nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mundarija kirish mavzu - bet 24

38
2. Relyatsion algebra deyiladi. Bunda foydalanuvchi munosabatlar
ustida yuqori bosqichli amallar to„plamini kiritadi.
3. Eng yuqori bosqich – hisoblash bosqichi.
Bunda foydalanuvchi
bevosita kompyuterga maxsus tillarda murojaat qiladi va mashina bu
murojaatni qabul qiladi.
Relyatsion algebra amallarini opperandlari sifatida doimiy yoki
o„zgarmas va o„zgaruvchan munosabatlar ishlatiladi. Relyatsion
algebrada 5 ta amal ishlatiladi:
1. Birlashtirish, R va S munosabatlarni birlashtirish RUS ko„rinishida
berilib, bu amalni natijasi R munosabatga tegishli bo„lgan
yoki S
munosabatga tegishli bo„lgan yoki ikkalasiga ham tegishli bo„lgan
kartejlar to„plamidir. Bu amallarni bajarayotganda bir xil tartibda
bo„lishi kerak. Natijani tartibi ham operandlar tartibiga teng bo„ladi.
2. Ayirma R va S munosabatlarni ayirmasi R-S ko„rinishida yoziladi
va undagi kortejlar to„plami R munosabatga tegishli,
lekin S
munosabatga tegishli bo„lmagan kortejlardir. Bu amalni bajarganda ham
operandlarni tartibi bir xil bo`lishi kerak.
3. Dekart ko„paytma. Bizda R va S munosabat berilgan bo„lsin. R
munosabatni tartibi R-R va S munosabatniki S-q ga teng bo„lsin. Unda
dekart ko„paytma R*S ko„rinishida yozilib, uning natijasi uzunligi R+q
ga teng bo„lgan kortejlar to„plamidan iborat bo„lib, bu kortejlarni
birinchi R komponentasi R kortejga teng bo„ladi, qolgan q komponentasi
S kortejga teng bo„ladi.
4. Proeksiya, R munosabatga bu amal tadbiq etilganda, R
munosabatdan ba‟zi bir komponentalar olib tashlanadi.
Qolganlari esa
qaytadan tartiblanadi.
5. Seleksiya tanlash. Bu amal bajarilganda operandlar sifatida
munosabat atributlari ishtirok etadi va solishtirish arifmetik amallari: =,
≠, ≤, ≥, <, > va mantiqiy amallar: va (U), yoki (V), not amallari
ishlatiladi.
Relyatsion MBBTda ma‟lumotlar bilan ishlashda ishlatiladigan 2 ta
katta gurux tillari relyatsion hisoblash deyiladi. Relyatsion hisoblash
predikatlarni hisoblashga asoslangan bo„lib
ifodalarni yozishga
mo„ljallangan qiodalar to„plamidan iboratdir. Ular yordamida biz
mavjud munosabatlardan yangi munosabatlar yaratishni ta‟minlaymiz.
Bunday ifodaalrni yozishda solishtirish amallari, mantiqiy amallar va
mavjudlik kvanteri va umumiylik kvanteri ishlatiladi.
39
Hozirgi paytda relyatsion MBBTni taraqqiyotida
yangitil QBE tili
ishlamoqda. Bu tilda relyatsion algebra va relyatsion hisoblashlarda
ko„zda tutilmagan bir qpncha imkoniyatlar kirgan. Bu tilni hususiyati
shundan iboratki, u terminallarda ishlashga muljallangan. So„rovlarni
yaratish
uchun
maxsus
ekran redaktoridan ,
munosabat va
redaktorlaridan foydalanamiz. QBE tilida foydalanuvchi o„zi olishini
mo„ljallagan natijani so„rov ko„rinishida tasvirlaydi va MBBT uni
kerakli amallar ketma – ketligiga aylantirib beradi.
Ma‟lumot modelini rivojlanish konsepsiyasi 5 ta bosqichni
ko„rsatishi mumkin:
1. 60- yillarning 2 – yarmida, bunda
asosan ierarxik modellarga
e‟tibor berilgan;
2. 70- yillarni 1 – yarmi, tarmoqli modellar;
3. 70- yillarning 2 – yarmi, relyatsion modellar;
4. 80- yillarning 1 – yarmi, semantik modellar;
5. 80- yillarning 2 – yarmi, ob‟ektga mo„ljallangan sistema.
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 98/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 4. Yangi mavzuni mustahkamlash.
Gazlardan elektr tokining o'tishini qay tarzda hosil qilish mumkin?
Nima sababdan havo isitilganda undan elektr toki o'tadi?
Gazlarda elektr o'tkazuvchanlikda qanday zarralar ishtirok etadi?
Rekombinatsiya deb qanday jarayonga aytiladi?
5. O’quvchilarni baholash: Darsda faol ishtirok etganlar baholanadi. Baholar kundalik daftar va sinf jurnaliga qo’yiladi
6. Uyga vazifalar.
1) Mis kuporosining suvdagi eritmasidan iborat bo’lgan elektrolitdan 40 C zaryad o’tdi. Elektrolitga botirilgan katodda qancha miqdorda mis yig’ilgan?
2) Elektorliz vaqtida katodda 25 mg miqdorda mis yig’ilishi uchun elektrolitdan qancha zaryad o’tishi kerak?
3) 2 soat davom etgan elektrolizda katodda 40 mg nikel yig’ildi. Elektroliz vaqtida elektrolitdan o’tgan tok kuchini toping
48-dars Sana: 8-sinf
Mavzu: Elektr razryadning turlari va ulardan foydalanish
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga elektr razryadning turlari, ulardan foydalanish, elektr yoy razryadi, uchqun razryadi, iltillama razryad haqid anazariy va ilmiy tushunchalarni hosil qilish
b) O’quvchilarga axloqiy va estetik tarbiya berish, ehtiyotkorlikka o’rgatish
d) O’quvchilarning tasavvur ko’lamini va dunyoqarashini rivojlantirish, xotirasini mustahkamlash
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
|
| |
Fayl 
Jadval - Mundarija kirish mavzu

32
Har bir munosabatda kortejlar identifikator kalitiga ega bo„lishi
kerak. Kalit quyidagi ikkita xossaga ega bo„lishi kerak:
1. Kartej kalit qiymati bilan bir qiymatli ifodalanishi kerak;
2. Kalitda ortiqchalik bo„lmasligi kerak.
Bu degani hech qanday
atributni kalitdan olib tashlash mumkin emas.
Relyatsion
ma`lumotlar
bazasida
axborotlarni
ortiqchaligini
normallashtirish yo„li bilan kamaytiriladi.
Jadvallar ustida har xil
amallar bajarish mumkin. Amallarga quyidagilar kiradi:
To„plamlar ustida birlashtirish, kesishuv, ayirma, dekart ko„paytma
va bo„lish amallari kiradi.
Maxsus relyatsion amallar, ularga: proeksiya, birlashtirish, ajratish
(tanlab olish) amallari kiradi.
Munosabatlar ustida amalni bajarish uchun ishlatiladigan tillarni ikki
sinfga ajratish mumkin:
a) Relyatsion algebra tillari;
b) Relyatsion hisoblash tillari.
Munosabatlar o„z mazmuniga qarab ikki sinfga ajratiladi:
a) Ob‟ektli munosabatlar;
b) Bog„lanuvchi munosabatlar;
Ob‟ektli munosabatlarda ob‟ektlar haqidagi munosabatlar saqlanadi.
Masalan, talaba munosabati. Bog„lanish
munosabatlarida asosan,
ob‟ektli munosabatlarning kalitlari saqlanadi.
Kalit atributlari oddiy va
murakkab bo„lishi mumkin. Agar kalit ikkita
va undan ortiq atributdan
tashkil topgan bo„lsa, murakkab hisoblanadi.
SQL tilining vazifasi - Mundarija kirish mavzu

49
beradi. SQL tili – bu (Strusture Query Language), ya`ni strukturalangan
so„rovlar tili hisoblanadi.
SQL tili operatorlarni erkin formatda yozilishini ta‟minlaydi.
Buning
ma`nosi,
operatorlar
elementlarini
yozilishi
ekrandan
fiksirlangan joylarga bog„liq emas.
Komanda tuzilmasi bir qancha kalit xizmatchi so„zlar bilan
beriladi, masalan:
CREATE TABLE – jadval yaratish;
INSERT – ma`lumot kiritish
;
SELECT –
ma`lumotlarni tanlab olish
.
SQL operatori xizmatchi so„zlar va foydalanuvchi qo„llaydigan
so„zlardan tashkil topadi.
Xizmatchi so„zlar SQL tilining doimiy qismi bo„lib,
ular aniq
qiymatga ega. Ularni standartda ko„rsatilgandek yozish kerak va ularni
bir satrdan ikkinchisiga ko„chirish mumkin emas.
Foydalanuvchi
tomonidan aniqlangan so„zlar, foydalanuvchi tomonidan ma‟lum
sintaksis qoidalari asosida beriladi. SQL tilida operatorlar o„rnatilgan
sintaksis qoidalariga moslab joylashtiriladi. Til standartida bu
ko„rsatilmagan bo„lsa ham, SQL tilining ko„rinishida matn
tugallanganini
bildiruvchi belgi, ko„pgina hollarda nuqtali vergul (
;)
ishlatiladi.
SQL operator komponentalarini ko„pchiligi registrga bog„liq emas,
Ya‟ni ixtiyoriy har qanday katta va kichik harflar ishlatishi mumkin.
Bularda bitta istisno bor. Bu istisno simvollarga tegishli. Ularga mos
bo„lgan ma‟lumotldar bazasidagi qiymatlar
qanday saqlansa shunday
yozilishi kerak. Masalan agar ma‟lumotlar bazasida familiyaning
qiymati “Qosimov” ko„rinishida bo„lsa, qidirish shartida “Qosimov”
ko„rinishida berilmasa, bunga tegishli yozuv hech qachon topilmaydi.
SQL tili erkin formatga ega bo„lgani
uchun SQL alohida
operatorlari va ularning ketma-ketligini alohida ajratib yozish yozis
mumkin. SQL tilidan foydalanishda quyidagi qoidalarga bo„ysunish
talab etiladi:
operatordagi har bir konstruksiya yangi satrdan boshlanishi kerak;
har bir konstruksiya boshlanishida tashlab ketiladigan bo„sh
pozitsiyalar, boshqa operator konstruksiyalarida ham bo„lishi kerak;
50
-agar konstruksiya bir necha qismdan iborat bo„lsa, ularning har biri
yangi satrlardan bo„sh o„rinlarni oldingi konstruksiyaga
nisbatan siljitib
yoziladi.
Amaliyotda ma‟lumot bazasi tuzilishini (asosan uni jadvallarini)
aniqlash uchun
DDL operatorlari ishlatadi. Bu jadvallarni ma‟lumotlar
bilan to„ldirish uchun va ulardan axborotlarni so„rovlar yordamida
ajratib olish uchun -
DML operatorlari ishlatiladi.
Ma‟lumotlarni
manipulyasiyalash SQL tilini DML peratorlari
qo„llaniladi.
Nazorat savollari - Mundarija kirish mavzu

99
Tayanch so`zlar: MySqlConnection , MySql.Data , C#, C++.
C # ni MySQLga bog‟lash. MySQL ma'lumotlar bazasini C #
dasturiga ulash uchun MySQL MySQL ulagichi / tarmog'ida
bir qator
kutubxonalarni qo‟shishimiz zarur. C#
ilova va MySQL serveri
o'rtasidagi barcha aloqa MySqlConnection ob'ekti orqali yuboriladi.
Shunday qilib, dastur server bilan bog'lanishdan
oldin,
u MySqlConnection ob'ekti, sozlashi va ochishi kerak.
Mysql dasturini
quyidagi
veb-saytidan MySQL
Connector
/
Netni bepul yuklab olishingiz mumkin.
Havolani bosing: https://dev.mysql.com/downloads/connector/net
Ulanish uchun oldin MySQL kutubxonasini qo'shishingiz kerak,
mysql
Reference bo‟limidan qo‟shiladi.
Buni amalga oshirish uchun
proekt nidan kelib chiqib o'ng tugmasini bosing va "qo'shish"ni tanlang,
so'ng ro'yxatdan " MySql.Data " ni tanlang .
14.1 rasm MySQL.Data qo‟shish
Keyinchalik, C # loyihangizga MySql Libraryni qo'shishingiz kerak .
C# MySQL ulanish quyidagi ko‟rinishda bo‟ladi:
string myConnectionString = "server=localhost; database=testDB;
uid=root; pwd=abc123;";
Quyidagi C# dasturi MySqlConnection ob'ektini yaratish, ulanish satrini
tayinlash va ulanishni ochish uchun ishlatiladi.
using System;
using System.Windows.Forms;
using MySql.Data.MySqlClient;
100
namespace WindowsApplication1
{
public partial class Form1 : Form
{
public Form1()
{
InitializeComponent();
}
private void button1_Click(object sender, EventArgs e)
{
string connetionString = null;
MySqlConnection cnn ;
connetionString
=
"server=localhost;database=testDB;uid=root;pwd=abc123;";
cnn = new MySqlConnection(connetionString);
try
{
cnn.Open();
MessageBox.Show ("Connection Open ! ");
cnn.Close();
}
catch (Exception ex)
{
MessageBox.Show("Can not open connection ! ");
}
}
}
}
Serverlar
Replikatsiya qilingan server konfiguratsiyasida
serverga ulanish
uchun quyidagi server ulanishi kerak bo'ladi.
myConnectionString = Server=server1, server2; database=testDB;
uid=root; pwd=abc123;";
TCP portini ko'rsatish
myConnectionString="Server=myServerAddress;Port=1234;Datab
ase=testDB;Uid=root;Pwd=abc123;
101
MySQL Connector / Net,
Microsoft mahsulotlarining,
shu jumladan
Microsoft Visual Web Developer-ning Express versiyalarini qo'llab-
quvvatlamaydi.
Nomustaqil va mustaqil gazlar

|
Nomustaqil va mustaqil gazlar
|
bet | 97/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Nomustaqil va mustaqil gazlar
Gazlarda o'tayotgan tok kuchining qo'yilgan elektr maydon kattaligiga — elektr kuchlanishga qanday bog'liqligini ko'rib chiqaylik. Buning uchun sxemasi 125 - rasmda tasvirlangan elektr zanjirni yig'aylik.
A anod va KК katodlarni yassi kondensator qoplamalari kabi bir-biriga parallel ravishda o'rnataylik. Anod va katod orasidagi kuchlanish V voltmeter bilan, anod va katod orasidagi gazdan o’tayoitgan tok kuchi G galvonometr bilan o’lchanadi. R rheostat yordamida anod va katod orasidagi kuchlanishni o’zgartira borish mumkin.
Kuchlanish past bo'lganda, anod va katod orasida birlik vaqt ichida hosil bo'layotgan zaryadlarning bir qismigina anod va katodga yetib boradi. Kuchlanish ortishi bilan bu farq kamaya boradi. Kuchlanish ma'lum qiymatga erishganda, havoda hosil bo'lgan zaryadlarning hammasi anod va katodga yetib boradi.
Anod tomon harakatlanayotgan elektronlar o'z yo'Iida gazdagi neytrnl atom bilan ko'p marta to'qnashadi. Elektronlarning tezligi kichik bo'lganda, uning kinetik energiyasi ham kichik bo'ladi. Kichik energiyali elektronlar bilan to'qnashganda, neytral atomlar ionlarga aylanmaydi. Kuchlanish ortishi bilan gazda hosil bo'lgan elektronlarning anodga tomon harakat tezligi ham orta boradi. Kuchlanish orttira borilsa, elektronlar shunday tezlikka erishadiki, ularning kinetik energiyasi o'z yo'Iida to'qnashgan neytral atomlar elektronini urib chiqarishga, ionlashtirishga yetarli bo'ladi. Hosil bo'lgan yangi erkin elektron katta kuchlanishh maydonda katta tezlikka erishib, boshqa ion va elektronlarni hosil qila boradi. Shu zaylda gazning ionlashishi keskin ortadi. Bu esa tok kuchining ham keskin ortishiga sabab bo'ladi.
Agar tashqi ta'sir — ionizator o'chirib qo'yilsa ham, gazning ionlashishi
to'xtamaydi. Elektr razryad ionizator ta'sirisiz ham mustaqil ravishda davom etaveradi.
Ionizator ta'siri to'xtatilganda ham davom etaveradigan razryad ' mustaqil razryad deb ataladi.
Gaz razryadidagi musbat ionlar katod tomon harakat qiladi. Katta tezlikka ega bo'lgan musbat ionlar katodga zarb bilan urilib, katoddan elektronlarni urib chiqaradi. Bu elektronlar ham yangi atomlarning ionlashishida va elektr o'tkazuvchanlikda ishtirok etadi.
|
| |
Ikki yoqlama gemiplegiya –

|
Ikki yoqlama gemiplegiya –
|
bet | 32/47 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 437,9 Kb. | | #123007 |
Bog'liq M. U. Hamidova, maxsus pedagogika-fayllar.orgIkki yoqlama gemiplegiya – bolalar serebral falajining eng og‘ir shaklidir. Bu bolalarda inson uchun eng muhim bo‘lgan funksyalar: nutqiy, ruhiy va jismoniy holatlarda og‘ir buzilishlar mavjud bo‘ladi. Bunday shaklning tashqi ko‘rinishdagi asosiy belgilari: bola tanasining bir qismi falajlangan bo‘lib, asosan qo‘l bukilgan holatda, qo‘l ham oyoq ham ichkariga qaragan va bukilgan holatda bo‘ladi. Bu turdagi bolalarning nutqida anartriya yoki og‘ir dizartriya kuzatiladi.
Spastik dipligiya – bu eng ko‘p tarqalgan shakli bo‘lib, malum bir og‘ir kasallik yoki Littal sindromining ta’sirida kelib chiqadi. Spastik dipligiya shaklidagi bolalarda ikkilamchi nuqson sifatida ruhiy rivojlanishida sustlashishi kuzatiladi. 30-35% bu shakldagi bolalarda yengil darajadagi aqli zaiflik, 70%ida esa nutq nuqsonlari kuzatiladi. Spastik dipligiya turidagi falaj bolalarning oyoqlari qo‘llariga nisbatan ko‘proq serebral falajlik ta’siri ostida bo‘lib, qo‘llar bir oz beo‘xshov harakatlanadi. Oyoqlar bir-biriga yopishgan va ichkariga qaragan holatda bo‘lishi kuzatiladi.
Gemiparetik shaklida bir tomonlama falajlik kuzatiladi. Ya’ni bolaning bir tomonlama oyog‘i va qo‘li falajlanadi. Bu bolalarning 25–35% ida nutq nuqsonlari kuzatiladi.
Giperkinetik shaklining kelib chiqishiga ilk vaqtda gemolitik kasalliklarning natijasida bilirubin ensefalopatiyasi sabab bo‘ladi.
Bu bolalarda harakatlanishdagi g‘ayrioddiy harakatlar, qo‘l va oyoqniharakatlanishidagi buzilishlar kuzatiladi. Bolalar serebral falajining giperkinetik shaklining tug‘ma turida bolalar juda kech o‘tiradilar, kamdan-kam hollarda 2-3 yoshdan boshlab yura boshlaydilar, ko‘p hollarda ular 4-7 yoshdan boshlab, xatto 9-12 yoshlarida mustaqil yurishlari mumkin. Bu bolalarning 90% ida giperkinetik dizartriya, 50% ida –RRS, 25-30% ida eshitishidagi buzilishlar kuzatiladi.
Atonik-astatik shakli boshqa shakllarga qaraganda yengilligi bilan xarakterlanadi. Ularda harakat muvozanatidagi buzilishlar, reflekslar tonusidagi buzi-lishlar, 60-70% psevdobulbar dizartriya kuzatiladi.
Ayrim hollarda serebral falajlikning aralash shakli ham uchrab turadi. Bu shaklda bolada spastik-giperkenitik olatlar yoki atetoz harakatlar (nazorat qilib bo‘lmaydigan, g‘ayri odatiy harakatlar) bilan mushaklar tonusining tarangligi bilan kelishi mumkin.
Serebral falaj bolalardagi mavjud nuqsonlarni korreksiyalashda nuqson turini erta aniqlab, alohida yondashish juda yaxshi samara beradi.
Serebral falajning dastlabki belgilari
Bola tanasining qotib qolgan yoki bo‘shashgan bo‘lishi tug‘ilishi bilan ko‘zga tashlanishi mumkin. Ammo hamma vaqt ham buni sezishga imkoni bo‘lmaydi. Agarda bolada quyidagi holatlar kuzatilsa, tezda shifokorga olib borish lozim bo‘ladi.
|
| |
Nazorat savollari - Mundarija kirish mavzu

111
bazalari o'rtasidagi farqlarni tushunish va ishlov berish ehtiyojlariga
qarab tegishli ma'lumotlar bazasini tanlash yaxshidir.
XML ma'lumotlar bazasimi?
XML va ma'lumotlar bazalari haqida gapirishni boshlashdan oldin,
biz ko'p odamlarda paydo bo'lgan savolga javob berishimiz kerak:
"XML ma'lumotlar bazasimi?" XML faqat atamaning qat'iy ma'nosida
ma'lumotlar bazasidir. Ya‟ni, bu ma'lumotlar to'plami. Ko'p jihatdan, bu
uni boshqa fayllardan farq qilmaydi - axir
barcha fayllarda biron-bir
ma'lumot mavjud. "Ma'lumotlar bazasi" formati sifatida XML ba'zi
afzalliklarga
ega. Masalan,
u
o'zini
o'zi
tavsiflaydi
(bu
belgilar semantikani emas, balki ma'lumotlarning tuzilishini va turlarini
nomlarini tavsiflaydi ), ko'chma (Unicode) va daraxt yoki grafik
tuzilmalardagi ma'lumotlarni tavsiflashi mumkin. Bundan tashqari, ba'zi
bir kamchiliklari bor. Masalan, matnni tahlil qilish va matnni
konvertatsiya qilish tufayli u juda ko'p va ma'lumotlarga kirish sust.
XML va uning atrofidagi texnologiyalar "atamalar bazasini"
atamaning bo'sh ma'nosida, ya‟ni ma'lumotlar
bazasini boshqarish
tizimida (MBBT) tashkil etadimi, degan savol yanada foydali
bo'ladi. Boshqa tomondan, XML ma'lumotlar bazalarida topilgan ko'p
narsalarni taqdim etadi: saqlash (XML hujjatlari), sxemalar (DTD, XML
sxemalari, RELAX NG va boshqalar), so'rovlar tillari (XQuery, XPath,
XQL, XML-QL, QUILT) va boshqalar), dasturiy interfeyslar (SAX,
DOM, JDOM) va boshqalar. Boshqa
tomonida, u haqiqiy ma'lumotlar
bazalarida mavjud bo'lgan ko'p narsalarga ega emas: samarali saqlash,
indekslar, xavfsizlik, tranzaktsiyalar va ma'lumotlarning yaxlitligi, ko'p
foydalanuvchiga kirish, triggerlar, bir nechta hujjatlar bo'yicha so'rovlar
va boshqalar.
Shunday
qilib,
oz
miqdordagi
ma'lumotlar,
oz
sonli
foydalanuvchilar va kam ishlash talablariga ega bo'lgan
muhitda XML
hujjati yoki hujjatlaridan ma'lumotlar bazasi sifatida foydalanish
mumkin bo'lsa-da, bu ko'p foydalanuvchilarga ega bo'lgan ko'pgina
ishlab chiqarish muhitida muvaffaqiyatsiz bo'ladi.
XML mos keladigan "ma'lumotlar bazasi" turining yaxshi namunasi .ini
faylidir, Ya‟ni dastur konfiguratsiyasi ma'lumotlarini o'z ichiga olgan
fayldir. Kichik XML tilini ixtiro qilish va ushbu tilni izohlash uchun
SAX
dasturini yozish, vergul bilan ajratilgan fayllar uchun sintaktik
yozuv yozishdan ko'ra osonroqdir. Bunga qo'shimcha ravishda, XML
112
sizga ichkariga kirishga imkon beradi, buni
vergul bilan ajratilgan
fayllarda qilish qiyinroq narsa.
XML ma'lumotlar bazasi sifatida mos bo'lishi mumkin bo'lgan yanada
murakkab ma'lumot to'plamlariga misol bo‟la oladi. Masalan: shaxsiy
aloqa ro'yxatlari (ismlar, telefon raqamlari, manzillar va boshqalar),
brauzer xatcho'plari va Napster yordamida o'g'irlangan MP3-larning
tavsiflari. Ammo, dBASE va Access kabi ma'lumotlar
bazalarining
arzonligi va ulardan foydalanish qulayligi hisobga olinsa, hatto XML
holatlarida ham XML ma'lumotlar bazasi sifatida foydalanish uchun
asos yo'q. XML-ning yagona haqiqiy
afzalligi shundan iboratki,
ma'lumotlar ko'chma bo'ladi va bu XML kabi ma'lumotlar bazalarini
seriyalashtirish vositalarining keng ko'lamda mavjudligi sababli
ko'rinmaydi.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi

|
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi
|
bet | 74/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
Dars turi: Ko’nikmalarni hosil qilish darsi
Darsda foydalaniladigan metod: savol-javob, masalalar yechish, mustaqil ishlash.
Dars rejasi.
Tashkiliy qism - 2 minut.
O'tilgan mavzularni takrorlash - 10 minut.
Masalalar yechish - 25 minut.
O’quvchilarni baholash-5 minut
Uyga vazifalar berish - 3 minut.
Darsning borishi
1.Tashkiliy qism. O'qituvchi darsning maqsad va vazifalarini tushuntiradi, savol-javob uchun savollarni tayyorlab qo'yadi.
2.O'tilgan mavzularni takrorlash. Savol-javoblar asosida bob mavzulari takrorlanadi. Bunda bob yakunida keltirilgan « bob yuzasidan xulosalar”dagi har bir xulosa va qonuniyatlar o'quvchilar bilan birgalikda tahlil qilinadi.
3. Masalalar yechish. Bob oxirida keltirilgan bobni takrorlash uchun savol va masalalar»dagi savollarga o'quvchilar javob beradilar, javoblar o'qituvchi tomonidan to'ldirib boriladi. Har bir savolga javob berishda tahliliy fikr-mulohazalar yuritilishiga e'tibor beriladi. Keltirilgan masalalardan birinchi navbatda yechiladiganlarini o'qituvchi tanlaydi. Faol o'quvchilar mustaqil ravishda boshqa masalalarni ham yechishlari tavsiya etiladi.
1.Joul-Lens formulasi qanday ifodalanadi?
2.Cho'g'lanma elektr lampochka nimaning hisobiga yoritadi?
3.Elektr iste'molchilarning foydali ish koeffitsienti qanday aniqlanadi?
4. Qarshiligi 50 Ωbo'lgan sim spiraldan 4 A tok o'tmoqda. Shu spiraldan 1 minut davomida qancha issiqlik miqdori ajralib chiqadi?
5.220 V kuchlanishli tarmoqqa ulangan 60 Ω qarshilikli elektr isitgichdan 1 soatda qancha issiqlik miqdori ajralib chiqadi?
4.Mustaqil ish
6.Tok manbayi zanjiriga ko'ndalang kesimi va uzunligi bir xil bo'lgan mis va nikelin sim ketma-ket ulangan. Ulardan qaysi biri ko'proq qiziydi?
7.220 V kuchlanishli tarmoqqa ulangan lampochkadan 0,9 A tok o'tmoqda. Lampochkada tok bajargan ishning 4% yorug'lik energiyasiga aylanadi. Lampochkada 1 soat davomida qancha yorug'lik energiyasi tarqaladi?
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 79/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Yangi mavzuni mustahkamlash. Bunda o'qituvchi «Aqliy hujum» interfaol metodidan foydalanadi. Shu maqsadda o'quvchilarga quyidagi savollar bilan murojaat qiladi:
Xonadondagi elektr iste'molchilar nima sababdan parallel ulanadi?
Qisqa tutashuv nima?
Saqlagichlardan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
Qisqa tutashuv yuz berganda siz qanday choralar ko'rgan bo'lar edingiz?
Shundan so'ng, 6 minutlik «Mustaqil ish» o'tkaziladi. «Mustaqi ish» uchun quyidagi masalalarni yechish talab etiladi:
Ketma-ket ulangan iste'molchilar qarshiligi 2 Q, 5 Q, 8 Q bo'lib, zanjirdagi to'la kuchlanish 6 V ga teng. Zanjir sxemasini chizing, iste'molchilardagi tok kuchini toping.
3- rasmda keltirilgan qarshiliklarning umumiy qiymatini toping?
5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar darsdagi ishtirokiga ko’ra baholanadi.
6. Uy vazifalari.
Darslikdan 28- § ni o'qish.
Mavzu oxirida keltirilgan savollaiga javob topish va yozish.
16-mashqdan 1-, 2- va 3- masalalarni
yechish. «Fizikadan savol va masalalar to'plami»dan 1057- va 1058- masalalarni ishlash
Qiziquvchi o'quvchilarga «Fizikadan savol va masalalar to'plami»dan 1060- va. 1065- masalalarni yechish tavsiya etiladi.
Mavzu oxirida keltirilgan amaliy topshiriqni bajarish.
40-dars Sana: 8-sinf
Mavzu: Xonadon elektr zanjiridagi ulashlar
Darsning maqsadi.
a) Xonadon elektr zanjirining elektr tarmoqqa idanishi haqida ma'lumotlar berish
b) O’quvchilarga estetik va axloqiy tarbiya berish
d) O’quvchilarga xonadon elektr zanjirida qo'llaniladigan vilka, rozetka, patron, vklyuchatelni elektr zanjirga ulanishi haqida ko'nikma va malakalarni shakllantirish.
|
| |
Paper Title (use style: paper title)

© 2022, CAJLPC, Central Asian Studies, All Rights Reserved
135
135
Copyright (c) 2022 Author (s). This is an open-access article distributed under the terms of Creative Commons Attribution
License (CC BY).To view a copy of this license, visit https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
CENTRAL ASIAN JOURNAL OF LITERATURE,
PHILOSOPHY AND CULTURE
eISSN: 2660-6828 | Volume: 03 Issue: 12 Dec 2022
https://cajlpc.centralasianstudies.org
The Role of the Internet and Mass Media in the Modern Media Space
Khaydarova Dilorom Abdukhamidovna
Kokand state pedagogical institute, Uzbekistan
haydarovadilorom2@gmail.com
Received 12
th
Oct 2022, Accepted 11
th
Nov 2022, Online 19
th
Dec 2022
Annotation
In this article, it is stated that the mass media is the most basic, powerful and influential means of ideology,
increasing the flow of information, ensuring speed, accuracy, quality and effectiveness in the process of
information transmission, exchange and reception, the wide spread of information around the world and the
importance of the Internet in the media space is revealed.
Keywords: Information, internet, digital technologies, media, media space, civil society, mass media
(television, computer, internet, mobile phone) threat.
INTRODUCTION.
In the 21st century, the incomparable influence of mass media on the world community is increasing, and the
new century is directly called the age of global information. This, in turn, created the foundation for the
formation of a global information society. It is difficult to imagine the process of globalization without
information and communication technologies. In today's complex globalization era, every person is influenced
by information. Freedom and independence of mass media stimulate and strengthen democratic development.
Therefore, great attention is being paid to reforming the information sector, ensuring freedom of information
and speech in our country.
RELATED WORK.
Today, information attacks carried out over the Internet have become part of the national security strategy of
every country in the world, and it has been named cyber security. After all, the merging of the virtual and real
world, the misunderstanding of the real world by young people through the virtual world, the dissemination of
information that appears positive at first glance, but has a negative effect on the human mind, by various
negative forces and currents. it is no secret that it is increasing. There are increasing opinions that it is
necessary to make the population media literate in order to prevent these negative aspects affecting the life of
the society. Today, media literacy is taught as a separate subject in the complex of humanities in Great Britain
and Australia, while in Finland it was included in the curricula of secondary schools in 1970, and in higher
education institutions in 1977. In the 1990s, media literacy in the country was replaced by the concept of
media education. In Sweden, it has been taught as a separate subject in educational institutions since 1980. In
|
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi

|
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi
|
bet | 80/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
Dars turi: Yangi bilim berish
Tayanch so'zlar: elektr vilka, rozetka, patron, vklyuchatel.
Dars jihozlari: xonadon elektr zanjirida qo'llaniladigan vilka, rozetka, patron, vklyuchatel, plakatlar, elektron darslik.
Darsda foydalaniladigan metodlar. «Rolli o'yinlar», «Muammoli vaziyatni o'rganish», «Ishbilarmonlik o'yinlari» interfaol metodlari.
Dars rejasi.
1.Tashkiliy qism - 2 minut.
Uy vazifalarini so'rash - 12 minut.
Yangi mavzu bayoni- 18 minut.
Mavzuni mustahkamlash - 10 minut.
O’quvchilarni baholash- 2 minut
Uyga vazifa berish - 1 minut.
Darsning borishi
Tashkiliy qism. O'qituvchi dars jihozlarini darsga hozirlaydi, uy vazifalarini so'rash maqsadida foydalanadigan «Rolli o'yinlar» texnologiyasi uchun savollarni tayyorlab qo'yadi.
2. Uy vazifalarini tekshirish. «Rolli o'yinlar» texnologiyasi uchun o'quvchilarga quyidagi topshiriq beriladi:
ampermetr;
voltmetr;
qarshilik;
tok manbayi;
kalit;
lampa.
Yuqoridagi elektr asboblar yordamida elektr zanjir tuzing.
Har bir o'quvchidan xonadonining elektr sxemasini so'rab, tahlil qilinadi.
|
| |
Tayanch - harakat a’zolarining rivojlanish xususiyatlari

|
Tayanch - harakat a’zolarining rivojlanish xususiyatlari
|
bet | 34/47 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 437,9 Kb. | | #123007 |
Bog'liq M. U. Hamidova, maxsus pedagogika-fayllar.org
Bolalar mahssus stulda o‘tirishadi. Boshini ushlash, qo‘lida o‘yinchoqni o‘ynay olish kabi holatlarda faollikning susayishi kuzatiladi. Kattalar yordamida oyoqda tik turishi va harakatlanishi mumkin, lekin oyoqni bukishda turli murakkabliklar kuzatilishi mumkin. Ayrim bolalar mustaqil o‘tira olishadi
Lab va til mushaklarining patologik holatining buzilishi og‘iz bo‘shlig‘i a’zolarining harakati susayishiga va qiyinlishishiga olib keladi. Deyarli, barcha bolalarda fikrini so‘z bilan ifodalashda va so‘zlarni talaffuz qilishda qiynalish kabi holatlar yuzaga keladi. Bundan tashqari, ular biror narsani tishlash va chaynashga qiynalishadi Tayanch-harakat a’zolari falajlangan bolalardagi nuqson shaklini va darajasini erta aniqlash asosida ikkilamchi nuqsonlarni oldini olish, nuqsonlarni samarali korreksiyalash maqsadida ilk yoshdan yordam berish lozim. Bolaga ilk yosh davrdan berilgan kompleks (mujassam) chora tadbirlar ularni kelajakda umumta’lim tizimida samarali ta’lim-tarbiya olishlarini ta’minlaydi, ya’ni inklyuziv ta’lim tizimiga jalb etish imkoniyatining kengayishiga olib keladi.
Bolalardagi nuqson turi va darajasini hisobga olib erta reabilitatsiya qilish, ya’ni davolov chora-tadbirlarning uchta turi farqlanadi:
Tibbiy-pedagogik reabilitatsiya. Bunda tayanch harakat a’zolari falajlangan bolaning tibbiyot xodimlari tomonidan jismoniy holatidagi kamchiliklarni tiklash bilan barobar korreksion pedagogik ishlar ham olib boriladi. Reabilitatsiyaning bu turi bolani jismoniy va pedagogik jihatdan rivojlantiradi.
Kasbiy reabilitatsiyaning maqsadi tayanch harakat a’zolari falajlangan bolalarni mutaxassis defektologlar, pedagog va boshqalar tomonidan maxsus korreksion ishlarni olib borilishini ko‘zlaydi.
Psixologik reabilitatsiya. Reabilitatsiyaning bu turi tayanch harakat a’zolari falajlangan bolalarning psixologik rivojlanishdagi nuqsonlarni oldini olishga, emotsional doirasini, invidual shaxsiy xususiyatlarini yaxshilashga, ijtimoiy moslashuvini samaradorligini oshirishga qaratiladi.
Quyida serebral falaj bolani ilk yoshidan ya’ni nutqini rivojlanishgacha bo‘lgan davrda oilada ota-onalar tomonidan va maktabgacha ta’lim muassasalarda ta’lim-tarbiya jarayonida olib boriladigan korreksion-pedagogik ishlar, yoritilgan.
Serebral falajlangan bolalar bilan ilk yosh davrda olib boriladigan reabilitatsion ishlarni oilada va maktabgacha tarbiya muassasalarida uzviy bog‘langan holda olib borish lozim. Davolov-korreksion-rivojlantiruvchi, reabilitatsion ish tizimi fizioterapevt, davolovchi jismoniy tarbiya mutaxassisi, nevropatolog, logoped va oligofrenopedagogning hamkorlikdagi kompleks ishi asosida amalga oshiriladi.
|
| |
Quantum Chegara - 1. Nanozarrachalarga kirish. Nanozarrachalarning xususiyatlari

|
1. Nanozarrachalarga kirish. Nanozarrachalarning xususiyatlari
|
bet | 3/5 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 36,74 Kb. | | #113628 |
Bog'liq documentQuantum Chegara:
Polimer nanozarralarda quantum noqulay tuzilmalar, elektronik xususiyatlariga buyruq bera. Uchta o'lchamda elektronlar limitlanganida, diskret energiya darajalariga olib keladi, qulaylik va optik xavfni ta'sir qiladi. Quantum noqulay tuzilmalarni namoyish etadigan quantum nuqtalari, kattalash, solar jellalar va boshqa texnologiyalarda amaliyoti aniqlangan joylarda qo'llaniladi.
Nanozarralar sintez metodlari
Mexanik Frezalash:
Birinchi yukoridan tushish usullaridan biri,
materiallarni nanozarralar darajasiga kamaytirish, mexanik frezalash orqali amalga
oshiriladi. Bu jarayon orqali, katta bo'lgan zarralar mekhanik kuch orqali
kichik bo'linadi. Partikl hajmi va shaklini boshqarish, ushbu usulni ma'lum
xususiyatlarga ega nanozarralarni yaratish uchun mos keladi.
Lifografiya:
Lifografiya, ko'p qo'llaniladigan yukoridan tushish
usullaridan bittasi. Bu, nanomasshabsiz nanostrukturalarni yaratishda
ishlatiladi va alohida materialni olib tashlash yoki qo'shishni o'z ichiga
oladi. Bu nazariy usul elektronika va fotonika sohasida ishlatiladigan
nanostrukturalarni yaratishda muhimdir.
2.
Pastdan Tushish Yo'llari:
Kimyoviy
Synthesis:
Kimyoviy sintez, pastdan tushishning yirik usullaridan
biri bo'lib, oldindan berilgan niqobdan nanozarralarni yaratishni o'z ichiga
oladi. Bu usul o'lcham, shakl va tuzilmalar ostida nuqtai nazar niyatlansa,
misol uchun metal tuzlarini kimyoviy reduksiyasi.
Sol-Jel
Usuli:
Sol-jel usuli, nanozarralarni echish yoki jelladan
olib tashlashda ishlatiladi. U, nanozarralarni nazorat qilinadigan muhitda
yaratishga imkon beradi, bunday qiladigan yangi oksid va kompozit materiallarni
yaratishga mos keladi.
3.
Biologik Usullar:
Mikrobiyal
Sinov:
Nanozarralar sinovida mikroorganizmlardan foydalanish
ekologik usuldir. Ba'zi bakteriya va griblar metal ionlarini kamaytirishlari
mumkin, bu natijada nanozarralar tuziladi. Bu usul, ijtimoiyati va potentsial
tibbiyot texnikasi uchun dikkat jalb qilmoqda.
|
| |
Yangi mavzuning bayoni - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 81/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 3. Yangi mavzuning bayoni.
O'qituvchi mavzuni yoritishda «Muammoli vaziyatni o'rganish» interfaol metodidan foydalanadi. Bunda quyidagilar o'rtaga tashlanadi:
Xonadon elektr zanjiridagi ulashlar.
Kuchlanishning bor-yo'qligini aniqlash.
Vilka va rozetkani ulash.
Patron va vklyuchatelni ulash.
Elektr simyog'ochlarda kamida ikkita sim bo'ladi. Bu simlardan biri neytraldir. Neytral sim ayrim simyog'ochlar orqali yerga ulangan bo'ladi. Simyog'och simlarining eng pastdagisi neytral bo'ladi. Aytaylik, simyog'ochdagi simlar soni to'rtta. Pastdagi neytral 0-sim bilan boshqa uchtasining har biri orasidagi kuchlanish 220 V ga teng. Shuning uchun har bir xonadonning bitta simi neytral simga, ikkinchisi esa boshqa simlardan biriga ulanadi. Masalan, I xonadon 0- va 1 - simga, va 2- simga, III xonadon 0- va 3- simga ulanadi. Shunday ulanishda har bir xonadondagi elektr kuchlanish 220 V dan bo'ladi. Agar yanglishib, xonadonning elektr zanjiri 1- va 2- sim, 2- va 3- sim yoki 1- va 3- simga ulab qo'yilsa, bu xonadonda tarmoqqa ulangan elektr asboblari shu zahoti kuyadi. Chunki, simyog'ochdagi bunday tartibdagi simlar orasidagi kuchlanish 380 V ni tashkil etadi O'tkazgichda kuchlanish bor-yo'qligini aniqlash uchun otvyortka-sezgich dastasi oxiriga ko'rsatkich barmoqni qo'yib, uchi o'tkazgichga tekkiziladi. Agar o'tkazgichda kuchlanish bo'lsa, otvyortka-sezgichdagi lampochka yonadi Bunda о'tkazgich—lampochka—odam zanjiri orqali tok o'tib, lampochka yonadi. Lampochkaga ketma-ket qarshilik ulangan bo'ladi. Shuning uchun lampochka odamdagi kuchlanish 0,5-1 V ni tashkil etadi. Bunday kuchlanish lampochkaning yonishiga yetarlidir.
Agar tekshirilayotgan o'tkazgichda kuchlanish bo'lmasa, otvyortka-sezgichdagi lampochka yonmaydi.
Ko'chadagi simyog'ochdan xonadon elektr zanjiriga ulangan simlardan biri neytral, ikkinchisida esa kuchlanish mavjud. Kuchlanishli sim bilan neytral sim orasidagi kuchlanish 220 V ga teng bo'ladi. Xonadon elektr zanjiriga ulangan bu ikkita sim xonadonning barcha qismida o'zaro yonma-yon va parallel bo'ladi (100- rasm). Bu simlar hech bir joyda bir-biriga bevosita ulanib qolmagan bo'lishi kerak.
Xonadondagi barcha elektr asboblarning bitta simi zanjirning kuchlanishli simiga, ikkinchisi esa neytral simga ulanadi. Elektr asboblar xonadon elektr zanjiriga to'g'ridan to'g'ri emas, balki vilka va rozetka orqali ulanadi. Elektr asbobdan chiqqan shnur ichida bir-biridan izolatsiyalangan ikkita o'tkazgich (sim) mavjud. Shnur uchi vilkaga ulangan. Ko'p hollarda vilka va shnur birgalikda bo'ladi. Ayrim hollarda vilka shnurga vintlar yordamida mahkamlanadi (105- rasm). Buning uchun shnurdagi har bir o'tkazgich uchidan 10—15 mm uzunlikdagi izolatsiyasi tozalanadi. So'ngra izolatsiyadan tozalangan o'tkazgichlar uchi halqa qilib buraladi va vintlar yordamida vilkaga mahkamlanadi.
|
| |
Internet Explorer dasturi interfeysi

|
Internet Explorer dasturi interfeysi
|
bet | 47/65 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #100105 |
Bog'liq 7-sinf-informatika-dars-ishlanmasiInternet Explorer dasturi interfeysi
Internet Explorer dasturi quyidagi usullarda ishga tushiriladi:
Windows ish stolidagi fayl belgisi yordamida;
Tez ishga tushirish panelidagi piktogrammasi yordamida.
Quyidagi ketma-ketlikdagi buyraqlami bajarish orqali amalga oshiriladi:
[Пуск]=>[Программы]=>[Internet Explorer]
Internet Explorer dasturida ishni tugallash uchun [x] piktogrammasini yoki fayl menyusining [Закрыть]- ya'ni yopish buyrug'ini tanlash yoki [Alt] +[F4] tugmalarini birga bosish yetarli.
Internet Explorer kompyuterga yuklanganda quyidagi ko'rinishdagi oyna chiladi:
IV. Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar.
1. Internetning WWW xizmatidan foydalanish uchun ishlab chiqilgan qanday dasturlar bor?
2. Web-brauzerlarning asosiy vazifalarini aytib bering.
3. Birinchi Web-brauzer qachon va kim tomonidan ishlab chiqarilgan?
4. Nima sababdan Internet Explorer boshqa brauzerlarga nisbatan ko'proq qo'llaniladi?
5. Internet Explorerni ishga tushirish usullarini amalda ko'rsatib bering.
V. Uyga vazifa
Mashqlar
1. Chap ustundagi so'zlarni o'ng ustundagi jumlalarga moslab qo'ying.
2. Nuqtalar o'rniga o'ng ustundagi mos keladigan so'zlarni joylashtirib ko'chiring.
Birinchi ... 1990-yil Tim Berners Li tomonidan ishlab chiqilgan.
|
Web-sahifa
|
Web-brauzerlar ...ni ko'rsatishni ta'minlovchi dastur
|
Tahrir menyusi
|
... yordamida qirqib olish, nusxa olish, joylashtirish amallari bajariladi.
|
Web-brauzer
|
|
| |
Yo„lda harakatni tashkil qilishning texnik vositalari

127
Harakatning tartibini belgilovchi yo„l belgi chiziqlariga yo„lning qatnov
qismiga, to„siqlarga va boshqa yo„l inshootlariga tushiriladigan chiziqlar, yozuvlar
va har xil belgilar kiradi.
Avtomobil yo„llarida harakatni tashkil qilishning samarali usullaridan biri
yo„l belgi chiziqlarini ishlatishdir. Yo„l belgi chiziqlarini ishlatish yo„l-transport
hodisalari sonining 30-50 % kamayishiga olib keladi.
Ishlatilish vazifasi bo„yicha yo„l belgi chiziqlari yo„l belgilariga ko„pincha
mos keladi. Lekin ko„pchilik hollarda yo„l belgi chiziqlari bir qator afzalliklarga
ega. Yo„l belgi chiziqlari haydovchilarni yon atrofga qarab chalg‟itmasdan,
nigohini yo„lning qatnov qismiga qaratgan holda ko„rsatmalar beradi, shuning
bilan birgalikda, ular haydovchiga yo„l belgilariga nisbatan uzoq muddat
mobaynida ta‟sir qiladi. Yo„l belgi chiziqlarining kamchiligiga tez edirilishi, iflos
va qor tagida ko„rinmasligini ko„rsatish mumkin.
Avtomobil yo„llarida yo„l to„siqlari transport vositalarining, piyodalarning
harakatini tartibga solish va yo„l - transport hodisalarining oldini olish hamda
ularning og‟irlik darajasini pasaytirish
uchun o„rnatiladi. Yo„l to„siqlariga
qo„yiladigan talablar GOST 26804-86 “Ograjdeniya dorojnie, metallicheskie
barernogo tipa. Texnicheskie usloviya” da keltirilgan. Yo„l sharoitining
o„zgarishiga qarab yo„l to„siqlarini qanday vaqtlarda ishlatish shartlari GOST
23457-86 “Texnicheskie sredstva organizatsii dorojnogo dvijeniya”da keltirilgan.
Yo„naltiruvchi qurilmalardan avtomobil yo„llarida keng foydalaniladi.
Yo„naltiruvchi qurilmalarga quyidagilar kiradi:
-
yo„naltiruvchi ustunchalar;
-
sun‟iy yoritgichli tumbalar;
-
xavfsizlik orolchalari.
Agarda ularga yo„l belgi chiziqlari yoki nur qaytaruvchi plenkalar
yopishtirilgan bo„lsa, yo„naltiruvchi qurilmalar vazifasini (ayniqsa kechasi) yo„l
to„siqlari ham bajarishi mumkin.
11.3. Yo„l belgilari va ularni o„rnatishga qo„yilgan talablar

128
11.3. Yo„l belgilari va ularni o„rnatishga qo„yilgan talablar
Avtomobil yo„llarida va shahar ko„chalarida yo„l belgilarini o„rnatish GOST
23457-86, ularning o„lchamlari esa GOST 10807-78 talablariga javob berishi
kerak. Avtomobil yo„llarida yo„l belgilari quyidagi ketma-ketlikda o„rnatilishi
kerak: ko„rsatuvchi (axborot-ko„rsatuvchi); imtiyoz; servis va tablichkalar;
ogohlantiruvchi; buyuruvchi; ta‟qiqlovchi.
O„rnatiladigan yo„l belgilarining
umumiy soni
yo„lda iloji boricha kam
bo„lishi kerak. Har bir o„rnatilayotgan ogohlantiruvchi yoki
ta‟qiqlovchi
yo„l
belgilari asoslangan bo„lishi shart va yo„l sharoiti yomonlashganligi oqibatida
ko„rilgan majburiy chora deb tushunilishi kerak. Shuning uchun ogohlantiruvchi va
ta‟qiqlovchi belgilar ko„pchilik hollarda vaqtincha o„rnatilib, ma‟lum yo„l sharoiti
yaxshilangandan so„ng olib tashlanishi kerak. Shuningdek, mavsumga qarab
o„rnatiladigan yo„l belgilarini ham vaqt o„tishi bilan tezda olib tashlash kerak.
Yo„l belgilarini shunday o„rnatish kerakki, ularni kunning yorug‟ vaqtida
ko„rish masofasi 150 m dan kam bo„lmasligi kerak. Haydovchiga u yoki bu
uchastkada o„rnatilgan belgini ko„rish masofasining qiymati shu uchastkadagi
tezlikning ikki barobariga yoki undan katta qiymatiga teng bo„lishi kerak. Bu
holatda yangi qurilayotgan yo„llar uchun tezlik hisobiy tezlikdan 70 % olinsa,
foydalanayotgan yo„llarda esa transport vositalarining 85 % tezligidan
oshmaydigan tezlik qabul qilinadi.
Ba‟zi hollarda o„rnatiladigan belgi bilan xavfli uchastka orasidagi masofa
aniqlanishi kerak bo„lgan vaqtda u quyidagi sxemaga 11.1-rasm va formulaga
asosan aniqlanishi mumkin.
Agar
2
V
=0 bo„lsa (to„liq to„xtash talab qilinsa), uchastkadagi tez yuruvchi
avtomobillarning tezligiga qarab «
l
» formulaga asosan quyidagi 11.1-jadvalda
ko„rsatilgan qiymatlarda o„zgaradi.
129
11.1-jadval
Tez yuruvchi avtomobillarning o„rtacha tezligi
r
o'
V
km/soat
120
100
80
60
40
l
m
254
200
147
99
56
Хавфли участка
11.1-rasm. Xavfli uchastkadan oldin qo„yiladigan yo„l belgisi
masofasini aniqlash sxemasi
l
- belgidan xavfli uchastkagacha bo„lgan masofa (m);
r
o'
V
- belgigacha
avtomobillarning o„rtacha tezligi (km/soat);
1
V
- haydovchining “
P
t
” reaktsiya
vaqtida
P
l
masofa o„tgandan keyingi tezligi (km/soat);
C
l
- xavfli uchastkagacha
sekinlashish masofasi (m);
2
V
- xavfli uchastka oldidagi tezlik (km/soat).
)
24
,
1
0112
,
0
(
8
,
25
2
)
2
9
,
0
(
r
o'
66
,
0
ур
V
V
ур
V
V
l
Yo„l xo„jaligi xodimlari yo„l belgilarini muntazam ravishda tozalab
turishlari va ko„rish uchun xalal berayotgan daraxt butalarini kesib turishlari kerak.
Ketma-ket joylashtirilgan yo„l belgilari aholi yashamaydigan yo„l uchastkalarida
50 m va aholi yashaydigan joylarda esa 25 m dan kam bo„lmagan masofada
o„rnatilishi lozim 11.2-rasm. Bunga chorrahalarda o„rnatiladigan yo„l belgilari
kirmaydi.
t
p
V
o„r
V
o„r
V
1
V
2
l
l
c
l
p
l
0
xavfli uchastka
|
Щзбекистон республикаси - bet 34

78
Joy relefidan kelib chiqib, yo„l o„q chizig‟i yo„nalishi, bo„ylama qiyaligi
tanlanadi va botqoqlik hamda murakkab joy sharoitlarini aylanib o„tish
ta‟minlanadi. Joy relefiga bog‟liq ravishda kichik ko„prik
va quvurlarga
yig‟iladigan suv miqdori aniqlaniladi. Joy relefidan kelib chiqib qurilish
qiyinchiligi, er ishlari hajmi va avtomobil yo„lini qurish tan narxi aniqlaniladi.
Yo„llarni loyihalashda joy qiyinchiligidan kelib chiqib ularni 5
ta darajaga
bo„lish mumkin 8.5-jadval.
8.5-jadval
Joy qiyinchilik
darajasi
1
2
3
4
5
Manzarani
nomlanishi
Tekis-
liklar
engil te-
paliklar
tez
o„zgaruvchan
tepaliklar
tog‟simon
joylar
Tog‟lar
Joy manzarasi qancha qiyinlashsa, bo„ylama
qiyalik shuncha oshib borib,
yo„l ilon izi bo„lib uzayadi 8.6-jadval.
8.6-jadval
Joy darajasi
1
2
3
4
5
Yo„lning uzayish
koeffitsienti
1.1
1.1-1.15
1.15-1.25
1.25-1.4
1.5
Omniquad Instant Remote Control 2.2.9 (www.omniquad.com)

|
Omniquad Instant Remote Control 2.2.9 (www.omniquad.com)
|
bet | 36/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastu Omniquad Instant Remote Control 2.2.9 (www.omniquad.com)
Omniquad Instant Remote Control yordam dasturining joriy versiyasi - 2.2.9 - yangi emas, ammo baribir o'z sinfidagi eng yaxshilaridan biri bo'lib qolmoqda.
Omniquad Instant Remote Control 2.2.9 yordam dasturi ish stoli orqali masofaviy kompyuterni to'liq boshqarish imkonini beradi. Ushbu yordamchi dasturning o'ziga xos xususiyati shundaki, u boshqariladigan shaxsiy kompyuterda mijoz qismini o'rnatishni talab qilmaydi. Masofaviy shaxsiy kompyuterga kirishda tegishli xizmat dastlab yashirin rejimda ishga tushiriladi va ushbu dastur yordamida boshqariladigan shaxsiy kompyuter foydalanuvchisi hech qanday bildirishnoma olmaydi va uning kompyuterini boshqarish to'xtatilganligini bilishning imkoni yo'q. Bu sizga ushbu yordam dasturidan foydalanuvchi harakatlarini yashirin monitoring qilish uchun foydalanish imkonini beradi. E'tibor bering, masofadan boshqarish pultining barcha yordamchi dasturlari foydalanuvchini oldindan ogohlantirmasdan shaxsiy kompyuterni boshqarish imkoniyatiga ega emas.
Dastur ishga tushganda tarmoq avtomatik ravishda skanerdan o'tkaziladi va tarmoq muhitidagi kompyuterlar dasturning asosiy oynasida ko'rsatiladi (7-rasm). Masofadan boshqarish tugmachasini bosish orqali istalgan kompyuterni tanlagandan so'ng, masofaviy kompyuterni boshqarish to'xtatiladi. Mahalliy foydalanuvchining ishi bloklanmagan. Bundan tashqari, ushbu yordam dasturini masofaviy shaxsiy kompyuterning ish stolini kuzatish rejimida ishga tushirish mumkin.
Guruch. 7. Omniquad Instant Remote Control 2.2.9 yordam dasturining asosiy oynasi
Masofadan boshqarish uchun siz shaxsiy kompyuterga kirish uchun tegishli huquqlarga ega bo'lishingiz kerakligini unutmang. Agar siz masofaviy kompyuterda xavfsizlik devoridan (xavfsizlik devori) foydalansangiz, sukut bo'yicha ushbu yordam dasturi tomonidan ishlatiladigan 6003 portini ochishingiz kerak. Bundan tashqari, Omniquad Instant Remote Control-ga boshqa har qanday portni belgilashingiz mumkin (va ochiq portlarni skanerlash mumkin).
Dasturning kamchiliklari shundaki, u bir vaqtning o'zida bir nechta masofaviy kompyuterlar bilan ulanishni qo'llab-quvvatlamaydi.
Yordamchi dasturning demo versiyasi 30 kunlik cheklangan amal qilish muddatiga ega, litsenziya narxi $39.
|
| |