Pentium III mikroprotsessorlari

Pentium III mikroprotsessorlari. Pentium II protsessorini rivojlantirish natijasida 1999 yili Pentium III (Coppermine) mikroprotsessori yaratildi. Ularning asosiy farqi yangi 128-razryadli registrli SIMD-kо‘rsatmalar tо‘plamini kengaytirish bloki bо‘ldi, u suriluvchi vergulli – SSE (Streaming SIMD Extensions) axborotlar о‘lchamiga yо‘naltirilgan. Multiprotsessorlik tarkib imkoniyatlari bо‘yicha u о‘zidan oldingi Pentium II protsessori bilan bir xil.
Pentium III mikroprotsessorlaridagi 2-bosqich kesh 256 Kbayt о‘lchamga ega, MP tо‘liq chastotasida ishlovchi va tezkor backside – shina xizmat kо‘rsatadi, u keshini ishlashtezligini va shuningdek SHK ning umumiy unumdorligini oshirdi. Pentium III mikroprotsessorlari Intel chipsetli (mikroprotsessorni qolgan tizim bilan ulovchi mikrosxemalar tо‘plami): 440VX, 440ZX, 440GX, i810, i815, i820 va ancha yangilari joylashgan tizimli plata bilan ishlashga mо‘ljallangan; 100, 133, 150 MGs va yuqori chastotali tizimli plata shinasini quvvatlaydi. “Oddiy”Pentium III lar Slot 1 ga о‘rnatiladi, Pentium III Xeon – Slot2 ga о‘rnatiladi. Pentium III Xeon protsessorlari (va keyingi Tanner, Cascades va boshqa modellari)PentiumPro mikroprotsessoriningdavomchisi bо‘lib va 2-bosqich keshining oshirilgani (512, 1024 va 2048 Kbayt) bilan farqlanadi, MP ning tо‘liq chastotasida ishlaydi.
Pentium III Xeon – protsessorlari serverlarga mо‘ljallangan. Birinchi ikki yadroli Intel protsessorlariniaynan Xeonoilasida qо‘llanildi.
Pentium 4 mikroprotsessorlari. Pentium 4 mikroprotsessorlarining asosiy xususiyatlarini kо‘rib chiqamiz.
SIMD-kо‘rsatmalar tо‘plamini kengaytiruvchi 144 yangi oqimlar uchun kо‘rsatmalar qо‘shilgan, suriluvchi vergulli – SSE2 о‘lchamli axborotlarga mо‘ljallangan. Suriluvchi vergulli hisoblash moduli va oqimli modullar audio- va video oqimlar bilan ishlash uchunoptimallashtirilgan, shuningdek 3D- texnologiyani ham quvvatlaydi.
2-bosqich keshi 256 Kbayt о‘lchamga ega; u MP ning tо‘liq chastotasida ishlaydi, xatolarni tuzatish dasturi joylashtirilgan holda ishlatiladi va MP chastotasida ishlovchi 256 bit (32 bayt) razryadli tezkor shina xizmat kо‘rsatadi. Bu 1500 MGs chastotali Pentium 4 uchun, masalan, kesh bilan 48 Gbayt/s tezlikdagi almashuvni taʻminlab beradi.
400 MGs ekvivalent chastotali tizimli shina bilan ishlash imkoniyati mavjud (Quard Pumped Bus 100 MGs), u 3,2 Gbayt tezlikda almashuvni ta’minlab beradi.
Yangidan yaxshilangan “dinamik bajarilish” (dynamic execution), birinchi navbatda 20-bosqichli (Pentium III MP 10-bosqichli konveyerga ega bо‘lgan) super konveyerli tarkib (superpipelining) bilan bog‘liq,boshqarishning shartli uzatilishida (branch prediction) shoxlanishlarning yaxshi bashorativa “faraz bо‘yicha” parallel (ildamlovchi) buyruqlarni bir necha faraz qilingan shoxlanish (speculative execution) yо‘llari bо‘yicha bajarilishi. Buni tushuntiramiz. Dinamik bajarilish protsessorga kо‘rsatmalarning bajarilish tartibini shoxlanishlarnikо‘plabbashoratqilishtexnologiyasi yordamida bashorat qilishga imkon beradi, u dasturlarni bir necha shoxlardan о‘tishini bashorat qiladi. Bu esa bо‘lishi mumkin ekan, chunki kо‘rsatmalarni bajarish jarayonida protsessor dasturni bir necha qadam oldin kо‘rib chiqadi. Axborotoqiminingtahlillash texnologiyasi dasturni tahlil qilishga va kо‘rsatmalarni bajarilishining kutilgan ketma-ketligida tuzishimkonini beradi. Va nihoyada,ildamlovchibajarilishbir necha kо‘rsatmalarni bir vaqtda bajarish orqali dasturlarni ishlash tezligini oshiradi, ularni kutilgan ketma-ketlikda kelishi bо‘yicha – yaʻni faraz bо‘yicha (intellektual). Kо‘rsatmalarning bajarilishi shoxlanishlarning bashorati asosida amalga oshirilganligi uchun, natijalar ham “intellektual” kabi saqlanadi, bashoratda adashish natijasida hosil bо‘lgan javoblarni о‘chirib borish orqali. Ikki parallel 32-bitli konveyerlarga asoslangan yangi mikroarxitekturani va oqimli ishlov berish texnologiyasini Hyper Pipelined ishlatiladi. Bu uzun konveyerni samarali qilishga imkon beradi. Manosi shundaki, uzun konveyerda kо‘p shartli о‘tishli masalalar bо‘lganda uning samarasi kamayadi. Ikki parallel konveyerlar samaradorlikni pasayishini kamaytiradilar. Endi quyidagi holat aniq, har bir vaqt momentida bitta kо‘rsatma yuklanadi, boshqasi dekoderlanadi, uchinchisi uchun (yoki bir nechasiga) axborotlar paketi hosil qilinadi, tо‘rtinchi kо‘rsatma (yoki bir nechasiga) bajariladi, beshinchisi uchun natija yoziladi. Va agarda kо‘rsatmalarni qatʻiy ketma-ketligida bojarilsa xatto eng qisqa operatsiyalar ham 5 ta taktda bajariladi, bunday oqimli ishlov berishda kо‘pchilik kо‘rsatmalar bir taktda bajarilishi mumkin.
Hisoblashlarni tezlatishning yangi texnologiyasi (Rapid Execution Engine) ikki tezkor protsessor chastotasini ikki hissa oshirilgan chastotada ishlovchi AMQ va 0,5 taktdaqisqa arifmetik hamda mantiqiy operatsiyalarni bajaruvchi AMQ va yana uchinchi uzun operatsiyalarni amalga oshiruvchi sekin ishlovchi AMQ larni (kо‘paytirish, bо‘lish va boshqa) ishlatadi.
Protsessor kristalining 217 mm2 ga teng yuzasida 42 million tranzistor joylashtirilgan, 1500 MGs chastotada 52 Vt energiya isteʻmol qiladi. Pentium 4 asosida yuqori unumli MMX-tizimini yaratish mumkin, lekin buning uchun quyidagilar bо‘lishi kerak:
shu protsessorni qо‘shimcha buyruqlarini ishlatishga yо‘naltirilgan dasturiy taʻminot;
ushbu mikroprotsessorlarni quvvatlovchi tegishli chipsetli tizimli plata.
Ba’ziPentium 4 mikroprotsessorlar tomonidan quvvatlanuvchi Hyper Treading texnologiyasini alohida aytib о‘tish kerak.
Hyper Treading texnologiyasi (tread – potok, oqim), dasturlarni kо‘p oqimli bajarilishini joriy etadi: bitta jismoniy protsessorda bir vaqtning о‘zida ikkita topshiriqni yoki bitta dasturning ikkita buyruq oqimini bajarish mumkun (operatsion tizim bitta protsessor о‘rniga ikkita virtual protsessorni “kо‘radi”). Boshqacha qilib aytganda, bu texnologiya bitta protsessor asosida ikkita virtual protsessorni hosil qiladi, ular ma’lum darajada mustaqil va parallel ishlovchidir (i386 mikroprotsessoridan boshlab keyingi protsessor modellarida mavjud).Kо‘p masalali muhitlarda va kо‘p oqimli bajarilishga imkon beruvchi dasturlarni ishlatilgandaunumdorlikni (30% gacha) oshirishniHyper Treading (NT) taminlaydi.
NT texnologiya Intel firmasi tomonidan Xeon server protsessorlari uchun serverli tizimlarning unumdorligini oshirish uchun yaratilgan edi, ularda u anʻanaviy kо‘p protsessorlikni ish jarayonida qо‘shimcha parallelikni ta’minlab tо‘ldiradi.
Arxitektura nuqtai nazaridan NT texnologiyasini quvvatlovchi mikroprotsessorlar qо‘shimcha ikki hissa kо‘p registrlar va mantiqiy sxemalar guruhiga ega bо‘lib, ular oqim va APIC (Advanced Programmable Interrupt Controller) vositalariga resurslarni aniqlovchi, turli mantiqiy protsessorlarga buyruqlar oqimiga ishlov berish uchun uzilishlarni tashkillashtiruvchidir. Undan tashqari Hyper Treading quvvatlash uchun tizimli plata mos BIOS li va Intel 845 PE GE, Intel 865, 915, 925 va hokazo chipsetlarili, shuningdek kо‘p masalali operatsion tizimlar Windows XP, Linux (Windows 9x va ME tо‘g‘ri kelmaydi,Windows 2000 qо‘shimcha sozlashdan sо‘ng ishlatish mumkin).
2000 - 2006 yillari Intel kompaniyasi mikroprotsessorlarning tо‘rtta turini havola qildi: kichik kompyuterlar uchun Pentium M, stol ustikompyuterlari uchun Pentium 4E, Pentium D, Celeron.
|