nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modda. Asosiy tushunchalar

|
-modda. Asosiy tushunchalarBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo„llaniladi:
akkreditatsiya
— yuridik shaxslarning muayyan faoliyat sohasida muvofiqlikni
baholashga doir ishlarni bajarishga vakolatli ekanligini Milliy akkreditatsiya organi
tomonidan rasman tasdiqlash;
akkreditatsiya sohasi
— muvofiqlikni baholash organining akkreditatsiya chog„ida
Milliy akkreditatsiya organi tomonidan belgilanadigan faoliyati sohasi;
inspeksiya nazorati
— mahsulotni, ishlab chiqarish jarayonlarini, xizmatlarni,
menejment tizimlarini, muvofiqlikni baholash organlarini ularning muvofiqlikni baholash
davrida belgilangan talablarga muvofiqligini tasdiqlash maqsadida amalga oshiriladigan
davriy qayta baholash tartib-taomili;
inspeksiya organi
— yukni ortishdan oldin va (yoki) yukni tushirish vaqtidagi
inspeksiyani va inspeksiya nazoratini o„tkazish uchun belgilangan tartibda akkreditatsiya
qilingan yuridik shaxs;
milliy akkreditatsiya tizimi
— muvofiqlikni baholash organlarini akkreditatsiya
qilish qoidalari va tartib-taomilini belgilaydigan normativ-huquqiy hujjatlarga, shuningdek
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarga muvofiq davlat miqyosida
faoliyat ko„rsatuvchi tizim;
muvofiqlikni baholash
— mahsulot, ishlab chiqarish jarayonlari, xizmatlar,
menejment tizimlari, xodimlar, muvofiqlikni baholash organlarining normativ-huquqiy
hujjatlar, shuningdek texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga
muvofiqligini aniqlash bo„yicha faoliyat;
muvofiqlikni baholash organlari
— yuridik shaxs bo„lgan va muvofiqlikni
baholashga doir ishlarni bajarish uchun belgilangan tartibda akkreditatsi ya qilingan
inspeksiya organlari, sinov va kalibrlash laboratoriyalari (markazlari), mahsulotni,
xizmatlarni, menejment tizimlarini, xodimlarni sertifikatlashtirish organlari;
|
| |
-modda. Foydani taqsimlash usuli - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(16-q.)
Agar nazorat qilinadigan bitim tarafining haqiqiy foydasi foydani taqsimlash usuli
bilan hisob-kitob qilingan foydadan kam boʻlsa, soliq solish maqsadida uning uchun bunday usul
bilan hisob-kitob qilingan foyda qabul qilinadi.
(17-q.)
Agar nazorat qilinadigan bitim tarafining haqiqiy zarari foydani taqsimlash usuli
bilan ushbu taraf uchun hisob-kitob qilingan zarardan koʻp boʻlsa, soliqqa tortish maqsadida uning
uchun bunday usul bilan hisob-kitob qilingan zarar qabul qilinadi.
(18-q.)
Ushbu moddaning oʻn oltinchi va oʻn yettinchi qismlariga muvofiq soliqqa tortish
maqsadida hisobga olingan foydani (zararni) soliq toʻlovchi tomonidan haqiqatda olingan foyda
(zarar) bilan taqqoslash asosida, foyda soligʻi soliq toʻlovchining foydasiga (zarariga) tuzatish
amalga oshiriladi.
(19-q.)
Soliqqa tortish maqsadida foydani taqsimlash usuli bilan hisob-kitob qilingan
foydani (zararni) ushbu moddaning oʻn beshinchi - oʻn sakkizinchi qismlari asosida qoʻllash, agar
bu ushbu holat budjet tizimiga toʻlanishi lozim boʻlgan soliq summasining kamayishiga yoki soliq
toʻlovchining zarari summasi oshishiga olib kelmasa, amalga oshiriladi.
-modda. Akkreditatsiyani amalga oshirish

|
-modda. Akkreditatsiyani amalga oshirishBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua8-modda. Akkreditatsiyani amalga oshirish
Akkreditatsiya akkreditatsiya qilinishga talabgor bo„lgan yuridik shaxslarning
vakolatli ekanligini tasdiqlash maqsadida amalga oshiriladi.
Akkreditatsiya akkreditatsiya qilinishga talabgor bo„lgan yuridik shaxslar tomonidan
ishlab chiqilgan hujjatlarning tahlili va ekspertizasini, olingan dalillarni tekshiruvlar o„tkazish
yo„li bilan baholashni o„z ichiga oladi.
9-modda. Muvofiqlikni deklaratsiyalash
Muvofiqlikni
deklaratsiyalash
— mahsulotning normativ-huquqiy hujjatlar,
shuningdek texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga
muvofiqligini ishlab chiqaruvchi, sotuvchi yoki ijrochi tomonidan tasdiqlash.
Muvofiqlikni deklaratsiyalashda muvofiqlikni tasdiqlash qoidalari, tartibi va usullari
texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi tegishli normativ hujjatlarda belgilanadi.
Agar muvofiqlikni deklaratsiyalashda muvofiqlikni tasdiqlash qoidalari, tartibi va
usullarida mahsulot sinovini o„tkazish zarur ekanligi belgilangan bo„lsa, bunday sinov
akkreditatsiya qilingan sinov laboratoriyasi (markazi) tomonidan ishlab chiqaruvchi,
sotuvchi yoki ijrochi bilan tuzilgan shartnoma asosida o„tkaziladi.
10-modda. Inspeksiya nazoratini amalga oshirish
Inspeksiya nazorati Milliy akkreditatsiya organi, muvofiqlik sertifikatini bergan
sertifikatlashtirish organlari yoki inspeksiya organlari tomonidan amalga oshiriladi.
Inspeksiya nazorati natijalariga ko„ra muvofiqlik sertifikatini yoki akkreditatsiya to„g„risidagi
guvohnomani tasdiqlash, uning amal qilishini to„xtatib turish, tugatish yoxud sertifikatni yoki
guvohnomani bekor qilish to„g„risida belgilangan tartibda qaror qabul qilinishi mumkin.
11-modda. Sertifikatlashtirishni, yukni ortishdan oldin va (yoki) yukni
tushirish vaqtidagi inspeksiyani, mahsulot sinovini, sanitariya-epidemiologiya,
|
| |
-BOB. SOLIQ SOLISH MAQSADLARIDA - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

bitimning bajarilishini tekshirish
201-modda. Narxni belgilash toʻgʻrisidagi
bitimni tugatish tartibi
202-modda. Narxni belgilash toʻgʻrisidagi
bitim shartlarining barqarorligi
196-modda. Soliq solish maqsadlarida narxni belgilash
toʻgʻrisidagi bitim haqidagi umumiy qoidalar
(1-q.)
Yirik soliq toʻlovchilar toifasiga kiritilgan Oʻzbekiston Respublikasi yuridik shaxsi
(bundan buyon ushbu bobda soliq toʻlovchi deb yuritiladi) soliq solish maqsadida narxni belgilash
toʻgʻrisidagi bitim (bundan buyon matnda narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitim deb yuritiladi) tuzish
haqidagi ariza bilan Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasiga murojaat qilishga haqli.
(2-q.)
Soliq toʻlovchi va Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi oʻrtasida tuzilgan,
oʻzining amal qilishi muddati davomida soliq solish maqsadida nazorat qilinadigan bitimlarda
narxlarni aniqlash va (yoki) narxlarni belgilash usullarini qoʻllash tartibi toʻgʻrisidagi bitim narxni
belgilash toʻgʻrisidagi bitim deb hisoblanadi.
(3-q.)
Narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitimning maqsadi soliq toʻlovchi tomonidan
tuziladigan bitimlarda bozor narxlarini qoʻllashdan iboratdir.
(4-q.)
Narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitim predmeti quyidagilardan iborat:
1) nazorat qilinadigan bitimlarning hamda oʻziga nisbatan narxni belgilash toʻgʻrisidagi
bitim tuziladigan tovarlarning (xizmatlarning) turlari va (yoki) roʻyxatlari;
2) soliq solish maqsadida narxlarni aniqlash tartibi va (yoki) narxni belgilash usullarining
(formulalarining) tavsifi hamda ularning qoʻllanilish tartibi;
3) bitimlar narxlarining narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitim shartlariga muvofiqligini
aniqlashda foydalaniladigan axborot manbalarining roʻyxati;
4) narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitimning amal qilish muddati;
5) narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitim shartlari bajarilganligini tasdiqlovchi hujjatlarning
roʻyxati, ularni taqdim etish tartibi va muddatlari.
(5-q.)
Taraflarning kelishuvi boʻyicha boshqa shartlar ham narxni belgilash toʻgʻrisidagi
bitim predmeti boʻlishi mumkin.
-bob. Metrologiyaga oid faoliyatni tashkil etish

|
-bob. Metrologiyaga oid faoliyatni tashkil etishBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua3-bob. Metrologiyaga oid faoliyatni tashkil etish
13-modda. O‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlashga doir normativ
hujjatlar
Metrologiya normalari va qoidalarini belgilovchi hamda O‘zbekiston Respublikasi
hududida majburiy kuchga ega bo‘lgan o‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlashga doir
normativ hujjatlarni tasdiqlash va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish maxsus vakolatli davlat organi
tomonidan amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasida o‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlashga doir
normativ hujjatlarning quyidagi turlari qo‘llaniladi:
o‘lchash vositalarini qiyoslash uslubiyoti;
o‘lchash vositalarini kalibrlash uslubiyoti;
o‘lchashlarni bajarish uslubiyoti;
sinov vositalarini attestatsiyadan o‘tkazish uslubiyoti.
O‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlashga doir normativ hujjatlar jumlasiga
metrologiya tekshiruvini o‘tkazish tartibini belgilovchi standartlashtirish bo‘yicha hujjatlar ham
kiradi.
O‘lchash
vositalarini
qiyoslash
va
kalibrlash
uslubiyotlari,
sinov
vositalarini
attestatsiyadan o‘tkazish uslubiyoti metrologik ekspertizadan o‘tkazilishi lozim.
O‘lchashlarni bajarish uslubiyoti metrologik attestatsiyadan o‘tkaziladi.
14-modda. Kattalik birliklari
O‘zbekiston Respublikasida xalqaro birliklar tizimining kattalik birliklarini belgilangan
tartibda qo‘llashga yo‘l qo‘yiladi. Kattalik birliklarining nomlari, belgilari, ularni yozish va qo‘llash
qoidalari maxsus vakolatli davlat organining taqdimnomasiga binoan O‘zbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi tomonidan tasdiqlanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan xalqaro birliklar tizimiga
kiritilmagan birliklarni qo‘llashga ruxsat berilishi mumkin.
Tashqi savdo faoliyatini amalga oshirish chog‘ida shartnoma shartlariga muvofiq o‘zga
kattalik birliklaridan ham foydalanish mumkin.
|
| |
Takrorlash uchun savollar

154
O‘zbekiston Respublikasining ―Metrologiya to‘g‘risida‖gi qonunini o‘rganish. (2020 yil 7
aprel, O‘RQ-614-son)
1.
Ishning maqsadi:
Talabalar O‘zbekiston Respublikasining ―Metrologiya to‘g‘risida‖gi
qonunini o‘rganish va tatbiq etilishi haqida ma‘lumotga ega bo‘lishlaridir.
2. Nazariy ma‘lumotlar
O‘ZBEKISTON
RESPUBLIKASINING QONUNI
«METROLOGIYA TO‘G‘RISIDA»GI O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QONUNIGA
O‘ZGARTISH VA QO‘SHIMCHALAR KIRITISH XAQIDA
Qonunchilik
palatasi
tomonidan
2019
yil
12
noyabrda
qabul
qilingan
Senat tomonidan 2020 yil 28 fevralda ma‘qullangan
1-modda. O‘zbekiston
Respublikasining
1993 yil 28 dekabrda qabul qilingan
«Metrologiya
to‘g‘risida»gi
1004-XII-sonli
Qonuniga
(O‘zbekiston
Respublikasi
Oliy
Kengashining
Axborotnomasi, 1994 yil, № 2, 48-modda; O‘zbekiston Respublikasi Oliy
Majlisining Axborotnomasi, 2000 yil, № 5-6, 153-modda; 2003 yil, № 5, 67-modda; O‘zbekiston
Respublikasi Oliy Majlisi
palatalarining Axborotnomasi, 2013 yil, № 4, 98-modda; 2014 yil, № 12,
343-modda) o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritilib, uning yangi tahriri tasdiqlansin (
ilova
qilinadi).
2-modda. O‘zbekiston
standartlashtirish, metrologiya va
sertifikatlashtirish agentligi,
O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligi va boshqa manfaatdor tashkilotlar ushbu Qonunning
ijrosini, ijrochilarga etkazilishini hamda mohiyati va ahamiyati aholi o‘rtasida tushuntirilishini
ta‘minlasin.
3-modda. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu
Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‘lgan o‘z normativ-huquqiy hujjatlarini
qayta ko‘rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta‘minlasin.
-modda. Nazorat qilinadigan chet el kompaniyalarining

yurisdiksiyalar roʻyxatiga kiritilmagan boʻlsa, ushbu Kodeksga muvofiq soliq solishdan ozod
qilinadi.
(3-q.)
Ushbu moddaning birinchi qismi 3 va 4-bandlarida koʻrsatilgan nazorat qilinadigan
chet el kompaniyasining foydasi, agar Oʻzbekiston Respublikasi bilan soliq solish masalalari
boʻyicha xalqaro shartnomasi mavjud boʻlgan davlat (hudud) bunday chet el kompaniyasi doimiy
joylashgan yer boʻlsa, ushbu Kodeksga muvofiq soliq solishdan ozod qilinadi.
(4-q.)
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasini aktiv chet el kompaniyasi yoki aktiv chet
el xolding kompaniyasi deb eʼtirof etish qoidalari ushbu Kodeksning 205-moddasida belgilanadi.
(5-q.)
Foyda soligʻi boʻyicha daromadga (foydaga) soliq solishning samarali stavkasini
hisob-kitob qilish qoidalari ushbu Kodeksning 207-moddasida belgilanadi.
(6-q.)
Aktiv chet el xolding kompaniyasining foydasi ushbu Kodeksning 205-moddasida
koʻrsatilgan Oʻzbekiston Respublikasining yuridik shaxsi - bunday aktiv chet el xolding
kompaniyasini nazorat qiluvchi shaxs uchun soliq solishdan ozod qilinadi. Mazkur aktiv chet el
xolding kompaniyasining foydasi Oʻzbekiston Respublikasining ushbu yuridik shaxsida - ushbu
aktiv chet el xolding kompaniyasini nazorat qiluvchi shaxsda bevosita yoki bilvosita ishtirok
etuvchi ushbu chet el xolding kompaniyasini nazorat qiluvchi boshqa shaxslarda ham ozod
qilinadi. Ushbu foyda bunday shaxslarning mazkur nazorat qiluvchi shaxsda ishtirok etish ulushiga
muvofiq miqdorda soliq solishdan ozod qilinadi.
(7-q.)
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasini foyda soligʻi solishdan ushbu moddaning
birinchi qismida belgilangan asoslarga koʻra ushbu Kodeksga muvofiq ozod qilish huquqi hujjat
bilan tasdiqlanishi kerak. Mazkur huquqni tasdiqlash uchun ushbu nazorat qilinadigan chet el
kompaniyasini nazorat qiluvchi shaxs boʻlgan soliq toʻlovchi oʻzi hisobga olingan joydagi soliq
organiga bunday soliqdan ozod qilish shartlariga rioya qilinishini tasdiqlovchi hujjatlarni taqdim
etadi. Bu hujjatlar ushbu Kodeksning 209-moddasi ikkinchi - beshinchi qismlarida nazarda
tutilgan muddatda taqdim etiladi va uning nazorat qilinadigan chet el kompaniyasining foydasini
soliq solishdan ozod qilish huquqini beruvchi shartlarga rioya etilishini tasdiqlash uchun zarur
boʻlgan qismi davlat tiliga tarjima qilinishi lozim.
Ma’lumotlarni qidirish va almashtirish

|
Ma’lumotlarni qidirish va almashtirish Pdf ko'rish
|
bet | 134/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiMa’lumotlarni qidirish va almashtirish
Tablitso’
holatida ma’lumotlarni namuna bo’yicha aniq maydonda yoki butun jadval
bo’yicha izlash imkoniyatlari yaratilgan.
Kerakli ma’lumotni topish uchun quyidagi amallar bajariladi: Jadval
Tablitso’
holatida ochilsin.
1.
Agar qaysi ustun bo’yicha saralash zarurligi ma’lum bo’lsa shu ustun tanlanadi
(kursorni shu ustunning ixtiyoriy maydoniga qo’yish etarli).
2.
Rejim tablitso’
(Table Datasheet) uskunalar panelidagi
Nayti
(Find) tugmasi bosilsin
va
Poisk
(Find) qo’yilmasi bosilsin, yoki
Pravka
(Edit) menyusining
Nayti
(Find)
buyrug’i bajarilsin.
Poisk i zamena
(Find and Replace) muloqat oynasi paydo bo’ladi
3.
Obrazets
(Find What) maydoniga topilishi kerak bo’lgan qiymat kiritiladi.
Agar uning aniq qiymati ma’lum bo’lmasa qo’yilishi mumkin bo’lgan belgilardan
foydalanish mumkin.
4.
Oynadagi boshqa paramertlarni o’zgartirish yoki o’zgarishsiz qoldirish mumkin,
chunki ular oldindan o’rnatilgan bo’lishi mumkin:
Poisk v
(Look In) ro’yxatli izlash joyini aniqlovchi maydon oldindan tanlangan
ustunning nomiga ega bo’ladi;
Sovpadenie
(Match) ro’yxatli maydon qiymati namunaning maydon qiymati bilan
mosligining quyidagi uchta variantini aniqlaydi:
S lyuboy chast’yu polya
(Any Part
of Field)-maydonning ixtiyoriy qismi bilan,
Polya tselikom
(Whole Field)-maydon
bilan to’liq,
S nachala polya
(Start of Field)-maydon boshidin boshlab;
Prosmotr (Search)-Kirish
ro’yxatli maydonda izlash yo’nalishi beriladi:
Vse
(All)-
Barchasi,
Vverx
(Up)-Yuqoriga,
|
| |
-modda. Ushbu Qonun rasmiy e‘lon qilingan kundan e‘tiboran olti oy o‘tgach kuchga 
kiradi. 
O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti Sh. MIRZIYoEV

155
Metrologiya to‘g‘risidagi qonun hujjatlari ushbu Qonun va
boshqa qonun hujjatlaridan
iboratdir.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston Respublikasining
metrologiya to‘g‘risidagi qonun hujjatlarida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan
bo‘lsa, xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
3-modda. Asosiy tushunchalar
Ushbu Qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
metrologiyaga oid faoliyat — o‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishini ta‘minlash,
o‘lchash uslublari va vositalari, shuningdek talab qilinadigan aniqlikka
erishish usullari bilan
bog‘liq bo‘lgan faoliyat;
metrologik
kuzatiluvchanlik —
o‘lchash
natijasining
hujjatlashtirilgan
uzluksiz
kalibrlashlar ketma-ketligi orqali etalonga bog‘lash mumkin bo‘lgan xossasi;
metrologik
ekspertiza —
o‘lchashlarning yagona birlikda bo‘lishi bilan bog‘liq
metrologik talablar, qoidalar va normalarni qo‘llash to‘g‘riligi hamda to‘liqligini
baholash va tahlil
qilish bo‘yicha tashkiliy-huquqiy ishlar majmui;
sinov vositasi — sinovlar o‘tkazish uchun mo‘ljallangan, normalangan
texnik tavsiflari
bo‘lgan texnik qurilma, modda va (yoki) material;
standart namuna — metrologik attestatsiya natijasida modda (material)ning
xossasi yoki
tarkibini tavsiflaydigan bitta yoki undan ortiq qiymatlari aniqlangan shu modda (material) namunasi
shaklidagi o‘lchash
vositasi;
etalon — muayyan kattalik birligining o‘lchamini boshqa o‘lchash vositalariga o‘tkazish
maqsadida uni qayta hosil qilish va saqlash uchun mo‘ljallangan o‘lchash vositasi;
birlamchi, ikkilamchi va ishchi etalonlarga

|
birlamchi, ikkilamchi va ishchi etalonlargaBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmuabirlamchi, ikkilamchi va ishchi etalonlarga bo‘linadi.
Birlamchi etalon - birlikni mamlakatda (shu birlikning boshqa etalonlarga nisbatan) eng
yuqori aniqliq bilan qayta tiklashini ta‘minlaydigan etalon.
Asosiy birliklarning birlamchi etalonlari birliklarni ularning ta‘rifiga muvofiq qayta tiklaydi.
Birlamchi etalonga misol qilib, uzunlik birligining etaloni metr misol bo‘ladiki, u o‘lchash
vositalarining kompleksidan iborat bo‘lib, yorug‘lik to‘lqinining vakuumdagi 1/299792458 s ga
teng bo‘lgan vaqt intervalida o‘tgan yo‘lining birligini qayta tiklanishini keltirish mumkin.
O‘lchanadigan kattalikning butun diapazoniga (ko‘lamiga) bitta birlamchi etalon bilan xizmat
ko‘rsatish texnik jihatdan maqsadga muvofiq bo‘lmaganda, butun ko‘lamning qamrab olinishini
ta‘minlaydigan shu diapazonning (ko‘lamning) qismlariga xizmat ko‘rsatadigan bir nechta
birlamchi etalonlar yaratilgan. Bu holda «qo‘shni» birlamchi etalonlar bilan qayta tiklanadigan
birliklarning o‘lchamlari o‘zaro muvofiqlashtiriladi.
Etalonlarning bunday «zanjiri» ga termodinamik harorat birligining o‘zaro muvofiqlashtirilgan
etalonlari misol bo‘ladi, ularning har biri haroratni berilgan intervaldagi qiymatlari birligini qayta
tiklaydi.
Birlamchi etalonlarning yana bir turi maxsus etalon hisoblanadi.
Maxsus etalon- birlikning alohida sharoitlarda qayta tiklanishini ta‘minlaydigan va bu
sharoitlar uchun birlamchi etalon bo‘lib xizmat qiladigan etalon.
Maxsus etalonga 0,1-300 MGs chastota diapazonidagi 0,04-300
A li o‘zgaruvchan elektr toki kuchining etaloni misol bo‘ladi.
Izoh - hozirgi vaqtda MDH davlatlarining metrologik amaliyotida ―maxsus etalon‖ atamasini
qo‘llashdan tobora chetlashilmoqda. Masalan, Rossiya va Ukrainada yangitdan tasdiqlanadigan
etalonlar uchun ―maxsus‖ atamasidan foydalanilmaydi.
Maxsus etalonlar birlikni alohida sharoitlarda qayta tiklanishi uchun yaratiladi (o‘ta past, yuqori,
va o‘ta yuqori chastotalar, energiya, xaroratlar, bosim, moddaning alohida xolati, o‘lchashlar
diapazonining chekka uchastkalari va shunga o‘xshashlar). Bunday xollarda birlik o‘lchamini
mavjud birlamchi etalonlardan to‘g‘ri uzatish texnik jihatdan talab etiladigan aniqlikda amalga
oshirilmaydi. Ikkilamchi etalon - birlikning o‘lchamini mazkur birlikning birlamchi etalonidan
oladigan etalon.
Ikkilamchi etalonlar qiyoslash ishlarini rasional tashkil etish zarur bo‘lganida va birlamchi
etalonni eng kam eyilishini va saqlanganligini ta‘minlash hollarida yaratiladi.
Metrologik vazifasi bo‘yicha ikkilamchi etalonlar nusxa-etalon, taqqoslash etaloni, guvoh
|
| |
YAkka etalon - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

191
talablarga qattiq rioya qilingan holda bilvosita o‘lchashlar yo‘li bilan olinishi mumkin. Lekin,
o‘lchash aniqligining umumiy darajasini ko‘tarish uchun zamonaviy texnologiyalar uchun zarur va
birlik o‘lchamlarini uzatish operativligini (tezkorligini) ko‘tarish uchun etalonlar yordamida
hosilaviy birliklarni ham qayta tiklash keng qo‘llaniladi.
Birlikni qayta tiklash aniqligining darajasi bo‘yicha va metrologik tobeligi bo‘yicha etalonlar
Tablitso’ 
holatida ochilganda - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat...

175
maydon qiymatlari bo’yicha yozuvlarni tanlash bo’yicha ishlatiladi.
Filtr dlya
(Filter
For) maydoni kiritish fokusi jadval maydonida joylashganda va izlanayotgan aniq
qiymatni yoki ifodani kiritish uchun ishlatiladi. Uning natijasi tanlash harti sifatida
qo’llaniladi. Murakkab filtrlarni yaratish uchun kengaytirilgan filtr oynasidan
foydalanish tavsiya qilinadi.
Primenenie fil’tra
(Apply Filter) va
Udalit’ fil’tr
(Remove Filter) tugmalari
ma’nosiga ko’ra bitta tugma hisoblanadi. Ularning holati (bosilgan, qo’yib yuborilgan)
va yozuvlari jadval uchun filtrning o’rnatilganligi yoki o’rnatilmaganligiga bog’liq
holda o’zgaradi. Jadvalda filtrlangan yozuvning aks ettirilayotganligini bildiradigan
belgilarining biri sifatida ilova oynasining holatlar qatorida FLTR (FLTR) so’zining
mavjudligini ko’rsatish mumkin.
Sinov savollari? - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

66-MAVZU
Adobe Illustrator dasturini yuklash, o‘rnatish.
1.1.O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nazariy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.Adobe Illustrator CS6, dizayn loyihalarida ishlatilishi.
2.Adobe Illustrator xususiyatlari.
3.Katta hajmli fayllar bilan ishlash qobiliyati.
4.Adobe Illustrator CS6 tizim talablari
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda Adobe Illustrator dasturini yuklash,
o‘rnatish haqida umumiy tasavvur va tushunchalarni shakllantirish.
O’qitish natijasi: Adobe Illustrator dasturini yuklash, o‘rnatish bo`yicha mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Adobe Illustrator CS6, dizayn
loyihalarida ishlatilishi roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2. Adobe Illustrator xususiyatlari,
mazmuni va vazifalarini yoritib
berish.
3. Katta hajmli fayllar bilan ishlash
qobiliyatini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1.Adobe Illustrator CS6, dizayn loyihalarida ishlatilishi
roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2.Adobe Illustrator xususiyatlari, mazmuni va
vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3.Katta hajmli fayllar bilan ishlash qobiliyatini sanab
beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 206

66. Mavzu: Adobe Illustrator dasturini yuklash, o‘rnatish.
Reja:
1.Adobe Illustrator CS6, dizayn loyihalarida ishlatilishi.
2.Adobe Illustrator xususiyatlari.
3.Katta hajmli fayllar bilan ishlash qobiliyati.
4.Adobe Illustrator CS6 tizim talablari
Yuklash Adobe Illustrator CS6, Dizayn loyihalarida ishlatiladigan
vektor tasvirlarini
yaratish uchun ilgor vositalarga ega Adobe Illustrator CS6 butun dunyo boylab
professionallar tomonidan afzal ko’riladigan ajralmas dizayn vositalaridan biridir.
Adobe Illustrator CS6 Yangi Adobe Mercury Performance
System tomonidan
quvvatlangan Adobe Illustrator CS6 katta hajmdagi fayllarda ravon va izchil ishlashi
mumkin. Grafik dizayn vositalarini ishlab chiqishda foydalanish
uchun qulay xususiyatlar
bilan jihozlangan dastur dizaynerlar uchun birinchi raqamli dastur bolib qolmoqda.
Adobe Illustrator xususiyatlari: Perspektiv chizish Haqiqiy chuqurlik va masofaga ega
korinishlarni yaratish uchun 1, 2 yoki 3 nuqtali chiziqli nuqtai nazarga mos keladigan
shakllar va sahnalarni chizing.
Tabiiy chotka zarbalarini ifodalovchi
vektorlar bilan chizing, chotka xususiyatlari va
boyoqning shaffofligini boshqaring. Veb va mobil uchun aniq grafik. Piksel bilan tekislangan
rastr tasvirlarni taqdim etish uchun faylning piksellar tarmogida vektor obektlarini yarating.
Adobe Illustrator CS6 yuklab olish havolasini qidiryapsizmi?
Endi u kompaniyaning rasmiy
veb -saytida hamma uchun mavjud. Ko'pincha dasturni intuitiv interfeysni qadrlaydigan va
Adobe kompaniyasining eng yaxshi vositalaridan foydalanmoqchi bo'lgan grafik dizaynerlar
ishlatadilar. Ushbu maqolada men sizga dasturni qonuniy
va xavfsiz tarzda qanday
ishlatishni aytib beraman. Bundan tashqari, men Adobe Illustrator CS6
-ning asosiy
afzalliklarini aytib o'taman.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 117

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II.
Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini
fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1. Tasvirlar bilan
ishlashda fayllarining
olchamlarini ko’sating?.
2. Kompyuterlarda
kompakt disklarga
yozib oluvchi moslama.
3. To‘liq rangli
tasvirlar elementlarini
ayting?.
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn
fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа fаоl
ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi:
kompyuter
grafikasi turlari (rastrli,
vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster tuzish. O’qituvchining bоshlаng’ich nаzоrаt
vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
Qaytariluvchanlik - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

190
Etalonlarning metrologik tasniflanishi
Etalonlar konstruktiv ishlanishiga va tarkibiga qarab quyidagilarga bo‘linadi. etalon
kompleks, yakka etalon, guruhli etalon, etalon to‘plami.
Etalon kompleks - fizikaviy kattalik birligi o‘lchamini qayta tiklash, saqlash va uni uzatish
uchun mo‘ljallangan o‘lchash vositalarining va yordamchi qurilmalarining majmuidan tarkib
topgan etalon.
Etalon kompleksiga vaqt etaloni va chastota etaloni misol bo‘ladi. Bu etalonlar seziyli
generatorlardan (vaqt va chastota birliklarini qayta tiklash uchun mo‘ljallangan), vodorodli
generatorlardan (ularning uzluksiz ishlashida vaqt shkalasini saqlash funksiyasini bajaradigan vaqt
va chastota birliklarini saqlash uchun qo‘llaniladigan), kvant-mexanik soatlar guruhidan (vaqt
shkalasini saqlash uchun mo‘ljallangan) iborat bo‘ladi. etalon-kompleks tarkibiga yana chastotani
va yalpi kompleksni funksiyasini ta‘minlaydigan vositalarni ichki va tashqi solishtirish uchun
mo‘ljallangan apparaturalar kiradi.
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

36-MAVZU
Tasvir parametrlari.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Rastrli tasvirlarni parametrlarini o’zgartirish.
2. Rastrli tasvirlarni asosiy parametrlari.
3. Rastrli tasvirlarni
boshqa ranglar modellariga
o’tkazish.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda tasvir
parametrlari tushunchalarni
shakllantirish.
O’qitish natijasi: Tasvir parametrlari bo`yicha mavzuni o’zlashtirish natijasida
o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Rastrli tasvirlarni parametrlarini
o’zgartirish, roli va o’rni
haqida
ma’lumot berish.
2.
Rastrli
tasvirlarni
asosiy
parametrlari,
mazmuni
va
vazifalarini yoritib berish.
3.
Rastrli
tasvirlarni
boshqa
ranglar modellariga o’tkazishning
asosiy elementlari va usullari
xususiyatlarini ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rastrli tasvirlarni parametrlarini o’zgartirish, roli va
o’rni haqida aytib beradilar.
2. Rastrli tasvirlarni asosiy parametrlari, mazmuni va
vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. Rastrli tasvirlarni boshqa ranglar modellariga
o’tkazishning asosiy elementlari va usullarini sanab
beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv
materiali, slaydlar,
kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 205

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini
bаhоlаsh mеzоnlаri
mа’lum qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II.
Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.2. Tаlаbаlаr
bilimini
fаоllаshtirish
mаqsаdidа blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1.Adobe Illustrator CS6 katta hajmdagi fayllarda
qanday ishlashi mumkin?
2.Adobe Illustrator CS6
Mac yoki Windows
versiyasidan foydalanasizmi?
3.Adobe kompaniyasi
tomonidan yaratilgan
dasturlardan,
xususan
Adobe
Illustrator
dasturidan foydalanish kerakmi?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn
fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv
jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi:
kompyuter
grafikasi turlari (rastrli,
vektorli, fraktal)
bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt
vаriаnti
3-ilоvаdа
kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
Auditorlik guruhining - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 33/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Auditorlik guruhining rahbari Alimov M.
Xulosa
Fikrimizcha, yuqoridagi shakl va mazmundagi auditning umumiy rejasi va dasturi tuzilganidan so’ng, auditorlik tashkilotining rahbari yoki auditorlik guruhi rahbari mijoz-korxona faoliyatini tekshiruvida qatnashuvchi auditor va ekspertlar ishtirokida tekshiruvni boshlashdan avval kichik yig’ilish tashkil etishi hamda unda tuzilgan umumiy reja va dasturni muhokamadan o’tkazishi maqsadga muvofiqdir. Agarda yig’ilishda tuzilgan reja va dasturga qo’shimcha va o’zgartirishlar kiritish shart deb hisoblansa, unga qo’shimcha va o’zgartirishlar kiritish, shundan so’ng uni barcha tekshiruvda qatnashuvchi auditor va ekspert-mutaxassislar e’tiboriga kitob shaklda etkazilishini ta’minlash talab etiladi.
Xulosa qilib aytganda, auditni rejalashtirish jarayonini yuqorida tavsiya etilgan tartib-qoidalar asosida amalga oshirilishi auditorlik tashkilotlari tomonidan tekshiruvlarni oldindan puxta va aniq belgilangan ketma-ketlik asosida o’z muddatida va sifatli tarzda o’tkazish imkoniyatini yaratadi.
NAZORAT SAVOLLARI
1. Auditni rejalashtirishning zaruriyati nimadan iborat?
2. Audit qanday maqsad uchun rejalashtiriladi?
3. Xo’jalik sub’ektining qaysi hujjatlari tekshirish uchun rejalashtiriladi va nima uchun?
4. Mijozning hisob tizimi batafsil o’rganish uchun auditor kuzatishning qanday usullaridan foydalanishi mumkin?
5. Auditorga mijozning tijorat to’g’risidagi ma’lumotlari nima uchun zarur bo’ladi?
6. Auditor nazoratni baholash uchun qanday tadbirlarni bajarish kerak bo’ladi?
7. Auditor ishlarini rejalashtirishda uni o’tkazishni qanday umumiy qoidalaridan foydalaniladi?
8. Audit ishlarini kompleks rejalashtirishning umumiy qoidalari nimalardan iborat?
9. Audit ishlarini kompleks rejalashtirishning uzluksizlik qoidasi (printsipi) nimadan iborat?
10. Rejalashtirishning optimallik printsipi nimadan iborat?
11. Auditni rejalashtirishning qanday asosiy bosqichlari mavjud?
12. Audit ishlarini rjalashtirishning natijalaridan qanday foydalaniladi?
13. Auditni rejalashtirish hajmi nimalarga bog’liq?
14. Audit ishlarini rejalashtirishning natijalari qanday hujjatlar bilan rasmiylashtiriladi?
15. Auditni dastlabki rejalashtirishning mazmuni nimadan iborat?
16. Auditning umumiy rejasi va dasturini tuzish strategiyasi nima?
17. Auditning umumiy rejasining mazmunini izohlab bering?
18. Audit dasturining mazmunini izohlab bering?
19. Korxona bilan bog’liq umumiy tavakkalchilik tushunchasiga nimalar kiradi?
20. Auditdagi aniqlanmagan tavakkalchilik nima?
21. Tavakkalchilik darajasini baholashning qanday kriteriyalari mavjud?
22. Ichki tavakkalchilik nima?
23. Auditorlik ishchi hujjatlarining ahamiyati nimadan iborat?
|
| |
Asosiy vositalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda qanday qiymat bo‘yicha aks ettiriladi?

|
Asosiy vositalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda qanday qiymat bo‘yicha aks ettiriladi?
|
bet | 207/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat5.Asosiy vositalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda qanday qiymat bo‘yicha aks ettiriladi?
O‘rtacha qiymat;
Tiklash qiymat.
*Joriy qiymat;
Qoldiq qiymat;
6.Asosiy vositalar qiymati qanday yo‘l bilan so‘ndiriladi?
*Amortizatsiyani hisoblash yo‘li bilan;
Inventarizatsiya yo‘li bilan;
Balansdan balansga o‘tkazish yo‘li bilan;
Sotish yo‘li bilan.
7.Qanday vositaga amortizatsiya hisoblanmaydi?
Korxona asbob-uskunalariga;
*Korxona eriga;
Korxonaning butlovchi qismlariga;
Korxona bino-inshoatlariga.
8.Asosiy vositalarni necha yilda bir marta inventarizatsiyadan o‘tkaziladi?
Uch yilda bir;
*Ikki yilda bir;
Besh yilda bir;
Bir yilda bir.
9.Asosiy vositalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda qanday qiymat bo‘yicha aks ettiriladi?
O‘rtacha qiymat;
Tiklash qiymat.
*Joriy qiymat;
Qoldiq qiymat;
10.Asosiy vositalar qiymati qanday yo‘l bilan so‘ndiriladi?
*Amortizatsiyani hisoblash yo‘li bilan;
Inventarizatsiya yo‘li bilan;
Balansdan balansga o‘tkazish yo‘li bilan;
Sotish yo‘li bilan.
Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik. -T.:Sano-Standart, 2014. -304 b.
Maxmudov E.X. Ekonomika promыshlennыx predpriyatiy. Uchebnik. -T.-Iqtisodiyot – 2015 . -370 c.
Ivanov I.N., Belyaev A.M. i dr. Proizvodstvennыy menedjment. Uchebnik dlya bakalavrov/ pod. red. I.N. Ivanova. -M.:YUrayt, 2013. -574s.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodi va menejmenti. -T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
N.A.Xashimova. Antikrizisnoe upravlenie predpriyatiem. Uchebnoe posobie -T.-Tafakkur qanoti 2016/ -284 b;
N.X.Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O’quv-uslubiy qo’llanma.T.: 2013.148 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O’quv qo’llanma. T.: “Fan va texnologiya” , 2013. 208 b.
G.K.Taraxtiyeva, N.H.Gulyamova, K.S.Ibragimova “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg’ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma. 2018.
|
| |
Operatsion tizimlarning - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

154
Microsoft kompaniyasining boshka istalgan maxsuloti kabi WINDOWS 95ni
xam uchta oddiy suz bilan izoxlash mumkin: oddiylik,kuvvatlik, moslik.
Bu shuni anglatadiki, WINDOWS 95:
Birinchidan, uzlashtirishda juda oddiy va foydalanishda kulay-xatto yangi
foydalanuvchi xam yarim soat ishlagandan sung, uzini odatiy sharoitga tushgandek xis
kiladi, tajribali foydalanuvchi esa WINDOWS 95 bilan tanishganidan sung
WINDOWSning avvalgi versiyasiga kaytishni xoxlashi mushkul.
Ikkinchidan, u yukori samaradorlikka ega, mazkur xususiyati bilan
WINDOWSning istalgan avvalgi versiyalaridan kuchli farklanadi. Microsoft yangi 32
razryadli yadroning tadbik etilishi tufayli samaradarlik va ishonchlikni keskin
oshirishga erishdi: WINDOWS 95-bu, MS-DOS va WINDOWS ilovalari bilan tulik
moslikka ega bulgan real kup vazifali va kup okimli tizimdir.
Uchinchidan,
siz atigi bitta dasturiy maxsulotni xarid kilib, eng turfa tarmokli
vositalar bilan ishlashga kobil bulgan universal tarmokli mijoz, taksimlovchi
tarmoklar, maxsus elektron pochta, kuchma kompьyuterlar, mulьtimedia vositalarini,
maxsus kullab -kuvvatlash va boshkalarni kulga kiritasiz.
WINDOWS 95 ning tugal foydalanuvchilari kuplab xilma-xil yangi xususitlarni
kulga kiritishdi. Yukori tez xarakatchanlik va tizim barkarorligi darxol seziladi.
Foydalanuvchi ixtiyorida zaxira tarmoklariga tez va kulay kirish, apparat vositalarini
sozlash va konfiguratsiyasini almashtirishning oddiy va akliy tadbirlari imkoniyatlari
mavjud. Plug and Play texnologiyasi kayta ulanadigan kurilmalar uchun drayverlarni
sozlash muammolari xakida foydalanuvchilarning boshka tashvish chekmasliklariga
imkon beradi.
Dasturiy taьminot ishlanmalarini tayyorlovchilar endilikda kudratli 32 razryadli
tizimga ega. 16 razryadli segmentlashgan xotira modeli bilan ishlashga karaganda 32
razryadli dasturlarni yaratish ancha mushkul. Bundan tashkari 32 razryadli API
(Application Programming Interface) -amaliy dasturlash interfeysi -WINDOWS NT
kullab- kullaydigan API bilan muvofik bulib, uning natijasida ikkala muxit uchun
ilovalarni ishlab chikish imkoniyati yuzaga keladi va ancha oddiy tarzda amalga
oshiriladi.
WINDOWS 95ga utish SHK ni ta’min etish xarajatlarini kiskartirishga, stolda
ishlovchi tizimlar ustidan nazorat darajasini kupaytirishga real yordam beradi. Kup
sonli tadkikotlarning kursatishicha, SHKga uzok mudatli davr xarajatlarining 80 % ini
kompьyuterlarni urnatish , sozlash va boshkarish, shuningdek foydalanuvchilar ta’limi
sarf xarajatlarini uz ichiga olgan ta’minlashga ketadigan xarajatlar tashkil etadi.
WINDOWS 95 aftidan MS-DOS va WINDOWS 3.1ga kiyosan xizmat kursatishning
umumiy xarajatlarini ancha kiskartiradi. Uning baxosiga kura, ularning modeli uchun
ta’minlashdan yiliga xar bir foydalanuvchi 1180 dollar tejaydi. Tizimdan foydalanish
kuzda tutilgan 5 yil ichida xar bir foydalanuvchi kariyib 6 ming dollarni tejaydi.
Uchastka, sex, ishlab chiqarish, zavod mahsulotining tannarxi

|
Uchastka, sex, ishlab chiqarish, zavod mahsulotining tannarxi
|
bet | 143/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat5.Uchastka, sex, ishlab chiqarish, zavod mahsulotining tannarxi.
Mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun xom ashyo tannarxini pasaytirishning asosiy sharti mahsulot dizaynini takomillashtirish va ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish, materiallarning progressiv turlaridan foydalanish, moddiy qadriyatlarning texnik jihatdan asoslangan normalarini joriy etishdir.
Ishlab chiqarish va menejmentga xizmat ko‘rsatish xarajatlarini qisqartirish, shuningdek, mahsulot tannarxini pasaytiradi. Ushbu xarajatlarning mahsulot birligiga sarflanadigan miqdori nafaqat ishlab chiqarish hajmiga, balki ularning mutlaq miqdoriga ham bog‘liq. Korxona uchun butun sex va zavod xarajatlari qancha kam bo‘lsa, har bir mahsulot tannarxi shuncha past bo‘ladi.
Sex va zavod xarajatlarini qisqartirish zaxiralari, birinchi navbatda, boshqaruv apparatini soddalashtirish va arzonlashtirish, ma’muriy xarajatlarni tejashda. Sex va ishlab chiqarish xarajatlari tarkibiga ko‘p jihatdan yordamchi va yordamchi ishchilarning ish haqi ham kiradi. YOrdamchi va yordamchi ishlarni mexanizatsiyalash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirish ushbu ishlarda band bo‘lgan ishchilar sonining qisqarishiga va natijada sex va zavod xarajatlarini tejashga olib keladi. Bu holda ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash, ishlab chiqarishda qo‘l mehnatiga sarflanadigan xarajatlar ulushini kamaytirish muhim ahamiyatga ega.
Tannarx - ishlab chiqarish xarajatlarning bir qismi, shu jumladan iste’mol qilingan vositalar va mehnat ob’ektlari, boshqa korxonalarning xizmatlari, to‘lov ishchilarning ish haqi naqd pulda ifodalanadi. Ushbu ko‘rsatkich har bir korxona ishlab chiqarish va marketing uchun sarflanadigan xarajatlarni tavsiflaydi
Xarajatlarni shakllantirishda tannarx ikki guruhga bo‘linadi:
1. Iqtisodiy elementlar bo‘yicha ishlab chiqarish tannarxi:
- moddiy xarajatlar (qaytariladigan chiqindilar qiymatini minus holda);
- mehnat xarajatlari;
- ijtimoiy ehtiyojlar uchun ajratmalar;
- asosiy vositalarning eskirishi;
- boshqa xarajatlar.
2. Kalkulyasiya bilan hisoblash moddalari bo‘yicha.
|
| |
Image [disk yurituvchi nomi] - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 121/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiImage [disk yurituvchi nomi]
Agar disk yurituvchi ko’rsatilmasa, faol (joriy) disk yurituvchi tushuniladi.
Disklarni formatlash.
Disklarni formatlash deb, yangi yoki oldin ishlatilgan disk yoki
disketlarning sirtlarini keraklicha yo’l va sektorlarga ajratish hamda yaroqsiz joylarni
aniqlab, to’g’rilab berishga aytiladi. Formatlash jarayonida oldingi yozilgan barcha
yozuvlarning buzilishi, ba’zi hollarda hattoki qayta tiklab bo’lmaydigan darajada
tozalanishi kuzatiladi.
Defragmentatorlar
– bu qattiq diskni difragmentatsiya qilish uchun
mo’ljallangan kompyuter dasturlaridir. Bu jarayonni muntazam bir oyda 1-2 marta
o’tkazish zarur. Ba’zi paytlarda faylni qattiq diska yozishda operatsion tizim uni
qismlarga bo’lib tashlaydi. Faylning bu fragmentlari qattiq diskning turli qismlariga
tushadi. Masalan, bir qismi o’rtasiga, boshqa qismi oxiriga, yana bir qismi esa diskning
boshiga tushadi. Shu sababli qattiq disk boshchasi (golovka) bir qismni boshka qismiga
tashib ulgurish uchun tezroq ishlashi kerak bo’ladi. Bunday zo’riqib ishlashdan
162
vinchester tezda ishdan chiqadi. Defragmentatorlar bu muammoni echishga yordam
beradi. Ular qattiq diskning turli joylaridagi fayl qismlarini bir butun qilib terib oladi.
Auslogics Disk Defrag
Defraggler
Kompyuterdagi disklarni tozalash – bu uncha murakkab bo’lmagan va zarur
jarayon bo’lib hisoblanadi. Ko’pchilik holatda dastur o’chirilgandan so’ng sozlash
yoki ma’lumot fayllarini qoldiradi. Vaqt o’tishi bilan bu kabi ishlatilmaydigan va hech
kimga kerak bo’lmagan fayllar ko’payib, ular qattiq diskning sezilarli qismini egallab
qo’yadi.
CCleaner
PC Tools Privacy Guardian
Wise Disk Cleaner
Topshiriq
1.Disk DVD-ROM ga solingan bo’lsa yuqori qismdagi uskunalar
panelidagi Zapisiyvaet tekushiy proyekt uskunasi faol holatda bo’ladi va
biz uni bosamiz shundan so’ng quyidagi oyna chiqadi va biz undan diskka
yozish metodlari va tezlik va boshqa parametrlarini tanlashimiz
mumkinligini kursating.
2.Projig tugmasi bosiladi, shundan so’ng bir muloqot oynasi va undan da
ni bosib, undan so’ng ushbu zapis na disk oynasi ochilishini bajarib
kursating.
3. Shundan so’ng ma’lumotli oynacha ochiladi va undan ok ni bosib disk
tayyor bo’lganini ko’ramiz va kompyuter o’zi diskni chiqarib tashlaydi shu
holatni kampyuterda bajarib kursating.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
Microsoft Art - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

174
I.
Ishning maqsadi
Ma'lumotlar bazasi jadvallarida saqlanayotgan mavjud ma'lumotlardan samarali
foydalanish uchun kerakli axborotlarni izlashning oddiy va qulay vositalari hamda
ajratib olish va tartiblashni o'rganish.
II.
Ishni bajarish tartibi
1)
Kerakli ustundagi ma'lumotlarni usish yoki kamayish va harflar ketma-ketligi bo’yicha
tartiblash.
2)
Talabalar ismi ko'rsatilgan ustundagi kerakli ismni izlash va keraklisiga almashtirish.
3)
Talabalarning kurslari bo’yicha yoki boshqa yunalishlar bo’yicha kerakli
ma’lumotlarni ajratib olish.
III. Tekshirish uchun savollar
1)
Axborot ob'ektlari aloqasi tushunchasi.
2)
Jadvaldagi ma'lumotlarni tartiblash usullari.
3)
Qanday turdagi maydonlar qiymatlarini tartiblash mumkin emas.
4)
Ma'lumotlarni izlash qaysi rejimda olib boriladi.
5)
MS Access da qanday filtrlash usullari bor.
Ma’lumotlarni tartiblash asosan kerakli ma’lumotlarni topish qulay bo’lishi
uchun ishlatiladi. Ekranda tartiblangan qator ko’rinishidagi ma’lumotlar aks
ettirilganda kerakli qatorni topish juda oson bo’ladi. Jadval kattaliklar alfavit bo’yicha,
sana bo’yicha, sonlardan iborat ustunlar qiymatlarining oshishi yoki kamayishi
bo’yicha tartiblangan bo’lishi mumkin. Ammo, bazi hollarda qatorlarni har xil belgilar
(jadval ystunlaridagi) bo’yicha tartiblashni xohlab qolamiz. Ideal holatlarda bu ish
osongina bajarilishi mumkin. Access ham bu ishlarni shunday bajarish imkonini
beradi. Jadvallar
Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra

|
Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra
|
bet | 139/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat2. Ishlab chiqarish resurslarining manbaiga ko‘ra:
- ichki xarajatlar;
- tashki xarajatlar.
3. Maxsulot ishlab chiqarish xajmining o‘zgarishiga nisbatan:
- doimiy xarajatlar;
- o‘zgaruvchan xarajatlar.
4. Maxsulot tannarxiga olib borilishi jixatidan:
- bevosita xarajatlar;
- bilvosita xarajatlar.
5. Korxonaning umumiy ishlab chiqarish, moliyaviy va boshqa faoliyati natijasida yuzaga keladigan:
- maxsulot tannarxiga kiritiladigan xarajatlar;
- davr xarajatlari;
- moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar;
- favkulodda zararlar.
Ishlab chiqarish xarajatlari bevosita ishlab chiqarish jarayoni amalga oshirish bilan bog‘liq kuyidagi xarajatlardan tashkil topadi:
- bevosita moddiy xarajatlari;
- bevosita mexnatga xaq to‘lash xarajatlari;
- ishlab chiqarishga taallukli ustama xarajatlar.
Bevosita maxsulot ishlab chiqarish jarayoni bilan bog‘liq bo‘lmagan xarajat turlari noishlab chiqarish xarajatlari deb yuritiladi. Uning tarkibiga:
- maxsulotni sotish bilan bog‘liq xarajatlar;
- boshqaruv xarajatlari;
- boshqa operatsion xarajatlar va zararlar;
- favkulodda zararlar kiradi.
- tashki xarajatlar, o‘z maxsulotini ishlab chiqarish uchun zarur narsalarni o‘z ichiga oladi (xomashyo, yoqilg‘i, transport, aloka, solik to‘lovlari).
- ichki xarajatlar, binolar, asbob-uskunalar va boshqa sarflarning xammasini o‘z ichiga oladi.
8.1-rasm. Xarajatlarning turkumlanishi
Xarajatlarning tarkibiy tuzilishi, ishlab chiqarish omillari bilan bog‘liqligi doimiy va o‘zgaruvchan xarajatlarni paydo etadi.
O‘zgarmaydigan xarajatlar - doimiy xarajatlardir. Bularga renta to‘lovlari, qarz foizi, reklama, ijara xaqi, oldindan to‘lanishi ko‘zda tutilgan maoshlar kiradi.
O‘zgaruvchan xarajatlar deb, ishlab chiqarish xajmiga nisbatan to‘g‘ri proporsional bo‘lgan xarajatlarga aytiladi.
Ularga ish xaqi, xomashyo, yoqilg‘i, tashish xarajatlari va boshqalar kiradi. Ishlab chiqarish xajmi oshsa, bu xarajatlar ortadi, ishlab chiqarish xajmi kamaysa, xarajatlar kamayadi.
|
| |
Outbox 
int.
Outbox Send
tugmasini bosgandan keyin 
provayder yuborguniga qadar xatlar saqlanadigan papka.
Oyna

Parol
xavf.
Password
begonalarning kompyuter
va dasturga kirishidan himoya qilish uchun
foydalaniladigan soʻz, ibora yoki belgilardan iborat
maxfiy kod qatori tizimga kirish ruxsatini beruvchi va
maxfiy belgilar majmuasi
Paste
Paste
vaqtincha xotiraga nusxalangan matnni
sahifaga qayta joylash nusxalangan tasvirni kanvasga
joylash.
Patch uskunasi
diz.
Patch tool
tasvirlar bilan ishlash
dasturida tasvirning muayyan joylarini tasvirning
boshqa joyidagi material yordamida tiklash.
Peer kompyuter
tar.
Peer
tarmoqda serverga
ulanmagan va boshqa kompyuterlarni nazorat
qilmaydigan kompyuter.
-topshiriq - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

169
Tayyor tablitsaga qatorlar qo’shish uchun kerakli qator yoki ustun belgilanib asosiy
menyudan ―Tablitsa-―Vstavit’-―Stroki (yoki Stolbtso’) bandlarini tanlash kerak.
6-topshiriq.
Tayyorlagan hujjatingizga ramka tushiring.
Bajarish:
Asosiy menyudan
―Format-―Granitso’ zalivki-―Stranitsa bandlarini tanlang. Oynaning pastki qismida
joylashgan ―Risunok so’zining pastki qismidagi katakchaning o’ng tomonidagi
uchburchak belgisi bosilsa, ekranga ramka gullarining ro’yxati chiqadi. Ro’yxatdan
kerakli ramkani tanlab, sichqonchaning chap tugmasi bosiladi. Obrazets (Namuna)
oynasida tanlagan ramkangiz ko’rinadi. Keyin oynaning pastki qismidagi OK
tugmasini bosasiz.
L ab o ra to ri ya i shi №2
Ms Excelning qo’shımcha imkoniyotlari bilann ishlash
Ishining maqsadi:
Elektron jadvallarni o’rganish va amalda ishlatib bilish.
EXCEL dasturini paydolanib funktsiyalarni tadqiq qilish va o’ning grafigini
kompyuter yordamida chizish.
Masalaning quyilishi:
EXCEL elektron jadvalida ishchi betlar, Yacheykalar,
formula va standart funktsiyalar, ma’lumotlarni avtomat kiritish, ma’lumotlarni
filtrlash va saralash, diagrammalar bilan ishlab bilishni o’rganish.
Metodik ko’rsatmalar:
Ma’ruza matni va adabiyotlarni ko’ring.