nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
78
Bahodirjon SHERMUXAMMEDOV
Toshkent kimyo-texnologiya instituti
kasb ta’limi kafedrasi dotsenti,
pedagogika fanlari doktori
YOSHLARGA G’OYAVIY TARBIYA BERISHNING MOHIYATI VA VAZIFALARI
Maqola uzluksiz ta’lim tizimida, mahallalar, korxonalar, shuningdek, uyushmagan yoshlarning
faoliyatlarida yoshlarga g’oyaviy tarbiya berishning mohiyati va vazifalariga bag’ishlangan dolzarb
masalalarni qamrab oladi. Muallif g’oyaviy tarbiya jarayonini tashkil etish bo‘yicha o‘z taklif va
mulohazalarini berib o‘tgan.
Kalit so‘zlar: g’oya, ma’naviyat, e’tiqod, dunyoqarash, dahldorlik, ilm, bilim, ijtimoiy faollik.
В статье освещаются актуальные вопросы, связанные с сущностью и задачами
идеологического воспитания молодежи в системе непрерывного образования, сообществ,
предприятий, а также с деятельностью неорганизованной молодежи. Автор дает свои
предложения и комментарии по процессу идеологического воспитания.
Ключевые слова: идея, духовность, вера, мировоззрение, вовлеченность, наука, знания,
образование, воспитание, социальная активность.
The article covers topical issues related to the essence and tasks of ideological education of young
people in the system of continuing education, communities, enterprises, as well as the activities of
unorganized youth. The author gives his suggestions and comments on the process of ideological education.
Key words: idea, spirituality, belief, worldview, involvement, science, knowledge, education,
upbringing, social activism.
Kirish: Mamlakatimizda yoshlarga oid davlat siyosatini yangi bosqichga ko‘tarish bo‘yicha amalga
oshirilayotgan islohotlarning asosiy mazmuni yangi jamiyat barpo etish jarayoni bilan chambarchas
bog’liqdir. Davlat va jamiyat taraqqiyoti uchun bilimli, keng dunyoqarashga ega, vatanparvar yoshlar “suv
va havodek” zarur. Zero, Muhtaram Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev Yoshlar forumida so‘zlagan nutqida
“Dunyoda globallashuv va raqobat tobora kuchayib borayotgan bugungi vaziyatda barcha sohalarda yuksak
bilimli kadrlarni tayyorlamasak, taraqqiyotdan ortda qolib ketishimiz mumkin”, deb ta’kidladi. Davlat
rahbari yosh avlod vakillariga qilgan murojaatda yoshlar ta’lim-tarbiyasiga, ularning kamol topishiga doir
masalalarni isloh qilishning asosiy yo‘nalishlarini belgilab berdi. Shu jihatdan sog’lom e’tiqodga ega bo‘lgan
avlodni voyaga yetkazish masalasiga barcha soha rahbarlarining mas’ul ekanligi qayd edi. Amalga
oshirilayotgan tub islohotlarning negizida g’oyaviy yetuk yoshlarni tarbiyalash zaruriyati asosiy vazifa
sifatida belgilandi.
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 105/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
82
yuksak axloq sohibi boʻlgan kishilar boʻlgandagina, u toʻg‘ri ishlar qilishi, toʻg‘ri farmonlar chiqarishi
mumkin, shundagina mamlakat farovon boʻlib ravnaq topadi.
Ahmad Yassaviy (1041-1166) oʻzining “Devoni hikmat” asarida jamiyatni boshqarishning toʻg‘ri
yoʻllari, hamda boshqaruvchining odobi, xulqi, halolligi, madaniyatiga tegishli boʻlgan qator oʻgit-
nasihatlarni bayon qilgan” [7].
Oʻzbek klassik adabiyotining yirik namoyondasi mutafakkir davlat arbobi Alisher Navoiy (1441-1501)
vazirlik lavozimida adolat yoʻlida sabot va matonat, xalq bilan hamdam va hamnafas boʻlish, xalqchillik,
halollik va poklik vatan dardi bilan yashash, xalq osoyishtaligi uchun fidoiylik kabi sifatlar mujassamlanishi
zarur, deb hisoblanadi. Shuningdek, “Saddi Iskandariy” dostonidagi Iskandar obrazida komil insonga xos
xususiyatlar tasvirlanadi u dili, niyati pok xayr-saxovatli, kamtarin va muloyim shaxs, dono podshoh va
dunyo sirlarini bilishga qiziquvchi aql zakovat egasi. Bu bilan Alisher Navoiy oʻzining ezgu maqsadi -
jamiyat hikmat, adolat va insonparvarlik asosida boshqarilishi kerak degan fikrni ilgari suradi.
A.Donish (1827-1897) fikricha, davlatni boshqaruvchi odil va donishmand boʻlsa, xalqni
qashshoqlikdan qutqarish mumkin. A.Donish davlat bir kishiga xos boʻlmay, balki xalq manfaatlariga xizmat
qilishi kerak degan g‘oyani ilgari suradi. Buning uchun hukmdor bilimdon, odil, donishmand boʻlmog‘i
shart. Oʻz fuqarolariga oid masalalarni hal qilishda oʻzini ular oʻrnida, ularni esa oʻz oʻrnida tasavvur qilishi
kerak, mamlakatni idora qilishda hukmdor muhim davlat arboblari bilan maslahatlashishi lozim. Hukmdor
ularning maslahatlari bilan hisoblashishi kerak, chunki koʻpchilikning aqli bir kishining aqliga qaraganda
koʻproqdir. Uningcha, bu xislatlar davlat boshlig‘igagina emas, uning atrofidagi barcha davlat amaldorlariga
ham xos bulmog‘i shart [3].
Xulosa. Buyuk allomalarimizning rahbarlik va rahbar uchun zarur boʻlgan fazilatlar borasidagi hamda
davlatni idora qilish uslubi, el bilan goʻzal muomalada boʻlish va xilma-xil muloqot vositalaridan
foydalanish rahbarlik odobi talablari kabi masalalar yuzasidan bildirgan fikrlari juda katta pedagogik va
psixologik ahamiyatga ega boʻlib, ularni oʻqish va ularga rioya qilish faoliyatimizning ravnaqi va istiqboliga
ta’sir koʻrsatadi.
Adabiyotlar
1. Беруний А. Определение границ расстояний между населенными пунктами (геодезия).
Исслед. пер.с. араб.и примеч. Н.Г.Булгакова. Изб. Произв.1996. С-3.
2. Beruniy A. Tanlangan asarlar. 2-jild. -Toshkent, 1995. 8-25 bet.
3. Donish A. Navodir-ul vaqoyi. (Nodir voqealar). - T., 1994. 8-165 b.
4. Temur tuzuklari. –Toshkent: “G‘ofur G‘ulom”, 1991.
5. Forobiy A.N. Fozil odamlar shahri (Tanlangan asarlar). -Toshkent “Abdulla Qodiriy” nomidagi
xalq merosi nashriyoti, 1993. -7 b.
6. Oʻzbek pedagogikasi antologiyasi. –Toshkent: “Oʻqituvchi”, 1995. -136 b.
7. Yassaviy A. Devoni hikmat. –Toshkent: “G‘ofur G‘ulom”, 1992.
https://buxdu.uz
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 294/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
220
• Firstly, assessing the positive and negative consequences of the use of virtual learning technologies
in our educational environment based on world experience;
• Secondly, paying special attention to the prparation of manuals on the effective use of virtual
learning technologies in Uzbek;
• Thirdly, conducting research to promote national virtual learning environments and devices and
promote research-based software and devices;
• Fourthly, providing conclusions and recommendations such as the introduction or government
incentives for producers of virtual learning resources.
The following suggestions can be made for the development of distance learning technology in
education:
1. It is achived to improve the quality of education through the widespread use of interactive methods
in teaching.
2. There will be an opportunity to use specially developed teaching aids (e-textbooks, training
courses, videos, audio-video lectures and etc.)
3. Integration between listener and teacher is ensured in assessing listener mastery through a
developed test bank.
4. Access to the world’s leading Information Resources Center through development.
5. Distance learning is introduced to improve the qualification of professor-teachers.
6. During the implementation of the development in practice, students receive training on a paid
contract, in addition, the university does not require additional buildings, inventory, electricity, teaching
staff, etc.
7. The implementation of this project will increase the ability of students to re-learn e-textbooks,
training courses, video films, audio-video lectures.
8. There will be an opprtunity to further enhance the role of deen’s office among the audience.
9. The interaction between the educator and the learner is lost.
10. Additional opportunities will be created through the implementation of the practice (loss of
“workbook”, “seminar notebook”, “journal grades”, etc.)
11. Commercialization increases the economic potential of the higher education institution.
|
| |
-modda. Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomani

118-modda. Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi
talabnomani oʻzgartirish
(1-q.)
Agar soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma soliq toʻlovchiga yuborilganidan
keyin ushbu talabnomada koʻrsatilgan soliqlar boʻyicha
qarz summasi, penyalar yoki soliq
haqidagi qonunchilikni buzganlik uchun jarimalar summasi oʻzgarishiga
olib kelgan holatlarni
aniqlagan taqdirda, soliq organi ushbu soliq toʻlovchiga soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi
aniqlashtirilgan talabnomani yuborishi yoxud ilgari yuborilgan talabnomani chaqirib olishi shart.
Mazkur qoida soliq toʻlovchi tomonidan soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomada koʻrsatilgan
soliq, penya yoki jarimalar boʻyicha qarzlari qisman toʻlangan hollarga tatbiq etilmaydi.
(OʻzR
21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(2-q.)
Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi aniqlashtirilgan talabnoma
yoki ilgari yuborilgan
talabnomaga doir chaqiruv xati soliq toʻlovchiga ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan
oʻzgarishlarga olib kelgan holatlar aniqlangan kundan eʼtiboran uch kun ichida yuboriladi.
Conclusion - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 295/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilConclusion. To sum up, nowadays we can clearly see that every field, including education, is
developing rapidly. All of the above-mentioned modern forms of education are aimed at the same goal, and
all of them serve to increase the quality and effectiveness of the lessons taught to students. Educational
technology and distance learning technology in education solve tasks such as the development of
individualized teaching methods, the formation and improvement of student knowledge and determining the
level of knowledge acquired. The use of distance learning technologies in the educational process has a
strong impact on the positive change in the content, forms and methods of education.
References
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 7-fevraldagi “Oʻzbekiston Respublikasini
yanada rivojlantirish boʻyicha Harakatlar Strategiyasi toʻg‘risida”gi PF-4947-sonli Farmoni. – Oʻzbekiston
Respublikasi qonun hujjatlari toʻplami, 2017-y., 6-son, 70-modda.
2. Begimqulov U.Sh., Djurayev R.X., Isyanov R.G., Sharipov Sh.S., Аdashboyev Sh.M., Soy M.N.
Pedagogik taʼlimni axborotlashtirish: nazariya va amaliyot. Monografiya. – Toshkent, 2011. – 177 b.
3. Аbduqodirov А.А. Taʼlimda innovatsion texnologiyalar. – Toshkent: “Isteʼdod”, 2008. – 180 b.
4. Begimqulov U.Sh. Malaka oshirish tizimida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish//
Xalq taʼlimi. -Toshkent, 2004. №6.132-137b.
5. Ixtiyarova G., Ahadov M., Haydarova Ch. Virtual laboratoriyadagi uch oʻlchovli oʻzaro ta’sirning
kimyo ta’limidagi oʻrni. Pedagogik mahorat Ilmiy-nazariy va metodik jurnal 2020, № 2. Б.146-152.
6. Ixtiyarova G.A., Dehqononova Sh.N., Haydarova Ch.Q., Juraqulova N.X., Oliy ta’limda virtual
ta’lim texnologiyalari “Markaziy Osiyo davlatlari olima ayollarining ilm fan sohasiga qoʻshgan hissasi”
Xalqaro ilmiy-amaliy anjuman matiriallari (1-qism). –Toshkent, 2020 20-mart.
7. Ixtiyarova G.A., Juraqulova N.X. Qurbonaliyeva Z. Kimyo sohasida 3D virtual texnologiyalardan
foydalanish istiqbollari. Olima ayol intellectual salohiyat va jamiyat tarqqiyoti yoʻlidagi fidoyi kuch!
Mavzusida Respublika ilmiy amaliy anjuman materiallari. –Toshkent, 2019 16-may. 21-23 betlar.
https://buxdu.uz
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 103/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
80
G’oyaviy tarbiyani shakllantirishga qaratilgan tarbiyaviy ishlarni tashkil etishda quyidagi vositalardan
– xalq e’tiqodi, ezgu fikr, shaxsiy fikr, ijtimoiy fikr, g’oyaviy so‘z, texnik imkoniyatlar, ommaviy axborot
vositalari, namuna ko‘rsatish, ijtimoiy reklama, ko‘rgazmali qurollar, mafkuraviy munosabatlar jarayoni,
intellektual (aqliy) va emosional (hissiy) ta’sir foydalanish maqsadga muvofiq.
Xulosa. G’oyaviy tarbiyani tashkil etishning yaxlit tizimini takomillashtirib borish, jarayonning
pedagogik asoslari hamda ularning psixologik xususiyatlarini ifodalaydigan o‘quv qo‘llanmalar va metodik
tavsiyanomalarni amalda qo‘llash; “Milliy tiklanishdan – milliy yuksalish sari” degan ulug’vor g’oyani
singdirish bo‘yicha o‘quv dasturlari, darslik va qo‘llanmalar mazmunida yoshlar g’oyaviy qarashlarini
shakllantirishning samarali shakl va metodlarini ishlab chiqish; g’oyaviy tarbiyani tashkil etishda mahallalar,
korxonalar, umumiy ta’lim maktablari, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda oliy ta’lim
muassasalari, shuningdek, uyushmagan yoshlarning faoliyatlarida uzluksizlikka rioya etishni taqozo etadi.
Adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning Oliy Majlisga murojaatnomasi. -Xalq
so‘zi. 2020-yil 30-dekabr, №276-son.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning O‘zbekiston yoshlari forumida
so‘zlagan nutqi. 2020-yil 26-dekabr, №273-son.
3. Otamurodov S. Globallashuv: millatni asrash mas’uliyati. -T.: “O‘zbekiston”, 2018. -346 b.
4. Yahyo Muhammad Amin. Internetdagi tahdidlardan himoya. –T.: “Movarounnahr”, 2016. -672 b.
https://buxdu.uz
3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
81
Dilmurod UMURZOQOV
Nafisa JOʻRAYEVA
Navoiy davlat pedagogika instituti
katta oʻqituvchisi
Navoiy davlat pedagogika
instituti magistranti
|
| |
To‘qima nafas olishida karbonat angidridning hosil bo‘lishi

To‘qima nafas olishida karbonat angidridning hosil bo‘lishi
To‘qima nafas olishida hosil bo‘ladigan karbonat angidridi anaerob
yo‘l bilan, ya’ni substrat uglerodiga kislorod birikmasidan hosil bo‘ladi
(qisman susbstratdagi kislorod hisobiga, qisman esa suvdagi kislorod
hisobiga). Bu reaksiyani liaza sinfiga kiruvchi maxsus fermentlar
tezlatadi. Hayvon to‘qimalarida moddalar maxsus fermentlar ta’sirida
oksidlanishi yo‘li bilan dekarboksillanishi natijasida CO
2
hosil bo‘ladi.
Bu jarayonda maxsus degidrogenazalar muhim rol o‘ynaydi. Bu
degidrogenazalar multiferment komplekslar bo‘lib, bir nechta fermentlar
va quyidagi 5 ta kofermentlardan tashkil topadi: TPF, lipoat kislota,
koenzim-A, FAD va NAD. Bu degidrogenazalarga piruvatning
oksidlanishi va a-ketoglutaratning dekarboskillanish reaksiyalarini
tezlatuvchi piruvatdegidrogenaza va ketoglutaratdegidrogenaza
komplekslari kiradi. Bu reaksiyalarda dekarboksillanish bilan
degidrogenlanish bir vaqtda sodir bo‘ladi. To‘qimalarda CO
2
ning bir
202
qismi dikarbon kislotalarning to‘g‘ridan-to‘g‘ri emas, balki E-holatdagi
dekarboksillanishi natijasida hosil bo‘ladi. Bu reaksiyani tezlatuvchi
E-dekarboksilaza fermenti dikarbon kislotalardan CO
2
ni ajratib
chiqaradi. Reaksiya mahsuloti CO
2
bilan ketokislotalar hisoblanadi.
Masalan, oksaloatsetatni dekarboksillanishidan pirouzum kislota va CO
2
hosil bo‘ladi. Dekarboksillanish qaytar jarayon bo‘lib, hayvon
to‘qimalarida CO
2
bir qismini biriktirib olish natijasida qayta dekarbon
kislotalari hosil bo‘ladi (masalan: pirouzum kislotasidan oksoloaatsetat).
Krebs siklining biokimyoviy funksiyalari
1. Integrativ funksiyasi – Krebs sikli metabolik «kollektor»
(yig‘uvchi) vazifasini o‘tab, uglevodlar va oqsillarning katabolik yo‘lini
birlashtiradi.
2. Amfibolik funksiyasi – Krebs sikli ikki xil funksiyani bajaradi.
a) katabolik – atsil qoldig‘ining parchalanishi, karbonat angidridi va
suv ajralib chikishi.
b) anabolik – atsetil KoA va oksalatsetatdan birikish reaksiyasi
natijasida murakkab modda sitrat hosil bo‘lishi, Krebs siklining
substratlaridan glyukoza, aminokislotalar yog‘ kislotalari va boshqalar
sintezlanishi.
3. Energetik funksiyasi – Krebs sikli reaksiyalarining borishi
natijasida 1 mol atsetil KoA ning parchalanishidan 12 mol ATF
sintezlanadi.
4. Vodorod donor (vodorod generator) funksiyasi – Krebs sikli nafas
zanjiri uchun vodorodning asosiy generatori hisoblanadi. Bu siklda 4
juft vodorod atomlari hosil bo‘lib, ulardan 3 jufti NAD bilan, bir jufti
esa FAD bilan birikadi. Oshqozon fundal bezlarining hujayralirda
vodorod protonlari elektron tashish zanjiriga emas, balki xlorid kislota
sinteziga sarflanadi.
|
-modda. Soliq qarzini boshqa mol-mulk hisobidan undirish

5) boshqa shaxslarga egalik qilish, foydalanish yoki tasarruf etish shartnomasi boʻyicha
ushbu mol-mulkka boʻlgan mulk huquqi ularga oʻtkazilmagan holda topshirilgan mol-mulkka
nisbatan, agar soliqni toʻlash boʻyicha majburiyatning bajarilishini taʼminlash
uchun bunday
shartnomalar bekor qilingan yoki haqiqiy emas deb topilgan boʻlsa;
6) boshqa mol-mulkka nisbatan, bundan yakka tartibdagi tadbirkor yoki uning oila aʼzolari
kundalik shaxsiy foydalanishi uchun moʻljallangan, qonunchilikka muvofiq belgilanadigan
boshqa mol-mulk mustasno.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
(5-q.)
Soliq qarzini soliq qarzi boʻyicha majburiyatga ega shaxsning mol-mulki hisobidan
undirishning ushbu modda toʻrtinchi qismida belgilangan ketma-ketligi buzilishiga yoʻl
qoʻyilmaydi.
(6-q.)
Soliq qarzi boʻyicha majburiyatga ega shaxsning mol-mulki hisobidan soliq
qarzdorligini undirish sud tartibida amalga oshiriladi. Soliq toʻlovchi
tomonidan soliq qarzdorligi
tan olinsa, soliq organi rahbarining (rahbar oʻrinbosarining) qaroriga binoan soliq qarzi boʻyicha
majburiyatga ega shaxsning mulki hisobidan soliq qarzdorligi undirilishi mumkin.
(7-q.)
Soliq organi majburiyatga ega shaxsning mol-mulki hisobidan soliq qarzini undirish
toʻgʻrisida qaror chiqarilgan kundan eʼtiboran uch ish kuni ichida tegishli qarorni qogʻozda yoki
elektron shaklda ushbu moddada nazarda tutilgan xususiyatlarni inobatga olgan holda,
qonunchilikda belgilangan tartibda ijro etish uchun majburiy ijro etuvchi davlat organiga yuborishi
kerak.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(8-q.)
Soliq organining ushbu modda yettinchi qismida koʻrsatilgan qarorni majburiy ijro
etuvchi davlat organiga
yuborish shakli va tartibi, shuningdek uning mazmuni Oʻzbekiston
Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
(9-q.)
Davlat ijrochisi soliq qarzi boʻyicha majburiyatga ega shaxsning mol-mulki hisobidan
undirish toʻgʻrisidagi qaror oʻziga kelib tushgan kundan eʼtiboran ikki oylik muddatda ijro
harakatlarini amalga oshirishi va ushbu qarorda mavjud boʻlgan talablarni bajarishi kerak.
(10-q.)
Soliq qarzini soliq toʻlovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi ishtirokchilarining
boshqa mol-mulki hisobidan undirish xususiyatlari ushbu Kodeksning 124-moddasida belgilanadi.
(11-q.)
Ushbu moddada nazarda tutilgan qoidalar soliq qarzlarini
bojxona organlari
tomonidan bojxona toʻgʻrisidagi qonunchilikda belgilangan qoidalarni hisobga olgan holda
undirish chogʻida ham qoʻllaniladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
Blended learning - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 293/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilBlended learning, in most cases, relies on assignments and is mainly organized on the basis of
important information, additional materials are provided to the student through an online platform.
Blended learning The success of Blended learning is determined by the right choice of teaching aids.
The advantage of this education form is that the student himself/herself determines the speed of mastering
the learning material and the intensity of the learning process.
In higher education institutions Blended learning is based on the followings:
1. Online lecture sessions.
2. Online practical sessions.
3. Project and group work discussed on the Internet.
4. Online laboratory classes.
5. Online independent test.
6. Online advice.
IV. Master classes are once again a popular form of modern education. Master classes are an openly
organized and effective form of teaching aimed at promoting best pedagogical practices.
This type of teaching is disposable. The professional skills of innovative teachers with many years of
experience in organizing master classes, as well as, effective methods or technologies will be demonstrated
to colleagues and students in an open, interactive manner. [3-4].
Today’s day 21
st
century is the century of high technologies, the concept of computer graphic is
closely linked to our lives.
In our society there are a lot of software products such as Maya, ZBrush, Blender, 3DMax, Nazzar.uz,
3D Virtual, 3D life thrre-dimensional modeling in the hearts of people of all ages. The term “D” is derived
from the English word “dimensions”. 3D technology is the most advanced method of visual and audio
transmissions of an image in the world. All the smart people in the world have complete concepts like 3D
image, 3D graphics, 3D modeling [5]. If we look at the modern film industry, architectural design and even
the field of education, it is possible to observe real processes through various 3D special effects. The use of
3D technology in the teaching of chemistry in the organization of virtual laboratory classes leads high
efficiency in teaching science. It is it is explained to students that virtual laboratory lab rooms are created in
a web environment and that experiements can be performed as desired [6-7] .
Explosive experiements, experiements with toxic properties can also be performed in a virtual
chemistry laboratory, and the results of ongoing reactions can be clearly seen in 3D virtual images (image).
V. Academia virtual environment provides an oppotunity to ensure high quality of education through
trainings, various games, simulators, master classes.
On the implementation of virtual learning technologies as follows:
The term :credit” means “passed the test” and provides information on the student’s successful
completion of a particular course at the institution.
Modular-credit system is a system that ensures that each subject is mastered by students on the
basis of a certain number of credit units.
https://buxdu.uz
|
| |
Psixik holatlar - Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha

13.2. Psixik holatlar
Shaxsning his-tuyg’ular (emosiyalar)i, e’tiqodi, qiziqishlari, bardamligi, tetikligi, apatiyasi, hayratlanishi, ishonchliligi, ijodiy ruhlanishi kabi holatlari, fanda uning psixik holatlarini anglatadi.
His-tuyg’ular (emosiyalar)
– odamlarning o’zi bilayotgan va bajarayotgan narsaga o’z munosabatini boshdan kechirish jarayonidir.
E’tiqod
– shaxsning shunday ongli yo’nalishi bo’lib, unga o’z qarashlari, tamoyillari va dunyoqarashiga mos tarzda yashashga imkon beruvchi holatdir.
Qiziqishlar
– anglangan motivlardan bo’lib, ular shaxsni atrofida ro’y berayotgan barcha hodisalar, olamlar, ularning o’zaro munosabatlari, yangiliklar borasida faktlar to’plash, ularni o’rganishga imkon beruvchi omildir.
13.3. Psixik xususiyatlar
Shaxsning iqtidori, xulqi, temperamenti, xarakteri, qobiliyatlari, layoqati, yo’nalishlari, mas’uliyati kabi qator xususiyatlari, psixologiyada psixik xususiyatlar mohiyatini yoritib beruvchi omillar sanaladi.
Iqtidor
– insonning o’z xatti-harakatlari, bilimlari, imkoniyatlari, malakalariga nisbatan subyektiv munosabatidir.
Xulq motivasiyasi
– inson xulq-atvori, uning bog’lanishi, yo’nalishi va faolligini tushuntirib beruvchi psixologik sabablar majmuini bildiradi.
Yo’nalish
– ijtimoiylashuv jarayonida shaxs faoliyatini yo’naltirib turadigan va real vaziyatlarga nisbatan turg’un, barqaror motivlar majmuiga ega bo’lishlikdir.
Temperament
– insonning turli vaziyatlarda narsa, hodisa, holatlar va insonlarning xatti-harakatlariga nisbatan reaksiyasini tushuntirib beruvchi xususiyatlari majmuidir.
Xarakter
– shaxsning alohida insonlar va insonlar guruhi, o’z-o’ziga, vaziyatlar, narsalar va hodisalarga nisbatan munosabatlaridan orttiradigan xususiyatlaridir.
Xarakter quyidagi obyektlarga bo’lgan munosabatlarda ifodalanadi:
Mehnatga munosabat – shaxsning mehnatkashligi yoki yalqovligi, biron topshiriqni oxirigacha yetkazishi yoki yarmisida tashlab ketishi, pala-partish yoki tartibli faoliyat yuritishi, yakka taribda yoki jamoaviy mehnat turini tanlashi va shu kabi sifatlari orqali namoyon bo’ladi.
Odamlarga munosabat – samimiylik yoki ikkiyuzlamachilik, mulokotga moyil yoki yakkahol, haqiqatparvar yoki yolg’onga moyillik, o’zgalar manfaati haqida qayg’urish yoki o’z manfaatini har narsadan ustun qo’yish va shu kabi shaxs xislatlari.
Narsalarga bo’lgan munosabatda – buyumlarni tartibli saqlash yoki betartiblilik, narsalarni asrab-avaylash yoki ayamaslik, narsalarning qayerdaligini xotirada saqlash yoki parishonxotir.
O’z-o’ziga munosabat – g’urur, obro’ saqlay olish, o’ziga talabchanlik, o’zini nazorat etishning kuchliligi, o’zini takomillashtirishga intilish va h.k.
|
-BOB. SOLIQ QARZINI UZISH - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(1-q.)
Soliq toʻlovchiga uning zimmasidagi soliq qarzi summasi toʻgʻrisida, shuningdek shu
qarz summasini belgilangan muddatda toʻlash majburiyati haqida xabar
yuborish soliq qarzini
uzish toʻgʻrisidagi talabnomadir.
(2-q.)
Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma soliq toʻlovchi boʻlgan yuridik shaxsga
yoki yakka tartibdagi tadbirkorga tadbirkorlik faoliyati boʻyicha unda ushbu Kodeksning 100-
moddasida nazarda tutilgan soliq qarzi yoki foizlar mavjud boʻlgan taqdirda yuboriladi.
(3-q.)
Soliq toʻlovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi boʻyicha foyda soligʻiga doir
soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma ushbu soliq toʻlovchilar
konsolidatsiyalashgan
guruhining masʼul ishtirokchisiga yuboriladi.
(4-q.)
Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma soliq toʻlovchiga soliq haqidagi
qonunchilikni buzganlik uchun javobgarlikka tortilishidan qatʼi nazar yuboriladi.
(OʻzR
21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(5-q.)
Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomada soliq boʻyicha qarz summasi, talabnoma
yuborilayotgan paytga
hisoblangan penyalar miqdori, jarimalar summasi,
shuningdek soliq
toʻlovchi talablarni bajarmagan taqdirda, soliq qarzini undirish va soliq majburiyati bajarilishini
taʼminlash boʻyicha koʻriladigan choralar haqidagi maʼlumotlar koʻrsatilishi kerak.
(6-q.)
Soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomaning shakli Oʻzbekiston Respublikasi
Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadi.
(7-q.)
Ushbu bobda nazarda tutilgan qoidalar soliq agentlariga yuboriladigan talabnomalarga
ham tatbiq etiladi.
(8-q.)
Ushbu Kodeksning 120-moddasi sakkizinchi - oʻninchi qismlarida va 122-moddasida
nazarda tutilgan hollarda soliq toʻlovchining soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnoma boshqa
shaxslarga yuborilishi mumkin. Bunday hollarda ushbu bobda nazarda
tutilgan barcha qoidalar
mazkur shaxslarga yuborilgan soliq qarzini uzish toʻgʻrisidagi talabnomalarga ham tatbiq etiladi.
So’roq metodi - Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha

12.2. So’roq metodi
Suhbat metodi. Bu metod bilan inson psixikasini o’rganishda suhbatning maqsadi va vazifasi belgilanadi, uning obyekti va subyekti tanlanadi, mavzusi, o’tkaziladigan vaqti aniqlanadi, yakka shaxslar, guruh va jamoa bilan o’tkazish rejalashtiriladi, o’rganilayotgan narsa bilan uzviy bog’liq savol javob tartibi tayyorlanadi. Suhbatning bosh maqsadi muayyan bir vaziyat yoki muammoni hal qilish jarayonida inson psixikasidagi o’zgarishlarni o’rganishdir. Suhbat orqali turli yoshdagi kishilarning tafakkuri, aql-zakovati, xulq-atvori, qiziqishi, e’tiqodi, irodasi to’g’risida ma’lumotlar olinadi.
So’rov metodi ham psixologiyaning barcha tarmoqlarida birlamchi ma’lumotlar to’plashning an’anaviy usullaridan hisoblanadi. Unda tekshiriluvchi tekshiruvchi tomonidan qo’yilgan qator savollarga muxtasar javob qaytarishi kerak bo’ladi.
Og’zaki so’roqni yoki ba’zan uni oddiygina qilib, suhbat metodi deb ataladi, o’tkazadigan shaxs unga ma’lum darajada tayyorgarlik ko’rgach so’roq o’tkazadi. Agar mabodo uning professional mahorati yoki tajribasi bunga yetarli bo’lmasa, so’rov o’z natijalarini bermasligi mumkin. Lekin mahoratli so’rovchi ushbu metod yordamida inson ruhiy kechinmalariga aloqador bo’lgan noyob ma’lumotlarni to’plash imkoniga ega bo’ladi.
Yozma so’roq yoki anketaning afzalligi shundaki, uning yordamida bir vaqtning o’zida ko’pgina odamlar fikrini o’rganish mumkin bo’ladi. Unga kiritilgan savollar, ulardan kutiladigan javoblar (yopiq anketa), yoki erkin o’z fikrini bayon etish imkoniyatini beruvchi (ochiq anketa) so’rovnomalar aniq va ravon tilda javob beruvchilar tushunish darajasiga monand tuzilgan bo’lsa, shubhasiz, qimmatli birlamchi materiallar to’planadi.
So’roqning ham erkin va standartlashtirilgan shakllari mavjud bo’lib, birinchisida oldindan nimalar so’ralishi qat’iy belgilab olinmaydi, ikkinchi shaklida esa, hattoki, komp’yuterda dasturi ishlab chiqilib, minglab odamlarda bir xil talablar doirasida so’roq o’tkazilishi nazarda tutiladi.
|
Intervyu metodi - Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha

12.3. Intervyu metodi
Odamlar tilidan yozma yoki og’zaki tarzda olingan fikrlar ma’lumotlarning manbai bo’lib xizmat qiladi.
Intervyu – bu bevosita, erkin fikr almashinuvi sharoitida o’zaro fikr almashinuviga qaratilgan muloqotdir. Chunki suhbatdan farqli o’laroq intervyu aniq muammo doirasida, qat’iy bir yo’nalishda olib boriladi. Intervyu oluvchi suhbatdoshga nisbatan neytral mavqyeda bo’lib, uning fikrlashiga xalaqit bermasligi, ayniqsa, unga taz’yiq o’tkazmasligi lozim. Intervyu jarayonining samarali kechishi uchun suhbatdoshda o’ziga nisbatan ijobiy munosabat shakllantirib, birinchi so’zlarni aniq, ravon, ifodali bayon qilish muhimdir.
Intervyu o’tkazishga odam maxsus ravishda tayyorgarlik ko’rishi kerak, chunki u odamdan qator muhim sifatlarning bo’lishini talab qiladi. Shuning uchun ham psixodiagnostikada “rolli o’yinlar” metodi yordamida psixodiagnost yoki amaliy psixolog maxsus tayyorgarlik kursidan o’tadilar.
12.4. Kontent-analiz metodi
Kontent-analiz inglizcha “content - analysis” so’zidan olingan bo’lib, yozma hujjatlar, matnlar mazmunini ham miqdor, ham sifat jihatdan talhil qilishni nazarda tutadi. 20-30 yillardayoq bu usul yordamida uning asoschilari bo’lgan amerikalik sosiologlar X.Lassuel va B.Berelsonlar ommaviy axborot vositalari mazmunini o’rganish orqali ushbu metodning Qator afzalliklarini isbot qilolganlar. Keyinchalik Boltiqbo’yi hamda Rossiya olimlari ham bu uslubni umuman yozma matnlarni o’rganishdagi imkoniyatlarini keng yoritib berdilar. Endi kontent-analiz predmeti nafaqat matnning o’zi emas, balki undagi g’oya, mohiyat, mavzu yoki muammolar ham bo’lishi mumkinligi isbotlandi. Masalan, O’zbekistonda hamda Rossiyada chop etilayotgan eng ommabop davriy nashrni olib, unda yoshlar – ta’lim-tarbiya muammolarining qay darajada yoritilishini bir yillik gazetalar saxifalaridan ushbu kategoriyalarning necha marta qayd etilayotiganligi miqdorini sanab chiqish orqali aniqlash eng sodda ko’rinishdagi kontent-analizdir. Muammoni yoki g’oyani ifodalovchi ijtimoiy simvollar, belgilar, ularning matndagi o’rni, abzaslar soni, qatorlar soni kabi qator miqdolriy ko’rsatgichlarni sifat jihatdan talhil qilish obyektiv, asosli, matematik metodlar vositasida asoslash mumkin bo’lgan usuldir. Shuning uchun ham oxirgi yillarda O’zbekistonda o’tkazilayotgan ijtimoiy psixologiya, sosiologiya, jurnalistika borasidagi izlanishlarda kontent-analiz ishonchli metod sifatida keng qo’llanilmoqda.
|
Reprezentativ tizim - Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha

|
Psixodiagnostika va amaliy psixologiya haqida tushuncha
|
bet | 107/154 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #125798 |
Bog'liq Psixodiagnostika-fayllar.orgReprezentativ tizim
Shaxsning reprezentativ tizimi deganda – insonning tashqi olamdan ma’lumotni idrok etishi, uni miyada qayta ishlashi va bayon etish uslubi tushuniladi. Ma’lumki, odam tashqi olamdagi ma’lumotni beshta sezgi organlari – ko’rish, eshitish, tana sezgisi (tuyish), ta’m va hid bilish orqali qabul qiladi. Sanab o’tilganlar ichida birinchi uchtasi asosiy ma’lumot yetkazuvchi sezgi turlari bo’lib, ularni ba’zan uch asosiy reprezentativ tizim ham deb ataladi. Bunday talqinda ko’rish-vizual, eshitish-audial, tuyish-kinestetik reprezentativ tizimlar nazarda tutiladi. Aniqlanishicha, har bir inson tashqi muhitdagi ma’lumotni qabul qilishda uchchala reprezentativ tizimdan foydalanadi. Lekin, har bir odamning tabiiy moyilligi va yashash muhiti unda bironta reprezentativ tizimni yetakchi qilib qo’yadi. Mana shu yetakchi reprezentativ tizimning turliligi tashkilot miqyosidagi xodimlar tipologiyasi uchun yana bir asos bo’lib xizmat qiladi. Mehnat jamoasini boshqaruvchi rahbar uchun o’z qo’li ostidagi xodimda qaysi reprezentativ tizim yetakchiligini bilish muhimdir. Bunday xususiyatni bilgan holda xodimning odatiy harakatlari sababini bilishga, uning xulqi natijalarini oldindan taxmin qila olishga va kezi kelganda biron masalani uning idrokiga mos ravishda tushuntira olishimizga imkon beradi.
O’zaro muloqot davomida o’zganing yetakchi reprezentativ tizimini aniqlash quyidagi usullar orqali amalga oshirilishi mumkin:
Ko’z harakatlarini kuzatish. Amerikalik mashhur amaliyotchi psixologlar R.Bendler va J.Grinder tadqiqotlari orqali aniqlanishicha, odam uchta reprezentativ tizimning birontasidan foydalanar ekan, bu jarayon uning ko’z harakatida ham ifodalanadi. Qarshimizdagi odam ko’z (gavhari) harakatining yo’nalishi uning ruhiy jarayoni muayyan reprezentativ tizimga asoslangan holda o’tayotganligidan dalolat beradi. Masalan, ko’zning gorizontal holatda chapga, o’ngga hamda pastga-chapga yo’nalganligi audial tizimga murojaat etayotganligi belgisidir; ko’zning yuqoriga-chapga, yuqoriga-o’ngga hamda to’g’riga yo’nalishi vizual tizimga moyillik belgisi; ko’zning pastga-o’ngga yo’nalganligi esa ayni paytda kintestetik tizim ustunligini ifodalaydi.
|
| |
-dars. AMALIY MASHG‘ULOT - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

117
117
117
117
print('Eng yuqori:', max_res, '%')
print('Eng past:', min_res, '%')
print('O‘rtacha:', R, '%')
Yuqori bahoni chiqaradi.
Past bahoni chiqaradi.
O‘rtacha ko‘rsatkichni chiqaradi.
O‘quvchilar soni:
8
Imtihon natijalari:
58 74 63 45 74 89 81 55.
Eng yuqori ko‘rsatkich: 89 %.
Eng past ko‘rsatkich: 45 %.
O‘rtacha ko‘rsatkich: 67,375 %.
Klaviatura orqali ro‘yxat elementlari
kiritiladi.
Ro‘yxat bilan bog‘liq masala va misollarni yechishda musbat, manfiy, juft yoki toq elementni
aniqlash kabi turli shartlar berilgan bo‘ladi. Masala va misollarni yechishda quyidagi jadvaldan
foydalaning:
V BOB. 
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI

|
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI Pdf ko'rish
|
bet | 88/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangiV BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
4-usul. dict()
konstruktori orqali kortejlar yordamida lug‘at hosil qilish:
>>> yoshi = dict((‘Lola’,14), (‘Madina’,15))
>>> print(yoshi)
Lug‘at elementlari vergul (,) bilan ajratib
yoziladi. Elementlar ham o‘z navbatida
kortejlardan iborat. Har bir kortejning
0-elementi kalit, 1-elementi esa qiymat
bo‘ladi.
{‘Lola’:14, ‘Madina’:15}
5-usul.
fromkeys metodi yordamida lug‘at hosil qilish:
>>> d=dict.fromkeys(['Lola', 'Madina'],14)
>>> print(d)
d
– lug‘atni saqlovchi o‘zgaruvchi nomi.
{'Lola': 14, 'Madina': 14}
6-usul.
Lug‘at generatori yordamida lug‘at hosil qilish:
>>> d={i:i**2 for i in range(5)}
>>> print(d)
d
– lug‘atni saqlovchi o‘zgaruvchi nomi.
xuddi ro‘yxat generatori kabi hosil qilinadi.
{0: 0, 1: 1, 2: 4, 3: 9, 4: 16}
Lug‘atlar bilan ishlash
Lug‘atdan nusxa olish, lug‘atni tozalash, uning kalitini aniqlash uchun metodlardan
foydalaniladi.
Metodlar
Tavsifi
dict.copy()
Lug‘at nusxasini oladi.
dict.get(key[,default])
Lug‘atning key kalitli elementini qaytaradi, kalit
elementi bo‘lmasa, xatolikni beradi va default
qiymatini chiqaradi.
dict.setdefault(key[,default])
Lug‘atning key kalitli elementini qaytaradi, kalit
bo‘lmasa, xatolikni bermaydi va default qiymatini
chiqaradi.
dict.items()
Lug‘atdagi kalit va qiymatlarni qaytaradi.
dict.values()
Lug‘at elementi qiymatlarini qaytaradi.
dict.keys()
Lug‘at elementi kalitlarini qaytaradi.
dict.update([dictnew])
dict lug‘ati bilan dictnew lug‘atini birlashtiradi va
ularning elementlaridan tarkib topgan yangi lug‘at
hosil qiladi.
dict.pop(key[default])
Kalitni o‘chiradi.
|
| |
Shart
Mazmun - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

118
118
118
118
V BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
Ma’lumotlar tizimida shunday ma’lumotlar
ham mavjudki, ularni har xil rejali va tasodifiy
o‘zgarishlardan himoyalash zarur bo‘ladi. Avvalgi
mavzuda o‘tilgan ro‘yxatlarni dasturning ixtiyoriy
qismida o‘zgartirish, xususan, ularga yangi element
qo‘shish, almashtirish yoki o‘chirish mumkin. Shu
sababli, bunday holatlarda Python dasturlash
tilida ro‘yxat vazifasini bajara oladigan, ammo tarkibini o‘zgartirib bo‘lmaydigan kortejlardan
foydalaniladi.
3. Elementlari 1 dan 50 gacha bo‘lgan tasodifiy sonlardan iborat ro‘yxat berilgan.
Ro‘yxatning juft elementlarini chiqaruvchi dastur tuzing.
Kiruvchi
ma’lumot
6
Dastlab ro‘yxat elementlari soni
n
kiritiladi.
Chiquvchi
ma’lumot
4 8 6
Elementlarning juft ekanligini tekshirib chiqaradi.
4. Elementlari butun sonlardan iborat ro‘yxat berilgan. Ro‘yxat elementlari orasidan
musbatlari yig‘indisini hisoblovchi dastur tuzing (ro‘yxat elementlari soni klaviatura
yordamida kiritiladi).
Kiruvchi
ma’lumot
6
4 7 -9 8 -5 6
Dastlab ro‘yxat elementlarining soni
n
, so‘ngra
ro‘yxat elementlarining o‘zi kiritiladi.
Chiquvchi
ma’lumot
11
Elementlar yig‘indisini hisoblab chiqaradi.
UYGA VAZIFA
1. 10 dan 100 gacha bo‘lgan tasodifiy sonlardan iborat a[10] ro‘yxat berilgan.
Ro‘yxatning juft elementlarini chiqaruvchi dastur tuzing.
2. Elementlari butun sonlardan iborat ro‘yxat berilgan. Ikki qo‘shni elementi bir xil
bo‘lgan element mavjud yoki mavjud emasligini aniqlovchi dastur tuzing.
Kiruvchi
ma’lumot
6
4 3 -9 3 -5 6
Dastlab ro‘yxat elementlarining soni
n
kiritiladi, so‘ngra
ro‘yxat elementlarining o‘zi probel bilan kiritiladi.
Chiquvchi
ma’lumot
HA
Ikki qo‘shni elementi bir xil bo‘lsa “HA”, aks holda
“YO‘Q” javobini chiqaradi.
3. Elementlari butun sonlardan iborat ro‘yxat berilgan. Ro‘yxat elementlari orasidan eng
kichigini chiqaruvchi dastur tuzing.
0>
-topshiriq. Ariza haqidagi ma’lumotlardan foydalanib, ishga kirish haqida ariza yozing

|
-topshiriq. Ariza haqidagi ma’lumotlardan foydalanib, ishga kirish haqida ariza yozing
|
bet | 84/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики11-topshiriq. Ariza haqidagi ma’lumotlardan foydalanib, ishga kirish haqida ariza yozing.
Arizaning turlari:ishga kirish, ishdan bo‘shash, mehnat ta’tiliga chiqish, o‘z hisobidan ta’til so‘rash, moddiy yordam, davolanish yoki dam olish uchun yo‘llanma, farzandini bog‘chaga, maktabga berish uchun yoki shikoyat mazmunida yoziladigan hujjatlardir. Arizaning zaruriy qismlari: ariza yo‘llanayotgan tashkilot, rahbar familiyasi, ismi, otasining ismi, ariza matni, ilova hujjatlar ro‘yxati, ariza yozgan shaxsning imzosi, familiyasi va sanasi yozib ko‘rsatiladi.
12-topshiriq. Tavsifnoma haqidagi ma’lumotlardan foydalanib do‘stingizga tafsifnoma yozing.
Tavsifnoma korxona yoki o‘quv yurti ma’muriyati tomonidan beriladigan rasmiy hujjatdir. Unda tavsiflanuvchining ish, o‘qish, jamoatchilik faoliyati, ma’naviy-axloqiy fazilatlari aks etadi. Unda qayd etiladigan zaruriy ma’lumotlar: familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, kuni, oyi va joyi, ma’lumoti, ishlagan lavozimlari, ish yoki o‘qish faoliyati davridagi yutuqlari, tashabbuskor va ijodkorligi, atrofdagilarga munosabati, oilaviy ahvoli, xulq-atvori, hujjatni tasdiqlovchilarning imzolari, familiyalari va lavozimlari, muhr va tasdiqlangan sana keltiriladi.
13-topshiriq. Ma`lumotlardan foydalanib bankda ishlashingiz haqida ma’lumotnoma yozing.
Ma’lumotnoma: ma’lumotnoma rahbarlar ko‘rsatmasi yoki fuqarolar talabiga ko‘ra beriladi. Shaxsiy ma’lumotnomaning zaruriy qismlari: tashkilot nomi, berilgan sana, tartib raqami, ma’lumotnoma berilayotgan kishining familiyasi, ismi, otasining ismi, uning mazmunini tashkil etuvchi qisqa matn, qayerga taqdim etilayotganligi, tashkilot rahbarining imzosi, familiyasi va tashkilot muhri bo‘lishi kerak.
14-topshiriq. Qoliplashgan tuzilmalarni qo‘llab gaplarni to`ldiring.
1.
|
“. . . So‘m maosh bilan . . . Lavozimiga tayinlansin”;
|
2.
|
“. . . O‘z xohishiga ko‘ra . . . Lavozimidan bo‘shatilsin”;
|
3.
|
“. . . Boshqa ishga o‘tganligi munosabati bilan . . . Lavozimidan bo‘shatilsin”;
|
4.
|
“. . . ga . . . dagi faol va samarali ishtiroki uchun tashakkur e’lon qilinsin”;
|
5.
|
“. . . ga o‘z bo‘limida intizomni bo‘shashtirib yuborganligi uchun xayfsan e’lon qilinsin” va h.k.
|
|
| |
Ilova xat – - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 83/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданикиIlova xat – xatni qabul qilib oluvchilarni jo‘natilidigan hujjatlar haqida yozma xabardor qilish uchun qo‘llanuvchi qisqacha xabar qog‘ozidir. Ilova xat ish yuritishda keng tarqalgan bo‘lib, shartnoma loyihalarini, ziddiyatlar bayonnomalarini, da’vo materiallarini jo‘natishda qo‘llaniladi.
7.Mansabdor shaxslarning imzosi.
Iltimos xati – muassasalar ma’lum bir ishni amalga oshirish yoki tugatish maqsadida boshqa muassasalarga rasmiy xat orqali iltimos qilishi mumkin. Iltimoshatlariningasosiyzaruriyqismlari:
1.xatoluvchitashkilotva mansabdor shaxsnig nomi.
2.Matn.
Mazkur xatlar mazmun jihatidan uncha katta bo`lmaydi. Ularmazmunvahajmjihatdantelegrammalargayaqinturadi. Odatda, eslatmaxatbiryokibirnechajumladaniboratbo`lib, kotibyoki referent tomonidantasdiqlanadi.
So‘rov xati- javob talab qiladigan bunday yozishmalarda ma’lumotlar hujjatlar yoki boshqa zarur narsalar so‘raladi.Birgina xatda turli masalalarga doir bir necha so‘rov aks etmasligi, unda bayon qilinayotgan masalalar aniq va ravshan ifodalanishi lozim. Faqat shu holdagina, yo‘llangan so‘rovga tez va mukammal
javob olish mumkin. So‘rov xati, odatda, ikki asosiy qismdan- kirish va xulosadan iborat bo‘ladi.
Kafolat xati – muayyan bir shart yoki va’dani tasdiqlash maqsadida tuziladi. Xatlarning bu turi, qoidaga ko‘ra bajarilgan ish uchun haq to‘lashda, ishning bajarilish muddati haqida, turar joy bilan ta’minlashda, ishga qabul qilishda,
bajariladigan ishning sifati haqida kafolat berish uchun tayyorlanadi va tashkilot yoki alohida shaxslarga jo‘natiladi.
3.Ilova (zarurbo‘lganhollarda).
Eslatma xati– jo‘natilgan iltimos va so‘rov xatlariga javob olinmasa, shuningdek, tuzilgan shartnomalar muddati buzilganda yoki unga amal qilinmagan hollarda eslatma xati yuboriladi.
Farmoyish xati- bir tarmoqqa tegishli quyi muassasalarning barchasiga yo‘llangan rasmiy hujjatdir. Ularningasosiyvazifasiaynibir mazmundagi xabarni bir necha manzilga yetkazishdir.
9-topshiriq.Quyidagi arizalarga namunalar yozing:
a) ishga joylashish to`g`risida;
b) ishdan bo`shash to`g`risida;
v) o`quv (akadem) ta’til berilishi to`g`risida;
g) moddiy yordam so`rash to`g`risida
10-topshiriq. Tarjimai holning tuzilishiga e’tibor bering va tarjimai holingizni yozing. Tarjimai holingizdagi atoqli otlar (antroponim va toponim)ning ma’nosini izohlang.
Tarjimai hol qo‘lyozma holida bo`lib, unda quyidagi ma’lumotlar qamrab olinadi: muallifning familiyasi, ismi, otasining ismi, tug‘ilgan yili, kuni, oyi va joyi, ota-onasi, aka-ukasi, opa-singillari, ma’lumoti, mutaxassisligi, o‘qigan, ishlagan joylari, jamoat ishlari, oilaviy ahvoli (turmush o‘rtog‘i, farzandlari) haqidagi ma’lumotlar, yashash manzili, yozilgan sana va imzo.
|
| |
IR qg=XRu-siny0,k N - Melioratsiya

IR qg=XRu-siny0,k N
(13.9)
217
Ish jihoziga sarflanadigan quvvatni quyidagi formula bilan
aniqlash mumkin:
Pg + P (;0' + Руцк
Pish= - ^ ------ - ----- ^ , k V t
(13.10)
Лит
bu yerda Rq-gruntni qazishga sarflanadigan quvvat, kVt; Rka—
qazilgan gruntni ko‘tarishga sarflanadigan quvvat, kVt, и (12.84)
formula bilan aniqlanadi; Rvuk-tuproqni yuklashga ketadigan quvvat,
kVt, и (12.85) formula bilan aniqlanadi; r|um- yuritmaning umumiy
F.I.K, (rium= 0,7-0,8).
Gruntni qazishga sarflanadigan quvvat, quyidagi formula bilan
aniqlanadi:
Pq = 0,28- Ut • Kq, kVt
(13.11)
bu yerda
Ut- mashinaning ish unumdorligi, m3/soat, и (13.4)
formula yorda-mida aniqlanadi; Kq-gruntni solishtirma qazish qarshiligi,
MPa.
Mashinani yurishga sarflanadigan quvvat, quyidagi formula bilan
aniqlanadi:
yp. a
Pyu= — ^ , k V t
(13.12)
bu yerda IF - mashinaning yurishga qarshilik qiluvchi kuchlarning
yig‘indisi, kN; 8 yu-mashinaning yurish tezligi, m/s.
Mashina dvigateliga tushadigan quvvat (12.106) formula orqali
aniqlanadi.
13.2. Kanallarga beton yotqizish va ularni kesish
mashinalarining asosiy ko‘rsatkichIarini tanlash va
hisoblash
Beton qoplamini yotqizish uchun tayyorlangan kanal sirtiga
qorishma betonni yotqizuvchi mashinalar, berilgan kanal o ‘lchami va
mavjud mashinalarning konstruksiyasiga qarab, 13.1 va 13.2-jadvallar
yordamida tanlanadi. Tanlangan mashinadan to‘g ‘ri foydalanish va uni
samarali ishlashini ta ’minlash maqsadida ayrim hisoblash ishlari olib
boriladi. Buning uchun mashinani hisob chizmasi masshtab bo‘yicha
chizilib, unda mashinaga barcha tashqi ta ’sir etuvchi kuchlar
ko‘rsatiladi.
218
|
-rasm. Tayanch aravachasi

10.2-jadval «Rosa» rusumli yomg‘irlatuvchi agregatning texnik ko‘rsatkiehiari Korsatkichlari «Роса-1» «Роса-2» «Роса-3»Tomchini otish radiusi, m 13-21 15-28 23 -3 5 0 ‘rtacha yom g‘irlatish jadalligi, mm/min 0,051-0,054 0,083-0,0846,7,8 5,7,8,9 10,12,14,16,18 yordamchisiniki I yoki II - 7 v a 4 7 va 4 Agregatning ishlashi |
-rasm. Tayanch aravachasi Pdf ko'rish
|
bet | 104/189 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #142869 |
Bog'liq Melioratsiya mashinalariBu sahifa navigatsiya:
- 10.2-jadval «Rosa» rusumli yomg‘irlatuvchi agregatning texnik ko‘rsatkiehiari Korsatkichlari «Роса-1» «Роса-2» «Роса-3»
- Tomchini otish radiusi, m 13-21 15-28 23 -3 5 0 ‘rtacha yom g‘irlatish jadalligi, mm/min 0,051-0,054 0,083-0,084
- 6,7,8 5,7,8,9 10,12,14,16,18 yordamchisiniki I yoki II - 7 v a 4 7 va 4 Agregatning ishlashi
10.16-rasm. Tayanch aravachasi:
a-konstruktiv sxemasi; 6-oddiy sxemasi; 1-aravachaning oldingi g ‘ildiragi;
2-oldingi turtkich; 3-aravachaning ramasi; 4-gidrotsilindr;
5-suv quvuri; 6,18-rezina quvuri; 7-tezlikni o ‘zgartiruvchi mexanizm;
8-taqsimlovchi klapanni qo‘shuvchi richag; 9-himoyalovchi qopqoq; 10-kuch
richagi; 11-prujina; 12-taqsimlovchi klapan; 13-orqa turtgich;
14-g‘ildirakning tishlari; 15-orqa g'ildirak; 16-g‘ildirakni himoyalagich;
17-yo‘naltiruvchi turtkich.
169
Barcha aravachalarning tezligini bir vaqtda ularni o ‘zaro
bog‘lovchi arqon orqali o ‘zgartiriladi.
Mashinani transport holatga keltirish uchun barcha aravachalar 90°
ga buriladi.
Ayrim
yom g‘irlatib
sug‘oruvchi
mashinalarning
texnik
ko‘rsatkichlari 10,2 va 10.3-jadvallarda keltirilgan.
10.2-jadval
«Rosa» rusumli yomg‘irlatuvchi agregatning texnik ko‘rsatkiehiari
Ko'rsatkichlari
«Роса-1»
«Роса-2»
«Роса-3»
Suv sarfi, 1/s
0,45-1,25
1,0-3,4
2,5-9,5
Napor, m
2 0 -5 0
2 0 -5 0
25 -6 0
Tomchini otish radiusi, m
13-21
15-28
23 -3 5
0 ‘rtacha yom g‘irlatish jadalligi,
mm/min
0,051-0,054 0,083-0,084
0,09-0,15
Aylanish tezligi, ayl/min
0,25-0,50
0,25-0,50
0 ,25-0,50
Suv teshigining diametri, mm:
asosiniki
6,7,8
5,7,8,9
10,12,14,16,18
yordamchisiniki I yoki II
-
7 v a 4
7 va 4
Agregatning ishlashi
|
| |