Magnitlash usullari - Lecture 6 mavzu: magnit induksiya usulining fizik mohiyati. Magnit kukuni usuli

Magnitlash usullari. Magnit yordamida nazorat qilishni qo‘yilgan magnit maydoni usulida yoki qoldiq magnitlanganlik usulida amalga oshirish mumkin. Qo‘yilgan magnit maydoni usuli magnit jihatidan yumshoq materiallar, masalan, po‘latlar (St3, po‘lat 10, po‘lat 20 va boshqalar) dan tayyorlangan detallar, murakkab shakldagi detallar, yuzasi ostida 0,01 mm dan ortiq chuqurlikda joylashgan nuqsonlarini aniqlash maqsadida nazorat qilinadigan detallar, o‘lchamlari kattaligi bois defektoskopning quvvati butun detalni magnitlashga imkon bermaydigan detallar uchun qo‘llaniladi.
Qo‘yilgan magnit maydonida nazorat qilish sezgirlik qoldiq magnitlanganlikda nazorat qilishdagidan yuqori bo‘lishini hamma vaqt ham ta’minlayvermaydi.
Qoldiq magnitlanganlikda nazorat qilishda detal avval magnitlantiriladi, keyin esa, magnitlovchi maydon olingandan so‘ng uning sirtiga magnit suspenziyasi yoki kukuni qoplanadi. Detallarning qoldiq magnitlanganligi etarlicha katta bo‘lgandagina qoldiq magnitlanganlikda nazorat qilish mumkin. SHuning uchun bu usul koersitiv kuch qiymati Nk 800 A/m bo‘lgan magnit jihatidan qattiq materiallardan ishlangan detallarni tekshirish uchun qo‘llaniladi. Basharti detal Nk 800 A/m bo‘lgan materialdan tayyorlangan bo‘lsa, u holda uni qoldiq magnitlanganlik usulida tekshirish mumkin emas, chunki nuqson tepasida kuchsiz magnit maydonlari yuzaga keladi. Ushbu usul quyidagi afzalliklarga ega: yuzasini yaxshi yoritish va oddiy ko‘z bilan tekshirish uchun detalni istalgan holatda o‘rnatish mumkin; listlardagi detallarning kuyish va defektoskop kallaklariga tegish ehtimoli kam, negaki qoldiq magnitlash uchun tok detaldan qisqa vaqt (0,1 – 0,5 sek), ulashlar orasida 1 – 2 sek uzilish bilan o‘tkaziladi.
Magnit yordamida nazorat qilish amaliyotida buyumlarni magnitlashning aralash, sirkulyar va qutbiy magnitlash usullari mavjud (6.1-jadval). Aralash magnitlash usuli faqat qo‘yilgan magnit maydonida amalga oshiriladi. Sirkulyar va qutbiy magnitlash usullari qo‘yilgan magnit maydonida ham qoldiq magnitlanganlikda ham qo‘llanilishi mumkin.
Aralash magnitlash detalni bir vaqtning o‘zida ikkita yoki bir necha magnit maydonlarida magnitlash bilan olib boriladi. Quvurni solenoid bilan magnitlash va quvur ichidan o‘tuvchi o‘tkazgich orqali tok o‘tkazish aralash magnitlashga misol bo‘lishi mumkin. Natijada ikkita maydon bitta natijalovchi maydonga birlashib, uning kuch chiziqlari vint chiziqlari bo‘yicha yo‘naladi. Bunday maydon ob’ektning hamma qismlari orqali turli yo‘nalish burchaklari ostida o‘tadi, bu esa har xil tarzda joylashgan nuqsonlarning aniqlanishini oshirish imkonini beradi.
Sirkulyar magnitlash usulidan darzlar, payvandlanmay qolgan joylar, cho‘zilgan shlak qo‘shilmalarini aniqlashda foydalaniladi. Buning uchun nazorat qilinadigan detal yoki detal teshigidagi o‘tkazgich orqali tok o‘tkaziladi.
Silindrsimon detallarni nazorat qilishda sirkulyar magnitlash eng yuqori samara beradi. Silindrsimon detaldan tok o‘tkazish orqali sirkulyar magnitlash uchun amperdagi tok kuchi I = HD formula yordamida hisoblab topiladi, bu erda: N - maydonning kuchlanganligi, A/sm; D - detalning diametri, sm.
N qiymatini tanlashda quyidagini nazarda tutmoq lozim (6.4-rasm). Agar metallni dastlabki magnitlashda R nuqta magnit o‘tkazuvchanlikning egri chizig‘idagi max nuqtadan chap tomonda bo‘lsa, u holda nuqson hisobiga metallning ko‘ndalang kesimi kichiklashishi magnit induksiyasi kattalashishiga sabab bo‘ladi, shuningdek magnit o‘tkazuvchanlik yuqoriroq bo‘lishiga olib kelishi mumkin, buning natijasida sochilish oqimi kamayadi, oqibatda nuqsonlar aniqlanmasligi mumkin. = f(H) egri chiziq o‘ngga katta pasaygan holatda ishlaganda nuqsonlarni aniqlash uchun eng yaxshi sharoit yuzaga keladi. Agar maydonning katta kuchlanganliklarida ishlansa, N kattalashishi bilan nuqsonlar tepasidagi va atrof muhitdagi sochilish oqimlari o‘rtasidagi farq nisbatan kichik bo‘ladi, bu esa nuqsonlarni aniqlashni qiyinlashtiradi. Konstruksion po‘latlardan tayyorlangan detallar yuzasidagi nuqsonlarning aksariyatini aniqlash uchun buyum sirtidagi magnit maydonning eng maqbul kuchlanganligi qoldiq magnitlanganlikda nazorat qilishda 8000 – 16000 A/m ni tashkil etishi darkor.
6.4-rasm. Ferromagnit material uchun V va ning N ga bog‘liqligi
6.1-jadval
|