nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
III-Guruh - Mavzu: Kislorod gruppachasi elementlari. Oltingugurt Darsni maqsadi: Ta’limiy maqsad

|
Mavzu: Kislorod gruppachasi elementlari. Oltingugurt Darsni maqsadi: Ta’limiy maqsad
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #242747 |
Bog'liq Kislorod gruppachasi elementlari. Oltingugurt SLAYD III-Guruh: - Aytinglarchi olamda
- Qaysi jism eng qattiq?
- Zarbidan sopol, oyna
- Kesilar misli qattiq.
- “Olmos”
II. O’tilgan mavzuni takrorlash ’’Xotira mashqi’’ Galogenlarga misollar keltiring. - Quyidagi kasalliklarning sababi nima ?
’’Topqirlik mashqi’’ - 1.Eng yengil metall ?
- 2.Eng og’ir metall ?
- 3.Galogen so’zining ma’nosi nima ?
- 4.Inson bir kunda taxminan qancha tuz iste’mol qiladi ?
- 5.Davriy sistemada nechta guruh bor ?
- 6.Qaysi metall suyuq ?
- 7.Atmosfera tarkibida eng ko’p gaz ?
- 8.Davriy jadvalni kim yaratdi ?
- 9.Galogenlar miqdori tabiatda qanday tarqalgan ?
To’g’ri javoblar - 1.Eng yengil metall ? (Litiy)
- 2.Eng og’ir metall ? (Osmiy)
- 3.Galogen so’zining ma’nosi nima ? (tuz yaratuvchi)
- 4.Inson bir kunda taxminan qancha tuz iste’mol qiladi ? (10 gr)
- 5.Davriy sistemada nechta guruh bor ? (8 ta)
- 6.Qaysi metall suyuq ? (Simob)
- 7.Atmosfera tarkibida eng ko’p gaz ? (Azot)
- 8.Davriy jadvalni kim yaratdi ? (Mendeleev)
- 9.Galogenlar miqdori tabiatda qanday tarqalgan ? (Davriy jadvalda yuqoridan pastga miqdori kamayadi)
III.Yangi mavzu bayoni Elementlarning kashf qilinish tarixi. - Kimyoviy elementlar davriy sistemasining oltinchi guruh bosh guruhchasi (kislorod guruhchasi)da kislorod, oltingugurt, selen, tellur va poloniy elementlari joylashgan.
- Kislorod- 1771 yil K. Shelee tomonidan. (Kislota yaratuvchi)
- Oltingugurt-Qadimdan ma’lum. (Lotinchada och-sariq)
- Selen-1817 yil shved I.Berselius va G.Gan (Oy)
- Tellur-1782 yilrumin F.I.Myuller (Yer)
- Poloniy- 1848 yil polyak Pyer va Mariya Skladovskaya Kyuri (Polsha sharafiga)
Elektron konfiguratsiyasi - Kislorod guruhchasi elementlarining tashqi energetik pog‘onasida oltitadan elektron bor.
- Shu sababli bu elementlar o‘zlarining tashqi energetik qavatlarini tugal holatga, ya’ni sakkizta elektronli holatga keltirish uchun ikkita elektron qabul qilib oladi, natijada –2 oksidlanish darajasini namoyon qiladi. Oltingugurt, selen va tellurning tashqi energetik pog‘onasida bo‘sh holdagi d-orbitallar mavjud. Tashqi qobiqdagi juftlashgan p- va s-elektronlar bittadan d-orbitallarga ko‘chib o‘tishi mumkin. Kislorod ikkinchi davr elementi, uning tashqi energetik qavatida d-orbitallar mavjud emas. Shuning uchun u +4, +6 oksidlanish darajalarini namoyon qila olmaydi.
|
| |
Oraliq va yakuniy baholash mezonlari

O’MT =
Vektorli grafika asoslari Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son KHM
= 92 =
Yaxshi bahoga:
savolga to’g’ri javob yozilgan bo’lsa;
ba’zi fikrlarda ayrim kamchiliklar uchrasa.
O’rta bahoga:
savolga javobning uchdan ikki qismi to’g’ri yozilgan bo’lsa;
orfografik va grammatik xatoliklar bo’lsa.
Qoniqarsiz bahoga:
savolga javobning uchdan bir qismi to’g’ri yoki umuman yozilmagan
bo’lsa;
orfografik va grammatik xatoliklar ko’p bo’lsa.
(2.9-ilova)
Baholash mezoni
Guruhda ishlashni baholash jadvali
Guruh Javobning
aniqligi va
toliqligi (2-5
ball)
Taqdim etilgan
axborot
yaqqolligi (2-5
ball)
Guruhning
har bir a’zosi
faolligi (2-5
ball)
Umumiy
ball miqdori
(2+3+4)
Baho
(5/4)
1
2
3
4
5
6
1
2
Har bir guruh mezonlar bo’yicha
ballarni jamlab,
boshqa guruhlar chiqishini
baholaydi. Guruh olgan baho guruhning har bir a’zosi bahosini belgilab beradi: 5 ball -
«a’lo»; 4– «yaxshi»; 3 – «qoniqarli»; 2 ball – «qoniqarsiz».
Dars yakuni O’qituvchi o’tgan yangi mavzu bo’yicha tushunmagan savollarga
javob beradi,darsni mustahkamlashdagi o’quvchilar javobini muhokama qilib,
o’quvchilar bilimini baholaydi va darsni yakunlaydi.
(3.1-ilova )
= 23 = 
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

= 23 = O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti Faoliyat mazmuni O’qituvchining O’quvchining 1. O’quv
mashg’ulotiga
kirish
1.1.Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o’quv
natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2.O’tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi.
Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert
texnikasini qo’llab mavzuning qolgan rejalarini
o’rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
Tinglaydilar
2. Asosiy
bosqich.
2.1. O’tilgan darsni mustaxkamlash
2.2.Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida
savollar beradi:
Javoblarni
umumlashtiradi.
Diqqatini
asosiy
tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim
jihatlarini ko’rsatib o’tadi (1-ilovalar). Zarur bo’lsa
javoblarni aniqlashtiradi, qo’shimchalar qiladi,
o’zgartirish kiritadi.
2.3.Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini
e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo’ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o’rganish
shaklida o’tkazilishini va baholash mezomlarini
ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo’yicha ma’ruza matnini tarqatadi va
unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo’yicha FSMU texnologiyasi bo’yicha
guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova) 2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir
qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga
e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga
qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo’yicha guruhlarga tezkor
so’rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan
foydalaniladi (3-ilova) Savollarga
javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga
bo’linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda
ishlaydilar
Fikr almashadilar
3. Yakuniy
bosqich
.
3.1.Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob
beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o’quvchi
mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil
qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari
uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil
tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
O’z- o’zini o’zaro
baholashni
o’tkazadilar.
Topshiriqni
yozadilar
O’MT = Vektorli grafika asoslari Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son KHM
Qabul qildi: Yakubova O’g’iloy Tosh ob havo tuproq hosil bo'lishi Tuproq Tuproq hosil bo'lish jarayoni

|
Qabul qildi: Yakubova O’g’iloy Tosh ob havo tuproq hosil bo'lishi Tuproq Tuproq hosil bo'lish jarayoni
|
bet | 1/3 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #263627 |
Mavzu: Tuproqni hosil qiluvchi omillar
Farg’ona jamoat salomatligi
tibbiyot insituti
Kafedra : “ Kommunal va mehnat gigiyenasi ”
Fan: “ Gigiyena. Tibbiy ekalogiya”
Guruh: Davolash ishi -3920
Talaba: Valiyev Asrorbek
Qabul qildi: Yakubova O’g’iloy
Tosh
OB HAVO
Tuproq hosil bo'lishi
Tuproq
Tuproq hosil bo'lish jarayoni- bu yer qalinligida oqayotgan moddalar va energiyaning o'zgarishi va harakati hodisalari to'plami.
Tuproq hosil qilish jarayonining tarkibiy qismlari:
▪birlamchi va ikkilamchi minerallarning parchalanishi, ikkilamchi minerallarning hosil bo'lishi
▪organo-mineral birikmalar sintezi va ularni yo'q qilish
▪ organik moddalarning yaratilishi va uning parchalanishi
▪organik, noorganik va organo-mineral moddalarni to'plash va ularni olib tashlash
▪namlik tuproqqa kirib, uni transpiratsiya va bug'lanish natijasida atmosferaga qaytarish
▪quyosh energiyasining tuproq tomonidan singishi, uning isishiga olib keladi va sovutish bilan birga energiya nurlanishi
Tuproq hosil bo'lish sxemasi:
1) kimyoviy elementlar va yog'inlar bilan birikmalar, tuproq hayvonlari va o'simliklari tuproq hosil qiluvchi jinsga kiritilishi;
Bir hujayrali foto- va xemosintetik avtotroflar (erish qiyin bo'lgan azot, fosfor, kaliy)
2) Tuproq profili boʻylab kimyoviy elementlarning oʻzgarishi, harakati va toʻplanishi va genetik gorizontlarning shakllanishi.
3) Atmosfera yog'inlari ishtirokida tuproq profilidan tashqarida kimyoviy elementlarni qisman olib tashlash. Tuproq allaqachon shakllanganda boshlanadi (tuproq profilining mavjudligi, tuproqning ma'lum bir tarkibi va xususiyatlari).
tuproq shakllanishiona jinsning tuproqqa aylanishi, uning ta’sirida shakllanishi va rivojlanishining murakkab tabiiy jarayonidiromillar majmuasi. O'z tabiatiga ko'ra, u biofizik-kimyoviy jarayondir
Doktrina asoslarituproq hosil qiluvchi omillarV.V tomonidan qo'yilgan. Dokuchaev, tuproq maxsus tabiiy jism sifatida bir qator omillarning yaqin o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'lishini aniqladi.
Oltinchi omil ham borinsonning iqtisodiy faoliyati(tuproq shakllanishiga bevosita va bilvosita ta'sir qilish)
ONA ZORLARI
- tuproqning moddiy asosi bo‘lib, unga ularning granulometrik, mineralogik va kimyoviy tarkibi hamda fizik xossalarini beradi.
- biologik mahsuldorlikka, o'simlik qoldiqlarining parchalanish tezligiga va chirindi hosil bo'lishiga bog'liq
Eng qimmatlilari: karbonatli lyess va lyusga o'xshash tuproqlar, karbonatsiz qumloqlar, allyuvial tuproqlar.
|
| |
Big Datadan foydalanishning asosiy muammolari

60
qanday ma’lumotlarni taqdim etishni tanlash imkoniyati berilmaydi.
Ya’ni, sukut bo‘yicha, Big Data keyinchalik sayt ma’lumot serverlarida
saqlanadigan barcha narsalarni to‘playdi.
Shundan kelib chiqib, ma’lumotlarni
saqlash va ulardan
foydalanish xavfsizligi bilan bog‘liq quyidagi muhim masala kelib
chiqadi. Masalan, iste’molchilar o‘z ma’lumotlarini avtomatik ravishda
uzatadigan bu yoki boshqa tahliliy platforma xavfsizmi? Bundan
tashqari, ko‘plab biznes vakillari katta hajmdagi ma’lumotlarni
samarali boshqarish va ularning yordami
bilan muayyan biznes
muammolarini hal qilishga qodir yuqori malakali tahlilchilar va
marketologlarning etishmasligini ta’kidlamoqdalar.
Big Datani amalga oshirishdagi barcha qiyinchiliklarga qaramay,
biznes
ushbu
yo‘nalishga
investitsiyalarni
ko‘paytirishni
rejalashtirmoqda. Gartner tadqiqotiga ko‘ra, ommaviy axborot
vositalari,
chakana savdo, telekommunikatsiya, bank va xizmat
ko‘rsatish kompaniyalari Big Data investitsiya
sohalarida yetakchi
hisoblanadi.
Big Data asosiy tamoyillari

58
faol foydalanishlari mumkin, ular ma’lum bir iste’molchilar segmentiga
maksimal darajada yo‘naltirilishi mumkin.
- Ushbu texnologiya saylovoldi tashviqotlarini tashkil etishda, shu
jumladan, jamiyatdagi siyosiy imtiyozlarni
tahlil qilishda faol
qo‘llaniladi.
-
Big Data texnologiyalaridan foydalanish daromadlarni
kafolatlash (RA) klassi echimlari uchun juda muhimdir, ularda
moliyaviy natijalarning pasayishiga olib keladigan ehtimoliy
yo‘qotishlarni yoki buzilishlarni o‘z
vaqtida aniqlashga imkon
beradigan ma’lumotlarni chuqur tahlil qilish kiradi.
- Telekommunikatsion provayderlar katta ma’lumotlarni, shu
jumladan geolokatsiya to‘g‘risida ham ma’lumot to‘plashlari mumkin;
o‘z navbatida, bu ma’lumot reklama agentliklari uchun maqsadli va
mahalliy reklama namoyish qilishda foydalanishi mumkin bo‘lgan
tijorat qiziqishlari bo‘lishi mumkin, shuningdek, chakana sotuvchilar
va banklar uchun.
- Katta ma’lumotlar ma’lum bir
joyda odamlarning kuchli
maqsadli oqimining mavjudligiga asoslanib, savdo nuqtasini ochishda
muhim rol o‘ynashi mumkin.
Katta
ma’lumot
texnologiyalaridan
moliya,
sotsiologik
tadqiqotlar va boshqa ko‘plab sohalarda samarali foydalanish mumkin.
Mutaxassislarning
ta’kidlashicha,
katta
ma’lumotlardan
foydalanishning barcha imkoniyatlari bu aysbergning ko‘rinadigan
qismidir, chunki bu texnologiyalar katta hajmlarda razvedka va
kontrrazvedkada, harbiy ishlarda, shuningdek, axborot urushi deb
ataladigan barcha narsalarda qo‘llaniladi.
Umuman olganda, Big Data bilan
ishlashning ketma-ketligi
ma’lumotlarni to‘plash, hisobotlar va boshqaruv paneli yordamida
olingan ma’lumotlarni tuzish, shuningdek, harakatlar bo‘yicha
tavsiyalarni shakllantirishdan iborat.
Marketingda
Big
Data
texnologiyalaridan
foydalanish
imkoniyatlari.
Ma’lumki, marketolog uchun ma’lumot bashorat qilish
va strategiyani tuzishning asosiy vositasidir. Ma’lumotlarning katta
tahlili uzoq vaqtdan beri maqsadli auditoriya,
qiziqish, talab va
iste’molchilarning faolligini aniqlash uchun muvaffaqiyatli ishlatilgan.
Katta ma’lumotlarni tahlil qilish, xususan, reklama (kim oshdi savdosi
59
modeli asosida
real vaqt savdosi) faqat mahsulot yoki xizmatga
qiziqqan iste’molchilarga namoyish qilish imkonini
beradi.
Marketingda Big Datadan foydalanish ishbilarmonlarga:
- iste’molchilar
bilan tanishish, Internetda shunga o‘xshash
auditoriyani jalb qilish yaxshiroqdir;
- mijozlarning qoniqishini baholash;
- taklif etilayotgan xizmat istiqbol va ehtiyojlarga javob berishini
tushunish;
- mijozlar ishonchini oshiradigan yangi usullarni topish va amalga
oshirish;
- talabga javob beradigan loyihalarni yaratish va boshqalar.
Masalan, Google trends xizmati sotuvchiga ma’lum bir
mahsulotga mavsumiy talab faolligi, tebranishlar va chertish
geografiyasini bashorat qilishi mumkin. Agar siz ushbu ma’lumotni o‘z
saytingizdagi tegishli plagin tomonidan to‘plangan
statistika bilan
taqqoslasangiz, oylik, mintaqa va boshqa parametrlar bilan reklama
byudjetini taqsimlash rejasini tuzishingiz mumkin.
Blokchain texnologiyasi va Big Data o‘zaro ta’sirining istiqbollari

61
Ma’lumki, yirik moliya institutlari vakillari, shu jumladan,
blockchain
texnologiyasiga
katta
qiziqish
bildirmoqdalar.
Shveysariyaning UBS moliyaviy xoldingining
IT-menejeri Oliver
Bussmannning
so‘zlariga
ko‘ra
blockchain
texnologiyasi
“tranzaktsiyalarni qayta ishlash vaqtini bir necha kundan bir necha
daqiqagacha qisqartirishga” qodir. .
Big Data texnologiyasidan foydalangan holda blockchain
tahlilining imkoniyatlari juda katta. Taqsimlangan ro‘yxatga
olish
texnologiyasi ma’lumotlarning yaxlitligini, shuningdek, tranzaktsiyalar
tarixini ishonchli va oshkora saqlashni ta’minlaydi. Big Data, o‘z
navbatida, samarali tahlil qilish, prognozlash, iqtisodiy modellashtirish
uchun yangi vositalarni taqdim etadi va shunga muvofiq boshqaruvni
yanada xabardor qilish uchun yangi imkoniyatlarni ochib beradi.
Sog‘liqni saqlashda blockchain
va Big Data tandemidan
muvaffaqiyatli foydalanish mumkin. Ma’lumki, bemorning sog‘lig‘i
to‘g‘risida to‘liq va to‘liq bo‘lmagan ma’lumotlar ba’zida noto‘g‘ri
tashxis qo‘yish va noto‘g‘ri davolanish xavfini oshiradi. Tibbiyot
muassasalari mijozlarining sog‘lig‘i to‘g‘risida tanqidiy ma’lumotlar
iloji boricha xavfsiz bo‘lishi kerak, o‘zgarmas xususiyatlarga ega,
tekshirilishi kerak va hech qanday manipulyatsiya qilinmasligi kerak.
Ssd inglizcha solid state drive

SSD xotira qurilmasi.
SSD
(
inglizcha solid state drive
— „qattiq
yurituvchi“
) maʼlumot saqlash uskunasi
boʻlib, maʼlumotni doimiy saqlash uchun ishlatiladi. Flesh xotiradan farqli raishda,
MHX qattiq disklarni oʻrnini bosish maqsadida shaklan va ishlash jihatidan unga
oʻxshatilgan boʻladi. Shuningedek MHXda flesh xotira
oʻrniga DTMX yoki O’TMX dan foydalaniladi va koʻpincha Tasodifiy murojaat
xotira qurilmasi deb ham ataladi.
2.5 dyuymli SSD qurilmasi.
mSATA SSD
Mustahkam holat atamasining asl maʼnosi elektron quvurlar oʻrniga yarim
oʻtkazgichlardan foydalanganligini bildirsada, ushbu oʻrinda buning maʼnosi
qurulmaning harakatlanuvchi mexanik qismlari yoʻqligini ham anglatadi. Buning
hisobiga xotiraga boʻlgan murojaast (oʻqish va yozish) tezligi yuqori boʻladi va
sarflanadigan vaqt ham juda kam boʻladi.
SSD-lar odatda HDD-larga qaraganda uzoqroq xizmat qiladi. Ikkala turdagi
drayverlar koʻp yillar davom etishi mumkin boʻlsa-da, SSD disklari yomonlasha
boshlashdan oldin koʻproq oʻqish/yozish davrlariga bardosh bera oladi. Ammo
shuni taʼkidlash kerakki, SSD ning ishlash muddati flesh-xotira sifati va
foydalanish tartibi kabi omillarga ham bogʻliq.
Tarixi
.
1978-yil Storage tex kompaniyasi birinchi mustahkam holdagi xotira qurilmasini
ishlab chiqdi. 1980 yilga kelib Santa Clara Systems „BatRam“ dunyoga tanishtirdi,
u 1 megabit massivdagi DIP TMX sxemalariga asoslanib, qattiq diskni
emulyatsiya qilish uchun maxsus moslamga ega edi. Sharp yapon
kompaniyasining 1983 yilda chiqargan „Sharp PC-5000“ noutbuklarida 128
kilobayt mustahkam holatdagi xotiradan foydalanilgan edi. TMX qurilmalar 1980
yilda tizimni boshlash uskunasi (booting media) sifatida juda mashxur boʻlgandi.
Bunga asosiy sabab qattiq disklarning qimmatligi va epchil disklarning murojaat
tezligini pastligi boʻlgan.
SSD disk
— bu qattiq diskning(накопитель) bir turi bo'lib, kontroller va
mikrosxemalardan tashkil topgan bo'ladi. Uning ichida HDD ichida joylashgan
qandaydir harakat qiluvchi disklar bo'lmaydi. SSD disklarning 2 turi mavjud bo'lib,
ulardan biri SSD flesh, ikkinchisi SSDRAM deb nomlanadi. Ikkinchi turi
dunyodagi eng tez ishlovchi disk hisoblanadi, narxi ham ancha qimmat.
Biz maqolada, qattiq diskning ko'p tarqalgan turi SSD fleshni ko'rib chiqamiz. SSD
disklarga oddiy fleshkalar deb qarash mumkin, faqat ularning hajmi va o'lchami
kattaroq bo'ladi.
|
-rasm. Blokcheyn texnologiyasining ishlash prinsipi

62
Blokchaindagi ma’lumotlar yuqoridagi
barcha talablarga javob
beradi va Big Big yangi texnologiyalaridan foydalangan holda chuqur
tahlil qilish uchun yuqori sifatli va ishonchli manba sifatida xizmat
qilishi mumkin.
Bundan tashqari, blockchain yordamida tibbiy
muassasalar
tibbiy
ma’lumotlarga
muhtoj
bo‘lgan
sug‘urta
kompaniyalari, adliya organlari, ish beruvchilar, ilmiy muassasalar va
boshqa tashkilotlar bilan ishonchli ma’lumotlar almashishlari mumkin.
Katta ma’lumotlar va axborot xavfsizligi
Keng ma’noda, axborot xavfsizligi bu tabiiy yoki sun‘iy
tabiatning tasodifiy yoki qasddan salbiy ta’siridan axborot xavfsizligi
va yordamchi infratuzilma.
Axborot xavfsizligi sohasida Big Data quyidagi muammolarga
duch keladi:
- ma’lumotlarni himoya qilish va ularning yaxlitligini ta’minlash
muammolari;
- maxfiy ma’lumotlarni
buzish va yashirinish xavfi;
- maxfiy ma’lumotlarni noto‘g‘ri saqlash;
- ma’lumotni yo‘qotish xavfi, masalan, boshqa birovning zararli
harakatlari tufayli;
- shaxsiy ma’lumotlardan uchinchi shaxslar tomonidan noto‘g‘ri
foydalanish xavfi va boshqalar.
Blokchain yechishga mo‘ljallangan katta ma’lumotlarning asosiy
muammolaridan biri, axborot xavfsizligi sohasida. Uning barcha asosiy
tamoyillariga rioya qilinishini ta’minlash, taqsimlangan ro‘yxatga olish
texnologiyasi ma’lumotlarning yaxlitligi va ishonchliligini kafolatlashi
mumkin va bitta nosozlik nuqtasi yo‘qligi sababli blockchain axborot
tizimlarini barqaror qiladi. Tarqalgan ro‘yxatga
olish texnologiyasi
ma’lumotlarga bo‘lgan ishonch muammosini hal qilishga yordam
beradi,
shuningdek, ularni umumiy ravishda baham ko‘rish
imkoniyatini beradi.
Axborot muhim ahamiyatga ega, demak, axborot xavfsizligining
asosiy jihatlarini ta’minlash masalasi birinchi o‘rinda turadi. Raqobatda
omon qolish uchun kompaniyalar vaqtni bosib o‘tishlari kerak, ya’ni
ularni blockchain texnologiyasi va Big Data vositalari mavjud bo‘lgan
imkoniyatlar va afzalliklarga e’tibor bermaslik kerak.
Sportchining kuchlanishli emotsional holatida qanday psix­

18. Sportchi xarakteri bilan irodasining chambarchas bog‘liqligi
asosan nimalarda o ‘z ifodasini topadi?
*a) jism oniy m ashg‘ulot va sport m usob aqasi ja ra y o n id a
b) bilim va m alakalarida
d) qiziqishlarida
e) o d at va k o ‘nikm alarida
19. Sportchi xarakteri bilan temperamenti xususisyatlarining farqi
qaysi javobda to‘g‘ri berilgan?
*a)
x arak ter - ijtim oiy, te m p e ra m e n ti — tu g ‘m a
b) bu sifatlar b ir-b iridan farqlanm aydi
d) xarakter tarbiyalanuvchan, o ‘zgaru vchan
e) tem p eram en t
ijtim oiy em as
20. Sportchiga xos yuqori hissiyotlardan qaysilarini bilasiz?
*a) aqliy, ahloqiy, m a ’naviy hissiyotlar
b) m oddiy, m adaniy,
estetik hissiyotlar
d) kuchli t a ’sirlanish, hayajonlanish hissiyotlari
e) kuchli vahim a,
tashvishlanish hissiyotlari
Uzoq masofaga yuguruvchi sportchilar organizmida paydo bo‘lgan

d) d iq q atn in g tarqoqligiga xalaqit berm aydi
e) d iq q atn in g k o 'chuvchanligi g ‘alabaga undaydi
24. Tor ichki markazlashgan diqqatga ega bo‘lgan sportchilarda
qanday ruhiy kamchiliklar bo‘ladi?
*a) egiluvchanlikning yetishm asligi natijasida o‘zini tez o ‘nglab olol-
m asligi
b) m o slanib olm asligi bilan ajralib turadi
d) h e c h q anday ruhiy kam chilik yuz berm aydi
e) o ‘z raqibidan g ‘azablanishga olib keladi
25. Tor ichki markazlashgan diqqatga ega bo‘lgan sportchi o ‘z
raqibining kuchliligini bilsa, o ‘zini qanday tutadi?
*a) raqibiga g ‘alabani berishga tayyor b o ‘ladi
b) o ‘ziga nisbatan qobiliyatsizm an deb o ‘ylaydi
d) ru h a n tez o ‘zgaruvchan b o ‘ladi
e) asab tizim id a ijobiy o ‘zgarishlar ro‘y beradi
26. Tor ichki markazlashgan diqqat, qanday sport turlarida mu-
vaffaqiyat keltiradi?
*a) u zo q m asofaga yugurish, og ‘ir atletika va suzishda
b) fu tb olda, basketbolda, golfda
d) voleybolda, q o ‘l to 'p id a , gim nastikada
e) v elosportda, kurashda, q o ‘l jangida
Murabbiy sportchiga ruhiy tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatish jarayo­

34.
Murabbiy sportchiga ruhiy tarbiyaviy ta’sir ko‘rsatish jarayo
nida nimalarga e ’tibor berishi zarur?
*a) hissiyotlariga
b) kuchiga
d) chidam liligiga
e) tezkorligiga
35. Sportchilar asab tizimining kuchi yoki kuchsizligiga qarab ni-
malarga ajratiladi?
*a) guruhlarga
b) tiplarga
d) jam o alarg a
e) jam o alarg a
36. Sportchi asab tizimining tiplarini o‘rganish orqali nimalar aniq-
lanadi?
*a) tem p e ra m e n ti
b) xarakteri
d) qobiliyati
e) idroki
37. Sportchining guruh va jamoada shaxs sifatida axloqiy talablar-
ni ado etishi nimalarga bog‘liq?
*a) m a ’naviy hislariga
b) kuchiga
d) tezkorligiga
b) chidam liligiga
38. Sport faoliyatining maqsadi asosan nimalardan iborat?
*a) sp ortchilarga jism oniy va m a ’naviy tarbiya berish
b) yoshlarni sportga qiziqtirish
d) sp o rtch ilarn in g m usobaqada ishtirok etishini ta ’m inlash
e) sportch ilarn in g axloqiy sifatlarini kam ol toptirish
39. Sportchilarning bilish jarayonlarini psixologiyasi nimalardan
tashkil topgan?
*a) sezgi, idrok, tafakkurdan
b) x arakter, xotira, m alakadan
d) qobiliyat, m alaka, sezgidan
e) m alaka, k o ‘nikm a, bilim dan
40. Sportchining ishonchlilik darajasini qanday oshirish mumkin?
*a) jismoniy madaniyat va sport mashg‘ulotlari yordamida
b) uchrashuvlar, sayohatlar yordamida
d) suhbatlar, sport mashqlari yordamida
e) sog‘lomlashtirish tadbirlari va ma’ruzalar yordamida
41. Muvozanatsiz xolerik taqiqlangan xarakatni xotirada saqlab
qolish uchun sangvinikka qaraganda ko‘p martalab mutlaqo nimani
|
Mashhur olimlardan qaysi biri tomonidan sportda to‘rt tip

29. Murabbiyning uzluksiz ravishda sportchi shaxsini hurmat
qilmasligi asosan unda qanday salbiy xislatlarning tarkib topishiga
olib kelishi mumkin?
*a) qaysarlik va o ‘jarlikka
b) chidam sizlik va axloqsizlikka
d) q o ‘rqoqlik va takabburlikka
e) irodasizlik va q o ‘rqoqlikka
30. «Bizning zaminimiz bahodirlar va himoyachilarimiz bo‘lgan
polvonlar va botirlarga azaldan boy va ularni niehr bilan parvarish
qilib kelmoqda» deb kim aytgan?
*a)
Islom K arim ov
b) M u h am m ad q o d ir Abdullayev
d) P ahlavon M ah m ud
e) P rim qul Q odirov
31. «Autogencha» mashq uslubini kashf etgan olim berilgan javob-
ni toping.
*a) nem is psixiatri I.T. S h u l’s
b) nem is vrachi X. L indem on
d) grek faylasufi G ippakrat
e) am erikalik olim F renkin Xenri
32. 1920-1940-yillarda qaysi davlatlarda “Sport psixologiyasi”
fani ommaviylashadi?
*a) G erm aniya v;r A m erikada
b)
Avstraliya va Yugaslaviyada
d) Rossiya va Belgiyada
e) Afrika va Shatlandiyada
3 3 . 1973-yil Madridda psixologlaming xalqaro kongressida jamiyat
prezidenti etib kim saylandi?
*a) chexoslavakiyalik professor M. V anek
b) rus olim i A. Pavlov
d) am erikalik olim F. X enrst
e ) am erikalik olim F. X enri
Mavzu: Komyuter grafikasi

1 Kompyuter grafikasi va ularning turlari; 2 Kompyuter grafikasida tasvir o’lchami va ranglari; 3 Rastrli grafika fayli formatlari
Mavzu: Komyuter grafikasi
Reja:
1) Kompyuter grafikasi va ularning turlari;
2) Kompyuter grafikasida tasvir o’lchami va ranglari;
3) Rastrli grafika fayli formatlari.Axborotni ishlab chiqish, ularga ishlov berish shuningdek grafik ob’yektlar va faylarga bo’lgan nografik ob’yektlar o’rtasida bog’lanish o’rnatishni informatikada kompyuter grafikasi deb qabul qilingan.
Kopyuterlar grafikasi tashkl topishi 3guruxga bo’linadi:
1.Rastorli;
2.Vektorli;
3.Froktal.
Rastrli grafika– nuqtalar(piksel) deb bir xil o’lcham va yacheykalarga ega bo’lgan nuqtalar(piksellar) to’plami orqali tasvirlangan tekis geometric shaklga aytiladi. Bu shakllarga u yoki bu usulda rang beriladi va bu ranglar fikserlagan zaryadli sonlar bilan kodlashtiriladi. Nuqtaviy tas’virlarning asosiy kamchiligi ularning fikserlangan hajmiga ega bo’lib, ichki strukturaga ega bo’lmasligi ularni kattalashtirish yoki kichiklashtirilganda tas’vir ko’rinishini buzilishiga olib keladi.
Vektorli tasvirlar deb– tuzilishi jihatidan murakkabroq va har xil ko’rinishga ega bo’lgan geometric ob’yektlar to’plamiga aytiladi. Bunday ob’yektlarga misol sifatida to’g’ri to’rt burchklar, aylanalar, kvadratlar, elipslar, aval va kesmalar misol bo’la oladi. Vektorli grafikaning harakterli xususiyatlaridan biri undagi har bir ob’yekt uchun ularning tashqi ko’rinishlarini o’rgartiruvchi boshqaruvni berilishi hisoblanadi.
Fraktal grafika– bu tasvirni chizish yoki bo’yab jihozlash emas balki uni matimatik hisoblashlarga asoslangan dasturlar asosida yaratish mumkin. Fractal grafika odatda funksiyalarni grafigini chizishda, fuksiya va ob’yektlarni 3 o’lchovli grafigini chizishda va o’yin dasturlarini yaratishda qo’llaniladi. Fractal grafikada tasvirlar matimatik funksiya va tenglamalar asosida qurilib uni boshqarish esa funksiya va tenglamalar qiymatlarini o’zgartirish evaziga hosil bo’ladi. Fractal grafikaga barcha dasturlar to’plami(Delphi, C, C++, Piton, Java vahokazo) hamda grafik chizuvchi matimatik dasturar dasturlar paketi(Mathlab, Mathcad, Geometriya vahokazo) dasturlar kiradi.
Kompyuter garafikasida tasvir o’lchami va ranglari
Kompyuter grafikasida ranglar bilan ishlashda ranglar moduli tushunchasi ishlatiladi. Rasmda rangli ma’lumotlar kodlash usuli yordamida aniqlanadi va bir vaqtda qancha rang ekranda tasvirlanishi bilan bog’liq. Ranglar uchun bir bayt bilan ishlatilish, bir baytni ajratish, ular kombinatsiyasidan 256 ta har xil ranglarni kodlash imkoniyatini beradi. Ikki bayt esa 65336 ta har il ranglarni kodlash imkonini beradi.
http://fayllar.org
|
Mavzu: Magnit disklarning turlari va asosiy ko`rsatkichlari. Mini-atx tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari

|
Mavzu: Magnit disklarning turlari va asosiy ko`rsatkichlari. Mini-atx tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari
|
bet | 1/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #236150 |
Bog'liq NiNwShavmTf8n0oUZkA6HDKqqZoQBF7 Mavzu:Magnit disklarning turlari va asosiy ko`rsatkichlari. Mini-ATX tizimli platasining asosiy ko`rsatkichlari.
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
Fan nomi: “Kompyuterni tashkil etish”
Tayyorladi: : 2M-21-01_Telekom_(2-OTM)_3-Kurs talabasi
Zaripov.F.O
Qabul qildi: Sobirov R.A
MUSTAQIL ISH-№3
Mavzu bo`yicha adabiyotlar
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
1.Таненбаум Э. Архитектура компьютера. 6-е. издание. СПб.: Питер, 2013. - 816 с. 2.Таненбаум Э. Архитектура компьютера. 5-е. издание. СПб.: Питер, 2011. - 844 с. 3.Довгий В.С., Поляков В.И. Прикладная архитектура базовой модели процессора Intel. Учебное пособие по дисциплине «Организация ЭВМ и систем». СПб.: НИУ ИТМО, 2012.- 115 с. Internet saytlari. - www.intuit.ru
2. http://tuitfiles 3. http://www.kgtu.runnet.ru Reja: - Magnit disklar.
- Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari.
- Mini-ATX tizimli platasi.
Magnit disklar.
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
- Ma'lumotlar bazasi ish faoliyatini yaxshilashning asosiy jihati magnit disklarni o'qish/yozish tezligini optimallashtirishdir . Mur qonuni protsessor va xotiraning ishlashini tezlashtiradi, lekin diskning ishlashi hali ham ortda qolmoqda. Asosiy xotiraga to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlarni kiritadigan xotira ichidagi ma'lumotlar bazalari protsessorlar va disklarning ishlashi o'rtasidagi bunday nomuvofiqlik tufayli manipulyatsiyani amalga oshirish uchun ishlab chiqilgan. Disk bilan solishtirganda, xotiraning o'qish / yozish tezligi bir necha marta kattaroqdir. Barcha ma'lumotlarni xotiraga saqlash bu ish faoliyatini sezilarli darajada yaxshilashi kerak. Xotiradagi ma'lumotlar bazalari diskdagi ma'lumotlarni boshqarishning an'anaviy usullaridan voz kechib , barcha ma'lumotlar xotirada saqlanganligini hisobga olib, tizim arxitekturasini qayta ishlab chiqadi. Shunga ko'ra, bu usul kesh mexanizmlari, parallel ishlash va hokazolarning ba'zi jihatlarini ham o'zgartiradi va yaxshilaydi. Xotiradagi ma'lumotlar bazalarining eng muhim xususiyati shundaki, ma'lumotlar bazasining faol ishlaydigan komponenti doimiy ravishda asosiy xotirada joylashgan, ya'ni hozirda barcha faol tranzaksiyalar. faqat xotira nusxasi bilan o'zaro aloqada bo'ling. Albatta, bu yondashuv katta hajmdagi xotirani talab qiladi, shuning uchun barcha ma'lumotlar har qanday sharoitda ham xotirada qolmaydi va xotiradagi ma'lumotlar bazalari hali ham diskni kiritish va chiqarish bilan shug'ullanishi kerak.
|
| |
Plotter
– grafik axborotlarni 
katta o‘lchamda yuqori sifat 
bilan chop etish qurilmasi.
3D printer

10
I BOB.
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHI
Qurilma
O‘lchami (piksel)
Smartfon
Planshet
Noutbook
22
dyuymli ekran
Proyektor
HD televizor
800×480
1280×800
1280×800
1920×1080
1024×768
1920x1080
Ovoz chiqarish qurilmalari
Karnay va quloqchinlar
– ovoz kartasidan kelayotgan
signallarni ovoz to‘lqiniga aylantirib beruvchi chiqarish
qurilmasi.
Qog‘oz
formati
O‘lchami
(mm)
A0
A1
A2
A3
A4
A5
A6
841×1189
594×841
420×594
297×420
210×297
148×210
105×148
Qo‘llanilishi
Plakat, banner
Taqdimot
materiali,
chizma
Ofis hujjati, jurnal
Bloknot, buklet
Tabriknoma, varaqa
Kompyuter tashqi qurilmalari tizimli plataga tizimli blok orqa
qismida joylashgan maxsus
portlar orqali ulanadi. Ulardan eng asosiylari bilan tanishamiz.
Ta’minot bloki
orqali tizim bloki elektr toki bilan ta’minlanadi.
Klaviatura
va
sichqoncha
PS/2 yoki USB port orqali ulanadi.
Monitor
HDMI, DVI va VGA portlaridan biri orqali ulanadi.
Tashqi qurilmalar
USB portlari orqali ulanadi.
Tarmoq qurilmalari
LAN tarmoq porti orqali ulanadi.
Karnay
va
mikrofon
ovozli axborotni kirituvchi va chiqaruvchi
portlarga ulanadi.
Qurilmalar dispetcheri quyidagi
ketma-ketlikda ishga
tushiriladi:
1) sichqonchaning o‘ng tugmachasi ish stolidagi
“Мой компьютер” yorlig‘i
ustida bosiladi;
2) hosil bo‘lgan kontekst menyudan “Управление”
bandi tanlanadi;
3) muloqot oynasining “Служебные программы”
bo‘limidan “Диспетчер устройств” bandi tanlanadi. Bu
yerda kompyuterga ulangan qurilmalar haqida ma’lumot
olish, sozlash amallarini bajarish mumkin.
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021
Download
27,94 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/153
Sana
19.05.2024
Hajmi
27,94 Mb.
#244031
Download
27,94 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021
Download
27,94 Mb.
Matnni ko'rish
CHIQARISH QURILMALARI - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

11
AMALIY FAOLIYAT
1. Maktab kompyuter xonasidagi kompyuterga
ulangan qurilmalar nomi va
ko‘rsatkichlarini aniqlang. Olingan ma’lumotlar asosida jadvalni to‘ldiring.
Ichki qurilmalar
Kiritish
qurilmalari
Chiqarish qurilmalari
GURUH ISHI
Berilgan portlarga ulash mumkin bo‘lgan qurilmalarni aniqlang:
1. Zamonaviy kompyuterlarning kirish va chiqish qurilmalarini tavsiflab bering.
2. Ham kirish, ham chiqish qurilmalariga misollar keltiring.
3. 3D skanerlardan qayerlarda foydalanish mumkin?
4. Kompyuter portlari nomlarini aytib bering.
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
1-topshiriq.
2D va 3D skaner va printerlar, shtrix-kodni o‘qiydigan skaner,
raqamli
kamera, sensorli qurilmalarning ishlash prinsiplari haqida qo‘shimcha ma’lumot
to‘plang. Ularni kundalik hayotda uchratish hamda ulardan foydalanish mumkin bo‘lgan
vaziyatlar haqida ma’lumot bering.
2-topshiriq.
Berilgan vaziyatlarga qaysi qurilmalar mos kelishini aniqlang:
UYGA VAZIFA
Zarur qurilma
a)
O‘quvchi qo‘lda yozilgan uy vazifasini o‘qituvchisiga
elektron pochta orqali yuborishi kerak.
b)
Oila tug‘ilgan kun tadbirini tantanali o‘tkazmoqchi.
Ya’ni musiqa
va videorolik namoyish etib, tushgan
rasmlarni chop etish kerak.
c)
Tadbirkor hisobotlarini tayyorlab bo‘ldi,
endi uni chop
etishi kerak.
d)
Sotuvchi mahsulotlar narxini aniqlab,
hisobotni
amalga oshirishi kerak.
Vaziyat
TAYANCH TUSHUNCHALAR - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

13
AXBOROTNI SAQLASH QURILMALARI
Qattiq disk
(ing. HDD – hard disk drive) –
yuqori
tezlikda aylanuvchi magnit disk yoki plastinalardan
tashkil topgan saqlash qurilmasi. Asosiy vazifasi
ma’lumotlarni qattiq diskka yozish, o‘qishni boshqarish
orqali ma’lumotlarni doimiy saqlashdan iborat.
Qurilma
SATA slotiga tizimli platadagi maxsus shleyflar orqali
ulanadi.
Mustahkam disk
(ing. SSD – solid-state drive) –
ma’lumotlarni saqlash uchun maxsus tranzistorlardan
foydalaniladigan qurilma. HDDga qaraganda kam
quvvat
sarflagani uchun, ko‘proq mobil qurilmalarga
mos keladi.
I.BOB . NAZARIY ASOSLAR  1.1 Tizimlar integratsiyasi

|
I.BOB . NAZARIY ASOSLAR 1.1 Tizimlar integratsiyasi
|
bet | 3/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 462,32 Kb. | | #244896 |
Bog'liq Individual loyiha
Tizimlar orasidagi integratsiya va interoperativlik tushunchalari axborot texnologiyalari va boshqaruv sohalarida muhim o‘rin tutadi. Ushbu bo‘limda biz integratsiya va interoperativlikning nazariy asoslarini, ularning turli darajalarini va turlari bilan bog‘liq asosiy jihatlarni ko‘rib chiqamiz.
Tizimlar integratsiyasi bir nechta mustaqil ishlaydigan axborot tizimlarini yagona, uzviy bog‘liq tizim sifatida ishlashga moslash jarayonidir. Integratsiya orqali har xil tizimlar o‘rtasida ma’lumotlar almashinuvi, xizmatlar ko‘rsatilishi va umumiy funktsiyalarni bajarish imkoniyatlari yaratiladi. Tizimlar integratsiyasining asosiy turlari quyidagilardan iborat:
Ma'lumotlar Integratsiyasi: Bu turdagi integratsiya turli tizimlar orasida ma’lumotlar almashinuvini ta’minlashga qaratilgan. Ma’lumotlar bir tizimdan ikkinchi tizimga uzatilib, yagona ma’lumotlar bazasi sifatida ishlatiladi. Bu jarayon davomida ma'lumotlar formati va tarkibi standartlashtiriladi.
Funktsional Integratsiya: Bu turdagi integratsiya tizimlarning turli funktsiyalarini birlashtirish va ularni yagona jarayon sifatida ishlashini ta’minlashga yo‘naltirilgan. Bu orqali tizimlar orasida funktsional bog‘liqlik yaratiladi va xizmatlar ko‘rsatilishi soddalashtiriladi.
Xizmatga Yo'naltirilgan Arxitektura (SOA): Bu model xizmatlarni mustaqil komponentlar sifatida ajratib, ularni qayta ishlatiladigan va bir-biri bilan o‘zaro aloqa qila oladigan qilib loyihalashni nazarda tutadi. SOA tizimlar orasida moslashuvchan va samarali integratsiyani ta’minlashda muhim ahamiyatga ega.
Tizimlar integratsiyasini amalga oshirish uchun turli texnologiyalar qo‘llaniladi. Ular orasida eng ko‘p qo‘llaniladiganlari quyidagilardan iborat:
API (Application Programming Interface): Tizimlar orasida ma’lumot almashinuvini ta’minlaydigan interfeyslar. API lar yordamida turli dasturlar o‘zaro aloqa qilishi mumkin.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar va resurslar

|
Foydalanilgan adabiyotlar va resurslar
|
bet | 18/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 462,32 Kb. | | #244896 |
Bog'liq Individual loyiha Foydalanilgan adabiyotlar va resurslar:
"Mobil sog'liqni saqlash ilovalarining dori-darmonlarga rioya qilishga ta'siri: tizimli ko'rib chiqish" - Mualliflar: Smit, A., Jonson, B. va Li, C. - Jurnal: Mobil salomatlik jurnali - Yil: 2019
"Sog'liqni saqlashda ma'lumotlar tahlili: imkoniyatlar va muammolar" - Mualliflar: Braun, D., Patel, R. va Garsiya, M. - Jurnal: Sog'liqni saqlash informatika jurnali - Yil: 2020
"Mikroservislar arxitekturasi: tamoyillar va eng yaxshi amaliyotlar" - Mualliflar: Uilyams, E. va Devis, F. - nashriyotchi: O'Reilly Media - Yil: 2017
"Dori-darmonlarga rioya qilishni yaxshilash uchun bemorni jalb qilish strategiyalari: ko'rib chiqish" - Mualliflar: Chang, L. va Nguyen, K. - Jurnal: Bemorga qaratilgan tadqiqotlar va sharhlar jurnali - Yil: 2018
"Sog'liqni saqlashda bulutli hisoblashning o'rni: keng qamrovli sharh" - Mualliflar: Garsiya, A., Jons, S. va Smit, T. - Jurnal: Tibbiy informatika xalqaro jurnali - Yil: 2016 yil
|
| |
KOMPYUTER KONFIGURATSIYASI HAQIDAGI ASOSIY MA’LUMOTLAR BILAN

20
I BOB.
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHI
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
UYGA VAZIFA
5-dars. MOBIL QURILMALAR TAVSIFI
1. Kompyuterni ishga tushirish uchun qaysi qurilmalar bo‘lishi zarur?
2. Kompyuterlar nimasi bilan bir-biridan farq qilishi mumkin?
3. Kompyuter ishlash prinsiplarini tushuntirib bering.
4. Tizimli plataga o‘rnatiladigan qurilmalarni aytib bering.
5. Kompyuter konfiguratsiyasi deganda nimani tushunasiz?
1-topshiriq.
Foydalanuvchi
vazifalaridan kelib chiqib, kompyuter konfiguratsiyasini
belgilab bering.
SOAP (Simple Object Access Protocol)

|
SOAP (Simple Object Access Protocol)
|
bet | 6/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 462,32 Kb. | | #244896 |
Bog'liq Individual loyihaSOAP (Simple Object Access Protocol): Bu protokol aniq qoidalar va formatlar asosida tizimlar orasida ma'lumotlar almashinuvi va xizmatlar ko'rsatishni ta'minlaydi.
Afzalliklari: Keng ko'lamli funksiyalarni qo'llab-quvvatlaydi, xavfsizlik va tranzaksiyalarni boshqarish imkoniyatini beradi.
Kamchiliklari: Og'ir va murakkab bo'lishi mumkin, ko'p hollarda yuqori o'rnatish va ishlatish xarajatlari talab etiladi.
REST (Representational State Transfer): Bu usul HTTP protokoli asosida ishlaydi va yengil, moslashuvchan interfeyslarni ta'minlaydi.
Afzalliklari: Oddiy va intuitiv, kam xarajatli, yuqori samaradorlik va keng qo'llanilish imkoniyatiga ega.
Kamchiliklari: Katta miqdordagi ma'lumotlarni va murakkab operatsiyalarni boshqarish qobiliyati cheklangan bo'lishi mumkin.
Middleware va Enterprise Service Bus (ESB) tizimlar orasidagi bog'lovchi vositalar sifatida ishlatiladi. Ular turli tizimlar o'rtasida ma'lumotlar almashinuvi va xizmatlar ko'rsatishni soddalashtiradi.
Middleware: Bu dasturiy ta'minot tizimlar o'rtasida o'zaro aloqa va ma'lumotlar oqimini ta'minlaydi. Middleware tizimlar orasidagi interfeys vazifasini bajaradi va integratsiya jarayonlarini yengillashtiradi.
ESB: Bu tizimlar o'rtasida bog'lovchi vosita bo'lib, ma'lumotlar oqimini boshqarish va integratsiya xizmatlarini taqdim etadi. ESB orqali turli xizmatlar va tizimlar o'zaro bog'liq bo'lmasdan, yagona platforma orqali muloqot qilish imkoniyatiga ega bo'ladi.
Tizimlar orasida ma'lumotlarni formatlash va uzatish uchun foydalaniladigan standartlar ma'lumotlar almashinuvi jarayonini soddalashtiradi. Eng ko'p qo'llaniladigan formatlar:
XML (eXtensible Markup Language): XML ma'lumotlarni tuzilgan va o'qilishi oson formatda saqlash va uzatish uchun ishlatiladi. Bu format keng qamrovli va moslashuvchan bo'lib, murakkab tuzilmalarga ega bo'lgan ma'lumotlar bilan ishlash imkoniyatini beradi.
|
| |
I BOB. 
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHI

|
I BOB.
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHIBog'liq 10-sinf yangiI BOB.
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHI
2-dars. KOMPYUTERNING TASHQI QURILMALARI
Kompyuter to‘g‘ri va samarali ishlashi uchun o‘zaro bir-birini to‘ldirib turuvchi
texnik ta’minot
(hardware) va
dasturiy ta’minot
(software)dan tashkil topgan.
Kompyuterning ichki texnik qismlari, odatda,
komponentlar
, tashqi texnik qurilmalari esa
tashqi qurilmalar
deb ataladi.
KIRITISH QURILMALARI
Klaviatura
kompyuterga axborot
kiritishning asosiy
qurilmasi bo‘lib, ma’lum belgilarni kiritish
yoki vazifani bajarishga mo‘ljallangan
tugmachalardan iborat.
Ayrim qurilmalarda esa
bajaradigan vazifalariga
moslashtirilgan klaviatura
mavjud. Masalan, mobil
qurilmalar, bank avtomatlari.
Zamonaviy qurilmalar
ekraniga klaviatura
vazifasini bajaruvchi
virtual klaviatura
chaqirilishi mumkin.
Sensor
– tashqi
muhitdan berilgan fizik
o‘zgarishlarni signal
sifatida qabul qiluvchi
kiritish qurilmasi.
Manipulyatorlar
Sichqoncha
– ko‘rsatkich yoki
ekrandagi kursorni boshqarish
uchun mo‘ljallangan kiritish
moslamasi.
Trekbol
sichqonchadan farqli
ravishda, harakatlanish maydoni
cheklangan joylarda foydalaniladi.
Touchpad
Notebook yoki
Netbooklarda sichqoncha
vazifasini o‘taydi.
Joystik
– tebranuvchi
vertikal tutqich yordamida
kompyuterga axborot kiritish
qurilmasi.
Grafik tasvirlarni kiritish qurilmalari
Skaner
matnli fayl yoki rasmlarni
kompyuterga elektron ko‘rinishda
o‘tkazish maqsadida ishlatiladi.
Shtrix-kod skaneri
— shtrix-
kod (qora va oq chiziqlar)ni
skanerdan o‘tkazadi va uni
raqamga aylantiradi.
|
| |
Konteynerlashtirish va orkestratsiya

|
Konteynerlashtirish va orkestratsiya
|
bet | 14/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 462,32 Kb. | | #244896 |
Bog'liq Individual loyiha6. Konteynerlashtirish va orkestratsiya:
Konteynerlash qadoqlash ilovalari va ularning bog'liqliklarini samarali joylashtirish va boshqarish uchun engil, izolyatsiyalangan konteynerlarga o'z ichiga oladi. Orkestratsiya konteynerlashtirilgan ilovalarni avtomatlashtirilgan joylashtirish, masshtablash va boshqarishni anglatadi.
Biz o'rnatishni soddalashtirish, muhitlar bo'ylab izchillikni ta'minlash va kengaytirilishini osonlashtirish uchun Docker, Kubernetes yoki AWS ECS (Elastic Container Service) kabi texnologiyalardan foydalangan holda dastur komponentlarimizni konteynerga joylashtiramiz. Konteynerlarni orkestrlash vositalari konteynerlashtirilgan ilovalarni boshqarishni avtomatlashtiradi, bu bizga talab asosida resurslarni dinamik ravishda o'lchash va yuqori mavjudligini ta'minlash imkonini beradi.
7. Domenga asoslangan dizayn (DDD):
DDD - bu domen tushunchalari atrofida dasturiy ta'minot tizimlarini modellashtirishga urg'u beradigan arxitektura yondashuvi, domen mutaxassislari va ishlab chiquvchilari o'rtasida yaxshi tuzilgan, texnik xizmat ko'rsatish mumkin bo'lgan tizimlarni yaratish uchun hamkorlikni rivojlantirishga yordam beradi.
Biz dori-darmonlarni boshqarish, bemorlarni jalb qilish va sog'liqni saqlash ish oqimlari kabi ilovamizning domen tushunchalarini modellashtirish uchun DDD tamoyillarini qo'llaymiz. Dasturiy ta'minot dizaynimizni domen kontseptsiyalari bilan moslashtirib, biz sog'liqni saqlashning haqiqiy stsenariylari va talablarini aks ettiruvchi yanada intuitiv, yaxlit echimlarni yaratamiz.
Med Inc. dasturi dori-darmonlarni yetkazib berish va boshqarish uchun mustahkam, kengaytiriladigan va sezgir yechim yaratish uchun arxitektura yondashuvlari va paradigmalarining kombinatsiyasidan foydalanadi. Xizmatga yo'naltirilgan, voqealarga asoslangan va mikroservislar arxitekturasini, shuningdek, reaktiv dasturlash tamoyillari va RESTful API'larni qabul qilish orqali biz zamonaviy tibbiy yordam ko'rsatishning murakkabliklarini hal qilishda chaqqonlik, kengayish va ishonchlilikni ta'minlaymiz. Konteynerlashtirish, orkestrlashtirish va domenga asoslangan dizayn orqali biz sog'liqni saqlash provayderlari va bemorlarning ehtiyojlari va talablariga mos keladigan yaxshi tuzilgan, ta'minlanadigan tizimlarni yaratamiz.
|
| |
D skaner
ning planshetli 
va qo‘l skaneri turlari 
mavjud.
Uch o‘lchovli skaner

9
Raqamli tasvir va ovozni kiritish qurilmalari
Raqamli kamera
raqamli tasvir va
videolarni tasvirga oladi hamda
ularni ko‘rish
va keyinchalik
foydalanish uchun saqlaydi.
Grafik planshet
– qo‘l
harakati yordamida yaratilgan
axborotlarni
kompyuterga
to‘g‘ridan-to‘g‘ri kiritish qurilmasi.
Veb-kamera
– real vaqtda
rasm
yoki video uzatish
uchun mo‘ljallangan raqamli
video yoki fotokamera.
Mikrofon
–
ovozni qabul
qiluvchi analog kirish
qurilmasi.
Kompyuter xotirasida saqlangan axborotni vizual ko‘rish
yoki chop etish, ovozli axborotni esa
ovoz chiqarish qurilmalari orqali eshitish mumkin.
CHIQARISH QURILMALARI
Vizual ko‘rish qurilmalari
Monitor
– matnli,
grafik va
videoaxborotlarni ekranda vizual
ko‘rsatib beruvchi qurilma.
Proyektor
– axborotning devor,
proyektor ekrani yoki interfaol
doska
kabi tekis maydonga
proyeksiyalarini namoyish etish
qurilmasi.
Sensorli ekran
– LCD ekranni
sensor bilan birlashtiruvchi
interfaol qurilma.
Interfaol doska
sensorli
ekran
kabi ishlaydi,
lekin faqat kiruvchi
axborotlarnigina qabul qiladi.
Chop etish qurilmalari
Purkovchi printer
– CMYK
modelidagi ranglarni sepish
orqali axborotlarni chop etish
qurilmasi.
Lazerli printer
– axborotlarni
lazer tushirish orqali chop
etish qurilmasi.
I BOB. 
AXBOROTLARNING KOMPYUTERDA TASVIRLANISHI

5
1642-yilga kelib fransuz matematigi va fizigi Blez Paskal
tomonidan Paskalina hisoblash mashinasi yaratildi.
Elektromexanik mashinalar davri.
1822-yilda ingliz matematigi
Charlz Bebbij tomonidan bug‘ orqali dastur asosida boshqariluvchi
va natijalarni chop eta oluvchi hisoblash mashinasi yaratildi.
Mashina
arifmetik, boshqarish, xotira, kiritish va chiqarish
qurilmalaridan iborat bo‘lgan. Uning ishlash prinsipi bugungi
kun qurilmalarida ham qo‘llanilib kelmoqda. 1846-yilda esa Ada
Lavleys Bebbij
mashinasi uchun dastur yozadi, shu boisdan u
jahondagi birinchi dasturchi bo‘lib hisoblanadi.
Elektron hisoblash mashinalari davri.
AQSHning Pensilvaniya universitetida Jon Uilyam Mokli
va Jon Prosper Ekkert 1946-yilda ENIAC (Electronic Numerical Integrator And Calculator)
nomli elektron hisoblash mashinasini yaratishdi. Mashina 18 000 ta elektron lampadan
iborat bo‘lib, 70 tonnaga yaqin vaznga ega bo‘lgan hamda 120 kvadrat metr sathni egallagan.
Elektron hisoblash mashinalarida qo‘llaniladigan asosiy
elementlar takomillashib, o‘zgarib
borishi natijasida bu davrning o‘zi ham bir necha avlodlarga bo‘linadi.
Yillar:
1946–1955.
Asosiy elementi:
elektron lampa.
Amal bajarish tezligi (1 sekundda):
10–20
mingta.
Kiritish-chiqarish qurilmasi:
boshqaruv pulti,
perfokarta.
Qo‘shilgan dasturiy ta’minot:
mashina tili,
dasturlash tili.
EHM nomi:
ENIAC, MESM, MINSK-1, URAL.
Paskalina
To‘g‘ri burchakli logarifmik
chizg‘ich
Elektron lampa
ENIAC
EHM 1-avlodi
Yillar:
1956–1965.
Asosiy elementi:
tranzistor.
Amal bajarish tezligi (1 sekundda):
100–500
mingta.
Kiritish-chiqarish qurilmasi:
perfolenta,
magnitli baraban.
Qo‘shilgan dasturiy ta’minot:
dispetcher va
paket tizimi.
EHM nomi:
IBM 707, BESM-6, MINSK-22.
BESM-6
EHM 2-avlodi
Tranzistorlar
Topshiriqlar - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

Topshiriqlar 1-topshiriq 1
O‘tgan darsda ishlagan “website” nomli papkangizga kiring.
2
index.html nomli HTML-hujjatingiz ustida sichqonchaning o‘ng tugmachasini
bosib, “Открыть с помощью ” – Bloknotni tanlab, faylni oching.
3
index.html fayliga ….
id
="
header
">
id
="
logo
">
Afzalliklari - Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari Universiteti Individual loyiha ishi...

|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari Universiteti Individual loyiha ishi 2 Tizimlar orasidagi integratsiya va interoperativlik
|
bet | 7/18 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 462,32 Kb. | | #244896 |
Bog'liq Individual loyihaAfzalliklari: Standartlashtirilgan, keng qo'llaniladigan va moslashuvchan.
Kamchiliklari: Ko'p joy talab qiladi va ba'zan murakkab ishlashni talab qiladi.
JSON (JavaScript Object Notation): JSON yengil va o'qilishi oson format bo'lib, asosan web ilovalarda keng qo'llaniladi. JSON ma'lumotlarni oddiy tuzilma orqali uzatish va saqlash imkoniyatini beradi.
Afzalliklari: Yengil, o'qilishi oson va yuqori samaradorlikka ega.
Kamchiliklari: Ma'lumotlarning katta hajmli tuzilmalarini boshqarish qobiliyati cheklangan.
Ushbu texnologiyalar tizimlar integratsiyasida muhim rol o'ynaydi va ma'lumotlar almashinuvi, xizmatlar ko'rsatish va umumiy funktsional imkoniyatlarni ta'minlashda samarali vositalar hisoblanadi. Tashkilotlar va korxonalar bu texnologiyalardan foydalanib, o'z tizimlarini samarali integratsiya qilishi va faoliyat samaradorligini oshirishi mumkin.
Interoperativlik tizimlar orasida ma'lumot va xizmatlarni silliq va samarali almashish imkonini beradi. Bu jarayonni ta'minlashda standartlarning roli katta. Standartlar tizimlar orasidagi moslikni ta'minlab, ma'lumotlar almashinuvi va xizmatlarni birlashtirishni soddalashtiradi. Quyida interoperativlikni ta'minlashda keng qo'llaniladigan asosiy standartlar haqida batafsil ma'lumot keltiriladi. Ochiq standartlar — bu umumiy foydalanish uchun ochiq va erkin foydalaniladigan standartlardir. Ular turli tizimlar orasida o'zaro moslikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Ochiq standartlar quyidagi xususiyatlarga ega: Erkin foydalanish va joriy etish: Ochiq standartlar bepul va umumiy foydalanish uchun ochiq bo'lib, turli ishlab chiquvchilar tomonidan qo'llanilishi mumkin. Keng qo'llanilish: Bu standartlar ko'plab tizimlar va dasturiy ta'minotlar tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. Moslashuvchanlik: Ochiq standartlar turli tizimlar va platformalar orasida moslashuvchanlikni ta'minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari Universiteti Individual loyiha ishi 2 Tizimlar orasidagi integratsiya va interoperativlik
|