nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
z
= 8 
t a , i c h k i d i a m e t r i 
d =

b . S ilin d r ik s h tif t d i a m e t r i
d
= 8 m m , f a s k a la r i
с—
1 ,2 m m li s ilin d r ik
s h tif tli b i r i k m a c h i z m a s i n i b a j a r i n g . V t u l k a d i a m e t r i n i
D
= 5 6 m m ,
v t u l k a g a k i r i t i l a d i g a n v a l d i a m e t r i n i <2=30 m m d e b o lin g .
18.
N i m a s a b a b d a n d e t a l l a r g a o i c h a m l a r i t e x n o l o g i k b a z a d a n
q o 'y i l a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . V t u l k a d i a m e t r i £> = 5 6 m m , v t u l k a g a k i r i t i l a d i g a n v a l n i n g
d i a m e t r i < /= 3 0 m m , k o n u s s i m o n s h t i f t n i n g k a t t a d i a m e t r i
<£=10 m m , k i c h i k t o m o n i d i a m e t r i < £ = < /+ 1 /5 0 m m , f a s k a l a r i
c = l , 6 n n n , k o n u s l i k
K= (d-d)/l= l:50
g a t e n g . K o n u s s i m o n s h t i f t li
b i r i k m a n i b a j a r i n g .
19.
N i m a s a b a b d a n d e t a l l a r g a o ‘l c h a m l a r i z a n j i r l i u s u l d a
q o ly i l a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i l s i n .
b . T o ‘g ‘r i o 't i m l i q u v u r ( t r u b a ) li b i r i k m a n i b a j a r i n g . Q u v u r n i n g
r e z b a s i n i
A
ga shunday mustahkamlansinki, 
vint 2burilganda stakan aylanmasin. Vint 
2

9. Ikki qo‘lli arrada yoglochni birkishi
aralaydigan moslamani
loyihalang (18.9-chizma).
10.
Konteynerdagi silindrik valiklarni bir m e’yorda tashqariga,
ya’ni pastga itarib chiqaruvchi mexanizmni loyihalang (18.10-
chizma).
11.
Detallarni qisib tumvchi vintli moslamada kamchilik mavjud.
Detal
1
ni chiqarib olish uchun vint 2 n i ko‘p marta aylantirishga
to ‘g'ri keladi. Moslamaning konstruksiyasiga shunday o ‘zgartirish
kiritish kerakki, vintning bir yoki bir
yarim marta aylanishidan
so‘ng detal osonlikcha chiqarib olinsin (18.11-chizm a). Shu
jarayonni loyihalang.
1
!_ .H,
Ш Ш
Л з
18.8-chizma.
18.9-chizma.
18.10-chizma.
92
12. Ilgarilanm a-qaytm a harakat qiluvchi zveno 1 yetakchi
hisoblanadi.
Zveno
1
ning yuqori va pastga harakatlanayotganida
detal 2 ning bir tom onlom a aylanishini ta ’minlaydigan
mexa-
nizmni loyihalang (18.12-chizma).
Katta sig‘imdagi idishda ikki hil 
A

|
Katta sig‘imdagi idishda ikki hil
ABog'liq 10chizmachilik1pdf13.
Katta sig‘imdagi idishda ikki hil
A
va
В
gaz aralashtirilib,
tarmoqqa ynboriladi. Gazlardan bin to ‘xtab qolsa, gazlarni darrov
berkitadigan moslamani loyihalang (18.13-chizma).
14.
Yetakchi val / soat mili yo‘nalishi bo‘yicha aylanadi. Zveno
2 ning ilgarilanam a-qaytm a harakat qilishini t a ’m inlaydigan
moslamani loyihalang (18.14-chizma).
15.
Bir m eyorda aylanadigan val
1
va silkinadigan richag
2
berilgan (18.15-chizm a). Valnning bir m arta aylanishida ri
chag ikkita silkinish siklini bajaradigan m oslam ani loyihalang.
КЧЧЧ4
Ifl
л
j
S 3
Ш .
b J j
18.12-chizma.
AB
18.14-chizma.
93
16.
Bug‘li klapanningventili berilgan (18.16-chizma). Shpindelga
mahovik (chambarak), salnikli zichlagich va o ‘z-o ‘zini o ‘rnatuvchi
klapanli birikmani bajaring.
17.
Q o‘lda tikish ignalari saqlanadigan buyum (silindrik qin)
rung korpusi berilgan (18.17-chizm a). U nga qopqoq sifatida
barmoqqa kiydiriladigan angishvonani loyihalang. Korpus va qopqoq
o ‘zaro qanday mustahkam o ‘rnatilishi va qulay ochilishini hisobga
oling.
18.
Pishloq keskichning (18.18-chizm a) konstruktiv tako-
millashmagan tom onlarini aniqlang va uni qanday qilib tako-
millashtirish yo ‘llarini izlang va qulay pishloq keskichni loyiha
lang.
94
35
Takrorlsh uchun savollar va mashqlar
1. Kesim nima? Uning qirqimdan farqi nimada?
a. Misollar keltiring.
b. Uch yonli egovning sopini loyihalang hamda texnik rasmini
bajaring (18.19-chizma).
2. Qanday kesimlar mavjud?
a. Misollar keltiring.
b. Fasonli, liskali, bo brtiqli valni loyihalang va uning texnik
rasmini bajaring ( 18.20-chizma).
3. Kesim qanday hollarda ingichka tutash chiziqda tas-
virlanadi?
a. Misollar keltiring.
b. Detaining yakunlanm agan bosh ko‘rinishi va kesimlari
berilgan. Kesimlar asosida bosh ko‘rinishni yakunlang (18.21-
chizma).
95
|
| |
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

140
:: 5.6-savol::
«O‘qitish tizimining qurama texnologiyasi»da uchta tabaqalashtirishning turli
darajadagi qiyinchiliklari ajralib turadigan dasturlar…
{
~ «A»,«B»,«S» dasturlari ajralib turadi#yana urinib ko`ring
= «A»,«V»,«S» dasturlari ajralib turadi # a`lo javob
~«A»,«B»,«D» dasturlari ajralib turadi #yana urinib ko`ring
~«A»,«E»,«S» dasturlari ajralib turadi #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 126-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.7-savol::
Tabaqalashtirilgan ta`limda materiallarni takrorlashda qanday metodika
qo‘llanadi?
{
= turli darajadagi vazifalarni erkin tiklash # a`lo javob
~ turli darajadagi vazifalarni guruxiy tiklash #yana urinib ko`ring
~ turli darajadagi maqsadlarni erkin tiklash #yana urinib ko`ring
~ turli darajadagi maqsadlarni jamoaviy tiklash #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 126-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

|
Soxibaxon ped texnologiya docBog'liq Pedagogik texnologiya O\'quv qo\'llanma Mirhayitova Soxibaxon (2):: 5.12-savol::
A.S.Graniskaya yaratgan o‘qitish tizimining nomi…
{
~ korrektsion o‘qitish tizimini #yana urinib ko`ring
~ sinf-dars o‘qitish tizimini #yana urinib ko`ring
= moslashuvchan o‘qitish tizimini # a`lo javob
~ tabaqalashtirilgan o‘qitish tizimini #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
142
:: 5.13-savol::
A.S.Graniskaya o‘zining moslashuvchan o‘qitish tizimini qanday tashkil etish va
unda o‘qituvchi 60-80% vaqtini o‘quvchilar bilan individual ishlashga ajratish
mumkinligini qayd qiladi?
{
~ muammoli ma`ruza tizimida #yana urinib ko`ring
~ guruxiy tizimida #yana urinib ko`ring
= sinf-dars tizimida # a`lo javob
~ jamoa tizimida #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.14-savol::
A.S.Graniskaya o‘zining moslashuvchan o‘qitish tizimini sinf-dars tizimida tashkil
etish va unda o‘qituvchi vaqtini necha %ini o‘quvchilar bilan individual ishlashga
ajratish mumkinligini qayd qiladi?
{
=60-80% # a`lo javob
~70-80%#yana urinib ko`ring
~70-90%#yana urinib ko`ring
~60-90% #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2-adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.15-savol::
V.D.Shadrikov metodikasi asosini nimalar tashkil etadi?
{
= har bir o‘quvchining qobiliyatiga qarab o‘qitishga imkon beradigan olti
darajadagi o‘quv rejasi, dastur va metodik qo‘llanma # a`lo javob
~ har bir o‘quvchining iqtidoriga qarab o‘qitishga imkon beradigan besh darajadagi
o‘quv rejasi, dastur va metodik qo‘llanma #yana urinib ko`ring
~ har bir o‘quvchining rivojlanishiga qarab o‘qitishga imkon beradigan to`rt
darajadagi o‘quv rejasi, dastur va metodik qo‘llanma #yana urinib ko`ring
~ har bir o‘quvchining xarakteriga qarab o‘qitishga imkon beradigan uch darajadagi
o‘quv rejasi, dastur va metodik qo‘llanma #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2-adabiyotni 128-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
|
| |
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

141
~ A.S.Makarenko, A.S.Graniskaya, V.D.Shadrikov #yana urinib ko`ring
~ Inge Unt, A.M. Gorkiy, V.D.Shadrikov #yana urinib ko`ring
~ Inge Unt, A.S. Graniskaya, Ya.A.Komenskiy #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.10-savol::
Inge Unt, A.S.Graniskaya, V.D.Shadrikov tadqiqotlarida individual o‘qitish
nima sifatida belgilanadi?
{
~ tarbiya jarayonini tashkil etish shakli, modeli #yana urinib ko`ring
= o‘quv jarayonini tashkil etish shakli, modeli # a`lo javob
~ o‘quv jarayonini tashkil etish shakli, moduli #yana urinib ko`ring
~ tarbiya jarayonini tashkil etish shakli, moduli #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
:: 5.11-savol::
Inge Untning o‘qitishni individuallashtirish texnalogiyasidagi asosiy konsepsiya
hozirgi sharoitda o‘qitishni individuallashtirishning muhim shakli o‘quvchilarning
qanday ishlari deb qoidalashtirilgan{
= maktabdagi va uydagi mustaqil ishlari # a`lo javob
~ maktabdagi va uydagi grafik ishlari #yana urinib ko`ring
~ maktabdagi va uydagi yozma ishlari #yana urinib ko`ring
~ maktabdagi va uydagi og`zaki ishlari #yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 2 -adabiyotni 127-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
!7.7-chizma - Ikromjon rahmonov

(sfera) olinsin, uning parallel va meridianlari chizib chiqiladi (17.8-
chizma).
Parallellar bilan ajratilgan har bir qism silindrlar bilan al-
mashtiriladi. Bosh meridianning ikki yon rneridiani orasidagi bo'lagi
misolida yoyilmasi taqribiy bajariladi. Perallellaming bosh meridian
bilan kesishayotgan
A p Bp
Cy nuqtalardan
uiarga urinm alar
chizilsa, parallellar qismlarining to'griilangan bo‘lakklari 1
p 2p
3r 4r 5p 6t
hosil b o iad i. Bevosita shar bo'lagi sirtini yoyish
uchun
S T
vertikal
chiziq chizib, unda
SA=S2A2, AB=AJBp ...
m aso falar bo sh m e rid ia n d a n olib o 'tila d i.
A, В
, C,
D
,
E
nugtalardan
S T
ga perpendikular yordamchi chiziqlar chizilib,
uiarga
-rasm - «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi

|
«Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi
|
bet | 12/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi2.2.1-rasm.Qurilmaning optik sxemasi va nurlarning yo’nalishi.
Rasmda: S – kollimator tirqishi, -kollimator linzasi, D.P –difraksion panjara, -ko’rinish trubasining obyektivi.
Kollimator linzasi dan chiqqan parallel nurlar dastasining difraksion panjara D.P dan o’tishi natijasida linzaning fokal tekisligida markaziy maksimumga nisbatan simmetrik ravishda joylashgan spektral qatorlar hosil bo’ladi.
Markaziy maksimum manbaning(S tirqishning) shakli va rangini qayta tiklaydi. Spekrlarning har bir chizig’i bu S tirqishning monoxromatik tasviridir.Berigan qurilmada okulyarning ko’rish maydonida difraksion manzaraning faqat bir qismini kuzatish mumkin.To’liq manzarani kuzatish uchun ko’rish trubasi asta-sekin gonnometrning vertical o’qi atrofida burish kerak.
1-mashq. Panjara doimiysi va burchak dispersiyasini aniqlash.
Manbani kollimator oldida siljitib tirqishga parallel bo’lib, yoritilishi ta’minlanadi.
Difraksion panjaraning shtrixlari kollimator tirqishga parallel bo’lib, uning tekisligi kollimator o’qiga perpendikulyar bo’lishi kerak.
Kollimator va ko’rish trubalarini bir to’g’ri chiziq bo’ylab yo’naltirib, kollimator tirqishining keskin tasviri kuzatiladi.Bu difraksion manzaraning 0-maksimumi hisoblanadi.
Okulyarning fokal tekisligidagi vertikal qora chiziqni tirqish tasvirning o’rtasiga sozlandi. Nonius yordamida limbning ko’rsatishi yozib olinadi.
Ko’rsatish trubasini o’ngga (yoki chapga) burish yo’li bilan vertikal chiziqning to’lqin uzunligini aniqlanishi kerak bo’lgan tanlangan rangdagi birinchi difraksion maksimum tasvirining o’rtasiga to’g’rilash kerak.
Nonius yordamida limbning ko’rsatishi yozib olinadi va difraksiya burchagi topiladi.
Ko’rish trubasi biron tomonga, masalan chap tomonga simob nurlanishining birinchi spektridagi yashil chizig’i (λ=5461 ) ko’ringuncha buriladi.
Ko’rish trubasini yana shu tomonga burib, ikkinchi tartibli spektrdagi shu chiziqning difraksiya burchagi topiladi.
Trubani o’ng tomonga burib, dastlabki maksimumlarning vaziyatlari aniqlanadi va ularga mos bo’lgan burchaklar yozib boriladi.
Kuzatishlardan m ning mos qiymatlari uchun topilgan burchakning qiymatini (1) formulaga qo’yib, shu difraksion panjaraning doimiysi aniqlanadi.
Xuddi shu usul bilan simobning ikkita sariq chizig’i uchun va burchaklar topiladi va jadvaldan bu chiziqlarning to’lqin uzunliklari olinib, (4) ifodadan foydalanib, panjaraning burchak dispersiyasi aniqlanadi.
|
| |
XII.2. Oldingi va orqa o‘qdagi maksimal tormoz momentlari

<р
- y o ‘ln in g ilash ish k o effitsiy e n ti.
Shuni ham aytish kerakki, tormoz boshqarmasini hisoblashda
ikkita soddalashtirishga yo‘ l qo‘yiladi:
- ilashish koeffitsienti
hamma g‘ ildiraklarda bir xil;
-tormoz kuchlari hamma g‘ ildiraklarda bir vaqtda maksimal
qiymatga erishadi.
Ma’ lumki, tormozlanish vaqtida inersiya kuchlari hisobiga
avtomobilning o‘ qlariga tushayotgan yuklanish o‘zgaradi, ya’ ni oldingi
o ‘qda ko‘payadi va orqa o‘qda kamayadi:
z 2 = ^ j ^ - { a - < p mtxh)
bu yerda:
Zl
- tormozlanish vaqtida oldingi o ‘qqa tushayotgan yukla
nish;
Z 2
- tormozlanish vaqtida orqa o‘ qqa tushayotgan yuklanish;
К
- avtomobilning to‘ la massasi;
L -
avtomobil bazasi;
g
- erkin tushishi tezlanishi;
„
- maksimal ilashish koeffitsiyenti;
XII. TORMOZ BOSHQARMASI

4)
Yordamchi (qo‘shimcha) tormoz tizimi (vazifasi - avtomobil
uzun qiyaliklarda pastga harakatlanganda uning tezligini cheklash).
Barcha tormoz tizimlari o ‘z navbatida ikki qismga bo‘ linadi, ya’ni
tormoz mexanizmlari va tormoz yuritmalari.
12.1-rasm.
Ishchi tormoz tizimi sxemasi:
/-tormoz diski; 2-oldi g‘ ildirak tormoz mexanizmi skobasi; 5-oldingi
kontur; ^-asosiy tormoz silindri; 5-bachok; б-vakuum kuchaytirgich;
7-turtkich; 8-tormoz pedali; 9-ulagich;
R ul kuchaytirgichlarini baholasfa mezonlari

9. Rul mexanizmini loyihalashda qaysi parametrlar hisoblab
topiladi?
10. Rul trapetsiyalarining qanaqa sxemalari mavjud?
11. Rul yuritmasini loyihalashda qaysi parametrlar berilgan bo'lishi
kerak?
12. Rul yuritmasini loyihalashda qaysi parametrlar tanlab olinadi?
13. Rul yuritmasini loyihalashda qaysi parametrlar hisoblab
topiladi?
14. Rul kuchaytirgichiga qanday talablar qo‘yiladi?
15. Rul kuchaytirgichlarini baholash mezonlari.
0-orqa g‘ ildirak tormoz 
kolodkalari; 
11

yillarda yuk avtomobillariga ham diskli tormoz mexanizmlarini qo‘ llash
rivojlanib kelmoqda.
Lentali barabanli tormoz mexanizmlari zamonaviy avtomo-
billarning g ‘ ildiraklarida umuman o‘rnatilmaydi. Juda kam hollarda bu
tormoz mexanizmi transmissiyada to‘xtatib turish tormoz tizimi sifatida
qo‘ llaniladi.
Gidravlik va elektrik tormoz mexanizmlari tormoz sekinlashtirgich
sifatida qoMlaniladi. Avtomobillarda shu bilan bir qatorda chiqarish
quvuri maxsus zaslonka bilan yopilsa dvigatel ham tormoz sekin
lashtirgich vazifasini bajaradi. Bundan tashqari sekinlanishni dvigatel
kompressor rejimiga o‘tganda amalga oshirish mumkin.
Tezyurar va poyga avtomobillarda keskin tormozlashni amalga
oshirish uchun havo qarshiligini oshiradigan maxsus qurilmalar yoki
parashyutlar qo‘ llaniladi (g ‘ildiraksiz tormozlash).
Mexanik tormoz yuritmasi to‘ xtab turish tormoz tizimida yuritma
sifatida qoMlaniladi. Hamma yengil avtomobillarda, kichik va o‘rta yuk
avtomobillarida gidravlik tormoz yuritmasi qo‘ llaniladi. Yengil avtomo-
billarining sinfiga bog‘ liq ravishda tormoz yuritmasi kuchaytirgichli
yoki kuchaytirgichsiz ham bo‘ lishi mumkin. Yuk avtomobillarining
gidravlik yuritmasida vakuumli kuchaytirgich o ‘matiladi. Pnevmavtik
tormoz yuritmasi katta yuk avtomobillarida qo‘ llaniladi, bundan tashqari
bunday avtomobillarda kombinatsiyalashgan tormoz yuritmasi ham
ishlatilishi mumkin. So‘nggi yillarda elektropnevmatik tormoz yuritmasi
ham qo‘ llanilmoqda.
S i n i q q i r q i m q a n d a y h o s il b o M a d i?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . Q o p q o q 
A

18.28-chizma.
a . M i s o I I a r k e l t i r i n g .
b . V a l d i a m e t r i 0 3 0 m m , p r i z m a t i k s h p o n k a e n i 6 = 8 m m ,
b a l a n d l i g i
h=7
, u z u n l i g i / n i g u p c h a k ( s t u p i t s a ) u z u n l i g i d a n
5 ....6 m m k a m o l i n g . P r i z m a t i k s h p o n k a l i b i r i k m a n i b a j a r i n g .
14.
M a h a l l i y k o ‘r i n i s h q a n d a y h o s i l b c k la d i?
a . M i s o I I a r k e l t i r i n g .
b . V a l d i a m e t r i 0 3 0 m m , s e g m e n t s h p o n k a d i a m e t r i
D
—2 8 m m ,
e n i 6 = 8 m m , b a l a n d l i g i 6 = 1 1 m m li s e g m e n t s h p o n k a l i b i r i k m a n i
b a j a r i n g .
15.
Q o s h i m c h a k o ‘r i n i s h q a n d a y h o s i l b o ‘l a d i ?
a . M i s o I I a r k e l t i r i n g .
b . V a l d i a m e t r i 0 3 0 m m , p o n a s i m o n o d d i y s h p o n k a e n i
b
= 8 m m , b a l a n d l i g i 6 = 7 m m , q i y a l i g i /' = 1 : 1 0 0 , u z u n l i g i
/ = 2 4 . . .6 0 m m o r a s i d a n t a n l a b o l i n a d i . P o n a s i m o n s h p o n k a l i
b i r i k m a n i b a j a r i n g .
16.
D e t a l g a o M c h a m l a r q o 'y i s h d a q a n d a y b a z a l a r d a n f o y -
d a l a n i l a d i ?
a . M i s o I I a r k e l t i r i n g .
b . T o ‘g ‘ri y o n l i ti s h li ( s h l i t s a ) b i r i k m a n i n g t i s h l a r i s o n i
-modda. Apellatsiya instansiyasi sudi tomonidan ishni ko‘rish tartibi

Apellatsiya instansiyasi sudida: ishlarni bitta ish yuritishga birlashtirish to‘g‘risidagi; talabning
predmetini yoki asosini o‘zgartirish haqidagi; ishga uchinchi shaxslarni jalb etish to‘g‘risidagi
qoidalar, shuningdek ushbu Kodeksda birinchi instansiya sudida ishni ko‘rish
uchun belgilangan
boshqa qoidalar qo‘llanilmaydi. Bundan ishni birinchi instansiya sudida ish yuritish qoidalari
bo‘yicha ko‘rish holi mustasno.
Apellatsiya instansiyasi sudining sud majlisiga sud muhokamasini o‘tkazish
vaqti va joyi
haqida tegishli tarzda xabardor qilingan apellatsiya shikoyatini (protestini) bergan shaxsning va
ishda ishtirok etuvchi boshqa shaxslarning kelmaganligi ishni ularning ishtirokisiz ko‘rishga
to‘sqinlik
qilmaydi, bundan jamiyat yoki davlat manfaatlarini ko‘zlab qo‘zg‘atilgan ishlar bo‘yicha
prokurorning kelmaganligi mustasno.
216-modda. Apellatsiya shikoyatidan voz kechish. Apellatsiya protestini chaqirib olish
Apellatsiya shikoyati bergan shaxs ishni ko‘rish yakuni bo‘yicha sud hujjati chiqarilguniga
qadar undan voz kechishga haqli.
Sud shikoyatdan voz kechishni ushbu Kodeks 136-moddasining
uchinchi
qismida
nazarda
tutilgan asoslar bo‘yicha rad etishga va ishni apellatsiya tartibida ko‘rishga haqli.
Apellatsiya protesti keltirgan prokuror yoki yuqori turuvchi prokuror ishni ko‘rish yakuni
bo‘yicha sud hujjati chiqarilguniga qadar protestni chaqirib olishga haqli.
217-modda. Apellatsiya instansiyasi sudida ishni ko‘rish doirasi
Sud ishni apellatsiya instansiyasida ko‘rish chog‘ida birinchi
instansiya sudi hal qiluv
qarorining qonuniyligini va asosliligini tekshiradi. Sud yangi dalillarni tekshirishi va yangi faktlarni
aniqlashi mumkin.
Apellatsiya instansiyasining sudi birinchi instansiya sudining hal qiluv qarorini to‘liq
hajmda
tekshirishi shart.
Birinchi instansiya sudida ko‘rib chiqish predmeti bo‘lmagan yangi talablar apellatsiya
instansiyasi sudi tomonidan qabul qilinmaydi va ko‘rilmaydi.
XI.5. Rul mexanizmini loyihalash

tanlanadi, rul mexanizmining printsipial sxemasi masshtabda chiziladi
va xulosa qilinadi.
3-jadval
№
Parametrlar
0 ‘lchov
birligi
1 Rul mexanizmining uzatishlar soni
2
Boshqariluvchi g‘ildiraklar joyida burilganda rul
chambaragidagi kuch
-
3
Boshqariluvchi g‘ildiraklar burilishiga qarshilik momenti
4
Rul mexanizmidagi yuklanishlar
5
Rul mexanizmi asosiy detallarining kuchlanishi (rul vali,
soshka vali, chervyak, rolik)
6 Rul mexanizmining printsipial sxemasi
-mashq - «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi

|
«Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi
|
bet | 13/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi2-mashq.Yorug’likning to’lqin uzunligini aniqlash.
Kollimator va ko’rish trubalarini bir to’g’ri chiziq bo’ylab yo’naltirib, kollimator tirqishining keskin tasviri kuzatiladi. Bu difraksion manzaraning 0-maksimumi hisoblanadi.
Okulyarning fokal tekisligidagi vertikal qora chiziqni tirqish tasvirining o’rtasiga sozlanadi. Nonius yordamida limbning ko’rsatgichi yozib olinadi.
Ko’rish trubasini chapga (yoki o’ngga) burish yo’li bilan vertikal chiziqni to’lqin uzunligi aniqlanishi kerak bo’lgan tanlangan rangdagi birinchi difraksion maksimum tasvirining o’rtasiga to’g’rilash kerak.
Nonius yordamida limbning ko’rsatishi yozib olinadi va difraksiya burchagi topiladi.
Panjaraning kollimator o’qiga perpendikulyarligidan kelib chiquvchi xatolikni bartaraf qilish uchun okulyar chizig’ini chap va o’ng tomondagi maksimumlarga to’g’rilab, vaziyatlar ayirmasining yarmi olinadi:
bu yerda: - chap tomon maksimumining vaziyati, -o’ng tomon maksimumining vaziyati.
O’lchashlar birinchi, ikkinchi va uchinchi tartibdagi spektrning hamma ravshan chiziqlari uchun o’tkaziladi.
(1) formuladan har bir tartib uchun λ hisoblanib, uning o’rtacha qiymati topiladi.
Berilgan qurilmada ishlatiladigan difraksion panjaraning doimiysi uning o’zida yozilgan bo’ladi.’
O’lchangan va aniqlangan kattaliklar quyidagi jadvalga yozilgan bo’ladi[5].
Tajribadan olingan natijalar.
1.
Berilganlar
|
Formula
|
Yechim
|
=167
|
|
=170
=350
|
|
|
| |
Transport vositalarini loyihalash va hisoblash - bet 59

- tekislik bo‘yicha siljishga:
Pp = fF G /S ;
pri / / S <0,35;
- aylana bo‘yicha siljishga:
M = tpnlGsd
/ (1 /й | - 1 Щ ); т = 2Mnd\l\ pri ф < 40°.
bu yerda: Gsd - siljish moduli;
F -
siljish yoki ezilish yuzasi.
Pnevm atik elastik element. Yuklanish ta’sirida (Rr = rvFef = it
rv
R2ef) pnevmatik elastik elementning yuzasi Fef va radiusi Ref o‘zgaradi.
Yuklanish dinamik o'zgarganda pnevmatik elastik elementning ichidagi
havoning bosimi quyidagicha aniqlanadi:
rv= (r*+ 1) [(Vo+Vre2)/(V,+Vrez)]k- l,
bu yerda: r st - statik holatdagi havoning bosimi;
V0 - pnevmatik elastik elementning dastlabki hajmi;
Vrer - qo‘shimcha rezervuar hajmi;
V, - pnevmatik elastik elementning oraliq hajmi;
p=(R z ■ - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

ezilish koeffitsiyenti (6= 1,25... 1,4). N osim m etrikyarim elliptik ко ‘pvaraqli ressora uchun: egilishdagi kuchlanish
Pp.v “
Transport vositalarini loyihalash va hisoblash
Download
4,83 Mb.
Pdf ko'rish
bet
58/107
Sana
19.12.2023
Hajmi
4,83 Mb.
#123712
1
...
54
55
56
57
58
59
60
61
...
107
Bog'liq
Muhitdinov A. Transport vositalarini loyihalash va hisoblash
Bu sahifa navigatsiya:
ezilish koeffitsiyenti (6= 1,25... 1,4). N osim m etrikyarim elliptik ко ‘pvaraqli ressora uchun: egilishdagi kuchlanish
Pp.v “
p=(R z ■
G'k)Ua,
bu yerda: G'k- g‘ildirak va yo‘naltiruvchi elementning og‘irligi.
Bir richagli osmada elastik elementning ezilishi:
f p =fi
107
Ikki richagli osmada
elastik elementga ta’sir etayotgan yuklanish
PP=(RZ-
G\)Ua,
Bir richagli osmada elastik elementning ezilishi:
f p = f^a/l
Torsionli ik/ci richagli osmada
elastik elementga ta’sir etayotgan
yuklanish torsionni burovchi moment orqali topiladi:
Dumaloq torsionning buralish burchagi:
в
=
32Ml/(nd*G)
bu yerda:
d
- torsion diametri;
G
- buralishdagi elastiklik moduli;
Plastinkali torsionning buralish burchagi:
в
=
3Ml/[nbh
3
G (1+0,
6
b/h)]
bu yerda:
n-
plastinkalar soni.
Elastik elementlarni hisoblash
Varaqli ressora.
Sim m etrik yarim elliptik ко ‘pvaraqli ressora uchun:
egilishdagi kuchlanish:
ot =l,5PpL/(nbh2);
ko‘pvaraqli ressoraning ezilishi:
/ p =
SPpL
3
/(4Enbh3);
ko‘pvaraqli ressoraning bikrligi:
tp =
Р Л
=
Enbh
3
/(4SL3),
bu yerda:
L-
ressoraning uzunligi;
p -
varaqlar soni;
b-
varaqning eni;
h-
varaqning qalinligi;
8-
ezilish koeffitsiyenti
(6=
1,25... 1,4).
N osim m etrikyarim elliptik ко ‘pvaraqli ressora uchun:
egilishdagi kuchlanish:
ffj =
6
Ppl/l
2
/(Lnbh3);
ko‘pvaraqli ressoraning ezilishi:
f P
=
l
2
, f
2
Pp/(Enbh
3
L).
Qo ‘shaloq ressora uchun:
108
10.2- rasm.
Qo'shaloq ressorani hisoblash sxemasi
Qo‘shimcha ressora ishga tushish vaqtida asosiy ressoraga ta’sir
etayotgan kuch quyidagicha aniqlanadi:
Rrf) = S r/o
bu yerda:
fo -
qo‘shimcha ressora ishga tushguncha asosiy ressoraning ezilishi
Ikkala ressoraga baravar ta’sir etayotgan kuch,
* r —
R *
(cr
c dop)
bu yerda: cdop - qo‘shimcha ressoraning bikrligi;
f
- qo‘shaloq ressoraning to‘liv ezilishi.
Qo‘shaloq ressoraning egilishdagi kuchlanishi:
<7P =
P\L/(2n?Wp);
^dop ~
P
2^dop /(2^dop^dop)-
bu yerda:
Wvv
a
Wiop
- asosiy va qo‘shimcha ressoraning qarshilik
momentlari
op
= odop deb qabul qilinsa:
~
^dop ^dop-^dop
Ressora varaqlarining egilishdagi kuchlanishi:
Ppi
e" “ 4 ( i + U / ( W
Ressoralar 55GS, 50S2, 60S2 kabi po‘latlardan tayyorlanadi, ular
uchun maksimal ezilishdagi ruxsat etilgan egilishdagi kuchlanish
[cri] =800-1000 MPa.
Prujina. Prujinaning kuchi va ezilishi o ‘zaro bogMiq:
109
R V =/p.G ^y(8«rvD \),
bu yerda:
f vr-
prujinaning ezilishi;'
G - siljish moduli, po‘lat uchun G =(8-9) • 104 MPa;
dv-
prujina simning diametri;
n rv-
ishchi chulg‘atrilar soni [to‘liq chulg‘amlar soni
Pp.v “
Pr.v
+ (1 >2—2 )}, •
7p>
Download
4,83 Mb.
1
...
54
55
56
57
58
59
60
61
...
107
Download
4,83 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Transport vositalarini loyihalash va hisoblash
Download
4,83 Mb.
Pdf ko'rish
XI.2. Rul boshqarmasining asosiy texnik ko‘rsatkichlari

1. Rul chambaragiga qo'yilgan kuchning qiymati aniq deb
hisoblanadi (R, ch=400N -yengil avtomobillar uchun, Rrch=700N - yuk
avtomobillari uchun).
2. Joyida turgan avtomobilning boshqariluvchi g‘ildiraklarini
burishga maksimal qarshilik momenti bo'yicha rul chambaragidagi kuch
aniqlanadi.
Yuklanishlarni ikkinchi usulda aniqlash maqsadga muvofiq,
chunki bu holda rul kuchaytirgichining zaruriyatini aniqlash mumkin.
Ikkinchi usulda aniqlangan yuklanish statik hisoblanadi. Avtomobil
notekis yo‘llarda harakatlanganda yoki tormozlanganda rul boshqar
masining detallari dinamik yuklanishlarni qabul qiladi, shuning uchun
dinamik yuklanishlarni aniqlayotganda dinamiklik koeffitsienti kg
hisobga olinadi. (kg=l,5 - 3,0) kg ning qiymati avtomobil turi va
ekspluatatsion sharoitiga qarab tanlanadi.
Statik yuklanish quyidagi empirik formulalar yordamida aniq
lanadi:
bu yerda:
- boshqariluvchi g‘ildiraklarni joyida burgandagi ilashish
koeffitsienti
GK
- boshqariluvchi g'ildiraklarga tushayotgan og'irlik
plu -
shinadagi bosim
J p-
shina bilan yo‘l orasidagi tutashuvchi yuzaning polyar
inersiya momenti
FUI —
shina bilan yo‘l orasidagi tutashuvchi yuzasi
I
- obkatka yelkasi
Rul chambaragidagi kuch quyidagicha aniqlanadi.
bu yerda: Ua — rul boshqarmasining burchak uzatishlar soni
RpM
- rul chambaragining radiusi
rjn -
rul boshqarmasining FIK ( пРБ = Чш • ПРЮ )
Agar Ррч ning qiymati ruxsat etilgan qiymatdan oshib ketsa, u
holda rul boshqarmasiga rul kuchaytirgichi o'matiladi.
yoki
(
XI.5.1. Shesternya-reykali rul mexanizmini loyihalash

"■К*
11.2-rasm.
Shesternya-reykali rul mexanizmi:
a)-
konstruksiyasi; 6J-o‘zgaruvchan uzatishlar sonining tavsifi;
v^-uzatishlar sonini aniqlash sxemasi;
1
- rul vali;
2
-
shesternya;
3
- reyka;
4 - tayanch.
U holda rul boshqarmasining burchak uzatishlar soni quyidagicha
aniqlanadi:
U ^ da J a-cos{e
0
±e)
m d6
r
bu yerda:
r
-shesternya radiusi.
Demak, rul boshqarmasining burchak uzatishlar soni o‘zgaruvchan
bo‘ladi.
2)
Boshqariluvchi g‘ildiraklaming burilishga qarshilik momentini
aniqlash.
bu yerda:
- boshqariluvchi g‘ildiraklarni joyida burgandagi ilashish
koeffitsienti
(9 o = 0 ,9 - 1 ,0 ) - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

Gk
- boshqariluvchi g‘ildiraklarga tushayotgan og‘irlik kuchi, N
p m
-
shinadagi bosim, MPa
3) Boshqariluvchi g‘ildiraklar iovida burilganda rul chambaragidagi
kuchni aniqlash.
P
= ------
Ms
------ ;
bu yerda:
Mc - boshqariluvchi g ‘ildiraklarning
burilishga qarshilik
momenti;
Ua
- rul boshqarmasining burchak uzatishlar soni;
Rp ,
-
rul chambaragining radiusi;
rjn
- rul boshqarmasining FIK.
Agar
yengil avtomobillar uchun Pp, = 400
H ,
yuk avtomobillari uchun
Pp.
4
. =
700#
dan oshib ketsa, u holda rul
boshqarmasining uzatishlar
sonini oshirish yoki kuchaytirgich o‘matilishi kerak.
4) Rul valining buralishdagi kuchlanishini aniqlash.
Rul vali asosan quvur shaklida tayyorlangan
va quyidagi mo-
mentni uzatadi.
= Ррм. ■
RPM
Rul valning buralishdagi kuchlanishi:
И -ю о м п ,
bu yerda:
dT - rul valining tashqi diametri;
d„ -
rul
valining ichki
diametri
5) Rul mexanizmidagi kontakt vuklanishni aniqlash.
o- = —
;
Ы = 7 ...8 М 7 а
F n
bu yerda:
P>
: -
shestemyadan reykaga uzatilayotgan kuch, N
F
—
shesternya tishining kontakt yuzasi
n -
ilashishda bo‘lgan tishlar soni
bu yerda:
ra - shestemyaning boshlang‘ich radiusi.
6) Soshka valining buralishdagi kuchlanishini aniqlash:
124
к -
tenglama koefitsienti, k ~

Ikki o‘qli avtomobillarda oldingi g‘ildiraklar boshqariluvchi
hisoblanadi. Orqa g‘ildiraklari boshqariluvchi bo‘lgan kichik bazali
maxsus avtotransport vositalari (avtoyuklagichlar) bundan mustasno.
Yuqori o‘tuvchanlik va manevrchanlikka ega bo‘lgan avtomobillarda,
ba’zi holiarda hamma g‘ildiraklari boshqariluvchi va yetakchi bo‘ladi.
Bu esa avtomobilning burilish radiusini kichiklashtirib shu bilan bir
qatorda burilishda vaqtida harakatlanishga qarshilikni kamaytiradi. Buri
lish
vaqtidagi
harakatga qarshilikni
kamaytirishni
quyidagicha
tushuntirish mumkin. Masalan: ikki o‘qli hamma g‘ildiraklari
boshqariluvchi bo‘lgan avtomobil burilishda oldingi va ketingi
g‘ildiraklar bitta izdan yuradi agar faqat oldingi g‘ildiraklari bosh-
qariladigan bo‘lsa oldingi va ketingi gMldiraklari har-xil izlardan yuradi.
Rul yuritmasidagi tirqishlar hisobiga avtomobil katta tezlikda yurganda
harakat turg‘unligi buziladi, odatda buni oldini olish maqsadida avto
mobil yaxshi yo‘llarda harakatlanganda orqa g‘ildiraklarini boshqarish
blokirovkalanadi.
Uch o‘qli avtomobillarda orqa o‘qlari bir-biriga yaqinlashtirilgan
boisa, boshqarish old g‘ildiraklarni burish orqali amalga oshiriladi
(ZIL-131, KamAZ va KrAZ avtomobillari). Manevrchanlik va
o‘tuvchanligini oshirish maqsadida uch o‘qli avtomobillarda oldingi va
orqa o ‘qlari boshqariluvchi boMishi mumkin. Bunday holiarda o ‘rta o ‘q
avtomobil bazasini o‘rtasida joylashtiriladi.
To‘rt o‘qli avtomobillarda vazifasiga qarab oldingi ikki o‘qlari
yoki oldingi va ketingi о‘qlari boshqariluvchi bo‘ladi. Oldingi va orqa
g‘ildiraklari
bashqariluvchi
bo‘lganda
o‘rta
o‘qlari
bir-biriga
yaqinlashtiriladi va bazaning o‘rtasida joylashtiriladi. Juda kam holiarda
to‘rt o‘qli avtomobillarning hamma o‘qlari boshqariluvchi boiadi, bu
burilishda qarshilikni kamaytiradi, lekin kontruktsiyani murakkab-
lashtiradi.
I usul - «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi

|
«Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasi
|
bet | 15/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasiI usul.Fokus masofani linza bilan buyum va linza bilan tasvir orasidagi masofaga qarab aniqlash.
Sochuvchi linza bilan ekranda buyumning haqiqiy tasvirini hosil qilish uchun unga yig’uvchi linza yordamida yig’iluvchi yorug’lik dastasini yuborish kerak.Bunda oldingi mashqda foydalanilgan yig’uvchi linzadan foydalanilgan qulaydir.
Agar A nuqtadan chiqayotgan yorug’lik yo’liga yig’uvchi linza B ni qo’ysak (2-rasm), nurlar linzadan o’tgandan so’ng D nuqtada to’planib, A nuqtadagi buyumning (to’rning) tasvirini hosil qiladi. Agar B linza bilan D nuqta orasidagi sochuvchi C linzani qo’ysak (CD masofani sochuvchi linzaning fokus oralig’idan kichik qilib), unda nurlarning C linzadan sinishi natijasida A buyumning tasviri B linzadan uzoqlashib E nuqtaga ko’chadi.
2.2.3 -rasm.Yig’uvchi linza.
Linzalar tizimida nurlar qaytuvchanli xossasiga ega, ya’ni nurlar bir tomonga qaysi yo’l bilan o’tgan bo’lsa, teskari yo’nalishda ham xuddi shu yo’l bilan tarqaladi.Bu xossaga asosan nurlarni E nuqtadan tarqalayothgan deyishimiz mumkin.Unda D nuqta bu nurlarning sochuvchi C linzada sinishi natijasida hosil bo’lgan E nuqtaning mavhum tasviri bo’ladi. EC masofani – d bilan, CD masofani – f bilan belgilab, C sochuvchi linzaning fokus masofasi (3) formula orqali aniqlanadi. Bu mashqda d va f masofalar C linzadan E nuqtadan chiqayotgan nurlarga qarama-qarshi yo’nalishda ulanadi, shuning uchun ularning son qiymatlari manfiy ishora bilan olinishi kerak.
Yig’uvchi linza yordamida ekranda to’rning aniq tasviri hosil qilinadi (D nuqta).
Ekran bilan yig’uvchi linza orasiga sochuvchi C linzani q o’yib (bunda tasvir yo’qoladi yoki xiralashadi) CD=-f masofa o’lchaniladi.
Ekranni siljitib yana to’rning aniq tasviri hosil qilinadi (E nuqta).
EC=-d masofa o’lchanib, (3) formuladan sochuvchi linzaning fokus masofasi F hisoblanadi.
Tajriba bir necha marta takrorlanadi va olingan natijalar jadvalga yoziladi:
II usul.Linzaning fokus oralig’ini linzalar tizimining fokus oralig’iga qarab aniqlash.
Fokus oralig’i 1-mashqda aniqlangan yig’uvchi linza bilan fokus oralig’I aniqlanishi kerak bo’lgan sochuvchi linza jipslantirilib, linzalr tizimi hosil qilinadi. Bunday tizimning optik kuchi uni tashkil qiluvchi linzalrning optik kuchlari yig’indisiga teng bo’ladi:
yoki
(7)
Bu yerda: -yig’uvchi linzaning fokus masofasi.
- sochuvchi linzaning fokus masofasi.
F – linzalar tizimining fokus oralig’i.
Linzalar tizimining fokus oralig’i F oldingi mashqda tavsiflangan Bessel usulidan foydalnib topiladi va (7) formula orqali sochuvchi linzaning fokus masofasi hisoblanadi. O’lchangan va hisoblangan natijalar jadvalga yoziladi[5].
|
| |
F22
'2 , 
A - Ikromjon rahmonov

18. BERILGAN SXEMA-CHIZMA BO YICHA
KONSTRUKSIYALASH (LOYIHALASH)
1. Val ko'rsatilgan yo'nalish bo'yicha aylantirilganda,
sterjen
X
masofaga yo‘nalish bo'yicha siljigandan keyin, yana o'z o'rniga
darrov qaytsin. Shunday mexanizmni loyihalang (18.1-chizma).
2.
Polzun (sudraluvchi) dagi
A
nuqta
A
masofaga valuing bir
marta aylanishida o'tsin. Polzunning siljishi ravon bolsin (18.2-
chizma). Shunday mexanizmni loyihalang.
3. V intning vertikal bo'yicha
ham yuqoriga, ham pastga
harakatini valning aylanish yo'nalishini o'zgartirmasdan qanday
ta'm inlash mumkin? Bu yerda bekorga (xolostoy)
yurishni ham
ko'zda tutilgan holda buyumni loyihalang (18.3-chizma).
4.
Chambarak (maxovik) aylantirilganda vint
V
ning ikkala
tomonga gorizontal harakat qilish jarayonini loyihalang (18.4 -
chizma).
5. Birinchi
yetakchi val bir tononlam a, bir m e’yorda aylan-
ganda, qanday qilib ikkinchi valni ikki tomonlama ravon ayla-
nishiga majbur qilish mumkin (18.5-chizma)? Shunday mexa
nizmni loyihalang.
90
6. Silindrik stakan / jism
j2p 3 t4p 5 /6l - Ikromjon rahmonov

Bosh m eridianning
B,C2
parallellari
orasidagi boMagiga urinrna
o ‘tkazilsa, sh ar o 'q in i
S"2
n u q tad a,
C,D2
qism iga urunrna
o'tkazilsa, shar o ‘qini
S'2
da kesadi.
D2E2
orqali
S2
topiladi.
Oldin silindr yoyiladi keyin konuslar silindrga q o ‘shib
yoyib
chiqiladi.
Tor (halqa) sirtining chorak qismi tasviri berilgan (17.10-
chizma). Uni taqribiy yoyish uchun bu chorak qismining uchdan
bir qismi silindrga almashtiriladi.
Tor m eridiani yoki norm al
kesimi—aylana teng 8 qismga b o ‘lib olinadi. Yoyiladigan to r
bo‘lagining orasidan /^tekislik o ‘tkazilib,
u bilan
Ap Bp Cp Dp
Et
nuqtalar orqali chizilgan tor parallellari kesishtiriladi.
А, В, C,
D, E
nuqtalardan to r parallellariga
urinm alar chizib, silindr va
uning yasovchilari hosil qilinadi. Sirtni yoyish uchun /5t,tekislikdagi
normal kesim—aylana uzunliga
AA
bitta chiziqqa yoyilib, unda silindr
yasovchilarining geometrik o ‘rinlari
belgilab chiqiladi va
В,
C,
Markazdan qochma kompressorlarning bir qancha turlari

|
Markazdan qochma kompressorlarning bir qancha turlari
|
bet | 7/7 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 428,26 Kb. | | #126164 |
Bog'liq 8-Ma\'ruza (2)8.7 Markazdan qochma kompressorlarning bir qancha turlari.
1. Bosimli xaydash turi 1050-13-1 (50-rasm) – bir g‘ildirakli, bir pag‘onali, bir tomonidan oqim kiradigan, diffuzorsiz. Ishchi bosimi 0.02-0.03 MN/m2, foydali ish koyeffitsiyenti –0.95ga teng, n=180 ay/sek da.
2. Bosimli xaydash turi 1200-25-1 (51-rasm) – bir pag‘onali, ikki tomonidan oqim kiruvchi, oxirgi bosim Rox =0.15 MN/m2,unumdorligi Q=108m3/s. Agarda diffuzor ko‘ragini ogish burchagi uzgartirilsa unumdorlik Q=40 m3/s –ga yetadi.
3. Kompressor tipi K-100-61-62 (52-rasm) sovutgichlar kator o‘rnatilgan, oxirgi bosim Rox=0.8 MN/m2, unumdorlik Q=1.5 m3/s.
Markazdan qochma kompressorlarning bir necha qurilmalarida gazning harakati ikkita parallel yo‘nalishda amalga oshiriladi. Bunday mashinalarda bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan suruvchi va bosim bilan haydovchi kalta quvurchalar bo‘ladi. 53-rasmda ikki oqimli besh pag‘onali kompressor tasvirlangan.
50-rasm. Bosimli xaydash to‘rining umumiy ko‘rinishi 1050-13-1
51-rasm. Bosimli xaydash turi 1200-25-1
52-rasm. K-100-61-2 kompressori.
53-rasm. Ikki oqimli besh pag‘onali kompressor.
Nazorat savollari.
1. Markazdan qochma kompressor haqida ma’lumot bering?
2. Markazdan qochma kompressor nechta pag‘onali bo‘ladi?
3. Markazdan qochma kompressorda siquv jarayoni qanday amalga oshiriladi?
4. Bosimni o‘zgarishi nimalarga bog‘liq?
5. Kompressorni unumdorligi nimaga bog‘liq?
6. Markazdan qochma kompressorni quvvatiga qanday parametrlar ta’sir kiladi?
7. Markazdan qochma kompressorning asosiy parametrlariga nimalar kiradi?
8. Markazdan qochma kompressor ishi qanday rostlanadi?
9. Markazdan qochma kompressorni qanday turlarini bilasiz?
10. Aylanish chastotasi qanday rostlanadi?
|
| |
Markazdan qochma kompressor asosiy tugunlarini konstruktiv xususiyatlari

|
Markazdan qochma kompressor asosiy tugunlarini konstruktiv xususiyatlari
|
bet | 4/7 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 428,26 Kb. | | #126164 |
Bog'liq 8-Ma\'ruza (2)8.4 Markazdan qochma kompressor asosiy tugunlarini konstruktiv xususiyatlari.
8.4.1 Ishchi gildiragi.
Markazdan qochma kompressor ishchi gildiragida orka tarafga egilgan ko‘rak mavjuddir. Ishchi halqada ?2 –burchak 40-500 – ni, ko‘raklar soni Z=14-28 – tani tashkil etadi. Zamonaviy kompressorlarda ishchi halqa yopiq holda bo‘lib, ikki diskda xam-oldingi va orka tarafi mavjud.
MKK ishchi gildiragida ko‘raklar sonini tanlashda quyidagi formuladan foydalanish mumkin.
(133)
Ishchi g‘ildirakdan chikishdagi aylanma tezlik u2=250-300m/s ga teng. Maksikal F.I.K-ni ta’minlaydigan aylanma tezlikni tanlash uchun max kriteriyasidan foydalaniladi.
(134) S2 – ishchi gildiragidan chikishdagi gazning
absolyut tezligi;
a2 – gazdagi tovush tezligi.
Tajriba asosidagi ma’lumotlarga karaganda, eng yaxshi tavsiflar uchun max soni 0.55?1.0 oralig‘ida bo‘ladi.
Diffuzor. Kompressorning diffuzorida siqilgin gizning harakat tezligi pasayadi, natijada pezometrik napor oshadi.
Shuning uchun MQK-larni konstruksiyalashda diffuzor tilini tanlashga katta axamiyat beriladi. Diffuzorlar ko‘rakli va ko‘raksiz bo‘ladi.
Ko‘raksiz diffuzorlar kanal ko‘rinishida bo‘lib, ikkita parallel devor bilan chegaralangan. Bir pag‘onali duffuzorlarda diffuzor vazifasini bosimli uzatish kamerasi bajaradi.
Ko‘raksiz diffuzordan chikishdagi tezlik.
(135)
Diffuzolardagi gidravlik yo‘qolish quyidagi nisbatdan aniklanadi.
(136)
bu yerda: d – ko‘raksiz diffuzordagi qarshilik koyeffitsiyenti.
d=0.147-0.0046(0-120)2;
a-diffuzorning kengayish burchagi.
(137)
39-rasm. Ko‘raksiz diffuzor.
40-rasm. Ko‘rakli diffuzor.
1-diffuzor; 2-ishchi g‘ildirak; 3-korpus;4-val.
8.4.2 Teskari yo‘naltiruvchi apparat.
Siqilgan gaz diffuzordan teskari yo‘naltiruvchi apparatga tuplanadi, qaysiki u oxirgi pag‘onada suruvchi kamera vazifasi rolini bajaradi. Gazni diffuzordan ishchi ga\ildirakka yetkazishda yo‘naltiruvchi apparatning ko‘ragi xizmat kiladi.
Tuskari yo‘naltiruvchi apparatda ko‘raklar soni ?=12?18 gacha bo‘ladi.
Teskari yo‘naltiruvchi apparat kirishidagi burchagini tanlash uchun quyidagi formuladan foydalaniladi.
(138)
41-rasm. Teskari yo‘naltiruvchi apparat.
Tajriba yuli bilan aniklanganki, gazni zarbasiz kirishini ta’minlash uchun a5=a4 kabul kilish kerak (maksimal F.I.K-ga a5=300 teng bo‘lganda).
Teskari yo‘naltiruvchi apparatdan chikishdagi burchak ?6=900ga teng.
Yo‘naltiruvchi apparatning kengligi quyidagi formuladan aniklanadi.
Kirishda (139)
a5=a4 va b5=b4 ekanligini etiborga olib
Chikishda (140)
bu yerda: 6, kv6 va s6 – sikish, siqiluvchanlik va teskari yo‘naltiruvchi apparatdan chikishdagi gazni tezligi s6.
Teskari yo‘naltiruvchi apparatning gidravlik koyeffitsiyenti t.y.a=1?2 ga teng.
|
| |
Sun’iy intellekt asosida o’zini-o’zi boshqara oladigan sumo robot

3.3 Sun’iy intellekt asosida o’zini-o’zi boshqara oladigan sumo robot
mashinaning qurilmalarini testlash
Sun’iy intellekt asosida o’zini-o’zi boshqara oladigan sumo robot
mashinaning qurilmalarini ayrimlarini testlash jarayoni bilan tanishsak.(3.1-jadval)
3.1-jadval. Sumo robot mashinaning qurilmalari
T/r Nomi
1
Arduino mega
2
Tower pro Mg 996r Servo
21
3
HC-SR04 kichik o'lchamdagi ultratovush sensori
4
Motor driver – L298N
5
Batareyka 2200mAh
6
Ky-033-line tracking sensor
7
GP2Y0A41 Masofa Sensorlari
8
Ulash uchun simlar
1.
Servo matoridaham 3 ta chiqish simlari mavjud. Ularham arduinoning
5V kuchlanishiga, groundga va digital pinga ulanadi. (3.16 - rasm)
3.16-
rasm. Servo matorini Arduino microntroleriga ulash sxemasi.
22
XULOSA
Ushbu CSP1312-Individual loyiha 1 ishida Mikrokontrollerlar yordamida
Sun’iy intellect asosida o’zini-o’zi boshqara oladigan robot mashina tizimini
boshqaruvchi qurilmasini yaratish masalasi qo'yilgan bo'lib, ishni bajarish davomida
quyidagi natijalarga erishildi:
•
Mikrokontrollerlar va ularning modellari haqida nazariy ma'lumotlar
keltirildi.
•
Dasturiy ta'minotni amalga oshirish texnologiyalari tahlil qilindi.
•
Mikrokontrollerlarga dastur yozish qurilmasi ishlab chiqildi va bunda
Frizing, Arduino uno va Codevision dasturlash texnologiyalaridan foydalanildi.
•
Dasturiy ta'minotni ishlash mexanizmi va funksional imkoniyatlari
tavfsilotlari keltirildi.
•
Qurilmaning faoliyati o'rganib tahlil qilindi.
•
Yaratilgan dasturiy ta'minotdan foydalanish qo'llanmasi yaratildi va
asosiy kodlar ilovaga kiritildi.
Berilgan masala oxiriga etkazildi va ko'zlangan natijaga erishildi.
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

24
ILOVALAR.
Ilova 1
#include servo.h
int servoPin = 9;
Servo servo;
int servoAngle = 0; // servoning boshlang'ich pazitsiyasi
void setup()
{
Serial.begin(9600);
servo.attach(servoPin);
}
void loop()
{
//servo yo'nalishini va holatini boshqarish.
servo.write(45); // SG90 servoni 45 gradusgacha burish
delay(1000); // kutish vaqti 1 sekund
servo.write(90); // SG90 servoni 90 gradusgacha burish
delay(1000); // kutish vaqti 1 sekund
servo.write(135); // SG90 servoni 135 gradusgacha burish
delay(1000); // kutish vaqti 1 sekund
servo.write(90); // SG90 servoni 90 gradusgacha qaytarish
delay(1000);
//Servoning tezligini nazorat qilish
for(servoAngle = 0; servoAngle < 180; servoAngle++)
// Servoni 0 gradusdan 180 gradusga burish
{
servo.write(servoAngle);
delay(50);
}
for(servoAngle = 180; servoAngle > 0; servoAngle--)
// Servoni 0 gradusdan 180 gradusga burish
{
servo.write(servoAngle);
delay(10);
}
}
V-BOB. O’QITISHNING OG’ZAKI METODLARI

O’quvchilarda eshitish ko’nikmasi asta-sekin shakllanadi. Shuning
uchun turli sinflarda og’zaki bayon davomiyligi turlicha bo’ladi. Quyi
sinflarda og’zaki bayon 5-10 minut, yuqori sinflarda esa darsni to’liq
egallashi mumkin.
O’qitishning og’zaki metodlari quyidagi turlarga bo’linadi:
1.Tushuntirish
2.Xikoya
3.Suxbat
4.Ma’ruza
5.O’qib berish.
O’quv sayohatlariga tayyorgarlik va sayohat uchun zarur

kompas, termometr, reyka, arqon, karta, barometr, tuproq parmasi (bur) va
h.k.
O’quv sayohatlarini quyidagi xollarda o’tkazish mumkin: yangi
mavzuni o’rganishdan oldin; qator mavzularni o’rganib bo’lgandan so’ng.
O’quv sayohatlarini muvaffaqiyatli o’tkazish sayohat o’tkaziladigan
joyni tanlashga bog’lik. Agar sayohatni mavzusi relef shakllarini
o’rganishga bag’ishlangan bo’lsa iloji boricha relelefi xilma xil bo’lgan joy
tanlanishi lozim. Tog’ jinslariga bag’ishlangan sayohatlarni o’tkazishda
geologik ochilmalar mavjud bo’lgan joylar tanlanadi.
O’quv sayohatlari o’tkaziladigan joylarni tanlashda quyidagilarga
e’tibor berish lozim:
- tanlangan joy o’quv mavzulari va o’quv o’lkashunoslik maqsadi va
vazifalariga mos kelishi zarur. Demak, o’lkashunoslik materiallari bilan
bevosita bog’liq bo’lgan mavzu va masalalarni o’rganishda;
- o’ziga xos o’quv sayohati ob’ektlari bo’yicha ma’lumotlar to’plash,
o’rganish, ularni tasvirlash va bevosita ko’rish imkonini yaratmog’i lozim;
- o’quv sayohatlari davomida tarbiyaviy ishlar amalga oshirilmog’i
lozim. Masalan, maktab joylashgan qishloq, tuman, shaharda noyob va
yo’qolib borayotgan o’simlik va hayvonot dunyosining, noyob tabiat
yodgorliklarini mavjudligi va h.k;
- o’quv sayohatlarida o’quvchilarni yoshi bilan bog’lik bo’lgan
xususiyatlarni hisobga olish;
- geografiya va o’lkashunoslik ob’ektlarini o’zgarishini o’quvchilar
tomonidan qabul qilinishini xissiy-emotsional xususiyatlarini hisobga
olish;
- ma’lum bir geografiya predmetlari bo’yicha aniq mavzularning o’quv
tarbiyaviy talablarini hisobga olish;
- o’qituvchi va o’quvchilarni o’quv sayohatini o’tkazishga tayyorgarlik
darajasini hisobga olish;
- o’quv sayhatlarida ma’lumotlarni yig’ish imkonini hisobga olish.
Mazkur ma’lumotlar qayta ishlangandan so’ng ularni kitob shaklida nashr
qilish mumkin.
Modul texnologiyasi - Vaxobov h, mirzamahmudov o. T

texnologiya o’qituvchi va o’quvchini birgalikdagi faoliyatini yengillash-
tiradi va jadallashtiriladi.
Alternativ texnologiyalarni
juda ko’p variantlari mavjud, ulardan
geografiya ta’limda ustaxona texnologiyasidan foydalanish mumkin
(Kollen, Okunev). Bunda usta (o’qituvchi) kerakli ma’lumotlarni
o’quvchilarga beradi va uning asosida o’quvchilar o’zlarining bilimlariga
tayangan holda topshiriqni bajarishadi. Masalan, o’qituvchi bergan
quyidagi materiallar asosida (yillik o’rtacha harorat, yildagi eng baland va
eng past haroratlar, yog’in miqdori va uning qaysi faslda yog’ishi,
shamollar, havo massalari) iqlim turi, yillik havo harorati farqi, iqlim
mintaqasi va u tarqalgan hududlarni aniqlashlari lozim.
Integratsiya texnologiyalari
. Geografiya ta’limida integrativ predmet-
larini o’rganishda qo’llaniladi. Geografiya ta’limida akademik litsey va
kasb–xunar kollejlarida o’tiladigan «Amaliy geografiya» predmeti integ-
rativ predmet hisoblanadi. Unda tabiiy geografik, ekologik, iqtisodiy
geografiya, siyosiy geografiya va geosiyosiy bilimlar majmuasi berilgan.
Bunda geografik qobiqdagi tabiiy, ijtimoiy- iqtisodiy, ekologik va
geosiyosiy tizimlar haqida yaxlit bilimlar berilgan. Shuning uchun mazkur
kursning vazifasi geografik borliqni yaxlit tushunish va qabul qilishni
shakllantirishdir.
Tabiiy geografik o’quv sayohatlari

Joyni geologik tuzilishini o’rganish iloji boricha ochilmalar mavjud
bo’lgan joyda olib boriladi. Birinchi navbatda, ochilmada qaysi davr
yotqiziqlari va qanday tog’ jinslari ochilib qolganligi aniqlanadi. Tekislikda
ko’proq to’rtlamchi davr yotqiziqlari keng tarqalgan bo’ladi. Tog’li
o’lkalarda bir necha geologik davrlarga xos bo’lgan ochilmalar bo’lishi
mumkin. Ochilmada qanday tog’ jinslari joylashganligi aniqlanadi. Ular
magmatik, cho’kindi va metamorfik jinslarning qaysi guruhiga mansubligi
aniqlanadi. O’quvchilarga ular qanday sharoitda xosil bo’lganligi tushun-
tiriladi. Cho’kindi jinslar ochilmasi o’rganilayotganda ularni qatlamsimon
joylashganligiga o’quvchilar e’tibori qaratiladi va har qatlamdagi jinslarni
xususiyatiga qarab ularni qanday sharoitda xosil bo’lganligi tushuntiriladi.
Masalan, agar ochilmani tubida shag’al va xarsang toshlar qatlami, uning
ustida qumlar, qumlarni ustida gillar qatlami joylashgan bo’lsa demak
dastlab kuchli oqim ta’sirida xarsang toshlar oqizib kelingan, so’ngra sokin
oqim sharoitida qum qatlami xosil bo’lgan. Dengiz yoki ko’l sharoitida
yoki sekin oqadigan ariq daryo sharoitida gillar qatlami vujudga kelgan.
Joyning foydali qazilmalari o’rganilganda sayohat davomida g’isht
xomashyosi, shag’allar, toshlar va qurilish materiallari o’rganilishi
mumkin.
Joyni relefini o’rganishda o’quvchilar diqqatini relef hosil qiluvchi
omillar va asosiy relef shakllarini ajratishga qaratilishi lozim. Bundan
tashqari tashqi kuchlar va inson faoliyati ta’sirida hosil bo’lgan relef
shakllari xam alohida ajratib ko’rsatilishi zarur.
Joydagi suv havzalari daryo, soy, ko’l, buloq bo’lishi mumkin.
Shunining uchun o’quvchilarga gidrografik sharoitni asosiy tarkibiy qism-
lari xaqida gapirib, mazkur tarkibiy qismlarni qaysi biri o’rganilayotgan
joyda mavjudligi aytib o’tiladi va uni o’rganiladigan o’lchamlari ko’rsatib
beriladi.
Joydagi tuproqlar o’rganilganda ularning asosiy turlariga e’tibor
beriladi. O’simliklar o’rganilganda ular uchta qatlamga bo’lib o’rganiladi:
daraxtlar, butalar, o’tlar, hayvonlarni o’rganishda ular ham guruhlarga
bo’lib yuboriladi: sudralib yuruvchilar, tuyoqlilar, qushlar, baliqlar,
xashoratlar. Har bir nuqtada tarqalgan landshaftlarni o’rganish.