nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1. Elektr toki Vakumda elektr toki

Bog'liq Vakuumda elektr toki reja Elektr toki Vakumda elektr toki-fayllar.org
Vakuumda elektr toki reja: Elektr toki Vakumda elektr toki
VAKUUMDA ELEKTR TOKI Reja: 1. Elektr toki 2. Vakumda elektr toki 3. Elektr tokini vakumda qoʻllash Elektr toki — elektr zaryadlarining tartibli harakati. Elektr toki paydo boʻlishi va
doimo paydo boʻlib turishi uchun:
•
moddada erkin elektr zaryadlari;
•
ularni tartibli harakatga keltiruvchi elektr maydon;
•
zanjir berk boʻlishi kerak.
Zaryadli zarralar tok tashuvchilar deb ataladi.
Metallar
va
yarimoʻtkazgichlarda
tok
tashuvchilar elektronlardan, elektrolitlarda musbat va manfiy
ionlardan
, ionlashgan
gazlarda musbat va manfiy ionlar hamda elektronlardan iborat.
Zaryadli zarralarning
elektr maydon
taʼsirida jismga nisbatan koʻchishi natijasida
vujudga keladigan Elektr toki oʻtkazuvchanlik toki deb, zaryadlangan makroskopik
jism (masalan,
suyuqlik
yoki
gaz
)larning koʻchishidan yuzaga keladigan elektr toki
konveksion tok deb ataladi. Siljish toki deb ataladigan tok ham mavjud. Bu tok
zaryadlar harakatiga bogʻliq boʻlmay, balki elektr maydon kuchlanganligining vaqt
boʻyicha oʻzgarishiga mutanosib (proporsional) boʻladi. Siljish toki
magnit
maydon
hosil qilish xususiyati jihatidangina oʻtkazuvchanlik va konveksion tokka
ekvivalentdir.
Elektr tokining mavjudligini tok tufayli yuz beradigan quyidagi taʼsir yoki hodisalarga
qarab bilish mumkin:
•
issiqlik taʼsiri — tok oʻtayotganda oʻtkazgich (oʻta oʻtkazgich bundan istisno) qiziydi;
•
kimyoviy taʼsiri — Elektr toki oʻtkazgichning kimyoviy tarkibini oʻzgartiradi (masalan,
elektroliz hodisasi);
•
magnit taʼsiri (masalan, tokli oʻtkazgich yonida magnit milining ogʻishi,
elektromagnitlar);
•
kuch taʼsiri (masalan, magnit maydonida tokli oʻtkazgichning ogʻishi, elektr dvigatellar);
•
yorugʻlik taʼsiri (masalan, siyraklangan gazlarda razryad, elektr yoyi). Tok
kuchi
ampermetr
, milliampermetr, mikroampermetr va galʼvanometr bilan oʻlchanadi.
Zaryadlarning tartibli harakatiga
oʻzgarmas tok
dеb ataladi. Tokning yo’nalishi sifatida
musbat zaryadlarning harakat yo’nalishi qabul qilingan.
Vakuumdagi oqim o'z-o'zidan mavjud bo'lolmaydi, chunki vakuum dielektrikdir. Bunday
holda, siz termion emissiya yordamida oqim yaratishingiz mumkin. Termionik emissiya -
bu qizdirilganda elektronlar metallardan ajralib chiqadigan hodisa. Bunday elektronlar
termoelektronlar deb ataladi va butun tana emitentdir.
Bu hodisani birinchi marta 1879 yilda amerikalik olim Tomas Edison payqagan.
Asosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi

|
Asosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi
|
bet | 8/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 32,99 Kb. | | #240946 |
Bog'liq Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi -www.fayllar.orgAsosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi
{=O‘rtacha qiymat;
~Boshlang‘ich qiymat;
~Qoldiq qiymat;
~Vazirlik tomonidan belgilangan qiymat}
Bino, inshoot va imoratlar bo‘yicha amortizatsiyasi to‘lovlari necha foizni tashkil etadi
{=8 %;
~7 %;
~10 %;
~5 %}
Asosiy vositalarning qoldiq qiymati
{=Jamlangan amortizatsiya summasini chegirgan holda asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymati;
~Jamlangan amortizatsiya summasini chegirgan holda asosiy vositalarning o‘rtacha qiymati;
~Jamlangan amortizatsiya summasini chegirgan holda asosiy vositalarning boshlang‘ich qiymati, jamlangan amortizatsiya summasini chegirgan holda asosiy vositalarning o‘rtacha qiymati;
~Jamlangan amortizatsiya summasini chegirmagan holda asosiy vositalarning qodiq qiymati}
Asosiy fondlarni tashkil etuvchi kutubxona fondi bo‘yicha inventarizatsiya necha yilda bir marta o‘tkaziladi
{=Bir yilda;
~Ikki yilda;
~Uch yilda;
~Besh yilda}
Asosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi
{=O‘rtacha qiymat;
~Boshlang‘ich qiymat;
~Qoldiq qiymat;
~Tiklash qiymat}
Asosiy vositalar qayta baholash natijasida hisob va hisobotda qanday qiymat bo‘yicha aks ettiriladi
{=O‘rtacha qiymat;
~Tiklash qiymat.
~Joriy qiymat;
~Qoldiq qiymat}
Asosiy vositalar qiymati qanday yo‘l bilan so‘ndiriladi
{=Amortizatsiyani hisoblash yo‘li bilan;
~Inventarizatsiya yo‘li bilan;
~Balansdan balansga o‘tkazish yo‘li bilan;
~Sotish yo‘li bilan}
Qanday vositaga amortizatsiya hisoblanmaydi
{=Korxona asbob-uskunalariga;
~Korxona yeriga;
~Korxonaning butlovchi qismlariga;
~Korxona bino-inshoatlariga}
Asosiy vositalarni necha yilda bir marta inventarizatsiyadan o‘tkaziladi
{=Uch yilda bir;
~Ikki yilda bir;
~Besh yilda bir;
~Bir yilda bir}
|
| |
Guliston Davlat Universiteti Axborot texnologiyalari va

|
Guliston Davlat Universiteti Axborot texnologiyalari va
|
Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 23,47 Kb. | | #248186 |
Bog'liq 1-21
Guliston Davlat Universiteti
Axborot texnologiyalari va
Fizika-Matematika
fakulteti Fizika yoʻnalishi
1.21 -guruh talabasi
______________
Tavsifnoma
Otaxonova Nozima Odiljon qizi 2024-yil 19-fevraldan 2-martgacha Sirdaryo viloyati xalq taʼlimi boshqarmasi tasarrufidagi Guliston shahar 9-sonli umumiy oʻrta talim maktabida amaliyotchi talaba sifatida faoliyat yuritdi .U amaliyot davomida oʻzining ibratli feʼl -atvori, namunaviy xulqi odob -axloqi va chuqur bilim darajasiga ega . Amaliyotchi talaba sifatida jamoatni hurmatini qozondi . Oʻziga biriktirilgan 7-sinfga yangi pedagogik texnologiyalardan unumli foydalangan holda darslarni oʻtdi.Sinf bilan darsda va darsdan tashqari vaqtlarda turli xil toʻgaraklar oʻtkazib shugʻullandi. Undan tashqari 7-8-9-10-11 sinflarda ham Fizika va Astronomiya fanlaridan darslarni qiziqarli va mazmunli oʻtkazdi. Bundan tashqari Otaxonova Nozima Odiljon qizi oʻziga biriktirilgan 7-sinfda maʼnaviy- maʼrifiy tarbiyaviy soatni talab darajasida oʻtdi.
Otaxonova Nozima Odiljon qizi amaliyotni oʻtish davomida oʻzining namunali hulqi va bilimi bilan oʻqituvchi va oʻquvchilarda katta taassurot qoldirdi. Bu talaba bilan astoydil shugʻullansa kelajakda yetuk mutaxassis boʻlib chiqishi muqarrar.
Maktab direktori:
|
| |
QARSHILIKLARNI ARALASH ULASH

|
QARSHILIKLARNI ARALASH ULASH
|
bet | 7/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #232452 |
Bog'liq 1-MUSTAQIL ISHQARSHILIKLARNI ARALASH ULASH
Aralash ulanganda rezistorlarning bir qismi bir-biri bilan ketma-ket ulanadi, boshqa qismi esa parallel ulangan bo’ladi. Shuning uchun har bir zanjirning ekvivalent qarshiligi alohida hisoblanadi. Buni quyidagi misolda ko’rib chiqamiz.
Aralash ulash rezistorlari oqim oqim oqimini elektron orqali o'lchash uchun joriy tahlil davrlarida qo'llaniladi. Rezistorlar oqim oqimi bilan ketma-ket bog'langan va kuchlanish tomchisi vazifasini bajaradi va shu bilan oqim o'lchovlarini ta'minlashga imkon beradi. Elektr zanjirga ulanadigan asboblarni bir-biriga bog’liq bo’lmagan holda ulash va uzish zarur bo’lgan hollarda ketma-ket ulash yaramaydi. Masalan, ketma-ket ulash uydagi xonalarni yoritish uchun yaroqsizdir. Chunki bir vaqtda hamma xonalardagi lampalarni yoqish shart emas. Biz bittasini o’chirganimizda ketma-ket ulangan boshqalarini ham o’chirib qo’yamiz. Ketma-ket ulash rozetkalarni va boshqa asboblarni ulash uchun ham yaroqsizdir. Elektr asboblarni zanjirga alohida ulash va uzish kerak bo’lgan hamma hollarda parallel ulashdan foydalaniladi.
|
| |
o‘sha kasr kattadir - Mavzu: Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko'ra butunni topish. Kasr tushunchasi bilan...

|
Mavzu: Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko'ra butunni topish. Kasr tushunchasi bilan tanishtirish metodikasi
|
bet | 2/2 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 13,02 Kb. | | #141589 |
Bog'liq Mavzu Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko\'ra butunni t-fayllar.orgo‘sha kasr kattadir.
Bir xil maxrajli kasrlardan qaysi birining surati kichik bo‘lsa, o‘sha kasr kichikdir.
Bir xil maxrajli kasrlarni taqqoslash uchun ularning suratlarini taqqoslash kifoya. O‘nli kasrlarning yozilishi va o‘qilishi. O‘nli kasrlarning xona birliklari. O‘nli kasrlarni qo‘shish va ayirishga doir misollar.
Matematikaning asosiy tushunchalaridan biri son tushunchasi hisoblanadi. Son haqidagi tushuncha qadimda paydo bo‘lib, uzoq vaqt davomida kengaytirilib va umumlashtirib borilgan. Eng avval sanashda ishlatiladigan sonlar: 1, 2, 3, … n … hosil bo‘lgan, bu sonlar natural sonlar deyiladi. Natural sonlar to‘plami N bilan belgilanadi: N= {1, 2, … n …}. Eng kichik natural son 1, eng kattasi mavjud emas. Har bir natural sondan keyin maolum bitta natural son keladi; 3 dan keyin albatta 4 keladi, 100 dan keyin – 101 va hokazo.
E’tiboringiz uchun rahmat!
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Ulush. Butunning ulushini topish. Ulushga ko'ra butunni topish. Kasr tushunchasi bilan tanishtirish metodikasi
|
Halkaro standartlarini tekshirish

|
Halkaro standartlarini tekshirish
|
bet | 1/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 221,02 Kb. | | #247225 |
Bog'liq Halkaro standartlarini tekshirish Halkaro standartlarini tekshirish.
Qabul qildi: Sardor
Talaba: Muhayyo
REJA: - Halkaro standartlari bilan tanishish
- Halkaro standartlarining asosiy komponentlari
- Halkaro standartlarini qanday amalga oshirish kerak
- Halkaro standartlariga rioya qilishning afzalliklari
Halkaro standartlari bilan tanishish
Halkaro standartlari mahsulot va xizmatlarda yuqori sifat va ishonchlilikni ta'minlaydigan ko'rsatmalar va protokollar to'plamidir.
Halkaro standartlarini tekshirish orqali kompaniyalar mukammallik va mijozlar ehtiyojini qondirishga sodiqligini namoyish etishlari mumkin.
Halkaro standartlariga ushbu kirish ushbu sanoat mezonlariga rioya qilish muhimligi haqida tushuncha beradi.
1
2
3
Halkaro standartlarining asosiy komponentlari
Halkaro standartlarini tekshirganda, asosiy komponentlarning bajarilishiga ishonch hosil qiling. Ushbu standartlar muvaffaqiyat uchun juda muhim va ularga qat'iy rioya qilish kerak.
Halkaro standartlarining asosiy komponentlari sifat, izchillik va foydalanuvchilarga qulaylikdan iborat. Ushbu elementlar mahsulotning umumiy standarti va samaradorligini belgilaydi.
Ushbu asosiy komponentlarga e'tibor qaratish orqali Halkaro standartlari yuqori darajada saqlanishi mumkin. Ushbu tamoyillarga rioya qilish muvaffaqiyatli va ishonchli natijani ta'minlaydi.
Halkaro standartlarini qanday amalga oshirish kerak
Halkaro standartlarini joriy qilishda birinchi navbatda tashkilot tomonidan ishlab chiqilgan maxsus ko'rsatmalarni tekshirish juda muhimdir. Bu muvofiqlikni ta'minlash uchun standartlarni to'liq ko'rib chiqishni o'z ichiga oladi.
Halkaro standartlarini muvaffaqiyatli amalga oshirish uchun korxonalar o'z jarayonlari va amaliyotlarini tashkilot tomonidan belgilangan talablarga moslashtirishlari kerak. Bu operatsiyalar va protseduralarga kerakli tuzatishlarni kiritishni o'z ichiga olishi mumkin.
Halkaro standartlariga rioya qilish orqali kompaniyalar o'z mahsulotlari va xizmatlarida sifat va ishonchlilikka sodiqligini namoyish etishlari mumkin. Ushbu standartlarni amalga oshirish mijozlar ishonchini oshirishga va umumiy biznes samaradorligini oshirishga yordam beradi.
|
| |
Kirxgof qonunlari

|
Kirxgof qonunlari
|
bet | 1/2 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #145929 |
Bog'liq Krixgof-qonunlari
Har qanday elektr zanjiridagi jarayonlar Kirxgofning 1-va 2 -qonunlari bilan fodalanadi. 1-qonun. Kirxgofning 1-qonuni zanjirning tugunlariga tegishli bo'lib, unga ko'ra zanjirning istalgan tugunida toklarning algebraik yig'indisi nolga teng bo'ladi, ya'ni:
yoki elektr zanjirning istalgan tuguniga kiruvchi toklarning arifmetik yig'indisi shu tugundan chiquvchi toklarning arifmetik yig'indisiga tengdir, ya'ni:
1.22-rasmda elektr zanjirning a tuguni ko'rsatilgan. Agar a tugunga kiruvchi toklar musbat ishora bilan olinsa, tugundan chiquvchi toklar ishorasi manfiy olinadi (yoki aksincha).
|
Kirxgofning 1-qonuniga asosan:
I1 - I2 - I3 - I4 =0
yoki I1 = I2 + I3 + I4
Kirxgof 1-qonunining fizik ma'nosi: elektr zanjirining tugunida zaryadlarning harakati
uzluksizdir va unda zaryadlar to'planib qolmaydi.2-qonun. Kirxgofning 2-qonuni
zanjirning berk konturlariga tegishli bo'lib, unga ko'ra elektr
|
|
zanjirining istalgan berk konturida kuchlanishlar tushuvining algebraik yig'indisi shu konturdagi EYuKlarning algebraik yig'indisiga teng, ya'ni:
Agar konturni aylanib chiqish yo'nalishi bilan tok yoki EYuK yo'nalishi bir xil bo'lsa, u holda yig'indiga tegishli tashkil etuvchilar "musbat"ishora bilan, aks holda esa "manfiy"ishora bilan kiradi. Kirxgofning 2-qonunini boshqa ko'rinishda yozish ham mumkin: zanjirning ixtiyoriy konturida kuchlanishlarning algebraik yig'indisi nolga teng:
|
1.23-rasmdagi abcda kontur
Uchun Uab+Ubc+Ucd+Uda=0 yoki
R1I1-R1I1=E1+E2
Kirxgof qo-nunlarini chiziqli va nochiziq elektr zanjirlarni hisoblash uchun qo'llash mumkin.
|
|
|
| |
Iqtisodiy o‘sishning asosiy omillariga qaysilar kiradi?

|
Iqtisodiy o‘sishning asosiy omillariga qaysilar kiradi?
|
bet | 3/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 32,99 Kb. | | #240946 |
Bog'liq Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi -www.fayllar.orgIqtisodiy o‘sishning asosiy omillariga qaysilar kiradi?
{=Taklif, talab va taqsimlash omillari
~Talab va taklif omillari
~Talab omillari
~Mehnat resurslari omillari}
Iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatkichlarini ko‘rsating?
{=Mahsulot miqdori va sifati, fond qimati, mahsulot tannarxi, mehnat unumdorligi, yer qaytimi, rentabellik.
~Mehnat unumdorligi, mehnat xaqi darajasi, ekin hosildorligi, mehnat sig‘imi, chorva mollari mahsuldorligi.
~Fondlar bilan ta’minlanish, fondlar bilan qurollanish, fond qiymati, fond sig‘imi, mehnat sig‘imi, hosildorlik.
~Rentabellik, foyda, sof daromad, yalpi daromad}
Kapital qo‘yilmalar deb nimaga aytiladi?
{=Bir birlik mahsulot yetishtirish uchun sarflangan mehnat
~Asosiy vositalarni tiklash, kengaytirish, yangilash uchun yo‘naltirilgan pul mablag‘lari.
~Ishlab chiqarish jarayonida qatnashib, o‘z qiymatini mahsulot qiymatiga asta –sekin o‘tkazuvchi vositalar
~Mahsulot yetishtirish uchun qilingan xarajatlar yig‘indisi}
{= Kapital qo‘yilmalarning umumiy iqtisodiy samaradorlik ko‘rsatkichini ko‘rsating?
~Yalpi mahsulot, yalpi va sof daromad yoki foydaning o‘sgan qismini kapital qo‘yilmalari xarajatlariga nisbati.
~Yalpi mahsulot, yalpi va sof daromad yoki foydaning o‘sgan qismini kapital qo‘yilmalarga va ishlab chiqarish xarajatlariga nisbati
~Yalpi mahsulot kapital qo‘yilmalari summasiga nisbatan
Ishlab chiqarish xarajatlari, sof daromad yoki foydaning kapital qo‘yilmalari summasiga nisbati}
Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) qachon tashkil topgan?
{=1986-yilda
~1985-yilda
~1987-yilda
~1988-yilda}
Mahsulot tannarxi deganda nimani tushunasiz ?
{=Mahsulot yetishtirish uchun qilingan barcha ishlab chiqarish xarajatlari
~Mahsulot tannarxi bu foyda va zararlar nisbati
~Xar bir gektar ekin maydoniga qilingan xarajatlar
~Mahsulotni yetishtirish va realizatsiya qilishdagi barcha moddiy, mehnat va pul mablaglarining sarf-xarajatlari}
|
| |
Avtomatlashtirish vositalari sxemalarda belgilanishi

|
Avtomatlashtirish vositalari sxemalarda belgilanishi
|
bet | 1/5 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 280,87 Kb. | | #113146 |
Bog'liq AVTOMATLASHTIRISH VOSITALARI SXEMALARDA BELGILANISHI
AVTOMATLASHTIRISH VOSITALARI SXEMALARDA BELGILANISHI
Avtomatik nazorat o’z navbatida avtomatik signalizatsiya, avtomatik o’lchash, avtomatik saralash va avtomatik axborotni yig’ishga ajratiladi.
Avtomatik signalizatsiya xizmatchilarni, texnologik jarayon ko’rsatkichlari chegaraviy ko’rsatkichlarga yaqinlashganlik haqida axborot beradi. Avtomatik o’lchash texnologik jarayonni asosiy ko’rsatkichlarini maxsus asboblarga uzatib berishga xizmat qiladi. Avtomatik saralash maxsulotni og’irlik o’lchamlari, rangi va boshqa fiziko-mexanikaviy xususiyatlariga qarab ajratishga xizmat qiladi. Avtomatik axborotni yig’ish texnologik jarayon o’tishi, maxsulotni sifati, soni va boshqa ko’rsatkichlari xaqida ma’lumot yig’ishda xizmat qiladi.
Avtomatik ximoya normal va xalokat xolatlarida qo’llaniladi. Bu holda himoya vositalari jarayonni to’xtatib yoki avtomatik ravishda ushbu xolatlarni chetlashtirishga xizmat qiladi.
Теploenergetik
ko’rsatkichlar
Тeploenergetik ko’rsatkichlar
|
|
Тabiiy chiqish signali
|
Elektronika ko’rsatkichlar
|
|
|
|
|
|
Takomillashgan chiqish signali
|
|
| |
1. Shamol energiyasining foydalanishi Quyosh energiyasini tuzulishi mamlakat hoziroq unga o'tish zarur

|
1. Shamol energiyasining foydalanishi Quyosh energiyasini tuzulishi mamlakat hoziroq unga o'tish zarur
|
bet | 1/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #113504 |
Bog'liq Yo\'nalishga kirishdan mustaqil ish
O‘zbekiston va shamol energiyasi
Reja:
1.Shamol energiyasining foydalanishi
2.Quyosh energiyasini tuzulishi.
3.mamlakat hoziroq unga o'tish zarur.
Tabiat — unga zarar yetkazilmaganida eng chiroyli musavvir, to‘g‘ri munosabat o‘rnatilib, unumli foydalanilganida esa hayotiy zaruriyatlar manbaiga ham aylana oladi.
Yorqin misol — O‘zbekiston uchun deyarli to‘rt faslda ham porlab turadigan quyosh nuridan maxsus panel, batareykalar orqali issiqlik yoki elektr energiyasini olish mumkin.
Tabiiy manbalardan qayta tiklanuvchi energiya ishlab chiqarishning 97 foizi quyosh energiyasi ulushiga to‘g‘ri keladi. Shamol energetikasining quvvati esa 500 GVt.ni yoki amaldagi energotizimdan 30 barobar ko‘p bo‘lgan muqobil qurilmalarni joylashtirish imkonini beradi.x
“Daryo” qayta ishlanuvchi elektr energiyalari, xususan, shamol elektrostansiyalari o‘zi nima ekani, uning tarixi, foydalanish usullari, qayerlarga qanday maqsadda o‘rnatish mumkinligi va boshqa u bilan bog‘liq kerakli ma’lumotlarni o‘rgandi.
Shamol elektrostansiyalari nima?
Shamol elektr stansiyalari (keyingi o‘rinlarda SHES) — shamol oqimining kinetik energiyasini elektr energiyaga aylantiruvchi qurilma hisoblanadi.
U xalq orasida shamol parraklari yoki shamol tegirmoni deb ham yuritiladi. Ular foydalanish mumkin bo‘lgan, qayta tiklanuvchi elektr manbai sanaladi.
Shamol tegirmoni nimadan tashkil topgan va undan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
SHESlar tarkibi shamol dvigateli, elektr toki generatori, generator va dvigatelning ishini boshqaruvchi avtomatik qurilma hamda ular o‘rnatiladigan inshootlardan tashkil topadi.
SHESning balandligi taxminan 90 metr bo‘lib, u 8 mingdan ortiq qismlardan iborat bo‘ladi.
Shamol elektr stansiyasidan ko‘pincha, shamol oqimining o‘rtacha yillik tezligi yuqori bo‘lgan hamda markazlashtirilgan elektr ta’minot tarmoqlaridan uzoq joylashgan — dasht yoki cho‘lli hududlarda elektr energiyasi manbai sifatida foydalaniladi.
|
| |
Tekst hám bet maketin formatlaw Bet jaǵdayı

Tekst hám bet maketin formatlaw
Bet jaǵdayı - bettiń gorizontal yamasa vertikal jaǵday daǵı kórinisi. Bet eki qıylı jaǵdayda boladı: albom hám kitap. Kitap jaǵdayında bettiń boyı enine salıstırǵanda uzın, albom halotida kerisinshe.
Gutter margin - bet shetinen ajıratılǵan qosımsha bos jay.
Bul hújjet
baspa etilip, muqabalanganda, teksttiń ko'ribey qalıwınıń aldın aladı.
Widow: paragrafdıń bet basına ótip qalǵan aqırǵı qatarı
Orphan: paragrafdıń bet aqırında qalıp ketken birinshi qatarı
Bet aralıǵı qay jerde bir bet tamam bolıp , kiyingi bet baslanıwın kórsetedi. Bet aralıǵı járdeminde oqıwshılar hújjettiń bir bólegi juwmaqlanganini túsinip aladı.
Qatar intervalı - teksttiń hár bir qatarı aralıǵindaǵı maydan.
Betlew: hújjet
betlerin nomerlew
Tabulyatsiya: teksttiń shep hám oń tárepten qansha aralıqta jaylasıwın belgilep beredi.
Standart hatbası
: paragrafdıń birinshi qatarı bettiń shep tárepinen málim probellardan keyin baslanadı.
Ekilemshi abzas: ádetiy abzasning shetinen bir neshe probel aralıqta baslanatuǵın, shep tárepten yamasa oń tárepten tegisleniwshi abzas.
Kósher belgileri hám nomerlew- aralıq abzactan kóre, tekstti kósher belgileri yamasa nomerlengen dizim kórinisinde formatlaw nátiyjeli jumıs beredi.
Tekst hám bet maketin formatlaw
Bet jaǵdayı - bettiń gorizontal yamasa vertikal jaǵday daǵı kórinisi. Bet eki qıylı jaǵdayda boladı: albom hám kitap. Kitap jaǵdayında bettiń boyı enine salıstırǵanda uzın, albom halotida kerisinshe.
Gutter margin - bet shetinen ajıratılǵan qosımsha bos jay.
Bul hújjet baspa etilip, muqabalanganda, teksttiń ko'ribey qalıwınıń aldın aladı.
Widow: paragrafdıń bet basına ótip qalǵan aqırǵı qatarı
Orphan: paragrafdıń bet aqırında qalıp ketken birinshi qatarı
Bet aralıǵı qay jerde bir bet tamam bolıp , kiyingi bet baslanıwın kórsetedi. Bet aralıǵı járdeminde oqıwshılar hújjettiń bir bólegi juwmaqlanganini túsinip aladı.
Qatar intervalı - teksttiń hár bir qatarı aralıǵindaǵı maydan.
Betlew: hújjet betlerin nomerlew
Tabulyatsiya: teksttiń shep hám oń tárepten qansha aralıqta jaylasıwın belgilep beredi.
Standart hatbası
: paragrafdıń birinshi qatarı bettiń shep tárepinen málim probellardan keyin baslanadı.
Ekilemshi abzas: ádetiy abzasning shetinen bir neshe probel aralıqta baslanatuǵın, shep tárepten yamasa oń tárepten tegisleniwshi abzas.
Kósher belgileri hám nomerlew- aralıq abzactan kóre, tekstti kósher belgileri yamasa nomerlengen dizim kórinisinde formatlaw nátiyjeli jumıs beredi.
Bozor infratuzilmasi - Bozor iqtisodiyoti va uning

|
Bozor iqtisodiyoti va uning
|
bet | 3/3 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 76,66 Kb. | | #160518 |
Bog'liq Abdug`aniyev Azamat IQ nazariyaBozor infratuzilmasi — bu bozor aloqalarini oʻrnatish va ularning bir maromda amal qilishga xizmat koʻrsatuvchi muassasalar tizimidir. Unga ombor xoʻjaligi, transport, aloqa xizmatlari koʻrsatuvchi korxonalar, tovar va xizmatlar muomalasiga xizmat qiluvchi muassasalar (birjalar, auksionlar, savdo uylari, savdo-sotiq idoralari va agentliklari kabilar), moliya-kredit munosabatlariga xizmat qiluvchi muassasalar (bank turidagi muassasalar, kreditlash idoralari, sugʻurta va moliya kompaniyalari, soliq idoralari) va ijtimoiy sohaga xizmat koʻrsatuvchi muassasalar (uy-joy va kommunal xizmat idoralari, aholini ishga joylashtirish firmalari) kiradi. Axborot xizmati idoralari ham bozor infratuzilmasining alohida boʻgʻinini tashkil qilib, ularga maʼlumotlarni toʻplash, umumlashtirish va sotish bilan shugʻullanuvchi kompaniya va firmalar kiradi.
Bozor infratuzilmasi — bozorda tovarlar va xizmatlarning erkin harakatini taʼminlaydigan muassasalar, tashkilotlar majmui.
Bozor infratuzilmasining asosiy unsurlari quyidagilar:
- birjalar (tovar, xom ashyo, fond, valyuta) va ularning tashkiliy rasmiylashtirilgan vositachiligi;
- kimoshdi savdolari, yarmarkalar va birjadan tashqari tashkiliy vositachilik shakllari;
- kredit tizimi va tijorat banklari, emissiya tizimi va emissiya banklari;
- aholi bandligini boshqarish tizimi, davlat va nodavlat bandlikka yordam koʻrsatish markazlari (mehnat birjalari);
- axborot texnologiyasi va ishbilarmonlik aloqalari vositalari;
- soliq tizimi va soliq inspeksiyalari;
- tijoratxoʻjalik xatari sugʻurtasi tizimi va sugʻurta kompaniyalari;
- maxsus reklama agentliklari, axborot markazlari va ommaviy axborot vositalari agentliklari;
- savdo palatalari, ishbilarmon doiralarning ixtiyoriy, davlat, jamoat birlashma (uyushma)lari;
- bojxona tizimi; oʻrta va oliy iqtisodiy taʼlim tizimi, auditorlik kompaniyalari;
- konsalting (maslahat) kompaniyalari;
- ishbilarmonlik faoliyatini ragʻbatlantirishga xizmat qiladigan davlat va jamoat fondlari;
- maxsus erkin tadbirkorlik zonalari va boshqalar.
Bozor iqtisodiyotning yuqorida ko‘rib chiqilgan asosiy afzalliklari bilan bir qatorda boshqa ko‘plab ijobiy jihatlarini ham sanab o‘tish mumkin. Jumladan:
- uning ishlab chiqarishning o‘zgaruvchan sharoitlariga moslashuvi va ko‘nikishining yuqori darajasi;
- fan va texnika yutuqlaridan foydalanish, ularni ishlab chiqarishga joriy etishning jadal sur’ati;
- turli-tuman ehtiyojlarni qondirish, mahsulot sifatini oshirish qobiliyati;
- buzilgan muvozanatni nisbatan tezlik bilan qayta tiklash;
- cheklangan axborot – turli resurslarning narx darajasi va ularning sarflanish darajasiga yo‘nalgan holda bozor iqtisodiyotining muvaffaqiyatli amal qila olish imkoniyati.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
TAYYORLADI:
ABDUG`ANIYEV AZAMAT
|
| |
Mehnat balansi deb … - Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi?

|
Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi?
|
bet | 4/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 32,99 Kb. | | #240946 |
Bog'liq Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi -www.fayllar.orgMehnat balansi deb …
{=Korxonadagi mavjud ishchi kuchilarining hisobiga aytiladi.
~Korxonadagi doimiy, mavsumiy va yollanma ishchilarning ishlagan davrlarini ular yetishtirgan mahsulot nisbatiga aytiladi
~Korxonalardagi mavjud ishchilarini uni ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan ishchi kuchlariga taqqoslanishga aytiladi
~Ishchi kuilari salmogiga aytiladi}
Ijtimoiy samaradorlik darajasini ifodalovchi ko’rsatkichlar?
{=Mehnat unumdorligi, fondlar qaytimi;
~Oylik maosh, pensiya miqdori, aholi jon boshiga tо‘g‘ri keladigan chakana savdoda sotilgan mahsulotlar, qilingan madaniy, maishiy maorif va boshqa xarajatlar summasi, aholini tabiy o’sish koeffitsenti va boshqalar;
~Madaniy, maishiy maorif, sport inshootlaridan foydalanish koeffitsenti;
~Aholini uy-joy bilan ta’minlanganlik koeffitsenti}
Rentabellik darajasini tartibi?
{=Yalpi mahsulot qiymatini ishchilar soniga taqsimlab;
~Foyda summasini yer maydoniga bо‘lib;
~Foyda summasini ishlab chiqarish xarajatlariga (ishlab chiqarish fondlari qiymatiga taqsimlab) va 100 ga ko’paytirib;
~Yalpi mahsulotni yer maydoniga taqsimlab}
Sifat nima ?
{=Mahsulotning har tomondan foydalanishga mukammal ekanligini belgilovchi xususiyatlar yig‘indisi.
~Mahsulot bahosini belgilovchi ko’rsatkich
~Xaridorlar talabi
~Tovarning muhim belgilari}
“Ishbay haq to‘lash tizimlariga...
{=ishbay progressiv tizim; ishbay mukofot tizimi; akkord mukofot tizimi.
~oddiy chegaralanmagan ishbay tizimi; ishbay progressiv tizim; ishbay mukofot tizimi; akkord mukofot tizimi.
~oddiy chegaralanmagan ishbay tizimi; ishbay mukofot tizimi; akkord mukofot tizimi.
~oddiy chegaralanmagan ishbay tizimi; ishbay progressiv tizim}
Vaqtbay mehnat haqi tizimiga qanday mehnat haqi kiradi?
{=akkord mukofot tizimi va vaqtbay mukofot tizimi;
~oddiy vaqtbay tizimi va vaqtbay mukofot tizimi;
~progressiv vaqtbay va vaqtbay mukofot tizimi;
~ishbay mukofot tizimi va akkord mukofot tizimi}
|
| |
Raqamli aloqa 3-9-Amaliy ishlar

|
Raqamli aloqa 3-9-Amaliy ishlar
|
bet | 1/6 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 2,71 Mb. | | #128837 |
Bog'liq Ozodbek raqamli 3-9 amaliy to\'liq ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Raqamli aloqa
3-9-Amaliy ishlar
Guruh: DIC002-1.
Bajardi:Usmonov O.
Tekshirdi : Begmatov Sh.
Toshkent-2023
#3 Digital communication
Simulation of Frequency modulation
Matlab code:
clear all
Am=0.9; %Ar ga ko’ra ixtiyoriy oldim
Ac=1; %Am ga bog’liq holda (ya’ni nisbatiga) buni ham ixtiyoriy oldim
fc=1;
fm=3;
h=4.2
phaase=3.5;
davr=4.5*pi;
j=1;
for i=1:90000 %I max ni davr orqali topvoldim.
t(i)=i/40000;
m(i)= Am*sin(2*pi*fm*t(i)-3.5*phaase);
c(i)=Ac*sin(2*pi*fc*t(i));
s(i)=Ac*sin(2*pi*fc*t(i)-h*cos(2*pi*fm*t(i)-3.5*phaase));
if i>2 && s(i-2)s(i)
ext_p_t(j)=t(i);
j=j+1;
end
end
Fmin=1000; Fmax=-1000; % Fmin va Fmax o'zgaruvchilariga uchdan oshib ketadigan boshlang'ich qiymatlar tayinlangan.
k=1;
for i=2:j-1
freq=1/(ext_p_t(i)-ext_p_t(i-1));
if freqFmin=freq;
end
if freq>Fmax
Fmax=freq;
end
end
dfc=(Fmax+Fmin)/2
dh=(Fmax-Fmin)/2/fm
clf
subplot(4,1,1);
plot(t,m); % t va m massivlaridan grafik chizish.
yline(0);
xlabel("t");
subplot(4,1,2);
plot(t,c);
yline(0);
xlabel("t");
subplot(4,1,3);
plot(t,s);
xlabel("t");
yline(0);
subplot(4,1,4);
xline(round(Fmin),'-',round(Fmin))
xline(round(Fmax),'-',round(Fmax))
xline(round(dfc),'-',round(dfc))
xlabel("f");
Bu chastotali modulyatsiya hisoblanadi, bunda signalning chastotasi bo’yicha o’zgarishlar ma’lum bir modulyatsiya shakli hisoblanadi.Biz bu jarayonda ya’ni Matlabda biz modulyatsiya algoritmini tanlab olamiz keyin parametrini, signal tuzilishini, signalni tahlil qilamiz va natijani olamiz.Berilgan parametrlar orqali ya’ni davr orqali i maxni berilgan variant bo’yicha topvolamiz.
|
| |
Impuls mexanik ish va energiya harakat miqdori impulsning saqlanish qonuni mexanik ish kuchlarning potensial maydoni kinetik va potensial energiya

|
Impuls mexanik ish va energiya harakat miqdori impulsning saqlanish qonuni mexanik ish kuchlarning potensial maydoni kinetik va potensial energiya
|
bet | 1/5 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 262,5 Kb. | | #104443 |
Bog'liq IMPULS MEXANIK ISH VA ENERGIYA HARAKAT MIQDORI IMPULSNING SAQLANISH
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
FARG’ONA DAVLAT UNIVERSITETI
SIRTQI BO’LIM
TEXNOLOGIK TA’LIM YO’NALISHI
22.28 A GURUH TALABASI
MAXSUDOVA O’G’ILOYNING
Fizika fanidan
“IMPULS MEXANIK ISH VA ENERGIYA HARAKAT MIQDORI IMPULSNING SAQLANISH QONUNI MEXANIK ISH KUCHLARNING POTENSIAL MAYDONI KINETIK VA POTENSIAL ENERGIYA ”
mavzusida bajargan
MUSTAQIL ISHI
IMPULS MEXANIK ISH VA ENERGIYA HARAKAT MIQDORI IMPULSNING SAQLANISH QONUNI MEXANIK ISH KUCHLARNING POTENSIAL MAYDONI KINETIK VA POTENSIAL ENERGIYA
Reja:
Impuls.Impulsning saqlanish qonuni.
Mеxanik ish va enеrgiya.
Kinеtik va potеntsial enеrgiya.
Enеrgiyaning saqlanish qonuni.
Quvvat.
Impuls. Impulsning saqlanish qonuni. Biror sistеma tarkibidagi xar bir jismga ichki va tashqi kuchlar ta'sir etishi mumkin. Jismlarning o’zaro bir birlariga ko’rsatayotgan ta'sir kuchlari ichki kuchlarni tashkil qiladi. Sistеmadagi jismlarning sistеmadan tashqaridagi jismlar bilan o’zaro ta'sirlanishi natijasida vujudga kеluvchi kuchlar tashqi kuchlar bo’ladi.
Nyutonning ikkinchi qonunini i - tartib nomеrli jismga tadbiq etib, quyidagicha yozish mumkin:
(1)
bunda Рi - i - tartib nomеrli jismning impulsi, va shy jismga ta'sir etayotgan ichki va tashqi kuchlarning mos ravishdagi yig’indilari.
(1) ni sistеmadagi barcha jismlar uchun quyidagicha yozamiz:
………….
Yuqoridagi tеnliklarni xadma - xad qo’shib chiqsak
(2)
hosil bo’ladi. (2) da kattalik sistеmaning to’la impulsini ifodalaydi. (2) ifodaga Nyutonning uchinchi qonunini tatbiq etib ya'ni sistеmadagi jismlarning bir-birlariga ko’rsatayotgan o’zaro ta'sir kuchlari miqdor jixatidan tеng va yo’nalishlari bo’yicha qarama-qarshi ekanligini e'tiborga olib, hamma ichki kuchlarning yigindisi 0 ga tеng dеgan xulosaga kеlamiz. Yuqoridagilarni hisobga olgan holda (2) ni quyidagicha yozamiz.
(3)
Sistеmaning to’la impulsidan vaqt bo’yicha olingan birinchi tartibli hosila sistеmadagi jismlarga ta'sir etayotgan tashqi kuchlariing yig’indisiga tеng ekan. Agar sistеmadagi jismlarga xеch qanday tashqi kuchlar ta'sir etmasa, ya'ni sistеma bеrk sistеmadan iborat bo’lsa yoki tashqi kuchlarning yig’indisi 0 ga tеng bo’lsa, (3) quyidagi ko’rinishda bo’ladi.
yoki (4)
formuladan ko’rinadiki, sistеmaning to’la impulsi vaqt o’tishi bilan o’zgarmaydi va qymatini saqab qoladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Impuls mexanik ish va energiya harakat miqdori impulsning saqlanish qonuni mexanik ish kuchlarning potensial maydoni kinetik va potensial energiya
|
Asosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi?

|
Asosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi?
|
bet | 6/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 32,99 Kb. | | #240946 |
Bog'liq Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi -www.fayllar.orgAsosiy vositalar aktiv sifatida tan olinganda qanday qiymat bo‘yicha baholanadi?
{=O‘rtacha qiymat;
~Boshlang‘ich qiymat;
~Qoldiq qiymat;
~Vazirlik tomonidan belgilangan qiymat}
Biznes-reja bu …
{=asosan ishlab chiqarish bo‘limining rejasidir
~korxona (firma)ning rivojlanish strategiyasini belgilab beruvchi asosiy hujjatdir
~asosan moliyaviy rejadir
~ tashkiliy va huquqiy rejadir}
Kadrlarni boshqarish nima?
{=bu tashkilotning butun tarmog‘ini rejalashtirish, koordinatsiyalash va nazorat qilishdir;
~bu tashkilotni nazorat qilish;
~bu tashkilotni koordinatsiyalash va rejalashtirish;
~xodimlarni nazorat qilish va ishni to‘g‘ri taqsimlash}
Korxonada mahsulot tannarxi qanday topiladi?
{=1 so‘mlik mahsulot ishlab chiqarish uchun ketgan xarajatlar yig‘indisi;
~Xizmatlar yig‘indisi;
~Daromadda xarajatlarni ayirganda;
~Xizmatlar va ishlar yig‘indisi}
Korxonaning favquloddagi zarari nima?
{=Kutilmagan zarar miqdori;
~Ishchi hodimlar keltirgan zararlar;
~Fond birjasida ko‘rilgan zarar;
~Xo‘jalik yurituvchi subyektlarining odatdagi faoliyatidan chetga chiquvchi hodisalar yoki operatsiyalar natijasida vujudga keladigan va ro‘y berishi kutilmagan hodisalar}
Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi?
{=Korxona sifatsiz mahsulot ishlab chiqarsa;
~Korxona xizmati qoniqarsiz bo‘lsa;
~Korxona boshqaruv tizimi oqilona tashkil etilmasa;
~Korxonada kadrlar qo‘nimsizligi yuzaga kelsa}
Korxona aylanma mablag‘lari necha yilda o‘z qiymatini yo‘qotadi?
{=1 yilda;
~2 yilda;
~3 yilda
~4 yilda}
Korxonadagi aylanma mablag‘lar hajmi qachon ko‘payadi?
{=Korxonaga debitor qarzlar qaytganda;
~Korxona faoliyati barqarorlashganda;
~Investor mablag‘lari ulushi ko‘payganda;
~Korxonaga debitor qarzlar qaytganda, investor mablag‘lari ulushi ko‘payganda}
|
| |
Fikrlash - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 8/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgFikrlash. Ilgarigidek, etakchi bo‘lib ko‘rgazmali-qiyofaviy fikrlash hisoblanadi, lekin maktabgacha yosh oxiriga kelib so‘zli-mantiqiy fikrlash shakllana boshlaydi. U so‘zlarn ishlata bilish, fikr-mulohazalar mantig‘ini tushuna olish mahoratining rivojlanishini ko‘zda tutadi. Bu erda albatta katta yoshlilarning yordami zarur bo‘lib hisoblanadi, chunki bolalarning, masalan, predmetlar kattaligi yoki sonini taqqoslashlaridagi bolalarcha fikr-mulohazalarining nomantiqiyligi mavjud bo‘lishi ma’lumdir. Maktabgacha bo‘lgan yoshda tushunchalarning rivojlanishi boshlanadi. To‘la holda so‘zli-mantiqiy, tushunchali yoki abstrakt fikrlash o‘smirlik yoshiga kelib shakllanadi. Katta maktabgacha yoshdagi bola sabab-oqibatli aloqadorliklarni belgilay olishi, muammoli vaziyatlar echimini topa olishi mumkin bo‘ladi.
Tasavvur. Bola hayotining bu davri tasavvur qilishning o‘ziga xos faolligi bilan tavsiflanadi. Dastlab bu fakat yaratuvchilik tasavvurlari bo‘ladi, ya’ni, biron-bir ertaknamo qiyofalarni tasavvur qilishga imkon beradigan tarzda bo‘ladi, keyinchalik esa butunlay yangi qiyofalarni yaratishga qodir bo‘lgan ijodiy tasavvurga aylanadi. Bu bolada fantaziyani rivojlantirish uchun o‘ta muhimdir.
Nutq. Grammatika va leksikaning rivojlanishi davom etadi, nutq ravon bo‘la boradi. So‘z boyligi ortadi, bolalar umumlashtiruvchi otlarni ishlata boshlaydilar, sinonimlar, antonimlar va sifatlardan foydalana boshlaydilar. Agarda bola bilan birga ko‘p o‘qilsa va muloqot qilinsa, unda bu yoshga kelib ham monologik nutq (tushuntirishli va talqin qiluvchi, bayoniy nutq) hamda muloqotda ishtirok eta olish mahorati yaxshi darajada shakllangan bo‘ladi. YOzma nutq shakllana boshlaydi. So‘z boyligi taxminan 3 000 ta so‘zgacha boyib boradi.
SHaxs rivojlanishi. Maktabgacha yoshdagi bolaning ongidagi asosiy o‘zgarish bo‘lib “harakatlar ichki rejasi”ning paydo bo‘lishi hisoblanib, u bolaga nafaqat ko‘rgazmali tarzda, balki ongli ravishda ham turli xildagi tasavvurlarni hosil qilishga yordam beradi.
Bolaning o‘z-o‘zini anglashida “Men” obrazini anglashi refleksif qobiliyatini belgilaydi, ya’ni, tahlil qilishi, o‘z harakatlarining maqsadlari va natijalari uchun javob bera olishi, shu jumladan, o‘z kechinmalari, hissiyotlarini anglashi. Aynan shu yangilanish bolaning ma’nan rivojlanishining asosi bo‘lib hisoblanadi. 6-7 yoshli bolaning psixik va shaxsiy sohalarida rivojlanishining eng muhim yangi hosilasi sifatida motivlarning bo‘ysundirilishi hisoblanadi. “Men qilishim kerak”, “men qila olaman” motivlarining anglanishi “men xohlayman” motivi ustidan ustunlik qila boshlaydi.
|
| |
Asosiy tushunchalar - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 3/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgAsosiy tushunchalar
Sifatli pedagogika – bolalarni o‘yin shaklida qiziqarli va zavqlantiruvchi tarzda o‘qitish; bolalarda o‘qishga bo‘lgan xohish-istaklarini qo‘llab-quvvatlaydigan, maktabga borish imkoniyatlarini ta’minlaydigan, ota-onalarga yordam ko‘rsatadigan, bolalarning sog‘ligini (ham psixik, ham jismoniy) saqlashning samarali o‘qitish dasturidir; tarbiyalanuvchilarning o‘qishi, salomatligi va individual rivojlanishining muvaffaqiyatli natijalaridir;
Invariantli qism – istalgan MTT da amalga oshirilishi kerak bo‘lgan maktabgacha ta’lim Davlat dasturining majburiy qismi;
Variativ qism – ta’lim jarayoni ishtirokchilari tomonidan shakllantiriladi, maktabgacha ta’limning xududiy, milliy, ijtimoiy-iqtisodiy va boshqa shart-sharoitlarini, turlari bo‘yicha har- xilligini aks ettiruvchi maktabgacha ta’lim turi;
O‘zR IMYOBRDT1 – O‘zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalarning rivojlanishiga qo‘yiladigan Davlat talablari;
YOndashuv – bu pedagogik faoliyatning o‘zaro bog‘langan g‘oyalari, tushunchalari va usullarining ma’lum bir xususiyatli jamlanmasidan foydlanishga undovchi pedagog faoliyatining metodologik yo‘naltirilishidir;
SHaxsiy-yo‘naltirilgan yondashuv – bu ta’lim jarayoni markaziga faoliyat sub’ekti sifatida ta’lim oluvchi qo‘yiladigan yondashuvdir. Etakchi tamoyili bo‘lib ta’lim oluvchining ehtiyojlari, motivlari, tajribasi va dolzarb rivojlanishi darajasiga yo‘naltirilganlik va yaqin istiqboldagi rivojlanish hududida o‘qitish sanaladi2.
Individual yondashuv – ta’lim beruvchining guruxdagi har bir bolaning faol harakati va dam olish paytida barcha ehtiyojlarini e’tiborga olish zarurligini anglatadi. Bu guruxdagi barcha material va jihozlar, umuman o‘qitish muhiti har bir bolaning rivojlanishiga xizmat qilishni hamda mo‘ljallangan faoliyat turlari bolalar rivojlanishidagi farqini e’tiborga olishini bildiradi.
|
| |
Ta’limning rivojlantiruvchi muhiti

|
Ta’limning rivojlantiruvchi muhiti
|
bet | 4/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgTa’limning rivojlantiruvchi muhiti - bola rivojlanishini ta’minlaydigan shart-sharoitlar (o‘yinlar, o‘yin predmetlari va jihozlari, o‘quv-uslubiy qo‘llanmalar, bolalarning turli faoliyat turlari bilan shug‘ullanishi uchun mo‘ljallangan uskunalar) o‘zaro bog‘liqligini belgilab beradigan hal qiluvchi ko‘rsatkichlardir.
Inklyuziv ta’lim – alohida individual imkoniyatlarni va ta’limiy ehtiyojlarni hisobga olish bilan barcha bolalarni tarbiyalash va o‘qitishning teng ravishda ommabopligini ta’minlaydigan jarayon;
Modelь (lotinchadan – o‘lcham, namuna) – tabiatdagi yoki jamiyatdagi hodisa yoxud jarayonlarni talqin qilish;
Integratsiyalashgan rejalashtirish – bolalarni o‘qitish va rivojlantirish integrallashgan jarayondir: bola rivojlanishining har bir sohasi uning boshqa sohalari bilan uzviy bog‘liq. Ta’lim-tarbiya ishlarini rejalashtirishda ularni bir-biridan ajratmaslik zarur, biroq bir butun majmua sifatida qarash lozim. Turli sohalardagi ta’lim jarayoni o‘zaro bog‘liq va bir-biri bilan uyg‘unlashgan .
Bola kompetensiyasi – bolaning bilim, ko‘nikma, malakalar va qadriyatlar majmuidir. Tayanch kompetensiyalar rivojlanish sohalaridan qat’iy nazar, bola shaxsi shakllanishi uchun asos bo‘lib xizmat qiladi;
Pedagogik strategiya – bolalarga belgilangan maqsadlarga erishishda yordam ko‘rsatish uchun pedagoglar foydalanadigan konkret metodlar to‘plamini namoyon qiladi. Strategiya asosida bolaning qiziqishlari, uning kuchli va kuchsiz tomonlari, yoshga doir o‘ziga xosliklar va shaxsiy sifatlarning hisobga olinishi, o‘qitish shakli yotadi;
“Men” konsepsiyasi – bolaning o‘zi, uning refleksiv faoliyatining qismi haqidagi tasavvurlarining tizimi;
Rejalashtirish vositalari – pedagog kutilayotgan natijalarga erishish uchun faoliyat mazmunini, turlarini, imkoniyat(resurs)larini belgilaydigan vositalar, metodlar, usullar;
Kuzatish – bola ishlayotgan yoki o‘ynayotgan vaqtda uning faoliyatiga aralashmagan holda uni kuzatib borish jarayoni;
|
| |
O‘z “Men”ini anglash - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 9/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgO‘z “Men”ini anglash va mana shu asosida maktab yoshi oxiriga kelib ichki hissiyotlarning paydo bo‘lishi yangi ehtiyojlarni tug‘diradi. Butun maktabgacha yosh davomidagi faoliyatning etakchi turi bo‘lib hisoblangan o‘yin mana shuning natijasida endi bolaning ehtiyojlarini to‘la qondira olmay qoladi. Bolada endilikda o‘z bolalarcha hayoti doirasidan tashqariga chiqishga intilish, ijtimoiy-ahamiyatli faoliyatda o‘z o‘rnini egallash istagi yuzaga keladi, ya’ni, bola yangi ijtimoiy hissiyotni – “maktab o‘quvchisi o‘rnini”ni egallashga intiladi, bu esa 6-7 yoshli bolalarning shaxsiy hamda psixik rivojlanishidagi eng muhim natija va o‘ziga xosligi bo‘lib sanaladi.
6-7 yoshda bola o‘zini nafaqat uning o‘zi hosil qilgan amaliy harakatlar chegaralarida anglay boshlaydi, balki u o‘zining atrof-muhitga va boshqa kishilar orasidagi o‘z o‘rniga nisbatan munosabatlarini tushuna olish hamda tahlil qila olishga (bu yosh uchun xos bo‘lgan shaklda) qobil bo‘ladi: o‘zini ijtimoiy munosabatlar tizimidagi sub’ekt sifatida tushunish – o‘zining ijtimoiy “Men”ini anglash paydo bo‘ladi.
O‘z-o‘zini baholash bu yoshdagi bolada qoidaga ko‘ra, o‘zini ko‘ra olish tendensiyasiga ega bo‘ladi. Bunda bola tashqi baholashga juda bog‘liq bo‘ladi, chunki u o‘zi haqida ob’ektiv fikrni tuza olish imkoniga ega bo‘lmaydi, u o‘zining qiyofasini tengdoshlari va kattalar o‘z nomiga eshitgan baholardan kelib chiqib tuzadi. Maktabgacha yoshda bo‘lgan bolalar yaxshi, va birinchi bo‘lishga jon-dili bilan intiladilar, muvaffaqiyatsizlikka uchraganda juda xafa bo‘ladilar, kattalarning munosabati, kayfiyati o‘zgarib qolishiga yorqin va emotsionalь ravishda reaksiya ko‘rsatadilar. Bu davrda bolalarning guruhda taniqli va yoqimsiz bolalarga ajralib qolishlari aniq namoyon bo‘ladi.
Maktabgacha yoshdagi bolaning etakchi ehtiyoji bo‘lib ham o‘z tengdoshlar, ham kattalar bilan muloqoti sanaladi. Oldingi yosh davridagidek etakchi faoliyat bo‘lib syujetli-rolli o‘yinlar qolaveradi. Bu yoshdagi o‘yinlarning o‘ziga xosligi bo‘lib shu narsa hisoblanadiki, bunda bolalar kishilarning murakkab o‘zaro harakatlarini o‘zlashtirishni va uni amalga oshirib ko‘rishni, atrof-muhitdagi asosiy hayotiy vaziyatlarni sinab ko‘rishni boshlaydilar.
O‘yinlar murakkablasha boradi, ba’zan kattalar har doim ham tushuna olmaydigan alohida mazmunga ega bo‘ladi. Bunda bolalar butun o‘yin maydonini to‘la kuzatib turishga, o‘yindagi barcha ishtirokchilarni ko‘rib turishga va zaruriy o‘yin harakatlariga bog‘liq bo‘ladigan o‘z xulq-atvori yoki rolini o‘zgartirib turishga qodir bo‘ladilar.
|
| |
5-tajriba ishi mavzu: tabiiy va sun’iy quritgichlar bilan tanishish

5-TAJRIBA ISHI
MAVZU: TABIIY VA SUN’IY QURITGICHLAR BILAN TANISHISH
Mashg‟ulotning maqsadi. Meva-sabzavotlami quritish usullaridan biri hisoblangan
sun‟iy quritishda foydalaniladigan quritish qurilmalari bilan tanishish.
Kerakli jihozlar va materiallar.
Konvektiv quritish kamerasi, muzlatish kamerasi,
sublimatsion quritish kamerasi, qurilma maketi va konstruktiv texnologik chizmalari.
Ishning nazariy asoslari. Sun‟iy quritishda meva va sabzavotlarni maxsus quritgich
qurilmalarida quritishdan foydalaniladi. Meva-sabzavot korxonalarida sun‟iy quritishning
turli-xil usullari orasida konvektiv va sublimatsion (kombinatsion)
quritish alohida kasb
etadi.
Hozirgi kunda tabiiy quyosh yordamida - ochiq havoda quritish maxalliy sharoitda
keng qo„llanib kelinmoqda.
Qattiq, nam materialga
issiqlik ta’sir etish usuliga qarab quritish quyidagi turlarga
bo‟linadi:
5.1-rasm. Meva-sabzavotlarni issiq xavoda quritish qurilmasi.
1)
konvektiv quritish - bunda nam material bilan qutuvchi eltkich bevosita o‟zaro
ta‟sirda bo‟ladi. Odatda qurituvchi eltkich sifatida qizdirilgan havo yoki tutun gazlari
ishlatiladi;
Konvektiv
quritish qurilmasi quritgich, transport moslamasi, ventilyator va
kaloriferdan tarkib
topgan deb faraz qilaylik
.
5.2-rasm. Konvektiv quritkich sxemasi.
2)
lentali quritish - issiqlik tashuvchi eltkich va nam material orasida ajratuvchi
devor bo‟ladi. Materialga
issiqlik shu devor uzatiladi;
5.3-rasm; Lentali quritish qurilmasi;
(a) va jarayonning 1-x diagrammadagi (b) tasviri. 1-quritish kamerasi; 2-kalorifer.
Bu usulda yuqori temperaturalarga chidamli materiallar quritiladi.
Ishlatilgan
havoni qisman retsirkulyatsiya qilish yuln bilan quritish sxemasi ko‟rsatilgan.
Diagrammada A nuqtani ifodalovchi parametrli issiq havo, ishlatib bo‟lingan havo (AC
va BC chiziqlar) bilan aralashadi va kaloriferda T
c
temperaturagacha qizdiriladi.
Undan
keyin, qizdirilgan havo nam material bilan o‟zaro ta‟sir ettiriladi.
3)
radiatsion quritish - nam materialga issiqlik infraqizil nurlar orqali uzatiladi;
Gaz bilan isitiladigan radiatsiyali quritkich tuzilishi 7-rasmda keltirilgan.
Bunday
quritkichlar tuzilishi sodda va lampali quritkichlarga nisbatan arzon.
I. Mebelь - 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

I. Mebelь
| | | |
|
1
|
4 o‘rinli bolalar stoli
|
dona
|
Guruhdagi bolalar sonidan kelib chiqqan holda
| | | | |
2
|
Bolalar stuli
|
dona
|
Har bir bola uchun
| | | | |
3
|
Tarbiyachi uchun bir tumbali stol
|
dona
|
1
| | | | |
4
|
Tarbiyachi uchun yarimyumshoq stul
|
dona
|
1
| | | | |
5
|
O‘quv materiali uchun javon
|
dona
|
1
| | | | |
6
|
O‘yinchoqlar uchun javon
|
dona
|
1
| | | | |
7
|
Oq magnitli-markerli doska
|
dona
|
1
| | | | |
II. O‘yinchoqlar
| | | | |
1
|
Qo‘g‘irchoqlar (ko‘zi yumiladigan)
|
dona
|
2
| | | | |
2
|
Mashinalar (turli xildagi)
|
to‘plam
|
1
| | | | |
3
|
Uy hayvonlari va ularning bolalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
4
|
YOvvoyi hayvonlar va ularning bolalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
5
|
Bolalar uchun choy idishlari to‘plami
|
to‘plam
|
2
| | | | |
6
|
«Lego» konstruktori
|
to‘plam
|
4
| | | | |
7
|
Bolalar lotosi
|
to‘plam
|
2
| | | | |
8
|
«Aptechka» to‘plami
|
to‘plam
|
2
| | | | |
9
|
Qurilish qurollari to‘plami
|
to‘plam
|
2
| | | | |
10
|
Pazllar
|
dona
|
20
| | | | |
11
|
Mozaika
|
to‘plam
|
4
| | | | |
III. Mashg‘ulotlar uchun didaktik materiallar
| | | | |
1
|
Hisob tayoqchalari
|
to‘plam
|
har bir bola uchun
| | | | |
2
|
Geometrik figuralar (geometrik mozaika)
|
to‘plam
|
har bir bola uchun
| | | | |
3
|
Maktabgacha yoshdagi bolalar uchun alifbo
|
to‘plam
|
har bir bola uchun
| | | | |
4
|
Raqamlar
|
to‘plam
|
har bir bola uchun
| | | | |
5
|
Yil fasllari bo‘yicha suratlar seriyasi
|
to‘plam
|
1
| | | | |
6
|
Uy hayvonlari va ularning bolalari kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
7
|
YOvvoyi hayvonlar va ularning bolalari kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
8
|
Uy parrandalari kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
9
|
Qushlar kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
10
|
Sabzavotlar kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
11
|
Mevalar va reza mevalar kartochkalari
|
to‘plam
|
4
| | | | |
12
|
Rivojlantiruvchi yumshoq kubiklar — «Alfavit»
|
to‘plam
|
1
| | | | |
13
|
"Hayot xavfsizligi asosi" kartochkalari
|
to‘plam
|
1
|
14
|
"Kasblar" kartochkalari
|
to‘plam
|
1
| |
15
|
O‘zbekiston allomalari va atoqli kishilari portretlari
|
to‘plam
|
1
| |
16
|
YOzish namunalari
|
dona
|
har bir bola uchun
| |
IV. Sport inventari
| |
1
|
Bolalar arg‘amchilari
|
dona
|
5
| |
2
|
Bolalar uchun bouling-keglilar
|
to‘plam
|
2
| |
3
|
Turli hajmdagi to‘plar
|
dona
|
5
| |
4
|
Turli o‘lchamdagi chambarlar
|
dona
|
5
| |
5
|
Halqadon
|
dona
|
2
| |
V. Bolalar adabiyoti
| |
1
|
Jahon xalqlari ertaklari
|
kitob
|
5
| |
2
|
O‘zbek xalq ertaklari
|
kitob
|
5
| |
3
|
SHe’rlar, topishmoqlar
|
kitob
|
5
| |
VI. Simvolika
| |
1
|
Davlat ramzlari
|
to‘plam
|
1
| |
2
|
Prezident portreti
|
dona
|
1
| |
|
|
|
| |