nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
| Chapter 4: Looking for Vulnerabilities

Figure 4-4. Selecting a target in OpenVAS
Each operating system is going to be different, and this is especially true with Linux,
which is why there are different families in OpenVAS for local vulnerabilities. Each
distribution is configured a little differently and has different sets of packages.
Beyond the distribution, users can have a lot of choices for categories of packages.
Once the base is installed, hundreds of additional packages could typically be
installed, and each of those packages can introduce vulnerabilities.
One common approach to hardening is to limit the number of
packages that are installed. This is especially true when it comes to
server systems in which the bare minimum amount of software
necessary to operate the services should be installed.
Root Kits
While not strictly a vulnerability scanner, it’s worth knowing about Rootkit Hunter.
This program can be run locally on a system to determine whether it has been com‐
promised and has a root kit installed. A
root kit
is a software package that is meant to
facilitate a piece of malware. It may include replacement operating system utilities to
hide the existence of the running malware. For example, the
ps
program may be
altered to not show the processes associated with the malware. Additionally,
ls
may
hide the existence of the malware files. Root kits may also implement a backdoor that
will allow attackers remote access.
for
dm-crypt, cryptsetup &
cryptmount...
Local Vulnerabilities | 123

This is a program that can be used on a regular basis by anyone who operates a Linux
system so they can be aware of issues they need to correct. As someone involved in
penetration or security testing, though, this is a program you can be running on
Linux systems that you get access to. If you are working hand in hand with the com‐
pany you are testing for, performing local scans will be easier. You may be provided
local access to the systems so you can run programs like this. You would need this
program installed on any system you wanted to run it against, of course. In that case,
you wouldn’t be running it from Kali itself. However, you can get a lot of experience
with
lynis
by running it on your local system and referring to the output.
OpenVAS Local Scanning
You are not limited to testing on the local system for local vulnerabilities. By this I
mean that you don’t have to be logged in to running programs in order to perform
testing. Instead, you can use a remote vulnerability scanner and provide it with login
credentials. This will allow the scanner to log in remotely and run the scans through a
login session.
As an example, OpenVAS is a vulnerability scanner that can be installed on Kali
Linux. While it is primarily a remote vulnerability scanner, as you will see, it can be
provided with credentials to log in. Those login credentials, shown being configured
in
Figure 4-2
, will be used by OpenVAS to log in remotely in order to run tests locally
through the login session. You can select the option for OpenVAS to autogenerate,
which will have OpenVAS trying passwords against a specified username.
Figure 4-2. Credential setting in OpenVAS
Remote Vulnerabilities | 131

Creating a Scan
If you want more control of your scan, more steps are required. There are a few
places to start, because there are several components you need to get in place before
you can start the scan. A simple place to start is the same place in the interface where
we were setting up local scans. You need to establish targets. If you want to run local
scans as part of your overall scan, you would set up your credentials as we did earlier,
going to the Configuration menu and selecting Credentials. Once you have set what‐
ever credentials you need, you can go to Configuration/Targets to access the dialog
box that allows you to specify targets.
From there, you add in or configure any credentials you may have and you have your
targets set up. You need to think about what kind of scan you want to do. This is
where you need to go to Scan Configs, also under the Configuration menu. This is
something else we looked at quickly under
“Local Vulnerabilities” on page 121
. Open‐
VAS does come with scan configs built in, and you can see the list in
Figure 4-9
.
These are canned configurations that you won’t be able to make changes to. Also in
this list, you will see a couple of configurations I created. If you want something dif‐
ferent from what the canned scans offer you, you need to either clone one of these
and edit it, or create your own.
Figure 4-9. List of scans
When you want to create your own scan configuration, you can start with a blank
configuration or a full and fast configuration. Once you have decided where you want
to start, you can begin selecting the scan families you want to include in your scan
configuration. Additionally, you can alter the way the scanner behaves. You can see a
set of configuration settings in
Figure 4-10
that will change the way the scan is run
and the locations it uses. One area to point out specifically here is the Safe Checks
setting. This indicates that the only checks to run are ones that are known to be safe,
Vulnerability Types | 119

ity of the program. You may have something like a filename that could be inserted
before the value is read and operated on. Race conditions
can be tricky to find and
isolate because of the asynchronous nature of programs with multiple threads.
Without controls like semaphores to indicate when values are in a state they can be
read or written to safely, you may get inconsistent behavior simply because the pro‐
grammer can’t directly control which thread will get access to the CPU in which
order.
Input Validation
Input validation
is a broad category that somewhat encompasses buffer overflows. If
the buffer passed in is too long and hasn’t been checked, that’s an input validation
problem. However, far more issues occur with input validation than just buffer over‐
flows.
Example 4-2
shows a small fragment of C code that
could easily be vulnerable
to attack without proper input validation.
Example 4-2. C Program with potential input validation errors
int tryThis
(
char *value
)
{
int ret;
ret
=
system
(
value
)
;
return
ret;
}
This is a small function that takes a string in as a parameter. The parameter is passed
directly
to the C library function
system
, which passes execution to the operating sys‐
tem. If the value
useradd attacker
were to be passed in, that
would be passed directly
to the operating system, and if the program had the right permissions, it would be
creating
a user called
attacker
. Any operating system command could be passed
through like this. Without proper input validation, this could be a significant issue,
especially without appropriate permissions given to the program under attack.
This is an issue that is perhaps more likely to be seen in web applications.
Command
injection, SQL injection, and XML injection attacks are all examples of poor input
validation. Values are being passed into elements of an application without being
checked. This input could potentially be an operating
system command or SQL code,
as examples. If the programmer isn’t properly validating input before acting on it, bad
things can happen.
Access Control
Access control
is a bit of a catchall category. One area where this is a problem is when
programs are given more permissions or privileges than they need to function. Any
program running as root, for example, is potentially problematic.
If the code can be
Vulnerability Scans - Learning Kali Linux

We’re going to load another auxiliary module that will check for the vulnerability
for us.
Example 6-6. Scanning a target for MS17-010
msf auxiliary
(
scanner/smb/smb_enumshares
)
> use auxiliary/scanner/smb/smb_ms17_010
msf auxiliary
(
scanner/smb/smb_ms17_010
)
>
show options
Module options
(
auxiliary/scanner/smb/smb_ms17_010
)
:
Name Current Setting Required Description
---- --------------- -------- -----------
CHECK_ARCH
true
yes
Check
for
architecture
on vulnerable hosts
CHECK_DOPU
true
yes Check
for
DOUBLEPULSAR on vulnerable hosts
RHOSTS yes The target address range or CIDR identifier
RPORT
445
yes The SMB service port
(
TCP
)
SMBDomain . no
The Windows domain to use
for
authentication
SMBPass no The password 
for

|
for
authentication
SMBPass no The password
for Pdf ko'rish
|
bet | 167/225 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 22,59 Mb. | | #232856 |
Bog'liq learningkalilinuxfor
authentication
SMBPass no The password
for
the specified username
SMBUser no The username to authenticate as
THREADS
1
yes The number of concurrent threads
msf auxiliary
(
scanner/smb/smb_ms17_010
)
>
set
RHOSTS 192.168.86.48
RHOSTS
=
> 192.168.86.48
msf auxiliary
(
scanner/smb/smb_ms17_010
)
>
set
THREADS 10
THREADS
=
> 10
msf auxiliary
(
scanner/smb/smb_ms17_010
)
> run
[
+
]
192.168.86.48:445 - Host is likely VULNERABLE to MS17-010! - Windows Server
2008
R2 Standard
7601
Service Pack
1
x64
(
64-bit
)
[
*
]
Scanned
1
of
1
hosts
(
100%
complete
)
[
*
]
Auxiliary module execution completed
Once we have identified that the vulnerability exists, either through a vulnerability
scanner like OpenVAS or by testing via modules in Metasploit, we can move on to
exploitation. Don’t expect, though, that running through a vulnerability scanner will
give you all the vulnerabilities on a system. This is where performing port scans and
other reconnaissance is important. Getting a list of services and applications will give
us additional clues for exploits to look for. Using the search function in Metasploit
will give us modules to use based on services that are open and the applications that
are listening on the open ports.
Exploiting Your Target
We will take advantage of the EternalBlue vulnerability to get into our target system.
We’re going to run this exploit twice. The first time, we’ll use the default payload. The
second time through, we’ll change the payload to get a different interface. The first
time, we load up the exploit, as shown in
Example 6-7
. No options need to be
|
| |
MAVZU: Mustaqillik davri adabiyoti

|
MAVZU: Mustaqillik davri adabiyoti
|
bet | 136/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
MAVZU: Mustaqillik davri adabiyoti
DARSNING MAQSADI:
a) ta’limiy: o‘quvchilarga adabiyot, uning ma’naviyatni yuksaltirish vositasi sifatidagi ahamiyati haqida yangi bilim berish;
b) tarbiyaviy: o‘quvchilarda yurtimizda ro‘y berayotgan o‘zgarishlarga shaxsiy munosabat bildirish malakasini shakllantirish;
d) rivojlantiruvchi: o‘quvchilarni o‘z-o‘zini rivojlantirishga o‘rgatish, mavzu yuzasidan olgan bilimlarini hayotiy vaziyatlarga qo‘llay bilishiga erishish.
Mavzuga oid shakllantiriladigan kompetensiyalar:
a) tayanch kompetensiya(lar): TK1, TK2;
b) fanga oid kompetensiya(lar): FK1.
Dars turi: yangi tushuncha, bilimlarni shakllantiruvchi.
Dars uslubi: an’anaviy.
Dars jihozlari: darslik, adabiyotshunoslik atamalari lug‘ati, mavzuga oid ilmiy adabiyotlar, slaydlar, bukletlar, tarqatma materiallar, ko‘rgazmali qurollar (audio, video, fotolavhalar, jadvallar) jamlanmasi.
|
| |
miyadan chiqadigan markazdan qochuvchi nerv tolalaridagi harakat

|
miyadan chiqadigan markazdan qochuvchi nerv tolalaridagi harakat Pdf ko'rish
|
bet | 245/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotmiyadan chiqadigan markazdan qochuvchi nerv tolalaridagi harakat
toklarini yozib olib, markaziy asab tizimining bu xususiyatini isbot etish
mumkin. Markazga intiluvchi nerv tolasi ta’sirlanganda orqa miyadan
chiquvchi - markazdan qochuvchi nerv tolasida harakat toki paydo
boiadi. Agar markazdan qochuvchi tola ta’sirlansa markazga intiluvchi
tolada harakat toki paydo bo‘lmaydi. Buning sababi shuki, orqa miya
qo‘zg ‘alishni markazdan qochuvchi toladan markazga intiluvchi tolaga
o ‘tkazmaydi, balki markazga intiluvchi toladan markazdan qochuvchi
tolaga o ‘tkazadi.
Nerv markazlaridan tashqari, harakatlantiruvchi nervlaraing uchlari
ham qo‘zg ‘alishni bir tomonlama o ‘tkazadi. Buni muskul tolalari
ta’sirlanganda ko‘rish mumkin, muskul tolalari ta’sirlanganda ularda kelib
chiquvchi qo‘z g ‘alish nervga o ‘tmaydi.
Qo‘zg‘alishning o ‘tish tezligi. Har bir refleks muayyan vaqt
davomida kelib chiqadi: ba’zi reflekslar tezroq,ba’zi reflekslar sekinroq
voqye boiadi. Retseptorlar ta’sirlangan paytdan boshlab to javob
346
reaksiyasi boshlanguncha ketadigan vaqt refleks vaqti deyiladi, Refleks
vaqti retseptorlarda qo‘zg‘alishning vujudga ke'iishi, kelib cruqqan
impulsning markaziy asab tizimiga borishi, so‘ngra qo‘zg ‘alishning
markaziy asab tizimidan o‘tishi va markazdan qochuvchi nervlarga
yoyilishi, so ‘ngra ishchi organga o ‘tishi uchun va nihoyat, shu organning
yashirin qo‘zg ‘alish davri uchun ketadigan vaqtidan iborat. Shunday qilib,
refleks vaqti ko‘pgina vaqtlar y ig ‘indisidan iborat ekanligini ko‘rib
turibmiz.
Reflektor yoyning turli qismlarida qo‘zg‘alishning turlicha tezlik
bilan o ‘tishi maxsus tekshirish va o ‘lchashlarda ma’lum bo‘ldi.
|
| |
Fazoviy multiplekslash rejimi

19.4.1. Fazoviy multiplekslash rejimi Bitta antennadan ortiq antennalar bo‘yicha bir necha ma’lumot-
lar oqimini uzatish fazoviy multiplekslash deyiladi. Fazoviy mul-
tiplekslash ikki turga bo‘linadi. Ularning birinchi turi deb AQSH
ning Bell korporatsiyasi laboratoriyasi ishlab chiqqan, V-BLAST
(ingl. Vertical Bell Labaratories Layered Space-Time) nomiga ega,
vertikal fazoviy-vaqtli ajratish hisoblanadi. V-BLAST multipleks-
lash ishlatilganda kodlanmagan fazoviy ma’lumotlar oqimi qabul
qilgichdagi signalni muvozanatlashtirish (ekvalayzing qilish) zaru-
ratini hech qanday hisobga olmagan holda uzatiladi (19.4-rasm).
F
a
z
o
Vaqt
19.4-rasm. V-BLAST asosidagi fazoviy multiplekslash.
293
Ikkinchi tur multiplekslashda fazoviy-vaqtli kodlash — STC
dan foydalaniladi. V-BLAST turidan farqli ravishda STCli multi-
plekslashda ma’lumotlarning ortogonal (ya’ni o‘zaro xalaqitlarsiz)
oqimlari uzatiladi.
Ma’lumki, V-BLAST usuli bilan uzatishda oqimlarni bir-biri-
dan ajratishda oqimlararo interferensiya (ingl. Multi-Stream In- terferences, MSI) vujudga kelishini oldini olib bo‘lmaydi. Bu, o‘z
navbatida, uzatishni nobarqaror qiladi va hatto xatoliklarni to‘g‘ri-
dan to‘g‘ri tuzatish usuli ishlatilsa ham bu muammo har doim ham
yechilavermaydi. Signalni STC bilan dekodlash usuli esa, oddiy
chiziq bog‘liqli o‘zgartirishga asoslangan bo‘lib, yaxshi natijalarni
beradi. Shunday qilib, fazoviy multiplekslashning afzalligi bu kanal
sig‘imining foydalanilgan antennalar soni bilan chiziqli bog‘liqligi
tufayli aloqa kanali sig‘imini oshirish imkoniyatidadir.
19.4.2. Fazoviy-vaqtli kodlash Fazoviy-vaqtli kodlash tizimning funksionalligini oshirish va
MIMOni fazoviy ajratish va fazoviy multiplekslash rejimlarini ish-
latish imkoniyatlarini beradi. Bunda signalning nusxalari nafaqat
ko‘p sonli antennalar bo‘yicha, balki turli vaqtlarda ham uzatila-
di. Kechiktirishli bunday uzatishni vaqt bo‘yicha ajratish deyiladi.
STC-kodlari 19.5-rasmda ko‘rsatilganidek, o‘z ichiga signalning
fazoviy va vaqtli nusxalarini oladi.
19.5-rasm.Ikki uzatuvchi antennalar uchun Alamouti fazoviy-vaqtli blokli kodlari.
Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \ - bet 312

317
1-mavzu. Buxgalteriya hisobining mohiyati, predmeti va metodi.
(ma’ruza-4 soat, amaliy mashg‘ulot-4 soat)
1.1.Ma’ruzaning modeli
Ma’ruza vaqti: 80 minut
Talabalar soni: 50-70 nafar
Ma’ruza shakli
Kirish ma’ruzasi
Ma’ruza rejasi
1. Buxgalteriya hisobining mohiyati, hisobning vazifalari va
oldiga qo‘yilgan talablar
2. Hisobda qo‘llaniladigan o‘lchovlar va hisob turlari
3. Buxgalteriya hisobining maqsadi, asosiy vazifalari va
funksiyalari
4. Buxgalteriya hisobining predmeti va metodi
5. Buxgalteriya hisobining usullari haqida tushuncha
6. Buxgalteriya hisobining obyektlari va subyektlari
= f
g - Raqamli mobil aloqa

292
T
x
ajratishning qo‘llanilishi uchun STC kodlash usulidan foyda-
laniladi (ko‘proq Alamouti kodlari ishlatiladi). Bunda to‘la fazoviy
ajratishga erishiladi, tizim esa bitta qabul qiluvchi antenna bilan
ham ishlashi mumkin.
R
x
ajratishdan foydalanish uchun ko‘p sonli
qabul qilish antennalari (uzatish antennalaridan ko‘proq) va mos
demultiplekslash algoritmlari ishlatiladi. Bunday algoritmlar misoli
sifatida kanal matritsasi —
N ma’lum bo‘lgan hollarda ajratish turi-
dan qat’i nazar ishlay oladigan “maksimal qiymatlar” va “signallar-
ni qo‘shish” usullarini keltirish mumkin (19.3-rasm).
O‘qitish shart-sharoiti - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

318
Bajariladigan
ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
Talaba
Tayyorgarlik
bosqichi
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘rish va mavzu
bo‘yicha materiallar tayyorlash
Mashg‘ulotga
tayyorgarlik ko‘radi
1-bosqich.
Ma’ruzaning
kirish qismi
(15 minut)
1.1. Tashkiliy ishlarni bajaradi (tanishuv,
davomat va b.).
1.2. Fanning nomini aytib, fan doirasida dastlabki
umumiy tasavvurni beradi hamda uslubiy va
tashkiliy tomonlari bilan tanishtiradi.
1.3. Fan bo‘yicha o‘tiladigan barcha mavzular
bilan tanishtiradi, ularning uzviyligi haqida
qisqacha ma’lumot beradi.
1.4. Fan yakunida qo‘yiladigan reyting baholash
mezonlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
1.5. Fanni o‘zlashtirishda foydalanish uchun zarur
bo‘lgan adabiyotlar ro‘yxati bilan tanishtiradi.
1.6. Birinchi ma’ruza mavzusi bilan tanishtiradi va
uning maqsadi, o‘quv faoliyati natijalarini bayon
qiladi.
1.7. Mavzu, mavzuning maqsadi, kutilayotgan
natijalar, mashg‘ulot rejasini e’lon qiladi.
1.8. Mavzu bo‘yicha asosiy tushuncha va
atamalar, mustaqil ishlash uchun axborot
manbalarini aytib o‘tadi
1.1. Tinglashadi va
yozib boradilar
1.2. Tinglashadi va
o‘zlarida qayd qilib
borishadi
1.3.
O‘UM
ga
qaraydilar
1.4.
O‘UM
ga
qaraydilar
1.5. Yozib oladilar
1.6. Yozib oladilar
1.7.
O‘UM
ga
qaraydilar
1.8. Tinglashadi va
o‘zlarida qayd qilib
borishadi
C
SISO - Raqamli mobil aloqa

|
Raqamli mobil aloqa Pdf ko'rish
|
bet | 143/283 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #102907 |
Bog'liq Raqamli mobil aloqa C
SISO
= f
g
log
2
(1+S/N).
(19.1)
(19.1) formulasi kanalning f
g
kengligini va “signal-shovqin”
nisbati (S/N)ni hisobga oladi. Kanalning o‘tkazish qobiliyati-
ni oshirishga qaratilgan ko‘plab takomillashtirishlar o‘tkazish
polosasini kengaytirish yoki har xil turdagi modulyatsiyalardan
foydalanishga asoslangan. Lekin ular hozirgi kunga kelib tizim
spektral samaradorligini yetarlicha oshira olmayaptilar. Ular-
dan farqli ravishda MIMO texnologiyasi ko‘plab antennalar
vositasida signallar oqimlari sonini oshirish hisobiga qo‘shim-
cha yutuq bermoqda. Agar M ko‘rsatkichi orqali uzatgich —
M
t
yoki qabul qilgich — M
r
lar antennalarining eng kam qiy-
matiga teng fazoviy oqimlar soni belgilansa (masalan, 2*3 yoki
2*4 MIMO konfiguratsiyali tizimlarda faqat ikki ishonchli va
to‘laqonli fazoviy oqim qo‘llab-quvvatlanishi mumkin), u hol-
da Shennon formulasini MIMO tizimi uchun quyidagi ko‘ri-
nishda yozish mumkin:
C
MIMO
= Mf
g
log
2
(1+S/N). (19.2)
Bundan ko‘rinadiki MIMO tizimlarida kanalning o‘tkazish qo-
biliyati antennalar sonining o‘sishi bilan chiziqli bog‘liqlikda oshadi.
Ko‘p sonli antennalarning nosimmetrik tarzda shakllanganligi-
ni ham hisobga olish mumkin. Bunday to‘plamlarda (masalan 1*2
yoki 2*1) kanalning o‘tkazish qobiliyati — C
Tx/Rx
ning o‘sishini
qayd etish uchun logarifmik bog‘liqlikli formuladan foydalaniladi
(faqat bu holda M ko‘rsatkichi M
t
yoki M
r
ning maksimumiga
teng olinadi):
C
Tx/Rx
|
| |
Ma’ruzaning maqsadi - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

|
Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \ Pdf ko'rish
|
bet | 313/371 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #102937 |
Bog'liq BuxgalteriyaMa’ruzaning maqsadi
Talabalarda buxgalteriya hisobi predmeti va metodi,
buxgalteriya banlansi, schyotlar tizimi va ikki yoqlama
yozuv haqida bilim, mahorat va ko‘nikmalarni
shakllantirish hamda mustahkamlash
O‘qituvchining vazifalari:
-hisobning mohiyati, vazifalari
va xo‘jalik hisobi bilan bog‘liq
atamalar bo‘yicha tushuncha
berish;
-hisobda
qo‘llaniladigan
o‘lchovlar haqida tushuncha
berish;
-hisob funksiyalari mohiyatini
yoritish;
-hisob turlarining mohiyatini
yoritish;
-buxgalteriya
hisobining
predmeti va metodi haqida
tushuncha berish;
-buxgalteriya
hisobining
usullari
haqida
tushuncha
berish;
-buxgalteriya
hisobining
obyektlari va subyektlarini
tushuntirish
- O‘quv jarayoni natijalari:
- -hisob haqida tushunchaga ega bo‘linadi;
- -hisobning funksiyalari haqida tushunchaga ega bo‘linadi;
- -o‘lchovlar, ularning o‘ziga xos xususiyatlari bilib olinadi;
- -hisobning turlari va ularning farq qiluvchi jihatlari haqida
tushunchaga ega bo‘linadi;
- -buxgalteriya hisobining predmeti va metodi haqida
tushunchaga ega bo‘linadi;
- -buxgalteriya hisobining usullari haqida tushunchaga ega
bo‘linadi
- -buxgalteriya hisobining obyektlari va subyektlarini bilib
oladi;
-
O‘qitish usullari va texnikasi
Kirish ma’ruzasi, “blits-so‘rov” bo‘yicha savol-javob,
“aqliy hujum” usuli bo‘yicha savollar
O‘qitish vositalari
Tarqatma materiallar, prezentatsiya asosida taqdimot
O‘qitish shakli
Jamoa va sindikat guruhlar bilan ishlash
|
| |
-rasm - Raqamli mobil aloqa

288
MIMO texnologiyasining afzalliklariga quyidagilar kiradi:
• “Pastga” yo‘nalishdagi kanallarning
ishini yaxshilash, bu
radioto‘lqinlar kuchli tarqalishi sharoitida signalning turg‘un va
ishonchliroq uzatilishida namoyon bo‘ladi. “Yuqoriga” yo‘nalish-
dagi kanallar uchun yaxshilanishlar sezilarli emas;
• Bir necha mustaqil oqimlar bir vaqtda uzatilganda yuqoriroq
darajadagi modulyatsiya sxemalarini ishlatish hisobiga kanalning
o‘tkazuvchanlik
qobiliyatini oshirish;
• Tizimning, ayniqsa abonentlarni yuqori mobillik holatlarida,
ish xarakteristikalarini stabilligini oshirish.
MIMO ning kamchiliklariga qayta akslanish bo‘lmagan hollar-
da, masalan, inshootlar nozich joylashgan tumanlarda,
avtoma-
gistral yoqalarida, daryo bo‘ylab va shunga o‘xshash hollarda sifat
xarakteristikalari pasayishini kiritish mumkin.
-rasm - Raqamli mobil aloqa

300
ni olish uchun ishlatiladigan himoya intervali — GP
(ingl. Guard
Period)dan iborat. Qolgan subkadrlar trafikni uzatish uchun ish-
latiladi.
Nazorat savollari:
1. Mobillik nuqtayi nazaridan abonent uskunasi qanday
holat-
larda bo‘lishi mumkin?
2. Aktiv va noaktiv rejimlarda AUning mobilligi qanday ta’min-
lanadi?
3. LTE tizimlarida qanday ma’lumot yo‘qolishini kamaytirish
mexanizmlari taklif etilgan? Ulardan qaysi biri tanlangan?
4. “Pastga” yo‘nalishda OFDM/QAM modulyatsiyasi qanday
ishlaydi?
5. E-UTRA tarmoqlarida ko‘p antennali tizimlar nima sabab-
dan va nima uchun ishlatiladi?
6. MIMO texnologiyasiga tavsif bering?
MIMO texnologiyasi-
ning prinsipi nimada? MIMO texnologiyasi qanday ish rejimla-
riga ajratiladi?
7. MIMO ishlatilganda qabul qilinayotgan kanalni qanday
matematik ifoda bilan ko‘rsatish mumkin?
8. MIMO uchun Shennon formulasi qanday ko‘rinishga ega?
9. Fazoviy multiplekslash qanday turlarga ajratiladi? Ular qan-
day ishlatiladi?
10. MIMO tizimida qanday fazoviy ajratish turlari ishlatiladi?
-bob. ADAPTIV VA KO‘P ELEMENTLI

|
-bob. ADAPTIV VA KO‘P ELEMENTLI Pdf ko'rish
|
bet | 140/283 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #102907 |
Bog'liq Raqamli mobil aloqa19-bob. ADAPTIV VA KO‘P ELEMENTLI
ANTENNA TIZIMLARI
19.1. MIMO texnologiyasining tavsifi
Simsiz texnologiyalarni jadal ravishda rivojlanishi sababli tar-
moqlarning yuqoriroq sig‘imi va funksionalligiga bo‘lgan talablar
yanada dolzarblashmoqda. Simsiz tarmoqlarning spektral samara-
dorligini oshirish muammosi yanada muhimlashmoqda. Hozirgi
kunda aloqa industriyasi o‘tkazish polosasini kengaytirish, mo-
dulyatsiya mexanizmlarini takomillashtirish va kodli multipleks-
lash hisobiga spektral samaradorlikni oshiruvchi ma’lum usullar
imkoniyatlarini deyarli to‘liq ishlatib bo‘ldi. Bunday sharoitda
MIMO va yo‘naltirish diagrammalarni adaptiv shakllantirish kabi
antenna texnologiyalari simsiz tizimlarni yanada takomilashtirish-
da yangi omillar deb hisoblanmoqda.
19.2. MIMO texnologiyasining tavsifi
MIMO (ingl. Multiple Input Multiple Output – ko‘p sonli qabul
qilish – ko‘p sonli uzatish) – yangi ma’lumot uzatish texnologi-
yasi bo‘lib, unga ko‘ra dastlabki ma’lumotlar oqimi demulti-
pleksorda alohida uzatish traktlari bo‘yicha ishlov berish va
uzatish uchun N sonli oqimlarga ajratiladi. Qabul qilish to-
monida esa M sonli qabul traktlari bo‘lib, ularda ma’lumotlar
multipleksordan o‘tadi va qabul qilishdagi xatoliklarning soni-
ni kamaytiruvchi maxsus algoritmlar bo‘yicha yana qaytib bir
oqimga yig‘iladi. Bu xatoliklar uzatish kanalidagi buzilishlar va
signallarning fazoviy korrelyasiyasi natijasida vujudga kelishi
mumkin (19.1-rasmga qarang).
Shunday qilib, MIMO texnologiyasi bitta radiokanalda bir
nechta uzatuvchi va qabul qiluvchi traktlarni ishlatadi. Amalda
MIMOni ishlash tartibida ikki xil rejim ajratiladi: Fazoviy ajratish
(FA) va Fazoviy multiplekslash (FM) rejimlari.
|
| |
"psixologiya" - bet 139

181
Kalit:
a) Ishni tugatgach, har bir tanlovimizga to’g’ri kelgan ballar miqdorini
hisoblab chiqdik.
5 ta eng ko’p bal olgan jumlani tanlab olib, ularni iyerarxik tarzda
joylashtirdik. Bular shaxsdagi assosiy ehtiyojlar sanaladi.
b) Shu 5 ta ehtiyojning qondirilish darajasi aniqlash uchun har birining
balini quyidagi jadvalda keltirilgan 5 ta seksiyadagi bo’yicha hisoblang:
Parametrlarning A. Maslou ehtiyojlar iyerarxiyasi
bo’yicha jamlanmasi
1.
Moddiy ehtiyojlar:
4
8
13
2.
Xavfsizlik ehtiyojlari:
3
6
10
3.
Ijtimoiy (shaxslararo) ehtiyojlar:
2
5
15
4.
Tan olinish ehtiyoji:
1
9
12
5.
O’zini ko’rsatish, ro’yobga chiqarish ehtiyoji:
7
11
14
Natija:
Har bir seksiyada to’plangan ballarni aniqlab, ularni pastdagi grafikning
vertikal o’qiga joylashtiring. Har bir balning no’qtasi bo’yicha umumiy natijalar
grafigini chiqaring, ularning o’sha 5 ta ehtiyojlar qondirilishining zonalariga
nisbati bo’yicha xulosa chiqaring.
Ballar miqdori
42
28
14
1 2 3 ehtiyoj turlari
Natijalar grafigi:
Ehtiyojlarning qoniqqanlik darajasi.
4. Motivasiyaga oid nazariyalar. “Maqsadga erishish”, “Ikki omil”, Ko’tishlar
va Adolatlilik nazariyalari. Portyer-Louler (Porter-Lawler) modeli (Kichik
guruhlarda ishlash metodi orqali)
Kichik guruhlarda ishlash uchun guruh 2 ta
kichik guruhga bo’linadi va ularga quyidagi tarqatma materiallar berilib, Ushbu
masalalar bo’yicha taqdimotlar tayyorlash topshiriladi.
Taqdimot tayyorlash
uchun
25 daqiqa va xar bir gurux taqdimoti uchun 3 daqiqadan
Taqdimotlar
muhokamasi uchun 4 daqiqa
ajratiladi. Jami 355 daqiqa.
217 - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

kislotalarining oksidlanishini faollashtiradi. Oziq-ovqatlarda xolin yetish-
maganida lesitin va boshqa fermentlaming jigarda sintezlanishi buziladi,
natijada unda yog‘ kislotalarining va neytral yogiarning miqdori ortadi.
Ma’lumki, jigarda yogiarning oksidlanishi fermentlar ishtirokida
kechadi. Yogiarning oksidlanish jarayonida keton tanachalari hosil
boiadi, tanachalaming miqdori esa bu jarayonning jadalligiga bogiiq
boiadi. Bu tanachalarga oksimoy, asetosirka kislotalari va aseton kiradi.
Uglevodlar almashinuvi buzilganida, masalan qandli diabetda siydik
tarkibidagi aseton miqdori keskin ortadi, ya’ni jigarda glikogenni
yetarlicha bolmasligi unda yog‘ kislotalarining va aminokislotalarning
to iig ich a oksidlanmasligiga olib keladi. Siydik tarkibida aseton
miqdorining jiddiy darajada ortishi asetonuriya deyiladi. Odam siydigi
tarkibidagi asetonning miqdori normada 0,01-0,03 g. tashkil etadi,
asetonuriya vaqtida esa 60 g.gacha ortishi mumkin.
LIPOIDLAR VA ULARNING AHAMIYATI
Organizmdagi lipoidlar, ya’ni yog
4
simon moddalar asosan ikki
guruhga bolinadi: fosfatidlar va sterinlar. Fosfatidlar -leytsin, kefalin,
sfingomielin va boshqalar organizmda katta ahamiyatga ega. Fosfatidlar
organizmda jigarda, ichaklaming devorlarida, urug
4
donlarda, tuxumdon-
larda, sut bezlarida va boshqa turli organlarda oqsillar bilan birikib,
kompleks birikmalar hosil qiladi. Bulardan tashqari, ular turli kislotalar
bilan ham kompleks birikmalami hosil qilib, ularning moddalar
almashinuvi jarayonlarida ishtirok etishlariga yordam beradi. Fosfatidlar
to‘qimalarda lipaza, fosfotaza fermentlarining ishtirokida to‘xtovsiz
ravishda, parchalanib va hosil boiib turadi. Fosfatidlar nerv to‘qimasining
tarkibida ham ko‘p miqdorda uchraydi. Jumladan, miyaning funksional
holati uning to‘qimalari tarkibidagi fosfatidlar miqdori bilan ham
belgilanadi. Fosfatidlar serebrozidlar, xolesterin va shularga o‘xshash
boshqa moddalar bilan birga nerv to‘qimasi quruq qoldiglning asosiy
qismini, ya’ni yarmidan k o la ko‘prog‘ini tashkil qiladi. Letsitinlar azotli
asos xolin bilan birikkandir. Xolin bilan sirka kislotaning murakkab efiri -
atsetilxolin impuls laming neyrondan neyronga va shuningdek, nerv
tolasidan muskulga olkazilishida ishtirok etadi. Fosfatidlar ichak
devorlarida yogiarning qayta sintezlanishida, qonda yogiar va yog‘
kislotalaming toshilishida, sut y o g i sintezlanishida, organizmda yog‘
kislotalarining oksidlanib, parchalanishida va shunga o ‘xshash bir qator
jarayonlarda ishtirok etadi. Sterinlardan politsiklik spirt-xolesterin
organizm uchun eng muhimidir. Xolesterin yog
OQSILLAR - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 146/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotOQSILLAR
Oqsillaming tabiati va ularning fiziologik ahamiyati. Oqsillar, yoki
proteinlar - murakkab, aminokislotalardan tashkil topgan yuqori moleku-
lali organik birikmalardir. Ular hayvonlar va o'simliklar organizmidagi
barcha to‘qima va hujayralaming bosh, muhim qismini tashkil etadi, ya’ni
ularsiz hayotiy muhim fiziologik jarayonlar bajaralishi mumkin emas.
Oqsillar o'zlarining tarkibi va xususiyatlari bilan turli hayvonlarda va
o‘simliklar organizmida va hattoki bitta organizmning o ‘zidagi turli
hujayra va to'qimalarda ham turlicha boiadi. Turli molekulyar tarkibga
ega boigan oqsillar suvda va suvli tuz eritmalarida turlicha eriydi, ammo
organik eritmalarda esa u erimaydi. Oqsil molekulasida kislotali va asosli
guruhlari bolganligi sababli ular neytral reaksiyaga ega.
Oqsillar barcha kimyoviy moddalar bilan xilma-xil birikmalar hosil
qiladi, bu esa ulami organizmda kechadigan va barcha hayotiy hodisalami
namoyon bolishini ko‘rsatuvchi hamda uning zararli ta’sirlardan himoya
qilishdagi kimyoviy reaksiyalami amalga oshishida muhim ahamiyatni
ta’min etadi. Oqsillar, fermentlar, antitanalar, gemoglobin, mioglobin,
ko‘pgina garmonlami tarkibiy qismini tashkil etadi va vitaminlar bilan
murakkab komplekslar hosil qiladi.
Oqsillar
organizmda
yog‘lar
va
uglevodlar
bilan
birikib
parchalanishida yog‘lar va uglevodlarga aylanishi mumkin. Hayvon
organizmida ular faqat aminokislotalardan va ulaming komplekslari -
polipeptidlardan sintezlanadi, lekin anorganik birikmalar, yogiar va
uglevodlardan sintezlanmaydi. Organizmdan tashqarida juda ko‘plab past
molekulali biologik faol oqsilli moddalar organizmda boigan va ular bilan
juda o ‘xshash boigan, masalan, ayrim gormonlar sintez qilib olingan.
208
32-rasm. Oqsillaming biologik funksiyalari.
|
| |
(Q) koordinatalar qo‘yiladi. Keyin I

418
oshi riladi. Kadrlar 0,5; 1 va 2 ms turg‘un uzunliklarga ega bo‘li-
shi mumkin. Kadrning preambulasi (32 QPSK – simvollarda-
gi sinxron ketma-ketlikdagi uzunlikda), boshqaruvchi seksiya va
ma’lumotlar maydonidan iborat. Preambula va boshqaruvchi sek-
siyalar xabarlari har doim QPSK-modulyatsiya yordamida uzati-
ladi, ma’lumotlar maydoni uchun esa yuqorida ko‘rsatilgan uchta
modulyasiya usullaridan biri qo‘llanilishi mumkin. Vaqtli va chas-
totaviy dubleksirlash usullarida kadrning tuzilmasi sezilarsiz farq
qiladi. TDD rejimida kadr “pastga” va “yuqoriga” subkadrlarga
bo‘linadi, ular orasida esa maxsus interval qoldiriladi. “Pastga” va
“yuqoriga” subkadrlar orasidagi munosabat zarur o‘tkazish polo-
sasiga bog‘liq ravishda ixcham o‘zgarishi mumkin. FDD rejimida
“pastga” va “yuqoriga” kanallar bir-birlaridan ajratilgan eltuvchi
chastotalardan foydalaniladi (5.10-rasm).
Preambula
Preambula
f
c
f
c
f
c
Boshqaruvchi
seksiya
Boshqaruvchi
seksiya
“Pastga” uzatish kanali
“Yuqoriga” uzatish kanali
Ma’lumotlar maydoni
a)
b)
“Pastga” uzatish kanali
“Yuqoriga”
uzatish kanali
“Yuqoriga”
uzatish kanali
29.2-rasm. Kanallarni vaqtli (a) va chastotaviy (b) dublekslashli
tizimlar uchun IEEE 802.16a standartidagi kadrlart uzilmasi.
hisob siyosatining texnik ta’minoti

videohujjatlarga ham ishlov berish imkoniyatini hamda boshqa quyi tizimlar bilan muvofiqlikni
ta'minlaydi. Mazkur hujjatlar aylanishining afzalligi hujjatlar aylanishining ko‘p pog‘onali iyerarxik
tuzulmasini qo‘llab-quvvatlash hisoblanadi. Pirovard natijada, avtomatlashtirilgan hujjatlar alanishini
tashkil etishda bunday yondashuvlarni amalga oshirish-bu korxonada buxgalteriya hisobini yo‘lga
quyishning yangi sifat bosqichiga,natijada, samaraliroq boshqaruv darajasiga o‘tish demakdir.
-rasm - Raqamli mobil aloqa

18.2-rasm. LTE tarmog‘ida RSS funksiyasining 1-faza bosqichi-
dagi ishlash sxemasi.
Ushbu bosqichda “billing” va QoSni boshqarish jarayonida
ishtirok etuvchi kontent va ilovalar serverlari keng tatbiq etiladi,
va bu, o‘z navbatida, tarifikatsiya va siyosatni boshqarish funk-
siyasida yuklama yanada oshishiga olib keladi. Va bu masalalar
ope
ratorlar tomonidan o‘zlarining LTE tarmoqlarini, xususan
RSS funksiyasini, rejalashtirishda 1-fazadan boshlab alohida e’ti-
borda bo‘lishi juda muhimdir.
Yagona IP-platformaga o‘tish tarmoqning moslashuvchan ish-
lashi, kam xarajatliligi va xizmatlarning ommabopligi (universal-
ligi) kabi qator afzalliklarni kiritish bilan bir vaqtda, tarifikatsiya
va siyosatni boshqarish, aloqa xavfsizligini ta’minlash va yangi
ilovalarni qo‘llab-quvvatlashda qator qo‘shimcha vazifalarni ham
283
yaratadi. O‘zgarishlar boshqaruv signallar (signaling) sathida ham
amalga oshadi, xususan: SIP-protokoliga qo‘shimcha LTE tar-
mog‘ida 2G, 3G va keng polosali simsiz tizimlarda foydalanila-
digan SS7, RADIUS hamda CAMEL protokollarining o‘rniga,
boshqaruv signallarini ham tarmoq ichida, ham tarmoqlararo al-
mashuvini ta’minlay oladigan yangi Diameter protokoli ishlatila-
di. Keng ma’noda, tarifikatsiya va abonentlarga xizmat ko‘rsatish
siyosatini boshqarish funksiyasi autentifikatsiya, mobillikni
boshqarish, QoS xizmatlar sifatini ta’minlash, “billing” hamda
“rouming” kabi funksiyalarni o‘z ichiga oladi. Demak, yagona
IP-platforma Diameter protokolida signal muhitining boshqaruvi,
xavfsizligi va konfiguratsiyasi qanday tashkil qilinganini aniqlab
beradi. Diameter protokoli asosida yangi ulanish texnologiyalari
yaratilganda autentifikatsiya, avtorizatsiya va turli servislarni hi-
sobga olish (AAA) xizmatlarini taqdim etish uchun keyinchalik
kengaytirish imkoniyatiga ega tayanch protokol yaratish konsep-
siyasi yotadi. Xususan, Diameter protokoli quyidagi xarakteristi-
kalarga ega:
Off-layn billing
tizimi
Onlayn billing
tizimi
Ilovalar va
kontent
serverlari
3GPP siyosatini va
tarifikatsiyani
boshqarish
IMS sessiyalarini
boshqarish
Ovoz va
ma’lumot uzatish
bo‘yicha LTE
radiointerfeysi
Radio
ulanish
tarmog‘i
Ovoz va xabarlar
Ma’lumot
EPS
Billing mediatsiyasi
18.3-rasm. LTE tarmog‘ida RSS funksiyasining 3-faza
bosqichidagi ishlash sxemasi.
|
• SC-FDMA bir eltuvchili modulyatsiya usuli (Wireless-
MAN-SC va WirelessMAN-SCa rejimlari);
•

|
• SC-FDMA bir eltuvchili modulyatsiya usuli (Wireless-
MAN-SC va WirelessMAN-SCa rejimlari);
• Pdf ko'rish
|
bet | 213/283 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #102907 |
Bog'liq Raqamli mobil aloqa• SC-FDMA bir eltuvchili modulyatsiya usuli (Wireless-
MAN-SC va WirelessMAN-SCa rejimlari);
• OFDM ortogonal eltuvchilar orqali multpleksorlash usuli
(WirelessMAN-OFDM va WirelessHUMAN rejimlari);
• OFDMA ortogonal eltuvchilar orqali ko‘plab ulanish usuli.
Bu usullarni atroflicha ko‘rib chiqamiz.
SC-FDMA bir eltuvchili modulyatsiya usuli
SC-FDMA usuli WirelessMAN-SC va WirelessMAN-SCa re-
jimlari qo‘llanilgan. “Yuqoriga” va “pastga” liniyalar uchun Wire-
lessMAN-SC rejimida signalni qayta ishlash jarayoni bir necha
operatsiyalardan tashkil topgan va 29.1-rasmda ko‘rsatilganidek,
ko‘rinishda bo‘ladi.
Kirish ma’lumotlari oqimi dastlab randomizatsiyaga uchray-
di. Randomizatsiya (shuningdek, “скремблирование” atamasi
qo‘llaniladi) – bu usul orqali qabul qilingan ma’lumotlar tasodi-
fiyga o‘xshaganga o‘zgartiriladi. Bunga ma’lum matematik mexa-
nizm bo‘yicha PTK generatori ishlab chiqaradigan qandaydir
psevdo tasodifiy ketma-ketlikka ma’lumotlar oqimini kengaytirish
hisobiga erishiladli.
416
Keyin skrembllangan ma’lumotlar FEC (ingl. Forward Error
Correction) xatoliklar tuzatish usulidan foydalanib xalaqitbardosh
kodlar yordamida himoya qilinadi. WirelessMAN-SC rejimida ik-
kita FEC kodlash algoritmi majburiy algoritmi hisoblanadi:
Ma’lumot
Ma’lumot
Radiokanaldan
Radiokanaldan
Skrembler
(randomizatiya)
Premblulalar
qo‘shish
Kvadraturali
simvollarni
shakllantirish
Kvadraturali
simvollarni
shakllantirish
FEC-
dekoder
Abonent stansiyasi
Tayanch stansiyasi
Moslashtiruvchi
filtr ekvolayzer
Uzluksiz
signalni
shakllantirish
Modulyator
fizik kanal
interfeysi
Demodu
-
lyator
Deskrem
-
bler
FEC-koder
29.1-rasm. WirelessMAN-SC rejimida signalni
qayta ishlash trakti.
Galua FEC GF(256) maydonidagi simvollarni Rida-Solomon
kodlashli va Rid-Solomon tashqi kodli kaskadli kod va ichki svert-
kali kod (k = 7 kodli cheklashli, 2/3 kodlash tezligili) va Viterbi
algoritmi bo‘yicha dekodlash. Opsional ravishda boshqa ikkita al-
goritm qo‘llanilishi mumkin: Rida-Solomon tashqi kodli va juftlik-
ka tekshirilishi ichki kodli kaskadli kod (8,6,2) va blokli turbo kod.
Skrembrlash mexanizmlari va kaskadlash algoritmlari haqi-
da axborotlar kadr preambulasiga kiritiladi va keyin modulyat-
siya uchun yo‘naltiriladi. WirelessMAN-SC usulida uch turdagi
QPSK va 16-QAM (majburiy), shuningdek, 64-QAM (opsional)
kvadraturali modulyatsiyadan foydalaniladi. Kodlangan bitli ket-
ma-ketlik modulyatsion simvollarga o‘zgartiriladi (har bir 2/4/6
bit QPSK/16-QAM/64-QAM bir simvolini aniqlaydi). 2/4/6 bit-
dan iborat har bir guruhga mos ravishda sinfaz (I) va kvadraturali
|
| |
• kafolatlangan yetkazishni ta’minlovchi transport protokolla-
rini qo‘llab-quvvatlash (UDP o‘rniga TCP yoki SCTP);
•

|
• kafolatlangan yetkazishni ta’minlovchi transport protokolla-
rini qo‘llab-quvvatlash (UDP o‘rniga TCP yoki SCTP);
• Pdf ko'rish
|
bet | 139/283 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #102907 |
Bog'liq Raqamli mobil aloqa• kafolatlangan yetkazishni ta’minlovchi transport protokolla-
rini qo‘llab-quvvatlash (UDP o‘rniga TCP yoki SCTP);
• transport va tarmoq sathlarida ma’lumotlarni himoya qilish
(IPSek yoki TLS);
• RADIUS protokolidan bosqichli o‘tish (Diameter protokoli
RADIUS protokoli bilan to‘liq moslashmasligiga qaramasdan);
• “atribut-qiymat” juftligi (AVP) hamda identifikatorlar uchun
(8 bit o‘rniga 32 bit) manzil hajmining yetarliligi;
• “kliyent-server” modelini qo‘llab-quvvatlash;
• tugunlarni (DNS-serverdan foydalangan holda) dinamik
tarzda aniqlash;
• tarmoq tugunlarining funksional imkoniyatlarini moslashtirish;
• ilovalar sathida ishonchli yetkazish mexanizmini qo‘llab-quv-
vatlash;
• yuqori sifatli mobillikni qo‘llab-quvvatlash;
• takomillashgan masshtablanish;
• foydalanuvchi buyruqlari va atributlaridan foydalanish.
Shunday qilib, LTE tarmoqlarini joriy qilish operatorlar oldiga
keng miqyosda, xususan, foydalaniladigan xizmatlar tarifikatsi-
yasini hamda abonentlarga xizmat ko‘rsatish siyosatining boshqa-
ruvini tashkil etish sohalarida ma’lum bir vazifalar qo‘yadi. Bun-
da, bir tarafdan, yuqori tezlikli 4G xizmatlarini jadal ravishda
joriy etish ehtiyoji va, ikkinchi tarafdan, uskunalarni, jumladan
OSS/BSS tizimlarini almashtirsh va yangilash uchun bo‘ladigan
sarf-xarajatlar o‘rtasidagi balansni topa bilish o‘ta muhim vazifa-
ga aylanadi. Shu ma’noda mohirona tashkil etilgan tarifikatsiya
tizimi hamda daromadlarni va foydalanuvchilarning sodiqligini
oshirishga qaratilgan “billing” tizimining mavjudligi hal qiluvchi
omillardan bo‘lishi mumkin.
Nazorat savollari:
1. LTE texnologiyasi haqida umumiy ma’lumotlarni keltiring.
LTE tizimlari xarakteristikalariga asosiy talablar qanday bo‘lgan?
285
2. LTE standartining asosiy texnik xarakteristikalarini keltiring.
3. LTE tizimida ma’lumot uzatish tayanch tarmog‘ining yangi
arxitekturasi qanday nom oldi? Uning asosiy vazifalari qanday?
4. LTE/SAE arxitekturasida qaysi bo‘limlar asosiy hisoblanadi?
LTE/SAE umumiy arxitekturasining soddalashtirilgan sxemasini
chizing.
5. E-UTRAN tarmog‘ining tuzilmasi va funksiyalarini bayon
eting.
6. MME, S-GW va P-GW tarmoq tugunlarining funksiyalarini
bayon eting.
7. GSM va WCDMA/HSPA tarmoqlari LTE/SAE tarmoqlari-
ga qanday ulanadi?
8. EPS nimtizimining vazifasi qanaqa? S1-flex mexanizmi
nimaga xizmat qiladi? Tarmoqni birgalikda ishlatish qanday
amalga oshiriladi?
9. LTE/SAE arxitekturasida boshqaruv va abonent sathlarida
protokol steklarini keltiring.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
• kafolatlangan yetkazishni ta’minlovchi transport protokolla-
rini qo‘llab-quvvatlash (UDP o‘rniga TCP yoki SCTP);
•
|
devorining ta’sirlangan joyidan qisqarishi

|
devorining ta’sirlangan joyidan qisqarishi Pdf ko'rish
|
bet | 244/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotdevorining ta’sirlangan joyidan qisqarishi,
qorachiqning torayishi,
oyoqning tizza bo‘g ‘imidan yozilishi va hakazo).
345
Yuqorida keldrilgan ikki yoki uch neyronli reflektor yoyning
chizmasida ko‘rsati!ganidek tasavvur qilxsh noto‘g ‘ri va xato bo‘lur edi.
Bunday
chizma
faqat
shu
hodisani
o ‘rganish
va
tushunishni
yengillashtirish maqsadida ishlatiladi, xalos.
Haqiqatda har bir refleks ancha murakkab hodisadir, refleksning
yuzaga chiqishida ikki yoki uch neyron emas, balki ko‘proq neyronlar
qatnashadi. Qo‘zg‘alish markaziy asab tizimiga borib, orqa miyaning
ko‘pgina boiim lariga yoyiladi va bosh miyaga yetib boradi, deb tasavvur
qilish kerak. K o‘pgina neyronlarning o ‘zaro ta’sir etishi natijasidagina
organizm ta’sirotiga javob beradi.
MARKAZIY ASAB TIZIMINING ASOSIY XOSSALARI
Q o‘zg‘alishni bir tomonlama o ‘tkazish.
Nerv tolasining asosiy
xossalaridan biri shuki, u qo‘zg ‘alishni ikki tomonga o ‘tkazadi. Butun asab
tizimida esa, qo‘zg ‘alish hamisha faqat muayyan bir tomonga o ‘tadi: ba’zi
nervlar orqali periferiyadan markaziy asab tizimiga, boshqa nervlar orqali
markaziy asab tizimidan periferiyaga o ‘tadi.
Markaziy asab tizimining qo‘zg ‘alishni shu tariqa faqat bir tomonga
o ‘tkazish xususiyati nerv hujayralari tutashgan joyning, ya’ni sinapslarning
xossalaridan kelib chiqadi. Binobarin, markaziy asab tizimi qo‘zg ‘alishni
faqat bir tomonga - markazga intiluvchi neyrondan markazdan qochuvchi
neyronga o ‘tkazadi.
Orqa miyaga keladigan markazga intiluvchi nerv tolalaridagi va orqa
|
| |
Buyrak usti bezlari - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 123/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi8.6. Buyrak usti bezlari.
Buyrak usti bezlari – juft organlar bo’lib, ular buyraklarni ustida unchalik katta bo’lmagan tanachalar shaklidagi hosilalardir. Ularning har birining massasi 8-10 g.dan keladi. Har bir buyrak usti bezi ikki qatlamdan iborat bo’lib kelib chiqishi, tuzilishi va funksiyasi jihatidan bir-biridan farq qiladi: tashqi–po’stloq va ichki-mag’iz qavatlardan iboratdir.
Buyrak usti bezining po’stloq qavatidan steriodlar guruhiga kiruvchi 40 dan ortiq moddalar ajratib olingan, bular – kortikosteriodlardir (yoki kortikoidlar). Buyrak usti bezining po’stloq qavatidan asosan uchta guruhga mansub gormonlar ishlab chiqiladi: 1) glyukokortikoidlar – moddalar almashinuviga, ayniqsa uglevodlar almashinuviga ta’sir qiluvchi gormonlar. Bu guruhga gidrokortizon, kortizon va kortikosteron gormonlari kiradi Ko’pgina adabiyotlarda glyukokortikoidlar, immun tanachalarni hosil bo’lishini to’xtatishi xususiyatiga ega ekanligi qayd qilingan, ana shu xususiyati sababli ham, ulardan organ va to’qimalarni transplantatsiya qilishda foydalanish uchun asos bo’lib xizmat qiladi. Glyukokortikoidlar yallig’lanishga qarshi ta’sir ko’rsatish xususiyatiga ega bo’lib ayrim moddalarga yuqori sezuvchanligini pasaytiradi: 2) mineralokortikoidlar. Ular asosan minerallar va suv almashinuvini boshqaradi. Bu guruh gormonlariga aldosteron kiradi; 3) androgenlar va esterogenlar: - erkaklik va ayollik jinsiy gormonlarini analoglari hisoblanadi. Bu gormonlar jinsiy gormonlarga nisbatan uncha faol bo’lmagan bo’lib, juda kam miqdorda ishlab chiqiladi.
Buyrak usti bezlarining gormonal funksiyasi gipofizning faoliyati bilan chambarchas bog’liq. Gipofizning adrenokortikotrop gormoni glyukokortikoidlarni sintezlanishini stimullaydi va kam darajada –androgenlarga ham ta’sir ko’rsatadi.
Buyrak usti bezining mag’iz qatlami ta’sir qilish xususiyatiga ko’ra simpatik asab tizimiga o’xshash ta’sir ko’rsatuvchi gormonlar ishlab chiqaradi. Mag’iz qatlamining hujayrali xromli tuzlar bilan sariq rangga bo’yalish xususiyati bilan buyrak usti bezining boshqa hujayralaridan farq qiladi. Bunday xromofinli hujayralar adrenalin va uning hosilalarini ishlab chiqaradi.
Adrenalin – eng tez ta’sir qiluvchi gormonlardan biri hisoblanadi. U qon aylanishini tezlashtiradi, yurakning qisqarishini kuchaytiradi va tezlashtiradi, o’pka orqali nafas olishni yaxshilaydi, bronxlarni kengaytiradi, muskullarni qisqarishini oshiradi, jigarda glikogenni parchalanishini oshirib, qondagi qand miqdorini ko’paytiradi va muskullarni tez charchab qolishini oldini oladi. Adrenalinning bu barcha ta’sirlari bitta umumiy natijaga- organizmning barcha kuchini og’ir mehnatni bajarishga safarbar qilishdan iborat bo’ladi.
Buyrakusti bezining xromafinli hujayralari bilan simpatik asab tizimining uzviy bog’liqligi adrenalinning barcha holatlarda juda tez ajralishini, bu qaysiki odam hayotida undan juda tez yuqori kuchlanishga ega bo’lgan kuch talab qilinganida yuzaga keluvchi holatdir.
|
| |
- amaliy mashg’ulot mavzusi: Faoliyatning psixologik tahlili

179
guruhlarda ishlash metodi orqali)
35 daqiqa
5. Darsga yakun yasash - 5 daqiqa
Mashg’ulot uchun zaruriy uslubiy tavsiyalar va o’quv didaktik
tarqatma materiallar
1. Faoliyat so’zini eshitganingizda fikringizga qanday so’zlar, iboralar keladi.
(Aqliy xujum)
2. Faoliyat turlarini o’rganish, bu haqida olingan ma’lumotlarni
mustahkamlash va ushbu masala bo’yicha talabalar o’zlashtirishi saviyasini
aniqlash uchun «Charxpalak» pedagogik texnologiyasini qo’llash mumkin.
Buning uchun guruh 3 ta kichik guruhga bo’linadi.
Xar bir guruhga oldindan
tayyorlangan quyidagi didaktik tarqatma material beriladi. Uning yuqori
qismiga chap tomonga
guruh nomeri yoki shartli nomi, o’ng tomonga guruh
a’zoloari belgilash uchun tanlagan belgi qo’yilishi
va guruh muhokama qilib,
jadvalning chap qismidagi 2 ustunda ifodalangan faollik shakllari qaysi tarkibiy
qismga mos kelishini belgilash taklif etiladi. Bu belgilar qo’yilgan qog’ozni
(soat strelkasi yo’nalishi bo’yicha) keyingi guruhlarga uzatish taklif etiladi.
Keyingi guruh esa yana guruh fikri bo’yicha tegishli belgilar bilan to’ldirishi va
keyingi guruhga uzatishi lozim. Shu tarzda davom etib,
guruxlar fikrlari
belgilangan qog’ozlar charxpalak singari guruhlar orasida aylanib bo’lgach,
natijalar muhokamasi tashkil etiladi. Bunda jadvalning chap qismidagi 2
ustunda ifodalangan faollik shakllari qaysi tarkibiy qismga mos kelishi bo’yicha
belgilashlarda qanday bandlarda farqlar mavjud bo’lsa, shu banddagi faollik
shakllari qaysi tarkibiy qismga mansubligi muhokama etilib, umumiy bir to’gri
xulosaga kelinadi.
«Charxpalak» pedagogik texnologiyasini qo’llash uchun didaktik tarqatma
material
Quyidagi faollik shakllari qaysi faoliyat turlariga mos keladi?