Yangi mavzu bayoni - Navoiy davlat pedagogika

|
Navoiy davlat pedagogika
|
bet | 12/19 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 170,43 Kb. | | #261012 |
Bog'liq Navoiy davlat pedagogikaYangi mavzu bayoni: (13 daqiqa)
Mavzu rejasi:
Salib yurishlarining ishtirokchilari maqsad va vazifasi.
Birinchi salib yurishi va uning tashkilotchilari.
Diniy ritsarlik ordenlari
Salib yurishlarining natijalari, oqibat va yakun
Salib yurishlari deganda Yevropa feodallarining XI asr oxiridan toXIII asr oxirigacha Yaqin Sharqda – Suriyada , Falastinda, Misrda, Bolqon yarim orolida, Kipr orolida va boshqa joylarda olib borgan harbiy ekspeditsiyalari ko`zda tutiladi. G`arbiy Yevropa feodallarining Sharq mamlakatlariga ommaviy yurishlariga sabab: birinchidan, XI asrning ikkinchi yarmida Yaqin SHarqda yuz bergan o`zgarishlar, ikkinchidan , qisman feodal G`arbiy Yevropaning o`zidagi umumiy iqtisodiy taraqqiyot natijasi edi. Savdo sotiqning rivojlanishi bilan shaharlarning shiddatli rivojlanib ketishi oqibatida feodallarning ehtiyojlari ham ko`payib ketdi. Natijada ular kattaroq o`ljalarni qidira boshladilar. Birinchi salib yurishi: 1095 - yilda Klermondagi cherkov yig`ilishida papa Urban II barcha qirollar, sennorlar, ritsarlar va oddiy xalqni qo`liga qurol olishga va yurish boshlashga chaqirdi. Bu yurish ishtirokchilariga o`zlarining ko`ngillarini ko`tarishni va shu bilan birga quyidagi so`zlarni aytardi: “ Kimki bu yerda jabr ko`rgan va qashshoq bo`lsa, u yoqda baxtli va boy bo`ladi” deb ishontirganlar. Ular ishonib orqasidan jangga ketadilar. Urban II yurish qilishga va`da beradi va buni belgisi sifatida kiyimiga xoch rasmini tushiradilar (Shuning uchun bu yurish salb yurishi ishtirokchilari esa salbchilar deb nomlangan). Salib yurishlari uchun aholi ommasini jalb qilish uchun cherkov salibchilarga bir qancha imkoniyatlar beradi.Jumladan, qarzlarini to`lashdan va narsalarini qo`riqlashdan ozod qildi.Ikkinchi va uchinchi salib yurishlari: G`azabga to`lgan musulmon knyazliklari o`zlarining kuchlarini yig`a boshladilar va hujumga o`tishdi. 1144- yilda amir Mosula salibchilardan Edessani tortib oldi. Antioxiyaga tahdid sola boshladi. Papa yangi salib yurishlariga chaqirdi. Katolik cherkovining mashhur arbobi mistik Bernard Klervosskiy fransuz qiroli Lyudovik VII va Germaniya qiroli Konrad III ni 1147-yilda ikkinchi salib yurishlariga jo`nab ketishiga ko`ndirdi. Faqatgina bu safarda salibchilar hech qanday muvaffaqiyatga erisha olmadilar. Nemislar Kichik Osiyoda turk saljuqlari tomonidan yakson qilindi. Nemislarning qolgan qo`shinlariga qo`shilgan fransuz ritsarlari esa Damashqni qamal qilishga harakat qilishdi. Ammo ko`p yo`qotishlar tufayli Yevropaga qaytib ketishdi. To`rtinchi salib yurishlari.Lotin imperiyasi.(1202-1204) . Bu yurish o`ziga xos bo`lib, jannatmakon yerlarni bosib olinishi bilan ajralib turadi. Ushbu yurish ilhomchisi papa Innokentiy IIIbo’lib u sharq cherkovlariniRim prestollariga bo’ysundirish va papa hokimiyatini o’rnatishga harakat qildi. To`rtinchi salib yurishi o`ziga xos yurish bo`lib, u boshqa salib yurishlariga nomi jihatdan aloqador bo`lsada, lekin u butun salibchilik harakatini bosqinchilik mohiyatini ro`yi – rost ochib bergan yurish bo`ldi. Bu yurish qatnashchilari hatto Falastingacha ham yetib borolmadilar. Salibchilar bu safar turklarga yoki boshqa musulmonlarga qarshi yurish qilmay, balki xristianlar Vizantiyasiga yurish qildilar. To`rtinchi yurish tarixida ayniqsa venetsiyaliklar katta rol o`ynadilar, ular yurish yo`nalishini o`zgartirib yubordilar.
Salib yurishlarining ahamiyati shu bo`ldiki: Harbiy muvaffaqiyatsizliklarga qaramay , har qalay, salib yurishlarining G`arbiy Yevropa taraqqiyoti uchun ahamiyati g`oyat katta bo`ldi. Avvalo, salib yurishlari O`rta dengiz bo`yi mamlakatlari yevropa savdo – sotig`ining rivojlanishiga yordam berdi. Bu salib yurishlari natijasida arab va vizantiyalik savdogarlarning Yaqin Sharqdagi savdo monopoliyasi qattiq zarbaga uchradi va bu yerlarda Italiya, janubiy Fransiya va sharqiy Ispan shaharlari gegemoniyasi o`rnatilgan. Endilikda bu shaharlar Sharq bilan Yevropaning qolgan qismi o`rtasida o`rtasida vositachilik rolini o`ynaydigan bo`ldi. Salib yurishlari vaqtida G`arbiy Yevropaning Sharq bilan savdo – sotiq aloqalari muntazam bir yo`lga tushgan edi. Salib yurishlarining boshlarida Sharqdan keltiriladigan tovarlar miqdori shu yurishlar oxiriga kelib o`n marta ko`paydi. Venetsiya bilan Genuya O`rta dengizning sharqiy yarmigacha, to Shimoliy Qora dengiz sohiligacha kirib bordilar va u yerlarda ko`pdan – ko`p savdo faktoriyalari barpo qildilar. So`ngra, salib yurishlari yevropaliklarning Sharqning sanoat va qishloq xo`jalik texnikasi bilan tanishishlariga imkon berdilar. Yevropaliklar shu davr ichida Sharq to`qimachilik va metallurgiya ishlab chiqarishning, bo`yoqchilik ishining, atir – upa va dorivorlar tayyorlash ishining ko`pgina usullarini o`rgandilar, shuningdek, grechixa, sholi va boshqa qishloq xo`jalik ekinlarini Yevropaga olib ketdilar. Sharq maishiy masalada yevropaliklarga katta ta`sir ko`rsatgan. Ammo salib yurishlarining G`arbiy Yevropaga ko`rsatgan ta`siri haqida gapirilar ekan, arablar Sharqning madaniyati salib yurishlaridan tashqari, boshqacha yo`llar bilan, jumladan , Ispaniya orqali Yevropaga o`tib kirganligini unutmaslik kerak.
“Kim chaqqon ” o`yini topshirig`i: Bunda o`quvchilar berilgan savollarga to`liq javob berib keyingi bosqichga o`tishadi va g`olib guruhlarga mavzu yuzasidan berilgan tarixiy shaxslarning rasmlari tarqatiladi, o`quvchilar bu rasmlarga qarab tavsif berishadi.
1-guruhga : Iqtidorlilar
2-guruhga : Bilimdonlar
3-guruhga : Zukkolar
|
| |