Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish prinsipial sxemalari

ILM-FAN VA INNOVATSIYA
ILMIY-AMALIY KONFERENSIYASI
in-academy.uz/index.php/si
15
TEXNOLOGIK JARAYONLARNI AVTOMATLASHTIRISH
PRINSIPIAL SXEMALARI
Dots.
Shuhratjon Xidirov
Namangan muhandislik-texnologiya instituti
https://doi.org/10.5281/zenodo.8058442
Texnologiyaning yutuqlari bilan texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish ko'plab sohalarda
juda muhim bo'lib qoldi. Avtomatlashtirish umumiy samaradorlikni oshirish bilan birga
jarayonlar va ishlab chiqarish sifatini yaxshilashni ko'zda tutadi. Avtomatlashtirishning bir
jihati - bu maqsadga muvofiq avtomatlashtirish jarayoni uchun eng samarali boshqaruv
nuqtalari loyihasini yaratadigan prinsipial sxemalardan foydalanishdir. Printsipial sxema
avtomatlashtirish potentsialini maksimal darajada oshirish, asoratlarni minimallashtirish va
tashkilot ichidagi unumdorlikni oshirish uchun holistik yechimning bir qismi sifatida ishlab
chiqiladi. Ushbu maqolada texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda prinsipial sxemalar va
ularning ta'sirini tadqiq qilamiz.
Jarayonning identifikatsiyasi
Prinsipial sxemalarni ishlab chiqishda birinchi qadam avtomatlashtiriladigan jarayonni
aniqlashdir. Ushbu jarayon joriy jarayon bo'yicha ma'lumotlarni to'plashni, tanqidiy
qadamlarni tahlil qilishni va qaysi qismlarni avtomatlashtirishni talab qilishini aniqlashni
nazarda tutadi. Jarayonni ushbu keng qamrovli tushunish avtomatlashtirishning asosiy
yo'nalishlarini aniqlashda va mumkin bo'lgan xatolarni minimallashtirishda juda muhimdir.
Printsipial sxemani loyihalash
Jarayonning ikkinchi qadami texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning prinsipial
sxemasini ishlab chiqmoqda. Ushbu sxema butun avtomatlashtirish jarayonini, shu jumladan
kirish nuqtalarini, algoritmni, chiqishni, sensorli tizimlarni va talab qilinadigan dasturiy
ta'minot va apparat tarkibiy qismlarini batafsil bayon qiluvchi oqim sxemasi yoki sxemani o'z
ichiga oladi. Sxema avtomatlashtirish jarayonini aniq tushunishga imkon beradi, bu esa
xarajatlarni kamaytirishga, yanada samarali xizmat ko'rsatishga va samaradorlikning
oshishiga olib keladi.
Printsipial sxemani amalga oshirish
Prinsipial sxemani ishlab chiqqandan so'ng keyingi qadam tizimni amalga oshirishdir. Ushbu
jarayon sensorlar, kontrollerlar, aktuatorlar va mavjud infratuzilmaga har qanday zarur
qo'shimchalarni o'z ichiga olgan zarur dasturiy ta'minot va apparat komponentlarini
o'rnatishni nazarda tutadi. Samarali amalga oshirish tizimning mavjud texnologik jarayonga
jadal o'tishi va integratsiyalashuvini ta'minlaydi.
Sinov va tasdiqlash
Jarayonning yakuniy qadami sinov va tasdiqlashdir. Yangi avtomatlashtirilgan texnologik
jarayon keng ko'lamli sinov va tekshirishga, shuningdek, uning optimal ishlashini ta'minlash
uchun muammolarni bartaraf etishga duchor bo'ladi. Bu muayyan tarkibiy qismlarning mos
kelishini ta'minlaydi, foydalanilayotgan ma'lumotlar to'g'ri hujjatlashtirilgan va chiqish
ma'lumotlari kutilganidek bo'ladi.
Avtomatlashtirishning prinsipial sxemasi loyihaning asosiy texnikaviy hujjati bo'lib, u
texnologik qurilmaning avtomatlashtirilish darajasi va prinsipini ko‘rsatadi. Bunda
boshqarish tizimini tuzishning bosh bosqichida qabul qilingan barcha prinsipial yechimlar o‘z
ifodasini topadi. Chizma boshqarish obyekti, nazorat, rostlash, dasturli boshqarish,
|