nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Команда: _rectemg - • Coreldraw • pho to s h o p

So‘ngra, «Подобие »-«Obyektni o‘zgartirmay berilgan masofaga
surish» buyrug‘idan yoki kesma uzunligini tezkor kiritish usulidan foy
dalanib, uning vertikal chiziqlari chizib olinadi. Ortiqcha to‘g‘ri chi-
ziqlarni va ulaming uzunliklarini, kesmani ajratib, ekrandan yo'qotiladi
yoki uzunliklari qisqartirilib chiqiladi. Natijada, asosiy yozuv kataklari
DST ida belgilanganidek chiziladi.
41.1. Asosiy yozuv kataklariga tegishli yozuvlarni bajarish
Kataklardagi yozuvni bajarishda, ulami bir nechtasini kattalashtirib
olinadi. AutoCAD dasturida matn yozuvlarini bajarishni aw al ko‘rib
chiqqan edik. Quyida tushuvchi menyular qatoridagi «Черчение»
menyusidan foydalanib, asosiy yozuv kataklarini toidirishini ko‘rib
chiqamiz.
1. Tushuvchi menyular qatoridan «4ep4eime»-«Chizish» menyusi
yuklanib, undagi «TeKCT»-«Matn» buyrug‘i yuklanadi. Oxirgi buyruq-
dagi «Однострочный»-«Вк qatorli» qo‘shimcha buyruq yuklanadi,
(1- rasm). Bu buyruqqa «Рисование» panelining “А -Многострочный”
tugmasini yuklab ham kirish mumkin. Birinchi holda muloqatlar oy
nasida «Matn yozuvining boshlash nuqtasini ko‘rsating» so‘rovi pay do
boiadi. Yozuvning boshlanish nuqtasi masalan, “Chizdi” katakni chap
tomonidan ko‘rsatiladi.
2. Muloqatlar qatoridagi navbatdagi so‘rov paydo boiadi: «Вы
сота» matndagi harflaming balandligini kiriting. Bu so‘rovga kompyuter
standart 2,5
mm balandlik taklif etadi. Uni «Enter» bilan qayd etiladi.
Г +!
0 O!
О Ш
1
3- rasm.
n r
n r
■
A
0>
• Coreldraw • pho to s h o p - bet 164

Agar “A” tugma yuklanganda shrift formati “ISOCPEUR” bo‘l-
masa, shrift darchasining tugmasi yuklanadi, 8- rasm. Darchadagi ro‘y-
xatdan “ISOCPEUR” tanlanadi, 9- rasm va yozuvlarni bajarishga kiri-
shiladi.
Фсйп
Правк*
b-fi
Оия-мв
tnpur
Серек Чзрчмцв Рнмвры кЬнвмлъ Скнс Сэдка Е*ргв«
^
i q s j
с * * * зш&заш в
ь
1ЯГ ■
..
л
/ .£
/
О £
а .□3!
Г +
8 0 L
О ь ‘
Б В б Я Ш
Sienfc-d
i v f i f w
A
f i t
I III - • Coreldraw • pho to s h o p

4.
Qo‘yib chiqilgan kataklardagi so‘zlar tegishli so‘zlar bilan “3D
навизатсия” ro‘yxatidagi matnni tahrirlash “Tekst” buyrug‘idan (12-
rasm), foydalanib almashtirib chiqiladi. Bu buyruq yuklangach uning
ekranga chiqqan panelini (13- rasm), 14- rasmdagidek yuqori o‘ng
burchakdagi bo‘sh joyga joylashtirib qo‘yiladi. So‘ngra uning panelida
strelka bilan ko‘rsatilgan “Редактировать...” buying‘i yuklanadi.
Shunda ekranda kvadrat nishoncha paydo boiadi va u bilan
kataklardagi yozuvlar birma-bir ajratilib, kerakli so‘zlarga almashtirib
chiqiladi.
<ш
50
Eski Nisa - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 90/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Eski Nisa úsh bólimnen turadı. Onıń maydanı 22 ga. Qalada citadel hám ǵállexanalar bolǵan. Qala ishinde úy – jaylar ornı saqlanǵan, qala qorǵanıs diywallar menen qorshalǵan. Parfiya qalalarınıń diywalları qam gerbishlerden órilip diywallarınıń qalıńlıǵı 6-12 m, 12-16 m bolǵan. Diywallarınıń sırtı bir-birinen 10-40 m aralıqta bolǵan minaralar menen bekkemlengen. Parfiyalılar, arxitekturalıq qurılıslardı salıwda jergilikli qurılıs materiallarınan paydalanadı. Parfiya patshalarınıń Nisa saray qurılısında, qońsı grek arxitekturasınıń tásiri seziledi. Arxeologiyalıq qazıp izertlewler nátiyjesinde Parfiya patshalarınıń rezidenciyası bolǵan Góne Nisadan, Parfiyanıń tariyxı, ekonomikası, mádeniyatına tiyisli 2700 den aslam jazba xojalıq hujjetleri tabıldı.
Parfiya patshalıǵınıń áskerleri awır hám jeńil jaraqlı núkerlerden turǵan. Temir sawıtlı áskerleri, nayza hám qılısh penen urıs aparǵan. B.e.sh. II ásirde kóbirek kelte qılıshtan (akinak), al I-II ásirlerde uzın qılıshtan paydalanaǵan.
Xojalıqta, suwǵarıp diyxanshılıq egiw baslı orındı iyelegen. Diyxanshılıqta biyday, arpa, tarı, júzimgershilik, palız eginlerinde kóbirek ekken. Mal sharwashılıǵında kóbirek qoy, eshki, shoshqa, jılqı, túye hám eshek asıraǵan. Ónermentshiliktiń baslı tarawları gúlalshılıq, toqımashılıq, temirshilik, zergershilik bolǵan.
Parfiya patshalıǵı arqalı Messopotamiya ellerine «ullı jipek jolı» ótip, Parfiya sawdagerleri xalıqaralıq sawda islerine qatnasqan. Parfiya qalalarına Kushan patshası «Soter Megastıń» teńgeleriniń kóplep ushırasıwı bunıń dálili. Parfiya patshalıǵında kórkem óner isleride jaqsı rawajlanadı. Nisa qalasın izertlegende tabılǵan tórt múyeshli ibadatxana mramor skulpturaları menen bezelgeni anıqlanadı.
Nisadan tabılǵan gúmisten islengen buyımlar, pil suyegi, ritonlar hám gúlal ıdıslardaǵı syujetli súwretler grek ápsanaları tiykarında islengen. Eski Parfiya jazıwları Nisa, Koshdepe, Babadurmaz qalalarınan tabıladı.
Parfiya patshalıǵında bir túrli din bolmaǵan. Parfiyanı shıǵıs walayatlarındaǵı xalqı zardushtiylik, al batıs Parfiya jerlerindegi xalıqlar grek qudaylarına sıyınǵan. II-III ásirlerde Parfiyaǵa xristian dini de tarap baslaydı.
|
| |
миллий - download

| Тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети O‘zbekiston respublikasi madaniyat va sport ishlari vazirligi тошкент давлат миллий рақс ва хореография олий мактаби хореография санъати факультети 0,77 Mb. 146 | o'qib |
| 325 бухгалтерия миллий стандартлари ва молиявий Kalit so„zlar: Moliyaviy hisobotlarning xalqaro standartlari, Buxgalteriya hisobining 0,87 Mb. 3 | o'qib |
| Миллий давлатчилигимиз Bugungi kunning o‘tkir va dolzarb muammolari bizdan zamonaviy taraqiyotning asosiy tamoyillarini har 0,82 Mb. 71 | o'qib |
| Samarqand davlat universiteti қозон миллий тадқИҚотлар технология университети Muhamadiyev N. Q., Зиятдинов Н. Н. Kimyoviy-texnologik jarayonlarni matematik modellash (дарслик) 2,63 Mb. 96 | o'qib |
| Миллий таълим ахборот тизими Fizika, matematika va informatsion texnologiyalarning innovatsion rivojlanishdagi oʼrni mavzusida Respublika miqyosidagi ilmiy anjuman 0,93 Mb. 1 | o'qib |
| Мавзу: кадрлар тайёрлаш миллий модели. Педагогик технологияларнинг мақсад ва вазифалари Namangan Davlat Universiteti Biotexnologiya fakulteti Biologiya yo’nalishi 3-kurs eu-21 guruh talabasi Ortiqova Dilrabo Oxunjon qizining 1,08 Mb. 3 | o'qib |
| Тошкент давлат шарқшунослик институти, Ўзбекистон давлат жаҳон тиллари университети, Ўзбекистон миллий университети Huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi dsc 0,64 Mb. 27 | o'qib |
| Тошкент мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети ўзбекистон республикаси Tekshirishlar natijasida izovalentli (bir XIL valentli) va geterovalentli (har XIL valentli) Izomorfizmlar borligi aniqlangan 179,82 Kb. 3 | o'qib |
| Ўзбекистонда аёллар тадбиркорлиги фаоллиги ва тараққиётини баҳолашнинг миллий тизими Ilmiy uslub oʻz ichida quyidagi mayda uslublarga boʻlinadi: ilmiy ish uslubi, ilmiy-texnik uslub, ilmiy-ommabop uslub, ilmiy-publitsistik uslub 2,09 Mb. 5 | o'qib |
| Компьютернинг замонавий техник ва дастурий таъминоти а. Авлоний номидаги миллий-тадқиқот институти Eшнинг тeзлиги 1- пағонадаги кeшдан кичик бўлсада хотира хажми каттароқ бўлади; 3- пoғонада турган кeш тeзлиги энг паст бўлсада хотира хажми катта. Лeкин шу 3- пoғонадаги кeш билан маълумот алмашиш тeзлиги энг паст бўлсада Опeратив хотираникидан анча 0,8 Mb. 4 | o'qib |
TEMA:17. ORTA AZIYADA BUDDIZM TA’LIYMATININ’ TARQALIWI

|
TEMA:17. ORTA AZIYADA BUDDIZM TA’LIYMATININ’ TARQALIWI
|
bet | 95/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022TEMA:17. ORTA AZIYADA BUDDIZM TA’LIYMATININ’ TARQALIWI
REJE:
1. Budda haqqındaǵı ańız.
2. Buddizm táliymatı.
3. Dáslepki buddist missionerlarning Oraylıq Aziyaǵa kirip keliwi.
4. Regionda buddizmning jergilikli orayları.
TAYANISh SO'ZLER HA’M ATAMALAR: Kanishka, Bodxi, Gautama, Budda, Bodxisatva, Nirvana, Qoratepa, Simokatta, Kushon, Stupa, Qarawıltepa, Sansara
Budda haqqındaǵı ańız. Bir ańızda aytılıwına qaraǵanda, buddizmning payda bolıwı dúnyaǵa «Nurlangan Budda» atı menen ataqlı Siddxartxa Gautama Shak'yamuni turmısı menen baylanıslı. Shak'ya qáwiminen bolǵan knyaz balası Gautama mil. av. vI asirde dúnyaǵa keldi. Donolar tárepinen onıń keleshegi ǵayrıoddiy bolıwı haqqında boljaw etilgen edi. Ol aǵıl-tegil-shashinlikda ósip, tek turmıs quwanıshlarinigina bilar edi. Gautama qıyınshılıqsız úlken boldı, jası tolıw jasına jetip, úylendi, ullıq boldı. Onıń baxtiga hesh nárse qáwip solmasdi. Bir kún saraydan tısqarına shıqqan jas shaxzoda hámme denesi jara chaqalar menen belangan kesel insandı, odan keyin ǵarrılıq ǵam uwayımın jelkesine artqan cholni ushıratdı, keyin kómiw dástúrin hám aqır-aqıbetde tereń oy-qıyalǵa botgan darveshni kórdi. Bul tórt ushırasıw kemshilik kórmey ósińki shaxzodaning dúnyaǵa kóz qarasın pútkilley ózgertirip jiberdi. Shaxzoda turmısda baxıtsızlıq, kesellik, ólim bar ekenin hám dúnyada qıyınshılıqlar húkimran ekenin bildi. Gautama óz áke úyinen qayǵına tolıq halda shıǵıp ketti. Shashın aldırıp, turpayı kiyimlerdi ústine kiydi, jaslıǵında ótken kemsalıyqa, uwayımsız turmısındaǵı gúnálerin juwıw hám ullı haqıyqattı ańǵarıw maqsetinde ózin qıyınshılıq hám awır miynetke salıp, dúnyanı keza basladı. Sonday etip 7 jıl ótip ketti. Kúnlerden birinde Gautama ádetine kóre Bodxi (ań) tereki tagida o'tirib tereń pikir júrgizer eken, birdan “sanasın ashıldı” - turmıs dóngeleginiń siri hám ishki sebeplerin túsinip jetti, tórt múqaddes haqıyqattı angladi: dúnyanı ǵam-qayǵı basqaradi; onıń baslawshısı qálew hám tileklerge tolıq turmıstıń ózi bolıp tabıladı; ǵam-qayǵılardan nirvanaga tereń beriliw menengine qutılıw múmkin; haqıyqattı túsinip jetken kisin kúlpetlerden qutılıp, nirvanaga erisiwge júrgizetuǵın jol, usıl bar. Gautama bul tórt múqaddes haqıyqattı ańlap, Nurlangan Buddaga aylandı.
|
| |
М еҳнат 
фақат ш ахсий моддий

|
М еҳнат
фақат ш ахсий моддий Pdf ko'rish
|
bet | 103/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)М еҳнат
фақат ш ахсий моддий
ф аровонлик
м ан-
баигина бўлиб қолм ай, балки халққа хизмат қилиш, ва
тан учун қайғуриш , ш ахсий манфаатдан халқ манф аа-
тини устун қўй и ш н и н г асоси ҳамдир.
Т аълим -тарбия ж араёнида меҳнат тар би яси н и бола
ларга янгича сингдир иш , уларда меҳнат
қилиш га и ш -
ти ёқ ўстириш , меҳнат натижасидан зав*у
1
ана билиш ка-
www.ziyouz.com kutubxonasi
б и ҳи сл ар н и таркиб
топтириш орқали
уларда меҳнат
аҳлига ҳурматни, ж ам ият ф ойдасига меҳнат
қилиш
қобил ияти ни, ф и дой и л и к ва меҳнатга иж оди й м ун оса-
батда бўлиш каби ахлоқий сифатларни таркиб топтириш
л ози м .
Болаларни меҳнатга ўргатишда, эн г аввало, уларни
п сихологи к
ва
амалий
тайёрлаш:
ж амоада
меҳнат
қилиш кўникм аларини тарбиялаш муҳим роль ўйнайди.
М еҳнатга руҳий, ақлий ва амалий тайёрлаш ж араёнида
ёш ларда меҳнатсеварлик, ш ижоат, ф идойилик, ҳалол-
лик, интизом лилик каби сифатлар шаклланиши билан
бирга уларда ахлоқи й-иродавий хусусиятлар ҳам ш акл
л ан и б боради. А й н и қ са, меҳнат маданияти кўникма-
ларини тарбиялай
бори ш муҳим аҳамият касб этади.
Ш ундай эк ан, м еҳнатни севм айдиган ва қадрламайдиган
и н сон д ан
маданиятли
киш и чиқмайди. И н со н н и н г
онглилиги, тарбияланганлиги аввало, меҳнатга бўлган
м уносабати да кўринади. М еҳнат
ин сон н и улуғлайди,
гўзалликка чорлайди. М еҳнатсиз турмуш м азм унсиз,
|
| |
риш га тўғри келади. Бу бола нутқини янги сўзлар б и ­

|
риш га тўғри келади. Бу бола нутқини янги сўзлар б и Pdf ko'rish
|
bet | 105/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)риш га тўғри келади. Бу бола нутқини янги сўзлар б и
лан бой и тади , ф икрлаш и, дунёқараш ини ш аклланти-
риш га имкон беради. М еҳнат ҳар бир ёш гуруҳидаги
болаларнинг ўзига хос хусусиятларни ҳи собга олган, у н
га тўғри назорат ёки раҳбарлик қилгандагина и ж о би й
натиж а бериш и мумкин. В .И . Л оги н овн и н г таъкидла-
ш ича, болаларга м еҳнат тарбияси бериш учун улар
м еҳнат ва меҳнат
малакалари тўғрисидаги билим лар
ти зи м и н и ўзлаш тириб олиш лари керак бўлади:
1. М еҳнат мақсад ва ун и н г натиж асини белгилаб
олиш дан бош ланади (м ақсад — м еҳнат тасвири).
2. М еҳнат қилиш дан кўзланган м ақсад бўйича к е
ракли материалларни танлаб аж ратиб олиш .
3. М атериални ишлаш учун керакли асбобларн и т а н
лаб ажратиб олиш .
4. Натижага
эр иш иш учун меҳнат ҳаракатларини
баж ариш .
Ш ундай қилиб,
мактабгача тарбия ёш и даврида
м еҳнат фаолияти ш акллантирилади. М актабгача тарбия
ёш и даврининг ўзига хос том он лари дан би р и болалар
м еҳнати нинг ўйин билан боғлиқлигидир. Ў йин ж ар аё
нида бирор ҳаракат д о и м о б и р о р меҳнат ж араён и н и акс
эттириш га
йўналтирилган бўлади. И ккинчи том о н дан ,
меҳнат ж араёнин и баж ариш да уни ўйин шаклига
ай-
лантириш ади.
М еқнат тарби яси н и н г вазиф аси хилм а-хил бўл и б
уларни
г у р у ҳ л а р
бўйича қуйидагича туркумларга аж ра
тилади:
www.ziyouz.com kutubxonasi
1. Биринчи гуруҳ
вазифалари: болаларнинг м ус-
тақил меҳнат
фаолиятига педагогик ёндаш ув, болалар
|
| |
-MAVZU.
 TIRIK ORGANIZMLARDA

Odam organizmida mod-
dalar transportini qon ayla-
nish sistemasi ta’minlaydi.
Qon aylanish sistemasi
yurak va qontomirlardan
iborat. Odam yuragi to‘rt
kamerali: ikkita qorincha va
ikkita bo‘lmachadan iborat.
Yurakdan qon olib ketuv-
chi qontomirlar arteriya
tomirlari, yurakka qon olib
keluvchi qontomirlar
vena
tomirlari deb ataladi.
Odamda katta va kichik
qon aylanish doirasi mav-
jud. Katta qon aylanish
doirasi barcha organlarni kislorod va oziq bilan ta’minlaydi. Kichik qon aylanish doirasi
o‘pkalarga karbonat angidridni olib borib, ulardan kislorodni yurakka olib keladi.
O‘pka va organlardagi kapillyarlarda gazlar almashinuvi sodir bo‘ladi. Gazlar almashinuvi
diﬀ uziya hodisasiga ko‘ra amalga oshadi.
Ko‘pchilik hayvonlarda ham qon aylanish sistemasi rivojlangan. Sutemizuvchi
va qushlarning qon aylanish sistemasi odamniki kabi tuzilgan. Amﬁ biyalar va sudralib
yuruvchilarning yuragi uch kamerali, baliqlarning yuragi esa ikki kamerali bo‘ladi.
Odam yuragining qanday ishlashini pulsni sanash orqali tekshirish mumkin. Puls yurak
qisqarganda undagi qontomirlarning tebranishidan hosil bo‘ladi. Yurak minutiga necha
marta qisqarsa, puls soni ham shuncha bo‘ladi. Odam jismoniy mashq bilan shug‘ullangan-
da nafas olishi va yurak urishi tezlashadi. Pulsni qo‘l kaftining ichki yuzasida barmoq orqali
o‘lchash mumkin.
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: Mavzu bo’yicha test tuzib keling
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
35-Mavzu: Amaliy mashg’ulot
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga Web-sahifa, Web-sayt va Web-dizayn tushunchalari o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: Media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish saralash, qayta ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, media madaniyatga ega bo‘lish.
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
Kichik tadqiqot - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

Oziq moddalar organizm hujayralari
uchun qurilish materiali va energiya
manbai bo‘lib xizmat qiladi. Hujayralar-
da oziq moddalar parchalanganda ener-
giyadan tashqari qoldiq moddalar ham
hosil bo‘ladi. Agar bu moddalar uzoq vaqt
davomida hujayralarda to‘planib qolsa,
organizm o‘z-o‘zini zaharlaydi. Shu tufay-
li organizm ulardan tezroq xalos bo‘lish-
ga harakat qiladi.
Moddalar almashinuvi jarayonida ho-
sil bo‘ladigan qoldiq moddalarning orga-
nizmdan tashqariga chiqarib yuborilishi
ayirish deb ataladi.
Odam va hayvonlarda moddalar al-
mashinuvi natijasida ammiak, mochevi-
na, siydik kislota kabi zaharli moddalar
hosil bo‘ladi. Bu mahsulotlar va ortiqcha
suv buyraklar (siydik bilan) va teri (ter bi-
lan) orqali tashqi muhitga chiqariladi.
Odam organizmining har bir hujayrasi-
da hosil bo‘lgan qoldiq moddalar qon
orqali buyraklarga boradi. Buyraklar qon-
ni ﬁ ltrlab, ortiqcha suv, mineral tuzlarni
hamda mochevina kabi zararli moddalar-
ni siydik yo‘llari, qovuq va siydik chiqarish
kanali orqali organizmdan tashqi muhit-
ga chiqarib yuboradi. Shuning uchun bu
organlar ayirish sistemasini hosil qiladi. Bundan tashqari, odam terlaganda teri orqali ham
oz miqdorda suv va mineral tuzlar ter ko‘rinishida ajraladi.
Hujayralarda oziq moddalarning parchalanishi tufayli karbonat angidrid gazi ham ho-
sil bo‘ladi. U nafas olish organlari orqali tashqi muhitga ajratiladi. Shunday qilib, odam
va hayvonlar qoldiq moddalardan buyraklar, teri va nafas olish organlari yordamida xoli
bo‘ladi.
O‘simliklar ham nafas olganda tashqi muhitdan kislorod qabul qiladi. O‘simlik hujayrala-
rida kislorod oziq moddalarning parchalanishi va energiya hosil bo‘lishiga sarﬂ anadi. Odam
va hayvonlardagi kabi bu jarayonda ham karbonat angidrid hosil bo‘ladi va atmosferaga
chiqariladi. O‘simlik organizmidagi ortiqcha suv esa barg og‘izchalari orqali bug‘latish jara-
yonida tashqariga chiqarib yuboriladi. O‘simliklarda boradigan fotosintez jarayonida yashil
Qiyoslash sharoitlari va unga tayyorlanish

186
3.2.6. Polyarimetrning hisob oladigan moslamasini tekshirish uchun nonius bilan
noniusning hisob oladigan nolinchi bo‘limini ustma-ust tushirish kerak. Bunda nonius
shkalasining oxirgi qiymati shkalaning ma’lum bir qiymati bilan aniq mos kelmasa, unda qiymat
noniusning yarim qiymatidan ko‘p bo‘lmagan miqdorda xatolik bilan olinadi. Optik mikrometr
o‘rnatilgan polyarimetrlarda esa to‘g‘ri va qaytgan tasvirlarni mos kelishi asosida mikrometrdan
hisob olinadi.
Ikkala xolatda ham shkalani tekshirish uning uch xil nuqtalarida olib boriladi va xulosa
qilinadi. SHkalaning har xil bo‘limlarini tekshirish uchun fotoelektrik polyarimetrlarda ularga
qutblanish tekisligining burilish burchagi har xil bo‘lgan polyarimetrik plastinkalarni o‘rnatish
orqali aniqlanadi.
3.2.7. Analizatordan olinadigan hisoblarni to‘g‘riligi va qaytariluvchanligini shkalaning
uchtadan kam bo‘lmagan har xil bo‘limlarida, shu bilan birga nol bo‘limda va barcha to‘lqin
uzunliklarida, ketma-ket qurilmaning kyuveta qo‘yiladigan joyiga har xil burilish burchagiga ega
bo‘lgan polyarimetrik plastinkalarni o‘rnatish orqali aniqlanadi. Analizatordan olinadigan
hisoblarni to‘g‘riligi va qaytariluvchanligini texnik xujjatda ko‘rsatilgan qiymatlardan ko‘p
bo‘lmasligi kerak.
3.2.8. Polyarimetrning sezgirligini tekshirish uchun uning ko‘rish maydonini yarim yorug‘
yarim qorong‘u ko‘rinishga keltirib tekshiriladi. Bunda analizatorni birinchi xolatiga nisbatan
besh xil bo‘lim qiymatlari uchun ya’ni qurilmaning sezgirligiga mos keluvchi qiymatlar orqali
tekshiriladi. Bu qiymatlar aniq bir qurilmalar uchun aniq ko‘rinishda pasportda keltiriladi. Agar
analizator ko‘rish maydonlarida yoritilganlikni o‘zgarishi aniq sezilsa, unda qurilmaning
sezgirligi etarli hisoblanadi. Agar analizator ko‘rish maydonlarida yoritilganlikni o‘zgarishi aniq
sezilmasa, unda qurilmani sozlash yoki yorug‘lik manbaini almashtirishga to‘g‘ri keladi.
Elektrodinamik mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniqlang

289
Elektrolit eritmalarining kontsentratsiyasini ularning elektr o’tkazuvchanligiga ko’ra
o’lchash ...
- Patentsiometrik usul deb aytiladi,
- Optik usul deb ataladi,
+ Konduktometrik usul deb ataladi,
- Avtomatik usul deb ataladi,
Magnitoelektrik mexanizimning aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl= 1/2Y
2
dl/dα
- Mayl= 1/2U2dc/dα
- Mayl= BswI
+ Mayl =U
1
U
2
Dm
12
/dα
Ampermetr zanjirdagi tok kuchini o’lchashi uchun zanjirga qanday ulanadi:
- Parallel
- Ketma-ket
- Aralash
+ Parallel va ketma-ket
Qarshiligi o’zgarmas bo’lgan zanjir uchlaridagi kuchlanish ikki marta oshganda ajralib
ни санъат 
асарларини, теварак-атрофдаги

|
ни санъат
асарларини, теварак-атрофдагиBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ни санъат
асарларини, теварак-атрофдаги
борли қни
эстетик
идрок
этиш га
ва
эстетик
фаолиятга
йўналтиради. Э стетик қизиқиш эҳтиёж ни ю зага келти-
ради. Э стетик тарбия туш унчаси билан бир қаторда ба
ди и й тарбия туш унчаси ҳам мавжуд.
Бадиий тарбия санъат асарлари адабиёт, мусиқа,
ашула, тасвирий санъат ва бош қа воситалар асоси да
тарбиялаш дир. Эстетик тарбия — анча кенг, фақат санъ
ат воситасидагина эм ас, балки қаёт, меҳнат, киш илар
нинг ўзаро таъсири воситасида гўзалликни, англаш ни
тарбиялайди. Санъатда эса эстетиканинг турли-туман
масалалари нам оён бўлади. Айниқса, киш ининг ф и к р -
иродаси мадҳ этилади, унин г тарбияловчи роли ҳам
ш унда н ам оён бўлади. Ш унинг учун санъат эстети к
тарбиянинг мазмуни ва воситаси ҳисобланади. Э стетик
тарбия ахлоқий меҳнат
ва
ж исм они й
тарбия билан
чамбарчас боғлиқдир. Э стетик ва ахлоқий тарби янин г
ўзаро боғлиқяиги ш ундаки, киш ининг гўзалликни идрок
этиш дан қувониш , унин г бош қа
кишиларга яхш илик
қилганидан хурсанд бўлишга ўхшаб кетади. А ксинча,
гўзалликни кўра билмаслик, ундан завқлана олм аслик
ём он иш ларни қилиш га олиб келади.
Санъатнинг тарбиявий
кучи
шундаки, одам н и
ҳаётдаги воқеаларни, ҳодисаларни чуқур ҳи с-ҳаяж он б и
лан идрок этиш га мажбур этади. Эстетик тарбия меҳнат
тарбияси билан ҳам боғлиқ. М еҳнат
фаолияти
бо л а
ларни қувонтиради.
Гўзаллик қувончисиз меҳнат қу-
вончи бўлмайди. М еҳнат қувончи бу турмуш қувончи-
|
| |
дир.
Агар и н сон эстети к жиҳатдан тарбияланган бўлса

|
дир.
Агар и н сон эстети к жиҳатдан тарбияланган бўлса Pdf ko'rish
|
bet | 100/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)дир.
Агар и н сон эстети к жиҳатдан тарбияланган бўлса,
у ҳар қандай қийин иш да ҳам гўзалликни кўра олади
www.ziyouz.com kutubxonasi
ва уни зўр завқ -ш авқ билан баж аради. Э стетик ва ж и с
м они й тарбия ўртасида
мустаҳкам боғланиш м авж уд
бўлиб к иш и нинг мустаҳкам соғлиғи учун муҳим са н а
лади. И н с о н н и н г ж и с м о н и й кам олоти гўзалликни т а
саввур эта олм айди. М актабгача тарбия ёш идаги б о л а
ларнинг эстети к ривож ланиш ида, айниқса, эстети к тар
бия эм ас, ҳи сси й ва с е н с о р ривож ланиш и тўғрисида
ўйлаш керак. Бола ялтироқ бўёқ дан хурсанд бўлади, б и р
маромдаги товуш ва ҳаракатлардан ҳузур қилади. Бола
ҳаётининг
би ри н ч и
йилида
у н и н г
с ен со р
қабул
қилувчанлиги таком иллаш иб боради . Бу ёш даги болада
кечинмаларнинг ш аклланиш ида катталар муҳим роль
ўйнайди.
Бола ҳаётининг иккинчи йилида унин г идроки с е
кин - аста таком иллаш иб боради . Ўрта гуруҳга келганда,
болалар эстетик
и др ок н и н г
ривож ланиш ида муҳим
ўзгариш лар ю з беради. У ларнинг эстети к идроки анча
шаклланган бўлади. Бу ёш даги болалар бадии й о б р а з-
ларни эн г одди й эстети к
баҳолай оладилар. К атга
гуруҳнинг охирига келганда улар
м усиқани, бадии й
асарларни диққат билан
таъкидлайдилар, тасвирий
санъат асарларини
синч ик лаб кузатадилар, улардаги
иж обий
қаҳрам онларнинг
хатти-ҳаракатларидан
қувонадилар, ём он л и к н и қоралайдилар.
|
| |
Nisbiy xatolik qaysi formula, yordamida aniqlanadi

288
- etalon o’lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o’lchov asboblari deb ataladi.
O’lchov asboblarining aniqlik klassi nechta qismga bo’linadi:
2 ta qismdan iborat
4 ta qismdan iborat
6 ta qismdan iborat
8 ta qismdan iborat
Nurlanish termometrlari qaysi diapazondagi temperaturani o’lchash uchun mo’ljallangan:
- -200°С dan +600°С gacha
- 0°С dan +500°С gacha
- 50°С dan +6000°С gacha
+ 10°С dan +300°С gacha
-
0°С dan +1100°С gacha.
qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo’ladi:
+ absolyut xatolik
- nisbiy xatolik
- instrumental xatolik
- muntazam xatolik
O’lchov asbobining qanday xatoligi o’lchash chegarasiga bog’liq ravishda o’sadi:
-
absolyut xatolik
+
additiv xatolik
- multiplikativ xatolik
-
instrumental xatolik
Magnitoelektrik mexanizmning aylantirish momenti ifodasini aniqlang:
- Mayl=1/2·U
2
·dc/dα
- BSWI
- Mayl=I·I
2
dM
12
/dα
+ Mayl=K
v
·S
2
·W
2
·I
1
·I
2
·Cosy
Dáslepki buddist missionerlarning Oraylıq Aziyaǵa kirip keliwi

|
Dáslepki buddist missionerlarning Oraylıq Aziyaǵa kirip keliwi
|
bet | 97/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Dáslepki buddist missionerlarning Oraylıq Aziyaǵa kirip keliwi. Buddizm Ózbekstannıń qubla aymaqlarında jańa eraning baslarında o'rnashdi. Buddizmning Indiyadan Oraylıq Aziyaǵa kirip keliwin ádetde kushonlarning húkimranlıǵı menen baylanıstıradılar. Imperator Kanishkaning húkimranlıǵı dáwirinde Kushon patshahligi bul dinning oraylarınan birine aynalǵan. Eramizǵa shekemdıń birinshi ásirlerdinde Amudarya háwizinde jatqan jerlerde buddizm húkimran dinge sıyınıw sanalgan jáne bul jerde arablar keliwine shekem basqa orınlardagiga salıstırǵanda uzaǵıraq waqıt saqlanıp turǵan.
Kushon patshahi Kanishka buddizmga ıqtıqat etken. Ol soqqı urıw etdirgan teńgelerde basqa ilohiyatlar menen bir qatarda Budda suwreti de ushraydı. Kitaylıq Syuan'-Tszyan' bergen xabarına kóre, vII ásirdiń baslarında Termizde 10 buddizm monastirlari (sangarama) hám mıń xristian monax bolǵan.
V-VIII ásirlerde Eftalitlardan keyin buddizm Oraylıq Aziyada páseńlewge júz tuta basladı.
Oraylıq Aziya xalıqları, atap aytqanda, baktriyaliklar kórkem ónerge óz materiallıq dástúrlerineni alıp kirdilar.
Buddizmda Budda táliymatı hám ómiriniń sırlı mánisin ańlatiwshı ramz-tımsallardıń pútkil boshli bir sisteması qáliplestirilgen. Kóbirek tarqalǵanı Budda jáne onıń táliymatın ańlatıwshı dóngelek yamasa yarqirab turıwshı sheńber suwreti bolıp tabıladı.
Buddaning turmıslıq aylanıwları basqıshların ańlatiwshı ho'kiz, arıslan, pıl, at nishanları keń tarqalǵan (mısalı, pıl - jer uzra kóterilgen Budda ramzi).
Sonıń menen birge, Budda tagida óziniń dáslepki wazların aytqan múqaddes Bodxi tereki suwreti de buddizmning kórkem-diniy ramzi esaplanadı. Arxitektura kompleksi shólkemi buddizmda qatań nızamlar tiykarında ámelge asırılǵan hám bo'rttirib islengen súwretler, háykeller hám suwretler jayı hám xarakterin belgilegen.
XX ásirdiń baslarıdayoq Amudaryanıń oń qirg'og'ida buddizmga tiyisli ko'psonli teńgeler, músinshilikke tiyisli mayda suwretler hám basqa esteliklerdi tapqanlar ; kóbinese olar qımbat bahalı metallar - altın yamasa gúmisten jasalǵan bolǵan (adamlar hám haywanlardıń háykelchalari).
1927 jılda Shıǵıs mádeniyatları muzeyi hám Sredazkomstaris ekspediciyası áyyemgi Termizni úyreniw boyınsha ilimiy-izertlew ótkerip, onda qatar grek-buddizm estelikleri bar ekenligin anıqladi. Termiz arxeologik kompleks ekspediciyasınıń (TAKE) jumısları nátiyjesinde Qoratepa hám Shingiztepa biyikliklerinde eki iri buddizm monastiri bolǵanlıǵı anıqlandi hám grek-buddizm arxitektorchiligi hám háykelleriniń úzindileri tabılǵan o'nlab jaylar jazıp qoyıldı.
|
| |
Buddizm táliymatı - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 96/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Buddizm táliymatı. Buddizm - bul turmıs charxpalagi, úzliksiz qayta tuwılıwlar ciklı haqqındaǵı táliymat bolıp tabıladı. Insannıń jaqsı hám jaman minez-qulqlarınıń jıyındısı onıń qanday formada qayta tuwılishini belgilep beredi. Insan qanshellilik sahovatli turmıs keshirip, savob islerdi kóp etip ótken bolsa, onıń keyingi táǵdiri sonshalıq baxıtlılaw boladı, Buddaning jaǵdayı nirvanaga1 qısqalaw jol menen erisedi. Ullı Budda (Shak'yamuni) menen bir qatarda qayta tuwılıwlar shınjırınıń basında turıwshı buddalar buddasi bolǵan Adibudda mistik shaxsınan baslap kóplegen basqa buddalar da payda boldı. Bul buddalar kóp sanlı bodxisatvalar qatarı shaxslastırılgan, óz atı, túsi, ómirbayanı, xızmet hám wazıypasına iye bolıp, kótermelew hám sıyınıw ob'ektine aylanıp qalǵan.
Bodxisatvalar ózlerinde kóplegen jaqsılıqlardı — muhabbat, miyir-qayır-saqawat, donolikni ańlatpa etkenler. Budda dinine kóre, hár qanday insan Bodxisatva bolıwı múmkin. Arnawlı bir talaplarǵa ámel etken kisi nátiyjede Budda bolıwı múmkin.
Buddizm shıǵıs daǵı eń iri dinge sıyınıw esaplanadı. Budda dininiń tabısqa jetiwine sebep odaǵı insanlardıń teńligi ideyası, monarxning ádalat menen basqarıwı, degbirlik, etikanıń múqaddeslashtirilishi boldı.
Diniy shólkem hám diniy kul't. Buddizmda monastirlar onıń orayları, tarqalıw oshaqları, ayriqsha universitetleri hám kitapxanaları bolıp xızmet etdi. Monastirlarda ustaxonalar bolıp, olarda túrli ónimler tayarlanardi. Monastirlar jaqsı qorǵawlanǵan, kerekli qurallar hám suw menen támiyinlengen bolıp, uzaq múddetli qamalǵa shıdam bere alardı. Dáslepki buddizmning tań qalǵanday wákilleri húrmetine olar kómiw etilgen orınlarda buddizmga ıqtıqat etiwshiler tárepinen mazarlar, stupa háykelleri (ústi bekkem jasırılǵan gúmbezsimon apparatlar ) qurılǵan.
Dáslepki buddizm Buddaning suwretleri jáne onıń átirap -ortalıǵın bilmagan. Buddizm músinshiligi jańa era bosaǵasında, tas háykeller hám pátga sıyınıw tájiriybesi menen birge payda boldı. Buddizm ikonografiyasi kórkem jetiliskenligi menen ajralıp turǵan hám ózinde grek tásirin sáwlelengen etken. Bul grek-buddizm yamasa Qandaxor kórkem óneri dep at aldı2.
|
| |
Эстетик тарбиянинг вазиф алари

Эстетик тарбиянинг вазиф алари
тарби янин г ум у
мий мақсадларидан келиб ч и қ и б, болаларнинг ёш ва
индивидуал имкониятларига қараб белгиланади. Э стетик
тарбиянинг вазифаларига қуйидагилар киради:
1. Болаларни ҳаётдаги, воқеликдаги, табиат ва тур-
муш даги гўзалликни туш униш , кўра билиш га ўргатиш .
Уларда эстетик ҳис-туйғу, д и д , эстети к м уносабатн и
тарбиялаш .
2. Болаларни бадиий и ж одн и н г турли
ж анрларида
яратилган санъат Асарларини туш униш , севиш га
ўрга-
тиш , уларда эстетик он г қирраларини шакллантириш.
3. Болани санъ атнин г турли соҳаларига қ и зи қ и ш и ,
и злан и ш и н и таркиб топтириш .
www.ziyouz.com kutubxonasi
Ю қорида кўрсатилган вазифалар асосида мактаб
гача тарбия ёш идаги болаларнинг қар бир ёш гуруҳида
эстети к тарбия бериш ни нг методлари иш лаб чиқилади:
1. О нгни фикрлаш
қобилиятни ривожлантириш га
қаратилган методлар.
2. Одатлантириш ва маш қ қилдириш методи (так-
рорлаш , ўргатиш, мусобақалар ую ш тириш , ибрат, нам у
на, ўгит).
3. Рағбатлантириш ва жазолаш методи (маъқуллаш,
кўнгил кўтариш, намуна қилиш , қаторнинг бош ида тур-
ғазиш , раҳматнома эълон қилиш , огоҳлантириш , туш ун
тириш , ота-онасига мурожаат этиш ).
Болалар боғчасидаги эстетик тарбиянинг асоси й во
ситалари қуйидагилардир:
— иж тим оий муҳит ва турмуш эстетикаси;
— санъат асарлари;
— болаларнинг иж одий фаолиятлари;
— байрамлар, кўнгилочар тадбирлар;
— маълум мақсадга
қаратилган ва
режа асоси да
|
mm - • Coreldraw • pho to s h o p

100
mm
boigan gorizontal kesmani absolyut
koordinatalar usulida quyidagi tartibda - algoritmda kiritiladi:
4 M.B.Shah B.C.Rana. Engineering Drawing, 427-429 бет.
5 T. Rixsiboyev: «Kompyuter grafikasi», 0 ‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi
nashriyoti, Toshkent, 2006 y, 22-26 betlar.
139
1. Kesma tugmasi yuklanadi, shunda muloqatlar oynasida «Bosh-
lang‘ich nuqtasini kiriting» so‘rovi paydo bo‘ladi. Bu so‘rovga javoban
kesmaning birinchi uchining koordinatalari, masalan, 70,100 klaviatu-
radan teriladi va «Enter» ni yuklab qayd etiladi;
2. Koordinatalar boshiga nisbatan kesmaning ikkinchi uchining
koordinatalari 170,100 bo‘ladi. Bu qiymatlami klaviatura yordamida te
rib kiritiladi va «Enter» bilan qayd etiladi. Natijada, ekranda gorizontal
kesma, berilgan
1 0 0
mm
uzunlikda chizilib qoladi, (
1 2
- rasm).
j □ ------- О X
|М О
»l \M
одеть^ ~Янст1
1 Лист2/
К о м а н д е .
Команде: _line Первая мочка: 70.100
Следующая почка u/гд [
О т м ен и ш ь
]: 170.100
Следующая юочка и.уг
.1
[
О т м е н и т ь
]:
1 2
- rasm.
Misol: Tomonlari ekranda tasvirlangan kesmaga teng bo‘lgan
kvadrat yasalsin. Bunda birinchi uchining koordinatalari, masalan,
70,100
mm
bo‘Isin. Uning qolgan uchlarini koordinatalari quyidagicha
bo‘ladi, (13- rasm). Burchak koordinatalirini shunday bo‘lishiga izoh
bering.
100,170
100,70 yoki Z
2D0,170
100,70
200,70
13- rasm.
27.2. Nuqta koordinatalarini kiritishning nisbiy usuli
Bu usulda Shift va 2 tugmalarini birgalikda yuklanib ekranning
koordinatalar boshi kursor turgan oxirgi nuqtaga ko‘chiriladi va undan
boshlab nuqtaning koordinatalari hisoblab kiritiladi. Masalan, uzunligi
1 0 0
nun
bo‘lgan gorizontal kesmaning tasvirini yasash uchun, uning
uchlarining koordinatalari, nisbiy koordinatalai' tizimida quyidagicha
kiritiladi:
140
1. Kesma buyrug‘i yuklanadi va uning birinchi uchi «Sichqon»
yordamida ekranning ixtiyoiiy joyida qayd etiladi;
2. Shift va 2 tugmalarini birgalikda yuklanib mazkur kiritilgan
nuqta birinchi uchi, yangi koordinatalar boshi boiib qoladi. Kesmaning
uzunligi
1 0 0
|
- rasm.
144 - • Coreldraw • pho to s h o p

Agar, biror burchakning bissektrisasi o‘tkaziladigan boisa, «Б»
harfi teriladi va «Enter» bilan qayd etiladi. Shunda, muloqatlar oynasida
«Burchakning uchini ko‘rsating» so‘rovi paydo bo‘ladi. Bu so‘rovga
burchak uchi ko‘rsatiladi. Navbatdagi so‘rovda tomonlar uchini ko‘r-
satish so‘raladi va so'ralgan nuqtalar ketma-ket ko'rsatiladi. Natijada,
2 0
-rasmda tomonlari yo‘g ‘onlashtirib tasvirlangandek, burchakning bis
sektrisasi yasalib qoladi.
Agar, to‘g‘ri chiziqlar dastasi berilgan gorizontal, vertikal yoki
og‘ma to‘g‘ri chiziqqa nisbatan bir hil oraliqda o‘tkaziladigan bo‘lsa,
birinchi to‘g‘ri chiziq chiziladi. Shunda, muloqatlar oynasida «Oraliq
masofasini kiriting» so‘rovi paydo boladi. Bu so‘rovga biror qiymat
kiritiladi, masalan 5 kiritilib, «ENTER» bosiladi, ekranda kvadrat
nishoncha paydo bo‘ladi. Uni berilgan to‘g ‘ri chiziqning ustiga olib bo-
riladi va «Sichqon»ning chap tugmasi bilan qayd etiladi. Bu nishonni
berilgan to‘g‘ri chiziqqa nisbatan siljitib, «Sichqon» bilan qayd etiladi.
Natijada, berilgan to‘g ‘ri chiziqdan 5 mm masofada parallel to‘g ‘ri
chiziq chizilib qoladi. Bu amalni ko‘p marta takrorlab, berilgan to‘g ‘ri
chiziqqa parallel va oraliq masofasi 5 mm bo‘lgan to‘g‘ri chiziqlar
dastasi yasaladi, (
2 0
- rasm).
«Прямая» - cheksiz to‘g‘ri chiziq chizish buyrug‘ining
tug
masi «Sichqon» yordamida yuklangach, kiritiladigan Г; В; У; Б; va O;
harflari, uning qo‘shimcha buymqlarining bosh harflaridir: Г -
Горизонтал; В - Вертикал; У - Угол; Б - Биссектриса; О - Отступ,
(
2 1
- rasm).
:-to*айда- erase ке^еиэ I
Хок an q*:
.{оклада:
.•<«>аида: _xl т е ^кежиле пэчк? или [ Гох^р^УгоА'В'-юсекп/'Оисп^пЗ:
mans 5лтио nnatn_____ шу
жлтогя-InpvttB-м[снс-иьик |дан|зь
1
|ищ
1
ь
2 1
- rasm.
2 2 - rasmda «Прямаял-cheksiz to
4
g‘ri chiziq chizish buyrug‘idan
foydalanib, naqsh elementidan girix-tugunining eskizini bajarishga
misol keltirilgan. Bu yerda, aylana bo‘ylab hosil bo‘lgan nuqtalar ustiga
to‘g‘ri chiziqlami ketma-ket qo‘yib tugun hosil bo‘lishini ko‘ramiz.
26.3. Chiziqni yo‘g‘onlashtirish algoritmi

26.3. Chiziqni yo‘g‘onlashtirish algoritmi
Bu buyruqdan foydalanish algoritmi quyidagicha
boiadi:
1. Kesma ajratiladi;
Ш
*3
A Ai
Послою
2.
tesiaa#
Uchinchi «Послою» - chiziq
yo‘g ‘onligi - «Веса линии» tugmasi yuklanadi: Dastur-
ga kiritilgan
0 . 0 0
dan
2 . 1 1
gacha boigan yo‘g ‘onliklar
ro‘yhatining darchasi paydo boiadi, (
1 1
- rasm).
Ulardan birortasi masalan, 0.70 mm tanlanib yuklanadi.
Shunda, kesma chizig‘i tanlab olingan yo‘g‘on-
likda tasvirlanib qoladi. Agar, tanlab olingan yo£g ‘onlik
qiymati uchinchi «Послою» so‘zi o‘mida yozilgan
boisa, keyingi chiziladigan chiziqlar yo‘g ‘onligi tanlab
olingan yo‘g‘onlikda chiziladi. Bu yo‘g ‘onlikdan
chiqish uchim, tanlab olingan yo‘g‘onlik yuklanadi va
ro‘yhatdan «Послою» so‘zi yuklanadi. Natijada, ekran-
dagi
chiziqlar
kompyuterda
o‘matilgan
standart
yo‘g ‘onlikka o‘tib qoladi.
Послою
ПиОлшчч
Пп амопчдн
0.00 мм
0.05 мм
О 03 мм
U.
~\ i
м м
0.15 мм
0.18 мм
Л ?П мм
0 25 мм
0. 3 0 мм
0,35 мм
и. 4U мм
0.50 мм
0.50 мм
O.SO мм
0.80 1.».1
О.ЭО мм
I ЛЛ мм
1 06 мм
1,20
мм
1,40 мм
ч.ьа мм
ггш
1 1
— rasm.
27-§. «Dekart» koordinatalar sistemasi|a nuqta koordinatalarini
kiritish usullari ’5
27.1. Nuqta koordinatalarini kiritishning absolyut usuli
Bu usulda Dekart koordinatalar tekisligida nuqtaning X va Y
koordinatalami klaviatura tugmalari yordamida, ular orasiga vergul
belgisi qo yib kiritiladi. Dekart koordinatalar tizimida nuqtaning koor-
dinatalari absolyut va nisbiy koordinatalar usulida bevosita kiritiladi.
Absolyut koordinatalar tizimida nuqtaning koordinatalari ekran-
ning chap quyi burchagida joylashgan, koordinatalar boshidan hisob-
lanadi. Masalan, uzunligi
Mustaqil tayyorlanish uchun savollar

180
12-LABORATORIYA ISHI
POLYARIMETRLARNI QIYOSLASH
Ishdan maqsad:
polyarimetr va saxarimetrlarni standart asosida
qiyoslashni o‘rganish.
Vazifa:
polyarimetr va saxarimetrlarni tuzilishi va ishlash prinsiplarini o‘rganish va
qiyoslash
natijalari
bilan tanishish.
Asboblar va qurilmalar
1. P
olyarimetr va saxarimetr
(laboratoriyaga oid);
2. Har xil konsentratsiyali qand eritmalari.
Nazariy qism
P
olyarimetr va saxarimetrlar suyuq va qattiq agregat xolatidagi moddalarni qutblanish
tekisligini burilish burchagini o‘lchash asosida suyuqlik tarkibidagi bir xil moddani
konsentratsiyasini aniqlash uchun mo‘ljallangan o‘lchash qurilmalari hisoblanadi.
P
olyarimetrlar
asosan ishlab chiqarishning kimyoviy laboratoriyalarida, oziq-ovqat, farmatsevtika sanoatida va
ilmiy-laboratoriyalarda moddalar tarkibini ham sifat tomonidan, ham miqdor tomonidan analiz
qilish uchun keng miqyosda qo‘llaniladi (8.1- rasm). Polyarimetr va saxarimetrlarni qiyoslash
metodikasini o‘rganishdan avval polyarimetrlarning tuzilishi, ishlash prinsipi va ular qanday
yorug‘lik nurlari asosida ishlaydi, tabiiy nur nima, qutblangan nur nima, degan savollarga javob
berishimiz kerak.
Maksvellning elektromagnit to‘lqin nazariyasiga ko‘ra, yorug‘lik nuri to‘lqin uzunligi 4000
A
0
dan 8000A
0
gacha (
=(4000
8000) A
0
; 1A
0
=10
-8
sm ) bo‘lgan elektromagnit to‘lqinlardan
iborat. YOrug‘lik to‘lqinini tashkil qilgan o‘zgaruvchan elektr maydon kuchlanganligi
)
Е
(
va
magnit maydon
Eslatma: 
operatsiyalarning kamida bittasi bo‘yicha salbiy natija olinganda qiyoslash 
to‘xtatiladi. 
2. Qiyoslash vositalari

194
9.2-jadval
Qiyoslash vositalarining nomi
Normativ-texnik ko‘rsatkichlari
Namunaviy prizma
a) SHishaning markasi:
K-8 GOST 3514-76;
b) sindirish ko‘rsatkichining
nominal miqdori n
Def
= 1,25..
v) sindirish ko‘rsatkichining
haqiqiy miqdorlarini
n
D
, n
F
va n
C
±2∙10
-5
xatolikgacha aniqlash kerak.
Namunaviy plastinkalar
3.2. Sindirish ko‘rsatgichining
nominal nisbiy miqdori n
D
;
1,4781(. . .)
n
D
=1,33299(t=20±0,2°S da)
n
F
- n
C
=0,00597(t=20±0,2°S da)
Dioptriy trubkasi
3.3. Dioptriy shkalasining
chegarasi ±5 dptr.
2.2. Qiyoslash uchun yordamchi vositalar 9.3-jadvalda keltirilgan.
9.3-jadval
Nomi
Xarakteristikasi
Immersion suyuqliklar
1 - brom naftalin TU 6-09-186-75
n
D
=1,66. . .
Oltingugurtga to‘yintirilgan
GOST 127-76;
yodli metilen TU 6-09-3988-75
n
D
=1,78. . .
Vij to‘plamidagi №29 nomerli flakon TU
6-09-3478-82
n
D
=1,95. . .
DNAS-18 turdagi natriyli lampa TU 16-
535-679-82
Monoxromatik yorug‘lik manbai
Efirni TU 6-02-1244-83 spirt bilan
aralashmasi GOST 18300-75
-
Eslatma:
qiyoslash jarayonida ko‘rsatib o‘tilgan vositalarni xarakteristikalari o‘xshash
bo‘lgan boshqa vositalar bilan almashtirish mumkin.
3. Havfsizlik talablari
Qiyoslashni o‘tkazishda quyidagi havfsizlik talablariga rioya qilish kerak:
-
immersion suyuqliklar qo‘lga tegib ketmasligi kerak;
-
ish tugallangandan keyin qo‘lni yaxshilab yuvish kerak;
-
immersion suyuqliklarni yopiq idishlarda saqlash kerak;
- hamma ishlarni yaxshi shamollab turadigan xonalarda bajarish kerak.
-
-§. Grafik ishlarini joylashtirish uchun A4 yoki A3 formatlarni

1. To‘rtburchak chizish buyrug‘idan yuklanadi va ‘Первый угол”
birinchi burchak so‘roviga kursor bilan ekranni ixtiyoriy, masalan chap
tomonini pastrog‘ida nuqta tanlanadi;
2. Birinchi burchak tanlangach ikkinchi burchakni kiritish so‘ra-
ladi. Buning uchun muloqatlar oynasiga “Shift+2” tugmalami bosib, @
ramziy belgisi chaqiriladi va undan keyin A4 format o‘lchamlari vergul
bilan ajratilgan holda @ 210, 297 yozib kiritiladi. Y a’ni bu yozuv
“Enter” bilan qayd etilgach ekranda A4 format chiziladi.
A4 formatning ramka chizig‘ini o‘tkazish uchun kesma buyrug‘iga
kiriladi va kursomi A4 formatning quyi chap burchagiga keltirib, @ 20,5
yozuvi kiritiladi. Shunda, kursor ramka chizig‘ining quyi chap burchagiga
kelib qoladi. To‘g‘ri to‘rtburchak buyrugiga kirib, @ 185,287 yozuvi
kiritilib «Enter» bilan qayd etiladi. Shu ondayoq chizma ramkasi yasaladi,
(2- rasm). Birinchi amaldagi chizilib qolgan kesma belgilanib, o‘chirib
tashlanadi.
Asosiy yozuvning kataklarini chizish uchun «Подобие»-«ОЬуекЬ
ni o‘zgaitirmay berilgan masofaga surish» buyrugi yuklanadi va surish
qiymatini kiriting so‘roviga 5 raqami terib “Enter” bilan kiritiladi. Shun
da ekranda hosil boigan kvadrat nishoncha bilan ramka chizig‘ining
pastki chizigi belgilanadi va ketma-ket o‘n bir marotaba siljitib, gori
zontal chiziqlari chizib olinadi. Agar ramkaning pastki chizigi ajral-
masa, bir butun ramka cliizigini o‘zi ajratiladi va “Расчленить” buy
rugidan foydalanib tarkibiy qismlarga bo iib yuboriladi.
<* aJ JS -,a
s)
V
Ci >
J &' {
« Щ
ft
аПаг.-оо
'•?
1
/ ^
О
f
О &
о -
& □:
Г +
0 О
С‘ :
г-'
Ь
ПГ I
3
Н < » М\На»^ЛЬетГ|1Лвдг/
Э
м * Ф .♦
л <■
...................
* - * 0
tf
Ь J ^ О
О
.*
? з» # -• 8 > •
<&
о
ч, и
-MAVZU. 
TIRIK ORGANIZMLARNING

Odamlarda nafas olish organlari orga-
nizmga kislorodni yetkazib berish va kar-
bonat angidridni organizmdan chiqarib
yuborish funksiyasini bajaradi.
Odamning nafas olish sistemasi
nafas olish yo‘llari (burun bo‘shlig‘i,
halqum, traxeya, bronxlar) va o‘pka-
lardan iborat. Odam nafas olganda
ko‘krak qafasi kengayadi va kislorodga
boy havo burun bo‘shlig‘i, halqum, tra-
xeya orqali bronxlarga, ulardan esa o‘pka-
larga o‘tadi. Nafas chiqarganda ko‘krak
qafasi torayadi va karbonat angidridga
to‘yingan havo o‘pkalardan tashqi muhitga
chiqariladi.
Odam ko‘p to‘planadigan xonada nafas olish qiyin, chunki havoda kislorod kam bo‘la-
di. Shuning uchun xonalarni tez-tez shamollatishni unutmang. Uxlashdan oldin yotoqxona
derazalarini oching. Toza havoda uxlash salomatlik uchun foydalidir. Ochiq havoda, ya’ni
o‘rmon, dala, o‘tloq, bog‘larda ko‘proq sayr qiling. Havoda har doim chang bo‘ladi. Bemor-
lar gapirganda, yo‘talganda va aksirganda havoga ko‘plab mikroblar chiqadi. Inson yutgan
chang yo‘talni keltirib chiqaradi, mikroblar kasallikka olib kelishi mumkin.
малакаларини ўзлаш тириш и зарур. Мактабгача тарбия

|
малакаларини ўзлаш тириш и зарур. Мактабгача тарбия Pdf ko'rish
|
bet | 109/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)малакаларини ўзлаш тириш и зарур. Мактабгача тарбия
ёш идаги болаларни катталар меҳнати билан тани ш ти
риш орқали
уларга катталарнинг меҳнати иж тим ой
ф ой дали меҳнат бўлиб, нарса ва бую м ларни яратишга
қаратилганлиги, улар ҳар бир и н со н учун ва бутун халқ
учун зарур эканлиги тўғрисида туш унча бер и б борилади.
М асалан,
ўсимликлар ва ҳайвонларни парвариш
қилиш орқали
улардан олинадиган
маҳсулотлар ким -
лар
учун ва нима
мақсадда
иш латилиш и тўғрисида
билим ва туш унчалар бер и б борилади. Катталарнинг
меҳнати билан таниш тириш улар тўғрисида ан и қ билим
ва тасаввурлар бериш , меқнатни
ва меҳнат натижала-
рин и қадрлашга ўргатиш, меҳнатга қизиқиш ва муҳаббат
уйғотиш , меҳнат қилиш хоқиш ини тарбиялаш ва и ш
нин г сифатли баж арилиш ига ўргатиш ни кўзлаб ҳам
амалга ош ирилади.
Катталар меҳнати билан таниш тириш нинг а соси й
м азм уни қуйидагилардан иборат:
— ҳар бир киш и м еҳнатининг иж тим оий моҳияти;
— м еҳнат аҳли ўртасидаги иж обий муносабат;
— ҳар қандай
касб ҳам муҳим эк анлигин и туш ун
тириш ;
— меҳнат ф аолияти нинг асоси й таркибий қисмлари
билан таниш тириш ;
— меҳнатнинг мақсади, унинг иж тим оий аҳамияти;
— материалларни танлаш (м еҳнат материаллари);
— ж иҳозлаш (м еҳнат
фаолияти учун зарур бўлган
асбобларни тайёрлаш ).
Болалар
катталар
билан
биргаликда
меқнат
қилиш лари орқали меҳнат малака ва кўникмаларини
т ез
ва
осон
эгаллаб
|
| |
муни.
2. Болаларни катталар меҳнати билан таниш тириш

|
муни.
2. Болаларни катталар меҳнати билан таниш тириш Pdf ko'rish
|
bet | 108/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)муни.
2. Болаларни катталар меҳнати билан таниш тириш .
3. Боғчада болалар м еҳнатини ташкил этиш .
Мактабгача тарбия ёш идаги болалар меҳнатининг
м азм уни меҳнат
тарби яси н и н г мазмуни ва
болалар
нинг имкониятлари би лан белгиланади.
Мактабгача
тарбия
муассасалари
иш и
мазмуни
«У чинчи м ингйилликнинг боласи» таянч дастурида ҳар
бир ёш гуруҳига алоҳида кўрсатиб ўтилган. М еҳнат
ф аолиятида ва болаларнинг меҳнат ж араёнида таркиб
топадиган ш ахсий фазилатларига қўйиладиган талаблар-
нинг аста-сек и н мураккаблаш иб бориш и масалаларига
\а м алоҳида эъ ти бор қаратилади.
М еҳнат тарбиясига о и д билимлар болаларнинг шах
сий меҳнат
ф аолияти нинг ш аклланиш и, унинг таш кил
этил иш и,
ривож лантирилиш и,
натижаларига
таъсир
этади. Болалар катгаларга тақлид қилиб, меҳнат ж араё
нини яхш и р оқ ва мақсадга м увоф иқ қилиб баж арили-
ш ини ўрганиб борадилар. Эгаллаган билимлари орқали
меҳнатга тўғри м уносабат, унга қизиқиш , меҳнат ф а о
лиятида катталарга тақлид қилишга интилиш , бую м лар-
га эқтиёткорлик билан муносабатда бўлиш ҳи сси н и
ш акллантириш га а с о с бўлади.
М актабгача ёш даги болаларда меҳнат ф аолияти нинг
ш аклланиш ида катталарнинг меҳнат
ф аолияти муҳим
www.ziyouz.com kutubxonasi
роль ўйнай ди. Ш унинг учун бола меҳнат жараёнларига
кириш иш дан
олдин
м еҳнатнинг
асосий
таркибий
қисм ларини ажратиб олиш и ва англаб етиш и, меҳнат
|
| |
Kichik tadqiqot - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

|
2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd Pdf ko'rish
|
bet | 43/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). inddKichik tadqiqot
Kerakli jihozlar
Ishni bajarish tartibi
Sekundomer
1.
Nafas oling va nafas chiqaring.
2.
Qo‘lingizni ko‘kragingizga qo‘ying. Nafas olganda va nafas chiqarganda
qanday o‘zgarish ro‘y berdi?
3.
Tinch turgan holatda 1 minutda necha marta nafas olishingizni hisoblang
va daftaringizga yozing.
4.
5 marta o‘tirib turing va yana 1 minutda necha marta nafas oli shingizni
hisoblab, daftaringizga yozing.
5.
10 marta o‘tirib turing va 1 minutda necha marta nafas olishingizni
hisoblang va daftaringizga yozing.
6.
2 minut dam oling va 1 minutda necha marta nafas olishingizni
hisoblab, daftaringizga yozing.
7.
4 minut dam olib, sanashni takrorlang.
8.
Olgan ma’lumotlaringizni graﬁ k ko‘rinishida tasvirlang.
Atmosferadan kislorodning
oখpkaga kirishi
Oখpkadagi kislorodning
qonga oখtishi
Qondagi kislorodning
hujayraga oখtishi
Hayvonlarda kislorod va karbonat angidrid gazlari almashinuvini ta’minlaydigan nafas
olish organlari mavjud. Masalan, mollyuskalar, baliqlar jabralari orqali, sudralib yuruvchilar,
qushlar, sutemizuvchilar esa o‘pkalari orqali nafas oladi. Nafas olish organlari orqali qabul
qilingan kislorod oziq moddalarning parchalanishiga sarﬂ anadi va bu jarayonda karbonat
angidrid ajraladi.
Burun boখshligখida havo
tozalanadi, namlanadi, iliydi.
Hiqildoqda ovoz
paylari joylashgan.
Kekirdak havoning bronx-
larga oখtishini ta’minlaydi.
Bronxlar orqali havo
oখpkalarga oখtadi.
Oখpkalarda esa gazlar almashinuvi boখladi.
Oখpkalar dagi kislorod qonga, qondagi kar-
bonat angidrid esa oখpkaga oখtib, keyin tashqi
muhitga chiqariladi.
58
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
|
| |