nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish 3-4-5 amaliy ishlar.

|
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish
|
bet | 1/4 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 1,84 Mb. | | #109624 |
Bog'liq 3-4-5 amaliy ishlar.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
3-AMALIY ISH
Guruh: DBM001-2
Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish
Bajardi:Jahongir Gaybullayev
Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin
Toshkent 2023
Postgre sql da funksiya yaratish
Reja:
1. PostgreSQLda funksiya?
2. PostgreSQL da funksiya yaratish .
3.Xulosa
Ishdan maqsad: Funktsiyani yaratish sintaksisi va tuzilishini tushunish. Mavjud dasturlash tillari haqida bilib olish. Oddiy funktsiyani yaratish. Ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish bilan ishlash. Istisno va xatolarni boshqarish. Funktsiyani ortiqcha yuklashni o'rganish. Funktsiya ishlashini optimallashtirish. Murakkab mantiqni amalga oshirish. Funktsiyalaringizni hujjatlashtiring va baham ko'ring. Funksiyalaringizni sinab ko'rish va tasdiqlash.
PostgreSQL-da funktsiya ma'lum bir vazifani bajaradigan nomlangan kod blokidir. U kirish parametrlarini qabul qilishi, bir qator bayonotlarni bajarishi va natijani qaytarishi mumkin. PostgreSQL-dagi funktsiyalar PL/pgSQL, SQL, Python va boshqalar kabi turli xil dasturlash tillarida yozilishi mumkin.
PostgreSQL-da funktsiyani yaratishda siz funktsiya nomini, kirish parametrlarini, qaytish turini va funktsiya tanasini aniqlaysiz. Keyin funktsiyani SQL so'rovlari yoki boshqa funktsiyalar ichida chaqirish va bajarish mumkin.
Funktsiyalarning o'ziga xos sintaksisi va ishlatilishi ishlatiladigan dasturlash tiliga va ishlatilayotgan PostgreSQL versiyasiga qarab farq qilishi mumkin.
1-rasm. Techers jadvali
2-rasm. UpdateTeacherName nomli funksiya yaratamiz. Ushbu funksiya bizga kerakli satrning ma’lumotlarini o’zgartirishda yordam beradi.
3-rasm. Funksiyani chaqirib teccher_name columnidagi id=1 o’zgartiramiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-amaliy ish guruh: dbm001-2 Fan nomi: Ma’lumotlar bazasini boshqarish Bajardi: Jahongir Gaybullayev Tekshirdi: Gaipnazarov Rustam Taxiritdin Toshkent 2023 Postgre sql da funksiya yaratish
|
VPN tarmoqni qurishning dasturiy vositalari

248
shartlarga muvofiq virtual tarmoqni o‘zgartirish imkoniyatiga xizmat qiladi.
Quyida virtual xususiy tarmoqni qurish uchun dasturiy mahsulotlar keltirilgan.
Shifrlashning apparat-dasturiy kompleksi “Kontinent”-3.5
– TCP/IP
protokollarini ishlatuvchi umumfoydalanuvchi global tarmoqlar asosida virtual
xususiy tarmoqlarni qurish vositasi hisoblanadi.
Kompleks VPNning tarkibiy
qismlari orasida ochiq aloqa kanali bo‘yicha uzatiluvchi axborotni kriptografik
himoyalashni ta’minlaydi. Kompleks uzatiladigan va qabul qilinadigan paketlarni
turli mezonlar (adreslash, o‘lchash, kengaytirish va h.) bo‘yicha filtrlashni amalga
oshiradi. Bu esa tarmoqni ishonchli himoyalashni ta’minlaydi.
VipNeTCustom –
dasturiy va dasturiy -
apparat mahsulotlar qatori
hisoblanib, yirik tarmoqlarda axborotni himoyalashni tashkil etish imkoniyatiga
ega va axborotni himoyalashning quyidagi ikkita masalasiga mo‘ljallangan:
-
boshqarish markazlariga ega virtual xususiy
tarmoqni tashkil etish
yo‘li bilan aloqaning umumfoydalanuvchi va ajratilgan kanallari bo‘yicha
foydalanish cheklangan axborotni uzatuvchi himoyalangan muhitni yaratish;
-
elektron raqamli imzo mexanizmlaridan foydalanish maqsadida ochiq
kalitlar infrastrukturasini tashkil etish.
Himoyalanganlikni
taxlillovchi
dasturlar.
Himoya
samaradorligini
nazoratlash axborotdan ruxsatsiz foydalanish hamda axborotni yoki axborotni
ishlash va uzatish vositalarining normal ishlashining buzilishi evaziga axborotning
texnik kanallar bo‘yicha sirqib chiqishini o‘z vaqtida
aniqlash va bartaraf etish
maqsadida amalga oshiriladi. Ushbu vazifani “xavfsizlik skanerlari” deb ataluvchi
“himoyalanganlikni taxlillash vositalari” bajaradi. Quyida himoyalanganlikni
taxlillash vositalarining dasturiy maxsulotlari keltirilgan.
XSpider 7.8
– zaifliklarni tatbiqiy hamda tizimli
sathlarda tezdan samarali
qidirishni amalga oshiruvchi tarmoq xavfsizligi skaneri. Ushbu skaner har qanday
ko‘lamli tarmoqlarda xavfsizlik maqomini nazoratlashning samarali tizimini barpo
etadi.
Tarmoq revizori
– ruxsatsiz foydalanishga urinishlarni
bartaraf etishga
mo‘ljallangan tarmoq skaneri. Tarmoq revizori TCP/IP steki protokollaridan
249
foydalanuvchi o‘rnatilgan tarmoq dasturiy va apparat ta’minoti
zaifliklarini
aniqlash uchun ishlatiladi.
Skaner BC
- himoyalanganlikni kompleks taxlillash tizimi. Ushbu skaner
operasion tizimli va oldindan o‘rnatilgan dasturiy ta’minotli yuklovchi DVD yoki
USB –to‘plagich. O‘rnatilgan dasturiy ta’minot axborot tizimi himoyalanganligini
kompleks taxlillashni va testlashni amalga oshiradi.
XULOSA, TAKLIF VA TAVSIYALAR - Kurs ishi mavzu: Turizm va xizmatlar sohasida gat ning ahamiyati

|
Kurs ishi mavzu: Turizm va xizmatlar sohasida gat ning ahamiyati
|
bet | 6/6 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 168,19 Kb. | | #132838 |
Bog'liq Sharifboyev Dilshod GAT kurs ishiXULOSA, TAKLIF VA TAVSIYALAR
Turizm sohasi mamlakatimizda iqtisodiyotning eng serdaromad qismi sifatida qancha ishlarni amalga oshirish lozim:
-Mavjud xizmatlar sifatini va sonini oshirish
-Davlatning har bir tashkilotga alohida e’tibor tamoili asosida ish ko’rishi
-Geoaxborot tizimlarini va ularni to’gri foydalanish uchun qollanmalar ishlab chiqish
- GAT bo’yicha dunyo standartlariga javob beradigan dasturlarni jalb qilish
Shu bilan birgalikda dunyoda hozirgi paytda GAT ning ahamiyatini to’gri tushunish va uni qollash lozim. Barcha mehmonxona va Turistik tashkilotlarni boshqarishda dunyoga mashhur Hotelios, 1C hotel dasturlarini kiritish, Dunyo bronlashtirish tizimlariga ro’yxatdan o’tkazish va ularni xizmatlar sotuvini yanda oshirish asosiy maqsad bo’lmog’i lozim. Bir so’z bilan aytganda Gatni hozirgi davrning ajralmas qismi va GAT siz faoliyat olib borayotgan tashkilot qisqa vaqt ichida faloiyatini to’xtatadi va o’z o’rnini zamnaviy tashkilotga bo’shatib beradi. Shuning uchun mavjud korxonalar saqlab qolish va ularga ham manaviy ham moddiy tomondan qo’llan quvvatlash lozim.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati…………………………………...
1.O'zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning 2016-yil 2-dekabrdagi PF-4861-sonli «O’zbekiston Respublikasining turizm sohasini jadal rivojlantirishni ta’minlash chora-tadbirlari to’g’risida”gi Farmoni. O’zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to’plami, 2016-yil
2. O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining “Turizm to’g’risida”gi qonuni (2019 yil 18 iyul) O’zbekistonning yangi qonunlari.-T.: Adolat, 2019 y.
3. Iqtisodiyot.tsue.uz/sites/default/files/maqolalar/38_Erkayeva.pdf
4.www.tag.group.com - Konsultativnaya gruppa po voprosam Turizma
5.Tuxliyev I.S., Hayitboyev R. va boshq. “Turizm asoslari”. Darslik. T.: “Fan
va texnologiya”, 2014 y.
|
| |
Boshqarishning texnik vositalari

|
Boshqarishning texnik vositalari
|
bet | 4/28 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #272915 |
Bog'liq Etilen ajratib olish jarayonini avtomatlashtirishBoshqarishning texnik vositalari. Bular avvalambor boshqaruvchi hisoblash mashinalari (BHM), keyin boshqaruv ob’ekti bilan aloqa qilish (bog’lanish) qurilmasidir, bu qurilma texnologik jarayon haqidagi axborotni qabul qilishni va boshqaruvchi ta’sirlarning yoki axoborot signallarining shakllanishini ta’minlaydi:
- mashinaga xizmat ko’rsatuvchi xodimlar tomonidan axborot kiritiladigan turli qurilmalar (masalan, teletayp, perfolentalardan ,perfokartalardan kiritish, boshqarish organlari bo’lgan pultlar va hakazo) va axborotni avtomatik qayd etish qurilmalari (bosuvchi qurilmalar, turli xil qayd etuvchilar, indiqatorli panellar va hokazo). Keyingi paytlarda hisoblash texnikasining agregat vositalari rivojlanishi bilan BHM tushunchasi ko’pincha «boshqaruvchi hisoblash kompleksi» (BHK) tushunchasi bilan almashtirilmoqda. Bu tizimning markaziy yadrosi endi agregat blanklardan komplektlash bilan bog’liq bo’lib, ularni protsessorga (operatsion qurilma va markaziy boshqaruv bloki) va operativ xotirlash bloklari (OXB) ga bo’lish qabul qilingan.
Matematik boshqarish vositalari. Tizimning matematik (MT) yoki dasturli (DT) ta’minotini tashqi va ichki MT ga bo’lish qabul qilingan.
Tashqi MT - bu boshqariluvchi ob’ektda turli holatlarda boshqarish tartibini belgilovchi dasturlar to’plamidir. Boshqacha qilib aytganda, tashqi MT tizimning vazifalarini belgilab beradi, ya’ni uning boshqarish jarayonida qila oladigan ishlarini va bunda uning ob’ektga nisbatan faoliyat ko’rsatishi qanday ekanini belgilaydi.
Ichki MT - bu tizim texnik vositalarining ajralmas qismi bo’lib, u buyurtmachiga tayyorlovchi - zavod tomonidan shu vositalar bilan birgalikda yetkazib beriladi. Unga tizimning turli qismlarining bir-biri bilan o’zaro ta’sirlanishini tashkil etish uchun mo’ljallangan dasturlar to’plami kiradi. Bu hol, uning boshqarish algoritmini kiritish va qayta ishlashni, bu algoritmni BHM da amalga oshirishni va tizimdan ishchi dasturlarni bajarish natijalarini chiqarishni ta’minlashni anglatadi. Bundan tashqari, ichki MT tarkibiga, odatda, nazorat dasturi va texnik vositalar diagnostikasi dasturi, shuningdek, masalan, tizimni ob’ektda sozlash uchun mo’ljallangan ba’zi yordamchi dasturlar kiradi.
|
| |
Piroliz gazini toblash bo’limi

|
Piroliz gazini toblash bo’limi
|
bet | 7/28 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #272915 |
Bog'liq Etilen ajratib olish jarayonini avtomatlashtirish Piroliz gazini toblash bo’limi
Toblash - piroliz gazini piroliz pechlaridan keyin, ikkilamchi kondensatlanish va polimerlanish reaktsiyalari deyarli to’xtaydigan temperaturagacha, tezlik bilan sovutish issiqlik-massa almashish jarayonidir.
Toblash kolonnasida piroliz gazi temperaturasining pasayishiga, piroliz gazining sovishi va toblash suvining isishida, issiqliq berish hisobiga erishiladi.
DOX qurilmasi DA-1101 toblash kolonnasidan beriladigan toblash suvidan, mayda dispers zarrachalar va dispers moyni ajratib olish uchun, xizmat qiladi.
Piroliz gazi BA-1101 (1102, 1103) piroliz pechlaridan keyin DA-1101 toblash kolonnasi orqali o’tadi, toblash suvi kondensatlangan uglevodorodlar bilan aralashadi. Bir vaqtning o’zida piroliz gazi tarkibidagi barcha koks changi toblash suvida cho’ktiriladi. Kondensatlangan moyning asosiy qismi toblash suvida juda kichik (diametri 1-50 μm) tomchilar ko’rinishida shakllanadi. Bu tomchilarning kichik diametri, ularni gravitatsiya usuli bilan ajratib olish imkonini bermaydi. Toblash suvi tarkibidagi mayda dispers zarrachalar (koks changi) ham, ularni gravitatsiya usuli bilan ajratib olish uchun juda kichikdir.
DOX qurilmasida toblash suvida erigan moy tomchilarining koagulyatsiya (yiriklashish) fizik jarayoni amalga oshadi. Moy tomchilarining diametri 50 μm dan ortadi va ular gravitatsion separatsiya usuli bilan ajratib olinadi. Mayda dispers zarrachalar (koks changi) ham shu tarzda ajratib olinadi.
Toblash suvi tarkibida moyning juda oz qismi, molekulyar darajada erigan modda ko’rinishida mavjud bo’ladi. Bu erigan moy tutib qolinmay, DOX qurilmasi orqali o’tib ketadi.
Toblash suvi tarkibidagi moy tomchlarining diametri (tahminan 1 μm) juda kichik bo’lgani uchun, toblash suviga oldindan kimyoviy ishlov berish talab etiladi.
Oldindan kimyoviy ishlov berish, birlamchi kaogulyatordan oldin toblash suviga suvda eruvchi kationli polielekrolit berishdan iborat. Polielektrolit moy tomchilari va mayda dispers qattiq zarrachalar yuzasida mavjud bo’lgan manfiy zaryadlarni neytrallaydi. Moy tomchilari yoki qattiq zarrachalarning diametri 1 μm ga yaqin bo’lganda, manfiy zaryadlar bu tomchi yoki zarrachalarning yiriklashishiga va ularning filtrlovchi muhitga yopishib qolishiga to’sqinlik qiladi. Polielektrolit uzun uglevodorod zanjiridan iborat bo’lib, unda juda ko’p musbat ionlar mavjud bo’ladi. Polielektrolit moy tomchisi bilan birikadi va uning musbat zaryadlari moy tomchisining manfiy zaryadlarini neytrallaydi. Moy tomchilarining muvozanati buzilganda, ular bir-bir bilan va muhit bilan birikishga intiladi. Polielektrolit berish toblash suvi tarkibidagi, moy tomchilarining muvozanatini saqlovchi sifatida xizmat qiluvchi SAM (sirt aktiv moddalar) muammosini ham hal etadi. Toblash suviga SAM atsetilen konverterini regeneratsiyalash tizimidan beriladigan “yashil” moy bilan olib kelinishi mumkin.
|
| |
W(p) = - Etilen ajratib olish jarayonini avtomatlashtirish

W(p) =
Endi boshqarish tizimi uchun rostlagich tanlayman, proportsional –integral rostlagich tanlayman, uning o’tish funktsiyasi
W(p) = kp + 1/ Tp p
Rasm.5 Qurilmaning o’tish funktsiya chizmasi.
Rostlagichning Kr va Tp koffitsientlarini qiymatini aniqlash maqsadida boshqaruv tizimining kompyutor modelini tuzaman (Rasm 5) .
Rasm 6.Tizimning MATLAB dasturidagi modeli
Roslgichning sozlash koeffitsientlari (Tp va Kr ) siymatini aniqlash uchun tizimning MATLAB dasturidagi modeli yordamida bir necha o’tish chizmalarini olamiz va ular orasidan eng muqobilini (optimalini) tanlayman (Rasm. 6) va roslagich koeffitsientlarining qiymatlarini texnologik tizimda turadigan rostlagich koffitsient kritaman Kr= 0, 85
To =4.2
Rasm. 7. Avtomatik boshqarish tizimada o’tish jarayoning chizmasi.
Rostlagichlarni taxlili.
Maksimal turgun sharoitdagi PI- regulyatorining kursatkichlarini tanlash.
PI- regulyatori kursatkichlarini xisobi:
Kp = b2 q 0.1; Ti 1.98
Rasm. 8 a) b)
Rasm 8-a. Boshkarish kanalida maksimal max turgun sharoitdagi PI- regulyatorining utish tavsifi.
Rasm 8-b. Tebranish kanalida maksimal max turgun sharoitdagi PI- regulyatorining utish tavsifi.
Treg q 12.5c, %, %,
Sunish topshiriklaridagi PI- regulyatorning sozlash kursatkichlarini tanlash.
Bu usul PR- regulyatorining sunish topshiriklaridagi Kp va Ti koeffitsentlarini topish bilan yakunlanadi.
Kp va Ti koeffitsentlarining katta kursatkichlarini tanlaymiz:
Kp q 0,138; Ti q 2
- olingan regulyator
Rasm 9
Jarayonda kuchsiz sunish amalga oshguniga kadar koeffitsentini kamaytirib boramiz:
Kr q 0,138 Ti q 0.4
Rasm 10
Kr koeffitsentini kamaytiramiz
Kr q 0,08 Ti q 0.4
Rasm.11
tp =13sek, %, %,
TSigler va Nikols metodidagi kechikishlar bilane jarayon optimal boshkarish (OB) uchun regulyatorning sozlah kursatkichlari aniklanadi.
Regulyatorning uzatish funktsiyasi:
, bu yerda
;
.
rasmdagi kritik chastotani xisoblash uchun nomogrammani aniklash lozim:
PI- regulyatorining sozlash kursatkichlarini xisoblaymiz:
a) b)
12 rasm. a Boshkarish kanalida TSiglera va Nikolsa metodlarining utish tavsifi.
12 rasm. b Tebranish kanalida TSiglera va Nikolsa metodlarining utish tavsifi.
tp q 6sek, %, %,
CHastotaning soxalari aniklanadi, aysiki teskari bog’lanish tizimning koordinatili invariantliligini va sezgirlikning ma’lum asosiy tushunchalarini qamrab olgan tebranish ko’rsatkichlariga jiddiy ta’sir ko’rsatadi.
Teskari bog’lanish sezgirlikni kamaytiradi, faqat qaysiki kuchlanish yuqori bo’lgan chastotaning shu intervallaridagina. /W0*WP/ ortishi tebranish koordinatasidagi konturning invariantliligini ta’minlaydi va shu bilan bir vaqtning o’zida to’g’ri kanalidagi ta’sir ko’rsatkichlarini xususiyatlarini va ta’sir etish orasini yumshatadi.
Kerakli chastotaning intervallarini topamiz:
a) kechikmaydigan ob’ektlar uchun:
rasm. 13 Kechikmaydigan ob’ektlar uchun ACHX
Rostlogi taxlillarii ko’rsatadiki , rostlagich to’g’ri tanlangan va koeffitsienlarni tanlash otimal bajarilgan.
|
NoSQL ma'lumotlar bazalarining kamchiliklari

|
NoSQL ma'lumotlar bazalarining kamchiliklari
|
bet | 15/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4 - ACID muvofiqligi dastur darajasida amalga oshirilishi mumkin, ammo rioya qilish uchun kod yozish, Stonebraker so'zlari bilan aytganda, "o'limdan ham yomonroq".
- Va nihoyat, har bir NoSQL tizimi o'z so'rovlar tiliga ega, bu esa dastur interfeyslarini standartlashtirishni qiyinlashtiradi.
Chiqish - NewSQL ma'lumotlar bazasi NewSQL SQL tizimlariga xos bo'lgan tranzaksiya sifati kafolatlarini ta'minlaydi va shu bilan birga NoSQL tizimlarining kengaytirilishiga ega. NewSQL yondashuvi bir qator innovatsion arxitektura yechimlariga asoslangan: - Ma'lumotlar bazasi to'liq asosiy xotirada joylashganligi sababli NewSQL resurslarni ko'p talab qiladigan bufer pulidan foydalanmaydi.
- Yangi usul, shuningdek, qisqa muddatli ma'lumotlarni blokirovka qilish zaruratini yo'q qiladi, chunki tizim qat'iy ravishda serverda bitta ip sifatida ishlaydi (garchi blokirovkaning boshqa turlari hali ham biroz yuk hosil qiladi)
- Va "qimmat" qayta tiklash operatsiyalari, takrorlash va ishlamay qolganda yukni almashtirish uchun qo'shimcha serverlardan foydalanish orqali yo'q qilinadi.
NewSQL ma'lumotlar bazalari quyidagi mezonlarga javob berishi kerak: - munosabatlar modeli va tranzaksiyani qo'llab-quvvatlash
- SQL ma'lumotlarga kirishning asosiy interfeysi sifatida
- gorizontal miqyoslilik
- klassik DBMSlardan meros bo'lmagan mutlaqo yangi dvigatel
- so'nggi 3-5 yil ichida paydo bo'ldi
NewSQL yechimlari spetsifikatsiyalari - SQL o'zaro ta'sirning asosiy mexanizmi sifatida.
- ACID tranzaksiyalarini qo'llab-quvvatlash.
- Boshqarish mexanizmi qulflardan foydalanmaydi, shuning uchun real vaqtda o'qiladigan ma'lumotlar yozilayotgan ma'lumotlarga zid kelmaydi, bu esa ziddiyatni bartaraf etadi.
- An'anaviy RDBMS yechimlaridan ko'ra ancha yuqori tugun ishlashini ta'minlaydigan arxitektura.
- Osonlik bilan masshtablash, ko'p sonli tugunlarni to'siqlarsiz boshqarishga qodir.
|
| |
OOBD ning xususiyatlari - В распределенные методы обработки информации

|
В распределенные методы обработки информации
|
bet | 11/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4 - Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari odatda murakkab tuzilishga ega bo'lgan ma'lumotlarni yuqori samarali qayta ishlash talab qilinadigan holatlar uchun tavsiya etiladi.
- Majburiy OODB xarakteristikalarini tanlash 2 mezonga asoslanadi: tizim ob'ektga yo'naltirilgan bo'lishi va ma'lumotlar bazasi bo'lishi kerak.
Ob'ektga yo'naltirilgan yondashuv ma'lumotlar turlarini yaratish uchun kuchli vositalarni taqdim etadi Ushbu vositalar RDB ning uchta muhim kamchiliklarini bartaraf qiladi: - RDB foydalanuvchilarni ierarxik ma'lumotlarni (yuqori joylashtirilgan ma'lumotlar, kompozit ma'lumotlar va boshqalar) ko'plab munosabatlar kortejlari nuqtai nazaridan ko'rsatishga majbur qiladi.
- noqulay
- Ko'p aloqalar bo'ylab tarqalgan ma'lumotlarni olish uchun RDB ko'p vaqt talab qiladigan qo'shilish operatsiyalarini bajarishi kerak
OOBD ning afzalliklari - RDB'lar maxsus turlarni qo'shishning hech qanday vositalarisiz munosabatlar ustuni domenlari sifatida bir qator ibtidoiy o'rnatilgan turlarni taklif qiladi.
- O'rnatilgan turlar asosan raqamli va belgilar turlaridan iborat. Shuning uchun, yangi ma'lumotlar turini qo'shish uchun ko'pincha tizim arxitekturasi va kodini qayta loyihalash kerak bo'ladi.
- Ma'lumotlar bazasi tizimiga yangi turdagi qo'shish siz ushbu turdagi ma'lumotlarni saqlashingiz, so'rashingiz va yangilashingiz mumkinligini anglatadi.
OOBD ning afzalliklari OODBda ob'ektlarning inkapsulyatsiyasi turlarga hech qanday cheklovlar qo'ymaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan tillarda ob'ekt atributining turi ibtidoiy tip yoki ixtiyoriy foydalanuvchi tomonidan belgilangan tip (sinf) bo'lishi mumkin. Ierarxik ma'lumotlar tabiiy ravishda ob'ekt atributining qiymati o'z navbatida ob'ekt bo'lishi mumkinligi bilan ifodalanadi. OOBD ning afzalliklari - Ob'ektlarni inkapsulyatsiya qilish dasturlarni ob'ektlar va ma'lumotlar bazasi vositalari sifatida saqlash va boshqarish uchun asosdir.
|
| |
NewSQL tasnifi - В распределенные методы обработки информации

|
В распределенные методы обработки информации
|
bet | 16/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4NewSQL tasnifi - Yangi ma'lumotlar bazalari
- MySQL ma'lumotlar bazasi mexanizmi
- Shaffof klasterlash
SQL interfeysini saqlab qolish va an'anaviy OLTP yechimlarining miqyosi va ishlash muammolarini hal qilish uchun mo'ljallangan turli yondashuvlarga asoslangan . Yangi ma'lumotlar bazalari NewSQL tizimi masshtablilik va unumdorlikka erishish uchun butunlay noldan ishlab chiqilgan. - Ish unumdorligini oshirishning asosiy omillaridan biri bu birlamchi ma'lumotlarni saqlash bo'lgan operativ xotira yoki yangi turdagi disklardan (flesh xotira/SSD) foydalanish hisoblanadi.
- Ushbu yechim dasturiy ta'minotda (VoltDB, NuoDB) yoki apparat darajasida (Clustrix, Translattice) amalga oshirilishi mumkin.
- Ishlanmalarga misollar: Clustrix, NuoDB va Translattice (tijorat) va VoltDB, (Ochiq manba).
Yangi ma'lumotlar bazalari Ko'pgina NewSQL ma'lumotlar bazalari xotiradagi ma'lumotlar bazalaridir. Ular barcha ma'lumotlarni RAMda saqlaydi. Ushbu ma'lumotlar bazalarini yaratuvchilar mavjud ma'lumotlar bazalarining halokatli kamchiligini hamma narsani diskda saqlash istagi deb hisoblashadi. Agar siz ma'lumotlarni tezda qayta ishlashingiz kerak bo'lsa, uni RAMda saqlashingiz kerak. Va bitta mashinadagi nisbatan kichik hajmdagi operativ xotira yuzlab tugunlardan iborat klasterni yig'ish orqali osongina qoplanishi mumkin. RAMda saqlash quvvat o'chirilganda ma'lumotlar yo'qoladi degani emas. Ushbu ma'lumotlar bazalarining barchasi operatsiyalar jurnalini saqlaydi va vaqti-vaqti bilan ma'lumotlarning oniy tasvirlarini diskka tashlaydi. - MySQL miqyosidagi muammolarni bartaraf etish uchun MySQL-ga asoslangan bir qancha dvigatellar yaratilgan.
- Ijobiy tomoni MySQL interfeysidan foydalanishdir, ammo yomon tomoni shundaki, boshqa ma'lumotlar bazalaridan (shu jumladan eski MySQL) ma'lumotlarni ko'chirish qo'llab-quvvatlanmaydi.
- Amalga oshirish misollari - Xeround, GenieDB (tijorat) TokuTek; va Akiban, MySQL NDB Group va boshqalar (ochiq manba).
|
| |
OOBD ning kamchiliklari - В распределенные методы обработки информации

|
В распределенные методы обработки информации
|
bet | 13/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4OOBD ning kamchiliklari - Ushbu kamchiliklarning ikkalasi ham ma'lumotlarni manipulyatsiya qilishning ishlab chiqilgan vositalarining etishmasligi bilan bog'liq.
- Bu muammo ikki yo'l bilan hal qilinadi -
- OO tillarini ma'lumotlarni boshqarish tomon kengaytirish (ODMG standarti),
- yoki relyatsion DBMSlarga ob'ekt xususiyatlarini qo'shish (SQL-3, shuningdek, ob'ekt bilan bog'liq ma'lumotlar bazasi deb ataladigan).
Stonebrakerning yondashuvi - Stonebraker - Ingres va Postgresning bosh me'mori va boshqa ko'plab tizimlarni ishlab chiqishda faol ishtirokchi. U, shuningdek, Hewlett-Packard tomonidan joriy yilning fevral oyida sotib olingan xuddi shu nomdagi ustunli DBMS yaratuvchisi Vertica kompaniyasining hammuassisi hisoblanadi. Stonebraker endi VoltDB nomli yangi kompaniyaning bosh texnologiya direktori bo'lib, u tarqatilgan ma'lumotlarni qayta ishlash dasturiy ta'minot tizimini taklif etadi.
- DBMS patriarxining so'zlariga ko'ra, taniqli SQL so'rovlar tili biroz yaxshilangan holda, yangi gorizontal ravishda kengaytiriladigan NoSQL tizimlarida ishlatilishi mumkin, buning natijasida ular to'liq moslashuvchanlikka ega bo'lishlari mumkin edi.
- Stonebraker bu yangi yondashuvni NewSQL deb ataydi.
Stonebreaker yondashuvi: SQL ma'lumotlar bazalarini qayta tiklash - Aloqaviy DBMSlar haqiqatan ham yo'qolib ketish xavfi ostida turgan turlardir. Biroq, buning uchun SQLning o'zi emas, DBMS sotuvchilari aybdor. Relational DBMS sekin emas, chunki ular SQL-ni qo'llab-quvvatlaydi.
- Bozorda mavjud bo'lgan ko'pgina tijorat relyatsion ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari 30 yil yoki undan ko'proq vaqt oldin mavjud bo'lib, bugungi kunda ma'lumotlarni ko'p talab qiladigan tranzaksiya muhitlari uchun mo'ljallanmagan. O'nlab yillar davomida relyatsion DBMSlar shubhali qiymatga ega bo'lgan yangi xususiyatlar bilan to'lib-toshgan, natijada aql bovar qilmaydigan darajada dasturiy "pufakchalar" paydo bo'ldi.
|
| |
Zamonaviy RDBlar "protseduralarni saqlash" ni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni. ba'zi bir protsessual tilda dasturlar yozish va ularni ma'lumotlar bazasida saqlash, keyin ularni yuklash va bajarish imkonini

|
Zamonaviy RDBlar "protseduralarni saqlash" ni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni. ba'zi bir protsessual tilda dasturlar yozish va ularni ma'lumotlar bazasida saqlash, keyin ularni yuklash va bajarish imkonini
|
bet | 12/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4Zamonaviy RDBlar "protseduralarni saqlash" ni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni. ba'zi bir protsessual tilda dasturlar yozish va ularni ma'lumotlar bazasida saqlash, keyin ularni yuklash va bajarish imkonini beradi. Biroq, saqlangan protseduralar ma'lumotlarni qamrab olmaydi, shuning uchun ularni hech qanday munosabat yoki kortej bilan taqqoslab bo'lmaydi. Bundan tashqari, RDBlar merosni qo'llab-quvvatlamasligi sababli, saqlangan protseduralarni avtomatik ravishda qayta ishlatish mumkin emas. OOBD ning afzalliklari - Ob'ektga yo'naltirilgan tushunchalarning kuchi inkapsulyatsiya va merosning kombinatsiyasidan kelib chiqadi.
- Meros turli sinflarga bir xil atributlar va usullar to‘plamini almashish imkonini berganligi sababli, bir xil dastur ushbu sinflarning barchasiga tegishli ob'ektlar bilan ishlashi mumkin.
OOBD ning afzalliklari - Bu zamonaviy oyna tizimlarining ob'ektga yo'naltirilgan foydalanuvchi interfeysining asosidir. Bir xil dasturlar to'plami (ochish, yopish, yaratish, tashlash, ko'chirish va boshqalar) har xil turdagi ma'lumotlarga (tasvir, matn, audio ma'lumotlar, katalog va boshqalar) taalluqlidir.
- Agar foydalanuvchilar ko'plab sinflarni aniqlasa va ularning har biri ko'plab atribut va usullarga ega bo'lsa, nafaqat ma'lumotlarni, balki dasturlarni ham ajratishning foydasi ta'sirli bo'lishi mumkin.
- Ular har safar yangidan aniqlanishi shart emas.
- Yangi sinflar atributlari va usullarini o'zgartirish o'rniga mavjud sinflarga atributlar va usullarni qo'shish orqali yaratilishi mumkin, bu esa yangi xatolarni kiritish ehtimolini kamaytiradi.
OOBD ning kamchiliklari - Ma'lumotlar bazasidan ob'ektlarni olishning kuchli protsessual bo'lmagan vositalari mavjud emas.
- Barcha so'rovlar protsessual tillarda yozilishi kerak, ularni optimallashtirish muammosi dasturchiga yuklanadi.
- Sof deklarativ yaxlitlik cheklovlari (masalan, PRIMARY KEY va REFERENCES kalit so'zlari yordamida relyatsion jadvallarning asosiy va tashqi kalitlarini aniq e'lon qilish) yoki yarim deklarativ triggerlar o'rniga ichki yaxlitlikni ta'minlash uchun protsessual kodni yozishingiz kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zamonaviy RDBlar "protseduralarni saqlash" ni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni. ba'zi bir protsessual tilda dasturlar yozish va ularni ma'lumotlar bazasida saqlash, keyin ularni yuklash va bajarish imkonini
|
Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari ( OOBD )

|
Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari ( OOBD )
|
bet | 10/17 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 241,33 Kb. | | #243142 |
Bog'liq 5-Mustaqil ishi 4Ob'ektga yo'naltirilgan ma'lumotlar bazalari ( OOBD ) - OOBD - ma'lumotlar ob'ektlar shaklida taqdim etiladigan ma'lumotlar bazalari;
- OODBda har qanday ob'ekt ob'ekt bo'lib, ob'ekt sifatida qayta ishlanadi;
- OODB ob'ektga yo'naltirilgan dasturlashdan "ob'ekt" tushunchasidan foydalanadi
Ob'ektga yo'naltirilgan paradigma - Dasturiy ta'minot sanoatida "ob'ekt" atamasi birinchi marta Simula tilida (1967) kiritilgan va simulyatsiya qilingan voqelikning ba'zi jihatlarini bildirgan.
- Endi ob'ekt "aniq belgilangan chegaralarga ega bo'lgan narsa" deb tushuniladi (mashhur amerikalik mutaxassis G. Butch ta'rifi).
- OODBda "ob'ekt" atamasi "ma'lumotlar" va "dastur" ning haqiqiy dunyoda qandaydir ob'ektni ifodalovchi birikmasini anglatadi.
Ob'ektga yo'naltirilgan paradigma - "Ma'lumotlar" "atributlar" deb nomlangan o'zboshimchalik turlarining tarkibiy qismlaridan iborat.
- Ob'ektning xususiyatlari uning atributlari bo'yicha modellashtiriladi.
- Dastur qismidagi har bir dastur “usul” deb ataladi.
- Obyekt identifikatorlari deskriptorlardir.
Bir xil xususiyatga ega bo'lgan ob'ektlar sinflarni tashkil qiladi (masalan, tovuq, pingvin va martılar "qushlar" sinfining ob'ektlari). - Bir xil xususiyatga ega bo'lgan ob'ektlar sinflarni tashkil qiladi (masalan, tovuq, pingvin va martılar "qushlar" sinfining ob'ektlari).
- Odatda, sinf yangi ma'lumotlar turi sifatida tavsiflanadi va ob'ektlar (sinf misollari) uning asosida aniqlangan o'zgaruvchilardir.
- Sinflar meros ierarxiyasini tashkil qiladi, bir-biridan xususiyatlarni oladi;
- Har bir sinf o'ziga xos usullar to'plamiga ega,
- Sinflar bir-biri bilan xabar mexanizmi orqali muloqot qiladi;
Ob'ekt modeli tuzilishi
Ob'ekt modeli tuzilishi - Ob'ekt modelining tuzilishi uchta asosiy tushuncha yordamida tavsiflanadi:
- inkapsulyatsiya - ob'ektning ichki tuzilishini yashirish xususiyati
- meros - ajdodlarining tuzilishi va usullarini meros qilib olgan ob'ektlar sinflaridan yangi ob'ektlar sinflarini yaratish, ularga o'zlarining shaxsiy xususiyatlarini aks ettiruvchi xususiyatlarni qo'shish qobiliyati.
- polimorfizm - turli ob'ektlar bir xil tashqi hodisalarga ularning usullari qanday amalga oshirilishiga qarab turlicha munosabatda bo'lishi mumkin
|
| |
Arduino IDE dasturi ta`minoti vazifasi va imkoniyatlari?

|
Arduino IDE dasturi ta`minoti vazifasi va imkoniyatlari?
|
bet | 19/19 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 460,66 Kb. | | #260149 |
Bog'liq Spes gos33. Arduino IDE dasturi ta`minoti vazifasi va imkoniyatlari?
Arduino IDE (Integrated Development Environment) dasturi Arduino platforma uchun dastur yozish, sinash va yuklash uchun ishlatiladi. Arduino IDE dasturining asosiy vazifalar va imkoniyatlari quyidagilardan iborat:
Dastur yozish:
Arduino tili (C/C++ asosida) uchun kod yozish
Kodni sintaktik jihatdan tekshirish va xatolarni tuzatish
Kodni formatlash, kommentariyalash va kodni struktura asosida tashkil etish
Dasturni sinash:
Kodni kompilyatsiya qilish va hatoliklarni aniqlash
Seriya monitor orqali Arduino plata bilan muvaffaqiyatli aloqa o'rnatish
Chiqish ma'lumotlarini kuzatish va tahlil qilish
Dasturni yuklash:
Arduino platasiga kompyuterdan kerakli dasturni yuklash
Plata uchun to'g'ri drayverlarni avtomatik o'rnatish
Loyihalar bilan ishlash:
Yangi loyihalar yaratish
Mavjud loyihalarni ochish, tahrirlash va saqlash
Ilova va kutubxonalar:
Arduino uchun ko'p sonli ilova va kutubxonalarni qo'shish
Mavjud ilovalarni qidirish, o'rnatish va boshqarish
Sozlashlar:
Dastur tilini, mavzu ranglarini va boshqa ko'rinishlarni sozlash
Plata turini, porting tezligini va boshqa sozlamalarni moslash
Arduino IDE dasturi Arduino platformasi uchun qulay va foydalanuvchiga yo'naltirilgan muhitni taqdim etadi. U yangi loyihalar yaratish, mavjud loyihalarni takomillashtirish, dasturlarni sinash va yuklash imkonini beradi. Arduino IDE dasturi Arduino loyihalarini ishlab chiqish va amalga oshirish uchun juda qulaydir.
|
| |
Kompyuter tarmoqlari va ularning turlari?

Kompyuter tarmoqlari va ularning turlari?
Kompyuter tarmoqlari ikki yoki undan ortiq kompyuterlar va boshqa qurilmalar o'rtasida ma'lumotlarni almashish va resurslarni taqsimlash imkonini beradigan tizimlardir. Bu tarmoqlar turli xil texnologiyalar, usullar va me'yorlarga asoslanadi. Quyida kompyuter tarmoqlarining asosiy turlari keltirilgan:
1. Mahalliy tarmoq (Local Area Network, LAN)
- Ta'rif: Bitta bino yoki bir nechta yaqin joylashgan binolar ichida foydalaniladigan kichik va tezkor tarmoq.
- Misol: Ofis, maktab yoki uy tarmoqlari.
- Xususiyatlari: Yuqori tezlik, past kechikish, cheklangan qamrov maydoni.
2. Shahar tarmog'i (Metropolitan Area Network, MAN)
- Ta'rif: Bir shaharda yoki yirik shaharning bir qismida joylashgan tarmoqlar.
- Misol: Universitet kampuslari, katta korporatsiyalar tarmoqlari.
- Xususiyatlari: O'rta darajadagi qamrov, LAN dan katta, lekin WAN dan kichik.
3. Keng qamrovli tarmoq (Wide Area Network, WAN)
- Ta'rif: Mamlakatlararo yoki qit'alararo ulanishni ta'minlaydigan keng qamrovli tarmoqlar.
- Misol: Internet.
- Xususiyatlari: Keng qamrov, turli texnologiyalarni o'z ichiga olishi mumkin, past tezlik va yuqori kechikish.
4. Shaxsiy tarmoq (Personal Area Network, PAN)
- Ta'rif: Biror shaxsning shaxsiy qurilmalari orasidagi kichik tarmoq.
- Misol: Bluetooth ulanishi, shaxsiy Wi-Fi.
- Xususiyatlari: Juda kichik qamrov (odatda bir necha metr), past kuchlanish.
5. Korporativ tarmoq (Enterprise Network)
- Ta'rif: Korporativ muassasalar va tashkilotlar uchun maxsus moslashtirilgan tarmoq.
- Misol: Kompaniyaning ichki tarmog'i.
- Xususiyatlari: Xavfsizlik va ishonchlilik yuqori darajada, korporativ siyosatga moslashtirilgan.
6. Global tarmoq (Global Network)
- Ta'rif: Dunyo miqyosida tarmoqlangan ulanish.
- Misol: Internet.
- Xususiyatlari: Juda keng qamrov, ko'p foydalanuvchilar.
7. Wi-Fi va mobil tarmoqlar
- Ta'rif: Simsiz ulanish imkoniyatini beradigan tarmoqlar.
- Misol: Uy yoki jamoat Wi-Fi, 4G, 5G mobil tarmoqlar.
- Xususiyatlari: Harakatlanuvchi qurilmalar uchun qulaylik, cheksiz ulanish.
8. Virtual xususiy tarmoq (Virtual Private Network, VPN)
- Ta'rif: Internet orqali xavfsiz ulanishni ta'minlaydigan virtual tarmoq.
- Misol: Uzoqdan ishlashda kompaniya tarmog'iga ulanish.
- Xususiyatlari: Xavfsizlik va maxfiylik, masofaviy kirish.
Kompyuter tarmoqlari turli texnologiyalar va protokollarni ishlatishi mumkin, masalan, Ethernet, Wi-Fi, Bluetooth, MPLS, va boshqalar. Ularning har biri ma'lum bir ehtiyoj va foydalanish holatlariga mos keladi.
|
Javascript dasturlash tilida let bilan var ning farqi

|
Javascript dasturlash tilida let bilan var ning farqi
|
bet | 3/19 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 460,66 Kb. | | #260149 |
Bog'liq Spes gosJavascript dasturlash tilida let bilan var ning farqi
Blok sohasida (Block Scope) ishlash
var: Funksiya sohasida (function scope) ishlaydi. Bu shuni anglatadiki, var bilan e'lon qilingan o'zgaruvchilar faqat ular e'lon qilingan funksiyaning ichida mavjud bo'ladi. Agar var global sohada e'lon qilinsa, butun skript davomida mavjud bo'ladi.
let: Blok sohasida (block scope) ishlaydi. Bu shuni anglatadiki, let bilan e'lon qilingan o'zgaruvchilar faqat ular e'lon qilingan blokning ichida mavjud bo'ladi. {} ichida joylashgan bo'lsa, faqat shu blokda mavjud bo'ladi.
function example() {
if (true) {
var x = 10;
let y = 20;
}
console.log(x); // 10
console.log(y); // ReferenceError: y is not defined
}
example();
2. Qayta e'lon qilish (Redeclaration)
var: Bir xil sohada bir o'zgaruvchini bir necha marta e'lon qilish mumkin.
let: Bir xil sohada bir o'zgaruvchini qayta e'lon qilishga ruxsat bermaydi.
var a = 1;
var a = 2; // Yaroqli
let b = 1;
let b = 2; // SyntaxError: Identifier 'b' has already been declared
Amaliy Photoshopda
Videokonferensiya aloqani tashkil qilish uchun qanday texnik yechimlar mavjud?
Videokonferensaloqa tizimi ikki yoki undan ortiq joylarda joylashgan odamlarni nazarda tutadi. Multimedia kompyuter texnologiyalari va kommunikatsiya texnologiyalari yordami bilan real vaqtda interaktiv muloqotga erishish uchun audio, video va fayllar uzatish tarmog'i va multimedia uskunalari orqali bir-birlariga uzatiladi. Uchrashuvning maqsadiga erishish uchun tizim uskunalari. Endilikda videokonferensaloqa tizimi korxonada aloqa va hamkorlikning muhim vositasiga aylandi, video konferentsiya tizimining asosiy texnik talablari qanday?
Birinchidan, tarmoqli kengligi
Umumiy holda, tarmoqli kengligi qanchalik yuqori bo'lsa, aniqroq tasvirlar va tekis video effektlari berilishi mumkin. Misol uchun, 720P-ni ta'minlaydigan yuqori aniqlikdagi videokonferensaloqa tizimi bitta fotosuratning ma'lumot hajmining 24 bit bilan ifodalanganligini nazarda tutib, keyinchalik: 720P rasmli fotosurat Asl ma'lumotlar miqdori 1280 × 720 × 24/8/1024 = 2700 Kbyte. Agar harakatlanuvchi tasvir soniyada 25 kvadrat bo'lsa, 720P harakatlanuvchi tasvirning soniyasiga limit ma'lumoti miqdori 2700 KByte × 25 = 67500 KBayt va uzatish oqimining oqimi 67500 × 8 = 540 000 Kbit / S = 524 Mbit / s ni tashkil qiladi. Haqiqiy buyurtma jarayonida, sahnaning o'zgarmasligi sababli ma'lumotlar miqdori 10% dan 40% gacha o'zgaradi. Ma'lumotlarning miqdori juda ajoyib.
|
| |
Kompyuter grafikasi va uning turlari?

Kompyuter grafikasi va uning turlari?
Inson tashqi dunyo haqidagi axborotning asosiy qismini ko‘zlari yorda- mida qabul qiladi. Ko‘rish tizimi turli obyektlarning tasvirini qabul qilib ola- di. Ular yordamida insonda tashqi muhit va undagi obyektlar haqida tasawur paydo bo‘ladi.
Obyektlarning tasvirini yaratish, ularni saqlash, qayta ishlash va tasvir¬lash qurilmalarida tasvirlab berish kompyuterning eng qiyin va asosiy masa- lalaridan biridir. Kompyuterga hech qanday topshiriq berilmaganda, ya’ni bekor turganida ham ekranida ko‘rinishi kerak bo‘lgan tasvimi sekundiga o‘nlab marta qayta ishlab ko‘rsatadi.
Kompyuterning ekranida paydo bo‘ladigan tasvirlar uning videokarta deb ataluvchi qurilmasi yordamida yaratiladi va ekranga chiqariladi. Video- kartalar uchun maxsus videoprotsessorlar ishlab chiqariladi. Videoprotses- sorlar kompyuterning asosiy protsessorini murakkabligi va hisoblash ishlarini bajarish tezligi bo‘yicha ortda qoldirib ketgan.
Kompyuter ekranida tasvir qanday yaratilishi bilan tanishib chiqamiz. Kompyuterning ma’lumotlarni elektron ko‘rinishda tasvirlash qurilmasi monitor (monitor - kuzatish, nazorat) deb ataladi. Kompyuterda bo‘layotgan jarayonlarni monitor orqali kuzatish mumkin. Monitorning tasvirlar ko‘rsatiladigan qismi, ya’ni ekrani displey (display - tasvirlamoq) deb ataladi. Hozirgi paytda alohida korpusda yig‘ilgan tasvir¬lash qurilmalari kompyuter monitori, kompyuter bilan birga joylangan tas¬virlash qurilmalari (masalan, noutbuk, planshet hamda telefonlarda) displey deb atalmoqda.
Кompyuter grafikasi o’zoq yillar davomida vujudga kelib, 1960 yillarda ham to’laqonli grafik tizimlar mavjud bo’lgan. Hozirgi kunda kompyuter grafikasi (КG) va kompyuter animasiyasi (КA) atamalaridan foydalaniladi. Кopyuter grafikasi tushunchasi statik tasvirlar bilan ishlashning barcha ko’rinishlari o’z ichiga olsa kompyuter animasiyasi dinamik o’zgaruvchi tasvirlar bilan ishlaydi.
Кompyuter grafikasi – EHM boshqaruvida grafik ob’ektlarni kiritish, chiqarish, tasvirlash, o’zgartirish va tahrirlashdir.
Кompyuter animasiyasi – ekranda tasvirlarni “jonlantirish”, kompyuterda dinamik tasvirlar sintezidir.
Кompyuter grafikasi – informatikaning mahsus qismi bo’lib, dasturiy-apparat hisoblash komplekslari yordamida tasvirlarni yaratish va qayta ishlash usullari va vositalarini o’rganadi.
Virtual fazoda xajmli ob’ektlarni yaratish usullarini o’rganuvchi soha uch o’lchovli (3D) grafika deb nomlanadi. Odatda unda tasvir yaratishning vektorli va rastrli usullaridan foydalaniladi.
Кompyuter grafikasi turlari. To’zilishiga ko’ra tasvirlar rastrli yoki vektorli bo’lishi mumkin. Masalan tasvir xosil qilishda skaner uni ko’pgina mayda elementlar (piksellar)ga bo’lib chiqadi va ulardan rastrli surat xosil qiladi.
Piksel – bu rastrli tasvirning eng kichik elementi bo’lib, uning rangi kompyuter xotirasiga bitlarning ma’lum bir miqdori vositasida kiritiladi. Masalan 800x600 suratda bu sonlar gorizontal bo’yicha (800) va vertikal bo’yicha (600) piksellar sonini belgilaydi. Piksellar soni qanchalik ko’p bo’lsa tasvirning ekrandagi va qoq’ozda chop etilgandagi sifati (razreshenie) yuqori bo’ladi.
|
Windows server operatsion tizimi va uning imkoniyatlari?

|
Windows server operatsion tizimi va uning imkoniyatlari?
|
bet | 9/19 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 460,66 Kb. | | #260149 |
Bog'liq Spes gos11. Windows server operatsion tizimi va uning imkoniyatlari?
Windows Server -bu 2003 yildan beri Microsoft tomonidan chiqarilgan server operatsion tizimlari guruhining brend nomi. Windows markasi ostida chiqarilgan birinchi Windows Server 2003 hisoblanadi. Ammo Windowsning birinchi server versiyasi Windows NT 3.1 Advanced Server bo’lgan.
Windows Server - Microsoft kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va asosan serverlar uchun mo'ljallangan operatsion tizimlar oilasi. Windows Server operatsion tizimi server muhitida ishlash uchun keng imkoniyatlarga ega va turli xil xizmatlar va ilovalar uchun asosiy platforma hisoblanadi. Quyida Windows Serverning asosiy imkoniyatlari va xususiyatlari keltirilgan:
Asosiy Imkoniyatlar
Active Directory (AD):
Active Directory Windows Serverning asosiy komponenti bo'lib, tarmoq resurslarini boshqarish va foydalanuvchi autentifikatsiyasini ta'minlaydi. Bu tizim foydalanuvchilar, kompyuterlar, printerlar va boshqa tarmoq resurslarini markazlashtirilgan holda boshqarish imkonini beradi.
Fayllar va Papkalar Boshqaruvi:
Windows Server NTFS fayl tizimi va DFS (Distributed File System) orqali fayllarni xavfsiz saqlash va boshqarish imkonini beradi. U shuningdek, File Server Resource Manager (FSRM) orqali fayl kvotalarini, ekranlash siyosatlarini va hisobotlarni boshqaradi.
Tarmoq Xizmatlari:
DHCP (Dynamic Host Configuration Protocol) va DNS (Domain Name System) xizmatlari tarmoq qurilmalariga avtomatik IP manzillarni taqdim etish va domen nomlarini IP manzillarga aylantirish uchun ishlatiladi.
Virtualizatsiya:
Hyper-V virtualizatsiya platformasi yordamida bir nechta virtual mashinalarni (VM) bir serverda ishlatish mumkin. Bu resurslarni samarali taqsimlash va boshqarish imkonini beradi.
Veb-server (IIS):
Internet Information Services (IIS) Windows Serverga kiritilgan va veb-saytlar va veb-ilovalarni joylashtirish uchun ishlatiladi. IIS veb-saytlar, FTP xizmatlari va boshqa vebga asoslangan xizmatlarni taqdim etadi.
|
| |
Аxborot texnologiyalarining asosiy tushunchalari

|
Аxborot texnologiyalarining asosiy tushunchalari
|
bet | 1/5 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #155057 |
Bog'liq Axborot Texnologiyasi haqida tushuncha АXBOROT TUSUNCHАSI VА UNING TURLАRI
Аxoborot - butun borliq, undagi roʼy beradigan hodisalar va jarayonlar xaqidagi xabar va maʼlumotlardir. Аxborot lotincha informatio soʼzidan olingan boʼlib, tushuntirish, biror narsani bayon qilish yoki biror narsa yoki hodisa haqidagi maʼlumot maʼnosini anglatadi.
Аxborot deganda atrof muhitdan, (tabiatdan yoki jamiyatdan) sezgi aʼzolarimiz (koʼz, quloq, burun, ogʼiz, teri) orqali qabul qilib, anglab oladigan har qanday maʼlumotni tushunamiz.
Аxborot asosan quyidagi turlarga boʼlinadi:
- Matnli axborot;
- Grafikli axborot;
- Tovushli axborot;
- Videolavhali axborot;
- Belgili axborot;
- Raqamli axborot.
АXBOROTNING OʼLChOV BIRLIKLАRI
Hammamizga maʼlumki hozirgi kunga kelib barcha axborot tizimlari (kompьyuterlar, planshetlar, mobil qurimalar va boshqalar) ikkilik sanoq sistemasida, yaʼni 0 va 1 raqamlar orqali axborotni qabul qiladi va uzatadi.
Аxborotni oʼlchashda signalning mavjudligi “1” bilan yoki yoʼqligi “0” bilan ifodalanadi. Bitlarning butun deb qaraladigan tutash ketma- ketligi bayt deb ataladi. Bayt 8 bitga teng deb qabul qilingan.
Shuningdek katta hajmdagi maʼlumotlar sigʼimini oʼlchash uchun kilobayt (kb), megabayt (mb), gigabayt (gb), terrabayt (tb) va x.k.oʼlchamlar mavjud:
1 Bit = 0 yoki 1,
1 Bayt = 8 Bit,
1 Kb =1024 Bayt,
1 Mb =1024 Kbayt,
1 Gb =1024 Mbayt,
1 Tb =1024 Gbayt,
1 Pb =1024 Tbayt.
АХБОРОТНИ ТАШУВЧИ ВА САҚЛОВЧИ ҚУРИЛМАЛАР
Ichki xotira
Tashqi xotira
Tezkor xotira
Kesh xotira
Kompyuter ishga tushgandan soʼng barcha dasturiy vositalarni ishlashini taʼminlab beruvchi xotira
Foydalanuvchi tomonidan eng koʼp foydalanilgan axborot yoki dasturiy vositani oʼzida saqlab boruvchi xotira
INFORMАTIKА
“Informatika” atamasi 1960-yillarda Frantsiyada yuzaga kelgan boʼlib, information va automatique soʼzlarining birlashmasidan kelib chiqqan. Bu atama maʼlumotni avtomatik ravishda qayta ishlashni oʼrganuvchi sohani nomlash uchun oʼylab topilgan.
Informatika (nem. informatik, fransuzcha: informatique, inglizcha: computer science - komputer fani), axborotshunoslik — ilmiy informatsiya (axborot, xabar, maʼlumot)ning mohiyati, umumiy hossalari va koʼrinishlarini, shuningdek, ilmiy kommunikatsiya tizimi (oʼsha ilmiy informatsiyani tarqatish usullari va vositalari majmui)ni oʼrganish bilan shugʼullanadigan ilmiy fandir. Inson faoliyatining EHM, kompyuterlar bilan bogʼliq boʼlgan sohasi. Ijtimoiy fanlar jumlasiga kiradi.
|
| |
Banklar turlari

|
Banklar turlari
|
bet | 1/5 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 19,33 Kb. | | #229891 |
Bog'liq Banklar turlari
Banklar turlari
Aksariyat banklarni chakana, tijorat yoki korporativ yoki investitsiya banklari deb tasniflash mumkin. Yirik global banklar ko'pincha ushbu toifalarning har biri uchun alohida qurollarni ishlatadilar.
Chakana savdo banklari
Chakana banklar o'z xizmatlarini keng jamoatchilikka taklif qiladi va odatda o'z mijozlariga qulaylik yaratish uchun filiallar va asosiy ofislarga ega.
Ular chek va omonat hisobvaraqlari, kredit va ipoteka xizmatlari, avtomobillarni moliyalashtirish va overdraft himoyasi kabi qisqa muddatli kreditlar kabi qator xizmatlarni taqdim etadi. Ko'pchilik kredit kartalarini ham taklif qiladi.
Shuningdek, ular kompakt-disklarga, investitsiya fondlariga va shaxsiy pensiya hisoblariga (IRA) investitsiyalardan foydalanish imkoniyatini taklif qilishadi. Yirik chakana banklar, shuningdek, xususiy bank va boyliklarni boshqarish xizmatlari kabi maxsus xizmatlarga ega yuqori daromadli shaxslarga xizmat ko'rsatadi .
Chakana banklarga misol sifatida TD Bank va Citibank kiradi.
Tijorat yoki korporativ banklar
Tijorat yoki korporativ banklar o'z xizmatlarini kichik biznes egalaridan tortib yirik korporativ shaxslargacha bo'lgan biznes mijozlariga moslashtiradi. Kundalik biznes banki bilan bir qatorda, ushbu banklar kredit xizmatlari, naqd pul boshqaruvi , tijorat ko'chmas mulk xizmatlari, ish beruvchilar xizmatlari va savdoni moliyalashtirish,
JPMorgan Chase va Bank of America tijorat banklariga misol bo'la oladi, ammo ikkalasida ham yirik chakana bank bo'linmalari mavjud.
Investitsiya banklari
Investitsiya banklari asosiy e'tiborni korporativ mijozlarga murakkab xizmatlar va moliyaviy operatsiyalarni taqdim etishga qaratadi, masalan, anderrayting va qo'shilish va qo'shib olish (M&A) faoliyatiga yordam beradi. Ular, birinchi navbatda, ushbu operatsiyalarda moliyaviy vositachilardir.
Ularning mijozlari orasida yirik korporatsiyalar, boshqa moliya institutlari, pensiya jamg'armalari, hukumatlar va to'siq fondlari mavjud.
Morgan Stanley va Goldman Sachs AQShning eng yirik investitsiya banklaridan biridir.
Markaziy banklar
Yuqoridagi banklardan farqli o'laroq, markaziy banklar bevosita aholi bilan ishlamaydi. Markaziy bank - bu davlat tomonidan mamlakatdagi pul massasi va uning pul-kredit siyosatini nazorat qilish uchun vakolat berilgan mustaqil muassasa.
Shunday qilib, markaziy banklar valyuta barqarorligi va umuman iqtisodiy tizim uchun javobgardir. Ular, shuningdek , milliy banklarning kapitalini va majburiy zaxiralarini tartibga solishda ham rol o'ynaydi.
AQSH Federal zaxira banki AQShning markaziy bankidir Yevropa Markaziy banki, Angliya banki, Yaponiya banki, Shveytsariya Milliy banki va Xitoy Xalq banki uning boshqa davlatlardagi hamkasblari qatoriga kiradi.
Quyida 7 turdagi banklar va ularning xususiyatlari keltirilgan:
|
| |