Milliy g‘oya fanining predmeti, maqsadi va vazifalari

MILLIY G‘OYA FANINING PREDMETI, MAQSADI VA VAZIFALARI
Milliy g‘oya fanining predmeti. Ob'ekti Inson va jamiyat taraqqiyotida g‘oya va mafkuralarning o‘zaro munosabati. Mustaqil O‘zbekistonda milliy g‘oya shakllanishining ilmiy- nazariy va tarixiy asoslari. Uning xalq ishonchi va e'tiqodiga aylanishi. Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir. Xalq - bu odamlar jamoasi boʻlib, ularning tili, madaniyati, sanʼati, dini boshqa jihatlarini birgalikda aks ettiradi. Xalq tushunchasi keng boʻlib jihatlari bilan birlashtiriladigan odamlar yigʻindisiga aytiladi. Milliy rivojlanish va milliy g‘oya bilan bog‘liq konuniyatlarning o‘ziga xos xususiyatlarini o‘rganish.
Milliy g‘oyaning asosiy tushunchalari: «g‘oya», «mafkura», «milliy g‘oya», «milliy istiqlol g‘oyasi», «milliy istiklol g‘oyasining ma'naviy negizlari», «milliy rivojlanish g‘oyasi», «milliy istiqlol mafkurasi», «milliy istiqlol g‘oyasining bosh g‘oyasi», «milliy istiqlol g‘oyasining asosiy g‘oyalari», «Vatan ravnaki», «yurt tinchligi», «xalq farovonligi», «millatlararo totuvlik», «diniy bag‘rikenglik», «ijtimoiy xamkorlik», «komil insonning shakllanishiga ko‘maklashish» va b. Milliy g‘oyaning «sinfiylik», «partiyaviylik» tamoyillaridan begonaligi. Milliy g‘oyaning maqsadi va vazifasi. Yoshlarda milliy g‘oyaga ishonch va e'tiqodni singdirish. Milliy – ma'naviy meros va umumbashariy qadiryatlarga tayangan xolda milliy g‘urur, vatanparvarlik, millatparvarlik fazilatlarini shakllantrish.
Milliy g‘oyani o‘rganishning asosiy qonuniyatlari. Jamiyat rivojining g‘oyalar va mafkuralar bilan bog‘liqligi. Inson va jamiyatning o‘z maksadi va taraqqiyot yo‘lining mavjudligi. Globallashuv jarayonining milliy g‘oyadap aks etishi. Inson ongi va qalbi uchun kurash. Kurash - sport turi, belgilangan qoidaga muvofiq ikki sportchining yakkama-yakka olishuvi. Kurashish sanʼati koʻp xalqlarda qadim zamonlardan buyon maʼlum. K. ayniqsa Yunonistonda keng tarqalib, qad. olimpiada musobaqalaridan doimiy oʻrin olib kelgan. Jamiyatda g‘oyaviy bo‘shlikning bulmasligi. Milliy g‘oya xar bir xalkning o‘zligini saklab qolish va o‘ziga xos rivojlanish extiyoji xamda kafolati ekanligi.
Adabiyotlar:
-
I. A. Karimov «Imperiya davrida bizni ikkinchi darajali odamlar deb hisoblashadi». 2005 y 14 yanvar ( Nezavisimae gazetasi muxbiri V. Panfelovaning savollariga javob ).
-
I. A. Karimov «Bizni tanlagan yo‘limizdan xech kim qaytara olmaydi». 2005 y 14 may «Xalq so‘zi».
-
I. A. Karimov «O‘zbek xalqi hyech qachon, hyech kimga qaram bo‘lmaydi». Toshkent «O‘zbekiston» 2005 y.
-
I. A. Karimov «Bizning bosh maqsadimiz jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni modernizatsiya va isloh etishdir». T. «O‘zbekiston» 2005 y.
-
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.Yanvar (lot.; Jānuārius mēnsis 'Yanus oyi' rimliklar xudosi Yanus nomidan) - Grigoriy kalendari boʻyicha yilning birinchi oyi. Yanvar 31 kundan iborat (yana q. Kalendar). Konstitutsiya (lot. constitutio - tuzilish, tuzuk) - davlatning asosiy qonuni. U davlat tuzilishini, hokimiyat va boshqaruv organlari tizimini, ularning vakolati hamda shakllantirilish tartibi, saylov tizimi, fuqarolarning huquq va erkinliklari, shuningdek, sud tizimini belgilab beradi. K. Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar. : «O‘zbekiston» 2003 y.
-
Korakalpogiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – Nukus: Qoraqalpog‘iston, 1993 y.
-
Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asr bo‘sag‘asida: xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari. T.6. – T.: «O‘zbekiston», 1997. 31 – 40 , 125 – 135, 149 – 162 – b.
-
Karimov A. I. Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. T.6. – T.: «O‘zbekiston» 1997. 324 – 346 – b.
-
Karimov I. A. Milliy istiklol mafkurasi – xalk e'tikodi va buyuk kelajakka ishonchdir. T.8. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489 – 508 – b.
-
Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asrga intilmokda. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 6 – 12, 14 – 26, 28 – 38, 47 – 48 – b.
YaNGI ADABIYoTLAR
(2010 yil)
-
Karimov I.A.Adabiyot (arab. - adab so‘zining ko‘pligi) - 1. Fan va amaliyotning biror sohasidagi yutuqlarni umumlashtiruvchi asarlar majmui (texnikaviy A., qishloq xo‘jaligi A.i, siyosiy A. va boshqalar). 2. San’atning bir turi (badiiy A. deb ham ataladi) Asosiy vazifamiz-vatanimiz taraqqiyoti va xalqimiz farovonligini yanada yuksaltirish. (Toshkent- O‘zbekiston -2010y)
-
O‘zbekiston konstitutsiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot yo‘lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustahkam poydevordir.
(Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari (Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. “Barkamol avlod” yili davlat dasturi Toshkent-O‘zbekiston 2010y.Dastur - 1) biron-bir faoliyat, ishning mazmuni va rejasi; 2) siyosiy partiyalar, tashkilotlar, alohida arboblar faoliyatining asosiy qoidalari va maqsadlari bayoni; 3) oʻquv fani mazmunining qisqacha izohi; 4) teatr, konsertlar va b.
-
Mavzu bo‘yicha quyidagi internet saytlaridan foydalanish tavsiya qilinadi.
-
www.gov.uz.
-
www.press-service.uz.
-
www.bilim.uz.
-
www.philosophy.ru.
-
www.filosofiya.ru.
-
www.philosophy.nsc.ru.
-
http // philosophy.albertina.ru.
-
www.history.ru.
-
www.philosophy.com.
2-MAVZU: JAMIYaT TARAQQIYoTINIG G‘OYa, MAFKURALAR BILAN O‘ZARO BOG‘LIQLIGI
Jamiyat tarakkiyotinig muayyan fikrlar, g‘oyalar, mafkuralar bilan bog‘likligi. Jamiyatning mafkurasiz bulmasligi. G‘oya va mafkuralarning inson va jamiyat oldiga qo‘ygan maksadlar bilan mushtarakligi. "G‘oya" va "mafkura"ning "yagona xukmron mafkura" tushunchasidan farki. "Mafkura bulmasa xar qaysi davlat va jamiyat, qolaversa, xar kaysi inson o‘z yo‘lini yukotishi mukarrar"ligi, jamiyatda mafkuraviy bushlikka yul kuyib bulmaslik tug‘risida yangicha konsepsiyaning ishlab chikilishi (I.A.Karimov).
Inson va jamiyat xayotida g‘oyalar, fikrlar xilma-xilligi. Uning tabiiy, ijtimoiy-ma'naviy extiyoj ekanligi.
G‘oya va mafkuralarning inson va jamiyat xayotiga ta'siri. Jamiyat mafkurasining xalkni-xalk, millatni-millat etishdagi urni. G‘oya va mafkura - turli jamiyatlarning uziga xos tarakkiyot yuliga tayangan xolda uzluksiz rivojlanish omili.
Jamiyat va sivilizatsiyalar rivojiga ulkan ta'sir kursatgan g‘oyalar va mafkuralar.
Vayronkor g‘oya va mafkuralarning jamiyat xayotiga salbiy ta'siri. Diniy akidaparastlik, fashizm, bolqshevizm, buk davlatchilik shovinizm, tajovuzkor millatchilik, irkchilik, terrorizm va b. Fashizm (ital. fassismo - tuda, birlashish) - totalitar tipdagi siyosiy diktaturaga asoslangan hokimiyatning siyosiy konsepsiyasi. Bunda faqat yuqoridan pastga qarab buyruq beriladi. F. demokratiyami"! qaramaqarshisi va uni inkor etish hisoblanadi, u hokimiyatning boʻlinishiga yoʻl qoʻymaydi. Yagona xukmron mafkuraning cheklanganligi, gayriinsoniyligi, uning fikr erkinligi, g‘oyalar va mafkuralar xilma-xilligiga zidligi. Uning jamiyat tarakkiyotiga zararli ta'sirlari va okibatlari. Dunyoviylik daxriylik emasligi tugrisida (I.Karimov).
"Fikrga karshi fikr, g‘oyaga karshi g‘oya, jaxolatga karshi ma'rifat bilan krashish" tamoyilining turli xalklar va jamiyatlar tarakkiyotidagi axamiyati.
ADABIYoTLAR:
1. I. A. Karimov «Imperiya davrida bizni ikkinchi darajali odamlar deb xisoblashadi». 2005 y 14 yanvar ( Nezavisimae gazetasi muxbiri V. Panfelovaning savollariga javob ).
2. I. A. Karimov «Bizni tanlagan yulimizdan xech kim kaytara olmaydi». 2005 y 14 may «Xalk suzi»
3. I. A. Karimov «Uzbek xalki xech kachon, xech kimga karam bulmaydi. Toshkent «O‘zbekiston» 2005 y.
-
I. A. Karimov «Bizning bosh maksadimiz jamiyatni demakratlashtrish va yangilash, mamlakatni modernizatsiya va islox etishdir». T. «O‘zbekiston» 2005 y.
5. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: «O‘zbekiston» 2003 y
-
Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asr busag‘asida: xavfsizlikka
taxdid, barkarorlik shartlari va tarakkiyot kafolatlari. T.6.
T.: «O‘zbekiston», 1997. 31 – 40 , 125 – 135, 149 – 162 – b.
-
Karimov I. A. Jamiyat mafkurasi xalkni-xalk, milatni-millat kilishga xizmat etsin. T.7. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489-508-b.
-
Karimov I. A. Milliy istiklol mafkurasi – xalk e'tikodi va
buyuk kelajakka ishonchdir. T.8. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489 – 508 – b.
9. Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asrga intilmokda. – T.:
«O‘zbekiston», 2000. 6 – 12, 14 – 26, 28 – 38, 47 – 48 – b.
10. Karimov I. A. Ozod va obod Vatan, erkin va farovon xayot- pirovard maksadimiz. T.8. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 462-467-b.
YaNGI ADABIYoTLAR
(2010 yil)
-
Karimov I.A. Asosiy vazifamiz-vatanimiz taraqqiyoti va halqimiz farovonligini yanada yuksaltirish. (Toshkent- O‘zbekiston -2010y)
-
O‘zbekiston konstitutsiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot
yo‘lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustahkam poydevordir.
(Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston shoroitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari (Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. “Barkamol avlod” yili davlat dasturi Toshkent-O‘zbekiston 2010y.
-
Mavzu bo‘yicha quyidagi internet saytlaridan foydalanish tavsiya qilinadi.
-
www.gov.uz.
-
www.press-service.uz.
-
www.bilim.uz.
-
www.philosophy.ru.
-
www.filosofiya.ru.
-
www.philosophy.nsc.ru.
-
http // philosophy.albertina.ru.
-
www.history.ru.
-
www.philosophy.com.
3-MAVZU: GLOBALLAShUV ShAROITIDA MILLIY G‘OYaGA EXTIYoJNING ORTIShI
Jamiyat xayotining globallashuvi. Bugungi globallashuv jarayonida duyoning mafkuraviy manzarasi. Uning turli xalklar xayoti, ong va tafakkuri, ishonch va e'tikodiga ta'siri. Inson ongi va kalbi uchun kurashning davom etayotganligi. Globollashuv jarayonida milliy g‘oyaga extiyoj va uning zarurligi. Milliy g‘oya turli xalklar, millatlarning uzligini saklab kolishi xamda jaxon xamjamiyatida o‘z urniga ega bulish omili ekanligi.
Mafkuraviy jarayonlarning globollashuvi. ikki kutbli dunyoning barxam topishi. G‘oyaviy kurashning uzgarishi. inson ongi va qalbini egallash orkali dunyoni bulib olishga bulayotgan urinishlar. Uning turli xil yo‘llari, kurinishlari. Buyuk davlatchilik shovinizmi, diniy ekstremizm va fundamentalizm, xalifalikni tiklash va terrorizm g‘oyalarining zararli okibatlari. Shark va G‘arb mamlakatlari xayotida milliy g‘oya kurinishlari. Amerika, Fransiya, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Koreya, Rossiya, Germaniya, Malayziya tajribasi. Yaponiya (yaponcha 日本 Nippon, Nihon) - Sharqiy Osiyoda, Tinch okeandagi orollarda joylashgan davlat. Yaponiya hududida 6,8 mingga yaqin orol boʻlib, shim.sharqdan jan.gʻarbga qariyb 9.13ming km ga choʻzilgan; eng yirik orollari: Hokkaydo, Honshu, Sekoku va Kyushu. Fransiya (France), Fransiya Respublikasi (République Française) - Gʻarbiy Yevropadagi davlat. Gʻarbda va shim. da Atlantika okeani hamda LaMansh boʻgʻozi, jan.da Oʻrta dengiz bilan oʻralgan. Maydoni 547,03 ming km².
| Malayziya (Persekutuan Tanah Malaysiu) - Janubiy-Sharqiy Osiyodagi davlat. Hududini Jan. Xitoy dengizi ikkiga ajratib turadi; Gʻarbiy M. (Malayya) Malakka ya. o.ning jan.da, Sharkiy M. Kalimantal o.ning shim. |
| Germaniya (nem. Deutschland), Germaniya Federativ Respublikasi (nem. Bundesrepublik Deutschland) - Markaziy Yevropadagi davlat. Shimoliy Boltiq dengizlari sohilida joylashadi. Maydoni 357 ming km2. Aholisi 81,084 million kishi (30. Sentyabr 2014) |
Buyuk Britaniya, Britaniya, (ingl. Great Britain) Buyuk Britaniya va Shimoliy Irlandiya Birlashgan Qirolligi (ingl. United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland) - Shimoli-Gʻarbiy Yevropadagi davlat. milliy g‘urur, milliy uzlikni anglash va qadrlay olishning tarakkiyot omili ekanligi. Uning ma'rifiy rivojlanish konuniyatlariga mosligi.
Adabiyotlar:
-
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: «O‘zbekiston» 2003 y
2. I. A. Karimov «Imperiya davrida bizni ikkinchi darajali odamlar deb xisoblashadi». 2005 y 14 yanvar ( Nezavisimae gazetasi muxbiri V. Panfelovaning savollariga javob ).
3. I. A. Karimov «Bizni tanlagan yulimizdan xech kim kaytara olmaydi». 2005 y 14 may «Xalk suzi»
4. I. A. Karimov «Uzbek xalki xech kachon, xech kimga karam bulmaydi». Toshkent «O‘zbekiston» 2005 y.
-
I. A. Karimov «Bizning bosh maksadimiz jamiyatni demakratlashtrish va yangilash, mamlakatni modernizatsiya va islox etishdir». T. «O‘zbekiston» 2005 y.
-
Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asr busag‘asida: xavfsizlikka taxdid, barkarorlik shartlari va tarakkiyot kafolatlari. T.6. – T.:
«O‘zbekiston», 1997. 31 – 40 , 125 – 135, 149 – 162 – b.
7. Karimov I. A. Jamiyat mafkurasi xalkni-xalk, milatni-millat kilishga xizmat etsin. T.7. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489-508-b.
8. Karimov I. A. Milliy istiklol mafkurasi – xalk e'tikodi va
buyuk kelajakka ishonchdir. T.8. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489 – 508 –b.
-
Karimov I. A. Egali yurt erkini bermas. T.9. – T.: «O‘zbekiston» , 2001. 70 – 98 – b.
10. Milliy istiklol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar – T.: «Yangi asr avlod», 2001.
YaNGI ADABIYoTLAR
(2010 yil)
-
Karimov I.A. Asosiy vazifamiz-vatanimiz taraqqiyoti va halqimiz farovonligini yanada yuksaltirish. (Toshkent- O‘zbekiston -2010y)
-
O‘zbekiston konstitutsiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot
yo‘lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustahkam poydevordir.
(Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston shoroitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari (Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. “Barkamol avlod” yili davlat dasturi Toshkent-O‘zbekiston 2010y.
-
Mavzu bo‘yicha quyidagi internet saytlaridan foydalanish tavsiya qilinadi.
-
www.gov.uz.
-
www.press-service.uz.
-
www.bilim.uz.
-
www.philosophy.ru.
-
www.filosofiya.ru.
-
www.philosophy.nsc.ru.
-
http // philosophy.albertina.ru.
-
www.history.ru.
-
www.philosophy.com.
4-MAVZU: MILLIY G‘OYa-XALKNING IShONChI VA E'TIKODI
"Jamiyat mafkurasi", "milliy g‘oya" tushunchasi, ma'nosi va moxiyati. milliy istiklol g‘oyasi - O‘zbekiston jamiyati mafkurasi ekanligi. Milliy g‘oyaning millat va xalkning ishonch va e'tikodiga kuchishi. Ishonch va e'tikod tushunchasi. Milliy g‘oyaning xalk ishonchi va e'tikodi bilan boglikligi. Uning jamiyat xayoti, insonlarning amaliy faoliyatida namoyon bulishi.
Milliy g‘oyani keng jaioatchilik onggiga, e'tikodiga singdirish shart-sharoitlari. Ta'lim-tarbiya, ilm-fan, madaniyat, adabiyot va san'at, din, ma'naviy-ma'rifiy, sport soxalarida milliy g‘oyaning aks etishi. Unga bulgan extirom va e'tiborning milliy g‘oyaga ishonch va e'tikod bilan boglikligi. Jamiyat mafkurasining inson manfaatlarini ifoda etishi. Milliy g‘oyaga mustaxkam ishonch va e'tikod xalklarni birlashtrib turuvchi, oliy maksad va bunyodkorlik ishlariga yunaltiruvchi, ma'naviy-ruxiy kuch-kuvvat manbai. Uning bexatar, tinch-omon, farovon turmushga erishishda axamiyati.
Adabiyotlar:
-
O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: «O‘zbekiston» 2003 y
2. I. A. Karimov «Imperiya davrida bizni ikkinchi darajali odamlar
deb xisoblashadi». 2005 y 14 yanvar ( Nezavisimae gazetasi muxbiri
V. Panfelovaning savollariga javob ).
3. I. A. Karimov «Bizni tanlagan yulimizdan xech kim kaytara olmaydi». 2005 y 14 may «Xalk suzi»
4. I. A. Karimov «Uzbek xalki xech kachon, xech kimga karam bulmaydi». Toshkent «O‘zbekiston» 2005 y.
-
I. A. Karimov «Bizning bosh maksadimiz jamiyatni demakratlashtrish va yangilash, mamlakatni modernizatsiya va islox etishdir». T. «O‘zbekiston» 2005 y.
-
Karimov I. A. O‘zbekiston XXI asr busag‘asida: xavfsizlikka taxdid, barkarorlik shartlari va tarakkiyot kafolatlari. T.6. – T.: «O‘zbekiston», 1997. 31 – 40 , 125 – 135, 149 – 162 – b.
7. Karimov I. A. Jamiyat mafkurasi xalkni-xalk, milatni-millat kilishga xizmat etsin. T.7. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489-508-b.
8. Karimov I. A. Milliy istiklol mafkurasi – xalk e'tikodi va buyuk kelajakka ishonchdir. T.8. – T.: «O‘zbekiston», 2000. 489 – 508 –b.
9. Karimov I. A. Egali yurt erkini bermas. T.9. – T.: «O‘zbekiston» ,2001. 70 – 98 – b.
10. Milliy istiklol g‘oyasi: asosiy tushuncha va tamoyillar – T.: «Yangi asr avlod», 2001.
YaNGI ADABIYoTLAR
(2010 yil)
-
Karimov I.A. Asosiy vazifamiz-vatanimiz taraqqiyoti va halqimiz farovonligini yanada yuksaltirish. (Toshkent- O‘zbekiston -2010y)
-
O‘zbekiston konstitutsiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot
yo‘lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustahkam poydevordir.
(Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston shoroitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari (Toshkent-O‘zbekiston 2009y).
-
Karimov I.A. “Barkamol avlod” yili davlat dasturi Toshkent-O‘zbekiston 2010y.
-
Mavzu bo‘yicha quyidagi internet saytlaridan foydalanish tavsiya qilinadi.
-
www.gov.uz.
-
www.press-service.uz.
-
www.bilim.uz.
-
www.philosophy.ru.
-
www.filosofiya.ru.
-
www.philosophy.nsc.ru.
-
http // philosophy.albertina.ru.
-
www.history.ru.
-
www.philosophy.com.
5-MAVZU: MILLIY G‘OYa, MILLIY-MA'NAVIY QADRIYaTLAR VA ULARNING UMUBAShARIY TAMOYIDDARI
Milliy g‘oyaning ma'naviy kadiryatlar bilan uzviy bog‘likligi. Uning milliy tarakkiyot omili sifatida namoyon bulishi. Uning milliy va ma'naviy kadriyatlarda aks etishi. Milliy g‘oyaning shakllanishida milliy-ma'naviy kadriyatlar, til, urf-odat, an'ana, din, yozuv, san'at, musiqa, me'morchilik, xalq falsafasi, dunyokarashi, badiiy va og‘zaki ijodining o‘rni. Musíqa (yunoncha μουσική - ilhom parilari san’ati) - tovush san’atidir; musiqiy asarga nisbatan ham musiqa atamasi qo‘llanishi mumkin. Unda halqning, millatning ruxiyati, tafakkur tarzi, orzu-umidlarining aks etishi. Milliy-ma'naviy kadriyatlarga xurmat va uning milliy g‘oyadagi o‘rni. Jamoa timsoli bulgan oila, maxalla, el-yurt tushunchalarining mukaddasligi; ota-ona, mahalla oqsoqollari, yurt urug‘lariga, umuman jamoatga yuksak e'tibor; millatning kuzgusi bulgan ona tiliga muxabbat; kattaga hurmat va kichikka izzat; vafo va sadokat, guzallik va nafosat, xayot abadiyligining timsoli bulgan ayolga extirom, andisha sabr-bardosh va mexnatsevarlik; xalollik va mexr-muruvvat; omonatga xiyonat kilmaslik. Bozor iktisodiyoti sharoitida milliy-ma'naviy kadriyatlarga e'tiborning zarurligi. Tadbirkorlik va ishbilarmonlikda milliy-ma'naviy kadiryatlarga tayanishning umuminsoniy moxiyati. Ularning milliy g‘oya bilan bog‘likligi.
An'anaviy madaniyat va "milliy-ma'naviy kadriyatlar"ga fakat eskilik sarkiti sifatida karashning zararli ekanligi. Xalkni, millatni ichdan yemirishga yunaltrilgan giyoxvandlik, ekstremizm va terrorizm muammolariga aloxida e'tibor karatish zarurligi.
Umumbashariy kadriyatlar va tamoyillar tushunchasi. Milliy g‘oyaning umumbashariy kadriyatlar va tammoyillar bilan uyg‘unligi. Xar qanday umuinsoniy (umumbashariy) xodisaning milliy-ma'naviy negizda shakllanishi va rivojlanishi. Milliy g‘oyada umumbashariy tamoyillar: konun ustuvorligi; inson xak-huquqlari va xurfikrlilik; turli millat vakillariga xurmat va ular bilan baxamjixat yashash; diniy bagrikenglik; dunyoviy bilimlarga intilish, ma'rifatparvarlik; uzga xalklarning ilgor tajribalari va madaniyatini urganish zarurati.
Milliy-ma'naviy kadriyatlarda umuminsoniylikning aks etishi. Umumbashariyat erishgan yutuqlardan foydalanishning istikbol uchun zarurligi. Milliy-ma'naviy negizlarga tayangan holda, o‘z istiqlol va taraqqiyot yo‘lini amalga oshishrishning umubashariy tamoyillarga zid emasligi. Milliy-ma'naviy qadriyatlar tizimida umubashariyatga dahldor bulgan tamoyillarning mujassamlashishi. "Milliy bikiklik"ning jamiyat tarakkiyoti konuniyatlariga zidligi.
O‘zligini anglagan xar bir halk yoki millat, davlat yoki jamiyatning umubashariy tamoyillarni e'tirof etishi. Uning o‘zini saqlab qolish, o‘ziga xos va mos rivojlanishga harakat qilishning umumiy konuniyat ekanligi. Harakat - borliqnint ajralmas xususiyati boʻlgan oʻzgaruvchanlikni (q. Barqarorlik va oʻzgaruvchanlik) ifodalovchi falsafiy kategoriya. H. tushunchasi imkoniyatlarning voqelikka aylanishini, roʻy berayotgan hodisalarni, olamning betoʻxtov yangilanib borishini aks ettiradi. Mas'uliyatlilik, intizomlilik, halollik, foizlik, ijtimoiy adolat va foydali faoliyatiga intilish kabi sifatlarning umummilliy taraqqiyot uchun zarurligi.
|