AVTOMOBIL TRANSPORTINI HISOBLASH - Qolmaqir koniga sikl-oqimli texnologiyalarda belaz avtomobilini ishlab chiqarish...

AVTOMOBIL TRANSPORTINI HISOBLASH
Yuqorida ta’kidlab о‘tilganidek, Qolmaqir koni Markaziy karyeri sharoitida qazib olingan kon massasi avtomobil transporti yordamida qayta yuklash punktigacha tashiladi, bunda о‘rtacha transport masofasi 3 km ni tashkil qiladi.
Shuning uchun biz karyer transportini hisoblashda dastlab avtoag‘dargichlar yordamida kon massasini kavjoydan qayta yuklash punktigacha tashish kо‘rsatkichlarini hisoblaymiz.
1-rasm Yuk kо‘tarish qobiliyati 292 t ega bо‘lgan “KOMATSU” -930E-4 rusumli avtoag‘dargich
Qazib olingan kon massasini tashish uchun yuk kо‘tarish qobiliyati yuk kо‘tarish qobiliyati 130 t “BelAZ” 75313 rusumli avtomobillar ishlaydi Ularni о‘rniga 292 t yuk kо‘tarish qobiliyati ega bо‘lgan Komatsu-930E-4 rusumli avtoag‘dargichlarni tanlaymiz. Quyida mazkur avtoag‘dargich sonini aniqlaymiz.
2-rasm Yuk kо‘tarish qobiliyati 130 t yuk kо‘tarish qobiliyati “BelAZ” 75313 rusumli avtoag‘dargich
Buning uchun avvalo, bitta ekskavator kompleksida ishlaydigan avtoag‘dargichlar sonini aniqlashimiz kerak bо‘ladi. Ushbu kо‘rsatgich quyidagichaaniqlanadi:
Bu yerda: Tr – bitta reys davomiyligi, min;
tp – avtoag‘dargichni yuklash vaqti davomiyligi, min;
tp-ning qiymati quyidagicha aniqlanadi:
Bunda: BelAZ-7513 avtoag‘dargichi uchun 59.6 m3 ga teng;
Va– avtoag‘dargich kuzovining sig‘imi bо‘lib, Kamotsu-930E-4 avtoag‘dargichi uchun 105.9 m3 ga teng;
kver =1.1÷1.15 – avtoag‘dargichning yuklanish darajasini hisobga oluvchi koeffitsiyent, kver =1.1 deb olamiz;
kn – ekskavator chо‘michining kon jinsi bilan tо‘lishini hisobga oluvchi koeffitsiyent bо‘lib, uning qiymatini kn = 0.95 deb olamiz;
E – ekskavator chо‘michi sig‘imi bо‘lib, EKG-20A ekskavatori uchun E=20 m3,
u holda avtoag‘dargichni yuklash vaqti davomiyligi quiydagiga teng bо‘ladi:
Avtoag‘dargich bitta reys davomiyligi quyidagicha aniqlanadi:
Tr = tp+tdv+traz+tm, min
Bu yerda: tdv – avtoag‘dargichning harakatlanish vaqti davomiyligi bо‘lib, uning qiymati quyidagicha aniqlanadi:
td.v = Tgr + Tpar = 60 ( )
bunda, Tgr , Tpor– mos xolda avtoag‘dargichning yuk bilan va yuksiz
harakatlanish vaqti davomiyligi, min.
ligr, lipor – mos holda avtoag‘dargichning yuk bilan va yuksiz harakatlanadigan yо‘ldagi uchastkalar uzunligi, km.
υigr, υipor– mos holda avtoag‘dargichning yuk bilan va yuksiz xarakatlanish tezligi, km/soat.
Agar, ligr = lipor=l1+l2=1+2=3 km deb olsak, mos holda avtoag‘dargichning yuk bilan harakatlanish tezligi υ1=15 km/soatva υ2=22 km/soat va yuksiz harakatlanish tezligi υ1=25 km/soatva υ2=35 km/soat bо‘ladi.
Bundan,
td.v =60∙(
traz – avtoag‘dargich kon massasini ag‘darish vaqti davomiyligi bо‘lib,uning qiymati avtoag‘dargich yuk kо‘tara olishi qobiliyatiga bog‘liq xolda aniklanadi. BelAZ -930E-4 avtosamasvali uchun traz= 70 sek yoki 1,1 min deb olamiz.
tm – avtoag‘dargichning bitta reys davomida manevrlari (burilishi) uchun sarflanadigan vaqt bо‘lib, uning qiymati avtoag‘dargich harakatlanish sxemasiga bog‘liq holda aniqlanadi. Avtoag‘dargichlar yо‘lning boshi berk sxema bо‘yicha harakatlanganda 50-60 s deb olinadi.
Biz tm=60 s yoki tm=1 min deb olamiz.
U holda avtoag‘dargichning bitta reys davomiyligi quyidagiga teng bо‘ladi:
Tr =5.29+15+1.1+1=22.3 min
Endi bitta ekskavator kompleksida ishlaydigan avtoag‘dargichlar sonini aniqlaymiz:
Qolmaqir koni markaziy karyeridagi 4ta ekskavatorning samarali ishlashini ta’milash uchun kerak bо‘ladigan avtoag‘dargichlar soni quyidagi formula bо‘yicha aniqlanadi:
Nr.a um =4∙4=16 ta.
XULOSA
Konchilik moddiy ishlab chiqarishni yetakchi soxasi bо‘lib u milliy iqtisodiyotningboshtarkibiy qismidir. О‘zbekiston respuplikasi yalpi ijtimoiy maxsulotining 51% dan kо‘proq qismi va milliy daromadning 28% ga yaqini sanoat ishlab chiqarishga tо‘g‘ri keladi. Xalq xо‘jaligida ishlovchi xodimlarning 19.53% va asosiy ishlab chiqarish fondlarining 23.7% sanoatda jamlangan. Sanoat mexnat vositalarining mexnat buyumlariga ta’sir etish xususiyatiga kо‘ra ikki guruhga bо‘linadi – qazib chiqaruvchi va ishlov beruvchi. Konchilik sanoati birinchi guruhga kirib u tabiat yaratgan mehnat buyumlari-yer qobig‘idagi foydali qazilmalarni qazib chiqarish bilan shug‘ullanadi.Ikkinchi guruhga ishlov berish sanoati kiradi.
Qolmaqir konining kon-texnik sharoitlari, konda qо‘llanilayotgan texnika va transportlar bilan yaqindan tanishib chiqdim
EKG-20 ekskavatorining hisob – kitobi,rudani tashish uchun Kamotsu-930E-4 avtomobil transportining hisob-kitobi Shuningdek EKG-20 ekskavatorining yillik ish unumdorligi – 5452650 m3/yil ni tashkil qilib karyer ishi tо‘xtab qolmasligi uchun bizga 4ta ekskovator kerak bо‘ladi. Belaz-930E-4 avtomobil transporti ekskavator yuklagan foydali qazilmani qayta yuklash punktiga yetkazib berish uchun 16 ta avtomobil kerak bо‘ladi qо‘llanilsa iqtisodiy jixatdan ancha samarali bо‘ladi.
|