TƏTBİQİ PROQRAM TƏMİNATI - Mövzu №1 İnformasiya cəmiyyəti, onun xüsusiyyətləri

TƏTBİQİ PROQRAM TƏMİNATI
Fəaliyyətin müxtəlif sahələrinə aid məsələləri həll etmək üçün nəzərdə tutulan
proqram təminatına tətbiqi proqramlar deyilir. Tətbiqi proqramlar iki hissədən
ibarətdir:
− tətbiqi proqramlar paketi (TPP);
− standart proqramlar kitabxanası.
TPP müəyyən sinif məsələləri həll etmək üçün nəzərdə tutulmuş elə proqramlar
kompleksidir ki, kompleksin komponentlərindən biri idarəedici rolunu oynayaraq,
istifadə edilən bütün proqramların birbiri ilə əlaqəsini təşkil etmiş olur.
Standart proqramlar kitabxanası isə riyazi funksiyaların hesablanması, standart
məsələlərin həllini, və sair bu kimi işləri yerinə yetirən proqramlardır. Bu
proqramlar əvvəlcədən hazırlanaraq istifadə üçün kompyuterin yaddaşına yazılır.
Hazırda ən çox istifadə edilən tətbiqi proqramlar aşağıdakılardır:
− mətn redaktorları - kompyuterdə mətnlərin hazırlanması üçün (WordPad,
Microsoft Word);
− cədvəl prosessorları- cədvəl verilənlərinin emalı üçün (Lotus 1-2-3,
Microsoft Excel);
− nəşriyyat sistemləri- nəşriyyat sənədlərinin hazırlanması üçün (PageMarker,
QuarkXpress);
− verilənlər bazasının idarə edilməsi sistemləri (VBİS) (FoxPro, Microsoft
Access);
− təqdimatların (prezentasiyaların) hazırlanması üçün (Microsoft Power
Point);
− iqtisadi əhəmiyyətli proqramların hazırlanması (Финэксперт, Бухгалтерия
1С);
− qrafik sistemlər - şəkillərin, animasiyaların, videofilmlərin hazırlanması
üçün (Presto! Mr. Photo);
− verilənlərin statistik təhlili proqramları (SPSS, Statistika);
− öyrədici proqramlar, kompyuter oyunları, tərcümə proqramları və s.
(Polyqlot, PROMT).
TPP hər hansı məsələ və ya məsələlər sinfi, həmçinin istifadəçilər üçün nəzərdə
tutulan proqram vasitələrinin toplusu və ya kompleksidir.
TPP aşağıdakı əlamətlərə görə təsnif olunurlar:
− tətbiq sahəsi və həll olunan məsələlər sinfinə görə;
− informasiyanın işlənməsi üsullarına görə;
− paketlərin reallaşmasına görə.
TPP tətbiq sahələri üzrə aşağıdakı kimi təsnif olunurlar:
− əməliyyatlar sistemlərinin imkanlarını genişləndirən TPP;
− ümumi təyinatlı TPP;
− mühəndis, iqtisadi və sairə məsələlərin həlli üçün istifadə olunan TPP.
İnformasiyanın işlənməsi üzrə TPP üç qrupa bölünürlər:
− üsulyönlü TPP;
− problemyönlü və ya problemlə bağlı TPP;
− texnologiyayönlü TPP.
Üsulyönlü TPP hər hansı üsulla (məsələn, simpleks üsulla xətti proqramlaşdırma
məsələlərinin həlli) məsələlərin həlli üçün istifadə edilir.
Problemyönlü TPP hər hansı problemlə bağlı (uçot, təhlil, audit və s.) məsələlərin
həlli üçün istifadə edilir.
Texnologiyayönümlü TPP informasiyaların və məlumatların icrası üçün nəzərdə
tutulur.
TPP-lərini əməliyyatyönümlü və problemyönümlü proqramlara da bölmək
mümkündür. Əməliyyatyönümlü TPP öz növbəsində iki yerə bölünür:
− məlumatların işlənməsini təmin edən paketlər;
− məlumatların məntiqi-riyazi işlənməsini təmin edən paketlər.
Tətbiqi proqramlar ixtisaslaşmış və İnteqrasiya olunmuş proqram paketlərinə
bölünürlər. İxtisaslaşmış tətbiqi proqramlar paketi ayrıca sahə və ya ayrıca
götürülmüş məsələnin həlli üçün təyin olunmuş və istifadə edilən proqram
paketidir.
İnteqrasiya olunmuş proqram paketləri ümumi təyinatlı TPP-ni funksiyalarına
görə fərqləndirən, müxtəlif proqram paketlərini özündə birləşdirən tətbiqi
proqramlar paketidir. Müasir inteqrasiya olunmuş TPP tərkibinə mətn redaktorları,
elektron cədvəllər, qrafiki redaktorlar, informasiya bazalarını idarəetmə sistemləri
və kommunikasiya sistemləri daxildir. Buraya digər komponentləri əlavə etmək də
olar. Müxtəlif komponentlərin inteqrasiya edilməsi istifadəçi imkanlarını
genişləndirir.
|