Tadqiqot predmeti - 3-sinfda massa o’lchovlarini o’rgatish metodikasi

|
3-sinfda massa o’lchovlarini o’rgatish metodikasi
|
bet | 3/6 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 65,3 Kb. | | #253537 |
Bog'liq 3-sinfda massa o’lchovlarini o’rgatish metodikasiTadqiqot predmeti. Boshlang’ich sinf matematika darslarida pedagogik texnologiyalardan foydalanish.
Tadqiqotning ilmiy farazi. Boshlang’ich sinf matematika darslarini sifat va samaradorligi ortadi, agar:
Boshlang’ich sinf matematika darsini o’qitishda pedagogik texnologiyardan keng foydalanilsa;
Tadqiqotni amalga oshirish bosqichlari:
Tadqiqot 3 bosqich (2009- 2011-y ) amalga oshirildi.
1-bosqich (2009-y noyabr, 2010-y yanvar) tadqiqot mavzusiga oid adabiyotlar,dissertatsiyalar va avtoreferatlar o’rganilib, tahlil qilindi , hamda boshlang’ich sinf matematika darslarida pedagogik texnologiyalardan foydalanish metodikasining tajribasi ham o’rganildi.
2- bosqich (2010-y mart,may) Bu bosqichda o’qitish metodikasining andozasi ishlab chiqildi, tadqiqotning farazi ham ilgari surildi.Mavzuga oid adabiyotlar tahlil qilindi va matematika fanini o’qitish tajribasini davom ettirildi.
3-bosqich (2010-y noyabr, dekabr) Metodikasini tadbiq qilish bo’yicha eksprimentni sinovdan o'tkazildi va natijalari tahlil qilindi
I bob. Matematika darslarida vaqt, masofa va tezlikka doir masalalar yechish. Uning pedagogik-psixologik xususiyatlari.
Matematika darslarida vaqt, masofa va tezlikka doir masalalar yechishning pedagogik xususiyatlari.
Boshlang’ich sinflarning dasturida matematik material bilan uzviy bog’liqlikda turli miqdorlarni ham o’rganish nazarda tutilgan. Miqdorlarsiz tabiatni, borliq olamni o’rganish mumkin emas. Miqdorlarda turli ob’ektlarning, borliq dunyoning xossalari aks etgan.
Miqdor bu narsa yoki hodisaning biror xossasi bo’lib, uni boshqa narsa yoki hodisaning shu xossasi bilan taqqoslash va ulardan qaysi biri shu xossaga ko’proq darajada ega ekanligani aniqlash mumkin.
Miqdor tushunchasi murakkab tushuncha bo’lib, o’quvchilarning maktabda butun o’qish davrida shakllantiriladi.
Boshlang’ich maktabning vazifasi shundaki, u bolalarda miqdorlarni o’rganishning intuitiv tushunarli usulini hosil qilishdir, buning natijasida bolalarda miqdorlar narsalar va hodisalarning o’lchash bilan bog’liq bo’lgan xossalari ekanligi haqida tasavvurlar hosil bo’lishi kerak.
Boshlang’ich maktabda bolalarga uzunlik, sig’im, massa, yuz, vaqt haqida dastlabki tasavvurlar beriladi.
Har bir miqdorni o’rganish uslubiyotining o’ziga xos xususiyatlari mavjud bo’lsada, biroq narsaning yoki hodisaning xossalarini o’rganishga umumiy yondashish miqdorlarni o’rganishning umumiy uslubiyoti haqida gapirish imkonini beradi. Bu uslubiyot asosida amaliy usul yotadi. Narsalar bilan ishlash asosida, aniq-hissiy qabul qilish qobiliyatiga tayanib, kichik yoshdagi maktab o’quvchilarini miqdorlar uchun umumiy bo’lgan xossalari bilan tanishtirish mumkin.
Matematikaning turmushga tadbiqi ko‘pchilik hollarda ikkita masalaga olib keladi: chekli to‘plam elementlarni sanash, miqdorlarni o‘lchash. Biz miqdorlarni o‘lchashga to‘xtalamiz. Bizga ma’lumki miqdorlar bilan o‘quvchilarni tanishishi boshlang‘ich maktabda yuz berib ular uzunlik, yuz, tezlik, narx, hajm kabi miqdorlar to‘g‘risida tassavvurlarga ega.
Miqdorlar- bu aniq ob’ekt yoki hodisalarning mahsus xossalaridir. Masalan, narsalarning oraliqqa ega bo‘lish xossasi uzunlik deyiladi. Narsa, buyumlar oraliqlari to‘g‘risida gapirganda uzunlik so‘zini ishlatamiz va bu miqdorlarni bir jinsli deymiz. Bir jinsli miqdorlar biror to‘plam elementlarini ayni bir xossasini ifodalaydi. Turli jinsli miqdorlar esa ob’ektlarning turli xossalarini ifodalaydi. Masalan. uzunlik, yuz, massa-turli jins miqdorlardir.
Miqdorlar quyidagi xossalarga ega:
Har qanday bir jinsli ikki miqdor taqqoslangach, bir jinsli miqdorlar uchun «katta», «kichik» va «teng» munosabatlari o‘rinli. Bir jinsli a va b miqdorlar uchun quyidagi munosobatlardan biri o‘rinli a >b, a a =b; Masalan: uchburchak ikki tomoni uzunligining yig‘indisi,uchunchi tomoni uzunligidan katta, to‘g‘ri burchakli uchburchak istalgan katetining uzunligi gipotenuzasi uzunligidan kichik, parallelogramm qarama-qarshi tomonlari uzunliklari teng.
Bir jinsli miqdorlarni qo‘shish mumkin, qo‘shish natijasida yana bir jinsli miqdor hosil bo‘ladi. Boshqacha aytganda a va b bir jinsli miqdorlar uchun a +b miqdor bir jinsli aniqlanadi va y a va b miqdorlarning yig‘indisi deyiladi. Masalan, a-AB kesmaning, b-BC kesmaning uzunligi bo‘lsa, u holda AC kesmaning uzunligi AB va BC kesmalar uzunliklarining yig‘indisiga teng bo‘ladi.
Miqdor haqiqiy songa ko‘paytiriladi, natijada shu jinsli miqdor hosil bo‘ladi. Boshqacha aytganda, har qanday a miqdor va har qanday nomanfiy haqiqiy son uchun yagona b=x- a miqdor mavjud: b miqdor a miqdorni x songa
ko‘paytirish deyiladi. Masalan, AB kesmani a uzunligini х=3 ga ko‘paytirilsa, yangi AC kesmaning 3 a uzunligi hosil bo‘ladi.
Л, 2.I6 i S
Bir jinsli miqdorlar ayiriladi, bu erda miqdorlar ayirmasi miqdorlar yig‘indisi orqali aniqlanadi: a va b miqdorlarning ayirmasi deb, shunday c miqdorga aytiladiki, uning uchun a =b+c tenglik o‘rinli bo‘ladi. Masalan, a-AC kesmaning, b-AB kesmaning uzunligi bo‘lsa, BC kesmaning uzunligi AC va AB kesmalar uzunliklarining ayirmasiga teng bo‘ladi .
Bir jinsli miqdorlar bo‘linadi, bunda bo‘linma bir jinsli miqdorlarni songa ko‘paytmasi orqali aniqlanadi. Bir jinsli a va b miqdorlarning bo‘linmasi deb, shunday х nomanfiy haqiqiy songa aytiladiki, uning uchun a =x b tenglik o‘rinli
а
bo‘ladi. х son a va b miqdorlarning nisbati deyiladi va = x ko‘rinishida
b
yoziladi. Masalan, AC kesma uzunligining AB kesma uzunligiga nisbati 3 ga teng
|
| |