VII. Adabiyotlar - O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar
|
bet | 13/20 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #136704 |
Bog'liq DORIVOR O‘SIMLIK XOM-ASHYOLARINI TAYYORLASH,VII. Adabiyotlar
1. Мазнев Н.И. Высокоэффективные лекарственные растения. Большая энциклопедия народной медицины. М.: Эксмо, 2012. — 656 с.
2. Ивашин Д.С., Катина З.Ф., Рибачук Ч.З. Справочник по заготовки лекарственних растений. Киев 1989г. Дарслик 170 с.
4. Х.Х. Халматов, А.Х. Усмонхужаев, М.И. Махсумов, У.А. Ахмедов.
Атлас лекарственных растений Узбекистана.
5. Х.Х. Халматов, И.А. Харламов, З.И. Мавланкулова. Лекарственные растения Центральной Азии. Т., изд. мед. литературы им. Абу Али ибн Сино, 1998, 296 с.
6. A.Ergashev, U .Axmedov, A.Abzalov, M.Yu lchieva, A.Mamatkarimov. «Dorivor o‘simliklarni yetishtirish texnologiyasi» Toshkent 2009
6. A.Ergashev, U .Axmedov, A.Abzalov, M.Yu lchieva, A.Mamatkarimov. «Dorivor o‘simliklarni etishtirish texnologiyasi» Toshkent 2009
6-LABORATORIYA MASHG‘ULOTI
I. MAVZU: Xom ashyoni ruxsat etilgan qizdirish haroratini aniqlash
II. Ishning maqsadi:
Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini su’niy quritish ruxsat etilgan qizdirish haroratini aniqlash.
III. Kerakli jihozlar va materiallar:
Dorivor o‘simliklar qismlari (namatak mevasi, gulxayri ildizi, belladona barglari) tozalangan xolda, Sushilka (vlagomer elektron), Qisqich, Petra likopchalari, Termometr, Elektron torzi
IV. Ishni bajarish tartibi
Dorivor o‘simlik qismlari elektron torzida tortiladi, so‘ng kuritgichda vlagerlarga ko‘uiladi 0.5 soatga 40-450S ko‘yiladi tez te araltirib tekshirib turiladi.
Olingan maxsulot kayta tortiladi va namlik % xisoblanadi.
S%
C% -maxsulot namligi
m1- quritishdan oldingi massa miqlori
m2- quritishdan keyingi massa miqlori
So‘nggi yillarda dorivor o‘simlik mahsulotlarini tabiiy usulda quritish bilan bir qatorda turli tipdagi quritgichlarda sun’iy quritish keng qo‘llanilmokda.
Ayrim dorivor o‘simliklar tarkibidagi ta’sirchan qimmatbaho kimyoviy birikmalar (masalan, glikozidlar) tabiiy ravishda uzoq quritilganda parchalanib ketishi mumkin. Shuning uchun ularni sun’iy ravishda quritgan yaxshi. Bundan tashqari, sun’iy ravishda quritilganda dorivor mahsulot tez quriydi va sifatli bo‘ladi.
Tayyorlangan dorivor mahsulotlarni boshqa o‘simlik aralashmalari, loy, tuproq, qum va boshqalardan tozalangandan so‘ng tezda quritishga kirishiladi.
Lekin o‘simliklarning er ustki qismlarini (po‘stloq, meva va urug‘laridan tashqari) ochiq havoda, quyoshda quritib bo‘lmaydi. Aks holda o‘simlikning er ustki organlari hujayralaridagi yashil rang beruvchi xlorofill hamda gul qismlaridagi rang beruvchi pigmentlar parchalanib ketib, poya, barg va qisman gullar sarg‘ayib (ko‘pincha gullar rangsizlanib) qoladi. Xlorofill pigmenti parchalanishi bilan birga o‘simlik tarkibidagi boshqa kimyoviy birikmalar ham gidrolizlanishi mumkin. Shuning uchun ham odatda quyosh issig‘ida faqat er ostki organlar, po‘stloq, meva va urug‘lar quritiladi. Lekin sun’iy ravishda quritilganda dorivor mahsulot tez quriydi va sifatli bo‘ladi.
Terilgan mahsulot maxsus quritgich asboblarda (SPK), havo (VPT-400, 600) quritgichlarda 40—45°S gacha quritiladi, 4—6 kun davomida quritilgan mahsulot bosilmasdan maxsus qog‘ozdan yasalgan qopchalarda 20 kg dan qilib joylashtirib saqlanadi. Mahsulotni quruq omborlarda saqlash muddati 2 yildan oshmasligi kerak. Kayta ishlanadigan xar bir dorivor o‘simlik xom ashyosi uchun kuritgichning elektron boshkarish bloki yordamida optimal kuritish rejimini berish mumkin, buning uchun uning termorostlagich boshkarish bloki kengaytirilgan rostlash diapazoniga ega.
Quritishga tayyorlangan belladonna (misolida) bargi patnislarga 1m2 maydoniga bir qavat qilib, 1 kg dan oshiq bo‘lmagan miqdorda joylashtiriladi. Agar xom ashyo so‘litilgan bo‘lsa, patnislarga joylashtiriladigan mahsulot massasi ko‘paytiriladi. So‘ngra bu patnislar quritgich aravachalariga joylashtiriladi. To‘ldirilgan aravachalar quritgich kamerasiga joylashtiriladi. Universal quritgichlarda quritilganda undagi harorat 55-60oS dan oshirilmaydi shundagina u o‘zining birlamchi yashil rangini saqlab, alkaloidlarning minimal yo‘qotilishi kuzatiladi.
Maxsulotlarni kuritishga mo‘ljallangan yangi, ekologik toza kuritish texnologiyasi issik xavoni konvektiv uslubda uzatib, ostsillovchi rejimida ishlashga asoslangan (1-rasm). Ostsillovchi rejim dorivor o‘simlik xom ashyosini tez va tekis kuritishini ta’minlab, uning tarkibidagi alkaloidlar, vitaminlar va boshka biologik faol moddalarni 80-90 foizgacha saqlab qolish imkoniyatini beradi.
|
| |