(2) Boshqaruv Qurilmasi (BQ) - Zamonaviy protsessorlar, turlari va xususiyatlari negmatova Nilufar Ergash qizi Negmatova...

|
Zamonaviy protsessorlar, turlari va xususiyatlari negmatova Nilufar Ergash qizi Negmatova Sevinch Ergash qizi
|
bet | 8/10 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #247569 |
Bog'liq ZDIFT-0903(2) Boshqaruv Qurilmasi (BQ) – oldin bajarilgan operatsiyalarning natijalari va ayni fursatda bajarilayotgan operatsiyadan kelib chiqadigan muayyan boshqaruv signallarini (boshqaruv impulslarini) shakllantirib, mashinaning barcha bloklariga zaruriy fursatlarda uzatib boradi, bajarilayotgan operatsiyada foydalaniladigan xotira uyalarining manzillarini shakllantirib, ularni EHMning tegishli bloklariga uzatadi, mazkur boshqaruv qurilmasi impulslarning asosiy izchilligini taktli impulslar generatoridan oladi;
(3)Registrlar – uzunligi turlicha bo‘la oladigan tez ishlovchi xotira uyalari (standart uzunligi 1 bayt ga teng va ish tezligi ancha past bo‘lgan AXQ uyalaridan farq qiladi); Mikroprotsessorning Interfeys Tizimi – ShKning boshqa qurilmalari bilan ulanib, aloqa bog’lashni ta’minlaydi; o‘z ichiga MPning ichki interfeysi va xotirada saqlovchi bufer registrlarni hamda kiritish-chiqarish portlari (KChP) va tizim shinasini boshqarish sxemasini mujassam etadi.
(4) Boshqaruv mantig'i -barcha protsessor tugunlarining o‘zaro ta'sirini tashkil qiladi, ma'lumotlarni qayta yo‘naltiradi, protsessorni tashqi signallar bilan sinxronlashtiradi, shuningdek, axborotni kiritish va chiqarish protseduralarini amalga oshiradi.
(5)Uzilishlarni boshqarish sxemasi - protsessorga keladigan uzilish so‘rovini qayta ishlaydi, uzilishlarni qayta ishlash dasturining boshlanish manzilini (uzilish vektor manzili) aniqlaydi, joriy buyruqni bajargandan va protsessor registrlarining joriy holatini saqlagandan so‘ng ushbu dasturga o‘tishni ta'minlaydi (xotira stekida).
(6)Xotiraga to‘g'ridan-to‘g'ri kirishni boshqarish sxemasi- protsessorni tashqi shinalardan vaqtincha uzish va protsessorni so‘ragan qurilmaga to‘g'ridanto‘g'ri kirish huquqini berishda uni to‘xtatib turish uchun ishlatiladi.
(7)Holat registri- Hodisalarni, obyektlarni, kodlarni ro‘yxatga olish uchun mo‘ljallangan ro‘yxat yoki xotira sohasi. Informatikada registr deganda, kompyuterning tarkibiy qismlari orasida jo‘natiladigan, cheklangan o‘lchamli kodlarni vaqtincha saqlashga mo‘ljallangan oddiy qurilma tushuniladi. Registrning muhim xossasi, uning ma’lumotlarni qabul qilish va berishda yuqori tezlikka ega bo‘lishidir. Registr uyalardan iborat, ularga so‘z, buyruq, ikkilik sanoq tizimida berilgan son va boshqalarni yozish, eslash va o‘qib olish mumkin. Ko‘pincha registr kompyuter ishlaydigan so‘z o‘lchami bilan bir o‘lchamga ega. Ixtiyoriy registrning ish tezligi, u saqlay oladigan bitlar soni bilan belgilanadi.
9-rasm- Protsessorning boshqaruvidagi fizik qurilmalar.
Protsessor barcha qurilmalar bilan birgalikda ishlash imkoniyatini yaratadi. Bu qurilma 1960 yildan beri turli ko‘rinishga kelgan bo‘lsada, uning fundamental vazifasi o‘zgarishsiz qoldi. Dastlabi protsessorlar vakum naylardan tashkil topgan. Bu esa juda katta elektr energiyasi va katta fizik o‘lchamlarni talab etardi. 1945 yilda ishlab chiqarilgan, “INIAC” kompyuteri 18 mingta vakum naylardan iborat bo‘lgan. 1948 yili vakum naylardan ancha ixsam, kichik va tez tranzistorlar ixtiro qilindi. 1956 yil tranzitor asosidagi birinchi kompyuter “UNIVAC” ishlab chiqildi.
Integrallashgan sxemalarning ixtiro qilinishi bugungi kundagi protsessorlarni yaratilishiga omil bo‘ldi. Integrallashgan sxema bu-o‘zida bir necha millionlab tranzistorlarni birlashtirgan elektron plata bo‘lib, bu texnologiya asosida ishlab chiqilgan birinchi protsessor 1971 yil “Intel” firmasi tomonidan ishlab chiqilgan, Intel-4004 dir. Bu protsessor 2300 ta tranzistordan tashkil topgan bo‘lib, sekundiga 60 000 ta operatsiya bajara olgan.
10-rasm. Intel-4004 protsessori.
Hozirgi kunda protsessorlar bir necha milliyardlab tranzistorlardan tashkil topadi va bitta elektron platada bir nechta protsessorlar joylashadi. Bu biz bilgan ko‘p yadroli protsessordir. (7.5-rasm) 2012 yil ishlab chiqilgan Intel Xeon 5 milliyard tiranzitordan tashkil topgan bo‘lib, bir tranzitor o‘lchami 22 nm gacha (nanometrgacha) kichraytirildi. Buni qiyosalash uchun bitta soch tolasiga 22 nm qalinlikdagi 4000 ta tranzitor joylashadi ko`z oldimizga keltirish yetarli hisoblahadi.
11-rasm. Protsessorning yadrolari.
Protsessorlarning asosiy ko‘rsatgichlari:
|
| |