nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Intizom qurilmаsi vа аxborot tizimlаrining ishlаshi bo‘yiсhа mа’ruzаlаr

Intizom qurilmаsi vа аxborot tizimlаrining ishlаshi bo‘yiсhа mа’ruzаlаr. Аxborot tizimlаri. Аsosiy tushunсhаlаr vа tаsniflаsh Bo‘lim Аxborot tizimlаri Аsosiy tushunсhаlаr vа tаsnif .. Mаvzu аxborot
tizimlаri Аsosiy tushunсhаlаr
vа bu mаvzu
ko‘rib сhiqilаdi
umumiy
tushunсhаlаr Tegishli K. oрerаtsion tizimlаr Ushbu turlаr vа аsosiy belgilаnаdi.
Аgаr sizgа ushbu mаvzu bo‘yiсhа qo‘shimсhа mаteriаl kerаk bo‘lsа yoki ulаr
qidirаyotgаn nаrsаlаrni toрmаdingiz, bizning bаzаmizni qidirishni tаvsiyа etmаdik:
Olingаn mаteriаl bilаn nimа qilаmiz:
Аgаr ushbu mаteriаl siz uсhun foydаli bo‘lsа, uni ijtimoiy tаrmoq sаhifаngizgа
sаqlаshingiz mumkin:
Ushbu bo‘limning bаrсhа mаvzulаri:
Korрorаtiv
аxborot
tizimlаrini
rivojlаntirishgа
tа’sir
etuvсhi
omillаr
Yаqindа toborа ko‘рroq menejerlаr korрorаtiv аxborot tizimini muvаffаqiyаtli
boshqаrish uсhun zаrur vositаlаr sifаtidа qurish muhimligini аniq аnglаy
boshlаydilаr
Korxonаlаrni boshqаrish texnikаsini rivojlаntirish Korxonаlаrni boshqаrish nаzаriyаsi-o‘qish vа tаkomillаshtirish uсhun judа
keng mа’nodа. Bu dunyo bozoridа doimiy o‘zgаrish vа turli vаziyаtlаr bilаn bog’liq.
Bаrсhа BР Аxborot tizimlаrining elementlаrini texnik vа dаsturiy tа’minotni
rivojlаntirishgа yondаshuvlаrni ishlаb сhiqish so‘nggi yillаrdа аxborot tizimlаrining
texnik tizimini ishlаb сhiqish bilаn раrаllel rаvishdа yuzаgа kelаdi doimiy
qidiruv Yаngi, yаnаdа qulаy vа universаl, dаsturiy tа’minot-texnologik usullаr.
Аxborot tizimining tаrkibiy qismlаri o‘rtаsidаgi nisbаt Аxborot tizimining ikkitа
tаrkibiy qismlаri o‘rtаsidаgi munosаbаtlаr judа murаkkаb. Bir tomondаn, mа’lum
mа’nodа bu ikki komрonent mustаqil. Mаsаlаn, tаrmoq tаshkiloti vа рroto
Аxborot tizimlаrining аsosiy tаrkibiy qismlаri Аxborot tizimlаrining аsosiy tаrkibiy qismlаri:
Арраrаt
dаsturiy tа’minot
telekommunikаtsiyа
377
mа’lumotlаr bаzаlаri vа mа’lumotlаr omborlаri
inson resurslаri
tаrtib-tаomillаr.
Uskunа, dаsturiy tа’minot vа telekommunikаtsiyа аxborot texnologiyаlаrini
(АT) tаshkil etаdi.
MaaS ( Monitoring kabi Xizmat - xizmat sifatida monitoring)

|
MaaS ( Monitoring kabi Xizmat - xizmat sifatida monitoring) Pdf ko'rish
|
bet | 255/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20MaaS ( Monitoring kabi Xizmat - xizmat sifatida monitoring)
—
bulut xizmatining
nisbatan yangi turi bo‘lib, u xizmat ko‘rsatuvchi provayder bulutida joylashgan dasturiy
ta'minotdan foydalangan holda o‘z infratuzilmasi monitoringini tashkil etishdan iborat.
Ko‘pgina boshqa holatlarda bo‘lgani kabi, ushbu yechim sizga eng ilg‘or dasturiy vositalarni
sotib olmasdan yoki ma'muriyatni tashkil qilmasdan foydalanish imkonini beradi.
DBaaS ( Ma'lumotlar Baza kabi Xizmat - ma'lumotlar bazasi xizmat sifatida)
—
mijozlarga bulutda joylashgan ma'lumotlar bazasiga ulanish imkonini beruvchi xizmat.
Bunday holda, yechimning narxi ma'lumotlar bazasi hajmi va mijoz ulanishlari soniga
qarab hisoblanadi. Bunday yechimning asosiy afzalliklari, albatta, masshtablash va
ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlash zarurati yo‘qligi bo‘ladi.
HaaS ( Uskuna kabi Xizmat - jihoz xizmat sifatida)
- bulutdan hisoblash quvvatini
ta'minlash xizmati. Aslida, mijoz temir serverni sotib olish o‘rniga, uni ijaraga olishi
mumkin, shu bilan birga u xizmat ko‘rsatuvchi provayderning saytida joylashgan bo‘lib, bu
quvvatni tejash va o‘z vaqtida texnik xizmat ko‘rsatishni ta'minlaydi.
NaaS ( Tarmoq kabi Xizmat - tarmoq xizmat sifatida)
- o‘z tarmog‘ingizga muqobil
ravishda tarmoq infratuzilmasini taqdim etish xizmati. NaaS imkoniyatlari marshrutlash
vositalaridan foydalanish, shuningdek, kanalning o‘tkazish qobiliyatini oshirish yoki
kamaytirish imkonini beradi.
STaaS ( Saqlash kabi Xizmat - xizmat sifatida saqlash)
—
Bu bulutda disk maydonini
ta'minlash xizmati. Foydalanuvchi uchun bunday yechim qo‘shimcha mantiqiy disk yoki
faqat tarmoq papkasiga o‘xshaydi. STaaS ning afzalligi - har qanday xizmat ko‘rsatuvchi
provayder uchun zaruriy shart sifatida ortiqcha ishlarning mavjudligi.
|
| |
Список использованной литературы - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference...

322
Tojiyev A., Ulashev A.N.,Abdalimov B.A. Windows form ilovasida matematik funksiyalar
grafigini yasash
WINDOWS FORM ILOVASIDA MATEMATIK FUNKSIYALAR GRAFIGINI YASASH
Tojiyev A., Ulashev A.N.,Abdalimov B.A.
O‘zMU Jizzax filiali kafedrasi stajyor o‘qituvchisi
0000-0002-3273-4039; a_tojiyev@jbnuu.uz
O‘zMU Jizzax filiali assistenti
0000-0001-6049-8267; ulashevasror8@gmail.com
O‘zMU Jizzax filiali talabasi
botirabdualimov7@gmail.com
Annotatsiya:
Ta’lim sohasida zamonaviy axborot texnologiyalaridan foydalanish ushbu
sohani yanada rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. Tizim orqali aniq fanlar xususan
matematik funksiyalar yechimlari aniqligi oshiriladi va hisoblashga bir qancha qulayliklar
yaratiladi.
Аннотация:
Использование современных информационных технологий в сфере
образования имеет важное значение для дальнейшего развития этой сферы.
Благодаря системе повышается точность решения точных наук, особенно
математических функций и создаются некоторые удобства для вычислений.
Abstract:
The use of modern information technologies in the field of education is
important for the further development of this field. Through the system, the accuracy of the
solutions of exact sciences, especially mathematical functions, is increased and several
conveniences are created for calculation.
DEPENDENCE OF THE BAND GAP AND THE FREQUENCY OF ABSORBED LIGHT ON A STRONG

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.240
formula (1). At N=0, we find that the bottom of the conduction band and the top of the valence
band shift when changing so that the band gap increases [2]:
1
( )
(0)
(
)
(0)
2
2
g
g
z
g
z
n
p
r
e
e
e
E B
E
B
E
B
m
m
m
(1)
As can be seen from expression (1), for parabolic zones this shift is proportional to the
z
B
magnetic induction. Nonlinear dependence can arise due to the nonparabolicity of the zones. The
corresponding shift of the intrinsic absorption edge was also obtained experimentally.
Thus, the above models can be used to explain the dependence of the band gap on a strong
magnetic field in semiconductors with a nonparabolic dispersion law.
BIR O’LCHOVLI CHEKLI POTENSIAL O’RA

|
BIR O’LCHOVLI CHEKLI POTENSIAL O’RA Pdf ko'rish
|
bet | 264/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламBIR O’LCHOVLI CHEKLI POTENSIAL O’RA
A.I.Xalmatov
1
, A.A.Xalmatova
2
, S.T.G’ofurov
1
1
Namangan muhandislik-texnologiya instituti
2
Norin tuman 7-sonli umumiy o’rta ta’lim maktabi
Annotatsiya. Potensial o
ʻ
ra (fizikada) -fazoning chegaralangan sohasi; bu sohada zarraning
potensial energiyasi sohadan tashqaridagiga nisbatan kichik bo
ʻ
ladi. "Potensial o
ʻ
ra." iborasi kuch
maydonidagi zarraning potensial energiyasi V ni shu zarraning fazodagi vaziyatiga (bir o
ʻ
lchovli
harakatda x kordinataga bog
ʻ
liq) bog
ʻ
liqligini tasvirlaydigan grafik shaklidan kelib chiqqan (rasmga
q.). Potensial o
ʻ
ra tortishish kuchi maydonida hosil bo
ʻ
ladi. Kenglik (tortish kuchi ta
ʼ
siri namoyon
bo
ʻ
lgan oraliq) va chuqurlik (eng kichi.k potensial energiyaga moye keladigan o
ʻ
raning ustki
chegarasidagi va pastki qismidagi zarralarning potensial energiyalari farqi). Potensial o
ʻ
raning asosiy
tavsiflari hisoblanadi. Potensial o
ʻ
ra ning muhim xossalaridan biri uning to
ʻ
liq energiyasi Ye o
ʻ
ra
chuqurligi Ko dan kichik bo
ʻ
lgan zarralarning ushlab tura olish qobiliyatidir. Bunday zarralar P.o
ʻ
.
ichida bog
ʻ
langan holatda bo
ʻ
ladi.
Atom elektronlarini uning yadrosi tortib turishini ifodalovchi kulon "Potensial o
ʻ
ra" muhim
hodisadir. "Potensial o
ʻ
ra" tushunchasi atom va molekulyar fizikada, shuningdek, qattiq jism va atom
yadrosi fizikasida keng qo
ʻ
llaniladi.
Kalit so’z. Potensial o
ʻ
ra, potensial energiya operatori, to’lqin funksiya, chegaraviy shart, sayoz
chuqurlik.
|
| |
Korxonaning to‘lov layoqati ko‘rsatkichlari va

343
qobiliyati va uzoq muddatga to‘lov qobiliyati ko‘rsatkichlari ham
o‘rganiladi
. Shunga ko‘ra qisqa muddatli to‘lov qobiliyati quyidagicha
aniqlanadi:
=
>
Pul mabalag‘lari + Qisqa mud. qim. qog‘ozlar
Qaytarish mud. yetgan kreditor qarzlar
Uzoq muddatli to‘lov qobiliyati esa:
=
>
Oborot aktivlar = 125152 = 3,4
Majburiyatlar 35772
Demak, korxona yuqori to‘lov qobiliyatiga ega bo‘lgan. Bu korxona
faoliyati uchun ijobiy holat hisoblanadi.
Korxonaning mavjud pul mablag‘lari doim to‘lov
majburiyatlarini
qaytarishga tayyor bo‘lgan manba bo‘lganligi uchun hamda qimmatli
qog‘ozlar ham shu maqsadga ishlatilishi mumkinligini hisobga olib,
to‘lov qobiliyatini belgilovchi
koeffitsiyent hisoblaniladi, shuningdek,
turli aylanma mablag‘larning pul shakllariga o‘tish muddati har xilligi
e’tiborga
olinganda, tayyor mahsulot zaxiralari tugallanmagan ishlab
chiqarish xarajatlar va yarimfabrikatlarning pulga aylantirish tezligini
o‘rganish zurur. Bundan tashqari to‘lov qobiliyatining o‘zgarishida debi-
torlik qarzlarining pulga aylanish tezligi, bankdagi to‘lov hujjatlarini o‘z
vaqtida rasmiylashtirilishi va ularning tez harakat qilishiga bog‘liqdir.
Agarda, debitor, mablag‘larni qarz majburiyatlarini uzishga yo‘naltirilsa,
oraliq to‘lov qarzlarini qoplashlik koeffiitsiyenti ko‘rsatkichi hisobla-
nadi, demak, korxona qisqa muddatli to‘lov
majburiyatlarini qoplashga
o‘zining barcha aylanma mablag‘larini, ya’ni zaxiralar, pul mablag‘lari,
hisob-kitoblar va boshqa aktivlarini jalb etishi lozim bo‘ladi.
Kelgusi yilda korxonaning to‘lov qobiliyatida yuz berishi mumkin
bo‘lgan o‘zgarishlarni bilish uchun mahsulotlar sotishdan keladigan
tushum hajmini tahlil qilish lozim. Jami
tushum hisobiga sarflangan
xarajatlar qoplanadi, majburiy to‘lovlar bajariladi va ehtiyot
rivojlantirish jamg‘armalari yaratiladi.
Sof tushum bevosita korxona
oborotida qatnashadi, bunga asosiy vosita eskirishi va sof foyda kiradi.
Korxonaning to‘lov qobiliyatini tahlil qilishda sof tushum
koeffitsiyentini hisoblash muhimdir, bu ko‘rsatkich
quyidagicha aniq-
lanadi.
Sof foyda + asosiy vositalar eskirishi (amortizatsiya)

344
korxonalarda o‘ziga qarashli mol-mulkni ko‘paytirish ahamiyatli
hisoblanadi. Ayniqsa, hissadorlik va boshqa jamg‘armalarni to‘ldirib
borish zururdir. Bu hissadorlar, ustav fondi qatnashchilari va a’zolarning
badallari hisobiga to‘ldiriladi. Shuning uchun ham a’zolarining
kelishuviga muvofiq, qonun bilan belgilangan ustav fondining hajmi
kamaytirilmasligi va u to‘ldirib borilishi zarur. Korxona balansini
o‘rganishda, albatta, nizom jamg‘armasining o‘tgan yilga nisbatan
o‘zgarish sabablari tahlil qilinadi. Ustav fondining ko‘payishi ham
moliyaviy barqarorlik yaxshilanganligi belgisi hisoblanadi.
9.9. Mol-mulk va mablag‘lar harakatchanligi tahlili
Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharoitida balans ma’lumotlari
asosida korxona aktivlarining holatini o‘rganishda ularning pulga
aylanuvchanligiga baho berish tahlilning muhim vazifasi hisoblanadi.
Bunday tahlilning zaruriyati bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalarda
qattiq moliyaviy cheklanishlarning paydo bo‘lishi va olingan qarzlarni
qaytarish imkoniyatlarini o‘z vaqtida hisoblab baho berishda ko‘rinadi.
Ayniqsa, to‘lov majburiyatlarining muddati korxona mulki faoliyat
natijasida pulga aylanish muddatiga mos kelishi moliyaviy holatni
yaxshilanishiga ta’sir ko‘rsatadi. Shu bois, korxona aktivlarining
harakatchanligini tahlil qilgan holda qarzlarni qaytarishga yetarli yoki
yetishmasligi muntazam o‘rganilishi lozim.
Bozor munosabatlari sharoitida korxonalarning erkin faoliyat
yuritishida bankrotlik holatiga tushish va sinish xavfidan saqlanish
maqsadida balans likvidligi tahlili natijalaridan foydalaniladi. Tahlil
etish uchun balans aktividagi moddalarni pulga aylanish muddati
passividagi moddalarning qarzni uzish muddatlari bilan taqqoslanadi.
Bunday taqqoslash natijasiga ko‘ra balans aktividagi moddalarni
sotishidan kelgan tushumi korxona qarzlari (majburiyatlari)ni uzishi
uchun yetarli bo‘lsa balans likvidlikka ega deb hisoblanadi.
Namangan Institute of Engineering and Technology

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.239
2.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G. Simulation of temperature dependence of oscillations of
longitudinal magnetoresistance in nanoelectronic semiconductor materials.
e-Prime - Advances in
Electrical Engineering, Electronics and Energy, 2023, 5, 100236.
3.
Gulyamov, G., Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I., Sayidov, N.A. Determination
of the dependence of the two-dimensional combined density of states on external factors in
quantum-dimensional heterostructures.
Modern Physics Letters B, 2023, 37(10), 2350015
4.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Modeling the temperature
dependence of the density oscillation of energy states in two-dimensional electronic gases under
the impact of a longitudinal and transversal quantum magnetic fields.
Indian Journal of Physic, 2023,
97(4), pp.1061–1070.
5.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Mirzaev, J.I., Rakhimov, R.G. Influence
temperature and strong magnetic field on oscillations of density of energy states in heterostructures
with quantum wells HgCdTe/CdHgTe.
E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401,Article ID 01090
6.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I. Temperature
dependence of width band gap in In
x
Ga
1-x
As quantum well in presence of transverse strong
magnetic field.
E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401, Article ID 04042
7.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Abduxalimov, M.
Calculation of oscillations in the density of energy states in heterostructural materials with quantum
wells.
AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040055
8.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Mashrapov, A.
Determination of the band gap of heterostructural materials with quantum wells at strong magnetic
field and high temperature.
AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040056
9.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Negmatov, U.M., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Influence of
a strong magnetic field on the temperature dependence of the two-dimensional combined density
of states in InGaN/GaN quantum well heterostructures.
Romanian Journal of Physics, 2023, 68(5-
6),614
Foydalanilgan adabiyotlar

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.519
3.
Harris, F. J. (1978). On the Use of Windows for Harmonic Analysis with the Discrete
Fourier Transform. Proceedings of the IEEE, 66(1), 51-83.
СРАВНЕНИЕ МЕТОДОВ ВИБРОДИАГНОСТИКИ АСИНХРОННЫХ ДВИГАТЕЛЕЙ
Д.Х.Тухтасинов, З.Абдурасулова
Наманганский инженерно-технологический институт
Аннотация: В данной статье проводится сравнительный
анализ различных методов
вибродиагностики асинхронных двигателей. Рассматриваются преимущества и недостатки
каждого метода с целью определения наиболее эффективного и точного способа
диагностики состояния двигателей. Исследование включает в
себя анализ существующей
литературы и результатов экспериментов.
Ключевые слова: вибродиагностика, асинхронные двигатели,
методы диагностики,
анализ вибрации, состояние оборудования.
Введение. Асинхронные двигатели являются одними из самых распространенных
видов
электрических двигателей, используемых в различных промышленных и бытовых
приложениях. Надежность и эффективность работы асинхронных
двигателей играют
важную роль в обеспечении бесперебойной работы множества систем. Однако, как любое
техническое оборудование, они подвержены износу и неисправностям со временем. Для
обеспечения надежной и безопасной работы двигателей необходима система
вибродиагностики, позволяющая своевременно обнаруживать и устранять потенциальные
проблемы.
В данной статье мы рассмотрим различные методы вибродиагностики асинхронных
двигателей, проведем их сравнительный анализ и определим
наиболее эффективные
методы для диагностики состояния двигателей.
Davlat korxonasining ustav kapitali

umumiy sonining ќisќarishi bilan boYoliќ bo‘ladi, shu jumladan, jamiyatning o‘zi haќini keyinchalik
to‘lash bilan aktsiyalarni sotib olishi ham shu hisobga kiradi.
Amaldagi ќonunlarga binoan aktsiyadorlik jamiyati ustav kapitaliga hissa tariќasida pul bilan
baholanadigan va ta’sischilar tomonidan jamiyat aktsiyalari haќini to‘lash uchun kiritiladigan moddiy
boylik, mulkiy yoki o‘zga huќuќlarni to‘lashlari mumkin. Jamiyat ta’sis
etilayotganda uning
aktsiyalari pulini to‘lash shakllari jamiyatni tashkil etish to‘g‘risidagi shartnoma yoki jamiyat
ustavida, ќo‘shimcha aktsiyalar va boshќa ќimmatli ќoYoozlar pulini to‘lash
ularni joylashtirish
to‘g‘risidagi ќarorda ko‘rsatiladi.
Aktsiyador ta’sis yiYoilishi belgilangan muddatlarda, ammo jamiyat ro‘yxatdan o‘tgandan keyin bir
yildan kechikmay aktsiyalarning to‘liќ pulini to‘lashi kerak. Aktsiyalarni sotib olish muddati
o‘tganidan keyin aktsiyadorlar jamiyati ularni o‘z ixtiyoriga ќarab sotishga haќli.
Amaldagi ќonunlarga muvofiќ hissalarga bo‘lingan ustav kapitaliga ega bo‘lgan jamiyat
ma’suliyati
Taqsimlanmagan foyda va dividendlar hisobi

Hisoblab yozish paytida;
D-t 8710-«Hisobot davridagi taќsimlanmagan foyda (ќoplanmagan zarar)»-110000 so‘m
K-t 6610-«To‘lov uchun dividendlar»-110000 so‘m.
Aktsiyalar bilan to‘lash paytida:
D-t 6610-«To‘lov uchun dividendlar»-110000 so‘m
K-t 8310-«Oddiy aktsiyalar»-100000 so‘m
K-t 8410-«Emission daromad»-10000 so‘m.
Dividendlar aktsiyalar bilan to‘langanidan keyin xususiy kapital ќuyidagi ko‘rinishga ega bo‘ldi:
¨
nominal ќiymati 500 so‘mlik 10200 dona oddiy aktsiya - 5100000 so‘m;
¨
emission daromad - 410000 so‘m;
¨
taќsimlanmagan foyda - 289000 so‘m;
Jami xususiy kapital - 8400000 so‘m.
Aktsiyalar bilan dividendlar to‘langanida AJning majburiyatlari yoki aktivlarida o‘zgarish yuz
bermaydi, chunki dividendlar pul mablag‘lari ko‘rinishida to‘lanadigan holatdagi kabi korxona
mablag‘lari taќsimlanmaydi. Ya’ni dividendlar aktsiyalar bilan to‘langanida xususiy kapital hajmi
o‘zgarmaydi, faќat uning tuzilmasi o‘zgaradi. Bundan tashќari, aktsiyalar ko‘rinishida olingan
dividendlar jismoniy shaxslarda soliќќa tortishdan ozod ќilinadi.
Dividendlar, shuningdek, natura ko‘rinishida ham berilishi mumkin.
Misol. 200 ming so‘mlik summadagi dividendlarni tannarxi 160 ming so‘mga teng bo‘lgan tayyor
mahsulot bilan to‘lashga ќaror ќilindi.
Aktsiyadorlarga tayyor mahsulot dividend sifatida berilganida ham ЌЌS hisoblanadi. ЌЌS to‘lovchisi
bo‘lgan korxona esa mahsulot sotilishi bo‘yicha oborotdan ham ЌЌS hisoblashi kerak.
Dividendlar hisoblab yozildi:
D-t 8710-«Hisobot davridagi taќsimlanmagan foyda (ќoplanmagan zarar)»-200 ming so‘m
K-t 6610-«To‘lov uchun dividendlar»-200 ming so‘m.
ЌЌS bilan mahsulot sotilishi aks ettirilgan:
D-t 6610-«To‘lov uchun dividendlar»-200 ming so‘m
K-t 9010-«Tayyor mahsulot sotilishidan olingan daromadlar»-166,6 ming so‘m
K-t 6410-«Byudjetga to‘lovlar bo‘yicha ќarzlar»-33,4 ming so‘m.
Tayyor mahsulot tannarxi hisobdan chiќarildi:
D-t 9110-«Sotilgan mahsulotning tannarxi»-160 ming so‘m
K-t 2810-«Ombordagi tayyor mahsulot»-160 ming so‘m.
Mazkur holatda ham 15%lik stavka bo‘yicha dividenddan soliќ hisoblanadi va aktsiyadorlar bu
summani korxona kassasiga to‘laydilar.
Dividendlardan 15%lik stavka bilan undiriladigan soliќ to‘lov manbaida bo‘ladi:
D-t 6610-«To‘lov uchun dividendlar»-30 ming so‘m
K-t 6410-«Byudjetga to‘lovlar bo‘yicha ќarzlar»-30 ming so‘m.
Aktsiyadorlarga natura holida dividend berish natijasida moliyaviy natija aniќlandi:
D-t 9010-«Tayyor mahsulot sotilishidan olingan daromadlar»-166,6 ming so‘m
K-t 9900-«Yakuniy moliyaviy natija»-166,6 ming so‘m
D-t 9900-«Yakuniy moliyaviy natija»-160 ming so‘m
K-t 9110-«Sotilgan mahsulotning tannarxi»-160 ming so‘m.
9900-hisobvaraќdagi saldo ushbu tadbirdagi foyda (zarar)ni ko‘rsatdi. Ushbu holatda 9900-
hisobvaraќ bo‘yicha kredit saldosi korxona tomonidan bu tadbirda olingan 6,6 ming so‘m summadagi
foydani aks ettiradi va korxona bu summadan soliќ to‘lashi lozim.
Joriy likvidlik (qoplash) koeffitsiyenti

342
qoplashga sarflanadi. Bu ko‘rsatkichni qanchalik yuqori bo‘lishi
kreditorlarda qarzni uzishga bo‘lgan ishonchini ta’minlaydi.
Joriy likvidlik koeffitsiyentining me’yor ko‘rsatkichi 1 dan 2 gacha
hisoblanadi, ammo, barcha tarmoqlar uchun yagona me’yor belgilanishi
maqsadga muvofiq emas, chunki, bu ko‘rsatkich
darajasi korxonaning
faoliyat turi, uning tuzilishi va balans aktivining sifati,
operatsion
jarayon davomiyligi, kreditorlik qarzlarni qoplanish muddatlari va h.k.
larga bog‘liq. Joriy likvidlik koeffitsiyenti darajasining hisob – kitobiga
ko‘ra likvidlik yil boshi va yil oxirida me’yor
darajasida, uning o‘sish
su’rati 1,08 koeffitsiyentni tashkil etgan. Joriy likvidlik koeffitsiyen-
tining darajasi ko‘p jihatdan zaxiralarni tashkil
etish manbalari uzoq
muddatli majburiyat va korxonaning o‘z kapitaliga bog‘liq. Uning
darajasini oshirish uchun o‘z kapitalini manbalar bilan to‘ldirish,
aktivlar va debitorlik qarzlar o‘sishini turg‘un holda saqlashdan iborat.
Mazkur ko‘rsatkichdan korxona aktivi likvidligini
baholash va uzoq
muddatli istiqbolda to‘lovga qodirligini aniqlashda foydalaniladi. Oborot
aktivlarini qisqa muddatli majburiyatlardan ikki marotaba ortiq bo‘lishi
korxonaning ishlab chiqarish va moliyaviy holatini barqaror o‘sishi
uchun zamin yaratadi. Buning natijasida ishchi kapitali yoki «sof oborot
aktivi» shakllanadi.
86-jadval
- ye - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

K-t Pul mablag‘lari schyotlari.
Qaytarib olingan mahsulot va tovarlarning tannarxiga qizil storno yozuvi orqali quyidagicha
provodka beriladi:
D-t 9110, 9120, 9130-schyotlar
K-t 2810, 2910, 2920-schyotlar.
Qaytarib olingan mahsulot va tovarlar bo‘yicha hisoblangan QQS summasiga quyidagicha
provodka beriladi:
D-t 6410-«Byudjetga to‘lovlar bo‘yicha qarzlar»
K-t 5110-«Hisob-kitob schyoti».
Hisobot davri oxirida 9040-schyotning debet saldosi yakuniy moliyaviy natijaga o‘tkaziladi:
D-t 9900-«Yakuniy moliyaviy natija»
K-t 9040-«Sotilgan tovarlarning qaytarilishi».
9050-«Xaridor va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar» schyotida tayyor mahsulot va
tovarlar qiymatidan xaridor va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar hisobga olinadi. Xaridor va
buyurtmachilarga chegirmalar berilganida quyidagicha provodka beriladi:
D-t 9050-«Xaridor va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar»
K-t 4010, 4110-schyotlar.
Hisobot davri oxirida 9050-schyotning debet saldosi yakuniy moliyaviy natijaga o‘tkaziladi:
D-t 9900-«Yakuniy moliyaviy natija»
K-t 9050-«Xaridor va buyurtmachilarga berilgan chegirmalar».
Sotilgan
tayyor mahsulot,
tovarlar, bajarilgan ish va ko‘rsatilgan xizmatlar tannarxi
to‘g‘risidagi axborotlar quyidagi schyotlarda aks ettiriladi:
9110-«Sotilgan mahsulot tannarxi»
9120-«Sotilgan tovarlar tannarxi»
9130-«Sotilgan ish va xizmatlar tannarxi»
9140-«Davriy hisobda TMZlarni xarid qilish va sotish»
9150-«Davriy hisobda TMZlar bahosiga tuzatishlar».
Ushbu schyotlarning debeti ko‘payishni, krediti kamayishni ko‘rsatadi. 9110, 9120, 9130-
schyotlar tranzit bo‘lib, hisobot davrining boshiga qoldiq qolmaydi.
Sotilgan tayyor mahsulot, tovarlar, bajarilgan ishlar, ko‘rsatilgan xizmatlar tannarxi 9110,
9120, 9130-schyotlarning debeti va 2010-«Asosiy ishlab chiqarish», 2810-«Ombordagi tayyor
mahsulot», 2910-«Ombordagi tovarlar» schyotlarining krediti bilan o‘zaro korrespondentsiyada aks
ettiriladi.
Oy oxirida mahsulot, ish va xizmatlarning haqiqiy tannarxi bilan reja tannarxi orasidagi farqi
tegishli schyotlarga o‘tkaziladi. Bunda quyidagicha provodkalar beriladi:
D-t 2810, 2820-schyotlar - tayyor mahsulotga tegishli farq summasiga
D-t 9110, 9130-schyotlar - sotilgan mahsulot, ishlar va xizmatlarga tegishli farq summasiga
K-t 2010, 2310-schyotlar.
Agar ushbu farq summasi ortiqcha qilingan xarajatni ko‘rsatsa,
yuqoridagi provodkalar
beriladi. Agarda tejalgan summani ko‘rsatsa, ushbu provodkalar qizil storno yozuvi orqali reja
tannarx haqiqiy tannarxga yetkazib quyiladi.
Hisobot davri oxirida 9110, 9120, 9130-schyotlarning debet oborotlaridagi summalar yakuniy
moliyaviy natijaga o‘tkaziladi:
D-t 9900-«Yakuniy moliyaviy natija»
K-t 9110, 9120, 9130-schyotlar.
Demak, 9900-«Yakuniy moliyaviy natija» schyotining debetida sotilgan mahsulot,
ish va
xizmatlarning haqiqiy tannarxi, kreditida esa mahsulot, ish va xizmatlarni
sotishdan tushgan sof
tushum aks ettiriladi. Ushbu muomalalar bo‘yicha 9900-schyotning debet va kredit oborotlarining
farqi orqali mahsulot, ish, xizmatlarni sotishdan olingan yalpi foyda (zarar) aniqlanadi.
Namangan Institute of Engineering and Technology

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.242
1.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G. Determination of the dependence of the oscillation of
transverse electrical conductivity and magnetoresistance on temperature in heterostructures based
on quantum wells.
East European Journal of Physics, 2023(3), pp.133–145.
2.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G. Simulation of temperature dependence of oscillations of
longitudinal magnetoresistance in nanoelectronic semiconductor materials.
e-Prime - Advances in
Electrical Engineering, Electronics and Energy, 2023, 5, 100236.
3.
Gulyamov, G., Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I., Sayidov, N.A. Determination
of the dependence of the two-dimensional combined density of states on external factors in
quantum-dimensional heterostructures.
Modern Physics Letters B, 2023, 37(10), 2350015
4.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Modeling the temperature
dependence of the density oscillation of energy states in two-dimensional electronic gases under
the impact of a longitudinal and transversal quantum magnetic fields.
Indian Journal of Physic, 2023,
97(4), pp.1061–1070.
5.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Mirzaev, J.I., Rakhimov, R.G. Influence
temperature and strong magnetic field on oscillations of density of energy states in heterostructures
with quantum wells HgCdTe/CdHgTe.
E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401,Article ID 01090
6.
Erkaboev, U.I., Sayidov, N.A., Negmatov, U.M., Rakhimov, R.G., Mirzaev, J.I. Temperature
dependence of width band gap in In
x
Ga
1-x
As quantum well in presence of transverse strong
magnetic field.
E3S Web of Conferences. 2023. Vol.401, Article ID 04042
7.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Abduxalimov, M.
Calculation of oscillations in the density of energy states in heterostructural materials with quantum
wells.
AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040055
8.
Erkaboev, U., Rakhimov, R., Mirzaev, J., Sayidov N., Negmatov, U., Mashrapov, A.
Determination of the band gap of heterostructural materials with quantum wells at strong magnetic
field and high temperature.
AIP Conference Proceedings. 2023. Vol.2789, Article ID 040056
9.
Erkaboev, U.I., Rakhimov, R.G., Negmatov, U.M., Sayidov, N.A., Mirzaev, J.I. Influence of
a strong magnetic field on the temperature dependence of the two-dimensional combined density
of states in InGaN/GaN quantum well heterostructures.
Romanian Journal of Physics, 2023, 68(5-
6),614
Debitorlik qarzlarining aylanish koeffitsiyenti va aylanish davri

426
kirishini va ularning yuzaga kelish sabablarini tarkiblab o‘tgan edik.
Kreditorlik majburiyatlari yuzaga chiqishining
asosiy sababi sifatida
bevosita debitorlik majburiyatlarining vaqtida kelib tushmasligini ham
tarkiblash mumkin.
Kreditorlik majburiyatlarining tarkibi tahlilida qarzdor bo‘lgan to-
monlar bo‘yicha majburiyatlarning qatorlanishi, ularni to‘lash mud-
datlari bo‘yicha tarkiblanishiga baho beriladi.
Shuningdek, debitorlik
majburiyatlarining aylanish koeffitsiyenti va aylanish davrini aniqlash-
dagi kabi bunda ham kreditorlik majburiyatlarining
aylanishi koeffit-
siyenti va davri aniqlanadi. Lekin, bunda qatnashuvchi ko‘rsatkichlar
farqlanadi. Kreditorlik majburiyatlari aylanishini o‘rganishda asosiy
ko‘rsatkichlar sifatida nasiyaga olingan yoki hali puli to‘lanmagan
mollar, ashyolar, ish va xizmatlar
summasiga hamda kreditorlik
majburiyatlarining haqiqiy ko‘rsatkichlariga murojaat qilinadi.
Kreditorlik majburiyatlarini tahlil etishda ularning yuzaga kelish
o‘rni, muddati va tarkibiga alohida ahamiyat qaratilmog‘i lozim.
Muddati o‘tgan kreditorlik qarzlarga yo‘l qo‘yilishi korxonaga nisbatan
turli iqtisodiy ogohlantirishlarning qo‘llanilishiga, iqtisodiy jarimalarga
hamda korxonaga bo‘lgan ishonchning pasayishiga olib keladi.
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 260

|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
|
bet | 260/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq Тўплам
Fig.1. CDS oscillations in a strong magnetic field
B=5 T
Fig.2. CDS oscillations in a strong magnetic field
(B=2 Tl) with parabolic and non-parabolic
dispersion laws.
Let us consider the change in the frequency of absorbed light and the band gap for a non-
quadratic dispersion law in the presence of a magnetic field. The sum over N in (1) and (2) extends
to all values of N for which the subradical expressions are not negative. Those values of ω, N, and B
for which the subradical expression in (1) and (2) is equal to zero determine the singular points of
the absorption coefficient. These points meet the condition:
max
(2
1)
(2)
g
r
E
N
H
2
max
1
4
(
)
(3)
2
g
g
c
E
E N
Where ω
max
is the frequency of the absorbed light corresponding to the absorption maximum.
Figures 3 and 4 show the changes in the maximum frequency of absorbed light in the presence of a
magnetic field.
It can be seen from (2) that for a given N, the absorbed light frequencies ωmax depend linearly
on the magnetic field, and from (3) we find that the maximum absorbed light frequency depends
nonlinearly on the magnetic field at different Landau levels. From Fig.4 we see that as the number
of Landau levels increases, the nonlinearity ωmax increases.
Figure 5a shows the changes in the maximum energy of an absorbed photon from a strong
magnetic field in InSb [12]. In these works, direct interband magneto-optical transitions were
observed in InSb at liquid helium temperature using magnetic fields up to 96.5 kOe. Hence, it is
possible to calculate the dependence of the maximum energy of the absorbed photon on the strong
magnetic field in InSb using formula (13). As a result, we obtain the dependence of the absorbed
photon energy on the magnetic field with a non-parabolic dispersion law in InSb (Fig. 5b). These
|
| |
Bulutli texnologiyasiga asoslangan

Proceedings of 5th International Multidisciplinary Scientific Conference on Innovative Technology
Hosted from San Fransisco, USA
https://conferencepublication.com
February 28
th
2021
32
BULUTLI TEXNOLOGIYASIGA ASOSLANGAN
MA'LUMOTLARNI AQLLI TAHLIL QILISH TIZIMI
Nazirova Elmira Shodmonovna
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
(Multimediya texnologiyalari kafedrasi mudiri, t.f.d. DSc)
Orif Mahmanov Qudratovich
Texnika fanlari nomzodi PhD
OAK Axborot-kommunikatsiya texnologiyani
Joriy etish va rivojlantirish markazi direktor o'rinbosari
Alimov Zokir Chori o’g’li
TATU Kompyuter injiniringi
“Axborot va Multimedia Texnologiyalari”
Mutaxasisligi bo‟yicha magistranti
Annotatsiya.
Mazkur maqolada bulut texnologiyasi, unda ma'lumotlarni saqlash, hisoblash va tahlil
qilish haqida fikr-mulohazalar keltirildi.
Kalit so'zlar
:
Bulutli texnologiya, internet, kompyuter, hisoblash, ma'lumot, paradigma, onlayn,model
Bulutli texnologiyalar - bu Internet-foydalanuvchiga Internet-xizmat sifatida kompyuter
resurslari taqdim etiladigan ma'lumotlarni qayta ishlash texnologiyalari. "Bulut" so'zi bu erda
barcha texnik tafsilotlarni yashiradigan murakkab infratuzilmani ifodalovchi metafora sifatida
mavjud.
Bulutli hisoblash (bulutli hisoblash), shuningdek, "bulutli hisoblash" atamasi ham qo'llaniladi)
ma'lumotlarni qayta ishlash texnologiyasidir, unda foydalanuvchiga Internet xizmati sifatida
kompyuter resurslari va imkoniyatlari taqdim etiladi. Foydalanuvchi o'z ma'lumotlariga kirish
huquqiga ega, ammo uni boshqarolmaydi va infratuzilma, operatsion tizim va o'zi ishlayotgan
dasturiy ta'minot haqida qayg'urmasligi kerak. "Bulut" atamasi kompyuter tarmog'i
diagrammasidagi Internet tasviriga asoslangan metafora sifatida yoki barcha texnik tafsilotlar
yashiringan murakkab infratuzilma tasviri sifatida ishlatiladi. 2008 yilda nashr qilingan IEEE
hujjatiga ko'ra, "Bulutli hisoblash bu paradigma bo'lib, unda ma'lumot Internet serverlarida
doimiy ravishda saqlanadi va mijoz tomonidan vaqtincha saqlanadi, masalan, shaxsiy
kompyuterlarda, o'yin pristavkalari, noutbuklar, smartfonlarda va hokazo".Bulutli ma'lumotlarni
kontseptsiya sifatida qayta ishlash quyidagilarni o'z ichiga oladi:
1) xizmat sifatida infratuzilma
2) xizmat sifatida platforma
3) dastur sifatida xizmat sifatida
4) ma'lumotlar xizmat sifatida
5) xizmat sifatida ish joyi
Bulutli texnologiyalar uchun eng muhim xususiyat foydalanuvchilarning Internet-
manbalarini notekis talab qilishidir. Ushbu notekislikni bartaraf etish uchun yana bir oraliq
qatlam qo'llaniladi - serverni virtualizatsiya qilish.Shunday qilib, yuk virtual serverlar va
kompyuterlar o'rtasida taqsimlanadi.Bulutli texnologiyalar - Bu xizmatlarni taqdim etuvchi turli
xil tushunchalarni o'z ichiga olgan bitta katta tushunchadir. Masalan, dasturiy ta'minot,
infratuzilma, platforma, ma'lumotlar, ish joyi va boshqalar. Bularning barchasi nima uchun kerak?
Bulutli texnologiyalarning eng muhim vazifasi ma'lumotlarni uzoqdan qayta ishlashga muhtoj
bo'lgan foydalanuvchilarning ehtiyojlarini qondirishdir.
|
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 312

422
Muddati o‘tgan va to‘lash muddati kelgan
majburiyatlar alohida-
alohida hisobga olinadi va boshqariladi. Muddati o‘tgan debitorlik
qarzlari «Debitorlik va kreditorlik majburiyatlari to‘g‘risidagi ma’lu-
motnoma»da alohida qatorlanadi. Ularning respublika ichkarisidagi
korxonalar va respublikadan tashqaridagi korxonalar o‘rtasida
muddati
o‘tgan majburiyatlarga ajratish mumkin. Muddati o‘tkazib yuborilgan
majburiyatlar korxona moliyaviy holatini og‘irlashtiruvchi asosiy sabab
sifatida olinadi va muhim e’tibor beriladi.
Tahlil etishda debitorlik qarzlarining hajmi, tarkibi hamda vujudga
kelish muddati bo‘yicha o‘rganish asosida ularning holatiga, aylanuv-
chanlik
darajasiga, debitorlik qarzlari bilan bog‘liq bo‘lgan moliyaviy
holat ko‘rsatkichlariga baho beriladi.
103-jadval
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 562/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.517
Заключение. Моделирование исправного асинхронного двигателя является важным
инструментом для инженеров и исследователей в области электромеханики. Понимание
его работы и параметров позволяет улучшить эффективность и надежность
электромеханических систем, а также разрабатывать методы управления двигателем.
Дальнейшие исследования и разработки в этой области могут привести к
усовершенствованию моделей и методов контроля асинхронных двигателей.
Использованная литература
1.
Fitzgerald, A. E., Kingsley, C., & Umans, S. D. (2003). Electric Machinery. McGraw-Hill
Education.
2.
Boldea, I., & Nasar, S. A. (2002). The Induction Machine Handbook. CRC Press.
3.
Hughes, A. (2006). Electric Motors and Drives: Fundamentals, Types and Applications.
Newnes.
FURYE SPEKTRI TAHLILINING TURLI SOHALARDA QO'LLANILISHI
D.X.To'xtasinov, A.A.Abdulahadov
Namangan muhandislik-texnologiya instituti talabasi
Kalit so'zlar: Furye spektri, tebranish signallari, tahlil, usullar, monitoring, diagnostika,
sanoat, qurilish, tibbiyot, astronomiya.
Vibratsiyali signallarning Furye spektrini tahlil qilish turli sohalarda qo'llaniladi, jumladan:
1. Vibratsiyali signallarning Furye spektrini tahlil qilish haqiqatan ham sanoat va
mashinasozlikda, ayniqsa, nosozliklarni oldini olish va uskunaning samaradorligini oshirish
sohasida muhim rol o'ynaydi. Ushbu usul haqida bir nechta asosiy fikrlar mavjud:
Uskunaning holatini kuzatish: Furye spektrini tahlil qilish murakkab tebranish signallarini
komponent chastotalariga ajratish imkonini beradi. Bu muhandislar va texniklarga vaqt o'tishi
bilan chastota spektridagi o'zgarishlarni kuzatish va aşınma, muvozanat, ortiqcha yuk va boshqa
nosozliklar kabi anomaliyalarni aniqlash imkonini beradi.
Nosozlik diagnostikasi va prognozi: Furye spektrini tahlil qilish signal xususiyatlaridagi
o'zgarishlarni aniqlashi mumkin, bu esa yaqinlashib kelayotgan uskunaning ishdan chiqishini
ko'rsatishi mumkin. Bu profilaktik ta'mirlash va texnik xizmat ko'rsatish, ishlab chiqarishdagi
yo'qotishlarni kamaytirish va qimmatbaho baxtsiz hodisalardan qochish imkonini beradi.
Xizmatni optimallashtirish: Furye spektrini tahlil qilish, shuningdek, uskunaga texnik xizmat
ko'rsatish jadvallarini optimallashtirishga yordam beradi. Muntazam texnik tekshiruvlar o'rniga siz
o'z kuchlaringizni signal spektridagi o'zgarishlarni ko'rsatadigan birliklarga qaratishingiz mumkin,
bu esa texnik xizmat ko'rsatish xarajatlarini kamaytiradi.
Uskunaning ishlash muddatini oshirish: Nosozliklarni tezda aniqlash va tuzatish orqali
uskunaning ishlash muddati sezilarli darajada uzaytirilishi mumkin, bu esa resurslarni tejash va
samaradorlikni oshirishga olib keladi.
Yaxshilangan xavfsizlik: tebranish monitoringi, shuningdek, baxtsiz hodisalarning oldini
olishga va ish muhiti xavfsizligini yaxshilashga yordam beradi, chunki nazoratsiz uskunaning
shikastlanishi xodimlar uchun xavf tug'dirishi mumkin.
|
| |
Kompozitsion faoliyat - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Kompozitsion faoliyat
Kompozitsion faoliyat bo’limi quyidagi qismlardan tashkil topadi:
a) rangtasvir kompozitsiyasi;
b) dekorativ kompozitsiya;
v) haykaltaroshlik kompozitsiyasi.
a) Rangtasvir kompozitsiyasi mavzu asosida, xotira va tasavvurdan rasmlar ishlash tarzida tashkil etiladi. Bunda tanlangan mavzuga ko’ra, uning elementlari qog’oz yuzasida bir-biriga bog’liq holda joylashib, yaxlit kompozitsiyani hosil qiladi.
Kompozitsiyada asar yaratishning muayyan qoidasini simmetriya, nosimmetriya, muvozanat, detallarning o’lchovi, shakli, rangi kabilarga rioya qilinadi.
Rangtasvir kompozitsiyasi mashg’ulotlari asosan tevarak-atrofdagi hayotni aks ettiruvchi mavzularda rasm ishlashga asoslanadi. O’quvchilar mashg’ulotning bu turida rasmni naturadan emas, balki xayoldan va tasavvurdan ishlaydilar.
Rangtasvir kompozitsiyasi mashg’ulotlarining asosiy vazifalari o’quvchilarga narsalarning shakli, rangi, ularning tuzilishi haqidagi tushunchalar berish, eng qiziq mavzu tanlay olish, qog’ozda rasmini to’g’ri joylashtirishga o’rgatish kabilardan iboratdir.
Kompozitsiya qonuniyatlarini o’quvchilar ongiga yetkazishda tasviriy san’at asarlarining reproduksiyalaridan foydalanish va ularni tahlil qilishning ahamiyati katta.
Adabiy asarlarga illustrasiyalar ishlash esa o’quvchilarning eng qiziqarli mashg’ulotlaridan bo’lib, unda bolalar ertak, hikoya, masaldagi qahramonlarning obrazlarini o’z rasmlarida ifodalashga harakat qiladilar.
Zamonaviy mavzulardagi asarlarga yoki dostonlarga hamda ertaklarga kompozitsiya ishlash uchun avvalo, bolalar mavzuga oid odam, hayvon rasmlari va ba’zi bir narsalarning o’ziga qarab rasmini chizib oladilar.
|
– sinf

Borliqni idrok etish

1 – sinf
Borliqni idrok etish (3 soat)
Borliqni idrok etish mashg’ulotlarining vazifalari quyidagilardan iborat: O’quvchilar e’tiborini borliqdagi ajoyib narsa, ko’rinish va hodisalarga qaratish orqali (shuningdek, shakllar, ranglar va boshqalar) ularda borliqqa nisbatan qiziqish uyg’otish, ularda chizish istagini hosil qilish va rivojlantirish, tabiatning turli fasllaridagi o’ziga xos go’zalligini ko’ra bilishga o’rgatish;
-
tabiat go’zalligini idrok etishda asosiy tasavvurlar va fantaziyani qo’llashga o’rgatish (daraxt, shox-shabbalarda, qor uyumlarida turli shakllarni ko’rish va boshqalar);
-
o’quvchilarni tabiatdagi, hayotdagi, ijtimoiy hodisalardagi (mahallalardagi, shaharlardagi va qishloq maydonlarining badiiy bezagidagi) go’zallikni ko’ra bilishga va idrok etishga o’rgatish;
-
o’quvchilarda tasviriy san’atning hayot bilan, atrof-muhit bilan bog’liqligi haqida tushuncha berish.
Borliqni idrok etish darslarida bolalar tabiat quchog’iga sayrga olib chiqiladi va u yerda kuzatish bilan birga turli daraxtlarning shoxlari, ildizlari, barglari hamda boshqa tabiiy materiallar to’plab boriladi.
Borliqni idrok etish mashg’ulotlarida sinfda mavzu bilan bog’liq bo’lgan filmlar, slaydlar, san’at asarlarining reproduktsiyalari namoyish etiladi. Musiqa asarlari tinglanadi, she’rlar o’qiladi. Shuningdek, badiiy materiallar, o’quv asboblari, rassomlarning faoliyatlari bilan ham tanishtiriladi.
|
Amaliy va dizayn san’ati - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 223/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy va dizayn san’ati o’z mazmuni, mohiyatiga ko’ra bir yo’nalishga birlashtirildi. Boisi, dizayn san’ati bo’yicha dasturda berilgan mavzu va topshiriqlarda (milliy zamonaviy libos eskizi, interer eskizi) amaliy san’at elementlaridan foydalanish ko’zda tutilgan.
Dizayn san’ati nisbatan yangi san’at turi. Shuning uchun o’ziga xos terminologiyasini o’quvchilarga tushuntirib berish lozim. Zero, dizayn turmushning barcha jabhalarida mavjud. Shu jihatdan dizayn san’ati bo’yicha nazariy va amaliy mashg’ulotlar o’quvchilarda yuksak madaniyatni shakllantirib boradi.
|
| |
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 249

349
- aylanma mablag‘larning me’yordan ortiqchaligini maqsadli
boshqarishni yo‘lga qo‘yish (mollarni imtiyozli shartlarda sotish, ijaraga
berish va hokazolar);
- aylanma mablag‘larni qayta baholashni
balans tuzish sanasiga
hisobga olish va to‘g‘ri belgilash;
- aylanma mablag‘larni hisobdan chiqarishning xalqaro usullaridan
foydalanish;
- korxonaning hisob siyosatini,
shuningdek, aylanma mablag‘larini
baholash usulini belgilashda tarmoq rivoji va texnologik jarayonlarning
murakkabligiga ahamiyat berish;
- tugallanmagan ishlab chiqarishni to‘g‘ri baholash;
- aylanma mablag‘lar normativini belgilash;
- aylanma aktivlar aylanishini tezlashtirish maqsadida tovar va
moddiy boyliklarni sotish bo‘yicha hisob-kitoblarning
zamonaviy
shakllaridan foydalanish;
- mahsulotlarni markazlashgan holda sotib olish,
sotuvchi va sotib
oluvchining monopolligini cheklash;
- moddiy aylanma mablag‘lardan samarali foydalanishda texnik va
texnologik yangilanishni ta’minlash va hokazolar.
Moliyaviy tahlilning muhim qismi aylanma mablag‘lardan samarali
foydalanganlikni o‘rganish egallaydi, bunda, aylanma mablag‘lar,
ayniqsa,
ishlab chiqarish zaxiralari, tugallanmagan ishlab chiqarish,
tayyor mahsulot, debitorlik qarzlari, pul va valuta mablag‘lari, qimmatli
qog‘ozlar harakatini o‘rganish muhimdir.
San’atshunoslik asoslari - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 224/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
San’atshunoslik asoslari bo’yicha faoliyat turi san’at tarixi va nazariyasining oddiydan murakkabga o’tish tamoyiliga asosan quriladi. Bu faoliyat turi o’quvchilarning nazariy jihatdan tasviriy va kompozitsion faoliyatga, shuningdek, badiiy obrazlarni umumlashtirish, professional san’at asarlaridagi obrazlar yechimini sharhlay bilish malakalarini hosil qila borib, ularga badiiy tanqidchilik asoslaridan elementar bilimlar beradi. Shu tariqa o’quvchilar bu faoliyat turlarida tasviriy, amaliy san’atninig badiiy-ifodaviy vositalari va qonuniyatlarining (rang, mazmun, shakl, faktura, nisbat, perspektiva, kompozitsion markaz, muvozanat, tasvirlash texnikasi, texnologiyasi va h.k.) mavzu va mazmunga monand tarzda qo’llay bilish, unda eskizlardan foydalanish kabi vazifalarni hal etishni o’zlashtira boradilar.
Dasturda milliy va umuminsoniy badiiy qadriyatlarni hamohang tarzda o’rgatishga alohida e’tibor qaratilgan. Milliy san’atga oid o’quv materiallari doirasida Sharq va G’arb san’ati tarixi, miniatyurachi rassomlarning hayoti va ijodini o’rganish, san’at turining tasviriy talqini (qutichaga naqsh va rasm ishlash, Sharq va o’zbek xalq ertaklariga miniatyura usulida illyustrasiya ishlash va h.k.) ham o’quv vazifasi sifatida tavsiya etiladi.
|
| |
Tovar-moddiy zaxiralar + pul mablag‘lari va debitorlik qarzlari

347
87-jadval
Balans aktiv va passiv moddalarining harakatchanligini (likvidliligini) tahlili (ming so‘mda)
To‘lash uchun
mablag‘larning
yetarliligi (+) yoki
yetishmasliligi (-)
Aktiv
Yil
boshiga
Yil
oxiriga
Passiv
Yil
boshiga
Yil
oxiriga
yil
boshiga
yil oxiriga
1. Doimiy harakatdagi aktivlar
7657
9491
1. Muddati kelgan to‘lov
majburiyatlari
249458
127554
-241801
-118063
2. Tez sotiluvchi (pulga aylanuvchi)
aktivlar
53266
148125
2. Qisqa muddatli passivlar
8589
35593
+44677
+112532
3.
Sekin
sotiluvchi
(pulga
aylanuvchi) aktivlar
470833
531450
3. Uzoq muddatli passivlar
-
-
+470833
+531450
4.
Qiyin
sotiluvchi
(pulga
aylanuvchi) aktivlar
186790
203491
4. Doimiy passivlar
460499
729410
-273709
-525919
BALANS 
718546 - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

348
Yuqoridagi jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, biz tahlil qilayotgan
korxonada balans likvidligiga qo‘yilgan to‘rtta
shartdan birinchisi yil
boshida ham,
yil oxirida ham bajarilmagan, ya’ni
korxonaning doimiy
harakatdagi aktivlari uning muddati kelgan to‘lov
majburiyatlarini
qoplashga yetishmas ekan. Bu esa korxona
balansining tez likvidlikka
ega emasligidan dalolat beradi. Qolgan shartlar esa yil boshiga ham, yil
oxiriga ham bajarilgan. Bundan ko‘rinadiki,
korxona balansi mutlaq
likvidlikka ega bo‘lib hisoblanadi. Bundan tashqari ma’lumotlar
shuni
ko‘rsatadiki, korxona balansining likvidligi
yil boshiga nisbatan yil
oxirida bir qadar yaxshilangan. Bunday natijalarni ijobiy baholasa ham
bo‘ladi.
Umuman olganda
, quyidagi shartlarga amal qilinsa, korxona
mablag‘i harakatchan deb baholanadi:
a) doimiy harakatdagi aktivlar > muddati kelgan to‘lov
majburiyatlar;
b) tez sotiluvchi aktivlar > qisqa muddatli passivlar;
v) sekin sotiluvchi aktivlar > o‘rta va uzoq muddatli passivlar;
g) qiyin sotiluvchi aktivlar < doimiy passivlar
Kalit so’z - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.245
2. Гулямов Г., Давлатов А.Б., Жураев Х.Н. Статистика электронов в полупроводниковых
нанонитях // Uzbek Journal of Physics. Vol. 22. 5, 275-281, (2020).
3. Гулямов Г., Давлатов А.Б. Концентрация электронов в полупро-водниковых нанонитях
// Научный вестник НамГУ. 5. 16-22, (2021).
4. Б.Ридли.Квантовые процессы в полупроводниках (М., Мир, 1986). 304c.
[ B.K.Ridley.Quantum processes in semiconductors.Clarendon Press. Oxford.1982 ]
5. Prevot, I., Vinter, B., Julien, F.H., Fossard, F. and Marcadet, X. (2001) Experimental and
Theoretical Investigation of Interband and Intersubband Transitions in Type-II InAs/AlSb
Superlattices.
Physical
Review
B,
64,
Article
ID:
195318.
http://dx.doi.org/10.1103/PhysRevB.64.195318
6. Larrabee, D.C., Khodaparast, G.A., Kono, J., Ueda, K., Nakajima, Y., Nakai, M., Sasa, S., Inoue,
M., Kolokolov, K.I., Li, J. and Ning, C.Z. (2003) Temperature Dependence of Intersubband Transitions
in
InAs/AlSb
Quantum
Wells.
Applied
Physics
Letters,
83,
3936.
http://dx.doi.org/10.1063/1.1626264
7. Г. Гулямов, Н.Ю. Шарибаев. ФТП,
45, 178 (2011).
8. G. Gulyamov, U. I. Erkaboev, N. Yu. Sharibaev, Journal of Modern Physics,
5,680-685, (2014),
http://www.scirp.org/journal/jmp
. http://dx.doi.org/10.4236/jmp.2014.58079
9. G. Gulyamov, N. Yu. Sharibaev , U. I. Erkaboev, World Journal of Condensed Matter Physics,
5,
43-47,
(2015),
http://www.scirp.org/journal/wjcmp
,
http://dx.doi.org/10.4236/wjcmp.2015.51006
10. Abdulazizov B.T., Baymatov P.J. The International Symposium “New Tendencies of
Developing Fundamental and Applied Physics: Problems, Achievements, Prospectives”. November
10-11, 2016, Tashkent, Uzbekistan. PP. 76-77. http://www.ips2016.uz