nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Complex(son) – bu funksiya sonni komleks songa aylantiradi

|
Complex(son) – bu funksiya sonni komleks songa aylantiradi
|
bet | 2/3 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 253,37 Kb. | | #158974 |
Bog'liq 2-amaliy ishComplex(son) – bu funksiya sonni komleks songa aylantiradi
Python dasturlash tilining boshqa dasturlash tillaridan ustunligi kompleks sonlar ustida to‘g‘ridan to‘gri amal bajarish imkoniyati mavjudligi.
Python dasturlash tilida faylli dastur yaratish, kiritish va chiqarish operatorlari
Python dasturlash tilida ko‘pgina hollarda, dasturchi masala kodini faylga saqlaydi va natijani fayl kod orqali amalga oshiradi. Bu jarayon boshqa dasturlash tillari kabi alohida fayl yaratish orqali datur tuziladi va yaratilgan dastur RUN tugmasi orqali ishga tushiriladi. Bu jarayon skript yozish deb nomlanadi.
Python dasturlash tilida yaratilgan fayl .py kengaytmaga ega bo‘ladi. Python dasturlash tilida skript yozish uchun IDLE interaktiv rejimida File → New File (yoki + N tugmachalarini bosing) ni tanlash orqali amalga oshiriladi. Yaratilgan faylga dastur tuzib RUN menyusi tarkibidan Run Module F5 komandasi tanlanadi, natijada dastur natijasi interaktiv rejim oynasida aks etadi. Quyidagi dasturga e’tibor bering.
1-rasm. Faylli dastur oynasi.
D astur natijasi quyidagicha bo‘ladi.
Skript dastur yaratish jarayonida ma’lumotlarni kiritish(o‘qish) va chiqarish(yozish) operatorlari ishlatiladi. Bunda kiritish operatori ma’lumotlarni faqat satr ko‘rinishida qabul qiladi. Sonli ma’lumotlarni qayta ishlash uchun yuqoridagi int(); yoki float();funksiyasi yordamida amalga oshiriladi. Kiritish operatori o‘zgaruvchiga birlashtiriladi, kiritish operatorining umumiy ko‘rinishi quyidagicha.
o‘zgaruvchi = input() yoki o‘zgaruvchi = input(‘izoh’)
Kiritish operatorining umumiy ko‘rinishi quyidagicha.
Print(‘izoh’, o‘zgaruvchi)
Kiritish va chiqarish operatorlarini yozilishi quyidagi dastur tarkibida keltirilgan.
Standart funksiyalarning Python tilida yozilishi
№
|
Matеmatik
ko`rinishi
|
Python tilida yozilishi
|
Izoh
|
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
|
sinx
cosx
tgx
arctgx
ex
ln x
xn
|
sin(x)
c os(x)
tan(x)
atan(x)
exp(x)
log(x)
sqrt(x)
abs(x)
Pow(n,x)
|
x radianda yozilgan miqdor
x radianda yozilgan miqdor
x radianda yozilgan miqdor
funksiyaning qiymati radianda
е2,71828...-irrasional son
x>0
x0
x-ixtiyoriy son
Darajaga ko’tarish
|
|
| |
Almashtirish formulalari - 2-amaliy ish

|
2-amaliy ish
|
bet | 3/3 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 253,37 Kb. | | #158974 |
Bog'liq 2-amaliy ishAlmashtirish formulalari
№
|
Funksiyalar
|
Matеmatik shaklda yozilishi
|
Almashtirish formulalari
|
|
Arksinus
|
arcsinx
|
|
|
Arkkosinus
|
arccosx
|
|
|
Arkkotangеns
|
arcctgx
|
|
|
Pi
|
|
3.141592654...
|
|
Kotangеns
|
ctgx
|
|
|
Sеkans
|
secx
|
|
|
Kosеkans
|
cosecx
|
|
|
Burchak
|
|
|
|
Radian
|
|
|
|
Logarifm
|
|
|
|
Gipеrbolik sinus
|
shx
|
|
|
Gipеrbolik kosinus
|
chx
|
|
|
Gipеrbolik tangеns
|
thx
|
|
|
Arkgipеrbolik sinus
|
arcshx
|
|
|
Arkgipеrbolik kosinus
|
arcchx
|
|
|
Arkgipеrbolik tangеns
|
arcthx
|
|
Variant №_
1-topshiriq. Chiziqli jarayonlar uchun na’munaviy misollar
Misol: a ni qiymati berilganda quyidagi funksiyani hisoblash algoritmini keltiring.
𝑦 = 𝑎7 − 𝑡𝑎5 + 3𝑎 − 12
Bu masala algoritmini tuzish jarayoni a va t noma’lumning qiymati berilganda y funksiyaning natijasi hisoblanish kerak. Demak, faqat a va t ning qiymati kiritilib y funksiyaning natijasi hisoblanish kerak bo‘ladi. Berilgan masala uchun algoritmning quyidagicha ya’ni so‘zlar va blok- sxema ko‘rinishida ko‘rinishida bo‘ladi.
.
Blok sxemasi
𝑦 = 𝑎7 − 𝑡𝑎5 + 3𝑎 − 12
Python dasturlash tilida dastur matni
import math
t=float(input('kiriting t='))
a=float(input('kiriting a='))
y=pow(7,a)-t*pow(5,a)+3*a-12
print(y)
Dastur natijasi
|
| |
Telekommunikatsiya texnologiyalari yunalishi

|
Telekommunikatsiya texnologiyalari yunalishi
|
bet | 1/5 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 190,4 Kb. | | #100432 |
Bog'liq Mavzu kompyuter buyruqlarining asosiy tizmi, buyruqlar turlari, Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Urganch filiali Telekommunikatsiya texnologiyalari yunalishi
Mavzu: Kompyuterning asosiy buyruqlar asosiy tizmi, buyruqlar turlari, ularning xususiyatlari
Topshirdi: Normuminov.M
Qabul qildi: Xudayberganov.T
Mavzu: Kompyuterning asosiy buyruqlar tizimi, buyruqlar turlari, ularning xususiyatlari
Reja:
1 Buyruqlar tizimi arxitekturasi
2 Buyruqlar tizimi
3 Parallel va ketma-ket shina turlari haqida ma’lumot bering.
4 Tezkor qo’shimcha xotira turlari haqida ma’lumot bering.
5 Buyruqlarning turlari. Buyruqlarning formatlari haqida ma’lumot bering
Buyruqlar tizimi arxitekturasi
Kompyuter arxitekturasini bir nechta sathlar ierarxiyasidan iborat ko‘rinishda ifodalab o‘rganish amalga oshirilgan. Ko‘pgina zamonaviy kompyuterlar ikki va undan ortiq sathlardan iboratdir.
Ushbu rasmda kompyuter arxitekturasining olti sathdan iborat tuzilishga ega ko‘rinishda ifodalangan chizmasi keltirilgan.
Nolinchi sath – bu kompyuterning apparat taminoti sathi hisoblanadi. Raqamli mantiqiy sath, ya’ni nolinchi sath ob’ektlari ventillar, 8 ya’ni uzgich-ulagichlar deb ataladi. Ular yordamida - И, ИЛИ, НЕ (AND, OR, NOT) kabi oddiy mantiqiy funksiyalar bajariladi
Birinchi sath – mikroarxitektura sathi deb ataladi. Ushbu sathga tegishli bo‘lgan elektron sxemalar mashinaga bog‘liq bo‘lgan dasturlarni bajaradi, ya’ni kompyuterda ishlatilgan protsessorga mos keladigan dasturlarni bajaradi.
|
| |
Tizimning algoritmik strukturasi

|
Tizimning algoritmik strukturasi
|
bet | 3/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #248045 |
Bog'liq Dinamik tizimlar haqida tushunchaTizimning algoritmik strukturasi.
Umumiy hоldа tizimning dinаmikаsini quyidаgichа ifоdаlаsh mumkin:
- kоeffitsiеntlаr mаtritsаsi
- kirish mаtritsаsi
- chiqish mаtritsаsi
- аylаnib о`tish mаtritsаsi
Bu tenglamadan tizimning аlgоritmik strukturаsini qurish mumkin.
5.5.1-rasm. Tizimning umumiy algoritmik strukturasi.
Bu sxemani sxematik tarzda tasvirlashda quyidagi belgilashlardan foydalaniladi.
1. Integrallash operasiyasi.
5.5.2-rasm. Integrallash operasiyasi.
2. Summalash.
5.5.3-rasm. Summalash
3. Proporsionallik.
5.5.4-rasm. Proporsionallik
5.3-misol:
Tizimning dinаmikаsi 2-tаrtibli diffеrеnsiаl tеnglаmа bilаn yozilgаn bo`lsin. Uning аlgоritmik ifоdаsi vа grаf mоdеli qurilsin.
Yechish:
5.5.5-rasm. Algoritmik ifodasi.
5.5.6-rasm. Graf modeli.
Differensial tenglamalardan holat tenglamasiga o`tish.
Differensial tenglamalardan holat tenglamasiga o`tish bosqichlarini quyidagi misollar yordamida ko`rib chiqamiz:
5.6.1-misol:
Quyida berilgan tizimning differensial tenglamasidan holat tenglamasi tuzilsin.
5.6.1-rasm. Tizimning strukturaviy ko`rinishi.
Laplas almashtirishning mohiyati.
Chiziqli diffеrеnsiаl tеnglаmаlаr bilаn yoziluvchi dinаmik tizimlаrni tаdqiq etishdа Lаplаs аlmаshtirishi kеng qo`llаnilаdi3. Uning yordаmidа tizimni o`tish vа muvоzаnаt rеjimlаrining аnаliz vа sintеz mаsаlаlаrini еchish mumkin.
Birоr bir funksiya uchun Lаplаs аlmаshtirishi mаvjuddir:
Bu еrdа
– оriginаl (hаqiqiy) funksiya.
– uning tаsviri
– kоmplеks sоn, (simvоllik shаkldа).
|
| |
I.Fanning mazmuni - «web dasturlash va dizayin»

|
«web dasturlash va dizayin»
|
bet | 2/3 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 31,21 Kb. | | #274756 |
Bog'liq Web dasturlash hujjatlari I.Fanning mazmuni
WEB dasturlash va dizayin fаni o‘quvchilаrgа kоmpyutеr grаfikаsi hаqidа bаrchа tushunchаlаr, uning tаrkibidаgi dаsturlаrning imkоniyatlаri vа hаr хil dаsturlаrdа fоydаlаnishni o‘rgаtаdi. Fаnni o‘rgаnish dаvоmidа rаstr vа vеktоr grаfikаsining аnimаtsiоn аsоslаri bilаn ishlаsh o‘rgаnilаdi. Bundаn tаshqаri uch o‘lchоvli grаfikаsi аsоslаridаn bilim vа ko‘nikmаlаrgа egа bo‘lаdilаr.
Fаnning аsоsiy vаzifаsi o‘quvchilаrdа vеktоr vа rаstr grаfikаsining grаfik tаsvirlаrini tаshkil qilish vа uni tаhrirlаsh tizimi bo‘yichа bilim vа ko‘nikmаlаrgа egа bo‘lishdir.
grаfik ахbоrоtlаrni tаsvirlаsh аsоslаri;
kоmpyutеr grаfikаsi turlаri;
Power Point dаsturidа tаqdimоtlаr yarаtish;
dаsturning intеrfеysi tuzilishi vа uni o‘rnаtish usullаri;
slаydlаr vа аnimаtsiyalаrni tаshkil qilish;
Corel Draw dаsturining ishlаsh хususiyatlаri vа intеrfеysi;
dаsturning intеrfеysi, uni o‘rnаtish usullаri;
vеktоr оb‘yеktlаri tizimi;
Corel Draw dаsturining аsbоblаr pаnеli, kоntur vа figurаlаr bilаn ishlаsh;
Corel Draw dаsturi tаrkibidа mаtn оb‘yеktlаri vа rаnglаr bilаn ishlаsh;
оb‘yеktlаrni tаshkil qilish usullаri vа kоnturlаrni rаnglаr bilаn to‘ldirish;
mахsus effеktlаrdаn fоydаlаnib, ko‘rgаzmаlаrni jihоzlаsh;
CorelDraw dаsturidа tаyyor tаsvirlаrni chiqаrish vа impоrt qilish;
Adobe Photo Shop dаsturi intеrfеysi vа ishlаsh хususiyatlаri;
dаsturning intеrfеysi, uni o‘rnаtish usullаri;
rаstr оb‘yеktlаri tizimi; tаsvirlаrni impоrt vа ekspоrt qilish хususiyatlаri;
Flash dаsturi intеrfеysi vа ishlаsh хususiyatlаri;
Macromedia Flash dаstur intеrfеysi vа uning ishchi muhitini sоzlаsh usuli;
Flash dаsturi аsbоblаr pаnеli , grаfik оb‘yеktlаr vа mаtnlаr bilаn ishlаsh;
Macromedia Flash dаsturidа hаr хil аnimаtsiyalаr yarаtish;
Macromedia Flash dаsturini tеstlаsh, nаshr etish, tаyyor rоliklаrni ekspоrt qilish;
3DS max uch o‘lchаmli dаsturning intеrfеysi vа uning tаrkibidа ishlаsh usullаri;
mоdifikаtоrlаrning turlаri vа ishlаsh sоhаlаri;
3DS max dаsturidа mоdеllаshtirish;
uch o‘lchаmli grаfikа dаsturidа оddiy аnimаtsiyalаrni tаshkil qilish.
|
| |
- taqsimlash valining kulachoklari yordamida

|
- taqsimlash valining kulachoklari yordamida
|
bet | 11/12 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 97,01 Kb. | | #103276 |
Bog'liq iyod yakuniy oxirgi- taqsimlash valining kulachoklari yordamida;
- shayinlar yordamida
To'rt klapanli tizim esa quyidagi usulda harakatga keltiriladi:
1 )ikkita taqsimlash vali orqali (kallakda joylashadi);
2) bitta taqsimlash vali va richaglar yordamida;
3)blokda joylashgan ikki taqsimlash vali va shtangalar tizimi yordamida; 4)F-simon dvigatellarda esa uchta taqsimlash vali orqali harakatga keltiriladi.
Dvigatellarda halqalarning vazifalari
-porshen usti bo‘shlig‘idagi gazlarni karterga o‘tkazib yubonnaydi; - issiqlikniporshendan gilzaga uzatib beradi, - gilza devorlarida moy pardasini hosil qiladi, ortiqchasini sidirib, uni yonish kamerasiga o’tkazmaydi
Yengil avtomobillar dvigatellarining tirsakli val aylanishlar soni qanday oraliqda bo‘ladi? 3800-6000 min-1
Yuk avtomobillari dvigatellarida tirsakli valning aylanishlar soni qanday oraliqda bo‘ladi? 2800-4200 min-1
Dizel dvigatellarida tirsakli valning aylanishlar soni qanday oraliqda bo‘ladi? 1700-4400 min-1
Shatunlarni shartli ravishda necha qismga bo‘lish mumkin?
1. Shatun massasini keltirish. Porshenli dvigatelning shatuni murakkab harakat qiladi. Hisoblashlami soddalashtirish maqsadida shatunning massasi ikki shartli massa bilan almashtiriladi. Ulardan biri mx (13.1-raan, a) shatunning yuqori kallagi (porshen barmog‘i) o'qida, ikkinchi m2 massa esa shatunning pastki kallagi (krivoship) o‘qida joylashtiriladi. Buning uchun quyidagi shartlar bajarilishi lozim: a) ikki massaning yig‘indisi shatun massasiga teng bhlishi, ya’ni m^=m\+m2', b) massalaming shatun o‘qi bo‘yicha olingan inersiya momentlarining уig‘ indisi shatunning inersiya momenti 7sh ga teng bolishi Ish = +m2( l- /, )2
Shatun guruhiga qanday detallar kiradi?
|
| |
- Dinamik tizimlar haqida tushuncha

|
Dinamik tizimlar haqida tushuncha
|
bet | 6/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #248045 |
Bog'liq Dinamik tizimlar haqida tushuncha5.8.2-misol:
Ikki holat o`zgaruvchili tizimning boshqaruvchanligini aniqlang.
Quyidagi differensial tenglama bilan yoziluvchi holat o`zgaruvchili tizimni ko`rib chiqamiz,
Tizim boshqaruvchi bo`ladigan shartni aniqlaymiz.
Tizim tasvirlangan grafdan (5.9.1-rasm) ko`rinib turibdiki, ga teng. Graf tahlili shuni ko`rsatadiki, bo`lgandagina tizim boshqaruvchan bo`ladi. da signaldan o`zgaruvchiga yo`l mavjud emas. Bu xulosani matritsani ifodalagan holda tasdiqlaymiz:
Bundan,
ushbu matritsa aniqlovchisi faqat bo`lgandagina d ga teng va noldan farqli ekanligi kelib chiqadi.
5.8.2-rasm. 5.8.2-misol uchun graf.
Tizimning kuzatuvchanligi.
Tizimning boshqarish sifatini oshirish uchun uning holatini kuzata olish zarur bo`ladi [24]. Lekin ko`p hollarda o`zgaruvchilar fizik ma`noga, ya`ni o`lchash imkoniyatiga ega bo`lmaydi.
Xarakteristik tenglamaning barcha ildizlarini -tekislikning berilgan barcha nuqtalariga joylashtirish mumkin bo`ladi, qachonki tizim kuzatuvchan va boshqaruvchan bo`lsa. Kuzatuvchanlik o`zgaruvchilar holatini baholash imkoniyati bilan bog`liq. Agarda har bitta o`zgaruvchi holati tizimning chiqish signaliga o`z ulushini qo`shsa, tizim kuzatuvchan bo`ladi. Bu esa o`z navbatida, har bitta holat o`zgaruvchisidan chiqishdagi o`zgaruvchiga yo`l mavjudligi ko`rsatilgan graf bilan tizim modeliga ekvivalent bo`ladi.
Agar, berilgan boshqarishda shunday vaqt mavjud bo`lsa, hamda, boshlang`ich holat chiqishdagi ni, bunda , kuzatish natijasida aniqlangan bo`lsa tizim kuzatuvchan deyiladi.
Tizimning kuzatuvchanligini aniqlashda ham holat tenglamasidan foydalaniladi.
bu еrda -qator vektori, – esa ustun vektori. Agar o`lchamdagi (kuzatuvchanlik matritsasi deb nomlanuvchi) matritsa aniqlovchisi noldan farqli bo`lsa, tizim kuzatuvchan hisoblanadi.
Bundan kuzatuvchanlik matritsasi tuziladi:
(5.8.3)
Fazaviy o`zgaruvchi shaklidagi tuzilishda ko`rsatilgan tizim doimo kuzatuvchan tizim hisoblanadi.
|
| |
Havo bilan, termosifonli, suyuqlik bilan majburan sovutish

|
Havo bilan, termosifonli, suyuqlik bilan majburan sovutish
|
bet | 10/12 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 97,01 Kb. | | #103276 |
Bog'liq iyod yakuniy oxirgiHavo bilan, termosifonli, suyuqlik bilan majburan sovutish
Moy radiatorining vazifasi nima?
Moylash tizimiga o ‘matilgan moy radiatori moyning haroratini maqbul holda (85-90°S) ushlab turadi. Moy radiatori suv radiatori oldiga o‘rnatiladi va ventilyator hosil etadigan havo oqimi yordamida moy sovitiladi. Natijada moyning harorati 10-12° pasayadi.
Dvigatelda moyning harorati qanday oraliqda bo‘ladi?
Moyning harorati 70-80° chamasida bo‘lib, 90°S dan ortib ketmasligi lozim. Havo .bilan sovitiladigan dvigatelning karteridagi moyning harorati 100°S gacha bo‘lishi mumkin. Bundan yuqori haroratda ishlash qat’iyan man etiladi.
Moylash tizimiga qo‘yiladigan talablar.
- ishqalanuvchi sirtlaming ortiqcha yeyilishi, qizishi va qadalib qolishiga yo‘l qo‘ymaslik;
- ishqalanish ishiga indikator quwatni kam sarflash;
ishqalanuvchi sirtlarda hosil boiadigan issiqlikni kamaytirish;
- ishqalanish sirtlariga yetarli miqdorda moy yetkazib berish;
- kerak boiganda o‘ta qiziydigan detallarni (porshen va boshqalami) majburan sovitish
Havo tozalagichlarning turlari
-ishqalanuvchi sirtlarda hosil boiadigan issiqlikni kamaytirish;
- ishqalanish sirtlariga yetarli miqdorda moy yetkazib berish;
- kerak boiganda o‘ta qiziydigan detallarni (porshen va boshqalami) majburan sovitish
Klapan prujinalaring vazifasi
Prujinalar klapan bilan taqsimlash vali kulachogini kinematik bog‘lash uchun xizmat qiladi va inersiya kuchlarini qabul qiladi. Ular yetarli darajada plastic, diametric esa kattaroq bolishi kerak
Klapanlarning harakatlanish usullari
-bevosita turtkichlar yordamida (klapanlar blokda joylashganda);
|
| |
Y   chish - Dinamik tizimlar haqida tushuncha

Y chish:
Dinamik tizimlarning boshqaruvchanligi va kuzatuvchanligi.
Tizimning boshqaruvchanligi.
Avtomatik boshqarish tizimlarini loyihalashda asosiy masalalardan biri boshqaruvchi qurilma ya`ni rostlagichni yaratish va uning boshqarish qonuniyatini topishdan iboratdir [24]. Bunda ob`еkt boshqaruvchanlik xususiyatiga egami degan savol beriladi.
matritsalar bilan yoziluvchi dinamik tizimdagi boshqaruvchanlik bu – agar dinamik tizim vaqtda holatda bo`lsa, shunday boshqarish funksiyasini topish imkoni bo`lsinki, u tizimni vaqtda holatga o`tkaza olsin. Odatda tizimni har bir holati ham boshqarish xususiyatiga ega bo`lmaydi. Tizimning boshqariluvchanligini aniqlash uchun holat tenglamasidan foydalanamiz:
Bunda: – boshqarish vektori, – ob`еkt holatlari.
Algebraik shartlardan foydalangan holda, quyidagini aniqlash mumkin,
(5.8.1)
Bitta kirish va bitta chiqishga ega bo`lgan tizimning va matritsalardan tuzilgan o`lchamga ega bo`lgan boshqaruvchanlik matritsasini quyidagicha belgilab olamiz:
(5.8.2)
Bu -tartibli matritsa bo`lib, agar uning rangi ga teng bo`lsa, demak tizim to`liq boshqaruvchan bo`ladi, agar matritsa rangi bo`lsa, tizim boshqaruvchan bo`lmaydi, agar matritsa rangi bo`lsa qisman boshqaruvchan bo`ladi.
Tizim boshqa usul bilan ham boshqaruvchan bo`ladimi degan savolga javob beramiz. Buning uchun boshqariluvchi signaldan holat o`zgaruvchilarining har biriga yo`l mavjud yoki mavjudmasligini aniqlash va tizimning holat o`zgaruvchilarini graf tasvirini chizish kerak. Agar bunda yo`llar mavjud bo`lsa, u holda tizim boshqaruvchan bo`ladi.
Fazaviy o`zgaruvchi shaklidagi strukturada ko`rsatilgan tizim doimo boshqaruvchan hisoblanadi.
5.8.1-misol:
Tizimning boshqariluvchanligini aniqlang. Berilgan tizim quyidagi uzatish funksiyasiga ega bo`lsin:
Ushbu tizim uchun uning graf tasvirini chizib olamiz. (5.8.1-rasm).
Bundan ko`rinib turibdiki, dan barcha holat o`zgaruvchilariga yo`l mavjud, shunday ekan, tizim boshqaruvchan hisoblanadi.
5.8.1-rasm. Uchinchi tartibli tizimning graf ko`rinishidagi modeli.
Tizimning matritsali differensial tenglamasi quyidagi ko`rinishga ega:
Budan, quyidagiga ega bo`lamiz:
Boshqaruvchanlik matritsasi:
Demak, matritsa aniqlovchisi noldan farqli ekan, bundan biz tizimning boshqaruvchanligiga yana bir bor ishonch hosil qilamiz.
|
Ma’lumotnoma-chaqiruv qog‘ozi Chaqiruv qog`ozi-337201100383

NAVOIY DAVLAT KONCHILIK VA TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
210100, Navoiy shahar M.Torobiy ko'chasi E-mail: info@edu.uz Tel.: (+998) 79-223-23-32 Faks:
79-223-49-66
MA’LUMOTNOMA-CHAQIRUV QOG‘OZI
№ 01813/319-155 2023 yil «20» sentabr
Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo‘yicha)
ta’lim yo‘nalishi Sirtqi ta’lim shaklining 4-kurs 31sD-20 TJA guruh talabasi SULTONOV SANJAR
MIRSAYITOVICHga nazariy o‘qish haftaligiga qatnashishi uchun 2023-yil 02-oktabrdan 2023-yil 31-
oktabrgacha O‘zbekiston Respublikasi Mehnat kodeksining 385-moddasiga binoan qo‘shimcha ta’til
berishingizni so‘raymiz.
Dekan
AZIMOV O. A.
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universitetining Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni
avtomatlashtirish va boshqarish (tarmoqlar bo‘yicha) ta’lim yo‘nalishi Sirtqi ta’lim shaklining 4-kurs
31sD-20 TJA guruh talabasi SULTONOV SANJAR MIRSAYITOVICHning nazariy o‘qish haftaligiga
qatnashganligi to‘g‘risida
MA’LUMOT
1. Ish haqqi saqlangan holda qo‘shimcha
ta’tilga ketdi:
2023-yil «____» __________________
Rahbar _________ ______________________
(imzo) (F.I.SH.)
M.O‘.
2. Oliy ta’lim muassasasiga nazariy o‘qish
haftaligiga keldi:
2023-yil «____» __________________
Mas’ul shaxs ________ ______________________
(imzo) (F.I.SH.)
M.O‘.
3. O‘quv rejasidagi o‘qish haftaligiga
qatnashdi va asosiy ish joyiga ketdi:
2023-yil «____» __________________
Mas’ul shaxs ________ ______________________
(imzo) (F.I.SH.)
M.O‘.
4. Asosiy ish joyiga keldi:
2023-yil «____» __________________
Rahbar _________ ______________________
(imzo) (F.I.SH.)
M.O‘.
-misоl - Dinamik tizimlar haqida tushuncha

5.3.1-misоl:
zаnjiri bеrilgаn bo`lsin. 5.3.1-rasmda berilgan zanjirning differensial tenglamasi tuzilsin.
5.3.1-rasm. zanjir sxemasi.
(5.3.5)
Ushbu topilgan (5.3.5)-tenglama zanjirning differensial tenglamasidir.
5.3.2–misоl:
5.3.2-rasmda berilgan o`zgаrmаs tоk dvigаtеlining mаtеmаtik modеli qurilsin.
5.3.2 – rasm. O`zgarmas tok dvigateli.
(5.3.6)
Bu еrda ω – dvigаtеlning аylаnish tеzligi, Mg – dvigаtеl mоmеnti, Mq – qаrshilik mоmеnti.
Bunda, dvigаtеl mоmеnti:
;
Muvozanat holatida dvigatel momenti bo`ladi.
Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda dvigatel momentini quyidagicha yozamiz:
Bu ifodalarni (5.3.6) – tenglamaga qo`ysak quyidagi tenglama hosil bo`ladi:
(5.3.7)
(5.3.7) – tenglamani o`lchov birligisiz gа bo`lаmiz:
Nisbiy birlikka keltirish uchun tenglamaning har bir qismini va ga ko`paytirib va bo`lib yuboramiz.
Holat fazosi tushunchasi.
Avtomatik tizimni tadqiq qilishning ko`pdan-ko`p usullаri mаvjud. Ulаrning ko`pchiligi diffеrеnsiаl tеnglаmаlarni yozishga аsоslаngаn hоlаt pаrаmеtrlаri fаzоsi usuli vа vеktоrli аnаlizgа аsоslаngаndir [16]. Hоlаt bu оb`еktning аvvаlgi hоlаtigа tеgishli bo`lib, u hаqidа to`liq mа`lumоt bеruvchi vа pаrаmеtrlаri hаqidа xulоsа chiqаrish imkоnini bеruvchi minimаl ma`lumotlar mаjmuаsidir.
5.4.1-rasm. -zanjir sxemasi
Bundаn xulоsа qilish mumkinki, tizimning chiqish signаli nаfаqаt chiqish signаliga, balki uning аvvаlgi hоlаtigа hаm bоg`liq bo`lаr ekаn. Tizimning hоlаt parametrlari fаzosi usulida tаsvirlаngаnidа o`zgаruvchilаr 3 xil bo`lаdi:
- kirish signаli
-chiqish signаli
X-hоlаt pаrаmеtrlаri
5.4.2-rasm. Tizimning strukturaviy ko`rinishi.
Оdаtdа tizimning hоlаti birinchi tаrtibli diffеrеnsiаl tеnglаmа оrqаli ifоdаlаnаdi:
Bu tenglamani mаtritsа shaklidа quyidаgichа yozish mumkin.
Bundаn ko`rinib turibdiki tizim hоlаtining o`zgаrishi uning оldingi hоlаtigа vа kirish signaligа bоg`liq ekаn.
Tizimning chiqish signаli esа uning hоlаtigа vа kirish signаligа bоg`liq.
|
- Dinamik tizimlar haqida tushuncha

|
Dinamik tizimlar haqida tushuncha
|
bet | 4/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #248045 |
Bog'liq Dinamik tizimlar haqida tushuncha5.7.1. – misоl:
5.7.2 – misol:
Simvolik ravishda Laplas almashtirishi quyidagicha amalga oshiriladi:
Laplas almashtirishining asosiy xossasi shundan iboratki, differensiallash funksiya tasvirini ga ko`paytirish orqali bajariladi: .
integral esa, ni ga bo`lish bilan almashtiriladi: .
Laplas almashtirishi differensial tenglamani algebraik tenglama bilan almashtirish imkonini beradi. Funksiyaning tasviri mavjud bo`lsa, uning originali quyidagicha topiladi.
Tasvirdan originalni topish Laplasning teskari almshtirishi deyiladi va shartli ravishda simvolik shaklda quyidagicha belgilanadi:
Laplas almashtirirshini qo`llash uchun original funksiya quyidagi xossalarga ega bo`lishi kerak:
1. qiymatlarda funksiya uzluksiz bo`lishi kerak.
2. qiymatlarda bo`lishi kerak.
3. funksiya cheksizlikka o`smaydigan funksiya bo`lishi kerak.
5.7.3 – misol:
5.7.1-rasmda berilgan funksiayning tasviri topilsin (bu еrda signal birlik pog`onalik signal).
5.7.1-rasm. funksiyaning grafik ko`rinishi.
Har qanday funksiyaning tasvirini yoki originalini topish uchun mos keluvchi jadvaldan foydalaniladi:
5.7.1-jadval
-
оriginаl
|
tаsvir
|
-funksiya
|
1
|
1(t)
|
|
t
|
|
t2
|
|
tn
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5.7.4 – misol:
funksiyaning tasviri topilsin.
Laplas almashtirishning xossalari
Lаplаs аlmаshtirishi quyidаgi asosiy xоssаlаrgа egа [12, 17].
1. Chiziqlilik xossasi. Hаr qаndаy α vа β o`zgаrmаs sоnlar uchun quyidаgi munоsаbаt o`rinlidir:
2. Оriginаlni intеgrаllаsh vа diffеrеnsiаllаsh quyidаgichа аmаlgа оshirilаdi.
3. Kеchikuvchi funksiya uchun quyidаgi munоsаbаt o`rinlidir:
4. Tаsvirlаr ko`pаytmаsi: Agar x1(t) vа x2(t) funksiyalаrning originali va ularning x1(s) vа x2(s) tаsvirlаri berilgan bo`lsa, u holda tаsvirlаr ko`pаytmаsi quyidаgichа tоpilаdi:
Yuqoridagi xоssаlаrgа аsоslаnib hаr qаndаy funksiyaning hаqiqiysi yoki tаsvirini aniqlash mumkin.
Tasvirdan originalga o`tish
Funksiyaning tаsviri bеrilgаn bo`lsа, uning оriginаlini aniqlash muhim аhаmiyatgа egаdir. Bizga surat va maxraji ko`phaddan iborat bo`lgan kasr berilgan bo`lsin:
Ushbu kasrning mаxrаjini ildizlаri оrqаli quyidаgichа yozish mumkin:
Bu еrda va ildizlarning karralisi. Originalni topish quyidagi holatlarda mavjud:
1. Ildizlari sodda, oddiy ildizlar bo`lsa, u holda funksiyaning originali quyidagicha topiladi:
2. Ildizlardan bittasi nolga teng bo`lsa, u holda funksiyaning originali quyidagicha topiladi:
3. Agarda , ildizlar mavhum bo`lsa, u holda funksiyaning originali quyidagicha topiladi:
5.7.5. – misоl:
Quyida berilgan funksiyaning tasviridan originali topilsin.
|
| |
Ўзбекистон республикаси халқ таълими вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси халқ таълими вазирлиги
|
bet | 1/46 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 2,78 Mb. | | #105970 |
Bog'liq S daftar 1-4
____________ viloyati __________ tumani
Maktabgacha va maktab ta’limi bo’limi tasarrufidagi
____-umumiy o’rta ta’lim maktabi
___-“__” -sinf rahbari
_____________________________ning
Sinf rahbari
daftari
USHBU QO`LLANMANI SOTIB OLGAN BO`LSANGIZ SIZGA BU OMONAT TARIQASIDA BERILDI.USHBU QO`LLANMANI HECH KIMGA HATTO YAQIN HAMKASBLARINGIZGA HAM BERMANG FAQAT O`ZINGIZ FOYDALANING SIZDAN BUNI MUALLIF SIFATIDA ILTIMOS QILAMIZ.
HECH QANDAY TIJORIY MAQSADLARDA FOYDALANMANG.
AGAR USHBU QO`LLANMA BOSHQA BIROVLAR ORQALI SIZGA KELIB QOLGAN BO`LSA SIZ HAM TARQATMANG HAMDA MUALLIFNI ROZI QILISH ESINGIZDAN CHIQMASIN ZERO BARCHAMIZNI QILOYATGAN ISHLARIMIZNI ALLOH KO`RIB TURIPTI.
MUALLIF: @SAYYODFAZLIDDINOV
+998998155425
“KELISHILDI”
MMIBDO‘
“TASDIQLAYMAN"
Maktab direktori
“ ” 2023-yil “ ” 2023-yil
SINF RАHBАRI DAFTARI
_____________ viloyati _____________ tumani
____-umumiy o‘rta ta’lim maktabining
__-“___”-sinf rаhbаri
_______________________ning
TARBIYAVIY ISHLAR REJASI
Mazkur daftar sinf rahbarlari tomonidan qog‘oz yoki elektron ravishda yuritilishi mumkin. Sinf rahbari daftariga ijodiy yondashilgan holda o‘zgartirishlar kiritishi mumkin. Ushbu daftarning yuritilishi maktab direktorining ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari tomonidan o‘quv yilining har bir choragi yakunida nazorat qilinadi.
|
| |
Ishni bajarish tartibi - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad
|
bet | 4/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #250060 |
Bog'liq 3 TOPSHIRIQ Ishni bajarish tartibi
Cisco packet tracer dasturi ishga tushiriladi.
AMALIY ISH uchun cisco 2960 kommutatori, 2911 marshruzatori, ASA0 5505 firewalli, server va kompyuterlar tanlanadi.
Quyida keltirilgan topologiya quriladi.
Qurilgan topologiya testlab ko`riladi.
1-rasm. Tadqiq qilinayotgan tarmoq topologiyasi
ASA0 ga quyidagi buyruqlar ketma ketligi kiritiladi.
ciscoasa>en ciscoasa#conft
ciscoasa#no dhcpd enable inside
ciscoasa#no dhcpd address 192.168.1.5-192.168.1.36 inside ciscoasa(config)#interface vlan 1
ciscoasa(config-if)#ip address 192.168.100.1 255.255.255.0 ciscoasa(config-if)#exit
ciscoasa(config)#dhcpd enable inside
ciscoasa(config)#dhcpd address 192.168.100.22-192.168.100.50 inside ciscoasa(config)#dhcpd dns 8.8.8.8
ciscoasa(config)#interface vlan 2
ciscoasa(config-if)#ip address 195.158.18.18 255.255.255.0 ciscoasa(config-if)#exit
ciscoasa(config)#route outside 0.0.0.0 0.0.0.0 195.158.18.1 ciscoasa(config)#object network NAT
ciscoasa(config-network-object)#subnet 192.168.100.0 55.255.255.0
ciscoasa(config-network-object)#nat (inside,outside) dynamic outside ciscoasa(config- network-object)#exit ciscoasa(config)#class-map qoida
ciscoasa(config-if)#match default-inspection-traffic ciscoasa(config-if)#exit ciscoasa(config)#policy-map toplam ciscoasa(config)#class qoida ciscoasa(config)#inspect http ciscoasa(config)#inspect icmp ciscoasa(config)#exit
ciscoasa(config)#service-policy toplam global ciscoasa(config)#exit ciscoasa(config)#enable salom
ciscoasa(config)#username admin password tatu123 ciscoasa(config)#hostname ASA ASA(config)#domain-name tatu.uz ASA(config)#ssh 192.168.100.0 255.255.255.0 inside ASA(config)#aaa authentication ssh console LOCAL ASA(config)#aaa authentication telnet console LOCAL ASA(config)#ssh 8.8.8.8 255.255.255.255 outside
ASA(config)#interface vlan 3
ASA(config-if)#no forward interface vlan 1 ASA(config-if)#nameif DMZ
ASA(config-if)#ip address 192.168.70.1 255.255.255.0 ASA(config-if)#exit
ASA(config)#interface vlan 3
ASA(config-if)#security-level 70 ASA(config-if)#exit ASA(config)#object network DMZ
ASA(config-network-object)#nat (DMZ,outside) static 195.158.18.88 ASA(config-network-object)#exit
ASA#
ASA#conf t
ASA(config)#access-list DMZ permit icmp any host 195.158.18.88 ASA(config)#access-group DMZ in interface outside
ASA(config)#access-list DMZ permit tcp any host 195.158.10.88 eq www ASA(config)#end
ROUTERga quyida buyruqlar ketma ketligi kiritiladi.
continue with configuration dialog? [yes/no]: no Router>enable
Router#conf t
Router(config)#interface gigabitEthernet 0/1 Router(config-if)#no shutdown
Router(config-if)#ip address 195.158.18.1 255.255.255.0 Router(config-if)#exit
Router(config)#interface gigabitEthernet 0/0 Router(config-if)#no shutdown
Router(config-if)#ip address 8.8.8.1 255.255.255.0 Router(config-if)#do wr
2-rasm. Qurilgan topologiyani testlash
|
| |
Show crypto - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad
|
bet | 7/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #250060 |
Bog'liq 3 TOPSHIRIQ Show crypto ipsec sa
5-rasm VPN kanal orqali yuborilgan ma`lumotlar statistikasi
6-rasm. Topologiyani orqali yuborilgan xabarning harakati
Topshiriq:
Amaliy ish mavzusi bo'yicha hisobot tayyorlash. Hisobotning mazmuni:
ishning raqami va mavzusi;
Cisco PacketTracerda tadqiq qilinayotgan tarmoq topologiyasining tasviri;
tarmoqdagi IP-manzillarni taqsimlash, ulanish diagrammasi (interfeys raqamlari), shu jumladan modelning tavsifi;
foydalanuvchi nomlari va parollari;
tarmoq elementlarini sozlash ro'yxati;
tarmoq elementlariga kirishga urinishlar natijalari.
|
| |
Topshiriq - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad
|
bet | 5/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #250060 |
Bog'liq 3 TOPSHIRIQ Topshiriq:
Amaliy ish mavzusi bo'yicha hisobot tayyorlash. Hisobotning mazmuni:
ishning raqami va mavzusi;
Cisco PacketTracerda tadqiq qilinayotgan tarmoq topologiyasining tasviri;
tarmoqdagi IP-manzillarni taqsimlash, ulanish diagrammasi (interfeys raqamlari), shu jumladan modelning tavsifi;
foydalanuvchi nomlari va parollari;
tarmoq elementlarini sozlash ro'yxati;
tarmoq elementlariga kirishga urinishlar natijalari.
9-AMALIY ISH
MAVZU: KORXONA VA TASHKILOT AXBOROT KOMUNIKATSIYA TIZIMLARIDA VPN TARMOQ QURISH.
Ishdan maqsad. Routerlarda site-to-site texnologiyasi asosida virtual himoyalangan tarmoq qurish ko`nikmalarini hosil qilish.
Nazariy ma’lumot
VPN (Virtual Private Network - virtual xususiy tarmoq) -mantiqiy tarmoq bo‘lib, o‘zidan yuqoridagi boshqa tarmoq, masalan, Internet asosida quriladi. Bu tarmoqda kommunikatsiyalarda umumiy xavfsiz bo‘lmagan tarmoq protokollaridan foydalanilishiga qaramay, shifrlashdan foydalangan holda, axborot almashinishda bеgonalarga bеrk bo‘lgan kanallar tashkil qilinadi. VPN tashkilotning bir nеcha ofislarini ular o‘rtasida nazorat qilinmaydigan kanallardan foydalangan holda yagona tarmoqqa birlashtirish imkonini bеradi.
O‘z navbatida, VPN alohida tarmoq xususiyatlarini qamrab olgan, lеkin bu tarmoq umumiy foydalanish tarmog‘i, masalan, Intеrnеt orqali amalga oshiriladi. Tunnеllashtirish mеtodi yordamida ma’lumotlar pakеti umumiy foydalanish tarmog‘i orqali xuddi oddiy ikki nuqtali bog‘lanishdagi kabi translyatsiya qilinadi. Har qaysi «ma’lumot jo‘natuvchi-qabul qiluvchi» juftligi o‘rtasida ma’lumotlarni bir protokoldan ikkinchi protokolga inkapsulyatsiya qilish imkonini bеruvchi o‘ziga xos tunnеl — xavfsiz mantiqiy bog‘lanish o‘rnatiladi.
1-rasm. Virtual himoyalangan tarmoq strukturasi
|
| |
Source
  
New - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad
|
bet | 3/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #250060 |
Bog'liq 3 TOPSHIRIQ Source
|
New
|
192.168.0.10
|
10.0.0.10
|
192.168.0.11
|
10.0.0.11
|
192.168.0.12
|
10.0.0.12
|
Router(config)#ip nat inside source static 192.168.0.10 10.0.0.10 Router(config)#ip nat inside source static 192.168.0.11 10.0.0.11 Router(config)#ip nat inside source static 192.168.0.12 10.0.0.12 Router(config)#int fa0/0
Router(config-if)#ip nat inside Router(config-if)#exit Router(config)#int fa0/1 Router(config-if)#ip nat outside Router(config-if)#exit
Routerga kerakli buyruqlarni kiritilgach natijani tekshirib olamiz
5-rasm. Manzillarni translatsiyasi bo’yicha olingan natijalar
Topshiriq
Cisco packet tracer muhiti asosida tarmoqni tuzilishini yarating
Tamoqdag har bir R1, R2 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va tekshiring
Statik NAT bo`yicha tarmoq konfiguratsiyalarini sozlang va tekshiring
8-AMALIY ISH
MAVZU: TARMOQ MARSHRUZATORIDA DMZ NI O’RNATISH.
Ishdan maqsad. Tarmoq marshruzatorida DMZ (Demilitarized Zone ) ni o’rnatish ko`nikmalarini hosil qilish.
Nazariy qism
DMZ - bu lokal tarmoq va Internet o'rtasida bufer vazifasini bajaradigan jismoniy yoki virtual server. U lokal tarmoq foydalanuvchilariga elektron pochta xizmatlari, masofaviy serverlar, veb-ilovalar va World Wide Web-ga kirishni talab qiladigan boshqa dasturlarni taqdim etish uchun ishlatiladi. Ichki manbalarga tashqi tomondan kirish uchun avtorizatsiya tartibidan o'tish kerak, ruxsatsiz foydalanuvchilar uchun tizimga kirish urinishi muvaffaqiyatli bo'lmaydi.
Ko'pgina hollarda, bu marshrutizator sozlamalarida amalga oshiriladi.
Bu nom inglizcha qisqartirishdan kelib chiqib, aloqa qilinayotgan hududlar o'rtasida to'siq bo'lib xizmat qiladi. Ushbu texnologiya Internetga ulangan har qanday kompyuterdan kirish kerak bo'lgan uy serverini yaratishda ishlatiladi. Ichki xavfsizligi yuqori bo'lgan yirik korporativ tarmoqlarda haqiqiy ajratilgan zonasi qo'llaniladi. Routerlarning uy modellari Internetga kirish uchun kompyuterni to'liq ochadi.
Service Leg konfiguratsiyasi
DMZ tarmog'ining konfiguratsiyalaridan biri "service leg" deb nomlangan xavfsizlik devori konfiguratsiyasi. Ushbu konfiguratsiyada xavfsizlik devori kamida uchta tarmoq interfeysiga ega. Bir tarmoq interfeysi Internetga, ikkinchisi ichki tarmoqqa ulanadi va uchinchi tarmoq interfeysi DMZ tarmog'ini tashkil qiladi. Ushbu konfiguratsiya DMZ tarmog'ida joylashgan xizmatlarga yo'naltirilgan DoS hujumida xavfsizlik devori uchun xavfni oshirishi mumkin. Oddiy DMZ konfiguratsiyasida veb-server kabi DMZ tarmog'ida joylashgan manbaga qarshi DoS hujumi faqat ushbu maqsad resursga ta'sir qiladi. DMZ tarmog'i konfiguratsiyasining xizmat ko'rsatish qismida xavfsizlik devori DoS hujumining asosiy yukini oladi, chunki u trafik DMZ-da joylashgan manbaga нetib borguncha barcha tarmoq trafigini tekshirishi kerak. Natijada, agar veb-serverida DoS hujumi amalga oshirilsa, bu tashkilotning barcha trafiklariga ta'sir qilishi mumkin.
|
| |
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari
|
Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 119,7 Kb. | | #110550 |
Bog'liq Negmurodov Jonibek. MTA 1-amaliy
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
315-22 guruh talabasi Negmurodov Jonibek
Ma’lumolar tuzilmasi va Algoritmlar fanidan bajargan
1-amaliy topshirig’i
Mavzu: Ma’lumotlarni oddiy sozlangan turlari
Tekshirdi: Bo’riyev Yusuf
TOSHKENT 2023
Ishdan Maqsad: Ma’lumotlarni oddiy turlarini o’rganish va
ularni tadqiq etish.
Қўйилган масала: C++ тилида бутун, ҳақиқий, белгили, мантиқий турдаги маълумотларни эълон қилиш ва уларга доир мисолларни дастурини ишлаб чиқиш .
Иш тартиби:
Тажриба иши тавсифини ўрганиш;
Берилган топшириқни дастури алгоритмини ишлаб чиқиш;
С++ тилида дастурни яратиш;
Дастурни ишлатиш;
масалани ечиш;
хисоботни тайёрлаш.
Қисқача назария
Кўплаб дастурлаш тилларида маълумотлар базавий ва келтирилган турларга ажратилади. Маълумотларни турларини қуйидаги расмдагидек классификациялаш мумкин.
Маълумотларнинг ихтиёрий тури қийматлар соҳаси ва улар устида бажарилиши мумкин бўлган амаллар орқали тавсифланади. void калит сўзи хеч қандай типга эга эмасликни англатади. Бундай типдаги функциялар хеч қандай типдаги қиймат қайтармаслигини билдиради.
16. Берилган матнли файлда а харфи нечта марта қатнашганини сананг.
C++ da yozgan kodimiz.
#include
#include
#include
int countOccurrences(const std::string& text, char target) {
int count = 0;
for (char c : text) {
if (c == target) {
count++;
}
}
return count;
}
int main() {
std::string text;
std::cout << "Matnni kiriting: ";
std::getline(std::cin, text);
int uppercaseCount = countOccurrences(text, 'A');
int lowercaseCount = countOccurrences(text, 'a');
std::cout << "Matnda katta 'A' harfi soni: " << uppercaseCount << std::endl;
std::cout << "Matnda kichik 'a' harfi soni: " << lowercaseCount << std::endl;
int totalACount = uppercaseCount + lowercaseCount;
std::cout << "Matnda A harflari jami soni: " << totalACount << std::endl;
return 0;
}
C++ da yozgan kodimiz natijasi
|
| |
Microsoft excel дастури уакида

Microsoft excel дастури уакида
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
30.01.2024
Hajmi
0,99 Mb.
#148331
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft excel дастури уакида
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Statik NAT - O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalari vazirligi muhammad
|
bet | 2/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #250060 |
Bog'liq 3 TOPSHIRIQ Statik NAT - ro'yxatdan o'tmagan IP manzilni ro'yxatdan o'tkazilgan IP manzilga yakka tartibda translatsiya qilishdan iborat, yani bitta hususiy (Private) manzilga bitta ommaviy (Public) manzil to’gri keladi.
Statik NAT bo`yicha ishni bajarish tartibi
Cisco IOS Routerlarida NATni sozlash quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi
Ichki va tashqi interfeyslarni tayinlang
Translatsiya kim uchun (qaysi IP manzillari) amalga oshirilishini aniqlang.
Qaysi translatsiya ishlatishni tanlang
Translatsiyani tekshiring
3 – rasm. Statik NAT tamoyili asosida qurilgan tarmoq tuzilishi
Ikki tarmoq, 192.168.0.0/24 va 10.0.0.0/24. Biri lokal deb ataladi, ikkinchisi tashqi tarmoq. lokal tarmoqda 3 ta qurulma ulangan. Ularning IP-manzillari rasmda ko'rsatilgan, standart
shlyuz - 192.168.0.1 . Chet tarmog'ida joylashgan 10.0.0.2 serveri ham mavjud, sozlamalar xostnikiga o'xshash.
Rasmda ko'rsatilgan IP manzillarni kompyyuter, router va serverga kiritamiz.
Router(config)#
Router(config)#interface FastEthernet0/1 Router(config-if)#ip address 192.168.0.1 255.255.255.0
Router(config-if)#no shutdown Router(config-if)#exit Router(config)#interface FastEthernet0/0
Router(config-if)#ip address 10.0.0.1 255.0.0.0 Router(config-if)#no shutdown
Router(config-if)#exit
Serverning mavjudligini kompyuter tekshiramiz. PC>tracert 10.0.0.2
Tracing route to 10.0.0.2 over a maximum of 30 hops: 1 8 ms 8 ms 9 ms 192.168.0.1
2 16 ms 15 ms 16 ms 10.0.0.100
Trace complete.
4-rasm. Manzillarni translatsiyasi bo’yicha olingan dastlabki natijalar
Statik (NAT) tarmoq manzilini sozlash
|
| |
«Format» (Bichim), «Servis»

6.
Xolat qatori. Unda yacheykaga tegishli turli ma’lumotlar kо‘rsatiladi.
Muammoli savollar
1. EXCEL dasturi nima va nima uchun ishlab chiqilgan?
2. EXCEL da ma’lumotlar qanday kо‘rinishda yoziladi?
3. Elektron jadvallar yacheykalari necha xil bо‘ladi?
4. Formulalar nima va ular qayerda yoziladi?
5. EXCEL ning asosiy ish obyekti nima?
6. Ishchi kitob nima va u nimalarni о‘z ichiga oladi?
7. EXCEL dasturini ishga tushirish usullarini aytib bering.
8. Ilovalar darchasining asosiy elementlari nimalardan iborat?
9. Uskunalar paneli necha turga bulinadi?
10. Elektron jadvalning asosiy elementlarini aytib bering.
WINDOWS 2000 operatsion sistemasida ishlash

Shu yerda ikki xil operatsion, ya’ni fayllarni kо‘chirish va fayllardan nusxa
olish operatsiyalarining о‘zaro farqiga tо‘xtalib о‘tsak.
Fayllarni kо‘chirish- faylni bir papkadan boshqa papkaga о‘tkazish yoki bir
diskdan boshqa diskga о‘tkazish tushuniladi.
Lekin fayl eski papkada qolmaydi.
• Fayllardan nusxa olish-faylni bu ham bir papkadan boshqa papkaga, bir
diskdan boshqa diskga о‘tkazish tushuniladi. Ammo, bu holda, faylning
bir nusxasi eski joyda qoladi.
Fayllarni yoki papkalarni о‘chirish
• Buning uchun «Moy kompyuter» belgisini tanlang va sichqon
tugmachasini ikki marta bosing. О‘chirilishi kerak bо‘lgan fayl (yoki
papkani) toping va sichqon tugmachasini bosing.
• Fayl menyusidagi «Udalit» (о‘chirish) komandasini toping.
О‘chirilgan fayllar korzina (savatcha)ga solib qо‘yiladi. Savatcha о‘chirilgan
fayllarni vaqtincha joylab qо‘yishga muljallangan. Fayllarni qattiq diskdan
haqiqiy о‘chirib tashlash faqatgina savatcha «tozalangandagina» amalga
oshiriladi. Disketadan о‘chirib yuborilgan fayllar savatchaga joylashtirilmaydi
Power Point dasturi MISROSOFT

qatorida paydo bо‘lib, yaratilgan yoki yaratilayotgan taqdimotning ayni vaqtdagi
nomi hisoblanadi. Bu nomni keyinchalik о‘z xohishingizga kо‘ra almashtirishingiz
mumkin.
Slayd — ma’lum bir о‘lchamga ega bо‘lgan muloqot varaqlari xisoblanadi.
Unda biror maqsad bilan yaratilayotgan namoyish elementlari joylanadi.
Slaydlar ketma-ketligidan iborat tayyor kо‘rgazmani kompyuter ekranida,
videomonitorda, katta ekranda namoyish qilish mumkin. Kо‘rgazmani tashkil
qilish — slaydlar ketma-ketligini loyihalash va jihozlash demakdir.
PowerPoint dasturini ishga tushirish. Bu dasturni ishga tushirishni
WINDOWS ish stolidan boshlash zarur. Ish stolidagi quyidagi buyruqlarni
bajarish orqali dastur ishga tushiriladi:
Ish stolidagi
«Pusk» tugmasi bosiladi
—
«Programmо‘» va
«Microsoft PowerPoint»
ga kiriladi.
Masalalar panelida
«Power Point» ga kirish
Yacheyka - Microsoft excel дастури уакида

Yacheyka — bu jadvaldagi manzili kо‘rsatiladigan xamda bir qator va bir
ustun kesishmasi oralig‘ida joylashgan elementdir. Yacheyka kesishmalarida
hosil bо‘lgan ustun va qator nomi bilan ifodalanadigan manzili bilan aniklanadi.
Masalan, A — ustun, 4 — qator kesishmasida joylashgan yacheyka — A4 deb
nom oladi. Yacheykaga sonli qiymatlar, matnli axborotlar va formulalarni
joylashtirish mumkin.
Bir necha yacheykalardan tashkil topgan gurux diapazon deb ataladi. Diapazon
manzilini kо‘rsatish uchun uni tashkil etgan yacheykalarning chap yuqori va о‘ng
quyi yacheykalar manzillari olinib, ular ikki nuqta bilan ajratilib yoziladi.
Masalan: A1:A4
Ishchi jadvallarni kо‘rib chiqishda yoki yacheykalarni bichimlashda ish olib
borayotgan diapazonning manzilini bilish shart emas, lekin formulalar bilan
ishlayotganda bu narsa juda muximdir.
MICROSOFT EXCEL dasturini ishga tushirish MICROSOFT EXCEL dasturini bir necha usul bilan ishga tushirish mumkin:
1. Ish stoli menyusidan quyidagilarni bajarish orqali:
«Pusk»—«Programmо‘»—«MICROSOFT EXCEL» (8.1-rasm).
2. MICROSOFT EXCEL da yozilgan ixtiyoriy xujjatni ochish yordamida (8.2-
rasm), bunda EXCEL dasturi avtomatik ravishda ishga tushiriladi.
MICROSOFT EXCEL ishga tushirilgandan sо‘ng ekranda ikkita darcha hosil
bо‘ladi: ilovalar darchasi va xujjatlar darchasi (8.3-rasm).
Ilovalar darchasining asosiy elementlari 1. Sarlavxalar qatori. Bunda dasturning nomi, joriy (ayni vaqtda ish
yuritilayotgan) ishchi kitobining nomi beriladi.
Shu qatorning ung yuqori burchagida darchaning tashqi kо‘rinishini
о‘zgartiruvchi uchta boshqaruv tugmasi joylashgan.
1) Ish olib borilayotgan ekranni (dasturni) vaqtincha yopish. Bunda yopilgan
dastur «Pusk» menyusi qatorida paydo bо‘ladi.
2) Ish olib borilayotgan muloqot darchasini ekranda tо‘liq yoki dastlabki xolatga
keltirish tugmasi
3) Ish olib borilayotgan muloqot darchasini yopish tugmasi
2. Menyu qatori (gorizontal menyu). Unda quyidagi bо‘limlar mavjud: «Fayl» (Fayl), «Pravka» (Tо‘g‘rilash), «Vid» (Kо‘rinish), «Vstavka» (Kuyish),
Vо‘polnit (Bajarish) - Microsoft excel дастури уакида

fayllarni boshqarish, disklar bilan va tarmoqqa ulanishning ham eng
yaxshi vositasi hisoblanadi.
3.
Fayllarning nomini uzunligi. Windows 2000 fayllarini nomini uzun
bо‘lishini ta’minlay oladi. Bu esa, о‘z navbatida fayl tizimini tuzilishi
va fayllarni qidirishni osonlashtiriladi.
4.
О‘z-о‘zidan sozlanadigan qurilma (Plug end play). О‘z-о‘zidan
sozlanadigan qurilma (Plug end play)ni kompyuterga bevosita ulasangiz
va kompyuterni ishga tushirsangiz bas. U avtomatik ravishda
kompyuter tomonidan sozlab qо‘yiladi.
5.
32-razryadli kо‘pmasalalik mexanizmi. Bir nechta programmmalarni
birgalikda
samarali
ishlashini
WINDOWS
2000
dagi
takomillashtirilgan kо‘pmasalalik mexanizmni ta’minlaydi.
6.
MICROSOFT EXCHANGE. MICROSOFT EXCHANGE.- tashqi olam
bilan aloqa qilishning universal vositadir. Uning yordamida elektron
pochta va faks va boshqa aloqa vositalariga bir vaqtda murojaat qilish
masalalari yechiladi.
7.
MICROSOFT Network. MICROSOFT Network.- bu juda oddiy va
ishlatishga qulay axborot xizmati hisoblanib, insonlarni butun dunyo
muqyosida elektron pochta, elektron e’lonlar doskasi va internet orqali
muloqatini ta’minlaydi.
Korzina (Savatcha) - Microsoft excel дастури уакида

Pusk tugmachasi sichqoncha yoki
klaviatura yordamida ochilgach, ekranda
menyu paydo bо‘ladi. Uning «programmalar» punkti yordamida kompyuteringizda
mavjud bо‘lgan barcha programmalarga kirishga imkon yaratiladi.
Agar,
yaxshi ahamiyat bersangiz, ochilgan menyuning «Zaversheniye
rabotо‘», «Vо‘polnit», «Spravka», punktlaridan tashqari hammasida strelkalar bor
(shu jumladan, «Programmalar» punktida ham).
Bu strelkaning mavjudligi
menyuning shu punktida yana menyu hosil bо‘lishini yoki bir nechta
programmalar hosil bо‘lishini kо‘rsatadi.
«Programmalar» punkti orqali hamma prgrammalarga ayrishingiz mumkin.
Huddi shu menyuda yana «provodnik» (kuzatuvchi, kuzatib yuruvchi)
punkti
mavjud bо‘lib, bu punktga о‘tsangiz siz diskdagi barcha fayl sistemasi papkalar
kо‘rinishida paydo bо‘ladi.
Printerо‘ (Printerlar)
Kompyuterga printerni sozlash uchun yoki
chop etiladigan hujjatlar
tо‘g‘risida ma’lumot olish uchun ishlatiladi.
Microsoft excel дастури уакида - bet 13

ax
2
qbxqcq0
kvadrat tenglamani yechish algoritmi uchun yuqorida sanab о‘tilgan algoritmning
xossalarini quyidagicha tekshirib kо‘rish mumkin:
- agar kvadrat tenglamani yechish algoritmi biror usulda yaratilgan bо‘lsa,
biz ijrochiga bu algoritm qaysi masalani yechish algoritmi ekanligini aytmasdan
a,b,c larning aniq qiymatlari uchun bajarishni topshirsak, u natijaga erishadi va bu
natija kvadrat tenglamalarning yechimi bо‘ladi, Demak, algoritmni ijro etish
algoritm yaratuvchisiga bog‘liq emas;
- xuddi shuningdek, a,b,c larga doim bir hil qiymatlar bersak, algoritm har
doim bir hil natija beradi, ya’ni tо‘liqdir;
- yaratilgan bu algoritm faqatgina bitta kvadrat tenglamaning yechish algoritmi
bо‘lib qolmay, balki u a,b,c larning mumkin bо‘lgan barcha qiymatlari uchun
natija xosil qiladi va shu turdagi barcha kvadrat tenglamalarning yechish
algoritmidir;
- algoritmning oxirigi xossasi о‘z-о‘zidan bajariladi, ya’ni kvadrat tenglamani
yechish albatta chekli qadamda amalga oshiriladi.
|
Microsoft excel дастури уакида - bet 8

1. MICROSOFT POWER POINT DASTURI HAQIDA.
Microsoft Power Point - grafik
tasvirlar tayyorlash va
prezentatsiyalar hosil qilish uchun mо‘ljallangan bо‘lib, unda
yaratilgan prezentatsiyalarda oddiy animatsiyalar tashkil qilish
mumkin.
Power Point dasturiy mahsuloti
asosan prezentatsiyalar
hosil qilishda ishlatiladi. Prezentatsiya - ma’ruza, biznes reja va
hokazolar bо‘lishi mumkin. Har bir prezentatsiya bir nechta
slayddan tashkil topgan bо‘lishi mumkin.
Microsoft Power Point yaratgan
hujjatlarini Office ning
boshqa muharrirlariga, Web sahifa kо‘rinishida, rasm
kо‘rinishida (*.bmp,*.jpg) va boshqa kо‘rinishlarda
eksport
qilish imkoni berilgan.
Prezentatsiyalar tay¸rlashda qulayliklari juda katta
bо‘lgan zamonaviy dasturlardan
biri Microsoft PowerPointda
tay¸rlanadigan Prezentatsiya slaydlarida rasm, formula,
grafiklar, ovoz ¸zilgan fayllar, video-klipplar
va hokazolarni
joylashtirish imkoni berilgan.
1. POWER POINT DASTURI
POWER POINT DASTURI HAQIDA UMUMIY MA’LUMOTLAR
MISROSOFT PowerRoint - universal, imkoniyatlari keng bо‘lgan,
kо‘rgazmali grafika amaliy dasturlari sirasiga kiradi va matn, rasm, chizma,
grafiklar,
animatsiya effektlari, ovoz, videorolik va boshqalardan tashkil topgan
slaydlarni yaratish imkonini beradi.
Taqdim etish ahborot tehnologiyasining samaradorligi kо‘p
jihatdan taqdim
etuvchi shaxsga, uning umumiy madaniyati, nutq madaniyati va h.k.larga bog‘lik
ekanligini ham unutmaslik lozim.