Nazorat savollari - 1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari

|
1-ma’ruza temir yo‘l transportida mehnat muxofazasining o‘rni va vazifalari
|
bet | 23/47 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #144059 |
Bog'liq MM MA\'RUZA mehnat muhofazasiNazorat savollari:
“O‘TY” AJ da “Mehnat muxofazasi, sanoat xavfsizligi va ekologik monitoring olib borish bo‘limi” qachon qayta tashkil etildi?
9-MA’RUZA
TEMIR YO‘L TRANSPORTI KORXONALARIDA SHAMOLLATISH, ISITISH VA HAVO AYLANISHI
Reja:
1. Ishlab chiqarish muhitining ob-havo sharoiti;
2. Temir yo‘l transporti korxonalarini shamollatish (ventilyasiya);
3. Temir yo‘l transporti korxonalarini isitish (otoplenie) va havo aylanishi (konditsiyalash).
Tayanch so‘z va iboralar
Mehnat muxofazasi
1. Ishlab chiqarish muhitining ob-havo sharoiti
Sanoat korxonalarining ishlab chiqarish zonalari havo muhitining ob-havo sharoitini havoning quyidagi ko‘rsatgichlar belgilaydi:
1. Havoning harorati
2. Havoning nisbiy namligi
3. Havo bosimi
4. Ish joylaridagi havo harakati
Bulardan tashqari ob-havo sharoitiga ta’sir qiluvchi ishlab chiqarish omillari ham mavjud, bular har xil mashina-mexanizmlar va ishlov berilayotgan materiallar yuzalaridan tarqaladigan issiqlik nurlari ham havo haroratini oshirishga olib keladi.
Bu omillar ta’siridaan hosil bo‘ladigan ishlab chiqarish zonasidagi havo muhitini sanoat mikroiqlimi deb yuritiladi.
Er sharini o‘rab turgan atmosfera havosining umumiy og‘irligi 5,3 x 10 (darajasi 18) kg ni tashkil qilishi hisoblab chiqilgan. Havo miqdorining asosiy qismi ya’ni 90% i er yuzasidan 15 km gacha balandlikda, 99% i 30 km va 99,99% i 48 km balandlikda ekanligi aniqlangan.
Odam tinch holatda 5-10 l/min, o‘rtacha zo‘riqish holatida 30 l/min va qattiq zo‘riqqanda 100 l/min miqdorda havo sarflaydi. Bu o‘rtacha sutkasiga 15 kg atrofida demakdir.
Hechqachon va hechqaerda mutloqo toza havo bo‘lmaydi. Uning asosiy qismlari: azot - 78,09%, kislorod - 20,94%, argon - 0,93% va yana birqancha birikmalardan tashkil topgan.
Ob-havo omillari har biri ayrim holda yoki bir nechasi birlikda insonning mehnat qilish qobiliyatiga, sog‘lig‘iga juda katta ta’sir ko‘rsatadi. Ishlab chiqarish sharoitida ob-havo omillarning deyarli hammasi bir vaqtda ta’sir qiladi. Ba’zi sharoitlarda bunday ta’sir ko‘rsatish foydali bo‘lishi, masalan sovuq sharoitda quritish natijasida kamaytirilishi mumkin, ba’zi vaqtlarda esa, bir-biriga qo‘shilishi natijasida zararli ta’sir darajasi ortib ketishi mumkin, masalan nisbiy namlik va haroratning ortib ketishi inson uchun og‘ir sharoit vujudga keltiradi. Bundan tashqari ish joylaridagi havo harakat tezligini oshirish harorat yuqori bo‘lgan vaqtda ijobiy natija beradi, harorat past bo‘lgan vaqtda esa,salbiy natija beradi.
Bundan ko‘rinib turibdiki ob-havo omillari ba’zi bir hollarda inson uchun ijobiy va ba’zi bir hollarda esa,salbiy ta’sir ko‘rsatib, inson organizmi tashqi muhitga moslashuvini buzib yuborishi mumkin. Tashqi muhntga moslashuv - bu inson organizmining fiziologik va ximik jarayonlar asosida tana haroratining bir xil chegarada(36-37oS) saqlab turish qobiliyatini demakdir.
Bundan tashkari xavoning tezligi xam muxim faktorlardan biri xisoblanadi. Agar xavoning tezligi 0,1 m/s dan kam bulsa xavo dim buladi, 0,25 m/s dan ortik bulsa elvizak buladi. Ma’lumki, ikkala xolatda xam inson sogligi va ish kobiliyati yomonlashadi.
Tashki muhit harorati tana haroratidan yuqori yoki teng bo‘lsa,u holda issiqlik ajratish terlab bug‘lanish hisobiga bo‘ladi. SHuni aytib o‘tish kerakki,terlash yo‘li bilan issiqlik sarflash faqatgina tana yuzasida ter bug‘langandagina amalga oshadi. Terni bug‘lanishi esa havoning harakatiga va nisbiy namligiga, kiygan kiyimining materialiga bog‘liq.
Issiqlik yo‘qotish faqat terlash yo‘li bilan amalga oshirilayotgan sharoitida havoning nisbiy namligi 75-80 protsentdan ortiq bo‘lsa, terning bug‘lanishi qiyinlashadi va organizm tashqi muhitga moslashuvi buzilishi natijasida issiqlash yuz berishi mumkin. Issiqlashning birinchi belgisi tana haroratining ko‘tarilishidir. Agar kuchli issiqlash yuz bersa,unda nafas olish qiyinlashadi, qattiq bosh og‘rig‘i tutadi va bosh aylanadi,nutqi qiyinlashadi.
Ob-havo sharoitning doimo o‘zgarib turuvchi sharoitida tana haroratining o‘zgarmasligini saqlash, inson hayotining asosi bo‘lgan organizmdagi bioximik jarayonlarning normal sharoitini ta’minlash uchun temir yo‘l transporti korxonalarida shamollatish, isitish va havo aylanishi tizimlari qo‘llaniladi.
|
| |