nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-Mavzu: Fransiya va Ispaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish (2 soat)

|
-Mavzu: Fransiya va Ispaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish (2 soat)
|
bet | 3/8 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 107 Kb. | | #115158 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazi (1)8-Mavzu: Fransiya va Ispaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish (2 soat).
Fransiyaning ilgʻor innovatsion pedagogik tajribalari kuzatish va tahlil qilish. Ispaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish.
9-mavzu. Italiya va Germaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish(2 soat).
Italiyaning ilgʻor innovatsion pedagogik tajribalari kuzatish va tahlil qilish. Germaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish.
10-mavzu. Koreya va Yaponiyaning ilgʻor pedagogik tajribalarini oʻrganish va tahlil qilish (2 soat).
Koreyaning ilgʻor innovatsion pedagogik tajribalari kuzatish va tahlil qilish.
Yaponiyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil
11-mavzu. Innovatsionlik pedagogikaning asosiy tamoyillaridan biri sifatida.
Taʻlim jarayonida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning afzalliklari. Mashgʻulotlarda, mashgʻulotlardan tashqari vaqtlarda, sayr va ekskursiyalarda innovatsion texnologiyalardan foydalanish usullar.
12-mavzu. O‘qituvchining innovatsion faoliyatga tayyorligini tashxis etish metodikasi.
O‘qituvchilarini innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlash jarayonining о‘ziga xos pedagogik, psixologik xususiyatlari. Iinnovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlashda pedagogik amaliyot, ilg‘or tajribalar hamda ota-onalar bilan hamkorlik masalalari.
13-mavzu. O‘qituvchi innovatsion faoliyatida psixologik to‘siqlar profilaktikasi.
Innovatsion yuzaga keladigan psixologik to‘siqlar tahlili. Innovatsiyalarga qarshi reaksiyalari va psixologik to‘siqlar turlari.
14-mavzu. Individual faoliyat uslubini rivojlantirish o‘qituvchilarni innovatsion tayyorgarligini oshirish sharti sifatida.
Innovatsion faoliyat-pedagogning o’z kasbini takomillashtirishdagi mavjud shakl va vositalarni egallashga ijodiy yondashuvi. Ta’limdagi innovatsiyalar va innovatsion faoliyat haqida barqaror, hammaga ma’qul bo’lgan ilmiy tasavvurlar va innovatsion pedagogik faoliyat.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-Mavzu: Fransiya va Ispaniyaning taʻlim tizimini va ilgʻor pedagogik tajribalarini kuzatish va tahlil qilish (2 soat)
|
II. Asosiy nazariy qism. (ma’ruza mashg’ulotlari)

|
II. Asosiy nazariy qism. (ma’ruza mashg’ulotlari)
|
bet | 2/8 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 107 Kb. | | #115158 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazi (1)II. Asosiy nazariy qism. (ma’ruza mashg’ulotlari)
Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:
Mavzu: Ta’limda innovatsiya. (2 soat).
Ta’lim jarayonida yangi pedagogik texnologiyalarining samaradorligi. Ta’lim jarayonida yangi pedagogik texnologiyalarining samaradoriligi. Ta’lim tizimida innovatsiya. O‘qituvchi va talava hamkorlik. Texnologik xaritaning ahamiyati.
2-mavzu: O’qituvchining innovatsion faoliyati: mahorat, ijodkorlik, novatorlik. (2 soat).
Pedagogik hamkorlik va mahorat. O‘qituvchi faoliyatida vaqt va ishontirish samaradorligi. Pedagogik jarayonda talabalarga psixologik ta’sir etish muammosi. Shaxsning kamol topishida o‘z-o‘ziga ta’sir etishning ahamiyati.
3-mavzu: Boshqaruv pedagogikasi (2 soat).
Oliy pedagogik ta’limni boshqarishning mohiyati va ahamiyati. Bo‘lajak pedagoglarni tarbiyalash ishlariga rahbarlik qilish.
4-mavzu: Pedagogik texnologiya va interfaol uslublar – davr talabi. (2 soat).
O‘quv-tarbiyaviy jarayonni tashkil etish. Dars va “Innovatsion texnologiyalar” o‘quv xonasining ko’rinishlari.
5-mavzu: O‘qituvchi innovatsion faoliyatida motivatsiyaning o‘rni. (2 soat).
O‘qituvchi faoliyatida motivatsiyaning o‘rni, ahamiyati, ish jarayonida o‘qituvchi faoliyatiga ta’sir etuvchi omillar, o‘qituvchilarning ish jarayoniqiga qay darajada qiziqishi, ish faoliyatiga nisbatan layoqati, ish jarayoniga undovchi motivlar.
6-mavzu: Kreativlik o‘qituvchi innovatsion faoliyatining muhim xususiyati sifatida. (2 soat).
Kreativlik tushunchasi va uning mohiyati. Pedagogning kreativ sifatlari. Zamonaviy pedagogning kreativ faoliyati. Kreativ pedagogning mavjud pedagogik muammolarni ijobiy hal qilishga bо‘lgan tayyorgarligini tavsiflovchi qobiliyati.
7-mavzu: Rossiya va Qozogʻistonning ilgʻor innovatsion pedagogik tajribalarini oʻrganish va tahlil qilish. (2 soat).
Rossiyaning ilgʻor innovatsion pedagogik tajribalari. Qozogʻistonning taʻlim tizimi.
|
| |
Asosiy adabiyotlar - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax politexnika instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax politexnika instituti
|
bet | 7/8 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 107 Kb. | | #115158 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazi (1)Asosiy adabiyotlar
1. M.M. Aliqulova. Innovatsion pedagogika. Uslubiy qo‘llanma. Toshkent-2012. 241 b.
2. O.N. Muxidova. “Umumiy o‘rta ta’lim maktablarida madaniy muhutni yaratishning pedagogic texnologiyalari: muammo va yechimlar” mavzusidagi Respublika ilmiy-amaliy anjumani. 15-16 may.-2023 yil. 5-7 b.
3. M.Jumayeva. “Ekonomika i sotsium” № (95)-1 2022. 75-78 b.
4. Sh,SH.Olimov, Sh.X.Samiyeva. Innovatsion talim texnolohiyalari va metodlari. Darslik. Buxoro-2022 yil.
5. K.Turg’unboyev. Innovatsion pedagogika. O’quv qo‘llanma. Andijon-2012. 120 b.
Qo’shimcha adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2019.-46b.
2. O‘zbekiston Respublikasining Ta‘lim to‘g‘risidagi qonuni. - T.:-2020.-40 b.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017yil 7 fevraldagi O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strotegiyasi to‘g‘risidagi 4947-son Farmoni.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining ―Yoshlarga oid davlat siyosati samaradorligini oshirish va O‘zbekiston yoshlar ittifoqi faoliyatini qo‘llabquvvatlash to‘g‗risida ―gi PF 5106 – sonli Farmoni. 5 iyul 2017 yil.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017yil 20 apreldagi ―Oliy ta‘lim tizimini yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‗risidagi‖gi PQ 2909 – sonli qarori.
6. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 6 sentyabrdagi ―Professional ta‘lim tizimini yanada takomillashtirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‗risida‖ gi PF 5812 –sonli Farmoni.
7. O‘zbekiston Respublikasida o‘quvchi – yoshlarni kasb-hunarga yo‘naltirish tizimini rivojlantirish konsepsiyasi.-Toshkent: O‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘naltirish va psixologik-pedagogik Respublika tashxis markazi.2002.12 b.
8. Tolipov O‘.Q., SHaripov SH.S., Xolmatov P.Q. Darsdan tashqari Mashg`ulotlar jarayonida o‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘llash texnologiyasi. –Toshkent: O‘zPFITI. 2004.
9. Muslimov N.A va boshqalar. Innovatsion ta‘lim texnologiyalari. O‘quv- metodik qo‘llanma.:T, ―Sano – standart, 2015. - 208 b.
10. Muslimov N.A va boshqalar. Pedagogik kompetentlik va kreativlik asoslari. O‘quv-metodik qo‘llanma. – T.: ―Sano-standart, 2015. – 120 b.
|
| |
Xavflilik belgilari - Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston...

|
Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori Yo‘l harakati qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
|
bet | 39/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)Xavflilik belgilari
Portlovchi moddalar va 1.1, 1.2 va 1.3 kichik klasslar buyumlari;
Portlovchi moddalar va 1.4 kichik klass buyumlari;
Portlovchi moddalar va 1.5 kichik klass buyumlari;
Portlovchi moddalar va 1.6 kichik klass buyumlari;
Alangalanmaydigan, notoksik gazlar;
Tez alangalanadigan gazlar va suyuqliklar;
Tez alangalanadigan qattiq moddalar, o‘zi reaktiv moddalar va desensibilashgan portlovchi moddalar;
O‘z-o‘zidan yonuvchi moddalar;
Suv tekkanda tez alangalanadigan gaz ajratuvchi moddalar;
Oksidlovchi moddalar;
Organik peroksidlar;
Toksik moddalar;
Infeksiyali moddalar;
I toifali radioaktiv materiallar;
II toifali radioaktiv materiallar;
III toifali radioaktiv materiallar;
Korroziyalanuvchi moddalar;
Boshqa xavfli moddalar va buyumlar.
AVTOTRANSPORT VOSITALARINING BELGILARI
1
|
QURUQ MODDALAR QO‘LLANSIN, SUV QO‘LLANMASIN!
|
2
|
KIChIK SUV OQIMLARI QO‘LLANSIN!
|
3
|
SOChMA SUV YOKI INGIChKA OQIM QO‘LLANSIN!
|
4
|
KO‘PIK QO‘LLANSIN!
|
5
|
OQOVA SUVGA MODDALAR TUShIShINING OLDI OLINSIN!
|
N
|
NAFAS OLISh APPARATI VA HIMOYALOVChI QO‘LQOPLAR QO‘LLANSIN!
|
Yo
|
FAQAT YoNG‘IN ChIQQANDA NAFAS OLISh APPARATI VA HIMOYALOVChI QO‘LQOPLAR QO‘LLANSIN!
|
K
|
HIMOYALOVChI KIYIM-BOShLARNING TO‘LIQ TO‘PLAMI VA NAFAS OLISh APPARATI QO‘LLANSIN!
|
E
|
ODAMLAR EVAKUATSIYA QILINIShI ZARUR!
|
* Yong‘in yoki modda sizib chiqqandagi shoshilinch choralar kodi.
** Xavflilik belgisi.
*** BMT tartib raqami.
Vazirlar Mahkamasining 2022-yil 12-apreldagi 172-son qaroriga
2-ILOVA
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tsz: Iqtisodiyot / Transport. Yo‘l xo‘jaligi. Harakat va parvozlar xavfsizligi] O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori Yo‘l harakati qoidalarini tasdiqlash to‘g‘risida
|
-bob. Yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lganda haydovchining majburiyatlari

|
-bob. Yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lganda haydovchining majburiyatlari
|
bet | 11/40 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 2,22 Mb. | | #133503 |
Bog'liq 172 12.04.2022(1)3-bob. Yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lganda haydovchining majburiyatlari
13. Yo‘l-transport hodisasi sodir bo‘lganda unga daxldor haydovchilar quyidagilarni bajarishlari shart:
transport vositasini darhol to‘xtatishi, avariya ishoralarini yoqishi va avariya sababli to‘xtash belgisini Qoidalarning 51-bandi talablariga muvofiq o‘rnatishi, transport vositasini va hodisaga daxldor buyumlarni joyidan qo‘zg‘atmasligi;
tan jarohati olganlarga birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish choralarini ko‘rishi, tez tibbiy yordam va favqulodda qutqaruv xizmatlarini chaqirishi, shoshilinch hollarda esa tan jarohati olganlarni yaqin oradagi tibbiyot muassasasiga yo‘lakay transport vositasida jo‘natishi, buning imkoni bo‘lmagan hollarda o‘z transport vositasida olib borishi, u erda o‘z ismi-familiyasi, transport vositasining ro‘yxatdan o‘tkazish davlat raqam belgisi haqida axborot berishi (o‘z shaxsini tasdiqlovchi hujjatni yoki haydovchilik guvohnomasini va transport vositasining ro‘yxatdan o‘tganligi to‘g‘risidagi hujjatni ko‘rsatishi) va hodisa ro‘y bergan joyga qaytib kelishi;
agar boshqa transport vositalarining harakatlanishiga to‘sqinlik qilsa, dastlab transport vositalarining bir-biriga va yo‘l tuzilmalari obyektlariga nisbatan joylashgan holatini, hodisaga aloqador buyumlar va izlarni, guvohlar ishtirokida, shuningdek, fotosurat yoki videoyozuv vositalari bilan, turgan o‘rnini chizuvchi moslamalar yordamida belgilagan va transport vositasini zarur hollarda aynan shu holatga qayta joylashtirish imkonini beradigan holda qayd etishni amalga oshirishi, ularning yo‘qolmasligini va hodisa ro‘y bergan joyni aylanib o‘tishni tashkil qilishning barcha choralarini ko‘rishi, so‘ngra qatnov qismini bo‘shatishi;
hodisa haqida IIOga xabar berishi, guvohlarning ism-familiyasini va yashash manzilini yozib olib, IIO xodimlarining kelishini kutishi.
14. Haydovchilar transport vositalari egalarining fuqarolik javobgarligini majburiy sug‘urta qilish to‘g‘risidagi qonunchilikda belgilangan tartibda yo‘l-transport hodisasi to‘g‘risidagi xabarnomani tuzish bilan bog‘liq hollarda, yo‘l transport hodisa haqida DYHHX yoki IIO xodimlariga xabar bermasliklari mumkin.
|
| |
Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi - bet 12

2. VLAN larni qo’shish
Sw0(config)#vlan 20
Sw0(config-vlan)#name RED
Sw0(config-vlan)#exit
Sw0(config)#vlan 30
Sw0(config-vlan)#name GREEN
Sw0(config-vlan)#exit
Sw0(config)#vlan 40
Sw0(config-vlan)#name BLUE
Sw0(config-vlan)#exit
3. Trunk larni aniqlash
Sw0(config)#interface range FastEthernet 0/1-5
Sw0(config-if-range)#switchport mode trunk
Sw0(config-if-range)#end
Sw0#copy run start
3.2.1.2.
Sw1 kommutatorni sozlash
Sw1>enable
Sw1#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw1(config)#vtp mode client
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 20
Sw1(config-if)#exit
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 30
Sw1(config-if)#exit
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw1(config-if)#switchport mode access
Sw1(config-if)#switchport access vlan 40
Sw1(config-if)#exit
3. Trunklarni aniqlash
Sw1(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw1(config-if)#switchport mode trunk
Sw1(config-if)#end
Sw1#copy run start
Mikroprotsessorlarning asosiy ko’rsatkichlariga nimalar kiradi

|
Mikroprotsessorlarning asosiy ko’rsatkichlariga nimalar kiradi
|
bet | 18/27 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 285,99 Kb. | | #104305 |
Bog'liq 1. Ma’lumotlarni kiritish va chiqarishlar qanday tashkil etiladi38.Mikroprotsessorlarning asosiy ko’rsatkichlariga nimalar kiradi
Boshqarish qurilmasi (BQ): mashinani hamma bloklariga kerakli vaqtda aniq boshqarish signallarini shakllantiradi va uzatadi (boshqaruvchi impulslarni), bu signallar bajarilayotgan amal xususiyati va oldingi amallar natijalari bilan belgilanadi; bajarilayotgan amal ishlatadigan xotira yacheykalari adreslarini shakllantiradi va bu adreslarni EHM ni mos bloklariga uzatadi; boshqarish qurilmasi impulslarning tayanchli ketma-ketligini taktli impulslar generatoridan oladi.
Arifmetik-mantiqny qurilma (AMK) — sonli va belgili axborot ustida barcha arifmetik va mantiqiy amallarni bajarish uchun mo’ljallangan (SHK larning ba’zi modellarida amallarni bajarilishini tezlashtirish uchun qo’shimcha matematik soprocessor ulanadi).
Mikroprotsessorli xotira (MPX) — mashina ishlashining eng yaqin taktlaridagi hisoblashlarda bevosita ishlatiladigan axborotni qisqa vaqt saqlash, yozish va uzatish uchun mo’ljallangan; MPX registrlar asosida quriladi va mashinaning yuqori tezkorligini ta’minlash uchun ishlatiladi, negaki asosiy xotira (AX) tez ishlovchi mikroprotsessorning samarali ishlashi uchun kerak bo’lgan ma’lumotni yozish, qidirish va o’qish tezligini har doim ham ta’minlayvermaydi. Registrlar — turli xil uzunlikdagi xotiraning tez ishlovchi yacheykalari (1 bayt standart uzunlikka ega bo’lgan va tezkorligi nisbatan pastroq AX yacheykalaridan farqli o’laroq).
39.SISD – Single Instruction Single Data nima va uning vazifalarini qanday?
1.1-rasm SISD arxitekturasi
Bitta oqim buyruq, bitta oqim ma’lumotlar (SISD) modeli o’zida bitta protssesorli klassik modelni ko’rsatadi. Unga eski avlod kompyuterlari bilan bir qatorda ko’pgina zamonaviy kompyuterlar ham misol bo’ladi. Bunday kompyuter protsessori har qanday vaqt momentida faqatgina bitta qoidani bajarishga qodir va faqat bitta ma’lumotlar to’plami bilan ishlay oladi.
41.Flinn turlanishi (klassifikatsiyasi) nima?
Dastlabki va eng mashhur hisoblash tizimlari arxitekturalarini turlanishi (klassifikatsiyasi) M. Flinn (M. Flynn) tomonidan 1966 yilda taklif qilingan. Flinn turlanishi (klassifikatsiyasi) jarayoni oqim tushunchasiga asoslangan bo’lib, u protsessor tomonidan qayta ishlangan elementlar, buyruqlar yoki ma’lumotlar ketma-ketligi deb tushuniladi. Flinn turlanishi ikkita asosiy tushunchadan foydalanadi: buyruq oqimlari va ma’lumotlar oqimlari. Buyruq oqimlari va ma’lumotlar oqimlari soniga qarab, Flinn to’rt xil arxitektura turlarini ajratib turadi: SISD, MISD, SIMD, MIMD.
|
| |
Vazifa 
3.1 - Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

3. Vazifa
3.1.
Jurnaldagi variantingiz asosida tarmoq quring. Tarmoq qurilmalari uchun dastlabki
sozlashlarni bajaring. Ishni “3.1. vazifa bajarish ketma ketligi” ga asoslanib bajaring.
Variant
Tarmoq tarkibi
1
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
2
5 kompyuter, 5 kommutator, router 3
3
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
4
7 kompyuter, 4 kommutator, router 3
5
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
6
5 kompyuter, 4 kommutator, router 3
7
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
8
7 kompyuter, 5 kommutator, router 4
9
6 kompyuter, 3 kommutator, router 3
10
5 kompyuter, 4 kommutator, router 4
11
4 kompyuter, 5 kommutator, router 3
12
6 kompyuter, 3 kommutator, router 4
13
7 kompyuter, 5 kommutator, router 3
14
8 kompyuter, 4 kommutator, router 4
15
7 kompyuter, 3 kommutator, router 3
16
5 kompyuter, 3 kommutator, router 4
17
5 kompyuter, 4kommutator, router 3
18
6 kompyuter, 5 kommutator, router 4
19
5 kompyuter, 5 kommutator, router 3
20
4 kompyuter, 4 kommutator, router 4
21
8 kompyuter, 5 kommutator, router 3
22
7 kompyuter, 3 kommutator, router 4
23
6 kompyuter, 4 kommutator, router 3
24
8 kompyuter, 3 kommutator, router 4
25
8 kompyuter, 5 kommutator, router 3
3.2.
Jurnaldagi variantingiz asosida tarmoq quring. Tarmoq qurilmalari uchun dastlabki
sozlashlarni bajaring. Ishni “3.2. vazifa bajarish ketma ketligi” ga asoslanib bajaring.
Variant
Tarmoq tarkibi
1.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
2.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 3
3.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
4.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 3
5.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
6.
4 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 3
7.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 2
8.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 3, server 3
9.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 4, server 2
10.
2 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
11.
3kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
12.
4 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
13.
3 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
14.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
15.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 4, server 2
16.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
17.
4 kompyuter, 4kommutator, router 4, server 2
18.
4 kompyuter, 5 kommutator, router 3, server 3
19.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
20.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 3, server 3
21.
4 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
22.
3 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
23.
3 kompyuter, 4 kommutator, router 4, server 2
24.
2 kompyuter, 3 kommutator, router 3, server 3
25.
2 kompyuter, 5 kommutator, router 4, server 2
|
Amaliy mashg‘ulot № 5 - Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

Bu maʼlumotlarning
asosiy tashuvchi protokoli
TCP/IP
dir. TCP/IP oʻzaro bogʻliq protokollar
yigʻindisi boʻlib, internetda maʼlumot tarqalishida asosiy oʻrin egallaydi. Internet tarmogʻini
minglab
akademik, davlat, tijorat va xonadon tarmoqlari tashkil etadi. Internet
elektron
pochta
,
chat
hamda
oʻzaro bogʻlangan
sahifalar va boshqa
Butunjahon oʻrgimchak
toʻri
servislaridan tashkil topadi.
Internet — katta (global) va kichik (lokal) kompyuter tarmoqlarini oʻzaro bogʻlovchi
butunjahon kompyuter tizimi. Unda geografik oʻrni, zamon va makondan qatʼiy nazar, ayrim
kompyuter va mayda tarmoqlar oʻzaro hamkorlikda global informatsiya infratuzilmasini tashkil
etadi. Qaydnomalar tizimi bilan boshqariladigan barcha hosila
tarmoqlar hamkorlikda
isteʼmolchilarga ma'lumotni saqlash, eʼlon qilish, joʻnatish, qabul qilish, izlash va maʼlum
boʻlgan barcha variantlar (matn, tovush,
videotasvir, fotosurat, grafika, musiqa tarzida va b.
koʻrinishlar) da axborot almashinishga imkon yaratadi.
Internet tizimi 20-asr. 60-yillarida paydo boʻldi. Oʻsha
paytlarda Amerika mudofaa
departamenti tashabbusi bilan kompyuterlar telefon tarmoqlariga ulana boshladi. Dastlab,
bunday faoliyat takomillashtirilgan loyihalar agentligi (AKRA) tadqiqotlari doirasida olib
borildi. Bu tadqiqotlar sovuq urush avj olgan davrga toʻgʻri keldi. AQSH mudofaa departamenti
urush boʻlib qolgan taqdirda oddiy kommunikatsiya vositalari ishdan chiqqudek boʻlsa, oʻrniga
yangi qoʻshimcha kommunikatsiya vositalarini izlash bilan faol shugʻullandi. 60-yillar oxiri va
70-yillarda Internet tarmogʻi uncha keng rivojlanmadi. Dastlabki oʻn
yillik xalqaro tarmoq,
asosan, harbiylar va yirik olimlarning shaxsiy elektron liniyalari faoliyati doirasi bilan cheklandi.
Internetning beqiyos rivojlanish surʼati davlat, taʼlim, akademik va ijtimoiy tuzilmalarning
oʻziga xos umumiy moliyaviy va intellektual ulushiga bogʻliq boʻldi.
Kommutatorni sozlash - Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

VLAN2
komandasi orqali, biz kommutatorda yangi 2 raqamli VLANni yaratamiz.
name subnet_5 komandasi 2 raqamli virtual tarmoq subnet_5 nomini tayinlaydi. interface
range fast Ethernet 0/1-3 komandasini bajarish bilan biz kommutatorning fastEthernet 0/1,
fastEthernet 0/2 va fastEthernet 0/3 interfeyslarini konfiguratsiyalashga o‘tamiz. Bu
komandadagi range so‘zi biz bitt port emas, balki portlar diapazonini konfiguratsiyalashimizni
bildiradi.
switch port mode access komandasi kommutatorning tanlangan
portini ulanish porti
(access port) sifatida konfiguratsiyalaydi. switch port access vlan 2 komandasi bu port 2 raqamli
VLAN uchun port ekanligini ko‘rsatadi.
exit
komandasini ikki marta bosish bilan konfiguratsiyalash rejimidan chiqing va
Laboratoriya ishi jarayonini tekshirish

Fa0/11, Fa0/12, Fa0/13, Fa0/14
Fa0/15, Fa0/16, Fa0/17, Fa0/18
Fa0/19, Fa0/20, Fa0/21, Fa0/22
Fa0/23, Fa0/24
2 PUSHTI active Fa0/2
3 SARIQ active Fa0/4
1002 fddi-default active
1003 token-ring-default active
1004 fddinet-default active
1005 trnet-default active
Switch#
Switch#CONF T
Enter configuration commands, one per line. End with CNTL/Z.
Switch(config)#INTERFACE FA0/5
Switch(config-if)#SWITCHPORT MODE TRUNK
Switch(config-if)#
%LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/5, changed state to down
%LINEPROTO-5-UPDOWN: Line protocol on Interface FastEthernet0/5, changed state to up
Switch#
%SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console
– rasm. ITT fizik arxetikturasi

|
– rasm. ITT fizik arxetikturasi
|
bet | 60/72 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 30,17 Mb. | | #254273 |
Bog'liq MAJMUA intelektual boshqarish (Восстановлен)1.3 – rasm. ITT fizik arxetikturasi.
Birinchi darajadagi fizik arxitektura sensorlar va aktuatorlarni tanlash bilan belgilanadi (1.4-rasm). Birinchi va ikkinchi darajalar o'rtasida eng muhim ma'lumotlar uzatiladi, bu ko'p hollarda yo'l harakati xavfsizligi va harakat oqimini boshqarish bilan chambarchas bog'liq. Birinchi va ikkinchi darajalar orasidagi uzatish odatda o'zining maxsus telekommunikatsiya muhitidan foydalangan holda ta'minlanadi, bu axborotni uzatishning xavfsizligi, mavjudligi va ishonchliligi talablari bajarilishini ta'minlashi kerak.
Ikkinchi daraja ma'lumotlarni qayta ishlaydi va zonaviy boshqaruvni amalga
oshiradi. U asosan kompyuter texnologiyalari yordamida shakllantiriladi, uning tarkibi qayta ishlangan axborotga qo'yiladigan talablarga muvofiq belgilanadi. Ikkinchi va uchinchi darajalar o'rtasidagi telekommunikatsiya muayyan jarayonlar talablariga muvofiq amalga oshiriladi.
Datchiklar va ish bajaruvchi qurilmalar nomi
|
Qurilmalar tasviri
|
Transport oqimi detektorlari
|
|
Avtomatik yo'l ob-havo stantsiyalari
|
|
O’zgaruvchan axborot tablolari
|
|
O’zgaruvchan yo’l belgilari
|
|
Aylanadigan telekameralar
|
|
Qo’zg’almaydigan telekameralar
|
|
Avariya haqida ogohlantiruvchi tugma
|
|
Boshqariladigan yo’l svetoforlari
|
|
Tezlikni qayd etish kameralari
|
| 1 .4 – rasm. Datchiklar va ish bajaruvchi qurilmalar turlari.
Bu talablar juda xilma-xildir. Odatda, ma'lumotlarning qariyb yarmi ishonchlilik, mavjudlik va xavfsizlik talablarisiz uzatiladi deb taxmin qilinadi, qolgan yarmini uzatish esa ushbu talablarning bajarilishini ta'minlashi kerak.
Uchinchi daraja eng yirik logistik transport sohalarini boshqarish va axborot texnologiyalari bilan belgilanadi. Dasturiy ta'minot va texnik vositalarni tanlash individual jarayonlarning talablariga asoslanadi.
Uchinchi, to'rtinchi va beshinchi darajalar orasidagi telekommunikatsiya muhiti aksariyat hollarda doimiy tarmoqlarning mavjud operatorlaridan birining odatiy muhiti tomonidan shakllantiriladi. Telekommunikatsiya tarmoqlarining tranzit qatlamida uzatish, ayniqsa, yuqori darajadagi mavjudligi va umuman, atrof-muhitning yuqori sifati bilan ajralib turadi. Shu bilan birga, tizimni suiiste'mol qilishdan, saqlangan va uzatiladigan ma'lumotlardan himoya qilishni ta'minlash kerak.
|
| |
vazifani bajarish ketma ketligi - Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

|
Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadiBog'liq 1-5 amaliy mashg`ulot
3.1. vazifani bajarish ketma ketligi:
Ma’lumot uzatish tarmoqlarida WAN tarmoqlarni qurishni o‘rganish.
- Tarmoq topologiyasini 1-rasm bo‘yicha o‘rganing;
- R1, R2 va R3 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va tekshiring;
1-rasm. WAN Tarmoq topologiyasi
3.1.1.
Marshrutiztorning interfeyslariga variant bo‘yicha manzillarni sozlang.
Router#enable
Router#configure terminal
a)
R1 marshrutizatorga nom bering.
Router(config)#hostname R1_ANDIJAN
b) DNS izlashni o‘chiring.
Bu noto‘g‘ri buyruq berilganda marshrutizator
yozilgan noto‘g‘ri buyruqni izlay boshlaydi.
R1 (config)# no ip domain-lookup
v) Parol 10 simvoldan kam bo‘lmasligi kerak.
R1 (config)# security passwords min-length 10
g) cisco12345 deb shifrlangan ko‘rinishda parolni o‘rnating
R1 (config)# enable secret cisco12345
d) shifrlanmagan parollarni shifrlash uchun
R1 (config)# service password-encryption
R1_ANDIJAN(config)#interface FastEthernet 0/0
R1_ANDIJAN(config-if)# ip address 40.0.0.100 255.255.255.0
R1_ANDIJAN(config-if)#no shutdown
R1_ANDIJAN(config-if)#interfase FastEthernet 0/1
R1_ANDIJAN(config-if)#ip address 40.0.1.1 255.255.255.252
R1_ANDIJAN(config-if)#no shutdown
R1_ANDIJAN(config-if)#ip route 40.0.2.0 255.255.255.0 40.0.1.2
R1_ANDIJAN(config-if)# ip route 40.0.4.0 255.255.255.0 40.0.1.2
R1_ANDIJAN(config-if)# end
a, b, v, g, d
larni boshqa marshrutizatorlarga ham o‘rnating.
Toshkent
Router#enable
Router#configure terminal
Router(config)#hostname R2_TASHKENT
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 0/0
R2_TASHKENT(config-if)#ip address 40.0.1.2 255.255.255.252
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 0/1
R2_TASHKENT(config-if)#ip address 40.0.3.2 255.255.255.252
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config)# interface FastEthernet 1/0
R2_TASHKENT(config-if)#ip addree 40.0.2.100 255.255.255.0
R2_TASHKENT(config-if)#no shutdown
R2_TASHKENT(config-if)#exit
R2_TASHKENT(config)# ip route 40.0.4.0 255.255.255.0 40.0.3.1
R2_TASHKENT(config)# ip route 40.0.0.0 255.255.255.0 40.0.1.1
R2_TASHKENT(config)# exit
Samarqand
Router#enable
Router#configure terminal
Router(config)#hostname R3_SAMARKAND
R3_SAMARKAND(config)# interface FastEthernet 0/0
R3_SAMARKAND(config-if)#ip address 40.0.3.1 255.255.255.252
R3_SAMARKAND(config-if)#no shutdown
R3_SAMARKAND(config-if)# interface FastEthernet 0/1
R3_SAMARKAND(config-if)#ip add 40.0.4.100 255.255.255.0
R3_SAMARKAND(config-if)#no shutdown
R3_SAMARKAND(config-if)#exit
R3_SAMARKAND(config)# ip route 40.0.2.0 255.255.255.0 40.0.3.2
R3_SAMARKAND (config)# ip route 40.0.0.0 255.255.255.0 40.0.3.2
Show run buyrug‘i orqali har bir marshrutizatorning konfiguratsiyasini tekshiring va
marshrutizatorlar orasida aloqa bor yoki yo‘qligini test qilib tekshiring.
3.1.2
. show ip route buyrug‘i orqali marshrutizatorlardagi jadvalni tekshiramiz.
|
| |
Axborot xavfsizligi - Sh. M. Mirziyoyev

|
Sh. M. Mirziyoyev
|
bet | 4/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 289,68 Kb. | | #238720 |
Bog'liq KIBER MIAxborot xavfsizligi - axborotning holati bo‘lib, unga binoan axborotga tasodifan yoki atayin ruxsatsiz ta’sir etishga yoki ruxsatsiz undan foydalanishga yo‘l qo‘yilmaydi. Yoki, axborotni texnik vositalar yordamida ishlanishida uning maxfiylik (konfidensiallik), yaxlitlik va foydalanuvchanlik kabi xarakteristikalarini (xususiyatlarini) saqlanishini ta’minlovchi axborotning himoyalanish darajasi holati.
Axborotni himoyalash - axborot xavfsizligini ta’minlashga yo‘naltirilgan choralar kompleksi. Amalda axborotni himoyalash deganda ma’lumotlarnii kiritish, saqlash, ishlash va uzatishda uning yaxlitligini, foydalanuvchanligini va agar, kerak bo‘lsa, axborot va resurslarniing konfidensialligini madadlash tushuniladi.
Aktiv - himoyalanuvchi axborot yoki resurslar. Yoki, tashkilot uchun qimmatli barcha narsalar.
Tahdid - tizim yoki tashkilotga zarar yetkazishi mumkin bo‘lgan istalmagan hodisa. Yoki, tahdid - axborot xavfsizligini buzuvchi potensial yoki real mavjud xavfni tug‘diruvchi sharoit va omillar majmui. Tahdid tashkilotning aktivlariga qaratilgan bo‘ladi.
Zaiflik - bir yoki bir nechta tahdidlarni amalga oshirishga imkon beruvchi tashkilot aktivi yoki boshqaruv tizimidagi kamchilik.
Boshqarish vositasi - riskni o‘zgartiradigan harakatlar bo‘lib, natijasi zaiflik yoki tahdidlarni o‘zgarishiga ta’sir qiladi. Bundan tashqari, boshqarish vositasining o‘zi turli tahdidlar foydalanishi mumkin bo‘lgan zaiflikka ega bo‘lishi mumkin.
Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik o ‘rtasidagi farq. “Kiberxavfsizlik” va “axborot xavfsizligi” atamalaridan, ko‘pincha o‘milari almashgan holda, foydalanishadi. Ba’zilar kiberxavfsizlikka axborot xavfsizligi, axborot texnologiyalari xavfsizligi va (axborot) risklarnii boshqarish tushunchalariga sinonim sifatida qarashsa, ayrimlar esa, xususan hukumat sohasidagilar, kompyuter
jinoyatchiligi va muhim infrastrukturalar himoyasini o‘z ichiga olgan milliy xavfsizlik bilan bog‘liq texnik tushuncha sifatida qaraydilar. Turli soha xodimlari tomonidan o‘z maqsadlariga moslashtirish holatlari mavjud bo‘lsada, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik tushunchalari orasida ba’zi muhim farqlar mavjud.
Axborot xavfsizligi sohasi, axborotning ifodalanishidan qat’iy nazar (qog‘oz ko‘rinishidagi, elektron va insonlar fikrlashida, og‘zaki va vizual) intelektual huquqlarni himoyalash bilan shug‘ullanadi. Kiberxavfsizlik esa elektron shakldagi axborotni (barcha holatdagi, tarmoqdan to qurilmagacha bo‘lgan, o‘zaro birga ishlovchi tizimlarda saqlanayotgan, uzatilayotgan va ishlanayotgan axborotni) himoyalash bilan shug‘ullanadi. Bundan tashqari, hukumatlar tomonidan moliyalashtirilgan hujumlar va rivojlangan doimiy tahidlar ham aynan kiberxavfsizlikka tegishli.
|
| |
Axborot xavfsizligini ta’minlash darajalari (huquqiy, tashkiliy, texnik) kontekstga bog‘liq holda tizim tushunchasi

|
Axborot xavfsizligini ta’minlash darajalari (huquqiy, tashkiliy, texnik) kontekstga bog‘liq holda tizim tushunchasi
|
bet | 3/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 289,68 Kb. | | #238720 |
Bog'liq KIBER MI 4.Axborot xavfsizligini ta’minlash darajalari (huquqiy, tashkiliy, texnik) kontekstga bog‘liq holda tizim tushunchasi
Kiberxavfsizlikni fundamental atamalarini aniqlashda turli yondashuvlar mavjud. Xususan, CSEC2017 JTF manbasida kiberxavfsizlikning quyidagi 6 ta atamasi keltirilgan:
Konfidensiallik - axborot yoki uni eltuvchisining shunday holatiki, undan ruxsatsiz tanishishning yoki nusxalashning oldi olingan bo‘ladi. Konfidensiallik axborotni ruxsatsiz “o‘qish”dan himoyalash bilan shug‘ullanadi.
Yaxlitlik - axborotning buzilmagan ko‘rinishida (axborotning qandaydir qayd etilgan holatiga nisbatan o‘zgarmagan shaklda) mavjud bo‘lishi ifodalangan xususiyati. Yaxlitlik axborotni ruxsatsiz “yozish”dan (ya’ni, axborotni o‘zgartirishdan) himoyalash yoki kamida o‘zgartirilganligini aniqlash bilan shug‘ullanadi.
Foydalanuvchanlik - avtorizatsiyalangan mantiqiy obyekt so‘rovi bo‘yicha axborotning tayyorlik va foydalanuvchanlik holatida bo‘lishi xususiyati. Foydalanuvchanlik axborotni (yoki tizimni) ruxsatsiz “bajarmaslik”dan himoyalash bilan shug‘ullanadi.
Risk - potensial foyda yoki zarar bo‘lib, umumiy holda har qanday vaziyatga biror bir hodisani yuzaga kelish ehtimoli qo‘shilganida risk paydo bo‘ladi. ISO “risk:- bu noaniqlikning maqsadlarga ta’siri” sifatida ta’rif bergan.
Masalan, universitetga o‘qishga kirish jarayonini ko‘raylik. Umumiy holda bu jarayonni o‘zi risk hisoblanmaydi. Faqatgina abituriyent hujjatlarini va kirish imtihonlarini topshirganida, u o‘qishga kirishi yoki kira olmasligi mumkin. Bu o‘z navbatida qabul qilinish yoki qabul qilinmaslik riskini yuzaga kelishiga sabab bo‘ladi.
Kiberxavfsizlikda yoki axborot xavfsizligida risklarga salbiy ko‘rinishda qaraladi.
Hujum qilivchi shaxs kabi fikrlash - bo‘lishi mumkin bo‘lgan xavfni oldini olish maqsadida qonuniy foydalanuvchining hujumchi kabi fikrlash jarayoni.
Tizimli fikrlash - kafolatlangan amallarni ta’minlash uchun ijtimoiy va texnik cheklovlarning o‘zaro ta’sirini hisobga oladigan fikrlash jarayoni.
Bundan tashqari quyidagi tushunchalar ham kiberxavfsizlik sohasini o‘rganishda muhim hisoblanadi.
|
| |
Kiberxavfsizlikning bilim sohalari

|
Kiberxavfsizlikning bilim sohalari
|
bet | 5/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 289,68 Kb. | | #238720 |
Bog'liq KIBER MIKiberxavfsizlikning bilim sohalari. CSEC2017 JTF manbasiga ko‘ra kiberxavfsizhk 8 ta bilim sohasiga bo‘lingan, o‘z o‘rnida ularning har biri qismsohalarga bo‘linadi (1.4-rasm).
1.4.Rasm. Kiberxavfsizlik bilim sohasi
“Ma’lumotlar xavfsizligi” bilim sohasining maqsadi ma’lumotlarni saqlash, ishlash va uzatishda himoyani ta’minlash. Mazkur bilim sohasida himoyani to‘liq amalga oshirish uchun matematik va analitik algoritmlardan foydalaniladi.
“Dasturiy ta’minot xavfsizligi” bilim sohasi foydalanilayotgan tizim yoki axborot xavfsizligini ta’minlovchi dasturiy vositalarni ishlab chiqish va foydalanish jarayoniga e’tibor qaratadi.
“Tashkil etuvchilar xavfsizligi” bilim sohasi katta tizimlarda integrallashgan tashkil etuvchilarni loyihalashga, sotib olishga, testlashga, tahlillashga va texnik xizmat ko‘rsatishga e’tibor qaratadi. Tizim xavfsizligi gohida tashkil etuvchilar xavfsizligidan farq qiladi. Tashkil etuvchilar xavfsizligi tizimning qanday loyihalanganligiga, yaratilganligiga, sotib olinganligiga, boshqa tarkibiy qismlar
bilan bog‘langanligiga, qanday ishlayotganligiga va saqlanayotganligiga bog‘liq bo‘ladi.
“Aloqa xavfsizligi” bilim sohasi tashkil etuvchilar o‘rtasidagi aloqani himoyalashga e’tibor qaratib, o‘zida fízik va mantiqiy ulanishni mujassamlashtiradi.
“Tizim xavfsizligi” bilim sohasi tashkil etuvchilar, ulanishlar va dasturiy ta’minotdan iborat tizim xavfsizligining jihatlariga e’tibor qaratadi. Tizim xavfsizligini tushunish uchun, nafaqat uning tarkibiy qismlari va ularning bog‘lanishlarini tushunish, balki yaxlitlikni ham hisobga olish talab etiladi. Ya’ni, tizimni to‘liqligicha ko‘rib chiqish talab etiladi. Mazkur bilim sohasi, “Tashkil etuvchilar xavfsizligi” va “Aloqa xavfsizligi” bilim sohalari bilan bir qatorda, tashkil etuvchilar bog‘lanishlarining xavfsizligi va undan yuqori tizimlarda foydalanish masalasini hal etadi.
“Inson faoliyati xavfsizligi” bilim sohasi kiberxavfsizlik bilan bog‘liq inson hatti-harakatlarini o‘rganishdan tashqari, tashkilotlar (masalan, xodim) va shaxsiy hayot sharoitida ma’lumotlarni va shaxsiylikni himoya qilishga e’tibor qaratadi.
''Tashkilot xavfsizligi” bilim sohasi tashkilotni kiberxavfsizlik tahdidlaridan himoyalash va tashkilot vazifasini muvaffaqqiyatli bajarishini madadlash uchun risklarni boshqarishga e’tibor qaratadi.
“Ijtimoiy xavfsizlik” bilim sohasi jamiyatda u yoki bu darajadagi ta’sir ko‘rsatuvchi kiberxavfsizlik omillariga e’tibor qaratadi. Kiberjinoyatchilik, qonunlar, axloqiy munosabatlar, siyosat, shaxsiy hayot va ularning bir-biri bilan munosabatlari ushbu bilim sohasidagi asosiy tushunchalar hisoblanadi.
|
| |
Sh. M. Mirziyoyev - bet 7

|
Sh. M. Mirziyoyev
|
bet | 7/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 289,68 Kb. | | #238720 |
Bog'liq KIBER MI5. Kiberxavfsizlikning Bilim Sohalari: Matnda kiberxavfsizlikning bir nechta bilim sohalari haqida ma'lumotlar keltirilgan. CSEC2017 JTF manbasida ta'riflangan kiberxavfsizlikning bilim sohalari va ularning ahamiyati bayon qilingan.
Yuqoridagi referat, O'zbekiston Respublikasi qonun va qarorlariga, shuningdek, CSEC2017 JTF manbasidagi kiberxavfsizlikning asosiy ta'lim usullariga murojaat qilgan. Ushbu axborot va kiberxavfsizlikning muhim masalalari haqida to'liqroq ma'lumotlarni o'rganish uchun referat muhim va ma'lumotlarni oshiruvchi qo’llanma bo'lib keladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalkimiz bilan birga quramiz. Mazkur kitobdan O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoevning 2016 yil 1 noyabrdan 24 noyabrga qadar Qoraqalpog‗iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shaxri saylovchilari vakillari bilan o’tkazilgan saylovoldi uchrashuvlarida so’zlagan nutklari o’rin olgan.-Toshkent, O’zbekiston, 2017. 488-6.
Seymour Bosworth, Michel Ye. Kabay, Eric Whyne. Computer security handbook. Wiley.2014.
Shon Harris. ALL IN ONE CISSP. McGraw-Hill 2013.
G’aniev S. K., Karimov M. M., Tashev K. A. ―Axborot xavfsizligi‖. Aloqachi. 2008.
Makarenko S. I., Informatsionnaya bezopasnost. Uchebnoe posobie. Stavropol, 2009.
Michael Ye. Whitman. Herbert J. Mattord. Principles of Information Security, Fourth Edition. Course Technology, Cengage Learning. 2012
Internet saytlari
www.intuit.ru
www.sec.ru
http7/opensecuritvtraining.info/
|
| |
XULOSA - Sh. M. Mirziyoyev

|
Sh. M. Mirziyoyev
|
bet | 6/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 289,68 Kb. | | #238720 |
Bog'liq KIBER MI XULOSA
Yuqoridagi referat Kiberxavfsizlikning bilim sohalari, axborot xavfsizligi asosiy komponentalari mavzusiga bag'ishlangan, kiberxavfsizlikning ahamiyati, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikning bir biriga qanday e'tibor qilishi, va umumiy ravishda axborot xavfsizligi muammolari va ularning echimlari haqida batafsil ma'lumotlar berilgan.
Referat, axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlikning muhimligini o'z ichiga olgan, shuningdek, ularning asosiy tushunchalari, tamoyillari, va zarur amaliyotlar haqida to'liqroq ma'lumotlar taqdim etadi. Kiberxavfsizlikni oshirish, axborot xavfsizligini saqlash, va shaxslar, tashkilotlar, va davlatlar uchun bu sohalarda qanday muhimdir ekanligi tushuntirilgan.
Referatda ko'rsatilgan asosiy qismlar: 1. Axborot Xavfsizligining Hayotdagi Timsollari va Axborot Turlari: Matnda axborot xavfsizligining hayotdagi timsollari va turli axborot turlari bayon qilingan. Bu qismada axborotning qanday shakllarda mavjud bo'lishi, ularning xavfsizligi, va axborot timsollarining axborot xavfsizligi uchun qanday o'rin o'zlashtirganligi tavsiflangan. 2. Kiberxavfsizlik Asoslari: Kiberxavfsizlikning asosiy tamoyillari, o'sishini ta'minlash va jahon kiberxavfsizligi xususiyatlari tushuntirilgan. Bu qismada tashkilotlar va shaxslar uchun amaliy usullar va xavfsizlik himoyalashlarini o'rnatishda qanday imkoniyatlar mavjudligi haqida ma'lumotlar keltirilgan. 3. Konfidensiallik, Yaxlitlik, Foydalanuvchanlik: Matnda axborot xavfsizligining asosiy xususiyatlari, shu jumladan konfidensiallik, yaxlitlik, va foydalanuvchanlik haqida batafsil ma'lumotlar keltirilgan. Ular qanday ta'minlanadi va ularni oshirishda qanday muammolar paydo bo'lishi mumkinligi bayon qilingan. 4. Risk, Hujumchi Kabi Fikrlash, Tizimli Fikrlash: Matnda risk, hujumchi kabi fikrlash, va tizimli fikrlashning axborot xavfsizligi uchun qanday ahamiyati borligi tushuntirilgan. Bu qismada axborot xavfsizligini ta'minlashda qanday muammolar paydo bo'lishi mumkinligi ham taqdim etilgan.
|
| |
- Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw2(config)#vtp
mode client
Sw0(config)#vtp
domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw2(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw2(config-if)#switchport
mode access
Sw2(config-if)#switchport access vlan 20
Sw2(config-if)#exit
Sw2(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw2(config-if)#switchport mode access
Sw2(config-if)#switchport access vlan 30
Sw2(config-if)#exit
Sw2(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw2(config-if)#switchport mode access
Sw2(config-if)#switchport access vlan 40
Sw2(config-if)#exit
3. Trunklari aniqlsh
Sw2(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw2(config-if)#switchport
mode trunk
Sw2(config-if)#end
Sw2#copy run
start
3.2.1.4
Sw3 kommutatorni sozlash
Sw3>enable
Sw3#configure terminal
1. VTP asosiy parametrlarini sozlash
Sw3(config)#vtp mode client
Sw0(config)#vtp domain CCNA
Sw0(config)#vtp password 12345
2. Portlarning VLAN larga tegishliligini aniqlash
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/2
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 20
Sw3(config-if)#exit
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/3
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 30
Sw3(config-if)#exit
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/4
Sw3(config-if)#switchport mode access
Sw3(config-if)#switchport access vlan 40
Sw3(config-if)#exit
3. Trunklarni anoiqlash
Sw3(config)#interface FastEthernet 0/1
Sw3(config-if)#switchport mode trunk
- Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

3.1.3.
Marshrutizatorlarda qo‘shni qurilmalarni ulanganligini tekshiring
3.2. vazifani bajarish ketma ketligi
EIGRP masofa-vektor marshrutizatsiya protokolini sozlashni o’rganish.
–
tarmoq topologiyasini 2-rasm bo‘yicha o‘rganing
–
R0, R1 va R2 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va tekshiring
–
EIGRP protokolini sozlang va tekshiring
–
har bir marshrutizatorning marshrutizatsiya jadvalini o‘rganing
2 - rasm. Tarmoq topologiyasi
Kompyuterlarga 2-rasmda ko‘rsatilgan toplogiya bo‘yicha IP manzillarni kiriting.
a)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R0
Router(config)#router eigrp 1
Router(config)#eigrp router-id 2.2.2.2
Router(config)#network 192.168.10.0 0.0.0.255
Router(config)#network 12.12.12.0 0.0.0.3
Router(config)#exit
b)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R1
c)
R2 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R2
R2(config)#router eigrp 1
R2(config-router)#eigrp router-id 1.1.1.1
R2(config-router)#network 10.10.10.0 0.0.0.3
R2(config-router)#network 192.168.20.0 0.0.0.255
R2(config-router)#network 11.11.11.0 0.0.0.3
R2(config-router)#exit
5. Hisobot tarkibi:
Hisobotda quyidagilar keltirilishi lozim:
- Ishning nomi va maqsadi.
- Ishni bajarilganligini ko‘rsatuvchi “screen shot” lar.
- Ishning natijasi.
|
sh vl 
br - Amaliy mashg‘ulot №1 Mavzu: Tarmoq simulyatorlari bilan ishlash. Ishning maqsadi

5-rasm. PC3 va PC4larga PC1dan ping
Bizda barcha beshta kompyuterlar bitta 10.0.0.0/8 tarmoqda, lekin turli virtual
tarmoqlarda joylashgan.
1-jadval. Amaliy mashg‘ulotni bajarish bo‘yicha variantlar
Variant
Portlar
VLAN lar soni
Tarmoq qurilmalari
1
access
3
8
kompyuterlar, 1
kommutator
2
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
3
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
4
Access
4
7 kompyuterlar, 1 kommutator
5
Access
3
8 kompyuterlar, 1 kommutator
6
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
7
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
8
Access
4
7 kompyuterlar, 1 kommutator
9
Access
3
6 kompyuterlar, 1 kommutator
10
Access
4
5 kompyuterlar, 1 kommutator
11
Access
3
4 kompyuterlar, 1 kommutator
12
Access
4
6 kompyuterlar, 1 kommutator
13
Access
3
7 kompyuterlar, 1 kommutator
14
Access,
trunk
2
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
15
Access, trunk
3
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
16
Access, trunk
2
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
17
Access, trunk
3
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
18
Access, trunk
2
6 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
19
Access, trunk
3
5 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
20
Access, trunk
2
4 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
21
Access, trunk
3
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
22
Access, trunk
2
7 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
23
Access, trunk
3
6
kompyuterlar, 2 kommutatorлар
24
Access, trunk
2
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
25
Access, trunk
3
8 kompyuterlar, 2 kommutatorлар
VI. Foydalanilgan adabiyotlar

|
VI. Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 13/13 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #264447 |
Bog'liq LayloVI. Foydalanilgan adabiyotlar
Rixsiboyev T. “Komryuter grafikasi” O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti. Toshkent – 2006.
Rixsiboyev T. “Muhandislik kompyuter grafikasi va uni o’qitish metodikasi” TDTU bosmaxonasi. Toshkent – 2009.
Fedorenkov, Kimayev «AutoCAD 2002» Moskva – 2001.
Romanicheva E.T. va b… «AutoCAD vers.12,13,14» Moskva – 1997.
Dmitriy Tkachev «Самоучитель» AutoCAD 2005.
Elen Filkenshteyn. «Auto CAD 2007 and Auto CAD LT 2007» bibliya pol’zovatelya. M.: Dialektika – 2007.1309s.
Bogolyubov S.K. «Индивидуальные задания по курсу черчение». Moskva «Высшая школа» 1989.
www.arxiv.uz
www.ziyo.net
Ilova
|
| |
II ASOSIY QISIM - Xorazm viloyati hududiy boshqarmasi

|
Xorazm viloyati hududiy boshqarmasi
|
bet | 3/13 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #264447 |
Bog'liq LayloII ASOSIY QISIM
2.1. Kompyuter grafikasi haqida tushuncha va uning turlari.
Inson tashqi dunyo haqidagi axborotning asosiy qismini ko‘zlari yorda- mida qabul qiladi. Ko‘rish tizimi turli obyektlarning tasvirini qabul qilib ola- di. Ular yordamida insonda tashqi muhit va undagi obyektlar haqida tasawur paydo bo‘ladi.
Obyektlarning tasvirini yaratish, ularni saqlash, qayta ishlash va tasvirlash qurilmalarida tasvirlab berish kompyuterning eng qiyin va asosiy masa- lalaridan biridir. Kompyuterga hech qanday topshiriq berilmaganda, ya’ni bekor turganida ham ekranida ko‘rinishi kerak bo‘lgan tasvimi sekundiga o‘nlab marta qayta ishlab ko‘rsatadi.
Kompyuterning ekranida paydo bo‘ladigan tasvirlar uning videokarta deb ataluvchi qurilmasi yordamida yaratiladi va ekranga chiqariladi. Video- kartalar uchun maxsus videoprotsessorlar ishlab chiqariladi. Videoprotses- sorlar kompyuterning asosiy protsessorini murakkabligi va hisoblash ishlarini bajarish tezligi bo‘yicha ortda qoldirib ketgan.
Kompyuter ekranida tasvir qanday yaratilishi bilan tanishib chiqamiz. Kompyuterning ma’lumotlarni elektron ko‘rinishda tasvirlash qurilmasi monitor (monitor - kuzatish, nazorat) deb ataladi. Kompyuterda bo‘layotgan jarayonlarni monitor orqali kuzatish mumkin. Monitorning tasvirlar ko‘rsatiladigan qismi, ya’ni ekrani displey (display - tasvirlamoq) deb ataladi. Hozirgi paytda alohida korpusda yig‘ilgan tasvirlash qurilmalari kompyuter monitori, kompyuter bilan birga joylangan tasvirlash qurilmalari (masalan, noutbuk, planshet hamda telefonlarda) displey deb atalmoqda.
Кompyuter grafikasi o’zoq yillar davomida vujudga kelib, 1960 yillarda ham to’laqonli grafik tizimlar mavjud bo’lgan. Hozirgi kunda kompyuter grafikasi (КG) va kompyuter animasiyasi (КA) atamalaridan foydalaniladi. Кopyuter grafikasi tushunchasi statik tasvirlar bilan ishlashning barcha ko’rinishlari o’z ichiga olsa kompyuter animasiyasi dinamik o’zgaruvchi tasvirlar bilan ishlaydi.
|
| |
Kompyuter grafikasi haqida ma’lumot

|
Kompyuter grafikasi haqida ma’lumot
|
bet | 5/13 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #264447 |
Bog'liq Laylo2.2. Kompyuter grafikasi haqida ma’lumot.
Fan va texnika taraqqiyoti jamiyatimizni informatsion jamiyatga aylantirdi. Bu jamiyatda faoliyat ko’rsatuvchilarning aksariyat qismi axborotlarni ishlab chiqarish, saqlash, qayta ishlash va amalga oshirish bilan banddirlar. Bunday ishlarni zamonaviy kompyuterlarsiz amalga oshirish qiyin. Ulardagi ma’lumotlarni qayta ishlash mashina grafikasi yordamida amalga oshirilsa foydalanuvchiga katta qulayliklar tug’diradi.
Kompyuter grafikasi - bu model va tasvirlarni kompyuter yordamida hosil qilish, saqlash va qayta ishlash to’g’risidagi fandir.
Kompyuter grafikasi deganda odatda grafik ma’lumotlarni kompyuter vositasida tayyorlash, qayta ishlash (qurish), saqlash va namoyish etish jarayonlarini avtomatlashtirish tushunilsa, grafik ma’lumot deganda ob’ekt modellari va tasvirlari tushuniladi.
Kompyuter grafikasi jahonda yangi fundamental fan hisoblanib, o’tgan asrning 90-chi yillarida paydo bo’ldi hamda fan va ishlab chiqarishning barcha sohasida kadrlar tayyorlab berishda o’ziga xos mustaqil ahamiyat kasb etdi.
Maxsus dasturlar yordamida xuddi bir varoq oq qog’ozga qalam yoki ruchka bilan har xil rasmlarni solish singari kompyuter ekranida sichqoncha yordamida rasm chizish, ya’ni tasvir yaratish, tuzatish va ularni harakatlantirish imkonini yaratdi. Bu dasturlar rasm solish programmalari yoki grafik redaktorlar bo’lib, ular yordamida rasmning elementlari boshqarib boriladi. Kompyuter grafikasining juda tez rivojlanib borishi va uning texnikaviy va dasturiy vositalarining yangilanib turishi ushbu kursni hamisha takomillashtirishga, bu sohadagi yangi yo’nalishlarni tinmay o’rganib borishni taqozo etadi. So’nggi yillarda bu sohada juda katta o’zgarishlar (siljishlar) yuz berdi, ya’ni 16 mln.dan ortiq rang va rang turlarini o’zida aks ettira oladigan displeylar, grafik axborotlarni kirituvchi moslama -skanerlar, dasturiy vositalar sohasida esa haqiqiy kompyuter dunyosini kashf qila oladigan amaliy dasturlar vujudga keldi.
|
| |