Ayollar yubkasi konstyruksiyalash va murakkab fasonda modellashtirish haqida ma’limot

1.2. Ayollar yubkasi konstyruksiyalash va murakkab fasonda modellashtirish haqida ma’limot.
Yubka orqa bo’lagidagi kesimga ishlov berish.
Yubkaning orqa bo’lagidagi o’rta chokda (ba’zan yon choklarda ham) ajratib qirqib hosil qilingan ochiq joy kesim deyiladi. Kesim hosil qilish uchun, bichiqda tikish haqi qoldiriladi. Kesimlar kiyim bezagi sifatida ham, kiyimni kiyib yurish qulay bo’lishi uchun ham xizmat qiladi. Kesim ziylari barqaror bo’lishi uchun uning tesakri tomoniga yelimli noto’qima material (proklamelin, flizelin)dan bo’ylama qo’yiladi.
Bo’lakning chap tomonidagi chok haqiga bo’ylama o’rta chiziqqacha yopishtiriladi. O’rta chok tikib, yo’rmalgandan so’ng yorib dazmollanadi. O’ng tomonda chokka 0,1-0,2 sm yetkazmay kertim beriladi. O’ng tomonda kesim belgilangan chiziq bo’yicha bukib dazmollanadi va mashinada tikiladi, chap tomonda o’rta chok davomida chok haqi bilan bir chiziqda yotqizib dazmollanadi. Yubkaning etak qismi belgilangan chiziq bo’yicha bukib keo’klanadi va dazmollanadi. Orqa bo’lakni o’ngiga ag’darib kesmaning har ikkala tomonini to’g’rilab, qo’lda ko’klab qo’yiladi, kesimning yuqori qismi chokka nisbatan 45o qiyalikda mashina chok bilan puxtalanadi (8-rasm, v). Yubkaning pastki qirqimi yashirin qaviq bilan qo’lda yoki maxsus mashinada bukib tikiladi. Kesimning pastki qismi ham etak chok haqiga yashirin qaviqlar bilan chatib qo’yiladi.
Yubka etagini tikish.
Yubka etagini bukish uchun burlashda uning old va ort bo’laklari o’rtasidan bukilib, yon choklari, vitachkalari va boshqa simmetrik choklari bir-biri bilan ustma-kst keltirilib stolga yoyiladi – bunda yubkaning o’ngi tashqarida, tesakrisi esa ichkarida bo’lishi kerak. Andaza qo’yilib, bukish chiziqlari belgilanadi.
Yubkaning etagi belgilangan chiziq bo’yicha bukib, ochiq qirqimini ichkariga bukib yashirin baxyali maxsus mashinada tikiladi (9-rasm, a). Yubka tez titilib ketadigang materialdan tikilayotgan bo’lsa uning etak qirqimi avval bir marta bukib-universal mashinada tikib olinadi (9-rasm, b) yoki qirqimga tasma qo’yib tikib olinadi (9rasm, v), keyin yashirin baxyali mashinada tikiladi. Qalin va titilmaydigan gazlamalardan tikiladigan yubkalarning etak qismiga ishloa berishda “o’rgimchak uya” yelim tasmasidan foydalanish ham mumkin (9-rasm, g). Yubka ip gazlamadan tikilayotgan bo’lsa, uning etak qirqimi universal mashinada yopiq qirqimli bukma chok bilan tikilish mumkin.
Yubka yuqori qismini korsaj lenta bilan ishlanganda, korsaj lentani yubkaga ulashdan avval dekatirovka qilinadi, ya’ni ho’llab va dazmollab olinadi. Bel aylanasi o’lchamiga binoan klrsaj lentaning uzunligi aniqlab olinadi, bunda har ikki uchiga 1,0 sm dan bukish haqi qo’shiladi. Korsaj tasma uchlaridan bukish haqi mashinada tikiladi. Korsaj lentani yubka yuqori qirqimi ustiga , o’ngiga teskarisini qaratib qo’yiladi, 1,0-1,2 sm qirqimni yopib, qo’yma chok bilan tikiladi, korsaj lenta ziyidan chok haqi 0,2 sm. teskari tomondan yubka qirqimi korsaj lentaga iroqisimon yashirin choklar bilan tikib chiqiladi. Keyin korsaj lentani yubka teskari tomoniga bukiladi, bunda yubka qismidan 0,1-0,2 sm kant hosil qilinishi kerak (7-rasm, b). Model bo’yicha ko’zda tutilgan bo’lsa, yubkaning yuqori ziyidan baxyaqator yuritilish mumkin. Korsaj lentaning pastki chetini yubkaning chok haqlari va vitachkalariga qo’lda chatib puxtalab chiqiladi.
Korsaj lentani yubkaga ikki bukib tikish ham mumkin. Buning uchun ham avval korsaj lentani dekatirovka qilib olinadi. Korsaj lenta uchlari 1,0 sm bukiladi, keyin uzunasiga bir tomoni ikkinchisiga nisbatan 0,3-0,4 sm kengroq qilib ubkib dazmollanadi, dazmollanayotgan bukilgan tomoni cho’ziladi. Lentaning ikki uchidagi bukilgan ziyidan 0,2-0,3 sm oraliqda baxyaqator yuritiladi. Korsaj lentaning keng tomonini yubka teskarisiga to’g’rilab, yubkaning yuqori qirqimini korsaj tasma orasiga kiritiladi, ko’klab chiqiladi. Lentani tor tomonidan 0,2 sm oraliqda baxyaqator yuritib yubka bostirib tikiladi. Korsaj lentani yubkaga bostirib tikish paytida ikkala ilgich uchlari yon choklarda puxtalab ketiladi. Korsaj lentani yubkaning yuqori qirqimi bo’ylab tesakri tomoniga bukiladi va korsaj lenta tomondan namlangan dazmolmato qo’yib dazmollanadi, yuqori chetida bezak baxyaqator mo’ljallangan bo’lsa, uni o’ng tomondan yuritiladi.
Astarli yubkani tikish.
Cho’ziladigan materiallardan tikiladigan yubkalar shaklini saqlash uchun hamda qalin gazlamalardan tikiladigan qishgi yubkalarga astar qo’yib tikishsa maqsadga muvofiq bo’ladi. Yubka astarini taxlama va burmalar uchun haq tashlamasdan bichiladi. Taxlamali yubkalarda astar chokini taxlama ostiga to’g’rilab, pastda harakat erkinligi uchun kesim qoldiriladi.
Yubka astarining etagi tayyor holda avra etagining bukish haqi qirqimigacha bo’ladi. yubka astarini avra bilan faqat yuqori qirqimi bo’yicha biriktiriladi.
Vitachka va choklar belgilangan chiziqlar bo’yicha tikiladi. Astarning taqilmaga to’g’ri keladigan choki tikilmasdan ochiq qoldiriladi. O’rta chokda, yurish erkinligi uchun beriladigan kesim joyida, baxyaqator pastga 15-20 sm yetmasdan to’xtatiladi, chok yorib dazmollanadi, tikilmagan joyidagi chok haqi ichkarigap 0,3-0,5 sm bukiladi va bukilgan ziyidan 0,1 sm oraliqda mashinada tikiladi. Astar etak qismi yopiq qirqimli bukma chok bilan universal mashinada yoki siniq baxyali maxsus mashinada tikiladi.
Yuqori qirqimi bo’yicha astar bilan avra, astarni avra ichiga teskari tomonlarini bir-biriga qaratib joylab olib, ko’klab chiqiladi. Bunda vitachkalar va choklar mos tushishi kerak. Belbog’ bilan yoki korsaj lenta bilan ishlov berilishda astar qo’shilib tikilib ketiladi. Taqilma qismida astarning bukilgan chetlari avraning chok haqiga bostirib tikiladi.
Konussimon kengaytirish darajasi gazlama xususiyatiga bog’liq holda silliq yoki taxlamador shakllar hosil bo’lishiga olib keladi. Detal kengayishi 4-5° dan oshsa, silliq konussimon shakl taxlamador shaklga o’tadi. Buyum uzunligi oshgan sari konus o’z shaklini yo’qota boshlaydi. Tanda ipining detal uzunasiga 45° burchak ostida yo’nalishi konussimon shaklning taxlamadorligini vujudga keltiradi.
Kiyimlarga xos murakkab shakllar, misol uchun, belda yopishib turadigan yetagi kengaygan, qo’shimcha bo’linishlar orqali tuziladi: ko’ndalang bo’linishlar — bel chizig’ida (10-rasm a), bo’ylama bo’linishlar — bo’rtma choklarda. Detalning qaysidir sathdan keskin kengayishi gode deyiladi. Gode uloqlari yaxlit bichilgan yoki o’tkazma bo’lishi mumkin.
Belli kiyimlarga yubkalar, shimlar, shortik, lozim, yubka-shimlar kiradi. Yubkalar bichimiga ko’ra: to’g’ri bichimli, yetagiga kengaygan bo’lishimumkin. To’g’ri bichimli yubkalar o’z navbatida: to’g’ri bichim, yetagigatoraygan, yetagiga biroz kengaygan shakllariga yega bo’ladi. Bunday yubkalarshaklini beldagi burmalar, gir aylangan taxlamalar, koketkali yubkalarhisobiga hosil qilish mumkin. Yetagiga kengaygan yubkalarga: bo’lakli vaquyosh, yarimquyosh yubkalar kiradi.
Yubkalarni bezak baxyaqator, tasma, tugmacha, kashtalar va hokazolar bilan bezash mumkin. Yubka taqilmasiga “molniya” tasma, ilgak, tugmalar bilan ishlov berish mumkin. Yubkalar fasoni bo’yicha har xil bo’ladi: vitochkali, to’g’ri, qiyiqli, vitochkasiz ikki chokli, yarimquyosh, quyosh, taxlamali yubka vahokazolar. Qanday maqsadda kiyilishiga qarab ularni kostum bilan kiyiladigan va kostumsiz, faqat o’zi kiyiladigan yubkalarga ajratish mumkin. Kostum bilan kiyiladigan va nimcha bilan bir xil materialdan tikilganyubkaning bichimi nimchaning bichimiga mos tushishi lozim.
Faqato’zini kiyiladigan yubkaning fasoni va bichimi gavdaning xususiyatlariga, shuningdek, gazlamaning to’qilishi va gullari gaqarab tanlanadi.Etagi kengaygan yubkalar yengil gazlamalardan tikilib, to’g’ri bichimli yubkanietagini kengaytirib hosil qilinadi. To’g’ri bichimli yubkalar zich to’qilgan va qalinroq gazlamadan tikiladi. Yengil yoki zich to’qilgan jun gazlama, kremplin, sidirg’a, shuningdek, zichto’qilgan ipak gazlamadan tikilgan yubkalarni bluzka, kostum, jaket va shukabilar bilan kiyish mumkin. Yubkaning beli belbog’li, rezinkali yoki tasmali bo’lishi mumkin. To’g’ri bichimli yubka gazlamaning bo’ylama ipi yo’nalishi bo’yichabichiladi.
Yubka chizmasini chizish. Yubka yeskizini chizish va modellashtirishTo’g’ri bichimli yubka chizmasini chizish gavdadan olingan o’lchovlarva qo’shimchalar asosida amalga oshiriladi. Buning uchun hisoblash jadvali tuzib chiqiladi va shu asosda yubka chizmasi chiziladi. 6 bo’lakliyubkaning hisoblash formulalarida berilgan.
Bo’lakli yubka qiyiqli bir qancha bo’laklardan tashkil topadi. Bundabo’ylama ip har bir bo’lakning markazidan o’tadi. Bo’ylama ip ko’rinib turishi uchun bo’lakning andazadagi markaziy chizig’i ustiga yuqori vapastdan teshikcha qilib kertim qo’yiladi. Quyosh va konussimon yubkalar aylana, yarim aylana, 1/3 aylana, 1/4aylana shaklida bichiladi.
Yubkalarni bezak baxyaqator, tasma, tugmacha, kashtalar va hokazolar bilan bezash mumkin. Yubka taqilmasiga “molniya” tasma, ilgak, tugmalar bilan ishlov berish mumkin. Yubkalar fasoni bo’yicha har xil bo’ladi: vitochkali, to’g’ri, qiyiqli, vitochkasiz ikki chokli, yarimquyosh, quyosh, taxlamali yubka vahokazolar. Qanday maqsadda kiyilishiga qarab ularni kostum bilan kiyiladigan va kostumsiz, faqat o’zi kiyiladigan yubkalarga ajratish mumkin. Kostum bilan kiyiladigan va nimcha bilan bir xil materialdan tikilganyubkaning bichimi nimchaning bichimiga mos tushishi lozim.
|