nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tafakkurni rivojlantirishga tayyorlashning pedagogik tizimini takomillashtirish

Tafakkurni rivojlantirishga tayyorlashning pedagogik tizimini takomillashtirish
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
21.05.2024
Hajmi
0,73 Mb.
#248788
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tafakkurni rivojlantirishga tayyorlashning pedagogik tizimini takomillashtirish
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Karshi branchof the tashkent university of

|
Karshi branchof the tashkent university of
|
Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 476,96 Kb. | | #253073 |
Bog'liq english self study 1 THE KARSHI BRANCH OF THE TASHKENT UNIVERSITY OF INFORMATION TECHNOLOGIES NAMED AFTER MUHAMMAD AL-KHORAZMI Prepared by: The student of group TT-12-23-S Xolboyev Aslbek
FACULTY OF TELECOMMUNICATION TECHNOLOGIES
Plan: 1.Information about IT products 2.Information about of video conferencing The Information Technology Products means any information technology product including electronic equipment, communication equipment, computer hardware, computer firmware, computer software, or other electronic computer device, designed, specified, manufactured, installed, sold, supplied, licensed, handled or distributed products… Computer and Laptops With the ubiquity of mobile devices, computers and laptops have become essential tech products. From writing essays to researching solutions for complex tasks, computers and laptops provide access to a wealth of information, data, and resources. Whether for business or pleasure, computers and laptops are essential for staying productive and connected. Additionally, with the development of powerful processors and increased memory capabilities, we can do more with our devices than ever. Computers and laptops have become essential tech products for millions of people around the world. Not only do they provide us with easy access to the internet, but they are also powerful tools for productivity. From word processing to photo editing, these devices allow us to do almost anything we need to do with the click of a button. In the past decade, laptops and computers have become even more powerful, with faster processors and larger hard drives, allowing us to do even more with our devices What is a video conferencing Video conferencing is a live video-based meeting between two or more people in different locations using video-enabled devices. Video conferencing allows multiple people to meet and collaborate face to face long distance by transmitting audio, video, text and presentations in real time through the internet. - Video conferencing is an online technology that allows users in different locations to hold face-to-face meetings without having to move to a single location together. This technology is particularly convenient for business users in different cities or even different countries because it saves time, expenses, and hassles associated with business travel. Uses for video conferencing include holding routine meetings, negotiating business deals, and interviewing job candidates.
|
| |
Triggerlarning vazifasi - Multisim dasturi – kompyuterda virtual elektron laboratoriya bo’lib hisoblanadi. Unga...

|
Multisim dasturi – kompyuterda virtual elektron laboratoriya bo’lib hisoblanadi. Unga asos qilib professional modellash dasturi pspice
|
bet | 9/19 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 85,91 Kb. | | #153174 |
Bog'liq Multisim dasturi – kompyuterda virtual elektron laboratoriya bo’-fayllar.orgTriggerlarning vazifasi. Trigger bitta mantiqiy o‘zgaruvchining qiymatini saqlash uchun mo‘ljallangan (yoki bir razryadli ikkilik sonni; ko‘p razryadli ikkilik sonlarni saqlashda sonning har bir razryadini xotirada saqlash uchun alohida trigger foydalaniladi). Shunga asosan, trigger ikki holatda bo‘ladi: ulardan bittasi 0 holat deb, boshqasi 1 holat deb belgilanadi. Triggerlarning kirishiga ta’sir o‘tkazib, uni zarur holatga o‘tkaziladi.
Asosiy belgilashlar. Triggerning ikki chiqishi mavjud: to‘g‘ri Q и inversli Q.Triggerning holati bu chiqishlardagi quvvat darajasi bilan aniqlanadi: agar Q chiqishidagi quvvat man.0 (Q = 0) darajasiga mos keladigan bo‘lsa, trigger 0 holatda deb qabul qiladi; Q=1 da esa trigger 1 holatda deyiladi. Q inversli chiqishidagi mantiqiy daraja trigger holatining inversiyasini ifodalaydi (Q = 1 holatida va aksincha ).
Triggerlar turli kirish tiplariga ega. Ularning belgilanishlarini va vazifalarini keltiramiz:
R (ingliz. Reset) —0 holatiga alohida kirishni o‘rnatish;
S (ingliz.Set) —1 holatiga alohida kirishni o‘rnatish;
К— 0 holatiga universal trigger qurilmasiga kirishi;
J— 1 holatiga universal trigger qurilmasiga kirish;
Т— sanash uchun kirish ;
D (ingliz. Delay) — shu kirishdagi mantiqiy darajaga mos keluvchi; holatga o‘rnatilgan triggerning qurilmasiga axborot kirish yo‘li ;
С—boshqaruvchi kirish (sinxronlashtiruvchi);
Triggerning nomlanishi uning kirishlarining tiplari bilan aniqlanadi. Masalan, RS-trigger — R va S tipli kirishlari mavjud bo‘lgan trigger.
Triggerlar kirish signallariga javoban ta’sirlanishiga qarab ikki tipga bo‘linadi: asinxron va sinxron. Asinxron triggerda kirish signallari, triggerning holatiga ularning bevosita kirishlarga uzatilish momentidan boshlab, sinxron triggerlarda esa sinxronlashtiruvchi signalni C boshqaruv kirishiga uzatilgandan so‘nggina ta’sir etadi.
Triggerlarning tiplari.
Triggerlar asosiy tiplarining umumiy tavsiflarini ko‘rib chiqamiz (triggerning har bir tipi o‘tishlar jadvali orqali tavsiflanadi). 2-jadvalda keltirilgan o‘tishlar jadvali RS-triggerning ishiga mos keladi. Bu yerda, Qо — triggerning joriy holati (kirishga aktiv signalni uzatish vaqtigacha bo‘lgan holati). R va S kirishlarda aktiv daraja mavjud bo‘lmaganda trigger joriy holatini saqlaydi. R = 1 aktiv signali triggerni 0 holatga o‘rnatadi R = 1 signal esa 1 holatga o‘rnatadi. Jadvalda yulduzcha bilan kirish signallarining ma’n etilgan kombinatsiyasiga mos keluvchi holat belgilangan .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Multisim dasturi – kompyuterda virtual elektron laboratoriya bo’lib hisoblanadi. Unga asos qilib professional modellash dasturi pspice
|
Teri sezgilari - 1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha

|
1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha
|
bet | 9/19 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 164,16 Kb. | | #156992 |
Bog'liq 1-Mavzu Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi tTeri sezgilari
Teri sezgilari tarkibi tuyish va harorat turlaridan iborat bo‘lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili — bu retseptorlarning teri va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidir.
Tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega bo‘lib, ularning birinchisi tegish va tarqalishni tuyish sezgi-lar, ikkinchisi esa silliq yoki g‘adir-budurni tuyish bilan tavsif-lanadi. Odatda, tana aʼzosiga narsalarning tegishini sezish tashqi qo‘zg‘alish kuchayganda siqiqni sezishga aylanadi, u yanada kuchayganda siqiq og‘riq sezgisiga aylanadi.
Tuyish sezgilari organi — teridagi va tashqi shilliq pardalar-dagi tuyish tanachalari deb nomlanuvchi tanachalardan iboratdir. Ta-nachalarning ichida, qisman tashqarisida (epiteliyda) tuyish nervi-ning chekka tarmokdari mavjud, ular terida va shilliq pardalarda bir tekis taqsimlangan. Ular barmoqlarning uchlarida, til uchida, labda zich joylashgan, xuddi shu boisdan sezgirlik darajasi boshqa-lardan yuksakroqdir. Qaysi yerda tanachalar siyrak bo‘lsa, demak, u joylarda sezish ko‘rsatkichi shunchalik pastdir.
Psixologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tar-mokdari zichligi estsziometr asbobi yordami bilan o‘lchanadi. Asbob keriladigan ikki oyoqli sirkuldan tashkil topgan bo‘lib, uning o‘za-gidagi darajalar oyokdarning uchlari o‘rtasidagi masofani o‘lchaydi.
Tuyishning anikdik darajalari: a) barmoq uchlarida 1 mm — 2 mmgacha, b) qo‘l kaftida 10 mm, v) orqada 60—70 mm masofa bir yo‘la ikki oyoqcha tegayotganligini sezish mumkin (masofa kamaysa, sezgir-lik pasayadi).
Tuyish sezgilarining markazi bosh miya po‘stining orqadagi mar-kaziy pushtasida joylashgan deb taxmin qilinadi.
Tuyish sezgilarining tashqi, yaʼni fizik sababi — bu biron-bir narsalarning teriga bevosita tegishidir.
Harorat sezgilari issiq yoki sovuqni sezish bilan tavsiflanadi. Maxsus tanachalarning ichida issiqni yoki sovuqni sezuvchi nervlar-ning chekka tarmokdari joylashgan bo‘ladi.
Ularning tashqa sababi — biron-bir haroratga ega bo‘lgan qattiq, suyuq va gazsimon jismlarning tanaga tegib turishidir. Issiqni yoki sovuqni farqlash qo‘zg‘atuvchi harorati bilan badan harorati o‘rta sidagi nisbat bilan belgilanadi. Masalan, qo‘zg‘atuvchining harora-ti badan haroratidan past bo‘lsa sovuqni, agarda yuqori bo‘lsa issiq-ni sezamiz, his qilamiz.
|
| |
Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5 119 talabalarga taqribiy hisoblashning qoidalarini chuqur o‘rgatish usullari va metodikasi daulbayev A

Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5 119 talabalarga taqribiy hisoblashning qoidalarini chuqur o‘rgatish usullari va metodikasi daulbayev A
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5 119 talabalarga taqribiy hisoblashning qoidalarini chuqur o‘rgatish usullari va metodikasi daulbayev A
|
Hid bilish sezgilari - 1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha

|
1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha
|
bet | 8/19 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 164,16 Kb. | | #156992 |
Bog'liq 1-Mavzu Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi tHid bilish sezgilari
Hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kovagining yuqori tomoni hisoblanib, bu yerda hid bi-lish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan, ular shilliq pardalarda botib turadi.
Hidli moddalar sezuvchi nervni qo‘zg‘aydi, hid bilish markazi bosh miya yarim sharlari orqa yuzasining pastki qismida mavjud deb tax-min qilinadi. Hidli moddalar hid bilish hujayralariga gaz hola-tida taʼsir etib, kimyoviy reaksiyalar yo‘li bilan ularni qo‘zg‘atadi (ularning barchasi bug‘lanadi va eriydi). Odatda, gaz holatidagi hidli moddalar havo bilan nafas olish jarayonida burun kovagiga kirib keladi, natijada aks ettirish holati hosil bo‘ladi.
Taʼm bilish (maza) sezgilari
Taʼm bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho‘r singari maza-larni his qilish bilan tavsiflanadi. Ular muayyan turkumga kiri-tilgan va kiritilmagan xilma-xil turlarga ega bo‘lib, narsalarning, moddalarning nomlari bilan yuritiladi: nonning mazasi, qovun-ning mazasi kabilar.
Taʼm bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgandir. Tilning shilliq pardasida maxsus taʼm bilish so‘rg‘ichlari mavjud bo‘lib, ularning tarkibida tayoqsimon hujayralardan tuzilgan maxsus taʼm bilish «kurtaklari” («so‘g‘onlari”)ga ega. O‘ziga xos xususiyatlari, sifatlari bilan tafo-vutlanuvchi taʼm bilish so‘g‘onlari til yuzasida bir tekis taqsimlan-maganligi uchun uning orqa qismi achchiq mazani, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani aniq sezadi, lekin uning o‘rtasi bo‘lsa taʼm mazasini aks ettira olmaydi. Taʼm bilish so‘g‘onlarining hujay-rali qismlarida maxsus sezuvchan nervlarning chekka uchlari joy-lashgan, ular taʼm bilish organidagi qo‘zg‘alishni bosh miyaga uzatib turadi, uning markazlari hid bilish markazlariga yaqin joydadir.
Taʼm bilish sezgilari moddalarning kimyoviy xossalari taʼsiri-da hosil bo‘ladi va so‘g‘onlar erigan moddalar taʼsiri ostida qo‘zg‘ala-di.
Hid va taʼm bilish sezgilari o‘zaro chambarchas bog‘langan bo‘lib, kimyoviy moddalarning taʼsir etishi natijasida yuzaga keladi. Ammo ularning bittasi kontakt, ikkinchisi distant sezgilar toifasiga kiradi.
|
| |
5-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasínda telnet hám ssh protokolí menen islew jumıstıń máqseti

5-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasínda telnet hám ssh protokolí menen islew jumıstıń máqseti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 5-Ȧmeliy jumís tema: cisco packet tracer programmasínda telnet hám ssh protokolí menen islew jumıstıń máqseti
|
Samarqand

Samarqand
Download
391,12 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.12.2023
Hajmi
391,12 Kb.
#126349
Download
391,12 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Samarqand
Download
391,12 Kb.
Matnni ko'rish
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

|
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasiBog'liq BO‘LAJAK O‘QITUVCHILARNI O‘QUVCHILARDA ANTIKORRUPSION TAFAKKURNI RIVOJLANTIRISHGA TAYYORLASHNING PEDAGOGIK TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH 107-109Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
http://web-journal.ru/
14-son_4-to’plam_Fevral -2024
108
korrupsiyaga qarshi kurashish choralarining samaradorligini oshirishga
qaratilgan davlat va boshqa dasturlarni shakllantirish va amalga oshirish
maqsadida Korrupsiyaga qarshi kurash Agentligitashkil etildi.
Davlatimizning korrupsiyaga qarshi qonunchiligida komplayens nazorat
tizimi amaliyotining kirib kelishi O‘zbekiston Respublikasi 2019-yil 27-maydagi
“O‘zbekiston Respublikasida korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini yanada
takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi [2].PF-5729-sonli Farmonida
ushbu sohada belgilangan asosiy vazifalardan biri etib, ustav jamg‘armasida davlat
ulushi bo‘lgan korxona va tashkilotlarda qarshi kurashish choralarini kuchaytirish
maqsadida korrupsiyaga qarshi kurashish komplayens nazorat tizimini joriy etish
va uning samaradorligini tizimli monitoringini amalga oshirish vazifasi belgilandi.
Ushbu normativ hujjatlar ilk bor komplayens nazorat tizimini milliy darajada joriy
etish masalasi ko‘tariladi. Farmoniga asosidaO‘zbekistondagi barcha oliy ta‘lim
muassalarida korrupsiyaga qarshi kurashish "Komplayens nazorat" tizimini
boshqarish bo'limi joriy qilingan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PQ-240-son
qaroridadavlat boshqaruvi sohasida korrupsiyaviy xavf-xatarlarni bartaraf
etish mexanizmlarini takomillashtirish va ushbu sohada jamoatchilik ishtirokini
kengaytirish chora-tadbirlari.[4].
Korrupsiyagaqarshikurashishningasosiyprinsiplari.
Korrupsiyagaqarshikurashishningasosiyprinsiplariquyidagilardaniborat:
-qonuniylik;-fuqarolar huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining
ustuvorligi;
-ochiqlik
va shaffoflik;-tizimlilik;-davlat
va fuqarolik jamiyatining
hamkorligi;
-korrupsiyaning
oldini
olishga
doir
chora-tadbirlar
ustuvorligi;-
javobgarlikning muqarrarligi.
Yoshlarda korrupsiyaga qarshi kurashish faol dunyoqarash va mustahkam
fuqarolik nuqtayi nazarini shakllantiradigan chora-tadbirlarni amalga oshirish,
shu jumladan:korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusida ijtimoiy tadbirlarga
yoshlarni keng jalb qilish (klublar, to‘garaklar, forum va boshqalar);
oliy o‘quv yurtlari va yoshlarning boshqa vakillari hisobidan ko‘ngillilar
guruhlarini shakllantirish;
yoshlar o‘rtasida korrupsiyaga qarshi kurashish mavzusida respublika
olimpiadalari, tanlovlar va musobaqalar o‘tkazish.
Karrupsiyaga qarshi kurashni shakllantirish dasturlari yo’qligi sababli
bo‘lajak o‘qituvchilarda vakolat, yo’qligi haqida gapirish mumkin. Masalan, Kazan
oliy ta‘lim qoshlarida o’quvchilar ichlaridan korrursiyaga qarshi kurash komissiya
tuzilgan.
|
| |
Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi

Ta'lim innovatsiyasi va integratsiyasi
http://web-journal.ru/
14-son_4-to’plam_Fevral -2024
109
Bo‘lajak o‘qituvchilardakorrupsiya muammosi va unga qarshi kurashish zarurligi
bilan tanishtirish qiyin, agar ular tarbiyalayotgan bevosita muhitning o'zi
buzuq
bo'lsa. Ta'lim insonning asosiy huquqi va shaxsiy,
ijtimoiy va iqtisodiy
rivojlanishning harakatlantiruvchi omilidir. Oliy ta'limdagi korrupsiya turli
shakllarda bo'lishi va tizimning barcha sohalariga kirib borishi mumkin.
Yuqoridagi
tahlillar, bo‘lajak o‘qituvchilarda korrupsiyaga qarshi kurashish
hamda mazkur turdagi jinoyatlarning oldini olish borasidamamlakatimizda
quyidagichora-tadbirlarni amalga oshirish lozimligini ko‘rsatmoqda:
Birinchidan, O’zbekistondagi oliy ta’lim muassasalariga bo‘lajak
o‘qituvchilardakorrupsiyaga qarshi kurash kompetentligini
takomillashtirishning
ilmiy nazariy asoslari va masalalar shakllantirish uchun korrupsiyaga qarshi
kurashdarslari Davlat ta’lim standartari talablari va o’quv rejasi va dasturlariga kiritish
lozim.
Ikkinchidan,xalqaro va ilg‘or xorijiy davlatlarning oliy ta’lim
sohalaridagi
tajribasini chuqur o‘rgangan holda koppusiya tushunchasi O’zbekistondagi oliy ta’lim
muassasalari jarayoniga fan sifatida tatbiq qilinishi kerak.
Uchichidan oliy o‘quv yurtlari qoshida nodavlat notijorat tashkilotlardan
korrupsiyaga qarshi kurashkomissiyasi tashkil qilinib amaliyotga joriy qilish kerak.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI:
1.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 3-yanvar,O‘RQ-419-son
Korrupsiyaga qarshi kurashish to‘g‘risidahttps://lex.uz/docs/-3088008
2.O‘zbekiston Respublikasi 2019 yil 27 maydagi “O‘zbekiston
Respublikasida
korrupsiyaga qarshi kurashish tizimini yanada takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-5729-sonli Farmoni https:G’G’lex.uzG’docsG’-4355387
3.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 29-iyundagi PF-6013-
sonli“O‘zbekiston Respublikasida Korrupsiyaga
qarshi kurashish tizimini
takomillashtirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”
gifarmonihttps:G’G’lex.uzG’docsG’-4875784
4.O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 11-maydagi PQ-240-son
qarori https:G’G’lex.uzG’uzG’docsG’-6000285
Eshitish sezgilari - 1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha

|
1-Mavzu: Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi to‘g‘risida umumiy tushuncha
|
bet | 7/19 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 164,16 Kb. | | #156992 |
Bog'liq 1-Mavzu Sezgi va idrok umumiy tasavvurlar, yondoshuvlar Sezgi tEshitish sezgilari
Eshitish sezgilari tovushlarni eshitishdan iborat bo‘lib, musi-qaviy va shovqinli tovushlarni aks ettiradi. Odatda, tovushlar od-diy va murakkab turlarga ajratiladi, ularning birinchisi tonlar, ikkinchisi esa bir necha tondan tashkil topadi. Tonlardan biri aso-siy ton hisoblanadi va tovushning balandligini, kuchini belgilay-di, boshqalari qo‘shiluvchi tovushlar sanalib, ular obertonlar deyi-ladi. Musiqa asboblaridan taralayotgan tovushlarning o‘ziga xosligi fan tilida tembr deb ataladi. Hatto nutq tovushlari ham ohangli tovushlar (unli tovushlar) yoki shovqinlardan (undosh tovushlar) tash-kil topgan bo‘ladi.
Eshitish sezgilari organi quloq bo‘lib, tashqi quloq (quloq sup-rasi bilan eshituv yo‘lidan iborat), o‘rta quloq (nog‘ora parda va unga yopishgan uchta suyakcha: bolg‘acha, sandon va uzangidan tashkil topgan), ichki quloq (quloq labirinti o‘zaro birlashgan uchta bo‘lakdan tuzil-gan). Tashqi quloq havo to‘lqinlarini yig‘uvchi karnay vazifasini bajaradi. Nog‘ora parda va unga yopishgan suyakchalar havo to‘lqinlari-ni ichki quloqqa uzatadi. O‘rta quloq maxsus yo‘l orqali og‘iz va burun bo‘shlig‘i bilan tutagggan bo‘ladi. Ichki quloqning yuqori qismi uchta yarim doira kanaldan, o‘rta qismi kameradan va pastki qismi chig‘a-noqdan tashkil topgandir.
Ichki quloqning uchala bo‘limi endolimfa nomli maxsus suyuq-likdan iboratdir. Ichki quloqning asosiy qismi chig‘anoqdan ibo-rat bo‘lib, uning ichida Kortiy organi mavjud, u gumbaz shakliga ega, asosida esa membrana joylashgan. Membrana uzunligi qisqarib bo-ruvchi elastik tolalardan iborat bo‘lib, ular tarang tortilgan tur-larga o‘xshaydi, uning yuqori qismida maxsus tayoqchasimon hujayra-lar mavjud va ular Kortiy dugalari deb yuritiladi. Membrananing tolalari endolimfaga ingichka qillari bor maxsus hujayralar yorda-mida Kortiy dugalari orqali miya katta yarim sharlari po‘stining bo‘lagiga joylashgandir.
A) Eshitish sezgilarining fizik sabablari.
Havo to‘lqinlarining harakati tufayli tovush chiqaruvchi jism-lar tebranganida eshitish sezgilari hosil bo‘ladi. Agarda musiqaviy tovushlar havo to‘lqinlarining tekis, ritmik harakatlari natijasida vujudga kelsa, shovqinlar tovushlar esa ularning notekis \ara-katlaridan tug‘iladi.
|
| |
Valent, o’tkazuvchanlik va taqiqlangan energetik sathlar

|
Valent, o’tkazuvchanlik va taqiqlangan energetik sathlar
|
bet | 4/5 | Sana | 09.07.2024 | Hajmi | 40,56 Kb. | | #267153 |
Bog'liq Kristallarda energetik sathlar (mustaqil ish)Valent, o’tkazuvchanlik va taqiqlangan energetik sathlar
Zamonaviy elektronika qurilmalari yarim o‘tkazgichli materiallardan tayyorlanadi. Yarim o‘tkazichlar kristall, amorf va suyuq bo‘ladi. Yarim o‘tkazgichli texnikada asosan kristall yarim o‘tkazgichlar (1010 asosiy modda tarkibida bir atomdan ortiq bo‘lmagan kiritma monokristallari) qo‘llaniladi. Odatda yarim o‘tkazgichlarga solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi metallar va dielektriklar oralig‘ida bo‘lgan yarim o‘tkazgichlar kiradi (ularning nomi ham shundan kelib chiqadi). Xona temperaturasida ularning solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi 10-8dan 105gacha Sm/m (metrga Simens)ni tashkil etadi. Metallarda =106-108 Sm/m, dielektriklarda esa
=10-8-10-13 Sm/m. Yarim o‘tkazgichlarning asosiy xususiyati shundaki, temperatura ortgan sari ularning solishtirma elektr o‘tkazuchanligi ham ortib boradi, metallarda esa kamayadi. Yarim o‘tkazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi yorug‘lik bilan nurlantirish va hatto juda kichik kiritma miqdoriga bog‘liq. Yarim o‘tkazgichlarning xossalari qattiq jism zona nazariyasi bilan tushuntiriladi.
Har bir qattiq jism ko‘p sonli bir-biri bilan kuchli o‘zaro ta’sirlashayotgan atomlardan tarkib topgan. Shu sababli bir bo‘lak qattiq jism tarkibidagi atomlar majmuasi yagona tuzilma deb qaraladi. Qattiq jismda atomlar bog‘liqligi atomning tashqi qobig‘idagi elektronlarni juft bo‘lib birlashishlari (valent elektronlar) natijasida yuzaga keladi. Bunday bog‘lanish kovalent bog‘lanish deb ataladi.
Atomdagi biror elektron kabi valent elektron energiyasi W ham diskret yoki kvantlangan bo‘ladi, ya’ni elektron energetik sath deb ataluvchi biror ruxsat etilgan energiya qiymatiga ega bo‘ladi. Energetik sathlar elektronlar uchun ta’qiqlangan energiyalar bilan ajratilgan. Ular ta’qiqlangan zonalar deb ataladi. Qattiq jismlarda qo‘shni elektronlar bir-biriga juda yaqin joylashganligi uchun, energetik sathlarni siljishi va ajralishiga olib keladi va natijada
|
| |
ruxsat etilgan energetik zonalar

|
ruxsat etilgan energetik zonalar
|
bet | 5/5 | Sana | 09.07.2024 | Hajmi | 40,56 Kb. | | #267153 |
Bog'liq Kristallarda energetik sathlar (mustaqil ish)ruxsat etilgan energetik zonalar yuzaga keladi. Energetik zonada ruxsat etilgan sathlar soni kristaldagi atomlar soniga teng bo‘ladi. Ruxsat etilgan zonalar kengligi odatda bir necha elektron – voltga teng (elektron – volt – bu 1V ga teng bo‘lgan potensiallar farqini yengib o‘tgan elektronning olgan energiyasi). Ruxsat etilgan zonadagi minimal energiya sathi tubi (Wc), maksimal energiya esa shipi (Wv) deb ataladi.
Xulosa
Qattiq jismning elektr, optik, mexanik, issiklik va magnit xossalari valent elektronlarga bogʻliq boʻladi. Maʼlumki, atomda elektron bir necha muayyan energetik holatga ega, shunga moye ravishda bir necha energiya zonasi vujudga keladi. Ammo baʼzi zonalar ustma-ust tushishi ham mumkin. Har bir zonadagi satxlar soni kristall panjaradagi atomlar soni N ga teng . Bu satxlarda elektronlar Pauli prinsi-pita muvofiqjoylashadi. Endi elektronlar ayrim atomga emas, balki butun kristallga tegishli boʻlib qoladi. Metallarda tegishli atomning valent elektroni energetik sathidan hosil boʻlgan energiyalar zonasi elektronlar bilan chala toʻladi. Tashqi elektr maydoni taʼsirida bu zonadagi elektronlar yuqoriroqdagi boʻsh sathlarga oʻtadi va elektr tokini oʻtkazishda ishtirok etadi.
|
| |
Umumiy talablar

Variant
|
Mustaqil ish mavzulari
|
|
Lokal tarmoqlar (LAN) va ularning qurilish usullari.
|
|
Ethernet texnologiyasi.
|
|
Shahar tarmoqlari (MAN) va ularning qurilish usullari.
|
|
ATM, ISDN, xDSL texnologiyalari.
|
|
Global tarmoqlar (WAN) va ularning qurilishi usullari.
|
|
WAN tarmoqlarida qo’llaniladigan standart texnologiyalar.
|
|
Mobil aloqa tarmoqlari: 3G, 4G va 5G texnologiyasi.
|
|
Kompyuter tarmoqlarida qo’llanildigan protokollar va texnologiyalar.
|
|
PON texnolgiyasi.
|
|
IPv4 protokoli.
|
|
IPv6 protokoli.
|
|
IPv4 va IPv6 protokollari hamda ularning paket strukturalari.
|
|
IPv4 va IPv6 protokollarining imkoniyatlarini taqqoslash hamda tahil qilish.
|
|
Klient-server arxitekturalari.
|
|
Tarmoq boshqarish.
|
|
Simsiz tarmoqlar.
|
|
OSI modeli va uning ishlash mexanizmi.
|
|
Kanallar va paketlar kommutatsiyasi.
|
|
Tarmoq qurilmalari.
|
|
Serverlar va ularning vazifalari.
|
|
Tarmoq standartlari.
|
|
Tarmoq topologiyalari.
|
|
Kompyuter tarmoqlarining tarixi va rivojlanishi.
|
|
Kompyuter tarmog‘ining asosiy tarkibiy qismlari: qurilmalar, kabellar, protokollar.
|
|
Mahalliy tarmoqlar (LAN) va ularni tashkil qilish.
|
|
Simsiz tarmoqlar va Wi-Fi texnologiyasi.
|
|
Ma’lumotlarni uzatish protokollari: TCP/IP, HTTP, va boshqalar.
|
|
Kompyuter tarmoqlarida marshrutlash va kommutatsiyalash.
|
|
Kompyuter tarmoqlarining xavfsizligi: tahdidlar, himoya, shifrlash.
|
|
Bulutli hisoblash va ularning kompyuter tarmoqlariga ta’siri.
|
|
Tarmoq xizmatlari va protokollari: fayl serverlari, elektron pochta, VPN va boshqalar.
|
Yo’ldoshev Davronbek

|
Yo’ldoshev Davronbek
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #243412 |
Bog'liq 6-topshiriq Yo’ldoshev Davronbek Muammolarni bartaraf etish Windowsda muammolar va ularni bartaraf etish - Windows OT da ko’plab muammolar bo’lishi mumkin. Aktivatsiya so’rashi windowsni update qilishni so’rashi va boshqa muammolar bo’lishi mumkin. Shu bilan birga ularni bartaraf etish yo’llari mavjud. Quyida ba’zi muammolarni va ularni bartaraf etish yo’llarini ko’rib chiqamiz
Aktivatsiya muammosi - Hozirgi kunda windows OT va Office dasturlardan odamlar bepul foydalanilyapti. Aslida ular pulli dastur va tizim hisoblanadi. Tekin versiyasidan foydalanganda bu dasturlar activatsiya so’raydi. Bu muammoni bartaraf etilmasa, yuqoridagi dasturlar to’liq ishlamaydi. Bu muammoni vaqtinchalik bartaraf etish mumkin. Bu muammoni bartaraf etish uchun aktivatsiya dasturlaridan foydalanamiz.
Aktivatsiya dasturi Ko’rib turgan muammoni bartaraf etiladi, agar biz quyidagi dasturni ishga tushirsak. KMS Activator dasturi orqali windowsni ham office dasturlarini ham activatsiya qilsa bo’ladi. Windowsda xatolardan yana biri – bu "Windows Update" xatosidir. Windows-ning yangilashlarini o'rnatish jarayonida yoki yangilanishlarni qilib bo'lmay qolishda xatolarni qabul qilish mumkin. Ular tizimning to'g'ri ishlashi uchun kerakli yangilanishlarni yoki o'rnatishda xatolikka olib kelishi mumkin. - Windowsda xatolardan yana biri – bu "Windows Update" xatosidir. Windows-ning yangilashlarini o'rnatish jarayonida yoki yangilanishlarni qilib bo'lmay qolishda xatolarni qabul qilish mumkin. Ular tizimning to'g'ri ishlashi uchun kerakli yangilanishlarni yoki o'rnatishda xatolikka olib kelishi mumkin.
Windows Update Bu muammoni hal qilish uchun ko’rsatilgan tugmani bosish kerak. So’ng quyidagi oyna hosil bo’ladi. Faqat internet bo’lsa bas.
|
| |
Taqribiy hisoblashlar - Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5 119 talabalarga taqribiy hisoblashning...

Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5
121
absolyut xatosi, nisbat esa a sonining nisbiy xatosi deyiladi. Koʻpincha, nisbiy xato
foizlarda ifodalanadi. Taqribiy hisoblashlarda turli matematik jadvallar va zamonaviy
hisoblash texnikalari muhim vositadir.
Quyida f(x)=0 tenglamaning faqat oddiy
ildizlarini topish masalasi qaraladi. Buning uchun masala umumiy holda quyidagi
shartlar bilan qo‘yiladi. Masalaning qo‘yilishi. Chekli [a,b] kesmada aniqlangan,
uzluksiz, ikki marta differensiyallanuvchan, ya’ni birinchi va ikkinchi tartibli
hosilalari shu kesmada mavjud va unda bu hosilalari o‘z ishorasini saqlaydigan
(birinchi hosilasi nolga aylanmaydigan) f(x) funksiya uchun f(x)=0 tenglama [a,b]
kesmada yagona yechimga
ega bo‘lsin va bu yechimni berilgan > 0 aniqlikda
Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5

|
Talqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5Bog'liq talabalarga-taqribiy-hisoblashning-qoidalarini-chuqur-o-rgatish-usullari-va-metodikasiTalqin va tadqiqotlar respublika ilmiy-uslubiy jurnali №5
120
matematik masalalarning keng doirasini sonli yechish algoritmlarini ishlab chiqishdir.
Usullar zamonaviy kompyuter texnologiyalaridan foydalangan holda samarali amalga
oshirilishi uchun loyihalashtirilishi kerak. Qoida tariqasida, ko'rib chiqilayotgan
muammolar aniq yechimga imkon bermaydi. Muammoning noma'lum aniq yechimini
taxminiy bilan almashtira olish uchun ikkinchisi aniqga yetarlicha yaqin bo'lishi
kerak. Shu munosabat bilan, taxminiy yechimning aniqga yaqinligini baholash va
iloji boricha aniq bo'lgan taxminiy yechimlarni qurishning taxminiy usullarini ishlab
chiqish zarur bo'ladi.
Model – bu faraz qilinadigan yoki moddiy reallashtirilgan tizim bo‘lib, u tadqiq
qilinayotgan ob’ektni aks ettirib yoki qayta hosil qilib, uni shunday almashtira
oladiki, bunday tizimni o‘rganish ob’ekt haqida yangi ma’lumotlarni beradi.
Modellashtirishda ob’ekt-original va uning modeli o‘rtasidagi o‘xshashlik (analog)
ishlatiladi. Bu o‘xshashlik quyidagilar hisoblanadi: tashqi analogiya (masalan,
samolyot, kema, mikrorayon modeli); strukturali analogiya (masalan, suv o‘tkazish
tarmog‘i va elektr tarmoqlari graflar yordamida modellashtiriladi); dinamik analogiya
(tizim holatiga ko‘ra) – masalan, mayatnik elektr tebranishlari konturini
modellashtiradi.
Matematik modellashtirishda kompyuterlardan keng foydalanilishni, ishlab
chiqarilgan nazariya va amaliy natijalar hisoblash eksperimentini ilmiy va amaliy
tadqiqotlarning yangi texnologiyasi va metodologiyasi deb qarash mumkin bo‘ladi.
Hozirgi kunda hisoblash eksperimentining amaliy tadqiqotlarga tadbiqi endi
kengaymoqda, masalan, halokatli va fojeali hodisalar (AES yadro reaktorining
nosozligi; iqlimning global isishi; yer silkinishlari)ning kutilayotgan natijalarini
oldindan aniqlash; aviatsiya va kosmos sanoati, suv usti va suv ostida suzuvchi
ob’ektlarning harakatlari muammolarini o‘rganish va hokazo. Biz bilamizki, har bir
sohaning o‘ziga xos uslublari, metodlari bo‘ladi. Aynan matematika sohasida ham
taqribiy hisoblash usuli mavjud bo‘lib ular o‘ziga xos tuzilishga, formulaga ega.
|
| |
taqribiy hisob usullari yordamida topish talab qilinadi. 
Skanerlash usuli

taqribiy hisob usullari yordamida topish talab qilinadi.
Skanerlash usuli. Berilgan f(x)=0 tenglamaning [a,b] kesmadagi ildizi
ajratilgan uzunlikdagi kesmalarga bo‘linadi va
bo‘lsin. [a,b] kesma berilgan
yetarlicha kichik hosil bo‘lgan kesmalarning oxirlarida y=f(x) funksiyaning
qiymatlari hisoblanadi. Bu qiymatlarni tahlil qilish bilan qaysi oraliqda funksiya o‘z
ishorasini almashtirayotganligini (yoki qiymati aniq nolga teng ekanligini (bu juda
kamdan kam holda kuzatiladi)) aniqlash mumkin. Usulning samaradorligini oshirish
maqsadida aniqlashtirishni bir necha bosqichda bajarish ham mumkin. Dastlabki
bosqichda [a,b] kesma qiymatlarida bo‘laklarga bo‘linadi, ya’ni qo‘pol yechim
topiladi. Keyingi bosqichda esa shu topilgan oxirgi kesma bo‘lagi yana bo‘laklarga
bo‘linadi va yanada aniqroq yechimga erishiladi. Bu jarayon bir necha marotaba
takrorlanishi ham mumkin. Bu bilan kamroq qadamlar bilan berilgan xatolikdagi
yechimga erishish mumkin.
Xulosa sifatida shuni aytish mumkinki, talabalarga turli xil matematik usullar
o‘rgatilib shu bilan bir qatorda ularga o‘rgangan usullarini yoritib berishi ham
so‘raladi. Taqribiy usulning o‘ziga xosligi, metodikalarning mavjudligi bilan ajralib
turadi. Talabalar o‘zlari o‘rgangan usullarni albatta sinab uni qayta qayta hisoblab
ko‘rishadi. Bu ularning bilimi mustahkam bo‘lishiga, misollarning aniq yechimi
topilishiga sabab bo‘ladi desak adashmaymiz.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Абду амидов А.У., Худойназаров С. Ҳисоб аш усу аридан
ама иёт ва аборатория машғу от ари. – Тошкент: Ўқитувчи, 1995. – 240 б. 4.
2.
А ексеев Е.Р., Чеснокова О.В. Решение задач вычис ите ьной
математики в пакета Mathcad, Mathlab, Maple (Самоучите ь). – М.: НТ Пресс,
2006. – 496 с.
3.
Амосов А. А., Дубинский Ю. А., Копченова Н. В. Вычис ите ьные
методы. - М.: Издате ьский дом МЭИ, 2008. - 672 с.
4.
Ба ва ов Н. С., Жидков Н. П., Кобе ьков Г. М. Чис енные методы.
– М.: Изд-во Бином. Лаборатория знаний, 2011. – 640 с.
|
Mustaqil ish mavzusi dbos buluti

|
Mustaqil ish mavzusi dbos buluti
|
bet | 1/5 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #249388 |
Bog'liq DBOS DBOS buluti
DBOS Cloud - bu dunyodagi yagona bulutli operatsion tizim bo'lgan DBOS da ishlaydigan TypeScript ishlab chiquvchilari uchun tranzaktsion serversiz dastur platformasi.
Transaktsion serversiz ilovalar platformasi
DBOS Cloud - bu TypeScript ishlab chiquvchilari uchun tranzaktsion serversiz dastur platformasi bo'lib, u dunyodagi birinchi bulutli operatsion tizim bo'lgan DBOS tomonidan quvvatlanadi.
DBOS Cloud - bu ilovalarni avtomatik holat, tranzaksiya, kuzatuvchanlik va kiber barqarorlik bilan yaxshilaydigan TypeScript tranzaksiyali dasturlash muhiti. Bularning barchasi OT yadrosiga taqsimlangan DBMSni joylashtiradigan inqilobiy yangi bulutli operatsion tizim, DBOS tufayli mumkin bo'ldi. Ushbu noyob arxitektura nosozliklarga chidamli bulutli ilovalarni ishlab chiqishni ancha sodda, tezroq va arzonroq qiladi.
Bu oddiy. Biznes mantiqingizni yozing va kodingizni tranzaksiya va ish jarayoni taʼriflari bilan bezash uchun ochiq manbali DBOS Transact TypeScript tizimidan foydalaning. Kodingizni mahalliy sifatida sinab ko'ring va keyin bir tugmani bosish bilan uni DBOS Cloud-ga kengaytirib, xatolarga chidamli bajarish uchun joylashtiring.
Bu sukut bo'yicha ishonchli. Agar ish oqimlaringiz biron-bir sababga ko'ra to'xtatilsa, ular har doim to'xtagan joydan davom etadi. Ishonchli xabar yetkazib berish o'rnatilgan. Idempotency o'rnatilgan.
Bu nosozliklarni tuzatishni osonlashtiradi. Vaqt sayohati tuzatuvchisi yordamida siz "vaqtni orqaga qaytarishingiz" va har qanday DBOS Cloud izini xuddi dastlab sodir bo'lganidek, kompyuteringizda mahalliy sifatida takrorlashingiz mumkin. Bu nosozliklarni tezda bartaraf etish va tekshirish uchun zarur.
Bu kiber chidamli. Vaqt sayohati sizga OS va dastur holatini kiberhujum yoki boshqa falokatdan oldingi holatga qaytarish va muammoli tranzaksiyalardan tashqari hamma narsani takrorlash imkonini beradi. OT barcha ko'rsatkichlarni, jurnallarni, izlarni shifrlangan SQL-ga kirish mumkin bo'lgan jadvallarda saqlaydi, bu esa kuzatishni soddalashtiradi.
|
| |
A release date

ARES CS5 using
cellular mode
/ Wash Extension V4
Revision A
Release date: May 30, 2023
ARES Soiling Measurement System
Installation Manual
Installation Manual - ARES CS5 with cellular mode, rev.A
Page 2 of 16
1.0 Important Safety Instructions
WARNING: TO PREVENT FIRE, ELECTRIC SHOCK AND DAMAGE, DO NOT EXPOSE THE INTERNAL
COMPONENTS (CIRCUITS BOARDS AND WIRES) TO RAIN OR MOISTURE.
Please be aware of the safety instructions below:
1. Read these instructions.
2. Keep these instructions.
3. Follow all instructions.
4. Do not submerge the device(s) in water or liquid.
5. Do not install the ARES device directly on solar module frames.
6. Do not leave the ARES device powered on without sun (like indoors) for more than 24 hours. The battery
will fully discharge and may take more than 2 hours with full sun to recharge.
7. Never leave the Wash Extension solar panel glass facing down for an extended period of time.
8. Clean solar panel glass only with a damp microfiber cloth.
9. Tighten fasteners only as specified in this manual.
10. Do not pinch or sharply bend the flex plumbing tube. Doing so will result in inefficient spray and possible
pump failure.
11. Do not install next to heat sources such as inverters.
12. Do not connect any other solar panel to the Wash Extension other than the one supplied.
13. Consult Fracsun when any doubt or questions arise regarding equipment installation.
14. Refer all equipment servicing to qualified service personnel or Fracsun Inc.
2.0 Device Overview
The ARES Soiling Measurement System accurately measures the instantaneous
and daily soiling loss percentage by comparing the light generated current
difference between two identical reference cells. The ARES device contains a
“clean” reference cell which is cleaned daily while the “dirty” reference cell is left
to naturally soil. ARES is an Internet of Things (IoT) device and outputs data over
a 3G or 4G/LTE cellular network. ARES is powered by the sun and does not
require external power, making it deployable in virtually any location with a
cellular signal.
Accompanying the ARES device is the Wash Extension device, which automates
the washing events and provides feedback. The Wash Extension device can detect successful wash events, low tank
level, low battery, high humidity, and freezing conditions. ARES can be used without the Wash Extension device if it
is manually washed at fixed intervals.
|
Qo’llanish sohasi - Mavzu: Kompyuter grafikasi va uning turlari Reja

|
Mavzu: Kompyuter grafikasi va uning turlari Reja
|
bet | 6/6 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 164 Kb. | | #115790 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi va uning turlariQo’llanish sohasi:
Kompyuterda loyihalash tizimlarida;
Elektron va poligrafik nashriyotlarda, Web dizaynda;
Kompyuter dizayni va reklamada.
Adabiyotlar:
I.A.Karimov “Yuksak ma`naviyat yengilmas kuch” Toshkent. 2010.
O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Maҳkamasining qarori 06. 06. 2002 y. №200 “Komp’yuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish” chora-tadbirlari to`g’risida.
Rixsiboyev T. “Komryuter grafikasi” O’zbekiston Yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti. Toshkent – 2016.
Rixsiboyev T. “Muhandislik kompyuter grafikasi va uni o’qitish metodikasi” TDTU bosmaxonasi. Toshkent – 2009.
Fedorenkov, Kimayev «AutoCAD 2002» Moskva – 2011.
Romanicheva E.T. va b… «AutoCAD vers.12,13,14» Moskva – 2017.
Dmitriy Tkachev «Самоучитель» AutoCAD 2005.
Elen Filkenshteyn. «Auto CAD 2013 and Auto CAD LT 2014» bibliya pol’zovatelya. M.: Dialektika – 2017.2019 s.
Bogolyubov S.K. «Индивидуальные задания по курсу черчение». Moskva «Высшая школа» 2019.
|
| |
Oddiy fraktalning - Mavzu: Kompyuter grafikasi va uning turlari Reja

|
Mavzu: Kompyuter grafikasi va uning turlari Reja
|
bet | 4/6 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 164 Kb. | | #115790 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi va uning turlariOddiy fraktalning tuzilishi Rasm 1
Fraktal grafikasi fayllari asosan *.fif kengaytmasiga ega bo’lib, kompyuter xotirasida juda kam joy egallaydi. Ya’ni ular xotirada faqat formula yozuvlari ko’rinishida saqlanadi.
Fraktal grafikasining keng tarqalgan formatlari: *.frp; *.frs; *.fri; *.fro; *.fr3, *.fr4 va h.
Afzalligi:
Original va bejirim, fantastik tasvirlarni hosil qilish mumkinligi;
Real hodisa va jarayonlarni (ilmiy grafikaviy) modellashtirishda qo’llash mumkinligi.
Kamchiliklari:
• Dasturlash tilining murakkabligi. Turli dasturlash tillari (C, Delphi, Pascal
va h.) ni bilish talab etiladi;
Natijani oldindan baholashning qiyinligi.
Ko’ngilochar dastur va video o’yinlar yaratishda (oddiy va murakkab teksturalar, turli landshaft va fonlarni yaratishda);
Kino va video industriyada (noananaviy hodisa va jarayonlarni hosil qilishda, fantastik syujetlar yaratishda).
Fraktal grafikasi asosida yaratilgan kompozitsiyalar.
Rasm 4.
Fraktal grafikasi asosida yaratilgan kompozitsiyalar.
Vektorli grafika. Vektor grafikasida tasvir vektor deb nomlanuvchi chiziqlar asosida qurilib, ularga turli parametrlar – rang, chiziq qalinligi va joylashuvi (vaziyati) xususiyatlari beriladi.
Vektor grafikasida primitivlar deb nomlanuvchi ob’ektlar bilan ishlanadi. Primitivlarga ikki va uch o’lchamli oddiy geometrik figuralar kiradi. Ikki o’lchamli geometrik figuralarga – nuqta, to’g’ri chiziq, egri chiziq, aylana, ko’pburchak kabi tekis shakllar kirsa, uch o’lchamli geometrik figuralarga – kub, prizma, piramida, sfera, konus, tsilindr kabi jismlar kiradi. Ushbu oddiy geometrik figuralar asosida murakkab bo’lgan geometrik figuralar – ob’ektlar yaratiladi.
Vektorli grafika odatda ob’ektga qaratilgan grafika yoki chizma grafikasi deb ham nomlanadi.
Vektor grafikasida asosiy mantiqiy element primitivlar bo’lganligi uchun, asosiy e’tibor primitivlarni qurishda ularning parametrlariga qaratiladi. Misol uchun yopiq ko’pburchak tomonlari teng yonli yoki ixtiyoriy bo’lishi, yopiq hududlar aylana, ellips yoki ixtiyoriy egri chiziq asosida qurilishi mumkin bo’lib (Rasm 5-a), ushbu yopiq ko’pburchak yoki hudud ichini ranglash (Rasm 5-b), gradientlash (Rasm 5-c) yoki shtrixlash (Rasm 5-d) mumkin.
|
| |
a) Konturli b) Hududi bo’yalgan

a) Konturli b) Hududi bo’yalgan
c) Hududi gradientlangan d) Hududi shtrixlangan
Vektor grafikasining asosiy imkoniyatlari Rasm. 5 Vektor grafikasining asosiy imkoniyatlari
Vektorli grafikaning imoniyatlari uni muhandislik sohasida qo’llashga imkon beradi (Rasm 6).
a) Ikki o’lchamli chizma b) Uch o’lchamli detal modeli
a) Ikki o’lchamli chizma
b) Uch o’lchamli detal modeli
Vektor grafikasining muhandislik amaliyotida qo’llanishi
Rasm. 6
Vektor grafikasining muhandislik amaliyotida qo’llanishi
Agar rastr grafikasida bazaviy element nuqta bo’lsa, vektor grafikasida chiziq hisoblanadi. Chiziq to’g’ri yoki egri (splayn) bo’lishi mumkin. Chiziq bir butun ob’ekt hisoblanib, u matematik ifodaga ega. SHuning uchun ham vektor grafikasi fayl hajmi rastr grafikasiga nisbatan ancha kam joy egallaydi. Vektor grafikasi bilan ishlaganda biron bir ob’ekt tahrirlanganda boshqa ob’ektlar tahrirlanmaydi. Ya’ni tasvirda biron bir geometrik ob’ektga osongina o’zgartirish kiritish mumkin bo’lib, shu ob’ekt ustida yoki ostida joylashgan boshqa geometrik ob’ektlar tahrirlanmasligi imkoniyatlari mavjud.
Vektor grafikasi aniq va tiniq tasvirlar yaratishga imkon beradi. Tasvirlar masshtablashtirilganda ularning sifati saqlanib qoladi. SHuning uchun ham undan dizayn, poligrafiya, reklama va animatsiyada keng foydalaniladi (Rasm 7).
Vektorli grafikaning dizayn va animatsiyada qo’llanilishi
Rasm. 7 Vektorli grafikaning dizayn va animatsiyada qo’llanilishi
Vektorli grafikaning eng qulay tomoni u chiqarish qurilmalarining barcha sifat sig’imi imkoniyatlaridan foydalanadi. Ya’ni vektor buyruqlari chiqarish qurilmasiga, aytaylik printerga berilgan masshtabdagi tasvir chiziq va ranglarini printer qancha nuqtadan iborat qilib chiza olsa shuncha nuqtalarni qo’llashni buyuradi. Agar rastrli format printerga chegaralangan nuqtalar to’plamidan foydalanib chop ettishni buyursa, vektorli format printer qancha nuqtalar to’plamini qo’llay olsa shuncha nuqtalarni qo’llashni buyruq beradi.
Vektorli tasvirlar kompyuterdan chiqarish qurilmasi (printer)ga turli vektor buyruqlarini yo’llaydi. Printerlarda o’zining mikroprotsessori bo’lib, u buyruqlarni qayta ishlaydi va ularni nuqta ko’rinishda qog’ozga tushiradi. Printerlarning turiga qarab ayrim hollarda kompyuter va printer orasidagi ikki mikroprotsessorning axborotlarni qayta ishlashida muammolar yuzaga keladi va natijada tasvir qog’ozda qisman yoki umuman chop etmasligi yoki ekranga xatolik haqidagi axborot chiqarilishi mumkin.
Imkoniyatlari:
Vektor grafikasi printerning barcha sifat sig’imidan foydalanib, tasvir masshtabi o’zgartirilganda ham uning sifatini saqlab qoladi;
Vektor grafikasi alohida ob’ektlarni tahrirlash imkonini beradi va tasvirlar oson tahrirlanadi;
Vektorli grafika agar tasvirda rastrli ob’ektlar qo’llanmagan bo’lsa xotirada kam joy egallaydi.
Kamchiliklari:
• Vektorli tasvirlar sun’iy ko’rinadi;
Rastr grafikasiga nisbatan ranglar kam tusga ega.
|
1-mavzu: Ma’lumotlar bazasi, ularning turlari Reja: Asosiy tushunchalar

1-mavzu: Ma’lumotlar bazasi, ularning turlari
Reja:
1.
Asosiy tushunchalar
.
2.
Berilganlar bazasi (BB).
.
3.
BB kontseptsiyalarining evolyutsiyasi Berilganlar tuzilishining uch turi.
.
4.
Uch darajali arxitektura. Chizmalar.
.
5.
Ob`ektlar va atributlar
.
6.
Axborotning uch sohasi. Ikki o`lchovli fayllar. Kalitlar. So`rovlar.
7.
Nazorat uchun savollar.
Tayanch so’zlar:
Axborot texnologiyalari, matn, muharrir, hujjat, saqlash, ochish, yopish, menyu, lenta, tugmalar,
shrift, interval, abzats, satr, ustun, jadval, gipermurojaat.
1. Asosiy tushunchalar, komponеntlar va modеllar
1.1. MBBTning asosiy funktsiyasi
Chapter 1 Explore Microsoft Access 2013
In this chapter, you’ll get an overview of the new features in recent versions of
Access to help you identify changes if you’re upgrading from a previous version.
You’ll explore the program’s user interface, and the concepts and structure of data
storage in Access. Then you’ll look at database objects such as tables, forms, queries,
and reports, while learning about Access features and functionality that you’ll
explore in more depth in later chapters. Finally, you’ll preview and print database
objects.
Informatsion tizimlarni yaratish bo’yicha jadal harakatlar ma'lumotlar
hajmining tеz suratlar bilan oshib borishi sharoitida 60
yillar boshida maxsus
“Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi” (MBBT)
dab ataluvchi dasturiy
komplеksning yaratilishiga olib kеldi.
MBBT asosiy xususiyatlari - bu protsеduralar tarkibi bo’lib,
ular faqat
ma'lumotlarni kiritish
va saqlashda ishlatilmasdan,
ularning strukturasini ham
tasvirlaydi. Ma'lumotlarni o’zida saqlab va MBBT ostida boshqariladigan fayl, oldin
ma'lumotlar
banki dеb atalib, kеyinchalik esa “Ma'lumotlar bazasii”
dab yuritila
bosladi.
Ma'lumotlarni boshqarish tizimi, quyidagi xossalarga ega:
✓
fayllar to’plami mantiqiy kеlishuvni quvvatlaydi;
✓
ma'lumotlar ustida ish yuritish tili bilan ta'minlaydi;
✓
har xil to’xtalishlardan kеyin ma'lumotlarni qayta tiklaydi;
✓
MBBT bir nеcha foydaloanuvchilarning parallеl ishlashini ta'minlaydi.
MBBT funktsiyalari tarkibiga yanada aniqroq qilib quyidagilar qabul qilingan:
✓
Amaliy ishni bajarish tartibi

|
Amaliy ishni bajarish tartibi
|
bet | 64/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( Amaliy ishni bajarish tartibi:
1. Komyuterni ishga tushirish uchun o’qituvchidan ruxsat oling.
2. Kompyuterni ishga tushiring va windows operatsion tizimini yuklang.
3. Excel dasturini ishga tushiring books.xls ishchi kitobini oching. Ishlatilayotgan ishchi varaqni tanlab oling yoki yangisini yarating, yangi varaqni yorlig’ida sichqoncha tugmasini bosib, varqning nomini “Preyskurant” deb qayta nomlang.
4. Al yacheykaga “Прейскурант”matnini kiriting. A2 yacheykaga “Курс перерасчёт” matnini, Bl yacheykaga esa “1 y.e.=” matnini, C2 yacheykaga esa “Текущий курс перерасчёта” matnini kiriting.
5. A3 yacheykaga “Наименование товара”, B3 yacheykaga “Цена(y.e.)” matnini, C3 yacheykaga esa “Цена (Сум)” matnini kiriing. .A ustunining qolgan yacheykalariga preyskurantga kirgan mahsulotlarning nomlarini kiriting. B ustunining tegishli yacheykalariga mahsulotning sharli birliklardagi narxin kiriting 6. C4 yacheykaga =B4*$S$2 formulasini kiriting. Avtoto’ldirish usuli bilan formulaning nusxasini C ustunning qolgan yacheykalariga ham yozing. Qayta hisoblash kursini o’zgartiring. Al:C1 diapazonini ajrating va «Формат ячейки» buyrug’ini bering. «Выравнивание» bo’limida gorizontal va markaz bo’ylab bo’yiga tekislashni kiriting va «Объединение ячейки» qarshisiga bayroqcha o’rnating.
7.«Шрифт» oynachasida shrift o’lchamini 14 deb oling . «Начертание» bo’limida esa «Полужирный» ni tanlang va OK tugmachasini bosing. B2 yacheykaning ustida o’ng tugmachasini bosing va hosil bo’lgan kontekstli menyuda «Формат ячейки» bo’limini tanlang.Gorizontal va o’ng chegara bo’ylab tekislashni kiriting , OK tugmasinini bosing.
8.C2 yacheyka ustida sichqonchaning o’ng tugmasini bosing va hosil bo’lgan kontestli menyuda «Формат ячейки» bolimini tanlang.Gorizontal va chap chegara bo’yicha tekislashni kiriting, OK tugmachasini bosing.
9. B2;C2 diapazonini ajrating. Formatlash uskunalar panelidagi «Границы» tugmachasini yonidagi ochiladigan tugmachani bosing va bu yacheykalar uchun keng tashqi ramkani belgilang.(ochilgan palitraning pastki o’ng burchagidagi tugmacha) A va B,B va C, C va D ustunlardagi sarvlavhalar orasida chap tugmachani ikki marta bosing. A,B va C ustunlar kengligini o’zgarishiga e’tibor bering. Hosil bo’lgan jadvalning formati sizni qanoatlantirsa, standart uskunalar panelidagi «Предварительный просмотр» tugmachasini bosib, hujjatning chop etilgandagi holatini ko’ring.
10. books.xls ishchi kitobini saqlab qo’ying.Oxirgi hosil bo’lgan jadvalning ko’rinisi quyidagicha bo’ladi.
|
| |