nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Umumiy mas’uliyat - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 44/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarUmumiy mas’uliyat – bu korxonanaing boshqaruv faoliyatini ta’minlovchi shart-sharoitlarni yaratish bo‘yicha mas’uliyatlar majmuasi. Masalan, kadrlarni tanlash, joy-joyiga qo‘yish va h.k. (518-b.)
Funksional mas’uliyat – bu aniq ishlarni bajarish bilan bog‘liq bo‘lib, u odatda bajaruvchilarga yuklanadigan mas’uliyatdir.
Boshqaruv vakolati va mas’uliyati bir-biri bilan hamohang bo‘lishi kerak. Aks holda korxona va uning xodimlari uchun kutilmagan noxushliklar paydo bo‘lishi hech gap emas. Masalan, topshirilgan vakolatning mas’uliyatdan baland bo‘lishi ma’muriy beboshlikka, dabdababozlikka yo‘l ochadi. Chunki bunday sharoitda rahbarning xatti-harakati jazolanmasdan qolishi mumkin.
Buning teskarisi esa, ya’ni mas’uliyatning vakolatdan baland kelishi holatlari faol harakatni shol (falaj) qilishigacha olib keladi. Chunki bunday sharoitda kishilar o‘zlariga noxush holatlarni tug‘dirib qo‘yishlaridan xavotirda bo‘lib, ortiqcha harakat qilishdan o‘zlarini tiyadirlar.
Shu sababli vakolat bilan mas’uliyatning mutanosibligi boshqarishning har bir bo‘g‘inidagi rahbar va xodimlar uchun o‘ta zarurdir. Shundagina korxona faoliyati bir maromda tarqqiy etishi mumkin.
Vakolat – bu korxona resurslaridan foydalanish va kishilarni boshqarish bo‘yicha u yoki bu lavozimdagi shaxsga cheklangan shart bilan berilgan huquqdir. (519-b.)
Axborot bu ma’lumot va xabarlar to‘plami bo‘lib, mazmunan yangilik unsurlariga ega bo‘ladi va boshqaruv vazifalarini hal etish uchun o‘ta zarurdir. Ishonchli va zarur axborotlarsiz boshqarishni amalga oshirib bo‘lmaydi. Axborotlar boshqaruv negizi hisoblanadi.
(619-b.)
|
| |
Marketingning vazifalari - 1-mavzu : “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

•
narxning faoliyatini xaridorlar
ehtiyojiga moslashtirish;
•
avvalo talab va taklif tug‘risida olingan ma’lumotlar asosida bozorni о‘rganish;
•
tovarlar reklamasini tashkil etish, xaridorlarni tovarlarni sotib olishga kizikishini orttirish;
•
tovar yaratuvchi yoki uni sotuvchi narx tadqiqotlarini amalga oshirish uchun ma’lumotlar
tuplash va tahlilqilish;
•
tovarni bozoga chiqarishdagi barcha xizmatlar tug‘risida ma’lumotlar olish;
•
tuldiruvchi tovarlar va о‘rnini bosuvchi tovarlar tug‘risida axborot yigish;
•
tovarlarga bulgan talabni istikbollash, ularni amlaga oshirishni nazorat qilishdan iboratdir.
Marketingni bosh vazifasi korxonaning mavjud va potensial imkoniyatlarini baholash va amalga
oshirish hamda bozorda talab va taklifni muvofiqlashtirish maqsadida imkoniyatlarni aniqlashdan
iborat.
Marketingni vazifalari quyidagi chizmada berilgandir.
2-chizma. Marketingni vazifalari.
Marketing yoki tadbirkorlik faoliyati aniq natijaga erishish maqsadida amalga oshiriladi.
Marketingni asosiy maqsadlari firmaning asosiy maqsadlari bilan о‘zaro alokadordir. Firmaning
asosiy maqsadlariga quyidagilar kiradi:
•
bozorni
egallash;
•
rentabellik;
•
moliyaviy
barqarorlik;
•
ishlab chiqarishni ijtimoiy omillarini ta’minlash;
•
bozordagi mavjud va prestijni tashkil etish va mustaxkamlash.
4-jadval
karshi harakatlanuvchi marketing - 1-mavzu : “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

karshi harakatlanuvchi marketing noratsional ehtiyojlarni kondiruvchi talab va xizmatlarga
bulgan talabni kamaytirish yoki butunlay yо‘qqilishga xizmat kiladi. Bunga antireklama vositasida
erishiladi.
TAYANCH IBORALAR:
Marketing, bozor, bozor elementlari, talab, taklif, narx, ehtiyoj, hohish, muhtojlik, ayirboshlash,
bitim, marketing konsepsiyasi, marketing-miks, marketing evolyusiyasi, marketing, bozor, bozor
elementlari, talab, taklif, narx, ehtiyoj, hohish, muhtojlik, ayirboshlash, bitim, marketing
konsepsiyasi, marketing-miks, marketing evolyusiyasi, marketing funksiyalari, marketing
vazifalari, talabning holatiga kura marketing turlari, marketing tamoyillari, konversion marketing,
rag‘batlantiruvchi marketing, rivojlanuvchi marketing, qullab-quvvatlovchi marketing, sinxro
marketing.
NAZORAT VA MULOHAZA SAVOLLARI:
1. Marketing deganda nimani tushunasiz?
2. Marketingni asosiy rivojlanish bosqichlari qanday?
3. Muhtojlik nima?
4. Ehtiyoj deganda nimani tushunasiz?
5. Bozor elementlariga nimalar kiradi?
6. Marketing nazariyasi konsepsiyasi va uning evolyusiyasi qanday?
7. Marketing elementlari tarkibiga nimalar kiradi?
8. Ijtimoiy-axloqiy marketing konsepsiyasini mazmuni nimadan iborat?
9. Marketing konsepsiyasi bilan sotish konsepsiyasi о‘rtasidagi farq nimadan iborat?
10. Ishlab chiqarish konsepsiyasi bilan tovar konsepsiyasi о‘rtasidagi farqni kо‘rsating ?
11. Marketing asosiy tamoyillari nimadan iborat?
12. Marketingni asosiy vazifalari qanday?
13. Marketingni funksiyalarini tushuntirib bering.
14. Talabning holatiga kura va bozorni rivojlanishiga kura marketingni qanday turlarini bilasiz?
15. Sinxromarketing mazmunini tushuntirib bering.
16. Rag‘batlantiruvchi va rivojlanuvchi marketingni farkini tushuntirib bering.
17. Bozorni о‘rganish va bozorga ta’sir etish deganda nimani tushunasiz.
18. Konversion marketing va demarketing о‘rtasidagi farklarni tushuntirib bering.
1 11858. Разработка маркетинговой концепций предприятии (организации). БМИ ва МДлар
буйича тавсия килинган 15 минг номдаги мавзулардан. Т.: ТДИУ, 2005.
http://fayllar.org
|
Marketing funksiyalari va uning faoliyati mazmuni

Tashki muxit omillariga iste’molchilar, raqobat xukumat, iqtisodiyot, texnologiya, mustakil
ommaviy axborot vositalari kabi nazorat kilinmaydigan omillar kiradi.
Mahsulot yaratish funksiyasi orqali marketing faoliyatida yangi mahsulotlarni yaratish, yangi
mahsulotlar ishlab chiqarishni tashkil etish, ishlab chiqarish sohasia tovar raqobatdoshligi va
sifatni boshqarish, shuningdek tovar siyosatini ishlab chiqish masalalari xal etiladi.
Sotish funksiyasi orqali tovarni taksimlash va sotish siyostaini ishlab chiqish, sado-taksimot
tarmog‘iorqali sotuvni tashkil etish, yuk tashishni va omborga jaylashtirishni tashkil etish, tovar
oborotini aniqlash, taksimot tizimini fizik oqimlarini nazorat qilish va sotishni tahlil etish
urganiladi.
Tovarni siljitish funksiyasi natijasida sotishni rag‘batlantirish va reklama siyosatini ishlab chiqish;
sotishni rag‘batlantirishni samarali instrumentlarini asoslash; tovarni siljitish tug‘risida
multimedia texnologiyalarini asoslash; ichki firma reklamasini tashkil etish; sotuv ishlarini
rag‘batlantirish; pablik rileyshnzni tashkil qilish va boshqalar tulik urganiladi.
Narxni tashkil etish funksiyasi orqali narxni shakllanish strategiyasi va taktikasini ishlab chiqish;
sotuvni xar bir bozori uchun xar bir mahsulot uchun yashash davrini turli bosqichlarida narx
matritsasini tо‘zish; joriy narxlar о‘zgarishi mexanizmini tо‘zish; raqobatchi narxini tahlilqilish;
yangi mahsulot uchun narx belgilash kabilar xal etiladi.
Marketing-menedjment funksiyasi esa marketingni boshqarishni tashkil etish; nazorat qilish,
marketing xizmatini tashkiliy tо‘zilishini ishlab chiqish, marketing faoliyati tizimida boshqaruv
qarorlarini optimallashtirish, audit, marketing xizmati faoliyati samaradorligini baholash kabilarni
о‘rganadi.
Marketing funksiyalari firmani boshqa funksiyalari, ya’ni ishlab chiqarish, kadrlar, moddiy
texnika ta’minoti, moliyaviy, buxgalteriya hisobi funksiyalari bilan birga amalga oshiriladi.
Marketing funksiyasini firmani boshqa funksiyalaridan farki shundan iboratki, marketing
funksiyasi firmalar, uning iste’molchilari, mijozlari о‘rtasida ayirboshlash jarayonini amalga
oshirish va tashkil etishga qaratilgandir. Shuning uchun xam marketing funksiyasi doimo о‘zgarib
boradigan ehtiyojdagi talabni shakllanishi va yaratilishi, rivojlanishida javobgarlikka egadir.
Marketingning asosiy tamoyillari - 1-mavzu : “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

strategik rejalashtirishni amalga oshirish asosida samarali kommunikatsiyani uzok
muddatli istikboliga mо‘ljal olish;
•
tovarni yashash davrini barcha bosqichlarini ishlab chiqarish va tovar taksimlashni ijtimoiy
va iqtisodiy
omillarini hisobga olish;
•
tashkilot va tarmoqlar rejasiga nisbatan bozorni birlamchi ekanligini eslash;
•
talab va taklifni balanslashtirish maqsadida rejalarni tarmoqlararo koorrdinatsiyalash va
о‘zaro ta’sirini
ushlab turish;
•
tovar bozori yoki firma imidji (obruyi) va raqobatli afzallikni kidirish va shakllantirish
jarayonida aniq xolatda agressivlikka, xujumkorlikka,
faollikka intilish, umumiy holda
marketingning asosiy tamoyillari – bu bozorni bilish, unga moslashish va bozorga ta’sir
о‘tkazishdan iborat.
Marketing tushunchasi - 1-mavzu : “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

emasligini va marketing prinsiplarini hamma vaziyatlarga ham tatbiqqilibbо‘lmasligini
ta’kidlaydilar. Marketingga ta’rif berishda bunday xilma-xillikning sababi bor.
Birinchidan,
marketing konsepsiyasi mazmuni kapitalistik ishlab chiqarish usuli rivojlanishi bilan о‘zgarib
keldi va uning mohiyatini aks ettirdi,
ikkinchidan, boshqarish tizimida marketingdan foydalanish
maqsadlari, xususiyatlari, miqyosiga qarab, undagi tashkiliy qismlarning ahamiyati va boshqaruv
tizimidagi ahamiyati о‘zgarib boradi. Bundan tashkari, mutaxassislar marketingni biznes xizmati
va falsafasi tarzida baholaydilar. Xizmat sifatida marketing ishlab chiqarish, savdo, reklama,
texnika xizmati kо‘rsatish va boshqasohadagi tadbirlar majmuidan iborat. Falsafa sifatida esa
marketing - bu jamiyat ishlab chiqarish munosabatlariga daxldor ijtimoiy-iqtisodiy konsepsiyadir.
Umuman olganda marketingga quyidagicha ta’rif berishimiz mumkin: Marketing - ehtiyoj va
muhtojlikni ayriboshlash orqaliqondirishga qaratilgan inson faoliyatining turidir. Marketing
vujudga kelishining asosiy sabablaridan biri bu ishlab chiqarish xajmining ortib borishi, yangi
tarmoqlarning vujudga kelishi, tovar turlarining kо‘payishi va tadbirkorlar о‘rtasida mahsulotni
sotish muammosining vujudga kelishidir.
Marketing asosida bozorni har taraflama о‘rganishyо‘nalishlarining asosiylaridan quyidagilarni
kо‘rsatib utish zarur:
•
talabni о‘rganish;
•
bozor tarkibini aniqlash;
•
tovarni о‘rganish;
•
raqobat sharoitlarini tadqiqqilish;
•
sotish shakli va uslublarini tahlil etish.
Marketing korxonalarning bozorda ishlash uslubi, bozor metodologiyasi bо‘lib, iste’molchilar va
ularning talab istaklarini о‘rganish, ularga mos tovarlar yaratish, narx belgilash, tovarlarni yetkazib
berish, takdim etish, sotish, xizmat kо‘rsatishni uyushtirish usullari, vositalari, tartib-qoidalari
majmui hisoblanadi. Bularning hammasi birinchi asosiy maqsadga talab bilan taklifni
о‘zaromuvofiqlashtirishga
xizmat
kiladi.
Sotish (tijorat) konsepsiyasi - 1-mavzu : “Marketing” fanining predmeti, mazmuni va vazifalari. Мarketingni rivojlanish...

Mamlakat xо‘jalik subyektlari ichki faoliyatida yaxlit organizm
tarzida va firma ichidagi
rejalashtirishda ham markaziy о‘rin ni egalladi. Bu bozor iqtisodiyotiga qaratilgan strategik
boshqarishning yangi shakli bо‘lib, u eng kо‘p foyda olish maqsadida tovarlarni uzluksiz ravishda
ishlab chiqaruvchilar iste’molchiga xarajat kildiradigan, korxonani ishlab
chiqarish va sotishni
tahlilqilishkо‘p kamrovli tushunchadir.
Mahsulotlar kо‘rin ishi va texnologiyasi qisman uzgartirilgan holdakо‘plab ishlab chiqarishlar
boshlandi. Raqobat kurashining asosiy shakli narx raqobatiga aylandi. Shuning uchun keyingi
yillarda xarajatlarni kamaytirish, samarador texnologiyalarni joriy etish yо‘lida doimiy kurash olib
borish muvaffakiyat garovi bо‘lib koldi.
Ijtimoiy axlokiy marketing konsepsiyasi- bu konsepsiya korxonaning vazifasi yakka shaxslarning
talabini о‘rganish, tahlilqilish va bu talablarni samarali qondirishdan, ayni paytda umuman jamiyat
butunligini saklash va mustaxkamlashdan iborat deb qaraydi.
Ijtimoiy-axlokiy marketing
konsepsiyasi boshqarishning bozor konsepsiyasiga nisbatan kuchayib borayotgan ekologik
muammolar, tabiiy resurslarning yetishmasligi,
umumjahon inflyatsiyasi, ijtimoiy xizmat
sohalarining garib holati tufayli bu dastur bizning zamonamizga tug‘ri kelishiga bildirilgan
shubxalar avj olib turgan pallada maydonga keldi. Dastlab firmalarning bozor munosabatlaridagi
faoliyati asosan foyda olishgagina qaratildi. Keyinchalik ular xaridor ehtiyojlarini qondirishning
strategik ahamiyatini anglab yetdilar va natijada bozor marketinggi konsepsiyasi paydo buldi.
Bugungi kunga kelib, ular biror muhim ishga kul urishdan oldin, jamiyat manfaatlari haqida xam
uylay boshlaydilar. Ijtimoiy-axlokiy marketing bozor ishtirokchilaridan
marketing siyosati
doirasida uch omilni о‘zaro bogliglikda qarashni talab etadi, bu omillar - firma foydasi, xaridor
ehtiyojlari va jamiyat manfaatlari.
Marketingni о‘zaro alokaviy konsepsiyasi. Marketingni о‘zaro alokaviy konsepsiyasining asosiy
g‘oyasi xaridorlar bilan boshqa oldi-sotdi jarayoni katnashchilari о‘rtasidagi munosabatlar
(kommunikatsiya)dan tashkil topadi. Marketingni о‘zaro alokasi samarali kommunikatsiya,
shaxsiy mulokotlar ahamiyatini oshiradi. Marketingni о‘zaro alokasi kommunikatsiyani kengrok
jihatda – kompaniya bilan uning sheriklari о‘rtasidagi daromad olib keluvchi hohlaganо‘zaro
alokasi sifatida kuradi.
Moliya (bank), savdo, keyinchalik sanoatda marketingni faol kullanish
jarayoni utish davri
iqtisodiyotining xususiyatlari bо‘libhisoblanadi.
Marketing evolyusiyasi marketing konsepsiyasini, shaklini va elementlarini о‘zgarishi bilan
kuzatiladi. Kuyida marketing evolyusiyasini
nazariy asoslari, uslublari, kullash sohalari bilan
tanishib chikamiz (3-jadval).
Maqsadlar pog‘onasi - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 5/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarMaqsadlar pog‘onasi. Menejerlar samarali ishlashlari uchun tashkilot oldiga aniq o‘lchash mumkin bo‘lgan, xolis, rag‘batlantiruvchi, ko‘zga tashlanadigan ma’lum bir davrga qo‘yishadi. (Muallif. Maqsadlar SMART bo‘lishi kerak. Maqsadlar lavozim pog‘onasiga ko‘ra pog‘onalarga bo‘linadi.) (45-b.)
Maqsadning har bir pog‘onasi uchun o‘ziga xos mavjud maqsadni amalga oshirishga kerak bo‘ladigan rejalar pog‘onasi mos keladi.
Strategik rejalar – bu strategik maqsadlarni amalga oshirish uchun yo‘naltirilgan xatti-harakatni 2 yildan 5 yilgacha aniqlaydi.
Taktik rejalar – bu taktik maqsadlarni amalga oshirish va strategic rejalarni qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirilgan rejalardir.
Operativ rejalar – bu operativ maqsadlarning bajarilishiga erishish va taktik rejalarni qo‘llab-quvvatlashga yo‘naltirlganrejalardir. Operativ rejalar odatda 1 yildan kam bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi. (46-b)
Xodimlarni tashkilotni jipslashtirib ishlashdigan komanda paydo qilish uchun menejer boshqaruv faoliyatining uchinchi sohasini, ya’ni rahbarlikni egallashi kerak.
Rahbarlik – murakkab funksiya bo‘lib, u odamlarda xohish va samara bilan ishlash ishtiyoqini uyg‘otishi kerak. Qo‘l ostidagi odamlarga rahbarlik qilar ekan, boshqaruvchilar topshiriq berishi, nimanidir buyurishlari, farmoyish berishlari, ishchilar mehnatini baholashlari va ular yo‘l qo‘ygan xatoliklarni tuzatishlari kerak.
Rahbarlik, birinchidan, u ishchilarga to‘laqonli ishlash rag‘batini bunyod etishga oid motivatsiyani o‘z ichiga oladi.
Ikkinchidan, rahbariyat o‘zida murabbiylik qobiliyatini aks ettirishi kerak. (48-b.)
(Muallif. Maktablar boshqaruvida menejmentdan foydalanish zarur.) Menejment funksiyasi – bu maxsus usul va tadbirlar bilan amalga oshirilayotgan aniq boshqaruv faoliyatidir hamda shunga muvofiq tarzda tashkilot ishini tashkil etish va nazorat qilishdir.
Rejalashtirish funksiyasi. Rejalashtirish jarayonida tashkilot maqsadi qanday bo‘lishi kerak va maqsadga erishish uchun tashkilot xodimlari nima qilishlari kerakligi haqida qaror qabul qilinadi. Bu ertangi kun uchun bugun tayyorlanish kerakligini, maqsadga erishish uchun nima qilish kerakligini anglatadi.
Reja tashkilot kelajak holatining murakkab ijtimoiy-iqtisodiy modelini belgilaydi. (67-b.)
Rejalashtirish funksiyasi uchta savolga javob beradi:
Hozirgi vaqtda biz qayerdamiz?
Qayoqqa siljishimiz kerak?
Buni qanya amalga oshirmoqchimiz?
Rejalashtirish – uning yordamida rahbariyat tashkilotning umumiy maqsadiga erishish uchun hamma xodimlar kuchuni yo‘naltirishni ta’minlaydigan usuldir.
Rejalashtirish jarayoni bir necha bosqichdan iborat:
Tashkilot maqsadini aniqlash.
Vazifalarni aniqlash.
Qo‘yilgan vazifalar bo‘yicha belgilangan ishlarni bajarish uchun reja tuzish.
Har bir boshqaruv pog‘onasida rejalarni bajarish uchun umumiy yo‘llanmani ishlab chiqish.
Rejalarni bajarish uchun aniq tartib va qoidalarni ishlab chiqish.
Tashkilotni rejalashtirish ikki ko‘rinishga ega:
Istiqbolli (strategik) rejalashtirish
Joriy rejalashtirish
|
| |
‘zbekiston respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi q‘rta maxsus. Kasb-hunar ta’limi markazi - bet 44

e’tibor berilishi kerak.
Tasviriy san’atda inson qiyofasini
tasvirlash qadimdan ras-
somlami o‘ziga jalb qilib kelgan. Tabiatda inson eng mukammal va
serqirra obyekt hisoblanadi. Shuning uchun ham barcha badhy o‘quv
dargohlarida inson qiyofasi, uning portretini tasvirlashga ko‘p vaqt
ajratiladi. Tirik modelni (yalang‘och model tasvirini) chizish qiyin
vazifa, uni bajarish uchun rassomdan doimiy mashg‘ulotlar
davomida egallangan malaka talab etiladi.
Tirik modeldan rasm chizishning mushkul tomoni shundaki,
bunda model qimirlamasdan,
bir xil holatda tura olmaydi, ya’ni
chizish davomida u bir necha bor o‘z holatini o‘zgartiradi. Boshqa
tomondan tirik modelda kuzatiladigan suyaklar va mushaklarning
yaqqol ajralib turishi, ulaming tuzilishi, nisbati, vazifasi va harakat
xarakterini oydinlashtirishga imkon yaratadi. Bundan tashqari,
model o‘z holatini o‘zgartirganida, rassom tasawuri va xotirasiga
asoslanib, chizishni davom ettirishi kerak.
Bunday ish uslubi juda
muhim bo‘lib, qalamlar va eskizlar chizishda uning ahamiyati
kattadir.
Tirik inson modeli (yalang‘och inson qiyofasijni chizish
mashg‘ulotlarini tashkil etish va undagi rasm chizish ketma-ketligi
gipsdan ishlangan model tasvirini ishlash
jarayoni bilan deyarli
bir xil. Model taglik ustida taxminan 40 sm balandlikda erkin
holatda, rassomga qarab, bir oyog‘iga tiralib — ushbu holatda chap
oyog‘iga tirahb turishi kerak. Model holati Gudonning «Ekorshe»sini
eslatadi. Bukilgan chap qo‘l tana qismining orqa tarafida bo‘lib,
o‘ng qo‘l erkin holatda pastga osilib turibdi. Bu yerda chap oyoq
og‘irlik markazidir. 0 ‘ng
oyoq esa, chap oyoqqa nisbatan biroz
oldimoqda joylashgan va erkin holatda turibdi.
Modelga yuqori-yon tarafdan kuchsiz yorugMik tushishi kerak.
Anatomik tuzilish bo‘yicha to ‘liq tasaw ur hosil qilish uchun,
m odeldan uzoqroq masofada
odam skeleti yoki Gudonning
«Ekorshe»sini joylashtirish tavsiya etiladi. Bundan asosiy maqsad,
oldingi vazifada olingan bilim va malakalami tirik odam rasmini
chizishda
taqqoslab, nisbatlar hamda muskullar tizimini yanada
aniqroq tasawur etishdan iboratdir.
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish - bet 6

|
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish
|
bet | 6/8 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 79,36 Kb. | | #137327 |
Bog'liq 6-маъруза. ФИТҚ 2023-2024-1Dorixonalarda xodimlarning ish faoliyatini yengillashtirish uchun oldindan konsentratlar, yarim fabrikatlar tayyorlanadi: 50% li glyukoza, 20% li natriy bromid, 20% li magniy sulfat, 10% li kaliy yodid, dimedrolning 1% li, bor kislotasi 2% li, 60% li natriy tiosulfat, natriy xlorid 0,9% li eritmalari va hokazo. Tayyor dori vositalari bo‘limi har xil seksiyali shkaflar, stollar va peshtaxtalar bilan jihozlanadi, undan tashqari termolabil dori vositalari uchun muzlatkichlar, zaharli, giyohvandlik vositalari uchun esa qulftanadigan temir seyflar bo‘ladi. Bo‘limni mudir va uning o‘rinbosarlari -oliy ma'lumotli farmatsevtlar boshqaradi. Dorixonadagi dori vositalarini va boshqa tibbiy buyumlarni retseptsiz beradigan bo‘lim ham kutish zaliga joylashtiriladi. U har xil to‘siqlar bilan ajratilgan bo‘ladi. Retseptsiz savdo bo‘limini esa o‘rta maxsus ma'lumotli farmatsevt-assistent boshqarishi mumkin. Bu bo‘limning vazifasi aholiga vrach retseptisiz berishga ruxsat etilgan dori vositalari, gigiyena buyumlari hamda boshqa tibbiyotda va bemorlar parvarishida ishlatiladigan buyumlar bilan savdo qilishdan iborat. Dorixonadagi dori vositalarini va boshqa tibbiy buyumlarni retseptsiz beradigan bo‘lim ham kutish zaliga joylashtiriladi. U har xil to‘siqlar bilan ajratilgan bo‘ladi. Retseptsiz savdo bo‘limini esa o‘rta maxsus ma'lumotli farmatsevt-assistent boshqarishi mumkin. Bu bo‘limning vazifasi aholiga vrach retseptisiz berishga ruxsat etilgan dori vositalari, gigiyena buyumlari hamda boshqa tibbiyotda va bemorlar parvarishida ishlatiladigan buyumlar bilan savdo qilishdan iborat. Dorixonada tovarlarni qabul qilish qoidalari va ularni boshqa bo‘limlarga berish tartibi Zahiralar bo‘limi dorixona omboridan buyumlarni olish uchun buyurtma talabnoma yozadi. U uch nusxada omborning tegishli bo‘limlari uchun rasmiylashtiriladi. Tarkibida zaharli, giyohvand moddalar va etil spirti bo‘lgan dori vositalari uchun alohida buyurtma-talabnomalar har oyda reja asosida dorixona omboriga yuboriladi. Zahiralar bo‘limidan dorixonaning boshqa bo‘limlariga va dorixona shahobchalariga buyumlarni talabnoma yuk xatiga muvofiq beriladi. Talabnoma yukxati uch nusxada to‘ldiriladi. Birinchi nusxasi tovarlar hisobotiga kiritiladi. Ikkinchi nusxasi tovarlarni qabul qilgan shaxsda qoladi. Uchinchi nusxasi esa ularni tarqatgan moddiy javobgar shaxsda bo‘ladi zahiralar bo‘limida rasmiylashtiriladi.
|
| |
Dorixonada tovarlarni qabul qilish qoidalari va ularni boshqa bo‘limlarga berish tartibi

|
Dorixonada tovarlarni qabul qilish qoidalari va ularni boshqa bo‘limlarga berish tartibi
|
bet | 7/8 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 79,36 Kb. | | #137327 |
Bog'liq 6-маъруза. ФИТҚ 2023-2024-1Dorixonada tovarlarni qabul qilish qoidalari va ularni boshqa bo‘limlarga berish tartibi Zahiralar bo‘limi dorixona omboridan buyumlarni olish uchun buyurtma talabnoma yozadi. U uch nusxada omborning tegishli bo‘limlari uchun rasmiylashtiriladi. Tarkibida zaharli, giyohvand moddalar va etil spirti bo‘lgan dori vositalari uchun alohida buyurtma-talabnomalar har oyda reja asosida dorixona omboriga yuboriladi. Zahiralar bo‘limidan dorixonaning boshqa bo‘limlariga va dorixona shahobchalariga buyumlarni talabnoma yuk xatiga muvofiq beriladi. Talabnoma yukxati uch nusxada to‘ldiriladi. Birinchi nusxasi tovarlar hisobotiga kiritiladi. Ikkinchi nusxasi tovarlarni qabul qilgan shaxsda qoladi. Uchinchi nusxasi esa ularni tarqatgan moddiy javobgar shaxsda bo‘ladi zahiralar bo‘limida rasmiylashtiriladi. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish Dorixonalarda tayyor dori vositalari miqdorini oshirish, ekstemporal tayyorlashni tezlashtirish uchun laboratoriya va qadoqlash ishlari olib boriladi, ular "laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish kitobi (daftari)”da rasmiylashtiriladi. Ular nomerlangan, shnurlangan, muhrlangan bo‘lishi, ularda yuqori tashkilot rahbarlari va bosh hisobchining imzolari bo‘lishi shart. Kitobdagi barcha yozuvlar ma'lum bir vazifalar bajarilgandan so‘ng yoziladi. Agar ish kuni mobaynida dori vositalarini qadoqlash tugatilmagan bo‘lsa, mahsulotning qadoqlab bo‘lingan qismi kitobda rasmiylashtirilishi shart. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish bu ishlardagi paydo bo‘lishi mumkin bo‘lgan farqlarni aniqlaydi, qadoqlash ishlari uchun belgilangan tabiiy yo‘qotish me'yorining summasini ko‘rsatadi. Aholidan olingan retseptlar bo‘yicha toza holda berilgan spirtning narxi va miqdori laboratoriya ishlarini hisobga olish kitobida kundagi hisoblangan retseptlar asosida yoziladi. Aholiga berilgan toza holdagi distillangan suv miqdori va narxi ham shu kitobda hisobga olib boriladi. Oyning oxirida dori vositalarini tayyorlash va qadoqlash ishlariga javobgar shaxslar "laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish kitobi" bo‘yicha qadoqlangan suyuqliklar, kukunlar, dozalangan kukunlar, mazlar, tayyor dori vositalari, tabletkalar, ampulalar, draje va boshqalar miqdorlarini hisoblaydilar.
|
| |
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish - bet 3

|
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish
|
bet | 3/8 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 79,36 Kb. | | #137327 |
Bog'liq 6-маъруза. ФИТҚ 2023-2024-1Tovarlami zahiralar bo‘limidan dorixonaning boshqa bo‘limlariga va shaxobchalariga talabnoma yuk xatiga muvofiq beriladi. Talabnoma yuk-xati 3 nusxada to‘ldiriladi. Uning birinchi nusxasi tovarlar hisobotiga kiritilib, ikkinchisi tovarlarni qabul qilgan xodimga beriladi, uchinchi nusxasi esa ularni tarqatgan moddiy javobgar shaxsda qoladi. Zahiralar bo‘limida quyidagi xonalar bo‘ladi: -tovarlarni qabul qilish xonasi; -tayyor dori vositalari, issiqqa chidamsiz-termolabil dori vositalari, mineral suvlar, har xil idishlar, dori vositalarini tayyorlash, ularni rasmiylashtirish va berishda kerak bo‘ladigan yordamchi materiallar, dorivor o‘simliklar hamda bog‘lov mateiriallari saqlanadigan xonalar. Ayrim dorixonalarning zahiralar bo‘limida laboratoriya va qadoqlash ishiarini bajarish uchun alohida xona bo‘lib, unda konsentratlar, yarim fabrikatlar tayyorlash va qadoqlash ishlari bajariladi. Ularni bajarish uchun esa har xil kichik mexanizatsiya vositalaridan foydalaniladi. -tayyor dori vositalari, issiqqa chidamsiz-termolabil dori vositalari, mineral suvlar, har xil idishlar, dori vositalarini tayyorlash, ularni rasmiylashtirish va berishda kerak bo‘ladigan yordamchi materiallar, dorivor o‘simliklar hamda bog‘lov mateiriallari saqlanadigan xonalar. Ayrim dorixonalarning zahiralar bo‘limida laboratoriya va qadoqlash ishiarini bajarish uchun alohida xona bo‘lib, unda konsentratlar, yarim fabrikatlar tayyorlash va qadoqlash ishlari bajariladi. Ularni bajarish uchun esa har xil kichik mexanizatsiya vositalaridan foydalaniladi. Zahiralar bo‘limidagi dori vositalari Davlat farmakopeyasi talablariga muvofiq saqlanadi. Dori vositalarini saqlash qoida va shartlariga aniq rioya qilinsa, ularning buzilish hollarini oldi olinadi. Dori vositalarini saqlashda ularning toksikologik xossalari, farmakologik guruhlari, qo‘llanish usullari, agregat holatlari, yaroqlilik muddati ta'sirchanligiga ko‘ra guruhlarga bo‘linadi. Yorug‘likka sezgir preparatlar to‘q zarg‘aldoq rangli shisha idishlarda, ba'zida yorug‘lik o‘tkazmaydigan qora qog‘oz yopishtirilgan shtanglaslarda saqlanadi. Namlikka sezgir preparatlar quruq joylarda saqlanadi. Rezina buyumlari salqin xonalarda, qorong‘i shkaflarda va tokchalarda saqlanadi. Ular saqlanadigan xonalar va shkaflardagi namlik 60% dan kam bo‘lmasligi kerak.
|
| |
P.16.4-rasm. Pastlashuvchi quduqlar ko’ndalang kesimining turli shakllari

12
Quduqlar grunt yuzasiga tik xolatda o’rnatiladi va u o’z og’irligi ta’sirida
pastlasha boshlaydi. Pastlashish jarayonini qiyshayishsiz qat’iy tik tarzda amalga
oshirish lozim. Agarda quduqning bir tomoni notekis o’tirib qolsa, uni ikkinchi
tomoni orqali tekisligi ta’minlanadi. SHuningdek, quduqning pastlashishiga
qarshilik ko’rsatuvchi turli xarsang toshlar, daraxtlarni qoldiqlari va shunga
o’xshashlarni mavjudligini xam taxlil qilish lozim. Suv satxini kamaytirish xisobiga
quduqlarning pastlashishini tezlashtirish mumkin. Ya’ni, bunda suvning bosimga
qarshi ta’siri kamayadi.
Temir-beton qobiqlar - 12-mavzu. Chuqur joylashgan poydevorlar Reja

8
o’rnatiladi. Loyihada ko’rsatilgan sathgacha tushirilgach, qobiq ichidagi grunt
gidroelevator yordamida olib tashlanib, uning o’rni beton bilan to’ldiriladi. Bunday
qobiqlar gruntga
bosim ostida, burab va tebratish yo’li bilan o’rnatiladi.
Takrorlash uchun savollar
1.
CHuqur joylashuvchi poydevorlarning qanday turlari mavjud?
2.
Pastlashuvchi quduqlarni qanday o’rnatiladi?
3.
Pastlashuvchi quduqlar rejadagi shakli, materiali va bo’ylama kesimi
bo’yicha qanday turlarga bo’linadi?
4.
Pastlashuvchi quduqlarni hisoblashning asosiy mohiyati nimadan iborat?
5.
Kesson poydevorlarni o’rnatish jarayoni qanday tarzda amalga oshiriladi?
6.
Kesson poydevorlariga qanday kuchlar ta’sir qiladi?
7.
Temir-beton qobiqlar haqida qanday tasavvurga egasiz?
P.16.1. CHuqur joylashuvchi poydevorlar qanday sharoitlarda
o’rnatiladi?
Quyidagi hollarda chuqur joylashuvchi poydevorlardan foydaliniladi:
-agarda inshoot (er osti va chuqurlashtirilgan inshootlar) chuqurroq grunt
qatlamlariga o’rnatiladigan bo’lsa;
-agarda inshoot yuqori qiymatli yukni xosil qilsa, yuqorigi qatlam sezilarli
qalinlikdagi bo’sh gruntlardan, pastki qatlam esa mustaxkam qoya gruntlaridan
iborat bo’lsa;
-agarda inshoot zaminga sezilarli gorizontal yukni uzatsa;
-agarda grunt qatlamida kattaroq qalinlikdagi grunt suvlari bo’lsa.
P.16.11. Kesson poydevorlarining moxiyati nimadan iborat?

14
1)
kesson kamerasi;
2) shaxtalar;
3)
shlyuz apparati;
4) xavo xaydovchi kompresion moslama.
Kesson kamerasi temir-betondan iborat bo’lib, balandligi 2,2
m dan kam
emas. Perimetri bo’yicha uning pastki qismi pastlashuvchi quduqqa o’xshab
o’tkirlashgan bo’ladi. SHlyuz apparati ishchilarni shaxtaga (bu yerda xavo bosimi
atmosfera bosimidan yuqori) kirishiga va ish tugagandan so’ng ishchilarni u yerdan
chiqishiga hamda
gruntni chiqarib yuborishga
xizmat qiladi.SHaxta ichida lift o’rnatilgan.
Kesson usti
inshootini birdaniga butun
balandligi bo’yicha,
yoki bosqichma-bosqich
oshib borish tarzida barpo etiladi.
P.16.12 – rasm. Kesson poydevor:
a – yer osti bo’shlig’i sifatida (unga turli jixozlarni o’rnatish) ishlatish uchun; b – inshoot tayanchi
sifatida ishlatish uchun;
1 – kesson kamera; 2 – kesson usti inshooti; 3 – shaxta quvuri; 4 – shlyuz apparati; 5 – namdan
himoyalash qatlami; 6 – himoya devori; 7 – ish xonasi.
Pastlashuvchi quduqni hisoblash

12.3.Pastlashuvchi quduqni hisoblash Quduq o’lchamlarini aniqlash. Pastlashuvchi quduqlarning bo’yi odatda,
yershunoslikka oid qirqimlar yordamida aniqlanadi (4-rasm):
м h Н 5
,
0
+
=
(1)
bu yerda: H-quduqning chuqurligi; h-quduqning balandligi.
Quduqlarning ko’ndalang kesimi quyidagi shartdan aniqlanadi:
f s R R G N +
=
+
(2)
bu yerda: N- inshootdan ta’sir etuvchi kuch; G- quduqning og’irligi.
4
=
F H G (3)
F - quduqning ko’ndalang kesim yuzi; - quduq ashyosining xajmiy og’irligi;
R
s
- quduq tag yuzasiga nisbatan gruntning bosimi;
F R R h x s
= 10
(4)
4-rasm. Quduq o’lchamlarini hisoblash. R
x
h
-pastlashuvchi quduq ostki qismidagi gruntning
hisobiy bosimi;
R
f
- ishqalanish kuchi:
0
)
5
,
2
(
f H u R f −
=
(5)
bu ifoda yordamida pastlashuvchi quduqning ko’ndalang kesimi aniqlanadi.
u - quduq devorining tomonlari yigindisi; f
0
- ishqalanish koeffitsienti.
(3), (4) va (5) ifodalarni (2) ga quyib quyidagini hosil qilamiz:
N H F R F u H f h x + =
+
−
10
2 5
0
(
, ) , (6)
bu ifoda yordamida pastlashuvchi quduqning ko’ndalang kesimi aniqlanadi.
Quduq grunt bo’ylab harakatlanishi uchun uning devorlari og’irligi (suvning
ko’tarish xususiyatini hisobga olgan holda) shu devor bilan uni o’rab turuvchi grunt
o’rtasidagi ishqalanish kuchidan ortiq bo’lishi kerak, ya’ni:
𝐺 − 𝑇 > 𝑓 (7)
bunda: G - pastlashuvchi quduq og’irligi; T - quduq devorlari siqib chiqargan
suvning og’irligi; f - ishqalanish kuchi, quduq changsimon qumli gruntlarga
o’rnatilganda - 0,10,15 MPa; qolgan qumli gruntlarga o’rnatilganda - 0,2 0,25
MPa; yumshoq loyli qumlarda 0,05 0,1 MPa; boshqa yumshoq loysimon
gruntlarda-0,1 0,15 MPa;
Pastlashuvchi
quduq
devorining
bo’yiga
nisbatan
buzilishga
mustahkamligini tekshirishda ishqalanish kuchining eng yuqori qiymati quduq
balandligi bo’yicha uchburchak shaklida tarqalgan deb faraz qilinadi. Bunda quduq
5
devori og’irligining 14 qismiga to’g’ri keladigan eguvchi kuchning eng yuqori
qiymati quduq o’rtasiga mos keladi.
Quduq devorlarini hisoblash gruntning yotiq aktiv bosimi ta’sirida bo’lgan
berk rom shaklida olib boriladi.
Elektronika va sxemalar 1

|
Elektronika va sxemalar 1
|
Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 244,75 Kb. | | #107762 |
Bog'liq 1- Мустакил иш ЭС1
“Elektronika va sxemalar 1” fanidan 1-mustaqil ish topshiriqlari
Murakkab doimiy tok zanjirlarini hisoblash
Sxemalari 3.1-3.50 - rasmlarda ko'rsatilgan elektr zanjirlarini 3.1-jadvalda ko'rsatilgan EYuK va qarshiliklari qiymatlari uchun quyidagi usullar bilan hisoblang:
- Kirxgofning birinchi va ikkinchi qonunlarga muvofiq toklarning qiymatlarini;
- kontur toklari usuli bo'yicha toklarning qiymatlarini;
- superpozitsiya usuli yordamida toklarni;
- R4 , R5 , R6 qarshilik uchburchak sxemani yulduzchaga almashtirish orqali sxemani soddalashtiring va toklarni tugun potentsiallari usulida aniqlang;
- ekvivalent generator (Тевенин теоремаси) usuli bilan R6 rezistoridagi tokni aniqlang.
3.1-jadval
3.1-3.32 sxemalarda keltirilgan zanjirlardagi EYuK va qarshiliklarning qiymatlari:
|
| |
P.16.2. Pastlashuvchi quduq nima?

10
Pastlashuvchi quduqlar tosh, g’isht (g’isht terimi), yog’och, metall, beton va
temir-betonlardan tayyorlanadi. Ko’pincha beton va temir-beton qo’llaniladi.
P.16.4. Pastlashuvchi quduqlar rejada qanday shaklga ega?
Pastlashuvchi quduqlar rejada simmetrik ko’rinishga ega bo’lib, uning shakli
yumaloq, kvadrat, to’g’ri to’rtburchak (ichki parda devorga ega bo’lgan va ega
bo’lmagan) shakllarga ega (P.16.4-rasm). Uning eng qulay shakli yumaloq
shakldagisi xisoblanadi. Ularni gruntga yuklash jarayonida qiyshayib ketmasligi
uchun simmetrik shaklda tayyorlanadi.
Ko’pincha pastlashuvchi quduqlar rejada inshootning asosini takrorlaydi.
Pastlashuvchi quduqni yuklash jarayonida uning pastlashishiga qarshilik
ko’rsatuvchi ishqalanish kuchlarini kamaytirish maqsadida pastlashuvchi quduq
perimetrini uning yuzasiga nisbatan kichikroq va tayanadigan yuzasini kattaroq
qilib olinadi. Ularni tashqi yukdan to’shama grunt qatlamiga tushayotgan tayanch
bosimi va kerakli jixozlarni pastlashuvchi quduqning ichki xonalariga joylashtirish
imkoniyatidan
foydalangan
xolda
aniqlanadi.
Pastlashuvchi
quduqlarni
tayyorlashda betonga nisbatan temir-betonni qo’llanilishi uning devorlarini
yupqaroq qilishga shuningdek, quduqqa yanada murakkabroq shakl berish
imkoniyatini yaratadi.
12-mavzu. Chuqur joylashgan poydevorlar Reja

12-mavzu. Chuqur joylashgan poydevorlar Reja
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
23.12.2023
Hajmi
0,5 Mb.
#127316
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
12-mavzu. Chuqur joylashgan poydevorlar Reja
Download
0,5 Mb.
Matnni ko'rish
P.16.8. “Tiksotrop kuylak” deganda nimani tushuniladi?

13
og’irligini oshirish va yon sirtdagi qarshilikni kamaytirish xisobiga bartaraf
qilinadi. Quduqni o’z-o’zidan pastlashib ketishini oldini olish maqsadida uning
o’tkirlangan uchi ostiga qistirma qo’yish lozim.
P.16.10. Pastlashuvchi quduq qanday kuchlarga xisoblanadi?
Xisoblash ishlari qurilish davridagi va inshootdan foydalanishida vujudga
keladigan yuklar bo’yicha olib boriladi. Pastlashuvchi quduqqa ta’sir etuvchi
quyidagi yuklar mavjud: quduqning o’z og’irligi; yon sirtdagi ishqalanish kuchlari;
grunt suvlarining ichkaridan va tashqaridan bo’lgan ta’siri. Quduqning devori
pastki qismining uzilishi bo’yicha xisoblansa, yuqorigi qismi egilishga xisoblanadi.
Umuman olganda, quduq o’z og’irligi ta’sirida pastlashish imkoniyati bo’yicha
xisoblanadi. Quduq tubini berkitishda uni yer osti suvlarini sizib kirishiga nisbatan
tekshiriladi.
Юклаш жараёнида кессон пойдеворига таъсир этувчи

Юклаш жараёнида кессон пойдеворига таъсир этувчи
юкларнинг умумий схемаси.
P.16.13. Kesson ishlari qanday olib boriladi?
Kesson poydevori quyidagi tartibda o’rnatiladi. Siqilgan xavo uzatuvchi
(kompressor) asbobdan maxsus quvur orqali ish xonasiga siqilgan xavo uzatiladi.
Bunda siqilgan havo o’z bosimi ta’sirida ish xonasidagi suvni siqib chiqara
boshlaydi.
Bosim miqdori tashqi suv bosimidan ortiq bo’lganda ish xonasidan suv
butunlay siqib chiqariladi. SHundan so’ng ishchilar xona ichiga tushib, undagi
gruntni qaziy boshlaydilar. Qazib olingan grunt tashqariga tik yo’lak va shlyuz
orqali uzatiladi. SHu bilan bir vaqtda kesson tomida alohida ishchilar kesson usti
poydevorini tiklay boshlaydilar va uning og’irligi natijasida kesson asta – sekin
pasayib boradi. Bu ishlar loyixada ko’rsatilgan chuqurlikka yetganda to’xtatilib, ish
xonasi va tik yo’lak beton yoki boshqa material bilan to’ldiriladi. Bundagi asosiy
kamchilik ishchilarning yuqori bosim sharoitida ishlashlaridir. Bunday sharoitda
ishlovchir uchun maxsus tibbiy xizmatlar joriy etilishi lozim.
Kessonning maksimal qo’yilish chuqurligi 40 m dan ortiq bo’lmaydi.
Ishchilarni shlyuz apparatidagi bosimga moslashish vaqti 15 minutgacha, aksincha
jarayon esa 1 soatgacha davom etadi. Hozirgi davrda kesson poydevorlari
pastlashuvchi quduqlarga nisbatan juda kam ishlatiladi.
P.16.14. Yupqa devorli qobiqlar nima?
CHuqur joylashuvchi poydevorlar yupqa devorli qobiqlar ko’rinishida ham
tayyorlanishi mumkin. Bu ko’p bo’shliqli temir – beton tsilindrlarning diametri 1–
3 m, devorining qalinligi 12 sm, har bir bo’limining uzunligi 6–12 m ga teng.
Biznes jarayonlarini boshqarishda fikrlash-dizaynining xususiyatlar

http://web-journal.ru/
Часть-10_ Том-5_
Декабрь -2023
ЛУЧШИЕ ИНТЕЛЛЕКТУАЛЬНЫЕ ИССЛЕДОВАНИЯ
70
BIZNES JARAYONLARINI BOSHQARISHDA
FIKRLASH-DIZAYNINING XUSUSIYATLAR
Masharipova Lobar Iskandar qizi
Toshkent Davlat Iqtisodiyot Universiteti To’rtko’l fakulteti
2-kurs talabasi
Kalit so’zlar: Biznes jarayoni; biznes jarayonlarini ishlab chiqish; fikrlash
dizayni haqida tushuncha; dizayinni fikrlash yondashuvining muhim elementi
Annotatsiya: Ushbu ilmiy maqola Bugungi kunda biznes jarayonlarni
loyihalash har bir biznesni tashkil etishning zamonaviy yondashuvning asosi bo 'lib
xizmat qilmoqda, uning eng muhim yo 'nalishlaridan biri reinjiniringdir. Reinjiniring
asosiy maqsadi zamonaviy innovatsion texnologiyalardan foydalangan holda
tashkilot boshqaruv tizimini tubdan yangilash tushuniladi. Biznes faoliyatini tahlil
qilish va baholashda, korxona kelajagini belgilashda biznes jarayonlari loyihalash
muhim rol o 'ynaydi. Loyihalash -bu maxsus metodologiya yordamida voqelikni aks
ettirish jarayoni. Maqolada biznes jarayonlarini loyihalashning asosiy yondashuvlari,
usullari va vositalari haqida fikr yuritdik va muallif xulosa va takliflarini
shakllantirildi.
Mavjud biznes jarayonlari oqimini tushunish ularning samaradorligi va sifatini
baholash imkonini beradi va biznesni qo’llab-quvvatlovch IT infratuzilmasini
rivojlantirish uchun zarurdir.Har qanday biznes tizimi moliyaviy boshqaruv,ishlab
chiqarish,sotish kabi funktsiyalarga ega bo’lishi kerak. Zamonaviy boshqaruv tizimi
har bir rahbardan fikrlash dizayniga ega bo’lishini talab qiladi.
Fikrlash dizaynining an’anaviy fikrlashdan asosoiy farqi tanqidiy tahlil
emas,balki jarayonga ijodiy yondashuv bo’lib, kuzatilmagan g’oyalar muammoni hal
etishning eng yaxshi yo’lini namoyon etishi mumkin. Dizayn muammoni hal
qilishdir.Dizayner-muammoni hal qiluvchi shaxs.Muammoni hal qilish,samarali
yechim topish uchun avvalom bor tadqiqot o’tkazish va muammoni aniq belgilab
olish,so’ngra asosiy e’tiborni muayyan asosiy narsaga qaratish,g’oyalar ishlab
chiqish va ularning orasida eng yaxshilarini tanlab olish va sinovdan o’tkazish zarur.
Fikrlash dizayni doimo birinchi o’ringa foydalanuvchi so’rovlarini qo’yadi va
faqat shundan keyingina texnik amalga oshirish imkoniyatlari va iqtisodiy
imkoniyatlarga e’tibor qaratiladi.
|
-qadoqlovchilar o‘rtasida ishlarni taqsimlab, qadoqlangan mah

|
-qadoqlovchilar o‘rtasida ishlarni taqsimlab, qadoqlangan mah
|
bet | 2/8 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 79,36 Kb. | | #137327 |
Bog'liq 6-маъруза. ФИТҚ 2023-2024-1 -qadoqlovchilar o‘rtasida ishlarni taqsimlab, qadoqlangan mah - tovarlar saqlash xonalarida Davlat farmakopeyasi va amalda tasdiqlangan yo‘riqnomalarning talablariga muvofiq to‘g‘ri saqlanishini ta’minlash; - tovarlar saqlash xonalarida Davlat farmakopeyasi va amalda tasdiqlangan yo‘riqnomalarning talablariga muvofiq to‘g‘ri saqlanishini ta’minlash; -shtanglaslarni dori vositalari bilan to‘ldirib turish; - biriktiriigan DPM va dorixona bo‘limlaridan tushgan talabnomalar asosida tovarlar to‘plash; -dori vositalari va boshqa tibbiy buyumlarga buyurtma tuzishda qatnashish, vaqtinchalik yo‘q bo‘lgan dori vositalariga buyurtma tuzishda qatnashish, vaqtinchalik savdoda bo‘lmagan va yangi qabul qilingan dori vositalarining hisobini olib borish; - dorixonaga olib kelingan tovarlarni qabul qilishda qatnashib, ularni saqlanish joylari bo‘yicha joylashtirishni tashkil qilish; - bo‘limda farmatsevtik tartib va sanitariya me'yor va qoidalariga rioya qilishni nazorat qilib turish Qadoqlovchilar esa quyidagi vazifalarni bajaradilar: - dori vositalarini qadoqlash; - tovarlarni qabul qilishda va bo‘limlarga tarqatishda qatnashish; -tarozilardan, qadoqlash uskunalaridan to‘g‘ri foydalanib, ularning ozoda saqlanishini ta'minlash; farmatsevt va farmatsevt assistentlarning ishlab chiqarishga doir ko‘rsatmalarini bajarish. Qadoqlovchi bajarilgan ishning sifati va ish joyining sanitariya holati uchun javobgar hisoblanadi. Zahiralar bo‘limi dorixona omborxonasidan tovarlarni olish uchun buyurtma-talabnoma yozadi. U 2 nusxada omborxonaning tegishli bo‘limlari uchun rasmiylashtiriladi. Tarkibida zaharli, giyohvandlik vositalari va etil spirti bo‘lgan dori preparatlari uchun alohida buyurtma talabnomalar har oyda reja asosida dorixona omborxonasida, ayrim hollarda rejadan tashqari shoshilinch tarzda ham tuziladi. Tarkibida zaharli, giyohvandlik vositalari va etil spirti bo‘lgan dori preparatlari uchun alohida buyurtma talabnomalar har oyda reja asosida dorixona omborxonasida, ayrim hollarda rejadan tashqari shoshilinch tarzda ham tuziladi.
|
| |
Kurs ishining vazifalari - Mavzu: mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatni qo'llash zarurligi va innovatsiya...

|
Mavzu: mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatni qo'llash zarurligi va innovatsiya turlari mundarija: kirish I bob mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatning nazariy asoslari
|
bet | 2/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 290,5 Kb. | | #233430 |
Bog'liq MEHMONXONA XO\'JALIGIDA INNOVATSION FAOLIYATNI QO\'LLASH ZARURLIGI VA INNOVATSIYA TURLARI..2Kurs ishining vazifalari:
Innovatsion faoliyat infratuzilmasi va uning vazifalarini o’rganish;
Mehmonxona xo’jaligida milliy innovatsion tizim faoliyatini qo’llash;
Mehmonxonalarda innovatsion faoliyat turlari, yo’nalishlari va klassifikatsiyasini tahlil qilish;
Mehmonxonalarda innovatsiyani amalga oshirish jarayonlari va ularning samaradorligini tahlil etish.
Kurs ishining maqsadi: Mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatni qo'llash zarurligini amaliy jihatlarini yoritish.
Kurs ishining obyekti: Mamlakatimizda turizmni rivojlantirish tizimida mehmonxona xo`jaligi xizmatlarini ko`rsatuvchi faoliyat bilan shug’ullanadigan xo`jalik yurituvchi sub`ektlar hisoblanadi.
Kurs ishining o’rganilish darajasi: Mehmonxona sohasi va uning tarkibida mehmonxona xo‘jaligi iqtisodiyotning muhim tarmog‘i sifatida jahon va mamlakatimiz olimlari diqqat markazida bo‘lib kelgan. Jumladan, mazkur muammoning ilmiynazariy va metodologik hamda amaliy muammolari xorijlik olimlardan F.Kotler, Dj.Bouen, Dj.Meykens, Dj.Uoker, L.F.Xodorkov, Yu.F.Volkov, A.D. Chudnovskiy, N.M.Kuldoshina, A.Braymer, A.L.Lesnik, I.P.Matsitskiy, A.V.Chernishev, A.B.Kosolapov, V.A.Kvartalnov, M.V.Yakimenko, A.Ye.Saak, Dj.A.Michelli, L.P.Shmatko, L.V.Jolobova, G.I.Lyashko, D.S.Ushakov, V.G.Fedsov va boshqalar tomonidan tadqiq qilingan1. Mamlakatimizda turizm sohasi, uning tarkibiy qismi bo‘lgan mehmonxona xo‘jaligi muammolarini tadqiq qilish bilan I.S.Tuxliev, M.K.Pardaev, T.Abdullaeva, M.T.Alieva, X.M.Mamatkulov, R.Haitbaev, D.X.Aslanova, A.Toksanov, A.S.Soliev, B.Ruzmetov, B.Sh.Safarov, M.Alimova, A.N.Xalikulov, N.Muminov kabi iqtisodchi olimlar shug‘ullanmoqdalar. Ushbu iqtisodchi olimlar ilmiy izlanishlarida turizm sohasi va mehmonxona xo‘jaliklarini rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlari, ularning mamlakatimiz va hududlardagi o‘ziga xos xususiyatlari, sohaga innovatsiyalarni joriy qilish va samaradorligini oshirish muammolari o‘z ifodasini topgan. Mazkur tadqiqotlarda mehmonxona xo‘jaligi faoliyatiga oid masalalar turizmning infratuzilmasi sifatida qarab chiqilgan. Sohada xizmatlar sifati va samaradorligini oshirish masalalari, ularni baholash va tahlil qilish yo‘llari tadqiqot ob’ekti sifatida o‘rganilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatni qo'llash zarurligi va innovatsiya turlari mundarija: kirish I bob mehmonxona xo'jaligida innovatsion faoliyatning nazariy asoslari
|
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish - bet 4

|
8-mavzu. Dorixonada zahiralar bo‘limi ishini tashkil qilish. Laboratoriya va qadoqlash ishlarini hisobga olish
|
bet | 4/8 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 79,36 Kb. | | #137327 |
Bog'liq 6-маъруза. ФИТҚ 2023-2024-1 Zahiralar bo‘limidagi dori vositalari Davlat farmakopeyasi talablariga muvofiq saqlanadi. Dori vositalarini saqlash qoida va shartlariga aniq rioya qilinsa, ularning buzilish hollarini oldi olinadi. Dori vositalarini saqlashda ularning toksikologik xossalari, farmakologik guruhlari, qo‘llanish usullari, agregat holatlari, yaroqlilik muddati ta'sirchanligiga ko‘ra guruhlarga bo‘linadi. Yorug‘likka sezgir preparatlar to‘q zarg‘aldoq rangli shisha idishlarda, ba'zida yorug‘lik o‘tkazmaydigan qora qog‘oz yopishtirilgan shtanglaslarda saqlanadi. Namlikka sezgir preparatlar quruq joylarda saqlanadi. Rezina buyumlari salqin xonalarda, qorong‘i shkaflarda va tokchalarda saqlanadi. Ular saqlanadigan xonalar va shkaflardagi namlik 60% dan kam bo‘lmasligi kerak. Uning uchun karbon kislotasining eritmasi va rezina buyumlari elastikligini saqlash maqsadida ammoniy karbonat yoki xlorid ochiq idishlarda qo‘yiladi. Bog‘lov materiallari quruq yorug‘ xonalarda alohida shkaf tortmalarida saqlanadi. Ularni saqlashda texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish talab qilinadi. Giyohvandlik, zaharli dori vositalari, psixotrop moddalar, prekursorlar, etil spirti alohida shart-sharoitlarga rioya qilingan holda saqlanadi. Bu dori vositalari saqlanadigan xonalar yorug‘lik yoki tovush signalizatsiyasi bilan ta'minlanadi. Uning uchun karbon kislotasining eritmasi va rezina buyumlari elastikligini saqlash maqsadida ammoniy karbonat yoki xlorid ochiq idishlarda qo‘yiladi. Bog‘lov materiallari quruq yorug‘ xonalarda alohida shkaf tortmalarida saqlanadi. Ularni saqlashda texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilish talab qilinadi. Giyohvandlik, zaharli dori vositalari, psixotrop moddalar, prekursorlar, etil spirti alohida shart-sharoitlarga rioya qilingan holda saqlanadi. Bu dori vositalari saqlanadigan xonalar yorug‘lik yoki tovush signalizatsiyasi bilan ta'minlanadi. Giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar, prekursorlar saqlanadigan seyflarning ikkitadan kaliti bo‘lishi lozim. Ularning biri javobgar shaxsda, ikkinchisi esa mudirda bo‘ladi. Giyohvand dori vositalari saqlanadigan seyflarda ularni o‘lchash uchun qo‘l tarozilari, dori vositalarini tayyorlash uchun xovoncha, silindr, voronka bo‘lishi shart. Prekursorlar saqlanadigan xonalarda tabiiy ventilyatsiya bo‘lishi lozim. Prekursorlar saqlanganda chang bilan ifloslanmaslik va boshqa choralarni ko‘rish kerak, aks holda portlash hodisasi ro‘y berishi mumkin. etil spirti alanga oluvchi preparatlar qatoriga kirgani uchun, uni og‘zi mahkam yopiladigan idishlarda yorug‘likdan himoya qilingan holda, salqin joylarda, alohida xonalarda saqlanishi kerak.
|
| |