Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

Ключевые слова:
Искусственный интеллект, Tor SI, Apple Siri, нулевой риск,
преимущества искусственного интеллекта, недостатки искусственного интеллекта.
Sun'iy intellekt atrofidagi barcha shov-shuvlar - robotlar, o‘zini o‘zi boshqaradigan
mashinalar va boshqalar bilan birga, SI bizning kundalik hayotimizga ta'sir qilmaydi, deb
taxmin qilish oson. Aslida, ko‘pchiligimiz sun'iy intellektga u yoki bu tarzda deyarli har
kuni duch kelamiz. Smartfoningizni tekshirish uchun uyg‘onganingizdan boshlab Netflix
tomonidan tavsiya etilgan boshqa filmni tomosha qilishgacha, sun'iy intellekt tezda bizning
kundalik hayotimizga kirib bordi. Statistik tadqiqotlarga ko‘ra, global SI bozori har yili 54
foizgacha o‘sadi. Ammo SI aniq nima? Bu haqiqatan ham kelajakda insoniyatga yaxshilik
qiladimi? Xo‘sh, SIning ko‘plab afzalliklari va kamchiliklari mavjud, biz ularni quyida
muhokama qilamiz.
216
Sun'iy intellekt - bu katta hajmdagi ma'lumotlardan aqlli mashinalarni yaratish jarayoni.
Tizimlar o‘tmishdagi o‘rganish va tajribalardan o‘rganadi va insonga o‘xshash vazifalarni
bajaradi. Bu inson harakatlarining tezligi, aniqligi va samaradorligini oshiradi. SI mustaqil
qaror qabul qila oladigan mashinalarni yaratish uchun murakkab algoritm va usullardan
foydalanadi. ML va DL sun'iy intellektning asosini tashkil qiladi.
SI hozirda kundalik hayotning deyarli barcha sohalarida qo‘llaniladi:
Transport
Sog‘liqni saqlash
Bank ishi
Chakana savdo
O‘yin-kulgi
Elektron tijorat
Endi esa sun'iy intellektning turlarini ko‘rib chiqaylik.
Sun'iy intellektni imkoniyatlarga va funksiyalarga asoslangan turlarga ajratish mumkin.
Imkoniyatlarga asoslangan sun'iy intellektning uchta turi mavjud:
Tor SI
Umumiy SI
Super SI
Funksiyalar bo‘yicha sun'iy intellektning to‘rt turi mavjud:
Reaktiv mashinalar
Cheklangan nazariya
Aql nazariyasi
O‘z-o‘zini anglash
Birinchidan, biz imkoniyatlarga asoslangan sun'iy intellektning turli turlarini ko‘rib
chiqamiz
Tor SI nima?
Zaif SI deb ham ataladigan tor SI bitta tor vazifaga e'tibor qaratadi va uning
chegaralaridan tashqarida bajara olmaydi. U ushbu spektrdagi kognitiv qobiliyatlar va
yutuqlarning yagona to‘plamiga qaratilgan.
Apple Siri
- bu tor SIga misol bo‘lib, u oldindan belgilangan cheklangan funktsiyalar
diapazoni bilan ishlaydi. Siri ko‘pincha o‘z imkoniyatlaridan tashqari vazifalar bilan bog‘liq
muammolarga duch keladi.
IBM Watson superkompyuteri tor SIning yana bir misolidir. U ma'lumotni qayta ishlash
va so‘rovlaringizga javob berish uchun kognitiv hisoblash, mashina o‘rganish va tabiiy tilni
qayta ishlashni qo‘llaydi.
Tor SIning boshqa misollari orasida google tarjimoni, tasvirni aniqlash dasturi,
tavsiyalar tizimlari, spam filtrlash va Google sahifalarini tartiblash algoritmi mavjud.
Sun'iy intellektning afzalliklari:
1. Inson xatosini kamaytirish
Sun'iy intellektning eng katta afzalliklaridan biri shundaki, u xatolarni sezilarli darajada
kamaytiradi va aniqlikni oshiradi. Har bir qadamda SI tomonidan qabul qilinadigan
qarorlar oldindan to‘plangan ma'lumotlar va ma'lum bir algoritmlar to‘plami bilan
belgilanadi. To‘g‘ri dasturlashtirilgan bo‘lsa, bu xatolar nolgacha kamaytirilishi mumkin.
2. Nolinchi xavf
SIning yana bir katta afzalligi shundaki, odamlar SI robotlariga biz uchun ularni
bajarishiga ruxsat berish orqali ko‘plab xavflarni yengib o‘tishlari mumkin. Bombani
zararsizlantirish, kosmosga chiqish, okeanlarning eng chuqur qismlarini o‘rganish
bo‘ladimi, metall korpusli mashinalar tabiatan chidamli va yoqimsiz atmosferalarda omon
qolishi mumkin. Bundan tashqari, ular katta mas'uliyat bilan aniq ishni ta'minlay oladilar
va osonlikcha eskirmaydilar.
3. 24x7 mavjudligi
217
Odamlar kuniga atigi 3-4 soat samarali ishlashlarini ko‘rsatadigan ko‘plab tadqiqotlar
mavjud. Odamlarga ish va shaxsiy hayotlarini muvozanatlash uchun tanaffuslar va dam
olish kerak. Ammo sun'iy intellekt uzilishlarsiz cheksiz ishlashi mumkin. Ular odamlardan
ko‘ra tezroq o‘ylashadi va aniq natijalar bilan bir vaqtning o‘zida bir nechta vazifalarni
bajaradilar. Ular hatto sun'iy intellekt algoritmlari yordamida zerikarli takrorlanuvchi
ishlarni ham osonlikcha hal qilishlari mumkin.
4. Raqamli yordam
Bugungi kunda deyarli barcha yirik tashkilotlar o‘z mijozlari bilan muloqot qilish uchun
raqamli yordamchilardan foydalanadilar, bu esa inson resurslariga bo‘lgan ehtiyojni
sezilarli darajada kamaytiradi. Siz chatbot bilan suhbatlashishingiz va ulardan aynan nima
kerakligini so‘rashingiz mumkin. Ba'zi chatbotlar shu kunlarda shu qadar aqlli bo‘lib
qoldiki, siz chatbot yoki odam bilan gaplashayotganingizni aniqlay olmaysiz.
5. Yangi ixtirolar
SI murakkab muammolarni hal qilish uchun deyarli har bir sohada yangi ixtirolarni
yaratishga yordam berdi. Yaqinda ixtiro qilingan SI shifokorlarga sun'iy intellektga
asoslangan ilg‘or texnologiyalardan foydalangan holda ayollarda ko‘krak bezi saratonining
dastlabki bosqichlarini bashorat qilishga yordam berdi.
6. Xolis qarorlar
Biz xohlaymizmi yoki yo‘qmi, insonni his-tuyg‘ular boshqaradi. Boshqa tomondan, SI
hissiyotlardan xoli va o‘z yondashuvida juda amaliy va oqilona. Sun'iy intellektning katta
afzalligi shundaki, u hech qanday noxolis qarashlarga ega emas, bu esa aniqroq qaror qabul
qilishni ta'minlaydi
Sun'iy intellektning kamchiliklari:
1. Yuqori xarajatlar
Inson aql-zakovatini taqlid qila oladigan mashina yaratish qobiliyati kichik muvaffaqiyat
emas. Bu juda ko‘p vaqt va resurslarni talab qiladi va katta pul sarflashi mumkin. Sun'iy
intellekt, shuningdek, yangilanib turish va eng so‘nggi talablarga javob berish uchun eng
so‘nggi apparat va dasturiy ta'minotda ishlashi kerak, bu esa uni ancha qimmatga keltiradi.
2. Ijodkorlik yo‘q
SIning katta kamchiligi shundaki, u qutidan tashqarida fikrlashni o‘rgana olmaydi. SI
vaqt o‘tishi bilan oldindan tayyorlangan ma'lumotlar va o‘tmishdagi tajribalar bilan
o‘rganishga qodir, ammo o‘z yondashuvida ijodiy bo‘la olmaydi. Klassik misol - Quill bot
bo‘lib, u Forbes jurnalining daromadlari haqida hisobot yoza oladi. Ushbu hisobotlarda
faqat botga taqdim etilgan ma'lumotlar va faktlar mavjud. Botning o‘zi maqola yozishi
ta'sirli bo‘lsa-da, boshqa Forbes maqolalarida mavjud bo‘lgan insoniy ta'sirga ega emas
3. Ishsizlikning ortishi
Ehtimol, sun'iy intellektning eng katta kamchiliklaridan biri shundaki, SI asta-sekin bir
qator takrorlanadigan vazifalarni botlar bilan almashtirmoqda. Inson aralashuviga bo‘lgan
ehtiyojning kamayishi ko‘plab ish imkoniyatlarining yo‘qolishiga olib keladi. Oddiy misol -
chatbot - bu tashkilotlar uchun katta afzallik, lekin xodimlar uchun dahshatli tush.
McKinsey tadqiqotiga ko‘ra, SI 2030 yilga kelib inson mehnatining kamida 30 foizini
almashtiradi.
4. Insonlarni dangasa qilish
SI ilovalari zerikarli va takrorlanadigan vazifalarning aksariyatini avtomatlashtiradi.
Ishni bajarish uchun narsalarni yodlashimiz yoki jumboqlarni hal qilishimiz shart emasligi
sababli, biz miyamizni kamroq ishlatamiz. SIga bo‘lgan bu qaramlik kelajak avlodlar uchun
muammolarni keltirib chiqarishi mumkin.
5. Etika yo‘q
Axloq insonning muhim xususiyatlari bo‘lib, ularni SIga kiritish qiyin. Sun'iy
intellektning jadal rivojlanishi bir kun kelib sun'iy intellekt nazoratsiz ravishda o‘sib
218
borishi va oxir-oqibat insoniyatni yo‘q qilishi haqida bir qator xavotirlarni keltirib chiqardi.
Bu moment SIning yagonaligi deb ataladi.
|