nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-TEMA
LABORATORIYA JUMÍSÍ - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki...

56
Dinamometr ushınan uslap, ásten tartıń. Dene ornınan
qozǵalǵannan baslap, ilajı barınsha deneni júdá áste teń ólshewli
qozǵalısqa keltiriń. Usı halattaǵı dinamometr kórsetiwin jazıp alıń.
Túsindirme:
Dene teń ólshewli qozǵalısqa keltirilgeninde tartıwshı
kúsh F, súykeliw kúshi F
súyk.
ge teń boladı. F = F
súyk
.
2tájiriybe. Taxtasha ústine 1 kg lı tastı qoyıń. Tájiriybeni
tákirarlań. Dinamometr kórsetkishinen paydalanıp, súykeliw kúshin
anıqlań. Taxtasha ústine qoyılǵan júklerdiń shamasın ózgertip, súykeliw
kúshlerin anıqlań.
3.
*
S e r p i m l i l i k k ú s h i n ó l s h e w.
1tá
jiriybe. Dinamometrdiń
tiykarǵı bólegi prujina bolǵanlıqtan oǵan júk ildirilgende, júktiń
awırlıǵı prujinanıń serpimlilik kúshine teń boladı.
26-súwret.
2tájiriybe. Rezinanıń serpimlilik
kúshin ólshew ushın taxtasha hám
dinamometr
aralıǵına
l
o
= 15–20
sm uzınlıqtaǵı rezina jalǵanadı.
Dinamometrdiń ushınan uslap, júk
teń ólshewli qozǵalatuǵın halatta
tartıladı (26-súwret). Bunda rezina sozıladı hám onda payda bolǵan
serpimlilik kúshi dinamometr kórsetiwinen jazıp alınadı.
Shi’ni’g’i’w qag’i’ydalari’

|
Shi’ni’g’i’w qag’i’ydalari’
|
bet | 74/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneShi’ni’g’i’w qag’i’ydalari’. Xali’qta salamat boli’wdi’ qa’lesen’, shi’ni’g’i’wdan yerinbe, degen ga’p bar. Shi’ni’g’i’w usi’llari’n da’slep ju’da’ qi’sqa waqi’t dawami’nda wo’tkiziw, sonday-aq suw muzday, hawa salqi’n bolmawi’ kerek. Bara- bara shi’ni’g’i’w waqti’n a’ste asi’ri’p bari’w, suwdi’n’ tem- peraturasi’n shama menen 1o qa ko’terip bari’w za’ru’r. Suw menen shi’ni’g’i’wlardi’ bolg’annan keyin, yag’ni’y dush qabi’l yetip yamasa shomi’li’p, a’lbette, qurg’aq su’lgi menen deneni jaqsi’lap qi’zarg’ansha arti’p, i’sqi’law kerek.
Yeskertip wo’tiw kerek, shi’ni’g’i’w usi’llari’n turaqli’ wori’nlaw lazi’m. Yeger shi’ni’g’i’wdi’ baslap, arada 2 — 3 ku’n ta’nepis yetilse, shi’ni’g’i’wdi’ bastan qayta baslawg’a tuwri’ keledi. Shi’ni’g’i’w ilajlari’n fizikali’q shi’ni’g’i’wlar ha’m woyi’nlar menen birgelikte ali’p bari’lsa, na’tiyje ja’ne de unamli’ boladi’.
Jaz ma’wsiminde i’ssi’ qum u’stinde, taslar u’stinde jalan’ayaq ju’riw, yerte tan’da turi’p shi’q tu’sken wotlaq jerlerden ju’riw ju’da’ jag’i’mli’ boladi’. Bul shi’ni’g’i’w jalpaq tabanli’li’qti’n’ aldi’n ali’wi’ menen paydali’ boli’p yesaplanadi’. Bul usi’llar ju’da’ paydali’, biraq ko’p piyada ju’riw, velosipedte seyil yetiw ha’mmesinen paydali’ boladi’.
Yen’ a’hmiyetlisi keypiyati’n’i’zdi’ turaqli’ baqlap turi’n’, organizmdi arti’qsha suwi’p ketiwine yamasa ju’da’ qi’zi’p ketiwine jol qoyman’. Yeger shomi’li’p ati’rg’anda suwi’qqa qalti’rap yamasa dene bosasi’p, ju’rek sog’i’wi’ tezlesse, shi’ni’g’i’wdi’ tez de toqtati’w za’ru’r.
Organizm ha’dden ti’s qi’zi’p yamasa ju’da’ suwi’q bolmawi’ ushi’n duri’s kiyiniw kerek. Yegerde, u’st-kiyim- lerin’iz: baypaq, qolg’ap, ayaq kiyimin’iz i’g’al bolsa, wolardi’ tez de almasti’ri’w kerek.
|
| |
Dem ali’wi’n’i’zg’a itibar berin’

|
Dem ali’wi’n’i’zg’a itibar berin’
|
bet | 75/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneDem ali’wi’n’i’zg’a itibar berin’. Bayqag’an bolsan’i’z, a’sirese, fizikali’q shi’ni’g’i’wlardan keyin dem ali’w tezle- sip, teren’lesedi , Demek, hawani’n’ wo’kpe arqali’ wo’tiwi ti’ni’sh halattag’i’g’a qarag’anda ko’p boli’p yesaplanadi’. Bunda hawadag’i’ kislorodti’n’ ko’p mug’dari’ wo’kpeden qang’a, keyin bulshi’q yetlerge wo’tedi. Fizikali’q shi’ni’g’i’wlar menen turaqli’ shug’i’llang’an balalarda wo’kpenin’ tirishilik si’yi’mli’li’g’i’ u’lken boli’wi’, yag’ni’y hawani’ ko’birek mug’darda qabi’l yetiwi jaqsi’ boladi’. Buni’n’ sebebi, wolarda dem ali’w qabi’rg’a bulshi’q yetleri ha’m diafragmani’n’ jaqsi’ rawajlang’ani’nan boli’p tabi’ladi’.
Soni’n’ ushi’n bul balalar, kislorod jetispewshilikti jen’il wo’tkeredi. Solay yeken, fizikali’q shi’ni’g’i’wlardi’ wori’nlawda qalay yetip duri’s dem ali’w mu’mkin? Dem ali’w tek muri’n arqali’ bolsa, duri’s boladi’, sebebi hawa muri’n bosli’g’i’nan wo’tkende wol birinshiden tazalani’p, suwi’q bolsa, ji’li’p, i’g’alli’raq boli’p wo’tedi. Dem ali’w dem shi’g’arg’ang’a qarag’anda teren’irek ha’m dawamli’raq bol- g’ani’ maqul. U’lken fizikali’q nagruzkali’ shi’ni’g’i’wlardi’ wori’nlag’anda organizmde kislorodqa talap ku’sheyedi, sonda g’ana awi’z benen de dem alsa boladi’.
Dem ali’w — bul a’dettegidey jag’day boli’p, sonday-aq, qollardi’ jayi’p, joqari’g’a ko’tergende yamasa qollardi’ siltep gewdeni arqag’a qaray iygende yamasa aldi’g’a qaray iyilip, qaptal ta’replerge buri’lg’anda ju’z beredi.
Dem shi’g’ari’w — bul qollardi’ ayqasti’rg’anda, tu’sir- gende, gewdeni iygende ju’z beredi. Basqa ha’r tu’rli shi’ni’g’i’wlar wori’nlag’anda juwi’ri’wda, ha’reketli ha’m sport woyi’nlari’nda dem ali’w yerkin boli’p, shi’ni’g’i’wlarg’a ta’n ra’wishte dem ali’p-shi’g’ari’ladi’.
|
| |
Ti’rnaqti’ ku’tiw - Dene-tarbiya-5

|
Dene-tarbiya-5
|
bet | 73/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneTi’rnaqti’ ku’tiw. Ayi’ri’m sport woyi’nlari’ ha’m jekke gu’res tu’rlerinde, solardan, basketbol, gandbol, gu’reste basqa sport tu’rlerine qarag’anda ti’rnaq arasi’ ko’birek pataslanadi’. Bul ti’rnaqqa ko’birek itibardi’ talap yetedi. Qol ha’m ayaq barmaqlari’ ti’rnaqlari’n ha’r ha’ptede bir yamasa yeki ha’ptede bir ma’rte ali’p turi’w sha’rt. Wo’sken ti’rnaqlardi’ alg’annan keyin arnawli’ mayda yegewshe menen wolardi’n’ shetlerin tegislew lazi’m, sebebi wolar denege zi’yan keltiriwi mu’mkin.
Tis ha’m awi’z bosli’g’i’n ku’tiw. Tislerdi ku’tiw — bul tek wolardi’ appaq yetip saqlaw degeni yemes, Belgili bolg’ani’nday, pu’tin yemes tisler arasi’nda, awi’z bosli’- g’i’nda qalg’an awqat qaldi’qlari’ mikroblardi’n’ azi’qlani’wi’ ushi’n qolay sharayat jaratadi’. Bulardan ti’sqari’, awi’z bosli’g’i’nda qalg’an awqat qaldi’qlari’ ayni’p, awi’zdan jag’i’msi’z iyis keliwine, tisler arasi’nda tis taslari’ payda boli’wi’na ha’m awi’z bosli’g’i’nda tu’rli keselliklerdin’ kelip shi’g’i’wi’na sebep boladi’, Tis yeti toqi’malari’ bosasi’p, tislerdin’ qi’ymi’ldawi’ ha’m aqi’r-aqi’bet woni’n’ tu’siwine ali’p keledi. Soni’n’ ushi’n tislerdi wo’z waqti’nda, turaqli’ ra’wishte tis tazalag’i’sh ha’m shyotka menen tazalap juwi’p turi’w kerek.
Tislerdi, a’dette, bir ku’nde yeki ma’rte, azanda ha’m keshte tazalap juwi’w kerek. Bunda da’slep, tisti tiske qoyi’p shyotkani’ joqari’dan to’menge qaray ju’rgiziledi, keyin awi’zdi’ ashi’p turi’p, tisti ishki ha’m si’rtqi’ ta’replerinen juwi’ladi’. Ha’r dayi’m awqatlang’annan keyin awi’z bosli’g’i’n suw menen u’sh-to’rt ma’rte shayqap tazalansa, maqsetke muwapi’q boladi’.
Awi’z bosli’g’i’n ku’tiw tis doktori’ni’n’ sanaciya yeti- winen ibarat boladi’. A’dette, sanaciyalawda tisler, a’tirapi’nda ji’ynalg’an qatti’ ji’yi’ndi’ni’, yag’ni’y tasqa uqsas zatlardi’ tazalaw kiredi. Yemlewge bolmaytug’i’n tislerdi aldi’ri’p taslag’an maqul. Tis yetlerin massaj yetiw de paydali’, buni’n’ ushi’n ko’rsetkish barmaqlar ja’rdeminde tis yetlerinin’ joqari’ bo’liminen to’menge qaray, to’mengi bo’limin to’mennen joqari’g’a qaray massaj yetiledi. Massaj ha’reketleri jen’il boli’wi’ ha’m 3—5 minut dawam yetiwi jetkilikli.
Shi’ni’g’i’w. Shi’ni’g’i’w degende ne tu’siniledi? Shi’ni’g’i’w — bul adamni’n’ si’rtqi’ wortali’g’i’na beyimlesiwi yamasa organizmnin’ qorg’aw ku’shlerin shi’ni’qti’ri’w. Insan a’yyemnen wo’z salamatli’g’i’n saqlaw maqsetinde ta’biyatti’n’ bizge bergen bayli’qlari’ — quyash, hawa ha’m suwdan paydalani’p kelgen. Shi’ni’g’i’w tek organizmnin’ tu’rli keselliklerine qarsi’ turi’wi’na yemes, al yen’ da’slep, adam nerv xi’zmetinin’ jaqsi’lani’wi’na, zatlardi’n’ alma- si’wi’na, ju’rek, wo’kpe ha’m basqa organlar xi’zmetinin’ quwatlani’wi’na u’lken ja’rdem beredi. Bunnan ti’sqari’, organizmnin’ uluwma shi’damli’li’g’i’ ha’m islew qa’bileti ku’sheyedi. Lekin qalay shi’ni’g’i’wdi’ ha’mme de bile ber- meydi. Ayi’ri’mlar woylag’ani’nday, shi’ni’g’i’w — bul birden suwi’q suwda shomi’li’w, jalan’ayaq suwi’qta ha’m i’ssi’da ju’riw, muzday dush qabi’l yetiw degeni yemes.
|
| |
ping 192.168.1.2 - Laboratoriya ishi №1

|
Laboratoriya ishi №1
|
bet | 6/9 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #133906 |
Bog'liq Laboratoriya ishi 1 s (7)ping 192.168.1.2 buyrug’ini kiriting va uning bajarilish natijasini ko’ring.
tracert 192.168.1.2 buyrug’ini kiriting va uning bajarilish natijasini ko’ring (1.16-rasm).
Command Prompt oynasini yoping.
Serverda joylashgan axborotlarga kirish mavjudligini tekshiring.
Desktop bo’limida Web Browser tugmasini bosing, natijada Internet brauzer ishini tasvirlovchi oyna ochiladi.
URL maydoniga http://192.168.1.2 server IP-manzilini kiriting va Go tugmasini bosing. Javob tariqasida server uning modelida belgilangan tarzda xabar yuborishi shart (1.17-rasm).
Web Browser oynasini yoping.
1.15-rasm. Ping va tracert buyruqlarining bajarilish natijalari.
PC0 oynasini yoping.
Fayl menyusidan Save bo’limini tanlang va tarmoq modelini faylga net_1_1_1 nomi bilan saqlang.
CPT ishini dastur asosiy oynasini yopish orqali tugating.
1.16-rasm. Server0 Internet sahifasining PC brauzerida aks etilishi.
1.2 Konsentrator asosida tarmoq
Konsentrator (xab) – bu bir nechta Ethernet qurilmalarini umumiy segmentga birlashtirish uchun mo’ljallangan tarmoq qurilmasi. Ma’lumot uzatish tezligi10 va 100 Mbit/s bo’lgan konsentratorlar ishlab chiqilgan.
Konsentrator OSI modelining fiziksathida ishlaydi va u bir portiga kelgan signalni qolgan barcha aktiv portlarida takrorlaydi. Konsentratorlar har doim yarim dupleks rejimida ishlaydi.
Bir vaqtda ikki va undan ortiq portiga signal qabul qilinganida kolliziya yuzaga keladi va uzatilayotgan ma’lumotlar kadrlari yo’qotiladi. Ortiqcha sondagi kollizayalardan himoyalash uchun konsentrator nosoz qurilma ulangan portini umumiy ma’lumot uzatish muhitidan ajratib qo’yadi.
Konsentratordan foydalanishda yuzaga keladigan boshqa bir muammo – xabarlarni tutib olish xavfi: barcha paketlar hamma kompyuterlargacha yetib boradi, shuning uchun axborotlarga ruxsat etilmagan kirish imkoniyati mavjud.
Va nihoyat, yana bir muammo paketlarni barcha portlarga nusxalanishi tarmoqdagi yuklanishni yetarli darajda oshiradi, bunda tarmoq segmentidagi barcha trafik har bir kompyuterga daxl qiladi.
|
| |
Power Cycle Devices - - Laboratoriya ishi №1

|
Laboratoriya ishi №1
|
bet | 4/9 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #133906 |
Bog'liq Laboratoriya ishi 1 s (7)Power Cycle Devices - quvvatni qayta tiklash natijasida barcha tarmoq uskunalarini bir vaqtning o'zida qayta ishga tushirishni simulyatsiya qiladigan tugma;
Fast Forward Time – modellashtirish jarayonini qisqa vaqtga tezlashtirish tugmasi;
Realtime/Simulation – modellashtirish rejimini o’zgartirgich.
Modellashtirish rejimini o’zgartirgichning ikki holati mavjud:
Realtime – real vaqt rejimida ishlash;
Simulation – simulyatiya rejimida ishlash.
Cisco Packet Tracer tarmoq simulyatori tarkibiga quyidagi tipdagi qurilmlar kiritilgan:
Routers – marshrutizatorlar;
Switches – kommutatorlar;
Hubs – konsentratorlar;
Wireless Devices – simsiz qurilamalar;
Connections – tarmoq kabellari;
End Devices – oxirgi qurilmalar;
Security – himoyalangan qurilma (tarmoqlararo ekran);
WAN Emulation – global tarmoq qurilmalarining emulyatorlari;
Custom Made Devices – foydalanuvchi tomonidan modifikatsiya qilingan tarmoq qurilmalari modeli;
Multiuser Connection – ko’p foydalanuvchili bog’lanish.
Immitatsiya rejimiga (Simulation) o’tkazilganda dastur bosh oynasi ko’rinishi o’zgaradi (1.2-rasm), ishchi maydonning bir qir qismi modellashtirishni boshqarish maydoni bilan yopiladi.
1.2-rasm.Cisco Packet Tracer Simulation rejimiga o’tkazilgandan so’ng dastur bosh oynasining ko’rinishi.
1.2 Terminlar va shartli belgilar
Cisco Packet Tracer simulyatorida tarmoq qurilmalari uchun Cisco Systemsda korporativ standart sifatida qabul qilingan grafik shartli belgilar qo’llaniladi.
Cisco Packet Tracerda ikki xil tipdagi modellardan foydalaniladi: aniq qurilmalarning modellari va abstrakt (Generic) modellar. Abstrakt modellar ma'lum turdagi qurilmalar bilan bog'liq modellarni umumlashtirish va soddalashtirish natijasida olinadi. Bunday modellarni qurilmaning boshlang’ich bosqichda qo’llash mumkin – ularni sozlash oson, lekin ularning imkoniyati cheklangan.
Cisco Packet Tracer dasturida modellashtirish mumkin bo’lgan qurilmalarning shartli belgilarini ko’rib chiqamiz.
Tarmoqqa ishchi stansiya sifatida bog’lanadigan shaxsiy kompyuter (PC) uchun qo’llanilgan shartli belgi 1.3-rasmda ko’rsatilgan.
1.3-rasm. Shaxsiy kompyuter shartli belgisi
Server – bu ish stantsiyalarini muvofiqlashtirish va texnik xizmat ko'rsatish va resurslarni taqsimlash bo'yicha umumiy funktsiyalarni bajaradigan kuchli, yuqori unumdorlikka ega kompyuter. Serverning shartli belgisi 1.4-rasmda ko’rsatilgan.
1.4-rasm. Serverning shartli belgisi
Konsentrator (Hub) – bir nechta Ehernet qurilmalarini umumiy segmentga birlashtirish uchun mo’ljallangan tarmoq qurilmasi. Konsentratorning shartli belgisi 1.5-rasmda ko’rsatilgan.
1.5-rasm. Konsentratorning shartli belgisi.
Ko’prik (Bridge) – portlaridan biriga tarmoq orqali kelgan signalni barcha aktiv portlarida takrorlaydi. Ko’prik kolleziyalarning cheklangan domenini ta’minlaydi. Ko’prikning shartli belgisi 1.6-rasmda ko’rsatilgan.
1.6-rasm. Ko’prikning shartli belgisi.
|
| |
Edit menyu ostisi ishchi maydondagi tasvirni tahrirlash imkonini beruvchi buyruqlarini o’z ichiga oladi;
 
Options

|
Edit menyu ostisi ishchi maydondagi tasvirni tahrirlash imkonini beruvchi buyruqlarini o’z ichiga oladi;
Options
|
bet | 2/9 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #133906 |
Bog'liq Laboratoriya ishi 1 s (7)Edit menyu ostisi ishchi maydondagi tasvirni tahrirlash imkonini beruvchi buyruqlarini o’z ichiga oladi;
Options menyu ostisi ishchi maydon sozlamalari uchun xizmat qiladi;
View menyu ostisi foydalanuvchi interfeysi parametrlarini sozlash buyruqlaridan iborat;
Tools menyu ostisi qurilmalarning qo’shimcha modelini yaratish imkonini beruvchi buyruqlardan iborat;
Extensions menyu ostisi yordamchi dasturlarga ruxsat berishni ta’minlash imkonini beradi;
Help menyu ostisi ma’lumotnomaga murojaat qilish, o’quv materiallarni ko’rish yoki Cisco Packet Tracer dasturining joriy versiyasini ko’rish imkonini beruvchi buyruqlardan iborat.
Menyular satri ostida yuqori uskinalar paneli joylashgan.
Yuqori uskunalar panelida joylashgan tugmalarining birinchi qatori Cisco Packet Tracer dasturi bosh menyular satrining eng ko’p qo’llaniladigan buyruqlaridan tashkil topgan yorliqlardan iborat:
New – yangi model yaratish;
Open – modelni fayldam yuklash;
Save – modelni faylga saqlash;
Print – modelni printerdan chop qilish;
Activity Wizard – modelni soddalashtirish bo’yicha ko’rsatma yaratish;
Copy – modelning belgilangan qismini buferga nusxalash;
Paste – buferdagi ma’lumotni model oynasiga qo’yish;
Undo – modelga kiritilgan oxirgi o’zgartirishni bekor qilish;
Redo – Undo yordamida bekor qilingan o’zgartirishni tiklash;
Zoom In – tasvirni kattalashtirish;
Zoom Reset – tasvirning boshlang’ich o’lchamini tiklash;
Zoom Out – tasvirni kichraytirish;
Drawing Palette – modelning chizilgan elementlariga rang berish;
|
| |
a
  
b - Dene-tarbiya-5

|
Dene-tarbiya-5
|
bet | 38/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq Denea
b
tartadi’ ha’m shep ayaqta alg’a qa’dem taslaydi’, son’ ayaq barmaqlari’n qarsi’lasti’n’ won’ ayag’i’ni’n’ ishki ta’repine qoyadi’ ha’m tez ha’reket penen ayag’i’n artqa ali’p bara- di’, bunda gewdeni won’ yaki shep ta’repke buri’w menen pu’tkil dene salmag’i’n qarsi’lasqa tu’siredi ha’m woni’ gilemge qulatadi’. To’mendegi su’wretlerde (74-a, b-su’w- retler) siz ayaqlar arqali’ ishki ha’m si’rtqi’ chil ha’m de bul jag’dayda wo’zin qorg’aw usi’llari’n ko’riwin’iz mu’mkin.
Janbas. Qarsi’li’qti’n’ qoli’ ha’m belbewinen uslag’an halda ayaqti’n’ ja’rdeminde siltep ko’terip (birese won’, bi- rese shep qolda, won’ yaki shep ta’repke) taslaw (75-a, b; 76-a, b su’wretler). Ayaqlar ja’rdeminde qarsi’li’qti’n’ ayaqlari’n si’rtqi’ ha’m ishki ta’repten ko’terip , janbasti’ a’melge asi’ri’w da mu’mkin.
81
Ayaqti’ si’rtqi’ ta’repten i’si’ri’w joli’. Ayaq penen i’si’- ri’w gu’res elementlerinen biri boli’p, bunda gu’resiwshi ayaqlardi’ tez silkitiw ha’reketi menen qarsi’- V lasti’n’ ayag’i’na, awi’rli’q wora- yi’ni’n’ to’meniregine qoyadi’, qol- гС-'м lari’ ha’m denesin qarama-qarsi’ J N-4 ta’repke ha’reketlendiriedi. Ayaq (J penen i’si’ri’p taslawdi’n’ bir ne- ' she tu’rleri bar: qa’legen ayaqta 75-a, b su’wretler.
— T. S. Usmonxujayev ha’m basqalar
a
|
| |
Ayaq tabani ’ni ’n’ si ’rtqi ’ ta ’repi menen tebiw

|
Ayaq tabani ’ni ’n’ si ’rtqi ’ ta ’repi menen tebiw
|
bet | 28/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneAyaq tabani ’ni ’n’ si ’rtqi ’ ta ’repi menen tebiw. Bunday soqqi’ topti’ worta ha’m uzaq arali’qqa wo’tkeriwde, da’rwazag’a top tebiwde, mu’yesh tobi’n tebiwde qollani’ladi’. Wol qarsi’ aldi’nan yamasa qaptal ta’repten juwi’ri’p kelip wori’nlanadi’. Ayaqti’ siltewde woni’n’ joqari’ bo’limi buri’lg’anday boladi’ (59-su’wret).
Ayaq ju’zinin’ ishki ta’repi menen mu’yeshten top tebiw. Topti’ shetke wo’tkeriw, yerkin top tebiw, topti’ uzaq ha’m worta arali’qqa wo’tkeriwde qollani’ladi’. Tebiw ushi’n juwi’rg’anda duga ta’rizli ha’reket yetedi.
Ayaq ushi’ menen top tebiw i’zg’ar maydanlarda ha’m woyi’nshi’ni’n’ qarsi’las penen topqa talasi’p ati’ri’p topqa zorg’a sozi’li’p jetkende qollani’ladi’. Ayi’ri’m waqi’tlarda bul soqqi’dan da’rwazag’a tayarli’qsi’z top bag’darlawda da paydalani’ladi’. Ayaq ushi’ menen soqqi’ beriw, juwi’ri’p kelip yamasa turg’an wori’nnan wori’nlanadi’.
59-su’wret.
60-su’wret.
Taban menen top tebiw. Bul usi’l topti’ arqag’a jasi’ri’n, ku’tilmegende uzati’p jiberiw ushi’n qollani’ladi’. Bunda top woyi’nshi’ ketip barati’rg’an bag’dari’na keri ta’repke ketedi. Tabani’ menen tebiw ushi’n tayani’sh ayaq aldi’g’a qaray qoyi’ladi’, sonda top ayaq jani’nda boladi’. Sonnan keyin basqa yekinshi ayaq penen toptan atlap wo’tip, woni’n’ wortasi’na tabandi’ qoyi’p, topti’ boylama ha’m wo’zinen asi’ri’p taslaw mu’mkin (60-su’wret).
Keskin soqqi'lar. Bul ayaq u’stinin’ ishki ha’m si’rtqi’ ta’repleri menen wori’nlanadi’. Keskin soqqi’ menen tebiw ushi’n ayaqti’n’ si’rti’ menen tayani’sh ayag’i’ni’n’ qarama- qarsi’ ta’repine soqqi’ beriledi. Tebiw waqti’nda ayaq topti’n’ qaptali’na tiyip, woni’n’ aylani’p ushi’wi’na ali’p keledi. Ayaq betinin’ si’rtqi’ bo’limi menen keskin soqqi’ berilgende ayaq topti’n’ tayani’sh ayaq ta’repine jaqi’n bolg’an bo’li- mine tiyedi. Bunda birinshi topqa ayaqti’n’ barmaqlari’na jaqi’n bo’limi tiyedi. Tebiwshi ayaq tayani’sh ayaqqa qaray ha’reketlenedi. Top ayaqtan jazdi’ri’lg’annan keyin aylan- ba ha’reketke keledi.
|
| |
Ámeliy tapsırma - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar...

|
ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍBog'liq Fizika 6-klassÁmeliy tapsırma
Úyińizden mektepke shekem bolǵan aralıqtı adımlap ólsheń.
Ólshew lentası yaki metr járdeminde bir adımıńızdıń uzınlıǵın
ólsheń. Bir adım uzınlıǵın, úyden mektepke shekem bolǵan adımlar
sanına kóbeytip, aralıqtı metrlerde esaplań.
1. Aralıqtı mm hám sm lerde ólshew qolaylı bolǵan jaǵdaylarǵa
mısallar keltiriń.
2. Kúndelikli turmısta basıp ótilgen joldı ólshew lentası yaki
metrden basqa jáne qanday ásbaplardan paydalanıp ólshe gen-
lerin bilesiz?
3. Bir hápte neshe saat boladı?
•
Eń kishi atom ólshemi (vodorod atomı) 0,00000001 sm
•
Eń kishi atom yadrosınıń ólshemi 0,000000000001 sm.
•
Jerden
eń
jaqın
juldızǵa
shekem
bolǵan
aralıq
≈ 10 000 000 000 000 000 km.
•
Quyashtan shıqqan jaqtılıq Jerge jetip keliwi ushın ketken waqıt
≈ 8 min.
•
Jerdiń Quyash átirapında bir ret tolıq aylanıw waqtı – 1 jıl.
•
Quyashtan eń uzaqta bolǵan kishi aspan denesi – Plutonnıń bir
ret aylanıw waqtı – 246 jıl (Jer jılı esabında).
•
Quyash hám onıń planetalarınıń jası ≈ 4700 000 000 jıl esaplanadı.
•
Xalıqaralıq birlikler sisteması qabıl etiliwine shekem túrli
mámleketlerde hár qıylı ólshemler payda bolǵan. Mısalı, Angliya
hám
Amerika
Qurama
Shtatlarında
uzınlıqtıń
tómendegi
birlikleri qollanılǵan: 1 duym = 2,54 sm; 1 fut = 12 duym = 30,48
sm; 1 milya = 1609 m; 1 teńız milyası = 1852 m. Rossiyada:
1 vershok = 4,445 sm; 1 versta = 1066,8 m; 1 arshın = 71 sm;
1 milya = 7 versta = 7467,6 m; 1 sajen = 3 arshın = 2,13 m.
Oraylıq Aziyada: 1 adım (qádem) ≈ 63–71 sm; 1 qarıs ≈ 19–21
sm; 1 shaqırım = 1066 m; 1 tutam ≈ 9 sm; 1 barmaq ≈ 2,18–
2,28 sm; a) 1 farsax ≈ 1200 adım ≈ 850 m; b) 1 farsax (farsań)
≈ 9000 adım ≈ 6000 m.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍ
|
Yeger top da’rwazaman qaptali’nan wo’tip barati’rg’an bolsa

|
Yeger top da’rwazaman qaptali’nan wo’tip barati’rg’an bolsa
|
bet | 33/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneYeger top da’rwazaman qaptali’nan wo’tip barati’rg’an bolsa, topqa qarap adi’m atlanadi’, bir ayaq dizeden bu’giledi ha’m aldi’n’g’i’ ayaq dizesine tayanadi’. Da’rwazaman top penen kiyati’rg’an qarsi’lasi’na qarsi’ shi’qqanda, woni’n’ bag’dari’n jati’p irkedi. To’men, worta, biyik arali’qta ushi’p kiyati’rg’an topti’ da’rwazaman boyi’n taslap uslaydi’. Da’rwazaman top kiyati’rg’an bag’darg’a da’rhal wo’zin atadi’ (70-su’wret). Qoldi’n’ barmaqlari’n jayi’p joqari’g’a ko’teredi, topti’ uslap qushaqlap aladi’. Da’rwazaman jerge ji’g’i’lg’anda domalawg’a ha’reket yetedi.
70-su’wret.
71-su’wret.
Ushi’p kiyati’rg’an toplardi’ uri’p jiberiw. Topti’ ji’g’i’li’p ati’ri’p yamasa wo’zin taslap uslap ali’wdi’n’ mu’mkin- shiligi bolmasa, mush penen uri’p jiberiledi. Yeger topti’n’ da’rwaza aldi’na kelip tu’siwi yamasa woni’ qarsi’las iyelewi itimali’ bolsa, da’rwazaman woni’ bir yamasa yeki mushi’ menen uri’p jiberedi.
Da’rwazaman topti’ uslag’annan keyin, woni’ ha’r tu’rli usi’llar menen: yeki-u’sh adi’m aldi’g’a qaray shi’g’i’p, tewip yamasa qol menen taslap woyi’ng’a kiritedi (71-su’wret).
FUTBOL JARI’SLARI’ QAG’I’YDALARI’
Woyi’n aldi’nan da’rwazalardi’ tan’law ha’m topti’ woyi’ng’a kiritiw boyi’nsha shek taslanadi’. Top maydan worayi’na qoyi’ladi’ ha’m to’reshinin’ belgisi menen wol woyi’ng’a kiritiledi. Topti’ da’slep woyi’ng’a kiritiw waq- ti’nda, yeki komanda woyi’nshi’lari’ wo’zinin’ maydan- lari’nda turadi’, Gol kiritilgennen keyin, woni’ wo’tkizip jibergen komanda da woyi’ndi’ woraydan baslaydi’. Ta’nepisten keyin komandalar wori’n almasadi’.
|
| |
Topti’ ali’p qoyi’w ha’m tewip jiberiw

|
Topti’ ali’p qoyi’w ha’m tewip jiberiw
|
bet | 31/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneTopti’ ali’p qoyi’w ha’m tewip jiberiw. Topti’ quwi’p, wo’zin taslap, iyin menen uri’p ali’p qoyi’w — bulardi’n’ barli’g’i’ tiykarg’i’ usi’llar boli’p yesaplanadi’.
Topti’ quwi’p ali’p qoyi’w. Bul usi’l qarsi’lasti’ won’ yamasa shep ta’repten aylani’p wo’tiwge umti’lg’anda qollani’ladi’. Bunda top ta’repke tez iyiliw arqali’ hu’jim jasaladi’. Topti’quwi’w ken’ligi topqa shekem bolg’an arali’qqa baylani’sli’. Keyin toplar ayaq penen taslani’w arqali’ ali’p qoyi’ladi’ (66-su’wret).
Topti’ si’pqanap ali’p qoyi’w. Bul usi’l arqadan yamasa qaptaldan wori’nlanadi’. Hu’jimshi qarsi’lasqa jaqi’nlasi’p, si’pqanap ayag’i’n topqa qaray bag’darlaydi’. Woyi’nshi’ topti’n’ joli’n tosadi’ ha’m woni’ ayag’i’ menen tu’rtedi.
Topti’ qarsi’lasi’n iyni menen qag’i’p ali’p qoyi’w. Qa’dege muwapi’q woyi’nshi’ni’ iyin menen qag’i’wg’a ruxsat beriledi. Biraq qag’i’w tek topti’ ali’p qoyi’w maqsetinde boli’wi’ kerek. Topti’ ayaq penen qag’i’p ali’p qoyi’w yen’ an’sat usi’l. Bul usi’l woyi’nshi’dan tek g’ana tezlikti yemes, ba’lkim
63-su’wret. 64-su’wret. 65-su’wret.
shaqqanli’q ha’m yepshillikti de talap qi’ladi’. Topti’ ali’p ati’rg’anda woyi’nshi’ qarsi’lasqa yemes, ba’lkim topqa qarap turi’wi’ za’ru’r boladi’. Topti’ ali’p qoyi’w, ko’binese qarsi’las top penen ketip barati’rg’ani’nda yamasa qabi’l ali’p ati’rg’anda wori’nlanadi’.
Topti’ woyi’ng’a kiritiw. Bir wori’nda turi’p, juwi’ri’p kelip wori’nlanadi’. Topti’ woyi’ng’a kiritiwdin’ barli’q tu’rleri qaptal si’zi’qtan wori’nlanadi’. Topti’ woyi’ng’a kiritip ati’rg’anda ayaqlar biraz iyiledi ha’m topti’ uslag’an bas barmaqlar bir-birine tiyip turadi’. Topti’ woyi’ng’a kiritiw- de derlik barli’q ag’zalar qatnasadi’. Juwi’ri’p kelip woyi’ng’a kiritiwde woyi’nshi’ topti’ wo’zinin’ aldi’nda uslap turadi’, bir-yeki adi’m qalg’anda basi’ni’n’ u’stine ko’terip biraz arqag’a qaray wo’tkizedi ha’m taslap beredi (67-su’wret).
|
| |
FUTBOL WOYI’NI’NDAG’I’ TIYKARG’I’ USI’LLAR

|
FUTBOL WOYI’NI’NDAG’I’ TIYKARG’I’ USI’LLAR
|
bet | 27/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneFUTBOL WOYI’NI’NDAG’I’ TIYKARG’I’ USI’LLAR
Futbolshi’ maydanda aldi’g’a, arqag’a, qaptalg’a ha’reket yete ali’wi’, wo’zinin’ gewdesin basqari’wi’, birden toqtawi’, juwi’ri’p ati’ri’p buri’li’wi’ za’ru’r.
Futboldag’i’ tiykarg’i’ woyi’n usi’li’ top tebiw boli’p yesaplanadi’. Top sherikke wo’tkeriledi ha’m tewip da’rwazag’a kiritiledi. Futbolshi’lar topti’ ayaq penen de, bas penen de woynaydi’. Da’slep worni’nda turg’an topti’ tebiw- ge u’yreniw , keyin juwi’ri’p kelip ha’rekettegi topti’ tebiw si’yaqli’ shi’ni’g’i’w islenedi.
Ayaqti’n’ ishki ta’repi menen topti’ tebiw. Bul usi’l topti’ tiykari’nan qi’sqa ha’m worta arali’qqa wo’tkeriwde qollani’ladi’ . Ayaqti’n’ ishki ta’repi menen tewip a’piwayi’ ha’m ani’q soqqi’ beriw ushi’n ayaq artqa sozi’ladi’. Bunday soqqi’ juwi’ri’p kelip te wori’nlani’wi’ mu’mkin (57-su’w- ret). Topti’ qanshama to’menge tepse, top sonshama biyikke ketedi yamasa kerisinshe. Yeger top ayaqti’n’ u’sti menen tebilse, woni’n’ worta, ishki ha’m si’rtqi’ bo’limleri menen soqqi’ berilgen boladi’.
@ 57-su’wret.
58-su’wret.
Ayaqti’n’ worta bo’limi menen topti ’ tebiw. Bul soqqi’ futbolda usi’ waqi’tqa shekem tiykarg’i’ bolg’an ha’m boli’p kiyati’r. Bul soqqi’dan top tez ha’m uzaqqa ushadi’. Wol juwi’ri’p kelip wori’nlanadi’ (58-su’wret) , Topti’ qatti’ tebiwden aldi’n woyi’nshi’ni’n’ ayag’i’ arqag’a sozi’ladi’. Qatti’ tebiwde tewip ati’rg’an ayaq jerge tiymewi ushi’n taya- ni’sh ayaqti’n’ ushi’n ko’teriw lazi’m. Bunday soqqi’ worta ha’m uzaq arali’qqa top uzati’wda, da’rwazag’a top tebiwde, ja’riyma soqqi’lari’n wori’nlawda qollani’ladi’.
|
| |
Hosil qilingan prezentatsiya ko‘rinishlari

|
Hosil qilingan prezentatsiya ko‘rinishlari
|
bet | 26/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaHosil qilingan prezentatsiya ko‘rinishlari
Prezentatsiyani bir necha xil ko‘rinishlari bo‘lib, ulardan keraklisi menyuning «Вид» qismidan tanlanadi.
1. «Слайды» - Prezentatsiyani slaydlar ko‘rinishida namoyish etish.
2. «Структура» - bu band tanlanganda prezentatsiya nechta slayddan iborat bo‘lsa ular nomlari ro‘yxati va ularning tavsiflari ko‘rinadi, bu esa prezentatsiya tuzilmasidir.
3. «Сортировшик слайдов» - bu band tanlanganda esa prezentatsiya nechta slayddan iborat bo‘lsa, ularning hammasi kichik ko‘rinishda tartiblanib, nomerlab joylashtiriladi. Bu ko‘rinish slaydlar joylarini almashtirish, ularni joylashtirishda qulay.
4. «Страницы заметок» - bu band tanlanganda prezentatsiyaning bir slaydi ekranning yarmiga va shu slayd uchun ma’lumot kiritish uchun joy beriladi. Prezentatsiya haqidagi ma’lumotlarni eslash uchun qulay ko‘rinish.
5. «Показ слайдов» - Slaydlarni birin-ketin, Animatsiyalari bilan ko‘rsatilish tartiblarini inobatga olib to‘liq ekranda namoyish etadi. Prezentatsiya tayyor bo‘lganda uni namoyish qilish uchun qo‘llaniladi.
Ob’ektlarni belgilash.
Ob’ektlarni belgilash ikki yo‘l bilan amalga oshirilishi mumkin.
1. Sichqoncha orqali kerakli ob’ekt tanlanib, Shift tugmasini bosib turib keyingisini va hokazo keraklilarini Shift tugmasi orqali belgilash.
2. «Рисование» panelidagi tugmani bosib, keyin sichqonchani chap tugmasini bosib tortiladi. Bunda sichqonchaning tugmasi bosilishdan oldin turgan holati bilan tortib tugmasi quyib yuborilganigacha bo‘lgan joygacha joylashgan ob’ektlar belgilanadi.
Belgilangan ob’ektlarni guruhlarga birlashtirish. Belgilangan bir nechta ob’ektni bir guruhga qo‘shish uchun «Рисование» panelidan «Действия» bandi tanlanadi va menyudan «Группировать» bandi tanlanadi.
Ob’ektlar guruhlangan bo‘lsa, ularni xarakteristikalarini o‘zgartirish, guruhga kirgan hamma ob’ektlarni xarakteristikalarini o‘zgartirish mumkin.
Bir guruhga biriktirilgan ob’ektlarni bitta ob’ekt sifatida ishlatish va yana boshqa ob’ektlar, guruhlar bilan guruhlash mumkin.
Ob’ektlar guruhlangan bo‘lsa uni ajratish uchun «Рисование» panelidan «Действия» bandi tanlanadi va menyudan «Разгруппировать» bandi tanlanadi.
|
| |
Custom Devices Dialog – - Laboratoriya ishi №1

|
Laboratoriya ishi №1
|
bet | 3/9 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,23 Mb. | | #133906 |
Bog'liq Laboratoriya ishi 1 s (7)Custom Devices Dialog – qurilma modelining foydalanuvchi interfeysini yaratuvchi dasdturni chaqirish;
Yuqori uskunalar panelining ikkinchi qatoridan quyidagi qurilmalar joy olgan:
Ishchi maydonni tasvirlash rejimini o’zgartirguch ikki xil holatga ega:
Logical Workspace – ishchi maydonda kompyuter tarmog’ining topologiyasini tasvirlash;
Physical Workspace – ishchi maydonda tarmoq qurilmalarining fizik joylashish modelini tasvirlash.
Uskunalar paneli ostida ishchi maydon va o’ng tomon uskunalar paneli joylashgan.
Ishchi maydon kompyuter tarmog’i modelini qurish va modellashtirish jarayonini vizual kuzatib borish uchun xizmat qiladi.
O’ng panel ishchi maydondagi oyektlarni ko’chirish, nusxalash va tozalash imkonini beruvchi uskunalardan iborat. O’ng panelda quyidagi tugmalar joylashgan:
Select – obyektni tanlash;
Place Note – izoh qo’yish;
Delete – obyektni o’chirish;
Inspect – obyekt parametrlarini ko’rish;
Draw a Polygon – shakl chizish;
Resize Shape – maydon hajmini o’zgartish;
Add Simple PDU – oddiy paket yuborish (icmp protokoli paketi);
Add Complex PDU – murakkab paket yuborosh.
Ishchi maydon ostida quyi uskunalar paneli joylashgan bo’lib, gorizontal tugmalar qatoridan tashkil topgan va uning ostida maxsus maydonlar qatori joylashgan.
Quyi uskunalar paneli qyidagi tugmalardan iborat:
|
| |
Server nimadan iborat - Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh

dastlab server operatori tomonidan konfiguratsiya qilinishi yoki ko'rishi kerak
bo'lgan hamma narsa yordamida amalga oshirilishi mumkin buyruq qatori- buning
uchun ajoyib video karta kerak emas.
Server uchun sakkiz megabaytlik video xotirasi normaldir, bundan ham muhimi,
operativ xotira miqdori. Bu faqat mukammallikka intilish haqida emas, muhandis
xotirani uyaga kiritishni xohlasa, chunki u erda uyasi bor. Muammo shundaki,
zamonaviy qattiq disklar hali bir necha terabayt chegarasidan o'tmagan; katta
hajmlarni olish uchun ular birlashtiriladi. RAID massivlari, ammo bu qattiq
disklarning butun to'plami hali ham jismonan burish kerak (sizga 10 ming aylanish
tezligi qanday yoqadi?) Va o'qing, operativ xotira esa kirishni tezlashtirish uchun
juda katta hajmdagi ma'lumotlarni vaqtincha saqlashga imkon beradi.
Uskuna va dasturiy ta'minot serveri

Server so'zi inglizcha xizmat ko'rsatish atamasidan olingan. Shunday qilib, server
"xizmatchi" hisoblanadi.
Bu unchalik yoqimli emas, lekin u nima qilayotgani aniq.
Mijozlarning
so'rovlariga xizmat qiladi.
Siz apparat ("temir") va dasturiy ta'minot darajalarida xizmat qilishingiz mumkin.
Shuning uchun server tushunchasi ikkitadan iborat - "apparat serveri" va "dasturiy
ta'minot serveri".
S erver va shaxsiy kompyuter (SHK) o'rtasidagi birinchi farqni ko'rsatamiz.
Yoniq shaxsiy kompyuter foydalanuvchi doimiy ravishda ishlaydi. Va server
(apparat), ko'p hollarda, alohida xonada jim turadi va mustaqil ishlaydi.
Oddiy foydalanuvchi u uchun ishlamaydi, u faqat ba'zan u bilan birga o'tiradi tizim
administratori- sozlash yoki boshqa xizmat manipulyatsiyalari uchun. U majburiy
ravishda kiritilgan mahalliy tarmoq(aks holda, u mijoz so'rovlariga qanday xizmat
qiladi?) Shuning uchun unga ushbu tarmoqdagi istalgan kompyuterdan kirish
mumkin (albatta, tegishli sozlamalar bilan). Uskuna serveri, shaxsiy kompyuterdan
farqli o'laroq, haftada etti kun kechayu-kunduz ishlaydi.
Dasturiy ta'minot server
Dasturiy ta'minot serveri - bu mijoz so'rovlariga xizmat qiluvchi dasturiy ta'minot
to'plami.
Bu mafkura mavjudligini nazarda tutadi
ikki qism
dasturiy ta'minot
to'plami -
server va mijoz.
Asosiy qismi server xonasi. U apparat serverida
(jismoniy jihatdan - uning qattiq diskida) joylashgan.
Ushbu mafkura ko'plab dasturlar, xususan, buxgalteriya hisobi tomonidan
qo'llaniladi. Dasturning asosiy qismi va foydalanuvchi ma'lumotlar bazasi serverda
saqlanadi. Foydalanuvchi o'z kompyuterida joylashgan mijoz qismi orqali asosiy
qism bilan o'zaro aloqada bo'ladi.
Asosiy modulda bir vaqtning o'zida bir nechta (yoki ko'p) mijozlar ishlashi
mumkin. Shuning uchun apparat kerakli ishlov berish kuchiga ega bo'lishi kerak.
Dasturiy ta'minot serverining turiga qarab, apparat talablari farq qilishi mumkin.
Server turlari - Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh

qilib aytganda - Linux ... Va
bu operatsion tizimlar, hatto shaxsiy versiyada ham,
yaqin vaqtgacha, grafik interfeyslarga intilmagan.
Operatsion tizimdan tashqari, albatta, kompyuter oldida qanday vazifalar
mavjudligiga qarab, boshqa kerakli ilovalarni o'rnatish mumkin.
Serverni qanday almashtirish kerak?
Shunday qilib, siz quyidagilarga kelishingiz mumkin: agar siz kompyuter o'yinidan
yoki multimediyadan zavqlanishning yangi soyalarini olishingiz yoki fayllaringizni
uydagi barcha qo'shnilaringizga tarqatishingiz kerak bo'lsa, buning uchun server
kompyuterini sotib olmasligingiz kerak.
Zamonaviy shaxsiy kompyuterning yaxshi modeli etarli. Agar
sizda muhim hisob-
kitoblarni va ma'lumotlar hajmini talab qiladigan ilmiy yoki biznes vazifalaringiz
bo'lsa, unda bu holatda ham uyda server kompyuteridan foydalanish unchalik
to'g'ri fikr emas - sizda elektr energiyasi uchun to'lovlar ko'payadi, buning uchun
xarajatlar bo'ladi. operator xizmatlari -administrator (siz hali ham sozlashingiz va
tekshirishingiz kerak), siz ham deyarli butun xonani qayta jihozlashingiz kerak
bo'lib, uni kompyuter jihozlarining kuchiga berishingiz kerak.
Ehtimol, masofaviy bulut xizmatlari va server ma'lumotlar
markazlari
xizmatlaridan foydalanish yaxshiroqdir, ularning imkoniyatlariga oddiy ish stoli
kompyuteridan kirishingiz mumkin va mutaxassislar barcha sozlash va texnik
xizmat ko'rsatishni o'z zimmalariga oladilar. Ammo agar
sizning xohishingiz hali
ham kuchli bo'lsa - sizga o'z serveringiz va nuqtangiz kerak bo'lsa, unda siz
shunchaki o'z ma'lumotlar markazingizni yaratish vaqti kelgandir?
Salom do'stlar!
Bugun biz uy kompyuteridan ko'ra keskinroq joylashtirilgan jiddiy "temir
bo'laklari" haqida gaplashamiz.
Fan : “Kompyuter arxitekturasi” Mustaqil ish-1 Guruh - bet 13

Xulosa
Har qanday zamonaviy server ikki xil ishlamay qolishi mumkin - rejalashtirilgan
va rejalashtirilmagan. Rejalashtirilgan serverning ishlamay qolishi texnik xizmat
ko'rsatish, modernizatsiya qilish, boshqa rafga o'tkazish va hokazolarni anglatadi.
Rejalashtirilgan va rejalashtirilmagan uzilishlar o'rtasidagi asosiy farq shundaki,
server egasi ma'lum vaqt oralig'ida serverning bo'sh turishi haqida oldindan
xabardor qilinadi. Rejasiz serverning ishlamay qolishi ko'p jihatdan ma'lumotlar
markazi va uning ma'murlari harakatlariga bog'liq, u kamdan-kam hollarda server
uskunasi bilan bog'liq, chunki yaxshi server haqiqatan ham xatolarga juda
chidamli.
Yuqoridagilardan kelib chiqadiki, turli platformalarda qimmatbaho server
komponentlaridan foydalanish rejalashtirilmagan ishlamay qolishlar soni va
vaqtini qisqartirishi mumkin. Bu yerda yuqori unumdor kompyuter serverdan farq
qiladi. Yuqori unumdorlikdagi kompyuter komponentlari o'rtacha komponentlar
narxida yuqori unumdorlikka ega bo'lishi kerak va server konfiguratsiyasi
komponentlar narxiga qaramasdan yuqori darajada chidamli bo'lishi kerak.
Afsuski, serverning rejalashtirilmagan ishlamay qolishi ba'zan apparat
muammolari tufayli yuzaga keladi. Ko'pincha ular serverga sifatsiz rejalashtirilgan
texnik xizmat ko'rsatish bilan bog'liq. Masalan, server sovutish tizimining fanining
ishlamay qolishi uning u yoki bu komponentlariga zarar etkazishi mumkin,
tarmoqdagi beqaror kuchlanish elektr ta'minotining ishdan chiqishiga olib keladi.
Ishlab chiqaruvchilar server uskunalari bu muammolardan xabardor va ko'plab
komponentlar uchun ortiqcha ortiqcha ta'minlashga harakat qiling.
MBBT quyidagicha tavsiflanadi:
- Испольнимость-

|
MBBT quyidagicha tavsiflanadi:
- Испольнимость-
|
bet | 29/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaMBBT quyidagicha tavsiflanadi:
- Испольнимость-Bajarilishlik, foydalanuvchi so’roviga hozirjavoblik bilan muloqotga kirishish
- Минимальная повторяемост - Minimal takrorlanishlik
MBdagi ma’lumot iloji boricha kam takrorlanishi lozim, aks holda ma’lumotlarni izlash susayadi.
- Yaxlitlik –axborotni MBda saqlash iloji boricha ma’lumotlar orasidagi bog’liqlikni asragan holda bo’lgani, ayni muddao.
- Безопастность–Xavfsizlik MB ruxsat berilmagan kirishdan ishonchli himoya qilingan bo’lishi lozim. Faqat foydalanuvchi va tegishli tashkilotgina ma’lumotlarga kira olish va foydalanish huquqiga egalik qilishi mumkin.
- Migratsiya–ba’zi bir ma’lumotlar foydalanuvchilar tomonidan tez ishlatilib turiladi, boshqalari esa faqat talab asosida ishlatiladi. Shuning uchun ma’lumotlarni tashqi xotiralarda joylashtiriladi va uni shunday tashkil qilish kerakki, eng ko’p ishlatiladigan ma’lumotlarga murojaat qilish qulay bo’lsin.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimida har bir MB modeli quyidagi xususiyatlari bo’yicha tavsiflanadi:
1. Ma’lumotlar tuzilmalarining turi.
2. Ma’lumotlar ustida bajariladigan amallar.
3. Butunlikning cheklanganligi.
Ma’lumotlar bazasi modellari quyidagi turlarga bo’linadi:
- Daraxtsimon (ierarxik) modellar.
- Tarmoqli (to’rli) modellar.
- Relatsion modellar.
Yana shu narsani ta’kidlash lozimki, ma’lumotlar bazasi modellarining faqatgina yuqorida qayd qilingan modeli mavjud deyish, noto’g’ri. Chunki, bulardan tashqari yana ma’lumotlar bazasining binar munosabatlar modeli, ER – modellari, semantik model kabi boshqa turlari ham mavjud. Lekin amalda asosan dastlabki ta’kidlangan 3 turli modellar ko’proq qo’llanilib kelinmoqda. Shuning uchun ham biz ushbu modellarga qisqacha to’xtalib o’tamiz.
Daraxtsimon (ierarxik) modelda obyektlar yozuvlar ko’rinishida ifodalanadi. Masalan, qo’yroqda keltirilgan rasmda dasturlash tillarining daraxtsimon modeli ko’rsatilgan.
|
| |
Fayllarni arxivlash va arxiv fayllarni ochish

|
Fayllarni arxivlash va arxiv fayllarni ochish
|
bet | 32/80 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #117182 |
Bog'liq Axborot texnologiyaFayllarni arxivlash va arxiv fayllarni ochish
Fayllarni arxivlash bilan ARJ dasturi misolida tanishib chiqamiz. Agar MATN katalogidagi fayllarni arxivlash lozim bo'lsa,
arj a matn
ko'rinishida buyruq beriladi.
Bu yerda arj arxivlash dasturining nomi, a — «add» (qo'shimcha qilmoq) so'zidan olingan arxivni tuzish yoki mavjud arxivga fayllarni qo'shimcha qilish amalini anglatuvchi ko'rsatma, matn esa hosil qilinadigan arxiv faylning nomi. Mazkur buyruq berilgandan so'ng fayllarni arxivga joylashtirish boshlanadi va bunda har bir faylning nomi hamda uning siqilish foizi ko'rsatib boriladi. Dastur ishi tugagandan so'ng, katalogdagi barcha fayllarni o'z ichiga olgan matn.arj arxiv fayli hosil bo'ladi. (Fayl nomidagi arj kengaytmani arxivlash dasturining o'zi qo'shadi.)
Mazkur buyruq LHarc arxivlash dasturi uchun
LNarc a matn
ko'rinishida, PKZIP arxivlash dasturi uchun
Pkzip — a matn
ko'rinishida bo'ladi. Buyruqlar mos ravishda matn.lzhva matn.zip
fayllarini hosil qiladi.
Joriy katalogdagi fayllarni bir buyruq yordamida boshqa katalog yoki boshqa diskka arxivlash ham mumkin. Buning uchun buyruq ko'rinishi quyidagicha bo'ladi:
arj a c:\archive\matn yoki arj a a:\matn
Birinchi buyruq matn.arj faylini С diskdagi ARCHIVE katalogi-da, ikkinchi buyruq A diskning bosh katalogida hosil qiladi.
Arxivdagi fayllarning yangiroq versiyasi ustiga eskiroq versiyasini yozmaslik uchun arxivni yangilash amali mavjud. Bu maqsadda
arj u matn
ko'rinishidagi buyruqdan foydalaniladi. U harfi updute («обновить»
- yangilash) so'zidan olingan bo'lib, buyruqning bajarilishida matn.arj fayliga katalogdagi unda yo'q bo'lgan fayllar va yangiroq versiyasi mavjud bo'lgan fayllar qo'shiladi. Fayllar versiyasining yangiligi ular diskka saqlangan vaqt bo'yicha aniqlanadi. (Bu kompyuterlarda vaqtni to'g'ri o'rnatishni taqozo etadi.)
Arxiv fayl ichidagi ma'lumotlarni yo'qotgan holda katalogdagi barcha fayllarni arxivga joylashtirish ham mumkin. Bunda buyruq
arj m matn
ko'rinishida bo'ladi.
Yuqoridagi buyruqlar kiritilgach, ular ko'rsatilgan amallarni bajarishga kirishadilar. Ekranda arxivga kiritilayotgan fayllar nomlari tasvirlanadi. Har bir faylni «siqishda» faylning qayta ishlangan foizi yoki bu jarayonni ko'rsatuvchi gorizontal chiziqcha hosil bo'ladi. Faylni arxivlash tugatilgach, uning qarshisida siqilish darajasi haqida xabar chiqariladi. Shuni ta'kidlash kerakki, ARJ va PKZIP dasturlari siqilish darajasi haqidagi xabarni turli xilda ko'rsatadi. Masalan, agar dastlabki faylni 10 marta «siqilsa» ARJ dasturi ishi tugagach 10% ni («siqilgan» fayl uzunligining fayl uzunligiga nisbati), PKZIP esa 90% ni (faylni arxivga joylashtirishda necha foizga «siqilishini») ko'rsatadi.
Arxivni ochish, ya'ni undagi fayllarni olish uchun yuqoridagi buyruqda a harfi o'rniga e («extract» so'zidan olingan — «извлечь»
— chiqarish) harfi qo'yiladi.
|
| |
DVD-5 – birqatli birtomonlama disk, hajmi - 4,7 Gb; 

DVD-9

|
DVD-5 – birqatli birtomonlama disk, hajmi - 4,7 Gb;
DVD-9Bog'liq 61dbf7822780d7.76038544DVD-5 – birqatli birtomonlama disk, hajmi - 4,7 Gb;
DVD-9 - ikkiqatli birtomonlama disk, hajmi - 8,5 Gb;
DVD-10 - birqatli ikkktomonlama disk, hajmi - 9,4 Gb;
DVD-14 - bir tomoni ikkiqatli va ikkinchi tomoni birqatli
disk, hajmi - 13,24 Gb;
DVD-18 – ikkiqatli ikkitomonlama disk, hajmi - 17,1 Gb.
Ikkiqatli disk DL abbreviaturasi bilan belgilanadi. U qalin, ya‘ni
ikki diskni yelimlab qoʻygandek.
DVD disklar ham CDlar kabi ROM, R va RW turlarga boʻlinadi.
Unga qoʻshimcha ravishda quyidagi turlari ham mavjud:
DVD-R for general, DVD-R(G) – bir marta yoziladigan,
uyda ishlatishga moʻljallangan.
DVD-R for authoring, DVD-R(A) – bir marta yoziladigan,
professional ishlatishga moʻljallangan.
DVD-RW – qayta yoziladigan. 1000 martagacha yozish
mumkin. Faqat oʻchirilganda butun disk oʻchiriladi (bir qismi emas).
DVD-RAM fazani almashtirish texnologiyasi ishlatiladi.
Unga 100000 marta yozish mumkin. Xizmat muddati 30 yilgacha.
Qimmat, maxsus katridjlar bilan ta`minlangan, oddiy kompyuter CD-
ROM privodlari u bilan ishlay olmaydi.
HD
DVD
(High-Definition/Density
DVD
-
yuqori
tiniqlikdagi/zichlikdagi DVD) 15 GB gacha hajmga ega, ikkiqatligi - 30
GB ga ega boʻlgan DVD turi hisoblanadi.
Blu-ray Disc (BD) lar HD DVD uchun asosiy raqibi sifatida
maydonga chiqdi. U qatlanishiga koʻra 23 dan 66 GB hajmga ega.
Toʻrtqatli 100 GB va oʻnqatli 320 GB gacha boʻlganlari paydo
boʻlmoqda. Blu-ray (inglizcha blue ray — koʻk nur) — raqamli
axborotni (yuqori sifatdagi video zichlikda) yozish formati boʻlib,
2006 yildan foydalana boshlandi. Blu-ray 405 nm uzunlikdagi koʻk
(koʻk-moviy) nur bilan yozadi va oʻqiydi. BD qati qalinligi juda kichik.
Huddi DVD lar singari koʻp qatli variantda yaratiladi. Bu diskdan
ma‘lumotlarni oʻqishda foydalanish uchun maxsus qurilma (BD player)
kerak.
|
| |
Nazorat savollari - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

95
5.3. WEB RESURSLARNI NASHR QILISH
Reja:
1.
Web texnologiyaning asosiy tushunchalari.
2.
Web saytni yaratish texnologiyalari va tillari.
3.
Web resurslarni nashr qilish usullari.
Kalit soʻzlar: www, web sayt,
web portal, xosting, domen,
internet provayder, HTML.
Web
muhitda ish
olib borish
uchun
quyidagi
asosiy
tushunchalarni oʻzlashtirish muhim.
WWW (world wide web) – butun jahon oʻrgimchak toʻri,
Internetning asosiy xizmati hisoblanib, global
tarmoqda joylashtirilgan
oʻzaro bogʻlangan hujjatlardan foydalanish imkonini beruvchi tizim.
URL (Uniform Resource Locator) – tarmoqdagi resursning
manzili.
Web-sahifa – oʻzining unikal adresi - URLga ega boʻlgan va
maxsus koʻrish dasturi yordamida (brauzer) koʻriluvchi hujjatdir. Unga
matn, grafika, ovoz, video yoki animatsiya ma‘lumotlar
birlashmasi -
multimediali hujjatlar, hamda gipermurojaatlar kirishi mumkin.
Web-sayt – bir qancha web-sahifalarning mantiqiy birlashmasi.
Web-sayt unikal manzil - domenga ega boʻladi.
Domen – saytning harf yoki raqamda keltirilgan nomi, manzili.
Web-server – tarmoqqa ulangan kompyuter yoki undagi dastur
hisoblanib, umumiy resurslarni mijozga
taqdim etish yoki ularni
boshqarish vazifalarini bajaradi.
Xosting – serverga resurslarni joylashtirish va internet
tarmoʻgʻida taqdim etish imkonini beruvchi provayder xizmati.
Internet provayder –
Internet xizmatlarini, jumladan,
domen va
xosting xizmatlarini taqdim etuvchi tashkilot.
Metkalar - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

34
chiqilayotgan har bir kitobga nisbatan tovush yoki nurli signal berish
orqali e‘tibor qaratadi. Eshik kutubxonaning avtomatizatsiyalashgan
tizimgaga ulangan holda kompyuter ekranida kimning qanday kitob
olib chiqayotganligi aks etadi. Bunday holda fondni oʻgʻrilashga qarshi
standart metkalar bilan ta‘minlashga hamda bunday metkalarni
faolsizlantiruvchi va faollashtiruvchi qurilmalarga ham hojat qolmaydi.
Radiochastotali metka xotirasidagi sektor oʻgʻirlashga qarshi funksiyani
ham bajaradi.
Amalga oshiriladigan jarayonlar:
Kitobxonning karochkasini koʻrib chiqish;
Hujjatlarni berish/qaytarib olish;
Kitob berish muddatini uzaytirish;
Hujjatlar roʻyxati va kvitansiyalar muhri.
Kitobxonlik biletlari: Shtrix-kod, RFID, MIFARE va EM-Marine.
Terminallarning ishchi yuzasi balandlik boʻyicha oʻzgarishi
barcha yoshdagi kitobxonlar, ayniqsa imkoniyati cheklanganlar uchun
xizmat koʻrsatishga imkon beradi.
2.28-rasm. Xizmat koʻrsatish terminali.
2.
Web-kamera - Raqamli texnologiyalardan foydalangan holda mijozlarga xizmat

21
Web-kameralar quyidagi parametrlari bilan xarakterlanadi:
1. Matritsa turi. Eng asosiy ahamiyat beriladigan xarakteristika
boʻlib, videoaloqa oʻrnatish sifatini belgilaydi. Hozirda 2
xil turdagi
matritsa mavjud:
CCD (Charge Coupled Device, 2-mavzuga qarang
),
CMOS (Complementary Metal-Oxide Semiconductor - Тўлдирувчан
металл-оксидли яримўтказгич). Agar siz
uy sharoitida vedeoaloqani
oʻrnatmoqchi boʻlsangiz, sizga oddiy arzonroq
CMOS matritsali web-
kamera ham etarla. Agar siz yuqori tiniqlikdagi video yaratmoqchi
boʻlsangiz, ya‘ni professional ishlar uchun (telekoʻrsatuv
uchun
materiallar tayyorlash) web-kamerani ishlatmoqchi boʻlsangiz, unda
sizga
CCD matritsali kamera kerak boʻladi.
2. Matritsa oʻlchami. Bu xarakteristika orqali siz qanday
oʻlchamda (razresheniya) videoaloqa oʻrnatishni
belgilaysiz, oʻlcham
deganda gorizontal va vertikal yoʻnalishdagi piksellar soni tushuniladi.
Qanchalik katta boʻlsa, shuncha tasvir shunchalik aniq boʻladi.
Quyidagi asosiy qiymatlar mavjud:
640×480 piksel — 0,3Mpx — (VGA);
1280×1024 piksel — 1,3Mpx — (HD);
1920×1080 piksel — 2,0Mpx — (FullHD).
Hozirgi kunda eng hamyonbop va Internet tezlikka mos kamera
1,3Mpx oʻlchamligidir.
3. Sezish qobiliyati. Bu xarakteristika qanchalik yorugʻ
boʻlganda, kamera olishi yaxshi boʻlishini belgilaydi. Bu matritsa turiga
bogʻliq, agar sizning matritsangiz CCD tipida boʻlsa, biroz yorugʻ
boʻlsa ham, yaxshi sifatda oladi. Agar CMOS matritsa boʻlsa,
videoaloqa yaxshi boʻlishi uchun, yorugʻroq xona boʻlishi lozim. Bu
parametr «lux» da oʻlchanadi.