nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu yuzasidan test savollari - Psixologiyasining psixologiyaning boshqa tartnoqlari bilan bog'liqligi

Mavzu yuzasidan test savollari
Pedagogik muloqot ijodiy jarayon bilan qanday bog'liq?
pedagogik muloqot ijodiylik bilan bog'liq emas;
pedagogik muloqot ijodiylikning bir turi;
pedagogik muloqot o'qituvchining muloqotidir;
pedagogik muloqot o'quv jarayonidagi muhim holat.
Kasbiy-pedagogik muloqot texnologiyasi nima?
kasbiy-pedagogik muloqot bosqichi;
pedagogik muloqotdagi nutq qobiliyatlari;
pedagogik muloqot o'zaro harakat sifatida;
yuqoridagi javoblar to'g'ri.
boiuvchi omillardan biri — bu bitta xodimga bir necha boshliqlarning ko'rsatma berishlaridir. Oqibatda xodim kimning ko'rsatmasini bajarishni bilmay qoladi. Opponentlar bu yerda rahbarlardir. Jamoada xodimlar qanchalik kam bo'lsa rahbar ular bilan nizoga bormay ishlay oladi. Jamoa a'zolari ko'p bo'lsa, rahbar faqat sharoitni yaratish bilan bog'liq vazifalarnigina bajaradi. Chunki xodimlar bilan bevosita muloqotda bo'lish imkoniyati bo'lmaydi.
Rahbar qo'l ostidagt o'rinbosarlar qanchalik ko'p bo'lsa, ularning har biri boshliqning ko'ziga kamroq ko'rinishga harakat qiladilar. Chunki rahbar ularni xaotik (tartibsiz) boshqaradi. Ayrim rahbarlar barcha ishni, hatto boshqamvni ham o'rinbosarlariga topshirib qo'yadi. O'zi mas'uliyatdan qochib yuradi. Lekin bunday usulda ish olib borilsa ziddiyallar kelib chiqishi mumkin.
Ziddiyatning kelib chiqishiga sabab bo'luvchi manbalardan biri — boshqaruvda vazifalarning to'g'ri, aniq taqsimlanmaganligidir.
Quyidagi chizmadan boshqaruvdagi sansalorchilikni kuzatish mumkin:
10-jadval
Yuqoridagi chizmadan ko'rinib turibdiki, Yo'lchiyev Tursunovga, Muhiddinov Yo'lchiyevga, Tursunov esa Muhiddinovga ishni topshiradi, o'zlari esa mas'uliyatdan qochadi. Demak, har bir guruhda qanchalik odam kam bo'lsa, boshqaruv shunchalik yaxshi bo'ladi.
Tashkiliy-texnologik va iqtisodiy xizmatlar o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning uchta turini ajratish mumkin:
Tashkiliy-texnologik maqsad ustuvorligi. Masalan, bosh muhandis, direktor o'rinbosari kabi lavozimdagilarda bu ustuvorlik kuchli bo'ladi.
Ustuvorlik iqtisodiy tizimda ham bo'ladi. Chunki barcha tashkilotlar iqtisod asosida ko'riladi. Masalan, artellar, xususiy ishlab chiqarish, kooperativlar.
Tashkiliy-texnologik va iqtisodiy maqsadlar teng huquqli bo'lishi kerak. Agar biri (bosh iqtisodi) ikkinchisi (bosh muhandis) ning ustidan boshliq bo'lib qolsa ziddiyat kelib chiqishi mumkin. Shuning uchun bu lavozimlar teng huquqli bo'lishi maqsadga muvofiqdir.
|
5-sinf ona tili fanidan fonetika bo‘limini o‘qitish o‘qitish bo’yicha dars ishlanma

|
5-sinf ona tili fanidan fonetika bo‘limini o‘qitish o‘qitish bo’yicha dars ishlanma
|
bet | 1/3 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #110091 |
Bog'liq dars ishlanma
5-sinf ona tili fanidan fonetika bo‘limini o‘qitish o‘qitish bo’yicha dars ishlanma
Fan: Ona tili Sinf: - 5 Sana:
Dars mavzusi: Tovush tushishi hodisasi
a) Ta’limiy maqsad :
-o‘quvchilarni quyidagi tushunchalar bilan tanishtirish;
– Tovush haqida tushuncha;
– Tovush tushishi haqida ma’lumotlarga ega bo`lish;
- Tovush tushishi hodisasi haqida ma’lumotga ega bo’lish;
b) Tarbiyaviy maqsad:
– o‘quvchilarni vatanparvarlik va estetik ruhda tarbiyalash;
– jamoa bilan ishlash ko‘nikmasini hosil qilish;
c) Rivojlantiruvchi maqsad:
– o‘rgangan bilim va ko‘nikmalarini umumlashtirib, xulosa chiqara olish;
– chiqarilgan xulosalardan amaliyotda to‘g‘ri foydalana olish.
d) Kasbga yo‘naltiruvchi maqsad:
– o‘quvchilarni kelajakda kerak bo‘ladigan muhim kasblarga yo‘naltirish
Mavzuni o‘rganish jarayonida o‘quvchilar quyidagi bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari kerak.
Bilimlar:
– Tovush haqida tushuncha;
– Tovush tushishi haqida ma’lumotlarga ega bo`lish;
- Tovush tushishi hodisasi haqida ma’lumotga ega bo’lish;
Ko‘nikmalar:
-Tovush tushishini o`rganish;
Malakalar:
–Tovush tushishi hodisasiga namunalar keltirish;
Shakllantirilayotgan kompetensiyalar:
– kommunikativ, axborot bilan ishlash, umummadaniy.
Amalga oshirish usuli:
– guruhlarda va juftliklarda ishlash
III.Darsning uslubi: «aqliy hujum»,»bahs-munozara», «guruhlarda ishlash».
IV.Darsning jihozi:
5-sinf ona tili darsligi, noutbook, plakatlar, tarqatma materiallar, kartochkalar, testlar, texnika vositasi .
1. Dars rejasi:
1) Tashkiliy qism
a) salomlashish, davomatni aniqlash va sinf xonasi tozaligini nazorat qilish;
b) guruhlar va guruh sardorlari bilan tanishish
2) Asosiy qism
a) o‘tilgan mavzuni so‘rash;
b) yangi darsning bayoni;
v) amaliy ish;
3) Xulosa
a) g‘olib guruhni aniqlash
b) faol ishtirok etgan o‘quvchilarni baholash;
v) uyga vazifa
1.Tashkiliy qism 5 daqiqa
2.O`tilgan mavzuni takrorlash 10 daqiqa
3.Yangi mavzu bayoni 15 daqiqa
4.Yangi mavzuni mustahkamlash 10 daqiqa
5.Uyga vazifa. 5 daqiqa
Tashkiliy qism
Salomlashish
Davomotni aniqlash
Navbatchi ishini tekshirish
Siyosiy daqiqa
|
| |
*/4 =]-h O’tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar

|
*/4 =]-h O’tilgan mavzuni mustahkamlash uchun savollar
|
bet | 1/5 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 2,35 Mb. | | #154711 |
Bog'liq 20 информ (2)
-*/4
=]-h
O’TILGAN MAVZUNI MUSTAHKAMLASH UCHUN SAVOLLAR:
BLITS SO’ROV:
1. Image obyekti obyektlar panelining qayerida joylashgan?
2. RGB funksiyasi qanday vazifa bajaradi?
3. Piksellar ilovasida nechta pikselning rangi o‘zgaradi?
4. Koptok ilovasida koptokning holati qaysi o‘zgaruvchilarga qarab aniqlanadi.
5. Koptok ilovasida koptokning harakat tezligi qanday qilib o‘zgartiriladi?
6. Koptok ilovasida koptok harakatining yo‘nalishi qaysi o‘zgaruvchida saqlanadi?
№ 20. MAVZU: CHIZIQLI JADVAL ELEMENTLARI YIG‘INDISINI HISOBLASH LOYIXASI: STRINGGRID KO2
\]’.14MPONENTI.
Reja:
1.StringGrid komponentini qo‘shish (xususiyati, qo‘llash usullari)
2. Amaliy mashg‘ulot.
1.MASHG’ULOTNING MAQSADI: O’quvchilarga Delphi dasturlash tilida chiziqli jadval elementlari yig‘indisini hisoblash loyixasi: stringgrid komponenti haqida bilim (ko’nikma)larni shakllantirish (mustahkamlash).
2.MASHG’ULOTNI O’QITISH NATIJASI: O’quvchilar Delphi dasturlash tilida StringGrid komponentini qo‘shishni, xususiyatini o’zgartirishni, qo‘llash usullarini biladilar.
3.MUSTAQIL ISHLASH UCHUN ADABIYOTLAR: N.Taylaqov, A.Axmedov, M.Paradyeva, A.Abdug’aniyev, U.Mirsanov “Informatika va axborot texnologiyalari” 10-sinf Toshkent -2017 y ( betlar).
4.Интернет сайтлари:4
1. http:// ziyonet.uz Таълим портали
2. http:// txt.uz Компьютер технологияларига оид китоблар.Элетрон кутубхона.
3. http://www.takprosto.cc – Интернет журнал.
4. http://coursera.org – Очиқ курслар.
5. http://groups.ziyonet.uz/uz/group/96 – Информатика билимдонлари.
6. http://library.ziyonet.uz/uz/book/16058 – Информатика ва АТ, У.А.Шодмонов.
O`QUV MASHG’ULOTIDA O’QUV ISHLARNI BAHOLASH MEZONI VA KO’RSATKICHLARI BILAN TANISHTIRISH.
|
| |
Guruhlararo muloqotlar texnologiyasi

Ijtimoiy psixologiyada rasmiy bo'lmagan guruhlar ham mavjud. Bunday guruhdagi kishilar bir-birlari bilan juda uyushgan bo'ladilar. Chunki ularning xarakterlari, qiziqishlari bir-birlariga mos keladi. Bunday norasmiy guruhlar tanaffus paytlarida shakllanadi. 7—8 kishidan iborat uyushma muloqot orqali birlashadi. Natijada norasmiy guruh paydo bo'ladi. Shunday guruhlar bayram konsertlaridan avval, dam olish zonalarida, kechqurun uyda to'planilganda o'z- o'zidan tashkil qilinadi. Insonda hissiy va vaqt imkoniyati chegaralangan. Shuning
uchun kishi faqat 7—8 kishi bilan birgalikda muloqotda bo'la oladi. Shuning uchun katta jamoada rahbar bilan xodimlar o'rtasida ziddiyatlar tez kelib chiqadi. Norasmiy guruh a'zosi rahbardan ham guruh a'zolaridan ham bir xil xatti-harakatni kutsa ziddiyat kelib chiqmaydi. Agar rahbar boshqa talab, guruh a'zolari boshqa talab qo'ysalar nizolar kelib chiqishi, jamoaning ruhiy muhiti buzilishi mumkin. Psixologik tadqiqotlarning ko'rsatishicha, guruh a'zolarining ijobiy munosabati eng yaxshi mukofotdan ham yaxshiroq ekan. Ogohlantirish olganga nisbatan guruh a'zolarining hurmatidan qolish yomonroq. Guruh qanchalik uyushgan bo'lsa, rahbar bilan ziddiyatga borish shunchalik uzoqlashadi. Chunki guruh a'zosini jamoa himoya qiladi. Demak, rahbar alohida odamni emas, balki butun bir guruhni boshqarishi kerak. Guruhning bilimisiz rahbar shu jamoani boshqarishi qiyin bo'ladi. Demak, norasmiy guruhlar doimo rivojlanib, chuqurlashib boraveradi. Chunki uni tug'diradigan sharoitlar — bu kishilarning qiziqishlari, qarashlari, bir- birlarini tushunishlaridir. Guruhda kishilarning madaniyat darajasi bir xil bo'lsa, bunday guruh referent (uyushgan) guruhga aylanib boradi. Referent guruhdagi kishilarda bir-birlariga nisbatan attraksiya, simpatiya tez shakllanadi.
Guruhga yangi kelgan shaxsni guruh yaxshi kutib olmasa, qarashlari to'g'ri kelmasa ziddiyat kelib chiqadi. Muloqotni barqarorlashtirish hisobiga guruhdagi nizolar bartaraf qilinadi. Guruhning o'z qonun-qoidalari mavjud bo'ladi. Guruh a'zolari unga albatta bo'ysunishlari kerak. Aks holda ziddiyat kelib chiqishi mumkin. Guruhdagi me'yor, tartib va qoidalar shaxsning shu guruhda o'z o'rnini topishiga, mavqeni egallashiga yordam beradi. Rahbarlar guruh a'zolarining fikri bilan hisoblashishlari, guruhning fikrini qo'llab-quvvatlashlari lozim. Shundagina jamoada ruhiy muhit yaxshilanadi, ziddiyatlar kamayadi.
|
Maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy qobiliyatini aniqlash

|
Maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy qobiliyatini aniqlash
|
bet | 2/3 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 42,86 Kb. | | #101771 |
Bog'liq Maktab repertuari 2 Vahid
Tashhisning maqsadi bolaning qaysi turiga ko'proq mos kelishi va u qanday tasavvur paydo bo'lganligini aniqlashdir. Bu maxsus testlarni o'tkazadigan psixologlar yordamida amalga oshirilishi mumkin, natijada maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish uchun o'yinlarni tanlash mumkin. Shuningdek, bolaning imkoniyatlarini mustaqil ravishda aniqlash, unga turli tadbirlarni taqdim etish va eng qiziqarli sabablarni kuzatish mumkin. Qanday tasavvur paydo bo'lganini ham belgilab oling, o'yinda xatti-harakat bilan ham mumkin. Yuqori darajadagi hayoliy tasvirlarni ishlash qobiliyatini ko'rsatadi, ularni birlashgan tasvirlar yoki sub'ektlardan kompilyatsiya qilish mumkin. Ammo, boshlang'ich darajasidan qat'iy nazar, tasavvurlar organizmning mushaklari kabi mashq qilinadi - muntazam mashqlar yordamida. Maktabgacha yoshdagi bolalarning musiqiy qobiliyatlari ham mumkin va ularning asl qobiliyatidan qat'i nazar, rivojlantirish kerak.
Yuqori darajadagi maktabgacha tarbiyachilarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirish
Agar chaqaloqlarning ijodiy rivojlanishi ob'ektlarni kuzatish va manipulyatsiyalash orqali sodir bo'lsa, ko'proq kattalar bolalarining rivojlanishi ularning his-tuyg'ularini o'zlari uchun mavjud vositalar orqali etkazish urinishlari orqali amalga oshiriladi. Oddiy qilib aytganda, kuzatish bosqichi asta-sekin harakatga keladi. Shuning uchun rivojlanish usullari va usullari bolani harakatga undashdir. Bu asrning eng yaxshi tomoni shundaki , maktabgacha yoshdagi bolalarning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantiradigan bolalar o'yinlarini uslubiy jihatdan taklif qiladi. Xususan, bolalar uchun foydali teatral doirada darslar bo'ladi, chunki teatr faoliyati turli yo'nalishlarda maktabgacha tarbiyachilarni rivojlantiradi. Bolalar nafaqat topshiriqlarni bajarishni o'rganishadi, teatr tomoshalarida ishtirok etishadi, tasavvurni rivojlanishadi, badiiy ko'rish, asarlarning yaxlitligini idrok etish qobiliyatini, imvoza qobiliyatini rivojlantiradi. Ammo bu asrda ota-onalarning ishtiroki ijodiy qobiliyatlarni rivojlantirish uchun juda muhimdir. Ular bolaning faoliyatiga doirada katta qiziqish bildirishlari va uyda rivojlanayotgan o'yinlarda u bilan o'ynashlari kerak.
|
| |
O'zaro bir-biridan kutish. Shaxs, maqsad, motiv

|
O'zaro bir-biridan kutish. Shaxs, maqsad, motiv
|
bet | 31/36 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 185,38 Kb. | | #143546 |
Bog'liq Psixologiyasining psixologiyaning boshqa tartnoqlari-fayllar.orgO'zaro bir-biridan kutish. Shaxs, maqsad, motiv
Har bir guruh ichidan liderlar (yetakchi) yetilib chiqadi. Rahbar yuqoridan buyruq asosida tasdiqlanadigan administrator (ma'mur) bo'lsa, liderlar norasmiy boshliq hisoblanadi. Guruh a'zolari mana shu norasmiy liderga ergashadi. Shuning uchun jamoaning tayinlangan rahbari jamoa ichidan yetilib chiqqan lider bilan
hamkorlikda ish olib borishi lozim. Bitta guruh ichida bir necha norasmiy liderlar bo'lishi mumkin. Rahbar mana shu liderlar orqali guruh a'zolariga ta'sir qilishi oson bo'ladi. Lider bilan rahbar doimo birgalikda harakat qilishlari yaxshi natijalarga olib keladi. Lekin ayrim hotlarda lider bilan rahbarning hamkorligi qarama-qarshi fikrga aylanishi mumkin. Ular uzoq vaqt do'stona munosabatni amalga oshira olmaydilar. Chunki rahbar doim ham guruhning talabini bajaravermaydi. Yoki aksincha, rahbarning talabini har doim guruh a'zolari bajaravermaydi. Shunda ziddiyatlar kelib chiqadi. Bu nizoni bartaraf qilish uchun yana lider rahbar bilan guruh a'zolarini kelishtirishi kerak. Norasmiy lider guruh a'zolarining qiziqishlarini himoya qilsa, rahbar tashkilotning manfaatini himoya qiladi. Tashkilot manfaati bilan a'zolar manfaati yoki tashkiliy-texnologik va iqtisodiy tizimlar bir-biriga doim ham to'g'ri kelavermaydi. Jamoa a'zolari birgalikda bajarayotgan ishlarini o'zlarining shaxsiy ishlaridek bajarsalargina jamoaning ishi yaxshi samara beradi.
Shaxsda tug'iladigan ziddiyat maqsadga to'g'ri yo'naltirilgan bo'lsa o'z samarasini beradi. Maqsadli ziddiyat bir necha bosqichdan iborat bo'ladi. Birinchi bosqichda ziddiyat shaxsiy maqsad asosida kelib chiqadi. Ikkinchi bosqichda ziddiyatli vaziyatning maqsadini tuzatgan holda ayrim qismlari tahlil qilinadi. Ziddiyatning keltirib chiqaruvchi o'z tashkilotchisi bo'ladi. Ziddiyatda maqsadga yo'naltirilgan xatti-harakatlar tug'iladi. Maqsad ishonchli bo'lmasa u kuchini yo'qotadi. Turli maqsadlar o'zining yutug'i uchun turli usullarni talab qiladi. Shuningdek, ishonchli bo'lmagan maqsad — «deklarativ maqsad»dir. Masalan, bir narsani talab qilib boshqa narsa ko'zda tutiladi. Shaxs nizoni keltirib chiqarayotgan paytda o'zini xuddi boshqalarning manfaatini ko'zlab harakat qilayotgandek ko'rsatadi, aslida esa o'z manfaatini ko'zlaydi. Nizodagi xatti-harakatlar faqat maqsadga qaratilgan bo'lmasdan, realistik tabiatga ega bo'ladi. Intellekt darajasi, ishlab chiqarish muammosi bo'yicha bilim ayni paytdagi ziddiyatni hal qilish uchun vaziyatni to'g'ri ko'rish kafolatini bermaydi. Shaxs ziddiyatga borayotganida anglanmagan motivlar asosida xatti-harakat qilishi mumkin. Demak, shaxs nizo tug'ilayotgan paytda o'zining aniq maqsadiga va anglangan motivlariga ega bo'lishi zarur. Ziddiyatlarni bartaraf qilish uchun o'z shaxsiy manfaatinigina ko'zlamasdan,
butun jamoa manfaatini ko'zlab ish olib borish lozim. Ideal «men»imiz hech qachon real «men»imiz bilan to'g'ri kelavermaydi.
|
| |
+ 
        

+ - Psixologiyasining psixologiyaning boshqa tartnoqlari bilan bog'liqligi

|
Psixologiyasining psixologiyaning boshqa tartnoqlari bilan bog'liqligi
|
bet | 22/36 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 185,38 Kb. | | #143546 |
Bog'liq Psixologiyasining psixologiyaning boshqa tartnoqlari-fayllar.org
A B C D E F
«F» nuqta — xodimni simvollashtiradi (rahbar uning uchun oliy namuna).
«A» nuqta — xodim rahbarga qarshi.
«E» nuqta — rahbarga do'st sifatida qaraydigan xodim, hamfikr.
«D» nuqta — xodim rahbarga to'g'ri munosabatda bo'ladi.
«B» nuqta — rahbarga ochiqdan ochiq qarshi munosabatda bo'ladigan xodim.
«C» nuqta — rahbarga yaqin orada qarshi bo'lib qoladigan xodim. Bu nuqtada o'rtacha xodim turadi (yangi kelgan, rahbarni hali yaxshi bilmaydigan), u keyin yo chapga, yoki o'ngga qarab harakat qiladi.
O'ng tomonda turadigan xodimlar bilan ishlash rahbar uchun albatta oson. Chap tomonda turgan xodimlarni rahbar o'ng tomonga o'tkazishga harakat qilishi kerak. Psixologiya tili bilan aytganda, ularga nisbatan attraksiya (o'ziga jalb qila olish) ni shakllantirish kerak.
Hayotda shunday kishilar borki, ular odamning ko'ngliga tezda yo'l topib, ishlarini bitirgandan so'ng tezda g'oyib bo'ladilar yoki yaxshilikni unutib yuboradilar. Ular boshqalarda o'zlariga nisbatan attraksiyani tez hosil qiladilar. Bunday kishilar muloqot jarayonida attraksiyani shakllantiruvchi maxsus psixologik usullarni mohirona qo'llaydilar.
Attraksiyani shakllantirishning umumiy psixologik mexanizmlari mavjud. Kishilar bilan endigina tanishib suhbatlashgandan so'ng ajrashib ketsak-da, ular haqida bizda iliq taassurot qoladi, bu taassurot salbiy bo'lishi ham mumkin. Biz ayrim paytda ish bilan juda band bo'lib o'tirganimizda kotibaning kirib nimalarni gapirganini anglamaymiz. Biz uning ovozni eshitish a'zosi orqaii eshitamiz, lekin anglamaymiz. Chunki undan biz hissiy quwat olmaymiz. Bizning qulog'imizga bizga yoqadigan so'z eshitilsa, keyin biz uni anglaymiz. Demak, kelayotgan ta'sirlar bizda hissiy munosabatni uyg'otsa bizda attraksiya paydo bo'ladi.
«Ism» usuli — bizga o'z ismimiz bilan murojaat qilinsa juda yoqadi. Fuqaro, o'rtoq deb aytgandan ko'ra ismning aytilishi kayfiyat ko'tarilishiga olib keladi. Mashhur amerikalik psixolog Deyl Karnegi fikricha, odamning ismi uning uchun eng yaxshi musiqa vazifasini o'taydi.
«Ism» usulining psixologik mexanizmi quyidagicha:
—ism va shaxs bir-biridan ajralmaydi. Inson tug'ilgandan boshlab uning ismi u bilan yonma-yon turadi;
—ism bilan murojaat qilish kishida unga nisbatan e'tiborning mavjudligini bildiradi;
shaxsga nisbatan diqqatli bo'lish, shaxsni tasdiqlash demakdir;
agar shaxs o'zining shaxs ekanligini anglasa, unda qoniqish hissi paydo bo'ladi;
—qoniqish hissi doimo ijobiy kechinmalarni keltirib chiqaradi;
—kishi doimo ijobiy hislar paydo bo'lishiga harakat qiladi;
agar hech kim bizda ijobiy hislarni qo'zg'ata olmasa, attraksiyani vujudga keltirishga harakat qilinadi. (Panasyuk A. Yu. 45-b.)
«ISM» USULINING TA'SIR QILISH MEXANIZMLARI
|
| |
-mavzu: Onalar - uyimiz charog‘boni (8 mart – Xotin-qizlar kuni munosabati bilan)

|
-mavzu: Onalar - uyimiz charog‘boni (8 mart – Xotin-qizlar kuni munosabati bilan)
|
bet | 37/55 | Sana | 11.10.2024 | Hajmi | 12,48 Mb. | | #274567 |
Bog'liq 2-sinf sinf soati ish reja va konspekti 2024 — 1-CHORAK22-mavzu: Onalar - uyimiz charog‘boni (8 mart – Xotin-qizlar kuni munosabati bilan).
I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarga aziz onajonlarimiz va opa-singillarimizga hurmat va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish tuyg‘ularini singdirish orqali ularni “Ayolga e’tibor – kelajakka e’tibor”, “Ayol baxtli bo‘lsa, jamiyat ham baxtli bo‘ladi” degan g‘oyalarga sadoqat ruhida tarbiyalash.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo‘layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o‘zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo‘lish, badiiy va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
“Onajonim” she’ri. Mahmudjon Dadaboyev
Onajonim , mehribonim
Men gul bo‘lsam, siz bog‘bonim.
Ko‘zim ochib sizni ko‘rdim,
Siz tugayli inson bo‘ldim.
Duo qiling tezroq o‘say,
Tinchlik uchun, hissa qo‘shay.
“Siz kulsangiz” Umida Abduazimova
Siz kulsangiz onajon, olam kuladi.
Akam, ukam-u tajang , qalam kuladi.
Oy, quyoshni chizamiz,sizga o‘xshatib,
Yoshingizni yozamiz, Yuzga o‘xshatib.
Rivoyat : Quyoshdan so‘rashibdi:
Sening haroratingdan zo‘rroq harorat bormi? -Bor,-javob beribdi quyosh.- “Ona mehri mening taftimdan kuchliroq”.
Turli kasbdagi ayollarning tasvirlari namoyish etiladi va ularning mehnatini qadrlashga o‘rgatiladi.
Tasavvur qiling , agar bir necha kun onangiz uyda bo‘lmasalar qanday holat yuzaga keladi ? Bu holatni bolalar rasmda yoki so‘z bilan ifoda etib berishadi. Onalar haqidagi maqollar guruhlarda birma –bir aytib o‘tiladi.
|
| |
-bit protsessorlar - Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby

|
Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby
|
bet | 16/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilari64-bit protsessorlar
Bir nechta mikroarxitekturalarni o'z ichiga oladi:
NetBurst
IntelCore
Intel Atom
Nehalem
Qumli ko'prik
Ayvi ko'prigi
Haswell
Brodvell
Skylake
Kaby ko'li
Intel 2004 yilda 64 bitli protsessorlarni ishlab chiqarishni boshladi va 2005 yilda keng foydalanish uchun mo'ljallangan Pentium 4D chiqarildi. Uni ishlab chiqarishda 90 nm jarayon ishlatilgan va chastotasi 2,66 gigagertsli edi. Keyingi rivojlanish 3,46 va 3,73 gigagertsli chastotali 955 EE va 965 EE modellarini o'z ichiga oladi.
IntelCore 65 nanometrli protsessorlarni o'z ichiga oladi. Ular birinchi marta 2006 yilda taqdim etilgan va turli kesh o'lchamlari va avtobus chastotalari bilan 1,86 gigagertsdan 3,33 gigagertsgacha bo'lgan chastotalarga ega.
IntelAtom seriyasi 2008 yildan beri ishlab chiqariladi va 45 nm texnologik jarayon yordamida ishlab chiqariladi. U 800 MGts dan 2,13 GGts gacha chastotaga ega. Netbuklar ishlab chiqarishda ishlatiladigan juda oddiy va arzon protsessorlar.
Nehalem seriyasi 2010 yilda xaridorlarga taqdim etilgan. Seriyali protsessorlar 1,07 gigagertsdan 3,6 gigagertsgacha o'zgarib turadi va 2, 4 va 6 yadroli protsessorlarni o'z ichiga oladi.
SandyBridge va IvyBridge 2011 yildan beri mavjud bo'lib, 1 yadrodan 15 yadroligacha bo'lgan 1,6 gigagertsdan 3,6 gigagertsgacha chastotali modellarni o'z ichiga oladi.
Haswell, Broadwell, Skylake va Kaby Lake 3 gigagertsdan 4,4 gigagertsgacha chastotali 2, 4 va 6 yadroli modellarni o'z ichiga oladi.
|
| |
Birinchi avlod chiplari - Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby

|
Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby
|
bet | 6/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilariBirinchi avlod chiplari
Ushbu platformadagi eng arzon protsessor mahsulotlari Celeron G1101 (2,27 GHz), Pentium G6950 (2,8 GHz) va Pentium G6990 (2,9 GGts) edi. Ularning barchasida faqat 2 yadro bor edi. O'rta darajadagi echimlar o'rnini 5XX (2 yadro / 4 mantiqiy ma'lumotlarni qayta ishlash oqimi) belgisi bilan "Kor Ay3" egalladi. "Kor Ay5" 6XX deb belgilangan (ularning parametrlari "Kor Ay3" bilan bir xil, lekin chastotalar yuqoriroq) va 4 haqiqiy yadroli 7XX bir qadam yuqoriroq edi. Eng samarali kompyuter tizimlari "Kor Ay7" bazasida yig'ilgan. Ularning modellari 8XX deb belgilandi. Bu holatda eng tezkor chip 875K deb belgilangan. Qulflanmagan multiplikator tufayli bir xil narxni haddan tashqari oshirib yuborish mumkin edi, u mos keladigan narxga ega edi. Shunga ko'ra, ishlashning ta'sirchan o'sishiga erishish mumkin edi. Aytgancha, CPU modelining belgilanishida "K" prefiksining mavjudligi multiplikatorning qulfdan chiqarilganligini va bu modelni overclock qilish mumkinligini anglatardi. Xo'sh, energiya tejovchi chiplarni belgilashda "S" prefiksi qo'shildi.
"Qumli ko'prik" arxitekturasini rejalashtirilgan rekonstruksiya qilish
Cor arxitekturasiga asoslangan chiplarning birinchi avlodi 2010 yilda Sandy Bridge kod nomidagi yechimlar bilan almashtirildi. Ularning asosiy "chiplari" shimoliy ko'prik va o'rnatilgan grafik tezlatgichni kremniy protsessorining silikon matritsasiga o'tkazish edi. Eng ko'p byudjet echimlarining o'rnini G4XX va G5XX seriyali Celerons egalladi. Birinchi holda, L3 keshi kesilgan va faqat bitta yadro mavjud edi. Ikkinchi seriya, o'z navbatida, bir vaqtning o'zida ikkita hisoblash blokiga ega bo'lishi bilan maqtanishi mumkin edi. G6XX va G8XX ning Pentiumlari bir qadam yuqoriroq. Bunday holda, ishlashdagi farq yuqori chastotalar bilan ta'minlandi. G8XX ushbu muhim xususiyat tufayli oxirgi foydalanuvchining ko'ziga afzalroq ko'rindi. Kor Ay3 liniyasi 21XX modellari bilan ifodalangan (2 raqami chip Kor arxitekturasining ikkinchi avlodiga tegishli ekanligini ko'rsatadi). Ulardan ba'zilarining oxirida "T" bor edi - unumdorligi pasaygan energiyani tejaydigan echimlar.
O'z navbatida, Kor Ay5 yechimlari 23XX, 24XX va 25XX deb belgilandi. Model belgisi qanchalik baland bo'lsa, CPU ishlash darajasi shunchalik yuqori bo'ladi. Oxirida "T" eng energiya tejamkor yechim hisoblanadi. Agar ismning oxiriga "S" harfi qo'shilsa - "T" o'rtasida quvvat sarfi bo'yicha oraliq versiya - chipning versiyasi va standart kristal. "P" indeksi - chipda grafik tezlatgich o'chirilgan. Xo'sh, "K" harfi bo'lgan chiplar qulflanmagan multiplikatorga ega edi. Ushbu belgi ushbu arxitekturaning 3-avlodi uchun ham tegishli.
|
| |
To'rtinchi fakt: ishlash chastotasi

|
To'rtinchi fakt: ishlash chastotasi
|
bet | 2/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilariTo'rtinchi fakt: ishlash chastotasi
|
|
Core i7-7700K uchun rasmiy chastota rekordi 7383 MGts ni tashkil qiladi. Aytgancha, rus jamoasi tomonidan ASUS Maximus IX Apex anakartiga o'rnatilgan.
|
Oldingi avlod protsessorlari bilan taqqoslaganda, yangi kristallarning chastotasi o'rtacha 200-300 MGts ga oshdi. Shu bilan birga, modellarning TDP ko'rsatkichi bir xil bo'lib qoldi. Ya'ni, xuddi shu 90 Vt bilan, yangi Core i7-7700K barni 4,5 gigagertsli chastotada oladi, i7-6700K esa atigi 4,2 gigagertsgacha ko'tarildi.
Bundan tashqari, protsessorlar ham yaxshi overclock qilingan. Agar Skylake-dan o'rtacha 4,4-4,5 gigagertsli chastotani siqib chiqarish mumkin bo'lsa, Kaby ko'li uchun 4,8 gigagertsli norma hisoblanadi va vaziyatlarning yaxshi kombinatsiyasi bilan 5 gigagertsli chastota hisoblanadi. Va ha, endi biz an'anaviy havo sovutgichlari ostida ishlash haqida gapiramiz.
Shuni ham ta'kidlaymizki, avvalgidek, barcha Intel Core va Pentium kristallari avtobus orqali overclock qilinishi mumkin va "K" indeksli modellar ham multiplikator tomonidan boshqariladi. Aytgancha, qulfdan chiqarilgan kristallar endi nafaqat Core i5 va Core i7 seriyalarida, balki Core i3-da ham mavjud. Va oila Pentium, eng arzon Kaby Lake, endi Hyper-Threading-ni qo'llab-quvvatlaydi.
Beshinchi fakt: o'rnatilgan yadro
Kaby ko'lida va o'rnatilgan grafikada qoldi. Agar ilgari bu Intel HD Graphics 530 bo'lsa, hozir shunday HD Grafika 630 ... Evolyutsiya? Undan uzoqda, bortda 1150 MGts chastotali bir xil 24 birlik mavjud. Sarlavhadagi yangi raqam yangilangan media dvigateli tufayli ro'yxatga olindi Tez sinxronlash... Endi u H.265 va VP.9 videolarini tezda dekodlashi mumkin. Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, agar siz 4K filmlarni yaxshi biluvchi bo'lsangiz yoki ushbu ruxsatda translatsiya qilmoqchi bo'lsangiz, bilingki, Kaby Lake bilan protsessor endi 100% yuklanmaydi.
Grafikaning o'zi ishlashiga kelsak, bu haqda shikoyat qilish gunohdir. U Windows-ni muammosiz chizish bilan shug'ullanadi va bonus sifatida u juda talabchan o'yinchoqlarni ham tortadi. Siz qishloqqa ham borishingiz mumkin Rim dunyosi quradi va qamoqxona quradi Qamoqxona arxitektori o'sadi va hatto ichida DOTA 2 haydash. Ikkinchisi Full HD formatida va o'rtacha sozlamalarda juda yaxshi 62 kadr / s ishlab chiqaradi.
|
| |
Yangi, yanada progressiv texnologik jarayonning paydo bo'lishi

|
Yangi, yanada progressiv texnologik jarayonning paydo bo'lishi
|
bet | 7/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilariYangi, yanada progressiv texnologik jarayonning paydo bo'lishi
2013 yilda ushbu arxitektura asosidagi 3-avlod protsessorlari chiqarildi. Uning asosiy innovatsiyasi yangilangan texnik jarayondir. Qolganlari uchun ularga hech qanday muhim yangiliklar kiritilmagan. Ular oldingi avlod protsessorlari bilan jismonan mos edi va bir xil anakartlarga sig'ishi mumkin edi. Ularning belgilash tuzilishi bir xil bo'lib qoldi. Celerons G12XX, Pentiums esa G22XX deb belgilandi. Faqat boshida "2" o'rniga allaqachon "3" edi, bu 3-avlodga tegishli ekanligini ko'rsatdi. Kor Ay3 liniyasi 32XX indeksiga ega edi. Keyinchalik rivojlangan "Kor Ay5" 33XX, 34XX va 35XX deb belgilandi. Xo'sh, "Kor Ay7" flagman echimlari 37XX deb belgilangan.
"Kor" arxitekturasining to'rtinchi tahriri
Keyingi bosqich Cor arxitekturasiga asoslangan Intel protsessorlarining 4-avlodi bo'ldi. Bu holatda belgi quyidagicha edi:
Celerons ekonom klass protsessorlari G18XX deb belgilandi.
Pentiums G32XX va G34XX indekslariga ega edi.
"Kor Ay3" ga quyidagi belgilar berildi - 41XX va 43XX.
“Kor Ay5” 44XX, 45XX va 46XX qisqartmalari bilan tan olinishi mumkin edi.
Xo'sh, "Kor Ay7" belgisi uchun 47XX ajratilgan.
Beshinchi avlod chiplari
ushbu arxitekturaga asoslanib, u asosan mobil qurilmalarda foydalanishga qaratilgan edi. Ish stoli kompyuterlari uchun faqat Ay 5 va Ay 7 liniyalarining chiplari chiqarildi. Va faqat juda cheklangan miqdordagi modellar. Ulardan birinchisi 56XX, ikkinchisi esa 57XX deb belgilangan.
Eng so'nggi va istiqbolli echimlar
Intel protsessorlarining 6-avlodi 2015 yilning kuzida debyut qildi. Bu hozirgi vaqtda eng zamonaviy protsessor arxitekturasidir. Kirish darajasidagi chiplar bu holda G39XX ("Celeron"), G44XX va G45XX (Pentiumlar shunday etiketlanadi) sifatida belgilanadi. Kor Ay3 protsessorlari 61XX va 63XX deb belgilangan. O'z navbatida, "Kor Ay5" - 64XX, 65XX va 66XX. Xo'sh, flagman echimlarni belgilash uchun faqat 67XX belgisi ajratilgan. Intel protsessorlarining yangi avlodi faqat hayot aylanishining boshida va bunday chiplar uzoq vaqt davomida dolzarb bo'lib qoladi.
|
| |
Yangi harf indekslari - Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby

|
Intel Yadro arxitektura bo'yicha Kaby
|
bet | 9/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilariYangi harf indekslari
An'anaga ko'ra, barcha Intel Core protsessorlari uchta qatorga bo'lingan:
Intel Core i3
Intel Core i5
Intel Core i7
Intelning rasmiy pozitsiyasi (kompaniya vakillari nima uchun Core i7 orasida ikki yadroli va to'rt yadroli modellar borligi haqidagi savolga javob berishda odatda ovoz berishadi) protsessorning umumiy ishlash darajasidan kelib chiqqan holda u yoki bu qatorga tayinlanganligidir. Biroq, ko'p hollarda, turli xil chiziqlardagi protsessorlar o'rtasida me'moriy farqlar mavjud.
Ammo Sandy Bridge-da protsessorlarning yana bir bo'limi paydo bo'ldi va Ivy Bridge-da energiya samaradorligi darajasiga qarab mobil va ultramobil echimlarga protsessorlarning yana bir bo'limi to'ldi. Bundan tashqari, bugungi kunda aynan shu tasnif asosiy hisoblanadi: mobil va ultramobil liniyalari juda boshqacha ishlash darajasiga ega o'zlarining Core i3 / i5 / i7 ga ega. Haswellda, bir tomondan, bo'linish chuqurlashdi, ikkinchidan, ular indekslarni takrorlash orqali hukmdorni yanada nozikroq qilishga harakat qilishdi. Bundan tashqari, nihoyat yana bir sinf shakllandi - Y indeksli ultramobil protsessorlar.Ultramobil va mobil echimlar hali ham U va M harflari bilan belgilangan.
Shunday qilib, chalkashmaslik uchun, keling, to'rtinchi avlod Intel Core mobil protsessorlarining zamonaviy qatorida qanday harf indekslari qo'llanilishini tahlil qilaylik:
M - mobil protsessor (TDP 37-57 Vt);
U - ultra mobil protsessor (TDP 15-28 Vt);
Y - juda kam iste'molga ega protsessor (TDP 11,5 Vt);
Q - to'rt yadroli protsessor;
X - ekstremal protsessor (yuqori yechim);
H - BGA1364 qadoqlash uchun protsessor.
Biz allaqachon TDP (termal paket) haqida gapirganimiz sababli, biz bu haqda biroz batafsilroq to'xtalamiz. Shuni yodda tutish kerakki, zamonaviy Intel protsessorlarida TDP "maksimal" emas, balki "nominal", ya'ni nominal chastotada ishlaganda va Turbo Boost yoqilganda haqiqiy vazifalardagi yukdan kelib chiqqan holda hisoblanadi. chastota ko'tariladi, issiqlik tarqalishi e'lon qilingan nominal termal paketdan tashqariga chiqadi - buning uchun alohida TDP mavjud. TDP minimal chastotada ishlaganda ham aniqlanadi. Shunday qilib, uchta TDP mavjud. Ushbu maqolada jadvallar nominal TDP qiymatidan foydalanadi.
Mobil to'rt yadroli Core i7 protsessorlari uchun standart nominal TDP 47 Vt, ikki yadroli protsessorlar uchun - 37 Vt;
Nomdagi X harfi termal paketni 47 dan 57 Vt gacha ko'taradi (hozirda bozorda faqat bitta protsessor mavjud - 4930MX);
U-Series Ultra mobil protsessorlari uchun standart TDP - 15W;
Y seriyali protsessorlar uchun standart TDP 11,5 Vt;
|
| |
Oltinchi fakt: chipsetlar

|
Oltinchi fakt: chipsetlar
|
bet | 3/16 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #253407 |
Bog'liq Zamonaviy Intel protsessorlarining chiziqlari va belgilariOltinchi fakt: chipsetlar
Kaby Lake bilan bir qatorda Intel 200-seriyali yangi chipsetlarni ham taqdim etdi. Biroq, protsessorlarda bo'lgani kabi, ularda ham kam o'zgarishlar mavjud. Eski modellar Z270 qo'shimcha to'rtta PCIe qatoriga ega bo'lib, anakart ishlab chiqaruvchilari qo'shimcha USB yoki M.2 portlarini ulashlari mumkin. Ochig'ini aytganda, ro'yxat ayniqsa qiziq emas, ammo tanqislik ma'lum darajada anakart ishlab chiqaruvchilari tomonidan qoplanadi.
Shunday qilib, masalan, yuqori darajadagi ASUS Apex anakartlari DIMM.2 texnologiyasiga ega, bu sizga ikkita M.2 drayverini RAM uchun slotga o'rnatish imkonini beradi. Maximus IX Formula sinovimizga esa quvvat zanjirlaridan issiqlikni olib tashlash uchun maxsus "tomchi" ni osongina ulashingiz mumkin.
Biroq, agar ushbu yangi mahsulotlarning hech biri sizga yoqmasa, bizda yoqimli fakt mavjud. Ular allaqachon tanish bo'lgan LGA 1151-ni qoldirib, Kaby Lake uchun rozetkani o'zgartirmadilar. Ya'ni, yangi protsessorlar eski Z170 Express anakartlarida yaxshi ishlaydi, ammo Skylake Z270-da o'zini yaxshi his qiladi.
Ettinchi fakt: ishlash
Test natijalari
|
Markaziy protsessor
|
Intel Core i7-7700K
|
Intel Core i7-6700K
|
Cinebench R15
|
Bir yadro
|
196
|
175
|
Barcha yadrolar
|
988
|
897
|
Multiplikator
|
5,05
|
5,11
|
WinRar (KB/s)
|
Bir yadro
|
2061
|
1946
|
Barcha yadrolar
|
11258
|
10711
|
|
|
| |
1. Axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar. Tahdid turlari - bet 10

5. Ijtimoiy tahsil - jinoyatchilar parollarini yoki boshqa g'amxo'rlik qiladigan ma'lumotlarni aytishga makul
bo'lishi mumkin.
6. Xiroydir - xiroydir dastur tarmoqlarni zararli bo'lishi yoki ma'lumotlarni o'chirish bo'lishi mumkin.
7. Phishing - jinoyatchilar o'xshash rasmiy manba bo'lish va g'amxo'rlik qiladigan ma'lumotlarni aytishga yoki
xiroydir dastur yuklashga makul bo'lishi mumkin.
8. O'rtasida odam hujumi - ikki taraf o'rtasida ma'lumot almashinuvini jinoyatchilar o'chirib, ma'lumotlarni
o'chirishi yoki tahrirlashi mumkin.
9. Hizmatni to'xtatish (DoS) hujumlari - jinoyatchilar tarmoqni yoki tarmoqni maksimal darajada yuklab,
foydalanuvchilar uchun mavjud bo'lmasligi mumkin.
10. Xizmat To'xtatish (DDoS) hujumlari - bir nechta tarmoqlar ishlatilganda, maksadli tarmoqni yoki tarmoqni
yuklab bo'lgan DoS hujumidir.
Bu zaifliklar va tahdidlar uchun xavfsizlik tedbirlarini amalga oshirish va hujum riskini kamaytirish uchun muhimdir.
Tarmoq (asosan lan) quyidagi asosiy tarkibiy va funktsional elementlardan iborat:
Ø
ishchi stantsiyalar;
Ø
serverlar;
Ø
tarmoqlararo aloqa tugunlari (shlyuzlar, ko'priklar, routerlar);
Ø
aloqa kanallari.
I
Zaiflik skanerlaridan foydalanish

·
Bir nechta standart usullar mavjud. Bularga elektron pochta yoki ijtimoiy media xabarlaridagi zararli
saytlarga havolalar, zararlangan saytga tashrif buyurish va kompyuteringizda virusli USB diskdan
foydalanish kiradi.
·
Operatsion tizim va ilovalardagi zaifliklar tajovuzkorlarga zararli dasturlarni kompyuterlarga o'rnatish
imkonini beradi. Shuning uchun, infektsiya xavfini kamaytirish uchun xavfsizlik yangilanishlarini ular
paydo bo'lishi bilanoq o'rnatish juda muhimdir.
Ko'pgina antiviruslar bozorda uzoq vaqt davomida mavjud bo'lganligi sababli, ba'zi foydalanuvchilar antivirus
himoyasi amalda bir xil va zararli dasturlarni aniqlash qobiliyatiga ega deb hisoblashlari mumkin. Bunday
foydalanuvchilar antivirus mahsulotini nisbatan ahamiyatsiz mezonlar asosida, masalan, chiroyli dizayn yoki
jozibali reklama asosida tanlashlari mumkin. Ko'pgina antivirus dasturlari haqiqatan ham uzoq vaqtdan beri
mavjud bo'lsa-da, so'nggi yillarda kompyuterlar va boshqa qurilmalarga hujum qiladigan tahdidlar soni va
diapazoni sezilarli darajada o'zgardi. Kompyuterni samarali himoya qilish antivirus sotuvchisining yangi
ehtiyojlarga moslashish qobiliyatiga bog'liq. Zararli dasturlarni aniqlash va ulardan himoya qilish samaradorligini
baholashda antiviruslar o'rtasida sezilarli farqlar aniqlanadi.
28. Tahdidlarni aniqlashdagi ekspert xizmatlari va ularning imkoniyatlari.
An'anaga ko'ra, xalqaro yoki milliy xakerlik guruhlari tahdidlarning asosiy manbai hisoblanadi. Biroq, amalda vaziyat
boshqacha, ko'pincha jinoiy guruhlar yoki xorijiy texnik razvedka xizmatlari birinchi o'ringa chiqadi. Mutaxassislar
uchta manba guruhini ajratib ko'rsatishadi:
● Antropogen (ichki va tashqi)
● Texnogen (inson tomonidan yaratilgan)
● Tabiiy
Antropogen tahdid manbalari: Axborot xavfsizligiga tahdidlarning antropogen manbalari fuqarolar yoki tashkilotlar
bo'lib, ularning tasodifiy yoki qasddan harakatlari yoki harakatsizligi axborot xavfsizligi xavflarini amalga oshirishga
olib keladi, hodisalarning 95% gacha ular bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Tadqiqotlarga ko'ra, malumotlarning chiqib
ketishi 80% i ichki tahdid va insayderlardan kelib chiqiadi .
Texnogen tahdidlar: Texnogen tahdidlarni oldindan aytish qiyinroq, ammo oldini olish osonroq. Bularga ichki va
tashqi texnik vositalar kiradi:
Ichki manbalar:
● sertifikatlanmagan va litsenziyalanmagan dasturiy ta'minot;
● xakerlarga ma'lum bo'lgan kamchiliklari yoki e'lon qilinmagan imkoniyatlari bilan litsenziyalangan dasturiy
ta'minot;
● monitoring imkoniyatlari zaif bo'lgan axborot tarmoqlari faoliyatini monitoring qilish vositalari, ularning
signallariga o'z vaqtida va aniq javob berishdan bosh tortish;
● binolar va xodimlarni nazorat qilishning sifatsiz vositalari;
● noto'g'ri yoki past sifatli uskunalar.
Tashqi manbalar:
● ulanish kanallari;
● muhandislik-texnik tarmoqlar;
● Internet provayderlari va bulutli texnologiya provayderlari.
shchi stantsiyalar - 1. Axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar. Tahdid turlari

shchi stantsiyalar - tarmoqlarning foydaluvchanligi eng maqbul tarkibiy qismlari hisoblanadi va ular orqali
ruxsatsiz xatti-harakatlarni amalga oshirish uchun eng ko'p urinishlar amalga oshirilishi mumkin.Ish stantsiyalaridan
axborotni qayta ishlash jarayonlarini boshqarish, dasturlarni ishga tushirish, ma'lumotlarni kiritish va sozlash, ish
stantsiyalarining disklarida muhim ma'lumotlar va qayta ishlash dasturlari joylashtirilishi mumkin. Ishchi stantsiyalar
video monitorlari va bosma qurilmalarida turli funktsiyalarni bajaradigan va tizim resurslariga kirish uchun turli
vakolatlarga ega bo'lgan foydalanuvchilar ishi davomida ma'lumotlarni ko'rsatadi.
Serverlar va aloqa uskunalari maxsus himoyaga muhtoj, chunki ular tajovuzkorlar nuqtai nazari bo'yicha eng samarali hisoblanadi. Ø Birichidan katta hajmdagi axborot konsentratorlari sifatida,
Ø Ikkinchidan tarmoqning turli qismlarida almashinuv protokollarini muvofiqlashtirishda ma'lumotlarning
konvertatsiya qilinadigan elementlari (ehtimol ochiq, shifrlanmagan taqdimot shakli orqali) sifatida.
Aloqa kanallari, nazoratsiz yoki kam nazorat qilinadigan hudud orqali katta bo'shliqqa qarab, imkoniyatni taqdim
etadi. Zamonaviy ATning dastlabki berilgan xususiyatlariga ko'ra, turli xil tahdid turlari mavjud. Ularga qanday qilib
to'g'ridan-to'g'ri ulanish mumkin, ma'lumotlarni uzatish jarayoniga aralashish. Zamonaviy ATlarning yuqorida aytib
o'tilgan xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, turli xil tahdidlarning sezilarli soni mavjud.
Tashkilotdagi ma'lumotlarni sifatli himoya qilishda zaifliklarni boshqarishning muvofiqlashtirilgan dasturiga ega
bo'lish kerak. Ushbu qismlarsiz, korxonada kiberxavfsizlikni ta'minlash bo'yicha hech qanday tavsiyalar mavjud
emas. Internet Security Center (CIS) tashkiloti, masalan, CIS Controls tavsiyalarida zaifliklarni boshqarish dasturini
uchinchi o'ringa qo'yadi. Zaifliklarni to'g'ri boshqarishni ta'minlashning besh bosqichi taklif etiladi.
24. Tarmoq zaifliklarini skanerlash vositalari.
Tarmoq xavfsizligini baholash lozim bo'lgan mutaxassislar uchun mo'ljallangan, tijoriy va bepul ko'plab vositalar
mavjud. Murakkablik, ishonish mumkin bo'lgan muayyan ish uchun to'g'ri vositani tanlay bilish kerak. Qidiruvni
qisqartirish maqsadida tarmoq xavfsizligi darajasini tahlil qilishda ommaviy vositalar taklif etiladi.
Tarmoq xavfsizligini baholashning to'rtta asosiy bosqichi mavjud:
● ma'lumotlarni to'plash ● bog'lash ● Baholash ● Kirishish Tarmoq xavfsizligini baholash jarayoni
Ma'lumotlarni yig'ish bosqichida Internet Control Message Protocol (ICMP) yoki TCP protokollari yordamida real
vaqt rejimida skanerlash orqali tarmoq qurilmalarini qidirish amalga oshiriladi.
Bog'lash va baholash bosqichlarida xizmat yoki dastur ishlaydigan maxsus mashina aniqlanadi va potentsial zaif
joylar baholanadi.
Kirishish bosqichida tizimga imtiyozli kirish uchun bir yoki bir nechta
zaifliklardan foydalaniladi
, so'ngra ushbu
kompyuterda yoki butun tarmoq yoki domenda vakolatlar kengaytiriladi.
Tahdidlarni tahlil qilish uchun asosiy SOC elementlari

● Minimal (HMM1 - Minimal) - tahlilchilar muntazam ravishda IT infratuzilmasidan ma'lumotlarni yig'adilar
va kiber razvedka ma'lumotlaridan foydalanadilar.
● Protsessual (HMM2 - Protsessual) - Tashkilot standart proaktiv tahdidlarni skanerlashdan foydalanadi. Ushbu
darajada axborot xavfsizligi bo'yicha mutaxassislar katta hajmdagi ma'lumotlarni to'playdi va tahlil qiladi,
lekin tahdidlarni qidirish uchun o'z tartiblarini ishlab chiqmaydi.
● Innovatsion (HMM3 - Innovatsion) - mutaxassislar katta hajmdagi ma'lumotlarni to'playdi va tahlil qiladi,
tahdidlarni qidirishning o'z
usullarini ishlab chiqadi, ularni muntazam ravishda amalga oshiradi va ishlatadi.
● Advanced (HMM4 - Leading) - mutaxassislar nafaqat tahdidlarni qidirish va tahlil qilish usullarini ishlab
chiqadilar, balki ularni avtomatlashtiradilar. Bu ko'proq tahdidlarni aniqlash imkonini beradi va tahlilchilar
ularni aniqlash va butun tashkilotni himoya qilishni yaxshilashga e'tibor qaratishlari mumkin.
Ovchilik etukligi modeli HMM0 (eng kam qobiliyat) dan HMM4 (eng ko'p) gacha bo'lgan beshta tashkiliy ov
qobiliyatini tavsiflaydi. Keling, har bir darajani batafsil ko'rib chiqaylik.
Axborot xavfsizligiga tahdidlarni baholash tartibi

d) axborot xavfsizligiga tahdidlarni amalga oshirish (tushish) usullarini baholash;
e) axborot xavfsizligiga tahdidlarni amalga oshirish (mavjud bo'lish) imkoniyatlarini baholash va axborot
xavfsizligiga tahdidlarning
dolzarbligini aniqlash;
f) tizimlar va tarmoqlarda axborot xavfsizligiga tahdidlarni amalga oshirish stsenariylarini baholash.
29. Xavfsizlik tahlili. Xavfli ma’lumotlar oqimi.
Tahdid manbalari:
An'anaga ko'ra, xalqaro yoki milliy xakerlik guruhlari tahdidlarning asosiy manbai hisoblanadi. Biroq,
amalda vaziyat boshqacha, ko'pincha jinoiy guruhlar yoki xorijiy texnik razvedka xizmatlari birinchi o'ringa
chiqadi. Mutaxassislar uchta manba guruhini ajratib ko'rsatishadi:
· antropogen (ichki va tashqi)
· texnogen (inson tomonidan yaratilgan)
· tabiiy
Antropogen tahdidlar:
Axborot xavfsizligiga tahdidlarning antropogen manbalari fuqarolar yoki tashkilotlar bo'lib, ularning
tasodifiy yoki qasddan harakatlari yoki harakatsizligi axborot xavfsizligi xavflarini amalga oshirishga olib keladi,
hodisalarning 95% gacha ular bilan bog'liq bo'lishi mumkin. Tadqiqotlarga ko'ra, malumotlarning chiqib ketishi
80% i ichki tahdid va insayderlardan kelib chiqiadi.
Agar xodimlar tomonidan boshlangan xavflar oldindan aytib bo'ladigan bo'lsa va aniq dasturiy ta'minot va
apparat vositalari bilan bartaraf etilishi mumkin bo'lsa, tashqi manbalar oldindan aytib bo'lmaydigan bo'lsa, ular
quyidagilarni o'z ichiga oladi:
·
xakerlar;
· raqobatchilar;
·
jinoiy tuzilmalar;
· vijdonsiz etkazib beruvchilar va pudratchilar;
·
konsalting, baholash kompaniyalari, autsorsing xizmatlarini ko'rsatadigan
boshqa biznes tuzilmalari;
·
bulutli xizmat ko'rsatuvchi provayderlar, shu bilan birga ularning infratuzilmasiga xakerlik hujumi bir
vaqtning o'zida mijozlarga hujumga aylanadi;
·
inspektsiya tashkilotlari, Federal soliq xizmati va huquqni muhofaza qilish organlari.
HMM2 - protsessual - 1. Axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar. Tahdid turlari

Odatda mavjud bo'lgan protseduralarning aksariyati qaysidir ma'noda eng kam chastotali tahlilga tayanadi (baribir,
ushbu yozuvda). Ushbu usul faqat turli xil xostlardan ma'lumotlar mavjud bo'lganda samarali bo'ladi. Shuning uchun,
HMM2 tashkilotlari odatda korxona bo'ylab katta (ba'zan juda katta) ma'lumotlarni to'playdi.
HMM2 - faol ovchilik dasturlariga ega bo'lgan tashkilotlar orasida eng keng tarqalgan qobiliyat darajasi.
HMM3 - innovatsion
HMM3 tashkilotlarida ma'lumotlarni tahlil qilishning har xil turlarini tushunadigan va ularni zararli faoliyatni
aniqlash uchun qo'llashga qodir bo'lgan kamida bir nechta ovchilar mavjud. Boshqalar tomonidan ishlab chiqilgan
protseduralarga tayanish o'rniga (HMM2da bo'lgani kabi), bu tashkilotlar odatda protseduralarni yaratadigan va nashr
etuvchi tashkilotlardir. Analitik ko'nikmalar asosiy statistika kabi oddiy bo'lishi yoki bog'langan ma'lumotlarni tahlil
qilish, ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish yoki mashinani o'rganish kabi ilg'or mavzularni o'z ichiga olishi mumkin.
Muhim nuqta shundaki, tahlilchilar hujjatlashtirilgan va tez-tez bajariladigan takrorlanadigan protseduralarni yaratish
usullarini qo'llashlari mumkin.
HMM3-da ma'lumotlarni yig'ish HMM2-dagiga o'xshash bo'ladi, ammo ilg'orroq bo'lsa-da, chunki yangi texnikani
ishlab chiqishga doimiy e'tibor vaqt o'tishi bilan tahlilchilarni yangi ma'lumotlar manbalariga jalb qiladi.
HMM3 tashkilotlari tahdidlar faolligini topish va unga qarshi kurashishda juda samarali bo'lishi mumkin. Biroq, ular
ishlab chiqadigan ov jarayonlari soni vaqt o'tishi bilan ortib borayotganligi sababli, ular mos keladigan mavjud
tahlilchilar sonini ko'paytirmasa, ularning barchasini oqilona jadval bo'yicha bajarishga urinib ko'rish mumkin bo'lgan
muammolarga duch kelishi mumkin.
HMM0 - Boshlang'ich - 1. Axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar. Tahdid turlari

|
1. Axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar. Tahdid turlari
|
bet | 44/46 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 262,28 Kb. | | #102201 |
Bog'liq Threat intelligence-fayllar.orgHMM0 - Boshlang'ich
HMM0 da tashkilot asosan IDS, SIEM yoki antivirus kabi avtomatlashtirilgan ogohlantirish vositalariga tayanadi va
korxona bo'ylab zararli faoliyatni aniqlaydi. Ular imzo yangilanishlari yoki tahdid razvedkasi ko'rsatkichlarini o'z
ichiga olishi mumkin va hatto o'zlarining imzolari yoki ko'rsatkichlarini yaratishi mumkin, ammo ular bevosita
monitoring tizimlariga yuboriladi. HMM0 da insonning harakatlari birinchi navbatda ogohlantirishni aniqlashga
qaratilgan.
HMM0 tashkilotlari, shuningdek, o'zlarining AT tizimlaridan avtomatlashtirilgan ogohlantirishlarni boshqarish uchun
zarur bo'lgan minimal darajadan tashqari ko'p ma'lumot to'plamaydilar. Shunday qilib, agar ular qandaydir tarzda
ovchilik tajribasiga ega bo'lishsa ham (ehtimol, maslahatchi yollash yoki strategik yollash orqali), ularning ov qilish
qobiliyati keskin cheklangan bo'ladi.
HMM0 dagi tashkilotlar ov qilishga qodir emas deb hisoblanmaydi.
HMM1 - Minimal
HMM1-dagi tashkilot hanuzgacha hodisalarga javob berish jarayonini boshqarish uchun birinchi navbatda
avtomatlashtirilgan ogohlantirishga tayanadi, ammo ular hech bo'lmaganda IT ma'lumotlarini muntazam yig'ish bilan
shug'ullanadi. Ushbu tashkilotlar ko'pincha intellekt asosidagi aniqlashga intilishadi (ya'ni, ular aniqlash qarorlarini
asosan o'zlarining mavjud tahdid razvedkasiga asoslaydilar). Ular ko'pincha ochiq va yopiq manbalar
kombinatsiyasidan so'nggi tahdid hisobotlarini kuzatib boradilar.
HMM1 tashkilotlari muntazam ravishda o'z korxonalaridan kamida bir necha turdagi ma'lumotlarni to'playdi va
ba'zilari aslida juda ko'p to'plashi mumkin. Shunday qilib, yangi tahdidlar ularning e'tiboriga tushganda, tahlilchilar
ushbu hisobotlardan asosiy ko'rsatkichlarni ajratib olishlari va hech bo'lmaganda yaqin o'tmishda kuzatilganligini
bilish uchun tarixiy ma'lumotlarni qidirishlari mumkin.
Ushbu qidiruv qobiliyati tufayli HMM1 minimal bo'lsa-da, har qanday ov turi sodir bo'ladigan birinchi darajadir.
|
| |