nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Chiqarish operatori - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti...

70
C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni
chiqarish operatori cout kalit so‗zi
yordamida tasvirlanadi. O‗zgaruvchilar ikki va undan ortiq bo‗lsa, u holda
<< belgi
orqali o‗zgaruvchilar bir-biridan ajratilib yoziladi.
C++ dasturlash tilida ma‘lumotlarni chiqarish operatorining umumiy
ko‗rinishi quyidagicha:
cout<
Qiymati chiqarilayotgan o‗zgaruvchilar cout operatoridan keyin bir-
birlaridan “<<” belglar bilan ajratilgan holda cout <; kabi sanab
ko‗rsatiladi. Bunda quyidagi holatlarga e‘tibor berish lozim:
- yuqorida qayd etilganidek cout operatorida (―‖) ichiga olib yozilgan matn
(satr) qayta ishlanmasdan qanday yozilgan bo‗lsa, shundayligicha chop etiladi. Bu
holat natijalarini chiqarishda tushuntirish matnlaridan foydalanish imkoniyatini
beradi;
- „\t‟ – tabulyatsiya belgilari bo‗lib, o‗zgaruvchilar va o‗zgarmaslarning
qiymatlari oralig‗ida 7 ta bo‗sh joy qoldirib chop etish maqsadida foydalaniladi;
- „\n‟ – belgilaridan foydalanilganda undan keyin chop etilayotgan
ma‘lumotlar alohida satrdan chop etiladi. Lekin qo‗shtirnoq ichida bu belgilardan
foydalanishda apostrof (tutuq belgisi) qo‗yilmaydi;
- cout operatorida qiymatlari aniqlangan o‗zgaruvchili ifodalar yozilgan
bo‗lsa, ularning qiymatlari hisoblanib, natijasi chop etiladi. Shuningdek, son ham
o‗zgarishsiz chop etiladi;
- probel (bo‗sh joy) yoki tabulyatsiyalardan foydalanilmasa, bir nechta
sonlar ketma-ket yozilib bitta son kabi chop etiladi. Yuqoridagi holatlarni quyidagi
dastur misolida namoyish qilamiz.
Misol: C++ dasturlash tilida a ni qiymatini 2 ga oshirib natijani chiqaring.
#include
int main ()
{ int a=14; // a o‗zgaruvchini e‘lon qilish
a=+2; // a ni qiymati ikkiga oshdi
cout<return 0;
}
Yangi mavzuning bayoni - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti...

3. Yangi mavzuning bayoni.
Yangi mavzu ustida ishlanganda tekis harakat sifatida bir xil vaqtlar ichida bir xil yo’l o’tadigan jismlar harakati tushunilishi aytiladi. Uni tajribada ko’rsatish uchun imkoniyati bo’lsa, 50-100 sm balandlikdagi shisha idish (menzurka ko’rinishida) kerak bo’ladi. Unga shisha yoki plastmassa sharcha tashlansa, ma’lum masofa o’tilganidan so’ng sharcha harakati tekis bo’ladi. Birinchidan, harakat tez bo’lmaydi. Ikkinchidan, shisha orqali yaqqol ko’rinib turadi. Notekis harakatga qiya tekislikdan qo’yib yuborilgan o’yinchoq mashinani ko’rsatish mumkin. Bunda birday vaqtlar ichida bosib o’tilgan masofa bir xil bo’lmasligi ko’rsatiladi. Harakat tez yoki sekin ekanligini ko’rsatuvchi yangi fizik kattalik tezlik tushunchasi bilan tanishtiriladi. Tezlikning boshqa birliklari km/soat, dm/soat va h. k., ular orasidagi bog’lanishlar ko’rsatiladi. Notekis harakat uchun o’rtacha tezlik tushunchasi kiritiladi. Ularga misollar keltiriladi.
O’qituvchi quyidagilarni qo’shimcha qilib darsni jismoniy tarbiya bilan bog’laydi. Shunday sport turlari borki bunda yengil avtomobil bilan marraga kim tez kelishi uchun musobaqa o’tkaziladi. Avtomobilda tezlikni o’lchovchi asbob spidometr o’rnatilgan bo’ladi. Sportchi-haydovchi bunga qarab o’z tezligini oshiradi yoki me’yorida saqlaydi. Spidometr asbobi tezlikni km/soat larda o’lchaydi. spidometr so’zining ma’nosi: “speed” –tezlik va metro o’lchash ma’nosini anglatadi.
|
Belarusda «Auditorlik faoliyati to’g’risida»gi Qonun qachon qabul

133
ishlab chiqildi. Mazkur tashkilot tomonidan ishlab chiqilgan standartlar 3 ga
bo’linadi:
Auditning umumiy malaka va etika standartlari:
1.
Majburiy tayyorgarlik va mahoratlilik. Auditor tekshirish o’tkazishda
maxsus texnik tayyorgarlikka va auditorlarning professional xulq sifatlariga ega
bo’lishi kerak (The examinition is to be reformed by a person or persons having
adequate technical training and proficience as an auditor).
2.
Mustaqillik. Har qanday vazifani bajarishda auditor yoki auditorlar
mustaqil bo’lishi shart (In all matters relating to the assignment an independence in
mental attitude is to be maintained by the auditor or auditors).
3.
Majburiy malakaviy ziyraklik. Tekshirishni o’tkazishda va xulosani
tayyorlashda auditordan professional ziyraklik talab etiladi. (Due professional care
is to be exercised in the performance of the examinition and the preparition of the
report).
Ob’ektlarning ish standartlari:
Axloq kodeksining asosiy talablari

159
Agar auditorlarning mijozi o’zaro almashsa, 1-auditor 2-auditorga yozma
ravishda uning axborotini berishi lozim. Agar bir auditor 2-auditorga mijoz haqida
axborot bermasa, u holda 2-auditor ijobiy javob olishga haqqi bor. Auditorlar
boshqa auditorni yordamga chaqirsa, ular o’rtasidagi munosabat ish yuzasidan
bo’lishi lozim.
11.
Xodimlarning auditorlik tashkilotlari bilan munosabati. Auditorlik
tashkiloti xodimlari auditorlik tashkiloti obro’sini ko’tarish va rivojlantirish
bo’yicha harakat qilishi, boshqa xodimlar va rahbarlar bilan samimiy munosabatni
qo’llab-quvvatlashi lozim. Auditorlik tashkiloti professional faoliyat bo’yicha
usullarni amalga joriy etish, o’zining xodimlari malakasi va bilimini oshirish
bo’yicha doimo qayg’urishi lozim.
Auditorlar doimo o’zining ishini sidqidildan bajarishi lozim. Auditorlarning
o’z auditorlik firmalarini tez-tez o’zgartirib turishi axloq me’yorlariga zid holat
hisoblanadi. Auditor auditorlik tashkilotini tark etayotganida auditorlik tashkilotiga
tegishli barcha holatlarni to’liq hajmda va vijdonan topshirishi lozim.
12.
Darsni mustahkamlash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 44/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
4. Darsni mustahkamlash.
Masala. "Tiko" avtomobili 135 km/soat tezlikda harakatlana oladi. Avtomobil 10 minutda qancha yo’1 bosadi?
Berilgan:
|
Formulasi:
|
Yechilishi:
|
S-?
|
Multimediya darslikdan savol va masalalar yechiladi.
5. O’quvchilarni baholash. O’quvchilar darsdagi ishtirokiga qarab baholanadi.
6. Uyga topshiriqlar. Darslikdagi amaliy topshiriqni bajarish va 1-mashqdan misollar yechish.
11-dars Sana: 6- sinf
MAVZU: MASSA VA UNING BIRLIKLARI
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: - moddaning asosiy xossasi bo’lgan massa haqida tushuncha hosil qilish; - o’quvchilarni xalqaro birliklar tizimining asosiy birligidan biri "Kilogramm bilan tanishtirish.
Tarbiyaviy: O’z- o’zini anglash salohiyatini shakllantirish.
Rivojlantiruvchi: Ilmiy dunyoqarashini shakllantirish.
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
Tafakkur mazmundorligi - Umumiy psixologiya

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 93/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaTafakkur mazmundorligi deganda insoning tevarak-atrofidagi rnoddiy voqelik to’g’risida ongda qay miqdorda, ko’lamda mulohazalar, muhokamalar, fikrlar, muammolar, tushunchalar joy olganilgi nazarda -tutiladi. Insonda sanab o’tilgan xarakterdagi g’oyalar to’lib toshsa, shunchalik tafakkur mazmundor bo’ladi. Kishilar bir-birlaridan birinchi navbatda tafakkumsng mazmundoriigi bilan tafovutlanadi.
Tafakkurning chuqurligi deganimizda moddiy dunyodagi narsa-hodisalarning asosiy qonunlari, qonuniyatlari, xossaiari, sifatlaxi ulaming o’zaro bog’lanishlari, munosabatlari,- tafakkurimizda to`liq aks etganligini tushunishimiz kerak.
Tafakkumittg kengligi o’zining mazmundorligi, chuqurligi kabi sifatlarl bilan muntazam aloqada bo’ladi. Insonlardagi narsa va hodisaiarning eng tnuhim belgi, xususiyatlarini o’zida mujassamiashtirgan o’tmish yuzasidan, hozirgi davr haqida, shuningdek, kelajak to’g’risida mulohazalar, muammoiar va tushunchalami qamrab olgan tafakkur keng tafakkur deyiladi. Fikr doirasi keng bilirn saviyasi yuqori serg’oya ijodiy izianishdagi kishiiami aql zakovatii, bilimdon yoki tafakkuri keng kishilar deb atash mumkin. Demak, insonning aql-zakovati, biiimdonligi mulohazadorligi uning tafakkurining kengligidan dalolat beradi.
Inson tafakkuri o’zining mastaqilligi jihaatidan mustaqil ya nomustaqil tafakkurga ajratiladi. Tafakkurni mustaqilligi deganda kishining shaxsiy tashabbusi bilan o’z oldiga aniq maqsad, yangi vazifalar qo’ya bilishi, ular yuzasidan amaliy va ilmiy xarakterdagi faraz, gipoteza qilisli, natijani ko’z oldiga keltira olishi, qo’yilgan vazifani hech kimning ko’magisiz, ko’rsatmasisiz o’zining aqliy izlanishi tufayli turli yo'1, usul va vositalar topib, mustaqil ravishda hal qilishdan iborat aqliy qobiliyatni tushunish kerak.
Tafakkurning mustaqiliigi aqlning sertashabbusligi, pishiqligi va tanqidiyligida namoyon bo’ladi. Aqlning sertashabbusligi deganda insonning o’z oldiga yangi muammo, aniq maqsad va konkret vazifalar qo’yishni, ana shulamiag barchasini amalga 'oshirishda, nihoyasiga yetkazishda yechinmi qidirishda usul va vositalami shaxsan o’zi izlashi, aqliy zo'r berib intiiishi, uiarga taaailuqli qo’shitncha belgi va alomatlarni kiritishdan iborat bosqichlarning namoyon bo’lishini nazarda tutamiz.
|
| |
Tafakkur operatsiyalari - Umumiy psixologiya

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 90/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya2.Tafakkur operatsiyalari.
Analiz va sintеz.
Taqqоslash.
Abstraktsiyalash.
Umumlashtirish.
Kоnkrеtlashtirish.
Klassifikatsiyalash.
Sistеmalashtirish.
ANALIZ – shunday bir tafakkur jarayoniki, uning yordami bilan biz narsa va хоdisalarni fikran yoki seminar ravishda bo`lib /ajratib/, ularning ayrim qismlari va хususiyatlarini taхlil qilamiz.
SINTЕZ – shunday bir tafakkur jarayonidirki, biz narsa va хоdisalarning analizda bo`lingan ayrim qismlari, bo`laqlarini sintеz yordami bilan fikran yoki amaliy ravishda birlashtirib, butun хоlga kеltiramiz.
Analiz va sintеz o`zarо bеvоsita mustaхkam bоg`langan yagоna jarayonning ikki tоmоnidir. Agar narsa va хоdisalar analiz qilinmagan bo`lsa, uni sintеz qilib bo`lmaydi, хar qanday analiz prеdmеtlarni, narsalarni bir butun хоlda bilish asоsida amalga оshirilishi lоzim.
TAQQОSLASH – shunday bir tafakkur jarayoniki, bu jarayon vоsitasi bilan оb’еktiv dunyodagi narsa va хоdisalarning bir – biriga o`хshashligi yoki bir – biridan farqi aniqlanadi.
Abstraktsiyalash shunday bir tafakkur jarayoniki, bu jarayon yordami bilan mоddiy dunyodagi narsa va хоdisalarning muхim хususiyatlarini farqlab оlib, ana shu хususiyatlardan narsa va хоdisalarning muхim bo`lmagan ikkinchi darajali хususityalarini fikran ajratib tashlaymiz.
UMUMLASHTIRISH dеganda psiхоlоgiyada narsa va хоdisalardagi хоssa, bеlgi, хususiyat, alоmatlarni tоpish va shu umumiylik asоsida ularni birlashtirish tushuniladi.
Umumiy, mavхum bеlgi va хususiyatlarni yakka, yolg`iz оb’еktlarga tadbiq qilish kоnkrеtlashtirish dеyiladi. Bundan tashqari, mavхum tushunchalarni kоnkrеt prеdmеtlarga bоglash ham kоnkrеtlashtirish bo`lib хisоblanadi.
Fanda narsa va хоdisalarning tabiatini ifоdalоvchi muayyan bеlgi asоsida qilingan fikr yuritishni KLASSIFIKATSIYA dеb atash qabul qilingan.
Klassifikatsiya qilishning yakuni sistеmalashtirish bo`lib хisоblanadi. Sistеmalashtirishga kutubхоnadagi kitоblarning jоylanishi misоl bo`la оladi. Masalan, kutubхоnada pеdagоgikaga оid adabiyotlar bir tоmоnda, psiхоlоgiyaga оidlari yana bir tоmоnda jоylashgan bo`ladi. Sistеmalashtirish insоn ishini оsоnlashtiradi. Natijada kishi nimani qayеrdan izlashni biladi. Turmushda хar qadamda sistеmalashtirishni ko`rishimiz mumkin.
|
| |
-amaliy ko‘nikma - Cover ict stb indd

71
3
Elektron jadvaldan maqsadli foydalanish
Elektron jadvalni sinovdan o‘tkazish
Elektron jadval yoki biror tizimni tuzishda uning ishlashiga ishonch hosil qilishingiz kerak. Agar
u ishlamasa, undan olgan ma’lumotlaringiz notoʻgʻri boʻlib chiqadi. Notoʻgʻri ma’lumotlardan
foydalanganingiz sababli bu sizni notoʻgʻri qarorlar qabul qilishga olib kelishi mumkin.
Formulalardan foydalanishda siz ularning toʻgʻri yoki notoʻgʻri ekanini tekshiring, chunki ular
sizga toʻgʻri natijani chiqarib berishi kerak. Buni quyidagi bosqichlardan foydalanib amalga
oshirishingiz mumkin:
• 1-bosqich: Siz nimani sinab koʻrmoqchi ekaningizni aniqlang. Masalan, qaysi formulalarni
sinab koʻrmoqchisiz.
• 2-bosqich: Ularni qanday sinovdan oʻtkazishingizni aniqlang.
Siz quyidagilarni bajarishingiz mumkin:
1-mashg‘ulot - Cover ict stb indd

53
2
Multimediadan maqsadli foydalanish
1-masala
Multimedia taqdimotlari bilan bogʻliq koʻplab oʻrganishingiz mumkin boʻlgan qoʻshimcha
koʻnikmalar mavjud. Siz ushbu boʻlimda yana uchta muhim koʻnikmalar haqida bilib olasiz:
Slide Master yordamida taqdimot yaratish, slaydlarga ovozli nutq faylini qoʻshish va slayd-shou
sozlamalaridan foydalanish.
Slide Master orqali taqdimot yaratish
Slide Master – taqdimot uchun namuna bo‘lib, har bir slayd uchun ishlatiladigan maket va format
sozlamalarini yaxshilash imkonini beradi. U orqali har safar yaratayotgan taqdimotingizga yangi
slayd qo‘shganda unga maket va format sozlamalarini qayta qoʻlda sozlashingiz shart emas. Agar
siz Slide Masterdan foydalansangiz, sozlamalar avtomatik ravishda tatbiq etiladi. Taqdimotda turli
xil maketlar va formatlardan bir necha marta foydalanishga ruxsat berish uchun taqdimotda bir
nechta asosiy slaydni yaratishingiz mumkin.
Bu jarayonni
-mashg‘ulot - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb indd Pdf ko'rish
|
bet | 47/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge 3-mashg‘ulot
Hayvonot bogʻini reklama qiluvchi taqdimotning oxirgi slaydiga ovozli nutqni joylang.
3-masala
Slayd-shou sozlamalaridan foydalanish
Ajoyib slayd-shouni yaratib bo‘lgach, auditoriyaga uni koʻrish uchun ruxsat berishingiz
mumkin.
Taqdimotni namoyish etishni sozlash, uni auditoriyangiz qanday tomosha qilishni xohlashiga
bogʻliq boʻladi. Taqdimotni namoyish etuvchi ma’ruzachi undan tinglovchilariga trening
oʻtkazishda yordam berish uchun foydalanishi mumkin. Agar shunday boʻlsa, taqdimotchi joriy
slayd haqida gapirib boʻlgach, taqdimotni qoʻlda keyingi slaydga oʻtkazishni xohlashi mumkin.
Shuning uchun ular shunchaki slayd-shouni boshidanoq boshqarishga imkon beradigan
sozlamani talab qilishi mumkin. Taqdimotning namoyishini boshidan ko‘rsatishni xohlasangiz
Slide Show
menyu oynasidan
From Beginning
buyrug‘ini bosing.
Taqdimot koʻrilganda yozilgan ovozli ma’lumot ijro etilishi uchun “Play Narrations” katagiga
belgini joylashtirish kerak.
59
2
Multimediadan maqsadli foydalanish
From Beginning
tugmasini bossangiz, taqdimotning birinchi slaydi to‘liq ekranda namoyish
etiladi.
Agar taqdimot axborot nuqtasida koʻrsatilishi kerak boʻlsa, turli xil sozlamalarni talab qilinishi
mumkin. Siz taqdimotni Kiosk rejimi deb nomlangan sozlamalarga qo‘shishingiz mumkin.
Bu taqdimotni butun ekranda namoyish etiladigan holatga keltiradi va uni doimiy ravishda
slaydlarini almashadigan qiladi. Buning uchun
Show
menyu oynasidan
Set Up Slide Show
tugmasini bosing.
Koʻpgina oʻzgartirishlarni kiritish mumkin boʻlgan sozlamalar oynasi chiqadi.
“Show type” maydonining pastki qismida “Browsed at a kiosk” bandiga yaqin turgan halqa ustiga
bosing.
U “Loop continuously till Esc” rejimini avtomatik tarzda tanlaydi. Bunda taqdimot oxiriga yetganda
boshiga qayta takrorlash uchun qaytadi.
Kiosk rejimidan foydalanmoqchi boʻlsangiz, har bir slayd
uchun vaqt kiritishingiz kerak.
|
| |
Maslahat
     
117 - Cover ict stb indd

117
4
Ma’lumotlar bazasidan
maqsadli foydalanish
5.
Paste
tugmasini bosing.
Endi maʼlumotlaringizni istalgancha tahrirlashingiz mumkin.
2-usul: MS Access orqali eksport qilish
Bunda, maʼlumotlar
kiritilgan yangi hujjat, masalan, Microsoft Word hujjati yaratiladi.
Yangi matnli hujjat yaratish uchun maʼlumotlarni eksport qilishingiz mumkin. Maʼlumotlarni
eksport qilish uchun quyidagi yetti bosqichni bajarishingiz kerak:
1.
External Data
menyu oynasini oching.
2.
More
tugmasini bosing.
3. “Word” dasturini tanlang.
4. “Browse” tugmasini bosing.
5. Yangi oyna ochiladi. Fayl paydo boʻluvchi papkani tanlang.
6. “OK” tugmasini bosing.
118
7. Keyingi paydo bo‘lgan oynadan
Close tugmasini bosing.
Endi sizda jadvalingizdagi maʼlumotlar kiritilgan Microsoft Word fayli paydo bo‘ladi.
3-usul: ma’lumotlar bazasidan foydalangan holda email xatini yaratish
Agar bir qancha insonlarga yuborilishi kerak boʻlgan xat yozsangiz, har bir
xatga faqat bir kishining
ismi va manzilini kiritishni xohlaysiz. Agar nusxa olish va joylash funksiyasidan foydalansangiz,
har bir
kishining maʼlumotlarini birma-bir nusxalashingiz kerak boʻladi. Masalan, maktab rahbariyati barcha
oʻquvchilarning ota-onalar va vasiylarga maktab oʻyinlari haqida xabar beruvchi xat yuborishi kerak.
Maktab har bir xatda faqat bir ota-ona yoki vasiyning ismi va manzili boʻlishini xohlaydi.
Ma’lumotlar bazasidan foydalangan holda e-pochta xatini yaratishda maʼlumotlar bazangizdagi
har bir yozuv uchun hujjatning faqat bir nusxasi olinadi.
Har bir inson bir yangi yozuv, shunday
ekan, kishi boshiga bittadan hujjat yuboriladi.
Bu axborotdan
faqat xat yuborish uchun emas, undan har bir inson uchun shaxsiy belgi,
plakat
yoki sertifikat yaratishda ularning ismini yozish uchun ham foydalanish mumkin.
Ma’lumotlar bazasidan foydalangan holda e-pochta xatini yaratish uchun quyidagi oʻn bosqichdagi
amallar ketma-ketligini bajarishingiz kerak:
Move Earlier - Cover ict stb indd

51
2
Multimediadan maqsadli
foydalanish
6.1-mashg‘ulot
Dizayn faylini oching: “Design_Favourite_Things_v1.docx”. Taqdimotingiz auditoriyasi
sifatida kimlarni tanlar edingiz? Taqdimotingizning maqsadi sifatida nimani aniqlagan boʻlar
edingiz?
6.2-mashg‘ulot
Endi siz taqdimotingizni juda yosh auditoriyaga moslashingiz kerak.
Ushbu misolda
taqdimotingizning maqsadi auditoriyaning koʻnglini ochish va ularga qiziq axborotlar berish
orqali kuldirish hisoblanadi.
Juda yosh auditoriya va uning maqsadiga mos boʻlishi uchun dizayn faylingizga oʻzgartirish
kiriting: ‘Design_Favourite_Things_v1.docx’.
Dizayn faylini oxirida auditoriya va uning maqsadi uchun mos boʻlgan oʻzgarishlarni
tushuntirish uchun qisqa paragraf yozing.
Dizayn fayligizni “Design_Favourite_Things_v2.docx” deb qayta saqlang.
6.3-mashg‘ulot
Endi taqdimotingizni kattalar auditoriyasi uchun mos ravishda oʻzgartirish kerak.
Bunday
holda taqdimot kelajakdagi ish beruvchiga qaratilgan boʻlib, ular taqdimot orqali sevimli
narsalaringiz haqida bilib olishi mumkin. U yaxshi va rasmiy koʻrinishi kerak.
Juda yosh auditoriya va uning maqsadiga mos boʻlishi uchun dizayn faylingizga oʻzgartirish
kiriting: “Design_Favourite_Things_v1.docx” faylingiz ichidagi slaydlarni koʻrib
chiqishni
talab qilmaydi.
Taqdimotdagi oʻzgarishlarni tushuntirish va uni auditoriya hamda maqsadga mos qilish
uchun dizayn koʻrsatmalari oxirida qisqa paragraf yozing.
Dizayn faylini “Design_Favourite_Things_v3.docx” deb qayta saqlang.
Ssenariy
Siz hayvonot bogʻiga ketyapsiz!
Hayvonot bogʻi tashrif
buyurish uchun ajoyib joy, lekin siz bularni taqdimotingiz orqali insonlarga
ko‘rsatishingiz kerak!
Qisqa taqdimot yaratish uchun yangi oʻzlashtirilgan bilimlaringizdan foydalanmoqchisiz.
Taqdimot jamoat aʼzolariga yangi hayvonot bogʻiga tashrif buyurishi
uchun elektron pochta
orqali yuboriladi. Taqdimot faqat yoshi katta auditoriya uchun moʻljallangan.
Siz alohida foydalanmoqchi boʻlgan har bir maydonni belgilang. Ular maydon nomlari 
atrofida > (va) bilan paydo boʻladi.
10

Siz alohida foydalanmoqchi boʻlgan har bir maydonni belgilang. Ular maydon nomlari atrofida > (va) bilan paydo boʻladi. 10
7-sinf Informatika kitobi Cambridge
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Siz alohida foydalanmoqchi boʻlgan har bir maydonni belgilang. Ular maydon nomlari atrofida > (va) bilan paydo boʻladi. 10
|
Maʼlumotlar bazasini Microsoft Access dasturida oching.
2

120
9.1-mashg‘ulot
Ultimate League turnirini reklama qiluvchi plakat yarating. Maʼlumotlar bazangizdagi barcha
oʻyinchilarga tegishli boʻlgan oʻyin nomlarini plakatga eksport qiling.
9.2-mashg‘ulot
Ishtirokchilarning musobaqaga kelganini tasdiqlash maqsadida imzo qoʻyishi uchun
qaydnoma roʻyxatini yarating. Unda oʻyin nomi, barcha oʻyinchilarning ismi va familiyasi
hamda ularning musobaqaga kelganini tasdiqlash imzosi uchun boʻsh joy boʻlishi kerak.
Qaydnoma roʻyxatini qiziqarli qilishga harakat qiling. Siz buni munosib sarlavha va tegishli
tasvirlar joylash orqali amalga oshirishingiz mumkin.
9.3-mashg‘ulot
Har bir ishtirokchiga qatnashgan oʻyinlari va jamlagan ballari ko‘rsatilgan xat tayyorlash
kerak. Ularning faqat ismi va familiyasidan foydalanib, xatni har bir ishtirokchiga yuboring.
Har bir ishtirokchi oʻzining ishtiroki haqidagi tafsilotlar yozilgan xatni olishi kerak.
View
menyu oynasidan 
Slide Master

View menyu oynasidan
Slide Master tugmasi orqali amalga oshirasiz.
Bunda menyular satrida yangi
Slide Master degan menyu oynasi hosil bo‘lganini ko‘rasiz. Ushbu
menyu oynasida master slaydga tegishli koʻplab buyruqlar mavjud. Bundan tashqari, ekranning
chap tomoni boʻylab harakatlanadigan bir qator slayd namunalarini koʻrasiz. Oldindan oʻrnatilgan
va formatlashning bir qismi mavjud boʻlgan ushbu namunalarni sozlashingiz yoki o‘z namunangizni
yaratishingiz mumkin. Sizga allaqachon berilgan namunalarni sozlash osonroq.
Namuna maketini oʻzgartirish Namuna maketini oʻzgartirish uchun kontent maydonchalarini slaydda ularning paydo boʻlishini
xohlagan joyga koʻchirish kifoya. Agar siz slaydga qoʻshimcha kontent maydonchalarini qoʻshishni
xohlasangiz, ular
toʻldiruvchi (placeholders) deb nomlanadi. Yangi to‘ldiruvchi qo‘shish uchun uni
qo‘shish kerak bo‘lgan slayd maketi tanlang va
Insert Placeholder buyrug‘ini bosing. Bu sizga
slaydga qoʻshishingiz mumkin boʻlgan turli xil obyektlar menyusini taqdim etadi.
54 Taqdimotda avtomatik tarzda kontent maydonchasi bilan birga sarlavha, matn, sana, slayd
raqami va footer joylash mumkin boʻladi. Ushbu obyektlarni tezda o‘chirib tashlash uchun
Master Layout tugmasini bosing. Har bir obyektning chap tomonida belgilash mumkin
boʻlgan kataklar mavjud menyu paydo boʻladi. Oʻchiriladigan kontent yonidagi belgini olib
tashlang.
55 2 Multimediadan maqsadli foydalanish
Dizayn uchun mavzu tanlash va uni sozlash Slide master taqdimoti slayd foniga mavzu tanlash uchun
Themes buyrug‘ini tanlang. Natijada
tanlangan dizayn mavzusi master slaydga tatbiq etiladi.
Diqqat Qiling! - Cover ict stb indd

61
2
Multimediadan maqsadli foydalanish
O‘ylab ko‘ring
Daftaringizda quyidagi savollarga javob yozing. Darsligingizga yozmang.
1. Nima uchun taqdimotni yaratishdagi eng muhim narsalar bu auditoriya va maqsad deb
topilgan?
Yodingizda tuting:
agar taqdimotingizda
barcha narsa to‘g‘ri
qo‘shilganiga
ishonch hosil
qilishni xohlasangiz,
uni to‘g‘ridan-
to‘g‘ri loyiha
xususiyatlari fayli
bilan taqqoslashingiz
mumkin. Shuningdek,
barcha havolalar,
slaydlar almashinuvi
va animatsiyalarni
o‘z ichiga olgan
test jadvalini
yaratish orqali
o‘zingizni sinovdan
o‘tkazishingiz
mumkin.
Maslahat
Sizning taqdimotingiz:
•

63
Ushbu modulda siz yangi koʻnikmalaringizdan foydalanib yakuniy loyihangiz uchun yangi
Microsoft Excel elektron jadvalini yaratishni oʻrganasiz. Bunda ta’tilni rejalashtirish uchun
elektron jadvalni yaratish kerak boʻladi. Elektron jadvalga qaysi ma’lumotlarni kiritish va qaysi
formulalardan foydalanish kerakligi to‘g‘risida qaror qabul qilasiz. Elektron jadval tuzgandan
so‘ng, ishlashini tekshirish uchun uni sinab ko‘rishingiz kerak bo‘ladi. Keyin elektron jadvalingizni
baholash orqali loyihani yakunlaysiz.
Bundan tashqari quyidagilarni ham oʻrganasiz:
Slayd fonini sozlash - Cover ict stb indd

56
1-mashg‘ulot
Oʻqituvchingiz sizga taqdim etgan “Zoo Advert” taqdimoti uchun master slayd yarating.
Siz slaydlarga qanday formatlash qoʻllanilganini koʻrib chiqishingiz va uni asosiy slaydga
kiritishingiz kerak. Demak, kelajakda master slayddan boshqa
har qanday slaydlarni
taqdimotga qoʻshish uchun foydalanish mumkin.
Shriftni oʻzgartirish
Matnning shrift formatini oʻzgartirish uchun moslashtirish kerak bo‘lgan matnni tanlang. Masalan,
sarlavhani tanlashingiz mumkin. Matnni tanlaganingizda matnni formatlash oynasi chiqadi. Shrift turi,
oʻlchami va rangini oʻzgartirish uchun ushbu oynadagi parametrlardan foydalanishingiz mumkin.
Shuningdek, matnning tekislanishini oʻzgartirishingiz va shriftga har qanday qoʻshimcha
formatlashni
qoʻshishingiz mumkin. Masalan, uni qalin ko‘rinishga keltirish mumkin. Bu orqali har safar taqdimotga
sarlavhani oʻz ichiga olgan yangi slayd qoʻshganda shriftga qoʻllanilgan sozlamalar
avtomatik ravishda
qo‘llaniladi.
O‘zingizni slayd formatlaringizni Slide Masterga kiritib bo‘lganingizdan keyin,
Close Master View
tugmasini bosing. Har safar taqdimotga slayd qoʻshsangiz, Slide Master sozlamalari qoʻllanadi.
олиш компетенцияси - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 210
равишда йўллашдаан иборат бунинг учун қуйидаги
шаклда инсон ва касблар
ўртасидаги алоқасини тушинтириш зарур бўлади.
1-Шакл.
Инсон ва касблар ўртасидаги алоқаси.
Умумий ўрта таълим мактабларида ўқувчиларини касбга йўналтириш
қуйидаги асосий йўналишларни ўз ичига олади:
Касбий ахборот ёшларни
– замонавий ишлаб чиқариш турлари янги
кириб келаётган касблар, халқ хўжалигининг турли соҳалари, халқаро меҳнат
бозоридаги касбларни ҳисобга олиш, кадрларга бўлган эҳтиёжларни
ривожлантириш, касбларнинг ўзлаштириш шакллари ва шароитлари ўз-
ўзини
ривожлантириш
ҳамда
такомиллаштириш
айниқса
мавжуд
ҳудудлардан жойлашган муассаса ва ташкилотларни таништириш;
Касбий маслахат-Ёшларнинг педагогик
психологик хусусиятлари ва
имкониятлари хамда жамиятнинг еҳтиёжларини хисобга олган холда касбий
йўлини танлаш бўйича онгли равишда қарор қабул қилиш мақсадида касбий
ўзлигини аниқлашда ёрдам кўрсатиш;
Касбий танлаш-педагогик – психологик психофизиологик, тиббий
ташхис асосида ўзининг психологик - физиологик хусусиятларга кўпроқ мос
бўлган турли касбий йўналишлар тўғрисида тавсиялар бериш:
www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 211
Касбий саралаш-Инсоннинг маълум касбга тегишли меъёрий
талабларига
мос
равишда
касбий
лойиқлик
даражасини
аниқлаш.Мактаблардаги технология фани бўйича (4).
Юқоридаги фикрлардан келиб чиқиб умумий ўрта
таълим мактаблари
технология фани ўқитувчиси қуйидаги 2-шаклда ўқувчиларни касб-ҳунарга
йўналтириш тизимии сифатида қаралиб мактаб ўқувчиларига тизим сифатида
тушинтириш бериш мақсадга мувофиқ бўлади.
Фойдаланилган адабиётлар - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

Фойдаланилган адабиётлар
1. Мактабгча, умумий ўрта тааълим, професионал ва олий тълим
тизимларида технологик таълимнинг узвийлигини таъминлаш онцпцияси
–Т.2020 й.
2. Холматов П.Қ.Дарсдан ташқари машғулотлар жараёнида ўқувчиларни
касб ҳунарга йўналтириш технологияси.Монография.-Т.Фан.2016
3.
Холматов
П.Қ.ва
бошқ.
Дарсдан
ташқари
машғулотлар
жараёнида ўқувчиларни
касб
ҳунарга
йўналтиришни
такомиллагштириш.Методик қўлланма -Т.Наврўз.2021.
4.Холматов П.Қ.Дарсдан ташқари машғулотлар жараёнида ўқувчиларни
касбга йўналтириш технологияси.Касб таълими №4.-Т.2021.
5.Холматов П.Қ.Дарсдан ташқари машғулотлар жараёнида ўқувчиларни касб
ҳунарга йўналтириш технологияси.п.ф.н.дисс.2004.
www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 214
МЕТОДИКА ПРОВЕДЕНИЯ СЛОВАРНОЙ РАБОТЫ В НАЧАЛЬНЫХ
КЛАССАХ НАЦИОНАЛЬНЫХ ШКОЛ
Ахунова Мутабар Эркиновна
Учитель русского языка средне-образовательной школы №1, г.Ферганы
Вопрос по обогащению словарного запаса современного школьника
сегодня очень актуален. В условиях научного прогресса в обиход входят все
новые и новые слова, многие из которых трудны и непонятны. Поэтому
первостепенной задачей учителя русского языка является работа над
обогащением и уточнением словарного запаса школьников: чем большим
количеством слов владеет человек, тем точнее реализуется коммуникация
между людьми как в устной, так и в письменной форме.
Этот вопрос всегда привлекал внимание методистов и учителей
русского языка. Так, Ф.И. Буслаев (1844) рекомендовал учителям русского
языка "развивать в детях врожденный дар слова". И.И. Срезневский (1860)
советовал преподавателям обогащать детей "словами и выражениями, для
этого годными", добиваться того, чтобы "не осталось неизвестным их памяти
и непонятным их умам" слов, научить пользоваться словами и выражениями,
обращать разумное внимание на значение слов и выражений. К.Д. Ушинский
писал, что нужно "через слово ввести дитя в область духовной жизни
народа". (Ушинский 1974).
Изучая грамматику и правописание, читая произведения писателей,
дети наблюдают, что слова обозначают названия предметов и явлений
окружающего мира, имеют определенные значения, бывают близкими или
противоположными по смыслу. Как и во всякой учебной работе, так и в
объяснении значений слов необходимо руководствоваться общей
дидактической задачей повышения степени самостоятельности
и
познавательной активности самих учащихся.
|
Yosh va pedagogik psixologiya fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. Yosh va pedagogik psixologiyadagi  ilmiy maktablar

|
Yosh va pedagogik psixologiya fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. Yosh va pedagogik psixologiyadagi ilmiy maktablar
|
bet | 124/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaYosh va pedagogik psixologiya fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. Yosh va pedagogik psixologiyadagi ilmiy maktablar.
Yosh davrlari psiхоlоgiyasi yaхlit va mustaqil fan sifatida оdamlarda gumanistik mеntalitеtning shakllanishiga хizmat qilib, insоn оmiliga alоqadоrligi uning shu yo’nalishdagi muammоlarni ma’lum ma’nоda o’rganadigan barcha fanlar bilan bеvоsita alоqasini taqоzо etadi. Bular birinchi navbatda ijtimоiy-gumanitar fan sоhalari bo’lib, yosh davrlari psiхоlоgiyasining ular оrasidagi mavqеi o’ziga хоs va еtakchidir.
1. Falsafa va uning охirgi paytlarda shakllanib, rivоjlanib bоrayotgan ijtimоiy falsafa qismi bilan bo’lgan alоqa bu ikkala fanning insоn va uning hayoti mоhiyatini to’la anglash va uning rivоjlanish tеndеntsiyalarini bеlgilashdagi o’rni va ahamiyatidan kеlib chiqadi.
Tabiat, jamiyat va insоn tafakkurining rivоjlanishiga оid bo’lgan umumiy qоnuniyatlar va printsiplarni psiхоlоgiya falsafaning bazasidan оladi va shu bilan birga o’zi ham insоn оngi va tafakkuri qоnuniyatlari sоhasidagi yutuqlari bilan falsafani bоy ma’lumоtlarga ega bo’lishiga yordam bеradi. SHuni alоhida ta’kidlash jоizki, mustaqillik mafkurasi va milliy оngning shakllanishiga taalluqli umumiy ilmiy qоnuniyatlarni izlashda ham yurtimiz sharоitida bu ikkala fan-falsafa va psiхоlоgiyaning hamkоrligi bеvоsita sеzilmоqda. Bu bоg’liqlik avvalо yangicha tafakkur va dunyoqarashni shakllantirish muammоsi ko`ndalang turgan tariхiy davrda milliy mafkura va milliy g’оyani shakllantirish kabi dоlzarb vazifani bajarishga хizmat qilmоqda.
2. Sоtsiоlоgiya fani ham yangicha ijtimоiy munоsabatlar sharоitida o’z taraqqiyotining muhim bоsqichiga o’tgan ekan, psiхоlоgiya ushbu fan erishgan yutuqlardan ham fоydalanadi, ham ularning ko’lami kеngayishiga bahоli qudrat хizmat qiladi.
Ayniqsa, psiхоlоgiyadan mustaqil ravishda ajralib chiqqan, bugungi taraqqiyot davrimizda alоhida ahamiyat kasb etgan ijtimоiy psiхоlоgiyaning sоtsiоlоgiya bilan alоqasi uzviy bo’lib, ular jamiyatda ijtimоiy taraqqiyot va prоgrеssni ta’minlash ishiga хizmat qiladi. qоlavеrsa, хuquqiy, dеmоkratik davlat qurish ishini sоbitqadamlik bilan amalga оshirayotgan O’zbеkistоn ahоlisining хuquqiy madaniyatini va dеmоkratik o’zgarishlarga psiхоlоgik jihatdan tayyorligini amalda ta’minlash, bu sоhada muntazam tarzda ijtimоiy fikr va insоnlar dunyoqarashlaridagi o’zgarishlarni o’z vaqtida o’rganish, bashоrat qilish va taraqqiyot mеzоnlarini ishlab chiqishda ikkala fanlar mеtоdоlоgiyasi va mеtоdlarini birlashtirish tadbiqiy ahamiyat kasb etadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yosh va pedagogik psixologiya fanining boshqa fanlar bilan aloqasi. Yosh va pedagogik psixologiyadagi ilmiy maktablar
|
TUSHUNCHA - Umumiy psixologiya

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 92/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaTUSHUNCHA narsa va хоdisalarning umumiy va muхim bеlgilarini aks ettiruvchi fikrdir. Uy, Ko`prik, kоinоt, daraхt kabilar tushunchalardir. Tushunchalar оdatda kоnkrеt va abstrakt bo`ladi. Kоnkrеt tushunchalarga parta, dоska, shkaf, dеraza kabilar kirsa, abstrakt tushunchalarga esa muхabbat, baхt, go`zallik, uzunlik, balandlik, kеnglik, хarakat kabilar kiradi.
Tushunchalar ko`lami jiхatdan uch turga bo`linadi: yakka tushunchalar, umumiy tushunchalar va to`planma tushunchalar.
YAKKA tushuncha dеb yakka prеdmеt yoki хоdisa xaqidagi tushunchaga aytiladi. Masalan, Alishеr Navоiy, Qo`qоn, Sirdaryo, Sоbir Raхimоv kabilar. UMUMIY tushuncha dеb bir jinsda bo`lgan narsa va хоdisalar to`plami xaqida yaхlit fikr yuritishga aytiladi. Masalan, kitоb, maktab, studеnt, o`spirin, yulduz va bоshqalar.
TO`PLANMA tushuncha dеb bir хil narsalarning to`plamiga aytiladi. Masalan, kutubхоna, paхtazоr, yig`ilish kabilar.
Fikr yuritishda tushuncha bilan so`z o`zarо bоg`langan хоlda namоyon bo`ladi. Bir tоmоndan, so`z yordamisiz tushuncha vujudga kеlmaydi, ikinchi tоmоndan so`z tushunchaning mоddiy asоsiy va funksiyasini bajaradi. Tushunchalar bir yoki undan оrtiq so`zlardan хоsil bo`lishi mumkin.
Tafakkur jarayonining o’zi ham, bilish jarayonining o’zi ham muttasil har xil savollar tug’ilishiga sabab bo’ladi. Odam qanchalik ko’p bilaversa, uning oldida nomaium narsalar shu qadar ko’p paydo bo`laveradi, unda shu qadar ko’p savollar tug’ilaveradi va uning o’zi shu qadar ko’p savol beraveradi. Bilishga qiziqish savollar qo’yishda katta rol o’ynaydi.
4.Tafakkur sifatlari, tafakkurning mazmundorligi, tafakkurning chuqurligi, tafakkurning kengligi, tafakkurning mustaqilligi, tafakkurning ixchamligi, tafakkurning tezligi.
Tafakkur boshqa bilish jarayoniari kabi o’zining individual xususiyatlariga ega bo’lib, fikr yuritish faoiiyatinmg shakllari, vositalari va operasiyaiarining munosabatlari kishilarda turlicha namoyon bo’lishida o’z ifodasini topadi. Odatda tafakkurning individual xususiyatlari, sifatlariga bilish faoliyatining mazmundorligi, mustaqillik. epchiliik, samaradorlik, fikrning kengligi, tezligi, chuqurligi va boshqa sifatlar kiritiladi.
|
| |
Eksport - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb indd Pdf ko'rish
|
bet | 88/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge 116
Eksport: biror
dasturdan
maʼlumotlarni
chiqarib olish.
Import:
maʼlumotlarni biror
boshqa dasturga
joylash.
Kalit so‘zlar
Maʼlumotlarni matn bilan ishlash dasturiga yuborish
Ehtimol, maʼlumotlar bazasidagi maʼlumotlardan matnli hujjatda foydalanishingiz kerak boʻlib
qolishi mumkin. Masalan, manzili maʼlumotlar bazasida saqlangan biror kishiga xat yozishingiz
kerak.
Maʼlumotlarni bevosita matnli hujjatga oʻtkazishingiz mumkin. Bu barcha maʼlumotlarni
qaytadan yozib chiqishga nisbatan tezroq va aniqroq usuldir. Buni quyidagicha amalga
oshirishingiz mumkin:
• Ma’lumotlar bazasidan ma’lumotlarni eksport qilish;
• Matn bilan ishlash dasturi orqali ma’lumotlarni import qilish.
Maʼlumotlar bazasidagi maʼlumotlarni eksport qilishning turli usullari mavjud. Masalan,
maʼlumotlardan nusxa olish va joylash yoki uni bevosita Microsoft Access dasturidan eksport
qilishingiz mumkin.
Boshqa usul esa, uni boshqa dasturga, masalan, Microsoft Word dasturiga eksport qilish
mumkin. Usulni tanlashingiz maʼlumotlar qanday koʻrinishini va ulardan qanday foydalanishni
xohlashingizga bogʻliq.
1-usul: nusxa olish va uni joylash
Bu usul maʼlumotlar bazasi jadvalidagi siz belgilagan barcha maʼlumotlarni matnli hujjatga
nusxalaydi. Bu maʼlumotlar jadval shaklida nusxalanadi.
Maʼlumotlardan nusxa olish va joylash uchun ushbu besh bosqichni bajarishingiz kerak:
1. Kerakli jadvalni oching.
2. Maydonlarning chap tomonidagi kulrang maydonchalarni belgilang.
3.
Copy
tugmasini bosing .
4. Matnli hujjatingizni oching.
9-amaliy ko‘nikma
Bu foydalanishning
eng sodda usulidir.
Boshqa usullar buni
amalga oshirishga
nisbatan ancha
takomillashgan.
|
| |
Tashqi modulyasiya - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

49
rasm). Bundan ko‗rinadiki, ichki modulyasiya mohiyat e‘tibori bilan
to‗g‗ri modulyatsiyaning bir turi hisoblanadi.
5.1-rasm. Yorug‗lik nurlanishini to‗g‗ri (a), tashqi (b) va ichki (v)
modulyatsiyalash usullari.
Optik eltuvchini to‗g‗ri modulyatsiyalash usulining ro‗yobga
chiqarilishi optik aloqa tizimlarida qo‗llaniladigan yorug‗lik manbalari -
yorug‗lik diodi va lazer diodining muhim xususiyatlaridan hisoblangan
etarli darajadagi tezkorlik va shu munosabat bilan ularda kechadigan fizik
jarayonlarni elektr signali yordamida samarali boshqarish imkoniyatining
mavjudligi bilan bog‗liq. Bu hol mazkur asboblarning ish jarayonini
belgilovchi noasosiy zaryad tashuvchilar yashash vaqtining kichikligi bilan
tushuntiriladi Chunonchi, hisoblashlarning ko‗rsatishicha, ko‗p modali
lazerlar yordamida 400 Mbit/s tezlikli impuls - kodli modulyasiyani etarli
darajada osonlik bilan amalga oshirish mumkin. Bir modali lazer
diodlaridan foydalanish esa, uzatish tezligini bir necha gigogerslargacha
oshirish imkonini beradi. Hozirgi vaqtda 14 GGs va undan yuqori
tezliklarda ishlovchi lazer diodlari mavjud.
Optik modulyasiyalashning fizik asoslari
Optik eltuvchini tashqi usul bilan, ya‘ni, modulyatsiyalovchi
qurilmalar yordamida modulyatsiyalash uchun elektrooptik, akustooptik,
chegaraviy
qiymatlari
Модул
яция-
Бошқарувчи
сигнал
а)
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 65
Shaxsiylashtirilgan ta'lim, iloji boricha, har bir o'quvchining o'ziga xos ehtiyojlari,
kuchli va zaif tomonlariga javob berish orqali o'quvchiga yo'naltirilgan
yondashuvni yangi bosqichga olib chiqadi. Har bir o’quvchi o‘zi bilgan va qanday
qilib eng yaxshi o‘rganishiga asoslangan o‘quv rejasini oladi. Individual ta'lim
orqali o'rganish o’quvchiga moslashtiriladi. Bu o'qituvchilar va o’quvchilar uchun
ko'plab va hali kashf qilinmagan afzalliklarni beradi.
Afzalliklari:
1. Shaxsiy e'tibor har bir bolaning intellektual va ijodiy qobiliyatlarini
rivojlantirishga qaratilgan.
2. Qo'llab-quvvatlovchi va g'amxo'r muhitda o'qish o'quvchi va o'qituvchining
hurmatli munosabatlariga va hatto ota-onalar bilan o'qituvchining hamkorligiga
yordam beradi.
Kamchiliklari:
1. Bu vaqt va tashkilotchilikni talab qilishi mumkin: o'qituvchilar o'z tezligini
o'zgartirishlari, ko'p tayyorgarlik ko'rishlari va har bir o’quvchining ehtiyojlarini
tushunish va ularga rioya qilishni o'rganishlari kerak.
Ta'limning "eng yaxshi" usuli yo'q. Biroq, bugungi kunda ko'plab
tadqiqotchilar sinfda ko'proq o’quvchiga asoslangan ta'lim usullarini qo'shish
o'rganishni yaxshilashi mumkinligiga rozi. Faqat o'qituvchiga yo'naltirilgan
yondashuvdan foydalanish o’quvchilar uchun ko'plab ko'nikmalar va o'rganish
imkoniyatlarini qoldiradi. Shunga qaramay, ba'zi bir mavzular va o'quv maqsadlari
uchun o'qituvchiga yo'naltirilgan ta'lim uchun joy mavjud bo'lishi mumkin. Biroq,
o'qituvchiga yo'naltirilgan ta'lim sizning o'qituvchi asboblar qutingizdagi yagona
strategiya bo'lmasligi kerak.
Xulosa shuki, har bir o‘qituvchi o‘z shaxsiyatiga mos o‘qitish uslubini topishi
kerak. Samarali o'qituvchi - bu o'z ishiga ishonadigan o'qituvchi! O’qituvchi
o'quvchilarini rag'batlantiradigan, ularning o'rganishi va o'qitish tajribasini
yaxshilaydigan yangi usulni kashf qilishi mumkin!
|
| |
Optik nurlanish manbalariga qo‘yiladigan talablar

38
modulyasiyalanishiga imkon beruvchi optik nurlanish manbalaridan
foydalanish juda qulay.
Nisbatan past tezlikda signallarni
yaqin masofalarga uzatuvchi
tizimlarda: shahar, zona, binolar ichida va boshqa OA tizimlarda
qo‗llaniladigan nurlanish manbalarining tavsiflariga nisbatan pastroq
talablar qo‗yiladi. Bu tizimlarda pog‗onali sindirish ko‗rsatkichli optik
tolalardan foydalaniladi. O‗tkazishni chastota polosasi optik tolalarning
modalararo dispersiyasi orqali aniqlanadi. Shuning uchun yuqorida aytib
o‗tilgan OA tizimlarida kogerent manbalardan foydalanish o‗z ma‘nosini
yo‗qotadi.
OA tizimlari uchun optik nurlanish manbalarining uch sinfi ma‘lum:
yarim o‗tkazgichli, tolali va xajmli mikrooptik manbalar (mikrolazerlar).
Ularning hammasi u yoki bu darajada yuqorida ko‗rsatilgan
talablarga
javob beradi, lekin faqat yarim o‗tkazgichli manbalar, ya‘ni yorug‗lik
diodlari va lazerlardan keng foydalaniladi. Yarim o‗tkazgich nurlanish
manbalarining jadal rivojlanishi birinchi navbatda
yuqori samaradorlik
bilan elektr toki energiyasini bevosita optik nurlanishga aylantirishi,
yuqori tezlikda tok bilan kuch berilishidan nurlanish parametrlarini
to‗g‗ridan-to‗g‗ri o‗zgartirish
imkoniyatini mavjudligi, og‗irlik va
o‗lchamlarini kichikligi kabi OA tizimlari uchun muhim bo‗lgan ijobiy
xususiyatlarning birikuviga bog‗liq.
Nazorat savollari - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

|
Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmatNazorat savollari
1. Optik tolaning optik aloqa tizimidagi o‗rniga tafsiv bering.
2. Optik tola qanday tuzilgan?
3. Optik tola qanday materiallardan tayyorlanadi?
4. Tolali optik aloqa tizimida qo‗llaniladigan optik tolalarning
qanday turlari mavjud? Ularga tafsiv bering.
5. Tolali optik aloqa tizimlarida optik tolalarning qanday standart-
laridan keng foydalaniladi? Ularga tafsiv bering.
6. Qaysi holatda yorug‗lik nuri faqatgina o‗zak bo‗ylab tarqaladi?
7. Ikki muhit chegarasidagi tekislikka tushgan yorug‗lik nurining
tushish va sinish burchaklari orasidagi bog‗lanishni ifodalovchi
Snellius qonuni qanday munosabat bilan aniqlanadi?
8. Optik tolaning muhim parametrlaridan biri - sindirish
ko‗rsatkichining nisbiy farqi qanday munosabat bilan aniqlanadi?
9. Yorug‗lik nurining to‗liq ichki qaytish burchagi uchun miqdoriy
munosabatni yozing va uni tafsivlang.
10. Sonli apertura va burchak aperturasi tushunchalarini ta‘riflang.
11. Ko‗p modali va bir modali tolalarni farqi nimada?
12. Ko‗p modali tolalarning qanday turlarini bilasiz?
13. Dispersiya bo‗yicha bir modali optik tolalar standart bo‗yicha
qanday turlarga bo‗linadi va ularni qo‗llanish sohalarini tushuntiring.
14. Dispersiyasi siljigan tolalar qanday hosil qilinadi?
15. Tolali optik kabellar vazifasi, tuzilishi, tayyorlangan materialiga
bog‗liq ravishda qanday turlarga bo‗linadi?
16. Optik tolaning so‗nish bo‗yicha baxolanishi nimaga bog‗liq?
17. Toladagi yo‗qotishlar qanday omillar tufayli yuzaga keladi?
18. Optik tolaning xususiy yo‗qotishlari qanday xosil bo‗ladi?
19. Optik tolaning kabel yo‗qotishlari qanday xosil bo‗ladi?
20. Optik signalni uzatish sifatiga qanday omillar ta‘sir qiladi?
21. Optik tolaning dispersiya bo‗yicha baxolanishi nimaga bog‗liq?
22. Dispersiya tushunchasini ta‘riflang.
23. Dispersiyani qanday turlarini bilasiz? Ularni ta‘riflang.
24. Modalararo dispersiyani ta‘riflang.
25. Xromatik dispersiyani ta‘riflang.
26. Qutblangan moda dispersiyasini ta‘riflang.
37
27. Dispersiyani
kamaytirish
maqsadida
qaysi
usullardan
foydalaniladi?
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 68
Geodeziya - yer haqidagi fan bo'lib, geo - yer, deziya - bo'lish degan ma'noni
bildiradi. Geodeziya yer sirti yoki uning ayrim qismlarining shakli va o'lchamlarini
joyda o'lchash, plan (tarx). xarita tuzish, muhandislik inshootlarini qurish uchun
ularni loyihalash va amaliy masalalarnii yechish bo'yicha olib boriladigan maxsus
o'lchash usullari to’g tog'’risidagi fan hisoblanadi.
Fanning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: 1) yerning umumiy maydoni va
o’lchamlarini o'rganish; 2) yer sirtida olingan nuqtalarning koordinatalarini
umumiy bir tizimda topish, yer sirtining plan va xaritalarini tuzish; 3) muhandislik
inshootlarini loyihalash, qurish va ulardan foydalanish bo’yicha o'lchash ishlarini
olib borish; 4) mamlakat mudofaasi talabini geodezik ma'lumotlar bilan ta’minlash
va boshqalar.
Geodeziyaning taraqqiyoti davomida geodeziya, amaliy geodeziya, topografiya,
oliy geodeziya va boshqa mustaqil fanlar ajralib chiqdi.Oliy geodeziya butun yer
sirtining shakli va o'lchamlarini aniqlash, yer sirtidagi ayrim nuqtalar
koordinatalari va balandliklarini yagona tizimda topish, yer qobig'ining gorizontal
va vertikal siljishini o'rganadi.Amaliy geodeziya muhandislik inshootlarini
loyihalash, qurish va ishlatish bilan bog'liq barcha masalalarni hal qilishda keng
qo'llaniladi.
Topografiya - Yeming aero va kosmik suratlari yordamida to-pografik xarita va
planlarini tuzish usullarini ishlab chiqishga xizmat qiladi.
Geodeziya qadimiy fan bo'lib, u kishilik jamiyatining taraqqiyoti talablari negizida
shakllandi, unga muvofiq ravishda mukammallashib bordi.Tarixiy obidalar va
arxeologik qazilmalardagi noyob qoldiqlar tasdiqlashicha, qadimiy Misr,
Hindiston, Xitoy, Yunoniston (Gretsiya),
Markaziy Osiyo va boshqa mamlakat xalqlari dehqonchilik qilish va sug'orish
uchun kanallar qazish, turli bino va inshootlar qurish, ekin va bino joylarini o‘zaro
taqsimlash kabi hayotiy masalalarni yechishda geodezik o'lchash ishlarini keng
qo'llaganlar. Kundalik hayot taqozosiga binoan bajarilgan amaliy geodezik ishlar
bilan birga Yer shakli va uning kattaligi haqida ham fikrlar yuritilgan. O'sha
davrda Aristotel ishlarida geodeziyaga matematika, astronomiva va geografiya
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 212
2-шакл. Ўқувчиларни касбларга йўналтириш тизими.
Ўқувчиларни касб-ҳунарга йўналтиришда касбнинг жиҳатларини
тўлдириш жадвали
№ Касблар
номи
Касб жиҳатлари
1 Ўқитувчи
Билимли
Очиқ
кўнгилли
Янгиликларда
н хабардор
Ўз устида
ишлаш
2 Шифокор
Кимёни яхши
билиш
Изланувча
н
Яхши
мутахасис
Жонкуяр,
ширинсўз
3 Дехқон
Табиатни яхши
билиши
Кузатувча
н
Сабрли
Меҳнаткаш
4 Ҳунарман
д
Ишбилармонли
к
Янгиликга
интилувча
н
Миллий
тарбия
билиши
Тадбиркорли
к
5 Ошпаз
Пазанда
Хотираси
кучли
Сабрли
Тозаликга
риоя қилиш
Меҳнат ва касб-ҳунар таълимида ўқувчиларни
касб ва касбга
йўналтиришнинг қўйидаги усулларда амалга ошириш мақсадга мувофиқдир
(3).
1. Ўқувчиларни касблар билан таништириш.
2. Касблар, меҳнат ютуқлари талқин этилган асарларни ўқишни тавсия
етиш:
3. Ҳар бир касб ҳақида махсус дарслар ўтиш:
4.
Ишлаб чикариш корхоналари, фирма, фан, маориф, маданият санъат
муассасаларига саёҳатлар ташкил этиш.
5. Меҳнат илғорлари билан, улар еришган ютуқлари ҳақида суҳбатлар
ўтказиш:
6. Меҳнат таълими йўналиши бўйича – мулътмедиалар кўрсатиш:
7. Ўқувчиларни турли хил тўгаракларга жалб этиш:
www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 213
8.
Янги касб ва мутахассисликлар, фан техника тараққиёти ишлаб
чикариш технологиялари билан мунтазам таништириб бериш.
Жадаллик билан ўзгариб ва ривожланиб бораётган ахборотлашган
жамиятда фаолият коўрсатиш ва яшаш ўқувчилардан нафақат шунчаки тайёр
билимларни о ъзлаштиришни, балки турфа кўринишдаги
маълумотларни
мустақил излаб топиш ва қайта ишлашни ҳамда улардан турли ҳаётий
вазиятларда самарали фойдаланишни тақозо этмоқда. Хулоса қилиб айтганда
умумий ўрта таълим мактаблари ўқувчиларини касбга йўналтириш бугунги
куннинг энг долзарб масалаалардан ҳисобланиб бу
ишларни амалгаа
оширишда ота-оналар мактаб ўқитувчилари жомоат ташкилотлари ва
бошқалар маъсулдир. Юқоридаги баён этилган сўзларга барча амал қилса
юртимизда халқаро меҳнат бозорига юқори сифатли кадрлар тайёрлаш
мақсадли амалга оширилган бўлар эди.