nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mashg‘ulotning borishi - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

|
Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari
|
bet | 22/52 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 8 Mb. | | #104610 |
Bog'liq 8-sinf sinf soati ish reja va konspekti (2)Mashg‘ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O‘qituvchi:
O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi O‘zbekiston Respublikasi Oliy Kengashining 12-chaqiriq II sessiyasida, 1992 yil 8-dekabrda qabul qilingan bo‘lib, Konstitutsiya 6 ta bo‘lim,26 ta bob,128 ta moddadan iborat.
Har qaysi davlat huquq tizimida ko‘pgina qonunlar mavjud. Ammo ular orasida eng asosiysi deb e’tirof etiladigan birdan bir qonun bu - Konstitutsiya.
Konstitutsiya so‘zi, lotincha “constitutio” tarjimasi “nizom, qoidalar” degan ma’noni anglatadi.
Konstitutsiya jamiyat va davlat tuzilishini, davlat hokimiyati va boshqaruv organlarini tuzish hamda faoliyatining asosiy prinsiplarini, ularning vakolatlarini, fuqarolarning asosiy huquqlari va burchlarini, jamiyat va shaxs o‘rtasidagi munosabatlarni belgilab beradi.
Konstitutsiya negizini qonunlar, kodekslar, qarorlar va farmonlar tashkil etadi.
“O‘zbekiston Respublikasi Oila kodeksi” 238 moddadan iborat.
“O‘zbekiston Respublikasi fuqaroligi to‘g‘risida” gi qonun 45 moddadan tarkib topgan.
Qonun hujjatlarini tubdan yangilash jarayoni eng avvalo mamlakatning Asosiy qonunini yaratishdan boshlanadi. O‘zbekiston Oliy Kengashining XII chaqiriq birinchi sessiyasi kun tartibiga yangi konstitutsiyani tayyorlash masalasi 1990 yil 24 martda qo‘yilgan.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
14-mavzu: Tenglik va hurlik ramzi (10-dekabr - Davlat madhiyasi qabul qilingan kun munosabati bilan).
|
| |
3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi

|
3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining agrar siyosati Darsning maqsadi
|
bet | 1/6 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 30,17 Kb. | | #110702 |
Bog'liq 3-Mavzu Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda mdh davlatlarining
3-Mavzu: Rivojlangan va rivojlanayotgan hamda MDH davlatlarining agrar siyosati
1. Darsning maqsadi: Talabalarga rivojlangan davlatlarda agrar siyosat va islohotlaming xususiyatlari hamda yoʻnalishlari hamda mustaqil davlatlar hamdoʻstligi mamlakatlarida agrar islohotlarning asosiy yoʻnalishlari toʻgrisidagi bilmlarni berish.
2. Darsning rejasi:
1. Rivojlangan davlatlarda agrar siyosat va islohotlaming xususiyatlari hamda yoʻnalishlari.
2. Agrar siyosat maqsadlarini tizimlashtirish.
3. Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi mamlakatlarida agrar islohotlarning asosiy yoʻnalishlari.
3. Darsning ta’minoti:
3.1. Asosiy adabiyotlar:
Saidova D. N., Rustamova I. B., Tursunov Sh. A. Agrar siyosat va oziq-ovqat xavfsizligi. Oʻquv qoʻllanma. T.: “Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi Asosiy kutubxonasi bosmaxonasi nashriyoti” 2016
Ronald D. Knutson, J. B. L. Penn, Brry L. Flinchbaugh. Agricultural and Food Policy. 2015. Edition 6
Gary Bickel, Mark Nord,Cristopher Price, William Hamilton, Lohn Cook Guide to measuring Household food security
3.2. Qoʻshimcha adabiyotlar:
Oʻzbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.
Sh. M. Mirziyoyev Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. Oʻzbekiston 2018.
Sh. M. Mirziyoyev “ Erkin va farovon demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz” Oʻzbekiston 2018.
3.3. Internet saytlari
www.gov.uz – Oʻzbekiston Respublikasi hukumat portali
www.agro.uz - Oʻzbekiston Respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirligining rasmiy sayti
www.lex.uz – Oʻzbekiston Respublikasi qonunlari, mu’yoriy hujjatlari sayti
www.stat.uz – Oʻzbekiston Respublikasi Davlat statistika qoʻmitasining rasmiy sayti
|
| |
B ilim ni tekshirish uchun savollar

Agar hayvonlar noto‘g ‘ri hushsizlantirilgan bo‘lsa,
ularda yurak urishi davom etadi,
bu esa tanani qon-
sizlantirishda katta qiyinchiliklarga olib keladi. Le-
kin ko‘plab mutaxassislaming fikricha, hayvonlami
hushsizlantirganda,
ulaming yuragi urishi davom
etayotganida tanani to‘la qonsizlantirish lozimdir.
Hayvonlami hushsizlantirishning bir necha usullari
bo‘lib, hammasida ham agar hayvon qonsizlantirilmasa,
oradan bir necha minut o ‘tgach u yana o ‘ziga keladi.
Bolg‘a bilan urib hushsizlantirish. Bunda og‘irligi
2 kg va dastasi 1 m bo‘lgan bolg'adan foydalaniladi.
Bunda molni chap qulog‘idan o‘ng ko'ziga va o‘ng
qulog'idan chap ko‘ziga o ‘tgan chiziqlaming kesishgan
yeriga bolg‘a bilan uriladi.
Urish kuchi bosh suyagi-
ni shikastlamasdan, faqat
miyasi molekulyar aloqasini
o‘zgartira olishi yetarli hisoblanadi.
Otuvchi a p p arat bilan hushsizlantirishda to‘p-
ponchadan foydalaniladi. Unda diametri 9 mm bo'lgan
gazsiz sochma o ‘q solinib, hayvonning miyasiga
otiladi. Miyaga kirgan o‘q hayvonni hushsizlantiradi.
Bunda yurakning urishi davom
etadi va qonsizlantirish
jarayoni yaxshi natija beradi.
G o ‘sht sifatini baholash va to ‘shni m uhrlash

II kategoriya talabi:
yirik mollarda muskulatura
qoniqarli darajadan past, umurtqa pog‘ona o ‘simtalari,
dumg‘aza suyagi bo‘rtib chiqqan va yaqqol ko‘zga
tashlanib turadi. Teri osti moyi deyarli sezilarli darajada
emas. Yosh mollar go‘shti sust taraqqiy etgan. Umurtqa
pog‘onasi o‘simtalari, dumg‘aza suyagi yaqqol bo‘rtib
chiqqan, moy parchalari
deyarli sezilmaydigan boTsa
mazkur kategoriyaga mansub deb topyladi.
Mol to‘shini muhrlash.
Katta yoshli mollaming
to‘shi 4 qismga boTingani holda muhr bosiladi. Vazni
yirik boTmagan to‘shlar uzunasiga ikki (chap va o ‘ng)
qismga boTingan holda muhrlanadi. Iste’mol uchun
yoki qayta ishlash uchun jo ‘natiladigan mol to ‘shi
veterinariya vrachlari tomonidan yana nazorat qilinadi.
Go‘sht nimtalarini muhrlashda uning sifati, go‘shtdorlik
darajasi, moy qatlami va uning miqdoriga qaraladi.
Muhrda respublikaning qisqartirilgan nomi, korxona
raqami va «vet. Ko‘rigi» deb yozilgan boTadi. Muhr
doira, to‘rt burchak
va uchburchak shaklda boTib,
kattaligi 4CM5-50 mm boTadi. U asosan bronzadan
yoki zanglamaydigan va moy yopishib qolmaydigan
metalldan tayyorlanadi. Muhrlashda gunafsha rang-
li siyohdan va qizil rangli zaharsiz bo‘yoqdan
foyda-
laniladi. Iste’molga chiqariladigan go‘shtlar gunafsha
rangli siyoh bilan muhrlansa, qayta ishlash maqsadi uc-
hun jo ‘natiladigan go‘sht qizil rangli bo‘yoq yordamida
muhrlanadi. I kategoriyali mol go‘shtiga
yumaloq
muhr, II kategoriyalisiga to‘rtburchakli va oriq go‘sht
boTsa uchburchak muhr bosiladi. Go‘sht nimtalari
muzlatgichlarda saqlanadi va jo ‘natishdan oldin taro-
zilarda tortiladi.
Yo’l belgi chizig’ining - Yo‘l belgi chiziqlarining guruhlari. Ularni ko‘cha-yo‘l sharoitida qo‘llanilishi

|
Yo‘l belgi chiziqlarining guruhlari. Ularni ko‘cha-yo‘l sharoitida qo‘llanilishi
|
bet | 3/6 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 3,08 Mb. | | #101880 |
Bog'liq №4 YO’L BELGI CHIZIQLARINING GURUHLARI, ULARNI KO’CHA-YO’L SHAROITIDA QO’LLANILISHI1.10 Yo’l belgi chizig’ining Rangi sariq bo’lib, ular transport vositalari to’xtab turishi ta`qiqlangan joylarni belgilash uchun yo’l qatnov qismining chetidan 2,1 m masofada yoki qatnov qismining chetida o’rnatilgan yon to’siq ( bardyur)ning ustiga chiziladi. 1.11 Yo’l belgi chizig’i Bu yo’nalishi bo’ylab yoki qarama-qarshi transport oqimlarini ajratishda, egri bo`laklarida ko’rinish yomon bo’lgan hollarda, bir tomondan quvib o’tish ruxsat berilib, ikkinchi yo’nalish tomonidan ruxsat berilmagan yo’l bo`laklarida chiziladi. Belgi chiziqlarining bo`lakdagi tezlikka nisbatan o’lchamlari quyidagicha olinadi. - 1.12. Yo`l belgi chizig`i.
- Bu chizig`i (to`xtash chizig`i) 2.5 yo`l belgisi o`rnatilgan joylarda harakat svetoforlar yordamida boshqariladigan chorrahalarda, temir yo`ldan o`tishlar oldida chiziladi. 1.12 belgi chizig`i bilan kesishayotgan yo`l qatnov qismining chegarasigacha yoki piyodalar o`tish joyigacha bo`lgan masofa 3 m dan oshmasligi kerak, agarda svetofor yon tomondan o`rnatilgan bo`lsa. Agarda svetofor yo`lning qatnov qismi tepasiga o`rnatilgan bo`lsa, 10 m dan ko`p bo`lmasligi kerak. Temir yo`ldan o`tishlarida svetoforli shlagbaum bilan 1.12 chizig`i orasidagi masofa 5 m, agar umuman shlagbaum bo`lmasa, eng yaqin rels bilan 1.12 belgi chizig`i orasi 10 m dan kam bo`lmasligi kerak.
- 1.13. Yo`l belgi chizig`i.
- Bu chizig`i 2.4 yo`l belgisi qo`yilgan yo`nalishda qatnov qismining butun eniga chiziladi
|
| |
jabrennaya - - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

jabrennaya - bunda jabralari va ayrim ichki organlari olib
tashlanadi. K o‘krak suzgichlari ham olib tashlanadi;
jabrovannaya - jabrasi va qisman ichki qismi olib
tashlangan seldlar hisoblanadi;
ko‘ndalangiga kesish - tuz yaxshiroq singishi uchun yirik baliqlar tanlab
olinadi. Baliq kallasi ba'zan olib tashlanadi, ba’zan
olinmaydi. Qorin qismini yorib, ichki organlari ham
olib tashlanadi;
plast - orqa tomonidan umurtqa
pog‘onasi bo‘ylab yuqori labidan, to dum suzg‘igacha
yoriladi va baliq ikkita yaxlit nimtaga ajratiladi. Yi-
rik baliqlaming kallasi olib tashlanadi. Qalin go‘shti
qismlariga ko‘ndalang kesiklar qilinadi;
yarim plast - ikki kesik bilan: orqa tomoni bo‘ylab, o ‘ng ko‘zidan
to dum suzgichigacha va chap tomonidan orqasining
go‘shtdor qismigacha yoriladi;
spinka - baliq ichak-
chavoqlaridan tashqari baliqning qorin qismi, ko‘krak
suzg‘ich qanotidan o ‘tib, to anal teshigigacha kesib
olib tashlanadi. B a’zan kallasi ham olib tashlanadi.
Baliq yarim fabrikat sifatida dudlash va so‘litish uchun
ishlatiladi;
tesha (qorin) - yirik va semiz baliqlaming
qorin
qismi
alohida baliq mahsulotlari
sifatida
tayyorlash uchun ishlatiladi;
kusok va bokovinok - ichak-chavag‘i olingan, m a’lum o ‘lchamda tartibli
kesilgan yirik baliq bo‘laklaridan iborat bo‘ladi.
Baliqlar qanday tartibda tozalanganligi idishning
markirovkasida ko‘rsatilishi talab etiladi.
207
www.ziyouz.com kutubxonasi
Tuzlash kuchi, ya'ni baliq go‘shtidagi tuz miqdori
mahsulotning sifatiga katta ta’sir ko'rsatadi. Sarflangan
tuz miqdoriga qarab tuzlash turlari quyidagicha bo‘lishi
mumkin: -
o‘tkir tuzlangan - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Idishga solib quruq tuzlash usuli.
Bu usul idish-
siz tuzlashga qaraganda birmuncha afzallikka ega.
Bunda tuz va baliqning hujayra suyuqligidan hosil
bo‘ladigan namakop — sel idishning o ‘zida qoladi.
Bu hol baliqni yaxshi tuzlash imkonini beradi va bu-
zilib qolishdan saqlaydi. Mazkur usul yordamida ko‘p
sel hosil qiladigan yog‘siz - oriq baliqlar tuzlanadi.
Semiz baliqlardan sel kamroq chiqadi, natijada ustki
qatlamlaridagi baliqlaming yog‘i oksidlanadi va go‘sht
yaxshi tuzlanmay qoladi.
Sersut echkilar - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Sersut echkilar
- asosan zaanen, gmzin va ms
zotlaridan tashkil topgan. Ular bir laktatsiyada 600-800
kg, yog‘dorligi 4,5 foiz boTgan sut beradi. Bunday
29
www.ziyouz.com kutubxonasi
zotlar asosan Rossiyaning markaziy va shimoli-g‘arbiy
zonalarida boqiladi.
Serjun echkilarga asosan angor zoti kiradi. Ular
markaziy osiyo mamlakatlarida,
Qozog‘iston va
Kavkazorti respublikalarida boqiladi. Angor zotli
echkilaming juni o ‘siq va sifatli bo‘ladi. Har bir echki
yiliga o‘rtacha 4-6 kg jun beradi.
Tivitdor echkilar asosan orenburg, pridon, boshqird
zotlaridan tashkil topgan. Ulaming orasida orenburg
zoti alohida o‘rin egallaydi. Har bir bosh echkidan
400 g atrofida tivit tarab olinadi. Tiviti yuqori sifatli,
yo‘g ‘onli 16-17 mikron bo‘lib, nihoyat mustahkamdir.
Rangi qora va boshqa xil rangda bo‘ladi. Serpushtli-
gi yuqori darajada, ya’ni har bir bo‘g‘oz echki 2-3 ta,
ba’zan 4 ta uloqcha tug‘adi.
Markaziy Osiyo mamlakatlarida asosan qo‘sh mah-
suldor (go‘shtdor - sersut - serjun) echkilar boqiladi.
M ollarni g o ‘shtga boqish va sem irtirish
Mollami go‘shtga boqishda ulaming zoti, zotdorligi
va mahsulot yo'nalishi muhim ahamiyat kasb etadi.
Qoramollar go‘shtga semirtirilganda ulaming ich-
ki va teri osti moy qavati ko‘payadi. Ayrim hollarda
muskullari oralig‘idagi moy to'qimi miqdori ortadi. Bu
hol ko‘proq go‘shtdor zotli mollarga xosdir. Semirti-
rish natijasida ulaming go‘shti «marmarsimon»: ya’ni
bir qavat go‘sht va bir qavat moy to‘qimasidan tashkil
topgan bo'ladi. Natijada go‘shtning mazasi ortadi, u
lazzatli, mayin va tezpishar bo‘ladi.
Mollami go‘shtga boqishda eng muhim omil
ulami yuqori sifatli, to‘yimli, vitaminlarga boy yem-
xashak bilan ta'minlash, hamda yaxshi parvarishdan
hisoblanadi. G o‘shtga boqishni birqancha tiplari bo‘lib,
bunda ularga beriladigan yem-xashak turlari bilan
belgilanadi. Masalan, yem bilan boqilsa «yem tipi»,
30
www.ziyouz.com kutubxonasi
silos bilan boqilsa «silos tipi», senaja bilan boqilsa
«senaj tipi» va h.k. Deb nomlanadi.
|
Q o ‘y va echkilarni so ‘yish texnologiyasi

Tanada moy bo'lmaydi yoki nihoyatda oz miqdorda
bo'lishi mumkin.
Yuqoridagi ikki kategoriya talabiga to‘g‘ri kelma-
gan qo‘y va echki go‘shti standart talabiga binoan oriq
go'sht hisoblanadi. Sanoat korxonalarida qayta ish-
lash maqsadida yuboriladigan to‘shlar ichidan buyrak
va yog‘i olinadi. Agar iste'mol uchun bo‘lsa u qol-
diriladi. I kategoriyali qo‘y va echki go‘shtiga 1 ra-
qami, II kategoriyali bo‘lsa 2 raqami va oriq bo‘lsa 3
raqami bosiladi. I kategoriyali to‘shga yumaloq muhr
bosiladi. II kategaoriya bo‘lsa to‘rtburchak va oriq
go‘shtga uchburchak muhr bosiladi. I kategoriyali qo‘y
to‘shining 5 ta yeri (bittadan kurak qismiga, bittadan
son qismiga va bir marta ko'krak qismi) ga muhr
bosiladi, II kategoriya bo‘lsa 4 ta muhr bosiladi. Oriq
to'shga 1 marta muhr bosiladi.
Echki to‘shiga ham qo‘yniki kabi muhr bosib
kolbasa va konserva tayyorlash uchun jo ‘natiladi. Ayrim
hollarda qadoqlab sotuv korxonalariga jo ‘natiladi.
Q o ‘y va echkilarni g o ‘shtga boqish

Q o‘y va echkilar ham semizligiga ko‘ra yuqori,
o ‘rta va o‘rtadan past kategoriyaga boiinadi. Ulaming
semizligini aniqlash davlat standarti (GOST 5111-55)
talablari asosida amalga oshiriladi. Dumbali qo‘ylaming
dumbasini kattaligi ulaming semizlik darajasidan
dalolat beradi. Oriq qo‘ylaming dumbasi hech qachon
katta hajmga ega boim aydi.
Echkilaming semizligini aniqlashda ham ulaming
muskulaturasi jadal rivojlanganligiga alohida e'tibor
beriladi. Oriq echkilaming suyaklari bo‘rtib chiqqan va
muskullari rivojlanmagan boiadi.
Mollarni so‘qimga - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

yoki bog‘lamasdan maxsus ajratilgan xona yoki
maydonchalarda guruhlab, qo‘ldan
yem-xashak be-
rib boqish hisoblanadi. Ikkinchisi - hayvonlami yay-
lovda yayratib boqishdan iborat. Shunday qilib,
so‘yishga topshiriladigan mollar yirik vaznli, semiz va
go‘shtdorlik belgilari yaxshi ifodalangan bo‘lishi lozim.
Agar mollaming semizlik darajasi o‘rtacha semizlikdan
past bo‘lsa va buzoqlar nihoyat oriq b o isa, ulami
so'yish uchun qabul qilinmaydi. Ayrim hollarda, agar
xo‘jalikda ulami
semirtirish imkoni boim asa, bunday
mollar qabul qilinishi mumkin.
Mollami go‘shtga semirtirishdan asosiy maqsad
ular vaznini oshirish bilan bir qatorda go‘sht sifatini
yaxshilash va miqdorini ko‘paytirish hisoblanadi.
Agar hayvonlar yuqori darajada semirtirilsa, ulaming
dastlabki tirik vazni o‘rtacha 25-30 foizga ortadi.
Shunga ko‘ra ulaming go‘sht chiqimi ham ko‘payadi,
go‘sht sifati yaxshilanadi, mazasi yuqori darajada
bo‘ladi.
Sifatli go‘sht yetishtirish uchun asosan 1,5-2,5 yosh-
li novvoslar go‘shtga semirtiriladi.
Bunday mollami
bir vaqtning o ‘zida o ‘sishi va rivojlanishi davom etadi,
hamda go‘shtdorlik xususiyatlari yuksalib boradi.
Ayniqsa, muskulaturasida go‘sht miqdorining ortishi
jadallashadi. Yirik, katta yoshli mollami go‘shtga
semirtirishda dastlab ular tanasida, ayniqsa, ichki
organlari atrofida va teri ostida ko‘p miqdorda moy
to‘planadi. Binobarin, ulaming semirishi muskul to ‘qi-
ma va tolalarining kengayishi va o‘sishi hisobiga
amalga oshadi.
G o‘shtga semirtiriladigan
novvoslar maxsus mol-
xonalarda, talab etilgan harorat, namlik yaratilgan
holda saqlanadi. Xonalarda ventilyatsiya bo‘lishi talab
etiladi. Mollarga yem-xashak tarqatish, oziqlantirish
markazdan boshqariladi. Binobarin, yem-xashak oziq
tarqatgich yordamida to‘ppa-to‘g ‘ri mollaming oxuriga
32
www.ziyouz.com kutubxonasi
solinadi. D ag'al oziq, ildiz mevalar oziq maydalagichda
maydalanib, boshqa turdagi yem-xashaklar bilan omixta
qilingan holda, to‘yimliligini yuqori darajaga ko‘tarib,
so‘ng hayvonlarga tarqatiladi.
Hayvonlami sug‘orish ishlari gumh holda avtomatik
sug‘orgichlar yordamida bajariladi.
Xonani tozalash,
dezinfeksiyalash va suyuq go‘ngni chiqarib tashlash
ishlari ham mexanizatsiya gardaniga yuklanadi. Shu-
ningdek, barcha turdagi zooveterinariya tadbirlari,
kompleks mexanizatsiya qo‘l mehnati sarfini tejash,
mahsulot sifatini yaxshilash va tannarxini arzonlash-
tirish va, nihoyat, hayvonlami jadal holda semirti-
rib, yuqori konditsiyada go‘shtga topshirish imkonini
beradi.
Bilim ni tekshirish uchun savollar

Chirituvchi mikroorganizmlar tuzlash jarayonida ham
o ‘z faoliyatini davom ettiradi. Ayrim hollarda baliqning
ichki organlari iriy boshlaydi.
Baliqlarni tozalash
usuli ham salmoqli o‘rin
egallaydi. Bundan asosiy maqsad: baliqning tez
buziladigan va kam qimmatga ega b o ig an (qoni, ichki
organlari) olib tashlanadi. Natijada tuz baliq tanasiga
yaxshi singadi. Tiriklayin tozalangan baliqlaming
tanasi va go‘shti tiniq b o iad i. Baliqlarga ishlov be-
rish quyidagi tartibda olib boriladi:
Terini shilib olish ishlari

So‘yiIgan hayvon tanasini va nim talarini
tozalash
Tanani tozalashda dum, buyrak,
buyrak atrofidagi
yog‘, go‘shtdagi qontalash joylar, qotib qolgan qon,
shikastlangan qism, orqa miya va boshqalar olib
tashlanadi.
Qo‘y tanasini tozalashda, odatda, dumi olib tash-
lanmaydi, buyrak va buyrak atrofidagi yog‘lar ham
qoladi. Yuvish ishlari mol
tanasi yoki nimtasini turli
ifloslikdan iliq suv bilan bosim ostida olib boriladi.
Tozalangan mol va cho‘chqa nimtalariga va qo‘y
tanasiga veterinariya nazorati tamg‘asi va semizlik
kategoriyasi, yoshi va go'sht qanday maqsad uchun
mo‘ljallanganligini ko‘rsatuvchi belgilar bosiladi.
Mol so‘yilib bo‘lgach, go‘shtdan tashqari subpro-
duktalar deb nomlangan ikkinchi darajali mahsulot-
lar - jigar, buyrak, yurak,. til, kalla, dum, qizilo‘ngach
va boshqalar bo‘ladi.
Yilqi, qo‘tos va bug‘ulami so‘yish va go‘shtini
dastlabki ishlash ham qoramollami so‘yish va dastlabki
ishlash tartibida oalib boriladi.
Mamlakatimiz go‘sht korxonalarida molni so‘yish
va dastlabki ishlashning barcha bosqichlarida qat’iy
veterinariya nazorati o‘matilgan. Binobarin,
inson
uchun zararli bo‘lgan kasal molning go‘shtini sotishga
mxsat berilmaydi.
Kasal molning go‘shti uning qanday kasal bilan
og'riganligini va kasalning zo‘rayish darajasiga qarab
yo iste'mol uchun butunlay yaroqsiz yoki shartli
yaroqli, yoki ayrim hollarda iste'mol uchun yaroqli deb
belgilanadi.
Jumladan, sibir yarasi, manka, shuning-
dek, sil va kuchli finnoz bilan og‘rigan oriq molning
go'shtini ovqatga ishlatish qat’iy man qilinadi. Bunday
go‘shtlar ko‘mib tashlanadi yoki utilga topshiriladi.
Brutsellez va oqsil kasalligiga uchragan hayvonlar,
40
www.ziyouz.com kutubxonasi
hamda kuchsiz finnoz
va sil kasalligiga uchragan, le-
kin oriqlamagan molning go‘shti ovqat uchun shartli
yaroqli hisoblanadi. Bunday go‘shtlami sterilizatsiya
qilib yoki ayrim hollarda tuzlab va past haroratda
zararsizlantirilgandan keyin sanoatda qayta ishlash
(kolbasa va boshqa mahsulotlar tayyorlash uchun
ishlatiladi) mumkin. Faqat
ichki organlari kasallangan
yoki sil va oqsil kasalligiga chalingan hayvonlar,
shuningdek, so‘yishdan bir sutka davomida istmasi
bo‘lmagan mollaming go‘shti ovqat uchun yaroqli deb
topiladi.
Favqulodda vaziyatda aholini himoyalash va evakuatsiya qilish - bet 16

|
Favqulodda vaziyatda aholini himoyalash va evakuatsiya qilish
|
bet | 16/17 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #259024 |
Bog'liq Baratov Bekzod FVX 8 OXIRGIGyo=π(i · τ)2=3,14(0,12 · 132)2=787,8 m2
bu yerda i - alanganing tarqalish indeksi i=0,12
Sprinkler kallagining ishlash harorati
°C
vcx – solishtirma tezlik, materiallar uchun - 64,5 m3grad/m2s
Ss - omborning hajmi S=a·b·h=48·24·4,8=5529,6,m3
Ombor boʻyicha oʻrnatilishi kerak boʻlgan sprinkler kallaklari sonini topamiz.
dona
Sprinkler kallaklari va qatorlari orasidagi masofalarni aniqlaymiz.
m.
XULOSA:
Favqulodda vaziyatda aholini himiyolash xabar berish va evakuatsiya qilish omillarida alohida o‘rin tutgan uslublar fuqoralarni o‘z vaqtida ogohlantirish lozim. Ogohlantirish radio televedeniya vositalari orqali amalga oshiradi.Bunda fuqoralarni ogihlantirishdan oldin sirena ishlab chiqarish gudogi transport vositalrning gudoklari transport vositalarning signallari va boshqa belgilar orqali ogoh etiladi.
Favqulodda vaziyatlarda hayotiy faoliyat xavsizligini ta’minlashning odam faoliyatining barcha jabhalarida sog‘ligini va hayotini saqlashga qaratilgan tashkiliy,muhandis-texnik tadbirlar va vositalar kompleksidir.
Evakuatsiya omilini ikki turi mavjud.
1.Xavfsiz xududga vaqtinchalik uzoqlashtirish.
2.Xavfsiz xududga butkul ko‘chirish
Xavfsiz xududga vaqtinchalik uzoqlashtirish omili asosan ish bilan mashg‘ul bo‘lgan ishchi-xizmatchilarga qo‘llaniladi. Kochirishning bu uslubida ishchi xizmatchilar xavfli xududdagi asosiy ishlarini bajarganlaridan so‘ng,xavfsiz xududga olib boriladiva keying ish vaqtlariga qadar shu yerda saqlanadilar.
Evakuatsiya yo‘llarining kamligi;
Evakuatsiya davrida yuzaga kelgan xavflarni yo‘qatib bolmasligi;
Evakuatsiya yo‘llarining yaroqsiz holga kelib qolganligi;
Evakuatsiya davrida aholining bezovtalanishini yo‘qatish uchun quydagi omillarini bajarish zarur hisoblanadi.
Evakuatsiya yo‘llaridagi to‘siqlarni yo‘qatish;
Evakuatsiya yo‘llarini yoritilganligini oshirish;
Evakuatsiya qilinayotganlar bilan aloqani daoimiy ushlab turish.
Evakuatsiya davrida ogohlantiruvchi tizimlar ishini shay holatda ushlab turish;
Tibbiy yordam ko‘rsatish tizimining shayligini ta’minlash;
Xavfsiz hudud – evakuatsiya qilingan aholi, moddiy va madaniy qadriyatlarni joylashtirish uchun tayyorlangan favqulodda vaziyat zonasidan tashqaridagi hududdir.
|
| |
-rasm. Tez quriladigan himoya inshaotlari

|
-rasm. Tez quriladigan himoya inshaotlari
|
bet | 12/17 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #259024 |
Bog'liq Baratov Bekzod FVX 8 OXIRGI2.4-rasm. Tez quriladigan himoya inshaotlari
Oraliq evakuatsiya punktlari evakuatsiya paytida ikki bosqichda tuziladi va evakuatsiyani xavfli zonalar tashqarisida qisqa muddatga joylashtirish va uni shahar atrofidagi doimiy joylashuv joylariga yuborish uchun mo‘ljallangan. Oraliq evakuatsiya punktlari temir yo‘l, avtomobil va suv yo‘llari yaqinida joylashtiriladi. U erda evakuatsiya qilinadigan aholi qayta ro‘yxatdan o‘tkaziladi va kerak bo‘lganda, dozimetrik va kimyoviy nazoratni, sanitariishlov berish, shuningdek, kiyim-kechak va poyabzallarni almashtirish yoki maxsus qayta ishlashni amalga oshiradilar. Qabul qilish evakuatsiya punktlari kelayotgan aholini qabul qilish, hisobga olish va joylashtirish uchun mo‘ljallangan. Ular joylashuv punktlari yaqinida joylashadi. Qabul qilish evakuatsiya punktlari uchun jamoat va ma'muriy binolar ajratiladi. Mahalliy transportda yoki piyoda, evakuatsiya qilingan aholi qabul qilish evakuatsiya punktlaridan doimiy joylashiuv joylariga ko‘chiriladi. Piyoda harakatilanuvchilarni nazorat qilish va marshrutlarda tartibni saqlash uchun nazorat guruhlarining boshliqlari tayinlanadi. Ular marshrutlarni yaxshi holatda tayyorlash va saqlash, radiatsiya, kimyoviy va muhandislik razvedkasini o‘tkazish va bemorlarga tibbiy yordam ko‘rsatish uchun javobgardir.
Boshqaruv guruhi tarkibiga xodimlari ushbu yo‘nalish bo‘yicha olib chiqiladigan asosiy korxona va tashkilotlar vakillari, hududlar orqali o‘tadigan shahar atrofidagi tumanlarning mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish organlari vakillari kiradi. Piyodalarni evakuatsiya qilish marshrutlari boshliqlari marshrutlarning boshlang‘ich nuqtalarida joylashadilar va ko‘chma transport vositalarida marshrut bo‘ylab patrullik qilish orqali berilgan topshiriqlarning bajarilishini tashkil qiladilar.
Chiqarish (tushirish) punktlari ma’muriyati tegishli transport organlari vakillaridan tuziladi. Uning asosiy vazifasi - avtotransport vositalarini o‘z vaqtida etkazib berishni ta'minlash va evakuatsiya qilinadiganlarni transport vositalarining chiqarish (tushishini) tashkil etadi. Evakuatsiya organlari xodimlari oldindan (tinchlik davrida) fuqaro muhofazasi bo‘yicha o‘quv-uslubiy markazlarida rejalashtirilgan tayyorlov (qayta tayyorlov)dan o‘tadilar va fuqaro muhofazasi mavzusida mashqlar va kadrlar tayyorlash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarini oshiradilar.
|
| |
rasm. Evakuatsiya qilinganlar uchun kutib olish maydoni. Kechasi yoritish

|
rasm. Evakuatsiya qilinganlar uchun kutib olish maydoni. Kechasi yoritish
|
bet | 10/17 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 2,07 Mb. | | #259024 |
Bog'liq Baratov Bekzod FVX 8 OXIRGI2.2 rasm. Evakuatsiya qilinganlar uchun kutib olish maydoni. Kechasi yoritish
Harakat pasaytirilgan tezlikda amalga oshiriladi. Ustunni boshqarish uchun yorug‘lik signallari o‘rnatiladi. Harakatni tartibga solish kattalashtirilgan kiyim tomonidan amalga oshiriladi. Qish mavsumida avtotransport vositalariga yo‘lovchilarni joylashtirish stavkasi nominaldan kam bo‘lishi mumkin va yo‘lovchilarni ochiq transport vositalarida tashishga faqat o‘ta og‘ir hollarda 14 yoshgacha bo‘lgan bolalar, homilador ayollar, 14 yoshgacha bo‘lgan bolalari bo‘lgan ayollar ruxsat etiladi; ambulatoriya sharoitida davolanayotgan bemorlar, 65 yoshdan oshgan erkaklar va 60 yoshdan oshgan ayollar. Tuman, yomg‘ir va qor yog‘ishida ko‘rishning cheklanganligi va haydash sharoitlarining qiyinlashishi sababli avtotransport hodisalarini bartaraf etish choralari ko‘riladi.
2.2 Ishlab chiqarish ob’yekti ishchi xodimlarini evakuatsiya qilish va
obyekitiga yaqin aholini evakuvatsiya qilish
Xalq xo‘jaligi ishchilari, xodimlari va aholini yig‘ish va evakuatsiya qilish uni favqulodda vaziyatlarning halokatli ta'siridan va ommaviy qirg‘in qurollarining zararli omillaridan himoya qilish usullaridan biridir. Yigish deganda, favqulodda vaziyatlar va urush davrida shaharning ayrim joylarida yoki aholi punktlarida xalq xo‘jaligi ob'ektlari ishchilari va xizmatchilarini (ba'zi hollarda aholini), keyinchalik ularni shahar atrofidagi tumanlarga uyushgan evakuatsiyasini amalga oshirish uchun xabardor qilish va to‘plashni tashkil etish tushuniladi. Shahar atrofidagi hudud - bu mamlakatimiz sub'ektlarining ma'muriy-hududiy chegaralaridagi, mumkin bo‘lgan vayronagarchilik, mumkin bo‘lgan radioaktiv ifloslanish, xavfli kimyoviy ifloslanish, halokatli suv toshqini zonalari tashqarisida, chegara hududlari tashqarisida, evakuatsiya qilingan aholining asosiy hayotini ta'minlash shartlariga muvofiq joylashtirish uchun oldindan tayyorlangan hududdir.
Shahar atrofidagi zona - bu shahar yoki qishloqlarda vayron bo‘lishi mumkin bo‘lgan hududlardan tashqarida joylashgan hudud. Evakuatsiya qilinishi rejalashtirilgan shahardagi har bir korxona, muassasa, o‘quv yurtiga shahar atrofi hududida aholi joylashadigan punkt ajratilgan bo‘lib, u ishchilar, xizmatchilar va ularning oila a'zolari soniga qarab yaqin atrofdagi bir yoki bir nechta aholi punktlarilarini o‘z ichiga olishi mumkin.
|
| |
B ilim ni tekshirish uchun savollar

Qiymalangan go‘shtga turli xildagi oziqaviy qo‘-
shimcha (qon, yog‘sizlantirilgan sut, sut zardobi, so-
ya oqsili va h.k.)Laming qo‘shilishi
uning biologik
qiymatini va xushxo‘rlik xususiyatini oshiradi. Ishla-
tiladigan mahsulotning sifati unga ishlov berish usuliga
ko‘ra tayyorlanadigan kolbasalar bir qancha guruhlarga
bo‘linadi. Masalan, qaynatilgan,
chala dudlangan, dud-
langan (xomligicha dudlangan va qaynatib dudlangan),
qiymaligicha, sosiskalar, sardyelkalar, go‘sht nonlari,
liver
kolbasalar, pashtetlar, qondan tayyorlangan kol-
basalar va dildiroq kolbasalar shular jumlasidandir.
Go‘sht sanoati tomonidan
barcha turdagi chorva
hayvonlar (qo‘y, yilqi, tuya, bug‘u, parranda, quyon
va h.k.) Go‘shtidan ham kolbasalar
tayyorlash ishlari
qo‘llaniladi.
«Stend-bay» kreditlar - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 9/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.«Stend-bay» kreditlar. XVF kreditlash siyosatining asosini tashkil etadi. «Stend-bay» krediti to’g’risidagi shartnomaga asosan a’zo mamlakatlar to’lov balansida qisqa muddatli muammolarni bartaraf etish uchun odatda 12 — 18 oyga belgilangan miqdorda kredit olish huquqiga ega.
Kengaytirilgan kreditlash mexanizmi. XVF kengaytirilgan kreditlash mexanizmi bo’yicha a’zo mamlakatlar belgilangan miqdorda kredit olish huquqiga ega bo’lib, odatda, uch-to’rt yilga taqdim etiladi. Ushbu mexanizm asosida ajratilgan mablag’lar a’zo mamlakatlarda to’lov balansi holatiga sezilarli salbiy ta’sir ko’rsatuvchi tuzilmaviy xususiyatga ega muammolarni bartaraf etishga yo’naltiriladi.
Kambag’allikka qarshi va iqtisodiy o’sishni qo’llab-quvvatlash mexanizmi.
Qo’shimcha zahiralarni moliyalash mexanizmi.
Qoplovchi moliyalash 1963 yilda joriy etilgan bo’lib, jahon bozorlarida tovar xom ashyo narxining o’zgarishi natijasida eksport tushumi kamomadi hosil bo’lgan yoki oziq-ovqat importi qiymatining o’sishiga duch kelgan mamlakatlarga taqdim etiladi.
Favqulodda yordam. Ushbu tartib favquloddagi holatlar tufayli to’lov balansida yuzaga kelgan muammolarni bartaraf etishda a’zo mamlakatlarni qo’llab-quvvatlash maqsadida 1962 yilda joriy etilgan. 1995 yilda a’zo mamlakatlarda harbiy mojarolar tufayli ularning institutsional va ma’muriy salohiyatiga putur etkazilgani sababli mazkur tartibni qo’llash miqyosi yanada kengaytirilmokda.
39. Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasini faollashtirishda to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarning ishtiroki.
Yevropa tiklanish va taraqqiyot bankn YeTTB — 1991 yilda tashkil topgan va unga 56 ta mamlakat a’zo. YeTTB Markaziy va Sharqiy Evropa mamlakatlariga bozor iqtisodiyotiga o’tish bo’yicha islohotlarni o’tkazishda ko’maklashadi.
Bank uchun xususiy sektor rivojlanishi, xususiylashtirish jarayoni, to’g’ridan-to’g’ri xorijiy investitsiyalarni jalb etish, moliya muassasalari hamda sanoat sektorini tashkil etish va mustahkamlash, kichik biznesni rivojlanishini qo’llab-quvvatlashga qaratilgan ustuvor loyiha va dasturlar bo’lib hisoblanadi. Bank xususiy va xususiylashtirilgan korxonalar taklifi homiylar salohiyati yuqori bo’lishi va biznes rejalarining ishonchli bo’lishini talab qiladi.
|
| |
биринчида - Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar

|
Investitsiya” fanidan yakuniy nazorat savollar
|
bet | 79/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.биринчидан, корхоналар фойдасининг шаклланишига таъсир этадиган рискларни турли хил вариантлари мавжуд бўлганда унинг энг оптимал вариантларини танлаш ва тегишли қарорлар қабул қилиш, шунингдек, турли хил оралиқларда қарорлар қабул қилиниши аввалги қабул қилинган қарорларга бевосита боғлиқлиги ва уни истиқболда янада ривожлантириш ҳолатини аниқлаб беради. Бунда рискни таҳлил қилувчи барча маълумотларга эга бўлиши керак;
иккинчидан, қоида тариқасида, корхона инвестиция фаолиятини амалга ошириш давомида қилинган харажатлар бир марталик молиявий қўйилмаларни амалга оширишни талаб қилмасдан, узоқ муддат давомида амалга оширишни тақозо этади. Бу ҳолат корхона менежерига капитал қўйилмаларни қайта баҳолаш заруриятиниҳамда амалга оширишдаги ўзгаришларга тезкорлик билан муносабат билдиришни талаб қилади;
учинчидан,рисклар таркибини ва давомийлигини аниқлаш, корхоналарнинг инвестиция фаолиятига таъсир этиши мумкин бўлган асосий рискларни аниқлаш, асосий рискларнинг содир бўлиш вақтини аниқлаш, асосий рискларнинг содир бўлиши натижасида қабул қилиниши мумкин бўлган қарорларни шакллантириш.
Риск омилини аниқлаш деганда риск сабабини, яъни лойиҳага таъсир қила оладиган воқеа ёки вазиятларни аниқлаш тушинилади. Шуни эътиборга олиш лозимки, инвестиция лойиҳалари рискларини бошқаришда уларнинг таҳлил қилиниш натижаларига асосланиб, бошқариш усуллари танланиши лозим.
119. Xalqaro investitsiya va uning turlari
120. Xalqaro investitsiyalarning amal qilish tartibi
|
| |
Kompleks erkin iqtisodiy zonalar

|
Kompleks erkin iqtisodiy zonalar
|
bet | 14/79 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #142832 |
Bog'liq Инвестиция фанидан якуний назорат ишининг ҷавоблари.Kompleks erkin iqtisodiy zonalar. Amaliyotda bir funktsiyani bajarishga ixtisoslashgan hudud mavjud emas. Eng ko’p tarqalgan hududlarga savdo, bojxona, sanoat, tadqiqot funktsiyalarini bajaruvchi kompleks hududlar kiradi. Ular turli funktsiyalarni bajaradilar va investorlarning turli xil iqtisodiy faoliyat bilan shug’ullanishlariga imkon beradilar. Shu sababli ularni tashkil etishda ustuvor funktsiyalarni belgilab olish lozim. Aynan shu kabi hududlarda (shahar, tuman, viloyatlarni qamrab oluvchi) yangi ma’muriy-hududiy birlik tashkil etilishi mumkin. Hudud chegaralari va faoliyat yuritish tartibiga qarab erkin iqtisodiy zonalar ikki turga bo’linadi: anklav (yopiq) va integratsion. Anklav EIZda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot eksportga chiqarishga yo’naltirilgan bo’lib, maqsadi erkin almashinadigan valyutada daromad olishga qaratilgan bo’ladi. Integratsion zonalar - milliy va jahon iqtisodiyoti bilan uzviy bog’langan bo’lib, erkin faoliyat yuritish tartibiga ega. Xalqaro mehnat taqsimotiga keng jalb qilingan, bozor iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar uchun xos bo’lgan hudud hisoblanadi.
Jahon amaliyotining ko’rsatishicha, EIZni barpo etishdagi asosiy afzallik xorijiy investorlar uchun yaratiladigan imtiyozlar va ularning katta hududlarni egallamasligi hisoblanadi. (6.1-jadval).
6.1-jadval
Jahon amaliyotida qo’llaniladigan maxsus iqtisodiy zonalarning modellari: hajmi va imtiyozlari tarkibi
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Ekotizimlarning o'zgarishi Suksessiya xodisasi Xulosa. Foydalanigan adabiyotlar

|
Ekotizimlarning o'zgarishi Suksessiya xodisasi Xulosa. Foydalanigan adabiyotlar
|
bet | 4/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 24,77 Kb. | | #103151 |
Bog'liq qudrat 6(9)Foydalanilgan adabiyotlar.
Tansley, A. G., (1935) „The Use and Abuse of Vegetational Concepts and Terms“. Ecology. 6-oktyabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlandi. Qaraldi: 18-iyun 2022-yil.
↑ Chapin, F. Stuart, III (2011). "Glossary" „Principles of terrestrial ecosystem ecology“. P. A. Matson, Peter Morrison Vitousek, Melissa C. Chapin (2nd ed.). New York: Springer.
↑ Odum, Eugene P (1971) „Fundamentals of Ecology“. New York: Saunders.
↑ Jump up to:4,0 4,1 Chapin, F. Stuart, III (2011), "Chapter 1: The Ecosystem Concept" „Principles of terrestrial ecosystem ecology“. P. A. Matson, Peter Morrison Vitousek, Melissa C. Chapin (2nd ed.). New York: Springer.
Xulosa.
Ekologik suksessiya ekologik jamoalarni tashkil qiluvchi turlarda vaqt oʻtishi bilan bir qator taraqqiy etib boruvchi oʻzgarishlar sodir boʻlishidir. Ekologlar odatda suksessiyani boshlanish nuqtasiga koʻra farq qiluvchi ikki turga ajratishgan:
Birlamchi suksessiyada yangi paydo boʻlgan yoki shakllangan togʻ jinsi tirik organizmlar tomonidan birinchi marotaba ishgʻol qilinadi.
Ikkilamchi suksessiyada tirik organizmlar tomonidan dastlab ishgʻol qilingan hudud buzilib ketadi, buzilishdan keyin esa qayta ishgʻol qilinadi.
|
| |
Suksessiya xodisasi - Ekotizimlarning o'zgarishi Suksessiya xodisasi Xulosa. Foydalanigan adabiyotlar

|
Ekotizimlarning o'zgarishi Suksessiya xodisasi Xulosa. Foydalanigan adabiyotlar
|
bet | 2/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 24,77 Kb. | | #103151 |
Bog'liq qudrat 6(9)Suksessiya xodisasi.
Ekologik suksessiya ekologik jamoalarni tashkil qiluvchi turlarda vaqt oʻtishi bilan bir qator taraqqiy etib boruvchi oʻzgarishlar sodir boʻlishidir. Ekologlar odatda suksessiyani boshlanish nuqtasiga koʻra farq qiluvchi ikki turga ajratishgan:
Birlamchi suksessiyada yangi paydo boʻlgan yoki shakllangan togʻ jinsi tirik organizmlar tomonidan birinchi marotaba ishgʻol qilinadi.
Ikkilamchi suksessiyada tirik organizmlar tomonidan dastlab ishgʻol qilingan hudud buzilib ketadi, buzilishdan keyin esa qayta ishgʻol qilinadi.
Suksessiyada koʻpincha turlarning xilmaxilligi past, barqarorligi kamroq boʻlgan jamoadan turlarning xilmaxilligi yuqori va ancha barqaror jamoaga oʻtib borish kuzatiladi,\[^1\] lekin bu universal qoida emas.
Birlamchi suksessiya va kashshof turlar
Birlamchi suksessiya yangi yerning shakllanishi yoki ochiq qoyaning paydo boʻlishida kuzatilib, u ilk bor ishgʻol qilinishi mumkin boʻlgan tabiiy muhitni hosil qiladi.
Masalan, vulqonlarning otilishidan keyin Gavayidagi Katta Orolda boʻlgani kabi birlamchi suksessiya jarayonini kuzatish mumkin. Lava okean tubiga oqib, yangi togʻ jinsini shakllantiradi. Har yili Katta Orolga taxminan 32 akr yer maydoni qoʻshilib turadi. Birlamchi suksessiya paytida bu yerlarda nimalar sodir boʻladi?
Dastlab ob-havo va boshqa tabiiy kuchlar taʼsirida substrat, yaʼni togʻ jinsi yemirilib parchalanadi. Bu esa maʼlum turdagi chidamli oʻsimliklar va tuproqni uncha talab etmaydigan, yaʼni kashshof turlar sifatida maʼlum boʻlgan lishayniklarning oʻsishiga sharoit yaratib beradi (quyidagi rasmga qarang). Bu turlar minerallarga boy lavani parchalab, tuproqqa aylanishiga yordam beradi, keyinchalik chidamli turlar kamayib, ularning oʻrnini kashshof turlar egallaydi. Bundan tashqari, dastlab paydo boʻlgan bu turlar oʻsib va nobud boʻlib borar ekan, doimiy shakllanib borayotgan qatlamda organik moddalarga boy tuproq hosil boʻlishiga yordam beradi.
Bu jarayon birlamchi suksessiya paytida bir necha marta takrorlanadi. Har bir bosqichda oldingi turlar hosil qilgan muhitdagi oʻzgarishlar tufayli yangi turlar ushbu hududga kirib keladi va oldingi turlarning oʻrnini egallashi mumkin. Birmuncha vaqt oʻtib, jamoa nisbatan barqarorlikka erishishi va oʻzgarmas tarkibda qolishi mumkin. Lekin suksessiya doimo yoki koʻpincha turgʻun holatga kelishining oxirgi nuqtasi borligi aniq emas, biz buni keyingi mavzularda koʻrib chiqamiz.
|
| |
Ilmiy raxbar:A.X.Patidinov - Avtoservis stantsiyalarida ishlab chiqarish uchastkalarini tashkil etish

|
Avtoservis stantsiyalarida ishlab chiqarish uchastkalarini tashkil etish
|
bet | 3/3 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #230419 |
Bog'liq 6-Sobirov KamronbekIlmiy raxbar:A.X.Patidinov
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
1. Asliddin P. et al. SILINDR-PORSHEN GURUHI ELEMENTLARINING TAVSIFI VA DVIGATELNING EFFEKTIV KO’RSATKICHLARI //Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 11. – С. 605-611.
2.Asliddin P. et al. PORSHEN HALQASINING ISHIGA TA’SIR QILUVCHI OMILLAR //Scientific Impulse. – 2023. – Т. 1. – №. 11. – С. 611-620.
3.Xusniddin o’g’li P. A. PORSHEN HALQANING UZOQ ISHLASHINI BELGILOVCHI ASOSIY KATTALIKLAR //Научный Фокус. – 2023. – Т. 1. – №. 2. – С. 680-685.
4.Yuldashev A., Abdumuminova N., Xalimov J. ПОВЫШЕНИЕ КРИТЕРИИ ОЦЕНКИ ЗНАНИЙ СТУДЕНТА ОБЪЕКТИВНО С НАУЧНЫМИ ИССЛЕДОВАНИЯМИ //Точная наука. – 2018. – №. 26. – С. 113-115.
5.Javlonbek Kholmirzaev, Isroiljon Kuchkorov, Adhamjon Kakhkharov PROBLEMS OF CARRYING OUT AUTO TECHNICAL RESEARCH WITH THE PARTICIPATION OF TWO-WHEELED MECHANICAL VEHICLES // Central Asian Academic Journal of Scientific Research. 2022.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 28,75 Kb. | | #230020 |
Bog'liq Korxonalarda tovar siyosati va uni takomillashtirish yo‘llariFoydalanilgan adabiyotlar ro`yxati.
1. Yoʻldoshev N.Q., Umarjonov A.M. Iqtisodiyot va menejment. - T.: TDIU, 2005
2. Sh.N.Zaynutdinov, N.R.Qodirxodjaeva. “Menejment” fani boʻyicha oʻquv-uslubiy majmuasi. “Iqtisodiy taʻlimdagi oʻqitish texnologiyasi” seriyasidan. T.: TDIU, 2006, 156 b
3. Sh.N.Zaynutdinov, N.R.Qodirxodjaeva. “Menejment” fani boʻyicha oʻquv uslubiy taʻlim texnologiyasi. Uslubiy qoʻllanma. “Iqtisodiy taʻlimdagi oʻqitish texnologiyasi” seriyasidan. T.: TDIU, 2006, 185 b
4. Yoʻldoshev N.Q., Qozoqov O.S. Menejment. Darslik. - T.: Fan, 2004.
5. Gerchikova V.I. Menedjment. Uchebnik. – M.; 2003.
6. Vixanskiy O.S., Naumov A.I. Menejment. Uchebnik. – M.: Ekonomika, 2003.
7. Dyatlov A. N. Obshiy menedjment: Konsepsii i kommentarii: Uchebnik. - M.: Alpina Biznes Buks, 2007. - 400 b.
8. Zagorodnikov S.V. Kratkiy kurs po menedjmentu: ucheb. posob. –M.: “Okey – kniga”, 2007.-160 b.
9. Ivankov A.Ye., Ivankova M.A. Menedjment: uchebnыy minimum. –M.: “Yurisprudadabiyotlar”.
|
| |
Agregarlarni almashtirish postlari

Agregarlarni almashtirish postlari: avtomobillarning agregatlari, uzellari va tizim qismlarida sodir bo‘lgan buzilishlar, nosozliklarni tuzatish uchun xizmat qiladi. Ko‘p xollarda bu buzilishlar va nosozliklarni oddiy sozlash yoki qotirish bilan bartaraf etib bo‘lmaydi, buning uchun o‘sha agregat yoki uzel avtomobildan yechib olinadi, ba’zi bir qismlar almashtiriladi yoki maxsus ustaxonalarda ta’mirlanadi.
Akkumulyator ustaxonasida: akkumulyatorlar batareyasiga xizmat ko‘rsatiladi, ta’mirlangandan so‘ng yangidan zaryadlanadi, distirlangan suv va elektrolit tayyorlanadi. Ta’mirlashga yaroqli akkumulyator batareyasi avtomarkazlar, yirik ASSlar yoki maxsus ixtisoslashgan ustaxonalarda korpusini almashtirib yoki mastika qo‘yib tuzatish, plastinkalari va seperatorlarini almashtirish, qo‘r g‘oshinli setkalari va klemmalarni qalaylash, kavsharlash bilan ta’mirlanib, ishlash qobiliyati tiklanadi.
Elektr jixozlarini ta’mirlovchi ustaxonada: esa elektr va elektron jixozlar (generatorlar, starterlar, turli uzatma elektromotorlari va h,k.) va boshqa nazorat- o‘lchov asboblari tekshirilib ko‘riladi, zarurat bo‘lganda ta’mirlanadi. Shuni ta’kidlash lozimki, bu jixozlarning nosozligi avtomobillarning o‘zida, ta’mirlash postlarida yoki bartaraf etilishi iloji bo‘lmagan xollardagina ular ustaxonada bajariladi.
Ta’mirlashga keltirilgan agregatlar avval maxsus jixozlarda tekshirib ko‘rilib, so‘ngra qismlarga ajratiladi, yuviladi, tozalanadi, quritiladi va defektovka qilinadi, ya’ni yaroqsizlari yangisiga yoki yaroqlisiga almashtiriladi, bazilari ta’mirlanadi va yana yig‘ilib sinab ko‘riladi.
Ta’minot tizimi asboblari va jihozlarini ta’mirlovchi ustaxonada esa yonil g‘i nasosi, karbyurator, injektorlarni qismlarga ajratib, yuvib, tozalab, yaroqsiz detallarini almashtirib, so‘ngra qaytadan yig‘ib, tekshirib va sinab ko‘riladi.
Kuzovlarni ta’mirlash ustaxonasi barcha ustaxonalardan eng kattasi bo‘lib, undagi ishlarning xajmi va murakkabligi ko‘p vaqtni talab qiladi. Kuzov ustaxonalari bir necha mustaqil ishlab chiqarish uchastkalaridan, tunikasozlik, bo‘yashga tayyorlash, bo‘yash va quritish va armaturalarni ta’mirlash jamlamasidan iboratdir. Bu ustaxonaga kuzov barcha agregatlar va osma qismlardan ajratilgan holda keltiriladi. Kuzovni ta’mirlash tunikasozlik uchastkasidan boshlanadi. Bu joyda urilib shikastlangan kuzovlar maxsus jihozlarda, vintli, gidravlik tortmalarda tortilib to‘g‘rilanadi, zanglashga uchrab chirigan joylari kesib tashlanadi.
Bo‘yash joyi alohida yopiq germetik kamera bo‘lib, ishonchli havo so‘rish va haydash asosida ishlovchi ventilyator bilan jihozlanadi. Bu kamerada kuzov satxiga, avvalo xomaki bo‘yoq grunt sepiladi, korpusiga shovqinga va zanglashga qarshi ishlov beriladi hamda maxsus purkagich pistoletlarda bo‘yoq sepiladi. Nitroemalli bo‘yoqlar tez, 20 minut ichida, past xarorat (18-20 C)da quritiladi, agar sintetik emal bo‘yoqlar ishlatilsa, quritish uchun kuzovni (110-130 C) haroratda 30-50 minut saqlanadi.
Kuzov jamlamasining yana bir uchastkasi bo‘lib, bu joyda eshiklar, kapotlar, yukxona oshiq-moshiqlari, qulflar, oynalarni ko‘tarib-tushirish mexanizmlari ta’mirlanadi.
|
“Mobil qurilmalarning dasturiy taminoti”

№
|
Fan (modul) mavzulari va mustaqil ta’lim
|
Mashg‘ulot turi va soat
|
O’qitish natijalari (learning outcomes)
|
O’qitish natijalarini baholash
|
O‘rgatiladigan bilimlar
|
Shakllantiriladigan ko‘nikmalar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
1-bob. Kasbiy faoliyatda amaliy dasturlar va ulardan foydalanish asoslari
|
1
|
Multimedia va uning tarkibiy qismlari
|
A
|
2
|
Multimedia va uning tarkibiy qismlari tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Multimedia va uning tarkibiy qismlari imoniyatlarini tushuntirib beradilar
|
Multimedia va uning tarkibiy qismlari
|
Multimedia va uning tarkibiy qismlari
|
|
Mustaqil ta’lim
Multimediya tushunchasi
|
1
|
Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish tushunchasiga ega bo’lishdi
|
2
|
Nashriyot tizimlari. PageMaker dasturi va unda ishlash asoslari.
|
A
|
2
|
Nashriyot tizimlari. PageMaker dasturi va unda ishlash asoslari tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Nashriyot tizimlari. PageMaker dasturi va unda ishlash asoslarini tushuntirib beradilar
|
Nashriyot tizimlari. PageMaker dasturi va unda ishlash asoslari
|
Nashriyot tizimlari. PageMaker dasturi va unda ishlash asoslari. Amaliy mashg‘ulot
|
4
|
1C buxgalteriya dasturi va unda ishlash asoslari.
|
A
|
2
|
1C buxgalteriya dasturi va unda ishlash asoslari tushunchalarga ega bo’lishdi
|
1C buxgalteriya dasturi va unda ishlash asoslari ni tushuntirib beradilar
|
1C buxgalteriya dasturi va unda ishlash asoslari.
|
1C buxgalteriya dasturi va unda ishlash asoslari.
|
|
|
- bob. AXBOROT XAVFSIZLIGI

4- bob. AXBOROT XAVFSIZLIGI
11
|
Axborot xavfsizligi (AX) tushunchasi. Axborot xavfsizligining jamiyatdagi ro’li.
|
N
|
2
|
Axborot xavfsizligi (AX) tushunchasi. Axborot xavfsizligining jamiyatdagi roli. Axbort xavfsizligining tarkibiy ko’rsatkichlari haqida tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Axborot xavfsizligi (AX) tushunchasi. Axborot xavfsizligining jamiyatdagi roli. Axbort xavfsizligining tarkibiy ko’rsatkichlari ni tushuntirib beradilar
|
Axborot xavfsizligi (AX) tushunchasi. Axborot xavfsizligining jamiyatdagi roli. Axbort xavfsizligining tarkibiy ko’rsatkichlari
|
Axborot xavfsizligi (AX) tushunchasi. Axborot xavfsizligining jamiyatdagi roli. Axbort xavfsizligining tarkibiy ko’rsatkichlari
|
|
Mustaqil ta’lim
Axborot xavfsizligining jamiyatdagi ro’li.
|
1
|
Axborot xavfsizligining jamiyatdagi ro’li.tushunchasiga ega bo’lishdi
|
22
|
Axborot xavfsizligi muammolari. Asosiy xavf-xatarlar. Axborotlarni himoya qilishning tashkiliy, huquqiy va texnik usullari haqida tushuncha.
|
A
|
2
|
Axborot xavfsizligi muammolari. Asosiy xavf-xatarlar. Axborotlarni himoya qilishning tashkiliy, huquqiy va texnik usullari haqida tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Axborot xavfsizligi muammolari. Asosiy xavf-xatarlar. Axborotlarni himoya qilishning tashkiliy, huquqiy va texnik usullari haqida tushuncha ni tushuntirib beradilar
|
Axborot xavfsizligi muammolari. Asosiy xavf-xatarlar. Axborotlarni himoya qilishning tashkiliy, huquqiy va texnik usullari haqida tushuncha.
|
Axborot xavfsizligi muammolari. Asosiy xavf-xatarlar. haqida tushuncha.
|
23
|
Axborot uzatish muxiti. Lokal kompyuter tarmog‘i.
|
N
|
2
|
Axborot uzatish muxiti. Lokal kompyuter tarmog‘i haqida tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Axborot uzatish muxiti. Lokal kompyuter tarmog‘i ni tushuntirib beradilar
|
Axborot uzatish muxiti. Lokal kompyuter tarmog‘i.
|
Axborot uzatish muxiti. Lokal kompyuter tarmog‘i.
|
|
Mustaqil ta’lim
Lokal kompyuter tarmog‘i.
|
1
|
Lokal kompyuter tarmog‘i tushunchasiga ega bo’lishdi
|
24
|
Regional kompyuter tarmog‘i.
|
A
|
2
|
Regional kompyuter tarmog‘i. Global kompyuter tarmog‘I haqida tushunchalarga ega bo’lishdi
|
Regional kompyuter tarmog‘i. Global kompyuter tarmog‘i ni tushuntirib beradilar
|
Regional kompyuter tarmog‘i. Global kompyuter tarmog‘i.
|
Regional kompyuter tarmog‘i. Global kompyuter tarmog‘i.
|
|
|
Жами юклама соати - Xorazm viloyati hududiy boshqarmasi

Foydalaniladigan adabiyotlar
1. N.Taylaqov, A.Axmedov, M.Pardateva, A.Abdug’aniyev. O‘rta taʼlim muassasalarining 10-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari o‘quvchilari uchun Informatika va axborot texnologiyalari fanidan darslik Toshkent- MCHJ “EXTREMUM-PRESS”, 2017 y.
2. N.Taylaqov, A.Axmedov, M.Pardateva, A.Abdug’aniyev. O‘rta taʼlim muassasalarining 11-sinfi va o‘rta maxsus, kasb-hunar taʼlimi muassasalari o‘quvchilari uchun Informatika va axborot texnologiyalari fanidan darslik Toshkent- MCHJ “EXTREMUM-PRESS”, 2018 y.
3. Boltayev B, Mahkamov M, Azamatov A, Rahmonqulova S. “Informatika”. Umumiy o‘rta taʼlimning 6-sinfi uchun darslik. T. “O‘zbekiston”, 2013
Internet saytlari:
1. http:// ziyonet.uz Taʼlim portali
2. http:// txt.uz Kompyuter texnologiyalariga oid kitoblar.Eletron kutubxona.
3. http://groups.ziyonet.uz/uz/group/96 – Informatika bilimdonlari.
4. http://library.ziyonet.uz/uz/book/16058 – Informatika va AT, U.A.Shodmonov.
|