nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
globallashuv - Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 10/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoRivojlangan mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishida globallashuv jarayoni yetakchi tendensiya hisoblanadi. Ushbu mamlakatlarning eksport kvotasi, kapital qo‘yilmalar tarkibida to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar ulushi, ishchilar tarkibida xorijlik ishchilar ulushi, intellektual mulk savdosining hajmi ortib bormoqda. Bu jarayon avvalo rivojlangan mamlakatlar tarkibida sodir boimoqda. AQSh va Yaponiya eksportining geografik tarkibida rivojlangan mamlakatlar ulushi taxminan 50 %ni tashkil etadi. Shunga qaramasdan rivojlangan mamlakatlarning tashqi iqtisodiy aloqalari geografiyasida rivojlanayotgan va o‘tish iqtisodiyoti mamlakatlarining ulushi ortib bormoqda. Jumladan, 2000-2013-yillarda AQSh, Yevropa (YeI-28) va Yaponiya tovarlar eksportining tarkibida Xitoyning ulushi mos ravishda 2,1; 1,7; 8,9% dan 7,7; 8,5; 18,1 %gacha ortgan. Globallashuv jarayoni chuqurlashuvi natijasida rivojlangan mamlakatlarning o‘zaro birbiri bilan iqtisodiy bogiiqligidan tashqari ularning boshqa mamlakatlarga ham bogiiqligi ortib bormoqda. Rivojlangan mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishidagi yana bir muhim tendensiya integratsiya hisoblanadi. Jahonning yetakchi uch markazi o‘rtasida iqtisodiy munosabatlar faol rivojlanayotgan bo’lsa-da, integratsiya jarayonlari uchlikning asosini tashkil etuvchi integratsion guruhlar va ularning a’zolari o‘rtasida yanada jadal sur’atlarda rivojlanmoqda. Misol uchun, NAFTA doirasidagi savdo hajmi ushbu guruhning jami tashqi savdosida 1970-yilda 36 %ni, 1990-yilda 41 %ni, 2013-yilda esa 49,2 %ni tashkil etdi. NAFTAning boshqa mamlakatlar bilan savdosida Yevropa mamlakatlarining ulushi yuqori va ushbu ko‘rsatkich 2013-yilda 15,2 %ga teng bo‘ldi Rivojlangan mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishidagi yana bir muhim tendensiya integratsiya hisoblanadi. Jahonning yetakchi uch markazi o‘rtasida iqtisodiy munosabatlar faol rivojlanayotgan bo’lsa-da, integratsiya jarayonlari uchlikning asosini tashkil etuvchi integratsion guruhlar va ularning a’zolari o‘rtasida yanada jadal sur’atlarda rivojlanmoqda. Misol uchun, NAFTA doirasidagi savdo hajmi ushbu guruhning jami tashqi savdosida 1970-yilda 36 %ni, 1990-yilda 41 %ni, 2013-yilda esa 49,2 %ni tashkil etdi. NAFTAning boshqa mamlakatlar bilan savdosida Yevropa mamlakatlarining ulushi yuqori va ushbu ko‘rsatkich 2013-yilda 15,2 %ga teng bo‘ldi
|
| |
moliya sektori - Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 15/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoRivojlangan mamlakatlarda moliya sektori iqtisodiyot holatini ifoda etuvchi asosiy indikatorga aylanib bormoqda. Rivojlangan mamlakatlarda davlat xarajatlarining ortishi byudjet taqchilligi va davlat qarzlarining vujudga kelishiga olib keldi. Ushbu mamlakatlar uchun muntazam byudjet taqchilligi xos bo‘lib, 2008-yildan boshlab bironta mamlakatda konsolidatsiyalashgan byudjet profitsitga ega bolmagan. Xususan, 2013-yilda ushbu ko'rsatkich yalpi ichki mahsulotga nisbatan Yaponiyada 8,4 %ga, Irlandiyada 7,4 %ga, AQSh da 7,3 %ga, Ispaniyada 7,2 %ga, Buyuk Britaniyada 5,8 %ga, Portugaliyada 4,9 %ga, Fransiyada 4,2 %ga teng bo'ldi3
Rivojlangan mamlakatlarda moliya sektori iqtisodiyot holatini ifoda etuvchi asosiy indikatorga aylanib bormoqda. Rivojlangan mamlakatlarda davlat xarajatlarining ortishi byudjet taqchilligi va davlat qarzlarining vujudga kelishiga olib keldi. Ushbu mamlakatlar uchun muntazam byudjet taqchilligi xos bo‘lib, 2008-yildan boshlab bironta mamlakatda konsolidatsiyalashgan byudjet profitsitga ega bolmagan. Xususan, 2013-yilda ushbu ko'rsatkich yalpi ichki mahsulotga nisbatan Yaponiyada 8,4 %ga, Irlandiyada 7,4 %ga, AQSh da 7,3 %ga, Ispaniyada 7,2 %ga, Buyuk Britaniyada 5,8 %ga, Portugaliyada 4,9 %ga, Fransiyada 4,2 %ga teng bo'ldi3
Byudjet taqchilligi inflyatsiyani keltirib chiqish sabablaridan biri hisoblanadi.
Ushbu holat urush davrlarigagina xos bo'lgan bo‘lsa, hozirda zamonaviy
Ushbu hodisaning asosi global bozor iqtisodiyoti hisoblanadi. Biroq, bunday iqtisodiy hodisaning muhim jihatini axborot texnologiyalari ifodalaydi. Yangi iqtisodiyot bu — inson kapitalining moddiy-ashyoviy resurslar — yer va kapitalga nisbatan katta ulushga ega bo‘lganligi bilan tavsiflanadigan sohalar majmuyidir. Ushbu hodisaning asosi global bozor iqtisodiyoti hisoblanadi. Biroq, bunday iqtisodiy hodisaning muhim jihatini axborot texnologiyalari ifodalaydi. Yangi iqtisodiyot bu — inson kapitalining moddiy-ashyoviy resurslar — yer va kapitalga nisbatan katta ulushga ega bo‘lganligi bilan tavsiflanadigan sohalar majmuyidir.
|
| |
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 25

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 25/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoYel iqtisodiy taraqqiyotidagi muhim vazifalardan biri-barqaror iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ta’minlashdan iborat. Shu maqsadda 2000-yilda Lissabon strategiyasi qabul qilingan va 2005-yilda yangilangan. Lissabon strategiyasiga muvofiq Yel da quyidagi sohalarni rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash ustuvor yo‘nalishlar sifatida belgilangan:
Yel iqtisodiy taraqqiyotidagi muhim vazifalardan biri-barqaror iqtisodiy o‘sish sur’atlarini ta’minlashdan iborat. Shu maqsadda 2000-yilda Lissabon strategiyasi qabul qilingan va 2005-yilda yangilangan. Lissabon strategiyasiga muvofiq Yel da quyidagi sohalarni rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlash ustuvor yo‘nalishlar sifatida belgilangan:
• innovatsiyalar va yangi texnologiyalarni rivojlantirish;
• kichik va o‘rta biznesni qoilab-quvvatlash;
• yoshlar o‘rtasida bandlikni oshirish.
Innovatsiyalar va yangi texnologiyalarni rivojlantirish uchun sarflanayotgan investitsiyalar hajmini Yel da YalM ga nisbatan 3 % ga yetkazish rejalashtirilgan bo‘lib, ilm-fan sohasiga sarflanayotgan xarajatlar miqdori yiliga o‘rtacha 100 mlrd. yevrodan kam bo‘lmasligi lozim.
Yel iqtisodiyotining tarmoq tarkibida xizmatlar ulushi 63-65 %ni, sanoat
25-30 %ni, qishloq xo‘jaligi 2-5 %ni tashkil etadi. Yevropa sanoat jihatdan yuqori
darajada taraqqiy etgan mintaqa hisoblanib, Yel ning hissasiga jahon sanoat mahsulotlarining
1/3 qismi to‘g‘ri keladi. Yel ning xalqaro darajadagi tarmoq ixtisoslashuvi
atom energetikasi, neft-gaz majmuasi, avtomobilsozlik, aviakosmos, elektrotexnika,
elektronika, yuqori texnologiyali mashinasozlik (stanoksozlik, kompyuterlar
va elektronika mahsulotlarini ishlab chiqarish), kimyo, yengil va oziqovqat
sanoati, biotexnolgiyalar, yangi konstruksiyali materiallar ishlab chiqarish
tarmoqlari bilan bogiiq. Shu bilan birga oxirgi o‘n yillikda qora metallurgiya,
tekstil sanoati kabi an’anaviy sanoat tarmoqlarida eskirish va inqiroz holatlari
kuzatilmoqda.
|
| |
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 22

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 22/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoRivojlangan mamlakatlarda davlatning iqtisodiyotga aralashuv darajasi ushbu mamlakatlarda amal qiladigan iqtisodiy rivojlanish modellariga mos ravishda farqlanadi. Jumladan, davlat xarajatlarining YalM ga nisbatan ulushi G‘arbiy Yevropa modelida nisbatan yuqori (50 % atrofida), amerika (33 % atrofida) va yapon modelida nisbatan pastroq (25 %). Misol uchun, 2013-yilda davlat xarajatlarining YalM dagi ulushi Avstriya (51,2 %), Belgiya (54,5 %), Daniya (56,9 %), Italiya (54,5 %), Fransiya (57,2 %), Shvetsiyada (53,0 %) dan yuqori bo‘lgani holda, ushbu ko‘rsatkich AQSh da 36,6 %ga, Yaponiyada esa 40,0 %ga teng boidi (5.5.1-jadval).
Rivojlangan mamlakatlarda davlatning iqtisodiyotga aralashuv darajasi ushbu mamlakatlarda amal qiladigan iqtisodiy rivojlanish modellariga mos ravishda farqlanadi. Jumladan, davlat xarajatlarining YalM ga nisbatan ulushi G‘arbiy Yevropa modelida nisbatan yuqori (50 % atrofida), amerika (33 % atrofida) va yapon modelida nisbatan pastroq (25 %). Misol uchun, 2013-yilda davlat xarajatlarining YalM dagi ulushi Avstriya (51,2 %), Belgiya (54,5 %), Daniya (56,9 %), Italiya (54,5 %), Fransiya (57,2 %), Shvetsiyada (53,0 %) dan yuqori bo‘lgani holda, ushbu ko‘rsatkich AQSh da 36,6 %ga, Yaponiyada esa 40,0 %ga teng boidi (5.5.1-jadval).
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida davlat maqveyini, iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishda yanada oshirdi. Umuman, rivojlangan bozor iqtisodiyotiga ega mamlakatlar jahonning uch iqtisodiy va siyosiy markazini («triada») tashkil etishadi. Ushbu uchlik ichida iqtisodiy kuchlar nisbati o‘zgarib turadi, iqtisodiy aloqalar integratsion birlashmalar — Yel va NAFTA ichida jadal sur’atlarda rivojlanmoqda.
Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida davlat maqveyini, iqtisodiyotni davlat tomonidan tartibga solishda yanada oshirdi. Umuman, rivojlangan bozor iqtisodiyotiga ega mamlakatlar jahonning uch iqtisodiy va siyosiy markazini («triada») tashkil etishadi. Ushbu uchlik ichida iqtisodiy kuchlar nisbati o‘zgarib turadi, iqtisodiy aloqalar integratsion birlashmalar — Yel va NAFTA ichida jadal sur’atlarda rivojlanmoqda.
Jahon iqtisodiyotida XX asr o‘rtalariga qadar Yevropa yetakchilik mavqeyini egallab kelgan boisa, Ikkinchi jahon urushining salbiy oqibatlari tufayli iqtisodiy salohiyat jihatdan AQSh dan ancha ortda qola boshladi. Yevropaning qayta tiklanishi va rivojlanishining asosiy kuchi sifatida bozor, xususiy tadbirkorlik, raqobat, davlat boshqaruvi asosidagi o‘zaro bir-biri bilan bogiiq boigan jarayonlarni kuzatish mumkin.
|
| |
G‘arbiy Yevropa 24 ta mamlakatni qamrab oladi va ushbu mamlakatlarni hududining kattaligi jihatdan quyidagi to‘rt guruhga ajratish mumkin

|
G‘arbiy Yevropa 24 ta mamlakatni qamrab oladi va ushbu mamlakatlarni hududining kattaligi jihatdan quyidagi to‘rt guruhga ajratish mumkin
|
bet | 23/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoG‘arbiy Yevropa 24 ta mamlakatni qamrab oladi va ushbu mamlakatlarni hududining kattaligi jihatdan quyidagi to‘rt guruhga ajratish mumkin:
G‘arbiy Yevropa 24 ta mamlakatni qamrab oladi va ushbu mamlakatlarni hududining kattaligi jihatdan quyidagi to‘rt guruhga ajratish mumkin:
• yirik mamlakatlar — Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya, Ispaniya, Italiya, Shvetsiya, Finlandiya, Norvegiya;
• o‘rta mamlakatlar — Islandiya, Gretsiya, Portugaliya, Irlandiya, Avstriya;
• kichik mamlakatlar — Daniya, Belgiya, Niderlandiya, Shveysariya;
• juda kichik — «qo‘g‘irchoq» mamlakatlar — Lyuksemburg, Lixtenshteyn, Malta, Andorra, San-Marino, Monako, Vatikan.
G‘arbiy Yevropa yagona iqtisodiy hudud sifatida jahon xo‘jaligida sanoat va qishloq
xo'jaligi, tovarlar va xizmatlar eksporti, oltin-valyuta zaxirasi va xalqaro turizmning
rivojlanganlik darajasi bo‘yicha yetakchi o‘rinda turadi. G‘arbiy Yevropa xalqaro
mehnat taqsimotida sanoati (mashinasozlik, kimyo, elektrotexnika) rivojlangan
hudud sifatida tan olingan. XX asr boshiga kelib G‘arbiy Yevropa xalqaro mehnat
taqsimotida ofis jihozlari, aniq mexanika, optika, telekommunikatsiya, aloqa vositalari
kabi tarmoqlar bo‘yicha mustahkam o‘rin egalladi.
Yevropa iqtisodiyotining global raqobatbardoshligini ta’minlab beruvchi tarmoqlar quyidagilar hisoblanadi:
Yevropa iqtisodiyotining global raqobatbardoshligini ta’minlab beruvchi tarmoqlar quyidagilar hisoblanadi:
a) an’anaviy tamroqlar:
• avtomobilsozlik — Germaniya, Fransiya;
• aviatsiya sanoati — Buyuk Britaniya, Germaniya, Fransiya;
• to‘qimachilik sanoati — Italiya, Fransiya.
b) yangi tarmoqlar:
• dasturiy ta’minot — Germaniya, Belgiya, Gollandiya;
• raqamli televideniye — Fransiya, Germaniya;
• mobil aloqa — Shvetsiya, Finlandiya, Buyuk Britaniya.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
G‘arbiy Yevropa 24 ta mamlakatni qamrab oladi va ushbu mamlakatlarni hududining kattaligi jihatdan quyidagi to‘rt guruhga ajratish mumkin
|
www.ziyouz.com - Microsoft Word ch aytmatov sarvqomat dilbarim lotin ziyouz com doc

www.ziyouz.com kutubxonasi
66
O‘sha tuni
birortamiz ham mijja qoqmadik, har kim o‘z o‘ylari bilan band edi. Shu jumladan, men
ham.
Asal o‘g‘li bilan ketib qolishi ham mumkin edi. Bu albatta ularning ishi. Mayli, ular yurak amri va
aql-idroklari buyurganini qilishsin. Men, men esa...
nima ham derdim, bunga mening nima daxlim bor,
masalani hal etish menga bog‘liq emas, ularga xalaqit bermasligim kerak...
U hozir ham shu yerda, mana shu yo‘ldan qatnaydi. Shuncha
yillar davomida qaerlarda
bo‘lganiykin u, nima bilan shug‘ullandiykin? Ammo buning ahamiyati yo‘q... Bu ularning ishi...
Biz Boytemir bilan yo‘lni aylanib chiqib, orqaga qaytdik. Qosh qorayib qolgan zdi. Tyan-Shanning
muzli cho‘qqilari ustidagi osmon-u falak bahor oqshomining binafsha rang tusiga kirib borayotgandi.
Mashinalar yo‘ldan ikki tomonga qarab g‘iz-g‘iz o‘tib turardi.
— Mana,
hayot qanchalik murakkab, — dedi Boytemir biroz sukutdan so‘ng o‘ychan. — Men
hozir uydan ketishim kerak emas. Mabodo Asal ketish xayolida bo‘lsa, mayli. Faqat menga
ketayotganini bir og‘iz aytsa bo‘lgani, o‘g‘li bilan so‘nggi bor xayr-xo‘shlashib, oq yo‘l tilab qolaman.
Axir Samad men uchun o‘z o‘g‘limday bo‘lib qolgan-ku. Biroq uni o‘z otasidan zo‘rlab tortib
ololmayman. Shuning uchun men ham hech qayoqqa bormayman. Ayniqsa Pomirga...
Men buni sizga
gazeta uchun hikoya qilib berayotganim yo‘q, albatta. Shunchaki, inson insonga o‘z dardini aytib
berayotgandek gapirib beryapman-da...
XOTIMA O‘RNIDA
Biz Ilyos bilan o‘shda ajralishdik. U Pomirga jo‘nadi, men bo‘lsam o‘z ishlarim bilan ketdim.
— Borib Alibekni topaman. Yangicha hayot boshlayman! — dedi u yo‘l-yo‘lakay. —
Meni endi
tuzalmas, tamom bo‘lgan odam deb o‘ylamang. Kelajagim, hayotim hali oldinda. Kunlar o‘tar, men
ham uylanarman, boshqalarga o‘xshab bola-chaqali, uy-joyli bo‘larman. Ishlayman, do‘st, yor-
birodarlar orttiraman. Lekin faqat birgina narsa: umrbod, manguga yo‘qotgan narsamni qaytara
olmasam kerak... O‘tgan ishni hech qachon qaytarib bo‘lmaydi... Ammo hayotimning so‘nggi
kunlariga qadar, to so‘nggi nafasimgacha Asalni va oramizda bo‘lib o‘tgan
hamma shirin damlarni
saqlab o‘taman.
Yo‘lga chiqish oldidan ko‘lga, o‘sha tik tepalikka. bordim. U yerda men Tyan-Shan bilan
vidolashdim, Issiqko‘l bilan xayrlashdim. Xayr, Issiqko‘l, tugallanmay qolgan orombaxsh kuylarim!
Moviy to‘lqinlaring va oltin qirg‘oqlaring bilan birga qo‘shib seni o‘zim bilan birga olib ketardim-u,
ammo sevgilimning sevgisini
olib keta olmaganimdek, seni ham olib ketish qo‘limdan kelmaydi.
Alvido, Asal! Alvido, qizil durrachali sarvqomatim! Alvido, sevgilim! Baxtiyor bo‘lgil...
Men Boytemirdan eshitganlarimni Ilyosga so‘zlab bermadim. Axir bu odamlarning ko‘rkamligi va
qadr-qimmati ham ularning bir-biri haqida hech narsa bilmasdan turib, bir-biriga shu qadar
oliyjanoblik
qilishi-da, insoniy munosabatda bo‘lishida emasmi! Shunday ekan, bu gaplarni unga
so‘zlab nima ham qilardim...
Chingiz Aytmatovning «Tanlangan asarlar»i 1-jildidan olindi.
(«Sharq» nashriyot-matbaa aktsiyadorlik
kompaniyasi Bosh tahririyati, Toshkent – 2009)
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 13

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 13/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoRivojlangan mamlakatlarning qishloq xo'jaligi 1900, 1950 va 1970-yillarda dunyo qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismini ishlab chiqargan bo‘lsa, ushbu ko‘rsatkich XXI asrning boshlariga kelib 25 %ga tushib ketdi. Bu holat agrosanoat majmuasining qisqarishi evaziga emas, balki rivojlangan mamlakatlar aholisi sonining sekin ko‘payishi va aksariyat oziq-ovqat mahsulotlariga boigan talabning to‘yinishi bilan bog‘liq. Rivojlangan mamlakatlar qishloq xo'jaligi o‘z aholisini oziq-ovqat bilan ta’minlashdan (G‘arbiy Yevropa XX asrning o‘rtalariga qadar o‘zini oziq-ovqat bilan ta’minlay olmagan) tashqari milliardlab boshqa mamlakatlar aholisini oziq-ovqat bilan ta’minlay boshladi. Ushbu holatning asosiy sababi rivojlangan mamlakatlarning barchasida qishloq xo'jaligi davlat tomonidan faol qoilab-quvvatlanadi va agrosanoat majmuasini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Rivojlangan mamlakatlarning qishloq xo'jaligi 1900, 1950 va 1970-yillarda dunyo qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining uchdan bir qismini ishlab chiqargan bo‘lsa, ushbu ko‘rsatkich XXI asrning boshlariga kelib 25 %ga tushib ketdi. Bu holat agrosanoat majmuasining qisqarishi evaziga emas, balki rivojlangan mamlakatlar aholisi sonining sekin ko‘payishi va aksariyat oziq-ovqat mahsulotlariga boigan talabning to‘yinishi bilan bog‘liq. Rivojlangan mamlakatlar qishloq xo'jaligi o‘z aholisini oziq-ovqat bilan ta’minlashdan (G‘arbiy Yevropa XX asrning o‘rtalariga qadar o‘zini oziq-ovqat bilan ta’minlay olmagan) tashqari milliardlab boshqa mamlakatlar aholisini oziq-ovqat bilan ta’minlay boshladi. Ushbu holatning asosiy sababi rivojlangan mamlakatlarning barchasida qishloq xo'jaligi davlat tomonidan faol qoilab-quvvatlanadi va agrosanoat majmuasini rivojlantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Rivojlangan mamlakatlarda sanoatning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi yildanyilga qisqarib borish tendensiyasiga ega. Sanoat ulushining qisqarishi rivojlanayotgan va o‘tish iqtisodiyoti mamlakatlari tomonidan kchli raqobat natijasida yengil sanoat, metallurgiya majmuasi kabi tarmoqlarning tugatilishi yoki ba’zi tarmoqlarda o‘sishning sekinlashuvi (kimyo, o‘rmon majmuasi), rivojlangan mamlakatlarda aksariyat sanoat tarmoqlari mahsulotlariga boigan talabning qisqarishi bilan izohlanadi. Shu bir vaqtda sanoatning ba’zi tarmoqlari (yoqilg‘i-energetika majmuasi) barqaror sur’atlarda rivojlanmoqda, jumladan, mashinasozlik majmuasining dunyodagi mavqeyi yanada kuchaymoqda.
|
| |
Yangi iqtisodiyot quyidagi sohalarni o‘z ichiga oladi

|
Yangi iqtisodiyot quyidagi sohalarni o‘z ichiga oladi
|
bet | 16/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoYangi iqtisodiyot quyidagi sohalarni o‘z ichiga oladi: • ta’lim; • axborot-kommunikatsiya bozorlari; • innovatsiyalarni ishlab chiqish; • yuqori texnologiyalar; • intellektual xizmatlar. Rivojlangan mamlakatlar tajribasining ko‘rsatishicha, faol innovatsion faoliyat davlatning fan-texnika taraqqiyoti sohasidagi yetakchi roli orqali belgilanadi. Davlat ushbu sohadagi milliy ustuvorliklarni aniqlaydi, innovatsion rivojlanishga moliyalashtirish va iqtisodiy rag‘batlantirish tizimi orqali faol ta’sir o‘tkazadi. Bundan tashqari davlat tomonidan innovatsion faoliyatda tadbirkorlik sektorining qatnashishini rag‘batlantirib borishi natijasida ilmiy tadqiqotlar va ishlanmlarga sarflanayotgan ichki xarajatlarning katta qismi biznes tomonidan ta’minlanmoqda. Misol uchun, ushbu ko‘rsatkich Yel da 56 %ga, AQSh da 63 %ga, Yaponiyada esa 74 %ga teng. IHTT mamlakatlarida korporatsiyalarning umummilliy tadqiqotlar va ishlanmalarga sarflanayotgan xarajatlar tarkibidagi ulushi o‘rtacha 70 %ga yaqinlashmoqda
Rivojlangan mamlakatlar tajribasining ko‘rsatishicha, faol innovatsion faoliyat davlatning fan-texnika taraqqiyoti sohasidagi yetakchi roli orqali belgilanadi. Davlat ushbu sohadagi milliy ustuvorliklarni aniqlaydi, innovatsion rivojlanishga moliyalashtirish va iqtisodiy rag‘batlantirish tizimi orqali faol ta’sir o‘tkazadi. Bundan tashqari davlat tomonidan innovatsion faoliyatda tadbirkorlik sektorining qatnashishini rag‘batlantirib borishi natijasida ilmiy tadqiqotlar va ishlanmlarga sarflanayotgan ichki xarajatlarning katta qismi biznes tomonidan ta’minlanmoqda. Misol uchun, ushbu ko‘rsatkich Yel da 56 %ga, AQSh da 63 %ga, Yaponiyada esa 74 %ga teng. IHTT mamlakatlarida korporatsiyalarning umummilliy tadqiqotlar va ishlanmalarga sarflanayotgan xarajatlar tarkibidagi ulushi o‘rtacha 70 %ga yaqinlashmoqda
Rivojlangan mamlakatlarda inson kapitaliga sarflanayotgan investitsiyalar hajmining oshib borishi bilan bir qatorda asosiy kapitalning faol elementi hisoblangan axborot texnologiyalariga sarflanayotgan investitsiyalar ham jadal sur’atlarda o‘sayotganligini kuzatish mumkin. Rivojlangan mamlakatlar o‘rtasida ushbu ko‘rsatkich bo‘yicha AQSh yetakchi mavqega ega va 1970-80-yillarda axborot texnologiyalarini rivojlantirishga sarflanayotgan xarajatlar yiliga o‘rtacha 20-25 %ga, 1990-yillarda esa 30-35 %ga o‘sib borgan.
Rivojlangan mamlakatlarda inson kapitaliga sarflanayotgan investitsiyalar hajmining oshib borishi bilan bir qatorda asosiy kapitalning faol elementi hisoblangan axborot texnologiyalariga sarflanayotgan investitsiyalar ham jadal sur’atlarda o‘sayotganligini kuzatish mumkin. Rivojlangan mamlakatlar o‘rtasida ushbu ko‘rsatkich bo‘yicha AQSh yetakchi mavqega ega va 1970-80-yillarda axborot texnologiyalarini rivojlantirishga sarflanayotgan xarajatlar yiliga o‘rtacha 20-25 %ga, 1990-yillarda esa 30-35 %ga o‘sib borgan.
|
| |
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 11

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 11/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoIntegratsion birlashmalar a’zolari o‘rtasidagi savdo jarayonlari Yel da ham faollashib bormoqda. Yel ichidagi savdo hajmi 1970-yildayoq 60 %ni tashkil etgani holda hozirga qadar 55 %dan 67 %ga qadar o'zgarib turadi. Jumladan, ushbu ko'rsatkich YeI-28 da 2013-yilda 62,0 %ni tashkil etdi. Shu bilan bir vaqtda Yevropaning boshqa hududlar eksportidagi ulushi ham ortib bormoqda Yaponiyaning asosiy tashqi savdo hamkorlari Sharqiy, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari hisoblanib, ularning mamlakat tashqi savdosidagi ulushi 40 %dan yuqoridir. Yaponiyadan ushbu mamlakatlarga yo'naltirilgan to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar hajmi esa jami investitsiyalarning 25 %ni tashkil etadi. Integratsion birlashmalar a’zolari o‘rtasidagi savdo jarayonlari Yel da ham faollashib bormoqda. Yel ichidagi savdo hajmi 1970-yildayoq 60 %ni tashkil etgani holda hozirga qadar 55 %dan 67 %ga qadar o'zgarib turadi. Jumladan, ushbu ko'rsatkich YeI-28 da 2013-yilda 62,0 %ni tashkil etdi. Shu bilan bir vaqtda Yevropaning boshqa hududlar eksportidagi ulushi ham ortib bormoqda Yaponiyaning asosiy tashqi savdo hamkorlari Sharqiy, Janubi-Sharqiy Osiyo mamlakatlari hisoblanib, ularning mamlakat tashqi savdosidagi ulushi 40 %dan yuqoridir. Yaponiyadan ushbu mamlakatlarga yo'naltirilgan to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiyalar hajmi esa jami investitsiyalarning 25 %ni tashkil etadi. Rivojlangan mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishidagi muhim jihatlardan biri iqtisodiyotga davlat aralashuvining kamayishi, iqtisodiyotning erkinlashish jarayonidir. Birinchi jahon urushidan XX asrning 80-yillariga qadar rivojlangan mamlakatlarda davlat tomonidan iqtisodiyotga aralashish darajasi davlat xarajatlari va iqtisodiyotdadavlat sektori ulushining o‘sishi shaklida jadal sur’atlarda ortib bordi. Rivojlangan mamlakatlarning iqtisodiy rivojlanishidagi muhim jihatlardan biri iqtisodiyotga davlat aralashuvining kamayishi, iqtisodiyotning erkinlashish jarayonidir. Birinchi jahon urushidan XX asrning 80-yillariga qadar rivojlangan mamlakatlarda davlat tomonidan iqtisodiyotga aralashish darajasi davlat xarajatlari va iqtisodiyotdadavlat sektori ulushining o‘sishi shaklida jadal sur’atlarda ortib bordi.
|
| |
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 12

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 12/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoJahon iqtisodiyotida globallashuv va integratsiya jarayonlarining chuqurlashishi natijasida aksariyat rivojlangan mamlakatlarda davlat xarajatlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi qisqarib bordi. Bundan tashqari, xususiylashtirish, transport va aloqa, energetika, kommunal xo‘jalik kabi tarmoqlarda davlat mulkini xususiy kompaniyalarning boshqaruv ixtiyoriga topshirish boshlandi. Jahon iqtisodiyotida globallashuv va integratsiya jarayonlarining chuqurlashishi natijasida aksariyat rivojlangan mamlakatlarda davlat xarajatlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi qisqarib bordi. Bundan tashqari, xususiylashtirish, transport va aloqa, energetika, kommunal xo‘jalik kabi tarmoqlarda davlat mulkini xususiy kompaniyalarning boshqaruv ixtiyoriga topshirish boshlandi. 3
XXI asrning boshlariga kelib rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotining tarkibi postindustrial tarkibga ega bo‘la boshladi. Tahlillar ko'rsatishicha, rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotining tarkibida 1980-yilda birlamchi (qishloq xo'jaligi, qazib chiqarish, o'rmon va baliqchilik xo'jaligi) tarmoqlarning ulushi yalpi ichki mahsulotga nisbatan 3,5 %ni tashkil etgan boisa, 2009-yilda 2 % gacha qisqargan. Ushbu vaqt ichida ikkilamchi tarmoqlar (sanoat va qurilish) ulushi 33,5 %dan 26 % gacha qisqargani holda, uchlamchi tarmoqlar (xizmatlar sohasi) ulushi 63 %dan 73 % gacha oshgan
XX asrning 60-yillaridan boshlab rivojlangan mamlakatlarda, xususan, AQSh da qishloq xo‘jaligi va tog‘-kon sanoati samaradorligining o‘sishi natijasida yalpi ichki mahsulot tarkibida birlamchi tarmoqlar ulushining keskin pasayishi va milliy xo‘jaliklar tarkibida qayta ishlash sanoati ulushining saqlanishi sharoitida xizmat ko‘rsatish sohasining ulushi barqaror ortib borishi kuzatildi. Rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida tarkibiy o‘zgarishlarning ro‘y berishida xizmatlar sohasi va samarasiz ishlab chiqarishlarning qisqarishi, 1973-1975-yilIardagi energetika va xomashyo inqirozi katta turtki boidi.
XX asrning 60-yillaridan boshlab rivojlangan mamlakatlarda, xususan, AQSh da qishloq xo‘jaligi va tog‘-kon sanoati samaradorligining o‘sishi natijasida yalpi ichki mahsulot tarkibida birlamchi tarmoqlar ulushining keskin pasayishi va milliy xo‘jaliklar tarkibida qayta ishlash sanoati ulushining saqlanishi sharoitida xizmat ko‘rsatish sohasining ulushi barqaror ortib borishi kuzatildi. Rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida tarkibiy o‘zgarishlarning ro‘y berishida xizmatlar sohasi va samarasiz ishlab chiqarishlarning qisqarishi, 1973-1975-yilIardagi energetika va xomashyo inqirozi katta turtki boidi.
|
| |
Javib: kompyuter qotib qolsa bosiladi

Axborot texnologiyasidan test savollar
Dilshod Bozorov, [22.10.2023 18:55]
Lazerli printerga qo‘yiladigan va bir marta ishlatiladigan bo‘yoqli quti nima deyiladi?
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda “Ctrl+Delete” tugmalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
JAVIB: KOMPYUTER QOTIB QOLSA BOSILADI.
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda “Ctrl+BackSpace” tugmalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
JAVOB:KURSORNING CHAP TOMONIDAGI BITTA SO’ZNI O’CHIRISH UCHUN CTRL+BACKSPACE KLAVIATURA YORLIG’I KO’PINCHA ISHLATILADI
Microsoft Windows operatsion tizimida kompyuter qaysi tugmalar kombinatsiyasi yordamida blokirovka qilinadi?
JAVOB: F9
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda End tugmasi nima vazifani bajaradi?
JAVOB:CAPS LOCK KLAVIATURLA XOLATINI O’ZGARTIRADI(KATTA HARFLAR KICHIK HARFLAR BILAN)
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda Home tugmasi nima vazifani bajaradi?
JAVOBI: HOME TUGMACHALARI KURSORNI BOSHQARISH TUGMACHALARI DEYILADI (HOME-SATR BOSHIGA, END-SATR OXIRIGA)
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda qaysi tugmalar kombinatsiyasi matn ostiga chizadi?
JAVOB: CTRL+U
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda qaysi tugmalar kombinatsiyasi matnni qalinlashtiradi?
JAVOB: CTRL+B
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda qaysi tugmalar kombinatsiyasi matnni kursiv qiladi?
JAVOB: CTRL+I
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda “Ctrl+A” tugmalar kombinatsiyasi nima vazifani bajaradi?
JAVOB: CTRL+A MATNNI HAMMASINI TANLASH
Microsoft Word-da matn bilan ishlashda qaysi tugmalar "razriv stranitsi" amalini bajaradi?
JAVOB: CTRL+INTER
Microsoft Excel ish kitobida kamida nechta sahifa (list) bo‘lishi mumkin?
Microsoft PowerPoint-da taqdimot qaysi tugma orqali ishga tushiriladi?
Microsoft PowerPoint-da taqdimotni joriy slayddan ishga tushirish uchun qaysi tugmalar kombinatsiyasidan foydalaniladi?
Normativ-huquqiy hujjatlar loyihasini ishlab chiqish va kelishishning yagona elektron tizimi veb manzilini belgilang.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining virtual qabulxonasini ko‘rsating.
O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining tadbirkorlar murojaatlarini ko‘rib chiqish virtual qabulxonasini ko‘rsating.
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalini ko‘rsating.
Jamoatchilik tashabbuslari yagona platformasi qaysi domen ostida faoliyat olib boradi?
O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari maʼlumotlari milliy bazasi qaysi domen ostida faoliyat olib boradi?
Davlat organlarini o‘zaro idoralararo hamkorligi “elektron hukumat”ning qaysi aloqa turiga kiradi?
Davlat organlari va biznes vakillari orasidagi o‘zaro hamkorlik “elektron hukumat”ning qaysi aloqa turiga kiradi?
Davlat organlari va davlat xodimlarining o‘zaro hamkorligi “elektron hukumat”ning qaysi aloqa turiga kiradi?
Davlat organlari va xorijiy fuqarolar orasidagi o‘zaro hamkorlik elektron hukumatning qaysi aloqa turiga kiradi?
Davlat organlarini fuqarolar bilan o‘zaro hamkorligi “elektron hukumat”ning qaysi aloqa turiga kiradi?
Word-da matn bilan ishlashda shriftni katta-kichik qilish uchun qaysi tugma bosiladi?
|
10-ma’ruza. JavaScript asoslari. JavaScript stsenariyli tilining xususiyatlari

10-ma’ruza. JavaScript asoslari. JavaScript stsenariyli tilining xususiyatlari.
Reja:
JavaScript asoslari. JavaScript stsenariylarini HTML-xujjat bilan bog’lash. O’zgaruvchilar.
Ma’lumotlar turlari.
Massivlar. Operatorlar.
JavaScript dunyodagi eng mashhur dasturlash tilidir. JavaScript Internetning dasturlash tilidir. JavaScript-ni o'rganish oson.
Nima uchun JavaScript-ni o'rganish kerak?
JavaScript barcha veb-ishlab chiquvchilar o'rganishi kerak bo'lgan 3 tildan biridir :
Web sahifalar mazmunini aniqlash uchun HTML
Veb-sahifalar tartibini belgilash uchun CSS
Web-sahifalarning harakatini dasturlash uchun JavaScript
JavaScript HTML tarkibini o'zgartirishi mumkin
Ko'pgina JavaScript HTML usullaridan biri getElementById().
Quyidagi misol HTML elementini (id="demo" bilan) "topadi" va element tarkibini (innerHTML) "Salom JavaScript" ga o'zgartiradi:
JavaScript ikki va bitta tirnoqlarni qabul qiladi:
JavaScript HTML atribut qiymatlarini o'zgartirishi mumkin
JavaScript HTML uslublarini o'zgartirishi mumkin (CSS). HTML elementining uslubini o'zgartirish HTML atributini o'zgartirishning bir variantidir:
display HTML elementlarini yashirish uslubni o'zgartirish orqali
amalga oshirilishi mumkin
:
Massa almashinish jarayonlari

Massa almashinish jarayonlari
Download
0,83 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
23.05.2024
Hajmi
0,83 Mb.
#250819
Download
0,83 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Massa almashinish jarayonlari
Download
0,83 Mb.
Matnni ko'rish
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 17

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 17/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoITTKI ga katta miqdorda mablag’ sarflaydigan va yirik intellektual kapitalga ega kompaniyalarga xos belgisi bu kompaniyalar aksiyalarining yuqori darajada kotirovka qilinishidir. Transmilliy kompaniyalarning ushbu belgisi va ulardagi ishlovchilar soniga qarab «eski» va «yangi» iqtisodiyot kompaniyalariga ajratish mumkin. ITTKI ga katta miqdorda mablag’ sarflaydigan va yirik intellektual kapitalga ega kompaniyalarga xos belgisi bu kompaniyalar aksiyalarining yuqori darajada kotirovka qilinishidir. Transmilliy kompaniyalarning ushbu belgisi va ulardagi ishlovchilar soniga qarab «eski» va «yangi» iqtisodiyot kompaniyalariga ajratish mumkin. Tahlillar ko‘rsatishicha, jahonda ishlab chiqariladigan avtomobillarning yarmini ishlab chiqaradigan, 707,0 ming kishini ish bilan ta’minlaydigan, dunyo bo‘ylab zavod va fabrikalariga ega AQSh avtomobil sanoatining «katta uchligi» moliya bozorida mol-mulki kompyuterlar va bir nechta ofislardan iborat, mahsulotini esa global internet tarmog‘iga kirish huquqisiz ko‘rib boimaydigan yosh Internet-kompaniyalar uchligiga qaraganda uch barobar past baholanadi Tahlillar ko‘rsatishicha, jahonda ishlab chiqariladigan avtomobillarning yarmini ishlab chiqaradigan, 707,0 ming kishini ish bilan ta’minlaydigan, dunyo bo‘ylab zavod va fabrikalariga ega AQSh avtomobil sanoatining «katta uchligi» moliya bozorida mol-mulki kompyuterlar va bir nechta ofislardan iborat, mahsulotini esa global internet tarmog‘iga kirish huquqisiz ko‘rib boimaydigan yosh Internet-kompaniyalar uchligiga qaraganda uch barobar past baholanadi Rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotida davlatning aralashuvi 1929-1933-yillardagi jahon iqtisodiy inqirozi sharoitida inqirozga qarshi chora-tadbirlarni boshqarish bilan asos solingan. Keyns nazariyasiga muvofiq, soliq, kredit, narx siyosati, davlat xarajatlarini boshqarish, harbiy talabni rag‘batlantirish va cheklash kabi chora-tadbirlar inqirozga qarshi siyosatning asosiy vositalari boidi. Davlat inqiroz davrida yalpi talabni davlat xarajatlarini oshirish, biznesga solinadigan soliqlarni pasaytirish, kredit olish huquqini kengaytirish, yumshoq pul-kredit siyosatini olib borish orqali rag‘batlantirdi. Iqtisodiy o‘sish davrida esa davlat o‘z xarajatlarini qisqartirgan, qattiq pul-kredit siyosati yuritib, soliqlarni oshirgan va kredit olish huquqini cheklagan.
|
| |
MIKROSXEMALAR TO‘G‘RISIDA TUSHUNCHA

|
MIKROSXEMALAR TO‘G‘RISIDA TUSHUNCHA
|
bet | 4/4 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #127096 |
Bog'liq O‘zgaruvchan tokni to‘G‘rilash mexanizmlariMIKROSXEMALAR TO‘G‘RISIDA TUSHUNCHA
Hozirgi vaqtda mikrosxemalar, EHM, avtomatik sistemalarda, o‘lchash va nazorat sistemalarida, xullas, raqamli texnologiya qo‘llaniladigan barcha sohalarda qo‘llaniladi. Mikrosxema – yig‘ilgan juda kichik elektron mexanizmdir.
Integral mikrosxema (IMS) – ma’lum funksional vazifani bajaruvchi mikrosxema. Funksional vazifasiga ko‘ra, IMS signalni o‘zgartiruvchi, qayta ishlovchi, axborotni to‘plovchi va hokazo ko‘rinishda ishlanadi. IMSning asosiy xususiyati shundan iboratki, u ma’lum funksional vazifani to‘la bajaradi, ya’ni IMS kuchaytirgich, trigger, turtkilar, hisoblagich, mantiqiy mexanizm va hokazo.
Mikrosxemada butun bir mexanizm kichik bir hajmda simsiz, bevosita zavodning o‘zida, mahsulot birligi sifatida ishlab chiqariladi. IMSning elementlari diod, triod, sig‘im, induktivlik, rezistor yarimo‘tkazgich kristallning sirtida va hajmida zichlab joylashtiriladi. IMSni ishlab chiqarish o‘ta murakkab texnologiyadir. Bu texnologiya alohida bir ilm-fan sohasi bo‘lib, tez rivojlanyapti. Bu sohaning rivoji katta integral sxemalarni qo‘llashga olib keldi (KIS).
Raqamli texnologiyalarda KIS ko‘rinishida tuzilmalarning turtki raqamli texnologiyalarning KIS ko‘rinishida ishlab chiqaradigan ayrim elementlarning bajaradigan funksional vazifasi nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqamiz.
Jamlagich (summator) – ikki raqamli sonlar ustida arifmetik amallarni bajaradi.
Hisoblagich (счётчик) – turtkilarni hisoblovchi mexanizm. Sonlar hisoblagichida ikki raqamli («1» va «0») sana ko‘rinishida beriladi.
Registr – shartli raqamli belgi (kod)larni qabul qilish, saqlash va buyruq bo‘yicha chiqarib berish uchun xizmat qiladi.
Shartli belgilagich (shifrlar) – raqamli shartli belgilarni (turtkilarni) mantiqiy buyruqlarga aylantiruvchi mexanizm.
Shartli belgini ochgich (deshifrator) – shifrator bajaradigan o‘zgartirgichning aksi. Masalan, o‘nli sanani ikkili sanaga aylantiruvchi shifrator bo‘lsa, deshifrator teskari vazifani bajaradi.
Mikrojarayonor – axborotga ishlov berish va boshqarish mexanizmi.
Mikrojarayonor xotira, axborotni kiritish-chiqarish qurilmalari bilan birga ishlaydi. Mikrojarayonor arifmetik-mantiqiy boshqarish, tezkor xotira EHM va boshqa ichki qurilmalardan iborat.
EHM va boshqa raqamli texnologiyalar asosida ishlaydigan uskunalarda ko‘p mexanizmlar mavjud. Biz asosiylari ustida qisqacha to‘xtalib o‘tdik. Raqamli texnologiyalar asosida ishlaydigan qurilmalarning ishonchliligi yuqori. Hozirgi vaqtda barcha sohalardagi mutaxassislar raqamli texnologiyalarning asosi bilan tanish bo‘lishlari shart.
|
| |
• makroiqtisodiy va ijtimoiy siyosatning ustuvor maqsadlarini asoslash

|
• makroiqtisodiy va ijtimoiy siyosatning ustuvor maqsadlarini asoslash
|
bet | 19/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.info • o‘zaro bog‘liq ijtimoiy-iqtisodiy ko‘rsatkichlar majmuyi va ularga erishish muddatlarini belgilash; • rejalashtirilgan davrda xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatini tartibga soluvchi iqtisodiy me’yorlarni belgilash; • ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishning maqsadli dasturlarini ishlab chiqish; • davlat va nodavlat boshqaruv organlari tomonidan iqtisodiyotni tartibga solish. Indikativ rejalashtirish dasturlari 3-5-yilga tuziladi. Shu bilan bir vaqtda ular qisqa muddatli (uch yildan kam) va uzoq muddatli (10-15-yil) bo‘lishi ham mumkin.
Indikativ rejalashtirish dasturlari 3-5-yilga tuziladi. Shu bilan bir vaqtda ular qisqa muddatli (uch yildan kam) va uzoq muddatli (10-15-yil) bo‘lishi ham mumkin.
Davlat xaridlari, buyurtmalari, davlat boshqaruv rganlari, hududiy hokimiyatlar, tadbirkorlar uyushmalari, kasaba uyushmalari, korxonalar o‘rtasidagi muddatli shartnoma shaklidagi shartnoma-rejalar indikativ rejalashtirish vositalari hisoblanadi.
Hozirgi vaqtda indikativ rejalashtirishning maqsadi mulkchilik va xo'jalik yuritish shaklidan qat’i nazar, davlat va xo‘jalik yurituvchi subyektlar faoliyatini
muvofiqlashtirishdan iborat.
Indikativ rejalashtirish davlat sektori uchun bajarilishi lozim bo‘lgan vazifalarni o‘z ichiga oladi, xususiy korxonalar uchun bu majburiy bo‘lmasa-da, ushbu rejaga mos ish tutadilar. Misol uchun, Yaponiyada ishlab chiqiladigan «umumdavlat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish rejalari» rasman qonun hisoblanmasa-da, iqtisodiy subyektlarni shu dasturlar umummilliy manfaatlar yo‘lida bajarishga yo‘naltiradigan va safarbar etadigan davlat dasturlarini ifoda etadi. Yaponiya chorak asrdan ko‘proq vaqtdan beri indikativ rejalashtirish asosida aniq maqsadga yo‘naltirilgan tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirib kelmoqda.
Indikativ rejalashtirish davlat sektori uchun bajarilishi lozim bo‘lgan vazifalarni o‘z ichiga oladi, xususiy korxonalar uchun bu majburiy bo‘lmasa-da, ushbu rejaga mos ish tutadilar. Misol uchun, Yaponiyada ishlab chiqiladigan «umumdavlat ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish rejalari» rasman qonun hisoblanmasa-da, iqtisodiy subyektlarni shu dasturlar umummilliy manfaatlar yo‘lida bajarishga yo‘naltiradigan va safarbar etadigan davlat dasturlarini ifoda etadi. Yaponiya chorak asrdan ko‘proq vaqtdan beri indikativ rejalashtirish asosida aniq maqsadga yo‘naltirilgan tarkibiy o‘zgarishlarni amalga oshirib kelmoqda.
|
| |
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar - bet 21

|
Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar
|
bet | 21/27 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 71,48 Kb. | | #113409 |
Bog'liq Jahon iqtisodiyotida sanoat jihatdan taraqqiy etgan mamlakatlar -kompy.infoPul-kredit siyosati iqtisodiyotni rivojlantirishda davriy tebranishlarni kamaytirish va inflyatsion jarayonlar bilan kurashishda ishlatiladi. Ishlab chiqarish va ishchanlik faoliyatini rag‘batlantirish uchun markaziy bank majburiy eng kam zaxiralar me’yorlarining hisob stavkasini pasaytiradi, banklarning kredit imkoniyatlarini kengaytirish va xususiy biznes uchun kreditni yanada manfaatli qilish uchun ochiq bozorda qimmatli qog‘ozlarni faol sotib ola boshlaydi.
Pul-kredit siyosati iqtisodiyotni rivojlantirishda davriy tebranishlarni kamaytirish va inflyatsion jarayonlar bilan kurashishda ishlatiladi. Ishlab chiqarish va ishchanlik faoliyatini rag‘batlantirish uchun markaziy bank majburiy eng kam zaxiralar me’yorlarining hisob stavkasini pasaytiradi, banklarning kredit imkoniyatlarini kengaytirish va xususiy biznes uchun kreditni yanada manfaatli qilish uchun ochiq bozorda qimmatli qog‘ozlarni faol sotib ola boshlaydi.
Soliq siyosati tadbirkorlik sektori ishchanligini faollashtirishni, iqtisodiyotni tarkibiy qayta qurish va ishlab chiqarishning hududiy joylashtirilishini rag‘batlantiruvchi dastak boiib xizmat qiladi. Soliq siyosatining o‘ziga xos turi jadallashtirilgan amortizatsiya hisoblanadi. Firma, korxonalar foydasini jihozlardan uch-to‘rt yil foydalanilishi davomida amortizatsiya fondiga o‘tkazishga ruxsat beriladi. Bu esa kapitalning jamg‘arilishi, uni texnik yangilash va iqtisodiy o‘sishni tezlashtirishga yordam beradi.
Soliq siyosati tadbirkorlik sektori ishchanligini faollashtirishni, iqtisodiyotni tarkibiy qayta qurish va ishlab chiqarishning hududiy joylashtirilishini rag‘batlantiruvchi dastak boiib xizmat qiladi. Soliq siyosatining o‘ziga xos turi jadallashtirilgan amortizatsiya hisoblanadi. Firma, korxonalar foydasini jihozlardan uch-to‘rt yil foydalanilishi davomida amortizatsiya fondiga o‘tkazishga ruxsat beriladi. Bu esa kapitalning jamg‘arilishi, uni texnik yangilash va iqtisodiy o‘sishni tezlashtirishga yordam beradi.
|
| |
-rasm.  
 
33-rasm - O‘zgaruvchan tokni to‘G‘rilash mexanizmlari

|
O‘zgaruvchan tokni to‘G‘rilash mexanizmlari
|
bet | 3/4 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #127096 |
Bog'liq O‘zgaruvchan tokni to‘G‘rilash mexanizmlari32-rasm.
33-rasm.
Turtkilar majmuasi axborotni mujassamlaydi. Masalan, turtki «1» raqamli bo‘lsa, turtki bo‘lmagan vaqtni «0» deb olamiz. Mana shu ikki raqam orqali barcha kattaliklar, tushunchalar, mantiq elementlari, xullas, istalgan fikr, raqam va hokazo ifodalanadi. Raqamli EHMning asosi mana shu prinsipga, ya’ni barcha tushuncha, raqam, matn va mantiq tushunchalarini ikki raqam bilan ifodalashdir. Shuni ta’kidlab o‘tish lozimki, EHMning asosi bo‘lmish raqamli tuzilma hozirgi vaqtda radio-teleapparaturaga, avtomatik yuritmalarga, elektr o‘lchash va nazorat asboblariga, uy-ro‘zg‘or uskunalariga, xullas, turmushning barcha sohalariga kirib kelyapti. Turtki mexanizmlarining asosiylaridan biri – bu trigger hisoblanadi. Uning sxemasi 33-rasmda ko‘rsatilgan. Birinchi tranzistorga boshlang‘ich turtki berilganda birinchi T1 ochiladi, turtki ma’lum kattalikka yetgandan keyin T1 yopiladi va T2 ochiladi. Shunday qilib, T1 va T2 navbatma-navbat ochilib-yopiladi, natijada chiqish kuchlanishi U2 turtki ko‘rinishida (32-rasm) o‘zgaradi. Arrasimon kuchlanish ishlab chiqaruvchi mexanizm ham turtki mexanizmiga kiradi. Uning sxemasi 9.21-rasmda ko‘rsatilgan. Bu sxema neon lampa asosida ishlaydi.
34-rasm. 35-rasm.
Kirish kuchlanishi t1 vaqt davomida ma’lum Um kattalikka yetgandan keyin neon lampaning qarshiligi keskin kamayadi va t2 vaqt davomida bu kuchlanish qariyb nolgacha pasayadi. Shu onda neon lampaning qarshiligi tiklanadi va kirish kuchlanishi yana ko‘payadi. Jarayon takrorlanadi. Chiqish kuchlanishi tchiq ning shakli arrasimon bo‘lgani uchun bu tur o‘zgartirgichlar arrasimon kuchlanish generatorlari deyiladi (35-rasm). Elektron nurli naychalarda elektron nurni gorizontal yo‘nalishda burish uchun avtomobillarning yondirish sistemasida va hokazolarda qo‘llaniladi.
|
| |
Maktab o‘qituvchilarini diagnostikadan o‘tkazish jarayonlarini tashkil etish tartibi

Maktab o‘qituvchilarini diagnostikadan o‘tkazish jarayonlarini tashkil etish tartibi
Download
191,58 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
13.12.2023
Hajmi
191,58 Kb.
#118158
Download
191,58 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Maktab o‘qituvchilarini diagnostikadan o‘tkazish jarayonlarini tashkil etish tartibi
Download
191,58 Kb.
Matnni ko'rish
O‘YuCh kaskadi nima? - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi tosh

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi tosh
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #243341 |
Bog'liq xayot2.O‘YuCh kaskadi nima?
Sun’iy yo‘ldoshli qabul qilgich-uzatkich butun chastotalar spektrini signalni demodulyatsiyalashsiz bitta diapazondan boshqa diapazongan, masalan, 6 GGs dan 4 GGs ga yoki 14 GGs dan 11 GGsga o‘tkazish prinsipi bo‘yicha quriladi. Bunday retranslyatorda radioqabul qilish trakti barcha stvollar uchun umumiy hisoblanadi, unda O‘YuCh signalni kuchaytirishning katta chiziqli diapazoni ta’minlanadi. Stvollar orasidagi kesishma halaqitlarni kamaytirish uchun radiouzatish trakti ularga quvvat bo‘yicha signalni kuchaytirish alohida traktlarini biriktirish prinsipi bo‘yicha bajariladi. “Ochiq” deyiladigan bunday qabul qilgich-uzatkichning bo‘lishi mumkin tuzilish sxemasi 8.7a- rasmda, bitta stvol uzatkichining tuzilish sxemasi esa 8.7b- rasmda keltirilgan.
6 GGs diapazonda qabul qilingan signal 500 MGs gacha umumiy o‘tkazish polosasili umumiy radioqabul qilgichda kuchaytiriladi, keyin esa butun spektr 4 GGs diapazonga o‘tkaziladi. Multipleksor – ko‘p polosali filtr yordamida signal har biri 35…40 MGs gacha o‘tkazish polosasili stvollar bo‘ylab tarqatiladi. Kuchaytirilganidan keyin barcha stvollar signallari yana multipleksor yordamida birlashtiriladi va umumiy antennaga beriladi. Retranslyator tarkibiga yana ta’minot bloklari va zahira jamlanmalari kiradi. Chiqish O‘YuCh signali keng va tor polosali yo‘naltirilganlik diagrammalarili bir necha antennalarga tarqatilishi mumkin.
Uzatkichda (8.7b- rasm) amplituda korrektori yordamida amplitudaviy xarakteristikani chiziqlashtirishga, faza korrektori yordamida esa signalning fazasini uning amplitudasiga bog‘liq bo‘lmasligiga erishiladi. Dastlab signal dastlabki O‘YuCh tranzistorli kuchaytirgichda, keyin esa O‘YuCh quvvat kuchaytirgichida kuchaytiriladi. O‘YuCh quvvat kuchaytirgichi sifatida bunday radioaloqa tizimlarini yaratishning boshlang‘ich bosqichlarida yugurma to‘lqin lamapalari ishlatilgan, hozirgi vaqtda esa quvvatlarini keyingi qo‘shish amalga oshiriladigan bipolyar va maydoniy tranzistorlar qo‘llanadi.
3. nurlanishlarning asasiy fizik tafsiflarini ayting
|
| |
PEDAGOG RESPUBLIKA ILMIY JURNALI

|
PEDAGOG RESPUBLIKA ILMIY JURNALIBog'liq Karabayeva M.I.PEDAGOG RESPUBLIKA ILMIY JURNALI
1 – SON / 2022 - YIL / 15 - SENTYABR
www.bestpublication.org
87
Kristallanish – bu suyuq eritmalar tarkibidagi qattiq fazani kristall shaklida
ajratib olish jarayonidir. Ushbu jarayonda suyuq fazadan moddaning qattiq fazaga
o‟tishi ro‟y beradi.
Keys stadidagi asosiy muammo:
Kimyoviy texnologik jarayonlariga kam harajat
qurilmalar tanlash.
Ushbu keys-stadidan “Umumiy kimyoviy texnologiya”, “Noorganik moddalar
kimyoviy texnologiyasi”fanlarida foydalanish mumkin.
Guruhlarda keys-stadiyni yechish bo„yicha yo‟riqnoma:
1. Vaziyatlar bilan tanishib chiqish.
2. Guruh sardorini tanlash.
3. A1 formatdagi qog„ozlarda kuyidagi jadvalni chizish va to„ldirish.
4. Ishni yakunlab taqdimotga tayyorlash.
1-jadval
Muammoni tahlil qilish va yechish jadvali
Muammoni
tasdiqlovchi dalillar
Muammoning
kelib
chiqish sabablari
Yuzaga kelgan vaziyatda
qo„llanilgan yechim
Guruh yechimi
2-
jadval
Keys bilan ishlash jarayonini baholash mezonlari va ko„rsatkichlari (auditoriyadan
tashqarida va auditoriyada bajarilgan ish uchun)
Auditoriyadan tashqari bajarilgan ish uchun baholash mezonlar va ko„rsatkichlari
Talabalar
ro„yxati
Asosiy
muammo
ajratib olinib tadqiqot
obekti
aniqlangan
mak. 1 b
Muammoli
aziyatning
kelib chiqish sabablari
aniq ko„rsatilgan mak.
2 b
Vaziyatdan chiqib
ketish
xarakatlari
aniq
ko„rsatilgan
mak. 2b
Jami
mak. 5 b
3-
jadval
Auditoryada bajarilgan ish uchun baholash mezonlari va ko„rsatkichlari
Guruhlar
ro„yxati
Guruh
faolligi mak. 2b
Ma‟lumotlar
ko„rgazmali
taqdim
etildi mak. 1b.
Javoblar
to„liq
va
aniq
berildi mak. 2b
Jami
mak. 5b
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1.
Azizxodjayeva N.N. “Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat”
Cho„lpon: 2005y. 213 b.
2.
Topildiyev V.Ta‟lim tarbiya jarayonlarini tashkil etish va boshqarishning
me‟yoriy xuquqiy asoslari (o„quv uslubiy majmua). Toshkent. 2013y. 150 bet.
a.
N.R. Yusupbekov, H.S.Nurmuhamedov, S.G.Zokirov. Kimyoviy
texnologiya asosiy jarayon va qurilmalari.-T.: “Sharq”, 2003.-644 b.
PEDAGOG RESPUBLIKA ILMIY JURNALI
1 – SON / 2022 - YIL / 15 - SENTYABR
www.bestpublication.org
88
3.
https://rosuchebnik.ru/material/diffuziya-7529/
4.
https://fedorovskaja.livejournal.com/529264.html
5.
https://www.alto-lab.ru/shkola/kristallizacia/
|