Yosh avlodning huquqiy madaniyati va ongini shakllantirishning nazariy asoslari

|
Yosh avlodning huquqiy madaniyati va ongini shakllantirishning nazariy asoslari
|
bet | 12/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 129,05 Kb. | | #246258 |
Bog'liq diplom ishi (11)Yosh avlodning huquqiy madaniyati va ongini shakllantirishning nazariy asoslari.
Mustaqillik, fuqarolik jamiyati va demokratiya tushunchalari o’rtasidagi uzviy aloqadorlik muhim ahamiyatga ega. Zero, mustaqil mamlakatni demokratik huquqiy davlat va kuchli fuqarolik jamiyati institutlarisiz tasavvur etib bo’lmaydi. Shu bois yurtimizda istiqlolning ilk kunlaridanoq demokratik yangilanish, erkin fuqarolik jamiyatini qurish yo’li tanlab olindi.
Birinchi Prezidentimiz Islom Karimov ta’biri bilan aytganda, “ bu yo’lni har kim o’ziga xos yo’sinda bosib o’tadi” . O’zbekiston demokratiyaning fundamental tamoyillariga asoslangan, ularga qat’iy rioya etgan holda, ayni paytda o’z harakatlarini xalqimizning tafakkuri, necha ming yillik turmush tarzi bilan muvofiq ravishda olib bormoqda.
O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi – yurtimizda yangi hayot, yangi jamiyat barpo etishning huquqiy poydevori bo’lib xizmat qilmoqda.
Shunisi diqqatga sazovorki, oldimizga qo’yilgan asosiy maqsad va ustuvor vazifalar mamlakatimizni erkinlashtirish va modernizatsiya qilish borasida uzoqni ko’zlaydigan “Kuchli davlatdan – kuchli fuqarolik jamiyati sari” tamoyiliga asoslangan. Bu – demokratik islohotlarimiz izchil va tadrijiy, bosqichma-bosqich va uzluksiz tizimli jarayon ekanining yana bir isbotidir.
Huquqiy davlat – jamiyatning irodasini ifoda etuvchi va uni aks ettiruvchi, qonunning ustuvorligiga asoslangan umumiy tashkilotdir. Huquqiy davlat – huquqning hukmronligi va ustuvorligi, hokimiyat vakolatlarining bo’linishi, sudning mustaqilligi ta’minlanadigan, huquqni muhofaza etuvchi organlari ishi samarali bo’lgan, haqiqiy xalq hokimiyati, yuqori darajadagi siyosiy-huquqiy madaniyatga erishgan demokratik davlat.
Huquqiy davlat davlatning rivojlanganlik darajasini belgilab beradi va uning quyidagi belgilari mavjud:
birinchisi, fuqarolarning huquq va erkinliklarining huquqiy va har tomonlama kafolatlanishi;
ikkinchisi, huquq va qonunning ustuvorligi;
uchinchisi, qonunlarning to’g’ri amal qilishi;
to’rtinchisi, fuqarolarning davlat oldidagi mas’uliyati va aksincha, davlatning fuqarolar oldidagi mas’uliyati; hokimiyatlarning taqsimlanish prinsipining amaliyotga tatbiq qilinishi;
beshinchisi, jamiyat tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan, demokratiya, qonuniylik va konstitutsiyaviylik rejimlarining mavjudligi.
Birinchi Prezidentimiz qayd etganidek, “Huquqiy davlatning asosiy belgisi barcha fuqarolarning qonun oldida tengligi, Konstitutsiya va qonunlarning ustunligi ta’minlanishidir. Konstitutsiya va qonunlarning ustunligi prinsipi shuni anglatadiki, bunda barcha joriy qonunlar va me’yoriy-huquqiy hujjatlar Konstitutsiya asosida va unga muvofiq bo’lishi talab etiladi. Ulug’ bobokalonimiz Amir Temur aytganlariday: “Qayerda qonun hukmronlik qilsa, shu yerda erkinlik bo’ladi”4.
Huquqiy madaniyat deganda, jamiyatning qonunchilik darajasi, mavjud qonunlardan aholining xabardorlik darajasi, xalqning huquq normalariga rioya qilishi va ularni bajarmagan shaxslarga nisbatan murosasiz bo’lishi tushuniladi.
Huquqiy madaniyat – bu huquqiy savodxonlikdir. Huquqiy madaniyatni yuksaltirish huquqiy davlatning muhim belgisi hisoblanadi. Boshqacha aytganda, huquqiy madaniyatsiz huquqiy davlat bo’lmaydi. Davlatimiz rahbari o’zining “Bizdan ozod va obod Vatan qolsin” kitobida: “Huquqiy madaniyatning yuqori darajada bo’lishi huquqiy davlatning o’ziga xos xususiyatidir. Bozor iqtisodiyotini shakllantirish sharoitida huquqiy madaniyatni oshirish muhim ish hisoblanadi. Shu bilan birga, huquqiy madaniyat saviyasi qabul qilingan qonunlar soni bilan emas, balki ushbu qonunlarning barcha darajalarda ijro etilishi bilan belgilanadi. Ushbu muhim ishda odamlarda qonunlarga va normativ-huquqiy hujjatlarga nisbatan chuqur hurmat hissini tarbiyalash alohida ahamiyatga egadir. Zero, huquqiy normalar odamlar ongiga singgan va ular orqali amal qilgan taqdirdagina yashaydi va ro’yobga chiqadi”5, deb ta’kidlaydi.
Shuni ham ta’kidlash joizki, idoralararo kengashning zimmasiga yuklatilgan vazifalar “Obod turmush yili”da amalga oshiriladigan ishlar bilan ham chambarchas bog’liq. Nega deganda, agarki insonning huquqiy madaniyati, ongi, saviyasi yuqori bo’lsa, bu sohadagi o’zgarishlardan xabardor bo’lsa, demak, yurt obod bo’ladi.
Yurt obodligi avvalo ko’ngildan boshlanadi. Chunki hayotni, turmushni obod qilish uchun avvalo inson ko’ngli obod bo’lishi darkor. Obod yurtda yashash ham insonning huquqiy madaniyatini oshirishga xizmat qiladi. Insonning huquqiy madaniyatini oshirish esa yurt obodligining asosiy shartidir. Obod yurtda yashash ham inson huquqiga kiradi.
SHu o’rinda bevosita huquqiy madaniyatni yuksaltirishga qaratilgan milliy me’yoriy-huquqiy asosga to’xtaladigan bo’lsak, quyidagilarni sanab o’tish mumkin:
|
| |