§. budjet tashkilotlarida asosiy vositalar

|
§. budjet tashkilotlarida asosiy vositalar
|
bet | 38/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq Atamurodov§. budjet tashkilotlarida asosiy vositalar
KIRIMIVA BALANSDAN CHIQARISH HISOBI
Asosiy vositalarning kelib tushishi
Kelib tushadigan asosiy vositalar obyektining qiymati budjet tashkiloti balansiga kiritilishi lozim.
Asosiy vositalar quyidagilar natijasida tashkilot balansiga kirim qilinadi:
- oldi-sotdi shartnomasi bo‘yicha obyektni sotib olish;
M i s o l: Asosiy vositalar sotib olinganda:
a) sotib olingan asosiy vositalarning qiymatiga (sotib olish narxi, shuningdek, yetkazib berish va boshqa qo‘shimcha xarajatlar)
Debet: 072 «Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar»
Kredit: 15, 16 va 17-hisobvaraqlammg tegishli analitik
hisobvaraqlari
b) Asosiy vositani dastlabki qiymati bo‘yicha kirim qilinishi Debet: 01-hisobvaraqning tegishli analitik hisobvaraqlari Kredit: 072 Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar
kapital qo‘yilmalar tugaganidan so‘ng tiklangan obyektni qabul qilish-topshirish;
Tashkilotning o‘zi tomonidan, shuningdek, pudrat shartnomasiga asosan qurilgan asosiy vosita obyektlarining kirim qilinishi Debet: 01-hisobvaraqning tegishli analitik hisobvaraqlari Kredit: 071 Tugallanmagan qurilish
Asosiy vositalar beg‘araz olinganda:
belgilangan tartibda aniqlangan bozor qiymati bo‘yicha Debet: 072 «Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar»
Kredit: 262 «Budjet tashkilotini rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘lari bo‘yicha daromadlar»
Asosiy vositalarni yetkazib berish va boshqa qo‘shimcha xarajatlar summasiga (agar amalga oshirilsa):
Debet: 072 «Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar»
Kredit: 15, 16 va 17-hisobvaraqlarning tegishli analitik hisob- varaqlari
d) asosiy vositani dastlabki qiymati bo‘yicha kirim qilinishi Debet: 01-hisobvaraqning tegishli analitik hisobvaraqlari Kredit: 072 «Asosiy vositalarga boshqa xarajatlar»
tovar-moddiy zaxiralar tarkibidan o‘tkazish;
asosiy vositalarning ortiqcha (hisobga olinmagan) obyektlarini aniqlash;
qonunchilikda nazarda tutilgan boshqa hollar.
Asosiy vositalarni buxgalteriya hisobiga kirim qilinishi asosiy vositalarning dastlabki qiymati bo‘yicha amalga oshiriladi.
Sotib olingan asosiy vositalar, tugallangan qurilishlar va insho- otlar, shuningdek, tashkilotning o‘zida tayyorlangan asosiy vosita- larning dastlabki qiymatiga ularning sotib olish narxi va ularga qilingan barcha xarajatlammg to‘liq summasida, jumladan, mazkur asosiy vositalarni foydalanish uchun ishchi holatiga keltirish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan yetkazib berish va montaj qilish, o‘rnatish, ishga tushirish va boshqa xarajatlarni hisobga olgan holda kiritiladi.
Sotib olingan asosiy vositalarning dastlabki qiymati quyidagi xarajatlardan tashkil topadi:
yetkazib beruvchilarga hamda shartnoma bo‘yicha qurilish- montaj ishlarini bajarganlik uchun pudratchilarga to‘lanadigan summalar;
asosiy vositalarni sotib olish (qurish) munosabati bilan qonunchilikda belgilangan tartibda to‘langan soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar summalari, shu jumladan, bojxona bojlari va yig‘imlari (agar ular qoplanmasa);
asosiy vositalarni sotib olish (qurish) bilan bog‘liq axborot va maslahat xizmatlari uchun to‘langan summalar;
asosiy vositalarni yetkazib berish (qurish) xatarini sug‘ur- talash bo‘yicha xarajatlar;
asosiy vositalar obyektini sotgan vositachilarga to‘lanadigan haqlar;
asosiy vositalarni o‘rnatish, montaj qilish, sozlash va ishga tushirishga oid xarajatlar;
aktivdan foydalanish uchun uni ishchi holatga keltirish bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan boshqa xarajatlar.
Tashkilotning o‘zida tayyorlangan (qurilgan) asosiy vositalarning dastlabki qiymati asosiy vositalarni tiklash (qurish, qurib bitkazish) bo‘yicha amalga oshirilgan barcha haqiqiy xarajatlar summasi (tannarxi) bo‘yicha aks ettiriladi.
Beg‘araz olingan asosiy vositaning dastlabki qiymati buxgal- teriya hisobida mazkur bandda nazarda tutilgan xarajatlarni hisobga olgan holda buxgalteriya hisobiga qabul qilingan sanadagi ularning belgilangan tartibda aniqlangan joriy qiymati bo‘yicha aks ettiriladi.
Hisobga qabul qilingan asosiy vositalarning dastlabki qiymatini o‘zgartirishga asosiy vosita obyektlarida amalga oshirilgan qo‘shim- cha qurish, qo‘shimcha asbob-uskunalar bilan jihozlash, rekon-
struktsiya yoki modernizatsiya qilish, qisman tugatish va qayta baholash amalga oshirilgan hollarda ruxsat etiladi.
Qo‘shimcha qurish, qo‘shimcha asbob-uskunalar bilan jihozlash ishlariga asosiy vositalar obyektining texnologik yoki xizmat mo‘ljalmmg o‘zgarishi, oshirilgan ishlar ko‘lami va sifatni yanada yaxshilashga doir boshqa hollar tufayli qilinishi lozim bo‘lgan ishlar kiritiladi.
Rekonstruktsiya qilish ishlariga ishlab chiqarishni takomil- lashtirish va uning texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan hamda ishlab chiqarish quvvatlarini oshirish, mahsulot (ishlar, xizmatlar) sifatini yaxshilash va nomenklaturasini o‘zgartirish maqsadlarida asosiy vositalarni rekonstruktsiya qilish loyihasi bo‘yicha amalga oshiriladigan mavjud asosiy vositalar obyektlarini qayta qurish kiritiladi.
Modernizatsiya qilishga ilg‘or texnika va texnologiyalarni joriy etish, ishlab chiqarishni mexanizatsiyalash va avtomatlashtirish, ma’nan va jismonan eskirgan uskunalarni zamonaviylashtirish va ularni yangilari, unumdorligi yanada yuqori bo‘lganlari bilan almashtirish asosida asosiy vositalar va ularning ayrim qismlarining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkicMarini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar majmuasi kiradi.
Asosiy vositalarni ishchi holatida saqlab turish ularni ta’mirlash 3 xil ko‘rinishda, ya’ni joriy, o‘rtacha va kapital tarzda amalga oshiriladi.
|
| |