nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
TERMINATION FOR TRANSFER OF THE LICENCE

|
TERMINATION FOR TRANSFER OF THE LICENCE
|
bet | 25/33 | Sana | 23.03.2021 | Hajmi | 152,5 Kb. | | #13402 |
10.4 TERMINATION FOR TRANSFER OF THE LICENCE:
The LICENSEE shall not, in any manner whatsoever, transfer the licensing rights granted to it, to any other party without written consent of Licensor. Any violation shall be construed as a breach of licence and the licence shall be terminated in accordance with the provisions as contained in condition 10.1 hereinabove.
10.5 ACTIONS PURSURANT TO TERMINATION OF LICENCE AS PER CLAUSES 10.1, 10.2, 10.3 AND 10.4 ABOVE.
10.5.1 In the event of termination of the licence, the LICENSOR may procure upon such terms and conditions and in such manner as deemed appropriate/fit, the required resources will make up for those not installed, not delivered or not brought into commission so as to enable provision of SERVICE and the LICENSEE shall be liable to the LICENSOR for any excess/extra costs for such corrective efforts. The criteria for determining the terms and conditions for such procurement will depend upon the market prices, prevailing at the time of procurement. The decision of the LICENSOR in this matter shall be final in all respects.
10.5.2 Whenever the licence is terminated or not extended, the LICENSOR may, in order to ensure the continuity of the SERVICE, take such steps, as are necessary, including the following:-
(i) permit the Department of Telecommunications/MTNL or its successor to take over; or
(ii) issue licence to another Indian Company for running the SERVICE. The LICENSEE shall facilitate taking over by DOT/MTNL or the new LICENSEE all those assets as are essential for the continuity of the SERVICE.
10.5.3 During the period when a notice for termination of licence is pending, the Quality of Service to the Subscribers shall be maintained. If the SERVICE quality is not maintained, (during the notice period), it will be treated as breach of licence conditions and will be dealt with as such including recovery of damages.
10.5.4 The Performance Bank Guarantee, if due, shall be returned to the licensee company 6 months after the termination of the licence and after ensuring clearance of any dues which the licensee company is liable to pay.
|
| |
CONDITION 12: ARBITRATION OF DISPUTES

|
CONDITION 12: ARBITRATION OF DISPUTES
|
bet | 27/33 | Sana | 23.03.2021 | Hajmi | 152,5 Kb. | | #13402 |
CONDITION 12: ARBITRATION OF DISPUTES:
12.1 In the event of any question, dispute or difference between parties arising under the licence, or in connection therewith, except as to the matter, the decision of which is specifically provided under the licence, the same shall be referred to the sole arbitration of the TELECOM AUTHORITY or in case its designation has changed or its office is abolished, then, in such case, to the sole arbitration of the officer for the time being entrusted, whether in addition to his duties the functions of the TELECOM AUTHORITY or by whatever designation such officer may be called (hereinafter referred to as the said officer), and if the TELECOM AUTHORITY or the said officer is unable or unwilling to act as such, to the sole arbitration, of some other person appointed by the TELECOM AUTHORITY or the said officer. The arbitration proceedings shall be in accordance with the Indian Arbitration and Conciliation Act, 1996 and rules framed thereunder or any modifications or re-enactment thereof made from time to time.
12.2 There will be no objection to any such appointment that the Arbitrator is a Government Servant, or he has to deal with the matter to which the licence relates. The award of the arbitrator shall be final and binding on the parties. In the event of such Arbitrator, to whom the matter is originally referred, being transferred or vacating his office, or being unable to act for any reason whatsoever, in case the Telecom Authority or the said officer was himself acting as an officer, his successor in office shall act as an Arbitrator or may appoint some other person to act as an Arbitrator. In case the retiring Arbitrator was a person appointed by the Telecom Authority or the said officer, a new Arbitrator shall be appointed in his place by the Telecom Authority or the said officer and the new Arbitrator shall be entitled to proceed from the stage at which it was left out by his predecessor.
12.3 The venue of arbitration proceeding shall be the office of TELECOM AUTHORITY at New Delhi or such other place as the arbitrator may decide.
|
| |
O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar

|
O'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar
|
bet | 3/3 | Sana | 24.07.2024 | Hajmi | 176,92 Kb. | | #268397 |
Bog'liq Agile tarixi va yaratilishi Tezkor usullar Agilening afzalliklarO'z-o'zini nazorat qilish uchun savollar.
Manifest asosiga qanday tamoyillar kiritilgan?
Agile usulining asosiy nuqtalari nima ?
Agile metodologiyasidan qachon foydalanish kerak ?
Agile rivojlanish metodologiyasiga qanday yondashuvlar turkumi kiritilgan Agile ?
Ko'pgina tezkor metodologiyalar nimaga qaratilgan?
Agile rivojlanish metodologiyasiga qanday usullar kiradi Agile ?
Agile usullarining asosiy ko'rsatkichi nima ?
Agilening afzalliklari nimada?
Agile ning kamchiliklari qanday ?
Agilening sharshara yondashuviga nisbatan qanday ijobiy va salbiy tomonlari bor?
|
| |
S:Jonli organizmning yorug’lik ta’siri ostida xarakatlanish tendentsiyasi tropizmning qaysi turiga kiradi?

|
S:Jonli organizmning yorug’lik ta’siri ostida xarakatlanish tendentsiyasi tropizmning qaysi turiga kiradi?
|
bet | 5/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Jonli organizmning yorug’lik ta’siri ostida xarakatlanish tendentsiyasi tropizmning qaysi turiga kiradi?
+: Fototropizm
-: Termotropizm
-: Xemotropizm
-: Topotropizm
I:
S:Mexanik usul bilan qo’zg’otuvchining ta’siri ostida xarakatlanish tendentsiyasi tropizmning qaysi turiga kiradi?
+: Topotropizm
-: Termotropizm
-: Xemotropizm
-:Fototropizm
I:
S:Muayyan fizikaviy kimyoviy muhitni tanlash va ta’sirlanish tendentsiyasi tropizmlarning qaysi turiga kiradi?
+: Xemotropizm
-: Termotropizm
-:Fototropizm
-: Topotropizm
I:
S:Hayvonlarning o’z ehtiyojlarini qondirish asosida amalga oshiriladigan tug’ma xarakatlari qanday nomlanadi?
+: Instinktlar
-:Ongli xatti-harakatlar
-: SHartli refleks
-: Ko’nikmalar
I:
S: Hayvonlarning shartli reflekslar asosida yuzaga kelgan xatti-harakatlari qanday nomlanadi?
+: Hayotda orttirilgan xatti-harakatlar
-: Instinktlar
-:Ongli xatti-harakatlar
-: Tug’ma xatti-harakatlar
I:
S:Hayvon ham odam ham qo’zg’atuvchining muayyan turiga, ajdodlarning instinktiv xatti-harakatlari tarzidagi ma’lum bir tajribaga egadir. Unisi ham bunisi ham hayotdagi turli vaziyatlarda shaxsiy tajriba orttiradi, insongina ijtimoiy tajribani o’zlashtiradi. Bu hayvonlar va odam psixikasi o’rtasidagi qanday farqni ifodalaydi?
+: Ijtimoiy tajribani biridan ikkinchisiga o’tkazilib turishidagi farqni
-: Qurollarni yaratishga va saqlashga layoqatidagi farqni
-:Tafakkuri o’rtasidagi farqni
-: His-tuyg’ulardagi taffovutni
I:
S:Hayvonot dunyosini rivojlanishi davomida psixikaning taraqqiyoti biologik evolyutsiya qonunlariga binoan ro’y bergan bo’lsa, inson psixikasining kishi ongining rivojlanishi, ijtimoiy tarixiy taraqqiyot qonunlariga bo’ysunadi. Yuqoridagi fikrlar hayvonlar va odam psixikasi o’rtasidagi qanday farqni izohlaydi?
+: Rivojlanish shart-sharoitlarida ko’rinadigan farqni
-: Qurollarni yaratishga va saqlashga layoqatidagi farqni
-: Ijtimoiy tajribani biridan ikkinchisiga o’tkazilib turishidagi farqni
-:Tafakkuri o’rtasidagi farqni
I:
|
| |
S:«Mashq egri chiziqlari» yoki «o’rgatish egri chiziqlari» qaysi jarayonga taallukli?

|
S:«Mashq egri chiziqlari» yoki «o’rgatish egri chiziqlari» qaysi jarayonga taallukli?
|
bet | 8/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:«Mashq egri chiziqlari» yoki «o’rgatish egri chiziqlari» qaysi jarayonga taallukli?
+:Faoliyatning o’zlashtirilishiga
-:Ehtiyojlarning qondirilish jarayoniga
-: Shaxsning shakllanishiga
-: Adaptatsiya jarayoniga
I:
S:Sub’etning o’rganishni maqsad qilib olgan, axborotni, harakatlarni, xulq-atvor shakllarini o’zlashtirishga qaratilgan faoliyat turini ko’rsating?
+: Ta’lim
-: O’yin
-: Mehnat
-: Amaliy faoliyat
I:
S:Ma’lum bir ijtimoiy foydali, moddiy yoki ma’naviy mahsulotni ishlab chiqarishga yo’naltirilgan faoliyat turini ko’rsating?
+: Mehnat
-: Ta’lim
-:O’yin
-: Amaliy faoliyat
I:
S:Inson xulq-atvori, uning bog’lanishi, yo’nalishi va faolligini tushuntirib beruvchi psixologik sabablar majmui nima deyiladi?
+: Motivatsiya
-: Ehtiyoj
-: Malaka
-:Faoliyat
I:
S:Ma’lum ehtiyojlarni qondirish bilan bog’liq bo’lgan faoliyatga moyillik, ya’ni harakatga undovchi kuch bu-
+: Motiv
-: Ish-harakat
-: Malaka
-:Faoliyat
I:
S:CHaqaloqning inson zotiga mansubligini tasdiqlaydigan faqat qanday tushuncha bilan nomlanadi?
+: Individ
-:SHaxs
-: Individuallik
-: Yo’nalganlik
I:
S:Kishining o’ziga xosligini, uning boshqa odamlardan farqini aks ettiruvchi psixologik fazilatlar birkmasi. . . deyiladi
+: Individuallik
-: Individ
-:SHaxs
-: Yo’nalganlik
I:
S:Ijtimoiy va shaxslararo munosabatlarning mahsuli, ongli faoliyatning sub’ekti bo’lish individ bu. . .
+: Shaxs
-: Individ
-: Individuallik
-: Yo’nalganlik
I:
S:Kishining tevarak-atrofda munosabat birgalikdagi faoliyat va ijodiy ish jarayonida namoyon bo’ladigan ijtimoiy ahamiyatga molik o’zgarishlar qilish layoqati shaxsning. . . sifatida tushuniladi
+: Faolligi
-:Yo’naltirilganligi
-: Hayotiy pozitsiyasi
-: Ximoya mexanizmi
I:
|
| |
S:Inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot faoliyat jarayonida uni faol tarzda o’zlashtirish jarayoniga nima deyiladi?

|
S:Inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot faoliyat jarayonida uni faol tarzda o’zlashtirish jarayoniga nima deyiladi?
|
bet | 9/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot faoliyat jarayonida uni faol tarzda o’zlashtirish jarayoniga nima deyiladi?
+: Ijtimoiylashuv
-: Kauzal atrebutsiya
-: Steroitiplar
-:Refleksiya
I:
S:Shaxsni shakllanishida biogenetik qonunni kashf etgan namoyondalarni ko’rsating
+: F.Myuller va E.Gekkel
-: K.Levin
-: E.Titchener
-: E.Torndayk va D.Uyut son
I:
S:Biogenetik kontseptsiyaning turi bo’lgan «konstituttsion psixologiyasi» nazariyasini namoyondasini ko’rsating
+: S.Xoll
-: E.Krechmer
-: V.SHtern
-: F.Myuller
I:
S:Ong bu...
+: psixikaning oliy, uni yaxlit bir holatga keltirib turuvchi shakli bo’lib, odamlarning mehnat faoliyati va o’zaro munosabatlari jarayonida shakllagan
-: Odamning borliqni bilishga yo’naltirgan faolligidir
-: Bizning bilimlarimiz, fikr-muloxazalarimiz, tushunchalarimiz, o’z-o’zimizga baho berishimizdir
-: Tevarak atrofimizdagi olam haqidagi bilimlarimiz mahsulidir
I:
S:Psixikaning asosiy formalari qaysilar?
+: Psixik jarayonlar, psixik holatlar, psixologik xususiyatlar
-: Qobiliyatlar, malaka, odat, ko’nikma
-: Sezgilar, fikrlar va ruhiy holatlar
-: Odam psixikasini tashkil etuvchi sifatlar
I:
S:Hozirgi zamon psixologiyasini asosiy printsiplari qaysilar?
+: Determnizm, ong va faoliyatning borligi, faoliyatda ongning rivojlanishi
-: Tarixiylik, sub’ekt va ob’ekt birligi
-: Ongning rivojlanishi, odamning borliqni bilishga yo’nalganligi
-: Bixeviorizm, freydizm printsiplari
I:
S:Shaxs o’zi birikib ketgan jamiyat bilan, guruxlar bilan xaqiqiy munosabatlar sistemasida sub’ekt bilan u o’zini shaxslararo munosabatlar tizimida namoyon qiladi. Bu shaxs tuzilishining qaysi kichik sistemasini ifodalaydi?
+: Intraindivid
-: Interindivid
-: Metaindivid
-: Endopsixika
I:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
S:Inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot faoliyat jarayonida uni faol tarzda o’zlashtirish jarayoniga nima deyiladi?
|
S:Frantsiya ta’lim vazirligi birinchi marоtaba maktab psixoioglari funktsiyasini qachon taqdim etdi

|
S:Frantsiya ta’lim vazirligi birinchi marоtaba maktab psixoioglari funktsiyasini qachon taqdim etdi
|
bet | 14/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Frantsiya ta’lim vazirligi birinchi marоtaba maktab psixoioglari funktsiyasini qachon taqdim etdi.
+:1951 yilda
-:1945 yilda
-:1990yilda
-:1989yilda
I:
S:Foma Akvinskiy va Dekartlar hayvon harakatlarini qanday harakatlar deb atagan ?
+:Avtomatlashgan ognsiz harakat
-:Kuchli harakat
-:Ongli harakat
-:Bemani harakat
I:
S:Qaysi zoopsixolog hayvon xatti – harakatlari turga bog’liq belgi deb hisoblangan ?
+:Kyuve
-:Dekart
-:Remort
-:Role
I:
S:A.D Slonim shartsiz reflekslarni qanday 3 gruhga bo’lgan?
+:Ichki muhit doimiligini saqlash, tashqi muhit o’zgarishiga mos keladigan reflekslar, turni dunyoda saqlashga qaratilgan reflekslar
-:Ovqatlanish, erkinlik,o’z-o’zini himoya qilish, qorovullik
-:Elementar, agressiya, mo’ljallash
-:Jinsiy, mo’ljallash, o’yin
I:
S:Hayvonlarni tug’ma hatti – harakatlari qanday nomlanadi ?
+:instink
-:Faoliyat
-:Kompleks
-:Harakat
I:
S:Pavlov hayvonlar fe’l- atvorini nechchi guruhga bo’lib o’rgangan ?
+:2
-:3
-:6
-:9
I:
S:Hayvon organizmining o’sishi rivojlanishi fanda qanday nomlanadi ?
+:Genotik
-:Fenotiк
-:Refleks
-:Kompleks
I:
S:Hayvonga ichki va tashqi ta’sir ko’rsatish qandy nomlanadi?
+:Fenotik
-:Genotik
-:Refleks
-:Kompleks
I:
S:Hayvonlarni tug’ilmasdan oldin qilgan hatti harakatlari qanday nomlanadi ?
+:Perinatal
-:Postnatal
-:Reflektor
-:Asinxron
I:
S:Hayvonlarning tugilgandan keying hatti harakatlari nima deb ataladi ?
+:Postnatal
-:Reflektor
-:Asinxron
-:Instiktiv
I:
S:Hayvonlarda reflektor aktlarni mavjud ekanligini kim aniqlagan ?
+:A.Orbeli
-:K.Anoxin
-:Ch. Darvin
-:A. Maslou
I:
|
| |
S:Eksperiment metodining turlari qaysi bandda to’g’ri berilgan?

|
S:Eksperiment metodining turlari qaysi bandda to’g’ri berilgan?
|
bet | 6/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Eksperiment metodining turlari qaysi bandda to’g’ri berilgan?
+:Tabiiy va laboratoriya eksperiment
-: Laboratoriya eksperimenti
-: Individual va guruhiy eksperiment
-: Tabiiy eksperiment
I:
S:Kuzatish metodining turlari qaysi bandda to’g’ri sanab o’tilgan?
+: Ob’ektiv kuzatish va sub’ektiv kuzatish
-: Oddiy kuzatish, murakkab kuzatish
-: Ilmiy kuzatish, oddiy kuzatish
-: Og’zaki kuzatish, yozma kuzatish
I:
S:Testning ko’rinishlari qaysi bandda to’g’ri ko’rsatilgan?
+: Test-so’rov, test-topshiriq, proektiv test
-:Og’zaki test, yozma test, erkin test
-: Standartlashgan test, tashqi test, ichki test
-: Tabiiy test, maxsus test, so’rov testi
I:
S:Testning asl maqsadi tekshiriluvchiga sir bo‘ladi,ya’ni tekshiriluvchiga shunday topshiriq beriladiki, u topshiriqni bajarayotib, nimani aniqlanayotganligini, natijasi qanday bo‘lishini oldindan bilmaydi bu test metodining qaysi turiga xos?
+:Proektiv testlarga
-:Tesg-so‘rovga
-:Tesg-toshiriqqa
-:Sotsiometrik testga
I:
S:G‘oyalar psixologiyasini EHM dagi matematik programmalashtirish tamoyillariga moslashtirish nazarda tutilishi modellashtirish metodining qaysi turiga xos
+:Kibernetik modellashtirishga
-:Texnik modellashtirishga
-:Mantiqiy modellashtirishga
-:Matematik modellashtirishga
I:
S:Jonli mavjudotning hayot kechirishining konkret shart-sharoitlariga uning qaramligini ifoda etuvchi va bu shart-sharoitlarga nisbatan uning faolligini vujudga keltiruvchi holat bu. . .
+: Ehtiyoj
-: Faoliyat
-: Motiv
-: Qiziqish
I:
S:SHaxsning tuzilishiga birinchi navbatda uning individualligining, ichki qiyofasining, qobiliyatlarining tuzilishida mujassamlashgan, shaxs psixologiyasining anglab yetish uchun zarur, lekin yetarli bo’lmagan sistemali tarzdagi tuzilishi shaxs tuzilishining qaysi kichik sistemasini ifodalaydi?
+: Interindivid
-: Intraindivid
-: Metaindivid
-: Ekzopsixika
I:
S:Kishining faollik kasb etayotgan faoliyati, uning hayoti va uning avlodi hayotini saqlash hamda qo’llab-quvvatlash uchun zarur bo’lgan shart-sharoitlarga bo’ysunganlikda ifodalangan ehtiyoj turi qaysi?
+: Tabiiy ehtiyoj
-: Madaniy ehtiyoj
-: Moddiy ehtiyoj
-: Ma’naviy ehtiyoj
I:
|
| |
S:Ijtimoiy xulqni sabablari aniq, egasi uchun ravshan bo‘lsa bu qanday motiv turiga kiradi?

|
S:Ijtimoiy xulqni sabablari aniq, egasi uchun ravshan bo‘lsa bu qanday motiv turiga kiradi?
|
bet | 25/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Ijtimoiy xulqni sabablari aniq, egasi uchun ravshan bo‘lsa bu qanday motiv turiga kiradi?
+:Anglangan motivlar
-:Anglanmagan motivlar
-:Qisman anglangan motivlar
-:Muvaffaqiyatga erishtiruvchi motivlar
I:
S:Amalga oshiriladigan xulqning ichki psixoiogik sababi, ya’ni uning ortida turgan ehtiyojlar faollik mexanizmlari jarayonini o‘zida anglamaydi. bu qanday motiv turiga kiradi?
+:Anglanmagan motivlar
-:Anglangan motivlar
-:Qisman anglangan motivlar
-:Muvaffaqiyatga erishtiruvch motivlar
I:
S:Psixikaning irratsiоnal(aqliy bilish jarayonlaridan bоshqa) tarkibiy qismlari: emоtsiya, mayl yordamida shaxsning xulqini tahlil qiluvchi nazariya qanday nomlanadi
+:Psixоdinamika
-:Biogenetik
-:Psixogenetik
-:Freydizm
I:
S:Amerikalik psixoiog E.Eriksоn qaysi nazariyaning namoyondalaridan biri?
+:Psixоdinamika
-:Biogenetik
-:Psixogenetik
-:Freydizm
I:
S:Psixologiyaning qaysi sohasi vrach faоliyatining va bemоr xulq-atvоrining psixоlоgik jihatlarini o’rganadi?
+:Tibbiyot psixоlоgiyasi
-:Sport psixоlоgiyasi
-:Yuridik psixоlоgiyasi
-: Tibbiyot psixоlоgiyasi
I:
S:O’zlashtirmоvchi o’quvchilar ruxiy dunyosidagi nuqsоnlarni aniqlash va ularga yordam berish yo’l-yuriklarni ishlab chiqish ga qaratilgan faoliyati maktab psixologining qaysi ish mazuniga kiradi?
+:Psixodiagnostika
-:Psixologik maosif
-:Psixoprofilaktika
-:Psixologik maslahat
|
| |
S:Tashki muxitning ta’sirini kabul kiluvchi apparatni tashkil etuvchi xujayralar guruxi qanday nomlanadi?

|
S:Tashki muxitning ta’sirini kabul kiluvchi apparatni tashkil etuvchi xujayralar guruxi qanday nomlanadi?
|
bet | 4/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Tashki muxitning ta’sirini kabul kiluvchi apparatni tashkil etuvchi xujayralar guruxi qanday nomlanadi?
+: Retseptorlar
-: Effektorlar
-: Boshqaruv pulьti
-: Neyronlar
I:
S:Qo’zg’atish boshqa nervlarga o’tkazadigan neyron tolasi qanday ataladi?
+: Akson
-: Sinaps
-:Dendritrlar
-: Nerv xujayrasi
I:
S:Qo’l barmog’i, ayniksa, bosh barmoq faoliyati bilan bog’liq xujayralar, shuningdek nutq organlari lab va til mushaklari funktsiyasi bilan bog’liq xujayralar bosh miyaning qaysi qismini egallaydi?.
+: Katta yarim sharlar qobig’ining anchagina qismini
-: O’ng yarim sharlar
-: Orqa miya va miya naychasi
-:Chap yarim sharlar
I:
S:Kishining ongiga mukarrar ravishda his tuyg’ular okimi kirib keladi.Unda murakkab ob’ektiv va eng avvalo odamning o’zi ham jalb etilgan ijtimoiy munosabatlar o’z aksini topadi. Yuqorida keltirilgan tushunchalar ongining qaysi ta’rifida o’z ifodasini topadi?
+: To’rtinchi ta’rifi-ongning tarkibiga muayyan munosabatning kirganligi
-: Ikkinchi ta’rifi- unda sub’ekti bilan ob’ekt o’rtasida aniq farqlashda ifodasini topishda
-: Uchinsi ta’rifi-odamning maqsad qo’zg’oluvchi faoliyatini ta’minlashda
-:Birinchi ta’rifi-ongli anglash demakdir
I:
S:Jonli mavjudotlar ichida inson o’zini bilishga, ya’ni psixik faoliyatlarini o’zini tadqiq etishga yo’naltirishga qodirdir. Odam o’z xatti-harakatlarini va umuman o’zini o’zi ongli ravishda baxolaydi. «Men» ning «Men emas» dan ajratilishi bolaligida boshdan kechiriladigan yo’l bo’lib, uning o’zini-o’zi anglashi jarayonida yuz beradi. Yukorida keltirilgan tushunchalar ongning qaysi ta’rafida o’z ifodasini topadi?
+: Ikkinchi ta’rifi – unda sub’ekti bilan ob’ekt o’rtasida anik farklanishining o’z ifodasini topishida
-:Birinchi ta’rifi – ong anglash demakdir
-: Uchinchi ta’rifi – odamning maqsad ko’zlovchi faoliyatini ta’minlashida
-: To’rtinchi ta’rifi – ongning tarkibiga muayyan munosabatning kirganligida
I:
S:Bunda faoliyat motivlari yuzaga keladi va chamalab chiqiladi, irodaviy qabul qilinadi, xarakatlarning bajarishning qanday borishi hisobga olinadi, unga tegishli tuzatishlar kiritiladi. Bu bilan inson o’zini ongli maqsadini amalga oshiradi. Yuqoridagi izohlar onginng qaysi ta’rifini bildiradi?
+: Ong odamning maqsad qo’zg’oluvchi faoliyatini ta’minlaydi
-: Ong orqali sub’ekt bilan ob’ekt o’rtasidagi aniq farqlash yuzaga keladi
-:Ong anglash demakdir
-: Ong orqali ijtimoiy munosabatlar boshqariladi
I:
|
| |
S:Odamning faol faoliyati insoniyat madaniyatining mahsuliga bog’liq ekanligi ifodalanadigan ehtiyoj turi qaysi?

|
S:Odamning faol faoliyati insoniyat madaniyatining mahsuliga bog’liq ekanligi ifodalanadigan ehtiyoj turi qaysi?
|
bet | 7/25 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 266,05 Kb. | | #250984 |
Bog'liq Умумий психология фанидан тест саволлариS:Odamning faol faoliyati insoniyat madaniyatining mahsuliga bog’liq ekanligi ifodalanadigan ehtiyoj turi qaysi?
+: Madaniy ehtiyoj
-: Tabiiy ehtiyoj
-: Moddiy ehtiyoj
-: Ma’naviy ehtiyoj
I:
S:Kishining moddiy madaniyat predmetlariga qaramligi ifodalanadigan ehtiyoj turi qaysi?
+: Moddiy ehtiyoj
-: Madaniy ehtiyoj
-:Tabiiy ehtiyoj
-: Ma’naviy ehtiyoj
I:
S:Kishining ijtimoiy ong mahsuliga, tobeligida ifodalanadigan ehtiyoj turi qaysi?
+: Ma’naviy ehtiyoj
-: Madaniy ehtiyoj
-:Moddiy ehtiyoj
-: Tabiiy ehtiyoj
I:
S:Kishining anglanilgan maqsad bilan boshqarib turiladigan ichki (psixik) va tashqi jismoniy faolligiga nima deyiladi?
+: Faoliyat
-: Ehtiyoj
-: Motiv
-: Qiziqish
I:
S:Faoliyatning yolg’iz bitta oddiy joriy vazfani bajarishga yo’naltirilgan nisbatan tugallangan har bir shunday qismi nima deb ataladi?
+: Harakat
-: Ish
-: Motiv
-: Malaka
I:
S:Tashqi olamdagi narsalarning holatini yoki xususiyatlarini o’zgartirishga qaratilgan harakatlar nima deb ataladi?
+: Ish
-: Harakat
-: Motiv
-: Malaka
I:
S:Faoliyat jarayonida tashqi real harakatdan ichki timsoliy harakatga o’tish jarayoni qanday nomlanadi?
+: Interiorizatsiya
-: Eksteriorizatsiya
-: Teskari afferentatsiya
-: Hissiy orientarlarini o’zlashtirish
I:
S:Faoliyat jarayonida ichki timsoliy harakatdan tashqi real harakatga o’tish jarayoni qanday nomlanadi?
+: Eksteriorizatsiya
-:Interiorizatsiya
-: Teskari afferentatsiya
-: Hissiy orientarlarini o’zlashtirish
I:
S:Kishida maqsadga muvofiq tarzdagi saoi-harakatlarni ijro etish va boshqarishning avtomatlashtiruviga nima deyiladi?
+: Malaka
-:Motiv
-: Ko’nikma
-: Mashq
I:
S:Muayyan harakatlar yoki faoliyat turlarini o’zlashtirish maqsadida ularni anglagan tarzda hamda ongli ravishda nazorat qilishga va tuzatishga asoslangan hamda ko’p martalab takroran bajarish faoliyati nima deb ataladi?
+: Mashq
-: Malaka
-: Ko’nikma
-:Motiv
I:
|
| |
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari

|
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
|
bet | 14/47 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 228,99 Kb. | | #109321 |
Bog'liq Ma\'ruza kirish. Reja-fayllar.orgMaydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ham ataladi. 12.8 a-rasmda USI=const bo‘lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
Stok – zatvor xarakteristikadan ko‘rinib turibdiki, UZI=0 bo‘lganda tranzistor orqali maksimal tok oqib o‘tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi va ma’lum UZI.BERK. qiymatga yetganda nolga teng bo‘lib qoladi va stok toki IS deyarli nolga teng bo‘lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu holat kanal uzunligining uncha katta bo‘lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo‘rinishga ega bo‘ladi:
. (12.12)
12.8 b–rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma’lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‘liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to‘g‘ri chiziqli o‘zgaradi (tekis o‘zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to‘xtaydi.
a) b)
12.8 – rasm.
MT asosiy parametrlari. Maydoniy tranzistorlarning asosiy parametrlaridan biri bo‘lib xarakteristika tikligi hisoblanadi
(mA/V),
va uni quyidagi ifodadan aniqlash mumkin
, (12.13)
bu yerda Smax – UZI=0 bo‘lgandagi maksimal tiklik. (12.12) (12.13) ifodalardan ko‘rinib turibdiki, UZI ortishi bilan stok toki va maydoniy tranzistor xarakteristika tikligi kamayadi.
Statik xarakteristikalardan maydoniy tranzistorning boshqa parametrlarini ham aniqlash mumkin.
Tranzistorning differensial (ichki) qarshiligi istok va stok oralig‘idagi kanal qarshiligini ifodalaydi
UZI =const bo‘lganda (12.14)
To‘yinish rejimida (VAX ning tekis qismida) Ri bir necha MOmni tashkil etadi va USI ga bog‘liq emas.
|
| |
-rasm. Yoyni magnit maydonida aylantirib so’ndirish

|
-rasm. Yoyni magnit maydonida aylantirib so’ndirish
|
bet | 8/47 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 228,99 Kb. | | #109321 |
Bog'liq Ma\'ruza kirish. Reja-fayllar.org4.4-rasm. Yoyni magnit maydonida aylantirib so’ndirish.
1 kV-dan yuqori kuchlanishli apparatlarda yoy so ’ndirish usullari.
1. Yoyni moyda so’ndirish. Agar uzuvchi apparat kontaktlarini moyga joylash- tirilsa hosil bo’lgan yoy moyni bug’lanishi va intensiv gaz hosil bo’lishiga olib keladi. Yoy atrofida asosan vodoroddan tashkil topgan(70-80%) gaz pufak hosil bo’ladi. Moyning tez bug’lanishi pufakdagi bosimni
4.5-rasm. Yoyni moyda so’ndirish.
ortishiga olib keladi. Vodorod yaxshi yoy so’ndirish xususiyatlariga ega bo’lgan holda yoy ustuniga bevosita tegish orqali uni tez sovushiga yordam beradi. Gaz pufak ichida gaz va moy bug’larining tinimsiz harakati sodir bo’lib turadi. Bu usul uzgichlarda keng qo’llaniladi.
2.Gazli havoli puflash. Agar gazlarning yo’naltirilgan harakati puflash hosil qilinsa yoyning sovushi yanada tezlashadi. Gazni bo’ylama yoki ko’ndalang puflashini hosil qilinsa yoy ustuniga gaz zarrachalarini kirishiga, intensiv diffuziyaga va yoyning sovushiga olib keladi.
4.6-rasm. Gaz-havo puflash: a) bo’ylama; b) ko’ndalang.
3.Tok zanj irini ko ’ pgina qismlariga aj ratib yuborish. Yuqori kuchlanishlarda katta toklami uzish bir muncha qiyinchiliklar tug’diradi. Bu holda energiya va tiklanayotgan kuchlanishning qiymati katta bo’lganligi uchun kontaktlar oralig’ining aksionlashuvi murakkablashadi.
4.7-rasm. Kuchlanishni moyli uzgich uzilishlariga taqsimlash.
Shuning uchun yuqori kuchlanishli uzgichlarda yoyni har bir fazada qismlarga ajratish usuli qo’llaniladi.
Bir fazaga to’g’ri keladigan bo’linishlar soni uzgich turi va kuchlanishga bog’liq bajariladi. Misol uchun 500-750 kV kuchlanishli uzgichlarda 12-ta va undan ortiq bo’linishlar bo’lishi mumkin.
4.8--rasm. Kuchlanishni sig’imlar va qarshiliklar yordamida bo’lish.
Yoyni vakkumda so’ndirish. Vakuumdagi gaz atmosfera bosimidagi gazga qaraganda o’nlab marta yuqori elektr mustahkamlikka ega. Agar uzgich kontaktlari vakuumda ajratilsa tok birinchi marta noldan o’tgan paytidayoq oraliqning elektr mustahkamligi tiklanadi va yoy so’nadi.
|
| |
Yoyni yuqori bosimli gazlarda so ’ndirish

Yoyni yuqori bosimli gazlarda so ’ndirish. 2 MPa va undan yuqori bosimda havo ham yuqori elektr mustahkamlikka ega. Bu narsa siqilgan havoli yoy so’ndiruvchi ixcham qurilmalar qurish imkonini beradi. Bu usulda havodan tashqari yana yuqori mustahkamlikka ega bo’lgan gazlar ham ishlatiladi. Misol uchun elegaz (SF6) havo va vodorodga nisbatan yuqoriroq bo’lgan elektr mustahkamlikka ega. Undan uzgichlarda keng foydalaniladi.
Nazorat savollari
Elektr yoyi nima?
Elektr yoyning so’ndirish usullari?
Adabiyotlar
Imomnazarov A.T. elektromexanik tizimlarning elementlari. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik, - Toshkent.:, “Ta’lim”, 2009., -185b.
Imomnazarov A.T. sanoat korxonalri va fuqarolik binolarining elektr jihozlari, - Toshkent.:, “ILM ZIYO”, 2006., -185b.
Бойко В.И. и др., Схемотехника электронных систем. Микропроцессоры и микроконтроллеры. Учебник,-С-Петербург.:, БХВ 2004.
Браславский И.Я. Асинхронный полупроводниковый электропривод с параметрическим управлением. –М.:, Энергоатомиздат, 1998.
MA’RUZA-12
TRANZISTORLI KUCHLI KOMMUTATORLAR
Bipolyar tranzistorlar
Bipolyar tranzistor deb o‘zaro ta’sirlashuvchi ikkita p-n o‘tish va uchta elektrod (tashqi chiqishlar)ga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgich asbobga aytiladi. Tranzistordan tok oqib o‘tishi ikki turdagi zaryad tashuvchilar - elektron va kovaklarning harakatiga asoslangan.
Bipolyar tranzistor p-n-p va n-p-n o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan uchta yarim o‘tkazgichdan tashkil topgan (12.1 a va b-rasm). Endilikda keng tarqalgan n-p-n tuzilmali bipolyar tranzistorni ko‘rib chiqamiz.
Tranzistorning kuchli legirlangan chekka sohasi (n+ - soha) emitter deb ataladi va u zaryad tashuvchilarni baza deb ataluvchi o‘rta sohaga (r - soha) injeksiyalaydi. Keyingi chekka soha (n - soha) kollektor deb ataladi. U emiitterga nisbatan kuchsizroq legirlangan bo‘lib, zaryad tashuvchilarni baza sohasidan ekstraksiyalash uchun xizmat qiladi (12.2- rasm). Emitter va baza oralig‘idagi o‘tish emitter o‘tish, kollektor va baza oralig‘idagi o‘tish esa -kollektor o‘tish deb ataladi.
12.1 – rasm.
Tashqi kuchlanish manbalari (UEB, UKB) yordamida emitter o‘tish to‘g‘ri yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa – teskari yo‘nalishda siljiydi. Bu holda tranzistor aktiv yoki normal rejimda ishlaydi va uning kuchaytirish xossalari namoyon bo‘ladi.
12.2 – rasm.
Agar emitter o‘tish teskari yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan bo‘lsa, u holda bu tranzistor invers yoki teskari ulangan deb ataladi. Tranzistor raqamli sxemalarda qo‘llanilganda u to‘yinish rejimida (ikkala o‘tish ham to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan), yoki berk rejimda (ikkala o‘tish teskari siljigan) ishlashi mumkin.
|
Sotsiologik kuzatish va eksperiment

11
qator xususiyatlarga ega: tadqiqotning birinchi bosqichida muammo
qo‗yiladi, tadqiqot gipotezasi ilgari suriladi, natijalar yakunlanadi.
Tatqiqot obyekti hayotiga kirib borish natijasida kuzatuvchi subyek-
tivizmga berilishi mumkin, oqibatda voqealarga baho berishda simpa-
tiya yoki antipatiya ham ma‘lum rol o‗ynaydi.
Ochiqdan-ochiq kuzatish yashirincha kuzatishdan ko‗ra qator af-
zalliklarga ega: kuzatuvchi tadqiqot vaziyatiga osonlik bilan kiradi;
kuzatilayotgan jamoa kuzatuvchiga tez moslashadi, ijobiy munosabat
paydo bo‗lganda unga ma‘lumot yig‗ishda yordam ham beradi.
Eksperiment ijtimoiy bilishda o‗ziga xos holda amalga oshiriladi,
chunki inson, uning ruhiyati ustida, shuningdek, jamiyat hayotida keng
miqyosda eksperiment bo‗lishi mumkin emas. Shunday bo‗lsa-da,
mehnat sotsiologiyasi doirasida u tez-tez uchrab turadi, bunda faktlar,
o‗zgarishlar qiyoslanadi.
Sotsiologiya va ijtimoiy-gumanitar fanlar

12
shakli sifatida o‗rganadi. Iqtisodiyot sotsiologiyasi iqtisodiyot fanlari bilan
bog‗liq bo‗lib, ishlab chiqarish jarayonida bo‗ladigan munosabatlarni o‗r-
ganadi. Iqtisodiy nazariyaning ilmiy g‗oyalari iqtisodiy sotsiologiya uchun
uslubiy asos bo‗lib xizmat qiladi.
Sotsiologiya fani falsafa bilan ham uzviy bog‗liq. Falsafaning qonun
va kategoriyalari bevosita umumsotsiologik nazariya va konsepsiyalarni
o‗z ichiga oladi hamda sotsiologik nazariyalar uchun nazariy va meto-
dologik asos bo‗ladi. Umumsotsiologik va maxsus sotsiologik nazariya-
larning rivojlanishi, o‗z navbatida, muayyan davrdagi ijtimoiy fikrlarni
shakllantiradi, unga nazariy va amaliy manba bo‗lib xizmat qiladi. Sotsi-
ologik tadqiqotlar empirik ma‘lumotlar yordamida ijtimoiy taraqqiyotni
chuqur tahlil qilishga yordam beradi.
Psixologiya ham sotsiologiya kabi inson faoliyatini o‗rganadi, faqat
psixologiya ayrim individ faoliyatiga e‘tibor beradi. Sotsial psixologiya esa
ham sotsiologiya, ham psixologiyaning bir qismi sifatida individning gu-
ruhdagi faoliyatini o‗rganadi. Uning markaziy tushunchasi bo‗lgan «Men»
inson guruhining ijtimoiylashgan shaxsini anglatadi.
Siyosiy fan insonning o‗z-o‗zini qanday boshqarishini tadqiq etadi. U
rasmiy siyosiy tashkilotlar va unda shakllanadigan siyosiy xatti-harakatlar,
shuningdek, hokimiyat falsafasi, jamiyatning ijtimoiy strukturasini o‗rga-
nadi. Sotsiologiya siyosatshunoslik uchun jamiyatda mavjud bo‗lgan gu-
ruhlar o‗rtasidagi munosabatlarga doir ko‗plab ma‘lumotlarni to‗playdi.
Sotsiologiya va tarix fanlari jamiyat hayotini tadqiq etishga izchil yon-
dashadi. Tarixchi faqat ishonarli ma‘lumotlarni tanlar ekan, u o‗tmish xulq
-atvor va noyob voqealar bilan ish ko‗radi. Tarixiy faktlarni to‗plashda ta-
rixchi sotsiologiya usullaridan ham keng foydalanadi
Shunday qilib, xususiy va umumiy sotsiologik fanlardan iborat bo‗lgan
zamonaviy sotsiologiya barcha ijtimoiy fanlar bilan bog‗liq sotsiologiya
ijtimoiy gumanitar fanlar iyerarxiyasida eng yuqori bosqichni egallaydi.
Falsafa va tarix bilan birgalikda, u ijtimoiy fanlar tizimining umumuslubiy
negizini shakllantiradi.
Afg‘oniston davlatining tashkil topishi

|
Afg‘oniston davlatining tashkil topishi Pdf ko'rish
|
bet | 123/133 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 7,71 Mb. | | #109812 |
Bog'liq jahon tarixi 8 uzbAfg‘oniston davlatining tashkil topishi. 1747-yili Nodirshoh o‘ldiril-
gach, imperiya ham parchalandi. Afg‘oniston davlatining tashkil to-
pishi uchun qulay sharoit tug‘ildi.
1709-yilda ...
1722-yilda ...
1736-yilda ...
1747-yilda ...
1747-yili afg‘on qabila xonlarining jirg‘asi (kengashi) afg‘onlar-
ning abdali qabilasi sardori Ahmadxonni Afg‘oniston shohi deb e’lon
qildi. Ahmadshoh qisqa vaqt ichida mamlakat hududini birlashtira
oldi.
Bu g‘alabalar evaziga u o‘ziga «Durri durron» unvonini qabul
qildi va abdali qabilasining nomini durroniy nomi bilan o‘zgartirdi.
Markaziy hokimiyatga bo‘ysunmaslik harakati va bosib olingan
o‘lka xalqlarining doimiy qo‘zg‘olonlari oqibatida durroniylar su-
lolasining hukmronligi zaiflashdi. Ahmadshohning vorislari bu ikki
omilga qarshi qanchalik kurashmasinlar, ularni bartaraf eta olma-
dilar.
Durroniylar sulolasi hukmronligining barham topishi. Ayni paytda
vorislar o‘rtasida taxt uchun kurash ham avj oldi. Bundan boshqa
qabilalar xonlari foydalanishga urindilar. Chunonchi, barakzaylar
yetakchisi Fathxon taxt uchun kurashda hali u vorisni, hali bu vorisni
qo‘llab, davlatda bosh vazir lavozimini egallab oldi va butun davlat
ishlarini amalda o‘z qo‘lida to‘plashga erishdi.
U yirik harbiy sardorlardan biri, ukasi Do‘st Muhammadxon yor-
damiga tayanardi. Ular Afg‘onistonning deyarli barcha yirik viloyat-
lari hokimlarini o‘zlariga qarashli kishilardan tayinlanishiga erishdi-
lar. Uzoq davom etgan o‘zaro kurashlardan so‘ng 1826-yili Do‘st
Muhammadxon Afg‘oniston taxtini egalladi va o‘zini amir deb e’lon
qildi.
Shu tariqa durroniylar sulolasi hukmronligi barham topdi. Mam-
lakatda barakzaylar sulolasi hukmronligi o‘rnatildi. Bu sulola hukm-
dori amir Do‘st Muhammadxon butun Afg‘onistonni yagona davlatga
birlashtirish va uni kuchli davlatga aylantirishga harakat qildi.
|
| |
Adabiyotlar …………………………………………………………

Adabiyotlar …………………………………………………………......... 106
R.UMAROVA
SOTSIOLOGIYA
o‗quv qo‗llanma
Muharrir H.Teshaboyev
Sahifalovchi N.Nizamutdinova
Bosishga ruxsat etildi 18.08.2010. Qog‗oz bichimi 60x84
1
/
16
.
Hisob-nashr tabog‗i 6,75. Adadi 200.
Buyurtma № ___.
―IQTISOD-MOLIYA‖ nashriyotida tayyorlandi.
100084, Toshkent, Kichik halqa yo‗li ko‗chasi. 7-uy.
«HUMOYUNBEK - ISTIQLOL MO‗JIZASI» bosmaxonasi
100000, Toshkent, Qori-Niyoziy ko‗chasi, 39-uy.
http://fayllar.org
Eron – Buyuk Britaniya urushi - Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent — 2019 R. Farmonov, U. Jo‘rayåV,...

Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent — 2019 R. Farmonov, U. Jo‘rayåV, sh. Ergashev jahon tarixi
jahon tarixi 8 uzb
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent — 2019 R. Farmonov, U. Jo‘rayåV, sh. Ergashev jahon tarixi
|
Birinchi ingliz – afg‘on urushi (1838–1842)

149
davlat hududida Buyuk Britaniya va
Rossiya manfaatlari to‘qnashdi. Buyuk
Britaniya Afg‘onistonni o‘z ta’sir doi-
rasiga olish maqsadida unga hujum qildi.
Qisqa vaqt ichida Kobul shahrini egal-
ladi. Òaxtga durroniylar sulolasining va-
kili Shuju o‘tqazildi.
Biroq erksevar afg‘on xalqini bo‘y-
sundirish oson emas edi.
Kobul aholisi qo‘zg‘olon ko‘tardi. Bu
qo‘zg‘olonda Do‘st Muhammadxonning
o‘g‘li Akbarshoh katta rol o‘ynadi. Buyuk
Britaniya qo‘shini qo‘mondonligi barcha harbiy qismlarini Afg‘onis-
tondan olib chiqib ketish to‘g‘risidagi shartnomani imzolashga maj-
bur bo‘ldi.
1842-yili Buyuk Britaniya qo‘shini Afg‘onistondan chiqib ketdi.
Shu tariqa birinchi afg‘on – ingliz urushi Buyuk Britaniya mag‘-
lubiyati bilan tugadi. Do‘st Muhammadxonning amirlik hokimiyati
qayta tiklandi.
1747-yili abdali qabilasining sardori Ahmadxon Afg‘oniston shohi deb
e’lon qilindi.
1826-yili Do‘st Muhammadxon Afg‘oniston taxtini egalladi.
1842-yili Buyuk Britaniya qo‘shini Afg‘onistondan chiqib ketdi.
1857-yili Buyuk Britaniya bilan Afg‘oniston o‘rtasida harbiy shartnoma
tuzildi.
Buyuk Britaniya bilan yangi urush kelib chiqishini istamagan Do‘st
Muhammadxon 1855-yili ingliz – afg‘on do‘stlik shartnomasini imzo-
ladi. 1857-yili Buyuk Britaniya bilan Afg‘oniston o‘rtasida harbiy
shartnoma ham tuzildi.
Bu shartnoma Buyuk Britaniya uchun Afg‘onistonni vassal dav-
latga aylantirish yo‘lidagi birinchi qadam bo‘ldi.
1863-yili Do‘st Muhammadxon vafot etgach, uning o‘g‘illari o‘r-
tasida taxt uchun kurash avj oldi. Afg‘onistonda o‘z manfaatlariga ega
bo‘lgan Buyuk Britaniya va Rossiya uning ichki ishlariga aralashmas-
ligini bildirdi.
1870-yili Afg‘oniston mustamlaka ham, qaram davlat ham emas
edi. Biroq uning chegaralariga janubi-sharqdan Buyuk Britaniya, shi-
moldan esa Rossiya tobora yaqinlashib kelayotgan edi.
Eronning Buyuk Britaniya bozoriga aylanishi

147
Qo‘zg‘olonchilar bobiylik ta’limoti tarafdorlari edilar. Bu ta’li-
motning asoschisi sayyid Ali Muhammad bo‘lib, o‘ziga Bob («Haqiqat
va adolat yo‘liga olib chiquvchi eshik») taxallusini qabul qilgan edi.
Bobiylik atamasi shu taxallusdan kelib chiqqan.
Qo‘zg‘olon 1850-yilning o‘rtalarigacha davom etdi. Harbiy jihat-
dan ustun bo‘lgan shoh qo‘shini bobiylar qo‘zg‘olonini bostirdi. Ali
Muhammad esa qatl etildi.
Mikrosotsiologiya - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent Moliyа instituti R....

8
dunyoqarashi, fikri, baholari «yoshi», «daromadi», «oilaviy sharoiti», «kas-
bi» bilan bog‗liq bo‗ladi. Shuning uchun ham, sotsiologik bilish tadqiqot
«obyekti»ning subyektivligini, tadqiqotchining
obyektni tahlil qilishdagi
obyektivligini ham e‘tiborga oladi. Sotsiologiyada obyektivlik va subyek-
tivlikning o‗zaro bog‗liqligi o‗ziga xos xarakterga ega, ya‘ni,
bilish ja-
miyatni tahlil qilish darajasiga, turli soha xususiyatlariga, ichki va tashqi vo-
qealar, kuzatilayotgan va kuzatilmayotgan jarayonlarga bog‗liq.
Uslubiyat muayyan fanda tadqiq, etiladigan tadqiqot usullarining maj-
muyidir. Sotsiologik bilishning har qanday darajasida tadqiqotning o‗z
uslubiyati mavjud.
Empirik darajada tadqiq etilayotgan sotsial voqelik
to‗g‗risida aniq haqqoniy ma‘lumot olish
maqsadida mantiqan izchil
bo‗lgan usullarni, uslubiy va tashkiliy-texnik ishlarni o‗zida ifoda etgan
sotsiologik tadqiqotlar o‗tkaziladi.
Umarova R. U. o’qituvchisi Andijon davlat universiteti

"Экономика и социум" №3(94)-2 2022 www.iupr.ru
300
Umarova R.U.
o’qituvchisi
Andijon davlat universiteti
TA’LIM JARAYONIDA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARDAN
FOYDALANISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada ta’limda innovatsion pedagogik
texnologiyalardan foydalanishning mohiyati va ta’lim sifatini oshirishdagi o’rni,
hamda ahamiyati yoritib berilgan. Shuningdek, mazkur maqolada ta’lim
jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo’llash samarasi haqida
fikr yuritilgan va oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayoniga yangicha
yondashish borasida takliflar berilgan.
Kalit so’zlar: innovatsiya, pedagogik texnologiya, ta’lim sifati, IT
mutaxassislari, innovatsion yondashuv.
Umarova R.U.
teacher
Andijan State University
USE OF PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN THE EDUCATIONAL
PROCESS
Annotation: This article highlights the importance of using innovative
pedagogical technologies in education and the role and importance of
improving the quality of education. The article also discusses the effectiveness of
the use of innovative pedagogical technologies in the educational process and
offers suggestions for a new approach to the educational process in higher
education.
Keywords: innovation, pedagogical technology, quality of education, IT
specialists, innovative approach.
Hozirda ta’lim texnologiyasi yordamchi vosita bo‘lib qolmay balki, о‘quv
jarayonining rivojlanishida katta rol o‘ynab, uning tashkiliy shakllari, metodlari,
mazmunini o‘zgartiradigan yangi sistema deb tushunilmoqda. Bu esa, o‘z
navbatida, o‘qituvchi va o‘quvchining pedagogik tafakkuriga o‘z ta’sirini
ko‘rsatmoqda.
Pedagogik texnologiya — ta’lim va tarbiya jarayonida zamonaviy
pedagogik texnologiyalarni qo‘lash, texnologik yondashuv asosida ta’lim va
tarbiya jarayonining samaradorligini oshirish muammolarini o‘rganadi.[1].
Innovatsion ta’lim jarayonida qo’llaniladigan texnologiyalar innovatsion
ta’lim texnologiyalari yoki ta’lim innovatsiyalari deb yuritiladi. O’qituvchi
innovatsion texnologiyalarga asoslanib darsni tashkil etar ekan, turli texnik
|
Gipotezani ilgari surish va tekshirish

10
muyi deb olinsa, tanlov asosida so‗rov o‗tkaziladiganlar uning aniq, kich-
raytirilgan nusxasidir. Bunda xato yoki farq bir necha foizdan oshmaydi.
Demak, tanlab olingan majmuyi asosiy tadqiqot obyektining aniq nus-
xasi bo‗lishi kerak. Originaldan chetga og‗ish reprezentativlik xatosi deyi-
ladi. Reprezentativlik xatosi juda katta bo‗lmasligi lozim, aks holda, sotsi-
olog tadqiqot natijalarini e‘lon qilmasligi kerak bo‗ladi. Reprezentatsiya
qilish tanlab olingan (guruh, element) lar yordamida asosiy va umumiy
majmuasini aniq aks ettirishi talab etiladi. Matematik statistika sotsiolog-
larni bu borada eng zamonaviy usullar bilan qurollantirdi. Bu yerda mu-
himi shuki, sotsiolog kim asosiy majmuaning tipik namoyandasi hisob-
lanishini aniqlash va barcha odamlar tanlov guruhiga tushish imkoniga ega
bo‗lishiga erishishi lozim. Kim so‗rov qilinishini tasodif va matematika hal
qiladi.
Tanlov asosida tadqiqot o‗tkazish sotsiologiyaning anketa so‗rovi, in-
tervyu, kuzatish, eksperiment, hujjatlar tahlili kabi usullarining asosini
tashkil etadi.
Sotsiologik so‗rovning quyidagi ko‗rinishlari mavjud:
– anketa to‗ldirish;
– intervyu.
Anketa to‗ldirishda so‗roq qilinuvchi savolnomani to‗ldiradi. Bu usul
o‗z shakliga ko‗ra individual yoki guruhli bo‗lishi mumkin.
-mavzu: G‘ARBIY YEVROPADA YANGI DAVR

23
dagi tasavvurlarini o‘zgartirib yubordi, madaniy aloqalarni kengayti-
rishga imkon beradigan yangi ufqlar ochildi. Fan va san’atda ulkan
o‘zgarishlar yuz berdi. Olimlar, ijodkorlar ideal va namuna izlab Antik
davr madaniyatiga murojaat qildilar.
Ilgari fan va adabiyot tili bo‘lgan lotin tili o‘rniga italyan, ispan,
fransuz kabi xalq tillari rivojlandi. XVI asrda yashagan fransuz shoiri
bu jarayonni o‘z she’rida shunday ifoda etadi:
Men o‘tmishni o‘rganib, o‘zligimga yo‘l topdim,
Nutqim bo‘ldi tartibli, so‘zlarim ko‘p ma’nolik.
Men she’riyatdan tartib, musiqadan zavq topdim,
Rimlik va yunon kabi fransuz bo‘ldi buyuk.
Shu tariqa, XIV asrga kelib, avval unutib yuborilgan antik ma-
daniyat qayta tiklana boshladi va bu jarayon
Renessans – Uyg‘onish
nomini oldi. Uyg‘onish Yangi davr bo‘sag‘asida turgan jamiyatning
ma’naviy yangilanishida katta rol o‘ynadi. Insonning bu dunyodagi
o‘z o‘rnini qayta anglashi, taqdirdan in’om kutib emas, faol yaratuv-
chi bo‘lib yashash hissi yangi industrial sivilizatsiyaning shakllanishi-
da asosiy omillardan biri bo‘ldi.
Gumanizm. Uyg‘onish davrida insonga nisbatan munosabatlarda
buyuk burilish yuz berdi. Odamlar hayotning quvonchlarini qadr-
lashga o‘rgandi, tabiatga, jamiyatga, insonga yangicha qaraydigan
bo‘ldilar. O‘rab turgan olamga ilohiy emas, dunyoviy, insoniy qarash
tarafdorlari
gumanist (
humanus – insoniy) deb ataldi. Gumanistlar
inson haqidagi O‘rta asrchilik tasavvurlarini rad etdi, ular har bir
shaxsning noyobligi va qadrini ko‘rsatishga urindilar. Bilim va erkin
fikr o‘ziga yo‘l ochib bordi. O‘rta asrlardagi ta’qib va cheklashlardan
so‘ng fan va san’at diniy taqiqdan chiqdi.
Gumanistlar dastlab cherkov tomonidan ta’qib qilindi, ularning
asarlari yondirildi. Ammo XVI asrga kelib, ko‘plab ruhoniylar va hatto
Rim papalari ham gumanizm g‘oyalari bilan qiziqib, gumanistlarga
o‘z fikrlarini erkin bayon qilish imkonini berdi.
Gumanizm XIV asr o‘rtalarida dastlab Ita-
liyada paydo bo‘ldi. Keyinroq boshqa mamla-
katlarda ham italyan gumanistlarining izdoshlari
va tarafdorlari ko‘paydi.
Angliyada ularning g‘oyalari dono siyosatchi
va qirolning birinchi vaziri
Òomas Mor (1478–
1535)ga kuchli ta’sir ko‘rsatdi. U o‘z asarida
Ignatiy Loyola Rim papasi - Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent — 2019 R. Farmonov, U. Jo‘rayåV,...

22
daniyatning yuksalishi, kapitalistik munosabatlarning qaror topib
borishi, odamlarning erkinlik va mustaqillik sari intilishi katolik cher-
kov asoslarini vayron qildi.
Reformatsiya – bu katolik cherkovining
inqiroz davri bo‘ldi.
Protestantlar – bu ...
Kalvinizm – bu ...
Individualizm – bu ...
Kontrreformatsiya – bu ...
Reformatsiya tarixda chuqur iz qoldirdi, Yevropa jamiyatining
ma’naviy, siyosiy va iqtisodiy xarakterini o‘zgartirib yubordi.
Reformatsiya natijasida milliy cherkovlar paydo bo‘ldi, dunyoviy
hokimiyat mustahkamlandi, millatlarning shakllanishi va milliy
davlatlarning rivojlanishi uchun shart-sharoit yaratildi. Refor-
matsiya industrial sivilizatsiyaning qaror topishini tezlashtirdi,
shaxsning erkinligi va tashabbuskorligiga keng yo‘l ochilib, de-
mokratik qadriyatlar shakllandi.
1. Yevropada Reformatsiyaning boshlanishiga qanday omillar sabab bo‘lgan?
2. Germaniyani qamrab olgan Buyuk dehqonlar urushining asosiy sabablari ni-
malardan iborat edi?
3. Kalvinizm protestantlik diniy ta’limoti sifatida qaysi jihatlari bilan ommani o‘ziga
jalb qila oldi?
4. «Iso jamiyati» yoki iyezuitlar ordenining o‘z oldiga qo‘ygan maqsadi nimalardan
iborat edi?
5. «Duo o‘qi va ishla!» shiori O‘rta asrlarda O‘rta Osiyodagi qaysi tariqat tamoyillariga
mosligini toping. Misollar keltiring.
Xarita bilan ishlashga doir topshiriq
Xaritadan foydalanib, G‘arbiy Yevropada Reformatsiya bo‘lib o‘tgan hududlarni
aniqlang.
Mavzu matnida qora rangda berilgan atamalarni qo‘shimcha adabiyotlardan toping va
mazmunini izohlab, daftaringizga yozing.
Yelizaveta I – Angliya - Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Toshkent — 2019 R. Farmonov, U. Jo‘rayåV,...

30
Qirol bilan parlament o‘rtasidagi nizo
Karl I davrida yanada kes-
kinlashdi. Qirol parlamentni tarqatib yubordi. Angliyada Karl I ning
shaxsiy hukmronligi o‘rnatilib, bu davrda savdogarlar, yangi dvoryan-
lar, hurfikr dindorlar davlat ishlaridan butunlay chetlatildi.
Inqilobning boshlanishi. 1640-yilning
boshiga kelib, xazina bo‘shab
qoldi. Mamlakatda ko‘plab ochlar qo‘zg‘oloni, Londonda esa ko‘cha
tartibsizliklari bo‘lib o‘tdi. Shotlandiya Angliyaga qarshi harbiy hara-
katlarni boshlab yubordi.
Shunday sharoitda 1640-yili yangi parlament yig‘ildi. Bu parla-
ment uzoq vaqt tarqatilmaganligi uchun
«Uzoq muddatli parlament»
nomi bilan tarixga kirdi. Bu inqilobning boshlanishi edi.
Angliya burjua inqilobi
1645-yili parlament hoki-
miyati ostiga o‘tgan hududlar
1643-yili parlament hoki-
miyati
ostidagi hududlar
Irland dehqonlariga qarashli
yerlar
http://eduportal.uz
31
Uzoq muddatli parlament bir qancha muhim islohotlarni amalga
oshirdi. Parlamentning absolutizmga qarshi qaratilgan dastlabki qa-
rorlaridan biri qirol ministrlarining sudga tortilishi bo‘ldi. Ko‘pgina
yuksak lavozimli amaldorlar, yepiskoplar, sudyalar qamoqqa olindi.
Aslida amalga oshirilgan bu o‘zgarishlar, o‘z mohiyatiga ko‘ra,
Angliya davlat tuzumida yuz bergan inqilobiy to‘ntarish edi.
Qirol bilan parlament o‘rtasida fuqarolar urushi. Angliya parlament
bilan qirol tarafdorlari bo‘lgan bir-biriga dushman ikki lagerga bo‘-
lindi. Parlamentni savdogarlar, tadbirkorlar va yangi dvoryanlar qo‘l-
lab-quvvatladi. Eski tartiblardan manfaatdor bo‘lganlarning barcha-
si – yirik yer egalari bo‘lgan asilzodalar va ularga qaram bo‘lgan
dehqonlar,
saroy amaldorlari, ingliz cherkovi qirol bayrog‘i ostida
birlashdilar.
1643-yilning oxiriga kelib, mamlakat hudu-
dining to‘rtdan uch qismi qirol hukmronligi
ostida edi. Parlament
esa xalqni jangga chor-
lashga qo‘rqardi. Biroq tez orada parlament-
ning yangi ittifoqchisi bo‘lgan Shotlandiya ar-
miyasi Angliya hududiga kirib keldi. Shot-
landlar bilan parlament tarafdorlarining birlash-
gan qo‘shini qirol qo‘shini ustidan g‘alaba qo-
zondi.
Bu g‘alabada
Oliver Kromvel qo‘mondon-
ligi ostidagi otliq askarlar asosiy rol o‘ynadi.
Qirol va uning ortidan butun armiyasi qochib qoldi.
Urush parla-
mentning to‘liq g‘alabasi bilan yakunlandi.