Amalda qanday qo'llash kerak

|
Amalda qanday qo'llash kerak
|
bet | 2/12 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #152124 |
Bog'liq Motivatsiya turlari ichki va tashqiAmalda qanday qo'llash kerak
Xodim uchun motivatsiya tizimini tanlash nafaqat uning ichki yoki tashqi motivatsiyaga qaratilganligiga bog'liqligi aniq.
Boshqa omillar ham mavjud, masalan:
- xodimlarni ishga jalb qilish (bizning maqolamizda mehnatga ta'sir qiluvchi omillar haqida o'qing)
Xodimlarning motivatsiyasini qanday aniqlash mumkin
O'ylangan tashqi va ichki motivatsiya har bir xodimni - kadrlar bo'limi xodimi, bevosita rahbar yoki kadrlar bo'limi direktorini chuqur o'rganmasdan turib mumkin emas. Tadqiqot uchun ham kuzatish, ham anketadan foydalaniladi. Ikkinchisi "sabzi va tayoq" (tashqi motivatsiya) printsipi xodimni rag'batlantirish uchun mos keladimi yoki uni muvaffaqiyatli hal qilish istiqboliga ega bo'lgan odamga qiyin vazifani qo'yish kifoya qiladimi, tushunishga imkon beradi.
Ko'pgina psixologlar motivatsiyaning ikki turini va shunga mos ravishda ikkita xatti-harakat turini ajratishga rozi bo'lishadi: 1) tashqi motivatsiya va shunga mos ravishda tashqi motivatsiyali xatti-harakatlar va 2) ichki motivatsiya va shunga mos ravishda ichki motivatsiyali xatti-harakatlar).
Tashqi motivatsiya - bu xatti-harakatni qo'zg'atuvchi va tartibga soluvchi omillar shaxsiyatdan tashqarida yoki xatti-harakatlardan tashqarida bo'lgan vaziyatlarda xulq-atvorni aniqlashni tavsiflash uchun konstruktsiya. Boshlovchi va tartibga soluvchi omillar tashqi bo'lishi uchun etarli, chunki butun motivatsiya tashqi xususiyatni oladi.
Ota-onasi unga velosiped olib berishni va'da qilganidan so'ng, talaba barcha uy vazifalarini vijdonan bajara boshladi. Bu holda uy vazifasini bajarish tashqi motivatsiyali xatti-harakatlardir, chunki darslarga e'tibor va intensivlik (bu holda, vijdonlilik) o'rganishning o'ziga xos bo'lmagan omil bilan belgilanadi: velosiped olishni kutish. Barcha do‘stlar sport seksiyasiga, o‘quvchimiz esa borishdi. Bo'limga borish uning uchun tashqi sababga ko'ra harakatdir, chunki uning tashabbusi va yo'nalishi butunlay do'stlarining nazorati ostida, ya'ni. talabaning o'zidan tashqarida. Do'stlar bo'limga borishni to'xtatgan vaziyatni tasavvur qiling. Katta ehtimol bilan, bizning tashqi turtki bo'lgan do'stimiz u erdan ketadi. Ma'lumki, tashqi motivatsiya asosan mukofotlar, mukofotlar, jazolar yoki istalmagan xatti-harakatlarni boshlaydigan va boshqaradigan yoki inhibe qiluvchi boshqa turdagi tashqi rag'batlantirishga asoslangan.
Ushbu turdagi motivatsiyaning kontseptualizatsiyasi bixevioristik nazariyalarda va instrumentallik nazariyalarida eng yorqin ifodalangan.
Ichki motivatsiya - bu xatti-harakatni aniqlashning ushbu turini tavsiflovchi konstruksiya, agar uni boshlaydigan va tartibga soluvchi omillar shaxsiy Men ichidan kelib chiqadi va butunlay xatti-harakatning o'zida bo'lsa. “Ichki motivatsiyaga asoslangan faoliyatning o'zidan boshqa hech qanday mukofot yo'q. Odamlar bu faoliyatga tashqi foyda olish uchun emas, balki o'z manfaati uchun jalb qilingan. Bunday faoliyat o'z-o'zidan maqsaddir va boshqa maqsadga erishish vositasi emas ".
Agar talaba uyga kelib, maktabda qiziqarli dars bo'lganini va ertaga muhokamada qatnashish uchun ensiklopediya o'qishni xohlayotganini hayajon bilan aytsa, u ichki motivatsiyali xatti-harakatlar namunasini ko'rsatadi. Bunday holda, darsni yakunlashga e'tibor darsning mazmunidan kelib chiqadi va yangi narsalarni o'rganish va kashf qilish jarayoni bilan birga keladigan qiziqish va zavq bilan bog'liq. Hamma do'stlar karate-do bo'limiga yozilish uchun yugurishsa, chunki u modaga aylangan (tashqi motivatsiya namunasi) va o'quvchimiz gorodosh bo'limiga borsa, chunki u faqat shu narsa uni qiziqtirsa, u yana ichki motivatsiyali xatti-harakatlarini namoyish etadi. .
Ushbu turdagi motivatsiyani tushuntirish uchun ko'plab nazariyalar yaratilgan: samaradorlik bilan kompetentsiya va motivatsiya nazariyasi, faollashtirish va rag'batlantirishning optimalligi nazariyasi, shaxsiy sabablar nazariyasi, o'zini o'zi belgilash nazariyasi, "oqim" nazariyasi. ,.
Tashqi MOTIVATIYA NAZARIYASI
Bixevioristik nazariyalarda xulq-atvorni aniqlashda asosiy e'tibor kuchaytirishga qaratiladi - ma'lum bir xatti-harakatlarning bajarilishidan keyin yuzaga keladigan ijobiy (mukofot, mukofot) yoki salbiy (jazo) oqibatlar. Bixeviorizm g'oyalari Edvard L. Torndik tomonidan operant konditsionerlik tadqiqotlaridan kelib chiqqan. U keyinchalik o'z nomini olgan va psixologiyada Torndik effekti qonuni sifatida tanilgan naqshni kashf etdi. Ushbu qonun xatti-harakatlarning jozibali va yoqimsiz oqibatlari ushbu oqibatlarga olib keladigan xatti-harakatlarning boshlanishi chastotasiga ta'sir qiladi. Ijobiy oqibatlarga olib keladigan xatti-harakatlar barqaror bo'lib, o'zini takrorlashga moyil bo'ladi, salbiy oqibatlarga olib keladigan xatti-harakatlar esa to'xtaydi. Xulq-atvorni tartibga solishni tushuntirish uchun bu g'oyalardan K.Xall va B.F. Skinner,. Bixevioristik yondashuvning barcha variantlarining asosiy xususiyati xulq-atvorning asosiy tashabbuskori va tartibga soluvchisi uning tashqarisida mustahkamlanish ekanligini tan olishdir.
Ushbu modelni pedagogikada va umuman kundalik amaliyotda qo'llashning mohiyati istalgan xatti-harakatni tizimli ravishda mustahkamlashdan iborat. Maktabda yoki korxonada o'qituvchi yoki rahbar nuqtai nazaridan eng mos keladigan xatti-harakatlar namunalari aniqlanadi: darsda yuqori faollik, yaxshi intizom yoki ishga kechikmaslik. Ushbu xatti-harakatni ko'rsatishda talaba yoki xodim maxsus nishonlar, yulduzlar yoki vimponlar bilan taqdirlanadi. Ushbu turdagi mukofotlarning ma'lum sonini to'plash orqali u ko'proq muhim mukofotlar yoki rag'batlarga ega bo'lishi mumkin. Shunga o'xshash tizim do'konlarda mavjud bo'lib, ma'lum miqdordagi xaridlarni amalga oshirgan mijozga ushbu do'konda xarid qilishga qaratilgan xatti-harakatlarni kuchaytiradigan bonus beriladi. Shuni ta'kidlash kerakki, bu tizimlarning barchasi dastlab odam o'z ixtiyori bilan qilmaydigan qiziq bo'lmagan va yoqimsiz xatti-harakatlarni kuchaytirish uchun mo'ljallangan. Garchi ular samarali ekanligi isbotlangan bo'lsa-da, ko'plab tadqiqotchilar bu odam mustahkamlovchi qo'g'irchoq bo'lib chiqishiga rozi. Bundan tashqari, istalgan xatti-harakatlar faqat mustahkamlash davrida (boshqa motivatsion mexanizmlar ishga tushmasa) sodir bo'lishi kuzatilgan. Mustahkamlash yo'q - motivatsiyali xatti-harakatlar yo'q.
Tashqi motivatsiya nazariyalarining yana bir varianti valentlik – kutish – instrumentallik nazariyasidir. Ushbu turdagi nazariyalar K. Levin va E. Tolman asarlaridan so'ng psixologiyada o'rganila boshlangan inson xatti-harakatlarining ikkita asosiy sharti asosida qurilgan. Birinchi shart quyidagicha. Xulq-atvorning ma'lum bir turiga turtki bo'lish uchun odam amalga oshirilayotgan xatti-harakatlar va uning oqibatlari o'rtasida bevosita bog'liqlik mavjudligiga ishonch hosil qilishi kerak. Ushbu sub'ektiv ishonch "kutish" deb ataladi. vositachilik ". Ikkinchi shart: xatti-harakatlarning oqibatlari shaxs uchun hissiy jihatdan ahamiyatli bo'lishi, u uchun ma'lum bir qiymatga ega bo'lishi kerak. Ushbu affektiv jalb qilish valentlik deb ataladi. Bu holatda motivatsiyalangan xatti-harakatlar formulasi quyidagicha ko'rinadi: xatti-harakat = valentlik x kutish. Ikki parametrning mahsuloti, agar omillarning kamida bittasi nolga teng bo'lsa, unda butun mahsulot ham nolga teng bo'ladi. Agar xatti-harakatlarning oqibatlari shaxs uchun ahamiyatsiz bo'lsa, u buni amalga oshirish niyatini boshdan kechirmaydi. Bundan tashqari, agar odam xatti-harakati uning natijalari bilan hech qanday aloqasi yo'qligiga ishonch hosil qilsa, unda bajarish uchun hech qanday motivatsiya bo'lmaydi. Ushbu yondashuvga muvofiq yuqori motivatsiya, agar odam o'zi uchun kerakli oqibatlar amalga oshirilayotgan xatti-harakatlarning bevosita natijasi ekanligiga ishonch hosil qilgan taqdirda bo'ladi. Ushbu paradigma doirasida ko'plab taniqli motivatsion nazariyalar yaratilgan [b],,.
Nazariyalarning bu guruhi tashqi nazariyalarga tegishli, chunki xulq-atvorning etakchi tartibga soluvchi omillari xulq-atvordan tashqaridagi oqibatlarning valentligi va xatti-harakat bilan bu oqibat o'rtasidagi bog'liqlikdir. Ishchi konveyerda agregatni (olingan natija) yig'ishda (bajarilgan xatti-harakatlar) va shu tariqa yashash uchun pul ishlaganda (jozibali oqibatlar), bu mehnat xatti-harakati uchun motivatsiya aniq tashqi xususiyatga ega. Uning boshlanishi, intensivligi va yo'nalishi oqibatlarning jozibadorligi va xatti-harakatlar va bu oqibatlar o'rtasidagi munosabatlarga to'g'ridan-to'g'ri proportsionaldir. Xulq-atvorning o'zi bu holatda odam uchun hech qanday qiymatga ega emas. Istalgan oqibatlarga erishish uchun ishonchli vosita bo'lgani kabi qimmatlidir. Shu sababli, bixevioristik nazariyalarda ham, "valentlik x kutish" nazariyalarida ham xatti-harakatlar o'ziga xos bo'lgan jozibali natijani olish vositasi vazifasini bajaruvchi vosita sifatida qaraladi.
|
| |