nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tashqi tavsif - Elektrotehnika va elektronika

177
13.6-rasm. O‘zgarmas tok motorida yakorga beriladigan tokning kollektor bilan o’zgaruvchan
tokka aylantirilishi
Demak, o‘zgarmas tok mashinasining generator rejimida uning kollektori bilan yakor chulg‘amidagi
o‘zgaruvchan tok o‘zgarmas tokka aylantiriladi, motor rejimida esa kollektor bilan elektr tarmog‘idan
beriluvchi o‘zgarmas tok yakor chulg‘amiga turli yo‘nalishlarda beriladi. Elektromagnit moment ta’sirida
o‘zgarmas chastota
n
bilan aylanuvchi motor yakoridan o‘tkazgichlarida EYuK hosil bo‘ladi.
13.7 – rasm. Motor yakorida hosil bo‘ladigan EYuK va ularning tokka teskari yo‘nalishi.
Generatorda tokning yo‘nalishi EYuK tomon bo‘lsa, motor yakorida hosil bo‘lgan EYuK ning yo‘nalishi
esa teskaridir. Shu sababli bu EYuK teskari EYuK deb ham ataladi.
O‘zgarmas tok motorning yakor zanjiri uchun EYuKlarning muvozanat
tenglamasi quyidagicha
ifodalanadi:
178
(13.5)
bunda
U
– motorning yakor chulg‘amiga beriladigan kuchlanish, V;
E
ya
– yakor chulg‘amida hosil bo‘lgan EYuK, V;
I
ya
Σ
R
– yakor zanjirida kuchlanishning tushuvi, V;
Σ
R = R
ya
+ R
T
– yakor chulg‘ami qarshiligi bilan tashqi qarshilik yig‘indisi, Om.
Yakor toki quyidagicha ifodalnadi:
,
(13.6)
EYuKlar tenglamasining ikki tomonini ga ko‘paytirib quvvatlar tenglamasining quyidagi ifodasi
olinadi:
,
(13.7)
Bunda
UI
y
– elektr tarmog‘idan motorga beriladigan quvvat, Vt;
I
2
ya
Σ
R
–yakor zanjiridagi qarshiliklarning qizishiga sarflangan quvvat isrofi, Vt;
E
ya
I
ya
– motor yakorida hosil bo‘ladigan quvvat, Vt.
Agar
E
ya
o‘rniga uning
E
ya
=pN/60a
Ф
n
qiymati qo‘yilsa, u holda quyidagi hosil qilinadi:
.
(13.8)
pN//2
π
a
ФI
ya
= M
em
tenglama elektromagnit momentini ifodalagani
uchun yakorda hosil
bo‘ladigan quvvat elektromagnit quvvat deb ataladi va
P
em
bilan belgilanadi:
(13.9)
Bunda:
ω
(rad/sek) = 2
π
n/60
– yakor aylanishining burchak chastotasi;
n(ayl/min)
– yakorning minutiga aylanish soni.
Demak, elektr motorga berilgan
U
I
ya
quvvatning mexanik energiyaga o‘tgan qismini elektromagnit
quvvat tashkil etadi.
Elektromagnit quvvatning asosiy qismi motor vali(o’qi)dagi foydali mexanik quvvat
P
2
ga aylanadi,
qolgan kichik qismi
P
0
esa aylanuvchi yakordagi mexanik ishqalanishlarni engishga va motorning po‘lat
qismlarida sodir bo‘luvchi quvvat isroflariga befoyda sarflanadi. Shunga ko’ra
P
em
=P
2
+P
0
bo‘ladi.
suv o'tkazib mezga haroratini oshiradi. Ma’lum haroratdan tegishli haroratgacha

|
suv o'tkazib mezga haroratini oshiradi. Ma’lum haroratdan tegishli haroratgacha Pdf ko'rish
|
bet | 117/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbesuv o'tkazib mezga haroratini oshiradi. Ma’lum haroratdan tegishli haroratgacha
112
mezgani isitish uchun kerak bo‘lgan issiq miqdori sovuq miqdorini hisoblashiga
o'xshaydi,
Qizil bo‘tqa bijg'ishini nazorat qilish. Qizil mezga bijg'ishda uni nazorat qilish
shart. Nazorat ishlarini olib borishda termometr va 1,000 dan 1,200 gacha bo‘lgan
solishtirma og'irligini o'lchaydigan aneometr qo‘llaniladi. Bijg‘ish boshlanishida
harorat ko'tarilib boradi. Bijg'ish jarayonida qand miqdori kamayishi oshishi
tufayli bijg'iyotgan sharbatning solishtirma og‘irligi asta-sekin tugab boradi. Agar
termometr va aneometr ko'rsatkichlari bir sutka davomida o'zgarmay tursa, unda
bijg'ish boshlanmasliginmg sababini aniqlab, tegishli choralami ko'rish kerak
bo'ladi. Aksariyat holatlarda tezlashish past harorati bunga sabab bo'ladi. Ba’zida
bijg'ish kechikishi sulfit kislotaning miqdori oshib ketishi bilan bog'liq bo'ladi.
Bunday holatda chandagi sharbatni aylantirib qayta quyish yordamida shamollatish
lozim. Sulfid kislotaga o'rgangan 2-3% sof achitqi eritmasini ikkinchi marta
qo'shish kerak. Mikrobiologik nazoratidan o'tmagan sekin bijg'iyotgan achitqi
eritmasi changa kiritilganda u yerdagi bijg'ib bo'lgan achitqilar och holatda
bo'lganda bijg'ish jarayoni kechika boshlanadi. Shuning uchun achitqilar
mikroskopdan o'tkazilishi shart. Agar qoniqarsiz bo'lsa, unda qaynab bijg'ish
paytida sof achitqi eritmasini qo'yish kerak. Agar mezga bijg'ishi hisob-kitobdan
kritik holatga ko'tarilsa unda bijg'ish boshlanishida sovutish choralarini qo'llash
ma’qul. Bijg'ishdagi yuqori harorat vino sifatiga salbiy ta’sir ko'rsatib, uni sovutish
uchun suzish paytida spirtni bug'lanib ketishiga ham olib keladi
|
| |
-jadval 
Xo’jalik yuritish va qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishi intensivligi darajasi hisobga olingan

155
Ma’muriy-hududiy tuzilmalar va mintaqalar
Mintaqaviy
koeffisiyentlar (K
1
)
Tog’oldi-yaylov mintaqasi (Baxmal, G’allaorol,
Forish, Zomin, Yangiobod tumanlari)
0,6
Qashqadaryo viloyati
0,8
Tog’oldi mintaqasi (Kitob, Shahrisabz, Yakkabog’, G’uzor,
Qamashi, Chiroqchi tumanlari)
0,8
Cho’l mintaqasi (Qarshi, Nishon, Mirishkor, Kasbi, Koson,
Muborak tumanlari)
0,7
Dehqonobod tumani
0,6
Navoiy viloyati
0,8
Sug’oriladigan mintaqa (Qiziltepa, Navbahor, Xatirchi, Karmana
tumanlari va Konimex tumanining sug’oriladigan mintaqasi)
0,8
Lalmi-yaylov mintaqasi (Nurota, Tomdi, Uchquduq tumanlari va
sug’oriladigan mintaqasiz Konimex tumani)
0,6
Suv resurslaridan foydalanish samaradorligi

164
mayda qabul qilingan «Suv va suvdan foydalanish to’g’risida»gi qonunida
suvning davlat mulki
ekanligi, umumiy boylik hisoblanilishi, suvdan oqilona foydalanish lozimligi va u davlat tomonidan
qo’riqlanishi ta’kidlab o’tilgan. Yana shu qonunda respublikaning yagona davlat suv fondi: daryolar,
ko’llar,
suv omborlari, boshqa yer usti
suv havzalari va suv manbalari,
kanal va hovuzlarning
suvlaridan, yer osti suvlari va muzliklardan iboratligi ko’rsatib o’tilgan.
Mamlakatimizga qardosh
Qirg’iziston va Tojikiston respublikalaridan Sirdaryo, Amudaryo va Zarafshon kabi daryolar oqib
keladi. Ulardan, Orol dengizi va Haydarko’l kabi ko’l suvlaridan foydalanish
huquqi davlatlararo
bitimlarda belgilab beriladi.
Shunday qilib, suvning ahamiyatini va uni tejash kerakligini quyidagi ma’lumotlar
bilan
tasdiqlash mumkin. Agarda tuproq tarkibidagi namlik 65-80 foiz bo’lsa,
yerdan hosil olish
mumkinligi ilmiy tadqiqotlar natijasidan ma’lum. Masalan, 1 s g’alla (bug’doy, roj, arpa, tariq)ni
olish uchun 30-40 tonna, kartoshka uchun – 18-20 tonna, sholi uchun – 135-140 tonna va paxta uchun
– 800-1000 tonna suv zarurdir. Suv o’simlik uchun fotosintez vazifasini o’taydi.
Ushbu jadvalda qishloq xo’jalik ekinlarining o’rtacha sug’orish soni va normalari ko’rsatilgan.
Belgilangan suv resurslarini nobud etgan korxonalar jarima to’laydilar.
Yuqorida qayd etilgan qonunning 47- «qishloq xo’jaligida suvdan foydalanish»
moddasida
quyidagilar ko’zda tutilgan:
-jadval - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

157
81 —
90
0,978 0,957 0,935 0,914 0,892 0,870 0,849 0,827 0,806
0,784
91 —
100
0,981 0,961 0,949 0,923 0,904 0,884 0,865 0,846 0,826
0,807
1 ga bog’lar va tokzorlarning normativ qiymati ham sug’oriladigan haydov yerlarning normativ
qiymatiga o’xshash tartibda aniqlanadi.
1 ga sug’oriladigan bo’z yerlarning normativ qiymati 0,1 koeffisiyenti qo’llanilgan
holda
sug’oriladigan haydov yerlarning qiymati bo’yicha aniqlanadi.
Qishloq xo’jaligi tovar ishlab chiqaruvchisida sug’oriladigan haydov yeri bo’lmagan taqdirda,
sug’oriladigan bo’z yerlarning normativ qiymati tuman (shahar) sug’oriladigan haydov yerlari
o’rtacha asosiy ekin maydonlari tuzilmasidan foydalanilgan holda hisoblab chiqiladi.
Mevazorlar, tutzorlar va boshqa sug’oriladigan ko’p yillik daraxtlar
ekilgan yerlarning
normativ qiymati ushbu xo’jalikning sug’oriladigan haydov yerlari normativ qiymati bo’yicha, 0,4
koeffisiyentini qo’llash bilan qabul qilinadi.
Qishloq xo’jaligi tovar ishlab chiqaruvchisida sug’riladigan haydov yeri bo’lmagan hollarda
bunday yerlarning normativ qiymati tuman (shahar) sug’oriladigan haydov yerlari bo’yicha asosiy
ekin maydonlari tuzilmasidan foydalangan holda shartli ravishda hisoblab chiqiladi.
Issiqxonalar bo’yicha 1 ga yerning normativ qiymati sug’oriladigan haydov yerlar qiymatiga
o’xshash tartibda tuman, shahar bo’yicha o’rtacha ko’rsatkich asosida 2,2 koeffisiyentini qo’llash
bilan aniqlanadi.
1 ga lalmi haydov
yerning normativ hosildorligi, normativ unumdorligi,
hisoblab chiqilgan
miqdori va normativ qiymati ham sug’oriladigan haydov yerlarning normativ qiymatiga o’xshash
tartibda aniqlanadi.
Bunda xo’jalik ichki sug’orish tizimiga suv chiqarish usulini hisobga olingan holda koeffisiyent
normativ qiymatni aniqlashda qo’llanilmaydi.
Ko’p yillik lalmi daraxtlar lalmi haydov yer sifatida, lalmi bo’z yerlar esa lalmi haydov yerlari
sifatida 0,1 koeffisiyentini qo’llagan holda baholanadi.
Qishloq xo’jaligi tovarlari ishlab chiqaruvchisida lalmi haydov yerlar bo’lmagan hollarda,
uning normativ qiymati shartli ravishda tuman, shahar lalmi haydov yerlari bo’yicha o’rtacha ekin
maydonlari tuzilmasidan foydalangan holda hisoblab chiqiladi.
Tabiiy yem-xashakbop ekin maydonlari (pichanzorlar va yaylovlar)ning
normativ qiymati
yaylovlarning tiplaridan va ozuqa birligida ifodalangan hosildorlikdan kelib chiqib, ushbu 8-jadvalga
muvofiq ularni bug’doyning ekvivalentihosildorligiga tegishli ravishda qayta hisoblab chiqqan holda
hisoblab chiqiladi:
Quritish jarayonini tashkil etish usullari

|
Quritish jarayonini tashkil etish usullari
|
bet | 8/14 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #145262 |
Bog'liq Kurs LoyihagaQuritish jarayonini tashkil etish usullari.
Kimyo, oziq – ovqat va boshqa sanoatlarda havo qizdirilishi va bir marta quritish kamerasidan o’tishi kabi eng soda quritish jarayonidan tashqari boshqa usullar yordamida ham jarayonni tashkil etish mumkin. Sanoat miqyosida quydagi usullar qo’llaniladi: havoni ko’p marta oraliq isitish yo’li bilan quritish, ishlatilgan havoni qisman retsirkulyatsiya qilish yo’li bilan quritish, ishlatilgan havodan ko’p marta foydalanish yo’li bilan qiritish.
Havoni ko’p marta oraliq isitish yo’li bilan quritish sxemasi 9-rasmda keltirilgan.
Odatda, bu usulda havoning yuqori tв va quyi tн temperaturalari qabul qilinadi. Dastavval havo tв temperaturagacha qizdiriladi va undan so’ng nam material bilan o’zaro tasirda bo’lib, tн temperaturagacha soviydi. Keyin, kaloriferda havo yana tв temperaturagacha qizdiriladi va yana material bilan o’zaro tasirda bo’lib, tн temperaturagacha soviydi va h.k. Bu holda havoning ohirgi temperaturasi B nuqta orqali aniqlanadi.
Quritishning bu usulida nam materialni nisbatan past temperaturali issiq havo yordamida quritish imkoni bor. 10b-rasmdagi punktir chiziqlardan ko’rinib turibdiki, agar issiqlik eltkich kameralar oralig’ida qo’shimcha qizdirilmaganda, havoni t1 temperatura (C nuqta) gacha qizdirish zarur bo’lar edi.
10-rasm. Havoni ko’p marta oraliq isitish yo’li bilan quritish sxemasi (a) va jarayonning i – x diagrammadagi (b) tasviri.
1-quritish kamerasi; 2-kalorifer.
Bu usulda yuqori temperaturalarga chidamli materiallar quritiladi.
Ishlatilgan havoni qisman retsirkulyatsiya qilish yo’li bilan quritish sxemasi 11-rasmda ko’rsatilgan. Diagrammada A nuqtani ifodalovchi parametrli issiq havo, ishlatib bo’lingan havo (AC va BC chiziqlar) bilan aralashadi va kaloriferda tc temperaturagacha qizdiriladi. Undan keyin, qizdirilgan havo nam material bilan o’zaro tasir ettiriladi. Nam havoning so’nggi parametrlarini B nuqta xarakterlaydi.
|
| |
AdRem Remote Console - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 330/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.22.7 AdRem Remote Console
DNF01254
Dieses Programm ist als Alternative zur normalen RCONSOLE bzw. der Java-Version zu empfehlen. Es ist protokollunabhängig, deutlich schneller als das Java-Programm RCONJ, die Fonts und damit auch die Fenstergröße sind einstellbar und es ist kein kein eigenes Passwort erforderlich. Der Zugriff wird einfach über die NDS-Property "Console Operator" geregelt, Admins dürfen natürlich immer zugreifen.
Um zusätzliche Möglichkeiten wie Auswahl der Shutdown-Konsole (am Server über CTRL-ALT-ESC) zu aktivieren, muss auf dem Server ein NLM geladen werden. Der Kopiervorgang auf den Server und das Aufrufen des NLMs geschieht beim ersten Aufruf nach Rückfrage automatisch.
Diese Version ist kostenlos, wobei Sie sich beim Hersteller registrieren müssen. Es gibt ferner die kostenpflichtige Variante AdRem sfConsole 5, die die übertragenen Daten auch verschlüsseln kann und einige weitere Features bietet.
Mit der aktuellen Version 5 kann der NetWare Server nun neben Windows Clients auch von Linux Clients aus bedient werden und es gibt sogar ein Plugin für den Internet Explorer, der die Bedienung von jedem Arbeitsplatz aus erlaubt. Das Plugin wird beim ersten Aufruf über den Port 5023 automatisch installiert und gestartet. Während der Windows Client die Berechtigung direkt aus der NDS lesen kann, ist hier ein Login erforderlich, wobei die Kommunikation mit dem Server stark verschlüsselt wird.
Im Gegensatz zur Administration über das Portal (bzw. den Remote Manager) von Novell können Sie hier alle Funktionstasten nutzen. Die Bedienung läuft sehr flüssig und entspricht weitestgehend dem Windows Client der Secure Remote Console. Sie können eine 30 -Tage Testversion direkt beim Hersteller herunterladen.
Verweis: http://www.adremsoft.com/freecon/
|
| |
Virenscanner - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 329/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.22.6 Virenscanner
DNF00248
Virenscanner produzieren durch das Eingreifen in das Filesystem des Servers, das zur effizienten Virensuche unumgänglich ist, teilweise massive Probleme.
Beachten Sie bitte, dass nicht nur die Virensignaturen immer wieder erneuert werden müssen, sondern auch die Engines (also die Programme) selbst.
Vor allem beim Einsatz älterer Scannerengines im Zusammenhang mit neuen Signatur- oder Patternfiles gibt es immer wieder Schwierigkeiten. Aktualisierte Signaturdateien beheben dieses Problem zwar meistens wieder, aber Sie sollten trotzdem auch die Engines selbst (unter Umständen kostenpflichtig) regelmässig aktualisieren, auch die der Clients.
Der Support für Inoculan/InoculateIT 4.x für NetWare wird zum 31.12.2004 eingestellt.
Eine umfangreiche Liste von Virenscannern für NetWare mit praktischen Erfahrungen von Anwendern finden Sie unter http://xsite.xhonneux.com/novav.htm.
|
| |
B
Balans - Buxgalteriya hisobi

232
ma’noni anglatadi va tenglik, muvozanat tushunchasi sifatida
ishlatiladi.
Bank
– yuridik va jismoniy shaxslarning vaqtincha bo‘sh pul mablag‘larini
bir joyga to‘plovchi va uzluksiz aylanib turushini ta’minlovchi,
korxonalarga va umuman pulga muhtojlarga kredit, ssuda beruvchi,
tomonlar o‘rtasida to‘lov va boshqa hisob-kitob ishlarida vositachilik
qilib turuvchi, oltin va chet el valutasi bilan bog‘liq operatsiyalarni
bajaruvchi kredit-moliya muassasi. B. pul qo‘yuvchilarga ma’lum
foiz to‘lab, qarz olganlardan yuqoriroq foiz stavkasini undiradi va
ana shu foizlar o‘rtasidagi farq bank foydasi hisoblanadi
Bank foiz
– bank ssudasidan foydalanganlik uchun belgilangan haq miqdori, qarz
summasiga nisbatan foiz hisobida undiriladi. BFS. o‘zgaruvchan
ko‘rsatkich bo‘lib, bank ssudasi qarzga bo‘lgan muhtojlikka qarab
o‘zgartiriladi. BFS miqdori bank va mijoz o‘rtasidagi kelishuvga
muvofiq belgilanib, qarzning qaysi tarzda va qanday shartlarda
berilishiga bog‘liq.
Bank
– korxona va tashkilotlarning banklardagi hisob-kitob schyotlaridan
pul mablag‘larining harakati haqidagi bildirgi. Bank ko‘chirmasi
bankda korxona hisob-kitob schyoti bo‘yicha amalga oshirilgan
yozuvlarning nusxasi hisoblanadi.
Bankomat – mijozning bankdagi hisob raqami bilan kompyuter tizimi orqali
bog‘langan naqd pul beruvchi elektron moslama.
Biznes
– (inglizcha business–ish, faoliyat, mashg‘ulot ) boylik, foyda orttirishga
yo‘naltirilgan ish, faoliyat. Biznes xo‘jalik yuritish ko‘lamiga qarab
yirik, o‘rta va mayda turlarga bo‘linadi. Xodimlarning o‘rtacha soni
va mahsulot hajmiga qarab ajratiladi.
Biznes reja – bozor iqtisodiyoti sharoitida tadbirkorlikning barcha sohalarida
qo‘llanadigan muhim qurol bo‘lib hisoblanadi. Ish jarayoni haqida
ma’lumot beradi. Uning yordamida firma o‘sib borishi, istiqbolni
belgilab borishi, daromadini ko‘paytirishi mumkin. BR o‘ta muhim
moliyaviy hujjat sifatida firma faoliyatini barcha qirralarini tahlil
qilishga yordam beradi. U nafaqat ichki hujjati bo‘lib, balki kredit
olishi uchun zarur bo‘ladigan hujjatlardan biridir.
Aktiv
– buxgalteriya balansining aktiv tomonidagi moddalarga nisbatan
schyotlar

|
Aktiv
– buxgalteriya balansining aktiv tomonidagi moddalarga nisbatan
schyotlar Pdf ko'rish
|
bet | 165/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-1Aktiv
– buxgalteriya balansining aktiv tomonidagi moddalarga nisbatan
schyotlar
ochilgan schyotlar – aktiv schyotlar deb ataladi.
Agrobiznes – qishloq xo‘jaligidagi biznes. Keng ma’noda, bunga qishloq xo‘jaligi
bilan shug‘ullanuvchi biznes turlari kiradi.
Agrofirma – muayyan turdagi qishloq xo‘jaligi mahsulotini yetishtirish va uni
sanoat asosida qayta ishlaydigan korxonadan iborat.
Asosiy
–
Xizmàt muddàti bir yildàn îrtiq và qiymàti o‘n båsh minimàl ish
hàqidàn yuqîri bo‘lgàn ishlàb chiqàrish vîsitàlàridir. Ulàr ishlàb
chiqàrishning bir siklidà emàs, bàlki bir nåchà siklidà ishtirîk
etàdi, nàturàl àshyoviy shàklini sàqlàb qîlgàn hîldà qiymàtlàrni
tàyyorlànàyotgàn màhsulît qiymàtigà qismàn o‘tkàzib turàdi.
Asosiy
«Asosiy vositalar» nomli 5-son BHMAning 7-bandiga asosan, asosiy
vositalar uzoq davom etadigan vaqt mobaynida (bir yildan ortiq
vaqt davomida) moddiy ishlab chiqarish sohasida ham, noishlab
chiqarish sohasida ham amal qiladigan, shuningdek, ijaraga berish
uchun foydalaniladigan moddiy aktivlardir.
Amorti-
– 1. Mashina, asbob-uskuna, bino va shu kabilarning eskirishiga qarab,
ularning bahosini kamaytirib borish; ularning shu chegirilgan
qiymatini ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxiga qo‘shib borish.
2. Alohida shaxsni yoki tashkilotni o‘z qarzini asta-sekin, darajama-
daraja to‘lash majburiyatidan qutulish; 3. Qarz majburiyatining
yo‘qotilishi, o‘chirilishi oqibatida uning bekor qilinganligini tan olish.
Asosiy
– ishlab chiqarish jarayonida bir necha yil davomida ishtirok etuvchi
va o‘z qiymatini tayyorlanayotgan mahsulotga qisman o‘tkazib
boruvchi mehnat vositalaridir.
Aylanma
– xomashyo materiallar, energetika resurslarida moddiylashgan va bir
ishlab chiqarish siklida sarflanuvchi, o‘z qiymatini tayyorlangan
mahsulotga to‘liq ko‘chiruvchi kapital.
Audit
– 1) yillik moliya hisobotini tekshiruvchi va tasdiqlovchi ixtisoslashgan
tashkilot (tashqi A). 2) Aksionerlik jamiyatining taftish hay’ati
(ichki A).
Auditor
– revizor-taftish o‘tkazuvchi, idoraning, tashkilotning, aksionerlik
jamiyatining moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini tekshiruvchi, taftish
o‘tkazuvchi shaxs.
Auksion
– (lat.auction) – «kim oshdi» savdosi, ochiq savdo qilish. Bu savdo
davomida mahsulotni eng yuqori narx bo‘yicha ko‘targan xaridor
sotib oladi.
|
| |
Biznesmen – (inglizcha business–ish, man–odam)- biznes bilan shug‘ullanuvchi
shaxs, korchalon.
Birja

233
keladigan nobudgarchiliklarni to‘g‘ri hamda o‘z vaqtida aniqlashdan
iborat.
Broker
– (ingl.broker) – mahsulot, qimmatbaho qog‘ozlar, valuta sotuvchilar
va xaridorlar o‘rtasidagi rasmiy dallol. O‘zi yoki mijozlar nomidan
kelishuvlar, shartnomalar tuzish huquqiga ega shaxs.
Boj
– (arab–o‘lpon, soliq) – bojxona nazorati ostida davlat tomonidan
mamlakat chegarasidan olib o‘tiladigan tovarlar, mol-mulk va
qimmatbaho qog‘ozlardan undiriladigan pul yig‘imlari.
Bojxona
– chegara orqali o‘tadigan jami yuklarni, shu jumladan, bagaj va pochta
jo‘natmalarini nazorat qiladigan davlat muassasasi. U o‘tkazilayotgan
yuklarni tekshirish va ulardan yig‘imlarni undirish bilan shu-
g‘ullanadi. Bojxonalar, odatda, dengiz va daryo portlarida, xalqaro
aeroportlarda, temiryo‘l stansiyalarida, chegara hududlarida va
mamlakatning yirik markazlarida joylashadi.
Buxgalter – hisob axborotidan foydalanib qaror qabul qiluvchilarning manfaati
uchun xizmat qiladi.
Buxgalte-
–
Korxonaning moddiy và pul resurslàri harakatini hisobgà îlàdi,
u boshlangich hujjatlarga acîslànib, kîrõînàning mîddiy và
mîliyaviy resurslaridagi har bir ozgàrishni pulda hisîblàb, ikki-
yoqlàmà yozuv yoli bilan hisobda qayd qilàdi.
Buõgàltå-
– korxona mablag‘larining holati va foydalanishini o‘rganish uchun
qo‘llaniladigan usullarning yig‘indisi buxgalteriya hisobining
metodini tashkil qiladi. Buxgalteriya hisobining metodi (usullari)
quyidagilardan iborat: hujjatlashtirish, inventarizatsiya, baholash,
kalkulyatsiya, buxgalteriya hisobining schyotlari, ikkiyoqlama yozuv,
buxgalteriya balansi va buxgalteriya hisoboti.
Buxgalte-
– buxgalteriya hisobida rejalashtirish, tashkil qilish, tartibga solish
bilan birga boshqaruv tizimida axborot, nazorat, mulklarning butligini
ta’minlash, tahliliy va hisob funksiyalarini ham amalga oshiradi.
Buõgàltå-
– yozuvlarining ma’lum texnik-vositalaridan foydalanib hisobni tashkil
qilishdir. Buxgalteriya hisobining memorial-order shakli, jurnal-order
shakli, jadval-avtomatlashtirilgan (soddalashtirilgan) shakllari keng
qo‘llaniladi.
Buõgàltå-
– buxgalteriya hisobi registrlari ikkiyoqlama yozuv qoidalariga muvofiq
yuritiladigan jurnallar, qaydnomalar, daftarlar, tasdiqlangan blankalar
(shakllar)dir.
Xorijiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti Pdf ko'rish
|
bet | 126/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakolXorijiy adabiyotlar:
1.
Debertin, Dr David L: Agricultural production Economics. Second edition 2012, CreateSpace.
Qo’shimcha adabiyotlar
1.
I.A.Karimov Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O'zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning
yo'llari va choralari-T.: O'zbekiston, 2009.
2.
Karimov I.A. Mamlakatimiz taraqqiyotining qonuniy asoslarini mustahkamlash faoliyatimiz
mezoni bo'lishi darkor. Xalq so'zi, 2006 yil 25 fevral.
3.
Karimov I.A. Erishilgan yutuqlarni mustahkamlab, yangi marralar sari izchil harakat
qilishimiz lozim. Xalq so'zi, 2006 yil 11 fevral.
4.
Karimov I.A. Bizning bosh maqsadimiz – jamiyatni demokratlashtirish va yangilash,
mamlakatni modernizatsiya va isloh etishdir. -T.: O'zbekiston, 2005, - 92 b.
5.
O'zbekiston Respublikasining «Korxonalar to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekiston yangi
qonunlari» ? 2 T.: «Adolat» 1991 y.
6.
O'zbekiston Respublikasining «Mulkchilik to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekiston
7.
Respublikasi qonun va farmonlar» 1992 yil 29 bet.
8.
O'zbekiston Respublikasining «Ijara to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekistonning yangi
qonunlari» ? ; T.; «Adolat» 1993 yil.
9.
O'zbekiston Respublikasining «Tadbirkorlik to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekiston yangi
qonunlari» ? 2 T.: «Adolat» 1991 y.
10.
O'zbekiston Respublikasining «Dehqon xo'jaligi to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekiston yangi
qonunlari» ? 6. T.: «Adolat» 1998 yil 229 bet
11.
O'zbekiston Respublikasining «Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish
to'grisida»gi qonuni. «O'zbekiston yangi qonunlari» T.: «Adorlat» 1993 yil 6-son.
12.
O'zbekiston Respublikasining «Aholini ish bilan ta'minlash to'g'risida»gi qonuni. Sovet
O'zbekistoni 19-son, 26 yanvar 1991 yil.
13.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni «Iqtisodiy isloxotlarni yanada
chuqurlashtirish, xususiy mulk manfaatlarini himoya qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish
chora-tadbirlari to'g'risida» 1994 yil 21 yanvar ? 3 745. O'zbekiston Respublikasi «Farmonlar
va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil 7-bet.
14.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Qishloq xo'jaligida
iqtisodiy isloxotlarni amalga oshirishga doir qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida» 1994 yil 23
fevral. O'zbekiston Respublikasi «Farmonlar va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil.
15.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Chorvachilikda isloxotlarni
takomillashtirish hamda dehqon (fermer) xo'jaliklarini va xususiylashtirilgan fermalar
manfaatlarini himoya qilish to'g'risida» 1994 yil 23 fevral. O'zbekiston Respublikasi
«Farmonlar va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil 79 bet.
16.
O'zbekiston Respublikasi «Chet el investisiyalari to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekistonning
yangi qonunlari» T.: «Adolat» 1992 y.
17.
O'zbekiston Respublikasi Oliy kengashining XI sessiya materiallari 1998 yil.
|
| |
Ijtimiy infratuzilmasi nima?

402
-Iqtisodiyotda ijtimoiy sohaga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Iqtisodiyotda sanoat tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Iqtisodiyotda qishloq xo`jaligi tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Hamma javoblar to`g`ri.
4. Agrosanoat majmui infratuzilmasining barcha elementlarini nechta belgi bo’yicha
guruhlash tavsiya etiladi?
- Ishlab chiqarish jarayoniga ta’siri darajasi bo’yicha:
- Hududiybelgibo’yicha:
- Tarmoqbelgisibo’yicha:
- Funksionalbelgisibo’yicha:
- Barcha javoblar to`g`ri
VI. Topshiriqning talabalar tomonidan bajarilishini nazorat qilish, yo’l-yo’riq berish.
VII. Topshiriq yechilishining asosiy natijalari bo’yicha xulosa va takliflar
VIII. Savol – javoblar
IX. Uyga vazifa
Nazoratuchun savollar
1.Qishloqda infratuzilma tizimlarini rivojlantirish zaruriyati nimalarga asoslanadi?
2.Qishloq xo’jaligi ishlab chiqarish infratuzilmasi tarkibiy qismlari?
3.Ijtimoiy infratuzilma tizimlari va ularni rivojlantirishning iqtisodiy ahamiyati?
tushgan uzum harorati yuqcri bo'lib, bo'tqada ham shu harorat saqlanadi. Bijg'ish

|
tushgan uzum harorati yuqcri bo'lib, bo'tqada ham shu harorat saqlanadi. Bijg'ish Pdf ko'rish
|
bet | 114/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbetushgan uzum harorati yuqcri bo'lib, bo'tqada ham shu harorat saqlanadi. Bijg'ish
to'g'ri kechishi uchun bo'tqaning haroratlni tushirish lozim. Bu amalni bir necha
usulda bajarish mumkin:
a) ertalab, havo salqin paytida yoki kechki tomonga yaqin issiq tushgan paytda
uzum uzilishi kerak;
b) sharbatni suzish, ya’ni suzib almashtirish kerak. Bijg'iyotgan sharbat va
tashqaridagi havo haroratlari o'rtasida qancha ko'p farq bo'lsa chapdagi mezgani
harorati shuncha pasayib ketali. Tashqaridagi havo harorati yuqori bo'lganda bu
usul samara bermaydi.
v) maxsus sovutgishlami ishlatish. Undan keladigan suv vino o'tayotgan
quvurlarga tushib uni sovutib turadi.
Sovutish uskunalarini qo'llash natijasida dastlabki vinochilikda ko'rilayotgan
texnoloik jarayonlar uchun kerakli harorat yaratiladi.
56-rasmda berilgan sxema qizil vinoni bijg'ish paytida sovutish uskuna mavjud
bo'lganda bu jarayonni qanday qilib tashkil qilish mumkinligi xaqida tasavuumi
shakllantiradi.
I
■
—
' t H
t
,;!
. . . .
1
Г
J
^ к
...
Щ
Я
56- rasm. Qizil bo‘tqani bijg'itishda sovutish uchun
jihozlarni joylashtirish sxemasi
1-oq sharbatli chan; 2-porshenli nasos; 3-sovutgich; 4 -jo‘mrak
Ovutilayotgan sharbat chandan (1) jo'mrak orqali tagidishga (4) tushib, nasos
(2) yordamida kerakli harcrat yuzaga kelmaguncha sirkulyasiya qilinadi. Agar
sharbat bijg'ish boshlanishida sovutilayotgan bo'lsa, unda bug'lanish natijasida
olish uchun tagidishni olib tashlab sovutish uskunasi bevosita chan jo'mragi bilan
ulash kerak. Ta’riflangan sxema sharbatni sovutishda ham va shu bilan uni isitish
kerak bo'lgan holatlarda ham qo'llash mumkin. Sharbatni sovutish kerak bo'lganda
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

403
12.
Murtazayev O. Paxtachilik agrosanoat majmuasining
samaradorligini oshirish
muammolari. Toshkent “Fan”, 2005.
13.
Murtazayev O. Paxtachilik majmuasi samaradorligining metodologik masalalari. T.:
Iqt.fan.dokt. ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertasiya.T.: 2009 yil.
14.
Xakimov R., Otaqulov M., YUsupov Ye., YUsupov M.S.
Agrosanoat majmuasi
iqtisodiyoti. – (O’quv qo’llanma) T., TDIU, 2004.-160 b.
15.
Salimov B.T., Hamdamov Q.S., Berkinov B.B., Xakimov R., YUsupov M.S.,
Oripov
M.A., O’roqov N.I. - Dehqon va fermer xo’jaliklari iqtisodi – (O’quv qo’llanma) –T.:
TDIU, 2004. – 176 b.
16.
Umrzоqоv I.T., Tоshbоеv A.SH., Rashidоv SH., Tоshbоеv A.A. Qishlоq xo’jalik
iqtisоdiyoti va mеnеjmеnti.-T.: Iqtisоd-mоliya, 2008.
Differensial renta II - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti Pdf ko'rish
|
bet | 119/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakolDifferensial renta II
ishlab chiqarishni intensivlashtirish jarayonida yer uchastkalariga
qo’shimcha mablag’ sarflash hisobiga olinadi. Yer uchastkasiga sarflangan bir xil miqdordagi
xarajatlar turli xil qaytimga (samaradorlikka) ega bo’lishi mumkin. Ma’lumki, qishloq xo’jalik
mahsulotlari ishlab chiqarishning ijtimoiy bahosi, ancha kam unumli xarajatlardan olinadigan
mahsulot ishlab chiqarish bahosi bilan aniqlanadi, ancha unumli xarajatlar odatdagi o’rtacha foyda
normasini va yana ortiqcha foyda - differensial renta II ni keltiradi.
Differensial renta II, qo’shimcha mablag’ hisobiga tashkil topadigan, ishlab chiqarishning
individual va ijtimoiy bahosi o’rtasidagi farqga teng. Differensial rentaning ikkala turining ham
tashkil topish xarakteri taqsimot munosabatlarining xarakteriga bog’liq emas. Rentani kim
o’zlashtirishi o’zgarmay qoladi. Rentaning tashkil topish sharoitidan uni taqsimlash masalasi ham
hal qilinadi. Differensial renta I yerdan foydalanuvchilardan olinadi va butun jamiyat manfaatlari
uchun foydalaniladi va qandaydir bir qismgina yerdan foydalanuvchilarning ixtiyorida, ishlab
chiqarishni rag’batlantirish maqsadida, qoldiriladi. Differensial renta II, taqsimlanishida, tuproq
unumdorligini o’sishining qanchasi yerdan foydalanuvchiga bog’liq bo’lsa, u rentaning shu qismini
o’zlashtirish huquqiga ega. Differensial renta II ning yer unumdorligini yaxshilashda qatnashishiga
mos keladigan qismi jamiyatga kelib tushadi.
Jamiyat va yerdan foydalanuvchilar o’rtasida rentalar taqsimlanishining real sharoiti bayon
qilingan prinsiplarni hisobga olgan holda konkret sharoitlardan kelib chiqib hal qilinadi. Lekin yer
rentasi bilan ijara haqini bir narsa deyish noto’g’ri bo’ladi. Ijara haqi renta bilan birga, boshqa
elementlarni yerdan qurilgan bino va inshootlarning amortizasiyasini va boshqalarni o’z ichiga oladi.
Agar yer ijaraga berilganda mayda yer egasiga beriladigan ijara haqiga faqat qo’shimcha
mahsulotning hammasi emas, balki dehqon ijarachining zaruriy mahsulotining bir qismi ham kiradi.
Ijara haqi - bu yer egasining u yoki bu yer uchastkalaridan oladigan barcha daromadidir. Yer rentasi-
bu yer uchastkasidan foydalanish huquqi uchun to’lanadigan daromad.
Yerga xususiy mulkning qonun yo’li bilan mustahkamlanishi, shuningdek, yerning ijaraga
berilishi
|
| |
-jadval 
Sаmаrqаnd vilоyatidа turlаri bo’yichа bir хizmаt ko’rsаtuvchi sub’еktgа to’g’ri kеluvchi

401
Quyida ijtimoiy infratuzilmaning tarkibi keltirilgan
:
V.Test topshiriqlari
1.Infratuzilma nima?
-
Iqtisodiyotda tarmoqlar va xizmatlarning to’plamini infratuzilma deb atash qabul qilingan.
- Iqtisodiyotda xizmatlarning to’plamini infratuzilma deb atash qabul qilingan.
- Iqtisodiyotda tarmoqlar va ayrim xizmatlarning to’plamini infratuzilma deb atash qabul
qilingan.
- Iqtisodiyotda ishlab chiqarish va xizmatlarning to’plamini infratuzilma deb atash qabul
qilingan.
- Iqtisodiyotda ijtimoiy va xizmatlarning to’plamini infratuzilma deb atash qabul qilingan.
2. Ishlab chiqarish infratuzilmasi nima?
-Iqtisodiyotda ishlab chiqarish tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Iqtisodiyotda tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Iqtisodiyotda sanoat tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Iqtisodiyotda qishloq xo`jaligi tarmoqlariga xizmatlar ko`rsatuvchi infratuzilma.
-Hamma javoblar to`g`ri.
-rasm. Ishlatilgan havoni qisman retsirkulyatsiya qiladigan quritkich sxemasi (a) va jarayonni i – x diagrammada tasvirlash (b)

11-rasm. Ishlatilgan havoni qisman retsirkulyatsiya qiladigan quritkich sxemasi (a) va jarayonni i – x diagrammada tasvirlash (b).
1-kalorifer; 2-quritish kamerasi; 3-ventilyator; 4-kran.
Oddiy quritish usuliga nisbatan bu usul pastroq temperaturalarda, yani tk o’rniga tc da va gaz oqimining yuqori tezliklarida o’tkaziladi.
Yuqorida qayd etilgan havoning parametrlari va uning quritkichdagi tezligi aralashish karraligi n = l / L ga bog’liq. Tsirkulyatsiyali va tsirkulyatsiyasiz quritish usullari va havo holatining o’zgarish oralig’i bir xil bo’lganda, issiqlik sarfi ham bir xil bo’ladi.
Baraban tipidagi quritgichlar to’g’risida tasnif.
Tajriba qismi.
Bаrаbаnli quritkichlаr uzluksiz ishlаydigаn qurilmаlаr qаtоrigа kirаdi vа аtmоsfeyrа Bоsimidа dоnаdоr, sоchiluvchаn mаteyriаllаrni (mineyrаl tuz, fоsfоrit, qаnd lаvlаgi turpi, bug’dоy, shаkаr vа h.) quritish uchun qo’llаnilаdi. Issiqlik eltkich sifаtidа hаvо yoki tutun gаzlаri хizmаt qilаdi.
Bаrаbаnli quritkichlаr ichi bo’sh silindrik ibоrаt bo’lib, ufqgа nisbаtаn kichik qiyalik burchаgidа o’rnаtilgаn bo’lаdi (12-rаsm).
12- rasm. Barabanli quritkich.
1 - o`txona; 2 - bunker; 3 - baraban; 4 - bandaj; 5 - tishli g'ildirak;
6 - ventilyator; 7 - siklon; 8- to`kish bunkeri; 9 - shlyuzli ta`minlagich;
10 - tayanch roliklar.
Bаrаbаn bаndаj vа rоliklаrgа tаyanib turаdi. Uning аylаnishi eleyktr yuritkich vа reyduktоr, hаmdа tishli g’ildirаk yordаmidа аmаlgа оshirilаdi. Bаrаbаnning аylаnish chаstоtаsi 5...8 min-1 dаn оshmаydi. Quritkichgа nаm mаteyriаl tа’minlаgich yordаmidа uzаtilаdi. Bаrаbаn аylаnishi dаvridа mаteyriаl teypаgа ko’tаrilib pаstgа to’kilаdi vа bu jаrаyon uzluksiz dаvоm etаdi. Shu bilаn birgа, qurilmа o’rnаtilgаni vа ichigа mахsus nаsаdkаlаr jоylаngаnligi sаbаbli, quritilаyotgаn mаteyriаl to’kish bunkeyri tоmоnigа qаrаb hаrаkаtlаnаdi. Оdаtdа nаsаdkаlаr silindrik bаrаbаnning butun uzunligi bo’ylаb jоylаshtirilаdi. Bаrаbаn ichidа mаteyriаl issiqlik eltkich bilаn o’zаrо tа’sirdа bo’lib quritilаdi.
Mаteriаl vа qurituvchi eltkich bilаn o’zаrо tа’sir sаmаrаsini оshirish uchun turli хildаgi nаsаdkаlаr mаvjud.
|
rangsiz va kam ekstraktli vinolar olinadi

|
rangsiz va kam ekstraktli vinolar olinadi Pdf ko'rish
|
bet | 119/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTberangsiz va kam ekstraktli vinolar olinadi.
Ba’zida vinoni vaqtidan oldin ajratib olishga to‘g ‘ri keladi. Masalan,
kasallangan uzumdan olinadigan vinoni uzoq vaqt davomida mezga bilan birga
saqlab boim aydi, chunki bunday holda unga turpning yoqimsiz hidi urchib qoladi.
Vinoni uzoq vaqt davomida mezga bilan birga saqlanganda oshlovchi moddalar
miqdori oshib ketadi, nordonlik va achimtil ta’m keltirganda ham yo‘q boimaydi.
Bijgitilgan vinoni turpda yetishtirishda harorat muhim ahamiyat kasb etadi:
harorat qancha past b o isa po‘sti va urug‘dan oshlovchi moddalaming ajralib
chiqishi va erishi asta kechadi. Ba’zi vino ustalari yetiltirishning o‘ziga xos
usullarini qoilab vino sifati iste’molchilar tomonidan yuqori baholanadi. Bunday
usullami qoilash uzum naviga b ogiiq boiadi. Ekstraktiv vino beruvchi Kebeme,
Saperavi navlarini ortiqcha yetiltirishga hojat yo‘q boiadi. Kam ekstraktiv va
rangsizroq vino beruvchi uzum navlari sharbatlarini bijg'ib boigandan so‘ng
oqilona yetiltirganda sifat yaxshilanadi.
Vinoni ajratib olish masalasiga individual holda yondashish lozim. Vinoning
o ‘ziga xos xususiyatlari, umumiy qoidalami va shart-sharoitlami har bir halda
hisobga olib ajratish vaqtini aniqlash lozim.
Vinoni suzib ajratish operatsiyasi davomida bo'tqadan maksimum vino olinishi
maqsad qilib qo‘yiladi. Buning uchun idishning tag qismidagi teshikka jumrak
o'matib vino tag idishga tushiriladi. Idishdan tushirib olinayotgan vinoni
shamollatish uchun jumrakka ba’zida maxsus sachratgish o‘matiladi yoki vino
oqimi 45° qiyalikda qo‘yilgan taxtaga urilib tushadi. Shamollatish achitqilar
ko‘payishiga yordam beradi, bu esa qolgan qandlar oxirigacha bijgishiga yordam
beradi, hamda bochka yoki boshqa idishlarga o‘tkaziladi va u yerda oxirgacha
|
| |
provodkasini ko‘rsating - Buxgalteriya hisobi

provodkasini ko‘rsating. A. D-t 2010 K-t 6710.
B. D-t 2010 K-t 1010.
C. D-t 2010 K-t 2010.
D. D-t 2010 K-t 6510.
7. Chorvachilikdan tayyor mahsulot olindi. Buxgalteriya provodkasini ko‘rsating. A. D-t 1110 K-t 2010.
B. D-t 2810 K-t 2010.
C. D-t 2010 K-t 6510.
D. D-t 2010 K-t 6710.
8. O‘stirilayotgan va boquvdagi hayvonlarga qilingan xarajatlar qaysi shakldagi hujjatlarda rasmiylashtirildi? A. 10 – shakl, 16– shakl, 11– shakl.
B. 20– shakl, 21– shakl, 24– shakl.
C. 25– shakl, 28– shakl, 26– shakl.
D. 95– shakl, 96– shakl, 97– shakl, 100– shakl.
9. Hisobot davrida chorva mollaridan o‘sish vaznlari kirimga olindi. Buxgalteriya provodkasini aniqlang. A. D-t 1210 K-t 2010.
B. D-t 2510 K-t 2310.
C. D-t 2810 K-t 2910.
D. D-t 1110 K-t 2010.
10. Asosiy poda mahsuldor mollar tarkibiga o‘tkazildi. Buxgalteriya provodkasini aniqlang. A. D-t 0171 K-t 0840.
B. D-t 9720 K-t 1110.
C. D-t 1110 K-t 6890.
D. D-t 1110 K-t 6010.
11. Yordamchi ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar sarflandi. Buxgalteriya provodkasini aniqlang. A. D-t 2010 K-t 6710.
B. D-t 2310 K-t 1030.
C. D-t 2310 K-t 2510.
D. D-t 2010 K-t 2310.
12. Yordamchi ishlab chiqarish xarajatlari asosiy ishlab chiqarishga o‘tkazildi. A. D-t 2310 K-t 6510.
B. D-t 2310 K-t 2510.
C. D-t 2010 K-t 2310.
D. D-t 2310 K-t 1030.
138
BO‘LIM MAVZULARI YUZASIDAN AMALIY MASHG‘ULOT 1- t o p s h i r i q. «Gulobod» agrofirmasida asosiy vositalar bo‘yicha quyidagi ma’lumotlar
mavjud:
Xarid qilingan Asosiy vosita Boshlang‘ich Qoldiq
bo'ladi. Sovutish va isitishni almashlab qo'llash, qo'shimcha ravishda yelimlash va

|
bo'ladi. Sovutish va isitishni almashlab qo'llash, qo'shimcha ravishda yelimlash va Pdf ko'rish
|
bet | 300/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbebo'ladi. Sovutish va isitishni almashlab qo'llash, qo'shimcha ravishda yelimlash va
filtrlash vinolami yetilishini tezlatish uslublaridan biri bo'lib qolmoqda.
Ho'raki vinolarga ishlov berish. Ho'raki vinolaming yetilishini tezlatish va
sifatini yaxshilash maqsadida ularga ishlov berishning turli kombinatsiyalangan
usullari qo'llaniladi. Mazkur usullar orasida italyan olimi Montining usuli diqqatga
sazovordir. Bu usul qo'llanilganda vino past haroratda havo bilan to'yinadi, keyin
vino haroratini 20° gacha ko'taradi. Shundan so'ng uni sovutib ikkinchi marta havo
bilan to'yintiradi va yana 20° gacha isitib past haroratda filtrlaydi. Yosh vinolarga
ishlov berishda Monti usuli yaxshi natijalar berganligini
Geyzengeym
laboratoriyasi ham tasdiqladi.
Laboratoriya sharoitida o'tkazilgan tajribalar va ishlab chiqarishdan olingan
natijalami tekshirish ho'raki vinolarga kombinatsiyalangan ishlov berishning
quyidagi texnologik chizmasini tavsiya etishga imkon tug'diradi.
Ishlovga kelgan vino issiq almashgich apparati yordamida muzlash nuqtadan
1/2 darajaga ko'proq sovutiladi. Texnik imkoniyat bo'lganda sovutishdan oldin
to'yinish uchun vinodan kislorod yoki havo o'tkaziladi. 2 kundan keyin sovush
haroratida vinoni filtrlaydi, havosiz 25° gacha isitadi va shu haroratda 30 kun
davomida yetiltiradi.
Quvvatlangan
vinolarga
ishlov
berish.
Quwatlangan
vinolarga
kombinatsiyalangan usul bilan ishlov berish tufayli yaxshi natijalarga erishiladi:
ulaming ta’mlari yaxshilanib, barqarorlashadi. Vinoga spirt qo'shilganda vino
toshlari, oqsil va pektin moddalaming bir qismi cho'kib, solishtirma og'irlik
yengillashadi. Shuning natijasida quvvatlangan vinolardagi muallaq suzib yuruvchi
|
| |
isitilgan suv ishlatiladi. Sharbatni sovutishdan tashqari sovutish uskuna bijg'itish

|
isitilgan suv ishlatiladi. Sharbatni sovutishdan tashqari sovutish uskuna bijg'itish Pdf ko'rish
|
bet | 115/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeisitilgan suv ishlatiladi. Sharbatni sovutishdan tashqari sovutish uskuna bijg'itish
idishlar joylashgan xonalami ham sovutishda qoilanilishi mumkin. Mazkur uskuna
bijg'iyotgan sharbat va bijg'itish xonalaridagi haroratlami tartiblashtirishda katta
yordam beradi.
Qizil mezga bijg'iganda uni sovutishga kerak bo'lgan sovuq ehtiyojini aniqlash.
Bijg'ishda hosil bo'lgan maksimal haroratni belgilash quyidagi holatlar asosida olib
boriladi: 180 g ga teng sharbat shakarining bir gramm molekulasi bijg'ish
111
jarayonida 23,4 kkal issiqlik chiqaradi.
Shu bilan birga reaksiyaning issiqlik samarasi issiqlik yo‘qotilishi sababli
sezilarli ravishda kamayadi. Issiqlik yo‘qotilishining miqdori xona harorati, issiqlik
yuzasining o'lchami chan yasalgan materialning issiq o'tkazuvchanligi, bijg'ish
idish va bijg'ishning haroratiga bog'liqdir. Shu narsa aniqlanganki, katta xajmli
(1500-2000) yog'och chanlarini issiqlik yo'qotilishi 25% gacha, kichik
hajmdagilari (250-350 dkl) uchun bu ko'rsatkich ushbu muayyan holat uchun
harorataing xaqiqiy ko'tarilishi taxminan 8,90 (22,30-13,40) tashkil qiladi. Agar
suslanish dastlabki harorati 200 bo'lgan bo'lsa, unda ko'shilgan harorat
(20+8,9=28,9) ruxsat etilgan harorat chegarasidan o'tmaydi. Demak, sun’iy
sovuqqa ehtiyoj sezilmaydi.
Qand miqdori 18% bo'lgan sharbatni to'la bijg'ishda (agar mezga harorati 200
bo'lganda) katta hajmli chanlarda harorat 37-380 bo'ladi.
Bu raqamlar nisbatan taxminiydir, yoki bijg'ish paytidagi maksimal haroratni
belgilash mumkin. Katta hajmli chanlarda bijg'ish olib borilganda sun’iy sovuq
doimo kerak bo'ladi. Issiq paytlarda mezga harorati 250 va undan ham yuqori
bo'lganda sovuqqa ehtiyoj paydo bo'ladi.
|
| |
bijgishni davom etadi. Barcha vino oqizib olingandan so ‘ng bijgitish idishning

|
bijgishni davom etadi. Barcha vino oqizib olingandan so ‘ng bijgitish idishning Pdf ko'rish
|
bet | 120/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbebijgishni davom etadi. Barcha vino oqizib olingandan so ‘ng bijgitish idishning
pastki tomonini ochib qoldiqlarini ham oqizib oladi.
Bo'tqani presslash. Vino oqib tushgandan so‘ng mezgani pressga olib, qolgan
vinoni siqib oladi. Qizil mezgani gidravlik va vintli presslarda siqadi. Uzluksiz
ishlaydigan presslami ishlatish tavsiya etilmaydi, chunki u po‘stloq va urugiami
qattiq siqib yuborishi natijasida vino ta’mi juda nordon bo'lib, rangi qiyin
tiniqlashadi. Qizil bo'tqalami siqish uchun diametri 1,5 м oz boigan korzinali
gidravlik presslar juda yaxshi samara beradi. Bu presslar bo'tqani yaxshi siqib
po'stloq va urugiami shikastlamaydi.
Bijgishdan keyin chanlar maxsus nasoslar bilan bo'shatiladi (58-rasm). Chanda
bijgish to'xtagandan keyin nasosning so'ruvchi shlangi pastki qismida joylashgan
shtutser bilan bog'lanadi, chiqaruvchi shlangning oxirini press savatiga solib
114
qo‘yadi. Motor ishlatilib bo'tqa stekatel vazifasini bajaravchi savatga xaydaladi.
Oqib tushayotgan sharbatni bochka yoki boshqa idishga qo'yiladi.
Pressga solingan bo‘tqani undagi vino oqib tushishi uchun ma’lum vaqtgacha
presslanmaydi. Vino oqib tushgach bo'tqani sekinlik bilan presslaydi.
58-rasm. Bo'tqani tortib oluvchi NPM nasosi
Ko'proq vino olish uchun bosim va aralashtirish 3-4 marta qaytaradi. 0 ‘zi oqib
tushadigan vino miqdori 60 dan 70% gacha yetsa, pressdan vino 30 dan 40% gacha
bo‘ladi. Pressdan chiqqan vino o‘zi oqib tushgan vinoda spirt kislotalar miqdori
ko‘p bo‘lib, ekstrakt, uchuvchan kislota va tanin miqdori oz xisoblanadi.
Pressdan chiqqan vinolar odatda qoramtir rangda bo'lib, ba’zida achiqligi
seziladi. Ordinar vino tayyorlanadigan xududlarda pressdan chiqqan vinolar qisman
|
| |
tozalash uchun), keyin issiq almashish apparatning rekuperatoriga (7) undan so'ng

|
tozalash uchun), keyin issiq almashish apparatning rekuperatoriga (7) undan so'ng Pdf ko'rish
|
bet | 302/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbetozalash uchun), keyin issiq almashish apparatning rekuperatoriga (7) undan so'ng
plastinkali filtrpressdan (10) o'tkazilib qabul qilish rezervuar yoki quyishga
yuboriladi. Shunday qilib vinoni sovutish, sovuqda yetiltirish, filtrlash, isitish,
isigan haroratda yetiltirish, ikkinchi marta filtrlash, me’yoriy haroratgacha sovutish
uzluksiz oqimda olib boriladi.
4.8. Vino sifatini yaxshilash usullari
Vinolarga ionitlar bilan ishlov berish. G'arbiy Yevropa va Amerikada ionlar
almashuvchi sintetik mumlami vinochilikda ishlatilishiga katta e’tibor berishadi.
Xorijda chiqayotgan adabiyotlar ionlar almashuvchi mumla sharbat va vinolardagi
kislotalilikni, ortiqcha matolami bartaraf etish uchun ishlatilishi qayd qilingan.
Maiumki, vinodagi vino kislota nafaqat erkin balki birikgan holda ya’ni kaliy
va kalsiy tuzlari kabi mavjuddir. Agar kaliy va kalsiy ionini vodorod ioniga
(kationiga) almashtirsa, ayyonki, kislotalilik oshadi. Shu bilan birga anionit ionlari
va vino ionlari almashsa sharbat va vinoning kislotaliligi kamayadi. Vino va
sharbat tarkibidagi metallar miqdorini (temir, kaliy, kalsiy) ionitlar yordamida
kamaytirish vinolami xiralashish va kasal paydo boiishiga qarshi chidamliligini
oshiradi.
Adabiyotlar taxlilida, ionitlaming ikki-anionit va kationit-asosiy turlaridan biri
ya’ni kationitlar og'ir metall va vinooksii tuzlari cho'ktirish xususiyatiga ega
221
bo'lishi tufayli vinochilikda ishlatilishi mumkin. Kationlar vinoning ta’miga
sezilarli darajada ta’sir qilmaydi, rN o'zgartirmaydi va mutlaq zararsizdir.
Anionitlar vino ta’mini keskin o'zgartirib yuborishi tufayli ular vinochilikda
mutlaqo ishlatilmaydi. Vinoga ishlab berish uchun olingan kationitlar dastlab har
|
| |
zarrachalaming cho'kishi ho'raki vinolarga qaraganda tezroq kechadi. Shu sabab

|
zarrachalaming cho'kishi ho'raki vinolarga qaraganda tezroq kechadi. Shu sabab Pdf ko'rish
|
bet | 301/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbezarrachalaming cho'kishi ho'raki vinolarga qaraganda tezroq kechadi. Shu sabab
ular ho'raki vinolarga nisbatan tezroq tiniydi. Isitilmagan quvvatlangan vinolarga
ishlov berish usullari ho'raki vinolardagidek. Sovutish harorati taxminan bir xil (-4,
-5° atrofida); vino turiga qarab harorat va isitish muddatlari qo'llaniladi.
Vinolarga
termik
ishlov
berishni
uzluksiz-oqimli
uslubi.
Vinolarga
kombinatsiyalashgan ishlov berishning uzluksiz-oqim usulini qo'llash uchun
moslama qo'llaniladi. Uni amalga oshirishda to'rtta birin-ketin joylashgan
metalldan yasalgan rezervuarlar ishlatiladi. Birinchi rezervuarda vino sovutilib
kislorod bilan to'yinadi; 2 kundan keyin karbonad kislotaning bosimi yordamida u
ikkinchi, uchinchi yoki to'rtinchi rezervuarga o'tkaziladi. U yerda vinolaming
220
turiga qarab tegishli haroratda kerakli vaqtgacha isitiladi.
83-rasmda shu usulda ishlaydigan uzluksiz oqimda vinolarga kombinatsiyalangan
termik ishlov berish moslama berilgan. Vino bosimli rezervuar (1) plunjerli yoki
diafragmali nasos yordamida (2) (yoki karbonat angidrid bosimi ta’sirida)
plastinkali sovutgich (3) orqali rezervuaming pastki qismiga (4) yuboriladi, undan
oqizib yuboriladigan quvur (5) orqali filtrga (6) keladi. Undan keyin sovutgich
rekuperatoridan (3) o‘tib vino plastinkali issiq almashish apparatga (7) keladi, bu
yerda kerakli haroratgacha isib rezervuarga (8) yuboriladi, u yerda isitilgan
haroratda belgilangan muddatgacha yetiladi.
Bmu>
CO
2
83-rasm. Vinoni uzluksiz oqimda termik ishlov
beruvchi moslamasining sxemasi
Undan keyin rezervuaming oqizish quvuri (8) orqali matoli filtrga (9) (dag'al
|
| |