IV. IQTISODIY QISM - Islom karimov

|
Islom karimov
|
bet | 15/17 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 8,88 Mb. | | #235422 |
Bog'liq БМИ Дониер (Lotincha) охирги IV. IQTISODIY QISM
I.Loyihani texnik-iqtisodiy asoslash
II.Investitsiya hajmini aniklash
Bino, inshoatlar, dastgohlarning ijara qiymati insestitsiya hajmi
Material ishlab chiqarish zaxirasi qiymati investitsiya hajmi
Tez emiriladigan va arzon buyumlarning ijara qiymati investitsiya hajmi
Nazorat – o‘lchov asboblarining ijara qiymati investitsiya hajmi
Loyixani ishlab chiqarishga sarflangan investitsiya hajmi qiymati
III. Yillik daromad, iqtisodiy samaradorlikni aniqlang
IV. Harajatlarni qoplanish muddatini aniqlang
I. Loyihani texnik-iqtisodiy asoslash
loyihaning maqsadi, vazifalari, ahamiyati, hozirgi talablarga javob bera olishi
loyihaning iqtisodiy samaradorligi, qo‘llanish sferalari
II. Investitsiya hajmini aniqlash
Bitiruv ishi bo‘yicha sarflanadigan xarajatlarni quyidagi keltirilgan jadvallarda keltiramiz
Material, ishlab chiqarish zahiralarini sotib olish investitsiya hajmi
Jadval 1.
№
|
Materiallar nomi
|
Soni
|
Donasining
bahosi
|
NDS
20%
|
Umumiy qiymati
NDS bilan
|
1
|
Windows XP
Operatsion tizim
|
1
|
15000
|
3000
|
18.000
|
2
|
Operativ xotira 512mb
|
1
|
20000
|
4000
|
24.000
|
3
|
Doimiy xotira qurilmasi 160Gb
|
1
|
180000
|
30000
|
210.000
|
4
|
Markaziy protsessor
|
1
|
120000
|
24000
|
144.000
|
|
Jami
|
|
|
|
402.000 so‘m
|
Arzon baholi innventarlar va o‘lchov-nazorat asboblarini sotib olish investitsiya hajmi
Jadval 2
№
|
Nomi
|
Soni
|
Donasining
bahosi
|
NDS
20%
|
Umumiy qiymati NDS bilan
|
1
|
Kompьyuter
|
1
|
1.500.000
|
300000
|
1.800.000
|
|
Jami
|
|
|
|
1.800.000 sum
|
Asosiy fondlar qiymati
Jadval 3.
№
|
Asosiy fondlar nomi
|
Soni
|
Asosiy fondlar Qiymati
|
1
|
Laboratoriya
|
1
|
1.200.000
|
2
|
Asbob uskunalar
|
|
1.800.000
|
|
Jami
|
|
3.000.000 sum
|
Amortizatsiya ajratmasi AF 20% tashkil qiladi
Aotch = 20%*OF /12
Aotch=0,2 x 3.000.000/12
Aotch=50.000 sum
Joriy ta’mirlash va texnik xizmat uchun xarajatlar AF qiymatining 12%
/12
Rm=0,12 x 3000000/12
Rm=30000 sum
Loyihani ishlab chiquvchi ishchilarning ish haqini hisoblash
Jadval 4
№
|
Bajariladigan ishlar nomi
|
Lavo-zimi
|
Kunlar
soni
|
O‘rtacha bir
kunlik ish
haqi
|
Bajarilgan
Ishning
qiymati
|
1
|
Loyiha mavzusini tanlash va
SHakllantirish
|
SNS
|
1
|
15000
|
15000
|
2
|
Mavzu bo‘yicha ITA tanlash va
O‘rganish
|
MNS
|
2
|
7050
|
14100
|
3
|
Interfeys dasturini ishlab chiqish
|
MNS
|
2
|
7050
|
14100
|
4
|
Ma’ruza matnini kiritish
|
MNS
|
3
|
7050
|
21150
|
5
|
Dasturni sozlash
|
MNS
|
1
|
7050
|
7050
|
6
|
Kompleks dasturlarni testdan
o‘tkazish
|
MNS
|
2
|
7050
|
14100
|
7
|
Xatolarni topish
|
MNS
|
2
|
7050
|
14100
|
8
|
Xatolarni tug‘irlash
|
MNS
|
2
|
7050
|
14100
|
9
|
Iktisodiy kism
|
MNS
SNS
|
2
1
|
7050
15000
|
14100
15000
|
10
|
Mexnatni muxofaza qilish
|
MNS
SNS
|
2
1
|
7050
15000
|
14100
15000
|
11
|
Bitiruv ishi qo‘l yozmasini tayyorlash
|
MNS
|
1
|
7050
|
7050
|
12
|
Taqriz berish
|
SNS
|
1
|
15000
|
15000
|
13
|
Bitiruv ishini oformleniyasi va
Himoya
|
MNS
|
1
|
7050
|
7050
|
|
Jami
|
|
24
|
|
201000
|
Asosiy ish haqi - barcha ishchilarning ish haqi va 40% miqdorida mukofot pulinig yig‘indisi sifatida aniqlanadi
Zosn=201000
Zosn=281400
Qo‘shimcha ish haqi asosiy ish haqining 10% hisobida olinadi
Zd=0,1 x 281400
Zd=28140 sum
Mehnatga haq to‘lash fondi asosiy va qo‘shimcha ish haqilarning yig‘indisi sifatida aniqlanadi
Fot=281400+28140
Fot=309540 sum
Ijtimoiy ehtiyojlarga xarajatlar FOT dan 25% mikdorida hisoblanadi
Ofss=0,25 x 309540
Ofss=77385 sum
Transport xarajatlari asosiy ish haqidan 20%
Rtr=0,2 x 281400
Rtr=56280 sum
Ishlab chiqarish ehtiyojlari uchun issiqlik xarajatlari
Uzunligi- 6 m
Eni-4 m
V = Uzunligi x Eni
V =24 m2
V =24x787.95=18910.8 sum
Elektr energiyasiga bo‘lgan xarajatlar quyidagi formuladan aniqlanadi
W = N*T*S
N – o‘rnatilgan quvvat, kVt
T –ishlatilgan vaqt
S- 1 kVt /soat elektr energiya narxi
W = 1x144x131.4
W= 18921.6 sum
Investitsiya hajmi quyidagi formuladan aniqlanadi
K=402000+309540+50000+124112.4=885652.4sum
Jadval 5
O‘rganilgan ishning xarajat smetasi
|
Xarajatlarning nomi
|
Kiymati
|
1
|
Bajarilgan ishning qiymati
|
1208424.945
|
2
|
Ishlab chikarish xarajatlari
|
989557.65
|
3
|
Ishlab chiqarish tannarxi
|
898603.65
|
4
|
Davr xarajatlari
|
30954
|
5
|
Material xarajatlari
|
439832.4
|
6
|
Xom – ashyo
|
402.000
|
7
|
Elektroenergiya
|
37832.4
|
8
|
FOT
|
309540
|
9
|
Ijtimoiy sug‘urta
|
77385
|
10
|
Amortizatsiya
|
50000
|
11
|
Boshqa xarajatlar
|
21846.25
|
12
|
Asosiy ish xaqi
|
201000
|
Jadval 6.
Bajarilgan ishning iqtisodiy samaradorligini aniqlash
№
|
Ko‘rsatkichlar nomi
|
o‘lchov birligi
|
qiymati
|
Izoh
|
1
|
Bajarilgan ishning qiymati
|
Sum
|
1208424.945
|
Jadval
|
2
|
Ishlab chiqarish xarajatlari
|
Sum
|
929557.65
|
Jadval
|
3
|
Investitsii
|
Sum
|
885652.4
|
Formula
|
4
|
Iqtisodiy samara
|
Sum
|
278867.295
|
Formula
|
5
|
Qoplanish muddati
|
Oy
|
31.5
|
Formula
|
6
|
Rentabellik
|
%
|
3.2
|
Formula
|
Iqtisodiy samarani quyidagi formuladan aniqlaymiz
S1= S2 * 1,3
S1 i S2 – avvalgi va keyingi tannarx,
Q - ishlab chiqarish hajmi,
E =(1208424.945-929557.65)x1
E =278867.295sum
Rentabellikni aniqlaymiz
R =278867.295x100/ 885652.4
R =31.5%
Qoplanish muddatini aniqlaymiz
E - iqtisodiy samara
K - kapital
Tok = 885652.4 / 278867.295
Tok =3.2
V. HAYOT FAOLIYATI XAVFSIZLIGI
Ish sharoiti nuqtaiy nazardan loyihalanayotgan qurilmaning yoki tehnologik jarayon tavsifi.
Loyihalashtirilgan obe’kt elektr energiyani tejovchi intellektual elektron-raqamli datchik.
Qurilmani loyihalashtirish jarayonida quyidagi operatsiyalarni o‘z ichiga oladi.
Platani razmetka qilish;
Platani kesib chiqarish;
Plataga sxema berish;
Parmalash;
Lak bilan surtish;
Travleniya qilish;
Lakdan tozalash;
Mikroelementlarni payvantlash;
Platani yig‘ish va mantaj qilish;
Korpusga joylashtirish;
Uskunani sozlash ishlash jarayoniga;
Tayyor bo‘lgan qurilmani sozlash va tekshirib ko‘rish.
Loyihalanayotgan obe’ktning ekspulitatsiya qilishda ish sharoitining taxlili hamda zararli omillar tasnifi.
Yuqoridagi operatsiyalarni bajarish vaqtida faqat ikkita uchtasida havfli va zararli faktorlar paydo bo‘ladi. Masalan, payka vaqtida konifor moddasi hidi chiqadi, travleniya qilish vaqtida kislota bug‘i ajralib chiqadi, bu faktorlar inson nafas olish organiga juda zarar keltirishi mumkin. Stanoklar ishlash vaqtida ko‘p shovqin va titrash hosil bo‘lishi mumkin. Yoritilish ham katta ahamiyatga ega, agar u etarlicha bo‘lmasa ishchilar ko‘zi charchab jarahat olishi mumkin.
Binoda ajralib chiqadigan issiqlik, chang, bug‘lar insonga ta’sir qilishi mumkin, bular noqulay sanitar- gigiena omillariga kiradi, chunki ular uzoq muddat ta’sir qilib insonni kasallikka olib keladi.
Ish zonasi havosi.
Yuqorida aytganimizdek ishlab chiqarish honalarida havo muhiti kimyoviy tarkibi va metrologik sharoitlar bilan haraterlanadi.
Shuning uchun ishlab chiqarish jarayonida yil fasllariga qarab (yoz, kuz, qish, bahor) metrologik sharoit parametrlariga qarab (harorat, havo harakat tezligi, atmosfera bosimi) quyidagicha olinadi.
Ishlab chiqarish honalarida “sanoat korhonalarini loyihalash sanitariya meyori” (SanpiN-93) ga asosan bajarilayotgan ishning turiga va yilning fasllarini hisobga olganmiz. Yilning sovuq o‘zgaruvchan davrlari uchun ishlab chiqarish binolaridagi mo‘tadil havo harorati 16-22 nisbiy namligi 60-30 havo oqim tezligi 0.2-0.3 m/s deb qabul qilingan ruhsat etilgan havo harorati esa 18-20 nisbiy namligi 75% havo oqim tezligi 0.3-0.5 m/s taminlanishi kerak.
Binoda ajralib chiqadigan issiqlik, chang, bular insonga ta’sir qilishi mumkin, bular noqulay sanitar – gigiena omillariga kiradi, chunki ular uzoq muddat ta’sir qilib insonni kasallikka olib keladi.
Ularni insonga ta’sirini kamaytirish uchun tehnologik jarayonda ishlab turgan uskunalar hammasi germetiklashtiriladi, tehnalogik jarayonlarni mexanizatsiyalash va avtomatlashtiriladi. Zararli moddalar bo‘lishini yo‘qotish yoki minimumgacha kamaytirish uchun suniy va tabiiy almashtirish sistemalari joriy etilgan.
Ishlab chiqarishda yoritilganlik.
Loyihalashtirilgan ob’ektda yoritish sistemasi quyidagicha tanlangan, Ya’ni tabiiy, suniy va aralash yoritilishlar joriy etilgan. Bu ob’ektda TYOK=1-3% teng bo‘lishi kerak, normal yoritilish E=300 lk ga teng, shuning uchun biz tabiiy yoritilish sistemasi yon tomondan Ya’ni oynakdan bo‘ladiganini tanladik va suniiy yoritilish lyuminitsentlik lampalari orqali amalga oshirdik, ular honada 6 ta bo‘lishi kerak [18].
Ob’ektda ishni aniqligi va ko‘rish sharoiti razryadi ob’ekt o‘lchamlari bo‘yicha uni razmerlari 1-3 mm teng bo‘ladi, bundan tashqari yoritilganlik darajasi Ya’ni ob’ekt va fon kontraktligi aniqlanadi.
Ishlab chiqarishda shamollatish.
Biz xonada ajralib chiqadigan zararli moddalar (chang, gazlar, bug‘lar) konsentratsiyasi va ajralib chiqadigan issiqlik xajmini hissoblaymiz va shunga asoslanib shamollatish sistemasini taminlaymiz.
L=
Bizni sharoitimiz aralash Ya’ni tabiiy va suniiy.
Diflektorlar va vintelatsiya yo‘llari orqali tabiiy, suniiy shamollashtirish ventilyator va vozduxovodlar orqali amalga oshiriladi (5.1- rasm).
|
| |