nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
kakos – 
yomon, xunuk, yoqimsiz va 
graphos –

va didaktik jihatlari hali ochib berilmagan [2, 13-bet].
Rus tilida
какофонический,
какофония
degan so‘zlar mavjud bo‘lib, ularga lug‘atlarda
quloqqa yoqmaydigan,
yoqimsiz, nosoz, g‘aliz; uyg‘unlashmagan, yoqimsiz tovushlar yig‘indisi
degan izohlar
beriladiki, bu so‘z semantikasiga salbiy baho yuklaydi [3, 414-bet]. Shunga ko‘ra,
kakografiya usulida yozuv bilan bog‘liq g‘alizlik, yoqimsizlik yashirinib yotganga
o‘xshaydi, ammo orfografik nuqtayi nazardan qaralganda u bilan bog‘liq
didaktik
hamda pedagogik jihatlarni ochib berish masalaga oydinlik kiritishi mumkin.
Kakografiya interfaol usullardan biri sifatida o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga,
narsalarni bir-birlari bilan solishtirishga, izlanishga, masalaning yechimini topishga, eng
muhimi ona tili darslarida olingan bilim va malakalariga asoslanib, muayyan mavzular
bo‘yicha zaruriy xulosalar chiqarishga yordam beradi. O‘quvchilardagi
loqaydlik,
beparvolikni yo‘qotib, dadillikka,
ijodkorlikka chorlaydi, mutelik, tobelik, nofaollik
kabi salbiy xususiyatlarga barham beradi.
Ayniqsa,
fonetika, grafika, orfografiya, leksika va morfologiya bo‘limlari
bilan
bog‘liq amaliy darslarni o‘tishda kakografiya usuli yaxshi samara beradi. Masalan,
o‘quvchilarga unli va undosh tovushlar bo‘yicha yetarlicha ma’lumotlar berilgach,
“Mustahkamlash darslari” yoki “Takrorlash darslari”da turli topshiriqlardan foydalanish
maqsadga muvofiq. Bunda asosiy e’tibor so‘zlarning aytilishi va yozilishi o‘rtasidagi
farqqa qaratiladi.
Tajribadan ma’lumki, o‘quvchilarning aksariyati ona tili darslarida
imlo qoidalarini
puxta o‘zlashtirmaydilar. So‘larni qanday aytilsa, shunday yozishga odatlanib qoladilar.
Shuningdek, o‘quvchilarning nutqidagi dialektal xatoliklar ularning savodxonligiga
soya solidi. Bu esa bora-bora ulardagi savodxonlik
darajasining qotib qolishiga,
so‘zlarning muntazam ravishda xato yozilishiga sabab bo‘ladi.
Masalan, o‘quvchilarning og‘zaki nutqida
baho, bahor, bilan, yulduz, teatr, savol,
orden, obod, marvarid, shanba, mas’ul, daryo
kabi so‘zlarni
boho, bohor, blan, yuldiz,
tiatr, sovol, ordin, obot, marvarit, shamba, ma’sul, dayra
tarzida talaffuz qilish va shu
asosda xato yozish amaliyotda uchraydi. Bu narsa ularning unli va undosh harflar imlosi
bo‘yicha ona tili darslarida yetarlicha bilim va malakaga ega bo‘lganliklarini ko‘rsatadi.
Bu kabi xatoliklarning oldini olish maqsadida “O‘zbek tilining imlo qoidalari”dagi
“Ayrim unlilar va undoshlar imlosi” yuzasidan tegishli nazariy ma’lumotlar mavzular
o‘tilgach, quyidagicha topshiriq beriladi:
Pedagogik vazifalar - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 15/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanPedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirishWeb-dasturlashning dasturiy ta’minoti va asosiy tushunchalari. tanishtirib hayotiy misollar keltirish;Mavzuni slayd va ko`rgazmalar asosida tushintirish;Ish qog’ozlari tushunchalarini tushunchalarini ochib berish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Mavzu yuzasidan berilgan topshiriqlarni ko`rsatadilar, yangiliklarni yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Aqliy hujum,kichik guruhlarda ishlash usuli ,
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
O`quv qo`llanma tarqatma materiallar, kompyuter, videoproektor, slayd.
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob va mashqlar.
|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi,guruhlarga ajratadi.
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
|
|
| |
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
|
bet | 12/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanO’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi,guruhlarga ajratadi.
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. (1-ilova)
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.(1.1-ilova)
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, orqali bilimlarni faollashtiradi( 2- ilova .)Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi (3-ilova Baliq skleti) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi Vizual-didaktik resurslardan foydalaniladi.(4-ilova).
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
|
3-bsqich.
Yakuniy
(10 daq)
|
|
|
| |
Innovatsion ta’lim metodlari haqida a. Jalilov - bet 6

часть языкознание.
Образование и наука в XXI веке
,
1
(6), 394-396.
39. Shayxislamov, N. (2020). Hozirgi zamon tilshunosligida til va madaniyatning
talqini.
Scientific progress
,
1
(1).
40. Shayxislamov, N. (2020). So'z urg'usining o'zbek va ingliz tillaridagi farqlash
vazifasining qisqacha tavsifi.
O'zbekistonda innovatsion ilmiy tadqiqotlar va metodlar
,
13-14.
41.
Шайхисламов, Н. (2021). ТИЛДА ЛАКУНА МУАММОСИ ВА УНИНГ
ЕЧИМИ.
Scientific progress
,
2
(7), 1285-1290.
42. Шайхисламов, Н. (2021). ЎЗБЕК ТИЛИ АССОЦИАТИВ ЛУҒАТИНИНГ
ТУЗИЛИШИ ТЎҒРИСИДА МУЛОҲАЗАЛАР.
Central Asian Research Journal for
Interdisciplinary Studies (CARJIS)
,
1
(1), 20-25.
43. Shayxislamov, N. (2021). OT SO ‘Z TURKUMIDA METONIMIYA
HODISASI.
Scientific progress
,
2
(6), 1883-1888.
44. Shayxislamov, N. (2021). JAHON LINGVISTIK EKSPERTOLOGIYASIDA
TARKIBIY QISMLAR MASALASINING O ‘RGANILISHI.
Scientific progress
,
2
(5),
333-337.
45. Шайхисламов, Н. (2021). ДУНЁ ТИЛЛАРИНИНГ МОРФОЛОГИК
(ТИПОЛОГИК) ТАСНИФИ.
Scientific progress
,
2
(4), 961-965.
46.
Шайхисламов, Н.
(2021).
ЎҚУВЧИЛАРНИНГ
НУТҚИЙ
КОМПЕТЕНЦИЯЛАРНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ
УСУЛЛАРИ.
Keng
raqamlashtirish sharoitida til va adabiyotni o‘qitish muammolari
, 287-290.
47.
Shayxislamov, N. (2021). Ona tili fanini o'qitishda interfaol usullardan
foydalanishning samarasi.
The 21st Century Skills for Professional Activity,(9)
,
2325
.
48. Шайхисламов, Н., & Хафизова, С. (2020). Педагогика–тарбия ҳақидаги фан:
асосий тушунчалар ҳамда унинг бошқа фанлар билан боғлиқлиги.
Ўзбекистонда
илмий-амалий тадқиқотларда талабаларнинг ўрни
, 182-184.
49. Shayxislamov, N. (2020). Ona tili darslarini o ‘qitishda kakografiya usulini qo
‘llash.
Янги Ўзбекистонни қуриш ва ривожлантиришда ёшларнинг фаоллиги
, 317-
320.
50.
Shayxislamov, N. (2020). Proverb as an object of linguistic analysis.
Yoshlarning innovatsion faolligini oshirish, ma’naviyatini yuksaltirish va ilm-fan
sohasidagi yutuqlari
, 31-33.
|
-Variant savollari - Sahifa fonini berish misoli

|
Sahifa fonini berish misoli
|
bet | 132/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidan1-Variant savollari:
Multimedia nima?.
Videotizim tarkibiy qismlari qaysilar?
Monitorning vazifasi nima?.
2- Variant savollari
Sanitariya-gigiena talablari nimalardan iborat?
Ko`z va tana uchun qanday jismoniy mashqlar bajarish kerak?
Videokarta nima?
3- Variant savollari
Videokartalardagi standartlar qaysilar?
Xavfsizlik texnikasi qoidalariga nimalar kiradi?
Monitor interfeyslari, ulagich turlari haqida nimalarni bilasiz?
4- Variant savollari:
1. VGA nima?
2. Qo`shimcha qurilmalar nimalar?
3. Planshet nima?
5- Variant savollari
1. Televizion tyuner nima?
2. VGA interfeysi tarixi haqida so`zlang.
3. Qanday klaviatura turlarini bilasiz?
6- Variant savollari
VGA interfeysining ijobiy va salbiy tomonlari nimalar?
Klaviatura tugmalari qanday guruhlarga bo`linadi?
Disketa qanday qurilma?
7- Variant savollari
Planshetlar qanday maqsadlarda ishlatiladi?
Fotoapparat nima?
Printerning qanday turlari mavjud?
8- Variant savollari
Raqamli kamera nima?
Skaner nima?
Videokamera nima?
9- Variant savollari:
1. Multimedia tashuvchi vositalarga nimalar kiradi?
2. Fleshka qanday qurilma?.
3. Manipulyator nima?
10- Variant savollari:
Disketaning qanday turlari mavjud?
Multimedianng asosiy xususiyatlariga nimalar kiradi?
3. USB Flash driver nima?
|
| |
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 127/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanMustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
Sayt menyulari haqida tushuncha bering.
Sayt menyularini tuzishni tushuntiring.
5-ilova
Uyga vazifa.
Topshiriq. Sayt menyularini o`zgacha holda shakllantirib keling.
AMALIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
49-Mavzu: Tayyor bo`lgan web-saytni internetga joylash.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni ______ nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Tayyor web-saytni ko`rib chiqish.
2. Web-saytni internetga joylashtirish.
|
O’quvmashg’ulotimaqsadi: O`quvchilarda Web-saytni internetga joylashtirish haqida bilim, ko`nikma va malakalar hosil qilish.
|
O`qitish natijasi
|
O`quvchilar Internetga web-saytni joylashtirish haqida ma’lumotga ega bo`ladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtirish
Fon va rang haqida ma`lumot berish;
Mavzuni tushintirish;
Ish hujjatlaridan ko`rgazmali namunalar keltirish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Yangi mavzu yuzasidan ma`lumotlarni o`rganadilar, yozib oladilar
Tasniflashda ishtirok etadilar,o’z fikrlarini bayon qiladilar
Aytib beradilar
Tinglaydilar, topshiriqlarni bajaradilar
|
O’qitish usullari
|
Suhbat, savol-javob
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, yakka tartibda
|
O’qitish vositalari
|
Plakat, tarqatma materiallar, kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Kompyuter xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Tezkor so’rov, savol-javob, test va mashqlar.
|
|
| |
Tayanch bilimlarni faollashtirish

|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
|
bet | 16/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanTayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. (1-ilova)
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.(1.1-ilova)
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Aqliy hujum orqal bilimlarni faollashtiradi
(2- ilova .)
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Asosiy holatlarni yozdiradi (3-ilova BBB jadvali). Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4-ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi. Vizual-didaktik resurslardan foydalaniladi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
|
3-bsqich.
Yakuniy
(10 daq)
|
Mashg’ulot yakun
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni baholaydi va rag’batlantiradi.
Uyga vazifaning berilishi
Kelgusi mashg’ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo’riqnoma beradi.(5-ilova)
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
|
bet | 128/134 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,76 Mb. | | #142961 |
Bog'liq To\'rayev Mirjalol Web dasturlash fanidanO’quv mashg’ulotininig texnologik xaritasi
Ishbosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
O’quvchi
|
1. O’quv mashg’ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
O’quvchilarni mashg’ulotga tayyorgarligi va ularning davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorla nadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, o’tilgan mavzular bo’yicha o’quvchilarga savollar beradit, arqatma tarqatadi, ularni baholaydi (2-ilova).
Maqsad va vazifaning belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi rejasi,maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi (1-ilova).
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
Tezkor so’rov, savol-javob, aqliy hujum va boshqalar orqali bilimlarni faollashtiradi. Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashgulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Ko’rgazma orqali mavzuni o’quvchilar ishtirokida yoritadi ( 3-ilova ) Yangi o’quv materialini mustahkamlash
Mustahkamlsh uchun savollar beradi (4 -ilova). O’quvchilarni kichik guruhlarga bo’lib, jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Guruh ishtirokchilari bajargan ishlarni, topshiriqlarni nazorat qiladi.(5,6-ilovalar)
Bajarilgan ishlarni tekshiradi, tuzatadi, baholaydi.
Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi.Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozub oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Tinglaydilar, qo’shimcha savollarga javob beradilar
|
|
|
| |
Glossariy


Yangi - O‘zbekiston resbuplikasi oliy ta‘lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O‘zbekiston resbuplikasi oliy ta‘lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 12/13 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #234216 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari xavfsizligi” fanidan kurs ishi mavzu Windo Glossariy
Yangi tushunchalar mazmuni
Active Directory (AD) - microsoft kompanyasi mahsuloti, boshqarishni osonlashtirish, tarmoq himoyasi uchun va boshqa juda ko‘p narsalar uchun ishlatiladi.
Dynamic Host Configuration Protocol (DHCP) - IP-adresslarni avtomatik tarzda tarqatish uchun ishlatiladigan xizmat turi hisoblalanadi.
Firewall - dasturiy yoki qurilmaviy to‘siq hisoblanib ikki tarmoqni ajratib turadi. Bu tizimda faqatgina ruxsatdan o‘tgan foydalanuvchilarga ikkinchi tarmoq imkoniyatlaridan foydalanishga ruxsat beriladi.
Point-to-Point - tunneling Protocol (PPTP) Virtual korporativ tarmoqlar tashkil qilishning texnologiyalaridan biri hisoblanadi. Bu uslubda hafsiz aloqa internet orqali o‘rnatiladi. Foydalanuvchilarga korporativ tarmoqdan masofada turgan holda foydalanish imkonini beradi. путем подключения к Internet.
Proxy-server - maxsus internet server hisoblanib chiquvchi va kiruvchi trafikni nazorati qiladi. Yuboriladigan habarlar hafsiz ekanligini aniqlaydi, o‘rnatilgan qoidalar asosida so‘raovlarni saralaydi.
Windows Internet Name Service (WINS) - maxsus xizmat turi bo‘lib nomlar hamda IP adresslar nomlarini avtomatik tarzda yangilash uchun ishlatiladi.
Adminstratorlar (Administrators) - tarmoqda istalgan harakat uchun ruxsati bor foydalanuvchi administrator deb ataladi. Asosan ular tarmoqni boshqaradi.
Antivirus - har xil virus hamda hafli dasturlardan kompyuterlarni himoyalovchi dastur hisoblanadi.
Mehmon (Guests) - maxsus kompyuterda mavjud bo‘lgan Mehmon foydalanuvchisi hisoblanib ko‘p harakatlar u uchun man qilingan bo‘ladi.
Domen - bu bir guruh serverlar hisoblanib windows 2008 R2 operatsiontizimi ostida boshqariladi.
Operatsion tizim (OT) - dasturlar yig‘indisi hisoblanib, boshqa dasturlar, jarayonlar, manbalar ishlashini taminlab beradi.
Tajribali foydalanuvchilar (Power Users) - bu turadig foydalanuvchi fayllarni o‘qish, yozish uchun faqat o‘z fayllari emas boshqa fayllarga ham ruxsat beriladi.
Foydalanuvchilar (Users) - bu turdagi foydalanuvchilar ko‘pincha faqat o‘qish ruxsatiga ega bo‘lishadi. Ularda o‘qish uchun ruxsat bo‘ladi. Bu foydalanuvchilar boshqalar fayllarini o‘qiy olishmaydi.
Tarmoq operatsion tizimi – ma‘lum bir dasturlar tizimi hisoblanib , bir arxitektura ostida birlashtiriladi. Hamda hisoblashlarni bajaradi.
Jarayon yaratish - bu eng avvalo jarayonni bajaruvchisini yaratishni anglatadi, bu o‘rinda bir yoki bir nechta ma‘lumotlar tuzilmasi o‘rin egallashi mumkindir.
|
| |
Windows 2008 Server tarmoqlar ulash uchun server

|
Windows 2008 Server tarmoqlar ulash uchun server
|
bet | 10/13 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #234216 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari xavfsizligi” fanidan kurs ishi mavzu WindoWindows 2008 Server tarmoqlar ulash uchun server
Windows 2008 serverining ajoyib hislatlaridan biri- bu har xil tarmoqlarni birlashtira olishidir. Masalan Novell NetWare tarmog‘ini yangi Windows 2008 R2 tarmog‘i bilan birlashtirish hech qanday qiyinchilik tug‘dirmaydi.
Bir qancha firmalar , boshqa tarmoqlar bilan ishlay olish uchun o‘z dasturlarini ishlab chiqqan. Banyan firmasi Windows operatsion tizimini Banyan VINES tarmog‘ida ishlashini qo‘llab quvatlaydi. UNIX tarmoqlariga ochiq ulanish uchun maxsus dasturlar bo‘lib, foydalanuvchi va server qismi uchun mo‘jallangan. NFS(NetworkFileSystem, Sun firmasi tomonidan taqdim etilgan kross platformali
dastur hisoblanadi). TCP/IP va NFS dan tashqari UNIX tizimlari uchun umumiy standart X Window deb ataladi. Hozirgi kunda bir qancha firmalar X-serverlarni ishlab chiqarmoqda.
Tarmoqni kuzatuv
Serverning va segmentlarning eng yaxshi holatda turishi tarmoq menedjerlarining asosiy vazifasi hisoblanadi. Windows 2008 serverida Network Monitor dasturi bo‘lib u yordamida tarmoqdagi trafik hamda tarmoqning ojiz joylarini qidirish mumkin. Bu dastur yordamida kroos marshrutlash muammolarini oson hal qilish mumkin. Faqatgina boshqa marshrutizatorga trafikni hisoblaydigan filtr qo‘yilsa kifoya.
Network Monitor dasturi boshqa bir dasturdan, BackOffice paketidagi SystemsManagementServer ishlash uslubi va tekshiruv juhatidan ancha yaxshi hisoblanadi.
Xatoliklarni aniqlash
Windows 2008 R2 serveriga yaxshilangan aniqlov dasturi o‘rnatilgan b.b yomonishlayotgan dastur driver, tarmoqdagi bazi uzulishlar va boshqalar yordamida xatoliklarni aniqlashni osonlashtiradi. Bu ma‘lumotlar grafik ko‘rinishda va masofadan turib ham ko‘rish mumkin.
Tizim qoidalarini o’zgartirish
Adminstratorlar uchun eng katta muammolardan biri bu barcha ishchi o‘rinlarida bir xil tuzilgan ishchi o‘rinlarini yaratishdir.Windows 2008 R2 tarkibiga tizim qoidalarini o‘zgartiruvchi dastur qo‘shilgan - SystemPolicyEditor.
Tizim qoidalari va individual qoidalar profile adminstratorlarga foydalanuvchi ishni tezlashtirish va osonlashtirishga xizmat qilishining bir ko‘rinishidir. Ishchi qanday darajada ishlashiga qarab har xil qoidalar to‘plamini qo‘llasa bo‘ladi. Eng qattiq qoidalardan tortib to‘la erkinlikgacha.
|
| |
Xato yozilgan paronim so‘zlarni toping, ularni imlo qoidalariga mos ravishda

ko‘ngilga borip muz bo‘lar. Puling bo‘masa bo‘masin, shirin so‘zing bo‘sin. Tili
shirinning do‘si ko‘p. Qatiq gap qarindoshga ham yoqmas.
To‘g‘ri yozilishi:
Bug‘doy noning bo‘lmasin, Bug‘doy so‘zing bo‘lsin. Mazali
so‘zga quloq charchamas. Taom lazzati o‘zidan, Odam lazzati – so‘zidan. Quloqdan
kirgan sovuq so‘z ko‘ngilga borib muz bo‘lar. Puling bo‘lmasa bo‘lmasin, shirin
so‘zing bo‘lsin. Tili shirinning do‘sti ko‘p. Qattiq gap qarindoshga ham yoqmas.
Bunday topshiriqlar o‘quvchilardagi ko‘rish, eslash,
narsalarni bir-biriga
solishtirish va zaruriy xulosalar chiqarish kabi aqliy-ruhiy xususiyatlarning
rivojlanishiga turtki bo‘ladi.
Umuman olganda, biz – yoshlar vatanimiz O‘zbekistonning qanotlarimiz. Bugun
bizning oldimizda ona tilini o‘rganish borasida yagona to‘g‘ri yo‘l turibdi.
Bizdan
millatimizning bebaho boyligi, xalqimiz tafakkurining tengsiz javohiroti sanalgan
o‘zbek tilini mukammal o‘rganishimiz, og‘zaki va yozma
savodxonligimiz yuksak
bo‘lishi talab etilmoqda. Yuqoridagilarni amalga oshirish uchun bizga kakografiya usuli
kutilgan samarani berishi mumkin. Zero, davr o‘qituvchidan ham, o‘quvchidan ham
izlanishni, yangiliklarni o‘zlashtirishni talab etmoqda.
1.
Shayxislamov, N. (2020). Когнитив тилшуносликда концепт:" Туй" концепти ва
унинг универсал табиати.
O'zbekistonda innovatsion ilmiy tadqiqotlar va metodlar
,
54-60.
2. Шайхисламов, Н. (2020). МАВҚЕИ ЛИНГВОКУЛТУРОЛОГИЯ ДАР
СИСТЕМАИ ФАНҲО ВА ВОБАСТАГИИ ОН БО ЭТНОЛИНГВИСТИКА,
СОТСИОЛИНГВИСТИКА ВА ЭТНОПСИХОЛИНГВИСТИКА.
Academic research
in educational sciences
, (4).
3. Shayxislamov, N. (2021). Lingvokulturologiya-zamonaviy tilshunoslik yo'nalishi
sifatida: tarixi va nazariyasi.
Tilshunoslikdagi zamonaviy yo'nalishlar: muammo va
yechimlar
, 61-62.
4. Шайхисламов, Н. (2021). ЗАМОНАВИЙ ТИЛШУНОСЛИК ЙЎНАЛИШИ:
КОНТАКТ ЛИНГВИСТИКАСИ.
Scientific progress
,
1
(4).
5.
Shayxislamov, N. (2021). Tilshunoslik nazariyasi va tushunchasi.
The 21st Century
Skills for Professional Activity
, (3), 174-176.
6.
Шайхисламов, Н.
(2021).
ИШ
ЮРИТИШ
ҲУЖЖАТЛАРИДАГИ
ҚОЛИПЛАШГАН
СЎЗ
БИРИКМАЛАРИНИНГ
ИЛМИЙ-НАЗАРИЙ
АСОСЛАРИ.
So‘zlarni o‘qing, xato yozilgan o‘rinlarni topib, o‘zbek tilning imlo qoidalariga

|
So‘zlarni o‘qing, xato yozilgan o‘rinlarni topib, o‘zbek tilning imlo qoidalarigaBog'liq innovatsion-ta-lim-metodlari-haqidaSo‘zlarni o‘qing, xato yozilgan o‘rinlarni topib, o‘zbek tilning imlo qoidalariga
mos ravishda ularni to‘g‘rilang va daftaringizga ko‘chirib yozing.
Bugalter, hayol, xayo, xolol, momila, xuqiq, rektir, kanferensiya, kampyuter,
maylis
va hokazo.
To‘g‘ri yozilishi:
buxgalter, xayol, hayo, halol, muomala, halol, huquq, rektor,
konferensiya, kompyuter, majlis.
Kakografik yo‘nalishdagi bunday topshiriqlarni bajarish bilan quyidagi natijalarga
erishish mumkin:
O‘quvchi va o‘qituvchi o‘rtasidagi aloqa mustahkamlanadi;
O‘quvchilar ona tilidan olingan bilim va malakalarni xotirlashga, esga olishga
harakat qiladi;
Materiallarni bir-biriga solishtiradi, taqqoslaydi;
Xulosalar chiqaradi, orfografik bilimlarni mustahkamlaydi.
Ayniqsa, og‘zaki nutqda
h – x, b – p, d – t, z – s
kabi birining o‘rniga ikkinchisi
ko‘p qo‘llaniladigan undosh tovushlarning imlosini o‘rgatishda kakografiya usuli yaxshi
samara beradi. Bunda xato yozilgan so‘zlarni o‘quvchilarga slaydlar orqali ko‘rsatish,
sinf taxtasiga ataylab xato yozish, so‘zlari xato yozilgan tarqatma materiallarni qo‘llash
kabi vositalardan foydalanish unumli. Masalan:
Xato yozilgan so‘zlarni aniqlab, ularni imlo qoidalariga mos ravishda to‘g‘rilang
va daftaringizga ko‘chirib yozing.
Orombahsh, zahira, hoxish, xol-ahvol, hiyonat, ihlos, xar hil, xamma, Xindiston,
hatti-xarakat, hayol
To‘g‘ri yozilishi:
orombaxsh, zaxira, xohish, hol-ahvol, xiyonat, ixlos, har xil,
hamma, Hindiston, xatti-harakat, xayol.
Kakografiya usuli leksikologiya bilan bog‘liq mavzularni o‘tishda ham qo‘l keladi.
Matn ichida bir tovush bilan farqlanuvchi
dars-darz, bob-bop, mart-mard, qasr-kasr,
qaram-karam, halok-halak, kaft-kift, asl-asil, asr-asir, oxir-axir-oxur, chog‘-choq-choh
singari paronim so‘zlarni xato yozib, o‘quvchilardan ularni to‘g‘rilab yozishni so‘rash
ulardagi bilimlarni mustahkamlashga olib keladi.
|
| |
Oq va - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 28/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarOq va rangli portlandsementlar.Oq sement klinkeri toza ohaktosh va oq soztuproq asosida olinadi.Ular tarkibida temir va marganets oksidlari va shu kabi qo‘shimchalar bo‘lmasligi kerak, aks holda sement noxush ranglarda bo‘lishi mumkin.
Xomashyo gaz yoqilg‘isida kuydirilib, hosil bo‘lgan klinkerni chinni yoki rangi chiqmaydigan metallardan tayyorlangan sharchalar yordamida maydalab kukun holatiga keltiriladi. Oq sement 400 va 500 markalarda ishlab chiqariladi.
Talabga ko‘ra oppoqlik koeqqitsenti (absalyut shkala vositasida, % nurni qaytarish koeffitsenti yordamida aniqlanadi. Bunga ko‘ra koeffitsent oq sement 1 navi 80 % dan, 2 navi 75 % va 3 navi 68% dan ko‘p bo‘lishi kerak.
Rangli sementlar oq sementga ishqor muhitiga chidamli pigmentlar (oxra, temir surikli va sh.k) aralashtirib olinadi. Oq va rangli sementlar bezak qurilish qorishmalari, zinapoyalar, bordyur toshlari, piyoda yo‘llari, arxitektura qismlari olishda ishlatiladi.
Tamponaj portlandsement –klinker, gips va turli qo‘shimchalar asosida olinadi va asosan neft va gaz bug‘lash ishlarida ishlatiladi.Sement sovuq (22±20S) va issiq ( 75 ±30S) burg‘ulashda sinovdan o‘tkaziladi. Tamponaj sement og‘irlashtirilgan, qumli, tuzli sharoitda chidaydigan va gigroskopligi kamaytirilgan turlarga bo‘linadi. Unga qo‘yilgan asosiy talab 4x4x16 sm to‘sinchalarning (S/ S=0,5) egilishdagi mustaxkamlik chegarasidir.
Giltuproqli sement klinkeri ohaktosh va boksitlar asosida olinadi. Sement sifatiga kalsiy alyumosilikatlari (gelenit) CaO*Al2O3 *SiO2ta’sir ko‘rsatadi. Bir kalsiyli alyuminat CaO*Al2O3 giltuproqli sementni tez qotishini belgilaydi. Sement tarkibida CaO*Al2O3 ham qisman bo‘lishi mumkin. Sement muhit harorati 250 S gacha bo‘lganda yuqori mustaxkamlikka erishadi. Bu sharoitda giltuproqli sement oddiy sement 28 sut.erishgan mustaxkamlikka 3 sutka davomida erishadi; u 400, 500, 600 markalarda ishlab chiqariladi. Uning qotish boshlanishi 30 min keyin, oxiri esa 12 soat bo‘ladi. Sement tarkibida kalsiy ishqori va uch kalsiyli alyuminatning bo‘lmasligi uning korroziyaning birinchi va ikkinchi turlariga chidamliligini ta’minlaydi. Ammo giltuproqli sement kislotalar va ishqorlarga chidamsiz bo‘lgani uchun oddiy sement va ohak bilan aralashtirib ishlatib bo‘lmaydi.
Bu sement qimmatboxoligini hisobga olib faqat maxsus joylarda, tez qotish zarurati bo‘lganda va yuqori haroratga chidamli qorishmalar va betonlar olishda ishlatiladi.
|
| |
Tez q - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 27/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarTez qotuvchan shlakli portlandsement o‘ta mayda tuyulishi hisobiga bunday samaraga ega bo‘lib, 3 sut 50 % markadagi mustaxkamlikka ega bo‘ladi. Bu sement turi issiqlik bilan qayta ishlanadigan temirbeton konstruksiyalar olishda, shu jumladan katta o‘lchamli uysozlik panellari ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Gipssementputssolan bog‘lovchilar ( GSPV) gips (50- 75%), sement (15-25%) va aktiv mineral qo‘shimchalar (10-25%) birgalikda maydalab tuyib olinadi. Bu bog‘lovchida gips boshlang‘ich mustaxkamlikni, sement keyinchalik mustaxkamlikni, aktiv mineral qo‘shimchalar esa qotgan bog‘lovchiga turg‘unlashtiruvchi vazifani o‘tadi. GSPV gidravlik bog‘lovchi bo‘lib, devorbop panellar, sanitariya- texnika kabinalari, boshqa buyum va qismlarni ishlab chiqarishda ishlatiladi.
Plastifitsirlangan (gidrofil) sementlar – klinker tuyilayotgan paytida uning tarkibiga 0,25 % ( massa bo‘yicha) lignosulfonatlar va ular asosida olingan gidrofil organik qo‘shimchalar kiritib tayyorlanadi.Bunday sementlar asosida olingan beton va qorishmalar harakatchanligi juda yuqori bo‘ladi.Buning hisobiga beton va qorishmaning suv va sement nisbati pasayadi, zich beton g‘osil bo‘ladi, sovuqqa chidamliligi ortadi, sement sarfi, beton sifatini pasaytirmagan holda, 10-20 % gacha kamayadi.
Gidrofob sement – klinker tuyulayotganda 0,1-0,2 % milonaft, asidol, yoki kislotalar, kub qoldiqlari va boshqalar qo‘shiladi.Bu sement oddiy oddiy sementga nisbatan gigroskopligi kam bo‘lib, tashish va saqlashda aktivligini yo‘qotmaydi. Gidrofob qo‘shimchalar beton va qorishmalarni qisman plastifikatsiyalaydi, harakatchanligini oshiradi, keyinchalik buyum va kostruksiyalarga yuqori darajada sovuqqa chidamlilikni, suv o‘tkazmaslikni ta’minlaydi. Sementda gidrofob effekt bir necha 10 yillar davomida saqlanishi mumkin.
|
| |
Takro - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 10/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarTakrorlash uchun savollar: 1.Portlandsement ishlab chiqarish va uning usullari haqida bayon qiling?
2.Ho’l usulda Portlandsement xom-ashyosini talqon qilish haqida bayon qiling?
Ma’ruza. № 4
Mavzu: Portlandsement ishlab chiqarish usullari, ho‘l usulda klinker pishirish texnalogiyasi.
Reja: 1. Portlandsement ishlab chiqarish usullari.
2. Klinkerning mineralogik tarkibi. 3. Sement klinkerini pishirish.
4.Ho‘l usulda klinker ishlab chiqarish.
Tayanch so‘z va iboralar: usul, ishlab chiqarish, portlandsement, sement, mineral, dekorbanizatsiya.
Klinkerning mineralogik tarkibi 3CaO*SiO2 -uch kalsiyli silikat -C3S-alit 45-60%
2CaO* SiO2 -ikki kalsiyli silikat-C2S-belit 15-30% 3CaO*A12O3 -uch kalsiyli alyuminat-C3A-selit 5-15%
4CaO*A12O3*Fe2O3 -to‘rt kalsiyli alyumoferrit AF-selit 19-20%
Sementda bog‘lanmagan CaO miqdori 0,5% dan bog‘lanmagan MgO miqdori 5% dan oshmasligi kerak, aks xolda xajmi o‘zgarishi notekis bo‘ladi.
Pishirish. Xom ashyoni pishirishda eng asosiy effektiv yokilg‘i-tabiiy gazdir. (Ya’ni kul qoldirmaydigan, ko‘p issiqlik chiqaradigan, arzon). Mazut va ko‘mir ishlatish tobora kamayib bormoqda. Sement narxining 26% yoqilg‘i uchun sarflanadi. SHuning uchun zavodlarda yokilg‘iga katta e’tibor beriladi.
Sement ishlab chiqarish murakkab texnologii jarayondir:
a) xom ashyoni karer dan qazib olish va zavodga keltirish (ohaktosh, tuproq); b) xom ashyo aralashmasini tayyorlash;
v) pishirish - klinker olish;
g) gips qo‘shib klinkerni tuyish- sement olish ; d) tayyor maxsulotni siloslarda saqlash;
Sement uch xil usulda olinadi: quruq, xo‘l, aralash. Aylanmapechlardapishirish:
Uchchala usulda xam pishirish asosan aylanma pechlarda olib boriladi. Pechning uzunligi 95-185-230 m
Diametri - 5-7 m
bir sutkada 3000 t. Sement olish mumkin
Pechminutiga1-2martaaylanadi.Pechningog‘ishburchagi -1° Aylanma pechda bo‘ladigan fizik-ximik jarayonlar:
|
| |
Mineral q - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 26/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarMineral qo‘shimchali sementlar.Aktiv mineral qo‘shichalar (AMQ) tabiiy va sun’iy bo‘lishi mumkin.Tabiiylariga diatomit, trepel, opoka, glej, vulqon kuli, tuf, pemza, trass va shu kabilar kiradi.
Sementga AMQ larning kiritilishi ular tarkibidagi aktiv kremnezemning ( SiO2) sement gidratatsiyasidan hosil bo‘lgan Sa (ON)2 bilan reaksiyaga kirishib, havoda va suvda qotadigan kalsiy gidrosilikatlarini hosil bo‘lishiga olib keladi. Natijada sement klinkeri tejalishi bilan birga suv va boshqa agressiv muhitlarga chidamli sementning turlarini hosil qilishi mumkin.
Putssolanli portlandsement (PPS) –klinker, gips va aktiv mineral qo‘shimchalarni birgalikda maydalab tuyib olinadi. Bunda cho‘kindi jinslar ( diatomit, opoka, trepel ) 20 – 30 %, vulqondan hosil bo‘lgan jinslar (pemza, tuf), gliej va yoqilg‘i kullari 25 -40 % atrofida klinker tarkibiga kiritiladi.
Aktiv mineral qo‘shimchalar tarkibidagi aktiv kremnezem quyidagi reaksiyaga binoan Sa (ON)2 bilan birikadi:
mCa(OH)2+SiO2akt+nH2O+(0,8-15) CaOSiO2pH2O
Kalsiy gidrooksidning biriktirilishi sement toshi birinchi turdagi korroziyasini ogohlantiradi va mustaxkamlikni oshiradi. Putssolanli sement normal sharoitda oddiy sementga nisbatan sekin qotadi. Bu turdagi sement asosidagi betonlar nam va suvli sharoitlarda ishlatilganda gidrat birikmalaridan suvning bug‘lanishi xisobiga kirishadi va qisman mustaxkamligini yo‘qotadi.
SHlakli portlandsement (SHPS) klinker bilan donali domna yoki elektrotermofosfor shlakiga gips qo‘shib maydalab tuyib olinadi. SHlakli portlandsement tarkibida domna shlaki 20-80 % ( sement massasiga nisbatan) atrofida bo‘ladi. SHlak o‘rniga 10 % gacha aktiv mineral qo‘shimchalar ishlatilishi mumkin. Domna shlakning oksid tarkibi (%) : 30 50 SaO; 28-30 SiO2; 8-24 Al2O3; 1-3 MnO. Ularning umumiy miqdori 90-95 % atrofida bo‘ladi.
SHlakning gidravlik aktivligi sifat koeffitsenti bilan aniqlanadi: K=%CaO+%MgO+Al2O3/ %SiO2+%TiO2
Sifat koeffitsentiga qarab shlaklar 3 navga bo‘linadi.SHlaklar ham putssolan qo‘shimchalar kabi kalsiy ishqori bilan kichik asosdagi gidrosilikatlarni ( CaOSiO2*2,5H2O) va gidroalyuminatlarni ( 2CaO*Al2O38H2O) hosil qiladi. SHPS gidratatsiyasi davrida issiqlikning kam ajrab chiqishi ular asosida massiv temir bnton konstruksiyalar tayyorlashda asqotadi. Bu turdagi sementning putssolanli sementlarga nisbatan suvga ehtiyoji kamroq bo‘lib, atmosferaga va sovuqqa chidamligi yuqoridir. Ammo SHPS birinchi sutkalarda sekin qotadi, ayniqsa, past haroratli muhitda. SHlakli portlandsement 300, 400, 500 markalarda ishlab chiqariladi.
|
| |
Talabaga notanish faktning mavjud bo'lishi

|
Talabaga notanish faktning mavjud bo'lishi
|
bet | 2/2 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 212,4 Kb. | | #122071 |
Bog'liq Ijtimoiy pedagogika Talabaga notanish faktning mavjud bo'lishi
Vazifalarni bajarish uchun talabaga beriladigan kolrsatmalar, yuzaga kelgan bilish mashaqqatini hal qilishda ulaming shaxsiy manfaatdorligi
Muammoli vaziyatning belgilari quyidagilar:
Yangi bilimlami shakllantirishga olib keladigan noma ’lumning qo’yilishi
Talabalarda noma ’lumni topish yo’lida izlanishni amalga oshirish uchun zarur bo'lgan muayyan bilim zahirasining bo’lishi.
0‘quv muammosining muhim belgilari quyidagilar:
Muammoli o‘qitishni tashkil etishning shartlari
birinchi sharti o‘quv axborotlarining takomillashib borishi tizimidir.
ikkinchi shartida muammoli o‘qitish amalga oshiriladi va unda axborotning o‘quv vazifasiga o‘tkazilishi vaqtida uni yechish
uchinchi sharti ta’lim oluvchining subyektiv mavqei, ulaming bilish maqsadlarini anglab yetishi va qaror qabul qilishi
1. Азизходжаева H.H. Педагогические технологии в подготовке учителя. Ташкент, 2000.
2. Аллаёров И.А. Дидактические основы активного обучения управленченским дисциплинам. — Ташкент: Фан, 1994.
3. Беспалько В.П. Педагогика и прогрессивные технологии обучения. - М., 1995.
4. Беспалько В.П. Слагаемые педагогической технологии. — М., 1989.
5. Борцовский Г.А., Извозчиков В.А. Новые технологии обучения: Вопросы терминологии// Педагогика. — 1993.-№5.
6. Гальперин П.К. Ктеории программированного обучения. — М., 1967.
7. Кларин М.В. Инновации в мировой педагогике. — Рига, 1995. г-
8. Кларин М.В. Педагогическая технология. — М., 1989.
9. Кудрявцев П.О. Проблемное обучение. Истоки и сущность.: Знание, 1991
Faydalanilgan adabiyotlar
Etiboringiz uchun rahmat
|
| |
Ma’ruza - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 25/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarMa’ruza. № 11
Mavzu: Ko‘pkomponentli sementlar, ularning xossalari, avzallik kamchiligi.
Reja: 1.O‘ta tez qotuvchan sement
2.Gidrofob sement
3.Zo‘riqish hosil etuvchi sement
Tayanch so‘z va iboralar:diatomit, trepel, opoka, glej, vulqon kuli, tuf, pemza, trass .
Maxsus turdagi sementlar ularni ishlatish sharoitidan, xossalarini boshqarishdan, sanoat chiqindilarini ishlatish, klinkerni tejash muommolaridan kelib chiqadi.Tez qotuvchi sement(BTS) tarkibida alit ( C3S) va selit (S3A) minerallarining yig‘indisi klinker tarkibida 60-65 % kam bo‘lmasligi, mineral qo‘shimchalar 15 % bo‘lishi kerak.BTS 3 sutka davomida markadagi mustaxkamlikning 50 % erishadi. Tez qotuvchan sement solishtirma yuzasi 3500-4000 sm2 gacha maydalanadi va 400, 500 markalarda ishlab chiqariladi.
O‘ta tez qotuvchan sement (OBTS) – tarkibidagi alit ( C3S) 65-68%, selit (S3A) 18%, maydalik darajasi 4000 sm2/g bo‘ladi. OBTS 1 sut 35 %, 3 sutkada 65 % atrofida markadagi mustaxkamlikka erishadi.
Bu turdagi sementlar yirik yig‘ma temirbeton konstruksiyalar ishlab chiqarishga, gidratatsiya paytida ko‘p issiqlik ajratishi esa, qishki mavsumda beton ishlarini bajarishga imkon yaratadi. Lekin issiqlikning ko‘p ajratishi bu sementlarni massiv konstruksiyalarda ishlatishda qiyinchilik tug‘diradi. OBTS tarkibida S3A ning ko‘p bo‘lishi sulfoalyuminatli korroziya ehtimoli bor joylarda beton ishlarini olib borishga imkon bermaydi.
Sulat muhitga chidamli sement – tarkibida C3S 50 % gacha, S3A 5% gacha va C3A + C4AF esa 22 % gacha bo‘ladi. Sementning bu turi sulfat kislotasi qoldiqlari bo‘lishi mumkin bo‘lgan hollarda, sho‘rxoq erlarda ishlatishga mo‘ljallangan. S3A ning minimal miqdorida bo‘lishi undan sovuqqa chidamliligi yuqori beton olishda foydalaniladi. Bu sementni olishda, unga gidravlik qo‘shimchalar qo‘shilmaydi, faqat gips, plastifikatorlar va gidrofoblovchi moddalar kiritilishi mumkin.
|
| |
I. q - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 11/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarI. quritish zonasi - 70-200°C namning parlanishi
II. isitish zonasi 200-700°C-organik moddalar yonadi, giltuproqdan 450-500°Cdakimyoviy bog‘langan suv chiqibketadi. Al2O3*2SiO2*2H2O A1O + 2SiO +2HO(xo‘l usulda pechni 50-60% ini egallaydi)
III. dekorbanizatsiya-700-1100°C-(pechning 20-30%ini egallaydi) bu lottada ohaktotp ajraladi.
CaCO3 CaO+CO2 Giltuproq,oksidlargaajraladi:SiO2;Al O3;Fe2O3
IV. Ekzotermik reaksiyalar zonasi-1100-1250°C bog‘lanmagan oksidlar birikib minerallar xosil bsladi. Bu zonada issiq chiqadi va mineral temperaturasi 150-200°C ga ko‘tarilib ketadi. Pechning 5-7% ni tashkil etadi.
2CaO+SiO2 =2CaO*SiO2 ZCaO+A1O = ZCaO*A12O
4CaO+A1 O +Fe O = 4CaO*A1 O *Fe O
V. Pishish zonasi-1300-1450-1300°C material qisman eriydi va 2CaO*SiO2 bilan CaO birikib yangi asosiy mineral xosil bo‘ladi. (10-15% uzunlikda).
2CaO*SiO2+CaO = 3CaO*SiO2
VI.Sovutish zonasi-1300-1000°Cstruktura va tarkibi tuliq.xosil bo‘ladi.
Pechdan chiqqan klinker to‘q kul rang, ko‘kishroq kul rangli mayda toshsimon bo‘ladi. Klinker 1000°C dan 100-200°C gacha sovutiladi va 1-2 xafta saqlanadi.
To‘yish (pomol) SHarli tegirmonlarda to‘yiladi. 3,95x11 m - soatiga 100 tonna.
4,6x16,4 m - soatiga 135 tonna.
To‘yish vaqtida klinkerga 3-5% gips qo‘shiladi. Temir beton bankalar siloslarga jo‘natiladi. D = 8-15 m, h = 25-30 m ,V=4000-10000 tonna sement. Siloslarda saqlashdan maqsad: - sementni sovutish, bog‘lanmagan CaO ni so‘ndirish.
Sementningqotishnazariyasi.
Mixaelis, Baykov nazariyasiga binoan sement qotish vaqtida 3 ta jarayon ro‘y beradi 1. Erish; 2 Kolloid xolatga o‘tish; 3 Kristall xolatga o‘tish.
1). Bu erda sement zarrachalari suvda eriydi.
2).Submikrokristallar xosil bo‘lib o‘zaro jipslashib kolloid xolatga o‘tadi.
3) Suvda erimaydigan kristall - minerallar xosil bo‘ladi. Sement qotish vaqtida quyidagi reaksiyalar bo‘ladi:
3CaO*SiO2+nH2O = 2CaO*SiO2*(n-1)H2O+Ca(OH)2 2CaO*SiO2+nH2O = 2CaO*SiO2*nH2O 3CaO*A103+6H2O = 3CaO*A12O3*6H2O
4CaO*A12O3*Fe2O3+nH2O = 4CaO*A12O3*6H2O+CaO*Fe2O3*H2O
|
| |
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming - bet 6

12
ANFIS algoritmi prognoz qilingan va haqiqiy chiqish qiymatlari o‘rtasidagi umumiy
xatolikni minimallashtirish uchun o‘quv majmuasidagi kirish-chiqish ma'lumotlar
juftliklari asosida ushbu parametrlarni moslashtiradi. Ushbu qiymat
1
1
2
2
*
(
*
*
..
*
)
i
i
i
i
i
in
n
i
w
f
w p
x
p
x
p
x
q
(6)
Bu yerda
in
p
va
i
q
parametrlariga berilgan qiymatlar ANFIS modelini o‘qitish
jarayonida aniqlanadi. ANFIS modeli ushbu parametrlarning qiymatlarini optimallashtirish
uchun orqaga tarqalish algoritmi va eng kichik kvadratlar usulini birlashtirgan gibrid
o‘rganish algoritmidan foydalanadi[13]. O‘quv jarayoni ANFIS modelini kirish-chiqish
juftliklari bilan taqdim etishni va prognoz qilingan chiqish va haqiqiy qiymat o‘rtasidagi
farqni minimallashtirish uchun parametrlarning qiymatlarini sozlashni o‘z ichiga oladi.
i
q
parametr odatda chiqish tegishlilik funksiyasining minimal qiymati bilan aniqlanadi. Misol
uchun, agar chiqish tegishlilik funktsiyasi Gauss funktsiyasi bo‘lsa,
i
q
ning qiymati Gauss
funktsiyasining o‘rtacha qiymatiga teng.
in
p
qiymatlari mashg‘ulot jarayonida eng kichik
kvadratlar usuli yordamida aniqlanadi.
ANFIS modelining oxirgi qatlami yakuniy chiqishni hisoblash uchun barcha kirish
signallarini jamlagan Ʃ deb belgilangan yagona tugunni o‘z ichiga oladi. Ushbu tugun
barcha qoidalarning individual natijalarini birlashtirish va yakuniy natijani ishlab chiqarish
uchun javobgardir. Ʃ tugun tomonidan hisoblangan qiymat ANFIS modelining taxmin
qilingan qiymati bo‘ladi[14].
*
*
i
i
i
i
i
i
i
w
f
w f
w
(7)
Ushbu tadqiqotda abiturentlarning o‘qishga kirish imtihonlarida to‘plashi mumkin
bo‘lgan ballni bashoratlash uchun ANFIS ishlab chiqildi.
mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash metodologiyasi (4-soat) Mashg’ulot rejasi: Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari

|
mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash metodologiyasi (4-soat) Mashg’ulot rejasi: Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari
|
bet | 1/10 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 23,83 Kb. | | #158572 |
Bog'liq mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash m
mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash metodologiyasi (4-soat) Mashg’ulot rejasi: Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari
Raqamli iqtisodiyot - Цифровая экономика - Digital Economy - 디지털 경제 - 數字經濟 - Raqamli iqtisodiyot
5-mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish
darajasini baholash metodologiyasi (4-soat)
Mashg’ulot rejasi:
1
Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari.
2
Kelajak texnologiyalari. Raqamlashtirish oqibatlari.
3
Katta ma’lumotlar (Big data) va analitika, ma’lumotlar bazasini tashkil qilish mexanizmi.
4
Raqamli kompaniya strategiyalari.
O‘zbekiston Respublikasining 2015 yil 22 maydagi “Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘RQ-385-son Qonuni.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2018 yil 28 dekabrdagi Oliy Majlisga Murojaatnomasi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 18 maydagi “Raqamli iqtisodiyot va «Elektron hukumat» tizimi infratuzilmalarini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4321-son qarori.
Лапидус Л.В.Цифровая экономика: управление электронным бизнесом и электронной коммерцией : учебник / Л.В. Лапидус. — М.: ИНФРА-М, 2019.
Маркова В.Д.Цифровая экономика:Учебник/ В.Д, Маркова. — М.: ИНФРА-М. 2019.
Хасаншин И. А., КудряшовА.А., и др.Цифровая экономика. Учебник для вузов - М.: Горячая линия. Телеком, 2019
GulyamovS.S., AyupovR.H. va boshqalar. Raqamli iqtisodiyotda blokcheyn texnologiyalar. T.: TMI, “Iqtisod-Moliya” nashriyoti, 2019
Baltabaeva G.R. Globalizatsiya jarayonida raqamli iqtisodiyotning milliy iqtisod tarmoqlarida ishlatilishining asosiy yo'nalishlari. “Xalqaro moliya va hisob” ilmiy elektron jurnali. № 6, dekabr, 2018 yil.
TAVSIYA ETILGAN ADABIYOTLAR
1. Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
mavzu. Raqamli iqtisodiyotning rivojlanish darajasini baholash metodologiyasi (4-soat) Mashg’ulot rejasi: Raqamli iqtisodiyot texnika va texnologiyalarining xususiyatlari
|
Portlandsementning - O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
|
bet | 16/33 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #138802 |
Bog'liq Gidravlik bog`lovchi moddalarPortlandsementning qotishi.
Binokorlik gipsi qotgan vaqtda qanday protsesslar sodir bo‘lsa, portlandsementning qotishida ham xuddi shunday protsess sodir bo‘ladi.
Portlandsement suvda qorilgach, dastlab klinker minerallar erib, tuyilgan qorishma hosil bo‘ladi. So‘ngra ular suv bilan quyidagi reaksiya bo‘yicha o‘zaro ta’sir etishadi:
3CaO* SiO2 + (n+1) H2O= 2 CaO* SiO2*nH2O + Ca(OH)2 2CaO*SiO2+ nH2O= 2CaO*SiO2*n H2O
3CaO*Al2O3+ 6H2O =3CaO*Al2O3*6H2O
4 CaO*Al2O3*Fl2O3+pH2O=3CaO*Al2O3*6H2O+CaO*FeO3(p-6) H2O
Uch kalsiyli silikat gidrolizatsiyalanganda erkin ohak Ca(OH)2 ajralib chiqishining muhim amaliy ahamiyati bor; chunki agar sement toshida juda eruvchan (1,3 -1,7 g/l) erkin ohak bo‘lsa, u suvli sharoitda portlandsementning puxtaligi kamayadi).
Gidratlanish va gidroliz natijasida klinker minerallarining gidratlari mayda zarralar ko‘rinishida qorishmadan ajralib chiqadi. Natijada portlandsement donalari ustida shu zarralardan iborat cho‘kindi hosil bo‘ladi. CHo‘kindining zichlashuvi portlandsementni qotishini sekinlashtirib qo‘yadi.
Sement kukuni zarralari qanchalik tez va to‘la reaksiyaga kirishadi. Gidrotlanishda sement elimday yopishqoq bo‘lib qoladi. Beton qorishmasidagi sement xamiri to‘ldirgich (qum, shag‘al) donalarini qamrab olib, bir- biriga yopishtiradi, qorishma qotgandan keyin yaxlit sun’iy tosh –beton hosil bo‘ladi.
Mayda gidrat donalari to‘ldirgich donalari orasidagi ishqalanishni kamaytiradi. Natijada beton qolipga oson quyiladi.
Sement xamirining plastik-yopishqoq holati 1-2 soatdan uzoq saqlanmaydi.Mayda donalar yirik donalarga aylanishi natijasida sement xamiri zichlashadi, qotadi, toshga aylanadi.
Sementni mayda qilib tuyish, atrofdagi muhit t0 sini oshirish va qotiruvchi moddalar qo‘shish yo‘li bilan sementning qotishini tezlatish mumkin. Bu moddalar sement og‘irligining 1-2 % i miqdorida qo‘shiladi.
Portlandsement havoda qotsa, hajmi kichrayadi, suvda qotganda esa bir oz ortadi (sement bo‘ladi).Portlandsement suv bilan ta’sir etib issiqlik ajralib chiqadi.(50-60 0). Bu ba’zan massiv konstruksiyalarga yaramasa, qishda beton qorishma tayyorlashda qo‘l keladi. Suv muzlamaydi.
|
| |
ПРИМЕНЕНИЕ BIGDATA В УПРАВЛЕНИЕ ПРОТЕЗОМ СЕРДЦА ЧЕЛОВЕКА

|
ПРИМЕНЕНИЕ BIGDATA В УПРАВЛЕНИЕ ПРОТЕЗОМ СЕРДЦА ЧЕЛОВЕКА Pdf ko'rish
|
bet | 14/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20ПРИМЕНЕНИЕ BIGDATA В УПРАВЛЕНИЕ ПРОТЕЗОМ СЕРДЦА ЧЕЛОВЕКА
А.М. Тургунов
и.о. профессора кафедры математики и естественных наук, Каршинского
института ирригации и агротехнологий
НИИ «ТИИМСХ», кандидат технических наук
e-mail: adilbekturgunov@gmail.com
Аннотация.
В статье рассматривается применение Big Data в управлении
протезом сердца человека. Авторы обсуждают преимущества использования
больших данных в данной области, такие как мониторинг сердечной деятельности,
анализ данных, прогнозирование осложнений, информирование пациента и защита
данных. Однако, необходимы строгие меры по защите данных, чтобы гарантировать
конфиденциальность пациента и защитить их от кибератак. В целом, применение
Big Data в управлении протезом сердца – это пример использования передовых
технологий для улучшения здравоохранения и повышения качества жизни людей.
Ключевые слова:
Big data, управление протезом сердца, медицинская база
данных,
машинное
обучение,
анализ
данных,
информационные
технологии,кардиология, здравоохранение.
Abstract.
The article examines the application of Big Data in the management of a
human heart prosthesis. The authors discuss the advantages of using big data in this field,
such as monitoring of heart activity, data analysis, complication forecasting, patient
information, and data protection. However, strict measures are needed to protect patient
data to guarantee confidentiality and protect them from cyberattacks. Overall, the
application of Big Data in heart prosthesis management is an example of the use of
advanced technologies to improve healthcare and enhance people's quality of life.
Key words:
Big data, heart prosthesis management, medical database, machine
learning, data analysis, information technology, cardiology, healthcare.
|
| |