Nazorat uchun - Xitoy xalq respublikasi

|
Xitoy xalq respublikasi
|
bet | 3/15 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #100034 |
Bog'liq Извлеченные страницы из Erkin iqtisodiy hududlar 2019 [@iqtisodchi kutubxonasi]Nazorat uchun savollar:
Xitoyda EIHlarni tashkil etish sabablari nimalardan iborat?
Xitoyda EIHlarni tashkil etishning qanday maqsadlari mavjud?
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va rivojlantirish qanday samaralarga olib keldi?
“Xitoyda EIHlarni tashkil etish qanday siyosat bilan bog„liq holda yuzaga keldi va uning natijalarini bilasizmi?
Xitoyda EIHlarni tashkil etishda qaysi xorijiy davlatlar tajribalari o„rganildi?
Xitoyda EIHlar qanday xususiyatlarga ega bo„ldi?
Xitoyda erkin iqtisodiy hududlarning tashkil etilishi va rivojlanishi bosqichlari
XXRning iqtisodiy islohotlarining asosini tashkil etgan ochiqlik siyosati (“Kayfan”)ning asosiy mohiyati, birinchidan, xorijiy kapitalni Xitoy iqtisodiga olib kirish bo„lsa, ikkinchidan, xorijiy hamkorlar bilan qo„shma korxonalar qurish, uchinchidan, EIHlar orqali investorlarni jalb qilishdan iborat edi. Ushbu siyosatdan kelib chiqib, Xitoy EIHlarni tashkil etishga alohida e‟tiborni qaratdi.
Xitoyda EIHni tashkil etish tashabbusi 1979-yilda Xitoy kommunistik partiyasining Markaziy Qo„mitasi tomonidan ilgari surildi. Bunda ilmiy-texnik hamkorlikni avj oldirish, ishlab chiqarish kooperatsiyasi va xorijiy investitsiyalar jalb qilishga asoslangan ochiq tashqi iqtisodiy siyosat olib borish ko„zda tutilgan edi.
EIHlar orqali mamlakatga kapital, ilg„or texnologiya, bilim, boshqaruv tajribasini kirib kelishi kerak edi.
EIHlarni tashkil etish bo„yicha qo„yilgan strategik maqsadlarga erishish, jumladan, ularni har tomonlama rivojlantirish yo„lida quyidagi vazifalarni belgilab oldi:
birinchidan, EIHlar zamonaviy iqtisodiy munosabatlarni barkarorlashtirish va Xitoy tashqi iqtisodiy siyosatining ustuvor yo„nalishlaridan biri “tashqi dunyo uchun ochish” tamoyilini hayotga tatbiq etishga yordam berdi;
ikkinchidan, EIHlar siyosiy va iqtisodiy tomonidan, barcha mamlakatlar bilan savdo-iqtisodiy munosabatlarning sezilarli darajada o„sishiga kuchli turtki bo„ldi va “Xitoy sotsiatistik bozor iqtisodiyoti – jahon iqtisodiyoti” zanjirida o„ziga xos muhim halqaga aylandi;
uchinchidan, xorijiy investorlar uchun ochiq hisoblangan EIHlar, nafaqat, yuqorida qayd etilgan hududlar, balki Markaziy, SHimoliy-Garbiy va Janubiy- G„arbiy rayonlarga xorijiy investitsiyalarni, zamonaviy texnologiya va uskunalarni jalb etish bilan bog„iq tashqi iqtisodiy siyosatning muhim yo„nalishini amalga oshirishla katta rol o„ynadi;
to„rtinchidan, EIHlar rivojlangan mamlakatlar kabi fan va texnikaning eng yangi natijalaridan, yuqori va unumli mextatdan, zamonaviy ishlab chiqarish munosabaglaridan, xo„jalik yuritishning yangi shakllaridan foydalanadigan o„ziga xos labaratoriya vazifasini bajardi;
beshinchidan, EIHlar qulay geo iqtisodiy joylashuvidan, boy tabiiy - iqtisodiy resurslaridan, shu hududda istiqomat qilayotgan aholining malakali mehnatdan samarali foydalanishi. Shuningdek, xorijiy investitsiyalarni keng miqyosda jalb etishi sharoitida qisqa muddatlarda yuqori iqtisodiy rivojlanish sur‟atlariga, ushbu hududda istiqomat qilayotgan axolining farovonligini muttasil oshirib borishga erishdi;
oltinchidan, EIHlar Xitoyning qoloq hududlari uchun ijobiy namuna, ichki muvaffaqiyatlarni ko„rsatuvchi o„ziga xos vitrina, shuningdek, Xitoy iqtisodiyotini oldinga yetaklovchi lokomotiv vazifasini bajardi;
yettinchidan, xorijiy investorlar uchun ochiq bo„lgan EIHlar eksportga yo„naltirilgan sanoat ishlab chiqarish turlari barpo etiladigan hudud hisoblanadi. Mazkur korxonalar mahsulotlari Xitoyning barqaror xalqaro savdosini kengaytirish, uning jahon iqtisodiyotidagi mavqeini mustahkamlash bilan bog„liq muammolarni hal etishga yordam berdi.
Hukumat EIHlarning muvaffaqiyatli faoliyat ko„rsatishi uchun qulay sharoitlarni barpo etishga yo„naltirilgan qator chora-tadbirlarni amalga oshirdi. Shu bilan birga bu sohada, eng avvalo, qonuniy va me‟yoriy asoslarini tartibga solish bo„yicha ishlar amalga oshirildi. Xususan, 200 dan ortiq qonun va me‟yoriy hujjatlar qabul qilindi.
Amalga oshirilgan chora-tadbirlar EIHlarni tashkil etish va rivojlantirishning bir necha bosqichi sifatida Xitoy tarixiga kirdi va bu bosqichlarni amalga oshirishda, Xitoy hukumati EIHlar uchun ushbu hududlarga har tomonlama samarali yordam berdi.
Xitoyda EIHlarni tashkil etish va boshqarish siyosati milliy iqtisodiyotga xorijiy kapitalni jalb etish siyosati bilan mos keldi. Xitoyda EIHni tashkil etish
evolyutsiyasini uch bosqichga bo„lish mumkin (9.1-rasm).
|
| |