nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- Nazorat ishi - nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. B. S

|
nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. B. S
|
bet | 3/13 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 60,83 Kb. | | #107627 |
Bog'liq 1- nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. 3 B. 4 S. -hozir.org2- Nazorat ishi
I- variant
1. Odam tanasining 75% ini suv tashkil etsa, og’irligi 70 Kg bo’lgan odamda nechta molekula suv bo’ladi .
2. Vodorodga nisbatan zichligi 35 ga teng bo’lgan SO2 va SO3 gazlari aralashmasining 8 litr hajmini yondirish uchun qancha hajm (l, n.sh ) kislorod sarf bo’ladi.
A.1,5 B. 2,9 S. 5,0 D. 10,0
3.Gazning geliyga nisbatan zichligi 16 ga teng bo’lsa, shu gazning vodorod va havoga nisbatan zichligini toping.
4. 20 litr ammiakning normal sharoitdagi massasini, modda miqdorini, molekulalar sonini, hamda atomlar sonini toping
5.Yarim mol miqdordagi ammiak 220 C va 177,32 KPa bosim ostida joylashtirilgan. Shu gazning tarkibidagi vodorod atomlari sonini hisoblang.
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
O‘zbekistonning yoqilg‘i-energetika kompleksida qayta tiklanadigan energetikaning o‘rni va ahamiyati

|
O‘zbekistonning yoqilg‘i-energetika kompleksida qayta tiklanadigan energetikaning o‘rni va ahamiyati
|
Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 28,5 Kb. | | #262692 |
Bog'liq Mustaqil ish mavzulari (5)
Mustaqil ish mavzulari
O‘zbekistonning yoqilg‘i-energetika kompleksida qayta tiklanadigan energetikaning o‘rni va ahamiyati.
Dunyo va O‘zbekistonning energetika sohasida qayta tiklanadigan energiyadan foydalanish istiqbollari.
O‘zbekistonda qayta tiklanadigan energetikani rivojlantirish tendensiyalari.
Energiya ta’minoti tizimlarida quyosh energiyasidan foydalanish. Quyosh qurilmalarining texnik xususiyatlari. Quyosh qurilmalarini qurish uchun iqlimiy afzalliklar.
Quyosh qurilmalarining asosiy texnik sxemalari. Ularning texnik va iqtisodiy ko‘rsatkichlari.
Fotoelektrik effekt natijasida elektr energiyasini ishlab chiqarish.
Gidrotexnik to‘g‘on va gidroturbina
Kichik gidroelektr stansiyalar
Quyosh elektr stansiyalari
Akkumulyator batareyalari
Shamol energetika qurilmasi
Biogaz qurilmasi reaktori
Biomassa energiya manbalari va ulardan foydalanish
Dengiz va okean to‘lqini energiyasi. Suv energiyasidan foydalanish sxemalari.
Quyosh nuri energiyasini suvning issiqlik energiyasiga o‘zgartirish. YAssi quyosh kolletorlari.
Parabolik kollektorli quyosh elektr stansiyalar.
Jahon miqyosida energiya resurlaridan foydalanish dinamikasi. Jahon miqyosida energiya ishlab chiqarish masshtablari.
Jahon miqyosida energiya ishlab chiqarish muammolari va istiqbollari. O‘zbekiston energetikasining rivojlanish tarixi.
Qayta tiklanuvchi energiya manbalari, ularning turlari va resurslari. O‘zbekiston hududida qayta tiklanuvchi energiya resurslaridan foydalanish istiqbollari va rivojlanish bosqichlari.
Energiya manbalari. QEMlardan foydalanish asoslari
Қуёш энергиясини фотоэлектрик энергияга айлантириш.
Фотоэлектрикўзгартирувчилар
Фотосинтез.
Энергиянинг бошқа турлари: водород ёқилғиси; шаҳар чиқиндилари
Электрохимик генератор
Геотермал электростанциялари ва уларнинг ишлаш принципи ҳамда асосий кисмлари
Геотермал энергиядан фойдаланиш асослари
Тўлқин электростанциялари
Қирғоққа урилувчи тўлқинлар ҳамда уларнинг энергетик характеристикалари
Океан ва денгизлардаги тўлқинлар, уларнинг ўлчамлари ва энергетик характеристикалари.
Тўлқинлар энергияси.
Океаннинг иссиқлик энергиясидан фойдаланиш
Гольфстрим оқими
Оқимларнинг турлари.
Сув сатҳининг кўтарилиб -тушишига асосланган электростанциялар.
Сув сатҳининг кўтарилиб-тушиш энергиясидан фойдаланиш асослари.
Космик қуёш электростанциялари
Дунёдаги энг катта фотоэлектрик электростанция
Қуёш электростанциялари.
Фотоэлектр усулда электр энергияси ишлаб чиқариш
Иссик оқим (суюқлик ёки газ ҳолатидаги) ҳосил қилиш
|
| |
II. Variant - nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. B. S

|
nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. B. S
|
bet | 2/13 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 60,83 Kb. | | #107627 |
Bog'liq 1- nazorat ishi Davriy jadvalda nechta oila mavjud A. 3 B. 4 S. -hozir.orgII. Variant.
1. Qaysi kvant son elemntning elektronning energiyasini belgilaydi.
A. Bosh B. Orbital S. Magnit D. Spin
2. Atomning planetar modelini yaratgan olim kim. A. Nilsn B. Tomson S. Bor D. Rezerford
3. Magnit kvant son qaysi belgi bilan ifodalanadi. A. n B. l S.. Ml D. Ms
4. Pog‘onachadagi maksimal elektronlar soni qaysi 2 (2 l+1) formula bilan aniqlanadi.
A. N= 2n2 B. 2 (2 l+1) S. 2 (2 l+2) D. –l O + l
5. Qalay elementiga tegishli bo’lgan elementni elektron konfigurasiyasini belgilang.
A. …4 S2 4P2 B. …5 S2 5P2 S. 6S2 6P2 D. 7 S2 7P2
6. Fransiy elementidagi neytronlar soni nechta A.136 B. 223 S. 87 D. 225
7. Tartib raqami 24 bo’lgan elementda nechta toq electron bor. A. 4 B. 5 S.6 D. 3
8. Yadrosida 86 ta proton bo’lgan element atomining S,P,D, F elektronlar sonini belgilang.
A.12,30,30,14 B. 11,31,30,14 S. 12,30,31,13 D. 11,30,31,13
9. Atom massalari bir xil, ammo yadrodagi protonlar soni har xil bo’lgan bo’gan elementlar nima deb ataladi. A. Izotop B. Izoton S. Izobar D. Izoelektron
10. Qaysi zarracha ajralib chiqsa, elementning yadro zaryadi bir birlikka ortadi
A. Elektron B. Pozitron S. Proton D. Neytron
11.Izobar berilgan qatorni belgilang.
A. O168 O178 O188 B. Al2713 Si 2814 S.K4019 Ca 4020 D.Cl- Ar Na+ Mg2+
12. Fosfat kislota molekulasida nechta sigma va pi bog’ mavjud.
A. 6 ta sigma , 2 ta pi B. 4ta sigma 4 ta pi S. 7 ta sigma 1 ta pi D. 5 ta sigma 3 ta pi
13. 5. Tarkibida 2 ta π- bog‘ bo‘lgan molekulalarni aniqlang. 1) azot; 2) kislorod; 3) metan; 4) oltingugurt (VI) oksid; 5) atsetilen; 6) karbonat angidrid.
A) 1, 6; B) 3, 4 ; C) 2, 3, 4; D) 1, 5, 6.
14. Izotop yadrosi 81 ta neytron va 40,87 % protondan iborat. Izotopning nisbiy atom massasini toping. A) 137; B) 127; C) 131; D) 119.
15. Qutbsiz kovalent bog’ga ega bo’lgan birikmalarni ko’rsating. 1). Metan 2) oltingugurt (IV) oksidi 3). Natriy ftorid 4 ) vodorod 5) vodorod xlorid 6 ) kislorod 7 ) ammiak 8) brom 9. Ammoniy xlorid A. 4,6,8 B. 1,4,6 S. 3,8,9 D. 2,5,6
16. Vodorod bog’lanish deb nimaga aytiladi. ________________________
17. Elektronlar soni bir xil bo’lgan atomlar to’plami _______________
18. Germaniy ______________ tamonidan yaratilgan
19.G eliy, neon, argon _________________ guruhini tashkil etadi.
20. Elektron juftlar tufayli vujudga keladigan kimyoviy bog‘lanish__________ deyiladi.
T/R
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
Javobi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Natija
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16. ______________________ 17. __________________ 18. ______________________
19. ______________________ 20. __________________ O’quvchi bahosi : __________
|
| |
topshiriq - Pedagogik aksiologiya

|
Pedagogik aksiologiya
|
bet | 16/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-Шtopshiriq. Quyida lceltirilgan «Nima uchun?» chizmasini to‘ldiring.
topshiriq. Quyida mutafakkir olimlarning pedagoglik kasbiga doir fikrlari tugallanmagan holda berilgan. Mazkur fikrlami tugallang. So‘ngra o‘z yozganlaringizni kitobda berilganlari bilan taqqoslang.
1.1. Uning ishi odam qo‘lidan kelmas, odam emas, balki dev ham qila bilmas...
Haq yo‘lida kim senga bir harf o‘qitmish ranj ila...
Kimki shogirdligidan chin dildan shod...
Ustoz shogirdlariga haddan ziyod qattiq zulm ham, haddan tashqari ko‘ngilchanlik ham qilmasligi lozim...
topshiriq. «0‘zbek pedagogikasi antologiyasi» o‘quv qo‘llan- masidan quyidagi Sharq mutafakkirlarining pedagoglik kasbiga doir
101
fikrlari bilan tanishing va ulami o‘zaro bir-biriga o‘xshashligi nuqtai nazaridan guruhlarga tasniflang:
Muhammad al-Xorazmiy.
Abu Nasr Forobiy.
Abu Rayhon Beruniy.
Abu Ali ibn Sino.
Alisher Navoiy.
102
bob. PEDAGOGIK AKSIOLOGIYANI TADQIQ ETISHGA DOIR METODOLOGIK YONDASHUVLAR
|
| |
Scienze classe quinta obiettivi oggetto di valutazione del periodo didattico

1 OSSERVARE, SPERIMENTARE E DESCRIVERE.
1. Osservare l’ambiente circostante, fare ipotesi e previsioni e verificarle applicando il metodo scientifico.
1.1 Osserva in modo ordinato e finalizzato un fenomeno e formula ipotesi attendibili su quanto osservato.
1.2 Descrive verbalmente o per iscritto quanto osservato utilizzando il linguaggio specifico della disciplina.
|
Se guidato dall’insegnante compie semplici osservazioni sui fenomeni più comuni ma descrive in modo poco chiaro e, non sempre in chiave scientifica, quanto osservato
|
Individua i fenomeni scientifici più comuni e coglie alcune relazioni essenziali descrivendo quanto osservato usando termini non propriamente scientifici, ma comunque funzionali alla comprensione
|
Individua i fenomeni scientifici e coglie le relazioni più significative descrivendo quanto osservato in modo chiaro e quasi sempre completo, usando i termini scientifici appropriati
|
Individua i fenomeni scientifici e coglie relazioni ed effetti significativi descrivendo quanto osservato in modo chiaro e dettagliato, usando la corretta terminologia scientifica
|
2- I VIVENTI, L’AMBIENTE, I MATERIALI.
2. Descrivere e analizzare elementi e fenomeni appartenenti alla realtà naturale ed artificiale.
2.1 Conosce l’anatomia dei principali apparati del corpo umano e la loro funzione.
2.2 Classifica le fonti e le forme energetiche in base ad alcune caratteristiche (origine, rinnovabili ed non rinnovabili…). Comprende la funzione e il valore della raccolta differenziata, dei rifiuti e del risparmio energetico.
2.3 Conosce alcuni concetti e principi astronomici attraverso lo studio del nostro sistema solare.
|
Se guidato dall’insegnante espone in modo essenziale con parole e/o disegni quanto appreso. Anche se aiutato, manifesta difficoltà a fornire integrazioni o argomentazioni originali colte dall’ambiente di vita
|
Espone con parole e/o disegni in modo sufficientemente chiaro quanto appreso, ma solo raramente integra i contenuti con informazioni trovate da altre fonti (libri, internet, documentari televisivi, …) o con esempi ed argomentazioni personali
|
Espone con parole e/o disegni in modo chiaro quanto appreso, integrando i contenuti con informazioni trovate da altre fonti (libri, internet, documentari televisivi, …) e, a volte, con esempi ed argomentazioni personali
|
Espone con parole e/o disegni in modo chiaro ed efficace quanto appreso, integrando i contenuti con informazioni trovate da altre fonti (libri, internet, documentari televisivi, …) e con esempi ed argomentazioni personali e originali
|
Pedagogik aksiologiya - bet 52

170
aksiologik baholash; 5) aksiologik munosabat; 6) qadriyatli xulq-atvor; 7) qadriyatli ustanovka; 8) aksiologik yo‘nalganlik;
pedagogik texnika; 10) intuitsiya; 11) bilish jarayoni; 12) identiv maqsadlar.
A) 1,3,8,12 V) 4,6,10,11 S) 2,5,9, 11
D) 9,10,11,12
Keng ma’noda ong deganda nima tushuniladi?
A) Faqat insonga xos obyektiv borliqni aks ettirishning oliy shakli. V) Insonning obyektiv dunyo va shaxsiy hayoti mazmunini anglashida faol ishtirok etuvchi psixik jarayonlar birligi.
S) Bevosita aloqasiz xilma-xil faoliyat turlariga kirishish.
D) Inson hayotining muammosi va ijtimoiy jarayonlarning muammoliligini aks ettirish usullari.
Falsafada ongning qanday turlari ajratib ko‘rsatiladi?
A) Shaxs ongi va individ ongi.
V) Ong osti va ongsizlik.
S) Ijtimoiy ong va individ ongi.
D) To‘g‘ri javob berilmagan.
Insonning subyektiv dunyosiga nimalar kiradi?
A) Bilim, dunyoqarash, odat, malaka.
V) Tasavvur, tushuncha, bilim.
S) Ijtimoiylashuv, axloqiylik, estetik ehtiyoj.
D) Maqsad, hissiyot, iroda, ehtiyoj.
|
Yuksak ezgulikning mohiyatini aks ettiruvchi birinchi qadriyatli tasnifni kim ishlab chiqqan?

|
Yuksak ezgulikning mohiyatini aks ettiruvchi birinchi qadriyatli tasnifni kim ishlab chiqqan?
|
bet | 58/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-ШYuksak ezgulikning mohiyatini aks ettiruvchi birinchi qadriyatli tasnifni kim ishlab chiqqan?
A) Suqrot.
V) Aflotun.
S) Demokrit.
D) Geraklit.
Ishonch, Umid, Muhabbat kabi ma’naviy qadriyatlar qaysi davr aksiologik qarashlarni talqin etishda muhim rol o‘ynaydi? A) Qadimgi Sharq.
V) Qadimgi yunon-rum.
S) 0‘rta asrlar.
D) Barcha javoblar to‘g'ri.
180
«Avesto» ta’limotida jismoniy va ma’naviy dunyo necha davrga bo‘linadi?
A) To‘rt.
V) Besh.
S) Ikki.
D) Uch.
SoTiylar inson ma’naviy-ruhiy komillikka erishish yo‘lida necha bosqichni bosib o‘tishi kerak deyishadi?
A) Etti.
V) Olti.
S) Besh.
D) To‘rt.
Nazariy va amaliy bilish orasidagi «ko‘prik» vazifasini nima bajaradi?
A) Aksiologik bilish.
V) Aksiologik baholash.
S) Aksiologik yondashuv.
D) Aksiologik ong.
Ta’lim iftohiyati, uning rivojlanish qon'aniyatlarini ochib berishga doir muammolar bilan shug‘ullanuvchi bilim sohasi nima deb ataladi?
A) Pedagogika fani metodologiyasi.
V) Ta’lim falsafasi.
S) Pedagogik aksiologiya.
D) Neyropedagogika.
Ta’limning hamma uchun ochiqligi va bepulligi, millatidan qat’iy nazar, barcha fuqarolarning bilim olishdagi teng huquqliligi, o‘quvchilarni va ota-onalarning ta’lim muassasasini tanlash erkinligi kabilar qaysi pedagogik qadriyatlarga tegishli?
A) Ijtimoiy-siyosiy qadriyatlar.
V) Intellektual qadriyatlar.
S) Bilishga doir qadriyatlar.
181
D) Kasbiy-pedagogik qadriyatlar.
Bilishga ehtiyoj, bilishga qiziqish va faollik, o‘quvchilarning ijodiy faoliyati, fikrning go‘zal!igi va so‘z bilish faoliyati vositasi kabilar qaysi pedagogik qadriyatlami o‘zida aks ettiradi?
A) Munosabati i qadriyatlar.
V) Sifat qadriyatlari.
S) Bilishga doir qadriyatlar.
D) Shaxsiy-pedagogik qadriyatlar.
Ijobiy tarzdagi obyektiv-ijtimoiy shart-sharoitlar, munosabatlar orqali tarbiyalanuvchi shaxsiga samarali ta’sir ko‘rsa- tuvchi moddiy va ma’naviy voqelik nima deb ataladi?
A) Ta’limiy qadriyatlar.
V) Tarbiyaviy qadriyatlar.
S) Intellektual qadriyatlar.
D) Kasbiy-pedagogik qadriyatlar.
182
MUNDARIJA
SO‘Z BOSHI 3
BO‘LIM.
PEDAGOGIK AKSIOLOGIYANING MAZMUNI VA MOHIYATI
bob. Pedagogik aksiologiya - pedagogikaning mustaqil sohasi sifatida 5
bob. Pedagogik aksiologiyaning asosiy tushunchalari: mazmun va mohiyati 11
bob. Qadriyat g‘oyasi va uning umumiy aksiologiyadagi rivoji 26
BO‘LIM.
PEDAGOGIK AKSIOLOGIYANING NAZARIY- METODOLOGIK ASOSLARI
bob. Asosiy aksiologik muammolar va ulaming chet el pedagogik fikrlari taraqqiyotidagi rivoji 42
bob. Qadriyat g‘oyasi va uning milliy falsafadagi rivoji 49
bob. Milliy pedagogikamizda aksologik fikrlaming rivojlanishi 89
bob. Pedagogik aksiologiyani tadqiq etishga doir metodologik yondashuvlar 103
|
| |
Yarim o‘tkazgichli moddalarning energetik zonalari

|
Yarim o‘tkazgichli moddalarning energetik zonalari
|
bet | 1/6 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 323 Kb. | | #127609 |
Bog'liq 2-mavzu Yarim o‘tkazgichli moddalarning energetik zonalari. Reja: - Energetik zonalar.
- Xususiy elektr o‘tkazuvchanlik.
- Kiritmali elektr o‘tkazuvchanlik.
Energetik zonalar - Zamonaviy elektronika qurilmalari yarimo‘tkazgichli materiallardan tayyorlanadi. Yarimo‘tkazichlar kristall, amorf va suyuq bo‘ladi. Yarimo‘tkazgichli texnikada asosan kristall yarim o‘tkazgichlar (1010 asosiy modda tarkibida bir atomdan ortiq bo‘lmagan kiritma monokristallari) qo‘llaniladi. Odatda yarim o‘tkazgichlarga solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi metallar va dielektriklar oralig‘ida bo‘lgan yarim o‘tkazgichlar kiradi (ularning nomi ham shundan kelib chiqadi). Xona temperaturasida ularning solishtirma elektr o‘tkazuvchanligi 10-8dan 105gacha Sm/m (metrga Simens)ni tashkil etadi. Metallarda =106-108 Sm/m, dielektriklarda esa = 10-8-10-13 Sm/m. Yarim o‘tkazgichlarning asosiy xususiyati shundaki, temperatura ortgan sari ularning solishtirma elektr o‘tkazuchanligi ham ortib boradi, metallarda esa kamayadi. Yarim o‘tkazgichlarning elektr o‘tkazuvchanligi yorug‘lik bilan nurlantirish va hatto juda kichik kiritma miqdoriga bog‘liq. Yarim o‘tkazgichlarning xossalari qattiq jism zona nazariyasi bilan tushuntiriladi.
Har bir qattiq jism ko‘p sonli bir-biri bilan kuchli o‘zaro ta’sirlashayotgan atomlardan tarkib topgan. Shu sababli bir bo‘lak qattiq jism tarkibidagi atomlar majmuasi yagona tuzilma deb qaraladi. Qattiq jismda atomlar bog‘liqligi atomning tashqi qobig‘idagi elektronlarni juft bo‘lib birlashishlari (valent elektronlar) natijasida yuzaga keladi. Bunday bog‘lanish kovalent bog‘lanish deb ataladi. Har bir qattiq jism ko‘p sonli bir-biri bilan kuchli o‘zaro ta’sirlashayotgan atomlardan tarkib topgan. Shu sababli bir bo‘lak qattiq jism tarkibidagi atomlar majmuasi yagona tuzilma deb qaraladi. Qattiq jismda atomlar bog‘liqligi atomning tashqi qobig‘idagi elektronlarni juft bo‘lib birlashishlari (valent elektronlar) natijasida yuzaga keladi. Bunday bog‘lanish kovalent bog‘lanish deb ataladi.
|
| |
Pedagogik aksiologiya - bet 22

|
Pedagogik aksiologiya
|
bet | 22/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-Ш124
o‘quvchilarning o‘quv va o‘qishdan tashqari faoliyatda egallangan bilimlaridan mustaqil va ijodiy tarzda foydalanishga bo‘lgan intilishlarini faollashtirish;
bosqichda o‘quvchining boMajak kasbiy faoliyatga tayyorgarligini shakllantirish, shuningdek, yuqorida ta’kidlangan axboriy ko‘nikma va malakalarni egallash jarayoni amalga oshadi. Ushbu bosqichning mazmunli komponenti o‘zida boMajak mutaxassisning axborotlashgan jamiyatda shaxs sifatida shakllanishi uchun zarur bo‘lgan bilimlar hajmini birlashtiradi. Shuningdek, mazkur bosqich bo‘lajak pedagogning ta’limning yakuniy bosqichida o‘z-o‘zini reallashtirishga yo‘naltirilgan. Ta’limning ixtiyoriy bosqichidagi faollashtirish jarayoni: ta’lim yo‘nalishining o‘quv rejasi, texnologiyani tanlash, ta’lim mazmuni kabi tarkibiy qismlarga bog‘liq bo‘ladi. Va shu vaqtning o‘zida ushbu yondashuv biroz eskirgan bo‘lib, faollashtirish jarayonini rejalarni tuzishdan emas, balki bo‘lajak mutaxassisning shakllanishida axborot maydonini loyihalashdan boshlash lozim. Mazkur jarayonda loyihalash muvofiqlik, to‘liqlik, maqsadga yo‘nalganlik, kasbiy yo‘nalganlik; tizimlilik, ta’limning umumpredmetli natijalarining yetakchi o‘rinni egallashi; qulaylik, o‘quvchi axboriy madaniyatini shakllantirishda nazariya va amaliyotning birligi kabi tamoyillarga asoslanishi kerak:
muvofiqlik - bu loyihalangan o‘quv axborotlarining DTSlarida qo‘iylgan kasbiy talablarga mos kelishi;
to‘liqlik tamoyili - kasbiy kompetentlik, kasbiy faoliyat mazmuni o‘rta maxsus ta’lim mazmuniga va metodlariga mos, shuningdek, uning axboriy ta’minoti (kitoblar, metodik qo‘llan- malar, didaktik materiallarga va boshqalar)ning bo‘lishi Iozimli- ligini anglatadi;
yaxlitlik tamoyili - ta’lim yo‘nalishida o‘qitiladigan fanlar tarkibini va o‘qish davrida o‘tilishini maqsadga muvofiq taqsimlashni aniqlab beradi;
kasbiy yo‘nalgan!ik tamoyili - umumta’lim fanlarini ham, mutaxassislik fanlarini ham kasbiy nuqtai nazarga yo‘na- litiriilgan axborotlar bilan boyitishni talab etadi.
125
Yuqorida ta’kidlab o‘tilgan tamoyillarga asoslangan holda pedagogika kolleji o‘quvchilarida axboriy madaniyatni shakllantirish maydonini quyidagi tarzda loyihalash mumkin:
|
| |
Pedagogik aksiologiya - bet 56

|
Pedagogik aksiologiya
|
bet | 56/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-Ш177
S) Ma’naviy qadriyatlar.
D) Diniy qadriyatlar.
Qaysi umum aksiologik qadriyatlar mamlakatimiz xavfsizligi, barqarorlik va millatlararo hamjihatlikni saqlash, kelajak avlodlarga obod va ozod Vatanni meros qoldirish mas’ulivatini oshirishga xizmat qiladi?
A) Badiiy qadriyatlar.
V) Milliy qadriyatlar.
S) Umuminsoniy qadriyatlar.
D) Siyosiy qadriyatlar.
Tenglik, erkinlik, birodarlik, xalqlar va millatlararo do‘stIik, insonning o‘z xohish-irodasini erkin bildirishi hamda uni amalga oshirishi, barcha fuqarolarning teng huquqliligi, davlat va jamiyat boshqaruvida qonun ustunligi kabilar qaysi qadriyatlarga tegishli?
A) Huquqiy qadriyatlar,
V) Diniy qadriyatlar,
S) Umummadaniy qadriyatlar,
D) Mutlaq qadriyatlar,
Qaysi umumaksiologik qadriyatlar tarixan muayyan ijtimoiy munosabatlar uchun xos bo‘lgan hayot va faoliyat shakllari tizimi bo'lib, ular bevosita hayot sharoitlarini, o‘ziga xos xususiyatlarni ifodalaydi?
A) Mehnat qadriyatlari.
V) Turmush qadriyatlari.
S) Milliy qadriyatlar.
D) Siyosiy qadriyatlar.
|
| |
Pedagogik voqelikni aksiologik baholash istalgan ijtimoiy voqelikni baholashdan qanday o‘ziga xos jihati bilan farq qiladi?

|
Pedagogik voqelikni aksiologik baholash istalgan ijtimoiy voqelikni baholashdan qanday o‘ziga xos jihati bilan farq qiladi?
|
bet | 54/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-ШPedagogik voqelikni aksiologik baholash istalgan ijtimoiy voqelikni baholashdan qanday o‘ziga xos jihati bilan farq qiladi?
A) Voqelikning namoyon bo‘lish shakllarining iqtisodiy qiymatini aniqlash.
V) Subyekt ma’naviy olami uchun qanday ahamiyat kasb etishini aniqlash.
S) Ta’lim oluvchi shaxsga qadriyat nuqtai nazaridan yondashuv ustuvor bo‘lishi.
D) To‘g‘ri javob yo‘q.
Shaxsning o‘zining ichki pozitsiyasini anglashi va aniq qadriyatlar bilan bog'liqlikda faoliyatga tayyorgarlikning mavjudligi nima deb ataladi?
A) Aksiologik dunyoqarash.
V) Aksiologik ustanovka.
S) Aksiologik ong.
D) Aksiologik baholash.
175
Qadriyatli orientatsiyaning bir-biriga tutash qanday fazalari mavjud?
A) Shaxsiy qadriyatlarni o‘zlashtirish.
V) 0‘zlashtirilgan qadriyatlar asosida shaxsni o‘zgartirish.
S) Shaxsning o’z-o’zini loyihalay va o’z-o’zini bashorat qila olishi D) Barcha javoblar to‘g‘ri
Shaxs motivatsion-qadriyatli munosabatining oliy mezoni sifatida namoyon bo‘ladigan tushunchani aniqlang.
A) Bilish.
V) Ustanovka.
S) Orientatsiya.
D) Axloqiy ideal.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik voqelikni aksiologik baholash istalgan ijtimoiy voqelikni baholashdan qanday o‘ziga xos jihati bilan farq qiladi?
|
Barcha millat kishilari uchun muqaddas boylik bo‘lib, ularni ezgulikka, poklikka da’vat etadigan qadriyatlar qanday ataladi?

|
Barcha millat kishilari uchun muqaddas boylik bo‘lib, ularni ezgulikka, poklikka da’vat etadigan qadriyatlar qanday ataladi?
|
bet | 57/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-ШBarcha millat kishilari uchun muqaddas boylik bo‘lib, ularni ezgulikka, poklikka da’vat etadigan qadriyatlar qanday ataladi?
A) Badiiy qadriyatlar.
178
V) Siyosiy qadriyatlar.
S) Diniy qadriyatlar.
D) Turmush qadriyatlari.
Millatparvarlik, xalqparvarlik, vatanparvarlik, mehnat- sevarlik, yuksak insoniylik, mehr-oqibat, iymon-e’tiqod, or- nomus, insof-diyonat kabi fazilatlar qanday qadriyatlar negizini tashkil etadi?
A) Umuminsoniy qadriyatlar.
V) Milliy qadriyatlar.
S) Umummadaniy qadriyatlar.
D) Jahon qadriyatlari.
Qanday qadriyatlar mazmunida u yoki bu san’at tili yordamida estetik mazmun va badiiy obrazda berilgan «go‘zallik qonunlari bo‘yicha» aks ettirilgan va qayta yaratilgan borliq aks etadi?
A) Badiiy qadriyatlar.
V) Huquqiy qadriyatlar.
S) Tibbiy qadriyatlar.
D) Milliy qadriyatlar.
Qadriyatni zamon va vaqtdan tashqaridagi narigi dunyodagi mavjudlik sifatida talqin etadigan kontseptsiya to‘g‘ri korsatilgan javobni toping.
A) Obyektiv-idealistik.
V) Subyektiv-idealistik.
S) Qadriyatning naturalistik nazariyasi.
D) Transtsendental.
Qaysi aksiologik kontseptsiya qadriyatni ong hodisasi sifatida talqin etadi, unda baholanayotgan obyektga insonning subyektiv munosabati, psixologik kayfiyatining namoyon bo‘lishini ko‘radi?
A) Ijtimoiy kontseptsiya.
179
V) Dialektik materialistik.
S) Subyektiv-idealistik.
D) Aksiologik psixologizm.
Qadriyat ostida inson tabiiy ehtiyojlari yoki yaxlitlikda tabiat qonunlarining aks etishini ko‘radigan nazariya qanday ataladi?
A) Qadriyatning naturalistik nazariyasi.
V) Dialektik materialistik.
S) Aksiologik ontologizm.
D) Aksiologik normativizm.
Qadriyatning manbai sifatida insonning subyektiv dunyosi - uning maqsadi, hissiyoti, irodasi, ehtiyoj va ustanovkasini ko‘rib chiqadigan nazariya qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A) Ijtimoiy kontseptsiya.
V) Dialektik materialistik.
S) Subyektiv-idealistik.
D) Aksiologik psixologizm.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Barcha millat kishilari uchun muqaddas boylik bo‘lib, ularni ezgulikka, poklikka da’vat etadigan qadriyatlar qanday ataladi?
|
Ma’naviy qadriyatlar qay holatda inson ehtiyoji obyektiga aylanadi?

|
Ma’naviy qadriyatlar qay holatda inson ehtiyoji obyektiga aylanadi?
|
bet | 55/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-ШMa’naviy qadriyatlar qay holatda inson ehtiyoji obyektiga aylanadi?
A) Inson o’z faoliyati maqsadini aniq shakllantira olsa.
V) Mazmunan shaxs faoliyati va hulq-atvorini tashkillashtirsa.
S) Tarbiya ularning interiorizatsiyasi jarayoni sifatida tashkil- lashtirilsa.
D) Shaxs tomonidan baholash va o‘zlashtirish zaruriyatini uyg‘otsa.
Quyidagi flkrni ifodalashga xizmat qiluvchi so‘zni toping: «Faoliyatning yangi obyekti (О 1) yangi ehtiyojga (E 2)ga aylanadi»
A) Interiorizatsiya.
V) Eksteriorizatsiya.
S) Ehtiyoj.
D) Motivatsiya.
Ijtimoiy qadriyatlar inteorizatsiyasida qaysi psixologik jarayon muhim rol o‘ynaydi?
A) Ong.
V) Iroda.
S) Idrok.
176
D) Hissiyot.
«Aksiologiya» tushunchasini fanga kiritgan olimlar qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A) E.Gartman va P.Lapi.
V) I.T.Frolova va V.E.Kemerov.
S) O.Tohirov, B.Ochilova.
D) Q .Nazarov, N.Jo‘raev.
Aksiologik ong, qadrlash tuyg‘usi, aksiologik bilish, qadriyatli yondashuv va boshqalar asosida to‘plangan qadriyatlar to‘g‘risidagi bilimlar sistemasi nima deb ataladi?
A) Qadriyat. •
V) Aksiologiya.
S) Akmeologiya.
D) Numizmatika.
Inson va insoniyat uchun ahamiyatli bo‘lgan millat, elat va ijtimoiy guruhlarning manfaatlari va maqsadlariga xizmat qiladigan va shu tufayli ular tomonidan baholanib, qadrlanadigan tabiat va jamiyat ne’matlari hodisalari majmui nima deb ataladi?
A) Me’yor.
V) Axloq.
S) Qadriyat.
D) Xulq.
Shaxsni axloqiy shakllantirishning asosiy omili bo‘lib, ular ilmiy-texnikaviy va intellektual, maorif, ta’lim-tarbiya, tibbiy xizmat, milliy meros, turli shakllarda namoyon bo‘Iadigan madaniyat durdonalari, til, adabiyot, san’at, xalq hunarmandchiligi mahsulotlari, noyob tarixiy va madaniy arxitektura va hokazolarni o‘zida ifoda etadigan qadriyatlar qanday ataladi?
A) Moddiy qadriyatlar.
V) Siyosiy qadriyatlar.
|
| |
«PEDAGOGIK AKSIOLOGIYA» FANIDAN TEST SAVOLLARI

|
«PEDAGOGIK AKSIOLOGIYA» FANIDAN TEST SAVOLLARI
|
bet | 51/59 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 296,16 Kb. | | #150387 |
Bog'liq Pedagogik-aksiologiya.Мардонов-Ш«PEDAGOGIK AKSIOLOGIYA» FANIDAN TEST SAVOLLARI
Inson va ta’limni qadriyat deb e’tirof etgan holda, ta’limiy qadriyatlami muhokama etuvchi hamda ta’limga aksiologik yondashuvni amalga oshiruvchi pedagogik bilimlar sohasi nima deb ataladi?
A) Pedagogik prognostika.
V) Pedagogik valeologiya.
S) Pedagogik aksiologiya.
D) Pedagogik antropologiya.
Pedagogik aksiologiyaning predmeti qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A) Shaxsning aksiologik ongi, aksiologik munosabati, aksiologik xulq-atvorini shakllantirish.
V) Aksiologik muammolarga doir nazariy manbalardagi qadriyat tushunchasining mohiyatini tahlil etish.
S) Shaxsning atrof-muhitga, o‘z-o‘ziga munosabati.
D) Qadriyatlar nazariyasi nuqtai nazaridan pedagogika nazariyasi va ta’lim amaliyotining tarixiy rivojini tahlil etish.
Pedagogik aksiologiya mazmunida qanday aspektlar aks etadi?
Me’yoriy, boshqaruvga doir, pragmatik.
V) Eklektik, metafizik, sinergetik.
S) Ilmiy, amaliy, tajribaviy.
D) Barcha javoblar to‘g‘ri.
Quyidagilar orasidan pedagogik aksiologiyaning asosiy tushunchalari qatoriga kirmaydiganlarini aniqlang: 1) qadriyat; 2) aksiologik ong; 3) aksiologik dunyoqarash; 4)
|
| |
-ta’rif - «fizika, matematika va informatsion texnologiyalar» kafedrasi

|
«fizika, matematika va informatsion texnologiyalar» kafedrasi
|
bet | 10/27 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #14703 |
3-ta’rif. Biror A matrisaning barcha mos yo’l va ustunlarining o’rinlarini almashtirishdan hosil bo’lgan matrisaga A ga nisbatan transponirlangan matrisa deyiladi va odatda A* ko’rinishda belgilanadi.
A= , A* =
Agar A= A* bo’lsa u holda A matrisaga semmetrik matrisa deyiladi
Teorema. Har qanday A kvadrat matrisa teskari A-1 matrisaga ega bo’lishi uchun A matrisaning maxsusmas matrisa bo’lishi zarur va kifoya.
Isboti.
Zarurligi. Faraz qilayliq A matrisa teskari A-1 matrisaga ega bo’lsin, bu holda |A|0 ekanligini ko’rsataylik. Agar A matrisa teskari A-1 matrisaga ega bo’lsa u holda AA-1=E tenglik o’rinli, undan
|AA-1|=|E| |A||A-1|=|E|=1|A| 0
Kifoyaligi. Qulaylik uchun uchinchi tartibli matrisa uchun ko’raylik.
A= , |A|0
bo’lsin. A-1 ning mavjud ekanligini ko’rsataylik. Shunday B matrisa tuzaylikki uning har bir elementi A matrisaning xar bir mos elementlarining algebraik to’ldiruvchlarini shu A matrisa determinantiga bo’lishdan hosil bo’lsin.
B=
Endi B matrisaga transponirlangan matrisani tuzsak hosil bo’lgan matrisa A-1 bo’ladi.
A-1=B*=
Misol.
A=, A-1= ? , |A|==-9 0. A-1=
Haqiqatan A-1A=AA-1=E tenglikni o’rinli ekanligini hisoblab ko’rish mumkin.
|
| |
Chiziqli аlgеbrаik tеnglаmаlаr sistеmаsi

Chiziqli аlgеbrаik tеnglаmаlаr sistеmаsi.
Тenglamalar sistemasi, noma’lumlar, yechimlar, determinant, birgalikda bo’lgan va bo’lmagan sistema, aniq va aniqmas sistema, elementar almashtirishlar, uchburchak va poğonasimon (poğonali) ko’rinishdagi sistema.
Krоnеkеr – Kapelli tеоrеmаsi.
Bizgа quyidаgi tа nоmа’lumlаr tеnglаmаlаr sistеmаsi bеrilgаn bo’lsin: (1)
lаr nоmа’lumlаrning оldidаn kоeffisiеntlаr bo’lib, dаgi birinchi indеks tеnglаmа nоmеrini, ikkinchi indеksi dа nоmа’lumg nоmеrni bildirаdi, lаr esа оzоd hаdlаr, lаr esа nоmа’lumlаr
(,..., ; ,..., )
1 – tа’rif. Аgаr (1) sistеmа yеchimgа egа bo’lsа, ungа birgаlikdа bo’lgаn sistеmа, аgаr yеchimgа egа bo’lmаsа birgаlikdа bo’lmаgаn sistеmа dеyilаdi.
2 – tа’rif. Аgаr birgаlikda bo’lgаn sistеmа yagоnа yеchimgа egа bo’lsа, uni аniq sistеmа dеyilаdi. Аgаr chеksiz ko’p yеchimgа egа bo’lsа, uni аniqmаs sistеmа dеyilаdi. Endi (1) sistеmаdаgi nоmа’lumlаrning kоeffisiеntlаridаn tuzilgаn mаtrisа
(2)
tuzаylik. So’ngrа А mаtrisаning ustunlаriga оzоd hаdlаrdаn iborat bo’lgan ustun qo’shgan holda quyidagi mаtrisаni tuаylik.
(3)
(3) kеngаytirilgаn mаtrisа dеyilаdi. Endi qаchоn (1) sistеmа birgаlikdа bo’lаdi dеgаn sаvоl tug’ilаdi.
Bu sаvоlgа quyidаgi Krоnеkеr – Kаpеlli tеоrеmаsi jаvоb bеrаdi.
Tеоrеmа. (1) Chiziqli tеnglаmаlаr sistеmаsi birgаlikdа bo’lishi uchun А vа B mаtrisаlаrning rаnglаri tеng, ya’ni bo’lishi zаrur vа kifоya.
Bu еrdа bo’lishi mumkin:
1) Аgаr bo’lsа sistеmа birgаlikdа bo’lmаgаn sistеmа bo’lib yеchimi mаvjud bo’lmаydi.
2) Аgаr bo’lsа sistеmа birgаlikdа bo’lib yagоnа yеchimgа egа bo’lаdi.
3) Аgаr bo’lsа sistеmа chеksiz ko’p yеchimgа egа bo’lаdi. Bоshqаchа аytgаndа tеnglаmаlаr sоni nоmа’lumlаr sоnidаn kichik bo’lsа, sistеmа chеksiz ko’p yеchimgа egа bo’lаdi.
Endi quyidаgi bir jinsli chiziqli tеnglаmаlаr sistеmаsini ko’rаylik:
(4)
Аgаr (4) sistеmаning bo’lsа bu sistеmа hаr vаqt birgаlikdа bo’lgаn sistеmа bo’lib yagоnа yеchimgа egа bo’lаdi. Agar bo’lsa (4) sistema cheksiz ko’p yechimga ega bo’ladi.
Bu еrdа kengaytirilgan matrisa
ko'rinishda bo’lib, А mаtrisаdаn fаqаt nоllаrdаn ibоrаt bo’lgаn bittа ustun bilаn fаrq qilgаni uchun, hаr vаqt
bo’lаdi.
Bu esа (4) sistеmаning yagоnа yеchimlаr mаvjud ekаnligini ko’rsаtаdi.
Tеоrеmа. (4) sistеmа fаqаt nоlmаs yеchimlаrgа egа bo’lishi uchun А mаtrisаning rаngi nоmа’lumlаr sоni dаn kichik bo’lishi zаrur vа kifоya.
.
Eslаtmа. Аgаr bir jinsli sistеmаdа tеnglаmаlаr sоni nоmа’lumlаr sоni dаn kichik bo’lsа, u hоldа bo’lib sistеmа chеksiz ko’p yеchimlаrgа egа bo’lаdi.
|
Matrisalar yordamida chiziqli algebraik

Matrisalar yordamida chiziqli algebraik
tenglamalar sistemasini yechish.
Qulaylik uchun uchta noma’lumli uchta chiziqli tenglamalar sistemasini ko’raylik.
Elementlari noma’lumlarning koeffisiyentlaridan, noma’lumlardan va ozod
hadlardan tuzilgan quyidagi matrisalarni ko’raylik.
A=, X=, C=
Bu holda (1) sistemani quyidagicha yozish mumkin.
x= AX=C (2).
Agar A matrisa maxsusmas matrisa bo’lsa, u holda unga teskari bo’lgan A-1 matrisa mavjud bo’ladi. Shuning uchun (2) ning har ikkala tomonini A-1 ga ko’paytirsak
A-1(AX)= A-1C (A-1A)X= A-1C
Agar A-1A=AA-1 =E va EA=AE=A tengliklarni e’tiborga olsak
(A-1A)X= A-1CEX= A-1C X= A-1C (3),
(3) (1)-sistemaning yechimini ifodalaydi.
Misol. Quyidagi tenglamalar sistemasini matrisaviy usulda yeching:
Yechish. Sistemani matrisa ko’rinishida yozaylik:
x=
A=, detA=|A|==50
Demak A matrisa uchun A-1 matrisa mavjud. Berilgan A matrisa elementlarining algebraik to’ldiruvchilarini hisoblab teskari matrisani topamiz
A-1 =
Endi (3) formulaga asosan
==
x1=2; x2=1; x3=3 .
Misollar:
Berilgan chiziqli tenglamalar sistemasini Kramer, Gauss va matrisaviy usullarda yeching:
|
Pedagogika. Psixologiya fanidan yakuniy nazorat savollari

|
Pedagogika. Psixologiya fanidan yakuniy nazorat savollari
|
bet | 1/28 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 65,67 Kb. | | #145294 |
Bog'liq Pedagogika. Psixologiya fanidan yakuniy nazorat savollari-fayllar.org
Pedagogika. Psixologiya fanidan yakuniy nazorat savollari
Pedagogika.Psixologiya fanidan yakuniy nazorat savollari
Pedagogika atamasi qaysi tildan olingan?
A.Lotincha
B.Yunoncha
C.Inglizcha
D.Fransuzcha
………… ijtimoiy tarbiyaning umumiy qonuniyatlari, muayyan jamiyatda yagona ijtimoiy maqsadga muvofiq yosh avlodni tarbiyalash hamda unga ta’lim berishning mohiyati va muammolarini o‘rganadigan fan
A. Pedagogika
B. Didaktika
C. Ta’lim
D. Pedagogika.Psixologiya
Tarbiya nazariyasiga berilgan to‘g‘ri ta’rifni toping?
Ta’lim va tarbiya jarayonini yaxlitlikda o’rganadi
Ta’limning nazariy jihatlari, ta’lim jarayonining mohiyati, qonun va qonuniyatlari, tamoyillari, kabi masalalarni tadqiq etadi.
Pedagogikaning muhim tarkibiy qismlaridan biri bo‘lib, tarbiya jarayonining mazmuni, tarbiya turlari, shakl, metod, vosita va usullari, uni tashkil etish masalalarini o‘rganadi.
Ta’lim-tarbiya jarayoni, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari, shakl, metod va vositalari
Pedagogika fanining obyekti
O‘qituvchi va o‘quvchilar
Pedagogik jamoa
Yaxlit pedagogik jarayon
Ta’lim muassasasi
Pedagogikaning prognostik vazifasi
Ilmiy asoslangan maqsadlarni belgilash va ta’lim-tarbiya tizimini rivojlantirish strategiyalarini belgilash
Pedagogik tajribani tahlil etish, umumlashtirish va baholash.
Yangi pedagogik texnologiya, innovatsion shakl va vositalarni ishlab chiqish
Pedagogik fanlarning umumnazariy asoslarini aniqlashtirish
|
| |
Matrisaning rangi va elementar almashtirishlar

|
Matrisaning rangi va elementar almashtirishlar
|
bet | 11/27 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #14703 |
Matrisaning rangi va elementar almashtirishlar.
Bizga o’lchovli to’ğri to’rt burchakli
A=
matrisa berilgan bo’lsin.
1-ta’rif. A matrisaning k-tartibli minori deb, uning ta ustuni va
ta yo’li kesishishidan hosil bo’lgan o’lchovli kvadrat matrisaning determinantiga aytiladi (k=min(m,n)) o’lchovli matrisaning - tartibli minorlar soni bo’ladi.
2-ta’rif. Matrisaning rangi deb, uning noldan farqli bo’lgan minorlarining eng yuqori tartibiga aytiladi.
Agar matrisaning rangi bo’lsa , u holda bu matrisaning tartibli minoridan boshlab barcha yuqori tartibli minorlari nol bo’ladi.
Matrisaning rangiga quyidagicha ham ta’rif berish mumkin.
3-ta’rif. A matrisaning rangi deb uning chiziqli boğliqli bo’lmagan yo’llarining (yoki ustunlarining) maksimal soniga aytiladi.
Yuqоridаgi tа’rifdаn ko’rinidiki birоr mаtrisаning rаngini hisоblаsh uchun uning nоldаn fаrqli bo’lgаn bаrchа minоrlаrini hisоblаshgа to’g’ri kеlаdi. Bu esа hаr хil tаrtibli ko’p dеtеrminаntlаrni hisоblаshgа оlib kеlаdi.
Bu nоqulаylikni bаrtаrаf qilish uchun elеmеntаr аlmаshtirishlаrni kiritish, mаtrisаning rаngini hisоblаshdа mаqsаdgа muvоfiq bo’lаdi.
mаtrisа ustidа quyidаgi elеmеntаr аlmаshtirishlаr dеb аtаluvchi аlmаshtirishlаrni bаjаrish mumkin.
А mаtrisаning istаlgаn birоr yo’l (yoki ustun) elеmеntlаrini iхtiyoriy sоngа ko’pаytirish mumkin.
А mаtrisаning iхtiyoriy ikkitа yo’llаrini (yoki iхtiyoriy ikkitа ustunlаrini) o’zаrо аlmаshtirish mumkin.
А mаtrisаning iхtiyoriy birоr yo’l (yoki ustun) elеmеntlаrini birоr sоngа ko’pаytirib bоshqа birоr iхtiyoriy yo’l (yoki ustun) elеmеntlаrigа qo’shish mumkin.
Bu elеmеntlаr аlmаshtirish yordаmidа hаr qаndаy А matrisani quyidаgi ko’rinishgа kеltirish mumkin.
Bosh diаgаnаldа turgаn bir rаqаmlаrining sоni mаtrisаning rаngi dеyilаdi vа оdаtdа ko’rinishdа bеlgilаndi.
Elеmеntаr аlmаshtirishlаr nаtijаsidа hоsil bo’lgаn mаtrisаlаr ekvivаlеnt mаtrisаlаr dеyilаdi. Ekvivаlеnt mаtrisаlаrning rаngi bir хil bo’lаdi.
Misоl.
1. = ?
.
Misollar: teskari matrisaga va rang doir misollar.
|
| |
Vektorlar ustida chiziqli amallar

Vektorlar ustida chiziqli amallar.
Vektorlarni qo’shish, ayirish amallari o’rta maktab dasturidan ma’lum bo’lgan uchburchak va parallelogramm qoidalariga asosan amalga oshiriladi.
Vektorni songa ko’paytirish. vektorni biror haqiqiy songa ko’paytirganda shu ga kollinear bo’lgan vektor hosil bo’lib, uning uzunligi ||= |||| ga teng bo’lib, yo’nalishi esa >0 bo’lsa, vektor yo’nalishi bilan bir xil , <0 bo’lsa, yo’nalishiga qarshi bo’ladi. Vektorlarni songa ko’paytirish qoidasidan ko’rinadiki =bo’lsa va vektorlar kollinear vektorlar va aksincha. Demak va vektorlarning kollinear vektorlar bo’lishi uchun = tenglik o’rinli bo’lishi zarur va kifoya.
Vektorlarning o’qqa proyeksiyasi.
Proyeksiya so’zi lotincha «projectiv» so’zidan olingan bo’lib, «tasvir» yoki «soya» degan ma’noni bildiradi. Biror A nuqtaning u o’qdagi proyeksiyasi deb, shu nuqtadan u o’qqa tushirilgan perpendikulyarning A1 asosiga aytiladi va quyidagicha yoziladi
PruA=A1, PruB=B1. vektorning o’qdagi geometrik proyeksiyasi deb, vektor boshining proyeksiyasi bo’lgan A1 dan uchining proyeksiyasi bo’lgan B1 nuqta tomon yo’nalgan vektorga aytiladi. Pru =.
Har qanday vektorning biror o’qdagi geometrik proyeksiyasi vektordir, lekin uning algebraik miqdori biror aniq sondir. Shuning uchun vektorning proyeksiyasi deb shu son qabul qilinadi.
Demak vektorning uzunligi vektorning u o’qdagi proyeksiyasi deyiladi. Agar A1 va B1 nuqtalarning koordinatalarini mos ravishda x1,x2 desak Pru=x2 - x1 bo’ladi.
Teorema. vektorning u o’qdagi proyeksiyasi shu vektor uzunligini, shu vektor bilan u o’q orasidagi burchak kosinus ko’paytmasiga teng bo’ladi:
Pr u=||cos
chizmadan: |AС|=||cos=||cos, |AC|=|A1B| ,
pru=||=||=||cos => pru=||cos.
Agar burchak o’tkir bo’lsa proyeksiya musbat, burchak o’tmas bo’lsa, proyeksiya manfiy bo’ladi. Bizga = va vektorlar berilgan bo’lsa,
Pra=||cos, Prb=||cos tengliklarning o’rinli ekanliklarini ko’rsatish mumkin.
Vektor koordinatalari deganda vektorning uchi bilan boshining bir xil koordinatalari ayirmalariga shu vektorning koordinatalari deyiladi va quyidagicha yoziladi
={x2-x1; y2-y1}
Vektor koordinatalar kvadratlarining yisindisidan olingan kvadrat ildizga vektor uzunligi deyiladi.
0>
|
Nanotexnologiya

|
Nanotexnologiya
|
Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,05 Mb. | | #253853 |
Bog'liq S-10 Guruh talabasi Salimova Intizorning “Nanotexnologiyalar” mavzusidagi slaydi Toshkent Kimyo texnologiyaga inistuti shaxrisabiz filiali Oziq ovqat texnologiyasi mahsulot turlari bo’yicha yo’nalishi S-10 Guruh talabasi Salimova Intizorning “Nanotexnologiyalar” mavzusidagi slaydi NANOTEXNOLOGIYA 1.Nanozarracha nima ? ? ? - Izolyatsiyalangan qattiq jism(объект).
- Atrof muxit bilan o’zining aniq shakli va tuzulishi bilan chegaradosh.
- Nanozarra mavjud(bor).Ularni biz nafaqat tassavur balki ko’rishimiz,idrok etishimiz mumkin.
- Nm o’lchanib,ularning kattaligi 1nm dan 100 nm gacha bo’lishi mumkin.
- Agar 1nm dan kichik zarracha bo’lsa KLASTER,100 nm dan katta bo’lsa SUBMIKOR zarralar deyiladi.
Nanojismlarni o’rganish soxalari ? - 1.Nanozarra
- 2.Nanoplastina
- 3.Nanotrupka
- 4.Nanopo’ra
Nanozarra (наночастицы) - Oltin nanozarrachalari o’zining ajoyib fizik va kimyoviy hususyatiga ega ekanligi bilan jaxon olimlarini o’ziga jalb qilib kelmoqda.
- N/Z lar odatda qo’shilishga brikishga o’ta moyil bo’lishadi.Bu esa olinadigan maxsulot sifatiga tasir ko’rsatadi.Bu tasirni kamaytirish va stabillash uchun aqilli polimerlardanfoydalaniladi.
Oltin nanozarralari Dekstran makromolekulari bilan o’rab olinganligi sababli ular pH diapazoni kattalashganda yoki yuqori kons.li tuz eritmalarida o’zining tarkibini stabil ushlab turaoladi. - Oltin nanozarralari Dekstran makromolekulari bilan o’rab olinganligi sababli ular pH diapazoni kattalashganda yoki yuqori kons.li tuz eritmalarida o’zining tarkibini stabil ushlab turaoladi.
Nanoplastina C li Nanotrupka - Nanotrupkalar strukturaviy tuzulishiga ko’ra grafitli tekkislikning silindrsimon ko’rinishiga ega.6 burchakli har bir burchaklar uchida C atomlari joylashgan.
|
| |
Toshkent Kimyo texnologiyaga inistuti shaxrisabiz filiali Oziq ovqat texnologiyasi mahsulot turlari bo’yicha yo’nalishi

|
Toshkent Kimyo texnologiyaga inistuti shaxrisabiz filiali Oziq ovqat texnologiyasi mahsulot turlari bo’yicha yo’nalishi
|
bet | 1/4 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #254087 |
Bog'liq S-10gruppa Boymurodova Farida.Golografiya haqida tushuncha Oziq ovqat texnologiyasi mahsulot turlari bo’yicha yo’nalishi S-10 guruh talabasi Boymurodova Faridaning “Golografiya haqida tushuncha” mavzusidagi slaydi GOLOGRAFIYA Golografiya (yunoncha: holos — butkul, toʻliq va grafil) — toʻlqinlar interferensiyasidan foydalanib buyumning fazoviy (hajmiy) tasvirini hosil qilish usuli. D. Gabor kashf etgan (1948), rus fizigi Yu. N. Denisyuk takomillashtirgan (1962). G. 60-yillarda lazer yaratilgandan keyin juda tez rivojlana boshladi. G. rangli va rangsiz (oq-qora) boʻladi. Gologramma hosil qilish uchun linza yoki yigʻuvchi koʻzgu ishlatiladi. G. yoki uning bir qismini yordamchi kogerent toʻlqin bilan nurlatib, buyumning tasvirini koʻrish mumkin. Buning uchun kogerent elektromagnit nurlar prizma yoki koʻzgu yordamida ikki nur dastasiga ajratiladi. Nur dastasining biri (asosiy nur) koʻzgu (prizma) ga, ikkinchisi (buyum nuri) esa buyumga yoʻnaltiriladi. Koʻzgu va buyumdan qaytgan nurlar fotoplastinkaga tushadi, unda gologramma hosil boʻladi. Gologramma asosiy nur bilan yoritilsa, buyum surati muallaq holda koʻrinadi (buyum suratini har tomondan koʻrish mumkin). Asosiy va buyumdan kaytgan nurlarning toʻlqin amplitudasi toʻlqinlar fazasiga ham bogʻliq. Asosiy nur fazasi fotoplastinka kengligida (bir qirrasidan ikkinchi qirrasigacha) tekis oʻzgaradi, chunki fotogotastinkaga tushgan toʻlqinlarning faza farqi buyumdan oʻtgan fazasiga bogʻliq. Buyumning har bir nuqtasidan qaytgan nurlar (toʻlqinlar)ning faza farqi buyum nuktalari oraligʻi yoki hajmi haqida maʼlumot beradi. - Gologramma asosiy nur bilan yoritilsa, buyum surati muallaq holda koʻrinadi (buyum suratini har tomondan koʻrish mumkin). Asosiy va buyumdan kaytgan nurlarning toʻlqin amplitudasi toʻlqinlar fazasiga ham bogʻliq. Asosiy nur fazasi fotoplastinka kengligida (bir qirrasidan ikkinchi qirrasigacha) tekis oʻzgaradi, chunki fotogotastinkaga tushgan toʻlqinlarning faza farqi buyumdan oʻtgan fazasiga bogʻliq. Buyumning har bir nuqtasidan qaytgan nurlar (toʻlqinlar)ning faza farqi buyum nuktalari oraligʻi yoki hajmi haqida maʼlumot beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent Kimyo texnologiyaga inistuti shaxrisabiz filiali Oziq ovqat texnologiyasi mahsulot turlari bo’yicha yo’nalishi
|
Ikki vektor orasidagi burchak va parallelik

|
Ikki vektor orasidagi burchak va parallelik
|
bet | 22/27 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #14703 |
Ikki vektor orasidagi burchak va parallelik,
perpendikulyarlik shartlari.
Agar va vektorlar orasidagi burchakni desak bu vektorlarning skalyar ko’paytmasidan
=||||cos (1)
ikki vektor orasidagi burchak kosinusini hisoblash formulasi kelib chiqadi.
Agar ={x1, y1, z1} , ={x2, y2, z2} koordinatalari bilan berilgan bo’lsa,
cos = (2)
Agar bo’lsa, bo’lib cos =0 bo’ladi va (2) dan
x1x2+y1y2+y1y2+z1z2 =0 (3)
(3) ikki vektorning perpendikulyarlik sharti. Agar va vektorlar parallel bo’lsa, u holda bu vektorlarning kollinearlik shartidan ya’ni = dan
x1+y1+z1=( x2+y2+z2)x1=x2 ; y1=y2 ; z1=z2 .
(5)
(5) ikki vektorning parallelik sharti.
Misol. ||=3, ||=4 , = = bo’lsa (+)2=q ,
(+)2=2+2()+2 =9-12+16=13
|
| |
- «fizika, matematika va informatsion texnologiyalar» kafedrasi

|
«fizika, matematika va informatsion texnologiyalar» kafedrasi
|
bet | 16/27 | Sana | 02.06.2021 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #14703 |
1. 2.
3. ;4.
5. 6.
7. 8.
15. 16 .
17. 18.
19.; 20.
21. 22.
23. 24
25. 26.
27. 28.
29. 30.
Vektorlar algebrasi
Vektor, vektorning boshi, oxiri (uchi), vektorlar. Vektorlarni qo’shishdagi uchburchak va parallelogramm qoidalari. Vektorning proyeksiyalari, chiziqli boğliqli va chiziqli boğliqsiz vektorlar. Bazis. Yo’naltiruvchi kosinuslar. Vektorning koordinatalari. Vektorlar orasidagi burchak.
Vektor.
1-ta’rif. Aniq yo’nalishga ega bo’lgan chekli kesmaga vektor deyiladi.
A nuqtani vektorning boshi, B nuqtani esa vektorning oxiri yoki uchi deyiladi. Odatda vektor yoki ko’rinishda yoziladi. Kesmaning uzunligi vektorning modulini ya’ni son qiymatini ifodalaydi va || yoki || ko’rinishda yoziladi. Vektor degan so’z asli lotincha bo’lib, ko’chiruvchi, siljituvchi yoki tortuvchi degan ma’noni bildiradi
2-ta’rif. Agar vektorlar bitta to’ğri chiziqda yoki parallel to’ğri
chiziqlarda yotsa, bunday vektorlarga kollinear vektorlar deyiladi.
Kollinear so’zi lotincha «com» ya’ni birgalikda yoki umumiy ma’nosidagi va «Linia» ya’ni chiziq ma’nosidagi so’zlardan tuzilgan bo’lib, «chiziqdosh» degan ma’noni bildiradi.
3-ta’rif. Bitta tekislikda yoki parallel tekisliklarda yotuvchi vektorlarga komplanar vektorlar deyiladi.
4-ta’rif. Har qanday va vektorlarning
1) modullari teng bo’lsa;
2) kollinear bo’lsa;
3) yo’nalishlari bir xil bo’lsa , u holda = deyiladi.
5-ta’rif. Uzunliklari teng bo’lib, yo’nalishlari qarama-qarshi bo’lgan vektorlarga qarama-qarshi vektorlar deyiladi.
|
| |