Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar
Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.452
1. S. G‘aniyev, M. Karimov, K.Tashev Axborot xavfsizligi (Axborot-kommunikatsion tizimlar
xavfsizligi)
2. Sultanov, R. O., Yusupov, M. R. (2020). Ta’limda matematika fanini o’qitishdagi
muammolar va ularning yechimida axborot kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiyati. O`zMU
xabarlari, 2(1/2/1), 144-147.
3. Kamolov, E. R., Raximov, S. M., Sultanov, R. O., Maxmudov, M.A., (2021). Innovative
method of developing creative thinking of students. Экономика и социум, 1(80).
4. Sultanov, R.O., (2021). O’qitishning raqamli texnologiyasi masalalari. Academic research
ineducational sciences, 2(CSPI conference 3), 804-807.
AXBOROT XAVFSIZLIGI DARAJASI VA UNING ROLI ZAMONAVIY KOMPYUTER
TARMOQLARIDA
A.B.Mirzamaxmudov
Namangan muhandislik-texnologiya instituti
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan (AKT) foydalanish XXI asr jamiyatining
shakllanishiga ta’sir etuvchi muhim omillardan biridir. AKT ning ta'siri odamlarning turmush tarzi,
ularning ta'lim va mehnat faoliyati, shuningdek, davlat va jamiyat o'rtasidagi o'zaro munosabatlar
bilan bog'liq. AKT jadallik bilan jahon iqtisodiyoti uchun muhim omilga aylanib, zamonaviy iqtisodiy
ijtimoiy muammolarni samarali va Ijodkorlik bilan hal qilish.Axborot tizimlari va axborot
resurslarining fuqarolarning axborotdan samarali foydalanishiga to‘sqinlik qiluvchi tashqi va ichki
tahdidlardan xavfsizligini ta’minlash AKT rivojlanishining dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi.
jamiyat va davlat.Axborotni muhofaza qilish - bu quyidagilarga qaratilgan huquqiy, tashkiliy va texnik
choralarni ko'rish: noqonuniy kirishni ta'minlash, yo'q qilish, OTni o'zgartirish, blokirovka qilish,
nusxalash va kotirovkalar uchun ma'lumotlarni taqdim etish.tarqatish, shuningdek, bunday
ma'lumotlarga nisbatan boshqa noqonuniy harakatlardan; cheklangan kirish ma'lumotlarining
maxfiyligiga rioya qilish; axborotga kirish huquqidan foydalanish. Shuni ta'kidlash kerakki, umuman
olganda, axborot xavfsizligi (AK) muammosi axborot va axborot tizimlari xavfsizligini ta'minlash
vazifalari bilan bir qatorda yana ikkita jihatni o'z ichiga oladi: zararli ma'lumotlar ta'siridan himoya
qilish va xabardor qarorlar qabul qilinishini ta'minlash. mavjud ma'lumotlardan maksimal darajada
foydalangan holda amalga oshiriladi.Axborot xavfsizligini ta'minlash quyidagi asosiy vazifalarni hal
qilish uchun mo'ljallangan: axborot tizimlari va axborot resurslariga tahdidlarni aniqlash, baholash
va oldini olish; yuridik va jismoniy shaxslarning intellektual mulk obyektlariga bo‘lgan huquqlarini
himoya qilish, axborotdan foydalanish; tijorat, shaxsiy va boshqa turdagi sirlarni himoya qilish.
shuningdek, yig'ish, jamg'arish va davlat, rasmiy,Axborot tizimlari va axborot resurslariga tahdidlarni
shartli ravishda to'rtta asosiy guruhga bo'lish mumkin: dasturiy ta'minot - "viruslar" ning kiritilishi,
apparat va dasturiy ta'minotdagi xatolar; axborot tizimlaridagi ma'lumotlarni yo'q qilish va
o'zgartirish; texnik, shu jumladan radioelektron, - aloqa liniyalari va boshqaruv tizimlarida axborotni
ushlab turish: jismoniy - qayta ishlash vositalari va axborot tashuvchilarni yo'q qilish; ommaviy
axborot vositalarini, shuningdek apparat yoki dasturiy ta'minot parol kalitlarini o'g'irlash; axborot
almashinuvi qoidalarini buzish; axborotni noqonuniy yig'ish va ulardan foydalanish; axborot
resurslariga ruxsatsiz kirish; axborot tizimlarida ma'lumotlarni noqonuniy nusxalash; noto'g'ri
ma'lumotlar, ma'lumotlarni yashirish yoki ma'lumotlarni noto'g'ri taqdim etish; ma'lumotlar
bazalaridan ma'lumotlarni o'g'irlash.Axborotni himoya qilishning samarali tizimlarini yaratish va
joriy etish orqali bu tahdidlarga qarshi turish mumkin. Bundan tashqari, bunday tizimlarni yaratish
muammosini hal qilish tizimli yondashuv asosida amalga oshirilishi kerak, bu himoya mexanizmlari
usullari o'rtasidagi o'zaro ta'riflar, printsiplar, munosabatlarning tegishli ta'riflariga imkon beradi.
|