Nazorat savollar - Oila psixologiyasi

|
Oila psixologiyasi
|
bet | 75/125 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #154263 |
Bog'liq Umumiy pedagogika va psixologiya uslubiy ko\'rsatma 2023Nazorat savollar:
1. Temperament nima?
2. Temperamentning qanday turlarini bilasiz?
3. Sangvinik turini izohlab bering?
4. Holerik turini izohlab bering?
5. Melanholik turini izohlab bering?
6. Flegmatik turini izohlab bering?
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.Muhammedova D.G‘, Mullaboyeva N.M, Rasulov A.I “Umumiy psixologiya” psixologiya ta’lim yo‘nalishlari uchun darslik. Toshkent-2017
2.Ergash G‘oziyev Umumiy psixologiya. Psixlogiya mutaxassisligi uchun darslik. O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashryoti. Toshkent-2010
3. Myers.D.G Psychology. HopeCollege. Holland, Michigan, 2010
4. Aliyev Islambek Tursunbayevich. Pedagogika va Psixologiya. O‘quv qollanma. Toshkent-2012
5. Qodirov Obid Safarovich. pedagogika va psixologiya fanlarini o’qitish metodikasi fanidan ma’ruzalar matni. Samarqand-2021.
|
8-MAVZU: XARAKTER, QOBILIYAT VA XARAKAT INSON FAOLIYATINING BIRLIGI SIFATIDA.
Xarakter haqida tushuncha
Har bir odam har qanday boshqa odamdan o‘zining individual psixologik xususiyati bilan ajralib turadi. Bu jarayonda asosiy e'tibor harakter muammosiga qaratiladi. "Harakter" so‘zi grekcha so‘zdan olingan bo‘lib " tamg‘a, belgi " degan ma'noni anglatadi. Ijtimoiy turmushda hayot kechirayotgan va faoliyat ko‘rsatayotgan har qanday shaxs o‘zining individual-psixologik xususiyatlari bilan boshqa insonlardan ajralib turadi va bu farqlar uning harakter xislatlarida ifodasini topadi. Shu boisdan insonning barcha individual xususiyatlarini harakter xislati tarkibiga kiritib bo‘lmaydi.
Psixologiya fanida harakterga turlicha ta'rif berilishiga qaramay, uning asosiy belgilari ta'kidlanganligi bilan bir-biriga muvofiq tushadi. Masalan, shaxs xulqining tipik usullar bilan bog‘liq faoliyat muomala va munosabatda namoyon bo‘luvchi, mujassamlanuvchi uning barqaror xususiyatlari majmuasi harakter deyiladi. Shaxsning jamiyatga nisbatan munosabatlari uning asosiy belgisi hisoblanadi.
Xarakter tushunchasi ma’lum bir insonning faoliyati davomida yuzagakeladigan va shu shaxsning faoliyat va boshqalarga munosabatida namoyon bo‘luvchi individual psixik xususiyatlar jamlanmasini ifodalaydi. Psixik fenomen sifatida harakterning asosiy xususiyati shundan iboratki, harakter har doim faoliyatda, shu insonning boshqalarga va atrof-muhitga bo‘lgan munosabatida namoyon bo‘ladi18.
Xarakterning intellektual, hissiy va irodaviy xislatlarini ajratish mumkin. Harakter deganda shaxsda muhit va tarbiya ta'sirida tarkib topgan va uning irodaviy faoliyatida, atrofdagi olamga o‘z-o‘ziga bo‘lgan munosabatlarida namoyon bo‘ladigan individual xususiyatlarni tushunamiz. Xarakterning juda ko‘p xususiyatlari odamning ish harakatlarini belgilovchi chuqur va faol moyillik hisoblanadi. Mana shu moyilliklarda harakter xislatlarining undovchilik kuchi namoyon bo‘ladi. Odam harakter xislatlarining ana shunday undovchilik kuchi tufayli ko‘pincha ob'ektiv sharoitlarga zid ish qiladi va mutlaqo maqsadga nomuvofiq harakat usullarini qo‘llaydi.
Xarakter xislatlari ma'lum tarzda harakat qismlariga, ba'zan esa sharoitga qarama-qarshi harakat qilishga undar ekan, ular hayotiy qiyin daqiqalarda yaxshiroq namoyon bo‘ladilar va bu harakterni, shuningdek barkamol avlodni tarbiyalashning muhim vazifasidir. Shaxsning qa'tiyatlilik, tanqidiylik, fahm- farosat, ko‘zatuvchanlik kabi xislatlari intellektual, quvnoqlik, mehribonlik hissiy-irodaviy sifatlarga kiradi.
Odatda shaxsning munosabatlari xarakter xislatlarining individual xususiyatlarini ikki xilini aniqlash imkoniyatiga ega:
Shaxs xarakterining xususiyati ro‘yobga chiqadigan har qanday vaziyat hissiy kechinmalarning o‘ziga xos xislati uning munosabatlariga bog‘liq.
Har qanday favqulodda tipik (muhitdagi) harakterning sifatlari hamda individual usullari shaxsning munosabatlariga taalluqlidir.
Shaxs harakatlarining sifati va ularning oqilona usullari insonning irodasi, hissiyoti, diqqati, aqliy sifatlariga yoki psixik jarayonlarning individual xususiyatlariga bog‘liqdir. Chunonchi, mehnatda ko‘zga tashlanadigan tirishqoqlik, puxtalik mehnatga nisbatan ijobiy munosabatni aks ettirishga emas, balki boshqa omillarga: diqqatning to‘planishiga; harakatlarning maqsadga yo‘nalganligiga; irodaviy zo‘r berishga; usullar mahsuldorligiga; aqlning ishtirokiga bog‘liq.
|
|
| |