Katta maktab yoshidagi bolalarda vaqtni his qilishni rivojlanishi

|
Katta maktab yoshidagi bolalarda vaqtni his qilishni rivojlanishi
|
bet | 6/9 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #257667 |
Bog'liq BardiyevaMKatta maktab yoshidagi bolalarda vaqtni his qilishni rivojlanishi
Insonnig kundalik ish faoliyatida vaqt juda muhim o‘rin tutadi. Vaqtiga qarab o‘z ish faoliyatini boshlaydi., harakatlarini tezlashtiradi yoki sekinlashtiradi, vaqtta moslashishni talab qiladi. Vaqtni sezish insonni vaqtini tejashga, undan unumli foydalanishga harakat qilishga undaydi.
Vaqt o‘quvchining o‘quv hayotida boshqaruvchanlik rolini o‘taydi. B.G.Ananeva rahbarligida psixologo — pedagogik tekshirishlar o‘tkazilib, unda bolalarning aqliy taraqqiyoti o‘quv yili protsessida kuzatiladi. Bu tekshirish shuni ko‘rsatadiki, bolalarning hech birida vaqtga moslashish, bilimlarining o‘zlashtirishning bog‘liqligi, qobiliyatlarining rivojlanishi ko‘rinadi.
Maktabga kelgan ko‘pchilik bolalarda vaqtni o‘zlashtirmaganligi bir qancha qo‘shimcha qiyinchiliklarni tug‘diradi. Birinchi sinf o‘quvchilari darsga kechikmasliklari, o‘z vaqtida uyiga berilgan topshiriqlarni bajarib borishlari kerak, bularning hammasiga ulgurushlari kerak.
Bu talablarning hammasiga to‘liq javob berish uchun bolalarni bog‘cha yoshidan tarbiyalangan va tayyorlangan bo‘lishi kerak.
Kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki, katta maktab yoshidagi bolalar vaqt intervallari, vaqt qismlarini, o‘z harakatlari bilan bog‘liq holda olib bora oladilar. Ular o‘zlari mustaqil vaqt oraliqlarini baholay oladilar. O‘z harakatlarini ma’lum harakatda boshlab, ma’lum vaqtda tugata oladilar.
Vaqtni bilishning eng muhim faktorlari:
1. Bola qaysi vaqt haqida gap bor ketayotganini, mustaqil vaqt oralig‘ini bilishi, vaqt haqida, soatdan foydalanishni bilishi kerak.
2. Bolalarning turli harakatlarida ularga ma’lum vaqt bo‘laklari haqida, berilgan topshiriqni ma’lum vaqtda bajarishga ulgurish mumkinligini tushuntirish.
Bolalarga soatga qaramasdan o‘z sezgilariga qarab vaqtni sezishni, rivojlantirish. Kattalar bu malakalarning o‘zlashtirishda uning kontrolligi.
Katga va tayyorlov gruppa bolalari bilan vaqtni sezishni 1,3,5,10 minut oraliqlari bilan tanishtirishdan boshlaymiz, 1 minut bu birinchi vaqt boshlanish haqidagi birlik hisoblanadi.
Hayotda ko‘pincha «bir minutga», «bir minutdan so‘ng», «bir minut kutib turing» kabi iboralar tez-tez ishlatilib turiladi. Bunda ishni uyushtirish va metodika ishlari quyidagicha bo‘ladi:
1. Bolalarni 1,3,5 va 10 minut o‘tishi bilan tanishtirish bunda sekundamer, qum soatlardan foydalaniladi.
2. Bu vaqtlarning o‘tishini turli harakatlarga bog‘liq holda o‘tkazish.
3. Bolalarni ko‘rsatilgan, belgilangan vaqtacha berilgan topshiriqlarni bajarishga o‘rgatish.
Ishlar bir necha bosqichda o‘tkaziladi:
1-bosqichda belgilangan vaqt ichida berilgan topshiriqni bajarish, bunda qum soatlarda bajariladi. Tarbiyachi doimo bolalarga baho berib boradi, ularning o‘zlashtirishlariga qarab, baholanadi.
2- bosqichda vaqtni o‘tish oraliqlarini baholash, tarbiyachi bunda ham baholab boradi.
3- bosqichda oldindan vaqt oraliqlarini, uning o‘tishlarini planlashtirish. Bunda ham qum soatlaridan foydalaniladi.
4- bosqichda esa vaqtni baholash, uning davomiyligini hayot bilan bog‘liq holda olib borishni o‘rgatish.
Programma materiali quyidagi mashg‘ulotni o‘z ichiga olib, quyidagi topshiriqlar qo‘yiladi.
1. Bolalarni 1 minut o‘tish davomi bilan tanishtirish.
2. Turli ish faoliyatlari davomida qum soati bilan vaqt o‘tishini kontrol qilish.
3. Berilgan topshiriqni o‘z vaqtida bajarish ko‘nikmasini hosil qilish.
|
| |