Фойдаланилган адабиётлар рўйҳати - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta-maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta-maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti hayotiy faoliyat xavfsizligi kafedrasi yong’in va yonish-portlash xavfsizligi namangan-2022
|
bet | 11/13 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #232051 |
Bog'liq Yong\'in va yonish-portlash xavfsizligi — 4-kurs (6)Фойдаланилган адабиётлар рўйҳати
Ермилов А.В., Белорожев О. Н., Никишов С. Н., Баканов М.О. «Тактика тушения пожаров: практикум.” – Иваново: Ивановская пожарно-спасательная академия ГПС МЧС России, 2020. – 102 с.
Қўлдошев А.Ҳ., Сaбиров Э.Э., Султонoв С. “Ёнғин ўчириш тактикаси” дарслик Ўзбекистон Республикаси Ички ишлар вазирлиги Ёнғин хавфсизлиги институти. – Тошкент. 2017 й. 479-б.
Самойлов Д. Б. «Справочник инженера пожарной охраны». Инфра-Инженерия. Москва 2010. —280 с.
10-11-ma’ruza. Yong’inni o’chirish usullari, moddalari va vositalari
Reja
Olov va yong'inlarni ochirishning asosiy usullari quyidagilardir.
2. Birlamchi yong'inga qarshi uskunalari.
3. Yong'in ochirish vositalari turlari va ulardan foydalanish .
Yong'in ochirish vositalari va ulardan foydalanish usullari. Yong'in o'chirish vositalari olov va yong'inni o'chirish uchun ishlatiladi. Yong'in o'chirish vositalari i, yonish jarayonini to'g'ridan-to'g'ri ta'sir ko'rsatadigan moddalar va ular (suv, kopik, kukun) yong'inni o'chirish uchun sharoit yaratadi. Olov va yong'inlarni ochirishning asosiy usullari quyidagilardir: • yonayotgan sirtlarni sovutish (tarqatish va lokalizatsiyani oldini olish); • Havdan izolyatsiya qilish (oksidlovchi vositalarni to'sib qo'yish); • Yonuvchan zonadan yonuvchan materialni olib tashlash
Yonishini to'xtatishning asosiy belgisiga ko'ra, o'chirish moddalar quyidagilarga bo'linadi: Sovutish ta'siri (suv, qattiq karbonat angidrid); suyultiruvchi ta'sir (yonuvchan bo'lmagan gazlar, suv bug'lari, mayda suv zarralari); izolyatsion harakatlar (har xil turdagi havo-mexanik ko'pik, yirik bo'lmagan yonmaydigan materiallar, qattiq mato materiallari); Ingibir ta'sir (yonish reaktsiyasining kimyoviy usulda kamaytirish - metilen bromid, etil bromid). Sovutgich sifatida suv, eng ko'p qullaniladigan moddai. . Suvning yong'inga qarshi ta'siri juda yuqori. Suvning katta issiqlik quvvati va bug'ni suvga aylantirish uchun katta miqdorda issiqlik sarflanishi kerakligi belgilanadi.
Yonuvchan moddaga kirib, suv bug'lanish uchun issiqlikni oladi, shu bilan birga yonuvchi moddalar haroratini pasaytiradi. Bug'ga aylantirilganda, suv yonish uchun kerak bo'lgan kislorodning nisbatlarini o'zgartiradi va yonish to'xtaydi. Shu bilan birga, bug' yonib turgan moddaga havo kirib borishini oldini oladi. Yonuvchan moddalarni namlantiruvchi suv moddalarning yonishini qiyinlashtiradi, chunki suv bug'langanda modda harorati 100 ° Cdan yuqori bo'lmaydi va natijada bu modda yonmaydi. Oqim shaklidagi suv mexanik kuch bo'lib, olovni uradi. Shu bilan birga, yonayotgan elektr simlarini va elektr jihozlarini suv bilan o'chirishga harakat qiluvchi har qanday kishiga elektr o'tkazuvchanligi va qisqa tutashuvlar, elektr toki urishi mumkinligi sababli yonib turgan elektr simi va elektr jihozlarini suv bilan o'chirish mumkin emasligini yodda tutish kerak. Yonuvchan suyuqliklarni suv bilan (neft mahsulotlari, yog'lar, laklar va boshqalar) o'chirmang, chunki ular suvdan engilroq va suv yuzasi bo'ylab tarqalishi yonish maydonini oshiradi.
Qattiq karbon dioksid - kristalli massa. Metall natriy va kaliy, magniy va ularning qotishmalari bundan mustasno, barcha yonuvchan materiallarni yondirishni to'xtatadi. U elektr o'tkazuvchan emas va yonuvchan moddalarni namlantirmaydi, shuning uchun u elektr energiyasi bilan jihozlangan elektr dvigatellarini, dvigatellarni, shuningdek, arxivlar, kutubxonalar, muzeylar, ko'rgazmalar va boshqalarni o'chirish uchun ishlatiladi. Yong'inga qarshi izaliasia vositalari yonuvchan materiallarni o'chirish uchun keng qo'llaniladi. Ularning asosiy vazifasi oksidlovchi moddalarni (kislorod, yonuvchi bug'lar va gazlarni) yonish zonasiga kirishni to'xtatishdir. Izolyatsia qiluvchi vositalar sifatida ko'pik, qum, talk, yong'inga qarshi changlar, shuningdek, qattiq mato materiallari (asbest, tuval, paypoq, gilam, mato va boshqa yonmaydigan mato) ishlatiladi
Qum va tuproq yong'inni o'chirish uchun muvaffaqiyatli ishlatiladi, ayniqsa yonuvchan suyuqlik yoqilganda. Qum va tuproq, belkurak bilan yonayotgan modda ustiga otilib, olovni urib, havodan kelishini oldini oladii. Seyiltuvchi moddalar yonuvchi bug'lar va gazlarni yonmaydigan holatga keltiradi, yoki havodagi kislorod miqdorini yonishni qo'llab-quvvatlamaydigan konsentratsiyaga kamaytiradi. Xonada suyultiruvchi moddalar kiritilganda bosim ko'tariladi, havo almashtiriladi va u kislorod bilan yonadigan va yonmaydigan gazlarning kontsentratsiyasi orttiradi. Birlamchi yong'inga qarshi uskunalari. Asosiy yong'inga qarshi uskunalari qo'lda ishlaydigan o't o'chirish asboblari, oddiy yong'inga qarshi vositalar va portativ yong'inga qarshi uskunalarni o'z ichiga oladi. Qo'l yong'inga qarshi vositalar orasida yong'in va duradgorlar boltalarii, lom, ilgak, bagor, bo'ylama kondalang arra, uchli va uchsiz belkurak va elektr simlarni kesish uchun uskunalar o'rnatilgan.
Boltalar engil tuzilmalarni ochish, olib tashlash va sug'urtalashni moslashadiLom tuzilmalarni ochish, teshiklar ochish va boshqa ishlarni qo'lda ishlatish uchun ishlatiladi.Yong'in bagori asosan tuzilmalarni demontaj qilish uchun mo'ljallangan.Yong'in ilgagi qiyin joylarga kirish uchun tuzilmalarni sindirishga xizmat qiladi. Qoida tariqasida yong'in uskunasi olov qalqoniga, qizil rangga bo'yalgan va uni ishlatish uchun doim tayyor. Binolar ichidagi (shu jumladan, barcha ta'lim muassasalarida) yong'inni o'chirish uchun yong'in hidrantları bilan jihozlangan yong'in o'chirish suvi tarmog'i ishlatiladi. Yong'in krani yong'in engi (shlang) va dastakdan (stvol) uboratr. Yong'inga qarshi vositalarga borish yollari ochiq bo'lishi kerak. Yong'in engi (shlang) kran va dastakka (stvol) ulangan holda bolishi kerak eng (shlang) rulon (aylana)i yoki garmoshka tarzida bolishi kerak.
Yong'in shlangi saqlash shkafi yopiq va muhrlangan bolishi kerak. Kranning ishlashi vaqti-vaqti bilan tekshirilishi kerak. Buning uchun eng (shlang) ajratib olinadi, kran ostida paqir joylashtiring va kran ochiladi. Eng (shlang) muntazam ravishda changdan tozalab va bo'ylama burmalarning o'rnini o'zgartirib qayta orash kerak. Yong'in sodir bo'lganda, shkafni ochib, dastakni o'ng qo'lingiz bilan olib, kuchli siltash bilan engni yechib, keyin olovga boring. Oqim yong'in tarqalishini to'xtatish va uni ta'qib qilmaslik uchun ishlatish kerak. Oqim kuchli yong'in o'rniga yuborilishi kerak. Vertikal sirtlarni yuqoridan pastga o'chirish ktrak. Yong'in inshootlar ichida (er ostidagi, qismlarda) bolsa, ochiq olovga kirishni ta'minlash uchun ular ochilishi (taxtalarni ag'darish, gipsni yiqitish) kerak. Elektr tarmoqlari, agar ular yong'in zonasida bo'lsa, o'chrishi kerak.
Yong'inni o'chirishning eng oddiy vositasi qo'lda yong'inga qarshi uskunalarni o'z ichiga oladi. Bular o'zlarining dastlabki bosqichlarida yong'inlarni yo'q qilish uchun mo'ljallangan texnik qurilmalar. Sanoat turli xil yong'in öchirishlar ishlab chiqaradi. Yong'in ochirish vositalari turlari suyuq, ko'pik, karbon dioksid, aerosol, kukunly va aralash turlari bor. . Hajmi jihatidan ular 5 litr hajmgacha bo'lgan qo'lda quyi kompaktlarga, 10 litrdan ortiq hajmdagi statsionar va ko'chma, 5-10 litr hajmdagi sanoat qo'llanmalariga bo'lingan. Suyuq yong'in o'chirigichlar(ОЖ: ОЖ-5, ОЖ-10) asosan organik chiqindilar (yog'och, mato, qog'oz, va hokazo) qattiq moddalarini yong'inlarda ishlatish uchun ishlatiladi. Yong'in o'chirigich vositalari sifatida, ular sof shaklda suv, sirt faol moddalar (sirt faol moddalar) qo'shilishi bilan suv ishlatadi, yong'in söndürme qobiliyatini oshiradi. 5 va 10 litr sovitish suyuqligi ishlatilgan. Oqim uzoqlbgi 6-8 metrni tashkil etadi va ejeksiyon vaqti 20 soniyadir. + 2 ° C va usti haroratda ishlaydi. Yonuvchan suyuqliklarni o'chirish va elektr simlarini yoqish mumkin emas.
Ko'pikli yong'in o'chirgichlari (OP: OP-5, OP-10) olovni kimyoviy yoki havo-mexanik köpüklerle o'chirish uchun mo'ljallangan. Yong'in o'chirish zaryadining yonishi yoki elektr tokining o'tkazgichi bo'lgan hollar bundan mustasno, kimyoviy ko'pikli söndürücüler (OHP) keng ko'lamli dasturlarga ega. OХП 2 qismdan iborat: gidroksidi (oz miqdordagi shamollatuvchi modda qo'shilishi bilan bikarbonat soda suvli eritmasi) va kislotali (ferruor oksidli sulfat kislota aralashmasi). Kimyoviy yong'in söndürücüler, qattiq moddalar ateşlenmesinde, shuningdek, jonli elektr tesisatı tashqari, gidroksidi materiallar tashqari, 1 kvadrat metrdan ortiq bo'lmagan sohalarda turli tutuşabilir suyuqliklar ishlatiladi. Yong'in o'chirgichi 5 dan 45 ° S gacha bo'lgan haroratda foydalanish va ularni saqlash tavsiya etiladi. Yong'in o'chirgichi po'latdan yasalgan. Yuqorining pastki qismida qopqog'i bilan qoplangan temir qopqoq bilan yopiladigan payvandlangan bo'yin bor, bu qopqoq yopiq holatida kislotali idishning og'zidagi valfi bosadigan kauchuk vana, buloqdan iborat. Qopqoq orqali valve ko'tariladi va tushadi. Bo'yinda, maxsus membrana yopilgan, kislota gidroksidi bilan to'liq aralashmaguncha zaryadni to'xtatib qo'yadigan dush mavjud.
Kimyoviy ko'pik ko'pikli moddalar mavjudligida karbonat yoki bikarbonatning kislota bilan o'zaro ta'siri natijasida hosil bo'ladi. Katta miqdorda karbonat angidridning chiqarilishi natijasida doimiy porponing qattiq qopqog'i (7-10 sm qalinlikdagi qatlam) olinadi, bu olov ta'sirida oz miqdorda vayron bo'ladi va suyuq bug 'ketishiga yo'l qo'ymaydi. Yong'in o'chirgichini kuchaytirish uchun siz dushni metall rodla tozalashingiz kerak; qulflash dastasini 180 ° burab (bu kislota stakan qopqog'ini ochadi) va yong'inga qarshi jihozni pastga aylantiring. Keyin uni silkitib, olovga yuboring. Yong'in o'chirgichi gidroksidi va gidroksidi-tuproq elementlaridan tashqari, turli xil moddalar va materiallarni, shuningdek, voltaj ostida bo'lgan elektr qurilmalarini sindirish uchun mo'ljallangan. Ushbu söndürücülerdeki yong'in ochirish faoliyati bir xil imkoniyatlar bo'lgan kimyoviy ko'pik söndürücülerinkinden 2,5 baravar yuqori. Yong'in o'chirgichi yuqori tezlikda havo-mexanik ko'pikni ta'minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta-maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti hayotiy faoliyat xavfsizligi kafedrasi yong’in va yonish-portlash xavfsizligi namangan-2022
|