nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xulosalar - Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari...

|
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
bet | 6/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 32,13 Kb. | | #127063 |
Bog'liq Mavzu Marketing ichki va tashqi muhiti Reja Marketing muhiti hXulosalar
Marketing tizimi - bu qoʻyilgan maqsadlarga erishish va maqsadli bozor talabini qondirish uchun marketing qismlarining aniq birikuvidir. Tarkib oʻzida toʻrtta asosiy qism – mahsulot yoki xizmat, narx, taqsimot va siljitishlarni birlashtiradi.
Marketing tizimini shakllantirish va amal qilishi aniq urab toʻrgan muhit taʻsirida olib boriladi. Bu muhitga ijtimoiy-iqtisodiy, siyosiy, madaniy, demografik va ekologik omillar kiradi. Eksport marketingi yangi xorijiy sotish bozorlarini tadqiq qilish, firma mahsulotlarini sotish uchun xorijiy sotish xizmatlarini tashkil qilishni koʻzda tutadi. Import marketingi yuqori samarali xaridorlarni taʻminlash uchun bozor tadqiqotlarining alohida shakllarini koʻzda tutadi. Ilmiy-texnik marketing xaridning ilmiy-texnik faoliyat natijalari: patentlar va litsenziyalarni sotish va xarid qilish qismidagi marketing tadqiqotlari, fan-texnika taraqqiyoti yoʻnalishlarini oʻrganish, tegishli tomonlar patent huquqlari masalalari va boshqalar bilan bogʻliq. Toʻgʻridan-toʻgʻri marketing kiritish marketingi oʻz ichiga xorijiy faoliyatni tadqiq qilish, yangi korxona ishining imkoniyatlari (biznes-reja turlari), uning sotish faoliyatini chuqur va har taraflama tahlil qilishni, hamda kompaniya manfaatlari va korxona qurilgan mamlakat qonunini hisobga olgan holda tashqi bozorda sotish tadqiqotlarini oʻz ichiga oladi. Xalqaro marketing, tashqi iqtisodiyot, tashqi savdo marketingi deb ham ataydilar, mahsulotni xorijda qurilgan milliy korxonalarda sotishni koʻzda tutadi. U ishlab chiqarish, sotish vazifalarining juda kattaligi bilan farqlanadi, asosan koʻp sonli mamlakatlar hududlarini qamrab oluvchi transmilliy kompaniyalarga javob beradi. Notijorat faoliyati sohasidagi marketing asosan, alohida tashkilot yoki alohida shaxsga nisbatan jamoaning ijobiy fikrini yaratish masalalari bilan bogʻliq. Ijtimoiy marketingni qoʻllashning eng muhim sohasi rivojlanadigan mamlakatlarda oilani rejalashtirish, kariyalar va kasallarga eʻtiborni jalb qilish, ayrim ijtimoiy zaruriyatlarga xayriya qilishga tayyorlikni rivojlantirishdan iborat.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
Transport korxonalarida marketing xizmatini tashkil etish

|
Transport korxonalarida marketing xizmatini tashkil etish
|
bet | 5/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 32,13 Kb. | | #127063 |
Bog'liq Mavzu Marketing ichki va tashqi muhiti Reja Marketing muhiti h4. Transport korxonalarida marketing xizmatini tashkil etish
Marketingni tashkil etish - marketing xizmatini boshqaradigan idoralarning tashkiliy koʻrinishi boʻlib, u yoki bu topshiriqni bajarish uchun boʻysunish va javobgarlikni belgilaydi.
Marketingni tashkil qilish - korxonada bir necha yoʻnalishda amalga oshirilishi mumkin: Funksional-bunda javobgarlik taqsimot, sotish, taʻminot va tovar harakatini tashkil qilish doiralariga tushadi. Tovarlar tamoyili boʻyicha tashkil etish. Unda funksional tamoyillarga, yana bir tovar markasi uchun boshqaruvchilar qoʻshiladi. Bozor tamoyili boʻyicha tashkil etish. Unda funksional tamoyillariga, yana bir qoʻshimcha, yaʻni hudud bozorlari va isteʻmolchilar turi boʻyicha boshqaruvchilar qoʻshiladi. Funksional tashkil etishning yutuqlari, boʻlinmalarning boshqarishdagi soddalik, bajariladigan funksiyalarga yuqori javobgarlikdan iboratdir. Lekin bu tuzilishning qator kamchiliklari ham mavjud:
tovarlar boʻyicha maxsus boʻlimlarning yoʻqligi;
bozorning hududiy segmentlari boʻyicha maxsus boʻlimlarning yoʻqligi;
bozor talablarining oʻzgarishi va isteʻmolchilar talabiga operativ reaksiyaning sustligi;
marketing tashkilotlari tadbirlarning moliyalashtirish masalalarini hal etishning qiyinlashganligi.
Tovar tamoyili boʻyicha tashkil etish tovarlar va ular guruhlari boʻyicha boʻlimlar tashkil etishni talab etadi. Unda tovar boʻlimlari boʻyicha mustaqil qaror qabul qiladi. Marketing xizmatining tashkiliy tuzilishi bu kabi boʻlgan shakl, avvalo ishlab chiqaradigan tovarlar assortimenti katta boʻlgan firmalarga toʻgʻri keladi. Tovar tamoyili boʻyicha tashkil etish shakli ham, shuningdek kamchiliklarga ega. Boshqarishning bu kabi tizimi marketing faoliyatining oʻziga xos tomonlarini doim ham eʻtiborga olmaydi. Tovarlar boʻyicha guruhlar ishchilari oʻz majburiyatlarini samarali bajarish uchun etarlicha huquqlarga ega emas, boshqaruv apparatida katta sonli guruh va guruhchalar paydo boʻlishi bilan ularni ushlab turish katta xarajatlar talab qiladi. Bozor tamoyili boʻyicha tashkil etishda deyarli barcha korxonalar oʻz tovarini xarakteri jihatidan turlicha boʻlgan bozorlarda sotadi. Turli bozorlarning sotib olish xususiyatlari yoki turli tovar ustunliklariga ega boʻlgan hollardagina bozor tamoyiliga koʻra tashkil etish maqsadga muvofiqdir. SHuning uchun marketing xizmati boʻlimlari asosiy bozorlarga qarab tuziladi.
|
| |
Adabiyotlar roʻyxati - Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq...

|
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
bet | 8/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 32,13 Kb. | | #127063 |
Bog'liq Mavzu Marketing ichki va tashqi muhiti Reja Marketing muhiti hAdabiyotlar roʻyxati
1. Ilicheva, I. V. Marketingovыe texnologii: uchebno-metodicheskoye posobiye / I. V.Ilicheva. – Ulyanovsk: UlGTU, 2012. – 237 s.
2. Igor Mann. Arifmetika marketinga. – M.: Izd-vo “Mann, Ivanov i Ferber”, 2011. 236 s.
3. Yegorov Yu. Teoriticheskiye osnovы upravleniya marketingom.- // Marketing, № 5(150), 2016.
4. Kotler F. Marketing ot A do Ya: 80 konsensiy, kotorыe doljen znat kajdыy menedjer. –M.: ALPINA PALISHER, 2013.-211 s.
5. Kotler F., Armstrong G., Vong V., Sonders Dj. Osnovы marketinga.–M.: OOO “I.D.Vilyams”, 2012.- 752 s.
6. Ulyanovskiy A.V. Marketingovыe kommunikatsii: 28 instrumentov milleniuma /A.V. Ulyanovskiy. - M.: Eksmo, 2008. - S. 17.
7. Щegorsov V.A.,Taran V.A.,Shoygu I.A.,Щegorsev M.V. Osnovы marketinga: uchebnik dlya vuzov. – M.:Delo, 2016.- 414 s.
8. Ergashxodjayeva Sh.Dj., Samadov A.N., Sharipov I.B. Marketing. Darslik. - T.: Iqtisodiyot, 2013. -346 b.
9. Yusupov M.A., Abduraxmonova M.M. Marketing. – T.: Iqtisodiyot, 2012.-190 b.
10. Rozova N.K. Marketing. SPb.: Piter.-2008. -182 s.
11. www.marketing.kharkov.ua/marketing/setevoy-marketing.html
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
Partizancha marketing - Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq...

|
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
bet | 7/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 32,13 Kb. | | #127063 |
Bog'liq Mavzu Marketing ichki va tashqi muhiti Reja Marketing muhiti hPartizancha marketing bu – hamma joyda qabul qilingan tovarni ilgari surish va reklama kommunikatsiyalari vositalari va usullari doirasidan chetga chiqadigan marketing tadbirlaridir. Uning asosiy farqi – reklamaga koʻp pul sarflash oʻrniga tovarlar yoki xizmatlarni ilgari surishning ayrim juda oddiy usullari bilan birga ijodiy fikrlash imkoniyatlaridan foydalanish hisoblanadi.
Virusli marketing – geometrik progressiyaga yaqin progressiyada tarqalishi bilan tavsiflanadigan, asosiy axborot tarqatuvchilar axborot oluvchilarning oʻzlari hisoblangan, tabiiy yoki ishonch ohangidagi murojaat yoki yorqin, kreativ, noodatiy gʻoya hisobiga yangi axborot oluvchilarni jalb qilishga qodir boʻlgan mazmun shakllantirish yoʻli bilan turli reklama tarqatish usullarining umumiy nomi.
Tarmoq marketingi bu – kompaniyaning mustaqil vakillari yoki distribyutorlar tomonidan mahsulot yoki xizmatlar haqida axborotni toʻgʻridan-toʻgʻri tarqatish bilan bogʻliq biznes.
Kross-marketing – bir vaqtning oʻzida bir nechta yoʻnalish boʻyicha isteʻmolchilarni jalb qilishga imkon beradigan texnologiya eng katta foyda keltiradigan texnologiya hisoblanadi.
Mobil marketing – ularni amalga oshirishda uyali aloqa (mobil) telefoni, smartfon yoki choʻntak portativ kompyuteri (KPK) foydalaniladigan kommunikatsiyalar interaktiv marketing vositasi.
Toʻgʻridan-toʻgʻri marketing (direct-marketing, direkt-marketing) – isteʻmolchidan javob olishga – yoki mahsulotga buyurtma koʻrinishida, yoki axborotga keyingi buyurtma koʻrinishida, yoki bevosita taʻminotchiga murojaat shaklida javob olishga qaratilgan har qanday tadbir.
Marketing muhiti deganda firma korxona yoki uning yuqori ashqilotlar faoliyatiga taʻsir koʻrsatuvchi ijtimoiy iqtisodiy siesiy va huquqiy omillar majmui tushuniladi.
Demak, yuqoridagilardan xulosa qilsak, firma yoki korxonaning butun faoliyati toʻla-toʻkis bozor munosabatlarini mujassamlashtiradi. Firma va bozor tushunchalari, bozor raqobati sharoitida bir-biridan ajratib boʻlmaydigan iqtisodiy kategoriyalar hisoblanadi. Chunki firmalar faoliyatisiz bozor boʻlishi mumkin emas.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Marketing ichki va tashqi muhiti Reja: Marketing muhiti haqida tushuncha va tarmoq marketinglari Marketingni asosiy turlari
|
Kattalik(miqdor, qiymat) - Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika

|
Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika
|
bet | 7/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILARKattalik(miqdor, qiymat)-tengsizlik munosabati va qo‘shish amalining ma’nosi aniqlanishi mumkin bo‘lgan ob’ektlarni ta’riflovchi matematik tushuncha bo‘lib, shu jumladan, Arximed va uzluksizlik aksiomalarining bir qator xossalar bajariladi. Miqdor matematikaning asosiy tushunchalaridan biridir.
Tafovut(nomuvofiqlik)-taqribiy tenglikning xato (tafovut) qiymati.
Korrelyasiya (lotdan. correlatio "munosabat, munosabatlar"), — ikki yoki undan ortiq tasodifiy o‘zgaruvchilar o‘rtasidagi statistik munosabatlar (yoki qandaydir ma’qul darajadagi aniqlik bilan bunday deb hisoblash mumkin bo‘lgan qiymatlar).
(mavzuga oid)
Tasodifiy xato -Bu bir xil sharoitda qilingan bir xil qiymatdagi takroriy o‘lchashlar ketma-ketligida tasodifiy o‘zgaradigan o‘lchash xatosining tarkibiy qismi hisoblanadi. Bunday xatoliklarning paydo bo‘lishida qonuniyat yo‘q; ular bir xil qiymatli takror o‘lchashlar olingan natijalarning ma’lum bir yoyilmasi ko‘rinishida amalga oshirilganda aniqlanadi. Tasodifiy xatolar muqarrar, muqarrar va har doim o‘lchov natijalarida mavjud, ammo ularning ta’siri odatda statistik ishlov berish orqali bartaraf etilishi mumkin. Tasodifiy xatoliklarni tavsiflash faqat tasodifiy jarayonlar nazariyasi va matematik statistika asosidagina mumkin.
Matematik jihatdan tasodifiy xatolikni odatda quyidagicha ifodalash mumkin: uzluksiz tasodifiy o‘zgaruvchi sifatida, nolga nisbatan simmetrik, har bir o‘lchamda mustaqil ravishda amalga oshirilgan (vaqtida korrelyasiyalanmagan).
Tasodifiy xatoning asosiy xossasi-ma’lumotlarni o‘rtacha qilib kerakli qiymatning buzilishini kamaytirish qobiliyatidir. O‘lchashlar soni(takroriy tajribalar)ni ko‘paytirish orqali istalgan qiymatni baholash ma’lumotlar hajmini oshirish orqali o‘rtacha tasodifiy xatolik 0 ga intilishni(katta sonlar qonuni) bildiradi.
Ko‘pncha tasodifiy xatolar, har biri alohida-alohida o‘lchash natijasiga kam ta’sir ko‘rsatadigan, ko‘plab bog‘liq bo‘lmagan sabablarning bir vaqtda harakati tufayli yuzaga keladi. Shu sababli tasodifiy xato taqsimoti ko‘pncha "normal" deb qabul qilinadi (Markaziy chegaraviylik teoremasiga qarang). "Normallik" ma’lumotlarni qayta ishlashda matematik statistikaning butun omboridan foydalanish imkonini beradi.
Biroq, Markaziy limit teoremasiga asosan faktlarga asoslanmagan normallik amaliyot bilan mos kelmaydi — o‘lchash xatolarining taqsimot qonunlari juda xilma-xil va, odatda, normaldagidan juda farq qiladi.
|
| |
x-ma’lum kompleks sharoitlarda mumkin bo‘lgan o‘lchov natijalarini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
δ=M(

|
x-ma’lum kompleks sharoitlarda mumkin bo‘lgan o‘lchov natijalarini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
δ=M(
|
bet | 6/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILARx-ma’lum kompleks sharoitlarda mumkin bo‘lgan o‘lchov natijalarini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
δ=M(x)-X- matematik kutishning xaqiqiy qiymat(kattalik)dan og‘ishini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
ξ= x- M(x)- o‘zgarmas kompleks sharoitlarda o‘lchash natijalarining matematik kutishdan og‘ishini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
o‘rtacha xato- har qanday kattalikni o‘lchash natijalarining matematik kutishdan og‘ishi ξ- ni absolyut qiymatlarining matematik kutilmasi ushbu natijalarning ϑ- o‘rtacha xatosi deyiladi.
absolyut xato-o‘rta kvadratik m, o‘rta ϑ, ehtimoliy r va xaqiqiy ɵ(Δ) xatoliklarni absolyut xatolar deyiladi.
nisbiy xatoliklar-absolyut xatoliklarni o‘lchangan miqdorlar qiymatiga nisbati.
-o‘rta kvadratik xato taxminiy qiymatining aniqlanayotgan qiymati;
berilgan o‘lchashning sharoitiga mos keladigan o‘rta kvadratik xatoning haqiqiy qiymati;
- n o‘lchashlar olingan natijalari bo‘yicha hisoblangan taxminiy o‘rta kvadratik xato.
(mavzuga oid)
Yaxlitlash- sonni, uning kamroq muhim raqamlar bilan yozilgan taqribiy qiymati bilan almashtirish.
Yaxlitlash xatosi-almashtirilayotgan soni va almashtirilgan soni orasidagi farqning moduli.
(mavzuga oid)
Funksiya (namoyish, operа́tor, transformatsiya) —matematikada ikki to‘plam elementlari orasidagi moslik bo‘lib, birinchi to‘plamning har bir elementiga ikkinchi to‘plamning bitta va faqat bitta elementi mos kelishi qoidasi bilan belgilangan tushuncha.
Funksiyaning matematik tushunchasi bir miqdorning boshqa miqdorning qiymatini to‘liq aniqlashi haqida intuitiv fikr(ko‘rinish)ni ifodalaydi. Shunday qilib, x o‘zgaruvchining qiymati x2 ifodaning qiymatini va oyning qiymati undan keyingi oyning qiymatini aniqlaydi. Funksiyaning yana bir misoli: har bir inson biologik onasiga mos kelishini olishimiz mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
x-ma’lum kompleks sharoitlarda mumkin bo‘lgan o‘lchov natijalarini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik;
δ=M(
|
Bog‘liq bo‘lmagan hodisala- - Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika

|
Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika
|
bet | 3/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILARBog‘liq bo‘lmagan hodisala-ikki hodisadan birining ehtimoli boshqa hodisaning ro‘y bergan - bermaganligiga bog‘liq bo‘lmasa, bu hodisalar ... deyiladi.
Bog‘liq hodisalar-ikkita hodisadan birining paydo bo‘lish ehtimoli boshqa hodisaning paydo bo‘lgan yoki bo‘lmaganligiga bog‘liq bo‘lsa, bunday hodisalar ... deb ataladi.
Bir yoki bir necha hodisa ro‘y bergan degan taxmin bo‘yicha hisoblangan ehtimollik shartli ehtimollik deyiladi.
(mavzuga oid)
Tasodifiy kattalik-sinovlar o‘tkazilayotgan sharoitda, tasodifiy hodisani son jihatidan tafsiflovchi va sharoitlarni hisobga olinmagan xilma-xilliklarini aks ettiruvchi o‘zgaruvchi kattalik.
Uzulukli(diskret) tasodifiy kattalik deb- aniqlanayotan ehtimollikni izolatsiyalangan(imkoniyatli) qiymatlarini alohida qabul qilish mumkin bo‘lgan miqdolarga aytiladi.
Uzuluksiz tasodifiy kattalik deb- mumkin bo‘lgan qiymatlari doimiy yoki cheksiz intervallarni to‘ldiradigan(imkoniyatli miqdorni oldindan aytib bo‘lmaydigan) miqdolarga aytiladi.
Tasodifiy kattalikning taqsimlanish qonuni- tasodifiy kattalikning mumkin bo‘lgan qiymatlari va ularga mos keladigan ehtimolliklari orasidagi o‘zaro bog‘liqlik.
(mavzuga oid)
matematik qutishi-tasodifiy mikdorlarning hamma imkonli qiymatlarining ular extimoliga ko‘paytmasi yigindisi uzlukli tasodifiy kattalik.
(mavzuga oid)
Lyapunov teoremasi- Markaziy chegaraviylik teoremasi- Agar tasodifiy kattalik umumiy qiymatning og‘ishiga nisbatan juda kichik miqdorlar bilan ularning matematik kutilmalaridan chetlashgan boshqa tasodifiy bog‘liq bo‘lmagan kattaliklarning etarlicha katta soni yig‘indisi bo‘lsa, u holda bu umumiy(ig‘indi) tasodifiy kattalikning taqsimot qonuni normalga yaqin bo‘ladi.
Katta sonlar qonuni-CHebishev teoremasi- Ehtimollar nazariyasi ommaviy tasodifiy hodisalarning xaqiqiy xususiyatlarini yoki statistik qonuniyatlarni matematik izohlashga asoslangan. Ushbu matematik qonuniyatlarning eng muximlaridan biri katta sonlar qonunidir. Ushbu qonunga binoan, tasodifiy kattaliklarning o‘rtacha qiymati kuzatishlar sonining oshishi ehtimolligi bilan matematik kutish darajasiga yaqinlashadi. Ushbu formirovkadagi katta sonlar qonuni CHebishev teoremasi deb ataladi.
|
| |
Ishonchli hodisa- - Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika

|
Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika
|
bet | 2/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILARIshonchli hodisa-albatta sodir bo‘ladigan hodisa.
Imkonsiz hodisalar-hech qachon sodir bo‘lmaydigan hodisalar.
Birgalikdagi hodisa- tajriba natijasida bir vaqtda sodir bo‘lishi mumkin bo‘lgan hodisa.
Birgalikda bo‘lmagan hodisalar- bir tajribada bitta hodisani sodir bo‘lishi ikkinchisini inkor etsa bunday hodisalar hech qachon birgalikda bo‘lmaydigan hodisalar.
Teng imkoniyatli hodisalar- bir xil imkoniyatga ega bo‘lgan Paydo bo‘lish hodisalari.
YAgona mumkin bo‘lgan hodisalarning sistemasi- hodisalarning to‘liq gruppasi deyiladi. SHu sababli, tajriba davomida hodisalar to‘liq gruPPasidan bitta hodisa albatta sodir bo‘ladi.
Qarama-qarshi hodisalar-hodisalarning to‘liq guruhida sodir bo‘luvchi ikkita yagona imkoniyatli hodisalar. A hodisaga qarama-qarshi hodisa, - chiziqli qilib belgilanadi.
(mavzuga oid)
hodisalarning nisbiy chastotasi-berilgan kompleks shartlarda sodir bo‘ladigan hodisa qiymatini barcha sinashlar qiymatlari munosabatlariga aytiladi.
Q=k/n-hodisaning nisbiy chastota ifodasi
Q-nisbiy chastota;
k-sodir bo‘ladigan hodisa qiymati;
n-barcha sinashlar qiymatlari;.
R(A)=M/N-ehtimollikning klassik aniqlash formulasi
N-barcha mumkin bo‘lgan natijalarlar soni;
M-ayrim hodisalarga iimkoniyat tug‘diruvchi elementar natijalar soni,
R-Hodisaning ehtimolligi.
Agar hodisaning ehtimolligi keragicha birga yaqin bo‘lsa, uni amaliy ishonchli deyiladi, agar nolga yaqin bo‘lsa–amalda ishonchsiz hodisa deyiladi.
P(A)=p-hodisaning sodir bo‘lish ehtimoli;
P( )=q-hodisaning sodir bo‘lmaslik ehtimoli
murakkab hodisa-bir necha bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan(bog‘liq bo‘lmagan) hodisalar yig‘indisi, hodisalarning qaysi biri sodir bo‘lishidan qat’iy nazar, shu voqealardan birining ko‘rinishidan iborat bo‘lgan hodisa ... deyiladi.
|
| |
(mavzuga oid) - Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika

|
Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika
|
bet | 4/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILAR(mavzuga oid)
Matematik statistika - statistik ma’lumotlarni to‘Plash, ularni tizimga solish, qayta ishlash hamda ulardan ilmiy va amaliy xulosalar chiqarish usullarini o‘rganadigan fan. Statistik ma’lumotlar deganda muayyan (miqdoriy) belgilarga ega bo‘lgan majmualarning elementlari soni haqidagi ma’lumotlar tushuniladi. Biror majmua elementlarining muayyan belgilari to‘g‘risida shu haqdagi statistik ma’lumotlarga qarab u yoki bu xulosaga kelish usuli statistik usul deyiladi. Bu usul ilm-fanning juda ko‘P sohalarida keng qo‘llaniladi. Statistik usulning turli sohalardagi tatbiqlarining umumiy hislatlari (biror guruhga kiruvchi elementlarni hisoblash, miqdoriy belgilarning taqsimotlarini topsh, tanlamalar usulini qo‘llash, biror xulosaga kelish uchun zarur bo‘lgan tajribalar sonini ehtimollar nazariyasidan foydalanib topsh, miqdoriy belgilar orasidagi bo’lanishlarni anikdash va h. k.), ya’ni o‘rganilayotgan ob’ektlarning tabiati ahamiyatsiz bo‘lgan masalalar Matematik statistikaning Predmetini tashkil qiladi. Statistik usul ko‘P hollarda ommaviy tasnifli hodisalarni o‘rganish usuli bo‘lgani uchun ehtimollar nazariyasi bu usulning nazariy asosini tashkil qiladi. Matematik statistika bayoniy statistika, noma’lum Parametrlarni baholash, statistik giPotezalarni tekshirish, miqdoriy belgilarning statistik bo’lanishlarini anikdash va boshqa bo‘limlardan iborat.
Umumiy statik kombinatsiya-Agar tasodifiy o‘zgaruvchining barcha qiymatlari kuzatishlardan olingan bo‘lsa, har ikki muammo-taqsimot qonunini aniqlash va uning Parametrlarini aniqlash-aniq hal qilinishi mumkinga aytiladi.
tanlab olish usuli-Ushbu usulning mohiyati shundan iboratki, umumiy statik kombinatsiyadan faqat bir qism qiymati alohida olinadi yoki statik tanlab olish usulini qo‘llab va uning asosida muammo xal qilinadi.
(mavzuga oid)
funksional munosabatlar-ikkita o‘zgaruvchi kattaliklar x va u lar, xar bir x qiymat uchun u ning ma’lum bir qiymati mos keladi, va bu ikkita kattaliklar x va u o‘rtasidagi nomi.
|
| |
Korrelyasiya koeffitsenti - Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika

|
Fanga oid atamalar va belgilar (mavzuga oid) Matematik statistika
|
bet | 5/8 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 42,03 Kb. | | #145086 |
Bog'liq FANGA OID ATAMALAR VA BELGILARKorrelyasiya koeffitsenti-chiziqli korrelyasiya bog‘likligining yaqinlik o‘lchovidir va r xarfi bilan belgilanadi.
(mavzuga oid)
Miqdorni o‘lchash-o‘lchov birliklari bir xil bo‘lgan ikkala miqdordan birini ikkinchisiga taqqoslash va undan shu birlikdan qancha borligini aniqlash tushuniladi.
O‘lchash natijasi-barcha o‘lchash oPeratsiyalari natijasida olingan yakuniy natijalar.
Teng aniqlikdagi o‘lchash- bu bir xil asbob bilan(yoki bir xil aniqlik klasslari uchun turli asboblarda), bir xil usul yoki ekvivalent usulda, bir xil miqdordagi Priyomlar va bir xil sharoitlarda olingan natijalarni tushiniladi.
Teng aniqlikga ega bo‘lmagan o‘lchash- bu turli xil asbob bilan(yoki bir xil aniqlik klasslari uchun turli asboblarda), turli xil usul yoki ekvivalent usulda, har xil miqdordagi Priyomlar va har xil sharoitlarda olingan natijalarni tushiniladi.
Zaruriy o‘lchash soni-qo‘yilgan geodezik masalani echish uchun kattalikni o‘lchashdagi zarur bo‘lgan minimal miqdor.
Ortiqcha o‘lchashlar soni-barcha o‘lchashlar soni va zaruriy kattaliklar soni orasidagi farq.
Haqiqiy hato-o‘lchanadigan miqdorning o‘lchab toplgan qiymati bilan haqiqiy qiymati orasidagi ayirma.
Qo‘pol xato- kuzatuvchining xatolari yoki noto‘g‘ri hisoblashlari, jihoz va qurilmalarning nosozliklari, tashqi muxit sharoitlarini keskin o‘zgarishi va boshqalar tufayli yuzaga kelgan xatolar.
Tasodifiy xato-noldan juda oz darajada farq qiluvchi matematik kutish bilan tasodifiy kattaliklarning qiymatlarini ifodalovchi elementar xatolar.
sistematik xatolar-noldan sezilarli darajada farq qiluvchi matematik kutishlarga ega bo‘lgan tasodifiy kattaliklarning qiymatlari bo‘lgan elementar xatolar.
(mavzuga oid)
ɵ(Δ)-o‘lchanayotgan kattalik X ning xaqiqiy qiymatidan bir marta o‘lchash natijasining mumkin bo‘lgan og‘ishini tavsiflovchi(xarakterlovchi) tasodifiy kattalik(xaqiqiy xato);
|
| |
8-sinf Informatikа

|
8-sinf Informatikа
|
Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 13,32 Kb. | | #133867 |
Bog'liq 8-sinf test
8-sinf Informatikа.
1. Interfeys nima?
A) Foydalanuvchi bian kompyuter orasidagi aloqa B) Foydalanuvchining huquqlari
C) Qurilmalar orasidagi bog`lanish D) Doimiy xotira
2. Scratch dasturida O`zgaruvchi nima?
A) ma’lumotni vaqtinchalik saqlash uchun xotiradagi joy
B) Dastur davomida doimiy o`zgarmaslar C) Dastur Kodi D) To`g`ri javob yo`q
3. Scratch so`zining ma’nosi
A) o`yin B) pero, g`ichirlash, asraguvchi ruh C) Mushuk D) harakatlanuvchi hayvon
4. … hech qanday shartsiz, faqat ketma-ket bajariladigan jarayon.
A) Chiziqli algoritm B) Takrorlanuvchi algoritm
C) Tarmoqlanuvchi algoritm D) Aralash algoritm
5. Scratch dasturida to‘q sariq (apelsin) rangli bo’lim nomini ko’rsating?
A) Variables B) Operators C) Join D) Control
6. Sсratchda mantiqiy amallarga oid bo‘limini ko’rsating.
А) Operators
В) if..then va if..then..else
С) Control
Д) Variables
7. 1101012+1100112=?
А) 1101002 В) 11010002 С) 11110002 Д) 11010012
8. "O‘zbekiston xaritasi" iborasida necha bayt axborot bor?
А) 18 bayt; B) 20 bayt; C) 21 bayt; D) 19 bayt.
9. Pozitsion sanoq sistemasi:
A) Sondagi raqamlar qiymati turgan o‘rniga bog‘liq bo‘lmagan sanoq sistemasi.
B) Sondagi raqamlar qiymati turgan o‘rniga bog‘liq bo‘lgan sanoq sistemasi.
C) Rim raqamlariga asoslangan sanoq sistemasi
D) To‘g‘ri javob ko‘rsatilmagan
10. Scratchda sahnaning o`lchamlari qanday?
A) 480x520 B) 480x360 C) 420x360 D) 360x480
11.Hardware nima?
12.Softwarenima?
13. Kompyuterning asosiy qurilmalari
14. Informatika fani qachon paydo bo`lgan?
15. Axborotning eng kichik o`lchov birligi qaysi?
|
| |
İŞARƏVERİCİLƏRİN QURULUŞU - D Ə m I ryoln ə q L i yyatind a h ə r ə k ə t I n t ə n z I m L ə m ə s I steml ə r I

İŞARƏVERİCİLƏRİN QURULUŞU.
Dəmiryol nəqliyyatında siqnal cuhazlarının əsasını işarəvericilər təşkil edir. İşarəverici optik cihaz olub, günün bütün saatlarında bir və ya bir neçə rəngdə işıqla işarə verir. İşarəvericilər linzalı və projektorlu olurlar. Linzalı işarəvericilərin aşağıdakı formaları mövcuddur: metal və ya dəmir-beton dirəyin üzərində bərkidilmiş linza kompleksli maçtalı (şəkil 2a); qatarın hərəkəti istiqamətində və ya yolun oxunun üzərində konsol (körpü) üzərində başlığı yolun üstündən asılmış konsollu və ya körpülü (şəkil 2b); başlığı maçtasız bir-başa bünövrəyə bərkidilən, kiçik məsafələrdən aydın görünən cırtdan tipli (şəkıl 2v).
Elektrikləşdirilmiş yollarda kontakt şəbəkəsinin varlığında işarəvericilərin yaxşı görünməsi üçün, həmçinin yolun qabaritinin məhdudluğu şəraitində konsol tipli işarəvericilərdən istifadə olunur.
Cırtdan işarəvericilər yollararası sahələrdə, yan yoldan çıxmaq və manevr etmək məqsədi ilə istifadə olunur.
Linzalı işarəvericilər 15, 25 və 35 Vt gücündə və 12 V gərginlikli olub, hər rəng üçün ayrıca linza komplektinə malikdir (şəkıl 3). Linza komplektləri işarəvericilərdə elə yerləşdirilirlər ki, onlar bir-birləri ilə əlaqəli olmasın. Bunun üçün onlar bir-birlərindən lövhələrlə ayrılırlar. Nəticədə işıqlanmaların rəngi bir-birlərinə mane olmur.
Başlıqda olan fon lövhəcikləri işarələrin görünmə effektliyini artırır, çirklənmələrdən, qardan, günəş şüalarından və lokomotivin projektor işığından qoruyur. Linza tipli işarəvericilərin kompleksinə yolun döngəli hissəsi üçün səpələndirici şüşə linzalar daxildir. Bu linza şüanı horizontal müstəvidə 10 və ya 20 dərəcə yolun əyilən tərəfinə yönəldir. Nəticədə tormozlama məsafəsindən işarəvericinin siqnalı aydın görünür.
Projektorlu işarəverici maçta dirəyindən, işarəvericinin başlığından və dairəvi fon lövhəsindən ibarətdir.
Üç müxtəlif rəngli siqnal almaq üçün başlıqda üç rəngli şüşədən ibarət işıq süzgəci qoyulur. Həmin şüşələr projektor relesinin köməyi ilə hərəkət etdirilir. Onların hərəkət istiqaməti relenin sarğısından axan cərəyanın polyarlığından asılıdır.
Projektor tipli işarəvericilər linzalılara nisbətən daha az elektrik enerjisi sərf etsələr də onlar istismarda daha az etibarlıdır.
|
AVTOMAT BLOKLAMA - D Ə m I ryoln ə q L i yyatind a h ə r ə k ə t I n t ə n z I m L ə m ə s I steml ə r I

|
D Ə m I ryoln ə q L i yyatind a h ə r ə k ə t I n t ə n z I m L ə m ə s I steml ə r I
|
bet | 8/23 | Sana | 21.03.2021 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #13339 |
AVTOMAT BLOKLAMA.
Avtomat bloklamada mənzillər avtomatik işləyən keçid svetoforları olan blok sahələrə bölünürlər. Blok sahələrin uzunluğu qonşu işarəvermələr arasındakı məsafə ilə təyin olunur. Avtomat bloklama qatarların tək xətli və iki xətli yollarda qatarların hərəkətini nizamlayan ən əsas sistemdir. Avtobloklama ilə təchiz olunmuş stansiyalar arası mənzillər 1 km-dən 2,6 km-ə qədər məsafədə blok sahələrə bölünür. Hər blok sahə bir-birindən svetoforlarla hüdudlanır. Svetoforların işarə göstəriciləri qatarların hərəkəti zamanı avtomatik dəyişir. Müstəsna hal kimi giriş və çıxış svetoforları stansiya növbətçisi tərəfindən idarə olunur. Avtobloklama iki, üç və dörd əhəmiyyətli olur. Magistral dəmir yollarında üç və dörd əhəmiyyətli avtobloklamadan istifadə olunur.
Üç əhəmiyyətli avtobloklamada hərəkətdə olan qatarlar arasında üçdən az olmayaraq blok sahə olmalıdır. Svetoforun sarı işığı onu bildirir ki, qarşıda dayanmış qatar qırmızı işıqda dayanıb. Yaşıl – blok sahə boşdur və sürəti azaltmadan hərəkət etmək olar. Dörd əhəmiyyətli bloklama sistemi istifadə olunan sahələrdə eyni vaxtda yaşıl vəsarı işıq yanır və minimal intervalla təyin olunmuş sürətlə hərəkətə icazə verilir. Şəkil 5 – də iki işarəli avtobloklamada sabit cərəyanla işləyən rels dövrəsinin işləmə prinsipi göstərilmişdir. Rels dövrəsi blok sahələr üzrə bir-birindən izoləedilmiş calaqlarla hüdudlanmışdır. Blok sahə boş olan zaman gərginlik qida mənbəyindənyol relesinə daxil olaraq işarə batareyasının dövrəsini qapayır və yaşıl işıq yanır. Blok-sahə boş olmayan vaxt (yolda qatar olarsa və ya rels sınmış olarsa) onda yol relesinə gərginlik daxil olmur, relenin lövbəri ağırlıq nəticəsində kontaktdan aralanır və svetoforun qırmızı işığı yanır. Avtobloklama sistemi bir-birinin ardınca qatarların hərəkətini 8 dəq. Minimal vaxtla təşkil edir, şəhərətrafı yollarda isə 3 – 4 dəq. Intervalla hərəkəti tənzimləyir.
Sabit cərəyanla işləyən sahələrdə avtobloklama sistemində rels dövrəsindən avtobloklama kodu vasitəsilə svetoforun göstəricisi lokomotivin kabinasında yerləşən svetoforlara keçir, beləliklə də avtomatik lokomotiv işarəvericisi işə düşür.
|
| |
QATARLARIN HƏRƏKƏTİNİN İNTERVAL TƏNZİMİ SİSTEMİ

QATARLARIN HƏRƏKƏTİNİN İNTERVAL TƏNZİMİ SİSTEMİ
Qatarların hərəkətinin interval tənzimində siqnalizasiya mərkəzləşmə, bloklama (SMB) və rabitə qurğularından istifadə olunur. Bu avtomatika və telemexanika sistemi, hərəkətin təhlükəsizliyini və qatarburaxma qabiliyyətini təmin edir.
Müasir dövrdə qatarların hərəkətində intervalların tənziminə əsas avtomatik bloklama, avtomatik lokomotiv siqnalizasiyası, dispetçer nəzarəti, keçidin və çəpərin avtomatik siqnalizasiyası, həmçinin yarımavtomat bloklama sistemləri aiddir.
Yolda bloklamadan istifadə edilməsində mənzillər xüsusi sahələrə bölünür və hər sahədə bir qatarın ola bilməsi əsas götürülür ki, nəticədə yüksək qatarburaxma amilinə nail olunur. Yolda qatar varsa, icazəverici siqnal bağlı vəziyyətdə qalır, nəticədə hərəkətin təhlükəsizliyi təmin olunur.
Yol bloklu stansiyalarda çıxış işarəvericisinin siqnalına uyğun maşinist vaxt itirmədən yolunu davam edir. Avtomatik bloklamada hərəkəti tam işarəvericilər idarə edir. Təhlükəsizliyi artırmaq üçün əlavə avtomatik lokomotiv siqnalizasiyasından da (ALS) istifadə olunur.
Stansiyanın dəmiryo xətlərində yol bloklayıcıları ilə yanaşı çıxış işarəvericiləri də qoyulur ki, bu da maşinistə onun icazəverici işarəsində qatarın dayanmadan hərəkətinə icazə verir. Nəticədə dayanmalar azalır, hərəkıtin təhlükəsizliyi və sahənin qatarburaxma qabiliyyəti artır.
Qatarları hətəkətinin tənzimində avtomatik bloklamanın rolu böyükdür. Belə bloklamada qatarın daxil olmasında giriş işarəvericiləri avtomatik bağlanır və ALS qarşıdakı blok-sahənin boş olması haqda məlumat verir.
Müasir dövrdə sürətin artması tələbi ALS-dən hərəkətin əsas tənzim vasitəsi kimiistifadə olunmasını lazımlı edir.
|
STANSİYADA İŞARƏVERMƏ, MƏRKƏZLƏŞMƏ VƏ BLOKLAMA SİSTEMİ

STANSİYADA İŞARƏVERMƏ, MƏRKƏZLƏŞMƏ VƏ BLOKLAMA SİSTEMİ
Avtomatika və telemexanikanın stansiyon qurğularına hər şeydən əvvəl işarəvermə, mərkəzləşmə və bloklama sistemi daxildir. Bu sistem yoldəyişən və siqnalların idarə olunması və onlar arasında qarşılıqlı əlaqələrin təmin olunmasına xidmət edir. Stansiya sərhədlərində qatarların hərəkəti və manevr yerdəyişmələri müəyyən olunmuş marşrutla yerinə yetirilir. Marşrut – qatarın və ya manevr tərkibinin stansiya üzrə müəyyən olunmuş vəziyyətdə bağlı yodəyişənlər və açıq svetoforlara görə hərəkət etdiyi yoldur. Dəmiryol stansiyalarının qatarburaxma qabiliyyətinin intensivləşdirilməsində və onların təhlükəsiz hərəkətlərinin təminində əsas vasitə elektrik mərkəzləşməsinin telemexaniki vasitələridir. Bu vəsaitlər hesabına stansiyaların qatarburaxma qabiliyyəti 1,5 2 dəfə azalır, yoldəyişən postlardakı növbətçilər ştatı azaldıla bilər və digər növbətçi heyyətinin hər 100 mərkəzləşdirilmiş yoldəyişənə 35 nəfər azaldıla bilər. Elektrik mərkəzləşməsinə sərf olunan xərclər adətən 4 – 5 ilə ödənilir.
Stansiyalarda yoldəyişən və siqnalların idarə edilməsi ilk vaxtlar mexaniki mərkəzləşmə yolu ilə aparılırdı. Belə sistemlərdə yoldəyişən və işarəvericilər mexaniki yolla xüsusi dəstək və elastiki polad intiqal vasitəsilə aparılırdı. XX əsrin 30- cu illərindən başlayaraq dəmir yollarında yoldəyişənlər və işarələrin idarə olunmasında elektrik açar mərkəzləşməsindən istifadə olunmağa başlandı. Sonralar bu sistemdə yoldəyişən və siqnalların idarə olunması I sinif relelər vasitəsilə həyata keçirildi. 1946-cı ildən başlayaraq aralıq və sahə stansiyalarında rele mərkəzləşməsi tətbiq olunmağa başlandı. Mərkəzləşmənin cəldliyini artırmaq üçün sahə stansiyalarında yeni sistem marşrut rele mərkəzləşməsi (MRM) tətbiq olundu. İlk belə sistem 1949-cu ildə Moskva-Kursk stansiyaları arasında tətbiq olundu. 1960-cı ildən sonra kiçik qabaritli ştepsel relelərindən rele mərkəzləşməsində geniş istifadə olunmağa başlandı. İlk belə sistem 1961-ci ildə Moskva-Leninqrad dəmir yolunda tətbiq olundu.
Avtomatika və telemexanikanın stansiyon qurğularına həmçinin TAM – təpə avtomatik mərkəzləşməsi və dispetçer mərkəzləşməsi daxildir. Bir çox aralıq stansiyalarda yoldəyişən və siqnalların idarə olunmasının əl ilə yerinə yetirilməsi hələ də qalmaqdadır.
Elektrik mərkəzləşməsi olan stansiyalarda yoldəyişən və siqnalların asılılıq cədvəli (şəkil 9) qurulur. Cədvəldə qəbul və yola salınma istiqamətləri, marşrutların adı, marşrut asılılıqları, qapayıcı yoldəyişənlər, svetoforların nömrələri göstəriciləri əks olunur.
|
MƏNZİLLƏRDƏ İMB QURĞULARI - D Ə m I ryoln ə q L i yyatind a h ə r ə k ə t I n t ə n z I m L ə m ə s I steml ə r I

MƏNZİLLƏRDƏ İMB QURĞULARI.
Qatarların hərəkətinin interval tənzimləməsində işarəvermə, mərkəzləşmə və bloklama –İMB və rabitə qurğularından istifadə olunur. Bu avtomatika və telemexanika sistemləri eyni zamanda dəmir yolunda hərəkət təhlükəsizliyi və qatarburaxma qabiliyyətini təmin edir.
İlk vaxtlar dəmir yolunda qatarların hərəkəti aşağıdakı prinsip üzrə hərəkət edirdi: eyni istiqamətə bir qatar növbəti qatardan müəyyən vaxt intervalından sonra buraxılırdı. Stansiyalar arasında qatarların yola salınması və qəbulu haqqında məlumatın ötürülməsi üçün heç bir rabitə vasitəsi yox idi. Bu üsulla qatarın yol boyu dayanması növbəti qatar üçün toqquşma təhlükəsi yaradırdı. Hərəkət ölçülərinin artması ilə əlaqədar olaraq mənzildə bir qatarın olması prinsipi qəbul olundu. Beləliklə, verilən mənzilin məhdudlaşması, qatarın qəbulu və yola salınması haqqında məlumatın ötürülməsi və qatarların növbəli buraxılması məqsədilə stansiyalar arası rabitənin tətbiq olunmasının vacibliyi müəyyən olundu. Müasir dövrdə qatarların hərəkətinin interval tənzimləməsinə avtomatik bloklama, avtomatik lokomotiv işarəverməsi, qatarların hərəkətinin dispetçer nəzarəti qurğusu, keçidin və çəpərin avtomatik işarəverməsi və həmçinin yarımavtomat bloklama sistemləri daxildir. Dəmir yolunda avtomatik bloklamadan istifadə olunanhallarda, mənzillər xüsusi sahələrə bölünür və hər bir sahədə bir qatarın ola bilməsi əsas götürülür. Bununla da nəticədə yüksək qatarburaxma qabiliyyətinə nail olunur. Yolda qatar varsa işarəverici siqnal bağlı vəziyyətdə qalır, nəticədə hərəkətin təhlükəsizliyi tam təmin olunur. Yol bloklama avadanlıqları olan dəmir yolu stansiyalarında çıxış svetoforları quraşdırılır və maşinistin heç bir xüsusi icazəsi olmadan qatar sərbəst halda açıq göstəricisi üzrə yola salınır. Buna uyğun olaraq qatarların boş dayanması azalır, hərəkət təhlükəsizliyi yüksəlir və sahənin qatarburaxma qabiliyyəti artır.
Avtomat bloklama qatarların mənzillər üzrə hərəkətində ən müasir tənzimləmə vasitəsi hesab olunur. Avtomat bloklamada qatar blok sahəyə daxil olarkən svetoforlar avtomatik bağlanır. Avtomat bloklamada hərəkət təhlükəsizliyini artırmaq üçün avtomat lokomotiv işarəverməsindən və avtostoplardan istifadə olunur. Bir çox sahələrdə avtomat lokomotiv işarəverməsindən qatarların hərəkətinin sərbəst rabitə və işarəvermə vasitəsi kimi istifadə olunur. Bu halda lokomotiv svetoforları qarşıdakı blok sahənin boş və ya dolu olmasını göstərməlidir. Qatarların hərəkət sürətinin artması ilə əlaqədar olaraq, yol svetoforlarının göstəricisi çətinlik törətdikdə avtomat lokomotiv işarəvermə qurğuları qatarların hərəkətinin tənzimlənməsində əsas götürülür.
Texniki İstismar Qaydalarına əsasən az əhəmiyyətli dəmir yollarında rabitə vasitəsi kimi elektrik jezla sistemi və telefon əlaqəsindən istifadə olunur.
|
Ventilyasiya, qızdırma və kondisioner sistemləri

Ventilyasiya, qızdırma və kondisioner sistemləri Müasir avtomobillərdə bir adama düşən havanın həcmi 0,4-1,2m
3
olduğundan
yüksək intensivlikli hava mübadiləsi lazım gəlir.
Ventilyasiya sistemi yay vaxtı üçün nəzərdə tutularaq iki növə bölünür: təbii və
məcburi.
Təbii ventilyasiyada hava alınması üçün ən yüksək təzyiq sahələrində yerləç-
dirilmiş yuvalardan və ən çox seyrəklik sahələrində havanın çıxarılması üçün
yuvalardan istifadə olunur. Müasir avtomobillərdə havanın kabinaya qızdırıcı ra-
diator vasitəsilə ötürən elektrik ventilyatorlu məcburi ventilyasiya sisteminin ol-
ması vacibdir.
Müasir avtomobillərdə istifadə olunan qızdırma sistemlərinin növləri aşağıda-
kılardır:
-mühərrikin istiliyindən istifadə olunması ilə;
-qaz və ya elektrik qızdırıcılı (asılı olmayan);
-kombinə edilmiş.
Yoxlama sualları: 1.Sürücünün işçi yerinin rasional təşkilinin əhəmiyyəti təhlükəsizlik
baxımından nədən ibarətfir?
2.Sürücünün iş yerini hansı istismar xüsusiyyətləri xarakterizə edir?
3.Sürücünün oturacağının əsas elementləri hansıdır və onlar nə kimi
funksiyaları yerinə yetirir?
4.Avtomobilin idarəetmə orqanları istifadə tezliyinə görə necə tısnif olunurlar?
5.Avtomobilin idarəetmə orqanları istifadə tezliyinə görə hansı zonalarda
yerləşdirilir?
6.Sükan çarxına qoyulan əsas tələbatlar hansılardır?
7.Avtomobilin kabinasında olan mikroiqlim hansı parametrlərlə tənzimlənir?
8.Kabinada hava axınının sürətinə və bir nəfərə düşən havanın həcminə qoyulan
tələblər necədir?
9.Avtomobildə neçə növ ventilyasiya sistemindən istifadə olunur?
44.
Ə D Ə B İ Y Y A T 1.Heydərov Ş.H., Bayramov R.P. “Nəqliyyat vasitələrinin təhlükəsizliyi və
avtotexniki ekspertizası”Bakı, “Təhsil”, 2009, 336 səh. (I və II hissə)
Keyingi avlod DWDM tizimlari va Optik kuchaytirgichlar va modulyatorlardagi yutuqlar

|
Keyingi avlod DWDM tizimlari va Optik kuchaytirgichlar va modulyatorlardagi yutuqlar
|
bet | 8/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 155,63 Kb. | | #246511 |
Bog'liq DWDM texnologiyasi, uning afzalliklari , qoʻllanish sohasi Baymatov A4. Keyingi avlod DWDM tizimlari va Optik kuchaytirgichlar va modulyatorlardagi yutuqlar
Keyingi avlod DWDM tizimlari va optik kuchaytirgichlar va modulyatorlardagi yutuqlar . Zich to'lqin uzunligi bo'linmasini ko'paytirish (DWDM) texnologiyasining evolyutsiyasi optik aloqa chegaralarini kengaytirishda, tizim arxitekturasi, komponentlar dizayni va ishlash imkoniyatlarida innovatsiyalarni rivojlantirishda davom etmoqda. Keyingi avlod DWDM tizimlari, optik kuchaytirgichlar va modulyatorlardagi so'nggi yutuqlar optik tarmoqlarning samaradorligini, moslashuvchanligini va kengaytirilishini sezilarli darajada oshirdi. Keling, ushbu qiziqarli voqealarni batafsilroq ko'rib chiqaylik:
1. Keyingi avlod DWDM tizimlari:
FlexGrid texnologiyasi:
Ta'rif: FlexGrid texnologiyasi o'tkazish qobiliyatini dinamik ravishda taqsimlash va spektral samaradorlikni oshirish imkonini beruvchi moslashuvchan kanal oralig'ini taqdim etadi.
Afzalliklari: Bu optik spektrdan samaraliroq foydalanishga imkon beradi, turli ma'lumotlar tezligi va kanal talablariga javob beradi va tarmoq sig'imini maksimal darajada oshiradi.
Dasturiy ta'minot bilan aniqlangan tarmoq (SDN) integratsiyasi:
Ta'rif: SDN integratsiyasi markazlashtirilgan tarmoqni boshqarish va boshqarish imkonini beradi, DWDM tarmoqlarini dinamik ta'minlash, optimallashtirish va avtomatlashtirishni osonlashtiradi.
Afzalliklari: Bu tarmoqning moslashuvchanligini, chaqqonligini va kengaytirilishini yaxshilaydi, bu operatorlarga o'zgaruvchan trafik shakllari va xizmat talablariga tezda moslashish imkonini beradi.
Kengaytirilgan oldinga yo'naltirilgan xatolarni tuzatish (FEC):
Ta'rif: ilg'or FEC texnikasi signalning yaxlitligini va buzilishlarga chidamliligini oshiradi, DWDM uzatishning umumiy ishlashi va imkoniyatlarini yaxshilaydi.
Afzalliklari: Bu uzoq masofalarga va qiyin optik muhitlar orqali ishonchli uzatish imkonini beradi, qimmat signalni qayta tiklash va texnik xizmat ko'rsatishga bo'lgan ehtiyojni kamaytiradi.
|
| |
Taqsimlangan geribildirim (DFB) lazerlari

|
Taqsimlangan geribildirim (DFB) lazerlari
|
bet | 6/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 155,63 Kb. | | #246511 |
Bog'liq DWDM texnologiyasi, uning afzalliklari , qoʻllanish sohasi Baymatov ATaqsimlangan geribildirim (DFB) lazerlari: Bu lazerlar barqaror bir chastotali ishlashni taklif qiladi, bu ularni to'lqin uzunligini aniq nazorat qilishni talab qiluvchi DWDM ilovalari uchun ideal qiladi.
Fabry-Perot lazerlari: Ular odatda tejamkor, qisqa masofali ilovalar uchun ishlatiladi, ammo DFB lazerlariga nisbatan kengroq chiziq kengligini namoyish qilishi mumkin.
2. Modulatorlar:
Ta'rif: Modulyatorlar - bu lazer tomonidan yaratilgan optik tashuvchi signalga ma'lumotlarni kodlaydigan qurilmalar.
Funktsionallik: DWDM tizimlarida lazer nurining intensivligini modulyatsiya qilish uchun ko'pincha elektro-absorbsion modulyatorlar yoki Mach-Zehnder modulyatorlari qo'llaniladi va shu bilan ma'lumotlar signallarini optik tashuvchiga bosib chiqaradi.
Turlari:__Elektroabsorbsion_modulyatorlar_(EAMs)'>Turlari:
Elektroabsorbsion modulyatorlar (EAMs): Ushbu modulyatorlar qo'llaniladigan kuchlanishga javoban o'zlarining yutilish xususiyatlarini o'zgartirib, samarali intensivlikni modulyatsiya qilish imkonini beradi.
Mach-Zehnder modulyatorlari (MZMs): Ushbu qurilmalar optik signalning fazasini yoki amplitudasini modulyatsiya qilish uchun shovqin effektlaridan foydalanadi, bu esa yanada murakkab modulyatsiya sxemalarini amalga oshiradi.
3. Multipleksatorlar:
Ta'rif: Multiplekserlar bir nechta kirish signallarini bitta chiqish tolasiga birlashtirgan optik qurilmalardir.
Funktsionallik: DWDM tizimlarida multipleksorlar turli lazerlar tomonidan ishlab chiqarilgan alohida to'lqin uzunligi kanallarini bitta tola orqali uzatish uchun kompozit optik signalga birlashtirish uchun ishlatiladi.
Turlari:
Arrayed Waveguide Grating (AWG) Multiplexers: Ushbu multipleksorlar bir nechta to'lqin uzunliklarini bitta chiqishga birlashtirish uchun diffraktsiya panjarasi va to'lqin o'tkazgich texnologiyasidan foydalanadi.
|
| |
Optik kuchaytirgichlar - Fan: optik aloqa tizimlari

|
Fan: optik aloqa tizimlari
|
bet | 9/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 155,63 Kb. | | #246511 |
Bog'liq DWDM texnologiyasi, uning afzalliklari , qoʻllanish sohasi Baymatov A2. Optik kuchaytirgichlar:
Raman kuchaytirgichlari:
Ta'rif: Raman kuchaytirgichlari ma'lum to'lqin uzunliklarida optik signallarni kuchaytirish uchun tolada chiziqli bo'lmagan optik effektlardan foydalanadi.
Rivojlanishlar: Kuchaytirgichni kengaytirish, shovqin ishlashini yaxshilash va DWDM tizimlarida yanada moslashuvchan kuchaytirish imkoniyatlarini ta'minlash uchun kengaytirilgan Raman kuchaytirish texnikasi va gibrid konfiguratsiyalar ishlab chiqilgan.
Ko'p yadroli tolali kuchaytirgichlar:
Ta'rif: Ko'p yadroli tolali kuchaytirgichlar bir vaqtning o'zida bir nechta to'lqin uzunligi kanallarini kuchaytirish uchun ko'p yadroli tolalarning noyob xususiyatlaridan foydalanadi.
Afzalliklari: Ular kuchaytirish samaradorligini oshirish va tizimning murakkabligini kamaytirishni taklif qiladi, bu esa keyingi avlod DWDM tarmoqlarida ixcham va quvvatni tejaydigan kuchaytirgich yechimlariga yo‘l ochadi.
3. Optik modulyatorlar:
Silikon fotonik modulyatorlari:
Ta'rif: Silikon fotonik modulyatorlari optik signallarning yuqori tezlikda, ixcham va energiya tejamkor modulyatsiyasiga erishish uchun silikon asosidagi materiallar va ishlab chiqarish usullaridan foydalanadi.
Rivojlanishlar: Ilg'or material konstruktsiyalari, elektrod konfiguratsiyasi va modulyatsiya sxemalarining integratsiyasi silikon fotonik modulyatorlariga DWDM ilovalarida yuqori ma'lumotlar tezligiga, yaxshilangan chiziqlilikka va quvvat sarfini kamaytirishga imkon berdi.
Polarizatsiya multiplekslash modulyatorlari:
Ta'rif: Polarizatsiya multipleksatsiyasi modulyatorlari yorug'likning qutblanish holatidan qo'shimcha ma'lumot kanallarini kodlash uchun foydalanadi va qo'shimcha tarmoqli kengligi talab qilmasdan uzatish hajmini samarali ravishda ikki baravar oshiradi.
|
| |
Fiber Bragg panjarasi (FBG) multipleksorlari

|
Fiber Bragg panjarasi (FBG) multipleksorlari
|
bet | 7/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 155,63 Kb. | | #246511 |
Bog'liq DWDM texnologiyasi, uning afzalliklari , qoʻllanish sohasi Baymatov AFiber Bragg panjarasi (FBG) multipleksorlari: Bu multipleksorlar to'lqin uzunligi kanallarini aks ettirish xususiyatlariga qarab ajratish va birlashtirish uchun tolali panjaralardan foydalanadi.
4. Demultipleksatorlar:
Ta'rif: Demultipleksatorlar kompozit optik signalni alohida to'lqin uzunligi kanallariga ajratadigan optik qurilmalardir.
Funktsionallik: DWDM tizimlarida demultipleksatorlar tola orqali uzatiladigan birlashtirilgan optik signaldan individual ma'lumotlar signallarini chiqaradi.
Turlari:
AWG Demultipleksatorlari: Multipleksorlarga o'xshab, AWG demultipleksatorlari kiruvchi to'lqin uzunliklarini alohida chiqish kanallariga ajratish uchun diffraktsiya panjarasi va to'lqin o'tkazgich texnologiyasidan foydalanadi.
FBG Demultipleksatorlari: Ushbu demultipleksatorlar o'ziga xos aks ettirish xususiyatlariga qarab individual to'lqin uzunligi kanallarini tanlab aks ettirish va ajratish uchun tolali panjaralardan foydalanadilar.
5. Optik kuchaytirgichlar:
Ta'rif: Optik kuchaytirgichlar optik signalni elektr signaliga aylantirmasdan kuchaytiradigan qurilmalardir.
Funktsionallik: DWDM tizimlarida Erbium qo'shilgan tolali kuchaytirgichlar (EDFA) odatda optik signallarning quvvat darajasini oshirish uchun ishlatiladi va shu bilan uzoq masofalarga uzatish paytida yuzaga keladigan zaiflashuvni qoplaydi.
Turlari:
EDFA'lar: Bu kuchaytirgichlar butun optik spektrni bir xilda kuchaytirish uchun erbiy qo'shilgan tolalardan foydalanadi, bu ularni bir nechta to'lqin uzunligi kanallarini kuchaytirish zarur bo'lgan DWDM ilovalari uchun juda mos keladi.
Xulosa qilib aytganda, lazerlar, modulyatorlar, multipleksorlar, demultipleksatorlar va optik kuchaytirgichlar o'rtasidagi sinergiya DWDM texnologiyasining asosini tashkil qiladi. Har bir komponent DWDM tizimlarining samaradorligi, miqyosi va ishlashiga o'ziga xos hissa qo'shadi, bu esa keng ko'lamli optik tarmoqlar orqali yuqori sig'imli ma'lumotlarni uzluksiz uzatish imkonini beradi.
|
| |