Priambula
 ^ - X. Zayniddinov, S. O‘rinboyev, À. Beletskiy

|
X. Zayniddinov, S. O‘rinboyev, À. Beletskiy
|
bet | 4/36 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 3,53 Mb. | | #138274 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi () ^ ^
^
Priambula
^
Boshlanish
^
Jo‘natuvchining manzili
Axborotlar ^
Nazorat bitlari yig‘indisi
Qabul qiluvchining
manzili
1.1.2-rasm. Ethernet tarmîq pakåtining tuzulishi (raqamlar baytlar sînini ko‘rsatadi)
Ethernet pakåti quyidagi maydînlarni o‘z ichiga îlgan:
8 bitni priambula tashkil qiladi, ulardan birinchi yåttitasi- ni 1010101 kîdi tashkil qiladi, îõirgi sakkizinchisini 10101011 kîdi tashkil qiladi. IEEE 802.03 standartida bu îõirgi bayt kadr bîshlanish bålgisi dåb yurutiladi (SFD – Start of Frame Delimiter) va pakåtni alîhida maydînini tashkil qiladi.
Qabul qiluvchi manzili va jo‘natuvchi manzili 6 baytdan tashkil tîpgan bo‘lib 3.2-bîbda yozilgan standart ko‘ri- nishda bo‘ladi. Bu manzil maydînlari abînånt qurilmasi tîmînidan ishlov båriladi.
Bîshqarish maydînida (L/T-Length/Type) aõbîrît may- dînining uzunligi haqidagi ma’lumît jîylashtiriladi. U yana fîydalanayotgan prîtîkîl turini bålgilashi mumkin. Àgarda bu maydîn qiymati 1500 dan kam bo‘lsa u hîlda aõbîrîtlar maydînining uzunligini ko‘rsatadi. Àgarda 1500 dan katta bo‘lsa u hîlda kadr turini ko‘rsatadi. Bîshqarish maydîni dastur tîmînidan ishlîv båriladi.
Àõbîrîtlar maydîniga 46 baytdan 1500 baytgacha aõbîrît kirishi mumkin. Àgarda pakåtda 46 baytdan kam aõbîrît bo‘lsa, aõbîrîtlar maydînining qîlgan qismini to‘ldiruv- chi baytlar egallaydi. IEEE 802.3 standartiga ko‘ra pakåt tarkibida maõsus to‘ldiruvchi maydîn ajratilgan (pad data), agarda aõbîrît 46 baytdan uzun bo‘lsa to‘ldiruvchi maydîn 0 uzunlikka ega bo‘ladi.
9
Nazîrat bitlar yig‘indisining maydîni (FCS – Frame Chech Segvence) pakåtning 32 razryadli davriy nazîrat yigindisidan ibîrat (CRC) va u pakåtning to‘g‘ri uzatil- ganligini aniqlash uchun ishlatiladi.
Shunday qilib, kadrning minimal uzunligi 64 baytni (512 bit) tashkil qiladi (priambulasiz pakåt). Àynan shu kattalik tar- mîqdan signal tarqalishini ikki hissa ushlanish maksimal qiyma- tini 512 bit îralig‘ida aniqlab båradi (Ethernet uchun 51,2 mks, Fast Ethernet uchun 5,12 mks).
Turli tarmîq qurilmalaridan pakåtning o‘tishi natijasida priambula kamayishi mumkinligini standart nazarda tutadi va shuning uchun uni hisîbga îlinmaydi. Kadrning maksimal uzunligi 1518 bayt (12144 bit, ya’ni 1214,4 mks Ethernet uchun, Fast Ethernet uchun esa 121,44 mks). Bu kattalik muhim bo‘lib, uni tarmîq qurilmalarining bufår õîtira qurilmalarining sig‘imini hisîblash uchun va tarmîqning umumiy yuklamasini bahîlashda fîydalaniladi.
10 Mbit/s tåzlikda ishlîvchi Ethernet tarmîg‘i uchun standart to‘rtta aõbîrît uzatish muhitini aniqlab bårgan:
10 BASE 5 (qalin kîaksial kabål);
10 BASE 2 (ingichka kîaksial kabål);
10 BASE-T (î‘ralgan juftlik);
10 BASE-FL (îptik tîlali kabål);
Uzatish muhitini rusumlash 3 elåmåntdan tashkil tîpgan bo‘lib: «10» raqami, 10 Mbit/s uzatish tåzligini bildiradi, BASE so‘zi yuqîri chastîtali signalni mîdulyatsiya qilmasdan uzatish- ni bildiradi, îõirgi elåmånt tarmîq qismini (sågmåntini) ruõsat etilgan uzunligini anglatadi: «5» — 500 måtrni, «2» — 200 måtrni (aniqrîgi, 185 måtrni) yoki alîqa yo‘lining turini: «T» – î‘ralgan juftlik (twisted pair, âèòaя ïaða), «F» – îptik tîlali kabål (fiber optic, îïòîâîëîêîííûé êaáåëü).
Õuddi shuningdåk 100 Mbit/s tåzlik bilan ishlîvchi Fast Ethernet uchun ham standart uch turdagi uzatish muhitini bål- gilab bårgan:
100 BASE – T4 (to‘rttali î‘ralgan juftlik);
100 BASE – Tx (ikkitali î‘ralgan juftlik);
100 BASE – Fx (îptik tîlali kabål).
10
Bu yårda «100» sîni uzatish tåzligini bildiradi (100 Mbit/s),
«T» — harfi î‘ralgan juftlik ekanini ko‘rsatadi, «F» — harfi îptik tîlali kabål ekanini anglatadi.
100BASE-Tx va 100BASE-Fx rusumidagi kabållarni bir- lashtirib 100BASE-Õ nîm bilan yuritiladi, 100BASE-TÕ larni esa 100BASE-T dåb bålgilanadi.
Bu yårda biz aytib o‘tishimiz kårakki Ethernet tarmîg‘i îpti- mal algîritmi bilan ham, yuqîri ko‘rsatkichlari bilan ham bîshqa standart tarmîq ko‘rsatkichlaridan ajralib turmaydi. Låkin yuqîri standartlashtirilganlik darajasi bilan, tåõnik vîsitalarini juda ko‘p miqdîrda ishlab chiqarilishi bilan, ishlab chiqaruvchilar tîmînidan kuchli qo‘llanishi sharîfati tufayli bîshqa standart tarmîqlardan Ethernet tarmîg‘i kåskin ajralib turadi va shuning uchun ham har qanday bîshqa tarmîq tåõnîlîgiyasini aynan Ethernet tarmîg‘i bilan sîlishtiriladi.
TOKEN-RING TÀRMÎG‘I
1985-yili IBM firmasi tîmînidan Token-Ring tarmîg‘i tak- lif qilindi (birinchi variantlari 1980-yillarda savdîga chiqaril- gan). Token-Ring tarmîg‘ining vazifasi IBM firmasi ishlab chiqarayotgan hamma turdagi kîmpyutårlarni (îddiy shaõsiy kîmpyutårlardan tî katta EÕM gacha) birlashtirish edi. Kîmpyutår tåõnikasini dunyo miqyosida eng ko‘p ishlab chiqaruvchi va eng îbro‘li IBM firmasi tîmînidan taklif qi- lingan Token-Ring tarmîg‘iga e’tibîr qilmaslikning sira ham ilîji yî‘q, albatta. Muhimi shundaki, hîzirgi vaqtda Token-Ring xalqarî standart IEEE 802.5 sifatida mavjud. Bu hîlat Token- Ring tarmîg‘ini Ethernet tarmîq mavqeyi bilan bir o‘ringa qo‘yadi, albatta.
IBM firmasi o‘z tarmîg‘ini kång tarqalishi uchun hamma tadbir va chîralarni amalga îshirdi: tarmîq hujjatlari batafsil tayyorlab tarqatildi, hattî adaptårlarni prinsipial sõåmasigacha bu hujjat tarkibiga kiritildi. Natijada ko‘p firmalar, masalan 3 SÎM, Novell, Western Digital, Proteon kabi fîrmalar adap- tårlarni ishlab chiqarishga kirishdilar. Àytgancha, maõsus shu tarmîq uchun va shuningdåk IBM PC Network bîshqa tar- mîqlari uchun Net BIOS kîntsåpsiyasi ishlab chiqilgan. Àvval
11
ishlab chiqilgan PC Network tarmîg‘ida NetBIOS dasturida adaptårda jîylashgan dîimiy õîtirada saqlangan bo‘lsa, Token- Ring tarmîg‘ida esa NetBIOS emulyatsiya dasturi qî‘llanilgan, bunday shaklda qî‘llanilishi alîhida qurilma õususiyatlariga îsîn mîslashuv imkînini båradi va shu bilan birga yuqîri bîsqich dasturlari bilan ham mîslashishni ta’minlab båradi.
Token-Ring qurilmalarini Ethernet qurilmalari bilan sîlishtirilsa Token-Ring qurilmalari såzilarli darajada qimmat, chunki aõbîrît almashinuvini bîshqarishning murakkab usullari qî‘llanilgan, shuning uchun bu tarmîq nisbatan kam tarqalgan. Låkin katta kîmpyutårlar bilan ulanganda aõbîrît uzatishning katta intånsivligi zarur bo‘lgan vaqtda, tarmîqqa ega bo‘lish vaqti chågaralangan vaziyatda Token-Ring tarmîg‘idan fîy- dalanish o‘zini îqlaydi, albatta.
Tashqi ko‘rinishidan «yulduz» tîpîlîgiyasini eslatsa hamki Token-Ring tarmîg‘ida «halqa» tîpîlîgiyasidan fîydalanilgan. Bu alîhida îlingan îbyåktlar (kîmpyutårlar) tarmîqqa to‘g‘ri ulanmay, maõsus kînsåntratîrlar yoki ega bo‘lishning ko‘p stan- siyali qurilmalari (MSAU yoki MAU — Multistation Access Unit, ìíîãîñòîíî÷íûå óñòðîéñòâa äîñòóïa) yordamida ulanadilar. Shuning uchun tarmîq jismînan yulduz — halqa tîpîlîgiyasidan tashkil tîpgan bo‘ladi (1.2.1-rasm). Haqiqatda esa baribir halqaga birlashtirilgan bo‘ladilar, ya’ni ulardan har biri aõbîrîtni bir tarafdagi qo‘shnisidan îlib, ikkinchi tarafidagi qo‘shnisiga uzatadilar.
|
| |