nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
сброс - download

3-laboratoriya ish Ishdan maqsad: Cisco kommutatorlarida va marshrutizatorlarida parolni olib tashlash (сброс) bo'yicha amaliy ko'nikmalar olish 0,49 Mb. 3
Bajardi: abdisalamov sherzod Ishdan maqsad: Cisco kommutatorlarida va marshrutizatorlarida parolni olib tashlash (сброс) bo’yicha amaliy ko’nikmalar olish 330,5 Kb. 1
Noan`anviy dars turlariga qaysilar kiradi?

13
58. Jur bo‘lib o‘qitish usuli qachon qo‘llaniladi?
A). V, S, D javoblari
V). Ta`limning boshlang‘ich bo‘g‘inlarida
S). O‘quvchini kitob o‘qishga o‘rgatishda
D). Badiiy matnni o‘rganishda
59. Ma`ruza metodidan qachon foydalaniladi7
A). V, S, D javoblari
V). Mavzularga obzor berishda
S). Yozuvchining hayoti va ijodini monografik tarzida o‘rganish
D). Sarhisob mavzularni o‘tishda
Axborot kommunikatsion texnologiyalar - bet 47

86
V BOB. AXBOROTLARNI KRIPTOGRAFIK HIMOYALASH USULLARI
5.1§ Kriptografiyaning paydo bo‘lishi va asosiy tushunchalar
Kriptografiya tarixi bir necha ming yillikka borib taqaladi.
Yozuvni
yashirishga extiyoj odamzod yozishni o‘rgangandan keyingina paydo bo‘lgan. Bu
extiyoj harbiy va diplomatik ma’lumotlarni yashirincha uzatish zaruratidan kelib
chiqqan.
«Kriptografiya» atamasi grek tilidan tarjima qilinganda «yashirish, yozuvni
berkitib qo‘ymoq» ma’nosini bildiradi. Atamaning ma’nosi
kriptografiya kerakli
ma’lumotni yashirin saqlash va himoyalash maqsadida qo‘llanishini anglatadi.
Kriptotizimning eng mashhur tarixiy shifriga misol qilib, Eramizning 56-yili
Yuliy Sezar dushmanlari bilan urush vaqtida shirflashning almashtirish turini
qo‘llagan. Ochiq matn alfaviti ostiga sikl bo‘yicha (Sezarda uchta pozitsiyaga)
siljitish orqali shu alfavit yozilgan. Shifrlashda
ochiq matndagi alfavitlar, ya’ni
yuqori qismda joylashgan harflar quyi qismdagi mos harflar bilan almashtirilgan.
Bu turdagi shifrlash Yuliy Sezargacha ma’lum bo‘lgan bo‘lsa-da, lekin bunday
shifrlash usuli uning nomi bilan yuritiladi. Masalan, “A” “D” ga almashtirilgan,
“B” esa “E” ga va haqazo.
Ikkinchi jahon urushi davrida partizanlar harakatidagi deyarli har bir otryadda
dushmanga qarshi ishlatish uchun radiostantsiya bo‘lgan.
Partizanlardagi mavjud
shifrlar bardoshsiz edi, shuning uchun nemis deshifratorlari ularni darrov
deshifrlashgan. Bu esa harbiy hujumlarda yo‘qotishlarga sabab bo‘lgan.
Biroq
partizanlar ham bu borada ayyor va kashfiyotchi bo‘lishgan. Ularning usullari
judayam oson bo‘lgan, ya’ni ular ochiq matnni bir nechta grammatik xatolar bilan
masalan, «Proshsli tro‘ eshshelona z tnkami» shifrlab uzatishgan. Natijada uni
deshifrlaganda
oddiy
rus
odami
tushunadigan
bo‘lgan.
Biroq
nemis
kriptoanalitiklari bunday
usul oldida ojiz qolishgan, ular rus tilida uchrashi
mumkin bo‘lmagan «tnk» va shu kabi so‘zlarga duch kelib, bu xato deshifrlangan
deb o‘ylashgan. Bu sodda yani xonaki usul bo‘lib ko‘rinsada, haqiqatan ham
87
judayam samarali bo‘lib, hozirgi kunda ham ishlatiladi.
Umuman aytganda
urushdan oldingi kriptografiya judayam zaif va fanda jiddiy faxriy nomga ega
bo‘lmagan.
Biroq shavqatsiz harbiy extiyoj, olimlarni kriptografiya
va kriptoanaliz
muammolari bilan jiddiy shug‘ullanishga majbur qilgan. Dastlabki erishilgan
muvaffaqiyatlardan birinchisi bo‘lib «Enigma» etarli katta bardoshli mexanik
shifrator va deshifrator vazifasini bajaruvchi nemis yozuv mashinasi hisoblanadi.
Kriptografiya usullarini qo‘llashning ba’zi birlarini ko‘rib chiqamiz.
Uzataladigan axborotning ma’nosini yashirish uchun ikki xil o‘zgartirishlar
qo‘llaniladi:
kodlashtirish va
shifrlash.
Kriptotahlilning - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

89
Kriptografik tizimning maqsadi boshlang‘ich tushunarli matnni shifrlash
natijasida, butunlay tushunarsiz ko‘rinishga yani shifrlangan matnga (shifrmatn,
kriptogramma, shifrogramma) o‘tkazishdir. Oluvchi, ya’ni kimga mo‘ljallangan
bo‘lsa usha shifrmatnni deshifrlashi va unga mos dastlabki
matnni tiklay olishi
kerak. Bunda dushman (kriptoanalitik deb ham ataladi) boshlang‘ich matnni ocha
olish imkoniyatiga ega bo‘lmasligi kerak.
Shifrmatnni ochish va deshifrlash (дешифрование) o‘rtasida ancha katta farq
bor. Kriptotizimni ochish kriptoanaliklar mehnati mahsuli bo‘lib, u berilgan
kriptotizim yordamida shifrlangan matnni ochiq matnga aylantirish imkoniyatiga
egadir. Kriptotizimni ocha olmaslik darajasi ya’ni kalitni bilmasdan uni ocha olish
turg‘unligi uning
barkarorligi (turg‘unligi) deb ataladi.
Kriptografiya nuqtai – nazaridan shifr –
bu kalit demakdir va ochiq
ma’lumotlar
to‘plamini
yopiq
(shifrlangan)
ma’lumotlarga
o‘zgartirish
kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmlari majmuasi hisoblanadi.
Kalit – kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmining ba’zi-bir parametrlarining
maxfiy holati bo‘lib, barcha algoritmlardan yagona variantini tanlaydi. Kalitlarga
nisbatan
ishlatiladigan
asosiy
ko‘rsatkich
bo‘lib,
Kodlashtirish - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

88
tekst) deb ataladi.
Shifr matnni, ochiq
matnga aylantirish jarayoni deshifrlash
(дешифрование) deyiladi.
Sirli (maxfiy) aloqalar sohasi
kriptologiya deb aytiladi. Ushbu so‘z yunoncha
«
kripto» –
sirli va
«logus» –
xabar ma’nosini bildiruvchi so‘zlardan iborat.
Kriptologiya ikki yo‘nalish, ya’ni
kriptografiya va
kriptotahlildan iborat.
Kriptografiyaning vazifasi xabarlarning maxfiyligini
va haqiqiyligini
ta’minlashdan iborat.
“Пароль должен отвечать требованиям сложности”

74
Parol foydalanuvchi qayd yozuvi nomini yoki uni qismini o‘z ichiga
olmasligi shart.
Parol sakkizta belgidan kam bo‘lmasligi zarur.
Parolda quyidagi to‘rtta toifalardan uchtasidagi belgilar ishtirok etishi kerak:
Lotin alifbosidagi A dan Z gacha bosh harflar;
Lotin alifbosidagi
kichik harflar a dan z gacha; O‘nlik sonlari (0 dan 9
gacha);
Alifbo-raqamli majmuaga kirmaydigan belgilar (misol uchun, !, $, #, %).
Bu talablarni bajarilishi parolni yaratishda yoki o‘zgartirishda tekshiriladi. Standart
bo‘yicha:
“отключен” –
“o‘chirilgan”.
“Политика блокировки учетной записи” – “qayd yozuvini
«blokirovka» qilish siyosati”. Bu qachon va
qancha muddatga qayd yozuvi
blokirovka bo‘lishini ko‘rsatadi. Maksimal xavfsizlik uchun bular aniq o‘rnatilgan
bo‘lishi kerak, aks holda potentsial buzg‘unchi to‘liq erkinlikka ega bo‘lib,
xoxlagan vaqtgacha parolni terib ko‘rishi mumkin. Bu bo‘limda quyidagi
parametrlar ko‘rib chiqiladi:
4.4-rasm. Qayd yozuvi blokirovkasi siyosati bo‘limi
2.1 “Блокировка учетной записи на” – “muddatga qayd yozuvini
blokirovka qilish” qayd yozuvi avtomatik ravishda blokirovka echilguncha
blokirovka holatida bo‘lish muddati (daqiqalar soni). Bu parametr 1 dan 99999
gacha qiymatni qabul qiladi. Agar 0 qiymati o‘rnatilsa,
u holda qayd yozuvi,
administrator blokirovkani yechmaguncha blokirovka holatida bo‘ladi.
75
Agar blokirovkaning chegaraviy qiymati aniqlangan bo‘lsa, u holda mazkur
blokirovka oralig‘i boshlang‘ich (nol) holatga qaytish oralig‘idan
katta yoki teng
bo‘lishi kerak.
Standart bo‘yicha:
“не определень” –
“aniqlanmagan”, chunki mazkur
parametr
“Пороговое значение блокировки” –
“Blokirovkaning chegaraviy
Kirish mashg‘ulotlari qanday uyushtiriladi?

|
Kirish mashg‘ulotlari qanday uyushtiriladi?Bog'liq Adabiyot-oqitish-metodikasi.-Xudoyberdiyev83. Kirish mashg‘ulotlari qanday uyushtiriladi?
A). Mavzuga yoki bo‘limga oid tarixiy ma`lumotlar, sharxli va`zlar yozuvchining
tarjimai holiga oid mashg‘ulotlar, so‘zlarga izoh
V). Ifodali o‘qish
S). Badiiy asarni o‘rganish
D). Matn ustida ishlash.
84. Matn ustida ishlashdan maqsad?
A). Matn mazmunini o‘zlashtirish, o‘quvchilarni asar tahliliga tayyorlash, uni
qismlarga bo‘lish, saralash va umumlashtirish
V). Ijodiy o‘qish
S). Ifodali o‘qish
D).Tarixiy ma`lumot berish.
85. Yakunlovchi mashg‘ulotga qo‘yiladigan talablar?
A). U yoki mavzu o‘tib bo‘lingandan keyin o‘rganilgan bilimlarni
umumlashtirish mashg‘ulotlari
V). SHarxli o‘qish
S). Ifodali o‘qish
D). Tarixiy shaxslarni o‘rganish.
86. Matn bilan tanishish deganda nimani tushunasiz?
A). Asarning poetik xususiyatlari-tili, syujeti, konflikti, kompozitsion tuzilishi,
qahramonlar tavsifi
V). Asarning mazmuni
S). Ifodali o‘qishni
D). Sharxli o‘qishni.
87. Adabiy asarni o‘qishning shakliga ko‘ra turlari?
A). V, D javoblari
V). Asarni ovoz chiqarib o‘qish, ovoz chiqarmay o‘qish, sharxli o‘qish, rollarga
bo‘lib o‘qish, jo‘r bo‘lib o‘qish.
S). Ovoz chiqarib o‘qish, badiiy o‘qish
D). Sinfda o‘qishE, uyda o‘qish, reja tuzish, asar mazmunini qayta hikoyalash.
88. Adabiy asarni o‘qishning mazmuniga ko‘ra turlari?
A). Mantiqiy o‘qish, adabiy o‘qish, ifodali o‘qish, badiiy o‘qish
V). Matn ustida ishlash, sharxlab o‘qish
S). Jur bo‘lib o‘qish, ovoz chiqarib o‘qish
D). Ko‘rgazmali o‘qish
89. Mantiqiy o‘qish nima?
A). Asar g‘oyasini ochishda ahamiyatli so‘zlarni ta`kidlab o‘qish, urg‘uga e`tibor
berish
V). Tarixiy ma`lumot berish
17
S). Sharqlab o‘qish
D). Urg‘usiz o‘qish.
|
| |
ham ohang, mavzularda insho yozdirish va so‘rovnoma o‘tkazish

48
M U N D A R I J A
KIRISH ..................................................................................................................................................... 3
TALABALAR MUSTAQIL ISHLARINING TURLARI, SHAKLLARI VA ........................................ 4
UNI BAHOLASH MEZONLARI. ........................................................................................................... 4
“ADABIYOT O‘QITISH METODIKASI” FANIDAN TEST TOPSHIRIQLARI ................................. 6
TOIFALI SAVOLLAR ……………………………………………………………………………......25
METODIKA FANINING BO'LIMLARI……………………………………………………………...30
YOZMA ISH VARIANTLARI .............................................................................................................. 37
YANGICHA YOZMA ISHLAR O‘TKAZISH MASTAQIL ISHNING BIR TURI ............................. 46
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ................................................................................................ 47
Muammoli ta`lim nima? - Abduvoҳid Xudoyberdiev

16
A). 5 bosqich. Kirish mashg‘ulotlari, matn ustida ishlash, mavzuga bog‘liq
adabiy-nazariy tushunchalarni o‘rganish, adabiy asar tahlil, yakunlovchi mashg‘ulot
V). 2 bosqich. Kirish va yakunlovchi mashg‘ulotlar
S). 3 bosqich. Kirish, yakunlovchi mashg‘ulotlar, adabiy asar tahlil
D). 4 bosqichga. Kirish mashg‘ulotlari, matn ustida ishlash, mavzuga bog‘liq
adabiy nazriy tushunchalarni o‘rganish adabbiy asar tahlili.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari

46
YANGICHA YOZMA ISHLAR O‘TKAZISH MUSTAQIL ISHNING
BIR TURI
I. Ertak tuzish
1. Mehnatkash, erka, o‘gay ona, o‘rmon, sehrgar kampir. Vertalyot-begona so’z.
2. Ochil dasturxon, laylak, shum bolalar, qaynar xumcha, chol, uchar gilam.
Ushbu so‘zlar ishtirokida ertak tuzish vazifasi topshiriladi. O‘n minut vaqt ichida
ikki yoki uchta guruh a’zolari yozma ravishda ertak ijod qilishi kerak. Ushbu
ertaklar
o‘quvchilarga o‘qib beriladi.
Qaysi guruh ertagi mazmunli,
qiziqarli,
ixcham ekanligi
o‘quvchilar ishtirokida baholanadi.
II. Hikoya tuzish
Yorug‘lik, qalam, shkaf, it so‘zlari ishtirokida hikoya tuzish topshiriladi.
Vaqsad o‘quvchilarni topqirlikka, ijodkorlikka o‘rgatish.
III. «Nima bo‘lardi agar...
» davomi kutilmagan savollar o‘yini.
Dunyoda pul bo‘lmasa...
Dunyoni pul bosib ketsa....
Samarqandga o‘zga sayyoralik uchib kelsa nimani so‘raysiz....
Siz suv osti mamlakatiga tushib qolsangiz...
Siz sehrgar bo‘lib qolsangiz...
Mazkur o‘yindan asosiy maqsad ’quvchilarni ijodkorlikka yo‘naltirish.
IV. Topishmoqlar tuqish.
Oila mavzusida.
To‘g‘rilik haqida.
Dehqonchilik to‘g‘risida.
Odob-axloq haqida va boshqalar.
V. O‘quvchilarga ularni o`ylantirgan, qiynagan, sevintirgan, tuyg`ularga
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari

45
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
26 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasi faning tilshunoslik turkumidagi fanlar bilan aloqasi
(O‘zbek tilshunosligi, Umumiy tilshunoslik).
2.
Ifodali o‘qish metodikasi (ifodali o‘qishning ikki shakli)
3.
Aruz vaznida yozilgan asarlarga sharh
“Falakkim, yaxshilar bazmida qadrimni baland etmas.
Dame yo‘qkim, yomonlar majmuanda mustamand etmas.”
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
27 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasining ijtimoiy gumanitar turkumidagi fanlar bilan aloqasi
(Tarix, falsafa).
2.
Adabiy ta`lim asoslari (DTS o‘quv dasturlari, darsliklar).
3.
She`riy va nasriy asarlarni ifodali o‘qish metodikasi.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
28 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasining davriy matbuot bilan aloqasini izohlang.
2.
Badiiy asarni tahlil qilish yo‘llari (Yolg‘iz, guruhiy, ommaviy).
3.
Ifodali o‘qish tamoyillari.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
29 – variant
1. 1930 – 1990 yillarda adabiyot o‘qitish metodikasi faning o‘ziga
xos xususiyati
(Partiyaviylik ta`limoti, yozuvchining asardan ko‘ra uning sinfiy mohiyatiga e`tibor
berish).
2.
Ta`limda noan`anaviy darslar va ularning turi (munozara, konferentsiya, muloqot,
stsenariyli o‘qitish).
3.
Matn ustida ishlash va uning o‘ziga xos tomonlarni ko‘rsating.
O‘rinlarini almashtirish - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

95
Gammalashtirish usuli bo‘yicha boshlang‘ich matn belgilari shifrlash
gammasi belgilari, ya’ni tasodifiy belgilar ketma-ketligi bilan birlashtiriladi.
Analitik o‘zgartirish usuli bo‘yicha boshlang‘ich
matn belgilari analitik
formulalar yordamida o‘zgartiriladi, masalan, vektorni matritsaga ko‘paytirish
yordamida. Bu yerda vektor matndagi belgilar ketma-ketligi bo‘lsa, matritsa esa
kalit sifatida xizmat kiladi.
5.6§ O‘rinlarini almashtirish usullari
Klassik shifrlash usullariga o‘rinlarini
almashtirish shifrlari, oddiy va
murakkab almashtirish shifrlari kiradi. Ta’kidlash joizki, o‘rinlarini
almashtirish
shifrlari va almashtirish shifrlarining kombinatsiyalari amaliyotda qo‘llanilayotgan
har xil turdagi simmetrik shifrlarni tashkil etadi. O‘rinlarini almashtirish shifrlarida
shifrlanadigan matnning harflari shu matn bloki ichida ma’lum qoidalar bo‘yicha
o‘rin almashtiriladi. O‘rinlarini almashtirish shifrlari eng sodda va eng qadimiy
hisoblanadi.
O‘rinlarni almashtirish usullariga misol sifatida
quyidagilarni keltirish
mumkin:
o shifrlovchi jadval;
o sehrli kvadrat.
Shifrlovchi jadval usulida kalit sifatida quyidagilar qo‘llaniladi:
o jadval o‘lchovlari;
o so‘z yoki so‘zlar ketma-ketligi;
o jadval tarkibi xususiyatlari.
Misol. Quyidagi matn berilgan bo‘lsin:
O‘ZBEKISTON BUYUK DAVLAT
Ushbu axborot ustun bo‘yicha ketma – ket jadvalga kiritiladi:
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari

|
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollariBog'liq Adabiyot-oqitish-metodikasi.-Xudoyberdiyev“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
14-variant
1. Adabiyot darslarida o‘qituvchining o‘rni (bilimi, dunyoqarashi, mahorati).
2. Adabiyot o‘qituvchisi ruhshunos ekanligi (o‘quvchilar yoshi, salomatligi,
dunyoqarashini aniqlash.
3. Bahru bayt darslari va uni tashkil etish (g‘azallarni yodlash, ifodali o‘qish, ketma –
ket o‘qish).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
15-variant
1. Ijodiy o‘qish metodi (ifodali o‘qish, o‘qituvchi va o‘quvchi nutqi, badiiy o‘qish).
2. Munozara darsining tuzilishi va mazmuni (mavzuni oldindan berilishi, reja tuzilishi,
topshiriqlar berilishi).
3. Adabiyot darslarida o‘qituvchining nutqi (ifodali o‘qish, notiqlik san`ati, tahlil qilish
san`ati).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
16-variant
1. Tashqi ko‘rgazmalilikni tashkil etishda o‘qituvchining mahorati (rangli ko‘rsatmalar,
vidio lavhalar, sahna ko‘rinishlari).
2. Adabiy mavzudagi nazm darslari (darslikka kiritilgan she`riy asarlar, ifodali o‘qish,
bahru bayt).
3. Adabiyot darslarida axborot texnologiyalaridan foydalanish (elektron, multimediali
vositalar, kompyuter va boshqalar).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
17-variant
1. An`anaviy she`riy o‘qish va A.Oripov, X.Xudayberdievalarga xos yangi she`r o‘qish
(so‘z birikmasi, turoq, so‘zdagi urg‘u).
2. Interfaol darslar (tadqiqotchilik usuli, baxru bayt usuli, test topshiriqlari nasriy
asarlardan namunalar o‘qish, lug‘at ustida ishlashlar.
3. So‘rovnomalar o‘tkazish usuli (psixologik, sotsiologik).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
18 -variant
1. Zamonaviy ta`lim texnologiyasi nima (o‘qitish, bilimlarni o‘zlashtirish, qo‘llash,
aniqlash).
2. Muammoli o‘qitish texnologiyasi (muammoli vaziyat, vaziyatning belgilari)
3. Ma`ruza darsi (ma`ruza – maslaxat, ma`ruza – suhbat, ma`ruza – tadqiqot).
|
| |
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollari

|
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollariBog'liq Adabiyot-oqitish-metodikasi.-Xudoyberdiyev
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollari.
8-variant
1. Musobaqa darslarini rejasi (mavzu belgilash, vazifalarni bo‘lib berish).
2. eksperement usuli (Tajriba o‘tkazish, sinash).
3. Adabiy – ijodiy insho va uning mavzusi (mavzu tanlash, reja tuzish).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollari.
9-variant
1. Erkin mavzudagi nazm darslari (vatan, xalq, tabiat, do‘stlik)
2. Ifodali o‘qish va uning ko‘rinishlariga qaysilar kiradi?
3. Musoxaba metodiga misol keltiring? (Muammolarni hal qilish, savollar tuzish, baxs-
munozaralar).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollari.
10-variant
1. Teatrlashtirilgan dars (sahna, rollarga bo‘lish, topshiriq berish) va uni tashkil etish.
2. Tadqiqot metodi (bilimlarni o‘zlashtirish, o‘rganish, xulosa chiqarish, qiyoslash)ga
misol keltiring.
3. ertak tuzish usuli (guruxlarga ajratiladi, ertakdagi so‘zlarga yangi so‘zlar qo‘shiladi
va ertak yoziladi) va unga misol.
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
11-variant
1. Konferensiya darslar rejasi va uning mazmuni (adabiy mavzuda, asarlar bo‘yicha,
yubileylar, uchrashuvlar).
2. Kuzatish usuli (tabiatni kuzatish, xulosa chiqarish, taqriz yozish).
3. Yozma nutqning turlari va ularni tashkil etish usullari ( bayon, insho, diktant).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
12-variant
1. O‘qituvchining qirralari (ilmiy tadqiqotchilik, ijodkorlik, badiiy ijrochilik, badiiy
vositachilik).
2. Tarqatma material usuli.
3. Matn yaratish darsi va uni tashkil etish usullari (matn tanlash, matndagi so‘zlarga
izoh berish, matnning badiiy xususiyati).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari.
13-variant
1. Barmoq tizimidagi she`rlarni ifodali o‘qish (bo‘g‘in, turoq, ritm, ohang).
43
2. Insert usuli.
3. She`riy san`atlarni o‘rganish usuli (sharhlash, lug‘at ustida ishlash, qiyoslash).
|
| |
“Adabiyot o‘qitish metodikasi” fanidan yakuniy nazorat savollari

44
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
20 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasi fani predmeti, maqsadi, vazifasi (metodika, usul,
vosita).
2.
Eng qadimgi davlatlarda adabiyot o‘qitish metodikasi (Qiroatxonlik, sharxlab
o‘qish).
3.
Epik asarlarning kompozitsiyasi (lirik chekinish, portret, peyzaj).
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
21 – variant
1. Turkistonda va sho‘ro mamlakatlarida Adabiyot o‘qitish tarixi (islomgacha, islom
davri, X-XII, XIII-XVIII asrlar, XIX asr II yarmi va sho‘ro davri).
2.
Adabiyot o‘qitish metodlari (ijodiy o‘qish musoxaba, tadqiqot, repreduktiv).
3.
O‘quv dasturlari va unga qo‘yilgan talablar.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
22 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasi fan – sifatida (metodika, metodologiya, fan,
pedagogika).
2.Ijodiy o‘qish metodi.
3.Ta`lim to‘g‘risidagi Qonun Oliy majlisning nechanchi yildagi, qaysi sessiyasida qabul
qilingan?
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
23 – variant
1. Ta`lim bosqichlarida Adabiyotning o‘quv fani sifatida o‘rganish xususityatlari
(o‘qituvchi o‘quvchi hamkorligi, so‘z san’ati, adabiyotning kuchi)
2.
Seminar darslari va unga qo‘yilgan talablar.
3.
Darsliklar va unga qo‘yilgan talablar.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
24 – variant
1. Adabiyot o‘qitish metodikasining asosiy vazifalari (kitob o‘qish, Adabiyotni
o‘rganish, darsliklarni yaxshilash, o‘qituvchi o‘quvchi hamkorligi ilmiy tadqiqotchilikni
rivojlantirish).
2.
Yozuvchi tarjimai holini o‘rganish yo‘llari.
3.
Adabiyot o‘qitish shakllari (va`zxonlik, suhbat, mustaqil ish).
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari

41
2. Mustaqil ish: Ma`ruza matni tayyorlash tartibi.
3. 5. 6 – sinf Adabiyot darsligida yod olishga berilgan asarlar va uning mualliflari.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari
30 – variant
1. Barmoq vaznida yozilgan asarlarga sharh. (Barmoq vazni, turoq, ritm, qofiya,
bo‘g‘in).
2. Mustaqil ish: Malakaviy bitiruv ishi va unga qo‘yilgan talablar.
3. Ta’lim turlarini ko‘rsating va sharxlang (oliy, o‘rta, boshlang‘ich ...)
II-VARIANT
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari.
1-variant
1. Zamonaviy ta`lim texnologiyasi nima (o‘qitish, bilimlarni o‘zlashtirish, qo‘llash,
aniqlash).
2. Muammoli o‘qitish texnologiyasi (muammoli vaziyat, vaziyatning belgilari)
3. Ma`ruza darsi (ma`ruza – maslaxat, ma`ruza – suhbat, ma`ruza – tadqiqot).
Соответствие исследования приоритетным направлениям развития

31
вихревым охладителем, позволяющая увеличить
механическую скорость
бурения на основе снижения температуры на забое (Навоийский
государственный горно-технологический университет, Узбекистан).
В мире исследования по эффективному использованию вторичных
энергетических ресурсов при эксплуатации бурового оборудования проводятся
по следующим приоритетным направлениям: совершенствование систем
утилизации теплоты двигателей внутреннего сгорания буровых установок и их
дизельных электростанции,
совершенствование конструкции, оптимизация их
рабочих
параметров,
разработка
усовершенствованной
конструкции
автономного теплоэнергетического комплекса бурового оборудования,
снижение себестоимости бурения скважин.
Suhbat metodi nima? - Abduvoҳid Xudoyberdiev

14
S). Ijodiy insho, bayon, referat.
D). Suhbat , muloqot.
67. Stsenariyli o‘qitish darsi?
A). V, S, D javoblari
V). Hujjatli mul’tifil’mlar, tantanali kechalar, konferensiya
S). Teleko‘rsatuvlar, radioeshittirishlarga tayyorlangan matn
D). Sahnaga mo‘ljallangan voqea
Adabiy o‘qish nima? - Abduvoҳid Xudoyberdiev

|
Abduvoҳid XudoyberdievBog'liq Adabiyot-oqitish-metodikasi.-Xudoyberdiyev90. Adabiy o‘qish nima?
A). Hijolarga, turoqlarga, vaznga e`tibor berib o‘qish
V). Mazmunga qarab o‘qish
S). Qofiyaga e`tibor berish
D). Badiiy san`atlarga e`tibor berish.
91. Ifodali o‘qish nima?
A). Tinish belgilariga, uning hamma shakliga ham mazmuniga e`tibor berib
o‘qish
V). Ham mazmuniga, ham shakliga e`tibor berilmaydi
S). Mantiqiy urg‘uga e`tibor berish
D). SHarxla o‘qish.
92. Badiiy o‘qish nima?
A). Holatga kirib o‘qish
V). Adabiy o‘qish
S). Ifodali o‘qish
D). V, S javoblari.
93. Adabiy-nazariy tushunchalarni o‘rganish kirish mashg‘ulotining bir turi
ekanligi?
A). Har bir asarning o‘zigagina xos bo‘lgan xususiyatni o‘rganadi (epik, lirik,
dramatik)
V). Adabiy o‘qish ekanligi
S). She`riy san`atlarni o‘rganish
D). Suhbatni o‘rganish.
94. Adabiy asar tahlil kirish mashg‘ulotlarining bir turi?
A). Estetik tahlil, tarixiylik, pedagogik maqsadga qaratilgan tahlil
V). Izlanish tahlili.
S). Sotsiologiya tahlili
D). Muammoli tahlil.
95. Hozirgi adabiyotshunoslik va pedagogika ilmiy-badiiy tahlilning qaysi
turi bilan ish ko‘ryapti?
A). V, D javoblari
V). Didaktik (o‘quv) tahlil
S). Sotsiologik tahlil
D). Filologik (ilmiy) tahlil.
96. O‘quv tahlilda (didaktik) qaysi usullar qo‘llaniladi?
A). V, S, D javoblari
V). Timsollar asosida tahlil
S). Muammoli tahlil
D). Tekstual (yaxlit) tahlil.
97. Tekstual (yaxlit) tahlil nima?
A). Batafsillik, muallifga ergashishlik, asar syujeti chizig‘idan chiqmaslik.
V). Umumiy ma`lumot berish, muallifga ergashmaslik
S). Asar syujetiga qo‘shimchalar qilish.
18
D). erkin fikr yuritish.
|
| |
§ Antivirus dasturlari. Antivirus dasturlari bazasini yangilash usullari

82
4.1-rasm- Antivirus dasturlari turlari
Ba’zi antiviruslar esa, shubhali obyektning o‘zini ajratib olib, uni diqqat bilan
tekshirib chiqadi, kompleks usulda tahlil qiladi. Bunday usulning yaxshi tarafi –
o‘zining shaklini oson o‘zgartirib oladigan yoki uncha tanilmagan viruslarni ham
aniqlash imkoni borligidir, yomon tarafi – antivirus dastur tez-tez yolg’on
chaqiruvlarni amalga oshiradi. Chunki, aytganimizdek, antivirus aniq biror bir
virusni emas, balki shubhali ko‘ringan har qanday faylni tekshiraveradi.
Virusni aniqlashning yana bir usuli – xotiradagi o‘zgarishlarni
doimiy
ravishda tahlil qilish, monitoring qilishdir. Bunda fayllarning axborot hajmlari,
hosil qilingan sanasi tekshirib turiladi. Agar fayl parametrlaridan birortasi o‘zgarib
qolsa, antivirus darrov mana shu o‘zgarishni o‘rganishga tushadi. Chunki, odatda
viruslar fayllarning parametrlarini o‘zgartirib qo‘yadi.
Antivirus dasturining eng muhim sifati zararli kodni aniqlash hisoblanadi.
Bundan
tashqari, ularning ishlash tezligi, xotirada egallaydigan joyining hajmi,
kompyuter resurslarining qancha qismidan faol foydalanishi ham muhim
ahamiyatga egadir. Chunki ba’zi antivirus dasturlar
ishlayotganida kompyuter
deyarli «qotib» qoladi.
Antivirus dasturlarning ba’zilari pullik, ba’zilari esa bepul tarqatiladi.
Bilingki, pullik antiviruslar ro‘yxatdan o‘tgan bo‘ladi va kompyuteringizni
ishonchliroq himoya qiladi, boshqacharoq aytsak, pullik antivirus mas'uliyatni his
83
qiladi. Bepul antiviruslar ham kompyuterni himoyalay oladi, lekin jiddiy xavf-
xatar vaqtida pullik antiviruslarning litsenziyalangan
versiyasigina yordam bera
oladi.
Mutaxassislarning fikricha, bugungi kunda mashhur bo‘lgan antivirus
dasturlari ba’zi holatlarda samarali ishlay olmay qoladi. Chunki ularning ishlash
algoritmlari uzoq vaqt o‘zgarmay turadi, virus tuzuvchi «hakerlar»
esa bu
algoritmlarni yaxshigina o‘zlashtirib oladilar va antivirusga ko‘rinmaslikning
ilojini topadilar. Yangi chiqayotgan antiviruslar shu jihatdan avvalgilarga
qaraganda foydaliroq bo‘ladi. Chunki ularning ishlash algoritmlari ham
yangilangan,
zamonaviy
viruslarni
topishlari
osonroq.
Kompyuter
foydalanuvchilariga maslahatimiz quyidagicha. Siz qaysi antivirus dasturidan
foydalanmang, deylik, 2-3 oyda bir marta umuman boshqa antivirus o‘rnatib,
kompyuteringizni, operatsion tizimini qaytadan tekshirib ko‘ring.
Chunki
kompyuterda uzoq vaqt ishlagan eski antivirus vaqt o‘tishi bilan yangi viruslarni
topa olmagan bo‘lishi mumkin.
Nutq o‘stirishning tutgan o‘rni?

22
D). V, S javoblari.
132.Ko‘rgazmalilikning uch turiga qaysilar kiradi?
A). Sintetik vositalar, eshitish bilan, ko‘ish bilan bog‘liq
V). Eshitish bilan bog‘liqlik, ko‘rish, o‘qish
S). Ko‘rish bilan bog‘liqlik, o‘qish bilan bog‘liqlik, tinglash
D). Sintetik vositalar, ko‘rish, o‘qish bilan bog‘liqlik.
133. Ko‘rgazmalilikning sintetik vositalariga nimalar kiradi?
A). Kino va televideniya imkoniyatlari
V). Turli rasmlar, kitoblar
S). Yozuvchi va shoirlarning ovozlari
D). V, S javoblari.
134. Ko‘rgazmalilik nima?
A). Badiiy asarni o‘rganishda muhim vosita
V). Darsning shaklini
S). Badiiy asarni ko‘rsatadi
D). Ko‘rgazmalilik darsining mazmunini tashkil qiladi.
135. O‘qituvchi nutqi qanday vazifani o‘taydi?
A). Badiiy asarni o‘rganishda muhim vosita
V). Darsning mazmunini baYon etuvchi
S). Dars haqida ma`lumot beruvchi
D). Darsni tushuntiruvchi.
136. Adabiyot to‘garaklarining turi?
A). V, S, D javoblari
V). Drama to‘garagi
S). Ifodali o‘qish va badiiy ijod tugaragi.
D). Adabiy ijodiy to‘garaklar.
Berilgan matnni shifrlash

103
Ochiq kalitli tizimlarini qo‘llash asosida qaytarilmas yoki bir tomonli
funksiyalardan foydalanish yotadi.
Ochiq kalitni ishlatib shifrlash amalga oshirilganda o‘zaro muloqatda bo‘lgan
subyеktlar o‘rtasida maxfiy kalitni almashish zaruriyati yo‘qoladi. Bu esa o‘z
navbatida uzatiluvchi axborotning kriptohimoyasini soddalashtiradi.
Ochiq kalitli kriptotizimlari bir tomonli funksiyalar ko‘rinishi bo‘yicha
farqlash mumkin. Bularning ichida RSA, El-Gamal va DSA tizimlarini alohida
tilga olish o‘rinli. Hozirda eng samarali va kеng tarqalgan ochiq kalitli shifrlash
algoritmi sifatida RSA algoritmini ko‘rsatish mumkin. RSA nomi algoritmni
yaratuvchilari familiyalarining birinchi harfidan olingan
(Rivest, Shamir va
Adleman).
RSA algoritmi modul arifmеtikasining darajaga ko‘tarish amalidan
foydalanishga asoslangan. Algoritmni quyidagi qadamlar kеtma-kеtligi
ko‘rinishida ifodalash mumkin.
Adabiyot o‘qitish metodikasi fanidan yakuniy nazorat savollari

42
3.Aqliy hujum darslari (guruxlarga
ajratish,
topshiriqlar berish,
muammoli savollar
berish).
“Adabiyot o‘qitish metodikasi ” fanidan yakuniy nazorat savollari.
7-variant
1. Noan`anaviy dars usullari haqida umumiy tushuncha. (turlari, usullari).
2. Didaktik o‘yinli darslar (muammolar, sharqona odob, mantiqiy ketma – ketlik).
3. O‘yin mashqlar (“Zakovot”, “Zinama – zina”, “Kim millioner bo‘lishni xoxlaydi?”
Tartibi n 
3 
4 
5 
6 
7 
8 
9 
10 
11 
12 
13 
S(n)

101
Kvadrat chizib oling;
Matndagi so‘zlarni mos keluvchi katakka 1 ta harfdan qilib yozib chiqing;
Hosil bo‘lgan jadval kataklaridagi matnni 1 dan
boshlab oxirigacha tartib
bo‘yicha yozib chiqing.
Misol. “
mustahkam” so‘zini yuqoridagi algoritm bo’yicha shiflashni ko‘rib
chiqamiz. Shifrlanadigan matnni kvadrat o‘lchamiga karraliligini tekshirib, 3x3
kvadrat chizamiz. Matndagi so‘zlarni mos keluvchi katakka 1
ta harfdan yozib
chiqamiz, natijda hosil bo‘lgan jadval kataklaridagi matnni gorizontal tarzda yozib
quyidagi shifr matnni hosil qilamiz:
umtkashma
2 9 4
7 5 3
6 1 8
u m t
k a s
h m a
Quyida 5x5 sehrli kvadrat jadvali keltirilgan bo‘lib, uni soat strelkasi bo‘yicha
yoki soat strelkasiga teskari yo‘nalishga burish orqali ham bir nechta sehrli
kvadratlar hosil qilish mumkin.
5.10§ Bir martalik bloknot usuli
Bu usul hozirda ham davlatlar agentlari tomonidan qo‘llaniladi,
deb aytish
mumkn. Bu usul kalitsiz umuman ochib bo‘lmaydigan usullar toifasiga kiradi.
Bunda kalit sifatida ixtiyoriy tartibda kelgan belgilar ketma-ketligidan
foydalaniladi. Kalit uzunligi juda ham katta bo‘lishi kerak.
Shifrlash usuli juda
ham oddiy. Shifrlanadigan matn harflari kalit harflariga qo‘shiladi va shifrtekst
hosil bo‘ladi.
Ijodiy o‘qish metodining ko‘rinishlari?

11
V). Musoxaba metodi, ijodiy o‘qish metodi.
S). Reproduktiv metodi, metodlarni qiyosiy o‘rganish.
D). Musoxaba, qiyosiy o‘rganish, tadqiqot metodi.
42. Musoxaba metodining ko‘rinishlari?
A). Muammolarni o‘rtaga tashlash,
baxs-munozaralar, yozma ishlar,
savollar,
rejalar tuzish.
V). Muammolarni o‘rtaga tashlash, bahs-munozaralar.
S). Savollar va rejalar tuzish, bahs-munozaralar.
D). Muammolarni o‘rtaga tashlash, bahs-munozaralar.
43. Tadqiqot metodining ko‘rinishi?
A). Mustaqil tahlil, muammoni hal qilish, seminar, qiyoslash, yozma ishlar.
V). Seminar, muammoni hal qilish, mustaqil tahlil.
S). Seminar, yozma ishlar, qiyoslash.
D). Yozma ishlar, muammoni hal qilish, mustaqil tahlil.
44. Reproduktiv metod ko‘rinishlar?
A). Yozuvchi haqida ma`lumot berish, sharxli va`zning zarur o‘rinlarini yozib
olish, darslik va maqolalardan ko‘chirib olish, xilma-xil jadvallar turi
V). Yozuvchi haqida ma`lumot berish, sharxli va`z
S). Xilma-xil jadvallar tuzish, darslik va maqolalardan ko‘chirib olish.
D). Yozuv haqida ma`lumot berish, ma`ruzalarning zarur o‘rinlarini ko‘chirib
olish.
Metodlarni qiYosiy o‘rganishning ko‘rinishlari?

12
A). Bu tadqiqotchi o‘quvchi, tadqiqotchi talaba tayyorlash
V). Bu ongli jarayon
S). Hamkorli modeli
D). Modellashtirilgan metod.
50. Noan`anaviy ma`ruza darslariga qaysilar kiradi?
A). V, S, D javoblar
V). Kichik guruhlarda ishlash usuli, ma`ruza konferensiya
S). Ma`ruza suxbat, ma`ruza munozara, ma`ruza tadqiqot
D). Muammoli ma`ruza, ma`ruza-maslahat, vizual-ma`ruza.
51. Noan`anviy dars metodlari (usullari)ga qaysilar kiradi?
A). V, S, D javoblar
V). Loyihalash usuli, o‘ylantiruvchi matn usuli, muammoli vaziyat usuli
S). Teatrlashtirilgan usul, klaster usul, interfaol usul, takrorlash usuli
D). Bahs-munozara usuli, davra-suhbati usuli, ishbop o‘yin usuli.
Ota-onalarga belgilangan talablar

|
Ota-onalarga belgilangan talablar
|
bet | 36/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-202426. Ota-onalarga belgilangan talablar:
- ta’lim muassasasi ichki tartib qoidalari bilan tanishish;
- o‘qituvchi sha’ni va qadr-qimmatini hurmat qilishi, dars jarayonlarida aralashmasliklari, pedagoglarni haqorat qilmasliklari;
- farzandini dars jarayonida ta’lim muassasasining ichki tartib va odob-axloq qoidalari talablariga rioya etishini nazorat qilish;
- farzandini darslarga to‘liq qatnashishini (davomat) hamda fanlar bo‘yicha ish daftarlari va ta’lim olishi uchun zarur bo‘lgan boshqa barcha jihozlar bilan ta’minlash;
- farzandini muassasaga darslik, o‘quv qurollari bilan kelishini ta’minlash;
- farzandining ta’lim olishiga to‘sqinlik qilmaslik, uning ta’lim muassasasiga o‘z vaqtida kelishi, darsdan keyin farzandini bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish;
- sinf rahbari va fan o‘qituvchilari bilan farzandining xulqi va davomati yuzasidan aloqada bo‘lish;
- farzandi darslarga kelmay qolishi mumkin bo‘lgan paytlarda ta’lim muassasasiga (sinf rahbariga) uning sabablarini bildirgan holda ma’lum qiladi;
- ta’lim muassasasining taklifiga asosan muassasada o‘tkaziladigan ota-onalar yig‘ilishi, suhbat va turli ma’naviy-ma’rifiy tadbirlarda ishtirok etish.
3-bob. Odob-axloq qoidalariga rioya qilishi
27. O‘quvchilarning odob-axloq qoidalariga rioya etish talablari:
a) ta’lim muassasasi binosi va uning hududida:
- ta’lim muassasasiga mashg‘ulotlar boshlanishidan 10-15 daqiqa oldin, ta’lim muassasasi Ustavida belgilangan o‘quvchilar formasida kelish.
Bunda, davlat umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida maktab formasi
2022-2023-o‘quv yilidan boshlab bosqichma-bosqich, 2025-yildan boshlab esa to‘liq joriy etilishini inobatga olish;
- toza va orasta kiyinish, sochlarni ozoda va tartibga keltirilgan holda tutish;
- o‘zidan kichiklarga nisbatan izzatda bo‘lish, kattalarga esa hurmat ko‘rsatish;
- o‘qituvchilar va ta’lim muassasasiga kelgan mehmonlar bilan uchrashganda salom berish;
- ta’lim muassasasi mulki (parta, stol, stul, doska, o‘simliklar, hayvonot dunyosi va hokazolar) va o‘quv jihozlari (kompyuter texnikasi, laboratoriya jihozlari, sinfxonalardagi stend va bannerlar)ga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lish;
- ta’lim muassasasi mulkiga zarar yetkazilgan hollarda ota-onalar (ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar) tomonidan qoplanishi;
- ta’lim muassasasi yo‘laklarida tinchlikni saqlash, ichki tartib va odob-axloq qoidalariga qat’iy rioya qilish;
- ta’lim muassasasiga o‘quv-qurollari, dars jadvalida belgilangan darsliklar
va daftarlar bilan kelish (o‘quvchilar uchun mo‘ljallangan zarur o‘quv qurollarining bo‘lishi);
- ta’lim muassasasi hududida telefonini o‘chirib, (smartfon, planshet
va boshqa qurilmalar) portfel yoki sumkasi va shu kabilarga solib qo‘yish;
chiqindilarni muassasa binosi va hududidagi maxsus belgilangan idishlarga tashlash;
|
| |
Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari

Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
|
a) ta’lim muassasasida va uning hududida

|
a) ta’lim muassasasida va uning hududida
|
bet | 38/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024a) ta’lim muassasasida va uning hududida:
- o‘zgalarga nisbatan jismoniy kuch ishlatish yoki ruhiy tazyiq o‘tkazish;
- dars mashg‘ulotlari vaqtida ta’lim muassasasi hududida sababsiz yurish;
- ta’lim muassasasi yo‘laklari, sinf xonalari, oshxona va kutubxonasida asossiz ravishda baland ovozda gaplashish;
- ta’lim muassasasi hududida baland ovozda so‘zlashish, qog‘oz va boshqa chiqindilarni (belgilangan joylardan tashqarida) qoldirib ketish;
- muqovasida ma’naviyatga zid bo‘lgan tasvirlar tushirilgan yozuv daftarlaridan foydalanish;
- turli narkotik va psixotrop moddalar, spirtli ichimliklar va tamaki mahsulotlarini iste’mol qilish hamda tarqatish;
- ta’lim muassasasi hududiga turli xil pirotexnika vositalari, pnevmatik qurollar, o‘tkir kesuvchi va tig‘li buyumlarni olib kelish;
- uyali aloqa vositalari orqali “ommaviy madaniyat”, turli xil yot g‘oyalarni targ‘ib etuvchi va terroristik-ekstremistik xarakterdagi audio va video materiallar hamda pornografik xarakterdagi ma’lumotlarni ko‘rish va tarqatish, kiberbullingni o‘tkazish;
- uyali aloqa vositalarini bo‘yniga osib olishi, ko‘ylak, shim, yubkalari cho‘ntaklarida va shu kabilarda saqlash;
b) dars mashg‘ulotlari (sinf xonalari)da:
- dars vaqtida o‘rinsiz gaplashish, ovqatlanish, saqich chaynash;
- qog‘oz va boshqa keraksiz narsalarni qoldirib ketish;
- mashg‘ulotlar yakunlangunga qadar ta’lim muassasasi hududidan o‘qituvchilar ruxsatisiz tashqariga chiqish;
- yozma ishlar va oraliq nazoratlarni bajarish vaqtida chetdan yordam so‘rash;
- boshqa o‘quvchilar tomonidan tayyorlangan topshiriqlar yoki yozma ishlarni o‘z nomidan topshirish;
- telefondan (smartfon, planshet va boshqa gadjet qurilmalar) foydalanish, uni parta ustiga qo‘yish.
4-bob. Rag‘batlantirish va ta’sirchan choralar ko‘rish tartibi
29. O‘quv yili davomida yuksak ma’naviy axloqiy fazilatlarga ega bo‘lgan, namunaviy xulqi va jamoat ishlaridagi faolligi uchun hamda mazkur ichki tartib va odob-axloq qoidalariga to‘liq rioya qilgan, ta’lim muassasasida ijobiy sog‘lom muhitning qaror topishiga va yanada mustahkamlanishiga xizmat qilgan jamoa a’zolari quyidagicha moddiy va ma’naviy jihatdan rag‘batlantiriladi:
- mahalla raislari bilan birgalikda namunali ota-onalarga “minnatdorchilik xati”ni yuborish;
- ta’lim muassasasi buyrug‘i bilan o‘qituvchilarga “Faxriy yorliq”, “tashakkurnoma” e’lon qilish, ularni tarmoq va davlat mukofotlariga tavsiya qilish;
- esdalik sovg‘alar bilan taqdirlash;
- muassasa radiouzel va ijtimoiy tarmoqlar orqali e’lon qilish;
- “Eng faol o‘quvchi”, “Eng faol sinf” nominatsiyasi bilan taqdirlash;
- o‘quvchilarning yashash manziliga, ularning ota-onasining ish joyiga yoki mahalla fuqarolar yig‘iniga tashakkurnoma yuborish;
- “Har bir nuroniy – o‘smir yoshlarning g‘amxo‘r murabbiyi” tamoyili asosida tarbiyasi og‘ir o‘quvchilar mahallada katta hurmatga ega bo‘lgan nuroniylarning tarbiyasiga biriktirish.
|
| |
Doppler effekti - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti
|
bet | 2/6 | Sana | 26.07.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #268678 |
Bog'liq Musqil ish. AbbosDoppler effekti - kuzatuvchi (qabul qiluvchi) ga nisbatan nurlanish manbasining harakati tufayli kuzatuvchi (qabul qiluvchi) tomonidan qabul qilinadigan nurlanish chastotasining va shunga mos ravishda to'lqin uzunligining o'zgarishi. Effekt avstriyalik fizik Kristian Doppler sharafiga nomlangan.
Doppler effektining sababi shundaki, to'lqin manbai kuzatuvchi tomon harakat qilganda, har bir ketma-ket to'lqin tepasi kuzatuvchiga oldingi to'lqin cho'qqisiga qaraganda yaqinroq pozitsiyadan chiqadi . Shunday qilib, har bir keyingi to'lqin kuzatuvchiga oldingi to'lqinga qaraganda bir oz kamroq vaqt kerak bo'ladi. Shunday qilib, kuzatuvchiga ketma-ket to'lqin cho'qqilari kelishi orasidagi vaqt qisqaradi, bu chastotaning oshishiga olib keladi.
Kashfiyot tarixi
Suvdagi to'lqinlarni o'z kuzatishlariga asoslanib, Doppler shunga o'xshash hodisalar boshqa to'lqinlar bilan havoda sodir bo'lishini taklif qildi. To'lqinlar nazariyasiga asoslanib, 1842 yilda u yorug'lik manbasining kuzatuvchiga yaqinlashishi kuzatilgan chastotani oshiradi, masofa esa uni kamaytiradi, degan xulosaga keldi (" Of the Colored Light of Double Stars and Certain Other Stars in the Heavens (ingl. maqolasi) "). Doppler kuzatuvchi tomonidan qabul qilingan tovush va yorug'lik tebranishlari chastotasining to'lqinlar manbai va kuzatuvchining bir-biriga nisbatan harakat tezligi va yo'nalishiga bog'liqligini nazariy jihatdan asosladi. Keyinchalik bu hodisa uning nomi bilan atalgan.
Dopler ushbu printsipni astronomiyada qo'llagan va akustik va optik hodisalar o'rtasida parallel bo'lgan. Uning fikricha, barcha yulduzlar oq nur chiqaradi, ammo ularning yerga yoki yerdan harakatlanishi tufayli rang o'zgaradi (Dopler tomonidan ko'rib chiqilgan ikkilik yulduzlar uchun bu ta'sir juda kichik). O'sha paytdagi asbob-uskunalar bilan rang o'zgarishini kuzatish imkonsiz bo'lsa-da, tovush nazariyasi 1845 yildayoq sinovdan o'tgan. Faqatgina spektral tahlilning kashf etilishi optikadagi ta'sirni eksperimental tekshirishga imkon berdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti
|
Modul arifmetikasining ba’zi formulalarini keltirib o‘tamiz

100
(a+j)=(b+j)mod m
a·j
k
=b·j
k
mod m
a
k
=b
k
mod m.
Agar a=b mod m & c=d mod m bo‘lsa, u holda a+c= (b+d)mod m va
a*c= (b*d)mod m bo‘ladi.
Agar a=b mod m & a=b mod n bo‘lsa, u holda a=b mod (mn) bo‘ladi.
5.9§ Sehrli kvadratlar usuli
Bu usulda kvadrat jadval chizib olinadi. Jadval kataklariga sonlar 1 dan
boshlab shunday joylashtiriladiki, natijada jadval kataklaridagi sonlarni gorizontal,
vertikal va diagonal yo‘nalishlarda qo‘shib chiqqanda bir xil son hosil bo‘lsin.
Matnning harflarini nomerlab chiqiladi va jadvalning mos raqamli kataklariga
yozib chiqiladi. So‘ngra matn gorizontal tarzda jadvaldan yozib olinadi.
O‘lchovli
n bo‘lgan kvadrat jadvalning har bir satridagi, har bir ustun va har
ikki diagonaldagi sonlar yig‘indisi bir xil bo'lgan n
2
turli sonlar bilan to‘ldirilgan
bo‘ladi.
Har bir satr, ustun va diagonaldagi sonlarning yig‘indisi sehrli son (sehrli
o‘zgarmas) deb ataladi. Oddiy sehrli kvadratning sehrli soni faqat
n ga bog‘liq
bo‘lib, u quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi
:
.
Sehrli sonlarning bir nechta qiymatlari quyidagi jadvalda keltirilgan.
San'at va madaniyat - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent...

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti
|
bet | 6/6 | Sana | 26.07.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #268678 |
Bog'liq Musqil ish. AbbosSan'at va madaniyat
Ilmiy-fantastik adabiyotlarda kosmik kemalarning (yulduzli kemalarning) giperkosmik parvozlarini amalga oshirishda ko'pincha tilga olinadi.
"Katta portlash nazariyasi" amerikalik komediya teleserialining 1-mavsumining 6-qismida doktor Sheldon Kuper Xellouin bayramiga boradi, buning uchun u Doppler effektini aks ettiruvchi kostyum kiygan. Biroq, hozir bo'lganlarning barchasi (do'stlardan tashqari) uni zebra deb o'ylaydi.
Half-Life kompyuter o'yiniga qo'shimchalardan biri Blue Shift ( ko'k siljish ) deb nomlanadi, bu noaniq (u ushbu maqolada tasvirlangan ilmiy ma'noga ham ega va uni "ko'k siljish " deb ham tarjima qilish mumkin. soqchilarning ko'k formasiga ishora, ulardan biri bosh qahramon ).
The Algorithm(ingl.)oʻzb. ) The Doppler Effect albomiga ega.
Koreyaning Bangtan Boys musiqiy guruhining "DNK" qo'shig'i uchun videoning boshida Doppler effekti formulasi paydo bo'ladi, sahnaning o'zi esa uning soddalashtirilgan tasviridir. Bu doimiy ravishda guruhning kliplari haqida nazariya qilib yuradigan muxlislar uchun hazildan boshqa narsa emas.
Doppler effekti to‘lqin manbasi va kuzatuvchi orasidagi nisbiy harakat natijasida to‘lqin chastotasi va uzunligining o‘zgarishini tushuntiradi. Agar manba kuzatuvchiga yaqinlashsa, to‘lqin chastotasi yuqori, uzoqlashsa, past bo‘ladi. Bu hodisa tovush va elektromagnit to‘lqinlar uchun ham amal qiladi.
Qo’llanilishi:
1. Astronomiya: Yulduzlar va galaktikalar harakatini o‘rganishda.
2. Tibbiyot: Ultrasonografiya orqali qon oqimini kuzatishda.
3. Meteorologiya: Ob-havo prognozida shamol tezligini aniqlashda.
4. Transport: Avtomobil va temir yo‘l harakatini boshqarishda.
5. Harbiy soha: Raketalar va havo mudofaasi tizimlarida nishonlarni kuzatishda.
Doppler effekti hayotimizning turli sohalarida keng qo‘llaniladi va muhim ahamiyatga ega.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiti
|
Doppler effekti yordamida Yerning Quyosh atrofida aylanishini isbotlash

|
Doppler effekti yordamida Yerning Quyosh atrofida aylanishini isbotlash
|
bet | 5/6 | Sana | 26.07.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #268678 |
Bog'liq Musqil ish. AbbosDoppler effekti yordamida Yerning Quyosh atrofida aylanishini isbotlash.
Astronomiya:
Spektrning chiziqlarini siljitish orqali yulduzlar, galaktikalar va boshqa osmon jismlari harakatining radial tezligi aniqlanadi. Astronomiyada osmon jismlarining radial tezligini radial tezlik deb atash odatiy holdir. Doppler effekti yordamida ularning radial tezligi samoviy jismlarning spektridan aniqlanadi. Yorug'lik tebranishlarining to'lqin uzunliklarining o'zgarishi, manba spektridagi barcha spektral chiziqlar, agar uning radial tezligi kuzatuvchidan uzoqroqqa ( qizil siljish ) yo'naltirilgan bo'lsa, uzoq to'lqinlar tomon siljiydi va qisqa bo'lsa, uzoq to'lqinlarga siljiydi. radial tezlikning yo'nalishi kuzatuvchi tomon ( binafsha siljishi ). Agar manba tezligi yorug'lik tezligiga nisbatan kichik bo'lsa (~ 300 000 km / s), u holda relativistik bo'lmagan yaqinlashuvda radial tezlik yorug'lik tezligini har qanday spektral chiziqning to'lqin uzunligi o'zgarishiga ko'paytiriladi va unga bo'linadi.
Spektral chiziqlarning kengligini oshirish orqali yulduzlar fotosferasi haroratini o'lchash mumkin. Haroratning oshishi bilan chiziqlarning kengayishi gazdagi nurlantiruvchi yoki yutuvchi atomlarning xaotik termal harakati tezligining oshishi bilan bog'liq.
Suyuqlik yoki gaz oqimi tezligini kontaktsiz o'lchash. Doppler effekti suyuqlik va gazlarning oqim tezligini o'lchaydi. Ushbu usulning afzalligi shundaki, datchiklarni to'g'ridan-to'g'ri oqimga joylashtirish shart emas. Tezlik ultratovush yoki optik nurlanish to'lqinlarining tarqalishi bilan aniqlanadi ( Optik oqim o'lchagichlar ) muhitning bir hil bo'lmagan joylariga ( suspenziya zarralari, asosiy oqim bilan aralashmaydigan suyuqlik tomchilari, suyuqlikdagi gaz pufakchalari). Quyoshga o'xshash spektral turdagi chekinayotgan yulduz spektridagi spektral yutilish chiziqlarining qizil siljishi . Taqqoslash uchun, Quyoshning spektri chap tomonda ko'rsatilgan.
Xavfsizlik signallari . Harakatlanuvchi ob'ektlarni aniqlash uchun.
Koordinatalarning ta'rifi . Cospas-Sarsat sun'iy yo'ldosh tizimida yerdagi favqulodda uzatuvchining koordinatalari sun'iy yo'ldosh tomonidan Doppler effekti yordamida undan olingan radio signalidan aniqlanadi.
Global joylashishni aniqlash tizimlari GPS va GLONASS.
|
| |
Tayanch iboralar - O'zbekiston respublikasi

Tayanch iboralar:
1) Kislorod, allotropik shakllari.
2) Kislorod molekulasida kimyoviy bog.
3) Kislorod, ozonning olinishi.
4) Kislorodning, ozonning xossalari.
5) Kislorodning birikmalari, xossalari.
6) Oltingugurt, olinishi.
7) Oltingugurtning xosslari.
8) Oltingugurtning gidridlari.
9) Oltingugurtning birikmalari.
10) Sulfat kislota
Nazorat savollari:
1. Xalkogenidlar.
2. Urta va nordon xalkogenidlar.
3. Vodorod peroksid va oksidlovchi, kaytaruvchi xossalari.
4. Oltingugurtni oksidlovchi, kaytaruvchi xossalari.
5. Vodorod sulfid
6. Oltingugurtning kislorodli birikmalari
7. H2S2O7 ning xavoda tutashi sababi
8. Nitroza usulida H2SO4 kislota olish
9. Oltingugurtning galogenli birikmalari
10. Oltingugurtning ishlatilishi
Adabiyotlar:
1. 338-366 betlar
2. 233-260 betlar
MA'RUZA № 5
|