Fayl himoyasi - Fayllarni boshqarish tizimlari

|
Fayllarni boshqarish tizimlari
|
bet | 13/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariFayl himoyasi
Keling, egasi va guruh identifikatorlari va xavfsizlik bitlarini ko'rib chiqaylik.
Unix operatsion tizimi foydalanuvchilarning uch darajali ierarxiyasidan foydalanadi :
Birinchi daraja - barcha foydalanuvchilar.
Ikkinchi daraja - foydalanuvchi guruhlari. (Barcha foydalanuvchilar guruhlarga bo'lingan.
Uchinchi daraja - bu aniq foydalanuvchi (Guruhlar haqiqiy foydalanuvchilardan iborat). Foydalanuvchilarning uch darajali tashkil etilishi tufayli har bir fayl uchta atributga ega:
1) fayl egasi. Ushbu atribut tizim tomonidan avtomatik ravishda fayl egasi sifatida tayinlangan ma'lum bir foydalanuvchi bilan bog'langan. Fayl yaratish orqali siz standart egasi bo'lishingiz mumkin, shuningdek, fayl egasini o'zgartirishga imkon beruvchi buyruq ham mavjud.
2) Fayllarga kirishni himoya qilish. Har bir faylga kirish uchta toifada cheklangan:
egasining huquqlari (egasi ushbu fayl bilan nima qilishi mumkin, umumiy holatda - hech narsa shart emas);
fayl egasi tegishli bo'lgan guruhning huquqlari. Egasi bu yerga kiritilmagan (masalan, fayl egasi uchun oʻqish-qulflangan boʻlishi mumkin va guruhning boshqa barcha aʼzolari bu fayldan erkin oʻqishi mumkin;
tizimning barcha boshqa foydalanuvchilari;
Ushbu uchta toifaga ko'ra, uchta harakat tartibga solinadi: fayldan o'qish, faylga yozish va faylni bajarish (mos ravishda R, W, X tizimi mnemonikalarida). Har bir faylda ushbu uchta toifa qaysi foydalanuvchi o'qishi, qaysi yozishi va kim uni jarayon sifatida ishga tushirishi mumkinligini belgilaydi.
Katalog tashkiloti
OT nuqtai nazaridan katalog - bu katalogga tegishli barcha fayllar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan oddiy fayl.
Katalog elementi ikkita maydondan iborat:
1) i -tugunining raqami ( i -tugunlari qatoridagi seriya raqami ) va
2) fayl nomi:
Har bir katalog ikkita maxsus nomdan iborat: '.' - katalogning o'zi; '..' - ota-katalog.
(Ildiz katalog uchun ota-ona o'ziga ishora qiladi.)
Umuman olganda, katalogda bir xil i -tugunga bir necha marta murojaat qiluvchi yozuvlar bo'lishi mumkin, lekin katalogda bir xil nomdagi yozuvlar bo'lishi mumkin emas. Ya'ni, nomlarning ixtiyoriy soni fayl mazmuni bilan bog'lanishi mumkin. Bu bog'lanish deb ataladi . Bitta faylga ishora qiluvchi katalog yozuvi havola deb ataladi .
Fayllar katalog yozuvlaridan mustaqil ravishda mavjud va katalog havolalari aslida jismoniy fayllarga ishora qiladi. Fayl unga ishora qiluvchi oxirgi havola olib tashlanganida "yo'qoladi".
Shunday qilib, faylga nomi bo'yicha kirish uchun , operatsion tizim
1. ushbu nomni faylni o'z ichiga olgan katalogdan topadi,
2. faylning i -tugun raqamini oladi ,
3. raqam bo'yicha i-tugunini i-tugunlari hududida topadi,
4. i-tugundan fayl ma'lumotlari joylashgan bloklarning manzillarini oladi,
5. ma'lumotlar maydonidan bloklarni blok manzillari bo'yicha o'qiydi.
EXT 2 FS da disk bo'limlari tuzilishi
Butun bo'lim maydoni bloklarga bo'lingan. Blokning o'lchami 1, 2 yoki 4 kilobayt bo'lishi mumkin. Blok - bu disk maydonining manzilli birligi.
Ularning hududidagi bloklar bloklar guruhlariga birlashtirilgan. Fayl tizimidagi bloklar guruhlari va guruh ichidagi bloklar 1 dan boshlab ketma-ket raqamlangan. Diskdagi birinchi blok 1 raqami bilan raqamlangan va 1-guruhga tegishli. Diskdagi (disk bo'limidagi) bloklarning umumiy soni: sektorlarda ifodalangan disk hajmining bo'luvchisi. Va blok guruhlari soni bloklar sonini ajratish shart emas, chunki bloklarning oxirgi guruhi to'liq bo'lmasligi mumkin. Har bir blok guruhining boshida ((guruh raqami - 1)* (guruhdagi bloklar soni)) sifatida olinishi mumkin bo'lgan manzil mavjud.
Har bir blok guruhi bir xil tuzilishga ega. Uning tuzilishi jadvalda keltirilgan.
Superblok
|
Guruh tavsiflovchilari
|
bitmapni bloklash
|
INode Bitmap
|
Inode
jadvali
|
Ma'lumotlar bloki maydoni
|
Ushbu strukturaning birinchi elementi (superblok) barcha guruhlar uchun bir xil, qolganlari esa har bir guruh uchun individualdir. Superblok har bir blok guruhining birinchi blokida saqlanadi (birinchi blokda yuklash yozuviga ega bo'lgan 1-guruh bundan mustasno). Superblok fayl tizimining boshlang'ich nuqtasidir. U 1024 bayt hajmiga ega va fayl tizimining boshidan har doim 1024 bayt ofsetda joylashgan. Superblokning bir nechta nusxalarining mavjudligi fayl tizimining ushbu elementining o'ta muhimligi bilan izohlanadi. Superblok dublikatlari fayl tizimini ishlamay qolgandan keyin tiklashda ishlatiladi.
Superblokda saqlangan ma'lumotlar diskdagi qolgan ma'lumotlarga kirishni tashkil qilish uchun ishlatiladi. Superblok fayl tizimining o'lchamini, bo'limdagi fayllarning maksimal sonini, bo'sh joy miqdorini aniqlaydi va ajratilmagan joylarni qaerdan qidirish kerakligi haqida ma'lumotni o'z ichiga oladi. OT ishga tushirilganda superblok xotiraga o'qiladi va fayl tizimidagi barcha o'zgarishlar birinchi navbatda RAMda joylashgan superblok nusxasida aks ettiriladi va diskka faqat davriy ravishda yoziladi. Bu tizim ish faoliyatini yaxshilaydi, chunki ko'plab foydalanuvchilar va jarayonlar doimiy ravishda fayllarni yangilaydi. Boshqa tomondan, tizimni o'chirib qo'yganingizda, superblok diskka yozilishi kerak, bu esa kompyuterni shunchaki quvvatni o'chirish orqali o'chirishga imkon bermaydi. Aks holda, keyingi yuklashda superblokda yozilgan ma'lumotlar bo'ladi
Superblokdan keyin bloklar guruhining tavsifi (Grup deskriptorlari). Ushbu tavsif quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- berilgan guruhning blok bitmapini o'z ichiga olgan blokning manzili;
- berilgan guruhning inode bitmapini o'z ichiga olgan blokning manzili;
- berilgan guruhning indeks identifikatorlari jadvalini (inode jadvali) o'z ichiga olgan blokning manzili;
- berilgan guruhdagi bo'sh bloklar sonining hisoblagichi;
- berilgan guruhdagi erkin inodlar soni;
- bu guruhdagi kataloglar bo'lgan inodelar soni
va boshqa ma'lumotlar.
Guruh tavsifida saqlangan ma'lumotlar blok va inode bitmaplarini va inode jadvalini topish uchun ishlatiladi.
|
| |