Stok - zatvor xarakteristikalar oilasi

|
Stok - zatvor xarakteristikalar oilasi
|
bet | 5/13 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 290,5 Kb. | | #143551 |
Bog'liq 15-Ma’ruza. Maydoniy (unipolyar) tranzistorlar. RejaStok - zatvor xarakteristikalar oilasi. Tranzistorning stok xarakteristikalaridan tashqari, uning stok - zatvor (uzatish) USI = const bo‘lgandagi IC = f(UZI) xarakteristikalari keng ishla-tiladi (4,b-rasm).
Stok – istok kuchlanishi USI > USI.TO‘Y (to‘yinish rejimi) bo‘lganda uzatish xarakteristikalari (UZI - U0)2 qiymatga proporsional. 4,b-rasmdagi pastki xarakteristika (USI < USI.TO‘Y ) kichik kuchlanishga, ya’ni stok xarakteristikalarning tik sohalariga (kanali tekis o‘zgarish rejimiga) mos keladi. Ushbu xarakteristika bir jinsli kanalga mos kelgani uchun chiziqli.
Tuzilishi va ishlash prinsipi. n – kanali qurilgan MDYa – tranzistor tuzilmasi 6.9,a-rasmda va shartli grafik tasvirlanishi 6.9,b-rasmda keltirilgan.
Bunday tranzistorlarda istok va stok orasida joylashgan tok o‘tkazuvchi kanal tranzistorni tayyorlash jarayonida hosil qili-nadi. Shuning uchun bunday tranzistor kanali «qurilgan» MT deb ataladi. Kanal ion legirlash usuli bilan yarimo‘tkazgich sirtiga yaqin sohalarda yupqa qatlam hosil qilish bilan amalga oshiriladi. Kanali qurilgan MDYa – tranzistorlar istokka nisbatan zatvorga ikki xil ishorali kuchlanishlar berilganda ham ishlay oladi.
Agar UZI = 0 bo‘lganda tranzistorga USI kuchlanish berilsa, kanal orqali elektronlar toki oqadi. Bu tok stokning boshlang‘ich toki IS.BOShL deb ataladi. Zatvorga istokka nisbatan manfiy kuchlanish berilganda kanalda tok yo‘nalishiga ko‘ndalang elektr maydon hosil bo‘ladi. Bu maydon ta’sirida elektronlar kanaldan surib chiqariladi. Kanalda elektronlar soni kamayadi (kanal kam-bag‘allashadi), uning qarshiligi ortadi va stok toki qiymati ka-mayadi. Zatvordagi manfiy kuchlanish qiymati ortgan sari, tok qiymati kamayaveradi. Tranzistorning bu rejimi kambag‘allashgan rejim deb ataladi. Zatvorga berilgan manfiy kuchlanishning ma’lum qiymatida stok toki nolgacha kamayadi (berk rejim), ushbu kuchlanish berkitish kuchlanishi UZI.BERK deb ataladi.
a) b)
5-rasm. n – kanali qurilgan MDYa – tranzistor tuzilmasi (a) bunday tranzistorlarning shartli grafik belgilanishi (b).
Agar zatvorga musbat kuchlanish berilsa, ushbu kuchlanish hosil qilgan maydon ta’sirida istok, stok hamda kristall asosdan elektronlar kanalga kela boshlaydi, kanal o‘tkazuvchanligi va stok toki qiymati ortadi. Ushbu rejim kanali boyitilgan rejim deb ataladi.
Qo‘rib chiqilgan jarayonlar 6,a-rasmda ko‘rsatilgan statik stok-zatvor xarakteristika USI = const bo‘lgandagi IS = f (UZI)da aks ettirilgan.
Demak, UZI 0 bo‘lganda tranzistor kanali boyitilgan rejimda, UZI 0 bo‘lganda esa, kambag‘allashgan rejimda ishlaydi.
Kanal boyitilgan rejimda (6,b-rasm) tranzistorning stok xarakteristikalari boshlang‘ich UZI = 0 bo‘lgandagi xarakteristikadan yuqoriroqdan, kanali kambag‘allashgan rejimda esa, bosh-lang‘ich xarakteristikadan pastroqdan o‘tadi.
n – kanali qurilgan MDYa – tranzistorning stok-zatvor xarakteristikasi shakli bo‘yicha n – kanali induksiyalangan tranzistorning shunday xarakteristikasi bilan bir xil bo‘ladi, lekin UZI kuchlanishning manfiy qiymatlariga UBO‘S dan UZI.BERK gacha surilgan bo‘ladi. Kanali qurilgan MDYa – tranzistorning stok-zatvor va stok xarakteristikalari kanali induksiyalangan MDYa – tranzistorlar xarakteristikalari kabi tushuntiriladi.
Stok-zatvor va stok xarakteristikalar o‘zaro bog‘liq bo‘lib, grafik usulda biri ikkinchisidan hosil qilinishi mumkin.
a) b)
6-rasm. n – kanali qurilgan MDYa – tranzistorning
stok-zatvor (a) va stok (b) xarakteristikalari.
MTlarning ulanish sxemalari 7-rasmda ko‘rsatilgan: umumiy istok (UI), umumiy stok (US) va umumiy zatvor (UZ) ulanish. Asosiy ulanish sxemasi bo‘lib UI ulanish xizmat qiladi.
a) b)
v)
7-rasm. MTlarning ulanish sxemalari: UI (a), US (b) va UZ (v).
|
| |