nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
(Bilish testlari (Idarajali bilim)

|
(Bilish testlari (Idarajali bilim)
|
bet | 22/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAK (Bilish testlari (Idarajali bilim)
1.YUrak qo’zg’aluvchanligi funksiyasi buzilganida aritmiyalar paydo bo’lishi mumkin-mi? (Ha, Yo’q)
Etalon: Ha, ekstrasistoliya, paroksizmal taxikardiya titroq aritmiya deb ataluvchi aritmiyalar paydo bo’ladi
Farqlash testi (bilimni Idarajasi)
2.Qorinchali ekstrosistoliya uchun EKGning qanday o’zgarishlari hosdir?
A. P tishning deformasiyasi
B. P tishning manfiy xolati
V. O’zgargan qorincha kompleksi
Etalon: V
Tasniflash testi (bilimni Idarajasi)
3.I Qorincha ekstrasistoliyachi va II bo’lmachalar titrashi uchun EKGning qanday o’zgarishlari xosdir?
A. F to’lqinlarini paydo bo’lishi
B. Qorinchalar majmuini keskin o’zgarishi
V. P-Q intervalini o’zgarishi
G. P-P oralig’ini uzayishi
D. P-T interchalini o’zgarishi
Etalon: I B II 2A
Konstruktiv test (bilimni IIdarajasi)
4.Ekstrasistoliya nima?
Etalon: Yurakning o’tkazuvchi tizimini har xil qismlarda paydo bo’luvchi impulslar ta’siridan yurakni alohida bo’limlarini yoki yaxlit holda yurakni navbatdan tashqari, muddatidan erta qisqarishiga ekstrasistoliya deyiladi.
Tipik masala (bilimni IIdarajasi)
5.Bemor og’ir tireotoksikoz bilan kasallangan. YUrak urishlari juda tez, hatto sanash ham qiyin. Arterial bosimi pasaygan. EKGda P-tishi yo’q, uning o’rnida mayda tebranishli to’lqinsimon chiziq - F to’lqinlari aniqlanadi. YUrakning qanday patologiyasida bunday holat yuzaga keladi?
Etalon: Titroq aritmiyada kuzatiladi.
Talabaning mustaqil ishlashi va TO’TI uchun vazifalar:
1.Ekstrasistoliya: etiologiyasi, patogenezi, turlari va EKGda alomatlari
2.Paroksizmal taxikardiya: etiologiyasi, patogenezi, turlari va EKGda alomatlari
3.Titroq aritmiya: alomatlari, turlari. Etiologiyasi, patogenezi, turlari va EKGda alomatlari.
|
| |
Q-T - intervali QRS - Yurak patologik fiziologiyasi

|
Yurak patologik fiziologiyasi
|
bet | 32/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAKQ-T - intervali QRS kompleksi boshlang’ich qismidan T-tishining ohirigacha davom etadi.
RS - T segmenti QRS kompleksini ohiridan (R yoki S tishi oxiridan) T tishini boshlanishiga davom etadi. Ikkala qorinchalarni qo’zg’alish vaqtini o’z ichiga oladi.
T - tishi qorinchalar miokardining tez oxirgi repolyarizasiya jarayonini aks ettiradi.
EKG ni tushunnishning umumi rejasi ifodalanishi
(V.V.Murashko va A.V.Strutinskiy bo’yicha, 1991 yil)
I. Yurak ritmi va o’tkzuvchanligini taxlili:
Yurak qisqarishlarining doimiyligini baholash
Yurak kisqarishlarini sonini sanash
Qo’zg’olish manbaini aniqlash
O’tkazuvchanlik funksiyasini baholash
II. Yurakni oldindan orqa, bo’ylama va ko’ndalang o’qlari atrofida aylanishini aniqlash
Frontal yo’nalishda Yurakning elektrik o’qini holatini aniqlash
Yurakni bo’ylama o’qi atrofida aylanishini aniqlash
Yurakni ko’ndalang o’qi atrofida aylanishini aniqlash
III. Bo’lmachalar P-tishini taxlili
IV. Qorinchalar majmui QRSTni tahlili
QRS - majmui taxlili
RS - T - segment taxlili
T - tishini tahlili
Q-T - intervalni taxlili
Elektrokardiografik xulosa
Yurak ritmi va o’tkazuvchanlikni taxlili
Yurak qisqarishlari doimiyligi taxlili. Agar o’lchangan R-R oraliqlari bir xil davom etsa va olingan kattaliklar R-R oraliqlari o’rtacha davomiyligidan 10% dan farq qilmasa Yurak qisqarishlar ritmi to’g’ri hisoblanadi.
Yurak qisqarishlarining sonini sanashni quyidagi formula bo’yicha bajariladi: YuQSning Yurak qisqarishlar soni
YuUQS = 60/ (R-R) bunda
YuQS - Yurak qisqarishlari soni;
60 daqiqadagi soniyalar soni;
R-R soniyada ifodalangan oraliq jadval bo’yicha aniqlash mumkin.
|
| |
Etiologiyasi - Yurak patologik fiziologiyasi

|
Yurak patologik fiziologiyasi
|
bet | 17/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAKEtiologiyasi: ekzogen va endogen etiologik omillar (mikroblar, viruslar, zaxarlar, yurak tomirlarining trombozlari) chaqirgan miokardning har qanday patologiyasi eksrtosistoliyaning sababi bo’loishi mumkin. Eksrtosistoliya paydo bolishiga eng ko’p moyillik qiluvchi kasalliklarga miokrditlar, yurak nuqsonlari, yurakning ishimik kaslligi, katta va kichik qon aylanish dorilari gipertoniyasi, endokrin bezlar patologiyasi (gipertireoz), allergik kasalliklar, xomsistit, gastrit, qonda katexolminlar miqdorini keskin ko’payishi kabilr kiradilar.
Patоgеnеzi
1)transmеmbran pоtеnsialning pasayishini chеgara darajasiga kеlishi, kiruvchi оqim (tоk) tizimini fоllashuviga va navbatdan tashqari qo’zg’alish paydо bo’lishiga оlib kеladi;
2)shikastlоvchi tоklarning to’ppa-to’gri ta’siri hisоbiga shikastlangan dеstabililarda tinchlik pоtеnsialining dеstabilizasiyasi paydо bo’ladi;
qo’shni kardiоmiоsitlarda har хil faоliyatli harakat pоtеnsiali paydо bo’ladi.
Ekstrosistolalarni paydo bo’lishi va rivojlanish mexanizmida yurakni qo’zgaluvchanligining nerv regulyasiyasini buzilishi va miokardda elektrolitlar almashuvining buzilishi jiddiy ahamiyatga ega.
Ekstrosistolalarning turlari ektopik o’choq lokalizasiyasiga bogliq va shunga mos holda sinusli, bo’lmachali, atrioventrikulyar tugunli, qorinchali, to’siqli bo’ladilar. Sinusli ekstrasistola uchun qo’shimcha qo’zgolish impulsini sinoatrial tugunda paydo bo’lishi esosdir.
Bo’lmachali ekstrasistola uchun EKGda quyidagi belgilar xosdir: bo’lmacha tishi P ni vaqtidan erta paydo bo’lishi va deformasiyasi; P-Q - intervali 0,12 soniyadan uzayishi, to’liq bo’lmagan kompensator pauzani bo’lishi shular jumlasiga kiradi.
Qorinchali ekstrosistola uchun EKGda quyidagi ko’rsatkichlar xosdir: P tishining yo’qligi, ekstrasistola qorinchalar majmui va asosiy ritm qorinchalar majmuini keskin farq qilishi, qorinchalar kompleksi QRS davomiyligini ortishi (0,12 soniyadan ortiq), to’la kompensator pauzaning bo’lishi shular jumlasiga kiradi.
Atrioventrikulyar (tugunli) ekstrasistola uchun P tishining o’zgarishi xos bo’lib, manfiy yo’nalishda, teskari holatda joylashadi. Bu hodisa bo’lmachalarda qo’zgalish impulsining retrograd tarqalishi bilan bogliq.
tugunning yuqori qismi bilan bogliq ekstrasistolalarda teskari holatdagi P tishi QRS kompleksidan oldinda bo’ladi, P-Q intervali 0,12 soniyadan kam, qorinchalar kompleksi o’zgarmaydi.
tugunning o’rta qismi bilan bogliq ekstrasistolalarda P tishi qorinchalar kompleksi bilan qo’shilib, uni biroz deormasiyaga olib keladi.
tugunning pastki qismi bilan bogliq ekstrasistolalarda teskari P tishi qorinchalar kompleksidan so’ng joylashadi.
Qorinchalar bilan bogliq ekstrasistolalar quyidagi belgilar bilan ifodalanadi: P tishi bo’lmaydi, qorinchalar kompleksi QRS 0,12 soniyadan ham uzayishi kuzatiladi, so’ng to’la kompensator pauza paydo bo’ladi.
Yakka tartibdagi ekstrasistolalar jiddiy patologik o’zgarishlar chaqirmaydi. Ko’p sonli ekstrasistolalar inson sogligi va hayoti uchun havflidir.
|
| |
(Bilish testlari ( I - darajali bilim)

|
(Bilish testlari ( I - darajali bilim)
|
bet | 12/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAK (Bilish testlari ( I - darajali bilim)
1. Yurak avtomatizmi funksiyasining buzilganida aritmiyalar paydo bo’lishi mumkin-mi? (Ha, Yo’q)
Etalon: Ha. Yurk yurak avtomatizmi funksiyasining buzilishidan quyidagi aritmiyalar turlari paydo bo’lishi mumkin: Sinusli taxikardiya; Sinusli bradikardiy; Sinusli aritmiya; Tugunli ritm.
Farqlash testi (bilimni I - darajasi)
2.Yurak avtomatizmi funksiyasi buzilishi uchun quyidgi aritmiyalrdan qaysilari hosdir?
Ekstrosistoliya
Sinusli taxikardiya
Sinusli bradikardiy
Sinusli aritmiya
Xilperlovchi aritmiya
Etalon: A, B, C
Tasniflash testi (bilimni I - darajasi)
3.Quyidagi elertrokardiogramma: Sinusli taxikardiya va sinusli bradikardiya uchun xos?
A. P-T interchalini torayishi
P-T interchalini uzayishi
EKGni o’zgarishi
Tishini manfiy bo’lishi
PQRST o’zgarishi
Etalon: 1 A 2B
Konstruktiv test (bilimni II - darajasi)
4. Sinusli taxikardiya nima?
Etalon: Yurakning avtomatik funksiyasi oshganida yurak qisqarishlarini tezlashganida sinusli taxikardiya deyiladi, aniqroq aytdanda yurakni o’tkzuvchi tizimi sinus tuguning qo’zg’alish impulslarini ko’payishidir.
Tipik masala (bilimni IIdarajasi)
5.Bolada xolsizlik o’zini yo’mon xis qilish yurak urushini tezlashishi kuzatildi. Bemorni terisi va shilliq pardalri o’zgarmagan. Pulsi 180 ta 1 daqiqada. Yrak eshitilib ko’rilgnda uni tonlari bo’g’ilgn. EKGda P-T intervli torygan. Bundy patologiya yurakning qaysi funksiyasi buzilgnida paydo bo’ladi?
Etalon: Yurakning avtomatizm funksiyasi buzilganida, xususan sinusli taxikardiyada paydo bo’ladi.
|
| |
Proceedings of International Scientific Conference on Multidisciplinary Studies Hosted online from Moscow, Russia Date

Proceedings of International Scientific Conference on Multidisciplinary Studies
Hosted online from Moscow, Russia
Date: 11
th
October, 2022
ISSN: XXXX-XXXX
Website: econferenceseries.com
104 |
P a g e
TAKRORIY DUKKAKLI DON EKINLARIDA QO‘LLANILGAN
NITRAGIN VA MINERAL O‘GʻITLAR ME’YORLARINING PAXTA
TOLASINING TEXNOLOGIK SIFAT KO‘RSATKICHLARIGA TA’SIRI
A. A. Iminov
q.x.f.d., Toshkent davlat agrar
universiteti, Toshkent
D. E. Xoldarova
q.x.f.f.d., Toshkent davlat agrar universiteti, Toshkent
D. M. Gʻaniyeva
mustaqil tadqiqotchi, Andijon qishloq xo‘jaligi va
agrotexnologiyalar instituti, Andijon
Annotasiya
Paxta tolasining texnologik sifat ko‘rsatkichlari bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkichlar
takroriy ekin sifatida yetishtirilgan soya va mosh ekinlari urug‘larini ekish oldidan
nitragin
bilan ishlov berilib, mineral o‘g‘itlarning N
30
R
90
K
60
kg/ga me’yori
qo‘llanilgan fonlarda kelgusi yili g‘o‘za parvarishlangan variantlarda kuzatilib, tola
chiqishi o‘tmishdosh ekin sifatida yetishtirilgan takroriy ekin turlari bo‘yicha mos
ravishda 38,5-38,8 % ni, 1000 dona chigit massasi esa 116,8-117,5 g. ni,
nisbiy
uzilish kuchi 4,8 gs ni, liniyaviy tig‘izligi 179-180 m/teks ni, nisbiy uzilish kuchi
26,8-27,0 gk/teks ni, tola uzunligi 34,1-34,3 mm ni tashkil etganligi aniqlandi.
Kalit so‘zlar. Takroriy ekin, soya, mosh,
g‘o‘za, nitragin, mineral o‘g‘itlar, azot,
fosfor, kaliy, paxta tolasi, chigit, nisbiy uzilish kuchi, tola uzunligi.
Kirish
Hozirda dunyoning 80 dan ortiq davlatlarida paxta yetishtiriladi, 110 dan
ortiqdavlatlarda esa paxta tolasidan mahsulotlar tayyorlanadigan to‘qimachilik
sanoati mavjud. Shuni ta’kidlash lozimki, paxta yetishtiruvchi
davlatlar qatoriga
turli yillarda turli davlatlar kiritilishi yoki undan chiqarilishi mumkin. Chunki dunyo
statistikasida ma’lum miqdordagi tola yetishtiriladigan davlatlargina paxta
yetishtiruvchi davlatlar toifasiga kiritiladi. Dunyo bo‘yicha paxta xomashyosi ishlab
chiqaruvchi mamlakatlardan
eng yiriklari Xitoy, AQSH, Hindiston,
Pokiston,
Braziliya va O‘zbekiston hisoblanadi [2].
Aralashtirish jarayoninig maqsadi

Aralashtirish jarayoninig maqsadi – tarkibi bir tekis bo‘lgan ravon xomaki mahsulotlar olish, yigirilgan ipning har qanday kesimida asosiy xossalari bir xilligini, belgilangan tannarx va sifat ko‘rsatkichlarini ta’minlashdan iborat.
Aralashtirish jarayonining mohiyati – turlicha xossalarga ega bo‘lgan har bir komponent tolalarining dastlab o‘z ichida, keyin o‘zaro aralashma tarkibida bir tekisda taqsimlashdan iborat.
Nazorat savollari
Titish jarayonining maqsadi va mohiyati nimalardan iborat?
1. Titishning zaruriyligi qanday izohlanadi?
2. Tolali mahsulotlarni titishda qanday usullar va vositalar ishlatiladi?
3. Avtotitkichlar bir-biridan qanday farqlanadi?
4. Titilganlik darajasi nimani bildiradi?
5. Titish darajasiga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar nimalardan iborat?
6. Titish mashinasining vazifalari nimalardan iborat?
7 . Titish mashinasining kamchiliklari nimalardan iborat?
8. Avtotoytitgichlarning afzalliklari nimalardan iborat?
9. Avtotoytitgichlarning kamchiliklari nimalardan iborat?
10. Titish jadalligi nimani bildiradi?
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. I.A. Karimov. «Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch». – T.: «Ma’naviyat», 2009.
2. O‘zbekiston Respublikasi Presidentining 26-dekabr 2016-yildagi «2017–2019-yillarda to‘qimachilik va tikuv-trikotaj sanoatini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari dasturi to‘g‘risida»gi PQ-51(759)-sonli qarori.
3. Carl A. Lawrence, Ph.D., SPUN YARN TECHNОLОGY, London, 2003.
4. A. Schenek. Naturfaserlexiokon Deutscher Fachverlag 2000/2006.
5. Q.J. Jumaniyozov, Q.G‘. G‘ofurov, S.L. Matismailov va bosh. To’qimachilik mahsulotlari texnologiyasi va jihozlari. Darslik. – T.: G‘.G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2012.
6. Thanos P. Peppa. ΣΥΜΒΑΤΙΚΗ ΝΗΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΒΑΜΒΑΚΕΡΟ ΣΥΣΤΗΜΑ, Afina, 1998y.
7. Ю.В. Павлов и др. «Теория процессов технологии и оборудования прядения хлопка и химических волокон». Иваново. 2000.
Oilaning rekreativ funksiyasi

lardan hisoblanadi. Bo‘sh vaqt jamiyatning nihoyatda
muhim ijtimoiy qadriyatlaridan biridir. Bu qadriyatdan
odamlar
turlicha
foydalanadilar.
Bo‘sh
vaqtini
muntazam ravishda qanday o ‘tkazishiga qarab har bir
odamning
yetuklik darajasiga, m a’naviy dunyosiga baho
berish mumkin. Bu borada erishilgan yutuqlarimizdan
biri shuki — dam olish va sog'lomlashtirish ishlariga
davlat miqyosida ahamiyat berila boshlandi. Lekin
ko‘pchilik turli sabablar bilan (ularning o‘zlari ko‘proq
moddiy sababni ko‘rsatishadi)
madaniy dam olishga
e’tibor bermay qo’yganligini ham aytib o ‘tish lozim.
Hozirgi vaqtda oilaviy dam olish, oilaviy turizm va qa-
tor oilaviy tadbirlar doirasi kengayib bormoqda.
Shuni ham ta ’kidlab o ‘tish joizki, hozirgi vaqtda
oilaning rekreativ funksiyasini davlat va ijtimoiy tash-
kilotlar o‘z zimmasiga olmoqda.
Odamlarning xavfsizli-
31
gini ta ’minlash, qariyalarga bepul
tibbiy
yordam
ko‘rsatish (bizning milliy xususiyatlarimizga yot boisa-
da, qariyalar uyiarining ochilishi), odamlar dam olish
lari va o ‘z sog'liqlarini tiklab olish
imkoniyatlarini
beradigan dam olish uylari va sanatoriylarning ochilishi
kabilar shular jumlasidandir.
Lekin shu bilan
birga
oilaning o‘z a’zolarining axloqiy-psixologik ximoyalan-
ganligini ta ’minlashdagi roli
tobora ortib bor-
moqda.Chunki odam faqat o ‘z oilasidagina va faqat
o ‘z yaqinlari qurshovidagina o‘zini tom ma’noda xotir-
jam, erkin his qila olishi mumkin xolos.
Bu borada
oilaning o‘rnini hech bir ijtimoiy muassasa bosa ol
maydi.
Hikmatlar - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

|
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlariBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.BHikmatlar
1. Ro‘zg‘or — o'ttiz ikki og‘zi bor.
2. Bemehr qarindoshdan mehr bilgan yot yaxshi.
3. Baliqning tirikligi suv bilan,
Odamning tirikligi odam bilan.
Aforizmlar
Erkakni millioner qilish har bir ayolning qo‘lidan keladi,
agar erkak milliarder bo‘Isa.
(Charlz Chaplin)
* * *
Bir shaxsning ikkinchi shaxsga jonli qiziqishi uchinchi
odamning dunyoga kelishiga sababchi bo'ladi.
(Xenrik Yagodzinskiy)
* * *
Agar ayolni erkak ustidan hukmronlik qilish uchun yaratgan
bo'lganida, uni erkakning boshidan yaratgan bo‘lardi. Agar
erkakning quli sifatida yaratganida, uni erkakning oyog‘idan
yaratgan bo‘lar edi. Xudo ayolni erkakning tenghuquqli do‘sti,
yori sifatida yaratgani uchun ham uni erkakning qobirg‘asidan,
yurakka yaqin joyidan yaratdi.
(Avgustin)
* * *
Uylanish — bu o‘z huquqining yarimisidan mahrum
bolib, o‘z vazifalarini ikki baravar oshirishdir.
(Artur Shopengauer)
Latifalar
— Janob direktor, nima uchun siz doimo, faqat uylangan
xodimlaming ishdan keyin qolishlarini iltimos qilasiz.
— Chunki ular hech qachon uylariga shoshilishmaydi.
38
* * *
— Men, Per sening xotining qochib ketganini eshitib hay-
ron qoldim! Axir, men uni sening eng yaxshi do‘sting deb
o‘yiab yurardim.
— Haqiqatan ham u mening eng yaxshi do'stim. Biroq, u
hozircha buni bilmaydi.
* * *
— Kuchli yomg‘ir yog‘ayapti, mening xotinim esa zon-
tiksiz chiqib ketgan edi.
— Xavotir olma, u biron-bir magazinga kirib yomg‘irdan
bekinib turgan bo‘lsa kerak.
— Men aynan shunisidan xavotirdamanda.
39
IV b o b
Q a y yo sh d a n y u ra k d a ishq о ‘ti y o n a r?
|
| |
Oilaning reproduktiv funksiyasi

farzand tug‘ilishi bilan bog‘liq holda butunlay yangi
hissiyotlar: ayolda — onalik, erkakda — otalik hissi pay
do bo‘ladi. Farzand er-xotin munosabatlarini yanada
mustahkamlovchi asosiy omil hamdir.
Oilaning jamiyat oldidagi reproduktiv funksiyasi va
uning bajarilishi deyilganda aholi sonining qayta tikla-
nishi uchun har bir oilada nechtadan farzand bo‘lishi
lozimligi nazarda tutiladi.
Statistik m a’lumotlarga ko‘ra, agar har bir oilada
bittadan farzand bo‘ladigan bo‘lsa, bunday xalq sakki-
zinchi avloddan keyin yo‘q bo‘lib ketishi mumkin ekan.
Har bir oilada ikkitadan farzandning bo‘lishi ham aholi
sonini saqlab turishni ta ’minlay olmaydi. Demog-
raflarning ta ’kidlashlaricha, oila o'zining reproduktiv
funksiyasini bajarishi uchun har bir oilaga o ‘rtacha 2,6
ta farzand to ‘g‘ri kelishi kerak.
Albatta, faqat oilagina jamiyat oldidagi funksiyalarini
bajarib qolmasdan, balki jamiyat ham oilalarga
funksiyalarini muvaffaqiyatli bajarish uchun zarur
bo ‘lgan shart-sharoitlarni yaratib berishi lozim. Bu
o'rinda hukumatimiz tom onidan yuritilayotgan de-
mografik siyosat, iqtisodiy, ijtimoiy va huquqiy tadbirlar
bunga yaqqol misol bo‘la oladi. Bunday siyosatning
asosiy yo'nalishlari: onalik va bolalikni muhofaza qilish,
ko‘p bolali va kam ta’minlangan oilalaming moddiy
ahvolini yaxshilash, yosh oilalarga, onalarga yaratilayot-
gan imtiyozlar va shu kabilardan iborat.
Bilimni tekshirish uchun savollar

|
Bilimni tekshirish uchun savollarBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.BBilimni tekshirish uchun savollar
1. Hozirgi zamon oilasining qanday turlari mavjud?
2. Hozjrgi zamon oilasining qanday asosiy funksiyalari
farqlanadi?
3. Oilaning har bir funksiyasi jamiyat va shaxs uchun
qanday ahamiyatga ega?
Rivoyatlar.
Isrofgar xotin va uning eri
Bir vaqtlar qishloqda yashaydigan er-xotin bo‘lgan
ekan. Er juda xushfe’l, vazmin, sabr-qanoatli zot ekanlar.
Ammo xotini yaxshi tarbiya olmagan, er qadrini bilmagan,
uy-ro‘zg‘or ishidan bexabar, isrofgar, xojasini qon qustirgan
badbaxt ayol ekan.
Ko‘p vaqtlar o'tgach ul odam xotinidan xafa bo‘la boshlabdi.
Chunki u nasihat etsa, quloq solmas emish. Yaxshi gapirsa,
tushunmasmish. Qo'pol gapirishga esa eming odobi yo‘l
qo'ymas ekan. Er yana nasihat qilarmish:
— Xonim, tejamli, tutumli ro‘zg‘or
yuritgin.
Men ko‘p
charchadim, awalgi kuch-quwatim qolmadi.
Bir kuni ul odam uyda qolibdi. Havo sovuq bo‘lganidan
o‘sha kuni ishga bormabdi. Ne ko‘z bilan ko‘rsinki, kecha
olib kelgan o'tinlarini xotini quchoq-quchoq o'choqqa solib
yoqardi.
— Ey, xonim! Sen nima qilyapsan, o‘zi? Shuncha ham
o‘tin yoqadimi? Sal ayab yoqqin o‘tinlami, — dedi u tutoqib.
— Nima qilay bundan ham kam o‘tin yoqsam, uy isimay-
di,— javob berdi xotini.
Oradan vaqtlar o‘tib, ul odam xastalanib qoldi. Tog‘dan
o‘tin kesib keltirish xotinning o‘ziga qoldi. Xotin borib o‘tin
kesib orqalab keldi. Eri turib o'choqqa bir quchoq o‘tin soldi.
Buni ko‘rgan xotini:
— Siz qanday odamsiz, nima qilyapsiz, o‘tinni kesib
orqalab keldim, yelkam yara bo'ldi. Ayab yoqing, mening
holimga tushuning, — dedi.
— Yaxshi, xonim, xo‘p bo‘ladi. Sen xafa bo‘lma. Bir tu-
tam o‘tinni bekorga yoqmayman, sen aytgancha bo‘la-
qolsin, — xotinini tinchitdi u.
Ul odam oxiri tushundiki, ota-bobolarimiz: «Ming nasi-
hatdan bir mashaqqat, musibat yaxshi», «Odamga ming o‘git
bergandan, qiyinchilik tezroq aql kirgizadi», «Nasihat bilan
tuzalmaganning haqqi azobdir», deb juda to‘g‘ri aytgan ekanlar.
36
|
| |
Boylikmi, oqila xonimmi? - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

|
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlariBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.BBoylikmi, oqila xonimmi?
Bir vaqtlar Bog‘dodda yuz bergan kuchli yong‘inda boyning
hamma boyligi kuyib kul bo‘ldi. Butun mol-dunyosining bir
pastda yo‘q bo‘lganiga chidamagan odam Bog'dod ko‘chalarida
faryodu fig‘on chekib yig‘ladi. U odam ham yig‘lardi, ham uyi-
ga qarardi. Bu falokatni ko‘rib, uning qarshisidan bir oqil odam
chiqib debdi:
— Ey do’stim, bu kap-katta odamga yig'lash nimasi?
Uyi yongan odam:
— Men yig'lamay kim yig'lasin?.. Bir zumda hamma
molu mulkim kul bo‘ldi-ketdi! Bir lahzada faqir va qashshoq
bo‘ldim, — dedi.
Ko‘pni ko‘rgan-kechirgan oqil odam:
— Yaxshi, uydagi umr yo‘ldoshing qanday? Aqllimi, eri-
ning dardi, erining kayfiyatini, erining qadrini biladimi? —
deb so'radi.
Uyi yongan kishi bir zumda o'ylanib qoldi va:
— Ha, bu jihatdan baxtiyorman. Ollohga shukur, farosatli,
soliha xonimim bor, — dedi.
Ko'rgan-kechirgan kishining xotini afsuski, ko‘ngildagidek
emas, bu jihatdan baxtsiz edi. U uyi kuygan odamga bunday
debdi:
— U holda nega yigiaysan, ey nodon?! Bu dunyoda mato
uchun ham ko‘z yoshi to'kadimi? Men shunday bir xotinga
uylanganmanki, aqh kalta, er qadr-qimmatiga yetmaydi. Sen
falokatning nimaligini bilmaysan. Sen aqli kalta, tili uzun,
jag‘i tinmas bir xotinga uylangin, o‘shanda bilasan falokat ni
maligini! Do‘konlaring yonibdi, nima bo‘libdi? Sen sog‘
bo'lsang, hammasini topasan. Yoningda ko‘nghngdagidek xo-
tining senga madadkor bo‘lib, ma’naviy quwat berib tur-
ganidan keyin tezda o’zingni o'nglab olasan.
Hadislar
Kimki uchta qiz farzandini o‘stirib, boqib, tarbiyalab
munosib joylarga uzatsa, mukofoti jannatdir.
* * *
Farzandlaringizni izzat-ikrom qilish bilan birga axloq-
odobini ham yaxshilangizlar.
* * *
Xotinning eiga nisbatan haqlari: o‘zi ovqatlanganda xo-
tinini ham ovqatlantirishi, o‘zi yangi kiyim olib kiysa, unga
ham olib kiyintirishi, yuziga urmasligi, haqorat qilib
37
so‘kmasligi, arazlashganda uzoqqa ketib emas, faqat bo'lak
yotishligidir.
* * *
Jamiyat nuqtai nazaridan qaralganda, oila inson naslini
saqlab qolish vazifasini bajarsa, yakka shaxslar nuqtai nazari
dan qaralganda, uylanish — ruhiy xotiijamlik, erkak va ayol-
lar orasidagi muhabbat va bir-birlariga mehribonlikdan ibo-
ratdir.
|
| |
Bachadon ichi spirali - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

In’cksiyali kontratseptivlar
In ’eksiya (ukol qildirish) usuli har 2—3
yoki har oy-
da ukol qildirish orqali amalga oshiriladi. Bu usul odat-
da 35 yoshdan katta ayollarga tavsiya etiladi.
Bu usulning samarasi shundan iboratki, ukol qildiril-
gandan keyin, ko‘rsatilgan muddat ichida kutilmagan
homiladorlikdan saqlanishning boshqa usullaridan foy-
dalanishga hojat qolmaydi. Ukolni, albatta, meditsina
xodimi qilishi kerak.
Salbiy asoratlari: In ’eksiya hayz muntazamligining
buzilishiga olib kelishi mumkin. О ITS, JABYUKlardan
ximoya qilmaydi.
Spermatsid vositalar
Zamonaviy spermatsidlar qator mamlakatlarda ish-
latiladi. Ular krem, g‘alvirak, ko‘pik hosil qiluvchi
tabletkalar, tamponlar, jele, eritmalar ko ‘rinishida
ma’lum va turli prezervativlarga qo‘shimcha moslama
sifatida ishlab chiqariladi.
Та’sir qilish mexanizmi: M a’lumki, qin ichida
doimiy maxsus muhit mavjud.
Jinsiy yaqinlashuvdan
10—15 daqiqa oldinroq qinga yuborilgan sprematsidlar,
aynan
shu muhitni o ‘zgartirish hisobiga shahvat
faoliyatni to ‘xtatadi. G ’alvirak o ‘z tarkibida zamonaviy
spermatsid — nonoksinol-9 ni tutib, bevosita sperma-
zoid membranasini buzadi va natijada uning faoliyatini
zaiflashtiradi.
Mazkur vosita qinga kiritilib, bachadon
bo‘yniga biriktirilishidan awal, spermatsid faolligini os-
hirish maqsadida suvda ho‘llanadi.
Samarasi va afzalliklari:
Keltirilgan bu
usul
ayniqsa, katta yoshdagi ayollar yoki nomuntazam jinsiy
yaqinlikda boiadigan ayollar uchun juda qulay va eng
muvofiq usuldir. Bu usul organizmning boshqa sis-
temalariga ta ’sir
qilmasligi, tibbiyot xodimlariga muro-
jaat qilmasdan foydalanish mumkinligi bilan afzal
hisoblanadi. G ‘alvirak qin ichida 24 soat davomida
saqlanishi mumkin bo‘lib, tarkibida spermatsid bo‘lishi
tanosil kasalliklaridan muhofaza qilish ta ’siriga egadir.
Kamchiliklari: Jinsiy aloqa vaqtida turli noqulay-
liklar tug‘dirishi mumkin. G ‘alvirak boshqa vositalarga
194
nisbatan qimmatroq. Shuning uchun1 b u ’vositadan ista-
gancha foydalanish cheklangan.
Bu usulning oz samara
berishi uni boshqa xil to ‘siqli usullar bilan birgalikda
qo‘llashga majbur etadi.
Noxush ta ’sirlari: Qin devori yallig‘lanishi yoki
umuman, allergik reaksiyalar ko'rinishida asoratlar
kuzatilishi mumkin.
Tavsivalar: Yuqorida ta’riflangan bu usulning sama-
rasini oshirish maqsadida uni prezervativ, diafragma,
servikal qalpoqchalar bilan birgalikda qollash mumkin.
G ‘alvirak har bir jinsiy yaqinlashuvda qayta ishlatila-
di. Va qin ichida 24
soatgina turishi mumkin, xolos.
Spermatsidlardan tug‘ruqdan keyingi dastlabki 6 oy
davomida, homila oldirish, homilaning tushishi va hayz
ko‘rish vaqtida foydalanish qat’iyan man etiladi.
Oilaning tarbiyaviy funksiyasi

ba’zi oilalarda ota-onalar va bolalar o‘rtasida muloqot-
ning kamligi, bir-biriga e’tiboming pasayishi, oila a ’zo-
lari o ‘rtasida fikr erkinligining cheklanganligi (ayniqsa,
qishloq oilalarida) holatlari ham mavjud, hatto oiladagi
o ‘zaro munosabatlarning yomonlashuvi natijasida oila
a’zolarining ayrimlarida stress (asabiy tanglik), suitsid
(o‘z joniga qasd qilish) kabi noxush holatlaming kelib
chiqishi ham kuzatilmoqda. Bunday noxushliklaming
oldini olish uchun eng awalo oila a’zolari o ‘rtasida
oshkora, yaqin, o‘zaro tushunarli, ishonchli muloqot-
ning amalga oshishi uchun zarur shart-sharoitlarni
yaratish, lozim bo‘lsa, bu borada yoshlarga tegishli bi-
limlami berish, aholi uchun psixologik maslahatxonalar
faoliyatini yo‘lga qo‘yish, treninglar tashkil etish,
«Ishonch telefonlari», «Qalb markazlari» kabilarni
tashkil etib, ular faoliyatini takomillashtirish lozim.
Jinsiy balog‘atga yetish - Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari

ligi, og‘ir yoki qaytalanuvchan xastaliklar jinsiy
balog‘atga yetish davrini kechiktirib yuborishga olib ke
lishi mumkin. Odatda katta shaharlarda o ‘smirlaming
jinsiy balog‘atga yetishishi qishloq joylardagiga qaragan
da ertaroq amalga oshadi.
Jinsiy balog‘atga yetish davrida gipofiz va qalqonsi-
mon bezlar ajratib chiqaradigan gormonlar ta’siri ostida
o ‘smirda bo‘y o'sishi, ikkilamchi jinsiy belgilarning
rivojlanishi, ovozning o ‘zgarishi, muskul kuchlarining
ortishi, tananing ayrim qismlarini jun bosishi, ko‘krak
bezlarining rivojlanishi kabilar kuzatiladi.
25- modul: Metallarni bosim bilan ishlash asoslari Reja

25- modul: Metallarni bosim bilan ishlash asoslari
Reja:
1. Bosim bilan ishlashning tub manosi. Asosiy usullari.
2. Metallarni prokatlash Prokatlash etaplari tuzilishi.
3. Truba prokatlash. Metallarni kiryalash, presslash usullari, texnologiyasi.
Materiallarni bosim bilan ishlash usullari
Metallurgiya va mashinasozlik sanoatining turli tarmoqlarida metallarni bosim
bilan ishlash usullari borgan sari keng tarqalmoqda.
Bu usullarda plastik
zagotovkalarning katta tezlikda, serunum ishlanishi oqibatida
sifatli mahsulotlar
ishlab chiqarilmoqda.
Quyida bu usullarning asosiylari va ular haqida ma‟lumotlar keltirilgan.
1.
Prokatlash. Bu usulda yirik quyma zagotovkalarni prokatlash mashina
(stan)larning qarama qarshi yoki bir tomonga aylanuvchi juvalari oralig‟idan ezib
o‟tkazib ishlashga prokatlash deyiladi. Bunda zagotovka hajmi o‟zgarmasada,
shakli va o‟lchamlari o‟zgaradi. Prokatlashning quyidagi turlari mavjud:
a)
Bo’ylama prokatlash. Bu ishlovda
zagotovkalarni prokatlash
mashinalarining qarama –qarshi tomonga aylanuvchi juvalar oralig‟idan bo‟yiga
ezib o‟tkazib ishlashga bo‟ylama prokatlash deyiladi (–rasm,
a).
b) Ko’ndalangiga prokatlash. Bu ishlovda zagotovkalarning o‟qlari parallel
yoki ma‟lum burchak bo‟yicha o‟rnatilgan prokat mashinasining juvalari orasidan
ezib ko‟ndalangiga o‟tkazish bilan ishlashga ko‟ndalangiga prokatlash deyiladi (–
rasm,
a).
2.
Presslash. Bu ishlovda zagotovkalarni presslash mashinasining (konteyner
deb ataluvchi) xoval tsilindriga kiritilib,
puansoni bilan siqib, matritsa deb
ataluvchi asbob ko‟zidan ezib chiqarib ishlashga presslash deyiladi (–rasm,
b).
3.
Kiryalash. Bu ishlovda zagotovkalarning
kirya deb ataluvchi, ko‟ndalang
kesim shakli va o‟lchami asta –sekin kichrayib boruvchi asbob ko‟zidan tortib
o‟tkazib ishlashga kiryalash deyiladi. Bunda zagotovkalarning ko‟ndalang
kesim
shakli kirya ko‟z shakliga o‟tib kichrayadi va bo‟yiga uzayadi (–rasm,
v).
Talabaning mustaqil ishlashi va TO’TI uchun vazifalar

|
Talabaning mustaqil ishlashi va TO’TI uchun vazifalar
|
bet | 31/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAKTalabaning mustaqil ishlashi va TO’TI uchun vazifalar:
YUrak etishmovchiligini etiologiyasi va patogenezi.
YUrak nuqsonlarining etiologiyasi va patogenezi
ILOVALAR:
1.Yurak o’tkazuvchi tizimi hujayralarining qo’zg’alish mexanizmi.
Normada (tinch holatda) Yurak mushak hujayralarining tashqi sathi musbat zaryadlangan, qo’zg’alishda esa - zaryad, manfiy bo’ladi.
Tinch holatda hujayra ichidagi kaliyni konsentrasiyasi hujayra atrofidagi muhitnikidan 30 marta ortik.
Tinch holatda hujayra atrofida muhitida hujayra ichidagiga nisbatan natri 20 marta, xlor 13 marta, kalsiy 25 marta ko’pdir.
Hujayra ichiga K+ (kaliy), natriy (Na+), kalsiy Sa++), xlor (Cl-) va boshqa ionlar kirganida u qo’zg’aladi.
YUrakning sinus tuguni, Yurak o’tkazuvchi tizimi hujayralarining avtomatizm faolligini asosida hujayralar membranalari sathining ionlarga nisbatan o’tkazuvchanligini o’zgarishi yotadi,bu hujayra membranasi orqali ionlarni xarakatlanishiga olib keladi va membrana orqali xarakat potensialini paydo qiladi. Membrananing tashqi sathi manfiy va ichki sathi musbat bo’lib qoladi.
2.EKG ko’rsatkichlarining ifodalanishi
(V.V.Murashko va A.V.Strutinskiy bo’yicha, 1991 yil)
P-tishchasi o’ng va chap bo’lmachalarning depolyarizasiya jarayonini aks etdiradi. P-tishining davomiyligi 0,1 sonidan ortmaydi, uning amplitudasi 1,5-2,5 mm. Normada I, II, V2 - V6 yo’nalishida P-tishi musbat bo’ladi.
P-Q intervali P tishini boshidanqorincha majmui QRS uchigacha bo’lgan oraliq. U atrioventrikulyar o’tkazish davomiyligini aks etdiradi, boshkacha aytganda bo’lmachalar, AB tugun, Gis tutami va uning shoxlari bo’yicha qo’zg’alishni tarqalish vaqt oralig’ini bildiradi. P-Q intervalini davomiyligi 0,12-0,20 soniyagacha etadi.
QRST - qorinchalar majmui qorinchalar miokardi bo’yicha qo’zg’alishni tarqalish va so’ngi jarayonnini aks etdiradi. 0,06-0,08 soniya davom etadi.
|
| |
X b o b
Jinsiy hayotning ijtimoiy va

rakkab hisoblangan jinsiy hayot masalalarini o‘rgatishni
uyat deb bilamiz. Jinsiy tarbiyada jins anatomiyasi, qis-
man fiziologiya va gigienadan tashqari chiqmaymiz.
Holbuki, so’nggi yillarda yoshlarda bu masalalarga qi-
ziqish ortib bormoqda. Yoshlar so‘nggi 10—15
yil ichida
muddatidan 4—5 yil oldin balog‘atga yetmoqda, ya’ni
19—20 yoshli yigit-qizlarning o ‘zaro munosabatlarini
hozirgi kunda 14—15 yoshli qiz va o'g‘il
bolalarning
o ‘zaro munosabatlarida kuzatish mumkin.
Bundan tashqari yuridik jihatdan balog‘at yoshiga yet-
masdan, jinsiy hayotni boshlash hollari ko’paymoqda, bu
sohadagi bilimlarning nihoyatda past saviyada ekanligidan
ba’zi o ‘quvchi qizlar maktab yoshidayoq homilador bo‘lib
qolmoqda. Turli tanosil kasalliklari, SPlD ni orttirmoqda,
o ‘z-o‘zini davolash natijasida bu kasalliklar surunkali tur-
ga aylanib ketmoqda. Yoki
ular birinchi homilalarini
tushirish natijasida keyinchalik farzand ko’rmaydigan
bo‘lib qolishmoqda, bu esa hayotiy fojeaga, oilaviy hayot-
ning buzilishiga olib kelmoqda.
Erkak va ayol (er-xotin)ning bilim saviyasi keskin
farq qilishi (ayniqsa, ayol
chuqur bilimga ega bolgan
holda, erkakning savodsizligi), jinsiy qoniqmaslik va un
ing muntazam ravishda davom etishi tufayli oilada turli
janjallar kelib chiqadi, bunda
oilaviy janjallar arzima-
gan, butunlay boshqa narsalardan boshlanadi, lekin asli-
da unga jinsiy qoniqmaslik sabab bo‘ladiki, buni ba’zan,
hatto janjallashayotgan er-xotinning o ‘zi ham bilmaydi.
Ayollarda nevrozlar, muttasii
ravishda qoniqmaslik nati-
jasida, erkaklarda esa asab buzilishiga oid jinsiy ojizlik —
impotensiya paydo bo'ladi. Bu esa bora-bora xiyonatga,
turmush buzilishiga sabab boiadi. Albatta, bunday hol-
larga yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi, demak,
er-xotinning jinsiy
hayot masalasiga oid bilimini oshirish kerak.
Dasturda berilgan ko’niqma va mahoratlarning shakllanganligini nazorat turlari

|
Dasturda berilgan ko’niqma va mahoratlarning shakllanganligini nazorat turlari
|
bet | 30/33 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 446,49 Kb. | | #262579 |
Bog'liq YURAKDasturda berilgan ko’niqma va mahoratlarning shakllanganligini nazorat turlari:
Umumiy savollar:
Yurakning etishmovchiligi nima?
Yurak etishmovchiligining tasnifi
Yurak etishmovchiligining etiologiyasi va patogenezi.
Yurak etishmovchiligining rivojlanish mexanizmlari
Yurak etishmovchiligini patofiziologik alomatlari
Yurak etishmovchiligini klinik alomatlari
YAshirin Yurak etishmovchiligi nima?
Yurak o’ng qorincha etishmovchiligi nima?
Yurak chap qorincha etishmovchiligi nima?
Yurakni total etishmovchiligi nima?
Yurak klapanlari shikastlanishidagi Yurak etishmovchiligi
Test savollari
Bilish testlari ( I - darajali bilim)
1. Yurak mushaklari zo’riqib ishlashidan Yurak etishmovchiligi qayd qilinadi-mi? (Ha, Yo’q)
Etalon: Ha. Uzoq davom etuvchi va doimiy taъsir ko’rsatuvchi Yurakning har qanday zo’riqib ishlashi, Yurakni qisqaruvchilik funksiyasini zaiflashuviga olib kelishi mumkin, buning natijaida Yurak etishmovchiligi paydo bo’lishi mumkin.
Farqlash testi (bilimni I - darajasi)
2.Yurak etishmovchiligi uchun qanday oqibatlar xos?
O’pkada gazlar almashuvini buzilishi
Jigar brunksiyalarini buzilishi
Buraklar funksiyalarini etishmovchiligi
Oshqozon yara kasalligi
Etalon: A, B, V
Tasniflash testi (bilimni I - darajasi)
3. 1)Yurak etishmovchiligi va 2)Yurak nuqsonlari uchun qanday funksional ko’rsatkichlar xos?
A. Miokardni qisqaruvchanlik funksiyasini kuchayishi
Miokardni qisqaruvchanlik funksiyasini zaiflashuvi
Miokard gipertrofiyasi
YUrakni zarb xajmini ko’payishi
YUrakni sistolik xajmini kamayishi
Etalon: 1.B, V, D 2.A,V,G
Konstruktiv test (bilimni II - darajasi)
4. YUrak etishmovchiligi nima?
Etalon: Yurak etishmovchiligi - bu Yurak bajarishi kerak bo’lgan vazifani, uning ishlash qobiliyatidan ortiqcha bo’lgan holati bo’lib, bunday holat Yurakni qisqarishini zahira imkoniyatlarini pasayishi bilan ifodalanadi.
Tipik masala (bilimni IIdarajasi)
5.Bemor bir necha yildan buyon o’pka emfizemasi bilan kasallangan. Sunggi vaqtlarda uning umumiy ahvoli yomonlashdi. Bemor tekshirilganida katta qon aylanish doirasining venalarida qon doimlanishi, Yurak o’ng qismi bo’shliqlarini kengayishi, venalarni bo’rtishi ayniqsa bo’yin va qo’llarda kuzatiladi. Jigarda qonni dimlanishi, oyoq Yuzi, ilikda shish, zo’rayib boruvchi anasarka, qon harakati sekinlashganidan sianoz kabi belgilar oshkor qilingandi. YUrakning o’ng qorinchasi va o’ng bo’lmachasini bo’shliqlari kengaygan. Auskultasiya vaqtida Yurak cho’qqisida shovqin eshitiladi.
Ushbu klinik manzara Yurakni qaysi qismi etishmovchiligi uchun xos.
Etalon: Yurakni o’ng qorinchasi etishmovchiligida shunday holatlar bo’ladi.
|
| |
Aloqa operatorlari va internet provayderlar faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning manfaatlarini sug‘urtalash zarurligi

KIRISH………………………………………………………………………...
|
5
|
I. MILLIY SUG‘URTA BOZORIDA SUG‘URTA MUNOSABATLARINI TASHKIL ETISH ASOSLARI
|
1.1.
|
Sug‘urta munosabatlarining milliy iqtisodiyotdagi
o‘rni va ahamiyati………………………………………………………
|
10
|
1.2.
|
Aloqa operatorlari va internet provayderlar faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari va ularning manfaatlarini sug‘urtalash zarurligi…………
|
21
|
II. ALOQA OPERATORLARI VA INTERNET PROVAYDERLARI FAOLIYATIDA SUG‘URTA MUNOSABATLARINING HOZIRGI
HOLATI TAHLILI
|
2.1.
|
Milliy sug‘urta bozorining hozirgi holati tahlili………………………..
|
33
|
2.2.
|
Aloqa operatorlari va internet provayderlari foydalanayotgan sug‘urta turlarining tahlili…………………………………………….
|
45
|
III. ALOQA OPERATORLARI VA INTERNET PROVAYDERLAR FAOLIYATIDA SUG‘URTA MUNOSABATLARINI RIVOJLANTIRISH ISTIQBOLLARI
|
3.1.
|
Rivojlangan chet davlatlarda sug‘urta munosabatlarini
tashkil etilishi…………………………………………………………..
|
56
|
3.2.
|
Aloqa operatorlari va internet provayderlar faoliyatida sug‘urta munosabatlarini rivojlantirishni ustivor yo‘nalishlari…………………..
|
70
|
|
Bilimlarni tekshirish uchun savollar

Jinsiy hayot masalasi barcha millat xalqlarini qiziqtirib
kelgan. Chunki insoniyat paydo bo‘libdiki, bu masala
hayotiy ehtiyoj hisoblanadi. Xususan, hozirgi kunlarda
jinsiy tarbiya, erkak va ayol o ‘rtasidagi
munosabat
masalalari jiddiy ahamiyatga molik bo‘lib qoldi. Shunga
qaramay, bu masalaga oid
ilmiy ommabop risolalar каш,
bolganda ham juda oz nusxada chop etiladi va ko‘pchilik
odamlar ulardan bahram and bo'la olmaydilar. Buning
ustiga yoshlarga jinsiy tarbiya, jinsiy hayot masalalaridan
ta’lim berishi kerak bo‘lgan o‘qituvchilar va ota-onalar
ning o ‘zlari bu masalada deyarli savodsizdirlar. Eng
yomon tomoni shundaki, ota-onalar,
qarindosh-uruglar,
hatto murabbiylar yoshlar bilan bu borada gaplashishni
hayosizlik, sharmandalik deb hisoblaydilar. Shubhasizki,
bunday noto‘g‘ri tushunchalar jinsiy tarbiyaning to ‘g‘ri
olib borilishiga to ‘sqinlik qiladi.
Biz ushbu bobda mana shu masala ustida to ‘xtalib
o‘tishni lozim topdik.
M a’lumki, jinsiy tarbiyada sharm-hayo,
odob-axloq
tushunchalari muhim rol o ’ynaydi. 0 ‘zbek xalqi azaldan
andishali, sharm-hayoli va odob-axloq bobida ko‘pgina
xalqlarga o ‘rnak b o lib keladi. Xususan, er-xotin bolalar
oldida nihoyatda ehtiyotkor bo‘lishadi.
Er-xotin o ‘rtasidagi jinsiy munosabatlarda ana shu
odat-o‘ta ehtiyotkorlik qilish foyda o ‘rniga
zarar kelti-
radi, chunki bola o ‘zi juda-juda qiziqqan savollariga
ota-onasidan javob ololmay, boshqa yo‘l qidiradi, jinsiy
hayot masalasida «bilimdon»
bolgan odamlardan no-
to ‘g‘ri ma'lumot oladi. Keyinchalik bolada shakllangan
ba’zi buzuq tushunchalarni uning hayot mobaynida
to ‘g‘rilashi nihoyatda qiyin bo‘ladi. Qizig‘i shundaki,
biz bolalarni yoshligidan har bir narsaga —
yurishga,
yozishga, o‘qishga o ‘rgatamiz. Biroq hayotimizda ni-
\ hoyatda katta ahamiyatga ega bolgan, birmuncha mu-
strukturasi (foiz) - Himoyaga ruhsat

strukturasi (foiz)18
2012 yilda respublikada majburiy sug‘urta sohasida jami yig‘ilgan sug‘urta mukofotlaridan 57,7 foizi transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urtaga, 27,3 foizi ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urtaga, 3,7 foizi xavfli ishlab chiqarish ob'ektida avariya yuz bergan taqdirda fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urtaga, 5,1 foizi qurilish – montaj xavflarini majburiy sug‘urtaga va 6,2 foizi boshqa majburiy sug‘urta turiga tegishli.
Mamlakatimizda bir qator sug’urta kompaniyalarining sug’urta bozoridagi ulushlari turlicha bo’lib, ular sug’urta mukofotlari va sug’urta to’lovlari bo’yicha bozorda o’z ulushlariga ega bo’ladilar. Sug‘urta to‘lovlari va mukofotlar bo‘yicha yirik sug‘urta kompaniyalarining bozordagi ulushini qarab chiqamiz (2.1.1 – jadval).
2.1.1 – jadval
2012 yil yakunlariga ko‘ra yetakchi sug‘urta kompaniyalarining sug‘urta mukofotlari va sug‘urta to‘lovlari bo‘yicha bozordagi ulushlari19
|
– ilova (davomi) - Himoyaga ruhsat

Tadbirkorlik xavflarini sug'urta qilish
|
1
|
Shartnoma majburiyatini bajarmaslik holatidagi moliyaviy xavflarni sug’urta qilish;
|
1
|
Qarz oluvchining kredit to‘lay olmaslik javobgarligini sug’urtalash.
|
2
|
Qarz oluvchining kredit to‘lay olmaslik javobgarligini sug’urtalash;
|
|
|
3
|
Eksport bitimlarini sug’urta qilish;
|
|
|
4
|
Yog’-moy ekinlarini yetishtiruvchi qishloq xo‘jalik korxonalarining ekinlaridan kam hosil olishi natijasida ko‘radigan moliyaviy zararini sug’urta qilish.
|
|
|
Majburiy sug'urta
|
1
|
Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish;
|
1
|
Transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish.
|
2
|
Qurilish-montaj xavflarini majburiy sug'urta qilish;
|
|
|
3
|
Xavfli ishlab chiqarish ob'ektida avariya yuz bergan taqdirda boshqa shaxslarning hayoti, sog'lig'i va (yoki) mol-mulkiga hamda atrof-muhitga zarar yetkazganlik uchun fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish;
|
|
|
4
|
Ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish;
|
|
|
5
|
Davlat sud ekspertlarining hayoti va sog'lig'ini davlat tomonidan majburiy sug'urta qilish.
|
|
|
Erkak orgazmi bosqichlari

Ikkinchi bosqichga o‘tgandan so‘ng orgazm hislari
nazorat doirasidan chiqib, «shaxsni qo‘lga oladi».
Orgazm hislari tugagunga qadar shaxsning xatti-
harakatlari his etilayotgan
orgazm bilan belgila-
nadi.
Olat boshida paydo bo‘lgan jinsiy qitiq olatning
mukammal darajada
taranglashishiga, kattalashishiga,
muskullarning qisqarib, urug‘ kanallaridan m a’lum tez-
likda bo‘linib-bo‘linib, maniyning
otilib chiqishiga olib
keladi. Buni tibbiyotda eyakulyatsiya
deyiladi. Ayol
kishidagi toz pulsatsiyasi erkak kishi tomonidan niho-
yatda ijobiy his etilishi kabi, erkakning eyakulyatsiyasi
vaqtida olatning vertikal ritmik
ravishdagi harakatlari va
maniyning qinga tushishi ayol kishining shirin hislarini
yana kuchaytiradi, ayol nihoyatda yoqimli haroratni his
etadi.
Agar er-xotin
bir
vaqtda orgazmni
his etsa har
ikkalasining lokal organik hislari va umumiy emot
sional holatining sifat jihatdan keskin yaxshilanishiga
olib keladi. Eyakulyasiya vaqtida urug‘ kanallari qan
chalik siqilgan, taranglashgan bo‘lsa, hislar ham shun-
chalik kuchli bo‘ladi.
Shuning uchun ham orgazm
vaqtida erkaklar orgazmoldi va orgazm bosqichidagi
holatni o ’zgartirib, ongli ravishda maniyning chiqishiga
to'xtalib, hissiyotni o'tkirlashtiradilar.
Qayliqlarning bir vaqtda orgazmni his etishlarining
ustunlik tomonlaridan biri shuki, toz pulsatsiyasi, o ‘z
diametrida vaqti-vaqti bilan
torayayotgan qin nihoyatda
taranglashgan olatni siqadi, olatda paydo bo‘lgan o ‘tkir
sezuvchanlik, maniyning birm uncha siqilib chiqishi
lokal organik hislami nihoyatda kuchaytiradi.
Diskli fil’tr - Suyuqlik muhitlarida aralashtirish, suyuqlikni

Kimyoviy texnologiyaning jarayonlari va qurilmalari
- 16 -
Fil’trat fil’trlovchi diskdan o’tib, g’ovak o’qdagi teshiklar orqali ichi bo’sh
o’qga tushadi va fil’trdan suspenzatorga chiqariladi. Xuddi shu yo’sinda suspenziya
fil’trlanadi. Jarayon tugagandan so’ng, cho’kma yuviladi va havo yordamida qisman
quritiladi.
Lentali fil’tr. Bu fil’tr rom, uzatuvchi 1 va taranglovchi 6 barabanlardan,
hamda ikki baraban orasiga tortilgan teshikli, cheksiz uzunlikdagi rezina lenta 4 dan
tarkib topgan (15-rasm).
Teshikli rezina lenta ostida vakuum - kamera 3 bo’lib,
u pastki qismi bilan
fil’trat 8 va yuvuvchi suyuqlik chiqarish kollektorlari 9 bilan ulangan. Hosil
qilinayotgan vakuum hisobiga lenta vakuum – kameraning
tepa qismiga yopishib
turadi.
Fil’tr to’qima esa, taranglovchi g’ildirakchalar 7 yordamida cheksiz rezina
lentaga siqib qo’yiladi.
Fil’tr to’qimaga nov 5 dan suspenziya uzatiladi. Fil’trat
vakuum ostida
kameralarga va kollektor orqali yig’gichga yuboriladi. Hosil bo’lgan cho’kmaga
purkagich 2 dan yuvuvchi suv beriladi va kameralarga so’rib olinib, so’ng kollektor
9 orqali yig’gich 10 ga chiqariladi.
Uzatuvchi barabanda fil’tr to’qima rezina lentadan ajraydi va yo’naltiruvchi
g’ildirakchani aylanib o’tadi. Shunda, cho’kma fil’tr to’qimadan sirpanib tushadi va
cho’kma yig’gichga to’kiladi. Fil’tr to’qima ikkita g’ildirakcha 7 lar orasidan
o’tguncha
yuviladi, quritiladi va tozalanadi.
Fil’trlovchi tsentrifugalar

Kimyoviy texnologiyaning jarayonlari va qurilmalari
- 17 -
cho’kmani to’kishiga qarab - qo’lda to’kadigan, gravitatsion, markazdan qochma va
uzilib - uzilib to’kadigan tsentrifugalarga bo’linadi.
Davriy ishlaydigan fil’trlovchi tsentrifugada suspenziya
baraban tepasidan
yuklanadi (16-rasm). Suspenziya yuklangandan so’ng baraban harakatga keltiriladi,
ya’ni aylantirib boshlanadi. Markazdan qochma kuch ta’sirida suspenziya baraban
devoriga uloqtiriladi. Suyuq dispersion faza fil’tr to’siq orqali o’tadi, cho’kma esa
unda ushlanib qoladi. Fil’trlash tsikli tugaganda so’ng, cho’kma qopqoq 3 orqali qo’l
yordamida olib tashlanadi.
Cho’kmani o’zi to’kadigan tsentrifugada cho’kma gravitatsion kuch ta’sirida
qurilmadan chiqarib yuboriladi (17-rasm).
Odatda bunday tsentrifugalar teshikli baraban o’rnatilgan vertikal o’qli qilib
yasaladi. Baraban kichik chastota bilan aylanganda
suspenziya yuklovchi diskka
beriladi. Barabanning pastki qismi konussimon shaklda bo’lib, konuslik burchagi
cho’kmaning tabiiy qiyalik burchagidan ortiq qilinadi. Fil’trlash tsikli tamom
bo’lganda va baraban to’liq to’xtaganidan so’ng og’irlik kuchi ta’sirida cho’kma
baraban devoridan sirpanib tushadi va qurilma tubidagi shtutser orqali chiqariladi.
– rasm. OAJ “ALSKOM” sug’urta kompaniyasining sug‘urta turlari bo‘yicha sug‘urta mukofotlarining solishtirma tahlili (mln so‘m)

|
– rasm. OAJ “ALSKOM” sug’urta kompaniyasining sug‘urta turlari bo‘yicha sug‘urta mukofotlarining solishtirma tahlili (mln so‘m)
|
bet | 5/46 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #793 |
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi. O‘zbekistonda aloqa operatorlari va internet provayderlarini sug‘urta munosabatlarining holatini tahlil qilish va sug‘urta munosabatlarini rivojlantirish bo‘yicha ilmiy tavsiyalar berish.
Bitiruv malakaviy ishining vazifalari. Ishning maqsadidan kelib chiqqan holda quyidagi vazifalar belgilangan:
-
O‘zbekiston Respublikasi iqtisodiyotida sug‘urta munosabatlarining rivojlanish tendensiyalarini o‘rganish;
-
Milliy sug‘urta bozorining hozirgi holati va uning iqtisodiy ko‘rsatkichlarini o‘rganish;
-
Aloqa operatorlari va internet provayderlari faoliyatida mavjud sug‘urta xizmat turlarini o‘rganish;
-
Aloqa operatorlari va internet provayderlari faoliyatida sug‘urta imkoniyatlarini tahlil etish;
-
Aloqa operatorlari va internet provayderlari faoliyatida sug‘urta munosabatlarini rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalar berish;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
– rasm. OAJ “ALSKOM” sug’urta kompaniyasining sug‘urta turlari bo‘yicha sug‘urta mukofotlarining solishtirma tahlili (mln so‘m)
|
Bitiruv malakaviy ishining ob’ekti sifatida

|
Bitiruv malakaviy ishining ob’ekti sifatida
|
bet | 2/46 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #793 |
Grafik material ro’yxati: Sug’urta to’lovlari va mukofotlarining o’sish dinamikasi, Sug’urta mukofotlarining zararlilik darajasi tahlili, ixtiyoriy va majburiy sug’urta yo’nalishi bo’yicha sug’urta mukofotlari,
Topshiriq berilgan sana: 24 dekabr 2012 yil.
Rahbar
imzo
Topshiriq oldim
imzo
7. Ishning ayrim bo’limlari bo’yicha maslahatchilar:
Bo’lim nomi
|
Maslahatchi
|
Imzo, sana
|
Topshiriq
berildi
|
Topshiriq
olindi
|
1. Bob.
2. Bob.
3. Bob.
4. Bob
|
Karimova Sh.T
Karimova Sh.T
Karimova Sh.T
Qodirov F.M
|
24.12.2012
04.02.2012
22.04.2012
18.05.2012
|
24.12.2012
04.02.2012
22.04.2012
18.05.2012
|
8. Ishni bajarish grafigi
T/r
|
Ish bo’limlari nomi
|
Bajarish muddati
|
Rahbar (maslahatchi) imzosi
|
1.
|
Milliy sug’urta bozorida sug‘urta munosabatlarini tashkil etish asoslari
|
04.02.2012
|
|
2.
|
Aloqa operatorlari va internet provayderlari faoliyatida sug’urta munosabatlarining hozirgi holati tahlili
|
25.04.2012
|
|
3.
|
Aloqa operatorlari va internet provayderlar faoliyatida sug’urta munosabatlarini rivojlantirish istiqbollari
|
13.05.2012
|
|
4.
|
Hayot faoliyati xavfsizligi
|
25.05.2012
|
|
Bitiruvchi __________________ 20__ yil «_____»___________
imzo
Rahbar ___________________ 20__ yil «_____»___________
imzo
Ushbu bitiruv malakaviy ishda sug’urtaning mohiyati, sug’urta bozorining hozirgi holati tahlili, aloqa operatorlari va internet provayderlari faoliyatining o’ziga xos xususiyatlari va ularning manfaatlarini sug’urtalash zarurligi, aloqa operatorlari va internet provayderlari foydalanayotgan sug’urta turlarining tahlili, AKT sohasini sug’urtalashda xorij tajribasi ko’rib chiqilgan. Aloqa operator va internet provayderlari faoliyatida sug’urta munosabatlarini rivojlantirish bo’yicha amaliy tavsiyalar berilgan.
В данной выпускной квалификационной работе рассматривается смысл страхования, состояние рынка – страхование на данный момент, своего рода качество деятельности операторов связи и интернет провайдеров и необходимость страхование их имущества, а также анализ используемых видов страхование в операторах связи и интернет провайдеров, международный опыт в страхование. Предлагается практические предложения по разработке страховой деятельности между операторами связи и интернет провайдерами.
In this final qualifying work, the meaning of Insurance, the state of the market - insurance at the moment, a kind of quality of telecommunication operators and Internet service providers and other property insurance benefits and also the analysis used by insurance carriers and Internet service providers, international insurance experience of the ICT sector are observed. Practical suggestions for developing of insurance activity between telecommunication operators and Internet service providers are offered.
MUNDARIJA
|
| |