Elektrotexnika

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG`LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI TOSHKENT FARMASEVTIKA INSTITUTI
“Fizika, matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi
Texnika fanlari doktori, dotsent
Inog’omov sobitjon Yoqubjonovich
“ELEKTROTEXNIKA”
fanidan“Sanoat farmatsiyasi” va “biotexnologiya” yo’nalishlari uchun
O’QUV USLUBIY
MAJMUA
Toshkent - 2016
MUNDARIJA
1. Sillabus (o`qituvchining ish dasturi) ............................................................ 3
2. O`tilayotgan fanning asosiy nazariy materiali ............................................. 9
3. Prezentastiya ................................................................................................. 24
4. Tarqatma materiallar, mustaqil ta’lim uchun materiallar......................... 33
5. Amaliy mashg`ulot uchun materiallar.......................................................... 81
6. Laboratoriya mashg`ulotlari uchun materiallar ......................................... 82
7. Glossariy......................................................................................................... 87
МУНДАРИЖА
Ўқув дастури ............................................. ……. 0
Ишчи дастур ...................................................... 5
Тестлар ............................................................... 25
Назорат учун саволлар (ЖН, ОН ва ЯН) .......... 42
Умумий саволлар ................................................ 44
Глоссарий .............................................................. 47
Реферат мавзулари ............................................ 49
Адабиётлар рўйхати .......................................... 50
Ўқув материаллари
(маъруза матни, ўқув қўлланма) .................... 51
Ҳорижий манбалар .......................................... 231
Муаллифлар ҳақида маълумот ....................... 234
Меъёрий хужжатлар .........................................
Баҳолаш меъзони .............................................. 236
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG’LIQNI SAQLASh VAZIRLIGI
TOShKENT FARMASEVTIKA INSTIUTI
“Fizika, matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi
5510600-Sanoat farmasiyasi (turlari bo’yicha)
5320500-Biotexnologiya (farmasevtik biotexnologiya) yo’nalishi uchun
“ELEKTROTEXNIKA”
fanidan
O’QUV USLUBIY MAJMUA
Toshkent – 2016
Tuzuvchi:
S.Y.Inog’omov - “Fizika, matematika va axborot texnologiyalari” kafedrasi
мudiri, т.f.d.
O’quv uslubiy majmua kafedraning
2016 yil “___” _______________ dagi ____ -sonli majlisida muhokama qilinib, tasdiqlash uchun tavsiya etildi.
Fizika, matematika va axborot
texnologiyalari kafedrasining
mudiri, t.f.d. S.Yo.Inog’omov
O’quv uslubiy majmua MUKda ko’rib chiqildi va tasdiqlandi.
“___” _______________ 2016 yil ____ - sonli bayonnomasi.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG’LIQNI SAQLASh VAZIRLIGI
TOShKENT FARMASEVTIKA INSTITUTI
FIZIKA, MATEMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYaLARI KAFEDRASI
Ro’yxatga olindi “Tasdiqlayman”
№___________________ O’quv ishlari bo’yicha
2016 y. «___» ________ prorektor f.f.n.,
S.U Aliyev
____________________“____” ______2016 yil
“ELEKTROTEXNIKA ”
fanidan
I Sh Ch I D A S T U R
Bilim sohasi: 500000 Sog’liqni saqlash va ijtimoiy ta’minot
Ta’lim sohasi: 510000 Sog’liqni saqlash
Ta’lim yo’nalishi: 5320500 - Biotexnologiya (Farmatsevtik biotexnologiya)
5510600– Sanoat farmasiyasi (turlari bo’yicha)
Toshkent – 2016
Tuzuvchi:
Inog’omov S. Yo. Fizika, matematika va axborot texnologiyalari
kafedrasi dosenti, t.f.d.
Taqrizchilar:
S. Amirov – TTYMI Elektrotexnika asoslari
kafedrasining mudiri, t.f.d., prof.
F.X. Tuxtaev - Biotexnologiya kafedrasining dotsenti, f. f. n.
Ishchi dastur namunaviy dastur asosida ishlab chiqildi va kafedraning 2016 yil “------”---------------------dagi -------- - sonli majlisida muxokama qilinib, tasdiqlash uchun tavsiya etildi.
Fizika, matematika va axborot texnologiyalari kafedrasining
mudiri, S.Yo.Inog’omov
Sanoat farmatsiyasi ilmiy kengashi 2016 yil “------”---------------------dagi -------- - sonli majlisida muxokama qilinib, tasdiqlash uchun tavsiya etildi.
Sanoat farmatsiya fakulteti ilmiy
kengashi raisi, dotsent X.Sh.Ilxomov
“___” _______ 2016yil
Ishchi dastur MUKning 2016 yil “__”________ dagi ___-sonli majlisida muhokama qilinib, tasdiqlandi.
MUK raisi, f.f.n. S.U Aliyev
“___” ___________2016 yil
Kirish
Hozirgi vaqtda mahalliy xom ashyo asosida arzon va talabga javob beradigan dori vositalari olish dolzarb masala hisoblanadi. Bu masalani hal qilishda chuqur nazariy va amaliy malakaga ega bo’lgan mutaxassislar tayyorlash kerak.
Elektrotexnika asoslari fani sanoat farmasiyasi yo’nalishi bo’yicha taxsil olayotgan bo’lg’usi mutaxassislar uchun assosiy fanlardan hisoblanadai. Chunki sanoat miqyosida dori vositalari ishlab chiqaruvchi mutaxassislar yangi texnologiya va texnikadan foydalana bilishi, ularni boshqara olish hamda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishni bilishlari kerak. Bu esa dori vositalari tayyorlash bo’yicha injener-texnologlar uchun elektrotexnika asoslari fanining ahamiyati naqadar katta ekanligini ko’rsatadi.
Bu ishchi dastur Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligining 2014-yil 13-noyabrdagi 430-sonli buyrug’i bilan tasdiqlangan o’quv dasturi asosida yozilgan.
Elektrotexnika asoslari fanining asosiy maqsadi va vazifalari:
- Elektrotexnika asoslari va elektr o’lchashlarning asosiy qonunlari;
- o’zgarmas tok zanjirlarini tuzish va hisoblash;
- o’zgaruvchan tok zanjirlarni analiz qilish va qonunlar asosida hisoblab chiqish;
- turli o’lchov asboblari (ampermetr, voltmetr va boshqalar) yordamida o’lchashlarni bajarish;
- sanoat farmasiyasi va biotexnologiyada qullaniladigan elektrotexnika qurilmalari va asboblarni ishlash prinsiplarni o’rganish;
- to’g’irlagichlarni tuzilishi , ishlash prinsipi vaigsh faoliyatida ulardan foydalana bilash.
- Fizik va elektrotexnika apparatlari bilan ishlashda o’lchov talablarini, texnika xavfsizligi qoidalarini bilish kerak.
Fan bo’yicha talabalarning bilimiga, o’quviga, ko’nikmasiga qo’yiladigan talablar
Bilimi bo’yicha;
fan bo’yicha o’tilayotgan temalarni to’liq o’zlashtirishlari.
Egallagan bilimlarini ishlab chiqarishga tatbiq qilishlari
o’zgarmas tok zanjirlarini tuzish
o’zgaruvchan tok zanjirlarini analiz qilish
elektrotexnik o’lchov apparatlari bilan ishlashda o’lchov talablari
texnika xavfsizligi qoidalari.
O’quvi bo’yicha:
elektrotexnika va biotexnologik qurilmalarni ishlata olish
o’zgaruvchan va o’zgarmas tok zanjirlarini yi\ish
laboratoriya ishlarini mustaqil bajarish.
Ko’nikmasi bo’yicha:
o’lchov asboblari (ampermetr, voltmetr va boshqalar) parametrlarini щisoblab chiqarish va ular yordamida o’lchashlarni bajarish.
Fizika va elektrotexnika apparatlarini ishlata olish;
Olgan nazariy va amaliy bilimlarini ishlab chiqarishga tatbiq qila olishga ega bo’lishlari kerak.
1.3.Fanning o’quv rejadagi boshqa fanlar bilan bog’liqligi va
uslubiy jihatdan uzviy ketma-ketligi
Elektrotexnika asoslari fanini umumiy fizika kursining uzviy bog’langan tarmog’i sifatida qarash mumkin. Shuning uchun elektrotexnika asoslari fani fizika bilan bog’langan xolda undagi nazariy bilimlarni elektrotexnika asoslari fanida ishlab chiqarishga tatbiq qilgan xolda olib boriladi.
Shu bilan birga elektrotexnika asoslari fani avtomatika asoslari, oliy va hisoblash matematikasi, robototexnika asoslari hamda biotexnologiya mutaxassisligi bo’yicha o’qitilayotgan fanlar bilan uzviy bog’langan xolda olib boriladi.
1.4. Fanning ishlab chiqarishdagi o’rni
Fan va texnikaning to’xtovsiz rivojlanib borishi dorishunoslik soxasidagi biotexnolog, injener-texnolog kabi mutaxassislarni yuqori bilimga ega bo’lishini taqozo etmoqda.Tayyorlanayotgan mutaxassislarni chuqur bilimli, yuqori saviyaga ega bo’lgan mutaxassis bo’lib chiqishi uchun “Elektrotexnika asoslari” fani bo’yicha nazariyani amaliyot bilan bog’lagan xolda olib borish katta ahamiyatga ega.
“Elektrotexnika asoslari” fani – elektr toki va elektromagnit xodisalarini sanoat ishlab chiqarishi va turmush ehtiyojlari uchun texnik maqsadlarda foydalanishni o’rganadigan fan bo’lib, ishlab chiqarishning asosiy negizi hisoblanadi.
1.5. Fanni o’qitishda zamonaviy axborot
va pedagogik texnologiyalar
Elektrotexnika asoslari fanini o’qitishda talabalar o’tilayotgan mavzularni yaxshi o’zlashtirishi uchun ko’rgazma qurollaridan keng foydalangan xolda olib bariladi.
Talabalar bu fanni chuqur o’zlashtirishlari uchun amaliy ish mashg’ulotlarini muntazam ravishda o’tkazish rejalashtiriladi. Talabalar fanning nazariy qismidan olgan bilimlarini amalda qo’llashlari va o’z mahoratlarini to’la namoyish qilishlari uchun amaliy ishlarni shunday tashkil qilish kerakki, unda asbob-uskunalardan, ko’rgazma qurollaridan, plakatlardan, slaydlardan, diafilmlardan, videofilm va kompyuterdan hamda yangi pedagogik texnologiyalardan (aqliy xujum, 3*4 texnologiyasi,bumerang, FSMU texnologiyasi, charxpalak, muammo, muloqot, baxslashuv va boshqalar) foydalangan holda olib boriladi. Bu esa talabalarda o’lchash sxemalarini mustaqil tuzish uchun hamda o’lchov asboblarini ishlab chiqarishga tatbiq qilish uchun nazariy, hamda amaliy zamin bo’ladi.
FANNING MAZMUNI
1 – Mavzu: O’zgarmas tok zanjirlari
O’zgarmas tok zanjirlarini hisoblash
O’zgarmas tok zanjirlari. Dorishunoslik sohasidagi muhandislar uchun elektrotexnikaning ahamiyati. O’zgarmas tok zanjirlarining ta’rifi, sxemasi va uning sxematik belgilari. Tok manbalari va elektr qarshiliklarni o’zaro ketma-ket, parallel va aralash ulash.
Elektr o’tkazuvchanlik. Om, Joul-Lens, Kirxgof qonunlari. Elektr tokining energiyasi va quvvati. O’zgarmas tok zanjirlarini hisoblash. Tarmoqlangan oddiy tok zanjirlarini hisoblash.
2 – Mavzu: Magnit maydoni va uni
xarakterlovchi asosiy kattaliklar
Magnit maydoni va uning asosiy ko’rsatgichlari (magnit induksiyasi, magnit singdiruvchanlik, magnit oqimi, magnit maydon kuchlanganligi, magnit kuchlanish, magnit yurituvchi kuchlar). To’la tok qonuni. Magnitlanish egri chizig’i. Magnit zanjiri va uning Om qonuni. Magnit zanjirini hisoblash. Amper (elektromagnit kuchlar) qonuni. Chap qo’l qoidasi.
3 – Mavzu: Bir fazali va uch fazali tok zanjirlari
Bir fazali sinusoidal kattaliklar. Bir fazali sinusoidal kattaliklar va ularning ifodasi hamda asosiy ko’rsatkichlari (davri T, chastotasi w, fazasi ( wt*) boshlang’ich fazasi, amplituda, oniy va ta’sir etuvchi qiymatlari. Sinusoidal tok zanjirlari va ularning fizik parametrlari (aktiv qarshilik, sig’im elementli zanjirdagi tok va kuchlanishlarning vektor tasvirlari).
Sinusoidal tok zanjirlari va ularni hisoblash.
Uch fazali tok zanjirlari. Uch fazali generator va iste’mol-chilarning yulduz va uchburchak sxemasi bo’yicha ulanishi.
4 – Mavzu: Elektr o’lchashlar va
elektr o’lchov asboblari
Elektr o’lchov asboblari. Ularning asosiy elementlari. Magnitoelektr sistema asboblari. Elektromagnit sistema asboblari. Elektrodinamik sistema asboblari. Elektr o’lchashlar. Elektr o’lchashlar tushunchasi. Elektr kattaliklarni o’lchash. O’lchash xatoliklari va aniqlik klassi. Elektr kattaliklarni elektr usulida o’lchash. O’lchash usullari. Noelektrik kattaliklarni elektr usulida o’lchash. O’zgarmas tok zan-jirlarida qarshilikni, kuchlanishni va tok kuchini o’lchash. Ommetrlar. Shuntlar va qo’shimcha rezistorlar. Avometr.
5 – Mavzu: Transformatorlar.
Transformatorlar va ularning vazifalari. Bir fazali transformatorlarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Transformasiyalash keffisienti va foydali ish koeffisienti (F.I.K.). Transformatorlarning salt ishlashi, qisqa tutashtirish tajribalari va maqsadlari. Uch fazali transformatorlar.
6 – Mavzu: O’zgarmas tok mashinalari
O’zgarmas tok mashinalarining tuzilishi va ishlash prinsipi. O’zgarmas tok mashinalarining konstruksiyasi. Ularni xalq xo’jaligida va sanoatda ishlatilishi. O’zgarmas tok generatorlari. O’zgarmas tok generatorlarining tuzilishi va ishlash prinsipi. Generatorlarning turlari va tav-siflari. Uyg’otish qutblari. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok generatorlari. O’zgarmas tok dvigatellari. O’zgarmas tok dvigatellarining tuzi-lishi, ishlash prinsipi. O’zgarmas tok dvigatellarining turlari, ulanish sxemalari va ishlatilishi. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok dvigatellari.
7 – Mavzu: Elektr energiyasini ishlab chiqarish va uzatish
Elektr stansiyalar. Elektr energiyasini ishlab chiqarish. Ishlab chiqarish turlari GES, GRES, KES, TES, AES.
Energetik sistemalar. Transformatorlar podstansiyalari va ularning turlari. Elektr uzatish simlarining ko’ndalang kesimini tanlashga oid asosiy mezonlar. Elektr tarmoqlari va sistemalari va ularning vazifalari. Korxonalarning quvvat koeffisienti uning texnika-iqtisodiy ahamiyati.
8 – Mavzu: Elektrovakuum priborlari
Elektrovakuum priborlarining xususiyatlari. Elektron emissiya: termoelektron, fotoelektron, elektrostatistik (avtoelektron) emissiyalar.
Diodning tuzilishi, ishlash prinsipi va xarakteristikalari. Uch elektrodli lampa-triod. Triodning tuzilishi, xarakteristikalari va parametrlari. Ko’p elektrodli lampalar. Elektron nur trubkasi. Ion priborlar. Elektrovakuum fotoelementlar
9 – Mavzu: Yarim o’tkazgichli priborlar.
Yarim o’tkazgichli diod, triod va tiristorlarning
elektrotexnik qurilmalarda ishlatilishi va ahamiyati
Elektronika asoslari. Elektronika asboblari ularning tuzilishi, ishlash prinsipi va qo’llanilishi. Yarim o’tkazgichli diod. Uning tuzilishi va xarakteristikalari. Yarim o’tkazgichli tranzistorlar. Ularning tuzilishi, ishlash prinsipi, shartli belgilari, parametr va tavsiflari.
Yarim o’tkazgichli diod, triod va tiristorlarning elektrotexnik qurilmalarda ishlatilishi va ahamiyati. Yarim o’tkazgichli to’g’rilagichlar, to’g’rilagichlarning vazifasi va sxemalari. Elektron kuchaytirgichlarning umumiy ishlash prinsipi va klassifikasiyasi.
Yarim o’tkazgichli kuchaytirgichlar va ularning avtomatik nazorat va boshqarish sistemalarida qo’llanilishi. Yarim o’tkazgichli mikrointegral sxemalar va ularning qo’llanilishiga doir tushunchalar
3. AMALIY MAShG’ULOTLARNING NOMI
(rejalashtirilmagan)
4. LABORATORIYa MAShG’ULOTLARINING NOMI
t/r
|
Laboratoriya ishining nomi va mazmuni
|
Mustaqil vazifalarni bajarish uchun zarur bo’lgan asbob- uskunalar, reaktivlar, tarqatma materiallar va uslubiy ta’minot
|
Adabiyotga ko’rsatma
|
1.
|
Mavzu: Kirish. O’lchash vositalari bilan tanishish.
O’lchashlar xaqida umumiy tushunchalar.
O’lchash xatoliklarini aniqlash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.2.
|
2.
|
Mavzu: Om qonunini tekshirish
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.4-2.4.
|
3.
|
Mavzu: Cho’g’lanma lampochkaning qarshiligi va quvvatini o’lchash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.2.
1.4-2.4.
|
4.
|
Mavzu: Uitston ko’prigi yordamida rezistor qarshiligini aniqlash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1,-1.4.
1.5.
|
5.
|
Mavzu:. Yerning magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisi va tan-gensgalvanometr doimiysini aniqlash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.2.
1.4-2.5.
|
|
Mavzu: Transformatorlarning transformasiyalash koeffisientini va foydali ish koeffisientini aniqlash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.2.
1.4-2.5.
|
|
Mavzu: Yarim o’tkazgichligi to’g’rilagich bilan tanishish.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.4.
|
|
Mavzu: Yarim o’tkazgichligi diodning voltamper xarakteristikasini aniqlash.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.4.
|
|
Mavzu: Quvvat koeffisientini aniqlash.
O’tilgan mavzular yuzasidan oraliq baholash. Laboratoriya ishlarining hisoboti va topshirish.
|
Laoratoriya qurilmasi
|
1.1.-1.4.
2.4.
|
5. FANNI O’QITIShDA QO’LLANILADIGAN AXBOROT VA PEDAGOGIK TEXNOLOGIYaLAR
Talabalarga elektrotexnika fanini o’qitishda kompyuter, axborot va boshqa zamonaviy texnologiyalarni qo’llab, bilim saviyasini oshirish va shu orqali Kadrlar tayyorlash milliy dasturi talablariga javob beradigan ilmiy salohiyatli yetuk mutaxassis kadrlar tayyorlash jarayonini amaliyotga oshirish. Ma’ruzalarni slaydlar orqali kadoskopda o’qish, internet ma’lumotlaridan samarali foydalanish, shuningdek talabalarni elektron darsliklardan foydalanishlari uchun sharoitlar yaratish. O’qitish jarayonida o’quv dasturlarini kompyuter orqali o’qitishni joriy etish, talabalarning kompyuter savodxonligini oshirishga ko’nikma berish, zamonaviy pedagogik texnologiya usullarini qo’llash.
Elektrotexnika fanini o’qitishda quyidagi zamonaviy texnologiyalar qo’llaniladi.
№
|
Ma’ruzalar mavzusi
|
Axborot va kommunika-sion texnologiyalar
|
Pedagogik texnologiya-lar
|
|
O’zgarmas tok zanjirlari. Dorishunoslik sohasidagi muhandislar uchun elektrotexnikaning ahamiyati. O’zgarmas tok zanjirlarining ta’rifi, sxemasi va uning sxematik belgilari. Tok manbalari va elektr qarshiliklarni o’zaro ketma-ket, parallel va aralash ulash.
Elektr o’tkazuvchanlik. Om, Joul-Lens, Kirxgof qonunlari. Elektr tokining energiyasi va quvvati. O’zgarmas tok zanjirlarini hisoblash. Tarmoqlangan oddiy tok zanjirlarini hisoblash.
|
Taqdimot va animasiya ko’rinishida, multimediali
|
Muloqotli ma’ruza
Tarqatma material
|
|
Magnit maydoni va uning asosiy ko’rsatgichlari (magnit induksiyasi, magnit singdiruvchanlik, magnit oqimi, magnit maydon kuchlanganligi, magnit kuchlanish, magnit yurituvchi kuchlar). To’la tok qonuni. Magnitlanish egri chizig’i. Magnit zanjiri va uning Om qonuni. Magnit zanjirini hisoblash. Amper (elektromagnit kuchlar) qonuni. Chap qo’l qoidasi.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza Aqliy hujum
|
|
Bir fazali sinusoidal kattaliklar. Bir fazali sinusoidal kattaliklar va ularning ifodasi hamda asosiy ko’rsatkichlari (davri T, chastotasi w, fazasi ( wt*) boshlang’ich fazasi, amplituda, oniy va ta’sir etuvchi qiymatlari. Sinusoidal tok zanjirlari va ularning fizik parametrlari (aktiv qarshilik, sig’im elementli zanjirdagi tok va kuchlanishlarning vektor tasvirlari).
Sinusoidal tok zanjirlari va ularni hisoblash.
Uch fazali tok zanjirlari. Uch fazali generator va iste’mol-chilarning yulduz va uchburchak sxemasi bo’yicha ulanishi.
|
Taqdimot va multimediali (animasiya) ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
Tarqatma material
|
|
Elektr o’lchashlar va elektr o’lchov asboblari
Elektr o’lchov asboblari. Ularning asosiy elementlari. Magnitoelektr sistema asboblari. Elektromagnit sistema asboblari. Elektrodinamik sistema asboblari. Elektr o’lchashlar. Elektr o’lchashlar tushunchasi. Elektr kattaliklarni o’lchash. O’lchash xatoliklari va aniqlik klassi. Elektr kattaliklarni elektr usulida o’lchash. O’lchash usullari. Noelektrik kattaliklarni elektr usulida o’lchash. O’zgarmas tok zan-jirlarida qarshilikni, kuchlanishni va tok kuchini o’lchash. Ommetrlar. Shuntlar va qo’shimcha rezistorlar. Avometr.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
|
|
Transformatorlar. Transformatorlar va ularning vazifalari. Bir fazali transformatorlarning tuzilishi va ishlash prinsipi. Transformasiyalash keffisienti va foydali ish koeffisienti (F.I.K.). Transformatorlarning salt ishlashi, qisqa tutashtirish tajribalari va maqsadlari. Uch fazali transformatorlar.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Aqliy hujum
|
|
O’zgarmas tok mashinalari
O’zgarmas tok mashinalarining tuzilishi va ishlash prinsipi. O’zgarmas tok mashinalarining konstruksiyasi. Ularni xalq xo’jaligida va sanoatda ishlatilishi. O’zgarmas tok generatorlari. O’zgarmas tok generatorlarining tuzilishi va ishlash prinsipi. Generatorlarning turlari va tav-siflari. Uyg’otish qutblari. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok generatorlari. O’zgarmas tok dvigatellari. O’zgarmas tok dvigatellarining tuzi-lishi, ishlash prinsipi. O’zgarmas tok dvigatellarining turlari, ulanish sxemalari va ishlatilishi. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok dvigatellari.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
|
|
Elektr energiyasini ishlab chiqarish va uzatish
Elektr stansiyalar. Elektr energiyasini ishlab chiqarish. Ishlab chiqarish turlari GES, GRES, KES, TES, AES.
Energetik sistemalar. Transformatorlar podstansiyalari va ularning turlari. Elektr uzatish simlarining ko’ndalang kesimini tanlashga oid asosiy mezonlar. Elektr tarmoqlari va sistemalari va ularning vazifalari. Korxonalarning quvvat koeffisienti uning texnika-iqtisodiy ahamiyati.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
|
|
Elektrovakuum priborlari
Elektrovakuum priborlarining xususiyatlari. Elektron emissiya: termoelektron, fotoelektron, elektrostatistik (avtoelektron) emissiyalar.
Diodning tuzilishi, ishlash prinsipi va xarakteristikalari. Uch elektrodli lampa-triod. Triodning tuzilishi, xarakteristikalari va parametrlari. Ko’p elektrodli lampalar. Elektron nur trubkasi. Ion priborlar. Elektrovakuum fotoelementlar
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
|
|
Yarim o’tkazgichli priborlar. Yarim o’tkazgichli diod, triod va tiristorlarning elektrotexnik qurilmalarda ishlatilishi va ahamiyati.
Elektronika asoslari. Elektronika asboblari ularning tuzilishi, ishlash prinsipi va qo’llanilishi. Yarim o’tkazgichli diod. Uning tuzilishi va xarakteristikalari. Yarim o’tkazgichli tranzistorlar. Ularning tuzilishi, ishlash prinsipi, shartli belgilari, parametr va tavsiflari. Yarim o’tkazgichli to’g’rilagichlar, to’g’rilagichlarning vazifasi va sxemalari. Elektron kuchaytirgichlarning umumiy ishlash prinsipi va klassifikasiyasi.
Yarim o’tkazgichli kuchaytirgichlar va ularning avtomatik nazorat va boshqarish sistemalarida qo’llanilishi. Yarim o’tkazgichli mikrointegral sxemalar va ularning qo’llanilishiga doir tushunchalar.
|
Taqdimot va multimediali ko’rinishda tayyorlangan
|
Muloqotli ma’ruza
|
№
|
Amaliy mashg’ulotlar rejasi
|
Axborot va kommunika-sion texnologiyalar
|
Pedagogik texnologiya-lar
|
1.
|
Mavzu: Kirish. O’lchash vositalari bilan tanishish.O’lchashlar xaqida umumiy tushunchalar. O’lchash xatoliklarini aniqlash.
|
Ko’rgazmali
Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Aqliy hujum
|
2.
|
Mavzu: Om qonunini tekshirish
|
Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Aqliy hujum
|
3.
|
Mavzu: Cho’g’lanma lampochkaning qarshiligi va quvvatini o’lchash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Aqliy hujum
|
4.
|
Mavzu: Uitston ko’prigi yordamida rezistor qarshiligini aniqlash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
|
5.
|
Mavzu:. Yerning magnit maydoni kuchlanganligining gorizontal tashkil etuvchisi va tan-gensgalvanometr doimiysini aniqlash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Tarqatma material
|
6.
|
Mavzu: Transformatorlarning transformasiyalash koeffisientini va foydali ish koeffisientini aniqlash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Aqliy hujum
Tarqatma material
|
7.
|
Mavzu: Yarim o’tkazgichligi to’g’rilagich bilan tanishish.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Tarqatma material
|
8.
|
Mavzu: Yarim o’tkazgichligi diodning voltamper xarakteristikasini aniqlash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Aqliy hujum
|
9.
|
Mavzu: Quvvat koeffisientini aniqlash. O’tilgan mavzular yuzasidan oraliq baholash.
|
Ko’rgazmali, Laboratoriya ishi qurilmasi
|
Tarqatma material
|
6. KURS IShLARINING MAVZULARI(REJALAShTIRILMAGAN)
7. MALAKAVIY AMALIYoT (REJALAShTIRILMAGAN)
8. YaKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
1. O’zgarmas tok zanjirlari.
2.Dorishunoslik sohasidagi muhandislar uchun elektrotexnikaning ahamiyati.
3. O’zgarmas tok zanjirlarining ta’rifi, sxemasi va uning sxematik belgilari.
4. Tok manbalari va elektr qarshiliklarni o’zaro ketma-ket, parallel va aralash ulash.
5. Elektr yurituvchi kuch (E.Yu.K.) va kuchlanish
6. Elektr o’tkazuvchanlik. Om, Joul-Lens, Kirxgof qonunlari.
7. Elektr tokining energiyasi va quvvati.
8. O’zgarmas tok zanjirlarini hisoblash.
9. Tarmoqlangan oddiy tok zanjirlarini hisoblash.
10. Elektromagnitizm
11. Magnit maydoni va uning asosiy ko’rsatgichlari (magnit induksiyasi, magnit singdiruvchanlik, magnit oqimi, magnit maydon kuchlanganligi, magnit kuchlanish, magnit yurituvchi kuchlar).
12. To’la tok qonuni.
13. Magnitlanish egri chizig’i.
14. Magnit zanjiri uchun Om qonuni.
15. Magnit zanjirini hisoblash.
16. Amper (elektromagnit kuchlar) qonuni. Chap qo’l qoidasi.
17. O’zgaruvchan tok zanjirlari
18. Bir fazali sinusoidal kattaliklar.
19. Bir fazali sinusoidal kattaliklar va ularning ifodasi hamda asosiy ko’rsatkichlari (davri T, chastotasi w, fazasi ( wt*) boshlang’ich fazasi, amplituda, oniy va ta’sir etuvchi qiymatlari.
20. Sinusoidal tok zanjirlari va ularning fizik parametrlari (aktiv qarshilik, sig’im elementli zanjirdagi tok va kuchlanishlarning vektor tasvirlari).
21. Sinusoidal tok zanjirlari va ularni hisoblash.
22. Uch fazali tok zanjirlari
23. Uch fazali generator va iste’mol-chilarning yulduz va uchburchak sxemasi bo’yicha ulanishi.
24. Elektr o’lchashlar va elektr o’lchov asboblari Elektr o’lchov asboblari. Ularning asosiy elementlari.
25. Magnitoelektr sistema asboblari.
26. Elektromagnit sistema asboblari.
27. Elektrodinamik sistema asboblari.
28. Elektr o’lchashlar.Elektr o’lchashlar tushunchasi. Elektr kattaliklarni o’lchash.
29. O’lchash xatoliklari va aniqlik klassi.
30. Elektr kattaliklarni elektr usulida o’lchash. O’lchash usullari.
31. Noelektrik kattaliklarni elektr usulida o’lchash.
32. O’zgarmas tok zan-jirlarida qarshilikni, kuchlanishni va tok kuchini o’lchash. Ommetrlar. Shuntlar va qo’shimcha rezistorlar. Avometr.
33. Transformatorlar
34. Transformatorlar va ularning vazifalari.
35. Bir fazali transformatorlarning tuzilishi va ishlash prinsipi. 36. Transformasiyalash keffisienti va foydali ish koeffisienti (F.I.K.).
37. Transformatorlarning salt ishlashi, qisqa tutashtirish tajribalari va maqsadlari.
38. Uch fazali transformatorlar.
39. O’zgarmas tok mashinalari
40. O’zgarmas tok mashinalarining tuzilishi va ishlash prinsipi.
41. O’zgarmas tok mashinalarining konstruksiyasi. Ularni xalq xo’jaligida va sanoatda ishlatilishi.
42.O’zgarmas tok generatorlari. O’zgarmas tok generatorlarining tuzilishi va ishlash prinsipi. Generatorlarning turlari va tav-siflari.
43. Uyg’otish qutblari.
44. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok generatorlari.
45. O’zgarmas tok dvigatellari. O’zgarmas tok dvigatellarining tuzi-lishi, ishlash prinsipi.
46. O’zgarmas tok dvigatellarining turlari, ulanish sxemalari va ishlatilishi.
47. Mustaqil uyg’otishli va parallel uyg’otishli o’zgarmas tok dvigatellari.
48.Elektr energiyasini ishlab chiqarish va uzatish
Elektr stansiyalari.
49. Elektr energiyasini ishlab chiqarish. Ishlab chiqarish turlari GES, GRES, KES, TES, AES.
50. Transformatorlar podstansiyalari va ularning turlari.
Korxonalarning quvvat koeffisienti uning texnika-iqtisodiy ahamiyati.
51. Elektrovakuum priborlari
52. Elektrovakuum priborlarining xususiyatlari.
Elektron emissiya: termoelektron, fotoelektron, elektrostatistik (avtoelektron) emissiyalar.
53. Diodning tuzilishi, ishlash prinsipi va xarakteristikalari.
54. Uch elektrodli lampa-triod. Triodning tuzilishi, xarakteristikalari va parametrlari.
55. Ko’p elektrodli lampalar. Elektron nur trubkasi.
56. Ion priborlar. Elektrovakuum fotoelementlar.
57. Yarim o’tkazgichli priborlar
Elektronika asoslari. Elektronika asboblari ularning tuzilishi, ishlash prinsipi va qo’llanilishi.
58. Yarim o’tkazgichli diod. Uning tuzilishi va xarakteristikalari.
59. Yarim o’tkazgichli tranzistorlar. Ularning tuzilishi, ishlash prinsipi, shartli belgilari, parametr va tavsiflari.
60. Yarim o’tkazgichli diod, triod va tiristorlarning elektrotexnik qurilmalarda ishlatilishi va ahamiyati.
61. Yarim o’tkazgichli to’g’rilagichlar, to’g’rilagichlarning vazifasi va sxemalari. Elektron kuchaytirgichlarning umumiy ishlash prinsipi va klassifikasiyasi.
62. Yarim o’tkazgichli kuchaytirgichlar va ularning avtomatik nazorat va boshqarish sistemalarida qo’llanilishi. Yarim o’tkazgichli mikrointegral sxemalar va ularning qo’llanilishiga doir tushunchalar.
9. Baholash mezonlari
Talabalarning fan bo’yicha o’zlashtirishini baholash 100 ballik tizim bo’yicha olib boriladi va semestr (o’quv yili) davomida muntazam ravishda olib boriladi va quyidagi turlar orqali amalga oshiriladi:
joriy baholash (JB)
oraliq baholash (OB)
talabaning mustaqil ishi (TMI)
yakuniy baholash (YaB)
Har bir fan bo’yicha talabaning semestr davomidagi o’zlashtirish ko’rsatkichi 100 ballik tizimda baholanadi.
Ushbu 100 ball baholash turlari bo’yicha quyidagicha taqsimlanadi:
№
|
Baholash turi
|
Maksimal ball
|
Saralash bali
|
1
|
Joriy baxolash va mustaqil ishi uchun
|
50
|
37,4
|
2
|
Oraliq baholash
|
20
|
6,6
|
3
|
Yakuniy baholash
|
30
|
8,25
|
|
JAMI
|
100
|
55,0
|
Talabaning fan bo’yicha to’plagan umumiy bali har-bir baholash turlarida to’plagan ballar yig’indisiga teng bo’ladi.
JORIY BAHOLASh (JB)
JBda fanning har bir mavzusi bo’yicha talabaning bilimi va amaliy ko’nikmalarini aniqlab borish ko’zda tutiladi va u laboratoriya mashg’ulotlarida amalga oshiriladi. Baholashda talabaning bilim darajasi, mashg’ulot materiallarini o’zlashtirishi, nazariy material muhokamasida va ta’limning interaktiv usullarida qatnashishning faollik darajasi, shuningdek amaliy bilim va ko’nikmalarni o’zlashtirish darajasi (ya’ni nazariy va amaliy yondashuvlar) hisobga olinadi.
JB har bir fanning xususiyatlaridan kelib chiqqan holda og’zaki, yozma ish, test yoki ularning kombinasiyasi shaklida amalga oshiriladi.
Har bir mashg’ulotda barcha talabalar baholanishi shart.
TALABA BILIMINI BAHOLASh TARTIBI
Talabaning ballarda ifodalangan o’zlashtirishi quyidagicha baholanadi: har bir JB da talaba maksimal 8 ball oladi. 8 ta JB o’tkaziladi.
O’zlashtirish, %
|
Ballar
|
baho
|
86-100
|
3,44-4,0
|
“5” a’lo
|
71-85
|
2,84-3,4
|
“4” yaxshi
|
55-70
|
2,2-2,8
|
“3”qoniqarli
|
55 dan kam
|
1-2,2
|
“2” qoniqarsiz
|
№
|
O’zlashtirish (%)
|
Ballar
|
Baho
|
Talabaning bilim darajasi
|
1
|
86-100
|
58,5-68
|
A’lo “5”
|
Talabalar uy vazifasini bajargan, og’zaki savollarga aniq javob beradi, mavzu bo’yicha qonuniyat, tariflarni yod biladi, mazmunini tushunadi, tenglamalarni yoza oladi mavzu bo’yicha mustaqil fikrlay oladi. Laboratoriya ishini mustaqil bajaradi, natijalarni rasmiylashtirib tahlil qila oladi.
|
2
|
71-85
|
47,7-58,4
|
Yaxshi “4”
|
Talaba uy vazifasini bajargan, og’zaki va test savollariga javob bera oladi. Qonuniyat va ta’riflarni yod biladi. Mavzuni tushungan, laboratoriya ishini mustaqil bajarib natijalarni rasmiylashtiradi, lekin tahlil qila olmaydi.
|
3
|
55-70
|
37,4-47,6
|
Qoniqarli “3”
|
Talaba uy vazifasini bajarib kelgan, og’zaki va test savollariga qiynalib javob beradi, tariflarni, tenglamalarni yod biladi, lekin mohiyatini yaxshi tushunmaydi. Laboratoriya ishini bajaradi, natijalani rasmiylashtiradi.
|
4
|
55 dan kam
|
17-37,3
|
Qoniqarsiz “2”
|
Talaba uy vazifasini daftariga yozib kelgan, lekin mavzu bo’yicha savollarga javob bera olmaydi. Mohiyatini tushunmaydi, tenglamalarni to’g’ri yoza olmaydi.
|
Talaba darsga kelib unga mutloq tayyorlanmaganida va muhokamada mutloq ishtirok etmaganida – 2 ball qo’yiladi.
|