nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Course I - Borot texnologi

|
Borot texnologi
|
bet | 6/11 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 5,12 Mb. | | #121403 |
Bog'liq nusxaCourse ID number – Kursning identifikator raqami. U faqat tashqi sistemalarda qo’llashdagina ishlatiladi. Bu kod Moodledan tashqarida namoyon qilinmaydi. Bu maydonni bo’sh qoldirish maqsadga muvofiq bo’ladi.
Summary – Rezyume yoki qisqacha tasnif. Bu tasnif dasturning barcha
foydalanuvchilariga ko’rinib turadi, shu jumladan mehmonlarga ham. HTML redaktori yordamida formatlashni to’liq bajarish mumkin. Bunda pastki va yuqorigi indeks, smaylik va rasmlarni ham joylashtirish mumkin.
Format – Kurs formati.
Number of weeks/topics – Haftalar yoki mavzular soni. Unda kursda mavjud haftalar yoki mavzular soni aks etadi. Uning maksimal qiymati 52 ga teng, avtomatik holda 10 o’rnatilgan bo’ladi.
Course start date – Kursning boshlanish vaqti. Agar siz “Format-kalendar” ni qo’llagan bo’lsangiz, birinchi hafta shu sana bilan boshlanadi. Boshqa formatlar uchun bu yerdagi sana ahamiyat kasb etmaydi. Faqatgina bu sana registratsiya vaqtiga oldin qaysi foydalanuvchi ro’yxatdan o’tganligini aniqlashda ishlatiladi.
Hidden sections – Yashirin seksiyalarning ko’rinishi. Bu sozlov foydalanuvchilarga yashirin seksiyalarning ko’rinishini belgilashda ishlatiladi. Avtomatik holda bu yerda yashirin qismlar kulrang ko’rinishda, yig’ilgan holda namoyish etiladi. Bunday seksiyaning qismlari talabalara ko’rinmaydi. Bunday rejim format-kalendarda yaxshi samara beriladi. Bunda talabalar o’tgan va qolgan haftalarni nazorat qiladilar. Agar bu bo’limdan “to’la ko’rinmas” holi tanlangan bo’lsa, unda bu qismlar foydalanuvchi-talabalarga umuman ko’rinmaydi va ular ko’rinmas seksiyalarning mavjudligini mutlaqo bilmaydilar.
· Hide sections are shown in collapsed form – barchasi qisqartirilgan ko’rinishda.
· Hide sections are completely invisible – barchasi ko’rinmas holda. News items to show – Namoyish qilinuvchi yangiliklar. Bu yerda forumdagi
oxirgi nechta maqolaning namoyish qilinishi ko’rsatiladi. Agar uning qiymati 0 deb ko’rsatilsa, bu yangiliklar bloki ko’rsatilmaydi.
|
| |
SWOT - TAXLILI` METODI - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 4/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #245350 |
Bog'liq Ikromjonov A Elektronika va sxemalar 2SWOT - TAXLILI` METODI
Metodning maqsadi: Mavjud nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni taxlil qilish , taqqoslash orqali muammoni xal etish yo`llarini topishga bilimlarni mustaxkamlash, takrorlash, baxolashga, mustaqil tanqidiy fikrlashni, nostandart tafakkurni shakillantirishga xizmat qiladi.
S –(strength) -kuchli tomonlari
W –(weakness)- kuchsiz tomonlari
O –(opportunity)-imkoniyatlari
T –(threat) to`siqlar
S
|
Maydoniy transistorni ulash sxemalari va tranzistorlarning kuchaytirgich bosqichlaridagi ishlash rejimini kuchli tomonlari
|
Maydoniy transistorlar, kuchi va energiya muvozanatini yaxshi ta'minlaydi, bu esa ulash sxemalari va kuchaytirgich bosqichlarida keng doiradagi ilovalar uchun kafolat beradi.
|
W
|
Maydoniy transistorni ulash sxemalari va tranzistorlarning kuchaytirgich bosqichlaridagi ishlash rejimini kuchsiz tomonlari
|
Ishtirokchilarning kuchli signalni kuchli ta'sir ostida kuchaytirishning qiyinliklari va kutilmagandir.
|
O
|
Maydoniy transistorni ulash sxemalari va tranzistorlarning kuchaytirgich bosqichlaridagi ishlash rejimini imkoniyatlari
|
Maydoniy transistorlar, klassik tranzistorlarga nisbatan kuchli, ammo ularning ishlashiga oid qonuniy tartibotlar va kamroq nazorat talab qiladi.
|
T
|
Maydoniy transistorni ulash sxemalari va tranzistorlarning kuchaytirgich bosqichlaridagi ishlash rejimini to`siqlari
|
Kuchaytirgich bosqichlari va ulash sxemalari tezlik va dukhovni miqdori bo‘yicha qulayliklarni oshirishga yordam beradi.
|
|
| |
Konsolli-frezalash stanoklari

|
Konsolli-frezalash stanoklari
|
bet | 7/13 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #247204 |
Bog'liq tokarlikKonsolli-frezalash stanoklari
Bu stanoklarning konsolli deb atalishga sabab, ularda stanokning stoli stanina bo'ylab yuqori va pastga harakatlanuvchi qism—konsolga o'rnatilgan. Konsolli-frezalash stanoklari gorizontal, vertikal, universal va keng universal turlarga bo'hnadi.
Umumiy foydalaniladigan frezalash stanoklarining asosiy parametri stol ish yuzasining o'lchamlaridir. Ular quyida keltirilgan (12.2-jad-val):
Konsolli-frezalash stanoklari shpindel o'qiningjoylashishi bo'yicha gorizontal va vertikal stanoklarga bo'linadi. Shpindelga freza o'rnatilib, u aylanma harakat oladi. Stol karetkaga, karetka esa konsolga o'rnatilgan bo'lib, zagotovka stoI bilan birga bo'ylama, ko'ndalang va vertikal yo'nalishlarda harakatlanadi. Universal konsolli gorizontal-frezalash stanoklari oddiy gorizontal-frezalash stanoklaridan buriluvchi stoli bilan farqlanadiki, u uch o'zaro perependikular yo'nalishlar bo'yicha harakatlanishidan tashqari o'zining vertikal o'qi atrofida ±45° ga burila oladi. Bu stanokda vintsimon ariqchalarni va g'ildiraklarda qiyajoylash-gan tishlarni shakllantirishga imkon beradi.
Keng universal stanoklar (modeli oxirida Ш harfi yoziladi) universal stanoklardan qo'shimcha, vertikal va gorizontal o'qlar atrofida
buriluvchan shpindelning mavjudligi bilan farqlanadi. Shuningdek ikki shpindel (gorizontal va vertikal) va gorizontal o'q atrofida buriluvchan stolga ega bo'lgan stonoklar ham uchraydi. Keng universal stanoklarda shpindel ishlov o'tayotgan zagotovkaga nisbatan istalgan burchak os-tida o'rnatilishi mumkin.
modelli keng universal frezalash stanogi (12.1-rasm) mayda va o'rta zagotovkalarda har xil ishlarni, shu jumladan vintsi-mon ariqchalarni frezalashni yakka buyurtmali va o'rta seriyali ishlab chiqarish sharoitida bajarish uchun mo'ljallangan.
|
| |
Tokarlik stanoklari haqida umumiy ma'lumotlar

Tokarlik stanoklari haqida umumiy ma'lumotlar
Tokarlik guruhi stanoklarida aylanish sirtlariga ishlov berish bo'yicha turli operatsiyalar amalga oshiriladi: tashqi va ichki silindrik va ko-nussimon yuzalarni shakllantirish, detal yon yuzalari (tores)ni yo'nish, ariqchalar ochish, teshiklarni parmalash, zenkerlash, razvyortkalash va yo'nib kengaytirish, ichki va tashqi turli profdli rezbalarni kesish, shakldor yuzalarni yo'nib hosil qilish, yuzalarni nakatka qilish, de-talni zagotovkadan kesib ajratish va boshqalar.
Tokarlik guruhiga quyidagi tipdagi stanoklar kiradi (lO.l-jadvalga qarang).
Sanoatda 3 ishlab chiqarilgan stanokIarning asosiy qismini tokarlik guruhi stanoklari egallaydi. Ularda ishlov o'tadigan zagotovkalarning diametri 5000 mm va undan ortiq, uzunligi esa 24000 mm gacha yetadi.
Tokarlik-vintqirqar stanoklari va ularni sozIash
Zamonaviy tokarlik-vintqirqar stanoklaridan biri 16K20 modelli stanokdir. U normal aniqlikkaega (H). Bu asosiy model asosida 16К20П, 16K20T, 16K25, 16К20ФЗ modelli stanoklar chiqarilgan.
16K20 modeUi tokarlik-vintqirqar stanogi yakka buyurtmali va mayda seriyali ishlab chiqarishda, shuningdek asbobsozlik va remont sexlarida harxil tokarlik, parmalash, teshik kengaytirish va rezba ochish ishlarini bajarish uchun mo'ljallangandir. Uning asosiy uzel va qismlari quyi-dagilardir:
Stanina (qutisimon shaklda, jilvirlangan yo'naltiruvchilarga ega).
Oldingi babka (unga tezliklar qutisi o'rnatilgan).
Surishlar qutisi.
Orqa babka (aerostatik tayanchga ega—havo yostiqchasidajoy-lashtirilgan).
Support (unda keskich ushlagich va markaziy asboblar ushlagi-chi joylashgan).
Fartuk (uning ichida supportning surish mexanizmijoylashgan).
7. Ayrim xarakterli detallari: shpindel, yurgizish vinti, yurgizish vali va reyka.
Stanokdagi harakatlar:
Bosh -shpindelning zagotovka bilan birga aylanma harakati. Shpindelning aylanish chastotasi sonlari 22 ta ayl/min, Shpindelning to'g'ri va teskan yo'nalishdagi
aylanishlari quyidagi tenglama orqali ifodalanadi (stanokning kinematik sxemasiga qarang [3, 265-bet]):
Surish —shpindelning bir marta aylanishiga mos keladi-gan supportning bo'ylama va salazkalarning ko'ndalang yo'nalishdagi (sk) siljishidir ayl). Bo'ylama surish kinematik balansi tenglamasi quyidagicha:
Ko'ndalang surish
Rezba kesish. Stanokda metrik, dyumli, modulli va pitch rezba-larini kesish mumkin. Keskich yordamida rezba kesishda support surish harakatini yurgizish vintidan oladi (bunda mufta M5 ulanadi). Rezba kesishda kinematik balans tenglamasi kesilayotgan rezba qadami tr uchun quyidagicha yoziladi:
bundan almashinuvchi g'ildiraklar uzatish nisbati
Bu yerda: shpindel va yurgizish vinti orasidagi o'zgarmas elementlar uzatish nisbati; yurgizish vintining qadami.
Metrik va dyumli rezbalarni kesishda a=40, v=86 va d=6A tishli almashinuvchi g'ildiraklar o'rnatiladi va bu metrik rezbaning qadami
stanokning pasportida ko'rsatilganidek 0,5-112 mm bo'lishini ta'minlaydi.
|
Tokarlik-Iobovoy va karusel stanoklari

Tokarlik-revolver stanoklari
Tokarlik-revolver stanoklari seriyali ishlab chiqarishda chiviq tipi-dagi yoki ayrim zagotovkalardan diametri va uzunligi uncha katta bo'lmagan detallarni tayyorlash uchun xizmat qiladi. Bu stanoklar universal tokarlik stanogidagi orqa babka o'rniga revolver kallagiga ega bo'lib, kesuvchi asboblar (keskich, parma, zenker, razvyortka va boshqalar) kallakning o'yiqchalariga mahkamlanadi.
Revolver kallagi burilish o'qiningjoylashishi bo'yicha ikki turda-gi stanoklar bo'ladi:
1) Revolver kallagi vertikal o'q atrofida buriladigan stanoklar (10.4-rasm); bu stanoklarda revolver supportidan tashqari tokarlik stanogidagidek oddiy support ham bo'lib, bo'ylama va ko'ndalang su-rishlarga ega.
Bir vaqtning o'zida bo'ylama va revolver supportlarga o'rnatilgan asboblar ishlov berishda qatnasha olishi mashina vaqti (Z
0) ning qisqa-rishiga olib kelib, ish unumdorligi ortadi. Chiviq zagotovkalar sanga tipidagi qisqichlar yordamida, donali zagotovkalar esa patron yoki maxsus qisuvchi moslamalar yordamida mahkamlanadi.Bu tipdagi stanoklarning modellari: 1M36, Ш365.
birga bo'ylama surish harakatini ham oladi; shuning uchun bu stanoklarda oddiy supportga zarurat qolmaydi. Bu tipdagi stanoklar universal tokarlik-revolver stanoklari hisoblanadi. Surish qutisidan harakat support mexanizmiga yurgizish vali orqali uzatiladi.
Bu tipdagi stanoklarning modellari: 1336M, 1A341.
1A341 modelli universal tokarlik-revolver stanogida ko'p asbobli sozlashni bajarish mumkin. Stanok komandoapparat deb ataluvchi boshqarish uzeliga ega bo'lib, shpindelning aylanish chastotalarini avtomatik tarzda tanlash, revolver kallagini zarur boigan pozitsiyaga burish va uni surish harakatlarini cheklash kabi operatsiyalarni amal-ga oshiradi. Bundan tashqari stanokda chiviqni surish va qisish uchun gidravlik mexanizm, konussimon yuzalarga ishlov berish uchun ko-pir lineykasi, rezba kesish moslamasi bor.
Bu stanokning texnik xarakteristikasi quyidagicha:
Adabiyotlar ro'yxati - Jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta

|
Jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta
|
bet | 13/13 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #247204 |
Bog'liq tokarlikAdabiyotlar ro'yxati:
JT. В. Перегудов, A X- Хошимов вабошк,. Автоматлаштирилган корхона станоклари.—Т.: Узбекистон, 1999.
Грановский Г.И. и др. Резание металлов: Учебник для машиностр. и приборостр. спец. вузов.-М.: Высш. шк., 1985.
Технология обработки конструкционных материалов: Учебникдля машиностр. спец. вузов. Под ред. П.Г. Петрухи.—М.: Высш. шк., 1991.
Бобров В.Ф. Основы теории резания, Машиностроение, 1975.
Армарего И. Дж. Обработка металлов резанием. Перевод с англ. —М.,1977.
Зорев. H. H. Вопросы механики процессарезания металлов. —M, Машгиз,1956.
Резников A.H. Теплофизика процессов механической обработки материалов.—М,.1981
Справочник технолога-машиностроителя, т.т.1 и 2.-M., Машиностроение,1972 .
Справочник металлиста в пяти томах.—М., Машгиз, 1959.
Долматовский Г.А. Справочник технолога. — М., Машиностроение, 1962.
Режимы резания металлов. Справочник под редакцией Ю.В. Барановского, 3-е изд.—М, Машиностроение, 1972.
|
| |
Gorizontal (asosiy) shpindel quvvati 3 kW Ii elektr dvigateldan harakat olib 12 xil chastotali

|
Gorizontal (asosiy) shpindel quvvati 3 kW Ii elektr dvigateldan harakat olib 12 xil chastotali
|
bet | 8/13 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #247204 |
Bog'liq tokarlikGorizontal (asosiy) shpindel quvvati 3 kW Ii elektr dvigateldan harakat olib 12 xil chastotali aylanishga ega.
Vertikal shpindel buriluvchan shpindel kallagida joylashib quwati 1,1 kW Ii eIektr dvigateldan harakat olib, u ham 12 xil chastotali
aylanishga ega. Shpindel kallagi bo'ylama yo'halishda ±45° ga, ko'ndalang yo'naIishda staninaga qarab 30°, stani-nadan esa 45° ga qo'lda buriladi va mahkamlab qo'yiladi.
Surish yuritmasi konsolga joylashtirilgan; harakat 0,75 kWli elektr dvigateldan boshlanib surish qutisi orqali qadami t=6 mm Ii yurgi-zish vintlariga uzatiladi. Stol 18ta surish qiymatlariga ega (bo'ylama va
ko'ndalangiga vertikal yo'nalishda esa
10...500 mm/min), bu harakatlar qo'ida va mexanik usulda bajarilishi mumkin.
Frezalash stanoklarining texnologik imkoniyatlarini kengaytirish maqsadida zagotovkani o'rnatish uchun quyidagi turli moslamalar qo'llanilib, ularga qo'shimcha ishchi va yordamchi harakatlar uzatiladi:
Buriluvchan stollar, ularning diametri 320, 400, 500 va 630 mm. Zagotovkani pnevmatik yoki gidravlik yuritma yordamida mahkam-lash; stolning o'zi mcxanik tarzda burilish imkoniyatiga ega bo'lishi mumkin.
Bo'lish kallaklari zagotovkani belgilangan burchak ostida o'matib ishlash, davriy tarzda zagotovkani uning o'qi atrofida burish (bo'lish) va vintsimon yuzalarga ishlov berishda zagotovkani to'xtovsiz aylan-tirib turish uchun xizmat qiladi. Bo'lish kallaklari yordamida tishli g'ildiraklarning tishlarini, bolt va gayka kal!agining yoqlarini, parma, zenker, razvyortkalarning spiral ariqchalarini frezalash mumkin. Bo'lish kallaklarining asosiy o'lchami—o'rnatiladigan zagotovkaning maksimai diametri bo'lib , u 160, 200, 250, 320, 400 va 500 mm ga teng bo'ladi. KallakIar to'g'ridan-to'g'ri bo'lish, universal va optik turlariga bo'linadi. Ko'proq universal bo'lish kallaklari (UBK) qo'llanilib, ularda bo'lish uch usulda bajariladi: to'g'ridan-to'g'ri bo'lish, oddiy bo'lish va differensial bo'lish.
Optik bo'lish kallaklari juda aniq bo'lish ishlarida va bajarilgan bo'lishni nazorat qilishda foydalaniladi.
Konsolli-vertikal frezaiash stanoklari gorizontal stanok asosida qurilib, ularda xobot qismi bo'lmaydi,7 staninaning yuqori qismi biroz o'zgartirilib, unga shpindel kallagi o'rnatilgan bo'ladi. Shpindel vertikai o'qli. Ba'zi stanoklarda shpindel kallagi gorizontal o'q atrofida burilishi mumkin.
Shunday qilib, konsolli-frezalash stanoklari quyidagi variantlarda chiqariladi:
Gorizontal (modellari 6Р80Г, 6Р81Г, 6Р82Г, 6Р83Г,... 6T82,..); Vertikal (modellari 6P10, 6PU,6P12, 6P13, 6P12B, 6MNK,...); Universal (modellari 6P80, 6P81, 6P82, 6P83,..); Keng universal (mode!Iari 6Р80Ш, 6Р81Ш, 6Р82Ш, 6Р83Ш, 6Т80Ш,...).
|
| |
Frezalash stanoklari haqida umumiy tushunchalar

|
Frezalash stanoklari haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 6/13 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #247204 |
Bog'liq tokarlikFrezalash stanoklari haqida umumiy tushunchalar
Frezalash guruhi stanoklari mashinasozlik zavodlarida keng qo'llaniladi. Frezalash stanoklarida gorizontal, vertikal va qiya yassi, shakldor yuzalarni shakllantirish, to'g'ri va vintsimon ariqchalar va pazlar ochish, kopirlash usuli bo'yicha g'ildiraklarda tishlar kesish, tashqi va ichki rezbalar ochish kabi ishlar bajariladi. Zagotovka!ar yuzalarini frezalash texnologik usuli ko'p tig'li kesuvchi asbob - fre-zaning aylanma harakati va zagotovkaning ilgarilama surish harakati bilan xarakterlanadi. Frezalash guruhi stanoklari quyidagi asosiy tiplarga bo'Hnadi (12.1-jadval):
Hozirgi zamon frezalash stanoklarida bir qator ilg'or konstruk-tiv yechimlar o'z aksini topgan: bosh harakat va surish harakati alohida yuritmalarga ega (ajratiJgan), ishchi stolining barcha yo'nalishlar bo'yicha tezkorharakatlantiruvchi mexanizmlarning mavjudligi, surish harakatini boshqarish bir dastak orqali amalga oshiriladi. StanokJarda uzellar va detallar keng unifikatsiya qilingan.
Frezalash stanoklarini ikki asosiy guruhga ajratish mumkin: universal va ixtisoslashtirilgan stanoklar.
Universal stanoklarning asosiy parametri sifatida zagotovka o'rnatiladigan stol ish yuzasining o'lchamlari {B*L) ko'rsatiladi.
Frezalash stanoklarida bajarilishi mumkinbo'lgan ishlarning keng doirasi ulardan avtomobillar va yo'l qurilishi mashinalarini ta'mirlash korxonalarida keng foydalanish imkonini beradi.
|
| |
Tranzistor kuchaytirgichlar - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 2/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #245350 |
Bog'liq Ikromjonov A Elektronika va sxemalar 2Tranzistor kuchaytirgichlar
Kuchaytirgichlar turlari
Tranzistorlarda kuchaytiruvchi bosqichlarni loyihalash amalga oshirilganda bir qancha muhim masalalarni hal qilish kerak. Qurilma qaysi rejimda ishlashini darhol hal qiling:
A - chiziqli kuchaytirgich, ish paytida istalgan vaqtda chiqishda oqim mavjud.
V - oqim faqat birinchi yarim sikl davomida oqadi.
C - yuqori samaradorlik bilan chiziqli bo'lmagan buzilishlar kuchayadi.
D va F - "kalit" rejimida kuchaytirgichlarning ishlash rejimlari(almashtirish).
Umumiy tranzistor kuchaytirgich sxemalari:
Asosiy zanjirda oʻzgarmas tok bilan.
Bazadagi kuchlanishni o'rnatish bilan.
Kollektor sxemasini barqarorlashtirish.
Emitent sxemasini barqarorlashtirish.
ULF differentsial turi.
Push-pull bas kuchaytirgichlari.
Bu barcha sxemalarning ishlash tamoyilini tushunish uchun hech boʻlmaganda ularning xususiyatlarini qisqacha koʻrib chiqishingiz kerak.
Asosiy zanjirdagi tokni tuzatish
Bu amalda qoʻllanilishi mumkin boʻlgan eng oddiy kuchaytiruvchi bosqich sxemasi. Shu sababli, u yangi boshlanuvchilar radio havaskorlari tomonidan keng qo'llaniladi - dizaynni takrorlash qiyin bo'lmaydi. Transistorning asosiy va kollektor sxemalari bir xil manbadan quvvatlanadi, bu dizaynning afzalligi hisoblanadi.
Biroq uning kamchiliklari ham bor - bu ULF ning chiziqli va chiziqli parametrlarining kuchli bog'liqligi:
Quvvat manbai.
Yarimo'tkazgich element parametrlarining tarqalish darajalari.
Haroratlar - kuchaytirish bosqichini hisoblashda ushbu parametrni hisobga olish kerak.
Bir qancha kamchiliklar mavjud, ular zamonaviy texnologiyalarda bunday qurilmalardan foydalanishga ruxsat bermaydi.
Asosiy kuchlanishni barqarorlashtirish
A rejimida bipolyar tranzistorlarda kuchaytirish bosqichlari ishlashi mumkin. Ammo agar siz kuchlanishni bazaga o'rnatsangiz, unda siz hatto dala ishchilaridan ham foydalanishingiz mumkin. Faqat bu tayanchning emas, balki eshikning kuchlanishini o'rnatadi (bunday tranzistorlar uchun pinlarning nomlari boshqacha). o'rniga diagrammadabipolyar element o'rnatilgan maydon, hech narsani qayta tiklash shart emas. Siz shunchaki rezistorlar qarshiligini tanlashingiz kerak.
Bunday kaskadlar barqarorlikda farq qilmaydi, uning asosiy parametrlari ish paytida buziladi va juda kuchli. Juda kambag'al parametrlar tufayli bunday sxema qo'llanilmaydi, buning o'rniga amalda kollektor yoki emitent sxemalarini barqarorlashtiruvchi konstruktsiyalardan foydalanish yaxshiroqdir.
|
| |
1. Yog‘och va yog‘och materiallarini tayyorlashda amalga oshiriladigan ishlar

|
1. Yog‘och va yog‘och materiallarini tayyorlashda amalga oshiriladigan ishlarBog'liq tex talim
TEXNOLOGIYA VA DIZAYN
1. Yog‘och va yog‘och materiallarini tayyorlashda amalga oshiriladigan ishlar:
2. Yog‘ochning fizik va mexanik xossalarini ta’riflab bering.
3. Parma qanday turdagi asbob hisoblanadi.
4. Yog‘och o‘ymakorligida qanday naqsh uslublaridan foydalaniladi.
5. Yog‘och buyumlarini bo‘yash ishlari qanday amalga oshiriladi.
6. Ekologik toza lok qaysi.
7. Shtangensirkul qanday asbob.
8. Mikrometr qanday asbob.
9. Chilangarlik arralari.
10. Chilangarlik arralari tishlari qanday bo‘ladi.
11. Chilangarlik arrasi bilan ishlaganda rioya qilinadigan xavfsizlik texnikasi
qoidalari nimalardan iborat.
12. Egovlash deb nimaga aytiladi. Egov turlari.
13. Egovlar tishlariga ko‘ra turlari.
14. Egov bilan ishlashda texnika xavfsizlik qoidalari.
15. Rezina materiallaridan qanday maqsadlarda foydalaniladi.
16. Keramik kompozitsion materiallarni olish texnologiyasi haqida nimalarni bilasiz.
17. Plastmassa deb nimaga aytiladi.
18. Plastmassalarning kamchiligi nimadan iborat.
19. Santexnika deganda nimani tushunasiz.
20. Yog‘ochning kimyoviy xossalari.
21. Yog‘ochning texnologik xossalari.
22. Yog‘ochlar qattiqlik darajasiga qarab necha guruhga bo‘linadi va qaysilar.
|
| |
Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi

Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
-Mavzu: Kombinatorika elementlari

|
-Mavzu: Kombinatorika elementlari
|
bet | 36/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-1122-Mavzu: Kombinatorika elementlari
Ta'rif. Har qanday narsalardan tuzilgan va bir-biridan shu narsalarning tartibi yoki o 'zi bilan farq qiluvchi gruppalar (to'plamlar) birlashmalar (kombinatorika) deyiladi.
Birlashmalarni tashkil etadigan narsalar uning elementlari deyiladi. Ularni a,b,c,... harflari bilan belgilash mumkin. Birlashmalar (kombinatorika) uch hil bo'Iadi: o'rinlashtirish, o'rin almashtirish va gruppalash.
a) O'rinlashtirish
Ta'rif.m ta elementdan n(n≤m) tadan o'rinlashtirish deb shunday birlashmalarni aytiladiki,ularning har birida berilgan m ta elementdan n ta element bo’lib, ular bir-biridan elementlari yoki elementlarining tartibi bilan farq qiladi.
m ta elementdan tuzilgan n tadan o'rinlashtirish soni simvol bilan belgilanadi. (A fransuzcha «arrahgument» — o'rinlashtirish so'zining bosh harfi) m ta a,b,c,...,k,e element berilgan bo'lsin. Bittadan tuzilgan o'rinlashtirishlar soni m ga teng bo'lib, = m ko'rinishda yoziladi. Ikkita elementdan o'rinlashtirishlar tuzish uchun a ning yoniga qolgan (m-1) ta element birlashtiriladi va =m(m-1) tenglik o'rinli bo'ladi va h. k. A3m=m(m-1)(m-2), umumiy holda: yoki
Bu m ta elementlardan n tadan o'rinlashtirishlar sonini topish formulasidir.
Misollar: 1, 2, 3 raqamlari yordamida mumkin bo'lgan barcha ikki honali sonlarni yozaylik: 12, 13, 23, 21, 31, 32. Demak, bu raqamlardan tuzish mumkin bo'lgan raqamlari turlicha ikki honali sonlar 6 ta ekan. Bunda raqamlari takrorlanib keladigan ikki honali sonlar 11, 22, 33 larni ham qo'shib hisoblansa, ular 9 ta bo'ladi. takroriy o'rinlashtirishlar soni 9 ga teng bo'lib, umumiy holda
= mn
ekanligini ko'rsatish oson.
Takroriy o'rinlashtirishdan asosan raqamlar bilan ish ko'rishda foydalaniladi. Masalan, aholini telefon bilan ta'minlash, mashinalarga nomer berish va h. k. Buhoro shahrida besh honali telefon nomeri (raqami) =105 = 100000 ta bo'lib, tahminan 100000 ta telefon bilan ta'minlash imkonini beradi. Toshkent shahrida esa = 106 =1000000 ta telefon o'tkazish imkonini beradi.
I z o h . Nol bilan boshlanuvchi ATS yo'qligi sababli tahminan deb aytayapmiz.
|
| |
Hodisalar algebrasi - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 41/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11 Hodisalar algebrasi. Agar elementar hodisalar ehtimolliklari ma'lum bo'lsa, ro'y berishi mumkin bo'lgan turli natijalar, ularning birlashmasi va ko'paytmasi ehtimolligini topish mumkin.
X va Y hodisalarning birlashmasi (yig'indisi) deb, shu hodisalarning kamida bittasiga qulaylik tug'diruvchi barcha natijalardan iborat hodisaga avtiladi, uni XUY orqali belgilaymiz.
X va Y hodisalar kesishmasi (ko 'paytmasi) deb shu hodisalarning ikkala-siga ham bir vaqtda qulaylik tug'diruvchi barcha natijalardan iborat hodisaga avtiladi, uni X∩Y orqali belgilaymiz.
1 - m i s o l. A — «qizil shar chiqdi», B — «oq shar chiqdi» hodisalarining birlash-masi (yig'indisi) AUB — «qizil yoki oq shar chiqdi», kesishmasi (ko'paytmasi) A∩B — «ham oq shar, ham qizil shar chiqdi» hodisalari bo'ladi. Shu kabi A = {a, b, c, d) va B- {b, d, f} uchun AUB= {a, b, c, d,f} va A∩B= {b, d} bo'ladi.
X va Y hodisalar ayirmasi deb, X hodisaga qulaylik tug'diruvchi, lekin hodi-saga qulaylik tug'dirmaydigan barcha natijalardan iborat hodisaga aytiladi va u C=X \ Y orqali belgilanadi. Agar X va Y hodisalar birgalikda ro'y bermasa, X∩Y=ø bo'ladi. Agar n ta hodisadan iborat {X1 ..., Xn} to'plamda ihtiyoriy ikki hodisa birgalikda ro'y bermasa, bu hodisalar juft-jufti bilan birgalikda boimaydigan (kesishmaydigan), bog'liqmas deyiladi. Masalan, «komanda yutdi», «komanda yutqazdi», «komanda durang qildi» hodisalari juft-jufti bilan birgalikda ro'y ber-maydi. Juft-jufti bilan birga-likda bo'lmaydigan X1,X2, ..., Xn hodisalar birlashmasi natijalarning U to'liq to'plamini tashkil etsin. Bu holda U to'plamni X1 ..., Xn hodi-salarning juft-jufti bilan kesishmay-digan qism to'plamlariga ajratish mumkin. X hodisa ro'y bermaganidagina ro'y beradigan hodisa X ga qarama-qarshi hodisa deyiladi va («X emas») orqali belgilanadi. Masalan, X—«juft sonli ochko tushdi» va X—«toq sonli ochko tushdi» hodisalari qarama-qarshi hodisalardir.
Agar X hodisa uchun qulaylik tug'diruvchi har qanday natija Y hodisa uchun ham qulaylik tug'dirsa, Y hodisa X hodisaning natijasi deyiladi. Masalan, uchta kubcha tashlanganda «juft ochkolar chiqdi» hodisasi 2, 4, 6 raqamli tomonlari bilan tushganligining natijasidir.
|
| |
-teorema. log - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

1-teorema. log a f(x) = log a g(x) (a > 0, a ≠ 1) tenglama (a> 0, a≠1) sistemaga teng kuchlidir.
1'-teorema. . log a f(x) = log a g(x) (a > 0, a ≠ 1) tenglama sistemaga teng kuchlidir.
2-teorema. Agar 0 < a < 1 bo'lsa, log a f(x) = log a g(x) tengsizlik 0 < f(x) < g(x) qo'sh tengsizlikka, a> 1 bo'lsa, f(x) > g(x) > 0 qo'sh tengsizlikka teng kuchlidir.
Bu teoremaning isboti logarifmik funksiyaning monotonligidan kelib chiqadi.
3 - m i s o 1. tenglamani yechamiz.
Yechish. 1) Tenglamaning aniqlanish sohasini topamiz:
2) ifodani sodda ko'rinishga keltirish maqsadida ayniy almashtirishlarni bajaramiz:
Bundan x = 29 ekani aniqlanadi.
Mustaqil yechish uchun misollar.
Tenglamalarni yeching:
1. log2(x-5)+log2(x+2)=3; 2. log3(x-2)+log3(x+6)=2;
3. lg(x-1)+lg(x+1)=0; 4. lg(x-1)-lg(2x-11)=lg2;
5. lg(3x-1)-lg(x+5)=lg5; 6. 2lgx-lg5=5+3lg2;
7. log2x-2logx2=-1; 8. log3x3=0.
Tenglamalar sistemasini yeching:
1. ; 2. ; 3. ; 4.
5. ; 6. ; 7. ; 8. .
28-Mavzu: Logarifmik tenglama va tengsizliklarni yechish usullari.
Tarif: log ax < b, log ax > b, log ax ≤ b, log ax . b ko'rinishdagi (bu yerda a> 0, a≠1) tengsizliklar eng sodda logarifmik tengsizliklardir. Ularni yechishda y = log ax funksiyaning monotonligidan foydalaniladi.
log ax < b logarifmik tengsizlikni qaraymiz. Agar 0 < a < 1 bo'lsa, bu tengsizlikning barcha yechimlari to'plami (ab; +)oraliqdan iborat bo'ladi ( a- rasm). Agar a > 1 bo'lsa, qaralayotgan tengsizlikning barcha yechimlari to'plami (0; ) oraliqdan iborat bo'ladi (b- rasm).
rasmlar.
log ax > b, log ax ≤ b, log ax . b tengsizliklar ham shunga o'xshash yechiladi.
|
- m a s a l a - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 37/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-111 - m a s a l a. Abonent telefon qilayotib, ohirgi raqamni unutib qo'ydi. U o'rtog'i bilan gaplashishi zarur deylik. Aytilgan nomerga tushish uchun ko'pi bilan necha marta terish kerak?
Yechish. (Istalgan raqamni terib, to'g'ri tushish ehtimolligi 1/10 ga teng). Kami bilan 1 marta, ko'pi bilan 10 marta terish kerak.
2- m a s a l a. 1-masalani davom ettiraylik. Abonent ohirgi ikki raqamni unutib qo'ydi, u raqamlar turlicha ekanini biladi deylik.
Yechish. U necha marta terishi kerak? Ko'pi bilan = 10∙9 = 90 marta teradi. Agar raqamlari haqida ma'lumot bo'lmasa, ko'pi bilan = 102 =100 marta teradi (istalgan ikkita raqamni terib, to'g'ri tushish ehtimolligi 1/l00 ga teng).
3 - m a s a I a. Sinfda 10 ta fan o'qitiladi va har kuni 5 hil dars o'tiladi. Kunlik dars jadvali necha turli usul bilan taqsimlab qo'yilishi mumkin?
Yechish. = 10∙ 9∙ 8∙ 7∙ 6 = 30240
4 - m a s a l a. Butun sonlarning har biri uchta har hil qiymatli raqam bilan ifoda qiiinadigan bo'lsa, qancha butun son tuzish mumkin?
Yechish. = 9∙ 8∙ 7 = 504
I z o h . Nol qiymatli raqam emasligi e'tiborga olindi.
b) O'rin almashtirish
Ta'rif. Faqat eletnentlarining tartibi bilangina farq qiluvchi (ya'ni n = m) o’rinlashtirishlar o’rin almashtirishlar deyiladi.
m ta elementdan tuzilgan o'rin almashtirishlar soni Pm bilan belgilanadi (P — fransuzcha permutation — o'rin almashtirish so'zining bosh harfi).
Pm = = m ∙ (m - 1)∙ ∙∙∙ 2 ∙ 1 = m !
(Izoh. m! birdan m gacha natural sonlar ko'paytmasi bo'lib, «em faktorial» deb o'qiladi). Bu formulani o'rin almashtirishlar sonini topish formulasi deyiladi.
1- m a s a l a. 8 kishini necha hil usulda o'tqazish (joylashtirish) mumkin?
|
| |
cosά = m - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 34/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-112. cosά = m ko'rinishdagi eng sodda tenglama.
Koordinatali aylanada olingan har qaysi B(ά) nuqtaning abssissasi x=cosά ga teng. Shunga ko'ra berilgan m bo'yicha cosά=m tenglamani yechish nuqtaning x = m abssissasi bo'yicha unga mos ά = ά0 yoy kattaligini topishdan iborat. Uch holni qaraymiz:
- h o 1. \m\ > 1 da x = m vertikal to'g'ri chiziq aylanani kesmaydi. Bu holda tenglama yechimga ega emas.
- h o 1. Agar \m\ = 1 bo'lsa, to'g'ri chiziq aylanani faqat bir nuqtada, ya'ni(1;0) nuqtada kesadi . A nuqtaning aylana bo'yicha koordinatasi ά=2πk, k€Z. Shunga ko'ra cosά=1 ning yechimi a = 2πk, k€Z sonlar to'plami bo'Iadi. cosά = -1 ning yechimi ά=π+2πk sonlar to'plami bo'ladi.
3-hol. \m\ < 1 bo'lsa, x=m to'g'ri chiziq aylanani ikki nuqtada kesadi. Ulardan biri B1(ά0) nuqta 0 < ά0 < π yuqori yarim aylanada joylashadi.
tgά = m va ctgά = m ko'rinishdagi eng sodda tenglamalar.
Koordinatali aylananing har bir B(ά) nuqtasi Dekart koordinatalar sistemasidagi biror B (x, y) nuqta bilan ustma-ust tushishini va x= cosά, y= sinά ekanini bilamiz. Shunga ko'ra, noma'lum ά qatnashayotgan tgά = m tenglamaning yoki
tenglamaning barcha yechimiarini koordinatali aylana bilan , ya'ni y = mx to'g'ri chiziqning kesishish nuqtalari yordamida aniqlash mumkin. m ning har qanday qiymatida
y = mx to'g'ri chiziq aylanani 0 (0; 0) nuqtaga nisbatan simmetrik bo'lgan B] va B2 nuqta-larda kesadi .
Ulardan biri o'ng yarim aylanada yotadi. Bu nuqta B1(ά1) bo'lsin. Ikkinchi nuqta B2(a0+π) bo'Iadi. Demak, tgά = m tenglamaning barcha yechimlari to'plami ά = ά0 + 2kπ, k€Z va ά = (ά0 +π)+ 2kπ, k€Z sonlar to'plamlari birlashmasidan iborat. Barcha yechimlar ά = ά0 + kπ, k€Z (1) formula bilan aniqlanadi.
Tenglamalar
|
Chegarasi
|
Yechimlari
|
sinx=a
|
/a/≤1
|
x=(-1)n arcsin a+πn
|
cosx=a
|
/a/≤1
|
x= ± arccos a +2 πn
|
tgx=a
|
chegaralanmagan
|
x= arctg a + πn
|
ctgx=a
|
chegaralanmagan
|
x=arcctg a + πn
|
|
| |
№4 laboratoriya ishi m'avzu: Zamonaviy generatorlarning texnik xolatini aniqlash. Ish o‘tkazishdan maqsad

№4 laboratoriya ishi m'avzu: Zamonaviy generatorlarning texnik xolatini aniqlash. Ish o‘tkazishdan maqsad
Download
390,1 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
31.05.2024
Hajmi
390,1 Kb.
#258312
Download
390,1 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
№4 laboratoriya ishi m'avzu: Zamonaviy generatorlarning texnik xolatini aniqlash. Ish o‘tkazishdan maqsad
Download
390,1 Kb.
Matnni ko'rish
b) Generatorning elektr tavsifnomasini kuchlanish rostlagichi ulangan holda olish

b) Generatorning elektr tavsifnomasini kuchlanish rostlagichi ulangan holda olish. Generatorning bu holdagi tavsifnomasini olish uchun 4.2-rasmdagi sxema yig‘iladi:
qurilmadagi voltmetr almashlab ulagichi -"PH-20B", uyg‘otish chulg‘ami almashlab ulagichi -
"s rele" holatga keltiriladi. So‘ngra, generator rotorining aylanishlar chastotasini 6
00 dan
2000 1/min gacha asta-sekin oshirib boriladi. Har
200 1/min da generator kuchlanishi
U g va
uyg‘otish toki
I u qiymati o‘lchanib hisobotdagi tegishli jadvalga yozib boriladi. Tajriba
natijasida olingan ma'lumotlarga asosan
U g = f(n) va I u = f(n) grafiklari chiziladi. Masshtabda
chizilgan grafiklar tagiga generatorining kuchlanish rostlagichi ulangan holdagi elektr
tavsifnomasining qisqacha tahlili yoziladi.
b)
U g = f(n) va I u = f(n) tavsifnomalar grafigi Masshtabda chizilgan grafiklar tagiga generatorining kuchlanish rostlagichi ulangan
holdagi elektr tavsifnomasining qisqacha tahlili yoziladi.
b) O‘lchovlar jadvali:
b)
U G = f (n ) va
I U = f (n ) tavsifnomalar grafigi
n, 1/min U G , V I
U
, A - №4 laboratoriya ishi m'avzu: Zamonaviy generatorlarning texnik xolatini aniqlash. Ish o‘tkazishdan maqsad

|
№4 laboratoriya ishi m'avzu: Zamonaviy generatorlarning texnik xolatini aniqlash. Ish o‘tkazishdan maqsadBog'liq 4-tajriba ishiU
, A
b) Tavsifnomalar tahlili:__________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
___________
"
O'zgaruvchan tok generatorining tavsiflarini aniqlash tuzilishini o'rganish "
laboratoriya ishi bo‘yicha nazorat savollari
1. O‘zgaruvchan tok generatorlarining vazifasi, tuzilishi va afzalliklari.
2. O‘zgaruvchan tok generatorining ishlash prinsipi.
3. Kontaktsiz(cho‘tkasiz) generatorlarining tuzilishi, afzallik va kamchiliklari.
4. Zamonaviy avtomobillarga o‘rnatilayotgan kompakt (ixcham) generatorning tuzilishini
o‘ziga xos tomonlarini izohlab bering
5. Nima sababdan generator kuchlanishini rostlash zarur?
7. Sxema yordamida o‘zgaruvchan tok generatorining kontaktli kuchlanish rostlagichi bilan
birgalikda ishlashini tushuntirib bering
8. Sxema yordamida kontakt-tranzistorli kuchlanish rostlagichini ishlash prinsipini tushuntirib
bering.
9. Sxema yordamida kontaktsiz tranzistorli va integral kuchlanish rostlagichlarining ishlash
prinsipini tushuntiring (RR-350, YA-112 belgili rostlagichlar misolida)
11. Generatorning kuchlanish rostlagichi ulangan va ulanmaganda olingan elektr
tavsifnomalarini qisqacha tahlil qilib bering.
12. Generatorining unum va to‘la unum bilan ishlash nuqtalari nima va ular qanday
aniqlanadi?
13. Laboratoriya sharoitida generatorlarning texnik holatini aniqlash tartibini tushuntirib
bering.
|
| |
O’qituvchi - Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi...

4.1.
Nimа uchun Sitologiya, biоlоgiyaning qismlаri
hisоblаngаn,
fiziоlоgiya, gistоlоgiya, embriоlоgiya vа bоshqа
fаnlаr bilаn
chаmbаrchаs bоg’lаngаn bo’lаdi?
Sitologiya dа qo’llаnilаdigаn qаysi usullаrdan
ko’proq foydalaniladi?
Sitologiya fаnining rivоjlаnishigа erаmizgаchа
bo’lgаn dаvr vа qаdimgi Rim dаvrining qаysi
оlimlаri o’z hissаlаrini qo’shdilаr?
Nima uchun o’rta asrlarda O’rta Osiyoda Ibn
Sinodek allomalar yetishib chiqsa – da, tibbiyot
rivojlanmay qoldi?
4.2.
Eng faol talabalar (baholash mezoni asosida)
baholanadi.
5
O’quv mashg’ulotini yakunlash bosqichi:
5.1.
Talabalar bilimi taxlil qillinadi.
5.2.
Mustaqil ish topshiriqlari beriladi.
5.3.
O’qituvchi o’z faoliyatini taxlil qiladi va tegishli
o’zgartirishar kiritadi.
O’qituvchi
10 minut
Аsоsiy sаvоllаr:
1. Sitоlоgiya fаni аsоslаri vа tаdqiqоt mаtеriаllаri
2. Sitоlоgiya fаn tаrihi
Mаvzugа оid tаyanсh tushunсhа vа ibоrаlаr:
sitоlоgiya, hujаyrа, оrgаnоid,
оrgаnizm, tеrmоdinаmikа, virus, bаktеriya, ekisprimеntаl sitоlоgiya, sitоhimiya,
sitоfiziоlоgiya, ekоlоgik sitоlоgiya, intеrfеrеnsiоn, lyuminеssеnt, pоlyarizаtsiоn,
sеntrаfugа, gistоkimyо, mikrоskоp.
yоrug’lik mikrоskоpiya usulidir - Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish...

Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
1-mа\'ruza
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi” mavzusidagi ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
sеntrifugаllаsh (ul’trаsеntrifugаllаsh) usuli

Nеmis zооlоgi Tеоdоr Shvаnn (1810-1882) ning 1839 yildа "Hаyvоn vа
o’simliklаrning tuzilishi hаmdа o’sishidаgi o’hshаshlik ustidа mikrоskоpik
tеkshiruvlаr" nоmli аsаri mаnа bu ishlаrning nihоyasi bo’ldi. Bu аsаrdа
оrgаnizmlаrning tuzilishigа оid umumbiоlоgik nаzаriya - hujаyrа nаzаriyasi
birinсhi mаrtа tа’riflаb bеrilgаn edi. Bu nаzаriyagа muvоfiq, hаmmа tirik
mаvjudоtlаr - hаyvоnlаr vа o’simliklаr оrgаnlаrining аsоsiy strukturа elеmеnti -
hujаyrаlаrdir.
Hujаyrа nаzаriyasining yanаdа rivоjlаnib, tibbiyоt muаmmоlаrigа tаtbiq
etilishigа nеmis оlimi Rudоlf Virhоv (1821-1902) kаttа hissа qo’shdi. Virhоv
hujаyrаni hаyоtning hаmmа hоssаlаrigа egа bo’lgаn eng kiсhik mоrfоlоgik elеmеnt
dеb qаrаdi vа hujаyrаning аsоsiy strukturа elеmеnti pаrdаsi bo’lmаy, bаlki iсhidаgi
prоtоplаzmаsi bilаn yadrоsi ekаnligini SHvаnn bilаn kеtmа-kеt isbоt qilib bеrdi.
Virhоv yangi hujаyrаlаr fаqаt аvvаldаn mаvjud bo’lgаn hujаyrаlаrning bo’linish
yo’li bilаn pаydо bo’lаdi dеgаn tushunсhаni uzul-kеsil tаsdiqlаdi. Hujаyrа-
оrgаnizmlаrning fаqаt birdаn-bir strukturаviy qismiginа emаs, bаlki ko’p hujаyrаli
o’simliklаr bilаn hаyvоnlаrning tаnаsidа hujаyrаsiz tuzilmаlаrni hаm uсhrаtаmiz.
Mаsаlаn, suyak bilаn, tоg’аyning hujаyrаlаrаrо mоddаsi, kоllаgеn vа elаstin tоlаlаri
shulаr jumlаsidаndir.
Tirik mаtеriya tuzilishining hujаyrаsiz shаkli judа tubаn оrgаnizmlаrdа -
viruslаrdа ko’rilаdi, hоlоs. Ulаrning tаnаsi hujаyrа tuzilishigа egа bo’lmаydi.
Mаvzugа оid muаmmоlаr - Fanni o’qitish texnologiyasi: “Sitologiya fani, uni o’rganish usullari va rivojlanish tarixi”...

2. Ekоlоgik shаrоitgа, yоshgа bоg’liq o’zgаrishlаrni tеkshirаdi.
3. Hujаyrаdаgi mоrfоgеnеz jаrаyonlаrni bоshqаrishdа nеrv, endоkrin, immun
sistеmаlаrning rоlini tаdqiq qilаdi.
4. Turli xil biоlоgik, fizik, kimyоviy vа bоshqа оmillаr tаsirigа hаyvоn vа
o’simliklаr hujаyrаlаrini mоslаnuvсhаnligini tаdqiq qilаdi.
5. Hujаyrаning difеrеnlаshuvi vа rivоjlаnishi qоnunlаrini o’rgаnаdi.
Sitоlоgiya fаnining tаdqiqоt оb’еktlаri
Fizikа bilаn kimyo biоlоglаrgа tеkshirishlаr оlib bоrish uсhun yangidаn-yangi
tеhnikа vоsitаlаrini yarаtib bеrdi vа biоlоgiya yangi-yangi muvаffаqiyatlаrgа erishа
bоrgаn sаri sitоlоgiya hаm rivоjlаnib bоrdi. Bo’yоq mоddаlаri kimyоsining
muvаffаqiyatlаri sitоlоgiyaning XIX аsrdа rivоjlаnishi uсhun kаttа аhаmiyatgа egа
bo’ldi. Оldindаn fiksаsiyalаngаn vа nihоyatdа yupqа kеsmаlаr qilib аjrаtilgаn
to’qimаlаrni bo’yash hujаyrаlаrdа аvvаllаri mа’lum bo’lmаgаn yangi strukturа
elеmеntlаrini ko’rishgа imkоn bеrdi.
Hujаyrа kаshf etilgаn pаytdаn bоshlаb аsrimizning bоshigа qаdаr sitоlоgiya
sоf mоrfоlоgik fаn sifаtidа rivоjlаnib kеldi. Mаvjud usullаr hujаyrа
strukturаlаrining tuzilishini bаtаfsil tаsvir etishgа imkоn tug’dirаr edi-yu, lеkin
fiziоlоgiyasi bilаn biоkimyоsini аniq bilib оlishgа yo’l bеrmаs edi.
Hujаyrаning o’rgаnishdа аsоsiy mеtоd-bu
Generatorning elektr tavsifnomalarini olish

O‘lchovlar jadvali:
n, 1/min
U
G
, V
I
U
, A
a)
U
G
= f (n )
va
I
U
= f (n )
tavsifnomalar grafigi
2.2. Tavsifnomalar tahlili:
____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
a) Generatorni salt yurishda tekshirish

b) Generatorni yuklama ostida tekshirish
Generatorni yuklama ostida tekshirish uchun ulanish sxemasiga hech qanday o‘zgartirish
kiritilmaydi va to‘la unum bilan ishlash nuqtasi aniqlanadi.
To‘la unum bilan ishlash nuqtasi
deb generator nominal yuklama bilan ishlaganda nominal kuchlanish ishlab chiqarish uchun
zarur bo‘ladigan aylanishlar chastotasiga aytiladi
va u
1/min
bilan o‘lchanadi. . Ishga yaroqli
generatorning to‘la unum bilan ishlash nuqtasiga tegishli aylanishlar chastotasi uning
tavsifnomasida ko‘rsatilgandan ortiq bo‘lmasligi kerak. Olingan natija 4.1- jadvalga yozib
qo‘yiladi
4.1-jadval
№
Ko‘rsatkichlar
O‘lchov
birligi
Generatorning texnik
tavsifnomasi bo‘yicha
Sinov
bo‘yicha
1
Generatorning unum bilan ishlash
nuqtasi
1/min
2
Generatorning to‘la unum bilan ishlash
nuqtasi
1/min
1.2. Olingan natijalar tahlil qilinadi va sinalayotgan generatorning texnik holati haqida xulosa
chiqariladi:
____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
____________________________________________________________________________
Ikki aloqali ro‘yxat (ikkilangan ro‘yxat)

|
Ikki aloqali ro‘yxat (ikkilangan ro‘yxat)
|
bet | 21/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaIkki aloqali ro‘yxat (ikkilangan ro‘yxat) . list> ikki tomonlama iterator orqali T tipdagi elementlarga kirishni taʻminlaydi. Bir aloqali ro‘yxatdan farqli o‘laroq, elementlarni belgilangan pozitsiyadan oldin joylashtirildi (insert, emplace, splice funksiyalari), oxiridan qo‘shish va o‘chirish (push_back, emplace_back, pop_back), va iterator ko‘rsatayotgan elementni o‘chirish (erase) funksiyalari bilan amalga oshiriladi. *_after funksiyasi mavjud emas.
Ikki tomonlama navbat . deque> , maxsus kirish iteratori orqali elementlar uchun kirish imkonini beradi. Faqat ro‘yxati kabi, u samarali qo‘shish va har ikki tomonidan maʻlumotlar olib tashlash imkonini beradi. Indeksga kirish uchun ikkita funksiya ishlatiladi: [] operatori va at(indeks). Birinchisidan farqli o‘laroq, ikkinchisi indeksni tekshiradi va qiymati haqiqiy bo‘lmasa, out_of_range istisnoga murojaat qiladi.
Ikki tomonlama navbat konteyneri uchun ro‘yxatni bir xil tarzda har qanday holatda elementlarni kiritish va o‘chirish imkonini beradi. Lekin ikki tomonlama navbatda bu amallar ular konteyner hajmi, vaqti chiziqli bo‘lishini talab qilishi mumkin. Bundan tashqari, oldindan iteratorga saqlangan elementlarni tartibini kiritish va o‘chirishni buzishi mumkin shuning uchun xotirada saqlangan elementlarning ko‘rsatkichlarini yodda saqlash maqsadga muvofiq (Agar iteratorlar ro‘yxat kabi saqlanayotgan bo‘lsa, elementlarga bo‘lgan ko‘rsatkichlar o‘chirilmaydi).
Dinamik massiv (vektor) . Vektor> elementlarga maxsus kirish iteratori orqali kirishni taʻminlaydi. Deque dan farqli o‘laroq, u kiritish va boshida elementlarni o‘chirish uchun ruxsat bermaydi. Dinamik massiv xotiraning uzluksiz bo‘limida ketma-ket saqlangan elementlarning joylashishini kafolatlaydi, uning manzili data funksiyasi bilan qaytariladi.
Elementlarni qo‘shish va oldindan ajratilgan saqlashni tugatishda elementlar ko‘chiriladigan joyga katta hajmdagi yangi dinamik qator ajratish mumkin. Eski saqlab o‘chiriladi, va barcha saqlangan iteratorlar yo‘qoladi, o‘chirilgan obʻyektlar uchun ko‘rsatkich bo‘lib qoladi.
Dinamik massiv reserve funksiyasi yordamida yetarli hajmda saqlash uchun oldindan massivni tayyorlash imkonini beradi (u ko‘chib o‘tishda elementlarni olib kelishi mumkin). Saqlash hajmini capacity funksiyasi yordamida bilib olishingiz mumkin. shrink_to_fit funksiyasi haqiqiy ishlatiladigan hajmini ajratadi va elementlarni foydalanilmagan xotiradan olib tashlaydi.
|
| |
Bir aloqali ro‘yxat - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 20/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaBir aloqali ro‘yxat . forward_list> bir tomonlama iterator orqali T tipdagi elementlarga kirishni taʻminlaydi. Ro‘yxatning tugunlarini yaratish uchun A::rebind orqali yaratilgan allokatorday foydalaniladi.
Bir aloqali ro‘yxatning o‘ziga xosligi shundaki, faqat belgilangan joriy tugundan keyin elementlarni qo‘shish va o‘chirish mumkin:
insert_after - element qo‘shish.
emplace_after – yangi element yaratish. Bunda belgilangan parametrlar uchun konstruktor chaqiriladi.
erase_after - element o‘chirish.
Birinchi elementdan oldin degan ko‘shimcha aniqlangan pozitsiya mavjud. Bu before_begin va cbefore_begin (const_iterator qaytaruvchilar uchun variant) funksiyalari yordamida bajariladi. Shuningdek, fl.push_front(item) funksiyasidan foydalanib, elementlarni oldindan joylashtirish mumkin (yuqoridagiga ekvivalent), masalan, quyidagicha dastur fragmenti:
fl.insert_after(fl.before_begin(), item)
|
Konstruktorga har qanday parametrlarni joylashtirish uchun fl.emplace_front(...) funksiyasi ishlatiladi. Bunga ekvivalent sifatida quyidagi dastur fragmentini yozish mumkin:
fl.emplace_after(fl.before_begin(), ...)
|
pop_front funksiyasi ro‘yxatdan birinchi elementni o‘chiradi.
C++ standart kutubxonasida ro‘yxat konteynerlar xususiyati uchun samarali bo‘lgan amallarni bajarishga faqat iteratorlarda foydalanishga ishonchsizligi yuqori darajali amallarni qo‘llab-quvvatlash hisoblanadi:
merge - ikkita tartiblangan ro‘yxatni bir-biriga birlashtiradi, elementlar ko‘chirilmaydi lekin o‘ngdan chap ro‘yxatga o‘tiladi
splice_after - berilgan ro‘yxatni ko‘rsatilgan elementdan keyin joylashtiradi.
remove – berilgan elementga teng bo‘lgan barcha elementlarni o‘chiradi. remove – berilgan pridikat asosida barcha elementlarni o‘chiradi. reverse – elementlarni tartibiga murojaat qiladi.
unique - barcha ketma-ket dublikatlarni o‘chiradi. sort - ro‘yxatni joyida tartiblaydi.
Umuman olganda, bu funksiyalar qandaydir standart algoritmlarga o‘xshaydi, lekin juda tez va qulay ishlaydi. Ularga murojaat qilish uchun umumiy ruxsat olish kerak, masalan, sort() funksiyasi uchun std::sort(from, to). Ammo, tasodifiy kirish iteratorlari kabi talab qilingan ro‘yxatlar uchun amal qilmaydi.
|
| |