nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘zbekiston

KIRISH 4
ASOSIY QISM 7
1-§. Tashkilotlar miqiyosida masofadan muloqot tizim larining tasnifi 7
2-§. Dasturiy vosita yaratishda qo‘llaniladigan komponenlar tavsifi 13
Mijozga ma'lumotlarni yuborish 16
Birinchidan, server ma'lumotlarni yuboradigan va mijoz faqat qabul qiladigan vaziyatni ko'rib chiqaylik. Shunday qilib, server uchun quyidagi kodni aniqlaymiz: 16
Mijozdan ma'lumotlarni qabul qilish 17
Ma'lumotlarni yig'ish strategiyalari 19
TCP-da mijoz-server aloqasining eng qiyin qismlaridan biri ma'lumotlarni qabul qilishdir. Bu erda aniq yechim yo'q, lekin bir qator strategiyalar mavjud: 19
3-§. Tashkilotlar miqiyosida masofadan muloqot tizim larining ichki tuzlishi. 25
Login va parol orqali tizimga kirganimizdan so’ng bizga quyidagicha oyna hosil bo’ladi. Bu oyna bizning dasturimizning asosiy qismi hisoblanib asosiy ishlar shu oyna orqali bajariladi. Bu oyna quyidagicha ko’rinishda bo’ladi(
1-rasm). 26
Ko’rinib turganidek bu oynada “IP”, “Port” , “Start”, “Connect” va “Send” tugmalari mavjud. Har bir tugma va elementlar dasturda juda ham katta vazilarni bajaradi ya’ni, 26
“IP” – kompyuterning avtomatik
IP manzilini aniqlaydi; 26
“Port” – ixtiyoriy ravishda kiritiladi; 26
“IP” – boglanuvchini
IP manzilioni kiritish; 26
“Port” – ixtiyoriy ravishda kiritilgan port takrorlanadi; 26
“Connect” tugmasi orqali ikkala ip va portlarni bog’lovchi tugma hisoblanadi. Dastur ishlaganini biz oynalar ulanib bizga xabar yozish uchun imkoniyat yaratilganidan bilishimiz mumkin. 26
Dastur ishlayotganida bizga quyidagicha oyna xosil bo’ladi. 27
Dasturimiz ishlab o’zaro ulangandan so’ng biz xabar yuborishimiz mumkin va bu quyidagicha ko’rinishda bo’ladi. 27
Server 28
Kilent 28
Ular o’rtasidagi muloqot 28
29
XULOSA 29
FOYDALAN ILGAN ADABIYOTLAR R O‘YXATI 30
Oriental Renaissance: Innovative - Elektr-gibrid yuritmali avtomobil va uning tarkibiy qismlarining mukammallik dialektikasi

|
Elektr-gibrid yuritmali avtomobil va uning tarkibiy qismlarining mukammallik dialektikasiBog'liq 27 Toychiyev O.A. 181-193Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(9), September, 2023
192
Parametric Analysis.”
2007 IEEE Vehicle Power and Propulsion Conference
(2007):
499-505.
8.
Montazeri-Gh M, Pourbafarani Z, Mahmoodi-k M. Comparative study of
different
types
of
PHEV
optimal
control
strategies
in
real-world
conditions.
Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part D: Journal
of
Automobile
Engineering
.
2018;232(12):1597-1610.
doi:
10.1177/0954407017732858
9.
Salmasi, Farzad Rajaei. “Control Strategies for Hybrid Electric Vehicles:
Evolution, Classification, Comparison, and Future Trends.”
IEEE Transactions on
Vehicular Technology
56 (2007): 2393-2404.
10.
Duoba, Michael, et al. “Test Procedure Development for ‘Blended Type’ Plug-In
Hybrid Vehicles.”
SAE International Journal of Engines
, vol. 1, no. 1, 2009, pp. 359–
71.
JSTOR
, http://www.jstor.org/stable/26308287. Accessed 18 July 2023.
11.
V. Freyermuth, E. Fallas, and A. Rousseau, “Comparison of powertrain
configuration for plug-in HEVs from a fuel economy perspective,” in Proc. 2008
SAE World Congress, Detroit. MI, April 2008.
12.
J. Wu, A. Emadi, M. J. Duoba, and T. P. Bohn “Plug-in hybrid electric vehicles:
testing, simulations, and analysis,” in Proc. 2007 IEEE Vehicle Power and Propulsion
Conference, Arlington, TX, Sept. 2007
13.
J. Gonder, and A. Simpson, “Measuring and reporting fuel economy of plug-in
hybrid electric vehicles”, 22nd International Battery, Hybrid and Fuel Cell Electric
Vehicle Symposium and Exhibition (EVS-22), Yokohama, Japan, Oct. 2006
14.
S. Wirasingha, and A. Emadi, “PIHEF: plug-in hybrid electric factor”,
Submitted to IEEE Vehicle Power and Propulsion Conference, Detroit, MI
September 2009.
15.
Holjevac N, Cheli F, Gobbi M. Multi-objective vehicle optimization:
Comparison of combustion engine, hybrid and electric powertrains. Proceedings of
the Institution of Mechanical Engineers, Part D: Journal of Automobile Engineering.
2020;234(2-3):469-487. doi:10.1177/0954407019860364
16.
Kebriaei M, Sandidzadeh MA, Asaei B, Mirabadi A. Component sizing and
intelligent energy management of a heavy hybrid electric vehicle based on a real
drive cycle. Proceedings of the Institution of Mechanical Engineers, Part F: Journal
of Rail and Rapid Transit. 2017;231(1):122-132. doi:10.1177/0954409715622501
17.
K.T. Chau and Y.S. Wong, “Overview of power management in hybrid electric
vehicles”, Journal of Energy Conversion and Management, vol. 43, no. 15, pp. 1953-
1968, Oct. 2002.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative - Elektr-gibrid yuritmali avtomobil va uning tarkibiy qismlarining mukammallik dialektikasi

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
3(9), September, 2023
191
rivojlanayotgan texnologiyalar joriy etilishi kutilmoqda. Bu, ehtimol, yuqori voltli
batareya
quvvatiga
bo‘lgan
talabni
kamaytirishga
va'da
beradigan
superkondensatorlarni o‘z ichiga oladi va quyidagilarga olib keladi:
a. Tezlashish va sekinlashuv vaqtida samaradorlikni oshirish;
b. Zaryadlash va razryadlanish oqimlarining kamayishi tufayli qayta
zaryadlanuvchi batareyalarning ishlash muddatini uzaytirish;
c. Batareyaning ishlash muddati uzaytirilishi tufayli batareyani almashtirish
xarajatlari kamayadi.
Superkondensatorlar batareyaning eng yuqori oqim talablarini kamaytiradi va
EV, HEV, golf aravalari, elektr g‘ildirakli stullar va elektr skuterlar, portativ
akkumulyatorli asboblar va UPS kabi transport turlari uchun qo‘llash maqsadga
muvofiqdir.
Buxoro davlat universiteti

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika –matematika fakulteti
“Fizika” kafedrasi
5140200 - “Fizika” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
Muqimova Nigora G’aybullo qizi
“Xo’jalik ehtiyoji uchun quyosh issiq suv ta’minoti tizimini samarador rejimini tadqiq qilish”.
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoyaga Ilmiy rahbar:______katta o’qituvchi M.N.Narzullayev
ruxsat berildi” “_____” ___________2017 y.
Kafedra mudiri _____f-m.f.n. B.E.Niyazxanova Taqrizchi: _____ Bux MTI dotsenti
Texnika f.n. O.Sh.Komilov
“____” __________2017 y. “_____” __________2017 y.
“Himoya qilishga ruxsat berildi”
Fakultet dekani __________ prof. SH.M. Mirzayev
“_______” ______________ 2017 y.
Buxoro-2017y.
|
-rasm. Fizika fanining noan’anaviy o‘qitish sxеmasi

2-rasm. Fizika fanining noan’anaviy o‘qitish sxеmasi.
Biz taklif qilayotgan sxеmada «Kompyutеrda modеllashtirish» mashg‘uloti va “Virtual laboratoriya” ishlari bilan to‘ldirilsa, yuqorida kеltirilgan kamchiliklar bartaraf etiladi. Bu talabadan o‘rganilayotgan muammoning mohiyatini chuqur his qilishni va fizik jarayonning mohiyatini chuqur tushunishga yordam bеradi. Bunday mashg‘ulotlarni tashkillashtirish uchun ta’lim tizimida inqilobiy o‘zgarishga olib kеlgan Crocodile Clips Ltd tomonidan yaratilgan dasturiy ta’minotlardan foydalanishni tavsiya qilamiz.
Hozirgi vaqtda simulyatorlar o‘quv jarayoning qariyb barcha jabhalarida: boshlang‘ich ta’limdan boshlab oliy o‘quv yurtlarigacha qo‘llanilishi mumkin. Keyingi vaqtlarda xattoki meditsina sohasida ham simulyatorlardan foydalanilmoqda. Simulyatorlardan foydalanishning asosiy sabablaridan biri ularning real ob’ektlarga nisbatan juda ham arzon alternativ ekanligidadir.
Simulyatorlar esa shunday haqiqiy asbob-uskuna va jihozlarsiz virtual holatda biror bir fizik jarayonni modellashtirish hamda virtual laboratoriya ishlarini o‘tkazishga imkoniyat yaratadi. Bu o‘z-o‘zidan nafaqat katta miqdorda mablag‘lar tejalishiga, balki ularga umuman ehtiyoj ham tug‘dirmaydi. Simulyatorlarning qariyb hech qanday moliyaviy mablag‘lar talab etmasligi ma’lum tajribalarni namoyish etishda o’quvchilar tomonidan yuzlab, kerak bo‘lsa minglab marotaba qayta-qayta amalga oshirishga imkoniyat yaratadi.
Simulyatorlardan foydalanishning yana bir afzallik tomoni ularning xavfsiz ekanligidadir. Ba’zi tajribalarni amalga oshirish inson hayoti uchun xavf tug‘diradi, masalan, yadro fizikasiga oid bo‘lgan hodisalarni o‘rganish. Bunday tajribalar katta miqdorda moliyaviy xarajat talab etibgina qolmasdan, balki inson hayotiga xavf ham tug‘diradi.
Simulyatorlardan foydalanish jarayonida o’quvchilar nazariy o‘rgangan bilimlarini virtual bo‘lsada hayotga tadbiq qiladilar. Ushbu tajribalar jarayonida bilimlarini yanada mustahkamlash bilan bir qatorda nazariya hamda hayotiy tadbiqotlarning rivojlanishiga bevosita xissa qo‘shadilar. Bundan tashqari o‘sha simulyatorlarning ham yanada rivojlanishiga, yanada haqiqiy hayotiy tadqiqotlarga yaqin natijalar beradigan darajaga chiqarishda o‘z xissalarini qo‘shishlari mumkin. Bu esa o‘z navbatida o’quvchilarda Shaxs sifatida o‘z-o‘zini rivojlantirish kompetensiyasini o‘qish va tadqiqotlarga bo‘lgan qiziqishlarini yanada ortishiga olib keladi.
Tabiiy fanlar yo‘nalishida 2001 yildagi Nobel mukofotining laureati K. Viman tomonidan «Physics Education Technology» (PhET) sayti yaratilgan. PhET saytida har xil mavzularga oid modellar mavjud bo‘lib, ular Java va Macromedia flash dasturlarida yaratilgan.
PhET saytida taqdim etilayotgan modellar Open Sourse bo‘lib, xohlagan foydalanuvchi bepul foydalanishi mumkin. PhET dagi modellar soni 100 dan ortiq bo‘lib ular fizika, matematika, kimyo fanlariga oid namoyish tajribalarini o‘tkazish, virtual laboratoriya ishlarini
|
Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

1
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI ОLIY TA’LIM, FAN
VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI
ILM SARCHASHMALARI
Jurnal Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy
attestatsiya komissiyasining FILOLOGIYA, FALSAFA, FIZIKA-MATEMATIKA hamda
PEDAGOGIKA fanlari boʻyicha doktorlik dissertatsiyalari asosiy ilmiy natijalarini chop etish
tavsiya etilgan ilmiy nashrdir.
12/1.2023
Ilmiy-nazariy, metodik jurnal
2001-yildan nashr qilina boshlagan
Urganch ‒ 2023
2
“ILM SARCHASHMALARI” ilmiy-nazariy, metodik jurnal
Bosh muharrir,
filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent
YOʻLDOSHEV Roʻzimboy
TAHRIR HAY’ATI:
ABDULLAYEV Bahrom, fizika-matematika fanlari doktori (UrDU),
ABDULLAYEV Ravshanbek, tibbiyot fanlari doktori, professor (TATU UF),
ABDULLAYEV O‘tkir, tarix fanlari doktori (UrDU),
ATADJANOV Ilxam, geografiya fanlari nomzodi, dotsent (UrDU),
ATAYEV Shokir, yuridik fanlari bo
‘yicha falsafa doktori (PhD, UrDU),
BERDIMUROTOVA Alima, falsafa fanlari doktori, professor (QDU),
DAVLETOV Sanjarbek, tarix fanlari doktori, professor (UrDU),
DOʻSCHONOV Tangribergan, iqtisod fanlari doktori, professor (UrDU),
ERMETOVA Jamila, filologiya fanlari nomzodi, dotsent (UrDU),
HAJIYEVA Maqsuda, falsafa fanlari doktori, professor (UrDU),
|
O’qituvchi tarbiyaviy ishlar metodikasi va psxologiya fanlari asoslarini puxta bilishi, ta’lim-Tarbiya jarayonida o’quvchilarning yosh va psxologik xususiyatlarini inobatga olgan holda faoliyat tas

|
O’qituvchi tarbiyaviy ishlar metodikasi va psxologiya fanlari asoslarini puxta bilishi, ta’lim-Tarbiya jarayonida o’quvchilarning yosh va psxologik xususiyatlarini inobatga olgan holda faoliyat tas
|
bet | 2/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 92,89 Kb. | | #145993 |
Bog'liq Guruh rahbarining ota onalar bilan olib boradigan ish shakllari Qahramonova Madinabonu 4. O’qituvchi tarbiyaviy ishlar metodikasi va psxologiya fanlari asoslarini puxta bilishi, ta’lim-Tarbiya jarayonida o’quvchilarning yosh va psxologik xususiyatlarini inobatga olgan holda faoliyat tashkil etishi kerak. 5. O’qituvchi ta’lim-Tarbiya jarayonida eng samarali shakl, metod va bositalardan unumli foydalana olishi imkoniyatiga ega bo’lmoo’i darkor. 6. O’qituvchi ijodkor, tashabbuskor va tashkilotchilik qobiliyatlariga ega bo’lishi shart. 7. O’qituvchi yuksak darajadagi pedagogik mahoratga, chunonchi, kommunikatiblik layo’atiga ega bo’lishi, pedagogik texnika nutq, yo’z, qo’l-oyo’ va gabda harakatlari (mimika, jest, pantomimika) konuniyatlarini chuqur o’zlashtirib olishga erishishi lozim. Bizning nazarimizda zamoaviy o’qituvchi qiyofasida quyidagi fazilatlar namoyon bo’la olishi kerak: - 8. O’qituvchi nutq madaniyatiga ega bo’lishi uning nutqi quydagi xususiyatlarini o’zida aks ettira olishi kerak.
- a) nutqning ravonligi;
- b) nutqning aniqligi va mantiqiyligi;
- v) nutqning ifodabiyligi;
- g) nutqning sofligi uning turli sheva so’zlaridan holi bo`lishi kerak;
- d) nutqning rabonligi;
- j) nutqning boyligi (so’zlash jarayonida maqsadga muvofiq tarzda hikmatli so’zlar maqollar hamda ko’chirma gaplardan foydalana olish).
- 9. O’qituvchi kiyinish madaniyati
- 10. O’qituvchi shaxsiy hayotda pok, atrofdagilarga o’rnak bo’la olishi lozim.
. Guruh rahbari ota-onalar bilan olib boradigan ishlariga quydagi vazifalarni hal qiladi: - 1. Ota-onalar bilan ya’indan aloqa o’rnatadi va aloqani doimo mustahkamlab boradi;
- 2. Talabaga nisbatan o’quv yurtining va oilaning yagona talablar qo`yishga erishadi;
- 3. Guruh ota-onalar jamoasini tashkil etib, ularning guruhdagi tarbiyaviy ishlariga faol qatnashishlarini ta’minlaydi;
- 4. Ota-onalar o’rtasida pedagogik bilimlarni tarqatadi va ularning pedagogik madaniyatini yuqori darajaga ko’taradi;
- 5. Guruhga otaliq qilayotgan tashkilotlar, oila va o’quv yurtiga yordam berubchi tashkilotlar bilan alo’a o’rnatadi va ularni guruhdagi tarbiyaviy ishlarga jalb qiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’qituvchi tarbiyaviy ishlar metodikasi va psxologiya fanlari asoslarini puxta bilishi, ta’lim-Tarbiya jarayonida o’quvchilarning yosh va psxologik xususiyatlarini inobatga olgan holda faoliyat tas
|
Oila, mahalla, o’quv bilim yurti hamkorligida quyidagi tamoyillarga va bosqichlarga amal qilinnganda samaradorlik yanada yuqori bo’ladi

|
Oila, mahalla, o’quv bilim yurti hamkorligida quyidagi tamoyillarga va bosqichlarga amal qilinnganda samaradorlik yanada yuqori bo’ladi
|
bet | 3/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 92,89 Kb. | | #145993 |
Bog'liq Guruh rahbarining ota onalar bilan olib boradigan ish shakllari Qahramonova Madinabonu. Oila, mahalla, o’quv bilim yurti hamkorligida quyidagi tamoyillarga va bosqichlarga amal qilinnganda samaradorlik yanada yuqori bo’ladi: —ta’lim va tarbiya sohasida hamkorlik jarayoni ishtirokchilari harakatlarining ish birligi; —tarbiyalanuvchiga hurmat va talabning uyg`unligi; — hamkorlik jarayoni subyektlarining teng huquqliligi va yuksak ma’suliyati; —faoliyat jarayonida millat va davlat manfaatlari ustuvorligi; —hamkorlikning ilmiy asoslanganligi; Guruh rahbari Tarbiyaviy ishlar uslubiyoti fanini o’qitishda jamoani tashkil qilish metodikasiga katta e’tibor beriladi, chunki shaxsni jamoada tarbiyalash bilangina jamiyatni yuksaltirish mumkin. Bu vazifalarni esa biz odatda guruh rahbarlarining zimmasiga yuklaymiz. Guruh rahbarlari o’z navbatida guruhdagi talabalarining bevosita ta’lim – tarbiya jarayoni, ya’ni darslar davomida hamda darsdan keyiningi faoliyatini nazorat qilishga ma’suldirlar. Guruh rahbari - O’quvchilarni har tomonlama o’rganish guruh rahbarining birinchi galdagi vazifasidir. U bolalarning shaxsiy xususiyatlarini aniqlab chiqqach, shu sinfda ishlovchi o’qituvchilar oldiga sinfdagi o’quvchilarning umumiy harakati bilan hal qilishi zarur bo’lgan aniq tarbiyaviy vazifalarni qo’yadi. Masalan, yetakchi tarbiyaviy vazifa sifatida o’quvchilarda bilimlarga, o’qishga qiziqishni shakllantirish ko’rsatishi mumkin. Keyin, guruh rahbari navbatdagi tarbiyaviy maqsadni olga suradi va yana ko`pchilik bo’lib uni amalga oshirishga kirishadi.
Guruh rahbari - Sinf rahbari sinf o’qituvchilari harakatining taxminiy rejasini tuzib olishi maqsadga muvoifqdir. Unda darsda ruhiy ko’tarinkilik muhitini yaratish, o’quvchilarni o’z faniga qiziqtirish va rag`batlantirish, dars jarayonida qiziqarli, yangicha talqinlar olib kirish, yoshlarning ijodiy ishlari tizimni yaratish, o’quv mehnatini tashkil etish, sinfdan tashqarii o’qishni vo’lga qo`yish, o’quvchilarning ijodiy ishlarini namoyish qilish, o’quv mashg`ulotlari rejalarni birgalikda tuzish, darsdan tashqari vaqtlarda devoriy gazeta va turli varaqalar chiqarish, o’tkir zehnlilar ko’rigini o’tkazish, olimpiadalar tashkil qilish, maqsadli sayohatlar uyushtirish kabi rang-barang ishlar o’z mazmunini topishi kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oila, mahalla, o’quv bilim yurti hamkorligida quyidagi tamoyillarga va bosqichlarga amal qilinnganda samaradorlik yanada yuqori bo’ladi
|
Guruh rahbari - Qahramonova Madinabonuning "Boshlang'ich ta'limda tarbiya"

|
Qahramonova Madinabonuning "Boshlang'ich ta'limda tarbiya"
|
bet | 4/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 92,89 Kb. | | #145993 |
Bog'liq Guruh rahbarining ota onalar bilan olib boradigan ish shakllari Qahramonova MadinabonuGuruh rahbari - Sinf rahbari o’zining yillik ish rejasida «Sinf o’qituvchilari bilan ishlash» bo’limini aniq va puxta qilib to’zib olishi, ayniqsa muhimdir. Unda o’quvchilarda nutq madaniyatini tarbiyalash ularni mustaqil bilim olish ko`nikmalari bilan qurollantirish, bilim olishga o’rgatish, diqqatni, xotirani, irodani tarbiyalash, o’qitish jarayonida o’quvchilarni kasb tanlashga yo’llash, ularni o’quv vositalari orqali tarbiyalash orqali va hokazo masalalar o’z ifodasini topadi.
Guruh rahbarining o`quvchilarga ta`sir etish usullari: - Jamoatchilik
- Radio
- Televideniya
- Kino
- Teatr
- Kitob
- Jurnal
- Musiqa
- va boshqalar
|
| |
Paper Title (use style: paper title)

Paper Title (use style: paper title)
Download
294,35 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
30.11.2023
Hajmi
294,35 Kb.
#108668
Download
294,35 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Paper Title (use style: paper title)
Download
294,35 Kb.
Matnni ko'rish
Masofaviy ta’lim tushunchasi

|
Masofaviy ta’lim tushunchasi
|
bet | 1/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 27,31 Kb. | | #113453 |
Bog'liq 1-mavzu
1 – MA’RUZA. MASOFAVIY TA’LIM VA MASOFAVIY O‘QITISH
TUSHUNCHALARI.
Reja:
Masofaviy ta’lim tushunchasi.
Masofaviy o‘qitish usullari. Masofaviy o‘qitish kontseptsiyasi.
Masofaviy o‘qitishning rivojlantirish bosqichlari.
Hozirgi zamon ta’lim jarayoniga ananaviy tushunchalar qatorida yangi- yangi tushunchalar kirib kelmoqda. Qo‘yida shu tushunchalardan asosiylari keltirilib, ularga ta’riflar berib o‘tilgan.
O`qitish – bu ma’lum bir maqsadga yo‘naltirilgan tizimli bilim va ko‘nikmalar bilan qurollangan jarayondir.
Ta’lim – bu o‘qitishning natijasi bo‘lib, shaxsiyatni tarbiyalash va rivojlantirishdir.
Masofaviy o‘qitish – eng yaxshi an’anaviy va innovatsion metodlar, o‘qitish vositalari va formalarini o‘z ichiga olgan sirtqi va kunduzgi ta’lim singari axborot va telekommunikatsiya texnologiyalariga asoslangan ta’lim formasidir.
Masofaviy o‘qish – bu yangi axborot texnologiyalari, telekommunikatsiya texnologiyalari va texnik vositalariga asoslangan ta’lim tizimidir. U ta’lim oluvchiga ma’lum standartlar va ta’lim qonun-qoidalari asosida o‘quv shart- sharoitlari va o‘qituvchi bilan muloqotni ta’minlab berib, o‘quvchidan ko‘proq mustaqil ravishda shug‘ullanishni talab qiluvchi tizimdir. Bunda o`qish jarayoni ta’lim oluvchini qaysi vaqtda va qaysi joyda bo`lishiga bog‘liq emas.
Masofaviy ta’lim – masofadan turib o‘quv axborotlarini almashuvchi vositalarga asoslangan, o‘qituvchi maxsus axborot muhit yordamida, aholining barcha qatlamlari va chet ellik ta’lim oluvchilarga ta’lim xizmatlarini ko‘rsatuvchi ta’lim kompleksidir.
Demak, masofaviy o‘qitish masofaviy ta’lim kompleksidagi jarayon ekan. Masofaviy o‘qitishning va masofaviy ta’limning o‘ziga xos xususiyatlari, pedagogik tizimi, zarurligi va maqsadi mavjud.
Masofaviy ta’lim an’anaviy ta’lim turidan quyidagi xarakterli xususiyatlari bilan farqlanadi.
|
| |
Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style

|
Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style
|
bet | 1/4 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 23,11 Mb. | | #152398 |
Bog'liq Rivojlangan mamlakatlarda elektron biznesning holati tahlili
R eja:
· 1.J ahonning iqtisodiy
rivojlangan mamlakatlarida elektron biz nes
- Elektron biz nesning asosiy turlari
- Elektron yoki internet
do’kon.
Adabiyot
Bugungi kunga kelib jahondagi barcha rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotini raqamlashtirdi desak noto'g'ri bo'lmaydi. Tabiiyki XX asrning 60-yillarida g'arb davlatlarida kompyuter texnologiyalarining tarqalishi, raqamli iqtisodiyot bilan bir qatorda elektron tijorat sohasi ham rivojlanishining bosh me'zoni bo'ldi. Albatta bizning yurtimizda ham soha rivoji uchun keng ko'lamli ishlar amalga oshirilmoqda.
So'zimizning isboti sifatida yurtboshimizning: "Tarmoq va hudud rahbarlari raqamlashtirishsiz natija, rivojlanish bo'lmasligini tushunib yetishi shart. Barcha darajadagi rahbarlar buni o'ziga kundalik vazifa sifatida belgilab, raqamlashtirish sohasini alifbosidan boshlab chuqur o'rganishi kerak"1 degan fikrlarini keltirishimiz mumkin.
Yaratilish tarixi
Elektron biznes - bu elektron tijorat sohasida faoliyat yurituvchi yuridik va jismoniy shaxslarning integratsiyalashuvidir. Ularning barchasi tadbirkorlik tarmog‘iga birlashgan. Bugungi kunga qadar bunday tizim butun global Internet darajasida shakllantirilmoqda.
Elektron tijorat nima? DAElektron biznesdan farqli o'laroq, bu tushuncha torroq ma'noga ega. Bu biznes- jarayonlarni tashkil etish maqsadida internetdan axborot kanali sifatida foydalanishni nazarda tutadi.
Bunday holda, an'anaviy "pul-tovar" sxemasi mavjud
emas. U “axborot-axborot” bilan almashtirildi.
Berilayotgan e'tiborga qaramasdan mazkur yo'nalishda o'z faoliyatlarini boshlamoqchi bo'layotgan tadbirkorlar o'zbek segmentida yetarlicha ma'lumotlar topishlarida muammolarga duch kelishmoqda.
Raqamli iqtisodiyot hamda, elektron tijorat borasida qilingan nazariy va amaliy ishlarni tahlil qilgan holda yangidan-yangi takliflar va metodlarni yaratish borasida bir qancha ilmiy izlanishlar qildik. Zero qilingan ilmiy izlanish davomida ko'plab masalalarga yechimlar topishni maqsad qildik.
|
| |
III. RESEARCH METHODOLOGY

parameters were set as the time intervals between P1 packets: α=0,39 and β=7,07*107; and
for packet lengths W – parameters: α=0.78 and β=1500. After carrying out calculations for
the variant with the intensity of packet arrival α= 0.6, it was obtained:
FIG. I. the graphs of the functions of the distribution of the waiting time in the queue w
1;2(t)
with the intensity of the arrival of packets λ = 0,6 and 0,8
- average waiting time for
an application in the queue
𝑡=7,437ms;
queue length
𝑄=4,46 packets. For the P2/W1/1 system, the time intervals between packets:
P2 were defined by parameters 123123123 and the packet lengths W – parameters: α=0, 78
and β=1500. After carrying out calculations with the packet arrival rate λ = 0.8, the
following was obtained:
- average waiting time for an application in the queue
𝑡=1.612 ms;
- queue length
𝑄=1,29 packets.
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 3/3 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 17,94 Kb. | | #105155 |
Bog'liq Muhandislik ijodkorligi MIFoydalanilgan adabiyotlar
Abovskiy N.P. Ijodkorlik. Tizimli yondashuv. Rivojlanish qonunlari.
Qarorlar qabul qilish. 1998 yil.
Abovskiy N.P.Volovik A.Ya. Ilmga zamonaviy qarash
muhandislik va ta'lim faoliyati. Krasnoyarsk 1991. – 68 b.
Abovskiy N.P.Volovik A.Ya. Ilmiylikka tizimli yondashish
texnik ijodkorlik. Krasnoyarsk Bo'lim: Stroyizdat. 1992 yil.
Qidiruv dizaynini avtomatlashtirish. ostida. Ed. A.I.
Polovinkina. M.: Radio va aloqa. 1981. – 312 b.
|
| |
Samarqand davlat universiteti

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
Ro’yxatga olindi:
№________________
2019 yil “__”________
|
|
SamDU o’quv ishlari prorektori
prof. A. Soleev
_____________________
2019 yil “__”________
|
“UMUMIYPEDAGOGIKA” FANINING
ISHCHIO’QUVDASTURI
Bilim sohasi: 100 000 – Gumanitar soha
Ta’lim sohasi: 110 000 – Pedagogika
Ta’lim yo’nalishi: 5141 000 – Musiqiy ta’lim
5110 800 –Tasviriy san’at va muhandislik grafikasi
5112100 - Mehnat ta’limi
5111800-Maktabgacha ta’lim
Samarqand – 2019
Fanning ushbu ishchi o’quv dasturi namunaviy o’quv reja, ishchi o’quv reja va namunaviy o’quv dasturga muvofiq ishlab chiqildi.
Tuzuvchi:
N.Nasimova- SamDU, «Maktabgacha ta’lim pedagogika psixologiya» kafedrasi o’qituvchisi. Eshnazarova G- SamDU, «Maktabgacha ta’lim pedagogika psixologiya» kafedrasi o’qituvchisi
Marufova M-- SamDU, «Maktabgacha ta’lim pedagogika psixologiya» kafedrasi o’qituvchisi.
Taqrizchilar:
A.Abdimannotov – SamVXTXKQTMOI “Umumiy pedagogika” kafedrasi mudiri, dotsenti, p.f.n.
B.Doniyev - SamVXTXKQTMOI “Amaliy fanlar” kafedrasi mudiri, dotsenti, p.f.n.
Ushbu «Pedagogika nazariyasi va amaliyoti» fanining ishchi o’quv dasturi SamDU Musiqa, badiiy grafika va mehnat ta’lim fakulteti «Maktabgacha ta’lim pedagogika psixologiya» kafedrasining 2018 yil “04”sentabr 1– sonli yig’ilishida muhokamadan o’tgan va fakultet kengashiga muhokama qilish uchun tavsiya yetilgan.
|
II. Yangi mavzu bayoni - Darsning borishi

|
Darsning borishi
|
bet | 3/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #250409 |
Bog'liq algebra-8 ochiq darsII. Yangi mavzu bayoni:
1. Kvadrat tenglama va uning ildizlari.
Kvadrat tenglama tushunchasini eslatib o`tamiz:
1) Kvadrat tenglama deb ax2+bx+c=0,ko’rinishidagi tenglamaga aytiladi,bunda a,b,c-berilgan sonlar,a≠0,x esa noma’lum.
Masalan, 2x2+x-1=0, 5t2-10t+3=0, x2-25=0, 5x2=0
2) Teorema.x2=d tenglama, bunda d>0, ikkita ildizga ega:
x1=√d , x2=-√d.
Masalan, x2=64 , x2-64=0 , (x-8)(x+8)=0, x-8=0, x1=8;
x+8=0, x2=-8 Javob: x1=8,x2=-8
3) ax2+bx+c=0 kvadrat tenglamaning a,b,c koeffitsiyentlari odatda bunday ataladi: a-birinchi yoki bosh koeffitsiyent , b-ikkinchi koeffitsiyent, c-ozod had.
Masalan, 5x2-2x+4=0 tenglamada bosh koeffitsiyent 5, ikkinchi koeffitsiyent -2, ozod had 4.
Agar x2=d tenglamaning o’ng qismi nolga teng bo’lsa,u holda x2=0 tenglama bitta ildizga ega:x=0.x2=0 tenglamani x×x=0 ko’rinishida yozish mumkin bo’lgani uchun ba’zan x2=0 tenglama ikkita o’zaro teng ildizga ega deyiladi: x1,2=0.
Agar d<0 bo’lsa, u holda x2=d tenglama haqiqiy ildizlarga ega bo’lmaydi, chunki haqiqiy sonning kvadrati manfiy son bo’lishi mumkin emas. Masalan, x2=-25 tenglama haqiqiy ildizlarga ega emas.
III. Mustahkamlash. O’quvchilar o’g’zaki 295-misolni . bajarishadi. kvadrat tenglamaning koeffitsiyentlarini va ozod hadini ayting:
1)5x2-14x+17=0; 2)-7x2-13x+8=0; 3)x2+25x=0;
4)17x+24=0; 5)x2-x=0; 6)-x2+x+7=0.
IV. Mustaqil ish. O’quvchilarga rangli tarqatmalar (olmalar) tarqatiladi. O’quvchilar darslikdagi
0>
|
| |
) x2=121; 2)x2=81 ni 1-zveno
3) x2-49=0; 4)x2+9=0 ni 2-zveno;
302

|
) x2=121; 2)x2=81 ni 1-zveno
3) x2-49=0; 4)x2+9=0 ni 2-zveno;
302
|
bet | 4/4 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #250409 |
Bog'liq algebra-8 ochiq dars301. 1) x2=121; 2)x2=81 ni 1-zveno
3) x2-49=0; 4)x2+9=0 ni 2-zveno;
302. 1)x2+12=0; 2)x2-144=0 ni 3-zveno
bajarib magnit doskadagi daraxtga yopishtiradilar. O’qituvchi yopishtirilgan o’rniga qarab , psixologik ta’rif beradi,bajargan misoliga qarab to’g’ri-noto’g’riligini aytadi.O’quvchilar beshqirrali yulduzning yana bir qirrasini to’g’ri bajargan o’quvchi tomonidan chiziladi.
Ayni shu paytda har bir zvenodan bittadan vakil o’zi uchun tushgan mashqni bajaradi:
1) 2) 3) doskada bajariladi. Bajargan topshiriqlariga qarab bittadan qirra chizib boriladi. Natijada 5 ball olgan o’quvchi beshqirrali yulduzni barcha qirralarini chizadi. O’quvchilar tomonidan dars davomida chizilgan beshqirrali yulduzlar baland ko’tariladi.
O’qituvchi beshqirrali yulduzlarga shunday ta’rif beradi:
Aziz, o’quvchilar, Siz O’zbekiston kelajagi yo’lida porlab turgan yulduzsiz. Doimo olg’a yurib komil inson bo’lasiz deb umid bildiraman. Ballar e’lon qilinadi.
Uy vazifasi beriladi:303-misol
Dars yakunida o’qituvchilarda Vatanga muhabbat ruhini kuchaytirish, vaqt qadriga, to’qlikka-sho’xlik qilmaslikka undab o’zi yozgan quyidagi
she’rni o’qib beradi:
O’quvchiga nasihat.
Shunday katta sinfxona, Kitobing bo’lsa qat-qat,
Parvonadir ota-ona, Darsingda bo’lsa slayd,
Endi qilma bahona, Zor bo’lgan kimdir bir payt,
Ayt, ne kamlik qilyapti? Ayt, ne kamlik qilyapti?
Senga dunyo xalqlari Senga dunyo xalqlari
Bari havas qilyapti. Bari havas qilyapti.
.
Har daqiqa , har onni,
Shunday hur bir zamonni,
Mustaqil O’zbekistonni
Biz qadriga yetaylik!
O’zimizdan ijobiy
Iz qoldirib ketaylik!
Teleko’rsatuv yakunida Ozodbek Nazarbekovning Vatan haqidagi qo’shig’i qo’yib eshittiriladi.
|
| |
Assalomu alaykum! Hurmatli vazir, hurmatli deputatlar va yig‘ilish qatnashchilari

|
Assalomu alaykum! Hurmatli vazir, hurmatli deputatlar va yig‘ilish qatnashchilari
|
bet | 1/5 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 21,16 Kb. | | #135 |
Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarida, mahalliy davlat hokimiyati organlarida maqsadli yo‘nalishlar va belgilangan normalarga muvofiq infratuzilmani rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanishda davlat dasturlarining ijrosi bo‘yicha Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasining roli mavzusida ma’ruza
Davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlarida, mahalliy davlat hokimiyati organlarida maqsadli yo‘nalishlar va belgilangan normalarga muvofiq infratuzilmani rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanishda davlat dasturlarining ijrosi bo‘yicha Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasining roli mavzusida ma’ruza
Ma’ruzachi: Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari sohasida nazorat bo‘yicha davlat inspeksiyasi boshlig‘i F.Umarxodjaev
Assalomu alaykum!
|
| |
Kompyuter modellashtirish

|
Kompyuter modellashtirishBog'liq Kompyuter modellashtirish 2 mustaqil ishi
“Kompyuter modellashtirish” fanidan sirtqi ta’lim shaklida tehsil oluvchi talabalar
uchun 2-mustaqli ishi mavzulari
1. “Kompyuter modellashtirish”da hisoblashlarni grafik vizuallashtirish
asoslari.
2. Ikki o’lchovli grafiklarni taxrirlash asoslari.
3. Chiziqli tenglamalar sistemasini yechishning elementar vositalari.
4. Matlab muxitida xosilani approksimasiyalash.
5. Ikki o’lchovli funksiyalar qiymatlarini interpolyasiyalash.
6. Matlab muxitining Simulink paketi bilan ishlash.
7. Simulink paketida model yaratish.
8. Simulink paketi Subsystem-ost tizimlari.
9. Simulink bibliotekalarining bloklari
10. Matlabda ma’lumotlarni qabul qilish vositalari.
11. Simulink paketida Raqamli kiritish-chiqarish tizimlarini modellashtirish
|
| |
Part II, 4 Thermodynamics of reactive separation

|
Part II, 4 Thermodynamics of reactive separation
|
bet | 13/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)Part II, 4 Thermodynamics of reactive separation, Wiley-VCH Verlag GmbH &Co, 2002, pp. 65-93.
A. Kamolov, Z. Turakulov, S. Rejabov, G. Diaz-Sainz, L. Gomez-Coma, A. Norkobilov, M. Fallanza HA. Irabien, «Decarbonization of Power and Industrial Sectors: The Role of Membrane Processes,» Membranes, T. 13, N2 2, pp. 130-142, 2023.
Z. Turakulov, K. A.B., T. A.S., N. A.T. H M. Fallanza, «Assessment of the Decarbonization Pathways of the Cement Industry in Uzbekistan,» Engineering Proceedings, T. 30, N2 1, pp. https://doi.org/10.3390/ECP2023-14639, 2023.
N. Calvar, B. Gonzalez H A. Dominguez, «Esterification of acetic acid with ethanol: Reaction kinetics and operation in a packed bed reactive distillation column,» Chemical Engineering and Processing: Process Intensification, T. 46, N2 12, pp. 1317-1323, 2007.
F. Aage, R. L. Jones HJ. M. Prausnitz, «Group-contribution estimation of activity coefficients in nonideal liquid mixtures,» AIChE Journal, T. 21, N2 6, pp. 1086-1099,
|
| |
AMALIY QISM. JARAYON MODELINI QURISH

AMALIY QISM. JARAYON MODELINI QURISH
Sirka kislotalar va sirt qoplamali qatronlar ishlab chiqarish uchun keng qo'llaniladi, dunyoda yillik ishlab chiqarish quvvati 3 million tonnadan ortiq [l]. EA asosan sirka kislotasi (AA) va etanol (EtOH) eterifikatsiyasi orqali ishlab chiqariladi. Odatda an'anaviy eterifikatsiya jarayoni xom ashyoning past konversiyasiga ega bo'lib, taxminan 65 foizni tashkil etadi. Bundan tashqari, ushbu an'anaviy jarayonlarda EA ni mahsulot sifatida tozalash yuqori energiya talab etadi [2]. Reaksiyaga kirishuvchi moddalar va reaksiya mahsulotlari aralashmasi asosida to'rtta azeotrop xossasi mavjud bo'lgan tizim hosil bo'ladi (1-jadval). Ushbu azeotrop tizimlar sababli issiqxona gazlari miqdori ortadi. Ushbu ishda EA moddasini mahsulot sifatida ishlab chiqarish uchun qo'llaniladigan jarayonlaming texnik-iqtisodiy qiyosiy tahlillari o'rganilgan bo'lib, bunda uglerod gazlar emissiyasi ham hisobga olingan. Sanoat yillik global issiqxona gazlari emissiyasining uchdan bir qismini ishlab chiqarganligi sababli, ishlab chiqarish jarayonlarini loyihalashda bunday gazlar emissiyasini inobatga olish va ulami imkoniyat darajasida kamroq chiqindi sifatida chiqarish talab etiladi [3]. Kimyo sanoatida ekologik jihatdan barqaror va toza ishlab chiqarishga jarayonni intensivlashtirish orqali erishish mumkin [4]. Jarayonni intensivlashtirish usullariga ko'p funktsiyali reaktorlar [5], gibrid ajratish jarayonlari [6], muqobil energiya manbalari [7] va shu kabi boshqa texnologiyalar kiradi. An'anaviy reaktor va haydash kolonnasidan iborat ishlab chiqarish jarayoni bilan bir qatorda Reaktiv distillash (RD) usuli ham mavjud bo'lib, Reaktiv distillash (RD) jarayonlari efirlar, shu jumladan atsetatlar ishlab chiqarish uchun ham sanoat miqyosida keng qo'llaniladigan ko'p funksiyali texnologiyalar sirasiga kiradi [8].Etil atsetat ishlab chiqarishda reaksiya jarayonida hosil bo'lgan suv (shuningdek, xom-ashyo sifatida ishlatiladigan 90% spirt) doimiy ravishda ajratib olinadi. Tanlangan shartlar etil spirtiga qaraganda qimmatroq bo'lgan sirka kislotasining maksimal konversiyasini ta'minlaydi.
Reaktiv distillash uskunasi etanol va sirka kislotasi ishtirokidagi reaksiya unumining yuqori darajasiga erishish uchun reaksiya muvozanatini yengib o'tishga imkon beradi. O'z navbatida, distillash va reaksiya zonalari bilan ajratishning kombinatsiyasi bug'-suyuqlik muvozanatini o'matishjarayonida massa almashinish tezligi va kimyoviy kinetikaga ta'sir qiluvchi murakkab uzviy ta'sirlarga olib keladi. Ushbu o'zaro ta'sirlar jarayon dinamikasida murakkab bo'lgan nochiziqlilik va murakkabliklarga sabab bo'ladi. Bu, o'z navbatida, ushbu tizimlami loyihalashda katta qiyinchilik tug'diradi [9]. Jarayonlami modellashtirish, loyihalash va optimal yechim ishlab chiqishda energiya sarfini tahlil qilish muhim bo'lib, bu o'z navbatida atmosferaga chiqayotgan uglerod tadqiqot natijalari sifatida keltirib o'tilgan.
|
Tizim tasnifi - Kurs ishi namuna pdf

|
Kurs ishi namuna pdf
|
bet | 3/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1) Tizim tasnifi
Tizimning intensiv xossalari fazoga ko'ra o'zgarishi yoki o'zgarmasligiga qarab, tizimni bir xil yoki bir xil bo'lmagan turlarga ajratish mumkin. Bir xil bo'lmagan tizim taqsimlangan parametrlar tizimi deb ham yuritiladi. Agar intensiv xususiyatlar yetarlicha kichik o'zgarishlarga ega bo'lsa va bunda, ushbu o'zgarishlar bu tizim uchun ahamiyatsiz bo'lsa, u holda intensiv xususiyatlaming o'rtacha fazoviy qiymatlarini hisobga olgan holda tizimni bir xil yoki gomogen tizim deb hisoblash mumkin bo'ladi. O'z navbatida ushbu tizimni birlashtirilgan parametrlar tizimi deb ham atash mumkin. Shunday qilib, 1.1-rasmdagi reaktsiya aralashmasi uchun harorat bir oz o'zgargan bo'lsa, lekin jarayon davomida ma'lum bir haroratda deb hisoblangan bo'lsa, u holda o'rtacha qiymatda olingan parametrli tizim bo'ladi.
Atrofdan ajralish darajasiga ko'ra tizimlar ochiq, yopiq va izolyatsiyalangan tizimlarga bo'linadi. Ochiq tizimlarda atrof-muhitning tizimdagi massa va energiya almashinuviga ta'siri mavjud bo'ladi. Yopiq tizimlarda esa faqat energiya almashinuvida atrof-muhitning ta'sirini ko'zatish mumkin bo'ladi. Izolyatsiya qilingan tizimda esa atrof-muhit bilan hech qanday massa yoki energiya almashinuvi ro'y bermaydi.
Shunday qilib, 1.1-rasmda ko'rsatilgan reaksiya aralashmasi, agar u qizdirilsa yoki sovutilsa va undagi moddalar havoga uchadigan bo'lsa, ochiq tizim bo'ladi. Agar ushbu aralashma qizdirilsa yoki sovutilsa hamda moddalaming uchib chiqib ketishi oldini olish uchun idish usti yopiladigan ho'lsa, u holda bu tizim yopiq tizim bo'ladi. Yuqori yuzasi qoplangan va reaktor idishi bilan birga mukammal izolyatsiyalangan
bo'lsa, u holda bu aralashma izolyatsiya qilingan tizimga aylanadi.
Model va modellashtirish
Tizimni tasavvur qilishning muhimlik tomoni shundaki, biz uni o'rganishni xohlaymiz. Ushbu o'rganish, tizim xususiyatlari o'rtasidagi munosabatlami aniqlash bilan bir xil tushunchaga ega. Bu munosabatlar o'z navbatida modelni keltirib chiqaradi. Matematik nuqtai nazardan, model - bu tizim xususiyatlarini o'z ichiga olgan tenglamalar yoki ifodalar majmuidir. Modelga oddiy misol sifatida ideal gaz qonuni olishimiz mumkin,
PV = RT
Bu yerda, P, V va T mos ravishda, yetarlicha miqdordagi past bosimda tizimning bosimi, molyar hajmi va temperaturasi (xususiyatlari) bo'lib, R esa universal gaz doimiysi hisoblanadi (R=8.31 J/(mol*K)). Modeldagi xususiyatlar vaqtga bog'liq ho'lmaydi va u bilan bog'liq tizim o'zgarmas yoki aniq muvozanatda bo'ladi.
Tizim o'zgarganda, u tizimning bir yoki bir nechta xususiyatlariga ta'sir ko'rsatadi. Bu orqali esa o'z navbatidajarayon tushunchasi paydo bo'ladi.
|
| |
Tizim xususiyatlari - Kurs ishi namuna pdf

|
Kurs ishi namuna pdf
|
bet | 2/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)
Tizim xususiyatlari
Tizimni unga tegishli bo'lgan xususiyatlar bilan bog'laymiz. Xususiyat deganda materiya, energiya, fazo yoki vaqt bilan bog'liq bo'lgan har qanday o'lchanadigan kattalikni tushunamiz. Xususiyatga oddiy misol sifatida massa, konsentratsiya, harorat, entalpiya, bosim, hajm, diffuziya va boshqalami olish mumkin. Tizimnin xususiyatlari yordamida biz um kuzatib borishimiz va boshqa tizimlar bilan taqqoslashimiz mumkin bo'ladi.
Tizim xususiyatlarini intensiv Oadal) va ekstensiv (ko 'lamli) xususiyatlarga bo'lish mumkin. Birlik tizimni olib qaraydigan bo'Isak, uning ekstensiv xususiyati tizimning o'lchamiga yoki hajmiga mutanosibdir. Ekstensiv xususiyatlarga massa va hajm misol bo'la oladi. Shunday qilib, tizimning bir qismining massasi (aytaylik, 1/10) tizimning umumiy massasining bir xil ulushiga (1/10) teng. Boshqa tomondan, birlik tizimning intensiv xossasi uning o'lchami yoki hajmiga bog'liq emas va tizimning har bir qismi uchun bir xil, ya'ni bir xil qiymatga ega bo'ladi. Intensiv xususiyatga misol sifatida kontsentratsiya, harorat va bosimni olish mumkin.
Shunday qilib, agar yagona tizim ma'lum bir bosim ostida bo'lsa, tizimning har qanday qismi bir xil bosim ostida bo'ladi. Shu bilan birga, agar tizimning barcha intensiv xususiyatlari o'zgarmasa, tizim bir xil bo'ladi. Misol tariqasida yuqorida ko'rib o'tilgan 1.1-rasmdagi reaksiya aralashmasini keltirish mumkin. Bunda, aralashma quyidagi xususiyatlarga ega:
Tizim bo'ylab A moddaning konsentratsiyasi bir xil qiymatga ega (yoki A ning bir xil konsentratsiyasi),
Boshqa har bir B va C moddalar uchun bir xil konsentratsiya;
Istalgan boshqa intensiv xususiyatlar (misol uchun temperatura) uchun o'xshash bir xilliklar.
Bir xil bo'lmagan tizim uchun bir yoki bir nechta intensiv xususiyatlar tizim ichida farqlanadi. Aniqroq aytganda, xususiyatlar tizim ichidagi fazoga qarab o'zgaradi. Misol uchun, agar 1.1-rasmdagi reaksiya aralashmasi yaxshi aralashmagan bo'lsa, unda turlaming konsentratsiyasi va harorat butun aralashmada bir xil bo'lmaydi. Bunday holda, aralashma bir xil bo'lmagan tizim bo'ladi.
|
| |
Jarayon Modeli - Kurs ishi namuna pdf

|
Kurs ishi namuna pdf
|
bet | 5/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)
Jarayon modeli - bu jarayon o'zida xarakterlovchi tizimning xususiyatlarini o'z ichiga olgan tenglamalar yoki munosabatlar to'plami. Xususiyatlar o'zida (i) boshlang'ich parametrlar, (ii) xarakteristikalar va (iii) natija (model natijasi) kabi toifalarga bo'linadigan, kuzatilishi mumkin bo'lgan hodisalar yoki o'zgarishlami ifodalaydi. Shunday qilib,jarayon modeli- bu sxema bo'lib, unga ko'ra boshlang'ich parametrlar va berilgan xarakteristikalarga ega bo'lgan jarayon tizimda o'zgarishlami keltirib chiqaradi.
1.2-rasmda modelning asosiy bog'liqlik kontseptsiyasi ko'rsatilgan bo'lib, uning har bir tomoni ikki uchi yoki toifalami bildiruvchi burchaklar orasidagi munosabatlami ifodalaydi. Agar biz ushbu munosabatlami, ya'ni jarayon modelini bilsak, qolgan parametrlarga ko'ra, bir yoki bir nechta noma'lum parametrlami aniqlashimiz mumkin bo'ladi. Bu esa o'z navbatida, real jarayonni amalga oshirmasdan turib prognoz qilish imkoniyatiga ega bo'lamiz. Albatta, jarayon modeli qanchalik yaxshi bo'lsa, o'rganilayotgan jarayondagi parametrlar aniqligi shunchalik yuqori bo'ladi.
1.2-rasm. Jarayon modeli konsepsiyasi
Xususan, biz jarayonning natijadorligini uning modeliga, boshlang'ich parametrlar va xarakteristikalarga asoslanib taxmin qilishimiz mumkin. Aslini olganda esa, turli xil boshlang'ich parametrlar va xarakteristikalar uchun natija taxmin qilinishi mumkin. Bu o'z navbatida, kerakli natijani va tegishli boshlang'ich parametrlar va xarakteristikalami aniqlash imkonini beradi. Jarayondan kerakli natijaga erishish uchun boshlang'ich parametrlar va xarakteristikalardan foydalanishimiz mumkin bo'lib, bu narsa asosan jarayonni optimallashtirish va boshqarishda keng qo'llaniladi.
1.1-rasmga murojaat qilgan holda, agar biz reaksiya aralashmasida (tizimda) sodir bo'layotgan jarayonning modelini bilsak, unda A va B ning turli xil boshlang'ich konsentrasiyalariga (boshlang'ich parametrlar) mos keladigan moddalar konsentratsiyalarini (natijalami) va reaksiya haroratini (xarakteristikalar) taxmin qilishimiz mumkin bo'ladi. Reaktoming ma'lum bir ish vaqti bo'yicha prognozlardan kerakli natijani olishimiz mumkin, masalan, C ning maksimal kontsentratsiyasini va boshlang'ich kontsentratsiyalaming tegishli (optimal) to'plamini va reaktsiya haroratini tanlashimiz mumkin. Ushbu masalaga asoslanib, berilgan vaqt uchun A va B moddaning boshlang'ich konsentratsiyasi, sarfi va boshlang'ich temperatura qanday bo'lganda C ning maksimal kontsentratsiyasiga erishishini aniqlashimiz mumkin.
Umuman olganda, jarayon modelidan foydalanib, biz tizimda boshlang'ich parametrlar, xarakteristikalar yoki natijadorlikni (model natijasini) prognoz qilishimiz mumkin. Prognoz quyidagi bosqichlami talab qiladi:
Jarayonni modellashtirish - jarayon modelini ishlab chiqish;
Jarayonni simulyatsiya qilish - real dunyoda sodir bo'ladigan jarayonlarga taqlid qiluvchi modelning yechimi yoki simulyatsion modeli.
|
| |
Alkanlar reja: Alkanlarning xossalari Olinishi Fizik xossalari

|
Alkanlar reja: Alkanlarning xossalari Olinishi Fizik xossalari
|
bet | 1/4 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 162,05 Kb. | | #127495 |
Bog'liq Bekmurodova gulshan
Alkanlar
REJA:
1.Alkanlarning xossalari
2.Olinishi
3.Fizik xossalari
4.Kimyoviy xossalari
Uglevodorodlar
Uglevodorod faqatgina uglerod va vodorod atomlaridan tashkil topgan. Uglevodorodlarni molekulasidagi uglerod atomlarining o’zaro bog’lanishiga, bog’larning turiga va uglerod bilan bog’langan vodorod atomining nisbatiga asosan bir nechta sinflarga bo’lish mumkin. Biz ulardan quyidagi sinflarni ko’rib chiqamiz:
To’yingan ochiq zanjirli uglevodorodlar – Alkanlar
To’yingan yopiq zanjirli (sikl saqlagan) uglevodorodlar – Sikloalkanlar
Etilen qatori uglevodorodlar – Alkenlar
Dien uglevodorodlar – Alkadienlar
Asetilen qatori uglevodorodlar – Alkinlar
Alkanlar
Uglevodorod molekulasidagi uglerod atomlari o’zaro oddiy σ – bog’ bilan bog’lanib, qolgan valentliklari vodorod atomlari bilan to’yingan bo’lsa, to’yingan uglevodorodlar deyiladi. To’yingan uglevodorodlarda uglerod atomlari sp3 – gibridlangan holatda bo’ladi va uglerod-uglerod, uglerod-vodorod atomlari o’zaro kovalent bog’ hosil qilib, ularning elektron buluti atomlarning bog’lanish o’qlari bilan bir chiqizda joylashadi. Elektron zichlikning asosiy massasi atom yadrolari o’rtasida kichik masofada joylashgani uchun oddiy bog’ (sigma bog’) juda mustaxkam bo’ladi. To’yingan uglevodorodlar halqali yoki halqasiz (ochiq zanjirli) bo’lishi mumkin. Ochiq zanjirli to’yingan uglevodorodlar alkanlar, halqali to’yingan uglevodordlar esa sikloalkanlar deb nomlanadi.
Alkanlar boshqacha aytganda parafinlar deb ham ataladi. Alkanlarning ilk (tipik) vakili – metan (CH4). Metanga CH2 guruhni qo’shsak, ikkinchi vakil – etan (C2H6) hosil bo’ladi. Har bir olingan vakilga CH2 guruhni qo’shishni davom ettirsak, kimyoviy tuzilishi jihatdan o’zaro o’xshash, tarkibi bir-biridan CH2 guruhga farq qiladigan birikmalar – gomologlar hosil bo’ladi. Gomologlar guruhi gomologik qator deyiladi va ular orasidagi “CH2” guruh farqi gomologik qator tafovuti deyiladi. Alkanlar gomologik qatorining umumiy formulasi CnH2n+2 bilan ifodalanadi. Bunda – n molekuladagi uglerod atomlari soni, 2n+2 vodorod atomlari soni. Masalan, n=5 ga teng bo’lsa, C5H2*5+2 ya’ni C5H12 pentan formulasi kelib chiqadi.
To’yingan uglevodorodlar molekulasidan bitta vodorod atomi tortib olinsa, bir valentli radikal hosil bo’ladi. Alkanlarning radikallari CnH2n+1 umumiy formulaga mos keladi. Radikallar orqali murakkab organik moddalar nomlanadi. Radikallar nomi to’yingan uglevodorod nomidagi “an” qo’shimchasi o’rniga “il” qo’shimchasi qo’shish bilan hosil bo’ladi.
Yuqorida ta’kidlanganidek, organik birikmalarning ko’plab kashf etilishi natijasida dastlab ko’pchilik organik moddalarga trivial (tasodifiy) nomlar berilgan masalan, to’yingan uglevodorodlarning birinchi to’rtta vakili metan, etan, propan va butan deb trivial nomlangan. Tarkibida 5 ta uglerod saqlagan alkandan boshlab alkanlarning nomiga molekula tarkibidagi uglerod atomi sonining grekcha nomiga “an” qo’shimchasini qo’shib hosil qilinadi. Yuqoridagi jadvalga qarang.
|
| |
B. B. Bahodirov

B. B. Bahodirov
Download
443,25 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
17.01.2024
Hajmi
443,25 Kb.
#139808
Download
443,25 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
B. B. Bahodirov
Download
443,25 Kb.
Matnni ko'rish
Asosiy qurilmaning - Kurs ishi namuna pdf

|
Kurs ishi namuna pdf
|
bet | 9/13 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #263937 |
Bog'liq MODELLASHTIRISH KURS ISHI (1) (1)Asosiy qurilmaning matematik modeli
Reaktiv distillatsiya - bu kimyoviy reaksiyalar va distillatsiyani bitta blokda birlashtiradigan integratsiyalashgan jarayon bo'lib, jarayonni intensifikatsiya qilish va samaradorlikjihatidan potentsial afzalliklami taklif etadi. Ushbu bo'lim etil asetat sintezi uchun reaktiv distillatsiya ustunlarining matematik modellashiga umumiy ko'rinishni taqdim etadi.
Reaksiya kinetikasi:
Sirka kislotasi (AA) va etanol (EtOH) dan etil asetat (EA) sintezi quyidagi qaytar reaktsiya bilan ifodalanishi mumkin:
AA+EtOH EA+H20
Ushbu reaksiya tezligini quyidagicha ifodalash mumkin:
r = k • [AA] • [EtOH] - k' • [EA]· [H20]
bu erda k va k' mos ravishda to'g'ri va teskari reaksiya tezligi konstantalari.
gazlarini kamaytirish va bu orqali global isishga bo'lgan salbiy ta'simi qisqartirish ham muhim ahamiyat kasb etadi [10, 11].
Ushbu tadqiqotda
etil atsetat ishlab chiqarish uchun uzluksiz ravishda ishlaydigan reaktiv distillash kolonnasining modeli o'rganilgan bo'lib, muvozanat cheklovlarini yengib o'tish, yuqori ko'rsatkichli ajratish natijalari, jarayon harajatlarini kamaytirish va zavod harajatlarini qisqartirish kabi natijalar ushbu
+
Etanolning sirka kislota bilan ta'sirlashuvi natijasida etil atsetat va hosil suv bo'ladi. Reaktiv distillash qurilmasida hosil bo'ladigan ushbu qaytar reaksiya quyidagicha ifodalanadi [12]:
HAc + EtOH
k2,kl
EtAc H20 (1)
6
k1 = 4619.43exp (- :T )
(
2
)
k = 3317.28exp -537
RT
(2)
(3)
Bu yerda, k1 va k 2 - reaksiya tezligini ifodalovchi qiymatlar bo'lib, ushbu qiymatlar reaksiya jarayoni natijasida Calvar va boshqalar tomonidan olingan [12].
Moddiy balans:
+ + +
Ustunning har bir bosqichidagi har bir komponent uchun massa balansi tenglamasini yozish mumkin:
|
| |