Korxona va uning ishlab chiqarish faoliyati rejalashtirishning ob'ekti sifatida

|
Korxona va uning ishlab chiqarish faoliyati rejalashtirishning ob'ekti sifatida
|
Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 5,13 Kb. | | #137853 |
Bog'liq Korxona va uning ishlab chiqarish faoliyati rejalashtirishning o-fayllar.org
Korxona va uning ishlab chiqarish faoliyati rejalashtirishning ob'ekti sifatida
Korxona va uning ishlab chiqarish faoliyati rejalashtirishning ob'ekti sifatida
Rejalashtirish bozor bilan umuman mos kelmaydi, deb hisoblagan bozor munosabatlari tarafdorlari ham bugungi kunda o‘zlarining avvalgi fikrlarida qattiq turmayaptilar. Vaqt va haѐtning o‘zi, xususan, ko‘plab xorijiy kompaniya, firma va korxonalar tajribalari rejalashtirish va bashorat qilishning muhim ahamiyat kasb etishini tasdiqlaydilar. Masalan, Rossiyada islohotlar boshida qabul qilingan«tadbirkorlar Rossiyani qutqaradilar» shiori garchi nafaqat Rossiya, balki barcha sobiq ittifoq mamlakatlarining barchasida ham biznes va tadbirkorlik sohasi iqtisodiѐtning ustivor yo‘nalishiga aylangan bo‘lsada, yumshoq qilib aytganda o‘z tasdig‘ini.Gap shundaki korxona bu nafaqat bozor sub'ektidir, u shu bilan bir paytda davlat tizimining elementi ham hisoblanadi. U davlat boshqaruv tizimi va siѐsatidan to‘liq mustaqil bo‘la olmaydi. Iqtisodiѐti markazlashgan mamlakatlarda bozor munosabatlarini erkinlashtirish yo‘nalishida amalga oshirilgan islohotlar ishlab chiqarish jaraѐnini chetlab o‘tib, shu bilan bir paytda mulkchilik shaklidan qat'iy nazar korxonalarda mehnat motivasiyasi va rejalashtirish tizimini sezilarli ravishda o‘zgartirib yubordi.Sobiq SSSR iqtisodiѐti o‘z mohiyatiga ko‘ra bozor iqtisodiѐti bo‘lib qolavergan bo‘lsada, uning boshqaruv va rejalashtirish tizimi kapitalistik bozor iqtisodiѐtidan tubdan farq qilgan. Eski tizim sharoitlarida korxona va uning rahbariyati ishining sifatini o‘lchami sifatida avvalo ishlab chiqarish hajmini bajarish bo‘yicha reja ko‘rsatkichlari xizmat qilgan. Agar korxona rejani yuz foiz bajargan bo‘lsa bu «yaxshi», 101% va undan ortiq bajarilsa «a'lo» baholangan. Ko‘plab korxonalarda «rejani bajarish jamoaning qarzi, oshirib bajarish echa uning sharafi» degan shiorlar osig‘liq turishi bejiz emas edi.Natijada korxonada rejalashtirishning asosiy vazifasi rejani bajarish va oshirib bajarishga qaratilgan bo‘lib, bu narsa qaysi yo‘llar bilan, nimalar evaziga erishilishi unchalik ahamiyat kasb etmagan. Bu esa, o‘z navbatida, ko‘plab korxonalar rahbariyatini quyidagi yo‘nalishlardan birida harakat qilishga undagan:
1) yuqori turuvchi boshqaruv organidan bajarish oson bo‘lgan topshiriqlar olishga intilish;
2) olingan topshiriqni iqtisodiy va ijtimoiy zara keltirsada, har qanday narx evaziga bajarish.
Ushbu nozik jihatlarni bir chetga qo‘yib turamiz, chunki hozir boshqa payt, boshqa xo‘jalik tizimi. Menejment sohasi mutaxassislarining ta'kidlashicha, butun rejalashtirish va boshqaruv tizimi xodimlarning ish sifati va samaradorligini oshirishdan manfaatdorligiga yo‘naltirilishi lozim bo‘lib, bu firma rivojlanishining muhim sharti hisoblanadi. Biroq bu xuddi boshqa muvaffaqitlar kabi o‘zidan-o‘zi kelmaydi. Buning uchun resruslar asoslaridan tashqari mohir tashkilotchilik, ilmiy asoslangan rejalashtirish va boshqaruv talab qilinadi. Ayniqsa kishilarning ishlab chiqarish mehnatidan moddiy manfaatdorligi muhim ahamiyat kasb etib, bugungi kunda bu mehnat haѐti sifati deb nomlanadi.Masalan, Janubiy Koreyaning «DEU» transmilliy firmasi rahbari Kim U Jung ta'kidlashicha: «biznesda odam boshqa hech qaerda bo‘lmagan ahamiyatga ega. Inson–hamma narsadan yuqori. U buyuk kuchdir. Shu sababli kompaniyalar tobora ko‘proq kadrlar bilan yuog‘liq masalalarga e'tibor qaratmoqdalar. Chunki umuman olganda odamlar ishlaydilar. Firmaning gullab-yashnashi ѐki inqirozga uchrashi ularga bog‘liq»1. Shu sababli bo‘lsa kerak, Yaponiya firmasi «Masusita» quyidagi shiorni tanlab olgan: «narsalarni yaratishdan avval «Masusita» kadrlarni yaratadi»4. Bugungi kunda O‘zbekistonda turli mulkchilik shaklidagi, turli soha va tarmoqlarga taalluqli 300 mingdan ortiq korxona mavjud bo‘lib, ulardan 280 mingtasi kichik va o‘rta biznes hamda xususiy tadbirkorlik sub'ektlari hisoblanadi. Ularning ishlab chiqarish faoliyati, shubhasizki, rejalashtirish va boshqarish ob'ekti bo‘lib, bozorga va iste'molchilar talabini qondirishga yo‘naltiriladi. Amaliѐtning ko‘rsatishicha, ishlab chiqarish faoliyatini rejalashtirishda har bir korxona o‘zining bugungi kundagi va kelajak uchun strategiyasini belgilab oladi. Shu sababli rejalashtirish korxonani rivojlantirish strategiyasidan ajralmas bo‘lib, buni quyidagi sxema ѐrdamida aks ettirish mumkin.
Strategik rejalashtirish jaraѐni Mazkur holatda strategiya kelajak uchun umumiy g‘oyani shakllantirshga imkon berdi. Rejalashtirish jaraѐnining o‘zi va bevosita strategik reja esa korxonaga aniqlik, individuallik hadya etib, bu unga ma'lum turdagi xodimlarni jalb qilish va boshqa turdagi xodimlarni jalb qilmaslikka imkon beradi. Bu reja korxona uchun istiqbollar ochib berib, yangi xodimlarni jalb qiladi, mahsulot ishlab chiqarishdan tashqari uni sotishga ko‘maklashadi.
http://fayllar.org
|
| |