INSONNING ILMIY FAOLIYATGA QOBILIYTINI NEYR TARMOQLARI YODAMI BILAN ANIQLASH

|
INSONNING ILMIY FAOLIYATGA QOBILIYTINI NEYR TARMOQLARI YODAMI BILAN ANIQLASH
|
bet | 8/9 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 57,37 Kb. | | #109789 |
Bog'liq Oʼzbekiston respublikаsi аxborot texnologiyalаri vа kommunikаtsi-fayllar.orgINSONNING ILMIY FAOLIYATGA QOBILIYTINI NEYR TARMOQLARI YODAMI BILAN ANIQLASH.
Oldingi bandda ta'kidlanganidek, aholining 7-10% dan ko'p bo'lmagan qismi tadbirkorlik qobiliyatiga ega. Ilmiy faoliyat bilan shug'ullanish imkoniyatiga ega bo'lganlar ham kamroq, deb ishoniladi.
[3] da 19—20-asrlarning koʻzga koʻringan olimlarining biografik maʼlumotlarini oʻrganish orqali ilmiy faoliyatga moyillikni bashorat qiluvchi neyron tarmoq tizimi yaratilgan. Quyidagi parametrlar hisobga olindi: jins; onaning fuqaroligi; otasining fuqaroligi; etnolingvistik guruh; oilada ilm-fan bilan bog'liq odamlar bormi; u erta yoshda vunderkind bola bo'lganmi; 4 va 5 da qaysi fanlardan o'qigansiz; atoqli olim rahbarligida o‘qiganmi; manfaatlar xilma-xilligi; siyosiy faoliyat; chalg'itish va real hayotga qobiliyatsizlik; ruhiy kasalliklar bilan bog'liq muammolar; fan sohasi.
Modelning chiqish parametri d prognoz natijasini kodladi: 1 - ilmiy faoliyatga qodir, 0 - ilmiy faoliyatga qodir emas.
Hammasi bo'lib 200 ta misollar to'plami tayyorlandi: chiqish parametrining qiymati d = 1 bo'lgan 100 ta misol va chiqish parametri d = 0 bo'lgan 100 ta misol.
Yuqorida ta'kidlanganidek, chiqish parametri d = 1 bo'lgan misollarni yaratishda 19-20-asrlarning V. Rentgen, I. I. Mechnikov, P. Kyuri, K. F. Gauss va boshqalar kabi taniqli olimlari haqidagi Internet ma'lumotlaridan foydalanilgan. d = 0 bo'lgan misollar bilan, ma'lumotlarning etishmasligi tufayli muammolar paydo bo'ldi. Shu munosabat bilan, ilmiy qobiliyatga ega bo'lganlar soni bunday qobiliyatga ega bo'lmaganlar sonidan ancha kam degan taxmin joriy etildi. Shunga asoslanib, d = 0 bo'lgan misollarni shakllantirishda, kirish parametrlari tasodifiy tarzda yaratilgan, ammo ma'lum statistik ma'lumotlarni hisobga olgan holda: dunyodagi har to'rtinchidan beshinchi odam ruhiy kasalliklardan aziyat chekadi; geeks aholining 1% ni tashkil qiladi; Har 100 qizga 107 o'g'il bola to'g'ri keladi va hokazo. Usul [57] bo'yicha chegaralarni olib tashlangandan so'ng (6.5 § ga qarang),
Shakldan ko'rinib turibdiki. 5.9, neyron tarmog'i modelidan foydalangan holda olib borilgan mavzu sohasini o'rganish shuni ko'rsatdiki, insonning ilmiy faoliyat qobiliyatini belgilaydigan eng muhim parametrlar:
unashtirilgan edi xoh ostida mashhur olim;
edi xoh vunderkind bola erta yoshi;
edi xoh diversifikatsiyalangan bir kishi;
edi xoh tarqoq va moslashtirilmagan uchun hayot;5) edi xoh ichida oila odamlar, bog'liq Bilan fan.
5.10 va 5.11-rasmlarda o'zgaruvchan kirish parametrlarining simulyatsiya natijasiga - ilmiy faoliyat qobiliyatiga ta'sirini o'rganish natijalari ko'rsatilgan. Tadqiqot ba'zilarini "muzlatish" (tuzatish) va boshqa kirish parametrlarini asta-sekin o'zgartirish va bir vaqtning o'zida qiymatni kuzatish orqali amalga oshirildi.
insonning ilmiy faoliyat qobiliyati
bitta- mashhur olim rahbarligida tahsil olganmi; 2 - u erta yoshda vunderkind bola bo'lganmi; 3 - u xilma-xil shaxs bo'lganmi; 4 - u aqldan ozgan va hayotga moslashmaganmi; 5 - oilada ilm-fan bilan bog'liq odamlar bormi; 6 - u siyosiy faol shaxs bo'lganmi; 7 - otasining fuqaroligi; 8 - olimning qavati; 9 - 4 va 5 da qaysi fanlardan o'qigansiz; 10 - onasining fuqaroligi; 11 - ilmiy faoliyat sohasi; 12 - etnolingvistik guruh; 13 - ruhiy kasalliklar bilan bog'liq muammolar mavjudmitarmoq chiqishi. Virtual tajribalar ikki olim: A. Eynshteyn va I. Pavlovda o‘tkazildi.
Hisoblash tajribalari natijasida olingan gistogrammalarning ma'lumotlarini tahlil qilib, bir qator qiziqarli natijalarni qayd etish mumkin.
Agar Eynshteyn va Pavlovning ustozlari mashhur olimlar bo‘lmaganida edi, ularning mashhur olim bo‘lish ehtimoli ancha past bo‘lar edi.
Xuddi shu ta'sir ikkala olim ham turli xil odamlar bo'lmaganida kuzatiladi.
Agar Eynshteyn aqldan ozgan va moslashmagan odam bo'lmaganida edi, bu uning ilmiy faoliyat qobiliyatiga ta'sir qilmagan bo'lardi. Agar Pavlov aqldan ozgan va moslashmagan odam bo'lganida, uning mashhur olim bo'lish imkoniyati 4 foizga tushadi.
Ma'lumki, Eynshteyn va Pavlov erta yoshda bolalar vunderkindlari bo'lmagan. Agar shunday bo'lmaganida, ya'ni ular erta yoshda bolalar vunderkindlari bo'lganlarida, ularning ilmiy ish qobiliyati avvalgidek yuqori darajada saqlanib qolardi.
Ma'lumki, Eynshteyn va Pavlov tarbiyalangan oilalarda ilm-fan bilan bog'liq odamlar bo'lmagan. Agar shunday bo'lmaganida, ularning ilmiy ish qobiliyati hali ham yuqori bo'lib qolar edi.
Ma'lumki, Eynshteyn siyosat bilan faol shug'ullangan, Pavlov esa yuqori siyosiy faollik ko'rsatmagan.
|
| |