nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oqsillarning fizik-kimyoviy xususiyatlari

13
Oqsillarning massasi turli usullar bilan aniqlanadi. Masalan,
ultratsentrafugirlash, gelfiltratsiya va elektroforez usullari. Ayrim
oqsillarning molekulyar massasi quyidagicha daltonlarga teng bo‘ladi:
3-jadval
Ba’zi oqsillarning molekulyar massalari
Ribonuklaza
13700
Mioglobin
176600
Qon zardobi albumini
69000
Qon zardobi globulini
176000
Inson fibrinogeni
450000
Aktomiozin
5000000
Nukleoproteid TMV
40000000
Massa birligi dalton (Da) vodorod atom massasiga to‘g‘ri
keladi
(1,0000). Massa birligi kilodalton (kDa) 1000 daltonga to‘g‘ri keladi.
Ko‘pchilik oqsillarning massasi 10 dan 100 kilodaltonga tengdir.
Bir necha ming oqsillarning aminokislota tarkibi va ketma-ketligi
aniqlangan. Shuning uchun, ularning molekulyar og‘irligini yuqori
aniqlik bilan topish mumkin. Oqsillar molekulyar og‘irligini
sedimentatsion analiz usuli bilan aniqlash ultratsentrifugalarda
o‘tkaziladi, bunda 200000
dan ortiq, ya’ni yer tortish kuchidan yuqori
markazdan qochuvchi tezlanishni (g) hosil qilish mumkin bo‘ladi.
Odatda, molekulyar og‘irlikni oqsil molekulasining sedimentatsion
tezligi yoki sedimentatsion muvozanati bo‘yicha hisoblab topadilar.
Molekulalarning markazdan periferiyaga siljishi davrida erituvchi-oqsil
o‘rtasida keskin chegara hosil bo‘ladi (avtomatik aniqlanadi).
Erituvchi
va oqsilning optik xususiyatlaridan sedimentatsiya tezligini aniqlashda
foydalaniladi va u sedimentatsiya konstantasi S bilan belgilanadi, oqsil
zarrachasining massasi va shakliga bog‘liq:
V
OQSILLAR VA ULARNING FUNKSIYASI

6
E.coli hujayrasida 3000 ga yaqin, odam organizmida esa 100000
dan ortiq turli xil oqsillar mavjuddir. Barcha tabiiy oqsillar ko‘p
bo‘lmagan oddiy struktur bloklardan tashkil topgan bo‘lib, monomer
molekulalar aminokislotalardan iboratdir. Aminokislotalar polipeptid
zanjirda bir-biri bilan bog‘langan. Tabiiy oqsillar 20 xil
aminokislotalardan tashkil topgan. Bu aminokislotalar turli ketma-
ketliklarda bog‘lanishlari mumkin.
Shuning uchun ular, juda ko‘p
miqdordagi, turli-tuman oqsillarni hosil qiladilar. Ko‘rsatilgan sondagi
aminokislotalarni polipeptidda turlicha joylashtirish orqali har xil
izomerlarni hosil qilish mumkin. Agar 2 ta aminokislotadan faqat 2
izomer hosil qilish mumkin bo‘lsa, 4 aminokislotadan, nazariy jihatdan,
24 izomer hosil qilish mumkin. DNK molekulasida nukleotidlarning
ketma-ket joylashishi sintezlanayotgan
oqsil polipeptid zanjiridagi
aminokislota qoldiqlarining ketma-ketligini belgilaydi. Hosil bo‘lgan
polipeptid zanjiri funksional axborotga ega bo‘lib, unga mos ravishda
o‘z-o‘zidan stabil uchlamchi strukturaga ega bo‘ladi.
Oqsil inson organizmi massasining 25% gacha, quritilgandan keyin
esa 45-50% ni tashkil qiladi. Oqsillarning turli a’zo va to‘qimalardagi
miqdori turlicha bo‘ladi (1-jadval). Oqsil inson va hayvon
organizmlarida quyidagi vazifalarni bajaradi:
1. Strukturali funksiya – barcha to‘qimalar, hujayralar va
organoidlar oqsildan tashkil topgan. Bu yerda fibrillar oqsillar (kollagen,
keratin, elastin va boshqalar) muhim vazifani bajaradi.
2. Katalitik funksiya – organizmdagi biokatalizatorlar – fermentlar
oqsil tabiatiga ega va barcha biokimyoviy reaksiya sodir bo‘lishini
boshqaradilar, ya’ni reaksiyalar tezligini ma’lum
tartibda borishiga va
boshqarilishiga imkon beradi.
3. Energetik funksiya – oqsillar oshqozon ichak traktida
parchalanib, oddiy aminokislotalar shaklida so‘riladi.
Aminokislotalarning ma’lum qismi oksidlanib energiya hosil qiladi.
4. Transport vazifasi. Oqsillar suvda, qonda yaxshi eriydigan
xususiyatga ega va suvda, qonda erimaydigan moddalar bilan kompleks
hosil
qilib ularning eruvchanligini, tashilishini ta’minlaydi. Masalan:
qon plazmasi oqsili albumin yog‘ kislotalar, lipidlar, boshqa oqsillar
temir, mis, vitamin, gormonlarni nishon a’zolarga tashiydi.
5. Qisqaruv funksiyasi – mushak oqsillari tarkibiga kiruvchi aktin,
miozin, troponinlar qisqaruv qobiliyatiga ega. Bu oqsillar muskullar
tarkibiga kirib mexanik ish bajarishda qatnashadi.
Qisqarish funksiyasi
sitoskelet oqsillariga ham xosdir, ular hujayra hayot faoliyati
jarayonlarini (mitoz jarayonida, xromosomalar ajralishida) ta’minlaydi.
Modda o‘tish usullari. Molekulyar diffuziya. Turbulent diffuziya

|
Modda o‘tish usullari. Molekulyar diffuziya. Turbulent diffuziya
|
bet | 1/17 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 61,92 Kb. | | #142788 |
Bog'liq Modda o‘tish usullari. Molekulyar diffuziya. Turbulent diffuziya-fayllar.org
Modda o‘tish usullari. Molekulyar diffuziya. Turbulent diffuziya
Modda o‘tish usullari. Molekulyar diffuziya.
Turbulent diffuziya
Faza ichida moddaning tarqalishi umuman olganda, molekulyar diffuziya yo‘li bilan (agar muhit qo‘zg‘almas bo‘lsa) yoki birdaniga molekulyar va turbulent diffuziyalar yordamida (agar muhit harakatchan bo‘lsa) yuz beradi.
Molekulyar diffuziya. Molekula, atom, ion va kolloid zarrachalarning tartibsiz issiqlik harakati ta`sirida moddaning tarqalishi molekulyar diffuziya deb ataladi. Qo‘zg‘almas muhitda, laminar oqimda va turbulent, oqimning fazalarni ajratuvchi yuza yaqinidagi chegara qatlamida modda molekulyar diffuziya yordamida tarqaladi. Molekulyar diffuziya Fikning birinchi qonuni bilan ifodalanadi. Bu qonunga ko‘ra, elementar yuza dF dan ma`lum vaqt dt davomida tarqalgan moddaning massasi dM, uning kontsentratsiyasi gradienti dc/dn ga to‘g‘ri proportsionaldir:
(6.8)
yoki
(6.9)
(1.7) ifodaga asosan, yuza birligidan (F=1) vaqt birligi ichida ( =1) moddaning molekulyar diffuziya yuli bilan tarqalgan modda mikdoriga moddaning solishtirma oqimi (yoki molekulyar diffuziyaning) tezligi deb ataladi.
(6.10)
Tenglamaning o‘ng tomonidagi minus ishora molekulyar diffuziyaning tarqaluvchi komponent kontsentratsiyasining kamayishi tomonga qarab borishini ko‘rsatadi. 1.8 - tenglamadagi D proportsionallik koeffitsienti yoki diffuziya koeffitsienti deb ataladi. (1.7) tenglamaga asosan diffuziya koefitsientining o‘lchov birligini aniqlaymiz:
(6.11)
Diffuziya koeffitsienti yuza birligidan vaqt birligi ichida, kontsentratsiya gradienti birga teng bo‘lganda tarqalgan moddaning massasini bildiradi. Molekulyar diffuziya koeffitsienti fizik o‘zgarmas kattalik bo‘lib, moddaning diffuziya yo‘li bilan qo‘zg‘almas muhitga kirish qobiliyatini belgilaydi. Diffuziya koeffitsientining qiymati jarayonning gidrodinamik shart sharoitlarga bog‘liq emas.
Diffuziya koeffitsienti tarqaluvchi modda va muhitning xossalariga, temperatura va bosimiga bog‘liq. Odatda diffuziya koeffitsient temperaturaning ortishi va bosimning kamayishi (gazlar uchun) bilan ortadi. Har bir aniq sharoit uchun D ning qiymati tajriba o‘tkazish yo‘li bilan yoki tegishli tenglamalar yordamida aniqlanadi. Ko‘pchilik moddalar uchun D ning qiymati ma`lumotnomalarda berilgan bo‘ladi.
|
| |
S = ——— - Biokimyo pmd

14
Sedimentatsiya konstantasi shartli ravishda birlik deb qabul qilingan
va Svedberg (S) deb nomlangan. Ko‘pchilik oqsillarning sedimentatsiya
konstantasi 1-50 S oralig‘ida bo‘ladi, ba’zi hollarda bu qiymat 100S
dan ortiq bo‘lishi mumkin.
Molekulyar og‘irlikni topish uchun sedimentatsiya konstantasidan
tashqari svedberg tenglamasi uchun erituvchi
va oqsilning zichligi
haqida qo‘shimcha ma’lumotlar zarur:
R.T.s
M =
—————,
D(1-
υ
p)
Bunda R – gaz doimiyligi erg (mol.grad); T – absolyut harorat
(Kelvin shkalasi bo‘yicha); s – sedimentatsiya konstantasi; p – eritma
zichligi;
υ
– oqsil molekulasining
parsial solishtirma hajmi; D –diffuziya
koeffitsienti.
Ultratsentrifugalash usuli bilan oqsillar molekulyar og‘irligini
aniqlash murakkab, ko‘p vaqt va qimmatbaho apparatlar talab etadi.
Shuning uchun, keyingi yillarda, 2 ta oddiy usul ishlab chiqilgan
(gelxromatografiya va elektroforez).
Gel-xromatografiyadan
foydalanganda birinchi navbatda kolonkani kalibrlash zarur. Buning
uchun, sefadeksli kolonka orqali molekulyar og‘irligi ma’lum bo‘lgan
bir necha oqsillar o‘tkaziladi va
grafik chiziladi, bunda molekulyar
og‘irlik logarifm ko‘rsatkichlari ularning elyutsion hajmlari to‘g‘risiga
joylashtiriladi, ularni 1-rasmda ko‘rsatilganidek topiladi.
1-rasm.
Elyutsia (Ve) hajmini o‘lchash
Ma’lumki, sferik shaklli oqsil molekulyar og‘irligining logarifmi
va evolyutsion hajmi o‘rtasida to‘g‘ri bog‘lanish mavjud.
Shuning
uchun, tekshiriluvchi oqsil molekulyar og‘irligini aniqlash oson. Bu
usulning ikkinchi turi bo‘lib yupqa qavatdagi gel-xromatografiya
15
hisoblanadi. Sefadeksning yupqa qavati bo‘yicha oqsilning siljish
uzunligi (mmlarda) oqsil molekulyar og‘irligiga logarifmik bog‘liqdir
(2-rasm). Gel-xromatografiya soddaligi va tezligidan tashqari quyidagi
qo‘shimcha afzalliklarga ega: oqsilni toza
holda ajratishni talab etmaydi,
chunki boshqa oqsillar aralashmasining aniqlashga ta’siri yo‘q. Negaki,
ularning har biri kolonka orqali o‘ziga xos tezlik bilan molekulyar
og‘irligiga bog‘liq ravishda o‘tadi. Bu holat enzimologiyada ko‘p
qo‘llaniladi. Boshqa o‘xshash katalitik faollikga ega bo‘lmagan oqsillar
bo‘lganda ham juda kam miqdorda bo‘lgan fermentlarning molekulyar
og‘irligini aniqlash mumkin.
Oqsillar molekulyar og‘izligini disk-elektroforezda
poliakrilamid
geldan foydalanib aniqlanganda, kalibrlangan oqsillar molekulyar
og‘irligi logarifmi va poliakrilamidda oqsil zarrachalari harakatlanishiga
bog‘liq bo‘lgan grafik chiziladi, so‘ngra tekshiriluvchi oqsil
haraktlanishini aniqlab, grafikdan uning molekulyar og‘irligi topiladi.
Yоd i - Оksidlаnish qаytаrilish reaksiyalаri Kеrаkli аsbоb vа rеаktivlаr

|
Оksidlаnish qаytаrilish reaksiyalаri Kеrаkli аsbоb vа rеаktivlаr
|
bet | 2/4 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 30,07 Kb. | | #149338 |
Bog'liq 6-mavzuYоd iоnini uch vаlеntli tеmir iоni bilаn оksidlаsh
а) Prоbirkаgа tеmir (III) хlоridi eritmаsidаn quyib, ungа 2-3 tоmchi kаliy yоdid hamdа krахmаl klеystеri eritmаsidаn qo’shing. Bundа ko’k rаngning hosil bo’lishigа аhamiyat bеring vа reaksiya tеnglаmаsini yozib tеnglаshtiring. Оksidlоvchi vа qаytаruvchini ko’rsаting.
b) Prоbirkаgа nаtriy tiosulfаt eritmаsidаn 5-6 tоmchi sоling vа ustigа yоd eritmаsidаn 1-2 tоmchi quying, qanday hodisa sоdir bo’lgаnligini izоhlаng. Reaksiya tеnglаmаsini yozing vа оksidlаnish-qаytаrish аsоsidа kоeffitsiеntlаrini qo’eing.
Kuchli оksidlоvchigа muhitning tа’siri
Uchtа prоbirkа оlib, har birigа 2 ml dаn kаliy pеrmаngаnаt eritmаsidаn quying. So’ng har bir probirkfgf 3 ml dаn 2 n li sulfаt kislоtа, ikkinchisigа 3 ml distillаngаn suv, uchinchisigа 3 ml nаtriy gidrоksid eritmаsidаn quyib, hammа prоbirkаlаrgа nаtriy sulfit eritmаsidаn 1 ml dаn qo’shing. Nimа kuzаtilаdi? Reaksiya tеnglаmаlаrini yozib, yarim reaksiya usulidа tеnglаshtiring.
Хlоr iоnining kаliy pеrmаngаnаt bilаn оksidlаnishi.
Prоbirkаgа kаliy pеrmаngаnаt KMnO4 kristаlidаn bir nеchtаsini sоling vа uning ustigа 1 ml kоnsеntrlаngаn хlоrid kislоtа quying. Prоbirkаdа gаz hosil bo’lаdi. Reaksiya tеnglаmаsini mоlеkulyar vа iоnli shаkldа yozing.
6. Kаliy pеrmаngаnаtning оksidlоvchi хоssаlаri
а) Kаliy sulfit K2SO3 ning 2 ml eritmаsigа suyiltirilgаn sulfаt kislоtаdаn vа kаliy pеrmаngаnаt KMnO4 eritmаsidаn 1 ml qo’shing. Bundа kаliy pеrmаngаnаtning rаngi yo’qоlаdi. Sоdir bo’lаyotgаn kimyoviy reaksiyani tushuntiring. Reaksiya tеnglаmаsini tuzing vа elеktrоn bаlаns sхеmаsi bo’yichа tеnglаshtiring.
b) prоbirkаgа 1 ml kаliy pеrmаngаnаt eritmаsidаn quyib, ustigа sulfаt kislоtа vа 2 ml natriy nitrit eritmаsidаn qo’shing. Nimа kuzаtilаdi? Reaksiya tеnglаmаsini yozing. Оksidlоvchi vа qаytаruvchini ko’rsаting.
v) vоdоrоd pеrоksid (H2О2) ning kаliy pеrmаngаnаt (KMnO4) bilаn reaksiyasini yozing.
g)Tоzа prоbirkаgа 2 ml KMnO4 eritmаsidаn оling, ustigа shunchа miqdоrdа 2 n li sulfаt kislоtа eritmаsidаn quying. Tаjribаning reaksiya tеnglаmаsini yozing vа оksidlаnish-qаytаrish аsоsidа kоeffitsiеntlаr qo’ying.
|
| |
Oziq-ovqat texnologiyasi

|
Oziq-ovqat texnologiyasi
|
bet | 1/7 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 113,86 Kb. | | #158101 |
Bog'liq СЭ ва ХФХ 4-Мавзу 2023 - 60720100 - Oziq-ovqat texnologiyasi
- 60720300 - Vinochilik texnologiyasi, bijg'ish mahsulotlari va alkogolsiz ichimliklar texnologiyasi
- 60720300 Funktsional ovqatlanish va bolalar mahsulotlari texnologiyasi ta’lim yo’nalishlari uchun
“Ekologiya va hayot faoliyati xavfsizlIgi” fanidan Mavzu: АTMosfera xavosini ifloslanishdan muhofaza qilishning chora-tadbirlari. 2023 yil
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Shahrisabz filiali
REJA: - Tаbiiy rеsurslаrning sinflаnishi va ulardan оqilоnа fоydаlаnish аsоslаri.
- Monitoring va uning turlari.
- Аtmоsfеrа hаvоsining tarkibi va uni iflоslаntiruvchi mаnbаlаr.
TABIIY RESURSLARDAN OQILONA FOYDALANISH
Glossariy
Ekоlоgik fаktоr - Оrgаnizmlаrgа tа’sir ko’rsаtuvchi muhit elеmеntlаri.
Аbiоtik fаktоrlаr - Yorug’lik, tempеrаturа, nаmlik, аtmоsfеrа bоsimi, hаvоning gаz tаrkibi, yog’in sоchinlаr, shаmоl vа h.k.
Biоtik fаktоrlаr -Tirik оrgаnizmlаrning o’zаrо tа’siri vа аlоqаlаri fоrmаlаri.
Аntоpоgеn fаktоrlаr -Оrgаnizmlаrning fаоliyatigа bеvоsitа yoki bilvоsitа tа’sir ko’rsаtuvchi insоn fаоliyatining fоrmаlаridir.
Pаrnik effеkti - kаrbоnаt аngidridining (CО2) ko’pаyib bоrishi nаtijаsidа iqlimning isishi.
Аlbеdо effеkti - Оltingugurt to’rt оksidini (SO2) оrtib bоrishi hisоbigа iqlimning isib kеtish hоdisаsi.
CHMM - Zаhаrli mоddаlаrning chеgаrаviy mumkin bo’lgаn miqdоri (русча ПДК).
Аbsоrbsiya - Suyuqlikdа gаz yoki suyuqlik bug’lаrini tаnlаnib yutilish jаrаyonidir.
ХPK - Kislоrоdgа bo’lgаn kimyoviy ehtiyoj (KBKE).
BPK -Kislоrоdgа bo’lgаn biоkimyoviy ehtiyoj (KBBE).
Kоаgulyasiya - Mаydа dispеrs zаrrаchаlаrni аgrеgаt hоsib qilish hisоbigа yiriklаshtirib cho’kmаgа tushirish jаrаyoni.
|
| |
O‘z kompetensiyasiga muvofiq ravishda davlat organi quyidagi hokimiyat vakolatlariga ega

|
O‘z kompetensiyasiga muvofiq ravishda davlat organi quyidagi hokimiyat vakolatlariga ega
|
bet | 17/29 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 181,09 Kb. | | #229804 | Turi | Referat |
O‘z kompetensiyasiga muvofiq ravishda davlat organi quyidagi hokimiyat vakolatlariga ega:
a) ijro etilishi majburiy bo‘lgan huquqiy hujjatlar. Bu hujjatlar me’yoriy yoki individual (huquq me’yorlarini qo‘llashga doir hujjat) bo‘lishi mumkin;
b) davlat organlari huquqiy hujjatlarining ijrosi turli usullar, shu jumladan majburlash va ishontirish tarzida ijro etilishini ta’minlash.
O‘z vakolatini amalga oshirish uchun davlat organi zarur moddiy vositalarga, ya’ni "ashyoviy qo‘shimchalarga" ega bo‘ladi, moddiy baza bilan ta’minlanadi, moliyaviy mablag‘lar, bankdagi hisobraqami, moliyalash manbaiga (budjet hisobidan) ega bo‘ladi. Bular sirasiga turli xarakterdagi moddiy qiymatliklarni va davlat organi hisoblanmaydigan turli tashkilot, korxona va muassasalarni kiritish mumkin. Bunday tuzilmalar, garchi davlat organlari hisoblanmasa-da, biroq bu organlar tomonidan tegishli davlat funksiyalarini amalga oshirishga ko‘maklashadi, masalan, turli o‘quv yurtlari, o‘quv muassasalari, maktablar va bog‘chalar davlatning ma’rifiy sohadagi funksiyalarini amalga oshirishga yordam beradi.
Davlat organi o‘zaro va organ bilan alohida huquqiy munosabatlarda bo‘lgan davlat xizmatchilaridan iborat. Davlat organi alohida shaxsdan, bir guruh odamlardan yoki jamoadan iborat bo‘lishi mumkin. Biroq davlat organida ishlaydigan odamlar oddiy odamlar bo‘lmay, balki davlat xizmatchilaridir.
Davlat organining jismoniy ifodasi bo‘lib, unda ishlaydigan insonlar hisoblanadi. Ular rasmiy xodimlar bo‘lib, o‘zaro oilaviy, fuqaroviy va boshqa munosabatlarga kirishmaydi.
Shu o‘rinda davlat xizmatchisi tushunchasiga to‘xtalib o‘tish lozim.
Davlat xizmatchilari – bu ushbu davlatning fuqarolari bo‘lgan, tegishli qonunda belgilangan tartibga muvofiq, belgilangan haq evaziga davlat xizmati majburiyatini bajarayotgan shaxslardir.
Davlat xizmatchilarining mavqei, huquqi va burchlari qonunchilik tomonidan belgilanib, ularning huquqiy maqomini ta’minlaydi. Ular tomonidan hokimiyat vakolatla-ridan foydalanish hajmi va tartibi qonunchilik tomonidan belgilanib, lavozim yo‘riqnomalari, shtat jadvallari va shu kabilarda izohlanadi.
Hokimiyat vakolatiga ega bo‘lgan, huquqiy hujjatlar chiqarib, ularni mustaqil ravishda hayotga joriy etuvchi mansabdor shaxslar davlat xizmatchilari qatoriga kiradi.
Davlat xizmatchilari bevosita moddiy boyliklar yaratmaydi, shu sababdan ularni jamiyat boqadi. Ular egallab turgan lavozimiga hamda bajargan ishiga muvofiq tarzda davlat organidan ish haqi oladi.
Shunday qilib, davlat organi – davlat mexanizmining yuridik jihatdan rasmiylashgan, davlat-huquqiy vakolatlarga ega bo‘lgan va davlat xizmatchilaridan tashkil topgan, davlatning muayyan vazifa va funksiyalarini o‘z kompetensiyasi doirasida amalga oshirish uchun moddiy vositalarga ega bo‘lgan hamda tashkiliy va xo‘jalik jihatidan alohida bo‘lgan qismidir.
|
| |
Andijon axborot texnologiyalari texnikumi Ilmiy-pedagogik kengashining 2021 yil 31-avgustdagi 1-sonli yig’ilishida o’quv jarayoniga qo’llashga tavsiya etildi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Huzuridagi
Andijon Axborot texnologiyalari texnikumi
“Tasdiqlayman”
Andijon Axborot texnologiyalari
texnikumi direktori
_________ B.Avduxalilov
“___” _________ 2022 yil
“Kompyuter tarmoqlarini va tizimlarini administratorlash” fanidan
O’QITISH MATERIALLARI
Tayyorlov yo’nalishi:Kompyuter injiniring
O’qitish materiallari:Andijon axborot texnologiyalari texnikumi
Andijon axborot texnologiyalari texnikumi Ilmiy-pedagogik kengashining 2021 yil 31-avgustdagi 1-sonli yig’ilishida o’quv jarayoniga qo’llashga tavsiya etildi.
O ’qitish materiallari to’plamini fanlar kafedrasining 20_ yildagi _-sonli yigilishida muhokama etildi va maqullandi.
O’quv metodik bo’lim boshlig’i: J.Xalilov
O’qutuvchi: N.Maxamadjonov
|
System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys - bet 10

System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys - bet 13

System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
Texnologiyalar

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMI NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI FARG’ONA FILIALI
|
|
MINISTRY OF DIGITAL TECHNOLOGIES OF THE RECPUBLIC OF UZBEKISTAN
FERGHANA BRANCH OF TASHKENT OF INFORMATION TECHNOLOGIES NAMED AFTER MUHAMMAD AL- KHWARIZMI
|
150118, Farg'ona shahri, Mustaqillik
|
|
150118, Ferghana, Mustaqillik street,
|
ko'chasi,185
|
185
|
Tel., faks: (998) 73 226-82-09 ,
|
Ph., fax: (998) 73 226-82-09 ,
|
(998) 73 226-82-58
|
(998) 73 226-82-58
|
devonxona@tatuff.uz
|
devonxona@tuff.uz
|
- son
|
№
|
2024-yil “ ”
|
“ ” 2024 y
|
Ergashev Otabek.
Docent
Department of Information Technology
To Whom It May Concern
It is a great pleasure to recommend Qaxxorov Nursulton for the National Scholarship Program of the Slovak Republic. He is a dedicated and bright student who has been under my guidance for the past 2 years in the subject of security of computer networks at the Fergana Branch of Tashkent University of Information Technologies.
He has been one of my best students since I met with him. His curiosity and responsibility for his classes always make me impressed. He has received several considerable marks and awards among our students in our faculty. He actively engages in community activities and has participated in programming competitions such as "Hackathon" and "Men Dasturchiman" multiple times with humble results.
Moreover, although all courses are taught in Uzbek at our university, he has been starting to learn English during his studies there and has already gotten an English proficiency certificate. A year ago, when I was tasked with preparing an article on the development of Cybersecurity in Uzbekistan for an international journal that was included in Scopus, Nursulton came in as an invaluable assistant. His knowledge in subject of network security and Critical infrastructure security, and deep language skills significantly contributed to the success of the project.
I support his candidacy for the Slovak Republic's National Scholarship Program, considering his exceptional academic record and potential for further growth. This opportunity will serve as a crucial step for his academic and professional development.
Additionally, his participation in this program will not only be good for him but also contribute to the improvement of our university by encouraging global cooperation and knowledge exchange, and I’m convinced that he will represent our university on an international stage well.
Sincerely ,
Otabek Ergashev.
|
Adabiyotlar - 1. Statistik jadvallarning mohiyati va ahamiyati. Statistik jadvallarning turlari. Statistik jadvallarni...

|
1. Statistik jadvallarning mohiyati va ahamiyati. Statistik jadvallarning turlari. Statistik jadvallarni tuzish qoidalari
|
bet | 6/6 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 99 Kb. | | #110033 |
Bog'liq 1. Statistik jadvallarning mohiyati va ahamiyati. Statistik jadvAdabiyotlar:
N.M.Soatov, X.Nabiev, D.Nabiev, G.N.Tillaxo’jaeva. Statistika. Darslik. – T.: TDIU, 2009. – 568 bet.
X.Nabiyev, D.X.Nabiyev. Iqtisodiy statistika. Darslik. – T.: Aloqachi, 2009. 512 bet.
Statistika: Uchebnik. / N.Umarov A. Abdullaev. R. Zulinova T-2009.
Qishloq va suv xo’jaligi statistikasi. S. Ochilov. SH. Ergasheva T-2008
Tashqi iqtisodiy faoliyat statistikasi. A.X. Ayubjonov T-2004
Makroiqtisodiy statistika YO. Abdullaev T-1998
A.X.SHoalimov, SH.A.Tojiboyeva. Iqtisodiy taxlil nazariyasi.Toshkent “Iqtisodiyot” 2012y.
SHodiyev va boshqalar. Statistika bo’yicha praktikum. Toshkent “Tafakkur bo’stoni” 2012y.
A.X.Ayubjonov, B.X.Mamatqulov, S.N.Sayfullaev.”Statistika fanidan amaliy mashg’ulotlar o’tkazish uchun o’quv qo’llanma. Toshkent. “Iqtisodiyot-2012
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1. Statistik jadvallarning mohiyati va ahamiyati. Statistik jadvallarning turlari. Statistik jadvallarni tuzish qoidalari
|
BIOLOGIK KIMYO - Biokimyo pmd

BIOLOGIK KIMYO
Darslik
Muharrir
D.Rajabov
Badiiy
muharrir
B.Bozorov
Tex.muharrir
E.Demchenko
Musahhih
N.Minahmedova
Kompyuterda sahifalovchi
A.Matochenko
Bosishga 22.11.2006-y.da ruxsat etildi. Bichimi 84x108 1\32.
Bosma tobog‘i 14,75. Shartli bosma tobog‘i 24,78.
Adadi 2050 nusxa. Buyurtma ¹ ____.
Bahosi kelishilgan narxda.
«Yangi asr avlodi» nashriyot-matbaa markazida tayyorlandi.
«Yoshlar matbuoti» bosmaxonasida bosildi.
700113. Toshkent, Chilonzor-8, Qatortol ko‘chasi, 60.
Kаliy bi - Оksidlаnish qаytаrilish reaksiyalаri Kеrаkli аsbоb vа rеаktivlаr

|
Оksidlаnish qаytаrilish reaksiyalаri Kеrаkli аsbоb vа rеаktivlаr
|
bet | 3/4 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 30,07 Kb. | | #149338 |
Bog'liq 6-mavzuKаliy biхrоmаtning оksidlаsh хоssаlаri
а) nаtriy sulfid Na2S ning 2 ml eritmаsigа sulfаt kislоtаdаn vа kаliy biхrоmаt eritmаsidаn qo’shing. Nimа kuzаtilаdi? Reaksiya quyidagichа bоrаdi:
Na2S + K2Cr2O7 + H2SO4 S + Cr2(SO4)3 + K2SO4 + Na2SO4+H2O
Shu reaksiyani yarim reaksiya usuli оrqаli tеnglаshtiring. Оksidlоvchi vа qаytаruvchini ko’rsаting. Kоeffitsiеntlаrni tоping.
b) prоbirkаgа 2 ml kаliy biхrоmаt eritmаsidаn qo’yib, ustigа 2 ml 2 n li sulfаt kislоtа vа yashil rаng hosil bo’lgunchа tоmchilаb kаliy sulfit eritmаsidаn qo’shing. Reaksiya quyidagichа bоrаdi:
K2Cr2O7 + K2SO3 + H2SO4 Cr2(SO4)3 + K2SO4 + H2O
Оksidlоvchi vа qаytаruvchini aniqlаng, elеktrоn bаlаns usuli аsоsidа tеnglаmаni tеnglаshtiring.
Nаtriy хrоmitning qаytаruvchilik хоssаsi
Prоbirkаgа хrоm (III)-sulfаt eritmаsidаn 2 ml vа ustigа o’yuvchi nаtriy eritmаsidаn 1 ml quying. Hosil bo’lgаn хrоm (III)-gidrоksid cho’kmasi erib kеtgunchа yanа o’yuvchi nаtriy eritmаsidаn tоmchilаb qo’shing. Reaksiya tеnglаmаsini yozing. Оlingаn nаtriy хrоmit eritmаsigа brоmli yoki хlоrli suvdаn 2 ml quying vа yashil rаng yo’qоlgunchа qizdiring. Reaksiya quyidagichа bоrаdi:
NaCrO2 + Br2 + NaOH Na2CrO4 + NaBr + H2O
Reaksiyaning elеktrоn tеnglаmаsini yozing, оksidlоvchi vа qаytаruvchini ko’rsаting.
|
| |
Yil 12 – 19-fevralda Qoraqalpoq avtonom viloyati Sovetlarining I ta’sis syezdiqayerda bo‘lib o‘tdi? GLOSSORIY

|
Yil 12 – 19-fevralda Qoraqalpoq avtonom viloyati Sovetlarining I ta’sis syezdiqayerda bo‘lib o‘tdi?
|
Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 16,47 Kb. | | #141024 |
Bog'liq GLOSSORIY
TEST
1. 1925-yil 12 – 19-fevralda Qoraqalpoq avtonom viloyati Sovetlarining I ta’sis syezdiqayerda bo‘lib o‘tdi?
A)Toshkentda
B)Moskvada
C)To’rtko’lda
D)Xivada
2O‘zbekiston SSR tarkibida Tojikiston Avtonom Sovet Sotsialistik Respublikasi (Tojikiston ASSR) tuzilganligi haqida deklaratsiya qayerda qabul qilingan?
A)Moskvada
B)Toshkentda
C)Buxoroda
D)Dushanbeda
3. 1924-yil oxirida O‘rta Osiyo respublikalarida hammasi bo‘lib 8 131 062 kishi yashagan bo‘lib, ularning qariyb yarmisi qayerda istiqomat qilgan?
A)Tojikiston
B)O’zbekiston
C)Qirg’izistonda
D)Qozog’iston
4. O‘zbekiston leninchi kommunistik yoshlar soyuziga qachon qayerda asos solinadi?
A)1925-yilda Toshkentda
B)1925-yilda Farg’onada
C)1926-tilda Buxoroda
D)1925-yilda Samarqandda
5. 1925-yil 6 -12 fevraldagi O‘zbekiston Kommunistik partiyasining I ta’sis syezdida SSSR Markaziy Ijroiya Qo‘mitasidan kim qatnashadi va ma’ruza qiladi?
A)M.I.Kalinin
B)V.Ivanov
C)A.Ikromov
D)D.Karimov
1.C 2.D 3.B 4.D 5.A
|
| |
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim - 1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi...

|
1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi muammolar va ularni hal qilish usullari
|
bet | 2/54 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #132670 |
Bog'liq seminar va oxirigachaShaxsga yo’naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o’z mohiyatiga ko’ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini to’laqonli rivojlanishlarini ko’zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog’liq o’qish maqsadlaridan kelib chiqgan holda yondoshilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondoshuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o’zida mujassam etmog’i lozim: jaryonning mantiqiyligi, uning barcha bo’g’inlarini o’zaro bog’langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo’naltirilgan yondoshuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish, o’quv jaryonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini ochishga yo’naltirilgan ta’limni ifodalaydi.
Dialogik yondoshuv. Bu yondoshuv o’quv jarayoni ishtirokchilarning psixologik birligi va o’zaro munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning natijasida shaxsning o’z-o’zini faollashtirishi va o’z-o’zini ko’rsata olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi.
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratlilik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi o’rtasidagi subyektiv munosabatlarda hamkorlikni, maqsad va faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni obyektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo’llashni mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo’llash – yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o’quv jarayoniga qo’llash.
Keltirilgan konseptual yo’riqlarga asoslangan holda, «Kompyuter grafikasi va dizayn» kursining maqsadi, tuzilmasi, o’quv axborotining mazmuni va hajmidan kelib chiqgan holda, ma’lum sharoit va o’quv rejasida o’rnatilgan vaqt oralig’ida o’qitishni, kommunikasiyani, axborotni va ularni birgalikdagi boshqarishni kafolatlaydigan usullari va vositalari tanlovi amalga oshirildi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi muammolar va ularni hal qilish usullari
|
Ma'lumotlarni tahlil qilish turlari: texnikasi va usullari

|
Ma'lumotlarni tahlil qilish turlari: texnikasi va usullari
|
bet | 2/5 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 90,51 Kb. | | #274070 |
Bog'liq Ma\'ruza-2Ma'lumotlarni tahlil qilish turlari: texnikasi va usullari
Ma'lumotlarni tahlil qilish texnikasi biznes va texnologiyalar asosida mavjud bo'lgan bir nechta turlari mavjud. Shu bilan birga, ma'lumotlarni tahlil qilishning asosiy turlari quyidagilardir:
Matn tahlili: Matn tahlili Ma'lumotlarni qazib olish deb ham yuritiladi. Ma'lumotlar bazalari yoki ma'lumotlarni yig'ish vositalaridan foydalangan holda katta ma'lumotlar to'plamidagi naqshni aniqlash usuli. U xom ma'lumotni biznes ma'lumotlariga aylantirish uchun ishlatilgan. Bozorda Business Intelligence vositalari mavjud bo'lib, ular strategik biznes qarorlarini qabul qilish uchun ishlatiladi. Umuman olganda, bu ma'lumotni ajratib olish va tekshirish usullarini, naqshlarni olish va nihoyat ma'lumotlarni izohlashni taklif etadi.
Statistik tahlil: Statistik tahlil "Nima bo'ladi?" o'tmishdagi ma'lumotlar panelidan foydalanib. Statistik tahlil ma'lumotlarni yig'ish, tahlil qilish, talqin qilish, taqdim etish va modellashtirishni o'z ichiga oladi. Bu ma'lumotlar to'plamini yoki ma'lumotlar namunasini tahlil qiladi. Ushbu turdagi tahlilning ikkita toifasi mavjud - tavsiflovchi tahlil va xulosaviy tahlil.
Ta'riflovchi tahlil: to'liq ma'lumotlarni yoki umumlashtirilgan raqamli ma'lumotlarning namunasini tahlil qiladi. Bu doimiy ma'lumotlarning o'rtacha va og'ishini ko'rsatadi, kategoriya ma'lumotlari uchun foiz va chastotani.
Xulosa tahlili: to'liq ma'lumotlardan namunani tahlil qiladi. Ushbu turdagi tahlilda siz turli xil namunalarni tanlab bir xil ma'lumotlardan har xil xulosalarni topishingiz mumkin.
Diagnostik tahlil: Diagnostik tahlillar "Nima uchun bunday bo'ldi?" statistik tahlilda topilgan tushunchadan sababni topish orqali. Ushbu tahlil ma'lumotlarning xatti-harakatlarini aniqlash uchun foydalidir. Agar sizning biznes jarayoningizda yangi muammo yuzaga kelsa, u holda siz ushbu tahlilni ko'rib chiqib, ushbu muammoning o'xshash naqshlarini topishingiz mumkin. Va yangi muammolar uchun shunga o'xshash retseptlardan foydalanish imkoniyati bo'lishi mumkin.
|
| |
Ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish

|
Ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish
|
bet | 5/5 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 90,51 Kb. | | #274070 |
Bog'liq Ma\'ruza-2Ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish
Ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish sizning kundalik hayotingizda juda keng tarqalgan; ular ko'pincha grafikalar va grafikalar ko'rinishida paydo bo'ladi. Boshqacha qilib aytganda, ma'lumotlar insonning miyasida uni tushunish va qayta ishlashni osonlashtirishi uchun grafik tarzda ko'rsatilgan. Ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish ko'pincha noma'lum faktlar va tendentsiyalarni aniqlash uchun ishlatiladi. O'zaro munosabatlarni kuzatish va ma'lumotlar to'plamlarini taqqoslash orqali siz mazmunli ma'lumotni topish usulini topishingiz mumkin.
Xulosa:
Ma'lumotlarni tahlil qilish biznes qarorlarini qabul qilish uchun foydali ma'lumotlarni topish uchun ma'lumotlarni tozalash, o'zgartirish va modellashtirish jarayonini anglatadi
Ma'lumotlarni tahlil qilish turlari matnli, statistik, diagnostik, bashorat qiluvchi, tavsiflovchi tahlillardir
Ma'lumotlarni tahlil qilish ma'lumotlarni to'plash, ma'lumotlarni yig'ish, ma'lumotlarni tozalash, ma'lumotlarni tahlil qilish, ma'lumotlarni talqin qilish, ma'lumotlarni vizuallashtirishdan iborat.
|
| |
Ma'lumotlarni yig'ish - 2-Mavzu: Katta hajmli ma’lumotlarni tahlil qilish bosqichlari. Ma'lumotlarni tahlil qilish nima?

|
2-Mavzu: Katta hajmli ma’lumotlarni tahlil qilish bosqichlari. Ma'lumotlarni tahlil qilish nima?
|
bet | 4/5 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 90,51 Kb. | | #274070 |
Bog'liq Ma\'ruza-2Ma'lumotlarni yig'ish: Avvalo, nima uchun ushbu ma'lumotlarni tahlil qilishni xohlayotganingiz haqida o'ylashingiz kerak? Tahlilni o'tkazish maqsadi yoki maqsadini bilib olishingiz kerak bo'lgan yagona narsa. Qaysi turdagi ma'lumotlarni tahlil qilishni o'zingiz hal qilishingiz kerak! Ushbu bosqichda siz nimani tahlil qilishni va uni qanday o'lchashni hal qilishingiz kerak, nima uchun tergov qilayotganingizni va ushbu tahlilni o'tkazish uchun qanday o'lchovlardan foydalanishingiz kerakligini tushunishingiz kerak.
Ma'lumotlar yig'ish: Talablar yig'ilgandan so'ng, siz qanday narsalarni o'lchashingiz va qanday xulosalar qilishingiz kerakligi to'g'risida aniq tasavvurga ega bo'lasiz. Endi ma'lumotlaringizni talablar asosida yig'ish vaqti keldi. Ma'lumotlaringizni to'plaganingizdan so'ng, yig'ilgan ma'lumotlar qayta ishlash yoki tahlil qilish uchun tartibga solinishi kerakligini unutmang. Turli xil manbalardan ma'lumotlarni to'plaganingizda, ma'lumotlarni yig'ish sanasi va manbasini yozib qo'yishingiz kerak.
Ma'lumotlarni tozalash: Endi to'plangan har qanday ma'lumotlar sizning tahlil maqsadingizga foydali yoki ahamiyatsiz bo'lmasligi mumkin, shuning uchun ularni tozalash kerak. Yig'ilgan ma'lumotlar ikki nusxadagi yozuvlarni, bo'sh joylarni yoki xatolarni o'z ichiga olishi mumkin. Ma'lumotlar tozalanishi va xatosiz bo'lishi kerak. Ushbu bosqichni tahlil qilishdan oldin bajarish kerak, chunki ma'lumotlarni tozalashga asoslangan holda sizning tahlil natijalaringiz kutilgan natijaga yaqinroq bo'ladi.
Ma'lumotlarni tahlil qilish: Ma'lumotlar yig'ilgandan, tozalanganidan va qayta ishlanganidan so'ng, tahlilga tayyor bo'ladi. Ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish paytida siz kerakli aniq ma'lumotga ega ekanligingizni yoki ko'proq ma'lumot to'plashingiz kerak bo'lishi mumkin. Ushbu bosqichda siz ma'lumotlarni tahlil qilish vositalari va dasturiy ta'minotdan foydalanishingiz mumkin, bu sizga talablarni tushunishingiz, sharhlashingiz va xulosalar chiqarishingizga yordam beradi.
Ma'lumotlarni talqin qilish: Ma'lumotlaringizni tahlil qilgandan so'ng, natijada natijalaringizni sharhlash vaqti keldi. Siz ma'lumotlar tahlilini ifoda etish yoki etkazish usulini tanlashingiz mumkin yoki oddiygina so'zlar bilan yoki jadval yoki jadval yordamida ishlatishingiz mumkin. So'ngra sizning ma'lumotlaringizni tahlil qilish jarayonining natijalaridan foydalanib, eng yaxshi harakatlaringizni hal qiling.
|
| |
unumdorlikning kamayib borish qonuni

|
unumdorlikning kamayib borish qonuni
|
bet | 11/11 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 133,81 Kb. | | #264296 |
Bog'liq mustaqil ish 10unumdorlikning kamayib borish qonuni degan qonunni kashf qilishgan.
Ularning g‘oyasi bo‘yicha har bir keyingi qilingan xarajat yoki omil oldingisiga qaraganda kam samara beradi va oqibatda umumiy o‘rtacha mahsulot ham pasayib ketadi.
Bu qonunni ular iqtisodiyotning universal qonuni deb e’lon qiladilar va uni isbotlash uchun ko‘pdan–ko‘p er bir birligiga (gektarga) sarflangan qo‘shimcha kapital unumdorligining pasayib borishini ko‘rsatadilar.
Bu qonun e’lon qilinganiga 100 yildan ko‘proq vaqt o‘tdi, u davrlarda fan-texnika etarli rivojlanmagan edi. Bunday sharoitda u to‘g‘ri bo‘lgan. Lekin hozirgi fan-texnika va texnologiya tez rivojlanib, yangiliklar ishlab chiqarishga joriy qilinib turgan davrda bu qonunning amal qilmasligi deyarli hamma adabiyotlarda va hamma iqtisodchi olimlar tomonidan tan olinmoqda.
Shunday qilib keyingi jalb qilingan omil yoki xarajat unumdorligining pasayib borish qonuni quyidagicha to‘rt holatda amal qilishi mumkin:
1) ishlab chiqarishning boshqa omillari o‘zgarmay faqat bir omil to‘xtovsiz oshirilganda;
2) fan-texnika taraqqiy etmaganda yoki ishlab chiqarishga jalb qilinmaganda;
3) omillar o‘rtasidagi miqdoriy va sifatiy nisbatlar buzilganda;
4) shart-sharoitni hisobga olmasdan xarajatlar xo‘jasizlarcha, ko‘r-ko‘rona amalga oshirilganda;
|
| |
-seminar
Mavzu.Matematika  o’qitishning prinsiplari va usullari. Innovatsion ta’lim vositalari

|
-seminar
Mavzu.Matematika o’qitishning prinsiplari va usullari. Innovatsion ta’lim vositalari
|
bet | 9/54 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #132670 |
Bog'liq seminar va oxirigacha5-seminar
Mavzu.Matematika o’qitishning prinsiplari va usullari. Innovatsion ta’lim vositalari.
Matyematika o’qitish prinsiplarining moxiyati.
Ilmiylik va tarbiyaviylik prinsipi.
Ko’rgazmalilik prinsipi.
Onglilik va faollik prinsipi.
Puxta o’zlashtirish prinsipi
Sistyemalilik va kyetma-kyetlilik prinsipi.
Moslik prinsipi.
Tabakalashtirish va individuallashtirish prinsipi.
Pyedagogikada umumiy ta’lim prinsiplarini matyematika o’qitish jarayoniga ko’llash maktab va umuman o’kuv yurtlarida matyematika o’qitishga ko’yiladigan yagona talablar majmuasidan iborat. Boshkacha aytganda, matyematika o’qitishga jamiyat va fan ko’yadigan asosiy talablarni o’z ichiga oladi. Matyematika o’qitish uslubiyati bu prinsiplarni kuyidagicha byelgilaydi: [2,3,1] a) ilmiylik; b) tarbiyaviylik; v) ko’rgazmalilik;
g) onglilik va faollik; d) puxta o’zlashtirish; ye) sistyemalilik va kyetma-kyetlilik;j) moslik; z) tabakalashtirish va individuallashtirish.
Umuman olganda, matyematika o’qitish prinsiplari maktabda o’qitish- ning jamiyat talablariga mos ravishda kanday amalga oshirilishi va bunda asoslaniladigan asosiy talablarni o’z ichiga oladi.
Ilmiylik prinsipi matyematika o’qitish mazmunining ilmiy bo’lishi, matyematikaning xozirgi axvoli va uning rivojlanishini obyektiv aks ettirishni ifodalaydi. Moxiyati o’qitish mazmuni va o’qitish usullari xozirgi paytdagi matyematika fani saviyasi va talablariga mos kyelishini ta’minlashdan iborat. Masalan, matyematik tushuncha va xukmlarni ifodalashda ilmiy ravishda to’gri yondashish xam bunga kiradi. Bundan tashkari, xar bir matyematik xukmga tankidiy karab, u asoslangan bo’lsa xam isbot dyeb karamaslik, ta’rif va tyeoryemalarni bir- biridan ajrata olish kabi uslubiy jixatlarga e’tibor byerish talab etiladi. Masalan, birorta tyenglamaning kaysi to’plamda o’rinli ekanligini aniklashda xakikiy sonlar to’plamidan xam kyengrok to’plam komplyeks sonlar to’plami xam mavjudligini ta’kidlab o’tish mumkin. Yoki nolinchi daraja, logarifm ta’riflarini tyenglik ko’rinishda yozilishi ta’rif ekanligi va ular isbotlanmasligi aytib o’tish mumkin. Ko’pincha masalalar yechimlarini tavsiflashda ularning ryeal amaliy xayotga mos kyelish yoki kyelmasligini tyekshirish xam matyematika ko’llanilishi moxiyatini tushunishga imkon byeradi.
|
| |
-seminar
Mavzu. Ta’lim samarodorligini oshirishda grafik organayzerlardan foydalanish maqsadi, mazmuni, metod va vositalari

|
-seminar
Mavzu. Ta’lim samarodorligini oshirishda grafik organayzerlardan foydalanish maqsadi, mazmuni, metod va vositalari
|
bet | 8/54 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #132670 |
Bog'liq seminar va oxirigacha4-seminar
Mavzu. Ta’lim samarodorligini oshirishda grafik organayzerlardan foydalanish maqsadi, mazmuni, metod va vositalari
Grafik organayzer-bu oquv jarayonida o’quvchilarga o’qitiladigan ta’lim mazmunini frafik, chizma, tasviriy vositalar yordamida etkazib, tushuntirib berilishidir
Grafik organayzerlar: “Baliq skeleti”, “BBB”, “Konseptual jadval”, “Venn diagrammasi”, “Insert”, “Klaster”, “Nima uchun?”, “Qanday?” va boshqalar
1-гуруҳ топшириғи: “Assesment”ni ечинг!
TEST(1ball)
1.Lug‘aviy jihatdan “innovatsiya” tushunchasi qanday ma’noni ifodalaydi?
a) o‘zgartirish kiritish;
b) qo‘shimcha kiritish;
c) yangilik kiritish;
d) taklif kiritish.
2 “Interfaol” tushunchasi qanday ma’nosini anglatadi?
a) “o‘zaro harakat qilmoq”;
b) “o‘zaro fikr almashmoq”;
c) “o‘zaro yordam bermoq”;
d) “o‘zaro kelishib olmoq
|
MUAMMOLI VAZIYAT(1ball).
Siz o‘qituvchisiz. Dars davomida o‘quvchilaringizdan biri “Men informatika fanini juda yomon ko‘raman, Uni o‘rgangim kelmaydi”-dedi. Sizning harakatlaringiz?
|
SIMPTOM (mavzuga mos asosiy tushunchalar(1ball))
1.Naoan’anaviy ta’lim–bu...
2.Interfaol ta’limning asosiy belgisi –bu.....
|
|
1-гуруҳ топшириқ варақаси
2-gurux topshirig‘i: Internet tarmog‘idan foydalanishni SWOT tahlilini jadvalga to‘ldiring (4ball)!
Strengths- afzallik tomoni(1ball)
S
|
Weakness- muammolari (1ball)
|
Opportunities- imkoniyatlari(1ball)
|
Threats –xavfli tomoni (1ball)
|
2-guruh topshiriq varaqasi.
3-guruh topshirig‘i: Tarmoq va o‘qituvchi so‘zlarini “Sinkveyn” usulidan foydalanib, tahlil qiling
1.Ot________(Tarmoq va o‘qituvchi(jami 4 ball))_________________
2.Ikkita sifat ____________________________________________
3.Uchta fe’l ___________ ___________________________________
4.To‘rtta so‘zdan iborat jumla________________________________
5.Otning sinonimi____________________________________
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-seminar
Mavzu. Ta’lim samarodorligini oshirishda grafik organayzerlardan foydalanish maqsadi, mazmuni, metod va vositalari
|
Foydalanilgan adabiyotlar - 1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi muammolar...

|
1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi muammolar va ularni hal qilish usullari
|
bet | 54/54 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #132670 |
Bog'liq seminar va oxirigachaFoydalanilgan adabiyotlar
Asosiy adabiyotlar
Алихонов.С. Математика ўқитиш методикаси. Тошкент 2011.-304 б
Тожиев.М, Бобокаев.М, Хуррамов.А. Матеметика ўқитиш методика фани ўқув машғулотларининг лойиҳаси. Ўқув ва илмий методик қўлланма. 1-қисм Тошкент 2015 224б
Йўлдошев.У.Ю. Боқиев.Р.Р, Зокирова.Ф.М, Информатика ўқитиш методикаси. Ўқув методик қўлланма –Т.Алоқачи. 2004
Йўлдошев.У.Ю, Закирова.Ф.М, Методика преродавания информатика.
(част 1, част 2) ТГПУ Т.2004.
Қўшимча адабиётлар:
Мирзиёев Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. Ўз.Рес. Президенти лавозимига киришни тантанали маросимга бағишланган Олий Мажлис палатасининг қўшма мажлисидаги нутқи. Т.56б
Мирзиёев.Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олийжаноб халқимиз билан бирга қурамиз. Т.Ўзбекистон. 488б.
В. Карамщук. Подготовка элементов презентации. Диалектика, 2002 г
Современные методы преподавания в вузах : учебно - метод. пособие. - Т.: М-во высш. и сред. спец. образования. Ин-т проблем высш. и сред. спец. школы, 2001. - 192 с.
5. Профессиональная педагогика: Учебник для студентов, обучающихся по педагогическим специальностям и направлениям. -М., 1999.
6. Зайналов Н.Р, Порсаев Г.М, Усманов И.А. Информационные технологии. Самарканд. 2003 год.
7. Краснова Г.А., Беляев М.И., Технологии создания электронных обучающих средств М., МГИУ, 2001, 224 стр.
8. Kayumova N.A. Informatikani o‘qitish texnologiyalari va loyihalashtirish. O‘quv qo‘llanma. –Toshkent. -2021 y. -185 b.
Интернет ресурслари:
http://elkutubhona.narod.uz
www.tuit.uz
www.ziyonet.uz
www.multimedia.com
www.bilimdon.uz
www.tgeu.uz
www.moodle.qardu.uz-Qarshi davlat universitetining rasmiy sayti
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1- semunar mavzu: Umumta’lim maskanlarida matematika va informatika o’qitishdagi muammolar va ularni hal qilish usullari
|
O’quv materialining asoslangan holda tanlanishi

|
O’quv materialining asoslangan holda tanlanishi
|
bet | 4/54 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #132670 |
Bog'liq seminar va oxirigachaO’quv materialining asoslangan holda tanlanishi. Bu quyidagi-larni nazarda tutadi: 1) asosiy o’quv maqsadining mazmunga mos kelishi; 2) yetarli hajmda o’quv materialining mavjudligi; 3) konkret va abstrakt materialning optimal munosabatda bo’lishi; 4) nazariy va amaliyotning o’zaro aloqasining yoritilishi muhimdir.
Asosiy ish darsda bajarilishi kerak. Darsda konkretlikdan umumiylikka o’tish (formula, qoida). Shuningdek, nazariya (formula keltirib chiqarish) va amaliyot (tenglamalar yechishga qo’llash ) ham muvofiq holda bo’lishi zarur.
Darsda o’quvchilar faolligini oshiruvchi o’qitish usullarini qo’llash. Bunda qo’yidagilarga e’tibor berilishi lozim: a) o’quvchilarning o’zlari navbatdagi navbatdagi muammolarni ifodalay olishi; b) kiriti-layotgan tushunchalarni ta’riflashni amalga oshirishlari zarur. Bunda o’quv materialini qismlarga ajratish hamda o’quvchilar oldiga xususiy o’quv masalalarni qo’yib borish talab etiladi.
Darsning tashkiliy puxtaligi talabini amalga oshirish uchun quyidagi zaruriy shartlar bo’lishi zarur: a) o’qituvchi dars materialini erkin bilishi; b) har bir navbatdagi savol uslubiyatini bilishi, uni o’rgatish usul va vositalarini egallagan bo’lishi; v) o’quvchilar individual
xususiyatlarining taqsimoti to’g’ri yo’lga qo’yilishi, sinf taxtasi va daftardagi mazmun va yozuvlar joylashishini hisobga olish, darsda ko’rgazmali qurollar va texnik vositalardan foydalanish, uning tayyorgarligini yo’lga qo’yish.
Matematika o’qituvchisining darsga tayyorgarlik tizimi quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Yangi o’quv yili arafasidagi tayyorgarlik, bunda kalendar ish rejasi tuziladi.
O’quv mavzusi bo’yicha darslar sistemasi tuzib chiqiladi.
Har bir darsga tayyorgarlik, konspektlar tayyorlash. Bunda: a) har bir mavzu o’rni, uning mazmuni, o’rganish vazifalari aniqlanadi – zarur o’quv materiali tanlanadi; b) masala va o’quv materiali darslarga taxminan taqsimlanadi; v) vaqt va mazmun bo’yicha o’tilganlarni takrorlash amalga oshiriladi, mustaqil va nazorat ishlar o’tkazish vaqti aniqlanadi.
Darsga tayyorgarlik ko’rish quyidagi ishlarni bajarishni ko’zda tutadi: 1) o’quvchilarni mavzuga kiritish, ularga navbatdagi o’quv masalani qo’yish; 2) yangi tushunchalarni bayon etish; 3) kiritilayotgan tushunchalar xossalarini qanday topish mumkinligini ko’rsatish; 4)induktiv asoslashga erishish; 5) bir xil tipdagi masalani yechish usulini ko’rsatish; 6) darsga masalalarni materialga mos tanlash; 7) o’quvchilarni masala sharti bilan tanishtirish; 8) tanlangan masala qanday yechilishini bayon qilishi lozim.
Asosiy dars tiplari quyidagilar hisoblanadi:
Yangi materialni bayon qilish darsi
O’rganilganlarni mustahkamlash darsi.
Bilim, ko’nikma va malakalarni tekshirish darsi.
O’rganilganlarni sistemalashtirish va umumlashtirish darsi
|
| |
System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys - bet 12

System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys - bet 11

System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa System gamma: the directives of finite-frequency identification Ljubov Mikhailova, Elektrostal Polytechnic Institute of Moscow State Institute of Steel and Alloys
|