nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Texnikaviy ma’lumotlar - Ўзбекистон давлат стандарти

4.13.2 Texnikaviy ma’lumotlar
4.13.2.1 Laboratoriyada o‘rnatilgan vaqt mobaynida birlamchi kuzatuvlarning, ro‘yxatga olingan ma’lumotlar, ikkilamchi ma’lumotlar va auditor xulosasi, kalibrlashlar ma’lumotlari, xodimlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar va sinovlar xar bir xisoboti xamda berilgan kalibrlash sertifikati nusxalarini belgilash uchun yetarli axborotlar saqlanishi kerak. Ma’lumotlar namunalarni tanlash, xar bir sinash va/yoki kalibrlashni va natijalar tekshiruvini o‘tkazish uchun mas’ul shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi zarur.
Izoxlar
1 Ayrim faoliyat soxalarida barcha birlamchi kuzatuvlar ro‘yxat ma’lumotlarini saqlash mumkin emas va noo‘rin bo‘lishi mumkin.
2 texnik ma’lumotlar sinovlar va/yoki kalibrlashlar natijalari bo‘lib, sifatning kerakli ko‘rsatkichlari yoki jarayonlan parametrlariga erishilgalikni ko‘rsatuvchi ma’lumotlar va axborot jamini ifodalaydi.
4.13.2.2 Kuzatuvlar va ma’lumotlar o‘tkazish paytida ro‘yxatga olinishi va aniq vazifa Bilan identifikatlashtirilishi kerak.
4.13.2.3 Agar ro‘yxatga olingan ma’lumotlarda xato mavjud bo‘lsa, xar bir xato yo‘q qilinishi, va yonida to‘g‘ri qiymat yozilishi kerak. Agar ro‘yxat ma’lumotalri elektron ko‘rinishda saqlansa, boshlang‘ich ma’lumlotlarni yo‘qotish yoki ularning o‘zgarib ketishini oldini olish uchun tegishli choralar ko‘rilishi zarur.
4.14 Ichki tekshiruvlar
4.14.1 Laboratoriya doimiy ravishda xamda avval o‘rnatilgan jadval va protseduraga muvofiq xolda o‘z faoliyatining ichki tekshiruvlar o‘tkazishi kerak. Ichki tekshiruv dasturi menejment tizimining barcha elementlarini, jumladan sinovlar va/yoki kalibrlashlar o‘tkazish bo‘yicha faoliyatni qamrab olishi kerak. Sifat bo‘yicha menejer auditlarni jadval va raxbariyat talablariga muvofiq xolda rejalashtirish va tashkillashtirish uchun mas’ul xisoblanadi. Tekshiruvlar tekshirilayotgan faoliyatga bog‘liq bo‘lmagan maxsus tayyorlangan va malakala xodimlar tomonidan o‘tkazilishi kerak.
Izox - Ichki tekshiruvlarni o‘tkazish sikli odatda bir yilni tashkil qiladi.
4.14.2 o‘tkazilgan tekshiruv natijasida faoliyat samaradorligiga yoki o‘tkazilgan sinash va kalibrlash natijalarining to‘g‘riligi yoki ishonchliligiga shubxa tug‘iladigan bo‘lsa, laboratoriya o‘z vaqtida amalga oshiriladigan to‘g‘rilovchi amallarni bajarishi va agar tekshiruvlar laboratoriya tomonidan olingan natijalarni xato bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatsa, iste’molchilarni yozma ravishda xabardor qilishi kerak.
4.14.3 Tekshirilayotgan faoliyatining soxasi, tekshiruv natijalari va ulardan kelib chiqadigan to‘g‘rilash amallari qayd qilinishi kerak.
4.14.4 Keyingi tekshiruvlar qilingan to‘g‘rlovchi amallarning joriy k ilinganini qayd qilishi va samaradorligini tasdiqlashi kerak.q
|
Ra24789297185 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор

Ra24789297185 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор
Download
166,86 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
22.05.2024
Hajmi
166,86 Kb.
#249512
Download
166,86 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ra24789297185 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор
Download
166,86 Kb.
Matnni ko'rish
Birinchi liga jamoalarini jismoniy tayyorgarlik
darajasini o‘rganish

|
Birinchi liga jamoalarini jismoniy tayyorgarlik
darajasini o‘rganish
|
bet | 5/6 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 85,46 Kb. | | #145453 |
Bog'liq Yuqori malakali futbolchilarni jismoniy tayyorgarligini nazorat (1)Birinchi liga jamoalarini jismoniy tayyorgarlik
darajasini o‘rganish.
Agarda Oliy liga jamoalarida, jamoani tarkibini asosan yuqori malakaln futbolchilar tashkil qilsa, birinchi liga jamoalarida jamoa tarkibida yosh, umidli va o„sib kelayotgan futbolchilarni ham qurishimiz mumkin. Lekin bu erda x,am bari bir jamoa tarkibi yuqori malakali futbolchilar tashkil qiladi.
Biz uz ilmiy izlanishlarimizda 2006 yildan ilk bor birinchi liga bahslarida ishtirok etishni boshlagan "Oktepa" futbol jamoasida, jismoniy tayyorgarlik bo„yicha, ya’ni tayyorgarlikni darajasini aniqlash maqsadida, tayyorlov davrini umumtayyorlov bosqichida testlashni amalga oshirdik. Testlashda jamoa murabbiylari yakindan yordam berishdi.
Testlashni yuqori ko„rsatib o„tilgan ko„rsatkichlar bo„yicha, ya’ni 30 m.ga yugurish (s), 5 hatlab sakrash (m) va "Ko„per" testi bo„yicha amalga oshirdik.
Testlashda jami 17 ta futbolchi ishtirok etdi. Ularni ko„rsatgan natijalari bilan tanishsak.
33
jadval
"Oqtepa" futbol jamoasini 30 m.ga yugurish natijalari. 2006 y.
X urtacha
|
"A’lo"
|
"YAxshi"
|
'Qoniqarli"
|
'Qonqarsiz"
|
|
4 ta 23,5
|
6 ta 35,2
|
5 ta 29,4
|
2 ta 11,7
|
4,23
|
%
|
%
|
%
|
%
|
34
jadval
"Oktepa" futbol jamoasini 5 qatlab ko„p sakrash testidagi natijalari.
X urtacha
|
"A’lo"
|
"YAxshi"
|
"qonikarli"
|
"qonikarsiz"
|
13,20
|
—
|
3 ta 17,6 %%
|
12 ta 70%
|
2 ta 11,7 %
|
35
jadval.
"Oqtepa" futbol jamoasini "Ko„per" testidagi natijalari
X urtacha
|
"A’lo"
|
"YAxshi"
|
"Qoniqarli"
|
"Qonqarsiz"
|
31,50
|
1 ta 5,8 %
|
1 ta 5,8 %
|
12 ta 70,5 %
|
3 ta 17,6 %
|
Jadvallardan ko„rinib turibdiki, tekshirilgan futbolchilarda jismoniy tayyorgarlik darajasi o„rtacha jamoa hisobida juda past ko„rinish xosil vqildi.
5 xatlab sakrashlarda biron bir futbolchi yuqori natijaga erisha olmadi. Jamoani asosiy qismi, ya’ni 70 % futbolchilar "qoniqari" bahoga me’er topshirishdi.
"Ko„per" testida xam 70,5 % futbolchilar "qoniqarli" natija ko„rsatishdi.
Xulosa qilib aytganda, "Oqtepa" futbol jamoasini jismoniy tayyorgarligi bu bosqichda past darajada ekanligi ma’lum buldi va jamoa o„zini uquv — mashg„ulotlarida jismoniy tayyorgarligini yaxshilashga qaratilgan chora — tadbirlarni kuchaytirishga kirishdi.
|
| |
Urganch shahar telekommunikatsiya bog’lamasining

|
Urganch shahar telekommunikatsiya bog’lamasining
|
bet | 2/3 | Sana | 28.06.2024 | Hajmi | 44,31 Kb. | | #266173 |
Bog'liq Амалиёт кундалиги тулдириш НАМУНА 931 21 (2)Urganch shahar telekommunikatsiya bog’lamasining texnik va tashkiliy vositalari bilan tanishish.
Amaliyot o’tash joyidagi izlanish obyektini sistemali tahlil qilish.
БМИ мавзусига оид материалларни амалиёти ҳисоботи учун тизимлаштириш.
Ҳисоботнинг якуний қисмини шакллантириш.
Talabaga qo’shimcha tоpshiriq:
Mobil aloqa tayanch stansiyalari energiya sarfini minimallashtirish usul va algoritmlari tahlili (individual mavzu yoziladi)
Amaliyot tоpshiriqlarini qabul qildim _____imzo_______ «_20__»____may________2024 y. talabani imzоsi
A M A L I YO T O’ T K A Z I SH J A D V A L I
№
|
Amaliyot bo’limlari
|
Ish jоylari
|
1.
|
Amaliyot maqsadi va o’tash joyi bilan tanishish.
|
Urganch shahar telekommunikatsiya bog’lamasi
|
2.
|
Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish.
|
Urganch ShTB
|
3.
|
Ko’p kanalli telekommunikatsiya tizimlarining texnik
|
|
|
ekspluatatsiyasini o’rganish
|
|
|
| |
V. Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi

|
V. Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi
|
bet | 4/9 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 29,47 Kb. | | #142269 |
Bog'liq 2- DMTT USTAVI 2023-YILV. Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotining huquqlari, majburiyatlari va javobgarligi:
18. Davlat Maktabgacha ta'lim tashkiloti quyidagi huquqga ega:
O'zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta'lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan "Ilk qadam" (TAKOMILLASHTIRILGAN IKKINCHI NASHRI) Davlat ta'lim dasturi asosida ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga ko'yiladigan davlat talablariga muvofiq o'z o'quv dasturini ishlab chiqish;
Davlat Maktabgacha ta'limning davlat dasturida ko'rsatilgandan tashqari qo'shimcha pullir ta'lim xizmatlari ko'rsatish, ishlanmaydigan kunlarda yoki belgilangan ish soatlaridan tashqari bolaning qonuniy vakillari bilan kelishuv asosida bolalarni parvarishlash va ularga qarab turish bo'yicha xizmatlar ko'rsatish;
Bolaning qonuniy vakillari bilan hamkorlik qilish;
Davlat Maktabgacha ta'lim tizimini rivojlantirish bo'yicha innovatsion faoliyatda qatnashish;
Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotlari qonun hujjatlariga muvofiq boshqa huquqlarga ham ega bo'lishi mumkin.
19. Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotlari :
Maktabgacha ta’lim va tarbiyaning davlat standartlariga hamda takomillashtirilgan ILK QADAM davlat dasturiga muvofiq ta'lim-tarbiya jarayonini amalga oshirishi;
Davlat Maktabgacha ta'limning tegishli sifatini ta'minlashi;
Bolani tarbiyalash va o'qitish masalalari bo'yicha uning qonuniy vakillariga maslahatlar bilan yordam berishi;
Bolalarni kamol toptirish, tarbiyalash va o'qitish uchun xavfsiz shart-sharoitlarni yaratishi;
Davlat Maktabgacha ta'lim sifati ta'minlanishini nazorat qilishda vakolatli davlat organlariga ko'maklashishi shart.
Davlat Makbagacha ta'lim tashkilotlarining qonun hujjatlariga muvofiq boshqa majburiyatlari ham bo'lishi mumkin.
20. Davlat Makbagacha ta'lim tashkilotlari quyidagilar uchun javob beradi:
bolaning huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishi;
bolalar davlat maktabagacha ta'lim tashkilotida bo'lgan vaqtida ularning hayotini himoya qilishni va sog'ligini mustahkamlashni tashkil etish;
ta'lim-tarbiya jarayonini tashkil etishda qo'llaniladigan shakllar, usullar va vositalarning bolalar yosh, ruhiy va fiziologik xususiyatlari, qiziqishlari, qobiliyatlari, manfaatlari va ehtiyojlariga muvofiq kelmasligi;
ta'lim dasturlari tegishli sifatda va belgilangan hajmda amalga oshirilishini ta'minlash;
Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotning Nizomida ko'rsatilgan vazifalar va funktsiyalarni bajarish.
21.Davlat Maktabgacha ta'lim tashkilotlari faoliyati ustidan monitoring olib borish va nazorat qilish vakolatli davlat organlari tomonidan qonun hujjatlariga muvofiq amalga oshiriladi.
22. O'quv jarayonidan siyosiy maqsadlarda yoki ta'lim olayotgan bolalarni O'zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi va qonun hujjatlariga zid harakatlarni sodir etishiga undash uchun foydalanish taqiqlanadi.
23. Pedagog xodimlar maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ta'lim-tarbiya jarayonini tashkil etish uchun javob beradilar.
|
| |
Transportda tashishi va saqlash

|
Transportda tashishi va saqlash
|
bet | 22/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.6.3.4 Transportda tashishi va saqlash
Dastlabki etalonlar va standart namunalar ifloslanishi yoki shikastlanishini oldini olish, shuningdek ularning butunligini saqlash uchun laboratoriyalarda ularni xavfsiz ishlatish, transportda tashish, saqlash va qo‘llash protseduralari mavjud bo‘lishi lozim.
Izox – Agar dastlabki etalonlar va standart namunalar sinovlar, kalibrlashlar yoki tanlash uchun doimiy laboratoriyadan tashqarida qo‘llanilayotgan bo‘lsa, qo‘shimcha protseduralar zarur bo‘lib qolishi mumkin.
5.7 Namunalarni tanlab olish
5.7.1 Agar laboratoriya keyinchalik sinash yoki kalibrlash uchun moddalar, materiallar yoki maxsulotlar namunalarini tanlab olishni o‘tkazayotgan bo‘lsa, laboratoriyada namunalarni tanlash rejasi va protseduralari mavjud bo‘lishi kerak. Namunalarni tanlash rejasi va protsedurasi namunalarni tanlash joyida mavjud bo‘lishi lozim. Namunalarni tanlash rejalari, maqsadga muvofiq bo‘lganida, statistik usullarga asoslanishi kerak. Namunalarni tanlashni o‘tkazish jarayonida sinovlar va kalibrlashlar natijalarining ishonchliligini ta’minlash maqsadida tekshirilishi lozim bo‘lgan omillarni xisobga olish kerakdir.
Izoxlar
1 Namunalarni tanlash zaruriyati modda, material yoki maxsulotni sinash yoki kalibrlash o‘tkazilishiga muvofiq tegishli me’yoriy-texnik xujjatlarda ko‘rsatilishi mumkin. Ba’zi xollarda (masalan, sud taxlilida) namuna taqdim etilmagan, ammo mavjudlik omili bilan aniqlangan bo‘lishi mumkin.
2 Talab qilinayotgan axborotni olish uchun namunalarni tanlash protseduralarida modda, material yoki boshqa maxsulotdan namuna yoki namunalar tanlash, tanlash rejasi, chiqarib olish va tayyorlashni tavsiflash kerak.
5.7.2 Agar iste’molchi namunalarni tanlash xujjatlashtirilgan protsedurasiga nisbatan og‘ishlar, qo‘shimchalar yoki istisnolar talab qilsa, ular namunalarni tanlash tegishli ma’lumotlari bilan birga ro‘yxatga olinishi va sinovlar va/yoki kalibrlashlar natijalarini o‘z ichiga oluvchi barcha xujjatlarga kiritilishi kerak, shuningdek muvofiq xodimlarga ma’lum qilinishi lozim.
5.7.3 O‘tkazilayotgan sinovlar yoki kalibrlashlar qismi xisoblanadigan, namunalarni tanlashga tegishli bo‘lgan tegishli ma’lumotlar va operatsiyalarni ro‘yxatdan o‘tkazish protseduralari laboratoriyada mavjud bo‘lishi kerak. Ushbu ro‘yxatdan o‘tgan ma’lumotlar namunalarni tanlash qo‘llanilayotgan protsedurasini, namunalarni tanlashni amalga oshiruvchi mutaxassisni identifikatlashtirish, atrof muxit sharoitlari (kerak bo‘lganida), shuningdek namunalarni tanlash joyini zaruriy identifikatlashtirish uchun diagrammalar yoki boshka ekvivalent vositalarni, va agar kerak bo‘lsa, namunalarni tanlash protseduralariga asos bo‘ladigan stantistik ma’lumotlarni o‘z ichiga olishi lozim.
|
| |
iqtisodiy samaradorligini baholash»

26
beruvchi burg‘ilash uskunasining ko‘chma elektrstansiyasining issiqligini utilizatsiya
qilish qurilmasi ishlab chiqilgan. Konstruksiyaning yangiligi 29.08.2023 yildagi FAP
20230306 – sonli O‘zbekiston Respublikasida foydali model uchun o‘rnatilgan
ustuvorlik bilan himoyalangan.
9. Skvajina tubini havo bilan tozalab burg‘ilashda issiqlikni utilizatsiya qilish
qurilmasini qo‘llaganda ichki yonuv dvigatelining tutun gazlari quvuriga ejeksiyali
soploni o‘rnatish, sovutuvchi radiator ventilyatoriga yuklamani va tutun gazlari
qarshiligini kamaytirish evaziga dvigatel yonilg‘i sarfini 12% gacha kamaytirish
imkonini bergan.
10. Burg‘ilash uskunasining avtonom elektrstansiyasining ichki yonuv dvigatelini
issiqlik yoqotilishlarini foydali utilizatsiya qilish qurilmasida ishlab chiqariluvchi
issiqlik oqimi va elektr energiyasining quvvatini generatorga beriladigan yuklamalarga
bog‘liqligi aniqlangan.
11. Ishlab chiqilgan texnik yechimlarni qo‘llashning iqtisodiy samaradorligi
baholangan, bunda skvajina tubini havo bilan tozalab burg‘ilash uchun burg‘ilash
snaryadini qo‘llash bir yilda 36000000 so‘m, skvajina tubini gidravlik tozalash uchun
burg‘ilash snaryadining taklif qilingan konstruksiyasini qo‘llash bir yilda 82434000
so‘m, ishlab chiqilgan issiqlikni foydali utilizatsiya qilish qurilmasini qo‘llash bir yilda
124117920 so‘m samaradorlikka erishish imkonini bergan.
-rasm. Burg‘ilash uskunasining ko‘chma elektr stansiyasining issiqligini

24
issiqlik almashtirgichda hosil bo‘ladigan issiqlik oqimi quvvatining yonilg‘i sarfiga
bog‘liqligi aniqlandi. Termoelektrgeneratorida ishlab chiqariladigan elektr energiyasi
miqdorining dvigatelga tushadigan yuklamaga bog‘liqligi va issiqlik almashtirgichdan
chiqadigan isitilgan havo oqimini issiqlik quvvatining yoqilg‘i sarfiga bog‘liqligi 18
va 19 – rasmlarda grafik ko’rinishida keltirilgan.
18-rasm. Termoelektrgeneratorida
ishlab chiqariladigan elektr energiyasi
miqdorining Q
tg
dvigatelga tushadigan
yuklamaga bog‘liqligi N
19-rasm. Issiqlik almashtirgichdan
chiqadigan isitiladigan havo oqimini
issiqlik quvvatining Q
issiq.oqim
yoqilg‘i
sarfiga bog‘liqligi D
Burg‘ilash uskunasining ko‘chma elektrostantsiyasidan ajraluvchi issiqlikni qayta
tiklash qurilmasidan foydalanish 7,2 kVt issiqlik quvvatiga ega issiq havo oqimini, 1,2
kVt quvvatga
ega elektr energiyasini, shuningdek burg‘ilash
ishlarini olib borishda
texnik va maishiy ehtiyojlar uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan
issiq suvni olish
imkonini berdi.
Dissertatsiyaning
«Ishlab chiqilgan texnik yechimlardan foydalanishning
Raxbariyat tomonidan taxlil o‘tkazish

|
Raxbariyat tomonidan taxlil o‘tkazish
|
bet | 12/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)4.15 Raxbariyat tomonidan taxlil o‘tkazish
4.15.1 Laboratoriyaning yuqori raxbariyati avval o‘rnatilgan reja va protseduraga binoan davriy ravishda, zarur o‘zgarishlar va yaxshilanishlarni ta’minlash maqsadida laboratoriya sifat tizimi va sinovlar va/yoki kalibrlashlar o‘tkazish bo‘yicha faoliyatni taxlil qiladi.
Taxlil:
- siyosat va protseduralarning yaroqliligini;
- raxbarlik qiluvchi va nazorat qiluvchi xodimlar xisobotini;
- oxirgi ichki tekshiruvlar natijalarini;
- to‘g‘rilovchi va oldini oluvchi xarakat;
- chet idoralar tomonidan o‘tkazilgan baxolashlarni;
- malakalarning laboratoriyalararo solishtirish yoki tekshiruvlarining natijalarini;
- ish xajmi va turini o‘zgarishlarini;
- iste’molchilardan aks aloqani;
- da’volarni;
- sifatni boshqarish bo‘yicha faoliyati, resurslar va xodimlarni tayyorlash kabi boshqa omillarni xisobga olishi lozim.
Izoxlar
1 Odatda raxbariyat tomonidan taxlillar yilda bir marotaba o‘tkaziladi.
2 Natijalar laboratoriyaning rejalashtirish tizimiga kiritilishi va keyingi yil uchun belgilangan maqsadlar, masalar va ishlar rejalarini o‘z ichiga olishi kerak.
3 Raxbariyat tomonidan utkaziladigan taxlil raxbariyatning doimiy majlislarida o‘zaro bog‘langan masalalarni ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi.
4.15.2 Raxbariyat tomonidan o‘tkaziladigan taxlillar natijalari va kelgusi xarakatlar ro‘yxatga olinishi zarur. Bu xarakatlar belgilangan muddatda bajarilishini raxbariyat ta’minlashi kerak.
5 Texnikaviy talablar
5.1 Umumiy qoidalar
5.1.1 Laboratoriya tomonidan o‘tkaziladigan sinovlar va/yoki kalibrlashlar to‘g‘riligi va ishonchliligini quyidagi omillar aniqlanadi:
- inson omillari (5.2);
- joylar va atrof muxit (5.3);
- sinovlar va kalibrlashlar usullari xamda usulni validatlash (5.4);
- jixozlar (5.5);
- o‘lchovlar kuzatuvchanligi (5.6);
- namunalarni tanlash (5.7);
- sinalayotgan va kalibrlanayotgan buyumlarni ishlatish (5.8).
|
| |
Целью исследования - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

32
Задачи исследования:
анализ основных направлений повышения эффективности бурения
скважин;
исследование влияния температурных режимов на эффективность
породоразрушающего инструмента при бурении скважин с продувкой воздухом;
совершенствование конструкции бурового инструмента для бурения
скважин с очисткой забоя воздухом;
повышение эффективности породоразрушающего инструмента путем
нормализации температурных режимов при бурении скважин с продувкой
воздухом;
исследование образования шламового режима при бурении скважин с
промывкой забоя;
совершенствование конструкции бурового снаряда для предотвращения
образования шламового режима в забое скважины;
исследование возможности повышения эффективности буровых
установок на основе полезной утилизации вторичных энергоресурсов;
разработка технических решений, снижающих топливно-энергетические
затраты буровых установок;
оценка экономической эффективности разработанных технических
решений.
Объектом исследования
является ресурсо- и энергосбережение буровых
оборудований.
Предмет
исследования
–
способы
повышения
стойкости
породоразрушающего инструмента, повышения механической скорости бурения
и снижения топливно-энергетических затрат.
Методы исследований.
При выполнении диссертационной работы
использованы комплексные методы исследований, включающие теоретические
обобщения
и
экспериментально-производственные
исследования
в
лабораторных и промышленных условиях, методы математического
моделирования стойкости породоразрушающего инструмента и механической
скорости бурения с применением методов математической статистики и
стандартных математических и графических программ.
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи - bet 21

28
Тема докторской диссертации (DSc) зарегистрирована в Высшей аттестационной
комиссии при Министерстве высшего образования, науки и инноваций Республики Узбекистан
за №B2023.3.DSc/T661.
Докторская диссертация выполнена в Навоийском государственном
горно-технологическом
университете.
Автореферат диссертации на трех языках (узбекский, русский, английский (резюме) размещен
на веб-странице Научного совета по адресу www.ndki.uz и на Информационно-образовательном
портале «ZiyoNet» по адресу www.ziyonet.uz.
Научный консультант:
Абдуазизов Набижон Азаматович
доктор технических наук, профессор
Официальные оппоненты:
Эгамбердиев Илхом Пулатович
доктор технических наук, профессор
Тошов Жавохир Буриевич
доктор технических наук, профессор
Хужаев Исматулла Кушаевич
доктор технических наук, профессор
Ведущая организация:
Sinovlar bayonnomalari - Ўзбекистон давлат стандарти

|
Ўзбекистон давлат стандарти
|
bet | 26/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.10.3 Sinovlar bayonnomalari
5.10.3.1 Agar kalibrlashlar natijalarini sharxlash uchun kerak bo‘lsa, 5.10.2 da sanab o‘tilgan talablarga qo‘shma ravishda sinovlar bayonnomalari quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:
a) sinash usuliga tegishli og‘ishlar, qo‘shimchalar yoki istisnolar, shuningdek atrof muxit sharoitlari kabi maxsus sinovlar sharoitlari to‘g‘risida axborot;
b) kerak bo‘lganda, me’yoriy xujjatlar talablariga muvofiqlik/nomuvofiqlikga ko‘rsatma;
c) kerak bo‘lganda, baxolangan o‘lchashlar noaniqligiga ko‘rsatma. Noaniqlik to‘g‘risidagi axborot sinovlar bayonnomalarida mavjud bo‘lishi lozim, agar u sinovlar natijalari ishonchliligiga yoki qo‘llanilishiga tegishli bo‘lsa xamda agar buni iste’molchi yo‘riqnomasi talab qilsa yoki agar noaniqlik me’yoriy xujjatlarda ko‘rsatilgan qo‘yimga bo‘lgan muvofiqlikka ta’sir qilmasa;
d) agar o‘rinli va kerak bo‘lsa, fikr-muloxazalar va sharxlar (5.10.5 k.);
ye) maxsus sinovlar usullari, iste’molchilar yoki iste’molchilar guruxlari tomonidan talab qilinishi mumkin bo‘lgan qo‘shimcha axborot.
5.10.3.2 Agar kalibrlashlar natijalarini sharxlash uchun kerak bo‘lsa, 5.10.2 va 5.10.3.1 da sanab o‘tilgan talablarga qo‘shma ravishda, namunalarni tanlashni o‘z ichiga olgan sinovlar bayonnomalari quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:
a) namunalarni tanlash sanasi;
b) namunalarni tanlab olingan moda, material yoki maxsulotni bir ma’noli identifikatlashtirish (jumladan, kerak bo‘lganda, ishlab chiqaruvchi nomi, model yoki tur belgilanishi va seriya raqami);
c) namunalar tanlovi o‘tkazilgan joy, jumladan xar qanday jadvallar, eskizlar yoki fotosuratlar;
d) qo‘llanilayotgan namunalar tanlash rejasi va protseduralariga xavolalar;
e) namunalarni tanlashni o‘tkazish paytida, sinovlar natijalarini sharxlashga ta’sir ko‘rsata oladigan atrof muxit sharoitlarini batafsil ta’rifi;
f) namunalar tanlash usuli va protsedurasiga tegishli xar qanday standart yoki boshqa me’yoriy xujjatlarga xavolalar, shuningdek muvofiq me’yoriy xujjatlardagi og‘ishlar, qo‘shimchalar yoki istisnolar.
|
| |
Sinovlar o‘tkazish - Ўзбекистон давлат стандарти

|
Ўзбекистон давлат стандарти
|
bet | 21/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.6.2.2 Sinovlar o‘tkazish
5.6.2.2.1 Sinov laboratoriyalariga nisbatan 5.6.2.1 da keltirilgan talablar, agar kalibrlashlarning sinov natijalarining umumiy noaniqligiga ta’siri ahamiyatsiz deb belgilanmagan bo‘lsa, foydalanilayotgan o‘lchash va o‘lchash vazifali sinash asbob-uskunalarga nisbatan qo‘llanilishi mumkin. Bunday vaziyat vujudga kelganda, laboratoriya foydalanilayotgan asbob-uskuna o‘lchashning kerakli noaniqligini ta’minlashi mumkinligini kafolatlashi kerak.
Izoh – 5.6.2.1 talablari bajarilishi lozim bo‘lgan daraja kalibrlash noaniqligining umumiy noaniqlikka nisbiy xissasiga bog‘liq. Agar kalibrlash ustun omil bo‘lib hisoblansa, talablarga qat’iy rioya qilish lozim.
5.6.2.2.2 SI birliklariga kuzatuvchanlik mumkin bo‘lmasa va/yoki maqsadga muvofiq bo‘lmasa, u holda sinov laboratoriyalari uchun ham kuzatuvchanlik bo‘yicha kalibrlash laboratoriyalari uchun talablar amal qiladi, masalan, sertifikatlashtirilgan standart namunalarga, kelishilgan usullar va/yoki standartlarga (5.6.2.1.2 ga q.).
5.6.3 Dastlabki etalonlar va standart namunalar
5.6.3.1 Dastlabki etalonlar
Laboratoriya o‘zining dastlabki etalonlarini kalibrlash dasturi va protsedurasiga ega bo‘lishi lozim. Dastlabki etalonlar 5.6.2.1 da ko‘rsatilgandek kuzatuvchanlikni ta’minlay oladigan idora tomonidan kalibrlanishi kerak. Laboratoriyada mavjud bo‘lgan bunday dastlabki etalonlar faqat kalibrlash uchun va xech qanday boshka maqsadlar uchun, agar ularning tavsifnomalari bekor qilinmagan bo‘lsa qo‘llanilmaydi.
Dastlabki etalonlar xar qanday rostlashdan avval va keyin kalibrlanishi lozim.
5.6.3.2 Standart namunalar
Standart namunalar, imkoniyat borligicha SI o‘lchash birliklariga yoki sertifikatlashtirilgan standart namunalariga nisbatan kuzatuvchanli bo‘lishi lozim. Laboratoriyaning standart namunalari texnik va iqtisodiy jixatdan keraklicha tekshirilishi kerak.
5.6.3.3 Oraliq tekshiruvlar
Dastlabki, birinchi etalonlar, solishtirish etalonlari vyoki standart namunalari ishchi etalonlarining kalibrlash statusiga bo‘lgan ishonchni qo‘llab-quvvatlash uchun zarur bo‘lgan tekshiruvlarbelgilangan protseduralar va jadvallarga muvofiq xolda o‘tkazilishi kerak.
|
| |
Sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari

|
Sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari
|
bet | 25/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.10.2 Sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari
Xar bir sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari xech bo‘lmasa quyidagi axborotni o‘z ichiga olishi kerak, faqatgina agar laboratoriyada bunga yo‘l qo‘ymaslikka xech qanday asoslangan sabablar bo‘lmasa:
a) xujjatning nomi: «Sinovlar bayonnomasi» yoki «Kalibrlash sertifikati»;
b) laboratoriyaning nomi va manzili, shuningdek sinovlar va/yoki kalibrlashlar o‘tkazish joyi, agar u laboratoriya manzili bo‘yicha joylashgan bo‘lsa;
c) sinovlar bayonnomasi yoki kalibrlash sertifikati noyob identifikatlashtirilishi (masalan, seriya raqami), shuningdek betni sinovlar bayonnomasi yoki kalibrlash sertifikatining qismi sifatida tan olishni ta’minlash uchun xar bir betda identifikatlash, bundan tashqari sinovlar bayonnomasi yoki kalibrlash sertifikati yakunini aniq identifikatlashtirish;
d) iste’molchining nom iva manzili;
e) qo‘llanilayotgan usulni identifikatlashtirish;
f) sinovlar yoki kalibrlashdan o‘tgan ob’ekt(lar) ta’rifi, xolati va bir ma’noli identifikatlashtirilishi;
g) sinovlar yoki kalibrlashdan o‘tishi lozim bo‘lgan ob’ekt(lar)ni olish sanasi, agar bu natijalarning ishonchliligi va qo‘llanilishi uchun jiddiy bo‘lsa, shuningdek sinovlar yoki kalibrlashlarni o‘tkazish sanasi(lari);
h) laboratoriya yoki boshqa idoralar tomonidan qo‘llanilayotgan ob’ektlarni tanlash rejasi va usullariga qilinadigan xavola, agar ular natijalarning ishonchliligi va qo‘llanilishiga tegishli bo‘lsa;
i) o‘lchashlar birliklarini (kerak bo‘lganida) ko‘rsatish bilan sinovlar yoki kalibrlashlar natijalari;
j) sinovlar bayonnomasi yoki kalibrlash sertifikatini tasdiqlagan shaxs(lar) ismi, lavozimi va imzosi yoki ekvivalent identifikatlashtirish;
k) kerak bo‘lganida, natijalar faqat sinovlar yoki kalibrlashdan o‘tgan ob’ektlarga tegishli ekanligini ko‘rsatish.
Izoxlar
1 qog‘ozda bajarilgan sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari nusxalari betlar raqamlari xamda betlar umumiy soni ko‘rsatmasiga ega bo‘lishi lozim.
2 Laboratoriyalarga sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari laboratoriyaning yozma ruxsatnomasisiz to‘liq yoki qisman qayta ishlab chiqilishi mumkin emasligi to‘g‘risidagi bayonotni ilova qilish tavsiya etiladi.
|
| |
Kalibrlash sertifikatlari

|
Kalibrlash sertifikatlari
|
bet | 27/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.10.4 Kalibrlash sertifikatlari
5.10.4.1 Agar kalibrlashlar natijalarini sharxlash uchun kerak bo‘lsa, 5.10.2 da sanab o‘tilgan talablarga qo‘shma ravishda kalibrlash sertifikatlari quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:
a) kalibrlashlar o‘tkazilgan va o‘lchashlar natijalariga ta’sir ko‘rsatadigan sharoitlar (masalan, atrof muxit sharoitlari);
b) o‘lchashlar noaniqligi va/yoki o‘rnatilgan metrologik me’yoriy xujjatlarga yoki ularning ayrim bandlariga muvofiqligi to‘g‘risidagi ko‘rsatma;
c) o‘lchashlar kuzatuvchanligining isboti (5.6.2.1.1 dagi 2 izoxni k.)
5.10.4.2 Kalibrlash sertifikati faqat funksional sinovlar kattaliklari va natijalariga tegishli bo‘lishi kerak. Agar me’yoriy xujjatlar muvofiqligi to‘g‘risidagi ko‘rsatma mavjud bo‘lsa, u xolda me’yoriy xujjatlarning qaysi qoidalari bajarilib qaysi qoidalari bajarilmasligini belgilash zarur.
Agar me’yoriy xujjatlar muvofiqligi to‘g‘risidagi ko‘rsatmada o‘lchashlar natijalari va ular bilan bog‘liq noaniqliklar yo‘q bo‘lsa, laboratoriya ushbu natijalarni ro‘yxatga olishi xamda kelajakda ularga qilinishi mumkin bo‘lgan xavolalar uchun saqlashi lozimdir.
Agar muvofiqlik to‘g‘risidagi ko‘rsatmalar mavjud bo‘lsa, o‘lchashlar noaniqligi xisobga olinishi kerak.
5.10.4.3 Agar kalibrlanayotgan asbob rostlangan yoki ta’mirlangan bo‘lsa, rostlash yoki ta’mirlashdan oldin va keyingi kalibrlash natijalari xisobotda aks ettirilishi lozim.
5.10.4.4 Kalibrlash sertifikati (yoki kalibrlash belgisi) iste’molchi bilan kelishilgan xollardan tashqari kalibrlashlar o‘tkazish davriyligi to‘g‘risidagi tavsiyanomalarni o‘z ichiga olmasligi kerak. Bu talab qonunchilikga muvofiq xolda o‘zgartirilishi mumkin.
5.10.5 Fikr-muloxazalar va sharxlar
Agar fikr-muloxazalar va sharxlar kiritilgan bo‘lsa, ularning tuzilishi asoslari laboratoriya tomonidan xujjatlashtirilishi lozim. Fikr-muloxazalar va sharxlar sinovlar bayonnomasida aniq belgilangan bo‘lishi kerak.
Izoxlar
1 Fikr-muloxazalar va sharxlarni ISO/IEC 17020 xamda ISO/IEC 65 qo‘llanmasida ko‘zda tutilgan inspeksion faoliyat va maxsulotni sertifikatlashtirish bilan aralashtirmaslik lozimdir.
2 Sinovlar bayonnomasi tarkibida bo‘lgan fikr-muloxazalar va sharxlar quyidagilarga tegishli bo‘lishi, lekin u bilan chegaralanmasligi mumkin:
- natijalarning talablarga muvofiqligi/nomuvofiqligi bayonoti;
- shartnomaga kiritilgan talablarning bajarilishi;
- natijalardan foydalanish bo‘yicha tavsiyanomalar;
- takomillashtirish bo‘yicha ko‘rsatmalar.
3 Ko‘p xollarda fikr-muloxazalar va sharxlarni bevosita iste’molchi bilan muxokama qilish o‘rinli bo‘lishi mumkin. Bunday muxokamalar qayd etilishi
lozim.
|
| |
Sinov va kilibrlashlar natijalari sifatini ta’minlash

|
Sinov va kilibrlashlar natijalari sifatini ta’minlash
|
bet | 24/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.9 Sinov va kilibrlashlar natijalari sifatini ta’minlash
5.9.1 O‘tkazilgan sinashlar va kalibrlashlar ishonchliligini tekshirish uchun laboratoriya sifatni boshqarish protseduralariga ega bulishi lozim. Natijalar shunday ro‘yxatga olinsinki, tendensiyalarni aniklash, xamda imkoniyat bo‘lganda natijalarni taxlil qilish uchun statistik usullarni qo‘llash mumkin bo‘lsin. Ushbu tekshiruv quyidagilarni o‘z ichiga olishi kerak:
a) sertifikatlashtirilgan standart namunalaridan doimiy foydalanish va/yoki sifatni ichki boshqarish va shaxsiy standart namunalaridan foydalanish;
b) laboratoriyalararo solishtirishlarda yoki sinovlar sifatini tekshirish dasturlarida ishtirok etish;
c) xuddi shu yoki boshqa usullardan foydalanish bilan sinovlar yoki kalibrlashlarni takrorlash;
d) saqlanayotgan ob’ektlarni takroriy sinash yoki takroriy kalibrlash;
e) buyumning turli tavsiflari uchun natijalarni munosabatdorligi.
Izox – tanlab olingan usullar bajarilayotgan ishning ko‘rinishi va xajmiga muvofiq bo‘lishi lozim.
5.9.2 sifat bo‘yicha ma’lumotlar taxlil qilinishi kerak va agar ular oldindan belgilangan qiymatlar chegarasidan chiqsa, u xolda tuzatuvchi xarakatlarni rejalashtirish xamda o‘tkazish zarur.
5.10 Natijalar to‘g‘risida xisobot berish
5.10.1 Umumiy qoidalar
Laboratoriya tomonidan o‘tkazilgan xar bir sinov, kalibrlash yoki sinovlar va kalibrlashlar seriyalarining natijalari sinovlar yoki kalibrlashlar o‘tkazish usullari tarkibida mavjud bo‘lgan barcha maxsus yo‘riqnomalarga muvofiq xolda aniq, ravshan, bir ma’noli va ob’ektiv ravishda bildirilishi lozim.
Natijalar sinovlar bayonnomasi va kalibrlash sertifikatiga kiritilishi kerak (1 izoxga k.) va iste’molchi tomonidan talab qilinayotgan xamda sinovlar yoki kalibrlashlar natijalarini sharxlash uchun zarur bo‘lgan axborotni, shuningdek qo‘llanilayotgan usul uchun talab qilinayotgan axborotni o‘z ichiga olishim kerak. Odatda bu 5.10.2 va 5.10.3 yoki 5.10.4 da keltirilgan axborotdir.
Sinovlar yoki kalibrlashlar ichki iste’molchilar yoki iste’molchit bilan yozma kelishuv mavjudligida o‘tkazilgan xolda, natijalar osonlashtirilgan ko‘rinishda taqdim etilishi mumkin. 5.10.2 – 5.10.4 da sanab o‘tilgan, iste’molchiga uzatilmagan xar qanday axborot ushbu sinovlar va/yoki kalibrlashlarni bajargan laboratoriyada xar doim tushunarli bo‘lishi kerak.
Izoxlar
1 Sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari ba’zida «sinovlar sertifikatlari» va «kalibrlash bayonnomalari» deb ataladi.
2 Sinovlar bayonnomalari va kalibrlash sertifikatlari mazkur standart talablariga muvofiq xolda qattiq yoki elektron tashuvchilarda berilishi mumkin.
|
| |
Ma'lumotnomalar - Robototexnika elementlarini o'qitishda smart texnologiyalardan foydalanish annotasiya

|
Robototexnika elementlarini o'qitishda smart texnologiyalardan foydalanish annotasiya
|
bet | 2/2 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 20,06 Kb. | | #142090 |
Bog'liq POSSIBLITIES OF USING SMART TECHNOLOGIES IN TEACHING ROBOTICS 1Ma'lumotnomalar
Dmitrievskaya NA Aqlli ta'lim. – Kirish rejimi: http://www.myshared. uz/slide/72152/
Tixomirova NV Aqlli jamiyatni rivojlantirish bo'yicha global strategiya. MESI Smart-universitet yo'lida. – Kirish rejimi: http://smartmesi.blogspot.com/2012/03/smart-smart. html
Nyuton B. Uyda robotlar yaratish: boshiga. ingliz tilidan. EA Dobrolejina. M.: NT Press, 2007 yil.
Paraskevov AV Levchenko AV Rossiyada zamonaviy robototexnika: haqiqatlar va istiqbollar // Kuban davlat agrar universitetining politematik tarmoq elektron ilmiy jurnali. 2014 yil. No 104(10). URL: http://ej.kubagro.ru/2014/10/pdf/116.pdf .
www.lib.ru
|
| |
Рис.10. Зависимость стойкости - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

45
Экспериментальным путем установлено, что высокие значения
механической скорости и стойкости долота достигнуты при бурении скважины
снарядом усовершенствованной конструкции трехшарошечного долота с углом
сгиба лапы β
д
=60° и углом сгиба винтов завихрителя β
з
=60°, повышающим
эффективность промывки забоя, которая позволила повысить стойкость долота
на 7-8 %, механическую скорость бурения на 9-10 %.
От применения усовершенствованной конструкции бурового снаряда,
повышающего эффективность гидравлической очистки, ожидалось уменьшение
затрат электроэнергии насоса и ротора, вращающего буровую колонну путем
снижения нагрузки на привод насоса на основе уменьшения гидравлического
сопротивления, оказываемого на вращение бурильной колонны, и улучшение
поднятия промывочной жидкости с забоя скважины за счет предотвращения
образования шламового режима на забое скважины. По этой причине, было
экспериментально исследовано влияние бурового снаряда, повышающего
эффективность промывки забоя скважины, на расход энергии привода насоса и
бурового вращателя, полученные результаты представлены в виде графика на
рис. 12 и 13.
БС – базовый буровой снаряд; К№1 – буровой снаряд конструкции №1
(
β
д
и
β
з
-45°); К№2 – буровой снаряд конструкции №2 (
β
д
и
β
з
-60°);
К№3 – буровой снаряд конструкции №3 (
β
д
и
β
з
-70°)
Рис.12. Расход электроэнергии
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи - bet 35

44
1 – долото;
2 – бурильная
труба;
3 – завихритель
Рис. 8. Общий вид
совершенствованного
трехшаршечного долота
Рис.9. Буровой снаряд, повышающий
эффективность промывки забоя
скважины
С целью определения наиболее рациональных конструктивных
параметров совершенствованного бурового снаряда были проведены
экспериментальные исследования базовой конструкции и
всех трех новых
предлагаемых конструкций. В результате установлено влияние частоты
вращения буровой колонны на стойкость долота и
на механическую скорость
бурения, полученные зависимости представлены на рис.10 и 11.
Б – базовый буровой снаряд; К№1 – буровой снаряд конструкции №1
(β
д
и β
з
-45°); К№2 – буровой снаряд конструкции №2 (β
д
и β
з
-60°);
К№3 – буровой снаряд конструкции №3 (β
д
и β
з
-70°)
Рис.7. Силы, действующие на - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

43
будет способствовать направлению частицы со дна скважины на поверхность,
определим изменяющиеся значение угла:
𝑡𝑔𝛾 =
ℎ
2𝜋𝑟
=
𝐴
2𝜋𝐹
𝐼
√
𝑣ц
2−𝑣вр
2
𝐶𝑜𝑠2𝜃∙𝜔2∙(𝐶𝑜𝑠2𝜑+𝑆𝑖𝑛2𝜑)
=
=
𝑁
дв
2𝜋𝑡√
(𝑣ц
2−𝑣вр
2 )[(𝐹𝑇−𝑅𝑥)2+(𝐹𝑚−𝑅𝑦)2+(𝐹𝑎+𝑅0−𝐺−𝑅𝑧)2]
𝐶𝑜𝑠2𝜃∙𝜔2
=
=
𝑁
дв
∙𝐶𝑜𝑠𝜃∙𝜔
2𝜋𝑡√(𝑣
ц
2
−𝑣
вр
2
)[(𝐹
𝑇
−𝑅
𝑥
)
2
+(𝐹
𝑚
−𝑅
𝑦
)
2
+(𝐹
𝑎
+𝑅
0
−𝐺−𝑅
𝑧
)
2
]
.
(17)
где
𝐴
– работа, затрачиваемая на поднятие частицы шлама с призабойной зоны,
Дж;
𝑁
дв
– мощность двигателя вращателя буровой установки, необходимая для
выполнения работы
𝐴
, кВт.
Разработанная
математическая
модель
движения
доказывает
необходимость воздействия внешней силы, способной направлять частицы
шлама на поверхность. Поставленную задачу можно решить путем создания
вихревого
движения
очистной
жидкости,
для
этого
необходимо
усовершенствовать конструкцию бурового снаряда. Полученное выражение (17)
позволяет определить рациональное значение угла, направляющего частицу
шлама на поверхность.
Для эффективной очистки забоя скважины от частиц шлама и
предотвращения
отрицательного
воздействия
шламового
режима
совершенствована конструкция породоразрушающего инструмента. При этом
привода бурового насоса при - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

46
исследованы энергетические затраты буровых установок и возможность
повышения эффективности буровых установок на основе полезной утилизации
вторичных энергоресурсов, разработаны технические
решения по полезной
утилизации теплоты привода буровой установки и автономной электростанции,
также
представлены
результаты
экспериментальных
исследований
разработанных технических решений.
Для повышения эффективной работы буровой установки и компрессора, а
также уменьшения затрат на теплоснабжение для бурения взрывных и
геологоразведочных скважин с продувкой воздухом
предлагается применение
устройства для утилизации теплоты буровой установки при бурении скважин с
продувкой воздухом.
Задачей предлагаемого устройства является снижение энергетических
затрат при бурении геологоразведочных скважин с продувкой воздухом за счет
использования вторичных энергоресурсов двигателей внутреннего сгорания
буровой
установки и компрессора, а также избытков воздуха компрессора и
получения
электрической
энергии
за
счет
применения
блока
с
термоэлектрогенераторами. На рис.14 представлена принципиальная схема
устройства для утилизации теплоты буровой установки.
1 – компрессор; 2 – ДВС компрессора; 3 и 7 – радиатор; 4 и 8 – вентилятор;
5 – буровая установка; 6 – ДВС буровой установки; 9 и 16 – эжекционное
сопло; 10 и 14 – вихревая труба; 11 – теплообменник; 12, 13 и 15 – трубы;
17 и 18 – выхлопная труба; 19 – термоэлектрогенератор
qiymati” parametri kiritilgandagina ma’noga ega bo‘ladi. 
2.2 “Пороговое значение блокировки”

78
• Diskdagi bo‘sh joy o‘z-o‘zidan kamayib ketadi;
• Fayllarning nomlari yoki kengaytmalari o‘zgarib qoladi;
• Klaviaturadagi tugmachalar bosilganida dinamikdan har xil tovushlar
chiqadi;
• Qattiq diskka murojaat qilib bo‘lmay qoladi.
• Kompyuter ishlashi sekinlashadi;
• Ba’zi bir fayllar buziladi yoki ularning hajmi ortiqcha har xil yozuvlarni
qo‘shish hisobiga o‘zgaradi, kattalashadi;
• Tezkor xotiraning bo‘sh joyi qisqaradi;
• Qattiq magnitli diskdan dasturlarni yuklash qiyinlashadi yoki umuman
yuklanmaydi va h.k.
Shuni ta’kidlash kerakki, dasturlar va hujjatlar matnlari, berilganlar
bazasining axborot fayllari, jadvallar va boshqa shunga o‘xshash fayllar
zararlanmaydi. Ular faqat buzilishi mumkin.
Virus asosan ikkit qismdan iborat bo‘lib, ularni biri virus ikkinchisi
shifrlovchi deb ataladi. Virusning har bir nusxasi shifrlovchi, qandaydir kalit va
shu kalit bilan shifrlangan virusdan tashkil topadi. O‘zi differentsiallanuvchi
viruslar esa, o‘zini formasini takomillashtiradi. Ko‘p viruslar boshqalar uning
ishlash mexanizmini sezib qolmasliklari uchun o‘zining katta qismini kodlangan
holda saqlaydi. Bu albatta bunday viruslarni topishda qiyinchiliklar tug‘diradi.
Yordamchi pudratchilardan olingan sinov va kalibrlashlar natijalari

|
Yordamchi pudratchilardan olingan sinov va kalibrlashlar natijalari
|
bet | 28/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.10.6 Yordamchi pudratchilardan olingan sinov va kalibrlashlar natijalari
Agar sinovlar bayonnomasi yordamchi pudratchilar tomonidan bajarilgan sinovlar natijalarini o‘z ichiga olgan bo‘lsa, u xolda ular aniq identifikatlashtirilgan bo‘lishi lozim. Yordamchi pudratchi xisobotni yozma ravishda yoki elektron vositalar yordamida taqdim etishi lozim.
Agar kalibrlash yordamchi pudrat shartlari bilan bajarilgan bo‘lsa, bu ishni bajargan laboratoriya pudratchiga laboratoriyani kalibrlash sertifikatini berishi kerak.
5.10.7 Natijalarning elektron yetkazilishi
Sinovlar yoki kalibrlashlar natijalarini telefon, teleks, faks yoki boshqa elektron yo elektromagnit vositalar orqali yetkazishda mazkur standart talablari bajarilishi zarur (shuningdek 5.4.7 q.).
5.10.8 qarorlar va sertifikatlar formati
Format shunday tarzda belgilanishi kerakki, u bajarilayotgan sinovlar yoki kalibrlashlarning xar bir turiga muvofiq bo‘lishi xamda ularni noto‘g‘ri tushunish yoki ulardan noto‘g‘ri foydalanish imkonini minimizatsiya qilishi lozimdir.
Izoxlar
1 Sinov qarorlari va kalibrlash to‘g‘risidagi sertifikat tuzilmasiga, ayniqsa sinov yoki kalibrlash ma’lumotlarini taqdim etish va ular iste’molchilar tomonidan qulay ravishda o‘zlashtirilishiga e’tibor berish kerak.
2 Sarlavxalar imkoni boricha standart bo‘lishi kerak.
5.10.9 Sinov qarorlari va kalibrlash sertifikatlaridagi o‘zgarishlar
Berilgandan so‘ng sinov qarorlari va kalibrlash sertifikatlaridagi axamiyatli o‘zgarishlar faqat qo‘shimcha xujjat yoki ma’lumotlarni qo‘shimcha o‘tkazilishi ko‘rinishida o‘tkazilishi va quyidagi aniq ifodani:
«Sinov Bayonnomasiga (yoki kalibrlash sertifikatiga) qushimcha, seriya raqami (yoki boshqa identifikatsiya)», yo boshqa aniq ifodani o‘z ichiga olishi lozim.
Bunday uzgarishlar mazkur standart talablariga javob berishi kerak.
Agar sinovlar qarori yoki kalibrlash sertifikatini berish kerak bo‘lsa, u xolda ular bir xil ma’noda identifikatlashtirilishi va ular o‘rnini olgan originalga qilingan xavolalarni o‘z ichiga olishi lozimdir.
|
| |
Sinalishi va kilibrlanishi lozim bo‘lgan buyumlarni ishlatish

|
Sinalishi va kilibrlanishi lozim bo‘lgan buyumlarni ishlatish
|
bet | 23/29 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #245737 |
Bog'liq 17025-узб (3)5.8 Sinalishi va kilibrlanishi lozim bo‘lgan buyumlarni ishlatish
5.8.1 Sinalayotgan va/yoki kalibrlanayotgan ob’ektlarni transportda tashish, qabul qilish, ishlatish, ximoya qilish, saqlash va/yoki yuq qilish protseduralari, shu jumladan, sinalayotgan va/yoki kalibrlanayotgan ob’ektlarning butunligini ximoya qilish va laboratoriya xamda iste’molchi manfaatlarini ximoya qilish uchun kerak bo‘lgan qoidalar laboratoriyada mavjud bo‘lishi lozim.
5.8.2 Sinalayotgan va/yoki kalibrlanayotgan ob’ektlarni identifikatlashtirish tizimi laboratoriyada mavjud bo‘lishi lozim. identifikatlashtirish ob’ekt laboratoriyada bo‘ladigan vaqti davomimida saklanilishi kerak. Agar kerak bo‘lsa, tizim ob’ektlarning guruxlarga bo‘linishi va ob’ektlar laboratoriya ichida yoki undan tashqariga joylashishini ko‘zda tutishi kerak.
5.8.3 Sinovlar yoki kalibrlashlar uchun ob’ektlar olinganda anomaliyalar va sinash yoki kalibrlash usulida ko‘rsatilgan normal yoki belgilangan sharoitlardan og‘ishlar ro‘yxatga olinishi kerak. Agar sinovlar yoki kalibrlashlar uchun ob’ektning yaroqliligiga nisbatan gumonlar mavjud bo‘lsa, yoki agar u taqdim etilgan ta’rifga muvofiq bo‘lmasa, yoki talab qilinayotgan sinovlar yoki kalibrlashlar yetarlicha batafsil ta’riflanmagan bo‘lsa, keyingi yo‘riqnomalarni sinovlar yoki kalibrlashlar boshlanishidan avval olish xamda masalani muxokama qilish jarayonini belgilash maqsadida laboratoriya iste’molchi bilan maslaxatlashishi kerak.
5.8.4 Tavsifnomalar yomonlashishi, sinovlar yoki kalibrlashlar uchun ob’ektlar saqlash, ishlatish va tayyorlash paytida shikastlanishi xamda yo‘qolishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun laboratoriyada protseduralar va tegishli imkoniyatlar ko‘zda tutilishi zarur. Ob’ektlarga ilova qilinadigan qo‘llash bo‘yicha yo‘riqnomalar bajarilishi kerak. Agar ob’ektlar aniq atrof muxit sharoitlarida saqlanishi kerak bo‘lsa, u xolda bu sharoitlar qo‘llab-quvvatlanishi, tekshirilishi va ro‘yxatga olinishi lozim.
Izoxlar
1 Agar sinalayotgan ob’ektlar sinovlardan keyin ishlatishga qaytarilishi lozim bo‘lsa, ishlatishda, sinovlar o‘tkazishda yoki saqlash/kutish jarayonida ularni shikastlamaslik yoki buzmaslik uchn maxsus extiyotkorlik talab qilinadi.
2 Ob’ektlarni qabul qilish va transportda tashish uchun javobgar shaxslar ob’ektlarni tanlash protsedurasi va ularni saqlash xamda transportda tashish to‘g‘risidagi axborot, shu jumladan sinovlar va kalibrlashlar natijalariga ta’sir ko‘rsatadigan ob’ektlarni tanlash omillari xaqidagi axborot bilan ta’minlangan bo‘lishi kerak.
3 Sinovlar va kalibrlash ob’ektlarini xavfsiz saqlash xar xil sabablarga binoan talab qilinishi mumkin: bular bayonnomalashtirish, xavfsizlikni ta’minlashga qo‘yiladigan talablar, ob’ekt muximligi, shuningdek kelgusi davrda qo‘shimcha sinovlar va/yoki kalibrlashlar o‘tkazish imkoniyatini yaratish.
|
| |
-rasm. Skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilashda birg‘ilash

23
energiyasini, texnologik ehtiyojlar uchun qo‘llash mumkin bo‘lgan, uskunalarning ish
rejimlariga bog‘liq holda 85-100℃ haroratga ega, sarfi 0,025 kg/s miqdorda issiq suvni
olish imkonini berdi. Skvajinalarni havo bilan tozalab burg‘ilashda burg‘ilash
uskunasining issiqligini utlizatsiya qilish qurilmasida ejeksiyali soploni qo‘llash ichki
yonuv dvigateli tutun gazlari quvurida tutun gazlariga qarshilikni va sovutish radiator
ventilyatoriga yuklamani kamaytirish hisobiga dvigatelning yoqilg‘i sarfini 12 %
gacha kamaytirdi.
Skvajinalarni tozalovchi suyuqliklar bilan burg‘ilash
jarayonida ichki yonuv
dvigatelidan ajraluvchi issiqlikni foydali utilizatsiya qilish maqsadida burg‘ilash
uskunasining ko‘chma elektrostansiyasidan ajraladigan issiqligini
utilizatsiya qilish
qurilmasi ishlab chiqilgan. Qurilmaning sxematik ko‘rinishi 17-rasmda keltirilgan.
1 – burg‘ilash uskunasi; 2 – ichki yonuv dvigateli; 3 – radiator;
4 – ventilyator; 5 – issiqlik almashtirgich; 6 – havo filtri; 7, 9, 11, 13, 15, 16 va
18 – quvurlar; 8 – tutun gazlar quvuri; 10 – termoelektrogenerator; 12 – uyurmali
quvur; 14 va 17 – issiqlik almashtirgich; 19 – nasos
Степень изученности проблемы - Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчи

|
Навоий давлат кончилик институти ва тошкент давлат техника университети илмий даражалар берувчиBog'liq PK2rjjpAYcv35KiСтепень изученности проблемы.
Значительный вклад в развитие науки
и практики в повышении эффективности бурения, повышению стойкости
породоразрушающего инструмента, создании технологий, снижающих
топливно-энергетические затраты бурового оборудования внесли Башкатов
Д.Н., Соловьев Н.В., Куликов В.В., Кудряшов Б.Б., Горшков Л.К., Лимитовский
А.М., Меркулов М.В., Нескромных В.В., Тошов Ж.Б., Джураев Р.У., Шамшев
Ф.А., Шрейнер Л.А., Магардумов А.М., Heriot Watt., Garnier A.I., Hollis W.T.,
Cannon G. E., Nicolson R.M., Stapel A.G. и др. Ими получены значительные
результаты по повышению эффективности буровых работ, повышению
стойкости породоразрушающего инструмента и снижению энергетических
затрат буровых установок.
Однако, на сегодняшний день разработка научных основ по повышению
механической
скорости
бурения
за
счет
повышения
стойкости
породоразрушающего инструмента, повышения эффективности эксплуатации
буровых оборудований использованием вторичных и возобновляемых
энергоресурсов изучены не полностью. Вместе с тем, существуют нерешенные
проблемы, обусловленные увеличением топливно-энергетических затрат при
ведении буровых работ в сложных геологических условиях, отсутствием
технологии утилизации вторичных и возобновляемых энергоресурсов приводов
буровых оборудований. В связи с этим, повышение эксплуатационной
эффективности
буровых
оборудований
на
основе
разработки
ресурсосберегающих технологий является актуальной научной и практической
проблемой горно-геологической отрасли и требует продолжения исследований в
этом направлении.
Связь диссертационного исследования с планами научно-
исследовательских работ высшего образовательного учреждения, где
выполнена диссертация.
Диссертационное исследование выполнено в рамках
плана научно-исследовательских работ Навоийского государственного горного
института на тему: ЁБВ-Атех-2018-22 – «Разработка ресурсосберегающих
технологий для повышения эффективности бурения скважин с продувкой
воздухом» (2018-2019 гг.).
|
| |