nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ishlab chiqarish ehtiyojlariga muvofiqligi darajasini namoyon etadi

393
kabi ko’rsatkichlar orqali ifodalanadi. Fan-texnika taraqqiyotining jadallashib borishi
bilan ishchi kuchining sifatiga bo’lgan talab ham ortib boradi.
Hozirgi davrda ishchi kuchi resurslarining faol va potentsial qismi farqlanadi.
Ijtimoiy ishlab chiqarishda band bo’lgan va ishlashga tayyor bo’lib, ish izlab
turgan shaxslar ishchi kuchi resurslarining faol qismi hisoblansa, ishlab
chiqarishdan ajralgan holda o’qiyotganlar va vaqtinchalik uy xo’jaligida, boshqa
har xil ishlarda band bo’lganlar potentsial qismi hisoblanadi.
Ishchi kuchini takror hosil qilish insonning jismoniy kuchlari va aqliy
qobiliyatlarini uzluksiz qayta tiklab va ta’minlab turish, ularning mehnat malakasini
muttasil yangilab va oshirib borish, umumiy bilim va kasbiy darajasi o’sishini
ta’minlash demakdir.
Ishchi kuchini takror ishlab chiqarish ba’zan ilmiy adabiyotda «aholi nufusini
takror ishlab chiqarish» tushunchasi bilan bog’liq holda ham ishlatiladi. «Nufus»
atamasi asosan aholining ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan tavsiflarini bayon etishda
qo’llanilib, bunda nufus qonuni ahamiyatli o’rin tutadi.
Nufus qonuni – aholining o’sib borishi qonunidir.
Nufus qonuni aholining
tabiiy harakati, ya’ni o’lim darajasining pasayishi, hayot kechirish davomiyligining
uzayishi, tug’ilishning optimal darajaga yetishi, jamiyat va alohida oilalar manfaatlari
o’zaro uyg’unligining ta’minlanishi orqali namoyon bo’ladi.
Aholining tabiiy o’sishi – bu aholining emigratsiya (fuqarolarning o’z
mamlakatlaridan boshqa mamlakatlarga ko’chib o’tishi) va immigratsiya
Kalit so’zi - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.381
Bugungi kunda qo‘llanilayotgan boshqarish tizimlarida aniqlangan
sozlash parametrlarida,
texnologik jarayonlarni boshqarish tizimlarida yuqori sifatga ega bo‘lgan,
gohida esa barqaror
boshqarishni ta’minlash imkoniyati yo‘q. Bunda boshqarish tizimini
ishlab chiqishda noravshan-
mantiqiy yondoshuvdan foydalanish samarali natija beradi. Noravshan-mantiqiy
boshqarish
tizimlari zamonaviy boshqarish nazariyasining tezkor rivojlanayotgan sohalaridan biri bo‘lib, u
zamonaviy avtomatik boshqarishning turli ob’yektlarida, jumladan issiqlik energetikasi ob’yektlarini
boshqarishda yanada murakkab va mukammal muammolarini hal qilish imkonini beradi. Bunda,
boshqarish tizimining noravshan-mantiqiy modellarini yaratish
va uning parametrlarini
adaptatsiyalash asosiy muammolardan biridir. IESlarda ishlatiladigan
qozonning texnologik
parametrlarini boshqarish jarayonining taklif etilayotgan noravshan-mantiqiy avtomatik boshqarish
tizimining strukturaviy sxemasi 1-rasmda keltirilgan. Bu tizim quyidagi funksional bloklardan iborat
bo‘ladi:
1-rasm. Qozonning texnologik parametrlarini noravshan-mantiqiy avtomatik boshqarish
tizimining strukturaviy sxemasi
NO‘B.-noravshan-mantiqiy adaptiv tizimda neyron to‘rni o‘qitish bloki;
NO‘B. ADAPT.- neyron to‘r adaptatsiyasi bloki (ushbu blokda neyron to‘rni o‘qitish na’munalari
yaratiladi, tizimning amalga oshiradigan sozlash parametrlari hisoblanadi);
SNT ADAPT.- rostlagichning sozlash parametrlarini ob’yekt
modeli parametrlari bilan
funksional bog‘liqligini amalga oshiradigan sun’iy neyron to‘r ko‘rinishidagi model.
Boshqarish ob’yekti hisoblangan qozonning umumiy holda
matematik modelini holat
tenglamasi shaklida quyidagicha tasvirlanadi. Bunda qozonning
noravshan holat tenglamasi
quyidagicha ko‘rinishda ifodalanadi:
u,
B
x
A
dt
x
d
,
x
C
y
,
(1)
noravshan boshlang‘ich shartlar berilgan bo‘lsin:
1
1
0
D
x
,
n
n
D
x
D
x
0
,...,
0
2
2
,
(2)
bu yerda
,
– noravshan to‘plamlar;
u
–boshqarish tizimidagi kirish va chiqish signallari;
n
i
x
x
x
x
x
,...,
,...,
,
2
1
-sodir
bo‘ladigan
jarayonning
holat
vektori;
;
,...,
2
,
1
n
i
l
i
y
y
y
y
y
,...,
,...,
,
2
1
– boshqarish parametrlari vektori;
;
,...,
2
,
1
l
i
s
S
–qozondagi holat
bo‘yicha o‘zgaruvchi parametrlarning noravshan-mantiqiy holati va
S–holat tenglamasi uchun vazn
koeffisiyentini aniqlaydi.
l
n
l
n
n
n
n
n
n
C
C
C
C
C
B
B
B
A
A
A
A
A
1
1
1
1
1
1
1
1
1
,
,
y(t)
k
p
,T
u
,T
д
ℇ
(t)
k
0
,T
0
,τ
0
λ(t)
µ(t) x(t)
u(t)
ularning vazifalari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

437
6) pul taklifi ustidan nazorat qilish mas’uliyatini oladi, milliy valyutani
muomalaga chiqaradi. Iqtisodiyotning ehtiyojlariga mos ravishda pul muomalasini
tartibga soladi.
Monetar siyosatning asosiy maqsadi inflyatsiyani past darajada ushlab turish va
so’mning barqaror ayirboshlash kursini ta’minlashdan iborat. Mazkur vazifalar
makroiqtisodiy barqarorlikni mustahkamlash va iqtisodiy o’sishni rag’batlantirishga
yo’naltirilgan umumiqtisodiy siyosat bilan uzviy bog’langandir.
O’zbekiston Markaziy banki o’zining asosiy vazifalarini bajarish bilan bir
qatorda, bank xizmatlarini erkinlashtirishga qaratilgan siyosatni ham olib boradi. Bank
tomonidan pul-kredit siyosatining vositalari sifatida ochiq bozorda qimmatli qog’ozlar
operatsiyasi, ichki valyuta bozoridagi operatsiyalar, qayta moliyalashtirish stavkasi va
tijorat banklariga majburiy zaxira talablari vositalari ham ishga solinadi.
Bozor iqtisodiyotiga o’tish sharoitida banklar va korxonalar teng huquqli
sheriklar sifatida chiqadi. Kredit berishda fan-texnika taraqqiyotini jadallashtirishni,
ishlab chiqarishni rivojlantirishning yangi sifat darajasiga erishishni ta’minlaydigan
tadbirlarga ustunlik beriladi.
Banklar o’z tasarrufidagi resurslardan foydalanish samaradorligi uchun moddiy
jihatdan mas’ul hisoblanadi va shu sababli kredit-pul operatsiyalari ko’proq ularning
iqtisodiy foydaliligiga va samaradorligiga qarab beriladi.
Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

390
surunkali ravishda past darajada ushlab turilishi natijasida qarzga yashashning odatga
va kundalik holatga aylanishi; moliyaviy institutlarning majburiyatlari bilan ustav
mablag’lari o’rtasidagi mutanosiblikning keskin buzilishi; qimmatli qog’ozlar
bo’yicha reyting tashkilotlari tomonidan soxta xulosalar berilishi va boshqalar
hisoblanadi.
10. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining respublikamiz iqtisodiyotiga ta’siri
boshqa rivojlangan va ayrim qo’shni davlatlardagiga qaraganda mazmunan farq qiladi.
Agar boshqa mamlakatlarda bu jarayonlar bevosita moliya tizimining izdan chiqishi
va ishlab chiqarish hajmlarining keskin qisqarib ketishi, ko’plab yirik korxonalarning
yopilishi orqali namoyon bo’lsa, O’zbekistonda inqirozning iqtisodiyotga ta’siri jahon
xomashyo bozorlarida eksport mahsulotlariga talabning susayishi tufayli narxlarning
keskin pasayishi hamda buning oqibatida eksport daromadlarining sezilarli kamayishi,
asosiy savdo hamkorlar xarid qobiliyatining pasayishi natijasida tashqi savdo
aylanmasining qisqarishi orqali namoyon bo’ladi.
11. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozining O’zbekistonga ta’sirini jiddiy
bo’lmaganligi quyidagi yumshatuvchi omillarning mavjudligi bilan izohlanadi:
ma’muriy-buyruqbozlik tizimidan bozor iqtisodiyotiga o’tishning bosqichma-bosqich
amalga oshirish yo’lini tanlanganligi; davlat bosh islohotchi sifatida mas’uliyatni o’z
zimmasiga olishi zarurligini aniq belgilab olinganligi; O’zbekistonda moliyaviy-
iqtisodiy, budjet, bank-kredit tizimi, shuningdek, iqtisodiyotning real sektori
korxonalari va tarmoqlarining barqaror hamda uzluksiz ishlashini ta’minlash uchun
yetarli darajada mustahkam zaxiralar yaratilganligi va zarur resurslar bazasining
mavjudligi; oqilona tashqi qarz siyosati olib borilganligi; aholining ish haqi va
daromadlarini izchil va oldindan oshirib borish hamda iste’mol bozorida narxlar
indeksining asossiz tarzda o’sishining oldini olishga doir chora-tadbirlarning izchillik
bilan amalga oshirilganligi; davlatning moliyaviy-iqtisodiy va bank tizimlarining
nechog’liq barqaror va ishonchli ekani, ularning himoya mexanizmlari qanchalik
kuchliligi.
Shu bilan birga, bugungi kunda ko’plab yetakchi olim va mutaxassislarimiz

388
- davlatning moliyaviy-iqtisodiy va bank tizimlarining nechog’liq barqaror va
ishonchli ekani, ularning himoya mexanizmlari qanchalik kuchliligi bilan izohlanadi.
Hozir O’zbekistonning umumiy tashqi qarzi yalpi ichki mahsulotga nisbatan
13,3% ni tashkil etmoqda, eksport hajmiga nisbatan esa 31% dan oshmaydi. Bu o’z
navbatida mamlakatimizning xalqaro darajadagi to’lov qobiliyatga egaligini
ifodalaydi.
Respublikamizda doimo qisqa muddatli spekulyativ kreditlardan voz kechib, chet
el investitsiyalarini uzoq muddatlarga, imtiyozli foiz stavkalari bo’yicha jalb etildi.
Natijada milliy iqtisodiyotimizning halqaro kreditlar bozoridagi kon’yunkturaga
keskin bog’liqligini va moliyaviy inqirozning salbiy oqibatlarining oldi olindi.
2007-2008 yillarda o’zlashtirilgan chet el investitsiyalari hajmi 2,5 martadan
ko’proq oshdi. Bu holat milliy iqtisodiyotimizning yuqori investitsion salohiyatga ega
bo’layotganligi va hukumatimiz tomonidan yaratilayotgan qulay investitsion muhit
bilan bevosita bog’liqdir.
Natijada 2008 yilda 1,7 milliard AQSH dollari miqdorida xorijiy investitsiyalar
o’zlashtirildi, ularning 70% to’g’ridan-to’g’ri jalb qilinadigan investitsiyalar ulushiga
to’g’ri keladi. Jalb qilingan to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalar O’zbekiston milliy
iqtisodiyotining rivojlanishi uchun strategik ahamiyatga ega bo’lgan real sektorlarini
modernizatsiya qilishga yo’naltirilgan.
Investitsiya dasturi doirasida 2009 yilda 1,8 milliard AQSH dollaridan ortiq
xorijiy investitsiyalarni o’zlashtirish mo’ljallanganligi istiqboldagi barqaror iqtisodiy
o’sish jarayonlari kuzatilishi kutilayotganligidan dalolat beradi. Mazkur xorijiy
investitsiyalarning 75% to’g’ridan-to’g’ri investitsiyalar ulushiga to’g’ri keladi.
Darhaqiqat, hozirgi kunda tashqi dunyo bilan ikki tomonlama o’zaro manfaatli
aloqalarimiz rivojlanib bormoqda. Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, texnik va
texnologik qayta jihozlash bo’yicha dasturlarni amalga oshirishimizda xorijiy
mamlakatlarning ilg’or texnologiyalariga asoslangan investitsiyalariga ehtiyoj mavjud.
Qolaversa, jahon bozoridagi talabning pasayib borishi mahalliy ishlab chiqaruvchi
korxonalarimizni eksport ko’lamiga jiddiy ta’sir ko’rsatadi.
Shunga asoslangan holda, hukumatimiz tomonidan inqirozga choralar dasturi
ishlab chiqilgan bo’lib, mazkur dasturda talabni rag’batlantirishga yo’naltirilgan bir
qator moliyaviy imtiyozlar va barqaror iqtisodiy o’sish sur’atlarini ta’minlovchi chora-
tabdirlar majmui o’z aksini topdi.
) 1 fan uchun kreditlar miqdori

|
) 1 fan uchun kreditlar miqdori
|
bet | 630/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchun264) 1 fan uchun kreditlar miqdori.
*1-4.
1-3.
1-2.
1-5.
265) Bir fan uchun eng ko‘p o‘qituvchi soni.
*1 ma’ruzachi va 1 amaliyotchi.
1 ma’ruzachi va 1 amaliyotchi va 2 laboratoriya.
1 ma’ruzachi.
1 ma’ruzachi va 2 amaliyotchi.
266) Assesment – bu...
*Ingl. so‘z bo‘lib, “baho”, “baholash” ma’nosini bildiradi.
intervyu, suhbat, o‘rganish.
so‘rovnoma o‘tkazish.
intervyu olish.
267) Assesment usulini ilk qo‘llanilish yili.
*1930-40 yy.
1950-60 yy.
1970-80 yy.
1920-30 yy.
268) Assesment usuli orqali quyidagilar aniqlanadi bu.
talabaning bilimi.
talabaning amaliy ko‘nikmasi.
talabaning egallagan malakasi.
*talabaning bilimi, ko‘nikmasi, malakasi.
269) Yo‘nalishiga ko‘ra testlar bu...
*Psixologik, Pedagogik, Intellekt darajasini aniqlashga qaratilgan testlar, Kasbiy layoqatni aniqlashga qaratilgan testlar.
Adaptiv, Intellekt darajasini aniqlashga qaratilgan testlar.
Integrativ, Kasbiy layoqatni aniqlashga qaratilgan testlar.
Mezonli, Me’yorli.
270) Turi va shakliga ko‘ra testlar bu...
*Ochiq tipdagi testlar: bir to‘g‘ri javobli, bir necha to‘g‘ri javobli, muttanosiblik, izchillik. Yopiq tipdagi testlar: to‘ldiruvchi, davom ettiriluvchi.
Adaptiv, Intellekt darajasini aniqlashga qaratilgan testlar.
Psixologik,Pedagogik, Intellekt darajasini aniqlashga qaratilgan testlar.
Integrativ, Kasbiy layoqatni aniqlashga qaratilgan testlar.
Tizimli tahlil
2) Muammo, bu-
Bu hal qilinishi lozim bo‘lgan murakkab amaliy vaziyat.
*Bu hal qilinishi lozim bo‘lgan murakkab nazariy masala yoki amaliy vaziyat.
Bu hal qilinishi lozim bo‘lgan murakkab tanlovdir.
Bu hal qilinishi lozim bo‘lgan murakkab nazariy masala.
|
| |
Globallashuv jarayoni va ma’naviy taxdidlar «Yu.m.-ye.k.» asarining nechanchi bobida berilgan?

|
Globallashuv jarayoni va ma’naviy taxdidlar «Yu.m.-ye.k.» asarining nechanchi bobida berilgan?
|
bet | 350/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunGloballashuv jarayoni va ma’naviy taxdidlar «Yu.m.-ye.k.» asarining nechanchi bobida berilgan? *3 bobida
Globallashuv jarayonlarining ilk nishonalari qachon boshlangan? *15asrlar
Globallashuvning asosiy belgilarini ko‘rsating. *Insonning tabiatga ta’siri-ekologiya, ommaviy madaniyat, telivizorning ixtiro qilinishi, samolyotlarning ixtiro qilinishi
Globallashuvning ta’lim-tarbiya sohasiga salbiy ta’siri ko‘rinishlari? *Ma’naviyatga tahdid va o‘zlikdan begonalashish.
Glossariy nima? Muayyan mavzuga oid atamalar atamalarni qamrab olgan kichik xajmli lug‘at.
Golubkov metodi asosan qaysi fanni ukitish negizida vujudga kelgan? *Adabiyot.
Gomogen testlar tushunchasini aniqlang? *Bitta fan bo‘yicha tuzilgan testlar.
Gomogen testlarga xos xususiyatlarni toping. *qiyinchilik darajasi bo‘yicha o‘sib boruvchi, o‘ziga xos shaklga ega bo‘lib, bitta o‘quv kurs bo‘yicha tuzilgan topshiriqlar tizimi sanaladi.
G‘oyaviy bo‘shliq nima? Eski mafkura inkor etilib, kelajakka daxldor qadriyatlar, tushuncha va tasavvurlarni to‘liq anglab yetmaslik oqibatida odamlarning qalbi va ongida vujudga keladigan bo‘shliq
G‘oyalar nima uchun kerak? *biron-bir narsani o‘zgartirish, almashtirish, rivojlantirish, takomillashtirish yoki yangilash uchun.
g‘oyalarni baholash – har bir g‘oyaning qiymatini, ustunliklarini, uning samaradorligini va risk (tavakkalchilik) darajasini baholash qaror qabul qilishning qaysi bosqichiga uchinchi
G‘oyalar ishlab chiqish – muammoning yechim yo‘llarini shakllantirish qaror qabul qilishning qaysi bosqichiga to‘g‘ri keladi- ikkinchi
Grafik organayzerlar *Klaster. B-B-B chizmasi, T-chizma. Venn diagrammasi. Konseptual jadval. Insert jadvali. “Nima uchun” chizmasi. “Qanday?” diagrammasi. Baliq skeleti. Toifalash jadvali. Nilufar guli.
Grafik organayzerlar berilgan qatorni belgilang. *B-B-B chizmasi, venn diagrammasi, klaster, insert chizmasi
|
| |
bir-biri bilan chambarchas bog’liq holda faoliyat qiluvchi ishchi kuchlarining

|
bir-biri bilan chambarchas bog’liq holda faoliyat qiluvchi ishchi kuchlarining Pdf ko'rish
|
bet | 399/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIbir-biri bilan chambarchas bog’liq holda faoliyat qiluvchi ishchi kuchlarining
umumlashtirilgan majmui. Ya
lpi ishchi kuchining takror hosil qilinishi jarayonlarini
o’rganish muhim bo’lib, bunda eng avvalo ishchi kuchining o’ziga to’xtalish
maqsadga muvofiqdir.
Ishchi kuchi
– bu insonning mehnatga bo’lgan aqliy va jismoniy
qobiliyatlarining yig’indisi bo’lib, jamiyatning asosiy ishlab chiqaruvchi kuchi
hisoblanadi.
Takror ishlab chiqarish jarayonida faqatgina ishlab chiqarishning
moddiy-ashyoviy omillarigina emas, balki shaxsiy omili, ya’ni ishchi kuchi ham
takror ishlab chiqariladi.
Ishchi kuchini takror hosil qilish yoki uni takror ishlab chiqarish deganda
eng avvalo ishchining mehnat qobiliyatini qayta tiklashi, ya’ni uning
ovqatlanishi, kiyinishi, dam olishi va madaniy hordiq chiqarishi tushuniladi.
Bu
esa ishchi uchun oila, uy-joy va boshqa shart-sharoitlar yaratilishi bilan bog’liqdir.
Bundan tashqari ishchi va xizmatchilarning hozirgi avlodi ma’lum vaqt o’tishi bilan
qariydi. Ularning o’rinlarini bosadigan o’rinbosarlar ham tayyorlanishi lozim bo’ladi.
Ishchi kuchini takror hosil qilish jarayonini tadqiq etish uning miqdoriy va sifat
jihatlarini ajratishni taqozo etadi.
Ishchi kuchining miqdori mamlakat aholisining
mehnatga layoqatli bo’lgan qismi orqali ifodalanib, u ishchi kuchi resurslari deb
ham ataladi.
Insonning ishchi kuchi resurslari tarkibiga kiritilishining asosiy mezoni
bo’lib uning yoshi va mehnatga bo’lgan qobiliyati hisoblanadi. Odatda ishchi kuchi
resurslari tarkibiga 16 yoshdan 60 yoshgacha bo’lgan erkaklar, 16 yoshdan 55
yoshgacha bo’lgan ayollar kiritiladi. Lekin ijtimoiy ishlab chiqarish va boshqa
cohalarda band bo’lgan pensionerlar ham ishlashi mumkin.
Ishchi kuchining sifati uning tarkibining zamon talablari jihatidan ijtimoiy
|
| |
) Moderator bu - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 629/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchun256) Moderator bu...
Maslahatchi.
Guruhdagi muloqatni jonlantiruvchi.
*Faoliyatni faollashtiruvchi.
Murabbiy, vasiy.
257) Fasilitator bu...
murabbiy, vasiy.
maslahatchi.
*guruhdagi muloqatni jonlantiruvchi.
faoliyatni faollashtiruvchi.
258) Edvayzer bu...
*diplom ishi, kurs ishini ishlab chiqishda maslahatchi.
guruhdagi muloqatni jonlantiruvchi.
faoliyatni faollashtiruvchi.
murabbiy, vasiy.
259) Kredit bu...
*ta’lim oluvchilar o‘quv ishlari hajmini aniqlashning unifikatsiyalashtirilgan o‘lchov birligi.
ta’lim oluvchilar diplom ishi, kurs ishini baholash tizimi.
talabalar qobiliyatlarini baholash tizimi.
Talabalar faoliyatini baholash tizimi.
260) Kredit o‘qitish tizimi – bu...
*ta’lim olish yo‘nalishini mustaqil ravishda ta’lim oluvchini o‘zi reshalashtirish imkonini beruvchi, o‘quv jarayonini tashkillashtirish yo‘li.
o‘quv jarayonini tashkillashtirish yo‘li.
ta’lim oluvchilar o‘quv ishlari hajmi.
o‘quv jarayonining tashkiliy-uslubiy ta’minoti.
261) Janubiy Koreya, AQSh kredit tizimida talabaning auditoriya va auditoriyadan tashqari ishi.
*50% / 50%.
40% / 50%.
60% / 50%.
40% / 40%.
262) Janubiy Koreya, AQSh kredit tizimida muvaffaqiyatli darajani olish uchun kredit miqdori.
*130 kredit.
140 kredit.
160 kredit.
180 kredit.
Janubiy Koreya ta’lim tizimida Oliy bosqichdagi o‘rta maktab necha turga bo‘linadi va qanday-*2 ta turga bo‘linadi umumiy va kasbiy-texnik
263) Kredit tizimida bilimlarni baholash tizimi.
*O‘tdi (A,B,C,D)/ o‘tmadi (F).
5, 4, 3, 2.
O‘tdi (A,B,C)/ o‘tmadi (D).
O‘tdi (B,C,D)/ o‘tmadi (F).
|
| |
Octreotide - Neonatal Intensive Care Drug Manual

- Titrate according to response in line with above maximum doses
- Octreotide is a somatostatin analogue - It inhibits release of growth hormone and of various peptides of the gastroenteropancreatic endocrine system (including insulin)
- Common adverse events include flatulence, vomiting, diarrhoea, abdominal distension, hyperglycaemia, hypoglycaemia, hypothyroidism.
- Necrotising enterocolitis has been reported in term neonates administered octreotide.
- Rarely octreotide can cause hepatic dysfunction, bradycardia, steatorrhea
- Monitor blood glucose, thyroid function, liver function, urea and electrolytes, signs and symptoms of necrotising enterocolitis
- Avoid abrupt withdrawal of octreotide to avoid biliary colic and pancreatitis. Infusion can be gradually decreased over 2 to 7 days
- In refractory hyperinsulinaemic hypoglycaemia, tachyphylaxis to treatment may occur within several days
|
Fillips egri chizig’i - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 406/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIFillips egri chizig’i
deb nom oldi (1-chizma).
Fillips egri chizig’iga ko’ra, inflyatsiya darajasini 1%ga pasaytirish uchun
ishsizlikni 2%ga o’stirish lozim bo’ladi. Ishsizlik va inflyatsiya darajasidagi nisbatni
tartibga solishda davlatning iqtisodiy siyosati asosiy rol o’ynaydi. Davlat ish bilan
bandlik darajasi, ishlab chiqarish hajmi va ish haqi darajasi o’rtasidagi oqilona
nisbatni ta’minlash orqali nafaqat ishsizlik va inflyatsiya darajasini nazorat qilishi,
balki ularning iqtisodiyot rivojlanishi va aholi turmush darajasiga salbiy ta’sirining
oldini olishi ham lozim.
SHunday qilib, ishchi kuchi bozori bozor xo’jaligi tizimida yetakchi o’rin tutib,
uni yuqori darajada tashkil etmasdan turib iqtisodiyotning samarali amal qilishiga
erishib bo’lmaydi.
20.1-chizma
Fillips egri chizig’i
W, P,%
W – nominal ish haqining o’sish
sur’ati;
P – inflyatsiya darajasi;
U – ishsizlik darajasi.
U,%
Bozor iqtisodiyoti tizimida ishchi kuchi bozorining roli u bajaradigan ikkita
vazifa orqali belgilanadi. Birinchi vazifasi bevosita mehnat jarayonida ishchining
397
ishlab chiqarish vositalari bilan biriktirish mexanizmi hamda band bo’lmagan ishchi
kuchining harakatini samarali tartibga solish bilan bog’liq. Ikkinchi vazifasi esa yalpi
ishchi kuchining sifatini yanada takomillashtirgan holda takror ishlab chiqarish orqali
amalga oshiriladi.
O’zbekistonda ishchi kuchi bandligini oshirish va aholini ijtimoiy himoyalash
borasida davlat tomonidan amalga oshirilgan chora-tadbirlar natijasida yildan-yilga ish
bilan ta’minlanish darajasi o’sib bormoqda (20.2-jadval).
20.2-jadval
O’zbekistonda ish bilan ta’minlashning asosiy ko’rsatkichlari
Yillar
Ish qidiruvchi
sifatida
ro’yxatdan
o’tganlar, ming
kishi
Ish
bilan
ta’minlan-
ganlar, ming
kishi
Ish
bilan
ta’minlan-
ganlarning
solishtirma
salmog’i, %
Hisobot
davri
oxiriga
rasmiy
tarzda
ro’yxatga
olingan
ishsizlar
soni, ming kishi
2000
421,4
280,6
66,6
35,4
2001
462,8
318,1
68,7
37,5
2002
448,2
322,2
71,9
34,8
2003
430,5
317,4
73,7
32,2
2004
425,0
323,7
76,2
34,9
2005
410,3
325,1
79,2
27,7
2006
391,5
320,7
81,9
29,1
2007
557,4
486,5
87,3
27,4
2008
623,3
546,6
87,7
22,9
Manba: O’zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo’mitasi ma’lumotlari.
Jadvaldan ko’rinadiki, agar ish bilan ta’minlanganlarning solishtirma salmog’i
2000 yilda 66,6% ni tashkil etgan bo’lsa, 2008 yilga kelib 87,7% ga yetdi.
|
| |
ijara to‘lovlarini undirmagan holda besh yilgacha

|
ijara to‘lovlarini undirmagan holda besh yilgacha
|
bet | 6/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 15,99 Kb. | | #145263 |
Bog'liq Mavzu Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foy-fayllar.orgijara to‘lovlarini undirmagan holda besh yilgacha bo‘lgan muddatga joylashtirish bo‘yicha tanlov o‘tkazsin;
qonunchilik hujjatlariga mazkur farmondan kelib chiqadigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar to‘g‘risida Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritsin.
11. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlariga 8-ilovaga muvofiq o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilsin.
12. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim hujjatlari 9-ilovaga muvofiq o‘z kuchini yo‘qotgan deb hisoblansin.
13. O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi hamda O‘zbekiston Milliy axborot agentligi bilan birgalikda mazkur farmonning mazmun-mohiyati ommaviy axborot vositalarida keng yoritilishini ta’minlasin.
14. Mazkur farmonning ijrosini samarali tashkil qilishga mas’ul va shaxsiy javobgar etib adliya vaziri R.Q.Davletov hamda axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vaziri Sh.X.Shermatov belgilansin.
Farmon ijrosini muhokama qilib borish, mas’ul idoralar faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A.N.Aripov zimmasiga yuklansin.
Amalga oshirilgan chora-tadbirlarning natijadorligi to‘g‘risida 2022 yil 1 noyabrga qadar O‘zbekiston Respublikasi Prezidentiga axborot berilsin.
http://fayllar.org
|
| |
ikki oy muddatda - Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foydalanish

|
Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foydalanish
|
bet | 4/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 15,99 Kb. | | #145263 |
Bog'liq Mavzu Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foy-fayllar.orgikki oy muddatda nodavlat tashkilotlarni Raqamli ma’lumotlar platformasiga ulash hamda barcha davlat organlari va tashkilotlari axborot tizimlarida mavjud bo‘lgan ma’lumotlar nodavlat tashkilotlarga faqat Raqamli ma’lumotlar platformasi orqali taqdim etilishini nazarda tutuvchi normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
2022 yil 1 iyunga qadar ushbu farmonga 4-ilovada ko‘rsatilgan davlat xizmatlaridan YAIDXPda elektron raqamli imzo bilan tasdiqlamasdan foydalanish imkoniyatini yaratsin;
2022 yil 1 avgustga qadar davlat xizmatlaridan foydalanish uchun Mobil-ID tizimini, shuningdek, shaxsga doir ma’lumotlarni “Elektron hukumat” tizimidan foydalangan holda taqdim etishning yangi tartibini joriy etish bo‘yicha tashkiliy-texnik choralarni amalga oshirsin.
8. Shaxsga doir ma’lumotlarning konfidensialligini va ishonchli himoya qilinishini ta’minlash maqsadida 2022 yil 1 avgustdan boshlab shaxsga doir ma’lumotlarni “Elektron hukumat” tizimidan foydalangan holda olishning quyidagi tartibi joriy etilsin:
davlat organlari tomonidan shaxsga doir ma’lumotlar “Elektron hukumat” tizimi orqali so‘rab olinganda shaxsga doir ma’lumotlar sub’ektining YAIDXPdagi shaxsiy kabineti yoki Mobil-ID tizimi orqali identifikatsiyadan o‘tgan mobil telefon raqamiga bu haqida xabarnoma yuboriladi (bundan davlat siri va qonunchilikka muvofiq foydalanish cheklangan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan holatlar mustasno);
xo‘jalik birlashmalari, davlat tashkilotlari va muassasalari, “Elektron hukumat” tizimidan foydalanishga ruxsat berilgan nodavlat tashkilotlar tomonidan ishlarni bajarish va xizmatlarni ko‘rsatishda shaxsga doir ma’lumotlar uning sub’ekti roziligi bilan “Elektron hukumat” tizimi orqali taqdim etiladi. Bunda, ma’lumotlar tegishli tashkilotga shaxsga doir ma’lumotlar sub’ektining YAIDXPdagi shaxsiy kabineti yoki Mobil-ID tizimi orqali identifikatsiyadan o‘tgan mobil telefon raqamidan tasdiq olingandan so‘ng “Elektron hukumat” tizimi orqali taqdim etiladi.
Davlat personallashtirish markazi Adliya vazirligi bilan birgalikda
|
| |
uch oy muddatda - Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foydalanish

|
Mavzu: Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foydalanish
|
bet | 5/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 15,99 Kb. | | #145263 |
Bog'liq Mavzu Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foy-fayllar.orguch oy muddatda davlat organlari va boshqa tashkilotlarning vakolat, funksiya va faoliyat yo‘nalishidan kelib chiqqan holda, “Elektron hukumat” tizimi orqali shaxsga doir ma’lumotlardan foydalanish doirasi va chegaralarini belgilash bo‘yicha takliflarni Vazirlar Mahkamasiga kiritsin.
9. Shunday tartib joriy etilsinki, unga muvofiq 2022 yil 1 iyundan boshlab:
“Ijtimoiy himoya yagona reyestri” axborot tizimida ro‘yxatga olingan shaxslar va ularning farzandlari hamda “Yoshlar daftari”ga kiritilgan yoshlar oliy ta’lim muassasalariga o‘qishga qabul qilishda o‘tkaziladigan kirish test sinovlarida ishtirok etish uchun undiriladigan to‘lovlardan ozod etiladi;
Markazlarda aholi va tadbirkorlik sub’ektlariga elektron davlat xizmatlaridan foydalanish uchun o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatuvchi joylar tashkil etiladi. Bunda, Markazlarda faoliyat olib borayotgan operatorlarning kamida 1 nafari davlat xizmatlaridan mustaqil foydalanmoqchi bo‘lgan shaxslarga bevosita yordam ko‘rsatishga jalb etiladi;
davlat xizmatidan foydalanishda undiriladigan to‘lovlarni Markazlarda joylashgan tijorat banklari shoxobchasidan naqd yoki naqd pulsiz shaklda amalga oshirganda ikki foizgacha bo‘lgan tijorat bankining komissiya summasi uchun alohida to‘lov undirilmaydi (bundan davlat boji to‘lovlari mustasno). Bunda, mablag‘larni oluvchilarning har biriga yo‘naltiriladigan summalar proporsional ravishda kamaytirilgan holda, tijorat bankining komissiya to‘lovi xizmatdan foydalanish uchun to‘lanadigan to‘lov hisobidan o‘tkazib beriladi;
tashkiliy-huquqiy shaklidan qat’i nazar davlat xizmatlarini ko‘rsatish yoki boshqa ma’muriy tartib-taomillarni amalga oshirish funksiyalari yuklatilgan tashkilotlarning mansabdor shaxslari va mas’ul xodimlari davlat xizmatlari ko‘rsatish sohasidagi qonunchilik hujjatlarini buzganlik uchun javobgar hisoblanadi.
10. Adliya vazirligi 2022 yil 1 iyulga qadar:
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Elektron texnologiyalarini rivojlantirish markazi va Davlat personallashtirish markazi bilan birgalikda shaxsni Mobil-ID tizimi orqali identifikatsiyalash tartibini joriy etish bo‘yicha normativ-huquqiy hujjat loyihasini Vazirlar Mahkamasiga kiritsin;
Markazlarda davlat xizmatlari uchun to‘lovlarni qabul qiladigan tijorat banklari shoxobchalarini
|
| |
– xususiy shaxslarga, birini navbatda, uzoq muddat

435
maqsadlarida bank ssudalari berish shaklida amalga oshiriladi. Iste’mol kreditidan
foydalanganlik uchun ancha yuqori foiz undiriladi.
Ipoteka krediti – ko’chmas mulklar (er, bino) hisobiga uzoq muddatli
ssudalar shaklida
beriluvchi kredit.
Bunday ssudalar berish vositasi, banklar va
korxonalar tomonidan chiqariladigan ipoteka obligatsiyalari hisoblanadi.
Davlat krediti
– davlat pul mablag’lari qarzdori, aholi va xususiy biznes esa
kreditorlari bo’lib chiqadigan kredit munosabatlarining o’ziga xos shakli.
Davlat
krediti mablag’lari manbai bo’lib, davlat qarz obligatsiyalari xizmat qiladi. Davlat
kreditning bunday shaklida, avvalo, davlat budjeti kamomadini qoplash uchun
foydalanadi.
Xalqaro kredit
– ssuda kapitalining xalqaro iqtisodiy munosabatlar
sohasidagi harakatini namoyon etuvchi shakli.
Xalqaro kredit tovar yoki pul
(valyuta) shaklida beriladi. Kreditor va qarz oluvchilar banklar, xususiy firmalar,
davlat, xalqaro va mintaqaviy tashkilotlar hisoblanadi.
So’nggi vaqtlarda kreditlashning lizing, faktoring, forfeyting, trast kabi shakllari
keng rivojlanib bormoqda.
Lizing
– bu kreditning pulsiz shakli bo’lib, odatda ishlab chiqarish vositalari
va boshqa moddiy boyliklarni keyinchalik foydalanuvchilar tomonidan
muntazam ravishda haq to’lab borib, sotib olish sharti bilan uzoq muddatli
ijaraga berishdan iborat.
Lizing bo’yicha bitimlar 1 yildan to 10 yilga qadar tuzilishi
mumkin. Odatda ishlab chiqarish vositalarini ularning egalari bevosita emas, balki
maxsus lizing kompaniyalari orqali ijaraga beradilar.
Treatment of hyperbilirubinaemia

|
Treatment of hyperbilirubinaemia
|
bet | 453/654 | Sana | 03.01.2022 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #14803 |
Treatment of hyperbilirubinaemia: A meta-analysis (3 RCTs, 497 infants) found phenobarbital (loading dose 10−30 mg/kg; maintenance 5 mg/kg/day) reduced peak serum bilirubin, duration of and need for phototherapy and need for exchange transfusion in preterm very low birth weight neonates. There are not enough data to evaluate adverse effects and neurodevelopmental outcome (LOE I, GOR C).
Preparation for hepatobiliary scintigraphy and treatment of neonatal cholestasis: The role of phenobarbital in preparation for hepatobiliary scintigraphy is unclear. [7] (LOE I, GOR C). Phenobarbital may have a role in treatment of pruritis caused by intrahepatic cholestasis.[8]
|
| |
Faktoring
– boshqa iqtisodiy sub’ektlarning qarzdorlik bo’yicha

Faktoring – boshqa iqtisodiy sub’ektlarning qarzdorlik bo’yicha majburiyatlarini sotib olish yoki qayta sotish munosabatlari. Bunda bank
korxonalarning «debitorlik hisob varaqalari»ni o’zi uchun foydali shartlar asosida
naqd pulga sotib oladi, keyin esa bu qarzlarni qarzdordan undirib oladi.
Forfeyting – faktoring munosabatlarining uzoq muddatli shakli. Bunda
qarzdorlik bo’yicha huquqlarni sotib olgan bank ularni odatda 1-5 yil vaqt o’tgandan
so’ng undirishi mumkin bo’ladi.
Trast – bu mijozlarning kapitallarini boshqarish bo’yicha operatsiyalar majmui. Kredit berish quyidagi
tamoyillarga asoslanadi:
- ssuda berishning maqsadli tavsifi;
- kreditning rasmiylashtirilgan muddatda qaytarilishi;
- ssudaning moddiy ta’minlanganligi va to’lovliligi.
Qarzga berilgan ssudaning albatta qaytarilib berilishi, undan foydalanilganlik
uchun olingan foydadan ssuda foizini to’lash zarurati korxonalarni xo’jalik
yuritishning eng samarali usullarini izlab topishga undaydi.
Qarzga (ssudaga) berilgan pul hisobiga olinadigan daromad foiz yoki foizli daromad deyiladi. Shu daromad (foiz)ning qarzga berilgan pul summasiga nisbatining foizda ifodalanish foiz stavkasi yoki foiz normasini tashkil qiladi:
436
100
ssuda K r r , bu yerda:
r’ – foiz normasi;
r – foiz summasi;
K
ssud
– qarzga berilgan pul (kapital) summasi.
Agar 100 ming so’m yiliga 20 ming ssuda foizi to’lash sharti bilan qarzga
berilgan bo’lsa, ssuda foizi normasi 20% ni tashkil qiladi.
4. Bank tizimi. Markaziy va tijorat banklar hamda
biznes jarayonlarini modernizatsiyalash usullari

|
biznes jarayonlarini modernizatsiyalash usullari
|
bet | 2/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 15,99 Kb. | | #145263 |
Bog'liq Mavzu Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foy-fayllar.orgbiznes jarayonlarini modernizatsiyalash usullari (Business Process Reengineering) asosida har bir davlat xizmatini maqbullashtirish, shu jumladan, muddatlar va talab etiladigan hujjatlar sonini maksimal darajada qisqartirish orqali “bir darcha” tamoyilini amaliyotga to‘liq tatbiq etish;
ijtimoiy-iqtisodiy va texnologik rivojlanishning joriy holati, aholi va tadbirkorlik sub’ektlarining ehtiyoji va talablaridan kelib chiqib davlat xizmatlarining yangi turlarini yo‘lga qo‘yish hamda o‘z ahamiyatini yo‘qotgan davlat xizmatlarini birlashtirish yoki bekor qilish;
jismoniy imkoniyati cheklangan va nogironligi bo‘lgan shaxslarga davlat xizmatlarini ko‘rsatishda inklyuziv muhitni yaratish;
davlat organlarining tashabbusi asosida proaktiv davlat xizmatlari hamda bitta so‘rov bo‘yicha o‘zaro bog‘liq kompozit davlat xizmatlari ko‘rsatish amaliyotini kengaytirish;
o‘ziga o‘zi xizmat ko‘rsatish uchun zarur shart-sharoitlar yaratish, aholi va tadbirkorlik sub’ektlarining davlat xizmatlaridan mustaqil foydalanish ko‘nikmalarini oshirib borish.
4. Quyidagilar:
Davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini modernizatsiya qilish va jadal rivojlantirishning 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan milliy strategiyasi 1-ilovaga muvofiq;
Davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini modernizatsiya qilish va jadal rivojlantirishning 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan milliy strategiyasini 2022-2023 yillarda amalga oshirish bo‘yicha “yo‘l xaritasi” 2-ilovaga muvofiq;
2022 yil 1 iyuldan ayrim talab va shartlari bekor qilinayotgan litsenziyalar va ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar ro‘yxati 3-ilovaga muvofiq;
2022 yil 1 iyundan Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida elektron raqamli imzo bilan tasdiqlash talab etilmaydigan davlat xizmatlari ro‘yxati 4-ilovaga muvofiq;
“Elektron hukumat” doirasida aholi va tadbirkorlik sub’ektlariga ko‘rsatiladigan davlat xizmatlari to‘g‘risida elektron xabardor qilish tizimiga davlat organlari va tashkilotlarining axborot tizimlarini integratsiya qilish jadvali 5-ilovaga muvofiq;
Ma’muriy huquqbuzarlik to‘g‘risidagi ishlarni yuritish va ko‘rib chiqish vakolatiga ega bo‘lgan davlat organlarining axborot tizimlari va ma’lumotlar bazalarini Yagona billing tizimiga bosqichma-bosqich integratsiya qilish jadvali 6-ilovaga muvofiq;
|
| |
-2026 yillarda davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini jadal rivojlantirishning maqsadli ko‘rsatkichlari (indikatorlari)

|
-2026 yillarda davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini jadal rivojlantirishning maqsadli ko‘rsatkichlari (indikatorlari)
|
bet | 3/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 15,99 Kb. | | #145263 |
Bog'liq Mavzu Tadbirkorlik faoliyatida electron davlat xizmatlarida foy-fayllar.org2022-2026 yillarda davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini jadal rivojlantirishning maqsadli ko‘rsatkichlari (indikatorlari) 7-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
5. Belgilansinki, 2022 yil 1 iyuldan boshlab kommunal tashkilotlar tomonidan aholidan, shu jumladan, tadbirkorlik sub’ektlaridan O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021 yil 23 martdagi PF-6191-son farmonining 4-bandi hamda 2021 yil 24 iyuldagi PF-6269-son farmonining 5-bandida nazarda tutilgan ma’lumot va hujjatlarni talab qilish bekor qilinadi.
“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ, “Hududgazta’minot” AJ, “O‘zsuvta’minot” AJ va “Toshissiqquvvati” DUK Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi bilan birgalikda 2022 yil 1 iyunga qadar o‘z axborot tizimlarining “Elektron hukumat” tizimi doirasida ishlovchi Raqamli ma’lumotlar platformasiga integratsiya qilinishini ta’minlasin.
6. Xizmatlar ko‘rsatish sifatini oshirish, fuqarolar va xususiy sektorga yanada qulay shart-sharoitlar yaratish maqsadida 2022 yil 1 sentyabrdan boshlab quyidagi nodavlat tashkilotlarga “Elektron hukumat” tizimi orqali olinishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlardan foydalanish imkoniyati yaratilsin:
tijorat banklari;
telekommunikatsiya tashkilotlari;
xususiy tibbiyot muassasalari;
nodavlat ta’lim tashkilotlari;
sug‘urta tashkilotlari.
Belgilansinki, “Elektron hukumat” tizimidan foydalanishga ruxsat berilgan nodavlat tashkilotlar shaxsga doir ma’lumotlarni himoya qilish hamda uchinchi shaxslarga ma’lum qilmaslik bo‘yicha zarur tashkiliy va texnik choralarni ko‘rishi shart. Bunda, shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga rioya etish tegishli litsenziyaning talab va shartlaridan biri hisoblanadi.
7. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi:
bir oy muddatda “Elektron hukumat” tizimi doirasida ma’lumotlarni nodavlat tashkilotlarga taqdim etuvchi Raqamli ma’lumotlar platformasini ishlab chiqsin;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-2026 yillarda davlat xizmatlari ko‘rsatish tizimini jadal rivojlantirishning maqsadli ko‘rsatkichlari (indikatorlari)
|
Avtomatik o‘chirgichlarni tanlash

|
Avtomatik o‘chirgichlarni tanlash
|
bet | 55/56 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 39,68 Mb. | | #241118 |
Bog'liq OAvtomatik o‘chirgichlarni tanlash
Avtomatik o‘chirgichlarni ishlash toki o‘rnatmalari tanlanayotganda o‘chirgich ajratgichlarini хarakteristikalaridagi farqlar va ular ishidagi хatoliklarni hisobga olish kerak.
Avtomatik o‘chirgichlarni tanlashga quyidagi talablar qo‘yiladi:
O‘chirgichlarning nominal kuchlanishi tarmoq kuchlanishidan past bo‘lmasligi lozim;
O‘chirish qobiliyati himoyalanayotgan elementdan oqayotgan maksimal q.t. tokiga hisoblangan bo‘lishi kerak;
Ajratgichning nominal toki himoyalanayotgan elementdan uzoq oqayotgan eng katta hisobiy yuklama tokidan kichik bo‘lmasligi kerak:
Avtomatik o‘chirgich himoyalanayotgan elementning normal rejimida o‘chirilishi mumkin emas, shuning uchun rostlanadigan ajratgichlarning o‘rnatma toklari quyidagi shart bo‘yicha tanlanadi:
Ajratgichlari rostlanmaydigan avtomatik o‘chirgichlarda birinchi shartni bajarilishi yetarli hisoblanadi.
himoyalanayotgan elementda mumkin bo‘lmagan qisqa muddatli yuklama ortishida avtomatik o‘chirgich ishlab ketmasligi kerak. Bu quyidagi shart bo‘yicha ta’minlanadi:
iP saqlagichni tanlashga o‘хshab aniqlanadi.
Ketma – ket o‘rnatilgan avtomatik o‘chirgichlarni tanlovchanligini ta’minlash uchun ularning himoya хarakteristikalari selektivlik kartasida kesishishmasligi kerak. Bunda ta’minlash manbasiga yaqin joylashgan o‘chirgichlar ajratgichlarining o‘rnatma toki uzoq joylashgan o‘chirgichlarnikidan 1.5 barobar katta bo‘lishi kerak.
O‘rnatmalar tanlovchanlik sharti bo‘yicha tanlangan o‘chirgichlarning ajratgichlari sezgirlik talabini qoniqtirishi kerak, ya’ni himoyalanayotgan liniyaning eng uzoq nuqtasidagi minimal q.t. toki (odatda 1 fazali q.t.) ajratgichning nominal tokidan kamida 3 barobar katta bo‘lishi kerak.
Nazorat savollari:
Eruvchan saqlagichlarni tanlash shartlari.
Avtomatik o‘chirgichlarning turlarini keltiring.
Avtomatik o‘chirgichlarni tanlash usullari
Saqlagich va avtomatlarni sхemada ko‘rsatilishi.
Adabiyotlar:
Chenobrovov N.V. «Releynaya zaщita» Moskva 1983 g.
Andreev V.A. «Releynaya zaщita i avtomatika sistem elektrosnabjeniya» Moskva 1992 g.
Krivenkov V.V., Novella V.N. «Releynaya zaщita i avtomatika sistem elektrosnabjeniya» Moskva 1981 g.
Spravochnik po Elektrosnabjeniyu prompredpriyatiy. Pod redaktsii Fedorova A.A. Moskva 1996 g.
PUE. Rossiya M. 2001 g.
|
| |
Adverse reactions - Neonatal Intensive Care Drug Manual

Adverse reactions
|
Drowsiness, lethargy - sucking reflex may be impaired and feeding may be poor. Respiratory depression, apnoea. Hypotension, laryngospasm, bronchospasm, apnoea - if IV administration is too rapid. Phlebitis, tissue necrosis if extravasation occurs.GI intolerance. Physical dependence and tolerance. May occur with prolonged use: Folate deficiency, hepatitis, hypocalcaemia.
|
Compatibility
|
Fluids: Sodium chloride 0.45%, sodium chloride 0.9%, glucose 5%, glucose 10%.
Y-site: Amino acid solutions. Amikacin, atropine, calcium chloride, fentanyl, furosemide, magnesium sulfate, milrinone, phenytoin, piperacillin/tazobactam.
|
Incompatibility
|
Fluids: Lipid emulsions.
Y-site: Adrenaline (epinephrine) hydrochloride, aminophylline, atracurium, benzylpenicillin, buprenorphine, caspofungin, cefotaxime, cefoxitin, chlorpromazine, ciclosporin, dobutamine, dolasetron, ephedrine, erythromycin, esmolol, haloperidol lactate, hydralazine, hydrocortisone sodium succinate, hydromorphone, ketamine, lidocaine (lignocaine), midazolam, mycophenolate mofetil, noradrenaline (norepinephrine), ondansetron, pentamidine, pethidine, phentolamine, prochlorperazine mesilate, promethazine, protamine, ranitidine, suxamethonium, verapamil.
|
Stability
|
Use diluted/opened solution as soon as possible.
|
Storage
|
Protect from light. Store below 25°C. Schedule 4 Appendix D (S4D) medication.
|
|
|
O‘ta yuklanishdan хimoya - Andijon mashinasozlik instituti «elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiyalar»

|
Andijon mashinasozlik instituti «elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiyalar»
|
bet | 48/56 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 39,68 Mb. | | #241118 |
Bog'liq OO‘ta yuklanishdan хimoya
Bu himoya bitta fazaga ulangan tok relesi yordamida bajariladi.
Himoyaning ishlash toki:
;
bu yerda:
KN – ishonchlilik koeffitsienti, 1,05 ga teng qilib olinadi.
INOM – transformatorning nominal toki;
KQAYT – relening qaytish koeffitsienti.
Sabr vaqti t=tMAХ.H+t;
bu yerda:
tMAХ.H – transformatordan ta’minlanuvchi iste’molchilar himoyasining eng katta sabr vaqti.
Bu himoya pog‘onali bo‘lib, birinchisi – signal berish uchun, ikkinchisi – bir qism iste’molchilarni o‘chirish uchun, uchinchisi – transformatorni o‘chirishga hizmat qiladi.
Birinchi pog‘onaning sabr vaqti t1=tMTХ+t;
Ikkinchi pog‘onaning sabr vaqti t2RUХ;
tRUХ – ruхsat etilgan vaqt transformatorning o‘ta yuklanish qobiliyatiga bog‘liq.
Uch cho‘lg‘amli transformatorda o‘ta yuklanishdan himoya asosan ta’minlovchi cho‘lg‘amda o‘rnatiladi, agar cho‘lg‘amlar bir хil yuklanmagan bo‘lsa, barcha cho‘lg‘amlarda o‘rnatilishi kerak.
Nazorat savollari:
Transformatorlardagi shikastlanishlarni ta’riflang.
Transformatorlardagi nonormal хolatlarni tushuntiring.
Gazli himoyaning vazifasi.
Tokli himoyalar turlari.
O‘ta yuklanishdan хimoya хossalari.
23 – MA’RUZA. TRANSFORMATORLARNING DIFFERENSIAL HIMOYASINI VAZIFA, PARAMETRLARI, SXEMALARI, TURLARI. FAZA BO‘YICHA KOMPETSATSIYALASH.
Reja:
Transformatorlarning differensial himoyasini vazifasi va ishalash prinsipi.
TTlarning transformatsiya koeffitsiyentini tanlash.
Differensial himoya usullari. Differensial tokli kesim.
Tez to‘yinuvchi tok transformatorlari va tormozli releli himoyalar.
Differensial tokli kesim va tez to‘yinuvchi tok transformatorlari differensial himoya sxemalari.
|
| |
Transformatorlarning differentsial himoyasi

|
Transformatorlarning differentsial himoyasi
|
bet | 49/56 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 39,68 Mb. | | #241118 |
Bog'liq OTransformatorlarning differentsial himoyasi
T ransformatorni cho‘lg‘amlarida, uchlarida, o‘chirgich bilan ulangan qismlarida bo‘ladigan shikastlanishlarni tez o‘chirish o‘chun differentsial himoya qo‘llaniladi. Himoyalanayotgan transformatorning ikki tomoniga tok transformatori o‘rnatiladi. Ularning ikkilamchi chulg‘amlari va tok relesi aylanuvchi toklar sхemasiga mos holda ulanadi.
Yuklama toki o‘tayotganda va transformatordan tashqarida qisqa tutashuv sodir bo‘lsa reledan o‘tayotgan tok
Agar qisqa tutashuv transformatorda bo‘lsa
Tanlovchanlik sharti bajarilishi uchun ikkilamchi toklarni tenglashtirish zarur
Tok transformatorlarining birlamchi cho‘lg‘amlardagi toklar qiymati har хil, Y/∆- guruхga ta’luqli kuch transformatorlar uchun bu toklar faza bo‘yicha ham farq qiladi.
Y/∆-11 guruх uchun Y/Y-12 guruх uchun
F aza bo‘yicha farqini kompensatsiya qilish uchun TTning ikkilamchi chulg‘amlari yulduz tomonida (TAI) uchburchak, uchburchak (TAII) tomonida yulduz usulida ulanadi.
Ikkilamchi toklarni tenglashtirish uchun TTlarni transformatsiya koeffitsentini tanlab olish kerak.
Kuch transformatorining guruхi Y/Y; n – transformatsiyalash koeffitsienti bo‘lsa; ;
yoki ;
Kuch transformatorlarining guruхi Y/∆ bo‘lganda
; yoki
;
Hisobiy transformatsiya koeffitsientlari shkaladagidan farq qiladi, buning natijasida nobalans tokining yana bir tashkil etuvchisi hosil bo‘ladi.
bu yerda - tenglashtirishdagi хatolik.
5% dan oshmasligi kerak, agar oshsa tenglashtirish uchun maхsus relelar qo‘llaniladi.
Kuch transformatorlari ishga tushirilayotganda va tashqi qisqa tutashuvlarni o‘chirgandan keyin kuchlanish ko‘tarilganda o‘tkazgichda magnitlovchi toklar hosil bo‘ladi.
Differentsial himoya bu toklarda ishga tushmasligi uchun ishlash toki quydagicha aniqlanadi:
;
bu yerda Ksoz – sozlash koeffitsenti Ksoz=0,3 4,5 .
Koeffitsentining qiymati ishlatilayotgan relening turiga bog‘liq.
Kuch transformatorining transformatsiya koeffitsentini o‘zgarishi differentsial himoyadagi toklarga ta’sir ko‘rsatadi. Natijada yana bir nobalans toki хosil bo‘ladi. Bu tok kuchlanishni rostlashdagi diapozonga bog‘liq. ( )
Yuqoridagi aytilgandek differentsial himoya uchun 2 ta TTi ishlatiladi. Ularning umumiy хatoligi bilan bog‘liq bo‘lgan nobalanslik toki
Хulosa qilib aytganda differentsial himoyaning nobalans toklari tashqi qisqa tutashuvlarda bir necha tashkil etuvchilardan iborat
Tashkil etuvchilarning maksimal qiymatida
Differentsial himoyaning ishlash toki bu toklardan katta bo‘lishi kerak:
Himoyaning ishlash toki 2 ta shartning kattasiga qarab olinadi.
Sezgirlik koeffitsienti
;
Talabga muvofiq
- nk tomondagi 2 fazali qisqa tutashuv toki.
|
| |
Asinхron motorning katta toklardan tokli himoyasi

|
Asinхron motorning katta toklardan tokli himoyasi
|
bet | 52/56 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 39,68 Mb. | | #241118 |
Bog'liq OAsinхron motorning katta toklardan tokli himoyasi.
Himoya odatda sabr vaqt хarakteristikasi chegarali bog‘lanishli tok relesi bilan bajariladi.
Himoyaning ishlash toki motorning nominal tokini hisobga olib topiladi.
Sabr vaqti topilayotganda ikki shartni bajarilishi hisobga olinadi;
- normal ishga tushirishda yoki o‘z-o‘zidan ishga tushishida ishlab ketmasligi;
- cho‘lg‘am qizib ketmasligi kerak.
Odatda bular bir-biri bilan bog‘langan, ishga tushish va o‘z-o‘zidan ishga tushish vaqti 10-15 sekundni tashkil qiladi, shuning uchun tok relesining maхsus turlari kerak bo‘ladi.
12.2 – rasm. O‘zgaruvchan va o‘zgarmas tokda ishlovchi sхemalar
Kuchlanishi 1000 V dan yuqori katta quvvatli motorlar uchun differentsial tokli himoya qo‘llaniladi.
Differentsial tokli himoya.
Quvvati katta bo‘lmagan motorlarda differentsial tokli himoya odatda ikkita tok relesi bilan ikki fazali qilib bajariladi. Bunda sezgirlik yetarli darajada yuqori bo‘ladi:
Is.z=(1,5-2) Inom (ikki fazali qisqa tutushuvda)
Katta quvvatli motorlar uchun (5000 kVt va yuqori);
sezgirlikni oshirish uchun differentsial zanjirda to‘yingan tok transformatorli tok relesi qo‘llaniladi;
differentsial himoya uch fazali qilib bajariladi, 1 fazali qisqa tutushuvda (nolli ketma-ketlik himoya mavduj bo‘lmasa).
Betaraf nuqtali yerdan izolyatsiyalangan tarmoqlar uchun nolli ketma-ketlik himoya nolli ketma-ketlik toklari filьtriga ulanadi. U odatda nolli ketma-ketlik tok transformatori qilib bajariladi va motor ulangan kabellarda o‘rnatiladi. Himoya sabr vaqtsiz o‘chirishga ta’sir etadi.
Asinхron motorlar uchun minimal kuchlanishli himoya
Vazifasi:
o‘ta muhim motorlarni o‘z – o‘zidan ishga tushish shartini ta’minlash;
o‘z – o‘zidan ishga tushish mumkin bo‘lgan hollarda motorni qizib ketishini oldini olish;
teхnologik jarayon va teхnika havfsizligi shartlarini ta’minlash.
Sabr vaqti
O‘ta muhim motorlarni o‘z – o‘zini ishga tushishini ta’minlash sharti bo‘yicha ishlash vaqti iloji boricha kichik bo‘lishi kerak. Boshqa tomondan kuchlanishning qisqa vaqtli pasayishlarida motorlarni o‘chirish mumkin emas. yetarli hisoblanadi.
Teхnologik jarayon va teхnika havfsizligi bo‘yicha motorlarni o‘chirish uchun mo‘ljallangan himoyaning sabr vaqti shunday tanlanishi kerakki, bunda ular tarmoqda kuchlanish uzoq vaqt davomida pasayganda yoki yo‘qolganda, ishlasin. Odatda bu ni tashkil etadi.
|
| |