim (qarang
|
| |
O‘pkalar va ularning vazifalari - Nazorat savollari yosh fiziologiyasi predmeti va uning o‘rganish obe’ktlari

|
Nazorat savollari yosh fiziologiyasi predmeti va uning o‘rganish obe’ktlari
|
bet | 43/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari84. O‘pkalar va ularning vazifalari.
Oʻpka havo bilan nafas oluvchi hayvonlar (toʻrt oyoqlilar, baʼzi baliq va shilliqqurtlar)ning nafas olish organidir. Sutemizuvchilarda oʻpka ikkita boʻlib, koʻkrak qafasida, yurak atrofida joylashgan boʻladi. Oʻpkaning asosiy vazifasi havodan kislorod olib, qonga singdirish va qondan karbonat angidridni ajratib, tashqariga chiqarishdir. Bundan tashqari, oʻpka boshqa vazifalarni (masalan, yurakni zarbadan himoyalash, angiotenzin almashtirish va hk) ham bajaradi. Oʻpka — odam, quruqlikda yashovchi hayvonlar va baʼzi baliqlarning havodan nafas olish aʼzosi. Oʻ. ayrim mollyuskalar (quruqlikda va chuchuk suvda yashovchi qorinoyoqlilar), boʻgʻimoyoqlilar (chayonlar), baliqlar (ikki xil nafas oluvchilar, panjaqanotlilar, koʻpqanotlilar), quruqlikda yashovchi umurtqali hayvonlar va odamda qon bilan nafas olingan havo oʻrtasida gaz almashinuvini amalga oshiradi. Ikki xil nafas oluvchi baliqlar Oʻ.si kataklarga boʻlingan, koʻp qanotlilarda — silliq devorli xaltachadan iborat. Quruqlikdagi umurtqalilar Oʻ.si qadimgi panjaqanotli baliqlar halqumi qorin qismi devorining boʻrtib chiqishi tufayli hosil boʻlgan. Suvda va quruqlikda yashovchilar Oʻ.si silliq devorli xaltasimon, devorida burmalari bor. Sudralib yuruvchilar Oʻ.si ham xaltasimon, lekin ichki qismi juda koʻp toʻsiq va burmali. Qushlar Oʻ.si gʻovak. Sut emizuvchilar Oʻ.sidagi bronxlarning shoxlangan uchki qismida juda mayda pufakchalar — alveolalar boʻladi; Oʻ. devorlari kapillyar qon tomirlari toʻri bilan qoplangan. Oʻ.ga havo nafas yoʻllari (boʻgʻiz, kekirdak, bronxlar) orqali oʻtadi.
Odamda Oʻ. bir juft boʻlib, koʻkrak qafasining ikki tomonida joylashgan. U yaltiroq yupqa parda — plevra bilan zich oʻralgan, shakli konusga oʻxshash; plevra boʻshligʻidagi ozgina suyuqlik nafas olganda Oʻ.ning erkin harakatini taʼminlaydi. Pastki yuzasi yoki asosi botiq boʻlib, koʻkrak boʻshligʻini qorin boʻshligʻidan ajratib turadigan toʻsiq — muskuldan iborat diaframaga taqalib turadi. Oʻ.ning uchi oʻmrov suyagi ustidan 2—3 sm koʻtarilib, boʻyinning pastki kismiga kirib boradi. Qovurgʻalarga takalgan yuzasi qavariq boʻladi. Ichki yuzasi botiq boʻlib, yurakka va koʻks oraligʻidagi boshqa aʼzolarga taqaladi; bosh bronx va Oʻ. arteriyasi shu yuzadan Oʻ.ga kirib, undan ikkita Oʻ. venasi chiqadi (Oʻ. darvozasi). Har bir Oʻ. plevra egatchalari bilan boʻlaklarga boʻlinadi; chap Oʻ. ikki (yuqori va pastki), oʻng Oʻ. esa uch (yuqori, oʻrta va pastki) boʻlakka ajralgan. Oʻ. boʻlaklari segmentlardan, boʻlakchalardan tashkil topgan (har bir Oʻ. 10 segmentdan iborat). Segment hajmi 0,5—1,0 sm, piramida shaklida tuzilgan segmentlar esa boʻlakchalardan tashkil topgan. Bu boʻlakchalar bir-biridan biriktiruvchi toʻqimadan tuzilgan devorcha va qon tomir bilan ajralib turadi. Boʻlakchalararo devorchalar nafas olishda boʻlakchalarning harakatchan boʻlishini taʼminlaydi.
|
| |
Gipofiz bezi[tahrir | manbasini tahrirlash]

|
Gipofiz bezi[tahrir | manbasini tahrirlash]
|
bet | 22/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari Gipofiz bezi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Endokrin tizimdagi asosiy bez no'xat kattaligidagi gipofiz bezi bo'lib, u o'rta kranial chuqurchada suyak bo'shlig'ida joylashgan va endokrin tizimning ko'p qismini boshqaradi
Oshqozon osti bezi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Qorinning yuqori qismida oshqozon orqasida joylashgan oshqozon osti bezi endokrin va ekzokrin qismdan iborat yagona bez hisoblanadi. U asosan ikkita organdan iborat. Endokrin qismi - Langergans orolchalari - insulin va glyukagon ishlab chiqaradi.
41. Ichki sekretsiya bezlarining organizm faoliyatini boshqarishdagi funktsional ahamiyati.
42. Miya bezlari (eppifiz va gippofiz) va uning funktsiyasi.
Gipofiz (lotincha: hypophysis — oʻsiq), bosh miyaning pastki ortigʻi — odam va umurtqali hayvonlar inki sekresiya bezlaridan biri; u kalla suyagi asosidagi turk egarida joylashadi boʻlib, gipofizar oyoqcha deb atalgan maxsus tuzilma orqali bosh miya bilan birikkan. Oʻrta boʻlak toʻqimalarda melanin pigmentining hosil boʻlishi va taqsimlanishini, koʻzning toʻr pardasida esa koʻruv purpurini tartibga solib turadigan gormon ishlab chiqaradi. Orqa boʻlak ancha kichik va miya gipofizar oyoqchasining goʻyo davomi hisoblanadi. Unda bezsimon toʻqima boʻlmaydi va tuzilishiga koʻra nerv toʻqimasiga juda uxshab ketadi. Shu sababli u neyro-gipofiz deb ataladi; bu boʻlak gormonlar ajratmaydi; u gormonlarning oʻziga xos yigʻiladigan joyidir; bu yerda vazopressin va oksitotsin gormonlari tuplanib boradi, bular gipotalamus yadrolarida hosil boʻlib, u yerdan Gipofizning orqa boʻlagiga tushadi. Gipofiz gormonlari oqsildan tashkil topgan, ularning kimyoviy tuzilishi aniqlangan va koʻpchiligi sintez qilingan. Ular endokrin va b. kasalliklarni davolashda qoʻllaniladi. Moddalar almashinuvi, gormonal regulyatsiya va oʻsishni nazorat qilishda Gipofizning ahamiyati muhim. Epifiz (yun. — ortiq, doʻmboq):
miyaning yuqori qismidagi oʻsimta, "gʻuddasimon bez". Odam va umurtqali hayvonlar oraliq miyasining yuqori yuzasida joylashgan. E., asosan, yosh individlarda yaxshi rivojlangan. Eksperimental va klinik kuzatishlar E.ning olib tashlanishi yoki strukturasining oʻzgarishi erta jinsiy yetilishga va anormal oʻsishga sabab boʻlishini koʻrsatadi;
uzun naysimon hochoq suyaklarning boʻgʻim uchlari. Epifiz yoki gurrasimon bez(glandula pinealis) cho'zinchoq yoki sharsimon shakllarda uchraydi. Epifizda 2 xil modda - serotonin va melotonin hosil bo'ladi. Serotonin arteriyalarni toraytirib, mediator vazifasini bajaradi. Melotonin esa jinsiy bezlar taraqqiyoti uchun fiziologik tormoz vazifasini bajaradi. Epifizning buzilishi bolalarda erta jinsiy balog'atga yetishga olib keladi.
|
| |
Trombotsitlar va ularning ahamiyati

|
Trombotsitlar va ularning ahamiyati
|
bet | 49/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari104. Trombotsitlar va ularning ahamiyati.
105. Leykotsitlar va ularning organizmdagi ahamiyati.
106. Qon guruhlari va qon quyish.
Qon guruhi — eritrotsitlarning individual antigen xarakteristikalarining tavsifidir. Bu eritrotsitlar membranasidagi uglevod va oqsillarning kimyoviy tarkibi orqali aniqlanadi. Qon quyish[tahrir | manbasini tahrirlash]
Mos kelmagan guruhni qonini quyish immunologik reaksiya, eritrotsitlarning yopishishi (agregatsiya)ga olib keladi. Bu esa oʻz navbatida gemolitik anemiya, buyraklardagi yetishmovchilik, shok va vafotga sababchi boʻladi.
107. Qon hosil qiluvchi organlar va ularning ahamiyati.
Qon yaratuvchi aʼzolar - odam va hayvonlarda qon va limfa hujayralari hosil boʻladigan aʼzolar. Odamda va sut emizuvchi hayvonlarda qizil koʻmik, taloq, limfa tugunlari, ayrisimon bez Qon yaratuvchi aʼzolara. hisoblanadi. Qizil koʻmik asosiy qon yaratuvchi aʼzo. Qizil koʻmikning hamma toʻqimasi qonning yetilgan hujayra elementlari bilan toʻla boʻladi. Qizil koʻmikdan farq qilib, sariq koʻmikda yogʻ ham boʻladi. Koʻmikda eritrotsitlar, leykotsitlarning turli shakllari va trombotsitlar shakllanadi.
Limfa tugunlari (qarang Limfa sistemasi) qon yaratilishi va organizmning himoya reaksiyalarida qatnashadi, ularda, asosan, limfotsitlar rivojlanadi. Qon yaratish aʼzolarining asosiy vazifasi qon hujayralarining yemirilishiga qaramay, ularni doimiy nisbatda saqlab turishdan iborat.
108. Qonning yoshga oid xususiyatlari.
109. Qon aylanishi va uning ahamiyati.
110. Kichik qon aylanish doirasi va uning xususiyatlari.
111. Katta qon aylanish organilari va ularning o'ziga xos xususiyatlari.
112. Yurakning yoshga xos xususiyatlari.
Yurak – odam va hayvonlarning qon aylanish sistemasidagi markaziy aʼzo. U doimo bir xilda qisqarib turishi tufayli, qonning qon tomirlar bo‘ylab uzluksiz harakatini ta‘minlaydi.
|
| |
Asab kasalliklari va uning sabablari

|
Asab kasalliklari va uning sabablari
|
bet | 12/50 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,62 Kb. | | #231277 |
Bog'liq Ёш физ. назорат javoblari25. Asab kasalliklari va uning sabablari
Asab kasalliklari keng tarqalgan kasalliklar sirasiga kiradi va turli-tuman klinik belgilar bilan namoyon boʻladi.
Nevrologiya faniga bundan ming yil ilgari Abu Ali ibn Sino asos solgan boʻlib, faqat XIX asr oxiri, XX asr boshlarida Yevropa tibbiyotidan nevrologiya
fani boʻlib ajralib chiqqan.
Hozirgi zamon asab tizimi tasnifi Ibn Sino yaratgan tasnifdan katta farq qilmaydi. Ibn Sino kasalliklarni oʻtkir va surunkali, yengil yoki ogʻir, davolanadigan va davolanmaydigan
kasalliklarga boʻladi. Kasallikni 4 ta: boshlangʻich, zoʻrayish, oʻta zoʻrayish va susayish davrlarga ajratadi. Ichki a’zolar kasalliklari natijasida asab
tizimining buzilishlarini ifodalab bergan. Ibn Sino bemorlarni davolashda psixoterapiyaga katta e’tibor bergan. Uning fikricha, yaxshi soʻz, mehribon
doʻst va sevimli odamlarning yaqinligi, sayru sayohatlar, ov, musiqa kabi kayfiyatni yaxshilovchi omillar inson ruhini koʻtarib salomatligini mustahkamlaydi. Bundan tashqari, kasallik turlarini oʻrganishda Al-Xorazmiy, Al-Forobiy, Abu Bakr ar-Roziy va boshqa olimlar olib borgan ishlar ham maqtovga sazovordir. Insonning asabi nozik, lekin qudrati zoʻr. Kishi asabi qanchalik zoʻriqsa, kasallikka shunchalik tez chalinadi va dard ancha ogʻir oʻtadi. Odamning asabi qanchalik yaxshi boʻlsa, kuch-quvvati ham yaxshi boʻladi. Agar odamning asabi tinch va oʻzi xotirjam boʻlsa, kasallikdan yiroq yuradi. Bunday odam dardga uchraganda ham tez va asoratsiz sogʻayadi, deb yozgan edi Abu Bakr ar-Roziy.
26. Uyqu, uning turlari va uyqu gigiyenasi.
Uyqu — odam va hayvonlarda davriy yuz beradigan fiziologik holat. Bunda fiziologik jarayonlar bir qadar sekinlashadi va organizmning, chunonchi, markaziy nerv sistemasining ish qobiliyati tiklanishi uchun eng yaxshi sharoitlar yaratiladi. U. har bir insonning zarur hayotiy ehtiyojidir. Inson butun hayotining uchdan biri har kechakunduzda davriy kuzatiladigan U. holatida oʻtadi. U. vaqtida muskullar tonusi susayadi (uyqudagi odamning koʻp muskullari boʻshashgan boʻladi), sezuvchanlikning barcha turlari — koʻrish, eshitish, taʼm bilish, hid sezish, teri sezuvchanligi keskin susayadi. Shartsiz va shartli reflekslar tormozlanadi. Qattiq U.da nafas uygʻoqlikdagiga nisbatan ancha chuqur, yurak urishi sekin, arterial qon bosimi, toʻqimalarga qon kelishi, moddalar almashinuvi, gavda temperaturasi past boʻladi. Bularning barchasi U. holatida miya bilan bir qatorda hujayralar va toʻqimalar hayot faoliyatini taʼminlovchi hamma ichki aʼzolarning ham "dam" olishidan dalolat beradi.
Ammo U. hakidagi zamonaviy tasavvurlarga koʻra, U. faqat dam olish emas, balki kun boʻyi olingan turli axborotni qayta ishlash va ertasi kun yana qabul qilish qobiliyatiga erishish uchun qaratilgan jarayondir.
Odam astasekin uxlaganda nafas olish va yurak ritmi pasayadi, koʻz sekin yumula boshlaydi. Tez uxlab qolganda esa bu harakatlar, odatda, tezlashadi.
|
| |
f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?

|
f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?
|
bet | 38/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.org208 f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?
Javob: 1) Dl(f)=A, Dr(f)⊆B 2) (x,y1)∈f va (x,y2)∈f ekanligidan y1=y2 ekanligi kelib chiqsa
209 A va B to‘plamlarning yig‘indisi yoki birlashmasi deb, shu to‘plamlarning … to‘plamga aytiladi?
Javob: takrorlanmasdan olingan hamma elementlaridan tuzilgan
210 x va y mulohazalarning dizyunksiyasi deb … qiymat qabul qiladi?
Javob: shunday yangi x?y mulohazaga aytiladiki, bu yangi mulohaza x va y mulohazalar faqat "yolg‘on" bo‘lgandagina "yolg‘on", boshqa hollarda esa "chin"
211 A={x: |x-4| < 8, x ∈N} to‘plamning eng katta elementini aniqlang.
Javob: 11
212 8 sonini natural bo‘luvchilari nechta?
Javob: 4
213 Umumiy holda uchlar to‘plami V va (yoki) qirralar (yoylar, qirra va yoylar) korteji U cheksiz ko‘p elementli bo‘lishi mumkin. Bundan keyin V to‘plam va U kortej faqat chekli bo‘lgan G=(V,U) graflarni qaraymiz. Bunday graflar ... graflar deb ataladi.
Javob: chekli
214 Elementar mulohazalarning kamida bitta qiymatlar satrida chin qiymat qabul qiluvchi va aynan chin bo‘lmagan … formula deb ataladi?
Javob: formula bajariluvchi
215 Chorvador 8 ta qo?y va 12 ta echki sotmoqchi. Xaridor bitta qo?y va bitta echki olmoqchi. U necha xil usulda sotib olishi mumkin?
Javob: 96
216 Talabaning kiyimlar javonida 3 xil galstuk, 2 xil ko?ylak va 3 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta ko?ylak, 1 ta shimni necha xil usulda kiyishi mumkin?
Javob: 18
217 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, (x → y) → y ni qiymatini toping?
Javob: {1,1,1,0}
218 Talabaning kiyimlar javonida 2 xil galstuk, 3 xil ko?ylak va 2 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta ko?ylak, 1 ta shimni necha xil usulda kiyishi mumkin?
Javob: 12
|
| |
tirish belgilaydi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi...

64
Sertifikatlashtirish tizimidan foydalanish deganda sertifikatlashtirish
tizimining
qoidalariga
muvofiq
guvohnoma
talabgoriga
berilgan
sertifikatlashtirishdan foydalanish imkoniyati tushuniladi.
Sertifikatlashtirish tizimida qatnashuvchi deb ushbu tizimning qoidalariga
binoan faoliyat ko‘rsatadigan, lekin tizimni boshqarish imkoniyatiga ega bo‘lmagan
sertifikatlash-tirish idorasi tushuniladi.
Sertifikatlashtirish tizimi a’zosi deganda ushbu tizimning qoidalariga binoan
faoliyat ko‘rsatadigan va tizimni boshqarishda qatnashadigan sertifikatlashtirish
idorasi tushuniladi.
Sertifikatlashtirish ikki xil bo‘ladi:
Asalning turlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi...

32
to‘q-jigarranggacha, mazasi shirin, begona maza aralashmagan bo‘lishi kerak.
Tarkibidagi suvi ko‘pi bilan 21%, redusirlangan qand (glyukoza va fruktoza)-
kamida 79% (quruq modda ichida), saxaroza ko‘pi bilan 7% (quruq modda ichida)
bo‘lishi kerak. Diastaz soni amililotik fermentlar aktivligini (1
g quruq modda
hisobidagi asalga 5 mm 1% li kraxmal eritmasi) xarakterlaydi.
Sun’iy asal oziq-ovqat sanoati korxonalarida ishlab chiqariladi. Sun’iy asal
quyuq qiyomga o‘xshash mahsulot. Sun’iy asalni saxaroza eritmasigi ovqat
kislotasini qo‘shib qizdirib (bunda saxaroza gidrolizga uchrab glyukoza va fruktoza
hosil bo‘ladi), so‘ng unga asal essensiyasi yoki qisman tabiiy asal qo‘shiladi. Sun’iy
asal tarkibida 20% suv, 30%
gacha saxaroza, 50% gacha glyukoza va fruktoza
bo‘ladi. Sun’iy asal quvvatliligi bo‘yicha tabiiy asalga yaqin bo‘lsa ham, ozuqalik
qimmati ancha kam, chunki unda vitaminlar, fermentlar, antimikrob, bakterisid va
mineral moddalar yo‘q.
Sutni kimyoviy tarkibi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi...

27
erkin holda amonokislotalar bilan reaksiyaga kirishib sutga jigarrang tus beradigan
mlonoyidlarni hosil qiladi. Loktoza sut kislotali, spirtli, propion kislotani achishi
natijasida sut kislotasi, spirt uglekislota, moy va limon kislotalari hosil bo‘ladi.
Mineral moddalar sutda fosfor, limon, xlorid va organik kislotalari oson hazm
qiluvchi erigan holdagi tuzlar ko‘rinishida bo‘ladi. Sutda Mendeleev davriy tizimini
80 tacha elementlari bor. Sut tarkibida ko‘pgina miqdorda R, К, Sa, Ci, Na, Co, Mg
bo‘ladi. Mikroelementlardan marganes, mis, temir, kobalt, yod, sink, qo‘rg‘oshin,
vanadiy, kumush, nikel va boshqalar bor.
Mineral moddalar inson hayot faoliyatida katta ahamiyatga ega. Feremntlar
sutga sut bezlaridan o‘tadi. Feremntlarda lipaza, reduktoza va protoza bo‘ladi.
Lipaza yog‘ gliseridlarini yog’ kislotasi va gliseringa parchalaydi. Lipaza fermenti
75-80
0
S da parchalanib ketadi. Fosfataza fermenti fosfor kislotasi efirlarini gidroliz
qiladi.
Peroksidaza aktiv kislorod hosil qilib pereokisidni parchalaydi. Pereoksidaza
80-82
0
S da parchalanib ketadi. Sutni yaxshi pasteritlazasiya qilinganligini
preoksidaza ativligi orqali aniqlanadi. Кatalaza fermenti vodorod pereoksidi suvga
va molekulyar kislorodga parchalaydi. Кatalaza mastit kasali bo‘lgan hayvon sutida
ko‘p bo‘ladi.
Reduktoza-qaytaruvchi ferement bo‘lib, uning miqdori bo‘yicha sutni
bakterial zarralanganligi aniqlanadi. Proteazalar oqsilni parchalash xususiyatiga ega.
Laktaza loktozani glyukoza va gallaktozaga parchalaydi. Sutda ozroq miqdorda
bo‘lsa ham vitaminlarni deyarli hammasidan bo‘ladi, mg % da: A-0,03; V
1
-0,04; V
2
-
0,0; V
12
-0,004; S-2,0; D
3
-0,00005; N-0,0032; E-0,15; RR-0,15. Immun jism (qarshi
jism) sutda shakli o‘zgargan psevdoglobulindan iboratdir. Ular bakteriyani
rivojlanishiga yo‘l qo‘ymaydi, lekin sutni pasterizasiya qilganda va saqlaganda
parchalanib ketadi. Gazlar sutni 1l da 50-80 mg bo‘lib, 27-58 mg ni uglekislota va
11-16 mg ni azot tashkil etadi.
majburiy
va 
ixtiyoriy - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya...

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va o
Samarqand veterinariya meditsinasi instituti (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va o
|
Go‘sht sifatiga qo‘yiladigan talablar

31
10- amaliy mashg‘ulot
Mavzu: Asal va asal turlari
Mashg‘ulotning maqsadi:
Asal va asal turlari, asal va uning kelib
chiqishi, aslning sifatini baholash, asalni saqlash va qadoqlashni o’rgatishdan iborat.
Asal va uning kelib chiqish.
Asal tarkibida 100 dan ortiq inson
organizmi uchun zarur bo‘lgan moddalar bor. Shu sababli asal imunitetni
kuchaytiradi, gemoglobin miqdorini oshiradi, turli kasalliklarga bo‘lgan
kurashuvchanlikni oshiradi. Asalning kimyoviy tarkibi 75%gacha oddiy qand, 1,9%
saxaroza, 5,2% dekstrin, 0,4% oqsil moddasi, 0,1% organik kislotalar, 0,35%gacha
mineral moddalar, 16% suv. Bulardan tashqari asal tarkibida vitaminlar, garmonlar,
fermentlar va boshqa mineral moddalar bor. Asalning qiymatini va sifatini
belgilovchi moddalar biologik aktiv moddalardir. Asalning sifatini soxtalashtirishda
kraxmal, qand sharbati, suv, un va daraxt qipig‘i qo‘shilishi mumkin.
Asal tabiiy va sun’iy bo‘ladi. Tabiiy asal-bu gul nektari yoki gullamaydigan
daraxt shirasini asalarilar tomonidan qayta ishlangan mahsulotdir. Asalni
to‘yimliligi yuqori, shifobaxsh xususiyatlari bor. Asal inson a’zosida yaxshi hazm
bo‘ladi (99%), quvvat qiymati 1289 kJni tashkil qiladi, biologik qimmati ko‘pgina
vitaminlar, mineral moddalar borligi bilan, fiziologik qimmati esa aktiv fermentlar
va bakterisid moddalarning borligi bilan xarakterlanadi. Asal tarkibida 79% quruq
modda bo‘ladi. Quruq modda tarkibiga 70 ga yaqin har xil moddalar kiradi. Asal
tarkibiga quyidagilar kiradi: suv 17-21, uglevodlar 75 (asosan glyukoza, fruktoza,
ozroq saxaroza); organik (olma, limon, sut va hokazolar) kislotalar; oqsil moddalar:
xushbo‘y va bo‘yovchi moddalar, vitaminlar (V
1
, V
2
, V
3
, V
6
, N, К, S, R, RR);
fermentlar.
Go‘shtning kimyoviy tarkibi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya...

30
sovuq kameralarda kamida 6 soat davomida sovigan bo‘ladi. Uning harorati tevarak
muhit
haroratiga, yuzasi qotganroq va konsisitensiyasi tarang bo‘ladi. Hovuri
tushgan go‘sht saqlashga chidamli emas, shuning uchun uni darhol sovutiladi yoki
muzlatiladi. Sovutilgan go‘shtning harorati muskullar orasida Q4 dan 0
0
S gacha
bo‘ladi. Tabiiy sovush yoki sun’iy sovutish natijasida bu go‘shtda qurish qobig‘i
hosil bo‘lib, uning sirti nami yo‘q va muskullari elastik bo‘ladi.
Sovutilgan go‘sht oshpazlikda ishlatish
uchun eng yaxshi mahsulot, istib
ishlov berilgandan keyin uning xushbo‘yligi va mazasi shakllanadi. Muzlagan
go‘shtning harorati-6
0
S daen yuqori bo‘lmaydi. Muzlagan go‘sht 2 fazali va 1 fazali
usullarda muzlatiladi.
2 fazali usulning mohiyati shundaki unda go‘sht
oldin sovutilib, keyin
muzxonalarda-18
0
S dan -25
0
S gacha bo‘lgan haroratda muzlatiladi. Tez
muzalatilgan go‘shtda butun tana bo‘ylabbir tekis taqsimlangan mayda tuz kristallari
hosil bo‘lib, u go‘shtning tuzilishini buzmaydi. Bunday go‘sht muzdan
tushirilgnanda go‘shtning selini to‘qimalar
tez shimib olib, to‘yimli moddlar
unchalik ko‘p yo‘qotilmaydi. 1 fazali usulning farqi shundaki,
bundan yangi
so‘yilgan holatdagi go‘sht nimtasini muzxonalarda-30
0
S dan -35
0
S gacha bo‘lgan
haroratda muzlatiladi. 1 fazali usulda muzdlatilgan go‘shtning usullik ovqatlik va
mazasini afzalliklari yuqoriroq bo‘ladi.
Muzlagan go‘shtning konsistensiyasi qattiq kesilgan joyida mayda tuz
kristallari ko‘rinib turadi. Mazasi va ovqatlik afzalliklari jihatidan muzlagan go‘sht
sovutilgan go‘shtdan pastroq turadi.
Sutni joylashtirish va saqlash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya...

28
Qandli quyultirilgan sut 1 dan 0
0
S gacha bo‘lgan harolratda 12 oy saqlanadi.
Hozirgi vaqtda quritilgan prostokvasha
va quritilgan smetana ham
chiqariladi. Quritilgan prostokvasha asidofil va bolgar tayoqchalardan
(bakteriyalardan) hamda termofil streptokokdan iborrat tomizg‘i
solib achitilgan
sutni purkagich qurilmalarda quritib olinadi.
O‘zlashtirish uchun savollar.
1.Sut va uning ozuqaviy ahamiyati.
2.Tabiiy sigir sutining ahamiyati.
3.Sutning assortimentlari to‘g‘risida tushuncha bering.
4.Qaymoq va uning sifat ko‘rsatkichlari.
Mustaqil ish Mavzu: Operatsion tizimlarda resurs tushunchasi, resurslarni sinflashtirish

|
Mustaqil ish Mavzu: Operatsion tizimlarda resurs tushunchasi, resurslarni sinflashtirish
|
bet | 1/2 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 20,25 Kb. | | #268733 |
Bog'liq Mustaqil ish Mavzu Operatsion tizimlarda resurs tushunchasi, re
Mustaqil ish
Mavzu: Operatsion tizimlarda resurs tushunchasi, resurslarni sinflashtirish
Bajardi:Ro’ziqulov Nuriddin
Tekshirdi
Samarqand-2022
Reja :
Resurs tushunchasi nima?
Resurslarning afzalliklari.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar va web-saytlar.
Resurs tushunchasi nima ?
Umumiy holda har istehmol qilinadigan (uning), istehmolchilar uchun ma’lum qiymatga ega bo`lgan ob’ekt resursdir. Resurslar zaxiradagi ajratiladigan birligiga qarab, cheklangan va cheklanmagan bo`ladi. Resurs cheklanganligi istehmolchilar orasida hayotiy zaruriyatlarga olib keladi. Zaruriyatlarni tartibga solish uchun, resurslar istehmolchilar orasida ularni yuqori darajada qoniqtiradigan ma’lum qoidalar bo`yicha taqsimlanishi zarur. Resurslarning umumiy klassifikatsiyasini quyidagicha tasavvur qilish mumkin: - mavjudligi xaqiqiyligiga qarab: fizik va virtual - xossalarning kengaytirish imkoniga qarab: moslanuvchan (elastik) va qat’iy - faollik darajasiga qarab: faol va passiv - mavjudlik vaqtiga qarab: asosiy va ikkinchi darajali - tuzilishi (struktura) jihatidan: oddiy va murakkab - tiplanishi bo`yicha: ishlab chiqiladigan va va istehmol qilinadigan - amalga oshirish formasi bo`yicha: yumshoq va qattiq - funktsionallik ortiqchaligiga qarab: qimmat va arzon - foydalanish xarakteriga qarab: parallel foydalaniluvchi va ketma-ket foydalaniluvchi. Fizik resurslar deb, real mavjud bo`lgan va uni foydalanuvchilar orasida tqsimlanganda unga xos bo`lgan fizik xususiyatlarga ega bo`ladi (saqlab qoladi). Virtual resurs-fizik resursning qandaydir boshqacha modelidir. Virtuvl resurs, foydalanuvchi tasavvur qilgan holda mavjud emas. Model sifatida virtual resurs dasturiy-apparat formada amalga oshiriladi. Bu mahnoda virtual resurs mavjuddir. Ammo virtual resurs foydalanuvchiga u bilan ishlash vaqtida, nafaqat fizik resurs, ya’ni modellashtirish ob’ektiga xos xossalarnigina emas, balki unga xos bo`lmagan xossalarni ham namoyon qiladi. Xossalarni kengaytirish imkoniyati belgisi resursni qurish imkoniyatini xarakterlaydi. Virtuallashtirishga, ya’ni o`z xossalarini kengaytirish imkonini beradigan resurs-moslanuvchan yoki elastik deyiladi. Qat`iy resurs, bu o`z ichki xossalari bo`yicha virtuallashtirishga yo`l qo`ymaydigan resursga aytiladi. Faol (aktiv) resursdan foydalanishda, u boshqa resurs yoki jarayonlarni (yoki o`ziga nisbatan ham) o`zgartiruvchi amallarni qo`llaydi yoki o`zgartirishga olib keladi. `assiv resurs bunday xususiyatga ega emas. Bunday ob’ekt ustida mumkin bo`lgan amallar bajariladi, bunda uning holati o`zgaradi, ya’ni ichki yoki tashqi xarakteristikalari.
|
| |
Sertifikatlashtirish bo‘yicha asosiy tushunchalar va atamalar

63
tushuniladi.
“Sertifikatlashtirish” tushunchasi birinchi marta Xalqaro standartlash-tirish
tashkiloti Kengashining sertifikatlashtirish masalalari bo‘yicha maxsus qo‘mitasi
tomonidan ishlab chiqilib, uning “Standartlashtirish, sertifikatlashtirish va sinov
laboratoriyalarining akkreditlash sohalaridagi asosiy atamalari va ularning
qoidalari” qo‘llanmasiga kirgazilgan.
Qayta ishlangan Xalqaro standartlashtirish tashkilotining qo‘llanmasida
“sertifikatlashtirish” atamasining faqatgina izohlari berilgan:
sertifikatlashtirish umumiy atama bo‘lib, mahsulot, texnologik jarayon va
xizmatlarning sertifikatlash-tirishda /muvofiqlikni sertifiklashtirish/
uchinchi tomonning qatnashishi tushuniladi;
sifat
tizimini
baholash
sohasidagi
taraqqiyot
sifat
tizimini
sertifikatlashtirish bo‘yicha yangi /ta’minlov-chining imkoniyatlarini
sertifikatlashtirish/ tushuncha zaruriyatini tug‘dirmoqda.
Muvofiqlik atamasi mahsulot, jarayon, xizmatga belgilangan barcha
talablarga rioya qilishni o‘z tarkibiga oladi. Bunda muvofiqlikni uchta ko‘rinishi -
muvofiqlik bayonoti, muvofiqlikni attestatlash, muvofiqlikni sertifikatlash-
O‘lchash vositalarini ishlab chiqish, yaratish

62
17-amaliy mashg‘ulot
Mavzu: Sertifikatlashtirish asoslari
Mashg‘ulotning maqsadi:
talabalarga O‘zbekiston Respublikasining
“Mahsulot va xizmatlarni sertifikatlashtirish to‘g‘risida” gi qonuni haqida
ma’lumotlar berish.
Mazkur qonun 4 bob, 23 moddadan iborat bo‘lib, O‘zbekiston Respublikasida
mahsulotlar, xizmatlar va boshqa ob’ektlarni sertifikatlashtirishning huquqiy,
iqtisodiy va tashkiliy asoslarini, shuningdek sertifikatlashtirish ishtirokchilarining
huquqlari, majburiyatlari va javobgarligini belgilab beradi.
Qonunning 1-bobi 1-moddasida sertifikatlashtirish bo‘yicha asosiy
tushunchalarga alohida ahamiyat berilgan, shuningdek qonunda O‘zbekiston
Respublikasida sertifikatlashtirish organlari, ularning faoliyati, sertifikatlashtirish
ob’ektlari va sub’ektlari, sertifikatlashtirishni o‘tkazish shartlari to‘g‘risida ham
ma’lumotlar keltirilgan.
2-bob 7-moddasida ko‘rsatilishicha mahsulotni belgilangan talablarga
muvofiqligi tasdiqlangan taqdirda sertifikatlashtirish organi muvofiqlik sertifikati
beradi. Tayyorlovchi ana shu sertifikat asosida muvofiqlik belgisini ishlatish
huquqiga ega bo‘lishi ta’kidlangan va albatta muvofiqlik belgilari sertifikatlashtirish
organlari va sinov laboratoriyalarining akkreditasiya qilinganlik to‘g‘risidagi
guvohnomalari “O‘zstandart” agentligi tomonidan belgilangan tartibda Davlat
reestridan o‘tkazilishi alohida ko‘rsatilgan.
Ma’lumki, sertifikatlashtirish ishlari davlat tomonidan moliyaviy
ta’minlanadi.
Sertifikatlashtirish qoidalariga rioya etilishini davlat tomonidan tekshirish va
nazorat qilish “O‘zstandart” agentligining davlat inspektorlari tomonidan qonun
hujjatlarida belgilab qo‘yilgan tartibda amalga oshiriladi.
“Mahsulot va xizmatlarni sertifikatlashtirish to‘g‘risida” gi qonunda
sertifikatlashtirish organlari va sinov laboratoriyalarining (markazlarning)
javobgarligi haqida ham ma’lumotlar berilgan bo‘lib, 4-bobning 22-moddasiga
binoan sertifikatlashtirish organlari va sinov laboratoriyalari (markazlari)
muvofiqlik sertifikatini asossiz va qonunga xilof ravishda berganligi uchun, sinov
natijalari haqida norto‘g‘ri ma’lumot berganligi uchun qonun hujjatlariga
belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
Qonunda ko‘rsatilgan tadbir va tartiblar, albatta sertifikatlashtirish ishlarini
yuqori saviyada o‘tkazilishini ta’minlaydi.
O‘zlashtirish uchun savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya...

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va o
Samarqand veterinariya meditsinasi instituti (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand veterinariya meditsinasi instituti “ Chorvachilik va o
|
3. Elektromosságtan és optika

3. Elektromosságtan és optika
Az elektromos jelenségek átszövik mindennapjainkat. Minden háztartásban legalább tíz elektromos energiával működő berendezés található, ami életünk elképzelhetetlen ezek nélkül. Az optika ismerete nélkülözhetetlen a látás megértéséhez. Jelen fejezetben ezért néhány tanulságos példa ehhez a témakörhöz kapcsolódik.
Az ajánlott feladatok elsősorban a középiskolai korosztály számára készültek a felhasznált matematikai apparátus miatt. A látással kapcsolatos szövegek azonban a 8. évfolyamos tanulók számára is feldolgozhatók.
A gondolkodásfejlesztés széles körű lehetőségeire van mód, mint arányossági gondolkodás, analógiás gondolkodás, különböző számítások elvégzése adott törvényszerűségek felhasználásával, kapcsolat az informatika tantárggyal, mérési adatok kezelése, rendezése, kritikus gondolkodás.
Tartalomjegyzék
Az Ohm törvény felfedezése 1
Elektron mozgása homogén elektromos mezőben 3
Galvánelemből kivehető maximális teljesítmény meghatározása 4
Soros kapcsolás 8
Ptolemaiosz mérési adatainak feldolgozása 11
Halevő madarak látásának vizsgálata 12
A szemüveg 20
Az Ohm törvény felfedezése
Gondolkodás: eredeti mérési adatok kezelése, azok vizuális megjelenítése, ábrázolása, összehasonlítás, arányossági gondolkodás
Georg Simon Ohm (1789-1854) német gimnáziumi tanár nevét őrzi a róla elnevezett törvény, melyet 1826-ban alkotott meg. Az ehhez szükséges fogalmakat és a mérőberendezéseket is gyakorlatilag ő alkotta meg. Kísérleti berendezésének lényege a következő volt: áramforrásként termoelemet használt, mivel ez állandó feszültséget tud adni. Áramkörébe különböző ellenállásokat helyezett, és ismerve az elem elektromotoros erejét, az áramerősséget mágnestű kilengésével mérte, egy általa épített berendezésben.
Mérési eredményeit a következő összefüggésben foglalta össze: ,
ahol X gyakorlatilag az áramerősséget jelölte, x a vezetődrót hossza, a változtatott ellenállás volt, a a termoelem elektromotoros ereje, b pedig az áramkör többi részének ellenállása. Ha a és b értékét Ohm behelyettesítette a különböző mérési sorozatokba, a számított és a mért értékek nagyon jó egyezést mutattak.
Kísérleteihez 2 mm vastag rézdrótot használt, melyek hossza 2, 4, 6, 10, 18, 34, 66 és 130 hüvelyk (5,4-350 cm) voltak. Ohm ezekre számokkal hivatkozott cikkében 1- 8- ig. Az alábbi ábrán öt méréssorozat adatai láthatók. 1
|
Fizika javítóvizsga témakörök 11. évfolyam 2015/2016. tanév

|
Fizika javítóvizsga témakörök 11. évfolyam 2015/2016. tanév
|
Sana | 29.03.2020 | Hajmi | 15,9 Kb. | | #9328 |
Fizika javítóvizsga témakörök 11. évfolyam 2015/2016. tanév
Áramgyárak – Az elektromos energia előállítása
( Fizika 10./ 142. oldal- 157.oldalig)
Az iránytű – Mágneses alapjelenségek
Készítsünk áramforrást! – Az elektromágneses indukció jelensége
Az áramfejlesztő – Generátorok és a dinamó
Az áram útja a fogyasztóhoz – A transzformátor működése
Optika
( Fizika 11./ 96. oldal-125. oldalig)
A fény. A geometriai optika alapjai
A fényvisszaverődés
A fény törése
Tükrök képalkotása ( síktükör, homorú és domború tükör képalkotása – a képalkotás bemutatása nevezetes sugármenetek segítségével)
Optikai lencsék képalkotása ( gyűjtőlencse és szórólencse képalkotásának bemutatása ábrák segítségével, nevezetes sugármenetekkel)
Optikai eszközök
Atomfizika
( Fizika 11./ 142.oldal – 166.oldalig)
Az atom. Az elektron ( Az elektron felfedezése – katódsugárcsöves kísérlet)
A modern fizika születése ( Planck formula, Einstein híres egyenlete)
A fényelektromos hatás. A foton
Az első atommodellek és a Rutherford kísérlet
A Bohr modell
Az elektron hullámtermészete
A fény kettős természete – Hullámoptika, fényhullámok interferenciája (tk. 126-130.)
A felkészüléshez használd a füzetedben vezetett órai vázlatokat!!!
Javítóvizsga menete és értékelése
A vizsgán használható számológép
Az írásbeli vizsga eredményének alapján:
40% -os teljesítmény felett nincs szóbeli vizsgarész, a tanuló megfelelt
20%-40% közötti teljesítmény esetén szóbeli javítóvizsgarész kötelező, ennek és az írásbeli vizsga együttes eredménye adja az osztályzatot
20% alatti írásbeli vizsga eredmény esetén a tanuló teljesítménye elégtelen
|
| |
Kazib olish - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 83/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariKazib olish ishlari –
belgilangan xajmda, talab etilgan sifat bilan va minimal yukotishda kazib olish va tashish ishlari;
karer kurilishi davrida transport vositalarining foydali kazilmagacha etib borishini ta‘minlashdir;
v) kapital xamda kirkuvchi transheyalar utishdan iborat;
g) foydali kazilmani yoki koplovchi jinsini kazib olish uchun ish frontini yaratishdan iborat;
d) xududdagi tabiiy sharoitni saklash, buzilgan maydonlarni xalk xujaligi extiyojlariga yarokli xolga keltirish;
Konda kazib olish ishlarining samaradorligi - ma‘dansiz tog jinslari xajmining kazib olingan foydali kazilma birligiga nisbati bilan aniklanadi va bu nisbat … deb ataladi.
koplovchi tog jinsi koeffitsienti;
joriy koplochi tog jinsi koeffitsienti;
v) urtacha koplovchi tog jinsi koeffitsienti;
g) boshlangich koplovchi tog jinsi koeffitsienti;
d) ekspluatatsion koplovchi tog jinsi koeffitsienti.
CHegaraviy koplovchi tog jinsi koeffitsienti –
qazish ishlari rentabellilik shartlaridan kelib chiqib, massivdan ahdarmalarga tashilishi mumkin bo‗lgan foydali qazilmaning bir birligiga to‗g‗ri keluvchi qoplovchi tog‗ jinsi hajmi.
konda kazib olish ishlarining samaradorligi - ma‘dansiz tog jinslari xajmining kazib olingan foydali kazilma birligiga nisbati;
v) karerning chekka konturidagi yoki ma‘lum uchastkasida ochish ishlaridan xosil bulgan tog jinslari xajmining Ushbu konturdagi foydali kazilmaning umumiy xajmiga nisbati;
g) ma‘lum vakt davomida massivdan agdarmaga siljitilgan ochish ishlari xajmining shu vakt davomida amalda kazib olingan foydali kazilma xajmiga nisbati;
d) gorizontal atlam chegaralarida xosil kilingan ochish ishlari xajmining ushbu katlamdagi foydali kazilma xajmiga nisbati.
|
| |