nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
A va V - 6-ma’ruza. Termoelektrik termometrlar va ularning ishlash prinsipi. Turlari. Uzaytiruvchi elektrod simlar. Reja

Bundan quyidagi muhim xulosani chiqarish mumkin: termoparaning zanjiriga
uchlaridagi harorati bir xil bo‘lgan uchinchi o‘tkazgich
ulanganda ham TEYUK o‘zgarmaydi. Demak,
termopara zanjiriga ulash simlari, o‘lchov asboblari va
qarshiliklarni ulash mumkin ekan.
Haroratni termoelektr termometr yordamida
o‘lchash uchun termometr hosil qiladigan termo
EYUK ni va erkin uchlarning haroratini o‘lchash
kerak.
Agar
haroratni
o‘lchashda termometr
uchlarining harorati
0°С ga teng bo‘lsa, unda
o‘lchanayotgan harorat darajalash xarakteristikasidan
(jadvallar, grafiklardan) (6.5-rasm) darhol topiladi. Bu
darajalash xarakteristikasi termo EYUK bilan ish
ulanmasi (rabochiy spay) harorati orasida munosabat o‘rnatadi. Termoelektr
termometrlarning darajalash xarakteristikasi, odatda, erkin uchlarining harorati
0°С
ga teng bo‘lganda aniqlanadi. Agar erkin uchlarning harorati amalda 0°S dan farq
qilsa-yu, ammo o‘zgarmas bo‘lsa, unda ish ulanmasi haroratini darajalash
xarakteristikasidan topish uchun termoelektr termometr hosil qiladigan termo
EYUK nigina emas, balki erkin uchlari harorati
𝑡
0
ni ham bilish zarur. Erkin uchlari
harorati
𝑡
0
6-ma’ruza. Termoelektrik termometrlar va ularning ishlash prinsipi. Turlari. Uzaytiruvchi elektrod simlar. Reja - bet 3

6.6-rasmda termoelektr termometrii o‘lchash asbobiga ulash sxemasi
ko‘rsatilgan. Termometr komplektiga termopara 1 ulash simi 2 va o‘lchov asbobi 3
kiradi.
Termoelektr termometrni o‘zgartish koeffitsientinn orttirish uchun bir necha
termoparalarni (termobatareyalarni) ketma ket ulashdan foydalaniladi (6.6-rasm,
b).
Bunda termoparalar hosil qiladigan termo EYUK qo‘shiladi, ya’ni
n ta termoparadan
tuzilgan termobatareyalar termo EYUK i alohida olingan termopara termo EYUK
idan
katta.
Bunday
ulash-
dan kam farq
qiluvchi
ish
harorati
𝑡 ni va
erkin
uchlari
𝑡
0
ni
o‘lchashda
foydalaniladi.
Ikki nuqta orasidagi harorat farqini o‘lchash uchun differensial termoelektr
termometr qo‘llaniladi. U ikkita qarama-qarshi ulangan
bir xil termometrdan
tuzilgan (6.6- rasm,
v). Agar haroratlari farqi o‘lchanayotgan nuqtalarning harorati
o‘zaro teng bo‘lsa, unda o‘sha nuqtalarda termometr hosil qiladigan TEYUK lar ham
teng bo‘ladi. Bunday holda termometrdagi zanjir toki nolga teng bo‘ladi, chunki
qarama-qarshi ulanganda bir termoparaning TEYUKi boshqa termoparaning
TEYUKi bilan kompensatsiya qilinadi va o‘lchov asbobi nolni ko‘rsatadi. Agar
𝑡
1
va
𝑡
2
haroratlar turlicha bo‘lsa, u holda qaysi harorat yuqori bo‘lishiga qarab,
haroratlar farqiga proporsional bo‘lgan zanjir toki biror yo‘nalishda oqadi, buni
o‘lchov asbobi ko‘rsatadi.
Xavfsizlikni taminlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish Reja

|
Xavfsizlikni taminlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish Reja
|
bet | 1/8 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 36,56 Kb. | | #110605 |
Bog'liq Hayot faoliyati havfsizligi mustaqil Xavfsizlikni taminlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish
Xavfsizlikni taminlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish
Reja:
Hayot faoliyati xavfsizligi haqida tushuncha. Hayot faoliyati xavfsizligi fanining maqsadi va vazifalari.
Xavf-xatar tushunchasi va ularning turlari.
Faoliyat xavfsizligini ta’minlash tamoyillari, uslublari va vositalari.
4.Faoliyat xavfsizligini ta’minlashda ergonomika asoslari va xavfsizlik psixologiyasi.
Insonning faol harakatlari yig‘indisi - faoliyat tushunchasini bildiradi. Aynan mana shu faoliyat insonlarni boshqa tirik mavjudotlardan farqlantiradi. Demak, faoliyat - insonning bor bo‘lib turishi uchun zaruriy ko‘rsatkich hisoblanadi. Mehnat esa inson faoliyatining eng oliy shaklidir. Shuning uchun faoliyat ham, mehnat ham bo‘lmasa, kishilik jamiyati ham bo‘lmaydi.
Hayotiy faoliyat - bu odamning kundalik faoliyati, dam olishi, turmush tarzidir.
Xavfsizlik - bu faoliyatning holati bo‘lib, ma’lum ehtimollikda xavflarning kelib chiqishini bartaraf qilishdir.
Faoliyat xavfsizligi qadim zamonlardan to hozirgi kunimizga qadar insoniyatni ilmiy va amaliy qiziqishlarining eng muhim bir tomonidir. Odamzot har doim o‘zining xavfsizligini ta’minlashga intiladi. Ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan bu masalalar maxsus bilimlarni talab qiladi. Bizning davrimizda xavfsizlik muammolari yanada keskinlashdi. Ma’lumki baxtsiz hodisalar, yong‘inlar, avariyalar va talofatlardan katta miqdorda zarar ko‘riladi.
Shuning uchun xavflardan himoyalanish masalalarida odamlarni tarbiyalash muhim ahamiyatga ega. Jamiyatimizni barqarorlashtirishda bu fan muhim ijtimoiy rol o‘ynaydi va xalq xo‘jaligi faoliyatining xavfsizligi darajasini oshirishga ulkan hissa qo‘shadi.
Faoliyat jarayonining modeli ikki elementdan: inson va muhitdan tashkil topgan deyish mumkin, chunki faol faoliyat bilan faqat insonlar shug‘ullanadi va ular o‘zlarini o‘rab turgan atrof muhit bilan yaqin munosabatda bo‘ladilar. Shuningdek, «Inson - muhit» tizimini ham ikki maqsadli deb qarash mumkin: «birinchi maqsadi - inson o‘zining mehnat faoliyati jarayonida muayyan yutuqlarga, samaradorlikka erishishga harakat qilsa, ikkinchi maqsadi - mehnati jarayonida yuzaga keladigan ko‘ngilsiz oqibatlarni bartaraf qilishdan iborat bo‘ladi.
Hozirgi davrda ishlab chiqarish xavflaridan, tabiiy ofatlardan, falokat va halokatlardan insonlarning hayot faoliyatini saqlash eng dolzarb muammolardan hisoblanadi.
Turli falokatlar, halokatlar va ofatlardan insonlar hayot faoliyatini saqlash «Hayot faoliyati xavfsizligi» fanining maqsadlaridan biridir.
Aynan mana shu muammolar echimini «Hayot faoliyati xavfsizligi» fani o‘rganadi.
|
| |
ijtimoiy ish (faoliyatning turli sohalari bo’yicha) taʼlim yoʻnalishining fanlar katalogi

60920100 – IJTIMOIY ISH (FAOLIYATNING TURLI SOHALARI BO’YICHA) TAʼLIM YOʻNALISHINING FANLAR KATALOGI
№
Fanning kodi
Fanning nomi
Fanning qisqacha tavsifi
Kredit
miqdori
Semestr
Professor-oʻqituvchilar: F.I.Sh.,
ilmiy unvoni va darajasi
Majburiy fanlar
1.01
MATM1005
Matematika
Bilishning matematik usullari, murakkab iqtisodiy
tizimlar va jarayonlarni
modellashtirish tamoyillari,
informatika hamda axborot to‘plash, ularni qayta
ishlash va uzatish usullarining jamiyatdagi o‘rni va
ahamiyati
haqida
oliy
darajadagi
tasavvurlarni
shakllantirishi
5
2
dots. S.Xoliqulov
1.02
ITM1005
Axborot texnologiyalari
Talabalarni mutaxassislik bo'yicha ixtisoslashtirilgan
dasturiy vositalar fanining
asosiy elementlari bilan
tanishtirish: asosiy tushunchalar, ixtisoslashtirilgan
dasturiy vositalarning mohiyati va ularning dasturiy
ta'minotini o'rganishdan iborat.
Fanda
pedagogik dasturiy vositalar, masofaviy ta'lim
mexanizmlari, Scopus va WoS ma'lumotlar bazasidan
foydalanish qarab o'tiladi.
5
1
PhD.
A.Suyarov.,
ass. N.Sharopova.
1.03
RGM1005
Yosh davri fiziologiyasi va
gigienasi
Fanning maqsadi insonning fiziologik tuzilishi, orqa
miya va bosh miya funksiyalarini o‘rganish
va bir-
biridan farqlash, shartsiz reflekslar, instinktlar, bosh
miya
po‘stlog‘ida
kuzatiladigan
tormozlanish
jarayonlarini o‘rganish
va foydalanish, aktiv va passiv
uyquni o‘rganish va bir-biridan farqlashni o‘rganish
uslublaridan foydalanish, oliy asab faoliyatiga turli
omillarning
ta’sirida
o‘zgarishini
o‘rganish
uslublaridan foydalanishi;
yurak-qon tomirlarining fiziologik
faoliyatini yoshga
oid o‘zgarishlarini tadqiqot qilish usullarini: arterial
qonbosimni aniqlash, unga tavsif berish va amalda
foydalanish, har tomonlama
taraqqiy etgan shaxsni
tarbiyalash jarayonida sog‘lom turmush tarzi, gigiena
me’yorlari,
sog‘lom
organizmni
ta’minlashda
мультимедийный - download

Qidiruv: мультимедийный
Мультимедийный учебный курс Программирование на java часть1
Java Полное руководство; 9-е изд.: Пер с англ. М. Ооо "И. Д. Вильямс", 2015. 1376 с
Лекция
1,3 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tavsiya etiladigan uzaytiruvchi termoelektrod simlari 7.2- jadval

Termoelektr termometr erkin uchlari haroratining
o‘zgarishini kompensatsiyalash usullari.
Termopara sovuq ulanmalari harorati o‘zgarmas bo‘lgandagina to‘g‘ri o‘lchash
mumkin. Ammo bu haroratlar o‘zgarmas bo‘lib qola olmaydi.
Shuning uchun
termometrning sovuk ulanmasini o‘lchash ob’ektidan nariroqqa—haroratning
o‘zgarmas zonasiga olish lozim. Shu maqsadda
maxsus kompensatsion
(uzaytiruvchi) simlardan foydalaniladi.
YUqorida
aytilganidek, termopara bilan haroratni o‘lchashda termoparaning
erkin uchlaridagi haroratning o‘zgarishiga qarab tuzatish kiritiladi.
Sanoatda
avtomatik ravishda tuzatish kiritish uchun ko‘prik sxemalar qo‘llaniladi (6.9-rasm).
Ko‘prik termoparaga ketma-ket ulanadi.
Uning R
1
, R
2
, R
3
tomonlari
manganindan, R
4
tomoni esa misdan ishlanadi.
𝑅
𝑔
qo‘shimcha qarshilik ko‘prikka
berilgan kuchlanishni etarli darajada etkazib berish uchun xizmat qiladi. Energiya
o‘zgarmas tok manbaidan olinganda
𝑅
𝑔
ning o‘zgarishiga qarab. ko‘prikni turlicha
darajalangan termoparalar bilan ishlashga rostlash mumkin. Termoparadam
kompensatsion ko‘prikkacha termoelektrod simlar o‘tkaziladi, ko‘prikdan o‘lchash
asbobigacha esa mis simlar ulanadi.
Termopara erkin uchlarining darajalanish haroratida ko‘prik
muvozanat
holatda bo‘lib, ko‘prikning
ab uchlari dagi potensiallar ayirmasi nolga teng bo‘ladi.
Erkin uchlarining harorati o‘zgarishi bilan birga R
4
qarshilikning qiymati ham
o‘zgaradi, natijada ko‘prik muvozanati buziladi va uning ab uchlaridagi potensiallar
ayirmasi o‘zgaradi. Bu ayirmaning qiymati erkin uchlaridagi haroratning o‘zgarishi
sababli paydo bo‘lgan TEYUK ning teskari ishorali qiymatiga teng bo‘ladi.
Nazorat uchun savollar.
1. Manometrik termometrlar haqida nimalar bilasiz?
2. Manometrik termometrlarni ishlash prinsipinitushintirib bering?
3. Termoballon hajmi termometr hajminiig necha foizini tashkil etadi?
4. Termoelektr termometrlar yordamida haroratni o‘lchashni kim birinchi bo‘lib
kashf etgan?
6.9- rasm. Termopara erkin uchlarining haroratini
avtomatik kompensatsiyalash sxemasi: 1 —
kompensatsiya xo‘prigi; 2 —
termopara; 3 —
millivoltmetr; 4 — tok manbai
Epizodik slaydlar - 1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl

|
1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl
|
bet | 37/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiEpizodik slaydlar
Og’zaki, ko'rgazmaii, matnli-axborotli majmua oddiy slaydni o quv epizodiga, ya’ni darsning mustahkamlovchi qismiga aylantira oladi.
Multimediali darsda son-sanoqsiz slaydlar talab qilinmaydi Slaydlaming miqdori o‘quv epizodlarining rejalashtirilishiga bog'liq bo‘ladi.
Darsni loyihalovchi o'qituvchi har bir o‘quv epizodmi mustaqil didaktik birbutunlikka ayiantirishga harakat qilishi zarur.
Epizodik slaydlarda taqdim qilinayotgan o‘quv materialining ixchamlashtirilishi alohida ahamiyatga ega.
Eng yaxshi qurilgan o'quv epizodida ma’lumotlarning, axborotlaming quruq bayoni o‘z ifodasini topmasligi kerak. O’quvchida, o'rganuvchida fikrlash paydo qilish qachonki, axborot toTaqonii bo'lmasa yuzaga keladi. 0‘qituvchi “aql gimnastikasi”ni o’tkaza olishi kerak.
Mavzuni muStahkamlash uchun savollar:
MS Power Point dasturi nima?
Taqdimot yaratish qoidalari qaysilar?
Taqdimot nutqi va slaydlar mutanosibligi?
Epizodik slaydlar nima?
Til ta’limida foydalanilayotgan taqdimotlami ma’razada keltirilgan talab va tavsiyalar asosida baholashga harakat qiling.
MS PowerPoint dasturining imkoniyatlari haqida qo'shimcha adabiyotlardan foydalanib taqdimot yarating.
Mustaqil ish topshiriqlari. MS PowerPoint dasturida umumta’lim maktablari “Ona tili” ta’limi uchun taqdimot yaratishni mashq qiling.
Asosiy tushunchalar:
Taqdimot (презентация, presentation) - diagramma, jadval, matn va boshqa ko’rinishdagi ma’lumotlarni maxsus dasturlardan ibydalangan holda displey, videoproektor kabiiarda namoyish qilish uchun tayyorlash. Videoilovalar (видеоприложения, video exhibits) - harakatlanuvchi tasvirlar ishlab chiqarish texnologiyasi va nninoyishi.
Ta’limuing informatsion texnologiyasi (информационная ихнология обучения, Information technology of education)- pedagogik texnologiyaning maxsus tori bo‘lib, bunda maxsus dusluriy va texnik vcsitalardan (kino, audio- va videovosilalar, koinpyuterlar, telekommunikatsion tarmoqlardan) foydalaniladi.
|
| |
1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl - bet 36

|
1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl
|
bet | 36/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiSav oil ar bering: Faqatgina aytilgan so‘zlarga aniqlik kiritish,
tafsilotlarni aniqlash lozim bo‘Isa, savol bering.
Boshqacha ifodalash:
O‘z so‘zingiz bilan aytgan so'zlaringizni qaytaring.
Asosiy iboralarni, gaplami aynan aytganingizdek qaytaring.
“Siz...” muomalasidan foydalaning.
Dalillar va hissiyotlami ham ishga soling.
Xulosa qilayotganda simpatiya bildiring, huktn chiqarmang, baholamang va qarorlar taklif qilmang.
Tinglayotganingizda, so‘zlovchming gapini bo'lmang, unga fikrini bildirishiga imkon bering.Aylilayotgan so‘zlarga diqqatingizni qarating, muhim No'zhir, g‘oyalar? hissiyotlami nazardan qoldinnaslikka harakat qiling. Asosiy g‘oya mag‘zini anglab eting.
Gapirilayotgan fikrlarga umuman qo‘shilmasangiz ham o‘z hiNsiyotlaringizni nazorat qiling. Xayolan so‘zlayotgan inson bilan bnhslashmang.
Aytilmay qolgan fikrlami ilg‘ab olishga harakat qiling, пугни hollarda aytilgan so‘zlarga qaraganda ular juda muhimroqdir.
Eshitishga quyidagi munosabatni ishlab chiqing: sabr bilan nyliladigan so‘zlami kuting.
Eshitishga ko‘maklashing: suhbatdoshga yuzlaning, ko‘z nloqasini ©‘mating, chehrangiz ifodasi manfaatdor boUishi kerak.
Diqqatni alahsitadigan omillami bartaraf eting (qo'ldagi < pi hi m, qog‘ozlarni ko zdan kechirish).
yodingizda bo‘lsinki, diqqat bilan tinglamaslik suhbatdoshga hcpnrvolikni anglatadi.
Barcha guruhlarga savol bering.
Guruhlarga o‘ylash uchun vaqt bering.
Javobga munosabatingizni bildiring va haqiqatni utiiqlagunga qadar muzokarani olib boring.
Agar hech kim javob bermasa, auditoriya tomonidan no verbal signallarga murojaat qiling: ko‘zlar orqali aloqa, turish liolati kimdir balki javob berishni xohtar.
Javobni bahclashda ehtiyotkor bo‘ling’.
Darsning ko‘rgazmaliligi quyidagilarga:
O‘qituvchining nutqi, hatti-harakati;
Darslik, o‘quv qurollar;
Darsni 0‘qitishdagi uslub, usullar;
O‘qituvchi va o‘quvchining hamkorlikdagi faoliyati;
Dars jarayonida qodlaniladigan jihozlar: texnik vosi talar, ko'rgazmali va tarqatma materiallarga bog'liqligini unutmagan holda I'lektron ko‘rgaznialilikning har qachon o‘qituvchi shaxsi bilan nloqadorligini hisobga olish zarur. Bizning tavsiyalarimiz esa darslar silalini yanada oshirishga xizmat qiladi.
|
| |
Mavzu: Optik kabellarni yotqizish usullari va ularni qo‘llash

|
Mavzu: Optik kabellarni yotqizish usullari va ularni qo‘llash
|
bet | 41/81 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #153120 |
Bog'liq Uzb temaMavzu: Optik kabellarni yotqizish usullari va ularni qo‘llash.
1. To'xtatilgan sim turi: avval simni ustunga mahkamlang, so'ng optik kabelni ilgak bilan osilgan simga osib qo'ying. Optik kabelning yuki to'xtatilgan sim orqali amalga oshiriladi.
2. O'z-o'zini qo'llab-quvvatlaydigan turi: optik kabelning o'z-o'zini qo'llab-quvvatlovchi tuzilmasidan foydalaning, optik kabel" 8" shaklida, yuqori qismi o'z-o'zini qo'llab-quvvatlaydigan chiziqdir va optik kabelning yuki o'z-o'zini ushlab turuvchi liniya orqali amalga oshiriladi.
Qatlamga qo'yiladigan talablar quyidagilar:
1. Yassi muhitda optik kabellarni tepalik bilan yotqizishda, ilgaklar yordamida osib qo'ying; tog'li yoki tik yon bag'irlarga optik kabel yotqizish va optik kabellarni yotqizish uchun bog'lash usullaridan foydalanish. Optik kabel ulagichi parvarish qilish oson bo'lgan to'g'ri ustunga joylashtirilishi kerak va zaxiralangan optik kabel ustunga mahkamlangan qavs bilan o'rnatilishi kerak.
2. Yuqori ustunli yo'lning optik kabeli U shaklidagi teleskopik burilishni har 3 dan 5 bargacha bajarish uchun talab qilinadi va har 1 km uchun 15 m ajratilgan.
3. Yuqori (devor) optik kabel galvanizli po'lat quvur bilan himoyalangan bo'lishi kerak va quvur og'zini yong'inga chidamli loy bilan to'sib qo'yish kerak.
4. Havo optik kabellari optik kabel ogohlantiruvchi belgilar bilan har 4 barda yoki yo'llarda, daryolar va ko'priklar kabi maxsus bo'limlarda osib qo'yilishi kerak.
5. Bo'sh osma sim va elektr uzatish liniyasi kesishmasiga uch burchakli himoya trubkasi qo'shilishi kerak va har bir uchining cho'zilishi 1 m dan kam bo'lmasligi kerak.
6. Magistralga yaqin bo'lgan ustunning kabeli uzunligi 2 m bo'lgan nurli tayoq bilan qoplangan bo'lishi kerak.
7. Ishlab chiqarilgan tok tufayli osma sim odamlarga zarar etkazmasligi uchun har bir qutbli tortuvchi simni osma simga elektr bilan ulash lozim. Har bir tortish simining o'rni tortuvchi simli tuproqli sim bilan o'rnatilishi kerak. Süspansiyon simini to'g'ridan -to'g'ri vintzali halqa bilan ulash va terminalda to'g'ridan -to'g'ri topraklama talab qilinadi.
8. Yuqori optik kabel odatda erdan 3 m masofada joylashgan. Binoga kirayotganda, binoning tashqi devoridagi U shaklidagi po'latdan yasalgan himoya qisqichini kiyish kerak, keyin pastga yoki yuqoriga cho'ziladi. Optik kabelning kirish teshigi odatda 5 sm.
|
| |
O‘quv va o‘quv - metodik faoliyati

|
O‘quv va o‘quv - metodik faoliyati
|
bet | 115/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiO‘quv va o‘quv - metodik faoliyati:
о - o quv jarayonining me’yoriy hujjatlarini ishlab chiqishdagi ishtiroki; dars beradigan fanlari ro’yxati; fanlaming namunaviy dasturlarini yaratishdagi ishtiroki;
о - o’quv jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etishdagi faoliyati:
о - nashr etilgan darslik va o‘quv qo’llanmalarining mavjudligi.
Ilmiy — tadqiqot faoliyati:
о - ilmiy daraja va unvonining mavjudligi; monografiya va ilmiy raaqolalar chop etilganligi;
о - Rcspublika va xalqaro miqiyosdagi ilmiy konferensiyalardagi tezislari mavjudligi;
о - mablag' bilan ta'minlangan ilmiy-tadqiqot ishlaridagi ishtiroki, paientlar, ixtirolar va ratsionalizatorlik takliflarining mavjudligi:
Tashkiliy - metodik faoliyati:
о umumkasbiy va mutaxassislik fanlari bo’yicha Rcspublika va Xalqaro olimpiada, sport musobaqasi va badiiy ko'rgazmalarda g‘olib va sovrindor bo'lgan talabalarinig mavjudligi; ochiq ma'ruzalar tashkil etilganligi.
о Qo'shintcha ma’lumotlar portfoliodagi sahifaning personallashtirilishi bilan bog'liq bo'lib, quyidagilardan tashkil lopgan:
о - portfolio sahifasidagi parolni o’zgartirish;
о - portfolio sahifasidagi rasinni o'zgartirish;
о - portfolio sahifasidagi anketa ma’lumotlarini o‘zgartirish.
Portfolioning uchinchi qismida pedagoglar o'zlarining fanlari bo'yicha sillabus va boshqa o‘quv materiallarini kiritib boradilar (4- rasm). Pedagognlng ta’lim resurslari sahifasi ko'rinishi
Rasm 4.
Bu materia llardan faqatgina ruxsat etilgan talabaiargina Ibydalatia oladilar. Bulling uchun talabalar ham albatta tizimga ro'yxatdan o‘tgan bo'lishlari talab etiladi. Shuningdek, talaba va pcdagog o‘rtasida virtual muloqotni yaratish maqsadida “chat’’ (yozishmalar) tizitni ham joriy qilingan (5-rasm). “Chat (yii'ishmalar)” oynasi ko‘rinishi.
Rasm 5.
ELEKTRON PORTFOLIO BILAN ISHLASH VA UNI
SH^KLLANTIRISH
Professor-o'qituvchilar o'zlarining elektron portfoliolariga (ularga berilgan maxsus login) kirganida quyidagi ishlami amalga oshiradilar:
|
| |
Foydalanishni boshqarishning ABAC usuli

126
XACML standartida asosiy tushunchalar sifatida: qoida (rules), siyosat
(policy), qoida va siyosatni mujassamlashtirgan algoritmlar (rule-combing
algorithms), atributlar (attributes) (subyekt, obyekt, harakat va muhit shartlari),
majburiyatlar (obligations) va maslahatlar (advices). Qoida markaziy element bo’lib,
o’zida maqsad, ta’sir, shart, majburiyat va maslahatlarni o’z ichiga oladi. Maqsad –
bu subyekt obyekt ustida nima harakatlarni amalga oshirishidir (o’qish, yozish,
o’chirish va hak.). Ta’sir mantiqiy ifodalarga asoslangan bo’ladi va tizim
foydalanish uchun
ruxsat, taqiq, mumkin emas, aniqlanmagan
holatlaridan biriga
teng bo’lgan ruxsatni berishi mumkin.
Mumkin emas
buyrug’i mantiqiy shart
noto’g’ri bo’lganda qaytarilsa, ifodani hisoblash vaqtida yuzaga kelgan xatoliklar
uchun
aniqlanmagan
ta’sirini ko’rsatadi. Quyida ABAC usuliga misol keltirilgan.
Maqsad
Bemorni tibbiy kartasidan qon guruhini bilish
Harakat
Ruxsat
Shart
Subyekt.lavozimi=Vrach & muhit.vaqt >= 8:00 &
muhit.vaqt <=18:00
Majburiyat
Tibbiy yozuvini ko’rish sanasini (muhit.vaqt) ro’yxatga
olish jurnalida ko’rsatish.
Foydalanishni boshqarishning mazkur usulidan Cisco Enterprise Policy
Manager mahsulotlarida, Amazon Web Service, OpenStack kabilarda foydalanib
kelinmoqda.
Download
Foydalanishni boshqarishning MAC usuli

120
-
agar subyektning xavfsizlik darajasida obyektning xavfsizlik darajasi mavjud
bo’lsa, u holda o’qish uchun ruxsat beriladi;
-
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik darajasida bo’lsa,
u holda yozishga ruxsat beriladi.
O’M
M
K
О
4
3
2
1
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
Y
o
zis
h
Y
o
zis
h
Y
o
zis
h
Y
o
zis
h
Download
Subyektlar
Obyektlar - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

Subyektlar
Obyektlar
A
xbor
ot
oqi
m
i
47-rasm. Axborot xavfsizligini ta’minlash uchun axborot oqimini boshqarish
Ushbu modelda foydalanuvchi va subyekt tushunchalari bir – biridan farq
qiladi. Xususan, xavfsizlik darajasi subyektga berilsa, foydalanuvchi esa u yoki bu
vaqtda subyekt nomidan ish qilishi mumkin bo’ladi. Shuning uchun, turli holatlarda
bir foydalanuvchi turli subyekt nomidan ish ko’rishi mumkin bo’ladi. Biroq, biror
aniq vaqtda foydalanuvchi faqat bitta subyekt nomidan ish qilishi muhim
hisoblanadi. Bu axborotni yuqori sathdan quyi sathga uzatilmasligini ta’minlaydi.
Yuqorida keltirilgan modelni muvofiqligini shubha ostiga qo’yyadigan ikkita
noaniq fikr mavjud:
1. Quyi sathli foydalanuvchi barcha yuqori sathli obyektlarga yozishi mumkin.
Bu holda u o’zining mavjud obyektini ham qayta yozishi mumkin va bu o’chirishga
teng bo’ladi. Ushbu kamchilikni yuqori darajadagi yozishni taqiqlash orqali bartaraf
etish mumkin. Ushbu sxema uchun qoidalar quyidagicha bo’ladi:
-
agar subyektning xavfsizlik darajasi o’zida obyektning xavfsizlik darajasini
qamragan bo’lsa, u holda o’qish uchun ruxsat beriladi;
121
-
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik darajasiga teng
bo’lsa, u holda yozishga ruxsat beriladi.
2. Diagrammadan ko’rinib turgani kabi yuqori darajali ishonchga ega
foydalanuvchilar xavfsizlik darajasi past bo’lgan obyektlarni o’zgartira olmaydi.
Ushbu muammoni bartaraf etishda foydalanuvchi turli hujjatlardan foydalanish
uchun turli darajadagi ishonchga ega bo’lgan subyektlar nomidan ish ko’rishi
mumkin. Ya’ni, “M” darajasiga ega foydalanuvchi “M”, “K” va “O” ishonch
darajasidagi subyektlar nomidan ish ko’rishi mumkin.
Axborot ishonchligini ta’minlash.
Axborot konfidensiyalligini ta’minlashdan
tashqari, ba’zida axborot ishonchligini ta’minlash ham talab etiladi. Ya’ni,
obyektning ishonchlik darajasi qanchalik yuqori bo’lsa, subyektning ishonchligi
ham shunchalik yuqori va subyektning xavfsizlik darajasi qanchalik yuqori bo’lsa,
u tizimga shuncha ishonchli ma’lumotni kiritishi mumkin. Mazkur model uchun
yuqorida keltirilgan qoidalarni quyidagicha o’zgartirish mumkin:
-
agar subyektning xavfsizlik darajasida obyektning xavfsizlik darajasi mavjud
bo’lsa, u holda yozish uchun ruxsat beriladi;
-
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik darajasida bo’lsa,
u holda o’qishga ruxsat beriladi.
Ko’rinib turgani kabi yuqorida keltirilgan holatning o’rni almashgan (48-
rasm). MAC usulida xavfsizlik darajalaridan foydalanish bilan bir qatorda obyekt va
subyektlarning kategoriyalaridan ham foydalanish mumkin. Bu holda xavfsizlik
darajasidan tashqari har bir obyekt va subyektga tegishli bo’lgan toifalar ro’yxati
berilishi mumkin. Obyektning kategoriyalari ushbu obyekt ishlatiladigan joylarni
tavsiflash uchun ishlatilsa, subyektning kategoriyasi esa uning qaysi sohada
ishlashini tavsiflaydi. Bunday tizim foydalanishlarni yanada batafsil boshqarish
imkoniyatini beradi.
122
O’M
M
K
O
4
3
2
1
Y
o
zis
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
O
’q
is
h
Download |
Komp’yuter virusi nima - Informatikadan test savolari

|
Informatikadan test savolari
|
bet | 22/22 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #128478 |
Bog'liq Informatikadan test savolari. Ta\'lim-tarbiya jarayonida axborot Komp’yuter virusi nima
matn muharriri
qurilma
*maxsus yaratilgan dastur
fayl
Kорзина nima uchun ishlatiladi
hujjatlarni yaratish uchun
nusxa olish uchun
lokal disklar bilan ishlash uchun
*keraksiz hujjatlarni saqlash uchun
Lokal tarmoq bu...
uzoq masofadagi komp`yuterlarni birlashtiruvchi
*yaqin masofadagi komp`yuterlarni bog’lovchi
to`g’ri javob yo`q
ma`lumotlarni izlash uchun
Lokal tarmoq nima uchun kerak
*komp’yuterlarni bir-biri bilan bog’lanish uchun
kerak emas
dastur tuzish uchun
to`g’ri javob yo`q
M S - O Sning versiyasini ko`rsatuvchi buyruqni tanlang
*VER
WER
YER
DER
Ma`lumotlar ombori deb nimaga aytiladi
qurilma, rasm, matn va jadvallarga
*komp’yuterning uzoq muddatli xotirasida saqlanayotgan axborotlar va ular ustida aniq bir ishlash usullariga imkon beradigan ma`lumotlar yig’indisiga
matnlar, jadvallar, viruslar to`plamiga
komp’yuterningyaratilish vaqti va uning qurilmalarining ishi haqidagi ma`lumotlarni o`zida saqlovchi komp’yuter qurilmasi
Ma`lumotlar omborini boshqarish tizimi nima
ma`lumot
*ma`lumotlar omborini yaratish va u bilan turli xil ishlarni amalga oshirish imkonini beruvchi dastur
ma`lumotlar ombori tarkibiga kiruvchi ixtiyoriy elementning uning boshqa elementlari bilan bog’likligi
ma`lumotlar saqlanadigan joyni saqlovchi tizim
Matndan tashqari mul’timediya imkoniyatlarini ham o`zida mujassamlashtirgan ma`lumotlarga yo`l ko`rsatuvchi hujjatlar
gipermatn
*gipermedia
global tarmoq
lokal tarmoq
MC DOS da dir buyrug’ining /pparametri vazifasi
*katalog mundarijasini bir ekran hajmida chiqarish
to`la hajmida chiqaradi
qisqa hajmida chiqaradi
katalog mundarijasini yo`qotadi
Microsoft Excel bu
*elektron jadval
matn muharriri
ma`lumotlar omborini boshqarish tizimi
grafik muharrir
Microsoft Excel dasturini qanday yuklash mumkin
Мои документы dan
*bosh menyudan
diskdan
barcha javoblar to`g’ri
|
| |
Windowsda foydazlanuvchilar necha turdagi menyular bilan ishlashi mumkin?

|
Windowsda foydazlanuvchilar necha turdagi menyular bilan ishlashi mumkin?
|
bet | 9/22 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #128478 |
Bog'liq Informatikadan test savolari. Ta\'lim-tarbiya jarayonida axborot 86. Windowsda foydazlanuvchilar necha turdagi menyular bilan ishlashi mumkin?
a) 2 turdagi; c) 3 turdagi;
b) 5 turdagi; d) 4 turdagi.
87. ESC klavishasining vazifasi nima?
a) berilgan vazifani bekor qilish; c) kursorni satr oxiriga olib boorish;
b) tasdiqlash; d) kursorni bir belgi chapga surish.
88. 1 Mb necha Kbaytga teng?
a) lOOOKilobayt; c) 1024Kilobayt;
b) 1024.102Kilobayt; d) 1000.102 Kilobayt.
89. Oynaning ixtiyoriy joyida sichqonchaning o'ng tugmasi bosilganda qanday menyu hosil bo'ladi?
a) bosh menyu; c) dastur menyusi;
b) konteks menyu; d) muloqot oynasining menyusi.
90. Windowsning standart dasturlarini ishga tushirish qanday amalga oshiriladi?
a) Пуск→ Программы→ Стандартные;
b) Пуск→ Стандартные;
c) Пуск→ Программы→ Служебные→ Стандартные;
d) Пуск→ Настройка→ Стандартные.
91. Tarmoqlar necha xil bo' ladi?
a) 3 xil: local, global, mintaqaviy; c) 2 xil: local va mintaqaviy;
b) 2 xil: local va global; d) 2 xil global va mintaqaviy.
92. Ushbu qurilmalardan qaysi biri global tarmoqda mavjud bo'lishi shart.
a) konsentrator; c) modem;
b) koaksial kabellar; d) optik tolali kabellar.
93. Kompyuterning qo'shimcha qurilmalari ko'rsatilgan qatorni aniqlang.
a) skaner, monitor, printer; c) printer, klaviatura, monitor;
b) skaner, printer, plotter; d) printer, sistema bloki, printer.
94. Quyida berilgan qaysi qurilma sistema bloki ichida joylashgan?
a) monitor; c) printer;
b) sichqoncha; d) CD-ROM.
95. Printerlar kompyuterning qaysi portiga ulanadi?
a) LPT; c) PS/2;
b) COM 1; d) COM 2.
96. Kompyuterning ichki qurilmalarini bir-biriga ulovchi maxsus simlar nima deyiladi?
a) chipset; c) shina;
b) shlyuz; d) kabel
97. Ma'lumotlarni bosmaga chiqarish qurilmasi nima deb ataladi?
a) skaner; c) strimmer;
b) printer; d) plotter.
98. Alt + F4 klavishlari kombinatsiyasi qanday vazifa uchun ishlatiladi?
a) oynani tiklash uchun; c) kursorni bir abzats pastga tushirish;
b) dastur oynasini yopish uchun; d) oynani o'ngga surish.
99. Windowsda disklarni tekshirish uchun qanday dasturdan foydalaniladi?
a) Spee Disk; c) Instalyatsiya;
b) Defragmantatsiya; d) Scan Disk.
100. Microsoft firmasining direktori?
a) Bill Geyts; c) Bill Hepton;
b) Charlz Geyts; d)Charli Tomson.
|
| |
Subyektlar
Obyektlar - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

125
rollarga ega bo’lishi va bir nechta foydalanuvchi bir rolda bo’lishi mumkin. Shunga
o’xshash, bir qancha imtiyozlar bitta ro’lga tegishli yoki bir nechta rollar bitta
imtiyozga ega bo’lishi mumkin. Shuningdek, ushbu modelda xususiy buyurtma
qilingan to’plam – rollar iyerarxiyasi mavjud. Ushbu to’plamda
𝑥𝑥
va
𝑦𝑦
rollar uchun
𝑥𝑥
>
𝑦𝑦
a’zolik aloqasi
𝑥𝑥
rol
𝑦𝑦
rol imtiyozlarini meros qilib olganini anglatadi. Seans
foydalanuvchini ko’p rollarda o’z ichiga oladi. Bunda, foydalanuvchi bir qancha
vazifani bajarish uchun seansni faollashtiradi. Shu nuqtada tizim foydalanuvchidan
vazifani bajarish uchun talab qilinadigan rollarni va imtiyozlarni aniqlab,
qolganlarini taqiqlashi mumkin.
Download
Masalalar panelining parametrlari qanday o'zgartiriladi ?

|
Masalalar panelining parametrlari qanday o'zgartiriladi ?
|
bet | 5/22 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #128478 |
Bog'liq Informatikadan test savolari. Ta\'lim-tarbiya jarayonida axborot 34 Masalalar panelining parametrlari qanday o'zgartiriladi ?
a) пуск →настройка→ панель задач
b) пуск→ поиск → панель задач
c) пуск→ выполнить→ панель задач
d) пуск → программы→ панель задач
e) пуск→ справка→ выстроить значки
35 Kompyuterda vaqtincha ishlaganda monitor ekrani ma'lum vaqtdan so'ng o'zi o'chib, ekranda biror - bir rasm yoki harakatdagi tasvir paydo bo'ladi. Bu qanday hosil qilinadi ?
a) свойства: ekran muloqot oynasining "Фон" bandidan;
b) свойства: ekran oynasidan "Оформление" bandidan;
c) свойства: ekran oynasidan "Параметры" bandidan;
d) свойства: ekran oynasidan "Заставка" bandidan;
e) barchajavoblarto'g'ri
36 Bir hujjatdan ikkinchisiga tez o'tish klaviatura yordamida qanday amalga oshiriladi?
a) Shift d) Ctrl + Tab;
b) Ctrl+ Shift: e) Shift + Tab
c) Alt+ Tab;
37. Windows oynasi bilan ishlaganda oynani piktogramma ko'rinishida yig'imi va masalalar paneliga joylashtinsh quyidagi qaysi tugma orqali amalga oshiriladi ?
a
) b) с) d)
38 Windows oynalanda oynani katta qilib ochish quyidagi qaysi tugma orqali amalga oshiriladi ?
a
) b) c) d)
39 Windows oynalanda yig'ilgan yoki katta qilib ochilgan oynani o'z holiga qaytahsh quyidagi qaysi tugma orqali amalga oshiriladi ?
a
) b) c) d)
40. Agar ekranda asboblar paneli ko'rinmasa, uni qanday qilib ekranga chiqarish mumkin?
a) menyu sathning Вид bo'limidan, menyu'satrining bo'sh joyiga "sichqoncha"ning o'ng tugmasini bosish va hosil bo'lgan menyudan;
b) menyu satrining Правка bo'limidan va sarlavha satndan;
c) menyu satrining Формат bo'limidan va masalalar paneli dan;
d) menyu satrining Вставка bo'limidan va masalalar panelidan;
e) to'g'rijavob yo'q.
41 Papkadagi hamma fay 11 arm ajratish usullari qaysi qatorda to'ri ko'rsatilgan ?
a) Правка menyusidan va Shift+A klavishlar birikmasidan,
b) Вид menyusidan va Ctrl+A klavishlar birikmasidan;
c) Вставка menyusidan Alt+A klavishlari birikmasidan;
d) Правка menyusidan va Ctrl+A klavishlari birikmasidan;
e) Файл menyusidan Shtft+Ctrl klavishlar birikmasidan.
|
| |
Agar Norton Utilites komplekti o'raatilmagan bo'lsa qaysi papkaning nomini o'zgartirib bo'lmaydi

|
Agar Norton Utilites komplekti o'raatilmagan bo'lsa qaysi papkaning nomini o'zgartirib bo'lmaydi
|
bet | 4/22 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #128478 |
Bog'liq Informatikadan test savolari. Ta\'lim-tarbiya jarayonida axborot 25. Agar Norton Utilites komplekti o'raatilmagan bo'lsa qaysi papkaning nomini o'zgartirib bo'lmaydi.
a) мой компьютер; d) Сетевое окружение;
b) мои документы; e) Korzina.
c) Internet explorer;
26. Masalalar panelini faollashtirish usullari qaysi qatorda to'g'ri ko'rsatilgan?
a) uning ixtiyoriy bo'shjoyjga "sichqoncha" tugmasini bir marta bosish;
b) Ctrl+Esc tugmalar kombinatsiyasi bilan;
c) Ish stoli faol bo'lgan holda Tab tugmasini bosish bilan;
d) Alt+Shift;
e) a, b, cjavoblar to'g'ri.
27. Klaviaturadan masalalar panelining kontekst menyusi qanday hosil qilinadi?
a) Alt+ Shift; d) Ctrl+Esc;
b) Ctrl+FlO; e) Tab+FlO
c) Shift+FlO;
28. Bu biror operatsiyani bajarish imkonini beruvchi buyruqlar majmuidir. Uning bandlari orasida buyruqlardan tashqari uning qismiga kirish imkonini beruvchi bandlari ham bo'lishi mumkin. Bu nima?
a) algoritm; c) oyna; e) Pusk.
b) dastur; d) enyu;
29. Boshqaruv paneli, printerlar, masalalar paneli bosh menyuning qaysi bandida joylashgan?
a) Поиск (qidirish); d) Выполнить (bajarmoq);
b) Настройка (sozlash); e) Программы (dasturlar).
c) Справка (ma'lumot);
30. Biror ob'yektning konteks menyusi qanday hosil qilinadi?
a) sichqonchaning chap tugmasini o'sha ob'yekt ustiga bir marta bosish bilan;
b) masalalar panelidan;
c) sichqonchaning o'ng tugmasini o'sha ob'yekt ustiga bir marta bosish bilan;
d) klaviaturadan Alt tugmasi orqali;
e) barchajavoblar to'g'ri.
31. Sana/vaqt, tovush, klaviatura, modemlar, multimedia, "sichqoncha" kabilarni sozlash qanday amalga oshiriladi.
a) настройка → masalalar panelidan;
b) настройка → панель управлениеёап;
c) программы → стандартныеёап;
d) панель управление → поиск файлов;
e) выполнить → панель управление.
32. Ish stolining ko'rinishi qanday o'zgartiriladi?
a) панель управление dagi "Ekran" piktogrammasi orqali;
b) панель управление dagi "Система";
c) панель управление dagi "Установка оборудования";
d) masalalar panelidan "Автоматические убрать с экрана
e) Masalalar paneli „Расположить поверх всех окон"
33. Bu qanaqa menyu?
a) bosh menyu; d) masalar pasalining konteks menyusi;
b) qism menyusi; e) ekranning muloqot oynasi;
c) ish stolining konteks menyusi;
|
| |
Risklarni boshqarish - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

249
ta’sir qiladi. Past ehtimollikka ega yuqori natijali hodisalar doimiy monitoringni
talab etadi. O’rta darajali risklarga zudlik bilan chora ko’rish talab etilmasada,
himoyani dastlabki vaqtda o’rnatish talab etiladi.
Past darajali risklar
odatda e’tibor bermasa bo’ladigan yoki keyingi
baholashlarda e’tibor bersa bo’ladigan risklar toifasi bo’lib, ularni bartaraf etish
qisqa muddatda amalga oshirilishni talab qilmaydi yoki ortiqcha sarf xarajatni
keltirib chiqarmaydi.
Risk matrisasi
risklarni paydo bo’lish ehtimolini ularning natijasi va ta’siri
orqali aniqlaydi hamda risk jiddiyligini va unga qarshi himoya chorasi sathini grafik
taqdim etadi. Risk matrisasi riskning ortib boruvchi ko’rinishi uchun
foydalaniluvchi sodda jarayon bo’lib, qarshi choralarni ko’rishda yordam beradi.
Risk matrisasi risklarni turli darajalarda aniqlash va jiddiylik nuqtai nazaridan
guruhlash imkonini beradi. Bundan tashqari, har bir tashkilot tomonidan amalga
oshiriladigan risklarni o’lchash usullari ham mavjud (93-rasm).
Download
Muhim risk ko’rsatkichlari - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi...

254
-
kontekstni belgilash:
xodim ichki va tashqi muhitni va tashkilot faoliyatidagi
joriy holatni aniqlaydi;
-
risklarni sanash:
bo’lishi mumkin bo’lgan risklarni va ular sababli
kutilayotgan natijalar aniqlanadi.
Riskni aniqlash risklarni boshqarish jarayonidagi turli og’ishlarni kamaytiradi
va bu o’z navbatida kelajakda ta’sir qiluvchi omillar ehtimolini kamaytiradi.
Risklarni aniqlashning ko’plab usullari mavjud bo’lib, ular asosida turli dasturiy
vositalar ishlab chiqilgan. Ko’plab risklarni aniqlash jarayonlari maxsus
shakllantirilgan jamoa tomonidan amalga oshiriladi. Risklarni aniqlash jarayoni bir
qancha faktorlarga, masalan, tarmoqning holati va jamoa a’zolarini risklarni
boshqarishdagi qobiliyatlariga asoslanadi.
Download
Ehtimollik 
(ravshan) - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

252
−
AT xavfsizlik dasturi menedjerlari va kompyuter xavfsizligi bo’limi
direktori.
Ushbu lavozim egalari tizimni himoyalashda xavfsizlik nazoratlarini
tanlash orqali axborot tizimi egalarini qo’llab quvvatlaydi. Ushbu lavozim egalari
tashkilotda xavfsizlik nazoratini tanlashda va tuzatishda muhim ro’l o’ynaydi.
−
AT xavfsizlik amaliyotchilari.
AT xavfsizlik amaliyotchilari tashkilotda
shaxsiy, fizik va axborot xavfsizligini amalga oshiradilar va ular quyidagilarga
javobgar:
o
tashkilotda yaxshiroq xavfsizlik usullarini yaratish;
o
tashkilot standartlariga to’liq mos keluvchi usullarni ishlab chiqish;
o
risklarni boshqarish va biznesni rejalashtirish uchun tashkilot xavfsizlik
yondashuvlarini tekshirish;
o
xavfsizlik insidentlarini tutish va qayd qilish;
o
tashkilotda xavfsizlik uchun rol va javobgarliklarni belgilash;
o
tashkilotdagi barcha xavfsizlik o’lchovlarini nazorat qilish.
−
Xavfsizlik bo’yicha murabbiy.
Xavfsizlik bo’yicha murabbiy
tashkilotdagi tayyorgarlik va o’quv kurslarini amalga oshiradi. Bu vazifani odatda
soha mutaxassislari tomonidan bajarilishi tavsiya etiladi.
Download
1-laboratoriya ishi

1-LABORATORIYA ISHI
Mavzu: Informatikani oʻqitishda pedagogik dasturiy vositalar yordamida
interaktiv vositalar yaratish.
Ishning maqsadi: Pedagogik dasturiy vositalar yordamida interaktiv vositalar
yaratish va ularni qoʻllanilishi. Taʻlim jarayonida innavatsion texnologiyalardan
foydalanish. Mavzu boʻyicha interfaol oʻyinlar ishlab chiqish.
Dars jihozlari: Akademik litsey va texnikumlar uchun darslik va adabiyotlar,
DTS ga mos oʻquv dasturlari.
Koʻplab olimlar «interaktiv plakat» tushunchasiga turlicha taʻrif berishgan.
B.D.Zatiychenkoning taʻrificha, «interaktiv plakat - on-layn taʻlimning yangi
koʻrinishi, oʻquv jarayonini aniq idrok qilish uchun yuqori darajadagi axborot
kanallarini jalb qilishni taʻminlaydi», M.V.Tyumenseva va O.I.Chikunovalar esa:
«interaktiv plakat-qisqa tematik maʻlumotlar va interaktiv nazorat vositalarini oʻz
ichiga olgan markaziy slayd va chuqurlashtirilgan va dastlabki slaydlarni boshqa
slaydlarga kengaytirish va foydalanuvchi qaytib kelishi uchun har xil axborotlarni bir
parchasiga oʻtish mumkin boʻlgan taqdimot» deb taʻriflaganlar.
Yaratiladigan interaktiv plakat ham ilm-fan vositasi sifatida aniq talablarga
javob berishi lozim. Bular quyidagilar:
1. Plakatda bir butun sifatida darsning mavzusi va dars turi koʻrsatilishi zarur;
2. Plakatda birinchi slayd mavzuni qamrab olishi, interaktiv vositalari,
elementlari va asosiy tushunchalarini oʻz ichiga olishi;
3. Plakatda pedagogik maqsad va vazifalar qoʻyilgan boʻlishi kerak;
Bundan tashqari plakat aniq tuzilishga ega boʻlishi kerak. Interaktiv plakatda
quyidagi elementlar boʻlishi mumkin:
- asosiy sxemasi;
- koʻp muammo kitoblar;
- illyustratsiyalar va videofragmentlar;
- spravochniklar.
Interaktiv plakat yaratishimizdan oldin quyidagilarni aniqlab olishimiz lozim:
1. Plakat mavzusi;
2. Maqsadi va vazifalari;
3. Zarur multimedia materiallar toʻplash;
4. Turli multimedia obʻektlarini elementlari va tashkil munosabatlarni
aniqlash uchun, plakatni qo’llash oʻylab koʻrish.
Interaktiv plakatlarni yaratish uchun MS Power Point, SMART Notebook,
Adobe Flash va shu kabi boshqa turlardan foydalanildi. Bu dasturlarning barchasi
interaktiv plakatga oʻzgartirishlar kiritish va zarur materiallar bilan toʻldirish imkonini
beradi. Koʻp hollarda MS Power Point dasturida oʻqituvchilar va talabalar uchun
dasturiy muhiting qulayligi tufayli interaktiv plakatlar yaratiladi.
Interaktiv plakatlarda interaktiv elementlardan foydalanish mumkin: yoʻnalish
tugmalari, maʻlumotlarni kiritish maydonlari, ssilkalar va h.k. Interaktiv plakatning
asosiy vazifasi - taqdim etilayotgan axborotni darhol emas, boshqa narsalar orasida
boʻlishini taʻminlash va maʻlumotlar foydalanuvchi harakatlariga muvofiq oshkor
boʻlishini taʻminlashdan iborat.
|
“Pedagog” - 1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl

|
1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl
|
bet | 116/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word varianti1. “Pedagog” menyusining “Sozlovlar” qismiga o'tadilar. “Sozlovlar” qisrni olti punktdan iborat bo‘lib, unda o‘qituvchilar quyidagi amallarni bajaradilar:
“Parolni o‘zgartirish” elektron portfolio tizimidagi shaxsiy parolni o‘zgartirish. Buning uchun “Joriy parol” maydoniga joriy parolni, “Yangi parol” va ‘‘Parolni takrorlang” maydonlariga o'rnatilmoqchi bo‘lgan yangi parolni ikki marta kiritiladi hamda tasdiq kodini kiritib “Parolni saqlash” tugmasi bosiladi;
"Rasmni o'zgartirish” — portfolioda aks etadigan rasm blankasining o'rniga o'zining rasmini o‘matish. Bunda ikki usul mavjud:
“Rasmni yuklash” qisraini tanlanadi va hajmi 512 Kb dan oshmaydigan “.jpg” formatdagi rasmni ma’lumot tashuvchi (kompyuter xotirasi, CD yoki DVD disk, flesh xotira) dan tanlab, “saqlash” tugmasini bosiladi; Agar kompyuter yoki noutbukda veb-kamera mavjud bo'lsa “Veb kameradan rastn tushirish” qismini tanlab, “Capture” so‘ng "Upload” tegmalarini bosib rasm o'zlartiriladi.
C. “Shaxsiy ina’lumotlarni tahrirlash” — portfoliodagi anketa (anketa, kasbiy va qo'shimcha) ma’lumotlarini tahrirlash. Bunda har bir maydonni diqqat bilan tanishib, xato yoki o‘zgargan ma’lumotlar mavjud bo‘lsa uni tahrirlab tasdiq kodi kiritiladi va “Saqiash” lugmasi bosiladi;
“Sozlovlar” menyusining keying) nch qismiprofessor- o‘qituvchining kasbiy faoliyati natijalari asosida to'ldiriladi.
“O‘quv va o'quv-metodik faoliyat” - bu bo'lim to'rtta tarkibiy qismdan iborat bo‘lib, ular:
“Petentlar, ixtirolar va ratsionalizatorlik takliflari”;
“Model va dasturlar yaratishdagi ishtiroki”;
“Yangi pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etishga doir o‘quv-me’yoriy hujjatlar ishlab chiqishdagi ishtiroki”;
“Nashr etilgan darslik va o'quv qo‘llanmalar”.
“Umiy tadqiot faoliyati” - bu bo'lim uchta tarkibiy qismdan iborat bo'lib, ular:
“Monografiya va iltniy maqolalar chop etilganligi”;
“Respublika va holqaro miqiyosdagi ilmiy konferensiyalardagi tezislar”;
“Mablag' bilan ta’miniangan ilmiy-tadqiqot ishidagi ishtirok”.
“Tashkiliy-metodik faoliyat” - bu bo'lim ikkita tarkibiy qismdan iborat bo‘lib, ular:
“Untumkasbiy va mutaxassislik fanlari bo'yicha Respublika va xalqaro Olimpiada, sport musobaqasi va badiiy koYgazmalarda g‘olib va sovrindorbo4gan talabalar”;
“Ochiq ma'ruzalar tashkii etilganligi”.
Professor-o'qitvchida yuqoridagi faoliyat natijalaridan qaysilari mavjud bo'Isa o‘sha qismni tanlaydi va shu faoliyat natijasi haqidagi ma’lutnotlami kiritish formasi hosil bo‘!adi Unda faoliyat turlaridan kelib chiqib bir-biridan biroz farq qiluvchi ma’lumotlarni (Manba nomlanishi, nashr yili, hammualliflar soni) va tasdiqlovchi hujjat nusxasini kiritish maydonlari mavjud bo'ladi. Ma’lumotlar va hnjjat nusxasini kiritib “Saqlash” tugmasini bosish orqali kasbiy faoliyat uatijasi haqidagi ma’lumotlar to'ldirib boriladi.
|
| |
Hujjatlar - 1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl

|
1-modul: ta’limda axborot texnologiyaiarining oʻRNl
|
bet | 113/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiHujjatlar qismiga o‘qishdagi va ish jarayonidagi shaxsiy yutuqlari kiradi (yorliq, diplom, sertifikat, guvolinomalar) Bu o'qituvchining erishgan natijalariga baho berish imkoniyatini beradi.
Ishlar qismi - bu o'qituvchining ijodiy, tadqiqot va loyiha ishlarining to'plami, uning o'quv va ijodiy faoliyatining yo'nalishlari ifodalanadi.
Bajarilgan ishlar to‘g‘risida fikriar qismi - bu o'qituvchining turli faoliyatga bo'lgan munosabatining yozma tahlili (test xulosalari, retsenziyalar, rezyume va boshqalar) yig'ib boriladi.
Portfolioning ikkinchi turi - refleksiv portfolio, u o'qituvchining kasbiy rivojlanish dinamikasini o'zida jamlaydi. Unda o'qituvchining o'z ishiga bergan bahosi va o'quv ishlarining natijalari, jarayoni va niaqsadlari tahlillari o'nn oladi. O‘z ish faoliyatiga baho berish ko’nikmalarini rivojlantirish uchun kuzatish kundaiiklarini olib borish samarali vosita hisoblanadi.
Portfolioning uchinchi turi - muammolar portfoliosidir. Unda ma’lum bir inuammoni yechish maqsadida to’plangan ma’lumotlar, inuammoni yechish jarayoni va natijalari yig’ib boriladi. Portfolioning bn turi o‘qituvchining tahlil - sintez - baho berish darajasida anglatadi. Bunday portfolioda ma’lumotlarni quyidagi yo’nalishlar bo‘yicha yig’ib borish lavsiya etiladi:
muammoni o'rganish uchun adabiyotlar ro’yxati;
kichik mavzular, muammo doirasi, tadqiqot rejasi;
muhokamadagi nuqtai nazarlar;
sitatalar, aforizmlar;
Portfolioning to’rtinchi turi - mavzuviy - biron katta mavzuni o’rganish jarayonida yaratiladi. Bunday portfolioda asosan o’rganilayotgan mavzu bo’yicha qo’shimcha adabiyotlardan oiingan ma’lumotlar, qo’shimcha rnanbalar, mavzuga oid muammoli vaziyatlar yaratish uchun to’plangan ma’lumotlar o‘rin oladi.
Xulosa sifatida shuni aytish rnumkinki, portfolio o’qituvchining shaxsiy yutuqlarini to‘plash va baholash vositasi bo’lish bilan birgalikda, o’qituvchinmg bilim, ko’nikma va malakalarini monitoring! uchun maxsus tashkil etilgan tizimiy dalillar to’plami, ozini-o’zi bilish vositasi, nisbiy o’sishni aniqlash (o’ziga nisbatan o’sish), fikrlash darajasining o’zgarishini o’lchash, o'quv jarayoni bo’yicha hisoboti hamdir.
|
| |
Kalkulyatorni bir rejimdan ikkinchi rejimga o'tkazish menyuning qaysi bo'limi orqali amalga oshirilladi?

|
Kalkulyatorni bir rejimdan ikkinchi rejimga o'tkazish menyuning qaysi bo'limi orqali amalga oshirilladi?
|
bet | 14/22 | Sana | 26.12.2023 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #128478 |
Bog'liq Informatikadan test savolari. Ta\'lim-tarbiya jarayonida axborot 157. Kalkulyatorni bir rejimdan ikkinchi rejimga o'tkazish menyuning qaysi bo'limi orqali amalga oshirilladi?
а) Вид b) Правка с) Справка d) Сервис
158. Sistema menyusi ishga tushirish qaysi klavishlar kombinasiyasi yordamida amalga oshiriladi?
a) "Ctrl" "Пробел" b) "Ctrl + "Shift"
c) "Alt" + "Пробел" d) "Ctrl" + "Alt"
159. Word muharririning asboblar panelidagi bar bir piktograma nimani anglatadi?
a) asvimi b) Tahrirlashni c) Matn kiritishni d) Buyruqni
160. Paintda formatlash panelini ekranga chiqarish qanday amalga oshiriladi?
a) Вид ► Панель атрибутов текста c) Рисунок►Атрибуты
b) Вид ► Набор инструментов d) Вид ► Строка состояния
161.Chop etishdan avval hujjatni qog'ozda joylashishini ko'zdan kechirish asboblar panelidagi qaysi piktogramma orqali amalga oshiriladi?
a) b) c) d)
162. Matnda turli xil shriftlardan foydalanish menyuning qaysi bo'limidan amalga oshiriladi?
а) Формат ► Шрифт... с) Вставка ► Символ...
b) d)
163. Matnni sahifalarga bo'Iish qanday amalgam oshiriladi ?
a) c) Вставка ► Номера страниц...
b) d) b va c javoblar to'g'ri
164. Paintda rasmning o'lchamini o'zgartirish qanday amalgam oshiriladi?
a) Asboblar panelidan c)
b) Вид ► Масштаб d) a va b javoblar to'gri
165. Power Point tasvir niuharririning asboblar panelidagi piktogramma nimani anglatadi?
a) yangi slaydlar hosil qilish b) Tasvirm ko'rish
c) Hujjatga tasvir qo'yish d) Fon rangini belgilash
166. Xotiradagi rasmni ekranga chaqirish menyuning qaysi bandida amalgam oshiriladi
а) Файл ► Открыть... с)
b)Ctrl+O d) barcha javoblar to'g'ri
167. Asboblar paneli nima?
a) Asboblar paneli- tugmalar majmuidan iborat bo'lgan panel bo'lib, menyu satridan so'ng joylashadi.
b) Asboblar paneli- tugmalar majmuidan iborat bo'lgan panel bo'lib, uni yo'lakcha yoki oyna shaklida o'rnatish mumkin.
c) Asboblar paneli- tugmalar majmuidan iborat bo'lgan panel.Bunda, bar bir tugma aniq vazifa va nomga ega bolib, tugmani bosish natijasida biror buyruq bajariladi.
d) a) va b) javoblar to'g'ri
168. Matn belgilarini formatlash usullari to'g'ri ko'rsatilgan qatorai belgilang.
a) piktogrammalardan foydalanib
b) piktogrammalardan foydalanib hamda yordamida o'zgartirish
c) piktogrammalar hamda klaviatura yordamida o'zgartirish
d) 1. «Форматирование» asbobiar panelidan foyalanib o'zgartirish
2. «ФОРМАТ» menyusidagi Шрифт buyrug'idan foydalanib
3. Matn belgisini klaviatura yordamida o'zgartirish
|
| |