Reja: Informasion ta'minotda mul'timedia

O’zbekiston Respublikasi Хalq talim vazirligi
Respublika bolalar kutubхonasi
Fan: Informatika
Mavzu: Multimedia vositalari haqida tushuncha. Respublika (lot. respublica, res - ish va publicus - ijtimoiy, umumxalq) - davlat boshqaruvi shakli, unda bar cha davlat hokimiyati organlari saylab qoʻyiladi yoki umummilliy vakolatli muassasalar (parlamentlar) tomonidan shakllantiriladi, fuqarolar esa shaxsiy va siyosiy huquqlarga ega boʻladilar.
Bajardi:
Tekshirdi:
Toshkent
REJA:
1. Informasion taminotda multimedia.
2. Ta’lim sohasida mul’timedia.
3. Dasturlash texnalogiyasida multimedia.
Multimedia.
Tovushlar va video elementlar bilan ishlash multimedia vositalari deb ataladigan maxsus texnik va uskunaviy qurilmalar bilan amalga oshiriladi. Bunday texnik vositalar bilan jihozlangan kompyuter- multimedia- kompyuter deb ataladi.Kompyuter (ing . computer - hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) - oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma. Elektron hisoblash mashinasi (EHM) bilan bir xildagi atama.
«MULTIMEDIA» atamasining asosiy manosi multi “muhitni” anglatadi. Ammo «multimedia» tushunchasining aniq tarifi malum emas. Odatda, multimedia deganda turli shakldagi malumotlarn qayta ishlovchi vositalar majmuasi tushuniladi.
Ayni vaqtda bu avvalo, tovushlar, vidio elementlarni qayta ishlovchi vositalardir. Shu bilan birga multiplikasiya (animasiya) va yuqori sifatli grafika hollarida ham multimedia haqida gapirish mumkin. Kelajakda multimedia vositalari malumotning boshqa turlari, masalan, virtual voqeilik bilan ishlash imkonini berishi ehtimoldan xoli emas.
Informasion taminotda multimedia.
Multimedia prinsiplarida qurilgan elektron malumotnoma (справочник)lar, ensiklapediyalar, tarjimonlar va lug’atlar kishini hayratga soladi. Tarix, geografiya, tibbiyot, sport va boshqa sohalar bo’yicha turli elektron ensiklapediyalar mavjud.
Ta’lim sohasida mul’timedia.
Malumki maruzani, talabalarning 25 ga yaqini ozlashtiradi. Tajribalar shuni korsatadiki, bir vaqtning ozida ham maruzani eshitish, ham materialni kompyuter ekranida korish va uni ekranda chiqarishni aktiv boshqarish ozlashtirish sifatini oshiradi. Hozir multimedia oquv dasturlaridan Math CAD, PLUS 6.0 kabi kuchli dastur mahsulotlari tarkibidan foydalaniladi.Tibbiyot, meditsina, tabobat - kishilar sogʻligʻini saqlash va mustahkamlash, umrni uzaytirish, kasalliklarning oldini olish, davolash haqidagi bilimlar va shu sohadagi amaliy tadbirlar majmui. Dastur - 1) biron-bir faoliyat, ishning mazmuni va rejasi; 2) siyosiy partiyalar, tashkilotlar, alohida arboblar faoliyatining asosiy qoidalari va maqsadlari bayoni; 3) oʻquv fani mazmunining qisqacha izohi; 4) teatr, konsertlar va b. Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
Multimedia texnalogiyalardan foydalaniladigan etarlicha jiddiy dasturlar hozircha yoq.
Asosiy muammo- professor- oqtuvchilarning multimedia imkoniyatlarini yaxshi biladigan dasturchilar bilan birgalikda ishlashining tashkil etilmaganligidir. Bunday oquv dasturlarini ishlab chiqish va oquv yurtlarida keng tarqatish lozim.
Dasturlash texnalogiyasida multimedia.
Bu zamonaviy dastur mahsulotlarini yaratishdaki yangi texnalogiyadir. Bu professional bolmagan foydalanuvchini muloqot menyulari, chiroyli tasvirlar, sintezlangan tovushlar, musiqa tovushlari, dinamik grafikaning turli effektlari kabi dastur obektlarini dasturlashtirishdek murakkab ishdan ozod qiladi.Musíqa (yunoncha μουσική - ilhom parilari san’ati) - tovush san’atidir; musiqiy asarga nisbatan ham musiqa atamasi qo‘llanishi mumkin.
Multimediaga mansub texnik vositalarga mos malumotni, masalan, tovush va videoelementlarni, taqlidli, uzluksiz shakldan kompyuter tushunadigan raqamli shaklda otkazadi. Shu bilan birga, saqlangan va qayta ishlangan mos malumotni inson adekvat qabul qila olishi uchun multimedia qiziqtirayotgan raqamlardan zarur obrazlar, masalan, tovush va videoelementlar yaratadi.
Multimedia- kompyuterning zaruriy elementi, tovushni qayta ishlovchi tovush platasidir. Tovush platasiga tovush chiqarish vositasi, akustik tizimlar yoki yakka tinglagichlar, hamda audio malumotlarni kiritish uchun xizmat qiladigan mikrofonlar ulanadi. Tovush platasiga, shuningdek, magnitofon, elektr musiqa asboblari kabi audio komplektlar ham ulanishi mumkin.
Video bilan to’laqonli ishlash uchun video ma’lumotnikomp’yuterga mos shaklga va asliga qaytaruvchi moslama video karta zarur. Unga videokamera, videomagnitofon va televizor kabi moslamalar ulanishi mumkin. Ammo, videoshakllarini komp’yurerga qayta ishlash bilan odatda tor doiradagi mutaxassislar shig’ullanadi xolis.
Aksariat foydalanuvchilar uchun video elementlarni monitorda ifodalay olish etarli bo’ladi. Shunday masalani hal etish uchun har qanday zamonaviy komp’yuterda mavjud bo’lgan videoadabter va monitor etarlidir.
Tovushli (audio)va ayniqsa video malumotni komp’yuterga saqlash uchun taqqoslanganda nihoyatta kichik sig’imlar paydo bo’ladi. Shu bois multimedia sifatiga ega bo’lgan dasturiy maxsulotlar (o’quv qo’llanmalari, spravochnik ensiklapediya hordiq chiqarishga mo’ljallangan turli fdasturlar) osdatda kompakt disklarda tarqatiladi. Bunday maxsulotlardan foydalana olishimiz uchun CD ROM deb ataladigan jamlovchi zarur bo’ladi. U bo’lmasa kompyuterni muhokama etilayotgan ma’nodagi imkoniyatlari komp’yuter o’yinlari bilan chegaraladi.
CD ROM deb atalmish jamlovchi nafaqat multimedik ilovalardan foydalanish uchn zarur, balki kompakt disklarda katta hajmdagi boshqa dasturiy mahsulotlar tarqatish uchn ham tarqatiladi. Ular o’nlab yuqori zichlikdagi oddiy disketlarning o’rnini egallashi mumkin. Ya’ni jamlovchilar faqat multimediaga taa’lluqli bo’lib qolmay, balki keng ma’nodagi tadbiqlarga ham ega moslamalardir.
Tovush va video bilan ishlashni istagan foydalanuvchilar mul’timedia mahsulotlari komp’yuter ma’lumotlari uchun mo’ljallangan doimiy xotiraga hamda komp’yuterning mikro prossessori, operativ xotirasi va viodiotizimga yuqori talablarni qo’yishni bilishlari lozim. Bunday yuqori sifatlar, ayniqsa, videoma’lumotlar bilan ishlashda zarurdir.
Tabiiyki, kelajakda bu yonalishdagi talablar yanada ortadi. Zamonaviy shaxsiy komp’yuterlarning imkniyatlari keng ekranli videoma’lumotlarni to’laqonli tasvirlash uchun etarli bo’lmadan uchun, bu ma’lumotlarni zichlashtirishga majbur bo’ladilar.
Bu amal oddiy ma’lumotlarni zichlashtirishdan farqli o’laroq, mos ma’lumotning to’laqonligini yo’qotadi. Videomagnitofonlarni zichlashtirish uchun texnik hamda dasturiy vositalar mavjud, audiomalum’tlarni ham zichlashtirish mumkin, mos hakjmlar katta bo’lmagani uchun bu amal uncha dolzarb emas.
Aksariyat foydalanuvchilarni qanoatlantiruvchi minimal ilovalar, tovush va video bilan ishlashga mo’ljallangan bir qator dasturiy vositalar majmuasi bevosita windowsda mavjud. Biz bu ilovalardan foydalanish tarkibi bilan tanishib chiqamiz.
Ular tovush va musiqali konmpakt disklar, ya’ni CD disklar, tovushli fayllarni tinglashni, yozishni va tahrir qilishni, videokliplarni ko’rishni, turli manbaalardagi signallarni tutashtirishni, ularning balandligi majmuasi va tembrimi belgilash imkonini beradi.
CD Pleyer dasturi vositasida tovushli kompakt disklarni tinglash mumkin.CD ROM turidagi jamlovchilarni yaratilishidan avval kuy, musiqiy va tovushli kompozisiyalar kabi asarlar yozilgan kmpakt disklar CD-ifodalovchi vositasida tinglanar edi.Asar (arab. - iz, qodsiq) - 1) bi-ror narsadan qolgan yoki undan darak beruvchi belgi; nishon, iz; 2) Muhammad (sav) dan qolgan barcha sunnatlar; 3) olim, yozuvchi, rassom, bastakor va boshqa ijodining mahsuli.
Hozirgi vaqtda o’zimiz yoqtiradigan musiqiy asarni asosiy ishimizdan chetlashmagan holda, bevosita komp’yutarlarning o’zida tinglashimiz mumkin.
Buning uchun kompakt disk jamlovchisiga (diskovodga) o’rnatiladi va Play tugmasi bosiladi. Tovush balandligi yuzadagi paneldagi o’rnatuvchi bilan boshqariladi.
Bunday o’rnatuvchi bo’lmagan holda dasturiy vositalarda foydalanishga to’g’ri keladi. Yana yuzadagi panel’da tovush platasi va akustik tizimdan yakka holda foydalanishga rejalashtirilgan maxsus tinglovchi moslama ulagichi mavjud bo’lishi mumkin. Tovush tinglashdagi minimal funksialarni ta’minlovchi boshqa tugmalar yuzadagi panelda joylashgan, ulardagi belgilar standartlashgan bo’ladi va siz ular bilan quyida tanishasiz.
Tovushli kompakt disklarni tinglashda kengroq imkniyatlarni windows turkumiga kiradigan CD Player lazerli dastur yaratadi.Turkum (genus) -1) botanikada filogenetik jihatdan yaqin (qardosh) turlarni birlashtiruvchi asosiy taksonomik kategoriya. Zoologiyadagi urugʻ botanikadagi T. ga toʻgʻri keladi. Mac, doʻlananing (Crataegus) har xil turlari (sariq, qizil va boshqalar) doʻlanalar T.
Ushbu operatsion tizim shunday tashkil etilganki, undagi CD Player dasturi o’ta xayrixoxlik bilan o’z xizmatlarini taklif etadi va kompakt disk o’rnatilishi bilan mutassil tarzda faollanib boradi.
Bu esa maxsus choralar ko’rmasdan faqat texnik vositalar bilan chegaralanganda tinglash imknidan mahrum etadi. Maxsus choralardan biri kompakt disk o’rnatilishi bilan Shift klavishiga bosish zaruratifan iborat. Windows audio kompakt disklarni kompyuter disklari kabi qabul qiladi. Bunday sifat uchun, aniqrog’i, Autoplay funksiyasi uchun tizim mualliflaridan minnatdor bo’lishimiz lozim. Agar CD Player dasturi ishga tushirilgan bo’lsa, zaruratiga ko’ra uni yopish kerak bo’ladi.
|