Kadrlar siyosatida iqtisodiy yo’nalishlar

|
Kadrlar siyosatida iqtisodiy yo’nalishlar
|
bet | 8/9 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 314,5 Kb. | | #115479 |
Bog'liq Lecture 13Kadrlar siyosatida iqtisodiy yo’nalishlar o’zaro aloqador iqtisodiy vositalar majmuini o’zida namoyon etadi. U ishlagan taqdirdagina hamma uchun foydali bo’ladi. Demakki, umuman korxona ham, xodim ham bundan manfaatdor bo’ladi. Bu metodlar moddiy rag’batlantirish va jazolash tizimlari vositasida «so’m bilan tarbiyalash»ga asoslangan. SHunday qilib, iqtisodiy metodlar xodimlarga ularning iqtisodiy manfaatlari orqali ta’sir ko’rsatadi. Iqtisodiy metodlarning mohiyati xodimlar va ishlab chiqarish jamoalari uchun ularning manfaatlari ishlab chiqarish manfaatlari bilan uyg’unlikda bo’lishini ta’minlay oladigan iqtisodiy sharoitni yaratishdan iboratdir. Iqtisodiy metodlar amalga kirgandan biror oy o’tgach, o’zining ijobiy ta’sirini ko’rsatadi. Biroq ma’muriy metodlardan ko’ra iqtisodiy metodlargata’sirchanroq b¢ladi. Boshqarishning mavjud barcha metodlari orasida iqtisodiy metodlar yetakchi o’rinni egallaydi. Bu metodlar oqilona va o’z vaqtida qo’llanilsa, boshqarishda cheksiz imkoniyatlarga egadir.
Kadrlar siyosatida tarbiyaviy yo’nalishlar mehnat jamoasida shunday psixologik «iqlim»ni yaratadiki, unda rahbarga ma’qul keladigan xulq-atvor va ish uslubi qo’l ostidagilar tomonidan ko’ngilli ravishda, jamoa me’yorlari va qadriyatlariga muvofiq holda amalga oshiriladi. Bu metodlar jipslashgan boshlang’ich ishlab chiqarish jamoasini shakllantirishga imkon beradigan ijtimoiy psixologiya va boshqarish psixologiyasi qoidalariga asoslanadi.
Ishlab chiqarish sharoitida sotsiologiya odamlarning ijtimoiy aloqalarini shakllantiradigan mehnat omillarini o’rganadi, ijtimoiy va ishlab chiqarish tuzilmalarining rivojlanishi hamda ishlashi qonuniyati, jamiyatning turli sohasidagi har xil ijtimoiy hodisalarning o’zaro aloqadorligi va odamlar xulq-atvorining umumiy qonuniyatlarini tadqiq etadi. SHaxs psixologiyasi oliy asab faoliyatining tiplari va inson xarakteri, shaxsning xususiyatlari, qobiliyatlari, hissiyoti, xotira, fikrlash jarayonlari, inson his-tuyg’ulari hamda mehnat psixologiyasini o’rganadi. SHaxsning psixologik xususiyatlarini inson faoliyatidan alohida tushunish mumkin emas, chunki inson qobiliyati va xarakteri xususiyatlari faoliyat va xatti-harakatlarida namoyon bo’ladi hamda shakllanadi. Insonning shaxsiy hayoti va ishlab chiqarish faoliyati uning psixologik qiyofasini shakllantiradi. Odam qanday yashayotganini bilmay turib, unda muayyan qiziqish yuzaga kelgani, ma’lum qobiliyatlar rivojlangani, xarakteri shakllanganini tushunib b¢lmaydi.
Tarbiyaviy metodlar xodimlarga ularning ijtimoiy ehtiyojlari va psixologik o’ziga xosliklari orqali ta’sir ko’rsatadi. Ular mehnat jamoasida qulay psixologik “iqlim”ni yaratish bilan xodimlar o’rtasidagi munosabatni tartibga solishga yo’naltirilgandir. Psixologik metodlarga quyidagilar kiradi: kichik boshlang’ich ishlab chiqarish jamoalarini yig’ish, mehnatni ijtimoiylashtirish, kasb tanlash va kadrlarni o’qitish, mehnat hamda ijtimoiy faollikni oshirish.
Inson faoliyati aniq maqsadga erishishga yo’naltirilgan. «Motiv-maqsad» munosabati inson faoliyati o’zagidir. Umumiy ma’noda, motiv – odamni faoliyatga undaydigan, maqsad - mazkur faoliyat natijasida erishishga intiladigan bosqichdir. SHunday qilib, motiv inson xulqining ichki harakatlantiruvchi kuchi hisoblanadi. Insonning ishga munosabati, uning hayotdagi muvaffaqiyatlarining umumiy darajasi motivatsiya darajasiga bog’liq. Rahbarning eng muhim xislati – odamlar faoliyati motivlarini tahlil qila bilish, har bir kishining kelajagini oldindan ko’rish, mutaxassisni muayyan ishni bajarishga qiziqtirish, uning tabiiy moyilliklarini hisobga olishdir.
Tarbiyaviy metodlarning ta’siri bir yil va undan keyin namoyon bo’ladi. SHuni ta’kidlash lozimki, tarbiyaviy metodlarni amalga oshirishga sarflanadigan sa’y-harakatlarning iqtisodiy samarasi ma’muriy va iqtisodiy metodlarni amalga oshirish unumidan bir necha marta ortiq bo’ladi.
|
| |