Detallarning eskizlari va ish chizmalari. Eskizni tuzish qoidalari. O'lchov asboblari. Asosiy talablar. Detallarning ish chizmalarini tuzish usullari. Ish chizmalarga o'lcham qo'yishga talablar

|
Detallarning eskizlari va ish chizmalari. Eskizni tuzish qoidalari. O'lchov asboblari. Asosiy talablar. Detallarning ish chizmalarini tuzish usullari. Ish chizmalarga o'lcham qo'yishga talablar
|
bet | 1/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #232834 |
Bog'liq Detallarning eskizlari va ish chizmalari. Eskizni tuzish qoidala
Detallarning eskizlari va ish chizmalari. Eskizni tuzish qoidalari. O'lchov asboblari. Asosiy talablar. Detallarning ish chizmalarini tuzish usullari. Ish chizmalarga o'lcham qo'yishga talablar.
Chizmachilik asboblari ishlatilmasdan va masshtabga rioya qilmasdan buyumning nisbatlarini saqlagan holda ko‘zda chamalab, bajarilgan chizma eskiz hisoblanadi.
Eskizlar detallarning ish chizmalarini tuzish uchun material bo‘lib xizmat qiladi. Eskizlar, shuningdek, buyumlar va detallarni loyihalashda, ularni ta'mirlashda qo‘llaniladi hamda detalning o‘ziga qarab tuziladi. Ishlab chiqarishda, ba'zi hollarda, detallar bevosita eskiz bo‘yicha ham tayyorlanadi. Shunga ko‘ra eskizda detalning ish chizmasida beriladigan barcha ma'lumotlar berilishi shart. Eskizda tasvirning kattaligi detalning o‘lchamiga, murakkabligiga va chizma qog‘ozining bichimiga qarab chiziladi, hamma kerakli o‘lchamlari, belgilari, texnik talablari va boshqa ma'lumotlarni yozishga imkon berishi lozim.
Eskizlarni quyidagi tartibda chizish tavsiya etiladi:
–eskiz chizish uchun detalga moslashtirib chizma bichimi tanlanadi va bichim hoshiyasi, asosiy yozuv o‘rni belgilab chiqiladi;
–detalning tashqi va ichki qiyofasi yaxshilab o‘rganiladi va ko‘rinishlar soni aniqlanadi. Bosh ko‘rinishning o‘rnn unga nisbatan boshqa ko‘rinishlarning joylari belgilab chiqiladi. Bu yerda detalga beriladigan o‘lchamlarga joy qoldirilishi hisobga olinadi;
–detalning tashqi qiyofasi barcha ko‘rinishlarda ingichka chiziqlar bilan chizib chiqiladi;
–detalning ichki qiyofasi ham qirqimni hisobga olgan holda barcha ko‘rinishlarda chizib chiqiladi;
–zarur bo‘lgan qirqim (kesim) lar bajariladi;
–talab qilinadigan barcha o‘lchamlari qo‘yib chiqiladi;
–ortiqcha chiziqlar o‘chirilib, chizma chiziqlari ustidan yurgizib chiqiladi va chizma taxt qilinadi;
–asosiy yozuv yoziladi va chizma yana bir marta tekshirib chiqiladi (1–chizma).
1–chizma
Ish chizmalari
Sanoatda ishlab chiqariladigan barcha buyumlarning ish chizmalari “Konstruktorlik xujjatlarning yagona sistemasi”da qayd qilingan asosiy talablarga amal qilingan xolda bajarilishi kerak.
Buyumlarning ish chizmalarini loyihalash va tuzishda quyidagilar nazarda tutilishi lozim:
1. Standartlashtirilgan va sotib olinadigan buyumlar, ilgari ishlab chiqarilishi o‘zlashtirilgan va xozirgi zamon texnikasi taraqqiyotiga javob beradigan buyumlarni optimal qo‘llash.
2. Rezbalar, shlitsalar va boshqa shunga o‘xshash konstruktiv elementlardan, ularning o‘lchamlaridan va qoplanishlaridan maqsadga muvofiq, chegaralangan nomenklaturada foydalanish.
3. Materiallarning markalari va sortamentlaridan maqsadga muvofiq, chegaralangan nomenklaturada eng arzon va tanqis bo‘lmagan materiallardan foydalanish.
4. Buyumlarni tayyorlash va ta'mirlashda eng qulay usullar, ularning tarkibiy qismlarini almashtirish darajasi, ishlatishda yuqori darajada qulayliklar bo‘lishi nazarda tutilishi kerak.
Buyum tarkibiga kiruvchi detallarning har biriga ish chizmalari chiziladi. Ayrim xollarda ba'zi detallar uchun ish chizmalarini standart bo‘yicha chizmasa ham bo‘ladi.
Yig‘ish chizmalarida tasvirlar soni mumkin qadar kam, lekin buyumni tayyorlash, yigish va tekshirish uchun yetarli bo‘lishi lozim. Zarur xollarda yigish chizmalarida buyumning ishlashi va tarkibiy qismlarining o‘zaro aloqasi to‘grisida ma'lumotlar keltirilishi kerak.
Ish chizmalarini standartda belgilangan soddalash-tirishlarni tatbiq etib bajarish lozim. Ish chizmalari shunday tuzilishi kerakki, ulardan foydalanilganda mumkin qadar kam qo‘shimcha xujjatlar talab qilinadigan bo‘lsin.
Ish chizmalarida texnologik ko‘rsatmalar berilishiga yo‘l qo‘yilmaydi. Lekin istisno tariqasida, quyidagi xollarda texnologik ko‘rsatmalar keltirilishi mumkin:
1. Agar mazkur usul buyumning kerakli sifatini ta'min etuvchi birdan–bir tayyorlash usuli bo‘lsa, masalan, pritirkalash (ishqalab yetkazish) boshqa biror buyum yoki detal bilan birgalikda egish, bukish, turli ilovlar berish.
2. Payvandlashning turlari va usullari, ularning birikmadagi belgilari.
Buyumning ish chizmasida, uni yigishdan yoki qo‘shimcha ishlov berishdan avval, o‘lchamlari, chekli chetga chiqishlar, yuzalarning g‘adir–budurligi belgilari va boshqa ma'lumotlar ko‘rsatiladi.
Detal elementlarining o‘lchamlari, chekli chetga chiqishlari va yuzalarning g‘adir–budurliklari yigish davrida yoki undan keyingi ishlov berishda hosil bo‘lsa, bu ma'lumotlar yigish chizmalarida ko‘rsatiladi. Buyumlarning ish chizmalarida qoplanadigan detallar bo‘lsa, ularning qoplanishiga qadar bo‘lgan o‘lchamlari va yuzalarining gadir-budurligi ko‘rsatiladi.
Ish chizmalarida detallarning qoplanishiga qadar va undan keyingi o‘lchamlari va yuzalarining gadir–budurliklarini bir yo‘la ko‘rsatish mumkin. Gadir–budurlik belgisini esa qoplanishni belgilovchi yo‘g‘onlashtirilgan shtrix–punktir chizigiga qo‘yish mumkin (2–chizma, a).
Agar detalning o‘lchamlari va yuzalarining gadir–budurliklarini qoplanishdan keyin ko‘rsatish zarur bo‘lsa, u holda bu o‘lchamlar va g‘adir–budurliklar «*» belgisi bilan belgilanadi va texnikaviy talablarda tegishli yozuvlar yozilib qo‘yiladi (420-«uizma, b).
Detal chizmasining asosiy yozuvida materialning faqat bir nomi va markasi ko‘rsatiladi.
2–chizma
Chizmalarda texnikaviy ma'lumotlar va parametrlar ularni hisoblamasdan foydalanish mumkin bo‘ladigan qilib berilishi kerak.
Chizmalarda standartlar tomonidan qabul qilingan shartli belgilar ishlatiladi, lekin ularga izoh berilmaydi. Shartli belgilar chizmada bir necha marta takrorlanganda ular bir xil o‘lchamda bajariladi.
Buyumning chizmalari alohida standart tomonidan belgilangan bichimlarda chiziladi. Agar barcha zarur bo‘lgan tasvirlar bitta bichimga joylashmasa, chizmani bir nechta bichimda bajarish mumkin. Bir nechta bichimlarda bajarilgan chizma tasvirlarini shunday joylashtirish kerakki, ularni birgalikda qo‘rilganda tasvirlarning o‘zaro joylashishi qulay bo‘lsin.
Chizmalarda asosiy yozuvlar va uning qo‘shimcha yozuvlari shuningdek, spetsifikatsiyadagi so‘zlar to‘liq qisqartirilmagan holda yozilishi kerak, Faqat standart tomo-nidan qabul qilingan so‘zlarni qisqartirib yozishga ruxsat etiladi. Chizmalardagi boshqa yozuvlar va ilovalar (qiyalik, konuslik va o‘lchamlarni ko‘rsatuvchi yozuvlardan tashqari) asosiy yozuvga parallel holda yoziladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Detallarning eskizlari va ish chizmalari. Eskizni tuzish qoidalari. O'lchov asboblari. Asosiy talablar. Detallarning ish chizmalarini tuzish usullari. Ish chizmalarga o'lcham qo'yishga talablar
|