nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ro‘yxatga olish raqami 110-60

Ro‘yxatga olish raqami 110-60.
2
ISBN 978-9943-7229-7-2
Сайёрамизнинг эртанги куни, фаровонлиги фарзандларимиз қандай инсон бўлиб камолга етиши билан боғлиқ. Бизнинг асосий вазифамиз – ёшларнинг ўз салоҳиятини намоён қилиши учун зарур шароитлар яратишдан иборат.
Ўзбекистон Республикаси Президенти Шавкат Мирзиёевнинг БМТ Бош Ассамблеясининг 72-
сессиясида сўзлаган нутқидан
KIRISH
Mamlakatimizda ta’lim sohasida olib borilayoygan yangilanish, modernizatsiya jarayoni uzluksiz ta’lim tizimining barcha bo’g’inlari jumladan, oliy ta’limda ham zamon talablariga javob bera oladigan yetuk mutaxassislarni tayyorlash, ularda yangi bilim va ko’nikmalarini shakllantirishni, o’z ustida ishlash, zamonaviy texnologiya yutuqlaridan maqsadli foydalana olish mahoratini oshirishni taqozo etmoqda. Bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarini hozirgi kun talablari asosida tayyorlashda “ Texnologiya va uni o’qitish metodikasi “ fani ham ustuvor vazifalarni bajarishda salmoqli o’rinni egallaydi. Mazkur fan orqali bo’lajak mutaxassis o’qituvchilar fanining asosiy ilmiy – nazariy va amaliy natijalariga asoslangan holda o’quvchilarga mehnatsevarlik, intizom, masuliyat, burch hissi, ijodkorlik qobilyatlarini rivojlantirish malakasiga ega bo’ladilar.
Darslikda texnologiya va uni uqtirish metodikasining umumiy asoslari, darslarda integratsion yondashuv, mashg’ulotlar jarayonida xorijiy ta’lim tizimida foydalanish, shuningdek qo’ l mehnati, qog’oz va karton bilan ishlash, applikatsiya, tabiiy materiallar plastilin, gazlama bilan ishlash texnologiyalari tog’risida amaliy- metodik bilimlar o’z ifodasini topgan. Boshlang’ich sinf texnologiya darslarida axbarot texnologiyalari hamda ta’lim jarayonida innovatsiyalar va interfaol usullardan foydalanishning yo’l va usullari ko’rsatib berilgan. Texnologiya darslarini tashkil etishda o’qituvchining eng muhim vazifalarida biri o’qituvchilarni mustaqil bilim olishga tizimli o’rgatib borishdan iborat bo’lib, ularni ongli, maqsadli natijaga erishishga yo’naltirishdan iborat. Darslikda bo’lajak boshlang’ich sinf o’qituvchilarining o’quvchilarga mehnat qurollari to’g’risida bilim
berish texnologik jarayon, texnika xavfsizligi, sanitariya va gigiena to’g’risidagi ma’lumotlar hamda mehnatni tizimli tashkil etish va o’quvchilarning mehnat madaniyati to’g’risida bilimlarga ega bo’lish metodikasi bugungi kun talablari asosida yoritib beriladi.
|
O’quvchilarni texnologiya fanini o’zlashtirishga psixologik tayyorlash

|
O’quvchilarni texnologiya fanini o’zlashtirishga psixologik tayyorlash
|
bet | 4/95 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 10,75 Mb. | | #107282 |
Bog'liq o\'quv qo\'llanmaO’quvchilarni texnologiya fanini o’zlashtirishga psixologik tayyorlash. Ushbu jarayon murakkab, uzoq davom etuvchi va ko’p qirrali jarayon bo’lib, u butun texnologiya fani va tarbiyaga singib ketgandir. U garchi o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’lsa-da, mehnatga axloqiy tayyorlashga juda yaqindir. Bolani mehnatga psixologik tayyorlash — bu unda mehnatga nisbatan uning yoshiga muvofiq keluvchi ongli va ijobiy munosabatlarni tarkib toptirish, unda amaliy malaka va ko’nikmalarni egallashga qiziqishni shakllantirish demakdir.
Texnologiya fanini o’zlashtirishga psixologik tayyorlash turli psixologik jarayonlarni rivojlantirish va takomillashtirishni nazarda tutadi. Bular: sezib anglash, psixomotor, emostional-idrok, diqqat, xotira, tafakkur va shu kabi prosseslardir. Boshqacha qilib aytganda, ular mehnatning psixologik komponentlari deyiladi.
Mehnat ta’limi fanining o’qitilish samaradorligini oshirishda amaliy mashg’ulotlar asosiy o’rinni egallaydi. Amaliy mashg’ulotlar quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Ekskursiyalar uyushtirish;
Ustaxonada yog’och va metalldan, tikuv materiallaridan uy jihozlari tayyorlash.
Texnologik operatsiyalarni o’rgatishda bolaning imkoniyatlarini nazarda tutib, hissiy bilish jarayonini takomillashtirish zarur. Ma’lumki, mehnat faoliyati, texnologiya fani uchun ham turli sezgilar yig’indisining (ko’rish, eshitish, his etish, ta’m bilish, teri, muskul harakati) namoyon bo’lishi xarakterlidir. Shuning uchun o’qituvchilar quyi sinflar o’quvchilariga yangi materialni yoki asbobni tanishtirayotganlarida bolalardagi sezgining barcha turlarini faollashtiradilar: bolalar qog`ozni ushlaydilar, silaydilar, aylantirib ko’rib chiqadilar, uning qanday shitirlashiga quloq soladilar. Sezgilarning bunday faollashuvi material haqida to’liqroq tasavvurga ega bo’lishiga yordam beribgina qolmay, balki bu psixologik jarayonni rivojlantiradi, takomillashtiradi.
Texnologik operatsiyalarni bajarishda shaxsning qiziqish, qobiliyat, temperament kabi individual psixologik xususiyatlari shakllanadi. Texnologik operatsiyalarni bajarishga psixologik va axloqiy tayyorlash jarayoni murakkab va uzoq davom etuvchi jarayondir.
Agarda bola mehnat qilishga o’rgatilmagan bo’lsa, uning uchun mehnat faoliyati maqbul mashg`ulotga aylanmaydi, unda kerakli ijobiy emotsiyalarni va boshqa psixologik ko’rinishlarni keltirib chiqara olmaydi.
Texnologik operatsiya mаlаkаlari ko`p mаrоtаbа tаkrоrlаnаdigаn mаshqlar nаtijаsidа hоsil bo`lishi sababli hаr bir mаshq jаrаyonigа o’quvchini aqliy yondashtirsh, buning uchun esa ish-hаrаkаti izchilligini tizimlilik sur’аtidа tushuntirib bеrish talab etiladi.
|
| |
Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari

Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
|
o‘zining innovatsion g‘oyasiga ega, uni amalga oshirish tufayli qo‘ygan

jurnali muharriri Jeff Xau maqolalaridan birida internet foydalanuvchilari orasidagi
ko‘ngilli pul beruvchilarni nazarda tutib kraudfanding so‘zini qo‘llagandi.
Bu termin yaqinda paydo bo‘lganiga qaramasdan, aslida, bu usul qadimdan
qo‘llanib kelinadi. Masalan, Moskvada Minin va Pojarskiy haykalini o‘rnatish
g‘oyasini imperator Aleksandr I dastlab qo‘llab-quvvatlamagan.
U bu ish uchun
yetarlicha mablag‘ to‘planmaydi degan fikrda bo‘lgan. Ammo xalq tashabbusi bilan
butun mamlakatda haykalni o‘rnatish uchun pul yig‘ish boshlangan va pul
berganlarning ism-shariflari gazetalarda e’lon qilib borilgan. Shu tarzda yig‘ilgan
pul evaziga tayyorlangan haykal 1818 yilda ochilgan.
AQShga Fransiya tomonidan tuhfa etilgan va 1886
yilda ochilgan Ozodlik
haykali ham ommaviy pul yig‘ish yo‘li bilan tayyorlangan. Fransiyada turli tadbir
va lotereyalar o‘tkazilgan, Jozef Pulitser o‘zining World gazetasida xayriya qilish
chaqirig‘i bilan chiqqan, AQShda teatr tomoshalari, auksionlar, badiiy ko‘rgazmalar
tashkil qilingan.
O‘zbek xalqi ham kraudfanding so‘zi bilan tanishganiga ko‘p bo‘lmagan
bo‘lsa-da, xayr-ehson masalasida azal-azaldan hech bir xalqdan qolishmaydi.
Respublika hududida hashar va xayriya yo‘li bilan ko‘plab bino, inshoot, yo‘l va
kanallar, muhtojlar uchun uylar bunyod etilgan. Masjid va qabristonlarda o‘rnatilgan
xayr-ehson qutilarini, bemorlarning davolanishi uchun
turli saytlar va ijtimoiy
tarmoqlardagi guruhlar tomonidan mablag‘ yig‘ilishini ham kraudfandingning
milliy ko‘rinishi deb aytish mumkin.
Kraudfanding qanday ishlaydi? - Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy...

Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
18-mavzu. Startaplarni moliyalashtirish Reja
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
|
Vulnerability Types | 117

the stack, but when the plates or trays are replenished, the
new plates or trays are put
on the top of the stack. When the stack is replenished in this way, you can think about
pushing onto the stack. However, when the topmost item is removed, you can think
about popping off the top of the stack.
Programs work in the same way. Programs are generally
structured through the use
of functions. A
function
is a segment of code that performs a particular action. It
allows for the same segment of code to be called multiple times in multiple places in
the program without having to duplicate that segment. It also allows for nonlinear
code execution. Rather than having one long program that is run serially, using func‐
tions allows the program to alter its flow of execution by jumping around in memory.
When
functions are called, they often need parameters. This is data the functions act
on. When a function is called, the parameters and the local variables to the function
are placed on the stack. This
block of data is called a
stack frame
.
Inside the stack frame is not only the data associated with the function, but also the
address the program should return to after the function is completed. This is how
programs can run nonlinearly. The CPU doesn’t maintain the entire flow of the pro‐
gram. Instead,
before a function is called, the address within the code block where the
program was last executing is also pushed on the stack.
Buffer overflows happen when a variable is allocated space on the stack. Let’s say you
expect to take in data from the user that is 10 bytes long. If the user enters 15 charac‐
ters, that’s 5 more bytes than the space that was allocated for the variable that is being
copied into it. Because of the
way the stack is structured, all of the variables and data
come before the return instruction pointer. The data being placed into the buffer has
nowhere to go if the language doesn’t do any of the checking ahead of time to trun‐
cate the data. Instead, it just writes over the next addresses in memory. This can result
in the return instruction pointer being overwritten.
Figure 4-1
shows a simplified example of a stack frame for an individual function.
Some elements that belong on the stack frame aren’t demonstrated here. Instead,
we’re focusing on just the parts that we care about. If
the function is reading into
var2, what the attacker can do is input more than the 32 characters expected. Once
the 32 characters has been exceeded, any additional data will be written into the
address space where the return instruction address is stored. When the function
returns, that value
will be read from the stack, and the program will try to jump to
that address. A buffer overflow tries to get the program to jump to a location known
by or under the control of the attacker to execute the attacker’s code.
Osiyodagi kraudfanding platformalari

Osiyodagi kraudfanding platformalari
Yaqin Sharqda faoliyat ko‘rsatadigan Aflamnah platformasi (BAA)
asosan
kino va ijodiy loyihalarga mo‘ljallangan.
Xitoydagi eng yirik DemoHour karudfanding platformasi 2011
yilda ish
boshlagan.
Janubi-Sharqiy Osiyoda Singapurning ToGather.Asia platformasi 2012 yilda,
Indoneziyaning KitaBisa platformasi 2013 yilda faoliyat ko‘rsatishni boshlagan.
Kraudfanding haqida qiziqarli faktlar
2001 yilda AQShda tashkil etilgan musiqa yo‘nalishidagi
ArtistShare sayti
dunyodagi birinchi kraudfanding platformasi hisoblanadi.
2008 yilda Barak Obama saylov kampaniyasi
uchun praymeriz bosqichida
ikki milliondan ortiq kishidan 272 mln dollarga yaqin pul to‘plagan.
iPhone va Android qurilmalari bilan sinxronlashuvchi Pebble qo‘l soatlarini
yaratish uchun 2012 yilda 10 mln 200 ming dollardan ortiq pul yig‘ilgan.
2014 yilda Zak Braun Kickstarter platformasida
kartoshka salati tayyorlash
uchun 55 492 dollar yiqqan: bu kraudfanding tarixidagi
eng muvaffaqiyatli hazil
loyihalardan biri hisoblanadi.
Ssenariynavis Rob Tomas «Veronika Mars» teleserialini
film qilib ishlab
chiqarish uchun Kickstarter’da taklif bergan va buning uchun 2
mln dollar
kerakligini bildirgan. Serial ishqibozlaridan jami 6 mln dollar pul tushgan va 2014
yilda film suratga olingan.
The Dash – “aqlli” simsiz quloqchinlarini ishlab chiqarish loyihasi uchun 260
ming dollar to‘planishi zarur bo‘lgan holda Kickstarter orqali qariyb 4 million dollar
to‘plangan.
Monolith Board Games LLC kompaniyasi "Konan-varvar"
filmi asosida
kompyuter o‘yini yaratish uchun 80 ming dollar kerakligini ma’lum qilgach, bu
g‘oyadan ilhomlangan odamlar loyiha uchun naqd 3,3
million dollar
yig‘ib berishgan.
for
exploitation.
[
+
]
192.168.86.48:445 - Connection established 
for

meterpreter >
You’ll see that the exploit runs exactly the same as it did before.
The only difference
between these two exploit runs is the payload, which doesn’t impact the exploit at all.
It only presents us with a different interface to the system. Meterpreter is a great
interface that will give you quick and easy access to functions you wouldn’t get from
just the command interpreter.
Using Meterpreter
Once we
have our Meterpreter shell, we can start using it to gather information. We
can download files. We can upload files. We can get file and process listings. I’ve men‐
tioned before that Meterpreter is operating system agnostic. This means that the same
set of commands will work no matter what operating system has been compromised.
It also means that when you are looking at processes or file listings, you don’t need to
know the specifics about the operating system or the operating system commands.
Instead, you just need to know the Meterpreter commands.
Keep in mind that not all exploits will use the Meterpreter payload.
More than that, not all exploits will be capable of using a Meterpr‐
eter payload. Everything in this section
is relevant only when you
are able to use a Meterpreter-based payload.
While exploiting and gaining access to systems is definitely a start, it’s not the end
goal, or at least it isn’t commonly the end goal. After all, when you are performing
security testing, you may be asked to see how far you can go, just as an attacker
would. Meterpreter provides easy access to functions that
will allow us to get deeper
into the network by using a technique called
pivoting
. Pivoting can be accomplished
with a post-exploitation module. Post-exploitation modules can also be used to
gather a lot of details about the system and users.
One thing to note about the post-exploitation modules is that they are operating sys‐
tem specific. This is different from the Meterpreter commands themselves. Instead,
the post-exploitation modules are Ruby scripts, just
as the exploit and auxiliary
scripts are. They get loaded and executed through the connection between your Kali
system and the target system. A Windows system has gather, manage, and capture
modules. Linux and macOS have only gather modules.
I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishlaganda yong’in xavfsizligini taminlash chora-tadbirlari

|
Topshiriq………………………………………………………………..……
|
2
|
|
I. KIRISH……………………………………………………………..…….
|
3
|
|
ASOSIY QISMI.......................................................................................
|
7
|
|
I-BO‘LIM. XAVFLI SANOAT OBEKTLARDA ELEKTR MOSLAMALARI BILAN ISHLAGANDA YONG’IN XAVFSIZLIGINI TAMINLASH CHORA-TADBIRLARI.......................................................
|
7
|
1.1
|
Yong’in xavfsizligi asoslari............................................................................
|
7
|
1.2
|
Sanoat korxonalarida yong’in xavfsizligi asoslari..........................................
|
12
|
1.3.
|
Binolarni loyhalash va konstruktiv yechim qabul qilishda yong’in xavfsizligini ta’minlash...................................................................................
|
16
|
1.4.
|
Birlamchi o’t o’chirish vosiyalari.......................................................................
|
18
|
|
II- BO‘LIM.XAVFLI SANOAT OBEKTLARDAGI BINOLAR VA XONALARNI ELEKTR VA YONG’IN XAVFSIZLIGI BO’YCHA TOIFALARGA AJRATISH............................................................................
|
20
|
2.1.
|
Elektr toki urushi xavfi bo’ycha binolarni tasniflash......................................
|
20
|
2.2.
|
Qisqa tutashuv………...……………………………………………………..
|
23
|
2.3.
|
Elektr moslamalarini himoyalovchi
qurilmalar(aparatlar)…………………………………………………………
|
26
|
|
3- BО‘LIM. XAVFLI SANOAT OBYEKTLARDAGI BINOLAR VA XONALARGA TOSPSHIRIQLAR BILAN AVTOMATIK O’T O’CHIRISH MOSLAMALARINI TANLASH VA O’RNATISH.................
|
35
|
3.1.
|
Yong’inni aniqlash va o’chirishning avtomat vositalari.................................
|
35
|
3.2.
|
Sanoat korxonalarida avtomatlashgan o’t o’chirish tizimidagi gidravlik holatni aniqlash...............................................................................................
|
38
|
|
XULOSA……………………………………………………………………
|
43
|
|
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RUYXATI......................................
|
46
|
|
KURS LOYIHASI ILOVALARI...............................................................
|
47
|
“____” ________ 2022 y. «Yong‘in xavfsizligi» fani bo‘yicha
“Nomoliyaviy bonus” - Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha...

Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
18-mavzu. Startaplarni moliyalashtirish Reja
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Startaplarning moliyalashtirishning aqsh tajribasi reja: Startap to‘g‘risida umumiy tushuncha va startaplarni moliyalashtirish usullari
|
Кurs loyihada foydalangan asosiy terminlar

|
Кurs loyihada foydalangan asosiy terminlar
|
bet | 4/18 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 93,77 Kb. | | #141050 |
Bog'liq I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishl-fayllar.orgКurs loyihada foydalangan asosiy terminlar
yong‘in — odamlarning hayoti va (yoki) sog‘lig‘iga, yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkiga, shuningdek atrof tabiiy muhitga zarar yetkazadigan, nazorat qilib bo‘lmaydigan yonish;
sanoat xavfsizligi- shaxs va jamiyat hayotiy muhim manfaatlarining xavfli ishlab chiqarish obektlaridagi avariyalar va noxush hodisalardan hamda ularning oqibatlaridan himoyalanganlik holatidir.
yong‘in xavfsizligi — odamlarning, yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulkining, shuningdek atrof tabiiy muhitning yong‘inlardan himoyalanganligi holati;
yonish - bu kimyoviy oksidlanish reaktsiyasi bo'lib, u ko'p miqdordagi issiqlikni chiqarishi va odatda porlashi bilan birga keladi.
portlash- ma’mum bir obyektdan yuqori bosim oqibatida qisqa vaqt ichida katta energiyaning ajralib chiqishi va to’qin asosida atrofga tarqalish hodisasiga aytiladi.Portlash chegaralari
Saqlagichlar- elektr zanjirida qisqa tutashuv yoki ortiqcha yuklanish yuzaga kelganda, uni avtomatik ravishda bir marta uzish uchun xizmat qiladigan apparat saqlagich deb ataladi
Olov - bu yonishning ko'rinadigan namoyonidir. U shuningdek yonish zonasi deb ataladi. Bu bo'shliqning yonuvchan aralashmani to'liq va to'liq bo'lmagan yonish mahsulotlariga aylantirish joyidir.
Qisqa tutashuv - normal ish xolatidagi xar qanday kо‘zda tutilmagan kichik qarshilik orqali fazalar orasidagi tutashuvga aytilib, yerga yotqazilgan neytral tizimda esa - bir yoki bir nechta fazalarni tutashuvining yerga о‘tishidir (yoki nol simga).
Кurs loyihaning tarkibi va hajmi- Mongrfiya materiallari 44 bet kompyuter matnida taqdim etilgan bo‘lib: kirish, asosiy qismi, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati va kurs ishi ilovasidan iborat.
Kirish qismida, mavzuning dolzarbligi, loyihaning maqsadi va vazifalari va shuningdek asosiy terminlar va atamalar haqida ma’lumotlar aks etgan.
Asosiy qism esa 3 ta bo’limdan iborat.
Birinchi bo’lim “Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishlaganda yong’in xavfsizligini taminlash chora-tadbirlari” deb nomalanadi va 4 ta paragrafdan iborat bo’lib, asosan yong’in xavfsizligi bo’ycha umumiy qoidalar, ishalab chiqarish binolarining yong’inga chidamliligi bo’ycha toifalanishi va birlamchi o’t o’chirish vositalari haqida ma’lumotlar bayon etilgan.
Ikkinchi bo’lim esa “Xavfli sanoat obektlardagi binolar va xonalarni elektr va yong’in xavfsizligi bo’ycha toifalarga ajratish” nomlanib va 5 paragrafdan iborat.Unda asosasn obyektlarning elektr xavfsizligi bo’ycha toifalanishi, elektr qurilmalariga bo’lgan talablar, qisqa tutashuv va elektr tokidan himoyanish qurilmalari haqida yoriyib o’tilgan.
Uchunchi bo’lim “Xavfli sanoat obyektlardagi binolar va xonalarga tospshiriqlar bilan avtomatik o’t o’chirish moslamalarini tanlash va o’rnatish hisob bo’limi” bo’lib,bu bo’limda asosan avtomatik o’t o’chirish vositalari, ularni o’rnatish bo’ycha ma’lumotlar yoritilgan va hisob ishlari bajarilgan.
|
| |
-rasm. Elektr qurilmalaridan yong‘in chiqishi

|
-rasm. Elektr qurilmalaridan yong‘in chiqishi
|
bet | 14/18 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 93,77 Kb. | | #141050 |
Bog'liq I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishl-fayllar.org10-rasm. Elektr qurilmalaridan yong‘in chiqishi
Ushbu holatlarning, ya’ni elektr qurilmalaridan yong‘in chiqishini va undan kelib chiqadigan xavfli oqibatlarni oldini olish uchun bir qancha profilaktik ishlarni olib borish zarur.
Elektr tarmog‘iga ulangan elektr qurilmalari va jihozlarini qarovsiz qoldirishga yo‘l qo‘yilmaydi (foydalanish hujjatlarida ularni nazoratsiz ishlashiga ruxsat etiladigan qurilmalar bundan mustasno).
Elektr qurilmalarida avariya, ya’ni qisqa tutashuv, ortiqcha yuklanish holatlariga yo‘l qo‘ymaslik kerak.
2.4. Elektr moslamalarini himoyalovchi qurilmalari (apparatlari)
Kuchlanishi 1000 V gacha bo‘lgan elektr moslamalarida va tarmoqlarning zanjirlarida himoyalovchi qurilmalar (apparatlar) qisqa tutashuv toklarining ta’sir etish vaqtini cheklash va ortiqcha yuklanishdan, ya’ni shu hodisalarning xavfli oqibatlarini oldini olish uchun mo‘ljallangan. Bundan tashqari elektr tarmoqlarini, elektr mashinalarini va qurilmalarini avariya holatidan (QT; ortiqcha yuklanish) elektr moslamalarini va insonlar xavfsizligini ta’minlash uchun xizmat qiladi. Lekin shu apparatlarning noto‘g‘ri montaj qilinganda yoki noto‘g‘ri ishlatilganda ularning o‘zi avariyaga sabab bo‘lishi, yong‘in va portlashlarni keltirib chiqarishi mumkin. Chunki ularning ishlash vaqtida qizishi, elektr uchquni, elektr yoyi va shunga o‘xshashlar sodir bo‘lishi mumkin.
Eng ko‘p ishlatiladigan himoya qurilmalari (apparatlari) bo‘lib eriydigan saqlagichlar (plavkie predoxraniteli) va ochiq havoda o‘rnatiladigan avtomat o‘chirgichlar va issiqlik releli magnit ishga tushirgichlar hisoblanadi.
Saqlagichlar. Elektr zanjirida qisqa tutashuv yoki ortiqcha yuklanish yuzaga kelganda, uni avtomatik ravishda bir marta uzish uchun xizmat qiladigan apparat saqlagich deb ataladi. Saqlagichlar asosiy elementlar asos, eruvchan quyma (plavkaya vstavka), kontakt va yoyli boladi.(11-rasm)
11-rasm. Turli saqlagichlarning ko‘rinishi
Saqlagichlar asosiy elementlar asos, eruvchan quyma (plavkaya vstavka), kontakt va yoyo‘ndiruvchi qurilma yoki yoy so‘ndiruvchi muhitdan iborat bo‘ladi. Eruvchi quymaning asosiy qismi eruvchi element hisoblanadi. Eruvchi quyma o‘z vazifasini o‘taganidan so‘ng uni almashtirish lozim.
Avtomatik havoli o‘chirgichlar (avtomatlar) elektr zanjirlarini va elektr moslamalarini ulash va uzish uchun hamda ularni ortiqcha yuklanish, qisqa tutashuv hodisalari sodir bo‘lganda, kuchlanish yo‘qolganda yoki belgilangan normadan pasayganda va shunga o‘xshash avariya, nosozliklar vaqtida avtomatik ravishda elektr tarmog‘idan o‘chirishga mo‘ljallangan. Shuning uchun ular aksariyat hollarda portlash va yonish xavfi bo‘lgan ishlab chiqarish jabhalarida ishlatiladi.(12-rasm)
Issiqlik relelari odatda elektrodvigatellarni uzoq muddatli ish rejimi (ishlash davriy vaqti 30 daqiqadan kam emas) natijasida qizishidan himoyalash uchun qo‘llaniladi.
|
| |
Birlamchi o’t o’chirish vositalari

|
Birlamchi o’t o’chirish vositalari
|
bet | 9/18 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 93,77 Kb. | | #141050 |
Bog'liq I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishl-fayllar.org1.4. Birlamchi o’t o’chirish vositalari
Yong’inni o’chirishda birlamchi o’t o’xhirish vositalarining o’rni beqiyos.Birlamchi o’t o’chirish vositalariga ognoshutel, suv, qum , kigiz va brezentlar kiradi.Birlamchi o’t o’chirish Birlamchi o’t o’chirish vositalari vositalari asosan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, AYOQSH lar va boshqa joylarda yong’in xavfsizligi burchaklarda yig’iladi,Yong’in xavfsizligi burchaklarida shuningdek lom,bolta,chelak va maxsus suv zaxiralari gidrandlar bo’lishi kerak.Ular obyektlarda inson ko’oson ko’rishi mumkin bo’lgan joylarga ,asosan kirish joylariga o’rnatiladi.
3-rasm. Yong’in xavfsizligi burchagi.
Ognoshutellar: Ognoshutellar ham eng muhim o’t o’chirish vositalari hisoblanadi. Ular qo’llanilishiga obyektiga ko’ra quydagi turlarga bo’linadi:
Kukunli –elektr yong’inlari va qattiq moddalarni o’chirishda.
Uglekislotali-elektr yong’inlarda shuningdek arxivlar,muzeylar va boshqa qimmatbaho buyumlarni o’chgirishda foydalaniladi.
Ko’pikli – qattiq moddalarni o’chirishda va aosan neft mahsulotlari bilan boshg’liq bo’lgan yong’inlarni o’chirishda keng qo’llaniladi.
K atta yong‘inni o‘chirishga sarflanadigan zaruriy suv miqdori quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
n0=m0*S, (4)
bunda, S - ishlab chiqarish xonasining yuzi, m2; m0 - 1 m2 maydonga meyor bo‘yicha belgilangan o‘t o‘chirgichlar soni.
Ushbu ko‘rsatkich materiallar ombori, garajlar, chorvachilik binolari, bug‘xonalar, tegirmonlar, oshxona va magazinlar uchun 100 m2 maydonga 1 ta, elektr payvandlash sexlari, temirchilik sexlari, laboratoriyalar uchun 50 m2 maydonga 2 ta qilib qabul qilinadi.
Q = 3, 6 × q× tn , (5)
bunda, tn-yong‘inning hisobli davomiyligi, q-suv sarfi l/c.
|
| |
Loyihaning maqsadi va avzifalari - I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishlaganda yong’in...

|
I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishlaganda yong’in xavfsizligini taminlash chora-tadbirlari
|
bet | 3/18 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 93,77 Kb. | | #141050 |
Bog'liq I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishl-fayllar.orgLoyihaning maqsadi va avzifalari
Loyihaning maqsadi- ushbu kurs loyihasini bajarishdan maqsad Kimyo sanoatidayong’inni o’chirishni tashkil etish mavzu bо‘yicha ma’ruza, tajriba va amaliy mashg‘ulotlarda olingan nazariy va amaliy bilimlarni mustahkamlash, chuqurlashtirish, umumlashtirish va ushbu bilimlarni soha bо‘yicha aniq muhandislik masalalarini mukammal ravishda yechishda qо‘llashga tajriba va kо‘nikma hosil qilishdir.
Kurs loyihasini bajarish vaqtida talaba egallagan nazariy bilimlari va mavjud meyoriy hujjatlar, ma’lumotlar, maxsus adabiyotlar, zamonaviy axborot texnologiyalaridan va boshqa manbalardan foydalanib, amaliy masalalarni mustaqil ravishda yechish, hamda о‘z g‘oya va yechimlarini jamoada himoya qilish kо‘nikmasini egallaydi.
Kurs loyihasini bajarish tizimi talabani nisbatan murakkabroq muhandislik masalasi – bitiruv malakaviy ishini bajarishga tayyorlaydi. Shu bilan bir qatorda kurs loyihasi talabada davlat standartlari, mehnat xavfsizligi standartlari tizimi, soha bо‘yicha turli meyorlar, ma’lumotlar, yо‘riqnomalar, jadvallar, nomogrammalar, namunaviy loyihalar, va avval egallagan tajribadan foydalanish kо‘nikmasini shakllantiradi. Shuningdek, kurs loyihasi talabada turli texnik hisob-kitoblarni bajarish, texnik-iqtisodiyechimlarning chizmalarini tuzish, tushuntirish hisobotlarini rasmiylashtirish kо‘nikmalarini hosil qilishga xizmat qiladi.
Kurs ishining vazifalari - Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda kurs loyihasining asosiy vazifalari quyidagilardan iborat deb fikrlash mumkin:
- Ma’ruza, tajriba va amaliy mashg‘ulotlarda, mustaqil bilim olish faoliyatida egallagan nazariy va amaliy kо‘nikmalarini amaliy loyihalarni bajarishda qо‘llay olishini namoyish etishi;
- Talabalarda ishni bajarishda zarur bо‘ladigan meyoriy hujjatlar, standartlar, ma’lumotnomalar va boshqa maxsus adabiyotlarni izlash va ulardagi ma’lumotlardan mustaqil ravishda foydalanish kо‘nikmalarini hosil qilish;
- Talabalarni mustaqil fiikrlash va eng maqbul yechimlarni qabul qilish va uni asoslashga о‘rgatish;
- xborot texnologiyalari yordamida о‘z loyihasining taqdimotini о‘tkazish, о‘zini dadil tuta olishni kо‘rsatishni о‘rgatish va boshqalar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I-bo‘lim. Xavfli sanoat obektlarda elektr moslamalari bilan ishlaganda yong’in xavfsizligini taminlash chora-tadbirlari
|
-MAVZU. 
VATANIMIZNING MUHOFAZA

128
9-bob. MENING VATANIM
Qo‘riqxona – xo‘jalik faoliyati taqiqlangan, tabiat komponentlari qonun asosida qat’iy
muhofazaga olingan joy. Qo‘riqxonalarning asosiy vazifasi tabiati o‘zgarmagan yoki
kam o‘zgargan hududlarni saqlashdan iborat. Qo‘riqxonadan faqat ilmiy maqsadlarda
foydalanish mumkin. Respublikamizda 8 ta qo‘riqxona mavjud.
Biosfera rezervati – biologik rang-baranglikni saqlash, tabiiy obyektlardan oqilona
foydalanish uchun mo‘ljallangan, muhofaza etiladigan tabiiy hudud. Biosfera rezervatlarida
ham ayrim xo‘jalik faoliyatlari (masalan, turizm) bilan shug‘ullanish mumkin. Respublika-
mizda
Quyi Amudaryo biosfera rezervati tashkil etilgan.
Buyurtmaxona – ayrim tabiiy obyektlarni
saqlab qolish, noyob o‘simlik va hayvonlarni
ko‘paytirish uchun mo‘ljallangan hudud. Buyurt-
maxonalar hududida ayrim tabiiy resurslardan
foydalanishga, tabiatga kuchli ta’sir ko‘rsatmay-
digan xo‘jalik faoliyatiga ruxsat beriladi.
Qizil kitob – tabiatda yovvoyi holda yashay-
digan hayvonlar hamda tabiiy muhitda o‘sadi-
gan o‘simliklarning kamyob va yo‘qolib ketish
xavﬁ ostidagi turlari ro‘yxati, ularning holati va
ularni muhofaza qilish chora-tadbirlari to‘g‘risi-
dagi ma’lumotlar to‘plami.
Qizil kitob ikki jilddan iborat. Birinchi jild
Qo‘ltiqlar – - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

109
8-bob. YER QOBIQLARI
chuqur cho‘kmalar kabi yirik relyef shakllari mavjud.
Okeanlarning materik larga tutashgan chekka qismlari-
da quruqlikning suv tagidagi davomi –
materik sayozli-
gi, ya’ni
shelf joylashgan. Uning chuqurligi 200 m dan
oshmaydi. 200 metr dan 2500–3000 metr chuqurlikkacha
bo‘lgan joylar
materik yonbag‘ri deyiladi. Undan chuqur-
da okean tagi boshlanadi. Okeanlar tubi relyeﬁ da uzluk-
siz davom etadigan o‘rta okean tizmalari, vulqonli tog‘lar,
cho‘kmalar, soylik va platolar mavjud.
Dengiz va okeanlarning chuqurligi
exolot asbobi bilan
o‘lchanadi. Bunda okean yoki dengiz tubiga qarab exolotdan tovush to‘lqi-
ni yuboriladi. Tovushning okean yoki dengiz tubiga borishi va qaytishi uchun
ketgan vaqt o‘lchanib, ular ning chuqurliklari aniqlanadi.
Tovushning suvda tarqalish tezligi 1500 m/s, ya’ni tovush to‘lqini suvda 1 sekundda
1500 m masofani bosib o‘tadi.
Masalan, dengiz ostiga tovush to‘lqini 3 sekundda yetib borsa, dengiz chuqurligi
quyi dagicha topiladi:
3 s
· 1500 m/s = 4500 m.
Demak, dengizning chuqurligi 4500 m ga teng.
- rasm - • Coreldraw • pho to s h o p

-
“Моделирование” panelidagi “Вычитание” buyrug‘i yuklana-
di, 10- rasm. Muloqatlar oynasida “Выберите объект” so‘rovi bo‘ladi.
Unga javoban “Sichqoncha”ni chap tugmasi bilan teshiluvchi bo‘lgan
detal ajratiladi va uning o‘ng tugmasi bilan qayd etiladi. Shunda ke-
suvchi obyekt chap tugma bilan ajratilib, “Sichqoncha”ning o‘ng tug
masi bilan qayd etiladi, (Bu algoritmni 11- rasmda keltirilgan muloqat
lar oynasida ko‘rish mumkin). Natijada detal teshilib qoladi, 12— rasm.
u“3
i M
*
> Т Ц
Д
И ' ) & 1
{
Лист2/
'•й (T
ЗФ.Щ
Ь Ь м
;::9
<
Ь * 0
*
о w J
и
& Ь ^ ~
Г5
■
' тш)ш Ф ® о0
10- rasm .
Команда: _ з из t r a c t Выберите тела и области, из которых будет выполняться
вычитание. . .
Выберите обьзкты: найдено: 1
Выберите объэкты:
Выберите тела или области для вычитания . .
Выберите объгкты: найдено: 1
Выберите объекты:
Команд»:
Xotira. Xotira to’g’risida tushuncha. Xotira jarayonlari va turlari

105
Neyrofiziologik nazariyalar. Bu nazariyalar xotiraning mexanizmlari
haqidagi fiziologik nazariyalar bilan bog’liqdir. Bu nazariyaning asosini I. P.
Pavlovning «Oliy nerv faoliyati qonuniyatlari haqida» gi ta’limotining eng
muhim qoidalari tashkil etadi. Bu ta’limotga ko’ra xotiraning nerv – fiziologik
mexanizmini bosh miyada hosil bo’ladigan muvaqqat bog’lanishlar tashkil etadi.
Ana shu bog’lanishlar qanchalik mustahkam bo’lsa, esda olib qolish ham
shunchalik yaxshi bo’ladi. Ana shu muvaqqat bog’lanishlarning qaytadan
jonlanishi esga tushirishga, so’nib, yo’q bo’lib ketishi esa unutishga sabab
bo’ladi.
Bioximik
nazariya.
Hozirgi
kunda
xotiraning
mexanizmlarini
o’rganishning neyrofiziologik usuli bioximik tadqiqotlar darajasiga tobora
yaqinlashib va qo’shilib ketmoqda. Bu usul ushbu fanlarning o’zaro tutashgan
joyida olib borilayotgan ko’plab tadqiqotlarda o’z tasdig’ini topdi.
Bioximik nazariyaning moxiyati quyidagidan iborat. Birinchi bosqichda
(qo’zg’atuvchining bevosita ta’siridan sung) miya xo’jayralarida asl xoliga
qaytuvchi fiziologik o’zgarishlarni keltirib chiqaradigan qisqa muddatli
elektroximik reaksiya yuz beradi. Ikkinchi bosqich birinchi bosqich negizida
yuzaga kelib, aslida u yangi oqsil moddalarning xosil bo’lishi bilan bog’liq
bo’lgan bioximik reaksiyadan iboratdir. Birinchi bosqich sekundlar yoki
minutlar maboynida davom etadi va uni qisqa muddatli esda olib qolishning
fiziologik mexanizmi deb hisoblaydilar. Xo’jayralarda qaytarilmaydigan
o’zgarishlarga olib keladigan ikkinchi bosqich uzoq muddatli xotiraning
mexanizmi hisoblanadi. Bu nazariya tarafdorlari tashqi qo’zg’atuvchilar ta’siri
ostida nerv xo’jayralarida ro’y beradigan o’ziga xos ximiyaviy o’zgarishlarning
izlarini mustahkamlash, esda saqlab qolish va yana qayta esga tushurish
jarayonlari mexanizmlarining asosini tashkil etadi.
Troposfera
Stratosfera - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

|
2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd Pdf ko'rish
|
bet | 81/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). inddTroposfera
Stratosfera
Mezosfera
Termosfera
Ekzosfera
10 000 km
Troposfera –
(yunoncha tro-
pos – “aylanmoq”, “o‘zgarmoq”) at-
mosferaning quyi qatlami. O‘rtacha
qalinligi 10–11 km, qutblar ustida
8–9 km, ekvatorda esa 18 km ga-
cha. Havodagi barcha suv bug‘lari
shu qatlamda bo‘lib, bulutlar pay-
do bo‘ladi, yog‘inlar yog‘adi, tirik
mavjudotlar yashaydi. Ushbu qatlam-
da yuqoriga ko‘tarilgan sari har
1000 m balandlikda harorat o‘rtacha
6 °C pasayadi.
Stratosfera (yunoncha stratum –
“qatlam”) – troposferadan yuqorida
joylashgan qatlam. Yuqori chegarasi
40–50 km balandlikda. Stratosfera-
ning quyi qismida harorat – 45 °C dan
– 75 °C gacha pasayadi. Lekin yuqo-
riga ko‘tarilgan sari havo isib, +10 °C
gacha ko‘tariladi.
Mezosfera, termosfera va ekzos-
fera (yunoncha mesos – “o‘rta”,
therme – “issiq”, ekzos – “tashqi”)
atmosferaning
yuqori
qatlamlari.
Bu qatlamlarda havo juda siyrak va
koinotdan keladigan nurlar ta’sirida
elektr tokini yaxshi o‘tkazadi ham-
da Qutb yog‘dulari, “yulduz uchishi”
hodisalari ro‘y beradi.
Atmosfera qatlamlari maketini yasash
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi
▸
karton qog‘oz
▸
yelim
▸
bo‘yoqlar
▸
mo‘yqalam
▸
qaychi
▸
chizg‘ich
1.
A4 o‘lchamdagi oq qog‘oz oling va unga Yer sharini chizing.
2.
Atmosfera qatlamlarini rasmda ko‘rsatilgandek ketma-ketlikda joylash-
tiring.
3.
Atmosfera qatlamlari balandligini va haroratini yozing.
4.
Atmosfera qatlamlarida qanday hodisalar ro‘y berishini tasvirlang.
5.
Guruhlarda muhokama qiling.
1. Atmosferani iﬂ oslantiruvchi omillarga nimalar kiradi?
2. Atmosferada boshqa qobiq elementlarini uchratish mumkinmi?
|
| |
| Chapter 4: Looking for Vulnerabilities

exploited, as with poorly validated input or a buffer overflow, anything the attacker
does will have root permissions.
This is not strictly limited to programs running as root. Any program runs with the
permissions of the program’s owner. If any program owner has permissions to access
any resource on a system, an exploit of that program can give an attacker access to
that resource. These types of attacks can lead to a
privilege escalation
: a user gets
access to something they shouldn’t have access to in the normal state of affairs within
the system.
This particular issue could be alleviated, at least to a degree, by requiring authentica‐
tion within the application. At least, that’s a hurdle for an attacker to clear before just
exploiting a program—they would have to circumvent the authentication either by a
direct attack or by acquiring or guessing a password. Sometimes the best we can hope
for is to make getting access an annoyance.
Local Vulnerabilities
Local vulnerabilities
require some level of access to the system. The object of a local
vulnerability is not to gain access. Access needs to have already been obtained before
a local vulnerability can be exploited. The idea of exploiting a local vulnerability is
often to gain access to something the attacker doesn’t otherwise have access to.
The thing about local vulnerabilities is that they can occur in any program on a sys‐
tem. This includes running services—programs that are running in the background
without direct user interaction and often called
daemons
—as well as any other pro‐
gram that a user can get access to. A program like
passwd
is setuid to allow any user
to run it and get temporary root privileges. This is necessary because changing a
user’s password requires changes to a file that only root can write to. If I wanted to
change my password, I could run
passwd
, but because the password database has to
be changed, the
passwd
program needs to have root privileges to write to the needed
file. If there were a vulnerability in the
passwd
program, that program would be run‐
ning temporarily as root, which means any exploit may be running with root permis‐
sions.
A program that has the setuid bit set starts up as the user that owns
the file. Normally, the user that owns a file would be root because
there are some functions users need to be able to perform that
require root privileges, like changing their own password. How‐
ever, a setuid program can be for any user. No matter the user that
started the program, when it’s running, it will appear as though the
owner of program on disk is running the program.
Quyidagi hukmlardan qaysi biri xotirani ta’riflaydi?

|
Quyidagi hukmlardan qaysi biri xotirani ta’riflaydi?Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi8. Quyidagi hukmlardan qaysi biri xotirani ta’riflaydi?
A) inson idrok qilgan narsa va xodisalarni, o‘z tajribasini esda olib qolishi,
esda saqlashi va keyinchalik esga tushirishi
B) o‘tmish tajribalarini esga tushirishi
C) narsa va xodisalar o‘rtasidagi aloqalarni esda saqlab esga tushirishi
D) ilgari bo‘lib o‘tganlarning obrazlari qaytadan tiklanishi
9. Xotira jarayonlarini aniqlang.
A) esda olib qolish, unutish, tanish
B) esda olib qolish, esda saqlash, tanish, esga tushirish, unutish
C) esda olib qolish, esda saqlash, tanish
D) ixtiyoriy, ixtiyorsiz, tanish
10. Assotsiatsiya bu nima?
A) narsa va xodisalar o‘rtasidagi aloqalar
B) narsa va xodisalarning aks ettirilishi
C) bir vaqtning o‘zida ikki psixik taasurot yoki xodisa o‘rtasida hosil bo‘ladigan
aloqa bog‘lanish
D) o‘tmish tajribasiga o‘xshashlik
11. Xotira – bu:
A) oldin kabul kilingan tasavvurlarni esda saklash;
B) insonning bilim va tajribalarni egallash, esda saklash, esga tushirishdan
iborat bilish faoliyati;
C) utmishdagi vokealarni amaliy faoliyatda kullash jarayoni;
D) dunyoni umumlashtirib miyada aks ettirish jarayoni.
12. Faoliyat maksadiga kura xotira turi:
A) ixtiyoriy, ixtiyorsiz;
B) xarakat, emotsional, obrazli;
C) kiska va uzok muddatli;
D) operativ, suz-mantik.
13. Psixik faolligiga kura xotira turi:
A) ixtiyoriy, ixtiyorsiz;
B) xarakat, emotsional, obrazli, suz-mantik;
C) kiska va uzok muddatli, operativ;
D) sezgan, idrok kilgan buyumlarni xotiralash.
14. Xotira jarayonini aniklash:
A) utmish narsani urganish va tajriba orttirish
B) esda olib kolish, esda saklash, esga tushirish;
C) ma’nosiga tushunib, tushunmay eslash;
D) vokeaning bulib utgan joyi, vaqtini eslash.
|
| |
HA
RO - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

117
8-bob. YER QOBIQLARI
53-MAVZU.
BIOSFERA
1. O‘simlik va hayvonot dunyosi bir-biriga qanday ta’sir ko‘rsatadi?
2. Tabiatda tirik organizmlarning tarqalishi qanday omillarga bog‘liq?
Tabiat zonalari – iqlimi, tuproqlari, o‘simlik va hayvonot dunyosiga ko‘ra bir-biridan
farq qiluvchi quruqlikning yirik tabiiy komplekslari. Tabiat zonalari, asosan namlik va
issiqlikning notekis taqsimlanishi natijasida ekvatordan qutb lar tomon almashinib keladi.
Ayrim tabiat zonalarining tabiati bilan tanishib chiqamiz.
Biosfera (yunoncha
bios – “hayot”,
sphaira – “shar”)
– sayyoramizning tirik organizmlar yashaydigan qobig‘i.
Unga atmosferaning quyi qismi, litosferaning yuqori qismi
va butun gidrosfera kiradi. Qalinligi 30–40 km atroﬁ da.
Biosferaning boshqa qobiqlardan eng asosiy farqi –
bu muhitda tirik organizmlarning (o‘simliklar, mikro orga-
nizm lar, hayvonot dunyosi) mavjudligi hisoblanadi. Jumla-
dan, odam ham mana shu qobiqda hayot ke chiradi.
Yer yuzida organizmlar notekis taqsimlangan. Olimlar
tomonidan tirik organizmlarning tarqalishi tahlil qilin ganda
eng ko‘p miqdor ekvatorial kengliklarga (sernam ekvatorial
o‘rmonlarga) to‘g‘ri kelishi aniqlangan. Organizmlar quruqlik yuzasi va 150 m balandlikka-
cha bo‘lgan havoda, tuproqda, okean va dengizlar suvining yuzasi hamda 150 m chuqurlik-
kacha bo‘lgan qismlarda eng ko‘p tarqalgan.
Mavzu yuzasidan test savollari

109
joylashishlarini, relefini, ular turgan uzoq yoki yaqinligini va yo‘nalishini
idrok qilsak bu idrok turlarining qaysi biriga tegishli?
A) ixtiyoriy idrok, B) fazoni idrok qilish, C) illyuziya, D) ixtiyorsiz idrok
7. Idrokning odam psixik faoliyatiga, bilim tajribasiga va boshqa
xususiyatlariga bog‘liqligi idrokning qaysi xususiyatiga taaluqli?
A) tanlovchanligi, B) yaxlitligi, C) appersepsiya, D) Illyuziya
Qonning miqdori - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 129/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiQonning miqdori. Voyaga yetgan odamlarda qonning miqdori uning tana massasining 7-8 % ni tashkil etadi. Bolalarda qonning miqdori tana massasiga nisbatan voyaga yetgan odamlarnikiga qaraganda ko’p (jadvalga qarang). Yangi tug’ilgan bolalarda qon tana massasining 14,7 % tashkil etsa, 1 yoshli bolalarda –10,9 %, 14 yoshli bolalarda –7 % ni tashkil etadi. Bu yosh bolalar organizmida moddalar almashinuvining jadal kechishi bilan bog’liqdir. Tana massasi 60-70 kg bo’lgan voyaga yetgan odamlarda umumiy qonning miqdori 5-5,5 l.ni tashkil etadi.
Odatda organizmdagi barcha qon, qon tomirlari bo’ylab harakat qilmaydi. Uning anchagina qismi qon depolarida saqlanadi.
Jadval
Bolalar, o’smirlar va voyaga yetgan odamlarda qon miqdori.
Qonning miqdori
|
Yoshi
|
Yangi tug’ilgan bola
|
1 yosh
|
6-11 yosh
|
12-16 yosh
|
Voyaga yetgan odam
|
Tana massasiga % hisobida
|
14,7
|
10,9
|
7
|
7
|
5-55
|
1 kg tana massasiga (ml.da)
|
150
|
110
|
70
|
70
|
50
|
Taloq, jigar, teri va o’pkaning kapillyarlari, qon deposi rolini bajaradi. Kuchli jismoniy ish bajarganda, jarohatlanganda va jarrohlik operasiyalari paytida ko’plab qon yo’qotganida ayrim kasalliklar paytida zahiralardagi qon umumiy qon oqimiga tushadi. Qon depolari aylanib yuruvchi qon miqdorini doimiyligini ta’minlashda ishtirok etadi.
|
| |
Teshiktosh gʻori - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

126
9-bob. MENING VATANIM
Omonxona bulog‘i Surxondaryodagi
Boysun tog‘larida joylashgan. U o‘zining
shifobaxshligi bilan ajralib turadi.
Buloq
suvining tarkibida inson salomatligi uchun
foydali bo‘lgan bir qancha elementlar mav-
jud.
Buloq yonida Omonxona g‘ori ham
bo‘lib, bu g‘orda g‘aroyib hodisani kuzatish
mumkin. Yoz faslining eng issiq paytlari-
da g‘or ichidagi harorat 5–6
daraja sovuq,
qishda esa 20–22 daraja iliq bo‘lib turadi.
Toshkent viloyatidagi Ugom-Chatqol davlat
milliy tabiat bog‘ida, dengiz sathidan 1200 m
dan
balandroqda noyob Urung‘och ko‘llari
joylashgan. U yuqori va Kichik Urung‘ochdan
iborat. Bu ikki ko‘l bir-biridan o‘lchamlari, suvi-
ning harorati bilan farq qiladi. Yuqori Urung‘och
ko‘li yoz faslida ham qurib qolmaydi. Uning suvi
feruza rangda jilolanadi.
Kichik Urung‘och
Yuqori Urung‘och
1. Yuqorida aytilganlardan tashqari yana qanday noyob tabiiy obyektlarni yoki
davlat muhofazasiga olingan tabiat yodgorliklarini bilasiz?
2. Tabiat yodgorliklarini xaritalarda qanday qilib tasvirlash mumkin?
| Chapter 4: Looking for Vulnerabilities

Figure 4-1. Simplified view of a stack frame
When an attacker runs code they want rather than the program’s code, you will see it
referred to as
arbitrary code execution
. This means the attacker can control the flow of
execution of the program. Once the attacker can do that, they can potentially get
access to resources the program owner has permissions to access.
Race Condition
Any program running does not have exclusive access to the processor. While a pro‐
gram is in running mode, it is being swapped into and out of the processor queue so
the code can be executed. Modern programs are often multithreaded; they have mul‐
tiple, simultaneous paths of execution. These execution threads still have access to the
same data space, and if I have two threads running that are both altering a particular
variable, and the threads somehow get out of sequence, problems can arise in the way
the program operates.
Example 4-1
, shows a small section of C code.
Example 4-1. Simple C function
int x;
void update
(
int y
)
{
x
=
x + y
if
(
x
==
100
)
{
printf
(
"we are at the value"
)
;
}
}
Let’s say we have two threads simultaneously running that function. The variable
x
is
being incremented by some unknown value by two separate threads. A
race condition
is what happens when two separate execution paths are accessing the same set of data
at the same time. When the memory isn’t locked, a read can be taking place at a time
when a write has happened that wasn’t expected. It all depends on timing.
If the correct flow of a program requires specific timing, there is a chance of a race
condition. Variables may be altered before a critical read that can control functional‐
| Chapter 4: Looking for Vulnerabilities

- Determining default
umask
-
umask
(
/etc/profile
)
[
NOT FOUND
]
-
umask
(
/etc/login.defs
)
[
SUGGESTION
]
- LDAP authentication support
[
NOT ENABLED
]
- Logging failed login attempts
[
ENABLED
]
As you can see from the output,
lynis
found problems with the pluggable authentica‐
tion module (PAM) password strength tools, such that it was willing to offer a sugges‐
tion. Additionally, it found a problem with the default file permission settings. This is
the umask setting that it checked in
/etc/login.defs
. Finally, it found a problem with
the single-user mode authentication. Single-user mode is when you can gain physical
access to the system and reboot it. Unless specifically set, booting into single-user
mode doesn’t require authentication, and the single user is root. Anyone with physical
access to a system can boot into it in single user and add users, change passwords,
and make other changes before booting back into the normal mode.
The console output provides one level of detail, but there is a log file that is created.
Looking at the log file, which defaults to
/var/log/lynis.log
, you can see far more
details.
ing run. The output in this log file shows every step taken by the program as well as
the outcome from each step. You will also notice that when there are findings, the
program will indicate them in the output. You will see in the case of
libpam-usb
that
there is a suggestion for what can be done to further harden the operating system
against attack.
Example 4-4. Log file from run of lynis
2018-01-06 20:11:48
===
------------------------------------------------
===
2018-01-06 20:11:48 Performing
test
ID CUST-0280
(
Checking
if
libpam-tmpdir is
installed and enabled.
)
2018-01-06 20:11:49 - libpam-tmpdir is not installed.
2018-01-06 20:11:49 Hardening: assigned partial number of hardening points
(
0
of 2
)
.
Currently having
0
points
(
out of 2
)
2018-01-06 20:11:49 Suggestion: Install libpam-tmpdir to
set
$TMP
and
$TMPDIR
for
PAM sessions
[
test
:CUST-0280
]
[
details:-
]
[
solution:-
]
2018-01-06 20:11:49 Status: Checking
if
libpam-usb is
installed and enabled...
2018-01-06 20:11:49
===
------------------------------------------------
===
2018-01-06 20:11:49 Performing
test
ID CUST-0285
(
Checking
if
libpam-usb is installed
and enabled.
)
2018-01-06 20:11:49 - libpam-usb is not installed.
2018-01-06 20:11:49 Hardening: assigned partial number of hardening points
(
0
of 10
)
.
Currently having
0
points
(
out of 12
)
2018-01-06 20:11:49 Suggestion: Install libpam-usb to
enable
multi-factor
authentication
for
PAM sessions
[
test
:CUST-0285
]
[
details:-
]
[
solution:-
]
2018-01-06 20:11:49 Status: Starting file system checks...
2018-01-06 20:11:49 Status: Starting file system checks