Sotishdan tushgan daromad qanday hisoblanadi?

|
Sotishdan tushgan daromad qanday hisoblanadi?
|
bet | 8/12 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 110,44 Kb. | | #109661 |
Bog'liq Mavzu Ishlab chiqarish korxonasida rentabellik tushunchasi Reja Sotishdan tushgan daromad qanday hisoblanadi?
Sotishdan tushgan daromadni hisoblash uchun quyidagi formuladan foydalaning:
ROS = NI / NS * 100%
ROS- Sotishdan olingan daromad - foizlarda ifodalangan rentabellik koeffitsienti.
N.I.- sof daromad - pul shaklida ifodalangan sof foyda to‘g'risidagi ma’lumotlar.
NS- sof sotish - mahsulot sotilgandan keyin kompaniya tomonidan olingan foydaning pul shaklida ifodalangan summasi.
Agar dastlabki ma’lumotlar to‘g'ri bo‘lsa, unda olingan formula sizga sotishning haqiqiy rentabelligini hisoblash va kompaniyangiz qanchalik foydali ekanligini aniqlash imkonini beradi.
Korxonaning asosiy moliyaviy-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini tahlil qilish va baholash
ishlashini baholash uchun uning faoliyatini tavsiflovchi bir qator ko‘rsatkichlarni tahlil qilish kerak. Muayyan hisob-kitoblar natijalarini o‘rganib chiqqandan so‘ng, korxona muvaffaqiyatli yoki yo‘qligi ko‘rinadi.
Korxona faoliyatining asosiy moliyaviy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari likvidlik, rentabellik, aylanma, rentabellik, barqarorlik va boshqalardir. Keling, asosiylarini ko‘rib chiqaylik va «Bunyodkor zamin» MCHJning moliyaviy holatini tahlil qilaylik.
Likvidlik korxonaning qisqa muddatli majburiyatlar bo‘yicha mavjud mablag'larni qondirish qobiliyatini baholashdan iborat:
Joriy likvidlik = Aylanma aktivlar / Qisqa muddatli majburiyatlar ( 20)
Aylanma joriy davrda kompaniya har qanday ko‘rsatkichdan necha marta foydalanganligini ko‘rsatadi, masalan, aktivlar, aktsiyalar, kapital va boshqalar. daromadning foiz ko‘rsatkichiga nisbati sifatida hisoblanadi.
Moliyaviy barqarorlik o‘z kapitali va uzoq muddatli majburiyatlarning balansga nisbati bilan tavsiflanadi. Korxonaning rentabelligini hisoblash metodologiyasi avvalroq aks ettirilgan.
3-jadvalda biz «Bunyodkor zamin» MCHJning 2019, 2020 va 2021 yillardagi ushbu ko‘rsatkichlari bo‘yicha hisob-kitoblarni taqdim etamiz va ularning dinamikadagi o‘zgarishlarini tahlil qilamiz.
3-jadval - Korxona faoliyatining moliyaviy-iqtisodiy ko‘rsatkichlari (muallif tomonidan tuzilgan)
Ko‘rsatkichlar
|
2019 yil
|
2020 yil
|
2021 yil
|
O‘sish sur'ati, %
2020/2019
|
O‘sish sur'ati, %
2021/2020
|
Daromad, ming so‘m
|
9785
|
9819
|
9264
|
100.3
|
94.3
|
Narxi, ming so‘m
|
(7794)
|
(7872)
|
(8089)
|
101,0
|
102.8
|
Yalpi foyda, ming so‘m
|
1991 yil
|
1947 yil
|
1175
|
97.8
|
60.3
|
Sof foyda, ming so‘m
|
491
|
438
|
0,0
|
89.2
|
0,0
|
Savdodan tushgan daromad, %
|
20.3
|
19.8
|
12.7
|
97.5
|
64.1
|
Kapitalning rentabelligi, %
|
3.0
|
2.8
|
0,0
|
93.3
|
0,0
|
Aktivlar rentabelligi, %
|
12.3
|
12.3
|
8.2
|
100
|
66.7
|
Sof foyda nisbati, %
|
5.0
|
4.5
|
0,0
|
90,0
|
0,0
|
Xarajatlarning daromadliligi, %
|
25.5
|
24.7
|
14.5
|
96.9
|
58.7
|
Aktivlar aylanmasi
|
0,6
|
0,62
|
0,65
|
103.0
|
104.5
|
Kapital aylanmasi
|
0,6
|
0,62
|
0,66
|
103.3
|
106.5
|
Joriy likvidlik koeffitsienti
|
704.3
|
287,0
|
70.6
|
40.7
|
24.6
|
Moliyaviy barqarorlik koeffitsienti, %
|
99.9
|
99,65
|
98.6
|
99.7
|
98.9
|
Keling, ushbu ko‘rsatkichlarning tahliliga o‘tamiz.
Umuman olganda, uch yil ichida daromad miqdori 494 ming so‘mga kamaydi, xarajatlar esa 295 ming so‘mga oshdi. Bu korxonaning samarasiz ishlashidan dalolat beradi. Daromad va foydaning o‘sish sur'atlari yildan-yilga pasayib bormoqda. O‘rganish davrida daromadlar pasayib, mahsulot tannarxi oshgani sababli, yalpi va sof foydaning aniq qisqarishi sezilarli. 2021 yilda sof foyda nolga teng, ya’ni kompaniya zarar ko‘rishdan bir qadam narida. U o‘z resurslaridan oqilona foydalanmaydi, bu esa xarajatlarning oshishiga olib keladi. Bir necha yil davomida foydaning pasayishi va xarajatlarning o‘sishi kuzatilganligi sababli, tendentsiya 2018 yilda ham xuddi shunday holat bo‘lishini ko‘rsatmoqda. Kompaniya o‘z faoliyatini chuqur tahlil qilib, foydani oshirish uchun zaxiralarni aniqlashi kerak.
Tahlil qilinayotgan davrda sotishdan tushgan daromad ham 2019-2021 yillarda sezilarli darajada 7,6% ga kamaydi. Ushbu pasayish korxona foydasining sezilarli darajada pasayishi va mahsulot tannarxining oshishi bilan bog'liq. Daromadlilik korxona samaradorligining ko‘rsatkichi bo‘lib, «Bunyodkor zamin» MCHJ samarasiz ishlamoqda degan xulosaga kelish mumkin. Ushbu davrda aktivlar va kapitalning rentabelligi ham pasayadi, bunga foydaning sezilarli darajada qisqarishi, shuningdek kapital va aktivlar hajmi ta’sir qiladi.
Aktivlar va o‘z kapitali aylanmasi taxminan bir xil darajada va yildan-yilga kichik sur'atlar bilan o‘sib bormoqda - 2020 yilda o‘sish sur'ati mos ravishda 103 va 103,3% ni, 2021 yilda esa mos ravishda 104,5 va 106,5 ni tashkil etdi. Bu kompaniyaning aktivlar va kapitaldan foydalanish samaradorligini oshirishdan dalolat beradi.
Joriy likvidlik koeffitsienti ancha yuqori, ya’ni kompaniya o‘z qarz majburiyatlarini to‘liq to‘lay oladi. Likvidlikning o‘sish sur'atlari pasayib bormoqda, bunga 2021 yilda kreditorlik qarzlarining 2019 yilga nisbatan 179 ming so‘mga ko‘payishi sezilarli darajada ta’sir ko‘rsatdi. 2021 yilda sezilarli darajada oshganligi sababli, kelgusi yilda daromad va foydaning o‘sishi bo‘lishi mumkin, chunki jalb qilingan mablag'lar hisobidan korxona ishlab chiqarish hajmlarini kengaytirishi yoki jarayonning o‘zini yaxshilashi mumkin.
Moliyaviy barqarorlik koeffitsienti sekin sur'atda pasayib bormoqda, bu esa balansda uzoq muddatli majburiyatlar va o‘z kapitalining ulushi kamayib, qisqa muddatli majburiyatlar miqdori ortib borayotganidan dalolat beradi.
Umuman olganda, tahlil qilingan davrda kompaniya samarasiz bo‘lib, foyda va rentabellikni pasaytiradi, deb aytishimiz mumkin. Va bu ikki ko‘rsatkich faoliyat muvaffaqiyatining asosiy ko‘rsatkichlari bo‘lib, «Bunyodkor zamin» MCHJ samaradorlikning pasayishi sabablarini diqqat bilan tahlil qilishi, shuningdek, keyingi davrda ushbu ko‘rsatkichlar oshishi uchun korxona faoliyatini maksimal darajada optimallashtirishi kerak.
|
| |