Yangi mavzuni bayon qilish

|
Yangi mavzuni bayon qilish
|
bet | 63/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Yangi mavzuni bayon qilish.
Reja:
Kasb tanlashda o`z salomatligi, ahvolini hisobga olish.
Mehnat sharoitini odam organizmiga ko`rsatadigan ta`siri.
Kasbga yaroqlilik.
Kasbga yaroqsizlik.
Biror kasbni tanlashda inson salomatligi katta ahamiyatga egadir. Agar kishining salomatligi yaxshi bo`lmasa, u muayyan kasbda ishlashi uchun vrachlar xulosasi bo`yicha yaroqli emas, deb topilgan bo`lsa o`sha kishi mazkur kasbga yaroqsiz deb hisoblanadi. Buning ma`nosi shuki, kishi mazkur ishni yo mutlaqo bajara olmaydi yoki bu ish uning sog`ligidagi (hozircha, balki uncha sezilmaydigan) o`zgarishlarni ko`paytirib, dardini kuchaytiradi.
Kishining salomatligi ma`lum bir kasb talablariga muvofiq kelish-kelmasligini aniqlash – vrachning vazifasidir. Shuning uchun ham ishga yoki o`quv yurtiga kirayotgan har bir kishi, albatta tibbiy ko`rikdan o`tadi. Lekin ko`pincha shunday bo`ladiki, kishi o`zining nazarida kasb tanlab bo`lganidan keyin bunday tibbiy ko`rik amalga oshiriladi. Keyin afsuslanib yoki iztirob chekib yurmaslik uchun o`z vaqtida vrach bilan maslahatlashib olish muhim ahamiyatga egadir. Kasb tanlayotgan har bir kishi o`z organizmi uchun noqulay deb hisoblanadigan omillarni bilib olmog`i kerak. Bu hol unga o`z imkoniyatlarini to`g`ri baholashga yordam beradi. Xo`sh, bular qanday omillar? Ba`zi hollarda bular – katta jismoniy nagruzkalar, optimal mikroiqlimdan chekinilgan vaqtlar (haroratning past yoki yuqori bo`lishi) hisoblansa, boshqa hollarda bu omillar ortiq darajadagi chang-to`zondan, shovqin va tebranishdan, uchunchi bir hollarda esa zaharli moddalarni ishlatishdan iborat bo`ladi va h.
Mehnat sharoitini odam organizmiga ko`rsatadigan ta`siri bo`yicha kasblarni to`rt guruhga ajratish mumkin. Birinchi guruhga mehnat sharoiti maishiy kasblarga yaqin bo`lgan kasblar kiradi. Misol tariqasida soat ishlab chiqarish bilan, maishiy xizmat ko`rsatish bilan bog`liq bo`lgan kasblarni keltirish mumkin. Bu ishchi kasblari ichida eng ko`p sonli guruhdir. Ikkinchiguruh kasblari, masalan, oshpazlik kabi ishlab chiqarish omilining mo`tadil yoki notekis ta`sir etishi bilan bog`liq bo`lgan kasblardir. Bunday kasblar bo`yicha ishlagan vaqtda organizmga vaqtincha yuqori darajadagi havo harorati, namlik va boshqa shu singari omillar ta`sir ko`rsatadi. Bu esa tomir urishning tezlashib ketishiga, ter ajralib chiqishining kuchayishiga sabab bo`ladi. Binobarin, bunday kasblarni faqat termoregulyasiyasi yaxshi bo`lgan kishilargagina, shuningdek, yurak-tomir tizimida, nafas organlarida kasalligi bo`lmagan kishilargagina tavsiya etish mumkin. Uchinchi guruhga har hil noqulay ishlab chiqarish omillarining yig`indisixarakterli bo`lgan kasblar kiradi. To`qimachi kasbini bunga misol qilib keltirish mumkin. Yuragi, o`pkasi, eshitish organlari, tayanch harakat apparati kasal bo`lgan (yoki kasallik alomatlarigamoyillik sezilgan), ko`zi yaxshi ko`rmaydigan kishilar uchun bu kasb to`g`ri kelmaydi. To`rtinchi guruh og`ir va zararli mehnat sharoiti bilan bog`liq bo`lgan kasblardan iborat. Masalan, elektr payvandchi, po`lat quyuvchi va boshqalar ana shunday kasblar qatoriga kiradi.
Bizning davlatimiz har bir kishining sog`lig`i to`g`risida g`amxo`rlik qiladi, kasb kasalliklarining oldini olish bo`yicha tadbirlar tizimini amalga oshiradi. Ishchilarga bir qator engilliklar yaratib berilgan ishlab chiqarish korxonalari hamda kasb-hunarlarning ro`yxati belgilab chiqilgan va tasdiqlangan. Mana shu ro`yxatga kirgan kasbda ishlovchi kishilar tegishli imtiyozlardan foydalanadilar: ular uchun qisqartirilgan ish kuni, qo`shimcha ta`til, parhez taomlar, 45-50 yoshdan boshlab nafaqa bilan ta`minlanish hquqi va boshqa shu singari imtiyozlar berilgan.
Biror kasb tanlanayotgan vaqtda tibbiy ko`rsatkichlarning to`g`ri kelmasligi eng avvalo kasallik harakteri bilan belgilanadi. Tanlangan kasbga sizning sog`lig`ingiz to`g`ri kelish-kelmasligi haqidagi hulosani faqat vrach berishi mumkin. Biroq shini ham nazarda tutish kerakki, turli kasalliklarga organizmning qarshilik ko`rsatish imkoniyatlari juda katta bo`lib, odam o`zi sevgan kasbini egallash uchun butun iroda kuchini ishga solib kasallikni engishi mumkin. Har bir kishi yoshligidan boshlab o`z salomatligi to`g`risida o`ylashi, gigiena sohasidagi bilimlarini, birinchi tibbiy yordam ko`rsatish malakalarini egallab olishi, sog`lom turmush tarzi bilan yashashni organib olmog`i kerak.
Organizmni chiniqtirish, sport bilan shug`ullanish, mehnat va dam olish, ovqatlanish rejimiga rioya qilish, o`z bo`sh vaqtini oqilona tashkil etish va boshqa shunga o`xshashtadbirlar jismoniy jixatdan baquvvat va sog`lom bo`lib o`sishning zarur shartlaridir.Sog`lom bo`lib o`sishni istagan kishi spirtli ichimliklar ichish, chekish va giyohvandlik qilish singari yaramas odatlardan batamom voz kechishi kerak, albatta. Chunki bular organizmga nihoyatda zararli ta`sir ko`rsatadi: sog`liqni izdan chiqaradi, qiziqish doirasini toraytiradi, aqliy faollikni pasaytiradi va nihoyatshaxsni tamazzilga olib keladi.
Kasbga yaroqlilik – odam bilan uning ishi, ksabi o`rtasidagi o`zaro muvofiqlikdir. Ayni mana shu muvofiqlik bo`lgan taqdirdagina “odam-kasb” fo`rmulasini ro`yabga chiqarish imkonini tug`iladi. Mana shungay o`zaro munasabat xususida to`xtalib o`tamiz.
Har qanday kishining o`zigagina xos bo`lgan muayyan shaxsiy fazilatlar, xususiyatlar mavjud bo`ladi. Tanlanayotgan kasbning shaxsga xisbatan qo`yayadigan talablariga mana shu shaxsiy sifatlar qau darajada mos kelishiga qarab odamning u yoki bu kasbga yaroqliligi ro`g`risida bir qarorga kelish mumkin. Kasbga yaroqlilikni to`rt xil darajaga bo`lib, ularni bir-biridan farq qilishi mumkin.
|
| |