nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-sinf Informatika fanidan TEST SINOVI

8-sinf Informatika fanidan TEST SINOVI
I-yarim yillik I-variant
1. Birinchi avlod elekton hisoblash mashinalarning asosiy elementini aniqlang?
A) integral sxema B) elekron lampa
D) transistor E) katta integral sxema
2. To’rtinchi avlod electron hisoblash mashinalari nomini aniqlang?
A) Praves B) IBM-360
D) Pentium E) A va D
3. Uchinchi avlod elektron hisoblash mashinalari nomini aniqlang?
A) Praves B) IBM-360
D) Pentium E) A va D
4. Birinchi shaxsiy kompyuter qachon ishlab chiqarilgan?
A) 1973 B) 1975
D) 1977 E) 1963
5. Birinchi shaxsiy kompyuter kim tomonidan ishlab chiqarilgan?
A) Bill Geyts B) Blez Paskal
C) Stiv Jobs D) Truong Trong Ti
6. Kompyuter qurilmalari orasidagi axborot almashinuvini nima ta’minlatdi?
A) sistema magistrali B) temperaturasi
C) shina D) A va D
|
CD-ROM qaysi axborot tashuvchi vositani o’qiydi?

7. CD-ROM qaysi axborot tashuvchi vositani o’qiydi?
A) disketa B) CD-RW
D) fleshka E) B va D
8. Kompyuterning qo’shimcha qurilmasini aniqlang?
A) sistema bloki B) monitor
D) printer E) A va B
9. Insonga kompyuterdan foydalanishda qulaylik beradigan qurilmalar qanday ataladi?
A) asosiy B) suyuqlikli
D) qo’shimcha E) A va D
10. Qulay boshqarishga xizmat qiladigan qurilmani aniqlang?
A) printer B) klaviatura
D) sichqoncha E) A va B
11. Axborotlarni qog’ozga chiqarishga xizmat qiladigan qurilmani aniqlang?
12. Axborotlarni telefon kanali orqali uzatishga yordam beradigan qurilmani aniqlang?
13. Kompyuterga qaysi qurilmalar yordamida axborot kiritish mumkin?
14. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohazalarda bittasi rost bo’lganda yolg’on bo’ladi?
15.Printerlarning qanday turlari bor?
|
Excelda A1=5, B3=4 bo’lsa “=A1/B38B3 ning javobi nechaga teng ?

13. Excelda A1=5, B3=4 bo’lsa “=A1/B38B3 ning javobi nechaga teng ?
A) 28,25 B) 17,25 D) 10,25 E) to’g’ri javob yo’q
14. Excelda A1=4,B3=3, B3=3 bo’lsa, “B3?^2+A1*B3” ning javobi nechaga teng?
A) 21 B) 36 D) 25 E) to’g’ri javob yo’q
15. Excelda A1=4, B3=2 bo’lsa “=B3*B3+A1/B3” ning javobi nechaga teng?
A) 6,25 B) 7,25 D) 6 E) to’g’ri javob yo’q
16. Excelda A1=5, B3=4 bo’lsa “=B3^2-A1*B3” ning javobi nechaga teng?
A) 4 B) 36 D) -4 E) to’g’ri javob yo’q
17. Excelda A1=5, B3=4 bo’lsa “=B3*B3-A1/B3” ning javobi nechaga teng?
A) 14,75 B) 17,25 D) 14,25 E) to’g’ri javob yo’q
18. Excelda A1=4, B3=3 bo’lsa “=A1*B3-B3^2” ning javobi nechaga teng?
A) 21 B) 9 D) 3 E) to’g’ri javob yo’q
19. Savatchadan qanday maqsadda foydalaniladi?
a) Fayllarni ko`chirishda
b) Kompyutrdan o`chirilgan fayllarni vaqtincha saqlab turishda
c)Fayllarni ochishda
d) fayllardan nusxa olishda
20. Biror xususiyat bilan mujasamlashgan buyruq yoki amallar majmui …………… deyiladi
a) Fayl
b) Katalog
c) Menyu
d) Kengaytma
|
Disketa sig’imlarini aniqlang?

22. Disketa sig’imlarini aniqlang?
A) 1,44 mb B) 3,5 dyum
D) 1,2 mb E) A va D
23. Kompakt disk sig’imini aniqlang?
A) 700 mb B) 700gb
D) 700kb E) B va D
24. Quyidagilardan qaysi biriga axborot nur yordamida yoziladi?
A) CD-R B) disketa
D) vinchester E) B va D
25. Vinchester sig’imini aniqlang?
A) 160 mb B) 160gb
D) 160 kb E) B va D
8-sinf Informatika fanidan TEST SINOVI
I-yarim yillik II-variant
1. Kompyuterning qattiq qismi qanday ataladi?
A) Brainware B) Software
D) Hardware E) B va D
2. Kompyuterni ish sohasida qo’llaydigan kishilar bir nom bilan qanday ataladi?
A) ishchi B) foydalanuvchi
D) usta E) administrator
3. Kompyuterning yumshoq qismi qanday ataladi?
A) Brainware B) Software
D) Hardware E) B va D
|
Kompyuter tizimidagi interfeys qanday turlarga bo’linadi?

9.Kompyuter tizimidagi interfeys qanday turlarga bo’linadi?
A) apparatli B) sistemali
D) apparatli- dasturiy E) barchasi
10. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqotga kirishish usuli qanday interfeys?
A) apparatli B) sistemali
D) foydalanuvchi E) barchasi
11. Dastur interfeysi qanday turlarga bo’linadi?
A) grafik B) foydalanuvchi
D) matnli E) A va D
12. Dastur bilan ishlashda foydalanuvchi interfeysi qanday bo’lishi mumkin?
A) qulay B) yumshoq
D) qattiq E) barchasi
13. Dastur interfeysi qanday turlarga bo’linadi?
A) grafik B) foydalanuvchi
D) nografik E) A va D
14. Operatsion sistemani vazifalari nimalardan iborat?
A) qurilmalarni boshqarish B) dasturlarni boshqarish
D) foydalanuvchiga qulaylik berish E) barchasi
15. Operatsion sistema qanday sinflarga bo’linadi?
A) bir masalali B) diskli
D) ko’p masalali E) A va D
16. Bir vaqtda bir necha dasturni ishga tushurish imkoniyatini beradigan operatsion sistema qanday ataladi?
A) bir masalali B) bir foydalanuvchili
D) ko’p masalali E) A va D
17. Bir vaqtda faqat bitta dasturni ishga tushurish imkoniyatini beradigan operatsion sistema qanday ataladi?
A) bir masalali B) bir foydalanuvchili
D) ko’p masalali E) A va D
|
Reja: Kirish. Asosiy qism - bet 10

|
Reja: Kirish. Asosiy qism
|
bet | 10/10 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 46,21 Kb. | | #105383 |
Bog'liq Turar joylardagi avariya va halokatlar, kelib chiqish sabablari, oqibatlari va harakatlanish qoidalari.Gidrodinamik avariyadan so‘ng qanday harakat qilish kerak?
Binoga kirishdan oldin to‘siq va devorlarning shikastlanmaganligiga ishonch hosil qiling. Xonalarni yig‘ilib qolgan gazdan xalos qilish uchun shamollating. Xonalarni to‘liq shamollatmaguncha ochiq olov manbalaridan foydalanmang, gaz ta’minoti tizimi sozligini tekshirib ko‘rishdan o‘zingizni tiying. Elektr simlari, gaz ta’minoti tizimi, ichimlik suv va maishiy chiqindi tarmoqlarining sozligini tekshiring. Ularning sozligi va ishga yaroqliligi to‘g‘risida mutaxassislar xulosa berganlaridan so‘nggina ulardan foydalanishga ruxsat etiladi. Barcha eshik va derazalarni ochib, xonalarni quriting. Pol va devorlarni chiqindilardan tozalab, erto‘ladagi suvni chiqarib tashlang. Suvda qolgan oziq-ovqat mahsulotlarini iste’mol qilmang.
http://fayllar.org
|
| |
1. Ma’lumotlarni kiritish va chiqarishlar qanday tashkil etiladi?

|
1. Ma’lumotlarni kiritish va chiqarishlar qanday tashkil etiladi?
|
bet | 1/27 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 285,99 Kb. | | #104305 |
Bog'liq 1. Ma’lumotlarni kiritish va chiqarishlar qanday tashkil etiladi
1.Ma’lumotlarni kiritish va chiqarishlar qanday tashkil etiladi?
Ma’lumotlarni kiritish chiqarish arxitekturasi deganda ma’lumotlarni kiritish chiqarish qurilmalarini kompyuterni boshqa qurilmalari bilan qanday bog’langanligini va ular o’zaro qanday ma’lumotlar almashishi tushiniladi
Har bir ma’lumotni kiritish va chiqarish 2 qisimdan
1.Kontroller
2.MKCHA
Har bir kontoller o’ziga tegishli bo’lgan MKCHA ni boshqarishni va uning shinaga murojaat qilish jarayonininaorat qilib turadi.
Masalan biror bir dastur magnitli diskdan ma’lumotlarni o’qib olishi kerak bo’lsa u disk kontrollorini bu haqida ogohlantiradi va diskka kerakli ma’lumotni qidirib topsn buyug’ini yuboradi.Diskning ma’lumotlar yozilgan yo’lkasi va sektori topilgandan so’ng disk kontrollerga ma’lumotlarni bitlar oqimi ko’rinishida uzata boshlaydi
controller vazifasi---kelayotgan bitlar oqimini ma’lum bir uzunlikdagi so’zlarga yozish hisoblanadi.
Shinalar MKCHA kontrollerlari tomonidan balki protsessor tomonidan buyruqlar va ma’lumotlarni uzatish uchun ishlatiladi.
Kompyuter shinasi orqali ma’lumotlar adreslar va boshqarish signalari uzatiladi
2.Operandalarni olish, yozish va buyruqni bajarish qanday vazifalarni o’z ichiga oladi?
Ko’rsatma kodi protsessor qanday operatsiyani va qanday operandalarni (ya’ni ma’lumotlar kodlari) bilan bajarishi ko’rsatmani bajarish uchun dastlabki ma’lumotni qayerdan olish va natijajni qayerga joylashtirishni bildiradi protsessorda buyruq kodi chekodlanadi va alohida protsessor tugunlari tomonidan bajariladigan mikro operatsiyalar majmuasiga aylantiriladi.
Protsessor ko’rsatmalarining aksariyati ma’lumotlar kodlari bilan ishlaydi.B’azi ko’rsatmalar kiritish operandalarini talab qiladi boshqacha chiqish operandalarini beradi kirish operandlar manbai operandlar chiqish operandlari esa qabul qilish operandlari deb ataladiushbu operandani kodlarning barchasi (kirish va chiqish) protsessorining ichki registrlarida yoki tizim xotirasida joylashgan bo’lishi mumkin Operandlarning joylashuvi ko’rsatma kodi bilan belgilanadi.
Ko’rsatma kodi kirish operandlarini qayerdan olish va chiqish operandlarini qayerga qo’yish kerakligini aniqlash mumkin bo’llgan turli usullar mavjud Bu usullar adrelash usullari deb ataladi
|
| |
Dasturiy ta’minot qanday guruhlarga bo’linadi?

4.Dasturiy ta’minot qanday guruhlarga bo’linadi?
A) sistema dasturlari B) amaliy dasturlar
D) uskunaviy dasturlar E) barchasi
5.Faqat operatsion sistemalar berilgan javobni aniqlang.
A) MS DOS, Unix B) Windows XP, Word
D) Windows 98, Lixus E) A va D
6. Faqat dasturlash sistemalari berilgan javobni aniqlang.
A) Basic, Unix B) Pascal, Delphi
D) C, C++, Word E) A va D
7. Faqat amaliy dasturlar berilgan javobni aniqlang.
A) Corel Draw, Linux B) Fhotoshop, MS Word
D) Bloknot, Word E) B va D
8. Kompyuter ishini izdan chiqaruvchi yoki axboorotga zarar yetkazadigan dasturlar qavday ataladi?
A) drayverlar B) utilitlar
D) viruslar E) barchasi
|
CD-ROM qaysi axborot tashuvchi vositani o’qiydi?

7. CD-ROM qaysi axborot tashuvchi vositani o’qiydi?
A) disketa B) CD-RW
D) fleshka E) B va D
8. Kompyuterning qo’shimcha qurilmasini aniqlang?
A) sistema bloki B) monitor
D) printer E) A va B
9. Insonga kompyuterdan foydalanishda qulaylik beradigan qurilmalar qanday ataladi?
A) asosiy B) suyuqlikli
D) qo’shimcha E) A va D
10. Qulay boshqarishga xizmat qiladigan qurilmani aniqlang?
A) printer B) klaviatura
D) sichqoncha E) A va B
11. Axborotlarni qog’ozga chiqarishga xizmat qiladigan qurilmani aniqlang?
A) printer B) klaviatura
D) sichqoncha E) A va B
12. Axborotlarni telefon kanali orqali uzatishga yordam beradigan qurilmani aniqlang?
A) printer B) klaviatura
D) modem E) A va D
13. Kompyuterga qaysi qurilmalar yordamida axborot kiritish mumkin?
A) diskyuritgich B) klaviatura
D) CD-R E) A va B
14. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohazalarda bittasi rost bo’lganda yolg’on bo’ladi?
A)VA B)BIROQ
D)EMAS E) YOKI
|
birinchidan - Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari Reja: Monopol raqobat bozori

|
Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari Reja: Monopol raqobat bozori
|
bet | 3/7 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 20,17 Kb. | | #264299 |
Bog'liq Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari R-fayllar.orgbirinchidan, boshqa firmalar e’tibor bermasligi mumkin;
ikkinchidan, ular ham narxni 10 foizga tushirishi mumkin, natijada firmalar oladigan foyda miqdori kamayadi, hatto nolga teng bo‘lishi ham mumkin:
uchinchidan, boshqa firma bu firmani sindirish maqsadida mahsulotiga bo‘lgan narxni 10 foizdan yuqoriroqga pasaytirishi mumkin, lekin bunday holatni davom etishi narxlar jangiga olib kelishi mumkin.
Narxlar janggi - bu raqobatlashadigan firmalar tomonidan oligopolik bozorda narxlarni bosqichma-bosqich tushirishidir.
Oligopol bozorda ishlab chiqarilayotgan tovar bir turdagi ham diversifikatsiyalashgan ham bo‘lishi mumkin. Agarda iste’molchilar biror bir firma savdo belgisiga alohida e’tibor qaratmasalar, bozordagi aksariyat tovarlar absolyut o‘rnini bosuvchi tovarlar bo‘lsa, bu bozor sof yoki bir turdagi oligopoliya bozori hisoblanadi. Bunday bozorlarga misol qilib, sement, alyuminiy, qog‘oz, kimy mahsulotlari bozorini keltirish mumkin.
Agarda tovarlar o‘z savdo belgisi bo‘yicha yuqori mavqega ega bo‘lsa va ularning absolyut o‘rnini bosuvchi tovarlari bo‘lmasa (ba’zi bir elementlariga ko‘ra), unda bu bozor differensiallashgan oligopoliya bozori deyiladi. Bu bozorga misol qilib, avtomobil, kompyuter, televizor, alkogolsiz ichimliklar bozorini keltirish mumkin.
Oligopol bozor sharoitida narxlarga ta’sir ko‘rsatish va bozordagi xokimlik darajasi nisbatan yuqoridir. Lekin amaliyotda oligopoliyalar narx raqobatidan qochib, stabil narxlarni ushlab turishga xarakat qiladilar.
Oligopol bozorlarga kirish va chiqish, u yerdagi to‘siqlar xaqida gapirishdan oldin, bozorlarni ikkiga bo‘lish lozim, ya’ni, asta-sekinlik bilan rivojlanib, o‘sib borayotgan bozorlar va yangi nisbatan yosh endi rivojlanayotgan bozorlar. Albatta, birinchi turdagi bozorlarga kirish qiyin chunki, u yerda yirik ishlab chiqarish, yuqori texnologiyalar o‘rnatilgan va iste’molchilar ishonchi qozonilgan bo‘ladi. Ikkinchi turdagi bozorlarga esa kirish nisbatan oson, chunki u yerda bozor xali to‘liq egallanmagan, investision faollik yuqori emas, iste’molchilar talabi xam to‘liq qondirilmagan bo‘ladi.
|
| |
Kartel modeli - Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari Reja: Monopol raqobat bozori

|
Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari Reja: Monopol raqobat bozori
|
bet | 5/7 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 20,17 Kb. | | #264299 |
Bog'liq Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari R-fayllar.orgKartel modeli. Kartel modeli aynan kooperatsiyalashgan oligopoliyaga mos keladi. Kartel modeli duopol bozordagi ikkala firmaning ma’lum bir shartnoma asosida raqobatchi kuchlarni bozordan chetlatish maqsadida birgalikda kelishib harakat qilishiga asoslanadi. Shartnomada firmalarning har biri qancha miqdorda tovar ishlab chiqarishi, uni qanday narxda sotishi va tushgan foydani qanday qilib o‘rtada bo‘lishi, patent va axborotlarni o‘zaro ayriboshlash jarayonlari kelishilgan holda ko‘rsatilishi lozim. Firmalar kelishib harakat qilganda umumiy foydani maksimallashtiradilar. Ikkala firmaning kelishib harakat qilishi duopol bozorda sof monopoliyani vujudga kelishiga olib keladi.
Kartellar milliy va xalqaro bo‘lishi mumkin. Xalqaro kartelga yorqin misol OPEK tashkilotidir. Bu tashkilot a’zo mamlakatlar o‘zaro kelishib neft eksport qilish bilan shug‘ullanadilar. Bu orqali ular 1970-yillardan beri jahon neft narxlariga samarali ta’sir etib kelmoqdalar.
Narx belgilashda liderlik modeli. Narx belgilashda liderlikda lider-firma narxni birinchi bo‘lib, belgilaydi, qolganlar uning narxiga qarab o‘z narxlarini belgilaydilar. Bunday firmalarni ergashuvchi firmalar deymiz. Lider-firmaning narx belgilashi, lider narxni belgilaganda ergashuvchi firmalarning harakatiga bog‘liq, ya’ni lider narxni oshirsa, ergashuvchilar ishlab chiqarishni oshiradilarmi yoki bozordagi oldingi ulushini saqlaydimi? Agar ergashuvchilar o‘z ishlab chiqarish hajmlarini cheklasalar, lider foydani maksimallashtiradigan umumiy narxni belgilaydi. Yoki, lider o‘z foydasini maksimallashtiradigan narxni o‘rnatadi, ergashuvchilar esa ushbu narxda qancha xohlasa, shuncha ishlab chiqarishi mumkin bo‘ladi.
4.O‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari
Raqobatning turli ko‘rinishlari sharoitida narxning shakllanishi. Narxning shakllanishiga bozorning holati bevosita ta’sir ko‘rsatadi, chunki narxning shakllanishida bozordagi talab va taklif nisbati asosiy omillardan biri hisoblanadi.
|
| |
Oligopoliya bozori va uning xususiyatlari

|
Oligopoliya bozori va uning xususiyatlari
|
bet | 2/7 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 20,17 Kb. | | #264299 |
Bog'liq Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari R-fayllar.org2.Oligopoliya bozori va uning xususiyatlari
Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi. Oligopolist-ishlab chiqaruvchilarga O‘zbekistonda sement (asosan Bekobod, Quvasoy, Ohangaron, Navoiy shaharlarida joylashgan), ko‘mir (Angren shahri, Surxondaryo viloyatining Sariosiyo (Sharg‘un) va Boysun (To‘da) tumanlarida joylashgan) ishlab chiqarishni, telefon aloqa kompaniyalarini misol keltirish mumkin1.
Oligopoliya so‘zi grekcha bo‘lib (oligos - bir necha, poleo - sotaman) sotuvchilarning kamligini bildiradi. Oligopol tarmoqlarga misol sifatida rivojlangan mamlakatlardagi avtomobil sanoati, po‘lat, alyumin, elektrouskunalar va kompyuter tarmoqlarini keltirish mumkin. Bu tarmoqlarda ishlab chiqariladigan umumiy mahsulot hajmi bir necha firmalar hissasiga to‘g‘ri keladi. Masalan, Microsoft kompaniyasining prezidenti Bill Geyts oligopoliya maqomini yo‘qotmaslik uchun o‘zining raqobatchilarini doimiy ravishda moliyalashtirib turadi, chunki u bozorda monopol bo‘lib qolsa, davlatga juda katta soliq va boshqa to‘lovlarni to‘lashi kerak.
Odatda, oligopol bozorda 2 tadan 15 tagacha bo‘lgan kompaniyalar bozordagi barcha talabni qondiradi. Oligopol bozorning asosiy xususiyatlaridan biri bu biror bir firma faoliyatidagi o‘zgarish, albatta boshqa xuddi shunday tovar ishlab chiqarayotgan firmaga ta’sir o‘tkazishidadir. Ikkinchi firma raqobatda sinib qolmaslik uchun birinchi firma o‘zgarishiga javoban albatta biror o‘zgarish qilishi kerak. Bu o‘zgarish narxda, sotuv xajmida, bozordagi ulushida, investision va innovasion faoliyatda, xarajatlarni qisqatirish strategiyasida yoki sotishdan keyingi xizmat ko‘rsatishni yaxshilab borishda namoyon bo‘lishi mumkin. Masalan, bir firma o‘z mahsulotiga talabni rag‘batlantirish uchun mahsulotining narxini 10 foizga kamaytirsa, u asosan raqobatlashuvchi firmalar hisobidan o‘z mahsulotini sotish hajmini anchaga oshirishi mumkin. Lekin firmaning bu narx siyosatiga javoban boshqa raqobatlashuvchi firmalar har xil iqtisodiy siyosat olib borishi mumkin.
|
| |
Signallar va tizmlar fanidan Raqamli filtrlarni vazifalari va qo‘llanilishi mavzusida ayyorlagan mustaqil ishi

Signallar va tizmlar fanidan Raqamli filtrlarni vazifalari va qo‘llanilishi mavzusida ayyorlagan mustaqil ishi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Signallar va tizmlar fanidan Raqamli filtrlarni vazifalari va qo‘llanilishi mavzusida ayyorlagan mustaqil ishi
|
O‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari

|
O‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari
|
bet | 7/7 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 20,17 Kb. | | #264299 |
Bog'liq Raqobatlashgan monopol bozor, ustun jihatlari va kamchiliklari R-fayllar.orgO‘zbekiston sharoitida oligopoliya bozorinig amal qilish xususiyatlari
Sof monopoliya – tarmoqdagi yagona ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi.
|
Monopolistik raqobat – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni ko‘p hamda ular o‘rtasida ma’lum darajada raqobat mavjud bo‘lgan, biroq har bir ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchi o‘z tovar yoki xizmatining alohida, maxsus xususiyatlari mavjudligi sababli ularning narxi va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi ma’lum darajada hukmronlik holati hisoblanadi.
|
Oligopoliya – tarmoqdagi bir necha yirik ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchining narx va ishlab chiqarish hajmini belgilashdagi hukmronlik holati hisoblanadi.
|
Monopsoniya – tarmoqdagi ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar soni juda ko‘p bo‘lib, ular tovar yoki xizmatlarining yagona iste’molchisi yoki xaridori mavjud bo‘lgan sharoitdagi yakkahukmronlik holati hisoblanadi.
|
O‘zbekiston amaliyotidan misollar keltiring.
|
|
|
|
|
Tavsiya etiladigan umumiy adabiyotlar ro‘yhati
Pindayk Robert. Mikroiqtisod: Inglizchadan qisqartirib tarjima qilingan/ Pindayk Robert, Rubinfeld Daniel. – T.; 2002.
E.Egamberdiev. Mikroiqtisodiyot. O‘quv qo‘llanma. T.: 2005 y.
Экoнoмическaя теoрия: учебник / И.К. Стaнкoвскaя, И.A. Стрелец.- 5-е изд., перерaб. и дoп.–М.:Эксмo, 2010.- 480 стр.- (Пoлный курс MBA)
To‘xliev N., Xaqberdiev Q., Ermamatov Sh., Xolmatov N. Iqtisodiy bilim asoslari. Qo‘llanma. T. O‘zME. 2004, 96 b.
Abulqosimov H va boshqalar. Iqtisodiy bilim asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.: Akademiya, 2010.-304 b.
Вечкaнoв Г.С. Экoнoмическaя теoрия. – спб.: Питер, 2009. – 448 с.
Курс микроэкономики: учебник/ Р.М.Нуреев. – 2-е изд., изм. – М.: Норма: Инфра-М, 2010. – 576 с.
Сбoрник зaдaч пo микрoэкoнoмике./ к “Курсу микрoэкoнoмики” Р.М. Нуреевa – М.: Нoрмa, 2008. – 432 с.
Микроиқтисодиёт: Олий ўқув юртлари учун дарслик / С.С.Ғуломов, Р.Х.Алимов, Б.Т.Салимов ва бошқ.- Т.: “Шарқ”, 2001.-320 б.
http://fayllar.org
|
| |
Amaliy mashg'ulоtining - Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning

|
Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning
|
bet | 2/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 192,54 Kb. | | #156032 |
Bog'liq 4-amaliyAmaliy mashg'ulоtining tехnоlоgik хaritasi
Ishlash bоs-
qichlari, vaqti
|
Faоliyat mazmuni
|
|
O’qituvchining
|
Talabaning
|
bоsqich
O’quv хuj- jatlarini to’ldi- rish va talaba-lar davоmatini tеkshirish (5 min).
Amaliy mashg’ulоtiga
kirish (10min)
|
Ikki to’g’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari, to’g’ri chiziqqa oid kompleks masalalarni yechish to'g'risida umumiy ma'lumotlar berish.
O’quv mashg'ulоtiga kirish davоmida dastlab talabalarga ta'lim metodlari tushuntiriladi va so’ng amaliy mashg'ulot bоshlanadi.
|
Tinglashadi. Aniqlashtiradilar, savоllar bеradilar. Ikki to’g’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari, to’g’ri chiziqqa oid kompleks masalalarni yechish bo’yicha dastlabki tushunchalarini ifоdalоvchi ma’lumоtlarni BBB jadvaliga tushiradilar
|
2 bоsqich
Asоsiy 50 min
|
Ikki to’g’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari, to’g’ri chiziqqa oid kompleks masalalarni yechish bo'yicha amaliy mashg'ulotlar
bajariladi.
|
Amaliy ishini bajarish, xisobotini yozish.
|
3 bоsqich. Yakuniy natijalar 15 min.
|
Amaliy ish bo’yicha хulоsa qilish. Ikki to’g’ri chiziqning o’zaro vaziyatlari, to’g’ri chiziqqa oid kompleks masalalarni yechish mavzusi yuzasidan umumlashtiruvchi hulosa bildiriladi.
Talabalarga BBB jadvalini bilib оldim grafasini to’ldirish taklif etiladi va amaliy mashg’ulоtning maqsadiga erishish darajasi taхlil qilinadi
Mavzu yuzasidan amaliy vazifasi
bеriladi. Amaliy mashg’ulоtlariga tayyorlanish
|
O’rganilgan mavzu bo’yicha оlgan ma’lumоtlarni BBB jadvalini yakuniy grafasiga tushiradilar.
|
|
| |
b)
   
6.2-shakl - Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning

|
Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning
|
bet | 4/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 192,54 Kb. | | #156032 |
Bog'liq 4-amaliyb)
6.2-shakl
Buning uchun:
to’g’ri chiziq kesmalarining bir nomli proyeksiyalarining nisbatlari tengligini aniqlaymiz. Kesmaning biror, masalan, D’, D" nuqtasidan ixtiyoriy (o’tkir burchak ostida) parallel chiziqlar o’tkazib, D’1=A’B’ va D"2=A"B" kesmalarni qo’yiladi (6.3-b,shakl). So’ngra 1 va 2 nuqtalarni C’ va C" bilan tutashtiramiz. Agar C’1=C”2 bo’lsa bu to’g’ri chiziqlar o’zaro parallel bo’ladi. Aks holda bu to’g’ri chiziqlar uchrashmas to’g’ri chiziqlar ekanligini isbotlanadi;
to’g’ri chiziq kesmalarining bir nomli nuqtalarini o’zaro kesishadigan qilib to’g’ri chiziqlar bilan tutashtiramiz (6.3-b,shakl). Agar chiziqlarning kesishish nuqtasining E’ va E” proyeksiyalari bir bog’lovchi chiziqda bo’lsa, u holda AB va CD to’g’ri chiziqlar bir tekislikka tegishli va o’zaro parallel bo’ladi.
a) b)
6.3-shakl
|
| |
Kamchiliklari - Signallar va tizmlar fanidan Raqamli filtrlarni vazifalari va qo‘llanilishi mavzusida ayyorlagan mustaqil ishi

Raqamli filtrlarning turlari
•
Raqamli filtrlar ikki katta turga bo’linadi:
•
-
cheksiz impuls xarakteristikali filtrlar(BIX);
•
-
chekli impuls xarakteristikali filtrlar (KIX). Impuls
xarakteristikasi cheksiz va chekli filtrlardan birini
tanlash ularning o‘ziga xos afzal-liklariga bog‘liq.
1. Impuls xarakteristikasi cheksiz raqamli filtrlar(BIX) yuqori
darajada chiziqli fazaviy xarakteristikaga ega.
Shuning uchun u
signal spectral tashkil etuvchilari fazalari orasidagi
munosabatlarning buzilishiga yo‘1 qo‘ymaydi, natijada signal
shakli buzilmaydi. Bu ko‘p hollarda muhim hisoblanadi,
misol
uchun, ma’lumotlarni uzatishda, biomedisinada, audio va video
signallarga ishlov berishda va h.k.Impuls
xarakteristikasi
cheksiz filtrlarning fazaviy xarakteristikalari nochiziqli, ayniqsa
signal o‘tkazish polosasi chekkalarida.
•
1.
Impuls xarakteristikasi cheksiz raqamli filtrlar(BIX)
yuqori darajada chiziqli fazaviy xarakteristikaga ega.
Shuning uchun u signal spectral tashkil etuvchilari fazalari
orasidagi munosabatlarning buzilishiga yo‘1 qo‘ymaydi,
natijada signal shakli buzilmaydi. Bu ko‘p hollarda muhim
hisoblanadi, misol uchun, ma’lumotlarni uzatishda,
biomedisinada, audio va video signallarga
ishlov berishda
va h.k.Impuls xarakteristikasi cheksiz filtrlarning fazaviy
xarakteristikalari nochiziqli, ayniqsa signal o‘tkazish
polosasi chekkalarida.
•
2. Impuls xarakteristikasi chekli filtrlar(KIX) norekursiv
amalga oshirilgan, ya’ni ular hamma vaqt barqaror.Impuls
xarakteristikasi cheksiz filtrlaming barqarorligi-ga hamma
vaqt ham kafolat berib bo’lmaydi.
Kesishuvchi to’g’ri - Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning

|
Amaliy mashg’ulot. Ikki to’G’ri chiziqning
|
bet | 3/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 192,54 Kb. | | #156032 |
Bog'liq 4-amaliyKesishuvchi to’g’ri chiziqlar. Agar ikki to’g’ri chiziq fazoda umumiy bir (xos) nuqtaga ega bo’lsa, ularni kesishuvchi to’g’ri chiziqlar deyiladi. Kesishuvchi to’g’ri chiziqlar proyeksiyalarining kesishish nuqtalari to’g’ri chiziqlar kesishish nuqtasining proyeksiyalari bo’ladi (6.1-shakl). Kesishuvchi to’g’ri chiziqlarning bir nomli proyeksiyalari ham chizmada o’zaro kesishadi va kesishish nuqta proyeksiyalari bir proyeksion bog’lovchi chiziqda bo’ladi.
Fazoda umumiy vaziyatda kesishuvchi to’g’ri chiziqlar berilgan bo’lsa, bu to’g’ri chiziqlarning faqat ikkita bir nomli proyeksiyalarining kesishishi kifoya qiladi.
b) v)
6.1-shakl
Agar kesishuvchi chiziqlarning biri proyeksiyalar tekisligining birortasiga parallel bo’lsa, u holda ularning ikkita bir nomli proyeksiyalarining o’zaro kesishuvi yetarli bo’lmaydi. Masalan, AB va EF to’g’ri chiziq kesmalarining biri (EF) W tekislikka parallel joylashgan. Bu chiziqlarning o’zaro vaziyatini ularning profil proyeksiyalarini yasash bilan aniqlash mumkin. Agar kesishish nuqtasining proyeksiyalari bir bog’lovchi chiziqda joylashsa, bu to’g’ri chiziqlar o’zaro kesishadi, aks holda to’g’ri chiziqlar kesishmaydi.
Parallel to’g’ri chiziqlar. Agar ikki to’g’ri chiziq bir tekislikka tegishli bo’lib umumiy kesishuv nuqtasi bo’lmasa yoki cheksiz uzoq (xosmas) nuqtada kesishsa, ular o’zaro parallel to’g’ri chiziqlar deyiladi.
Parallel proyeksiyalarning xossasiga asosan parallel to’g’ri chiziqlarning bir nomli proyeksiyalari ham o’zaro parallel bo’ladi (6.2-shakl), ya’ni a||b bo’lsa, u holda a’||b’, a”||b” va a’"||b’" bo’ladi.
Fazodagi umumiy vaziyatda joylashgan parallel to’g’ri chiziqlarning ikkita bir nomli proyeksiyalari o’zaro parallel bo’lsa, ularning uchinchi proyeksiyalari ham o’zaro parallel bo’ladi.
Ammo to’g’ri chiziqlar biror proyeksiyalar tekisligiga parallel va ularning shu tekislikdagi proyeksiyalari berilmagan bo’lsa, u holda yuqorida keltirilgan shart bajarilmaydi. Masalan, W tekislikka parallel bo’lgan profil to’g’ri chiziq kesmalarning bir nomli gorizontal va frontal proyeksiyalari (r1 va r2) ning o’zaro parallel bo’lishi yetarli bo’lmaydi (6.3,a- shakl). Bunday hollarda to’g’ri chiziqlarning profil proyeksiyalarini yasash va ularning paralleligini tekshirish zarur. Shuningdek, bu to’g’ri chiziqlarning o’zaro vaziyatini profil proyeksiyalaridan foydalanmasdan ham aniqlash mumkin.
|
| |
bundan chiqib, kirish va chiqish signali Z -

Xulosa
•
Shunday qilib, transversal filtrlar impuls tavsifi ohirligiga
ega, ya'ni KIX - filtrlariga oid. Teskari ifoda noto‘g‘ri va
transversal tuzilmasini
ishlatmasdan , KIX – filtrlarni
ko‘rish mumkin.
•
Loyixalash nuqtai nazaridan e'tiborlisi
transversal filtrlar
xisoblanadi, ular tugallangan
impuls xarakteristikasiga
ega. Aytilganidek, transversal filtrlarning koeffitsiyentlari
ularning impuls xarakteristikasi
qiymatlari bilan mos
tushadi. Agar impuls xarakteristikasi loyixalashirish uchun
boshlang‘ich ko‘rsatkichlar bo‘lsa, unda
loyixalashtirish
xech qanaqa xarakat talab qilmaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
•
https://fayllar.org
•
https://library.ziyonet.uz
•
https://montazhtv.ru
buyruq
o’zgartiruvchi sonni kiritish
barchasi to’g’ri
№ 8.
Real vaqt tizimlari
bu ... ?
boshqaruv paytida tashqi ta’sirlarga javob berishga ulguradigan tizimlar
boshqariladigan har qanday tizimlar
To’g’ri javob yo’q
kompleks tizimlarning barchasi
№ 9.
Signalni kodlash nima?
signalni qabul qilish
signalni ikkilik sanoq sistemasiga o'tkazish
signalni qism-qism qilib bo'laklash
signalni diskretlangan qismini hisoblash
№ 10.
Signalni diskretlash nima?
signalni vaqt o’qi bo’yicha qabul qilish
signalni vaqt o’qi bo’yicha uzatish
signalni vaqt o’qi bo’yicha bo’laklash
signalni vaqt o’qi bo’yicha kodlash
№ 11.
Kompyuter markaziy boshqaruv vositalariga qaysilar kiradi?
kitirish-chiqarish modullari, ARO’
ARO’, mikrokontroller
yuborgichlar, boshqaruvchilar
mikroprotsessor, mikrokontroller
№ 12.
Signalni kvantlash nima?
signalni qabul qilish
signalni amplituda o’qi bo’yicha uzatish
signalni z o’qi bo’yicha perpendikulyar
signalni amplituda o’qi bo’yicha bo’laklash
№ 13.
Tibbiyotda ishlatiladigan signal turlarini belgilang.
elektromiografiya
signali
davriy signal, statsionar signal, garmonik signal
tovush signali, garmonik signal, EKG signallari
elektromiografiya signali, elektroensefalografiya signali, elektrokardiografiya s ignal
SWOT TAXLIL
- bu, rekursiv raqamli filtrlarni sintezlash usuli. Bu usulda,
SWOT (Strengths, Weaknesses, Opportunities, Threats) analizi
qilinadi va taxlil qilingan ma'lumotlar asosida filtrlar tuziladi.
1. Strengths (kuchlar): Filtrlar tuzilishi uchun kerakli kuchli
to'g'ri ma'lumotlar, texnik va insoniy resurslar.
2. Weaknesses (kuchsizliklar): Filtrlar tuzilishida muammolar,
xatoliklar va kuchsizliklar.
3. Opportunities (imkoniyatlar): Filtrlar tuzilishida foydalanish
mumkin bo'lgan imkoniyatlar, yangi tekhnologiyalar va bozor
talablari.
4. Threats (xavfli holatlar): Filtrlar tuzilishida yashirin xavfli
holatlar, rakiplar va muammo vaqtida keladigan muammo.
SWOT TAXLIL usuli, rekursiv raqamli
filtrlarni tuzilishi va
sintezlashda ma'lumotlarni taxlil qilish va ularning eng muhim
xususiyatlari ustida ishlashda yordam beradi. Bu usul, filtrlar
tuzilishida muvaffaqiyatli bo'lish uchun keng qamrovli
ma'lumotlarni tahlil qilishga imkon beradi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI - Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"

ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. N.V.Kreyeva, O.Karaulova “Оценка аномалий
сетевого трафика на основе циклического
анализa”., “Engineering problems and innovations”
ilmiy jurnali
2. O.Sheluxin, A.Pankrushin “Сравнительный
анализ характеристик обнаружения аномалий
трафика методами кратномасштабного анализа”.,
T-Comm - Телекоммуникации и Транспорт. –
2018. C. 113-120.
3. O.Sheluxin, A.Pankrushin “Анализ
информативных признаков в задачах
обнаружения
аномалий трафика статистическими методами”.,
T-Comm - Телекоммуникации и Транспорт. –
2014. C. 65-70
4. O.Sheluxin, A.Filinovalarning “Сравнительный
анализ алгоритмов обнаружения аномалий
трафика методами дискретного вейвлет-анализа”.,
//INTERNATIONAL CONFERENCES. – 2022. – Т.
1. – №. 4. – С. 76-80.
5. I.Ajmuxammedov, A.Marenkovlarning
“Обеспечение информационной
безопасности
компьютерных сетей
на основе анализа сетевого
трафика”., //Scientific Impulse. – 2022. – Т. 1. – №.
4. – С. 1637-1640.
6. Тожматов, Д., Турдиматов, М., & Иброхимов,
Н. (2023, October). NETWORK SECURITY
AUDITING AND COMPLIANCE.
In Conference on
Digital Innovation:" Modern
Problems and
Solutions".
7. Tojimatov, D. X. (2022). Kiberxavfsizlik:
tahdilar,
muammolar,
yechimlar,“.
Axborot-
kommunikatsiya texnologiyalari va
telekommunikatsiyalari sohasida zamonaviy
muammolar va yechimlar” Respublika Ilmiy-texnik
anjumani TATU Farg ‘ona filiali.
8. Мирзаев, Ж., Худайназаров, У., & Тожматов,
Д. (2023, October). NETWORK SECURITY
MONITORING IN CLOUD ENVIRONMENTS. In
Conference on Digital Innovation:" Modern
Problems
and Solutions".
Xulosa - Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"
tarmoq-trafigi-anomaliyalarini-identifikatsiya-qilishning-statik-usuli
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"
|
Xossalari - Signallar va tizmlar fanidan Raqamli filtrlarni vazifalari va qo‘llanilishi mavzusida ayyorlagan mustaqil ishi

•
1)
Uzatish vazifasi
•
2) Amplituda – chastotaviy tavsif
•
3) Faza – chastotaviy tavsifi
•
4) Kesish chastotasi
•
5) t – vaqtning doimiyligi
•
6) O‘tkazish palosasi (pasaytirish)
•
7) Rezonans chastotasi
•
8) Sifat (dobrotnost) yaxshiligi Q
Uzatish vazifasi
•
Uzatish vazifasi – bu Laplas bo‘yicha tasvirning chiqish
qiymatini, Laplas bo‘yicha
kirish qiymatiga filtriga
nisbati:
•
Umuman olgan filtrni to‘rt qutibli uzatish vazifasi sifatida
ko‘rib chiqish mumkin:
Raqamli filtrlarni loyihalashtish
•
Aniq parametrli, uzatish tavsifida qutblari bo‘lmagan
raqamli filtri ko‘rib chiqamiz. Bunda uzatish tavsifi
shunday ko‘rinishga ega:
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari" - bet 3

6
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU
Farg‘ona filiali “Al-Farg‘oniy avlodlari”
elektron ilmiy jurnali ISSN 2181-4252
Tom: 1 | Son: 4 | 2023-yil
"Descendants of Al-Farghani" electronic scientific
journal of Fergana branch of TATU named after
Muhammad al-Khorazmi. ISSN 2181-4252
Vol: 1 | Iss: 4 | 2023 year
Электронный научный журнал "Потомки Аль-
Фаргани" Ферганского филиала ТАТУ имени
Мухаммада аль-Хоразми ISSN 2181-4252
Том: 1 | Выпуск: 4 | 2023 год
https://al-fargoniy.uz/
3-rasmda
statik
usul
yordamida
tarmoq
monitoring
amalga
oshirish,
tarmoq
trafigi
anomaliyalari asosiy trafigdan ajratib olish, ajratib
olingan trafig paketini tahlil
qilgan holda anomaliya
sababi aniqlanadi, aniqlangan tahlil alohida nom
masalan “ddos hujumi” berilib, ma’lumotlar bazasiga
qayd qilib borilishi nazarda tutilgan.
Identifikatsiyalangan
tarmoq
trafigi
anomaliyalarini tanib olish jarayoni 4-rasmda
keltirilgan. Bunda
Tarmoq monitoring qilinadi,
anomaliya trafiga ajaratib olinadi, ajratib olingan trafik
hajmi va 5 soniyada o‘zgarmas davomiyligiga qarab
ma’lumotlar bazasida mavjud anomaliyalar bilan
taqqoslash jarayoni amalga oshiriladi.
Taqqoslash
jarayoniga qarab anomaliya sababi va turi aniqlanadi.
Bu jarayonlarni amalga oshirish uchun tarmoq
foydalanuvchilarini
turli
internet
resurslaridan
foydalanish, bir tarmoqda o‘tkaziladigan tarmoq
trafiklarini
davriy
davomiyligi
tahlil
qilinib,
o‘tkaziladigan trafiklarni turg‘unligi belgilab olinadi.
Tarmoqda turli usullar yordamida sun’iy yuklanishlar,
kiberhujumlar, ortiqcha so‘rovlar
orqali trafik
anomaliyalari hosil qilinadi. Har bir hosil qilingan
anomaliyalarini trafik hajmi va soniyada o‘zgarmas
parametrlari aniqlanib qayd qilib boriladi.
Misol tariqasida tarmoq foydalanuvchilarini
tarmoq orqali biror tizimga so‘rov
paketlarini davriy
tafik turg‘unligi 88 mbit/s ni tashkil qilsa.
Foydalanuvchini tarmog‘iga ddos hujumi amalga
oshirilganda tarfik turg‘unligi 216 mbit/s ni tashkil
qiliadi. O‘rtadagi farq 128 mbit/s
hisoblanib, bu
ortiqcha anomaliya trafigi hisoblanadi. Bu ko‘rsatgich
5 soniya davomida turg‘un holatini saqlab tursa bu
anomaliyani
biz
“ddos
anomaliyasi”
deb
identifikatsiya qilamiz. Tarmoqda monitoring olib
borilganda tarmoq trafigi anomaliyalari ma’lumotlar
bazasidagi “ddos anomaliyasi” ko‘rsargichlariga
to‘g‘ri kelsa trafik paketlarini
tahlil qilmasdan
anomaliyalar ddos hujumi orqali vujudga kelganligini
aniqlaymiz.
5-rasm. Tarmoq foydalanuvchisini davriy trafik
turg‘unligi ko‘rsatgichi.
6-rasm. Tarmoqqa ddos hujumi amalga
oshirilganda davriy trafik turg‘unligini o‘zgarishi..
Adabiyotlar tahlili va metodologiya

|
Adabiyotlar tahlili va metodologiyaBog'liq tarmoq-trafigi-anomaliyalarini-identifikatsiya-qilishning-statik-usuliAdabiyotlar tahlili va metodologiya. Ushbu
maqolani yozishda bir qancha mavzuga oid
adabiyotlar, ilmiy maqolalar o‘rganib tahlil qilingan.
Ularni orasida tarmoq trafigi anomaliyalarini aniqlash,
tahlil
qilish
va
baholashda
N.V.Kreyeva,
O.Karaulovalarning “Оценка аномалий сетевого
трафика на основе циклического анализa” [1],
O.Sheluxin, A.Pankrushinning “Сравнительный
анализ характеристик обнаружения аномалий
трафика
методами
кратномасштабного
анализа”[2], “Анализ информативных признаков в
задачах
обнаружения
аномалий
трафика
статистическими
методами”[3],
O.Sheluxin,
A.Filinovalarning
“Сравнительный
анализ
алгоритмов обнаружения аномалий трафика
методами
дискретного
вейвлет-анализа”[4],
I.Ajmuxammedov, A.Marenkovlarning “Обеспечение
информационной безопасности компьютерных
сетей на основе анализа сетевого трафика”[5],
D.Tojimatov,
M.Turdimatov,
N.Ibroximovlarning
“Network security auditing and compliance”[6],
D.X.Tojimatovning
“Kiberxavfsizlik:
tahdilar,
muammolar,
yechimlar”[7],
J.Mirzayev,
U.Xudoynazarov,
D.Tojimatovlarning
“Network
security monitoring in cloud environments”[8] kabi
ilmiy maqolalari o‘rganilib chiqilib, ulardan iqtiboslar
keltirilgan.
Natijalar.
Maqolada
tarmoq
trafigi
anomaliyalarini identifikatsiyalashda statik usullarni
ishlab chiqish nazarda tutilgan bo‘lib, bunda eng
avvalo
tarmoqni
filtrlash
orqali
aniqlangan
anomaliyalarni hususiyatlari o‘rganib chiqiladi.
O‘rganish jarayoni anomaliyalarni oddiy turg‘un
trafikdan ajratib olish, anomaliya paketini tahlil qilish,
anomaliyani sababini aniqlash kabi murakkab
jarayonlarni o‘z ichiga oladi.
Biz
maqolada
anomaliyalarini
identifikatsiyalashda statik tahlilni quyidagi sxema
asosida bajarish usulini taklif etamiz.
|
| |
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"

Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"
Download
429,8 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
24.01.2024
Hajmi
429,8 Kb.
#145015
Download
429,8 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu farg‘ona filiali "Al-Farg‘oniy avlodlari"
Download
429,8 Kb.
Matnni ko'rish
Va muvofiqlashtirish boshqarmasi

1
|
MS EXCEL dasturi va uning imkoniyatlari. Sodda ifodalarni hisoblash.
Boshlang’ich nazorat.
|
|
2
|
Katakka murojaat: nisbiy, absolyut va aralash murojaat.
|
|
3
|
Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi.
|
|
4
|
Sodda va murakkab funksiyalarning grafiklari.
|
|
5
|
Boshqa varaq yoki kitobga murojaat.
|
|
6
|
MS EXCEL ning funksiyalar kutubxonasi. Funksiya argumenti oynasi. Formulalar tasmasidan foydalanish.
|
|
7
|
Matnli va mantiqiy funksiyalar.
|
|
8
|
Matematik funksiyalar. Ko’paytmani hisoblashga oid funksiyalar.
|
|
9
|
Statistik funksiyalar.
|
|
10
|
MS EXCEL yordamida ba’zi masalalarni yechish.
Oraliq nazorat.
|
|
11
|
Ma’lumotlar ombori haqida tushuncha. Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimlari.
|
|
12
|
MS Access dasturining asosiy elementlari va maydonlar xususiyati.
|
|
13
|
MS Access dasturida ma’lumotlar omborini tashkil etish.
|
|
14
|
MS Access dasturida jadvallarni o’zaro bog’lash.
|
|
15
|
MS Accessda ma’lumot-larni berilgan shablon bo’yicha izlash va qayta ishlash.
|
|
16
|
MS Accessda ma’lumotlar omborini hosil qilish va taxrirlashda formalardan foydalanish.
|
|
17
|
MS Accessda matematik amallarni bajaris
|
|
18
|
Delphi dasturlash tilida ob’ektlar haqida.
|
|
19
|
“Qisqa xabar” oynasini xosil qilish. Show Message.
|
|
20
|
“Shaklni quvish” loyixasi: Shape komponenti.
Yakuniy nazorat.
|
|
21
|
“Svetofor xabari” loyixasi. Label komponenti va xosallari.
|
|
22
|
“Parol kiritish oynasi” loyixasi. Edit komponenti.
|
|
23
|
“Raqamli soat xosil qilish” loyixasi: Timer komponentini.
|
|
24
|
“Futbol to’pini sakratish” loyixasi: Image komponenti.
|
|
25
|
Chiziqli jadval elementlari yig’indisini hisoblash loyixasi: StringGrid komponenti.
|
|
26
|
“Kitob tanlovi” loyixasi: CheckBox.
|
|
27
|
“Vazifalar ro’yxati” loyixasi: ListBox.
|
|
28
|
“Oddiy arifmetika trenajori” loyixasi.
|
|
29
|
“Kiril-Lotin tarjimon dasturi” loyixasi: Memo komponenti. Oraliq nazorat.
|
|
30
|
Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari.
|
|
31
|
Nashriyot tizimlari.
|
|
32
|
Iqtisodiy, moliya va bank soxalarida qo’llaniladigan dasturlar.
|
|
33
|
Statistika dasturi va uning imkoniyatlari.
|
|
34
|
Tarjimon dasturlari.
|
|
35
|
Kompyuter grafikasi tushun-chasi. Photoshop-rastrli grafik muxarririda ishlash asoslari.
|
|
36
|
Photoshop dasturining ichki muhiti. Palitralarni birlash-tirish va tashkillashtirish.
|
|
37
|
Tasvirlarni boshqarish. Tasvirni ochish, nusxalash va saqlash.
|
|
38
|
Maxsus belgilash formatlari. Fayllar haqida qo’shimcha ma’lumotlar va belgilar.
|
|
39
|
Ranglarni tanlash va tahrirlash. Chizish va tahrirlash.
|
|
40
|
Konturlarni hosil qilish va tahrirlash. Filtrlar ta’siri darajasini pasaytirish.
Yakuniy nazorat.
|
|
Chet el qidiruv tizimlari (tizimlari)

|
Chet el qidiruv tizimlari (tizimlari)
|
bet | 28/32 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #271195 |
Bog'liq Mavzu axborotni izlash rejaChet el qidiruv tizimlari (tizimlari):
Google - www.google.com (rus tilidagi so'rovlarning taxminan 38% qamrovi)
Altavista - www.altavista.com
Www.excite.com saytini hayajonlantiring
HotBot - www.hotbot.com
Northernlight- www.nesternlight.com
Go (Infoseek) www.go.com (infoseek.com)
Tezkor www.alltheweb.com
Rossiya qidiruv tizimlari:
Yandex - www.yandex.ru (yoki www.ya.ru) (rus tilidagi so'rovlarni 48% qamrab olish)
Rambler - www.rambler.ru
Aport- www.aport.ru
Metasearch tizimi- o'z indeksiga ega bo'lmagan, foydalanuvchi so'rovlarini bir vaqtning o'zida bir nechta qidiruv tizimlariga yuborishga qodir, so'ngra olingan natijalarni birlashtirgan va foydalanuvchiga havolalari bo'lgan hujjat shaklida taqdim etgan tizim.
6 Metasearch tizimlarining ishlash tamoyillari.Internet-qidiruv tizimlari. So'rov tili.
Metasearch tizimi ishlayotganda qidiruv tizimlaridan olingan hujjatlar to'plamidan eng mos hujjatlarni, ya'ni foydalanuvchi so'roviga mos keladigan hujjatlarni tanlash kerak.
Eng oddiy metasearch dvigatellari shakl. 1. Bunday tizimlarda hujjatlarning kelib tushgan tavsiflarini tahlil qilish amalga oshirilmaydi, ular ahamiyatsiz hujjatlarni bitta qidiruv tizimida birinchi o'rinda turishi mumkin, ikkinchisida esa qidiruvning sifatini sezilarli darajada pasaytiradi.
Shakl 1 Standart metasearch qidiruvi
Keyingi avlod metasearch tizimlarini ishlab chiqishda standart metasearch tizimlariga xos bo'lgan kamchiliklar hisobga olindi. Tizimlar o'sha qidiruv tizimlarini tanlash imkoniyati bilan yaratilgan bo'lib, unda foydalanuvchiga ko'ra, u kerakli narsani topishi ehtimoli ko'proq (2-rasm).
Shakl: 2. Metasearch dvigatellarining keyingi avlodi
Bunga qo'shimcha ravishda, ushbu yondashuv sizga metasearch serverining juda ko'p keraksiz ma'lumotlar bilan ortiqcha yuklamasdan foydalanilgan hisoblash resurslarini kamaytirish va trafikni jiddiy ravishda tejash imkonini beradi. Shuni ta'kidlash kerakki, har qanday metasearch tizimida darzlik asosan ma'lumotlarni uzatish kanalining o'tkazuvchanlik qobiliyatiga ega, chunki bir necha o'nlab qidiruv serverlaridan olingan qidiruv natijalari bilan sahifalarni qayta ishlash juda mashaqqatli ish emas, chunki ma'lumotni qayta ishlash uchun zarur bo'lgan vaqt kattalik buyrug'idir. qidiruv tizimlaridan so'ralgan sahifalarning kelish vaqti kamroq.
Shunga o'xshash tashkilotga ega tizimlarga misol sifatida Profusion, Ixquick, SavvySearch, MetaPing nomlarini aytish mumkin.
|
| |
qidiruv tizimlari - Mavzu: Axborotni izlash

|
Mavzu: Axborotni izlash
|
bet | 27/32 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #271195 |
Bog'liq Mavzu axborotni izlash rejaqidiruv tizimlari,
metasearch dvigatellari va tezlashtirilgan qidiruv dasturlari.
Markaziy joy haqli ravishda qidiruv tizimlariga tegishli bo'lib, ular o'z navbatida kataloglar, avtomatik indekslar (qidiruv tizimlari) va indeks kataloglariga bo'linadi. Faqatgina qidiruv tizimlari deyarli to'liq IPS imkoniyatlari va xususiyatlariga ega.
Katalog- veb-resurslarga havolalar bilan mavzular bo'yicha tasniflangan izohlar ro'yxati bilan qidiruv tizimi. Tasniflash odatda odamlar tomonidan amalga oshiriladi.
Katalog tizimlarining xususiyatlarini ko'rib chiqing.
Katalogdagi qidiruv juda qulay va mavzularni izchil aniqlashtirish orqali amalga oshiriladi. Biroq, kataloglar mahalliy qidiruv tizimidan foydalanib, ma'lum bir toifani yoki sahifani kalit so'zlar bo'yicha tezda qidirish imkoniyatini qo'llab-quvvatlaydi.
Katalog ma'lumotnomasi ma'lumotlar bazasi (indeks) odatda cheklangan bo'lib, katalog xodimlari tomonidan qo'lda to'ldiriladi. Ba'zi kataloglar avtomatik indeks yangilanishlaridan foydalanadi.
Katalogdagi qidiruv natijasi asl manbaga gipermatnli havola bilan hujjatlarning qisqacha tavsifidan (izohidan) iborat ro'yxat shaklida taqdim etiladi.
Eng mashhurlar orasida chet el kataloglari Eslatib o'tilishi mumkin: Yahoo (www.yahoo.com), Magellan (www.mckinley.com),
Rossiya kataloglari:@Rus (www.atrus.ru); Veb-ro'yxat (www.weblist.ru); Constellation Internet (www.stars.ru).
Qidiruv tizim- axborot resurslari to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan robot tomonidan yaratilgan ma'lumotlar bazasiga ega tizim.
Qidiruv tizimlarning o'ziga xos xususiyati shundaki, veb-sahifalar, Usenet maqolalari va boshqalar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan ma'lumotlar bazasi robot dasturi tomonidan yaratilgan. Bunday tizimda qidiruv foydalanuvchi tomonidan so'rov bo'yicha amalga oshiriladi, kalit so'zlar to'plamidan yoki tirnoq ichiga olingan iboradan iborat. Indeks robotlarni indekslash orqali shakllanadi va yangilanadi.
|
| |
Axborot qidirish tizimlari

|
Axborot qidirish tizimlari
|
bet | 26/32 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #271195 |
Bog'liq Mavzu axborotni izlash rejaAxborot qidirish tizimlari
ISS ning asosiy komponenti qidiruv tizimidir, u foydalanuvchi so'rovini rasmiy tizim so'roviga aylantirish, axborot resurslariga havolalarni qidirish va foydalanuvchiga qidiruv natijalarini ko'rsatish uchun xizmat qiladi.
Avval aytib o'tganimizdek, qidiruv indeks deb nomlangan maxsus ma'lumotlar bazasida amalga oshiriladi. Indeksning arxitekturasi shunday qidirib topilganki, qidirish imkon qadar tezroq bo'ladi va shu bilan birga topilgan resurslarning har birining qiymatini kuzatish mumkin bo'ladi. Ba'zi tizimlar foydalanuvchining so'rovlarini shaxsiy ma'lumotlar bazasida saqlaydi, chunki har bir so'rovni disk raskadrovka qilish ko'p vaqt talab etadi va qoniqarli javob berilgan so'rovlarni saqlash juda muhimdir.
Indekslovchi robot- Internetni skanerlash va indekslar bazasini yangilab turish uchun xizmat qiluvchi dastur.
Veb-saytlar - bu ISS kirish imkoniyatini beradigan axborot resurslari.
Ma'lumki, veb-sahifa ko'plab elementlardan tashkil topgan murakkab hujjatdir. Robot dasturi tomonidan bunday hujjatni tavsiflashda ushbu so'zning veb-sahifaning qaysi qismida paydo bo'lishini hisobga olish kerak. WWW hujjatlari uchun indeksatsiya manbalari:
Sarlavhalar (sarlavha).
Sarlavhalar.
Xulosa (Tavsif).
Kalit so'zlar ro'yxati (KeyWords).
Hujjatlarning to'liq matnlari.
Aytgancha, WWW hujjatining to'liq matnini tavsiflovchi qidiruv tizimlari to'liq matnli deb nomlanadi.
FTP resursidagi faylni tavsiflash uchun URL ishlatiladi. Yangiliklar guruhidagi maqolani tavsiflash uchun indekslash manbalari Mavzu va Kalit so'zlar maydonlari hisoblanadi.
Indekslash jarayonida lug'atni normallashtirish ko'pincha amalga oshiriladi (so'zni asosiy shakliga keltiradi), ba'zi ma'lumotga ega bo'lmagan so'zlar, masalan, qo'shma so'zlar yoki predloglar e'tiborga olinmaydi. Har bir XKSda indeksatsiya jarayonida e'tiborga olinmaydigan to'xtatilgan so'zlarning o'z ro'yxati mavjud. Tillari juda o'zgaruvchan tizimlarda, masalan, rus tili, morfologiya hisobga olinadi.
Morfologiyani hisobga olish ma'lum bir tilda turli xil so'zlar bilan ishlash qobiliyatini anglatadi.
Bu erda rus tilining etarlicha murakkabligini ta'kidlash kerak, uning so'zlari raqamlar, holatlar, jinslar va zamonlarda o'zgaradi va ko'pincha kutilmagan tarzda. Masalan: yurish, yurish, yurish, yurish va h.k. Mavjud barcha IRSlar rus tilining morfologiyasini hisobga olgan holda Andrey Anatolyevich Zaliznyak tomonidan tuzilgan "Rus tilining grammatik lug'ati" dan foydalanadilar. Lug'at 90000 ta yozuvni o'z ichiga oladi; har bir so'z uchun uning o'zgarishi mumkinligi va qanday biriktirilganligi yoki konjuge qilinganligi to'g'risida ma'lumot beriladi.
Yuqoridagilardan kelib chiqadiki, WWW haqida ma'lumot topishning asosiy vositalari ISS hisoblanadi.
Biroq, Internetda yuqoridagi ISSdan tubdan farq qiluvchi qidiruv vositalari mavjud. Umuman olganda, WWW uchun quyidagi qidiruv vositalarini ajratib ko'rsatish mumkin:
|
| |