VGA
, USB, 
DVI - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

VGA
, USB,
DVI
,
HDMI
,.. kiradi.
Monitor ishlab chiqaradigan asosiy firmalar quyidagilar:
— Acer;
— Apple;
— Asus;
— BenQ;
— Philips;
— Samsung;
— LG.
Shaxsiy kompyuterlar quyidagi qurilmalardan tashkil topgan:
sistema bloki;
monitor;
klaviatura;
«sichqoncha»;
tashqi qurilmalar.
Monitor
Birinch kompyuterlarda monitor bo`lmagan, faqat yoni – o`chuvchi diodlampalar va
natijalarni qog`ozga chop qiluvchi printer bo`lgan. Kompyuter texnikasi rivojlanishi
bilan monitor paydo‘bo`lgan va hozirgi vaqtda u kompyuterning asosiy qurilalardan
biri bo`lib xizmat qiladi.
Monitor
– bu chiqarish qurilmasi bo`lib, kompyuterda matnli va grafikli
ma’lumotlarni tasvirlash uchun xizmat qiladi. Monitorlar rangli va rangsiz bo`ladi.
Foydalanuvchilarning
nuqtayi
nazariga
ko`ra,
monitorlarning
asosiy
xarakteristikalari quyidagilar hisoblanadi:
dioganal bo`yicha o`lchami;
tasvirlash qobilyati;
regeneratsiya chastotasi.
Monitor o`lchami.
Monitor ekrani dioganal bo`yicha duyymlarda
hisoblanadi. O`lchamlar 9 duyyimdan (23 sm) to‘42 duyym (106 sm) orasida
o`zgaradi. Ekran qancha katta bo`lsa, monitor shuncha qimmat bo`ladi. Hozirda 14,
15, 17, 19 va 21 duyymlilar keng tarqalgan. Katta o`lchamdagi monitorlarni
nashiryotda va grafik ishlarda ishlatish yaxshi bo`lib, ekranda tasvirning barcha
detallairni yaqqol ko`rinadi.
Tasvirlash qobilyati
. Tasvirlash qobilyati ekranning gorizontali va vertikalidagi
nuqtalar soni bilan beriladi. Ya’ni, tasvirlarni hosil qilishda ularni hosil qiluvchi
piksellar (nuqtalar) o`lchovining katta – kichikligidir. “Tasvirlash qobilyati 800×600
” ifodasi, monitor 600 ta gorizontal qatorning har birida 800 tadan nuqtalarni
tasvirlashi mumkinligini anglatadi. Quyidagi tasvirlash qobilyati rejimlari standart
hisoblanadi: 800×600, 1024×786, 1152×864 va yuqori. Monitorning bu xususiyati
ekran nuqtalarining o`chovlari bilan aniqlanadi. Tasvirlash qobilyati 800×600 ga
teng bo`lgan monitorlarda yaxshi tasvir piksel 0,31 mm ga, 1024×786 ga teng
bo`lgan monitorlarda esa piksel 0,28 yoki 0,25 mm ga teng bo`lishi kerak. Tasvirlash
qobilyati qancha katta bo`lsa shuncha tasvir sifati oshadi. Monitorning tez ishlashi
uning adapteriga bog`liq bo`ladi. Matn rejimida monitorlar nisbatan tez ishlasa – da,
grafik rejimda u sekinroq ishlaydi.
Regeneratsiya chastotasi
. U monitor vasvirni ekranda necha sekunda to`liq
namoyish etishini ko`rsatadi. Regeneratsiya chastotasi gertslarda (Гц) o`lchanadi.
Chastota qancha katta bo`lsa, shuncha ko`p ishlash mumkin va ko`z kam charchaydi.
Bu parametr videoadapter xarakteristikasiga ham bog`liqdir.
Videoadapter
Monitorning ishini maxsus plata boshqarib, uni videoadapter yoki videokarta deb
ataydilar. Birinchi kompyuterlarda videokarta bo`lmagan. Tezkor xotirada ekran
uchun xotiradan joy ajratilib, unga protsessor vasri haqida ma’lumot kiritgan.
Monoxrom monitorlardan rangli monitorga o`tgandan va ekran imkoniyatlari
ortgandan so`ng, grafik ma’lumotlarga videoxotiradan joy yetmay qoldi, protsessor
esa tasvirlarni qayta ishlashga ulgirmadi. Ekranni boshqarishga taaluqli barcha
operatsiyalar alohida bir blokka o`tkazildi – bu videoadapterdir.
Videoadapter alohida plat ko`rinishida bo`lib, sistema plataning ma’lumbir slotiga
o`rnatiladi (hozirgi zamon ShK bu AGP slotidir). Videoadapter videokontrollyor,
videoprotsessor va videoxotira funktsiyalarini bajaradi.
ShK lar paydo‘bo`lgandan boshlab videoadapterlar o`zgarib bordi:
MDA (Monochrom Display Adapter) – monoxrom,
CGA (Color Graphics Adapter) – 4 xil rangli,
EGA (Enchanced Graphics Adapter) – 16 xil rangli,
VGA (VideoGraphics Array) – 256 xil rangli,
SVGA (Super VGA) – 16,7 mln. xil ranggacha.
Hozirgi kunda IBM PC kompyuterlari asosan SVGA monitorlari
bilan, NOTEBOOK lar esa suyuqkristalli monitorlar bilan ta’minlangan.
Videoxotira
.
Videoxotira monitor ekranida Videoma’lumotlarni (videotasvirlarni) saqlab turish
uchun ishlatiladi. Shuni aytish lozimki, videotasvirlar (ayniqsa rangli) kompyuter
xotirasidan ko`p joy egallaydi. Shuning uchun Videoxotira hajmi qancha katta
bo`lsa, shuncha yaxshi albatta.
Kompyuter bilan bo‘ladigan bevosita muloqatni ekranda ko‘rish uchun monitor
xizmat qiladi. Monitor ikki xil rejimda: matn yoki grafik ma’lumot chiqaradi
Matnli rejimda displey ekrani shartli ravishda 80 ta ustunga, 25 satrga bo‘linadi. Xar
bir belgi joyga 256 simvoldan biri mos kelishi mumkin.
Grafik rejimda axborotlar nuqtalar to‘plamidan iborat bo‘lib, xar bir nuqta rangga
egadir. (ranglar jilosi 16 rangdan 16,8 mln.ranggacha). Nuqtalar soni qancha oshsa,
tasvirlar sifati shuncha oshadi. Monitorlar quyidagi imkoniyatli bo‘lishi mumkin.
640 x 200 nuqtalardan 1600×1280 nuqtalarni hosil qilishi mumkin.
Monitorlar monixrom (oq-qora) va razmerlari (14 dyumdan – 21, 24 dyumgacha)
bilan farqlanadi. Ekrandagi minimal (nuqtaviy) tasvirning ko‘rinishi piskel ( picture
element) deyiladi. Odatda EGA adapteri to‘rtvurchakli piksel tashkil qilsa, 640×350
nuqtalar hosil qila oladi. VGA – 640×480, SVGA – 640×480, 800×600, 1024×768
– kvadratni hosil qiladi. Kompyuterga monitor ulash uchun videoadapter zarur.
Videoadarter – tasvir to‘g‘risidagi ma’lumotlar saqlanadigan xotiraning muayyan
qismini monitorda aks ettiruvchi signalni, hamda sinxronizasiya signallarini
gorizontal (satrli) va vertikal (ustun )taqsimlab, shakllantirishdan iborat.
Monitor sifati bo‘yicha : ekrandagi kadrlar chastotasi – 75 Gs ni tashkil etishi lozim.
Bu holda monitor sekundiga 80, yaxshi monitorlar 100 kadrni o‘tkazishi mumkin.
Notebook kompyuterlari monitori suyuq kristalli monitorlardir.
Monitor. Monitor (displey) kompyuterda matn va grafik ma’lumotlarni tasvirlash
(ko‘rish) uchun xizmat qiladi. Garchand tashqi ko‘rinishidan u televizorga o‘xshab
ketsada, ular bajaradigan ishlari bilan keskin farq qiladilar. Monitorlar rangli va
rangsiz bo‘ladi. Monitor asosiy xarakteristikalaridan biri uning tasvirlash
qobiliyatidir. Tashqi qurilmalar quyidagi uskunalardan iborat: Printer, skaner,
modem, strimer, grafik quruvchi va boshqalar.
|