Axborot xavfsizligini rivojlantirish

|
Axborot xavfsizligini rivojlantirish
|
bet | 20/23 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 231,31 Kb. | | #246622 |
Bog'liq Kompyuter tizimlarini himoya qilish uchun dasturiy vositalar. DaAxborot xavfsizligini rivojlantirish
Axborot himoyasini ta'minlash insoniyatni doimo xavotirga solgan. Sivilizatsiya evolyutsiyasi jarayonida axborot turlari o'zgardi, uni himoya qilish uchun turli usul va vositalar ishlatildi.
Axborotni himoya qilish vositalari va usullarini ishlab chiqish jarayonini uchta mustaqil davrga bo'lish mumkin:
Birinchi davr axborotni himoya qilishning mazmunli va mustaqil vositalari va usullari yaratilishining boshlanishi bilan belgilanadi va axborot xabarlarini qattiq ommaviy axborot vositalarida, ya'ni yozuvning ixtiro qilinishining paydo bo'lishi bilan bog'liq. Ma'lumotni saqlash va ko'chirishning shubhasiz afzalligi bilan bir qatorda, maxfiy ma'lumot manbasidan alohida mavjud bo'lgan maxfiy ma'lumotlarni saqlash muammosi paydo bo'ldi, shuning uchun yozilish tug'ilishi bilan deyarli bir vaqtning o'zida ma'lumotlarni himoya qilishning shifrlash va yashirish kabi usullari paydo bo'ldi.
Kriptografiya - bu maxfiylikni (begonalar tomonidan o'qish mumkin emasligi) va haqiqiyligini (mualliflikning yaxlitligi va haqiqiyligini, shuningdek mualliflikdan voz kechishning mumkin emasligini) ta'minlashning matematik usullari haqidagi fan. Kriptografiya eng qadimgi fanlardan biri bo'lib, uning tarixi bir necha ming yillarga borib taqaladi. Hindiston, Misr, Mesopotamiya kabi qadimgi tsivilizatsiyalar hujjatlarida shifrli harflarni tuzish tizimlari va usullari haqida ma'lumotlar mavjud. Hindistonning qadimiy diniy kitoblarida, Buddaning o'zi bir necha o'nlab yozish usullarini bilganligi ko'rsatilgan, ular orasida almashish shifrlari ham bor edi (zamonaviy tasnif bo'yicha). Mesopotamiya (miloddan avvalgi 2000 yil) dan olingan eng qadimgi shifrli matnlardan biri - loydan yasalgan planshet bo'lib, u kulolchilik sirini tayyorlash uchun retseptni o'z ichiga oladi, u erda ba'zi unli va undosh tovushlarga e'tibor berilmagan va ismlar o'rniga raqamlar ishlatilgan.
19 -asrning boshlarida kriptografiya ajoyib ixtiro bilan boyidi. Uning muallifi - davlat arbobi, birinchi davlat kotibi, keyin AQSh prezidenti Tomas Jefferson. U o'z shifrlash tizimini "disk shifri" deb atagan. Bu shifr maxsus qurilma yordamida amalga oshirildi, keyinchalik u Jefferson shifri deb nomlandi. Enkoderning tuzilishini quyidagicha qisqacha ta'riflash mumkin. Yog'och tsilindr 36 ta diskka bo'linadi (asosan, disklarning umumiy soni boshqacha bo'lishi mumkin). Bu disklar bitta umumiy o'qga o'rnatilgan bo'lib, ular mustaqil ravishda aylana oladi. Ingliz alifbosining barcha harflari har bir diskning yon yuzalarida tasodifiy tartibda yozilgan. Har bir diskdagi harflarning tartibi boshqacha. Tsilindr yuzasida uning o'qiga parallel chiziq bor edi. Shifrlashda oddiy matn 36 belgidan iborat guruhlarga bo'linadi, keyin guruhning birinchi harfi ajratilgan chiziq bo'ylab birinchi diskning joylashuvi, ikkinchisi - ikkinchi diskning joylashuvi va boshqalar bilan belgilanadi. matn tanlangan satrga parallel bo'lgan har qanday satrdan harflar ketma -ketligini o'qish natijasida hosil bo'lgan. Teskari jarayon shunga o'xshash koderda amalga oshirildi: natijada olingan shifrlangan matn disklarni ajratilgan chiziq bo'ylab aylantirish orqali yozildi va mazmunli o'qish orqali unga parallel chiziqlar orasida aniq matn qidirildi. mumkin bo'lgan variant... Jefferson shifri ilgari ma'lum bo'lgan ko'p alifboli almashtirish shifrini amalga oshiradi. Uning kalit qismlari - har bir diskdagi harflarning tartibi va umumiy diskdagi disklarning tartibi.
Ikkinchi davr (taxminan 19 -asr o'rtalaridan boshlab) elektr signallari va elektromagnit maydonlar (masalan, telefon, telegraf, radio) yordamida axborotni qayta ishlash va xabarlarni uzatishning texnik vositalarining paydo bo'lishi bilan tavsiflanadi. Shu munosabat bilan, texnik oqish kanallari (soxta chiqindilar, pikaplar va boshqalar) dan himoya qilish muammolari paydo bo'ldi. Telefon va telegraf aloqa kanallari orqali uzatish jarayonida ma'lumotlarning himoyalanishini ta'minlash uchun xabarlarni real vaqtda shifrlashga imkon beradigan usullar va texnik vositalar paydo bo'ldi. Shuningdek, bu davrda texnik va razvedka vositalari faol rivojlanib, sanoat va davlat josuslik imkoniyatlarini ko'paytirdi. Korxona va firmalarning katta va tobora ortib borayotgan yo'qotishlari axborotni himoya qilishning yangi vositalari va usullarini takomillashtirishda ilmiy-texnik taraqqiyotga yordam berdi.
Bu usullarning eng jadal rivojlanishi jamiyatni ommaviy axborotlashtirish davriga to'g'ri keladi (uchinchi davr). Bu axborotni qayta ishlashning avtomatlashtirilgan tizimlarini joriy etish bilan bog'liq va 40 yildan ortiq vaqt davomida o'lchanadi. 60 -yillarda. G'arbda axborot xavfsizligining turli jihatlari bo'yicha juda ko'p ochiq nashrlar paydo bo'la boshladi. Bu muammoga bunday e'tibor birinchi navbatda tobora ortib borayotganidan kelib chiqdi moliyaviy yo'qotishlar firmalar va davlat tashkilotlari kompyuter sohasidagi jinoyatlardan.
|
| |