nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 149/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 175
o'simliklar, hayvonot olami va sayohatchi geograf olimlar, Dunyo okeani
dengizlari, Dunyo okeani oqimlari kabi jadvallar tuzish mumkin.
Materik va okeanlar tabiiy geografiyasi kursini mustaqil o'rganishda yana bir
ko'makchi bu yozuvsiz xarita hisoblanadi. Yozuvsiz xarita bilan ishlaganda biror
materik yoki okean mavzusidagi asosiy ma'lumotlarni yozuvsiz xaritaga tushirish
samarali hisoblanadi. Masalan, Avstraliya iqlim mintaqalarini yozuvsiz xaritaning
iqlim mintaqalari uchun ajratilgan xaritasiga tushirish quyidagicha amalga
oshirilsa, ma'lumotlarni yodda qolishi juda yuqori bo'ladi. Materiklarning iqlim
mintaqalari mavzusini yozuvsiz xaritalar orqali o'rganishda darslikdagi
ma'lumotlarni (yog' in miqdorlari, havo haroratlari, hududidagi tabiiy georgafik
obyektlar) xaritaga tushirish, iqlim mintaqalari chegaralarini ajratib chiqish va turli
ranglarga bo'yash talab etiladi. Materiklarning tabiat zonalari mavzusini yozuvsiz
xarita orqali o'rganganda esa mavzuda keltirilgan turli ma'lumotlarni (tuproq,
o'simlik va hayvonot dunyosi) xaritaga tushirish va tabiat zonalari chegaralarini
ajratib chiqish va turli xil ranglarga bo'yash talab etiladi. Ushbu ma'lumotlarni
xaritaga tushurishda turli rangdan iborat ruchkalardan foydalanish ularni takrorlash
vaqtida juda foydalidir. Chunki, yashil rangli yozuvlar - o'simliklarini, qora rangli
yozuvda - tuproqlari, qizil rangli yozuvda - hayvonot dunyosini anglatadi. Buning
sababi o'quvchilar yozuvsiz xaritasidan foydalanib, o'qigan ma'lumotlarini
takrorlaganda tezda ko'zga tashlanishi va ajralib turishi uchun turli rangli
ruchkalardan foydalanish talab etiladi. Bu usulni tabiiy geografiya darslarining
barcha bosqichlarida foydalanish mumkin. Amaliy mashg'ulot darslarida talabalar
materiklarning chekka nuqtalarini va relyefini yozuvsiz xaritaga tushirishadi lekin
ular asosan atlasdagi mavjud geografik obyektlarni tushurishadi, lekin talaba
mustaqil holda ma'ruzada olgan bilimlarini mustaxkamlash maqsadida atlasda
mavjud bo'lmagan geografik obyektlarni toifaga ajratib, ularni yozuvsiz xaritaga
tushirganlarida ko'proq ma'lumotlarni yodda saqlab qolishadi, bu ma'lumotlarni
toifaga ajratish va yozuvsiz xaritaga tushirish ko'proq vaqtni talab qiladi, lekin
talabalarni xotirasida yaxshi saqlanib qoladi. Oliy o'quv yurtlarida malakali
geograflar tayyorlashda tabiiy geografiya kurslarining o'rni benihoya kattadir.
|
| |
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab - bet 147

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 172
texnologiyalar va pedagogik mahorat.–T., 2006.3.A’zamov A., Yusupov A.
О‘quvchilarga bilim berishda innovatsion usullardan foydalanish.–T., 2006.
4.Yusupov A., Saidov T. Ta’limda innovatsion texnologiyalarni qо‘llash.–T.,
2006.
5.Qurbonov M., Begmatova D. Fizika praktikum ishlarini
miqdoriy baholashning
didaktik asoslari.–T., Universitet, 2008.
www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 173
“Tabiiy geografiya darslarini mustaqil o`rganishfda interfaol metodlardan
foydalanishning ahamiyati”
Farg'ona viloyati O'zbekiston tumani
6-umumiy o'rta ta'lim maktabi
geografiya fani o'qituvchisi
Yuldasheva Nurxon Sultonovna
Annotatsiya: Ushbu maqola tabiiy geografiya darslarini mustaqil o'rganishda
qollaniladigan interfaol metodlar va ulardan foydalanish imkoniyatlari haqida
yozilgan.
Kalit so'zlar: geografiya, "Toifalash" grafik organayzeri, golfstrim, Avstraliya,
iqlim mintaqasi, tabiat zonasi, yozuvsiz xarita, materik, interfaol metod.
Bugungi kunda geografiya fani talabalarga tabiat va Yer haqidagi bilimlarni
hamda ilmiy dunyoqarashini vujudga keltirib,
yer yuzi tabiati, xo'jaligi va aholisi
haqidagi turli ma'lumotlar haqida bilim va ko'nikmalarni shakllantiradi. Bu esa yer
yuzining tabiiy manzarasi,
tabiatdan oqilona foydalanish, ishlab chiqarish
samaradorligini oshirish,
aholi turmush darajasini, atrof-muhit holatini yaxshilash
vositalari, insonlarda ekomadaniyatni shakllantirish usullari haqida mantiqiy
fikrlashga o'rgatadi. Tabiiy geografiya
kursi talabalarda yerga, atrof-muhitga
bo'lgan munosabatni, ekomadaniyatni vujudga keltirishda
va shakllantirishda
muhim omil hisoblanadi. Hozirgi pandemiya sharoyitida masofaviy ta'lim tizimida
talabalarni mustaqil ishlashi uchun keng imkoniyatlar yaratilgan bo'lib, bevosita
talabalar o'zlari mustaqil kitob o'qishlari hamda mustaqil o'rganishlari talab
qilinmoqda. Chunki, har bir mavzuni mustaqil o'rganishda talabalar o'z xotiralarida
ma'lumotlarni ko'proq saqlay oladi lar hamda ularda
mustaqil fikrlash doirasi
kengayib, turli innovatsion g'oyalarni vujudga keltira boshlaydilar.
AQShda B.Blum, D.Kratvoll, N.Gronlund, J.Kerol, J.Blok, A.Anderson va
boshqa olimlar tamonidan rejalashtirililgan natijajalarni olishni kafolatlaydigan
hamda qayta takrorlanadigan pedagogik texnologiyalar ishlab chiqildi. Rossiyada
B.P.Bespalko, M.V.Klarin, V.G.Guzeyev, T.S.Nazarov, P.K.Selevko va boshqalar
pedogogik texnologiyalar sohasida ulkan ishlarni amalga oshirishdi. O'zbekistonda
Chapter · November 022 citations reads 8,959 author

Chapter · November 022 citations reads 8,959 author
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/16
Sana
14.09.2024
Hajmi
0,53 Mb.
#271124
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Chapter · November 022 citations reads 8,959 author
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 148/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 174
B.P.Farberman,
N.Saidahmedov,
F.Jumabayev,
A.Ochilov,
L.Golish,
B.Ziyamuhamedov, SH.Abdullayev, J.O.Tolipova, A.T.G'ofurov va bohqalar yirik
ilmiy ishlar hamda o'quv qo'llanmalar yaratishdi.
Mamlakatimizda geografiya ta'limi sohasida M. Nabixonov, O.Mo'minov,
T.Abdullaeva, P.Musaev, M.YUnusova, R.Qurbonniyozov, H.Vahobov, P.Baratov,
O'.Safarov,
P.Saidov,
R.Gaypova,
A.Xayitov,
M.Abduraxmanov,
X.Nikadamboyeva va boshqalar pedogogik texnologiyalarni qo'llash va geografik
texnolo giyalarni ishlab chiqish bo'yicha ilmiy metodik ishlarni amalga
oshirganlar.
Tabiiy geografiya darslarini mustaqil o'rganishda talabalar quyidagi
metodlardan foydalanishi samarali hisoblanadi. Masalan, Materik va okeanlar
tabiiy geografiyasi kursidagi ma'lum turga oid ma'lumotlarni "Toifalash" grafik
organayzeridan foydalanib jadval shaklida jamlash va ularni tartiblab joylashtirish
muhim ahamiyat kasb etadi. Shuningdek, materik va okeanlarning iqlim
mintaqalari hamda tabiat zonalari mavzularidagi ma'lumotlardan foydalanib
yozuvsiz xaritaga ulardagi asosiy ma'lumotlarni tushirib chiqishi ma'lumotlarni
yodda qolishida katta yordam beradi. "Toifalash" grafik organayzeri talabalarni
o'rganilayotgan mavzuning muhim xususiyat va jihatlarini aniqlash, ma'lumotlarni
umumlashtirishga o'rgatadi. Uni qo'llashda talabalarda mantiqiy fikrlash, muhim
xususiyatlarni yorituvchi ma'lumotlarni muayyan tizimga keltirish ko'nikmalari
shakllanadi. Bir turdagi ma'lumotlarni jamlab jadval shakliga keltirib o'rganish
interfaol metodi yangilik bo'lmasa ham hozirda ushbu metoddan foydalanuvchilar
soni kamayib bormoqda bunga sabab esa dars vaqtida bu metod biroz ko'p vaqtni
olishi hisoblanadi. Lekin, bu metodni mustaqil o'rganish vaqtida yo'lga qo'yish
birmuncha samarali hisoblanadi. Materik va okeanlar tabiiy geografiyasi o'quv
kursini mustaqil o'rganish davomida o'quvchilar quyidagi jadvallarni tuzishi
samarali hisoblanadi. Geoxronologik jadval, havo haroratlari, yog'inlar, milliy bog'
va qo'riqxonalar, materik burunlari, cho'qqilar, vulqonlar, tabiat zonalari, iqlim
mintaqalari, botiqlar, cho'kmalar, ko'llar, daryolar, ilmiy stansiyalar, tuproqlar,
|
| |
metallotermik eritish - Chapter · November 022 citations reads 8,959 author

5.
Reaksion eritish
qayta ishlanayotgan xom ashyo
tarkibida bir vaqtning
o’zida sulfid va oksidlarning o’zaro ta’siri natijasida metall olishga asoslangan:
2MeO + MeS → 3Me + SO
2
.
Reaksiyali eritish usuli bilan mis shteynlarini konverterlash jarayonida
xomaki mis va qo’rg’oshin olinadi.
Tozalovchi eritish
olingan xomaki metallarni qo’shimchalardan tozalash
maqsadida o’tkaziladi.
Uning asosini, tozalanayotgan metall va aralashmalarning
fizik–kimyoviy xossalaridagi farqlanishi tashkil qiladi. Rangli metallurgiya
amaliyotida tozalovchi eritishning bir necha turi uchraydi:
1)
likvasion tozalash;
2) distillyasion tozalash;
3) oksidlovchi tozalash;
4)
xlorli tozalash;
5) sulfidlovchi tozalash;
6) karbonatli tozalash
Ko’pgina hollarda oksidlovchi va likvasiyali tozalash usullari qo’llaniladi.
Oksidlovchi (olovli)
tozalash usuli, eritmaga oksidlab ishlov berilganda
shlak tarkibiga asosiy metallga qaraganda kislorod bilan tez birikadigan keraksiz
qo’shimchalarni o’tkazishga asoslangan.
Bunday jarayonga misol qilib, misni
olovli tozalashni keltirish mumkin.
Likvasiyali tozalash - biri tozalanayotgan metall bo’lgan ikki faza hosil
qilish va uni zichligi (likvasiya) bo’yicha bo’linishiga asoslangan.
Keraksiz
qo’shimchalar bu vaqtda asosiy metallda erimaydigan boshqa bir fazada jamlanishi
kerak. Zichligiga bog’liq holda tarkibida keraksiz qo’shimchalar bo’lgan faza
yuzaga qalqib chiqadi yoki idish tubiga cho’kadi. Ikkinchi fazaning hosil
bo’lishiga sabab, sovutish vaqtida keraksiz qo’shimchalarning tozalanayotgan
metallda erishining pasayishi hisoblanadi. Likvasiya vaqtida fazalardan biri suyuq,
ikkinchisi esa suyuq yoki qattiq bo’lishi mumkin.
Likvasiyali tozalash usuli
qo’rg’oshin metallurgiyasida keng qo’llaniladi.
Distillyasiya – qayta ishlanayotgan metall komponentlarini ularning
uchuvchanligiga bog’liq holda qaynash haroratidan biroz yuqori haroratda
bug’latish (haydash) imkonini beradigan jarayondir.
Distillyasiyali jarayonlar
rudali xom ashyoni, shuningdek, metallarni
tozalashda tez uchuvchan
qo’shimchalarni ajratish yoki metall qotishmalarni ajratishda ishlatiladi. Tozalash
maqsadida o’tkaziladigan distillyasiya rektifikasiya deyiladi. Distillyasiya
jarayonlar yaqin vaqtgacha rux metallurgiyasida keng qo’llanilardi va hozirda bir
qator noyob va engil metallar olishda ham qo’llanmoqda.
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 125/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 147
Qon. Qon qizil rangli, kuchsiz ishqoriy reaksiyaga ega bo‘lgan nordonroq
mazali, suyuq biriktiruvchi to‘qimadir. Katta yoshdagi odamda 5 litrga yaqin qon
bo‘ladi (tana og‘irligining 5-9% ini qon tashkil etadi). Lekin organizmdagi
qonning taxminan yarmi qon tomirlarida oqib yuradi, qolgani qon depolari (jigar,
taloq va teri kapillyarlari)da saqlanib turadi. Qonning deyarli 20% i jigarda, 6% i
taloqda va 10% i terida bo‘ladi. Tomirlarda qon miqdori kamayganda (jarohatlar
natijasida) yoki mushaklar harakat qilganda, odam kuchli hayajonlanganda qo
n deporlardan tomirlarga o‘tib, tomirlarda aylanib yuradigan qon miqdori oshadi.
Qon organizmda xilma-xil funksiyalarni bajaradi:
1) qon hujayra va to‘qimalarga oziq moddalar va kislorod olib kelib, moddalar
almashinuvi vaqtida to‘qimalarda hosil bo‘lgan keraksiz va zararli parchalanish
mahsulotlarini olib ketadi (moddalar almashinuvi va nafas olish funksiyasi);
2)
qon
ichki
sekretsiya
bezlaridan ishlanib
chiqqan, organlarning ishiga ta’sir etadigan gormonlarni organizmga tarqatadi
(organlar ishini gumoral yo‘l bilan tartibga solish funksiyasi);
3)
qon
tarkibidagi
hujayralar (fagotsitlar) va maxsus moddalar (antitelolar) organizmga tushgan
yot, zararli va kasallik qo‘zg‘atuvchi mikroblardan organizmni himoya qiladi,
(himoya qilish funksiyasi);
4) qon ichki organlar orasida issiqlikni tartibga solib turadi va
gavda haroratining nisbatan turg‘unligini saqlashda ishtirok etadi (issiqlikni
tartibga solish funksiyasi);
5) qon hujayra va to‘qimalarning ishlashi uchun qulay sharoit tug‘diradi.
Organlarni bir-biri bilan bog‘lab, organizmning bir butunligini ta’minlaydi.
Qon hujayra va to‘qimalar bilan bevosita aloqada bo‘lmaydi. Shu sababli
qon bilan kelgan, suvda erigan oziq moddalar va kislorod avvalo hujayra v
a to‘qimalar orasidagi suyuqlikka tushib, undan hujayralarga o‘tadi. Hujayralarda
hosil bo‘lgan parchalanish mahsulotlari, aksincha, qonga o‘tadi. To‘qimalar
orasidagi suyuqlik qondan hosil bo‘ladi. Qon plazmasining bir qismi qon tomirlari
devoridan hujayra va to‘qimalar orasiga o‘tib, to‘qimalararo suyuqlikni hosil qiladi
|
| |
Proseduralar va ularni e‟lon qilish

176
Proseduralarni e‘lon qilishda qavs ichida birinchi
parametr1 sifatida kiritish
parametrlari funksiyaniki kabi tasvirlanadi keyin
& bilan parameter2
sifatida
qiymat qaytaruvchi parametrlar tasvirlanadi. Proseduralarni tasvirlash uchun ikki
sonning yig‘indisi va ko‗paytnasini
hisoblovchi kop nomi bilan yaratilgan
prosedura dasturiga e‘tibor bering.
#include
int kop(int m,int n,int & k,int & t);
using namespace std;
int main()
{
}
kop(m,n,k,t) prosedurasi m va n sonlarining yig‘indisini k o‗zgaruvchiga
ko‗paytmasini esa t o‗zgaruvchiga saqlaydi. Prosedura qiymat qaytaruvchi
parametrlar, albatta, & belgisi bilan yoziladi.
Prosedura asosiy tanasini tasvirlash va ulardan foydalanish
Proseduralarning asosiy tanasini C++ dasturlash tilida tasvirlash uchun
main() funksiyasidan oldin yoki main() funksiyasidan keyin xuddi funksiyalar kabi
tasvirlanadi. Proseduralarni C++ dasturlash tilida tasvirlash jarayonining umumiy
ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi:
Oksidlab kuydirish - Chapter · November 022 citations reads 8,959 author

MeS + 2O
2
= MeSO
4
Oksidlovchi kuydirish shixtasi tarkibiga turli metallarni sulfidlari (pirit,
xalkopirit, xalkozin, kovellin, bornit,
sfalerit, galenit, ayrim hollarda arsenopirit,
surma yaltirog’i va boshqalar), jins hosil qiluvchi minerallar (kvars, oxaktosh,
glinazem, kremnazem va boshqalar), uncha ko’p bo’lmagan
miqdorda sulfatlar,
nodir metallar, namlik va boshqalar kiradi.
Mahsulotlarni
gidrometallurgik
ishlov
berishga
tayyorlash
uchun
sulfatlovchi kuydirish
qo’llanadi. Bu jarayonda ajratilishi kerak bo’lgan metallar
suvli eritmalarda oson eruvchi birikmalar (sulfatlar va oksidlar) shakliga,
hamda
qiyin eruvchi oksidlar shakliga o’tkaziladi.
Sulfatlovchi kuydirish shixtasi, oksidlovchi kuydirish shixtasidan keskin
farq qilib, faqat ruda yoki konsentratdan iborat bo’ladi.
Tiklovchi kuydirish
temir rudalari: qizil va qo’ng’ir temirtoshni qayta
ishlash uchun qo’llanadi. Natijada, magnitlanmaydigan
oksidlar Fe
2
O
3
va
Fe
2
O
3
·H
2
O magnetit holiga o’tadi:
Fe
2
O
3
+ CO = Fe
3
O
4
+ CO
2
,
bu esa temir rudalarini boyitishning eng samarali usuli – elektromagnit boyitishni
qo’llash imkoniyatini yaratadi.
Tiklovchi kuydirishning yana bir turi
velslash
dir. Bu qattiq fazadagi bir
qator metall oksidlarini ugletermik tiklash jarayoni bo’lib, yuqori haroratda vozgon
holida gaz fazaga o’tadi. Bunday nisbatan
uchuvchan metallar guruhiga Hg, Cd,
Na, Zn, Mg kiritish mumkin. Velchlash jarayoni rux ishlab chiqarishda
(t
qaynash
=907
0 C
) keng qo’llanadi. Rux bilan birga kadmiy,
ayrim hollarda
qo’rg’oshin vozgon holida o’chadi. Ushlab olingan vozgonlardan metall
gidrometallurgik qayta ishlash usuli bilan ajratib olinadi.
Gazlar va changlar - Chapter · November 022 citations reads 8,959 author

kondensatsiyalanadi. Rangli metallurgiyada “vozgon” deb nomlanuvchi mayin
chang zarrachalarining o‘lchami, hosil bo‘lish paytida, mikrometrning o‘n va
yuzdan bir qismini tashkil etadi.
“Vozgonlar” kimyoviy tarkibi bo‘yicha dastlabki xomayoshdan farq qiladi va
tarkibida uchuvchan komponentlarni saqlaydi, masalan rux, kadmiy, qo‘rg‘oshin,
germaniy, indiy.
Gidrometallurgik jarayonlarning asosiy mahsulotlari
Nazorat savollari - Chapter · November 022 citations reads 8,959 author

Nazorat savollari
1.
Metallarning umumiy xossalarini va ularning tabiatda qo’llanilishi.
2.
Foydali qazilma konlaridan qaysi konlarni bilasiz va ushbu konlardan qaysi
metallar ajratib olinadi?
3.
Ruda, mineral deganda nimani tushunasiz?
§ 11. Metallurgik ishlab chiqarishning vazifasi
Metallurgik ishlab chiqarishning asosiy yakuniy vazifasi, metallarni toza
metall yoki kimyoviy birikma ko‘rinishda, qayta ishlanayotgan xomashyodan
olishdir. Amaliyotda bu vazifa xomashyo tarkibidagi qimmatbaho moddani bo‘sh
porodadan, mahsus jarayon va usullarni qo‘llab, ajratib olish yo‘li bilan yechiladi.
Mahsus jarayonlar va usullar metallurgik jarayonlar deb nomlanadi.
Murakkab polimetallik xomashyodan yuqori tozalikdagi metallarni olish
uchun bitta metallurgik jarayon yoki bitta metallurgik dastgohni qo‘llash yetarli
emas. Bu vazifani yechish uchun, ketma-ket bir nechta jarayonlarni qo‘llab, qayta
ishlanadigan xomashyodan komponentlarni bosqichma-bosqich bir – biridan,
ajratib olish talab etiladi.
Barcha qo‘llaniladigan metallurgik jarayonlarning kompleksi (tayyorlovchi,
yordamchi va asosiy jarayonlar) uchastka, bo‘lim, tsex yoki umumiy korxonaning
texnologik sxemasini shakllantiradi. Masalan, rangli metallurgiyaning barcha
korxonalari ko‘p bosqichli texnologik sxemalar bilan tavsiflanadi.
Metallurgik jarayonlarning asosida, qayta ishlanayotgan xomashyoni bir-
biridan tarkibi va fizikaviy xossalari bo‘yicha farqlanadigan, ikki, uch ayrim
holatlarda undan ko‘p fazalardan tashkil topgan, geterogen sistemaga o‘tqazish
yotadi. Hosil bo‘lgan fazalardan bittasi, ajratib olinadigan qimmatbaho modda
(metall) bilan boyitilishi va unsur elementlar bo‘yicha kambag‘allashishi lozim,
qolgan fazalar esa aksi qimmatbaho modda bo‘yicha kambag‘allashishadi. Hosil
bo‘ladigan fazalarning fizikaviy hossalarini (agregat holati, zichligi, o‘zaro
namlanuvchanligi, uchuvchanligi va h.) farqi, komponentlarni bir-biridan sodda
usullar bilan (tindirish, filtrlash va h.) ajratib olishni ta’minlashi kerak.
Metallurgik
ishlab
chiqarishning
amaliyotida
quyidagi
fazalar
kombinatsiyasi keng tarqalgan: G+S; G+Q; S+S; S+Q; G+S+S; G+S+Q, bu yerda
“G”, “S”, “Q” harflari bilan gaz, suyuq va qattiq fazalar belgilangan.
G+S va G+Q fazalarda gaz, suyuq va qattiq fazalarning zichliklari farq
qilishi sababli, ularni bir birida oddiy tindirish usuli bilan ajratib olish mumkin.
Agar gazlrada gaz fazasida qattiq faza juda mayin dispers ko‘rinishda bo‘lsa,
tindirish usuli bilan fazalarni ajratib olishi juda sekin boradi, bu holda mahsus
usullardan fodylaniladi, masalan chang tutish.
S+S fazalar bir-biridan tindirish yoki sentrifugirlash (sentrifugirovanie)
usulida ajratib olinishi mumkin. S+Q tizmi uchun, fazalarni bir-biridan ajratib olish
uchun tindirish yoki filtrlash jarayonlarni qo‘llash mumkin. G+G fazalar kimyoviy
texnologiya usullaridan foydalanib ajratiladi, Q+Q fazalar esa boyitish usullari
bilan ajratib olinishi mumkin.
|
Dars turi: Yangi bilim beruvchi.

Dars usullari

Dars turi: Yangi bilim beruvchi.
Dars usullari suhbat, demonstratsion usul
Dars materiallari: Fizika darsligi va multimediya darslik. Kompyuter. CD disk.
2. Namoyish-tajriba jihozlari 3. Plakatlar, doska, bo’r. Kundalik turmushda ishlatiladigan asboblar ombur, qaychi
Darsning borishi:
1.Tashkiliy qism.
O’quvchilarga sonlar yozilgan kartochkalar tarqatiladi va shu yozuvni topib birlashish taklif etiladi. Taqdimotda birdan yettigacha sonlar qatnashgan sanalarni topib gapiriladi. Maqol aytishi ham mumkin.
2. O’tilgan mavzuni so’rash.
1. Nima uchun orqasida qop ko’targan odam engashib yuradi?
2. Bir xil balandlik va radiusga ega bo’lgan silindr va sharlarning massalari teng bo’lsa, ulardan qaysi biri turg’unroq bo’ladi?
3. Dorbozchlar sim dorda nima uchun qo’llarida langar cho’p ushlab olishadi?
3. Yangi mavzuning bayoni.
Quyidagicha tajriba o'tkazib ko'raylik. G'ildirakni olib, undan qo'zg'almas o'q o'tkazaylik. G'ildirak o'qiga F kuchni ta'sir ettiraylik. G'ildirak harakat qilmaydi. Endi shu kuchni 2 nuqtaga qo'yaylik. G'ildirak harakatga keladi. F kuchni aylanish o'qidan yanada uzoqroqqa qo'ysak, g'ildirak shunchalik tez aylanadi.
|
Kuch momenti. Richag va uning muvozanat sharti

Kuch momenti. Richag va uning muvozanat sharti
Demak, aylanish o'qiga ega bo'lgan jismlarning harakati, faqat unga qo'yilgan kuch kattaligiga bog'liq bo'lmasdan, balki kuchni aylanish o'qidan qancha uzoqlikka qo'yilganligiga ham bog'liq bo'lar ekan. Aylanish o'qidan kuch qo'yilgan nuqtagacha bo'lgan eng qisqa masofa kuch yelkasi deb ataladi. Bunda kuch yo'nalishi bilan yelka o'zaro tik yo'nalgan deb qaraladi.
Aylanish o'qiga ega bo'lgan jismlarda harakat qo'yilgan F kuchga hamda yelka L ga bog'liq bo'lganligidan kuch momenti deb ataluvchi fizik kattalikni kiritamiz:
M=FL
Uning o'lchov birligi M=lN-m. Siz kundalik turmushda og'ir toshni yoki yukni joyidan siljitishda uning tagiga lom tiqib ko'tarishganini ko'rgansiz (59-rasm). Bunda lom uchiga F kuch bilan ta'sir etib, ikkinchi uchidan F2 kuch olinadi. F2 kuch F dan bir necha barobar katta bo'ladi. Demak, bu qurilmada kuchdan yutish mumkin ekan. Qo'zg'almas tayanch atrofida aylana oladigan qattiq jismga richag deyiladi. 59- rasmda richagning aylanishi O nuqta atrofida bo'ladi.
Richagning muvozanatda bo'lish sharti Arximed tomonidan topilgan.
F1 L1= F2L2
M1=M2
bo'lganda aylanish o'qiga ega bo'lgan jismlar muvozanatda bo'lishi kelib chiqadi.
Ko'rilgan tajribada Mx kuch momenti richagni soat strelkasi yo'nalishida aylantirishga harakat qilsa, M kuch momenti uni soat strelkasiga teskari yo'na- lishda harakat qildiradi.
Richaglar turmush va texnikada keng qo'llaniladi.
Masalan, oddiy qaychini olib qaralsa, unda qo'lning Fx kuchi dastasiga, F2 kuch esa matoga qo'yiladi. F kuch aylanish o'qiga yaqin joylashganligidan F dan katta bo'ladi. Shu tamoyilga asosan mix sug'uruvchi ombir, tunuka qirquvchi qaychilar ishlaydi. Oldingi mavzularda ko'rilgan shayinli tarozi - yelkalari teng bo'lgan richagdir. Agar tarozi yelkalarini turli uzunlikda olinsa, kichik massali tarozi toshlari bilan katta massali jismlarni o'lchash mumkin.
Inson va hayvonlarning tuzilishida richag tamoyili ishlaydigan qismlari ham mavjud. Qo'l va oyoq suyaklari mushaklar bilan birgalikda richag hosil qiladi.
|
Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat - bet 88

214
bir sath axborot blokini quyida turuvchi sathga uzatishda, uni o‗zining
sarlavhasi bilan ta‘minlaydi. Yuqori turuvchi sathni sarlavhasi quyi
turuvchi uzatiluvchi ma‘lumotlar singari qabul qilinadi.
Axborotni uzatish muhiti sifatida mis kabellar, tolali optik kabellar
va atrof fazo (simsiz aloqa) bo‗lishi mumkin. Magistral aloqa
uchastkalarida asosan optik kabellar keng qo‗llaniladi. Keng polosali
ulanish tarmog‗ida asosan mis kabellar qo‗llaniladi. Shuning uchun asosan
ulanish tarmoqlarida qo‗llaniladigan misli kabellar turini ko‗rib chiqamiz.
Yuqori - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

201
videokadrlarni yetkazib berish vaqtini minimallashtirishni talab etadi.
Bundan tashqari, agar axborotli paketlarning kechikishlari nihoyatda
nomuntazam xususiyatga ega bo‗lsa, videokonferensiya seansini o‗tkazish
sifati qoniqarli bo‗lmaydi. Mazkur holda, tarmoq resurslariga ko‗pgina
parametrlar bo‗yicha qat‘iy talablar qo‗yiladi. Bu parametrlar quyida
batafsil ko‗rib chiqiladi.
Zamonaviy telekommunikatsiya tarmoqlarida multimediali trafikni
tavsiflash, tahlil qilish juda murakkab va qiyin vazifa hisoblanadi. Bunday
qiyinchiliklarning asosiy belgilari quyidagilardan iborat:
- uzatish tezliklarining keng diapazoni – telefon trafigini uzatishdagi
kabi bir necha Kbit/s dan to videokonferensiyani uzatishdagi kabi yuzlab
Mbit/s gacha;
- uzatilayotgan multimediali axborot oqimlarining turli xil statistik
xossalari (haqiqiy vaqt trafigi tarmoq resurslariga qat‘iy talablar qo‗yadi);
- tarmoq konfiguratsiyalarining juda katta xilma-xilligi, uzatish
texnologiyalari va protokollarining ko‗pligi (Gigabit Ethernet, ATM,
MPLS va boshqalar);
- uzatilayotgan axborotlarga ko‗p darajali ishlov berishni, buning
oqibatida xizmat ko‗rsatish sifati ishlov berishning bir necha darajasiga
bog‗liq bo‗lib qoladi.
Dars turi: Yangi bilim berish.

Darsning usuli

|
Dars turi: Yangi bilim berish.
Darsning usuli
|
bet | 176/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
Dars turi: Yangi bilim berish.
Darsning usuli: Suhbat. Aqliy hujum.Faol ma’ruza.
Dars materiallari: 1. Fizika darsligi qo’shimcha darslik.(T.Usmonov. Fizika 6-9 sinflar uchun darslikka qo’shimcha. Toshkent-2002 y). 2. Olimlar rasmi..3. Plakatlar.
Darsning borishi:
1. Tashkiliy qism. Guruhlarni tashkil etish. Taqdimot. (Bu jarayon o’qituvchining tanlagan usuli bilan o’tkaziladi.)
2. O’tilgan mavzuni so’rash:
1.Nima sababdan Oyda to’la tutilish bo’lsa ham, u ko’rinib turadi?
2.Agar Oy va Yer oralig’i hozirgiga qaraganda ikki marta yaqin bo’lib qolsa,
3. Quyosh va Oy tutilishlarida qanday o’zgarishlar ro’y berishi mumkin?
|
| |
O’quvchilarni baholash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 175/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
5. O’quvchilarni baholash. O’quvchilar darsdagi ishtirokiga qarab baholanadi
6. Uyga topshiriqlar. Darslikdan mavzuni o’rganish va topshiriqlarini bajarish.
50-dars Sana: 6-sinf
MAVZU: Yorug’lik hodisalari haqida Beruniy va Ibn Sinoning fikrlari
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Yorug’lik hodisalari haqida Beruniy va Ibn Sinoninh fikrlari bilan tanishtirish.
Tarbiyaviy:Vatanparvarlik tarbiyasini shakllantirish.
Rivojlantiruvchi: Mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish.
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
DTS talabi: Yorug’lik hodisalari haqida Beruniy va Ibn Sinoning fikrlarini bilishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
Multimediali trafik - Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat

|
Telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmatMultimediali trafik. Multimediali trafik deganda insonning sezgi
organlari qabul qilib oladigan turli xil axborotlarni o‗z ichiga olgan
ma‘lumotlarning raqamli oqimi (odatda tovushli va/yoki video axborot)
tushuniladi. Ma‘lumotlarning multimediali oqimlari uzoqlashtirilgan
interaktiv xizmatlarni taqdim etish maqsadida telekommunikatsiya
tarmoqlari bo‗yicha uzatiladi. Tarmoq foydalanuvchilariga taqdim
etiladigan multimediya xizmatlarining bugungi kunda eng ko‗p
tarqalganlari videotelefoniya, multimediali ma‘lumotlarni yuqori tezlikda
uzatish hisoblanadi.
Taqdim etiladigan xizmatlarning turiga bog‗liq holda multimediali
trafikning ikkita asosiy turi ajratiladi:
1. Foydalanuvchilar o‗rtasida haqiqiy vaqt miqyosida axborotni
uzatish uchun multimediyali xizmatlarni taqdim etadigan haqiqiy vaqt
trafigi.
2. Zamonaviy
telekommunikatsiya
tarmog‗ining
an‘anaviy
taqsimlangan xizmatlari bilan tashkil etiladigan oddiy ma‘lumotlar trafigi,
jumladan, elektron pochta, fayllarni uzatish, virtual terminal, ma‘lumotlar
bazasiga uzoqlashtirilgan kirish va boshqalar.
Haqiqiy vaqt trafigini qo‗llab-quvvatlovchi xizmatlarga misol
sifatida quyidagilarni keltirish mumkin: IP-telefoniya, yuqori sifatli
tovush, videotelefoniya, videokonferens aloqa, masofadan turib tibbiy
xizmat ko‗rsatish (diagnostika, monitoring, maslahat), videomonitoring,
keng eshittirishli video, raqamli televideniya, radio va televizion
dasturlarni olib ko‗rsatish.
IP-telefoniya. Mazkur xizmat tarmoqning ikki abonenti o‗rtasidagi
tovush trafigini (nutqni) uzatadi, unda tarmoq trafigi sifatida IP protokol
(Internet Protocol)dan foydalaniladi. ―IP-telefoniya‖ xizmatini tashkil etish
uchun mahalliy, korporativ, global tarmoqlar, hatto Internet tarmog‗idan
foydalanish mumkin. Umumiy foydalanishda qo‗llaniladigan maxsus
shlyuzlar yordamida telefon tarmoqlari abonentlari va ma‘lumotlar uzatish
tarmoqlari abonentlari o‗rtasida IP-telefoniya aloqasi ta‘minlanadi.
|
| |
O’tgan mavzuni so’rash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti...

2.O’tgan mavzuni so’rash.
O’tilgan mavzuni takrorlash "o’zaro so’rov" usulida o’tkazilishi mumkin. Chunki mavzuda o’quvchilar tushunishi qiyin bo’lgan murakkab tushunchalar yo’q.
3. Yangi mavzuning bayoni.
Tabiatda soya va yarim soya hosil bo'lishini katta masshtabda Quyosh va Oy tutilishida kuzatish mumkin. Ma'lumki, Quyosh atrofida boshqa sayyoralar kabi Yer ham o'zining tabiiy yo'ldoshi Oy bilan birgalikda aylanib turadi. Yer Quyosh atrofida 365, 26 sutka mobaynida bir marta aylanib chiqadi. Oy esa Yer atrofida 27 sutka 7 soat 43 minutda bir marta aylanadi. Ularning harakati davomida qandaydir momentda Yer va Quyosh oralig'iga Oy tushib qolsa, Oy Quyoshdan keluvchi nurlarni to'sib qoladi. Shunda Quyosh tutilishi ro'y beradi (96-rasm).
Yerdagi A sohaga tushadigan Quyosh nurlari Oy tomonidan to'la to'silib qolganligidan, u yerda qorong'ilik bo'ladi, Bu joyda Quyoshning to'la tutilishi kuzatiladi. Yerning B sohasida esa yarim soya bo'ladi. Bu joydagi kuzatuvchi uchun Quyoshning qisman tutilishi ro'y beradi. Yerda Quyoshning to'la tutilishi kuzatilgan joylarida to'la qorong'ilik bo'lganligidan, osmonda yulduzlar chaqnab ko'rinadi. Yerning bu sohasi isitilishdan to'xtaganligidan shamollar paydo bo'ladi. Noxush vaziyat vujudga kelib, itlar hurgan, hayvonlar ovoz chiqarishgan. Bu esa odamlarga ta'sir etib vahimaga tushishgan.
45-MAVZU
96-rasm.
97-rasm.
Yer va Oy harakati davrida Oy va Quyosh oralig'iga Yer tushib qolsa, Oy tutilishi ro'y beradi.
Oy o'zidan yorug'lik chiqarmaydi. U faqat Quyoshdan tushgan yorug'likni Yer to'sib qolganda Yerning soyasi Oyga tushadi. Yerning atmosferasi bo'lmaganda edi, Oy tutilishi davrida u ko'rin- may qolar edi. Yer atmosferasi Quyosh nurlarini sochib yuborganligi tufayli Oyning tutilishi davrida qizg'ish disk shaklida ko'ramiz.
Oy tutilishi sababi ma'lum bo'lmagan davrda odamlarda qo'rqinch paydo bo'lgan. Uni tushuntirish uchun turli rivo- yat va afsonalar to'qishgan.
4. Darsni mustahkamlash..
Darsni mustahkamlash uchun savollar:
1.Nima sababdan Oyda to’la tutilish bo’lsa ham, u ko’rinib turadi?
2.Agar Oy va Yer oralig’i hozirgiga qaraganda ikki marta yaqin bo’lib qolsa,
3. Quyosh va Oy tutilishlarida qanday o’zgarishlar ro’y berishi mumkin?
4. Nima sababdan yorug’lik bir muhitdan, ikkinchi muhitga otganda sinadi?
5. Qaytish qonuni qanday ta’riflanadi?
|
Bozor va marketing konsepsiyasi

|
Bozor va marketing konsepsiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 152/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmR3. Bozor va marketing konsepsiyasi
3.1. Talab va taklif
Uch yillik meva va sabzavotlarni ishlab chiqarish hajmi.
Kuritilgan meva va sabzavotlarni eksport va import dinamikasi.
Tahlil natijasi ko‘rsatdiki Kashkadaryo viloyatida meva va sabzavot mahsulotlarini kuritish
liniyasini amalga oshirish Respublikani eksport imkoniyatlarini oshirishga ta'sir ko‘rsatadi.
3.2 Marketing konsepsiyasi, sotuvlar bashorati.
Hozirgi kunda «Rajab Momo» fermer xo‘jaligi Ukrainani «Konkurent» firmasi bilan 10 kg
kadoklangan mahsulot uchun kuritilgan piyozni realizatsiyasi uchun shartnoma tuzgan. Kuritilgan
olma va o‘rik mahsulotini realizatsiyasi uchun Karshidagi «AZD» firmasi bilan 200 gr kadoklangan
mahsulot uchun shartnoma tuzgan.
Zamonaviy yuqoritexnologik uskuna asosida joylarda qishloq xo‘jalik mahsulotlarini kuritishni
tashkil etish natijasida mahsulot sifati oshib hamda uning tannarxi kamayadi bu esa ichki bozorni
yukori sifatli va arzon mahsulot bilan ta'minlanish imkoniyatini beradi.
3.3 Xarajatlarni baholanishi
Marketing tadqiqotlar uchun xarajatlar, reklama, transport, savdo markasidan foydalanish hamda
assortimentni yaxshilash uchun sotuv qiymatidan 2% baholangan.
1-jadval
Marketing tadqiqotlar uchun xarajatlar
Marketing chegirmalar
Yil
AQSh dollari
Jami
1
2
3
4
5
6
4. Moddiy resurslar.
4.1. Tarkibiy qismlarni, materiallarni va xom ashyoni turkumlanishi.
4.1.1. Xom ashe bazasini mavjudligi.
Ishlab chiqarishda foydalaniladigan asosiy xom ashe sifatida meva va sabzavotlar hisoblanadi.
Kerakli hajmdagi xom ashyo miqdori «O‘zbekiston», «Nasaf», «Mirzaev» fermer xo‘jaliklari
tomonidan shartnoma asosida ta'minlanib beriladi.
Qo‘shimcha materiallar (polietilen plyonkasi) «Djizak plastmasa» aksionerlik jamiyati tomonidan
shartnoma asosida ta'minlanadi.
|
| |
Kapital aktivlarning narx modeli (CAPM: Capital Assets Price Model)

217
Shunday ekan, mazkur korxona uchun ko‘rsatkichini qanday aniqlash mumkin? Yagona usul –
o‘tgan yillar ma'lumotlaridan foydalanish. Tahlil qilinayotgan korxona va o‘rtacha bozor foydaliligi
taqqoslama ma'lumotlari bo‘yicha tegishli to‘g‘ri chiziqli regression bog‘liqlik yaratiladi. U korxona
va o‘rtacha bozor foydaliligining korrelyasiyasini aks ettiradi. Bunday bog‘liqlikning regression
koeffitsienti - omilni baholash uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Aksiyaga to‘g‘ri keladigan foyda modeli. Shaxsiy kapital qiymatini baholashning ushbu modeli
dividendlar kattaligiga emas, aksiyaga to‘g‘ri keladigan foyda ko‘rsatkichiga asoslanadi. Ko‘pgina
investorlarning fikricha, aksiyaga to‘g‘ri keladigan foyda kattaligi, u dividend shaklida to‘lanadimi
yoki investorlarga kelajakda foyda olib kelish maqsadida qayta investitsiyalanadimi, aksiyadorlar
oladigan real daromad hisoblanadi.
Ushbu modelga muvofiq shaxsiy kapital qiymati quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
, (4.3)
Bu yerda: P – bitta aksiyaga to‘g‘ri keladigan foyda kattaligi;
R – bitta aksiyaning bozor narxi.
1>
– M - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar...

|
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
bet | 112/230 | Sana | 15.06.2021 | Hajmi | 2,52 Mb. | | #15054 |
8 – M A S H Q
1. Richagning uzun yelkasi 6 m, qisqa yelkasi 2 m ga teng. Uzun yelkasiga
10 N kuch ta'sir ettirilsa, qisqa tomoni uchi bilan qanday og`irlikdagi yukni
ko’tarish mumkin? (Javob: 30 N).
№1 Berilgan
l1 = 2 m
l2 = 6 m
F2 = 10 N
|
Formula
;
|
Yechilishi
|
F1 - ?
|
Javob: F1 = 30 N og’irlikdagi yoki m = 3 kg massali yukni ko’tarish mumkin.
2. Bola qo’zg`almas blokda yukni yuqoriga chiqarmoqda. Bolaning massasi 50 kg bo’lsa, u blok yordamida qanday maksimal og`irlikdagi yukni ko’tarishi mumkin? (Javob: 500 N). Javobingizni asoslang.
№2 Berilgan
m = 50 kg
|
Formula
|
Yechilishi
Javob: P = 500 N
|
P - ?
|
3. Qiya tekislikdan yukni balandlikka ko’tarishda 20 J ish bajarildi. Bunda f.i.k.
80% bo’lgan mexanizmdan foydalanildi. Foydali ishni toping (Javob: 16 J).
№3 Berilgan
Au = 20 j
|
Formula
|
Yechilishi
Javob:
|
Af = ?
|
4. Jismning bo’yi 6 sm, eni 8 sm bo’lib, to’g’ri to’rtburchak shaklida. Uning massa markazi ixtiyoriy uchidan hisoblansa, necha santimetr uzoqlikda bo’ladi? Javobingizni chizmada tekshirib ko’ring.
5.O’quvchilarni baholash: O’quvchilar darsdagi ishtirokiga qarab baholanadi.
6. Uyga vazifa: O’tilgan mavzularni takrorlash
31-dars Sana: 6-sinf
MAVZU: ODDIY MEXANIZMLAR: BLOK, QIYA TEKISLIK, VINT,
PONA VA CHIG’IRIQNING QO’LLANILISHI
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan ma'lumotlar darsning maqsadi
|
Darsni mustahkamlash - 1-dars Sana: 6-sinf mavzu: fizika nimani o’rganadi? Fizik hodisalar. Fizika taraqqiyoti tarixidan...

4. Darsni mustahkamlash..
Darsni mustahkamlash uchun savollar:
1. Richagning uzun yelkasi 5 m, qisqa yelkasi 20 sm bo’lsa, massasi 50 kg bo’lgan bola ko’pi bilan qancha yukni ko’tarishi mumkin?
2. Nima sababdan yuk mashinalarining rul chambaragining diametri yengil mashinalarnikidan katta?
3. Kuch momenti bilan kuch orasida qanday farq bor?
4. Kuch momenti bilan mexanik ish o’rtasida qanday o’xshashlik bor?
5.O’quvchilarni baholash. O’quvchilar darsdagi ishtirokiga qarab baholanadi.
6. Uyga topshiriqlar. Darslikda mavzu oxirida berilgan savollarga javob topish.
|
To‘g‘ri javob - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

To‘g‘ri javob: 4.7-masala. AAA korxonasi yetarlicha barqaror bo‘lib
ko‘rsatkichga ega, VVV
korxonasida esa vaziyat unchalik yaxshi emas va
. Tavakkalchiliksiz kapital qo‘yilma foiz
stavkasining kattaligi 5,6%ga, fond bozori bo‘yicha o‘rtacha foiz stavkasi esa 13,4%ga teng. Kapital
aktivlarning narx modeli yordamida korxona kapitali qiymatini aniqlang.
To‘g‘ri javob: 4.8-masala. Korxona oddiy aksiyalarining bozor qiymati 800 mln. so‘mga teng, imtiyozli
aksiyalar qiymati 300 mln. so‘mni, umumiy qarz kapitali esa 500 mln. so‘mni tashkil etadi. Shaxsiy
kapital qiymati 18%ga, imtiyozli aksiyalar qiymati 11%ga, obligatsiyalar qiymati esa 9%ga teng. Soliq
stavkasi 30%ga teng bo‘lganda, korxona kapitalining o‘rtacha o‘lchangan qiymatini toping.
To‘g‘ri javob: Topshiriq 1. Investitsiyalarni jalb etish uchun loyiha tuzish. Meva va sabzavotlarni kuritish loyihasi 1. Loyihaning maqsadi. Loyihaning maqsadi. Meva-sabzavot mahsulotlarini kuritishni tashkil etishni iqtisodiy
asoslanishi.
Germaniya firmasini mini zavodini ishlab chiqarish kuvvati smenasiga 2000-3000 kg.
2. Loyihaning tashabbuskori. 2.1. Tashabbuskorning statusi, rekvizitlari va tuzilish tarkibi. Loyiha tashabbuskori «Rajab Momo» fermer xo‘jaligi.
Kashkadaryo viloyati, Karshi tumani, Xojixidir qishlog‘i. Telefonlar: (8-37522)-37696; 2 23 75.
Fermer xo‘jaligi rahbari Mamatov Sodiq.
2.2. Tashabbuskorning bozordagi o‘rni. Ushbu loyihaning amalga oshirilishi fermer xo‘jaligining kuritilgan meva-sabzavot
mahsulotlarini xorijga eksport qilishga xizmat qiladi.
Biznes-loyihani amalga oshirish uchun barcha sharoitlar mavjud, xususan fermer xo‘jaligining
ushbu loyihasi uchun lozim bo‘lgan uskuna va texnologiyalar tanlandi, uning texnik tavsiflari batafsil
o‘rganib chiqildi va fermer xo‘jaligining Nizomi asosida ish yuritish ko‘zda tutilib, lozim bo‘lgan
kafolat ta'minoti shakllantirildi.
221
Amaldagi sanitariya me'yorlari nuktai-nazaridan ham, ushbu loyiha barcha qo‘yiladigan
me'yorlarga javob beradi.
Loyiha ekologik toza tovar mahsulotlari ishlab chiqarishni nazarda tutadi va u atrof-muhit va
inson organizmiga hyech qanday zararli ta'sir ko‘rsatmaydi.
Kuritish uchun mo‘ljallangan xom ashyoni tavsifi

|
Kuritish uchun mo‘ljallangan xom ashyoni tavsifi Pdf ko'rish
|
bet | 153/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmR4.1.2. Kuritish uchun mo‘ljallangan xom ashyoni tavsifi.
Mahalliy qishloq xo‘jalik mahsuloti o‘z tarkibiga vitamin va glyukozani mavjudligi bilan ajralib
turadi.
Olma tarkibi: suv - 84-90%; shakar – 5-15%, olma kislotasi – 0,37%, limon kislotasi – 0,11;
pektina -1,2%, dubilnix veshestv 0,27%.
O‘rik tarkibi: suv - 85-87%, uglevodlar 10,5% (shu jumladan shakar – 9,5%); organik kislotasi –
1,3%, kletchatka 0,8%, zoli 0,7%. B1,B2,PP,C vitaminlariga ega.
Piyoz C vitaminiga boy. Namlik darajasi 85-87%, uglevodlar 9,6% (shu jumladan shakar-7%),
oksil 3%, kletchatki i zoli 0,7%. B1,B2,PP,C vitaminlariga ega.
Piyoz tishlarni mulklarini saklanishiga kata ta'sir ko‘rsatadi, shamolashdan va soch to‘kilishini
oldini oshlish uchun ishlatiladi.
222
Olmalar uzok muddatga saqlash mumkin. Yil bo‘yi mineral tuzlar va vitaminlar manbasi bo‘lib
xizmat kiladi.
Kuritilgan sabzavotlardan har xil taomlar tayyorlash mumkin. Mevalar konditer mahsulotlarini
ishlab chiqarishida keng foydalaniladi.
4.2 Energoresurslar bilan ta'minlanganligi
«Rajab Momo» fermer xo‘jaligi barcha energoresurslar bilan ta'minlangan.
Korxona hududida joylashgan:
- gazliniyasi;
- transformator podstansiyasi;
- suv bilan ta'minlash manbasi;
- mahalliy kanalizatsiya.
4.3. Xarajatlarni baholash
Kommunal xizmatlari uchun xarajatlar
2-jadval
Resursning nomi
Ulchov
birligi
Yillik
extiyoj
Narxi
Qiymati
Elektr energiyasi
kVt
Tabiiy gaz
m
3
Ichimlik suvi
m
3
Kanalizatsion stoklar
m
3
Kommunal xizmatlar jami
m
3
3-jadval
Xom ashe xarajatlari
Asosiy xom ashe
Ulchov
birligi
narx
Yillik
ehtiyoj
Qiymat
Olma
kg
O‘rik
kg
Piyoz
kg
Jami xom ashyo
Kadoklash materiallar kuritilgan mevalar
uchun (hajmi 200gr)
dona
Kadoklash materiallar kuritilgan piyoz
uchun (hajmi 10 kg)
dona
Karton korobkalar
dona
Etiketkalar
dona
Kley
kg
Jami kadoklash materiallar uchun
Birlamchi materiallar
(bisulfat natriy)
kg
Jami birlamchi materiallar
Jami xom ashe va materiallar
4-jadval
Mavsum bo‘yicha ish tartibi
kalenda
r
1 oy
2 oy
3 oy
4 oy
5 oy
6 oy
7 oy
8 oy
25 kun
50 kun
75 kun
100 kun 125 kun 150 kun 175 kun 200 kun
Smena
2
2
1
1
Olma
Smena
1
1
1
223
O‘rik
Smena
1
2
3
3
3
3
Piyoz
Ishlab chiqarishda xom ashe chikindilari
Olma uchun – 26%
O‘rik uchun – 16%
Piyoz uchun – 3%
Kadok paketlarni yo‘kotishlari
|
| |
Qarz mablag‘larining samarali qiymati

|
Qarz mablag‘larining samarali qiymati Pdf ko'rish
|
bet | 149/230 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 4,03 Mb. | | #122991 |
Bog'liq 9FGpxRXF4oZVzQ4RAFkIWArGCd7lguGpnEliCPmRQarz mablag‘larining samarali qiymati. Qarz kapitali qiymati to‘g‘risida gap yuritayotganda,
quyidagi muhim holatni hisobga olish lozim. Aksiyadorlarga to‘lanadigan daromadlardan farqli
ravishda, qarz kapitali bo‘yicha to‘lanadigan foizlar, mahsulotni ishlab chiqarish xarajatlariga
kiritiladi. Shunday qilib, soliq to‘lagandan keyingi qarz kapitali qiymati natijaviy daromadlilik (yoki
soliq to‘lagungacha bo‘lgan qiymat)dan pastroq bo‘ladi.
Bunday moliyaviy o‘ziga xoslikni aks ettirish maqsadida, qarz kapitalining samarali qiymati
tushunchasi kiritilgan va u quyidagicha hisoblanadi:
, (4.13)
Bu yerda: T – soliq stavkasi.
Kapitalning o‘rtacha o‘lchangan qiymati
Korxona uchun umumiy qiymatni baholashdagi so‘nggi qadam bo‘lib, turli xil manbalardan jalb
qilingan mablag‘larni birlashtirish xizmat qiladi. Ushbu umumiy qiymatni – kapitalning o‘rtacha
o‘lchangan qiymati deb ham atashadi.
Kapitalning o‘rtacha o‘lchangan qiymatini hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi:
, (4.14)
Bu yerda: W
d
, W
p
va W
e
– tegishli tarzda qarz mablag‘lari, imtiyozli aksiyalar va shaxsiy kapital
(oddiy aksiyalar va taqsimlanmagan daromad) ulushi;
C
d
, C
p
va C
e
– kapitalni tegishli qismlarining qiymati;
T – daromad solig‘i stavkasi.
Masalalar
4.1-masala. Soliq stavkasi 30% bo‘lganda, yiliga 13%lik kreditning samarali qiymatini
hisoblang.
yechim:
Qarzning samarali qiymati quyidagi formula bo‘yicha hisoblanadi:
Bu yerda: i – kredit foiz stavkasi;
T – daromad solig‘i stavkasi.
Hisob-kitob quyidagicha amalga oshiriladi: S
k
= 13x(1-0,3) = 9,1%
To‘g‘ri javob: 9,1%
4.2-masala. Korxona bitta oddiy aksiyasining joriy narxi 50 ming so‘mga teng. Keyingi yilda
kutilayotgan dividend kattaligi 5 ming so‘m. Bundan tashqari korxona dividendlarning yillik 4%
o‘sishini rejalashtirgan. Korxona oddiy kapitali qiymatini aniqlang.
yechim:
Quyidagi formuladan foydalanamiz:
Bu yerda: S
ye
– shaxsiy kapital qiymati;
R – bitta aksiyaning bozor narxi;
D
1
– investitsiyaviy loyihaning 1 yilida korxona tomonidan beriladigan dividend;
g – dividendlarning prognoz qilingan yillik o‘sishi.
Quyidagiga ega bo‘lamiz:
|
| |
VoIP signalizatsiya tizimlari

306
IP ustidan UKS7 signalizatsiyasi. IP-tarmoq orqali UKS7
axborotini uzatishni tashkil qilish masalasi bo‗yicha
IETF tarkibiga
kiruvchi Sigtran ishchi guruhi shug‗ullanadi. IP tarmoq bo‗ylab UKS7
axborotini ishonchli transportlash uchun Sigtran protokollar stekining
asosi, IP tarmoqda signalizatsiyani oxirgi
punktlari orasida signalli
xabarlarni o‗tkazishni ushlab turuvchi, oqimlarni
boshqarish protokoli
SCTP (Stream Control Transmission Protocol) hisoblanadi.
SCTP oqimlarni boshqarish protokoli. Signalli aloqani tashkil
qilish uchun bir oxirgi punkt boshqa punktga o‗zining
transport adreslari
(SCTP portini nomeri bilan birgalikda IP-adresni) ro‗yxatini taqdim etadi.
SCTP protokoli turli oqimlarda signalli xabarlarni mustaqil tartiblash
imkoniga ega va signalli axborotni qabul qilishni tasdiqlash bilan
o‗tkazishni, har bir oqimning xabarini ularni o‗tish navbatini saqlash bilan
yetkazish, bir nechta xabarlarni bitta
SCTP paketiga birlashtirish
imkoniyati, zarurat o‗lchami bo‗yicha ma‘lumotlarni fragmentlash va o‗ta
yuklanishga chidamliligini ta‘minlaydi.
Moslashish protokollari
M2UA, M3UZ, M2PA, SUA, IUA
SCTP protokoli
Ip protokoli
5.5-rasm. Sigtran protokollar steki
Key words:
Cardiovascular diseases, machine learning, artificial intelligence, sports 
medicine, algorithm, program. 
Annotatsiya

|
Key words:
Cardiovascular diseases, machine learning, artificial intelligence, sports
medicine, algorithm, program.
Annotatsiya Pdf ko'rish
|
bet | 153/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Key words:
Cardiovascular diseases, machine learning, artificial intelligence, sports
medicine, algorithm, program.
Annotatsiya.
Yurak-qon tomir kasalliklari bugungi kunda dunyodagi eng xavfli
kasalliklardan biridir. Shu bois ushbu kasalliklarni erta aniqlash, ularning kelib chiqish
sabablarini o‘rganish va monitoringini olib borish muhim tadqiqotlar sirasiga kiradi. Oxirgi
tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, sportchilarda qon bosimi va yurak urish tezligini aniqlashda
har bir sportchining individual fiziologiyasini hisobga olish kerak. Ushbu maqolada yurak-
qon tomir kasalliklarini aniqlashda qo‘llaniladigan texnologiyalar tahlili va kasalliklarni
aniqlash modelining bosqichlari, algoritm, shuningdek, mashinani o‘rganish
texnologiyasiga asoslangan dastur tavsiflangan.
Kalit so‘zlar:
Yurak-qon tomir kasalliklari, mashinani o‘qitish, sun'iy intellekt, sport
tibbiyoti, algoritm, dastur.
Аннотация.
Сердечно-сосудистые заболевания являются сегодня одними из
самых смертоносных заболеваний в мире. Поэтому раннее выявление этих
заболеваний, изучение их причин и мониторинг являются одними из важных
исследований. Недавние исследования показывают, что при определении
артериального давления и частоты сердечных сокращений у спортсменов следует
учитывать индивидуальную физиологию каждого спортсмена. В данной статье
описаны анализ технологий, используемых при выявлении сердечно-сосудистых
заболеваний и этапы модели выявления заболеваний, алгоритм, а также программа,
основанная на технологии машинного обучения.
Ключевые слова:
Сердечно-сосудистые заболевания, машинное обучение,
искусственный интеллект, спортивная медицина, алгоритм, программа.
Искусственный интеллект (ИИ) играет важную роль в медицинской практике.
Технология позволяет улучшить процесс диагностики, профилактики и лечения.
Одной из перспективных напралений научного исследования применения
технологии искуственного интеллекта является диагностика сердечно-сосудистых
заболеваний [1].
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Key words:
Cardiovascular diseases, machine learning, artificial intelligence, sports
medicine, algorithm, program.
Annotatsiya
|