Asosiy vositalarning amortizatsiyasi va amortizatsiyasi

|
Asosiy vositalarning amortizatsiyasi va amortizatsiyasi
|
bet | 7/7 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 58,76 Kb. | | #124447 |
Bog'liq INVESTITSIYA (2) Asosiy vositalarning amortizatsiyasi va amortizatsiyasi
Mehnat vositalari ishlab chiqarish jarayonlarida qayta-qayta ishtirok etadi. Biroq, ularning ishlash muddati ma'lum chegaralarga ega: ertami-kechmi ular eskiradi, o'z xususiyatlarini yo'qotadi va ishlab chiqarish jarayonidan chiqib ketadi.
Asosiy vositalarning jismoniy (moddiy) va eskirganligi farqlanadi. Jismoniy eskirish mehnat vositalarining iste'mol xususiyatlarining asta-sekin yo'qolishini anglatadi, ya'ni. miqdoriy va sifat xususiyatlari. Mablag'larning barcha elementlari jismoniy eskirishga duchor bo'ladi, lekin ko'p jihatdan bu uskunalar va transport uchun xosdir; Ko'p vaqt o'tgach, binolar va inshootlarning jismoniy eskirishi sodir bo'ladi. Jismoniy eskirish ikki sababga ko'ra yuzaga keladi: mashinaning ishlashi va harakatsizligi, shuningdek, tabiiy ofatlar tufayli. Shuning uchun jismoniy eskirish va eskirishni kamaytirish uchun nofaol uskunalar ulushini kamaytirish va jihozlarni almashtirish vaqtini qisqartirish kerak [3, p. 94].
Asosiy vositalarning jismoniy eskirishiga ikki guruh omillar ta'sir qiladi:
Mablag'larning sifatiga bog'liq;
Ularga texnik xizmat ko'rsatish va foydalanishni tashkil etish bilan bog'liq;
Birinchi guruh omillari mablag'larning o'zlari yaratilgan sharoitlar bilan belgilanadi, ya'ni. qurilish-montaj tashkilotlari va mashinasozlik zavodlari, asbob- uskunalar yetkazib beruvchilarning ish sifati. Asosiy vositalarni ishlab chiqarish sifati, birinchi navbatda, konstruktiv yechimlarning mukammallik darajasiga, texnologik intizomga rioya qilinishiga, olingan materiallar, yarim tayyor mahsulotlar va butlovchi qismlarning sifatiga bog'liq.
Ikkinchi guruh omillari mablag'larning o'zlarining ishlash sharoitlari bilan bog'liq. Bu aktivlarga g'amxo'rlik qilish, nazorat qilish va ta'mirlash sifati, ularning yuklanish darajasi, texnik xizmat ko'rsatuvchi xodimlarning malakasi, texnik shartlarga muvofiq uskunaning ishlash rejimiga rioya qilish va yuklarning ko'payishi, tezlik va harakatlarning oldini olish, salbiy ta'sirlardan himoya qilish. atrof-muhit ta'siri [12, p. 50].
Hatto asosiy vositalarning bir xil elementlari uchun ham jismoniy eskirish notekis sodir bo'ladi. To'liq va qisman eskirish o'rtasida farqlanadi. To'liq eskirganda, mavjud aktivlar tugatiladi va yangilari bilan almashtiriladi (kapital qurilish yoki eskirgan aktivlarni doimiy ravishda almashtirish). Qisman eskirish ta'mirlash bilan qoplanadi.
Jismoniy (moddiy) eskirish va eskirish darajasini (mashina yoki apparatning tabiiy xususiyatlarining o'zgarishi) quyidagi formula bilan aniqlash mumkin:
ф
И = Тф
Тн
⋅ 100, (2)
bu yerda If - jismoniy eskirish darajasi, %;
Tf - asosiy vositalarning haqiqiy xizmat qilish muddati, yillar; Tn - standart xizmat muddati, yillar.
Mehnat qurollari ham eskirishga (ularning iqtisodiy xususiyatlarining o'zgarishi) duchor bo'ladi. Eskirish deganda, tegishli moddiy eskirishsiz asosiy vositalar qiymatining bir qismini yo'qotish tushuniladi, ya'ni. asosiy fondlar qiymatining bir qismi ularni ishlab chiqarish tannarxining kamayishi va samaraliroq mashina va uskunalarning paydo bo'lishi (ilmiy-texnik jarayon) tufayli yo'qoladi [8, b. 93].
Samaraliroq texnologiyaning paydo bo'lishi tufayli eskirgan holda, qiymatning yo'qolishi eski mehnat vositalarining iqtisodiy samaradorligini yo'qotish ko'rsatkichidir va shuning uchun eskirgan mashinalarni muddatidan oldin yangilariga almashtirish zarurati paydo bo'lishi mumkin. Bundan tashqari, ishlab chiqarishda eskirgan asbob- uskunalardan foydalanganda, hayot va o'tmishdagi mehnatning yuqori xarajatlari tufayli
jamiyat zarar ko'radi. Asosiy vositalarning eskirishi texnologik taraqqiyotning oqibatidir, bu esa uni ob'ektiv tabiiy qiladi. Eskirish muammosini hal qilish mashinalar, apparatlar va jihozlardan eskirish boshlanishidan oldin ularni maksimal darajada ishlatish, shuningdek, eskirgan uskunalarni yangilariga almashtirish va uni modernizatsiya qilishdan iborat [2, b. 45].
Amortizatsiya - bu asosiy vositalarning yo'qolgan qiymatini ishlab chiqarilgan mahsulotga o'tkazish yo'li bilan ularning eskirishini tizimli ravishda qoplash jarayoni.
Mahsulotlar sotilganda amortizatsiya ajratmalari ham pulga aylantiriladi va ishlab chiqarish tannarxiga kiritiladi. Binobarin, amortizatsiya asosiy vositalarning jismoniy va ma’naviy eskirishining puldagi ifodasidir.
Korxonaning amortizatsiya ajratmalari normalar bo'yicha amalga oshiriladi.
Amortizatsiya normasi - bu asosiy vositalarning ma'lum bir turi uchun ma'lum bir davr uchun balans qiymatining foizi sifatida belgilangan amortizatsiya miqdori. Amortizatsiya normasi qo'llaniladigan amortizatsiya usuliga qarab hisoblanadi.
Amortizatsiya normalari haqiqiy eskirish summasini aks ettirishi va mahsulotga o'tkaziladigan asosiy vositalar qiymatining ushbu qismiga mos kelishi kerak. Amortizatsiya normalarini to'g'ri aniqlash katta iqtisodiy ahamiyatga ega. Amortizatsiya ajratmalari ishlab chiqarish xarajatlarining ajralmas qismi bo'lganligi va tannarxga kiritilganligi sababli, amortizatsiya normalarini jismoniy eskirish va eskirishga nisbatan ortiqcha baholash xarajatlar darajasini oshirib yuborishga olib keladi. Agar standartlar kam baholansa, asosiy vositalarning eskirishini qoplash, ularni qayta ishlab chiqarish, ularni tezroq yangilash va eski uskunalarni yangilariga almashtirish uchun zarur miqdor to'planmaydi.
Foydalanish muddati davomida amortizatsiyani hisoblash.
Asosiy vositalar obyektidan foydalanish korxonaga daromad keltiradigan davr uning foydali xizmat muddati deb ataladi.
Ob'ektning foydalanish muddati korxona tomonidan uni ro'yxatdan o'tkazish uchun qabul qilinganda quyidagilarga asoslanib belgilanadi:
ob'ektning kutilayotgan mahsuldorligi yoki quvvatiga muvofiq kutilayotgan xizmat muddati;
ish rejimiga (smenalar soni), tabiiy sharoitlarga va tajovuzkor muhitning ta'siriga, ta'mirlash tizimiga qarab kutilayotgan jismoniy eskirish va eskirish;
ushbu ob'ektdan foydalanish bo'yicha normativ va boshqa cheklovlar (masalan, ijara muddati).
Buxgalteriya hisobi uchun amortizatsiya "Asosiy vositalarni hisobga olish" Buxgalteriya hisobi qoidalarida (PBU 6/01) ko'rsatilgan usullardan biri bilan hisoblanadi:
Chiziqli usuldan foydalangan holda yillik amortizatsiya miqdori asosiy vositaning dastlabki qiymatini amortizatsiya normasiga ko'paytirish yo'li bilan aniqlanadi:
А = ОСп ⋅ На(3)
Amortizatsiya normasi ifodadan hisoblanadi
а
Н = 1 Т
⋅ 100%, (4)
Bu erda T - uskunaning xizmat qilish muddati.
Ob'ektning foydali xizmat qilish muddati yillari yig'indisi bo'yicha tannarxni hisobdan chiqarish usuli bilan amortizatsiya ajratmalarining yillik miqdori asosiy vositalar ob'ektining dastlabki qiymatini hisoblangan koeffitsientga ko'paytirish yo'li bilan aniqlanadi. Bu ob'ektning foydali xizmat qilish muddati tugagunga qadar qolgan yillar soni va maxraj - ob'ektning foydali xizmat qilish yillari sonining yig'indisi:
∑ Т
А = ОС п Т−𝑖+1, (5)
bu erda T - ob'ektning foydalanish muddati; I - ob'ektning ishlash muddati;
∑ Т- ob'ektning foydali xizmat qilish muddati yil raqamlari yig'indisi.
Kamaytirish balansi usulidan foydalangan holda yillik amortizatsiya miqdori hisobot yili boshidagi asosiy vositalarning qoldiq qiymatini amortizatsiya normasiga va Rossiya Federatsiyasi qonunchiligida belgilangan tezlashtirish koeffitsientiga ko'paytirish yo'li bilan aniqlanadi. Bunday holda, amortizatsiya asosiy vositalarning qoldiq qiymatidan kelib chiqqan holda belgilangan oshirilgan stavka bo'yicha hisoblanadi:
А = 1
Т
⋅ 𝐾у (ОСп − ∑ А), (6)
bu erda T - ob'ektning foydalanish muddati;
𝐾𝑦- tezlanish koeffitsienti;
∑ А- hisoblangan amortizatsiya ajratmalari summasi.
Mahsulot (ish) hajmiga mutanosib ravishda tannarxni hisobdan chiqarish orqali hisoblangan amortizatsiya miqdori ko'paytirish yo'li bilan aniqlanadi.
п
А = ОС ⋅ Оо , (7)
Осл
QayerdaОо- hisobot davrida uskunada bajarilgan ishlar hajmi;
Осл- ob'ektning butun xizmat muddati davomida uskunada bajarilgan ishlarning kutilayotgan hajmi [9, p. 68].
Korxonaning amortizatsiya ajratmalari asosiy vositalarni nafaqat oddiy, balki kengaytirilgan takror ishlab chiqarishdan ham foydalanishi mumkin. Asosiy vositalarni oddiy takror ishlab chiqarish bilan eskirgan uskunalar almashtiriladi va kapital ta'mirlanadi. Asosiy fondlarni kengaytirilgan takror ishlab chiqarish yangi qurish, mavjud korxonalarni rekonstruksiya qilish va texnik qayta jihozlash, uskunalarni modernizatsiya qilish shaklida amalga oshiriladi.
XULOSA
Kurs ishining maqsadi “Korxonaning asosiy fondlari va ishlab chiqarish quvvatlari” mavzusining nazariy va uslubiy asoslarini o‘rganish hamda moliyaviy rejani tuzishdan iborat edi.
Quyidagi vazifalar belgilandi:
Asosiy ishlab chiqarish fondlarining ta’rifi, tarkibi va tuzilishini o’rganing.
Asosiy ishlab chiqarish fondlari ishlab chiqarish vositalarining bir qator ishlab chiqarish sikllarida to‘liq ishtirok etuvchi, o‘zining to‘liq tabiiy shaklini saqlab qolgan holda, qiymatga ega bo‘lgan va uni asta-sekin yangi yaratilgan mahsulotga o‘tkazadigan qismidir.
Asosiy ishlab chiqarish fondlarining tarkibi quyidagilardan iborat: binolar, inshootlar, uzatish moslamalari, mashina va asbob-uskunalar, asboblar, laboratoriya jihozlari, hisoblash texnikasi, transport vositalari, asboblar va asboblar, ishlab chiqarish va maishiy texnika va boshqa asosiy vositalar. Asosiy vositalarning faol va passiv qismlari mavjud. Ishlab chiqarish jarayonida bevosita ishtirok etuvchi o'sha mablag'lar (mashinalar, asbob-uskunalar va boshqalar) asosiy fondlarning faol qismiga kiradi. Ishlab chiqarish jarayonining normal ishlashini ta'minlaydigan boshqalar (binolar, inshootlar) asosiy vositalarning passiv qismi sifatida tasniflanadi.
Asosiy vositalarni tasniflash ishlab chiqarish jarayonida alohida guruhlarning rolini aniqlash, ulardan foydalanish samaradorligini oshirish maqsadida kapital qo’yilmalarning maqbul yo’nalishlarini aniqlash uchun zarurdir. Asosiy vositalarning alohida guruhlarining umumiy hajmdagi nisbati ularning tip tarkibini ifodalaydi.
Asosiy vositalarni baholash xususiyatlarini aniqlang.
Asosiy vositalar rejalashtirilgan va hisobga olinadi, jismoniy va tannarx bo'yicha.
Asosiy vositalarni qiymati bo'yicha rejalashtirish va hisobga olish amortizatsiya to'lovlarini hisoblash va turli iqtisodiy ko'rsatkichlarni hisoblash uchun ularning umumiy hajmini, dinamikasini, tarkibi va tuzilishini turlari bo'yicha aniqlash uchun amalga oshiriladi.
Asosiy vositalarni baholash quyidagi hollarda amalga oshiriladi:
To'liq original narxda;
To'liq almashtirish narxida;
Amortizatsiya chegirib tashlangan dastlabki yoki almashtirish qiymati bo'yicha;
Aralash (kitob) qiymatida;
Amortizatsiya kamaytirilgan balans qiymatida
Asosiy vositalarning eskirish va amortizatsiyasini tahlil qiling.
Mehnat vositalari ishlab chiqarish jarayonlarida qayta-qayta ishtirok etadi. Biroq, ularning ishlash muddati ma'lum chegaralarga ega: ertami-kechmi ular eskiradi, o'z xususiyatlarini yo'qotadi va ishlab chiqarish jarayonidan chiqib ketadi.
Asosiy vositalarning jismoniy (moddiy) va eskirganligi farqlanadi.
Asosiy fondlardan foydalanish ko’rsatkichlarini aniqlang
Korxonaning asosiy fondlari va ulardan foydalanish darajasi uning ishlab chiqarish quvvatini belgilaydi.
Asosiy kapitalni tavsiflash va ulardan foydalanish uchun umumlashtiruvchi, tannarxli, nisbiy va natural ko'rsatkichlar tizimi qo'llaniladi.
Asosiy kapitaldan foydalanish darajasining umumiy ko'rsatkichlariga kapital unumdorligi va kapital sig'imi kiradi.
Asosiy vositalarning barcha ko'rsatkichlarini uchta guruhga birlashtirish mumkin:
asosiy vositalardan vaqt bo‘yicha foydalanish darajasini aks ettiruvchi ekstensiv foydalanish ko‘rsatkichlari.
quvvat (hosildorlik) bo‘yicha foydalanish darajasini aks ettiruvchi asosiy fondlardan intensiv foydalanish ko‘rsatkichlari.
barcha omillarning - ham ekstensiv, ham intensiv ta'sirini hisobga olgan holda asosiy fondlardan yaxlit foydalanish ko'rsatkichlari.
Shunday qilib, amaliy topshiriq bo'yicha hisob-kitoblarni amalga oshirib, biz korxona daromadlari va xarajatlarini aylanma mablag'larning etishmasligiga yo'l qo'ymasdan taqsimlash bo'yicha tajriba va ko'nikmalarga ega bo'ldik.
FOYDALANILGAN MANBALAR RO'YXATI
Gribov, V. D., Gruzinov, V. P., Kuzmenko V. A. Tashkilot (korxona) iqtisodiyoti: universitetlar uchun darslik. – M.: KnoRus, 2015. – 416 b.
Konina O.V. Korxonaning tadbirkorlik faoliyatini tahlil qilish. Darslik, Volgograd, 2015. – 340 b.
Savitskaya, G.V. Korxona faoliyati samaradorligini tahlil qilish: uslubiy jihatlar. – M.: Yangi bilimlar, 2015. – 160 b.
Selezneva N.N. Moliyaviy tahlil. Moliyaviy menejment / N.N. Selezneva,
A.F. Ionova. – M.: BIRLIK-DANA, 2015. – 639 b.
Moliyaviy menejment: nazariya va amaliyot: darslik / V.V. Kovalyov. - 3- nashr. – M.: Prospekt, 2014. – 500 b.
Shadrina, G.V. Iqtisodiy tahlil: Bakalavrlar uchun darslik / G.V. Shadrina.
– Lyubertsi: Yurayt, 2016. – 515 p.
Sheremet, A.D. Korxona moliyasi: boshqaruv va tahlil / A.D. Sheremet,
A.F. Ionova. – M.: INFRA-M, 2015. – 311 b.
Korxona iqtisodiyoti: darslik / T.A. Ivashentseva. – M.: KNORUS, 2016
yil.
Korxona iqtisodiyoti, ed. prof. V.Ya. Gorfinkel. 6-nashr, 2014 yil - 663 s
Korxona iqtisodiyoti. Diagrammalarda, jadvallarda, hisob-kitoblarda /
G.M. Plexanov. M.: Infra-M., 2016. – 280 b.
Korxona iqtisodiyoti: darslik / A.P. Aksenov. – M.: KnoRus, 2014. – 400
b.
Korxona iqtisodiyoti: darslik / E.N. Klochkova. – M.: Yurayt, 2015. – 450
b.
Korxona iqtisodiyoti: Darslik / Pozdnyakov V.Ya. – M.: Infra-M., 2015. –
300 b.
Korxona iqtisodiyoti: Darslik / T.G. Popadiuk. – M.: Infra-M., 2016. – 300
b.
Tashkilot iqtisodiyoti: darslik. Foyda / L.N. Chechevitsyna,
E.V.Xachadurova: Feniks, 2016.- 382 p.
ILOVA A
Asosiy vositalarni yaratish
Kompaniya
Rasm - Asosiy fondlarni takror ishlab chiqarish va ulardan foydalanishni yaxshilash
|
| |