nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mumkin bo’lgan maksimal yuqori iste’molga erishish

Mumkin bo’lgan maksimal yuqori iste’molga erishish. Ko’pchilik
rahbarlar marketingning – ishlab chiqarishning maksimal o’sishi va korxonaning
boyishida asosiy omil yuqori iste’molga erishini rag’batlantirishda deb biladilar. Bu
fikrni boshqacha ifodalasak, odamlar qancha ko’p sotib olsa va qancha ko’p iste’mol
qilishsa, shuncha baxtli bo’ladilar degan ma’noni anglatadi. Lekin, ba’zi bir kishilar
moddiy boyliklar masalasining ortishi katta baxtga erishishdan dalolatdir degan
fikrga shubha bilan qaraydilar. Demak marketingning maqsadi faqat mumkin
bo’lgan maksimal iste’molga erishishdangina iborat emas ekan.
Iste’molchilarning talabining maksimal qondirilishiga erishish. Bu
nuqtai nazarga muvofiq marketing tizimining asosiy maqsadi mumkin bo’lgan
maksimal yuqori iste’molga erishish emas, balki iste’molchilarning talabini
maksimal qondirishdan iboratdir. Bu degani tovar massasi iste’moli ko’p bo’lsada,
u biron-bir ahamiyatga ega bo’lmasligi mumkin. Ularning ahamiyatliligi, tovar
massasining ko’pligi bilan emas, balki bu tovar massalarning qanchalik darajada
iste’molchilarning talabini qondira olishi bilan o’lchanadi. Afsuski, iste’mollarning
talabini qondira olishi bilan o’lchanadi. Afsuski, iste’molchilarning talabining
qondirilish darajasini o’rganish to hozirgi kungacha muammoligacha qolmoqda.
Iste’molchilarga keng assortimentdagi tovarlarni tanlashga imkoniyat yaratish. Ba’zi bir bozor mutaxassislari marketing tizimining asosiy maqsadi
tovarlar
xilma-xilligi
maksimal ta’minlash va iste’molchilarning keng
274
assortimentdagi tovarlarni tanlashiga imkoniyat yaratishdan iboratdir deb
hisoblaydilar. Tizimning maqsadi is’molchining talabiga to’liq mos keladigan
tovarni topishiga yordam berishdan iborat bo’lishi kerak.
buyumli (agregatli) kooperativlashish

112
hamda keyin materiallarni, yarimfabrikatlarni va tayyor mahsulotlarni tashish,
ayniqsa, xarajatlarining o’zgarish miqdoriga e’tibor beriladi.
Korxonalarni kooperatsiyalashuvini xarakterlovchi ko’rsatkichlar:
Ishlab chiqarilgan mahsulot tannarxida butlovchi materiallar, yarim
fabrikatlar ulushi;
Ushbu korxona qoshida kooperatsiyalashgan korxonalar soni;
Тashqariga tayyorlanayotgan mahsulotlar umumiy hajmida yarim
fabrikatlar ulushi;
Kooperatsiyalashuv darajasi
Тayanch iboralar - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

117
A) kichik korxonalar
B) qishloq xo’jaligi korxonalari, sanoat korxonalari, qurilish korxonalari, xizmat
ko’rsatish korxonalari
C) yirik korxonalar
D) faqat bozorga ishlovchi korxonalar
2. Konsern – bu:
A) monopolistik birlashmaning bir shakli
B) yuridik shaxs huquqiga ega bo’lgan mustaqil xo’jalik yurituvchi sub'ekt, mehnat
jamoasi
C) ko’p taraflama qo’shma korxona
D) korxonalarning faoliyat sohalari va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turlarining
kengayishi, yangilanib turishi asosida tarkib topadigan yirik ko’p tarmoqli
korporatsiya
Xodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar

|
Xodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar
|
bet | 72/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovXodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar
«Xodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar» analitik hisobvarag‘ida budjet tashkilotlarning xodimlari bilan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari bo‘yicha olib boradigan hisob-kitoblari yuritiladi. Ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari bo‘yicha hisob-kitoblar qonun- chilikka asosan tartibga solinadi.
Budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan yoki Pensiya jamg‘armasi orqali to‘lanadigan budjet tashkilotining xodimlariga hisoblangan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari hisobot oyining oxirgi kunida 163 «Budjetdan tashqari Pensiya jamg‘armasi bilan hisob-kitoblar» analitik hisobvaraqning debetida va 171 «Xodim- lar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar» analitik hisob- varaqning kreditida aks ettiriladi. Budjet mablag‘lari hisobidan to‘lanadigan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari, jumladan, vaqtincha meh- natga layoqatsizlik hamda homiladorlik va tug‘ish bo‘yicha nafaqa- larni hisoblanishi haqiqiy xarajatlarai hisobga oluvchi 231 «Budjet mablag‘lari bo‘yicha haqiqiy xarajatlar», 251 «:Ta’lim muassasalarida o‘qitishning to‘lov-kontrakt shaklidan tushgan tushumlar hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar», 261 «Budjet tashkilotini rivojlantirish jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan amalga oshirilgan haqiqiy xarajatlar» yoki boshqa tegishli analitik hisobvaraqlar debetida va 171 «Xodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob- kitoblar» analitik hisobvaraqning kreditida aks ettiriladi.
To‘langan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari esa 171 «Xodimlar bilan ijtimoiy nafaqalar bo‘yicha hisob-kitoblar» analitik hisobvaraqning debetida va 120 «Milliy valutadagi naqd pul mablag‘lari» yoki boshqa tegishli analitik hisobvaraqlarning kreditida aks ettiriladi.
Analitik hisob har bir ijtimoiy sug‘urta to‘lovlarini oluvchilar va ijtimoiy sug‘urta to‘lovlarining turlari bo‘yicha alohida holda yuritiladi.
|
| |
O‘quvchilarni baholash - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 51/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
O‘quvchilarni baholash: O‘quvchilar darsdagi ishtirokiga ko‘ra belgilangan baholash mezonlari asosida baholanadilar. Baholar o‘quvchilarning kundalik daftarlarida va sinf jurnalida aks ettiriladi. Darsda faol ishtirok etmagan o‘quvchilar bilan ishlanadi.
Uyga vazifa: o‘quvchilarga uyga vazifa sifatida mazkur mavzuni o‘qib-o‘rganish, qo‘shimcha materiallar izlab topish va tushunchalarini boyitish topshiriq qilib beriladi.
O‘TIBDO‘: _______ A.Azizov
Sana: “__” ___________ 201__-yil. Sinflar: 11-“_____”. O‘qituvchi: S.Nuriddinov
|
| |
Mexnat resurslarini boshqarishni oldiga qo’ygan asosiy maqsadi

268
14.3-rasm. Xodimlarni boshqarish tizimi bosqichlari
14.4-rasm. Xodimlarni
boshqarish usulublari
Korxonada xodimlarni boshqarish
tizimi bosqichlari
1. Tayyorgarlik
bosqichi
Kasbga yo‘naltirish,
kasb tanlash,
dastlabki kasb
tayyorgarligi
2. Taqsimlash
bosqichi
Kadrlarni qabul
qilish va joy-joyiga
qo‘yish
Ijtimoiy-ruhiy tuzilishni shakllantirish;
shaxslararo aloqa-larni yo‘lga qo‘yish;
ijtimoiy-ruhiy moslashish; ijtimoiy-
iqtisodiy tuzilishni shakllantirish,
kasbiy moslashish
§. YAGONA IJTIMOIY TO‘LOV VA FUQAROLARNING
BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA JAMG‘ARMASIGA
SUG‘URTA BADALLARI

|
§. YAGONA IJTIMOIY TO‘LOV VA FUQAROLARNING
BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA JAMG‘ARMASIGA
SUG‘URTA BADALLARI
|
bet | 62/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq Atamurodov§. YAGONA IJTIMOIY TO‘LOV VA FUQAROLARNING
BUDJETDAN TASHQARI PENSIYA JAMG‘ARMASIGA
SUG‘URTA BADALLARI
Yagona ijtimoiy to‘lov va sug‘urta badallarini har oyda soliq solinadigan bazadan hamda belgilangan stavkalardan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.
Yagona ijtimoiy to‘lov yuridik shaxslarning mablag‘laridan to‘lanadi, sug‘urta badallari esa xodimlarining ish haqidan ushlab qolinadi va davlat soliq inspeksiyasi orgali o‘tkaziladi. Yagona ijtimoiy to‘lovlami hisob-kitobi soliq bo‘yicha hisobga olish joyidagi davlat soliq xizmati organlariga soliq to‘lovchi tomonidan ortib boruvchi yakun bilan topshiradi, budjet tashkiloti buxgalterlari tomonidan hisobot yilning har choragida hisobot davrining keyingi oyning 25 sanasidan kechiktirmay, yil yakunlari bo‘yicha esa yillik moliyaviy hisobot topshiriladigan muddatda taqdim etadilar.
To‘lov quyidagi muddatlarda amalga oshiriladi:
yagona ijtimoiy to‘lov (25%) - har oyda, keyingi oyning 10-sanasidan kechiktirmay;
sug‘urta badallari (4,5%) - ish haqiga pul mablag‘lari olish uchun bankka hujjatlami taqdim etish bilan bir vaqtda, taqdim etiladi.
Ish haqi hisobiga oyning birinchi yarmi uchun bo‘nak (avans) olishga hujjatlar taqdim etilganda sug‘urta badallari to‘lovi amalga oshirilmaydi.
§. JAMG‘ARILIB BORILADIGAN PENSIYA
FONDIGA AJRATMALAR HISOBI
Xodimlarning jamg‘arib boriladigan pensiya ta’minoti tizimida qatnashuvchi ishchi-xodimlarga o‘tkazilayotgan badallar summasi yuzasidan yuritilish hujjatini ko‘ramiz (18-jadval)
Xodimlarning jami daromadlaridan ushlanadigan daromad solig‘i summasidan qoplanadi. Ushbu summa esa jami daroma- dining asl qiymati hisobidan (amalda 1,0%) foiz hisobida aniqlanadi.
18-jadval
(tashkilotning burchak shtampi)
|
| |
Moslashish - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

269
14.5-rasm. Тadbirkorlarga xos xususiyatlar
ТADBIRKORLARGA XOS XUSUSIYATLAR
Shug’ullanayotgan soha bo’yicha ilm, bilimga egaligi
Тavakkalchilikka asoslangan qarorlar qabul qilishda tashabbuskorlik
qobiliyati
Тejamkor bo’lishi
Тashkilotchilik
Maqsad sari intiluvchanlik
Innovatsiyachilikning faolligi
Qonunlarga itoatkorligi
Iqtisodiy jarayonlarni chuqur fikrlay olish
O’z so’zining ustidan chiqish
Ruhiy poklik va xalolligi
O'z jamoasi uchun kurashuvchanlik
270
1 5 - m a v z u . S a n o a t k o r x o n a l a r i m a r k e t i n g i n i
b o s h q a r i s h
Mavzuning maqsadi:
Talabalarda marketingning
mohiyati va vazifalari,
marketing tadqiqotlari bosqichlari, SWOT tahlil tarkibi va hisob-kitoblari kabilarni
asosiy tayanch so’z va iboralar hamda masalalar, muammoli savollar orqali bilim va
ko’nikmasini shakllantirishga ko’maklashishdan iborat.
15.1. Marketing tushunchasi, uning maqsad va vazifalari
Marketing
–
bu
bozorda
samarali
faoliyat
ko’rsatishning
mujassamlashishidir. Bu atama dastlab 1902 yilda AQShda paydo bo’lgan, 20 yildan
keyin esa bu atamadan jahonning ko’pgina mamlakatlari foydalana boshladilar.
Marketing (marketing) “bozor bilan bog’liq faoliyat” ma’nosini anglatadi. Lekin bu
tushunchaning ma’nosi juda kengdir.
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 50/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi.
O’tilgan mavzular yuzasidan o`quvchilardan yozma test olinadi. Va shu orqalai bilimlar mustahkamlanadi
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
|
| |
Sanoat korxonalarini kombinatsiyalashtirishning iqtisodiy asoslari

113
xom ashyoni tayyor mahsulot olguncha ketma-ket bosqichlarda qayta
ishlash;
ishlab chiqarish chiqindilaridan foydalanishga asoslangan holda mahsulot
tayyorlash;
xom ashyoni yoppasiga qayta ishlash.
Kombinatsiyalashning izohlangan shakllari ko’p hollarda har xil ishlab
chiqarishlarning
o’zaro
aloqadorligiga
asoslanadi.
Kombinatsiyalashgan
korxonalarda texnologik jarayonlar uzluksiz boradi, bir korxonaning mahsuloti
ko’pincha boshqa korxona yoki ishlab chiqarish uchun chala mahsulot, yoqilg’i yoki
xom ashyo sifatida foydalaniladi. Ishlab chiqarishni zamonaviy talablarga hamda
fan-texnika taraqqiyotining yo’nalishini e’tiborga olgan holda tashkil etish uning
samardorligin oshirishdagi sezilarli omildir.
Korxonada kombinatsiyalashning rivojlanish darajasini aniqlash uchun
quyidagi ko’rsatkichlardan foydalaniladi:
korxonalarda umumiy ishlab chiqarilgan mahsulot hajmidan ishlab
chiqarishni kombinatsiyalash natijasida olingan mahsulot miqdori;
xom ashyo chiqindilardan ajratilgan foydali komponentlar darajasi va
xokazolar.
Korxonalarni kombinatsiyalashuvini xarakterlovchi ko’rsatkichlar:
Kombinatlarning yalpi ichki mahsulotdagi ulushi;
Хodimlarning o’rtacha yillik soni;
Asosiy fondlarni o’rtacha yillik qiymati;
Kombinatlarning o’rtacha yillik soni;
Хom ashyo tarkibida foydali elementlarning ulushi, %.
Тo’rtinchi bo’lim - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

Тo’rtinchi bo’lim. «Bozor kon’yunkturasi, talab va sotuv hajmi-ning tahlili»
bo’limida talabni o’rganish va narxlarni bashorat qilishning davomi bo’lib, bu
bo’limda ishlab chiqarishning hajmi va tovarning sotilishini vaqt mobaynida belgilab
beriladi.
Biznes-rejani tayyorlash jarayonida bozorning tadqiqoti, tahlili va baholanishi
bir tomondan, oldindan taxmin qilishga asoslan-sa, ikkinchi tomondan, bo’lajak
haridor yoki savdo tashkiloti bilan bo’lgan dastlabki bitimga tayanadi.
Loyihalarning o’lchami va muddatiga qarab, turli xil sharoitlar yuzaga keladi.
Kichik va qisqa muddatli loyihalar amalga oshiril-ganda mahsulot iste’molchilari
doirasini aniqlasa bo’ladi. Bu esa, o’z navbatida, sotuv hajmi haqida xulosa
chiqarishga imkon beradi.
Bozorga analitik baho berish bilan birga, biznes-reja bozorni marketing va
boshqa faoliyat turlari bilan jadallashtirish yo’lla-rini ham belgilab berishi lozim.
Ushbu bo’limni ishlab chiqishda boshqa ishbilarmonlar mavjudligini,
raqobatchilar borligini, ularning imkoniyati va qobiliyati, shuningdek, narx
siyosatini bilish lozim. Bundan tashqari, biznes-rejaga raqobatni hisobga olgan
holda tovarning sotilish hajmi kiritiladi.
Beshinchi bo’lim. «Harakat dasturi va tashkiliy chora-tadbirlar» bo’lib, bu
bo’limning mazmuni aksariyat hollarda tadbirkorlik turiga (ishlab chiqarish, tijorat,
moliya) bog’liq.
Ishbilarmonlik harakat dasturi quyidagilarni o’z ichiga oladi:
a) marketing harakatlari (reklama, sotish bozorini aniqlash, iste’molchilar bilan
aloqa bog’lash, ularning talabini hisobga olish);
b) mahsulotni ishlab chiqarish;
c) tovarlarni sotib olish, saqlash, tashish, sotish (asosan, tijorat tadbirkorligiga
oid);
d) tovarni sotish jarayonida va sotgandan keyin haridorga xizmat ko’rsatish.
127
Тashkiliy tadbirlar dasturiy harakatlarning uzviy qismi bo’lib, biznes-reja
bajarilishining boshqaruv uslubini; loyiha boshqaruvining tashkiliy tuzilmalarini;
ijro etuvchi harakatlarning muvofiqlashtirish uslubini qamrab oladi. Mehnat haqining
maxsus shaklini o’rnatish, rag’batlantirish, kadrlarni tanlab olish, ularni tayyorlash,
hisob, nazorat ishlari tashkiliy tadbirlarga kiradi.
Quyida qayd qilingan kapital turlarining qaysi biri tadbirkor kapitali bo’la

118
C) xarajatlar va natijalar aniq optimal tenglik yoki moslikda bo’lishini ta’minlashni
anglatadi;
D) milliy tovarlarning raqobatlashuvidagi usishi pulning chetga oqimining pasayishi
6. Korxonaning umumiy tuzilmasi – bu …
A) sanoat korxonasining ishlab chiqarish jarayonini tashkil qilish shaklini o’z ichiga
oladi;
B) ishlab chiqarish bo’g’inlari, boshqaruv va xizmat ko’rsatish organlarining
miqdori, tarkibi, xajmi va boshqalarni o'z ichiga oladi;
C) asosiy, yordamchi va xizmat ko'rsatuvchi jarayonlarni o’z ichiga oladi;
D) boshqaruv jarayoninin o'z ichiga oladi.
7. Тashkilotning ishlab chiqarish xo’jalik faoliyati boyicha xodimlarni qanday
guruhlarga ajratish mumkin?
A) raxbarlar, ishchilar, xizmatchilar, o’quvchi shogirdlar;
B) mutaxassislar, xizmatchilar, raxbarlar, xavfsizlikni ta’minlovchi xodimlar;
C) raxbarlar, mutaxassislar, xizmatchilar, ishchilar, shogirdlar, kichik xizmat
ko’rsatuvchi xodimlar;
D) asosiy va yordamchi ishchilar, muxandis-texnik xodimlar, xizmat
ko’rsatuvchilar.
§. budjet tashkilotlarida tovar-moddiy zaxiralarni
inventarlashdan o‘tkazish

|
§. budjet tashkilotlarida tovar-moddiy zaxiralarni
inventarlashdan o‘tkazish
|
bet | 51/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq Atamurodov§. budjet tashkilotlarida tovar-moddiy zaxiralarni
inventarlashdan o‘tkazish
Inventarlash natijasida tovar-moddiy zaxiralar yuzasidan buxgalteriya yozuvlari
Inventarlash natijasida ortiqcha chiqqan tovar-moddiy zaxira- larning kirim qilinishi tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi tegishli analitik hisobvaraqlarning debetida va 273 «Inventarlash natijasida ortiqcha chiqqan mol-mulklar» analitik hisobvarag‘ining kreditida aks ettiriladi.
Inventarlash natijasida aniqlangan kamomadning aniq aybdori topilmagan yoki moddiy-javobgar shaxslardan undirib olish imkoni bo‘lmagan hollarda, kam chiqqan tovar-moddiy zaxiralarni hisobdan chiqarilishidan ko‘rilgan zarar tashkilot hisobiga olib boriladi va hisobda tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi analitik hisobvaraqlarning kreditiga va ushbu tovar-moddiy zaxiralarning kirim qilish manbasidan kelib chiqqan holda, haqiqiy xarajatlarni hisobga oluvchi 231, 241, 251, 261 yoki 271 analitik hisobvaraqlarning debetiga yozish yo‘li bilan aks ettiriladi.
Moddiy javobgar shaxs (yoki boshqa xodim) aybdor deb tan olingan va agarda tovar-moddiy zaxiralar budjet mablag‘lari hisobi- dan sotib olingan bo‘lsa yoki sotib olingan manbasini aniqlashning imkoni bo‘lmasa, aybdor shaxsdan undiriladigan summa qonun- chilikda belgilangan tartibda tegishli budjet daromadiga o‘tkazib beriladi va buxgalteriya hisobida quyidagicha aks ettiriladi:
kam chiqqan tovar-moddiy zaxiralarning qiymatini hisob- dan chiqarilishi tovar-moddiy zaxiralarni hisobga oluvchi analitik hisobvaraqlarning kreditida va ushbu tovar-moddiy zaxiralar- ning kirim qilish manbasidan kelib chiqqan holda, haqiqiy xarajatlarni hisobga oluvchi 231, 241, 251, 261 yoki 271 analitik hisobvaraqlarning debetida buxgalteriya yozuvlari qilinishi lozim;
aybdor shaxsdan undiriladigan summaning budjet daromad- lariga hisoblanishi 170 «Kamomadlarga doir hisob-kitoblar» ana- litik hisobvarag‘ining debetida va 160 «Budjetga to‘lovlar bo‘yicha budjet bilan hisob-kitoblar» analitik hisobvarag‘ining kreditida buxgalteriya yozuvlari qilinishi lozim;
aybdor shaxs tomonidan kamomad summasini to‘lanishi tegishli pul mablag‘larini hisobga oluvchi analitik hisobvaraqlarning debetida va 170 «Kamomadlarga doir hisob-kitoblar» analitik hisobvarag‘ining kreditida buxgalteriya yozuvlari qilinishi lozim;
mablag‘larni budjet daromadiga o‘tkazib berilishi 160 «Budjetga to‘lovlar bo‘yicha budjet bilan hisob-kitoblar» analitik hisobvarag‘ining debetida va pul mablag‘larini hisobga oluvchi analitik hisobvaraqlarning kreditida buxgalteriya yozuvlari aks ettiriladi.
128
|
| |
mehnatga yaroqsizlik hollar soni X 100

104
5.
Bemor shaxslar ko‘rsatkichi
joriy-yilda mehnat qobiliyatini
yo‘qotgan ishchilar soni x 100
Х = ---------------------------------------------------------------------------;
ishchilarning o‘rtacha soni
Muqim shifoxonada yotgan bemorlarning kasallanishlari.
Muqim shifoxonadagi o‘rinlar sonini, mutaxassislar soni aniqlashda va
ayrim ixtisoslashgan kasalxonalarni tashkil
etishni rejalashtirishda,
muqim shifoxonada davolanganlar soni bilan bir qatorda ularning
kasallanishlarining ko‘rsatkichlari ham katta axamiyatga egadir.
Hozirgi paytda kasalxonadagi kasallanishlarni ro‘yxatga olish va
o‘rganish yaxshi yo‘lga qo‘yilgan. Har bir shifoxonaga
yotqizilish holi
kuzatuv birligi hisoblanadi. Bemorga kasalxonadan chiqqanlarning
statistik kartasi (sh.066-h) to‘ldiriladi. Muqim shifoxonada yotgan
kasallanishlar ko‘rsatkichi tuman, shaxar, viloyat respublika buyicha har
1000 axoliga hisoblanadi.
Bundan tashqari, muqim shifoxonalardan
olingan ma’lumotlarga asoslanib quyidagi qo‘shimcha ko‘rsatkichlarni
aniqlashimiz mumkin:
1.
Tashxis ko‘pligi, ularning kattaligi,
xarakteri, asosiy kasalliklar,
qo‘shimcha kasalliklar, ularning asorati.
2.
Vrach qo‘ygan
tashxisning sifati, ularni poliklinika tashxislari va
o‘lim hollari yuz berganda patalogoanatomik tashxislar bilan mos
kelishi.
3. Har xil kasalliklar bo‘yicha bemorlarni
muqim shifoxonalarda
davolanish muddati.
4. Ma’lum kasaliklar bo‘yicha o‘z vaqtida kasalxonaga yotkizilganligi
va ularning kattaligi.
5. Muqim shifoxonada yotgan bemorlarning yosh, jins, kasb,
klinik
bo‘limlar bo‘yicha strukturasi.
6. Har-xil davolash usullarining samaradorligi ( jarroxlik, terapevtik,
medikamentoz, fizioterapevtik davolashlar).
7. Kasalxonada davolanishlarning oqibati - sog‘ayish, qisman sog‘ayish,
yomonlashish, o‘lim holatlari.
105
8. Bir yil davomida ma’lum bir kasallik bilan takror yotqizishlar soni.
Korxona tuzilmasining tahlilida sintez nima?

119
A)
bir yil ichida, kvartal, bir oy mobaynida va undan ham kamroq muddat ichida
amalga oshiriladigan maqsadlar;
B) besh yillik yoki undan ko’proq davr mobaynida
amalga oshiriladigan
maqsadlar;
C) korxonaning asosiy maqsadini aniqlash va xodimlarning vazifalarini ishlab
chiqish
D) biror bir muammoni hal etish zarurati tug’ilgan hollarda paydo bo’ladigan
maqsadlar.
Mavzuga oid ko’rgazmali materiallar
6.1-rasm. Korxonalarni kooperatsiyalashuvini xarakterlovchi ko’rsatkichlar
Ishlab chiqarilgan mahsulot
tannarxida
butlovchi
materiallar, yarim fabrikatlar
ulushi
Ushbu korxona
qoshida
kooperatsiyalashgan
korxonalar soni
Тashqariga tayyorlanayotgan
mahsulotlar umumiy hajmida
yarim fabrikatlar ulushi
Kooperatsiyalashuv darajasi
Korxonalarni
kooperatsiyalashuvini
xarakterlovchi
ko’rsatkichlar
Tayanch iboralar - S. Ya. Atamurodov, M. S. Sodikov

|
S. Ya. Atamurodov, M. S. Sodikov
|
bet | 53/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovTayanch iboralar:
Tovar moddiy zaxiralar. Moddiy qiymatliklar. Narx. Tovar. Miqdor.
Aylanma qaydnoma. Zaxira. Qoldiq. Aylanma qaydnoma. Materiallar.
Ombor. Xomashyo. Tayyor mahsulot. Asbob-uskuna. Xo‘jalik jihozlari.
Tannarx.
Mustaqil ta’lim uchun savollar
Material zaxiralar hisobi uchun qaysi analitik tartibli hisobvaraqlar tayinlangan?
Material zaxiralar sotib olinganida qanday buxgalteriya ikki yoqla- mali yozuvi rasmiylashtiriladi?
Materiallarni tashkilotga olib kelish uchun avtoxizmat ko‘rsatgan korxona uchun to‘lov hisoblanda buxgalteriya yozuvi qanaqa bo‘ladi?
Me’yordan ortiq tovar moddiy qiymatlikni hisob qilishda qurilish- ta’mirlash materiallari mavsumiy zaxiralari necha kunni tashkil etadi?
Budjet tashkilotlari tovar-moddiy qiymatliklari mavsumiy zaxiralari normasini aniqlash tartibi qanday me’yoriy hujjatni bilasiz?
Tovar-moddiy zaxiralarning qoldiq qiymati moddiy javobgar shaxs hisobiga olib borilgan summadan ko‘p bo‘lsa buxgalterya yozuvi qanaqa bo‘ladi?
Tegishli moddiy boyliklarni qabul qilish va olib ketish imkoniyatidan kelib chiqib, ishonchnomalarni amal qilishi amaldagi qonunlar bo‘yicha qaysi muddatga belgilanadi?
Tovar-moddiy boyliklarni sotishdan olingan budjet tashkilotlari ixti- yorida qoldiriladigan mablag‘lar ular tomonidan qaysi maqsadlarga yo‘naltiriladi?
|
| |
O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?

|
O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?
|
bet | 117/145 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #239564 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating143. O`quvchining aqliy rivojlanishi qanday amalga oshadi?
*a) bolaning imkoniyatlariga va bilimni o`zlashtirish uslubiga bog`liq ravishda
b)- bilimlilik darajasiga qarab
c)- tug`ma qobiliyatlar
d)- atrofdagi o`rtoqlariga
144. Qachon ta`lim o`quvchining aqliy rivojlanishiga samarali ta`sir o`tkazadi?
*a) o`z oldiga aqlni o`stirishni maqsad qilib qo`yganda, darsni uyushtirilishi ham shu maqsadga qaratilgan edi.
b)- ta`lim aqliy rivojlanishda oldin borganda
c)- yuqoridagilarning barchasi to`g`ri
d)- to`g`ri javob yo`q
145. Xotira bu-
a)- avvalgi egallangan bilimlarni esda saqlash;
b)- avvalgi egallangan tajribalarni amaliy faoliyatda qo`llashdan iborat psixik jarayon;
c)- odamning sezgi va idrokga asoslangan o`z tajribalarini qayta tiklay olish qobiliyati;
*d) odamning o`tmish tajribalarini esda olib qolish, esda saqlash va qayta tiklash va unutish bilan bog`liq bo`lgan psixik jarayondir;
146.Ta`limning muvaffaqiyati nimalarga bog`liq?
* a)darslik mazmuniga
b)- Maktabning moddiy bazasiga
c)- o`quvchining qobiliyatiga
d)- ta`lim mazmuni, o`qituvchining mahorati, o`quvchining qobiliyati
147. Qanday o`qituvchini qobiliyatli deb hisoblaysiz?
*a) ijtimoiy fikr yurita oladigan va tashkilotchi o`qituvchi
b)- bola bilan til topa biladigan
c)- darsni qoniqarli ta`rif qila oladigan
d)- o`quvchilari mustaqil fikrlay oladi, puxta bilimga ega bo`lgan va o`quvchilari oldida haqiqiy obro`ga ega bo`lgan o`qituvchini.
148. O`quvchining o`zlashtirish tezligini nima belgilab beradi?
*a) bola qobiliyatining yo`nalishi
b)- bolaning bilimlilik darajasi
c)- aqliy kamolot darajasi
d)- xotirasining tipi va diqqat e`tiborliligi
149. O`qituvchilar va o`quvchilar bilan to`laqonli muqot o`rnatish darajasi nimaga bog`liq?
* a) bilimdonlik darajasiga
b)- xushmuomalalik , mehr-muhabbatli bo`lishiga
c)- sabr-toqatli bo`lishiga
d)- muomala madaniyatining mavjudligiga, xarakter xislatlariga, odamlarni ijobiy tomonini topa olishiga
|
| |
MAVZU: Alisher Navoiy hayoti va ijodiy faoliyati

|
MAVZU: Alisher Navoiy hayoti va ijodiy faoliyati
|
bet | 55/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
MAVZU: Alisher Navoiy hayoti va ijodiy faoliyati
DARSNING MAQSADI:
a) ta’limiy: o‘quvchilarga Navoiy hayoti va ijodiga oid haqida yangi bilim berish; “Saddi Iskandariy” dostoni mohiyatini tushintirish;
b) tarbiyaviy: o‘quvchilar nutqining chiroyli, mazmundor bo‘lishi, xushmuomala-likka o‘rgatish;
d) rivojlantiruvchi: o‘quvchilarni o‘z-o‘zini rivojlantirishga o‘rgatish, mavzu yuzasidan olgan bilimlarini hayotiy vaziyatlarga qo‘llay bilishiga erishish.
Mavzuga oid shakllantiriladigan kompetensiyalar:
a) tayanch kompetensiya(lar): TK1, TK2;
b) fanga oid kompetensiya(lar): FK1.
Dars turi: yangi tushuncha, bilimlarni shakllantiruvchi.
Dars uslubi: an’anaviy.
Dars jihozlari: darslik, adabiyotshunoslik atamalari lug‘ati, mavzuga oid ilmiy adabiyotlar, slaydlar, bukletlar, tarqatma materiallar, ko‘rgazmali qurollar (audio, video, fotolavhalar, jadvallar) jamlanmasi.
|
| |
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi.
«Saddi Iskandariy» «Xamsa» dostonlarining yakunlovchisi. U hajmiga ko‘ra ham eng yirik dostondir. U 89 bobdan iborat. Shundan 1–14-boblar kirishni, 15–87-boblar asosiy
qismni, 88–89-boblar xotima qismini tashkil etadi. Asosiy qism o‘zaro yaxlitlikni tashkil etadigan 18 ta mavzuni yori tadi. Ularda himmat, adolat, qish, bahor, to‘g‘rilik,
mehmondorchilik, yoshlik, safar qilish, o‘lim va aza singari mavzular yoritilgan. Mavzular mazmunini yoritish tartibi ham o‘ziga xos. Ularni jadvalda quyidagicha tasvirlash mumkin:
tariqasida keltiriladi. Undan keyin falsafiy-didaktik mazmundagi mulohazalar o‘rin oladi. Yaxlitlikning uchinchi qismini ayni mana shu sarguzasht va mulohazalar mazmuniga ishora qiluvchi hikoyatlar tashkil etadi. Nihoyat, uni Iskandarning Arastu (yoki boshqa hakimlar) bilan savol-javoblari tariqasidagi hikmatlar yakunlaydi. Dostonda Iskandarning harbiy yurishlari qisman aks etgan bo‘lsa-da, u jangnoma emas. Shunga qaramasdan, asar tilida harbiy so‘z va atamalar, tushunchalar nisbatan kengroq o‘z aksini topgan. Doston Faylaqusning Iskandarni topib olishi bilan boshlanadi. Unga munosib tarbiya beradi. Unga Naqumohis (Arastuning otasi) ustozlik qiladi.
U barcha fanlarni puxta egallagach, harbiy san’atni ham o‘rganadi. Aql va tafakkurni o‘stiradigan mashg‘ulotlar bilan jiddiy shug‘ullanadi. Faylaqus vafot etadi. Iskandar taxtga o‘tirishdan voz kechishni o‘ylab turganida, otasiing vasiyati esga tushadi. U: «Bu dunyo bilan xayrlashsam, mening o‘rnimga o‘tirsang-da, mening nomus-orim, shon-shuhratim yellarga uchmasa, degan umidda seni topgan edim», – degan edi.
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
1. Dostonda olimlarga qanday munosabat bildirilgani haqida o‘z mulohazalaringizni bildiring.
2. Dostondan olingan hikmatli so‘zlar orasida siz o‘rgangan parchalar bilan bevosita bog‘lanadiganlari bor. Ularni toping va fikringizni asoslang.
|
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 53/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi.
O’tilgan mavzular yuzasidan o`quvchilardan yozma test olinadi. O’tgan mavzuda olingan testlar tahlil qilinadi. Va o’quvchilarga yangi bilimlar beriladi. Test natijalari orqali o’quvchilar bilimi baholanadi.
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
|
| |
N
a.m - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

75
Bu yerda; K
am
- aylanma mablag’larning aylanuvchanlik koeffitsiyenti,
aylanmalar; R
s
- sotilgan mahsulot hajmi, so’m; Q
am
- aylanma mablag’larning
o’rtacha qoldig’i, so’m.
Aylanuvchanlik koeffitsiyenti ma’lum davr (yil, chorak) mobaynida
korxona
aylanma mablag’larining doiraviy aylanishlari sonini ifodalaydi yoki 1 so’m
aylanma mablag’lar hisobiga to’g’ri keladigan sotilgan mahsulot hajmini ko’rsatadi.
Formuladan ko’rinib turibdiki, aylanma mablag’lar miqdorining ko’payishi 1 so’m
aylanma mablag’lar hisobiga mahsulot ishlab chiqarishning o’sishiga olib keladi.
Aylanma mablag’lar bandligi koeffitsiyenti
ning kattaligi aylanuvchanlik
koeffitsiyentiga teskari miqdordir. U 1 so’m sotilgan
mahsulotga sarflangan
aylanma mablag’lar miqdorini tavsiflaydi, ya’ni:
𝐾
𝑏
=
𝑄
𝑎.𝑚
𝑅
𝑠
Bu yerda: K
b
- aylanma mablag’larning bandligi koeffitsiyenti.
Bir aylanish davomiyligi
kun hisobida - davrdagi kunlar sonini
aylanuvchanlik koeffitsiyentiga bo’lish bilan topiladi:
𝐴
𝑑
=
𝐷
𝑘
𝐾
𝑎.𝑚.
Bu yerda: D
k
- davrdagi kunlar soni (360, 90).
Aylanma mablag’larning aylanish muddati
qancha km yoki sotilgan
mahsulotning o’sha hajmda aylanishlar soni qancha ko’p bo’lsa, aylanma mablag’lar
shuncha kam talab qilinadi. Va aksincha aylanma mablag’lar qancha tez aylansa,
ular shuncha samarali foydalaniladi.
Misol. Korxonada 2017 yilda sotilgan mahsulot hajmi 600 mln. so’mni tashkil
etdi, 2018 yilda esa 612 mln. so’mni tashkil etdi, aylanma mablag’larning o’rtacha
yillik qoldig’i mos ravishda 120 mln. so’m va 110,5 mln. so’m;
Aylanma mablag’larning aylanuvchanlik koeffitsiyenti
:
2017 yilda 600 : 120 =5
2018 yilda - 5,54 ni tashkil etdi.
76
Bir aylanish davomiyligi:
360:5=72 kun va 360:5,54=65 kun demakdir.
Aylanma mablag’larning yuklanish koeffitsiyenti
:
120:600 = 0,2 so’m va 110,5:612 =0,18 so’m.
Aylanma mablag’lar aylanuvchanligining tezlashishi samarasi ulardan
foydalanishning yaxshilangani tufayli ularga bo’lgan
talabning kamayishida,
ularning bo’shatilishda namoyon bo’ladi.
Aylanma mablag’lar aylanuvchanligining tezlashishi hozirgi sharoitda
korxonalarning birlamchi vazifasi hisoblanadi va quyidagi yo’llar bilan erishiladi:
- ishlab chiqarish zahiralarini tuzish bosqichida iqtisodiy asoslangan zahira
normalarini joriy etish;
- xom ashyo, yarim tayyor mahsulotlar, butlovchi qismlar ta’minotchilarning
iste’molchilarga yaqinlashuvi;
- moddiy-texnik ta’minotning
ombor tizimini, shuningdek materiallar va
uskunalar ulgurji savdosini kengaytirish;
- omborlardagi ishlarning kompleks mexanizatsiyasi va avtomatizatsiyasi.
Muomala bosqichida esa mahsulot iste’molchilarini uni ishlab
chiqaruvchilarga yaqinlashtirish; hisob-kitob tizimini mukammallashtirish; bevosita
aloqalar bo’yicha
buyurtmalarini bajarish, tejalgan materiallardan mahsulot
tayyorlash natijasida sotilgan mahsulot hajmini oshirish;
tuzilgan bitimlarga
muvofiq jo’natilgan mahsulotlarni partiyalar, assortimentlar,
tranzit normasi
bo’yicha tanlash.
Boshqaruv hamda pedagog kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti huzuridagi ds

2
UO’K
:
378.091.64:004
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati
mundarijasi
Оглавление автореферата диссертации доктора философии (PhD)
по педагогическим наукам
Contents of dissertation abstract of doctor of philosophy (PhD)
on pedagogical sciences
Asrayev Zafar Rizakulovich
Umumkasbiy fanlarni o‘qitishda elektron ta’lim resurslarini
ishlab chiqish va
foydalanish metodikasi (oliy ta’lim muassasalarida “Amaliy mexanika” fani
misolida) ………………............................................................................................... 3
Асраев Зафар Ризакулович
Методика разработки и использование
электронных образовательных
ресурсов в преподавании общепрофессиональных дисциплин (на примере
дисциплины «Прикладная механика» в
высших образовательных
учреждениях)..…….....................................................................................................25
Kompyuter tarmoqlari ixtisoslik fani bo‘yicha mavzular

bog‘lamlariga IP-adreslarni tayinlash. IPv6-adreslash tizimi. Kompyuter tarmoqlarida
ma’lumotlar almashinish jarayonlarini tashkil qilish asoslari. Aloqa liniyalari orqali
ma’lumotlarni fizik uzatish. Kadr va paket tushunchalari. IEEE 802.3/LLC kadrining
tuzilishi. IP-paketning tuzilishi. Aloqa tizimlarining vositalari va ma’lumotlarni uzatish
kanallari.
Fizik
kanallarning
xarakteristikalari.
Ma’lumotlarni
uzatish
va
kommutatsiyalash usullari. Modulyatsiya tushunchasi. Fizik sath texnologiyalari.
Birlamchi tarmoqlar – PDH, SONET/SDH va DWDM tarmoqlari. Ma’lumotlarni simsiz
uzatish. Simsiz tizimlar va ularning xillari. Ochiq tizim tushunchasi. Ochiq tizimlarning
o‘zaro birgalikda ishlash modeli – OSI modeli va uning umumiy tavsifi. Interfeys,
protokol va protokollar steki tushunchalari. OSI modelining sathlari va ularning
bajaradigan vazifalari. Kanal sathida ma’lumotlar almashinish jarayonini tashkil qilish.
Kanal sathining kompyuter tarmoqlarida tutgan o‘rni. Lokal va global kompyuter
tarmoqlarida kanal sathi vositalarining bajaradigan vazifalari. Kanal sathining MAS va
LLC sath osti sathlari, hamda ularning vazifalari. Tarmoq sathida ma’lumotlar almashish
jarayonini tashkil qilish. Kommutatsiyalashning umumlashgan masalasi. Axborot
oqimlarini
aniqlash.
Axborot
oqimlarini
marshrutlash.
Ma’lumotlar oqimini
xarakatlantirish. Oqimlarni multiplekslash va demultiplekslash. TSR/IP protokollari
asosida tarmoqda o‘zaro ishlashni tashkil qilish. TSR/IP protokollari stekining tuzilishi.
OSI modeli va kommunikatsion protokollar orasidagi bog‘lanishlar. TSR/IP protokollari
asosida tarmoqda o‘zaro ishlashni tashkil qilish. Tarmoq sathi protokollari. IP-protokoli.
Transport sathi protokollari. TSR va UDP protokollari. Tarmoqlar
konvergensiyasi.
Lokal va global kompyuter tarmoqlarining yaqinlashuvi. Kompyuter tarmoqlarini
loyihalash. Strukturalangan kabel tizimi. Kompyuter tarmoqlarini sozlash va
administratsiyalash qoidalari. DNS va DHCP tizimlari, hamda Active Directory haqida
tushunchalar.
Adabiyotlar ro‘yxati - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

19.
Ильин Р.Н.“Специальное освещение в телевидение” Москва 1960 г. IV и
V разделы.
20.
Соколов А.Г. “Монтаж телеведения кино и видео”. М. 2000
21.
Медынский И. “Компонуем кинокадр”. «Искусство». M. 1971.
22.
Мур Л. Азбука киномонтажа М. 1990 й.
23.
Васильев С. Д. Монтаж кинокартини М. 1929 й.
24.
Лебедев Н. К. К вопросу специфике кино М. 1935 й.
25.
Ромм М. Беседи о киноискусстве М. 1964. й.
26.
Ривкин М. Й. Видео монтаж с нуля М. 2004 г.
27.
Eugene Trundl. Television and video technology. 2001.
28.
Hervebenoit. Digital Television. Third Edition. 2008.
29.
Медведев Г.С., Пташинский В.С. Adobe After Effects СS3 с нуля.
Видеомонтаж, анимация, спецэффекты. – М.: Триумф, 2008. – 272 с.
30.
Базарбаев Б., Хидирова К, Ташмухамедова Г., Маризаева Н., «Рақамли
фотография» Т.: «Aloqachi», 2017, 346 стр., ISSN 978-9943-5144-4-7
31.
Мухамадиев А.Ш., Бекназарова С.С., Қаюмова Г.А., Масс медиа
коммуникация / Т.: 2017.
32.
Назаров М.М. Массовая коммуникация и общество. Введение в теорию и
исследования / М.: Аванти-плюс, 2003.
33.
Визуальные коммуникации в рекламе и дизайне. Автор: Пигулевский
Виктор Гуманитарный центр, 2011 г., 404 с.
34.
McQuail D. Mass Communication theory. Second edition. London, Thousand
Oaks, New Delhi, SAGE Publications. 1987
35.
Порев В. Компьютерная графика. Учебное пособие. – СПб.: БХВ-
Петербург, 2004. – 432 с. ISBN: 5-94157-139-9
36.
Грузман И.С., Киричук В.С., Косых В.П., Перетягин Г.И., Спектор А.А.
Цифровая обработка изображений в информационных системах: Учебное пособие.
– Новосибисрк: Изд-во НГТУ, 2002. – 352 c.
37.
А. Г. Соколов. Монтаж: телевидение, кино, видео. Editing television,
cinema and video. - М. Изд. А. Дворников, 2002 - 245 с. 153 ил. Учебник. Часть
вторая.
38.
Левин А. Самоучитель компьютерной графики и звука – М.: 2003
39.
Adobe Creative Team. Adobe After Effects CS6 Classroom in a Book. –
Издательство: Adobe Press. 2012. - 416 с. ISBN: 978-0321822437
40.
Бакулев Г.П. Массовая коммуникация. Западные теории и концепции. –
М.: Аспект-пресс, 2005. – 176 с.
MAVZU: Nazorat ishi tahlili - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 52/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
MAVZU: Nazorat ishi tahlili
DARSNING MAQSADI:
a) ta’limiy: o’tilgan mavzularni takrorolab, testlar yordamida mustahkamlash;
b) tarbiyaviy: o‘quvchilarda yurtimizda ro‘y berayotgan o‘zgarishlarga shaxsiy munosabat bildirish malakasini shakllantirish;
d) rivojlantiruvchi: o‘quvchilarni o‘z-o‘zini rivojlantirishga o‘rgatish, mavzu yuzasidan olgan bilimlarini hayotiy vaziyatlarga qo‘llay bilishiga erishish.
Mavzuga oid shakllantiriladigan kompetensiyalar:
a) tayanch kompetensiya(lar): TK1, TK2;
b) fanga oid kompetensiya(lar): FK1.
Dars turi: yangi tushuncha, bilimlarni shakllantiruvchi.
Dars uslubi: an’anaviy.
Dars jihozlari: darslik, adabiyotshunoslik atamalari lug‘ati, mavzuga oid ilmiy adabiyotlar, slaydlar, bukletlar, tarqatma materiallar, ko‘rgazmali qurollar (audio, video, fotolavhalar, jadvallar) jamlanmasi.
|
| |
Ma’lumotlar bazasi fani bo‘yicha

foydalanish.
Ma’lumotlar bazasini hayot siklini tashkil etish. Ma’lumotlar bazasini rejalashtirish.
Ma’lumotlar bazasini loyihalash. Ma’lumotlar bazasini administratorlash. Ma’lumotga
samarali murojaatni tashkil qilishda bazalar o‘zaro aloqasi fayl tuzilmalaridan
foydalanish. Ma’lumotlar bazasida aloqadorlik chegaralari va xavfsizlik choralarini
tasvirlash.
Ma’lumotlar bazasini normallashtirish. Funsional bog‘lanishlar va ularning turlari.
Birinchi normal forma va uning talablari. Ikkinchi normal forma va uning talablari.
Uchinchi normal forma va uning talablari. Kodd normal formasi. Berilgan munosabatni
bir necha marta oddiy va kichik munosabatlarga ajratish.
SQL tilining vazifalari. Interaktiv va qurilgan SQL. SQL tilida ma’lumot toifalari
va ular baln ishlash. SQL tilining komandalarini tuzilishi va sintaksisi. SQL tilining
SELECT
Ishlab 
chiqarish - Tarmoq texnologiyalari

56
Bino tarmog‘i
– korxonaning har – xil bo‘limlarini bir korxona va
binolar chegarasida umumlashtiruvchi tarmoqdir. Kampus tarmog‘i – bir
hududda bir necha kv/km maydonni egallab, tarmoq irearxiya asosida
o‘zining magistr kanallariga ega bo‘ladi.
Korxonaning asosiy vazifasi tarmoq kesimida informatsion
xizmatlarni ko‘rsatish hisoblanadi. Aloqa operator tarmog‘i informatsion
xizmatlarni ko‘rsatmasligi mumkin, sababi foydalanuvchilarning
kompyuterlari operatorning xizmat ko‘rsatish zonasidan tashqarida
bo‘lganligi uchun.
Korxonaning tarmoq o‘lchami infokommunikatsiya misolida bo‘lib,
u telekommunikatsiya muhitida «orolcha» lokal tarmoq hisoblanadi.
Foydalanuvchilar va ularning kompyuterlari minglab bo‘lishi, serverlar
soni yuzlab bo‘lishi mumkin. Bularning ajralib turadigan hususiyatlari:
•
Katta masofa – uzoqda joylashgan LAN va kompyuterni
ulash uchun har – xil telekommunikatsiya vositalari qo‘llaniladi –
birlamchi tarmoq kanallari soni , radiokanallar, sun’iy yo‘ldosh aloqasi.
•
Yuqori darajadagi har xilligi (getrogennost) – har xil turdagi
kompyuterlar (Main Fraim to PC)OS larning har xil ilovalari.
-rasm. OSI modelining yetti bosqichi

59
Pastda joylashgan bosqichlar ancha sodda, ancha aniq vazifalarni
bajaradi. Ideal holda har bir bosqich oʻzidan tepadagi va pastdagi
bosqich bilan muloqot qiladi. Yuqori bosqich ayni vaqtda ilovaga
ishlayotgan, amaliy masalaga toʻgʻri kelsa, pastki bosqich esa signalni
aloqa kanali orqali uzatishga toʻgʻri keladi. 2.1.2-rasmda keltirilgan
bosqichlar vazifasi tarmoq abonentlarining har biri tomonidan bajariladi.
Bir abonentdagi har bir bosqich shunday ishlaydiki u boshqa
abonentning xuddi shu bosqichi bilan toʻgʻri aloqasi bordek, yaʻni
tarmoq abonentlarining bir xil nomli bosqichlari oʻrtasida virtual aloqa
mavjud. Bir tarmoq abonentlari oʻrtasidagi real aloqa faqat eng past
birinchi bosqichda mavjud (jismoniy bosqich). Axborot uzatayotgan
abonentda axborot barcha bosqichlardan yuqoridan boshlab pastdagi
bosqichda tugaydi. Qabul qiluvchi abonentda esa qabul qilingan axborot
teskari yoʻnalishda, pastki bosqichdan boshlab yuqori bosqichga harakat
qiladi (2.1.2-rasm).
−
Amaliy bosqich (Application, прикладной уровень) yoki
ilovalar
bosqichi,
u
quyidagi
xizmatlarni
amalga
oshiradi:
foydalanuvchining ilovasini shaxsan tasdiqlaydi, masalan, fayllar
uzatishning dasturiy vositalari, axborotlar bazasi bilan bogʻlanish,
elektron pochta vositalari, serverda qayd qilish xizmati. Bu bosqich
qolgan 6 ta bosqichni boshqaradi.
2.1.2-rasm. Axborotni abonentdan abonentga oʻtish yoʻli. −
Taqdimot (Prezentatsiya) bosqichi (Presentation,
презентативный уровен) yoki axborotni tanishtirish bosqichi, bu
bosqichda axborotni aniqlanadi va axborot formatini koʻrinish
60
sintaksisini tarmoqqa qulay ravishda oʻzgartiradi, yaʻni tarjimon
vazifasini bajaradi. Shu yerda axborot shifrlanadi va dishifratsiyalanadi,
lozim boʻlgan taqdirda ularni zichlashtiriladi.
−
Aylanma mablag’larning tarmoqlar bo’yicha taqsimlanishi

|
Aylanma mablag’larning tarmoqlar bo’yicha taqsimlanishiBog'liq Korxonalar iqtisodiyoti va menejmenti-ASHUROVA N.BAylanma mablag’larning tarmoqlar bo’yicha taqsimlanishi
Aylanma fondlarning
guruh va elementlari
Sano-
at
Qora
metallur-
giya
Mashi-
na-
sozlik
Ener-
geti-
ka
Yengil
sanoat
Oziq-
ovqat
sanoati
1. Ishlab chiqarish
zahiralari - jami
70,2
65,0
55,3
98,3
90,0
78,8
J u m l a d a n :
Хom ashyo va asosiy
materiallar, yarim
tayyor mahsulotlar
46,2
23,8
37,5
-
76,7
52,2
Yordamchi materiallar
6,6
11,0
2,3
24,1
5,7
6,1
Yoqilg’i
1,7
2,0
0,7
37,4
0,5
1,6
71
Тa’mirlash uchun
ehtiyot qismlar
3,9
11,0
2,0
23,0
1,7
2,0
Qadoqlash va o’rov
materiallari
3,0
0,5
0,6
0,3
1,2
11,3
Jihozlarlar, xo’jalik
asboblari va qimmat
bo’lmagan, tez
eskiruvchi boshqa
buyumlar
9,8
16,7
12,2
19,5
3,2
5,6
2. Тugallanmagan
ishlab chiqarish va
yarim tayyor
mahsulotlar
24,0
18,3
42,2
0,5
9,8
19,5
3. Kelgusi davr
xarajatlari va boshqa
mehnat predmetlari
5,8
16,7
2,5
1,2
0,2
1,7
Jami aylanma ishlab
chiqarish fondlari
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
100,0
4.2. Aylanma fondlarning aylanish bosqichlari
Aylanma mablag’larning to’liq aylanishi uch bosqichdan iborat bo’lib, bu
jarayonda mahsulot ishlab chiqariladi va sotiladi.
Birinchi bosqichda
aylanma mablag’lar pul shaklidan moddiy boyliklarning
ishlab chiqarish zahiralariga aylanadi, ya’ni “pul – tovar” (P-Т) munosabatlari ro’y
beradi.
Ikkinchi bosqich
ishlab chiqarish, yani mahsulotni tayyorlash jarayonini o’z
ichiga oladi. Bu bosqichda aylanma mablag’lar va birinchi o’rinda aylanma fodlar
tugallanmagan ishlab chiqarish va yarim tayyor mahsulotlar holiga keltirilib, tovar
shaklini oladi (Т).
72
Uchinchi bosqich
da aylanma mablag’lar tovar mahsuloti shaklida muomalaga
kiritilib, sotiladi va yana pul shaklini oladi (Т
’
-P
’
).
Shu tariqa aylanma mablag’lar barcha bosqichlardan o’tib, to’liq aylanishni
amalga oshirishini quyidagi tarzda aks ettirish mumkin:
1-bosqich
- pul-tovar (P-Т);
2-bosqich
- ishlab chiqarish (i/ch);
3-bosqich
- tovar-pul (Т
’
-P’).
Shuni qayd qilib o’tish muhimki, korxonaning aylanma mablag’lari bir
vaqtning o’zida uchala bosqichda ham pul mablag’lari, ishlab chiqarish zahiralari,
tugallanmagan ishlab chiqarish, yarim tayyor va tayyor mahsulotlar ko’rinishida
mavjud bo’lishi mumkin. Korxonaning aylanma mablag’lari harakati ma’lum bir
iqtisodiy qonunlar asosida ishlashi hamda ulardan ishlab chiqarish va takror ishlab
chiqarishning barcha bosqichlarida oqilona foydalanishni ko’zda tutishi ham muhim
ahamiyat kasb etadi. Bu qonunlardan va aylanma mablag’lardan foydalanish
qoidalaridan chetga chiqish aylanma mablag’larning yetishmasligiga yoki
samaradorlikning pasayishiga olib kelishi mumkin.
|
| |
ADABIYOTLAR RO‘YXATI - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

2.
Мирзиёев Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш –
юрт тараққиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. Ўзбекистон Республикаси
Конституцияси қабул қилинганининг 24 йиллигига бағишланган тантанали
маросимдаги маъруза 2016 йил 7 декабрь. – Т.: “Ўзбекистон” НМИУ, 2016. – 48 б.
3.
Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан
бирга қурамиз. - Т.: “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. – 488 б.
4.
Электротехнический
справочник:
Т.З.
Производство,
передача
и
распределение электрической энергии. /Под обод. ред. профессоров МЭИ. –М.:
Издательство МЭИ, 2004, 964 с.
5.
Stantsiya va podstantsiyalarning elektr qismi. O’quv qo’llanma. Q.R. Allaev, I.H.
Siddikov va boshq. O’z.ROO’MTV – T.: Cho’lpon nomidagi NMIU, 2016. 304b.
6.
Aloqa qurilmalarining elektr ta’minoti (o’quv qo’llanma). M.S. Sapayev, F.M.
Qodirov, U.T. Aliyev. O’z.ROO’MTV, O’rta maxsus kasb-hunar ta’limi markazi. – T.:
“IQTISOD-MOLIYA”, 2012 – 264 b.
7.
А.Ю. Воробьёв Электроснабжение компьютерных и телекоммуникационных
систем. – М.: Эко-Трендз, 2002. – 280с.: ил.
8.
Siddikov I.X. Aloqa qurilmalari qayta tiklanuvchi elektr ta’minoti manbalari
fanidan uslubiy qo’llanma – Toshkent, TATU, 2016 – 92 b.
9.
I.H. Siddikov. Elektr energiyasi iste’molini nazorat qilish. Kasb-hunat kollejlari
uchun o’quv qo’llanma (2-nashr). T.: “ILM ZIYO”, 2016. – 96 b.
10.
Қодиров Т.М., Алимов Х.А. «Саноат корхоналарининг электр таъминоти»
Ўқув қўлланма, Тошкент, 2006 й.
11.
Блок В.М.-Электрические сети и системы-М. «Высшая школа», 1986г.
12.
Каримов Х.Г., Расулов А.Н., Таслимов А.Д. Электр тармоқлари ва
тизимлари. Ўқув қўлланма. – Т.: Тафаккур қаноти, 2015.
13.
Каримов Р.Ч., Рафикова Г.Р. Электр ҳавфсизлиги асослари. Ўқув қўлланма. –
Т.: Спектрум медиа, 2015.
14.
X.K. Aripov, A.M. Abdullayev, N.B. Alimova, X.X. Bustanov, Sh.T. Toshmatov.
Raqamli mantiqiy qurilmalarni loyihalashtirish. Darslik. – T.: “Aloqachi”, 2017, 396b.