Psixologik profilaktika - 1-mavzu: Maktab psixologi ishining maqsad va vazifalari

|
1-mavzu: Maktab psixologi ishining maqsad va vazifalari
|
bet | 7/8 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 63,05 Kb. | | #131746 |
Bog'liq 1-mavzu Maktab psixologi ishining maqsad va vazifalari-fayllar.orgPsixologik profilaktika
Rivojlanish, ijtimoiy moslashish va o‘rganish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratishga qaratilgan chora-tadbirlar majmuini o‘z ichiga oladi. Pedagogik psixolog bolaning tengdoshlari yoki o‘qituvchilari bilan muloqotda bo‘lishi mumkin bo‘lgan og‘ishlar yoki muammolarning oldini olishi kerak.
Profilaktik choralar quyidagi xatti-harakatlarni o‘z ichiga olishi mumkin:
bolalar bilan muomala qilishda xayrixohlik;
kattalarning shaxsiy namunasi bilan to‘g‘ri xulq-atvorni o‘rgatish;
giperaktiv bolalarga nisbatan ko‘proq qiziqish va e'tibor ko‘rsatish;
tez charchashga moyil bo‘lgan bolalar uchun dam olish holatini ta’minlash;
bolalarda o‘z-o‘zini nazorat qilish qobiliyatlarini bosqichma-bosqich rivojlantirish.
Bolalarga sodiq munosabat nafaqat maktab xodimlari, balki bolaning ota-onalari va qarindoshlari tomonidan ham ko‘rsatilishi kerak. Psixologik profilaktika mashg‘ulotlari sinf ichida ham, parallel sinflar orasida ham o‘tkaziladi.
O‘quvchilarning ota-onalari bilan psixologning ishi
Agar bolaning oilasida har qanday og‘ishlarni keltirib chiqaradigan vaziyatlar yuzaga kelsa, pedagogik psixolog talabaning ota-onasi bilan suhbat o‘tkazishi shart. Integratsiyalashgan yondashuvsiz deviant xatti-harakatlarni tuzatish mumkin emas. Psixolog noqulay oilalar farzandlariga alohida e'tibor berishi kerak. Muammoli ota-onalar har doim ham o‘zaro ta’sir o‘tkazishga tayyor emaslar, shuning uchun tegishli muloqot taktikasini tanlash, samarali hamkorlik uchun dalillar va istiqbollarni aniqlash kerak.
Psixolog ota-onalar bilan faol munosabatda bo‘lishi, ularga bola bilan nizolarni hal qilishda yordam berishi kerak. Agar kerak bo‘lsa, ota-onalarning maslaxati individual ravishda o‘tkazilishi mumkin. Ota-onalarning xatti-harakatlari taktikasi maktabdagi o‘qituvchilarning xatti-harakatlaridan farq qilmasligi kerak. Ota-onalar maktab psixologi bilan hamkorlik qilish jarayonini bolalar psixologiyasi va pedagogikasi sohasidagi bilimlarini to‘ldirish imkoniyati sifatida ko‘rib chiqishlari kerak. Psixolog ota-onalarni ish bilan yuklamasligi kerak, bu ularni qo‘rqitishi mumkin. Bunday hamkorlikka qiziqish tezda yo‘qoladi.
Boshlang‘ich maktabda psixologning ishi
Maktabda o‘qishning boshlanishi bola va uning ota-onasi uchun juda muhim bosqichdir. Aynan maktabda chaqaloq faol rivojlana boshlaydi va jamiyatga moslashadi. Tengdoshlar bilan munosabatlar o‘qituvchilar va ota-onalar tomonidan ishlab chiqilgan ma’lum bir sxema asosida quriladi. Bolaning birinchi sinfga kirishidan oldin psixolog maktabga tayyorligini aniqlashi kerak.
Bolalarni o‘qitishni boshlash bosqichida psixologning vazifasi bolani tengdoshlari va o‘qituvchilari muhitiga moslashtirishdan iborat bo‘ladi. Rivojlanish darajasi yuqori bo‘lgan iqtidorli bolalarning o‘rganishga qiziqishini yo‘qotmasliklari uchun ularga alohida e'tibor berish kerak. Maktab o‘quv dasturini o‘zlashtirishda qiynalayotgan o‘quvchilarga o‘z vaqtida yordam ko‘rsatilishi kerak. Bolalarning maktabdagi faoliyatini kuzatish maktabdagi o‘qituvchi-psixologning vazifalaridan biridir.
Agar psixolog bolalar yoki o‘qituvchilarning noto‘g‘ri xatti-harakatlarini kuzatsa, u darhol javob berishi kerak. Boshlang‘ich maktabda o‘qituvchi-psixologning faoliyati ushbu yoshdagi bolalarni idrok etish va rivojlanish xususiyatlariga asoslanadi. Bola va o‘qituvchi o‘rtasida ishonchli hamkorlik munosabatlari rivojlanishi kerak.
Sinfdan tashqari mashg‘ulot o‘zining o‘ziga xos xususiyatlariga ko‘ra turli maqsadlarga ega bo‘lishi mumkin. O‘qituvchi-psixolog bolalar haqida kerakli ma’lumotlarni taqdim eta oladigan bunday vazifalar yoki o‘yinlarni tanlaydi. Bunday holda, tadbirning maqsadi diagnostika, jamoadagi muammoli vaziyatlarni aniqlash, bolalarning muloqotini kuzatish bo‘ladi. Shu maqsadda buyruq vazifalari mos keladi. Yigitlar darhol jamoalarni boshqaradigan bir nechta etakchilarni aniqlaydilar.
Agar bolalar allaqachon bir-birlari bilan tanish bo‘lsalar, lekin sinfning ayrim vakillari o‘rtasida ziddiyatli vaziyatlar mavjud bo‘lsa, unda sinfdan tashqari mashg‘ulotlarning maqsadi jamoani shakllantirish, o‘quvchilar o‘rtasida do‘stona va ishonchli munosabatlarni shakllantirish bo‘ladi. Bunday holda, konflikt ishtirokchilari bir jamoada bo‘lishlari kerak. Bolalarni hamkorlikka undaydigan vaziyatni yaratish kerak.
Maktabda o‘qituvchi-psixologning dasturi turli tadbirlarni o‘z ichiga olishi kerak. Ular o‘quv yili davomida barcha sinflarda o‘tkaziladi.
Maktabda psixolog ishini tahlil qilish
O‘quv yili yakunida batafsil hisobot tayyorlanadi. Maktabda o‘qituvchi-psixologning ishini tahlil qilish o‘z oldiga qo‘yilgan maqsad va vazifalarni bajarish to‘g‘risida xulosalarni o‘z ichiga olishi kerak. Hisobotda psixolog tomonidan amalga oshirilgan tadbirlar ro‘yxati keltirilgan, muammoli bolalar ro‘yxati keltirilgan va ular bilan ishlashning borishi batafsil ko‘rsatilgan. Hisobotda psixolog individual mashg‘ulotlar o‘tkazilgan talabalarning ismlari va familiyalarini ko‘rsatadi.
Tahlil o‘rta maktab o‘quvchilarining kasb tanlashga tayyorligi to‘g‘risida psixologning xulosasini o‘z ichiga oladi. Har bir sinf uchun o‘quv natijalari ro‘yxati va 4-sinf o‘quvchilari uchun kasbiy yo‘nalish ro‘yxati tuziladi. Agar maktab kasbga yo‘naltirilgan darslarni taqdim etsa, bu amalga oshiriladi. Shuningdek, kelgusi o‘quv yili uchun bolalarning rivojlanish istiqbollari ko‘rsatilgan.
Nihoyat
O‘qituvchi-psixolog ishining samaradorligi nafaqat ziddiyatli vaziyatlarning paydo bo‘lishini kamaytirishda, balki maktab o‘quvchilari o‘rtasida o‘quv faoliyatini yaxshilashda hamdir. Bu ta’lim muassasasida juda muhim shaxs.
|
| |