Pedagogik texnologiyalarning shakllanishi va uning umumiy tuzilmasi

|
Pedagogik texnologiyalarning shakllanishi va uning umumiy tuzilmasi
|
bet | 1/3 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 25,09 Kb. | | #109118 |
Bog'liq Pedagogik texnologiyalarning shakllanishi va tadrijiy -1
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARNING SHAKLLANISHI VA UNING UMUMIY TUZILMASI
REJA:
1. Pedagogik texnologiyaning mustaqil fan sifatda shakllanishi.
2. Pedagogik texnologiya tamoyillari.
3. Pedagogik texnologiyaning umumiy tuzilmasi
1. Pedagogik texnologiyaning mustaqil fan sifatda shakllanishi.
Ta’lim-tarbiya mazmuni, maksad va vazifalari davrlar utishi bilan kengayib borishi natijasida uning shakl va usullari xam takomillashib bormokda. Xozirda inson faoliya- tining asosiy yunalishlari shu faoliyatdan kuzda tutilgan massadlarni tulik, amalga oshirish imkoniyatini beruvchi yaxlittizimga, ya’ni texnologiyalarga aylanib bormokda. Xuddi shu kabi ta’lim-tarbiya sox,asida ham sunggi yillarda pedagogic texnologiya amal kila boshladi. Ishlab chik,arishdagi texnologiyada turli materiallarga ishlov berish tegishli kasb ustalari tomonidan amalga oshiriladi. Pedagogik texnologiyaning mazmuni esa ukituvchi, tarbiyachi tomonidan Ukuvchi (ta’lim oluvchi)ga akdiy, ruxiy, axlokiy jixatdan turli usulda ta’sir utkazishdan iboratdir. Pedagogik texnologiya tushunchasi XX asrda paydo buldi va turli rivojlanish boskichlaridan utib kelmokda. Dastlab bu tushuncha 1940- yillardan 50- yillar urtasigacha „ta’lim texnologiyasi“ deb kullanilib, ukuv jarayonida audio-
vizual texnika vositalaridan foydalanishni ifoda kilgan. Pedagogik texnologiya tushunchasi dastlab XX asrning urta- larida AKD1da kullana boshlagan. Bunda „pedagogik texnologiya“ va „ta’lim texnologiyasi“ atamalari fakat texnika vositalari yordamida ukitishga nisbatan kullangan edi. Vakt Utishi bilan ularni kullash darajasi kengayib borishi natijasida mazmuni xam tegishlicha uzgarib bordi. Xozirga kelib esa pedagogik texnologiya tushunchasining zamo- naviy, ilmiy asoslangan yagona ta’rifini belgilash maksa- dida bir kancha yirik olimlar tomonidan turli fikr va muloxazalar asoslab berildi. Utgan asrning 50- yillari urtasidan 60- yillargacha „ta’lim texnologiyasi“ atamasi qo'llanilib, bunda dasturlash- tirilgan ta’lim nazarda tutilgan. 70- yillarda „pedagogik texnologiya“ atamasi kullanilib, u avvaldan loyixalashtirilgan va anik, belgilangan maksadlarga
erishishni kafolatlovchi ukuv jarayonini ifodalagan. 1979 yilda AKShning Pedagogik kommunikatsiyalar va texnologiyalar assotsiatsiyasi tomonidan pedagogik texnologiyam kuyidagicha ta’rif berilgan edi: „Pedagogik texnologiya
bilimlarni uzlashtirishning xamma jixatlarini kamrab oluvchi muammoni taxlil kilish va rejalashtirish, muammo- ningechimini baxolash va uni boshkaruvchilar, goyalar, vosita- lar va faoliyatni tashkil k,ilish usullarini uz tarkibiga oladigan kompleks integrativ jarayondan iborat...“. 80- yillarningboshidan pedagogik texnologiya deb ta’lim- ning kompyuterli va axborot texnologiyalarini yaratishga
aytilgan. Yukrridagi fikrlar asosida pedagogik texnologiya tu- shunchasini ikki xil izo\lash mumkin: birinchidan, uning Ukuv jarayonida texnika vositaparidan foydalanishning ken- gayib borishini ifodalashi nazarda tutilib, ta’limdagi, Ukdgishdagi texnologiya deb nomlash mumkin b^lsa, ikkinchi- dan, bu tushuncha ukuv jarayonining uzini kurnsh__Ilmiy-texnik taraqqiyot nafaqat aksariyat ishlab chiqarish sohasinigina texnologiyalashtiramoqda, balki u madaniyat, ta’lim sohalariga ham kirib bormoqda. Bugungi kunda informatsion axborot tibbiyot, ta’lim va boshqa texnologiyalar to‘g‘risida fxkr yuritish mumkin. Texnologizatsiyalash-bu obyektiv jarayon bo‘lib, ta’lim evolyutsiyasining yangi vazifalarini sifatli hal qilish uchun tayyorgarlik davri Tarixan texnologiya tushunchasi texnik taraqqiyot bilan bog‘liq ravishda yuzaga kelgan va bu tushuncha san’at, hunar va fan haqidagi ta’limotga muvofiq keladi. Texnologiya deganda, odatda ashyolami qayta ishlash metodlari va ishlab chiqarish jarayoni hamda ulaming ilmiy tavsiflarining majmui tushuniladi. Siyosiy lug‘at (M., 1989)da texnologiyaga shunday izoh beriladi: 1) ishlab chiqarish jarayonida ashyolar, materiallar, yarim tayyor ashyolami qayta ishlash, tayyorlash holati, xususiyati, shaklining o'zgarish metodlari yigindisi; 2) ashyolar, materiallar va yarim xom ashyolarga muvofiq ishlab chiqarish qurollari orqali ta ’sir o*tkazish usullari to'g'risidagi fan. «Qomusiy lug‘at»da ham shunga yaqin izoh beriladi, lekin unda birmuncha kengroq yoritiladi: ≪Fan sifatida texnologiyaning vazifasi har tomonlama samarali va tejamli ishlab chiqarish jarayonlarini aniqlash va amaliyotda undan foydalanish maqsadida fizika, kimyo, mexanika va boshqa
qonuniyatlarini bajarish.≫
(M., 1979) Texnologiya grekcha so‘z bo‘lib, texnos- san’at, mahorat, logos- ta’limot degan ma’nolami bildiradi. Pedagogik texnologiya pedagogning talabalarga ta’sir qilishni tashkil etish bo‘yicha kasbiy ahamiyatga molik malakalar tizimini aniqlab beradi, pedagogik faoliyatning texnologikligini anglash usullarini taklif etadi. Hozirgi davr ta’lim texnologiyalari muammosi, pedagogik innovatsiya
tajribalari ulami bir tizimga tushirish va aniqlashtirishni talab qiladi. Oliy maktab oldida pedagogik texnologiyalaming ilmiy asoslari, ulaming tasnifi, mohiyatini ochib berish va o‘quv jarayonining texnologikligi muammolarini ta’minlash masalasi turibdi. 4.1. Pedagogik texnologiyalarning ilmiy asoslari Pedagogikaga oid adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, hozirgi davrda pedagogik texnologiya tushunchasi ta’lim amaliyoti va nazariyasi ilmidan mustahkam o‘rin egalladi, lekin uni pedagogikaning mukammal lug‘atlari (tezaurus)dagi o‘rni hali noma’lumligicha qolib keimoqda. Pedagogik texnologiya tushunchasining shakllanishi va rivojlanishi tarixida turli qarashlar mavjud bo‘lgan: u texnik vositalar haqidagi ta’limot deb, hamda o‘qitish jarayonini loyihalashtirilgan holda izchil va muntazam tashkil etish deb talqin qilingan. Hozir pedagogik texnologiyalarning bir qancha ta’riflari mavjud. V.P. Bespalko pedagogik texnologiyani amaliyotga tatbiq qilinadigan muayyan pedagogik tizjhn loyihasi sifatida belgilaydi. U pedagogik tizim texnologiyalar ishlab chiqish uchun asos boMadi, deb hisoblaydi. Bunda asosiy diqqat o‘quv-pedagogik jarayonni oldindan loyihalashga qaratiladi, didaktik vazifa va o‘qitish texnologiyalari tushunchasidan foydalaniladi. Shu tariqa V.P. Bespalko o‘quv jarayonini loyihalash g‘oyasini ilgari suradi. Afsuski, hozirigi qadar pedagogik texnologiya va loyiha tushunchalari haqida aniqlik yo‘q. Pedagogik texnologiya ta’lim jarayoniga jadallik bilan kirib borayotgan bo‘Isa ham, uning maqomi noaniqligicha qolib ketmoqda. Tadqiqotchilaming ishlarida fan va amaliyot oralig‘idan o‘rin egallamoqda. N.F.Talizina har bir pedagog real pedagogik jarayonni tashkil etishdan oldin o‘quv jarayoni haqida texnologik darajada bilimlar tizimini bilib olgan boHishi shart deb hisoblaydi, U fan va amaliyot oralig‘ida tamoyillarni olg‘a
suruvchi, metodlar ishlab chiquvchi, ulami izchil qo‘llash kabi masalalar bilan shug‘ullanuvchi alohida fan bo‘lishi kerak, deb hisoblaydi. Ularsiz pedagogik jarayon texnologiya real o‘qitish jarayoni sifatida asoslanmay qoladi. Ayrim mualliflar o‘qitish texnologiyalariga fan va san’at oralig‘idagi fan deb qaraydilar, boshqalari uni loyihalash bilan bog‘laydilar. Shunday qilib, bir yondashuvda o‘qitish texnologiyalari o‘qitishning barcha vositalarini qamrab olgan qandaydir jihozlash sifatida ham belgilanadi. Unda texnologiya o‘quv jarayonini texniklashtirishni taqozo qiladi. Boshqa yondashuvda texnologiyaga ta’lim amaliyotini yangi yoki zamonaviylashtirilgan bilimlar bilan ta’minlashning usuli sifatida qarashga imkoniyat beradi. Bunda texnologiyaga ta’limning ilmiy tamoyillari va amaliyotini tatbiq etish sifatida qaraladi. Texnologiya tushunchasi 60-yillardagi Amerika va G‘arbiy yevropada ta’Iimni isloh qilinishi bilan bog‘liq ravishda kirib keldi. B.Blui, J. Koroll, P.Ya.Galperin, V.I.Davidov, N.A.Menchinskaya, Z.I.Kalmikova, L.I. Zankov texnologiyalari mashliur. 0 ‘qitishni tashkil qilishning texnologik yondashuvlari V.P.Bespalko, N.F.Talizina, L.M.Fridman, Yu.N.Kulyutkina, G.S.Suxobskoy, T.V.Kudryavsev, A.M. Matyushkin, M.l.Maxmutov kabi aksariyat psixolog va didaktikachilarga taalluqlidir. Texnologik yondashuvlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, aksariyat o ‘qitish
texnologiyalari bo‘sh texnologiyalanganligi bo‘yicha qolib ketmoqda. Bir qator texnologiyalarda nazariy asoslar kuehaytirilgan bo‘lib, amaliy tomoni u qadar oydinlashtirilmagan. T.A.Ballo texnologiyaning bir tomonini, ya’ni o ‘qitishda topshiriqli yondashuvni yoritadi. BoshqaJarida yo kompyuter orqali dasturlashtirilgan o ‘qitish yoki o ‘qitishning muammoli tuzilmasi ajralib turadi. L.V. Zankov, T.Ya.Galperin, V.l.Davidov tadqiqotlarida bosqichli o‘qitishning yaxlit texnologiyalari haqida fikr yuritiladi. 1. Pedagogik texnologiyada hali ko‘p aniqlanmagan masalalar bor. Bu muammoni tadqiq etish, o‘qitish texnologiyasining tushunchasi va metodologik mohiyatini aniqlash bilan bog‘liq. Pedagogik texnologiya o‘ziga xos va potensial yaratiladigan pedagogic natijalarga erishish uchun, pedagogik tizinuiing barcha tashkiliy tomonlariga aloqador nazariy va amaliy (ta’lim tizimi doirasida) tadqiqotlar sohasi sifatida belgilanadi. Pedagogik texnologiya mohiyatini yoritish uchun pedagog-didaktikachilar tomonidan berilgan ta’riflaiga to‘xtalishni maqsadga muvofiq deb topamiz.
1. Pedagogik texnologiya – bu bilim berish va uni egallashda texnika va inson resurslarini o‘zaro uzviy bog‘liq holda ko‘rib, butun ta’lim jarayonini loyihalashda va amalda qo‘llashda majmuali yondashu usulidan foydalanishdir ( YuNESKO).
2. Pedagogik texnologiyalar - oldindan loyihalashtirilgan pedagogik jarayonni amaliyotda rejali va bir maromda tatbiq etish yoki pedagogik masalalarni yechishga qaratilgan pedagogning uzluksiz o‘zaro bog‘langan harakatlari tizimidir.
3. Pedagogik texnologiyalar–pedagogning yutuqlariga kafolat beradigan, aniq ishlab chiqilgan va qat’iy ilmiy loixalashtirilgan, takrorlana oluvchi pedagogik harakatlar tizimdir.
4.Ta’lim va tarbiya metodlarining u yoki bu to‘plamini qo‘llash bilan bog‘liq bo‘lgan pedagogning uzlksiz, o‘zaro shartlangan harakatlari tizimi.
5. Pedagogik texnologiya o‘qitishning, ta’limning shakllari, metodlari, usullari, yo‘llari, tarbiyaviy vositalarning maxsus yig‘indisi va joylashuvini belgilovchi psixologik tartiblar majmuasi. U pedatogik jarayonning tashkiliy, uslubiy vositalaridan iborat ( B.T.Lixachyov)
6. Pedagogik texnologiya –ta’lim beruvchi mahoratiga bog‘liq bo‘lmagan holda pedagogik muvoffaqiyatni kafolatlay oladigan, ta’lim oluvchi shaxsini shakllantirish jarayonining loyihasidir (V.P.Bespalko).
7. Pedagogik texnologiya o‘quv jarayonining ta’lim oluvchilar va ta’lim beruvchilar uchun so‘zsiz qulay sharoitlar ta’minlanishni loyihalash, tahlil qilish va o‘tkazish bo‘yicha hamma detallari o‘ylab chiqilgan birgalikdagi pedagogik faoliyat modeli ( V.M.Monaxov ).
8. Pedagogik texnologiya vaqt taqsimotiga muvofiq dasturlanib, ilmiy jihatdan asoslanganhamda kutilgan natijaga erishishni ta’minlovchi pedagogik jarayonning barcha bosqich va qismlarining vazifalari aniq belgilangan tizim ( O‘.Q.Tolipov).
Bu ta’riflar tahlilidan pedagogik texnologiya natijani qo‘lga kiritish uchun ta’lim doirasida zarur bo‘lgan vositalar tizimini rejalashtirish va tatbiq etish degan xulosaga kelish mumkin. Ta’lim texnologiyasi deganda ta’limning belgilangan maqsadi va talabaning bilim darajasiga ko‘ra o‘quv faoliyatini boshqarishning nazariy loyihasi va pedagogik tizimning amalda bo‘lishini ta’minlovchi zarur vositalar tizimi tushuniladi. 0 ‘qitishning shaxsga yo‘naltirilgan texnologiyasi biror nazariya va maqsad asosida ishlab chiqiladi. Pedagogik tizimning amalda bo‘lishi, uning moslanuvchanligi hamda talabaning shaxsiy xususiyatlari, ulaming texnologik va individiual me’yorlari bilan bog‘langan. Bunda ushbu texnologiyalaming moslashuvchanligi, ulaming variativligi, talaba xatti-harakatlarining bosqichliligi muhim ahamiyat kasb etadi. O‘qitish texnologiyasi sathida o‘quv jarayonining barcha komponentlari yoritiladi. Shaxsga yo‘naltirilgan texnologiya asosida talabalarning intellektual va emotsional-motivatsion rivojlanishi, bilim va kasbiy malakalar shakllanishi, ta’lim jarayoniga qadriyat sifatida yondashish munosabatini ta’minlash, faollikni oshirish, o‘z-o‘zini anglash va mustaqilligini shakllantirish yotadi. Bu tadqiqotlami tahlii qilgan holda ushbu ta’rifni berish mumkin: Pedagogik texnologiya ta’lim maqsadlariga erishish va shaxsning rivojlanishiga qaratilgan pedagogik faoliyatni muttasil ravishda rivojlantirish tizimi loyihasidir. Oliy ta’limni isloh qilish, bu masalalaiga ilmiy asoslangan nuqtai nazardan yondashishga majbur etadi. Har qanday loyihalash, o‘qitishning ilmiy asoslangan vositalari bo‘lgani holda, uning texnologikligi hisoblanmaydi. Loyihalash metodologik funksiya bajaradi. U talabaning psixik rivojlanish qonuniyatlari, o‘quv jarayonining rivojlanish xususiyatlari va pedagogik boshqaruv usullarining tadqiqot vositasi sifatida maydonga chiqidi. Oliy o‘quv yurtida ta’limni takomillashtirish maqsadida pedagogic muloqotning yangi shakllari, axborotlaming tarkibiy qismlarini qayta ishlab chiqish, o‘quv faoliyatini boshqarishning yangi shakllari talab qilinadi. Texnologik taraqqiyot, bugungi kunda ijtimoiy jarayonlarni kuzatib borishga qodir eng muhim komponentlardan biridir. Pedagogik ta’lim texnologiyasini yaxshilash jamiyat madaniy saviyasini va uning iqtisodiy qudratini shakllantirish shartidir. 0 ‘qitish texnologiyasi ta’limning faoliyatini ta’minlaydi, bilimlami mehnat jarayonigatatbiq etishni ta’minlaydi, pedagogning ongliligini qolipga tushiradi, uning jadal harakat qilishiga va hayot yo‘liga ta’sir ko‘rsatadi. Kasbiy o‘qitish texnologiyasi shaxsni intizom, iroda va ixtisoslikka bo‘lgan qiziqishni yuzaga keltiradi. Mutaxassisga bo‘lgan har tomonlama talabni qanoatlantirishga qaratilgan ta’lim texnologiyalari pedagog va talabaning hamkoriigiga tezlikda moslangan psixologik-pedagogik shart- sharoitlami amalga oshirishga yo‘naltiradi. Mutaxassislami kasbiy tayyorlash texnologik tamoyili bo‘lajak kasbiga qaratilgan maqsadlar, mazmun funksiyalari, o‘qitish metodlaridir. Shundan kelib chiqqan holda pedagogik texnologiyalar ishlab chiqiladi. Pedagogik texnologiyalar ta’riflariga bo‘lgan turli yondashuvlar shuni ko‘rsatadiki, haqiqatdan ham o‘qitish texnologiyalari fan va ishlab chiqarish
hamda o‘quv-pedagogik jarayon oralig‘idan o‘rin oladi. Bu kasbiy didaktik tayyoigarlik tizimidagi bilimlaming mustaqil sohasi bo‘lib, u o‘qitishning didaktika nazariyasi va amaliyoti bilan chambarchas bog‘langan. U o‘quv faoliyatini boshqarish jarayonini loyihalash va konstruksiyalash funksiyalarini o‘zida qamrab oladi. O‘qitish texnologiyasi tarkibiga o‘kuv jarayonini boshqarishning aniq usullari, boshqarish va o‘qitishning ayni istiqbolli tadbirlari haqidagi ham nazariy, ham amaliy bilimlar kiritiladi. 0 ‘quv jarayonining borishi sharoitlariga mos ravishda ulaming izchilligi belgilanadi. 0 ‘qitish texnologiyasi, o‘qitish nazariyasi, o‘qitish texnikasi. Ular o‘quv faoliyatini boshqarish haqidagi pedagogik sohalardir. Ular umumlashtirilgan darajasiga ko‘ra amalga oshiriladi. Pedagogik texnologiya ta’lim istiqbolining jarayonlashtirilgan aspektidir. O‘qitish texnologiyasini belgilash — bu kasbiy faoliyat sohasidagi ta’limiy va takomillashish samarasini ta’minlovchi o‘quv jarayonini me’yoriy boshqarib turishdir. Ilmiy adabiyotlarda pedagogik texnologiyaning uch aspekti to‘g‘risida
fikr yuritiladi: ilmiy, tavsifiy, amaliy. Ilmiy aspektda o‘qitishning maqsadi, mazmuni va metodlari ilmiy asoslanadi hamda pedagogik jarayon loyihalashtiriladi. Tavsifiy aspektda rejalashtirilgan o‘qitish natijalariga erishishning maqsadi, mazmuni, metodlari va vositalarining ishtiroki asosida algoritm jarayoni ishlab chiqiladi. Amaliy aspektda pedagogik texnologiya jarayoni amalga oshiriladi. Ta’lim amaliyotiga nisbatan pedagogik texnologiyaning uch sathi belgilanadi: umumpedagogik, xususiy metodik, lokal (modul). Umumpedagogik texnologiya yaxlit ta’lim jarayonini ifoda qiladi. Xususiy metodik texnologiya bir fan doirasidagi o‘quv -tarbiya jarayoniniamalga oshirish metodlari va vositalaridan iborat bo‘ladi. Lokal (modul) texnologiya o ‘quv tarbiya jarayonining maxsus bo‘Iimlariga texnologiyani tatbiq qilishni ifoda qiladi. Bu texnologiya xususiy didaktik va tarbiyaviy vazifalami hal qilishga qaratiladi. Pedagogikada, o‘qitish texnologiyalari bilan biiga ta’limiy texnologiyalar ham o‘rin olgan. Ta’limiy texnologiyalar mazmun-axborot aspektini bildirsa, o‘qitish texnologiyasi jarayonga aloqador deb hisoblanadi, ya’ni ular orasida hali ham aniq farqlar beigilanmagan. Pedagogik texnologiya talabalarning tayyorgarlik darajasiga, ulaming axborotlar bilan tanishganlik va amaliy tayyorgarligiga moslangan bo'lishi lozim. Kasbiy ta’lim tizimida o‘qitish texnologiyalari fundamental va amaliy bilimlaming o‘zlashtirilishini, harakatlaming reflektivligini aks ettiradi va o‘z kasbiy faoliyatini shakllantiradi. Pedagogik texnologiya o‘qituvchi va talaba faoliyati bilan belgilanadi. Faoliyatning bunday turlariga ko‘ra pedagogik texnologiyaning tuzilmasi aniqlanadi. Pedagogik texnologiyaning tuzilmasi. U konseptual asos, ta ’lint jarayoni mazxnuni va texnologik jarayondan iborat bo‘ladi. Har bir pedagogik texnologiya muayyan ilmiy konsepsiyaga asoslanadi. Pedagogik texnologiyaning ilmiy konsepsiyasi ta’lim maqsadlariga erishishning falsafiy, psixologik, ijtimoiy-pedagogik va didaktik asoslashlami qamrab oladi. Ta’lim jarayoni mazmuni ta’lim jarayonining umumiy va aniq maqsadlari, o‘quv materiali mazmunidan iborat bo‘ladi. Texnologik jarayon o‘quv jarayonini tashkil etish, o‘qituvchi faoliyati, talaba faoliyati, o‘quv jarayonini boshqarish usullari, o‘quv jarayoni diagnostikasini qamrab oladi. Tadqiqotchilar har qanday pedagogik texnologiyalami qanoatlantiradigan mezonlami belgilaydilar. , v Izchillik pedagogik texnologiyaning mezoni sifatida jarayonning mantiqiyligi, pedagogik texnologiyaning barcha qismlarining o‘zaro bog‘likligi, yaxlitligani o‘z ichiga oladi. Pedagogik texnologiyaning mezonlaridan biri, uning boshqaruvga asoslanganligidir. U o‘quv jarayoni diagnostikasi, uni rejalashtirish va amalga oshirishni loyihalash, undagi o‘qitish metodlari va vositalari bilan o‘zgartirib turishdan iborat bo‘ladi. Pedagogik texnologiyaning samaradorlik mezoni ta’lim jarayonining konkret sharoitlarida olinadigan yuksak natijalami ko‘zda tutadi. Qayta tiklash pedagogik texnologiyalar mezonlaridan biridir. Unda pedagogik texnologiyalami boshqa o‘quv yurtlarida qo‘llash imkoniyati tushuniladi. Shunday qilib, oliy maktabda mutaxassislaming kasbiy tayyorgarligi murakkab va doimiy harakatdagi tizimni tashkil etadi. Bu tizimda bo‘lg‘usi o‘qituvchining texnologik tayyorgarligi alohida o ‘rin tutadi. U bo‘lg‘usi pedagogning intellektual rivojlanishi, faol o'qishi, ijodiy shaxsning rivojlanishi, tafakkuming kasbiy yo‘nalganligini idrok qilish, o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etishda tadqiqiy (ilmiy) tamoyillami amalga oshirish bilan bog‘langan. Bo‘lg‘usi pedagogning texnologik tayyorgarligi, oliy o‘quv yurtida pedagogik texnologiyalami amalga oshirishni talab qiladi.
Oliy o‘quv yurti ta’lim jarayonida foydalaniladigan va keng tarqalgan pedagogik texnologiyalar:
Ta’lim jarayonini loyihalash texnologiyasi (loyihalashtirish texnologiyasi), muammoli o'qitish texnologiyasi, o'qitishning tabaqalashtirilgan va individual texnologiyasi, programmalashtirilgan o‘qitish texnologiyasi, kompyuter axborot texnologiyasi, mualliflik texnologiyasidir, tanqidiy fikrlashni shakllantirish texnologiyasi, mustaqil ta’lim olish texnologiyalari, modulli ta’lim texnologiyasi, masofaviy ta’lim texnologiyasi.
Pedagogika nazariyasi va amaliyotida ta’lim-tarbiya jarayonida ko‘plab yondashuvlar mavjud. Pedagogik texnologiyalarni xarakteri ana shu yondashuvdan kelib chiqadi. Shunga qarmasdan ko‘pgina pedagogik texnologiyalar o‘z mazmuni, maqsadi, metodlari va vositalariga ko‘ra bir-biriga o‘xshash. Pedagogik texnologiyalarni ana shu o‘xshash xususiyatlariga qarab ularni bir necha turga ajratish mumkin.
Qo‘llanilishiga, qamrov hajmiga (masshtabiga) ko‘ra ularni uch guruhga ajratiladi:
Umumiy pedagogik texnologiyalar.
2. Xususiy pedagogik texnologiyalar.
3. Kichik modullli universal texnologiyalar
|
| |