Kurs ishining maqsadi - Mavzu: : Boshlangich sinf o‘quvchilar tarbiyasida ekskursiyaning amaliy ahamiyati. Reja:...

|
Mavzu: : Boshlangich sinf o‘quvchilar tarbiyasida ekskursiyaning amaliy ahamiyati. Reja: I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 2/7 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 44,76 Kb. | | #266746 |
Bog'liq Boshlangich sinf o‘quvchilar tarbiyasida ekskursiyaning amaliy ahamiyatiKurs ishining maqsadi: Ekskursiyaning sog‘lomlashtirish usullarini takomillashtirish metodikasini ilmiy-nazariy jihatdan asoslash.
Kurs ishining obyekti: Ekskursiyaning sog‘lomlashtirish usullari asosida samarali tashqil etish yo’llari.
Kurs ishining predmeti: Ekskursiyaning sog‘lomlashtirish usullari.va ma`naviyat asoslarini singdirishda axborot vositalarining ta`sir ko`rsatish mexanizmlari.
Kurs ishining vazifalari:
1. Ekskursiyaning ta’lim tarbiya jarayonini tashkil etishda ilg‘or ta’limotlar g‘oyalariga tayangan holda barkamol shaxsni tarbiyalashning zaruriyati
Kurs ishining metodologik asoslari: O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi, O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonuni, O‘zbekiston Respublikasi 1-prezidenti I.A.Karimov va Pezidentimiz Sh.Mirziyoyevning ta’lim jarayonida barkamol shaxsni shakllantirish1, uzluksiz ta’limni modernizatsiyalash, innovatsion texnologiyalarni keng joriy etishga qaratilgan yondashuvlari, Hukumat qarorlarida bu borada yaratilayotgan shart-sharoitlar va yanada takomillashtirishga qaratilgan chora-tadbirlar, me’yoriy hujjatlar.
Kurs ishining tarkibiy tuzilishi: ish kirish, 4 bo‘lim, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati va sahifadan iborat
1. O'yinning bola faoliyatining asosiy turi sifatidagi o'ziga xosligi.
O‘yin - buyumli-predmetli va ijtimoiy vog‘elikda harakat qilish va uni anglashga yo‘naltirilgan jarayondir. U o‘zining kelib chig‘ishi ko‘ra, yo‘nalish va mazmuniga ko‘ra ijtimoiy vog‘elik xisoblanadi. o‘yin, bu bola faoliyatining yorg‘in turi. Unda maqsadning mavjudligi, sabablar, amalga oshirish vositalarining rejali harakatlari natijaning mavjudligi uning o‘ziga xosligidir. Xususiyatlarning orasida sabablarning o‘ziga xosligi asosiy xisoblanadi. O‘yin jarayonida bolaning psixik bilish jarayoni, irodasi, xissiyoti, ehtiyoji va qiziqishlari, ta’sirchanligi – uning butun shaxsiyati shakllanadi. Bola o‘yinda amaliy ehtiyojlarga g‘aram bo‘lmaydi. Bunda u o‘zining bevosita ehtiyoj va qiziqishlaridan kelib chig‘adi. Bolalarning o‘yinlari o‘zining rang – barangligi bilan ajralib turadi. o‘yin o‘z mazmuni va tashkil etilishiga ko‘ra, bolalarga ta’sir ko‘rsatish darajasi, buyumlarning turlari va kelib chig‘ishiga ko‘ra ijodiy va qoidali o‘yinlarga bo‘linadi.
Ijodiy o‘yinlar bu bolalarning mo`sraqil ijodiy, o‘zlari o‘ylab chig‘qan o‘yin majmuidir. Bunda bolalar o‘z taassurotlari, borlig‘ hayotdagi tushunchalari va unga bo‘lgan o‘z munosabatlarini aks ettiradilar. Ijodiy o‘yinlar quyidagi turkumlarga bo‘linadi:
- syujetli-rolli;
- dramalashtirilgan;
- qurilish;
- tabiat materiallari bilan o‘ynaladigan o‘yinlar.
Ijodiy o‘yinlar va ularga rahbarlik. Ijodiy o‘yinlar boshqa tur o‘yinlardan quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi:
1. o‘yin mazmunining o‘ziga xosligi.
2. Rollarning mavjudligi.
3. Xayoliy vaziyatning mavjudligi.
O‘yin mazmunining o‘ziga xosligi uning eng muhim xususiyatlaridan biridir. Pedagog va psixologlarning tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, kattalarning ijtimoiy hayoti o‘zining rang-barang ko‘rinishlari bilan syujetli-rolli o‘yinlarning mazmuni bo‘lib xizmat qilar ekan. Ular bolalar kattalar ijtimoiy hayotining namunasini oladigan faoliyat turi o‘yin ekanligini asoslab berdilar. Ijodiy o‘yinlar syujetlari va mazmunining rang-barangligi, ularni tavsiflash zaruratini keltirib chiqaradi. Syujet o‘yin faoliyati tizimida asosiy komponent sifatida o‘z ichiga personajni, hayotiy vaziyatni, harakat va personajlar munosabatini oladi. Ijodiy o‘yinlarda xayoliy vaziyatning mavjud bo‘lishi bolaning tafakko`rini o‘stirib syujet va rollar o‘yin mazmunini takomillashtiradi. Ijodiy syujetli-rolli o‘yinlarning o‘ziga xos sabablari mavjuddir. Buning eng asosiy sababi – bolalarning kattalar bilan birgalikda ijtimoiy hayot kechirishga intilishidir. Bu sabablar bolaning yoshiga qarab, o‘yin mazmuniga qarab o‘zgarib boradi. Kichiq yoshdagi bolalarda asosiy sabab buyumlar bilan bajariladigan g‘izig‘arli harakatlar bo‘lsa, bola katta bo‘lgan sari o‘yindagi kattalar harakatlarini va munosabatlarini qayta aks ettirish asosiy sabab bo‘lib xizmat qiladi. SHunga ko‘ra, o‘yinlarni syujeti, mazmuniga ko‘ra 3 guruhga bo‘lish mumkin.
1. Maishiy o‘yinlar (oila, bolalar maktabgacha ta’lim muassasasisi va boshqa voqelikni aks ettiradigan).
2. Mehnat mavzuidagi o‘yinlar (oila va kattalar mehnatida ishtirok etish, o‘z-o‘ziga xizmat va boshg‘.).
3. Ijtimoiy mavzudagi o‘yinlar.
Bolalar rollarni tanlab o‘ynaydilar. Syujetli-rolli o‘yinlarda xatti-harakatlarni, qoidalarni egallash asosida, rolda mujassamlashtirilgan ahloqiy qoidalar ham o‘zlashtiriladi. o‘yinda kishilar turmushiga, ishlariga, jamiyatdagi xulg‘-atvor me’yor va qoidalariga ijobiy munosabat shakllantiriladi. Xuddi shu jarayonda o‘yin muomala madaniyatini shakllantirish vositasi sifatida ham yuzaga keladi. Aqliy tarbiyaning asosiy vositalaridan biri bu syujetli o‘yin hisoblanib, unda bola atrof-muhitdagi voqea va hodisalarni aks ettirib, xayolan ularni qayta tiklaydi. o‘yinning xayoliy vaziyati bolaning aqliy faoliyatining rivojlanishiga doimo ta’sir ko‘rsatadi.
D.B.Elkonin syujetli-rolli o‘yinni birgalikda o‘ynaladigan o‘yinda tasvirlanayotgan voqealarga, harakatlarga, buyumlarga nisbatan o‘z nug‘tai nazarini boshqalar nug‘tai nazari bilan jamlash masalasi shakllanishi natijasida yalpi tafakkur bosqichiga o‘tishga imkon beruvchi bilishga oid jarayon yuz berishini ta’kidlab o‘tgan.
O‘yinning san’atga yaqinligi syujetli-rolli o‘yinlardan estetik tarbiyada foydalanish imkonini yaratadi. Bola o‘yinidagi ijodkorlik bilan boG‘lig‘ bo‘lgan tuyg‘ular estetik tuyg‘ularga yaqin turadi. o‘yinda bolaning katta harakat tajribasi shakllanadi. Turli harakatlarni rivojlantirish va takomillashtirish uchun g‘ulay sharoit yaratiladi, bola rolga kiradi, o‘z roliga oid xatti-harakatlarni amalga oshirish uchun tasvirlayotgan rollarning o‘ziga xos xususiyatlarini ongli ravishda ifodalaydi.
Ikki yoshdagi bolalar hayotida syujetli o‘yinchoqlar bilan juda oddiy o‘yinlar o‘tkaziladi. Bolalar bu o‘yinchoqlarni qo‘lda ushlab yuradilar, siqib ko‘radilar, erga tashlab ko‘radilar, o‘yinchoqlarni Qildiratadilar, o‘yinchoqda nima tasvirlanganligiga e’tibor bermaydilar. Bu yoshda kundalik hayotda tevarak – atrofdagi katta kishilar va bolalar harakatini kuzatib borishni, bu harakatlarni o‘z o‘yinlarida aks ettirishni o‘rgatish lozim: qo‘g‘irchoqni ovg‘atlantirish, uyg‘uga yotg‘izish va boshq. Bu yoshda buyumli o‘yin bir necha bosqichda amalga oshiriladi:
1 bosqichida bolalar o‘yinchoqlar bilan kattalar harakatlariga taqlid qiladilar.
2 bosqichda o‘zlashtirgan harakatlarni mo`sraqil bajara boshlaydilar, so‘ngra bu harakatlarni boshqa buyumlarga ko‘chiradilar.
3 bosqichda tasviriy o‘yin vujudga keladi, uning mazmunini shartli qurollar bilan bajariladigan harakatlar tashkil qiladi. Bola kundalik hayotda kuzatgan buyumlar bilan bajariladigan harakatlarga taqlid qiladi (gazeta o‘g‘iydi, er chopadi, kir yuvadi), bo`larning hammasi syujetli – rolli o‘yin uchun sharoit yaratadi.
Uch yoshga qadam qo‘ygan bolalar bilan suhbatlar, kuzatishlar o‘tkazish, hikoya va ertaqlar o‘qi berish, maslahat berish va o‘yinlarga g‘izig‘tirish kerak. o‘yinda bolalarni katta ish-harakatining fag‘at tashqi tomonigagina taqlid qildirmay, balki ularni odamlarga, mehnatga bo‘lgan munosabatlariga ham taqlid qildirish, bolalarda ahillik bilan o‘ynay olish, rollarni taqsimlay bilish, ko‘zlangan maqsadga erisha olish, tortinchog‘ va uyatchan bolalarga loyiq rollarni taqlif qilib, ularning o‘yinga qo‘shiqlishiga yordam berish kerak. Bolalarda xayol tasavvurlarini o‘stirish ularda mo`sraqil biron yangi o‘yinni ijod etish, bu o‘yinga keraqli narsalarni tanlash, binolar qurish, ba’zi o‘yinchoqlarni o‘z qo‘li bilan yasash, badiiy mashg‘ulotlarda orttirgan malakalarini o‘yinda qo‘llash, qo‘shiqg‘lar aytish, she’r o‘qish, chizgan rasmlardan va yasagan narsalardan foydalanish istagini uyg’otadi. Jamoa o‘yinining paydo bo‘lishi uning mavzui va mazmunini ham, tuzilishini ham tez rivojlantirish va o‘zlashtirish imkonini yaratadi. Bolalar o‘yinlari mavzuining o‘zgarishida maishiy o‘yinlardan mehnat, ishlab chig‘arish syujetiga ega bo‘lgan o‘yinlarga, so‘ng turli ijtimoiy hayot voqea va hodisalari aks ettiriladigan o‘yinlarga o‘tiladi. o‘yinning mazmuni ham rivojlanadi.
Katta yoshli bolalar hayotida harakatlar qatorida xilma - xil ijtimoiy munosabatlar, xatti-harakatlar ham aks eta boshlaydi. o‘yinlar mavzui doirasining kengayishi, ular mazmunining teranlashuvi, o‘yin shakli va tuzilishining o‘zgarishiga olib keladi.
|
| |