nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘QUV MAShG‘ULOTNING TEXNOLOGIK KARTASI

|
O‘QUV MAShG‘ULOTNING TEXNOLOGIK KARTASI Pdf ko'rish
|
bet | 57/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi20.2. O‘QUV MAShG‘ULOTNING TEXNOLOGIK KARTASI
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
Talabalarning
I. Kirish
bosqichi
(5 daqiqa).
1.1.
Tashkiliy
boshlanishi.
O‘quvchilar
davomati va darsga tayyorgarligini tekshiradi.
1.2. Mavzuning nomi, maqsadi, natijalari va uni
o‘tkazish rejasi bilan tanishtiradi.
1.3.Mashg‘ulot guruhli birgalikda o‘rganish
shaklida o‘tkazilishini va baholash mezonlarini
ma’lum qiladi (1-ilova).
1.4 Guruhlarda ishlash qoidasini eslatadi.
Diqqat qiladilar.
II. Asosiy
bosqich
(70 daqiqa).
2.1.
O‘quvchilar bilimini faollashtiradi.
Insert texnikasidan foydalanib mavzu matnini
mustaqil o‘qish topshirig‘i to‘g‘risida eslatadi.
(2-ilova) Matnni o‘qish mobaynida qo‘yilgan
belgilardan foydalanib, savolga javob berishlarini
so‘raydi: “Mavzu matni bilan tanishib, mavzu
bo‘yicha yangi nimalarni bilib oldingiz?”. Mavzu
rejasiga muvofiq suhbat o‘tkazadi. Xulosalar
qiladi, o‘quvchilar diqqatini asosiylarga qaratadi.
Vaqt vaqti bilan ular diqqatini ma’ruza matni
lavhalariga jalb qiladi.
2.2. O‘quvchilarni o‘zlashtirish darajasi bo‘yicha
guruhlarga bo‘ladi.
2.4.
Matn
bilan
tanishish
mobaynida
o‘quvchilarda paydo bo‘lgan savollarni aniqlash
maqsadida,
tezkor-so‘rov
o‘tkazadi.(3-ilova)
Bunda guruh sardorlariga ularni qayd etib
borishlarini aytadi
Savollarga javob
beradilar.
Diqqat qiladilar.
Guruhlarga
bo‘linadilar.
Savollarga javob
beradilar.
Guruhlarda
birgalikda
ishlaydilar va
o‘quv
materialidan
savollarga javob
izlaydilar.
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
3.1. Mavzuga yakun yasaydi, savollarga javob
beradi.
3.2. Guruhlarga o‘zaro baholash natijalarini
ma’lum qilishlarini taklif qiladi. Natijalarni
sharhlaydi.
3.3. Mustaqil ish uchun vazifa beradi: ma’ruza
matnini Insert texnikasini qo‘llash bilan mustaqil
o‘qib kelish.
Diqqat qiladilar.
Savol beradilar.
Guruhlar o‘zaro
baholash
natijalarini
ma’lum qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
Salomatlikni mustahkamlashda o‘yin usulini qo‘llash

117
1) umurtqa pog'onasining harakatchanligini yo'qotgan joylariga to'satdan harakatlarni
qo'llamang;
2) mashqlarni bajaring, yukni jismoniy holatingizga moslashtiring imkoniyatlar,
kichikdan boshlab va asta-sekin oshirish;
3) maksimal amplitudali mashqlarni bajarishga intilmang, kichik harakatlar bilan
boshlang, umurtqa pog'onasini silkitib, ehtiyotkorlik bilan va asta-sekin ularning
amplitudasini oshiring.
MASHQ 1.Bu orqa miya ustunining yuqori qismiga ta'sir qiladi. bu yerdan keting

118
bajarish ularning buzilishlari va kasalliklarida yengillik keltiradi. Ushbu mashq natijasida
zaiflashgan jigar, o't pufagi, buyraklar va siydik pufagi o'z ishini sezilarli darajada
yaxshilaydi.
1-mashqdagi kabi boshlang'ich pozitsiyasini oling. Tos suyagini ko'tarib, orqangizni
kamaytirgandan so'ng, quyidagilarni bajaring: tos suyagini iloji boricha chapga burang,
chap tomonni iloji boricha pastga tushiring, so'ngra xuddi shu 1-harakat. Jismoniy
mashqlar paytida qo'llaringizni va oyoqlaringizni egmang. Harakatni sekin, silliq bajaring,
umurtqa pog'onasi har bir burilishda yaxshiroq va yaxshiroq cho'zilayotganini aqliy
tasavvur qiling. Umurtqa pog'onasini bir oz burish bilan cho'zish kombinatsiyasi vertebra
o'z joylarida yaxshiroq "o'tirishga" yordam beradi. Dastlab, mashq juda qiyin va
charchagan ko'rinadi. O'zingizni 2-4 marta takrorlash bilan cheklang. Asta-sekin, nafaqat
mushaklarning, balki o'murtqa nervlarning ham kuchayishi tufayli buni qilish osonroq
bo'ladi. Keyin takrorlash sonini 8-12 marta oshiring.
Antropometrik standartlar

162
baholashga imkon beradi. Indeks – ikkita yoki bir nechta antropometrik belgilar
nisbatining kattaligi. Indekslar, antropometrik belgilarning bog’liqligi (vaznni bo’y bilan,
o’pkaning tiriklik sig’imi bilan, kuch va h.k. bilan) asosida tuziladi. Har xil indekslar har
xil miqdordagi belgilarni qamrab oladi: oddiylari (ikkita belgini), murakkablari – ko’proq.
Eng ko’p uchraydigan indekslar.
Musobaqalarni sog‘lom turumush tarzidagi o‘rni

124
gavdani ko‘tarish, qo‘llarga tayanib, ularni bukib-yozish) bellashuvlar. Alohida testlar
bo‘yicha g‘olibni fakulьtet terma jamoasiga qabul qiladilar.
Guruh doirasida ham xar xil sport turlari bo‘yicha musobaqalar o‘tkaziladi.
Bir oqimdagi (potok) guruhlar orasida alohida testlar asosida ham, sport o‘yinlari
bo‘yicha ham musoba qalar uyushtiriladi.
Fakultet va yotoqxona terma jamoalari orasida spartakiadalar o‘tkazish
Alohida xususiyatli va sport o‘yinlari bo‘yicha musobaqalar asosida fakulьtet uchun
ma’sul o‘qituvchilar tomonidan eng yaxshi, alohida ajralib turgan talabalardan terma
jamoalar tashkil etiladi.
Fakultet, yotoqxona terma jamoalari orasidagi musobaqalar to‘g‘risida ishlab
chiqilgan nizomga muvofiq hamda jadval va o‘yinlar taqvimiga ko‘ra musobaqalar butun
o‘quv yili davomida o‘tkaziladi.
Talabalar kasaba uyushmasi fakultet terma jamoasi, alohida sport turlari bo‘yicha
g‘oliblarni rag‘batlantirish uchun mablag‘lar ajratadi. Sovg‘alarni topshirish o‘quv yili
davomida yoki oxirida sport kechasida amalga oshiriladi.
Shuni ta’kidlash joizki, musoba qa natijalarining maxsus taxtada o‘z vaqtida ask
ettirilishi katta qiziqish uyg‘otadi. Natijalarning tengdoshlar, musobaqa ishtirokchilari
bilan muhokama qilinishi ularning musobaqalarda muntazam ishtirok etishga bo‘lgan
qiziqishlarini oshiradi.
Eng keng mushaklar uchun - Ijtimoiy fanlar va jismoniy madaniyat

Eng keng mushaklar uchun: 3. D.h.– bukilgan holda tik turib, shtanga pastga
tushirilgan qo’llarda. Shtanga ko’krakka tortiladi, uni keng qo’yilgan qo’llar bilan ushlash.
4 ta urinish, 8 ta takrorlash.
157
Oyoqlar mushaklari uchun: 4. D.h.– skameykada o’tirgan holatda, oyoqlarga
og’irliklar bog’langan. Oyoqlarni bukish va rostlash. 4 ta urinish, 10 ta takrorlash.
5. D.h.– qiya qo‘yilgan skameykada yotgan holatda, oyoqlar pastga tushirilgan,
ularga og’irliklar bog’langan. Oyoqlarni tizzalarda bukish. 4 ta urinish, 10 ta takrorlash.
Yelka mushaklari uchun: 6. D.h.– o‘tirgan holda, shtanga qo’llarda, qo’llar
tizzalarga shunday qo’yiladiki, bunda kaftlar tizzaning chizig’idan tashqariga chiqib tursin.
Shtanga ustki tomonidan ushlanadi. Kaftlarni ko’tarish. 3 ta urinish, 12 ta takrorlash.
7. D.h.– xuddi shunday o’tirgan holda, faqat shtanga pastki tomonidan ushlanadi.
Kaftlarni ko’tarish. 3 ta urinish, 12 ta takrorlash.
8–9. Oldingi trenirovkaning xuddi 7–8 mashqlari kabi.
9.7.Shug‘ullanuvchilarni o‘z organizmi holatini shaxsan nazorat qilishi
Jismoniy mashqlar bilan shug’ullanuvchilarning har biri o’z salomatligi holati,
jismoniy rivojlanishi, organizmining funksional holati, jismoniy tayyorgarligi va ularni
jismoniy tarbiya va sport bilan shug’ullanishi ta’siri ostidagi o’zgarishlari ustidan mustaqil
kuzatuv olib borishi kerak.
O‘z-o‘zini nazorat qilish ma’lumotlarini kundalik daftarga yozib borish zarur, ular
o‘quv-trenirovka mashg’ulotlari vositalarini va o’tkazish metodikasini to’g’ri tanlashni
nazorat qilish va boshqarish imkonini beradi. O‘z-o‘zini nazorat qilish kundalik daftarida,
o’z-o’zini nazorat qilishning sub’ektiv (o’zini his qilish, uyqu, ishtaha, og’riqni his qilish)
va ob’ektiv (YUQCH, gavda massasi, trenirovka yuklamalari, rejimning buzilishlari, sport
natijalari) ma’lumotlarini qayd qilish tavsiya qilinadi. O‘zini his qilish – yaxshi, qoniqarli
va yomon sifatida belgilanadi. O‘zini his qilish yomon bo’lgan paytda g’ayritabiiy
hissiyotlar qayd qilinadi. O‘z-o‘zini nazorat qilishning sub’ektiv ko’rsatkichlari – o’zini his
qilish, kayfiyat, og’riq yoki boshqa noxush hislarni sezishni mavjudligi yoki yo’qligi,
uyqu, ishtaha, mashg’ulotlarga munosabati va boshqalar. O‘z-o‘zini nazorat qilishning
158
ob’ektiv ko’rsatkichlariga – puls, vazn, mushaklarning kuchi, o‘pkaning tiriklik sig’imi,
sport natijalari va boshqalar kiradi.
|
VIII-BOB SALOMATLIKNI YAXSHILASHNING SAMARALI

115
mashg‘ulotlardan oladigan qoniqishga bo‘lgan ehtiyojini, uning qiziqishlarini ham
e’tiborga olish kerak.
Yoshlarni jismonan tarbiya qilishda individual yondashuv sog‘lomlashtiruvchi
jismoniy tarbiya pedagogik tizimining asosiy yo‘nalishiga aylanishi kerak. Shu munosabat
bilan inson barkamolligini majmuaviy baholash yordamida individual imkoniyatlarni
diagnostika qilish jismoniy etuklikka erishishning asosi bo‘lishi kerak.
Ayni paytda, jismoniy rivojlanish, gavda tuzilishi, jismoniy va funksional tayyorlik
bularning barchasi muntazam jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining natijasidir. Bunda inson
o‘z salomatligining mustahkamlanishi jihatidan qoniqish hosil qiladi. Bu esa o‘z navbatida
uning jismoniy va aqliy faolligini oshiradi, natijada o‘quv va mehnat faoliyatining
unumdorligi oshadi.
Shunday qilib, salomatlikka valeologiya nuqtai nazaridan qarash kerak. Chunki
valeologiya insonning jismoniy barkamolligi, harakatsizlik va zararli odatlar natijasida
kelib chiqishi mumkin bo‘lgan turli kasalliklarning oldini olishga sabab bo‘luvchi jismoniy
tarbiya shakllari, usul va vositalari haqidagi fandir.
Vazn-bo‘y indeksi - Ijtimoiy fanlar va jismoniy madaniyat

164
jismoniy tayyorgarligiga bog’liq. Haqiqatda mavjud O’TS baho berish uchun, u, talab
etiladigan, ya’ni shu odamda bo’lishi kerak bo’lgan O’TS bilan taqqoslanadi. Talab
etiladigan O’TS ni aniqlash uchun Lyudvigning tenglamasi tavsiya qilinashi mumkin:
O’TS = haqiqiy O’TS / talab etiladigan O’TS x 100%
Erkaklarda: O’TS = (40×bo’yi sm) + (30×vazni kg) – 4400,
Ayollarda: O’TS = (40× bo’yi sm) + (10× vazni kg) – 3800.
Tayyorgarligi yaxshi bo’lgan odamlardagi mavjud O‘TS, harakat yo’nalishiga
bog’liq holda, o’rtacha 4000 dan to 6000 ml atrofida farqlanadi. Tiriklik ko’rsatkichi,
o‘pkaning tiriklik sig’imini gavda massasiga (garmmlarda) bo’lish bilan aniqlanadi.
Bo’lishdan olingan xususiy ko’rsatkich erkaklarda 65-70 ml/g va ayollarda 55-60 ml/g dan
past bo’lsa, bu, O‘TS yetarli emasligi yoki ortiqcha massa mavjudligi to’g’risida dalolat
beradi. Ko‘krak qafasini rivojlanganligining proporsionallik indeksi, ko’krak qafasi
aylanasining kattaligi (pauzada) bilan gavda uzunligining yarmini kattaligi o‘rtasidagi
farqqa teng. Normadagi farq erkaklar uchun 5-8 sm., ayollar uchun 3-4 sm. ni tashkil
qiladi. Agar, farq ko’rsatilgan raqamlarga teng yoki undan katta bo’lsa, unda bu, ko’krak
qafasini yaxshi rivojlanganligini ko’rsatadi. Agar, u, ko‘rsatilgan kattaliklardan past yoki
manfiy qiymatlarga ega bo’lsa, unda bu, ko’krak qafasini torligini bildiradi.
Issiqlik o‘tkazish asoslari jarayonlar haqida umumiy tushuncha

|
Issiqlik o‘tkazish asoslari jarayonlar haqida umumiy tushuncha33. Issiqlik o‘tkazish asoslari jarayonlar haqida umumiy tushuncha..
Isituvchi va sovituvchi agentlar,Issiq, sovuq, jarayon, issiqlik o‘tkazuvchanlik, konveksiya,
nurlanish, maydon, qonun, issilik almashinish, differensial tenlama, kriterial tenglama.
Xar xil xaroratga ega bo‘lgan jismlarda issiqlik energiyasining biridan ikkinchisiga o‘tishi
issiqlik almashinish jarayoni deb ataladi. “Issiq” va “sovuq” jismlarning xarorati o‘rtasidagi
farq issiqlik almashinishning xarakatlantiruvchi kuchi xisoblanadi. (Yoki muxitlar
o‘rtasidagi temperatura farqi jarayonning xarakatlantiruvchi kuchi deyiladi.) Xaroratlar farqi
bo‘lganda termodinamikaning ikkinchi qonuniga ko‘ra issiqlik energiyasi xarorati yuqori
bo‘lgan jismdan xarorati past bo‘lgan jismga xaraat qiladi va o‘z-o‘zidan o‘tadi. Jismlar
o‘rtasidagi issiqlik almashinishi xisobiga sodir bo‘ladi. Issiqlik almashinishida katnashadigan
jismlar issiqlik tashuvchilar deb ataladi. Issiqlik o‘tkazish jarayonlari (isitish, sovitish,
bug‘larni kondenslash, bug‘latish) kimyo sanoatida keng tarqalgan.
Issiqlik tarqalishining uchta prinsipial turi bor:
issiqlik o‘tkazuvchanlik,
konveksiya va
issiqlikning nurlanishi.
Bir-biriga tegib turgan kichik zarrachalarning xarakati natijasida yuz beradigan issiqlikning
o‘tishi issiqlik o‘tkazuvchanlik deyiladi (yoki konduksiya). Gaz va tomchili suyuqliklarda
molekulalarning xarakati natijasida yoki kattiq jismlarda kristall panjaradagi atomlarning
tebranishi ta’sirida yoxud metallarda erkin elektronlarning diffuziyasi oqibatida issiqlik
o‘tkazuvchanlik jarayoni sodir bo‘ladi. Qattiq jismlarda va gaz yoki suyuqliklarning katlamlarida
issiqlik asosan issiqlik o‘tkazuvchanlik issiqlik tarqalish prinsipi asosida tarqaladi.
Gaz yoki suyuqliklarda makroskopik xajmlarning xarakati va ularni aralashtirish
natijasida yuz beradigan issiqlikning tarqalishi konveksiya deb ataladi.
Konveksiya ikki xil 1.Erkin. 2.Majburiy bo‘ladi.
Issiqlik energiyasining elektr magnit to‘lqin yordamida tarqalishi issiqlikning nurlanishi
deb yuritiladi. Xar qanday jism o‘zidan energiyani nurlatish qobiliyatiga ega. Nurlangan
energiya boshqa jismga yutiladi va qaytadan issiqlikka aylanadi. Natijada nur bilan issiqlik
almashinish jarayoni sodir bo‘lib, u o‘z navbatida nur chiqarish va nur yutish
jarayonlaridan tashkil topadi.
|
| |
Issiqlik almashinish jarayonlari

57. Issiqlik almashinish jarayonlari. Issiqlik, sovuq, jarayon, issiqlik o‘tkazuvchanlik, konveksiya, nurlanish, maydon, qonun, issiqlik almashinish, differensial tenglama, kriterial tenglama. Xar xil xaroratga ega bo‘lgan jismlarda issiqlik energiyasining biridan ikkinchisiga o‘tishi
issiqlik almashinish jarayoni deb ataladi. “Issiq” va “sovuq” jismlarning xarorati o‘rtasidagi
farq issiqlik almashinishning xarakatlantiruvchi kuchi xisoblanadi. (Yoki muxitlar o‘rtasidagi temperatura farqi jarayonning xarakatlantiruvchi kuchi deyiladi.) Xaroratlar farqi
bo‘lganda termodinamikaning ikkinchi qonuniga ko‘ra issiqlik energiyasi xarorati yuqori
bo‘lgan jismdan xarorati past bo‘lgan jismga xaraat qiladi va o‘z-o‘zidan o‘tadi. Jismlar
o‘rtasidagi issiqlik almashinishi xisobiga sodir bo‘ladi. Issiqlik almashinishida katnashadigan
jismlar issiqlik tashuvchilar deb ataladi. Issiqlik o‘tkazish jarayonlari (isitish, sovitish,
bug‘larni kondenslash, bug‘latish) kimyo sanoatida keng tarqalgan.
Issiqlik tarqalishining uchta prinsipial turi bor:
issiqlik o‘tkazuvchanlik,
konveksiya va
issiqlikning nurlanishi.
Bir-biriga tegib turgan kichik zarrachalarning xarakati natijasida yuz beradigan issiqlikning
o‘tishi issiqlik o‘tkazuvchanlik deyiladi (yoki konduksiya). Gaz va tomchili suyuqliklarda
molekulalarning xarakati natijasida yoki kattiq jismlarda kristall panjaradagi atomlarning
tebranishi ta’sirida yoxud metallarda erkin elektronlarning diffuziyasi oqibatida issiqlik
o‘tkazuvchanlik jarayoni sodir bo‘ladi. Qattiq jismlarda va gaz yoki suyuqliklarning katlamlarida
issiqlik asosan issiqlik o‘tkazuvchanlik issiqlik tarqalish prinsipi asosida tarqaladi.
Gaz yoki suyuqliklarda makroskopik xajmlarning xarakati va ularni aralashtirish
natijasida yuz beradigan issiqlikning tarqalishi konveksiya deb ataladi.
Konveksiya ikki xil 1.Erkin. 2.Majburiy bo‘ladi.
Issiqlik energiyasining elektr magnit to‘lqin yordamida tarqalishi issiqlikning nurlanishi deb
yuritiladi. Xar qanday jism o‘zidan energiyani nurlatish qobiliyatiga ega. Nurlangan energiya
boshqa jismga yutiladi va qaytadan issiqlikka aylanadi. Natijada nur bilan issiqlik almashinish
jarayoni sodir bo‘lib, u o‘z navbatida nur chiqarish va nur yutish jarayonlaridan tashkil
topadi.
) Ish prnsipiga ko’ra - 1. «Jarayonlar va qurilmalar» fanining mazmuni

Gaz yuvuvchi qurilmalarda
mexanik (markazdan kochma, ultra tovushli)
pnevmatik
(suyuqlikning sochilishi gaz yordamida amalga oshiriladi) va
elektr forsunkalar ishlatiladi
(forsunka suyuqlikni purkab beruvchi asbob).
Gazlarni changdan filtrlash yuli bilan tozalash turli govaksimon to‘siqlardan fydalanishga
asoslangan. Filtrlash jarayonida govaksimon to‘siqlardan gaz
utib kentadi, gaz tarkibidagi
muallak xolida bo‘ladigan qattiq zarrachalar filtr to‘siqning yuzasida tutib kolinadi. Filtrlovchi
to‘siq sifatida
paxtali ip va jun materiallar, sochiluvchi (qum, aktivlangan qumi) va keramik
materiallar ishlatiladi. Gazlarni tozalash uchun yengli filtrlar kup ishlatiladi.
Yengli filtrlarda
bosim kuchining karshiligi 60 - 120 mm suv ustuniga teng. Yenglar kobik ostidagi trubali
to‘siqlarga maxkamlanadi.
60. Issiqlik almashinish jarayoni.
Issiqlik tarqalishi, Konvektiv, turbulent, o‘tish, issiqlik o‘tkazish, tenglama, agregat,
kondensasiya, qaynash, issiqlikni o‘tishi, termik, kuch, xarorat, intensivlash.
61.
Xar xil xaroratga ega bo‘lgan jismlarda issiqlik energiyasining biridan ikkinchisiga
o‘tishi
issiqlik almashinish jarayoni deb ataladi.
“Issiq” va
“sovuq” jismlarning
xarorati o‘rtasidagi farq issiqlik almashinishning
xarakatlantiruvchi kuchi
xisoblanadi.
(Yoki muxitlar o‘rtasidagi temperatura farqi jarayonning xarakatlantiruvchi
kuchi deyiladi.) Xaroratlar farqi bo‘lganda termodinamikaning ikkinchi qonuniga ko‘ra
issiqlik energiyasi xarorati yuqori bo‘lgan jismdan xarorati past bo‘lgan
jismga xaraat
qiladi va o‘z-o‘zidan o‘tadi. Jismlar o‘rtasidagi issiqlik almashinishi xisobiga sodir
bo‘ladi. Issiqlik almashinishida katnashadigan jismlar
issiqlik tashuvchilar deb
ataladi. Issiqlik o‘tkazish jarayonlari (isitish, sovitish, bug‘larni kondenslash,
bug‘latish) kimyo sanoatida keng tarqalgan.
Issiqlik tarqalishining uchta prinsipial turi bor:
issiqlik o‘tkazuvchanlik,
konveksiya va
issiqlikning nurlanishi.
Bir-biriga tegib turgan kichik zarrachalarning xarakati
natijasida yuz beradigan
issiqlikning o‘tishi
issiqlik o‘tkazuvchanlik deyiladi
(yoki konduksiya).
Gaz yoki suyuqliklarda makroskopik xajmlarning xarakati va ularni aralashtirish
natijasida yuz beradigan issiqlikning tarqalishi
konveksiya deb ataladi.
Konveksiya ikki xil 1.Erkin. 2.Majburiy bo‘ladi.
O‘xshashlik nazariyasi asoslari va o‘lchov birliklar tahlili

D
Fo’=
l
D
2
(17)
Bi’=
lк
Dк
Re’=
l
(19)
D
Bu yerda
- modda berish koeffisenti, m/s; D- diffuziya koeffisiyenti m
2
/s; Dk-
qattiq jismdagi diffuziya koeffisiyenti, m
2
/s
.
29
. Filtrlash
Filtrlash, filtr, usullari, qo‘shimcha jarayonlar, tezligi, tenglama, rejimlari, qurilmalar,
cho‘kma, patronli, filtr, filtr-press, xisobi
Suspenziya va changli gazlarni filtr to‘siqlar orqali o‘tkazib tozalash jarayoni
filtrlash deyiladi.
Filtr to‘siqlar qattiq
zarrachalarni ushlab qolib, suyuqlik yoki gazni o‘tkazib yuborish
qobiliyatiga ega. Filtr to‘siqlar yoki filtr sifatida mayda teshikli turlar,turli gazlar, sochiluvchan
materiallar (qum, maydalangan ko‘mir, bentonitlar) kerakli buyumlar va boshqalar ishlatiladi.
Filtr sifatida
paxta, yung va
sintetik gazlamalardan tayyorlangan materiallardan xam
foydalaniladi
Bu xususiyaga ko‘ra filtrlash ikkiga bo‘linadi.
1. Cho‘kma xosil qilish yo‘li bilan filtrlash.
2. Filtrlovchi materialning teshiklarini to‘ldirish
orqali filtrlash
Sanoatda filtrlashdan so‘ng quyidagi qo‘shimcha jarayonlar amalga oshiriladi.
1. Cho‘kmani yuvish.
2. Cho‘kmani oddiy xavo va inert gazlar bilan dudlash.
3. Cho‘kmani issiq xavo bilan quritish.
Filtr to‘siqlardan oldingi va keyingi bosimlar farqi yoki filtrlovchi materiallarga suyuqlik
bosimini xosil kiluvchi markazdan qochma kuchlar filtrlash jarayonining xarakatlantiruvchi
kuchi vazifasini bajaradi.
Xarakatlantiruvchi kuchlar turiga karab filtrlash ikki grupaga bo‘linadi:
1. Bosimlar farqi ta’sirida filtrlash.
2. Markazdan qochma kuchlar ta’sirida filtrlash (sentrifugalash).
Uch oqimli rostlovchi organlar - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini...

Uch oqimli rostlovchi organlar
Uch oqimli rostlovchi organlari asosan uzluksiz va ikki pozisiyali rostlash maqsadida qo‘llaniladi. Uzluksiz rostlash uchun quyidagi ikki turdagi konstruksiyalardan foydalaniladi:
- ikkita oqimlarga ajratib yuboradigan;
- ikkita oqimlarni bita qilib qo‘shib yubaradigan.
Birinchisi muhit oqimlarni o‘zgaruvchan nisbatdagi oqimlarga ajratib yuborishga xizmat qilsa (A=B+C), ikkinchisi o‘zgaruvchan nisbatdagi ikkita oqimni qo‘shib bita oqimga aylantirishga xizmat qiladi (B+C = A). Ikki pozisiyali rostlashda esa asosiy oqimni u yoki bu yo‘nalishga qarab burib yuborishga xizmat qiladi. (A=B yoki A=C) yoki ikala oqimlar ham bitta yo‘nalishga qarab oqadi.
2– rasm. Uch oqimli rostlash organlari
Uch oqimli rostlovchi organlarda mambranali-prujinali ijro mexanizmi oqimni shunday boshqaradiki, unda zatvorni tortib qolish effekti bo‘lmaydi. Buning uchun rostlan organining konstruksiyasi shunday tanlanadiki muhitni bosimi zatvorni drossellash qismini egar tomondan surib yuboradi.
Uzluksiz rostlash uchun ishlatiladigan uch oqimli rostlovchi organlarni ikki tomonlama drossellovchi, yopuvchi va yo‘naltiruvchi yuzalari bo‘ladi. Ikki pozisiyali rostlashga ishlatiladigan zatvorlarni faqat yopuvchi va yo‘naltiruvchi yuzalari bo‘ladi.
Uch oqimli rostlovchi organlarni ikki pozisiyali rostlash maqsadida ishlatilganda, oqim to‘liq yopilishi shartdir, shuning uchun yumshoq zichlashtiruvchi kolsalardan foydalaniladi. Oddiy zichlashtiriladigan rostlash organlarida germatiklikni amalga oshirish uchun zatvor Bilan egarni yuzalar yani yo‘naltiruvchi va yopuvchi yuzalarni katta aniqlikda qayta ishlash kerakdir.
Uzluksiz rostlashda ishlatiladigan uch oqimli rostlovchi porshenli organlarini shlislarini konfigurasiyasi kerakli o‘tkazuvchanlik xarakteristikasini beraoladigan bo‘lishi kerakdir.
Kerakli siljituvchi kuchni qiymati egardagi o‘tish yuzasiga va zatvorni ikkalatomonidagi bosimlar farqiga bog‘liqdir.
Unifikasiyalashgan ijro etuvchi qurilmalar SIUni seriyasiga taalluqli 225 0C temperaturali muhitlarda ishlaydigan uch oqimli rostlovchi organlarini qopqoqlari rebroli qilib ishlab chiqariladi, shtoki silfon orqali zichlashtiriladi.
|
Talabalar sporti haftaligi dasturi doirasidagi musobaqalar

125
Musobaqa natijalarining maxsus taxtada namoyish etilishi, ularning ilmiy va fakultet
kengashlarida muhokama qilinishi, yuqori sifat natijalariga erishgan sportchilarning hamda
jamoalarning mukofotlanishi kursdoshlar, oliy o‘ quv yurti talabalarida ham
bellashuvlarga, ularning ishtirokchilariga bo‘lgan qiziqishni oshiradi. Taxtadagi sportchilar
va terma jamoalarning suratlari musobaqa ishtirokchilarining intizomini kuchaytirib,
ularga jamoaning e’tiborini tortadi.
Musobaqalarga tarbiyaviy nuqtai nazardan baho berishda ma’naviy mezonlarni ham
qo‘llash, shug‘ullanuvchilarning asoslarini, o‘zaro yordam hissining rivojlanganlik darajasi
intizomlilikka baho berish juda muhim. Musobaqa yakunlarini o‘tkazish uchun uning
borishi va natijalarini chu qur o‘rganish har tomonlama tahlil qilish, natijlar va xulosalarni
jamoatchilik bilan muhokama etib, imkon qadar xolislikka erishish zarur.
Musaboqalarda o‘zini ko‘rsatgan ishtirokchilarni rag‘batlantirish to‘g‘risida qaror
qabul qilishda terma jamoalar va alohida talabalarning rag‘batlantirilishini, moddiy hamda
ma’naviy rag‘batlantirish vositalarini pedagogik jihatdan to‘g‘ri uyg‘unlashtirish juda
muhim.
Musobaqa g‘oliblarini ma’naviy rag‘batlantirishning (sovrinlar, bayroqlar, yorliqlar)
jamoatchilik nigohidagi qadr-qiymatini ko‘tara bilish rektorat hamda oliy ta’lim muassasi
professor-o‘qituvchilarining pedagogik mahorati ko‘rsatkichlaridan hisoblanadi.
Ijro etuvchi qurilmaning aniqlik sinfi

|
Ijro etuvchi qurilmaning aniqlik sinfi
|
bet | 50/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifIjro etuvchi qurilmaning aniqlik sinfi bu siljish xarakteristikasini eng katta statik keltirilgan xatoligidir. Asosiy statik keltirilgan xatolik deganda zatvorni xaqiqiy keltirilgan siljishi bilan rostlash organini va salnikni yuklanmagan holdagi shartli siljishini eng katta farqi, ishchi sharoitdagi germetiklik saqlangan holda.
Asosiy keltirilgan xatolik xaqiqiy va keltirilgan siljishlar asosida topiladi
Ijro etuvchi qurilmani sifatli ishlashi to‘g‘risida uni siljish xarakteristikasi va o‘tkazuvchanlik xarakteristikasini o‘zgarish qiymati bo‘yicha baholash mumkin. Asosiy keltirilgan xatolik shtokni korpus bilan ishqalanishi tufayli hosil bo‘ladi.
Ishonchlilik va qayta tiklanish rostlash organlarini katta bosimlar farqida ishlayotganida va muhitni tarkibidi qattiq mayda jismlar bo‘lganida muxim kattaliklaridan bo‘lib hisoblanadi.
Shuni qayt qilish kerakki texnologik truboprvodlardan suyuqliklar, gazlar xaydalayotganda ularni tarkibida qattiq jismlar bo‘lmasligi kerak, ba’zan ustanovkani ishga tushirish vaqtida, remont ishlari tugatilganda, ayniqsa svarka ishlari bajarilganda truboprovodlarga kattiq jismlar tushib qolishi mumkin. Texnologik truboprovodlarda ushlab qoluvchi filtrlarni va drossellovchm va ishqalanuvchi yuzalarni tez-tez remont qilish qimmatga tushadi.
Rostlash organlarini ichonchliligi va ularni qayta tiklanishi konstruksiyalari bilan va ularni detallarini materiallari bog‘liqdir.
Rostlash organlarini kuch xarakteristikalari bu hosil bo‘ladigan siljituvchi kuchlar Bilan zatvorni surilishi orasidagi bog‘lanishdir. Ijro mexanizmida hosil bo‘ladigan ijro mexanizmini zatvorini suradigan, zatvor bilan egarni zich qilib bekitadigan siljituvchi kuch ko‘pincha chegaralanga bo‘ladi, uni qiymatijuda xam axamiyatlidir. Quch xarakteristikasi rostlash organining tipii bilan belgilanadi.
Uzluksiz avtomatik rostlash uchun ko‘pincha quyidagi rostlash organlari ishlatiladi:
- zaslonkali;
- ikkita egarli;
- bitta egarli;
- uchta tomonli;
- shlangali;
- diafragmali tiplari. Bazi bir sharoitlarda rostlash uchun zadvijka va kran tipidagi rostlash organlari xam ishlatiladi.
|
| |
Rostlash organlariga qo‘yiladigan umumiy talablar

|
Rostlash organlariga qo‘yiladigan umumiy talablar
|
bet | 51/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifRostlash organlariga qo‘yiladigan umumiy talablar
Rostlash organlariga umumiy talablar bu asosan rostlash organi orqali trasportirovka qilinayotgan muhitni kimyoviy xususiyatiga bog‘liqdir. Bunda asosan muhitni rostlash organining materialiga uni kimyoviy ta’miri tushuniladi. Ijro etuvchi qurilmalarning qopqoqlariga va korpuslariga garantlangan ish vaqtlari bo‘yicha mahkamligini, chidamligini belgilovchi chuqur bo‘lmagan korroziyalanish ga ruxsat beriladi. IEQ zichlantiruvchi, drossellovchi, va zatvorlarni yo‘naltiruvchi yuzalarni, egarlarni va shtoklarni korroziyaga uchrashi mutloq muikin emas. Shuning uchun xam rostlash organlarining detallari kimyovi mahkam bo‘lishi shartdir
Temperatura rostlash organiga ikki tomonlama ta’sir etadi. Ba’zi bir temperaturada metallarni mahkamligi yeamayishi xam mumkin. Detallari nometal detallardan tayyorlangan rostlan organlarini ishlatilishi cheklangandir (rezinadan, ftoroplastdan, va boshqa plastik materiallardan)
Bu ular materiallarini chegaralangan xarorati bilan tushuntiriladi. Rositlash organlarining konstruksiyalari xam temperetura bilan belgilanadi. Bu masala ko‘proq shtokni zichlanishiga bog‘liqdir.
Rostlash organlari yuqori temperaturadagi muhitlarda ishlatilganda salniklar orasiga siqilib kiritiladigan materiallar, shtokni zichlashtiradigan materiallarni temperaturasi ma’lum te mperaturadan yuqoriga ko‘tarilishi mumkin emas. Salnikni zonasida temperaturani kamaytirish uchun u bilan qopqoqdagi flyaneslar orasida rebroli trubalar ko‘dda tutiladi. Rebroli trubajan yasalgan krishkalar rebloli krishkalar deyiladi. Ularni o‘rtacha teiperaturada 225 0C dan yuqori holatda ishlatiladi.
Minusli temperaturalarda atrof muhitdagi havoni tarkibidagi suv parlarini shtok Bilan salnikli kamera orasida muzlab qolishidan exteyot bo‘lish kerak bo‘ladi. Kotib qolgan suv parlari shtokni surilishini qiyinlashtiradi va ishqalaniluvchi yuzani ishdan chiqaradi.
Kristallanadigan va qotib qoladigan muhitlarni rostlashda par Bilan isituvchi kojuxlardan foydalaniladi. Rostlash organining ichidagi temperaturaga qarab isitadigan parni bosimi xam o‘zgartiriladi.
Agar ichkaridagi muhitni tashqariga chiqishi mann etiladigan bo‘lsa unda shtoklarni silfonli salniksiz zichlagilardan foydalaniladi.
Yuqorida keltirilgan konstruksiyalar bo‘yicha rostlash organlarini quyidagi turlari mavjuddir:
- normal ijro etilgan turi;
- qopqog‘i ryobrali turi;
- qopqog‘i ma’lum masofada joylashtirilgan turi;
- isitadigan qobiglt turi
- silfon yordamida zichlashtirilgan turi.
|
| |
a- Tarelkasimon - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

|
Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish
|
bet | 53/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifa- Tarelkasimon; b- probkali; c- porshenli; d- porshenli-kanavkali; e- porshenli pog’onali
3 – rasm. Bir egarli rostlash organlarining turlari.
Tarelkali yassi va konussimon drossellovchi yuzali zatvorlar asosan ikki pozisiyali rostlashda ishlatiladi.
Tarelkasimon zatvorlarni konstruktiv xarakteristikasi, ya’ni o‘tish yuzasini zatvorni siljishiga bog‘liqlik xarakteristikasi tez ko‘tariluvchi chiziq bilan xarakterlanadi.
Yassi drossellovchi yuzalarda zatvor bilan egar orasidagi o‘tish yuzasi FEC egar silindrini yon tomonlarini yuzasi bilan zatvorni kutarilish balandligi
(1)
Yassi drossellovchi yuzalarda, 0,25DC ga teng masofagacha zadvishka ko‘tarilganda o‘tish yuzasi unga proporsional ravishda o‘zgaradi.
Konussimon drosserlarda drossellovchi yuzadagi zatvor bilan egar orasidagi o‘tkazish yuzasi kesik konus yon tomoni yuzasi bilan belgilanadi.
O‘tish yuzasi quyidagi tenglama byuilan topiladi.
(2)
Konussimon drossellovchi yuzani burchagi =90 0C bo‘lganda
(3)
Ninasimon bir egarli rostlash organlari, kichik oqimlarga mo‘ljallangan bo‘lib, uni drossellovchi va to‘suvchi yuzalari konussimon bo‘ladi.
O‘tish yo‘li kata bo‘lgan tarelkasimon zatvorlar yuqori va past qopqoqlprga o‘rnatilgan yo‘naltiruvchi vtulkalar yordamida yoki egarni silindrik qismi bilan zatvorlarni bir tomonlama yo‘naltiriladi..
Probkali bir egarli zatvorlar ikki egarliklaridan konstruktiv nuqtai nazaridan farq qilmaydi. Ularda zam zatvorni to‘g‘ri yo‘naltirish uchun vtulkalardan foydalaniladi.
Uncha katta bo‘lmagan sarflarni rostlash uchun kanavkali zatvorlar ishlatiladi. Tarkibida namligi bor bo‘lgan gazlarni ularni muzlash temperaturasiga yaqin temperaturada drossellash uchun pog‘onali zatvorlar taklif etiladi. Pog‘onali zatvorlar gazni uni drossellash vaqtidagi temperaturasini tushishini kamaytiradi.
O‘tkazuvchanlik xususiyati 0,01 m3//s gacha bo‘lgan, ya’ni kichik mikro sarflar uchun xam bir egarli ijro etuvchi qurilmalar ishlatiladi.
Bir egarli rostlash organlarida uni zatvorini siljitish uchun kerak bo‘ladigan siljituvchi kuch quyidagi formula orqali topiladi.
Bu yerda QSH –shtokka ta’sir etayotgan muhitnni bosim kuchi; Q NH – shtok bilan salnik orasidagi ishqalanish kuchi; - Q’Z – zatvorni statik yuklanishi hisobiga hosil bo‘ladigan kuch.
Muhit zatvorni egarga siqib qo‘yishi mumkin bo‘lgan rostlash organlarida ijro mexanizmida amalga oshiriladigan kuchni qiymatini hisoblashda ma’lum zapas bilan hisoblanadi.
4 – rasm. Bir egarli rostlash organi.
|
| |
Mobile PC Note - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 39/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
Mobile PC Note: Requirement A1.4.12 does not apply for mobile systems.
Note: For SAPIC requirements for Itanium-based system, see A5.4.4.
A1.4.13 DELETED A1.4.14 DELETED A1.5 General System - FAQs A1.5.1 Current general FAQs
See http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/.
A1.5.2 Updated at A1.4.12 A1.5.3 Updated at A1.1.4.16 A1.5.4 Updated at A1.1.4.1 A1.5.5 DELETED A1.5.6 Refer to A1.1.5.4 A1.5.7 Updated at A1.1.4.4 A1.5.8 DELETED
Related requirement deleted
A1.5.9 DELETED
Related requirement deleted
A1.5.10 DELETED
Related requirement deleted
A1.5.11 DELETED A1.5.12 See B10.1.4.8 A1.5.13 Updated at A1.1.3 A1.5.14 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.15 DELETED A1.5.16 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.17 Updated at A1.4.2.4 A1.5.18 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.19 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.20 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.21 DELETED
Related requirement deleted.
A1.5.22 Updated at A1.1.2
|
| |
Mobile PC Note - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 34/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
Mobile PC Note
These requirements only apply to mobile PC systems that include either a system board network adapter or a preinstalled mini-PCI LAN adapter.
See A5.0 for complete Itanium-based firmware requirements.
x86-based: Comply with ACPI 1.0b.
Itanium-based: Comply with Multiple APIC Description Table (MADT) in ACPI 2.0, Section 5.2.10.4.
See http://www.microsoft.com/hwdev/bus/PCI/ACPI-MP.asp.
A1.1.5.4 Multiprocessor x86-based desktop systems support S1, S4, and S5
Support for S3 is optional for multiprocessor systems.
A1.1.6 DELETED A1.1.7 DELETED
|
| |
MUTANOSIB–DIFFERENSIAL ROSTLAGICHLAR

|
MUTANOSIB–DIFFERENSIAL ROSTLAGICHLAR
|
bet | 69/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifMUTANOSIB–DIFFERENSIAL ROSTLAGICHLAR
Agar rostlash obektida yukning o‘zgarishi tez va keskin, shuningdek, kechikish katta bo‘lsa izodrom rostlagichlar talab etilgan rostlash sifatini ta’minlay olmaydi, ya’ni bu holda ularda katta dinamik xato hosil bo‘ladi. Rostlash jarayonini parametrning o‘zgarish tezligiga bog‘liq bo‘lgan qo‘shimcha kirish signali vositasida yaxshilash mumkin. Kechikishi sezilarli bo‘lgan obektlarda texnologik jarayonlarni rostlash uchun PD-rostlagichlarni ishlatish maqsadga muvofiqdir.
Agar differensial qism rostlovchi ta’sirning boshqa qismlariga qo‘shilsa to‘g‘ri, ayrilgan holda esa teskari bo‘ladi.
2-rasm. PF 2.1 To‘g‘ri avvaldan ta’sir rostlagichi.
PF2.1 to‘g‘ri avvaldan ta’sir rostlagichi rostlash zanjiriga berilgan kattalikdan parametrning chetga chiqish tezligiga mos ta’sir kiritish uchun mo‘ljallangan (2 rasm). Siqilgan hajmdagi havoning kirish signali (rostlagich yoki datchikdan) taqqoslash elementi IV ning V va G kameralariga boradi va inersion bo‘g‘in orqali o‘sha elementning V kamerasiga berilayotgan ta’minlovchi havo bosimi bilan muvozanatlashadi. Chiqish kamerasi A kuzatuvchi tizim sxemasi asosida ulangan. Agar parametrning chetga chiqish tezligi nol yoki nolga yaqin bo‘lsa, taqqoslash elementi IV ning chiqishiga kirish signali R bilan kuzatiladi. Agar bosim o‘zgara boshlasa, masalan, o‘zgarmas tezlikda ortsa, u holda V kameraning oldida drossel-qarshilik II borligi tufayli V va G kamera membranasidagi bosimlar yig‘indisi B va A kameraning membranalaridagi kuchlanishdan katta bo‘ladi. Natijada taqqoslash elementi IV dagi soplo berqilib, A kamerada bosim keskin oshadi. Chiqishda kirishdagi bosimdan ilgarilovchi signal paydo bo‘ladi. Ilgarilash kattaligi kirishda bosimning o‘zgarish tezligi va avvaldan ta’sir drosselining qanchalik ochiqligiga bog‘liq. Taqqoslash elementi IV dan chiqqan signal element V va quvvat kuchaytirgichi VI dan tashkil topgan kuchaytirgichning kirishiga boradi. U taqqoslash elementi kuchaytirgichining xatosini yo‘kotishga xizmat qiladi. O‘chirish relesi I avvaldan ta’sir drosselini berkitishga mo‘ljallangan. Buyruq bosim Rk=0 bo‘lganda soplo yopiq bo‘lib B kameraga havo avvaldan ta’sir drosseli orqali o‘tadi. Rostlagichni o‘chirish uchun ikkilamchi asbobdan buyruq bosimi R berilib, bunda, soplo ochiladi va kirish signali (Rkir) bevosita B kameraga keladi. Bu holda taqqoslash elementi IV ga keluvchi uchala signal o‘zaro teng, chiqishdagi bosim esa kirishdagiga teng bo‘ladi. Avvaldan ta’sirni 0,05...10 minutgacha oraliqda sozlash mumkin.
|
| |
Sanoat tarmoqlari - Vazifasi: a texnologik jarayondagi parametrlarning o`zgarishi haqida nazorat signallarini qabul qilish

Sanoat tarmoqlari
Hozirgi vaqtda 50 dan ortiq sanoat tarmoqlari mavjud bo‘lib, ular Modbus, PROFIBUS, DeviceNET, CANopen, HART-protocol, LonWorks, ControlNet, SDS, Seriplex, ARCNET, BACnet, FDDI, FIP, ASI, Ethernet, WorldFIP, Interbus, BITBus va boshqalar. Bu tarmoqlar ichida Modbus va PROFIBUS tarmoqlari texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish va boshqarish tizimlarida keng ishlatilmoqda. Keyingi yillarda DeviceNET, CANopen, HART-protocol lariga qiziqish ortmoqda.
Sanoat tarmog‘i deganda apparat kompleksi va dasturiy ta’minot bo‘lib, bir nechta qurilmalar orasida ma’lumot almashishni ta’minlaydi. Sanoat tarmog‘i ma’lumot yig‘ish va boshqarish tizimi hisoblanadi. Tarmoq interfeysi orqali sanoat tarmog‘i va uning komponentlar bir biri bilan bog‘lanadi. RS-485, RS-232, RS-422, Ethernet, CAN, HART, AS-i interfeyslari ko‘p tarqalgan
1-rasm. Qayta aloqani tashkil etilishi
AS-INTERFEYS__PROFIBUS_tarmog‘i'>Mavzu: AS va PROFIBUS interfeyslari. ETHERNET
REJA:
AS-INTERFEYS
PROFIBUS tarmog‘i
Ethernet tarmog‘i
Tayanch iboralar: AS-interfeys, PROFIBUS tarmog`i, Ethernet tarmog`i, tarmoq, uzatish kanali, aloqa kanallari, uzatish tezligi, kanal, uzluksiz signal, diskret signal, sanoat tarmog`i, dasturiy ta’minot, apparat kompleksi, interfeys, tarmoq interfeysi, topologiya, tarmoq qurilmasi, uzel, fizik muhit.
AS-INTERFEYS
AS-interfeys (Actuators/Sensors interface-ijrochi qurilmalar va datchiklar interfeysi) avtomatlashtirish tizimlarining quyi sathining ochiq sanoat tarmog‘i hisoblanadi, u ijrochi qurilmalar va datchiklar bilan aloqani tashkil etish uchun mo‘ljallangan. AS-interfeys datchiklar va ijrochi mexanizmlarni boshqarish tizimiga bitta ikki simli kabeldan foydalanib tarmoq tuzish asosida ulashga yordam beradi, uning yordamida hamma tarmoq qurilmalari ta’minoti ham, datchiklarni so‘rash va ijrochi mexanizmlarga buyruq chiqarish ham ta’minlanadi.
AS-interfeys negizidagi tizimning texnik ma’lumotlari.
1-jadval
|
Zadvijkali rostlash organlarining zatvor konstruksiyalari

|
Zadvijkali rostlash organlarining zatvor konstruksiyalari
|
bet | 62/96 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 7,31 Mb. | | #265543 |
Bog'liq Avtomatlashtirishning texnik vositalari faninig maqsadi va vazifZadvijkali rostlash organlarining zatvor konstruksiyalari
Zadvijkali rostlash organlari:
- zatvorni konstruksiyalari nuqtai nazaridan klinli;
- parallel.
Zatvorni ishlash prinsipiga ko‘ra:
- bir tomonli o‘zi zichlashuvchi, unda birorta egarda solishtirma bosim muhitni klinga yoki jiskka bosimi tufayli amalga oshadi;
- bir tomonlama siqish hisobiga o‘zi zichlashuvchi, unda xam muhitni bosimi xam qo‘shimcha tirgovich qurilma asosida amalga oshiriladi;
- bir tomonlama majburiy-zichlashtiruvchi, unda zichlashtiruvchi solishtirma bosim biror bir egarda shpindel orqali beriladigan kuch tufayli amalga oshiriladi;
-ikki tomonlama majburiy zichlashtiruvchi, unda zichlashtiruvchi solishtirma bosim ikala egarda xam shpindel orqali amalga oshiriladi.
O‘tish yo‘lini bir tomonlama zatvor bilan yopilganda muhit korpusni ichiga kiradi, ikki tomonlamada esa kirmaydi.
Klinli zadvijkalarda egarni zichlashtiruvchi yuzadarini og‘ishi 2 0 52 ‘ yoki 50 ga teng qilib tayyorlanadi. Zatvor va uni korpusi qora mataldan tayyorlanganda ular orasiga korroziyaga chidamli mktallardan tayyorlanganto‘suvchi kolsolar qo‘yiladi: ular bronzadan, latun yoki zanglamaydigan po‘latdan tayyorlanadi.
Neft va gaz maxsulotlari uchun zadvijkalar qora metallardan to‘suvchi kalsolarsiz qilib tayyorlanadi.
Maksimal kuchni qiymati klinni zichlashtirish va uni uzib olish uchun kerak bo‘ladigan kuchlarni ko‘p qirrali kuchlarni qurish yo‘li bilan topiladi.
To‘sib qoluvchi klinli zadvijkalarda zaklinit qilib qolish holatloari bo‘ladm. Unda klinni ajratib olish uchun ijro mexanizminda hosil bo‘ladigan kuchdan ko‘prok kuch kerak bo‘ladi.
Klinni yopishib qolishi turli sabablarga ko‘ra bo‘ladi:
klinni va korpusni deformasiyalanishi tufayli;
qattiq zarrachalarni to‘suvchi yuzalarni orasiga tushib qlishi bilan va boshqalar.
Korpusni va klinni deformasiyalanishi ularni notekis isishi va sovitilishidan kelib chiqadi.
Korpusni deformasiyalanishi uni mahkamligi unga qo‘yilgan katta kuchga chidash beraolmasligi tufaylidir, bu kuch truboprovodlarni deformasiyalanishi tufayli amalga oshadi.
Parallel zadvijkalarni xam ko‘p sikllarda ishlaydigan hollarda ishlatish maqsadga muvofiq emas. Ularda ham korpusga joylashgan egar bilan disklar orasidagi to‘sib qo‘yuvchi yuzalar tez yemiriladi. Ushbu zadvijkalarda disklarni shpindnllar orqali maxkamlanishi bo‘yicha mahkamligi yetarli emasdir.
Sanoatda to‘sib qo‘yadigan parallel zadvijkalar ham ishlab chiqariladi, ularda zatvor tekis plitadan iborat bo‘ladi. Bu zadvijkalar faqat ma’lum bir tomonlama o‘zini boshqaraoladigan bosimlar farqida ishlaydilar, ularni yaxshi chidamli suriladigan qismlardan yig‘ilgan holda rostlash maqsadida xam ishlatsa bo‘ladi.
Tekis plitali parallel zadvijkalarni katta bosimlar farqiga ega bo‘lgan parlar va suvlarni rostlash maqsadida ishlatiladi, ular kavitasiyaga kam uchraydilar. Ularni katta quvvatli ijro mexanizmlari bilan birga ishlatiladi.
|
| |
A1.2 General System - Industry Standards

|
A1.2 General System - Industry Standards
|
bet | 35/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
Note: This list provides complete titles and web locations for references cited. The listing of a reference here does not imply that complete compliance with that reference is a Windows Logo Program requirement.
A1.2.1 Advanced Configuration and Power Interface Specification, Revision 1.0b and 2.0
http://www.acpi.info/index.html
http://www.microsoft.com/hwdev/tech/pnp/ plus Legacy Plug and Play Guidelines
Links from http://www.microsoft.com/hwdev/resources/specs/; see also detailed requirements in Appendix B, "Device Requirements Checklist"
A1.2.4 Windows Hardware Instrumentation Implementation Guidelines (WHIIG)
http://www.pcdesguide.org/whiig.htm
A1.2.5 Compaq-Intel-Phoenix BIOS Boot Specification, v. 1.01 El Torito—Bootable CD-ROM Format Specification, v. 1.0
http://www.phoenix.com/techs/specs.html
A1.2.6 Preboot Execution Environment (PXE) Specification, v. 2.1
http://developer.intel.com/ial/wfm/wfmspecs.htm
A1.2.7 Debug Port Specification, V. 1.0
http://www.microsoft.com/hwdev/platform/PCdesign/LR/debugspec.asp
A1.2.9 System Management BIOS Reference Specification, Version 2.3
http://www.phoenix.com/techs/specs.html
A1.2.10 Open Group Common Application Environment (CAE) Specification
http://www.opengroup.org/onlinepubs/9629399/toc.htm
|
| |
Ta'rifni kengaytirish

|
Ta'rifni kengaytirish
|
bet | 1/5 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 47,75 Kb. | | #273842 |
Bog'liq Driver
Driver
wiki nima vikiuz driver
Driver atamasi uchun bitta aniq ta'rif berish qiyin . Eng asosiy ma'noda drayver operatsion tizim va qurilmaning bir-biri bilan aloqa qilishiga imkon beruvchi dasturiy ta'minot komponentidir.
Kompyuteringiz samarali ishlashi uchun unga tez-tez texnik xizmat ko'rsatish va yangilanishlar kerak. E'tibor talab qilishi mumkin bo'lgan komponentlardan biri bu drayverlardir. Kompyuter drayverlari qanday ishlaydi? Ularni yangilashning eng yaxshi usuli qanday? Ushbu asosiy narsalar sizni qanday samarali qilishini, shuningdek, drayver yangilanishlarini qanday tekshirish va kerak bo'lganda ularni qo'lda bajarish haqida ma'lumot oling.
Misol uchun, ilova qurilmadan ba'zi ma'lumotlarni o'qishi kerak deylik. Ilova operatsion tizim tomonidan amalga oshirilgan funktsiyani chaqiradi va operatsion tizim driver tomonidan amalga oshiriladigan funksiyani chaqiradi. Qurilmani ishlab chiqqan va ishlab chiqargan kompaniya tomonidan yozilgan driver ma'lumotlarni olish uchun qurilma apparati bilan qanday bog'lanishni biladi. Drayver qurilmadan ma'lumotlarni olgandan so'ng, u ma'lumotlarni operatsion tizimga qaytaradi, bu esa uni dasturga qaytaradi.
Ta'rifni kengaytirish
Bizning tushuntirishimiz hozirgacha bir necha jihatdan soddalashtirilgan:
Barcha drayverlar qurilmani ishlab chiqqan kompaniya tomonidan yozilishi shart emas.
Ko'pgina hollarda, qurilma nashr etilgan apparat standartiga muvofiq ishlab chiqilgan. Shuning uchun drayver Microsoft tomonidan yozilishi mumkin va qurilma dizayneri drayverni taqdim etishi shart emas.
Hamma drayverlar qurilma bilan to'g'ridan-to'g'ri aloqa qilmaydi.
Berilgan kiritish-chiqarish so'rovi uchun (masalan, qurilmadan ma'lumotlarni o'qish) ko'pincha so'rovda ishtirok etadigan drayverlar stekida qatlamli bir nechta drayverlar mavjud. Ushbu diagrammada ko'rsatilganidek, stackni vizualizatsiya qilishning an'anaviy usuli - birinchi ishtirokchi tepada va oxirgi ishtirokchi pastda. Stackdagi ba'zi drayverlar so'rovni bir formatdan boshqasiga o'zgartirish orqali ishtirok etishi mumkin. Bu drayverlar qurilma bilan bevosita bog'lanmaydi; ular shunchaki so'rovni boshqaradi va so'rovni stekda pastroq bo'lgan drayverlarga uzatadi.
|
| |
Qiyoslash usuli - Sobitjon Inog’omov farmasevtik qurilmalarida

122
1. Tashqi ko‘rik
5.1.
Ha
Yo‘q
2. Sinab ko‘rish
5.2.
Ha
Ha
3. Okulyarning dioptriy
chegarasini aniqlash
5.3.1
Ha
Ha
4. Ko‘rish maydonini va
yoritilganlik chegaralarini sifatini
tekshirish
5.3.2.
Ha
Ha
5. Disspersiya kompensatorini
tekshirish
5.3.3.
Ha
Ha
6. Refraktometrning sindirish
ko‘rsatkichi bo‘yicha asosiy
xatoligini aniqlash
5.3.4.
Ha
Ha
7. Refraktometrning o‘rtacha
disspersiyasi bo‘yicha asosiy
xatoligini aniqlash
5.3.5.
Ha
Ha
8. Ko‘rsatkichlarni
o‘xshashligini aniqlash
5.3.6.
Ha
Ha
Eslatma: operatsiyalarning kamida bittasi bo‘yicha salbiy natija olinganda qiyoslash
to‘xtatiladi.
Fayl tizimlari - 1-savol: Amaliy dasturiy taʼminot va ularning turlari

|
1-savol: Amaliy dasturiy taʼminot va ularning turlari
|
bet | 11/71 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 262,89 Kb. | | #137574 |
Bog'liq 1-savol Amaliy dasturiy taʼminot va ularning turlari-fayllar.org27. Fayl tizimlari
Operatsion tizimlarning muhim funksiyalaridan biri - fayl tizimla-rini tashkillashtirishdir. Fayl (ang. file-papka) - bu biror nomga ega bo'lgan, qayta ishlanuvchi, ma' lum hajmda diskni band etish tushunila-di. Fayl o'zida dasturlarnii, raqamli ma'lumotlarni, matnni, kodlangan tasvirlarni va h.k.larni mujassam etgan bo'lishi mumkin.
Fayl tizimi - bu biror tashuvchida fayllami saqlashni tashkillashti-rish uchun muhit yaratuvchi hisoblanadi. Fayl - bir xii tuzilishga ega bo'lgan ko'rinishdagi virtual ma'iumotlar. Ular faylli ma'lumotlarning yaratilishi, yo'qotilishi, tashkil qilinishi, o'qilishi, yozilishiga javob beradi. Shuningdek fayllami ishlatishda mana shu fayllarni boshqarishga ham javob beradi. Fayllar tizimni diskda berilganlarni tashkil qilish usulini yoki boshqa berilganlar tashuvchilari tashkillashtirishini aniqlaydi. FAT fayl tizimida, operatsion tizimlarning aksariyat ko'pchiligida, ya'ni MS DOS, OS2, Windows, Windows NT, Linuxda FAT prinsiplari asosida tashkil qilingan fay liar bilan quvvatlangan. Lekin hamma fayl tizimilari o'zining individual xususiyatlari va cheklashlariga ega. Zamonaviy operatsion tizimlar mos fayllarni boshqarish fayllariga ega. Fayllarni boshqarish tizimi operatsion tizimlarning ko'pchiligida asosiy quyi tizim hisoblanadi.
Birinchidan, fayllami boshqarish tizimi orqali dasturlarni qayta ishlovchi tizimlar bilan bog'laydi.
Ikkinchidan, bu tizimlar yordamida berilganlarni boshqarish va disklarni markazlashgan tarmoqlashuvi masalalarini yechish mumkin.
Uchinchidan, u yoki bu fayllarni boshqarish tizimlaridan foydalanish natijasida quyidagilarni amalga oshirish mumkin:
- o'z dasturidan nom berilgan fayllarni yaratish, olib tashlash, nomini o'zgartirish;
- fayllar o'rtasidagi ma'lumotlami almashish;
- fayllami boshqarish tizimi dastur modullariga murojaat qilib fayllar bilan ishlash.Operatsion tizimlarda bir nechta fayllarni boshqarish tizimlari mavjud bo'lishi mumkin. Ular esa bir nechta tizimli fayllar bilan ishlash imkoniyatini ta'minlaydi.
|
| |