nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Birinchidan aytganda - Pedagogik konfliklar va ularni samarali hal etish yo'llari Usarova Marg’uba Nazar qizi

1. Xolerik-temperament. 2. Melanxolik temperament. 3. Sangvinik temperament. 4.
Flegmatik temperament.
Pedagogik nizolarning asosiy turlari
1.
Ichki shaxsiy nizo.
2.
Motivatsion nizo. Amalga oshirilmagan faoliyat nizosi.
3.
Axloqiy nizo. SHaxslararo va guruhlararo nizolar.
Davomiyligiga ko'ra pedagogik nizolar bir necha turlarga bo'ladi.
Ularning asosiy
turlari quyidagilardir:
tezda yakun topadigan nizolar; kuchsiz,
sust kechadigan nizolar; uzoq
muddat davom
etadigan nizolar; kuchli, tez kechadigan
nizolar.
Pedagogika nizoning echimi va uni boshqarish texnalogiyasi
Pedagogik nizolar,
ziddiyatlarni, to'qnashuv, qarama-qarshilik mojorolarni
pedagoglar va o'quvchilar o'rtasida yuzaga kelmasligi uchun o'qituvchi ziddiyatlarini
olidini ola bilishi lozimdir. Zamonaviy tarzda biz nizolarni boshqarishimiz
ziddiyatlarni
munosabatlarini to'g'ri echimini topishimiz kerak. Islom Karimov aytganidek: "Ilm"
ma'rifat biz uchun bugun ham o'z ahamiyatini yo'qotgani yo'q, yo'qolmaydi ham. Aql
zakovatli yuksak ma'naviyatli kishilarni tarbiyalay olsakkina, oldimizga qo'ygan
maqsadlarimizga erisha olamiz. Mustaqil O'zbekistonning kelajagi bo'lgan sog'lom avlodni
tarbiyalash nozik, nihoyatda katta diqqat e'tiborni talab qiladigan,
ichki ziddiyatli
jarayondir. SHunday ekan o'qituvchi, o'quvchi va talabaning shakllanish jarayonini zo'r
havas va sinchkovlik bilan kuzatish lozim. U pedagogik jarayonni barqaror ekan,
pedagogik bilim va mahorat egasi bo'lishi kerak.
Jamiyatimiz keng qamrovchi bo'lib u erda turli xil xarakterdagi shaxslarni
uchratishimiz mumkin. SHaxslararo nizolar albatta faoliyat turlarida namayon bo'ladi.
Masalan gurah misolida ko'ramiz. Tasawur qiling bir gurahda iqtidorli talantli shaxslarimiz
bor. Ular har bir mazmuni yaxshi o'zlashtirib mustaqil
fikrlarini bildira oladilar, fikr
doiralari keng bo'lganligi sababli u shaxslar o'rtasida to'qnashuv, majoro kelishmovchilik,
nizolar yuzaga keladi. Har bir guruh a'zosi o'z fikrini to'g'riligini isbotlay oladilar bunday
holatlarda nizoni boshqarish o'qituvchi tomonidan bartaraf etiladi. Har bir sohada shaxslar
o'rtasida nizolarni ko'rishimiz mumkin. SHaxslar o'z ustidan ishlasa, fikrini isbotlay
oladimi, ular nizolarni echimini ham topadilar.
pedagogik nizolar - Pedagogik konfliklar va ularni samarali hal etish yo'llari Usarova Marg’uba Nazar qizi

turlari:
Maslahat berish;
Axborotli yordam ko'rsatish;
Tashxislash;
Amaliy treninglar uyushtirish.
Axloqiy nizo-axloq ijtimoiy ong shakllaridan biridir, u muayyan jamiyatda yashovchi
kishilar amal qilishi-shaxslarning bir-biriga,
jamiyatga, xalq mulkiga,
oilaga ishlab
chiqarish vositalariga, muayyan tartibga solinadigan hatti harakatlarda tizimida ko'rishimiz
mumkin.
Shaxs muloqotda bo'lgani sari ular o'rtasidagi munosabatlar tajribasi ortgan sari
umumiylik va o'xshashalik va uyg'unlik kabi sifatlar paydo bo'ladiki,
ular bir-birini bir
qarashda tushunadilar yoki yarmiga jumladan fikr ayon bo'lib qoladigan bo'lib qoladi.
Ammo shunday muloqot tizimidagi teskari reaksiyalarni bir-biridan charchab
gapiradigan gapining qolmasligi kabi vaziyatni ya'ni, shaxslar va shaxslararo ziddiyatlarni
keltirib chiqaradi.
Gurahlararo ziddiyatlar - odamning o'rtasidagi yoki shaxslararo munosabatlar asosan
gurah sharoitida shaxs ma'lum insonlar davrasida, gurahda jamoada bo'lgan taqdirdagina
ro'y beradi. Gurahlararo ziddiyatlar gurah a'zolarida liderlarni ko'rishimiz mumkin.
Lederlar:
rasmiy va norasmiy bo'ladilar, rasmiy lider o'qituvchi
tomonidan tanlangan
gurah staristasidir, norasmiy lider boshqa gurahdagi shaxslarni o'ziga
jalb qila oladigan
boshqalarni o'ziga tortadigan shaxsdir. Bunday holatlarda rasmiy va norasmiy rasmiy lider
o'rtasida nizo yuzaga keladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO'YXATI

54
11. Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O'zbekiston sharoitida uni
bartaraf etishning yo'llari va choralari. – T.: O'zbekiston, 2009. -54 b.
12. Karimov
I.A.
Mamlakatimizda
demokratik
islohotlarni
yanada
chuqurlashtirish va fuqarolik jamiyatini rivojlantirish kontseptsiyasi - T.:
O'zbekiston, 2010 -46 b.
13. Karimov I.A. Asosiy vazifamiz – Vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz
farovonligini yanada yuksaltirishdir. T.: O'zbekiston, 2010 -28 b.
14. Karimov I.A. 2012 yil Vatanimiz taraqqiyotini yangi bosqichga ko'taradigan
yil bo'ladi. T.: O'zbekiston, 2012 - 19 b.
15. Karimov I.A. Bosh maqsadimiz – keng ko'lamli islohotlar va modernizatsiya
yo'lini qat'iyat bilan davom ettirish. T.: O'zbekiston, 2013 - 18 b.
16. “2015 yilda iqtisodiyotimizda tub tarkibiy o'zgarishlarni amalga oshirish,
modernizatsiya va diversifikatsiya jarayonlarini izchil davom ettirish hisobidan
xususiy mulk va xususiy tadbirkorlikka keng yo'l ochib berish – ustuvor
vazifamizdir”. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning
mamlakatimizni 2014 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2015
yilga mo'ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo'nalishlariga
bag'ishlangan Vazirlar Mahkamasining majlisidagi ma'ruzasi. /Xalq so'zi 19
yanvar 2015 y./
By Shakhzoda Ikromova 13-dars. Matn protsessori dasturi

By Shakhzoda Ikromova
13-dars. MATN PROTSESSORI DASTURI
VA UNING INTERFEYSI
1
2
3
4
•
DASTUR INTERFEYSI
•
MS WORD DASTURI
•
MATN PROTSESSORI
•
MS WORD DASTURINI
ISHGA TUSHIRISH
Hozirgi kunda hujjat yaratish, kitob, darslik, gazeta va jurnal, buklet
va otkritkalarni nashrga tayyorlash va chop etishning yangi usul
hamda vositalari qo‘llanilmoqda. Bunda elektron shakldagi hujjatlarni
kompyuterda tez va oson usulda qayta ishlash, chop etish,
ko‘paytirish yoki elektron pochta orqali jo‘natish imkoni mavjud.
Windows operatsion tizimi tarkibidagi Блокнот, Word Pad kabi matn
ustida ishlovchi dasturlar qatorida Microsoft kompaniyasi
foydalanuvchilarga yanada qulaylik tug‘dirish maqsadida Microsoft
Office (ofis paketi) deb ataluvchi dasturlar to‘plamini yaratdi
Office paketi dasturlari orasida qo‘llanilish
bo‘yicha eng birinchi o‘rinda turuvchi dastur
bu – MS Word matn protsessori. 1992-yildan
beri uning 10 dan ortiq versiyalari yaratildi.
Masalan, Word 2007 versiyasidan boshlab
foydalanuvchilarga oddiy hol bo‘lib qolgan
menyu satri o‘rniga Ribbon (tasmali panel)
deb nomlangan ko‘rinish taqdim etildi.
1
2
3
|
"ASIA GLOBAL ALIIANCE" MChJning moliyaviy-iqtisodiy

"ASIA GLOBAL ALIIANCE" MChJning moliyaviy-iqtisodiy
ko'rsatkichlari tahlili
1
№
Ko'rsatkichlar
2013 yil
2014 yil
2013 yilda 2014 yilga
nisbatan o'zgarishi
+; -
%
1
Mahsulot sotishdan sof
tushum
87046
94238
7192,2
108,2
2
Sotilgan
mahsulot
tannarxi
68033
74124
6090,1
108,9
3
Yalpi foyda
19013
20114
1101,2
127,3
4
Ish haqi fondi
22147
24414
2267
110,2
5
Rentabellik
19,5
21,3
1,8
x
Jadval ma'lumotlaridan ko'rinib turganidek, mahsulot sotishdan tushgan
sof tushum 7192,2 ming so'mga ortgan yoki oldingi yilga nisbatan 8,2 foizga
ortgan. Rentabellik ko'rsatkichi esa oldingi yilga nisbatan 1,8 foizga ortgan.
Mahsulot tannarxi esa oldingi yilga nisbatan 6090,1 ming so'mga ortgan.
Korxonada mahsulot tannarxini pasaytirish yuzasidan choralar ko'rilishi lozim.
1
"
ASIA GLOBAL ALIIANCE" МЧЖ ҳисобот материаллари асосида
31
2-jadval
"ASIA GLOBAL ALIIANCE" MChJning buxgalteriya balansining aktiv
qismi tahlili
1
Ko'rsatkichlar nomi
2014 yil
Ming so'm
foizda
Uzoq muddatli aktivlar jami
2250
22,2
Asosiy vositalar Boshlangich kiymati
2500
24,7
Eskirish summasi
250
2,5
Qoldik kiymati
2250
22,2
Joriy aktivlar jami
7891
77,8
Tovar moddiy zahiralari-jami
575
5,6
Ishlab chiqarish
zahiralari
575
5,6
Debitorlar jami
4094
40,4
Xaridor va buyurtmachilar karzi
4094
40,4
Pul mablag'lari jami
3222
31,8
Hisoblanish schetidagi pul mablag'lari
3222
31,8
Balans aktivi bo'yicha jami
10141
100
Jadval ma'lumotlariga ko'ra, "ASIA GLOBAL ALIIANCE" MChJda uzoq
muddatli aktivlar 2014 yilda jami aktivlarning 22,2 foizini tashkil etgan bo'lsa,
unda asosiy vositalar boshlang'ich qiymati ulushi 24,7 foiz bo'lgan. Eskirish
summasi 2,5 foiz bo'lganligi uchun ham koldiq qiymati 22,2 foiz darajasiga
tushgan. O'z navbatida joriy aktivlar ulushi shu davr mobaynida 77,8 foizni
tashkil etgan. Joriy aktivlar tarkibida tovar moddiy zahiralarining balans
aktivlaridagi ulushi 2014 yilda 5,6 foizni tashkil etgan bo'lsa, ularning barchasi
ishlab chiqarish zaxiralariga to'g'ri kelgan. Eng katta ulush debitorlik qarzlariga
1
"
ASIA GLOBAL ALIIANCE" МЧЖ ҳисобот материаллари асосида
32
to'g'ri keladi. Korxonada debitorlik qarzlarining ortib ketishini ham ijobiy holat
sifatida baholab bo'lmaydi.
3-jadval
"ASIA GLOBAL ALIIANCE" MChJning buxgalteriya balansining passiv
qismi tahlili
1
Ko'rsatkichlar nomi
2014 yil
ming
so'mda
Jami
passivga
nisbatan ulush,
foizda
O'zlik mablag'lari manbalari jami
8805
86,8
Ustav kapitali
2500
24,7
Ko'shilgan kapital
450
4,4
Taqsimlanmagan foyda
5855
57,7
Majburiyatlar -jami
Joriy majburiyatlar -jami
|
I-bob. Qishloq xo’jaligi islohotlarini amalga oshirisning asosiy y’nalishlari

MUNDARIJA:
Kirish……………………………………………………………………………………..
I-Bob. Qishloq xo’jaligi islohotlarini amalga oshirisning asosiy y’nalishlari
Arar islohotlarning huquqiy asoslari………………………………..........................
Qishloq xo’jaligi korxonalarini moddiy-texnik jihatdan ta’minlash ………………
Chet el qishloq xo’jaligi sohsida amalga oshirilayotgan islohotlarning xususiyatlari…………………………………………................................................
II-Bob. Qishloq xo’jaligi mahsulotlarini qayta ishlovchi sohaning ahamyati va uning rivojlanish holati
2.1 Qishloq xo’jaligi mahsulotlarini tayorlovchi va qayta ishlovchi sohaning iqtisodiyotdagi o’rni…………………………………………………………………......
2.2 Korxonada mahsulotlarni qayta ishlashning samaradorlik ko’rsatgichlari tahlili…...
2.3 Korxonada mahsulotlarni sotishning hozirgi holati tahlili…………………………..
III-Bob. Iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini qayta ishlash samaradorligini oshirish va takomillashtirish yo’llari
3.1. Mahsulotlarni qayta ishlashda zamonaviy texnologiyalardan foydalanish samaradorligini oshirish yo‘llari.......................................................................................
3.2. Mamlakatni modernizatsiyalash sharoitida korxona samaradorligini oshirishda xorijiy investitsiyalarni jalb etish yo’llar.........................................................................
|
O'zbekistonda ko'chma bank arizasini ishlab chiqish Abdurashidov Yoqub I-123 3-MUSTAQIL ISHI

|
O'zbekistonda ko'chma bank arizasini ishlab chiqish
|
bet | 1/5 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #127387 |
Bog'liq Abdurashidov Yoqub I-123 3-MUSTAQIL ISHI O'zbekistonda ko'chma bank arizasini ishlab chiqish O'zbekistonda ko'chma bank tizimiga kirish
Mobil bankdan foydalanishning o'sishi
O'zbekistonda mobil bankdan foydalanish sezilarli darajada o'sib bordi, ularda bank xizmatlariga kirish uchun o'zlarining smartfonlaridan foydalanadilar.
Mobil bankning mijozlar uchun afzalliklari
O'zbekistonda mijozlar mobil bankning qulayligi, olijanish qobiliyati va vaqtni tejaydigan tabiatdan foydalanadilar, ularni o'z mablag'larini olib borishga imkon beradi.
Bozorni tahlil qilish va O'zbekistondagi imkoniyatlar
O'zbekistonda mobil bank bozori
2021 yilga kelib, O'zbekiston aholisining 65 foizi ko'chma bank xizmatlari uchun muhim bozorni taqdim etadigan uyali telefonga kirish huquqiga ega.
Muvofiqlik va mobil bankingni qo'llab-quvvatlash
O'zbekiston hukumati mobil bankingni, shu jumladan elektron pul va raqamli hamyonni joriy etish bo'yicha qulay qoidalarni amalga oshirdi.
Mijozlarning ehtiyojlarini va xatti-harakatlarini tushunish
Mijozlardan foydalanish naqshlarini tahlil qilish
Mijozlar uyali bank ilovasi, masalan, dam olish kunlari yoki kunning muayyan vaqtlarida, masalan, uyali bank ilovasida faol ishtirok etishadi.
Normativ va huquqiy fikrlar
Markaziy bankning reglamenti
Juda pul yuvish (AML) muvofiqligi
O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki mobil bank xizmatlarini boshqarish, milliy moliyaviy qonunlarga rioya etilishini ta'minlash qoidalarini va siyosatini nazorat qiladi.
Mobil bankning platformalari, masalan, mijozning identifikatsiya qilish va tranzaktsiya monitoringi kabi noqonuniy moliyaviy faoliyatning oldini olish uchun ishonchli AML choralarini amalga oshirishi kerak.
Mobil banking bo'yicha xavfsizlik bo'yicha xavfsizlik choralari
Ma'lumotlarni shifrlash
Mobil bank arizalarida foydalanuvchi ma'lumotlarini himoya qilish uchun ilg'or shifrlash usullaridan foydalanib, SSL / TLS protokollari va oxiridagi shifrlash kabi.
|
| |
Vena kllasik maktabi namayondalari. Darsning maqsadi. Ta’limiy maqsad

|
Vena kllasik maktabi namayondalari. Darsning maqsadi. Ta’limiy maqsad
|
bet | 1/2 | Sana | 05.06.2021 | Hajmi | 191,43 Kb. | | #14767 |
Mavzu : Vena kllasik maktabi namayondalari.
1.Darsning maqsadi.
Ta’limiy maqsad : O’quvchilarga yangi mavzu vena kllasik maktabi namoyondalari haqida bilimlar berish .
Ta’limiy maqsad :O’quvchilarda aqliy mehnat tarbiyasini shakllantirish ahillik, do’stlik ,sinfda bir –biriga hurmat ruhini vujudga keltirish.
Rivojlantiruvchi maqsad : O’quvchilarning musiqa madaniyati savodxonligini va ijro qobiliyatini oshirish yakkaxon ijro va xor ijroga bo’lgan qobiliyatini rivojlantirish.
2. Darsning shakl va usullari.
Darsning uslubi : nazariy ,amaliy ,jonli ijro .
Dars turi : Yangi bilim beruvchi .
|
| |
Dasturiy injiniringi

Dasturiy injiniringi
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
19.01.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#141169
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Dasturiy injiniringi
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu: TIZIMLARDA KAMCHILIKLAR VA ZAIFLIKLARNI ANIQLASH

|
Mavzu: TIZIMLARDA KAMCHILIKLAR VA ZAIFLIKLARNI ANIQLASH
|
bet | 3/7 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 40,89 Kb. | | #124792 |
Bog'liq 19-24 amaliy ishMavzu: TIZIMLARDA KAMCHILIKLAR VA ZAIFLIKLARNI ANIQLASH
Ishning maqsadi: Tizimlarda kamchiliklar va zaifliklarni aniqlash amaliy ishi, tarmoq, tizim, yoki dasturlash tili kabi tizimning har qanday qismini tahlil qilish va to'g'ridan to'g'ri yoki yaxshi ishlashiga ta'sir qiluvchi muammo va qiyinchiliklarni aniqlashni o'z ichiga oladi. Ushbu amaliy ishning maqsadi tizimni yanada mustahkamlashtirish, xavfsizligini oshirish, vaqt va resurslarni tejashni oshirishdir.
Zaifliklar va ularni aniqlash muammosi ancha vaqtdan buyon tadqiq etilib kеlinayapti. Hozirgacha zaifliklarni turli kritеriyalar bo‘yicha klassifikatsiyalashga uringanlar. Masalan, amеrika loyihalari Protection Analysis Project va RISOS, COAST laboratoriyasining tadqiqoti yoki Internet Security Systems kompaniyasi va boshqalar. Har bir tashkilot o‘zining klassifikatsiyasini asoslab bеrgan. Lеkin hеch bir klassifikatsiya qatiy bo‘la olmadi. Masalani, OT Unix’da foydalaniladigan zaifliklar (masalan, statd bufеr dеmonini to‘lib toshishi) juda yomon oqibatlarga olib kеlishi mumkin (eng yuqori pog‘ona), OT Windows NT uchun esa umuman qo‘llab bo‘lmaydi yoki juda past xatar darajasiga ega.
Tizimda zaifliklarni aniqlashga yordam bеruvchi uskuna vositalari mavjud. Bunday vositalar tarmoqda mavjud bo‘lgan zaifliklar haqida auditoriyani yaxshigina ma’lumot bilan ta’minlasada, ular bunday baholashda insonlar o‘rnini bosa olmaydi.
Tizimning butunligini va himoyalanganligini ta’minlash uchun ular doimo nazorat qilinishi kеrak, zaifliklar ma’lumotlar bazasini yangilab turish va mavjud hujumlarga qarshi xatti-harakatlarga yordam bеruvchi uskunalardan foydalanishni taqozo etadi.
Zaifliklarni tahlil qilish vositalari tarmoqni tadqiq etadi va tizimning «ochiq» joylarini qidiradi, olingan natijalarni tahlil qilib, uning asosida turli xil hisobotlarni yaratadi. Tarmoq xavfsizligi siyosatini to‘liq ta’minlash uchun tashkilotning tashqarisi yoki ichkarisidan uni buzishga urinishlaridan avval himoyalanganlikni tahlillash tеxnologiyasini qo‘llash maqsadga muvofiqdir. Bunda tarmoq tashkil etuvchisi bo‘lgan har bir masofadagi xostni tahlillash jarayoni ko‘zda tutilgan
|
| |
[Drawing geometry and engineering graphics] week 11 Sizing rules and sizing in drawings

[Drawing geometry and engineering graphics] week 11 Sizing rules and sizing in drawings
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
17.02.2024
Hajmi
0,73 Mb.
#158198
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
[Drawing geometry and engineering graphics] week 11 Sizing rules and sizing in drawings
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
[Drawing geometry and engineering graphics] week 11 Sizing rules and sizing in drawings - bet 3

11.1-jadval
O‘lchamlari xato qo‘yilgan chizmalar
O‘lchamlari to‘g‘ri qo‘yilgan
chizmalar
11.6.-rasm. Aralash usul (zanjur va koordinatalar usulida bir vaqtda o`lcham
qo`yish)
7
11.7-rasm. Chizmada gradus va kvadrat shakllar o`lchamlarini qo`yish.
8
11.8-rasm. Chizmada radius va diametr o`lchamlarini qo`yish.
9
O’z-o’zini tekshirish va baholash uchun nazorat
savollari va topshiriqlar
1. Chizmada berilgan o‘lchamlar qanday bo’lishi kerak?
2. O‘lcham chiziqlari uchlariga qo’yiladigan strelkalar qanday tartibda
qo’yilishi kerak?
3. Aylananing diametri qanday belgi bilan ko’rsatiladi?
4. Yoyning radiusi qanday belgilanadi?
5. Chizmada konuslik qanday belgi bilan ko’satiladi?
6. Zanjir usulida o‘lcham qo‘yishda o‘lchamlar zanjiri qanday bo’lishi
kerak?
7. Koordinalar usulida o‘lcham qanday tartibda qo’yilishi kerak?
8. Kombinasiyalashgan usulda o‘lcham qo‘yish qanday tartibda amalgam
oshiriladi?
10
Asosiy adabiyotlar
1. Harvey Willard Miller. Descriptive Geometry. London, 2013. - 149
pages.
2. William Griswold Smith. Practical Descriptive Geometry. London. 2013.
- 257 pages.
3. Azimov T.D. Chizma geometriya fanidan ma’ruzalar matni. O’quv
qo’llanma –T.: TDTU, 2005. - 155 b.
4. Murodov Sh. va boshqalar. Chizma geometriya. Oliy o’quv yurtlari
uchun darslik. -T.: ”O’qituvchi”, 2008. - 260 b.
5. L. Xeyfes «Инженерная компьютерная графика» СПБ: БХБ. -
Петербург.: 2005.
|
-shakl - [Drawing geometry and engineering graphics] week 11 Sizing rules and sizing in drawings

4
Detallarning barcha o‘lchamlarini 2 guruhga - tutashuvchi va erkin guruhlarga
bo‘linadi. Tutashuvchi o‘lchamlar detal sirtining shaklini aniqlab, buyumda boshqa
detal bilan kirishuvi va buyumdagi sirtlarning xolatlarini ifodalaydi.
Buyumda
detallarning sirtlari o‘zaro
tegib turmasa, ularni erkin o‘lchamlari aniqlaydi.
Detallarga o‘lcham qo‘yishda 3 xil usuldan: zanjir,
koordinatalar va
kombinasiyalashgan usullaridan foydalaniladi.
Konstruktorlik
bazasi
11.3-rasm. Chizmadan konstruktorlik bazasini tanlash.
Yordamchi baza
Yon tekislik (asosiy
baza)
5
.
Konstruktorlik bazalari elementlarning detaldagi vaziyatini aniqlash uchun
qo`llaniladi:
a)
detaldagi detalning;
b) b) yig`ma birlikdagi detalning;
c) c) mahsulotdagi yig`ma birlikning vaziyatini.
Detal bir necha konstruktorlik bazasiga ega bo`lishi mmumkin. Bulardan bittasi
asosiy, qolganlari yordamchi baza hisoblanadi.
Zanjir usulida o`lchamlar bir chiziqda zanjir shaklida ketma-ketlikda qo`yiladi.
Rasmda A
1
A
2
A
3
A
4
A
5
A
6
– zanjir usulida o`lcham qo`yish.
Koordinatalar usulida o`lcham bitta bazaviy sirtga nisbatan qo`yiladi. Rasmda B
1
B
2
B
3
B
4
B
5
B
6
-koordinatalar usulida o`lcham qo`yish
Aralash usul optimal usul hisoblanadi. U aniq tayyorlanishi kerak bo`lgan
detallarni yuqori aniqlik bilan tayyorlash imkonini beradi.
11.4-rasm. Asosiy va yordamchi bazalar
B
1
B
2
B
3
B
4
B
5
B
6
11.5-rasm. Zanjir va koordinatalar usulida o`lcham qo`yish
Microsoft Word ÌÀÊÅÒ ÓÂÒÈ 019

Translated from Russian to Uzbek - www.onlinedoctranslator.com
ÊîbirozShakllanish va dunyo haqidagi ma'lumotlar
ÊFOYDALANISH Ogohlantirish VALUSION TERMINAL
DOI: 10.24143/2072-9502-2019-29-39 UDC 004: 007.51
YETARLI ÀËÃFOYDALANISH RAQSNI BOSHQARISH TABIAT Â ÒÅÊCÒÅ
N. V. Davidyuk, V. A. Gostyunina, D. R. Baydulova
Astraxan davlat texnika universiteti, Astraxan, Rossiya Federatsiyasi
Rossiya Federatsiyasida jamiyatning axborot va psixologik xavfsizligini ta'minlash kontekstida Internetda buzg'unchi kontentning nazoratsiz o'sishi muammosi ko'rib chiqilmoqda. Buzg'unchi ma'lumotlarni qidirish va aniqlash muammosini hal qilish sub'ektivlikning minimal darajasini va maksimal avtomatlashtirishni talab qiladi, chunki hozirgi vaqtda u asosan taqiqlangan manbalar registrlarini tuzish bilan ekspert usullari bilan hal qilinadi. Matnda aniq so‘zlarni topishda qo‘llaniladigan mavjud qidiruv usullari (ekspert tomonidan ishlov berish, mavzuli qidiruv, ma’lumotlarni aqlli qayta ishlash usullari) ko‘rib chiqiladi va bu usullarning afzalliklari va kamchiliklari qayd etiladi. Ushbu muammoni hal qilish uchun biz matn ma'lumotlaridagi so'kinishlik misolidan foydalangan holda buzg'unchi tarkibni o'zgartirilgan qidirish uchun ishlab chiqilgan aqlli algoritmni taklif qilamiz. Taklif etilayotgan yondashuv me'yoriy bo'lmagan deb tasniflangan notanish so'zni aniqlash haqidagi mulohazaga asoslanib, tizimning lug'atni o'z-o'zidan to'ldirish qobiliyati bilan ajralib turadi. Lug'at qo'shilishining to'g'riligi mutaxassis tomonidan nazorat qilinadi. Ishlab chiqilgan algoritmning batafsil tavsifi keltirilgan. Algoritmning ishlashiga misol va uni tekshirishning dastlabki natijalari keltirilgan.
Kalit so‘zlar:haqoratli so'zlar, aqlli algoritm, halokatli ma'lumotlar, o'zgartirilgan qidiruv, identifikatsiya, lug'at, stemming.
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi

|
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
bet | 1/16 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 3,46 Mb. | | #147177 |
Bog'liq Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o\'qitishda innovartsion texnologiyalardan foydalanish
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI KAFEDRASI
INFORMATIKA O’QITISH METODIKASI FANIDAN
KURS ISHI
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish
Bajardi: Sirtqi bo`lim, 5110700 – Informatika o‘qitish metodikasi ta`lim yo’nalishi 5-bosqich 518-gurux talabasi Xoliqnazarov Olimjon
Tekshirdi: Axborot texnalogiyalari kafedrasi o`qituvchisi А.Абдумаликов _______________
(kurs ishi rahbarining imzosi)
Kurs ishi uchun talabaning olgan bahosi: ________
Andijon-2023
Andijon davlat universiteti
Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi
Axborot texnologiyalari kafedrasi
Sirtqi bo`lim Informatika o’qitish metodikasi ta’lim yo’nalishi 5-kurs ___-guruh
Tasdiqlayman ________________
Kafedra mudiri _______________________
2023 yil «_____» ________________________
KURS ISHI BO’YICHA TOPSHIRIQ
Talaba _________________________
1. Kurs ishining mavzusi: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish
“__________ yil” kafedra majlisida ma’qullangan.
2.Kurs ishi topshirish muddati ____________________________
3. Kurs ishi bajarishga doir boshlang’ich ma’lumotlar Mavzuga oid internet ma’lumotlari, adabiyotlar bilan ishlash
4. Hisoblash – tushuntirish yozuvlarnining tarkibi (ishlab chiqariladigan masalar ro’yxati).
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Hujjatlarda shakl va blok-sxemalar yaratish mavzusini o'qitishda innovatsion texnologiyalardan foydalanish Bajardi
|
Telnet protokoli - Mavzu: Tarmoq qurilmalarida dastlabki xavfsizlik sozlamalarini o’rnatish telnet, ssh

|
Mavzu: Tarmoq qurilmalarida dastlabki xavfsizlik sozlamalarini o’rnatish telnet, ssh
|
bet | 2/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,08 Mb. | | #248664 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligi Sayfullayev Sh Telnet protokoli
Ishni bajarish tartibi
1. Cisco packet tracer dasturi ishga tushiriladi.
2. Laboratoriya ishi uchun bizga 2911 versiyadagi router, 2960 switch, va kompyuterlar kerak bo’ladi.
3. Quyida keltirilgan topologiya quriladi.
4. Qurilgan topologiya testlab ko`riladi.
ROUTER-1 ga quyida buyruqlar ketma ketligi kiritiladi.
continue with configuration dialog? [yes/no]: no
Router>enable
Router#conf t
Router(config)#int GigabitEthernet 0/0
Router(config-if)#no shutdown
Router(config-if)#ip address 192.168.10.25 255.255.255.0
Router(config-if)#exit
Router(config)#line vty 0 15
Router(config-line)#password 12345
Router(config-line)# end
Router#wr
2. Har bir kompyuterda ip manzil berib chiqiladi.
3. Topologiya testlab ko’riladi.
Kommutatorlarda port xavfsizligi(port Securty)ni sozlash.
Dastlab CPT dasturida «Network Devices» bo`limidan «switches» ga kirib switch (kommutator) qurilmasi va kompyuter qurilmalari olinadi va ular aloqa kabeli orqali ulab chiqiladi:
2.3.2. Kompyuterlarga ketma-ket IP addres sozlamalari kiritiladi. Buning uchun kompyuterga kursor olib borib sichqonchaning chap tarafi bosiladi va «Desktop» bo`limidan «IP Configurations» ga kirib IP sozlamalari 2.1-jadvaldagidek qilib kiritiladi:
2.1-jadval
|
IP addres
|
Subnet mask
|
PC0
|
192.168.1.1
|
255.255.255.0
|
PC1
|
192.168.1.2
|
255.255.255.0
|
2.3.3. Kompyuterlarimizga IP addres sozlamalari kiritilganidan song ular o`rtasida xabar (ping) yuborib aloqa tekshiriladi. Buning uchun kompyuterga (pc0) kirib “Desktop” bo`limidan “Command Prompt” ochiladi va quyidagi komanda kiritiladi:
ping 192.168.1.2
2.3.4. Kompyuterga (pc0) ga xabar (ping) yuborilgan kompyuter IP addresi va MAC addresi kompyuter hotirasida saqlanib qolinadi. Hotiradagi yuborilgan paketning kimga yuborilganini ko`rish uchun quyidagi komanda kiritiladi:
arp -a
2.3.5. Kommutator sozlash rejimiga kirish kerak. Buning uchun yangi kompyuter olib va u bilan kommutator «Console» aloqa kabeli bilan ulanadi. Bunda kommutator va kompyuterni ulashda «console» aloqa kabelidan foydalaniladi («Connections» bo`limidan «Console» kabeli turi tanlanadi). Ulashda kommutator «console» portiga va kompyuterda «RS 232» portiga ulanadi:
2.3.6. Kommutator sozlash rejimiga kirish uchun kompyuterga kirib “Desktop” bo`limidan “Terminal” ga kiriladi:
2.3.7. Kompyuterlar FastEthernet 0/1 va FastEthernet 0/2 portlariga ulangan. Keyingi bosqichda shu portlarda port xavfsizligi (port security) ishga tushiriladi. Buning uchun quyidagi komandalar terminalga yani kommutator sozlash rejimiga kiritiladi:
enable
configure terminal
interface FastEthernet 0/1
|
| |
Mavzu: Tarmoq qurilmalarida dastlabki xavfsizlik sozlamalarini o’rnatish telnet, ssh - bet 3

|
Mavzu: Tarmoq qurilmalarida dastlabki xavfsizlik sozlamalarini o’rnatish telnet, ssh
|
bet | 3/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,08 Mb. | | #248664 |
Bog'liq tarmoq xavfsizligi Sayfullayev Sh switchport mode access
switchport port-security maximum 2
switchport port-security
exit
interface FastEthernet 0/2
switchport mode access
switchport port-security maximum 2
switchport port-security
exit
2.3.8. Yuqorida keltirilgan komandalar kiritilganidan so`ng port xavfsizligi (port security) FastEthernet 0/1 va FastEthernet 0/2 portlari uchun ishga tushadi. Buni tekshirish uchun «terminal» da «enable» rejimiga qaytib quyidagi komanda kiritiladi:
exit
show port-security
Yuqorida rasmda ko`rib turganingizdek FastEthernet 0/1 va FastEthernet 0/2 portlarida port xavfsizligi (port security) ishga tushirildi.
REZERVLASH PROTOKOLLARI - STP, RSTP VA
AGREGATSIYALASH PROTOKOLLARI - LACP, PAGP NI SOZLASH
Ishdan maqsad
Kanal pog’onasi protokollari:
– STP (spanning-tree protocol), RSTP protokollari;
– LACP, PAGP аgregatsiyalash protokollarining sozlash va ishlash
tamoyillari bo`yicha amaliy ko`nikmaga ega bo`lish.
LACP asosida EtherChannel
1-Switchga LACP asosoida kanal yaratish uchun kod yozamiz
2-switchga LACP asosida kanal yaratish uchun kod yozamiz
LACP kanali o’rnatildi va hamma kanallar ochildi
|
| |
Umumiy ta’rif : F xesh-funksiya deb R kiruvchi elementlar to‘plamini manfiy bo‘lmagan butun sonlar to‘plami Z ga akslantirishga aytiladi

|
Umumiy ta’rif : F xesh-funksiya deb R kiruvchi elementlar to‘plamini manfiy bo‘lmagan butun sonlar to‘plami Z ga akslantirishga aytiladi
|
bet | 3/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDVUmumiy ta’rif : F xesh-funksiya deb R kiruvchi elementlar to‘plamini manfiy bo‘lmagan butun sonlar to‘plami Z ga akslantirishga aytiladi: - Umumiy ta’rif : F xesh-funksiya deb R kiruvchi elementlar to‘plamini manfiy bo‘lmagan butun sonlar to‘plami Z ga akslantirishga aytiladi:
F(r)=n, rϵR, nϵZ. - Xesh-adreslash bu xesh-funksiya qiymatlar sohasini qandaydir bir ma’lumotlar massivining yacheykasi, adresi sifatida foydalanishdan iborat.
- U holda ma’lumotlar massivining o‘lchami foydalanilayotgan xesh-funksiyaning qiymatlar sohasiga mos kelishi kerak !
Turli A1, A2, A3 identifikatorlar uchun mos ravishda n1, n2, n3 xesh-funksiya qiymatlari to‘g‘ri kelsin. n1, n2, n3 adreslarga mos yacheykalarda A1, A2, A3 identifikatorlar haqida ma’lumot joylanadi. A3 identifikatorni qidirishda n3 adres qiymati hisoblanadi va tegishli jadval yacheykasidan ma’lumotlar tanlanadi. - Turli A1, A2, A3 identifikatorlar uchun mos ravishda n1, n2, n3 xesh-funksiya qiymatlari to‘g‘ri kelsin. n1, n2, n3 adreslarga mos yacheykalarda A1, A2, A3 identifikatorlar haqida ma’lumot joylanadi. A3 identifikatorni qidirishda n3 adres qiymati hisoblanadi va tegishli jadval yacheykasidan ma’lumotlar tanlanadi.
- Bu metod juda effektiv, elementlarni jadvalga joylash vaqti ham, qidiruv vaqti ham faqat xesh-funksiyani hisoblashga ketadi.
- Ушбу усулдан кўпинча дарахтларда ҳамда уни тадбиқ этиш мувоффақият келтирувчи масалаларда фойдаланилади.
- Bu usulning 2 ta yaqqol kamchiligi bor:
1) identifikatorlar jadvalining xotira hajmidan unumsiz foydalanilishi. Massiv o‘lchami xesh-funksiya qiymatlar sohasiga mos kelishi kerak, ayni vaqtda real holatda jadvalda saqlanayotgan identifikatorlar ancha kam bo‘lishi mumkin. 2) mos keluvchi xesh-funksiyani tanlay bilish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Umumiy ta’rif : F xesh-funksiya deb R kiruvchi elementlar to‘plamini manfiy bo‘lmagan butun sonlar to‘plami Z ga akslantirishga aytiladi
|
kolliziya holati - Калитларни акслантириш (жойлаштириш)

|
Калитларни акслантириш (жойлаштириш)
|
bet | 7/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDV kolliziya holati kolliziya holati - Xesh-funksiyadan natija olish - “xeshlash” simvollar zanjiri ustida oddiy arifmetik va mantiqiy amallarni bajarish hisobiga erishiladi.
- Xesh-adreslashda identifikatorlar jadvalining bir yacheykasiga 2 ta turli xil bo‘lgan identifikatorlar joylashishi mumkin emas. Bu vaziyat, ya’ni 2 yoki undan ortiq identifikatorlar xesh funksiyaning bir xil qiymatiga ega bo‘lish xodisasi kolliziya deb nomlanadi.
- Demak, kolliziyaning yuzaga kelishi 2 ta har xil identifikator A1 va A2larning xesh-funksiya qiymatlari n1 va n2 bir xil (n1=n2) bo‘lishi hisoblanadi.
Kolliziya xolati Kolliziya ro‘y berishini butunlay oldini oladigan, yaxshi xesh-funksiyani qurish mumkinmi? - Kolliziya ro‘y berishini butunlay oldini oladigan, yaxshi xesh-funksiyani qurish mumkinmi?
- Aniqki, butunlay kolliziyaga uchramasligi uchun xesh-funksiyaning har bir natijaviy qiymati unikal bo‘lishi kerak.
- Kolliziya muammosini echish uchun turli usullarni qo‘llash mumkin. Ulardan biri “rexeshlash” metodi hisoblanadi.
Bu metodga ko‘ra, A element uchun xesh-funksiya orqali hisoblangan h(A) adresi band bo‘lgan yacheykani ko‘rsatsa, unda n1=h1(A) funksiya qiymatini hisoblash zarur va n1 adresga tegishli yacheykani bandligini tekshirish kerak. Agar n1 ham band bo‘lsa, unda h2(A) qiymat hisoblanadi, shu tariqa bo‘sh yacheyka to’lguncha yoki hi(A) navbatdagi qiymat h(A) bilan mos kelgunga qadar davom etadi. Oxirgi holatda identifikatorlar jadvali to‘lgan va bo‘sh joy boshqa yo‘q, degan xatolik to‘g‘risida ma’lumot beradi. - Bu metodga ko‘ra, A element uchun xesh-funksiya orqali hisoblangan h(A) adresi band bo‘lgan yacheykani ko‘rsatsa, unda n1=h1(A) funksiya qiymatini hisoblash zarur va n1 adresga tegishli yacheykani bandligini tekshirish kerak. Agar n1 ham band bo‘lsa, unda h2(A) qiymat hisoblanadi, shu tariqa bo‘sh yacheyka to’lguncha yoki hi(A) navbatdagi qiymat h(A) bilan mos kelgunga qadar davom etadi. Oxirgi holatda identifikatorlar jadvali to‘lgan va bo‘sh joy boshqa yo‘q, degan xatolik to‘g‘risida ma’lumot beradi.
|
| |
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi

|
Korxonalar faoliyatidagi soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar hisobi
|
bet | 1/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 118,32 Kb. | | #245758 |
Bog'liq Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar. Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar. Qabul qildi: Aliqulov S. REJA: - 1. Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.
- 2. Suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq. Mol-mulk solig‘i. Yer solig‘i.
- 3. Bojxona to‘lovlari.
-
Aksiz solig‘ini hisoblash va to‘lash tartibi.Yer qa’ridan foydalanuvchilar uchun soliqlar va maxsus to‘lovlar.
Soliqni hisoblab chiqarish tartibi
Soliqni hisoblab chiqarish soliq solinadigan bazadan va soliqning belgilangan stavkalaridan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.
Import qilingan, aksiz to‘lanadigan, o‘ziga nisbatan aralash — advalor va qat’iy belgilangan soliq stavkalari belgilangan tovarlar bo‘yicha soliq soliq bazasi va advalor stavkadan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi. Bunda soliq summasi qat’iy belgilangan stavka qo‘llanilgan holda hisoblab chiqarilgan summadan kam bo‘lishi mumkin emas.
Soliq hisobotini taqdim etish tartibi
Soliq hisoboti, agar ushbu moddaning ikkinchi qismida boshqacha qoida nazarda tutilmagan bo‘lsa, soliq bo‘yicha hisobda turilgan joydagi soliq organlariga har oyda, soliq davridan keyingi oyning o‘ninchi kunidan kechiktirmay taqdim etiladi.
Benzin, dizel yoqilg‘isi va gaz avtomobillarga yoqilg‘i quyish shoxobchalari orqali realizatsiya qilingan taqdirda, soliq hisoboti avtomobillarga yoqilg‘i quyish shoxobchalari joylashgan erdagi soliq organlariga har oyda, soliq davridan keyingi oyning o‘ninchi kunidan kechiktirmay taqdim etiladi.
Soliq to‘lash tartibi
Soliqni to‘lash soliq hisobotini taqdim etish muddatidan kechiktirmay amalga oshiriladi.
Import qilinadigan tovarlar bo‘yicha soliqni to‘lash bojxona to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan muddatlarda amalga oshiriladi. Aksiz markalari bilan tamg‘alanishi lozim bo‘lgan olib kiriladigan aksiz to‘lanadigan tovarlar bo‘yicha soliq aksiz markalari olinguniga qadar to‘lanadi.
|
| |
Rang modellari - Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot

|
Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot
|
bet | 5/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgRang modellari.
RGB modelining nomi Red - qizil, Green – yashil va Blue – ko’k birlamchi ranglarning bosh xarflaridan olingan bo’lib, ushbu ranglarning turli proporsiyalarda aralashtirish natijasida ko’rinuvchi spektrning turli hil boshqa ranglarini olish mumkin. Birlamchi ranglarning aralashmasidan ikkilamchi moviy (cyan), pushti (magenta) va sariq (yellow) ranglar xosil bo’ladi.
Rasm. 1.1. RGB modeli.
RGB modelining tashkil etuvchilari 0 dan 255 gacha qiymat qabul qilishlari mumkin. R=255, G=255, B=255 bo’lganda oq rang, R=0, G=0, B=0 bo’lganda esa qora rang xosil qilishimiz mumkin.
CMYK modeli bo’yoqlarning nurni yo’tish qobiliyatiga asoslangan. Oq rangning nur o’tuvchi bo’yoqdan o’tishida spektrning bir qismi yutiladi. Yutilmagan nur qaytadi va odam ko’ziga tushadi.
Rasm. 1.2. CMYK modeli.
Ranglar moviy (Cyan), pushti (Magenta) va sariq (Yellow) ranglar aralashmasidan paydo bo’ladi. Ularning to’liq aralashmasidan qora (blacK) rang xosil bo’ladi. Modelining tashkil etuvchilari 0 dan 100 gacha qiymat qabul qilishlari mumkin.
HSB(HSV) modeli. Model nomi o’nga asos bo’lgan uch komponentning bosh xarflaridan olingan: Hue - rang toni; Saturation - to’yinganlik; Brightness - yorqinlik. Model odam ko’zining rangni xis qilish qobiliyatiga asoslangan.
Rang toni 0 dan 360 gradusgacha diapszondagi burchak kattaligi bilan tavsiflanadi.
To’yinganlik (yoki xromatiklik) rangning tozalik darajasidir. U kul rangning boshqa rangga nisbati bilan aniqlanadi (0% – kul rang, 100% – to’la to’yingan rang).
Rangning yorqinligi 0 dan 100 gacha o’zgarishi mumkin.
Test
Inson miyasi, Bebbij mashinasi va hozirgi zamon kompyuterlarining umumiy tamoyillari:
|
*Sonli axborotni qayta ishlash
|
| |
|
| |
Heshlashtirish g’oyasi 1- marta G.P. Lan tomonidan 1953 y. yanvarida IBM ning ichki меморандумi yaratilayotilganida kolliziyalarni hal qilish uchun zanjirlar (ro’yhatlar) usulini qo’llash taklifi bila

|
Heshlashtirish g’oyasi 1- marta G.P. Lan tomonidan 1953 y. yanvarida IBM ning ichki меморандумi yaratilayotilganida kolliziyalarni hal qilish uchun zanjirlar (ro’yhatlar) usulini qo’llash taklifi bila
|
bet | 2/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDVHeshlashtirish g’oyasi 1- marta G.P. Lan tomonidan 1953 y. yanvarida IBM ning ichki меморандумi yaratilayotilganida kolliziyalarni hal qilish uchun zanjirlar (ro’yhatlar) usulini qo’llash taklifi bilan ilgari surilgan. - Heshlashtirish g’oyasi 1- marta G.P. Lan tomonidan 1953 y. yanvarida IBM ning ichki меморандумi yaratilayotilganida kolliziyalarni hal qilish uchun zanjirlar (ro’yhatlar) usulini qo’llash taklifi bilan ilgari surilgan.
- Taxminan shu davrda IBM xodimi Jini Аmdal ochiq chiziqli adreslash g’oyasini taklif etgan.
- Lekin matbuotda heshlashtirish Аrnold Dumi tomonidan 1956 yilda tavsiflangan,u hesh-adress sifatida tub songa bo’lgandagi qoldiqni ishlatish qulayligini ko’rsatib o’tgan/. А. Думи kolliziyalarni hal qilish uchun ro’yhatlar usulini tavsiflagan, lekin ochiq adreslar haqida fikr bildirmagan.
- А.П. Ершов 1957 yilda chiziqli ochiq adreslash usulini ishlab chiqdi va tavsiflab bergan.
Hesh funksiya hossalari : 1.Teskari funksiyaning mavjud emasligi;(bir tomonlamalik); 2.yuqori tezlik 3.Kollizia holatining yo’qligi ; 4.DeterminanlanganIik (bir hil ma’lumotga bitta hesh to’g’ri keladi) 5. Lavina effektining mavjudligi (yoki Natijaning tasodifligi,bitta belgi o’zgarsa, hesh tamoman o’zgaradi) Joylashtirish usuli (ya’ni xeshlashtirish) ma’lumotlar tuzilmasida element joylashgan o‘rinni tez aniqlashga yo‘naltirilgan usuldir. Joylashtirish usulida ma’lumotlar oddiy massiv sifatida ifodalangan bo‘ladi. - Joylashtirish usuli (ya’ni xeshlashtirish) ma’lumotlar tuzilmasida element joylashgan o‘rinni tez aniqlashga yo‘naltirilgan usuldir. Joylashtirish usulida ma’lumotlar oddiy massiv sifatida ifodalangan bo‘ladi.
- Elementni jadvalga qo‘shishdan oldin uning adresi xesh-funksiya orqali aniqlanadi: A = h(K), bu erda K – kalit, A – jadvaldagi element adresi bo‘lib, 0 A N-1, shart o‘rinli bo‘ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Heshlashtirish g’oyasi 1- marta G.P. Lan tomonidan 1953 y. yanvarida IBM ning ichki меморандумi yaratilayotilganida kolliziyalarni hal qilish uchun zanjirlar (ro’yhatlar) usulini qo’llash taklifi bila
|
Бундан ташқари, i массив индекси 0

|
Бундан ташқари, i массив индекси 0
|
bet | 5/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDVБундан ташқари, i массив индекси 0 ... (N — 1) оралиқда жойлашган деб фараз қиламиз, бу ерда N — массив ўлчами. Бундай ҳолда “жойлаштириш функцияси” сифатида қуйидаги функцияни олиш мумкин: H(k) = ORD(k) MOD N Агарда “жойлаштириш функцияси” юқоридаги каби аниқланадиган бўлса, у ҳолда калит қийматлари индекслар ўзгариши оралиғига текис тақсимланади. Шу сабабли, калитларни акслантириш амалга оширилаётган вақтда кўпинча уни асос қилиб олишади. - Агарда “жойлаштириш функцияси” юқоридаги каби аниқланадиган бўлса, у ҳолда калит қийматлари индекслар ўзгариши оралиғига текис тақсимланади. Шу сабабли, калитларни акслантириш амалга оширилаётган вақтда кўпинча уни асос қилиб олишади.
- Бундан ташқари, агар массив узунлиги N 2 нинг қандайдир даражасига тенг бўлса, у ҳолда функция самарали ҳисобланади.
Лекин, агар калит харфлар кетма-кетлигидан ташкил топган бўлса, у ҳолда айнан бундай функциядан воз кечишга тўғри келади. - Лекин, агар калит харфлар кетма-кетлигидан ташкил топган бўлса, у ҳолда айнан бундай функциядан воз кечишга тўғри келади.
- Сабаби, бундай ҳолатда барча калитлар тенг эхтимолликга эга деб қараш нотўғри бўлади.
- Натижада, фақатгина бир неча белгилар билан фарқланувчи сўзларни битта индексга акслантириш эхтимоллиги юқори бўлади.
- Бу эса калитларни нотекис тақсимланишига олиб келиши мумкин.
- Шу сабабли, амалий масалалар ҳал қилинаётганда N сифатида туб сонларни олиш тавсия этилади.
- Зиддиятни ҳал қилиш алгоритмлари
Агар берилган калитга мос жадвал қатори керакли (қидирилаётган) элементга эга эмаслиги маълум бўлса, у ҳолда зиддият (“конфликт”) юзага келди дейилади. Бундай ҳолат, агарда бир неча элемент битта индексга акслантириладиган калитларга эга бўлса( kolliziya holati) ,юзага келади. Бу ҳолатда мазкур берилган калит орқали тўлиқ аниқланувчи индекс бўйича иккинчи уриниш амалга оширилади (Муқобил индекс шакллантириш орқали).
|
| |
Иккинчи индексни шакллантиришнинг бир қанча усуллари мавжуд

|
Иккинчи индексни шакллантиришнинг бир қанча усуллари мавжуд
|
bet | 6/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDVИккинчи индексни шакллантиришнинг бир қанча усуллари мавжуд: - Иккинчи индексни шакллантиришнинг бир қанча усуллари мавжуд:
1.zanjirlar usuli(тўғридан-тўғри боғлаш (direct chaining) , tashqi yoki ochiq heshlashtirish) 2.Ochiq adreslash( yopiq heshlashtirish) 1-usul - Энг содда йўлларидан бири бу – биринчи H(k) индекслари бир ҳил бўлган барча қаторни бир-бирига боғлаш, яъни боғланган рўйхат каби. Ҳосил бўлган рўйхат элементлари асосий жадвалда жойлашиши ҳам, жойлашмаслиги ҳам мумкин. i –pozitsiyada hesh –qiymatlari bitta i qiymatga teng bo’lgan elementlar ro’yhatining boshi ga ko’rsatkich saqlanadi. - i –pozitsiyada hesh –qiymatlari bitta i qiymatga teng bo’lgan elementlar ro’yhatining boshi ga ko’rsatkich saqlanadi.
Agar bunday elementlar yoq bo’lsa, i- pozitsiyaga NULL yoziladi. Бундай ҳолатда рўйхат элементлари жойлашган хотира тўлалик (тўлиб- тошиш, переполнение) соҳаси дейилади. - Бундай ҳолатда рўйхат элементлари жойлашган хотира тўлалик (тўлиб- тошиш, переполнение) соҳаси дейилади.
- 2-usul- da esа берилган жадвални берилган қаторида керакли элемент мавжуд бўлмаса, токи керакли элемент топилгунча ёки бўш қаторга боргунча бошқа қаторларини кўриб чиқилади.
Masalan - Masalan
- Klyuch 002 ga 2ta qiymat davogar bo’layapti, ulardan biriga dastlabki topilgan bo’sh joy topiladi/
Агар қараб чиқиш бўш қаторгача бориб етса, у ҳолда кўрсатилган калит берилган жадвалда йўқ деб ҳисобланади. - Агар қараб чиқиш бўш қаторгача бориб етса, у ҳолда кўрсатилган калит берилган жадвалда йўқ деб ҳисобланади.
- Табиийки, ихтиёрий берилган калит учун индекслар кетма-кетлиги иккинчи уринишда бир ҳил бўлиши лозим. Бундай ҳолатда қараб (кўриб) чиқиш алгоритми қуйидаги схемада ишлайди:
h = H(k) i = 0 repeat - h = H(k) i = 0 repeat
- if T(h) = k
- then элемент топилди
- else if T(h) = free
- then элемент жадвалда йўк
- else {зиддият} i := i + 1
- h := H(k) + G(i)
- endif endif
- until топилди, ёки жадвалда йўқ.
|
| |
Demak:1-holda - Калитларни акслантириш (жойлаштириш)

|
Калитларни акслантириш (жойлаштириш)
|
bet | 4/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDVDemak:1-holda Калитларни акслантириш билан боғлиқ бўлган асосий муаммо бу калитларни қабул қилиши мумкин бўлган қийматлар тўпламини хотира адреси (массив индекслари) қабул қилиши мумкин бўлган тўпламдан анча кенглигидир.
Mисол . Фараз қилайлик, 1000 та одам бор. Ҳар бир одамни аниқлаш (идентификация қилиш) учун калит сифатида исмларини қарайлик.
Фараз қилайлик ҳар бир исм 16 тагача ҳарфдан ташкил топган бўлсин. Aгар алифбо 26 та харфдан иборат бўлса , бўлиши мумкин бўлган калитлар тўплами 2616 та элeментдан иборат бўлади .Mana shu бўлиши мумкин бўлган калит қийматлари тўпламини 103 та индексли массивга акслантириш лозим бўлади.
Юқоридаги мисолдан кўриниб турибдики, Н функция ичига акслантирувчи акслантириш бўлади, яъни «кўпгина қиймат бир қийматга акслантирилади». - Юқоридаги мисолдан кўриниб турибдики, Н функция ичига акслантирувчи акслантириш бўлади, яъни «кўпгина қиймат бир қийматга акслантирилади».
Demak : Агар бирор бир калит берилган бўлса, у ҳолда қидирув амалининг 1- қадами - калит билан боғланган индексни ҳисоблаш, яъни h = H(k); 2- ва асосийси – текшириш бўлиб ҳисобланади, яъни бунда ҳақиқатдан ҳам h функция Т массивда (жадвалда) k калитли элементни идентификация қилаётгани текширилади.
Акслантириш функциясини танлаш
Tabiiyki, акслантиришнинг ихтиёрий яхши функцияси калитларни берилган индекслар оралиғига иложи борича тенг тақсимлайди.
Агар ушбу талаб ўринли бўлса, у ҳолда қўшимча шарт ва чекланишларga ham xojat qolmaydi.
Агар акслантириш мутлақо тасодифий бўлса, яна ҳам яхшироқ бўлади.
Мазкур усулга “майдалаш” (хешлаштириш), яъни аргументни бўлаклаш деб аталади.
Н функция эса “жойлаштириш функцияси” деб аталади.
Н функция иложи борича самарали хисобланиши лозим, яъни унча кўп бўлмаган асосий арифметик амаллардан ташкил топган бўлиши лозим.
Фараз қилайлик, k калит тартиб рақамини барча мумкин бўлган калитлар тўпламида ифодаловчи ORD(k) функция берилган бўлсин. - Фараз қилайлик, k калит тартиб рақамини барча мумкин бўлган калитлар тўпламида ифодаловчи ORD(k) функция берилган бўлсин.
|
| |
Kompyuterni o'chirish paytida qaysi amallarni bajarish mumkin emas?

|
Kompyuterni o'chirish paytida qaysi amallarni bajarish mumkin emas?
|
bet | 9/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgKompyuterni o'chirish paytida qaysi amallarni bajarish mumkin emas?
|
*Disketni qo'yish yoki olish.
|
Kompyuterning sistema blokiga qaysi qurilmalar kiradi.
|
*Teskor xotira, prosesor,vinchester,CD ROM, parallel va ketma-ket portlar, shinalar, modem.
|
| |
Kundalik hayotimizda ko`p qo`llaniladigan dasturlarning yorliqlari turadigan bo`limning nоmi nima?
| |
*Ishlar панелi
| |
Kushni kоmpyuterlar bilan alоka qaysi ikоna оrqali amalga оshiriladi?
|
*Мое сетевое окружение
|
Kushni kоmpyuterning birоnta diskidan malumоt оlish uchun u diskga ........... kuyilishi shart.
|
*Dоstup
|
Kuyidagi ta’rifdan qaysi biri malumоt uchun berilgan?
|
*Malumоt-bu insоn yoki asbоb yordamida jarayonning bоrishini bildiruvchi
|
Kоmpyuter ekrani xar birida 40 ta belgini saklоvchi 24 ta satrdan ibоrat. Bizdagi 1 MBayt sigimli diskka 73 KBayt axbоrоt yozilgan, shu malumоtlarni nechta ekranga sigdirish mumkin?
|
*64 ta
|
Glossary
Axborotlashtirish obyekti ingl.: informatization object rus.: объект информатизации A axborotlashtirish obye... 42 Berilgan axborot texnologiyalariga muvofiq ishlatiladigan, axborot resurslari, vositalari va axborotga ishlov berish tizimlari, ko‘makchi texnika vositalari, ular o‘rnatilgan binolar yoki obyektlar (imoratlar, inshootlar, texnika vositalari), yoki maxfiy muzokaralarni olib borish uchun mo‘ljallangan binolar va obyektlar majmuasi.
|
| |
hi(A) funksiyani hisoblashning eng oddiy metodi, uni

|
hi(A) funksiyani hisoblashning eng oddiy metodi, uni
|
bet | 8/8 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 286,96 Kb. | | #107090 |
Bog'liq E8Dx1mrixWnPmQoCYHQYfPKK1zZswiBdQZ752NDV - hi(A) funksiyani hisoblashning eng oddiy metodi, uni
hi(A)=(h(A)+pi)modNm formula asosida qurishdir, bu erda pi qandaydir bir hisoblangan butun son, Nm –identifikatorlar jadvalidagi elementlarning maksimal soni. - O‘z o‘rnida eng oddiy usul pi ni o‘rniga i ni qo‘yish bo‘ladi. Unda quyidagi formulani olamiz: hi(A)=(h(A)+i)modNm.
Bu holda xesh-funksiyaning bir xil qiymatlariga mos kelgan identifikatorlarni joylash uchun bo‘sh yacheykani qidirish mantiqan xesh-funksiya h(A) ko‘rsatgan joydan boshlanadi. - Kalitlarni almashtirish nima?
- Akslantirish funksiyasi vazifasi nimadan iborat?
- Qanday holatlarda ziddiyat yuzaga keladi?
- Ziddiyatni hal qilishning qanday usullarini bilasiz?
|
| |