Elektromagnit induksiya hodisasi

Translated from Russian to Uzbek - www.onlinedoctranslator.com
Kirish
Ushbu kurs ishining maqsadi “Elektromagnit induksiya hodisasi” mavzusida elektron darslik yaratishdan iborat. Bu ish nazariy material va elektron darslikni o'z ichiga oladi.
Elektromagnit induksiyaning kashf etilishi elektromagnit maydon haqidagi tushunchamizni chuqurlashtirdi. Induksiya hodisasi tufayli dunyo elektr nima ekanligini bilib oldi. Aynan shu sohadagi kashfiyotlar insonga elektr motorini, cho'g'lanma chiroqni va uzoq masofalarga energiya uzatish tarmoqlarini yaratishga imkon berdi.
Quvvat bilan ishlaydigan elektr jihozlarisiz zamonaviy hayot endi mumkin emas. Elektr energiyasi butun sayyorada har kuni hayotni saqlab qoladigan tibbiy asbob-uskunalarni yaratish imkonini berdi. Bundan tashqari, zamonaviy fizika, tibbiyot va biologiya muammolarini hal qilishga qodir kuchli hisoblash markazlari yaratilgan. Elektr yo'q bo'lganda, bu barcha qurilmalarning ishlashi oddiygina mumkin emas.
Elektromagnit induktsiya elektr tokining paydo bo'lishining tabiatini, uning xususiyatlarini va mumkin bo'lgan qo'llanilishini ochib berishga va tushunishga imkon beradi, masalan, o'z-o'zidan induktsiya hodisasi asosida ishlab chiqarishdagi texnologik jarayonlarni takomillashtirish.
Elektr va magnit hodisalari bir-biri bilan chambarchas bog'liq va bir-birini keltirib chiqarishi mumkinligini doimo yodda tutish kerak.
1. Elektromagnit induksiya
Elektr toklari o'z atrofida magnit maydon hosil qiladi. Qarama-qarshi hodisa ham mavjud: magnit maydon elektr toklarining ko'rinishini keltirib chiqaradi. Bu hodisa 1831 yilda M. Faraday tomonidan kashf etilgan va elektromagnit induksiya deb nomlangan.
Keling, elektromagnit induktsiyani ko'rsatadigan ba'zi tajribalarni ko'rib chiqaylik. Buning uchun 1 va 2-sonli ikkita simli sariqlardan foydalanamiz (1.1-rasm), ulardan biri (1) ikkinchisiga (2) qo'yilishi mumkin. 1-bo‘lakni galvanometrga, 2-bo‘lakni esa tok manbaiga ulaymiz. Agar g'altak 1 g'altak 2 ga nisbatan (ya'ni magnit maydonga nisbatan) turg'un bo'lsa, u holda g'altakning 2 magnit maydoni qanchalik kuchli bo'lishidan qat'i nazar, 1-sxemada oqim bo'lmaydi.
1.1-rasm - G'altak 1 g'altakning 2 magnit maydonida harakat qilganda, g'altakning 1 zanjirida oqim paydo bo'ladi.
Keling, 1-g'altakning harakatlanishini boshlaylik. Galvanometr oqim ko'rinishini ko'rsatishini ko'ramiz. Bu oqim faqat lasan harakat qilganda mavjud bo'ladi va bobin qanchalik tez harakat qilsa, u qanchalik kuchliroq bo'ladi. G'altak 1 pallasida oqim bobinlar yaqinlashganda ham, ular uzoqlashganda ham sodir bo'ladi, lekin ikkala holatda ham oqimlar qarama-qarshi yo'nalishga ega.
Agar siz 1 g'altakni harakatsiz qoldirsangiz va g'altak 2ni oqim bilan harakatlantirsangiz, u holda galvanometr g'altakning harakatlanishida oqimni ham ko'rsatadi.
Biz har ikkala 1 va 2 bobinlarni ham harakatsiz qoldirishimiz mumkin, lekin reostat yordamida 2-bobindagi oqimni o'zgartiramiz. Keyin, oqim kuchining har qanday o'zgarishi bilan (ya'ni, magnit maydon) 1 g'altakning zanjirida oqim paydo bo'ladi. Magnit maydon kuchayganida 1-g'altakdagi oqimning yo'nalishi maydon zaiflashganda oqim yo'nalishiga teskari bo'ladi; magnit maydon doimiy bo'lib qolsa, g'altak 1da oqim paydo bo'lmaydi.
Ushbu tajribalar shuni ko'rsatadiki, induksiyalangan oqim paydo bo'lishining sababi magnit maydonning o'zgarishidir. Bu o'zgarish qanday yaratilgani ahamiyatsiz. Shaklda tasvirlangan tajribada. 1. 1 va 2 bobinlarning ikkalasi ham harakatsiz, lekin biz temir yadro C ni g'altak 2 ga suramiz yoki tortib olamiz. Yadro ichkariga surilganda u magnitlanadi va magnit maydon kuchayadi; Yadro tashqariga chiqarilganda, maydon kamayadi. Bobin 1 zanjiridagi oqim faqat yadro harakat qilganda oqadi.
1.2-rasm - Temir yadro C harakatga kelganda, 2-g'altakning magnit maydoni o'zgaradi va 1 g'altakning zanjirida oqim paydo bo'ladi.
Doimiy magnitni harakatga keltirish orqali biz o'zgaruvchan magnit maydonni yaratishimiz mumkin. Agar siz 2-oqimli lasanni butunlay olib tashlasangiz va doimiy magnitni 1-ga o'tkazsangiz (yoki uzaytirsangiz), u holda galvanometr ham oqimni ko'rsatadi. Bu oqim, agar lasan harakatlansa va magnit tinch holatda bo'lsa ham sodir bo'ladi. Magnit va lasan yaqinlashib, uzoqlashayotganda oqim yo'nalishlarini kuzatish orqali, xuddi oldingi tajribalarda bo'lgani kabi, ularning qarama-qarshi ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin.
Faraday o'zining ko'plab tajribalari natijalarini quyidagi vizual shaklda ifoda etdi. Biz magnit maydonni magnit induksiya chiziqlari yordamida tasvirlaymiz. Keyin magnit induksiya induksiya chiziqlarining zichligi bilan tavsiflanadi. Endi tasavvur qilaylik, yopiq o'tkazgich magnit maydonda harakat qiladi va kuchliroq maydon hududiga o'tadi. Keyin o'tkazgich bilan qoplangan indüksiyon liniyalari soni ortadi. Aksincha, o'tkazgich kuchsizroq maydonga o'tganda, o'tkazgich qoplagan induksion chiziqlar soni kamayadi. Ammo magnit maydon girdobli maydon bo'lib, uning induksiya chiziqlarining oxiri yo'q. Natijada, dala induksiya chiziqlari zanjirdagi zvenolar kabi simli zanjir bilan bog'langan (3-rasm). Shuning uchun, kontaktlarning zanglashiga olib keladigan induksion liniyalar sonining har qanday o'zgarishi faqat ularning sim zanjirini kesib o'tishi natijasida sodir bo'lishi mumkin.
1.3-rasm - Yopiq o'tkazgich va magnit induksiya chiziqlari bir-biriga "bog'langan".
Xuddi shunday, agar o'tkazgich tinch holatda bo'lsa, lekin magnit induksiya o'zgarsa, maydon kuchaygan sari induksiya chiziqlarining zichligi ortadi va ular bir-biriga qarab harakatlanadi va maydon zaiflashganda ular bir-biridan ajralib chiqadi. bir-biriga, bir-birini, o'zaro. Va bu holda, o'tkazgich tomonidan ma'lum miqdordagi indüksiyon chiziqlari kesib o'tadi. Shuning uchun Faraday, agar o'tkazgich yoki uning biron bir qismi magnit induksiya chiziqlarini kesib o'tsa, o'tkazgichda induksiyalangan tok paydo bo'ladi, degan xulosaga keldi.
Elektromagnit induksiyaning kashfiyoti juda katta ilmiy va texnik ahamiyatga ega edi. Bu hodisa faqat oqimlar yordamida magnit maydonni olish emas, balki, aksincha, magnit maydon yordamida elektr toklarini olish mumkinligini ko'rsatdi. Bu nihoyat elektr va magnit hodisalar o'rtasidagi o'zaro bog'liqlikni o'rnatdi.
|