1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari va klassifikatsiyasi reja - bet 2

|
1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari va klassifikatsiyasi reja
|
bet | 2/11 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 409,84 Kb. | | #257873 |
Bog'liq 1-ma\'ruzaVazifasi bo‘yicha kompyuterlarni uch guruxga ajratish mumkun (1.3-chizma):
universal (umumiy masalalarga mo‘ljallangan);
muammoga yo‘naltirilgan;
maxsuslashtirilgan.
1.3-chizma.Vazifasi bo‘yicha kompyuterlarni turlarga ajratish.
Universal kompyuterlar juda turli muxandislik, texnik, iqtisodiy, matematik axborot va shu kabi masalalarni yechish uchun mo‘ljallangan.
Universal kompyuterlarning xususiyatlari quydagilardan iborat:
yuqori unumdorlilik;
ishlov beriladigan axborotlarning turlarining ko‘pligi: ikkilik, o‘nlik, belgilik – ular katta oraliqda o‘zgaradi va ular yuqori aniqlikda ifodalanadi;
bajariladigan operatsiyalarining ro‘yxati keng, arifmetik, mantiqiy va maxsus;
operativ xotira sig‘imi katta;
axborotni kiritish-chiqarish tizimi rivojlangan, turli xildagi tashqi qurilmalarni ulashni taminlaydi.
Muammoga yo‘naltirilgan kompyuterlar ancha tor doiradagi masalalarni yechish uchun, odatda texnologik obektlarni va jaroyonlarni boshqarishga, nisbattan katta bo‘lmagan axborotlarni yig‘ish, qayd qilish va ishlov berishga, nisbattan murakkab bo‘lmagan algoritmlarga ishlov berishga mo‘ljallangan. Ularda universal kompyuterlarga nisbattan apparat va dasturiy resurslari chegaralangandir.
Maxsuslashtirilgan kompyuterlar ma’lum darajadagi tor doiradagi masalalarni yechish uchun yoki qatiy gurux funksiyalarni joriy etishga mo‘ljallangan. Kompyuterni bunday tor yo‘naltirilishi ularning tarkibini aniq maxsuslashtirishga imkon beradi, ishlashining yuqori unumdorligini va ishonchliligini saqlagan xolda ularning murakkabligini va narxini jiddiy kamaytirish mumkun. Maxsuslashtirilgan kompyuterlarga quydagilarni kiritish mumkun, masalan, maxsus vazifalar uchun dasturlanuvchi mikroprotsessorlar; aloxida murakkab bo‘lmagan texnik qurilmalarni va jaroyonlarni boshqarishning mantiqiy vazifasini bajaruvchi adapter va kontrollerlar; xisoblash tizimlarining qismlarini moslovchi va ulovchi qurilmalar.
O‘lchami va xisoblash quvvati bo‘yicha kompyuterlarni (1.4-chizma) quyidagi guruxlarga bo‘lish mumkun:
juda katta (supperkompyuterlar);
katta;
kichik;
juda kichik (mikrokompyuterlar).
Kompyuterlarning vazifalarini bajarish imkoniyatlari quyidagi muxum texnik-iqtisodiy ko‘rsatgichlar bilan bog‘liqdir:
tezligi (vaqt birligi oralig‘ida mashina bajaradigan o‘rtacha operatsiyalar soni bilan o‘lchanadi);
kompyuter ishlov olib boradigan sonlarni razryadligi va ifodalanish shakli;
xotira turlari va barcha xotiralarning tezligi;
axborotlarni tashqi saqlash, almashish va kiritish-chiqarish qurilma turlari va tenik-iqtisodiy ko‘rsatgichlari;
kompyuterlarning o‘zaro va qismlarini ulash xamda aloqa qurilmalarining turi va o‘tqazish xususiyatlari;
kopyuterlarni bir vaqt oralig‘ida bir necha foydalanuvchi bilan ishlashi va bir necha dasturni parallel bajara olishi (ko‘p masalali);
kompyuterda ishlatiladigan operatsion tizimning turi va tenik-iqtisodiy ko‘rsatgichlari;
dasturiy ta’minotning mavjutligi va vazifalarining imkoniyatlari;
boshqa turdagi kompyuterlar uchun yozilgan dasturlarni bajara olish imkoniyati (boshqa kompyuterlar bilan dasturiy moslashuvchanligi);
mashina buyruqlarining tarkibi va tizimi;
aloqa kanallariga va kompyuter tarmoqlariga ulanish imkoniyati;
kompyuterning foydalanishdagi ishonchliligi;
foydali ish vaqti bilan profilaktika vaqtining nisbati bo‘yicha aniqlanadigan kompyuterning vaqt bo‘yicha foydali ish koeffitsienti.
1.4-chizma. O‘lchami va xisoblash quvvati bo‘yicha kompyuterlarni turlarga ajratish.
Yuqorida qayd qilib o‘tilgan zamonaviy kompyuterlarning ba’zi qiyosiy ko‘rsatgichlari 1.1 jadvalda keltirilgan.
Ko‘rsatgichlar
|
Kompyuter guruxlari
|
Supper kompyuterlar
|
Katta kompyuterlar
|
Kichik kompyuterlar
|
Mikro kompyuterlar
|
Unumdorlik MIPS
|
1000 – 1 000 000
|
100 – 10 000
|
10 - 1000
|
10 - 200
|
OX sig‘imi, Mbayt
|
2000 – 100 000
|
512 – 10 000
|
128 - 4096
|
128 - 2048
|
Tashqi XQ sig‘imi, Gbayt
|
500 – 50 000
|
100 – 10 000
|
100 -1000
|
100 - 1000
|
Razryadligi, bit
|
64 - 256
|
64 - 128
|
32 - 128
|
32 - 128
|
1.1 jadval. Zamonaviy kompyuterlarning qiyosiy ko‘rsatgichlari.
Tarixiy birinchi katta EXM paydo bo‘lgan, ularning element asosi elektron lampalardan to yuqori darajada integrallashtirilgan integral sxemalargachan bo‘lgan yo‘lni bosib o‘tdi.
ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer) birinchi katta EXM 1946 yili yaratilgan. U mashinaning og‘irlig‘i 30 tonnadan ortiq bo‘lib, sekundiga bir necha yuz operatsiya tezligiga ega bo‘lgan, operativ xotirasi esa 20 ta son sig‘imida bo‘lgan, katta zalda 150 m2 atrofidagi maydonni egallagan.
Katta kompyuterlarning unumdorligi qator masalalarni yechish uchun yetarli bo‘lmay qoldi (ob-xavoni bashorat qilish, murakkab mudofa majmualarini boshqarish, biologik tadqiqotlarni, ekologik tizimlarni modellashtirish). Shu sabablar superkompyuterlarni, eng quvvatli xisoblash tizimlarini loyixalashtirib ishlab chiqishga olib keli, ularni xozirgi vaqtda xam jadallik bilan rivojlantirilmoqda.
1970 yillarda paydo bo‘lgan kichik kompyuterlarning paydo bo‘lishiga sabab, bir tomondan elemen asosining keskin rivojlanishi bo‘lsa, ikkinchi tomondan qator ilovalar uchun katta kompyuterlarning resurslarini ortiqchalik qilishi bo‘ldi. Kichik kompyuterlarni ko‘pincha texnologik jaroyonlarni boshqarish uchun ishlatiladi. Ular ancha ixcham va katta kompyuterlarga nisbattan ancha arzon. Element asosining, texnologiyaning va arxitekturaviy yechimlarning keyingi yutuqlari tufayli supermini kompyuterlarni paydo bo‘lishiga olib keldi – ular o‘lchami, arxitekturasi va narxi bo‘yicha kichik kompyuterlar guruxiga tegishli bo‘lsa xam, ammo unumdorligi bo‘yicha esa katta kompyuterlarga tenlasha olgan.
1969 yilda mikroprotsessorlarning ixtro qilinishi 1970 yillarda yana bir kompyuterlar guruxi – mikrokompyuterlarni paydo bo‘lishiga olib keldi. Aynan mikroprotsessorlarning mavjudligi mikrokompyuterlarning aniqlab beruvchi belgisi bo‘lib qolishiga xizmat qildi. Xozir mikroprotsessorlar barcha kompyuter guruxlarida ishlatiladi.
Ba’zi kompyuter guruxlarining xozirgi xolatini qisqacha ko‘rib chiqamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari va klassifikatsiyasi reja
|