nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 36/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
O‘rganilayotgan mavzu yuzasidan yozuvsiz xarita (yoki amaliy ish daftari) bilan ishlanadi. Guruhlarda ishlash uchun fasliy nam o‘rmonlar, doimiy nam o‘rmonlar, ekvatorial nam o‘rmonlar, keng bargli o‘rmon, aralash o‘rmon, igna bargli o‘rmonlarning o‘ziga xos jihatlari, o‘simlikva hayvonot dunyosini hamda O‘zbekistondagi o‘rmonlar, saksovulzor, yantoqzor, archazorlar va yaylov haqida berilgan topshiriqlar bajariladi.
O‘quvchilarga o‘rmon haqida qo‘shimcha ma’lumotlar beriladi.
-O‘rmon tabiati boshqa joylardan qanday farqlanadi?
-O‘rmonlar zonasidagi madaniy o‘simliklarning xalq xo‘jaligida ahamiyati bor.
-Zig‘irdan pishiq mato olinadi.
-O‘rmonda donli o‘simliklari o‘stiriladi.
-Qora bug‘doy – grechixa o‘rmon o‘lkasida o‘sadigan oziq-ovqat o‘simligi.
“Charxpalak” mashqi o‘tkaziladi.
O‘rmonxonalari
|
O‘rmonlarning ahamiyati
|
O‘rmon o‘simliklari
|
O‘rmon hayvonlar
|
Mustahkamlash uchun test topshiriqlari beriladi.
1. Daraxtlar zich o‘sadigan maydon nima deyiladi?
a) dala; b) poliz; d) o‘rmon; e) dasht;
2. Yurtimiz hududida uchraydigan o‘rmonni toping.
a) tekislik o‘rmoni; b) cho‘qqi o‘rmoni;
d) dala o‘rmoni; e) to‘qay o‘rmoni.
3. To‘qay o‘rmonlarida qanday daraxtlar o‘sadi?
a) jiyda, shumtol; b) terak, archa; d) qayin, archa; e) pista, terak.
4. O‘rmonlarda qaysi yovvoyi hayvonlar uchraydi?
a) qo‘y b) sigir d) arslon e) tuya
5. O‘rmonlardan olinadigan mahsulot?
a) paxta tolasi; b) makkajo‘xori doni; d) yog‘och taxta; e) shakar.
Savol va topshiriqlar beriladi.
1. Dunyoning tabiat zonalari xaritasida o‘rmonlar qanday rangda
belgilanadi?
2. Doimiy nam o‘rmonlar qayerlarda joylashgan?
3.Fasliy nam o‘rmonlarda har doim yog‘ingarchilik bo‘ladimi?
4. Doimiy nam o‘rmonlarda o‘sadigan o‘simliklar va hayvonlarni ayting.
5.Fasliy nam o‘rmonlarda o‘sadigan o‘simliklar va hayvonlarni ayting.
|
| |
O‘qituvchining fikr almashish omillari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan kommunikativ qobiliyat xususiyatlarini belgilang?

|
O‘qituvchining fikr almashish omillari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan kommunikativ qobiliyat xususiyatlarini belgilang?
|
bet | 36/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.org11. O‘qituvchining fikr almashish omillari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan kommunikativ qobiliyat xususiyatlarini belgilang?
Ishontirish; ta’sir etish; taqlid qilish.
Ta’limiy, tarbiyaviy va rivojlantiruvchi.
Joriy etish, nazorat qilish va baholash.
Faoliyat turi, pedagogik jarayon, o‘yin uslubiyoti.
12. Pedagogik faoliyatning tashkiliy shakli bo‘lib, qo‘l bilan tutib bo‘lmaydigan, behad uzoq ijodiy izlanishlar va azob-uqubatli kechinmalar, tinimsiz pedagogik faoliyat, o‘qituvchining fahm-farosati, bilimi va mahorati bilan amalga oshiriladigan qizg‘in ijodiy mehnat mahsuli.... bu?
a. O‘qituvchining pedagogik muloqot madaniyati.
b. O‘qituvchining shaxsiy qobiliyatlari.
c. O‘qituvchining kasbiy pedagogik mahorati.
d. O‘qituvchining pedagogik texnikasi.
13. “Yo‘lda ham, cho‘lda ham, hamma fasl, hamma manzilda, qo‘yinchi umringizning oxirgi nuqtasigacha siz faoliyat ustidasiz. Bu degani sizning borlig‘ingiz, har bir so‘z, har bir ishorangiz odamlar uchun nur, madad va xaloskorlikdir”. Ushbu fikrlar muallifi kim?
a. Abdulla Avloniy.
b. Tursunoy Sodiqova.
c. Alisher Navoiy.
d. Mahmudxo‘ja Behbudiy.
14. O‘z fikrlarini, kayfiyatini, holatini, hissiyotini, qosh, ko‘z va yuz
muskullarining harakati bilan bayon qilish san’ati...
a. O‘qituvchining pantomimikasi.
b. O‘qituvchining notiqligi.
c. O‘qituvchining mimikasi.
d. O‘qituvchining aktyorlik sa’nati.
15. O‘qituvchilik kasbini ko‘pincha qanday nomlashadi?
Bolaga ta’lim-tarbiya beruvchi shaxs.
Matonatli kasb egasi.
Bola qalbining injeneri.
Otangdek ulug‘ inson.
16. Nutq texnikasiga nimalar kiradi?
Nafas olish, ovozni yo‘lga qo‘yish, uning tovlanishi, talaffuzi, notiqlik san’ati.
Nutq asosida o‘quvchilarni ishontirisha olish, ularga ta’sir qilish, taqlid qilishni shakllantirish.
Tovushlarni to‘g‘ri talaffuz qilish, tilning grammatik qoidalariga rioya qilish.
Hamma javoblar to‘g‘ri.
17. O‘quvchilarga doimo tarbiyaviy ta’sir etuvchi ota-onalar,
tarbiyachilar, sinf jamoasi qanday nomlanadi?
O‘qituvchi faoliyatining sub’ektlari.
O‘qituvchining kasbiy bilimlari.
O‘qituvchi faoliyatining ob’ektlari.
Hammasi to‘g‘ri.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘qituvchining fikr almashish omillari bilan bevosita bog‘liq bo‘lgan kommunikativ qobiliyat xususiyatlarini belgilang?
|
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 39/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Xotira mashqi o‘tkaziladi.
1.Tabiati boy bo‘lgan joylarni muhofaza qilish uchun ajratilgan
joy – qo‘riqxona.
2.Yer osti boyliklari, daryolar, tog‘ va boshqa tabiat boyliklarini
muhofaza qiladigan nechta qo‘riqxona bor? – 9 ta.
3.Noyob o‘simlik hayvonlarni muhofaza qilish uchun nomlari
qaysi kitobga kiritilgan? – Qizil kitob.
4.Qo‘riqxonalarning asosiy maqsad va vazifalari. (o‘quvchilar ﬁkri eshitildi)
5.Milliy va tabiiy bog‘lar haqida aytib bering.
Mustahkamlovchi test topshirig‘i beriladi, o‘quvchilar test javoblarini daftarlariga yozib oladilar.
1. Ko‘hitangtog‘ tizmasida qaysi qo‘riqxona joylashgan?
a) Kitob davlat geologiya qo‘riqxonasi; b) Surxon davlat qo‘riqxonasi;
d) Hisor davlat qo‘riqxonasi; e) Zomin davlat qo‘riqxonasi.
2. Hisor davlat qo‘riqxonasida qanaqa ayiq muhofaza qilinadi?
a) qo‘ng‘ir ayiq; b) Oq ayiq;
d) Oq tirnoqli Hisor ayig‘i; e) Qora ayiq.
3. Shahar, qishloq, korxonalar qurish, cho‘l, o‘rmonlarni o‘zlashtirish natijasida nimalar kamayib ketdi?
a) Tabiiy o‘simliklar; b) madaniy o‘simlik;
d) manzarali o‘simliklar; e) buta o‘simliklar
4. O‘zbekiston Respublikasi “Qizil kitob”ga kiritilgan qushni toping.
a) Laylak; b) qizilishton; d) to‘rg‘ay; e) qora laylak.
5. Qo‘riqxonalar qanday maqsadda tashkil etilgan?
a) Yo‘qolib borayotgan o‘simlik va hayvon turlarini muhofaza qilish;
b) Yo‘qolib borayotgan o‘simlik va hayvon turlarini ko‘paytirish;
d) Yo‘qolib borayotgan o‘simlik va hayvon turlarini saqlab qolish;
e) Hamma javob to‘g‘ri.
“Men bilaman” mashqi o‘tkaziladi.
Har bir o‘quvchilarga kartochkalar tarqatiladi. Undagi so‘zlar ichidan Chotqol qo‘riqxonasiga tegishli so‘zlar belgilanadi.
Ko‘k sug‘ur, qo‘ng‘ir ayiq, qizil bo‘ri, to‘ng‘ir, jayra jayron, Turkiston silovsini
Partadoshi bilan kartochkalar almashtiriladi. O‘qituvchi to‘g‘ri javobni aytadi. O‘quvchilar bir-birlarini baholaydi.
|
| |
VI.Uyga vazifa berish - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 34/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)VI.Uyga vazifa berish:
Darslikning 62-68 sahifalarida berilgan matnni o‘qib chiqing, savolga javob topib, berilgan topshiriqni bajaring.
21 - d a r s
O‘RMONLAR
Darsning maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga o‘rmonlar, o‘rmon tabiati haqidagi tushunchalarini va tasavvurlarini boyitish, o‘rmon aholisining hayoti haqida ma’lumot berish, o‘rmon tabiatini asrash kerakligini tushuntirish; TK3: rasmli kitoblar, jurnallardan foydalanib, mustaqil ishlay olish,
b) tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarga o‘rmonlardan xalq xo‘jaligida foydalanish, o‘rmonlarni asrash, o‘rmonlardan foydalanish haqidagi tushunchalarini boyitish: TK5:tabiatga g‘amxo‘rlik tuyg‘ularini tarbiyalash;
d) rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning o‘rmon o‘simliklari va hayvonot dunyosi haqidagi tushunchalarini rivojlantirish;FK2: O‘monlardagi o‘simliklar va hayvonlarning turlichaligini, o‘rmonlarning turlari haqida bilib olish;
Darsning turi: yangi bilim beruvchi
Darsda foydalaniladigan metodlar: Tushuntirish, suhbat, savoljavob,
“Meni tushun”, “Buni bilasizmi?” muammoli izlanish, “Charxpalak” mashqi.
Darsda foydalaniladigan jihozlar: Darslik, tabiiy va ma’muriy
xarita, o‘rmon tabiatini aks ettirgan rasmlar, o‘rmon hayvon va
o‘simliklari haqida rasm va gerbariylar, slayd multimedia ilovasi, test.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
Darsning shiori: “Bilganimiz daryo
Bilmaganimiz dengiz”
“Bilim dengizi”da suzishga tayyormisiz?
O‘quvchilarning darsga tayyorligi, davomat, kun ob-havosi haqida navbatchilar ma’lumot beradi.
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
Bolajonlar, biz o‘tgan tabiatshunoslik darsimizda qaysi mavzu bilan tanishganmiz?
-Suv havzalari.
O‘tgan mavzu yuzasidan savol-javob o‘tkaziladi.
1. Suv havzalari deganda nimalarni tushunasiz?
2. Daryo nima? U qanday suv oqimi?
3. O‘lkamizda qanday daryolar bor?
4. O‘lkamizdagi eng katta daryolarni ayting.
5. Ko‘l nima? Yurtimiz hududida qanday ko‘llar mavjud?
O‘quvchilar javobi rag‘batlantiriladi.
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
Tezkor savollar (O‘qituvchi savolni aytadi, javobini eng birinchi qo‘l ko‘targan o‘quvchidan so‘raydi.)
1. To‘g‘onlar yordamida suvni saqlash uchun qurilgan suv havzasi?
(suv ombori)
2. O‘lkamizdagi qurib borayotgan dengiz? (Orol dengizi)
3. Tuyamo‘yin suv ombori qaysi daryo suvni to‘plash uchun qurilgan? (Amudaryo)
4. Chirchiq daryosida qaysi suv ombori qurilgan? (Chorvoq)
5. Nil daryosi qaysi materikda joylashgan? (Afrika)
Xulosa: Suv havzalarini muhofaza qilish zarur. Suv havzalarini iﬂoslanishini oldini olish kerak. Bu suvda yashovchi jonzotlar uchun ham, odamlar uchun ham, tabiat uchun ham foyda beradi.
|
| |
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)

|
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)
|
bet | 45/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘tilgan mavzu yuzasidan uyga berilgan vazifaning bajarilganligini
kuzatib, o‘rganib chiqiladi. Savol-javoblar asosida o‘tgan mavzu yuzasidan
o‘quvchilarning bilimlari aniqlanadi.
Mustahkamlovchi test topshiriqlari ekranda namoyish etiladi.
1. _________ ________ mamlakatimiz O‘zbekiston Respublika sining poytaxti. (Toshkent shahri)
2. Toshkent shahrining yer maydoni _____ kv.km, aholisi ___ million ____ ming kishidan ortiq. (328 kv.km, 2 million 300 ming)
3. Aholini Yer yuzining turli xil o‘simliklari bilan tanishtirish maqsadida shaharda _________ bog‘i tashkil etilgan. (Botanika)
4. Tabiatni muhofaza qilish uchun ___________ davlat biosfera qo‘riqxonasi tashkil etilgan. (Chotqol)
5. Toshkent viloyati hududida _________, _________, ________
________, ________, ____________ kabi konlar bor. (oltin, mis,
qo‘ng‘ir ko‘mir, ko‘mir, ohaktosh)
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Mavzuni boshlashda o‘quvchilarga quyidagi blits-savol va topshiriqlarni berish mumkin:
Farg‘ona vodiysida O‘zbekistonning qaysi viloyatlari joylashgan?
Avtomobil ishlab chiqaruvchi korxona qaysi viloyatda joylashgan?
Gullar shahri deb qaysi shahar aytiladi?
O‘zbekiston Respublikasining siyosiy-ma’muriy xaritasidan Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarini toping.
Xaritalar va rasmlardan foydalanib, mavzu tushuntiriladi.
Darslik bilan ishlanadi.
Mavzuga oid videolavha namoyish etiladi.
Farg‘ona vodiysi viloyatlarining tabiati, ishlab chiqarish korxonalari va qazilma boyliklari haqida videolavha yordamida namoyish etilib, tushuntiriladi.
Amaliy ish xarita bilan ishlash tarzida o‘tkaziladi.
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
O‘quvchilar 3 guruhga ajratilib, o‘rgangan bilimlarini Farg‘ona,
Andijon, Namangan viloyatlarining o‘xshashligi va farqini qiyosiy tahlil qilinadi.
Farg‘ona
Andijon
Namangan
O‘quvchilar bajargan ishlarini taqdimot qilib, tushuntiradilar. Har bir o‘quvchi o‘z ﬁ kr-mulohazasi, xulosasini aytib beradi.
Mustahkamlovchi didaktik mashq o‘tkaziladi.
|
| |
Mozayka usulidan - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 46/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)Mozayka usulidan foydalanib viloyatlar haqida ma’lumotlar aytiladi, ketma-ketlikda topilsa, qaysi viloyat haqida so‘z borganligini topib olasiz.
Masalan: qog‘ozlarda viloyatlarga tegishli bo‘lgan ma’lumotlar yoziladi, shu bo‘laklar tartib bilan qo‘yilsa, viloyatning nomi kelib chiqadi. (Neksiya, Matiz, aholisi-2 million 700 mingkishidan ortiq, 5 ta istirohat bog‘i barpo etilgan, Bobur milliy bog‘i, Qoradaryoda suv ombori qurilgan, Katta Farg‘ona kanali), javobi- Andijon.
O‘rganilayotgan yangi mavzuning o‘zlashtirilganligi guruhlarning
bilimlari savol-javoblar asosida aniqlanadi, mustahkamlanadi.
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
Darsni xulosalab, B.B.B usulidan foydalanib o‘quvchilar bilimlari umumlashtiriladi. O‘quvchilarning faolliklari tahlil qilinadi, javoblari izohlanib, baholanadi.
VI.Uyga vazifa berish:
O‘quvchilarga darslikdagi matnni o‘qib chiqish, mavzudan so‘ng berilgan topshiriqlarni bajarish uyga vazifa qilib beriladi.
3-nazorat ishi uchun savol va topshiriqlar:
1. O‘zbekistondagi eng baland tog‘ tizmalari nomini yozing.
2. O‘zbekistondagi adirlarda qanday o‘simliklar o‘stiriladi?
3.Quyidagi shartli belgilar bilan tabiiy xaritalarda qaysi foydali qazilmalar belgilanadi:
- ......? -........? - .......?
4. O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasidagi nechanchi moddalarida tabiiy muhitga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lish, tabiiy boyliklarni muhofaza qilish haqida yozilgan.
5.O‘zbekitonda mavjud bo‘lgan qo‘riqxona va milliy bog‘larning
ro‘yxatini quyidagi jadval asosida tuzing:
Qo‘riqxonalar
|
Qo‘riqxona nomi
|
Joylashgan hudud(viloyat) nomi
|
|
|
|
|
|
|
| |
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)

|
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)
|
bet | 43/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘tilgan mavzu yuzasidan uyga berilgan vazifaning bajarilganligi kuzatilib, o‘rganib chiqiladi. Savol-javoblar asosida o‘tgan mavzu yuzasidan o‘quvchilarning bilimlari aniqlanadi.
Quyidagicha savol va topshiriqlar berish mumkin:
1Siyosiy-ma’muriy xaritalarning tabiiy xaritalardan nima farqi bor?
2.Siyosiy-ma’muriy xaritalarda nimalar tasvirlanadi?.
3. O‘zbekiston siyosiy-ma’muriy xaritasida nimalar tasvirlangan?
4.Xaritani o‘qish deganda nimani tushunasiz?
5, Xaritalarda xarita nomi yozilgan tomoni odatda ufqning qaysi tomoniga to‘g‘ri keladi?
O‘quvchilarning javoblari umumlashtirib, o‘tilgan mavzu xulosalanadi.
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Mavzuni boshlashda o‘quvchilarga O‘zbekiston Respublikasi siyosiy-ma’muriy
xaritasidan Toshkent shahri, Toshkent viloyatini topish va uning qaysi davlatlar va viloyatlar bilan chegaradosh ekanini aniqlash topshiriqlari beriladi. O‘quvchilarning mavzuga oid yana qanday ma’lumotlarga ega ekanliklari aniqlanadi.
Videolavha yordamida mavzuning mazmuni ochib beriladi.
Darslikdagi matn bilan ishlanadi.
Xaritalar va rasmlardan foydalanib, mavzu tushuntiriladi.
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
O‘quvchilar daftarlariga “Toshkent shahri va Toshkent viloyati haqida bilganlarim” nomli bog‘lanishli matn tuzish vazifasi beriladi. O‘quvchilaro‘tilgan mavzu asosida bilimlarini umumlashtiradilar. Navbat bilan o‘qib berib, xaritadan kerakli ma’lumotlarni ko‘rsatib beradilar.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
O‘quvchilar guruhlarga ajratilib, Toshkent shahri va Toshkent vilo yati
haqidagi bilimlarini Venn diagrammasi asosida qiyosiy tahlil qiladilar.
D
Toshkent
shahri
o‘xshashligi
Toshkent
viloyati
idaktik mashq o‘tkaziladi.
Venn diagrammasi asosidagi qiyosiy tahlil taqdimoti o‘tkaziladi.
Mustahkamlovchi test topshiriqlari beriladi va o‘quvchilar egallagan bilimlar mustahkamlanadi.
1. Toshkent shahrining egallagan maydoni va aholisi berilgan javobni belgilang.
a) maydoni - 328 kv.km. va aholisi - 2 mllion 300 ming kishi;
b) maydoni - 15300 kv.km. va aholisi – 2 million 700 ming kishi;
d) maydoni – 7400 kv.km. va aholisi – 2 million 400 ming kishi;
e) maydoni – 21100 kv.km. va aholisi 1 million 200 ming kishi.
2. Aholini Yer yuzining turli xil o‘simliklari bilan tanishtirish maqsadida shaharda qaysi bog‘ tashkil etilgan?
a) Hayvonot bog‘i; b) Botanika bog‘i; d) Bobur milliy bog‘i; e) G‘afur G‘ulom istirohat bog‘i.
3. Toshkent viloyatining shaharlari berilgan qatorni toping.
a) Urgut, Samarqand, Oqqo‘rg‘on; b) G‘ijduvon, Kogon, Shoﬁ rkon;
d) Chirchiq, Angren, Olmaliq; e)Chust, Koson, Termiz.
4. Toshkent viloyatini suv bilan ta’minlaydigan daryolarni belgilang.
a)Sirdaryo, Chirchiq, Ohangaron; b) Sirdaryo, Ugom;
d) Katta Farg‘ona, Zarafshon; e) Do‘stlik, Zarafshon.
5. Toshkent viloyati hududida qahday konlar mavjud?
a) qo‘ng‘ir ko‘mir, ohaktosh; b) tabiiy gaz, neft;
d) Osh tuzi, marmar; e) oltin, neft.
|
| |
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash

|
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash
|
bet | 44/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
Savol-javoblar asosida o‘quvchilar bilimi aniqlanadi, dars davomida faol ishtirok etgan o‘quvchilarning javoblari izohlanib, baholanadi.
VI.Uyga vazifa berish:
O‘quvchilarga darslikning 86-91 sahifalaridagi matnni o‘qib chiqish, topshiriqlarni bajarish uyga vazifa qilib beriladi.
26 - d a r s
NAMANGAN, ANDIJON VA FARG‘ONA VILOYATLARI
3-NAZORAT ISHI
Darsning maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarining joylashgan hududi, o‘ziga xos tabiati, aholisi, sanoati haqidagi ma’lumotlar bilan tanishtirish;FK2: viloyatlaridagi joy va geografik obyekt nomlarini to‘g‘ri qo‘llay olish;
b ) tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarda Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarining o‘ziga xos tomonlari, tabiati, sanoatining yirik korxonalari borligidan g‘ururlanish hissini uyg‘otish;TK5: o‘zi yashaydigan joyning maftunkor tabiati, tarixiy obidalarini asrab avaylash va ularning qadriga yetish;
d) rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning savol-javoblarda faol ishtirok etishini ta’minlash, mavzu haqidagi bilimlarini rivojlantirish.
FK2: viloyatlarning tabiati, aholisining yashash tarzi, hamda xo‘jaligining bir-biridan farq qilishini tushuna olish, o‘simlik va hayvonlarning nomlarini to‘g‘ri qo‘llay olish.
Darsning turi: yangi bilim beruvchi
Dars metodlari: suhbat-munozara, tushuntirish, mustaqil ishlash.
Darsda foydalaniladigan jihozlar: darslik, multimedia ilovalari, O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritasi, Andijon, Namangan va Farg‘ona viloyatlarining tabiati, yirik va mashhur sanoat tarmoqlari, aholisining turmush tarzi, tarixi tasvirlangan rasmlar,
multimedia ilovasi.
Darsning borishi:
I.Tashkiliy qism:
O‘quvchilar davomati aniqlanadi, ularning darsga tayyorligi nazorat qilinadi, sinf doskasiga, O‘zbekistonning tabiiy xaritasi, O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritalari ilib qo‘yiladi. Mavzuni tushuntirishda yordam beradigan Andijon,Namangan va Farg‘ona
viloyatlarining xushmanzara tabiati, sanoati, aholisining turmush tarzi, tarixi kabilar
tasvirlangan rasmlar tayyorlanadi.
|
| |
III. Yangi mavzuni tushuntirish - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 35/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Yangi mavzu o‘tilgan mavzu bilan bog‘lanadi. O‘quvchilarning o‘rmonlar haqida bilganlari aniqlanadi. O‘rmon tushunchasiga ta’rif berilib, xaritadan foydalanib, uning turlari aytiladi va har birining o‘ziga xos jihatlari suhbat-munozara, muloqot texnologiyasi asosida gapirib beriladi. O‘rmonlarda o‘sadigan asosiy o‘simliklar va yashaydigan hayvonot dunyosi haqida o‘quv atlasi materiallari va rangli rasmlarni
ko‘rsatib, ularning o‘ziga xos tomonlari tushuntiriladi.
A) Mavzu bilan tanishtiriladi.
- Bolalar o‘rmon deganda nimani tushunasiz? Ko‘z oldingizga nimalar keladi. Qanday daraxtlar, qaysi hayvonlar, qanaqa o‘simliklar, qushlar bo‘lishini bilasizmi?
O‘quvchilar ﬁkri tinglanadi.
- O‘rmon boshqa tabiat zonalariga o‘xshamaydi. O‘rmonda daraxrlar zich joylashgan holda katta maydonni egallab o‘sadi. O‘rmonlarda g‘aroyib o‘simliklar, turli hayvonot dunyosi, turfa qushlar yashaydi.O‘rmon ajoyib qo‘ziqorin va maymunjonlar koni hisoblanadi. O‘rmonlar bag‘ridagi daraxtlar, o‘simlik va hayvonlarga qarab:
a) tog‘ o‘rmonlari; b) to‘qay o‘rmonlari; d) cho‘l o‘rmonlari bo‘ladi.
O‘rmonlarda qarag‘ay, qayin, archa, kedr, eman, yong‘oq kabi daraxtlar o‘sadi. O‘rmonda buta va o‘tlar ham o‘sadi.
O‘rmon turlari:
Tog‘ o‘rmonlari-tog‘ yonbag‘irlarida bo‘lib, archa, yong‘oq, pista, qayin, terak kabi daraxtlar o‘sadi. Tog‘ o‘rmonlari yurtimiz hududining katta maydonlarini egallaydi.
To‘qay o‘rmonlari Amudaryo sohillarida joylashgan. O‘rmonda jiyda, turang‘il, shumtol kabi daraxtlar o‘sadi.
Cho‘l o‘rmonlari Qizilqum cho‘lida joylashgan. Asosan saksovul o‘sadi.Yovvoyi hayvon va qushlar o‘rmonlarda ko‘proq uchraydi.
O‘rmonlarda arslon, yo‘lbars, ayiq, bo‘ri, tulki, maymun, quyon kabi hayvonlar yashaydi.
O‘rmonlar ahamiyati:
-O‘rmonlarning ahamiyati katta, havoni kislorod bilan boyitadi.
-O‘rmondan qurilish va uy-ro‘zg‘or buyumlari, mebel tayyorlanadigan yog‘och-taxta olinadi. O‘rmondan asosan qog‘oz olinadi. Agar o‘rmonlarni nobud qilsak, maydoni kamaysa, tabiatga juda katta zarardir. Buning oldini olish uchun kesilgan daraxtlar o‘rniga ko‘chat ekish kerak. Sun’iy o‘rmonlarning maydoni kengaytirilmoqda.
O‘rmon xo‘jaliklari xodimlari o‘rmon tabiatini kuzatib yuradi.
Daraxtlarning kamayib ketishi kasallanishi, dorivor o‘simliklar, turli mevalarni parvarishi, yig‘ib olinishiga javobgar shaxs hisoblanadi.
|
| |
Ko’katlarni tеrish qоidalari

|
Ko’katlarni tеrish qоidalari
|
bet | 42/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaKo’katlarni tеrish qоidalari
Ko’klarni yaхshi tanib оlmay tеrib istе’mоl qilish хavflidir – kishi zaharlanishi mumkin. Ruscha «оtravlеniе» so’zining o’zagida «trava» – ko’kat so’zi yotadi, chunki ko’pgina yovvоyi ko’katlar zaharli bo’lib kishiga zarar qiladi. YAna bir qоidasi: ko’katlarni tоza jоylardan yigish kеrak. Kalamushlar bоr, it va mushuklar dеpsingan jоylardan, mоlхоna, aхlatхоnalarga yaqin yеrlardan yoki transpоrt sеrharakat yo’llarning bo’ylaridan, zavоd hamda kоnlar jоylashgan maydоnlardai sira tеrmaslik zarur. CHunki ana shu оb’еktlardan taralgan mоddalar ham fоydali ko’katlarni zararlantirib qo’yishi mumkin. Buyuk allоma Abu Ali ibn Sinо ana shu yuqоrida sanab o’tilgan ko’katlarni va bоshqa dоrivоr o’simliklarni tеrib kеlib ulardan turli dоri – darmоnlar tayyorlagan. Endilikda ulug’ tabib yozgan rеtsеptlar bo’yicha sоdda va murakkab dоrilarni tayorlab ko’rilganda unchalik yaхshi natija bеrmayotganligi aniqlanmоqda.
Nеga shunday? Sababi: u davrlarda оsmоnda bitta ham samоlyot uchmagan, yеrda ham birоrta avtоmashina yurmagan, yеr оstidagi kоnlar hоzirgidеk yеr yuziga ko’plab chiqarilmagan ekin maydоnlarga har turli gеrbitsidlar, pеstitsidlar va minеral o’g’itlar sеpilmagan, daryolar va ariqlardagi suv tоp – tоza, atmоsfеra fabrika hamda zavоdlardan chiqqan tutunlar bilan bulg’anmagan, musaffо bo’lgan.
ХХasrda sоdir bo’layotgan ekоlоgik o’zgarishlar yyеyiladigan ko’katlargagina emas, insоnning asоsiy оzuqasi bo’lmish mеvalarga, sabzavоtlarga, dоn – dunlarga, hayvоnоt masalliqlari – go’sht – yog’, sut, baliqlarga ham salbiy ta’sir etayotgani endilikda ma’lum bo’lib qоldi.
Ana shuning uchun yyеyiladigan ko’katlarni katta shaharlardan va sanоat markazlaridan uzоq bo’lgan maydоnlardan tеrish va ko’rsatilgan qоidalarga to’la amal qilgan hоlda ishlоv bеrish zamоnaviy pazandalikning va оvqatlanishning asоsiy qоidasi hisоblanadi.
Ziravorlar haqida umumiy malumot.
Ziravor — taomlarga lazzat kiritadigan va xushbo’ylik beradigan, taomni mineral tuzlar bilan boyituvchi o’simlik yoki kimyoviy (organik va mineral) qo’shimchalar. Ko’pgina ziravorlar ovqatga qo’shimcha lazzat berish bilan birga taomning to’yimliligini ham oshiradi. O'zbek pazandachiligida ko’p ishlatiladigan Ziravorlarga qalampirmunchoq, zanjabil, kardamon, dafna yaprog’i, murch, qalampir, zira, za’faron, zarchava, sedana, kashnich doni, vanil, tuz, sirka, gorchitsa (xantal), anor suvi, limon kislotasi va har xil souslar kiradi. Shuningdek, sut, smetana, yog’, tuxum, zaytun mevasi va sabzi, petrushka, selderey, pasternakning ildizlari, xushbo’y o’tlar va ko’katlar, piyoz, xren (yerqalampir), sarimsoq kabi oziq-ovqat mahsulotlari ham ziravor bo’lib xizmat qiladi.
|
| |
Ziravorlarning turlari haqida tavsiflar

|
Ziravorlarning turlari haqida tavsiflar
|
bet | 43/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja2. Ziravorlarning turlari haqida tavsiflar.
Qalampirmunchoq
Qalampirmunchoqlar Malayziya, Indoneziya va Tanzaniya kabi tropik iqlimda o’suvchi doimo yashil qalampirmunchoq daraxtining kurtaklaridir. Qalampirmunchoqlar Yevropaga O’rta Yer dengizi davlatlari orqali kelib qolgan. Kofe yoki choyga qo’shilganda sezgilarimizni qo’zg’aydilar. Ular qizilcha va go’shtli (qovurilgan son go’shti kabi) ovqatlar bilan juda yaxshidir. Ular tozalovchi va og’riqni qoldiruvchi xususiyatlarga ega hamda sizni shamollash va gripdan so’ng tezda kuch to’plashingizga yordam beradi. Qalampirmunchoqli choy. Qalampirmunchoq – chinniguldoshlar oilasiga mansub tropik daraxtning ochilmagan g'unchasi. Kuchli yoqimli hidi va o'tkir mazasi tarkibidagi ifori moy bilan bog'liq. Choy quyidagi tartibda tayyorlanadi: yarim litrli choynakka 4-5 dona qalampirmunchoqning quritilgan g'unchasi, 1 choy qoshiq ko'k choy solib, qaynoq suv quyiladi. 4-5 daqiqa cho'qqa qo'yib dam yediriladi.
Bunday choy xalq tabobatida oshqozoni zaiflashgan, ovqat hazmi yomonlashgan bemorlarga ichirilgan.
Dolchin
Kukun holatida qo’llaniladigan dolchin, Seylonda yetishtiriladigan hushbo’y daraxt po’stlog’idir: po’stlog’ qanchalik och bo’lsa shunchalik sifati yaxshi bo’ladi. Odatda uni an’anaviy meditsinada shamollash va tananing umumiy holsizligida ishlatishgan. Tanani isitish uchun uni hushbo’y hidi o’zi yetarli.
Siz uni choy, iliq sharob, pivo, mevali ichimliklar yoki olxo’rili cho’chqa go’shti, olma sousi va albatta, uning davolash xususiyatlari ushbu usulda yo’qolsada, pishirilgan taomlarga qo’shishingiz mumkin.
Kardamon
Kardamonlar kuchli o’tkir hidi bilan tavsiflanadi. U sut, kofe, shokolad, pishloq va shirinliklar bilan juda yaxshidir. Biroq yana virusga qarshi va tanani kuchaytirish kabi davolash xususiyatlari bilan ham qimmatli. U bronxitlarni davolashda yo’talni yengillashtirib tuzalishni tezlashtiradi. Bundan tashqari u ovqat hazm qilmaslikda, nafasni tozalashda, viruslar tarqalishini oldini olishda va tanani kuchaytirishda yordam beradi.
Vanilin
Vanilin hidi barcha hidlarning eng hushbo’yidir. Vanilinni noyob hidi vanil daraxtining po’stlog’idan olinadi. Po’stlog’ uzunasiga ikkiga bo’linadi va ichidan yumshoq massa olinadi. U kofe, choy (vanilinli shakar bilan), pishloqlarda, blinchik, va tortlarda yaxshidir. U likyor va sirop sifatida isitma va hazm qilish muammolarida ishlatiladi.
|
| |
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash

|
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash
|
bet | 40/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
1. Bolalar dars sizga yoqdimi?
2. Boshqa darslardan nimasi bilan farqlanadi?
3. Sizning tushuncha va ﬁ kringizda o‘rganishlar bo‘ldimi?
4. Qanday maqsadlar paydo bo‘ladi?
O‘quvchilarning javoblari umumlashtirilib, baholanadi.
VI.Uyga vazifa berish:
Mavzuni tushunib o‘qish, qo‘riqxonalar va “Qizil kitob” haqida
ma’lumot yig‘ing. Noyob o‘simliklar rasmini chizing.
24 - d a r s
VATANIMIZ XARITASI YONIDA
Darsning maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga siyosiy-ma’muriy xarita, viloyat, materik tushunchalari, siyosiy xaritada O‘zbekistonning tutgan o‘rni, chegaralari, aholisi, tabiiy sharoiti, ma’muriy xaritasi haqida umumiy ma’lumotlar berish;TK2: media vositalardan foydalanib, mavzuga doir didaktik topshiriqlarni bajara olish;
b)tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarni O‘zbekistonning dunyo siyosiy xaritasida tutgan o‘rni, bepoyon sarhadlari, betakror tabiatidan g‘ururlanish, bu o‘lkada ko‘plab millat vakillarining ahil-inoq hayot kechirishi hamda mehr-oqibatlilikka o‘rgatish; TK4: O‘zi yashaydigan joyda o‘simlik va hayvonlarni muhofaza qilishda o‘z hissasini qo‘sha olish
d) rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning xaritalar bilan ishlash,Vatanimiz,
viloyatlari haqidagi bilimlarini rivojlantirish. FK3;O ‘zbekistonning ma’muriy xaritasidan Qoraqalpog‘iston Re spublikasi, Toshkent shahri va viloyatlarning joylashgan o‘rnini topa olishi.
Darsning turi: yangi bilim beruvchi
Dars metodlari: suhbat-munozara, aqliy hujum, guruhlarda ishlash, ko‘rsatish, namoyish qilish, mustaqil ishlash, klaster usuli.
Dars jihozlari: Dunyoning siyosiy xaritasi,O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritasi, Vatanimiz tabiati, aholisining turmush tarzi aks ettirilgan rangli rasmlar, multimedia ilovasi.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O‘quvchilar davomati aniqlanadi, ularning darsga tayyorligi nazorat qilinadi, Vatanimizning jozibali tabiat manzaralari, xushmanzara go‘shalari tasvirlangan rangli fotosuratlar tayyorlanadi.
|
| |
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)

|
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)
|
bet | 41/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘tilgan mavzu yuzasidan uyga berilgan vazifaning bajarilganligi kuzatib, o‘rganib chiqiladi. Savol-javoblar asosida o‘tgan mavzu yuzasidan o‘quvchilarning bilimlari aniqlanadi.
Topshiriqlar matni beriladi. O‘quvchilar topshiriq javoblarini ish daftarlariga yozadilar.
Javoblarni tekshirish uchun ekranda namoyish etiladi. Har bir o‘quvchi javoblarini tekshirib baholaydi, o‘qituvchi tomonidan nazorat qilinadi.
1.Qo‘riqxona haqida bilganlaringizni yozing;
2. Qo‘riqxonada parvarish qilinadigan o‘simliklar;
3. Qo‘riqxonada parvarish qilinadigan hayvonlar;
4.”O‘zbekiston Respublikasi Qizil kitobi” ga kiritilgan hayvonlar;
5. Qo‘riqxonada parvarish qilinadigan mevali daraxtlar.
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Mavzu kirish suhbati bilan boshlanadi va o‘quvchilarga “Geograﬁk xaritalarning qanday turlarini bilasiz?”, “Tabiiy xaritalarda nimalar tasvirlanadi?” kabi savollar bilan murojaat etiladi. O‘zbekistonning xaritalarda tasvirlanishi, uning geograﬁk o‘rniga xaritalardan foydalanib baho berishga o‘rgatiladi. O‘zbekiston yer yuzasining tuzilishi, tabiatining
xilma-xilligi, aholisi, turli millat vakillarining ahil, inoq, farovon hayot
kechirayotgani turli rasmlar yordamida tushuntiriladi.
Multimedia animatsiyasi yordamida mavzu tushuntiriladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
O‘rganilgan mavzu yuzasidan savollar berilib, guruhlardaklaster usulida “Mening Vatanim-O‘zbekiston” deb nomlangan, ushbu mavzu bo‘yicha bilganlari va olgan bilimlari asosida tarmoqlarni shakllantiradilar.
Mustahkamlovchi test topshiriqlari beriladi.
1. Xaritada okean, dengiz, suv havzalari qanday rang bilan
ko‘rsatilgan?
a) havorang; b) jigarrang; d) sariq rang; e) pushti rang.
2. Ufq tomonlarini o‘lchaydigan asbob?
a) kineskop; b) mikroskop; d) kompas; e) harorat o‘lchagich.
3. O‘zbekistonda nechta qo‘riqxona mavjud?
a)11ta; b)8 ta; d)9ta; e) 10 ta.
4. Mamlakatimizning yer maydoni qancha?.
a) 328000 kv.km; b) 448900kv.km;
d)7209 kv.km; e) 442600kv.km.
5. O‘zbekiston Respublikasining siyosiy-ma’muriy markazi?
a) Sirdaryo; b) Samardand;
d) Buxoro; e) Toshkent.
Test topshirig‘ining javoblari ekran orqali ko‘rsatiladi, o‘quvchilar javoblarini tekshirib xulosalaydilar.
|
| |
Qo’shimcha adabiyotlar - Ызбекистон республикаси олий ва

|
Ызбекистон республикаси олий ва
|
bet | 36/113 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #132930 |
Bog'liq portal.guldu.uz-BOLALAR ADABIYOTI VA FOLKLOR (1)Qo’shimcha adabiyotlar:
Adabiy tanqidiy maqolalar to’plami (O’zbek adabiyoti masalalari) -T.: 1959 y. 58-65-betlar.
7-Mavzu: Muhammad Sharif Gulxaniy
№
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Amalga oshiruvchi mas’ul
|
Vaqt
|
1
|
2
|
3
|
4
|
1-bosqich
|
Dars maqsadi: Gulxaniyning bolaligi, hayoti va ijodi haqida talabalarga tushuncha berish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1. 1.Yozuvchining bolaligi haqida so’zlaydi.
Gulxaniyning «Ber menga» radifli g’azalini tahlil qiladi.
«Zarbulmasal» atamasini izohlaydi.
4. «Zarbulmasal» xalq ertaklari taxlitida yozilgan satirik asar ekanligi haqida so’zlaydi.
|
O’qituvchi
|
|
2-bosqich
|
Asosiy tushunchalar: Gulxaniy masalnavis, «Zarbulmasal», «Tuya bilan bo’taloq», «Toshbaqa bilan chayon», «Maymun bilan najjor».
Dars shakli: ma’ruza.
Metod va usullar: «Elpig’ich», «Refleksiya» texnologiyasi, taqdimot, munozara.
Vositalar: Vatman, kompyuter, proektor, rangli markerlar, doska, skotch, tarqatma jihozlar.
|
Talaba O’qituvchi
|
20 daqiqa
|
3-bosqich
|
|
|
| |
-asosiy savolning bayoni - Ызбекистон республикаси олий ва

|
Ызбекистон республикаси олий ва
|
bet | 34/113 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #132930 |
Bog'liq portal.guldu.uz-BOLALAR ADABIYOTI VA FOLKLOR (1)2-asosiy savolning bayoni:
Alisher Navoiy ta’lim-tarbiya fikrlarini o’zi yaratgan badiiy asarlarida ko’proq barkamol insonni ifodalovchi ijobiy obrazlar yaratish orqali bayon qiladi. Navoiy aql kuchiga cheksiz ishonadi, komil ishonch bilan ilm-fanning xislati juda katta, deb hisoblaydi. Daho shoirimiz o’zining bir qancha asarlarida bolalar tarbiyasiga oid firklarini aytish bilan kifoyalanib qolmasdan, balki «Hayratul-abror», «Farhod va Shirin», «Layli va Majnun» kabi dostonlarining ayrim boblarini shu masalaga bag’ishlaydi. «Hayratul-abror» faslsafiy-ta’limiy dostondir. Asarning bir necha boblari odob-axloq va ta’lim – tarbiya masalasiga bag’ishlagan. Navoiy bu dostonning oltinchi maholatida odob va kamtarlikni ulug’lab, ta’lim-tarbiyaga doir qimmatli fikr va mulohazalarini bayon qilishi bilan birga takabbur va odobsiz kishilarni qattiq qoralaydi.
Dostonning sakkizinchi maqolatida Navoiy yolg’izlikka nisbatan ko’pchilik-jamoatni ulug’lab, kishilarning bir-birlari bilan ahil, do’st bo’lishlarini istaydi. «Hayratul-abror»ning o’ninchi maqolati rostgo’ylik, halollik va to’g’rilikka bag’ishlangan. Shoir yolg’on so’zlashning yomon oqibatini «Sher bilan Durroj» masalida ovchining tuzog’iga tushgan Durroj obrazda hikoya qiladi.
Navoiy ilmdan amaliy ishlar uchun foydalinish zarurligini ta’kidlaydi.
Ilm, Navoiy, senga maqsud bil,
Endiki ilm o’ldi amal aylagil.
Uning bir qator axloqiy-ta’limiy qarashlari hozirgi kunda ham o’z qadr - qimmatini saqlab kelmoqda.
Muhokama uchun savollar:
Navoiy ulkan madaniyat arbobi sifatida ilm-fan, san’at va adabiyotning ahamiyatini qanday targ’ib qilgan hamda uqtirgan?
Shoir qaysi ijobiy obrazlarida bolaning voyaga etishida tarbiyaning alohida kuch-qudratga ega ekanligini uqtirgan? Fikringizni izohlang.
Mavzu bo’yicha echimini kutayotgan ilmiy muammolar:
Buyuk shoirning ta’limotlaridagi pedagogik qarashlarni o’rganish.
Navoiy davridagi bolalar bilan hozirgi davr bolalarining o’qitilish muammolarini tahlil qilish.
Alisher Navoiyning ta’lim-tarbiyaviy ahamiyatga ega bo’lgan hikmatlarini (maqollarga yaqin bo’lgan hikmatlar) aniqlash.
|
| |
Mavzu bo’yicha echimini kutayotgan ilmiy muammolar

|
Mavzu bo’yicha echimini kutayotgan ilmiy muammolar
|
bet | 40/113 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #132930 |
Bog'liq portal.guldu.uz-BOLALAR ADABIYOTI VA FOLKLOR (1)Mavzu bo’yicha echimini kutayotgan ilmiy muammolar.
«Zarbulmasal»da xalqimiz tabiatiga xos qanday xususiyatlar namoyon bo’lganligini aniqlash.
Adib nima uchun barcha qahramonlarini maqol-u hikmatlar bilan gapirtirishni lozim ko’rganligini tushuntirish.
8-Mavzu: Hamza Hakimzoda Niyoziy
№
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Amalga oshiruvchi mas’ul
|
Vaqt
|
1
|
2
|
3
|
4
|
1-bosqich
|
Dars maqsadi: Talabalarni Hamzaning mehnatkash xalq ommasi va uning bolalarini o’qitish va tarbiyalash borasidagi xizmatlari bilan tanishtirish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1. Hamzaning o’qituvchilik faoliyati haqida so’zlaydi.
2. Shoirning maktablar uchun yozgan darslik va qo’llanmalarini aniqlaydi.
3. Hamza xalq ommasini madaniyatli va ma’rifatli qilish ishiga o’zining butun umrini bag’ishlaganligini izohlaydi.
|
O’qituvchi
|
|
2-bosqich
|
Asosiy tushunchalar: Hamzaning tarbiyachilik faoliyati, «O’qi», «Maktab», «Birinchi sinf bolasining so’zi», «Engil adabiyot», «O’qish kitobi», «Ilm ista» she’ri, «Qiroat kitobi»
Dars shakli: ma’ruza.
Metod va usullar: «Elpig’ich», «Tarmoqlar» texnologiyasi, taqdimot, munozara.
Vositalar: Vatman, proektor, rangli markerlar, doska, skotch, tarqatma jihozlar.
|
Talaba O’qituvchi
|
15 daqiqa
|
3-bosqich
|
Guruhda ishlash.
O’z-o’zini baholash, o’qituvchi tomonidan rag’batlantirish.
Talabalar fikri eshitiladi, boshqa talabalar bahsga chaqiriladi.
Umumiy xulosaga kelinadi.
|
Talaba
|
40 daqiqa
|
4-bosqich
|
Mustahkamlash va baholash uchun savollar:
1. Hamza ijodining boshlanishi haqida nimalarni bilasiz?
2. Hamza she’rlari nima uchun sizga yoqadi?
3.O’zbekiston hududida Hamzaning qanday qadamjolari bor?
|
O’qituvchi-
Talaba
|
15 daqiqa
|
5-bosqich
|
Umumiy yakuniy xulosalar chiqariladi.
Maqsad va vazifalarning bajarilganligi tahlil qilinadi, zaruriy maslahatlar beriladi, mustaqil ish topshiriqlari tarqatiladi, xulosalar chiqariladi.
|
O’qituvchi
|
10 daqiqa
|
Asosiy savollar
Hamzaning mehnatkash xalq ommasi va uning bolalarini o’qitish va tarbiyalash borasidagi xizmati.
Shoir ijodida ma’rifatparvarlik g’oyalari.
|
| |
Zira.
 
Zira - Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja

|
Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja
|
bet | 49/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaZira.
Zira (Bunium persicum) — ziradoshlar oilasiga mansub ko’p yillik xushbo’y ziravor o’simlik. Bo’yi 40—60 sm. Poyasining yarmidan yuqorisi shoxlangan. Ildizi tugunakli. Tupbarglari uzun bandli, poyadagilari bandsiz. Bargi ipsimon bo’laklarga bo’lingan. Gullari oq, mayda, har bir soyabonchada 20—30 tadan. Iyunda gullaydi, urug’i iyulda pishadi. Samarqand, Qashqadaryo va Surxondaryo adirlarida, tog’ yon bag’irlarida ko’p o’sadi. Urug’i mayda, cho’ziq, qoramtirjigarrang, sirti taramtaram, juda xushbo’y. Tarkibida 2,753,0% efir moyi bor.
O’rta Osiyo xalqlari go’sht tuzlashda, qazi va boshqa ovqatlar tayyorlashda qadimdan keng foydalanib keladi. Xalq tabobatida me’da kasalliklarini davolashda, siydik haydovchi dori sifatida ishlatiladi
Zirani tuzga aralashtirib, go’shtga sepib qo’yilsa go’sht bir haftagacha aynimaydi, shuning uchun zirani xalqda “tabiiy xolodilnik” deb atashadi. Zira qattiq go’shtlarni hil-hil pishishida yordam beradi. Ziraning kimyoviy tarkibi yaxshi o’rganilmagan, taxminlarga ko’ra unda xar hil turdagi darmondorilar, ma’dan moddalari, mikroelementlar, yog’ fetonsid va ifori moy kabi foydali moddalar mavjud. Zirani xalq tabobatida oshqozon va ichak faoliyatini yaxshilovchi dori sifatida foydalanilgan. U ishtahani ochib tanadagi yellarni va peshobni haydaydi. Zirani tuzga qo’shib chaynab-chaynab yutib yuborilsa oshqozonda to’planib qolgan ortiqcha suyuqlikni yo’qotadi. Zira asosan palov, qazi va boshqa taomlarni tayyorlashda ishlatiladi. Zirali choy quyidagicha damlanadi: yarim litrli choynakka 1 choy qoshiq zira, xuddi shuncha oliy navli ko'k yoki qora choy solinib, qaynoq suv quyiladi. 5-7 daqiqa dam yedirilgach, issig'ida ichiladi.Xalq tabobatida zirali choy qon bosimi oshgan kishilarga tavsiya etilgan. Ziraning foydasi haqida Ibn Sino shunday yozgan: «…Unda qizdiruvchi kuch bo'lib, yellarni haydaydi va tarqatadi. Unda parchalash, quritish va burishtirish quvvati ham bor. Zira, ayniqsa, yovvoyisi qon siyish va ichakning burab og'rishida, qorin ko'pchishida foyda qiladi».
|
| |
Zarchava - Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja

|
Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja
|
bet | 48/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaZarchava (Curcuma) — zanjabildoshlarning oilasiga mansub ko’p yillik o’t o’simlik. 50 dan ortiq turi bor. Ikki turi Osiyo, Afrika va Avstraliyaning tropik xududlarida o’sadi. Hindiston, Indoneziya, Xitoyning janublarida ekiladigan (S. Jonga L.) turi ko’proq ahamiyatga ega. Asosan, xushbo'y, ildizi tarkibida 1,5—5% efir moyi va zararsiz sariq modda bor. Ildizi kukun holida ishlatiladi, issiq suvda tez eriydi, oziq-ovqatga (palovni tillarang qilishda zirvakka yoki yuvilgan guruchga qo’shiladi). Ziravordan olinadigan sariq bo'yoq laklarga rang berishda ishlatiladi. Ikkinchisining ildizpoyasidan olinadigan achchiq modda likyor tayyorlashda va tibbiyotda qo’llaniladi. Yovvoyi turlarining ildizpoyasidan kraxmal olinadi. ildizpoyasidan ko'paytiriladi.
Zanjabil
Zanjabil (Zingiber ofﬁ cinale) - bir pallalilar sinfiga, zanjabildoshlar oilasiga mansub, yo’g’on ildizpoyali ko’p yillik o’t o’simlik. Asosan, tropik va subtropiklarda tarqalgan.
Sharqiy Osiyoda o’stiriladi. Ziravor yer osti tanasining hamma qismida efir moyi bor. Qurigan ildizi xushbo’y hidli va mazali bo’lib, efir moyiga boy. Maydalanmagan Ziravorning xushbo’y hidi maydalanganiga nisbatan uzoq saklanadi. Tuyib elaki qilingan talqoni tabobatda jigar, yurak, me’da xastaligini davolashda ishlatiladi (asal bilan birga choynakka damlab ichiladi). Oziq-ovqat sanoatida konditer mahsulotlari ishlab chiqarishda va pazandachilikda ba’zi ovqatlarga (pishish oldidan) maydalangan holda ziravor sifatida ishlatiladi.
Isituvchi ziravorlarni xususiyatlarini, hamda Kuz yoki Qishning sovuq kunlarida shamollashdan saqlaydigan choy va kofega solinadigan qo’shimchalar haqida bilib oling.
Oshxonadagi dorivor o’simliklar, ziravor, kofe yoki choy uchun tabiiy qo’shimcha sifatida o’z tarkibiga hazm qilishni kuchaytiradigan va yo'g'lar ta’sirini chetlab o’tuvchi dietadagi insonlar uchun muhim bo’lgan, tana hujayralarini ko’proq energiya ishlab chiqishga undaydigan moddalarni o’z ichiga oladi.
Choy, kofe yoki kakaoga qo’shilganda hidini kuchaytiradigan va isishga yordam beradigan ko’plab mazali hamda foydali tabiiy ziravorlar mavjuddir. Quyidagi ziravor va qo’shimchalar, bakteriya va shamollashga qarshi o’zining noananaviy ikkilamchi rolda ishlatilishi mumkin.
Zanjabil Tropik Osiyoda 3000 yillar davomida o’stirilib kelinadi. Hindiston taomlari o’zining ziravorli taomlari bilan mashhurdir. Zanjabilni yangi va quritilgan, butun va maydalangan holda olishingiz mumkin.
Zanjabil hazm qilish va qon aylanishiga yaxshi ta’sir qiladi hamda noyob qizdirish xususiyatlariga ega. U choy (limon o’rnida), kofe yoki bir stakan iliq qizil sharob bilan yaxshidir. Biz yana uni go’shtli, baliqli taomlarga hamda shirinliklarga qo’shishimiz mumkin. U yana shamollashga qarshi moddalarga boydir.
|
| |
-Amaliy mashg’ulot: Navoiyning bola tarbiyasiga va uning bilim olishiga e’tibori

|
-Amaliy mashg’ulot: Navoiyning bola tarbiyasiga va uning bilim olishiga e’tibori
|
bet | 35/113 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,41 Mb. | | #132930 |
Bog'liq portal.guldu.uz-BOLALAR ADABIYOTI VA FOLKLOR (1)4-Amaliy mashg’ulot: Navoiyning bola tarbiyasiga va uning bilim olishiga e’tibori:
Dars maqsadi: Navoiyning bola tarbiyasiga va uning bilim olishiga katta e’tibor bilan qaraganligi, o’quvchilarni yomonlikdan nafratlanishga go’zallikdan hayratlanishga, mehnat va hunarning afzaligi haqida tasavvur hosil qilish.
Identiv o’quv maqsadlari:
«Farhod va Shirin» dostonida chin sevgi va vafo, do’stlik va sadoqat, mehnat va ijodkorlik, vatanparvarlik va qahramonlik g’oyalari haqida fikr bildiradi.
Shoir Farhod hayotini jonli lavhalarda tasvirlash orqali bolalar tarbiyasiga alohida e’tibor berishga undaganligi haqida xulosalar chiqaradi.
Ishni bajarish tartibi:
Har tomonlama mukammal, ma’naviy, jismoniy go’zal, etuk yigit timsolini o’rganish; (Farhod obrazi).
Etuk shaxslarning hayoti va ishlari ibrat, tarbiya sabog’i ekanligini o’rganish;
Alisher Navoiy «Xamsa»sining oldingi asarlaridan farqini ko’rsatish;
Mustaqil ish topshiriqlari:
4-topshiriq.
1.1.Alisher Navoiyning «Farhod va Shirin» dostonida ilgari surilgan yuksak insoniy xislatlarni aniqlang. (2. 35-45-betlar).
1.2.Alisher Navoiy o’z asarlarida xalq og’zaki ijodidan qanday foydalanganligini aniqlang. (1. 65-69-betlar).
Asosiy adabiyotlar:
M.Jumaboev. «O’zbek bolalar adabiyoti» -T.: 2002 y. 65-69-betlar.
N.Mallaev. «So’z san’atining gultoji». -T.: 1991 y. 35-45-betlar.
B.Qosimov, B.To’xliev, Q.Yo’ldoshev. 10-sinf adabiyot darsligi. -T.: 2004 y. 171-201-betlar.
|
| |
Achhiq qalampirlar - Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja

|
Mavzu: Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar Reja
|
bet | 47/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaAchhiq qalampirlar
Sovuq kunlarda taomlarga eng zo’r qo’shimchadir. Uning qizdirish xususiyatlari hech bo’lmaganda bir marta totib ko’rganlar tomonidan ma’lum! U har qanday go’shtlarga qo’shilishi mumkin.
Biroq uni issiq shokoladga ham qo’shish mumkin. Achchiq qalampirlar burun bo’shlig’idagi infeksiyalarga qarshi, shilliq membranadagi ajratmalarni suyultirib havo yo’lini tozalash uchun ishlatiladi.
Murchli choy. Qora – murch tropik mamlakatlarda o'suvchi piper nigrum deb ataluvchi daraxtning mevasi. U moshdek keladigan qora, ba`zan qo'ng'ir rangli, sirti taram-taram, xushbo'y, mazasi achchiq donalardir. Pazandalikda suyuq va quyuq, go'shtli va sabzavotli taomlarda, salatlar va sirkalashlarda donador murch ham, tuyilgani ham keng qo'llaniladi. O'zbekistonda murchni choyga qo'shib damlash usuli ham mavjud. Yarim litrli choynakka kichkina qoshiqda oliy navli quruq choy, yarim choy qoshiq tuyilgan murch yoki donalaridan 15 dona solib, ustidan qaynoq suv quyiladi va 4-5 daqiqa sochiqqa o'rab dam yedirilganidan keyin dasturxonga tortiladi.
Xalq tabobatida murchli choy shamollab yo'talganda, bronxial astmaga chalinganda, ko'krak og'riganda, grippda terlatuvchi va peshob haydovchi vochita sifatida qo'llaniladi. Qora murch a`zolarni tozalash, qizitish, zaharlarga qarshi kurashish xosiyatlariga ega. Ilon, qoraqurt yoki chayon chaqqanida murchli choy bir necha marta qayta-qayta ichirilgan vash u orqali zaharning kuchi qirqilib, bemorning holati yaxshilangan. Murch oshqozon va jigar faoliyatini ham mustahkamlaydi. Abu Ali ibn Sinoning yozishicha, murch mushak nervlarini shunday qizdiradiki, bu ishda hech nima unga teng kelmaydi. Murch yo'tal va ko'krak og'riqlariga foyda qiladi. Asal bilan qo'shib, tanglayga surtilsa, tomoq og'rig'iga foyda qiladi va o'pkani tozalaydi.
Zarchava
Sap-sariq pоrоshоk hоldagi bu ziravоr Hindistоn va Afg’оnistоnda o’sadigan bir turli buta o’simligining tоmiridan tayyorlanadi. Nоmi fоrscha «zar» hamda «cho’ba» so’zlaridan tarkib tоpgan bo’lib, «оltin cho’pak» ma’nоsini anglatadi. Buta tоmiri qazib оlinib, yaхshilab yuviladi, оftоbda quritilgach, maхsus usulda qоvuriladi, so’ng uni tuyib, elakdan o’tkaziladi.
O’zbеk pazandaligida zarchava faqat palоv guruchini bo’yashda taоm bo’yog’i sifatida qo’llaniladi. To’ylarda, jamоat оvqatlanish kоrхоnalarida ko’pchilik uchun damlanadigan palоvning ko’rinishi sap-sariq, tilla rang ekanligiga ahamiyat bеrgandirsiz. Zarchava pоrоshоgi issiq suvda ivitiladi, guruchni yuvib yubоrilgach, shu sariq suyuqlik quyiladi, u оppоq guruchni darhоl sap-sariq tusga bo’yaydi.
Hindistоnda buni juda ko’p оvqatlarga, hattо shirguruchga ham sоladilar.
Ibn Sinо zarchavani «Uruq us-sabag’in» dеb arabcha atamasini kеltiradi, uning ma’nоsi bo’yoqchilar ildizi dеmakdir. Unda kuchli tоzalash хususiyati bоr. Uni chaynash tish оg’rig’iga fоyda qiladi. Zarchavaning shirasi ko’zni o’tkirlashtirishga, qоrachig’idagi katarakka va оqni kеtkazishga juda fоyda qiladi» dеydi.
|
| |