nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Tarmoq xavfsizligi mohiyati va umumiy tushunchalari - bet 14

|
Mavzu: Tarmoq xavfsizligi mohiyati va umumiy tushunchalari
|
bet | 14/17 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 48,92 Kb. | | #250116 |
Bog'liq Mavzu Tarmoq xavfsizligi mohiyati va umumiy tushunchalari
Axborot xavfsizligi siyosati nega kerak?
Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning xavfsizlikni ta'minlash, himoya qilish va xavfsizlik muhofazasini boshqarish uchun keraklidir. Quyidagi sabablarga asoslanganidek, axborot xavfsizligi siyosati muhimdir:
1. Tashkilotning aktivi va ma'lumotlari himoyalangan bo'lishi: Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning axborot resurslarini va ma'lumotlarini himoya qilishga yordam beradi. U xavfsizlik standartlarini, protseduralarini va tegishli tekshiruvlarini joriy etish bilan tashkilotning aktivlarini xavfsizlikdan himoya qiladi. Bu esa ma'lumotlarning konfidensialligini saqlash, integritetini ta'minlash va tashkilotning reputatsiyasini himoya qilishga yordam beradi.
2. Xavfsizlik holatini tahlil qilish: Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning xavfsizlik holatini tahlil qilishga imkon beradi. Bu tahlil, potentsial xavfli joylarni, zaifliklarni va xavfsizlik muammo vaqtini aniqlashga yordam beradi. U xavfsizlikni oshirish va xavfsizlik taqozosini yangilash uchun qo'llanmalar va takliflar taklif qiladi.
3. Hujjatlar va protseduralarni joriy etish: Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning xavfsizlik protseduralarini, hujjatlarini va qoidalarini joriy etishga yordam beradi. Bu protseduralar, hujjatlar va qoidalar, tashkilotning xavfsizlik bilan bog'liq amaliyotlarini tartibga solishda rahatlik yaratadi. Ular tashkilotning xavfsizlikni boshqarish va xavfsizlik tizimlarini qurishda o'z vazifasini bajaradi.
4. Atakalarni oldini olish: Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning atakalarni oldini olish uchun strategiyalar va vositalarni belgilashda muhim rol o'ynayadi. Bu siyosat, atakalar va hakerlarning yo'l qo'ymoqlarini aniqlash, ularga qarshi qarorlar qabul qilish va xavfsizlik tizimlarini yangilashga yordam beradi. Bu esa tashkilotning xavfsizlikni oshirish, atakalardan oldini olish va zarar yetkazuvchilarga qarshi qo'l sotish imkonini beradi.
Axborot xavfsizligi siyosati tashkilotning xavfsizlikga oid risklarni minimalizatsiyalash, muammolarni aniqlash va xavfsizlikni boshqarishda katta ahamiyatga ega.
|
| |
4-kurs talabasi, K. O. Matnazarova Qo‘qon universiteti “Ta’lim” kafedrasi

4-kurs talabasi, K. O. Matnazarova Qo‘qon universiteti “Ta’lim” kafedrasi
Download
223,52 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
13.02.2024
Hajmi
223,52 Kb.
#155610
Download
223,52 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
4-kurs talabasi, K. O. Matnazarova Qo‘qon universiteti “Ta’lim” kafedrasi
Download
223,52 Kb.
Matnni ko'rish
Batch.exe - Windows ce 2 for the etop workstations User's Manual

|
Windows ce 2 for the etop workstations User's Manual
|
bet | 13/23 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 192,5 Kb. | | #918 |
5.1Batch.exe
Purpose: batch file processor
Usage: BATCH filename
Description:
The following commands are supported in Batch File:
REM
|
ignores the line (remark)
|
PAUSE
|
waits for a keystroke
|
WAIT number
|
waits for a number of milliseconds
|
COPY sourcefile destfile
|
copies a source file to a destination file (overwrites destination file)
|
MOVE sourcefile destfile
|
moves a source file or directory to a destination file or directory
|
DEL file
|
deletes a file
|
MD directory
|
makes a directory
|
RD directory
|
removes an empty directory
|
XCOPY sourcefile(s) destdir
|
copies source files (wildcards supported) to specified destination directory
|
XCOPY sourcefile(s) destdir /s
|
copies source files and subdirectories to specified destination directory
|
CALL batchfile
|
transfers execution to another batch file
|
ProgramName
|
executes a program
|
Note: Full path names must always be specified.
5.1.1Running scripts at start-up
At power-up the system checks for the presence of a file named AUTOEXEC.BAT in the root directory of the External Memory.
If present, the file is opened and the instructions specified in it are executed.
Note: An error message will be written to the console upon each command that failed; you may use the PAUSE command in the batch file to isolate the problem.
|
| |
Connectivity Survey for Families Introduction

Introduction: This connectivity survey is a tool created for LEAs to gather valuable data from families. The survey serves to quantify and qualify the connectivity gap, identify the specific students in need of broadband and/or devices, understand the current technologies in use, and to provide insights that help you develop both immediate and medium-term solutions. These sample questions can be used as-is, in addition to your own connectivity questions, or as an example while you create your own survey.
G‘alvirlarning ishchi yuzalari

|
G‘alvirlarning ishchi yuzalari
|
bet | 7/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2) G‘alvirlarning ishchi yuzalari
G‘alvirlarning ishchi yuzalari ularning konstruksiyalari ishlash sharoitiga boglik. Ishchi yuzalari sifatida panjaralari, varaqsimon g‘alvirlar, tukima elaklardan foydalaniladi.
Panjaralar yirik va ba’zida urta g‘alvirlash jarayonlarida kullaniladi. Panjaralar sterjenlar va kolosniklardan yigiladi.
Varaqsimon g‘alvirlar urta g‘alvirlash jarayonlarida ishlatiladi. Ular po‘latdan yasaladi va listlarga xar xil shakllar bilan shtamplanadi. Listning kalinligi 4-6mm bo‘lib shtamplangan shakllarning ulchami 10 mm buladi. SHtamplangan shakllari 30-60 mmlik listlar uchun kalinligi 8-10 mm bulishi kerak. Oxirgi vaktlarda rezinali varaqsimon g‘alvirlar ishlatilmoqda. Ular yiyilishga chidamli va shovkinni kamaytiradi.
Metall sim tolalaridan to‘qilgan g‘alvirlar. Ular mayda g‘alvirlash jarayonlarida kullaniladi. Metall sim tolalari po‘lat, latun, mis, bronza va boshqa xil metallardan yasaladi.
Tajribada katta bo‘laklarni maydalaridan tuligicha (100%gacha) ajratib bulmaydi. Elakdan utmay kolgan xom ashyoda kisman bulsada mayda maxsulotlar qoladi. Katta bo‘laklarni kichiklaridan ajralganini son buyicha aniqlash uchun g‘alvirlash samaradorligi aniqlanadi. G‘alvirlashning asosiy ko‘rsatkichlari – ish unumdorligi va samaradorlikdir. Bu ko‘rsatkichlar doimo bir-biri bilan boglik buladi. Odatda g‘alvirlashning ish unumdorligi g‘alvirning kengligiga, samaradorligi esa uning uzunligiga boglik.
G‘alvirlash jarayonlariga ta’sir kiladigan omillar:
Materialning namligi yukori bo‘lganda maxsulot tukimalar orasiga tiqilib qoladi va materiallarning yopishkokligi ortadi. Odatda materialning namligi 10-12%dan yukori bo‘lganda bunday xol yuz beradi. SHunda g‘alvirlashning samaradorligi birdaniga pasayadi. Bunday xollarda g‘alvirlash suvli muxitda utkaziladi.
Donador xomashyoning geometrik shakli g‘alvirlashga ko‘p rok ta’sir kursatadi. G‘alvirlashda eng yaxshisi aylanasimon shaklli xomashyolar xisoblanadi. Kub va ko‘p tomonli geometrik shakldagi xomashyo urtacha uzunrok va yassi shakldagi xomashyolar esa g‘alvirlashni kiyinlashtiradi.
G‘alvirning ishchi yuzasining kiyalik burchagi ortishi tukimalar orasidagi ulchamni kamaytiradi va materialning xarakat tezligi ortishi natijasida maxsulotning elanmasdan utishi yuzaga keladi. SHuning uchun kiyalik burchagi eksperimentlar utkazishlar natijasida belgilanadi.
|
| |
2-mavzu: O`qituvchi faoliyatida pedagogik faoliyat pedagogik qobiliyat reja

2-MAVZU: O`QITUVCHI FAOLIYATIDA PEDAGOGIK FAOLIYAT
PEDAGOGIK QOBILIYAT
REJA:
1. Qobiliyatning pedagogik - psixologik tasnifi
2. Oqituvchi pedagogik qobiliyatini rivojlantirish fiinksiyalari
3. Pedagogik qobiliyatning asosiy sifatlari va xususiyatlari
Tayanch tushunchalar:
Qobiliyat;
psixik sifatlar; xotira va xarakter; individual-psixologik xususiyat;
intellektlar to ‘plarni; modifikatsiya; kinestetik qobiliyat; mantiqiy qobiliyat; ko'nikma
va malakalar; mohirlik; iqtidor, iste’dod va daholik; mahsuldor; psixologik va fiziologik
tuzilish; evristik; kreativ; umumiy va maxsus; talant; xnsusiyatlar ansambli; layoqat va
zehn;
kom- munikativ qobiliyat; didaktik qobiliyat; tayanch xususiyatlar;
yetakchi
xususiyatlar; yordamchi xususiyatlar.
Qobiliyatning pedagogik - psixologik tasnifi
Qobiliyat - shaxsning individual-psixologik xususiyati bo'lib, muay- yan faoliyat
yuzasidan layoqati va ishni muvaffaqiyatli amalga oshirish subyektiv shart-sharoitini
ifodalovchi individual psixik sifatlar yigindisidir.
Zarur boigan bilim, malaka va
ko‘nikmalarni egallash dinamikasidagi farqlarni aniqlaydi. Qobiliyatlar individual-
psixologik
xususiyat boigani sababli, shaxsning boshqa sifatlari va xususiyatlariga,
ya’ni aql sifatlariga, xotira va xarakter xususiyatlariga, his-tuyg'ulariga qarama- qarshi
qo‘yilmaydi, balki ular bilan bir qatorga qo‘yilishi kerak.
Qobiliyatni inson tug‘ma, tabiat in’omi sifatida tayyor holida olmaydi,
balki
hayotiy faoliyati davomida shakllantiradi.
Govard Gardner qobiliyatlarni intellektlar to`plarni deb atadi va uning yettita
jihatini ajratib ko‘rsatdi. Biz intellektning ushbu jihatlaridan oltitasini o`qituvchi
pedagogik mahoratini takomillashtirish nuqtai nazaridan tahlil qilishimiz mumkin.
Psixolog olim Olga Matveeva ushbu jihatlarni psixologik texnologiya bilan kuchaytirib
modifikatsiyalaydi va o'qituvchining kasbiy faoliyatida muhim ahainivat kasb etishini
ta’kidlab, quyidagi qobiliyatlarni ko‘rsatib o'tadi.
Rasm. 4. Titrama g‘alvirlarning ko‘rinishi

|
Rasm. 4. Titrama g‘alvirlarning ko‘rinishi
|
bet | 8/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Rasm. 4. Titrama g‘alvirlarning ko‘rinishi
Maxsulotlarning kumoklik tarkibi (Granulometricheskiy sostav)
Kumoklilik tarkibi kon maxsulotlarining xar-xil kattalikdagi zarrachalarning mikdori. Xom ashyo va boyitiladigan donador maxsulotning katta kichikligiga karab sinflarga ajratish kumoklilik tarkibi deyiladi. Kumoklilik tarkibini kuyidagi taxlillar yordamida aniqlanadi.
Elakli taxlil – elaklar tuplami yordamida katta kichikligiga karab sinflarga ajratish. Yirik materiallarning elakli taxlili (maydalagichlardan keyin) avtomatlashtirilgan titrama g‘alvir yordamida amalga oshiriladi. YAnchilgan materiallarni esa (tegirmonlardan chikkandan keyin) elakli taxlili mexaniq analizatorlar (silkitkichlar) yordamida amalga oshiriladi.
Tarkoklash taxlili – suvli muxitda ulchamlari 40 mkm dan 5 mkm gacha bo‘lgan zarrachalarni tushish tezligiga karab ajratish.undan mayda zarrachalarni tarkoklash markazdan kochma maydonlarda-sentrofugalarda amalga oshiriladi.
Mikraskopik taxlil – zarrachalarni mikroskop ostida ulchash va 50 mkm dan 0,1 mkm gacha ulchamdagi zarrachalarni guruxlarga bulish.
Maydalangan materiallarning kumoklik tarkibi ko‘p incha elakli taxlil yordamida aniqlanadi. CHunki elakli taxlil usuli ancha kulaydir.
Elakli taxlil usullari amalda boyitish fabrikalarida, rangli va kamyob metallarni boyitib olish joylarida ishlatiladi. Naborlarning sitalari asosan kvadrat shaklida buladi va bir xil standart xolatda buladi.
25 mm dan yukori bo‘lgan minerallar tajriba sharoitida gorizontal g‘alvirlash va kulda elanadigan elaklarda, kichiklari esa tajriba utkazish uchun muljallangan sitalarda elanadi. Mexanik va avtomatik tebranayotgan g‘alvirlar 10-30 dakika davomida elanadi.
MA’RUZA №3
Mavzu: Foydali qazilmalarni maydalash haqida ma’lumotlar.
Reja:
Maydalash jarayonlari xakida tushuncha
Maydalash darajalari xakida ma’lumot
|
| |
G‘alvirlarning loyixalari (konstruksiyalari)

|
G‘alvirlarning loyixalari (konstruksiyalari)
|
bet | 6/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)G‘alvirlarning loyixalari (konstruksiyalari).
G‘alvirlar 2 xil asosiy guruxlarga bulinadi.
G‘alvirlash yuzasi ko‘zg‘almas (gildirakli, tugri burchaakli, konusli, silindrik va yoysimon) bo‘lgan g‘alvirlar.
G‘alvirlash yuzasi ko‘zg‘aluvchan-mexaniq (barabansimon, juvali, tebranma tekislikli va titratma g‘alvir).
Amaliyotda xozir ko‘p incha titratma g‘alvirlar ishlatiladi. CHunki ularning ish unumdorligi boshqa g‘alvirlarga nisbatan yukori.g‘alvirlar ishlash prinsipi, tuzilishi va turlariga karab kuyidagicha buladi:
Kolsnikli g‘alvirlar
YOysimon ko‘zg‘almas g‘alvirlar
Ko‘zg‘aluvchan konussimon g‘alvirlar
Ko‘zg‘aluvchan barabanli g‘alvirlar.
Rasm 3. Sita turlari
Barabansimon silindrik g‘alvir.
Barabansimon g‘alvirlarning elash tekisligi tukimali devorlari xisoblanadi. Bu tukimali devor barabanga 1-140 kiyalikda urnatilgan buladi. Baraban yuritma orkali galtakli tayanchlar yordamida aylanadi Dastlabki xom ashyo baraban ichiga uning yukori kismidan yuklanadi . Barabanning aylanishi xisobiga buylama yunalishda xom ashyo siljiydi. Xarakat vaktida mayda materiallar elakdan utadi, yirikroklari esa barabanning pastki kismidan chikariladi.
Qo‘zgalmas panjarali g‘alvirlar.
Qo‘zgalmas panjarali g‘alvirlar bir necha kiya panjaralardan iborat bo‘lib, bu panjaralar buylama oralik xosil kiladi. Oralikning ulchami 50mm bo‘lib, rudalarni g‘alvirlash uchun 40-50 kiyalikda, kumirni g‘alvirlash uchun 30-35 kiyalikda panjaralar urnatiladi. Nam materiallarni g‘alvirdan utkazganda kiyalik 5-10 oshadi. Panjaralarning yon tomonlarida tusiklar mavjud. Dastlabki xom ashyo panjaralarning yukori kismidan tukiladi va ogirlik kuchi ta’sirida pastga xarakatlanadi. SHu xarakat davomida juda mayda xom ashyo panjaralar va ular orasidagi oraliklardan utadi.
Panjaralardan utmay kolganlari esa panjaraning oxirida tushiriladi. Ko‘zg‘almas panjarali g‘alvirlarning samaradorligi kichik, odatda 50-60 chegarasida uzgaradi. Ko‘zg‘almas panjarali g‘alvirlar yirik va urta g‘alvirlash jarayonida ko‘p rok ishlatiladi.
|
| |
Muhandislik grafikasi fani misolida

Muhandislik grafikasi fani misolida
Download
394,25 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
11.06.2024
Hajmi
394,25 Kb.
#262449
Download
394,25 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Muhandislik grafikasi fani misolida
Download
394,25 Kb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Billinghurst, Kato, & Poupyrev, 2001
MagicBook: Transitioning between
Reality and Virtuality
2.Di Serio, Ibáñez, & Kloos, 2013
Trends in Educational Augmented Reality
Studies: A Systematic Review
3.
Dadaboyeva D.I. Muhandislik grafikasi, darslik, Toshkent-2022, 280 bet.
4.
B.Sh. Usmonov, D.I.
Dadaboyeva, A.N.
Shernayev, Kompyuter grafikasi (cad
tizimi) fanidan oʻquv qoʻllanma, Toshkent – 2023 y, 303 bet.
5. B.Sh. Usmonov, D.I. Dadaboyeva, Chizma geometriya va muhandislik grafikasi
fanidan oʻquv qoʻllanma, Toshkent – 2022 y, 158 bet.
A computer must load the os into memory after it loaded an application program

|
A computer must load the os into memory after it loaded an application program
|
Sana | 30.09.2020 | Hajmi | 19,56 Kb. | | #11860 |
Q1: Write (true) or (false) for the following
A computer must load the OS into memory after it loaded an application program.
File names for DOS programs were limited to three characters only.
Microsoft windows is the operating system products "What You Get Is What You See”) screen display.
Windows NT was the first version of windows introduced.
Windows ME is the end user version of the Windows 2000 Professional operating.
Windows XP Professional after user version of Windows XP Home.
We have 10 kinds of Microsoft widows
Unix OS is based on Linux.
Mac OS is designed for the Apple Macintosh computers.
The software does not work. This is a result of the software being non-compatible only.
Error messages that indicate a file is missing or corrupted will mean you will need to reinstall the OS.
Windows 7 is one of OS.
Windows 8.1 is a free update for Windows 8.
32-bit and 64-bit are a software.
WOW32 mean widows 64 on widows 32.
Q2: Sort five(5) kinds of computers ascending
Windows95_and_windows_98'>Q3: Compare between : (only 5 point)
32- bit and 64- bit. 2.Windows95 and windows 98
: :Q1: Define the following
Network:
WAN:
Fiber optics:
Fire wall:
Extranet :
Q2: Fill the blanks:
A network connecting computers in a home environment is called---------------------------
To connect to a network, the PC must have a----------------
----------------- is an international wide area computer network.
The connection option that does not require any cables to be set in your home or office is ----------------
The one downside to using infrared is the -----------------------------
One of the type of computer network connection is ------------------------------
In telephone network you need to know the ---------------------
Hubs are used to connect PCs together to form ------------------
ISDN is -----------------------------------------------------------------------
Digital connections with internet begin at ----------------------- characters per second.
Q3: Write five features and benefits of having a network
|
| |
Nazorat uchun savollar - Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish

|
Noyob va radioaktiv metall rudalarini boyitish
|
bet | 3/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Bu sahifa navigatsiya:
- Reja
Nazorat uchun savollar:
1. Ruda konlari necha turga bo‘linadi?
2. Moddiy tarkibiga ko‘ra rudalar qanday turlarga bo‘linadi?
3. Fizik xususiyatlariga ko‘ra rudalar qanday turlarga bo‘linadi?
4. Boyitishning xalq xo‘jaligidagi ro‘li nimadan iborat?
5. Foydali qazilmalarni boyitish deganda nima tushuniladi?
MA’RUZA №2.
Mavzu: Boyitish jarayonlari va mahsulotlarining tasnifi.
Reja: Boyitish jarayonlari xakida ma’lumot
Boyitish usullari xakida ma’lumot va ularni sanoatga tatbik etish.
Yоrdamchi jarayonlar xakida tushuncha va ularni axamiyati
Tayanch iboralar: tayyorlash jarayonlari, maydalash, yanchish, tasniflash, g‘alvirlash, boyitish jarayonlari, gravitatsiya, flotatsiya, magnitli boyitish, yordamchi jarayonlar.
Foydali kazilmalar albatta kazilib olinib boyitish fabrikalari yoki gidrometallurgiya zavodlariga boyitish, ya’ni tarkibidagi bizga kerak buladigan maxsulotni kimmatbaxo komponentni ajratib olish uchun tranportirovka kilinadi. Demak, foydali kazilmalar boyitish jarayonlari ketma-ketlikda kuyidagi 3 ta asosiy katta kismga bulinadi:
Tayyorlash jarayonlari
Asosiy jarayonlar
Yоrdamchi jarayonlar
Bu uchta birlikdagi jarayonlarni boyitishning texnologiyasi deb ayta olishimiz mumkin.
Tayyorlash jarayonlarini urganishdan maksad minerall zarrachalarining yuza kismini koplab turuvchi bush tog jinslaridan ochib berish va dastlabki xom ashyoni boyitishga tayyorlashni tushunamiz. Bu jarayonlar xar-xil prnitsipda ishlaydigan g‘alvirlarda, maydalagichlar va tegirmonlarda amalga oshiriladi.
Boyitishning asosiy jarayonlarda esa boyitishga tayyor bo‘lgan xom – ashyo zarrachalarni xar xil usullar yordamida ularning tarkibi, fizik – kimyoviy xossalariga karab boyitib ajratib olish tushuniladi.
Yоrdamchi jarayonlardan asosiy maksad asosiy boyitish jarayonlarining samaradorligini oshiradigan va kayta ishlash natijasida maxsulotning samaradorligini oshiruvchi jarayonlar tushuniladi. Bunda changsizlantirish, sexlarni shamollatish (vntilyasiya), loykasizlantirish, suvsizlantirish, kuyiltirish filtrlash kuritish boskichlari tushuniladi.
Tayyorlov jarayonlar xam uz navbatida kuyidagilarga bulinadi:
Maydalash.
Elash.
YAnchish
Klassifikatsiya, sinflarga ajratish – tasniflash.
Asosiy (boyitish) jarayonlari xam uz navbatida kuyidagilarga bulinadi va boyitish usullarini tashkil etadi.
Gravitatsiya usulida boyitish.
Flotatsiya usulida boyitish.
Magnit usulida boyitish.
Elektr usulida boyitish.
Maxsus kimyoviy usulda boyitish va x.k.
Foydali kazilmalarni turlari, ularni fizik kimyoviy tarkibi va xarakteristikasiga karab yukorida keltirib utilgan ma’lum bir texnologiyadagi boyitish usuli tanlanadi.
|
| |
*zbekiston respublikasi

*zbekiston respublikasi
Download
1,23 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/47
Sana
25.11.2023
Hajmi
1,23 Mb.
#105213
Download
1,23 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
*zbekiston respublikasi
Download
1,23 Mb.
Matnni ko'rish
Faoliyatni interiorizasiyalash va ekstreoriozasiyalash

51
bog’liqlikka ega bo’lib, muayyan qonuniyat asosida harakatlanadi, bu holatdan
ikkinchisiga o’tadi.
Shuning uchun idishdagi suv qaynatilsa bug’ga aylanadi, harorat pasaysa, u
muzlaydi, shavo isiganida
esa muz eriy boshlaydi, bashor ketidan yoz keladi,
narsalar ishqalansa qiziydi va hokazo. Xuddi shu bois ob'ekt bilan hodisa
o’rtasidagi o’zgarmas, barqaror munosabatlar, ob'ektning
muhim xususiyatlari
hodisaning qonuniyati deyiladi. Ularda o’zgarmas xususiyatlar va qonuniyatlarning
mavjudligi o’zgarishlarni oldindan payqash, harakatlarni muvofiq yo’naltirish
imkonini vujudga keltiradi. Tashqi, yaqqol faoliyat favquloddagi davrda ichki
timsoliy (psixik) faoliyat tarzida shis etiladi. Ob'ektlarga yo’naltirilgan
yaqqol
harakatlar ularning muhim xususiyatlariga mo’ljallangan timsoliy jarayon bilan
almashtiriladi.
Xuddi shu sababdan tashqi, yaqqol harakatdan, ichki,
timsoliy harakatga
mana shu tarzda o’tish jarayoni interiorizasiya (ichki tarzga aylanish) deb ataladi.
Interiorizasiya muammosi rus olimlari L.S.Vigotskiy, A.N.Leontev, P.Ya.Galperin
va ularning shogirdlari tomonidan turli jabshalarda tadqiqot qilingan.
Interiorizasiya harofati bilan inson psixikasi muayyan vaqt oralig’ida uning idrok
maydonida yo’q narsalarning timsoli (obrazi)dan foydalanish qurbiga ega bo’ldi.
Shu narsa ma'lumki, bunday o’zgarishlarning muhim quroli bo’lib so’z, o’zgarish
vositasi sifatida nutqiy faoliyat xizmat qiladi. Shuning uchun so’zlarni to’g’ri
ishlatishga
odatlanish
favqulodda
buyumlarning
muhim
xususiyatlarini
axborotidan foydalanishning usullarini o’zlashtirish demakdir.
Inson faoliyati murakkab va o’ziga xos jarayon bo’lib, shunchaki
eshtiyojlarni qondirishdan iborat emas, balki ko’pincha
jamiyatning maqsadi va
talablari bilan belgilanadi. Xuddi shu boisdan qo’yilgan maqsadning
anglanilganligi va unga erishish bo’yicha ish harakatlari tajribasi anglanilganligi va
unga erishish bo’yicha ish harakatlari tajribasi bilan bog’liq ekanligi inson
faoliyatining o’ziga xos belgisi bo’lishini tasdiqlaydi.
Shuning uchun shaxs faoliyatining jismoniy (tashqi) va psixik (ichki)
tuzilmalari bir-biri bilan uyg’unlashganligi ko’zga tashlanadi. Inson faoliyatining
tashqi jabshasi uning atrof mushitga ta'sir ko’rsatishga mo’ljallangan sa'i-harakatlar
ichki (psixik) jishatiga bog’liq bo’lib,
ularni motivlashtiradi, bilishga undaydi va
boshqaradi. Shuningdek, tashqi jabsha o’z navbatida: a)psixik faoliyat buyumlar va
jarayonlar xususiyatlarini o’zida namoyon qiladi; b) ularning maqsadga muvofiq
tarzda qayta o’zgartirilishini
amalga oshiradi; v) psixik andozalar o’xshashligini,
natijalar va harakatlarning kutilmalariga muvofiqligini ko’rsatadi; g) ularni
uzluksiz ravishda yo’naltirib va nazorat qilib turadi. Shunga muvofiq ravishda
tashqi, yaqqol faoliyatni ham ichki (psixik) faoliyatning eksteriozasiyalashuvi
(tashqi tarzga aylanishi) deb basholash maqsadga muvofiq.
Mavzu: Operatsion tizimlarda virtual xotira tushunchasi

|
Mavzu: Operatsion tizimlarda virtual xotira tushunchasi
|
bet | 1/4 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #257335 |
Bog'liq Mavzu Operatsion tizimlarda virtual xotira tushunchasi Mavzu: Operatsion tizimlarda virtual xotira tushunchasi.
Reja.
Kirish.
1. Virtual xotira. 2. Virtual xotirani oshirish.
3. Virtual xotirani ishlashi va uni sozlash.
Xulosa.
Foydalangan adabiyotlar.
Kirish.
Virtual xotira bu bizga kampyuterimizda ishlashda ko’plab qulayliklarni amalga oshiradi. Bu mavzu davomida bizlar virtual xotira bilan yaqinroq tanishamiz. Asl tushuncha virtual xotira quyidagicha. Faol jarayon ishlayotgan ma'lumotlar qo'chqorda joylashgan bo'lishi kerak. Sxemada virtual xotira Jarayon asosiy xotirada mavjud bo'lgan barcha ma'lumotlar mavjud bo'lgan xayolni keltirib chiqaradi. Buning uchun, birinchi navbatda, jarayon tomonidan band bo'lgan xotira bir necha qismlarga bo'lingan, masalan, sahifalar. Ikkinchidan, jarayonni o'zgartiradigan mantiqiy manzil (mantiq sahifasi) jismoniy manzilga (jismoniy sahifaga) takrorlanadi. Va nihoyat, jarayonning chizilgan sahifasi jismoniy xotirada bo'lmagan hollarda, uning diskini diskdan o'tkazish kerak. Xotiradagi sahifaning mavjudligini boshqarish uchun sahifaning statsiyasida sahifa atributlarining bir qismi bo'lgan maxsus mavjudlik bitlari kiritilgan. Operatsion tizimlarning asosiy elementi virtual xotira hisoblanadi. Kichik afzalliklarga ega bo'lgan kichik xarajatlar tufayli u juda keng tarqalgan. Keling, undan nimadan foydalanish kerak Ayni paytda zamonaviy kompyuterlar odatda uning ishi uchun bitta gigabayt haqida ko'proq foydalanadilar. Odatda, bu hajm Virtual xotirani talab qiladigan samarali va tezkor ish dasturlariga etarli emas. Masalan, agar siz bir vaqtning o'zida fotosuratlarni qayta ishlash uchun ariza, shuningdek brauzerni yuklab olsangiz, unda bu miqdor etarli bo'lmaydi, shuning uchun kompyuter sekinlashadi yoki birining yopilishi Dasturlar yopilishi mumkin. Virtual xotira to'liq bo'lmaganida ko'p turli xil dasturlarning bir vaqtning o'zida bir vaqtning o'zida bir vaqtning o'zida ishga tushirilishi mumkin emas. Bunday holda, mashina joriy dasturni yangi dasturni ochishni taklif qiladi. Virtual xotiradan foydalangan holda tizimlar yuqori tezlikda yuqori tezlikda va jismoniy xotirani ishlatib, usiz boshqa jismoniy xotirani ishlatadigan dasturlarni bajarishga qodir. Virtual xotira virtualizatsiya texnologiyalaridan farq qiladi.
|
| |
6-mavzu. Kasblar va ularning klassifikatsiyasi. Professiografiyaning mohiyati Reja

|
6-mavzu. Kasblar va ularning klassifikatsiyasi. Professiografiyaning mohiyati Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 22,07 Kb. | | #255444 |
Bog'liq 6-mavzu. Kasblar va ularning klassifikatsiyasi. Professiografiya
6-mavzu. Kasblar va ularning klassifikatsiyasi. Professiografiyaning mohiyati
Reja
1. Kasblarvaularning klassifikatsiyasi. Kasblarni psixologik tizimlash.
2. Shaxs qiziqishlari va kasb.
3. Professiografiyaning mohiyati va uning tamoyillari.
4. “Kasb pasporti” va mutaxassisliklar nomining klassifikashiyasi.
5. Kasbiy yo’nalish, kasb maqsadi, ta’lim darajasi, “Kasbning asosiy ob’ekti” (sohasi) va kasb tipi.
1. Kasblar va ularning klassifikatsiyasi. Kasblarni psixologik tizimlash. Kasblar psixologik tizimlashi kasbga yo‘naltirish ishlari uchun mo‘ljallangan. Qayt etilganidek, kasblar olami juda keng bo‘lib, unda 20 mingdan oritq kasb va 40 minga yaqin mutaxassisliklar mavjud. Ularning turli belgilariga ko‘ra tizimlash mumkin. Psixologik tizimlashning xususiyati shuki, bunda ijtimoiy – iqtisodiy va texnologik belgilardan vos kechiladi.
Kasblar psixologik tizimlashi kasbiy qiziqishlar, qobiliyatlar tashxisini taminlab berish lozim. Shunda kasblarni guruxlarga birlashtiruvchi psixologik muammosi kelib chiqadi. Asosiysi, kasblarni tizimlash shaxsni qoniqtiruvchisi kasb tanlanishi, ya’ni kasb tanlovini engillashtiradi.
Adabiyotlarni o‘rganib chiqish shaxs va kasb muvaffaqiyatligini, ya’ni kasbiy layoqatni hisobga oluvchi belgilarga to‘xtalib o‘tish imkonini beradi. Kasblar tizimlashni muhim muammosi – bu kasbni tavsiflovchi ma’lumotlar to‘plash usullaridir. Bularga kuzatish faoliyatini mustaqil bajarishi (mehnat usuli), ishchilar bilan savol javob, ish joyidan kuzatuvchi savol javob.
Chet elda qiziqishlar, shaxs qobiliyatlari va temperament xususiyatlarini hisobgi olish asosida kasblarni tizimlashi keng tarqalgan. Avvalambor Dj.Xolland tomonidan 1966 yilda ishlab chiqarilgan kasblar tizilashini ajratish mumkin. Uning niyati psixologik konsepsiyasiga asoslangan bo‘lib, ushbu konsepsiya shaxs nazariyasini kasb tanlash nazariyasi bilan birlashtiradi.
Yo‘nalishning asosiy komponentlarini o‘rnatish asosida Dj Xolland shaxsning kasbiga yo‘naltirilgan turlarini ajratadi: Realistik, iqtidor, ijtimoiy konvensional ya’ni, umumqabul qilish mezonida va an’analarga asoslangan ishbilarmonlik va badiiy kabi.
Har bir shaxs turi ma’lum kasbiy muhitga yo‘naltirlgan idealistik tur – moddiy buyumlar yaratishga texnologik jarayon va tehnik qurilmalar iqtidor – aqliy mehnatga ijtimoiy – ijtimoiy mehnat bilan o‘zaro a’loqaga konvensional aniq tuzilgan faoliyatga ishbilarmonlik – odamlarga raxbarlik va badiiy – ijodga har bir shaxs turi modeli quyidagi sxema bo‘yicha tuziladi: maqsadlar, qadriyatlar, qiziqishlar, qobiliyatlar, istalgan kasbiy rollar mumkin bo‘lgan yutuqlar karьera.
Keyingi kasblar tizimlashi qobiliyatlarini hisobga olishga asoslanadi. Talab etiladigan qobiliyatlar bo‘yicha kasblar tizimlashi byicha bir necha bor urinshlar bo‘lgan (E. Bornetann, A. Melcher 1941 : B. I. Dvorok1947) 1953 yilda D Paterson tomonidan taklif etgan.
|
| |
*zbekiston respublikasi - bet 47

MUNDARIJA
MUQADDIMA 4
BIRINChI qISM
PSIXOLOGIYaGA KIRISh
6
I BOB. PSIXOLOGIYa FANINING PREDMETI 6
1. Psixologiya shaqida tushuncha
6
2. Psixologiya
fanining vujudga kelishi
18
3. Psixikaning fiziologik mexanizmlari
23
4. Psixologiya va uning moddiy asoslari
28
5.Psixika va aks ettirish 30
II BOB. PSIXOLOGIYa FANINING
SohaLARI VA UNING TADqIqOT
METODLARI
35
1. Psixologiya fanining sohalari va ularning o’ziga xos xususiyatlari 35
2.Psixologiyaning metodologiyasi va prinsiplari 49
3.Inson psixikasining ilmiy-tadqiqot metodlari
57
III BOB. ONGNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
64
1. Ongning paydo bo’lishi va uning ijtimoiy tarixiy moshiyati 64
166
2. Ong moshiyati
IV BOB. FAOLIYaTNING PSIXOLOGIK TALqINI 74
1. Faoliyat to’g’risida umumiy tushuncha 74
2. Faoliyatning tuzilishi 76
2.1. Faoliyatning o’ziga xosligi 80
3. Faoliyatni interiorizasiyalash va ekstreoriozasiyalash 82
4. Faoliyatning o’zlashtirilishi va malakalarni egallash 83
5. Inson shayoti va faoliyatini o’zgartuvchi asosiy omillar
94
6. Reorientasiya
psixologik muammo sifatida
98
IKKINChI Bo’LIM. ShAXS
102
V BOB. ShAXS To’g’RISIDA UMUMIY TUShUNChA
102
1. Umumiy tushuncha
102
2."Endopsixika" va "Ekzopsixika" shaqida tushuncha
105
3.Chet el psixologiyasida shaxs nazariyalari 111
4. Sobiq Sovet psixologiyasida shaxs rivojlanishi nazariyalari harshlari
121
5. Sobiq sovet psixologiyasida shaxs ta'rifi
6. Shaxsning psixologik tuzilishi modellari tashlili 129
7. XXI
asr odamlari
139
8.o’zini o’zi anglash
153
UChINChI Bo’LIM. ShAXSNING IChKI REGULYaSIYaSI 165
VI BOB. IChKI REGULYaSIYa TARKIBLARI 165
1.Eshtiyoj to’g’risida tushuncha
1.1. Eshtiyojlar faollikning manbai sifatida 165
1.2. Eshtiyojlarning turlari
168
1.3. Inson eshtiyojlarining rivojlanishi
172
2. qiziqishning psixologik tavsifi
175
3. Shaxsning ustanovkasi yoki anglanilmagan mayllari. 182
4. Shashsning e'tiqodi va
dunyoqarashi
186
5. Motivasiya. Motivasiya va motivlarning nazariy muammolari
186
5.2. Motiv muomalasi va uning yechimiga doir mulohazalar. 196
5.3. Shaxsning shakllanishida motivasiyaning roli. 197
5.4. o’quv faoliyati motivlari to’g’risida mulohazalar.
199
5.5. Motiv klassifikasiyasi
203
To’RTINChI Bo’LIM. ShAXSNING ShISSIY-IRODAVIY JABShALARI 205
VII BOB. ShISSIYoT
205
1. Shissiyot to’g’risida umumiy tushuncha 205
2. Shissiyotning o’ziga xosligi 207
3. Shissiyot va emosional holatlarning fiziologik asoslari 215
Tajribada olingan natijalarni ishlash

|
Tajribada olingan natijalarni ishlash
|
bet | 3/3 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 81,13 Kb. | | #130318 |
Bog'liq 10- Лаборатория3. Tajribada olingan natijalarni ishlash.
3.1. Optron kirish xarakteristikasini quring va IKIR=10 mA qiymatiga mos keluvchi kirish kuchlanishi UKIR qiymatini aniqlang.
3.2. Diodli va fotovoltaik rejimlar uchun optron uzatish xarakteristikalarini quring va IKIR=10 mA qiymatida tok bo’yicha uzatish koeffitsientini KI aniqlang.
3.3. Diodli optronda signal tarqalishining o’rtacha kechikish vaqtini hisoblab toping.
3.4. Tranzistorli optron uzatish xarakteristikasini quring va IKIR=10 mA qiymatida tok bo’yicha uzatish koeffitsientini KI aniqlang.
4. Hisobot mazmuni.
1) tadqiq etilayotgan optron chegaraviy qiymatlari va printsipial sxemasi;
2) o’lchash sxemalari;
3) o’lchangan bog’liqliklar jadvallari va grafiklari;
4) hisoblab topilgan parametrlar;
5) tok va kuchlanish ostsilogrammalari.
5. Nazorat savollari.
1. Ichki fotoeffekt deb qanday hodisaga aytiladi ?
2. Diod fototoki hosil bo’lish jarayonini tushuntirib bering. Bu jarayonni qaysi parametr izohlab beradi ?
3. Nima sababli fototranzistor sezgirligi fotodiod sezgirligidan yuqori?
4. Fotodiod inertsionligi sababi nima ?
5. Fototranzistor inertsionligiga sabab nimada ?
6. Yorug’lik diodi ishlash printsipini tushuntirib bering.
7. Nima uchun optronlar elektr zanjirlarni ajratishda qo’llaniladi ?
|
| |
Asosiy boyitish jarayonlari kanday tanlanadi?

|
Asosiy boyitish jarayonlari kanday tanlanadi?
|
bet | 4/90 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #154290 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (2)Asosiy boyitish jarayonlari kanday tanlanadi?
Yоrdamchi jarayonlar esa kuyidagilarni tashkil etadi.
Suvsizlantirish
Kuyiltirish.
Filtrlash (olingan konsentratlarni)
Kuritish (olingan konsentratlarni)
CHansizlantirish.
Sexlarni shamollatish
Yordamchi jarayonlarni ishlab chikarishdagi axamiyati?
Gravitatsiya usulida boyitish asosan suvli muxitda zarrachalarning solishtirma ogirligi va zichligiga asoslangan xolda boradi va yanchilgan maxsulot tarkibidan odiiy til bilan aytganimizda yuvib kerakli foydali elementlarni ajratib olish tushuniladi. Bunday usul juda xam kadimiy boyitish usullaridan xisoblanadi.
Flotatsiya usulida boyitish zarrachalarning gidrofob va gidrofil ya’ni zarrachalarni namlanish va namlanmaslik xususiyatiga asoslanib olib boriladi. Flotatsiyaning moyli, gazli yoki ionli turlari mavjud.
Magnit usulida boyitishda esa zarrachalarning magnitlanish xossalariga asoslanib olib boriladi. Bunday usulda asosan temir tarkibli rudalar boyitiladi.
Elektr usulida boyitish, bu usul zarrachalarni kuchli elektr tokini utkazuvchanligiga asoslanadi. Buning uchun konsntratlarni yanada tozarok ajratib olish uchun elektroliz kilish usullaridan foydalaniladi.
Maxsus kimyoviy usulda boyitish kuyidagicha usullarga bulinadi:
1. Uyumlarda tanlab eritish
2. Er osti usulida tanlab eritish
3.Maxsus chanlarda (katta xajmdagi idishlarda) tanlab eritish.
Xar –xil sharoitdan kelib chikkan xolda kuyidagicha bo‘lib, balansdan tashkari rudalarni uyumlarda tanlab eritish; foydali kazilmalar yupka plastlardan tashkil topgan bulsa er osti usulida tanlab eritiladi, aks xolda er osti usulida kazib olib yoki ochik usulda kazib olib boyitish iktisodiy tomondan koplamaydi va aksincha zararga ishlanadi; foydali kazilmalarni ma’lum bir usulda boyitib konsentrat ajratib olingandan sung chikindi tarkibida kolgan kerakli foydali komponentlarni tuligicha ajratib olish uchun maxsus chanlarda eritish usulidan foydalaniladi olinadi
|
| |
Laboratoriya ishini bajarish uchun topshiriq

|
Laboratoriya ishini bajarish uchun topshiriq
|
bet | 2/3 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 81,13 Kb. | | #130318 |
Bog'liq 10- Лаборатория2. Laboratoriya ishini bajarish uchun topshiriq:
Tadqiq etilayotgan optron printsipial sxemasini va chegaraviy qiymatlarini yozib oling.
2.1. Diodli optron xarakteristikasini tadqiq etish.
2.1.1. 10.7 – rasmda keltirilgan sxemani yig’ing. Manbadan berilayotgan chegaraviy tok qiymatini optron chegaraviy qiymatlariga mos ravishda o’rnating.
2.1.2. E1 ni o’zgartirib borib, optronning kirish xarakteristikasi IKIR=f(UKIR) ni o’lchang. Yorug’lik diodi kirishidagi qarshilik R1 dan ancha kichik bo’lganligi sababli, kirish qarshiligini IKIR= E1/R1deb oling.
10.7-rasm
O’lchash natijalarini 10.1 – jadvalga kiriting.
108.1 – jadval
Е1, V
|
|
UKIR, V
|
|
IKIR=E1/R1, mА
|
|
2.1.3. E2=0 deb oling. E1 ni o’zgartirib borib, fotovoltaik rejim uchun optron uzatish xarakteristikasini ICHIQ=f(IKIR) o’lchang.
O’lchash natijalarini 8.2 – jadvalga kiriting.
10.2 – jadval
Е1, V
|
|
UKIR, V
|
|
IKIR=E1/R1, mА
|
|
2.1.4. E2=5 V o’rnating. 2.1.3 – banddagi o’lchashlarni fotodiodli rejim uchun takrorlang. o’lchash natijalarini 10.2 – jadvalga o’xshab, 10.3 – jadvalga kiriting.
10.3 – jadval
Е1, V
|
|
UKIR, V
|
|
IKIR=E1/R1, mА
|
|
2.1.5. Optron chiqishidagi signalning ortib borish tort. va kamayib borish tkam. vaqtlarini o’lchang.
10.8 – rasmda keltirilgan sxemani yig’ing, yorug’lik diodi zanjiriga impuls generatorini ulang. Genrator chiqishida amplitudasi 5V va chastotasi 1kGs bo’lgan impulsni o’rnating. R2 qarshilikka 1:10 kuchlanish bo’luvchisi orqali ostsilograf ulang. (Ostsilografning boshqa kanalidan generator chiqishidagi impuls amplitudasini o’lchash uchun foydalaning). E2=5 V o’rnating va chiqish toki ostsilogrammasidan signalning ortib borish tort. va kamayib borish tkam. vaqtlarini o’lchang.
E2=0 ni o’rnating va fotovoltaik rejim uchun vaqt o’lchovlarini takrorlang.
10.8-rasm
2.2. Tranzistorli optron xarakteristikalarini tadqiq etish.
10.9 – rasmda keltirilgan sxemani yig’ing, E2=5 V o’rnating.
10.9-rasm
(Bu sxemada optron fotodiodi va tashqi tranzistor fototranzistorni imitatsiya qiladi).
E1 ni o’zgartirib borib, IKIR=E1/R1 va ICHIQ=IK deb olib, tranzistorli optron uzatish xarakteristikasi ICHIQ=f(IKIR) ni o’lchang. O’lchash natijalarini 10.2, 10.3 jadvallarga o’xshash tarzda 10.4 – jadvalga kiriting.
10.4 – jadval
Е1, V
|
|
UKIR, V
|
|
IKIR=E1/R1, mА
|
|
|
| |
Piyodalar harakat tezligi

|
Piyodalar harakat tezligiBog'liq 3-mavzu Yo‘l belgi guruhlariPiyodalar harakat tezligi
- piyodalarning yoshiga, psixologik holatiga, harakatlanish
maqsadiga, qatnov zichligiga bog‘liq bo‘lib, o‘rtacha 1,8-5,7 km/soat tashkil etadi.
Minimal tezlik 0,7
0,8 km/soat bilan asosan yosh bolalik ayollar va qariyalar harakatlansa,
maksimal tezlik 10 km/soat bilan esa yoshlar harakatlanadi. Piyodalar harakatiga ob-havo sharoiti
katta ta’sir ko‘rsatadi. Yaxshi ob-havo sharoitda yuqori tezlikda harakatlanish kuzatiladi.
Shuningdek, piyodalar harakat tezligi o‘rtacha qiymatdan ertalabki soatlarda 25
30 % ga ko‘proq,
aksincha, kechki vaqtlarda 15
20 % pastroq bo‘ladi.
Piyodalar oqimining zichligi
– piyodalar sonini 1m
2
trotuar maydoniga to‘g‘ri keladigan
nisbat bilan aniqlanadi. Piyodalar oqimining zichligi trotuarning eniga va piyodalarning harakat
miqdoriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lib, ularning nisbati piyodalarning harakatlanish qulayligini
belgilaydi. Masalan, Vilnyus shahri markaziy prospektidagi piyodalar zichligi 0,6
1,2 piyoda/km
2
tashkil etadi, katta shaharlarda esa bu ko‘rsatkich 3
4 piyoda/m
2
(Sankt-Peterburgdagi Nevskiy
prospektida piyodalar harakat miqdori 20.000 piyoda/soat), shuningdek, Moskva, Kiev
ko‘chalarining ba’zilarida 3 piyoda/m
2
gacha zichlik kuzatiladi. Kichik enli trotuarlarda
(1,5mgacha) piyodalarning maksimal zichligi 0,5
0,6 piyoda/m
2
tashkil etadi. [2].
Transport va piyodalar oqimining harakat miqdori va tarkibi.
Harakat miqdori yillar, oylar, sutka soatlari va hafta kunlari hamda yo‘lning bo‘laklariga
nisbatan o‘zgaruvchan ko‘rsatkichdir. Harakat miqdorining o‘zgarishini quyida respublikamiz
yo‘llariga xos misollar orqali ko‘rsatamiz.
Harakat miqdori avtomobil yo‘lining ahamiyatiga va uning atrofidagi viloyat va tumanlarning
iqtisodiy rivojlanishiga bog‘liq ravishda o‘zgaradi. Masalan,Toshkent-Qo‘qon avtomobil yo‘lida
harakat miqdorining yildan-yilga oshib borishiga asosiy sabab qo‘shni respublikalar va chet el bilan
transport aloqalari shu yo‘l orqali amalga oshirilishidir.Aksincha harakat miqdorining pasayishi
iqtisodiy - ijtimoiy aloqalarning cheklanishi yoki katta hajmdagi qurilish ishlarining yakunlanishi
oqibatida yuzaga keladi (2.1-rasm).
|
| |
-mavzu. Yo‘l harakatini tashkil etishda «Avtomobil-Haydovchi-Yo‘l- Piyoda- Muhit»

|
-mavzu. Yo‘l harakatini tashkil etishda «Avtomobil-Haydovchi-Yo‘l- Piyoda- Muhit»Bog'liq 3-mavzu Yo‘l belgi guruhlari13-mavzu. Yo‘l harakatini tashkil etishda «Avtomobil-Haydovchi-Yo‘l- Piyoda- Muhit»
tizimining o‘zaro bog‘liqligi.
Tayanch iboralar: «A-H-Y-P-M» tizimi. «A-H-Y-P-M» tizimining o‘zaro bog‘liqligi.
Avtomobillashtirish. Avtomobillashtirish darajasi.
Avtomobil yo‘llarida insonlar tomonidan boshqariladigan turli xildagi mexanik va mexanik
bo‘lmagan transport vositalari, harakatlanayotgan (yoki harakatda bo‘lmagan) piyodalar majmuidan
iborat murakkab dinamik tizim mavjuddir. Bu tizim yo‘l harakati deb ataladi.
Yo‘l harakatining muammolari va turli xususiyatlari eng avvalo «Avtomobil- Haydovchi-
Yo‘l-Piyoda» tizimi orqali belgilanadi. Ular o‘z navbatida atrof-muhitda faoliyat ko‘rsatadilar (1.1-
rasm).
1.1-rasm. «Avtomobil-haydovchi-yo‘l-piyoda-muhit» tizimi
Tizimga quyidagi tashkiliy qismlar kiradi: A (avtomobil), H (haydovchi), Y (yo‘l), P
(piyoda). Bu tashkiliy qismlar muhitda faoliyat ko‘rsatibgina qolmasdan, atrof-muhit bilan ularning
har biri chambarchas bog‘liq bo‘ladi. «Muhit» deb atrof-muhitning yo‘l harakati xavfsizligiga
mujassamlashgan ta’siri tushuniladi va u quyidagi faktorlardan tashkil topadi: 1) ob-havo
(meteorologik ko‘rinish, yog‘ingarchilik, shamol, temperatura); tabiiy-landshaft (tekislik, qir-
adirlik, tog‘lik, yer osti, yer usti suvlari va h.k.z.); mexanik (shovqin, chang, tebranish, gaz
chiqindilari bilan ifloslanganlik va h.k.). «A-H-Y-P-M» tizimda mexanik «Avtomobil-Yo‘l (AY) »
va biomexanik «Haydovchi-Avtomobil», «Haydovchi-Yo‘l», «Piyoda-Avtomobil» va «Piyoda-
Yo‘l», hamda biologik «Haydovchi-Piyoda», tizimlarini ajratib ko‘rsatish mumkin.
«A-H-Y-P-M» tizim optimal faoliyat ko‘rsatishida har bir tashkil etuvchining alohida,
hamda ularning birgalikdagi (AH, HY, YP, AP va boshqa) tasniflari katta ahamiyatga ega.
Avtomobil transportining konstruktiv o‘lchamlari (parametrlari) yo‘l harakatining tasnifiga
ta’sir ko‘rsatadi. Bunda avtomobilning geometrik o‘lchamlari, tortish va tormozlanish sifati,
boshqarilish darajasi, haydovchi ish joyining qulayligi muhim o‘rin egallaydi.
Yo‘l harakati xavfsizligi eng asosan haydovchining ishonchliligiga, uning tayyorgarligiga va
ishlash qobiliyatiga bog‘liq.
Piyodalar yo‘l harakatida alohida o‘rin egallaydilar. Ular yo‘l harakat qoidalarini mukammal
bilishlari va amal qilishlari real yo‘l sharoitlarida harakat xavfsizligini ta’minlashga imkon yaratadi.
Umumiy tomonlardan optimal ravishda kelib chiqqan holda, yo‘l harakati xavfsizligini
ta’minlashga birinchi navbatda «A-H-Y-P-M» tizimidagi har bir tashkil etuvchining va birgalikda
faoliyat qiluvchilarning tasniflarini optimallashtirish orqali erishish mumkin.
А
H
H
Й
АP
ЙP
АHYP
А
H
Y
P
|
| |
5-Mavzu. Uch fazali tok zanjirlari Reja

|
5-Mavzu. Uch fazali tok zanjirlari Reja
|
bet | 1/4 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 180,29 Kb. | | #153908 |
Bog'liq 5-Mavzu. Uch fazali tok zanjirlari Reja
5-Mavzu. Uch fazali tok zanjirlari
Reja:
5.1. Uch fazali o’zgaruvchan tok, uning afzalliklari va manbaalari.
5.2. Uch fazali zanjirlarda iste’molchilarni yulduz va uchburchak ulash.
5.3. Uch fazali zanjirlarda simmetrik va nosimmetrik ish rejimlar.
5.4. Uch fazali zanjirlarda quvvat va uni o’lchanishi.
5.5. Uch fazali zanjirlarda simmetrik va nosimmetrik ish rejimlar. Neytral simi.
Tayanch so’z va iboralar: tizim, energiya manbai, EYUK, faza siljishi, faza, liniya, iste’molchi, generator, uzatish liniyasi, rotor, stator, induksiyalanish, simmetrik, EYUK ifodasi, ketma – ketlik, vektor diagramma, yulduz, uchburchak, liniya va faza kuchlanishi, munosabat, neytral, Kirxgof qonunlari, summa, nosimmetrik iste’molchi.
.Uch fazali o’zraguvchan tok, uning avfzalliklari va manbaalari.
Vaqt birligi ichida sinusoidal qoida bo’yicha o’zgaradigan, bir xil chastotali o’zaro 1200 ga siljigan 3 ta EYUK li elektr zanjiri tizimidagi tok, uch fazali tok deyiladi. 1891 yilda mashxur rus elektrotexnigi M.O.Dolivo-Dobrovolskiy tomonidan ixtiro qilingan uch fazali tok generatori, motori va uzatish tizimi, ya’ni uch fazali tizim kompleksi jahon miqyosida elektrotexnikaning fan texnikani etakchi soxasiga aylanishiga asos bo’ldi. Uch fazali EYUK 3 fazali generatorlarda xosil qilinadi. Ushbu generator qo’zg’almas stator va aylanuvchan rotordan iborat. Stator cho’lg’amlari o’zaro teng qilib o’ralgan bo’ladi.
Uch fazali zanjirlarga iste’molchilarni ulash usullari.
Uch fazali tok zanjirida ikki xil ulanish usullari mavjud. Yulduzchasimonulanish bu uch fazali elektr energiya istemolchilarini shartli ravishda qabul qilingan kirish qismi. AVS cho’lg’amlar manbaga ulanib, ularning tugallanishi x; u; z; lar o’zaro birlashtiriladi. Bunday ulash Y belgisi bilan belgilanadi. Generator va iste’molchilarni 0 nuqtalarini birlashtiruvchi sim nolinchi (neytral) simi deyiladi. Nolinchi simdan o’tadigan tok I0 tarzda belgilanadi. Kirxgofning birinchi qonuniga muvofiq neytral simidan o’tadigan toklarni geometrik yig’indisi nolga teng. .
|
| |
ha
ra
ka
t m
iqdori,
mi
ng a
vtosu
tka

- 31 -
15-16-mavzu: Piyodalar ishtiroqidagi YTH va ularning ko‘rsatkichlari.
Tayanch iboralar: YTH. YTH to‘g‘risida tushuncha. YTH shartlari. YTH turlari.
Tayanch
iboralar: YTH hisobga olish. Davlat statistikasiga kiritiladigan YTH lar. Davlat statistikasiga
kiritilmaydigan YTH lar. YTH kartochkasi. YTH keltiriladigan iqtisodiy zararlar.
Yo‘l-transport hodisalari to‘g‘risida tushuncha
Avtomobil yo‘llarida, shahar ko‘cha va maydonlarida transport
vositalarining normal
harakat rejimining buzilishi oqibatida insonlar halok bo‘lishiga, tan jarohat olishiga,
shuningdek,
transport vositalariga va undagi yuklarning zarar ko‘rishiga, yo‘ldagi sun’iy inshootlarning
zararlanishiga yoki boshqa turdagi moddiy zararlar yetkazishga sababchi bo‘luvchi halokatlarga
yo‘l-transport hodisasi (YTH) deyiladi. Bu ta’rifga ko‘ra YTHda ikkita omil bo‘lishi shart.
Birinchisi - katta
miqdordagi moddiy zarar, tan jarohati yoki o‘lim. Ikkinchisi harakatdagi transport
vositasi.
YTH vujudga kelishida umumiy tizimga kiruvchi «A-H-Y-P-M»
elementlaridan biri yoki
bir nechtasi birgalikda normal harakat rejimini buzishga sababchi bo‘lishi kuzatiladi.
Har bir YTHda shartli ravishda uchta fazani ajratish mumkin:
boshlang‘ich, kulminatsion va
yakuniy
. Ular o‘zaro bog‘liq bo‘lib, biri ikkinchisining davomi bo‘lishi mumkin.
YTHning boshlang‘ich fazasi
deganda avtomobillarning va piyodalarning xavfli vaziyat
oldidagi harakatlanish sharoiti tushuniladi.
Xavfli vaziyat
deb shunday yo‘l
harakat sharoiti
tushuniladiki, unda harakat qatnashchilari YTHning oldini olishga imkoniyatlariyetarli,
agarda
tezda bu imkoniyatdan foydalanilmasa yoki ko‘rilgan choralar samarasi yetarli bo‘lmasa, unda
avtomobillar va piyodalar yaqinlashuvi falokatli (avariya) vaziyatni vujudga keltiradi.
Falokatli vaziyatda
harakat qatnashchilarining YTHni oldini olish bo‘yicha
texnik
imkoniyatlari yetarli bo‘lmaydi va u sodir bo‘ladi.
YTHning kulminatsion fazasi
og‘ir oqibatlar yuzaga kelishi
bilan xarakterlanadi
(piyodalarning va haydovchilarning tan jarohati olishi yoki haloq bo‘lishi, transport vositalarining
buzilishi).Bu faza bir necha daqiqa, ob-havoning yomon sharoitlarida esa bir necha minutlargacha
davom etishi mumkin. Bunday holda asosan bir nechta transport vositasi ishtirok etadi va uni
ko‘pincha «zanjirli» YTH ham deyiladi.
YTHning
yakuniy fazasi - 3-mavzu: Yo‘l belgi guruhlari

- 32 -
2.
Ag‘darilib
(to‘ntarilib) ketish. Harakatlanayotgan transport vositasi o‘z turg‘unligini
yo‘qotib ag‘darilishi.Bu turdagi yo‘l transport hodisasiga to‘qnashuv, to‘xtab
turgan transport
vositalariga yoki to‘siqqa urilish natijasida transport vositalarining ag‘darilishi kirmaydi.Ag‘darilib
ketish YTHda asosan bitta transport vositasi ishtirok etadi.
3.
Turgan transport vositasini urib ketish
. Harakatlanayotgan
transport vositasining
harakatlanmayotgan (V=0) transport vositasiga urilishi.Bu turdagi YTHga birdaniga (to‘satdan)
to‘xtagan transport vositasining urilishi kirmaydi.
- 34 -
5.
Piyodalarni bosib (urib) ketish
. Transport vositalari piyodalarni urishi
yoki piyodalar transport
vositalariga urilishi, shuningdek, tashilayotgan yukdan (yog‘och, truba, plita va h.k.) piyodalarning
shikastlanishi ham kiradi.
6.