Volume-2, issue-5 27 davr xarajatlari hisobini takomillashtirish karimov G‘ayrat Salayevich

VOLUME-2, ISSUE-5
27
DAVR XARAJATLARI HISOBINI TAKOMILLASHTIRISH
Karimov G‘ayrat Salayevich
Soliq qo‘mitasi xuzuridagi Fiskal institute Buxgalteriya xisobi va audit kafedrasi, BH-02-23
guruh magistranti
Annotatsiya:
Ushbu maqolada soliq qoidalariga rioya qilish va moliyaviy ravshanlikni
ta'minlash uchun korxonalarda aniq va batafsil davr xarajatlarini hisobga olishning ahamiyati
muhokama qilinadi. Maqola tashkilotlar duch keladigan umumiy muammolarni hal qiladi va
texnologiyadan
foydalanish, ichki nazoratni o'rnatish va xodimlarni o'qitish kabi davr
xarajatlarini hisobga olish amaliyotini takomillashtirish strategiyalarini taklif qiladi. Maqolada
buxgalteriya hisobi jarayonlarini soddalashtirish, xatolar
va qonunbuzarliklar xavfini
kamaytirish, soliqni rejalashtirishni yaxshilash bo'yicha faol choralar muhimligi ta'kidlangan.
Kalit so‘zlar:
soliq, davlat xarajatlari, hisob, audit, buxgalteriya hisobi.
Kirish.
Davr xarajatlarining to‘g‘ri va samarali hisobini ta’minlash korxonalar uchun
soliq qoidalariga rioya qilish va moliyaviy shaffoflikni saqlashda muhim ahamiyatga ega.
Muayyan davrlar bo'yicha xarajatlarni sinchkovlik bilan kuzatib
borish va hisobot berish
kompaniyaning moliyaviy sog'lig'i haqida aniq tasavvurni taqdim etish va uning soliq
majburiyatlarini bajarishini ta'minlash uchun ajralmas hisoblanadi. Biroq, ko'pgina korxonalar
davr xarajatlarini hisobga olishning murakkabligi bilan kurashmoqda, bu xatolar, samarasizlik
va mumkin bo'lgan muvofiqlik muammolariga olib keladi. So'nggi yillarda soliq
qonunchiligining landshafti
tobora murakkablashib bormoqda, bu esa korxonalardan
buxgalteriya hisobini yuritishda har qachongidan ham g'ayratli bo'lishni talab qilmoqda.
Moliyaviy tizimlarni raqamlashtirish va avtomatlashtirishning yuksalishi davr xarajatlarini
hisobga olish uchun imkoniyatlar va muammolarni keltirib chiqardi.
Avtomatlashtirish
jarayonni soddalashtirishi va inson xatosi ehtimolini kamaytirishi mumkin bo'lsa-da, qayta
ishlanayotgan ma'lumotlarning aniqligi va soliq qonunchiligiga muvofiqligini ta'minlash uchun
ehtiyotkorlik bilan nazorat va texnik xizmat ko'rsatishni talab qiladi.
Korxonalar ko'pincha qiyinchiliklarga duch keladigan sohalardan biri bu xarajatlarni
to'g'ri tasniflash va ularni tegishli davrlarga taqsimlashdir. Bu, ayniqsa,
hisob-kitob usulida
faoliyat yurituvchi korxonalar uchun juda muhim, bunda xarajatlar to‘langanda emas, balki
yuzaga kelganda tan olinadi. Xarajatlarni to'g'ri taqsimlamaslik moliyaviy hisobotlarda va soliq
hisobotlarida nomuvofiqliklarga
olib kelishi mumkin, bu esa soliq organlari tomonidan
tekshiruvlar va jarimalarni keltirib chiqarishi mumkin. Davr xarajatlarini hisobga olishning yana
bir keng tarqalgan muammosi kompaniya ichidagi turli moliyaviy tizimlar va bo'limlar bo'yicha
xarajatlarni solishtirishdir. Yirik tashkilotlarda xarajatlar ko'pincha bir nechta tizimlarda amalga
oshiriladi va qayd etiladi, bu esa ma'lum bir davr uchun umumiy xarajatlarning to'g'ri va har
tomonlama ko'rinishini tuzishni qiyinlashtiradi. Bunday ko'rinmaslik to'liq yoki noto'g'ri
moliyaviy hisobotga olib kelishi mumkin, bu esa mumkin bo'lgan muvofiqlik muammolari va
moliyaviy risklar uchun eshikni ochishi mumkin.
Bundan tashqari,
xarajatlarni buxgalteriya
tizimiga qo'lda kiritish xatolar va kechikishlarga moyil bo'lib, davr xarajatlarini hisobga olish
jarayonini yanada murakkablashtiradi. Ma'lumotlarni kiritishda inson xatosi kompaniyaning
soliq majburiyatlari uchun jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin bo'lgan xarajatlarning
noto'g'ri hisobotiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, xarajatlarni hisobga olishdagi