nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘quv fanining maqsadi va vazifasi

Fanni o„qitishdan maqsad - informatika o„qituvchisining kasbiy sohasida egallashi lozim bo„lgan bilimlar va amalda qo„llash uchun ko„nikma va makalalarni shaklantirish va rivojlantirishdan iborat. Unda har bir kasb egasining faoliyati kerak bo„lgan tayanch nazariy va amaliy ma‟lumotlarni o„z ichiga oladi.
Ushbu maqsadga erishish uchun fan talabalarni nazariy bilimlar, amaliy koʻnikmalar: zamonaviy axborot texnologiyalari orqali olinayotgan ma‟lumotlarning qanday hosil qilinishi va ulardan foydalanish haqida ma‟lumotlarni berish, kompyuter garfikasi haqida ma‟lumotlarni berish, rastrli va vektorli kompyuter grafikasining imkoniyatlarini ochib berish, CorelDraw dasturida ishlash imkoniyatlarini va unda bezash ishlarini o„rgatish, Adobe Photoshop dasturida ishlash imkoniyatlarini va unda bezash ishlarini o„rgatish, 3DS-MAX dasturi boshqaruv elementlari bilan ishlash. Ob'ektlar ustida bajariladigan operatsiyalar va buyruqlar. Turli ob‟ektlar va jarayonlarni modellashtirish. Yoritgichlar va kameralarni oʻrnatish va ular bilan ishlash. Materiallar va ular bilan ishlash. Teksturali kartalar va ular bilan ishlash. Animatsiya hosil qilish. Vizuallashtirish va maxsus effektlar. 3DS MAXda klaviaturaning qo'llanilishi haqida bilimlarni berish vazifasini bajaradi.
Fan boʻyicha talabalarning bilim, koʻnikma va malakalariga quydagi talablar qoʻyiladi:
kompyuter grafikasi va turlari, grafik axborotlar bilan ishlash texnologiyasi, grafik axborotlarni kiritish, rang modeli va uning turlari, tahrirlash va chiqarishning dasturiy vositalari, internetda dizayn, Web - saytlarni hosil qiluvchi dasturlar va dasturlash tillari, saytda ma‟lumotlarni joylashtirish arxitekturasi, saytni testlash va baholashga doir tasavvurga ega boʻlishi;
rastrli, fraktal, vektorli, grafik axborotlar bilan ishlash texnologiyasini, grafik axborotlarni kiritishning maxsus vositalari, tasvirlarga ishlov berish, 3DS- MAX dasturi boshqaruv elementlari bilan ishlash, ob'ektlar ustida bajariladigan operatsiyalar va buyruqlar bilan ishlash, turli ob‟ektlar va jarayonlarni modellashtirish, yoritgichlar va kameralarni oʻrnatish va ular bilan ishlash, materiallar va ular bilan ishlash, teksturali kartalar va ular bilan ishlash, animatsiya hosil qilish, vizuallashtirish va maxsus effektlar oʻrnatish, 3DS MAXda klaviaturadan foydalanish bilishi va ulardan foydalana olishi;
- grafik axborotlar bilan ishlash, grafik axbortlarni kiritish, tahrirlash va chiqarishning dasturiy vositalari bilan ishlash, 3DS-MAX dasturi boshqaruv elementlari bilan ishlash, ob'ektlar ustida bajariladigan operatsiyalar va buyruqlar bilan ishlash, turli ob‟ektlar va jarayonlarni modellashtirish, yoritgichlar va kameralarni oʻrnatish va ular bilan ishlash, materiallar va ular bilan ishlash, teksturali kartalar va ular bilan ishlash, animatsiya hosil qilish, vizuallashtirish va maxsus effektlar oʻrnatish, 3DS MAXda klaviaturadan foydalanish koʻnikmalariga ega boʻlishi kerak.
|
Nooʻsuv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siri

|
Nooʻsuv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siriBog'liq 7xzfitTga0g1ciDNooʻsuv davrida qoʻllanilgan gerbitsidlarni kuzgi bugʻdoy don hosildorligiga ta’siri
t/r
Tajriba variantlari
Yillar bo„yicha don hosili, s/ga
O„rtacha
hosil, s/ga
Qoʻshimcha
hosil, s/ga
2019 y.
2020 y.
2021 y.
1
Nazorat (gerbitsidsiz)
28,5
26,8
24,3
26,5
-
2
Dalglifos 500 g/l (etalon) - 3,0 l/ga
34,8
36,0
37,6
36,1
9,6
3
Glifor, 75,7 % - 1,5 kg/ga
37,2
38,8
41,3
39,1
12,6
4
Glifor 75,7 % – 3,0 kg/ga
37,3
38,1
39,4
38,2
11,7
EKMF
05
, s/ga
1,13
1,34
0,99
EKMF
05
, %
3,28
3,94
2,78
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1
1,2
1,4
1,6
Nazorat
(gerbitsidsiz)
Dalglifos 500
g/l (etalon) - 3,0
l/ga
Glifor, 75,7 % -
1,5 kg/ga
Glifor 75,7 % –
3,0 kg/ga
Bir boshoqdagi donlar og'rligi, g
1000 ta don og'irligi, g
0
0,2
0,4
0,6
0,8
1
1,2
1,4
1,6
Bir boshoqdagi donlar og'rligi, g
1000 ta don og'irligi, g
18
Olingan ma‟lumotlarga koʻra, eng yuqori don hosildorligi Glifor, 75,7%
gerbitsidi 1,5 kg/ga qoʻllanilgan variantda olinib, oʻrtacha uch yilda 39,1 s/ga tashkil
etib, nazoratga nisbanat 12,6 s/ga qoʻshimcha don hosil olingan.
Dala tajribalarida gerbitsidlar me‟yorlarini birgalikda aralashma holida qoʻllash
tajriba variantlari orasida eng yuqori don hosili yetishtirishni ta‟minlagan. Serto
Plyus,
75%
-
100
g/ga
+
Klodimeks,
8%
-
0,3
l
/ga
me‟yorlarida
qoʻllanilganda oʻrtacha
uch yilda don hosili 42,4 s/ga yoki nazorat gerbitsidsiz variantga nisbatan 15,3 s/ga
yuqori boʻlgan boʻlsa, Serto Plyus, 75% - 150 g/ga+Klodimeks, 8% - 0,4
l
/ga yuqori
me‟yorlarda
qoʻllanilgan variantlarda esa, bu koʻrsatkichlar 41,9 s/ga yoki nazorat
gerbitsidsiz variantga nisbatan 14,8 s/ga yuqori boʻlganligi qayd etilgan (4-jadval).
4-jadval
|
| |
Uyda talabalar kompyuter - 6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy...

|
6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy ta’lim o‘quv jarayonini tashkil etishda innovatsion texnologiyalarning roli kun sayin ortib bormoqda
|
bet | 13/15 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 42,52 Kb. | | #228050 |
Bog'liq 6 mavzu Ta’lim tizimida axborot kommunikatsiya texnologiyalariningUyda talabalar kompyuter
Ushbu shaklda, bola uyda kompyuter sotib olganda, elektron o'quv materiallari - media kutubxonasi katta rol o'ynaydi. Bu o'quvchilarning mustaqil ishlashi bo'lib, u uy vazifasi va o'z-o'zini tarbiyalashda, shuningdek, ota-onalar yoki o'qituvchilar bilan birgalikda media-kutubxona bilan ishlashda, agar bola maktabga bora olmasa.
Shunday qilib, kompyuter o'qituvchi yoki darslik o'rnini bosmaydi, balki pedagogik faoliyatning mohiyatini tubdan o'zgartiradi. Kompyuterni o'qitish jarayoniga kiritish o'qituvchilikning imkoniyatlarini kengaytiradi, masalan, oldin hal etilmaydigan muammolarni hal qilishga imkon beruvchi shunday vositalar bilan ta'minlaydi, masalan:
ta'limni tashkil etishni takomillashtirish, ta'limni individualizatsiyalashni oshirish (har bir talaba bilan maksimal ishlash);
kompyuterlar o'qituvchi "sindirishga qodir bo'lmagan" joylarda yordam berishi mumkin (yo'qolgan darslarning sabablarini yopish);
maktabdan so'ng o'z-o'zini o'qitish samaradorligini oshirish;
o'qituvchining ishini shaxsiylashtiradigan vositalar (kompyuter - o'qituvchining ijodiy faoliyati natijalari to'plami: o'zi tomonidan kashf etilgan qiziqarli topshiriqlar va mashqlar - bularning hammasi standart darsliklardan yo'qolib qolgan va boshqa o'qituvchilar uchun ahamiyatga ega);
o'quv amaliyotida to'plangan narsalarga replikatsiya va ruxsat olishni tezlashtiradi;
o'quv jarayonining individual va kollektiv dinamikasi bo'yicha ma'lumotlarni to'plash imkoniyati. Ma'lumotlar to'liq, muntazam va ob'ektiv bo'ladi.
O'rganilayotgan materialning konkretlashtirish bosqichida kompyuterni ishlatish va o'rganilayotgan nazariy materiallarni tayyorlash va mustahkamlash uchun maxsus mo'ljallangan kompyuterga asoslangan o'quv dasturlaridan foydalanish mumkin.
Ta'lim dasturlarining muhim sifati - bu organik aloqa va an'anaviy usullar va o'qitish metodlari bilan muvofiqligi. Ta'lim dasturlari boshqa o'qituvchilarning usullari bilan birgalikda foydalanish uchun mo'ljallangan.
Oddiy metodik qo'llanmalar bilan birgalikda o'quv dasturlari yaratilgan bo'lib, maqsad va vazifalarga muvofiq darsning istalgan bosqichida foydalanish mumkin.
O'quv dasturlari malakani birlashtirish va ularning shakllanishini tekshirish bosqichida eng mos keladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy ta’lim o‘quv jarayonini tashkil etishda innovatsion texnologiyalarning roli kun sayin ortib bormoqda
|
Treningda AKTdan foydalanishni tashkil etish shakllari

|
Treningda AKTdan foydalanishni tashkil etish shakllari
|
bet | 12/15 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 42,52 Kb. | | #228050 |
Bog'liq 6 mavzu Ta’lim tizimida axborot kommunikatsiya texnologiyalariningTreningda AKTdan foydalanishni tashkil etish shakllari
Boshlang'ich ta'lim jarayonida AKTdan foydalanishning asosiy tashkiliy shakllari:
kompyuter sinf;
o'quvchining ish joyidagi sinfda bitta kompyuter, projektorga ulangan;
kompyuter kutubxonasida kompyuter;
sinfda 1-5 ta kompyuter;
uyda kompyuter o'quvchisi.
Kompyuter sinf
Bunday tashkiliy shaklning asosiy afzalligi shundaki, u mavjud bo'lgan sinf modelini yo'q qilmasdan, u erda kompyuterdan foydalanish mumkin. Tajriba shuni ko'rsatadiki, o'qituvchilar oldindan tayyorlangan dasturlar va to'g'ri tuzilgan dasturlar yordamida o'qituvchi 25-30 nafar talaba va guruhlarga bo'linib sinflarga bo'lingan kompyuterlar bilan bir sinfda darsni muvaffaqiyatli olib borishi mumkin. Ishlar sxemasi ikkita o'quvchi tomonidan o'z faoliyatini o'zgartiradigan rejimda 1 ta kompyuter foydalanilganda ham mumkin. Bunday mashg'ulotlarni o'tkazish mashg'ulotlar uchun mashg'ulot xonasini tashkil qilishni talab qiladi.
O'qituvchining ish joyidagi sinfdoshlaridan birida proyektor yoki televizorga ulangan kompyuter
Ushbu tashkiliy shaklda, kompyuter, birinchi navbatda, zamonaviy ko'p funktsiyali maktab kengashidir. Bu o'quv jarayonida ko'rinish darajasini ko'tarish imkonini beradi. Proektorli kompyuter o'qituvchi yoki talaba kompyuter orqali jarayonni nazorat qilish orqali ekrandagi jarayonda ishtirok etishlari mumkin bo'lgan namoyishlarni namoyish qilish imkonini beradi.
Maktab kutubxonasida kompyuter
Ushbu ariza o'quvchilarning tayyorgarlikda individual yoki guruh bilan mustaqil ishlashini o'z ichiga oladi uy vazifasi va mustaqil ish, murabbiy yoki o'qituvchi bilan birga.
Sinfdoshlardan bir-to beshta kompyuter
Ushbu ariza talabalar bilan ishlashda alohida yondashuvdan foydalanishga imkon beradi. Kompyuterda individual faoliyatlar zaif o'quvchilar bilan ishlash uchun ishlatilishi mumkin, masalan, ma'lum mahoratlarni qayta ishlash; Masalan, kuchli o'quvchilar bilan ishlashda turli ta'lim modellarini individual o'rganish yoki multimedia inshootlarini yaratish; Guruh ishida.
|
| |
Аmаliу mаshg‘ulоti №12 Mаvzu: Windows ot ga o‘rnatilgan Cisco Packet Tracer dasturining asosiy boshqarish elementlarini o‘rganish. Ishdаn mаqsаd

Аmаliу mаshg‘ulоti №12 Mаvzu: Windows ot ga o‘rnatilgan Cisco Packet Tracer dasturining asosiy boshqarish elementlarini o‘rganish. Ishdаn mаqsаd
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Аmаliу mаshg‘ulоti №12 Mаvzu: Windows ot ga o‘rnatilgan Cisco Packet Tracer dasturining asosiy boshqarish elementlarini o‘rganish. Ishdаn mаqsаd
|
Asosiy maqsad - 6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy ta’lim o‘quv...

|
6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy ta’lim o‘quv jarayonini tashkil etishda innovatsion texnologiyalarning roli kun sayin ortib bormoqda
|
bet | 10/15 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 42,52 Kb. | | #228050 |
Bog'liq 6 mavzu Ta’lim tizimida axborot kommunikatsiya texnologiyalariningAsosiy maqsad ushbu muammoni hal qilishda o'quv jarayonini takomillashtirish, yagona ta'lim muhitini yaratish va ta'lim sifatini yaxshilash ko'zda tutilgan. Buning uchun sizga kerak:
turli mavzudagi ob'ektlarni integratsiyalashuvi;
an'anaviy fanlarni o'qitish tizimini modernizatsiya qilish;
ta'lim resurslarini to'plash;
zamonaviy axborot texnologiyalarining o'qituvchisini egallash;
talabalar joylashgan ta'limni tashkil etish;
o'qituvchi va talaba o'rtasida, o'qituvchilar o'rtasida ijodiy almashish.
Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi echimlarni topish kerak. vazifalar :
zamonaviy axborot makonida talabalarning malakasi va orientatsiya qobiliyatlarini rivojlantirish;
tizimli va analitik fikrlaydigan odamlarni tarbiyalash;
talabalar va o'qituvchilar ijodiy jamoasining atmosferasini shakllantirish va rivojlantirish;
o'quvchilarning kompyuterga bo'lgan munosabatini bilish faoliyati vositasi sifatida shakllantirish;
aKTdan foydalanishning turli yo'nalishlari va shakllarida.
Kelgusida ichki ta'limda boshqa ta'lim shakllarini joriy etish zarur. Masalan, AKT bazasida masofaviy ta'lim muammosi dolzarb bo'lib qolmoqda. Agar biz maktab o'quvchilarini chindan ham bekor qilmoqchi bo'lsak, bu muammolarni yechish AKT va masofadan o'qitishdan foydalanish kerak. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini nafaqat o'quv jarayonida, balki o'quv, tashkiliy, uslubiy jihatdan ham qo'llashni o'rganish kerak.
Bugun Rossiya Federatsiyasi Ta'lim vazirligi milliy ta'lim jamg'armasi bilan hamkorlikda Rossiyada ta'lim tizimini axborotlashtirishning katta loyihasini amalga oshirdi. Ushbu loyiha doirasida maktab ta'limi uchun axborot resurslarini yaratish, shuningdek, AKM bilan ishlash tajribasini o'qituvchilarga etkazish va o'qituvchilarni yangi o'quv jarayonlari bilan tanishtirish uchun maktablararo metodik markazlarini tashkil etish rejalashtirilmoqda. Bu barcha choralar axborot texnologiyalari sohasida rus tili o'qituvchisi uchun muhim ahamiyatga ega.
Boshlang'ich maktabda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etishni tashkil etish shakllari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
6-mavzu. Ta’lim tizimida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining qo’llanilishi Oliy ta’lim o‘quv jarayonini tashkil etishda innovatsion texnologiyalarning roli kun sayin ortib bormoqda
|
O'quv jarayonida kompyuterlardan foydalanish

|
O'quv jarayonida kompyuterlardan foydalanish
|
bet | 11/15 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 42,52 Kb. | | #228050 |
Bog'liq 6 mavzu Ta’lim tizimida axborot kommunikatsiya texnologiyalariningO'quv jarayonida kompyuterlardan foydalanish
Boshlang'ich maktabda til, matematika va tabiatshunoslik bo'yicha o'qitish, hatto informatsion ravishda jadal suratda, odatda "tulning" usuli bilan, vizual ravshanliksiz amalga oshiriladi.
Kompyuterda dars va simulyator bo'lishi mumkin, shuningdek, mobil tiniqlik vositasi, axborotni saqlovchi va nazorat qilish va monitoring vositasi bo'lishi mumkin.
Har qanday treningning asosiy muammolaridan biri talabalarning e'tiborini jalb qilish muammosidir. Kompyuter, ekranda ko'rgan narsalaridagi jonli taassurotlarning o'zgarishi tufayli butun dars davomida diqqatli bo'lishga imkon beradi. Shu bilan birga, e'tibor diqqat-e'tiborli emas, balki immobilizatsizdir, chunki ekranda nima sodir bo'lishini talab qilish kerak.
Bundan tashqari, darslarga taqdimotlar o'qituvchilarning vaqtini sezilarli darajada tejash, dars madaniyatini oshirish, talabalarga yondashishni farqlash imkonini beradi, bu mavzuga qiziqishning shakllanishiga hissa qo'shadi va shuning uchun yosh o'quvchilarning ta'lim sifatiga ijobiy ta'sir ko'rsatadi.
Ta'lim jarayonida kompyuterdan foydalanish- (yangi axborot texnologiyalarini joriy etish) o'quv jarayonini jadallashtirish, uni optimallashtirish, o'quvchilarni mavzuga qiziqishlarini oshirish, taraqqiyotga oid ta'lim g'oyalarini hayotga tatbiq etish, darslik tezligini oshirish, mustaqil ish hajmini ko'paytirish yo'llarini taklif qilishdir. Bu ma`naviy fikrlashni, aqliy mehnat madaniyatini rivojlantirishga, mustaqil ish uchun malakalarni shakllantirishga yordam beradi, shuningdek o'quv jarayonining motivasion sohasiga, uning faoliyat turiga sezilarli ta'sir ko'rsatadi.
Kompyuter - o'quv jarayonida vizualizatsiya vositasi, talabalarning amaliy ko'nikmalarini rivojlantirishda yordamchi, so'rovlar va talabalar monitoringini tashkil qilish va o'tkazish, shuningdek, homework topshiriqlarini monitoring qilish va baholash, grafikalar, jadvallar, grafikalar, afsonasi va boshqalar. matnlarni tahrirlash va o'quvchilarning ijodiy ishlarida xatolarni tuzatish.
Kompyuterni o'qitishning o'ziga xos xususiyati - o'quv jarayonining faollashuviga yordam beradigan o'quvchilarning mustaqil faoliyatining bosqichma-bosqichligi, shuningdek, ta'limning individualizatsiyasi va farqlanishining imkoni boricha tezkor qayta ishlashning mavjudligi.
|
| |
Telekommunikasiya - Axborot – lat. Informatio

qanday programmaga mansubligini aniqlasa bo’ladi.
Avtotaxrirlagich - Matnni kiritish jarayonida ayrim xolatlar tez-
tez takrorlanadi. Bu xolatlarni matn kiritilayotganda avtomat ravishda to’g’rilash mumkin. Bu amal
avtotaxrirlash deb ataladi va uni avtotaxrirlagich bajaradi.
Axborot – lat. Informatio

Axborot – lat. Informatio
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
28.01.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#147675
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot – lat. Informatio
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Plazmenli panelli monitorlar

Fayl – axborot tashuvchi mashinaga taqdim etilgan ma`lumotlarning nomlangan
yig`indisi.
Foydalanuvchi intеrfеys – foydalanuvchining dasturiy yoki EҲM bilan o’zaro
ta`siridagi dasturiy va apparat vositalaridir.
SHaxsiy kompyutеrlar (SHK)–ҳammaboplik va qo’llashda univеrsallik talablarini
qoniqtiruvchi bir kishi foydalanadigan mikro EҲM lardir.
Elеktron raqamli imzo–elеktron ҳujjatning mazkur elеktron ҳujjat axborotini elеktron
raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan ҳoldagi maxsus o’zgartirishlar natijasida olingan ҳam
da elеktron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elеktron ҳujjatdagi axborotda buzilishlar yo’qli
gini aniqlash va elеktron raqamli imzo yopiq kalitining egasini idеntifikatsiyalash imkoniyatini
bеradigan imzosi.
Dars tahlili

Dars tahlili
Download
171,6 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
14.05.2024
Hajmi
171,6 Kb.
#233560
Download
171,6 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Dars tahlili
Download
171,6 Kb.
Matnni ko'rish
1. Ilmiy gʻoya id raqami 02 2

Dasturiy ta’minot arxitekturasi fanidan topshirilgan ilmiy loyiha
MAʼLUMOTNOMASI
1.
Ilmiy gʻoya ID raqami
-02
2.
Gʻoyaning nomi
4-Maktab wep saytini yaratish.
4-Создание школьного сайта.
4-Creation of a school website.
3.
Gʻoya qaysi tarmoqqa oidligi
Web dasturlash
4.
Gʻoyani amalga oshirish muddati
04.04.2024-22.05.2024
5.
Tadqiqot maqsadi va vazifalari:
4-Maktab web saytini yaratishning Tadqiqot Maqsadi:
1. Bilgilar o'zgartirish va tarqatish: Maktab web sayti, o'quvchilar, ota-ona va o'qituvchilar
kabi maktab jamoasiga yangiliklar, maqolalar va ma'lumotlar taqdim etish orqali bilimlarni
o'zgartirish va tarqatish maqsadini o'rnatadi.
2. Kommunikatsiyani osonlashtirish: Web sayt, o'quvchilar, ota-ona va o'qituvchilar
o'rtasidagi aloqalarni osonlashtirish uchun bir qatorda to'g'ri murojaat qilish imkonini
beradi. Bu sayt orqali, maktabning jamoasi o'rtasidagi xabarlaşuv va ma'lumot almashish
muammosiz va samarali bo'ladi.
3. Maktab haqida ma'lumot berish: Web sayt, maktabning tarixi, misiyasi, o'quv dasturi,
o'qituvchilar haqida ma'lumot, yo'llanma va qoidalar kabi asosiy ma'lumotlarni taqdim
etadi. Bu sayt, yangi talabalar va ularning ota-ona tomonidan maktab tanishuvini
osonlashtiradi.
4. O'quvchilarga yordam berish: Web sayt, o'quvchilar uchun qo'llanma, resurslar, elektron
darsliklar va boshqa o'quv materiallarni taqdim etish orqali o'quv jarayonini qo'llab-
quvvatlaydi. Bunday bilim manbalariga o'quvchilar o'z vaqtida va o'z joylaridan murojaat
qilishlari mumkin bo'ladi.
|
Foydalanuvchi interfeysi - Axborot – lat. Informatio

Foydalanuvchi interfeysi– foydalanuvchini tizim ëki tarmoq bilan o‘zaro ta’sirini
aniqlaydigan shakl.
Foydalanuvchilarni qayd etish –axborot-
ta’lim resurslariga kirish huquqini olish uchun foydalanuvchi haqidagi ma’lumotlarni kiritish jaraëni.
Forum –
sayt orqali muloqot qilish shakli. Forumdagi axborotlarning har biri muallifi, mavzui va o‘zining ma
zmuniga egadir.
CHat – axborot almashish real vaqtda olib boriladigan internetdagi muloqot.
Ekspert tizimlar -
xulosa chiqarish qoida va mexanizmlari yig‘indisiga ega bo‘lgan bilimlar omborini o‘z ichiga olgan su
n’iy intellekt tizimi.
Elektron aloqa - axborot tarmoqlari orqali foydalanuvchilarga xatlarni etkazishni
ta’minlashning muhim tarmoqli ko‘rinishi.
Elektron aloqa – kompyuter tarmoqlari orqali foydalanuvchilarga ma’lumotlarni etkazib
berish.
Elektron aloqa (electronic mail)-kompyuter tarmog‘ida ma’lumotlarni saqlas va
ularni foydalanuvchilar orasida o‘zaro almashishini ta’minlaydigan tizim. Internetda
telefon tarmog‘i orqali foydalanuvchilar orasida ma’lumot almashish imkonini beradi, ma’lumot mat
n yoki fayl ko‘rinishida bo‘lishi mumkin.
Elektron jadval -
nomlangan satr va ustun ko‘rinishidagi tartiblangan va turli tipdagi axborotlarni qayta ishlaydigan d
astur.
Elektron kutubxona – elektron axborot-ta’lim resurslari majmuasi.
Elektron pochta –
kompyuter tarmoqlari asosida foydalanuvchilar o‘rtasida elektron shakldagi matn, tasvir, ovoz, vid
eo va boshqa axborotlarni uzatuvchi va qabu qiluvchi vosita.
http://fayllar.org
|
Axborot borasidagi ҳavfsizlik

ҳisobga olish, taҳlil qilish, nazorat etish va tartibga solishdan iborat.
Boshqarishning avtomatlashtirilgan axborot tizimi–
tashkilotning maqsadidankеlib chiqadigan talablarga muvofiq axborotlarni yig’ish, qayta ishlash, ta
qsimlash, taqdim etish uchun uchun mo’ljallangan standart prosеduralar, xodimlar, dasturiy vosital
ar, asbob-uskuna, ma`lumotlarning o’zaro bog’langan majmui.
Vidеomonitor (displеy)-SHK ga kiritiladigan va undan chiqadigan axborotni aks
yettiruvchi moslamadir.
Dasturiy intеrfеys – xisoblash tizimi doirasida qurilma va dasturlar o’zaro ta'sirini
ta'minlovchi vositalar yig’indisi.
Duragay xisoblash mashinalari (DXM) – kombinatsiyalashgan xolda amal
qiluvchi xisoblash mashinalari bo’lib, xamda raqamli xamo’xshashli shaklda taqdim etilg-
an axborot bilan ishlaydi; ular UXM va RXMning afzalliklarini o’zida jo etgan.
Informatika –
kompyutеrlar yordami va ularni qo’llash muxiti vositasida axborotni yangilash jarayonlari bilan bog’liq in
son faoliyati soxasidir.
Ishchi stansiyalar –
muayyan turdagi (grafik, muxandislik, nashriyot va boshqalar) ishlarni bajarishga ixtisos
lashtirilgan bir kishifoydalanadigan qudratli mikro- EҲM lardir.
Adapter - Kompyutеr qo’shimcha qurilmalari ishini boshqaruvchi elеktron sxema, uni kontroller deb 
xam ataladi. 
Antivirus

Adapter - Kompyutеr qo’shimcha qurilmalari ishini boshqaruvchi elеktron sxema, uni kontroller deb xam ataladi. Antivirus
glossariy kompyuter ta`minoti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Adapter - Kompyutеr qo’shimcha qurilmalari ishini boshqaruvchi elеktron sxema, uni kontroller deb xam ataladi. Antivirus
|
Opеrasion tizim (OT) - Axborot – lat. Informatio

OSI – standartlarni ishlab chiqaruvchilarga bog’liq bo’lmagan xalqaro stek.
GRT displeylari – elеktron nurli trubkali monitorlarga asoslangan, eng ko’p tarqalgan.
LCD displeylar – suyuq kristal ekranli narxi baland ommabop bo’lib borayotgan
monitorlar.
Kibеrnеtika - Axborot – lat. Informatio

amalga oshiruvchi.
Printеr – axborotni qog’ozga tushiruvchi moslama.
Sеrvеrlar – barcha stansiya tarmoqlaridan olingan so’rovlarni qayta ishlash
uchun ajratilgan ko’p kishi foydalanadigan qudratlimikroEҲMlardir.
Tеzaurus – axborotdan foydalanuvchi yoki tizimga ega bo’lgan
ma'lumotlar jamlanmasidir
Tеlеkommunikatsiya – kompyutеr tarmoqlari va zamonaviy tеxnik aloqa vositalari
nеgizida ma'lumotlarni masofadan uzatishdir.
Uzеl – tarmoqning uzatish vositasiga ulangan xar qanday qurilma.
Fayl – axborot tashuvchi mashinaga taqdim etilgan ma'lumotlarning
nomlangan yig’indisi.
Foydalanuvchi intеrfеys – foydalanuvchining dasturiy yoki EҲM
bilan o’zaro ta'siridagi dasturiy va apparat vositalaridir.
Power Point- bu grafik dasturlar paketi bo’lib, elеktron slaydlarni tayyorlash, ular bilan
tanishishni uyushtirish va slayd-filmlarni namoyish etishga tayyorlaydi.
Prеzеntasiya- bu slaydlar va maxsus effеktlar to’plami bo’lib, ularni ekranda ko’rsatish,
tarqatiladigan
material, dokladni plani va konspekti shaklida bitta faylda saqlanadi.
Slayd - bu prеzеntasiyaning aloxida kadri bo’lib, o’z ichiga matnni, sarlavxalarni, grafik
va diagrammalarni olishi mumkin.
Tarqatiladigan material - Axborot – lat. Informatio

mo’ljallangan materiallar.
Dizayn qolipi - professional tomonidan oldindan tayyorlab qo’yilgan
grafiklar,
bo’yoqlar, jilolar, tovushlar namunasi bo’lib, ular slaydlarda ishlatish uchun
mo’ljallangan.
Ranglar sxemasi - bu 8 xil ranglardan tashkil topgan to’plam bo’lib,
prеzеntasiyalar uchun
asosiy ranglar sifatida ishlatiladi.
Animasiya - bu slaydlarni namoyish qilish va ko’rsatishda ularni samaradorligini
oshiruvchi tovush, rang, matn va xarakatlanuvchi effеktlar va ularni yig’indisidan iborat.
Opеrasion tizim (OT)– bu EҲM zaxiralarini boshqarish, amaliy dasturlarni chiqarish va
ularning
tashqi qurilmalar, boshqa dasturlar bilan o’zaro aloqasini amalga oshiruvchi, shuningdek, f
oydalanuvchining kompyutеr bilan muloqotini ta’minlovchi
dasturiy
vositalar yig’indisidir
Foydalanuvchi interfeys – foydalanuvchining dasturiy yoki EҲM bilan o’zaro
ta’siridagi dasturiy va apparat vositalaridir.
SHaxsiy kompyutеrlar (SHK)– xammaboplik va qo’llashda universallik talablarini
qoniqtiruvchi bir kishi foydalanadigan mikroEҲMlardir.
Dasturiy interfeys– xisoblash tizimi doirasida qurilma va dasturlar o’zaro ta’sirini
ta’minlovchi vositalar yig’indisi.
Opеrasion qobiq – biror bir dastur va foydalanuvchi o’rtasidagi qatlam
yoki boshqa dastur ustida
usqurtma bo’lgan dastur.
Mijoz (klient) – vazifa, ishchi stansiya yoki kompyutеr tarmog’idan foydalanuvchi.
Printer – axborotni qog’ozga tushiruvchi moslama.
Sensor ekranlar – tasvirlar, dastur yoki buyruqlar ayrim elеmеntlarini displey ekranida SHK ga
kiritish uchun mo’ljallangan.
Skaner – qog’ozli tashuvchilardan avtomatik xisoblash va SHK
ga mashinada yozilgan matnlar,
grafiklar, rasmlar, chizmalarini kiritish uchun mo’ljallangan moslama.
Másele sheshiw úlgisi - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki...

ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍ
Fizika 6-klass
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍ
|
Om qonuni - Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish usullari. Mundarija kirish

|
Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish usullari. Mundarija kirish
|
bet | 10/13 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 65,53 Kb. | | #152931 |
Bog'liq Mavzu elektr bo\'limiga oid mavzularni o\'qitishda pedagogik texn-www.fayllar.orgOm qonuni. 1826 yilda nemis fizigi Om tajriba orqali o`tkazgichdagi tok kuchi kuchlanish (U) ga to`g’ri proporstional, R qarshilikka teskari proporstional ekanligini aniqladi.
(2.1.3)
Qarshilik Om larda o`lchanadi.
Qarshilik o`tkazgichning uzunligiga to`g’ri proporstional va ko`ndalang kesim yuzasi S ga teskari proporstional bo`ladi:
(2.1.4)
-o`tkazgichning solishtirma qarshiligi.
Endi kuchlanish ta’sirida bo`lgan R qarshilikda o`zgarmas tokning q zaryadni ko`chirishda bajargan ishini topamiz. Bilamiz-ki, bu ish ga teng. Om qonunini hisobga olsak, tokning bajargan ishi uchun quyidagi formula xosil bo`ladi:
(2.1.5)
U holda o`zgramas tokning quvvati uchun quyidagi ifoda xosil bo`ladi:
(2.1.6)
Ish Joulda, quvvat esa Vattlarda o`lchanadi.
Qarshilikda bajarilgan ishning hammasi issiqlikka aylanadi. Demak ajralib chiqqan issiqlik:
(2.1.7)
2.1.1-chizma. Ey sodda elektr zanjiri.
Bu ifodaga Joul-Lenst qonuni. Butun zanjir uchun Om qonuni. Rasmda keltirilgan berk zanjirda , -tok manbaining ichki qarshiligi, R-tashqi
Qarshilik
(2.1.8) .
Kirxgof qoidalari. Berk zanjirlar uchun Om qonuni oson qo`llaniladi, lekin tarmoqlarga bo`lingan zanjiga bu qonunni ishlatish qiyin. (A) rasmda tugun, (B) rasmda tarmoqlangan zanjir keltirilgan. Berk zanjirning hamma qismida tok bir xil, (C) rasmda esa VC, CA va AV larda tok qiymati xar xildir. Bunday zanjirlarni hisoblashda Kirxgof qoidalari ishlatiladi.
2.1.2-chizma. Kirxgof qoidasiga doir chizmalar
|
| |
Kirxgofning birinchi qoidasi - Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish...

|
Mavzu: elektr bo'limiga oid mavzularni o'qitishda pedagogik texnologiyalarda foydalanish usullari. Mundarija kirish
|
bet | 11/13 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 65,53 Kb. | | #152931 |
Bog'liq Mavzu elektr bo\'limiga oid mavzularni o\'qitishda pedagogik texn-www.fayllar.orgKirxgofning birinchi qoidasi:Tugunda toklarning algebraik yig’indisi nolga teng.
(2.1.9)
Tugunga kirayotgan tok musbat, chiqayotgan tok manfiy hisoblanadi.
Kirxgofning ikkinchi qoidasi:Bu qoida tarmoqlangan zanjirning berk konturiga tegishli. Kontur bo`yicha soat strelkasi bo`ylab aylanish yo`nalishi musbat hisoblanadi. Agar tok aylanish yo`nalishi bo`yicha oqayotgan bo`lsa, u musbat, teskari tarafga-manfiy hisoblanadi. Agar aylanish paytida manbaning minusdan kirib, plyusdan chiqilsa, bunday E.Yu.K. musbat hisoblanadi, aks xolda-manfiy. Ana endi Kirxgofning ikkinchi qoidasini ta’riflaymiz: Tarmoqlangan zanjirning berk konturidan E.Yu.K. larning algebraik yig’indisi kontur uchastkalaridagi toklarning qarshilikka ko`paytmasining algebraik yig’indisiga teng:
Tok urganda yordam choralari.
5.Muqobil energiya manbalaridan foydalanishning iqtisodiy jihatlari bo`yicha loyiha topshirig’i.
Pedagogik annotatsiya
Fanning nomi: “Fizika”.
Mavzuning nomi: “Muqobil energiya manbalaridan foydalanishning iqtisodiy jihatlari”.
Ishtirokchilar: Iqtisodiyot va bank kolleji talabalari.
Ta’limning maqsadi: o`quv kursi bo`yicha egallangan bilimlarni chuqurlashtirish, muqobil energiya manbalarudan foydalanish bo`yicha olib borilayotgan respublika hukumati ishlaridan talabalarni xabardor qilish.
Rejalashtirilayotgan o`quv natijalari: Muqobil energiya manbalaridan foydalanish borasida amalga oshirilayotgan ishlar bilan tanishadilar, loyihalarning iqtisodiy jihatlarini baholaydilar, fanlar aro aloqadorlikni amalga oshiradi.
Loyihalashtirish faoliyati bo`yicha quyidagi amaliy ko`nikmalarga ega bo`ladi: muammoni shakllantirish va vazifalarni aniqlash, vazifalarni amalga oshirishdagi usullarni tanlash va ulardan foydalanish,talabalar loyihani muvaffaqiyatli bajarishlari uchun bilishlari lozim bo`lgan oldingi bilim va ko`nikmalar quyidagilardan iborat.
|
| |
-TEMA
SESTIŃ QAYTÍWÍ. JAŃǴÍRÍQ - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda...

164
ushın ketken waqtı
t ólshenip, teńiz tereńligi
h anıqlanadı. Bunda ses
2
h aralıqtı ótkenligi ushın 2
h = u
t
·
t boladı. Bunnan
h
t
=
⋅
u
t
2
anıqla-
nadı.
v
t
– sestiń suwda tarqalıw tezligi. Bunday ásbap
exolot dep ataladı.
Sestiń qaytıwınan metall quymalar arasında hawa boslıqları yaki
ózge zatlar kirip qalǵanlıǵı da anıqlanadı. Quymaǵa tikkeley tiygizip
qoyılǵan ses deregi hám qabıllawshı quyma boylap júrgiziledi. Eger
quymanıń ishi birdey tıǵızlıqqa iye hám tutas bolsa, onda qaytqan
ses birdey boladı. Basqa zat hám boslıq bolsa, qaytqan ses buzıladı.
Medicinada da búyrek keselliklerin‚, hámile awhalın zıyansız halda
úyreniw ultrasesler járdeminde iske asırıladı.
SES HÁM SALAMATLÍQ. ARXITEKTURADA SES

166
ushın sesti jutıw koefficienti () dep atalatuǵın shama kirgiziledi.
– jutılǵan ses energiyasınıń túsken ses energiyasına qatnası menen
ólshenedi. 6-kestede shamasınıń hár túrli materiallar ushın mánisi
keltirilgen (ses jiyiligi 500 Hz).
6-keste
Material
a
Gerbishten órilgen sıbalmaǵan diywal
Beton diywal
Linoleum (0,5 sm qalıńlıqta)
Diywalǵa qaǵılǵan faner
Tereze aynası
Diywalǵa ildirilgen gilem
Shiysheden islengen paxta qatlamı (9 sm)
0,03
0,02
0,03
0,06
0,03
0,21
0,51
Shawqımlar insan salamatlıǵına unamsız tásiri bolǵanlıqtan olardı
kemeytiw ilajları kórilmekte. Mısalı, Evropa mámleketleri shawqımı
belgilengen shegaradan ótip ketetuǵın samolyotlardıń mámleket
aymaǵınan ushıwın, aeroportlarǵa qonıwın qadaǵan etip qoydı.
Imaratlardı joybarlastırıwda da sestiń tarqalıwına itibar beriledi.
Bul tarawdı úyrenetuǵın pán bólimi
arxitektura akustikası dep ataladı.
Jaqsı joybarlastırılǵan teatr zallarında, saxnada sıbırlap aytılǵan dawıs
zaldıń qálegen jerinde esitiledi. Bul binanıń pátigine qaralatuǵın bolsa,
onıń kórinisi ishi bos máyek qabıǵına uqsap qurılǵan boladı. Sonda
saxnadan shıqqan ses oǵan urılıp, zaldıń qálegen jerine birdey aralıqtı
ótip, jetip baradı. Bunday zallardıń tamashagóy otıratuǵın, júretuǵın
hámme jerlerine olar tárepinen shıǵarılatuǵın shawqımlardı jutatuǵın
materiallar qaplanadı.
Gaz menshikli formaǵa hám kólemge iye emes

Suyıqlıq menshikli kólemge iye, biraq formaǵa iye emes.
Gaz menshikli formaǵa hám kólemge iye emes
Download
8,97 Mb.
Pdf ko'rish
bet
18/126
Sana
21.11.2023
Hajmi
8,97 Mb.
#102642
1
...
14
15
16
17
18
19
20
21
...
126
Bog'liq
Fizika 6-klass
Bu sahifa navigatsiya:
Suyıqlıq menshikli kólemge iye, biraq formaǵa iye emes.
Gaz menshikli formaǵa hám kólemge iye emes.
Suyıqlıq qanday da bir ıdısqa quyılsa, sol ıdıs formasın iyeleydi.
Biraq, óziniń menshikli kólemin saqlaydı. Dúkanlarda salqın
ishimliklerdi 1,5
l
, 1
l
hám 0,5
l
ıdıslarda satılatuǵının jaqsı bilesiz.
Avtomobil janar mayları da litrlep ólshenedi. Suyıqlıqlarda
molekulalar
jaqın jaylasqanlıǵı aqıbetinde óz ara tartısıw kúshleri sezilerli boladı.
Sonıń ushın da óz kólemin saqlaydı. Biraq, awırlıǵı tásirinde «jayılıp»
ıdıs formasın aladı. Suyıqlıq molekulaları arasında tartısıw kúshi
suyıqlıq formasın saqlay alatuǵın dárejede úlken emes.
Solay bolsa da
,
suyıqlıqtı qısıw júdá qıyın.
Bir tájiriybede suwdı qısıw ushın onı qorǵasın shar ishine quyıp,
awzı kepserlengen. Sonnan keyin shardı qısıw ushın onı awır balǵa
menen urǵan. Bunda suw qısılmastan, shardı jarıp sızılıp shıqqan.
Suyıqlıq menshikli kólemge iye, biraq formaǵa iye emes.
Átirapımızdaǵı kóplegen zatlar qattı denelerden ibarat. Ruchka,
parta, úy, mashina hám t.b. Olardıń barlıǵı óz kórinisine iye. Olardıń
kórinisin ózgertiw ushın úlken kúsh jumsalıwı kerek. Qattı denelerde
molekulalar (atomlar) suyıqlıqlarǵa salıstırǵanda jaqın jaylasadı.
Bunnan tısqarı olar
tártip
penen jaylasadı. Jaylasqan ornında terbelip
turadı.
Mısalı, as duzın alayıq, onıń molekulası NaCl, yaǵnıy Na –
natriy
hám Cl – xlor atomlarınan quralǵan. Atomlardıń óz ara jaylasıwı
10-súwrette keltirilgen. Olar tuwrı sızıq
penen birlestirilse
, reshyotka
kórinisin aladı.
10-súwret.
28
Atomlardıń jaylasıw tártibi deneniń qattılıq dárejesin ózgertiwi
múmkin. Mısalı, Siz jazıp atırǵan qálem, kómir hám júdá qattı
zat – almaz, brilliant bir túrdegi uglerod (C) atomlarınan quralǵan.
Lekin jaylasıw strukturası hár túrli boladı.
Download
8,97 Mb.
1
...
14
15
16
17
18
19
20
21
...
126
Download
8,97 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Gaz menshikli formaǵa hám kólemge iye emes
Download
8,97 Mb.
Pdf ko'rish
Sestiń bálentligi - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar...

ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍ
Fizika 6-klass
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar denelerdiń teńsalmaqlíLÍǴÍ
|
-TEMA
LABORATORIYA JUMÍSÍ. IYINLI TÁREZI

32
5. Tárezi pállesine ıǵal, patas, ıssı denelerdi qoyıw múmkin emes.
Oǵan suyıqlıqtı tikkeley quyıw, ıdıssız shashılıp ketetuǵın nárselerdi
(qumsheker, duz) de salıw múmkin emes.
6. Tárezide tek ǵana onıń pasportında jazılǵan júkten artıqsha júkti
ólshew múmkin emes.
15-súwret.
7. Massası kishkene taslar tek pincet (qısqısh) járdeminde ıdıstan
alınıp, pállege qoyıladı. Sebebi,
qol menen uslansa, qoldaǵı ıǵallıq hám
may tasqa ótip, onıń massasına tásir etiwi múmkin.
8. Pállege qoyılǵan tas jeńil bolsa, oǵan shamalap jeńilirek tastan
baslap qosıp barıw kerek.
9. Tárezi teńlesip, strelkası noldi kórsetse yaki ol pálleler qoyılǵan
táreplerdiń kórsetkish ushları bir tuwrı sızıqqa kelse, onda pálledegi
taslar massalarınıń qosındısı esaplanıp jazıp alınadı.
10. Tárezide suwsız bos stakan massası
m
st
ólshep alınadı
(15-súwret).
11. Stakandı pálleden alıp oǵan belgili muǵdardaǵı suw quyıladı.
12. Suwlı stakandı táreziniń pállesine qoyıp, massası m
st.s
ólshenedi.
13.
m
suw
=
m
st.suw
m
st
formuladan stakandaǵı suwdıń massası
esaplanadı.
Túsindirme.
Eger ólshenetuǵın dene massası sizde bar bolǵan eń
kishi tas (20 mg) qoyılǵanda da awır yaki jeńil kelse, ulıwma
massa
dóńgeleklenip
jazıladı.
Mısalı,
100 g 20 g 1 g
+ 500 mg + 20 mg bolǵanda awır, 100 g 20 g 1 g 500 mg bolǵanda
jeńil bolsa m ≈ 121,5 gramm alınadı.
33
1. Deneler qızdırılǵanda onıń massası qalay ózgeredi?
2. Ne ushın iyinli tárezide ólshew prujinalı tárezide ólshewge
qaraǵanda anıǵıraq boladı?
3. Gaz massasın qanday usılda ólshew múmkinligi haqqında oylap
kóriń.
4. Denelerdiń inertligi degende neni túsinemiz?
•
Shıbın massası ~ 0,001 g.
•
Pildiń jańa tuwılǵan «nárestesi»niń massası
shama menen
100 kg.
•
«NEXIYA» avtomobiliniń massası shama menen 1400 kg.
•
Bir dana biyday massası ≈ 0,01 g.
•
Jer massası shama menen
1000
000
24
..........
ta
kg
.
•
Quyash massası shama menen
2000
000
30
..........
ta
kg
.
tonna (t) - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar...

31
Ámeliy tapsırma
Úyde bir shóp, jip, bankanıń jelim qaqpaǵı (yaki baklashkanı
kesip) hámde strelka ushın sım bólekshesinen paydalanıp, tárezi
jasań. Tárezi tasları sıpatında teńgelerden paydalanıń.
1. Dene massası degende neni túsinesiz?
2. Qaysı tárezi járdeminde deneniń massası anıq ólshenedi: pruji-
nalı táre zide me yaki iyinli tárezide me? Juwabıńızdı tiykarlań.
3. Úsh teńgeden birewi jeńil. Kórinisi hám forması birdey bolǵan
bul teńgelerden qaysı biri jeńil ekenligin tası joq pálleli tárezide
bir ret ólshew arqalı anıqlaw múmkin be?
Ámeliy tapsırma - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar...

Ámeliy tapsırma
Joqarıdaǵı usıl menen sádep, shay qasıq hám soǵan uqsaǵan
nárselerdiń tıǵızlıǵın anıqlań. Tıǵızlıqtı anıqlaw jolı menen altın
taǵınshaqlardıń haqıyqıylıǵın tekseriw múmkinligin yadıńızda saqlań!
35
Keste
Qattı deneler
g/sm
3
Suyıqlıqlar
g/sm
3
Gazlar
g/sm
3
Muz
0,9
Benzin
0,71
Vodorod
0,00009
Tereze aynası
2,5
Spirt
0,79
Tábiyiy gaz
0,0008
Alyuminiy
2,7
Kerosin
0,8
Azot
0,00125
Polat
7,8
Ósimlik mayı
0,9
Uglekislıy gaz
0,00125
Mıs
8,9
Sút
1,03
Kislorod
0,00143
Gúmis
10,5
Teńiz suwı
1,03
Karbonat
Altın
19,3
Pal
1,35
angidrid
0,00198
Platina
21,5
Sulfat kislotası
1,8
Iridiy
22,4
* Suyıqlıqlar kólemi litrde berilgen bolsa 1 litr = 1 dm
3
= 0,001 m
3
arqalı esaplanadı.
Másele sheshiw úlgileri
1. Kólemi 2 sm
3
bolǵan altın bileziktiń massası qansha boladı?
B e r i l g e n:
F o r m u l a s ı:
S h e s h i l i w i:
V = 2 sm
3
= 19,3 g/sm
3
ρ
=
m
V
, bunnan
m = · V.
m
= 19,3
g
sm
3
·
2 sm
3
= 38,6 g.
Tabıw kerek:
m = ?
Juwabı: m = 38,6 g.
2. Massası 100 g bolǵan alyuminiy buyımnıń kólemi qansha boladı?
B e r i l g e n:
F o r m u l a s ı:
S h e s h i l i w i:
m = 100 g
al
= 2,7 g/sm
3
ρ
=
m
V
, bunnan
V
m
=
ρ
.
V
=
=
100
2 7
3
g
g
sm
,
37,037 sm
3
.
Juwabı: V = 37,037 sm
3
.
Tabıw kerek:
V = ?
Watanlaslarımız Beruniy hám Abdurahman Hozinlar da hár túrli
zatlardıń tıǵızlıqların júdá anıq ólshegen. Beruniy hár túrli formadaǵı
zatlardıń kólemin ólshew ushın arnawlı ásbap jasaǵan (18-súwret).
Bunda kólemi ólsheniwi kerek bolǵan dene ıdıstaǵı suwǵa (1)
batırılǵan. Sonda dene kólemine teń muǵdardaǵı suw (2) shúmek arqalı
(3) kesege aǵıp túsedi. Beruniy suwdan jeńil bolǵan mum, sham hám
aǵash sıyaqlı denelerdiń de tıǵızlıǵın anıqlaǵan. Dushshı hám duzlı
suwlardıń tıǵızlıqların anıqlap, olardı qollanıw boyınsha da pikirler
aytqan.
36
Umar Xayyam shákirti Abul Fatx Abdurahman
al-Mansur al-Hozin
Marv qalasında tuwılǵan.
Ol óziniń «Danalıq tárezisi» dep atalǵan kitabı
hám astronomiyalıq kestesi (1120-jıl) menen
keń tanılǵan.
18-súwret.
Beruniy «Hindstan» shıǵarmasında bunday orınlardıń (dáryalardıń
teńizge quyılatuǵın jeri) kemeler ushın qáwipli bolıwı, ondaǵı suwdıń
mazasına qarap boladı, sebebi mazalı (dushshı) suw awır nárselerdi
duzlı suw kótergendey kótere almaydı dep tastıyıqlaydı. Abdirahman
Hozin denelerdiń tıǵızlıǵın jáne de anıǵıraq ólshew ushın arnawlı
tárezi jasaydı (19-súwret).
19-súwret.
1. 100 g qumshekerdiń hám onnan islengen qanttıń kólemin
salıstırıń.
2. Qantlı shaydıń tıǵızlıǵın qantsız shaydıń tıǵızlıǵı menen
salıstırıń (tájiriybe ótkerip kóriń).
3. 1 kg/m
3
neshe g/sm
3
boladı?
4. 1 litr ósimlik mayınıń massası neshe kg boladı?
|
Axborot infratuzilmasi - Axborot – lat. Informatio

Axborot rеsurslarining, axborot tizimlarining mulkdori –
axborot rеsurslariga
axborot tizimlariga to’la ҳajmda egalik qiluvchi, ulardan foydalanuvchi va ularni tasarruf
etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs.
Axborot rеsurslarining, axborot tizimlarining egasi – axborot rеsurslariga,
axborot tizimlariga qonun bilan
yoki axborot rеsurslarining, axborot tizimlarining mulkdori tomonid
an bеlgilangan xuquqlar doirasida egalik qiluvchi, ulardan
foydalanuvchi va ularni
tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs.
Axborot tizimi – axborot rеsurslari, axborot tеxnologiyalari va aloqa vositalarining
axborotni to’plash, saqlash, izlash, unga ishlov bеrish va undan foydalanish
imkonini bеradigan
tashkiliy jiҳatdan tartibga solingan majmui.
Axborot mulkdori– o’z mablag’iga yoki boshqa qonuniy yo’l bilan olingan axborotga
egalik qiluvchi, undan foydalanuvchi va uni tasarruf etuvchi yuridik yoki jismoniy shaxs.
Axborotni muxofaza etish – axborot borasidagi ҳavfsizlikka taxdidlarning
oldini olish va
ularning oqibatlarini bartaraf etish chora-tadbirlari.
Axborot soxasi – sub`еktlarning axborotni yaratish, qayta ishlash va undan foydalanish bilan bog’liq
faoliyati soxasi.
Úyge tapsırma - ZattíŃ DÚzilisi haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar mexanikalíq qubíLÍslar haqqínda dáslepki maǵLÍwmatlar...

39
3. Neshe kg ósimlik mayı quyılsa, 0,5 litrli butılka toladı? (Juwabı:
450 g).
4. Qanttı kesege salıp chay quyılsa tez eriyme yamasa aldın chaydı
quyıp keyin qant salınsa tez eriyme? Juwabıńızdı tiykarlań.
5. Sútli ıdıslardan birin muzlatqıshqa, ekinshisin bólmege qoydı.
Olardan qaysı biriniń betinde qaymaq tez payda boladı?
6. Klass taxtasındaǵı jazıwdı óshiriw ushın «Shúberekti ızǵarlap
sıpırıń» deydi. Ne ushın?
7. Qısta ildirip qoyılǵan kir qatıp qalıp búkleniwi qıyın boladı. Ne
sebepten?
8. Awqat ashshı bolıp qalsa, oǵan jańa qırshılǵan kartoshkanı salıp
bir neshe minut qaynatılsa, duzı ornına kelip qaladı. Nege solay?
Topti’ ali’p ju’riw - Dene-tarbiya-5

|
Dene-tarbiya-5
|
bet | 21/88 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #229494 |
Bog'liq DeneTopti’ ali’p ju’riw. Basketbol woyi’ni’nan kirip kelgen bul usi’l ja’rdemshi usi’l boli’p yesaplanadi’. Topti’ woyi’nshi’ni’n’ aldi’nda qarsi’las bolmag’anda jerge uri’p ali’p ju’riledi. Top ali’p ju’riwden ja’ne de qarsi’las ta’repten wo’z komandasi’ zonasi’na qayti’wda paydalani’ladi’. Topti’ jerge urg’anda woni’n’ sekiriw biyikligi belden joqari’ bolmawi’ tiyis (50-su’wret).
Topti’ jerge uri’p ju’riw shi’ni’g’i’wi’na ha’rbir shi’ni’- g’i’wda turaqli’ tu’rde 2—3 minut waqi’t aji’rati’li’wi’ kerek.
Topti’ i’laqti’ri’w. Topti’ i’laqti’ri’w woni’ sherigine uzati’wdan aytarli’qtay pari’qlanbaydi’. Parqi’ sonda, top
52-su’wret. 53- su’wret.
keskin ku’sh tezligi menen i’laqti’ri’ladi’. Top tu’rli halat- lardan: joqari’dan, to’mennen, qaptal ta’repinen, bastan, arqadan i’laqti’ri’ladi’ (51-su’wret).
Worni’nan turi’p top i’laqti’ri’w jeti metrlik ja’riyma tobi’n uri’w, tog’i’z metrden yerkin soqqi’ beriw, tu’rli arali’q- lardan topti’ woyi’ng’a kirgiziw ku’tilmegende wori’nlanadi’.
Ha’reket waqti’nda top i’laqti’ri’w. Worni’nda turi’p top i’laqti’ri’w jaqsi’ wo’zlestirilip ali’nsa , woni’ ha’reket waqti’nda (1, 2, 3 adi’mda) i’laqti’ri’wdi’ wo’zlestiriw qi’yi’n yemes. Topti’ joqari’ tezlikte shi’g’anaqtan iyilgen qol menen toqtap, tayarli’q ko’rmey i’laqti’ri’w mu’mkin. Topti’ i’laqti’ri’w waqti’nda woyi’nshi’ salmaq worayi’n aldi’ng’i’ ayag’i’na wo’tkizedi, bul i’laqti’ri’w ku’shin asi’radi’ (52- su’wret).
|
| |
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muxammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar universiteti Nukus filiali - bet 4

|
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muxammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar universiteti Nukus filiali
|
bet | 4/4 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 9,94 Kb. | | #104553 |
Bog'liq Mavzu Veylit-bazis. Spektral ifodalashning asosiy xususiyatlari-hozir.orgAtom kuch mikroskop (AKM) yordamidao'tkazgich va elektr o‘tkazmaydigan materiallarning alohida atomlarini ko‘rishdan tashqari, ularga alohida ta’sir o‘tkazish, xususan, atomlarni sirt bo‘yicha siljitish mumkin. Nanotexnologiyalar obyekti — awalambor oMchamlari 12-H00 nm bo‘lgan“ nano zarracha” deb ataluvchi zarralaran iborat. Nanozarrachalar katalizator va adsorbsiyalovchi m oddalar sifatida qiziq. Oqsillar, nuklin kislotalar bilan ta’sirlashuvida nanozarrachalar qiziq xususiyatlarga ega. Atom kuch mikroskop (AKM) yordamidao'tkazgich va elektr o‘tkazmaydigan materiallarning alohida atomlarini ko‘rishdan tashqari, ularga alohida ta’sir o‘tkazish, xususan, atomlarni sirt bo‘yicha siljitish mumkin. Nanotexnologiyalar obyekti — awalambor oMchamlari 12-H00 nm bo‘lgan“ nano zarracha” deb ataluvchi zarralaran iborat. Nanozarrachalar katalizator va adsorbsiyalovchi m oddalar sifatida qiziq. Oqsillar, nuklin kislotalar bilan ta’sirlashuvida nanozarrachalar qiziq xususiyatlarga ega. Xulosa Texnika yo'nalishidagi oliy ta'limda «Elektronika va sxemolar»ga oid amaliy mashg'ulotlarni takomillashtirish vositalari, talabalarni texnik eksperiment o'tkazishga tayyorlashning metodik tizimini takomillashtirish, virtual ishlanmalardan fanni o'qitishda foydalanish metodikasi bo'yicha olib borilgan ilmiy izlanishlar va dars taxlillari asosida quyidagi xulosalarga kelindi: «Elektronika va sxemolar»ga oid laboratoriya mashg'ulotlarida raqamli texnologiyalar va sxematik ishlanmalarning dasturiy vositalari va tasvirlaridan foydalanib ilmiy eksperiment o'tkazishga yo'naltirildi. Foydalanilgan adabiyotlar 1. И.С. Андреев, Х.К. Арипов, Ж.Т. Махсудов, Ш.Б. Рахматов. Полупроводниковые приборы многослойной структуры. Транзисторы и тиристоры. Част 1: Учебное пособие. — Т.: ТЭИС, 1994. 164 с. 2. И.С. Андреев, Х.К. Арипов, Ж.Т. Махсудов, Ш.Б. Рахматов. Полупроводниковые приборы многослойной структуры. Транзисторы и тиристоры. Част 2: Учебное пособие. — Т.: ТЭИС, 1994. 98 с. 3. Х.К. Арипов, Н.Б. Алимова, З.Е. Агабекова, Ж .Т Махсудов. Аналоговая и интегральная схемотехника. Т.: ТЭИС, 2000. 90 с.
http://hozir.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi muxammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalar universiteti Nukus filiali
|