nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 228

A. 1:4:6:4:1 B. 1:6:15:20:15:6:1 S. 15:1 D. 63:1
96. Uchta dominant allel bo’Imagan genlar ta \'sirida polimyeriyaning F
1
avlodida belgining
rivojlanishi qanday nisbatda bo’ladi?
A. 15:1 B. 63:1 S. 36:6 D. 3:1
97. R geni dominant bo‘libt bug‘doy donida qizil rangni, r geni retsessiv bo’lib oq rangni
yuzaga chiqaradi. Quyida berilgan genotiplardan och pushti rangli bug‘doy donini
ko'rsating.
A. R
1
r
1
R
2
R
2
, r
1
r
1
R
2
R
2
B. R
1
r
1
R
2
r
2
, R
1
R
1
r
2
r
2
S. r
1
r
1
R
2
r
2
, r
1
r
1
R
2
r
2
D. R
1
R
1
R
2
R
2
, R
1
R
1
R
2
r
2
Kerakli materiallar - Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universitetining

|
Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universitetining
|
bet | 11/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 157,31 Kb. | | #247096 |
Bog'liq kurs ishi buyruq loyiha (1)Kerakli materiallar:
Arduino UNO
1N4007 - Yuqori kuchlanish, yuqori oqim nominal diod
Qarshilik 1k om
Umumiy maqsadli tranzistor PNP
Umumiy maqsadli tranzistor NPN
DC motor
|
Abdunabiyev J
|
22
|
Sulaymonov A
|
Proteus dasturi va arduino kontroller yordamida masofadan boshqaruv qurilmasini . loyihalash.
Kerakli materiallar:
-Ardiuno uno mikrokontrolleri
-diyod lampalar
-ulash uchun similar
-IR qabul qiluvchi
-plata doskasi.
|
Abdunabiyev J
|
23
|
Vohidov I
|
8x8LED matritsasini Arduinoga ulash va yozuv chiqarish.
Kerakli materiallar:
-Arduino Uno
-Max7219 mikrosxema
8x8 matritsa
10k lik rezistor
0.50pF 1uF lik kondensatorlar
+5vli manba va ground (yerlatgichlar)
DEFAULT nomli kontaktsiz ulanishlar
|
Abdunabiyev J
|
24
|
Ziyotov J
|
Proteus dastuti va arduino platformasi yordamida harorat va havoni nisbiy namlikni aniqlovchi qurilmani loyihalash
Kerakli materiallar:
-Arduino Uno
-2 ta 220Ω qarshiliklar
LM016L-seriyali lcd monitori
DHT11 seriali namlik datchigi
Yashil va sariq led diodlar
PCF8574 seriali mikroprotsessor
+5vli manba va ground (yerlatgichlar)
DEFAULT nomli kontaktsiz ulanishlar
|
Abdunabiyev J
|
5321900-Elektron apparaturalarni ishlab chiqarish texnologiyasi
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 227

83. Genlari xromosomada birikkan digeterozigota urg‘ochi drozofda retsessiv belgili erkak
drozofila chatishtirilsa Fb da nechta fenotipik sinf kuzatiladi?
A. Bitta B. Ikkita S. Uchta D. To‘rtta
84.
Allel bo‘lmagan genlarning o’zaro ta ’siri qanday tiplarga bo’linadi?
A. Komplementar, modifikator, epistaz B. Polimyeriya, allelizm, komplementar
S. Komplementar, epistaz, kriptomyeriya, polimyeriya D. Kodominantlik, modifikator,
polimyeriya.
85. Komplementar irsiylanishni F2 da belgilarning xilma-xHligi
A. 9:3:3:1, 9:7, 9:6:1, 9:3:4 B. 9:3:3:1, 12:3:1, 9:6:1, 15:1
S. 13:3, 9:3:3:1, 9:7, 12:3:1 D. 9:7, 15:1, 13:3, 9:3:3:1
86. Komplementar irsiylanishning o’ziga xos jihatlari?
A. F
1
va F
2
ota-ona o‘xshash formalar rivojlanadi B. F, va F2 yangi belgilar hosil bo‘ladi
S. F
1
ota-ona o‘xshash belgilar hosil bo’ladi D. F
2
yangi belgilar hosil bo’ladi
87. Allel bo’Imagan genlarning epistaz ta 'sirida F
2
da belgilarning nisbati qanday bo’ladi?
A. 15:1, 13:3 B. 12:3:1, 9:3:4 S. 13:3, 12:3:1 D. 15:1, 9:6:1
88
.
Bir tomonlama
,
ikki tomonlama epistaz ta ysirida belgilarning G‘
2
dagi nisbati qanday
bo’ladi?
A. 15:1, 9:3:3:1 B. 9:7, 9:3:4 S. 15:1,1:4:6:4:1 D. 13:1,9:3:3:1
89. Gomozigota havo rang patli va sariq patli to‘tilarni chatishtirish natijasida hosil bo’lgan F
1
duragaylarini o‘zaro chatishtirilsa F
2
da genotip bo yicha qanday xilma-xillik vujudga keladi?
A. 1:2:2:4:1:2:1:2:1 B. 1:4:6:4:1 S. 9:3:3:1 D. 12:3:1
90.
Sichqonlar yungi pigment ta ’sirida uch xil bo’ladi. Yungida pigmentlarni bo‘lmasligi qaysi
rangni hosil bo’lishiga olib keladi?
A. Yo’l-yo’l B. Aguti S. Qora D. Oq
|
Darsning maqsadi - Tartib raqam Sinf

|
Tartib raqam Sinf
|
bet | 27/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfDarsning maqsadi:
Ta‘limiy maqsad: O‘quvchilarga xаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash haqida ma’lumotlar berish.
Tarbiyaviy maqsad: O‘quvchilarni tozalikka, mehnatsevarlikka o‘rgatish. Turmushdagi ehtiyojlar va ulardan foydalanishni tushuntirish. Texnika xavfsizligi qoidalari, ish o‘rnini tashkil qilish qonun qoidalarini tushuntirish, sanitariya gigiyena talablariga to‘liq rioya etishni o‘rgatish.
Rivojlantiruvchi maqsad: O‘quvchilar tasavvurida xаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash haqida bilim, ko‘nikma va malakalarni hosil qilish.
Dars turi: Bilimlarni mustahkamlovchi. Yangi bilim beruvchi.
Dars uslubi: Tushuntirish, suxbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, ko‘rgazmali va boshqalar.
Dars metodi: guruhlarda ishlash, “Aqliy hujum”, “Kim epchil-u, kim chaqqon”, “Klaster”, “B/B/B” metodlaridan foydalaniladi.
Darsda jihozi: pazandachilik o‘quv xonasi, tikuvchilik ish qurollari va jixozlari, rasm va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar, test materiallari.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Davomatni aniqlash
Darsga tayyorgarlik ko‘rish
O‘quvchilar diqqatini darsga qaratish.
Uyga vazifani so‘rash:
Savol – javob o‘tkazish
Topshiriqlarni tekshirish
|
| |
SHAKLLANTIRILAYOTGAN KOMPETENSIYALAR VA

|
SHAKLLANTIRILAYOTGAN KOMPETENSIYALAR VA
|
bet | 74/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfSHAKLLANTIRILAYOTGAN KOMPETENSIYALAR VA
AMALGA OSHIRISH USULI:
Tayanch kompetensiyalar:
K ommunikativ kompetensiya
A xborot bilan ishlash kompetensiyasi
S haxs sifatida o’z-o’zini rivojlantirish kompetensiyasi
I jtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
U mummadaniy kompetensiyasi
M atematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish hamda foydalanish kompetensiyasi
Fanga oid kompetensiyalar:
1._____________________________ _______
2._____________________________ _______
3._____________________________ _______
|
Amalga oshirish usullari:
Mal‘umotnoma, darslik,
lug‘at, jadval, ensiklopediya,
internetdan mavzuga oid axbo-rotni ola bilish interaktiv testlar,
didaktik materiallar b/n ishlash
N utqda matematik terminlarni savodli qo‘llay olish.
Guruhlarda va juftliklarda ishlash.
|
DARS JARAYONI VA UNING BOSQICHLARI
|
ISHNING NOMI
|
BAJARILADIGAN ISH MAZMUNI
|
VAQT
|
1-bosqich: Tashkiliy qism
|
Salomlashish. Davomatni aniqlash. Ma’naviyat daqiqasi.
|
3 min
|
2-bosqich: Refleksiya. Extiyojlarni aniqlash.
|
Mavzuga ta’luqli lig’atlar.
|
6 min
|
3-bosqich: Yangi mavzu bayoni
|
Amaliy va nazariy tushuntirish, Test savollari. Slayd.
|
20 min
|
4-bosqich: Mustahkamlash
|
“Aqliy hujum”
|
11 min
|
5-bosqich: Baholash.
Dars yakuni.
|
Darsga faol qatnashgan o’quvchilarni rag’batlantirish
|
3 min
|
6-bosqich: Uyga vazifa
|
Nazariy ma’lumotlarni yodlab, amaliy topshiriqlarni mustaqil bajarish
|
2 min
|
|
| |
Mavzu: Kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga

|
Mavzu: Kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga
|
bet | 75/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfMavzu: Kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga
qo‘yiladigan talablar.
Darsning maqsadi:
Ta‘limiy maqsad: O‘quvchilarni kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga qo‘yiladigan talablar haqida gapirib berish.
Tarbiyaviy maqsad: O‘quvchilarni tozalikka, mehnatsevarlikka o‘rgatish. Turmushdagi ehtiyojlar va ulardan foydalanishni tushuntirish. Texnika xavfsizligi qoidalari, ish o‘rnini tashkil qilish qonun qoidalarini tushuntirish, sanitariya gigiyena talablariga to‘liq rioya etishni o‘rgatish.Tехnоlоgik hujjatlar va ulardan ishlab chiqarishda fоydalanish bo‘yicha ekologik tarbiyani shakllantirish
Rivojlantiruvchi maqsad: O‘quvchilar kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga qo‘yiladigan talablar haqida bilim, ko‘nikma va malakalarni hosil qilish.
Dars turi: Bilimlarni mustahkamlovchi. Yangi bilim beruvchi.
Dars uslubi: Tushuntirish, suxbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, ko‘rgazmali va boshqalar.
Dars metodi: guruhlarda ishlash, “Aqliy hujum”, “Kim epchil-u, kim chaqqon”, “Klaster”, “B/B/B” metodlaridan foydalaniladi.
Darsda jihozi: pazandachilik o‘quv xonasi, tikuvchilik ish qurollari va jixozlari, rasm va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar, test materiallari.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Davomatni aniqlash
Darsga tayyorgarlik ko‘rish
O‘quvchilar diqqatini darsga qaratish.
Uyga vazifani so‘rash:
Savol – javob o‘tkazish
Topshiriqlarni tekshirish
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga
|
Kompyuter injiniringi fakulteti «Dasturiy injiniring»

|
Kompyuter injiniringi fakulteti «Dasturiy injiniring»
|
bet | 1/10 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 98,89 Kb. | | #261281 |
Bog'liq Amaliy ish hisoboti. Loyiha ishlab chiqish (Na`muna)
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKЕNT AXBOROT TЕXNOLOGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
SAMARQAND FILIALI
KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI
«Dasturiy injiniring» kafedrasi
Dasturiy injiniringga kirish fanidan
AMALIY ISH HISOBOTI
Bajardi: (____-guruh)_______________________
Qabul qildi: kat.o`q. Qayumov A.A.
SAMARQAND-2024
Mavzu: Amaliy ishlarni tahlil qilish
Masalaning qo`yilishi. Musiqiy audio player dasturini loyihalash va uning texnik topshirig’i
Mijozlarga ma`qul keladigan, foydalanish qulay va oson bo`lgan musiqiy audio player dasturini ishlab chiqish
Texnik topshirig’i
Player strukturasini ishlab chiqish
Glossary
Ishlab chiqish predmeti
Dasturning ma’nosi
Dasturning grafik dizayniga talablar
Funksiyaviy talablar
Dasturni namoyish qilishga talablar
Dastur boshqaruviga talablar
Ta’minlanganlik talablari
Axborot ta’minotiga talablar
Dasturiy ta’minotga talablar
Texnik ta’minotga talablar
Loyihani topshirish-qabul qilishga talablar
Axborot bilan toʻldirishga talablar
Foydalanuvchilarga talablar
GLOSSARIY
Atama
|
Tavsifi
|
btn_add(QToolButton*)
|
Pleylistga musiqa qo`shishga javob beradi
|
btn_next(QToolButton*)
|
Pleylistda keying musiqaga o`tkazadi
|
btn_previous(QToolButton*)
|
Pleylistda oldingi musiqaga o`tkazadi
|
btn_play(QToolButton*)
|
Musiqa ijrosini ta`minlaydi
|
btn_pause(QToolButton*)
|
Musiqada pauza ushlashni ta`minlaydi
|
btn_stop(QToolButton*)
|
Trekni to`xtatishni ta`minlaydi
|
CurrentTrack(QLabel*)
|
Joriy trek ko`rsatiladigan yorliq
|
|
|
| |
I bob. Molekulyar biologiya

I BOB. MOLEKULYAR BIOLOGIYA
1. Biologiya atamasini fanga kim kiritgan?
A) Gyugo de Friz
B) J.B. Lamark; G.R.Trevinarus
C) Yustus Fon Libix
D) Ch. Elton
2. Oziq zanjiri atamasini fanga kim kiritgan?
A) Gyugo de Friz
B) J.B. Lamark; G.R.Trevinarus
C) Yustus Fon Libix
D) Ch. Elton
3. Mutatsiya nazariyasini fanga kim kiritgan?
A) Gyugo de Friz
B) J.B. Lamark; G.R.Trevinarus
C) Yustus Fon Libix
D) Ch. Elton
4. Quyidagilar orasidan hayotning molekula darajasi uchun tegishlilarini aniqlang.
1) tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligidir;
2) komponentlari biomolekulalardir;
3) DNK reduplikatsiya jarayoni sodir bo`ladi;
4) mitoz va meyoz jarayonlari yuz beradi;
A) 1,4 B) 2,3 C) 2,4 D) 1,3
5. Quyidagilar orasidan hayotning hujayra darajasi uchun tegishlilarini aniqlang.
1) tirik organizmlarning tuzilish, funksional va rivojlanish birligidir;
2) komponentlari biomolekulalardir;
3) DNK reduplikatsiya jarayoni sodir bo`ladi;
4) mitoz va meyoz jarayonlari yuz beradi;
A) 1,4 B) 2,3 C) 2,4 D) 1,3
6. Quyidagi ma`lumot hayotning qaysi darajasi uchun mos keladi?
“hayotning bu darajasida tur hosil bo‘lish jarayonlari sodir bo‘ladi”
A) molekula B) hujayra
C) organism D) populyatsiya
7. Quyidagi ma`lumot hayotning qaysi darajasi uchun mos keladi?
“Moddalar va energiya almashinuvi orqali o‘zaro bog‘langan tirik organizmlar va anorganik tabiat omillari yig‘indisi”
A) organizm B) hujayra
C) ekosistema D) populyatsiya
8. Quyidagilarni biotop (a), biotsenoz (b) larga ajrating.
1) tuya; 2) tuproq; 3) suv; 4) o`simliklar;
5) qo`ziqorin.
|
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 73/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfYangi mavzuni mustahkamlash.
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Mehnat ta’limi darslarida sayohat darslarini tashkil etishning ahamiyati nimalarda ko‘rinadi?
2. Sayohatlarni tashkil etish qanday bosqichlarda amalga oshiriladi?
3. Sayohatga tayyorlanish bosqichida qanday ishlar amalga oshiriladi?
4. Sayohatni o‘tkazish bosqichini aytib bering.
5. Sayohat natijalarini qanday usullarda yakunlash mumkin?
Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash. Kasbga yo‘llash xonasini tartibga keltirish.
Uyga vazifani e’lon qilish: mavzu bo‘yicha berilgan barcha ma’lumotlarni o‘qib-o‘rganib kelish.
Tartib raqam
|
Sinf
|
Sana
|
O‘TIBDO‘
(Imzo)
|
1
|
|
|
______________
|
2
|
|
|
3
|
|
|
4
|
|
|
5
|
|
|
DARSNING TEXNOLOGIK XARITASI
MAVZU: Kаsb tаnlаshgа dоir rеjа tuzish. Kаsb tаnlаshdаgi хаtоlаr vа qiyinchiliklаr. Maktab o‘quvchilarining salomatligi va kasb tanlashga qo‘yiladigan talablar.
TAYANCH SO’ZLAR: Gigiyena, tikuv mashinasi, xavfsizlik qoidalari, jihozlar.
|
MAVZUNING QISQACHA TA’RIFI:
Amaliy, nazariy o’rganish va amalda qo’llay bilish, Qoidalar, atamalar, tushunchalarni yodlash
|
O’QUV JARAYONINI AMALGA OSHIRISH TEXNOLOGIYASI:
Metod: interfaol.
Shakl: nazariy, amaliy.
Vositalar:Tikuv mashinasi va qurollari, o’lchov asboblari, kompyuter, proektor, ekran, plakat, tarqatma material, test savollari.
Baholash: reyting ball.
|
DARS AMALIYOTINING MAQSAD VA VAZIFALARI:
|
MAQSADLAR:
Ta’limiy: Mavzuni o’rgatish; dars jarayonida o’rganganlaridan foydalanib, mustaqil amalda bajarish ko’nikmasini hosil qilish.
Tarbiyaviy: Mavzu davomida o’quvchi fanga qiziqishini oshirish; boshqa fanga va hayotga bog’lash; ma’naviy, estetik tarbiya berish.
Rivojlantiruvchi: Mavzu orqali kasbga yo’naltirish. Test bilan ishlash ko’nikmasini hosil qilish; erkin fikrlashga o’rgatish.
|
|
| |
Yangi mavzu bayoni - Tartib raqam Sinf

|
Tartib raqam Sinf
|
bet | 32/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfYangi mavzu bayoni:
II dars:Amaliy mashg‘ulot:. Zamonaviy kiyimni modellashtirish va bichish.
Zamonaviy kiyim sifatida olingan xalat uy kiyimi turlaridan biri bo‘lib, bichimi, hajmi, uzunligi jihatdan turlicha bo‘lishi mumkin. Taqilmasi bir bortli yoki ikki bortli, tugma chatilgan yoki belbog‘ bilan bog‘lanadigan bo‘lishi mumkin. Xalatlar turli shakldagi yoqali yoki yoqasiz, cho‘ntaklari chokda yoki qoplama bo‘lishi mumkin. Ular shakli, qo‘shimchalari va bezaklari hisobiga o‘ng‘aylik, bemalollik tuyg‘usi hosil qiladigan bo‘lishi kerak. Bezaklari shakliga va gazlamasiga mos ravishda turli qoyma burmalar, beykalar, mag‘izlar, to‘rlar va tasmalardan, kashta va applikasiyalardan iborat bo‘lishi mumkin. Xalat uchun ishlatiladigan gazlamalar gigiyenik talablarga javob beradigan, yumshoq, yuvilishi va dazmollanishi oson, ranglari ochiq, mayda va sipo gulli bo‘lishi maqsadga muvofiq bo‘ladi. Model tavsifi. Bahor-kuz mavsumiga mo‘ljallangan antanalarda kiyiladigan klassik uslubdagi xalat, yopishib turadigan bichimli, uchma-uch taqilmali, boldirgacha uzunlikda, yelkadan tushgan relyef chokli, yoqasi old bo‘lagi bilan yaxlit bichilgan. Yenglari to‘g‘ri bichimli va uzun, pastki qismiga bezak sifatida to‘rdan burma bilan ishlov berilgan. Atlas, adras, velvet kabi ip gazlamalardan yoki velyurdan tikilishi mumkin. Kerakli o‘quv-jihoz va ashyolar: stol, stul, andoza tayyorlash uchun qog‘oz, rangli va qora qalamlar, moda jurnallari, turli o‘lchamdagi chizg‘ichlar va lekalolar, santimetr lentasi va o‘tkir qaychi. Xalatni modellashtirish (10-rasm): Modellashtirish – bu turli shakl va bichimdagi kiyim modelining konstruksiyasini ishlab chiqaradigan murakkab ijodiy jarayondir. Bu jarayon amaliy modellash yoki texnik modellash deb ataladi. Texnik modellash konstruksiya asosini yangi model konstruksiyasiga aylantirishdan iborat. Xalatning yangi modelini ishlab chiqishda asosiy e’tibor ko‘krak vitochkasini ko‘chirishga? old va orqa bo‘lakda ko‘krak va yelka vitochkalari yeng o‘mizi chizig‘iga o‘tkaziladi. Vitochkalar berkitilib bo‘ksa chizig‘igacha relyef chizig‘i o‘tkaziladi. Uchma-uch taqilmali bo‘lgani uchun 1 sm qo‘shiladi, old va orqa bo‘laklarga yaxlit tik yoqani modellashtiriladi. Eni 40, 50, 65 santimetr bo‘lgan milliy gazlamalardan bichilganda, xalat uzunligini to‘rtga ko‘paytirib, 25-30 santimetr chok haqi qo‘shilganligi miqdorida gazlama sarf bo‘ladi. Gazlama uzunasiga ikki buklab to‘shaladi va andazalar bir chetdan, tartib bilan joylashtiriladi: avval katta bichiq detallari, so‘ngra orasiga kichik detallar gazlama boy ipining yo‘nalishini hisobga olgan holda joylashtiriladi. Andazalar orasida chok haqlari uchun yetarli joylar qoldirilishi kerak. Andazalarning konturlari boyicha kerakli chok haqlari qoyib, bo‘rlab chiqiladi va detallar bichib olinadi. Bichilayotgan paytda belgilangan joylarga kertimlar berib ketiladi. Bichiq detallari: 01 - orqa bo‘lak – 2 dona, 02 - old bo‘lak – 2 dona, 03 – yeng – 2 dona, 04 - yoqa va bort adipi (yaxlit) – 2 dona, 05 – orqa boyin o‘mizi adipi – 2 dona.
|
| |
Darsning maqsadi - Tartib raqam Sinf

|
Tartib raqam Sinf
|
bet | 31/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfDarsning maqsadi:
Ta‘limiy maqsad: O‘quvchilarga xаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash haqida ma’lumotlar berish.
Tarbiyaviy maqsad: O‘quvchilarni tozalikka, mehnatsevarlikka o‘rgatish. Turmushdagi ehtiyojlar va ulardan foydalanishni tushuntirish. Texnika xavfsizligi qoidalari, ish o‘rnini tashkil qilish qonun qoidalarini tushuntirish, sanitariya gigiyena talablariga to‘liq rioya etishni o‘rgatish.
Rivojlantiruvchi maqsad: O‘quvchilar tasavvurida xаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash haqida bilim, ko‘nikma va malakalarni hosil qilish.
Dars turi: Bilimlarni mustahkamlovchi. Yangi bilim beruvchi.
Dars uslubi: Tushuntirish, suxbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, ko‘rgazmali va boshqalar.
Dars metodi: guruhlarda ishlash, “Aqliy hujum”, “Kim epchil-u, kim chaqqon”, “Klaster”, “B/B/B” metodlaridan foydalaniladi.
Darsda jihozi: pazandachilik o‘quv xonasi, tikuvchilik ish qurollari va jixozlari, rasm va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar, test materiallari.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
Salomlashish
Davomatni aniqlash
Darsga tayyorgarlik ko‘rish
O‘quvchilar diqqatini darsga qaratish.
Uyga vazifani so‘rash:
Savol – javob o‘tkazish
Topshiriqlarni tekshirish
|
| |
Rivojlantiruvchi - Tartib raqam Sinf

|
Tartib raqam Sinf
|
bet | 26/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfRivojlantiruvchi: Mavzu orqali kasbga yo’naltirish. Test bilan ishlash ko’nikmasini hosil qilish; erkin fikrlashga o’rgatish.
SHAKLLANTIRILAYOTGAN KOMPETENSIYALAR VA
AMALGA OSHIRISH USULI:
Tayanch kompetensiyalar:
K ommunikativ kompetensiya
A xborot bilan ishlash kompetensiyasi
S haxs sifatida o’z-o’zini rivojlantirish kompetensiyasi
I jtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
U mummadaniy kompetensiyasi
M atematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish hamda foydalanish kompetensiyasi
Fanga oid kompetensiyalar:
1._____________________________ _______
2._____________________________ _______
3._____________________________ _______
|
Amalga oshirish usullari:
Mal‘umotnoma, darslik,
lug‘at, jadval, ensiklopediya,
internetdan mavzuga oid axbo-rotni ola bilish interaktiv testlar,
didaktik materiallar b/n ishlash
N utqda matematik terminlarni savodli qo‘llay olish.
Guruhlarda va juftliklarda ishlash.
|
DARS JARAYONI VA UNING BOSQICHLARI
|
ISHNING NOMI
|
BAJARILADIGAN ISH MAZMUNI
|
VAQT
|
1-bosqich: Tashkiliy qism
|
Salomlashish. Davomatni aniqlash. Ma’naviyat daqiqasi.
|
3 min
|
2-bosqich: Refleksiya. Extiyojlarni aniqlash.
|
Mavzuga ta’luqli lig’atlar.
|
6 min
|
3-bosqich: Yangi mavzu bayoni
|
Amaliy va nazariy tushuntirish, Test savollari. Slayd.
|
20 min
|
4-bosqich: Mustahkamlash
|
“Aqliy hujum”
|
11 min
|
5-bosqich: Baholash.
Dars yakuni.
|
Darsga faol qatnashgan o’quvchilarni rag’batlantirish
|
3 min
|
6-bosqich: Uyga vazifa
|
Nazariy ma’lumotlarni yodlab, amaliy topshiriqlarni mustaqil bajarish
|
2 min
|
Mavzu: Аmаliy mustаqil ishlаr:Хаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash.
|
| |
Tayanch kompetensiyalar - Tartib raqam Sinf

|
Tartib raqam Sinf
|
bet | 38/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfTayanch kompetensiyalar:
K ommunikativ kompetensiya
A xborot bilan ishlash kompetensiyasi
S haxs sifatida o’z-o’zini rivojlantirish kompetensiyasi
I jtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
U mummadaniy kompetensiyasi
M atematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish hamda foydalanish kompetensiyasi
Fanga oid kompetensiyalar:
1._____________________________ _______
2._____________________________ _______
3._____________________________ _______
Amalga oshirish usullari:
Mal‘umotnoma, darslik,
lug‘at, jadval, ensiklopediya,
internetdan mavzuga oid axbo-rotni ola bilish interaktiv testlar,
didaktik materiallar b/n ishlash
N utqda matematik terminlarni savodli qo‘llay olish.
Guruhlarda va juftliklarda ishlash.
|
DARS JARAYONI VA UNING BOSQICHLARI
|
ISHNING NOMI
|
BAJARILADIGAN ISH MAZMUNI
|
VAQT
|
1-bosqich: Tashkiliy qism
|
Salomlashish. Davomatni aniqlash. Ma’naviyat daqiqasi.
|
3 min
|
2-bosqich: Refleksiya. Extiyojlarni aniqlash.
|
Mavzuga ta’luqli lig’atlar.
|
6 min
|
3-bosqich: Yangi mavzu bayoni
|
Amaliy va nazariy tushuntirish, Test savollari. Slayd.
|
20 min
|
4-bosqich: Mustahkamlash
|
“Aqliy hujum”
|
11 min
|
5-bosqich: Baholash.
Dars yakuni.
|
Darsga faol qatnashgan o’quvchilarni rag’batlantirish
|
3 min
|
6-bosqich: Uyga vazifa
|
Nazariy ma’lumotlarni yodlab, amaliy topshiriqlarni mustaqil bajarish
|
2 min
|
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 29/88 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #257828 |
Bog'liq Tartib raqam SinfYangi mavzuni mustahkamlash.
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Zamonaviy koylak modellarini yaratish jarayonini aytib bering.
2. Kiyimlar modellarini yaratishda qanday tamoyillarga rioya etiladi?
3. Yangi g‘oyani amalga oshirish uchun modelyer-dizayner o‘z oldiga qanday vazifalarni qoyadi?
4. Kiyim modellarini yaratishda insonda qanday sifatlar bo‘lishi lozim?
Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash. Kasbga yo‘llash xonasini tartibga keltirish.
Uyga vazifani e’lon qilish: mavzu bo‘yicha berilgan barcha ma’lumotlarni o‘qib-o‘rganib kelish.
Tartib raqam
|
Sinf
|
Sana
|
O‘TIBDO‘
(Imzo)
|
1
|
|
|
______________
|
2
|
|
|
3
|
|
|
4
|
|
|
5
|
|
|
DARSNING TEXNOLOGIK XARITASI
MAVZU: Аmаliy mustаqil ishlаr:Хаlq hunаrmаndchiligining tanlangan yo‘nalishi bo‘yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg‘unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo‘yicha ish usullаrini egallаsh. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta’minlash.
TAYANCH SO’ZLAR: Gigiyena, tikuv mashinasi, xavfsizlik qoidalari, jihozlar.
|
MAVZUNING QISQACHA TA’RIFI:
Amaliy, nazariy o’rganish va amalda qo’llay bilish, Qoidalar, atamalar, tushunchalarni yodlash
|
O’QUV JARAYONINI AMALGA OSHIRISH TEXNOLOGIYASI:
Metod: interfaol.
Shakl: nazariy, amaliy.
Vositalar:Tikuv mashinasi va qurollari, o’lchov asboblari, kompyuter, proektor, ekran, plakat, tarqatma material, test savollari.
Baholash: reyting ball.
|
DARS AMALIYOTINING MAQSAD VA VAZIFALARI:
|
MAQSADLAR:
Ta’limiy: Mavzuni o’rgatish; dars jarayonida o’rganganlaridan foydalanib, mustaqil amalda bajarish ko’nikmasini hosil qilish.
Tarbiyaviy: Mavzu davomida o’quvchi fanga qiziqishini oshirish; boshqa fanga va hayotga bog’lash; ma’naviy, estetik tarbiya berish.
Rivojlantiruvchi: Mavzu orqali kasbga yo’naltirish. Test bilan ishlash ko’nikmasini hosil qilish; erkin fikrlashga o’rgatish.
|
SHAKLLANTIRILAYOTGAN KOMPETENSIYALAR VA
|
| |
6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari

6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
27.09.2024
Hajmi
0,64 Mb.
#272769
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Boshqarish savollari - 6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari

Boshqarish savollari
1. Axborot logistikasining mohiyatini aytib bering.
2. Ob'ektlar va axborot logistika subyektlariga qo'ng'iroq qiling.
3. Axborot oqimining xususiyatlarini sanab bering.
4. Axborot oqimining tuzilishini kengaytiring.
5. Axborot oqimlari qanday tasniflanadi?
6. Logistika sohasidagi axborot tizimlariga qo'yiladigan talablarni sanab bering.
7. Axborot tizimini loyihalash bosqichlarini tavsiflang.
8. Logistika bo'yicha Internet texnologiyalarini rivojlantirish zarurligini
asoslang.
9. Zamonaviy logistika bo'yicha qaysi Internet texnologiyalaridan
foydalaniladi?
10. Shtrix-kod usullarini, shtrijlarning turlarini kengaytirish.
|
Bilish juda muhim! - 6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari

|
6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlariBog'liq 6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimBilish juda muhim! Amalda, ijobiy va salbiy sinergik ta'sir ko'rsatadi.
Ijobiy sinergik ta'sir
muvofiqlashtiruvchilarning kelishilgan ishi, xaridor va
tashkilotlarning iqtisodiy jarayonlarning barqarorligini ta'minlaydi, mahsulotlar va
xizmatlarning sifatini oshirishni ta'minlaydi, mahsulot sifatini pasaytiradi.
Biroq, integratsiyalashgan axborot tizimi ta'limda bildirilgan muhim
kamchiliklarga ega
salbiy sinergik ta'sir.
Bu ikki yoki undan ortiq kontragentlarning majburiyatlarini (masalan, etkazib
beruvchilar) bajarmaganligi sababli, mahsulotlarni ishlab chiqarish va sotishning
nosozligi, mijozlarning yo'qolishiga olib keladi va daromadni kamaytiradi. Natijada,
suiiste'molliklar summasidan ko'proq bo'lgan yo'qotishlar, tanazzul, bu yo'qotishlar.
Kelajakda, ishlab chiqarish kamchiliklarini bartaraf etganda, ishonchli sheriklar
yanada
ishonchli
sheriklar
bilan
almashtirildi,
kompaniya
risklar
tiklanmaydi
ishbilarmonlik obro'si
Va xaridorlar doirasi iqtisodiy faoliyat hajmining
pasayishiga olib keladi yoki bankrotlik tashabbuslarini boshlaydi.
2) dastur
kompyuter texnikasi
, dasturiy ta'minot, mahalliy
hisoblash
tarmoqlari
va Internet.
Kompyuter uskunalari va dasturiy ta'minotni amalga oshirish jarayonida
axborot oqimlari ierarxik printsip asosida yagona axborot tarmog'iga birlashtiriladi.
Bunday axborot tizimining bir qismi sifatida, umumiy ma'lumot kanallari va axborot
almashinuvi vositalari bilan bog'liq mahalliy ish o'rinlari ajratiladi.
Rossiya kompaniyalarida axborot tizimlarining rivojlanishi 1990-2000 yillarda
Internet texnologiyalarini tarqatish bilan bog'liq. Skype orqali virtual aloqa
kanallaridan foydalanish, Skype orqali aloqada turli shahar, viloyatlar va
mamlakatlarda joylashgan filiallarning mahalliy axborot tizimlarini to'plash uchun
tashkilotlar, xoldings, filiallar.
|
| |
Bilish juda muhim! - 6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari

Axborot tizimi, fikrlar mavjudligiga qo'shimcha ravishda, bog'liq
material
oqimlarining tartibga solinadigan parametrlari
.
Ushbu parametrlar moddiy oqimlarning xususiyatlarini o'z ichiga oladi:
kiritish, oraliq va chiqish oqimlari. Ma'lumotlar yig'ish amalga oshirilishi
mumkin
turli nuqtalar
Umumiy material oqimi, mos ravishda echimlar faoliyatning
turli bosqichidagi material oqimiga ta'sir qiladi. Shuning uchun axborot tizimi ko'p
o'rnatilgan, unda mahalliy axborot konturlari kiradi.
-bob. Axborot logistika sohasidagi oqimlar

1. Texnik qo'llab-quvvatlash, I.E., axborot oqimlarini qayta ishlash va uzatishni
ta'minlaydigan texnik vositalar to'plami;
2. Har xil ma'lumotnomalar, tasniflagichlar, Kodliferiya, ma'lumotlar bazasi
tavsiflarini o'z ichiga olgan axborotni qo'llab-quvvatlash;
3. Funktsiyalarni hal qilish usullari to'plami matematik ko'magi Logistika
axborot tizimlari odatda taqdim etiladi
avtomatlashtirilgan tizimlar
Logistika
jarayonlarini boshqarish. Shuning uchun logistika ma'lumotlarini matematik qo'llab-
quvvatlash - bu material oqimlarini boshqarish, ma'lumot ma'lumotlarini qabul qilish
va texnik vositalar faoliyatini qabul qilish muammolarini hal qiladigan dasturlar va
dasturiy vositalar dasturi.
Logistika bo'yicha axborot tizimlari

Taklif
bu xabarning boshlang'ich birligi. Odatda tafsilotlar turli xil belgilarda
keltirilgan: raqamli, alifbo, maxsus. Tafsilotlar - bu har qanday hujjat. Rossiya
Federatsiyasining "Buxgalteriya hisobi" federal qonunining talablariga muvofiq
hujjatda majburiy tafsilotlar bo'lishi kerak: nomi, sana, raqam, tarkib, mas'uliyatli
shaxslarning imzolari. Kamida majburiy tafsilotlardan kamida bittasi hujjatni noto'g'ri
kiritadi.
Hujjat
hozirgi material yoki elektron muhit. Amaliy faoliyatda hujjatlar
ma'lumotlarni tizimni tizimlashtirish va ular bilan ishlashni soddalashtirish uchun
hujjatlar tasniflanadi. Birlamchi va ikkilamchi, ichki va tashqi hujjatlarni, qog'oz va
elektron, kiruvchi va paydo bo'lgan va hokazolarni aralashtiring. Logistika asosiy
hujjatlar (hisobvaraqlar, hisob-fakturalar, hisob-faktura, cheklar va boshqalar) sifatida
ishlatiladi, va ikkilamchi hujjatlar (xaridlar to'g'risidagi hisobotlar, etkazib berish
rejalari va boshqalar) sifatida ishlatiladi.
Massiv
Bu yagona texnologik asosga ega va yagona semantik tarkib bilan
birlashtirilgan bir hil ma'lumotlarning kombinatsiyasi. Ma'lumot (jarayonlar,
hodisalar, faktlar va boshqalar) aloqa kanallari orqali va kompyuterda qayta ishlash
uchun javob beradigan rasmiylashtirilgan shaklda taqdim etiladi. Ularning tarkibini
belgilaydigan massivlarning asosiy elementlari yozuvlar.
Yozuvlar
Bular ma'lumotni qayta ishlashda foydalanuvchilar faoliyat
ko'rsatadigan qatorlarning elementlari. Yagona ma'noga ega yozuvlar elementlari - bu
ma'lumot sohalari.
Bir qatorga tegishli ma'lumotlar umumiy qoidalarga muvofiq qayd etiladi
(tashkilotda qabul qilingan ma'lumotlarni to'plash, saqlash va qayta ishlash
texnologiyasiga muvofiq). Massiv turi uning tarkibi bilan belgilanadi (masalan,
materiallar bilan bir qator materiallar, materiallar etkazib beruvchilari), ma'lumotlarni
qayta ishlash paytida funktsiyalar (kirish, chiqish, oraliq massivlar). Axborot tizimida
hal qiluvchi ramziy ismi bilan jihozlangan ma'lumotlar qatoriga fayl deb ataladi.
Axborot oqimi turli xil semantik yuklarni kiyadigan ma'lumotlar harakatini aks
ettiradi, shuning uchun ularni quyidagi turlarga muvofiq tasniflash kerak:
Ø etakchi (buyruqlar, buyruqlar);
Ø TASHALANALASH (ko'rsatmalar, protokollar);
Ø Tealitik (sharhlar, hisobotlar, hisobotlar, hisobotlar);
Ø Ma'lumot (sertifikatlar, me'yoriy hujjatlar);
Ø Ilmiy (maqolalar, maxsus nashrlar);
Ø Texnik (texnik hujjatlar).
Media turlari asosida axborot oqimlari qog'ozga, elektron va aralashtirilgan.
Hozirda
elektron hujjatlar
Hujjatlar bilan bir qator faoliyat sohalarida (soliq organlari
bilan hisob-kitoblar, xizmat ko'rsatish uchun hisob-kitoblar) qog'oz hujjatlarini
topshirish. Axborot oqimi bir-birlarini to'ldiradigan yoki takrorlanadigan qog'oz va
elektron ommaviy axborot vositalarini o'z ichiga oladi.
Bu muhim! - 6-mavzu. Logistik axborot tizim va texnologiyalari. Axborot oqimlari

yondashuvni amalga oshirish tufayli axborot tizimining dizayniga binoan, u boshqa
logistika bo'yicha boshqa ob'ektlardan ajratiladi - kafedralar o'rtasida ko'chma,
moliyaviy va xizmat oqimlari harakatlanmoqda.
Axborot tizimining bunday tarkibidan foydalanish sizga gorizontal aloqalar,
yig'ish texnologiyalari, axborotni qayta ishlash, uni taqdim etishni shakllantirishga
imkon beradi.
Bunday axborot tizimlari axborotni qo'llab-quvvatlashga integratsiyalashgan
boshqaruv
yondashuvini
hisobga
olgan
holda
birlashtirish
mumkin.
Integratsiyalashgan axborot tizimidan foydalanish imkon beradi
sinergik
ta'sir
(Qo'shma xatti-harakatlarida tarkibiy obligatsiyalarni o'zaro mustahkamlash).
Zamonaviy logistika texnologiyalari

Dastur turdagi ma'lumotlar almashinuv markazini anglatadi, unda etkazib
beruvchilar va xaridorlar real vaqtli ma'lumotlarni almashadilar, vaqt
cheklanganligini, etkazib berish hajmi va boshqa jihatlarini aniqlash. Sotuvchilar
logistika va ekspeditorlik xizmatlari ularning global auditoriyasi (Yangi) xaridorlari,
yuk etkazib beruvchilar zarur shartlar bilan eng maqbul logistika eritmasini qidirish
uchun
tizimdan
foydalanishlari
mumkin.
Qo'shimcha
ma'lumot
www.cargofinder.com kompaniyasining veb-saytida joylashgan
Boshqasi, unchalik samarali va keng tarqalgan, freort-on-line.com tizimi,
birinchi dunyo bo'ylab dunyo bo'ylab tovarlarni tashishni optimallashtirishni
ta'minlaydi. Tizim yuklarni (etkazib beruvchilar) tegishli ma'lumotlar almashinadigan
transport kompaniyalari bilan bog'laydi.
"Yuklarni onlayn qiladi, shuning uchun logistikadagi bunday muhim vosita -
deyarli butun dunyoda taqdim etiladigan keng qamrovli, tezlik va qiymat, - deydi
kompaniyaning ijrochi direktori Stiven Aont. "Endi jo'natuvchilar transport
xizmatlarini taklif etadigan ko'plab kompaniyalar bilan o'rganishi va muzokaralari,
shuningdek, har qachongidan tezroq ma'lumot olishadi. Oddiy bir martalik bitim eng
kam xarajatlar bilan bog'liq yuk va transport yuklarini tanlash imkonini beradi. Ish
vaqtida - pul va freing-on-line.com tizimi ikkalasini ham tejaydi. "
Tizimga, ya'ni transport kompaniyalari yoki etkazib beruvchilar ushbu tizimda
reklama qilinmagan muhim jihatlar, mahsulotlar narxi shakllanmagan.
So'nggi yigirma yil ichida Rossiyada elektron tijorat faol rivojlanmoqda.
Elektron tijorat qudug'i bilan telekommunikatsiya va elektron vositalardan
foydalangan holda texnologik ma'lumotlar va ma'lumotlardan foydalangan holda
biznes yuritish.
Elementlar elektron tijoratga kiritilgan:
· Elektron ma'lumotlar almashinuvi (EDI);
· Email;
· Elektron kataloglar;
· Mablag'larni elektron o'tkazish;
· Texnologik almashinuvlar;
· Elektron shakllar;
Oqim
ishi.
Ushbu
komponentlarning
barchasi
elektron
va
telekommunikatsiyalar, shu jumladan Internet tomonidan qo'llab-quvvatlanadi.
Ulgurji va chakana savdo kompaniyalari mahsulotlar joylashtirilgan
Internetdan foydalangan holda mahsulotlar, tovarlar, ish yoki xizmatlarni sotish bilan
shug'ullanadilar. Masalan, xaridorlar sotib olishni sayt funktsiyalari orqali sotib olish
orqali sotib olishlari va to'lov terminallari orqali to'lash orqali sotib olishlari mumkin;
plastik kartadan pulni qabul qilish orqali; Yandex-pul, PayPal va boshqa to'lov
tizimlaridan foydalanish.
-rasm. Logistika boshqaruvi axborot tizimini shakllantirish bosqichlari

Logistika bo'yicha axborot yordamini yaratish Ierarxik printsipga muvofiq,
axborot tizimida, darajalar darajasi darajasi past darajadan boshlanadi. Ushbu tamoyil
axborotning vertikal harakatlanishini ta'minlash uchun, shuningdek, tizimning
umumiy axborot tizimlari va yuqori buyurtma tarmoqlariga yo'naltirilgan tizimga
kiritish uchun qabul qilinadi.
Axborot tizimining dizayniga bunday yondashuvga ko'ra, uchta darajani ajratib
turadi:
1-daraja
. Bu ishlarning darajasi.
Bularga Studenersning (omborxona logistika), menejerlar, ishchilar, ish joyiga
joy ajratish, etiketkalash va boshqalar kiradi. Ushbu darajada logistika funktsiyalari -
etkazib berish, sotish, xizmat ko'rsatish, xizmat ko'rsatish, xizmat ko'rsatish va
boshqalar doirasida turli xil logistika operatsiyalari ishlab chiqariladi. Bu erda hosil
bo'lgan asosiy material, axborot oqimi.
2 daraja.
Bu tashkilot tarkibiy qismining darajasi (ishlab chiqarish joyi yoki
seminar, bo'lim). Ushbu darajada, moddiy va axborotlashtirish, shuningdek
birlashtirilgan shakldagi moliyaviy oqimlar shakllantiriladi. Ushbu oqimlarni
boshqarish uchun (xususiy) byudjetlar ishlab chiqiladi (etkazib berish, ishlab
chiqarish, sotish, xarajatlar va boshqalar).
3 daraja.
Ushbu darajada umumiy byudjet orqali logistika oqimlari (foyda va
zararlar byudjeti, harakat byudjeti
pul
, Prognoz balansi), taktik va strategik
rejalashtirish (kompaniyaning rivojlanish rejasi, marketing strategiyasi va boshqalar)
va boshqarish. Eng yuqori qo'llanma, tadbirlar, tahliliy hisobotlar va eslatmalar nuqtai
nazaridan bo'limlar, qisqacha ma'lumotlarning byudjetlari va ularni tahlil qilish,
strategik va taktik rejalarni tuzatish va tasdiqlash, ma'lum bir sohada boshqaruv
qarorlarini qabul qiladi Iqtisodiy faoliyat.
Logistika menejmenti tizimining ushbu tuzilishi axborot tizimining funktsional
va tezkor to'liqligini va uning tarkibiy qismlarini oldindan belgilaydi.
- 
rasm. Egiluvchan ishlab chiqarish tizimi

6.4. Ishlab chiqarish logistikasida material oqim lam i itaruvchi
boshqarish tizimlari
Zavod ichi ishlab chiqarish logistik tizimlarida
moddiy
oqimlami asosan ikki xil yo ‘l bilan boshqarish mumkin: moddiy
oqimlami itaruvchi va tortuvchi prinsiplari.
M oddiy oqimlami itaruvchi tizimlarda ishlab chiqarish uchast-
kalariga materiallar hech qanday buyurtmasiz
oldingi uchastkadan
markaziy boshqaruv tizimining buyrug‘iga ko‘ra yuboriladi (27 -
rasm).
M oddiy oqimlami itaruvchi modellari ishlab chiqarishni
an’anaviy tashkil etish usullariga mos keladi.
Ishlab chiqarishda
hisoblash texnikasidan keng foydalanish imkoniyati bu usuldan
keng foydalanishga olib keldi. Bu modellami qo‘llash
korxonaning
ta ’minot, ishlab chiqarish, hamda sotish bo‘limlarining
rejalariga
talabga muvofiq tuzatish kiritish imkonini beradi.
2 7 -rasm. Moddiy oqimlami itaruvchi boshqaruv tizimlarining zavod
ichi logistik tizimidagi ко ‘rinishi
Amaliyotda itaruvchi tizimlarning MRP-1 (Material Reguire-
ment
Planning, MRP) va MRP-2 (Manufacturing Resources Plan
ning, MRP) turlari qo‘llanilmoqda.
MRP tizimlari quyidagi asosiy vazifalarni bajarish imkonini
beradi:
83
- shu kundagi (joriy kundagi)zaxiralami
nazorat qilish va
sozlash;
- real vaqt ichida korxonaning bo‘Iimlari rejalarini kelishib olish
va tuzatish.
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

9.2. Logistik markazlarning tavsiflari va ularni rejalashtirish
Har bir logistik markaz quyidagi belgilari bilan tavsiflanadi
(38 - rasm).
38 - rasm. Logistik markazlarning tavsiflari
Rasmdan ko‘rinib turganidek, har qanday logistik markaz bar-
cha uchun ochiq bo‘lishi kerak. Logistik markaz ixtiyoridagi quril-
ma va uskunalardan barcha ishtirokchilar teng foydalana olishi ke
rak. Logistik markaz tarkibiga kiruvchi ishtirokchilar yagona maq-
sad uchun faoliyat yuritishlari kerak. Logistik markaz faoliyatida bir
necha turdagi transport turlarni ishtirok etishi maqsadga muvofiqdir.
Logistik markazni boshqarishda uning muvozanatini boshqarish
asosiy o ‘rin tutadi.
Logistik markazlami yaratishda tadqiqot qilinadigan iqtisodiy
masalalar bir qancha bosqichdan iborat bo‘ladi(39 - rasm).
Birinchi bosqichda yaratilmoqchi bo‘lgan markaz tahlil qilib
chiqiladi. Bunda logistik markazning turi, logistik markaz xizmat-
lariga bo‘lgan talabni baholash, xizmatlarga bo‘lgan talabni seg-
mentlash va raqobatni baholash ishlari amalga oshiriladi. Tahlillar
natijasida ko‘rsatiladigan xizmat turlari, talab hajmi va iste’mol-
chilar aniqlanadi.
Rejalashtirishning ikkinchi bosqichida logistik markazning pa-
rametrlari tahlil qilinib, so‘ngra zarur bo‘lgan investitsiyalar hajmi
aniqlanadi.
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

Bugungi kunda global jarayonlarda
ishtirok etmayotgan bironta
ham davlatni topib bo‘lmaydi. Xalqaro hamkorlikni globallashuvi
jarayonlari va sotsial-iqtisodiy integratsiyasi
davlatlarning xalqaro
bozordr raqobatbardoshligini va iqtisodiy potensialini oshirish
maqsadida milliy iqtisodiyot modellarini
tuzatish zaruiyatiga olib
keldi. Bu ishlami amalga oshirishda markaziy Osiyoni dengizga
chiqa olishi boshqacha qilib aytganda
xalqaro transport koridor-
laming samaradorligiga bog‘liq bo‘ladi.
0 ‘zbekiston Respublikasi ham shu maqsadga erishishi uchun
e ’tiborga loyiq ishlar amalga oshirilib kelmoqda.
Xalqaro standart
talablariga javob bera oladigan va xalqaro bozorda talab etiladigan
yuqori sifatli mahsulotlami ishlab chiqishni yo‘lga qo‘yish
maqsadida chet mamlakatlaming investitsiyalami jalb
qilish uchun
qulay sharoitlarni yaratish 2.12.2008-yili 0 ‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining Navoiy viloyatida erkin industrial
iqtisodiy hududni
tashkil etish bo‘yicha farmoni e ’lon qilindi (41 - rasm).
9.4. Navoiy xalqaro intermodal logistik markazi
| [ 'Л -Ishlab chiqarish zonasi
-Temir yo‘1 terminali
L . J
-Servis obyektlati
H R -M a’muriy bino
-Jamoat joylari
Ц Ц -Jamoat joylari
Perimetr: 9,600 ga
Maydoni: 564,0 ga
Birinchi bosqich

Bugunda Respublikamizning bir qancha shaharlarida (Navoiy,
Angren, Toshkent va b.) logistik markazlar faoliyat ko‘rsatmoqda
(43-rasm),
Toshkent viloyatining Angren shahrida tashkil etilgan xalqaro
logistik markaz «Angren» transport- logistik markazi deb ataladi.
Bu markazda GM 0 ‘zbekiston, Farg‘ona neftni qayta ishlash
zavodi hamda Farg‘ona vodiysida ishlab chiqilayotgan 4,2 mln
tonna mahsulotlarni qayta ishlash rejalashtirilgan.
M ijozlarni o ‘ziga jalb etish va qiziqtirish maqsadida 0 ‘zbe-
kiston davlat temir yo‘l kompaniyasi tashish tariflarini 50% ga
kamaytirdi.
Bugunda neft va neft mahsulotlari, asosan, Qamchiq dovoni
orqali tashilishi yo ‘lga q o ‘yildi.
Shuni ham eslatib o ‘tish joizki, logistik markazda dovon orqali
yuklarni Farg‘ona vodiysiga va poytaxtdan vodiyga yuklarni
avtomobillarda yetkazib berishning tashkil etilishi Respublikaning
transport sohasidagi mustaqilligini yanada oshiradi.
Yopiq turdagi aksionerlik jam iyati (YOAJ) bo‘lgan Angren
logistik markazining Ustav fondi 600 mln so‘mni tashkil etadi.
« 0 ‘zavtosanoat» AK, « 0 ‘zbekiston tem ir yo ‘llari» DAK va boshqa
ko‘pgina AK uning ta ’sischilari hisoblanadi.
Bugunda «Angren»' xalqaro
logistik markazi
omborlar,
kombinatsiyalashgan terminallar, kirish yo‘llari va manyovr qilish
maydonlari, ekspert va moliya tashkilotlari, mehmonxona va
qo‘riqlash tizilmalaridan tashkil topgan. Tranzit-yuk terminali 8,6
gektar maydonni egallaydi.
Terminal ortish-tushirish ishlarini bajarish uchun rivojlangan
temir y o ‘llar bilan jihozlangan. Bu terminal 22 tagacha konteynerni
ortib-tushirish, 60 ta konteynerni taxlash va 1500 tonna yukni
omborlarda qayta ishlash quvvatiga ega.
Terminal tarkibiga « 0 ‘zavtosanoat» AK, bir kunda 39 tagacha
«GM 0 ‘zbekiston» ga qarashli avtotashuvchini yuklay oladigan
konteyner maydoni kiradi.
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

Nazorat savollari: 1. Omborlar transport logistik tizim laming qanday elementi
hisoblanadi?
2. Omborlar qayerlarda joylanishi mumkin?
3. Omborlardan foydalanish usuli deganda qanday usul
tushuniladi?
4. Tranzit m e’yori deb qanday m e’yorga aytiladi?
5. Korxona omborlarining asosiy vazifalariga nimalar kiradi?
6. Omborlar qanday belgilariga qarab turlarga bo‘linadi?
7.2. Omborlarda amalga oshiriladigan operatsiyalar O mborlar bir-biridan farq qilishiga qaramay, deyarli bir xil
logistik fimksiyalami bajaradi:
- moddiy zaxiralami joylashtirish va saqlash;
92
- moddiy oqimlami qayta ishlash;
- logistik servis va xizmat k o ‘rsatishni ta ’minlash.
Har qanday ombor, kamida, uch xil moddiy oqimlarga ishlov
beradi:
kiruvchi, chiquvchi va ichki.
Kirayotgan moddiy oqimlar transportdan tushiriladi, miqdori va
sifati tekshiriladi. Chiquvchi oqim esa, albatta yuklanadi. Ichki
oqimlar korxona ichida bir joydan boshqasiga ko‘chiriladi.
Moddiy oqimlami o ‘zgartirish ularga ishlov berish orqali yangi
ko‘rinishga keltirishdir, masalan, qoplash yoki qadoqlash va hokazo.
Endi har xil omborlar bajarishi mumkin bo‘lgan vazifalarni
ko‘rib chiqaylik.
Korxonaning tayyor mahsulot omborida ular to‘planishi va
taxlanishi, saqlanishi, navlarga ajratilishi /oki qo‘shimcha ishlov
berilishi, markirovka qilinishi, ortishga tayyorlanishi va ortilishi
mumkin.
Iste’molchi korxonalaming xomashyo omborlari yuklarni qabul
qiladi, navlarga ajratadi, saqlaydi va ishlab chiqarish uchastkalariga
yuborishga tayyorlaydi.
Ulgurji vositachi firmalarning omborlari yuqorida sanab
o ‘tilgan vazifalardan tashqari quyidagi vazifalarni ham bajaradi;
- tovarlarning bir joyda to‘planishini ta’minlash;
- mahsulotlarni komlektlash va tanlash;
- kichik partiyalarda tovarlarni iste’molchi korxonalarga
yetkazish va hokazo.
Omborlarning logistik funksiyalari logistik operatsiyalami
bajarish davrida namoyon bo‘ladi. Omborlar juda ko‘p turlarga
ajratilganligi sababli, logistik funksiyalari farqlanishiga qaramay,
b a’zi o ‘xshashlikIari ham mavjud. Har qanday omborlar quyidagi
tartibda ishlaydi:
- transportdan tushirish;
- tovami qabul qilib olish;
-joylashtirish va saqlash (taxlash);
- saqlash joyidan tovami tanlab olish;
- tovarlarni butlash va qadoqlash;
- yuklash va boshqalar.
93
Yuklarni ortish-tushirish operatsiyalari yuk tavsiflari, transport
vositasining va ortish-tushirish mexanizmining turiga bog‘liq
bo‘ladi (31- rasm).
Nazorat savollari - ‘z b e k is t n r e spu b L ik a si o L iy va ‘r t a maxsus

uchastkalarida rejalashtirish kiradi. Shunday qilib DRP materiallami
ta ’minoti va sotuvini bog‘laydi hamda logistik xarajatlarni kamay-
tiradi.
«Aniq vaqtda» yetkazib berish (Just in time) tizimi: ko‘rila-
yotgan momentda zarur bo‘lgan material ishlab chiqiladi va tashi-
ladi (sug'urta zaxirasining hajmi keskin kamayadi).
LRP tizimi (Logistik Reguirements Planning): bu korxona
miqiyosida kirayotgan, korxona ichidagi va chiqayotgan moddiy
oqimlarni rejalashtirish va nazorat qilish tizimi.
Kanban tizimi hisoblash texnikalarini keng joriy etishni talab
etmagan holda moddiy oqimlar harakatida katta aniqlikni talab
etadi. Avvalgi misolni ko‘radigan bo'lsak, dvigatel necha silindrli
bo‘lsa, yig‘ish uchun albatta shuncha porshen o ‘z vaqtida keltirilishi
kerak. Demak, bundan ko‘rinib turibdiki, Kanban tizimida bizning
misolda dvigatelni yig‘ish uchun faqat talab etilgancha porshen soni
kerak bo‘ladi unda ortig‘iga y a’ni zaxira porshenga ehtiyoj
bo‘lmaydi.
Tez sezish va javob berish (JRM- Quik Response Vetod) tizimi
- ulgurji va chakana savdo korxonalariga mol yetkazib berishni
rejalashtirish va sozlash tizimi.
Moddiy va axborot oqimlarini integratsiyalash tizimi- ishlab
chiqarish va sotuvni yakdillikda (bir butun) ko‘radi.