nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Relyatsion ma’lumotlar modeli - Sql tilining create operatori va u yordamida so’rovlar yaratish javobi

|
Sql tilining create operatori va u yordamida so’rovlar yaratish javobi
|
bet | 5/18 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 50,82 Kb. | | #138706 |
Bog'liq Sql tilining create operatori va u yordamida soârovlar yaratish -fayllar.orgRelyatsion ma’lumotlar modeli. Ma’lumotlarni relyatsion modeli asosida munosabat tushunchasi yotadi. Munosabatni ikki o‘lchamli jadvallar yordamida tavsiflash qulay. Jadval tushunarli va inson uchun oddiy. Munosabatlar to‘plami ma’lumotlarni saqlash uchun ishlatilishi mumkin. Shu bilan birga ular orasidagi bog‘lanishlarni modellashtirish imkonini beradi. Yuqorida ko‘rib chiqilgan ierarxik, tarmoqli va boshqa ma’lumotlarni tasvirlash usullarini shunday ikki o‘lchamli jadvalga keltirish mumkin. Bunday jadvallar quyidagi xususiyatlarga ega bo‘ladi.
1. Jadvalni har bir ma’lumot elementi maydon hisoblanadi va takrorlanuvchi guruhlar bo‘lmaydi;
2. Barcha ustunlar bir jinslidir;
3. Har bir ustunga nom tayinlangan;
4. Jadvalda bir xil satr ikki marta uchramaydi;
5. Bunday jadvalda satr va ustunlar ixtiyoriy tartibda qaraladi va ixtiyoriy ketma-ketlikda ishlatilishi mumkin.
Yuqoridagi sanab o‘tilgan ma’lumotlar modelidan tashqari hozirgi kunda quyidagi ma’lumotlar modellari ham amaliyotga kirib kelmoqda.
1. Ko‘p o‘lchamli ma’lumotlar modellari;
2. Ob’yektga yo‘naltirilgan ma’lumotlar modellari.
Shuningdek boshqa ma’lumotlar modellariga asoslangan har xil tizimlar ham ishlab chiqilmoqda. Bular qatorida quyidagilarni sanash mumkin.
1. ob’yekt- relyatsion;
2. semantik;
3. yo‘naltirilgan;
4. konseptual va boshqalar.
Obyektlarga o‘zgartirish kiritish.
Javob: Ma’lumotlar bazasi jadvallari yaratishda CREATE – yangi jadval hosil qilish uchun ishlatiladi. Quyidagi ko‘rinishda yoziladi:
CREATE TABLE ( ustun_nomi va toifasi, … );
ALTER – jadvalga o‘zgartirish kiritish uchun ishlatiladi. Bu buyruq jadvalga yangi ustunlar qo'shish, ustunlarni o'chirish, ustunlar kattaligini o'zgartirish, hamda cheklanishlarni qo'shish va olib tashlash imkoniyatlariga ega.
Misol uchun jadvalga ustun qo‘shish buyrug‘i sintaksisi quyidagicha:
ALTER TABLE ADD ;
Jadvalga bir nechta ustun ham qo‘shsa bo’ladi. Ular bir-biridan vergul bilan ajratiladi.
Ustun tavsifini o‘zgartirish mumkin. Ko’pincha bu ustun o‘lchamlarini o‘zgartirish, ulardagi qiymatlarga cheklanishlarni qo‘shish yoki olib tashlash bilan bog‘liq bo’ladi. Komanda bu holda quyidagicha bo’ladi:
|
| |
1 – variant Geometrik optika

|
1 – variant Geometrik optika
|
bet | 1/11 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 24,79 Kb. | | #114104 |
Bog'liq 1 – variant Geometrik optika-fayllar.org
1 – variant Geometrik optika
Fizika fanidan Yakuniy nazorat variantlari. 2021-2022 o’quv yili. 1-kurs, 2-semestr.
1 – variant
1. Geometrik optika. Yorug‘lik nuri. Yorug‘lik. To’lqin. Yorug‘likning korpuskulyar nazariyasi. Sindirish ko‘rsatkichi. Absolyut nur sindirish ko’rsatgichi, nisbiy nur sindirish ko‘rsatgichi. Yorug‘likning vakuumdagi tezligi. Yorug‘likning muhitdagi tezligi.
2. Vakuumda magnit maydoni. Magnit maydon induksiya vektori. Magnit maydon induksiyasi vektori uchun superpozitsiya prinsipi. Bio-Savar-Laplas qonuni. To‘g‘ri va aylanma tokning magnit maydonini hisoblash.
3. Radioaktivlik. Radioaktivlikning yemirilish qonuni. - nurlanish, - nurlanish, - nurlanish, - emirilish, - yemirilish, Yarim yemirilish davri, yemirilish doimiysi aktivlik birligi.
4. Egrilik radiusi 40sm bo’lgan botiq sferik ko’zguda natural kattaligining yarmicha keladigan haqiqiy tasvir olinmoqchi. Buyumni qaerga qo‘yish kerak va tasvir qaerda olinadi? fokus masofasi va 2) optik kuchi aniqlansin.
Kafedra mudiri: Urunov I.O
Fizika fanidan Yakuniy nazorat variantlari. 2021-2022 o’quv yili. 1-kurs, 2-semestr.
2 – variant
1. Yorug‘lik. Yorug‘lik to‘lqinlarining tenglamasi. Yorug‘lik to‘lqinlar tenglamasi, nur, intensivlik, elektromagnit to‘lqinlar shkalasi, radioto‘lqinlar, infraqizil, ultrabinafsha nurlar, rentgen va radioaktiv nurlar.
2. Amper kuchi.Parallel toklarning o‘zaro ta’siri. Magnit maydonni xarakatdagi zaryadga ta’siri. Lorens kuchi. Bir jinsli magnit maydonida zaryadli zarralar harakati. Xoll effekti. Tezlatgichlar.
3. Yadro bog‘lanish energiyasi. Yadro bog‘lanish energiyasi, solishtirma bog‘lanish energiyasi grafigi, massa defekti, yadro kuchi, yadro kuchining xossalari.
4. Muayyan metall uchun fotoeffektning qizil chegarasi 2750A0. Fotoeffektni vujudga keltiruvchi foton energiyasining minimal qiymati nimaga teng?
|
| |
Asosiy adabiyotlar - 6-Ma’ruza: Og’ir metallarning atrof-muhit obektlari ekologik holatiga ta’siri

Asosiy adabiyotlar
1.
Tursunov T.T., Niyazova M.M., Adilova K.M. «Atrof muxit kimyosi»
fanidan ma`ruza matnlari, T. 2005.
2.
Turobjonov S.S., Tursunov T.T., Adilova K.M. «Atrof muxit kimyosi»
fanidan o‘quv qo‘llanma, T. 2012.
3.
V.A.Isidorov «Organicheskaya ximiya atmosferi», M.:Ximiya, 1985, 264s.
4.
N.K.Burgelya, N.F.Miplyan «Geoximiya i okrujayushaya sreda». Kishinev
«Shtinitsa», 1985, 108s.
5.
M.I.Budiko, A.B.Ronov, A.L.Yanshin «Istoriya atmosferi»,
L.:Gidrometeoizdat, 1988.
6.
S.S.Saydaminov «Osnovi oxrani okrujayushey sredi», T.:Ukituvchi, 1989,
304s.
7.
I.Tinsli «Povedenie ximicheskix zagryazniteley v okrujayushey srede», M.:
Mir, 1982, 281s.
|
CD to‘g‘ri chiziqning joylashgan o‘rnini aniqlang

|
CD to‘g‘ri chiziqning joylashgan o‘rnini aniqlang
|
bet | 4/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 28. CD to‘g‘ri chiziqning joylashgan o‘rnini aniqlang.
A. H tekisligida;
B. V tekisligida;
C. W tekisligida;
D. Ox o‘qida.
29. EF to‘g‘ri chiziqning joylashgan o‘rnini aniqlang.
A. H tekisligida;
B. V tekisligida;
C. W tekisligida;
D. Oz o‘qida.
30 a va b to‘g‘ri chiziqlar o‘zaro qanday joylashgan?
A . ayqash;
B. parallel;
C. kesishgan;
D. perpendikulyar.
31. To‘g‘ri chiziqning proyeksiyalar tekisliklari bilan kesishish nuqtalari.........deyiladi?
A) to‘g‘ri chiziqning izlari B) tekislik izlari
C) frontal izi D) gorizontal izi
32. Biror to‘g‘ri chiziqning gorizontal proyeksiyalar tekisligi bilan kesishgan nuqtasi uning...... deyiladi?
A) frontal izi B) gorizontal izi C) tekislik izi
D) to‘g‘ri chiziqning izi
33. Biror to‘g‘ri chiziqning frontal proyeksiyalar tekisligi bilan kesishgan nuqtasi ......... deyiladi?
A) gorizontal izi B) tekislik izi
C) to‘g‘ri chiziqning izi D) frontal izi
34. Ikki to‘g‘ri chiziq o‘zaro parallel bo‘lmasa yoki kesishmasa ular .......... deyiladi?
A) parallel to‘g‘ri chiziqlar
B) ayqash to‘g‘ri chiziqlar
C) proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar
D) kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar
35. To’g’ri chiziq fazodagi joylashuviga qarab 2 turga bo’linadi, ular qaysilar?
A) parallel va perpendikular
B) umumiy va xususiy vaziyatdagi
C) ayqash va burchak ostida joylashgan
D) fazoviy
36. Umumiy vaziyatdagi to‘g‘ri chiziq deb nimaga aytiladi?
A) proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lmagan to‘g‘ri chiziqga
B) proyeksiyalar tekisliklarining hammasiga parallel bo‘lgan to‘g‘ri chiziqga
C) proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga o’g’ma yoki perpendikulyar bo‘lgan to‘g‘ri chiziqga
D) proyeksiyalar tekisligiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lgan to‘g‘ri chiziq}
|
| |
Ma’lumotlar bazasi modellari - Sql tilining create operatori va u yordamida so’rovlar yaratish javobi

|
Sql tilining create operatori va u yordamida so’rovlar yaratish javobi
|
bet | 4/18 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 50,82 Kb. | | #138706 |
Bog'liq Sql tilining create operatori va u yordamida soârovlar yaratish -fayllar.orgMa’lumotlar bazasi modellari.
Javobi: Ma’lumotlar modeli - bu ma’lumotlar bazasini ma’lumot elementlari to‘plami orasidagi bog‘lanish tuzulmalarini tasvirlovchi umumiy sxemadir.
Hozirgi kunda klassik hisoblashlarda 3 ta ma’lumotlar modeli ko‘p ishlatiladi:
Ierarxik ma’lumotlar modeli;
Tarmoqli ma’lumotlar modeli;
Relyatsion ma’lumotlar modeli.
Ierarxik ma’lumotlar modelida yozuvlar daraxtsimon tuzilmali ko‘rinishda bo‘ladi. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlaridan ba’zi birlari faqat ierarxik tuzilishga ega bo‘lganlari bilan ishlatiladi. Ierarxik tuzilmali ma’lumotlar sodda yaratiladi. Bu ko‘pincha taqdimotlarda qulay, lekin ma’lumotlarni ko‘plari daraxtsimon tuzilmali bog‘lanish tabiatiga ega emas.
1-rasm. Ma’lumotlarni ierarxik ko‘rinishi
Tarmoqli ma’lumotlar modeli. Agar munosabatdagi joriy element bir necha berilgan elementga ega bo‘lsa, bunday bog‘lanishlarni ierarxik strukturalar bilantavsiflab bo‘lmaydi. Bunday tuzilmalar tarmoqli graflar bilan tavsiflanadi. Tarmoqli strukturalarida
element ixtiyoriy boshqa element bilan bog‘lanishi mumkin. Ya’ni, tarmoqli bir necha kichkina ob’yektlardan tashkil topgan yirik ob’yekt deb qarash mumkin. 2-rasmda bog‘lanishlarni tarmoqli modelda tasvirlanishi keltirilgan. Shunday qilib, tarmoqli model ma’lumotlar elementlari orasidagi xilma-xil bog‘lanishlarni ixtiyoriy ko‘rinishdagi grafik yordamida akslantiradi. Tarmoqli model yozuvlar to‘plami va mos bog‘lanishlar to‘plamidan tashkil topadi. Bog‘lanishlarni yaratish uchun alohida cheklanishlar qo‘yilmaydi. Misol tariqasida oddiy tarmoqli ma’lumotlar bazasi sxemasi sifatida quyidagini keltirish mumkin
2-rasm. Ma’lumotlarni tarmoqli ko‘rinishi
Tarmoqli ma’lumotlar bazasi turida ma’lumotlar bilan quyidagi ishlarni bajarish mumkin.
1. ma’lumotlar bazasi yozuvlarini qidirish;
2. yangi yozuvni yaratish;
3. joriy yozuvni olib tashlash;
4. joriy yozuvni tiklash;
5. yozuvni bog‘lanishga qo‘shish;
6. yozuvni bog‘lanishdan olib tashlash;
7. bog‘lanishlarni o‘zgartirish.
|
| |
Python asoslari

|
Python asoslari
|
bet | 1/13 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 454,5 Kb. | | #241819 |
Bog'liq Pythonda ma\'lumotlar bilan ishlash
MUNDARIJA
Kirish ………….
Asosiy qism
Pythonda ma’lumot turlari
Pythonda sonlar
Pythonda satrlar
Satrlarni formatlash
Ma’lumot to‘plamlari va turlari
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Python dasturlash tillarida oddiy turdan tashqari boshqa turdagi o‘zgaruvchilar ham ishlatiladi. Ba‘zi hollarda bir o‘zgaruvchining bir nechta xil ko‘rinishlari mavjud bo‘ladi, matematika kabi ma‘lum bir vazifani bajaruvchi o‘zgarmas turga mansub bo‘lgan funksiyalardan foydalanishga to‘g‘ri keladi. Kompyuter xotirasiga ma‘lumotlarni oddiy bo‘lmagan usullar yordamida joylashishiga ma‘lumotlarning murakkab turlari yordam beradi. Murakkab turlarga ro‘yxat, slovar, massivlar, satrlar va to‘plamlarni misol tariqasida olish mumkin. Murakkab turlardan foydalanish, dasturlashda bir nechta o‘zgaruvchilardan foydalanishni yuqotadi. Massiv, satr va to‘plam ko‘rinishdagi ma‘lumot turlari bir o‘zgaruvchi yordamida bir nechta qiymatlarni kompyuter xotirasiga joylashtirish imkoniyatini beradi. Murakkab turlardan dasturlash tilida foydalanishda bir qancha qulayliklar mavjud, bunda o‘zgaruvchini ixtiyoriy elementiga uning indekslari orqali murojat qilish imkoniyati mavjud.
Python dasturlash tilida kompyuter xotirasiga bir o‘zgaruvchi yordamida bir nechta qiymatlarda foydalanishga to‘g‘ri keladi. Bir o‘zgaruvchi bilan bir nechta qiymat ustida amallar bajarish boshqa dasturlash tillaridan farqli ravishda, berilgan ma‘lumotlar bir turga mansub bo‘lishi shart emas.
Dastur yaratish vaqtida ma‘lum bir qiymatlar bir biriga mos holda tenglik jarayonlari ikki va undan ortiq bo‘lgan holatlarda dastur tuzuvchilarga bir muncha qiyinchiliklar tug‘diradi. Agar ma‘lum bir qiymatlar bir biriga mos holda tenglik jarayonlari ikkitadan ortiq holatlarni e‘tiborga olish kerak bo‘lgan jarayonlarni python dasturlash tilida hal etish imkoniyat mavjud.
|
| |
Fazoning I choragida joylashgan nuqtaning frontal proyeksiyasi Ox o‘qining ..... joylashgan bo‘ladi

|
Fazoning I choragida joylashgan nuqtaning frontal proyeksiyasi Ox o‘qining ..... joylashgan bo‘ladi
|
bet | 2/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 9. Fazoning I choragida joylashgan nuqtaning frontal proyeksiyasi Ox o‘qining ..... joylashgan bo‘ladi.
A. koordinata boshida.
B. ustida;
C. ostida;
D. yuqorisida;
10. O‘zaro perpendikulyar bo‘lgan uchta proyeksiyalar tekisligi kesishib, fazoni ........ bo‘ladi.
A. 6 qismga – oktantlarga;
B. 4 qismga – oktantlarga;
C. 8 qismga – oktantlarga;
D. 10 qismga – oktantlarga.
11. Uchta proyeksiyalar tekisligining o‘zaro kesishish nuqtasi ..... deyiladi.
A. sanoq boshi;
B. O koordinatlar boshi;
C. kordinatalar o‘qi;
D. proeksiya o‘qi.
12. H, V, W tekisliklar qaysi tekislikka jipslashtiriladi?
A. H tekisligiga;
B. V tekisligiga;
C. W tekisligiga;
D. bissektor tekisligiga.
13. Nuqtaning gorizontal va frontal proyeksiyalari ...... perpendikulyar bo‘lgan bir proyeksiyalarni bog‘lovchi chiziqda joylashadi;
A. Ox o‘qiga;
B. Oy o‘qiga;
C. Oz o‘qiga;
D. ixtiyoriy o‘qqa.
14. Nuqtaning gorizontal va profil proyeksiyalari ........ perpendikulyar bo‘lgan bir proyeksiyalarni bog‘lovchi chiziqda joylashadi;
A Ox o‘qiga;
B. Oy o‘qiga;.
C. Oz o‘qiga;
D. ixtiyoriy o‘qqa.
15. Nuqtaning frontal va profil proyeksiyalari ........ perpendikulyar bo‘lgan bir proyeksiyalarni bog‘lovchi chiziqda joylashadi;
A ixtiyoriy o‘qqa.
B. Ox o‘qiga;
C. Oy o‘qiga;.
D. Oz o‘qiga;
16. A nuqtaning W profil proyeksiyalar tekisligidan uzoqligini .......
A. xA abssissa koordinatasi aniqlaydi;
B. yA ordinata koordinatasi aniqlaydi;
C. zA appilikata koordinatasi aniqlaydi;
D. aniqlab bo‘lmaydi.
17. A nuqtaning V frontal proyeksiyalar tekisligidan uzoqligini .......
A. aniqlab bo‘lmaydi.
B. xA abssissa koordinatasi aniqlaydi;
C. zA appilikata koordinatasi aniqlaydi;
D. yA ordinata koordinatasi aniqlaydi;
|
| |
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlariga ta’rif bering

Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlariga ta’rif bering .
Javobi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) — bu dasturiy va apparat vositalarining murakkab majmui bo‘lib, ular yordamida foydalanuvchi ma’lumotlar bazasini yaratishi va shu bazadagi ma’lumotlar ustida ish yuritishi mumkin. MBBT o‘z maxsus dasturlash tillariga ham ega bo’lib, bu tillarga buyruqli dasturlash tillari deyiladi. MBBTga Oracle, Clipper, Paradox, FoxPro, Access va boshqalarni misol keltirish mumkin.
MBBT asosiy xususiyatlari — bu nafaqat ma’lumotlarni kiritish va saqlashda ishlatiladigan protseduralar tarkibi bo‘lmasdan, ularning strukturasini ham tasvirlaydi. Ma’lumotlarni o‘zida saqlab va MBBT ostida boshqariladigan fayl oldin ma’lumotlar banki, keyinchalik esa “Ma’lumotlar bazasi” deb yuritila boshlandi.
Ma’lumotlarni boshqarish tizimi quyidagi xossalarga ega:
fayllar to‘plami mantiqiy kelishuvini quvvatlaydi;
ma’lumotlar ustida ish yuritish tili bilan ta’minlaydi;
har xil to‘xtalishlardan keyin ma’lumotlarni qayta tiklaydi;
bir necha foydalanuvchilarning parallel ishlashini ta’minlaydi.
Relyatsion ma’lumotlar bazasiga ta’rif bering.
SQL tilining SELECT operatori va u yordamida murakkab so‘rovlar yaratish
javob:3 -savolda
Ma’lumotlar bazasini loyihalashda mohiyat-aloqa modeli.
Relyatsion ma’lumotlar bazasi.
Javobi: Ma’lumotlarni relyatsion modeli asosida munosabat tushunchasi yotadi. Munosabatni ikki o‘lchamli jadvallar yordamida tavsiflash qulay. Jadval tushunarli, ko’rimli va inson uchun oddiy.Jadvallarni quyidagi xususiyatlari bo’ladi.
jadvalni har bir ma’lumot elementi maydon hisoblanadi va takrorlanuvchi guruhlar bo`lmaydi;
barcha ustunlar bir jinslidir;
har bir ustunga nom tayinlangan;
jadvalda bir xil satr ikki marta uchramaydi;
bunday jadvalda satr va ustunlar ixtiyoriy tartibda qaraladi va ixtiyoriy ketma-ketlikda ishlatilishi mumkin.
Bunday xususiyatlarga jadvalli munosabat deyiladi. Bu munosabat asosida qurilgan MB relyatsion MB deyiladi.
|
Xususiy vaziyatdagi to‘g‘ri chiziq deb nimaga aytiladi?

|
Xususiy vaziyatdagi to‘g‘ri chiziq deb nimaga aytiladi?
|
bet | 5/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 37. Xususiy vaziyatdagi to‘g‘ri chiziq deb nimaga aytiladi?
A) proyeksiyalar tekisligiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lgan to‘g‘ri chiziqga
B) tekisliklarining birortasiga parallel bo‘lmagan to‘g‘ri chiziqga
C) tekisliklarining birortasiga perpendikulyar bo‘lmagan to‘g‘ri chiziqga
D) proyeksiyalar tekisliklarining birortasiga parallel yoki perpendikulyar bo‘lmagan to‘g‘ri chiziqga}
38. Proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar nima deb ataladi?
A) gorizontal chiziq
B) frontal to‘g‘ri chiziq C) proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar
D) profil to‘g‘ri chiziq
39.Frontal proyeksiyalar tekisligiga perependikulyar to‘g‘ri chiziqlar nima deb ataladi?
A) frontal proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar
B) tekisliklarining birortasiga parallel bo‘lmagan to‘g‘ri chiziq
C) gorizontal proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziq
D) profil proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziq
40. Profil proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar nima deb ataladi?
A) gorizontal proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziq
B) frontal proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar
C) tekisliklarining birortasiga parallel bo‘lmagan to‘g‘ri chiziq
D) profil proyeksiyalovchi to‘g‘ri chiziqlar
41. Proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekisliklar nima deb ataladi?
A) proyeksiyalovchi tekisliklar B) ortogonal tekislik
C) neytral tekislik D) bosh tekislik
42. Gorizontal proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik .........deyiladi?
A) gorizontal tekislik B) frontal proyeksiyalovchi tekislik
C) profil tekislik D) frontal tekislik
43. Frontal proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik .............deyiladi?
A) gorizontal tekislik B) frontal tekislik
C) gorizontal proyeksiyalovchi tekislik D) profil tekislik
44. Profil proyeksiyalar tekisligiga parallel tekislik ............deyiladi?
A) gorizontal proyeksiyalovchi tekislik B) frontal tekislik C) gorizontal tekislik
D) profil tekislik
|
| |
Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish kasb-hunar kollejida o’qishga quyidagi yo’nalishlar bo’yicha olib boriladi: Kodi: 3540601 Kasbi

Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish kasb-hunar kollejida o’qishga quyidagi yo’nalishlar bo’yicha olib boriladi:
Kodi: 3540601
Kasbi:
I.Tikuv va tikuv –tirikataj buyumlarini ishlab chiqish texnik-texnologi:
Ixtisosliklari:
1. Kiyimlar dizayner-konstruktori.
2. Tikuv va tikuv –tirikataj buyumlari bichuvchisi;
3. Tikuv jihozlarini operatori.
Kodi:3521903
Kasbi:
II. Kompyuter va kompyuter tarmoqlarini ta’mirlash, sozlash va ta’mirlash texnigi.
Ixtisosliklari:
1. Ofis jihozlarini sozlash va ta’mirlash bo’yicha texnik;
2. Kompyuter texniklari va kompyuter tarmoqlari mantajchisi;
3. Tarmoq administratori;
Kodi:3340901.
Kasbi:
III. Buxgaltiriya va audit
Ixtisosliklari:
Byudjet tashkilotlari buxgalteri
Xo’jalik hisobi tashkilotlari buxgalteri
Kassir
Kodi: 3521103
Kasbi:
IV. Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha texnik mexanik:
Ixtisosliklari:
1. Avtotransport vositalarini texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha chilangari.
2. Avtomobillarni texnik holatini diagnostika qilish bo’yicha texnik;
3. Avtomobillar elektr jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish bo’yicha elektr chilangar
4. “B” yoki “BC”toifali haydovchi.
Kodi:3521301
Kasbi:
V. Elektron texnikasi buyumlari mantajchisi.
Ixtisosliklari:
1. Elektron texnikasi buyumlari texnik mantajchisi
2. Elektron texnikasi buyumlari yig’uchi va detallar nazoratchisi
Kodi:3540602
Kasbi:
VI. Yengil sanoat mahsulotlarini ishlab chiqarish jihozlarni ta’mirlash va xizmat ko’rsatish mexanigi.
Ixtisosliklari:
1. Tikuv mashina va jihozlarini ta’mirlash mexanigi
2. Tikuv va trikotaj ishlab chiqarish jihozlariga xizmat ko’rsatish bo’yicha usta yordamchisi.
O’qish muddati uch yil.
Zamonaviy texnik vositalar bilan jihozlangan :
Kollej Kompyuter xonasi
Kollej Lingafon xonasi
Kollej ARM xonasi
Kollej sport zali
Kollejimizga marhamat!!!!
O’quvchilarni Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish kasb-hunar kollejiga qabul qilish “Umumiy o’rta ta’lim maktablarining 9-sinf bitiruvchlarini akademik letsiy va kasb-hunar kollejlariga o’qishga qamrab olish tartibi to’g’risida Nizom”iga muvofiq amalgam oshiriladi.
“Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish “ kollejini bitirganlarga o’qigan yo’nalishini va olgan ixtisosliklari ko’rsatilgan o’rta maxsus
ma’lumot haqidagi DIPLOM beriladi.
O’qish muddati 3 (uch) yil.
To’liq hujjatlar yig’ma jildi umumiy o’rta maktabning direktori tomonidan bitiruvchi hamda ota-onalarning (yoki ularning o’rninin bosuvchi shaxslarning )bevosita ishtirokida Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish kasb-hunar kolleji direktoriga topshiriladi.
Hujjatlar: Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat ko’rsatish kasb-hunar koleji binosida 1 avgustgacha qabul qilinadi.
Manzil: Shahrisabz shahri, Shahrisabz ko`chasi № 20 uy
Ma’lumotlar uchun:
Tel: (8375)522-50-68
O’zbekiston Respublikasi Oliy va O’rta maxsus ta’lim vazirligi
O’rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi
Shahrisabz Yengil sanoat va xizmat kBest regards,o’rsatish
kasb-hunar kolleji
Umumiy o’rta ta’lim maktablarining 9-sinf
bitiruvchilarini
O’QISHGA
T A K L I F
QILADI
Shahrisabz -2014 yil
|
CREATE TABLE (jadval yaratish), INSERT (qo‘shish), SELECT (ajratib olish)

|
CREATE TABLE (jadval yaratish), INSERT (qo‘shish), SELECT (ajratib olish)
|
bet | 8/18 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 50,82 Kb. | | #138706 |
Bog'liq Sql tilining create operatori va u yordamida soârovlar yaratish -fayllar.orgCREATE TABLE (jadval yaratish), INSERT (qo‘shish), SELECT (ajratib olish).
SQL operatori xizmatchi so‘zlar va foydalanuvchi qo‘llaydigan so‘zlardan tashkil topadi. Xizmatchi so‘zlar SQL tili doimiy qismi bo’lib, ular aniq qiymatga ega. Foydalanuvchi tomonidan aniqlangan so‘zlar, foydalanuvchi tomonidan ma’lum sintaksis qoidalari asosida beriladi. Ular o‘z navbatida ma’lumot baza ob’ektivlarini har xil nomlari iborat bo’ladi (jadval, ustun, tasvirlar, indekslar va hokazo).
SQL tili erkin formatga ega bo’lgani uchun, SQL alohida operatorlari va ularning ketma- ketligini, alohida ajratib yozish va tekislab yozishni ishlatish mumkin. Quyidagi qoidalarga bo’ysunish talab etiladi:
-operatordagi har bir konstruksiya yangi satrdan boshlanishi kerak;
-har bir konstruksiya boshlanishida tashlab ketladigan bo’sh pozitsiyalar, boshqa operator konstruksiyalari ham bo’lishi kerak;
-agar konstruksiya bir necha qismdan iborat bo’lsa, ularning har biri qism yangi satrlardan bo’sh o‘rinlarni oldingi konstruksiyaga nisbatan siljitib yoziladi.
SQL tilining SELECT operatori va u yordamida so‘rovlar yaratish.
Javob:SELECT (tanlash) SQL tilining eng muhim va ko’p ishlatiladigan operatori hisoblanadi. U ma’lumotlar bazasi jadvalidan axborotlarni tanlab olish uchun mo’ljallangan.
SELECT operatori sodda holda quyidagi ko’rinishda yoziladi.
SELECT [DISTINCT]
FROM
[WHERE ]
[ORDER BY < atributlar ro‘yxati >]
[GROUP BY < atributlar ro‘yxati >]
[HAVING ]
[UNION ];
Bu yerda kvadrat qavslarda yozilgan elementlar har doim ham yozilishi shart emas. SELECT xizmatchi so‘zi ma’lumot bazasidan axborotni tanlab olish operatori yozilganini anglatadi. SELECT so‘zidan keyin bir biridan vergul bilan ajratilib ko‘rsatilgan maydon nomlari (atributlar ro‘yxati) yoziladi. SELECT so‘rov operatorini zarur xizmatchi so‘zi FROM hisoblanadi. FROM so‘zidan keyin axborot olinayotgan jadval nomlari bir biridan vergul bilan ajratilib yoziladi. Masalan:
SELECT Name, Surname FROM TALABA;
SELECT *FROM TALABA(izoh:* yordamida talaba jadvalidagi barcha ma’lumotlarni chiqaradi)
|
| |
SELECT name, surname FROM student WHERE kurs=3 and stipend>0

|
SELECT name, surname FROM student WHERE kurs=3 and stipend>0
|
bet | 2/18 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 50,82 Kb. | | #138706 |
Bog'liq Sql tilining create operatori va u yordamida soârovlar yaratish -fayllar.orgSELECT name, surname FROM student WHERE kurs=3 and stipend>0;
Mantiqiy shartlarni berishda WHERE parametri tarkibida IN, BETWEEN, LIKE, IS NULL amallari ham ishlatiladi. IN, NOT parametrlari ishlatilganda tekshirilayotgan maydon qiymati berilgan ro’yxat bilan solishtiriladi. Bu ro’yxat IN operatori o’ng tomonidan () ichida yoziladi.
Jadvaldan imtihon baholari «4» va «5» baholi talabalar ro’yxatini chiqaring.
SELECT * FROM exam-marks WHERE mark IN (4, 5);
Birorta ham 4 va 5 olmagan talaba haqidagi ma’lumotlar olish uchun NOT IN yoziladi. BETWEEN amali maydon qiymatini berilgan intervalga kirganligini tekshirish uchun ishlatiladi.
30 va 40 soat doirasida o’qitiladigan fanlarni chiqarish so’rovini tuzing.
SELECT* FROM subject WHERE hour BETWEEN 30 AND 40;
BETWEEN amali maydonlar sonli va simvolli bo’lganda ham ishlatiladi.
LIKE amali f-t simvolli toifadagi maydonlar uchun ishlatiladi. Bu amal maydonni satrli matnlarni LIKE dan so’ng ko’rsatilgan qism satr bilan solishtiradi.
Studentlar jadvalida familiyasi «M» xarfi bilan boshlanadigan talaba haqida ma’lumot
chiqaring.
SELECT * FROM student WHERE surname LIKE M%;
% - foiz belgisi shu pozitsiyada ixtiyoriy simvollar ketma-ketligi kelishini anglatadi.
Bu amallarni maydonda o’tkazib yuborilgan qiymatlarni yoki noaniq qiymatlarni
topishda ishlatib bo’lmaydi.
Sonli ma’lumotlarni uzunlik o’zgartirish uchun atribut amallardan foydalanamiz. Bunda quyidagi amallar ishlatiladi: «-», «+», «*», «/».
Misol: SELECT surname, name, stipend kurs, (stipend*kurs)/2 FROM student WHERE kurs=4 and stipend > 0;
Ma’lumotlar bazasi nima ?
Javobi:Ma’lumotlar bazasi — biror sohaga oid o’zaro bog’langan ma’lumotlar yig‘indisining disk tashuvchidagi tashkiliy jamlanmasidir. Boshqacha qilib aytganda, ma’lumotlar bazasi — bu komputer xotirasiga yozilgan ma’lum bir strukturali, o‘zaro bog‘langan va tartiblangan ma’lumotlar majmui bo‘lib, u biror bir obyektning xususiyatini, holatini yoki obyektlar o‘rtasidagi munosabatni ma’lum ma’noda tavsiflaydi. MB foydalanuvchiga strukturalashgan ma’lumotlarni saqlash va ishlatishda optimal qulaylikni yaratib beradi.
|
| |
Tekislikka tegishli t - Muhandislik va kompyuter grafikasi fanidan Yakuniy nazorat ishi

|
Muhandislik va kompyuter grafikasi fanidan Yakuniy nazorat ishi
|
bet | 6/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 45. Tekislikka tegishli to‘g‘ri chiziq H tekisligiga parallel bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziq ..............deyiladi?
A) tekislikning gorizontali B) tekislikning frontali
C) tekislikning profil D) frontal tekislik
46.Gorizontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik nima deb ataladi?
A) gorizontal proyeksiyalovchi tekislik
B) frontal proyeksiyalovchi tekislik C) perpendikulyar chiziq D) profil proyeksiyalovchi tekislik
47.Frontal proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar bo‘lgan tekislik nima deb ataladi?
A) frontal proyeksiyalovchi tekislik B) gorizontal proyeksiyalovchi tekislik C) profil proyeksiyalovchi tekislik D) perpendikulyar chiziq
48. Profil proyeksiyalar tekisligiga perpendikulyar tekislik nima deb ataladi?
A) perpendikulyar chiziq B) frontal proyeksiyalovchi tekislik C) gorizontal proyeksiyalovchi tekislik
D) profil proyeksiyalovchi tekislik
49. Tekislikka tegishli to‘g‘ri chiziq V tekisligiga parallel bo‘lsa, bu to‘g‘ri chiziq ..........deyiladi?
A) gorizontal tekislik B) tekislikning gorizontali
C) tekislikning profile D) tekislikning frontali
50.Geometrik shaklning berilgan ortogonal proyeksiyalari asosida yangi proyeksiyalarini yasash ............deyiladi?
A) ortogonal proyeksiyalarni qayta tuzish
B) aylantirish usuli C) tеkisliklarni almashtirish usuli D) sferik usu
51. Ko'pyoqlarni aniqlang?
A) piramida, prizma, sfera, kub, shar
B) aylana, prizma, tetraedr, konus, shar
C) prizma, kub, piramida, oktaedr, tetraedr
D) kub, romb, trapesiya, uchburchak, kvadrat
52. Hamma tomonidan tekis ko‘pburchaklar bilan chegaralangan geometrik rasm nima deb ataladi?
A) ko’pyoqliklar B) piramida C) prizma
D) botiq ko’pyoqliklar
|
| |
Ko'pyoq qirralarining ko'rinishligi Monj chizmasida qanday aniqlanadi?

|
Ko'pyoq qirralarining ko'rinishligi Monj chizmasida qanday aniqlanadi?
|
bet | 7/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 53. Ko'pyoq qirralarining ko'rinishligi Monj chizmasida qanday aniqlanadi?
A) konkurent nuqtalar yordamida
B) tekislikdagi yoyilmasi yordamida
C) proyeksiya o'qlarigacha bo'lgan masofa yordamida
D) aylantirish usuli bilan
54. Yoqlaridan biri tekis ko‘pburchak bo‘lib, qolgan yoqlari esa umumiy uchga ega bo‘lgan uchburchaklardan tuzilgan ko’pyoqliklar .......deyiladi?
A) piramida B) prizma C) botiq ko’pyoqliklar D) ko’pyoqliklar
55. Yon yoqlari to‘rt burchaklardan va asosi ko‘p burchakdan iborat bo‘lgan ko’pyoqliklar .......deyiladi?
A) piramida B) botiq ko’pyoqliklar
C) ko’pyoqliklar D) prizma
56. Ko'pyoqning yoqlari uchrashgan qismi nima deb ataladi?
A) asos B) uchlar C) yoqlar D) qirralar
57. Ko'pyoqlikning bir yog'ida yotmagan va ikki uchini birlashtiruvchi chiziq nima deb ataladi?
A) diagonal B) yon qirra C) qirra D) yon yoq
58. gorizontal proeksiyalar tekisligi nima?
A) XOZ tekisligi B) XOY tekisligi
C) YOZ tekisligi D) Fazoviy tekislik
59. frontal proeksiyalar tekisligi nima?
A) YOZ tekisligi B) XOY tekisligi
C) XOZ tekisligi D) Fazoviy tekislik
60. profil proeksiyalar tekisligi
A) YOZ tekisligi B) XOZ tekisligi
C) XOY tekisligi D) Fazoviy tekislik
|
| |
Mustaqil ish Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatining turlari Bajardi: Damirov Ibrohim. Tekshirdi: Kurbanova Maftuna

|
Mustaqil ish Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatining turlari Bajardi: Damirov Ibrohim. Tekshirdi: Kurbanova Maftuna
|
bet | 1/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 17,67 Kb. | | #236391 |
Bog'liq business 3
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universtiteti
Bizness jarayonlarini boshqarish fanidan
Mustaqil ish
Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatining turlari
Bajardi: Damirov Ibrohim .
Tekshirdi: Kurbanova Maftuna
Kirish. Tadbirkorlik nima?
Asosiy qism:
Ishlab chiqarish tadbirkorligi
Savdo-sotiq tadbirkorligi
Xizmat ko'rsatish tadbirkorligi
Innovatsion tadbirkorlik
Ijtimoiy tadbirkorlik
Xulosa.
Tadbirkorlik_tushunchasi_Tadbirkorlik'>Tadbirkorlik tushunchasi
Tadbirkorlik (tadbirkorlik faoliyati) — qonun hujjatlariga muvofiq daromad (foyda) olishga qaratilgan, yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mahsulot ishlab chiqarish (ishlarni bajarish, xizmatlar ko‘rsatish) yo‘li bilan tavakkal qilib va o‘z mulkiy javobgarligi ostida amalga oshiriladigan tashabbuskor faoliyat.
Tadbirkor — yuridik shaxs tashkil etgan holda ham, tashkil etmasdan ham tadbirkorlik faoliyati bilan doimiy asosda shug‘ullanuvchi jismoniy shaxs (yakka tartibdagi tadbirkor).
Tadbirkorlik - bu yangiliklarni yaratish, iqtisodiy faoliyatni amalga oshirish va yangi qiymatlar yaratish jarayonidir. Tadbirkorlikning asosiy maqsadi - bu jamiyatning turmush darajasini yaxshilash va iqtisodiyotni rivojlantirishdir. Tadbirkorlik faoliyatining turlari esa, tadbirkorlikning maqsad va vazifalariga ko’ra turli xil bo’lishi mumkin.
Tadbirkorlik faoliyati iqtisodiy rivojlanishning asosiy drayverlaridan biri hisoblanadi. Bu faoliyatning muhimligi iqtisodiy o'sish, yangi ish o'rinlarini yaratish va jamiyatning umumiy farovonligini oshirishdagi roli bilan belgilanadi. Tadbirkorlikning turli turlari mavjud bo'lib, har bir tur o'ziga xos xususiyatlarga va maqsadlarga ega.
Ishlab chiqarish tadbirkorligi
Ishlab chiqarish tadbirkorligi – bu xom ashyolar va materiallarni qayta ishlash orqali mahsulotlar yaratish jarayonidir. Ushbu turdagi tadbirkorlik quyidagi xususiyatlarga ega:
|
| |
SQL tilining agregat funksiyalari

|
SQL tilining agregat funksiyalari
|
bet | 9/18 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 50,82 Kb. | | #138706 |
Bog'liq Sql tilining create operatori va u yordamida soârovlar yaratish -fayllar.orgSQL tilining agregat funksiyalari
Javob: Agregat (yoki STATIK) funksiyalar sonli yoki hisoblanuvchi ustunlar bilan ishlaydi. Agregat funksiya argumenti butun ustun bo‘lib, bitta qiymat qaytaradi.
Bu funksiyalar quyidagilar:
SUM() – Ustundagi hamma qiymatlar summasini hisoblaydi.
AVG() – Ustundagi hamma qiymatlar o‘rtasi qiymatini hisoblaydi.
MIN() – Ustundagi hamma qiymatlar eng kichigini aniqlaydi.
MAX() – Ustundagi hamma qiymatlar eng kattasini aniqlaydi.
COUNT()– Ustundagi qiymatlar sonini hisoblaydi.
COUNT(*)– So‘rov natijalari jadvalidagi satrlar sonini hisoblaydi.
Komandalar sintaksisi ko‘rinishi:
SUM (ifoda) DISTINCT ustun
- AVG (ifoda) DISTINCT ustun nomi
- MIN (ifoda)
- MAX (ifoda)
- COUNT (ustun nomi) DISTINCT
- COUNT(*)
Agregatlash argumenti bo‘lib ustun nomidan tashqari ixtiyoriy matematik ifoda xizmat qilishi mumkin.
SQL tilining standart funksiyalari
Javob: Standart funksiyalar:
LOWER - satrni kichik harfga o'zgartiradi
UPPER - satrni katta harfga o'zgartiradi
RPAD – O'ng qatorni ma'lum bir uzunlikdagi boshqa qator bilan bog'laydi
REPLACE – Satr ichidagi barcha substringlarning o'rnini yangi pastki satr bilan almashtiradi
UCASE – Satrni katta harfga o'zgartiradi
REVERSE – Satrni o'zgartiradi va natijani qaytaradi
FORMAT - Raqamni "#, ###, ###. ##" kabi formatga, o'nlik kasrlarning aniqlangan soniga qadar aylantiradi.
INITCAP - ifodaning sonli turga mansubligini aniqlaydi (MySqlda bu buyruq bajarilmaydi)
LPAD - funktsiyasi satr boshiga to'ldirilgan belgilar qo'shib asl satrdan olingan belgilangan uzunlikdagi satrni qaytaradi (agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan kam bo'lsa yoki "ortiqcha" belgilarni bekor qilish agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan ko'p bo'lsa).
RPAD -funktsiyasi satr boshiga to'ldirilgan belgilar qo'shib asl satrdan olingan belgilangan uzunlikdagi satrni qaytaradi (agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan kam bo'lsa yoki "ortiqcha" belgilarni bekor qilish agar manba satridagi belgilar soni belgilanganidan ko'p bo'lsa).
LENGTH- Qator uzunligini qaytaradi (baytda).
LTRIM - qator boshidagi bo’sh joylar (probel)larni o’chiradi.
RTRIM -funksiyasi satr oxiridagi bo'sh joyni olib tashlash orqali asl nusxadan olingan satrni qaytaradi.
LEFT -funktsiyasi asl satrning boshlang'ich satrini qaytaradi
RIGHT- funktsiyasi belgilangan sondan tashkil topgan pastki qatorni qaytaradi.
|
| |
A nuqtaning H gorizontal proyeksiyalar tekisligidan uzoqligini

|
A nuqtaning H gorizontal proyeksiyalar tekisligidan uzoqligini
|
bet | 3/7 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 211,93 Kb. | | #260506 |
Bog'liq ATT muhandislik yakuniy 18. A nuqtaning H gorizontal proyeksiyalar tekisligidan uzoqligini .......
A. yA ordinata koordinatasi aniqlaydi;
B. xA abssissa koordinatasi aniqlaydi;
C. zA appilikata koordinatasi aniqlaydi;
D. aniqlab bo‘lmaydi.
19. A(40,20,50) nuqta qaysi oktantda joylashgan?
A. I oktantda;
B. II oktantda;
C. III oktantda;
D. I V oktantda.
2 0. E nuqta qaysi tekislikda joylashgan?
A. H tekisligiga;
B. V tekisligiga;
C. W tekisligiga;
D.bissektor tekisligiga.
2 1. B nuqta qaysi tekislikda joylashgan?
A. H tekisligiga;
B. V tekisligiga;
C. W tekisligiga;
D. bissektor tekisligiga.
22. C nuqta qaysi tekislikda joylashgan?
A. H tekisligiga;
B. V tekisligiga;
C. W tekisligiga;
D.bissektor tekisligiga.
23. To‘g‘ri chiziqning ikki nuqta bilan chegaralangan qismi …… deyiladi.
A. shu to‘g‘ri chiziqning nuqtalari;
B. shu nuqtalar orasidagi masofa;
C. shu to‘g‘ri chiziq kesmasi;
D. faqat shu to‘g‘ri chiziqqa tegishli nuqtalar.
24. To‘g‘ri chiziq …… geometrik shakl hisoblanadi.
A. eng oddiy;
B. eng murakkab;
C. mavhum;
D. tushunarsiz.
25. O’zaro kesishib 90º hosil qilgan to‘g‘ri chiziqlar ...... deb ataladi.
A. raqobatlashuvchi to‘g‘ri chiziqlar;
B. parallel to‘g‘ri chiziqlar;
C. perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar;
D. kesishuvchi to‘g‘ri chiziqlar.
26. Ikki to‘g‘ri chiziq o‘zaro kesishmasa ular ....... deyiladi.
A. perpendikulyar to‘g‘ri chiziqlar;
B. parallel to‘g‘ri chiziqlar;
C . ayqash to‘g‘ri chiziqlar
D. xususiy vaziyatdagi to‘g‘ri chiziqlar.
27. AB to‘g‘ri chiziqning joylashgan o‘rnini aniqlang.
A. H tekisligida;
B. V tekisligida;
C. W tekisligida;
D. Ox o‘qida.
|
| |
Abiotik omillar (yunoncha – «a» inkor qo‘shimchasi, «bios» – hayot) – tirik organizmlarning hayot faoliyati va tarqalishiga ta’sir qiladigan anorganik tabiat tarkibiy qismlari. Agroekosistema atamalar

|
Abiotik omillar (yunoncha – «a» inkor qo‘shimchasi, «bios» – hayot) – tirik organizmlarning hayot faoliyati va tarqalishiga ta’sir qiladigan anorganik tabiat tarkibiy qismlari. Agroekosistema
|
bet | 1/5 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 39,95 Kb. | | #259720 |
Bog'liq atamalar
Abiotik omillar (yunoncha – «a» inkor qo‘shimchasi, «bios» – hayot) – tirik organizmlarning hayot faoliyati va tarqalishiga ta’sir qiladigan anorganik tabiat tarkibiy qismlari.
Agroekosistema (yunoncha – «agros» – dala) inson tomonidan qishloq xo‘jalik mahsulotlarini yetishtirish maqsadida yaratilgan sun’iy ekosistemalar.
Adaptatsiya (lot. «adaptatio» – moslanish) – tirik organizmlarning muayyan yashash muhitida yashashi va ko‘payishni ta’minlovchi belgi yoki belgilar yig‘indisi.
Allogenez (yunoncha – «allos» – o‘zgacha, boshqa, «genesis» – rivojlanish) organizmlarda tashqi muhit sharoitiga moslanish jarayonida yangi belgi-xususiyatlar asosida xususiy moslanish (idioadaptatsiya)ni vujudga keltiradigan evolutsion yo‘nalish.
Antropogen omillar – odam va uning xo‘jalik faoliyatining o‘simlik, hayvon va boshqa tabiat komponentlariga ta’siri bilan bog‘liq omillar guruhi.
Arogenez (yunoncha – «airo» yuksalish, «genesis» – rivojlanish) organizmlarning tuzilishida yirik o‘zgarishlar – aromorfozlarning vujudga kelishi bilan bog‘liq evolutsion yo‘nalish. Aerenxima (yunoncha – «аeg» – havo, «knchyma» – to‘qima) – suv va botqoqlikda o‘suvchi o‘simliklarning hujayralari orasida havo to‘playdigan to‘qima.
Amensalizm – o‘zaro biotik munosabat turi bo‘lib, bu munosabatda bir turning faoliyati ikkinchi turga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Salbiy ta’sir ko‘rsatayotgan organizmning o‘zi esa bu munosabatdan foyda ham, zarar ham ko‘rmaydi.
Bentos (yunoncha – «benthos» – chuqurlik) suv havzalarining tubida yoki suv tubining qatlamlarida hayot kechiradigan organizm.
Biogeotsenoz (yunoncha – «bios» hayot, «geo» – yer, «kaynos» – umumiy) tarixiy davrda tarkib topgan o‘z-o‘zini boshqaruvchi tabiiy uyushma, biotsenoz va anorganik tabiat komponentlari bilan chambarchas bog‘langan mustahkam ekologik sistema. Biologik evolutsiya – tirik organizmlar va ular jamoalarining yo‘naltirilgan tarixiy rivojlanish jarayoni.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Abiotik omillar (yunoncha – «a» inkor qo‘shimchasi, «bios» – hayot) – tirik organizmlarning hayot faoliyati va tarqalishiga ta’sir qiladigan anorganik tabiat tarkibiy qismlari. Agroekosistema
|
T oshkent kimyo xalqaro universiteti kimyo international university in tashkent amaliyot hisoboti AB

|
T oshkent kimyo xalqaro universiteti kimyo international university in tashkent
|
bet | 1/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 90,23 Kb. | | #234271 |
Bog'liq amaliyot hisoboti AB
T OSHKENT KIMYO XALQARO UNIVERSITETI
KIMYO INTERNATIONAL UNIVERSITY IN TASHKENT
100121, Toshkent shahri, Yakkasaroytumani, Usmon Nosir ko’chasi, 156 uy.
Tel.:+998781294040. Veb-sayt:www.kiut.uz. Elektronpochta:info@kiut.uz.
MOLIYA KAFEDRASI
Himoya qilish uchun tavsiya etiladi
"____"_________ 2024 yil
Yo’nalish rahbari_______________________
BITIRUV OLDI AMALIYOT HISOBOTI
“Bug'alteriya” yo’nalishi 4-kurs ACCP-32U guruh talabasi
Nizomaddinov Javohir ACC 20030
Ilmiyrahbar: Akromov Shoxruh__________
Kafedramudiri: (DSc), dots. Sh. Elmurodov________
TOSHKENT – 2024
MUNDARIJA:
I BOB.
|
KIRISH
|
|
II BOB.
|
ASOSIY QISM
|
|
2.1
|
‘’Agrobank’’ tizimi va uning rivojlanish tarixi.
|
|
2.2
|
‘’Agrobank’’ Agrobank faoliyati va uning funksiyalari.
|
|
2.3
|
‘’Agrobank’’ tomonidan xo‘jalik subyektlarini kreditlash tartibi va mijozni kreditga layoqatliligini baholash tahlili.
|
|
2.4
|
Bank moliyaviy faoliyatida ishlatiladigan dastur va ilovalar tahlili
|
|
2.5
|
‘’Agrobank’’ tomonidan valyuta operatsiyalrini amalga oshirish tartibi va tahlili.
|
|
|
|
| |
Donor - akseptorli bog'lanish

Donor - akseptorli bog'lanish. Kovalent bog'lanishning boshqacha donor - akseptorli mexanizmli turi ham bo'lishi mumkin. Bunday kimyoviy bog'lanish bitta atomning ikki elektroni bilan boshqa atomning erkin orbitali hisobiga vujudga keladi. Misol uchun:
HCl bilan NH3 ni birikishi donor-akseptorli bo'ladi:
NH3 HC1 NH4Cl yoki NH3 H NH4
Ammiak molekulasida azot atomining bo'linmagan elektron jufti bo'ladi. Vodorod ionida 1S - orbital bo'sh uni H deb belgilaymiz.
Ammoniy ioni hosil bo'lishida azotning elektron jufti azot va vodorod atomlari uchun umumiy bo'lib qoladi, ya'ni molekulyar elektron bulutga aylanadi. Vodorod ionining zaryadi umumiy bo'lib qoladi (u delokallashgan, ya'ni barcha atomlar orasida tarqalgan). Bo'linmagan elektron juftini beradigan atom elektronodonor, uni biriktirib oladigan (ya'ni bo'sh orbital beradigan) atom elektronoakseptor deyiladi.
Bir atomning (elektrodonorning) ikki elektron jufti va boshqa atomning (elektronoakseptorning) bo'sh orbitali hisobiga kovalent bog'lanish hosil bo'lish mexanizmi donor-akseptorli mexanizm deyiladi. Shu yo'l bilan hosil bo'lgan kovalent bog'lanish donor-akseptorli kovalent bog'lanish deyiladi.
Molekulalararo va ichki molekulalyar ta'sir. Vodorod bog'lanish. Yuqorida ko'rib o'tilgan ion, kovalent, metall, donor–akseptor kabi bog'lanishlar kimyoviy bog'lanishning asosiy turi hisoblanadi. Atom va molekulalar orasida bu xil bog'lanishlardan tashqari yana ikkinchi darajali bog'lanish xili–vodorod bog'lanish hamda molekulalar aro tortishish kuchlari (Vander–Vals kuchlari) ham mavjud. Oriyentasion, dispersion va induksion kuchlar ham shular jumlasiga kiradi. Vodorod bog'lanish–kimyoviy bog'lanishning o'ziga xos turidir. U molekulalararo va ichki molekulyar bo'lishi mumkin.
Molekulalararo vodorod bog'lanish tarkibiga vodorod hamda kuchli elektromanfiy element – ftor, kislorod, azot, xlor va oltingugurt atomlari kiradigan molekulalar orasida vujudga keladi. Bunday molekulalarda umumiy elektron juft vodorod atomidan elektromanfiy element atomi tomoniga siljigan bo'ladi. Bunda musbat vodorod ioni kichiq bo'lganligi uchun boshqa atom yoki ionning bo'linmagan elektron jufti bilan o'zaro ta'sirlanib kuchsizroq bog'ni hosil qiladi. Bu bog'lanish vodorod bog'lanish deyiladi.
Masalan: Donor-akseptor boglanish ikki xil molekula orasida xam yuzaga chiqishi mumkin. Masalan,
H3N: + BF3 ---------> H3N:BF3
Bu yerda NH3 elektron juftli donor bo’lib, BF3 bu elektron juft uchun akseptordir.
CO molekulasida xam ichki donor-akseptor boglanish mavjuddir. Bunda uglerod akseptor, kislorod donor vazifasini utaydi.
Odatda vodorod bog’lanish nuqtalar bilan belgilanadi va bu bilan uning kovalent bog’lanishdan ancha kuchsizroqligi ko’rsatiladi. Shunga qaramay, molekulalarning assosilanishi ana shu bog’lanish tufayli vujudga keladi.
Lekin bu bog’lanishning energiyasi unchalik katta emas. Masalan: kimyoviy bog’lanishlarning asosiy turlarini bog’lanish mustahkamligi 84–1042 kjmol bo’lsa, vodorod bog’lanishniki 21–42 kjmol.
|
Ionli bog'lanish - Mavzu: Atom tuzilishi kimyoviy bog'lanish

Ionli bog'lanish. Ionli bog'lanish elektromanfiylik qiymatlari bir-biridan keskin farq qiladigan element atomlari (odatda, metall va metalmas atomlari) o'rtasida vujudga keladi. Bunda elektromanfiyligi kuchli element atomi elektromanfiyligi kuchsiz element atomidan elektronni tortib oladi va ular qarama-qarshi zaryadli ionlarga aylanadi. Bu ionlar o'zaro elektrostatik tortishish kuchlari yordamida o'zaro birikadi.
Kovalent bog'lanish. Kovalent bog'lanish, asosan, metalmas atomlari orasida vujudga keladi. Atomlarning o'zaro bir yoki bir necha elektron juftlik hosil qilishi natijasida vujudga keladigan bog'lanish kovalent bog'lanish deyiladi. Kovalent bog'lanish tabiatiga ko'ra 2 xil bo'ladi:
1.Qutbsiz kovalent bog'lanish. Elektromanfiylik qiymati jihatidan o'zaro teng bo'lgan element atomlari o'rtasida vujudga kelgan bog'lanish qutbsiz kovalent bog'lanish deyiladi.
Bunda atomlar o'rtasida hosil bo'lgan umumlashgan elektron juftlik har ikkala atom yadrolaridan bir xil uzoqlikda joylashadi. Qutbsiz kovalent bog'lanishli moddalarga, ko'pincha, oddiy moddalar H2, O2, Cl2, N2 molekulalarini misol qilishi mumkin.
2.Qutbli kovalent bog'lanish. Elektromanfiylik qiymatlari jihatidan bir-biridan oz farq qiladigan element atomlari orasida vujudga kelgan bog'lanish qutbli kovalent bog'lanish deyiladi.
Bunda atomlar o'rtasida hosil bo'lgan umumlashgan elektron juftlik elektromanfiyligi kuchliroq element atomi tomon siljigan bo'ladi, natijada molekulani bir tomonida musbat qutb, ikkinchi tomonida manfiy qutb (dipol) vujudga keladi. Molekula qutbli bo'ladi.
Elementlarning kovalent bog'lanish hosil qilish xususiyati, ularning kovalentligi (valentligi) deyiladi.
Metall bog'lanish. Ko'pchilik metallarning o'zlariga xos bir necha xususiyatlari mavjud bo'lib, bu bilan ular boshqa oddiy va murakkab moddalardan farq qiladi. Metallarning suyuqlanish va qaynash harorat-larining yuqori bo'lishi, metall sirtidan yorug'lik va tovushning qaytishi, ulardan issiqlik va elektr tokining yaxshi o'tishi, zarba tasirida yassilanishi kabi xossalar metallarning eng muhim fizik xossalaridandir. Bu xossalar faqat metallarga mansub bo'lgan metall bog'lanish mavjudligi bilan tushuntiriladi.
Ma'lumki, barcha metallar kristall moddalardir. Metall kristallaridagi panjara tugunlarining bir qismida ion joylashgan bo'ladi. Metallarning tashqi energetik pog'onalaridagi valent elektronlari atom yadrosi bilan kuchsiz bog'langani uchun oson uziladi. Uzilgan elektronlar atomlar va ionlar oralig'ida harakatlanib yuradi, agar erkin elektron bironta elektronini yo'qotgan atomga (ionga) yakin kelib kolsa, unga birikib, ionni neytral atomga aylantiradi. Demak, erkin elektronlar goh bir ion, goh ikkinchi ion atrofida aylanib yuradi va metall kristallidagi barcha atomlar (ionlar) orasida bog'lanish hosil qiladi. Kimyoviy bog'lanishning bunday turi metall bog'lanish deyiladi.
|
Kompyuter tomografiyasi - Multispiral kompyuter tomografiya (mskt) aparati ish faoliyati tushunchasi. Reja

|
Multispiral kompyuter tomografiya (mskt) aparati ish faoliyati tushunchasi. Reja
|
bet | 2/5 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 204,01 Kb. | | #138403 |
Bog'liq MirjalolKompyuter tomografiyasi (odatda kompyuter tomografiyasi deb qisqartiriladi; ilgari aksial kompyuterli tomografiya yoki AKT skanerlash deb ataladi) tananing batafsil ichki tasvirlarini olish uchun ishlatiladigan tibbiy tasvirlash usulidir. Kompyuter tomografiyasini oʻtkazadigan xodimlarga radiograflar yoki radiologiya texnologlari deyiladi.
MSKT skanerlari tananing turli toʻqimalari tomonidan rentgen nurlanishining zaiflashishini oʻlchash uchun aylanadigan rentgen trubkasi va gentriga joylashtirilgan bir qator detektorlardan foydalanadi. Keyin turli burchaklardan olingan bir nechta rentgen oʻlchovlari tomografik (kesimdagi) tasvirlarni (virtual „boʻlaklar“) ishlab chiqarish uchun tomografik rekonstruksiya algoritmlari yordamida kompyuterda qayta ishlaydi. Magnit-rezonans tomografiya (MRI) kontrendikedir boʻlgan metall implantlar yoki yurak stimulyatori boʻlgan bemorlarda kompyuter tomografiyasidan foydalanish mumkin.
MSKT – bu radiatsiya diagnostikasi usuli bo’lib, u organning juda batafsil tasviriga erishishga imkon beradi.
MSKT har qanday anatomik hududni bir xil samaradorlik bilan tasavvur qilish imkonini beradi. Shunday qilib, MSKT yurak, qon tomirlari va ichki organlar kasalliklarini tashxislash uchun ishlatiladi. Metodika minimal xavfga ega, bemorning tanasiga nisbatan past nurlanish ta’siri bilan tavsiflanadi.
MSKT kasalliklarning birlamchi diagnostikasi, shuningdek, ilgari o’rnatilgan tashxisni tekshirish, uni yuqori aniqlikdagi tasvirlash metodikasi bilan tasdiqlash uchun ishlatiladi
MSKT va MRT o’rtasidagi farqlar:
Tasvirlash usuli: MSKT – rentgen nurlari, MRT – to’qimalardan aks ettirilgan magnit to’lqinlar.
Onkodiagnostika: MSKT afzalroq.
Ko’rsatkichlar: MSCT – suyak tuzilmalarini vizualizatsiya qilish uchun, MRI – yumshoq organlar va to’qimalar uchun.
Kontrast modda: MSKTda – yod preparati, MRTda – gadoliniy asosida (yodga qaraganda kamroq allergenli)
Chastotasi: MSKT – ko’rsatmalar bo’yicha, MRT – cheklovlar yo’q.
Tanadagi metall va elektron implantlarning mavjudligi, metall asosidagi bo’yoqli tatuirovkalar: MSKTda – cheklovlar yo’q, MRT – taqiqlangan.
Bolalar yoshi, homiladorlik: MSKT – taqiqlangan, homiladorlikning 12-haftasidan boshlab MRTga ruxsat beriladi (7 yoshgacha bo’lgan bolalar narkoz ostida o’tkaziladi)
Jarayonning davomiyligi: MSKT – 5-15 daqiqa, MRT – 30 daqiqagacha.
|
| |