nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mashg'ulot shakli - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 8/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Mashg'ulot shakli: «Farmasiya» yo‘nalishi talabalari uchun amaliy mashg‘ulot.
Mashg'ulot uslubi: «Skarabey» texnologiyasi.
Mashg‘ulot maqsadi: biotexnologiyada laboratoriya hamda sanoat miqyosida qo'llaniladigan jarayonlar, bioreaktorlar, ularning turlari va ishlash printsipi
Mavzuning ahamiyati: biologik material bilan ishlashda muhandis-biotehnolog qanday biologik jarayonlarga duch kelishini hamda qaysi qurilmalar bilan ishashini bilishi juda muhim, chunki kelgusida muhandis-biotehnolog faqat tirik organizmlar bilan ishlaydi
Ishning nazariy qismi
Biotexnologiya-biologik jarayonlardan tehnika va sanoatda foydalanish. Bu jarayonlar (mutahassis biotehnolog ishtirokida) bioob'ekt yordamida kerakli natija olishga qaratilgan. Biologik texnologiya jarayonlari kimyoviy tehnologiya jarayonlaridan keskin farq qiladi. Biologik tehnologiya jarayonlarida asosiy komponent- bioob'ekt (virus, bakteriya, zamburug', o'simlik va hayvon hujayralari, biomolekulalar). Kimyoviy tehnologiyada bunday ob'ektlar ishlatilmaydi. Kimyoviy tehnologiyada qo'llaniladigan jarayonlar esa, masalan, yuqori temperatura, katta bosim biotexnologiyada qo'llanilmaydi. Biroq reaktsiyalar – ular hoh kimyoviy, hoh biokimyoviy bo'lsin, barchasi Le Shatel'e printsipiga bo'ysunadi.
Birgina (quyida ko'rsatilgan) umumlashgan shema biotexnologik jarayonlarning hammasini qamrab ololmaydi. Aksariyat jarayonlar yana bir qancha bo'linmalarga ajraladi. Masalan, baholash: bioob'ektlarning hujayraviy tuzilishiga ko'ra qaysi oilaga mansubligi (akariotlar, eukariotlar, prokariotlar), bioob'ektlarning funktsional faolligi (biosintez, biotransformatsiya). Shuningdek, fermentatsiya va mahsulotni ajratish jarayonlari ham bir necha bosqichlardan iborat bo'ladi.
Suv
Ozuqa muhitini tayyorlash
Ozuqa muhiti ingredientlari
Bioob'ekt
Inokulyat
Sterilizatsiya
Bug'
Suv
Fermenter
Ekish materiali
Havo
Bug'
Chiqindilar
Qo'shimcha mahsulotlar
Asosiy mahsulotni ajratish jarayonlari
Asosiy mahsulot
Zararsizlantirish
Qadoqlash, saqlash (jo'natish)
3-rasm.. Biotexnologik jarayonlarning umumlashgan shemasi.
Biotexnologiya jarayonlarini shartli ravishda 3 guruhga ajratish mumkin:
biologik
biokimyoviy
bioanalog
Birinchi guruhga (biologik) bevosita akariotlar, eukariotlar, prokariotlardan foydalanish kiradi. Ikkinchi guruh (biokimyoviy) jarayonlar fermentlardan foygalanishga asoslangan. Uchinchi guruh biotexnologiya jarayonlariga (bioanalog) esa tirik organizmlar moddalar almashinuvi natijasida hosil bo'ladigan mahsulotlarni kimyoviy yo'l bilan sintez qilish kiradi. Bioanalog jarayonlarga antibiotiklar sintezini misol qilib keltirish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Nitrifikatsiya - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy...

|
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
bet | 74/74 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,64 Mb. | | #230250 |
Bog'liq Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu Farmatsevtik Nitrifikatsiya-ammiakni avval nitrit, keyin nitrat kislotasigacha oksidlanishi bilan kechadigan mikrobiologik jarayon. Nitrobacteraceae oilasiga mansub bakteriyalar ana shu reaktsiyalar natijasida hosil bo'lgan energiyadan foydalanadilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya va uning zamonaviy yo’nalishlari Mashg'ulot shakli
|
Kurs ishining maqsadi - Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari

|
Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari
|
bet | 2/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 55,58 Kb. | | #110713 |
Bog'liq Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari-fayllar.orgKurs ishining maqsadi: O'quv maqsadlarning noaniq va mujmal qo'yilishi, shu bilan bog'liq o'qitishdan kutilgan natijaning yo'qligi, an'anaviy ta'lim maktabining kamchiligi hisoblanadi. Hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti sharoitida, oliy ta'lim muassasasi, o'qitishdan kutiladigan natija yo'qligidek, ortiqcha daxmazaga yo'l qo'ya olmaydi.
Kurs ishining vazifasi: O'qitish natijasi aniq va erishiladigan bo'lishi lozim, aks holda, tayyorlangan mutaxassislarga ehtiyqj ham noaniq bo'ladi va ular talab qilib olinmaydi. An'anaviy o'qitish maktabiga tayangan oliy ta'lim muassasasi, hozirgi zamon ishlab chiqarish va boshqa sohalarning aniq talablariga javob beradigan mutaxassislarni tayyorlashga qodir bo'lmaydi. Shuning uchun, o'quv jarayonini takomillashtirish, talabalar qiziqishini oshirish, o'qitish natijalarini yaxshilashning eng samarali yo'llarini izlash ishlari uzluksiz davom ettirilmoqda. O'qitish sifatini oshirish, obyektiv zaruriyatga aylanganligi tufayli, alohida o'qitish uslublaridan pedagogik texnologiyaga o'tish muammosining dolzarbligi ortib bormoqda. O'quv jarayonini birinchi marta ushbu tarzda talqinlash Y. A.Komenskiyning pedagogikasida uchratish mumkin.
Kurs ishining metadalogik asoslari: O'qitish amaliyotida, o'qitishning turli tuman yo'llari, usullari va shakllari keng qo'llaniladi. Ammo o'qitishda yagona samarali (integral) yondashuv sohasidagi izlanishlar jadallik bilan hamon davom ettirilmoqda. O'qitishni, o'ziga xos ishlab chiqansh texnologik jarayonga aylantinshi mumkin bo'lgan didaktik yondashuvlar, didaktik vositalarm izlash davom etmoqda. 50-yillarda o'quv jarayoniga mashinalarni kirib kelishi va tarqalishi bilan, pedagogik texnologiyalarni rivojlanish bosqichi boshlandi. Bu paytda sanoat ishlab chiqarishida yangi ilmiy yo'nalish - sistemotexnika paydo bo'ldi va u «odam-mashina» majmualarini yaratish masalalarini yechib berdi.
Kurs ishining obyekti: Jahon pedagogikasida keng miqyosda samarali qo'llanayotgan keyslardan foydalanish, birinchidan, talabalarning fikrlash qobilyatini rivojlantiradi, ikkinchidan, o’quv jarayonini bevosita ishlab chiqish (bizning misolimizda kasb-hunar kollejlaridagi ta'lim jarayoni) bilan bog’laydi. Gerbert Spenser ta'kidlaganidek: “Ta'limning buyuk maqsadi bilim berish emas, balki hatti-harakatlarga o'rgatishdir”.
|
| |
III.Yangi mavzu bayoni - O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi

|
O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi
|
bet | 4/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #243369 |
Bog'liq Bosh harf kishilar ism va familyasining bosh harfi bilan yozolishi dars ishlanmaIII.Yangi mavzu bayoni.
O`qituvchi: Bugungi darsimizda KISHILARNING ISMI VA FAMILIYASIDA BOSH HARF mavzusini o`rganamiz.
Doskaga BBB tehnologiya jadvalini ilib uni to`ldirib olamiz.
BILAMAN.
|
BILISHNI HOHLAYMAN
|
BILIB OLDIM
|
Shaxs (kishi)lar nomini bildirgan so`zlar kim? so`rog`iga javob bo`ladi.
Narsalar nomini bildirgan so`zlar nima so`rogiga javob bo`ladi.
|
Kishilarning ism familiyasi boshharf bilan boshlab yoziladi.
|
|
O`qituvchi:Demak bugun sizlar bilan Kishilarning ism va familiyasi bosh harf bilan yozilishi mavzusini o`rganamiz. Quyidagi jadvalga diqqat bilan qarang.
Bobo
|
Anvar
|
Aliyev
|
Buvi
|
Aziza
|
Alixanova
|
Ota
|
Alisher
|
Aliyev
|
Ona
|
Saodat
|
Otabayeva
|
Aka
|
Ayub
|
Aliyev
|
Singil
|
Lola
|
Aliyeva
|
So`zlarning yozilishi taqqoslanadi. Quyidagi savollar yordamida bosh va kichik harfda yozilgan so`zlar ustida ishlanadi.
O`qituvchi: Birinchi ustundagi so`zlar nima uchun kichik harfda yozilgan?
O`quvchilar; Bobo, buvi, ota, ona, aka, singil-oila a`zolarning umumiy nomi.
O`qituvchi: Nima uchun ikkinchi ustundagi so`zlar bosh harfda yozilgan?
O`quvchilar: Anvar, Aziza, Alisher,Saodat, Ayub, Lola-kishilarga atab qo`yiladigan nomlar bo`lgani uchun.
O`qituvchi: Nima uchun uchinchi ustundagi so`zlar bosh harf bilan yozildi?
O`quvchilar:Aliyev, Alixanova, Otabayeva- kishilarning familiyasi bo`lgani uchun.
Javoblar umumlashtirib xulosa qilinadi va darslikda berilgan mavzuga oid qoida chiqariladi.
Kishilarning ismi va familiyasi bosh harf bilan yoziladi.
|
Darslik bilan ishlash.
162-mashq.
Yunus Rajabiy, Halima Nosirova,Komiljon Otaniyozov, Ma`murjon Uzoqov, Turg`un Alimatov, Mukarrama Turg`unboyeva, Tamaraxonim.
163-mashq
Qurolli kuchlarimiz jonajon O`zbekistonimizning qo`riqchilaridir. Ular xalqimiz tinchligi va osoyishtaligini saqlaydilar. Akalarim Elshod va durbek harbiy xizmatdalar.
IV. Dam olish daqiqasi.
O`qituvchi: Lets pley.
Ekranda inglizcha “THE FINGER FAMILY” videosi qo`yiladi. O`quvchilar o`rnilaridan turib qo`shiq ijro qilish bilan birga qo`l va oyoqlarida harakatli mashqlar bajaradilar.
|
| |
Case-study metodining g’oyalari

|
Case-study metodining g’oyalari
|
bet | 8/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 55,58 Kb. | | #110713 |
Bog'liq Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari-fayllar.orgCase-study metodining g’oyalari.
Case-study metodining g’oyalari juda soddadir:
1. Metod fanlar bo'yicha bilimlar olish uchun mo'ljallangan, ularda haqiqat plyuralistikdir, ya'ni qo’yilgan savolga bir ma'noli javob mavjud bo'lmay, bir necha javoblar bo'lib, ular bir-biri bilan haqiqat darajasi bo'yicha raqobatlashadi; o’qitish vazifasi bu holda ana'anaviy sxemadan chetlashadi va bir emas bir necha to’g’ri javoblarni olishdan va ularni muammo maydoniga mo'ljallashdan iborat bo'ladi.
2. O’qitish aktsenti tayyor bilimni egallashga emas balki uni ishlab chiqishga talaba va o’qituvchining hamkorligiga qaratilgan bo'ladi; case-study metodining ana'anaviy metodlardan printsipial farqii shundaki – bilimlar olish jarayonida demokratiya mavjud bo'lib, bunda talaba boshqa talabalar va o’qituvchi bilan muammoni muhokama qilish jarayonida teng huquqlidir.
3. Metodni qo’llash natijasida nafaqat bilimlar, hatto kasbiy faoliyat malakalari olinadi.
4. Vaziyatni tahlil qilish metodining so'zsiz afzalligi, bu nafaqat bilimlar olish va amaliy malakalarni shakllantirish bo'libgina qolmay, u yana talabalarning qadriyatlar, kasbiy pozitsiyalar, hayotiy ko'rsatmalar, o'ziga xos kasbiy hayotni his etish va hayotni o'zgartirish tizimini rivojlantirishdir.
5. Sase-study metodida materialni “quruq” hissiz bayon etish bilan bog’liq bo'lgan nuqson engib o'tiladi,– ushbu metodda emotsiyalar, ijodiy raqobat va kurash shunchalik ko'pki, yaxshi tashkil etilgan keysni muhokama qilish teatr spektaklini eslatadi.
«Case Study metodining vatani bo'lib Amerika Qo'shma Shtatlari, aniqrog’i – Garvard universitetining biznes Maktabi hisoblanadi». Birinchi bor u 1924 yilda qo’llanilgan. Keys metodining kelishi va rivojlanishiga asos bo'lib «pretsedent» yoki «voqea» printsipi bo'lgan. Ushbu metod chet elda iqtisod va biznes fanlarida keng qo’llaniladi.
Aniq vaziyatlar metodi (case-study metodi) o'yinli bo'lmagan imitatsion faol o’qitish metodlariga kiradi.
Case-study metodining maqsadi – guruh talabalarining birgalikdagi urinishlari bilan case-vaziyatni tahlil qilish hamda amaliy yechimni ishlab chiqish. Jarayonning tugashi – taklif etilgan algoritmlarni baholash va qo’yilgan muammo kontekstida eng yaxshisini tanlash.
Keyslardan ta'lim jarayonida foydalanish talabalarda quyidagi zaruriy sifatlarni shakllantiradi:
nazariya va amaliyot o'rtasida uzviy bog’liqlikni shakllantiradi
kritik fikrlash qobilyatini rivojlantiradi
savol berish madaniyatini o'rgatadi
vaziyatlarni hal etishda, unga ta'sir etuvchi omillarning mavjudligi va ularning ta'sirini e'tiborga olishga imkon beradi
qabul qilingan qaror uchun ma'sullik hissini tarbiyalaydi
boshqalar fikrini ham qabul qila olish malakasini shakllantiradi
haqqoniy (ob'ektiv) bo'lishga o'rgatadi
muammoli vaziyatni yangicha shakllantirishga yordam beradi.
|
| |
Boshqaruv - - Mavzu “menejment” fanining predmeti, ob‟ekti va metodi reja

xodimlarni boshqarish;
ishlab chiqarishni boshqarish;
samaradorlikni boshqarish;
o’z-o’zini boshqarish;
xududiy boshqarish va xokazolar.
Ko’rib turibmizki, bu fanning mazmuni boshqaruv tizimi va boshqaruv obyekti
orasidagi o’zaro munosabat bo’lib, uning asosiy vazifasi o’quvchilarga
boshqaruvning zamonaviy usullarini, raxbarlik san‘ati sirlarini o’rgatishdan iborat.
Fanni o’qitish talabalarda boshqarish muammolariga nisbatan qiziqish
uyg’otish, amaliy tashkilotchilik faoliyatiga ishtiyoq tug’dirishdan iborat. Chunki
xozir boshqarish asoslarini o’rganayotgan talabalar kelgusida boshqarish tizimining
xodimlari, kichik va o’rta, katta jamoalarning raxbarlari, korxona va firmalar
iqtisodiy, sotsial, tashkiliy - texnik faoliyatining turli tomonlarini boshqarish
bo’yicha loyixalar, tadbirlar ishlab chiqishga da‘vat etilgan mutaxassislar bo’lib
etishadilar.
Boshqarish tizimini takomillashtirish yuzasidan tadbirlar ishlab chiqish xam
ularning zimmasiga tushadi.
Xarajatlar - Mavzu “menejment” fanining predmeti, ob‟ekti va metodi reja

maxsulot (xizmat) tannarxi;
ma‘muriy xarajatlar;
ijara va foiz to’lovlari;
ish xaqi;
soliqlar kiradi.
Bozor iqtisodiyotida tanlash qoidasi yanada jiddiylashadi. Zero, ishlab
chiqarish (xizmat) uchun resurslar to’g’ri tanlangandagina va ulardan samarali
foydalangandagina xarajatlar yuqori foyda keltirishi mumkin.
Naf - bu maxsulot (xizmat) ning ist‘emolchilarga qanchalik ijobiy natija
keltirishidir. Xaridor xarid qobiliyati doirasida eng nafli molni tanlashga intiladi.
Shundagina u qoniqadi. Ammo tovarning nafliligi qancha yuqori bo’lsa, uning
narxi xam shuncha baland bo’ladi. Bu esa, o’z navbatida, xaridorning sotib olish
qobiliyatini pasaytiradi.
Baxo - bu tovar va xizmatlarning pulda ifodalangan qiymatidir. Baxo ikkita
asosiy vazifani bajaradi:
resurslar iste‘molini cheklash imkonini beradi;
ishlab chiqarish uchun turtki bo’lib xizmat qiladi;
Ma‘lumki, biror ashyo( resurs yoki tovar) qancha kamyob bo’lsa, uning narxi
shuncha baland bo’ladi va, binobarin, uni sotib olmoqchi bo’lganlar shuncha kam
bo’ladi. Iqtisodchilar buni
narxlarning cheklovchilik samarasi deb ataydilar.
Narxning oshishi ishlab chiqaruvchilar safini ko’paytirishga, narxning
tushishi esa ishlab chiqaruvchilarning kamayishiga, ularning bir qismini bozordan
bezdirishga olib keladi. Iqtisodchilar narxlarning bunday ta‘sirini ishlab chiqarishga
turtki vazifasi deb ataydilar.
Foydaga ta‘sir etuvi bu uch unsurning moxiyatini tushungan
boshqaruvchigina tanlovni to’g’ri amalga oshirishi va ishchan qarorni qabul qila
olishi mumkin. Boshqarish san‘ati va maxorati, ya‘ni menejment shundagina
namoyon bo’lishi, pirovardda esa yuqori foyda olishga erishilishi mumkin.
Shunday qilib, sodda qilib aytganda:
Shovqin va halaqit nima? - Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering

48.Shovqin va halaqit nima?
Shovqin ham xuddi signalga o‘xshab vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi jarayotdir. Ammo u o‘zida hech qanday informatsiyani o‘z ichiga olmaydi. Shuning uchun u signalga zararli ta’sir qiluvchi jarayondir.Real aloqa kanallaridan signallarga xalaqitlar ta’sir qiladi. Agar xalaqit signal bilan qo‘shilsa bu additiv halaqit buladi. Bunday xalaqitlar ga atmosfera shovqinlari, atmosfera razryadlari, industrial xalaqitlar va boshqa aloqa sistemalarini ishlashidan kelib chiqqan xalaqitlar kiradi. Agar xalaqit bilan signal ko‘paytirilsa bu multiplikativ xalaqit bo‘ladi. Bu turdagi xalaqitlar aloqa kanallarining parametrlarini tasodifiy o‘zgarishlarida hosil bo‘ladi.
Integrallash amalini bajaruvchi tizimning blok diagrammasi keltiring.
Integrallash amalini bajaruvchi tizimning blok diagrammasi.
Z– almashtirish va Laplas almashtirish.
x(n) ning n ning hamma qiymatlari uchun haqiqiy bo‘lgan z-almashtirishni aniqlaymiz.
bunda z – kompleks o‘zgaruvchi.
Aks ta’siri mavjud tizimlarda faqat oralig‘ida nolga teng bo‘lmaydi va yuqoridagi tenglamadan bir tomonlama z-almashtirish deb ataladigan quyidagi almashtirish ifodasini olamiz
teskari z-almashtirishi () diskret vaqt ketma-ketligini uning z-ko‘rinishi orqali tiklash imkoniyatini beradi. teskari z-almashtirishi SRIBda keng foydalaniladi, misol uchun raqamli filtrlarning impuls harakteristikasini aniqlashda. Simvolik shaklda z-almashtirishi quyidagicha aniqlash mumkin:
bunda – ketma-ketlikning z-ko‘rinishi, esa z-teskari almashtirish amalini anglatuvchi simvol.
ning bu ko‘rinishdagi z-almashtirishini quyidagi usullardan biri yordamida aniqlash mumkin:
a) darajali qatorga yoyish usuli;
b) elementar sonlar nisbati (kasr sonlar) ko‘rinishida ifodalash usuli;
v) ayirish usuli (vihet).
Laplas integral almashtirishlari operatsion metodlardan biri bo‘lib, u p kompleks o‘zgaruvchining tasvir F(p) bir qiymatli funksiyasini unga mos t haqiqiy o‘zgaruvchining original f(t) funksiyasi bilan bog‘laydi. Xusussan, ular differensial va integral tenglamalarni yechish uchun qo‘llaniladi. Yechish usuli f(t) originalllarni o‘z ichiga oluvchi berilgan tenglamani F(p) Laplas almashtirishlarining tasvirlariga nisbatan, fazodagi mos ekvivalent tenglamaga almashtirishdan iboratdir.
Bundan Laplas almashtirishlari vaqt bo‘yicha qo‘llanilganda xususiy hosilali differensial tenglama tasvirlar fazosida oddiy differensial tenglamaga almashadi. Oddiy differensial tenglama esa noma’lum funksiyaning tasviriga nisbatan chiziqli algebraik tenglamaga keltiriladi.
|
Adamar va Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering

|
Adamar va Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering
|
bet | 15/21 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 56,17 Kb. | | #133866 |
Bog'liq Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering-fayllar.org56.Adamar va Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering.
Adamar almashtirishi yoki Uolsh-Adamar almashtirishi bu ham mazmunan Uolsh almashtirishi bo‘lib, faqat boshqa tartibdagi Uolsh funksiyalari va boshqa almashtirish matrisasi qatoridir. Bunday o‘rin almashtirishlar natijasida olinadigan Adamar matrisasi, ikkinchi tartibli matrisaning massiv ostini o‘z ichiga oladi. 6.6-rasmda Adamarning 8×8 tartibli matrisasi ko‘rsatilgan bo‘lib, u ko‘rinishida belgilanadi.
Uni matrisalar orqali yozish mumkin
Adamarning har qanday tartibli matrisasini dan rekursiv shaklda olish mumkin, ya’ni
Bu rekursivlik xossasidan Uolsh funksiyasini Adamar tomonidan aniqlangan tartibda joylashtirish natijasida olingan Uolsh-Adamar tez almashtirishini UDAga nisbatan ancha katta tezlik bilan hisoblash mumkin.
57. Juft va toq signallar haqida tushuncha.
Signal deb biror bir fizik jarayonning bir yoki nechta parametrni xabarga mos ravishta o‘zgarishiga aytiladi. Signallarni o‘zgarishi va qayta ishlovi tizimlarda amalga oshiriladi.
60. Murakkab signallar?
Murakkab signallar deb, oddiy matematik ifoda bilan tasvirlab berish mumkin bo‘lmaydigan vaqt ifodalariga aytiladi. Masalan so‘zlashuvning bir qismi. Real signallarning ko‘pchiligi murakkab signallardir. Buning uchun bazis deb nomlanuvchi bir qancha elementlar ketma-ketligi ifodasi mavjud.
bu yerda u(t) signalga bog‘liq bo‘lgan yoyilish koeffitsienti.
59.Filtr turlarini keltiring.
Raqamli filtr deb cheklangan farqlar tenglamasi algoritmini amalga oshiruvchi hisoblash qurilmasiga aytiladi. Chiziqli raqamli filtrlar quyidagi turlarga bo'linadi: va koeffitsientlari o'zgarmas bo'lgan va parametrlari o'zgaruvchan bo'lgan qurilmalar; raqamli norekursiv (transversal) filtrlar deb hamma koeffitsientlari bo'lgan va chiqish signali faqat kirish signaliga bog’liq filtrlarga aytiladi; raqamli rekursiv filtrlar deb koeffitsientlari nolga teng bo'lmagan, ya'ni chiqish va kirish orasida bog’lanishi bo'lgan filtrlarga aytiladi. Raqamli filtrlar ikki katta turga bo‘linadi:
cheksiz impuls harakteristikali filtrlar; chekli impuls harakteristikali filtrlar.
|
| |
Kurs ishining pridmeti - Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari

|
Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari
|
bet | 3/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 55,58 Kb. | | #110713 |
Bog'liq Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari-fayllar.orgKurs ishining pridmeti: Metodik ishlanmada, kasb-hunar kollejlari pedagogik jarayonda sodir bo'lishi mumkin bo'lgan va muayyan muammoni aks ettiruvchi ayrim keyslar tavsiya etiladi. Bu keyslarni tuzishda institut malaka oshirish fakulteti tinglovchilari va maxsus sirtqi bo'lim talabalari (kasb-hunar kolleji pedagogik xodimlari) ning ayrim fikrlari ham e'tiborga olindi.
I Bob Ma’lumotlar ombori va ma’lumotlar omborini boshqarish tizimi(MOBT) tushunchalari o’rtasidagi farq
1.1 Ma'lumotlar ombori va Ma'lumotlar omborini boshqarish tizimi(MOBT).
Ko'pchilik, terminlarni tushunish bo'yicha biroz qiynalishadi, lekin aynan terminlarni bilish, qo'yilgan vazifalarni yechishda yoki paydo bo'lgan xatoliklarni bartaraf etishda juda kerak bo'ladi. Misol uchun, biror muammo paydo bo'lsa, biz darhol Google'ni yordamga chaqiramiz, agar Google qidiruv tizimiga terminlar orqali so'rov bersangiz, muammo yechish qiyinchilik tug'dirmaydi, agar terminlarsiz oddiy so'zlar bilan qidirishni amalga oshirsangiz, muammoni yechishga ancha vaqt ketib qoladi. Bu maqolada ma'lumotlar omboriga oid juda kerakli va ko'pchilik(!) adashtiradigan ikki terminni tushuntirishga harakat qilaman: Ma'lumotlar ombori bu — tartiblangan ma'lumotlarni saqlovchi va qayta ishlovchi axborot modeli hisoblanadi. Soddaroq qilib aytganda, bir xil turdagi axborotlarni o'zida saqlovchi va berilgan so'rovlar orqali ularni taqdim etuvchi model. Misol uchun, kitoblar javoni, bu ma'lumotlar ombori hisoblanadi, ya'ni bir xil turdagi(kitoblarni) obyektlarni o'zida saqlaydi, yoki bo'lmasa telefon raqamlar yozilgan kitobcha, bu yerda ism, telefon raqam kabi bir xil tipdagi ma'lumotlar saqlanadi, bu ham ma'lumotlar ombori.
Ma'lumotlar omborini boshqarish tizimi — bu ma'lumotlar omborini hosil qiluvchi, ma'lumotlarni qayta ishlovchi va qidiruvchi tizim hisoblanadi. Qisqa qilib aytganda, MOBT barcha jarayonlarni amalga oshiradi. Ma'lumotlar ombori faqat ma'lumotlarni saqlaydi, qolgan barcha ishlarni MOBT bajaradi.
Ma'lumotlar omboridagi ma'lumotlar, SQL so'rov tillari orqali boshqariladi, bu tilda MOBT'ga so'rov beriladi, bu so'rov u yerda qayta ishlanib, natija olish uchun ma'lumotlar omboriga murojaat qiladi, u yerdan so'rovga mos ma'lumotni olib, so'rovga javob beradi:
So'rov berish:
|
| |
Darsning turi - O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi

|
O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi
|
bet | 2/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #243369 |
Bog'liq Bosh harf kishilar ism va familyasining bosh harfi bilan yozolishi dars ishlanmaDarsning turi: Yangi bilim, ko`nikma, malakalarini shakllantiruvchi dars.
Darsning metodi: savol-javob, tushuntirish, “Yomg`ir yog`di mashqlari.
Darsning jihozi. Proyektor, elektron doska, kompyuter, rasmlar, tarqatmalar, rangli qalamlar,A4formatli list.
Dars sxemasi.
1
|
Tashkiliy qism
|
5
|
2
|
O`tgan mavzuni mustahkamlash
|
5
|
3
|
Yangi mavzu bayoni
|
25
|
4
|
Dam olish daqiqasi
|
3
|
5
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
5
|
6
|
Baxolash va rag`batlantirish
|
1
|
7
|
Vazifa
|
1
|
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism
O`quvchi: Har kun ertalab turib,
Boramiz maktab tomon,
Bizlar ilmga chanqoq,
Ustozimiz mehribon.
Qo`limiz ko`ksimizda
Hamma o`quvchilar: Assalomu alaykum.
O`qituvchi: Qalam tutgan nozikkina.
Qo`lingizdan o`rgilay.
Mehr bilan boqib turgan.
Ko`zingizdan o`rgilay.
Sizni juda sog`inaman.
Sizni intiq kutaman.
Meni moydek erituvchi.
So`zingizdan o`rgiray.
Vaalaykum assalom bolajonlar.
Hamma o`quvchilar: Zamonaviy dars o`tmoqqa.
Bizlar shaymiz saboqqa.
O`qituvchi: Kimdir bugun navbatchi?
O`quvchi; Sinfda men navbatchi
Tayyor barcha o’quvchi
Xonamiz ham ozoda
Topshirdim men Xonzoda
O’qituvchi:
Hozir darsimiz ona tili. Bu fanni o’rganishdan asosiy maqsadimiz nima ekan?
1-o’quvchi:
Ona tili fanini o’rganishdan maqsadimiz:
- To’gri va ravon yoza olishimiz ;
- Ijodiy mustaqil fikrlay olish ;
- Nutq madaniyatini oshirishdir.
Hamma:
Tilimiz boy , tilimiz sof go’zaldir ,
Biri maqol , biri matal , masaldir.
Dog’ tushurmay avlodlarga eltaylik.
Navoiyning ruhini shod etaylik.
O`qituvchi: Shiorimiz nima?
O`quvchilar:Chiroyli yoz , yozsang xat,
Bilsang bu ham zo’r san’at .
1-o’quvchi :
Ona tilim , jon tilim .
Sen o’zingsan , jon dilim .
Yuragimning to’rida
Sayrab turgan bulbulim
2-o’quvchi:
Sen borsan , men tirikman ,
Suyumliman,suyukman .
Men sen bilan ardoqli ,
Men sen bilan buyukman .
O`qituvchi: - Biz ona diyorimiz, hur O`zbekistonning
farzandlarimiz. Albatta, jahon keng, dunyoda mamla- katlar ko`p. Lekin bu olamda betakror ona yurtimiz
O`zbekistonimiz yagona. Bu go`zal yurt tolei baland, iqboli kulgan xalq faqat bizgagina atalgan.
Siyosiy savol-javoblar:
1. – Xozir qaysi fasl? Unga ta`rif bering.
- Bahor fasli, fasllar kelinchagi deydilar.
2. – Bahorda qanday bayramlar bor?
3. – Davlat ramzlarini bilasizmi?
- Ha, bayroq, gerb, konstitutsiya, madhiya.
O`quvchi:
Assalom ona zamin, muqaddas tuproq
Sening bag`ringga men shoshilib keldim.
Qanotlarim ostida tinchlik, totuvlik,
Shu yurtga Baraka, baxt olib keldim.
|
| |
V. Yangi mavzuni mustahkamlash - O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi

|
O`zbekiston respublikasi xalq ta`limi vazirligi viloyat xalq ta`limi boshqarmasi
|
bet | 5/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #243369 |
Bog'liq Bosh harf kishilar ism va familyasining bosh harfi bilan yozolishi dars ishlanmaV. Yangi mavzuni mustahkamlash.
Yangi mavzuni mustahkamlash uchun “Mening oilam” nomli didaktik o`yini o`tkaziladi. Xar bir o`quvchiga quyidagi klasterlar tarqatiladi. O`quvchilar o`z oila a`zolarini yozib chiqadilar.
.
Doskaga ilingan “BBB”tehnologiyasini bugungi mavzudan kelib chiqqan holda to`ldirib qo`yamiz.
BILAMAN.
|
BILISHNI HOHLAYMAN
|
BILIB OLDIM
|
Shaxs (kishi)lar nomini bildirgan so`zlar kim? so`rog`iga javob bo`ladi.
Narsalar nomini bildirgan so`zlar nima so`rogiga javob bo`ladi.
|
Kishilarning ism familiyasi boshharf bilan boshlab yoziladi.
|
Kishilarning ism va familiyasi bosh harf bilan boshlab yoziladi.
|
O`qituvchi: Qadrli o`quvchilar! Muhtaram prezidentimiz aytganlaridek, siz kelajak vorisisiz. O`zbekistonni yanada ravnaq topishi, gullab yashnashi sizlarning zimmangizda. Shunday ekan yurtboshimiz, ota-onamiz, vatanimiz ishonchini oqlash uchun faqat a`lo baholarga o`qishingiz, odob-ahloq bobida tengdoshlaringizga na`muna bo`lishingiz kerak. Axir aytadilarku, vatan qudrati unda kamol topayotgan barkamol avlodlarga bog`liq.
VI. Baholash va rag`batlantirish.
Guruhlardagi “rag`bat” kartochkalari hisoblab chiqilib, o`quvchilar baholanadi.
VII Uyga vazifa: 164-mashq
-Oila a`zolaringizni ism va familiyasini yozib keling.
-“Kim ko`p ism topish” o`yini.
-Qizlar “Gul”, o`g`ilbolalar “Sher” bilan boshlanadigan ismlar topib yozib kelish
|
| |
O`qituvchi: Qani bolajonlar, aytingchi, xumo qushini tasvirini qayerda ko`rgansiz?  


O`quvchi

|
O`qituvchi: Qani bolajonlar, aytingchi, xumo qushini tasvirini qayerda ko`rgansiz?
O`quvchi
|
bet | 3/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #243369 |
Bog'liq Bosh harf kishilar ism va familyasining bosh harfi bilan yozolishi dars ishlanmaO`qituvchi: Qani bolajonlar, aytingchi, xumo qushini tasvirini qayerda ko`rgansiz?
O`quvchi: -Tamg`amizga bir qarang, Bir tomoni paztazor,
Tovlanadi rang- barang. Quyosh nurin sochadi.
Unga beradi chiroy, Amudaryo, Sirdaryo
Teppasida hilol oy. Chanqog`ingni bosadi
O`rtasida Xumo qushi
Bizga omad tilaydi.
O`zbekiston nomini
Jahon uzra taraydi.
O`qituvchi: Osmonlarda uchguvchi.
Bulutlarni quchguvchi.
Tog`lardagi shalola.
Sensan ey sog`lom bola.
Yetuk ilg`or barkamol,
Unib o`sib top kamol.
Qilmagaysan hech nola.
Chunki sen sog`lom bola.
Keling bir oz inglizcha so`zlar bilan o`rtoqlashamiz!
Sinf – classroom – /klesrum/
O`quvchi – pupil - /pyupl/
Kitob – book - /buk/
Daftar – note-book -/noutbuk/
O`qituvchi – teacher -/tiche/
Saxiy – generous - /generos/
II.O’tilganlarni takrorlash va mustahkalash:
- Bolajonlar darsimizni turli o’yinlar va topshiriqlar orqali takrorlab olamiz . Doska yonida uch hil bulutlar bo`lib, ulardan olma, behi, anor yomg`iri yog`adi. O`quvchilar istagan bulutning biridan, ya`ni olma bulutidan olma, behi bulutidan behi yoki anor bulutidan anor mevalari rasmini olib, uning ortiga yozilgan so`zlarga so`roq beradilar.
Masalan: Olma mevasi ortiga “Quyonlar” so`zi yozilgan bo`lsa, o`quvchi unga “Nimalar?” deb savol beradi va joyiga o`tiradi.
“Zanjir” o’yinidan foydalanib og’zaki nutqni shakllantiriladi.
Ikki o’quvchi ishtirok etadi.
Sinf jihozlari: (nima?) parta ,stol , stul , doska , shkaf, bo’r, doska artgich.
Navbatma-navbat o’quvchilar so’zlarni aytib xonadagi sinchkovlik sifatini oshiradilar.
O’quv qurollari:(nima?)kitob, daftar, qalam, ruchka , panel , o’chirg’ich, chizg’ich.
G`olib o’quvchi aniqlanadi rag’bat kartochkasi beriladi.
Bu payt doskaga ikki o’quvchi klaster to’ldiradi.
O’quvchilar bajargan ishlari baholanadi .Husnihat asosida yozgan o’quvchi aniqlanadi. O’quvchilar daftarga bajaradilar.
|
| |
Fure diskret kosinus almashtirishi haqida tushuntirish bering

|
Fure diskret kosinus almashtirishi haqida tushuntirish bering
|
bet | 16/21 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 56,17 Kb. | | #133866 |
Bog'liq Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering-fayllar.org61. Fure diskret kosinus almashtirishi haqida tushuntirish bering.
Diskret kosinus almashtirishlardan korrelyatsiya va svertka (o‘ram)ni hisoblashni tezlashtirishda va spektr tahlilida foydalaniladi. Bundan tashqari bu usullardan ma’lumotlarni siqish, misol uchun ovozni (tovush) yoki tasvirni uzatish, elektrokardiogramma va elektroensenogramma kabi medisina signallarini yozish uchun foydalaniladi. Shuningdek DKAdan tasvir va nusxa (shablon)larni tanishda ham foydalaniladi. Buning natijasida signallarni uzatish uchun kodlashda talab etiladigan “bit”lar soni kamayadi, bu signal uzatish tezligini oshiradi. Bu esa nisbatan tor polosali aloqa liniyalaridan foydalanish imkoniyatini keltirib chiqaradi. Umuman olganda FDKA Fure diskret almashtirishining haqiqiy qismidan iborat, chunki Fure qatori haqiqiy va juft qismi faqat kosinusoidal tashkil etuvchilardan iborat bo‘lib, misol uchun kuchlanishning diskret qiymatlaridan foydalanilganda ma’lumotlar haqiqiy bo‘ladi, ularni ikki marta ko‘p qilish uchun ularga aks tashkil etuvchilarini qo‘shish kerak bo‘ladi.
62. Amplitudali modulyatsiyasi haqida tushuncha.
Amplitudali modulyatsiya (AM, ing. AM - amplituda modulyatsiya) ma'lumotlar tashuvchisi parametrlarini o'zgartirishning eng oddiy va keng tarqalgan usuli hisoblanadi. Amplitudali modulyatsiya bilan harmonik tebranish (tashuvchi signal) amplitudasi uzatilayotgan axborot signalidagi o'zgarish qonuni bo'yicha o'zgaradi. Radiotexnika sohasida amplituda modulyatsiya radioeshittirishda, akustik joylashuvda va boshqalarda ma'lumotlarni uzatish uchun ishlatiladi. Masalan, radioeshittirishda tovush tebranishlari past chastotali elektr signaliga (modulyatsiya qiluvchi signal) aylanadi, bu esa yuqori (tashuvchi) chastota signalining amplitudasini o'zgartiradi (modulyatsiya qiladi). Olingan modulyatsiya qilingan radio signal signalning kuchiga qarab amplituda o'zgaradi.
64. Integrallash amalini bajaruvchi tizimning blok diagrammasi keltiring.
Integrallash amalini bajaruvchi tizimning blok diagrammasi:
|
| |
Qo'llanilgan adabiyotlar - Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari

|
Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari
|
bet | 11/11 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 55,58 Kb. | | #110713 |
Bog'liq Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari-fayllar.orgQo'llanilgan adabiyotlar:
1. Azizxo‘jaeva N.N. Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat.-T.: TDPU. 2020 y.
2. Sayidahmedov N. Yangi pedagogik texnologiyalar. -T.: “Moliya ” nashriyoti, 2019 y. – 171 b.
3. Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. - Qarshi. “Nasaf”, 2018 y.-80 b.
4. Tolipov U., Usmanbayeva M. Pedagogik texnologiya:nazariya va amaliyot.-T.: “Fan”. 2020.
5. Farberman. B.L. Ilg‘or pedagogik texnologiyalar.- T.: 2020
6. Klarin M.V. Pedagogicheskaya texnologiya v uchebnom protsesse.-M.: Znanie.
7. Pityukov V.Yu. Osnovi pedagogicheskoy texnologii. - M.: Gnom-Press, 2017 (uchebnoe posobie).
8. Ishmatov Q. Pedagogik texnologiya. Ma’ruza matni.Namangan, NamMPI.-2017.-95 b.
9. Alimov N.N., Turmatov J.R. «Pedagogik texnologiyalar». -Jizzax, 2020. - 87 bet.
10. Dadamirzaev G’. Pedogogik texnologiyalar bo'yicha izohli tayanch so'z va iboralar. Metodik qo'llanma. - Namangan, NamMPI, 2018 yil, 30 bet.
11. Seytxalilov A., Raximov B.X., Majidov I.U.Pedagogicheskiy slovar-spravochnik. – T.: «OPTIMAL LIGHT», 2019.-704s.», 2011.-704с.
12. www. ziyonet.uz
13. www.tdpu.uz
http://fayllar.org
|
| |
Shovqin va halaqit nima? - Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering

|
Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering
|
bet | 18/21 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 56,17 Kb. | | #133866 |
Bog'liq Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering-fayllar.org68.Shovqin va halaqit nima?Shovqin ham xuddi signalga o‘xshab vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchi jarayotdir. Ammo u o‘zida hech qanday informatsiyani o‘z ichiga olmaydi. Shuning uchun u signalga zararli ta’sir qiluvchi jarayondir.Real aloqa kanallaridan signallarga xalaqitlar ta’sir qiladi. Agar xalaqit signal bilan qo‘shilsa bu additiv halaqit buladi. Bunday xalaqitlar ga atmosfera shovqinlari, atmosfera razryadlari, industrial xalaqitlar va boshqa aloqa sistemalarini ishlashidan kelib chiqqan xalaqitlar kiradi. Agar xalaqit bilan signal ko‘paytirilsa bu multiplikativ xalaqit bo‘ladi. Bu turdagi xalaqitlar aloqa kanallarining parametrlarini tasodifiy o‘zgarishlarida hosil bo‘ladi.
69.Sodda signallar tushunchasi qanday?
Sodda signallarga garmonik signallar misol bo‘ladi. Garmonik signallar, ba’zida garmonik tebranishlar deb ham yuritiluvchi signallarning matematik ifodasi:
(2.1)bu yerda - boshlang‘ich faza. Garmonik tebranishni faza bo‘yicha siljitish uni vaqt bo‘yicha τ ga siljishini beradi.
71.Murakkab signallar?Murakkab signallar deb, oddiy matematik ifoda bilan tasvirlab berish mumkin bo‘lmaydigan vaqt ifodalariga aytiladi. Masalan so‘zlashuvning bir qismi. Real signallarning ko‘pchiligi murakkab signallardir. Buning uchun bazis deb nomlanuvchi bir qancha elementlar ketma-ketligi ifodasi mavjud. (2.2)bu yerda u(t) signalga bog‘liq bo‘lgan yoyilish koeffitsienti.(2.3)so (t) – yakka impulsni tavsiflovchi funksiya
72.Uzluksiz signallar deb qanday signallarga aytiladi?Uzluksiz signal vaqtning xar bir momentida uzluksiz uzatiladi. Xar qanday S (t) uzluksiz signalni T vaqt intervalida aniq qabul kilish ( tiklash uchun ) signalning T vaqt intervalidagi hamma vaqt nuqtalaridagi oniy qiymatlarni olish lozim. Ammo ma’lum shartlar to‘plami bajarilganda uzluksiz signalning xar bir ∆t oraliqlardagi olingan oniy qiymatlarni to‘plami Ushbu uzluksiz signalni to‘liq ifodalaydi. Ma’lum shartlar bajarilib K∆t vaqt momentlaridagi olingan signalning oniy qiymatlariga vaqt bo‘yicha diskretlangan signal deyiladi.
Signallarni sinflarga ajratish quyidagicha bo‘ladi:
- shakli – sodda va murakkab;
-axborotlashtirilganligi – determinal va tasodifiy;
- harakteristikasi – uzluksiz, diskret va raqamli.
|
| |
Filtr turlarini keltiring

|
Filtr turlarini keltiring
|
bet | 20/21 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 56,17 Kb. | | #133866 |
Bog'liq Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering-fayllar.org75.Filtr turlarini keltiring.
Filtr turlari Chastotani ta'sir qilish turiga qarab chastotali filtrlarning uchta asosiy guruhi mavjud:LPF - past chastotali filtrlar - kirish signalida past o'tish va yuqori chastotani bostirish (low-pass filters),HPF - yuqori o'tkazgichli filtrlar - yuqori o'tkazuvchanlik va past chastotali bostirish (high-pass filters),PF - ma'lum chastota diapazonidagi signalni o'tkazadigan (tarmoqli o'tkazgich filtrlari- band-pass filters) yoki bostiruvchi (tarmoqli rad etish filtrlari- band-reject filters). Ikkinchidan, RF ba'zan alohida guruhga ajratiladi - kirish signalida ma'lum bir garmonikani bostiruvchi filtrlarni anglatuvchi chiziqli filtrlar va teskari chastotali SF - selektorli filtrlar.Kirish signalidagi ma'lum bir chastota diapazonini bostirish haqida gap ketganda, bunday filtrlarni bostirish filtrlari deyiladi. Odatda ularni hisoblash usullariga nazariy ham, amaliy jihatdan ham qiziqish o'zini namoyon qilmaydi, chunki ularning chastotali reaktsiyasi odatda bandpass filtri xarakteristikasining teskari tomoni bilan o'rnatiladi (1-Hp (w)) va uning dizaynida qo'shimcha funktsiyalar mavjud emas.
76.Chiziqli tizimlarning xossalari
Chiziqli tizimlarning xossalari:
Har qanday chiziqli tizim kirishiga berilgan o‘zgarmas signalni chiqishiga o‘zgarmas signal sifatida qaytaradi.
Chiziqli tizim kirishiga garmonik tebranish berilsa uning chiqishida ham garmonik tebranish hosil bo‘ladi. Faqatgina tebranishning amplitudasi va fazasi o‘zgarishi mumkin.O’zgarmas parametrli chiziqli tizimlarning xossalari
1. Chiziqliligi
2.Vaqt bo‘yicha invariant tizim
3. Kommutativligi
4. Superpozitsiya
77.Adamar va Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering.
Hozirgacha ko‘rib chiqilgan almashtirishlar sinus va kosinus funksiyalariga asoslangan edi. Impulsga o‘xshash va ga asoslangan almashtirish nisbatan oson va tez hisoblash imkoniyatini beradi. Bundan tashqari bunday almashtirishlar uzluksizligi buzilgan signallarni ifodalashda ancha qulay hisoblanadi, misol uchun, tasvir signallarini almashtirishda. Shu bilan birga ular uzluksiz signallarni ifodalashda ancha noqulay bo‘lib, ular fazalari bo‘yicha moslikni ta’minlamaydilar, bu signal spektrining buzilishiga va natijada signal shaklining buzilishiga olib keladi. Shuning uchun Uolsh almashtirishidan odatda tasvir signallariga ishlov berish (astronomiya va spektroskopiya)da signallarni kodlash va filtrlashda foydalaniladi. Adamar almashtirishi yoki Uolsh-Adamar almashtirishi bu ham mazmunan Uolsh almashtirishi bo‘lib, faqat boshqa tartibdagi Uolsh funksiyalari va boshqa almashtirish matrisasi qatoridir. Bunday o‘rin almashtirishlar natijasida olinadigan Adamar matrisasi, ikkinchi tartibli matrisaning massiv ostini o‘z ichiga oladi. 6.6-rasmda Adamarning 8×8 tartibli matrisasi ko‘rsatilgan bo‘lib, u ko‘rinishida belgilanadi.Uni matrisalar orqali yozish mumkinAdamarning har qanday tartibli matrisasini dan rekursiv shaklda olish mumkin, ya’ni
|
| |
Impulsli modulyatsiya turlari

|
Impulsli modulyatsiya turlari
|
bet | 19/21 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 56,17 Kb. | | #133866 |
Bog'liq Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering-fayllar.org73..Impulsli modulyatsiya turlari.Modulyatsiyalanadigan impulslar ketma-ketligi chastotasi V.A. Kotelnikovning uzluksiz signallarni diskretlash haiqdagi teoremasi asosida aniqlanadi, bunda impulslar takrorlanish chastotasi modulyatsiyalovchi analog signal maksimal chastotasi dan kamida ikki barobar katta bo‘lishi shart.Turli parametrlari modulyatsiyalangan impulslar ketma-ketliklari vaqt diagrammalari 7.4-rasmda keltirilgan.Impuls amplitudasi modulyatsiyasi (IAM), bunda impulslar ketma-ketligi amplitudalari uzatilayotgan xabarga mos ravishda o‘zgaradi. Impulslar amplitudasi modulyatsiyalanganda impuls amplitudasi quyidagicha o‘zgaradi:.IAM signallar ikki xil bo‘lishi mumkin: a) birinchi tur IAM-I, bunda impulslar oniy qiymatlari modulyatsiyalovchi xabarga mos ravishda o‘zgaradi;b) ikkinchi tur IAM-II, bunda impulslar amplitudasi uning davomiyligi da o‘zgarmas bo‘lib, modulyatsiyalovchi signalning takt nuqtasidagi qiymatiga mos keladi (14.5v-rasm).Impuls davomiyligi modulyatsiyasi (IDM), bunda uzatilayotgan xabarga mos ravishda impulslar (kengligi) davomiyligi o‘zgaradi. Impulslar davomiyligi modulyatsiyalanganda impulslar kengligi quyidagicha o‘zgaradi:,bunda, – impulsning bir tomonga maksimal kengayishi.IDM ikki turli bo‘lishi mumkin (14.5g-rasm):a) impulsning takt chizig‘iga nisbatan faqat bir tomonga – orqa tomonga ga uzatilayotgan xabar signali amplitudasiga mos ravishda kengayishi;b) impulsning takt chizig‘iga nisbatan har ikki tomonga uzatliyotgan xabar amplitudasiga mos ravishda ga kengayishi (old va orqa frontning bir hilda surilishi);
74.Veyvlet almashtirishi haqida tushuncha bering.Davriy bo‘lmagan chastota-vaqt tahlili umumiy muammosini yechish uchun Veyvlet almashtirishdan foydalaniladi (wavelet transform), u nostasionar signallarni tahlil etish vositasi hisoblanadi. Veyvlet almashtirishdan signallarni filtrlashda, shovqinlarni yo‘qotishda, sinulyarlik joyini topish va ularning taqsimlanishini aniqlash kabi masalalarni yechishda foydalanish mumkin.Fure almashtirishida signal qiymati darajasi ko‘rsatkichida mavhum bo‘lgan hissa (vesovoy) koeffitsienti bo‘lsa va argument garmonik shaklda bo‘lib chastotaga bog‘liq bo‘lsa, ya’ni sinusoidal tashkil etuvchi bo‘lsa, Veyvlet almashtirishda xususiy hissa koeffitsientlari qiymati sifatida Veyvlet funksiyalardan foydalaniladi.Hamma Veyvlet funksiyalar asosiy (bazaviy) Veyvlet funksiyasidan olinadi. Ba’zi hissalar bo‘lishini ta’minlash uchun bir qator asosiy (bazaviy) funksiyalardan foydalaniladi. Talab etiladigan xossalarga ega bo‘lish uchun Veyvlet funksiya tebranishlar shaklida bo‘lib, doimiy tashkil etuvchisi bo‘lmasligi kerak, spektri ma’lum bir kichik polosada joylashgan bo‘lishi, kichik vaqt ichida nolga teng qiymatgacha kichiklashishi va aksincha, kichik vaqt oralig‘ida o‘zining eng katta qiymatiga ega bo‘lishi kerak. Bu xususiyat Veyvlet almashtirish bir qiymatli bo‘lishiga kafolat beradi.
|
| |
-Amaliy mashg’ulot - Guruh talabasi Axborot xavfsizligi xavflarni boshqarishga kirish fanidan 1-Amaliy mashg’ulot

|
Guruh talabasi Axborot xavfsizligi xavflarni boshqarishga kirish fanidan 1-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 2/4 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 496,87 Kb. | | #132978 |
Bog'liq Jabborov Oyatulloh (001)2-Amaliy mashg’ulot
Mavzu:. Axborot xavfsizligi riskini "galstuk - kapalak" usuli yordamida tahlili.
Ishdan maqsad: Korxonaning axborot xavfsizligi risklarini aniqlash, tahlil qilish va ularni minimallashtirish bo’yicha eng samarali choralarni taklif qilish nazarda tutilgan.
“Galstuk-babochka” usulidan foydalangan holda risklarni baholash.
Sababdan oqibatgacha xavfli hodisani rivojlanish yo‘llarini tahlili va sxematik tavsiflash usuli
1-rasm. “Galstuk-babochka” sxemasi
Ma’lumot turlari
Chiquvchi ma’lumotlar - “galtuk-babochka” diagrammasini va ishlov berilgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
Kiruvchi ma’lumotlar – To‘siqlar, xavf-xatarlar hamda xavfli hodisa oqibatlari va sabablari haqidagi ma’lumotlardir.
Usulning afzalligi
- Muammoga qaratilgan fikrni beradi.
- xavfli hodisalarni oldini olish va /yoki oqibatlarini kamaytirish hamda ularni samaradarligini baholashga qaratilganligi.
- foydali oqibatlar uchun qo‘llanilishi mumkinligi, yuqori malakali mutahasislarga ehtiyoj yo‘qligi
Usulning kamchiligi
- Bu usulda bir vaqtning o‘zida yuzaga keladigan va noxush oqibatlarga olib keladigan sabablar yig‘indisini ko‘rsatib berish imkoni yo‘qligi.
- Ushbu usulda murakka vaziyatlar haddan tashqari soddalashtirilgan bo‘lishi mumkin.
3-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Axborot xavfsizligi riskini "sabab - oqibat" usuli yordamida tahlil.
Kerakli jihozlar: Kompyuter hamda internet.
Ishdan maqsad: Korxonaning axborot xavfsizligi risklarini aniqlash, tahlil qilish va ularni minimallashtirish bo’yicha eng samarali choralarni taklif qilish nazarda tutilgan.
“sabab - oqibat” usulidan foydalangan holda risklarni baholash.
Sababdan oqibatgacha xavfli hodisani rivojlanish yo‘llarini tahlili va sxematik tavsiflash usuli.
Usulni qo‘llanilish sohasi
1. Bo‘lishi mumkin bo‘lgan sabab va oqibatlarni diapazonini namoyish etish asosida risklarni tadqiq etishda.
2. Rad etish daraxti tahlilini o‘tkazish murakkab bo‘lganda;
3. Har bir rad etish yo‘llari uchun to‘siqlar yoki boshqarish vositalarini yaratish bo‘yicha tadqiqod o‘tkazishga yo‘naltirilganda;
4. Rad etishga olib boradigan mustaqil yo‘llarni aniq o‘rnatish mavjud bo‘lganda.
|
| |
-Amaliy mashg’ulot - Guruh talabasi Axborot xavfsizligi xavflarni boshqarishga kirish fanidan 1-Amaliy mashg’ulot

|
Guruh talabasi Axborot xavfsizligi xavflarni boshqarishga kirish fanidan 1-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 4/4 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 496,87 Kb. | | #132978 |
Bog'liq Jabborov Oyatulloh (001)5-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Axborot xavfsizligi riskini "vaziyatlar - daraxti" usuli yordamida tahlil.
Kerakli jihozlar: Kompyuter hamda internet.
Ishdan maqsad: Mazkur ishda talaba "vaziyatlar - daraxti" usulidan foydalangan holda xavf-hatarni baholashni o’rganadi.
Vaziyatlar - daraxtining tahlili(ing. Fault tree analysis - FTA) usulida risklarni baholash uchun online veb resursdan ham foydalanishimiz mumkin.
VP Online - bu har qanday qurilmada, har qanday brauzerda ishlaydigan onlayn diagramma dasturi.
Rad etish daraxtlarini tahlil qilish shablonlari to'plami mavjud. Rad etish daraxtlari tahlilini ishlab chiqish yoki ba'zi g'oyalarni olish uchun qanday bo'lishidan qat'iy nazar, sizga kerakli shablonni topishingiz mumkin.
Risklarni tahrirlash va sozlash uchun “Perform a Fault Tree Analysis” tugmachasini bosing.
Rad etish daraxti usulida risklarni tahlil qilishda yangi oyna hosil qilib tahlillashgni amalga oshirish uchun “Faut Tree Analysis” bosiladi. Yoki tayyor shablonlardan foydalanishg mumkin.
“Faut Tree Analysis” bosiladi va shartli belgilarni oynaga joylashtirib “Kiber hujum” tahlil qilinadi.
6-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Axborot xavfsizligi risklarini identifikatsiyalash. (Kompyuterga ulangan Wi-Fi parollarini aniqlash)
Kerakli jihozlar: Kompyuter
Set internetga kirib oldim va bu yerdagi hozirda ulanib turga Wi-Fi ustiga bosamiz.
Bu yerda Izminit tugmasini bosamiz.
Bu yerda bezopasnostni bosamiz.
|
| |
TADQIQOT NATIJALARI - Global muammolarning iqtisodiy jihatlari abduaxatov Shaxrux Zokir òģli

|
Global muammolarning iqtisodiy jihatlari abduaxatov Shaxrux Zokir òģli
|
bet | 4/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 14,58 Kb. | | #124614 |
Bog'liq Global muammolarning iqtisodiy jihatlari-fayllar.orgTADQIQOT NATIJALARI
Global muammolarni tavsiflash uchun xalqaro tashkilotlar tomonidan qabul qilingan
tasnifdan foydalanish mumkin.
1.Insoniyatning asosiy ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy vazifalari bilan bog'liq muammolar:
jahon urushining oldini olish;
kosmosning noilitarizatsiyasi;
qurol poygasi va qurolsizlanishning oldini olish;
jahon ijtimoiy taraqqiyoti uchun qulay shart-sharoitlar yaratish, kam rivojlangan
mamlakatlarning rivojlanishidagi kechikishlarni bartaraf etish.
Bizning mamlakatimizda esa ishlab chiqarish xarakteridan kelib chiqadigan ob’ektiv
ekologik va iqtisodiy qarama-qarshiliklar tabiatga resurs sifatida yomon munosabatda bo‘lish
hukmronligi bilan kuchaygan. Sobiq SSSRning barcha hududlari ekologik falokat hududlariga
aylana bordi. 70 million kishi havoda zararli moddalar miqdori maksimal ruxsat etilgan
kontsentratsiyadan 5 marta ko‘p bo‘lgan va aholi soni 43 million kishidan oshib ketgan
shaharlarda yashaydi-bu me’yordan 15 marta yoki undan ko‘p. Eroziyalar 373 ming kvadrat
metrga teng. Sobiq SSSR davrida 68 sanoat markazlarida ifloslanish darajasi belgilangan
normalardan 10 marta oshib ketdi va bu yerda kasallanish darajasi butun mamlakat bo‘yicha 1,5-
2 marta yuqori darajaga yetdi.
Belorussiyada murakkab ekologik vaziyat yuzaga keldi. Chernobil halokati natijasida
qishloq xo‘jaligi yerlarining 20% I yaroqsiz holga keldi. Bundan tashqari, atmosferaga har yili
hozirda 3 million tonna zararli moddalar chiqariladi; 45 million tonna chiqindilar va 63 million
kubometr chiqindi suvlari bu holatni yanada kuchaytiradi. Respublikada 1500 dan ortiq kichik
daryolar va suv omborlari ekotizimlari mavjud emas. Kasallikning tuzilishi gepatit, o‘pka va
onkologik kasalliklarning yomon sifatli ichimlik suvi, oziq-ovqat va iflos havo oqibatida
ko‘payishiga olib keldi. Bolalar o‘limi rivojlangan mamlakatlarda bu ko‘rsatkich 3-5 marta oshadi.
Sog'liqni saqlashga sarflanayotgan milliy daromadning ulushi rivojlangan mamlakatlarga nisbatan
3-4 barobar past.
|
| |