Qonunlar 
Prezident Qarorlari va

Qonunlar
Prezident Qarorlari va
Farmonlari
Hukumat qarorlari
Axborotlashtirish
toʻgʻrisida (2003 yil)
Telekommunikatsiyalar
sohasida bosqaruvni
takomillashtirishga doir
chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(2000 y.)
Kompyuterlahstirishni
yanada rivojlantirish va
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish
chora-tadbirlar toʻgʻrisida
(2002 y.)
Elektron raqamli imzo
toʻgʻrisida (2003 y.)
Kompyuterlahstirishni
yanada rivojlantirish va
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy
Axborotlashtirish sohasida
normative-huquqiy bazani
takomillashtirish toʻgʻrisida
(2005 y.)
43
etish toʻgʻrisida
(2002 y.)
Elektron hujjat
aylanishi toʻgʻrisida
(PQ-2004 yil 29 aprel,
611-II-son)
Axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalarini yanada
rivojlantirishga oid
qoʻshimcha chora-
tadbirlar toʻgʻrisida
(2005 y.)
Davlat va xoʻjalik
boshqaruvi, Mahalliy
davlat hokimiyati
organlarining axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalaridan
foydalangan holda yuridik
va jismoniy shaxslar bilan
oʻzaro aloqadorligini
yanada takomillashtirish
chora-tadbirlari toʻgʻrisida
(2007 y.)
Elektron tijorat
toʻgʻrisida (2004 y.)
Oʻzbekiston
Respublikasining jamoat
ta‘lim axborot tarmogʻini
tashkil etish toʻgʻrisida
(2005y.)
Internet tarmogʻida
Oʻzbekiston
Respublikasining Hukumat
portalini yanada
rivojlantirish chora-
tadbirlari toʻgʻrisida (2007
y.)
Elektron toʻlovlar
toʻgʻrisida (2005 y.)
Respublika aholisini
axborot-kutubxona bilan
ta‘minlashni tashkil etish
toʻgʻrisida (2006 y.)
Internet tarmogʻida
Oʻzbekiston
Respublikasining Hukumat
portaliga axborotlarni
taqdim etish va
joylashtirish tartibi
toʻgʻrisida (2009 y.)
44
―Kompyuterlashtirishni
yanada rivojlantirish va
axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy
etish toʻgʻrisida‖ PF -
2002 yil 30 may, PF-
3080-son
―Milliy axborot-
kommunikatsiya
tizimlarining kompyuter
xavfsizligini ta‘minlash
borasidagi qoʻshimcha
chora-tadbirlar
toʻgʻrisida‖ - 2005 yil 5
sentyabr, PQ-167-son
―Kompyuterlashtirishni
yanada rivojlantirish va
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini joriy etish
chora-tadbirlari toʻgʻrisida‖
VMQ- 2002 yil 6 iyun,
200-son
―Axborotlashtirish
toʻgʻrisida‖ PQ - 2003
yil 11 dekabr, 560-II-
son
«ZIYONET» axborot
tarmogʻini yanada
rivojlantirish toʻgʻrisida
VMQ - 2005 yil 28
dekabr, 282-son
―Respublikada qogʻozni
tejash va undan oqilona
foydalanishga doir
qoʻshimcha chora-tadbirlar
toʻgʻrisida‖ VMQ - 2010
yil 22 iyul, 155-son
―Zamonaviy axborot-
kommunikatsiya
texnologiyalarini
yanada joriy etish va
rivojlantirish chora-
tadbirlari toʻgʻrisida‖ -
2012 yil 21 mart, PQ-
1730-son
―Telekommunikatsiyalar
toʻgʻrisida‖ PQ - 1999 yil
20 avgust, 822-I-son
―Vazirlar Mahkamasining
ijro etuvchi apparatida,
davlat va xoʻjalik
boshqaruvi, mahalliy davlat
hokimiyati organlarida
yagona himoyalangan
elektron pochtani va
elektron hujjat aylanishi
tizimini joriy etish hamda
ulardan foydalanish chora-
tadbirlari toʻgʻrisida‖ VMQ
- 2011 yil 4 may, 126-son
Axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish, iqtisodiyot va jamiyat
hayotining barcha sohalarida zamonaviy axborot texnologiyalarini, kompyuter
texnikasi va telekommunikatsiya vositalarini ommaviy ravishda joriy etish hamda
45
ulardan foydalanish, fuqarolarning axborotga ortib borayotgan talab-ehtiyojlarini
yanada toʻliqroq qondirish, jahon axborot hamjamiyatiga kirish hamda jahon
axborot resurslaridan bahramand boʻlishni kengaytirish uchun qulay shart-
sharoitlarni yaratish maqsadida:
1.
Quyidagilar
kompyuterlashtirish
va
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini rivojlantirish hamda ularning zamonaviy tizimlarini joriy
etishning birinchi galdagi eng muhim vazifalari deb hisoblansin:
- zamonaviy ishonchli va xavfsiz milliy ma‘lumotlar axborot bazalarini
yaratish, axborot resurslari va xizmatlarining bozorini rivojlantirish, axborot
almashuvning elektron shakllariga izchillik bilan bosqichma-bosqich oʻtish;
- real iqtisodiyot tarmoqlarida, boshqaruv, biznes, fan va ta‘lim sohalarida
kompyuter va axborot texnologiyalarini keng joriy etish, aholi turli qatlamlarining
zamonaviy kompyuter va axborot tizimlaridan keng bahramand boʻlishlari uchun
shart-sharoitlar yaratish;
- maktablar, kasb-hunar kollejlari, akademik litseylar va oliy oʻquv
yurtlarining ta‘lim jarayoniga zamonaviy kompyuter va axborot texnologiyalarini
egallashga hamda ularni faol qoʻllanishga asoslangan ilgʻor ta‘lim tizimlarini
kiritish;
- axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasida, birinchi navbatda
dasturiy vositalarni, ma‘lumotlarning axborot bazalarini ishlab chiqish, respublika,
tarmoq va mahalliy axborot-kommunikatsiya tarmoqlarini shakllantirish,
kompyuter va telekommunikatsiya texnikasini ishlab chiqish sohalarida ishlash
uchun yuqori malakali mutaxassis kadrlar tayyorlashni tashkil qilish;
- axborot-kommunikatsiya tarmoqlari va xizmatlari konvergentsiyasini
nazarda tutgan holda mamlakatning barcha hududida axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining texnikaviy infratuzilmasini, shu jumladan koʻchma aloqa, IP
texnologiyalari, boshqa zamonaviy telekommunikatsiya va ma‘lumot uzatish
vositalarini jadal rivojlantirish;
46
- milliy va xalqaro axborot tarmoqlariga gʻoyat tezkorlik bilan kirib
borishni joriy etish, aholi punktlari, shu jumladan qishloq aholi punktlarining
ularga kirib borishini ta‘minlash;
- sifatli mahalliy dasturiy mahsulotlar ishlab chiqarish va ularni eksport
qilishni ragʻbatlantirishning samarali mexanizmini yaratish;
- mahalliy kompyuter texnikasi va unga butlovchi buyumlar ishlab chiqish
hamda ishlab chiqarishni tashkil etishga koʻmaklashish.
Jamiyatni axborotlashtrish – yuridik va jismoniy shaxslarning axborotga
boʻlgan ehtiyojlarini qondirish uchun axborot resurslari, axborot texnologiyalari
hamda axborot tizimlaridan foydalangan holda sharoit ratishning tashkiliy ijtimoiy-
iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy jarayonidir.
Jamiyatni axborotlashtrish jarayoni quyidagi qator muammolarni hal
etilishini talab etadi:
1. Hisoblash texnika vositalarini jamiyat faoliyatining barcha tarmoqlariga tadbiq
qilish.
2. Jamiyat a‘zolarini hisoblash texnikasi vositalaridan samarali foydalanishga
oʻrgatish.
3. Jamiyat a‘zolarining turli xil extiyojlarini qondirishda axborot resurslaridan
toʻla va samarali foydalanishlarini ta‘minlash.
Axborotlashgan jamiyat koʻpchilik ishlovchilarning axborot, ayniqsa uning
oliy shakli boʻlmish bilimlarni ishlab chiqarish, saqlash, qayta ishlash va amalga
oshirish bilan band boʻlgan jamiyatidir. Axborotlashgan jamiyatning oʻziga xos
jihatlari quyidagilarda namoyon boʻladi:
· axborot iqtisodiyotining rivojlanishi;
· axborot tangligini bartaraf etish;
· axborot texnologiyasining globalligiga erishish;
· turli axborot resurslariga erkin kirib borilishi;
· axborot resurslarining ustunligini ta‘minlash;
· yangi axborot texnikasi va texnologiyalarini keng qoʻllash;
· boshqaruv faoliyatida axborotdan samarali foydalanish.
47
Axborotlashgan jamiyatda inson axborot bilan ishlash boʻyicha ma‘lum
darajadagi axborot madaniyatiga ega boʻlishi zarur. Buning uchun shaxsni
axborotni tez qabul qilish va katta hajmini qayta ishlash, zamonaviy vositalar,
usullar va texnologiyalardan foydalanishga tayyorlash lozim.
Bu jamiyatda barcha fuqarolar, tashkilotlar va davlatning axborotga boʻlgan
extiyojini qondirish uchun hamma shart-sharoit yaratilgan boʻladi. Mexnat
qiluvchilarning koʻpchiligi yoki axborot ishlab chiqarish, saqlash, qayta ishlash va
sotish bilan band boʻladi yoki bu jarayonlarsiz ishlab chiqarish majburiyatlarini
bajara olmaydigan boʻladi.
Bu shuni anglatadiki, bunday jamiyat fuqarolari axborot madaniyatiga ega
boʻladi. Axborot madaniyati deganda – jamiyat a‘zolarining axborotdan maqsadli
foydalanish, axborotni qayta ishlash va uzatish, zamonaviy texnik-tashkiliy
vositalardan va usullaridan foydalanish koʻnikmalariga ega boʻlishi tushuniladi.
Axborotlashgan jamiyat quyidagi jihatlarda namoyon boʻladi:
· texnik qurilmalardan foydalanish koʻnikmalariga ega boʻlish;
· oʻz faoliyatida kompyuter, axborot texnologiyalaridan foydalanish;
· turli manbalardan axborotni olishni bilish va undan samarali foydalanish;
· axborotni tahliliy qayta ishlash asoslarini egallash;
· oʻz faoliyatiga taalluqli axborotni bilish va u bilan ishlashni uddalash.
Mutaxassislar, birinchi galda iqtisodchilarning axborotga erkin kirib
borishini sanoat rivojlanishi sharoitida bozor iqtisodi samaradorligining asosiy
shartlaridan biri deb hisoblaydi. Ularning faoliyati va jamiyat ishlab chiqarishining
asosiy sohalari u yoki bu ma‘noda axborot bilan bogʻliq boʻlib, ish bilan band
boʻlganlarning 40-60 % ini tashkil etadi. Axborot xizmatlari jahon yalpi ijtimoiy
mahsulot va milliy daromadining 10 % ini tashkil qilmoqda. Shuning 90 % i
AQSh, Yaponiya va Gʻarbiy Evropa hissasiga toʻgʻri keladi.
Jamiyatni axborotlashtirish jarayonini beshta asosiy yoʻnalishga ajratish
mumkin deb hisoblanadi, jumladan:
Mehnat, texnologik va ishlab chiqarish jarayoni vositalarini kompleks
avtomatlashtirish.
48
Ilmiy
tadqiqotlar,
loyihalash
va
ishlab
chiqarish
jarayonlarini
axborotlashtirish.
Tashkiliy-iqtisodiy boshqarishni avtomatlashtirish.
Aholiga xizmat koʻrsatish sohalarini axborotlashtirish.
Ta‘lim va kadrlar tayyorlash jarayonini avtomatlashtirish.
Axborot intellektual faoliyatning muhim mahsuloti sanaladi. Sanoati
rivojlangan barcha mamlakatlarda ushbu mahsulotlarni oʻz foydalanuvchilariga
etkazishning «usullari va vositalari» ni ishlab chiqish hamda joriy etish jadal
sur‘atlarda olib borilmoqdaki, bu axborot tizimlari va texnologiyalari sanoatini
yaratishda oʻz aksini topgan.
Bugungi kunda axborot-kommunikatsiya texnologiyalari jadallik bilan
rivojlanib bormoqda. Shu jumladan yurtimizda ham bu sohaga katta e‘tibor bilan
qaralmoqda. Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonun. Ushbu qonunning maqsadi
axborotlashtirish, axborot resurslari va axborot tizimlaridan foydalanish sohasidagi
munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
• axborotlashtirish - yuridik va jismoniy shaxslarning axborotga boʻlgan
ehtiѐjlarini qondirish uchun axborot resurslari, axborot texnologiyalari hamda
axborot tizimlaridan foydalangan holda sharoityaratishning tashkiliy ijtimoiy-
iqtisodiyvailmiy-texnikaviy jarayoni;
• axborot resursi - axborot tizimi tarkibidagi elektron shakldagi axborot,
ma‘lumotlar banki, ma‘lumotlar bazasi;
• axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining mulkdori – axborot resurslariga
yoki axborot tizimlariga egalik qiluvchi, ulardan foydalanuvchi va ularni tasarruf
etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
• axborot resurslarining yoki axborot tizimlarining egasi - qonun bilan yoki axborot
resurslarining, axborot tizimlarining mulkdori tomonidan belgilangan huquqlar
doirasida axborot resurslariga yohud axborot tizimlariga egalik qiluvchi, ulardan
foydalanuvchiva ularni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs;
49
• axborot texnologiyasi- axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va
uni tarqatish uchun foydalaniladigan jami uslublar, qurilmalar, usullar va
jarayonlar;
• axborot tizimi- axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish hamda
undan foydalanish imkonini beradigan, tashkiliy jihatdan tartibga solingan jami
axborot resurslari, axborot texnologiyalari va aloqa vositalari.
Axborot erkinligi printsiplari va kafolatlari toʻgʻrisidagi qonun:
• Ushbu qonunning asosiy vazifasi axborot erkinligi printsiplari va kafolatlariga
rioya etilishini, har kimning axborotni erkin izlash, olish, tekshirish, tarqatish,
foydalanish va saqlash huquqlari roʻyobga chiqarilishini, shuningdek axborotning
muhofaza qilinishini ta‘minlashdan iborat.
• axborot - manbalari va taqdim etilish shaklidan qat‘i nazar shaxslar, predmetlar,
faktlar, voqealar, hodisalar va jarayonlar toʻgʻrisidagi ma‘lumotlar;
• axborot mulkdori- oʻz mablagʻiga yoki boshqa qonuniy yoʻl bilan olingan
axborotga egalik qiluvchi, undan foydalanuvchi va uni tasarruf etuvchi yuridik
yoki jismoniy shaxs;
• axborotsohasi- sub‘ektlarning axborotni yaratish, qayta ishlash va undan
foydalanish bilan bogʻliq faoliyati sohasi;
• axborot egasi - qonunda yoki axborot mulkdori tomonidan belgilangan huquqlar
doirasida axborotga egalik qiluvchi, undan foydalanuvchi va uni tasarruf etuvchi
yuridik yoki jismoniy shaxs;
• maxfiy axborot – foydalanilishi qonun hujjatlariga muvofiq cheklab qoʻyiladigan
hujjatlashtirilgan axborot;
• ommaviy axborot- cheklanmagan doiradagi shaxslar uchun moʻljallangan
hujjatlashtirilgan axborot, bosma, audio, audio vizual hamda boshqa xabarlar va
materiallar;
• hujjatlashtirilgan axborot – identifikatsiya qilish imkonini beruvchi rekvizitlari
qoʻyilgan holda moddiy jismda qayd etilgan axborot.
Axborotlashtirish toʻgʻrisidagi qonunning birinchi moddasida shunday
deyilgan:
|