nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nazorat savollari - 1-Mavzu: Avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar fanining predmeti va vazifalari. Reja

|
1-Mavzu: Avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar fanining predmeti va vazifalari. Reja
|
bet | 11/27 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #146932 |
Bog'liq Avtomobillarda ishlatiladigan ashyolar fani maruza matni YangiNazorat savollari
Surkov moylari nima?
Davlat standart talablari turlari?
Qotish harorati nimaga aytiladi?
11-Mavzu: Benzinli dvigatellar uchun moylar
Reja:
Benzinli dvigatel moylari
Moy markalari
Motor moylari unifikatsiyasi
Benzinli dvigatellar uchun moylar, asosan, oltingugurtli neftdan olingan va selektiv usulda tozalangan moylar bo‘lib, tarkibiga te- gishli qo‘shilmalar qo‘shiladi. Benzinli dvigatellar uchun 4 guruh- dagi (А, Б, В va Г) moylar ishlab chiqariladi. ГАЗ-5Э, ЗИЛ-1Э0, Урал-375 va boshqa markadagi avtomobillar uchun barcha mav- sumlarda ishlatiladigan nisbatan samarali moy M-8Bj moyidir. Bu
markadagi moy bo‘lmaganida M-8Bj moyidan ham uzoq muddat
foydalanish mumkin, M-8 A moyidan esa faqat almashtiruvchi moy sifatida foydalanishga ruxsat etiladi.
Г guruhiga uchta markadagi moylar kiradi: M-l21^ (yozgi),
M-8Fj (qishki) va М-бУЮГ^ (barcha mavsumda ishlatiladigan).
Bu moylar ВАЗ markali avtomobillar uchun maxsus ishlab chiqa- rilgan bo‘lib, hozirda bu moylardan boshqa avtomobil zavodlari- ning zamonaviy avtomobillarida ham foydalanilmoqda.
Barcha mavsumlarda ishlatiladigan moylar jumlasiga М-6710Г,
moyidan tashqari АСП-10, M-63/10B va М-бУЮЕ^ moylari ham
kiradi. Ularning barchasi quyultirilgan neft mahsulotlari kabi juda yaxshi qovushoqlik-harorat tavsifiga ega, shuning uchun ular qish mavsumida avtomobillami ishga tayyorgarlik darajasini yuqori bo‘lishini ta’minlaydi. Bu moylar ishlatilganida havo harorati minus 30°C – minus 40°C bo‘lganida ham dvigatelni qizdirmay ishga tushirish mumkin.
M-63/10B moyi texnik adabiyotlarda uzoq muddat ishlovchi
universal moy nomi bilan kiritilgan. Moyni almashtirmagan hol- da benzinli dvigatelli avtomobillar (ВАЗ markali avtomobillardan tashqari) ushbu moy yordamida 18 000 km gacha masofani bosib o‘tishi mumkin. Bu moyning universal deyilishiga sabab, uning kam va o‘rtacha kuchaytirilgan dizellarda ham (moyni almashtir- may yurish masofasi 15 000 km gacha) ishlatishga yaroqli ekanli- gidir. Benzinli dvigatellarda ishlatilayotgan asosiy motor moylari va ularning tavsifi 5. 5- jadvalda keltirilgan.
Yuqori darajada kuchaytirilgan yengil avtomobillarning benzinli dvigatellarida ishlatiladigan M–63/10Г1 markali moyning yeyilishga qarshi xususiyati yetarli emasligi va ko‘p miqdorda kul hosil qilishi tufayli 1987- yildan boshlab М–53/10Г1 va M–63/12Г1 moylari ishlab chiqarilmoqda. М–53/10Г1 moyini minus 35°C dan 35°C gacha bo‘lgan haroratlarda, М–53/10Г1 moyini esa minus 25°C dan 40°C gacha bo‘lgan haroratlarda samarali ishlatish mumkin. Bu moylar yuqori ekspluatatsion xususiyatlarga ega bo‘lib, ular xorijda ishlab chiqariladigan SE-SF moylarini almashtirishi mumkin.
|
| |
Mavzu: Otish joyi va ularni joylashuv tartibi. Reja: 1 O’q otish joyi va ularni joylashuv tartibi

|
Mavzu: Otish joyi va ularni joylashuv tartibi. Reja: 1 O’q otish joyi va ularni joylashuv tartibi
|
bet | 1/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 2,69 Mb. | | #155876 |
Bog'liq mavzu 2 prezintatsiya “Chaqiruvga qadar boshlangich tayoyorgarlik fani o’qituvchilarini moddiy texnika vositalarini, inshoatlarini tayorlash va ulardan foydalanish metodikasi” mavzusida amaliy seminar
FAN O’QTUVCHISI: D. HAKIMOV
MAVZU: Otish joyi va ularni joylashuv tartibi. Reja: 1) O’q otish joyi va ularni joylashuv tartibi. 2) Taktik mashg’ulot o’tish shaharchasi. 3) Soqchining vazifasini o’tish joyi.
Ma’ruza: 90-daqiqaga mo‘ljallangan.
Otish joyi va ularni joylashuv tartibi. Otish joyi (Strelkovo’ tir) Otish joylari (strelkovo’ tir)- bu kichik kalibrli miltiqlardan nishonlarga qarata otishga mo’ljallangan maxsus jixozlangan qurilma yoki joy qismidir. Otish joylari (strelkovo’ tir) orqa tomondan otish chizigi, oldindan o’qni tutib qo’luvchi qatlam va val bilan, yon tomonlardan esa o’qning tashqariga uchib chiqib ketishini to’sib turuvchi devorlar bilan to’silgan bo’ladi. Otish joylari (strelkovo’ tir) lar ochiq, yarim yopiq va yopiq bo’lishi mumkin. Shuningdek, soddalashtirilgan temir (stal) beton yoki metall trubalardan 25 m. yoki 50 m.li tirlar bo’lishi mumkin (2-rasm ). Otish joylari (strelkovo’ tir) shunday qurilishi kerakki, atrofdagilar uchun to’la xavfsizlik ta’minlangan bo’lishi, odamlar va hayvonlarning otish zonasiga quqqisdan kirib qo’lishining oldi olingan bo’lishi kerak. Ushbu shartlarning bajarilishiga maxsus tarx, himoya devorlari, ayvoncha, o’q tutkichlar o’rnatish orkali erishiladi. Otish joylari (strelkovo’ tir) otish zonasi va otuvchilarni tayyorlash uchun xonalardan iborat bo’ladi.Otish zonasida dastlabki holat va o’t ochish marralari yaqqo’l ko’rinib turadigan chiziqlar va yozuvlar yozilgan ko’rsatkichlar bilan belgilab ko’yiladi. O’t ochish marrasida otuvchilar uchun tayanib otish uchun tayanchlar (qum yoki qirindi to’lg’azilgan qopchalar) mavjud bo’lishi kerak.Otuvchilar uchun xonada o’zlarining bilimlarini va amalmy ko’nikmalarini takomillashtirishlari uchun o’quv joylarini tashkil qilinadi. Buning uchun otish vaktida xavfsizlik choralari; kichik kalibrli miltikdan otish uchun tayyorgarlik mashqini hamda Kalashnikov avtomatidan boshlang’ich mashqni bajarish sharti haqida ko’rsatmalar qo’yilgan shitlar joylashtirilishi lozim.
|
| |
Texnik shartlar - Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni

|
Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni
|
bet | 13/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.orgTexnik shartlar - muayyan mahsulotlarga (modellarga, tovar belgilariga) talablarni belgilaydigan meyoriy va texnik hujjat.
Sertifikatlash - bu mahsulotning muayyan standartlarga (asosan xalqaro - ISO 9000 seriyasiga) yoki texnik shartlarga muvofiqligini aniqlash va tegishli hujjat (sertifikat) berish.
Sertifikatlashtirish mahsulotni takomillashtirishning eng muhim omili, uning sifatini boshqarishning samarali mexanizmi bо‘lib, uning raqobatbardoshligini, yaroqliligini va atrof-muhitga zararli talablarga muvofiqligini xolisona baholashga imkon beradi.
Sifat ustidan davlat nazorati standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish davlat qо‘mitasi va uning hududiy organlari - standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish markazlari tomonidan amalga oshiriladi.
Korxonada ishlab chiqarish ichidagi texnik nazorat texnik nazorat bо‘limitomonidan amalga oshiriladi, uning asosiy vazifasi har bir mahsulotni tо‘g‘ridan-tо‘g‘ri tekshirish va uni tashkil etuvchi shart-sharoitlar va omillarga maqsadli ravishda ta’sir kо‘rsatish orqali meyoriy-texnik hujjatlarda belgilangan talab qilinadigan sifat darajasini ta’minlashdan iborat.
Hozirgi bosqichda korxonada mahsulot sifatini boshqarishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
- mahsulot sifati darajasini tizimli ravishda mavjud, vujudga keladigan yoki prognoz qilinayotgan bozor extiyojlariga, shuningdek extiyojlarning rivojlanishiga maqsadli ta’sir kо‘rsatish;
- ichki va tashqi bozorlarda mahsulotning raqobatbardoshligini ta’minlash;
- mahsulotlarni modernizatsiya qilish va yangi turdagi mahsulotlarni yaratish bо‘yicha vazifalarni aniqlash;
- maqsadli dasturlarning tarkibini aniqlash va boshqalar.
О‘z-о‘zini tekshirish savollari
1. Korxonanaing ishlab chiqarish tizimi va uning asosiy elementlari nimalar kiradi?
2. Ishlab chiqarish jarayoni deb nimaga aytiladi?
3. Korxona ishlab chiqarish jarayonining eng muhim qismlariga nimalar kiradi?
4. Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish deganda nimani tushunasiz. Avtomatlashtirish darajasi qanday aniqlanadi?
5. Ishlab chiqarish bosqichi deganda nimani tushunasiz?
6. Ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillari nimalar kiradi?
7. Korxonada ishlab chiqarini tashkil etish prinsiplari, turlari, shakllari va usullarini tushuntirib bering?
8. Korxonaning ishlab chiqarish quvvati deganda nimani tushunasiz?
9. Korxonaning ishlab chiqarish hajmi deganda nimani tushunasiz?
10. Korxonaning ishlab chiqarish hajmi qanday omillarga bog‘liq . Ulardan eng muhimlarini tushuntirib bering?
11. Ishlab chiqarish quvvatini hisoblashning qanday usullari mavjud?
12. Optimal ishlab chiqarish hajmi deganda nimani tushunasiz?
13. Mahsulot sifati nima va sifat belgilarini kо‘rsatib bering?
14. Korxonaning ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar sifatini aniqlash uchun qanday kо‘rsatkichlar tizimi qо‘llaniladi?
http://fayllar.org
|
| |
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli

|
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli
|
bet | 7/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.org3.3. Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati bо‘lgan mahsulotlar maksimal mumkin yillik chiqish (yoki qayta ishlash xomashyo hajmi) termin va assortimentda, uskunalar va ishlab chiqarish maydonlaridan tо‘la foydalanish lozim, ilg‘or texnologiyalar va ishlab chiqarishni tashkil foydalanish.
Korxonaning ishlab chiqarish hajmi deganda rejalashtirilgan chora-tadbirlarni hisobga olgan holda ishlab chiqarish asbob-uskunalaridan tо‘liq foydalanish, ammo ilg‘or ishlab chiqarish texnologiyasini joriy etish va mehnatni ilmiy tashkil etish rejalashtirilgan yilning nomenklaturasi va assortimenti bо‘yicha maksimal darajadagi mahsulot tushuniladi. Ishlab chiqarish hajmi ishlab chiqarish hajmi о‘lchanadigan birliklarda aniqlanadi. О‘lchash uchun tabiiy va shartli tabiiy hisoblagichlar ishlatiladi (tonna, dona, metr, minglab an’anaviy qutilar va boshqalar).
Keng assortiment bir turdagi yoki bir xil turdagi mahsulotlarga qisqartiriladi. Umuman olganda, korxonaning ishlab chiqarish quvvatini (M) quyidagi formula bilan aniqlash mumkin.
bu erda Te – korxonaningish vaqtining samarali jamg‘armasi;
t - bu ishlab chiqarish birligini ishlab chiqarishning murakkabligi.
Korxona ishlab chiqarish quvvatning uch turi mavjud:
- dizayn (qurilish yoki rekonstruktsiya loyihasida kо‘zda tutilgan);
- joriy (amalda erishilgan);
- zaxira (maksimal yuklarni qoplash uchun, 10 dan 15% gacha).
Ishlab chiqarish quvvatlarining balansiga kо‘ra quyidagilar aniqlanadi:
1. Kirish kuchi, ya’ni yil boshida mavjud uskunalarga muvofiq yil boshida aniqlanadi.
2. Chiqish quvvati, ya’ni yil oxiridakapital qurilish, uskunalarni modernizatsiya qilish, texnologiyani takomillashtirish va ishlab chiqarishni tashkil etish hisobiga quvvatni tasarruf etish va ishga tushirishni hisobga olgan holda rejalashtirish davri oxirida aniqlanadi.
3. Foydalanishga topshirilgan - yil davomida foydalanishga topshirilgan ishlab chiqarish quvvati.
|
| |
Vaqtning samarali (rejali, haqiqiy) fondi (FEF)

|
Vaqtning samarali (rejali, haqiqiy) fondi (FEF)
|
bet | 9/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.org3. Vaqtning samarali (rejali, haqiqiy) fondi (FEF). Rejim asosida hisoblab chiqiladi, ta’mirlash uchun tо‘xtash joylarini hisobga olgan holda:
Fef = Fr * (1 - a / 100),
reja bо‘yicha ta’mirlash va kapital ta’mirlash ishlarida yо‘qotilgan ish vaqtining ulushi (2-12%).
Uzluksiz ishlab chiqarish jarayonining samarali vaqti, agar dam olish va bayram kunlari ta’mirlash ishlari olib borilsa, rejim vaqtiga tengdir:
Fef = Fr.
Ishlab chiqarish hajmi bir qator omillarga bog‘liq . Ulardan eng muhimi quyidagilar:
1) О‘rnatilgan jihozlarning soni;
2) Yetakchi jihozlarning ishlashi uchun texnik standart;
3) Jihozlarning sifatli tarkibi, jismoniy va ma’naviy buzilish darajasi;
4) Texnologiya va ishlab chiqarish texnologiyasining darajasi va repressivligi;
5) Xom ashyo, materiallar sifati, ularni о‘z vaqtida etkazib berish;
6) Ishlab chiqarilgan mahsulotlarning nomenklaturasi, assortimenti va sifati;
7) Ishlab chiqarish siklining davomiyligi va ishlab chiqarilgan mahsulotning (bajarilgan xizmatlarning) mehnat zichligi darajasi;
8) Korxonaning ixtisoslashish darajasi;
9) Ishlab chiqarish va mehnatni tashkil etish darajasi;
10) Uskunalarning ishlash muddati va yil davomida ishlab chiqarish maydonlaridan foydalanish fondi.
Korxonaning ishlab chiqarish hajmi etakchi ishlab chiqarish ustaxonalari, bо‘limlari yoki bо‘linmalarining quvvati bilan belgilanadi, ya’ni. etakchi tarmoqlarning imkoniyatlari bо‘yicha.
Zavodning ishlab chiqarish quvvatini hisoblash uning barcha bо‘linmalari uchun quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
- texnologik uskunalarning birliklari va guruhlari bо‘yicha;
- ishlab chiqarish uchastkalari bо‘yicha;
- asosiy dо‘konlarda va umuman zavodda.
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati etakchi ustaxonalar, bо‘limlar, bо‘linmalarning sig‘imi bilan belgilanadi. Eng kо‘p mehnat talab qiladigan texnologik jarayonlar va mahsulotlar yoki yarim tayyor mahsulotlarni ishlab chiqarish bо‘yicha operatsiyalar bajariladigan ustaxonalar, bо‘limlar va bо‘limlarni о‘z ichiga oladi. Asosiy ishlab chiqarishdagi etakchi ustaxonalar, bо‘limlar va bо‘linmalar rо‘yxati, shuningdek ulardan foydalanishning maqbul darajasi ishlab chiqarish quvvatini hisoblash bо‘yicha tarmoq kо‘rsatmalarida e’lon qilingan.
Ishlab chiqarish quvvatini hisoblash uchun siz quyidagi dastlabki ma’lumotlarga ega bо‘lishingiz kerak:
- bitta mashinaning ish vaqtining rejalashtirilgan jamg‘armasi;
- avtomobillar soni;
- jihozlarning ishlashi;
- ishlab chiqarish dasturining mehnat zichligi;
- erishilgan samaradorlik meyorlari foizi.
Ishlab chiqarish quvvatini hisoblashning bir necha usullari mavjud.
1. Xuddi shu turdagi uskunalar bilan jihozlangan ustaxonaning ishlab chiqarish quvvatini hisoblash. Ushbu usul bir xil mahsulot ishlab chiqaradigan yoki bir xil xom ashyoni mashina tipidagi agregatlarda qayta ishlaydigan ustaxona hajmini hisoblash uchun ishlatiladi.
|
| |
Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni - bet 6

|
Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni
|
bet | 6/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.orgFarqlash prinsipi ishlab chiqarish jarayonini alohida komplekslar, bosqichlar (fazalar) va operatsiyalarga о‘z navbatida texnologik о‘tish, mehnat texnikasi, harakatlar va harakatlarga bо‘linishini nazarda tutadi. Ishlab chiqarishning murakkabligi va hajmiga qarab, uning mahsuloti korxonaning bir yoki bir nechta tarkibiy bо‘linmalarida tо‘planishi mumkin. Ishlab chiqarish jarayonining ushbu bо‘linishi ish joylarini tashkil etish va jihozlashni yaxshilash, ishchilarning malakasini oshirish va mehnat unumdorligini oshirishga imkon beradi. Shu bilan birga, haddan tashqari tabaqalashtirish, birinchi navbatda, monotonlik va mehnat intensivligi tufayli ijrochilarning charchoqlarini oshiradi. Bundan tashqari, operatsiyalar sonining sezilarli darajada kо‘payishi, harakatlanadigan obyektlarning narxini va boshqa xarajatlarni oshiradi.
Avtomatik ishlab chiqarish prinsipi - bu odamning bevosita ishtirokisiz yoki uning nazorati va nazorati ostida ishlab chiqarish operatsiyalarining maksimal miqdorini texnik asoslanganligi va iqtisodiy imkoniyatlarini hisobga olgan holda amalga oshirish. Ushbu tamoyilga bо‘lgan ehtiyoj texnologik rejimlarning kuchayishi va bajarilgan ishlarning aniqligi oshishi, ijrochilarni qо‘l mehnatidan ozod qilish, ularni operatorlarning mehnati bilan almashtirish va zararli va qiyin ishlarni istisno qilish bilan izohlanadi.
Muayyan turdagi mahsulotni ishlab chiqarishni о‘zlashtirishning harakatchanligi ishlab chiqarishning moslashuvchanligi bilan tavsiflanadi , bu esa uskunani о‘zgartirish vaqtini va xarajatlarini kamaytirishga imkon beradi. Moslashuvchanlik darajasi - bu yangi mahsulotga о‘tishda sarflangan vaqt va pul miqdori.
Shuni yodda tutish kerakki, ishlab chiqarish jarayonlarini tashkil etishning yuqoridagi ba’zi prinsiplari bir-biriga ziddir. Masalan, kо‘p hollarda mutanosiblik prinsipi ixtisoslashuv prinsipini buzgan holda amalga oshirilishi mumkin, ba’zan esa uzluksizlik, parallelizm va boshqalar. Ishlab chiqarish rivojlanishi bilan ularning ba’zilarining ma’nosi ham о‘zgaradi. Masalan, ishlab chiqarishda ritm, uzluksizlik, parallellik va tо‘g‘rilik katta ahamiyatga ega. Hozirgi vaqtda va kelajakda ishlab chiqarish jarayonlarini elektronlashtirish bilan bir qatorda, eng muhimi, albatta, avtomatik bо‘ladi.
|
| |
Korxonada ishlab chiqarini tashkil etish prinsiplari, turlari, shakllari va usullari

|
Korxonada ishlab chiqarini tashkil etish prinsiplari, turlari, shakllari va usullari
|
bet | 2/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.org3.2. Korxonada ishlab chiqarini tashkil etish prinsiplari, turlari, shakllari va usullari
Moddiy tovarlarni yaratish jarayoni insonning yoki mehnatning о‘zi, mehnat vositalari va obyektlarining maqsadli faoliyatini о‘z ichiga oladi. О‘z-о‘zidan, mehnat vositalari va obyektlari moddiy boylik yaratolmaydi va faqat ularni harakatga keltira oladigan ishchi kuchi bilan birlashganda ular ishlab chiqarish jarayonining bevosita ishtirokchisiga aylanadi.
Ishlab chiqarish jarayoni - bu korxonada mahsulot ishlab chiqarish va ta’mirlash uchun zarur bо‘lgan odamlar va asbob-ukunalarning barcha harakatlarining yig‘indisi. Bu vaqt kategoriyasi bо‘lib, uning samarali qurilishi zarur mahsulot (tovar, xizmat) olish uchun sarflangan vaqt, maydon va mablag‘larni minimallashtirishni nazarda tutadi. Bu erda mehnat vositalari (uskunalar, dastgohlar, dastgohlar va boshqalar) eng muhim tarkibiy qism bо‘lib, mehnat obyektlarini tayyor mahsulotga aylantirishda bevosita ishtirok etadiyoki keyinchalik qayta ishlashga yaroqli tayyor mahsulotga aylantirishga qaratilgan barcha ishlab chiqarish omillarining о‘zaro ta’sirida namoyon bо‘ladi.
Ishlab chiqarish jarayonini tashkil qilishning asosiy elementlari mehnat, obyektlar va mehnat vositalaridir.
Bundan tashqari, kо‘plab sohalarda tabiiy jarayonlar ham (biologik, kimyoviy) qо‘llaniladi.
Ishlab chiqarish jarayonining eng muhim qismlari:
asosiy ishlab chiqarish - bu bevosita korxonaning mahsulot turini tashkil etuvchi tayyor mahsulot ishlab chiqarish jarayonlari;
yordamchi ishlab chiqarish - asosiy ishlab chiqarish uchun oraliq mahsulot ishlab chiqarish, bu asosiy jarayonlarning normal о‘tishini ta’minlaydi;
qо‘shimcha ishlab chiqarish - bu asosiy ishlab chiqarishdan chiqindilarni qayta ishlash yoki yо‘q qilish.
Vaqt о‘tishi va avtomatlashtirish darajasi bо‘yicha tasniflar mavjud.
Vaqt о‘tishi bilan ular quyidagilar bо‘lishi mumkin: diskret yoki uzilishli, davomiy.
|
| |
Muddati о‘tgan yoki eskirgan - Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni

|
Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayoni
|
bet | 8/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.org4. Muddati о‘tgan yoki eskirgan - yil davomida ishdan bо‘shatilgan quvvat.
5. О‘rtacha yillik ishlab chiqarish quvvati –Bir yil mobaynida ishlab chiqrish jarayonida tо‘liq foydalaniladigan quvvatlar tushiniladi.
Ishlab chiqarish quvvatining о‘sishi quyidagilarga bog‘liq:
1) Yangi sexlarni ishga tushirish va mavjud ustaxonalarni kengaytirish;
2) Qayta qurish;
3) Ishlab chiqarishni texnik qayta jihozlash;
4) Tashkiliy va texnik tadbirlar, ulardan:
- uskunaning ishlash vaqtini kо‘paytirish;
- mahsulotlar turini о‘zgartirish yoki mehnat zichligini kamaytirish;
- lizing shartnomasida belgilangan muddatlarda qaytarib berish bilan lizing asosida texnologik uskunalardan foydalanish.
Ishlab chiqarish quvvatidan chiqish quyidagi sabablarga kо‘ra yuzaga keladi:
- uskunalarning eskirishi;
- uskunalarning ish vaqtini qisqartirish;
- mahsulotlar nomenklaturasini о‘zgartirish yoki mehnat intensivligini oshirish;
- uskunani ijaraga berish muddati tugashi.
Ishlab chiqarish quvvatini hisoblash uchun uskunaning ishlash vaqtini aniqlash kerak. Farqlang:
Vaqt taqvimi fondi (FC):
Fk = Dk * 24,
bu erda Dk - bu bir yilda taqvim kunlarining soni.
2. Vaqt rejimi (nominal) fondi (Fr).
Uzluksiz ishlab chiqarish jarayoni bilan taqvim fondi rejimga teng:
Fk = Fr.
Uzluksiz ishlab chiqarish jarayoni bilan u formulalar yordamida hisoblanadi:
Fr = Dr * Ts * S,
bu erda, Dr - bir yildagi ish kunlari soni;
Ts - korxonaning ish rejimini va ta’til oldidagi ish kunining qisqarishini hisobga olgan holda bir smenaning о‘rtacha davomiyligi;
S - kuniga smenalar soni.
Fr = C * [(Dk - Ikki) * Tsm - (Chn * Dpred)],
bu erda Dk - bir yilda taqvim kunlarining soni;
Ikkinchisi - davrdagi dam olish va bayramlar soni;
Tcm - ish smenasining davomiyligi, h;
Chn - ta’tildan bir necha kun oldin ishlamaydigan ish vaqti soni;
Dpred - bu davrdagi bayramdan oldingi kunlar soni.
|
| |
Toshkent moliya instituti statistika

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI
STATISTIKA
Toshkent 2004
Statistika. (darslik). Toshkent.: “Ibn Sino”, 2004, 354 bet.
Darslik statistika fani bo’yicha tegishli muassasalar tomonidan tasdiqlangan va davlat ta’lim standartlariga mos keladigan dastur asosida yozilgan va moliya, bank ishi, soliq va soliqqa tortish, buxgalteriya hisobi va audit, kasb ta’limi yo’nalishlariga mo’ljallangan bo’lib, ikki qismdan iboratdir. Birinchi qismda statistika tushunchasi, predmeti, metodlari, tashkil etilishi, statistik kuzatish, guruhlash va jamlash, indeks, korrelyatsiya, regressiya, balans metodlari, ya’ni statistika umumiy nazariyasi masalalari yoritilgan. Ikkinchi qismda esa makroiqtisodiy jarayonlar(xarajatlar, daromadlar, milliy boylik, aholi va mehnat resurslari, yalpi ishlab chiqarish va xizmatlar, ijtimoiy soha,samaradorlik, moliya-kredit) statistikasi ko’rsatkichlari statistik tahlil qilingan.
Darslikda asosiy tayanch iboralar va talaba olgan bilimini sinab ko’rishi uchun savol va topshiriqlar keltirilgan.
Kitob bozor iqtisodiyotini o’rganuvchi barcha moliya-iqtisod ixtisosligi talabalari, aspirantlari, ilmiy izlanuvchilari hamda moliya va bank institutlari mutaxassis-amaliyotchilariga foydali bo’lishi mumkin.
i.f.d., prof. X.A.Shodiev tahriri ostida
Mualliflar:
Iqtisod fanlari doktorlari, professorlar X.Shodiev, Yo.Abdullaev, Z.Toshmatov, iqtisod fanlari nomzodlari, faxriy professorlar M.Xamroev, X. Xo’jaqulov, katta o’qituvchilar T.Boltaev, R.Urunov
Taqrizchilar:
Texnika fanlari doktori, professor I.Xabibullaev – Soliq akademiyasi, informatsion texnologiya kafedrasi.
Iqtisod fanlari nomzodi, dotsent B. Usmanov – Toshkent Davlat iqtisodiyot universiteti, statistika kafedrasi
Ш 0702000000 - 38
М354(04) - 2004
ISBN 5-638-01553-1
|
Kranlarda ishlash tartib qoidalari

Kranlarda ishlash tartib qoidalari.
Kranlar bilan ishlashda quyidagi qoidalarga amal qilish zarur:
1. Kranchi kran bo`yicha maxsus bilimga ega bo`lishi kerak va bu to`g`risida guvoxnomasi bo`lishi kerak.
2. Yuklarni ko`tarish elementlariga osish, tushirish va yuklar bog`lash uchun maxsus bilimga ega bo`lgan stropalshik, takelajnik, zatsepshiklar bo`lishi kerak.
3. Ishni boshlashdan oldin kranchi stropalchik kranni yuk ushlagichlarini normal xolatdaligini tekshirish kerak.
4. Stropalchik yuk ko`tarilayotganda arqon vertikal xolatda bo`lishligini ta`minlash kerak.
5. Yukni 200…300 mm balandlikka ko`tarib to`xtab yukni bog`lanishining mustaxkamligini arqonlarni bir xilda taranglanayotganligini tekshiriladi, xammasi joyida bo`lsa ko`tarish va siljitish davom ettiriladi.
6. Xavfli katta gabaritli yuklarni ko`tarish tashish ishlarini texnika xavfsizligini biladigan bitta odamning boshqaruvida amalgam oshiriladi.
7. Yuk ko`tarish bilan strelani bir vaqtda ko`tarish mumkin emas.
|
Electronics Workbench - 14- laboratoriya ishi mavzu: Raqam-analog o‘zgartirgichlarni tadqiq qilish. Ishning maqsadi

Electronics Workbench dasturida “Logic Converter” bilan ishlah
EWB dasturini ishga tushiramiz.
“Instruments” bo’limidagi elementlardan Logic Converterniishchi
maydonga qo’yamiz.
1-rasmda ko’rsatilgan Logic Converter yordamida 8 razriyadli bo’lgan
raqamli signallar hosil qilingan.
1- rasm
2-rasmda ko’rsatilgan Logic Converter yordamida 7 razriyadli bo’lgan
raqamli signallar hosil qilingan.
2-rasm
Topshiriq: Logic Converter yordamida 2, 3, 4, 5, razriyadlar bo’lganda raqamli
signallarni hosil qiling.
2. Ishning bajarilish tartibi 1. Yuqoridagi ma’lumotlar va qo'shimcha adabiyotlar yordamida
nazariy qismni o'rganib chiqish.
2. Namunaviy misolni ko'rib chiqish.
3. Ishni bajarish uchun o'qituvchidan masala variantni olish.
4. Berilgan variant bo'yicha yechimlar daraxtini qurish;
5. Alternativ yechimlarning tahlilini olib borish.
3.Mustaqil bajarish uchun savol va topshiriqlar. 1. Kvantlash xatoligi deb nimaga asoslanganlik holatni tekshiring. 2. Raqamli-analog o ‘zgartirgich nimaga asoslanganlik holatni tekshiring. 3. Analog-raqamli o ‘zgartirgich nimaga asoslanganlik holatni tekshiring.
Mavzu: Tasvirga matn joylash Fan: Informatika №16 Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
Mavzu: Tasvirga matn joylash Fan: Informatika №16 Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 1/3 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 11,53 Kb. | | #107217 |
Bog'liq Mavzu Tasvirga matn joylash Fan Informatika №16 Darsning maqsa-hozir.org (1)
Mavzu: Tasvirga matn joylash Fan: Informatika №16 Darsning maqsadi: Ta’limiy
Mavzu: Tasvirga matn joylash
Fan: Informatika № 16
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash va tasvirga matn joylash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o‘qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish;
FK: tasvirlarni grafik uskunalar yordamida to‘plashni biladi, amaliyotda qo‘llay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
PhotoShopda tasvirlarga geometrik shakllami qo‘shadigan nechta uskuna bor?
Geometrik shakllami tasvirga joy lash uskunalari klaviatura orqali qanday faollashtiriladi?
Geometrik shakllami joy lash uskunalari yordamida tasvirga bir nechta geometrik shakllami joylang. Ular joylashgan qatlamlar ketma-ketligini o‘zgartiring.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova

|
X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova
|
bet | 1/58 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #239775 |
Bog'liq X. K. Aripov, A. M. Abdullaev, N. B. Alimova
O‘ZBEKISTON ALOQA VA AXBOROTLAShTIRISh AGENTLIGI
TOShKENT AXBOROT TEXNOLOGIYaLARI UNIVERSITETI
════════════════════════════════════════════
X.K. ARIPOV, A.M. ABDULLAEV, N.B. ALIMOVA
ELEKTRONIKA
VA
SXEMOTEXNIKA
5521900 “Informatika va axborot texnologiyasi”
5523600 “Elektron tijorat”
5523500 “Axborot xavfsizligi”
5522200 “Telekommunikatsiya”
5522100 “Televidenie, radioaloqa va radioeshittirish”
5522000 “Radiotexnika”
5140900 “Kasb ta’limi” (telekommunikatsiya)
5521900 “Kasb ta’limi” (informatika va axborot texnologiyalari)
yo‘nalishlarida ta’lim olayotgan bakalavrlar uchun
o‘quv qo‘llanma
Toshkent – 2008
X.K. Aripov, A.M. Abdullaev, N.B. Alimova. Elektronika va sxemotexnika. O‘quv qo‘llanma – Toshkent: TATU, 2008, 137 b, 2007-2008 o‘quv yili rejasi
Taqrizchilar: Sh.Z. Tadjibaev, texnika fanlari nomzodi, dotsent
R.K. Karimov, texnika fanlari nomzodi, dotsent
O‘quv qo‘llanmada yarimo‘tkazgichli elektronika qurilmalarining negiz elementlari ko‘rib chiqilgan. Diodlar, tranzistorlarning sinflanishi, volt - amper va boshqa xarakteristikalari, asosiy ulanish sxemalari va ularni turli ishchi rejimlarida aniq bir qurilmalarda qo‘llanilish xossalari keltirilgan. Analog va raqamli qurilmalarning yasalish prinsiplariga alohida e’tibor qaratilgan. Ularning ishlashining matematik ifodalash usullari, hamda berilgan texnik ko‘rsatgichlarga ega bo‘lgan qurilmalarni analiz va sintez asoslari keltirilgan.
Elektron asboblar va analog va raqamli sxemotexnika qurilmalarining ba’zilarining asosiy xarakteristika va parametrlarini aniqlashga imkon beradigan laboratoriya ishlari keltirilgan.
O‘quv qo‘llanma tegishli yo‘nalishlarda ta’lim olayotgan talabalar uchun mo‘ljallangan.
© Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nashri, 2008
════════════════════════════════════════════
MUNDARIJA
Kirish....................................................................................................
|
3
|
|
|
| |
O‘yinni taxlil qilish - Mavzu: Harakatli o‘yinlarni bolani yoshiga mos holda tanlash, tahlil qilish va o‘tkazish...

|
Mavzu: Harakatli o‘yinlarni bolani yoshiga mos holda tanlash, tahlil qilish va o‘tkazish metodikasi. Ta`lim berish texnologiyasi modeli
|
bet | 8/14 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 241 Kb. | | #100535 |
Bog'liq ochiq dars1797O‘yinni taxlil qilish
O‘yinni natijalarini e’lon qilishda o‘yinni tushinib etish, o‘yin qatnashchilari tomonidan texnik usullar va texnikasida qo‘yilgan xatosini ko‘rsatib berish zarur. Kichik maktab yoshidagi bolalarga o‘yinni syujetini taxlil qilishda o‘yinni syujetini rivojlantirishdagi ijobiy va salbiy tomonlarni, aloxida rollarni yaxshi bajargan o‘yin qatnashchilarini ko‘rsatib o‘tish juda foydali bo‘ladi. Ijobiy tashabbus ko‘rsatgan va o‘yin qoidalariga rioya qilgan o‘quvchilarni aloxida o‘rnak uchun ko‘rsatib o‘tish kerak.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, ya’ni o‘yin jarayonini o‘tkazishini o‘zi juda murakkab: u nafaqat bolalarni yosh xususiyatlariga, ishlash sharoitiga, balki bolalarni jamoa bo‘lib o‘ynashga tayyorgarligiga, ularni kayfiyatiga, o‘yin rahbarini o‘zining maxoratiga ham bog‘liq bo‘ladi. O‘yinni o‘tkazish pedagogik jarayon bo‘lib, uni xardoim ham oldindan aytib bo‘lmaydi.
Bolalar bilan shug‘ullanishni amaliy tajribasi shuni ko‘rsatadiki, o‘yin jarayonida o‘ynovchilarni harakatini taxlil qilishni va tuzatishni bilish, to‘g‘ri taxlil qilishni va o‘yinni raxbari sifatida o‘zini xulqini baxolashni bilish o‘yinga raxbarlik qilish maxoratini takomillashtirishga yordam beradi.
KUN VA TUN.
I Vazifasi:
1. Qisqa masofaga yugurish malakasini oshiradi
2. Qon aylanishini yaxshilaydi va oyoq mushaklarini rivojlantiradi.
3. Bir birini xurmat qilishni o‘rgatadi.
II Dars qismi: Asosiy, tayyorlov
III Yoshi: 3-8 sinf
IV O‘tkaziladigan joyi: Sport maydonchasi.
V Kerakli jihozlar:
O‘yin sxemasi
|
Mazmuni
|
Qoidasi
|
Variant
|
Uy chizig‘i
x x x x x x x x
o o o o o o o o
K
1m
20 m
T
Uy chizig‘i
10 m
Bu erda: x,o - o‘yinchilar
- xakam
K - kun jamoasi
T - tun jamoasi
|
O‘quvchilar teng ikki jamoaga bo‘linib, o‘rta chiziqdan 1m oralig‘ida, bir-biriga parallel holda joylashadilar . Birini kun ikkinchisini tun deb nomlaymiz. Qaysi jamoaning nomi chaqirilsa o‘sha jamoa uy chizig‘i tomon qochadi nomi chaqirilmagan jamoa quvlaydi. O‘yin shu tariqa davom etadi.
|
1. O‘qituvchining signalisiz harakat qilish taqiqlanadi.
2. O‘yin belgilangan maydonda o‘ynashi shart.
3. Maydondan chiqib ketgan o‘yinchi ushlangan hisoblanadi.
4. O‘yinda qo‘pol harakat qilish taqiqlanadi.
5. Bir o‘yinchi bir nechta o‘yinchini tutishga haqli
6. Har bir ushlangan o‘yinchi hisobidan 1 tadan ochko beriladi.
7. CHaqilishi soni teng bo‘lishi kerak
8. O‘yin necha achkoga o‘ynalishi oldindan belgilab qo‘yiladi.
9. Qaysi jamoa birinchi bo‘lib belgilangan achkoni to‘plasa g‘olib hisoblanadi.
|
1. Har xil mashqlar asosida o‘ynatish mumkin.
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Harakatli o‘yinlarni bolani yoshiga mos holda tanlash, tahlil qilish va o‘tkazish metodikasi. Ta`lim berish texnologiyasi modeli
|
Vazirligi toshkent davlat texnika universiteti

|
Vazirligi toshkent davlat texnika universiteti
|
bet | 1/9 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 30,31 Kb. | | #137870 |
Bog'liq yakuniy tarmoq
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR
VAZIRLIGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
«Elektronika va avtomatika» fakulteti «Axborotlarga ishlov berish va
boshqarish tizimlari» kafedrasi
« Tarmoqlarni administrlash» fanidan yakuniy
nazorat savollar.
Variant №1
1. Linux va Windows ning ishonchliligi
2. Axborot tizimlarini boshqarishning asosiy maqsadlarini sanab o‘ting
3. 28-bit uzunlikdagi pastki tarmoq maskasi qanday bo'lishini hisoblang - 11111111 11111111 11111111 11110000 nuqta-o'nlik yozuvda?
Kafedra majlisida №7 qarori bilan 06.12.2023 yilda tasdiqlangan.
Kafedra mudiri: _________t.f.d., prof. J.U.Sevinov
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR
VAZIRLIGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
«Elektronika va avtomatika» fakulteti «Axborotlarga ishlov berish va
boshqarish tizimlari» kafedrasi
« Tarmoqlarni administrlash» fanidan yakuniy
nazorat savollar.
Variant №2
1. Domen nomlari serverlari (DNS)
2. Linuxda Windows resurslari bilan ishlash
3. O'ttiz ikki birlikdan iborat pastki tarmoq maskasi nuqta-o'nlik yozuvda qanday bo'lishini hisoblang?
Kafedra majlisida №7 qarori bilan 06.12.2023 yilda tasdiqlangan.
Kafedra mudiri: _________t.f.d., prof. J.U.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR
VAZIRLIGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
«Elektronika va avtomatika» fakulteti «Axborotlarga ishlov berish va
boshqarish tizimlari» kafedrasi
« Tarmoqlarni administrlash» fanidan yakuniy
nazorat savollar.
Variant №3
1. Tizim administratorining javobgarliklari
2. Operatsion tizimni tanlang: WindowsvsLinux
3. Apparat va dasturiy ta'minotni tanlash
Kafedra majlisida №7 qarori bilan 06.12.2023 yilda tasdiqlangan.
Kafedra mudiri: _________t.f.d., prof. J.U.
|
| |
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajasiga kо‘ra quyidagilar mavjud

|
Ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajasiga kо‘ra quyidagilar mavjud
|
bet | 3/13 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 49,26 Kb. | | #138172 |
Bog'liq Iii-mavzu. Ishlab chiqarish omillari va ishlab chiqarish jarayon-fayllar.orgIshlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish darajasiga kо‘ra quyidagilar mavjud:
qо‘llanma;
mexanizatsiyalashgan (mashinalardan foydalangan ishchilar tomonidan amalga oshiriladi);
avtomatlashtirilgan (ishchi nazorati ostida mashinalar tomonidan amalga oshiriladi);
avtomatik (faqat avval yaratilgan dasturga muvofiq mashinalar tomonidan amalga oshiriladi).
Asosiy, yordamchi va ikkilamchi ishlab chiqarish ishlab chiqarish bosqichlari ketma-ketligidan iborat.
Ishlab chiqarish bosqichi - bu mehnat obyektining о‘zgarishini, uning bir holatdan ikkinchisiga о‘tishini tavsiflovchi ishlab chiqarishning texnologik jihatdan yakunlangan qismi.
Ishlab chiqarish bosqichlari mehnatning birlamchi bо‘g‘inini, sodda, elementar tarkibiy qismini ifodalovchi bir qator ishlab chiqarish operatsiyalariga bо‘linadi. Bu alohida ish joyida, xuddi shu mehnat obekti ustida, bir yoki bir guruh ishchilar tomonidan, xuddi shu mehnat vositalaridan foydalangan holda amalga oshiriladi.
Maqsadlari bо‘yicha ular quyidagilarga bо‘linadi.
texnologik, buning natijasida mehnat obyektlari sifat о‘zgarishlari (holat, shakli, tashqi kо‘rinishi, xususiyatlari);
mehnat obyektining joylashuvini о‘zgartiradigan va uzluksiz ishlab chiqarish uchun sharoit yaratadigan transport;
mashinalar va ishlab chiqarish vositalariningnormal ishlashini ta’minlaydigan xizmat kо‘rsatish (moylash, tozalash, ish joyini tozalash);
texnologik operatsiyalarning tо‘g‘riligi va belgilangan rejimlarga muvofiqligini ta’minlaydigan boshqaruv.
Ishlab chiqarish jarayonini tashkil etish tamoyillari
1. Ixtisoslash- bu tamoyil har bir ustaxonaga, ish joyiga qat’iy belgilangan mahsulot turlarini yoki texnologik jihatdan bir hil bо‘lgan ishlarni tayinlashni anglatadi.
|
| |
-Amaliy mashg‘ulot - Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash

|
Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash
|
bet | 5/43 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #231933 |
Bog'liq O\'quv qo\'llanma (2)4-Amaliy mashg‘ulot
Rezervuarning maqbul xajmini aniqlashda texnik-iqtisodiy hisoblar
Neft va gaz sanoatida rezervuar materialiga koʼra, odatda metalli yoki temirbetonli boʼlishi mumkin. Ulardagi yoʼqotishlarni kamaytirish maqsa- dida, ulardagi mahsulotning idish devori bilan taʼsir yuzasini kamaytirish kerak. Yaʼni shimuvchanlik (yoʼqotish) yuzasini iloji boricha kamaytiriladi. Shuning uchun quyidagi bir xil hajmli rezervuarlarning sirtlarini hisoblashlar orqali koʼrib chiqamiz.
Barcha geometrik shakldagi rezervuarlar uchun V=10000 m³ deb olamiz, hamda har bir geometrik shakllar uchun hisoblashlarni o‘tkazamiz:
Kub misolida ko‘rsak, u holda
V=a³ (1),
Hamda,
S= 6 a² (2)
S= ³√V² = 6 ³√108=2785,2 m²
Skub=2785,2 m² ni hosil qilamiz.
2) Silindr misolida ko‘rilganda bu quyidagicha aniqlanadi:
V= πR²H => H=V/(πR²); (3)
Hamda, bunda yuza quyidagiga teng:
S= 2πR² + 2πRH (4)
(2) ni (4) ga qo‘ysak , quyidagini hosil qilamiz:
S=2πR² + 2V/R
S(R) – funksiyaning minumumini topamiz. Shuning uchun S' (R) = 0 (4)=>
4πR -2V/R² = 0
(4)=> 4πR -2V/R² = 0
R³ =V/2π =>R = ³√V/2π (5)
(5) ni (4) ga qo‘ysak,
S=3 ³√2πV²=3 ³√628 = 2569.1 m²
Ssilindr = 2244.3 m ²
Shar misolida ko‘ramiz :
V = 4⁄3πR³ => R=³√3V/4π (6)
S = 4πR² (7)
(6) ni (7) ga qo‘ysak ,
S = 4π³√9/16π²= ³√36πV² = ³√36·3,14 · 10000² = 2244.3 m ²
Sshar = 2569.1 м²
4) Konus misolida olamiz:
V= 1/3πR²H => H=3V/(πR²) (8)
S= πR² + πRl (9)
L = √R²+ H² => S= πR² + πR √R²+ H²
(8) ni qo‘ysak ,
S= πR² + πR √R²+ 9V²/ (π²R²·R²)
S(R) funksiyaning minimumini topamiz. Shuning uchun S’ ® =0
2πR + (2π2R6 – 9V2)/(R2(π2R6 +9V2)) = 0
πR3=a deb belgilab olsak, =>
2a√(a2 + 9V2) = (9V2- 2a2)
4a2(a2+9V2) = (9V2- 2a2)2
72a2V2= 81V4
a2=9/8V2
πR3= 104·3/2√2
R=3√3388 = 15.02
S= π3√ 9V2/8π2 + πR2 =43√9πV2/8 = 2003√2826 = 2827.8 m 2
Skonus = 2827.8 m 2
5) Tomchi ko‘rinishidagi rezervuarni tekshiramiz :
Tomchining To‘la sirti minimal bo‘lishi uchun yasovchi diametrga teng bo‘lishi
kerak, ya’ni o‘q kesimi teng tomonli uchburchakdan iborat bo‘lishi kerak. => L =2R
V = 1/3πR2H + 2/3πR3 (10)
S = 2πR² + πRl = 4πR² (11) H= √L²- R²=R√3
L =2R ni (10) ga qo‘ysak
V=1/3πR3 ·√3 + 2/3 πR3 =πR3(2 + √3)/3 bundan R ni topsak ,
R=3√3V/ (π(2 + √3)) (12)
(12) ni (11) ga qo‘ysak
S= 3√9V2(2 -√3)2/ π2 =43√9· 3.14· 108(2 -√3)2 =4003√202.9 =400· 5.876 =
= 2350.4 m 2
Stomchi = 2350.4 m 2
Endi, to‘la sirtlarni taqqoslaymiz :
Sкуб=2785,2 m ²
S silindr = 2244.3 m ²
Sshar = 2569.1 m ²
Skonus = 2827.8 m 2
|
| |
-Masala - Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash

|
Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash
|
bet | 14/43 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #231933 |
Bog'liq O\'quv qo\'llanma (2)8.3-Masala. Diametri d=4 m bo'lgan sharsimon idish to'liq zichligi ρ=103 kg/m3 bo'lgan suyuqlik bilan to'ldirilgan. Rezervuardagi suyuqlikning yuqori qismida bosim atmosferadir.
Yuqori va yon yarim sharlarga ta'sir qiluvchi kuchlarning kattaligi va yo'nalishini aniqlang.
Javob: Рв = 1,28 kN, yuqoriga; Рб =3,85 kN, ichkarida
8.4-Masala, 8.3-masalani, idishdagi suyuqlikning yuqori qismidagi bosimni quyidagicha yechish:
ortiqcha , ри = 4,9 kPa;
vakuum , рв = 4,9 kPa.
Javob: 1) Рв=5,13 kN, yuqoriga; Рб=7,70 kN, ichkaridan; 2) Рв=2,57 kN, pastga; Pb = 0.
8.5-Masala. Vertikal silindrsimon rezervuar (d=2m) yuqori qismida 19,6 kN og'irlikdagi bir xil diametrli yarim sharsimon qopqoq bilan yopiladi va to'liq suv bilan to'ldiriladi. Keyin qopqoqning yuqori qismidagi teshikka ahamiyatsiz darajada kichik diametrli vertikal trubka vidalandi va unga suv quyildi.
Aniqlang: 1) trubadagi suvning qaysi balandligida suyuqlik bosimining vertikal komponenti qopqoqning og'irligini muvozanatlashtiradi? 2) agar trubkada suv emas, kerosin (r k = 810 kg/m3) bo‘lsa, bu balandlik qanday o‘zgarishi kerak?
Javob: hв = 0,303 m; hк = 0374 m.
8.6-Masala. Silindrsimon rezervuar ikkita yarim silindrsimon qismdan payvandlanadi va to'liq suyuqlik bilan to'ldiriladi.
Rezervuarning qaysi holatida (a,b yoki c) payvand chokiga ta'sir qiluvchi kuchlanish kuchlari minimal ekanligini aniqlang. Rezervuarning uzunligi uning diametridan kattaroqdir, to'ldirish teshigi har doim uning yuqori qismida va ochiq.
Javob: b holatida
.
|
| |
-Amaliy mashg‘ulot - Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash

|
Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash
|
bet | 3/43 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #231933 |
Bog'liq O\'quv qo\'llanma (2)2-Amaliy mashg‘ulot
Quvur va suv transportida tashish
Suv transporti dengiz va daryoga boʻlingan boʻlib, neft va neft mahsulotlarini ham mamlakat ichida, ham chet elga olib oʻtadi. Neft yuklarini tashish umumiy hajmining qariyb 13% suv transporti hissasiga to'g'ri keladi.
Masala: Gorizontal gaz quvuri uchun kompressor stansiyalari orasidagi masofani va ularning sonini aniqlang.
L=560 кm;
q=5740 mlm. m3;
To`r = 289 К;
Zo`r = 0,915;
Diametri 820 mm bo'lgan gaz quvuridagi dastlabki va oxirgi gaz bosimi:
ρн =56 kgc/m3;
ρк =35,8 kgc/m3;
o`rtacha molekulyar massa Мo'r=17,787 kg/mol;
Yechim:
Aralashmaning zichligini topamiz:
kg/m3;
Aralashmaning nisbiy zichligi:
;
Gaz quvurining taxminiy o'tkazuvchanligi: Кyil=0,85;
mln.c m3/kun;
Stansiyalar orasidagi masofa formula bo'yicha topiladi:
кm;
Kompressor stansiyalari soni: .
Topshiriqlar
Ichki diametri 100 mm va uzunligi 3 km bo'lgan quvur liniyasi orqali kuniga 200 t / kuniga, zichlik = 0,8 t / m3 va qovushqoqlik = 5 St (sm2 / s = 5,10-) miqdorida neft yetkazib beriladi. 4 m2 / s). Bosimning yo'qolishini aniqlang, ularni Pa, kgf / sm2 va m larda ifodalang.
Gorizontal gaz quvuri uchun kompressor stansiyalari orasidagi masofani va ularning sonini aniqlang. L=560 km; q=5742 mln. m3;To`r = 289 К; Zo`r = 0,915;
Diametri 820 mm bo'lgan gaz quvuridagi dastlabki va oxirgi gaz bosimi: ρн =56 kgc/m3; ρк =35,8 kgc/m3; o`rtacha molekulyar massa Мo’r=17,787 kg/mol;
Parafinli neftni o'rtacha 0,1 m / s tezlikda haydashda diametri D = 100 mm bo'lgan quvur devoridan r0 = 25 mm masofada joylashgan yadro tekisligidagi kesish kuchlanishini aniqlang. Neft zichligi = 900 kg / m3. Dinamik qovushqoqligi = 100 cP (l cP = l.10-1 Pa.s).
Quyidagi shartlarda diametri D = 0,2 m va uzunligi L = 15000 m bo'lgan gaz quvurining massa o'tkazuvchanligini aniqlang.
To'xtatilgan quvur liniyasining to'liq to'ldirilgan qismida bosim ∆p o'zgarishining ∆T haroratining o'zgarishiga bog'liqligini toping.
Neft quvuri o‘tkazuvchanlik qobiliyati (debiti) G = 15ּ106 t/yil tashkil qilib, neftning kinematik qovushqoqlik koeffitsiyenti ν = 0,8 ⸱10-4 m2/sek va neft zichligi ρ = 880 kg/m3 ga teng. Quvur uzunligi L = 300 km. Nivelir boshlangʼich va oxirgi nuqtalari farqi Z = 384m-137m = 247 m. Uchta nasos hosil qiladigan bosim N = 690 m;
Tashqi diametri 350 mm bo'lgan quvur liniyasi orqali neft 120 l/s oqim tezligi bilan pompalanadi, dastlabki isitish harorati tn=40℃ tuproq haroratida гº= 2℃. quvurning uzunligini aniqlang, unda yog'ning oxirgi harorati berilgan tA= 10° C ga teng bo'ladi.
|
| |
Nazorat savollari - 13- ma`ruza mavzu: Ko`tarish tashish mashinalarini ishlatishda xavfsizlikni ta`minlash. Reja

Nazorat savollari
1. Viklyuchatellar qanday vazifa bajaradi?
2. Qanday turdagi viklyuchatellar bo`ladi?
3. Prujinali mashina yuk ko`taruvchanligini cheklash moslamasi kranni qaysi joylarda qo`llaniladi?
4. Yuk momentini elektr cheklagichi qanday ishlaydi?
5. Chetki viklyuchatelning vazifasi nimadan iborat?
6. Kranlarda qanday xavfsizlik qurilmalarini bilasiz?
7. Richagli va knopkali chetki oʻchirgichlar ishlash printsipi nimadan iborat?
8. Mexanizmning har ikkala yoʻnalishdagi harakatini cheklash uchun qanday oʻchirgichlardan foydalaniladi?
9. Shamol bosimi kuchini qanday asbob bilan oʻlchash mumkin?
Mashg`ulot uchun xulosa
Kran aravachalari va kran metall konstruksiyalari xarakati oxirida tayanchlarga beriladigan zarbalarni soʻndiruvchi beferlar, yuk koʻtarish balandligi va tezligini cheklovchi chetki oʻchirgichlar hamda kranning oʻz-oʻzidan yurib ketishidan saqlovchi qurilmalar tuzilishi va ishlash prinsiplari oʻrganildi.
|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injiniringi fakulteti raqamli texnologiyalar konvergensiyasi

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti kompyuter injiniringi fakulteti raqamli texnologiyalar konvergensiyasi
|
Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 2,77 Mb. | | #109492 |
Bog'liq 4-sonli bayonnoma
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMLI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR KONVERGENSIYASI
KAFEDRASINING MA’NAVIYAT ISHLARI BO‘YICHA
№ 4–sonli majlisi
bayonnomasi
2023 yil «19» sentyabr Toshkent sh.
Qatnashdilar:
|
Kaf mudiri., t.f.f.d. N.A.Egamberdiyev, prof. Sh.A. Anarova, t.f.d. prof. M.S. Yakubov, dots. N.T. Malikova, dots. Xurramova R. dots. T.A.Xo‘jaqulov, dots. Mansurova M., katta o‘qituvchilar: A.E.Quvnaqov, R.X.Yuldashev, F.M.Alimova, T.B. Djurayev, assistentlar: N.A.Naim, V.S.Sodiqov, R.T.Gaipnazarov, To’xtasinov A.
|
Kun tartibi:
Kafedra professor o‘qituvchilari hamda “Yangi tarnov” mahallasidan 24 nafar maktab o‘quvchilari va mahalla yoshlar yetakchisi J.Sirojiddinov ishtirokida Qatag‘on qurbonlari xotirasi davlat muzeyiga tashrif amalga oshirildi.Tashrif davomida yoshlarga qatagʻonchilik siyosatining paydo boʻlish sabablari, oqibatlarini tadqiq etish, uni mamlakatimiz tarixining tarkibiy qismi, mamlakatimiz fuqarolarini, ayniqsa, yosh avlodni mustaqillik va adolat tantanasi uchun kurashgan fidoyi otabobolarimizning xotirasiga hurmat keltirish, qatagʻon qurbonlari xotirasini abadiylashtirish, ularni yod etish bilan bogʻliq maʼnaviy maʼrifiy tadbirlarda ishtirok etish, qatagʻon qurbonlari hayoti va faoliyatini oʻrganish, muzey fondlari va ekspozitsiyalarini mamlakatimiz hamda xorijdagi turli hujjatlar va boshqalar eksponatlar bilan tanishtirildi.
Tashrif mobaynida yoshlar o‘zlarining qiziqtirgan savollar bilan murojat qilishib, muzey xodimlari tomonidan batafsil ma’lumot berib borildi. Tashrifdan so‘ng yoshlarga boy o‘tmishimiz va madaniy merosimiz haqida bilim va ko‘nikmalar hosil qilindi.
Qaror qilindi:
Yoshlarni boy madaniyatimiz va tarixiy merosimiz bilan yaqindan tanishtirish maqsadida “Muzeylarga tashrif” loyihasinini amalga oshirildi.
Belgilangan reja-jadval asosida yoshlarning muzeylarga tashriflarini tashkil etildi.
Raqamli texnologiyalar konvergensiyasi
kafedrasi mudiri N.Egamberdiyev
|
| |
Millati: O’zbek Ma’lumoti: Tuganlanmagan oliy Manzili

|
Millati: O’zbek Ma’lumoti: Tuganlanmagan oliy Manzili
|
Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 72,01 Kb. | | #237624 |
Bog'liq yusupov umidjon rezyume
Rezyume
Ism Familyasi: Yusupov Umidjon Mirzayor o’g’li
Millati: O’zbek
Ma’lumoti: Tuganlanmagan oliy
Manzili: At-Termiziy ko’chasi,24-a, 9-honadon
Shahari: Termiz
El-pochtasi: yusupovumid1905@gmail.com
Tel: +998(94)868-75-70
Ta'lim:
Ta’lim maskani nomi: Toshkent Moliya Instituti
Fakultet: Moliya
Mutahasislik: Moliya va moliyaviy tehnologiyalar
Ta’lim shakli: kundizgi
Bitiruv yili: Sentabr,2022 – Avgust,2026
[Ro’yhatga olish oyi va yili] - [Kutilayotgan bitiruv oyi va yili]
Taluqli kurslar: 1C, Bugalteriya (hozirgi vaqtgacha)
GPA: 4.33
Tajriba: yo’q
Ko’nikmalar:
- Ingliz tili (so’zlashuv darajasida)
- Rus tili (tashuvchi darajasida)
- Ma’suliyatlik
- Kuchli aloqa
-Jamoviy hamkorlikda ishlay olishlik
- Vaqt boshqaruvi
Kompyuter ko’nikmalari:
- Microsoft Word
- Microsoft Exel
- Microsoft Pover Point
Mukofotlar:
- Viloyat miqyosida o’tkazilgan bolalar va o’smirlar futbol musobaqalari bir necha bor g’olibi
- Surhandaryo viloyati marafoni 15-kilometr masofasiga 2-o’rin g’olibi
|
| |