nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

37-MAVZU
Tasvir parametrlari va fayl hajmi orasidagi bog’lanish.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Tasvirlar bilan ishlashda fayllarining olchamlari.
2. Kompyuterlarda kompakt disklarga yozib
oluvchi moslama.
3. To‘liq rangli tasvirlar elementlari.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda tasvir
parametrlari va fayl hajmi
orasidagi bog’lanish tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Tasvir parametrlari va fayl hajmi orasidagi bog’lanish bo`yicha
mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1.
Tasvirlar bilan ishlashda
fayllarining olchamlari, roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2. Kompyuterlarda kompakt
disklarga
yozib oluvchi moslama,
mazmuni va vazifalarini yoritib
berish.
3. To‘liq
rangli tasvirlar
elementlarining asosiy elementlari
va usullari
xususiyatlarini ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Tasvirlar bilan ishlashda fayllarining olchamlari,
roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2. Kompyuterlarda kompakt
disklarga yozib oluvchi
moslama, mazmuni va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. To‘liq rangli tasvirlar elementlarining asosiy
elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv
materiali, slaydlar,
kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
A = —
= — = 3.2 - R. X. Maksudov

12. Val tayanchlariga ta ’sir qiluvchi kuch
Fe - 2 F ,sin
= 2 Fos in 88" = 2 • 160-0.9994 = 3 2 0 // .
SAVOL VA TO PSH IRIQ LAR
1. Yassi tasma turlarini s o 'z la b bering.
2. Rezinalangan tasm aning tuzilishini chizing.
3. Rezinalangan kordli tasm aning tuzilishini chizing.
4. Qanday hollarda yassi tasmali uzatm alar ishlatiladi.
5. Q am rov burchagi [a,] qancha b o i i s h i kerak.
6. Yetaklovchi shkiv diametri qanday aniqlanadi.
7. Yassi tasmaning eni qanday aniqlanadi.
8. Val tayanchlarga ta ’sir qiluvchi kuch qanday aniqlanadi.
Xonada yong‘inni paydo bo‘lish sabablari

|
Xonada yong‘inni paydo bo‘lish sabablari
|
bet | 11/11 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 454,67 Kb. | | #265860 |
Bog'liq 11 Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash va BIOS ni sozlashXonada yong‘inni paydo bo‘lish sabablari:
· Elektrsimlarni yaroqsiz xolda bo‘lishi, razetka va vklyuchatellarni qisqa tutashuvi sababli. Yog‘inni xavfsizligani ta'miilash uchun ularni vaqtida topib va vaqtida ta'mirlash kerak;
· Buznlgan elektr asboblaridan foydalanish. Yong‘inni oldini olish uchun bu asboblarni zamonaviy ta'mirdan o‘tkazish kerak.
· Xonani isitish uchun isitish asboblaridan foydalanganda, bunda elektr isitish asboblari usta ochiq xolda bo‘lganligi sababli yong‘in xavfi mavjud. SHuning uchun xonada elektr istish asboblarini ishlatmaslik kerak.
Binoga chaqmoq urishi tufayli yong‘in xavfi bor bo‘lganligi sababli tomga chaqmoqni yutuvchi o‘rnatish kerak.
Xonada yong‘in xavfsizligi qonunlariga rioya etmasdan chekish xam yong‘inga olib kelishi mumkin. Shu sababli xonada chekish kerak emas.
Yong‘inni oldini olish uchun xonada ishlaydigan dasturchilar bilan instruktaj o‘tkazish va o‘t o‘chirish qoidalarini o‘rganish kerak. Yong‘in paydo bo‘lganda elektr. manbalarini o‘chirish, telefon orqali yong‘in o‘chiruvchilarni chaqirish, odamlarnn nastda ko‘rsatilgan reja bo‘yicha evakuatsiya qolish va dastlabki o‘t o‘chirish vositalari orqali yonganni o‘chirishga kirishish.
ADABIYOTLAR RO`YXATI.
Mamarajabov M.E., Tursunov S.Q., Nabiulina L.M. Kompyuter grafikasi va web-dizayn: darslik. O`zbekiston Respublikasi Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi. - Toshkent: Cho`lpon nomidagi NMIU, 2013. 376-b.
Nazirov Sh.A., Nuraliyev F.M., Aytmuratov B.Sh. “Rastr va vektor grafika” O`zR oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi, O`rta maxsus, kasb-hunar ta`limi markazi. – T.: G`afur G`ulom nomidagi nashriyot matbaa ijodiy uyi, 2007.–192 b.
Rixsiboyev T. “Kompyuter grafikasi” O`zbekiston Yozuvchilar uyushmasi adabiyot jamg`armasi nashriyoti , T.; 2006, 168 b.
Tayloqov N.S., Axmedov A.B. va boshqalar. “Informatika va axborot texnologiyalari”. Darslik. Toshkent, “Extremum-press”. 2018. 128 b.
INTERNET SAYTLAR
http://www.ziyonet.uz
http://www.wikipedia.org
http://www.tuit.uz
http://www.ziyonet.uz
http://www.intuit.ru
http://www.edu.uz
|
| |
SISTEMA DASTURLAR TURI - Mavzu: Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash mundarija

|
Mavzu: Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash mundarija
|
bet | 6/11 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 454,67 Kb. | | #265860 |
Bog'liq 11 Shaxsiy kompyuterlarni ishga tayyorlash va BIOS ni sozlashSISTEMA DASTURLAR TURI. Sistema dasturlar bu kompyuter ishini boshqaruvchi va xar xil yordamchi amallarni bajaruvchi dasturlar.
Masalan: fayllar ustidan xar xil amallar bajarish (qayta nomlash, yaratish, o`chirish, nusxasini olish, xajmini o`zgartirish), diksni tozalash va tekshirish, kompyuterni sozlash (tashqi qurilmalar ishini boshqarish). Sistema dasturlar ichida 4 dasturlar guruxlari ajratilib turadi. Bular: operatsion tizimlar (sistemalar), utilita dasturlar, drayver dasturlar va dastur koplamalar.
Shulardan operatsion sistemalar dasturlar guruxi juda katta axamiyatga ega. Bu dasturlar kompyuter ishini boshkaradi, xar xil dasturlarni kompyuter xotirasiga yuklaydi va bajaradi, fayllar, kataloglar va disklar ustidan xar xil amallarni bajaradi. Xamma dasturlar shu operatsion sistema dasturning imkoniyatlaridan foydalanadi va shuning uchun xamma dasturlar fakat shu dastur orqali ishga tushadi. Eng taniqli operatsion sistemalar: MS-DOS va Windows (Microsoft korporatsiya) dunyodagi kompyuterlarning 75-80%, Makintosh (Apple firmasi) dunyodagi kompyuterlarning 5-10%, Linux va Unix dunyodagi kompyuterlarning 10-15%. MS-DOS operatsion tizimi bilan biz keyin yaqinrok tanishamiz.
Utilita-dasturlar bu operatsion sistemani imkoniyatlarini kuchaytiruvchi dasturlar. Masalan: disklar ustidan xar xil amallarni bajaruvchi dasturlar, kompyuter ishini tezlashtiruvchi dasturlar, malumotlar xajmini o`zgaruvchi dasturlar, viruslarni aniqlovchi dasturlar va xokazo
Boshka kup tarqalgan sistema dasturlardan biri bu drayver dasturlari va dastur-qoplamalar. Drayverlar-dasturlar bu operatsion sistemaga tashki va ichki qurilmalar bilan ishlashda qulayliklar yaratuvchi dasturlar. Bu dasturlar asosan shu qurilmalar chiqaruvchi firmalarda yaratiladi va qurilmalar bilan birga tarqalinadi. Masalan: monitorlar drayverlari, SD-ROM lar drayverlari va xokazo. AMALIY DASTURLAR TURI. Amaliy dasturlar bu ma’lumotlar bilan ish jarayonida foydalanadigan dasturlar.
Masalan: matn ma’lumotlarni yaratish va taxrirlash, rasm va tasvir ma’lumotlarni yaratish yoki o`zgartirish, malumotlar ombori bilan ishlash, musiqa va video ma’lumotlarni ko`rib chiqish va taxrirlash.
Amaliy dasturlar foydalangan ma’lumotlar turiga kura guruxlanadi: matn muxarrirlari (Word, Lexicon, WD, Notepad, Write va xokazo), rasm va tasvir muxarirlari, rasm va tasvirlarni kursatuvchi dasturlar (Corel, Adobe Photoshop, Imaging, ACDSee, Paint vaxokazo), musiqa va video muxarrirlari, musiqa va video ko`rsatuvchi dasturlar (Adobe Premier, Winamp, universal proigrovatel va xokazo), jadvallar muxarriri (Lotus, Excel va xokazo), ma’lumotlar ombori bilan ishlovchi dasturlar (Access, Dbase, FoxPro va xokazo), uyin dasturlari, o`rgatuvchi dasturlar, bugalteriya va moliya dasturlar, va boshqalar.
|
| |
Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanish ko‘rsatkichlari

|
Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanish ko‘rsatkichlari
|
bet | 98/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD3. Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanish ko‘rsatkichlari
Asosiy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanishning ikki guruhi mavjud:
Birinchi guruh - umumlashtiruvchi va qiymat ko‘rsatkichlari bo‘lib, ular asosiy fondlarning turli guruhlarini dinamika va statikada baxolash, taxlil qilish, zaxiralarni aniqlash vabashorat qilish imkonini beradi. Bunday ko‘rsatkichlarga fond sig‘imi, fond kaytimi, fond rentabelligi va boshqalar kiradi.
Ikkinchi guruh - xususiy va natural ko‘rsatkichlar bo‘lib, ko‘prok, asosiy ishlab chiqarish fondlarining faol qismi - ishchilar, mashina va asbob-uskunalardan foydalanish bilan bog‘liq.
Ko‘rsatkichlarning bu guruhi tarkibiga kuyidagilar kiradi:
" asosiy ishlab chiqarish fondlari (mashina va asbob-uskunalar) dan ekstensiv foydalanish koeffitsienti,
ulardan vaqt bo‘yicha foydalanish darajasi;
" asosiy ishlab chiqarish fondlari (mashina va asbob-uskunalar) dan intensiv foydalanish koeffitsienti, ulardan quvvat bo‘yicha foydalanish darajasi;
" asosiy ishlab chiqarish fondlaridan integral foydalanish koeffitsienti, barcha ekstensiv va intensiv omillardan birgalikda foydalanish.
Ekstensiv koeffitsient - dastgoxlarning bir davr ichida (oy, yil) xaqiqiy ishlagan vaqtini rejalashtirilgan vaqtga nisbati bilan aniqlanadi.
bu erda:
thaq- xaqiqiy foydalanilgan vaqt; soat
trej- rejaga asosan foydalanish muddati; soat
Asbob-uskunalarning ekstensiv ko‘rsatkichini yaxshilash uchun ularning smenali koeffitsientini oshirish, smenalar orasida bekor turib kolishlarga barxam berish, dastgoxlarni ta’mirlash vaqtini qisqartirish, mehnat intizomini mustaxkamlash va boshqa tadbirlarni amalga oshirish zarur.
Uskunalarning smenalik koeffitsienti - sutka davomida mashina-smenalarning o‘rnatilgan uskunalar umumiy soni yoki ishchi o‘rinlariga nisbatidir.U kuyidagicha aniqlanadi:
bu erda:
MS – sutka davomida xaqiqiy ishlagan mashina-smenalar yig‘indisi;
A u.s – o‘rnatilgan asbob-uskunalarning umumiy soni.
Uskunalarning smenalilik koeffitsientini aniqlashning yana bir yo‘li bo‘lib, unga ko‘ra korxonalarning bir emas, ikki yoki uch smenada ishlashi va bunda uskunalarning barchasidan xam to‘liq foydalanilmasligi ko‘zda tutiladi. Masalan: sexda 300 dona uskuna o‘rnatilgan bo‘lib, birinchi smenada 270 tasi, ikkinchi smenada esa 220 tasi ishlagan. Uskunalarning smenali koeffitsienti 1,63 (270+220) /(300) ni tashkil qiladi.
Intensiv koeffitsient - ma’lum bir vaqt ichida xaqiqiy ishlab chikarilgan maxsulot miqdorini bildiradi.U xaqiqiy ishlab chiqarilgan maxsulot qiymatini rejalashtirilgan maxsulot qiymatiga nisbati bilan aniqlanadi.
bu erda:
ICH haq - xaqiqiy ishlab chiqarilgan maxsulot miqdori;
ICH rej - maxsulot ishlab chiqarish rejasi.
Dastgoxlardan integral foylalanish koeffitsienti uskunadan intensiv va ekstensiv foydalanish koeffitsientlarining ko‘paytmasi orqali aniqlanib, uning vaqt va quvvat bo‘yicha band bo‘lishini majmuaviy tavsiflaydi.
|
| |
F .= 2 F 0 - r s i n ( % )

a) N o rm al kesimli tasm alar
Рг
=
3.67кВт, n 3 = 1430мин-1, b o i g a n d a tasm aning A turini tanlaymiz.
6.14-rasm.
b) Y arim ponasim on tasm alar
Рг
= 3.67кВт,
nz =
1430МИН-1 ,
b o i g a n d a tasm aning К turini tanlaymiz,
6.15-rasm.
v) Ensiz ponasimon tasmalar.
Рг =
3.67кВт,
4j = 1430мин A, boMganda tasm aning
SPZ turini
tanlaym iz,
6.16-rasm.
2. Yetaklovchi shkiv diametri d! ni tanlaymiz.
a) N o rm al kesimli (A) tasm alar uchun jad v ald an
Tt
qiym atiga nisbatan
di ni tanlaymiz, bunda
r,
=
11
-
70
Hmm
b o i g a n d a d 1= 90m m .
b) Y arim ponasim on (K) tasm a uchun ja d v ald v n ham da uzatilayotgan
quvvatga
Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanishni yaxshilash

|
Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanishni yaxshilash
|
bet | 99/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD4. Asosiy ishlab chiqarish fondlardan foydalanishni yaxshilash
yo‘nalishlari
Korxona asosiy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanishni yaxshilashning asosiy yo‘nalishlari sifatida kuyidagilarni ko‘rsatish mumkin:
" smena davomida uskunalar bekor turib kolishini qisqartirish va uning oldini olish;
" uskunalarning smenalik koeffitsientini oshirish;
" bekor turuvchi uskunalarni qisqartirish va tugatish;
" ta’mirlash va profilaktika tadbirlarini o‘z vaqtida va sifatli ravishda amalga oshirish;
" uskunalarni ekspluatatsiya kiluvchi xodimlar malakasini oshirish;
" ishlab chiqarishni tashkil etish va resurslar bilan ta’minlashni yaxshilash.
Asosiy ishlab chiqarish fondlari xajmi va ulardan foydalanish darajasi korxonaning ishlab chiqarish kuvvati kattaligini belgilaydi.
Kalitli so‘zlar
Asosiy fondlar, o‘rtacha yillik qiymati, amortizatsiya, ishlab chiqarish quvvati, o‘rtacha yillik quvvati, intensiv koeffitsient, ekstensiv koeffitsient, aktiv, passiv.
O‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar
1. Asosiy fondlarning mohiyati, ahamiyati, tarkibi.
2. Iqtisodiy maqsadiga ko‘ra asosiy fondlar.
3. Asosiy fondlarni baxolash usullari qanday?
4. Ishlab chiqarish fondlarining o‘rtacha yillik qiymati deganda nimani tushunasiz va u qanday xisoblanadi?
5. Asosiy fondlarning eskirish turlari qanday?
6. Amortizatsiya nima? Amortizatsiya ajratmalari deb nimaga aytiladi?
7. Ta’mirlash sikli deb nimaga aytiladi? Asosiy fondlarni ta’mirlashning qanday turlarini bilasiz?
8. Asosiy fondlardan foydalanish ko‘rsatkichlari qaysilar?
9. Ekstensiv, intensiv va integral ko‘rsatkichlar nimani aniqlaydi?
10.Asosiy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanishni yaxshilashning asosiy yo‘nalishlarini sanang.
5 mavzu. KORXONANING AYLANMA MABLAG‘LARI
Reja
5.1.Aylanma fondlar va aylanma mablag‘lar: tarkibi va tuzilishi
5.2.Aylanma mablag‘lardan oqilona foydalanish
5.3.Aylanma mablag‘lardan foydalanish ko‘rsatkichlari
5.4. Aylanma mablag‘larni me’yorlashtirish. Aylanishini tezlashtirish
|
| |
Ochiladigan ro‘yxat - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Oddiy fayl
lat le
bitta jadvalda saqlangan
ma’lumotlar bazasi.
-th -sh lf so
ar
the shelf soft are
biror
tashkilot uchun maxsus ishlab chiqilmagan, ommaviy
foydalanish va sotish uchun tayyor dasturiy taʼminot
ayn
int.
line
elektron pochta serveriga
ulanmaganlik holati kompyuter, qurilma yoki
dasturning tarmoqqa ulanmagan holati.
ayn yuborish
int.
line send
elektron pochta
akkauntiga ulanmagan holda xat yozish va uni yuborish.
a = 
0 .
125(2? - 3. 14(c/2 + rf, )J[2 f

bunda:
[г?]=25
m/s ruxsat etilgan tezlik ponasim on tasmalarda;
[tf]=40
m/s ensiz va yarim ponasim on tasmali uzatmalarda.
10. Tasm aning uzatm ani 1 sek.da aylanib chiqishi soni
Л = е/г?<[Л] = 30с"'
11. Bitta ponasimon tasm a yordam ida uzatish mum kin b o ‘lgan
quvvat:
[ P h [ P i
ca ca-cu/cp
MPa,
bunda:
c a,c ,r
koeffitsiyent qiymatlari 6.6-jadvalda berilgan. c„-yetak
lanuvchi shkivda egilishdagi kuchlanishni kamayishini hisobga oluvchi
koeffitsiyent, 6.8-jadvalda berilgan.
С , -
tasmaning ishlash m uddatiga tasm a uzunligini ta ’sirini hisobga
oluvchi koeffitsiyent, 6.7-jadvalda berilgan.
12. Ponasim on tasm alar soni yoki yarim ponasim on tasmalarda
ariqchalar soni
r = p,/[p]-c7<[r]
bunda: c,-yuklanishni tasm alar o ‘rtasida notekis taqsimlanishini hisobga
oluvchi koeffitsiyent, 6.9-jadvalda berilgan
[r]< io ponasimon tasm alar uchun; yarim ponasim on tasmalar
uchun
[r]<3e
(k-kesimli tasma),
[r]<50
(1, m kesimli tasma).
13. Boshlang‘ich taranglik kuch F0 , H:
bunda:
P r yetaklovchi
valdagi
quvvat,
kVt;
Sr,
Sa-koeffitsiyent
qiym atlari yuqorida berilgan; z- tasm a yoki tasm adagi ariqchalar soni;
q- lm tasm aning m assasi, kg/m , 6 .1 2-jadvalda berilgan
14. V al tayanchlariga ta ’sir qiluvchi kuch
Fv, H:
50>3e>
Tt
= 3 6 .4
Им, т2 = - R. X. Maksudov

4 .Uzatish sonining hisobiy qiymati
d,
400
-2.23
An =
c / , ( l - £ )
1 8 0 (1 -0 .0 1 5 )
| и . - и |
1 2 .2 3 -2 .3|
r i
■
100% = J------------- 1 • 100% = 3% >
[u] = 3%
и
2.3
shart bajarildi.
5. 0 ‘qlararo m asofaning taxm iniy qiymati
a > \ . 5(dz + d t) = 1.5(400 +180) = 870лш
a) tasm an in g hisobiy uzunligi
0.25
(d2 + d t)2
, n e
, 1om , 0 ,2 5 (4 0 0 -1 8 0 )'
400
A niqlangan qiymatni yaxlitlab
Lr =
2800лш qabul qilamiz.
6. T asm an in g uzatm ani Is. aylanib chiqish soni
(6.13b- 
rasm) - R. X. Maksudov

(6.13b- rasm) qilib tayyorlanadi. Kordgazlam ali tasm ada g azlam a sifatiaa
viskoza, kapron, lavsan materiallar ishlatiladi. Kord sifatida o ‘z o ‘qi
atrofida buralgan anid materiallar ishlatiladi.
6.13-rasm . Standart asosida tayyorlanadigan tasm aiar normal va ensiz turlaga
b o i i n a d i . Norm al
kesimli tasm alarda e^ = i.6, ensiz tasmalarda
= 1.2,
e0 - tasm aning eni. h- tasm aning balandligi.
N orm al kesimli ponasim on tasm alar k o ‘ndalang kesimini hajmi
b o ‘yicha Z, А, В, C, D, E turlariga b o ‘linadi, 6.1-jadval. B unda Z
kesimli tasm aning k o ‘ndalang kesim ni hajmi kichik, E kesimli
tasm aning k o ‘ndalang kesimni hajmi eng katta. U zatm alarning tezligi
30m/s gacha bo ‘lganda bu tasm alarni ishlatish ta vsiya etiladi.
6.1-jadval
T asm an in g
turlari
Shartli
belgisi
T asm a o ‘lchamlari
(6.13-rasm). K o ‘ndalang
kesimli
hajmi
A,
MM' Hisobiy
uzunligi
i , m m
ex e0
h
N o rm al
kesimli
Z
8.5
10
6
45
4 0 0 -3 1 5 0
A
11
13
8
80
5 6 0 -4 5 0 0
В
14
17
11
132
6 3 0 -6 3 0 0
С
19
22
14
320
18 0 0-10000
136
www.ziyouz.com kutubxonasi
Oldindan belgilangan amal

|
Oldindan belgilangan amal Pdf ko'rish
|
bet | 447/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAOldindan belgilangan amal
re de ned action
bajarilishi va yakunlanishi oldindan belgilab qoʻyilgan
muayyan amal.
Oldingi versiyada tiklash
Revert
fayl yoki hujjatning
eski versiyasiga qaytish.
Ommaviy axborot manbasi
mad.
Media source
keng
jamoatchilik bilan aloqa qilishga xizmat qiladigan har
qanday manba. Masalan, televideniye, radio, yangilik
saytlari va h.k.
OMR
OMR Optical Mark Recognition
belgilarni optik oʻqish,
masalan, soʻrovnoma va testlar kabi hujjatlarga kiritilgan
belgilarni skanerlash jarayoni davomida yozib olish.
Onlayn
int.
Online
internetga ulanganlik holati
elektron pochta serveriga ulanganlik holati.
Onlayn munosabatlar
mad.
Online relationship
internet orqali turli muloqot resurslarida uchrashgan
va ko‘p hollarda bir-birini faqat internet orqali
taniydigan insonlar o‘rtasidagi munosabatlar.
Onlayn protsessing
int.
Online processing
foydalanuvchiga asosiy kompyuter bilan bevosita
aloqada boʻlish imkonini yaratuvchi ishlov berish
usuli kirish va chiqish maʼlumotlarini darhol qayta
ishlaydigan operatsion tizim.
Onlayn xavfsizlik
xavf.
Online safety
internetda xavfsizlik
qoidalariga rioya qilish.
Onlayn yuborish
int.
Online send
elektron pochta
akkauntiga ulangan holda elektron xatni yozilgan
vaqtning oʻzidayoq joʻnatish
Operator
Operator
ikkita qiymat yoki oʻzgaruvchilar
orasida foydalaniladigan buyruq.
Operatsion tizim (OT)
Operating system
kompyuter
va boshqa hisoblash qurilmalarini boshqaruvchi tizim
kompyuterning qurilma va dasturlarini boshqarib,
interfeysni tashqi foydalanuvchi bilan bog‘laydigan
dasturiy taʼminotlar toʻplami
|
| |
-§ Ponasimon va yarim ponasim on tasmali uzatmalar

K am chiliklari:
tasm aning
balandligi
katta
b o ‘lganligi
uchun
egilishdagi kuchlanish qiymati katta, shkivlarning tannarxi nisbatan
katta, uzatm ada ishlatiladigan tasm alarning ishlash
ja ray o n id a defor-
m atsiyalanishi uzunligi bir xil b o ‘lmaganligi uchun ishlashi notekis.
Ponasim on tasm a kord (1), elastiklik xususiyatini oshiradigan
rezina (2)
ham da tasm aning yoyilishdan saqlaydigan,
mustahkamligini
oshiradigan q o b ig ‘ (3) dan iborat (
6.13-rasm).
Ponasim on tasm alar k ordgazlam a
(6.13a-rasm)
va kordli
.2 5 (1 2 0 -6 3 ) 2 - R. X. Maksudov

|
R. X. Maksudov Pdf ko'rish
|
bet | 108/157 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 6,25 Mb. | | #140078 |
Bog'liq Mashina detallari (R.Tojiboyev va b.)0 .2 5 (1 2 0 -6 3 ) 2
1 = 2 - 112 4 - 0 . 5 - 3 . 1 4 ( 1 2 0 + 63) + ------ —----------- -— = 5 1 8
mm
112
8. Yetaklovchi shkivni qam rov burchagi
ал
a) N o rm a l ponasim on tasm alar u zatm alar uchun
d
,
d
,
170
90
ax =
1 8 0 c— 5 7 s——
180c — 57*— - — - = 163° >
[аЛ
1
a
270
b) Y arim p o n asim o n tasm alar uzatm alar uchun
а л =
18 0 й — 5 7 о1 ^ ~ 90 = 162е > [дгJ shart bajariladi
v) Ensiz ponasim on tasm alar uzatm alar uchun
a
j = 1 8 0 ° - 57'°-— ■
— = 150° > [a.] shart bajariladi
2 2 2 2 6 S
9. 0 ‘qlararo m asofaning hisobiy qiymati
a) N orm al ponasim on tasm alar uzatm alar uchun
a —
~ [2 £ —
n (d 2
+ r f i ) +
\f[2L — n(d7
+ rf5)] 7 — G(d2—d j ) : ]~
+
^ [ 2 a = 9 5 4 - 3 .1 4 ( 1 7 0 + 90)
+V12- 954 -3 .1 4 (1 7 0 + 9 0 )] 2 - 8 ( 1 7 0 - 9 0 ) 2J
b) Y arim p o n asim o n tasm alar uzatm alar uchun
a =
—Г2 • 944 -
3.
14(170 + 90) +
J[2 ■
944 -
3 .
14(170 + 9 0)]3 - 8(170 - 9 0 )2 = 2 6 4
8 L
v) E nsiz ponasim on tasm alar u zatm alar uchun
a = ^ [2 • 518 - 3.14(120 + 63) +
+V'[2- 5 1 8 —3.14(120 + 63 )] 2 - 8 ( 1 2 0 - 63)
2j
= 110
11. Bitta tasm a y ordam ida uzatish m um kin b o ‘lgan quvvat.
a) N o rm al ponasim on tasm alar uzatm alar uchun
[P } = i P 0] ' C a ‘ CL ’ Cu/Cp
kVt
bunda
Ca
= 0.95; CL
= L J L 0 =
954/17C0 = 0.56 b o i g a n d a CL
|
| |
Tugallanmagan ishlab chiqarish - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 101/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODTugallanmagan ishlab chiqarish - ishlab chiqarish jarayoniga kirgan turli bosqichlarni o‘tayotgan xali to‘liq maxsulot xoliga kelmagan materiallar.
YArim tayyor maxsulotlar - texnologiya jarayonlarining ayrim bosqichlarini o‘tgan, lekin tayyor maxsulotga aylanishi uchun keyingi bitta yoki bir nechta ishlov berish va yig‘ish bosqichlarini talab kiluvchi mehnat buyumlari.
Kelgusi davr xarajatlari - ayni paytda ishlab chikarilayotgan, lekin kelajakdagi maxsulotlarga mansub bo‘lgan yangi turdagi maxsulotlarni tayyorlash xarajatlari (asbob-uskunalarni qayta rejalashtirish, maxsulotlarning yangi turlarini tayyorlashga sarflanuvchi xarajatlar yangi turdagi maxsulotlarni loyihalash, tayyorlash va o‘zlashtirish, mutaxassislarni o‘kitish va qayta tayyorlash xonalarini ijaraga olish).
Muomala fondlari korxonaning tayyor maxsulot zaxirasini yaratish uchun mo‘ljallangan pul mablag‘lari, chek va veksellar, aksiyadorlarning qarzlari, turli xil debitorlik qarzlari, bank va kassalarning xisob raqamlaridagi
mablag‘lardan iborat bo‘ladi. Muomala fondlari va aylanma fondlari birgalikda korxonaning aylanma mablag‘larini tashkil qiladi.
Aylanma mablag‘lardan kuyidagi xollarda foydalaniladi:
" xomashyo, material, extiyot qismlar xamda ishlab chiqarishni tashkil qilishda, zarur bo‘lgan mehnat predmetlari sotib olishda;
" ishlab chiqarish jarayonida iste’mol qilinuvchi elektr energiyasi, yoqilg‘i kabi resurslar uchun xaq to‘lashda;
" korxonani tashkil etish va faoliyat yuritish davrida oylik ish xaqi to‘lanishi;
" solik va boshqa to‘lovlarni to‘lashda.
4.1-rasm. Aylanma mablag‘lar tarkibi
Aylanma ishlab chiqarish fondlari aylanma mablag‘larning eng faol qismi bo‘lsa, muomala fondlari ishlab chiqarish jarayonida bevosita ishtirok etmaydi xamda yangi iste’mol qiymatini yaratmaydi. Aylanma mablag‘lar doimo aylanishda bo‘lishi zarur, ularning samaradorligi va korxona iktisodiga ta’siri shunda ko‘zga tashlanadi.
Aylanma ishlab chiqarish fondlari tarkibiy qismlari yoki elementlari o‘rtasidagi foizlarda ifodalanuvchi o‘zaro munosabatlar aylanma ishlab chiqarish fondlarining tuzilmasini tashkil qiladi. Aylanma ishlab chiqarish fondlari va muomala fondlari o‘rtasidagi foizlardagi munosabatlar korxona aylanma mablag‘larining tuzilmasi deb ataladi.
|
| |
\u
— 
u\ - R. X. Maksudov

\u —
u\ |1.88-1.871
= L i----- I -
100
% = --------------- •
100
=
1
% < [
30
/j
и 1.87
1 J
b) Yarim ponasim on tasm alar uchun
ux = ^ - = ^
= 1.88
Am = 1% <[
3
%] shart bajarildi.
d,
90
v) Ensiz ponasimon tasmalar uchun
d 120
\u* ~ u\ |l .9-1.871
u = ±L = 1^1 = 19 Aw = — -------100% = J------------ ^ 100
= 3.0% x d{ 63
'
и 1.87
6. 0 ‘qlararo masofaning taxminiy qiymati
a) N orm al ponasim on tasm alar uzatmalar uchun
a = 0.55(d3 + d2) +
h mm
bunda: h = 8.7 tasmaning balandligi
a = 0.55(90 + 170) + 87 = 268.7мм
270мм.
b) Y arim ponasim on tasmalar uzatm alar uchun
a - O.SSCdj. + d-J + h - 0 .5 5 (9 0 + 1 7 0 ) + 2 .3 5 - 262.35m m * 265mm h = 2.35mm v) Ensiz ponasim on tasm alar uzatmalar uchun
a = 0.55(d1 + d2) -
h = 0.55(63 + 120) + 10 = 110.65мм % 112мм
h = 1 0 mm
7. Tasm aning uzunligi
a) Norm al ponasim on tasmalar uzatm alar uchun
,
л
л с , ,
J
4
0.25(d, - d
,)2
L —
2
ci + 0.5/r(d
2
-f- c/j) H------------------ —
a =2- 270 + 0.5 • 3.14(I7C 4- 90) + — -
= 954мм
b) Yarim ponasim on tasmalar uzatmalar uchun
I = = 2 - 2 6 5 + 0.5 • 3 .1 4 (1 7 0 + 9 0 ) + = 944mm 147
www.ziyouz.com kutubxonasi
P1
hamda n aga nisbatan tanlanadi
? X =

Aniqlangan qiymati
d2
=
170mm
qabul qilamiz.
b) Yarim ponasim on tasmali uzatm a uchun d i= 9 0 m m b o ‘iganligi uchun
d2 = 170
mm
.
v) Ensiz tasmali uzatm a uchun
d 2
= 4 - и ( 1 - £ ) = 6 3 - 1 . 8 7 ( 1 - 0 . 0 1 5 ) = 1 1 6 m m
Aniqlangan q i y m a t , d 2 = 120
mm
qabul qilamiz
5. Uzatish sonining hisobiy qiymati
a) N orm al ponasimon tasm alar uchun
1
d,
90
Jamoa bilan ishlash - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

816
5. Nigmatova Mavjuda Mahmudovna. Improving the preschool education
system from the perspective of the age values of children. Asian Journal of
Multidimensional Research (AJMR).Vol 10, Issue 1, January, 2021.Pp.182-185.
6. Nigmatova Mavjuda Mahmudovna. (2021). Reasons for Personal Change of
Modern Preschool Children. Middle European Scientific Bulletin, 10(1).
https://doi.org/10.47494/mesb.2021.10.359
MAQOMGA IXTISOSLASHTIRILGAN MAKTAB O‘QUVCHILARINI

818
Bobur, Fuzuliy, Avaz O‘tar, Ogaxiy, kabi mumtoz shoirlarning g‘azal va
muxammaslaridan foydalanilgan.
Xalq musiqasining murakkab janri bo‘lmish maqomlarni ijro etish
xonandadan professional malaka talab qiladi. Bunga erishish uchun maqomga
ixtisoslashtirilgan maktab o‘quvchilarini ko‘p yillar davomida maqom bilimdonlari
bo‘lmish ustoz hofiz va sozandalardan muntazam saboq olishni yo‘lga qo‘yish
zarur. Maqomlarni ma’lum darajada tushunib yetishga, ularning barcha ichki
xususiyatlarini o‘rganishda, albatta, maqomlarning lad tarkibini, ritmik asoslarini
amaliy o‘zlashtirish darkor. Bundan tashhari maqomlar ijrosida xonandalik va
sozandalikda mavjud barcha musiqiy bezaklar va xarakterli ohang-sayqallardan
xabardor bo‘lish kerak. Umuman, barcha an’anaviy ijrochilik asoslarini
o‘zlashtirish maqsadga muvofiqdir. har bir an’anaviy ijrochi professional klassik
musiqaning ichki lad xususiyatlari, tovushqatorlari, barcha tarkibiy qismlari, usul
jihatlari, badiiy tomonlari to‘g‘risida ma’lum tasavvurga ega bo‘lish bilan birga,
maqomlarda mavjud xilma-xil variantlarni tushunib etmoqlari kerak.
Maqomlarning ashula, ya’ni nasr bo‘limining e’tiborga loyiq tomonlaridan
biri shundaki, ular juda keng diapozonga ega. Ya’ni ikki oktava va undan ortiq
ovoz yo‘lini o‘z ichiga oladi. Melodik jumlalar o‘ziga xos keng ko‘lamligi bilan
ajralib turadi va ijrochidan uzun nafas yo‘liga ega bo‘lishni talab qiladi. Bundan
tashqari katta nafas yuli bilan birga undan munosib foydalana bilish katta
ahamiyatga ega. Chunki maqomlarning ijro jarayonida musiqiy ohanglarga rang -
barang bezaklar berish, asosan, avj qismida amalga oshiriladi. Maqomlar ijrosining
bunday o‘ziga xos jumboqlarini yechishda va klassik asarlarni qiyinchiliksiz ravon
ijrosiga erishishida har bir hofiz yuqori pardalarda mohirona kuylash xususiyatiga
ega bo‘lishi kerak.
Kalitli so‘zlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 104/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODKalitli so‘zlar
Aylanma mablag‘lar, faol, me’yorlashtirish, xom ashyo, aylanish koeffitsienti, yuklanish koeffitsienti, bir marta aylanish davomiyligi, ishlab chiqarish zaxiralari, davr xarajatlari.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
1. Aylanma mablag‘lar nima?
2. Korxonaning aylanma mablag‘lari qanday fondlarga bo‘linadi?
3. Aylanma ishlab chiqarish fondlari necha guruhga bo‘linadi?
4. Aylanma mablag‘larning to‘liq aylanishi necha bosqichdan iborat?
5. Aylanma mablag‘lardan samarali foydalanish ko‘rsatkichlari nima?
6. Me’yorlashtiriluvchi va me’yorlashtirilmaydigan aylanma mablag‘lar.
7. Me’yorlashtirishda ko‘llaniladigan usullar.
7. Aylanma mablag‘lar aylanishini tezlashtirsh nimalarni talab qiladi?
6-mavzu. KORXONANING MEHNAT RESURSLARI
Reja
6.1. Mehnat resurslarini tasniflash
6.2. Mehnat resurslarining tarkibi va tuzilishi
6.3. Mehnat unumdorligi
6.4. Sanoat korxonalarida ish haqini tashkil qilish
6.5. Ishlab chiqarish resurslarining o‘zaro ta’sir mexanizmi
1. Mehnat resurslarini tasniflash
Zamonaviy korxonalar faoliyatida mehnat qurollari va mehnat predmetlaridan tashkari kadrlar xam katta ahamiyatga ega. Kadrlar ishlab chiqarish jarayonini tashkil etuvchi uch asosiy omilning asosiysi xisoblanadi. Aynan kadrlar ishlab chiqarishni boshqarib, joriy va istiqboldagi rivojlantirishni amalga oshiradilar. Kadrlarning kasbiy malakasi kanchalik yuqori bo‘lsa, korxonalarning iqtisodiy va ishlab chiqarish ko‘rsatkichlari shunchalik yuqori bo‘ladi.
Mehnat resurslari deganda mehnatga layoqatli yoshda bo‘lgan (O‘zbekiston Respublikasi erkaklar uchun 16 yoshdan 59 yoshgacha, ayollar uchun 16 yoshdan 54 yoshgacha) aholi, shuningdek iqtisodda band mehnatga layoqatli yoshda bo‘lmagan (o‘smirlar va mehnatga layoqatli yoshdan yuqori yoshdagilar) shaxslar tushuniladi.
Salohiyat(potensial) tushunchasi lotin tilidan olingan bo‘lib, imkoniyat, kuch-quvvat ma’nosini anglatadi.
|
| |
Узбекистан - download

|
Qidiruv: Узбекистан | Выражение субъектно-предикативных отношений. Выражение квалификации характеристики лица( предмета явления). Лексическая тема: Узбекистан Mavzu : Turistik xizmat ko'rsatish korxonalarida daromadlar hisobini takomillashtirish 1,05 Mb. 8 | o'qib | | Национальная референс лаборатория республики узбекистан Jamiyat bilan doimiy munosabatni ushlab turuvchi, o’z-o’zini anglab, har bir harakatini muvofiqlashtiruvchi shaxsga xos bo’lgan eng muhim va umumiy xususiyat bu uning 1,56 Mb. 4 | o'qib | | Национальная референс лаборатория республики узбекистан Jamiyat bilan doimiy munosabatni ushlab turuvchi, o’z-o’zini anglab, har bir harakatini muvofiqlashtiruvchi shaxsga xos bo’lgan eng muhim va umumiy xususiyat – bu uning faolligidir 292,21 Kb. 4 | o'qib | | Узбекистан обеспечит страны СНГ автобусами mercedes-benz Hozirgi zamon texnikalarida, yangi zamonaviy avtomobilsozlik sanoati dastgohlarini qanday ishlatish, sozlash hamda ishchi holatini saqlab turishni, ish unumdorligini oshirish usullari 145 Kb. 1 | o'qib | | Министерство цифровых технологий республики узбекистан каршинский филиал ташкентского университета информационных технологий имени мухаммада аль-хорезми N][M] massiv elementlarini [N; M] oraliqdagi tasodifiy sonlar bilan to‘ldiring. N va m ni TextBox komponetasi yordamida kiriting Практическая работа 0,82 Mb. 1 | o'qib | | Министерство цифровых технологий республики узбекистан каршинский филиал ташкентского университета информационных технологий имени мухаммада аль-хорезми N][M] massiv elementlarini [N; M] oraliqdagi tasodifiy sonlar bilan to‘ldiring. N va m ni TextBox komponetasi yordamida kiriting Практическая работа 0,82 Mb. 1 | o'qib | | Виды тюльпанов, занесенные в Красную книгу Республики Узбекистан Mehnat, charchash profilaktikasi, aqliy mehnat, jismoniy mehnat, xavfli omillar, mexanizatsialashgan mehnat, ijodiy mehnat, o‘ta charchash 0,75 Mb. 11 | o'qib |
| |
Matnlar bilan ishlash. Microsoft Word matn muxarriri

|
Matnlar bilan ishlash. Microsoft Word matn muxarriri
|
bet | 1/2 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 169,27 Kb. | | #119067 |
Bog'liq Matnlar bilan ishlash. Microsoft Word matn muxarriri-fayllar.org
Matnlar bilan ishlash. Microsoft Word matn muxarriri
Matnlar bilan ishlash.
Microsoft Word matn muxarriri.
Kompyuterdan foydalanuvchi ish jarayonida biror xujjatni tez va yuqori sifatida kirill yoki lotin alifbosida tayorlash hamda chop qilish zaruratiga ko’pincha duch keladi. Bunday vaziyatda u Microsoft firmasi tomonidan yaratilgan WORD dasturida ishlashni bilishi lozim.
MS WORD – bu matnli xujjatlarni tuzish, ko’zdan kechirish, taxrir qilish va chop etish uchun xizmat qiluvchi xamda Microsoft Office dasturlari guruxiga kiruvchi zamonaviy matn muxarriridir.
MS WORD – matnli va grafikli malumotlar ustida yuzdan ortiq operatsiyalarni bajaruvchi xamda matnli protsessorlar sinfiga kiruvchi eng takomillashgan amaliy dasturlardan biri hisoblanadi.
MS WORD – yordamida ixtiyoriy ko’rinishdagi xujjatni juda tez va yuqori sifatda tayorlash mumkin. Dasturning yana bir qulaylik tomoni shundan iboratki, unda bir nechta xujjatlar bilan, ya’ni ularni qo’shish, biridan ikkinchisiga kerakli joyni olib ko’chirish, matn oldiga tasvir tushirish, jadval tashkil qilish, turli shriftlar bilan ishlash, xarflarni istalgan shaklda yetarlicha katta formatda chop etish mumkin. Lekin MS WORD – ayrim “kamchiliklar” dan ham holi emas. Masalan: matematik ifodalar va kimyoviy formulalarni kiritishda katta qiyinchiliklar mavjud. Bundan tashqari, juda murakkab strukturali poligrafik (atlaslar, albomlar va jurnal muqovalari) materiallarini tayorlashda noqulaylik yuzaga keladi.
Shunday qilib, WORD matn muxarriri ko’magida rus va ingliz tilida xar xil xujjatlar, xat, xisobot, maqola, tijorat xabarlari kabi bir turkum matnli ma’lumotlarni zudlikda tayorlash va chop qilish mumkin. Bu matn muxarriri yordamida o’zbek shriftida va lotin alifbosi asosida, o’zbek tilida xar xil ma’lumotlarni osonlik bilan tayorlash mumkin.
Word matn muxarriri imkoniyatlari.
-Matnni kiritish, taxrir qilish va ko’zdan kechirish;
-Qator oraliqlari abzatsini o’rnatish;
-Avtomatik tarzda matnni saxifalarga bo’lish;
-Matn qismni ajratish va uni kerakli joyga nusxalash;
-Xujjat mundarijasini tuzish;
-Matematik, kimyoviy formulalarni yozish;
-Xar xil shriftlarda – oddiy, og’ma, tagiga chizib yozish;
-Bir vaqtda bir nechta oynada xujjat tayorlash;
-Matnda xar xil shakl, grafik va rasmlardan foydalanish;
-Turli ma’lumotli jadvallar tuzish;
-Avtofiguralar chizish, titul varaqalarini jihozlash va shu kabi yana bir turkum ishlarni bajarishi mumkin;
|
| |
Исползанные литературы - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

376
8. Ниязова, Г. Д., М. М. Нигматова, and С. С. Хужаева. "Современное
представление о физиологическом механизме внимания и памяти."
Научно-
спортивный вестник Урала и Сибири 5 (2015): 50-55.
9. Niyazova, Davronovna Gulbahor, and Davronovna Sitora Niyazova. "Professional
training of future teachers for creative activity."
ACADEMICIA: AN
INTERNATIONAL MULTIDISCIPLINARY RESEARCH JOURNAL 11.1 (2021):
569-570.
Maktabgacha ta’lim muassasalari faoliyatida pedagogik

387
Rus pedagogi K. D. Ushinskiyning fikricha: “Odatni singdirishda hech narsa
namuna ko‘rsatishdek kuchli ta’sir etmaydi”,- deb baholaydi.
Shu nuqtayi nazardan, yuqorida qayd etilgan xususiyatlar bola faoliyatida
takroriyligi va o‘zi bilan yonma-yon turgan ijtimoiy imkoniyatlari barobar namuna
obyektini doimo mavjudligi uning ijobiy xususiyatlarni o‘zlashtirishi, shu bilan bir
qatorda odatiga aylanishiga olib keladi.
Национальная - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

Национальная библиотека Узбекистана имени Алишера Навои http://www.natlib.uz/ Республика болалар кутубхонаси bolalar_kutubhona@uzedu.uz http://kitob.uz/ Образование в Республике Узбекистан http://www.edu.uz/ Электронная библиотека в Узбекистане http://www.citybook.uz/ Библиотека электронной литературы http://book.uz/ Библиотека электронных книг http://txt.uz/ Образование за рубежом. Языковые программы обучения за рубежом. http://study.uz/ Век живи, век учись http://www.uroki.uz/ Внеклассные события по предмету: литературно-музыкальные
композиции, предметные недели, умственные игры и викторины – также
нужно проводить с неотклонимым внедрением ИКТ. Учащиеся также могут
принимать участие в дистанционных олимпиадах.[4]
В собственной работе учитель может пользоваться электронной почтой
для консультации, отправки исследований, контрольных и проверочных
работ ученикам, а также профессионального общения с другими учителями.
Постоянное внедрение ИКТ на уроках, обретенные учениками
способности работы в онлайн-режиме несомненно помогут ученикам пройти
любое онлайн и оффлайн тестирование по родному языку и литературе.
382
Я на собственной практике удостоверилась в том, собственно, что
внедрение передовых образовательных технологий разрешает на базе
личностно-ориентированного расклада к любому ученику развивать его
личность, имеет несомненное воздействие на процесс обучения, делая его
современным, а главное результативным.
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 131

Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
255
singari huquqqa, ya’ni o‘z fikri, o‘z e’tiqodi to‘g‘ri degan qarashga ega
bo‘lishga xaqlidir. Binobarin nechog‘lik mustahkam e’tiqodga
asoslangan
bo‘lishiga qaramasdan, har qanday shaxsiy fikr muayyan darajada nisbiydir.
Demak, tolerantlik bu dunyoda boshqa qarashlar, boshqa e’tiqodlar va boshqa
odamlar ham mavjud ekanligini tan olish demakdir.
O‘zbek xalqining umum mental qiyofasidagi
sezilarli jihatlardan
hisoblangan sabrlilik bilan bir qatorda yaxshi niyat ham mavjuddir. Yaxshi niyat
hayotga ishtiyoqni (stimulni) tiklashda, insoniy salohiyatning ishga solinmagan
imkoniyatlarini yuzaga chiqishida harakatlantiruvchi interaktiv quvvatdir. Balki
shuning uchun ham o‘zbek mentalitetida taqlidchilik kayfiyati kuchlidir. Bu
xususiyatdan milliy tarbiya usullarida ham keng foydalaniladi. Ibrat sifatida,
namuna sifatida kimnidir misol qilish milliy tarbiyada qadimdan shakllanib
kelgan. Obod-axloq sohasida, ilm-ma’rifatda, kimgadir
savob qilishda taqlid
xarakterini shakllantirish tarbiyada samarali usullarni bergan. Bundan kelib
chiqadiki, sog‘lom taqlid boshqalardagi barcha ijobiy sifatlarni bag‘rikenglik
bilan qabul qilishni ham anglatadi.
Jamiyatimizda tarbiyalanayotgan insonda axloqiy soflik, ma’naviy boylik,
jismoniy barkamollik uyg‘unlashib ketmog‘i lozim, shundagina bag‘rikenglik
namoyon bo‘ladi.
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 137

Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
267
сактап калчудай, жигиттин бетине адамды суктандырган ашкан сулуу
күмүш саамайын төгүп, мажүрүм тал ыйлап турат:
Муң аралаш ачуу арман айтылган бул ырды окуганда чын эле
мажүрүм талга кошулуп ыйлагың келет. Чыгарманын кайгылуу бүткөнүнө
карабастан, анда акындын келечектеги жарык турмуш жөнүндөгү жаркын
үмүт-тилеги берилген. Теңдешсиз айкашта жоокер жаш жанын кыйды,
анткен менен тээ кылк-кылк этип кызарып күн баткан жакка чабуул коюп
бараткан кызыл атчандар өлгөн жигиттин өмүрүн улайт, ал умсунуп ала
албаганга жетип, ал аткара албаган иштерди аткарат, ак көбүк ат жалына
өбөктөп, айгай салып, ак аскерди кубалап, кылычтарын алардын
баштарына ойнотот.
Поэмага тете маани-мазмун камтылган бул чакан ырда кызыл
атчандардын, капыстан ок жаңылып көз жумган жаш жоокердин, мажүрүм
талдын жана башка адамдар менен табияттын образдары да өтө бир
элестүү, символикалуу берилген. Ал эми ырдын интонациясы, муң, арман
аралаш келечектен үмүттөндүргөн оптимисттик доошу,
бир караганда
комсоо көрүнгөн менен кыраатына келтирип окуй келгенде, жүрөк
титиретип өзүнө тартып ала койгон көркөмдүк касиети Н.Хикметтин улуу
акындык сапатын айгинелей алат.
Адабий чыгарманы түшүндүрүү – татаал процесс. Мугалимдер текст
менен иштөөдө этаптарга бөлүштүрүп окутса оптималдуу болот. Биз бул
багытта окумуштуу-методист А.Ж.Муратовдун сунуш кылган этаптарын
ыңгайлуу деп эсептейбиз. «Биринчи этап: Чыгармачылык менен окуу
методу. Методдун маңызы – чыгарманы көркөм дөөлөт катары кабылдоого
окуучуну даярдоо. Методдун пайдалуулугу – окуучулардын көркөм
кабылдоосун өстүрүп, эмоциясын ойготот, сөздү угуу, түшүнүү
көндүмдөрүн калыптайт, лексикалык корун жогорулатат, стилдик жактан
жаңы нерселерди үйрөнөт.
Чыгармачылык менен окуунун методдору: 1)
Мугалимдин кириш
сөзү окурмандык кабылдоону көтөрүүгө көмөктөшөт. 2) Көркөм окуу –
окулган текстти кабылдоого жана анын негизинде ой жүгүртүүгө шарт
түзөт, автордук позицияны аныктоого жана чыгарманы түшүнүүгө жол
ачат. 3)Эркин сукбатташуу – текстти талдоодо сабактан кийинки этабы
Grafik obrazlarini qo’yish - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti...

173
annotatsiyalar ko’rinishida kiritish mumkin. Bundan tashqari, bu qadamda
«Risovanie» asboblar oynasidan paydolanib, slaydlarni rasmlar bilan to’ldirishingiz
mumkin. Oddiy holda annotatsiya bu biror diagrammani yorituvchi va u bilan chiziq
orqali bog’langan matndir. Lekin POWER POINT muhitining kuchli grafik vositalari
yordamida ancha murrakab grafik obrazlarini ham yaratish mumkin.
Agar siz rasmlar chizishda qiynalayotgan bo’lsangiz, ko’plab tayor rasmlardan
iborat bo’lgan «Servis» menyusining «Avtografika» bo’limi yordamida chaqiriladigan
POWER POINT ning grafiklar kutubxonasi
ClipArt Galleru
dan paydolanishingiz
mumkin.
POWER POINT da rasmlar kategoriyalarga bo’linadi.
Grafiklar kutubxonasi
ClipArt Galleru
Slaydning qabul qilinish samaradorligiga matnga mos rasmni tanlash bilan
erishish mumkin.
Rasmlar bilan birgalikda oldin boshqa dasturlar tomonidan yaratilgan
illyustratsiyalar, shuningdek, skanerlangan fotosuratlarni ham joylashtirish mumkin.
POWER POINT boshqa muxarrirlardagi rasmlarni ham bemalol ekranga chiqaradi. Rasmni
joylashtirish algoritmi;
«Risunok» punktini tanlash.
Kutubxonadan kerakli rasm faylini tanlash, yoki rasm chizilgan faylning nomini
ko’rsatish.
Rasmni slaydning kerakli joyiga joylashtirish.
Rasmning o’lchamlarini zarur kattalikkacha o’zgartirish.
Prezentatsiyadagi rasmlar juda muhim ahamiyatga egaligi sizga malum, albatta.
Rasmlarni chizmasdan, mohir rassomlar yaratgan asarlardan-
ClipArt
kutubxonasidan
foydalanish mumkin.
Prezentatsiyani yaratish uchun «Master avtosoderjanie» dan foydalangan
bo’lsangiz, «Avtografika» buyrug’i prezentatsiyangizga asosiy tayanch iboralarini
topib, mavzuga mos rasmlarni tanlash imkonini beradi. Slayd tartibida
Servis
menyusidan « Avtografika» buyrug’i tanlansa, ekranda «Avtografika» muloqot
oynasi hosil bo’ladi. Rasm joylashtirilishi kerak bo’lgan slaydga o’tish uchun kalitli
so’zlar orasidan keraklisi tanlanadi hamda «Na slayd» ro’yxatidan zarur slayd tanlanib,
«Pokazat’ slayd» tugmasi bosiladi. «Prosmotr grafiki» tugmasi
a amli t n sizlik - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 123/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAa amli t n sizlik
texnologiyalar va
internetdan foydalanish imkoniyatiga ega boʻlgan
va boʻlmagan odamlar oʻrtasidagi boʻlinish
Masofa an ishlash
ish beruvchi bilan aloqani
saqlagan holda texnologiyalardan foydalanib,
uydan turib ishlash
Bundan tashqari, koʻplab hisoblash qurilmalari
endilikda ichki videokonferensiya jihozi bilan
taʼminlangan Smartfon, noutbuk va planshetlar
odatda mikrofon, ovozkuchaytirgich va kameralar,
shuningdek, videokonferensiyani amalga oshirish
uchun zarur boʻlgan tarmoqqa ulanish imkoniyati
bilan taʼminlangan Bepul dasturiy taʼminot arzon
videokonferensiyani amalga oshirish imkonini beradi
Shu sababli ayni paytda videokonferensiya orqali
muloqot qiluvchilar yanada koʻpayib bormoqda
Ayniqsa, doʻstlari va oilasidan uzoqda boʻlgan kishi bu
texnologiyalardan yaqinlarini koʻrish va eshitish uchun
foydalanadi Videokonferensiya eshitish va nutqida
nuqsoni boʻlgan foydalanuvchilarga ishoralar tilida
ham muloqot qilish imkonini beradi
Apple
kompaniyasining
FaceTime
dasturi
videokonferensiya uchun moʻljallangan dasturiy
taʼminotning ommalashib borayotgan namunasidir
iPhone qurilmasiga ega foydalanuvchilar bir-birlari bilan
videokonferensiya orqali aloqa qilish uchun FaceTime
ichki dasturiy ta’minotidan foydalanishi mumkin
Shunga qaramay, bu texnologiya hali ham toʻliq
oʻzlashtirilmagan Aksariyat foydalanuvchilar kamera
Diqqat!
Internet va AKT sohasining takomillashuvi uyda
va ishda yuqori tezlikdagi qulay aloqaning
paydo boʻlishiga olib keldi Bunday aloqa
videouzatishlarni ham qayta ishlay oladi
4G mobil tarmoqlarning joriy qilinishi mobil
qurilmalar ham yuqori tezlikdagi aloqani amalga
oshira olishini anglatadi
6.09-rasm. Ayrim sudlarda guvohlarga sudda
bevosita ishtirok etmagan holda koʻrsatma
berish imkonini yaratuvchi videokonferensiyadan
foydalaniladi.
|
| |
Ta'lim o‘yinlarini 3 toifaga birlashtirish mumkin. Masalan

Ta'lim o‘yinlarini 3 toifaga birlashtirish mumkin. Masalan:
- raqamli bo‘lmagan o‘yinlar;
- raqamli o‘yinlar;
- jamoaviy raqamli o‘yinlar.
Birinchi raqamli o‘yinlar dunyoda taxminan o‘ttiz yil oldin Qo‘shma
Shtatlarda paydo bo‘lgan. Butun dunyo bo‘ylab Internet tarmog‘i tarqalgandan
ko‘p o‘tmay, raqamli o‘yinlar ham har bir o‘spirin uchun o‘yin-kulgiga aylandi [2].
2000 yilga kelib raqamli o‘yin bolalar hayotining ajralmas qismiga aylandi. 2000
yilda tug‘ilgan bolalar endi tarmoqlardan mahrum bo‘lgan dunyoni bilishmaydi,
ular 1990 yillarda tug‘ilganlardan farqli o‘laroq, raqamli dunyo bilan nafas
olishadi. 1987 yilda tadqiqotchilar o‘quv o‘yinlarida qatnashish uchun qo‘llanma
tayyorladilar [3]. Ushbu qo‘llanma 4 banddan iborat:
1. Muammo talabaga tegishli bo‘lgan aniq, qat'iy maqsadlar orqali yaratiladi.
Aniqlanmagan oqibatlar turli darajadagi murakkablik, yashirin ma'lumotlar va
imkoniyatlarni taklif qilish orqali muammolarni keltirib chiqaradi. Ishlash bo‘yicha
fikr-mulohazalar tez-tez va qo‘llab-quvvatlanishi kerak. Va nihoyat, faoliyat jalb
qilingan shaxsda malaka hissini tarbiyalashi kerak.
2. Qiziqish ikki xil protsedurada sodir bo‘ladi: hissiy qiziqish va bilimga
814
bo‘lgan qiziqish. Asosan kompyuter o‘yinlaridagi vizual va tovush effektlari hissiy
qiziqishni kuchaytirishi mumkin. O‘quvchilar paradokslardan yoki to‘liqsizligidan
hayron bo‘lishsa, bu bilim qiziqishini uyg‘otadi.
3. Boshqarish talaba tomonidan mustaqillik va nazorat tuyg‘usi sifatida
namoyon bo‘ladi. Imkoniyat, tanlov va kuchning bir qismi o‘quv tajribasini
boshqarish funktsiyasini subsidiyalashtiradi.
4. Fantaziya o‘quvchining his-tuyg‘ularini ham, fikrlash jarayonini ham
qamrab oladi [4]. Fantaziya nafaqat o‘quvchining hissiy ehtiyojlarini talab qiladi,
balki tegishli tavsifni ham o‘z ichiga oladi. Va nihoyat, fantaziyalar material bilan
ajralmas aloqaga ega bo‘lishi kerak.
Xatarlarni boshqarish. Raqamli o‘yinlar ishlamay qolish xavfi bilan ishlashga
mo‘ljallangan. O‘yinchilar muvaffaqiyatsizlikka uchragan taqdirda sessiyani qayta
boshlashlari va yangi darajaga chiqish uchun yana o‘ynashlari mumkin. Bu
o‘yinchini tavakkal qilishga, yangi strategiyalarni o‘rganishga va sinab ko‘rishga
undash uchun qilingan. Tanish muhitda tinglovchilar odatda xavf, tadqiqot va
muvaffaqiyatsizlikni ko‘rmaydilar.
Muammolarni hal qilish. O‘yinda ko‘riladigan eng keng tarqalgan narsa - bu
"qiyinchilik". Ushbu vazifalar o‘yinchiga muammolarni hal qilish tajribasini
taqdim etadi. Bitta qiyinchilikni engib chiqqanda, o‘yin boshqa bir qiyinchilik
tug‘diradi, bu esa o‘yinchini maqsadga erishish uchun o‘ylab, qayta o‘ylashga
undashi mumkin.
Doimiy yodlash. O‘yinlar o‘yinchini jalb qiladi va uni avvalgi qadamlarini
eslab qolish va qayta yodlashga majbur qiladi. Krossvordlarni yoki boylik
g‘ildiragini echish kabi harakatlar.
Amalga asoslangan kompetentsiyalar. Ko‘pgina o‘yinlar yuqori darajadagi
g‘alaba qozonish yoki boshqa topshiriq yoki ob'ektni ochish uchun mahorat talab
qiladi. Shu sababli, o‘yinchi o‘yinda ko‘proq imkoniyatlar yoki afzalliklarga ega
bo‘lish uchun yuqori ko‘rsatkichlarga erishish uchun barcha sa'y-harakatlarni
|