nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sifatni boshqarish tizimi

|
Sifatni boshqarish tizimiSifatni boshqarish tizimi. Xizmatlar sifatini boshqarish tizimini 10.6-rasmda
ifodalangan sxemadan ko‘rish mumkin.
Sifatni boshqarish mehmonxona korxonasida xizmatlar tashkil etilishi va
ko‘rsatilishini nazorat qiluvchi boshqarish tizimlari bo‘lishini nazarda tutadi.
Axborot vositalari
Reklama prospektlari
Brifinglar
Har chorakda o‘tkaziladigan xodimlarning majlislari
Ish sifatining ko‘rsatkichlari
Xizmatchilar
O‘qitib-o‘rgatish
Har bir mijozga xizmat
ko‘rsatish
Jamoaning bahamjihatligi
Sotuvlar
Xizmatlar
Tirishqoqlik
Kasbiy mahorat
Professionalizm va noprofessionalizm
Ishga ijodiy yondashishni o‘rganish
Murakkab vaziyatdan chiqa olish
Sifatli xizmat
ko‘rsatish
menejmenti
E’tirof etish va
rag‘batlantirish
Yilning eng yaxshi xizmatchisi
Yilning eng yaxshi mehmonxonasi
Nomoddiy rag‘batlantirish
Mukofotlar
Xizmat ko‘rsatuvchi
xodimlar vakolatlarini
belgilash
Ish sifati bo‘yicha guruhlar tuzish
Xodimlarning vazifalarini belgilash
Mehmonlarning shikoyatlarini ko‘rib chiqish
Ishdagi kamchiliklarning oldini olish va bartaraf etish
Mijozning istaklarini
bajarish
Bozorni tadqiq qilish
Mehmonlarning fikr-mulohazalari
Sifat
Mijoz qanoatlanishi
lozim
Xizmatlar to‘plamini
kengaytirish
Yangixizmatlar joriy etish
Mijozlarga xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq
kamchiliklarni bartaraf etish
Mavjud xizmatlarning sifatini oshirish
E’tirof etish va
rag‘batlantirish
Yangiva doimiy mijozlarning ehtiyojlarini qondirish
Doimiy mijozlarga oid ma’lumotlar bazasi
Menejment
Nazoratsiz xizmat
ko‘rsatilishini tashkil
etish
Xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarga namuna tarzida
tashabbusni rag‘batlantirish
Umumiy madaniy saviyasini oshirish
Tashabbuskor xodimlarni rag‘batlantirish
Xizmat bo‘yicha ko‘tarilish imkoniyati
Ishga xalaqit beruvchi to‘siqlarni bartaraf etish
|
| |
EVAKUATSIYA CHIKISH JOYLARI VA YULLARINING MIQDORI VA O‘LCHAMLARINI ANIQLASH, QMQ TALABLARI

|
EVAKUATSIYA CHIKISH JOYLARI VA YULLARINING MIQDORI VA O‘LCHAMLARINI ANIQLASH, QMQ TALABLARI
|
bet | 17/28 | Sana | 22.06.2021 | Hajmi | 6,04 Mb. | | #15158 |
EVAKUATSIYA CHIKISH JOYLARI VA YULLARINING MIQDORI VA O‘LCHAMLARINI ANIQLASH, QMQ TALABLARI
Zilzila, yong‘in va suv toshqinlari kabi favqulodda vaziyatlar sodir bo‘lgan taqdirda bino va inshootlarda yashaydigan yoki ishlaydigan aholini muhofaza qilishda katta samaradorlikka ularni evakuatsiya qilish orqali erishiladi. Shuning uchun ham qurilishlarni loyihalashdagi asosiy vazifalardan biri bu – FVda binolardan aholini evakuatsiya qilish yo‘llarining rejaviy-konstruktiv yechimini ishlab chiqilishidir.
|
| |
O‘t o‘chiruvchi ko‘piklar

O‘t o‘chiruvchi ko‘piklar. Kimyoviy yoki havoli mexaniq ko‘piklar, ko‘pik hosil qiluvchi kukunlarni suyuq muhitda eritish yo‘li bilan hosil qilinadi. Buning uchun tarkibida javhar o‘rnini bosuvchi alyuminosulfat AL2(SO4)3 bilan ishqor o‘rniga natriy bikarbonat NaHCO3 moddalarining quruq holatdagi qorishmalaridan tayyorlangan kukun, maxsus moslamalarda bosim ostida suvga aralashtirib, elastik quvurlarda oqiziladi. +o‘lda o‘t o‘chirish balonlarida ko‘pik hosil qiluvchi javhar qismida,sulfat javhari H2SO4 yoki sulfat tuzi bilan oksidlangan temir Fe2 (SO4)3 moddalarining aralashmasi ishlatiladi.
EKOLOGIYA QISMI - Tushuntirish xati

EKOLOGIYA QISMI
Diplom loyixasining mavzusi Samarqand chorsu galereyasi interyeryerlari dizayn yechimi
Ekologiya qismi buyicha
Loyixa kilinayotgan ob'ekt qurilishining atrof-muxitga ta'sirini baxolash va ekologik taxlil qilish.
Loyixa qilinayotgan ob'ekt qurilishining atrof-muxitga ta'sirini baxolashda quyidagilarni o‘rganib chiish va bajarish talab etiladi:
1.Loyixa kilinayotgan ob'ekt kuriladigan joyning (xududning) fiziko-geografik va iklim sharoitlari;
2.Xududning ekologik xolati va mavjud ta'sir etuvchi manbalar;
3.Xududning tuprogi,yer osti va yer usti suv resurslari;
4.Xududning o‘simlik va xayvonot dunyosi,axoli salomatliligi;
5.Xududning mavjud tabiiy ekologik xolatini baxolash;
6.Loyixa yechimini va texnologik yechimning alternativ variantlarini ekologik taxlil kilish;
7.Ob'ekt kurilishida atrof-muxitga ta'sir etuvchi omillarni (kimyoviy moddalar,shovkin,tabiiy resurslardan foydalanish,kattik chikindilar) baxolash;
8.Kurilish davomida va ishlab chikarishda ro‘y berishi mumkin bo‘lgan avariya (xalokatli) xolatlarni va ularning atrof-muxitga ta'sirini taxlil kilish;
9.Ob'ekt kurilishining atrof-muxitga ta'sir etish xarakteri;
10. Ob'ekt kurilishining atrof-muxitga salbiy ta'sirini kamaytirish bo‘yicha tadbirlar va takliflar;
11.Ob'ekt kurilishidan so‘ng xududning ekologik xolatini oldindan taxlil kilish.
Loyixa kilinayotgan ob'ekt kuriladigan joyning (xududning) fiziko-geografik va iklim sharoitlari;
Loyixa kilinayotgan ob'ekt Samarqand shahrida kuriladi.
Ob'ektdan ma'lum bir masofada Registon maydoni joylashgan.
Iklim sharoiti keskin kontinental, zaharli moddalarning biologik faolligi ta'siri umumiy va mahalliy.
|
Xududning mavjud tabiiy ekologik xolatini baxolash

5.Xududning mavjud tabiiy ekologik xolatini baxolash;
Loyixa kilinayotgan ob'ekt kuriladigan joyning fiziko-geografik va iklim sharoitlari, tuprogi, yer ostki va yer ustki suv xavzalari, o‘simlik va xayvonot dunyosi, mavjud ta'sir etuvchi omillar o‘rganib chikildi. Umuman olganda xududning mavjud ekologik xolati konikarli, atrof-muxitga sal'biy ta'sir ko‘rsatadigan manbalar kuzatilmadi.
6. Loyixa yechimini va texnologik yechimning alternativ variantlarini ekologik taxlil kilish;
Diplom loyixasi bo‘yicha
Galereya kurilishi rejalashtirilgan.
Ob'ekt bo‘yicha batafsil ma'lumot: Ob'ekt 1 ta asosiy bino, hududning landshaft dizayni, binoning kompleks dizayn yechimi, bino interyerlari yechimi.
Ob'ekt poydevori quyma beton, devori g‘isht, tom yopma gumbaz.
Kurilish jarayoni kuyidagi asosiy texnologik boskichlardan tashkil topadi:
Kurilish maydoni o‘lchamlarini aniklash:
-Poydevorlar uchun zavur kazish;
-Poydevorlar tagidagi zaminni mustakamlash va tekislash;
-Bino devorlarini ko‘tarish va tomini yopish;
-Suvok va pardoz ishlarini olib borish;
-Elektr,suv ta'minoti va tabiiy gaz tarmoklarini o‘tkazish;
-Kuchalarni tekislash va obodonlashtirish.
Ob'ektning umumiy yer maydoni shundan, ko‘kalamzorlashtirilgan maydon Fzel.n =_m2,kurilish egallagan maydon Fstr =_m2,kattik koplamali (asfaltlangan,plitka yotkizilgan va x.k.)
Ob'ekt kurilishida loyixa kilingan yechimga alternativ bo‘lgan yechimni ekologik nuktai nazaridan takkoslash (masalan, bino tomi yopilmasi loyixada prof.nastildan kurilishi ko‘zda tutilgan. Alternativ variant-shiferdan. Takkoslash: prof.nastil-ruxlangan po‘lat list zanglamaydi, ranglash talab kilinmaydi, yengil, montaj ishlari ancha tezlashadi. Alternativ variant-shifer transpartirovka va montaj vaktida ko‘p sinadi. Eng asosiysi shifer tarkibida asbest moddasi bor. Asbest xavflilik toifasi bo‘yicha birinchi toifaga mansub, atrof-muxitga va kishi salomatligiga sal'biy ta'sir ko‘rsatadi).
|
Bajardi: Isoqjanova Zilola

Bajardi: Isoqjanova Zilola
Download
7,68 Mb.
Sana
16.05.2024
Hajmi
7,68 Mb.
#237101
Bog'liq
falsafa
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Falsafa fani
MUSTAQIL ISH
Bajardi:Isoqjanova
Zilola
Tekshirdi:
Azizova M
TOSHKENT 2024
Download
7,68 Mb.
Download
7,68 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bajardi: Isoqjanova Zilola
Download
7,68 Mb.
Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi

|
Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi
|
bet | 4/6 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 496,44 Kb. | | #254708 |
Bog'liq jaxon1Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi
Afsuski, insoniyat sivilizatsiyasining rivojlanishi natijasida tabiatga, unda kechayotgan jarayonlarga salbiy ta’sir ko‘rsatilmoqda. Daryolar, dengizlar va okeanlarning ifloslanishida diffuziya jarayoni muhim rol o'ynaydi. Suv ob'ektlarining ifloslanishi ularda hayotning yo'qolishiga olib keladi. Bundan tashqari, ifloslangan suvda issiqlik chiqishi bilan kimyoviy reaktsiyalar sodir bo'ladi. Suvning harorati ko'tariladi, suvdagi kislorod miqdori kamayadi, bu suv organizmlari uchun yomon.
Diffuziya hodisasi tufayli havo turli zavod chiqindilari, chiqindi gazlar bilan ifloslanadi, buning natijasida insonning zararli chiqindilari tuproqqa, suvga kirib boradi, keyin hayvonlar va o'simliklarning hayoti va faoliyatiga zararli ta'sir ko'rsatadi
Diffuziyaning inson hayotiga ta'siri
Inson organizmida sodir bo'ladigan ko'plab fiziologik jarayonlar diffuziya hodisasiga asoslanadi: nafas olish, ichakdagi ozuqa moddalarining so'rilishi va boshqalar.. Biz diffuziya tufayli ham organizm tomonidan so'rilgan dori-darmonlarni qabul qilish orqali o'zimizni ko'plab kasalliklardan himoya qila olamiz.
Diffuziya inson faoliyatining turli sohalarida keng qo'llaniladi. Metalllarni diffuziya bilan payvandlash bu hodisaga asoslanadi. Qismlar kuchli vakuumli yopiq payvandlash kamerasiga joylashtiriladi, siqiladi va 800 darajaga qadar isitiladi. Bunday holda, materiallar atomlarining intensiv o'zaro tarqalishi sodir bo'ladi. Diffuziyali payvandlash asosan elektron va yarimo'tkazgich sanoatida, nozik muhandislikda qo'llaniladi.
Diffuziya hodisasi suv bilan birga qizdirilgan lavlagi chiplaridan shakar sharbatini olish uchun ham qo'llaniladi.
Inson o'z xavfsizligini ta'minlash uchun diffuziya xususiyatlaridan foydalanishni o'rgandi. Biz uyda ishlatadigan tabiiy yonuvchi gaz rangsiz va hidsizdir. Oqish bo'lsa, uni sezish mumkin emas, shuning uchun tarqatish stantsiyalarida gaz odam tomonidan osongina seziladigan o'tkir, yoqimsiz hidga ega bo'lgan maxsus modda bilan aralashtiriladi.
|
| |
-rasm. Mehmonxonada sifatni boshqarishning konseptual modeli

115
Mijozlarning shikoyatlaridan raqiblar oldida muayyan ustunlikka erishish
manbai sifatida foydalanuvchi mehmonxonalar mazkur ustunlikni boy bermaslik
uchun shikoyatlarga ishlov berishning oqilona mexanizmini yaratadilar. Shikoyatlar
ishni takomillashtirish yo‘llarini ko‘rsatadi, norozi mijozni qanoatlantirish imkonini
beradi.
O‘tkazilgan tadqiqotlar namunali mehmonxona strategik rejalashtirish tizimining
mavjudligi, rahbariyatning xizmatlar sifatini oshirishga intilishi, xizmat ko‘rsatish
standartlarining yuqoriligi, xizmatlar ko‘rsatilishi ustidan nazorat tizimi,
iste’molchilarning
shikoyatlarini
qondirish
tizimining
mavjudligi
bilan
tavsiflanishini ko‘rsatdi. Bunda xodimlarga va haridorlarning qanoatlanganlik
darajasiga alohida e’tibor beriladi.
Uzum boshi, g‘ujumi va urug‘i, uzum boshining yirikligi, tig‘izligi

|
Uzum boshi, g‘ujumi va urug‘i, uzum boshining yirikligi, tig‘izligiBog'liq UZUMChILIK3.4. Uzum boshi, g‘ujumi va urug‘i, uzum boshining yirikligi, tig‘izligi,
shakli, undagi g‘ujumlarning soni
tok turlariga, navlariga va qo‘llaniladigan
agrotexnologiyalariga ko‘p jihatdan bog‘liqdir. Uzum boshi yirik va sifatli
bo‘lishida undagi shingillar soniga va katta yoki
A
7-rasm.Uzum g‘ujumi(donasi)ning ko‘ndalang
kesilgan holati.
A
-
g‘ujumning uzunasiga
kesik holati; a - meva o‘rni; b- g‘ujumga
uning bandidan boradigan nay to‘dasi;
v - urug‘; g-po‘stloq osti to‘rsimon naylar
bilan birikkan nay to‘da; d - meva po‘sti.
kichikligiga hamda uzum mevalarining tig‘iz va hajmining katta-kichikligiga qarab
belgilanadi.
Shuningdek, yorug‘lik, issiqlik, shamol va oziqa moddalarining qanday
taqsimlanganligiga qarab, u yoki bu darajada
ta’sir qiladi.
G’ujumlari (Uzum mevasi donalari) ning yirikligi, ya’ni kattaligi ham tok
navlariga va g‘ujumlaridagi urug‘ soniga bog‘liqdir. G’ujumda, odatda, 1-3 tagacha
urug‘ bo‘lishi mumkin. G’ujumda urug‘ qancha ko‘p bo‘lsa, u shuncha yirik bo‘ladi
va hosildorlikka ta’sir qiladi.
Ma’lumki, kishmishbop uzum navlarida urug‘ bo‘lmaydi, uning o‘rniga yaxshi
rivojlanmagan rudiment (rivojlanmagan urug‘)lar bo‘ladi. Kishmishbop uzum
navlariga qarab, har bir rudimentning vazni 6 mg dan 14 mg gacha bo‘lishi mumkin.
g
A
8-rasm. Uzum urug‘ining old(qorin) va orqa
tomondan ko‘rinishi.
A - qorin tomoni; B - orqa
tomoni; a - egatcha; b - urug‘ choki; v -
xalaza; g
-
qorin tomonidagi o‘yiq; d -
tumshuqcha.
32
Bu ko‘rsatgichlarni shu muhit sharoitida (belgilangan sharoitda) saqlash talab
etiladi.
|
| |
-Mavzu. Tok o‘simligining yillik rivojlanishi davrlari

3-Mavzu. Tok o‘simligining yillik rivojlanishi davrlari. Reja: 3.1. Barg tuzilishi
3.2. Tok gullari
3.3. To‘pgul (sho‘ra) va gul
3.4. Uzum boshi, g‘ujumi va urug‘i
3.5. Jingalak
Tayanch suzlar. Rvojlanish davrlari barg. Gullari tupgul uum boshi gujum
urug jingaak.
3.1. Barg tokning vegetativ organlaridan biridir . Uning hayotiy faoliyatida
muhim rol o‘ynaydi. Barg yordamida quyosh nuri ta’sirida fotosintez jarayoni
vujudga keladi, ya’ni anorganik moddalar organik holatga o‘tadi. Barg orqali sodir
bo‘ladigan transpirasiya hodisasi o‘simlik organlarini qizib ketishidan asraydi,
28
o‘simlikda suv va oziqa moddalarining harakatini izga tushiradi. Barglarning nafas
olishi natijasida metabolizm jarayonlari uchun kerak bo‘lgan energiya ajraladi.
Barg o‘simlik bilan tashqi muhit o‘rtasidagi gaz almashinuvida muhim rol
o‘ynaydi.
3-rasm. Tok barglarining uzum navlariga qarab, barg va barg bandi shakllarining tuzilishi.
Tok
bargi bandning uzunligi va barg yaprog‘ining shakli tok navlariga qarab har xil bo‘ladi. Tok bargi, ko‘pincha, 3 yoki 5 kertikli bo‘lib, har bir bo‘laklar
o‘rtasida o‘yiqlar bo‘ladi. Barg sathi silliq, burishgan shaklda bo‘ladi. Barg
yaprog‘ining orqa tomoni ko‘pincha tuklar bilan qoplangan bo‘ladi. Barglar toklar
rivojlanishi uchun muhim o‘ringa egadir. O‘simlikda, ya’ni tokda bargni tashqi
muhit omillaridan himoya qiladi, suv, asosan, barglar orqali bug‘lanadi. Bu esa
o‘simlik tanasidagi haroratni biroz pasayishiga olib keladi va uni haddan tashqari
qizib ketishidan saqlaydi, bu o‘simlikni o‘sishi, hosil shakllanishiga me’yor
darajasida ta’sir qiladi.
29
4-rasm. Tok barglarining uzum navlariga qarab, barg va barg bandi shaklining old va orqa
tomondan ko‘rinishi.
Xududning tuprogi, yer osti va yer usti suv resurslari

3. Xududning tuprogi, yer osti va yer usti suv resurslari;
Kurilish joyining tuprogi: yerning eng 1,0-1,5 metri o‘simlik chikindilaridan iborat unumdor tuprok,ikkinchi pastki katlami mikroorganizmlar, uchinchi katlam minerallardan iborat.
yer osti suvlari 12metr chukurlikda joylashgan.Beton va kurilish konstruksiyalariga nisbatan agressiv emas.yer osti suvi korbanatli.
yer osti suvlarini ichimlik uchun ishlatish mumkin.
Kurilish maydoniga yakin joydan yer ustki suv xavzasi qurilishi mo‘ljallangan.
|
O‘zbekiston tuproqlari - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

38
hosil olishda qo‘shimcha oziq moddalar bilan oziqlantirishni talab etadi. Oziq
moddalar yer yuzasidan pastki qatlamlarga qarab borgan sari,
yanada kamayib
boraveradi. Bo‘z tuproqli yerlar haydalma qatlamida chirindi 0,6-0,8-1% atrofida
bo‘lib, kashtan tuproqda u 2-3 %ni tashkil qiladi.
Tuproq strukturasini me’yor darajasida saqlash, namlikdan to‘g‘ri foydalanish
maqsadida, O‘zbekiston sharoitida ko‘p yillik dukkakli ekinlar ekish, ularni ko‘kat
o‘g‘it
sifatida haydab tashlash, yerni chuqur qilib haydashni va vaqti-vaqti bilan
yumshatib turish, tuproqqa yetarli miqdorda qatlamlab organik va mineral o‘g‘itlar
solib turish yaxshi samara beradi.
Yuqorida aytib o‘tilganidek, O‘zbekistonning tuprog‘i nihoyatda xilma-xildir.
Shunga ko‘ra, biz bog‘dorchilik mintaqalariga taalluqli ayrim tuproq turlari haqida
qisqacha to‘xtalib o‘tishni joiz deb topdik.
Sug‘oriladigan och tusli bo‘z
tuproqlar.
Och tusli bo‘z tuproqlar O‘zbekiston
yerlarining tekislik qismida joylashgan. Shundan 3/1 qismi suv manbalari yaqinida
bo‘lib, u yerlarda dehqonchilik qilish, ekinlardan mo‘l hosil olish uchun juda qulay
yerlardir. Sug‘oriladigan och tusli bo‘z tuproqlar Mirzacho‘lning sharqiy qismida,
Farg‘ona vodiysining tog‘oldi qiyaliklarida hamda vodiyning g‘arbiy va markaziy
qismidagi
yuqori hududlarida, Zarafshon daryosining o‘rta qismida, Qashqadaryo
vodiysida, Surxondaryo daryolarining quyi qismlarida tarqalgan.
Och tusli bo‘z tuproqlar tuzilishi
hamda xossalariga qarab, yangidan
sug‘orilayotgan va qadimdan sug‘orib kelinayotgan bo‘z tuproqlarga bo‘linadi. Vu
yerlarda katta-katta massivlarda bog‘-rog‘lar,
barpo etib, ayniqsa qishki meva va
uzum navlarini ekib, ko‘plab shirin-shakar mevalar yetishtirish mumkin.
Tipik bo‘z tuproqlar - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

39
Surxondaryoning yuqori terassalarda hamda ularga tutashgan tog‘ osti qiyaliklarida
ham uchraydi.
To‘q tusli bo‘z tuproqlar
. To‘q tusli bo‘z tuproqlar tog‘oldilarida, tog‘ yon
bag‘irlarining quyi qismlarida tog‘oldi qiyaliklarida va tog‘lar oralig‘idagi
daryo
vodiylarida tarqalgan. Asosan dengiz sathidan 800-1400m balandlikda, shuningdek,
Turkiston, Oloy tog‘ tizmalari, Nurota va Zarafshon tog‘ tizmalarining nam kamroq
bo‘ladigan yon bag‘irlarida 1600 m gacha balandlikda uchraydi.
To‘q tusli bo‘z tuproqlarda chirindi qatlamining qalinligi 16-20 sm bo‘lib,
chimli gorizontining qalinligi 40-80 sm keladi. Karbonatlarniig asosiy qismi 50 -100
sm chuqurlikda joylashgan.
Tog‘oldi mintaqasida bu xildagi tuproqning ustki qatlamini ko‘pincha suv
yuvib ketib, uning unumdorligini pasaytirib yuboradi.
Keyingi yillarda yangi
irrigatsiya inshootlari qurilishi munosabati bilan to‘q tusli bo‘z tuproqlar maydoni
ancha kengaymoqda. Bo‘z tuproqlar bog‘ va tokzor barpo etish uchun eng yaxshi
yerlardan hisoblanadi. Respublikada bo‘z o‘tloq, o‘tloq bo‘z tuproqlar 783000 ga,
shundan sug‘orib dehqonchilik qilinadigan yerlar-423000 gektarni tashkil etadi.
Jigarrang tusli va tog‘ o‘rmon tuproqlar o‘rtacha balandlikdagi tog‘li yerlarda,
dengiz sathidan 1400-2300 m gacha balandlikda katta maydonlarni egallaydi.
O‘simliklar mo‘tadil ilik iqlim sharoitida rivojlanadi. Yiliga 600-1500 mm gacha,
ayrim joylarda esa 1800 mm gacha yog‘in yog‘adi.
Yozning ikkinchi yarmi va
kuzning birinchi yarmida yog‘ingarchilik deyarli bo‘lmaydi.
Bu xildagi
tuproqlarning ustki qismi
chirindiga nihoyatda boy, ostki-chuqurroq
qatlamda esa
kamroq. Shuningdek uning tarkibida zararli tuzlar (bi, gidrokarbonatlar) joylashgan.
Ustki qatlami fosfor va kaliyga boy. Suvni yaxshi singdiradi.
Jigarrang tusli tuproq strukturali bo‘lganligi uchun suv: eroziyasiga chidamli,
g‘ovakligi, qovushqoqligi, shuningdek suv-havo o‘tkazish xossalari yaxshiligi bilan
ajralib turadi. Jigarrang tusli tuproq tarqalgan mintaqada yog‘inlarning ko‘p tushishi,
sug‘ormasdan meva-chevalar
yetishtirishga imkon beradi
Oziq moddalarga - «Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»

|
«Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»
|
bet | 19/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Oziq moddalarga talabi. Makkajo‘xori donga ekilganda 1 tonna hosil uchun 24,6 kg azot, 9,9 kg fosfor va 25,5 kg kaliy sarf bo‘lar ekan. Azot yetishmasa boshlang‘ich davrda o‘sish rivojlanish kechikadi, ro‘vagi yaratilishi kechikadi. Maksimal talabi azotga ro‘vaklash davridan 2 xafta burun bilinadi va 20 kundan keyin so‘talash va don hosil bo‘lish. Agar azot yetishmasa barglari sarg‘ayadi. O‘simlikni fosforga bo‘lgan talabi sut-mum pishish davri hisoblanadi. Fosfor o‘simlikda 0,30-0,35% hisobida quruq massaga nisbatan bo‘ladi. Fosfor asosan urug‘ida va murtagida . Fosfor yetarli bo‘lganda urug‘ni tez unib chiqishiga, ildizni yaxshi rivojlanishiga, urug‘ning pishishiga hosilni oshishiga, ta’sir qiladi. Fosfor
kam bo‘lsa 0,20% (quruq massaga nisbatan) hamma jarayonlarga salbiy ta’sir qiladi va barg qizil tuska kiradi.
Kaliy ko‘p miqdorda talab qilinadi, urug‘ni unib chiqishidan so‘talash va ro‘vaklashgacha 10-12 kun ichida talab qiladi. Kaliy hamma a’zolarida, kalsiy bargida va poyasida, oz miqdorda urug‘da uchraydi. Magniy urug‘da ko‘p, boshqa a’zolarida kam uchraydi.
Rivojlanish davri-makkajo‘xorida o‘sish va rivojlanishning quyidagi davrlari mavjud: maysalanish, nay o‘rash, ro‘vaklanish, gullash, donni pishishi. Davrlar oraligi navni xususiyatlariga qarab ob-havo sharoiti va ishlov berilishiga qarab o‘zgarib boradi. Makkajo‘xori birinchi davrda sekin o‘sadi, lekin ildiz sistemasi o‘sishta tezlashadi va rivojlanadi. Ro‘vak va so‘ta hosil bo‘lish davrida sutkada 8-12 sm o‘sadi. Gullagandan keyin o‘sish to‘xtaydi. Asosiy davr ro‘vak va so‘ta hosil bo‘lish davridir. Eng ko‘p massa sut pishish davrida bo‘ladi. Yuqori hosil olish uchun makkajo‘xori o‘simligi 40,70 ming m2 barg maydoni hosil qilishi zarur.(O‘s.fiziol, Nichipor)
Navlar: O‘zbekistonda mahalliy seleksiya navlari, duragaylaridan Vatan,Qora suv-350 AMV, Kremnistaya UzROS, Uzbekskaya zubovidnaya, O‘zbekiston-306-AMV, O‘zbekiston-420 VL, O‘zbekiston-601 YeSV va xorijdan keltirilgan (Fransiya, Germaniya ,Moldaviya, Vengriyadan) navlar va duragaylar ekilmoqda.
|
| |
Qattiq jismlarda diffuziya

|
Qattiq jismlarda diffuziya
|
bet | 6/6 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 496,44 Kb. | | #254708 |
Bog'liq jaxon1
Qattiq jismlarda diffuziya juda sekin sodir bo'ladi, agar umuman bo'lmasa. Darhaqiqat, qattiq jismlar mavjudligi bilan tavsiflanadi va barcha zarralar tartibli tarzda joylashtirilgan.
Qattiq jismlarning tarqalishiga oltin va qo'rg'oshin misol bo'ladi. Bir-biridan 1 metr masofada, 20 C xona haroratida joylashgan bu moddalar asta-sekin bir-biriga kirib boradi, ammo bularning barchasi juda sekin ketadi, bunday diffuziya 4-5 yildan keyin sezilarli bo'ladi.
Suyuqliklarda diffuziya
Suyuqliklarda diffuziya tezligi qattiq jismlarga qaraganda bir necha baravar yuqori. Suyuqlikdagi zarralar orasidagi bog'lanishlar ancha zaif (odatda ularning energiyasi tomchilar hosil bo'lishi uchun etarli) va zarrachalarning ikki moddaning molekulalariga o'zaro kirib borishiga hech narsa xalaqit bermaydi.
To'g'ri, diffuziya qanchalik tez sodir bo'lishi suyuqliklarning tabiati va konsistensiyasiga bog'liq, quyuqroq eritmalarda u sekinroq sodir bo'ladi, chunki suyuqlik qanchalik qalin bo'lsa, undagi molekulalar orasidagi bog'lanishlar shunchalik kuchli bo'ladi va molekulalar va zarralar uchun shunchalik qiyin bo'ladi. bir-biriga kirib borish. Misol uchun, ikkita suyuq metalni aralashtirish bir necha soat davom etishi mumkin, suv va kaliy permanganatni aralashtirish (yuqoridagi misoldan) bir daqiqada amalga oshiriladi.
Gazlardagi diffuziya
Gazlarda diffuziya suyuqliklarga qaraganda tezroq sodir bo'ladi, gazsimon moddalarning zarralari o'rtasida deyarli hech qanday bog'lanish mavjud emas va bir-biriga yopishmagan zarralar boshqa gazlarning molekulalariga kirib, bir-biri bilan oson aralashadi. Gazlarning tarqalishida kichik tuzatishlar faqat amalga oshirilishi mumkin
Xulosa
Yuqoridagilardan kelib chiqib xulosa qilishimiz mumkinki, diffuziya hodisasi o’simliklar, hayvonlar va odamlar hayotining asosiy umumiy shartlaridan biridir. Bu hodisasiz er yuzida hayot bo'lishi mumkin emas edi.
Yovvoyi tabiatdagi diffuziya hodisasining borishini yaxshilash uchun odamga maxsus biror narsa qilish kerak emas. Siz shunchaki o'zingizning faoliyatingiz bilan atrof-muhitning ifloslanishini istisno qilishingiz kerak, chunki insonning aybi bilan bu hodisa daryolar, dengizlar va okeanlar, tuproq va Yer atmosferasining ifloslanishida muhim rol o'ynaydi.
Quyosh alangasida, uzoq yulduzlarning hayoti va o'limida, biz nafas olayotgan havoda, hamma joyda qudratli va umumbashariy tarqalishning namoyon bo'lishini ko'ramiz.
Adabiyotlar ro'yxati
1. Alekseev S.V., Gruzdeva M.V., Muravyov A.G., Gushchina E.V. Ekologiya bo'yicha seminar. M. AO MDS, 1996 yil
2. Peryshkin A.V.Fizika 7-sinf. – M.: Bustard, 2005. – 189 b.
3. Proxorov A.M. Jismoniy ensiklopedik lug'at. 1995 yil
4. Ryzhenkov A.P.Fizika Inson muhiti. - M.: Ta'lim, 1996 yil. – 48 s.
5. Shaxmaev N. M. va boshqalar Fizika 7. M .: Mnemozina, 2007.
6. Bolalar uchun ensiklopediya.T.19. Ekologiya: 33 jildda / Ch. ed. Volodin V. A. - M .: Avanta +, 2004 - 448 b.
7. http://www.wikipedia.org
.
|
| |
Qaysi agrotadbirlar me’yor darajasida bajarilmasa, tok tuplarini sovuq

111
98.Toklarning kurtaklariga zarar bermasdan, yuqori va sifatli hosil olish
uchun qaysi muddatda tok ochish tavsiya etiladi?
*
A) Mart oyining 2-yarmida
B) Fevral oyining o‘rtalarida
C) aprel oyiningo‘rtalarida
D) may oyining boshlarida
99.Tok tupi organlarida plastik moddalarning ko‘p to‘planishi qanday ijobiy
xususiyatga ega?
*
A) Tok kurtaklari va novdalarning sovuqqa chidamliligini oshiradi
B) Hosilni oshiradi
C) O‘sishini tezlashtiradi
D) Ildizlarini mustahkamlaydi
100. Qishki, bahorgi qora sovuqlardan qanday agrotexnik tadbir tok
novdalarilarini asrashi mumkin?
*
A) Sug‘orib turish
B) Yerni haydash
C) O‘g‘itlash
D) Tup oralariga ishlov berish
101.Uzumning yangi navini yaratishda eng asosiy omillar qay biri ?
*
A) Irsiy B) Genetik
C) Fenotipik D) Antropogen
102.Tokning zangi yo‘g‘onligi necha sm va undan yuqori bo‘ladi?
*
A) 40sm C) 20sm
D) 50sm B) 30sm
103.Hosil beruvchi tokzorlarga qaysi muddatda organik o‘g‘itlar kiritilishi
ma’qul?
*
A) 8-10 B) 10-12 
C) 5-6 D) 7-9

108
67. Hosil beruvchi tokzorlarda xomtok qasi vaqtda qiliniadi?
*
A) Gullashgacha B) Kurtak chiqarish paytida
C) Gullagandan keyin D) Uzum g‘ujumlari g‘o‘ra paytida
68.Tokning qutbliligini qaysi usullar yordamida yo‘qotiladi?
*
A) Barcha javoblar to‘g‘ri
B) Novdalarni kalta kesish va gorizontal holda bog‘lash
C) Novdalarni yoy holida egib, o‘rinbosar kurtaklar qoldirish
D) Burcha hamda uyg‘onmagan, zaxira kurtaklarning rivojlanishini tezlashtirish
69
.Tokni yashil organlari bilan olib boriladigan tadbirlar tizimi nima deb aytiladi?
*
A) Fitotexnika B) Agrotexnika
C) Xlorofill D) Xomtok
70.Tok novdalari uchini chilpish orqali hosildorlikni necha foizga oshirish
mumkin?
*
A) 20-22% B) 15-20%
C) 25-28% D) 5-10%
71. O‘zbekiston tuproq-iqlim sharoitida qaysi xo‘raki uzum navi kechpishar
hisoblanadi?
*
A) Pushti toyfi B) Husayni kelin barmoq
C) Qora janjal D) Rizamat
72
.
O‘zbekistonda eng ko‘p ekiladigan mayizbop uzum navini aniqlang
*
A) Qora kishmish B) Oftobi
C) Perlet D) Kishmish Samarqand
73.Urug‘siz uzum navlari guruhini ko‘rsating
*
A) Oq kishmish, Qora kishmish, Kishmish botir, Kishmish So‘g‘diyona
B) Kishmish Zarafshon, Qora kaltak, Charos, Pobeda
C) Kishmish Samarqand, Rizamat, Pushti parkent
D) Kishmish Xishravi, Kattaqo‘rg‘on, Qizil kishmish
74.Kechki xo‘raki uzum navlariga qaysi navlar kiradi?
*
A) Pushti Toyfi, Oktyabr, Kattaqo‘rg‘on, Nimrang
B) Pushti Toyfi, Pushti parkent, Qora janjal
C) Go‘zal qora, Kishmish Samarqand, Rizamat
D) Kattaqo‘rg‘on, Qizil kishmish , Rkatsiteli, Pushti muskat
Uzum teruvchi ishchining bir kunlik uzum terish me’yori qancha?

110
C) 12-14% D) 5-10%
90.Mayiz tayyorlanadigan uzum tarkibidagi qand miqdori necha foizdan
kam bo‘lmasligi lozim?
*
A) 25-30% B)16-18%
C) 12-14% D) 20-25%
91. Tokzorlarni qayta ishlashda qaysi agrotadbirlar bajariladi?
*
A) Barcha javob to‘g‘ri
B)Xo‘jalik maydoni geodezik s’emka qilinadi
C) Uzumzor inventarizatsiya qilinadi
D) Qayta tiklash bo‘yicha umumiy reja tuziladi
92. O‘zbekiston sharoitida tok tuplarini kalta qilib qirqilganda
uzum zanglari necha yoshida eng ko‘p hosil beradi?
*
A) 8-12 yoshida B)16-18yoshida
C) 12-14yoshida D) 30-40 yoshida
93. O‘zbekiston sharoitida tok tuplarini o‘rta qilib qirqilganda
uzum zanglari necha yoshida eng ko‘p hosil beradi?
*
A) 4-6 yoshida B)16-18yoshida
C) 8-12yoshida D) 10-12 yoshida
94. Tok tuplari erta bahorgi va kech kuzgi qora sovuqlarda necha gradusda
zararlanadi?
*
A) 6-8 B)10-12
C) 4-5 D) 12-14
95.Erta kuzgi, kuchsiz sovuqlarning tok organlariga zararini ko‘rsating
*
A) Barcha javob to‘g‘ri
B)Ko‘p ko‘zcha(kurtak)lar nobud bo‘ladi
C) Novdalarning to‘qimasi zararlanadi
D) Tupdagi ko‘p yillik organlarining to‘qimasi zararlanadi
"Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi" taqdimoti

|
"Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi" taqdimoti
|
bet | 3/6 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 496,44 Kb. | | #254708 |
Bog'liq jaxon1"Diffuziyaning zararli namoyon bo'lishi" taqdimoti
Korxonalar mo'rilari atmosferaga karbonat angidrid, azot oksidi va oltingugurt chiqaradi. Atmosferada karbonat angidrid gazining ko‘p bo‘lishi Yerning tirik dunyosi uchun xavfli bo‘lib, tabiatdagi uglerod aylanishini buzadi va kislotali yomg‘irlarning paydo bo‘lishiga olib keladi. Daryolar, dengizlar va okeanlarning ifloslanishida diffuziya jarayoni katta rol o'ynaydi. Dunyo bo'ylab har yili sanoat va maishiy chiqindi suvlar taxminan 10 trillion tonnani tashkil qiladi.
Suv ob'ektlarining ifloslanishi ulardagi hayotning yo'qolishiga olib keladi va ichimlik uchun ishlatiladigan suvni tozalash kerak, bu juda qimmat. Bundan tashqari, ifloslangan suv paydo bo'ladi kimyoviy reaksiyalar issiqlik chiqishi bilan. Suv harorati ko'tariladi, suvdagi kislorod miqdori esa kamayadi, bu suv organizmlari uchun yomon. Suv haroratining ko'tarilishi tufayli ko'plab daryolar qishda muzlamaydi.
Sanoat quvurlari, issiqlik elektr stantsiyalari quvurlari, maxsus filtrlar o'rnatilgan zararli gazlar chiqindilarini kamaytirish uchun. Suv havzalarining ifloslanishini oldini olish uchun qirg'oq yaqinida axlat, oziq-ovqat chiqindilari, go'ng va turli xil kimyoviy moddalar tashlanmasligini ta'minlash kerak.
Chekuvchilar har yili atmosferaga ultrabinafsha nurlar ta'sirida 720 tonna gidrosiyan kislotasi, 384 ming tonna ammiak, 108 ming tonna nikotin, 600 ming tonna smola va 550 ming tonnadan ortiq uglerod oksidi chiqaradi. O'rtacha, tamaki tarkibidagi barcha turdagi moddalarning 25% chekish paytida yonib ketadi va yo'q qilinadi; 50% atrof-muhitga kiradi; 20% chekuvchining tanasiga kiradi va faqat 5% sigaret filtrida qoladi.
Tamaki tutunining harorati chekish paytida og'izga kiradigan havo haroratidan 35-40 daraja yuqori bo'lib, bu og'izda haroratning keskin pasayishiga olib keladi. Bitta sigaretani chekish paytida 15-20 ta shunday o'zgarishlar yuz beradi, bu tish emalining holatiga yomon ta'sir qiladi: yorilib ketadi. Shuning uchun chekuvchilarning tishlari chekmaydiganlarning tishlariga qaraganda tezroq parchalanadi. Tamaki tutunining gazsimon qismi gazsimon smolani o'z ichiga oladi, u sovutilganda suyuq holatga aylanadi, ya'ni. kondensatsiyalanadi. Shu bilan birga, u barmoqlar, tishlar, nafas olish yo'llari devorlari, o'pkalarga joylashadi va oshqozonga kiradi. Bir quti sigaret chekayotganda chekuvchi 1 grammga yaqin suyuq smola hosil qiladi.
|
| |
Mayizbop uzum navlariga qaysi navlar kiradi?

109
*
A) Pushti Toyfi B) Pobeda
C) Husayni lo‘nda D) Rkatsiteli
78.Saqlanishi eng uzoq bo‘lgan uzum navini belgilang
A) Pushti Toyfi B) Pobeda
C) Oktyabr D) Husayni kelinbarmoq
79.Bir kg mayiz tayyorlash uchun necha kg uzum kerak bo‘ladi?
*
A) 3-4 kg B) 2,5-3kg
C) 4-5 kg D) 4, 5-5 kg
80.Texnik uzum navlariga qaysi navlar mansub?
*
A) Sharobbop navlar B)Xo‘raki navlar
C) Mayizbop navlar D)
Ertapishar navlar
81. Kaustik sodaning 0,3-0,4%li qaynoq suvli eritmasiga botirib,uzumni
quritish usuli nima deb ataladi?
*
A) Objo‘sh B)Germiyon
C) Oftobi D) Soyaki
82. Uzumni maxsus xonalarda osib quritish usuli nima deb ataladi?
*
A) Soyaki B)Objo‘sh
C) Germiyon D) Oftobi
83.Uzum tarkibida necha foiz namlik bo‘lganda, qurigan hisoblanadi?
*
A) 18-20% B)16-18%
C) 12-14% D) 29-25%
84.Uzumning pishish davri nechaga bo‘linadi?
*
A) ikkiga B) beshga
C) to‘rtga D)
uchga
85.Uzum boshlarini terishda qanday sig‘imli qutilar eng mabul quti
hisoblanadi?
*
A) 10-12 kg B)5-6kg
C) 25-28kg D) 10-15 kg
Qish va bahorgi mavsumlarda tokning maqbul kesish muddatini aniqlang

|
Qish va bahorgi mavsumlarda tokning maqbul kesish muddatini aniqlangBog'liq UZUMChILIK57. Qish va bahorgi mavsumlarda tokning maqbul kesish muddatini aniqlang
*
A) fevral B) mart
C) Yanvar D) dekabr
58.Tinim davrini yaxshi o‘tkazishi uchun tok kesishning maqbul muddatini
aniqlang
*
A) Oktyabr B) fevral
C) Yanvar D) dekabr
59.Tokzorlarni vertikal(tik)shtamli qilib,simbag‘azlar yordamida
o‘stiriliganda, yer maydoniga qanday joylashtirish mumkin?
*
A) Qatorlab B) shaxmat usulida
C) Qo‘sh qatorlab D) to‘rtburchak shaklida
60.Hosilli tokzorlarning maqbul yillik mineral o‘g‘itlar miqdorini
belgilang(sof holda)
*
A)N-120; P-90; K -45kg/ga B) N-120;P-100; K -80kg/ga
C) N-100;P-70; K -40kg/ga D) N-90;P-100; K -80kg/ga
61.Tokzorlarda xomtok o‘tkazishdan asosiy maqsad nima?
*
A) Uzum mevalari g‘ujumining og‘irligi va sifatini oshirish
B) Uzum mevalari g‘ujumining og‘irligini pasaytirish
C) Novdalar o‘sishini tartibga solish
D) Gullarning changlanishiga qulaylik yaratish
62.Tok tupidagi barglarni olib tashlanishi qaysi maqsadda qilinadi?
*
A) Tok tupining barcha organlariga yorug‘likning tushishini yaxshilash,
mahsuldorlikni oshirish uchun
B) Tokning oziqlanishini yaxshilash maqsadida
C) Suvdan foydalanishni yaxshilash maqsadida
D) Tuplar hosilini yaxshilash uchun
63.Uzum novdalarini uzun qilib kesishda qancha kurtaq qoldiriladi?
*
A) 15-20 B) 10-12
C) 12-14 D) 20-25
64.Tokning bir yillik yashil novdalarini qaysi oyda chilpish tavsiya etiladi?
*
A) avgust B) iyun
C) may D) sentyabr
65. Uzum novdalarini kalta qilib kesishda qancha kurtaq qoldiriladi?
*
A) 2-4 B) 10-12
C) 5-6 D) 8-10
66. Uzum novdalarini o‘rta qilib kesishda qancha kurtaq qoldiriladi?
|
| |
Sholi biologiyasi va navlari - «Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»

|
«Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»
|
bet | 24/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)
Sholida bir tekis ko‘chat undirib olish davri eng muhimi. Sholi urug‘ining bo‘rtishi uchun 23-28% suvni o‘zini vazniga nisbatan talab qiladi. Bu paytda ular kislorodga muxtoj bo‘lmaydi. Endosperma anaerob nafas olish hisobiga rivojlanadi.
Urug‘ chuqur ekilganda (4-5 sm) anaerob nafas olish tezlashadi. Natijada urug‘ni nobud bo‘lishiga olib keladi.
Urug‘ 10-16°S unib chiqadi, muqobil xarorat 34°S. Urug‘ni unib chiqishidan maysalashgacha 7-15 kun o‘tadi. Bu havo haroratiga, tuproq namligiga va unuvchanlik darajasiga bog‘liq. Maysalanish davrida 3-4 barg hosil bo‘ladi. Maysalanish davrida ildiz majmuasi kuchli rivojlanadi, ildizlaridan havo yo‘llari
paydo bo‘ladi, o‘simlikni kislorod bilan ta’minlaydi. Maysalari 15 sm suv bostirilganda oson yuqoriga chiqadi.
Tuplanish va naychalash. Harorat 20-30°S bo‘lganda tez o‘sadi, bu davrda mineral o‘g‘it solish yaxshi natija beradi. Bu sharoitda yon poyalar hosil bo‘ladi, natijada tuplanishga olib keladi. Tuplanish 3-4 barg hosil bo‘lganda boshlanib 8-9 barg hosil bo‘lganga qadar davom etadi va naychalash davri boshlanadi.Tuplanish davri eng muhim davr, sholining rivojlanishiga bog‘liq bo‘ladi. 8-9 barg hosil bo‘lganda naychalash davri boshlanadi. Bu davrda ro‘vak va uning a’zolari rivojlanadi. Gullash.Sholining gullashi uning ro‘vak chiqarish davri bilan to‘g‘ri keladi. Agar ro‘vak chiqarish kunning birinchi yarmida bo‘lsa, unda gullash kunning ikkinchi yarmida, agar bordiyu ro‘vak chiqarish kunning ikkinchi yarmida bo‘lsa unda gullash keyingi kuni keladi.
Gullash kunning haroratiga bog‘liq. Gullash uchun maqbul harorat 30°S ga yaqin , past 15-20° va yuqori harorat 50°S atrofida bo‘ladi. Gullash yuqoridan boshlanadi, lekin ro‘vakda birinchi bo‘lib birinchi boshoqcha gullaydi. Umuman olganda gullash tartibi tez bo‘zilib turadi. Ro‘vak 5-8 kun gullaydi. Gullayotgan boshoqchalarning eng ko‘p soni 2-3 kunlari kuzatiladi.
Maqbul gullash uchun havoning namligi 70-80% bo‘lishi kerak. Juda past namlikda (40%) sholi gullamaydi. Bitta gul o‘rtacha bir soat gullaydi. Bulutli havoda esa bu jarayon cho‘zilib ketishi mumkin.
Meva tugishi. Donning shakllanish va pishish jarayoni bir necha bosqichda kechadi, ya’ni bunda don shakllanadi, endosperm oziq moddalari bilan to‘lishadi, suvning miqdori kamayadi. Bu davr uchta pishish davriga bo‘lingan: sut, mum va to‘liq pishish davrlari.
|
| |
Urug‘ni ekishga - «Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»

|
«Qishloq xo’jalik mahsulotlarini saqlash va dastlabki ishlash texnologiyasi»
|
bet | 21/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1)Urug‘ni ekishga tayyorlash.Hozirgi vaqtda urug‘lik maxsus zavodlarda tayyorlanib, xo‘jaliklarda ham tayyorlash mumkin. Bu holda makkajo‘xori urug‘lari ekish davrigacha so‘tada saqlanishi kerak. Saqlash davrida bularning namligi 1415% dan oshmasligi shart.Ekishga 10-15 kun qolganda so‘talar yanchib olinadi.
Ekish uchun so‘taning o‘rta qismidagi donlar ishlatiladi. So‘taning ostki va ustki (uch) qismidagi donlari bir xil kattalikda bo‘lmaganligi sababli ularning unib chiqish darajasi past bo‘ladi. Shu sabali so‘taning ostki va ustki (1,2-2,5 sm) qismida o‘rnashgan donlar oldin olinib, ekish uchun ishlatilmaydi. So‘ngra so‘taning qolgan o‘rta qismidagi donlar yanchiladi. So‘talardan donni yanchib olish uchun qo‘lda qarakatga keladigan MKR- 0,25 markali makajo‘xori molotilkasi ishlatiladi.Yanchilgan don tozalanadi va maxsus mashinalarda yirikligi bo‘yicha xillanadi. Buning uchun don tozalaydigan OSM-3, OSMU-3U, OD-10, VS-2 rusumli mashinalardan foydalaniladi. Ekiladigan urug‘ning tozaligi 99-99,8%, unib chiqish darajasi 85-95% bo‘lishi kerak.
Ekish muddati va usullari. Makkajo‘xori bahorda tuproq harorati 10° ga yetganda ekiladi. Bundan tashqari uni yozda ekish ham mumkin. O‘zbekistonning janubiy viloyatlarida 15-20 martda, Toshkent, Samarqand viloyatlarida hamda Farg‘ona vodiysida 20-25 martda, Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasida 10 aprelda ekiladi. Umuman, har bir viloyat sharoitida chigitni ekish boshlanguncha makajo‘xori ekishni tamomlash kerak. Makajo‘xori kechki muddatlarda ekilganda, uni hosili ancha pasayadi.
Makkajo‘xori keng qatorlab, qator orasi 60, 70, 90 sm qilib ekilib. Uning naviga qarab har 15-20 sm oraliqda bitta o‘simlik qoldiriladi.Ertapishar nav va duragaylar ekilganda bir gektar yerda 70-80 ming o‘simlik o‘rtapishar nav va duragaylar ekilganda bir gektar yerda 70-80 ming o‘simlik, o‘rtapishar nav va duragaylar ekilanda esa bir gektar yerda 50-55 ming o‘simlik qoldirilishi kerak. Kechpishar navlar (O‘zbekiston tishsimon) va duragaylar ekilganda esa bir gektar yerda 40 ming ko‘chat qoldirilishi kerak.
Har gektar yerga sarf bo‘ladigan urug‘ning miqdori uning yirikligiga va unib chiqish darajasiga bog‘liq. Shu xususiyatlariga qarab urug‘ning ekish me’yori 15-20 kg dan 25-30 kg. gacha bo‘ladi. Urug‘ tuproqnin 7-10 sm chuqurligiga ko‘miladi.
|
| |
Jingalak - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

33
Nazorat savollari
1.
Bargning
tuzilishi va vazifalari
2.
Tok gullarini tashqi tuzilishi
3.
To‘pgul va gulni ahamiyati, vazifalari
4.
Uzum boshi, g‘ujumi va urug‘ini biologik xususiyatlari
5.
Jingalakning ahamiyati, vazifasi va tashqi ko‘rinishi
4-Mavzu. Ekologik omillarni tokning o‘sishi, rivojlanishi, hosildorligi, hosil
sifati ta’siri
.
Reja:
1. Iqlim sharoiti
2. Tuproq sharoiti
3. Uzum tokiga ta’sir etuvchi omillar
Sho‘rxok tuproqlar - Uzumchilik o‘quv qo‘llanma buxoro-2023

40
qayir ustki terassalarida tarqalgan. Shuningdek,
Qashqadaryo, Sheroboddaryo,
Surxondaryo vohalarida va bir qator kichik-kichik daryolarning tog‘lardan
chiqib
tekislikka o‘tadigan joylarida ham kattagina maydonni egallaydi.
Sho‘rxoklar yerning ustki qatlami hamisha sernam bo‘lib turishi bilan
farqlanadi. Bu tuzlar tarkibida kuchli gigroskopik xususiyatiga ega bo‘lgan CaC1
2
bilan MgC1
2
ning eng ko‘p bo‘lishiga bog‘liq.
Sho‘rlangan tuproqlarning quyidagi klassifikatsiyasi qabul qilingan.
Tuproqlarning sho‘rlanishi ekinlar hosilini keskin kamaytirib yuboradi.
Kuchli
sho‘rlangan yerlarda o‘simliklar qurib nobud bo‘ladi.
Sho‘rlanish ta’sirida o‘simlik hujayralariga suv kirishi buziladi. Chunki, bunda
tuproq eritmasining osmotik bosimi hujayra shirasining osmotik bosimiga
qaraganda kattaroq bo‘ladi. Bunda tuproq quruqligi degan hodisa vujudga keladi.
Sho‘rlanish natijasida o‘simliklar urug‘dan unib chiqqandan
boshlab yetilgunga
qadar tuproqdagi suvni yaxshi o‘zlashtira olmaydi.
Tuproqda tuzlar konsentratsiyasi ortgan sayin uruqqa suvning kelishi to‘xtab,
uning bo‘rtishi sustlashadi. Bu esa urug‘ning unib chiqish energiyasiga salbiy ta’sir
qiladi, tuzlarning konsentratsiyasi 8,5 g/l dan ortiq bo‘lsa, urug‘larning bo‘rtishi
sekinlashadi. Bu esa o‘simliklarning o‘sishiga va rivojlanishiga yomon ta’sir etadi.
Suvda oson eruvchan tuzlar o‘simliklarga zararli ta’sir ko‘rsatadi.
Agar H
2
S0
4
ning zararli ta’sirini shartli ravishda 1 deb qabul qilinsa, u vaqtda
magniy sulfid, magniy xlorid va kaltsiy xloridniki 3—5, natriy xloridniki 5—6
ortiqdir.
Ishqor va ishqoriy tuzlar hujayra devorini shuningdek, protoplazmani buzadi.
Tuzlarning yuqorida aytilgan zarar yetkazish darajasiga qarab berilgan nisbiy baho
har bir tuzning eritmasigagina taalluqlidir. Ba’zi tuzlar aralash bo‘lganida zararli
ta’siri ancha kamayadi. Bu hodisa tuzlar antagonizmi nomi bilan ma’lumdir.
Tuzlarning zararli ta’siri tuproq namligiga, uning mexanik tarkibiga va
undagi oziq
moddalarga ham bog‘liqdir.
Gullash kunning haroratiga bog‘liq. Gullash uchun maqbul harorat 30°S ga yaqin , past 15-20° va yuqori harorat 50°S atrofida bo‘ladi

|
Gullash kunning haroratiga bog‘liq. Gullash uchun maqbul harorat 30°S ga yaqin , past 15-20° va yuqori harorat 50°S atrofida bo‘ladi
|
bet | 25/93 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #242107 |
Bog'liq Kafedrasi «O’simlikshunoslik» (1) Gullash kunning haroratiga bog‘liq. Gullash uchun maqbul harorat 30°S ga yaqin , past 15-20° va yuqori harorat 50°S atrofida bo‘ladi.
Gullash yuqoridan boshlanadi, lekin ro‘vakda birinchi bo‘lib birinchi boshoqcha gullaydi. Umuman olganda gullash tartibi tez bo‘zilib turadi.
Ro‘vak 5-8 kun gullaydi. Gullayotgan boshoqchalarning eng ko‘p soni 2-3 kunlari kuzatiladi.
Maqbul gullash uchun havoning namligi 70-80% bo‘lishi kerak. Juda past namlikda (40%) sholi gullamaydi. Bitta gul o‘rtacha bir soat gullaydi. Bulutli havoda esa bu jarayon cho‘zilib ketishi mumkin.4
Sut pishish davrida don eniga va uzunasiga o‘sadi. Changlanishdan sut pishish davrigacha 11-12 kun o‘tadi. Don tarkibida 70% suv bo‘ladi. Mum pishish davrida don unsimon, zichlik darajasiga ega bo‘lib tirnoq bilan kesiladi, bu davrda suvning miqdori 35% gacha bo‘ladi, bu davr 20 kun davom etadi. Mum pishish davridan to‘liq pishgunga kadar 5-7 kun o‘tadi, umumiy pishish davri esa 30-40 kun davom etadi, albatta atrof-muhitga bog‘liq xolda.
4 Texas Rice Production Guidelines (Dr. M.O.Way 2012)
Sholi navlari o‘suv davrining davomiyligiga ko‘ra quyidagi guruxlarga bo‘linadi.
O‘suv davriga ko‘ra sholining guruxlari
Guruxlar
|
Unib chiqishdan to ro‘vaklashgacha bo‘lgan kunlar ssni
|
To‘liq suvbostirilganda toto‘liq pishish davrigacha bo‘lgan amal davri kunlar
|
Amal davridagi o‘rtacha sutkalik haroratining yig‘indisi,
°S
|
Juda
tezpishar
|
45-50
|
90-100
|
2000-2200
|
Tezpishar
|
51-55
|
101-110
|
2200-2300
|
O‘rtapishar
|
56-65
|
111-120
|
2300-2500
|
Kechpishar
|
76-100
|
125-140
|
2600-2700
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Gullash kunning haroratiga bog‘liq. Gullash uchun maqbul harorat 30°S ga yaqin , past 15-20° va yuqori harorat 50°S atrofida bo‘ladi
|
Asosiy qiyinchilik - Mavzu: ilmiy maqolaga rezyume yozish

|
Mavzu: ilmiy maqolaga rezyume yozish
|
bet | 3/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 29,16 Kb. | | #246337 |
Bog'liq farangiz uzbAsosiy qiyinchilik qiziqish va fitna. Keyin ko'pgina mualliflarda ilmiy maqola qanday ko'rinishda bo'lishi kerakligi haqida savol tug'iladi va xato qilinmasligi uchun unga Rezyume beriladi. Bu savolga javob berish unchalik qiyin emas, siz faqat qoidalar, talablar va namunalarga amal qilishingiz kerak.
Ilmiy maqola uchun kalit so'zlarni to'g'ri shakllantirish kerak. Ular nima uchun? Maqolani tasniflash imkoniyatiga ega bo'lish uchun, shuningdek qidiruv tizimlari namunaviy maqolani tez va ishonchli topishlari kerak. Hammasi to'g'ri bajarilishi kerak, shunda ilmiy maqola va unga Rezyumelar muallifning talabiga binoan yoziladi. Bundan tashqari, bularning barchasi uni maqsadli maqsadlarda ishlatishga, ma'lumotlarning amaliy qiymatini oshirishga imkon beradi.
Qanday qilib maqola uchun Rezyume yoziladi
Ilmiy maqola va unga Rezyume juda oddiy emas, ammo juda qiziq. Tarkib Rezyumening maqsadiga to'liq javob berishi kerak, lekin ayni paytda qisqa, tushunarli, samarali bo'lib chiqadi va hech qanday holatda o'quvchini bezovta qilmaydi. Shunday qilib, abstraktning o'zi ilmiy maqola oldida bo'lishiga qaramay, ular, qoida tariqasida, asosiy ish tugagandan so'ng, maqola nima haqida ketishi aniq bo'lgandan keyin yozadilar.
To'g'ri tuzilgan ilmiy maqola va unga yozilgan sharh muammoning mohiyatini, dolzarbligini, mazmunini aks ettiradi, lekin nafaqat. Mana, tadqiqot natijasi. Shuning uchun ham, ikkinchisini yozish uchun faqat ushbu muammoni aniq tushungan holda, chuqur bilimga, berilgan vazifalarni aniq echimiga ega bo'lish kerak.
Rezyumeni to'g'ri yozish uchun bu borada ma'lum pedagogika qoidalariga diqqat bilan rioya qilish yaxshiroqdir. Yozuv tili ilmiy bo'lishi kerak, ammo ayni paytda sodda va deyarli hamma uchun ochiq. Maqolaning mazmuni va tuzilishiga qo'yilgan talablarni qisqacha, aniq bayon qilish kerak. Keyin hamma narsa kerak bo'lganda amalga oshiriladi.
Rezyume yozish uchun iboralar va burilishlar
Matnga kiritishingiz kerak bo'lgan asosiy iboralar turini tushunishingiz kerak. Jumlalar o'quvchiga nashrda nima muhokama qilinishini yaxshiroq tushunishga yordam beradi, asosiy tarkibga murojaat qilish kerakmi va hokazo.
Shunday qilib, bu erda tez-tez ilmiy maqolaga Rezyume yozishda ishlatiladigan ba'zi iboralar va burilishlarning ro'yxati keltirilgan. Bu siz olishni istagan natijada mavjud bo'lishi kerak bo'lgan narsalarning bir turi.
1. Ushbu maqola muammoni ko'rib chiqishga yordam beradi.
2. Nashr mavzuni ko'rib chiqadi.
3. Ilmiy maqola tadqiqotga bag'ishlangan.
4. Muallif tomonidan alohida e'tibor berildi.
5. Ushbu muammo shu paytgacha juda kam o'rganilgan va shuning uchun batafsilroq tadqiq qilishni talab qiladi.
6. Nashr har tomonlama va batafsil tahlil qiladi.
Albatta, bu ishlatilishi mumkin bo'lgan iboralar va burilishlarning to'liq ro'yxati emas, siz har doim yanada mos keladiganlarini topishingiz mumkin. Ammo bu iboralar iloji boricha mos keladi va o'quvchilarga butun matnning asosiy ma'nosini tushunishga imkon beradi.
|
| |
ilmiy maqola uchun namunaviy Rezyume

|
ilmiy maqola uchun namunaviy Rezyume
|
bet | 4/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 29,16 Kb. | | #246337 |
Bog'liq farangiz uzbilmiy maqola uchun namunaviy Rezyume
Endi biz Rezyume nima ekanligini, qaysi iboralarni va qaysi til eng yaxshi yozilganligini bilib oldik, endi shablon kabi muhim qismga o'tamiz. Rezyumega misol Endi biz ilmiy maqolani keltiramiz, shunda bunday ma'lumotlarga muhtoj bo'lganlar aniqlik bilan tushunishlari uchun aytishlari mumkin.
Odatda depressiya hududlarida ishlaydigan korxonalarni rivojlantirish juda qiyin. Shuning uchun, bu nafaqat egalar tomonidan, balki davlat tomonidan ham amalga oshirilishi kerak. Ularning qayta tashkil etilishi tez sur'atda amalga oshirilmayapti va sabablari bu erda noma'lum. Shuning uchun rivojlanish strategik tarzda amalga oshirilishi mumkin, har bir bunday istiqbol uzoq vaqt davom etadi. Strategiya aniq o'ylangan va tuzilgan, faqat ilg'or va ilmiy asoslangan usullardan foydalanadigan prognozlarga asoslanishi kerak.
Bu ilmiy maqolaga Rezyume bo'lishi mumkin, biz yuqorida aytib o'tgan misol. Keling, pedagogikaga oid nashrga Rezyume berish variantini ko'rib chiqaylik, ular ilmiy nashrdan biroz farq qilishi mumkin.
Maqolaga Rezyume - pedagogikaga misol: Biologiya darsida ko'rib chiqilishi mumkin bo'lgan eng qiyin savol. Avvalo, hayotning paydo bo'lishi haqida. Oddiy maktab o'quv dasturining mazmunini, shuningdek biologiya darsliklarini dunyoning pravoslavlik qarashlari bilan kursning mazmun tomoniga zarar bermasdan birlashtirish mumkinmi? Ilm va pravoslav ta'limotining birligiga erishish uchun buni qanday qilish kerak? Biologiya o'qituvchisi nimani e'tiborga olishi kerak? Ushbu maqola ushbu savollarning barchasiga bag'ishlangan.
Bu pedagogika bo'yicha nashr uchun Rezyumening kichik bir namunasi edi. Ko'rib turganingizdek, uni yozish qiyin emas, lekin ayni paytda oson emas. Faqat tafsilotlarga diqqat bilan qarash kerak, shunda hamma narsa faqat eng yaxshi tarzda boshlanadi.
Rezyume qanday funktsiyalarni bajaradi?
Kitob yoki nashrning boshida, qoida tariqasida, maqola muallifi (lar) to'g'risidagi ma'lumotlar ko'rsatiladi. Ulardan keyin mavhumning o'zi keladi. Uning vazifasi asarning kengaytirilgan nomini taqdim etishdir. Shuningdek, u bibliografik yozuvlar, chiqish ma'lumotlari, shuningdek nashr etiladigan materiallarning dizayni elementi sifatida ishlaydi.
Maqolalar uchun Rezyumelar: a) o'qish mazmuni bilan tanishishni istagan kishiga, uning asosiy mazmunini aniqlash va ushbu manbaning u uchun amaliy ahamiyatga ega ekanligini tushunish uchun imkoniyat berish, b) ilmiy, shuningdek kutubxonada va kerakli ma'lumot va hujjatlarni izlashni osonlashtirish. ayniqsa avtomatlashtirilgan tizimlar.
|
| |