nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Şəkil 14.1. Dövrədə təsir sönməsinin ölçülməsi sxemi

Şəkil 14.1. Dövrədə təsir sönməsinin ölçülməsi sxemi
Ölçmə apardıqda generatora qoşulmuş məlum yük müqaviməti Zyük üzərindəki Uyük ölçülüb P1 gücü tapılır ( şəkil 14.1 a ), sonra isə həmin yük müqavimətini dördqütblünün çıxışına qoşub Uyük gərginliyi ölçülür və P2 gücü tapılır ( şəkil 14.1 b ). P1 və P2 vasitəsilə ( 14.8 ) düsturuna əsasən at təsir sönməsi hesablanır:
( 14.9 )
İşçi sönmə və işçi güclənmənin ölçülməsi
İşçi sönmə verilmiş işçi şəraitdə xəttin iş rejimini təyin edir. İstifadə olunan ötürmə sistemlərində dövrənin dalğa müqavimətinin stansiya avadanlıqlarının müqavimətləri ilə razılaşdırılması rejimini bütün tezlik diapazonunda təmin etmək praktik olaraq mümkün deyildir. Müqavimətlərin razılaşdırılmaması səbəbindən ötürülən siqnalların gücünün əlavə itkisi baş verir. Razılaşdırılmış rejimdən fərqli olaraq belə rejim işçi rejim və bu zaman elektrik siqnalının məruz qaldığı sönmə işçi sönmə adlanır. İşçi rejim dördqütblünün girişinə təsir edən generatorun Z1 müqaviməti və onun çıxışına qoşulmuş Z2 yük müqaviməti ilə xarakterizə olunur. İşçi sönmə aiş dedikdə P1 və P2 güclərinin müqayisəsinin nəticəsi nəzərdə tutulur. P1 müəyyən E elektrik hərəkət qüvvəsinə və müəyyən Z1 daxili müqavimətinə malik generatora birbaşa qoşulmuş razılaşdırılmış yükdə ayrılmış gücdür ( şəkil 14.2 a ). P2 həmin generatorun girişə qoşulması zamanı dördqütblünün verilmiş Z2 yükündə alınan gücdür ( şəkil 14.2 b ).
Şəkil 14.2. İşçi sönmənin ölçülməsi zamanı alınan güclərin müqayisəsi: a)P1 b) P2
Belə ki, şəkil 14.2 a – da U1 = E / 2 olduğu üçün aiş gərginliklərin nisbəti şəklində aşağıdakı kimi ifadə olunur.
aiş = ln │E/2U2│+ 1/2ln│Z2/ Z1│ Np
aiş = 20 lg│E/2U2│+ 10lg│ Z2/ Z1│dB ( 14.10 )
Burada E – generatorun elektrik hərəkət qüvvəsi, U1 – generatorun çıxışına qoşulmuş razılaşdırılmış yükdə alınan gərginlik, U2 – dördqütblünün çıxışına qoşulmuş Z2 yükündə alınan gərginlik, Z1 – generatorun daxili müqavimətidir.
Ölçmə başlanğıc gücü P, tezliyi f , elektrik hərəkət qüvvəsi E və daxili müqaviməti Z1 məlum parametrlərə malik generatorla aparıldığı üçün buna məlum generator üsulu deyilir. Ölçmə aparmaq üçün şəkil 14.3 – də göstərilən sxemdən istifadə olunur:
|
Şəkil 14.3. Məlum generator üsulu ilə işçi sönmənin ölçülməsi

|
Şəkil 14.3. Məlum generator üsulu ilə işçi sönmənin ölçülməsi
|
bet | 44/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rŞəkil 14.3. Məlum generator üsulu ilə işçi sönmənin ölçülməsi
Sxemə əsasən aiş – in ölçülməsi səviyyələr fərqini iki halda hesablama üsulu ilə təyin etməyə imkan verir. Birinci halda SM sönmə mağazasının xarakteristik müqaviməti ZM = Z1 götürülür.
aiş = p1 – p2 + 10 lg │Z2 / Z1│ ( 14.11 )
burada p1 – sönmə mağazasının çıxışındakı açarın aşağı vəziyyətində sönmə mağazasının sönməsinin sıfıra bərabər olduğu halda SG səviyyə göstəricisinın göstərişi, p2 – dördqütblünün çıxışında açarın yuxarı vəziyyətində alınan səviyyədir. 10 lg │Z2 / Z1│ hesablama yolu ilə tapılır. İkinci halda SM – in sönməsini tənzimləməklə p1 = p2 – yə nail olunur və
aiş = aM + 10 lg │Z2 / Z1│ ( 14.12 ) olacaqdır. aM kanalda p1 = p2 olduqda sönmənin qiymətidir.
Müqayisə üsulu ilə ölçmələr nisbətən dəqiq nəticələr verir, çünki SG – nin göstərişinə və SM – in dəqiqlik sinfinə görə hesabatda səhvlər istisna edilir.
Ekvivalent generator üsulunda generatorun tələb olunan Z1 müqaviməti istənilən mənbədə süni şəkildə, yəni mənbənin çıxışına ZM = Z1 xarakteristik müqavimətinə malik olan sönmə mağazası qoşmaqla və 20 dB və daha yüksək sönmə yaratmaqla əldə edilir. Bu vaxt sönmənin qiymətinin yüksək olması ilə SM – nin giriş müqavimətini xarakteristik müqavimətinə bərabər hesab etmək olar.
Şəkil 14.4 . Z üsulu ilə işçi sönmənin ölçülmə sxemi
Ekvivalent generatorun Z üsulu ilə alınma qaydası geniş yayılmışdır. Z üsulu ilə işçi sönmənin ölçülmə sxemi əsasən traktın ayrı – ayrı elementlərinin ölçülməsində istifadə olunur. Şəkil 14.4 – də göstərilən sxemə əsasən açarın aşağı vəziyyətində yüksək omlu göstərici qurğu SM – nın razılaşdırılmış yüklənmiş çıxışında U1 gərginliyini ( p1 səviyyəsini ) qeyd edir. Açarın yuxarı vəziyyətində U2 gərginliyinə dördqütblünün verilmiş Z2 işçi yükündə nəzarət edilir. am = 0 olduqda U1 = E / 2 və ( 14.13 )
Ölçmə müqayisə üsulu ilə aparıldıqda SM – nın sönməsini tənzimləməklə U1 = U2 ( p1 = p2 ) əldə edilir və (14.14)
Ümumi halda
aiş = p1 – p2 + am + 10 lg Z2 / Z1 ( 14.15)
İşçi güclənmə əks işarə ilə götürülmüş işçi sönməsinə bərabərdir. Şəkil 14.3 – dəki sxemdə dördqütblünün yerinə gücləndirici qoşduqda şəkil 14.5 – də göstərilən sxem alınar. Sxemə əsasən
Siş = p2 – p1 + am – 10 lg Z2 / Z1 ( 14.16 )
am kəmiyyəti generatorun çıxışındakı gərginliyə görə elə seçilməlidir ki, gücləndiricinin girişindəki səviyyə onun amplitud xarakteristikasının düzxəttli hissəsində olsun. P2 = P1 mümkünlüyü nəzərə alındıqda,
Siş = am – 10 lg Z2 / Z1 ( 14.17 ) olacaqdır.
|
| |
1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw

1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
19.12.2023
Hajmi
0,81 Mb.
#123489
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
Voltmetr - ampermetr üsulu - Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat

|
Və vasiTƏLƏRİ fənnindən mühazirələr toplusu hazirladi qaim cəFƏrov metrologiya haqqında ümumi məlumat
|
bet | 32/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rVoltmetr - ampermetr üsulu ilə ölçmə apardıqda voltmetr və ampermetrdən istifadə olunur. Bu səbəbdən üsul voltmetr - ampermetr üsulu adlanır. Ölçmə dəyişən cərəyanla aparılır və şəkil 11.9 – da göstərilən sxemdən istifadə olunur:
Şəkil 11.9. Torpaqlama müqavimətinin voltmetr- ampermetr üsulu ilə ölçülməsi
Əgər voltmetrin daxili müqaviməti kifayət qədər böyük olarsa, onda
Om ( 11.10 ) olar.
Burada Ux – voltmetrin, Ix – ampermetrin göstərişidir.
Üç cəm üsulu ilə torpaqlama müqavimətinin ölçülməsi sxemi şəkil 11.10 – da göstərilmişdir:
Şəkil 11.10. Torpaqlama müqavimətinin
üç cəm üsulu ilə ölçülməsi
Bu üsul vasitəsilə torpaqlama müqavimətini ölçmək üçün tələb olunan 3 – dən az olmayaraq torpaqlama ( torpaqlama müqavimətlərinin qiymətləri uyğun olaraq Rx Ry Rz ) iki - iki kombinasiya etməklə
Rxy = nRm1 Rxy = Rx+ Ry
Rxy = nRm2 Rxz = Rx+ Rz
Rxy = nRm3 Ryz = Ry + Rz (11.11) alınır.
Rx müqaviməti Rx = 0,5 (Rxy + Rxz – Ryz ) (11.12)
düsturu ilə təyin edilir. Müqavimətlər bir-birindən çox fərqli olduqda bu üsulun xətası böyük olur.
Əvəzetmə üsulu rabitə müəssisələrində torpaqlama müqavimətini ölçmək üçün ən geniş yayılmış üsuldur. Əvəzetmə üsulunun sxemi şəkil 11.11 – də göstərilmişdir:
Şəkil 11.11. Torpaqlama müqavimətinin
əvəzetmə üsulu ilə ölçülmə sxemi
Bu üsulun mahiyyəti ondadır ki, R kalibrləyici ( ölçmə cihazının dərəcələrini yoxlayan ) rezistorun vəziyyətindən asılı olaraq UR gərginlik düşgüsü rezistorun sol hissəsinə düşür və bu ölçülən torpaqlamanın UX gərginlik düşgüsünə bərabərdir. Bu gərginliklər bərabər olduqda, göstəricidə cərəyan olmur. Ölçmə apardıqda şəkil 11.11 – də göstərilən sxemə əsasən mühərrikin vəziyyətini dəyişməklə n transformasiya əmsalını seçib, göstəricidə cərəyanın olmamasına nail olmaq lazımdır. Torpaqlama müqaviməti Rx = Rn - ə bərabərdir. R – dəyişən rezistor şkalasının göstəricisi, n – transformasiya əmsalıdır.
İstehsalatda torpaqlama müqavimətini ölçmək üçün tətbiq olunan M – 416 cihazının iş prinsipi əvəzetmə üsuluna əsaslanmışdır: ölçmə zamanı cihazın çeviricisi “nəzarət 5 Om” vəziyyətinə qoyulur, düyməni basaraq “Reoxord” dəstəyini fırlatmaqla göstəricinin əqrəbi 0 vəziyyətinə gətirilir. Bu zaman cihazın göstərişi 5 ± 0,3 Om olmalıdır. 5 Omdan az olan torpaqlama müqavimətini ölçdükdə ölçmə xətasının az olması üçün cihaz şəkil 11.12 - də göstərildiyi kimi qoşulur:
|
| |
Baylanıs liniyaları - 1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw

Mıs krossoveri
Bul túrdegi kabel birdey OSI qatlamlarında isleytuǵın
apparatlardı jalǵaw ushın Ethernet uzatıw quralı bolıp
tabıladı.
Sımsız tarmaq
Optikalıq portlar (100 Mbit / s yamasa 1000 Mbit / s)
ortasında jalǵanıw ushın optikalıq talshıqlı ortalıq
isletiledi
Telefon kabeli
Telefon liniyası jalǵanıwı tek modem portları bolǵan
apparatlar ortasında ámelge asırıladı. Standart modem
jalǵanıwı kórinisi - tarmaq bultına jalǵanatuǵın apparat (
kompyuter)
Koaksiyal kabel
Koaksiyal kabel járdeminde apparatlardı jalǵaw.
Koaksial qural koaksial portlar ortasında jalǵanıw ushın
isletiledi, mısalı, Paket Tracer bultına jalǵanǵan kabelli
modem.
Seriyalı DCE
Seriyalı DTE
Izbe-iz portlar arqalı jalǵanıwlar kóbinese WAN
baylanısları ushın isletiledi. Bunday jalǵanıwlardı
sazlaw ushın siz DCE apparatınıń tárepinde
sinxronizaciya
ornatıwıńız
kerek.
DTE
sinxronizatsiyasın tańlaw qálegen bolıp tabıladı. DCE
tárepi port qasındaǵı kishi " saat" belgisi menen
anıqlanıwı múmkin. Seriya DCE jalǵanıw túrin
tańlaǵanıńızda, jalǵanıw qollanılatuǵın birinshi apparat
DCE apparatına aylanadı, ekinshisi avtomatikalıq túrde
DTE tárepke aylanadı. Serial DTE jalǵanıw túri
saylanǵan bolsa, keri tárepke jaylasıw da múmkin.
Úskeneler - 1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw

1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw
Download
0,81 Mb.
Pdf ko'rish
bet
2/4
Sana
19.12.2023
Hajmi
0,81 Mb.
#123489
1
2
3
4
Bog'liq
1-AMELIY JUMIS
Úskeneler
Tómende, jumıs tarawı astında, úskeneler paneli jaylasqan. Bul panel shep
bóleginde apparatlar túrlerin (klassların), oń bóleginde bolsa olardıń atların
(modellerin) óz ishine aladı. Hár bir apparattı tańlaǵanıńızda, onıń túri ortada
jaylasqan tórtmúyeshte kórsetiledi. Úskeneniń túrleri 1.3-súwretde keltirilgen.
1.3-súwret - Cisco Packet Tracer úskeneleri paneli
Úskeneniń tiykarǵı túrleri:
- marshrutizatorlar (routerlar) - arnawlı marshrutlaw algoritmları tiykarında
maǵlıwmat uzatıwdıń maqul túsetuǵın baǵdarların tabıw ushın paydalanıladı, mısalı,
tranzit túyinlerdiń eń kem sanı menen marshruttı (joldı) tańlaw OSI modeliniń
tarmaq júzesinde isleydi (1.4-súwret);
1.4-súwret. Marshrutizator (router)
- Kommutatorlar (1.5-súwret) - bir yamasa bir neshe tarmaq segmentlerinde bir
neshe túyinlerdi birlestiriwge mólsherlengen ásbaplar. Kommutator (switch)
kommutaciya kestesi tiykarında maǵlıwmat paketlerin uzatadı, sol sebepli trafik tek
MAC adresine jóneltiriledi hám barlıq portlarda, hub (uyada) sıyaqlı
tákirarlanbaydı;
1.5-súwret. Kommutatorlar
- Koncentratorlar (Hub) (1.6-súwret). Koncentrator basqa portlardaǵı bir portda
qabıl etilgen paketti tákirarlaydı.
1.6-súwret. Sımsız apparatlar
Apparatlar arasında (1.7-súwret) jeke kompyuter, noutbuk, server, printer,
telefonlar hám basqalar bar;
1.7–súwret. Apparatlar
1.8-súwret. Internet
- Cisco Packet Tracer programmasında Internet (1.9.-súwret) bultlar hám DSL
modemler kórinisinde usınıs etilgen.
1.9-súwret.
Kóp paydalanıwshılar menen islew ushın paydalanıwshılar apparatları hám bult 1.9-
súwrette keltirilgen.
Download
0,81 Mb.
1
2
3
4
Download
0,81 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasin sazlaw hám islew processin tekseriw
Download
0,81 Mb.
Pdf ko'rish
Va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TОSHKЕNT AХBОRОT TЕХNОLОGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
Mustaqil ish
Mavzu: Insonga verbal va noverbal ta’sir ko’rsatish
Bajardi: Nematov Sunnat
Tekshirdi: Yusupova Zamira
Toshkеnt – 2023
Reja:
1. Insonga verbal va noverbal ta’sir nima ?
2. Verbal va noverbal muloqat
3. Verbal va noverbal nimani anglatadi.
4. Og'zaki muloqotning ahamiyati
Insonga verbal va noverbal ta’sir
Verbal ta'sir - bu so'z va nutqimiz orgali ko'rsatiladigan ta'sirimizdir. Bundagi asosiy vositalar so'zlar hisoblanadi. Nutq so'zlashuv o'zaro Muomala jarayoni bo'lib, uning vositasi so'zlar hisoblanadi.
Monologik nutqda ham diologik nutada ham kishi o'zidagi barcha so'zlar zahirasidan foydalanib, eng ta'sirchan so'zlarni topib sherigiga ta'sir ko'rsatishni xohlaydi. Paralingvistik ta'sir - bu nutqning atrofidagi nutqni bezovchi, uni kuchaytiruvchi, yoki susaytiruvchi omillar. Bunga nutqning baland yoki past tovushda ifodalanayotganligi,tovushlar, to'xtashlar, duduqlanish, yo'tal, til bilan amalga oshiriladigan harakatlar, nidolar kiradi. Shunga qarab, do'stimiz bizga biror narsani va'da berayotgan bo'lsa, biz uning qay darajada samimiyligini bilib olamiz.
Noverbal ta'sirning ma'nosi "nutqsiz"dir. Bunga suhbatdoshlarning fazoda bir-birlariga nisbatan tutgan o'rinlari, holatlari (yaqin, uzoq, intim), qiliqlari, mimika, pantomimika, qarashlar, bir-birini bevosita his qilishlar, tashqi qiyofa, undan chiqayotgan turli signallar ( shovqin, hidlar ) kiradi.
Ularning barchasi Muomala jarayonini yanada ko'chaytirib, suhbatdoshlarning bir-birlarini yaxshiroq bilib olishlariga yordam beradi. Amerikalik olim Megrabyan formo'lasiga ko'ra, birinchi marta ko'rishib turgan suhbatdoshlardagi taassurotlarning ijobiy bo'lishiga gapirgan gaplari 7%, paralingvistik omillar 38% va noverbal harakatlar 58% gacha ta'sir qilarkan. Muomalaning qanday kechishi va kimning ko'proq ta'sirga ega bo'lishi sheriklarning rollariga bog'lig. Ta'sirning tashabbuskorida ataylab ta'sir ko'rsatish maqsadi bo'ladi va u bu maqsadni amalga oshirish uchun barcha yugorida ta'kidlangan vositalardan foydalanadi. Masalan, rahbar xodimini unga ishi tushib chaqirsa, xodimini o'rnidan turib kutib oladi, quyuq so'rashadi, keyin maqsadga o'tadi.
|
Kompyuter tizimlari - 1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari....

|
1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari. Reja: «Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari»
|
bet | 5/8 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 100,97 Kb. | | #149234 |
Bog'liq 1-MavzuKompyuter tizimlari va asosiy komponentalari
Kompyuter ma’lumotlarni qayta ishlovchi maxsus qurilmadir. Kompyuter tizimlari kompyuter yordamida ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlash uchun zarur bo‘lgan komponentalarning birlashmasidir. Har bir kompyuter tizimi apparat va dasturiy ta’minotning bir nechta qismlaridan tashkil topadi.
Apparat ta’minoti. Hisoblash tizimining apparat ta’minotiga apparat konfiguratsiyasini tashkil qiluvchi qurilmalar kiradi. Zamonaviy kompyuterlar va hisoblash komplekslari modul blokli konstruksiyaga ega, ya’ni apparatli konstruksiyaga ularni tayor tugunlar va bloklardan yigish mumkin.
Dasturiy ta’minot. Dastur–bu buyruqlar kema-ketligidir. Har qanday kompyuter dasturining maqsadi apparat vositalarini boshqarishdir. Kompyuterning dasturiy va apparat ta’minoti bir-biri bulan uzviy bog’langan holda ishlaydi. Hisoblash tizimining dasturiy ta’minoti tarkibi dasturiy konfigurasiya deb ataladi. Amaliy dasturiy ta’minot matnlarni, elektron jadvallarni, dasturlarni qayta ishlashga mo‘ljallangan.Tizimli dasturiy ta’minot kompyuterni hamda Windows, Linux yoki UNIX kabi amaliyot tizimlarni boshqarush uchun mo‘ljallangan dasturlardan tashkil topgan. Ko‘pgina dasturlar boshqa pastroq darajadagi dasturlarga suyanadi, bunday kol dasturiy interfeys deb ataladi. Bunday interfeysning borligi, texnik sharoitning borligiga va protokollarning uzviy bog’liqligiga asoslangan bo‘lib amalda o‘zaro ta’sir etuvchi bir nechta satxlarga dasturiy ta’minotni bo‘lib beradi. Dasturiy ta’minotning satxlari piramida konstruksiyasiga ega.
Baza satxi. Dasturiy ta’minotning eng past satxi baza dasturiy ta’minotidir. Ular asosan baza apparat vositalarining uzviy bogliqligiga javob beradi. Baza dasturiy vositalar qoida bo‘yicha baza qurilmalari tarkibiga kiradi va maxsus mikrosxemalarda saqlanadi. Ular doimiy xotira qurilmasi deb ataladi.
Sistema satxi. Sistema satxi – o‘tuvchi(oraliqdagi). Bu satxda ishlovchi dasturlar kompyuter tizimining barcha dasturlari, baza dasturlari satxi va apparat ta’minoti bilan uzviy bog’langan holda ishlashni ta’minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari. Reja: «Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari»
|
Mini kompyuterlar - 1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari....

|
1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari. Reja: «Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari»
|
bet | 7/8 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 100,97 Kb. | | #149234 |
Bog'liq 1-MavzuMini kompyuterlar: foydalanuvchilarga ma’umotlarni saqlash, sodda masalalarni yechish imkonini beradi.
Kompyuter tizimlari arxitekturasi
Kompyuter tizimi modulli strukturadan iborat. Tizimda har bir qurilma ucun qurilmalar nazoratchisi deb nomlanuvchi maxsus boshqarish qurilmasi mavjud. Barcha modullar tizim shinasi(system bus) orqali bog’langan. Har bir nazoratchi ishini drayver boshqaradi. Drayver amaliyot tizimining bir qismi hisoblangan maxsus dasturdir.
Markaziy protsessor – kompyuter tizimi buyruqlarini bajaruvchi qurilma. Zamonaviy kompyuterlarda u ko‘p toshli bo‘ladi, yani uning tarkibida umumiy xotirada parallel ishlovchi 2tadan 32tagacha toshli protsessorlar bo‘ladi.
Operativ xotira – qayta ishlanuvchi ma’lumotlarni saqlovchi qurilmadir. Xotira hajmi –1–16 gigabayt va undan katta; kam hajmli xotirani ishlatish tavsiya etilmaydi. Xotiraning taktli chastotasi– 667 MHz – 1.5 GHz.
Tizimli shina–kompyuterning barcha modullari ulangan qurilmadir Shinaning taktli chastotasi
1–1.5 GHz. Odatda PCI (Peripheral Component Interconnect) turdagi shinalar ishlatiladi. Unga protsessor, xotira, disklar, printer, modem va boshqa tashqi qurilmalar ulanadi. Portlar– kompyuterga tashqi qurilmalarni ulovchi qurilma. Har bir port o‘zining nazoratchisi hamda drayveriga ega.
Ko‘p hollarda USB (Universal Serial Bus) porti ishlatiladi. USBportiga turli qurilmalar ulanishi mumkin. Bunda kompyuterni o‘chirish talab etilmaydi. USBning turli tezlikda ishlovchi bir nechta standarti bor. Eng ko‘p tarqalgani port tezligini sekundiga 240-260 megabit bo‘lishini ta’minlovchi USB2.0.
Ko‘p ishlatiladigan tashqi xotiraturlar:
Flesh xotira(Fleshka)–USB port orqali ulanuvchi kompakt o‘lchamli tashqi xotira. Parametrlar: hajmi 128 gigobayt va undan yuqori; tezligi USB2.0 porti orqali sekundiga 240-260 megabit.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Texnik tizimlarda zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalanishning asosiy yo’nalishlari. Reja: «Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari»
|
Xəsarət törədici detalların ləqv edilməsi

ölkələrində bamperlərin hündürlüyü normallaşdırılmamışdır. Həmdə yük və mi-
nik avtomobillərinin toqquşmaları zamanı onların bamperləri üst-üstə düşmür (yol
səthindən hündürlükləri müxtəlif olduğundan).
Müasir avtomobillərdə müxtəlif konstruksiyalı bamperlərdən istifdə edilir. İlk
sadə bamperlər sırf dəmirdən, sonralar isə dəmir üzərinə şəkilmiş rezin qatından
ibarət idi. Hazırda bəzi bamperlərdə metaldan hazırlanmış gövdə zərbəni qəbul
edərək kuzova bərkidilmiş polad bıcaqlara doğru yerini dəyişir. Metalın yuxarı qatı
bıcaqlarla kəsilir və buna sərf olunan iş kinetik enerjini söndürür.
Pnevmatik və hidravlik amortizasiya elementlərində zərbə enerjisi rezinin sıxıl-
ması və ya mayenin drosselləyici deşikdən çıxması ilə söndürülür.
Zərbə zamanı yüklənmə səviyyəsinin avtomobilin uzunu boyu dəyişməsi

Zərbə zamanı yüklənmə səviyyəsinin avtomobilin uzunu boyu dəyişməsi
Avtomobilin deformasiyası zamanı “həyatı zonanın” təhlükəsizliyinin təmin
edilməsi
Sürücünün hadisə zamanı salon daxilində yerdəyişməsi prosesi
47.
Tədqiqatlar göstərir ki, insan heç bir zədə almadan təqribən 0,01-0,1san davam
edən qısa müddətli 40-50g yüklənməsinə tab gətirir. Avtomobilin üzbəüz toqquş-
maları zamanı sürücü və qabağdakı sərnişinin yüklənməsi 160-200g çatır.
Daxili passiv təhlükəsizliyi (DPT) yüksəldən konstruktiv tədbirlər zərbə nəti-
cəsində ətalət yüklərinin azaldılmasını, salon daxilində insanların yerdəyişmələri-
nin məhdudlaşdırılması, xəsarət törədən detalların ləqv edilməsini, yükün bərki-
dilməsini nəzərdə tutur.
Yəni passiv təhlükəsizlik elementləri avtomobilin ön hissəsində (qabaq bam-
perdə) yaranan yükləmələri sürücü və sərnişinlərə çatana qədər 40-50g həddinə
azaltmalıdır. Tədqiqatlar göstərir ki, tərpənməz maneəyə vurulma zamanı I-ci
fazanın davamiyyət müddəti 0,05-0,1san, II-ci faza isə 0,02-0,04san təşkil
edir.Avtomobilin ağırlıq mərkəzinin orta təcili bu zaman (8,3-14m/san sürətində)
45-60g çatır, ani təcili isə 80-100g çata bilər. Ona görə də, ətalət yüklərinin
azaldılması üçün qeyd olunan fazaların davamiyyət müddəti, yəni detalların
deformasiya müddəti artırılmalıdır.
Avtomobilin kuzovu
Minik avtomobilinin kuzovunun passiv təhlükəsizliyi konsepsiyası 1952-ci ildə
Daimler-Benz şirkətinin mühəndisi Bela Bereyni tərəfindən işlənmişdir. Ona əsa-
sən avtomobilin kinetik enerjisi kuzovun hissələri tərəfindən söndürülür. Bunun
üçün kuzovun qabaq və arxa hissəsində güc strukturası avtomobilin uzunluğu bo-
yunca məqsədli şəkildə zəiflədilərək, deformasiya zonası yaradılır.Lonjeronlar və
eninə dayaqların en kəsikləri, və ya dayaqların qalınlıqları azaldılır. Nəticədə
toqquşmalar zamanı kuzovun bu hissələri dağılaraq, enerjinin bir hissəsini sön-
dürməklə zərbəni yumşaldır.
Qəzalar zamanı avtomobilin salonunda insanlar üçün kifayət qədər boş sahə
qalmalıdır (ona “həyat” zonası deyilir). Bu səbəbdən də deformasiya olunan zo-
nalarda güc strukturunun zəiflədilməsi kuzovun mərkəzi hissəsinin sərtliyinin ar-
tırılması ilə uzlaşdırılmalıdır. Bunun üçün konstruksiya elə olmalıdır ki, kifayət
qədər sərtlik təmin olunmaqla bərabər, zərbə qüvvəsi mümkün qədər daha çox
48.
istiqamətlərdə paylansın.
|
«Kompyuter injineringi» fakulteti «Informaciyalıq texnologiyaları servisi» baǵdarı III kurs 306-21 topar studenti Bauatdinov Rasuldıń

|
«Kompyuter injineringi» fakulteti «Informaciyalıq texnologiyaları servisi» baǵdarı III kurs 306-21 topar studenti Bauatdinov Rasuldıń
|
Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 487,02 Kb. | | #134681 |
Bog'liq R.BAUATDINOV Komp tar 1-Ámeliy
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ
INFORMACIYALÍQ TEXNOLOGIYALARÍ HÁM KOMMUNIKACIYALARÍN RAWAJLANDÍRÍW MINISTRLIGI
MUXAMMED AL-XOREZMIY ATINDAǴÍ
TASHKENT INFORMACIYALÍQ TEXNOLOGIYALARÍ UNIVERSITETI NÓKIS FILIALÍ
« Kompyuter injineringi » fakulteti
«Informaciyalıq texnologiyaları servisi» baǵdarı
III kurs 306-21 topar studenti
Bauatdinov Rasuldıń
«Kompyuter tarmaqları »
páninen
ÁMELIY JUMISI
Tayarlaǵan ________________ R. Bauatdinov
Qabıllaǵan ________________ Sh. Abdiǵaniyev
Nókis – 2023
TEMA:CISCO PACKET TRACER PROGRAMMASIN SAZLAW HÁM ISLEW PROCESSIN TEKSERIW
Jumıstıń maqseti: Talabalar tárepinen Cisco Packet Tracer programmalıq paketinen paydalanıwda dáslepki ámeliy kónlikpelerdi iyelew, sol tiykarda eki kompyuter tarmaǵın qurıw kónlikpelerine iye bolıw.
Eki kompyuterdi jalǵaw ushın birinshi bolıp kompyterler bóliminen eki kompyuterdi betimizge jaylastırıp alamız. (1-súwret)
(1-súwret)
Keyin birinshi kompyuter ustine basip Desktop bólimine kirip IP Configuration ǵa kirip IP address kiritetmiz.(2-súwret)
(2-súwret)
Dál sol tárizde ekinsh kompyuterge de IP address kiritemiz. (3-súwret)
(3-súwret)
Keyin eki kompyuterdi jalǵaymız. Onıń ushın Connections bóliminen ozimizge kerekli kabeldi saylap jalǵaymızó, bunıń ushın tórtinshi turǵan kabelden paydalanamız. (4-súwret)
(4-suwret)
Endi tolıǵı menen eki kompyuterimiz jalǵandı, onı xabar jiberip tekserip kóremiz. (5-súwret)
(5-súwret)
Mine 5-súwrette kórip turǵanıńızday xabarımız PC4 ten PC5 ke bardı.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Kompyuter injineringi» fakulteti «Informaciyalıq texnologiyaları servisi» baǵdarı III kurs 306-21 topar studenti Bauatdinov Rasuldıń
|
II-BAP. Tájriybe bólim - Ózbekstan respublikasí joqarí bilim, PÀn hàm innovaciyalar ministrligi

|
Ózbekstan respublikasí joqarí bilim, PÀn hàm innovaciyalar ministrligi
|
bet | 7/7 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #129878 |
Bog'liq ogabek-org1II-BAP. Tájriybe bólim
II.1. Kerekli ásbap-úskeneler
Kerekli ásbap-úskeneler: 0
Kerekli reaktivler: 0
Jumıstıń maqseti: 0
Jumıstıń barısı: 0
III-BAP. Nátiyjeni talıqlaw
0
Juwmaq
Indigofera ósimliginiń japiraq bólegi ekstrakciya qilinadi hám indigo ajratıp alındi. Alınǵan indigo fizikalıq - ximiyalıq usıllarda analiz qılındı. Infraqızıl spektraskopiyadaǵı nátiyjeler alınǵan indigonıń dúzilisin tastiyqladı. Alınǵan indigonıń sipat hám muǵdar quramı Ultrafiolet spektroskopiya hám YuSSX usıllarında tekserildi. Indigo ximiyalıq dúzilisi haqqında túrlishe pikirler bar bolǵan. Keyinrek, 1907-jilda Bayer indigonıń dúzilisin usınadı, oǵan kóre indigo sis-trans izomerler payda qiladı. Sis - izomer trans- izomer XIX ásrge indigonıń dúzilisin anıqlanbaǵan. 1840 - jilda Frishte indigonı kaliy gidroksid penen birgelikte qizdirip, anilindi ajratıp aldi. Sol jildiń aqirina kelip Loran hám Erdman bir - birinen biyxabar halda indigonıń oksidleniwinen izatin payda boliwin anıqladı.
Paydalanılǵan ádebiyatlar
1. A.B.Alovitdinov, M.G. Ismatullayevna, N.A Xolmurodov ORGANIK KIMYO Toshkent-2005
2. M.Xasanov, A. Sattiqulov ORGANIK KIMYO Toshkent-1996
3. S.Iskandarov, B.Sodiqov ORGANIK KIMYO Toshkent Mehnat 1987
4. I.R.Asqarov,Y.T.Isayev,A.G.Maxsumov, Sh.M. Qirǵızov ORGANIK KIMYO Toshkent-2012
5. Q.N. Axmedov, X.Y. Yóldoshev ORGANIK KIMYO USULLARI
6. X.S. Tojimuhammedov, X.M. Shohidoyatov. ORGANIK BIRIKMALARDI TUZILISHI VA REAKSION QOBILYATI VA REAKSION QOBIKYATI. Toshkent. Ibn sino nashriyoti. 2001.
7. A.N.Yunusxójayev, Yu.YU. Xaritonov ANALITIK KIMYO. I-II qismlar. Toshkent “Ózbekiston” – 2006
8. H.N. Musayev ANORGANIK VA ORGANIK KIMYO Toshkent-2007
9. R.Ziyayev, R.Mirzayev, A.Abdusamatov ORGANIK KIMYO
10.Харитонов Ю.Я. Аналитическая химия. В2-х томах. М.,«Висшая школа», 2001
11.Yu.Kirxner. Tonkosloynaya xromatografiya, T. 1.M. Mir.1981.
12.T.T. Berezov, B.F. Korovkin. Biologicheskaya ximiya. Moskva «Medicina» 1990.
13. A.P.Orexov. «Ximiya prirodnıx alkaloidov rasteniy» SSSR, Nauka. M.1965.
14.«İtogi issledovaniya alkaloidonosnıx rasteniy» Tashkent «FAN» AN RUz. 1993.
15.A.S.Sadıkov.«Ximiya alkaloidov»Anabasis aphylla. Tashkent – İzd.AN.UzSSR 1956.
16.A.S.Sadıkov, X.A.Aslanov, Yu.K.Kushmuradov. «Alkaloidı xinolizidinovogo ryada» - M- İzd. «Nauka» 1975.
17.E.E.Korotkova, S.A.Xamidxodjaev. Biologicheskie osobennosti rasprostranenie perspektivnıx lekarstvennıx rasteniy. Tashkent «FAN» 1981.
18.Dj.Roberc,M.Kaserio.Osnovı organicheskoy ximiya: Mir. 1978.T .1.2.
19. R.Morrison, R.Boid. Organicheskaya ximiya. M. Mir. 1974.
20. Dj.March. Organicheskaya ximiya: V 4-x. T. M: Mir. 1985. T. 1-4.
Axborot derekleri
1. www.nuuz.uz
2. ww.natlib.uz
3. www.ziyo net.uz
4. www.chemexpress.fatal.ru
5. hozir.uz
|
| |
Təhlükəsiz hava yastıqları

sürücü və sərnişinlərin təhlükəsizliyinin təmin edilməsində böyük rol oynayır.
Oturacaqların bərkidilmə yerləri avtomobilin uzununa oxuna paralel yönəl-
miş və oturacağın öz çəkisindən 20 dəfə artıq olan yükə tab gətirməlidir. Otura-
caqların yerdəyişmə və tənzimlənmə sistemləri uzunluq boyu yönəlmiş 20g-yə
qədər yükə tab gətirən bloklayıcıya malik olmalıdırlar.
Oturacaqların baş yastıqları toqquşmalar zamanı insanların boyun onurğa
sümüyünün xəsarətləri və sınmasının qarşısını alır. Statistikaya əsasən yastıqla-
rın tətbiqi toqquşmalar zamanı xəsarətlərin sayını 42%-ə qədər azalda bilər.
– bo’lim - Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik...

|
Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini rejalashtirish Reja
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 117,86 Kb. | | #229649 |
Bog'liq Biznes jarayonlarini boshqarish. Maruza Mustaqil ish7 – bo’lim
«Bitimning samaradorligi»
Loyihalarni asoslash jahon amaliyotida mablag‘larning qo‘yilishi haqidagi qarorni tayyorlashda quyidagi umumiy ko‘rsatkichlar qo‘llaniladi
Sof joriy qiymat
Rentabellik
Samaradorlikning ichki kofisienti
Kapital qo’yilmalarning qaytarilish davri
Pulning maksimal sarf-xarajati
Zararsizlik meyorlari
- https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/iqtisodiyot/kichik-biznes-va-tadbirkorlik-faoliyatini-rejalashtirish
- https://lex.uz/acts/-1856013
- https://uz.wikipedia.org/wiki/Biznes_reja
- http://fayllar.org/biznesni-rejalashtirish-va-uning-turlari-biznes-tashkiloti-aso.html?page=3
- https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/iqtisodiyot/kichik-biznes-va-tadbirkorlik-faoliyatini-rejalashtirish
Foydalanilgan adabiyotlar:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini rejalashtirish Reja
|
1-amaliy mashgulot. Vodorodni kimyoviy xossalarini oʻrganish

|
1-amaliy mashgulot. Vodorodni kimyoviy xossalarini oʻrganish
|
bet | 1/2 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 31,55 Kb. | | #155791 |
Bog'liq 1 Amaliy m-t VE
1-amaliy mashgulot.Vodorodni kimyoviy xossalarini oʻrganish.
Vodorod koinotda eng koʻp tarqalgan element hisoblanadi. U barcha atomlarning taxminan 88,6% ni tashkil etadi (taxminan 11,3% geliy atomlari, qolgan barcha elementlarning ulushi taxminan 0,1% ni tashkil qiladi). Shunday qilib, vodorod yulduzlar va yulduzlararo gazlarning asosiy tarkibiy qismi hisoblanadi. Yulduzlarda oddatda (masalan, Quyoshning sirt harorati ~ 6000 ° C), vodorod plazma shaklida mavjud , yulduzlararo kosmosda bu element alohida molekulalar , atomlar va ionlar shaklida mavjud va hajmi, zichligi va harorati bo’yicha sezilarli darajada farq qiladigan molekulyar bulutlar hosil bo’lishi mumkin.
Vodorod
|
|
Oddiy moddaning ko’rinishi
Rangsiz, hidsiz va tamsiz gaz
|
Atom xossalari
|
Nomi, belgi, raqami ——————-→ Vodorod, (H), 1
|
Atom massasi ——————-→ [ 1.008; 1.00811]m.a.b ( g / mol )
|
Elektron konfiguratsiyasi ——————-→ 1s 1
|
Atom radiusi ——————-→ 53 pm
|
Kimyoviy xossalari
|
Kovalent radius ——————-→ 32 pm
|
Ion radiusi ——————-→ 54 (-1 e) pm
|
|
|
| |
Korxona faoliyatini muvaffaqiyatli olib borishda biznes- reja muhim rol o‘ynaydi

|
Korxona faoliyatini muvaffaqiyatli olib borishda biznes- reja muhim rol o‘ynaydi
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 117,86 Kb. | | #229649 |
Bog'liq Biznes jarayonlarini boshqarish. Maruza Mustaqil ish Korxona faoliyatini muvaffaqiyatli olib borishda biznes- reja muhim rol o‘ynaydi.
Biznes-rejaning tuzilishi va mazmuni qat’iyan chegaralanmagan. Fikrimizcha,yeti bo’limdan iborat biznes.
Tadbirkorlik faoliyatining biznes rejasi
- Biznes-rejaning umumiy xulosasi, asosiy parametr va ko‘rsatkichlari
- Tadbirkorning iste’molchiga taqdim qilayotgan mahsulot, tovar va xizmatlarning tasnifi
- Bozor kon’yukturasi, talab va sotuv hajmi tahlili
- Harakat dasturi va tashkiliy choratadbirlar
- Bitimning resurslar ta’minoti
- Bitimning samaradorligi
3. Biznes rejaning asosiy bo‘limlari va ularning tavsifi
Biznes-rejaning tuzilishi va mazmuni qat’iyan chegaralanmagan. Mazkur yetti bo‘limdan iborat biznes-reja ko‘rib chiqiladi
1 – bo’lim
Biznes-rejada «Tadbirkorlik faoliyatining maqsadi va vazifalari» markaziy o‘rinni egallaydi.
Rejalashtirilayotgan bitimni amalga oshirish oldidan katta mablag‘ sarflash va shu mablag‘ qancha foyda keltirishini hisoblab chiqish lozim.
Keladigan foyda vaqtga qarab qanday taqsimlanadi va inflyatsiyaga nisbatan uning samaradorligi qanday bo‘lishligini hisoblab chiqish lozim.
2 – bo’lim
«Biznes-rejaning umumiy xulosasi, asosiy parametr va ko‘rsatkichlari» umumlashtiruvchi xususiyatga ega bo‘lib, biznes-reja asosiy g‘oya va mazmunining qisqacha ko‘rinishidir. U rejani ishlab chiqish jarayonida yaratilib, aniqlanadi va
biznes-rejani tuzgandan keyin yakunlanadi.
Umumlashtiruvchi bo‘limda quyidagilar taqdim etiladi:
bosh maqsadning loyihasi (bitim); ishlab chiqariladigan mahsulot, tuzilayotgan reja yakunining qisqacha tavsifi va ularning o‘zaro farqi; qo‘yilgan maqsadlarga erishish yo‘l va usullari; loyihani amalga oshirish muddatlari; uni amalga oshirish bilan bog‘liq sarf-xarajatlar; kutilayotgan samara va natija; olingan foydani qo‘llash sohasi.
|
| |
– bo’lim - Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik...

|
Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini rejalashtirish Reja
|
bet | 3/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 117,86 Kb. | | #229649 |
Bog'liq Biznes jarayonlarini boshqarish. Maruza Mustaqil ish3 – bo’lim
ishbilarmon ishlab chiqargan Tovar iste’molchilari va u qoniqtirmoqchi bo‘lgan iste’mollar
tadbirkor ishlabchiqargan mahsulot ko‘rsatkichlari yoki uning tavsifi: ta’rifi, modeli, sur’ati va boshqalar
ishlab chiqarilgantovarning sotishnarxini bashorat qilish
«Tadbirkorning iste’molchiga taqdim qilayotgan mahsulot, tovar va xizmatlarning tavsifi» deb nomlanib, unda quyidagilar taqdim etiladi:
4 – bo’lim
«Bozor kon’yunkturasi, talab va sotuv hajmining tahlili» bo‘limida talabni o‘rganish va narxlarni bashorat qilishning davomi bo‘lib, bu bo‘limda ishlab chiqarishning hajmi va tovarning sotilishi vaqt mobaynida belgilab beriladi.
Biznes-rejani tayyorlash jarayonida bozorning tadqiqoti, tahlili va baholanishi bir tomondan, oldindan taxmin qilishga asoslansa, ikkinchi tomondan, bo‘lajak xaridor yoki savdo tashkiloti bilan bo‘lgan dastlabki bitimga tayanadi.
5 – bo’lim
Tashkiliy tadbirlar dasturiy harakatlarning uzviy qismi bo‘lib, biznes-reja bajarilishining boshqaruv uslubi; loyiha boshqaruvining tashkiliy tuzilmalarini; ijro etuvchi harakatlarni muvofiqlashtirish uslubini qamrab oladi.
Mehnat haqining maxsus shaklini o‘rnatish, rag‘batlantirish, kadrlarni tanlab olish, ularni tayyorlash, hisob, nazorat ishlari tashkiliy tadbirlarga kiradi.
« Harakat dasturi va tashkiliy chora-tadbirlar »
Marketing harakatlari (reclama, sotish bozorini aniqlash, istemolchilar bilan aloqa bog’lash, ularning talabini hisobga olish)
Mahsulotni ishlab chiqarish
Tovarlarni sotib olish, saqlash, tashish, sotish,
(asosan, tijorat tadbirkorligiga oid)
Tovarni sotish jarayoni va sotgandan keyin xaridorga xizmat ko’rsatish
Ishbilarmonlik harakat dasturi quyidagilarni o‘z ichiga oladi
6 – bo’lim
Bu bo’limda tadbirkorlik loyhasini amalga oshirish uchun zarur resurslarni turi va xajmi, resurslarni olish manbai va uslubi xaqida malumotlar beriladi.
Resurslar ta’minoti quydagilarni qamrab oladi
moddiy resurslar (materiallar,
yarim tayyor mahsulotlar, xomashyo, energiya, inshootlar, asbob-uskunalar va boshqalar);
mehnatresurslari
moliyaviy resurslar (joriy pul
mablag‘lari,kapital qo‘yilmalar, kreditlar, qimmatbaho
qog‘ozlar) va axborot resurslari (statistik,
ilmiy-texnik axborot)
«Bitimning resursli ta’minoti»
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biznes jarayonlarini boshqarish 615-21 guruh Xayrilojonov Ozodbek Mavzu: Kichik biznes va tadbirkorlik faoliyatini rejalashtirish Reja
|
Mövzu 4. Telefon kommutasiya sistemləri

Mövzu 4. Telefon kommutasiya sistemləri
Kommutasiya sistemlərinin qurulma prinsipi və təsnifatı
Müasir telekommunikasiya texnologiyasında rabitə xidmətlərinin hər birimizin həyatında və rahatlığında mühüm rolu bu gün mübahisə doğurmayan bir faktdır. İnsanların işləyib fəaliyyət göstərməsi üçün ayrı-ayrı özəl qurumları, dövlət orqanlarının dövlətin hər bir təşkilatı səmərəli işləməsi üçün rabitə çox mühüm vasitədir. Nbunun üçün də yeni texnologiyaya uyğun olaraq Respulblikamızda son 10 il ərzində yeni “Rəqəmli elektron” ATS-dən geniş istifadə olunur. Bu gün şəbəkədə “Sistem -12”, “DMS” və “Seslem X” tipli Elektron “ATS” –lər istismardadır. Rəqəmli elektron ATS –ləri 2 və 4 naqilli trantlar geniş istifadə edilir.
Danışıq siqnallarının elektrik siqnallarına çevrilməsi onun uzaq məsafələrə verilməsi və yenidən səs siqnallarına çevrilməsi prossesi nitqin telefon verilişi deyilir.
Bu verilişi həyata keçirmək üçün M-T çşevricilərindən və xətt stansiya qurğularından veriliş traktı təşkil edilir. Aşağıdakı şəkildə 2 və 4 naqilli telefon traktının sxemi verilmişdir. Belə traktın nöqsan cəhəti var. DS –qoşulmuş sahədə verici və qəbuledici hissələr arasaında elektrik əks əlaqənin olmasıdır. Bu nöqsan cəhəti aradan qaldırmaq üçün 4 naqilli sahəni kommutasiya edən kommutasiya sistemindən istifadə edilir ki, bu halda ardıcıcl qoşulmuş DS sayı azalır. Telefon trantı ilə veriliş keyfiyyətinə əsas tələbat, səsin aydınlığı, ucalığı təbiiliyini təmin etməkdir.
Telefon verilişinin keyfiyyəti telefon aparatlarının elektrokustik, elektriki, mexaniki və klimatik parametrləri ilə təyin edilir.
Telefon aparatının parametrləri formalaşdırılır və ümumdünya standartlarına (7153-68) uyğun olmalıdır.
|
Inson mehnat faoliyatining turlari, fiziologik ta‟siri

|
Inson mehnat faoliyatining turlari, fiziologik ta‟siri
|
bet | 4/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 163,06 Kb. | | #132792 |
Bog'liq 1xf2.Inson mehnat faoliyatining turlari, fiziologik ta‟siri.
Har bir insonning va butun jamiyatning mehnat faoliyati quyidagi ikki asosiy turga bo‟linadi: jismoniy va aqliy. Har qanday faoliyat ma‟lum bir ijtimoiy, ruhiy jarayonni nazarda tutadi.Hammaga ma‟lumki, inson faoliyati natijasida har doim biror moddiy narsaga erishiladi. Zero moddiy narsa natijasida faoliyatning doirasi doimiy kengayib, murakkabligi ortib boradi. Insonni bir vaqtda faoliyati bilan ehtiyoji ham rivojlanib boradi.
Inson faoliyati - bu har doim hayot uni oldiga qo‟yilayotgan muammolarni hal etilishidir. U bu muammolarni aqliy va jismoniy faoliyati natijasida yechadi. Umuman olganda inson faoliyatini aqliy va jismoniy faoliyatlarga bo‟lish ko‟p
jihatdan shartli hisoblanadi. Aqliy faoliyat markaziy asab sistemasiga sezilarli darajada yuklanish beradi va mehnatni kuchlanganligi sifatida harakterlanadi. Jismoniy faoliyat insonni mushaklariga, skelet mushaklariga, yurak-qon tomir sistemalariga va boshqa fiziologik sistemalariga yuklanish beradi.
Zamonaviy hayot ishlab chiqarishda jismoniy faoliyatga nisbatan aqliy faoliyat ulushini oshib borishini harakterlaydi. Bunday holatlar aqliy mehnat bilan shug‟ullanuvchi odamlarda yog‟ bosish, qon tomir kasalliklari, umurtqa, oshqozon-ichak va boshqa kasalliklarni paydo bo‟lishiga olib keladi.
Zamonaviy ishlab chiqarishda kasblar to‟rt guruhga bo‟linadi: jismoniy, mexanizatsiyalashgan, avtomatlashgan va aqliy mehnat. O‟z navbatida oxirgi ikkitasini ulushi doimiy o‟sayotgan bo‟lsa, birinchi ikkitasiniki esa doimiy kamaymoqda.Mos ravishda ishlab chiqarish yoki xizmat ko‟rsatish sohasi kengaymoqda. Ammo insonni yuqori mehnat unumdorligini taminlash uchun aqliy va jismoniy faoliyatini ma‟lum darajada birgalikda olib borish zarur. SHu maqsadda har xil trenajerlar, aerobika mashg‟uloti, jismoniy tarbiya, yugurish, sportcha yurishlardan foydalanish zarur.
Mehnat gigienistlari va fiziologlarining qayd qilishicha inson o‟zining har qanday faoliyatida uning organizmini bioritmi mehnat va dam olish rejimlari bilan mos kelsa u eng yuqori samaradorlikka erishishi mumkin.
Aqliy mehnat bilan shug‟ullanadigan odamlarni bioritmini tadqiqotini ko‟rsatishiga ularning mehnat samaradorligi ertalab yaxshilanib, yarim tunda o‟zining eng yuqori darajasiga yetadi, so‟ngra esa asta-sekin yomonlashib boradi.
|
| |
Mövzu 3.6 Magistral optik kabellər

Mövzu 3.6 Magistral optik kabellər
Optik kabellərin ixtira olunması və onların rabitə sistemlərinə tətbiqi rabitə avadanlıqlarının imkanlarından dövrümüz üçün maksimum istifadəetməyə imkan yaratmaqla bərabər əlavə xərclərin də azalmasına səbəb oldu. Texniki cəhətdən regenerasiya məntəqələri arasındakı məsafə xeyli artdı. Bu parametr 150-240 km-ə qədər çatdırıldı. İqtisadi cəhətdən isə əlvan metallara qənaət olunması, reqenerasiya məntəqələrinə qida gərginliklərinin verilməsi və s. parametrlərə qənaət olundu. Optik kabellərdə müəyyən olunmuş dalğa uzunluğundan kiçik sönmə əmsalı informasiyanın uzaq məsafəyə ötürülməsinə imkan yaratdı.
OK-in digər cəhətlərindən biridə reqenerasiya məntəqələrinin uzunluğundan aslı olmayaraq yüksək geniş, zolaqlılığıdır. Bu kabellərdə verliş spektirinin eni praktiki olaraq digər parametirlə məhdudlanmır. OK-lər hal- hazırda STM-1 (155 Mbit/s), STM-4/622/s STM-16 (2,4 Qbit/s) STM-64 (10 Qbit/san ) verliş həyata keçirir.
Magistral OK-də optik lif tərkibində xüsusi əlavələr etməklə xromatik dispersiyaya görə optimallaşdırılır.
|
Şəkil 13.4. İzolyasiya müqavimətinin ölçülməsi

|
Şəkil 13.4. İzolyasiya müqavimətinin ölçülməsi
|
bet | 38/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rŞəkil 13.4. İzolyasiya müqavimətinin ölçülməsi
Meqommetrin x1 və x2 sıxaclarına naqilin ucları qoşulur və ölçmə aparılır. Cihazın iş prinsipi şəkil 13.5 – də göstərilmişdir:
Şəkil 13.5. Ardıcıl sxemli meqommetr
Cihaz MΏ həssas ölçü mexanizmindən, E cərəyan mənbəyindən, R dəyişən müqavimətdən, düymədən və Rəlavə əlavə müqavimətdən ibarətdir. Meqommetrin belə sxemi ardıcıl sxem adlanır. Ölçmədən əvvəl düymə basılır və R müqaviməti vasitəsilə cihazın əqrəbi şkalanın kalibrlənmiş qiymətinə qoyulur. Cihazı ölçülən obyektə qoşduqda ( düymə açıqdır ) ölçü mexanizmindən I = U / (Rdax + Rəlavə + Rx ) cərəyanı axır. Burada U şkalanın kalibrlənmiş qiymətinə uyğun gərginlik, Rdax ölçü mexanizminin daxili müqaviməti, Rx ölçülən izolyasiya müqavimətidir. Rdax və Rəlavə dəyişmədiyinə görə cihazın göstərişi Rx müqavimətinə uyğun olacaqdır. İzolyasiya müqavimətinin daha böyük qiymətlərini ölçmək üçün meqommetrin sxeminə sabit cərəyan gücləndiricisi əlavə olunur. Belə meqommetrlər elektron meqommetr adlanır
( şəkil 13.6 ):
Şəkil 13.6. Elektron meqommetrin sxemi
Elektron meqommetrlərdən PKP cihazlarında istifadə olunur. Bu cihazlarda izolyasiya müqavimətinin qiymətini ölçmək üçün 100 - 500 V gərginlik tətbiq olunur, bu zaman parazit EHQ - lərinin ölçmə nəticəsinə təsiri aradan qaldırılır. Izolyasiyanın elektrik müqavimətinin ölçülməsi şəkil 13.4 - də göstərilmişdir. Ölçmə sxemi tərtib olunur ( xəttin əks tərəfində damarların ucları açıq vəziyyətdə olmalıdır ), cihaz kalibrlənir və ölçülən müqavimətin qiymətindən asılı olaraq elə ölçmə həddi seçilir ki, meqommetrin əqrəbi şkalanın işçi hissəsində yerləşsin. Ölçmənin nəticəsi meqommetrdən axan cərəyanın 1 dəqiqə müddətində stabilləşməsindən sonra götürülür.
Kabellər üçün izolyasiya müqavimətinin norma qiymətindən və ölçülən dövrənin uzunluğundan asılı olaraq ölçü vahidi kimi kiloom ( kOm ), meqaom ( MOm ), qiqaom ( QOm ) istifadə olunur. İzolyasiya müqavimətinin norma qiymətləri hər bir kabelin növünə görə təyin olunur.
İzolyasiya müqavimətinin norma qiymətləri cədvəl 2 – də göstərilmişdir:
|
| |
Sabit və dəyişən cərəyan körpüləri vasitəsilə müqavimətin ölçülməsi

|
Sabit və dəyişən cərəyan körpüləri vasitəsilə müqavimətin ölçülməsi
|
bet | 29/59 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #255270 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq V vasiT L R f nnind n m hazir l r toplusu hazirladi qaim c F rSabit və dəyişən cərəyan körpüləri vasitəsilə müqavimətin ölçülməsi
Müqavimətin qiymətini daha yüksək dəqiqliklə ölçmək üçün körpü sxemlərindən geniş istifadə olunur. Bu sxemlər vasitəsilə müqavimət, tutum, itki bucağı, induktivlik, ayrı-ayrı elementlərin qiymətləri və yaxud kompleks qiymətləri ölçülür. Sabit və dəyişən cərəyanla işləyən körpü sxemləri istehsalatda ən geniş yayılmış ölçmə cihazlarındandır. Sabit cərəyanla işləyən körpülər həssas cihaz olduqları üçün onların köməyi ilə müqavimətlərin çox kiçik qiymətlərini də ölçmək mümkündür. Dəyişən cərəyanla işləyən körpülər isə elementlərin ayrı-ayrı qiymətlərini və ya kompleks qiymətlərini ölçə bilir. Geniş istifadə olunan rəqəmli dəyişən cərəyan körpüsünün sxemi şəkil 11.5 - də göstərilmişdir:
Şəkil 11.5. Rəqəmli dəyişən cərəyan körpüsünün sxemi
Cihazın iş prinsipi aşağıdakı kimidir: balans olmadığı halda körpünün diaqonalındakı gərginlik MQ müqayisə qurğusunda çevrilir və güclənərək AİB avtomatik idarəetmə blokuna təsir edir. Bu blokun vəzifəsi Z1 və Z2 nümunəvi dəyişən müqavimət elementlərinin yığımını təşkil etmək və tarazlıq yaratmaqdır. Körpünün tarazlıq şərti aşağıdakı kimidir:
Z1 Z2 = Z0 ZX ( 11.2 )
Avtomatik idarəetmə bloku RHB rəqəm hesablama blokunun işini idarə edir və həmin blokun köməyi ilə nəticələri rəqəm şəklində göstərir.
Tutum və induktiv xarakterli müqavimətlərin ölçülməsi yüksək tezlik ölçmələrinə aiddir. Yüksək tezliklərdə müqaviməti ölçmək üçün diferensial körpülərdən istifadə edilir. Diferensial körpülərdə göstərici kimi səviyyə göstəricisindən və ya ossilloqrafdan istifadə olunur.
Sabit cərəyan körpüsü
Şəkil 11.6 - da sabit cərəyan mənbəyindən qidalanan körpü sxemi göstərilmişdir:
|
| |
Mövzu 3.5 Abunəçi optik rabitə xətləri

Mövzu 3.5 Abunəçi optik rabitə xətləri
Təcrübə işi
Müasir dövrümüzdə kabel sistemləri texniki evdyüsiyasının ümumi qanunlara uyğun şəkildə inkişaf edir. Belə ki, lokal şəbəkədə kabel sistemləri elektrik və optik lifli kabellər əsasında təşkil edilir. Ümumiyyətlə, onların inkişafı lokal sistemlərin yüksək standartlaşması, struktur quruluşu ilə şərtləndirilir (9,10)
Kabel sistemlərinin sadə ulduzvari, lokal şəbəkədə vahid paylanma məntəqəsinə malik texnologiyası məlumdur. Başqa sözlə bunu mərkəzləşdirilmiş kabel sistemi də adlandırmaq olar. Lokal şəbəkələrin müasir protokollarının tələbinə görə belə şəbəkə böyük buraxma qabiliyyətinə malik olmalıdır ki, onun da reallaşması yalnız optik kabel bazasında mümkündür. Nəticədə hər bir istifadəçi optik lifli kanal ilə şəbəkəyə fərdi giriş əldə etmiş olur.
Mərkəzləşmiş kabel sisteminə keçid istismarda bir sıra üstünlüklər vardır. Belə ki, sistemin çevikliyi artır, idarəetmədə bir sıra üstünlüklər əldə edilir, şəbəkə səviyyələrində personal kompüterlərdən ibarət işçi qruplar təşkil etmək mümkün olur və s. mərkəzləşdirilmiş kabel sisteminin digər üstün cəhəti bütün aktiv avadanlığın bir yerdə qurulmasıdır. Bu isə magistral kabellərə çəkilən xərcləri azaldır, bu da iqtisadi səmərəlidir.
Abunəçi optik kabellərinin əsasən yivli və yivsiz kimi iki tipindən istifadə edilir. Əgər bir lokal şəbəkəni hər hansı binanın kabel sistemi, şəbəkə səviyyəsinə mərtəbələr planında baxsaq onda yivli OK-dan istifadə etdikdə hər bir mərtəbənin paylayıcı məntəqəsində birləşmə hesabına itkilər artır, lakin kabel sisteminin modifıkasiyanın operativliyi əldə edilir. Hər bir optik lifli kanalın ümumi uzunluğu 300 metrdən çox olmamalıdır. Belə olduqda 62,5/125 mks çoxmodullu kabeldən istifadə etmək olar ki, buda buraxma zolağınm 1 Q bit/s-dən çox olmasına imkan verir.
Yivsiz OK-da isə kommutasiya nöqtəsi lokal şəbəkənin və ya binanın paylayıcı məntəqəsidir.
Optik lifli kanal həmişə iki lif vasitəsilə təşkil edilir. Bunlardan biri veriliş,digəri qəbul üçün nəzərdə tutulur. Kabellərdə 2÷144 lif ola bilər.
Ümumiyyətlə, abunəçi optik lifli kanal bazasında mərkəzləşdirilmiş kabel sisteminə keçid bir sıra nöqteyi -nəzərdən aktualdır. Belə ki, aktik avadanlığa qənaət, kiçik sahə tutması, istismar xərclərinin az olması, işçi müddətinin artması, böyük buraxma qabiliyyətində yeni şəbəkə texnologiyasının işlənib hazırlanması bu sistemlərin üstün cəhətidir.
|