nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 4/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Field of application - «ilmiy tadqiqot metodologiyasi»

|
«ilmiy tadqiqot metodologiyasi»
|
bet | 51/76 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #99123 |
Bog'liq Oâquv uslubiy majmua magistratura barcha taâlim yoânalishlari uc-fayllar.orgField of application: The Central bank of the Republic of Uzbekistan, higher educational institutions.
3-ilova Mundarija shakli
MUNDARIJA BET
КИРИШ 3
i БОБ. ТОЛЕРАНТЛИК ФЕНОМЕНИНИНГ НАЗАРИЙ-МЕТОДОЛОГИК АСОСЛАРИ
1.1. “Толерантлик” тушунчасига доир замонавий фалсафий концепциялар 12
1.2. Экологик толерантликҳодисасининг структураси ва намоён бўлиш шакллари 26
1.3. Халқароэкологикмуносабатларда толерантликнингижтимоий-фалсафий хусусиятлари 38
II БОБ. ГЛОБАЛ ЭКОЛОГИК ТОЛЕРАНТЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ НАЗАРИЙ МАСАЛАЛАРИ
2.1. Экологик толерантлик глобаллашувини детерминантлаштирувчи объектившарт-шароитларвасубъективомиллар диалектикаси 55
2.2. Марказий Осиёда экологик толерантликни ривожлантиришнинг тарихийзаруриятиваижтимоий-сиёсий асослари 68
2.3. Ўзбекистон экологик толерантлигининг халқаро муносабатларни ривожлантиришдаги ўрни 81
III БОБ. ЎЗБЕКИСТОНДА ЭКОЛОГИК ТОЛЕРАНТЛИКНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ СТРАТЕГИК ВАЗИФАЛАРИ
3.1. Экологик толерантлик жамиятимиз ижтимоий барқарорлигини мустаҳкамланишининг муҳим асоси сифатида 96
3.2. Ўзбекистоннинг халқаро экологик ҳамкорлик сиёсатидаги етакчи тенденциялар 108
3.3. Мамлакатимизда ҳаракатлар стратегияси заминида экологик толерантликни ривожлантиришнинг етакчи йўналишлари 124
ХУЛОСА 140
ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР 147
ILOVALAR.................................................................................. 95
Mavzu, tarkibiga qarab, 2-3-boblarning paragraflariga ijodiy yondashilgan holda ko‘paytirilishi mumkin.
4-ilova
Magistrlik dissertatsiyasining
kirish qismi
( varaqning yuqorisida 2 sm qoldirilgan holda)
KIRISH
Magistrlik dissertatsiyasining kirish qismi quyida keltirilgan:
Mavzuning asoslanishi va uning dolzarbligi;
|
| |
Tatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi

|
Tatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
|
bet | 50/76 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #99123 |
Bog'liq Oâquv uslubiy majmua magistratura barcha taâlim yoânalishlari uc-fayllar.orgTatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi:
Qo‘llanish sohasi:
ANNOTATSIYA
Klyuchevыe slova:
Ob’ektы issledovaniya:
Sel rabotы:
.
Metodы issledovaniya:
Poluchennыe rezultatы i ix novizna:
Prakticheskaya znachimost:
Stepen vnedreniya i ekonomicheskaya effektivnost:
Oblast primeneniya:
ANNOTATION of dissertation on the theme
Key words:
Subjects of research:
Purpose of work: development of scientific proposals and practical recommendations on perfection of monetary policy and increasing its
role in maintaining the stable macroeconomic growth.
Methods of research: scientific abstraction, induction and deduction, comparative analysis, structural analysis, operational cost methods.
The results obtained and their novelty: proposals on increasing
efficiency of refinancing policy of the Central bank of the Republic of
Uzbekistan were proved; the reasons for the necessity of maintaining uninterrupted functioning of reserve-correspondence system of the
Central bank of the Republic of Uzbekistan were argued; expediency of
using M 2 as the monetary indicator and inflation targets were found; the directions of increasing liquidity and solvency of commercial banks by
means of monetary policy of the Central bank were developed; the ways
of increasing efficiency of foreign exchange policy of the Central bank as well as the ways of improvement of the open market policy of the
Central bank of the Republic of Uzbekistan were proved.
Practical value: developed scientific proposals and practical recommendations can be used at development of measures on perfection
of monetary policy and increasing its role in the development of economy.
Degree of embed and economic efficiency: scientific proposals and practical recommendations of the research are recomended for use
during the preparation of credit-financial stuff by the Central bank of
Uzbekistan (The script from the decree of the Chief of the directors board of the Central Bank of Uzbekistan from 24 january 2018 number
24/1958-1). The materials of the dissertation are used in Tashkent
institute of finance in improving of training programs of courses «Money, credit and banks», «Banking», «Monetary policy» and «Monetary-credit
regulation» as well as while teaching.
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 2/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Multimedia: bugungi kuni va kelajagi

|
Multimedia: bugungi kuni va kelajagi
|
bet | 39/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi6.3. Multimedia: bugungi kuni va kelajagi.
90-yillarga kelib shaxsiy kompyuterlarning quvvati yetarlicha rivojlangach,
kompyuterning ovoz va video bilan ishlash masalasi o‘rtaga tashlandi. Bu
muammolarni hal qilish uchun foydalanuvchilar orasida multimedia deb nom
olgan texnik uskunalar yaratildi. Bu uskunalar tarkibiga ovoz kartasi, ovoz
kuchaytirgich va karnay hamda kompakt disk nomini olgan doimiy tashqi xotira
diskyuritkichi kiradi. Bu uch qurilma bilan ta’minlangan kompyuterlar
multimedia kompyuterlari deb ataladi.
Ovoz bilan video kompyuter imkoniyatlarini qanchalik kengaytirganligini
sezish uchun kompyuteringizning ovoz karnaylarini o‘chirib qo‘ying va ovozsiz
ishlashga qancha vaqt sabringiz yetishini tekshirib ko‘ring. Aminmanki, bir soat ham
o‘tmay ovozni yana yoqib qo‘yasiz.
Multimedia so‘zi nimani anglatadi? Media so‘zi juda ko‘p uchraydi va u
ko‘pincha muhit deb tarjima qilinsa-da, muloqot degan ma’noda ham ishlatiladi.
Kompyuter multimediali bo‘lishi uchun birinchidan, multimedianing texnik
ta’minoti, ikkinchidan, uning dasturiy ta’minoti va uchinchidan, multimedia
axborotlari mavjud bo‘lishi kerak.
Dasturiy ta’minotlar Windows operatsion sistemasi tarkibiga kirgan bo‘lib,
ularni chaqirish uchun Pusk tugmasini bosib, Programmы bo‘limiga kiramiz; undan
Standartnыe bo‘limiga o‘tib, undagi Razvlecheniya bandiga kiramiz va undan
kerakli dasturni tanlab, ishga tushiramiz.
Hozirgi paytda multimedia bilan ishlash uchun mo‘ljallangan ko‘plab
dasturlar mavjud. Ularga misol qilib, musiqani eshitish uchun mo‘ljallangan
Winamp (Windows amplifier – Windows ovoz kuchaytirgichi); video ko‘rinishidagi
65
axborotlarni tahrir qilish uchun mo‘ljallangan Adobe Premier dasturlarini
keltirish mumkin.
Multimedia mahsulotlari deb tarkibiga oddiy axborot – matn va
grafikadan tashqari ovoz va video axborotlar ham kirgan va bundan tashqari, oddiy
videodan farq qilib, tarkibiga axborotlar oqimini boshqarish farmoyishlari ham
kirgan dasturiy vositalarga aytiladi. Multimedia mahsulotlari juda
ommaviylashib ketishining asosiy sababi ham ularda ana shu boshqarish
farmoyishlarining mavjudligidir. Bu farmoyishlar haqida to‘liqroq ma’lumotga
ega bo‘lish uchun quyidagi misolga murojaat qilamiz.
Oddiy kitob, masalan, informatika bo‘yicha darslik varaqlar ketmaketligidan iborat, bu kitobning elektron variantini butunlay boshqacha qilish
mumkin. Masalan, kitob mundarijasiga kirib, kerakli bobni tanlab, kiritish
tugmasini bossak, elektron kitob ana shu bobni ekranga chaqiradi va biz u bilan
tanishishimiz mumkin. Bu bobdagi biron-bir tushuncha bizga notanish bo‘lsa, uni
ajratib yana kiritish tugmasini bossak, bu tushuncha batafsil tushuntirilgan varaq
ekranga chiqadi va u bilan tanishib, qaytish tugmasini bossak, yana avvalgi bobga
qaytib o‘tamiz.
Elektron kitob matnidagi bu kabi bir joydan ikkinchi joyga o‘tishlar
|
| |
WinZIP arxivatori - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 34/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiWinZIP arxivatori.
Ikkinchi Mashhur arxivator bu WinZIP arxivatoridir. Internet tarmog‘ida
ko‘p fayllar ZIP arxivlarida bo‘ladi. Bunga asosiy sabab – arxivlangan fayllar
tezroq ko‘chiriladi. Ular bilan ishlash uchun WinZIP arxivatori zarur.
Bironta ZIP kengaytirishiga ega faylni ochish uchun uni tanlab,
sichqonchaning o‘ng tugmasini bosib, hosil bo‘lgan kontekst menyudan Extract to...
buyrug‘ini tanlaymiz va katalogni ko‘rsatamiz. Bundan keyin WinZIP arxivatori
uning ichidagi fayllarni chiqaradi.
Arxiv fayllari:
WinZIP dasturi butun dunyoda keng tarqalgan. Sababi RAR va WinRAR
arxivatori Rossiya dasturchilari tomonidan ishlab chiqarilgan va AQSh va Yevropa
kompyuter bozorida kam foydalaniladi. WinZIP arxivatori quyidagi ko‘rinishga
ega:
Bu yerda:
• Novыy – yangi arxiv yaratish;
• Otkrыt – arxiv faylini ochish;
• Favoritы – kompyuterdagi barcha arxiv fayllari ro‘yxati;
• Dobavit – arxivga qo‘shimcha fayllarni qo‘shish;
• Izvlech – arxivdan ko‘rsatilgan fayllarni chiqarish;
• Prosmotr – arxivdagi fayllarni ko‘rish, xususan, ulardagi rasm va
matnni ko‘rish mumkin;
• Check Out – ko‘rsatilgan faylga yorliq yaratish;
• Master – maxsus WinZip Wizard ustasini yuklash, u ishlashni ancha
yengillashtiradi.
Arxiv to‘g‘risida ma’lumot:
• Imya – arxivning ichidagi fayl nomi;
• Izmenen – o‘zgarish yoki yaratilish sanasi;
57
• Razmer – dastlabki hajmi;
• Stepen – arxivlanish darajasi (%da);
• Sjato – arxiv ko‘rinishida egallagan hajmi;
• Atributы – faylning arxivdagi atributlari (R – read only (faqat
o‘qish uchun, o‘zgartirish va o‘chirish mumkin emas), A – Archive (arxivlangan fayl);
• Put (yo‘l) – arxivdagi faylning diskda joylashish yo‘li.
|
| |
Ma’lumotlar omborida axborotlarni saralash

|
Ma’lumotlar omborida axborotlarni saralash
|
bet | 64/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiMa’lumotlar omborida axborotlarni saralash.
Axborotlarni saralash amali bilan biz avvalgi bobda elektron jadvallarda
saralash amalini o‘rganganimizda tanishib chiqqanmiz. Elektron jadvallarda
saralash amali birmuncha sodda bo‘lib, ko‘p hollarda kerakli yozuvlarni ajratib
olish imkonini bermaydi. Ma’lumotlar omborida esa mantiqiy: "va", "yoki"
amallari yordamida har qanday shartni bajaruvchi yozuvlarni tanlab olish mumkin.
Bu shartlarga misollar keltiramiz.
1) Kodi ma’lum bo‘lgan kitobning kimdaligini aniqlash;
2) Biror o‘quvchi olgan kitoblar ro‘yxati;
3) Biror darslikdan olgan o‘quvchilar ro‘yxati;
4) Biror darslikni ma’lum vaqt oralig‘ida olgan o‘quvchilar ro‘yxati;
5) 8-sinfda o‘qiydigan va informatika kitobi olmagan o‘quvchilar ro‘yxati;
6) 8-sinfda o‘qiydigan algebra yoki geometriya kitobini olgan, lekin
informatika kitobini olmagan o‘quvchilar ro‘yxati.
Takrorlash uchun savollar
1) Toshkent telefon tarmog‘ining ish faoliyatida qanday ma’lumotlar bilan
ishlashga to‘g‘ri keladi?
2) Davlat test markazida qanday ma’lumotlar yig‘iladi?
3) Ish haqini kompyuter yordamida hisoblash foydalimi?
4) Relyatsion so‘zining ma’nosi nima?
5) Relyatsion ma’lumotlar ombori, deb qanday ma’lumotlar omboriga aytiladi?
6) Ma’lumotlar omborida qanday bog‘lanishlar uchraydi?
7) Birga-bir bog‘lanishga misollar keltiring.
8) Birga-ko‘p bog‘lanishga misollar keltiring.
9) Ko‘pga-bir bog‘lanishga misollar keltiring.
10) Ko‘pga-ko‘p bog‘lanishga misollar keltiring.
11) Ma’lumotlar omborida axborot qanday tuzilishga ega bo‘ladi?
12) Axborotni ma’lumotlar omboriga kiritishda qanday muammolar paydo
bo‘lishi mumkin?
13) Nima uchun axborotni ma’lumotlar omboriga kiritishda bir nechta kiritish
formalaridan foydalanishga to‘g‘ri keladi?
14) Ma’lumotlar omborida yozuvlar nima uchun va qanday qilib saralanadi?
15) Ma’lumotlar omborida yozuvlar nima uchun va qanday qilib tartiblab
chiqiladi?
108
|
| |
ИЛМИЙ - download

|
Qidiruv: ИЛМИЙ | А. Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқболларини белгилаш илмий-тадқИҚот институти ta'lim sifatini baholash bo‘yicha pisa, pirls, timss xalqaro tadqiqotlari dotsent Ergasheva Malohat Tursunovna Pirls boshlang‘ich 4-sinf o‘quvchilarining matnni o‘qish va tushunish darajasini baholaydi 10,96 Mb. 12 | o'qib | | Ўрта махсус касб-ҳунар таълими тизими кадрлар малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш институти ҳузуридаги илмий даражалар берувчи dsc Pеdagogik innovatsiyalar, profеssional ta’lim boshqaruv hamda pеdagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti huzuridagi ilmiy darajalar bеruvchi 1,04 Mb. 28 | o'qib | | А. Авлоний номидаги халқ таълими муаммоларини ўрганиш ва истиқболларини белгилаш илмий-тадқИҚот институти ta'lim sifatini baholash bo‘yicha pisa, pirls, timss xalqaro tadqiqotlari maxsidinov umid-23,02-sirtqi guruh talabasi Pirls boshlang‘ich 4-sinf o‘quvchilarining matnni o‘qish va tushunish darajasini baholaydi 10,96 Mb. 12 | o'qib | | Фан бўйича адабиётлар Goyering C. E., Hansen A. C. Engine and traktor power 4 th edition asae, 2008 «Қишлоқ хўжалиги машинасозлиги соҳасида илмий-техникавий базани янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида»ги қарорлари ҳамда мазкур фаолиятга тегишли бошқа меъёрий-ҳуқуқий ҳужжатларда белгиланган вазифаларни амалга оширишга муайян 6,02 Mb. 6 | o'qib | | Педагогика фанининг мақсади, вазифалари ва илмий тадқИҚот методлари, педагогика фанининг жамиятда тутган ўрни Sharq va G‘arbda yaratgan xalq og‘zaki ijodiyoti, pedagogikasi, mutafakkir, ma’rifatparvar, pedagog va olimlarning tarbiyashunoslikka doir ilg‘or g‘oyalarini o‘rganib, tahlil qilib, komil insonni tarbiyalash jarayonini o‘rganish 201,95 Kb. 4 | o'qib | | «Ахборот-таълим технологиялари» кафедраси 2018-2019 ўқув йили учун битирув малакавий иш мавзулари, раҳбарлари ва илмий маслаҳатчилари тақсимоти Ki-101-19, ki-102-19, ki-103-19, ki-104-19, ki-105-19, ats-106-19, ats-107-19, ats-108-19, ats-109-19, di-110-19, di-111-19, di-112-19 guruhlari Bitiruv malakaviy ishi mavzulari 0,5 Mb. 11 | o'qib | | S. B. Usmonov Buxoro neft va gaz sanoati kolleji Nефть ва газ саNоати коллежи Илмий-педагогик КеNгашиNиNг 2020 йил 28 сеNтябрдаги 1-соN мажлис баёNи билаN маъқуллаNгаN ва коллежNиNг 2020 йил 29 сеNтябрдаги 122-соN буйруғи билаN тасдиқлаNгаN 76,22 Kb. 3 | o'qib |
| |
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар

АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
https://finance.tsue.uz/index.php/afa
142
АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
142
АКТУАР
МОЛИЯ
ВА
БУХГАЛТЕРИЯ
ҲИСОБИ
ИЛМИЙ
ЖУРНАЛИ
Vol. 4 Issue
01
| pp.
142-147
| ISSN:
2181-1865
Available online
https://finance.tsue.uz/index.php/afa
SAVDO KORXONALARIDA BUXGALTERIYA HISOBINING HOZIRGI
HOLATI HAMDA UNI RIVOJLANTIRISHNING USTUVOR YO
‘
NALISHLARI VA
SOHANING
O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Uzakov Utkir Abdusattarovich
TIFT mustaqil izlanuvchi,
Toshkent Xalqaro Moliyaviy Boshqaruv va
Texnologiyalar Universiteti “Iqtisodiyot
va boshqaruv”
kafedrasi katta o
ʻ
qituvchisi
e-mail:
utkir.uzoqov@gmail.com
Annotatsiya
: Ushbu maqolada savdo korxonalarida buxgalteriya hisobining hozirgi
holati, hamda uni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari va sohaning o‘ziga xos
xususiyatlari, savdo korxonalarining yanada rivojlanishida zamonaviy texnologiyalarni
keng
qo‘llagan
holda vaqt va mehnat un
umdorligiga erishish,
shuningdek savdo
korxonalarining buxgalteriya hisobini xalqaro standartlarga moslashtirish bayon qilingan.
Tayanch so
ʻ
zlar
: Savdo, savdo korxonalari,
buxgalteriya hisobi, xalqaro moliyaviy
hisobot standartlari, jahon
savdo tashkiloti, filial va vakolatxonalar, ulgurji, chakana.
Tekshirish uchun savollar

|
Tekshirish uchun savollar
|
bet | 35/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiTekshirish uchun savollar
1. Dasturiy ta’minotning asosiy vazifasi nimalardan iborat?
2. Dasturiy ta’minotni o‘rnatish jarayoni nima deyiladi?
3. Dasturiy ta’minot yozilgan vositalar nima deyiladi?
4. Dasturiy ta’minot tarqatilishi va targ‘ib qilinishi bo‘yicha nechta turga
bo‘linadi?
5. Dasturiy ta’minotning bajaradigan vazifasi bo‘yicha asosiy turlarini
ta’riflang.
6. Dasturiy ta’minotni kompyuterdan o‘chirish tartibi nimalardan
iborat?
7. Virus kompyuterga qanday salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin?
8. Kompyuterga virus qaysi yo‘llar bilan kirishi mumkin?
9. Kompyuter viruslarining asosiy turlarini ta’riflang.
10. Kompyuterdagi fayllarga virus kirganida ular ustida qanday
amallarni bajarish mumkin?
11. Kompyuterni viruslardan qanday dastur himoya qiladi?
12. Kompyuterni viruslardan himoya qiladigan dasturlarning asosiy
imkoniyatlari va turlari.
13. Arxivator dasturining asosiy vazifalari nimalardan iborat?
14. MS DOS operatsion sistemasiga mo‘ljallangan arxivator dasturlariga
ta’rif bering.
15. Windows operatsion sistemasiga mo‘ljallangan arxivator dasturlariga
ta’rif bering.
16. Win Zip dasturiga ta’rif bering va uning imkoniyatlarini ko‘rsatib
o‘ting.
17. Win Zip dasturida arxiv yaratish va ochish amallariga ta’rif bering.
18. Win RAR dasturiga ta’rif bering va uning imkoniyatlarini ko‘rsatib
o‘ting.
19. Win RAR dasturida arxiv yaratish va ochish amallariga ta’rif bering.
58
Mashqlar.
Topshiriq №1.
Dasturiy ta’minotni o‘rnatish.
Kompyuterning kompakt disklarni o‘qish qurilmasiga kompakt diskni
o‘rnating.
Moy kompyuter oynasidan kompakt diskni oching.
DivXPro51GAINBundle.exe nomli faylni yuklang
(ishga tushiring).
Hosil bo‘lgan muloqot oynalarida Next, Accept va Yes
tugmalarini bosib dasturiy ta’minotni o‘rnating.
O‘rnatish jarayoni yakunlanganidan keyin Close (Yopmoq) tugmasini bosing.
Natijada Vse programmы (Barcha dasturlar) bo‘limida dasturga mos guruh
hosil bo‘ladi.
59
|
| |
Ma’lumotlar omborida axborotlarning joylashish strukturasi

|
Ma’lumotlar omborida axborotlarning joylashish strukturasi
|
bet | 61/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi9.3. Ma’lumotlar omborida axborotlarning joylashish strukturasi.
Ma’lumotlar ombori shu darajada ommaviylashib ketganligining sababi
nimada? Bunga quyidagicha javob berish mumkin. Birinchidan, ma’lumotlar
omboriga juda katta miqdordagi ma’lumotlarni joylashtirish mumkin.
Ikkinchidan, ma’lumotlar omboridan axborotlarni juda tez chaqirib olish
mumkin. Bir qarashda mutloq qarama-qarshi bo‘lgan bu ikki talabni qanday qilib
bir vaqtda qanoatlantirish mumkin? Bunga ma’lumotlar omboriga axborotlarni
maxsus usulda joylashtirish orqali erishiladi.
104
Ma’lumotlar omboridan bexabar odam uchun u yerga turli-tuman axborotlar
joylashtirilgandek ko‘rinadi, aslida esa unday emas. Masalan, Toshkent telefon
tarmoqlarining ma’lumotlar omborida bir millionga yaqin abonent haqida
ma’lumotlar saqlansa-da, lekin har bir abonent haqida bir xil ko‘rinishdagi
axborotlar saqlanadi. Har bir abonent haqida bilish kerak bo‘lgan eng zarur
ma’lumotlarga quyidagilar kiradi:
1) Abonentning telefon nomeri;
2) Abonentning familiyasi, ismi va sharifi;
3) Abonentning manzili.
Lekin telefon jismoniy shaxsga emas, balki yuridik shaxsga, korxonaga
berilgan bo‘lsa, bu ma’lumotlar quyidagicha bo‘ladi:
1) Abonentning telefon nomeri;
2) Abonentning (korxonaning) nomi;
3) Abonentning manzili;
4) Abonent (korxona) rahbarining ismi-sharifi;
5) Abonentning bankdagi hisob-kitob raqami.
Ko‘rib turganingizdek, Toshkentdagi barcha telefon abonentlari turli-tuman
bo‘lmay, balki ularni bir necha turlarga ajratish mumkin va har bir turdagi
abonentlar haqida bir xil ko‘rinishda bo‘lgan axborotlar saqlanadi.
Demak, jismoniy shaxslar to‘g‘risidagi axborotlarni jadval ko‘rishida
saqlash mumkin. Bunda har bir satr alohida abonentga tegishli bo‘lsa, har bir
ustunda bir xil ma’lumotlar saqlanadi:
|
| |
Misol. Berilgan   va   vektorlarga perpendikulyar bo‘lgan vektorni toping.
Yechish

|
Misol. Berilgan va vektorlarga perpendikulyar bo‘lgan vektorni toping.
Yechish
|
bet | 4/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #228245 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu skalyar, vektor va aralash ko\'paytmalarning kooMisol. Berilgan va vektorlarga perpendikulyar bo‘lgan vektorni toping.
Yechish. 5-teoremaga binoan va Demak ikkala vektorga perpendikulyar bo‘lgan vektor uni xisoblaymiz.
Demak, vektor gaxam, gaxamperpendikulyar.
Quyidagi teoremada vector ko‘paytmaning arifmetik xossalari keltirilgan.
Teorema6. Vektor ko‘paytmaning arifmetik xossalari. Bizga fazoda uch o‘lchovli va vektorlar berilgan bo‘lsin.
Isbotlari5-ta’rifdan kelib chiqadi.
1)isboti: ko‘paytma bilan ko‘paytmada matritsadagi ustunlar joyi almashadi. Matritsa determinantining xossasiga binoan bu xolda ishora o‘zgaradi.
Qolgan teoremalarning isbotlarini mashq sifatida ko‘rib chiqish tavsiya etiladi.
5-teorema yordamida ba’zi vektor ko‘paytmalarni ko‘rib chiqamiz:
Endi fazoda uch o‘lchovli va vektorlarning vektor ko‘paytmasini qarab chiqamiz.
burchak uchun bo‘lganligi uchun
Agar va vektorlarga parallelogram tuzsak, vector ko‘paytmaning geometric ma’nosi kelib chiqadi. Uni rasmda xam ko‘rish mumkin.
7 chizma. Vektor ko‘paytmaning geometrik ma’nosi.
Yuqoridagi formula vektorlarning birortasi nolga teng yoki burchak nolga teng bo‘lganda xam o‘rinli.
Teorema 7. Paralelogrammning yuzasi.
Fazoda berilgan va vektorlarning vektor ko‘paytmasining moduli son jixatdan shu va vektorlarga qurilgan paralelogrammning yuzasiga teng.
|
| |
Misol.  vektorlar orasidagiburchak   . 
Skalyar ko‘paytmani xisoblang.
 
2 chizma. Ikki vektorning skalyar ko‘paytmasi.
Yechish

|
Misol. vektorlar orasidagiburchak .
Skalyar ko‘paytmani xisoblang.
2 chizma. Ikki vektorning skalyar ko‘paytmasi.
Yechish
|
bet | 3/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #228245 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu skalyar, vektor va aralash ko\'paytmalarning kooMisol. vektorlar orasidagiburchak .
Skalyar ko‘paytmani xisoblang.
2 chizma. Ikki vektorning skalyar ko‘paytmasi.
Yechish.
Skalyar ko‘paytmaning koordinatalar orqali ifodasi
Skalyar ko‘paytmaning koordinatalar orqali ifodasini uch o‘lchovli vektorlarda ko‘ramiz. Ikki o‘lchovli vektorlar uchun xuddi shunday keltirib chiqarsa bo‘ladi.
Bizga va ikkita noldan farqli vektorlar berilgan ‘lsin. ular orasidagi burchak bo‘lsin.
2 chizma .
Kosinuslar teoremasini qo‘llaymiz.
buerdan
yoki
O‘rniga olib borib qo‘ysak,
kelib chiqadi.
Biz bu ko‘paytmani va lar nol dan farqli bo‘lganda ko‘rdik. Lekin bu formula vektorlardan birortasi nolga teng bo‘lsa xam o‘rinli. Ikkio‘lchovlivektorlarningskalyarko‘paytmasixamxuddishundaykeltiriladi.
3.Vektorlarning vektor ko‘paytmasi.
Ko‘p xollarda vektorlarni geometriya, fizika va texnikada qo‘llashda berilgan ikki vektorga perpendikulyar bo‘lgan vektorni topish masalasi uchraydi. Bu bo‘limda biz shu vektorlarni qanday toppish mumkinligini ko‘rsatamiz.
Avvalgi bo‘limda ikki va uch o‘lchovli vektorlarning skalyar ko‘paytmasini ko‘rib chiqqandik. Endi ikki vektorning vector ko‘paytmasi deb ataluvchi tushuncha kiritamiz. Bu tushuncha faqat uch o‘lchovli vektorlarga xos.
Ta’rif 5.Vektor ko‘paytma.
Agar fazoda uch o‘lchovli va vektorlar berilgan bo‘lsa, ularning vector ko‘paytmasi deb quyidagi vektorga aytamiz.
Izoh. Bu ta’rifda formulani oson eslab qolish uchun quyidagicha ish ko‘ramiz. o‘lchovli matritsada birinchi ustun vektorning komponentalari, ikkinchi ustun vektorning komponentalari. vektorning komponentalarini topish uchun avval birinchi satrni «o‘chiramiz», xosil bo‘lgan matritsaning determinantini hisoblaymiz, bu birinchi komponenta. Keyin ikkinchi satrni «o‘chiramiz», xosil bo‘lgan matritsaning determinantini hisoblaymiz va (-1) ga ko‘paytiramiz, bu ikkinchi komponenta. Va nixoyat uchinchi satrni «o‘chiramiz», xosil bo‘lgan matritsaning determinantini hisoblaymiz, bu uchinchi komponenta.
Misol. va vektorlarning vektor ko‘paytmasini xisoblang.
Yechish.
Ikki vektorning skalyar ko‘paytmasi bilan vektor ko‘paytma orasida katta farq bor. Skalyar ko‘paytmada skalyar son chiqadi, vektor ko‘paytmada esa, vektor. Quyidagi teorema skalyar ko‘paytmasi bilan vektor ko‘paytma orasida bog‘lanishlarni ko‘rsatadi.
Teorema 5. Skalyar va vektor ko‘paytma orasidagi bog‘lanishlar
Bizga fazoda uch o‘lchovli , va vektorlar berilgan bo‘lsin.
vektor bilan ortogonal.
vektor bilan ortogonal.
Lagranj tengligi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Misol. vektorlar orasidagiburchak .
Skalyar ko‘paytmani xisoblang.
2 chizma. Ikki vektorning skalyar ko‘paytmasi.
Yechish
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Kurs ishi mavzu: skalyar, vektor va aralash ko'paytmalarning koordinatalardagi ifodasi...

|
Kurs ishi mavzu: skalyar, vektor va aralash ko'paytmalarning koordinatalardagi ifodasi topshirdi: masharipova. S qabul qildi: esomurodova. R reja: Kirish Asosiy qism
|
bet | 6/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #228245 |
Bog'liq Kurs ishi mavzu skalyar, vektor va aralash ko\'paytmalarning kooFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Asosiy adabiyotlar:
1. Н.Д.Додажонов, М.Ш.Жўраева. Геометрия. 1-қисм, Тошкент. «Ўқитувчи», 1996 й. (ўқув қўлланма) 1-5 бет
2. X.X.Назаров, X.O.Oчиловa, Е.Г.Подгорнова. Геометриядан масалалар тўплами. 1- қисм. Тошкент «Ўқитувчи» 1993, 1997. (ўқув қўлланма)
Qo’shimcha adabiyotlar:
1. Baxvalov M. Analitik geometriyadan mashqlar to’plami. Toshkent UzMU, 2006 y. 3-10 bet.
2.K.X. Aбдуллаев и другие Геометрия 1-част ь. Тошкент, «Ўқитувчи» 2002й.
3.K.X. Aбдуллаев и другие. Сборник задач по геометрии. Тошкент, “Ўқитувчи” 2004 г.
4. Introduction to Calculus Volume II. p 7,10-11
Elektron ta’lim resurslari
1. www /Ziyo. Net
2. http://vilenin.narod.ru/Mm/Books/
3. http://www.allmath.ru/
4. http://www.pedagog.uz/
5. http://www.ziyonet.uz/
6. http://window.edu.ru/window/
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kurs ishi mavzu: skalyar, vektor va aralash ko'paytmalarning koordinatalardagi ifodasi topshirdi: masharipova. S qabul qildi: esomurodova. R reja: Kirish Asosiy qism
|
Hujjat bo‘lagini ajratish

|
Hujjat bo‘lagini ajratish
|
bet | 46/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiHujjat bo‘lagini ajratish.
Matn kiritilgach, uni tahrir qilish: imlo xatolarini to‘g‘rilash, uning
biror bo‘lagini o‘chirib tashlash, nusxa olish yoki o‘rnini almashtirish kabi
amallarni bajarish lozim bo‘ladi. Bu amallarni bajarish uchun avval matn
bo‘lagini ajratib olish kerak. Matnni ajratishning ko‘plab usullari bor.
1) Sichqon yordamida matn ajratish uchun bo‘lakning bir chetiga sichqon
ko‘rsatkichini olib kelib chap tugmani bosamiz va uni qo‘yib yubormasdan sichqonni
sudrab kerakli matnni ajratamiz va ajratib bo‘lgach, sichqon tugmasini qo‘yib
yuboramiz.
2) Sichqonni matn bo‘lagini bir chetiga olib kelib chap tugmasini chertamiz.
Sichqonni ajratilishi kerak bo‘lgan matnning ikkinchi chetiga olib kelamiz va Shift
tugmasini bosib turib, sichqonning chap tugmasini yana bir bor chertamiz.
3) Kursorni klaviatura tugmalari yordamida matn bo‘lagining bir chetiga
olib kelamiz va kursorni matn bo‘ylab siljitish tugmalari va qo‘sh tugmalari
yordamida bo‘lakning ikkinchi uchi tomon siljitamiz. Bunda Shift tugmasini doim
bosib turish bilan matnni ajratib olish mumkin.
4) Bitta so‘zni ajratish uchun uning ustida sichqonning chap tugmasini ikki
marta chertish; butun abzasni ajratish uchun uning ixtiyoriy joyida sichqonning chap
tugmasi uch marta chertish; bitta jumlani ajratish uchun uning ixtiyoriy joyida
Ctrl tugmasini bosib turib, sichqonni bir marta chertish kerak.
5) Bitta satrni ajratish uchun sichqon ko‘rsatkichini satrning chap tomonidagi
hoshiyaga o‘tkazib chap tugmani bir marta bosish, butun abzasni ajratish uchun shu
joyda ikki marta chertish, matnning hammasini ajratish uchun uch marta chertish
kerak. Matnni to‘liq ajratish uchun Ctrl+A (lotin alifbosi harfi) qo‘sh tugmasidan
ham foydalanish mumkin.
6) Matnning to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi bo‘lagini Alt tugmasini bosib
turib sichqon yordamida ajratish mumkin. Uzluksiz joylashmagan bir necha matn
bo‘laklarini Ctrl tugmasini bosib turib, sichqon yordamida ajratish mumkin.
7) Dasturning Holat satrida joylashgan VDL (vыdelenie – ajratish)
yozuvli tugmani ikki marta chertib, matn ajratish tartibiga o‘tish va matnni
ajratib olgach, yana bu tugmani ikki marta chertib matn kiritish tartibiga qaytish
mumkin.
76
|
| |
So’z boshi - bet 93

7.6.1. Muvaffaqiyatli bog‘lanishni o‘rnatish algoritmi
Muvaffaqiyat bilan tugaydigan bog‘lanishlarni o‘rnatish algoritmiga
7.12 - rasmda keltirilgan misolni ko‘rib chiqamiz.
1) Chaqiruvchi abonent trubkani ko‘taradi va ATSdan «Stansiya
javobi» akustik signal javobini eshitadi.
2) Chaqiruvchi abonent chaqiriluvchi abonentning telefon nomerini
(impulsli terishda) teradi. ATS 7- son UKS Softswitch1 protokolining
moduliga boshlang‘ich adresli xabar IAM uzatiladi. U adresat nomerining
raqamini (yo barchasini yoki marshrutlash uchun zarur bo‘lgan miqdorda)
o‘z ichiga oladi. Unda o‘rnatiladigan bog‘lanishlarning xarakteri (aks -
sado ajratgich bo‘lganda yoki bo‘lmaganda, yo‘ldoshli kanalning
bog‘lanishida mavjudligi va boshqalar), bog‘lanishning xarakteri
to‘g‘risidagi axborot va unga qo‘yiladigan spetsifik talablar (masalan,
244
axborotni to‘g‘ridan - to‘g‘ri uzatish zarurligi va ushbu uzatish usuli),
chaqiruvchi tomon toifasi va boshqalar uzatiladi.
Bundan tashqari, IAM adresli xabar majburiy parametr – chaqiruvchi
abonent raqamini o‘z ichiga oladi (o‘zgaruvchan uzunligi 4 - 12 bayt).
Chaqiriluvchi abonent nomeri raqamining tahlili keyingi yo‘nalishni
belgilaydi. IAM xabardagi qolgan axborotning tahlili axborotni etkazib
berish vositasining tavsifi tanlanishini belgilaydi, masalan, kanal 64 Kbit.
Chaqiruvchi abonent nomeri to‘lovni keyinchalik hisoblash uchun
o‘zaro hisob kitob serverlaridan foydalaniladi. Softswitch1 MGC
boshqarish qurilmasi adresli axborotni E.164 IP - adresga o‘zgartirish va
chaqiruvni marshrutlash amalga oshiriladi.
Izoh. Softswitch1 yoki Softswitch2 tushunchasi ostida tegishli server
tushuniladi.
|
SS1 
SS1 - So’z boshi

249
transport adresi, shuningdek RTSR kanalining trasport adresi
ko‘rsatiladigan open Logical Channel Ack tasdig‘i uzatilishi kerak.
16) Softswitch2 so‘rov muvaffaqiyatli bajarilganligi, chaqiriluvchi
foyda- lanuvchi aloqa seansida ishtirok etishga roziligi to‘g‘risida
SIP:200 OK javobini SIP:INVITE so‘roviga javob qilib yuboradi, tele
javobda chaqiriluvchi foydalanuv- chi uskunasining imkoniyatlari
ko‘rsatiladi. Softswitch1 SIP:ASK so‘rovi bilan ja- vobni qabul qilishni
tasdiqlaydi.
17- ) Softswitch1 ISUP:IAM javobi to‘g‘risidagi xabarni chiquvchi
ATSga uzatadi.
18) Keyin so‘zlashuv sessiyasi boshlanadi, ya’ni chaqiruvchi
abonent chaqiriluvchi abonent bilan bog‘lanadi, to‘lov yozilishi
boshlanadi
va
so‘zlashuv
amalga
oshiriladi.
Chaqiriluvchi
foydalanuvchining uskunasi RTP/UDP/IP paketlarga so‘rovlangan
nutqli axborotni, RTCP kanal yordamida RTP kanallar bo‘ylab
axborotni uzatish nazorat qilinadigan shlyuzning RTP - kanali transport
adresiga uzatadi. Shlyuz ushbu paketlarni o‘rovdan ochadi va raqamli
ko‘rinishda chaqiruvchi ATSga nutqli axborotni yuboradi, ATS o‘z
navbatida, uni foydalanuvchiga etkazadi. UFTf tarmog‘ining
foydalanuvchisidan nutqli axborot teskari tartibda chaqiriluvchi
abonentga uzatiladi.
UTStarcom - So’z boshi

243
Y.323,
MGCP,
Megaco/H.248,
SNSP,
SIGTRAN,
CAMEL,
PARLAY/JAIN/JTAPI, BICC quvvatlanadi.
7.6. Signalizatsiya tizimining o‘zaro ishlash algoritmi
Signalizatsiyaning
turli
protokollaridan
foydalanilgan
tarmoq
tuzilmasiga misolni ko‘rib chiqamiz.
SIP - T protokoli bo‘yicha o‘zaro ishlaydigan
Softswitch negizida
qurilgan IP- telefoniyaning ikkita tarmog‘i 7.11- rasmda keltirilgan. Bunda
ushbu ikkita tarmoq turli shaharlardagi (masalan, Softswitch1 -
Samarqandda, Softswitch2 - Toshkentda) foydalanuvchilarga xizmat
qiladi. UFTf foydalanuvchisi 7- sonli umumkanal signalizatsiya bo‘yicha
IP - telefoniya tarmog‘iga chaqiruvni yo‘llaydigan
stansion uskunaga
(raqamli ATS) ulanadi.
7.11- rasm. Softswitch negizidagi tarmoqlarda «telefon - kompyuter»ning
o‘zaro ishlashi
Chaqiriluvchi
foydalanuvchi operator bo‘lib
hisoblanadigan
Softswitch2 negizidagi konvergentli tarmoqning abonenti sanaladi va unga
umumiy foydalanishdagi telefon tarmog‘ining umumiy raqamiga
mansubdir. Nutqli axborot UFTf tarmog‘idan raqamli ko‘rinishda
paketlarga
joylashtirib shlyuzga, IP - tarmoqlar bo‘yicha H.323
terminalning foydalanuvchisidan teskari tartibda uzatiladi.
Quvur o‘tkazgichlar tarkibi

|
Quvur o‘tkazgichlar tarkibi
|
bet | 69/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaQuvur o‘tkazgichlar tarkibi. Neft, gaz va neft mahsulotarini uzoq masofalarga tashish uchun mo‘ljallangan inshootlarga magistral quvuro‘tkazgichlar deyiladi. Ular tarkibiga quyidagilar kiradi:
1) konlardan tortib oluvchi quvuro‘tkazgichlar;
2) nasos stansiyadan tarkib topgan bosh inshootlar;
3) trassa bo‘ylab 80 – 100 km oraliqlarda joylashgan oraliq stansiyalar;
4) 500 – 1420 mm diametrli quvuro‘tkazichlardan iborat bo‘lgan chiziqli inshootlar.
Foydalanishga qulay bo‘lishi uchun quvuro‘tkazgich trassasi bo‘ylab telefon tarmog‘i va tuproq yo‘l o‘tkaziladi.
Loyihalashga bo‘lgan talablar. Magistral quvuro‘tkazgichlar 0,8 m dan kam bo‘magan chuqurlikda, suv to‘sig‘idan kesib o‘tganda suv tagidan 0,5 m chuqurlikda erga ko‘miladi. Kichik diametrli quvuro‘tkazgichlar nishabligi joy relefiga parallel holda loyihalanadi. Bo‘ylama profil nishab masofa bo‘ylab tuziladi. Trassa plani esa masofaning gorizontal qo‘yilishi bo‘yicha tuziladi. Katta diametrli quvuro‘tkazgichlar planda va profilda hisob bo‘yicha loyihalanadi.
67 Mavzu Kuchlanishi 1000 V yuqori bo’lgan qurilmalardagi tezkor uzib-ulash ishlari
Reja;
1 Elektr qurilmаlаrigа xizmаt ko‘rsаtuvchi xоdimning xаvfsizligini tа’minlаsh uchun himоya vоsitаlаri
2 1000 V gаchа kuchlаnishli elektr qurilmаlаr
Elektr qurilmаlаrigа xizmаt ko‘rsаtuvchi xоdimning xаvfsizligini tа’minlаsh uchun himоya vоsitаlаri qo‘llаnilаdi. Ulаr izоlatsiyalоvchi, to‘suvchi vа sаqlоvchi vоsitаlаrgа bo‘linаdi.
Izоlatsiyalоvchi himоya vоsitаlаri оdаmni tоk o‘tkаzuvchi yoki er- gа ulаngаn qismlаrdаn hаmdа yerdаn elektr jihаtdаn izоlatsiyalаshni tа’minlаydi. Ulаr аsоsiy vа qo‘shimchа vоsitаlаrgа bo‘linаdi.
Аsоsiy izоlatsiyalоvchi, elektrdаn himоyalоvchi vоsitаlаr elektr qurilmаning ish kuchlаnishigа uzоq muddаt dоsh berish vа xоdim kuchlаnish tа’siridа bo‘lgаn tоk o‘tkаzuvchi qismlаrgа tegib ketgаndа uni tоk shikаstlаshidаn himоyalаsh xususiyatigа egа.
a)
5.1-rаsm. Izоlatsiyalоvchi shtаngа (а) vа izоlatsiyalоvchi оmbir (b):
1, 2 – ishlаydigаn vа izоlatsiyalоvchi qismlаr; 3 – cheklоvchi hаlqа; 4 – dаstа.
Kuchlаnishi 1000 V gаchа bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа bundаy vоsitаlаrgа izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr, izоlatsiyalоvchi vа elektr o‘lchоv оmbirlаri, dielektrik qo‘lqоplаr, izоlatsiyalоvchi dаstаli slesаr-mоntаj аsbоblаri, kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri, 1000 V dаn kаttа kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr, izоlatsiyalоvchi vа elektr o‘lchоv оmbirlаri, kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri kirаdi. Qo‘shimchа izоlatsiyalоvchi, elektrdаn himоyalоvchi vоsitаlаr elektr qurilmаning ish kuchlаnishigа uzоq muddаt dоsh berа оlmаydi vа bu kuchlаnishdа оdаmni tоk shikаstlаshidаn himоyalаshgа qоdir emаs.
1000 V gаchа kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа bundаy vоsitаlаrgа dielektrik kаlish vа pоyondоzlаr, izоlatsiyalоvchi tаglik vа yopqichlаr, 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа dielektrik qo‘lqоplаr, qo‘njli kаlishlаr, pоyondоzlаr hаmdа izоlatsiyalоvchi tаgliklаr kirаdi.
|
| |
Softswitch modelini amalga oshirish variantlari

240
Softswitch modelini amalga oshirish misollarini ko‘rib chiqamiz. Ulardan
biri Lusent Technologies kompaniyasining
Softswitch modeli yagona
tuzilmali Softswitch sanaladi, ikkinchisi esa,
mSwitch - keng tarqalgan
arxitekturaga ega.
Lusent Technologies
Lusent kompaniyasining (LSS) Softswitch modeli funksional tarzda
ikki qismdan iborat:
Tashqa qurilma bilan o‘zaro ishlash uchun javob beradigan
Softswitch modelning apparat qismi qurilmalar serveri (Device Server)
deb nomlanadi. Qurilmalar serveri aniq turdagi mediashlyuzlar (ATM
kommutatorlari, IP- telefoniya shlyuzlari) bilan o‘zaro
ishlashini hamda
signalizatsiyaning maxsus protokollari (7- sonli UKS (MTP ISUP - R),
SIP) bilan ishlashini quvvatlashi mumkin. U alohida turgan uskuna
ko‘rinishida yoki umumiy shassiga o‘rnatish uchun plata ko‘rinishida
bo‘lishi mumkin.
Barcha bog‘lanishni o‘rnatish, nazorat qilish va uzib qo‘yish
funksiyalari alohida qurilma – chaqiruvlar serverida (Call Server)
bajarilishi mumkin. Bunday qurilmada chaqiruvlarni marshrutlash,
adreslarni hal etish to‘g‘risidagi
qarorlar qabul qilinadi, intellektual
perifiriya qurilmasidan olingan axborot asosida bog‘lanishlarni qayta
ishlash siyosati kuzatiladi.
LSS kompaniyasi Lucent ARX- 8000, ARX - 1000
va MAX TNT
shlyuzlari, shuningdek H.248 protokolini quvvatlaydigan boshqa ishlab
chiqaruvchilarning IP shlyuzlari bilan o‘zaro ishlashi mumkin. Softswitch
istalgan foydalaniladigan signalizatsiya tizimlari bilan ishlashi va turli
protokollar bilan o‘zaro ishlashi mumkinligi 7.9- rasmda ko‘rsatilgan.
LSS platformasi
maxsus serverlarda yoki SUN
Netras
serverlarida
qurilgan. LSS kompaniyasining barcha qurilmalari ishonchlilik uchun
nusxa olingan. Shunday qilib, LSS qurilmasi ikkita:
muhofaza qilingan
rejimda (nusxa olingan) va xizmat ko‘rsatuvchi asboblarning ikkilangan
soni bilan muhofaza qilinmagan rejimda konfiguratsiyalangan (tutgan
o‘rni) bo‘lishi kerak.
LSS negizida operatorlar intellektual tarmoqlarning xizmatlarini
abonentlarga ko‘rsatishi mumkin.
241
- IMT – Inter- Machine Trunk
- IPDC – Internet Protocol
Device Control
- JTAPI – Java Telephone Application Programming Interface
- IAD - Integrarlashgan imkoniylik qurilmasi
7.9- rasm. LSS kompaniyasining tarmoqli muhiti
Интеллектуал тармоқлар
хизмат платформаси
Хизмат
платформаси (CSP)
ISDN
PBX
Шлюз
APX-8000
Узоқлаштирилган
имконийлик
сервери
MAX TNT
LSS
IAD
LSS
Шлюз
APX-8000
УФТф
коммутатори
7-сонли
УКС
тармоғи
IP телефония
тармоғи
Интернет
провайдери
SIP
H.323
SIP
H.323
H.323
SIP
SIP
SIP JTAPI
H.248
IPDC
H.248
IPDC
IMT
7-sonli UKS
tarmog’i
Intellektual tarmoqlar
xizmatlari
platformasi
Xizmatlari platformasi
(SP)
UFTfT
kommutatori
APX-8000
shlyuzi
APX-8000
shlyuzi
MAX TNT
olisdagi
imkoniylik serveri
Internet
provayder
IP telefoniya
tarmog’i
Izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr

|
Izоlatsiyalоvchi shtаngаlаr
|
bet | 70/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaIzоlatsiyalоvchi shtаngаlаr uch turgа bo‘linаdi: оperаtiv shtаngа- lаr – аjrаtkichlаrni uzish, himоyalоvchi yergа ulаgichlаrni qo‘yish аmаllаrini bаjаrish uchun; o‘lchоv shtаngаlаri – ishlаb turgаn elektr qurilmаlаrdа o‘lchаsh аmаllаrini bаjаrish uchun; tа’mir shtаngаlаri – ishlаb turgаn elektr qurilmаlаrdа tа’mirlаsh vа mоntаj ishlаrini bаjа- rish uchun. Shtаngа (5.1-а rаsm) ish vа izоlatsiyalоvchi qismlаrdаn hаmdа dаstаdаn ibоrаt. Shtаngаni fаqаt mаxsus tаyyorgаrlikdаn o‘tgаn xоdim ishlаtishi mumkin; ish jаrаyonidа shtаngаning cheklоvchi hаl- qаsidаn yuqоridаgi isоlаtsiyalоvchi qismigа tegish mumkin emаs.
Izоlatsiyalоvchi оmbirlаr (5.1-b rаsm) sаqlаgichlаrning nаychаli pаtrоnlаrini kuchlаnish bоrligidа оlish vа qo‘yish, аjrаtki hаmdа o‘z- gichlаrning pichоqlаrini оlish, izоlatsiyalоvchi yopqichlаrni оlish uchun ishlаtilаdi vа h.k. Оmbirlаr kuchlаnishi 6 dаn 35 kV gаchа bo‘l- gаn elektr qurilmаlаrdа ishlаtilаdi. Kuchlаnishi 1000 V dаn yuqоri bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа оmbirlаr bilаn ishlаgаndа dielektrik qo‘l- qоplаr kiyish, sаqlаgichlаr bilаn ishlаgаndа esа himоya ko‘zоynаgini tаqish kerаk.
Kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri tоk o‘tkаzuvchi qismlаrdа kuchlаnish bоr-yo‘qligini tekshirish uchun ishlаtilаdi. Kuchlаnishi 1000 V gаchа bo‘lgаn elektr qurilmаlаrdа bir vа ikki qutbli ko‘rsаtkichlаrdаn (5.2-а, b rаsm) fоydаlаnilаdi. Ikkаlа ko‘rsаtkichlаrdа hаm neоn lаmpаning nurlаnishi kuchlаnishning bоrligini bildirаdi. 1000 V gаchа kuchlаnish ko‘rsаtkichlаridаn bоshqа himоyalоvchi vоsitаlаrisiz fоydаlаnish mum- kin.
1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdаgi kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri (5.2-d rаsm) ning ishchi qismi (kоrpus, signаl lаmpаsi, kоndensаtоr, sоyalаtkich, kоntаkt-uchlik) vа izоlatsiyalоvchi dаstаsidаn ibоrаt. Ko‘rsаtkich bilаn ishlаyotgаndа xоdim dielektrik qo‘lqоp kiyib оlishi kerаk.
Dielektrik qo‘lqоpdаn 1000 V gаchа kuchlаnishli elektr qurilmаlаr uchun аsоsiy himоya vоsitаsi sifаtidа, 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli elektr qurilmаlаrdа esа qo‘shimchа himоya vоsitаsi sifаtidа fоydаlа- nilаdi. Dielektrik kаlishlаr, qo‘njli kаlishlаr vа pоyondоzlаr fаqаt qo‘shimchа himоya vоsitаlаri sifаtidа ishlаtilаdi.
5.2-rаsm. Kuchlаnish ko‘rsаtkichlаri: 2
а, b) 1000 V gаchа kuchlаnishli qurilmаlаrdа; d) 1000 V dаn yuqоri kuchlаnishli qurilmаlаrdа. 1 – neоn lаmpоchkа;
2 – shchup; 3, 4 – ko‘rsаtkichning ishlаydigаn vа 1
izоlatsiyalоvchi qismlаri; 5 – ushlаsh dаstаsi.
3
4
5
d)
|
| |
Layd tuzilishini o’zgartirish va slaydlarga matn kiritish. Taqdimot dasturida ishlash bo’yicha amaliy misol tahlili

|
Layd tuzilishini o’zgartirish va slaydlarga matn kiritish. Taqdimot dasturida ishlash bo’yicha amaliy misol tahlili
|
bet | 1/3 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 18,21 Kb. | | #149633 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)
layd tuzilishini o’zgartirish va slaydlarga matn kiritish.
Taqdimot dasturida ishlash bo’yicha amaliy misol tahlili.
Slaydning asosiy formatini o’zgartirishning eng oson usuli avtorazmetkadan
foydalanishdir. Unda 24 ta standart ko’rinish bor, buni siz ma`lum bir slaydga yoki
slaydlar guruhiga qo’llashingiz mumkin. Bundan keyin slaydning alohida
qismlarini tahrir qilishingiz mumkin.
Slaydlar holati yoki slaydlarni saralash holatiga o’ting. Slaydlarni saralash
holatida o’zgartirish kerak bo’lgan slaydlarni belgilang. Bosh menyuning Формат
(Format) bo’limini oching va undagi Разметка слайда (Slaydlarni hoshiyalash)
buyrug`ini tanlang. Keyin quyidagilarni bajaring:
Maslahat: slaydlarni saralash holatida birdaniga bir nechta slaydni belgilash
uchun Shift tugmasini bosib turib, kerakli slaydlarni belgilash yetarli.
Kerakli bo’lga farrmatni
tanlang
34
Yangi format qo’llanilguncha slayddagi mavjud barcha elementlari o’z joyida
qoladi, chunki ularni ko’chirish yoki o’lchovini o’zgartirishga ehtiyoj paydo
bo’lishi mumkin.
Maslahat. POWER POINTda matnli obyektlarni ko’chirishda yoki ularning
o’lchovlarini o’zgartirishda sichqondan foydalanish mumkin.
Slaydlarga matn kiritish.
Yangi slayd yaratishda (agar yangi taqdimotni tanlamagan bo’lsangiz) POWER
POINT har bir slaydni namunaviy matn bilan to’ldiradi. Bu matnlarni siz
o’zingizning matningiz bilan almashtirishingiz lozim.
Quyidagi rasmda siz o’zgartirishingiz kerak bo’lgan namunaviy matn
ko’rsatilgan:
O’z matningizni kiritish uchun bu maydonlardan biri ustida sichqon sichqon
tugmasini bosing. POWER POINT matnning kiritilishini ta`minlaydi. Keyin esa
quyidagini bajaring:
Kerakli matnni kiriting
(tering)
Matn bilan
to’dirilgan
maydon
|
| |