nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sertifikatlashtirishni o’tkazish uchun jarayon va boshqarishning o’z qoidalari ega bo’lgan tizim

Sertifikatlashtirishni o’tkazish uchun jarayon va boshqarishning o’z qoidalari ega bo’lgan tizim
{
=Sertifikasiyalash tizimii
~Akkreditasiyalash
~Sertifikasiyalash
~Lisenziyalash
}
Qisqa fursatlarda internet-birlashmasini tashkilotlar, mahsulotlar, ish va xizmatlar haqida xabardor qiluvchi kuchli vosita nima deb ataladi?
{
=To’g’ri marketing
~Maqsadli marketing
~Individual marketing
~kompleksli marketing
}
Maqsadli marketing - bu
{
=Saytning maqsadli tashrif buyuruvchilari va tashkilotning potensial mijoz bilan ishlash uchun vosita
~Qisqa fursatlarda internet-birlashmasini tashkilotlar, mahsulotlar, ish va xizmatlar haqida xabardor qiluvchi vosita
~Bir vaqtning o’zida har bir mijozga axborot texnologiyalarga harajatlarni bir vaqtda kamaytirish imkoniyatini beruvchi individual
yondashuvni tadbiq etish vositasi
~Barcha javoblar to’g’ri
}
Bir vaqtning o’zida har bir mijozga axborot texnolo-giyalarga harajatlarni bir vaqtda kamaytirish imko-niyatini beruvchi individual yondashuvni tadbiq etish vositasi nima deb ataladi?
{
=Individual marketing
~To’g’ri marketing
~Maqsadli marketing
~Kompleksli marketing
}
Standart auksionda qanday turdagi narxlardan foydalaniladi?
{
=Boshlang’ich, blis, minimal, konechnaya
~Boshlang’ich, minimal, yakuniy
~minimal, yakuniy
~boshlang’ich, blis.
}
Golland auksionida qanday turdagi narxlardan foydalaniladi?
{
=Boshlang’ich, minimal, yakuniy
~Boshlang’ich, blis, minimal, konechnaya
~minimal, yakuniy
~boshlang’ich, blis.
}
Kompyuter tarmoqlaridan bankomat yoki terminal va prosessing markazi o’rtasidagi almashinish magnit tashuvchilarda axborotni davomiy uzilishlar yo’li bilan o’tkazish ish rejimi nima deb ataladi?
{
=Off-layn
~On-layn
~Real vaqt rejimi
~Barcha javoblar to’g’ri
}
|
TAQSIMLANISh KOEFFITsIЕNTI - 6-mavzu. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi....

TAQSIMLANISh KOEFFITsIЕNTI
Agar bir biri bilan aralashmaydigan ikki suyuqlikdan iborat sistеmaga, ikkala suyuqlikda ham eriydigan uchinchi bir komponеnt qo’shilsa, u komponеnt ikkala suyuqlikda ma'lum nisbatda taqsimlanadi. Masalan, suv va xloroform qatlamlari saqlangan idishga yod solinsa, u suvda va xloroformda erib, fazalar orasida dinamik muvozanat qaror topadi. Doimiy harorat va bosimda muvozanat qaror topishining sababi uchinchi komponеntning ikkala fazadagi kimyoviy potеntsiallari tеnglashishidir.
; ;
lna/a’’=(/R*T
const o’zgarmas bo’lgani uchun
=k (1) a=k*c,
k= (2)
Bu (2) tеnglik taqsimlanish qonunining umumiy ko’rinishidir. Taqsimlanish qonuni uch komponеntli sistеmaning muvozanat holatini ifodalaydi va quyidagicha ta'riflanadi.
“Ikkita bir biri bilan aralashmaydigan suyuqlikdan iborat sistеmaga uchinchi bir komponеnt qo’shilsa, uning ikkala suyuqlikdagi kontsеntratsiyalarining nisbati ayni harorat o’zgarmas son bo’lib, muvozanatda ishtirok etayotgan moddalarning absolyut va nisbiy miqdoriga bog’liq emas”.
Bunday sistеmalar antibiotik galogеn va boshqa prеparatlarning olinishida va dori moddalarning tahlil qilish jarayonlarida hosil bo’ladi. Taqsimlanish koeffitsеnti “K”ning qiymati harorat va muvozanatda ishtirok etayotgan moddalarning tabiatiga bog’liq bo’lib, taqsimlanayotgan komponеntning kontsеntraatsiyasiga bog’liq emas.
Taqsimlanish koeffitsеnti qilib shartli ravishda taqsimlanayotgan komponеntning organik erituvchidagi muvozanat kontsеntratsiyasi (s`)ni suvdagi kontsеntratsiyasi (s”)ga nisbati olinadi.
k= орг/ (3)
V.Nеrnst va N.A.Shilov taqsimlanish qonunining taqsimlanayotgan komponеnt ikkala suyuqlikda bir xil molеkulyar holatda bo’lgandagina qo’llash mumkinligini aniqladilar.
Uchinchi komponеnt suyuqlikda eriganda dissotsiatsiya yoki assotsiatsialansa, muvozanat murakkablashadi. Bunday hollarda taqsimlanish qonuni formulasi quyidagicha ifodalanadi.
k=*(1-α’)/c’*(1- (4)
-taqsimlangan maddaning organik erituvchi va suvdagi dissotsiatsiya darajasi.
|
Bufеr sig`im - 6-mavzu. Eritmalar. Noelеktrolitlar eritmalari. Erishjarayonining tеrmodinamikasi. Suyultirilgan...

Bufеr sig`im
Bufеr ta'sirni miqdor jihatdan xaraktеrlash uchun «bufеr sig`im»tushunchasi kiritilgan.
1l bufеr eritma рН ini bir birlikka o`zgartirish uchun sarflanadigan kuchli kislota yoki kuchli ishqorning gramm-ekvivalеnt miqdori bufеr sig`im dеyiladi.
q –1l bufеr eritmaga qo`shilgan kislota yoki ishqorning g-ekv. miqdori;
β –bufеr sig`imi.
q=NV bo`lsa, unda kislota bo`yicha;
ishqor bo`yicha bufеr si-g`imni hisoblash formulasi
рН0 –bufеr eritmaga kislota yoki ishqor qo`shilishidan oldingi vodorod ko`rsatkichi;
рН1 – bufеr eritmaga kislota yoki ishqor qo`shilgandan kеyingi vodorod ko`rsatkichi
1l bufеr eritmani titrlash uchun sarflangan kislota yoki ishqorning gramm-ekvivalеnt miqdori quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
Bufеr sig`im - eritma tabiatiga, bufеr eritma komponеntlarining kontsеntratsiyalari va ular nisbatiga bog`liq
nisbat 1ga yaqinlashganda bufеr сиg`им
katta bo`ladi. Bu nisbatlar 1ga tеng bo`lganda maksimal bo`ladi.
Bufеr eritmalar bufеr ta'sirini namoyon qiladigan intеrval 1/10 va 10/1 nisbatlar orasida bo`ladi, bunda рН=рК – 1 yoki рН= рК+1.
Bundan ko`rinib turibdiki, tanlangan eritmalar juftidan рН=рК± 1oralig`ida bo`lgan bufеr eritmalar tayyorlash mumkin.
Ma'lum рН li bufеr eritmani tayyorlash uchun bir xil kontsеntratsiyali komponеntlardan har xil hajmlar nisbati olib aralashtiriladi. Bu holda yuqoridagi formulalardagi Сtuz, Сkislota, Сasos o`rniga ularning hajmlari qo`yib hisoblanadi.
Misol:
20 ml рН=4,0bo`lgan atsеtatli bufеr eritma tayyorlash kеrak bo`lsin.
рК=4,74
СН3СООН+СНСООNa
Vk-ta =17ml
Vtuz=20-17=3 ml
Bufеr eritmalar рН ni aniqlashda standart sifatida, muhitning рН ini doimiy saqlab turishda qo`llaniladi. Ko`pgina biologik sistеmalar bufеrlik xossasiga ega. Masalan, odam va hayvonlar qoni рН 7,3-7,4 oralig`idagi murakkab bufеr sistеma. Bunda plazmaning oqsillari, gеmoglabin, fosfatli va karbonatli bufеr eritmalar рН ni doimiy saqlab turadi.
|
Suyultirilgan eritmalarning qaynash harorati

Suyultirilgan eritmalarning qaynash harorati
Uchmaydigany modda eritmasining qaynash harorati, xardoim toza erituvchinikidan (bir xil bosimda) yuqori bo’ladi. YAna suv (erituvchi) va turli kontsentratsiyadagi suvli eritmaning
A
R-T diagrammasini ko’rsak: ma’lum xar bir suyuqlik o’zining to’yingan bug’ bosimi atmosfera bosimiga tenglashganda qaynaydi. Demak, rasmda ko’rsatilganidek, VS, DE egrilarini OA kabi atmosfera bosimi (101.3 kPa)
|
|
ga tenglashtirish uchun (qaynatish uchun) ortiqcha TK harorat berish lozim. YA’ni:
bu erda - eritma uchun; - toza erituvchining qaynash harorati.
Eritma kontsentratsiyasi qancha yuqori bo’lsa, TK shuncha katta bo’ladi. CHeksiz suyultirilgan eritmalar uchun kontsentratsiya va TK qiymati to’g’ri chiziqlibog’liq, ya’ni to’g’ri proportsionaldir.
Eritma kontsentratsiyasi uning qaynash haroratini ortishiga, binobarin, to’yingan bug’ bosimini pasaytirishiga to’g’ri proportsionaldir:
Xar bir berilgan erituvchi uchun - doimiy qiymatga ega (yuqorida jadvalga qarang). - qaynash haroratning molyal ortishi yoki ebullioskopik doimiylik deyiladi.
Shunday qilib, eritma tarkibiga qarab uning qaynash harorati, eritma ustidagi bug’ fazasining tarkibi va to’yingan bug’ bosimi o’zgaradi.
CHeksiz eriydigan suyuqliklar doimiy haroratdagi to’yngan bug’ bosimi va tarkibi orasidagi bog’lanishga qarab turga bo’linadi:
Ideal - Raul qonuniga bo’ysinadigan eritmalar;
Raul qonunidan musbat va manfiy chetlanadigan, lekin to’yingan bug’ bosimi - tarkib diagrammasida maksimum yoki minimum bermaydigan eritmalar;
To’yingan bug’ bosimi - tarkib diagrammasi egri chizig’ida maksimum va minimum beradigan eritmalar.
|
AD domen kontrolleri “Mazkur serverni boshqarish” utilitasi sozlamalarida nima uchun xizmat qiladi?

|
AD domen kontrolleri “Mazkur serverni boshqarish” utilitasi sozlamalarida nima uchun xizmat qiladi?
|
bet | 11/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTAD domen kontrolleri “Mazkur serverni boshqarish” utilitasi sozlamalarida nima uchun xizmat qiladi?
{
= tarmoq mijozlariga kataloglar xizmatini tag’dim etadi, domenni yangi kotrollerini yaratadi
~marshrutizasiya yordamida ichki tarmoqqa udalyonnыy mijozlarni ulanishini ta’minlaydi.
~Web-serverni ochish (razvertыvaniye) uchun xizmatlarni
tag’dim etadi.
~Ma’lumotlarni jamlash uchun
}
“Mazkur serverni boshqarish” utilitasida Nechta foydalanuvchi rejimi mavjud?
{
= uchta
~to’rtta
~ikkita
~bitta
}
Konsol fayllari qo’yidagi kengaytmaga ega:
{
=.msc
~.con
~.csl
~.ksl
}
DHCP-serverni nosozlik yoki uni boshqa serverga olib o’tishdan so’ng qayta tiklash uchun ... zarur.
{
=DHCP ma’lumotlar bazasini arxivlash
~DHCP ma’lumotlar bazasini o’chirish
~DHCP ma’lumotlar bazasini ishga tushirish
~Kompyuterni qayta yuklash
}
Tarmoq kartasi- bu
{
= kompyuterni tarmoq bilan fizik ravishda ulaydigan qurilma
~tasvirni aks ettirish uchun
~tovushlarni eshitish uchun qurilma
~axborotni saqlash uchun
}
Taqsimlagich (designator) -bu
{
=lokal, xamda masofadagi(udalennыy) tarmoq resurslariga yig’gich (drive letter)xarflarini o’lashtirishini boshqaradigan dasturiy ta’minot bo’limi
~fayl va kataloglarni boshqaradigan dasturiy ta’minot bo’lagi
~faqat fayllarni boshqaradigan dasturiy ta’minot bo’lagi
~faqat kataloglarni boshqaradigan dasturiy ta’minot bo’lagi
}
Modellar ma’lumotlari
{
=buyurtmachi tasavvuridagi model sistemalari, buyurtmachi modeli, jadval kurinishidagi moxiyatli modellar kurinishidagi, jadvallar diskda
~moxiyatli madelni jadval kurinishidagi modelda
jadvallar diskda
~buyurtmachi modeli moxiyatli model kurinishida takdim etiladi, sistema modeli takdim etilganligida va buyurtmachida
~jadvallar diskda, moxityali model jadval kurinishidagi model kiyefasida
}
|
| |
Model B2B qayerda qo’llaniladi?

|
Model B2B qayerda qo’llaniladi?
|
bet | 26/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTModel B2B qayerda qo’llaniladi?
{
=Ikki yoki undan ortiq tashkilotlarning o’zaro turli kelishuvlarni amalga oshirishi
~Tashkilotlar tomonidan taklif etilgan turli mahsulot va xizmatlarga iste’molchi o’z narxlarini belgilashi
~Iste’molchining boshqa iste’molchilarga mahsulotlar sotishi
~ Tashkilot o’zining mahsulotini va/yoki xizmatlarni bevosita chekli iste’molchilarga sotishida
}
C2B model qaysi holatlarda qo’llaniladi?
{
=Tashkilotlar tomonidan taklif etilgan turli mahsulot va xizmatlarga iste’molchi o’z narxlarini belgilashi
~Ikki yoki undan ortiq tashkilotlarning o’zaro turli kelishuvlarni amalga oshirishi
~Iste’molchining boshqa iste’molchilarga mahsulotlar sotishi
~ Tashkilot o’zining mahsulotini va/yoki xizmatlarni bevosita chekli iste’molchilarga sotishida
}
C2C model qaysi holatlarda qo’llaniladi??
{
=Iste’molchining boshqa iste’molchilarga mahsulotlar sotishi
~Ikki yoki undan ortiq tashkilotlarning o’zaro turli kelishuvlarni amalga oshirishi
~Tashkilotlar tomonidan taklif etilgan turli mahsulot va xizmatlarga iste’molchi o’z narxlarini belgilashi
~ Tashkilot o’zining mahsulotini va/yoki xizmatlarni bevosita chekli iste’molchilarga sotishida
}
O’zbekiston Respublikasining “Elektron raqamli imzo to’g’risida”gi Qonuni qachon qabul qilingan?
{
=2003 yilning 11-dekabrida
~2002 yilning 12-dekabrida
~2004 yilning 29 aprelida
~2006 yilning 17 avgustida
}
O’zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to’g’risida”gi Qonuni qachon qabul qilingan?
{
=2004 yilning 29 aprelida
~2002 yilning 12-dekabrida
~2003 yilning 11-dekabrida
~2006 yilning 17 avgustida
}
Bankdagi hisobni masofadan boshqarish nima deb ataladi?
{
=telebanking
~on-line boshqarish
~IP – telefoniya
~Barcha javoblar to’g’ri
}
|
| |
Slick-through-advertisment – bu

|
Slick-through-advertisment – bu
|
bet | 29/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTSlick-through-advertisment – bu:
{
=Saytga kiruvchilarga xaridorlar xakidagi ma’lumotlarni reklama bilan olish imkoniyatini beradi
~Web saytdan sizning kompyuteringizga ma’lumot yuboruvchi vosita
~Boshka nomi clear GIF odatda rasm shaklidagi fayl ichida oshiriladi
~Saytga murojaat qiluvchilar haqidagi ma’lumot
}
Reklama kompaniyalarini ish faoliyatini e-mail yordamida olib borishda qanday asosiy narsalarga e’tiborni qaratish lozim
{
=tarqatma xabarlarni yuborish uchun e-mail ad reslar ma’lumotlar bazasini qurish, xat matni tuzish
~mail-list sotib olish
~xat matni tuzish
~tarqatma xabarlarni yuborish uchun e-mail adreslar ma’lumotlar bazasini qurish
}
Ye-mail reklamaning afzalliklari:
{
=to’g’ri joylashtirilgan ye-mail reklama banner reklamasidan kamroq foyda keltiradi
~Elektron pochta www dan oldin tashkil topgani uchun barcha tapmoq foydalanuv chilari tomonidan qo’llanilishi
~To’g’ridan-to’g’ri ishlamaydi
~Shaxsiy murojat etish imkoni yo’q
}
Sotuvni rag’batlantirish bu
{
=marketing faoliyatini qamrab oluvchi va rekla madan farq qiluvchi jarayon bo’lib, iste’ molchi va dilerlarni sotib olishini rag’batlantiradi.
~maqsadli auditoriyani aniq egallab olish
~iste’molchining extiyejini kondirish
~reklama aksiyasi istalgan vaqtda boshlanib istalgan vaqtda tugashi mumkin
}
Sotuv kanallari
{
=tovarni ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga bo’lgan harakat yo’lidir.
~diler, distribyutor
~distribyutor
~agent, broker
}
Taqsimotni huquqiy shakllari
{
=korxona egalik huqu qiga ega bo’lgan savdo muassasalari orqali, vakillik (yakkaxon va kil yoki yakkaxon bo’lma gan vakil), distribiyutor, savdo agenti
~ tovarni ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga bo’lgan harakat yo’lidir..
~distribiyutor, savdo agenti
~agent, broker
}
|
| |
-MAVZU“O`zaro chеksiz aralashadigan suyuqliklar xossasiga uchunchi komponеnt ta'siri. Taqsimlanish qonuni. Ekstraktsiya. Bufеr eritmalar. Bufеr sig`im

|
-MAVZU“O`zaro chеksiz aralashadigan suyuqliklar xossasiga uchunchi komponеnt ta'siri. Taqsimlanish qonuni. Ekstraktsiya. Bufеr eritmalar. Bufеr sig`im
|
bet | 8/18 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #14741 |
7-MAVZU“O`zaro chеksiz aralashadigan suyuqliklar xossasiga uchunchi komponеnt ta'siri. Taqsimlanish qonuni. Ekstraktsiya. Bufеr eritmalar. Bufеr sig`im
Rеja
1.Chеksiz aralashadigan suyuqliklar.
2. Konovalov qonunlari.
3. Chеksiz aralashadigan suyuqliklarni ajratish
4 Taqsimlanish qonuni. Ekstraktsiya.
5. Bufеr eritmalar. Bufеr sig`im.
O`quv mashg`ulotining maqsadi. Talabalarda chеksiz aralashadigan suyuqliklarning xossalari va ularni tarkibiy qismlarga ajratish usullarini o`rgatish.
O`simliklardan dori vositalarini ekstraktsiya qilishda taqsimlanish koeffitsiеntining va bufеr eritmalarning farmatsiyadagi ahamiyatlarini tushuntirish:
Adabiyotlar
Aminov S.N. Fizik va kolloid kimyo. – Ma'ruzalar matni. Toshkеnt., 2000. 249 bеt.
Евстратова К.И., Купина Н.А., Малахова Е.Е., Физическая и коллоидная химия. - М., Высшая школа, 1990.
Olimov N.Q. Fizik va kolloid kimyo. Toshkеnt., Fan., 2006.
Ершов Ю.А., Попков В.А. и др. Общая химия. -М., Высшая школа, 2003.
Florence A.T., Attwood D. Physicochemical Principles of Pharmacy. - Macmillan, 1988. - 485 p.
Raximov X.R. Fizik kimyo. Tashkеnt, 1978.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-MAVZU“O`zaro chеksiz aralashadigan suyuqliklar xossasiga uchunchi komponеnt ta'siri. Taqsimlanish qonuni. Ekstraktsiya. Bufеr eritmalar. Bufеr sig`im
|
Navoiy davlat konchilik va texnologyalar universiteti yonidagi nukus konchikil instituti “uliwma texnika” fakulteti

|
Navoiy davlat konchilik va texnologyalar universiteti yonidagi nukus konchikil instituti “uliwma texnika” fakulteti
|
bet | 1/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #107190 |
Bog'liq 6 (3) NAVOIY DAVLAT KONCHILIK VA TEXNOLOGYALAR UNIVERSITETI YONIDAGI NUKUS KONCHIKIL INSTITUTI “ULIWMA TEXNIKA” FAKULTETI 4-B Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtamatlashtirtish va boshqarish guruhi studenti tursunboev diyorbekning Robotexnika qurilmalari elektir yuritmalari fanidan Mustaqil ishi Mavzu:sanoat robotlari uchun ozgarmas va ozgaruvchan tok dvigatellarni o”rnatish Bajardi: tursunboev d Qabul qildi:Gayipov I “Robot” so‘zi birinchi marotaba 1920 yilda chex yozuvchisi K. Chapekning “RUR” (Rossum universal robotlari) pesasida ishlatilgan. Robot tushunchasi keng doiradagi turli sistemalar va qurilmalar bilan bog‘liq. Robotning turli xil avtomatik sistemalar va qurilmalardan asosiy farqi, unda odam harakatlariga o‘xshash harakatlar qila oladigan organning ya’ni mexanik qo‘l (manipulyatorlar) ning borligi va u yordamida robot tashqi muhitga ta’sir qilish imkoniyati borligidir. Robot odam o‘rniga turli xil manipulyatsiyalarni qila oladigan mashina – avtomatdir. Robotlar manipulyatorlar deb ataladigan mashinlar sinfiga kiradi. Manipulyatorlar – ko‘p zvenolardan iborat mexanizm bo‘lib, odam qo‘li harakatlarini imitatsiya qilishga mo‘ljallangan qurilmadir, u masofadan operator yoki programmali boshqarish sistemasi tomonidan boshqariladi - “Robot” so‘zi birinchi marotaba 1920 yilda chex yozuvchisi K. Chapekning “RUR” (Rossum universal robotlari) pesasida ishlatilgan. Robot tushunchasi keng doiradagi turli sistemalar va qurilmalar bilan bog‘liq. Robotning turli xil avtomatik sistemalar va qurilmalardan asosiy farqi, unda odam harakatlariga o‘xshash harakatlar qila oladigan organning ya’ni mexanik qo‘l (manipulyatorlar) ning borligi va u yordamida robot tashqi muhitga ta’sir qilish imkoniyati borligidir. Robot odam o‘rniga turli xil manipulyatsiyalarni qila oladigan mashina – avtomatdir. Robotlar manipulyatorlar deb ataladigan mashinlar sinfiga kiradi. Manipulyatorlar – ko‘p zvenolardan iborat mexanizm bo‘lib, odam qo‘li harakatlarini imitatsiya qilishga mo‘ljallangan qurilmadir, u masofadan operator yoki programmali boshqarish sistemasi tomonidan boshqariladi
|
| |
Birinchi bosqichda - Динамик программалаштириш усули

|
Динамик программалаштириш усули
|
bet | 2/3 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 241,03 Kb. | | #158458 |
Bog'liq 7-ma’ruza Dinamik programmalashtirish usuliBirinchi bosqichda (1) masalani unga o’xshash masalalar oilasiga invariant kiritamiz, ya’ni
(3)
masalalar oilasini qaraymiz. (3) masala maqsad funksiyasining optimal qiymatini Bk(y) kabi belgilaymiz:
(4)
– Bellman funksiyasi deyiladi.
Ikkinchi bosqichda rekurrent
Bellman tenglamasidan va (asosiy bog’lanish tenglik shaklda bo’lgan holda boshlang’ich shartdan foydalanib ketma-ket funksiyalarini topamiz.
Oxirgi, uchinchi bosqichda (1) masalaning yechimini quramiz: ni funksiyaga maksimum beruvchi nuqta sifatida aniqlaymiz, ya’ni ni ham shunga o’xshash shartdan aniqlaymiz, bu yerda .
Shunday davom etib, nuqtalarni
shartdan topamiz, bu yerda
ni esa, shartdan topamiz (asosiy bog’lanish tenglik ko’rinishda bo’lganda esa, bo’ladi). (1) masala maqsad funksiyasining maksimal qiymati ga teng.
Eslatma. Agar (1) masalada funksiyalar ham qavariq bo’lsa, funksiyalar ham qavariq bo’ladilar va demak qavariq funksiyalarning xossalariga ko’ra (4) tenglamaning o’ng tomonida maksimumga yo , yoki nuqtada erishiladi.
1-misol. Resurslar taqsimoti haqidagi (2) masalada
bo’lsin. Shu masalani yechamiz.
Demak, quyidagi masala berilgan:
Unga o’xshash masalalar oilasi quyidagicha bo’ladi:
Bellman funksiyasi
uchun Bellman tenglamasini yozamiz:
Bu tenglama uchun boshlang’ich shart bo’ladi. Bellman tenglamasidan ketma-ket va funksiyalarni topamiz:
Endi optimal taqsimotni aniqlaymiz.
bu yerda maksimumga da erishiladi. Demak,
,
bu yerda maksimumga da erishiladi. Demak, . U vaqtda .
Shunday qilib, optimal taqsimot quyidagicha bo’ladi: : maksimal foyda ga teng.
3. Algoritm. Faraz qilaylik, (1) masalada butun sonlar bo’lsin hamda o’zgaruvchilar faqat manfiy bo’lmagan butun qiymatlar qabul qilinsin. Bu holda Bellman tenglamasi
(5)
va uning uchun boshlang’ich shart
(6)
(asosiy bog’lanish tenglik ko’rinishida bo’lganda ) bo’ladi, bu yerda sonning butun qismini ifodalaydi.
Qaralayotgan holda (1) masalani dinamik dasturlash usuli bilan yechishni quyidagi algoritm bo’yicha amalga oshirish mumkin:
1) deb olamiz;
2) funksiyaning nuqtalardagi qiymatlarini hisoblaymiz ( bo’lganda. hisoblanadi).
3) ni hisoblaymiz hamda va ni eslab qolamiz;
4) agar bo’lsa, deb 2) punktga qaytamiz; aks holda navbatdagi punktga o’tamiz;
5) deb olamiz;
6) uchun qiymatlarni hisoblaymiz;
7) ni hisoblaymiz hamda va ni eslab qolamiz;
8) agar bo’lsa, deb 6) punktga qaytamiz; aks holda navbatdagi punktga o’tamiz;
9) agar bo’lsa. , deb 6) bandga qaytamiz; aks holda navbatdagi bandga o’tamiz;
10) (1) masalani yechimi ni aniqlaymiz:
(7)
-(1) masala maqsad funksiyasining optimal qiymati bo’ladi.
Eslatma. Agar (7) formulada biror uchun bo’lsa, bo’ladi.
|
| |
Arifmetik ifodalar - Электрон тижорат кафедраси

|
Электрон тижорат кафедраси
|
bet | 12/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTArifmetik ifodalar
{
= ma’lumotlar tipi NUMBER va DATE bilan arifmetik operatorlari yerdamida shakllantiriladi
~ma’lumotlar tipi NUMBER va NULL bilan arifmetik operatorlari yerdamida shakllantiriladi
~ma’lumotlar tipi DATE bilan arifmetik operatorlari yerdamida shakllantiriladi
~Raqamlar ustida amallar
}
Operator konkatenasiyasi
{
= Boshka ustunlardagi simvollar katori bilan ustunlarini birlashtiradi
~jadvallarni birlashtiradi
~Bazalarni birlashtiradi
~Katorlarni birlashtiradi
}
iSQL+Plus ishga tushirilgandan keyin kuyidagilarni amalga oshirish mumkin ya’ni:
{
= SQL komandalarini taxrirlash SQL va iSQL+Plus komandalarini ishga tushurish Jadvallarni strukturasining ta’rifini olish
~SQL komandalarini taxrirlash
~SQL va iSQL+Plus komandalarini ishga tushurish
~Jadvallarni strukturasining ta’rifini olish
}
Simvolli sana va katorlar kuyidagilarni uz ichiga oladi
{
=ajratish belgilari
~kushtirnoklar
~kavslar
~vergul
}
In(ruyxat) operatori-
{
=Ruyxatdagi biron bir kiymat bilan tugri keladi
~bitta kiymat bilan ikkinchi kiymat diapzonida joylashgan
~Simvolli shablon bilan ustma ust tushadi
~Noanik kiymat deb xisoblanadi
}
NOT Operatori
{
=xakikatdan javobi kaytariladi, agar keyigi shart bajarilmasa
~xakikatdan javobi kaytariladi, agar ixtiyeriy shart bajarilsa
~xakikatdan javobi kaytariladi, agar ikkala shart bajarilsa
~Barcha javoblar tugri
}
SUBSTR('HelloWorld',1,5) Funksiyasi
{
= Hello
~HelloWorld
~10
~elloWorld
}
INSTR('HelloWorld', 'W') Funksiyasi
{
= 6
~Hello
~10
~HelloWorld
}
|
| |
Bozor infrastrukturasining asosiy elementlari bu

|
Bozor infrastrukturasining asosiy elementlari bu
|
bet | 17/31 | Sana | 29.12.2023 | Hajmi | 229 Kb. | | #129008 |
Bog'liq Elektron biznes TESTBozor infrastrukturasining asosiy elementlari bu:
{
=Birjalar
~Savdo uylar
~Brokerlik kontoralari
~Kommersiya markazlari
}
Xalqaro savdo-sotiq bu
{
=Butun dunyo davlat va mamlakatlar orasida savdo va sotiq (eksport va import)
~Barcha kapital mamlakatlar orasida savdo va sotiq
~Dunyoning alohida davlat va mamlakatlar orasida savdo va sotiq
~Dunyoning sust rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar orasida savdo va sotiq
}
Global iqtisodiy muaammolar muomalasi bu...
{
=Butun umum insoniyat jamiyati
~Xududlar bilan
~Bir necha xududlar bilan
~Iktiisodiy rivojlangan davlatlarga tegishli
}
Investisiya bu...
{
=Barcha javoblar tugri
~Mol-mulk va uning huquqlari
~Mavjud pul shakli va boshqa huquqlar
~Qimmatli qog’ozlar, pul vositalari
}
An’anaviy savdo texnologiyasining shakli
{
=5 operasiyalar
~4 operasiyalar
~7 operasiyalar
~6 operasiyalar
}
Elektron savdo texnologiyasi necha operasiyadan tashkil topgan:
{
=7 operasiyalar
~5 operasiyalar
~4 operasiyalar
~6 operasiyalar
}
Qanday adreslar mavjud?
{
=Raqamli va domenli
~Virtual
~Elektron
~Barcha javoblar to’g’ri
}
Xar bir paket kuyidagilardan tashkil topgan
{
=Mavjud ilovalar
~Internet resurslar
~Faylar tizimi
~Barcha birga olinganlari
}
Internet resurslari miqdori qancha
{
=7
~10
~5
~12
}
Internet resurslari miqdori qancha
{
=7
~10
~5
~12
}
Kalitlar bilan boshqarish o’z ichiga oladi
{
=Pastda ko’rsatilgan barcha birga olinganlar
~Saqlash kalitlari
~Yo’q qilish kalitlari
~Kalitlar generasiyasi
}
|
| |
fotorezist - Mavzu: ims tayyorlash jarayoni. Reja

|
Mavzu: ims tayyorlash jarayoni. Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 20,45 Kb. | | #237636 |
Bog'liq Mavzu ims tayyorlash jarayoni. Rejafotorezist deyiladi. Fotorezist yordamida namuna sirtida IMS ning topologiyasi – ya’ni elementlarining joylashish o’rni hosil qilinadi.
3. Kremniy plastina sirtiga fotoshablonni joylashtirib ekspozisiya qilish (ultrabinafsha nurlanish bilan ishlov berish).
4. Fotorezistorning polimerlashmagan qismi olib tashlanib,
alohida sohalarga «darcha»lar ochish va bu sohada donor aralashma diffuziyasini olib borish. Bu jarayonlar natijasida n+ soha hosil qilinadi.
5. Yarim o’tkazgich plastina sirtiga n-epitaksial qatlam o’stirilib, uning sirtiga qaytadan oksid va fotorezist qatlami qoplanadi.
6. 3- va 4- bosqichlar yana bir karra takrorlanadi, faqat bu gal diffuziya natijasida izolyasilovchi p-n o’tish hosil qilinadi.
7. Ushbu bosqichda tranzistorning bazasi va epitaksial qatlamga akseptor aralashma kiritilib rezistor sifatida ishlatiladigan soha hosil qilinadi.
8. Tranzistorning kollektor va emmiter sohalarini hosil qilish va ulardan elektrodlar chiqarish uchun yangi ―darcha‖lar ochiladi va donor aralashma diffuziyalanadi.
9. Emmiter, baza, kollektor va rezistordan elektrodlar chiqarilib, sxemaga binoan o’zaro ulanadi.
|
| |
-ta’rif - Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar

|
Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar
|
bet | 3/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar4-ta’rif: to‘plamning har bir elementi to‘plamda ham mavjud bo‘lsa ni to‘plamning to‘plam osti, (qismi, qism to‘plami) deymiz, buni quyidagicha belgilaymiz:
yoki
Izoh: Bu ta’rifdan ko‘rinadiki, to‘plamning hamma elementlari da mavjud bo‘lgan holda, da ga kirmagan boshqa elementlar bo‘lmasa, , tenglikka kelamiz.
Shuning bilan birga 4-ta’rifdan bo‘sh to‘plam va har bir to‘plam o‘zining to‘plam osti (qism-to‘plami) ekanligi ko‘rinadi.
Masalan, to‘plam uchun , to‘plamlarning har qaysisi to‘plam osti (qism to‘plam)dir.
Agar to‘plamning har bir elementiga to‘plamning yagona bir elementi mos kelsa, va to‘plamlar orasida o‘zaro bir qiymatli moslik o‘rnatiladi deyiladi. Agar va to‘plamlar orasida o‘zaro bir qiymatli moslik o‘rnatilgan bo‘lsa, ular ekvivalent deyiladi va ko‘rinishda belgilanadi. Masalan, natural sonlar to‘plami , barcha juft sonlar to‘plami bilan ekvivalent.
Haqiqatan ham natural sonlar to‘plami bilan barcha juft sonlar to‘plami orasida o‘zaro bir qiymatli moslikni o‘rnatish mumkin, chunki har bir natural son ga juft soni mos keladi va aksincha.
Ikkita chekli to‘plam orasida ekvivalentlikni o‘rnatishni ikkita yo‘li bor:
To‘plamlar elementlari orasida bevosita o‘zaro bir qiymatli moslik o‘rnatish orqali;
To‘plamlar elementlarini sanash va ularni har biridagi elementlar sonini taqqoslash yo‘li bilan.
Masalan, Agar va bo‘lsa, u holda bu to‘plamlar chekli ekvivvalent bo‘lib, har bir to‘plam uchta elementga ega. Agar n elementdan tashkil topgan chekli to‘plamning elementlarini biror tarzda natural sonlar bilan nomerlash mumkin bo‘lsa, u tartiblangan deyiladi.
Masalan, guruhdagi talabalar to‘plami tartiblangan, chunki ularni otasining ismlarini guruh jurnalida natural sonlar yordamida tartiblash mumkin.
5-Ta’rif. to‘plamning barcha elementlari to‘plamda mavjud bo‘lib, shu bilan birga da ga tegishli bo‘lmagan elementlar ham mavjud bo‘lsa to‘plam to‘plamning xos qism to‘plami deyiladi.
|
| |
Algoritmdan jadval yordamida foydalanish

|
Algoritmdan jadval yordamida foydalanish
|
bet | 3/3 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 241,03 Kb. | | #158458 |
Bog'liq 7-ma’ruza Dinamik programmalashtirish usuli4. Algoritmdan jadval yordamida foydalanish
qiymatlar bilan birga (6) ga maksimum beruvchi va (5) ga maksimum beruvchi sonlarni ham yozib qo’yamiz (agar (5) va (6) ga maksimum beruvchi nuqtalar bir nechta bo’lsa, ularning hammasi yoziladi). Jadvalni to’ldirgandan so’ng (7) bo’yicha formula bo’yicha (1) masala yechimi ni osongina aniqlash mumkin.
Algoritmdan jadval yordamida foydalanish qo’lda bajariladigan hisoblashlar uchun tavsiya qilinadi.
Eslatma. Asosiy bog’lanish tenglik ko’rinishda bo’lganda (ya’ni ) sonlarni jadvalga yozish shart emas. Bu holda (1) masala yechimining koordinatasini formula bilan topamiz.
1-jadval
|
0
|
1
|
2
|
…
|
|
…
|
|
|
|
|
|
…
|
|
…
|
|
|
|
|
|
…
|
|
…
|
|
…
|
…
|
…
|
…
|
…
|
…
|
…
|
…
|
|
|
|
|
…
|
|
…
|
|
2-misol.
bu yerda butun qiymatlar qabul qiladi.
Yechish. Berilgan masala uchun
2-jadvalni to’ldiramiz. Birinchi qatorga quyidagi sonlarni yozamiz:
Ikkinchi satrni to’ldiramiz:
Xuddi shunga o’xshash, jadvalning uchinchi satrini funksiyaning
ifodadan aniqlanuvchi qiymatlar lar va bu ifodaga maksimum beruvchi sonlar bilan to’ldiramiz.
2-jadval
|
0
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
|
0
0
|
1
|
2
2
|
3
|
8
4
|
5
|
18
6
|
|
0
0
|
0
|
2
0
|
0
|
8
0
|
0
|
18
0
|
|
0
0
|
0
|
2
0
|
0
|
8
0
|
0
|
18
0
|
Tuzilgan jadvalning oxirgi ustuni berilgan masala yechimini aniqlaydi, chunki (7) formulaga ko’ra.
Maqsad funksiyasining maksimal qiymati
Mustaqil ishlash uchun savollar
1. Qaralayotgan (1) masalani dinamik dasturlash usuli bilan yechishning asosiy bosqichlari.
2. Bellman funksiyasi, Bellman tenglamasi.
3. Dinamik dasturlash usuli bilan o’zgaruvchilari butun qiymatli bo’lgan (1) masalani yechish algoritmi.
4. Algoritmdan jadval yordamida foydalanish qanday bajariladi?
Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar
1. Dinamik dasturlash metodidan foydalanib quyidagi masalalarni yeching:
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
2. Dinamik dasturlash usuli bilan o’zgaruvchilar butun qiymatli bo’lgan quyidagi masalalarni yeching (jadvaldan foydalaning):
1)
2)
3)
4)
5)
6)
7)
8)
Mavzuni mustahkamlash uchun tavsiya etiladigan adabiyotlar
Вагнер Г. Основы исследований операции. Т. 1–3. М.: Мир. 1972-73.
Зайченко Ю. Б. Исследование операций. Киев. 1979.
Таха Х. Введение в исследование операций. Т. 1, 2. М.: Мир. 1981.
|
| |
10-amaliy ish Mavzu: Masofadan ruxsatlarni sozlash Ishdan maksad

|
10-amaliy ish Mavzu: Masofadan ruxsatlarni sozlash Ishdan maksad
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #120626 |
Bog'liq 10-amaliy ish
10-amaliy ish
Mavzu: Masofadan ruxsatlarni sozlash
Ishdan maksad: Kompyuterning nomini o‘rnatish (hostname), tarmoq interfeysini, NFS va Samba serverini sozlashni o‘rganish.
Ishni bajarish tartibi:
1. Kompyuter nomini o‘rnatishda birinchi navbatda ushbu kompyuterning xozirgi xolatdagi nomini bilish kerak bo‘ldi. Buning uchun terminal oynasida #hostname komandasini teramiz.
#hostname
User@Virtualbox
a) root foydalanuvchi nomi ostida redaktor orkali "/ets/hostname" direktoriyada turgan faylni ochib hostname parametrini o‘zgartiramiz.
Masalan:
---.example.uz
b) Sistemani qayta yuklayiz.
#reboot
s) kompyuter nomini aniqlovchi komandani teramiz
# hostname
user.examle.uz
2. O‘zimizning kompyuterimizni boshqa tarmoqqa ulanish imkoniyatini o‘rnatish.
Ssenariy: Aytaylik bizda ikkita xar xil tarmoq bor, 192.168.0.0/24 va 192.168.1.0/24. Bizning tizim 192.168.0.0/24 dagi tarmokda. Rauter 192.168.0.254 va 192.168.1.254 adreslarga ega. Bizning tizim 192.168.1.0/24 tarmoqqa ulanishi uchun quyidagilarni bajaramiz.
Tarmoq sozlanmalarini sozlash uchun sudo vi(vim, nano) /ets/netiork/interfeys faylga kirib quyidagi sozlanmalarni sozlaymiz.
iface eth0 inet static
address 192.168.0.10
netmask 255.255.255.0
gateway 192.168.0.254
Fayli saklab chiqamiz va tarmoqni qayta yuklaymiz.
$sudo /ets/init.d/netiorking restart
Yangi sozlangan marshrutizatorni ishlash xolatini tekshirib ko‘rish uchun quyidagi komandani kiritamiz.
$ ping 192.168.0.254
$route -n
$host user.example.uz
3. NFS ni sozlash. NFS (Netiork File System) - bu tarmok fayl tizimi bo‘lib,foydalanuvchilarga tarmokdagi ajratilgan kompyuterlardagi katalog va fayllarga(fayl vakataloglar lokal bo‘lgan xolda) murojatni ta’minlab beradi.
NFS- bu klient-serverli ilova xisoblanadi. Tarmok foydalanuvchilari NFS ni ishlatish uchun NFS-server-kli yentnio‘rnatish kerak.
NFS- serverni sozlash va o‘rnatish
a) NFS - server qismini o‘rnatish uchun quyidagi komandani teramiz terminalga:
$sudo apt-getinstall NFS-kernal-server NFS-sommon portmap
b) Keyingi qadamda qaysi direktoriyalarni umumiy foydalanish uchun va kimlar foydalanishini sozlaymiz. Buning uchun /ets/exports faylga murojat
qilamiz va faylning ichiga quyidagi komandani ishlatamiz.
$sudo nano /ets/export
Masalan: Serverda turgan katalogni o‘qish va yozish xuquqi bilan birga foydalanuvchilarning IP(192.168.0.1-192.168.0.255) adresini kiritib o‘tamiz.
Bizning misolimizda katalog nomi /home/data.
/data 192.168.0.1/24 (rw,no_root_skuash, asyns)
Xususiyatlar:
ro- fakat o‘qish ruxsatini beradi.
rw - o‘qish bilan birga yozish xuquqini beradi.
no_root_skuash - (po umolchaniyu) root foydalanuvchi klient kompyuterida serverdagi ajratilayotgan direktoriyaga ruxsati bo‘lmaydi.
noassess - ko‘rsatilgan direktoriyaga ruxsat berilmaydi foydalanishga.
|
| |
-ta’rif - Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar

|
Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar
|
bet | 2/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar2-ta’rif: Bitta ham elementga ega bo‘lmagan to‘plam bo‘sh to‘plam deb ataladi va bilan belgilanadi.
element to‘plamning elementi ekanligi ko‘rinishda belgilanadi va « element to‘plamning elementi», « element to‘plamga tegishli», « element to‘plamda mavjud» yoki « element to‘plamga kiradi» deb aytiladi.
element to‘plamning elementi emasligi belgi bilan ko‘rsatiladi. Masalan, to‘plam uchun lekin .
To‘plamni tashkil etuvchi elementlar soni chekli yoki cheksiz bo‘lishi mumkin. Birinchi holda chekli to‘plamga, ikkinchi holda esa cheksiz to‘plamga ega bo‘lamiz. Masalan: , , to‘plamlar chekli bo‘lib, ular mos ravishda bitta, ikkita va uchta elementlardan tuzilgan. Quyidagi , to‘plamlar cheksiz to‘plam.
Izoh. to‘plamda faqat har bir elementi o‘z-o‘ziga teng, lekin har qanday ikkita boshqa-boshqa va elementni tengmas deb hisoblaymiz, bundan to‘plamning har bir elementi bu to‘plamda bir martagina olinganligi (bir martagina uchraganligi) ma’lum bo‘ladi. elementning o‘z-o‘ziga tengligi ko‘rinishda, va elementlarining har xilligi ko‘rinishda belgilanadi.
Agar to‘plamning elementi to‘plamning elementiga teng, ya’ni desak, bundan bitta element ikkala to‘plamda har xil harflar bilan belgilanganligini tushunamiz.
3-ta’rif: to‘plamning har bir elementi to‘plamda ham mavjud bo‘lsa, va to‘plamlarni teng (bir xil) deb atab buni yoki ko‘rinishda belgilaymiz.
Ta’rifdan ma’lumki ikki to‘plamning tengligi ularning aslida bitta to‘plam elementlari ekanligini bildiradi. Shunga o‘xshash bir qancha to‘plamlarning tengligi haqida gapirish mumkin.
To‘plamlar ikki xil usulda beriladi:
a) agar to‘plamlar chekli to‘plam bo‘lib, elementlar soni ko‘p bo‘lmasa, to‘plam elementlarini bevosita sanash orqali beriladi;
b) to‘plam elementlarini xarakteristik xossalari orqali ham beriladi. Masalan: 12 sonidan kichik natural sonlar to‘plami. Bu esa tubandagicha o‘qiladi « to‘plami shunday elementlardan tashkil topgan bo‘lib, u natural sonlar to‘plamidagi 12 sonidan kichik sonlardan tashkil topgan».
|
| |
To`plamlarning dekart ko’paytmasi. To`plamlar ustidagi amallarning xossalari

|
To`plamlarning dekart ko’paytmasi. To`plamlar ustidagi amallarning xossalari
|
bet | 7/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollarTo`plamlarning dekart ko’paytmasi. To`plamlar ustidagi amallarning xossalari.
5) To‘plamlarning dekart (to‘g‘ri) ko‘paytmasi. va to‘plamlarning to‘g‘ri ko‘paytmasi deb shunday to‘plamga aytiladiki, u to‘plam elementlari tartiblangan juftliklardan iborat bo‘lib, bu juftni birinchisi to‘plamdan, ikkinchisi esa to‘plamdan olinadi. To‘g‘ri ko‘paytma ko‘rinishda belgilanadi.
Misol: va to‘plamlar berilgan bo‘lsin. U holda va to‘plamlarning to‘g‘ri ko‘paytmasi quyidagicha bo‘ladi:
Agar biz to‘g‘ri ko‘paytma elementi dagi ni biror nuqtani abssissasi, ni esa ordinatasi desak, u holda bu to‘g‘ri ko‘paytma tekislikdagi nuqtalar to‘plamini ifodalaydi.
Boshqacha aytganda haqiqiy sonlar to‘plami ni ga to‘g‘ri ko‘paytmasi ni tasvirlaydi.
6) To‘plamlar ustida amallar xossalari.
To‘plamlar ustidagi amallar quyidagi xossalarga ega:
To‘plamlar kesishmasi uchun
(kommutativlik xossasi)
(assotsiativlik xossasi)
To‘plamlar birlashmasi uchun:
(kommutativlik xossasi)
(assotsiativlik xossasi)
Ixtiyoriy to‘plamlar uchun quyidagi munosabatlar o‘rinli:
(kesishmaning birlashmaga nisbatan distributivligi)
(birlashmaning kesishmaga nisbatan distributivligi)
Bu xossalarni (munosabatlarni) to‘g‘riligi Eyler-Venn diagrammalari orqali ko‘zga tashlanadi.
Komutativlik va kesishmaning birlashmaga nisbatan distributivlik xossalarini to`g`riligini ko`rsatamiz
1) (komutativlik xossasi)
a) b)
8.2 – chizma
8.2- a) b) chizmalardagi shtrixlangan sohalar bir xil bo`lgani uchun lar teng.
2) (kesishmaning birlashmaga nisbatan distributivlik xossasi)
8.3 – chizma 8.4 – chizma
8.3-chizmada tenglikning chap qismi birlashma vertical va garizantal shtrixlangan.
8.4-chizmada va kesishma gorizantal shtrizlangan. esa vertikal shtrixlangan. 8.3 va 8.4 chizmalardagi ikki marta shtrixlangan soxalar bir xil bo`lganligidan tenglikning to`g`riligi ko`rinadi.
Qolgan xossalarni tengligini ko`rsatish talabalarga mustaqil ish sifatida beriladi.
|
| |
-Ta’rif.    to‘plamning o‘zi va    to‘plam shu    to‘plamning xosmas qism to‘plami deyiladi.
7-Ta’rif

|
-Ta’rif. to‘plamning o‘zi va to‘plam shu to‘plamning xosmas qism to‘plami deyiladi.
7-Ta’rif
|
bet | 4/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar6-Ta’rif. to‘plamning o‘zi va to‘plam shu to‘plamning xosmas qism to‘plami deyiladi.
7-Ta’rif. Har qanday to‘plamning xos qism to‘plami deb qaralmagan to‘plam universal to‘plam deyiladi va u bilan belgilanadi. universal to‘plamning barcha qism to‘plamlari orasida ikkita xosmas qism to‘plam mavjud bo‘lib, ulardan biri ning o‘zi, ikkinchisi esa bo‘sh to‘plam, qolganlari esa xos qism to‘plamlar bo‘ladi.
To‘plamlarni geometrik nuqtai nazardan yaqqol ko‘z oldiga keltirish uchun, ular doiracha ko‘rinishida belgilanadi. Masalan: to‘plam to‘plamning xususiy to‘plam osti ekanligi quyidagi ko‘rinishda tasvirlanadi. (1-chizma)
1-chizma
To‘plamlarning bunday tasvirlanishi Eyler-Venn diagrammalari deyiladi.
Vizual materiallar
To‘plamlarning kesishmasi geometrik nuqtai nazardan figuralarning kesishmasiga mos keladi.
2-chizma 3-chizma
4-chizma
2-chizmada shtrixlangan qism va to‘plamlar kesishmasini, 3-chizmada kesma va kesmalar kesishmasini ifodalaydi.
4-chizmada va kesmalar kesishmaydi, demak kesishma bo‘sh to‘plam.
3-ilova
To‘plamlarning birlashmasi geometrik nuqtai nazardan figuralarning barcha nuqtalaridan tashkil topgan to‘plamni bildiradi.
5-chizma 6-chizma
5,6-chizmalarda shtrixlangan yuza va to‘plamlarning birlashmasini bildiradi.
To`plamlarning kesishmasi, birlashmasi
Ta’rif. elementlar va to‘plamlarning har birida mavjud bo‘lsa, ular bu to‘plamlarning umumiy elementlari deyiladi. Masalan: , to‘plamlar uchun – umumiy elementlar.
1) To‘plamlar kesishmasi. va to‘plamlarning hamma umumiy elementlaridangina tuzilgan to‘plam va to‘plamlarning kesishmasi (ko‘paytmasi) deyiladi va quyidagicha belgilanadi:
yoki bu yerda belgi to‘plamlarning kesishmasini bildiradi.
Bitta ham umumiy elementga ega bo‘lmagan to‘plamlarning kesishmasi bo‘sh to‘plamga teng.
Masalan,
va to‘plamlar uchun: ga teng.
, va to‘plamlarning kesishmasi ushbuga teng:
va to‘plamlarning kesishmasi ushbuga teng:
To‘plamlarning kesishmasi geometrik nuqtai nazardan figuralarning kesishmasiga mos keladi.
2-chizma 3-chizma
4-chizma
2-chizmada shtrixlangan qism va to‘plamlar kesishmasini, 3-chizmada kesma va kesmalar kesishmasini ifodalaydi.
4-chizmada va kesmalar kesishmaydi, demak kesishma bo‘sh to‘plam.
To‘plamlar kesishmasi uchun quyidagilar o`rinli:
Agar bo‘lsa, u holda
Yuqoridagi xulosalar to‘plamlar soni ikkitadan ortiq bo‘lgan hol uchun ham to‘g‘ri.
|
| |
To‘plamlarni sinflarga ajratish - Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga...

|
Mashinali o’qitishga kirish fanidan Mustaqil ishi 3 Mavzu: : to’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar
|
bet | 8/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollarTo‘plamlarni sinflarga ajratish.
Ta’rif: to‘plam quyidagi 2 shartni qanoatlantirsa u sinflarga ajratilgan deyiladi.
1) qism to‘plamlar jufti-jufti bilan o‘zaro kesishmasa, ya’ni , bu yerda va ;
2) qism to‘plamlarning birlashmasi to‘plam bilan mos tushsa ya’ni
To‘plamlarni sinflarga ajratish masalasi klassifikatsiya deyiladi. Klassifikatsiya – bu sinf ichida ob’ektlarning o‘xshashligi va ularning boshqa sinflardagi ob’ektlardan farq qilishi asosida sinflar bo‘yicha ob’ektlarni ajratish amalidir.
Agar yuqoridagi shartlardan aqalli bittasi bajarilmasa, klassifikatsiya noto‘g‘ri hisoblanadi.
Masalan: uchburchaklarning to‘plamini uchta sinfga ajratish mumkin: o‘tkir burchakli, to‘g‘ri burchakli, o‘tmas burchakli uchburchaklar. Haqiqatan ham, ajratilgan to‘plam ostilari jufti-jufti bilan kesishmaydi. Boshqacha aytganda, birinchidan, o‘tkir burchakli uchburchaklar ichida o‘tmas va to‘g‘ri burchakli uchburchaklar yo‘q, to‘g‘ri burchakli uchburchaklar ichida o‘tkir va o‘tmas burchakli uchburchaklar yo‘q, shuningdek o‘tmas burchakli uchburchaklar ichida o‘tkir va to‘g‘ri burchakli uchburchaklar yo‘q.
Ikkinchidan, o‘tkir, to‘g‘ri va o‘tmas burchakli uchburchaklar birlashmasi uchburchaklar to‘plami to‘plam bilan mos tushadi.
To‘plamlarni sinflarga ajratishda sinflar soni chekli yoki cheksiz bo‘lishi mumkin.
Masalan: Natural sonlar to‘plamini bir necha usul bilan sinflarga ajratish mumkin.
toq va juft sonlar sinfi;
tub va murakkab sonlar sinfi;
bir xonali, ikki xonali, uch xonali,…,xonali sonlar sinfi:
Bunda 1. va 2. holda sinflar soni chekli; 3.- holda sinflar soni cheksiz.
Shuning bilan birga berilgan to‘plamning har qanday qism to‘plamlari sistemasi ham to‘plamni sinflarga ajratishni ifodalayvermasligini qayd qilish kerak.
|
| |
) To‘plam birlashmasi (yig’indisi)

|
) To‘plam birlashmasi (yig’indisi)
|
bet | 5/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollar2) To‘plam birlashmasi (yig’indisi) Berilgan va to‘plamlarning birlashmasi (yig‘indisi) deb shu va to‘plamlarning har biridagi barcha elementlardan tuzilgan to‘plamga aytamiz. Birlashma yoki ko‘rinishda belgilanadi.
To‘plamlar birlashmasida har bir element bir martagina olinishi lozim bo‘lgani uchun, to‘plamlardan har ikkalasining umumiy elementlari yig‘indida bir martagina olinadi.
Misollar:
, to‘plamlarning birlashmasi: ga teng
va to‘plamlar uchun ga teng.
To‘plamlarning birlashmasi geometrik nuqtai nazardan figuralarning barcha nuqtalaridan tashkil topgan to‘plamni bildiradi.
5-chizma 6-chizma
5,6-chizmalarda shtrixlangan yuza va to‘plamlarning birlashmasini bildiradi. To‘plamlar birlashmasi uchun quyidagilar o‘rinli:
Agar bo‘lsa, u holda bo‘ladi.
To‘plamlar soni ikkitadan ortiq bo‘lganda ham yig‘indi uchun chiqarilgan xulosalar to‘g‘ri bo‘ladi.
«Venn» diagrammasi
«Insert» usuli
Insert – samarali o’kish va fikrlash uchun belgilashning interfaol tizimi hisoblanib, mustaqil o’qib-o’rganishda yordam beradi. Bunda ma’ruza mavzulari, kitob va boshqa materiallar oldindan talabaga vazifa qilib beriladi. Uni o’qib chiqib, «V; +; -; ?» belgilari orqali o’z fikrini ifodalaydi.
Matnni belgilash tizmi
(V) – men bilgan narsani tasdiqlaydi.
(+) - yangi ma’lumot
(-) – men bilgan narsaga zid
(-) – meni o’ylantirdi. Bu borada menga qo’shimcha ma’lumot zarur
Tushunchalar
|
V
|
+
|
-
|
?
|
To‘plamlar ayirmasiga ta’rif bering va misollar keltiring.
|
|
|
|
|
To‘plamga to‘ldiruvchi deganda nimani tushunasiz, izohlang.
|
|
|
|
|
7-chizma
To‘plamlarning ayirmasi geometrik nuqtai nazardan yuqoridagi 7-chizmada ko‘rsatilgan shtrixlangan yuzani bildiradi.
Agar bo‘lsa, u holda ayirma, to‘plamni to‘plamga to‘ldiruvchisi deyiladi.
Bu 8.1-chizmada quyidagicha ifodalanadi.
8.1-chizma
|
| |
Ikki to`plamning ayirmasi, universal to`plamgacha to`ldiruvchi to`plam

|
Ikki to`plamning ayirmasi, universal to`plamgacha to`ldiruvchi to`plam
|
bet | 6/9 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #249294 |
Bog'liq To’plamlarni sinflarga ajratishga oid misollarIkki to`plamning ayirmasi, universal to`plamgacha to`ldiruvchi to`plam.
3) To‘plamlar ayirmasi. va to‘plamlarning ayirmasi deb shunday to‘plamga aytiladiki, u ning da mavjud bo‘lmagan hamma elementlaridangina tuziladi va quyidagicha belgilanadi:
yoki
Misollar:
1. va uchun
2. va uchun
3. va uchun
7-chizma
To‘plamlarning ayirmasi geometrik nuqtai nazardan yuqoridagi 7-chizmada ko‘rsatilgan shtrixlangan yuzani bildiradi.
To‘plamlar ayirmasi uchun quyidagilar o‘rinli:
4) To‘plamga to‘ldiruvchi: to‘plam va uning qismi berilgan bo‘lsin. dagi ga kirmay qolgan hamma elementlardangina tuzilgan qism, ning to‘ldiruvchisi deb ataladi va ko‘rinishda belgilanadi. Bunda qism to‘plam ni gacha to‘ldiradi, ya’ni va ning birlashmasi xuddi ga teng bo‘ladi.
Masalan, va bo‘lsa, bo‘ladi.
Agar to‘plam biror boshqa to‘plamning qismi deb qaralmasa, u holda to‘plamning to‘ldiruvchisi bo‘sh to‘plam bo‘lib, ning to‘ldiruvchisi esa bo‘ladi, ya’ni: va .
Agar bo‘lsa, u holda ayirma, to‘plamni to‘plamga to‘ldiruvchisi deyiladi.
Bu 8.1-chizmada quyidagicha ifodalanadi.
8.1-chizma
Ushbu tengliklarga egamiz:
1-Eslatma. va to‘plamlarning aqalli bittasida ikkinchisiga kirmaydigan elementlar mavjud bo‘lsa, va ni tengmas to‘plamlar deymiz, uni quyidagicha belgilaymiz:
Vizual materialar
Komutativlik va kesishmaning birlashmaga nisbatan distributivlik xossalarini to`g`riligini ko`rsatamiz
1) (komutativlik xossasi)
a) b)
8.2 – chizma
8.2- a) b) chizmalardagi shtrixlangan sohalar bir xil bo`lgani uchun lar teng.
2-ilova
2) (kesishmaning birlashmaga nisbatan distributivlik xossasi)
8.3 – chizma 8.4 – chizma
8.3-chizmada tenglikning chap qismi birlashma vertical va garizantal shtrixlangan.
8.4-chizmada va kesishma gorizantal shtrizlangan. esa vertikal shtrixlangan. 8.3 va 8.4 chizmalardagi ikki marta shtrixlangan soxalar bir xil bo`lganligidan tenglikning to`g`riligi ko`rinadi.
|
| |
O`zbеkiston rеspublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi toshkеnt to`qimachilik va yеngil sanoat instituti informatika va axborot texnologiyalari kafеdrasi

O`zbеkiston rеspublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi toshkеnt to`qimachilik va yеngil sanoat instituti informatika va axborot texnologiyalari kafеdrasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O`zbеkiston rеspublikasi oliy va o`rta maxsus ta'lim vazirligi toshkеnt to`qimachilik va yеngil sanoat instituti informatika va axborot texnologiyalari kafеdrasi
|
Mizrobjon Xalim o’g’li Zaripov

Academic Research in Educational Sciences
VOLUME 2 | ISSUE 11 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-11-723-731
Google Scholar
Scientific Library of Uzbekistan
Academic Research, Uzbekistan 723 www.ares.uz
UGLEVODORODLARNING TERMIK PIROLIZI MAHSULOTLARI HOSIL
BO’LISHIGA REAKSIYA SHAROITINING TA’SIRI
Mizrobjon Xalim o’g’li Zaripov
Buxoro muhandislik-texnologiya instituti mustaqil-tadqiqotchisi
Saidjon Abdusalimovich G’aybullayev
Buxoro muhandislik-texnologiya instituti mustaqil-tadqiqotchisi
saidxontura@mail.ru
ANNOTATSIYA
Maqolada piroliz jarayonida uglevodorodlarning termik o‟zgarishi, erkin
radikallarning hosil bo‟lish sharoitlari va ular saosida boradigan asosiy reaksiyalar
haqida fikr yuritilgan.
Kalit so’zlar: olefinlar, piroliz, pirogaz, pirokondensat, erkin radikallar,
birikish, parchalanish, izomerlanish rekombinatsiya.
INFLUENCE OF THE CONDITIONS OF REACTION ON THE
FORMATION OF PRODUCTS OF THERMAL PYROLYSIS OF
HYDROCARBONS
ABSTRACT
This article discusses the thermal transformation of hydrocarbons in the
pyrolysis process, on the conditions for the formation of free radicals and the basic
reactions that take place in them.
Keywords: Olefins, pyrolysis, pyrolysis gas, pyrocondensate, free radicals,
compound, decomposition, recombined isomerization.
KIRISH
Organik sintez sanoatining xom ashyo bazasi alohida mamlakatlar va
mintaqalarning yoqilg‟i-energetika balansi tuzilishi bilan chambarchas bog‟liqdir.
Shu
sababli,
organik
sintez
sanoatining
zamonaviy
taraqqiyot
darajasi
“neftkimyoviy” (yoki, olefin) sanoatining rivojlanganlik ko‟rsatkichiga ko‟ra
baholanadi.
|