nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari - bet 2

|
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari
|
bet | 2/6 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 126,27 Kb. | | #148729 |
Bog'liq 1-mavzu Har bir tayyor multimedia mahsuloti ham ushbu talablarga javob beravermaydi, qolaversa, sizning shaxsiy qiziqishlaringiz mualliflar tomonidan taklif qilingan yo’nalishdan farq qilishi mumkin. Bu holatda siz tanlagan mavzuingizni ochib beradigan o’z dasturiy mahsulotingizni ishlab chiqishingiz va xususiy interfeysingizni yaratishingiz mumkin. Multimedia mahsuloti ishlab chiqish qiyin va qimmat turadigan jarayon bo’lishiga qaramasdan nafaqat dasturchilar, balki ko’plab rassomlar, dizaynerlar ushbu o’ziga tortuvchi ishga qo’l urmoqdalar. Multimedia mahsuloti yaratish uchun quyidagilarni jalb qilish mumkin: 1. Butun malakali dasturchilar guruhi bilan ishlashni talab qiluvchi dasturlash tili. 2. Instrumental vositalar: ya’ni Macromedia Director, Formula Graphics Multimedia System, Multimedia Creator, Asymetrix ToolBook, AuthorWare Professional va boshqa shu kabi maxsus dasturiy mahsulotlar. Bu shaklda yaratilgan loyihalar birmuncha arzon, shu bois unchalik universal emas, qo’llanilgan instrumentlar imkoniyatlari cheklangan bo’lsa-da, malakali foydalanuvchilar bunday instrumental vositalar yordamida ishlay oladilar. Ta’lim berish maqsadida multimedia mahsulotini Microsoft Office dasturlari asosida ishlab chiqish mumkin, materialni tayyorlash uchun esa PhotoShop (rasmlarni qayta ishlash), Adobe Premier yoki Vstudio2 (videokliplarni qayta ishlash), Stoik Software (tasvirlarni qayta ishlash), fonograf Windows 95 (ovoz yozish va uni qayta ishlash uchun) kabi qo’shimcha dasturlardan foydalaniladi. Grafik ob’yektlarni qayta ishlash. Grafik ob’yektlar bilan ishlashda faoliyatning ikki shaklini ajratib olish kerak: skanerlash va rasm yaratish (tahrirlash). Skanerlash deganda qog’oz ko’rinishidagi ma’lumot tashuvchilardan maxsus qurilma – skaner yordamida axborotning avtomatik o’qilishi va kompyuterga kiritilishi jarayoni tushuniladi. Rasmlarni skanerlash uchun quyidagi dasturiy mahsulotlardan foydalaniladi. - PhotoEditor – Microsoft Office tarkibiga kiruvchi rasm skanerlashga yordam beruvchi hamda grafik material tayyorlash uchun ba’zi operatsiyalarni bajaruvchi dastur (kontrast, yorug’lik, ranglilik va rasm oriyentatsiyasini o’zgartirish). - PhotoPaint – rasmni skanerlash hamda materialga dastlabki ishlov berishga imkon beruvchi dastur (tuzatish, rang o’zgartirish, oriyentatsiya, masshtab, gamma nurlari bilan to’yinganlik va b. ni o’zgartirish).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari
|
Stekni tashkil etilishi - 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish....

Stekni tashkil etilishi
Yana bir manzillashtirilmaydigan ichki prosessor xotirasi stek xotirasi hisoblanadi (7.7-rasm), hatto ba’zan stek xotirasi sifatida OXQ asosiy xotira adreslarining ajratilgan zaxirasi ishlatiladi. Prosessorning dastlabki modellarida stek xotira prosessorning ichki registrlarini to’plash orqali bajarilgan, ya’ni o’rnatilgan bog’lama vazifasini o’tagan. Keyingi modellarda stek xotira FIFO (First In First Out) va LIFO (Last In First Out) ish tartibidan birida ma’lumotlarni vaqtincha saqlash uchun mo’ljallangan operativ xotiraning qismi sifatida tashkil etilgan.
Stekli xotirada xonalar bir o’lchamli massivni tashkil etadi, unda qo’shni xonalar bir-birlari bilan bog’langan. Stekning sig’imi uncha katta emas, shuning uchun u kompyuterlarning texnik ko’rsatgichida odatda ko’rsatilmaydi.
“Birinchi kelganga – birinchi xizmat ko’rsatiladi” (FIFO) stek xotira turida alohida kirish va chiqish mavjud (7.7,a-rasm). Stek bir tomondan to’ldiriladi, bunda so’z bu xonalarga kelish navbati bo’yicha yoziladi. Navbatdagi so’z kelganida avvalgi barcha yozilganlar tartibni o’zgartirmagan holda chiqish tomonga bir o’ringa suriladi. Shunday qilib, stekka yozilgan har bir so’zning o’rni stekning to’lishi bo’yicha N-1 dan 0 gacha o’zgaradi (masalan, stekning hajmi 16 xonalarga teng bo’lsa, u holda birinchi yozilgan so’z 15 dan 0 gacha barcha o’rinlarni bosib o’tadi). Stekning bunday turi yuqoridan pastga turtish steki deyiladi va ko’proq navbat ro’yxati sifatida ma’lum. U alohida kichik dasturlarning bajarilish navbati qat’iy belgilangan murakkab dasturlarni bajarilishida ishlatiladi. Bu masalan, boshlang’ich yuklash dasturini qat’iy ma’lum ketma-ketlikda operasion tizim kompyuterni ishga tushirishiga tayyorlaganida start dasturlari navbatini ishga tushirishda zarur bo’ladi.
“Oxirigi kelganga – birinchi xizmat ko’rsatiladi” stek turidagi xotirada (LIFO) so’zni yozish yuqori xonaga, yangi stekning yuqorisiga yoziladi (2.7,b-rasm). Avval yozilgan so’z stekning eng pastiga suriladi. So’zlarni o’qish teskari tartibda amalga oshiriladi, ya’ni o’qishda oxirgi kelgan so’z ketadi. Stekning bunday tashkil etilishi o’qlar bir tartibda kiritiladigan va teskari tartibda otiladigan harbiy avtomat magazinini ishlash tartibiga o’xshaydi. Stek xotiraning bu turi shart bo’yicha dasturning uzilishlar oqimini ishlatishda qulay bo’lib, bunda shartli o’tish buyruqsiz uzilish sababini tuzatish dasturini bajarishga o’tish amalga oshiriladi. Bu dastur bajarilganidan keyin avtomatik qaytish uchun stek xotirada asosiy dastur bajarilishining davomi boshlanadigan buyruqning tartib raqami xotirada saqlangan. Stekka yozish, shuningdek, ko’p qo’yilgan sikllar holida asosiy dasturni tarmoqlanish tartibini xotirada saqlash imkoniyatini beradi. Bunday turdagi bir necha tarmoqlanishlarda asosiy dasturning ishiga qaytish uzilishlar tartibiga teskari bo’lgan tartibda amalga oshirish kerak.
|
To’g’ridan-tog’ri adreslash - 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish....

|
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
bet | 3/9 | Sana | 05.07.2024 | Hajmi | 33,06 Kb. | | #266699 |
Bog'liq 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqla-fayllar.orgTo’g’ridan-tog’ri adreslash. To'g'ridan-to'g'ri yoki mutlaq adreslashda (MA) manzil kodi murojaat qilingan xotira yacheykasining raqamini to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatadi (7.2-rasm), ya'ni manzil kodi bajarilish manziliga to'g'ri keladi.
7.2-rasm. To’g’ridan-tog’ri adreslash
Foydalanish qulayligi bilan bir qatorda usulning muhim kamchiliklari bor - manzil maydonining cheklangan hajmi, chunki katta hajmli xotiraga kirish uchun uzun manzil maydoni kerak. Shu bilan birga, buyruqda ko'rsatilgan manzilni hisob-kitoblar jarayonida o'zgartirib bo'lmasligini yanada muhim nomukammal deb hisoblash mumkin (har qanday holatda ham bunday o'zgartirish tavsiya etilmaydi). Bu dasturni (va ma'lumotlarni) xotiraga o'zboshimchalik bilan joylashtirish imkoniyatini cheklaydi.
To'g'ridan-to'g'ri adreslash quyidagi ishlash ko'rsatkichlari bilan tavsiflanadi: CMА = [log2 Ni], TMА = tUS, bu yerda Ni - adreslangan operandlar soni.
Registrli adreslash. Registrli adreslash (RA) to'g'ridan-to'g'ri adreslashga o'xshaydi. Farqi shundaki, buyruqning manzil maydoni xotira yacheykasini emas, balki protsessor registrini ko’rsatadi (7.3-rasm). Registrning manzilini bundan keyin R harfi bilan belgilaymiz. Odatda, bu holda manzil maydonining o'lchami uch yoki to'rt bitni tashkil qiladi, bu esa mos ravishda 8 yoki 16 umumiy maqsadli registrlardan (UMR) birini belgilash imkonini beradi.
7.3-rasm. Registrli adreslash
Registrli adreslashning ikkita asosiy afzalligi quyidagilardir: buyruqdagi qisqa manzil maydoni va xotiraga kirishni istisno qilish. Kam sonli UMR buyruqning manzil maydonining uzunligini qisqartirishga imkon beradi, ya'ni CRA << CMA. Bundan tashqari, TRA = tUMR, bu erda tUMR - umumiy maqsadli registrdan operandni tanlash vaqti, bundan tashqari, tUMR << tUS. Afsuski, registrlarni manzillashdan foydalanish imkoniyatlari protsessordagi kam sonli UMRlar bilan cheklangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari - bet 5

|
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari
|
bet | 5/6 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 126,27 Kb. | | #148729 |
Bog'liq 1-mavzuMultimedia loyihasini ishlab chiqishda ish bosqichlarining muayyan ketma- ketligini saqlash kerak bo’ladi. I bosqich. Mavzuni tanlash va muammoning qo’yilishi. Mavzu aniqlangandan so’ng multimedia mahsulotini yaratish uchun aniq topshiriqlarni yozish kerak bo’ladi, u yerda maqsad va vazifalar ko’rsatilgan bo’lishi kerak. II bosqich. Ob’yektni tahlil qilish. Ushbu bosqichda loyiha qanday ob’yektlardan tashkil topishi, shuningdek, bu ob’yektlar qanday parametrlar bilan ajralib turishi ko’rib chiqiladi. Agar siz biologiya bo’yicha multimediali ensiklopediya yaratayotgan bo’lsangiz, ob’yekt sifatida har bir hayvon turi uchun alohida dasturiy mahsulotni ko’rib chiqish mumkin. Multimediali dars ishlanmasini tayyorlashda tushuntirish qismi, materiallar bilan ishlash, nazorat qismi kabi tarkibiy tashkil etuvchilarni nazarda tutish kerak. Multimedia loyihasini tayyorlagandan so’ng har bir ob’yektning alohida xususiyatlarini ko’rib chiqish kerak. Bu ma’lumotlarni alohida yozuv va jadvallar ko’rinishida joylashtirish mumkin. III bosqich. Ssenariyni ishlab chiqish va modelni sintez qilish. . Ssenariyni ishlab chiqishda mahsulot bilan ishlash ketma-ketligi, ishning o’zgarishi mumkinligi va undan chiqish (ishni tugatish)ni nazarda tutish kerak bo’ladi. Avariya holatlarining oldini olish maqsadida ularni hisoblab chiqish muhim, shuningdek, ishning ko’p variantlilik darajasini, ya’ni bir xil natijaga turli yo’llar bilan erishish imkoniyatlarini tekshirib ko’rish kerak. Ssenariyda ish jarayoniga tovush jo’rligi kiritilgan bo’lishi, masalan, ekranda matn musiqiy yoki istalgan tovush jo’rligida paydo bo’lishi kerak. Bunda unisi ham, bunisi ham ishga xalaqit bermasligi va toliqtirmasligini hisobga olish lozim. IV bosqich. Axborotlarni taqdim etish shakli va dasturiy mahsulotlarni tanlash. Ssenariy ishlab chiqilib, model yaratilganidan so’ng loyihani realizatsiya qilish uchun dasturiy mahsulotni aniqlash kerak bo’ladi. Bu bosqichda ikki xil dasturiy mahsulotlar ta’minlangan bo’lishi kerak: - proyektni tashkil etuvchi: grafik ob’yektlar, audio va videoyozuvlar, matnlarni tayyorlash va materiallarni qayta ishlash uchun; - multimedia mahsulotini yaratish uchun, ya’ni bevosita ish qurollari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Multimediyali elektron darslik yaratish. Reja: O’quv qo’llanmalari yaratishda multimediani qo’llash. Multimediya maxsulotlarini qayta ishlovchi dasturlar. Multimedia loyihasini ishlab chiqish bosqichlari
|
Indeksli adreslash - 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish...

|
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
bet | 4/9 | Sana | 05.07.2024 | Hajmi | 33,06 Kb. | | #266699 |
Bog'liq 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqla-fayllar.orgIndeksli adreslash. Indeksli adreslashda (IA) AB maydoni xotira yacheykasining manzilini o'z ichiga oladi va registr (aniq yoki bilvosita ko'rsatilgan) ushbu manzilga nisbatan suriladi. Ko'rinib turibdiki, bu adreslash usuli registrga asoslangan adreslashga o'xshaydi. Indeksli adreslashda AB maydoni baza rolini o'ynaydigan xotira yacheykasining to'liq o'lchamli manzilini o'z ichiga olganligi sababli, bu maydonning uzunligi asosiy registr manziliga qaraganda kattaroq. Shunga qaramay, operandning bajarilish manzilini hisoblash aynan o’xshash (7.4-rasm).
7.4-rasm. Indeksli adreslash: а — registr indeksi bilan; б — UMRlardan birini qo’llash bilan
Indeksli adreslash iterativ hisoblarni tashkil qilish uchun qulay mexanizmni taqdim etadi. Masalan, N manzildan boshlanuvchi xotirada ketma-ket joylashgan raqamlar massivi bo'lsin va biz bu massivning barcha elementlarini bittaga ko'paytirmoqchimiz. Buning uchun siz har bir raqamni xotiradan chiqarib olishingiz, unga 1 qo'shishingiz va uni qaytarishingiz kerak va bajarilish manzillari ketma-ketligi quyidagicha bo'ladi: N, N + 1, N + 2 va boshqalar, ko'rib chiqilayotgan massiv egallagan yacheykalar oxirigacha. N ning qiymati buyruqning AB maydonidan olinadi va indeksli registr deb ataladigan tanlangan registrga dastlab 0 kiritiladi. Har bir amaldan so'ng indeks registrining tarkibi 1 ga oshiriladi.
Blokli adreslash. Blokli adreslash xotiraning qo’shni yacheykalari, ishlov berish birligi ma’lumotlar bloki bo’lib, buyruqlarda qo'llaniladi, ular uchun ishlov berish birligi qo'shni xotira kataklarida joylashgan ma'lumotlar blokidir. Bu usul tashqi xotira qurilmalari bilan ishlashda va vektorlar bilan ishlashda juda foydali. Blokni tavsiflash uchun odatda blokning birinchi yoki oxirgi elementi saqlanadigan katakning manzili va baytlar yoki katakchalar soni bilan berilgan blok elementlarining umumiy soni olinadi. Blokning uzunligi o'rniga blokning oxirgi elementidan keyin qo'yilgan "blokning oxiri" maxsus belgisidan foydalanish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
Nazorat savollari - 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish...

7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqla-fayllar.org
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
Bevosita adreslash - 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish...

|
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
bet | 2/9 | Sana | 05.07.2024 | Hajmi | 33,06 Kb. | | #266699 |
Bog'liq 7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqla-fayllar.orgBevosita adreslash. Bevosita adreslash (BA) bilan buyruqning manzil maydoni manzil o'rniga operandni o'z ichiga oladi (7.1-rasm). Bu usuldan arifmetik amallarni, taqqoslash amallarini bajarishda, shuningdek registrlarga konstantalarni yuklashda foydalanish mumkin.
7.1-rasm. Bevosita adreslash
Bevosita operand uzunligidan bir oz uzunroq bo'lgan registrga yozishda operand registrning quyi qismiga joylashtiriladi, qolgan bo'sh pozitsiyalar esa operandning belgi bitining qiymati bilan to'ldiriladi.
Bundan tashqari, adreslar maydonida faqat konstantalar ko’rsatilgan bo’lishi mumkin, ushbu usulning yana bir kamchiligi shundaki bevosita operand o’lchami buyruqning manzil maydoni uzunligi bilan cheklangan, bu maydon ko’pincha mashina so’zi uzunligidan kam bo’ladi.
Bevosita adreslashda buyruqlarning 50-60% da operand uzunligi 8 bitdan oshmaydi va 75-80% - 16 bit va faqatgina 20-25% hollarda bevosita operand 16 bitdan ortiq uzunlikka ega bo’ladi. E.Tanenbaum ga ko'ra [152], 98% hollarda bevosita operand 13 bitga to'g'ri keladi. Shunday qilib, aksariyat hollarda o'n olti bit etarli, ammo manzillarni hisoblash uchun uzunroq konstantalar talab qilinishi mumkin.
Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, barcha buyruqlar bo'yicha to'g'ridan-to'g'ri adreslashdan foydalanishning o'rtacha foizi butun sonlarni hisoblash uchun 35% va suzuvchi nuqtali dasturlar uchun 10% ni tashkil qiladi. Adreslashning bu turi arifmetik amallar va taqqoslash buyruqlarida ko'proq qo'llaniladi. Shu bilan birga, ko'pgina dasturlarda konstantalarni yuklash unchalik ko’p sodir bo'ladigan operatsiya emas.
Bevosita adreslash buyruqni bajarish vaqtini qisqartiradi, chunki operand uchun xotiraga kirishning hojati yo'q. Bundan tashqari, xotira tejaladi, chunki operandni saqlash uchun xotira yacheykasi kerak emas. Samaradorlik nuqtai nazaridan ushbu usulni "ideal" deb hisoblash mumkin (CBA = 0, TBA = 0) va yuqorida aytib o'tilgan cheklovlar bunga to'sqinlik qilmagan barcha holatlarda foydalanish uchun tavsiya etilishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
7-ma’ruza. Operandalarni adreslash turlari va usullari. Buyruqlar oqimini boshqarish. Uzulish rejmi va uzilishga ishlov berish algoritmlari. Stekni tashkil etilishi. Reja
|
- q o i d a - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 6/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-112 - q o i d a. Murakkab sonning hamma bo'luvchilari soni bu sonning kanonik (eng sodda) tub ko 'paytuvchilarga ajralmasidagi har bir ko'paytuvchining daraja ko'rsat-
kichini bitta orttirib, ulami bir-biriga ko'paytirishdan hosil bo'lgan ko'paytmaga teng.
Masalan, yuqorida keltirilgan N sonning barcha bo'luvchilari soni (3+l)-(2+l)-(l+l)=4-3-2=24 ta bo'ladi. Umumiy holda N = bo'lsa, N ning barcha bo'luvchilari soni (+ 1)( + )( + l)ga teng bo'ladi.
1 - m i s o 1. 20 ning barcha bo'luvchilari sonini toping.
Yechish: 20= 22-5. Buyerda =2, =l. Demak, 20 ning barcha bo'luvchilari soni (2+1)(1+1)==3-2=6 ta.
2 - m i s o 1. 24 ning barcha bo'luvchilari sonini toping.
Yechish: 24=23•3; = 3, = 1; 42 = 8 ta.
4 - t a ' r i f. Agar bir necha natural sonning har biri biror natural songa bo 'linsa, bu sonni berilgan sonlarning umumiy bo 'luvchisi deyiladi.
Misol: 15 va 60 sonlarining umumiy bo'luvchilari 3, 5, 15 sonlaridir.
5 - t a' r i f. Bir necha sonning umumiy bo'luvchilarining eng kattasi shu sonlaming eng katta umumiy bo'luvchisi (EKUB) deyiladi.
Misollar: EKUB (15,60)-15, EKUB (12,18)=6.
6 -t a' r i f. Birdan boshqa umumiy bo'luvchisi bo'lmagan sonlar o'zaro tub sonlar deyiladi.
M i s o 1: 3 va 4 o'zaro tub sonlardir, chunki EKUB (3,4)=1;
7 -t a' r i f. Berilgan bir necha sonning har biriga bo'linadigan son shu sonlaming umumiy bo'linuvchisi (karralisi) deyiladi.
8 -t a' r i f. Bir necha sonning eng kichik umumiy bo'linuvchisi (EKUBn yoki EKUKi) deb bu sonlarga bo'linadigan eng kichik sonni aytiladi.
M i s o 1:45 va 18 sonlanning eng kichik umumiy karralisi EKUBn (45,18)= 90 yoki EKUK(45,18)= 90 ko'rinishida yoziladi.
Ikki (yoki bir necha) sonning EKUBi va EKUBn ni topish tartibi bunday: Ikki (bir necha) sonning barcha tub ko'paytuvchilari topiladi. Keyin ulaming har birida qatnashuvchi tub sonlar o'zaro ko'paytiriladi.
Ikki (bir necha) sonning eng kichik bo'linuvchisi (karralisini) topish uchun ulardan binning tub ko 'paytuvchilarini olib, ikkinchisidan unda qatnashmaganlarini tanlab olinadi va natijalar ko 'paytiriladi.
Uyga vazifa: mavzuni o’qib o’rganib kelish.
|
| |
Buyruqlarning xillari - Reja: Kompyuterning buyruqlar tizimi Buyruqlar turlari va formatlari Kompyuter buyruqlar tizimi

|
Reja: Kompyuterning buyruqlar tizimi Buyruqlar turlari va formatlari Kompyuter buyruqlar tizimi
|
bet | 3/3 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 264,41 Kb. | | #112307 |
Bog'liq 8-ma\'ruzaBuyruqlarning xillari:
Ma’lumotlarni ko‘chirib yozish buyruqlari – LOAD, STORE, MOVE.
Ikkita operandalar ustida amallar bajarish buyruqlari - ADD, SUB, AND, OR.
Bitta operanda ustida amallar bajarish buyruqlari - INC, DEC, NOT, RL.
Taqqoslash va shartli o‘tish buyruqlari - CMP.
Dastur osti dasturlarini chaqirish buyruqlari - CALL .
Sikllarni boshqarish buyruqlari.
Ma’lumotlarni kiritish-chiqarish buyruqlari – IN, OUT.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Asosiy adabiyotlar
А.А. Qaxxarov, Yu.Sh. Avazov, U.A. Ruziyev. Kompyuter tizimlari va tarmoqlari. -Т.: «Fan va texnologiya», 2019. 456 bet.
Z.Z.Miryusupov, J.X.Djumanov. «Kompyuter arxitekturasi». /TATU. 144 bet. Toshkent, 2017
Andreew S. Tanenbaum. Structured computer organization. Sixth edition. 2012. – 801 s.
Internet saytlar:
https://www.fayllar.org
|
| |
Teorema 1 - Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh

|
Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh
|
bet | 2/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #114658 |
Bog'liq Kompleks o’zgaruvchili funksiyaning integrali va uni hisoblashTeorema 1: Agar f(z) funksiya egri chiziqda uzluksiz bo’lsa, u holda bu funksiyaning egri chiziq bo’yicha integrali mavjud va
bo’ladi.
Integralning xossalari.
Yuqorida ko’rdikki, uzluksiz f(z) kompleks o’zgaruvchili funksiyaning egri chiziq bo’yicha integrali egri chiziqli integralga kelar ekan.
Shuning uchun f(z) funksiya integrali ham egri chiziqli integrallar xossalari kabi xossalarga ega bo’ladi.
1)
o’ng tomondagi integralni mavjudligidan chap tomondagi integralni mavjudligi kelib chiqadi.
2)
o’ng tomondagi integralni mavjudligidan chap tomondagi integralni mavjudligi kelib chiqadi.
3) Agar f(z) funskiya egri chiziq bo’yicha integrallanuvchi bo’lib
bo’lsa, u holda
bo’ladi.
4) Agar f(z) fukntsiya egri chiziq bo’yicha integrallanuvchi bo’lib
bo’lsa, u holda
bo’ladi.
5) Agar f(z) funksiya egri chiziqda uzluksiz bo’lsa, u holda
bo’ladi, bunda
Agar bo’lsa
bo’ladi, bunda egri chiziq uzunligi.
6) Faraz qilaylik, f(z) sohada uzluksiz bo’lib, bo’lakli silliq egri chiziq bo’lsin. U holda son olinganda ham D sohaga tegishli bo’lgan shunday P sinikq chiziq topiladiki,
bo’ladi.
Integralni xisoblash.
Aytaylik, C da egri chiziq ushbu
tenglama bilan berilgan bo’lib, x(t), y(t) funksiyailar segmenda aniqlangan, uzluksiz hamda uzluksiz hosilarga ega bo’lsin. Bu egri chiziqda f(z) funksiya berilgan va uzluksiz bo’lsin, u holda
(*)
bo’ladi. Bu formula integralni hisoblash formulasi.
Izoh. (*) tenglik bilan berilgan integralni kompleks argumentli funksiya integrali ta’rifi sifatida qarash mumkin.
Misol.
intengralni hisoblang, bu yerda .
Yechish. – aylananing tenglamasi quyidagicha
Agar bo’lsa
Agar
Demak,
|
| |
Shunday qilib M=0, ya’ni - Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh

|
Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh
|
bet | 4/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #114658 |
Bog'liq Kompleks o’zgaruvchili funksiyaning integrali va uni hisoblashShunday qilib M=0, ya’ni
bo’ladi.
2) egri chiziq ko’pburchak konturidan iborat bo’lsin: =P
Ravshanki, ko’pburchak chekli sondagi uchburchaklarga ajraladi va
integral esa bu uchburchaklar bo’yicha olingan integrallar yig’indisiga teng bo’ladi. Uchburchaklar bo’yicha olingan integrallarning har biri 1) holga binoan nolga teng bo’ladi.
Binobarin,
bo’ladi.
3) egri chiziq ixtiyoriy silliq (bo’lakli silliq) yopiq egri chiziq bo’lsin. Integralning 6-xossasiga ko’ra D sohaga tegishli bo’lgan shunday P ko’pburchak topiladiki,
bo’ladi, bunda ixtiyoriy musbat son 2) holga binoan
demak,
bundan esa
bo’lishi kelib chiqadi. Teorema to’liq isbot bo’ldi.
Natija 1. Agar f(z) funksiya bir bog’lamli D sohada golomorf bo’lsa, u holda f(z) funksiyaning integrali integrallash egri chizig’iga bog’liq bo’lmaydi, ya’ni boshlang’ich va oxirgi nuqtalari umumiy hamda D sohada yotuvchi va egri chiziqlar uchun
bo’ladi.
2. Koshi teoremasini umumlashtirish.
Aytaylik, D chegarlangan bir bog’lamli soha bo’lib, uning chegarasi silliq (bo’lakli silliq) yopiq egri chiziqdan iborat bo’lsin.
Teorema: Agar bo’lsa, u holda
bo’ladi. Bu erda ni yo’nalishi musbat yo’nalish.
soha berilgan bo’lsin. D soha chegarasi ni orientirlangan yo’nalish deb shunday yo’nalishga aytiladiki, bu yo’nalish bo’yicha chegarada harakat qilganda soha har doim chap tomonda qoladi.
Teorema: (Ko’p bog’lamli soha uchun Koshi teoremasi)
Agar f(z) funksiya ko’p bog’lamli D sohada golomorf va da uzluksiz bo’lsa, u holda
bo’ladi.
Bu erda integral chegarani orientirlangan yo’nalishi bo’yicha olinyapti.
|
| |
Koshi teoremasi - Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh

|
Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh
|
bet | 3/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #114658 |
Bog'liq Kompleks o’zgaruvchili funksiyaning integrali va uni hisoblashKoshi teoremasi.
Demak, biz bilamiz: – polinom. Savol tug’iladi “Golomorf funksiyadan olingan integral nolga tengmi yoki yo’q?”.
Bunga Koshi teoremasi javob beradi.
Javob salbiy. Agar f faqat ni ustida golomorf bo’lsa.
Masalan:
demak yuk.
1). Koshi teoremasi.
Teorema: Agar funksiya bir bog’lamli sohada golomorf bo’lsa, u holda funksiyaning sohada yotuvchi har qanday silliq, (bo’lakli silliq) yopiq chiziq bo’yicha integrali nolga teng bo’ladi:
Isbot: 1-hol. uchburchak chegarasi bo’lgan xol. Bu uchburchakni perimetri P ga teng bo’lsin. Teskarisini faraz qilamiz, ya’ni teorema shartlari bajarilsinu, lekin
bo’lsin.
-uchburchakni, uning tomonlari o’rtalarini birlashtiruvchi to’g’ri chiziq kesmalari yordamida 4 ta
uchburchaklarga ajratamiz.
Natijada quyidagi munosabatga kelamiz
Ravshanki,
bu tengsizlikning o’ng tomonidagi qo’shiluvchilardan kamida bittasi dan kichik bo’lmaydi, shu uchburchakni deb belgilaymiz, ya’ni
- uchburchakning perimetri ga teng.
Endi uchburchakka yuqoridagi usul bilan yana 4 ta
uchburchaklarga ajratamiz. Bu uchburchaklar orasida shunday uchburchakning perimetri ga teng.
Bu jarayonni cheksiz davom ettira boramiz.
Natijada: uchburchaklar ketma-ketligi hosil bo’ladi. Bu uchburchaklar ketma-ketligi uchun:
uchburchakning perimetri ga teng va da
h ar bir (n=1,2,…) uchburchak uchun
bo’ladi.
va 2) tasdiqlardan barcha uchburchaklarga tegishli bo’lgan yagona nuqta mavjud bo’lishi kelib chiqadi.
Shartlarga ko’ra f(z) funksiya nuqtada golomorf. Demak, son olinganda ham shunday son topiladiki,
tengsizlikni qanoatlantiruvchi barcha z lar uchun
ya’ni
bo’ladi.
Endi biz bilamizki,
va n ning etarli katta qiymatlarida
bo’ladi.
Demak,
va (2) dan
bo’lishi kelib chiqadi. Demak,
.
Bu tengsizlik M>0 deb qilingan farazga zid. (chunki ixtiyoriy musbat son). Ziddiyatlik bo’lmasligi uchun M=0 bo’lishi kerak.
|
| |
Yog‘ochdan sanoatda foydalanish

|
Yog‘ochdan sanoatda foydalanish
|
bet | 10/11 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 102,69 Kb. | | #102383 |
Bog'liq yogochning tuzilishi4.3.Yog‘ochdan sanoatda foydalanish
Ishlab chiqarish tarmoqlari
|
Foydalanish
|
Jurnal yozish
|
Iste'mol tovarlari Yog'och-kimyo ishlab chiqarish uchun xom ashyo Korye ishlab chiqarish uchun Shpallar Barcha turdagi o'tinlar Dumaloq yog'och
|
Yog'ochga ishlov berish
|
Parket Yog'och uni Idishlar Vagon mahsulotlari Duradgorlik gugurtlari Mebel chang'ilar Yog'och taxtalar Qurilish qismlari Blankalar
|
Kontrplak
|
Har xil qoplamalar Kontrplak
|
Pulpa va qog'oz
|
Karton qog'oz pulpasi
|
Arra tegirmoni
|
Planyalangan yog'och Sleepers Planlanmagan yog'och
|
Gidrolitik
|
Etil spirti Ozuqa va ozuqaviy xamirturush Furfural
|
Yog'och kimyosi
|
Barass Tar Sirka kislotasi Turpentin Rosin Ko'mir Yog'och qatroni qatroni
|
Xulosa
Yog'och ustida olib borilgan izlanishlarni yakunlaganimizdan so'ng, u qurilish, mebel ishlab chiqarish, shpallar, avtomobil va aravasozlik va boshqa sohalarda foydalanish bo'yicha ko'p asrlik tajribaga ega bo'lgan dunyodagi eng keng tarqalgan materiallardan biri degan xulosaga kelishimiz mumkin. milliy iqtisodiyot. Yog'ochning material sifatida asosiy afzalliklari: o'z-o'zini qayta tiklaydigan resurslar; foydalanishning ekologik xavfsizligi; yuqori quvvat; ob-havoga qarshilik; kimyoviy qarshilik; past zichlik; past issiqlik o'tkazuvchanligi va chiziqli kengayishning kichik koeffitsienti; oson ishlash qobiliyati; tirnoq qobiliyati; ishlab chiqarishdan yog'och chiqindilaridan foydalanish imkoniyati.
Ota-bobolarimiz ushbu materialdan uylar va vannalar, shuningdek, mebel va idish-tovoqlar qurgan. Avloddan-avlodga ushbu material ishlab chiqarishdan tashqariga chiqmadi, balki ko'proq ijobiy javoblarni oldi. Yog'och tuzilmalar har bir oilada va har bir uyda qo'llaniladi. Va, albatta, yog'ochdan foydalanish bo'yicha ko'p asrlik tajriba behuda bo'lmaydi. Yog'och ishlab chiqarish hech qachon yo'qolmaydi. Lekin buning uchun biz tabiatni kuzatishimiz, daraxt ekish va kesishni tartibga solishimiz kerak.
|
| |
Yog'ochning fizik xususiyatlari

2. Yog'ochning fizik xususiyatlari
Yog'ochning tashqi ko'rinishi uning rangi, yorqinligi, tuzilishi va makro tuzilishi bilan belgilanadi.
2.1. Yog'och rangi
Yog'ochning rangi hujayralar bo'shliqlarida joylashgan taninlar, qatronlar va bo'yoqlar tomonidan beriladi. Turli xil iqlim sharoitida o'sadigan turlardan yog'och turli xil ranglarga ega: oq (aspen, archa, jo'ka) dan qora ranggacha (qora daraxt). Issiq va janubiy hududlarda o'sadigan yog'och mo''tadil zonadagi yog'ochga nisbatan yorqinroq rangga ega. Iqlim zonasida har bir daraxt turi o'ziga xos rangga ega bo'lib, uni tanib olish uchun qo'shimcha xususiyat bo'lib xizmat qilishi mumkin. Shunday qilib, shoxli daraxtning rangi och kulrang, eman va kul yog'ochlari jigarrang, yong'oq yog'ochlari jigarrang. Yorug'lik va havo ta'sirida ko'plab turdagi yog'ochlar ochiq havoda kulrang rangga ega bo'lib, yorqinligini yo'qotadi.
Yangi kesilganda och pushti rangga ega bo'lgan alder daraxti kesilganidan keyin tezda qorayadi va sarg'ish-qizil rangga ega bo'ladi. Uzoq vaqt davomida suvda yotgan eman daraxti to'q jigarrang va hatto qora rangga ega bo'ladi (bo'yalgan eman). Yog'ochning rangi har xil turdagi zamburug'lar tomonidan zararlanishi natijasida ham o'zgaradi. Yog'ochning rangi daraxtning yoshiga ham ta'sir qiladi. Yosh daraxtlar odatda eski daraxtlarga qaraganda engilroq yog'ochga ega. Eman, nok va oq akatsiya, shimgich, kashtan daraxti barqaror rangga ega. Yog'och rangi mebel, musiqa asboblari, duradgorlik va san'at buyumlari ishlab chiqarishda muhim ahamiyatga ega. Boy soyalarga boy rang yog'ochdan tayyorlangan mahsulotlarga chiroyli ko'rinish beradi. Ba'zi yog'och turlarining rangi uni turli xil ishlov berish - bug'lash (olxa), bo'yash (eman, kashtan) yoki turli xil kimyoviy moddalar bilan bo'yash orqali yaxshilanadi. Yog'ochning rangi va uning soyalari odatda ta'riflar bilan tavsiflanadi - qizil, oq, pushti, och pushti va faqat kerak bo'lganda, atlas yoki rang shkalasi bo'yicha.
|
Yog'och hidi - Xizmat ko'rsatish Yog'ochning tuzilishi va tarkibi

2.4. Yog'och hidi
Yog'ochning hidi uning tarkibidagi qatronlar, efir moylari, taninlar va boshqa moddalarga bog'liq. Ignabargli daraxtlar - qarag'ay va archa - turpentinning o'ziga xos hidiga ega. Emandan tanin hidi, orqa va atirgul daraxtidan esa vanil hidi keladi. Juniper yoqimli hidga ega, shuning uchun uning shoxlari bochkalarni bug'lash uchun ishlatiladi. Idishlarni tayyorlashda yog'och hidi katta ahamiyatga ega. Yangi kesilganda, yog'och quritgandan keyin kuchliroq hidga ega. Yadroning hidi sap daraxtidan kuchliroqdir. Alohida turlarni yog'och hidi bilan aniqlash mumkin.
2.5. Makrostruktura
Makrostruktura. Yog'ochni xarakterlash uchun ba'zan quyidagi makrostruktura ko'rsatkichlarini aniqlash kifoya.
Yillik qatlamlarning kengligi oxirgi qismda radial yo'nalishda o'lchangan segmentning 1 sm ga bo'lgan qatlamlar soni bilan belgilanadi. Yillik qatlamlarning kengligi yog'ochning xususiyatlariga ta'sir qiladi. Ignabargli yog'och uchun 1 smda kamida 3 va 25 dan ortiq qatlam bo'lsa, xususiyatlarning yaxshilanishi qayd etiladi. Bargli halqa-tomir turlarida (eman, kul) yillik qatlamlarning kengligining oshishi kech zona tufayli yuzaga keladi va shuning uchun kuch, zichlik va qattiqlik oshadi. Bargli tarqoq tomir turlarining yog'ochlari uchun (qayin, olxa) yillik qatlamlarning kengligi bo'yicha xususiyatlarning bunday aniq bog'liqligi yo'q.
Kechki yog'ochning tarkibi (%) ignabargli va halqali-tomirli bargli yog'och namunalarida aniqlanadi. Latwood tarkibi qanchalik yuqori bo'lsa, uning zichligi shunchalik yuqori bo'ladi va shuning uchun uning mexanik xususiyatlari shunchalik yuqori bo'ladi.
Teng qatlamlanish darajasi 1 sm uzunlikdagi ikkita qo'shni uchastkada yillik qatlamlar sonining farqi bilan belgilanadi.Bu ko'rsatkich archa va archa daraxtining rezonans qobiliyatini tavsiflash uchun ishlatiladi.
Yog'ochni kesish asboblari bilan qayta ishlashda ichi bo'sh anatomik elementlar (idishlar) kesiladi va yog'och yuzasida nosimmetrikliklar hosil bo'ladi. Eman, kul va yong'oq kabi turlarda strukturaviy nosimmetrikliklar miqdori sezilarli. Ushbu turdagi yog'och mahsulotlarni tugatish uchun ishlatilganligi sababli, parlatmadan oldin bu nosimmetrikliklar hajmini kamaytirish kerak. Shu maqsadda maxsus operatsiya amalga oshiriladi, bu teshiklarni to'ldirish deb ataladi.
|
Yog'ochning porlashi - Xizmat ko'rsatish Yog'ochning tuzilishi va tarkibi

2.2.Yog'ochning porlashi
Yorqinlik - yorug'likni yo'nalishda aks ettirish qobiliyati. Yog'ochning porlashi uning zichligiga, soniga, o'lchamiga va yadro nurlarining joylashishiga bog'liq. Yadro nurlari yorug'lik nurlarini yo'nalishda aks ettirish va radial qismda porlashni yaratish qobiliyatiga ega. Ayniqsa, olxa, chinor, qayrag‘och, chinor, oq akatsiya, emanning yog‘ochlari yaltiroq. Juda tor yadro nurlari va mexanik to'qima hujayralarining nisbatan yupqa devorlari bo'lgan aspen, jo'ka va terakning yog'ochlari mat sirtga ega.
Yorqinlik yog'ochga chiroyli ko'rinish beradi va uni porlash, laklash, mumlash yoki sun'iy qatronlarning shaffof plyonkalari bilan yopishtirish orqali yaxshilash mumkin.
2.3.Yog‘och teksturasi
Tekstura - bu yog'och bo'laklarida uning tolalari, yillik qatlamlari va medullar nurlarini kesishda olinadigan naqsh. To'qimalar alohida yog'och turlarining anatomik tuzilishiga va kesish yo'nalishiga bog'liq. Yillik qatlamlarning kengligi, erta va kech yog'och rangidagi farq, medullar nurlari, katta tomirlar va tolalarning tartibsiz joylashishi (to'lqinli yoki chigal) bilan belgilanadi. Tangensial kesmani kesib o'tganda, ignabargli daraxtlar erta va kech yog'och o'rtasidagi rangdagi keskin farq tufayli chiroyli tuzilishga ega. Aniq yillik qatlamlari va rivojlangan medullar nurlari (eman, olxa, chinor, qayrag'och, qarag'ay, chinor) bo'lgan bargli turlar radial va tangensial bo'limlarda juda chiroyli tuzilishga ega. Yog'ochdan yasalgan yuzalar tartibsiz va chigal (jingalak) tolalar (burls, o'smalar) bilan juda chiroyli naqshga ega. Yumshoq va yumshoq yog'ochlar qattiq yog'ochdan ko'ra oddiyroq va kamroq turli naqshlarga ega. Shaffof laklardan foydalanish to'qimalarni yaxshilash va chiqarishi mumkin. Yog'ochni qayta ishlashning maxsus usullari ko'pincha qo'llaniladi - kontrplak tizmalarini tolalar yo'nalishi bo'yicha burchak ostida tozalash, radial tekislash, bosish yoki sun'iy tekstura bilan almashtirish - sirt qimmatli turlarning teksturasiga mos keladigan havo cho'tkasi bilan bo'yalgan yoki yopishtirilgan. teksturali qog'oz bilan.
Tekstura yog'ochning dekorativ qiymatini belgilaydi, bu ayniqsa badiiy mebel ishlab chiqarishda, turli xil hunarmandchilikda, musiqa asboblarini bezashda va hokazolarda muhimdir.
|
-t a’ r i f - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 14/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-112-t a’ r i f. Sonning yuzdan bir ulushi uning protsenti deyiladi. Protsent % belgisi bilan belgilanadi.
3 –t a’ r i f. a sonning p % ini topish uchun a sonni 100 ga bo’lib, p % ga ko’paytirish kerak. bu formula sonning protsentini topish formulasidir. A= bundan 100A= ap; p = • 100 bu ikki sonning protsent nisbatini topish formulasidir.
Eslatma. Protsent bu ilmiy atama bo’lib, uni ommaviy axborot vositalarida «foiz» deb noto’g’ri talqin qilinadi. Protsent italyan tilidan «Sento» shaklda lotin tiliga o’tgan bo’lib, «Procentum» — yuzdan bir degan ma’noni bildiradi.
Protsentlarga doir 4 xil masala uchraydi:
1) sonning protsentini topish;
2) protsentiga ko’ra sonni topish;
3) ikki sonning protsent nisbatini topish;
4) murakkab protsentga doir masalalar.
M a s h q l a r
1. Kasr ko’rinishida ifodalang:
a) 7%; d) 255%; b) 6,8%; f) 0,75%; e) 300%;
g) 0,48%; n) 155% m) 205% t) 200% c) 25%
2.
a) 1 ning 4 ga; f) 3,2 ning 1,28 ga; b) 3 ning 5 ga; g) 15 ning 18 ga; d) 5ning 2 ga;
h)0,43 ning 5 ga; e) 12,5 ning 50 ga protsent nisbatini toping.
3. a ning p % va q %o ini toping:
a) a=75; p=4, q=3; b) a=84; p=15, q=20; d) o=330; p= 18 , q=15;
e) a=82,25; p=160, q=13.
4. p % i a hollar bo’lgan sonni toping:
a) p= 1,25; a=55; b) p=0,8; a= 1,84; d) p=40; a=12; e) p=15; a =l,35.
5. Pol sirtining 72% ini bo’yash uchun 4,5 kg bo’yoq ketdi. Polning qolgan qismini bo’yash uchun qancha bo’yoq kerak bo’ladi?
6. To’g’ri to’rtburchakning eni 20% uzaytirildi, bo’yi esa 20% qisqartirildi. Uning yuzi o’zgaradimi? Agar o’zgarsa, qanchaga o’zgaradi?
7. Ishchi ish kunida 360 ta detal tayyorladi va kunlik rejani 150% ga bajardi. Ishchi reja bo’yicha bir kunda nechta detal tayyorlashi kerak edi?
8. Meva quritilganda o’z og’irligining 82% ini yo’qotadi.36 kg quritilgan meva olish uchun necha kg ho’l meva olish kerak?
|
| |
Adabiyоtlar - Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh

|
Andijon mashinasozlik instituti transport va logistika fakulteti Mm va Tx yo‘nalishi k-45-22 guruh
|
bet | 5/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #114658 |
Bog'liq Kompleks o’zgaruvchili funksiyaning integrali va uni hisoblashAdabiyоtlar:
1. Шабат Б.В. Введение в комплексный анализ. 2-nashri, 1-ч.-М, “Наука”, 1976.
2. Xudoyberganov G., Vorisov A., Mansurov X. Kompleks analiz. (ma’ruzalar). T, “Universitet”,1998.
3. Sadullaev A., Xudoybergangov G., Mansurov X., Vorisov A., Tuychiev T. Matematik analiz kursidan misol va masalalar to’plami. 3-qism (kompleks analiz) “O’zbekiston”,2000.
4. Волковыский Л.И., Лунц Г.Л., Араманович И.Г. Сборник задач по теории функций комплексного переменного. 3- nashri. – М. “Наука”, 1975.
5. Евграфов М.А, Бежанов К.А., Сидоров Ю.В., Федорюк М.В., Шабунин М.И. Сборник задач по теории аналитических функций, 2- nashri. –М., “Наука” 1972.
|
| |
Mavzu: Natural - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 5/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11Mavzu: Natural sonlar va ular ustida amallar.
Arifmetikada musbat butun son natural son deb qabul qilinadi.Umuman, son tushunchasi (geometriyadagi nuqta,to'g'ri chiziq, tekislik tushunchalari kabi) ta'riflanmaydigan boshlang'ich tushuncha bo'lib, uni to'plamning elementlari sanog'i sifatida tushuntirish mumkin.
To'plamning elementlarini s a n a s h natijasida birlikning natural son ekani kelib chiqadi. Sanash odatda birdan boshlanib, sanoqda har bir navbatdagi son o'zidan
bevosita oldingisidan bittaga farq qiladi (ya'ni o'zidan oldingi songa bimi qo'shish bilan hosil qilinadi). Sanash natijasida natural sonlar qatori deb ataluvchi 1; 2; 3... sonlar to'plami hosil bo'ladi.
Natural sonlar qatori haqida Peano (italiyalik matematik) aksiomalari mavjud:
1. Bir hech qanday natural sondan keyin kelmaydi (natural sonlar qatori 1 dan boshlanadi).
2. Har qanday natural sondan bevosita keyin keluvchi natural son mavjud.
3. Ketma-ket ikkita natural son orasida uchinchi natural son mavjud emas.
4. Har qanday natural sonlar to 'plamidan uning qism to 'plamini ajratib olish mumkin. Hech bo'lmaganda bo'sh to'plam mavjudki, u istalgan natural sonlar to'plami uchun qism-to'plam bo'la oladi.
5. Natural sonlar to 'plami cheksizdir.
E s 1 a t m a. Odatda 2- va 5-aksiomalar ekvivalent aksiomalar deb hisoblanadi.
Sanash jarayoni turmush talablaridan kelib chiqib,insoniyatning yetarii darajada madaniy yuksalishi natijasida ma'lum shakini oladi.
Natural sonlaming o'sish tartibi bo'yichajoylashgan 1,2,3,..., n,... qatorini sonlaming natural qatori deyiladi. Ikki natural sondan qaysi bin natural sonlar qatorida k e y i n tursa, o'sha son k a 11 a deb qabul qilinadi. Natural sonlami qo'shish va ko'paytirishni ma'lum deb hisoblab, bu sonlarni ayirish va bo'lish amallari mos ravishda ularga teskari amallar sifatida ta'riflanadi.
Ikki sonning EKUB va EKUK ni topish.
Avval sonni tub ko'paytuvchilariga ajratishni qaraymiz.
1 -t a' r i I. Faqat birga va o’zigagina bo'linadigan natural sonlar (birdan tashqari) tub sonlar deyiladi. Misol: 2, 3, 5, 7, 11, 13, 17,... tub sonlardir.
2 -t a' r i f. Birdan farqli tub bo 'Imagan sonlar murakkab sonlar deyiladi.
Misol: 4, 6, 8, 9,... murakkab sonlardir.
3 -t a' r i f. Sonlami tub sonlarning ko 'paytmasi ko'rinishida tasvirlash sonlami tub ko 'paytuvchilarga ajratish deyiladi.
Berilgan sonning hamma bo'luvchilarini topishning ushbu qoidalarini keltiramiz.
1— q o i d a. Biror murakkab sonning 1 dan boshqa turli bo'luvchilarini topish uchun dastlab uni tub ko'paytuvchilarga ajratiladi. Bu ko 'paytuvchilardan har biri o'sha sonning tub bo'luvchisi bo 'ladi. Misol: N=a3•b2•c.
|
| |
-Mavzu: Ratsional sonlar va

|
-Mavzu: Ratsional sonlar va
|
bet | 9/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-116-Mavzu: Ratsional sonlar va ular ustida amallar.
Kasr son tushunchasi.
O'lchash (vaqtni, uzunlikni, yuzni, hajmni, massani,haroratni va h. k.) natija'si har doim butun son chiqavermaydi. Bunday hollarda butunning qismi — k a s r hosil bo'ladi.
Ratsional sonlar.
Butun va kasr sonlar birgalikda ratsional sonlar deyiladi, ratsional sonlar to'plamini Q bilan belgilasak, bunday yozish mumkin: N c Z c Q. Butun va kasr sonlar birgalikda ratsional sonlar deyiladi, ratsional sonlar to'plamini Q bilan belgilasak, bunday yozish mumkin: N c Z c Q.
Ratsional sonlarning xossalari:
a) a + b = b + a (qo'shishning kommutativlik — o'rin almashtidsh xossasi);
b) (a+b)+c=a+(b+c) (qo'shishning assotsiativlik — guruhlash xossasi).
d) Har qanday ratsional son uchun: a + 0 = a tenglik o'rinli;
e) Har qanday a va b sonlar uchun faqat birgina son x ni topish mumkinki, u b + x = a tenglamaning ildizi bo'lib, uni a va b sonlarning ayirmasi (a—b) deyiladi.0-a ayirma —a bilan belgilanadi.
Har qanday a va b ratsional sonlar uchun ulaming ko'paytmasi ab amqlangan bo'lib, ko'paytirish uchun quyidagi xossalar o'rinli:
a) a • b = b • a (ko'paytirishning kommutativlik xossasi);
b) (a-b)-c=a-(b-c) (ko'paytirishning assotsiativlik qonuni);
d) a • (b + c) = (a- b+a-c) (ko'paytirishning qo'shishga nisbatan distributivlik qonuni);
e) Har qanday ratsional a son uchun 1 • a = a tenglik o'rinli;
f) Har qanday a, b (b nolga teng emas) sonlar uchun a = x • b tenglamaning ildizidan iborat birgina ratsional son x mavjud va bu son a va b sonlarning nisbati (bo'linmasi) (a/b) deyiladi;
g) Har qanday ratsional sonni (a — butun son,b 0 natural son) ko'rinishida yozish mumkin.
Har qanday sanoq sistemasining asosida quyidagi prinsip yotadi.Muayyan bir nechta birlik navbatdagi yuqori tartibli yangi birlikni (yuqori xona birligini) tashkil etadi. Bu son sanoq sistemasining asosi deyiladi. 0'nli sanoq sistemasi sonni o'nii asosda yozish demakdir. Misol: 425=4•102+2•10+5. 0'nli sanoq sistemasi VII—VIII asrlarda Hindistondan arablarga o'tgan, IX—X asrlarda esa Yevropaga ko'chirilgan.
|
| |
Bo’luvchilar sonini aniqlash

|
Bo’luvchilar sonini aniqlash
|
bet | 8/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11Bo’luvchilar sonini aniqlash
630 va 198 ning umumiy bo’luvchilari nechta? A) 5 B) 6 C) 4 D) 7 E) 8
594 va 378 ning umumiy bo’luvchilari nechta ? A) 8 B) 7 C) 9 D) 5 E) 6
840 va 264 ning umumiy bo’luvchilari nechta ? A) 9 B) 4 C) 6 D) 8 E) 7
420 va 156 ning umumiy bo’luvchilari nechta ? A) 7 B) 5 C) 6 D) 4 E) 8
312 va 12 ning umumiy bo’luvchilari nechta ? A) 2 B) 4 C) 3 D) 6 E) 1
48 sonining barcha natural bo’luvchilari yig’indisini toping.
A)123 B)100 C)108 D)124 E) 128
15 va 25 sonlari eng kichik umumiy karralisining natural bo’luvchilari nechta?
A) 5 B) 6 C) 4 D) 7 E) 8
8 va 12 sonlari eng kichik umumiy karralisining natural bo’luvchilari nechta?
A) 10 B) 6 C) 9 D) 7 E) 8
56 va 16 sonlarining umumiy bo’luvchilari nechta?
A) 5 B) 6 C) 4 D) 2 E) 3
188 sonini natural bo’luvchilar yig’indisi nechaga teng?
A) 6 B)4 C) 8 D) 5 E) 7
132 sonini NBYdan NBSni ayirmasi nechaga teng?
A)314 B)331 C)324 D)325 E)336
84 sonini natural bo’luvchilari nechta?
A)18 B)6 C)11 D)12 E)21
210 sonining barcha natural bo’luvchilari yig’indisini toping.
A)436 B) 756 C)675 D)572 E) 576
133 sonini natural bo’luvchilari nechta?
A)4 B) 6 C) 8 D) 2 E) 5
101 sonining barcha natural bo’vchilari yig’indisini toping.
A)243 B) 102 C)204 D)122 E)131
Ikki sonning nisbati 11/14 kabi, berilgan sonlarning eng katta umumiy bo’luvchisi 3 ga teng berilgan sonlar yig’indisining bo’luvchilari sonini toping.
A)8 B)7 C)6 D)10 E)9
(2n+1)(3n-1) ifoda n ning qanday qiymatida bo’luvchilari soni 8 ga teng bo’ladi? A) 5 B)4 C)3 D)6 E)2
144 va 98 sonlarining bo’luvchilari sonining yig’indisini topin A)21 B)23 C)20 D)18 E)24
1800 sonining NBYsidan NBSsi ayrilsa ayirma nechchi bo’ladi?
A)6045 B)5406 C)354 D1802 E)2673
260 NBSini toping.
A)11 B)13 C)12 D)18 E)24
1764 sonini NBSsini toping
A)24 B)27 C)26 D)19 E)12
84 va 112 sonlarining EKUKini NBSini toping.
A)11 B)13 C)20 D)17 E)25
84 va 112 sonlarining EKUBini NBYini toping.
A) 125 B)154 C)36 D)56 E)65
340 sonini NBSga NBYsi yig’indisini toping.
A)768 B)764 C)763 D)676 E)872
74 NBSi bilan 36 NBYni yig’indisini toping
A) 85 B)95 C)73 D)66 E)92
|
| |
-Mavzu: matematik mantiq elementlari

|
-Mavzu: matematik mantiq elementlari
|
bet | 3/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11
3-Mavzu: matematik mantiq elementlari
Mantiqiy amallar, mavjudlik va ixtiyoriylik kvantorlari.
T a' r i f. Matematik mantiq matematikaning bir bo'limi bo'lib,unda ,,mulohaza"lar va ular ustidagi mantiqiy amallar o'rganiladi.
T a' r i f. Chin yoki yolg'onligi haqida fikr yuritish mumkin bo'lgan har qanday darak gap mulohaza deyiladi. Mulohazalar ustida bajariladigan mantiqiy amallar maxsus belgilar yordamida ifodalanadi. Bu belgilar hozirgi zamon matematikasining barcha bo'limlarida qo'llaniladi.
Bu belgilar qiyidagilardir:
1) => — agar ... bo'lsa, u holda ... bo'ladi, P=>Q- agar P bo'lsa, Q bo'ladi (P dan Q kelib chiqadi);
2) <=> — teng kuchlilik, P <=> Q — P va Q teng kuchli (P dan Q kelib chiqadi
va aksincha); 3) - dizyunksiya (“yoki” amali);
4) — konyunksiya (,,va" amali); 5) — ixtiyoriy, barcha, har qanday;
6) - shunday, mavjud;7) / — mavjud emas.
Bu amallarni (belgilarni) qo'llashga doir misollar keltiramiz.
P = [a soni 15 ga bo'linadi} va Q = {a soni 5 ga bo'linadi} mulohazalari quyida-gicha bog'langan: P mulohazaning chinligidan Q mulohazaning chinligi kelib chiqadi. Mulohazalaming bunday bog'lanishi mantiqiy kelib chiqish deyiladi va => belgi yordamida yoziladi: P =>Q. Bu yerda ,,a soni 15 ga bo'linadi" sharti a sonining 5 ga bo'linishi uchun etarlidir. Shu bilan birga ,,a soni 5 ga bo'linadi" sharti uning 15 ga bo'linishi uchun yetarii emas, u zaruriy shartdir xolos, chunki a soni 5 ga bo'linmasa, uning 15 ga bo'linishi mumkin emas. Umuman, P mulohazaning chinligidan Q mulohazaning chinligi kelib chiqsa (P =>Q), P mulohaza Q mulohaza uchun yetarii shart va Q mulohaza P mulo-haza uchun zaruriy shart deyiladi.
Agar A =B va B =>A bo'lsa, B mulohaza A mulohaza uchun zaruriy va yetarii shartdir. Bu esa quyidagicha yoziladi: AB. ,," — mantiqiy teng kuchlilik belgisidir.
A - ,,a soni juft son" mulohazasi bo'lsin. B - ,,a2- juft son" mulohazasi bo'lsin. Bu mulohazalar teng kuchli mulohazalar bo'ladi, ya'ni AB.Boshqacha aytganda, sonning kvadratijuft son bo'lishi uchun sonning o'zi juft bo'lishi zarur va yetarii.
|
| |