nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kibernetika fani - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 38/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limKibernetika fani sohasidagi erishilgan yutuqlar psixologiya uchun ham ahamiyatli va zarur bo’lib, u inson shaxsining o’z-o’zini boshqarish va psixik jarayonlarni takomillashtirish borasida axborotlar texnologiyasi va kibernetika fani tomonidan qo’lgan kiritilgan yutuqlar va tadqiqot metodlari, maxsus dasturlardan o’z o’rnida foydalanadi. Ayniqsa, ma'lumotlar asri bo’lgan XX-asrda va har bir alohida ma'lumotning qadr-qimmatini oshishi bashorat qilingan XXI-asrda global axboriy jarayonlar va yangi ilg’or texnologiyalarni modellashtirish borasida psixologiya hamda kibernetika hamkorligining salohiyati yanada ortadi. Masalan, oddiy muloqot jarayonini yanada takomillashtirish, har bir so’zning shaxslararo munosabatlardagi ta'sirchanligini oshirish maqsadida, hamda ana shunday ijtimoiy faoliyatli jarayonda shaxs tizimini takomillashtirishda turli kibernetik modellardan o’rinli foydalanish zamonaviy psixologiyaning jamiyatdagi o’rni va rolini oshiradi va maxsus kompyuter dasturlarining keng qo’llanilishi, inson miyasi va ruhiy olami sirlarini tez va aniq o’rganishni kafolatlaydi.
Texnika fanlari bilan psixologiyaning o’zaro aloqasi va hamkorligi ayniqsa, hozirgi kunga kelib yaqqol sezilmoqda. Bir tomondan, murakkab texnikani boshqaruvchi inson muammosini yechishda, ikkinchi tomondan psixik holatni murakkab qirralarini ochishda maxsus texnik vositalardan foydalanish zarurati bu ikki yo’nalishning erishgan yutuqlarini birlashtirishni nazarda tutadi. Masalaning yana bir alohida tomoni ham borki, u ham bo’lsa, texnika taraqqiyotiga bir vaqtda murakkab texnika va mashinalar bilan muloqot qilayotgan shaxs faoliyatini yanada takomil-lashtirish va uning imkoniyatlariga mosligi masalasi ham ana shu hamkorlikda qilinishi lozim bo’lgan masalalardir. Ayniqsa, mustaqil O’zbekiston uchun murakkab zamonaviy texnika sir-asrorlarini biladigan, uning jamiyat va fan ravnaqiga xizmatini ta'minlash qanchalik dolzarb bo’lsa, ana shu texnikaga qar bir oddiy fuqaro ongi, tafakkuri va qobiliyatlarini moslashtirish va odam-mashina dialogining eng samarali yo’llarini izlab topish juda muhim. Texnika bilan bemalol "tillashadigan" malakali mutaxassislar tayyorlash borasida ham texnika fani pedagogika va psixologiya fanlari metodlaridan foydalana olsagina muvaffaqiyatga erishadi.
|
| |
Ayrim narsalar o’rtasida murakkab munosabatlarning aks ettirilishi bu……………

|
Ayrim narsalar o’rtasida murakkab munosabatlarning aks ettirilishi bu……………
|
bet | 32/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim Ayrim narsalar o’rtasida murakkab munosabatlarning aks ettirilishi bu……………
A) sensor bosqich B) perseptiv bosqich V) intellektual bosqich G) instinkt
D) ko’nikma
………… tirik organizmlarning yashash sharoiti, tirik organizmlar hayotini belgilovchi omildir?
A) ko’nikma B) malaka V) odat G) muhit D) reseptor
Inson va hayvon psixikasi o’rtasidagi farq qaysi qatorda to’g’ri ko’rsatilgan?
A) til va tafakkur B) qurol yasash va uni asrash V) ijtimoiy tajriba G) hissiyot
D) barcha javoblar to’g’ri
Asalari va chumolilarning murakkab xatti-harakatlarini nima deb atash mumkin?
A) aqliy harakatlar B) ko’nikma V) instinktiv harakatlar G) mehnat D) malaka
Bahor kelishi bilan hashoratlarning jonlanib harakatga kelishi qaysi tropizm turiga misol bo’la oladi?
A) termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm 16………bu tirik organizmning ma'lum fizikaviy ximiyaviy muhitni tanlab olishga bo’lgan moyilligidir
A) termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm
Achigan qatiq turli chirigan mevalarga mayda chivinlarning yig’ilishi qaysi tropizm turiga misol bo’ladi
A) termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm
Tirik organizmning mexanik qo’zg’atuvchi ta'siri ostida harakat qilishga moyilligi deb ataladi?
termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm
Chirigan olmaga yig’ilgan mayda hashoratlarga tegilsa hammasi barovar uchib ketadi, mimuza o’simligiga tegilsa u darov yaprog’ini yopib oladi mazkur misol tropizmning qaysi turiga tegishl?i
termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm 20………. Bu tirik organizmning quyosh nuri ta'siri ostida harakat qilishga moyilligidir.
termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm 21.Kungaboqar o’simligining quyosh nuri tomon harakatlanishi qaysi tropizm turiga misol bo’la oladi?
termotropizm B) fototropizm V) xemotropizm G) topotropizm D) geleotropizm
|
| |
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

O‘QITISH MATERIALLAR
I
TO‘PLAMI
MUTAXASSISLIKKA KIRISH
O‘QITISH MATERIALLAR
I
TO‘PLAMI
PUL VA BANKLAR
Toshkent – 2023
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL
TA’LIM BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI
QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI
OSHIRISH INSTITUTI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA
INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN
VA INNOVATSIYALARI VAZIRLIGI
NAMANGAN MUHANDISLIK-QURILISH INSTITUTI HUZURIDAGI
UCHQO’RG’ON SANOAT-TEXNOLOGIYALARI TEXNIKUMI
“TASDIQLAYMAN”
Uchqo’rg’on sanoat-texnologiyalari
texnikumi direktori__________A.Qodirov
“18” oktabr 2023-yil
“Pul va banklar” fanidan
O’ Q I T I S H M A T E R I A L L A R T O’ P L A M I
Uchqo’rg’on sanoat-texnologiyalari texnikumi tomonidan kvalifikatsiyalar
bo’yicha ishlab chiqilgan 2022-yil 31-avgustda tasdiqlangan ishchi o’quv rejasida
“
Pul va banklar
”faniga jami 40 soat ajratilgan.
Tuzuvchi: Z.Qodirova - Uchqo’rg’on sanoat-texnologiyalari
texnikumi “Maxsus fan”o’qituvchisi
Tayyorlov yo’nalishi: 50410101-
Buxgalteriya hisobi va audit
mutaxassisligi bo’yicha
Kvalifikatsiya:
50410101
– Buxgalter va auditor
Namangan-2023
2
O’qituvchining FISH: Qodirova Zamira O’rinboyevna
Ma’lumoti: Oliy
Mutaxassisligi: Menejer
Pedagogik ish staji:
24 yil
Ishjoyi:
Uchqo’rg’on sanoat-texnologiyalari texnikumi
Elektron pochta manzili:
Telefon raqami +99893-251-87-75
“Tasdiqlayman”
O’quv tarbiyaviy ishlari
bo’yicha direktor o’rinbosari
_________M.Sotvoldiyev
“18” .10. 2023 yil
Uchqo’rg’on sanoat- texnologiyalari texnikumi maxsus fan o’qituvchisi Qodirova Zamiraning
2022-2023 o’quv yili “Pul va banklar” fanidan
|
Qobiliyatlar tarkibi - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 301/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim
Odam egallaydigan faoliyat uning xususiyatlariga yuksak talablar qo’yadi. Bu talablarni qandaydir bitta sifat taraqqiyotining juda yuksak darajasida bo’lsa ham qondira olmaydi. Qobiliyatlar murakkab tuzilishga ega bo’lgan psixik sifatlar yig’indisidan iboratdir. Qobiliyatlar tarkibi aniq faoliyat talabi bilan belgilanadi va har turdagi faoliyatlar uchun turlicha bo’ladi. Masalan, matematik qobiliyat, adabiy qobiliyat, pedagogik, musiqaviy, ixtirochilik va shifokorlik qobiliyatlari tuzilishi maxsus tarkibga ega. Aniq qobiliyatlar tarkibini tashkil qiluvchi shaxsning xislatlari orasida ayrimlari yetakchi o’rinni egallasa, ayrimlari yordamchilik rolini egallaydi. Masalan, pedagogik qobiliyatlar tarkibida yetakchi sifat pedagogik takt, kuzatuvchanlik, bolalarni sevish, ularga nisbatan yuksak talabchanlik, bilimlarni berishga ehtiyoj, yordamchi tarzda tashkilotchilik qobiliyati hisoblanadi. Har turli qobiliyatlarda bir emas, balki bir necha turdagi faoliyat turlari talablariga javob beradigan birmuncha umumiy sifatlarni ajratishimiz mumkin, bundan tashqari, mazkur faoliyatni bir muncha torroq doirasi uchun javob beruvchi maxsus sifatlarni ajratishimiz mumkin. Bu narsa ularda har tomonlama qobiliyatlar borligi, har turli kasblar, mashg’ulotlarning keng sohalariga doir umumiy qobiliyatlar borligi haqida gapirish imkonini beradi. Bu ikkinchi signallar tizimi haqidagi ta'limot bilan bog’liqdir.
Shaxs egallashi shart hisoblangan faoliyat, u hoh ta'lim, hoh mehnat, hoh o’yin, hoh sport bo’lishidan qat'i nazar uning bilish jarayonlariga, aqliy xislatlariga, hissiy-irodaviy jabhalariga, sensomotor sohasiga, xarakterologik xususiyatlariga muayyaan talablar qo’yadi va ularning hamkorligidagi sa'i-harakati tufayli muvaffaqiyatlarga erishiladi. Psixologik ma'lumotlarga qaraganda, insondagi yuksak ko’rsatkichga erishgan sifat qanchalik ustuvorlikka ega bo’lmasin, u talablarni qondirish imkoniyatiga ega bo’lmaydi. Ayrim hollarda alohida namoyon bo’lgan psixik xususiyat (xislat) faoliyatning yuksak mahsuldorligi va samaradorligini ta'minlash qurbiga ega, u qobiliyatlarni uddalay oladigan imkoniyat bilan bab-baravar kuch-quvvat tariqasida vujudga keladi, degan faraz o’zini oqlamaydi. Shuning uchun qobiliyatlar murakkab tuzilishga ega bo’lgan psixik sifatlar (xislatlar) majmuasidir deyish juda o’rinlidir.
Qobiliyatlar sifatida ro’yobga chiqadigan psixik xislatlar majmuasining tuzilishi yaqqol va alohida faoliyat talabi bilan belgilanganlik tufayli har qaysi turdagi faoliyatlar uchun o’ziga xos tarzda qo’yilishi aynan haqiqatdir. Buning uchun ayrim misollarni tahlil qilib o’tamiz.
|
| |
Qobiliyatlar tasnifi - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 299/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim Qobiliyatlar tasnifi
Psixologiya fanida qobiliyatlar quyidagicha tavsiflanadi:
Tabiiy qobiliyatlar odamlar va hayvonlar uchun xos bo’lib, idrok qilish xotirada saqlash, oddiy muloqotga kirisha olish shular jumlasidandir. Biologik jihatdan asoslangan bu qobiliyatlar asosini shartli reflekslar hosil bo’lish jarayoni tashkil etadi. Insondagi va yuksak darajada rivojlangan hayvonlardagi bu qobiliyatlar bir-biridan farq qiladi.
Maxsus insoniy qobiliyatlar ijtimoiy-tarixiy tabiatga ega bo’lib, ijtimoiy hayot va taraqqiyotni ta'minlaydi. Maxsus insoniy qobiliyatlar o’z navbatida umumiy va xususiy qobiliyatlarga bo’linadi.
Umumiy qobiliyatlar insonning turli faoliyatlari muvaffaqiyatini ta'minlovchi aqliy qobiliyatlar xotira va nutqning rivojlanganligi, qo’l harakatlarini aniqligi va boshqa xususiyatlardan iborat. Xususiy qobiliyatlar alohida olingan bir faoliyatning muvaffaqiyatini ta'minlaydi. Bu qobiliyatlar alohida muloqotning bo’linishini taqozo etadi. Masalan, matematika, texnika, badiiy ijodiy, sportga bo’lgan qobiliyatlar shular jumlasidandir.
Ayrim adabiyotlarda umumiy qobiliyatlar mohiyati turlicha talqin qilinadi. Jumladan, umumiy qobiliyat deganda muvaffaqiyatli ravishda bilim olishni ta'minlaydigan shaxsning yuksak intellektual taraqqiyoti tushuniladi. Biroq bunday tushuncha tor va noto’g’ridir, chunki intellektual taraqqiyot faqat ixtiyoriy faoliyat uchun umuman talab qilinadi, xolos. Umumiy qobiliyat faoliyatning hamma turlariga jumladan amaliy faoliyatga ham ta'sir qiladi, deb hisoblovchi psixologlar topildi. Ammo bu fikrda qarama-qarshilik mavjud, agar umumiy qobiliyat universal ahamiyatga ega bo’lgan ekan, unda qandaydir maxsus qobiliyatlar haqida gapirib o’tirishning hojati yo’q.
TUSHUNCHALAR BILAN FIKRLASH
|
| |
MUSIQAVIY TALANT - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

Nihoyat,
shunday psixologlar ham borki, ular faqat maxsus qobiliyatlarni tan oladilar. Umumiy qobiliyat haqida gapirganda ham maxsus qobiliyatlar yig’indisi ta'sirini ko’zda tutadilar. Kishining turli-tuman faoliyatlari orasida bittasi asosiy yoki yetakchi faoliyat sharoitida shaxsning maxsus taraqqiyotini belgilovchi faoliyat bo’lib ajralib turadi. Bu faoliyat tug’ma spesifik zehn nishonalariga mos tushishi mumkin.
Hamma maxsus qobiliyatlarni, inson faoliyatining asosiy turlarini uch turga: fan, san'at, amaliyotga ajratish mumkin. Shunga
binoan qobiliyatni milliy, badiiy va amaliy deb klassifikasiyalash mumkin. Bu turlarning har biri o’z navbatida mayda turlarga bo’linadi.
Ilmiy qobiliyat abstrakt, evristik fikrlashning yuksak rivojlangan bo’lishini, og’zaki
mantiqiy xotirani, qat'iyat va sabr-toqatni talab qiladi. Bu qobiliyatga quyidagi mayda qobiliyatlar kiradi: fizik, matematik
qobiliyat, ximiya,
filosofiya, tarix, biologiya fanlariga nisbatan bo’lgan qobiliyatlar.
Badiiy qobiliyat sensor obrazli fikrlashning alohida rivojlangan bo’limini, o’tkir emosional ta'sirchanlik va reaktivlikni talab qiladi.
Bu qobiliyatga tasvirlash, musiqaviy, artistik va adabiy qobiliyatlar kiradi.
Amaliy qobiliyat praktik aqlning yuksak darajada rivojlanganligini,
fahm- farosatning kuchliligi, iroda va yetuk kirishuvchanlikni o’z ichiga oladi. Amaliy
Qobiliyatlarning miqdor va sifat tavsifi

|
Qobiliyatlarning miqdor va sifat tavsifi
|
bet | 298/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim
Psixologiyada qobiliyatlar individual psixologik xususiyatlar sifatida tavsiflanadi va buning asosida tafovutlanadigan xislatlar fazilatlar yotadi. Shuning uchun har bir shaxsda bir xil natija bir xil sifat kutish mumkin emas, chunki insonlar o’z qobiliyatlari bo’yicha bir-birlaridan muayyan darajada farq qiladilar, binobarin ular o’rtasidagi farqlar sifat va miqdor jiqatidan bo’lishi mumkin.
Qobiliyatlarning sifat tavsifi shaxsning qaysi individual psixologik xususiyatlari faoliyat muvaffaqiyatlarining majburiy sharti tariqasida xizmat qilishini anglatadi. Ularning miqdor tavsifi esa faoliyatga qo’yiladigan talablarni shaxs tomonidan qay yo’sinda bajarish imkoniyati mavjudligini bildiradi, ya'ni mazkur inson boshqa odamlarga qaraganda malaka, bilimlardan nechog’lik tez, yengil, puxta foydalana olishini namoyish qiladi.
O’quvchining qobiliyatlari nimaga namoyon bo’lishini va binobarin o’quvchi shaxsini qanday individual psixologik xususiyatlari faoliyatni qay darajada bajarish qobiliyatiga ega ekanligi, ya'ni o’quvchining boshqalarga nisbatan malaka va bilimlarni qanchalik tez, yengil va mustahkam egallab olishini bilish pedagog uchun muhimdir.
Qobiliyat xususiyatlarining sifat tomonidan qaralishi maqsadga har turli yo’llar bilan borishga imkon beruvchi "o’zgaruvchan miqdor" to’plami sifatida, faoliyat muvaffaqiyatini ta'minlovchi inson psixologik xususiyatlarining yig’indisi sifatida ko’riladi. Bir xususiyatlarni o’rnini ikkinchi bir xususiyatlar bilan bosishning keng imkoniyatlari mavjud, buni odam o’zida chindan qat'iylik bilan ishlash orqali rivojlantirishi mumkin. Pedagog va psixolog Skolovinskiy ko’r-kar Olga Skoroxodovada faqat ilmiy xodimlik qobiliyatini emas, balki adabiy qobiliyat bilan, boshqarish yordami bilan to’ldirish xususiyati har bir odam oldida kasb tanlash va uni takomillashtirishning nihoyatda keng imkoniyatlarini ochib beradi.
Qobiliyatlarning sifat jihatdan tavsifi odam mehnat faoliyatining qaysi sohasida (pedagog, sport, savdo va boshqalar) yengillik bilan "o’zini topa oladi" va qanday qilib katta yutuq va natijalarga erisha oladi degan savolga javob berish imkoniyatini beradi. Qobiliyatlarni miqdor tavsifi va ularni o’lchash muammosi bilan ko’proq chet el psixologlari (Kettell, Termen, Spirmen) va boshqalar shug’ullanganlar. Ular kattalarda kobiliyatni o’lchash usuli sifatida aqliy iste'dod testlaridan foydalanganlar. Bolaning aqliy iste'dod koeffisenti
I Q aqliy yoshi Bolaning haqiqiy yoshi
Bu usul odamning aqliy qobiliyatlar egasi ekanligini emas, balki odamda qobiliyatlar bilan aralashtirib bo’lmaydigan biror bir xildagi ma'lumotlar, ko’nikma va malakalar borligini namoyon qiladi.
L.S.Vigotskiy bu usulni tanqid qilib, o’zining kelajak taraqqiyot zonasini belgilash "metodi" deb ataladigan usulini taklif qildi. Qobiliyatlar odamning faoliyatidan tashqarida mavjud bo’lmaydi. Qobiliyatlarning tarkib topishi esa ta'lim-tarbiya jarayonida bolaning yutuqlari tezligida namoyon bo’ladi.
|
| |
Tirsakli vallarni nazorat qilish

|
Tirsakli vallarni nazorat qilish
|
bet | 4/4 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 62,68 Kb. | | #239928 |
Bog'liq Tirsakli vallarni tayyorlash texnologiya jarayoni-hozir.org9.4. Tirsakli vallarni nazorat qilish
Ishlov berish sifati bir necha bor nazorat qilinadi. Ishlov berish
jarayonidagi oraliq nazoratlar brak detallarning keyingi ishlovlarga
tushishining oldini oladi va val tayyorlash jarayonini boshqarish
imkoniyatini beradi. Tirsakli vallarni nazorat qilish mehnattalab va
mashaqqatli ish g‘isoblanib, chunki vallarda umumiy hisobda yuzdan ortiq
sifat ko‘rsatkichlari nazoratdan o‘tkaziladi. Ular miqdordagi yuzaga ega
bo‘lib, o‘lchamlari, shakli va o‘zaro joylashish aniqligi juda yuqori. Shu
sababli valning tayyorlanish sifati avtomat qurilmalarni qo‘llash bilan
nazorat qilinadi. Bunday qurilmalarga turli o‘lcham va chetlashishlarni bir
paytda o‘lchaydigan sozlangan indikatorli qurilmalar, shunigdek
pnevmatik elektrkontaktli va elektron qurilmalar kiradi.
O‘zak bo‘yinlarining tepishini tekshirishda val prizmali tayanchlarga I
va V o‘zak bo‘yinlari bilan ko‘p o‘lchamli indikatorli nazorat moslamasiga
qo‘yiladi. O‘zak va shatun bo‘yinlarining diametri stendda
pnevmochangaklar (пневмоскоба) bilan tekshiriladi.
Yon tomonlar holatini tekshirish uchun elektr kontaktli qurilmalar
qo‘llanilib, ular u yoki bu chetga chiqishlarni ko‘rsatish bilan cheklanmay,
ularning qaerdaligini ham aniqlash imkoniyatiga ega.
Xulosa
Xulosa qilib shuni ayta olamanki taqsimlash vali va uning tishli g’ildiragi avtomobil ishlab chiqarishnin ajralmas bir bo’lagi ekan. Kurs loyiha ishimdan shuni anglab yetdimki taqsimlash vali hamda uning tishli g’ildiragisiz hech bir avtomobilni nafaqat harakatlantirish balki uni o’t oldirish imkoni yo’q. Ushbu bajargan ishim davomida taqsimlash vali va tishli g’ildiragi haqida to’liq malumotga ega bo’ldim deya hech ikkilanmay ayta olaman, men olgan bilim va ko’nikmalarimni kelajak hayotim davomida qo’llay olaman degan fikrdaman.
Kurs loyiha ishimni bajarish davomida o’qituvchilar Ergashev .N hamda Azizov. A lar bergan bilim va malumotlar menga juda asqotdi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1 SH. U.Yo’ldoshev “Mashinalar mustahkamligi va tamiri asoslari”. T. 2002y
2 YU.I.Borovskix va boshqalar “Avtomobil tuzilishi”. T. “O’qituvchi” 1985y
3 U.Karimov “Traktor va avtomobillar dvigatellari nazariyasi”. T. 1989y
4 A. Nasritdinov “Traktor va avtomobillar fanidan maruza matni”. Namangan 2011y
5 A.I.Komilov va boshqalar “Traktor va avtomobillar”. T. Cho’lpon 2007y
6 “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” Toshkent 1997y
7 www.ziyo.uz
8 https://uz.wikipedia.org
http://hozir.org
|
| |
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli - bet 6

|
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli
|
bet | 6/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #233357 |
Bog'liq 7-ma’ruzaShuningdek, tizimlarni jamoat joylarida ham, ularning uylarida ham foydalanuvchi ehtiyojlariga moslashtirish uchun IoT va aqlli sensorlardan foydalanishning to‘liq imkoniyatlari haqida o‘ylab ko‘ring. Misol uchun, svetofor tizimlariga o'zlari haqida ma'lumot berish va o'tish uchun ko'proq vaqt talab qilish imkoniyati mavjud bo'lgan foydalanuvchilarga imkon beradigan qo'shimcha funktsiyalar haqida o'ylab ko'ring. 6. Ajoyib tajriba Bu sizning to'liq ijodingizni ochib berish uchun sizning yovvoyi kartangiz. Ha, foydalanuvchining og'riqli nuqtalari va ehtiyojlarini hal qilish muhim, ammo sizning foydalanuvchi tajribangizni esda qolarli qiladigan narsa uni yoqimli va hatto qiziqarli qilishdir. Atrofimizdagi dunyo sun’iy intellekt yordamida yaratilgan ajoyib va qiziqarli tajribalar misollariga to'la. Yuz belgilarini aniqlash va linzalarni to'g'ri qo'llash uchun vizual va yuzni tanishdan foydalanadigan Snapchat-ni o'ylab ko'ring. Yoki qanday qilib Google Photos foydalanuvchilarga emoji yordamida oʻz foto kutubxonalarini qidirish imkonini beradi, bu esa allaqachon kuchli sunʼiy intellekt yordamida qidiruvga yoqimli teginishdir.
|
| |
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli - bet 4

|
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli
|
bet | 4/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #233357 |
Bog'liq 7-ma’ruzaGoogle umumiy maqsadli o'yinlar uchun kompyuter yaratdi va keyin unga bir nechta arkada o'yinlarini o'ynashni o'rganishga ruxsat berdi. U inson-o'yinchilar foydalanadigan ba'zi strategiyalarni o'ylab topdi, ammo yangilarini ham ixtiro qildi. Bu fikrlarmi? Dastur sizga nima uchun u shunday ishlashini ayta olmaydi va inson-tadqiqotchilari bu mashinalar emas, balki "strategiyalar" ekanligini tushunishdi. Mashina o'z ballini oshirish uchun nima qilish kerakligini bilib, o'yinlarni yaxshi o'ynashni o'rgandi. Umuman olganda, g'oyalar insoniy narsadir, ammo bu sun’iy intellekt yangi narsalarni yarata olmaydi degani emas. Bu, albatta. 7.2. Sun’iy intellektda foydalanuvchi Sun'iy intellekt texnologiyalarini foydalanuvchiga ko'proq yo'naltirilgan holda, sun’iy intellekt imkoniyatlarini foydalanuvchi tomonidan boshqariladigan tarzda taqdim etishga yordam beradigan mavzular: 4. Tezroq o‘rganishimga va ko‘proq o‘rganishimga yordam bering 6. Ajoyib tajriba 1. Mening vazifamni samaraliroq bajarishimga yordam bering Agar foydalanuvchi bir necha marta qadamlar yoki harakatlar to'plamini bajarishi kerak bo'lsa, darhol avtomatlashtirish imkoniyatlari haqida o'ylash mumkin. Avtomatik to'ldirish shakllari yoki aqlli standart sozlamalarni foydalanuvchilarning vazifani bajarish vaqtini qisqartirish usullari sifatida olinadi. Sun’iy intellekt foydalanuvchilarga maqsadlariga erishishning yangi usullarini taklif qilish uchun ham ishlatilishi mumkin. Masalan, ViSenze onlayn xarid plagini yordamida foydalanuvchilar filtrlar yoki qidiruvlardan foydalanish o‘rniga tasvir bo‘yicha onlayn-do‘kon kataloglarini qidirishlari mumkin. 2. Men bilmagan narsani ayting Ushbu muammoni hal qiladigan ba'zi ilovalar, masalan, foydalanuvchi ma'lumotlaridagi anomaliyalarni yoki tegishli munosabatlarni ta'kidlaydi. Bu, shuningdek, samarasiz jarayonlarni tartibga solishga va e'tiborga olinmasligi mumkin bo'lgan qonuniyatlarni ochishga yordam beradi.
|
| |
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli - bet 5

|
7-ma’ruza. Sun’iy intellektning amaldagi roli
|
bet | 5/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #233357 |
Bog'liq 7-ma’ruzaUshbu turdagi qiymatning eng sevimli misollaridan biri bu nemis ilovasi Finanzguru. Foydalanuvchi o'z sarf-xarajatlarini va undagi muntazam shartnomalar va to'lovlarni kuzatib borishi bilan birga, mahalliy takliflar hamda to'lov sxemalari asosida harajatlarini taqsimlab olishi mumkin. 3. Ishonch hosil qiling va tayyorlaning Foydalanuvchilarga ko'proq tayyor bo'lishga va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan muammolarni oldindan bilishga yordam berish hozirgi AI ilovalarining asosiy yo'nalishlaridan biridir. Bu tarixiy ma'lumotlarni tahlil qilish va undagi qonuniyatlarni aniqlash bo'ladimi, tizim prognozlarni taqdim etishi va tendentsiyalarni bashorat qilishi mumkin, bu foydalanuvchilarga kelajakda nimalarni kutishi lozimligiga yordam beradi. Rasmda IBM Watson for Oncology kompaniyasidan olingan bo'lib, unda tavsiya etilgan muolajalarni ko'rayotgan shifokorlar klinik qaydda olingan atributlarning kelib chiqishini ko'rishlari va tanlangan davolash rejalari uchun dalillar va mantiqiy asoslarni ko'rishlari mumkin. 4. Tezroq o‘rganishimga va ko‘proq o‘rganishimga yordam bering Sun’iy intellekt, shuningdek, ko'plab tadqiqotchilarga hujjatlar, kitoblar, maqolalardan mavzular, xulosalar va mos atamalarni tezda ajratib olish orqali o'z jarayonlarini tezlashtirishga yordam beradi. Ular to'g'ridan-to'g'ri foydalanuvchilarga taqdim etilishi mumkin yoki so'rov bo'yicha suhbatlar yoki chatbotlar orqali kirish mumkin. Foydalanuvchilarga barcha hujjatlarni o‘qib chiqmasdan, kerakli javoblarni tezda topish imkonini beradi. Bunga yaqqol misol Watson HR ilovasi: soliq kodeksi va qonunlariga havola qilish orqali tizim foydalanuvchilarga soliq natijalarini maksimal darajada oshirishga yordam berish uchun foydalanuvchilarga potentsial chegirmalar va kreditlarni taklif qilishi mumkin. Ajoyib misol – Google ning jonli transkripsiya ilovasi bo'lib, u nutqni real vaqtda yozib oladi va eshitish qobiliyati past odamlarga atrofdagi suhbatlarda qatnashish imkonini beradi.
|
| |
-yil aprel oyida Stiven Xoking Pekinda boʻlib oʻtgan global mobil internet konferensiyasi doirasida oʻtkazilgan videokonferensiyada shunday dedi

|
-yil aprel oyida Stiven Xoking Pekinda boʻlib oʻtgan global mobil internet konferensiyasi doirasida oʻtkazilgan videokonferensiyada shunday dedi
|
bet | 2/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #233357 |
Bog'liq 7-ma’ruza2017-yil aprel oyida Stiven Xoking Pekinda boʻlib oʻtgan global mobil internet konferensiyasi doirasida oʻtkazilgan videokonferensiyada shunday dedi: 2017-yil aprel oyida Stiven Xoking Pekinda boʻlib oʻtgan global mobil internet konferensiyasi doirasida oʻtkazilgan videokonferensiyada shunday dedi: Olim 2017-yil noyabr oyi oxirida Wired nashriga bergan intervyusida, u sun’iy intellekt umuman odamlarning o‘rnini bosishidan qo‘rqishini aytadi.
“Sun'iy intellektning rivojlanishi insoniyat uchun ham eng ijobiy, ham eng dahshatli omilga aylanishi mumkin. Biz bu xavfni anglab yetishimiz kerak”, - deya ta’kidladi u.
1) Xavfsiz va samarali tizimlar Foydalanuvchi xavfli yoki samarasiz tizimlardan himoyalangan bo'lishi kerak. Avtomatlashtirilgan tizimlar tizimning muammolari, xatarlari va potentsial ta'sirini aniqlash uchun turli jamoalar, manfaatdor tomonlar va soha mutaxassislari bilan maslahatlashgan holda ishlab chiqilishi kerak. Tizimlar xavflarni aniqlash va kamaytirish uchun joylashtirishdan oldin sinovdan o'tkazilishi va ularning xavfsizligi va samaradorligini ko'rsatish uchun doimiy ravishda monitoring qilinishi kerak. 2) Algoritmik diskriminatsiyadan himoya qilish 2) Algoritmik diskriminatsiyadan himoya qilish Foydalanuvchi algoritmlardan kamsitishlarga duch kelmasligi kerak va tizimlar tenglik tamoyillari asosida ishlatilishi va ishlab chiqilishi kerak. Muayyan holatlarga qarab, algoritmik diskriminatsiya huquqiy himoyani buzishi mumkin. Avtomatlashtirilgan tizimlarning loyihachilari, ishlab chiquvchilari va amalga oshiruvchilari jismoniy shaxslar va jamoalarni algoritmik kamsitishlardan himoya qilish, adolatga asoslangan tizimlardan foydalanish va loyihalash uchun faol va izchil choralar ko'rishlari kerak. 3) Ma'lumotlar maxfiyligi Foydalanuvchi o'rnatilgan himoya vositalari yordamida ma'lumotlardan noto'g'ri foydalanishdan himoyalangan hamda o'zi haqidagi ma'lumotlar qanday ishlatilishini tasarruf etish huquqiga ega bo'lishi kerak. Avtomatlashtirilgan tizimlarning loyihachilari, ishlab chiquvchilari va amalga oshiruvchilari foydalanuvchining ruxsatini olishlari va uning ma'lumotlarini to'plash, foydalanish, kirish, uzatish va o'chirish bo'yicha qarorlarini tegishli tartibda va maksimal darajada hurmat qilishlari kerak; agar buning iloji bo'lmasa, dizaynga asoslangan muqobil maxfiylikni himoya qilish vositalaridan foydalanish kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-yil aprel oyida Stiven Xoking Pekinda boʻlib oʻtgan global mobil internet konferensiyasi doirasida oʻtkazilgan videokonferensiyada shunday dedi
|
Zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi - bet 3

Xulosa:
Dastur tizimini boshqarish - bu tizimning samarali ishlashini ta'minlash, jarayonlarni
nazorat qilish va optimallashtirish uchun zarur bo'lgan jarayonlar to'plamidir. Bu
jarayon
rejalashtirish,
nazorat qilish,
optimallashtirish,
avtomatlashtirish,
xavfsizlikni ta'minlash,
zahira va qayta tiklash,
yangilanish va parvarish, qo'llab-
quvvatlash va ta'lim, integratsiya va doimiy yaxshilash kabi bosqichlarni o'z ichiga
oladi. Maqsad - tizimning barqaror, ishonchli va xavfsiz ishlashini ta'minlashdir.
Foydalanilgan adabiyotlar :
1 .
https://library.ziyonet.uz/
2.
https://unilibrary.uz/
(TATU SF electron kutubxonasi)
3.
Dasturiy injiniring o’quv qo’llanmasi
Zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi

Zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi
Download
166,7 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
27.05.2024
Hajmi
166,7 Kb.
#254884
Download
166,7 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zbekiston respublikasi raqamli texnalogiyalar vazirligi
Download
166,7 Kb.
Matnni ko'rish
) Eslatma va tushuntirish

|
) Eslatma va tushuntirish
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #233357 |
Bog'liq 7-ma’ruza 4) Eslatma va tushuntirish Foydalanuvchi avtomatlashtirilgan tizimdan foydalanilayotganidan xabardor bo'lishi va unga ta'sir qiladigan natijalarga qanday va nima uchun hissa qo'shishini tush unishi kerak. Avtomatlashtirilgan tizimlarning dizaynerlari, ishlab chiquvchilari va amalga oshiruvchilari oddiy tilda umumiy foydalanish mumkin bo'lgan hujjatlarni taqdim etishlari kerak, unda tizimning umumiy ishlashi va avtomatlashtirishning roli aniq tavsifi, bunday tizimlardan foydalanilayotganligi to'g'risidagi bildirishnoma, mas'ul shaxs yoki tashkilot kiradi. tizim uchun va tushuntirish natijalari aniq, o'z vaqtida va ochiq bo'lishi kerak. 5) Inson muqobillari, qaror qabul qilish va zahira variant Foydalanuvchi kerak bo'lganda xizmatlardan voz kechishi va duch kelgan muammolarni tezda hal qiladigan va hal qila oladigan mutaxassisga kirish imkoniyatiga ega bo'lishi kerak. Foydalanuvchi kerak bo'lganda insoniy muqobillar foydasiga avtomatlashtirilgan tizimlardan voz kechishi kerak Yangi g'oyalarni yaratish uchun sun'iy intellektdan foydalanishimiz mumkinmi? Massachusets texnologiya institutining elektrotexnika va kompyuter fanlari professori Rendall Devis: "Bu savol deyarli sun'iy intellekt va hisoblash texnikasi paydo bo'lganidan beri mavjud edi“ deydi. Davisning ta'kidlashicha, dastlabki "geometrik teoremalarni isbotlash va shashka va shaxmat o'ynash“ kabi misollar hisoblash xarakteriga ega bo’lgan. Haydash va harakatlanish, ilmiy tajribalar o'tkazish yoki kasalliklarga tashxis qo'yish kabi boshqa vazifalar keyinroq paydo bo'ldi, ammo bu vazifalarning barchasi, uning qo'shimcha qilishicha, endi hech bo'lmaganda ma'lum darajada kompyuter dasturlari tomonidan hal qilinishi mumkin. Sun’iy intellekt, albatta, biron vositaning yangi usullarini yaratishi mumkin, ammo ular g'oyalarmi? Sun’iy intellekt, albatta, biron vositaning yangi usullarini yaratishi mumkin, ammo ular g'oyalarmi?
|
| |
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma

|
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma
|
bet | 28/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni2. Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma (P.Blum, R.Gane, B.Skinner va boshqalar). Ratsionalistik paradigma diqqat markazida ta'lim mazmuni emas, balki o'quvchilar tomonidan turli bilimlarning o'zlashtirilishini ta'minlovchi samarali usullari yotadi. Ta'limning ratsionalistik modeli asosini B.Skinnerning ijtimoiy injeneriya bixevioristik (inglizcha behavior — xulqi) konsepsiyasi tashkil qiladi.
Maktabning maqsadi — o'quvchilarda g'arb madaniyati ijtimoiy qoidalari, talablari va ko'zlagan maqsadlariga mos keladigan moslashtiruvchi «xulqiy repertuar»ni shakllantirishdir. Shu bilan bir vaqtda, «xulqi» atamasi bilan «insonga xos hamma ta'sirlanishlar — uning fikrlari, sezgi va harakatlari» ifodalanadi (R.Tayler).
Bunda ta'limning asosiy metodlari, o'rgatish, trening, test sinovlari, individual ta'lim, tuzatishlari bo'lib qoladi. Buning oqibatida, ta'limninggina emas, balki dars berishning ham ijodiy xarakterini aniqlash muammosi muhokama qilinmaydi.
P.Blum barcha o'quvchilar faqat o'zlashtiribgina qolmay, balki muvaffaqiyatli o'qishlari mumkin deb hisoblaydi. O'quvchining optimal qobiliyatlari ma'lum sharoitlarda, o'quvchiga ta'lim berish natijasi uning sur'ati bilan aniqlanadi. Olimning fikricha, ta'lim oluvchilarning 95 foizi ta'lim muddatlariga bo'lgan cheklashlar olib tashlanganda o'quv kursining butun mazmunini o'zlashtirib olishga qodirlar.
3. Gumanistik (fenomenologik-) paradigmaga ko'ra (A.Maslou, A.Kombs, K.Rodjers, L.S.Vigotskiy va boshqalar) ta'lim oluvchi erkin shaxs, ijtimoiy munosabatlar subyekti sifatida o'ziga xos rivojlanish imkoniyatlariga ega. Ular bolani rivojlantirish maqsadida uni shaxslararo munosabatlar jarayoniga yo'naltiradi. Ta'limning fenomenologik (fenomen yunoncha «phainomenon» — hisoblangan, ya'ni, mashhur, alohida nodir odam) modeli o'quvchilarning individual-psixologik xususiyatlarini hisobga olib, ularning talab va qiziqishlariga hurmat bilan munosabatda bo'lishni ko'zda tutadi. Uning vakillari o'quvchini nodir shaxs deb hisoblaydilar. Gumanistik paradigma doirasida faoliyat olib boruvchi har bir ta'lim tizimi ijodiy rivojlanadi va o'quvchi hamda o'qituvchining erkinligi va ijodkorligini yoqlaydi.
Gumanistik paradigma g'oyalari 1991-yildan keyin respublika uzluksiz ta'lim tizimiga joriy etila boshlandi. Paradigmaning diqqat markazida o'quvchining barkamol rivojlanishi, uning intellektual ehtiyojlari, «erkin fikrlaydigan shaxsni tarbiyalash» masalasining ijobiy hal etilishi yotadi. Ayni vaqtda, respublika ta'lim muassasalarida quyidagi g'oyalarga amal qilinmoqda: «Demokratik jamiyatda bolalar, umuman har bir inson erkin fikrlaydigan etib tarbiyalanadi. Agar bolalar erkin fikrlashga o'rganmasa, berilgan ta'lim samarasi past boiishi muqarrar. Mustaqil fikrlash ham katta boylikdir».
|
| |
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish

|
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish
|
bet | 38/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rnibilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish - idrok etish, o'rganish, mashq qilish va muayyan tajriba asosida xulq-atvor hamda faoliyat ko'nikma, malakalarining mustahkamlanib, mavjud bilimlarning takomillashib, boyibborish jarayoni;
ko'nikma - olingan bilimlarga asoslanib qo'yilgan vazifalar va shartlarga binoan bajariladigan harakatlar yig'indisi;
malaka - ongli xatti-harakatning avtomatlashtirilgan tarkibiy qismi;
ta'lim - o'quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularda amaliy ko'nikma va malakalarni shakllantirish, ularning bilish qobiliyatlarini o'stirish va dunyoqarashlarini tarbiyalashga yo'naltirilgan jarayon;
ta'lim metodlari - ta'lim jarayonida qo'llanilib, uning samarasini ta'minlovchi usullar majmui;
ta'lim mazmuni - shaxsning aqliy va jismoniy qobiliyatini har tomonlama rivojlantirish, dunyoqarashi, odobi, xulqi, ijtimoiy hayot va mehnatga tayyorlik darajasini shakllantirish jarayonining mohiyati;
ta'lim vositalari - ta'lim samaradorligini ta'minlovchi obyektiv (darslik, o'quv qoilanmalari, o'quv qurollari, xarita, diagramma, plakat, rasm, chizma, dioproektor, magnitafon, videomagnitafon, uskuna, televizor, radio, komputer va boshqalar) va subyektiv (o'qituvchining nutqi, namunasi, muayyan shaxs hayoti va faoliyatiga oid misollar va hokazolar) omillar;
ta'lim iarayoni - o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida tashkil etiluvchi hamda ilmiy bilimlarni o'zlashtirishga yo'naltirilgan pedagogic jarayon;
ta'lim mazmuni - davlat ta'lim standartlari asosida belgilab berilgan hamda ma'lum sharoitda muayyan fanlar bo'yicha o'zlashtirilishi nazarda tutilgan ilmiy bilimlar mohiyati;
ta'lim maqsadi (o'qish. bilim olish maqsadi) - ta'limning aniq yo'nalishini belgilab beruvchi yetakchi g'oya;
ta'lim natijasi (ta'lim mahsuli) - ta'lim yakunining mohiyatini qayd etuvchi tushuncha; o'quv jarayonining oqibati; belgilangan maqsadni amalga oshirish darajasi;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish
|
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari

|
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari
|
bet | 27/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniZamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari. Pedagogik paradigma (yunoncha «paradeigma» — misol, namuna) — pedagogika fani rivojining ma'lum bosqichida ta'limiy va tarbiyaviy muammolarni hal etish namunasi (modeli, standarti) sifatida ilmiy pedagogik hamjamiyat tomonidan e'tirof etilgan nazariy hamda metodologik ko'rsatmalar to'plami bo'lib, u ta'limning konseptual modeli sifatida qo'llaniladi. Bugungi kunda ta'limning quyidagi paradigmalari keng tarqalgan:
An'anaviy — konservativ paradigma (bilim paradigmasi).
Ratsionalistik (bixevioristik) paradigma.
Fenomenologik (gumanistik) paradigma.
Texnokratik paradigma.
Ezoterik paradigma.
Ayni vaqtda ta'lim paradigmalarini belgilashga nisbatan uch xil yondashuv mavjud:
1. Qadriyatli (aksiologik) yondashuv-madaniyat inson hayotining
mazmuni sifatida tushuniladi.
Faoliyatli yondashuv asosan madaniyat moddiy va ma'naviy boyliklarini yaratishga yo'naltirilgan faoliyatning sinalgan usullari sifatida talqin etiladi.
Shaxsiy yondashuv — madaniyat muayyan shaxs timsolida namoyon bo'ladi.
Madaniyatga nisbatan turli yondashuvlarning mavjudligi bir qator paradigmalarning yaratilishiga zamin yaratadi. Har bir paradigma muayyan ta'limiy muammolarni hal etishga yo'naltiriladi. Xususan:
Ayni vaqtda quyidagi paradigmalar mavjud:
1. Bilim olishning an'anaviy paradigmasi (modeli) (J.Majo, L.Kro, J.Kapel va boshqalar) Unga ko'ra ta'limning asosiy maqsadi — «Bilim, qanchalik qiyin bo'lmasin bilim olish». An'anaviy paradigma maktabning maqsadi yosh avlodga individual rivojlanishi hamda ijtimoiy tartibni saqlab qolishga yordam beruvchi madaniy meroslarning muhim elementlari — bilim, ko'nikma va malakalar, ilg'or g'oyalar va qadriyatlarni saqlab qolish hamda ularni yoshlarga yetkazish muhim ekanligini yoritadi. Bilim olish paradigmasining asosiy maqsadi: ta'lim olish, taraqqiyot va madaniyatning eng muhim elementlarini avloddan-avlodga yetkazish.
|
| |
Ta'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi

|
Ta'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi
|
bet | 52/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniTa'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi. Dunyoda shunday ta'lim tizimi yuzaga kelganki, uni ko'pchilik «qo'llab turuvchi, ta'minlovchi, yordamchi o'qitish» deb ataydilar. U odamni kundalik muammolarni hal etishga tayyorlashga asoslangan bo'lib, shaxsning faoliyati va hayot tarzini qo’llab turish uchun mo'ljallangan.
Ayni vaqtda «innovatsion» (yangilik kiritish) ta'limni tashkil etishga alohida ahamiyat berilmoqda. Mazkur ta'limning quyidagi o'ziga xos xususiyatlari mavjud:
1) bu oldindan ko'ra bilish, ya'ni, o'quvchini avvalgi va hozirgi tajribasi asosida o'qitish emas, balki uni uzoq kelajakni mo'ljallashga o'rgatishdan iborat bo'lib, o'quvchi ijtimoiy hayot va kasbiy faoliyatda taxmin qilish, ko'zlash, modellashtirish va loyihalashtirishni amalga oshira olishi zarur.
2) o'quvchining hamkorlikda ta'lim olish va muhim qarorlarni qabul qilish (lokal va xususiydan tortib dunyoni, madaniyat, sivilizatsiya rivojlanishini hisobga olishdan global muammolarni hal etish)da faol ishtirok etishini ta'minlash.
Keyingi yillarda masofaviy ta'lim (lotincha distantia — masofa) — masofadan turib o'qitish keng rivojlanmoqda. Masofaviy o'qitish — ta'lim texnologiyasi bo'lib, unga ko'ra o'quvchi qayerda va qanday holatda bo'lishidan qat'iy nazar muayyan ta'lim muassasasi ta'lim dasturini o'rganish imkoniyatiga ega bo'ladi. Bu maqsadni amalga oshirishda zamonaviy axborot texnologiyalari: darsliklar va boshqa bosma nashrlar, o'rganilayotgan materialni computer telekommunikatsiyalari orqali uzatish, videotasmalar, munozaralar va seminarlar o'tkazish, regional va milliy televideniye hamda radio orqali o'quv dasturlarini namoyish etish, kabelli televideniye va ovozli pochta, ikki tomonlamali videokonferensiyalar, telefon orqali qayta aloqa bilan bir tomonlama videotranslyatsiya va boshqalarning xizmatiga tayaniladi. Masofali o'qitish o'qituvchilarga vaqtini tejashda qulaylik yaratadi, asosiy faoliyatidan ajralmagan, jumladan uzoq rayonlarda yashovchilarga o'qish imkonini yaratadi, o'quv fanlari erkin tanlanadi, fan, ta'lim va madaniyat mashhur namoyondalari bilan munosabatlar imkonini beradi. O'quvchi va o'qituvchilarning faol o'zaro munosabatlari, mustaqil ishlashni faollashtirish va o'quvchilarning mustaqil bilim olish ehtiyojlarini qoniqtirishga xizmat qiladi.
|
| |
Analitik o'lchov Analitik o'lchov

|
Analitik o'lchov Analitik o'lchov
|
bet | 2/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,26 Mb. | | #238531 |
Bog'liq Oʻlchash usullariAnalitik o'lchov Analitik o'lchov
Analitik o'lchov: materiallarning fizik, kimyoviy yoki biologik xususiyatlarini aniqlash uchun tizimli va ilmiy tekshirish.
OʻLchash Usullari (Analitik Metodlar): Analitik oʻlchovlarni, jumladan, namuna olish, namuna tayyorlash va instrumental tahlillarni amalga oshirish uchun foydalaniladigan texnika va tartiblar.
Muhim komponentlar: aniqlik (haqiqiy qiymatga yaqinlik), aniqlik (natijalarning takrorlanishi) va sezgirlik (kichik o'zgarishlarni aniqlash qobiliyati).
Statistik o'lchov Statistik o'lchov
Ma'lumot to'plashning tadqiqot usullari: so'rovlar, tajribalar va kuzatishlarni o'z ichiga olgan ma'lumotlarni to'plashning turli usullari mavjud. Tegishli usulni tanlash tadqiqot savoliga va kerakli ma'lumotlar turiga bog'liq.
Statistik o'lchovlar: ma'lumotlarning xususiyatlarini o'lchash: Statistik o'lchovlar ma'lumotlar to'plamini hisoblash va solishtirishga yordam beradigan o'rtacha, median va standart og'ish kabi ma'lumotlarning raqamli xulosalarini beradi.
Haqiqiylik va ishonchlilik: Statistik tahlilda haqiqiylik o'lchovning aniqligini anglatadi, ishonchlilik esa o'lchovning izchilligini ko'rsatadi. Ma'lumotlardan mazmunli xulosalar chiqarish uchun ham haqiqiy, ham ishonchliligini ta'minlash juda muhimdir.
Xatolarni tahlil qilish Xatolarni tahlil qilish
Xato Tahlili (Xato tahlili): O'lchov tizimidagi xato manbalarini tahlil qilish orqali o'lchov natijasi bilan bog'liq noaniqlikni aniqlash jarayoni.
Xatolarni tahlil qilish: ularning sabablarini aniqlash va yaxshilashni taklif qilish uchun o'lchov tizimlaridagi xatolarni tahlil qilish.
OʻLchash Usullari (Oʻlchov usullari): Oʻlchovli oʻlchov, elektr oʻlchovlari yoki harorat oʻlchovlari kabi fizik miqdorning qiymatini aniqlash uchun qoʻllaniladigan usullar.
Noaniqlik va o'lchov Noaniqlik va o'lchov
Noaniqlikni o'lchash: asboblar cheklovlari, atrof-muhit sharoitlari va inson xatosi kabi omillardan kelib chiqadigan o'lchov natijalari bilan bog'liq noaniqlikni anglatadi.
O'lchov usullari: o'lchangan miqdorning qiymatini aniqlash uchun foydalaniladigan texnika va tartiblarni tavsiflaydi. Ushbu usullar to'g'ridan-to'g'ri o'lchovlarni, bilvosita o'lchovlarni yoki ikkalasining kombinatsiyasini o'z ichiga olishi mumkin.
O'lchovlarni tasdiqlash: natijalarni ma'lum standartlarga solishtirish yoki izchillikni tasdiqlash uchun muqobil o'lchash usullarini qo'llash orqali o'lchash usullarining aniqligi va ishonchliligini tekshirish jarayoni.
|
| |
O'lchovdagi kalibrlash O'lchovdagi kalibrlash

|
O'lchovdagi kalibrlash O'lchovdagi kalibrlash
|
bet | 3/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,26 Mb. | | #238531 |
Bog'liq Oʻlchash usullariO'lchovdagi kalibrlash O'lchovdagi kalibrlash
OʻLchash Usullarida kalibrlash Kalibrlash OʻLchash Usullarida, oʻzbek tilidagi oʻlchov ilmi uchun juda muhim. Bu sanoat, tadqiqot va sog'liqni saqlash kabi turli sohalarda o'lchovlarning sifati va ishonchliligini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi.
O'lchovda kalibrlash: Aniqlik uchun asbob Kalibrlash o'lchov asboblarida aniqlik va ishonchlilikni ta'minlaydigan jarayondir. Asbobning ko'rsatkichlarini ma'lum standart bilan taqqoslash orqali kalibrlash moslamani mos, aniq o'lchovlarni ta'minlaydi.
Kalibrlashning afzalliklari Kalibrlashning afzalliklari quyidagilardan iborat: - O'lchov aniqligi va ishonchliligi yaxshilanadi - Mahsulot sifati va xavfsizligi yaxshilanadi - Noto'g'ri asboblar tufayli ishlamay qolishi qisqaradi - Uskunani samarali boshqarish orqali xarajatlarni tejash - Normativ standartlar va akkreditatsiya talablariga muvofiqlik
Standartlar va kuzatuv Standartlar va kuzatuv
Standartlar va kuzatuv: Standartlar o'lchovlarda bir xillik va izchillikni o'rnatish jarayonini belgilaydi. Kuzatilish o'lchovlarni umumiy mos yozuvlar nuqtasi bilan bog'lashni ta'minlaydi va natijalarning aniqligi va ishonchliligiga ishonchni ta'minlaydi.
OʻLchash Usullari (Oʻlchash usullari): Oʻlchov usullari fizik yoki kimyoviy xususiyat qiymatini aniqlash uchun qoʻllaniladigan standartlashtirilgan protseduralar yoki usullardir. Ushbu usullar takrorlanuvchanlik va aniqlikni ta'minlash uchun uskunalar, protseduralar va ma'lumotlarni tahlil qilish bo'yicha batafsil ko'rsatmalar beradi.
Xalqaro standartlar bo'yicha kuzatuvchanlik: O'lchovlarni turli laboratoriyalarda va vaqt o'tishi bilan solishtirish va izchil bo'lishini ta'minlash uchun kuzatuv juda muhimdir. Bunga hujjatlashtirilgan kalibrlash yoki taqqoslash zanjiri orqali o'lchovlarni xalqaro standartlar bilan bog'lash orqali erishiladi.
E'tiboringiz uchun rahmat
@taqdimot_robot
|
| |
-chizma. Halqasimon bir - Buxoro davlat universiteti

1.3.3-chizma. Halqasimon bir bog’lamli ro'yxat
Ko'pgina masalalarni hal qilishda bir tomonga yo'naltirilgan ro'yxatlardan foydalanish ma'lum bir qiyinchiliklarni keltirib chiharadi. Sababi, bir tomonga yo'naltirilgan ro'yxatda har doim ro'yxatda bosh bo'g’imdan ro'yxatning so'ngi bo'g’imi tomoniga xarakatlanish mumkin xolos. Lekin ko'pgina masalalar hal qilinayotganda ma'lum bir elementni qayta ishlash uchun undan oldin kelgan elementga murojaat qilish zarurati paydo bo'ladi. Ushbu holatda berilgan elementdan oldin kelgan elementga murojaat qilish bir bog’lamli ro'yxatda noqulay va ancha sekin amalga oshiriladi xamda uni amalga oshirish algoritmi murakkablashadi.
Ushbu noqulayliklarni yo'qotish maqsadida ro'yxatning har bir bo'g’imiga yana bitta maydon qo'shiladi. Ushbu maydon qiymati o'zidan oldin kelgan bo'g’imga murojaatdan iborat bo'ladi. Ushbu ko'rinishdagi elementlardan tashkil topgan dinamik tuzilmaga ikkitomonlama yo'naltirilgan yoki ikki bog’lamli ro'yxat deyiladi.
Ikki bog’lamli ro'yxatning har bir elementi ikkita ko'rsatkichga ega. Bittasi oldingi elementga ko'rsatadi (teskari), ikkinchisi navbatdagi elementni ko'rsatadi (to'g’ri) (chizma).
|
Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning UBAYDULLAYEVA NAFISAXON

|
Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning
|
bet | 1/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 166,77 Kb. | | #142919 |
Bog'liq UBAYDULLAYEVA NAFISAXON
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
MUQIMIY NOMIDAGI QO‘QON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
MAKTABGACHA TA’LIM SIRTQI YO‘NALISHI
508-GURUH TALABASI
UBAYDULLAYEVA NAFISAXON ISOMIDINOVNANING
“Maktabgacha ta‘lim tashkilotida pedagogik kengash faoliyatini tashkil etishga innovatsion yondashuv” mavzusida tayyorlagan
KURS ISHI
QO‘QON – 2024
MUNDAREJA:
KIRISH.....................................................................................................................3
I BOB. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTINI SAMARALI TASHKIL ETISHDA PEDAGOGIK KENGASHNING AHAMIYATI...............................5
1.1. Maktabgacha ta’lim muassasasida pedagogik kengash, uning maqsad va vazifalari....................................................................................................................5
1.2. Pedagogik kengash tashkil etish tamoyillari………………..............................11
II BOB. PEDAGOGIK KENGASH SHAKLLARI VA UNDA KO'RILADIGAN MASALALAR........................................................................15
2.1. Maktabgacha ta’lim tashkilotida pedagogik kengashni noan’anaviy shakllarda tashkil etish texnologiyasi........................................................................................15
2.2. Pedagogik kengashni tashkil etish va boshqarishda uslubchi-mudira hamkorligi................................................................................................................20
XULOSA…………………………..………...……………………………...……29
|
| |