Muvozanat mashqlari - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Muvozanat mashqlari.
Yakka cho`pga tayanishdan bir oyoqni oshirish bilan 90° burilib, minib o`tirish, ikki oyoqda va holatlarini almashlab sakrashlar, yarim cho`qaygan holatda oyoqlar bilan siltanib yurish, oyoq uchlariga ko`tarilib burilishlar, o`ng (chap) oyoqda "qaldirg`och" hosil qilish, o`tirib burchak hosil qilish va qo`llarga oldindan tayanib, oyoqlarni kerib orqaga siltanish bilan kerishib sakrab tushish.
O`quv mezonlari
T/r
|
Sinov mashqlari
|
Natijalari va ballar
|
O`g`il bolalar
|
Qiz bolalar
|
"5"
|
"4"
|
"3"
|
"2"
|
"1"
|
"5"
|
"4"
|
"3"
|
"2"
|
"1"
|
1.
|
Baland turnikda tortilish (marta)
|
9
|
7
|
5
|
3
|
1
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
2
|
Polda tayanib qo`llarni bukish va yozish (marta)
|
23
|
17
|
13
|
11
|
9
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
3.
|
Chalqancha yotgan holda 90° gavdani ko`tarish 1 daqiqa davomida (marta)
|
25
|
23
|
18
|
15
|
13
|
23
|
20
|
15
|
13
|
10
|
4.
|
Arg`amchida 1 daqiqada sakrash (marta)
|
90
|
80
|
70
|
65
|
60
|
100
|
90
|
80
|
75
|
70
|
5.
|
Gardishni 1 daqiqa belda aylantirish (marta)
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
80
|
70
|
60
|
55
|
50
|
6.
|
Gimnastik o`rindiqqa tayanib, qo`llarni bukish va yozish (marta)
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
13
|
10
|
8
|
6
|
4
|
Uyga berilgan topshiriqlar:
1. Osilib turib gavdani ko`tarish (6-7 marta)
2. Polga tayanib qo`llarni bukish va yozish.
3. Gimnastik o`rindiqqa tayanib, qo`llarni bukish va yozish.
4. Arg`amchida sakrash.
5. Har quni ertalab 300-500 metrga yugurish.
6. Chalqancha yotgan holda turib o`tirish.
YENGIL ATLETIKA
Nazariy ma`lumotlar:
Jismoniy mashg`ulotlarning organizmning asosiy sistemalariga ta`siri. Jismoniy mashqlarni bajarish ish qobiliyatini oshirish vositasidir. Jismoniy tarbiya bilan shug`ullanuvchilarni tibbiy nazoratdan o`tkazib turish. Chidamlilikni oshirishga qaratilgan mashqlarni mustaqil bajarish qoidalari. Mashqlarni bajarayotganda o`z-o`zini nazorat qilish va xavfsizlik qoidalari.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
Jismoniy mashg`ulotlarni organizmning asosiy sistemalariga ta`sirini bilish. Uzoq davom etadigan yugurishda o`zini-o`zi nazorat qilish usullaridan foydalanishni bilish. Chidamlilikni oshirishga qaratilgan mashqlarni mustaqil bajarish qoidalarini bilish. Dasturdagi yugurish, sakrash va uloqtirish O`quv mezonlarini egallash. 4x100 metrga yugurish. O`rta masofaga masofa bo`ylab yugurishni bajarish. 600-800 metr masofalarga 100 metr masofa bilan almashib yugurish
O`quv mezonlari:
1. 60 metrga yugurish:
- o`g`il bolalar - 9,0 - 9,5 - 10,0 soniya;
- qiz bolalar - 9,5 - 10,0 - 10,5 soniya.
2. Yugurib kelib uzunlikka sakrash:
- o`g`il bolalar - 400 - 360 - 320 sm;
- qiz bolalar - 350 - 320 -300 sm.
3. To`pni uloqtirish:
- o`g`il bolalar - 45 - 40 - 33 metr;
- qiz bolalar - 28 - 23 - 18 metr.
4. 1000 metrga yugurish:
- o`g`il bolalar - 3,40 - 4,00 - 4,30 daqiqa;
- qiz bolalar - 5,00 - 5,30 - 6,00 daqiqa.
5. Balandlikka sakrash:
- o`g`il bolalar - 120 - 110 - 100 sm;
- qiz bolalar - 115 - 105 - 95 sm.
6. 2000 metrga yugurish:
- o`g`il bolalar - 9,30 - 10,00 - 11,00 daqiqa;
- qiz bolalar - vaqt hisobga olinmaydi.
7. 4 x10 metrga mokisimon yugurish:
- o`g`il bolalar - 9,5 - 9,8 - 10,3 soniya;
-
qiz bolalar - 10,0 - 10,5 - 11,0 soniya.
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Ertalabki gimnastika (10-12 mashq)
2. Yugurish: O`g`il bolalar - 20 daqiqagacha, qiz bolalar - 15 daqiqagacha.
3. Arg`amchida sakrash (chap, o`ng, ikki oyoqda - 4 daqiqagacha).
4. Tepalikka bir oyoqdan ikkinchi oyoqqa sakrab yugurish (12- 15 marta).
5. Oldinga siljish bilan "qurbaqacha" sakrash (20 marta).
6. Bir oyoqda o`tirib turish, "to`pponcha" (10-15 marta).
7. Tizzani ko`krakka tortish bilan sakrash ("kenguru" mashqi).
8. Cho`qqayib o`tirgan holatdan yuqoriga sakrab 2 metr balandliqdagi chiziqqa qo`lini tekqazish.
9. Qo`llarga tayangan holda qo`llarni bukish va yozish (30-35 marta).
10. Chalqancha yotgan holatdan gavdani ko`tarish (qizlar 30 marta). Dastlabki holat - chalqanchasiga yotganda oyoq-qo`llarni tepaga ko`tarib harakatga keltirish (o`g`il bolalar -15 marta).
BASKETBOL
Nazariy ma`lumotlar:
Basketbol o`yinining texnika va taktika asoslari. Basketbol o`yinida jarohatlanishni muhofaza qilish.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
Basketbol o`yinini elementlari tufayli har xil mashq usullarini bajarishni bilish, himoyaning maydon va shaxsiy ushlash turlarini bilish, 2x3, 3x2, 2x1x2 va 1x2x2.
O`quv mezonlari:
1. Hakamlik qilishni bilish.
2. 8 imkoniyatdan jarima to`pini tashlash: 5 marta tushirsa -"5" ball, 4 marta tushirsa -"4" ball, 2 marta tushirsa -"3" ball (o`g`il bolalar uchun), 4 marta tushirsa -"5" ball, 3 marta tushirsa - "4" ball, 2 marta tushirsa -"3" ball (qizlar uchun).
Usullar birlashmasi:
To`pni bosh tomondan ikki qo`llab uloqtirish, oldinga intilib chiqish, to`pni ilib olish, yerga urib ildamlik bilan otib harakatda sakrab halqaga tashlash (to`p tushguncha tashlash).
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Arg`amchida bir joyda ikki marta tez aylantirib, yana qo`llarni chalishtirib sakrashlar.
2. Qo`llarga tayangan holda bukish va yozish (o`g`il bolalarga). Gimnastik o`rindiqqa tayangan holda qo`llarni 10-8-6 marta bukish va yozish (qiz bolalar).
3. Ikkala oyoqlarda tizzalarni ko`krakka tortib sakrashlar, 2 imkoniyatdan 8 marta sakrash o`g`il bolalarga va 5 marta sakrash qiz bolalarga.
QO`L TO`PI
Nazariy ma`lumotlar:
Psixologik tayyorgarlik. Massaj (silash) to`g`risida tushuncha (ko`rsatib) berish. Sport va jismoniy mashg`ulot bilan shug`ullanuvchining vazni. O`yin taktikasi to`g`risida ma`lumot. Jismoniy tayyorgarlik, texnika va taktika birdamligi to`g`risida tushuncha berish. O`yinda yo`l qo`yilgan xatolarni tahlil qilish.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
O`yinda hakamlik qilish, o`rganilgan elementlardan ikkala tomonlama o`yinda foydalanish. Maydon bo`ylab himoya, aralash himoya va asta-sekin hujum qilish taktikalarini bilish.
O`quv mezonlari:
1. To`pni urib yugurish - 30 metrga:
- o`g`il bolalar - 6,6 - 6,7 - 6,8 soniya;
- qiz bolalar - 6,8 - 6,9 - 7,0 soniya.
2. Aniq nishonga otish, 10 tadan 7-6-5 marta.
3. To`pni ushlab olish va uloqtirish ("sakkiz" shakli).
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Qo`l to`pi musobaqalarining qoidasi.
2. To`pni tezlik bilan yerga urib yugurish.
3. Devor oldida yonboshlab to`pni otish.
4. Quchni rivojlantirish.
VOLEYBOL
Nazariy ma`lumotlar:
O`zbekistonda voleybol o`yining rivojlanishi. O`yin taktikasi to`g`risida ma`lumot. Jismoniy tayyorgarlik, texnika va taktika birdamligi to`g`risida tushuncha berish. O`yinda yo`l qo`yilgan xatolarni tahlil qilish.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
Ikki qo`l qoidasiga rioya qilgan holda to`pni to`r orqali qarama-qarshi turgan jamoaga uzatishni o`rgatish. To`r ustida sakrab yon tomondan orqa bilan uzatishlarni o`rgatish. To`rga tegib qaytgan to`pni qabul qilish va qaytarish. To`pni pastdan qabul qilish, nuqtaga uzatish. Ikki guruh o`rtasida o`ynash taktikasini o`rganish. O`rganilgan mashqlarni o`yin vaqtida qo`llay bilish, o`yinga mustaqil tayyorgarlik ko`rish, o`yinga hakamlik qilishni bilish.
O`quv mezonlari:
1. Raqib tomondan kelayotgan to`pni ikkala qo`l bilan pastdan qabul qilish.
2. To`pni yuqoridan raqiblar tomonga uzatish qoidasini baholash (uzatilgan to`p maydonga albatta tushishi kerak).
3. Hujumchining o`rin almashish qoidasini to`g`ri bajarishini baholash.
4. Ikki tomonlama o`yinda qoidalarning bajarilishi baholanadi.
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Jismoniy kuchli mashqlarni, sakrashni, uzoq vaqt mashqni bajarishda chidamlilikni oshirish.
2. Voleybol o`ynash mashqlarini, qoidalarini mustahkamlash.
3. 4-5-6 nafar o`quvchilarga voleybol mashqlarini o`rgata bilish.
FUTBOL
Nazariy ma`lumotlar:
Kishi hayotida jismoniy tarbiyaning katta ahamiyatga ega ekanligi to`g`risida bilish. O`quvchilarni hayotga va mehnat faoliyatiga tayyorlash. Futbol o`yini, o`yinchilarning tartib va intizomini buzmasliklari qoidalari, jarima va erkin to`p tepish, futbol taktikasi ("standart" holatda bajariladigan kombinatsiyalar).
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
Uchib kelayotgan to`pni sakrab bosh bilan urib qaytarishni bajarishni bilish. O`quvchilarni raqibdan to`pni olib qo`yish texnikasi bilan tanishtirish. Texnika va taktika usullarini bilish.
O`quv mezonlari:
1. 30 metrga yugurish: 4,5 - 4,7 - 5,0 soniya.
2. 30 metrga to`p bilan yugurish: 5,7 - 6,0 - 6,3 soniya.
3. Turgan joydan uzoqlikka sakrash: 200 -180 - 160 sm.
4. To`p bilan oyoqda janglyorlikni bajarish: 20 - 18 - 15 marta.
5. To`pni uzoqqa tepish: o`ng va chap oyoqda tepilgan to`plar yigindisi - 60 - 55 - 50 metr bo`lishi kerak.
6. Baland turnikda tortilish: 10-8-7 marta.
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Ertalabki gimnastika (12-15 mashq).
2. 15 daqiqa davomida asta-sekin yugurish.
3. Arg`amchida 100 marta sakrash (o`ng, chap, ikki oyoqda).
4. 4 x 10 metrga mokisimon yugurish (dam olish bilan 5 marta bajarish).
5. To`pni 5-6 to`siqdan aylantirib o`tish va aniq nishonga tepish.
6. To`pni oyoqda va boshda janglyorlik qilishni bajarish.
7. Qo`llarga tayanib yotgan holda qo`llarni bukish va yozish (barmoqlarda, mushtda, chapak chalib bajarish - 25 marta).
KURASH
Nazariy ma`lumotlar:
1. Kurash Xalqaro Assotsiatsiyasi, konfederatsiyalar va milliy federatsiyalar.
2. Kurash musobaqalarining turlari haqida.
3. Jarohatlanganda va shikastlanganda birinchi yordam ko`rsatish.
4. Hammomda bug`lanish va uqalashni o`rganish.
5. Kurash texnikasi va taktikasi haqida.
O`quvchilarga qo`yiladigan talablar:
Sinov imtihoni:
-7 turkumli kurash usullari turlarini amalda bajarsa, - "5" ball;
-7 turkumli kurash usullari turlarini ikki usulini bajara olmasa, - "4" ball;
-7 turkumli kurash usullarining asosini aniq bajarib, usul turlarini bajara olmasa, - "3 "ball;
-7 turkumli kurash usullarini bajara olmasa, - "2" ball.
RAQS ELEMENTLARI
Milliy raqs elementlarini uyg`unlashtirish: "Munojot", "Rohat", "Tanovor" va boshqalar.
Badiiy gimnastika.
Qo`llar yordamida assimmetrik harakatlar bilan har xil me`yorda turli mashqlar bajarish, har xil tezlikda qo`llar bilan (tulki holatda) mashqlar bajarishda qo`llarning yo`nalish harakatlari holatini tebrantirish. 85-90 sm li gardish bilan mashqlar bajarish. Gardishlarni o`ng va chap qo`l bilan o`z oldida va orqa tomonga aylantirish.
Tasma (lenta) bilan mashqlar (uzunligi 5 metr); har xil yo`nalishda, yuqoriga, pastga, orqaga, chapga, o`ngga, ilon izi, tik va yonbosh, har xil balandlikda va burama (spiral) tekisliklarda. Mashqlar majmuasi (buyumlarsiz) va raqs harakatlarini dinamikasi va ohangiga mos ravishda murakkablashtirish. Xalq raqslari elementlaridan iborat mashqlar.
SUZISH
Nazariy ma`lumotlar:
Inson salomatligini yaxshilashda suzishning ahamiyati. Suzishda asosiy qoidalarga amal qilish. Gigienik talablar.
O`quvchilarga qo`yiladigan talablar:
Masofa qismlarini har xil tezlikda suzib o`tish (200 metrga). Suvda cho`kayotgan kishini olib chiqish usullari. Suvda cho`kayotgan kishiga shifokor kelguniga qadar birinchi yordam ko`rsatish. 1 metr balandlikdan suvga sakrash. Musobaqalarda qatnashish.
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Ba`zi tana mushaklar guruhini rivojlantirish uchun maxsus 8-10 ta mashqlar majmuasini mustaqil bajarish.
2. Bir oyoqda navbatma-navbat o`tirib turish (to`pponcha):
- o`g`il bolalar - 10-12 marta;
- qiz bolalar -8-10 marta.
O`quvchilarga qo`yilgan mezonlar:
1. Vaqtni hisobga olmagan holda 50-100 metrlarga suzish.
2. Musobaqalarga hakamlik qilish bilimini kengaytirish.
II Qism:
O`quv kun tartibida sog`lomlashtirish tadbirlari.
Umumta`lim maktablari kun tartibida jismoniy sog`lomlashtirish tadbirlari, tashkiliy metodik ko`rsatmalar mazmuni, vazifasi va maqsadi dasturning ushbu qismida ifodalangan. Ularga quyidagilar kiradi:
Ertalabki badan tarbiya. Darsgacha gimnastika mashqlari, o`tadigan jismoniy tarbiya daqiqasi, tanaffuslar vaqtida o`yinlar, sport soati, kuni uzaytirilgan guruhlar, sayrlar.
Ertalabki badan tarbiya har quni uy sharoitida o`quvchi tomonidan mustaqil bajariladi. Jismoniy tarbiya darslarida o`qituvchining rahbarligi ostida mashqlar majmuasi o`rgatiladi.
MUNDARIJA
-
|
O`zbekiston respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi, Xalq ta`limi vazirligining qo`shma hay`at majlisining 2010 yil 1 iyuldagi №6/2/4/1-sonli qarori
|
…..2
| -
|
Mehnat ta`limi fanidan Davlat ta`lim standarti.....................
|
......9
| -
| Mehnat ta`limi fanidan o`quv dasturi................................. |
......43
| -
|
Tasviriy san`at fanidan Davlat ta`lim standarti...................
|
......69
| -
|
Tasviriy san`at fanidan o`quv dasturi....................................
|
......86
| -
|
Chizmachilik fanidan Davlat ta`lim standarti.......................
|
......103
| -
|
Chizmachilik fanidan o`quv dasturi......................................
|
......112
| -
|
Musiqa madaniyati fanidan Davlat ta`lim standarti..
|
......120
| -
|
Musiqa madaniyati fanidan o`quv dasturi.............
|
.......129
| -
|
Jismoniy tarbiya fanidan Davlat ta`lim standarti…………..
|
…...150
| -
|
Jismoniy tarbiya fanidan o`quv dasturi……………………
|
……165
|
|