nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Viruslarga qarshi - Antivirus dasturlari

|
Antivirus dasturlari
|
bet | 2/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 95,5 Kb. | | #231603 |
Bog'liq FOYDALI MANBALAR Viruslarga qarshi chora-tadbirlar
Kompyutеrni viruslar bilan zararlanishidan saqlash va axborotlarni ishonchli saqlash uchun quyidagi qoidalarga amal qilish lozim:
- kompyutеrni zamonaviy antivirus dasturlar bilan ta’minlash;
- diskеtalarni ishlatishdan oldin har doim virusga qarshi tеkshirish;
- qimmatli axborotlarning nusxasini har doim arxiv fayl ko‘rinishida saqlash.
Kompyutеr viruslariga karshi kurashning quyidagi turlari mavjud:
- viruslar kompyutеrga kirib buzgan fayllarni o‘z holiga qaytaruvchi dasturlarning mavjudligi;
- kompyutеrga parol’ bilan kirish, disk yurituvchilarning yopiq turishi;
- disklarni yozishdan himoyalash;
- litsеnzion dasturiy ta’minotlardan foydalanish va o‘g‘irlangan dasturlarni qo‘llamaslik;
- kompyutеrga kiritalayotgan dasturlarning viruslarning mavjudligini tеkshirish;
- antivirus dasturlaridan kеng foydalanish;
- davriy ravishda kompyutеrlarni antivirus dasturlari yordamida viruslarga qarshi tеkshirish.
Antivirus dasturlaridan DrWeb, Adinf, AVP, VootCHK va Norton Antivirus, Kaspersky Security kabilar kеng foylalaniladi.
Viruslardan himoyalanishning asosiy vositalari
Eng yaxshi himoya turi - viruslarni qay tarzda ta'sir etishini bilishdir. Viruslar oddiy programmalar bo`lib, biror g`aroyib kuchga ega emaslar.
Kompyuter viruslar bilan zararlanishi uchun undagi biror-bir zararlangan programma ishlashni talab qilinadi. Shuning uchun kompyuterning birlamchi zararlanishi quyidagi hollarda ro`y beradi:
kompyuterdagi virus bilan zararlangan programmalar yuklanishi (COM, BAT yoki EXE fayllar) yoki moduli zararlangan programmaning ishlatilishi;
kompyuterga virusli disketning yuklanishi;
kompyuterga zararlangan OS yoki qurilmalarning zararlangan drayverlarining o`rnatilishi.
Viruslardan quyidagi usullar bilan himoyalanish mumkin:
o`qilayotganda disketani, albatta, virus borligiga tekshirish;
axborot nusxalarini ko`chirish, shuningdek disklar va axborotni saqlash uchun ishlatiladigan umumiy qoidalardan foydalanish, disklarni jismoniy zararlanishdan, programmalarni esa buzilishdan saqlash;
axborotdan noqonuniy foydalanishni cheklash, xususan, programma va ma'lumotlarning viruslar ta'sirida o`zgarishidan, noto`g`ri ishlayotgan programmalar va foydalanuvchilarning noto`g`ri harakatlaridan himoya qilish;
viruslar bilan zararlanish ehtimolini kamaytiruvchi chora-tadbirlar;
viruslar bilan kurashuvchi maxsus programmalardan foydalanish.
|
| |
Viruslar bilan kurashuvchi ba'zi programmalar (antiviruslar)

|
Viruslar bilan kurashuvchi ba'zi programmalar (antiviruslar)
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 95,5 Kb. | | #231603 |
Bog'liq FOYDALI MANBALAR Viruslar bilan kurashuvchi ba'zi programmalar (antiviruslar)
Antiviruslarni quyidagicha guruhlash mumkin:
detektor va doktor-viruslar bilan zararlangan fayllar va zararlantiruvchi virus turini aniqlaydigan programmalar (Aids, doktor Web, Virus Scan, NU VS). Bu turdagi antiviruslar fayllarda viruslarning bayt kombinatsiyalari mavjudligini tekshirib, mos bo`lgan axborotni ekranga chiqarib beradi. Ba'zi detektor programmalar viruslarning yangi turlariga moslasha oladi, buning uchun shu viruslarga mos bo`lgan baytlar kombinatsiyasini belgilab berish kerak. Doktorning vazifasi zararlangan fayllar va disk sohalarini tekshirib, ularni dastlabki holatiga qaytarishdir. Tiklanmagan fayllar, odatda, ishlatib bo`lmaydigan holga tushadi yoki yo`q qilib yuboriladi.
vaksina programmalar yoki immunizatorlar disk yoki programmalarni shunday o`zgartiradiki, bu narsa programmalarning ishida namoyon bo`lmaydi, lekin vaksinatsiya ishlatilganda virus programma va disklarni zararlagan deb hisoblaydi.
Windows lar uchun Doctor Web Bu programma 32 bitli Windows turkumidagi operatsion sistemalar uchun mo`ljallangan bo`lib, qisqacha DrWeb32W deb ataladi.
DrWeb32W funksional jihatdan DOS ning DrWeb antivirusiga o`xshash. Lekin DrWeb ning 4.0 versiyasidan boshlab antivirus programma ishlashining arxitekturasi va algoritmiga sezilarli o`zgartirishlar kiritilgan. Bu esa o`z navbatida yangi antiviruslar yaratilishiga asos bo`ldi. DrWeb 4.0 antivirusining asosiy yangiligi modul prinsiplarining qo`llanilganidir, ya'ni viruslar bazasi alohida faylda tashkil etilgan bo`lib, u asosiy programma ishga tushgandan so`ng qo`shimcha fayl sifatida yuklanadi. Natijada operativ xotira yetishmovchiligining oldi olinadi. DrWeb32 antivirus programmasida programma biror muhitda (masalan, Windows 95/98/NT) ishlaydigan qobiq programma va muhitga bog`liq bo`lmagan yadrodan tashkil topadi. Programmalarni bunday tashkil etish quyidagi afzalliklarga ega:
bitta virus bazasining faylidan DOS ning DrWeb programmasi uchun ham, Windows 95/98/NT, OS/2, Novell Netware uchun ham foydalanish mumkin;
programmaning yadrosini boshqa qobiq programmalar va amaliy dasturlarga ulash mumkin;
qobiq programmalar, yadrolar va virus bazalarini Internet tarmog`i orqali avtomatik kengaytirish hamda yangilash imkonini beradi.
DrWeb32 ning yana boshqa yangiliklaridan biri uning test qilinadigan obyektlarni ixtiyoriy diskdagi kataloglar ro`yxatidan (hatto alohida fayllarni ham) tanlash imkoniyatining mavjudligidir.
|
| |
Yetarli shartlar - 2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki

|
2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki
|
bet | 3/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 53,17 Kb. | | #113066 |
Bog'liq matematika KO\'FNYetarli shartlar. Agar biror ikki argumentli F(x,y) funksiya ( nuqtada hususiy hosilalarga ega bo’lsa ham, undan funksiyaning o’sha nuqtada to’la differensialga ega degan natija kelib chiqmasligi matematik analiz kursidan ma’lum.
Shuning uchun u(x,y) va v(x,y) funksiyalarga qo’shimcha talab qo’yamiz, ya’ni ular ( nuqtada differensiallanuvchi, deb faraz qilamiz.
Bunday funksiyalar uchun (1.3.5) Dalamber-Eyler shartlaridan hosilaning mavjudligi kelib chiqishini ko’rsatish mumkin. Boshqacha aytganda, bu holda hosilaning mavjud bo’lishi uchun (1.3.5) shartlar yetarli shartlardir. Biz hozir shuni isbot qilamiz.
Berilgan ikki argumentli u(x,y) va v(x,y) funksiyalar ( nuqtada differensiallanuvchi deb faraz qilganimiz uchun ularning orttirmalarini quyidagicha yozish mumkin.
bulardagi lar esa nolga intilishi bilan nolga intiladilar, ya’ni cheksiz kichiklashuvchi miqdorlardir.
(1.3.6) ga asoslanib,
Tenglikni yozish mumkin. Biz endi (1.3.5) tengliklar berilgan deb faraz etganimiz uchun so’nggi tenglikdagi o’rniga (1.3.5) dagi ni, o’rniga ni qo’ysak,
ni hosil qilamiz. Bu tenglikni ekanidan foydalanib, quyidagi holga keltira olamiz:
Bundan esa, ekanini eslasak,
tenglik kelib chiqadi. Ma’lumki,
shu sababli nolga intilganda:
So’nggi tenglikning ma’nosi quyidagidan iboratdir:
Shunday qilib, biz ushbu teoremani isbot qildik.
1.3.3-torema. Biror G sohada aniqlangan f(z)=u(x,y)+iv(x,y) funksiyaning shu sohaga tegishli, nuqtada differensiallanuvchi bo’lishi uchun u(x,y) va v(x,y) funksiyalarning o’sha nuqtada differensiallanuvchi bo’lishlari, shuningdek
shartlarning bajarilishi zarur va yetarlidir.
Agar w=f(z) funksiya nuqtada differensiallanadigan bo’lsa uning orttirmasini
ko’rinishda yozish mumkin. Mana shu (1.3.7) ning ikki tomonidan limit olsak,
Ekanligini ko’ramiz. Demak w=f(z) funksiya nuqtada differensiallanuvchi bo’lsa, u funksiya nuqtada uzluksiz ham bo’lar ekan. Ammo buning aksi har doim to’g’ri bo’lavermaydi, ya’ni berilgan w=f(z) funksiya nuqtada uzluksiz bo’la turib, u o’sha nuqtada hosilaga ega bo’lmasligi ham mumkin.
|
| |
-misol - 2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki

|
2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki
|
bet | 4/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 53,17 Kb. | | #113066 |
Bog'liq matematika KO\'FN1.3.1-misol. bu funksiyaning tekislikdagi hamma nuqtalarda uzluksizligi bizgama’lum edi.
Endi u=x, v=-y lardan hosil bo’lib,
Dalamber-Eyler shartlaridan biri buzildi, demak, funksiya biron nuqtataga ham hosilaga ega emas.
1.3.2-misol.
Buning ham uzluksizligi bizga ma’lum edi.
U=3xy, v=
Endi Dalamber-Eyler shartlaridan foydalanib quyidagi tengliklarni yoyamiz:
3y=-10y, 3x=5
Bu tenglamalarni faqat y=0, qanoatlantiradi. Demak, berilgan funksiya
faqat bittagina , ya’ni nuqtagina hosilaga ega. Boshqa nuqtalarda funksiya uzluksiz, lekin differensiallanuvchi emas, ya’ni hosilaga ega emas.
1.4.Analitik funksiyalar.
1.4.1-ta’rif. Agar bir qiymatli w=f(z) funksiya G sohaning barcha nuqtalarida differensiallanuvchi, ya’ni hosilaga ega bo’lsa, u funksiya o’sha sohada analitik deyiladi.
1.4.2-ta’rif. Agar w=f(z) funksiya nuqtada va uning biror atrofida ham differensiallanuvchi bo’lsa, u funksiya shu nuqtada analitik deyiladi.
Agar w=f(z) funksiya faqat nuqtada hosila ega bo’lib, lekin uning atrofida hosilasi mavjud bo’lmasa, u holda funksiya nuqtada monogen bo’ladi. Demak, funksiyaning nuqtada monogen bo’lishidan uning shu nuqtada analitik bo’lishi kelib chiqmaydi.
1.4.3-ta’rif. Agar bir qiymatli w=f(z) funksiya tekislikning qaysi nuqtalarida analitik bo’lsa o’sha nuqtalar funksiyaning to’g’ri (regulyar) nuqtalari deyiladi. Funksiya aniqlanish sohasining ba’zi nuqtalarida analitik bo’lmay qolsa, ana shu nuqtalar funksiyaning maxsus nuqtalari deb ataladi.
1.4.1-misol. ning analitik yoki analitik emasligi tekshirilsin.
Bulardan ko’rinadiki, Dalamber-Eyler shartlarining bajarilishi uchun x=0, y=0 bo’lishi kerak. Demak, (0,0) nuqtadagina differensiallnuvchi, boshqa nuqtalarda hosilasi yo’q, ya’ni berilgan funksiya analitik emas.
1.4.2-misol. funksiyaning analitik yoki analitik emasligi tekshirilsin.
Ko’rish osonki:
va demak, funksiya tekislikning hammasida analitik bo’ladi.
I-bob bo’yicha xulosa.
Ishning birinchi bobida mavzuni bayon qilishda zarur bo’ladigan ma’lumotlar keltirilgan. Bu bob to’rtta paragrafdan iboratdir. 1.1-paragrafda funksiya tushunchasi keltirilgan. 1.2-paragrafda kompleks o’zgaruvchili funksiya tushunchasi. 1.3-paragrafda kompleks o’zgaruvchili funksiyaning hosilasi. 1.4-paragraf analitik funksiyalarga bag’ishlangan.
|
| |
-misol - 2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki

|
2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki
|
bet | 2/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 53,17 Kb. | | #113066 |
Bog'liq matematika KO\'FN1.2.2-misol. berilgan bo’lsa, bundan
kelib chiqadi. Bu funksiyaning aniqlanish sohasi tekislikning, noldan boshqa, hamma nuqtalaridan idorat, chunki funksiyada
1.3.Kompleks o’zgaruvchili funksiyaning hosilasi.
Kompleks tekislikdagi biror G sohada aniqlangan bir qiymatli w=f(z) funksiya berilgan bo’lib, bo’lsin.
Bizga ma’lumki, argument z orttirmasi ayirmadan iborat bo’lib, funksiyaning unga mos orttirmasi esa
1.3.1-ta’rif. Agar ni har qnday yo’l (qonun) bilan nolga yaqinlashtirganda ham nisbat faqat birgina aniq limitga intilsa o’sha limit f(z) funksiyaning nuqtadagi hosilasi deyiladi:
Mana shu hosila qisqacha ko’rinishda belgilanadi.
Endi quyidagi
w=f(z)=u(x,y)+iv(x,y)
Tenglamalarga asosan (1.3.1) ni ushbu ko’rinishda yozish ham mumkin.
(1.3.2)
1.3.2-ta’rif. Agar w=f(z) funksiya nuqtada hosilaga ega bo’lsa, uni bu nuqtada differensiallanuvchi (yoki monoton) funksiya deyiladi.
Agar funksiya nuqtada hosilaga ega bo’lsa, (1.3.1) limit mavjud bo’lib, u ning qanday qonun bilan nolga intilishiga mutlaqo bog’liq emasligi ta’rifdan ko’rinadi,
Shu sababli biz nuqtani, Ox o’qqa parallel bo’lgan yo’l bilan nuqtaga yaqinlashtirishimiz ham mumkin. Uning uchun ya’ni deb olamiz, u holda (1.3.1) dan
Y
0 x
(1.3.3)
Shuningdek, agar ya’ni deb olsak, ning nolga intilishi uchun nuqta nuqtaga Oy ga parallel yo’l bilan yaqinlashishi kerak. U holda (1.3.1) tenglikdan quyidagi kelib chiqadi:
(1.3.4)
y
0 x
chunki, So’nggi (1.3.3), (1.3.4) larning chap tomonlari, ta’rifga ko’ra teng bo’lgani uchun o’ng tomonlari ham o’zaro teng bo’ladi:
ya’ni
(1.3.5)
Mana shu ikala tenglik Dalanber-Eyler shartlari deb ataladi, ularni ba’zan Koshi Riman shartlari ham deyiladi.
Shunday qilib, agar w=f(z) funksiya nuqtada hosilaga ega bo’lsa, bundan (1.3.5) zaruriy shartlari kelib chiqar ekan. Boshqacha aytganda biz quyidagini isbot qildik.
Agar w=f(z) funksiya nuqtada differensiallanuvchi bo’lsa, u holda
( nuqtada hususiy hosilalar mavjud bo’ladi.
Dalamber-Eylerning (5) shartlari bajariladi.
|
| |
Qishloq xo’jalini raqamlashtirishni rag’batlantirish

|
Qishloq xo’jalini raqamlashtirishni rag’batlantirish
|
bet | 1/3 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #141121 |
Bog'liq Azizov Nodirjon raqamlashtirish Qishloq xo’jalini raqamlashtirishni rag’batlantirish 01 Qishloq xo’jaligi sanoatini raqamlashtirish yo’llari Qishloq xo’jaligini raqamlashtirishga sezilarli ta’sir ko’rsatadigan omillar Qishloq xo’jaligini raqamlashtirish bo’yicha Qishloq xo’jaligini raqamlashtirish bo’yicha davlat islohatlari
Qishloq xo’jaligini raqamlashtirish bo’yicha davlat islohatlarini tahlil qilar ekanmiz, quyidagilarni asoslashimiz mumkindir:
2021-yil 28-dekabr kuni O’zbekiston Respublikasi Qishloq xo’jaligi vazirligida agrosanoat majmuasi va Ommaviy axborot vositalari vakillari ishtirokida konferensiya-taqdimot bo’lib o’tdi. Tadbirda qishloq xo’jaligi tarmog’ini jadal raqamlashtirish bo’yicha dasturlar doirasida yaratilgan 10 ta axborot tizimlari va platformalari taqdim etildi. Anjumanni qishloq xo’jaligi vazirining agrosanoat majmuini raqamlashtirish bo’yicha vazirlik hodimlari ishtirok etishdi.
Jumladan, Yevropa Ittifoqi va Jahon Bankining maslahat va moliyaviy qo’llab-quvvatlashidan, eng yaxshi texnik yechimlardan foydalanilmoqda. Ma’lumki, ohirgi 15 yil ichida O’zbekiston aholisi 27 milliondan deyarli 40 millionga yetdi, har bir kishi uchun ajratilgan yer maydoni esa 23 sotixdan 16 sotixga kamaydi. Yurtboshimizning “Raqamli O’zbekiston - 2030 strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to’g’risida”gi Farmoni bilan agrosanoatni rivojlantirishga qaratilgan bir necha o’nlab loyihalarni amalga oshirish belgilangan. Shu asosda raqamlashtirish bo’yicha qo’yilgan vazifa va topshiriqlarni jadal suratlarda olib borishda yetakchi xorijiy tajribani o’rganish,
Takidlash lozimki, 1 gektar yerni sug’orish uchun mo’ljallangan suv resurslari 3048 m3 dan 2889 m3 ga qisqardi. Mazkur muammoning yechimini aniqlashmaqsadida O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 17-iyundagi PF-5742-sonli qishloq xo’jaligida yer va suv resurslaridan samarali foydalanishga qaratilgan Farmoni qabul qilindi.
Ushbu farmonda yerning aniq hisobini yuritish va yer maydonlarining meliorativ holati haqidagi ma’lumotlar bazasini shakllantirish masalalari belgilangan.
O’zbekiston agrosanoat majmuasi uchun mustaqillik davri burilish nuqtalaridan biri bo’ldi, qishloq xo’jaligi sohani raqamlashtirish masalalarida davlat tomonidan qo’llab-quvvatlanmay qoldi.
|
| |
Iqtisodiyot: tarmoqlar va sohalar kafedrasi Iqtisodiyot fanidan - bet 2

|
Iqtisodiyot: tarmoqlar va sohalar kafedrasi Iqtisodiyot fanidan
|
bet | 2/8 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 72,34 Kb. | | #138869 |
Bog'liq Kurs ishi. Toshpo\'lato\'va M
KIRISH
Ishlab chiqarish korxonalarida inson resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish sohasida strategik vazifalarni muvaffaqiyatli bajarish uchun inson resurslaridan foydalanish samaradorligini baholash va kadrlar tizimini rejalashtirish hamda tahlil qilishning ilmiy asoslangan bazasida takomillashtirish, o‘sish rezervlaridan to‘liq foydalanishga ta’sir etuvchi omillarni o‘rganish birinchi darajali ahamiyatga egadir. Iqtisodiyot sohasida oldimizda turgan vazifalar haqida gapirganda, avvalo keng qamrovli iqtisodiy islohotlar negizida Prezident Sh.Mirziyoev ta’kidlaganidek, “iqtisodiyotni modernizatsiya va diversifikatsiya qilish, mehnat unumdorligini oshirish orqali yuqori iqtisodiy o‘sishni ta’minlash ” muhimdir. Ishlab chiqarish korxonalarida yaxlit holda inson resurslari faoliyatini tashkil etish samaradorligining yuqori sur’atlari personalni boshqarish samaradorligiga ta’sir etuvchi kompleks omillardan ilmiy asoslangan holda foydalanishni ta’minlaydi. Bu hozirgi kunda ayniqsa dolzarb hisoblanadi. Chunki, respublikamizda faoliyat yuritayotgan ko‘pchilik firmalar katta xarajatlarni talab etmaydigan resurslar hisobiga ularni yashab qolishini ta’minlaydigan chora-tadbirlarni ishlab chiqishi alohida muhim hisoblanadi. Biroq zamonaviy boshqaruv nazariyasi va amaliyotida mazkur mavzu bo‘yicha nazariy va amaliy ishlanmalar etarlicha emas. Bu shunga olib keladiki, hozirgi vaqtda turli xil omillar ta’sirini baholash masalalari yoki iqtisodiy holatning real holatini hisobga olmagan holda yoki turli o‘xshash ko‘rsatkichlar haqida umumlashgan taqdimot, sog‘lom fikr nuqtai nazaridan hal qilinmoqda. Inson resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish omillarining to‘g‘ri tasniflanishi masalasi muhim ahamiyatga ega. Bunday tasniflashning tuzilishida ta’kidlash kerakki, bu omillar alohida emas, balki o‘zaro bir-biriga bog‘liq holda ta’sir ko‘rsatadi. Inson resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish omillari tasnifining nazariy ahamiyati shundan iboratki, u korxona faoliyatining muayyan yo‘nalishlarini hisobga olgan holda samaradorlikning mohiyatini to‘liq ochib berish, omillar o‘rtasidagi nisbatni aniqlash, alohida omillar ta’sirining xususiyatlarini yoritib berish imkonini beradi. Bunday tasnifdan foydalanish takrorlanish hisobini oldini olish asosida har bir omilning alohida ta’sirini aniqlash hamda yaxlit holda inson resurslaridan foydalanish samaradorligi o‘sishini to‘g‘ri aniqlash va foydalanish imkonini beruvchi omillarning natijadorligini hisobga olish imkonini beradi
“MEHNAT RESURSLARINI BOSHQARISH” FANINING PREDMETI VA VAZIFALARI
|
| |
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari - bet 3

|
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari
|
bet | 3/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1)Uch kaltsiyli alyuminat 3CaO Al2O3 (C3A) klinker tarkibida 4-12% bo’lib, 10-15 mkm o’lchamdagi kristallarni tashkil qiladi. U suv bilan reaktsiyaga kirishib juda tezlik bilan gidramineral hosil qiladi, lekin yuqori mustahkamlikka ega bo’lmaydi. Uch kaltsiyli alyuminatning zichligi 3,04 g/sm3 bo’lib, sulfatli muhitda kimyoviy korroziyaga sabab bo’ladi va shu tufayli S3A miqdori klinker tarkibida 5% dan oshmasligi kerak. To’rt kaltsiyli alyumoferrit 4CaO Al2O3 Fe2O3 (C4AF) klinker tarkibida 10-12 % ni tashkil etadi. Uning zichligi 3,77 g/sm3. S4AF gidratatsiyalanish tezligi o’rtacha bo’lib, Sementning gidratatsiyalanish va qotish tezligiga katta tasir ko’rsatmaydi. Klinker shishasi oraliq modda sifatida 5-15% ni tashkil etadi. Uning tarkibini Al2O3, MgO, Fe2O3, K2O, Na2O lar tashkil etadi. - Uch kaltsiyli alyuminat 3CaO Al2O3 (C3A) klinker tarkibida 4-12% bo’lib, 10-15 mkm o’lchamdagi kristallarni tashkil qiladi. U suv bilan reaktsiyaga kirishib juda tezlik bilan gidramineral hosil qiladi, lekin yuqori mustahkamlikka ega bo’lmaydi. Uch kaltsiyli alyuminatning zichligi 3,04 g/sm3 bo’lib, sulfatli muhitda kimyoviy korroziyaga sabab bo’ladi va shu tufayli S3A miqdori klinker tarkibida 5% dan oshmasligi kerak. To’rt kaltsiyli alyumoferrit 4CaO Al2O3 Fe2O3 (C4AF) klinker tarkibida 10-12 % ni tashkil etadi. Uning zichligi 3,77 g/sm3. S4AF gidratatsiyalanish tezligi o’rtacha bo’lib, Sementning gidratatsiyalanish va qotish tezligiga katta tasir ko’rsatmaydi. Klinker shishasi oraliq modda sifatida 5-15% ni tashkil etadi. Uning tarkibini Al2O3, MgO, Fe2O3, K2O, Na2O lar tashkil etadi.
Magniy oksidi alyumoferrit fazasi va klinker shishasi tarkibiga kiradi yoki erkin holda bo’lishi mumkin. MgO juda sekinlik bilan gidratatsiyalanishi (Mg(OH)2), qotgan Sement toshi tarkibida MgO ning 5% dan ko’p bo’lishi Sementning hajmini notekis o’zgarishiga va undan tayyorlangan materiallarning buzilishiga olib keladi. - Magniy oksidi alyumoferrit fazasi va klinker shishasi tarkibiga kiradi yoki erkin holda bo’lishi mumkin. MgO juda sekinlik bilan gidratatsiyalanishi (Mg(OH)2), qotgan Sement toshi tarkibida MgO ning 5% dan ko’p bo’lishi Sementning hajmini notekis o’zgarishiga va undan tayyorlangan materiallarning buzilishiga olib keladi.
- Klinker tarkibida CaO erkin h’olatda bo’lishi mumkin. Uning miqdori 1% dan ortib ketsa, gidratatsiya natijasida (Ca(ON)2) Sement hajmini notekis kengayishiga olib keladi. Natriy va kaliy ishqorlari klinkerning alyumoferrit fazasi bo’lib, Sement tarkibida sulfatlar ko’rinishida bo’ladi.
|
| |
Qotish jarayoni - 15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari

|
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari
|
bet | 6/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1)Qotish jarayoni. Sement suv bilan aralashtirilganda mayin elimsimon modda hosil bo’ladi va asta-sekin quyuqlashib qota boshlaydi. Sementning quyuqlanish davri 5-10 soat davom etadi, so’ng kristallanish davri boshlanadi. Sement gidrominerallarining kristallanish jarayoni muayyan sharoitda yillab davom etadi. Sement gidratatsiyasi murakkab kimyoviy va fizik-kimyoviy jarayonlarni o’z ichiga oladi. Sement klinkerining har bir minerali suv bilan birikib gidrominerallarni hosil qiladi. - Qotish jarayoni. Sement suv bilan aralashtirilganda mayin elimsimon modda hosil bo’ladi va asta-sekin quyuqlashib qota boshlaydi. Sementning quyuqlanish davri 5-10 soat davom etadi, so’ng kristallanish davri boshlanadi. Sement gidrominerallarining kristallanish jarayoni muayyan sharoitda yillab davom etadi. Sement gidratatsiyasi murakkab kimyoviy va fizik-kimyoviy jarayonlarni o’z ichiga oladi. Sement klinkerining har bir minerali suv bilan birikib gidrominerallarni hosil qiladi.
2-rasm. Portlandtsement ishlab chiqarish sxemasi 1-giltuproq va ohaktosh karerdan keladi; 2-xomashyoni tayyorlash; 3-dozator; 4-aylanma xumdon; 5-yoqilg’i uzatish; 6-klinkerni uzatish; 7-klinker omborxonasi; 8-gipsni maydalash va dozirovkalash; 9-gips omborxonasi; 10- klinkerni (gipsni) maydalaydigan quvursimon tegirmon; 11-pnevmatik nasos; 12-kompressor; 13-sement omborxonasi (siloslar); 14-sementni qoplash. Ishlab chiqarish usullari - Klinkerni ishlab chiqarish uchun xom —ashyoviy moddalar bo‘lib yuqori karbonatli bo‘lgan ohaktoshlar (bo‘r,ohak,ohak) xamda tarkibida SiO2, AL203, FeO3 bo‘lgan moddalar (gil, ohakgil) xizmat qiladi. Ohaktosh va gil taxminan 75 — 25, ya’ni 3:1 nisbatda bo‘ladi, va 1 t sementga o‘rtacha 1,6 t mineral xom —ashyo sarflanadi. Xom —ashyoviy aralashmaga miqdori u yoki bu, yo‘qsa bir yo‘la ikkala kislotaviy oksidning miqdorini talab etiladigan normagacha keltirish uchun yetarli bo‘ladigan sozlovchi (korrektirlovchi) qo‘shimchalar qo‘shiladi. Masalan SiO2 ning miqdorini xom-ashyoviy aralashmaga ma’lum miqdorda kul, tarkibida Fe203 bo‘lgan kolchedan kuyindisi qo‘shib oshiriladi.
|
| |
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari - bet 8

|
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari
|
bet | 8/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1)Xaskashlar katta bo‘laklarni o‘lchamlari 3 — 5 mm dan katta bo‘lmagan mayda donachalarga bo‘ladi, ular esa suvda osongina erib ketadilar. Hosil bo‘lgan shlam maydalangan ohaktosh bilan birgalikda tuyish uchun surgichlar bilan xom ashyoviy tegirmonning sarflovchi bunkerlariga o‘tkaziladi. Agar karbonat xom — ashyosi sifatida bo‘rdan foydalanilsa, u holda uni avval (maydalangandan so‘ng) gil bilan birgalikda qorg‘ichda qoriladi, so‘ngra esa tegirmonda tuyiladi. - Xaskashlar katta bo‘laklarni o‘lchamlari 3 — 5 mm dan katta bo‘lmagan mayda donachalarga bo‘ladi, ular esa suvda osongina erib ketadilar. Hosil bo‘lgan shlam maydalangan ohaktosh bilan birgalikda tuyish uchun surgichlar bilan xom ashyoviy tegirmonning sarflovchi bunkerlariga o‘tkaziladi. Agar karbonat xom — ashyosi sifatida bo‘rdan foydalanilsa, u holda uni avval (maydalangandan so‘ng) gil bilan birgalikda qorg‘ichda qoriladi, so‘ngra esa tegirmonda tuyiladi.
- Gilning yirik, erimagan donachalari idishning tubida yig‘ilib qoladi va vaqti vaqti bilan chiqarib tashlanadi. Xom —ashyoviy aralashmaning ikkinchi komponenti — ohaktosh — ikkita boskichda maydalanadi (3-rasm): birinchisi lunjli, ikkinchisi bolg‘ali toshmaydalagichda maydalanadi va tashuvchi qurilmalar yordamida gilli shlam bilan birgalikda tuyish uchun xom — ashyoviy aralashmaning komponentlari o‘rtasida aniq nisbatni saqlab turishga imkon beruvchi avtomatik boshqaruvchisi bo‘lgan uzluksiz ishlab turuvchi tarozli dozatorlar orqali sharli tegirmonga yo‘naltirilgan.
3-rasm. Ohaktoshni lunjli, bolg‘ali maydadalagichda maydalashni texnologik chizmasi: 1,4-yengsimon filtrlar; 2–lentali konveyer; 3-ventilator; 5-lunjli maydalagich; 6-plastinkali oziqlantiruvchi; 7-bolg‘ali maydalagich Sement va uni ishlab chiqarish - Romansement. Romansement tarkibida 20% va undan ortiq miqdorda giltuproq bo’lgan mergelli ohaktosh va magnezitlarni 9000C h’aroratda kuydirib olinadi. Kuydirilganda hosil bo’ladigan kichik tartibli kaltsiyli silikatlar va alyuminatlar romansementga gidravlilik xususiyatini beradi. Xomashyo kuydirilganda romansement tarkibida ohak erkin holatda 2-3% miqdorgacha hosil bo’lishi mumkin.
- Romansement tarkibiga 3-5% gips va 10-15% opoka, diatomit, trepel, gliej singari aktiv mineral qo’shimchalar kiritilishi uning gidravlilik xususiyatlarini yaxshilaydi.
- Romansement 3 xil markada: 2,5; 5,0 va 10 (MPa) ishlab chiqariladi. U past markadagi qurilish qorishmalari va betonlari olishda ishlatiladi.
|
| |
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari - bet 2

|
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari
|
bet | 2/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1)Alit 3CaO SiO2 (C3S) klinkerning asosiy minerali bo’lib, Sementning qotish tezligini, mustah’kamligini belgilaydi. Alit klinker tarkibida 45-60% bo’ladi. Uning tarkibida 2-4% atrofida MgO, Al2O3, P2O3, Cr2O3 va shu kabilar bo’lib, alit xususiyatlariga tasir ko’rsatadi. Alit kristallari uzunchoq (3-20 mkm) bo’lib, Sement aktivligini oshiradi. - Alit 3CaO SiO2 (C3S) klinkerning asosiy minerali bo’lib, Sementning qotish tezligini, mustah’kamligini belgilaydi. Alit klinker tarkibida 45-60% bo’ladi. Uning tarkibida 2-4% atrofida MgO, Al2O3, P2O3, Cr2O3 va shu kabilar bo’lib, alit xususiyatlariga tasir ko’rsatadi. Alit kristallari uzunchoq (3-20 mkm) bo’lib, Sement aktivligini oshiradi.
- Belit 2CaO SiO2 (C2S) klinkerning ikkinchi asosiy minerali bo’lib, Sementning vaqt o’tishi bilan h’osil bo’ladigan mustah’kamligini taminlaydi. Belit klinker tarkibida 20-30% tashkil etadi va boshlang’ich davrda sekin qotadi. Uning tarkibida 1-3% atrofida Al2O3, MgO, Fe2O3, Cr2O3 va shu kabilar bo’ladi.
Kuydirish xumdonlaridan chiqqan klinkerni asta-sekin sovutish natijasida, h’arorat 5250C dan pasayganda P-C2S o’rniga v-C2S hosil bo’lishi belit strukturasining buzilishiga va klinkerning kukunga aylanishiga olib keladi. Bunda klinkerning hajmi 10% ortadi, P-S2S ning zichligi 3,28 g/sm3 dan v-C2S ning zichligi 2,97 g/sm3 gacha kamayadi. Hosil bo’lgan v-C2S 1000C h’aroratgacha suv bilan reaktsiyaga kirishmaydi va bog’lovchilik xususiyatlariga ega bo’lmaydi. Shuning uchun klinker maxsus sovutish moslamalari yordamida tezlik bilan sovutiladi. Bundan tashqari Al2O3, MgO, Fe2O3, Cr2O3 kabi oksidlar (1-3% atrofida) P-Ca2S strukturasini stabillashishiga va v-Ca2S ga aylanishiga yordam beradi. Klinker tarkibida alit va belit 75-80% ni tashkil etgani uchun ularning gidratatsiya mah’suloti portlandSementning asosiy xossalarini belgilaydi. - Kuydirish xumdonlaridan chiqqan klinkerni asta-sekin sovutish natijasida, h’arorat 5250C dan pasayganda P-C2S o’rniga v-C2S hosil bo’lishi belit strukturasining buzilishiga va klinkerning kukunga aylanishiga olib keladi. Bunda klinkerning hajmi 10% ortadi, P-S2S ning zichligi 3,28 g/sm3 dan v-C2S ning zichligi 2,97 g/sm3 gacha kamayadi. Hosil bo’lgan v-C2S 1000C h’aroratgacha suv bilan reaktsiyaga kirishmaydi va bog’lovchilik xususiyatlariga ega bo’lmaydi. Shuning uchun klinker maxsus sovutish moslamalari yordamida tezlik bilan sovutiladi. Bundan tashqari Al2O3, MgO, Fe2O3, Cr2O3 kabi oksidlar (1-3% atrofida) P-Ca2S strukturasini stabillashishiga va v-Ca2S ga aylanishiga yordam beradi. Klinker tarkibida alit va belit 75-80% ni tashkil etgani uchun ularning gidratatsiya mah’suloti portlandSementning asosiy xossalarini belgilaydi.
|
| |
Xom — ashyoni baholash asosan ikki belgi: kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlariga ko‘ra amalga oshiriladi

|
Xom — ashyoni baholash asosan ikki belgi: kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlariga ko‘ra amalga oshiriladi
|
bet | 7/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1)Xom — ashyoni baholash asosan ikki belgi: kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlariga ko‘ra amalga oshiriladi. - Xom — ashyoni baholash asosan ikki belgi: kimyoviy tarkibi va fizikaviy xususiyatlariga ko‘ra amalga oshiriladi.
- Fizikaviy xususiyatlarning eng muhimlari: xom — ashyoning namligi, mineralogik, granulometrik tarkibi, mustaxkamligi, begona aralashmalarning qay miqdorda mavjudligidir.
- Ohakli jinslar — bu jinslarning barcha turlaridan bo‘r, ohaktosh, chig‘anoqtoshli ohaktosh, ohakli tuf, marmardan foydalanish mumkin. Bizning mamalakatimizda ko‘proq ohaktosh va bo‘rdan foydalaniladi, ularning tarkibida 90% gacha CaCO4 va ozgina qum, gil moddalar mavjud. Kimyoviy tarkibida CaO — 50%, CO2-40% miqdorida bo‘ladi.
- Jinslar yuqori darajada dolomitlangan va gipslangan bo‘lsa, ular sement ishlab chiqarish uchun yaroqsiz bo‘lib qolishi mumkin.
- Mergellar — karbonat angidridli kalsiy va ko‘pgina mayda kvarsli qum bilan aralashgan gilning tabiiy qorishmasidan iborat bo‘ladi. Ular kuydirilganda tarkibidagi CaO,SiO2,R203 miqdori bo‘yicha klinkerga yaqin bo‘ladilar.
Portlandsementni ishlab chiqarish quyidagi tartibda amalga oshiriladi: - A) Xom — ashyoviy moddalarni konlardan qazib olish va zavodga tashib keltirish;
- B) Xom — ashyoviy aralashmani tayyorlash;
- D) Pishirish uchun xom — ashyoviy aralashmani kuydirish va klinker hosil qilish;
- E) Klinkerga gips yeki faol mineral qushimchalar qo‘shib tuyish va portlandsement hosil qilish;
- G) Tayyor mahsulotni omborlarga (siloslarga) joylash, saqlash.
Xo‘l usul - Bu usul agar xom – ashyo mayda bo‘lsa xamda katta namlikka ega bo‘lsa qo‘llaniladi va qo‘yidagi texnologik rejada o‘tib boradi.
- Yumshoq jinslar (gil va bur) valik maydalagichda (valkovaya drobilka) da 10 sm o‘lchamli bo‘lakchalarga maydalanadi va so‘ngra loyqorg‘ichda suv bilan ivitiladi, qorishtiriladi. Suyuq oquvchan modda — shlam ko‘rinishidagi xom ashyoviy aralashma 35 — 45% namlikka ega bo‘ladi, Loyqorg‘ich — diametri 10m va balandligi 2,5 — 3,5 m li dumaloq temirbeton rezervuar bo‘lib, ichi cho‘yan plitalar bilan qoplangan bo‘ladi. Qorg‘ichning o‘rtasida gilni maydalash uchun po‘lat xaskash maxkamlangan krestovina aylanadi. Gil qorg‘ichga suv bilan birgalikda uncha katta bo‘lmagan qismlar bilan solib turiladi.
|
| |
D rasulev, sh. Nurullayeva, N. Ro„zmetova, M. Muminova biznes-jarayonlarini modellashtirish

|
D rasulev, sh. Nurullayeva, N. Ro„zmetova, M. Muminova biznes-jarayonlarini modellashtirish
|
bet | 1/81 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 3,03 Mb. | | #123098 |
O„ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI OLIY VA O„RTA MAXSUS
TA‟LIM VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT IQTISODIYOT UNIVERSITETI
D. RASULEV, SH. NURULLAYEVA, N. RO„ZMETOVA,
M. MUMINOVA
BIZNES-JARAYONLARINI MODELLASHTIRISH
O„quv qo„llanma
TOSHKENT – IQTISODIYOT – 2019
UDK: 330.115
Rasulev D., Nurullayeva Sh., Ro„zmetova N., Muminova M. Biznes-jarayonlarini modellashtirish: O„quv qo„llanma. – T.: IQTISODIYOT, 2019. – 175 bet.
Ushbu o‗quv qo‗llanmada bozor munosabatlari sharoitida korxonalarda biznesjarayonlarini modellashtirish masalalari ko‗rib chiqilgan. Korxonalarda biznesjarayonlarining mohiyati, jarayonli boshqaruv, biznes-jarayonlari reinjiniringi, respublikamizda biznesning rivojlanishi, biznes jarayonlarida iqtisodiy-matematik usullar va modellarning hamda zamonaviy axborot texnologiyalarini qo‗llanishi masalalari batafsil yoritib berilgan, tahsil oluvchi talabalar, o‗qituvchilar hamda biznes-jarayonlarini modellashtirish masalalari bilan shug‗ullanuvchi mutaxassislarga mo‗ljallangan.
This textbook the modeling business-processes of enterprises in the marketing conditions is described. The meaning of business-processes, their management of reengineering, business development in the Republic of Uzbekistan, the usege of economicmathematical methods and models and also modern information technologiyes are investigated.
The textbook is intended for the undergraduate students of institution of higher education who are majoring in all economical specilizied. It could be used to also by postgraduate students and specialists desiring to lean modeling of business-processes.
В данном учебном пособии рассмотрены вопросы моделирования бизнеспроцеесов на предприятиях в условиях рыночных отношений. Подробно освешены вопросы сущности бизнес-процессов, процессное управление, реинжиниринг бизнеспроцессов, развитие бизнеса в нашей республике, применение экономикоматематических методов и моделей, а также современных информационных технологий на предприятиях, а также преподавателям и специалистам, занимающимся вопросами моделирования бизнес-процессов.
Taqrizchilar: Abdullayeva D.K. - i.f.n., G.V. Plexanov nomidagi Rossiya iqtisodiyot
universiteti Toshkent shahridagi filiali ―Matematika va gumanitar fanlar‖ kafedrasi dotsenti,
Almuradov A.A. - i.f.n., Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti ―Ekonometrika‖ kafedrasi dotsenti.
ISBN: 00000000
UO‗K: 00000000
КВК 000000000
© ―IQTISODIYOT‖ nashriyoti, 2019
© Rasulev D., Nurullayeva Sh., Ro‗zmetova N., Muminova M., 2019
|
| |
102. Difraksion panjaraning har

|
102. Difraksion panjaraning har
|
Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 4,14 Mb. | | #255137 |
Bog'liq fizika 3v 3 ta (1)
102. Difraksion panjaraning har 1 cm da 5000 chiziq bor. Agar u 2—-s8g ‹m to‘Iqin uzunlikdagi yorug‘lik bilan yoritilayotgan bo’lsa, maksimal spektr tartibi topilsin.
77. Yassi to’Iqin uchun zonalarining dastlabki uchtasini radiusi hisoblab topilsin. To’lqin sirtida kuzatilayotgan nuqtagacha bo‘lgan masofa I m. To’lqin uzunligi =500 nm.
52. Oralaridagi masofa d=200 pm bo‘lgan ikki kogerent S va S2 manbalardan ekran yoritilmoqda (2—-590 mŞ. Ekran markazidan x=15pm masofada 2- qora interferensiya yo‘li joylashgan. Mavhum manbalardan ekrangacha bo‘lgan masofa topilsin.
29. To‘lqin uzunligi d 10’ m bo’lgan i—-3 burchak ostida sovun pardasi tushadi. Qaytgan yorug’likda pardada interferension yo’llar kuzatiladi. qo’shni yo‘IIar orasidagi masofa a x—-4 mm. Sovun pardasining sindirish ko‘rsatkichi n—-1,33. Sovun pardasi sirtlari orasidagi burchak topilsin.
29. Berilgan temperaturada qotayotgan qo’rg’oshinning Re energetik yorituvchanligini absolyut qora jismning energetik yorituvchanligiga nisbati k=0,6 ga teng. qo’rg’oshinning energetik yorituvchanligi topilsin.
52. U=3 V potensiallar ayirmasi to‘Iiq to‘xtatadigan elektronlarni metalldan urib chiqish mumkin bo’lgan yorug’lik chastotasi topilsin. fotoeffekt yorug‘likni = 6 1014 Hz chastotasida boshlanadi. Elektronni metalldan chiqish ishi topilsin.
77. Metallga to’Iqin uzunligi J=J/ nm bo’lgan rentgen nurlari tushmoqda. Chiqish ishini e’tiborga olmagan holda fotoelektronni maksimal tezligi i9m aniqlansin.
102. Kompton yorug’lik to‘Iqin uzunlikning maksimal o‘zgarishi aniqlansin: 1) erkin elektronlarda; 2) erkin protonlarda.
5. yadrolari qancha nuklonlar, protonlar va neytronlarga egaligini ko‘rsating.
25. Radioaktiv izotop yadrolari boshlang‘ich sonining k = 3/4 qismiga
t = 8 sutka vaqt ichida parchalandi. Yarim parchalanish davri Ti
aniqlansin.
51. litiy izotopi neytral atomining ma massasini bilgan holda litiy ionlarining m1, m2, m3 massalari aniqlansin. uch zaryadli
93. Sutkasiga 0,1 kg uran-235 sarflaydigan atom elektr stansiyasining FIK 16 foiz bo‘lsa, uning P elektr quvvati topilsin.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 6/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 95,5 Kb. | | #231603 |
Bog'liq FOYDALI MANBALAR Foydalanilgan adabiyotlar:
Informatika. Pod redaksiey professora N.M,Makarovoy M., «Finansi i statistika» 1997
V.E. Figurnov IBM PC dlya polzovateley. M., 1990
N.X.Noraliev.,N.Qilichev Informatika, o`quv qo`llanma, 2004 y
Raxmonqulova IBM PC shaxsiy kompyuterlarida ishlash. Sharq NMК-S PRINT. N.,1998
N.X.Noraliev va boshqalar. Informatika va hisoblash texnikasi. T.,1996
A.Abduqodirov EHM, Algoritm, Dastur, T., 1992
M.M.Aripov, J.O`. Muxammadiev Informatika, Informasion texnologiyalar (Oliy o`quv yurtlari uchun darslik).,T.2004
S.S.G`ulomov, A.T.Shermuxamedov, B.A.Begalov «Iqtisodiy informati-ka» Toshkent»Sharq» 2000.
|
| |
RESURSLAR.


     


Inson resurlari

|
RESURSLAR.
Inson resurlari
|
bet | 5/8 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 61,25 Kb. | | #134572 |
Bog'liq ishlab chiqarish nazariyasi kurs ishiRESURSLAR.
Inson resurlari
Moddiy resurslar
Jamiyatda xo’jalik yuritishning va mulkchilik shakllari turlichadir, lekin ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo’lgan soxalarda ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashadigan unsurlar (elementlar, iqtisodiy kategoriyalar) bir xil bo’ladi. Ular tarkibini quyidagi unsurlar tashkil etadi.
Ya’ni:
1. Mehnat (ishchi kuchi);
2. Mehnat predmeti;
3. Mehnat qurollari
4. Mehnat vositalari.
Bu to’rtta unsurni ishlab chiqarish omillari deb ataladi. Biz ularni xar biriga aloxida tushuncha va ta’rif berib utamiz.
Mehnat (ishchi kuchi) iqtisodiy kategoriya bo’lib, mehnatga layoqatli bo’lgan xar bir sub’ektning maqsadlar yo’lidagi jismoniy va aqliy qobiliyatining majmuasidir. Masalan, O‘zbeqiston Respublikasida hozirgi kunda 30 mln 115 ming axoli bo’ladigan bo’lsa, uning 51,6 foizi mehnatga yaroqli bo’lgan qishilardir. Qolganlari esa qariyalar, yoshlar va nogironlar hisoblanadi.
Kishilar mehnati yo’naltirilgan va mehnat ta’sir qiladigan narsalarga mehnat ashyolari deb ataladi. Masalan, yer va undagi maxsulotlar, xomashyolar, metallar, suv, har xil materiallar va xokazo.
Inson mehnati bilan mehnat predmetiga va tabiatga ta’sir qiladigan narsalarga mehnat qurollari deyiladi. Ya’ni, har xil turdagi mashinalar, asbob-uskunalar, qurollar, stanoklar va xokazolar. Misol, inson o’z mehnatini mehnat quroli bo’lgan arraga biriktirib, o’rmon xomashyosini qirqishi mumkin, eshik yasashi mumkin va xokazo.
Bevosita ishlab chiqarishga qatnashmaydigan, lekin unga ko’maklashadigan narsalar mehnat vositalari deb ataladi.
Masalan, ko’priklar, kanallar, temir yo’llar va xokazolar. Lekin hozirgi zamon iqtisodchi olimlari ishlab chiqarish omllarini turli tomonlarini o’rganib chiqib, ularning zamonaviy va qulay bo’lgan tarkibini tuzib chiqdilar.
yer;
mehnat;
kapital;
tadbirkorlik qobiliyati;
axborotlar;
ekologiya.
Ko’rib turganimizdek bu yerda tadbirkorlik qobilyati, axborotlar va ekalogiya degan tushunchalar mavjud.
|
| |
Yozma qismining tuzilishi - Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning...

|
Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning elektr qismining hisobi
|
bet | 3/10 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 115,95 Kb. | | #271277 |
Bog'liq 18d-21 variant3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, IESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
67-variant
Ishlanadigan loyiha nomi: IES(GES) larning elektr qismining hisobi
Boshlang‘ich ma’lumotlar:
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
|
km
|
kV
|
MVA
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
GES
|
5x100
|
12
|
110
|
215
|
21
|
220
|
3700
|
3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, GESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
|
| |
Raxbar: ______________ I.Ibroximov

|
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
|
bet | 4/10 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 115,95 Kb. | | #271277 |
Bog'liq 18d-21 variant Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
68-variant
Ishlanadigan loyiha nomi: IES(GES) larning elektr qismining hisobi
Boshlang‘ich ma’lumotlar:
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
|
km
|
kV
|
MVA
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
IES
|
6x100
|
19
|
110
|
280
|
32
|
220
|
7300
|
3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, IESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
69-variant
|
| |
Raxbar: ______________ I.Ibroximov

|
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
|
bet | 7/10 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 115,95 Kb. | | #271277 |
Bog'liq 18d-21 variant Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
76-variant
Ishlanadigan loyiha nomi: IES(GES) larning elektr qismining hisobi
Boshlang‘ich ma’lumotlar:
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
|
km
|
kV
|
MVA
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
IES
|
6x220
|
17
|
110
|
600
|
22
|
220
|
2200
|
3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, IESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
77-variant
|
| |
Yozma qismining tuzilishi - Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning...

|
Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning elektr qismining hisobi
|
bet | 9/10 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 115,95 Kb. | | #271277 |
Bog'liq 18d-21 variant3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, IESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
83-variant
Ishlanadigan loyiha nomi: IES(GES) larning elektr qismining hisobi
Boshlang‘ich ma’lumotlar:
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
|
km
|
kV
|
MVA
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
GES
|
6x64
|
16
|
110
|
180
|
20
|
220
|
2200
|
3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, GESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
|
| |