nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch tushunchalar - XO’jalik geografiyasi

|
XO’jalik geografiyasi
|
bet | 4/4 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 29,78 Kb. | | #15767 |
Tayanch tushunchalar:
Xalq xo’jaligi, jahon bozori, jahon xo’jaligi kombinat, firma, markazlashuv, ixtisoslashuv, kooperativlanish, kombinatlashtirish, tabiiy taqsimot, mehnatning geografik taqsimoti,xalqaro ixtisoslashgan sohalar, ilmiy texnika inqilobi, evolyusion va inqilobiy yul, elektronlashtirish, xo’jalikni kosmiklashtirish.
SAVOLLAR:
Xalq xo’jaligi va jahon xo’jaligi nima? Ulardagi tafovutlar
Jahon xo’jaligi qachon va qay tarzda tashkil topdi?
Ishlab chiqarishning tashkil etishning4 shaklini va uni kim tomonidan ishlab chiqilgan. Qanday turlarga bo’linadi?
Kooperativlanish va kombinatlashuv terminlarini izoxlang
Tabiiy taqsimot nima? U qanday paydo bo’lgan?
Geografik mehnat taqsimoti-bu …
Xalqaro mehnat taksimotining shakllanish tarixi.
Ilmiy texnika inqilobi nima?
Ishlab chiqarish ilmiy-texnika inqilobi davri qanday yo’nalishlarda rivojlangan?
Qay sohalarda yashil inqilob ruy berdi?
ADABIYOTLAR
X. Vaxobov. M. Tillaboeva «iqtisodiy geografiya asoslari»
A.S.Soliev «Iktiosdiy geografiya asoslari». Maro’za matni
I.Karimov «O’zbekiston XXI asr busag’asida» Toshkent. 1997 yil
Assonov G, Nabixonov M, Safarov I «O’zbekiston iqtisodiy va ijtimoiy geografiyasi». Toshkent 1994 yil
Ro’ziev A « Qishloq xo’jaligi ishlab chiqarish asoslari». Toshkent. 1990 yil
|
| |
Лекция - download

Qidiruv: Лекция
Лекция 24 Тема Защита информации 24 Тема Вирусы и защита от них Internet и его службы 41 Тема Сканеры 49 Тема Носители информации 60 Литература 65
Охватывают небольшую территорию с расстоянием между отдельными ЭВМ до 2 км. Обычно такие сети действуют в пределах одного учреждения и могут быть связаны между собой при помощи глобальных сетей
Лекция
1,7 Mb.
9
o'qib
1
2
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
ҳолда белгилаб берилган - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма) Pdf ko'rish
|
bet | 121/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ҳолда белгилаб берилган.
Болаларнинг билимларини синовчи машғулотлардан
мақсад тарбиячи болалар дастурда белгиланган били м
ва
малакаларни ўзлаш тириш дар аж аси н и би ли б олади
ва ўзи н и н г кейинги иш и м азм уни, м етодларини бел ги
лайди.
Комплекс машғулотлар
болалар боғч аси таж рибасида
кенг тарқалган бўли б бундай маш ғулотлар болаларга я н
ги билим беради. Эгалланган би ли м лар
мустаҳкамла-
нади. М аш ғулотнинг тузилиш и: болаларни ую ш тириш ,
асоси й қисм, якунловчи қисм .
Болалар маш ғулотга қизиқиш ва ф аоллик билан и ш
тирок этиш и учун маш ғулот м азм уни ва м етоди каси
пухта ўйлаб ол и н и ш и керак. Болалар ўқув ф аолияти ни
қанчалик пухта эгаллаб олсалар, тарбиячини эъ ти бор
билан тинглаб, ўй и н дан маш ғулотга осон л и к билан
ўтадилар.
Тарбиячилар болаларни йиғи б, уларнинг маш ғулот-
га тайёргарлиги: таш қи кўри ниш и, ўз ж ойига тўғри
ўтириш и, диққатини тўплаганини текш иради. М аш ғулот
муваффақиятли
ўтиш и
учун
болаларда
қи зи қ и ш н и
уйғотиш , бун и н г учун болалар н и н г ёш и, қизиқиш и
фаолиятига м ос ҳар хил усулларни қўллаш керак. К и -
www.ziyouz.com kutubxonasi
чик гуруҳ
болаларида машғулотга қизиқиш уйғотиш
учун болаларни қизиқтирадиган мазмундаги кутилмаган
топиш м оқлар,
муаммоли усуллардан фойдаланилади.
«Қ улоқ
солинглар-чи,
кимдир
эш и к
қоқяпти?
Бу
қ о р бобо бизникига
меҳмонга келди», д е б маш ғулотни
|
| |
Harorat diapazoni va ishchi bo‘lgan to‘lqin uzunligi

153
Nazoratlash va kompyuterga berish uchun zanjirdagi tok kommutatsiyalovchi tranzistor
chiqishida to‘g‘ridan-to‘g‘ri uzib tashlanadi. SHuntni qarshiligi sifatida qizdirilgan elementni
qarshiligidan foydalaniladi.
Ma’lumotlarni qayd etuvchining xotirasiga kiritgandan so‘ng, qayd etuvchini tugmasini
bosish lozim va bunda ma’lumotlar avtomatik ravishda kompyuterga jo‘natiladi.
Qiyoslash operatsiyasi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

163
qarshiliklari o‘zgarishi bilan bo‘lgan, rN
o‘lchashlardagi
qo‘shimcha
yo‘l
qo‘yiladigan xatoliklar chegaralarini
aniqlash
E s l a t m a :
1 . «+» belgi operatsiya o‘tkazilayotganini bildiradi.
1.
rX ishlash rejimida ishlashga mo‘ljallangan asboblar uchun birlamchi
qiyoslashda jadvalni 3 bandi bo‘yicha opreatsiyalar o‘tkazilmaydi.
2.
Suyuq kristallik indikatori va avtonom bo‘lgan ta’minot manbai bo‘lgan
differensial
modulyator
-
demodulyator-modulyator
kuchaytirgich
(MDM
kuchaytirgitchlar) asosidagi IPS asboblar uchun jadvalni 6 bandidagi opreatsiyalar
o‘tkazilmaydi.
Ishni bajarish tartibi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

Ishni bajarish tartibi 1. Pirometr yordamida haroratni aniqlashga xos laboratoriya ishini umumiy ko‘rinishi 2.6-
rasmda keltirilgan.
2. Laboratoriya stendini 220 V kuchlanishdagi o‘zgaruvchan tokda ishlaydi. Ishlarni
xavfsizligi ta’minlash va texnika xavfsizligi qoidalariga rioya qilgan xolda laboratoriya stendini
albatta erga ulash kerak.
3. Pirometr va qizdiruvchi elementni teng turganligiga, aloqa kabelini qayd etuvchi bilan
ulanganligiga ishonch hosil qilish.
4. YUqorida ko‘rsatilgan bayonnomaga muvofiq o‘lchanuvchi ob’ektni qamrov zonasini
hisoblashni o‘tkazish.
5. Qurilmadagi tumblerni «Ulash» xolatiga o‘tkazish orqali tok manbaiga ulang.
2.6-rasm . Pirometr yordamida haroratni aniqlash bo‘yicha
laboratoriya ishining umumiy ko‘rinishi.
6. «I» boshqaruvchi bilan qizdiruvchini dastlabki tokini o‘rnating. O‘rnatilgan tok qayd
etuvchida yoritib ko‘rsatiladi.
7. Pirometr tugmasini bosish bilan qizdiruvchini haroratini o‘lchang.
8. Pirometrni joyidan tushiring va haroratni har xil masofadan turib o‘lchashni o‘tkazing.
O‘lchash natijalarini jadvalga yozing.
9. «I» boshqaruvchi bilan tokni keyingi qiymatlarini o‘rnating va o‘lchashni qayta o‘tkazing.
10. Haroratni o‘lchash natijalarini «T» dastak yordamida qayd etuvchiga kiriting, keyin esa
qayd etuvchidagi tugmani bosing. Ma’lumot koimpyuterga jo‘natiladi.
Mustaqil tayyorlanish uchun savollar 1. Pirometrlarni ishlash prinsiplarini tushuntirib bering.
2. Pirometrlar turlari haqida gapirib bering.
3. Pirometrlarni qo‘llanilishi.
154
9
-LABOPATORIYA ISHI ANALITIK TOROZILARNI QIYOSLASH Ishdan maqsad: Analitik torozilarni tuzilishi va ishlash prinsiplarini o‘rganish.
Qiyoslash usullari bilan tanishish.
Chamilo - Buxoro davlat universiteti

Chamilo – tizimi ham boshqa LMS tizimlari singari IMS(IMS Content Packaging, IMS QTI) va SCORM standartlarini qo`llab-quvvatlaydi. Tizim kross-platformali hisoblanib, barcha operatsion tizimlarda ishlaydi. GPLv3 litsenziyasi asosida ish yuritadi. Bu tizimda kurslarni tashkillashtirishda sessiya nomli qo`shimcha moduli mavjud bo`lib, ma’lum kurslar yakuni bo`yicha lokal imtihon aratish imkonini beradi. Shuningdek, hisobot bo`limi orqali esa kurslar, imtihonlar va foydalanuvchilarning holati bo`yicha hisobot yaratiladi. Chamilo tizimida modullarning imkoniyatlari yildan-yilga takomillashib bormoqda. Xususan, hozirgi kunga kelib qolgan LMS tizimlarida mavjud modullarga qo`shimcha bo`lgan ochiq muloqot va videokonferensiya tashkil etish hamda taqdimot yaratish imkoniyatlari modullari ishlab chiqildi.
ATutor – tizimi ommalashgan masofaviy ta’lim tizimlari qatoriga kiradi. ATutor tizimning tarkibida quyidagi modullar mavjud: Forum, Glossary, File Storage, Site map, My tests and surveys, My tracker, Directory, Export content, Chat, Links, Polls, Blogs, Web search va h.k. Bu tizimda yaratilgan kurslar ob’yektga mo`ljallangan dasturlash tillarida klasslarni yaratish jarayoni kabi uch xil tipda aniqlanadi. Chunonchi, public, Private, Protected. Foydalanuvchilar bilan ishlashda ham ular uchun bir qancha rollar mavjud bo`lib, ular disabled (ta’qiqlangan), deconfirmed (faollashtirilmagan), student (talaba), instructor (o`qituvchi/tyutor), administrator(administrator). Open ELMS erkin va ochiq kodli navbatdagi masofaviy ta’lim jarayonini tashkillashtirish imkoniyatini beradigan tizim bo`lib, GNU GPL litsenziyasi asosida foydalanuvchilarga foydalanishlari uchun tarqatiladi. Tizimning o`zi erkin va ochiq kodli bo`lganligi bois ham, dasturiy majmuani yaratishda ochiq kodli dasturiy ta’minotlardan foydalanilgan.
eFront – dasturiy majmua PHP ni qo`llab-quvvatlovchi barcha operatsion tizimlarda ishlaydi. Ma’lumotlar bazasi sifatida MySQL va PostgreSQL dan foydalanish mumkin. Boshqa LMS lar singari IMS va SCORM standartlarni qo`llab-quvvatlaydi. Tizim 30 dan ortiq tilga tarjima qilingan, shu qatorida o`zbek tilidagi tarjimasi ham mavjud. eFront tizimining bir qancha versiyalari ishlab chiqarilgan, ular Editions, Enterprise, Educational va Open-source. Open-source versiyasidan foydalanish bepul hisoblanib, qolgan versiyalaridan foydalanish uchun ma’lum qo`shimcha pul evaziga sotib olishingiz mumkin bo`ladi. Lekin eFront dasturiy majmuasining Open-source versiyasi masofaviy ta’lim jarayonini tashkillashtirishingiz uchun yetarli hisoblanadi.
|
Buxoro davlat universiteti - bet 37

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 37/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Ko`rinib turibdiki yuqorida ko`rib chiqilgan LMS tizimlarining imkoniyatlari bir-biridan qolishmaydi. Biroq, ular yordamida masofaviy ta’lim tizimlarini tashkil etish administratorning qobiliyatiga hamda tizimlarning imkoniyatlari yaratilayotgan masofaviy ta’lim tizimiga qay darajada mos kelishiga bog`liq bo`ladi. Masofaviy ta’lim tizimlarini yaratishda minimal holatda darsning nazariy qismlarini yaratish, turli shakldagi testlar tuzish, forum, izohli lug`at, talabalarning reyting tizimini nazorat qilish bo`limlarining bo`lishliligi talab etiladi. Ko`rib chiqilgan LMS tizimlarining deyarli barchasi SCORM va IMS standartlarini qo`llab-quvvatlaydi. Bunday standartlar taqdimotlarni namoyish qilish, elektron manbalarni ko`rib chiqish hamda sodda va murakkab ko`rinishdagi testlarni tuzish imkonini yaratadi. SCORM va IMS standartli fayllarni bir tizimda yoki bir bo`limda emas, balki turli tizimlarning turli bo`limlarida qayta-qayta foydalanish imkoni mavjud bo`ladi.
|
| |
Tahrir qilish - Buxoro davlat universiteti

Tahrir qilish tugmasi bilan ishni boshlash mumkin:
Fanning asosiy sahifasi
2-23-chizma
Har bir haftaning tegishli bo’limida kursga yangi resurslarni qo’shish uchun
Haftalik mavzularga element va resurslarni qo’shish mumkin:
Fan sahifasiga resurs qo’shish oynasi
2-24-chizma
Bu oynadan ko’rinib turibdiki kursga resuraslarni bir necha xildagi ko’rinishlarini joylashtirish mumkin[8,21,23].
Fanga joylashtirilgan elementlar quyidagicha ko’rinish oladi, bunda har bir punkt bo’yicha ma’lumotlar alohida ko’rinish va taqdim qilish usuliga ega:
Resurslar qo’shilgan fan oynasi
2-25-chizma
Ko’rib turganingizdek sahifada har bir mavzu bo’yicha ma’lumotlar alohida joylashtirilgan bo’lib, foydalanuvchilar undan foydalanish uchun resurs ustida sichqincha tugmasini bosadi va faylni yoki ochadi yoki yuklab olish orqali ham ko’rish mumkin. Shuni ham aytib o’tish kerakki bu tizimda mavzular bo’yicha testlarni kiritish va o’tkazi jarayoni eng muhim jihatlardan biri hisoblanadi. Biz test savollarini kiritishni va undan foydalanishni bitiruv malakaviy ishi ilovasida taqdim qilamiz.
|
Foydalanuvchilarni ro’yxatga olish

Foydalanuvchilarni ro’yxatga olish
Kurs qatnashchilari (o’qituvchilar ham, talabalar ham) saytning ro’yxatga olingan foydalanuvchilari bo’lishi kerak.
Moodle tizimi foydalanuvchilarni ro’yxatga olishning bir necha usullarini qo’llashga ruxsat beradi: elektron pochta bo’yicha tasdiqdan o’tkazish bilan o’z – o’zini ro’yxatdan o’tkazish (jimlik qoidasiga ko’ra amalga oshiriladi), administrator orqali ro’yxatdan o’tish, LDAP ni qo’llash va b.
BuxDU ning Moodle tizimida o’qituvchilarini administrator berilgan anketa bo’yicha ro’yxatdan o’tkazadi.
BuxDU ning Moodle tizimida talabalarini ro’yxatdan o’tkazish uchun tashqi ma’lumotlar bazasini ishlatadigan metod ishlatiladi.
Saytdan faqat BuxDUning barcha ta’lim yo’nalishlarida o’qiydigan talabalar ro’yxatdan o’tishi mumkin, chunki foydalanuvchilarni ro’yxatga olishda akademiya korporativ axborot tizimidan ma’lumotlar bazasi bo’yicha talabalarni identifikasiya qilish amalga oshiriladi.
Ro’yxatdan o’tish uchun kirish sahifasidagi mos maydonlarga o’zingizning login va parolingizni kiriting:
2.1.1-chizma. Login va parol kiritish oynasi.
Foydalanuvchi birinchi marta saytga kirganida saytning foydalanuvchiga qo’ygan talablariga o’z roziligini bildirishi kerak:
2.1.2-chizma. Moodle platformasidan foydalanish shartlari oynasi
|
Moodle tizimidan foydalanish asoslari

2. Moodle tizimidan foydalanish asoslari
Moodle tizimidan foydalanishni biz TATUSFning ichki tizimi sifatida yaratilgan moodle.samtuit.uz manzilidan foydalanib bayon qiliamiz.
Bu tizimning asosiy sahifasi quyidagi ko’rinishda:
2.1.3-chizma. moodle.buxdu.uz virtual ta’lim tizimi bosh sahifasi
Bu sahifaning pastki qismida maxsus kurslar bo’limi joylashgan bo’lib, undan tizimda mavjud barcha fanlar kurslariga o’tiladi.
2.1.4-chizma. Kurslar kategoriyasi
Bu kurslar kafedralar bo’ycha kategoriyalarga ajratilgan, chap tomondagi menyuda faqatgina qo’yilgan fayllar (masalan bizda elektron resurslar) borligi ularda faqat mehmon huquqi borligi va biz hali tizimga kirmaganligimizni bildiradi:
2.1.5-chizma. Mehmon huquqi borligini ko’rsatuvchi oyna.
Endi biz tizimga kiramiz buning uchun o’ng yuqori burchakka e’tibor qaratamiz:
2.1.6-chizma. Tilni joylashgan oynasi.
Buyerda shuningdek tilni tanlash imkoniyati berilgan:
2.1.7-chizma. Tilni tanlash oynasi.
Tizimga biror til paketini qo’shish uchun ../moodledata/lang papkasiga paketni joylashtirish lozim bo’ladi. Tizimga biz administrator huquqi bilan kiramiz:
2.1.8-chizma. BuxDU sayti.
Biz tizimga admin huquqi bilan kirganimizni yon tomondagi admin paneli berilganligi bilan ham farqlashimiz mumkin:
2.1.9-chizma. Asosiy oynani sozlash oynasi.
Endi biz kurslarga etibor qaratamiz:
moodle.samtuit.uz da mavjud kafedralar ro’yxati oynasi
Bu kurslar filialda mavjud 7 ta kafedraning nomlari bilan tashkil qilingan bo’lib, har birida nechta fan tizimga kiritilganligini payqashimiz mumkin bo’ladi.
Kategoriya bo’yicha birortasiga kiramiz:
2-11-chizma
Buyerda kurslar fanlar bo’yicha tartiblangan, biz yangi kurs tashkil qilmoqchi bo’lsak ulardan pastroqda yangi kurs qo’shish tugmasi joylashgan:
2-12-chizma
Dobavit kurs tugmasi orqali kafedrani ichida yangi fanlar bo’yicha kurslarni tashkil qilishimiz mumkin.U orqali yangi kursni tashkil etish bu kursga tegishli huquqlarni belgilash mumkin:
Yangi fan uchun sahifa hosil qilish oynasi
2-13-chizma
Pastroqda kursga tegishli hamma sozlanmalar ko’rsatiladi va to’ldiriladi:
2-13-chizma
Shundan so’ng kurs taqdim etilish formatini tanlaymiz:
2-14-chizma
Kurs tashqi ko’rinishini, quyidagi bo’lim orqali belgilanadi:
2-15-chizma
Navbatdagi bo’limdan kursga yuklanadigan fayllar hajmini belgilaymiz:
2-16-chizma
Kursga tashrif buyuradugan talabalarga mehmon huquqini berishni quyidagi bo’limdan belgilaymiz:
2-17-chizma
Kursdabn foydalanuvchilar guruhini belgilash uchun gruppi bo’limidan foydalanamiz:
2-18-chizma
Kursdan foydalanuvchilarga alohida huquqlar berish uchu roller bo’limidan foydalanamiz:
Fan uchun foydalanuvchilar rolini bo’lgilash oynasi
2-19-chizma
Kabilarni amalga oshirish mumkin va ishni saqlash bilan tugatamiz, agar biror narsaga ikkilansak bekor qilish mumkin:
2-20-chizma
Siz tizimda qaysi foydalanuvchi nomi bilan ishlayotganingiz o’ng yuqori burchakda ko’rsatib qo’yiladi:
2-21-chizma
Hozir biz alohida (masalan patentshunoslik fani u-n) ishlarni qarab chiqamiz. Dastlab bizda jimlik holida tizim haftalik bo’yicha mavzular va materiallar joylashtirishni so’raydi:
2-22-chizma
|
Absolyut xatolik qanday o’lchov birlikda o’lchanadi

299
- protsent o’lchov birligi
+ aniq’lanayotgan parametr qaysi o’lchov birlikda o’lchansa shu o’lchov birlikda
o’lchanadi
- Volt o’lchov birlikda
O’lchov vositalari asosan qanday o’lchov asboblariga bo’linadi:
+ ishchi, namunaviy, etalon.
-
ampermetr, voltmetr, ommetr.
- o’lchov, standart, namuna.
-
absolyut, nisbiy, keltirilgan.
Xalq’ xo’jaligining barcha tarmoqlarida amaliy o’lchashlar uchun mo’ljallangan o’lchov
asboblari...:
- namunaviy o’lchov asboblari deb ataladi.
+ ishchi o’lchov asboblari deb ataladi.
- etalon o’lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o’lchov asboblari deb ataladi.
O’lchov asboblarining aniq’lik klassi nechta qismga bo’linadi:
- 2
ta qismdan iborat
- 4 ta qismdan iborat
- 6 ta qismdan iborat
+ 8 ta qismdan iborat
Moddalarni temperaturasini o’lchaydigan asbobni birinchi marta kim tomonidan nechanchi
yilda kashf qilingan :
- I.Nyuton tomonidan 1700 yilda
+ G.Galiley tomonidan 1598 yilda
- M.V.Lomonosov tomonidan 1750 yilda
- Arximed tomonidan eramizdan oldingi 250 yilda
Moddalar hajmi o’zgarmas bo’lganda temperatura o’zgarishi bilan bosimning o’zgarishiga
asoslangan termometrlar:
-
kengayish termometrlari
+ manometrik termometrlar
- qarshilik termometrlari
-
termoelektr termometrlari
Nurlanish termometrlari qaysi diapazondagi temperaturani o’lchash uchun mo’ljallangan:
- -200°S dan 600°S gacha
- -0°S dan 500°S gacha
- -50°S dan 6000°S gacha
- 10°S dan Q300°S gacha
Qanday xatolik metrologik tavsifda meyorlangan bo’ladi:
- absolyut xatolik
+
nisbiy xatolik
- instrumental xatolik
- muntazam xatolik
Vazifa:
Analitik torozilarni ishlash prinsiplarini o‘zlashtirish va analitik torozilarni 
qiyoslashni o‘tkazish. 
Asboblar va uskunalar

Vazifa: Analitik torozilarni ishlash prinsiplarini o‘zlashtirish va analitik torozilarni qiyoslashni o‘tkazish. Asboblar va uskunalar
katta kitob
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Vazifa: Analitik torozilarni ishlash prinsiplarini o‘zlashtirish va analitik torozilarni qiyoslashni o‘tkazish. Asboblar va uskunalar
|
Keltirilgan xatolik qaysi o’lchov birlikda o’lchanadi

|
Keltirilgan xatolik qaysi o’lchov birlikda o’lchanadi Pdf ko'rish
|
bet | 236/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitobKeltirilgan xatolik qaysi o’lchov birlikda o’lchanadi:
- Aniq’lanayotgan parametr qaysi o’lchov birlikda o’lchansa, shu o’lchov birlikda
o’lchanadi.
+ Protsent o’lchov birligida.
- Santimetr o’lchov birligida.
- Metr o’lchov birligida.
Fizik kattalik birliklarini qayta tiklash va ularni saqlash uchun xizmat qiladigan o’lchov
asboblari...:
- ishchi o’lchov asboblari deb ataladi.
- namunaviy o’lchov asboblari deb ataladi.
- texnik o’lchov asboblari deb ataladi.
+ etalon o’lchov asboblari deb ataladi.
Qaysi termometrlar monometrik termometrlar guruhiga kiradi:
- Shisha termometrlar, dilatometrik va bimetallik termometrlar.
+ Gazli, suyuqlikli, bug’-suyuqlikli termometrlar.
- Metall o’tkazgichli termometrlar, yarim o’tkazgichli termometrlar.
- Kvazimonoxromatik termometrlar, spektral nisbatli pirometrlar, to’liq’ nurlanish pirometrlar.
Suyuq’likli termometrlar qaysi diapazondagi haroratni o’lchash uchun mo’ljallangan:
+ - 200
0
C dan 600
0
C gacha
- 0
0
C dan 500
0
C gacha
- 0
0
C dan 1000
0
C gacha
- 10
0
C dan 300
0
C gacha.
Suyuqlik
yoki qattiq jismlar hajmi yoki chiziqli o’lchamlarning o’zgarishiga asoslangan
termometrlar:
- Monometrik termometrlar
+ Kengayish termometrlar
- Termoelektr termometrlar
- Qarshilik termometrlar
Elektr qarshilikning o’zgarishiga asoslangan termometlar:
+ Qarshilik termometlari
- Nurlanish termometlari
- Termoelektr termometlari
- Kengayish termometrlari
- Monometrik termometlar.
Monometrik termometrlar qaysi diapozondagi temperaturani o’lchash uchun mo’ljallangan:
- - 200 S dan 600 S gacha
+ - 0 S dan 500 S gacha
- - 50 S dan 1000 S gacha
- - 260 S dan 1100 S gacha
|
| |
бўлиш тўғрисида д о н о халқимиз тўқиган кўплаб мақол

|
бўлиш тўғрисида д о н о халқимиз тўқиган кўплаб мақолBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)бўлиш тўғрисида д о н о халқимиз тўқиган кўплаб мақол
маталлар асрлар ош а оғи здан -оғи зга ўтиб келмокда:
О до б и н г-обр ўй и н г. О доб-к и ш и н и н г зебу зийнати. О л-
ти н олма — о д о б ол. Яхш иликка яхш илик ҳар киш и нинг
иш идир, ём он ли к к а яхш илик эр к иш и нинг иш идир.
www.ziyouz.com kutubxonasi
М актабгача тарбия ёш и н и н г ўзига хос том он и ш ун-
даки, бу ёш да болалар ахлоқий тушунча ёки хулқни сўз
билан а н и қ таърифлаб беролмайдилар. Л екин болалар
боғчаси даги тўғри талқин воқеаларнинг умумий м аъ но
си н и
англаб
олиш га
ёрдам
беради.
Агар
болалар
бош қаларда яхш и хулқ намуналарини кўрсалар ўзлари
ҳам уларга ўхш аш га ҳаракат қиладилар. Ахлоқий тар
б и я н и н г ғоявий а соси унин г мақсади вазиф аси ва та-
м ойи ллари ни белгилайди, руҳий педагогик а соси эс а
болалар боғчасида ахлоқий тарбия бериш ни нг вазиф а
си ва м азм уни воситалари ва м етодини ҳамда
п еда го
гик ш арт-ш ароитини белгилаб беради. М актабгача тар
б и я ёш идаги болаларни ахлоқий жиҳатдан
тарбиялаш
в ази ф аси ва мазмуни болани нг маънавий д у н ёси н и ,
ун и н г о н ги н и , ахлоқий ҳисларини, ш ахсий сифатлари
ва
хулқини тарбиялаш ва ривож лантириш ни
тақозо
этади.
А хлоқий тарбия вазифаларига қуйидагилар киради:
1. Болаларда ахлоқий ҳис-туйғулар, тасаввурлар ва
хатти-ҳаракатларни тарбиялаш .
2. Хулқ м аданиятини ва иж обий сиф атларни тарби я
лаш.
3. Ш ахсда ахлоқий ҳис-туйғуларни тарбиялаш .
|
| |
-LABORATORIYA ISHI - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

149
(pirometr) yordami bilan o‘lchashda muhim hisoblanadi. Bu ko‘rsatkich ma’lum bir haroratda
berilgan yuzani nurlanuvchi energiyasining xuddi shunday haroratlardagi mutlaq qora jismlarni
nurlangan energiyasiga nisbati bilan aniqlanadi. U 0 dan 1000 gacha bo‘lgan qiymatlarni qabul
qiladi.
Emissiyani noto‘g‘ri koeffitsientini qabul qilish –haroratni o‘lchovchi barcha pirometrik
usullar uchun xatoliklarni keltirib chiqaruvchi manbaa hisoblanadi. Nurlanish koeffitsienti
metallarni oksidlangan yuzasiga kuchli ta’sir ko‘rsatadi. Agar po‘lat uchun oksidlangan koeffitsient
taxminan 0,85 ni tashkil etsa, sayqallangan po‘latni koeffitsienti esa 0,075 gacha pasayib ketadi.
-MAVZU. 
MODDANING ZICHLIGI

11-MAVZU. MODDANING ZICHLIGI Tuxumlarning suvdagi holatini tushuntiring. Moddalar
suvda suzishi yoki cho‘kishining sababi nima?
To‘rtburchak shakldagi shisha idish oling. Shisha idish
ma’lum hajm va massaga ega.
Agar shisha idishga rasmda ko‘rsatilgandek bir necha
dona sharcha solsangiz, massasi ortadi, biroq idishning haj-
mi o‘zgarmasdan qoladi. Yana bir necha dona sharcha solsangiz, massa ortishda davom
etib, hajm o‘zgarishsiz qolaveradi. Sharcha qo‘shishda davom etsangiz, idishning massasi
ortib boradi, natijada sharchalar zichlashadi. Zichlik asosan moddalarning bir-biriga qan-
chalik zich joylashganini
bildiradi.
Massa va hajm orasi-
dagi bog‘liqlik zichlik deb
ataladigan kattalik bilan
xarakterlanadi.
Zichlik deb moddaning
birlik hajmiga mos keluvchi
massasiga aytiladi.
m = V Moddaning zichligi o‘sha modda massasini hajmiga bo‘lish orqali topiladi. Massaning
birligi gramm (g), hajmning birligi santimetr kub (cm
3
) deb olinsa, hisoblab chiqarilgan
natija har bir santimetr kub hajmda joylashgan moddaning grammdagi massasini bildiradi.
Bunday zichlikning birligi esa g/cm
3
bo‘ladi.
Ba’zi moddalarning zichligi quyidagi jadvalda keltirilgan.
№
Qattiq jism Zichlik g/cm 3 Zichlik kg/m 3 1
Oltin
19,3
19300
2
Qoʻrgʻoshin
11,3
11300
3
Kumush
10,5
10500
4
Mis
8,9
8900
5
Temir
7,8
7800
6
Choʻyan
7,1
7100
7
Alyuminiy
2,7
2700
8
Deraza oynasi
2,5
2500
9
Gʻisht
1,8
1800
10
Muz
0,9
900
11
Yogʻoch
0,7
700
12
Poʻkak
0,24
240
28
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
Mis va alyuminiydan yasalgan kublar bir xil hajm va shaklga ega, massalari-chi?
Tajribani guruhlarga bo‘linib bajaring.
«туйғу, 
сезги - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)«туйғу,
сезги ,
идрок,
сезиш »
кабй
қобилиятларини шакллантиришда сен со р тарбия муҳим
ўрин тутади. С ен сор тарбияси теварак-атрофдаги б о р -
лиқни били ш сезги ва идрокка асосланади. Д ем ак, бола
тасаввурининг асосини бевосита сези ш орқали идрок
қилиш
мумкин.
Бундай тасаввурларнинг
аниқлиги,
тўлалиги, сен сор жараёнларнинг ривожланиш дараж аси
билан белгиланади.
С ен со р тарбияси сезги ва идрокни бирор мақсад
асосида ривожлантириш дир.
«С енсор»
сўзи
лотинча
сўздан
олинган
бўлиб
«sensus»- «туйғу», «сезги», «идрок», «сезиш қобилияти»
м аъноларини англатади.
Д ем ак, борлиқни билиш аввало, сезиш , идрок қи-
лиш дан бош ланади. И н сон кўриш, сези ш , англаш, ҳис
қилиш ёрдамида теварак-атрофдаги нарса ва ҳодисалар
тўғрисида билимга эга бўлади. И н сон да фақат
шулар
асосидагина хотира, тафаккур, хаёл каби жараёнлар ҳ о -
сил бўлади.
М актабгача тарбия ёш идаги ва кичик мактаб ёш и
даги болалар ақлий били м ини нг 9 /1 0 қисм ини сези ш
орқали идрок этилган таассуротлар ташкил этади. С е з
ги ва идрок қанчалик б о й бўлса, и н сон н и н г атрофдаги
олам ҳақидаги тасаввурлари шунчалик кенг бўлади.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Б олаларнинг с е н с о р маданияти, унда сезги ва и д -
рокн инг
м’ лаффақияти учун муҳим ш арт-ш ароит ҳ и -
собланади
Болаларнинг ақлий
эстетик
ж и см он и й ва меҳнат
тарбиясини ш аклланиш ида сенсор тарбия муҳим ўрин
|
| |
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi

29
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
A M A L I Y M A S H G U L O T
12-MAVZU.
TURLI SHAKLGA EGA BO LGAN
JISMLARNING ZICHLIGINI ANIQLASH
Suvning zichligi 1 g/cm
3
, po‘kakning zichligi esa 0,24 g/cm
3
. Po‘kak suvda suzadimi
yoki cho‘kadimi?
Jismlarning zichligi ularning suvda suza olishiga ta’sir ko‘rsatadi. Agar suyuqlik ichida
bo‘lgan jismning zichligi suyuqlik zichligidan kichik bo‘lsa, jism suzadi.
A M A L I Y M A S H G U L O T

A M A L I Y M A S H G U L O T 9-MAVZU. DIFFUZIYA HODISASINI O RGANISH Oshxonada tayyorlangan taom hidining atrofga tarqalishini kuzatgansiz. Bu hodi-
sani qanday izohlaysiz?
Siz qattiq jismlar, suyuqliklar va gaz-
larda zarralarning to‘xtovsiz va tartibsiz
harakatlanishini o‘rgandingiz. Bu jara-
yonni tasdiqlaydigan hodisalardan biri
diﬀ uziya (lotincha diﬀ usio – “tarqalish”,
“sochilish”) hodisasidir.
Diﬀ uziya – bir modda zarralarining ik-
kinchi modda zarralariga aralashishi yoki
tarqalishidir.
Diﬀ uziya hodisasi suyuqliklarga qara-
ganda gazlarda tezroq bo‘ladi. Sababi
gazdagi zarralar suyuqlikdagi zarralar-
ga qaraganda tezroq harakat qiladi. Dif-
fuziya jarayonining tezligi haroratga ham bog‘liq. Harorat ortishi bilan diﬀ uziya tezlashadi.
Masalan, xonaga atir to‘kilganda, biroz vaqt o‘tgach butun xonani atir hidi egallaydi. Suyuq-
liklarda diﬀ uziya hodisasini piyoladagi choyga solingan shakarning erishida kuzatish
mumkin.
Qattiq jismlarda diﬀ uziya Diﬀ uziya qattiq jismlarda ham sodir bo‘ladi. Qattiq jismlarda diﬀ uziya juda sekin kecha-
digan jarayondir. Masalan, doskaga biror narsa yozsak va uni ancha vaqt davomida tozala-
masdan qoldirsak, keyin doskani tozalash qiyin bo‘ladi. Chunki bo‘rning zarralari doska
yuzasiga singib qoladi.
Maqsad: diﬀ uziya hodisasini issiq va sovuq suvlarda taqqoslash.
Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
2 ta shaﬀ of stakan
▸
pipetka
▸
sovuq suv
▸
issiq suv
▸
oziq-ovqat bo‘yoqlari
1. Ikkita shaﬀ of stakanni oling.
2. Birinchi stakanga sovuq, ikkinchisiga issiq suv quying.
3. Har bir stakanga tomizgich yordamida bir necha tomchi
oziq-ovqat bo‘yog‘ini tomizing.
4. Stakanlardagi suvda ranglarning tarqalishini kuzating.
Ikkala stakandagi hodisani taqqoslang.
24
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
1. Qaysi stakandagi suvda bo‘yoq tez tarqaldi. Buning sababi nimada deb o‘ylaysiz?
2. Nima uchun gaz, suyuqlik va qattiq jismlarda diﬀ uziyaning tarqalish tezligi turlicha
bo‘ladi?
Tirik organizmlar hayotida diﬀ uziya hodisasi muhim
rol o‘ynaydi. Zavod, fabrika (masalan, sement zavodi,
kimyo zavodlari, g‘isht pechlari va boshqa)lar, trans-
port vositalaridan tarqaladigan turli xil zararli gazlar va
tutunlar diﬀ uziya hodisasi tufayli havoga aralashib
ketadi. Natijada havo iﬂ oslanadi va bu salbiy oqibatlar-
ga olib keladi. Nafas olganda ushbu zararli gazlar inson
salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
1. Kundalik hayotdan diﬀ uziya hodisasiga misollar keltiring va ularni izohlang.
2. Qahva tayyorlashning diﬀ uziya hodisasiga qanday bogʻliqligi bor?
-MAVZU. 
QATTIQ MODDALAR

10-MAVZU.
QATTIQ MODDALAR
Plastilin qattiq jismlar turiga kirsa-da, shaklini osongina o‘zgartiradi. Buning sababi
nima?
Qattiq jism ma’lum bir shakl va hajmga ega boʻladi. Qattiq jismlardagi zarralar
moddaning boshqa holatlariga qaraganda bir-biriga juda yaqin joylashgan. Qattiq
jismlar zarralari turgan joyida faqat tebranma harakat qiladi. Shu bois bu zarralar
jismni tark etmaydi.
Qattiq jismlarga parta, qalam, ruchka va hokazolar misol bo‘ladi. Ularning
barchasi o‘z shakliga ega.
Qattiq jismlar kundalik hayotimizda
Ba’zi qattiq jismlar tashqi kuch ta’sirida o‘z shakli-
ni o‘zgartiradi. Masalan, plastilin, xamir, loy va hoka-
zolar.
Kundalik turmushimizda qattiq jism-
lardan yasalgan ko‘plab oshxona
jihoz va anjomlaridan foy-
dalanamiz. Masalan, qo-
zon, choynak, piyola, kosa,
qoshiq kabilar. Bu buyumlar
issiqlikda ham shakli va hajmi-
ni o‘zgartirmaydi.
Uy qurilishida qanday jihozlar ishlatiladi?
Qadimiy Samarqand shahrining qoq markazida Registon maydoni bor. Maydonda
uchta madrasa mavjud: Ulug‘bek, Sherdor va Tillakori madrasalari. Bu maskan sharq
meʼmorchilik obidasi sanaladi. Binolarning boy dekoratsiyasi alohida e’tiborga loyiqdir.
Imoratlarning devorlari qattiq, yaltiroq g‘ishtlardan tiklangan.
26
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
Qattiq jismlar qurilishda
Shahar va qishloqlarda ko‘p qavatli uylar, turli xil madaniyat va sport saroylari, ko‘priklar
va yo‘llar qurilmoqda. Bu inshootlarni qurishda g‘isht, sement, qum, yog‘och, temir,
marmar va ohaktosh kabi qattiq jismlardan foydalaniladi.
Sopol idishlar
Qadimgi sivilizatsiyalardan topilgan koʻplab buyumlarni kulol-
chilik buyumlari tashkil etishini bilasizmi?
Sopol idishlar qattiq moddaning ajoyib namunalaridir. Sopol
idishlar odatda yumshoq loydan tayyorlanadi va maxsus
pech ichida pishiriladi. Pechdan olinib, asta-sekin sovitiladi.
Quyida berilgan moddalarni qattiq va suyuq holatlarga ajrating: soda, sharbat,
tuz, shampun, sovun, sochiq, atir, poʻkak, zira, asal, qaymoq, pishloq, shisha,
parafi n.
kulol-
27
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
|
табгача тарбия муассасаларида уш бу методдардан кенг

|
табгача тарбия муассасаларида уш бу методдардан кенгBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)табгача тарбия муассасаларида уш бу методдардан кенг
www.ziyouz.com kutubxonasi
қўлланиш га эриш илм оқца. Бунинг учун барча тарбиячи-
лар мазкур м етодлардан кенг қўллаш мақсадида ҳар бир
гуруҳ хоналарида алоҳида-алоҳида бурчаклар таш кил эт -
ганлар.
Ш ун и н гдек , педагог ва руҳш унос олимлар сен со р
тарби янин г хилм а-хи л ф аолият турлари ж араёнида ф а о -
лиятнин г тасвири й-ам алий, мусиқали ҳаракат турлари-
да болаларни
теварак-атроф билан таниш тириш да
амалга ош ири ш муҳим лиги тўғрисидаги янги
тизим н и
яратдилар. Улар бундай ти зи м н и н г м азм уни, метод ва
назариясини
иш лаб чиқцилар. И стиқлолни
қўлга ки-
ритилиш и барча соҳалар сингари
мактабгача тарбия
муассасалари олди да ҳам қатор вазифаларни белгилаб
берди. А й н и қ са, ю қорида қайд этилган, олим ларим из
том он и дан ўрганилган усул ва методлар мактабгача ёш
даврдаги
болаларнинг
ривожланиш ига
қанчалик
таъсирчанлиги ю қори эканлигига ш ак-ш убҳасиз алоқи-
да эъ ти бор талаб қилинмоқца. Таълим-тарбия ж араёни
да эса «М антессорин», «Тризс» каби методлардан қўл-
лаш катта самара бермоқца.
М актабгача тарбия ёш идаги болаларни тарбиялаш да
ҳамда уларда «туйғу, сезги , идрок, сезиш » қобилиятла-
рини ш акллантириш да сен со р тарбия муҳим ўрин ту
тади. Бундай тарби яни қўллашдан мақсад мактабгача
тарбия ёш идаги болаларнинг қобилиятларини шакллан
тириш , ўстириш ва ривожлантириш га қаратилган. С е н
сор тарбия
қобилиятларни ривожлантириш учун б ол а
|
| |
Sun’iy yomg‘ir hosil qilishning afzalliklari va kamchiliklarini aniqlang

35
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
L O Y I H A I S H I
15-MAVZU.
NOVVOT TAYYORLASH
TEXNOLOGIYASI
Sevimli konfetlaringiz nimalardan tayyorlanganini hech o‘ylab ko‘rganmisiz?
Hammamiz shirinlik iste’mol qilishni yaxshi ko‘ramiz. Qaysi shirinlik inson salomatli-
giga ko‘proq foyda keltiradi?
Novvot – shakar qiyomidan tayyorlanadigan yaltiroq, qattiq, rangsiz yoki sarg‘ish tusli
shirinlik. Novvot yirik qand kristallaridan iborat. Yaqin va O‘rta
Sharq mamlakatlarida
keng tarqalgan. Tarkibida 99,75% saxaroza (shakar moddasi) bor.
Maqsad: novvot tayyorlashni o‘rganish.
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi
▸
qozon
▸
suv
▸
pechka
▸
shakar
▸
shisha idish
▸
ingichka yog‘och tayoqchalar
▸
oziq-ovqat bo‘yoqlari (ixtiyoriy)
Texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilgan holda
tajribani kattalar nazorati ostida bajaring.
1.
Qozonga 0,5 l suv, 1 kg shakar solib, past olovda
qaynating.
2.
3 ta shisha idish olib, ularga qandolatchilik
bo‘yoqlaridan soling.
3.
Sovitilgan shakar eritmasini idishlarga quying.
4.
Har bir idishga ingichka yog‘och tayoqchadan soling.
A M A L I Y M A S H G U L O T

34
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
Sun’iy yomg‘irni qanday hosil qildingiz?
Idish ichidagi issiq havo yuqoriga ko‘tarilib, suv tomchilarini hosil qiladi, ya’ni konden-
satsiyalanadi. Xuddi shunday jarayon atmosferada sodir bo‘ladi. Issiq, nam havo yuqoriga
ko‘tariladi va atmosferada yuqori sovuq havo oqimi bilan ta’sirlashadi. Suv bug‘lari konden-
satsiyalanadi va yog‘ingarchilikni hosil qiladi.
-MAVZU.
 BUG‘LANISH - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

32
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
Okean suvlarining bug‘lanishi chuchuk suv ishlab chiqarish uchun juda muhim. Yer
yuzasining 70 foizdan ortig‘ini okeanlar egallagani tufayli
ular atmosferadagi asosiy
suv manbai hisoblanadi. Okeanlar yuzasidan ko‘tarilgan suv bug‘lari bulutlarga aylanadi. Bu
bulutlardan hosil bo‘lgan yog‘inlar Yer yuzasida suv hosil qiladi.
O‘simliklarda suv bug‘lanishini kuzatganmisiz?
O‘simliklar suv bug‘latish orqali tanasini qizib ketishdan himoya qiladi.
1. Cho‘milib chiqqandan so‘ng sovuq qotamiz. Nima uchun?
2. O‘rilgan o‘t nega shamol esib turganda tezroq quriydi?
KONDENSATSIYA
Yogʻin
Bugʻlanish+parlanish
Bugʻlanish
Dengiz
Quruqlik
Daryo
33
2-bob. MODDA VA UNING XOSSALARI
Ádebiyatlar - Tariyx fakulteti

|
Tariyx fakulteti
|
bet | 67/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-2022Ádebiyatlar:
1. Авдусин Д.А. Основы археологии. М., «Высшая школа» 1989.
2. Археология. Под. ред. BJI. Янина. М., «Изд. МГУ», 2006.
3. Археология Средней Азии. Под. ред. С.Б. Лунина. Т., 1986.
4. Мартынов А.И. Археология. М., «Высшая школа» 2006.
5. Ибрагимов Р.З. Археология ҳәм этнология (нашрда)
6. Кабиров Ж.,Сагдуллаев А. Ўрта Осиё археологияси.Т.,“Ўқитувчи" 1990.
7. Эгамбердиеҳәм Н.А. Археология. Т., 2011.
Baqlaw sorawlari
1. Temir dáwirine sipatlama?
2. Orta Aziya aymaǵınandag’i temir da’wiri estelik ma’kanlari?
3. «Avesto»da Orta Aziyadaǵı áyyemgi mámleket birlespeleri?
Test sorawlari
Erte temir dawiri neshischi jillardi o’z ishine aladi?
|
B.e.sh XII- X a’sirler
|
B.e.sh X-VI a’sirler
|
B.e.sh X-IX a’sirler
|
B.e.sh V a’sirler
|
Jez asri neshege bo’linedi?
|
3 B) 4 C) 5 D) 6
|
Adamlar temir menen b.e.sh. neshinshi min’ jılliqta tanısadı?
III-II mıńınshı
II-I mıńınshı
V-III mıńınshı
IV-II mıńınshı
B.e.sh. II mıńınshı jıllardıń sońǵı shereginde alg’ash temirdi xojalıqta keńinen paydalang’an xaliq?
Xett
Persiya
Shumer
Akkad
Batıs hám orta Evropada erte temir ásiri b.e.sh. neshinshi ásirlerde baslanadı?
VIII-VII
VII-VI
VIII-VI
VII-V
B.e.sh. VIII ásirde temir Iran hám Hindstannan qaysi aymaqqa taraladı?
Orta Aziyaǵa
Kavkazg’a
Qitayg’a
Kishi Aziyaǵa
Erte temir da’wiri Yaz tepe esteliginiń dáwiri neshinshi jıllarǵa tiyisli bolǵan?
b.e.sh. 900-650
b.e.sh. 800-600
b.e.sh. 950-750
b.e.sh. 900-550
Ferg`anadag`ı erte temir da`wiri estelikleri?
|
Dolvarzin, Oqtosh, Dasti asht
Darateps, Afrasmab
Lolazor, Kizilcha
Eztepe, Anov.
Orta Aziyada erte temir dáwiri estelikleriniń jaqsı izertlengenleriniń biri Túrkmenstandaǵı Marı oazisi bolip, bul jerde birinshi izertlew jumısların kim alıp bardı?
amerikalı alım R.Pampelli
rus alım A.K..Lyubin
o’zbek alım Ya.Gulyamov
frantsuz alım J.Pelligrini
Mari Oazisindegi erte temir da’wiri esteliklerde 1946-jıldan 1954-1956- jıllarǵa shekem kimnin’ basshılıǵındaǵı Túrkmenstan kompleks arxeologiyaıq ekspediciyası keń kólemde izertlew jumısların alıp barildi?
M.E. Masson
A.K. Lyubin
V.A. Ranov
Duris juwap joq.
|
|
| |
Masofaviy ta’lim - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 34/58 | Sana | 24.06.2021 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #15172 |
Masofaviy ta’lim – masofadan turib o`quv axborotlarini almashuvchi vositalarga asoslangan, o`qituvchi maxsus axborot muhit yordamida, aholining barcha qatlamlari va chet ellik ta’lim oluvchilarga ta’lim xizmatlarini ko`rsatuvchi ta’lim majmuasidir.
Masofaviy o`qitish tizimi – masofaviy o`qitish shartlari asosida tashkil etiladigan o`qitish tizimi. Barcha ta’lim tizimlari singari masofaviy o`qitish tizimi o`zining tarkibiy maqsadi, mazmuni, usullari, vositalari va tashkiliy shakllariga ega.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari ta’lim jarayonida (xususan, masofaviy ta’lim jarayonini) qo`llash asosan ikki xil ko`rinishda amalga oshiriladi. Birinchi sharti bu texnik jihozlar bo`lsa, ikkinchi sharti esa maxsus dasturiy ta’minotlar bilan ta’minlanganligidir. Texnik jihozlar bilan ta’minlanganlik: kompyuterlar, tarmoq qurilmalari, yuqori tezlikdagi internet tarmoqlari, videokonferensiya jihozlari va hokazo. Dasturiy ta’minotga mavjud qurilmalarni ishlatadigan dasturiy ta’minotlardan tortib shu soha uchun mo`ljallangan dasturlar to`plami kiradi. So`nggi yillarda G`arbda ta’lim tizimini boshqarishda qo`llanib kelinayotgan Internet yoki Intranet tarmog`i orqali elektron shakldagi ta’lim turi Elearning (elektron ta’lim) atamasi bilan kirib keldi. Elektron ta’lim — axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosidagi ta’limning turli ko`rinishlarini anglatuvchi keng tushunchadir. Elektron ta’limni tashkillashtirishning ko`pgina manbalari orasidan quyidagilarni ko`rsatish mumkin: Mualliflik dasturiy mahsulotlari (Authoring tools), Virtual ta’lim jarayonini boshqaruvchi tizimlar LMS (Learning Management Systems), Ichki kontentni boshqaruvchi tizimlari CMS (Content Management Systems).
1.3.1-chizma. Elektron ta’limni tashkillashtirishda ishlatiladigan dasturiy ta’minotlar strukturasi
|
| |
Baktriya temir dawiri arxeologiyasi

|
Baktriya temir dawiri arxeologiyasi
|
bet | 69/154 | Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 111,08 Mb. | | #128134 |
Bog'liq O.A.ARXEOLOGIYASI OMK-20222. Baktriya temir dawiri arxeologiyasi
Áyyemgi Baktriya Orta Aziyanıń qublasında jaylasıp, Ámiwdár'yanıń joqarǵı hám orta boyların, Surxan oazisin, Tájikstannıń qublasın hám arqa Aўǵanstan aymaqların óz ishine alǵan. Arqa Baktriyanıń erte temir ásirine tiyisli esteliklerin XX ásirdiń 50 jıllarınan baslap izertlew baslanadı. Ásirese, Baktriyanıń Qala-mir qalasında izertlew jumısları keń kólemde alıp barıldı.
Arqa Baktriyanıń b.e.sh. I mıńınshı jıllarınıń basına tiyisli arxeologiyalıq ob'ektleri Surxan hám Sherabad dár'yalarınıń tarmaqları átirapında hám Sapallı mádeniyatınıń dawamı sıpatında rawajlanadı. Surxan hám Ámiwdár'yanıń orta bólimi, Kafirinigan, Vaxsh hám Pyanj dár'ya del'ta boyları, áyyemgi diyxanlar tárepinen b.e.sh. I mıńınshı jılları ózlestiriledi. Arqa Baktriya b.e.sh. I mıńınshı jıllarda tómendegi diyxanshılıq oazisler hám awıl elatlar qáliplesip rawajlanadı.
1.Sangardak-Tupalan (Xalshayonnıń tómengi qatlamı).
2. Xalqjar (Mirshadi, Qızıl tepe, Qızılsha, Axatkul).
3. Urgulsay (Bandixan, Gozimulla).
4. Sherabad (Jandablet, Talasqan 1, Tashmak tepe).
5.Ulanbulaksay (Kishik tepe, Pshak tepe, Dabilqorǵan).
6. Orta Surxan (Xantobau, Namsız tepe).
7. Orta Ámiwdárya boyı (Góne Termizdiń tómengi qatlamı, Atsız tepe).
8. Vaxsh (Tamasha tepe, Bolday I, Nurın tepe).
9. Baytudasht (Baytodasht).
Bul oazislerdiń hár biri tábiiy shegaraǵa iye bolıp, oraylıq qala dógereginde jaylasqan. Joqarıdaǵı aytılǵan mákan-jaylardı tómendegishe toparlarǵa bóliwge boladı.
1.Aynalası qorǵanıw diyўallar menen oralǵan qalasha, iri kólemdegi jaylar (qala – Qızıl tepe).
2.Qalalar, qorǵanıw diyўallarǵa iye tutasıp jaylasqan jaylar (Kushuk tepe, Bandixan, Talasqan 1).
3.Úlken kólemdegi mákanlar yamasa awıl elatlar.
4.Úy-qorǵanlar (Qızılsha toparı mákanları) .
5.Ayrıqsha wazıypanı atqarıwshı mákan jaylar (dinii oraylar) – (Peshtak tepe).
B.e.sh. II mıńınshı jıllar aqırı hám b.e.sh. I mıńınshı jıllar basında bul jerde ózine xarakterli mádeniyat payda boladı. Bul Kushuk I (b.e.sh. 1000-750-jıllar), Qızıl I (b.e.sh. 1000-700-jıllar) materiallıq mádeniyatı tiykarında belgili. Bul dáwir estelikleriniń maydanı bir qansha kishi bolıp, olar 3 ga dan aspaydı.
|
| |
-«Рисование» - • Coreldraw • pho to s h o p

7-«Рисование» - chizma chizish buymqlarini ochadi;
8-«Размеры» - oicham ko‘rsatkichlarini boshqarish va ulami
qo‘yish buymqlarini ochadi;
9-«Редактирование» - chizma elementlarini o‘zgartirish-
chizmani va undagi yozuvlami tahrir qilish buymqlarini ochadi;
Ю-«Окно» - bir vaqtda foydalanishda boigan axborotlami fayli-
dan fayliga o lib ulami ochadi;
11
-«Справка» - ingliz tilida kuchli gipertekstli eslatmalar
tizimini ochadi.
12- «Express» - qo‘shimcha buymqlar paneli
Standart asboblar paneli — ekranning yuqorisidan ikkinchi
qatorda joylashgan bo‘ladi.
m a m m & & & * > x b & s i *
Г г - п т т я ш ш а
U U I I I Н И I П Ш И П И ! I 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 И 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 1.
«Создать» - yangi faylni yaratishda yangi varaq ochish
buymg‘ining tugmasi;
2.
«Открыть» - mavjud faylni ochish buyrugining tugmasi;
3.
«Сохранить» - fayllami xotirada saqlash buymgining tugmasi;
4.
«Печать» - chizmani qog‘ozga chiqarish buymgining tug
masi;
5 «Предворительный просмотр» - chizmani qog‘ozga bosib
chiqarishdan aw al uni chizma formatida joylashuvini ko‘zdan kechirish
buymg‘ining tugmasi;
6.
«Публиковать в DWF» - DWF formatida chop etish;
7. 3D DVF - Тасвирни
DVF га экспорт кшшш;
Standard
101
Nisbiy xatolik qanday o’lchov birlikda o’lchanadi

|
Nisbiy xatolik qanday o’lchov birlikda o’lchanadi Pdf ko'rish
|
bet | 235/286 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 5,37 Mb. | | #236914 |
Bog'liq katta kitobNisbiy xatolik qanday o’lchov birlikda o’lchanadi:
- gramm ulchov birligida
- amper ulchov birligida
- gradus ulchov birligida
+ protsent ulchov birligida
Sharikli viskozsmetr bo’yicha aniqlanishi mumkin bo’lgan qovushqoqlikni chegarasini
aniqlab bering:
- 0,001dan 10 Pa * s gacha.
- 0,1 dan 100 Pa * s gacha.
+ 0,01 dan 1000 Pa * s gacha.
- 0,001 dan 0.1 Pa * s gacha.
Magnito elektrik mexanizmda o’lchanayotgan tokning qiymati 0.1 A. Magnit induksiyasi 1Tl,
ramka chulg’amining o’ramlari soni 30 ga, ramkaning yuzasi 0.2 m
2
ga teng bo’lsa,
aylantiruvchi moment qiymatini aniklang:
- 0,2
- 0,4
+ 0,6
- 1,0
Bosim o’lchash asboblarini ko’rsatib bering:
- Ampermetr, voltmetr, ommetr
+ Manometr, barometr, vakuummetr
- Termometr, logometr
- potentsiometr, konduktometr
Absolyut xatolik kattaligining xaqiqiy qiymatiga nisbati bilan aniqlanadigan xatolik...:
- Absolyut xatolik deb ataladi
+ Nisbiy xatolik deb ataladi
- Keltirilgan xatolik deb ataladi
- Instrumental xatolik deb ataladi
Vattmetrning ko’rsatishi Wn= 100 vt va o’lchanayotgan quvvatning haqiqiy qiymati Wnx =
98 vt bo’lganda vattmetrning nisbiy xatoligini aniklang:
-
1,5
+ 2,04%
- 2,1%
- 2,5%
Ulchash chegarasi 50 B ga teng bo’lgan voltmetrning ko’rsatishi 40 B va ulchanayotgan
kuchlanishning haqiqiy qiymati 38 B ga teng. Voltmetrning keltirilgan xatoligyni aniklang:
298
- 2,0%
+ 4,0%
- 6,0%
- 8,0%
O’lchash asbobining o’lchash qiymati 60 Om, o’lchanayotgan qarshilikning qiymati 57 Om ga
teng. Ommetrning absolyut xatoligini aniqlang.
- 2 Om
+ 3 Om
- 4 Om
- 5 Om
|
| |
Ж Г :  
Cj if ]
;Ц 
- 4
; ► : ►
> \ М

4-«Вставка» - ilovadagi va tashqi obyektlami bloklarga qo‘yishni
ta‘minlash menyusi;
5-«Формат» - qatlamlar bilan ishlashni,
rang va chiziq turlari,
matn stilini hamda oichamini boshqarishni, multiliniyalar stilini,
0
‘l-
cham birligini o‘matish, chizmani chegaralarini
aniqlash kabi buymqlar
menyusi;
6-«Сервис» - ekrandan foydalanishda tizimlami boshqarish buy-
mqlari menyusi. Ular yordamida muloqatlar darchasidan foydalanib chizma
ko‘rsatkichlarini va boglamlarini o'matish kabi buymqlar yuklanadi;
Galvanometrning aniqlik klassi 1,0 ga teng. Galvanometrning to’g’ri ishlash chegarasidagi

297
+ 2,0%
- 2,1%
- 2,04%
Absolyut xatolikni o’lchov asbobining chegaraviy qiymatyga nisbati bilan aniqlanadigan
xatolik ...:
- absolyut xatolik deb ataladi.
- nisbiy xatolik deb ataladi.
+ keltirilgan
xatolik deb ataladi
- Instrumental xatolik deb ataladi
O’lchash chegarasi 25 A ga teng bo’lgan ampermetrning ko’rsatishi 20 A va o’lchanayotgan
tok kuchining xaqiqiy qiymati 19 A ga teng. Ampermetrning keltirilgan xatoligini aniqlang:
- 2,0%
- 3,0%
+ 4,0%
- 6,0%
A M A L I Y M A S H G U L O T

A M A L I Y M A S H G U L O T 81-MAVZU. MEVA VA SABZAVOTLARDAN ELEKTR OLISH Tabiiy elektr manbalarini bilasizmi?
Maqsad: meva va sabzavotlardan tok manbaini yasash.
Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
bir nechta
kartoshka
▸
limon
▸
yo‘g‘on temir
(mix)
▸
mis simlar
▸
lampochka
▸
ulovchi simlar
1. Bir nechta kartoshka olib, turli qismlariga mis va temir simlarni
sanching.
2. Ulovchi simlar orqali kartoshkadagi mis va temir simlarni rasmda
ko‘rsatilgandek ulang.
3. Birinchi kartoshkaga sanchilgan temir simni lam pochkaga ulang.
4. Uchinchi kartoshkaga sanchilgan mis simni lam pochkaga ulang.
5. Lampochkaning yonishini kuzating.
6. Bir nechta limon olib, tajribani yuqorida keltirilgan usulda takrorlang.
7. Tajriba natijalarini muhokama qiling va taqqoslang.
Qaysi tajribada lampochka yorqinroq yondi?
179
12-bob. ELEKTR VA MAGNIT HODISALAR
Qaysi meva ko‘proq elektr energiyasi ishlab chiqargan?
Qanday qilib murchni tuzdan ajratib olish mumkin?
Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
plastmassa qoshiq
▸
tarelka
▸
tuz
▸
murch
▸
bir parcha shoyi mato
1. Bir choy qoshiq tuz va murchni yaxshilab aralashtiring va
tarelka ustiga to‘king.
2. Plastmassa qoshiqni shoyi matoga taxminan 1 minut
davomida ishqalab turing.
3. Plastmassa qoshiqni tuz va murch aralashmasining ustiga
yaqinlashtiring.
4. Jarayonni kuzating.
Nima uchun plastmassa qoshiqqa murch kukuni tortiladi?
1. Qaysi meva va sabzavotlardan ko‘proq elektr olish mumkin?
2. Meva va sabzavotlardan muqobil energiya manbai sifatida foydalanish mumkinmi?
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi

Bizga kerak Ishni bajarish tartibi ▸
shtativ
▸
qalam
▸
yupqa
alyuminiy
folgasi
▸
ebonit
va shisha
tayoqchalar
▸
mo‘yna
va shoyi
parchasi
▸
ip
1. Qalamga alyuminiy folgani o‘rab, qalam hosil qilgan silindrni sug‘urib
oling (2 dona).
2. Folga silindrlarni rasmda keltirilgandek ip yordamida shtativga
bog‘lang.
3. Shisha tayoqchani shoyi matoga ishqalang, so‘ng silindrlarning biriga
tekkizing.
4. Shisha tayoqchani yana shoyi matoga ishqalang, yana shu silindrga
yaqinlashtiring va jarayonni kuzating.
5. Ebonit tayoqchani mo‘ynaga ishqalang, so‘ng silindrlarning
ikkinchisiga tekkizing.
6. Ebonit tayoqchani yana mo‘ynaga ishqalang, yana shu silindrga
yaqinlashtiring va jarayonni kuzating.
7. Ikkala shtativga ilingan silindrlarni bir-biriga yaqinlashtiring va
jarayonni kuzating.
8. Har bir kuzatilgan jarayon uchun xulosa qiling.
Jismlar bir-birga ishqalanishi nati-
jasida elektrlanadi, ba’zan bu zaryad-
lanish ham deb ataladi. Jismlarning
elektrlanishida ikkita jism qatnashadi.
177
12-bob. ELEKTR VA MAGNIT HODISALAR
1. Kundalik hayotdan jismlarning elektr lanishiga
misol lar keltiring.
2. Tajribalarni uy sharoitida bajaring va xulosa qiling.
Silindrlarning o‘zaro tortilish va itarilish sababini tushuntiring.
Qizil va ko‘k pufaklarni shishiring va ularning
og‘zini uzun g‘altak ip bilan bog‘lang. Har ikkala pu-
fakka shoyi parchasini ishqalab, ularni bir-biriga
yaqinlashtiring va jarayonni kuzating. Qizil va ko‘k
pufaklarning biriga shoyi, ikkinchisiga mo‘ynani ish-
qalang. Har ikkala pufakni bir-biriga yaqinlashtiring va
jarayonni kuzating.
Quyidagi tajribalarni bajaring va xulosa qiling.
Ebonit
Shisha
Shoyi
Mo yna
178
12-bob. ELEKTR VA MAGNIT HODISALAR
Meva va sabzavotlardan elektr
ener giyasi olish uchun foydalanish
mumkinmi?