nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ish zonasi – - Ishlab chiqarish sanitariyasining umumiy tushuncha va tariflari. Ishlab chiqarish sanitariyasi

|
Ishlab chiqarish sanitariyasining umumiy tushuncha va tariflari. Ishlab chiqarish sanitariyasi
|
bet | 2/9 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 42,91 Kb. | | #260603 |
Bog'liq Ishlab chiqarish sanitariyasining umumiy tushuncha va tariflari.Ish zonasi – ishchi vaqtinchalik yoki doimiy bo‘ladigan, er sathidan 2 metr balandlikdagi makon.
Ish qobiliyati – ishning qiyinligi va og‘irlik darajasiga bog‘liq bo‘lib, mehnat faoliyatining samaradorligini va inson organizmining funksional zo‘riqish darajasini aniqlaydi. Ish qobiliyati ma’lum vaqt oralig‘ida ishchining funksional imkoniyatlari, ishning soniy va sifat miqdorlari bilan belgilanadi.
Mehnat sharoitlari – insonning sog‘ligi va ish qobiliyatiga ta’sir etuvchi ishlab chiqarish muhiti va mehnat jarayoni omillarining birligidir. Mehnat sharoitlari gigienik tasniflanishga asosan quyidagi turlarga bo‘linadi: optimal; ruxsat etilgan; zararli; ekstremal (xavfli).
Optimal mehnat sharoitlarida maksimal ish unumdorlik va organizmning minimal zo‘riqishi yuzaga keladi. Har qanday mehnat sharoitlarida muhit va mehnatning zararli omillari darajasi (miqdori) gigienik me’yorlardan ortiq bo‘lmasligi zarur.
Ruxsat etilgan mehnat sharoitlarida muhit va mehnat omillarining gigienik me’yorlari ruxsat etilgan miqdordan (“PDK”- “REM”) ortiq bo‘lmasligi kerak.
Zararli mehnat sharoitlari ishlab chiqarishdagi zararli omillar miqdorini ruxsat etilgan gigienik me’yorlardan biroz ortiqcha bo‘lishi bilan xarakterlanadi va bunday sharoit vaqt o‘tishi bilan sekin-asta inson sog‘ligini yomonlashuviga olib keladi yoki uning nasliga salbiy ta’sir etadi.
Ekstremal mehnat sharoitlari – ish vaqtida zararli va xavfli omillar ta’sirida og‘ir kasalliklarni keltirib chiqarishi yoki inson hayotiga real xavf tug‘dirishi bilan xarakterlanadi.
Ishlab chiqarishdagi zararli omillarni inson organizmiga ta’sir chegarasi ish joyi maydoni va holati bilan baholanadi.
Mehnat sharoitlarini asosan turt guruh omillarga ajratish mumkin.
Birinchi guruh omillar – atrof muhitning sanitariya – gigiena holati. Bunga havo harorati, atrof-muhitning tozaligi (toza, changlangan, boshqa zararli moddalar bilan ifloslangan va b.), yorug‘lik va shovqin darajasi va boshqalar kiradi.
|
| |
Mavzu : O‘zbekistonda demokratik, fuqarolik jamiyati asoslarining shakllanishi, amalga oshirilgan siyosiy

Mavzu : O‘zbekistonda demokratik, fuqarolik jamiyati asoslarining shakllanishi, amalga oshirilgan siyosiy
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
11.12.2023
Hajmi
0,73 Mb.
#116108
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu : O‘zbekistonda demokratik, fuqarolik jamiyati asoslarining shakllanishi, amalga oshirilgan siyosiy
Download
0,73 Mb.
Matnni ko'rish
Ishlab chiqarish binolari va ish joylarining mikroiqlimi

|
Ishlab chiqarish binolari va ish joylarining mikroiqlimi
|
bet | 6/9 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 42,91 Kb. | | #260603 |
Bog'liq Ishlab chiqarish sanitariyasining umumiy tushuncha va tariflari.Ishlab chiqarish binolari va ish joylarining mikroiqlimi. Ishlab chiqarish binolari va ish joylarining mikroiqlimi ishchining sog‘ligiga va ish unumdorligiga ta’sir etuvchi asosiy omillardan biri hisoblanadi.
Ishlab chiqarish xonalarining mikroiqlimi xonaning harorati (0C), nisbiy namligi (N, %) havoning harakatlanish tezligi (V, m/c), issiqlik nurlanishi intensivligi (J, n/m2) bilan xarakterlanadi. Xona havosi bosimini rostlash imkoniyati yo‘qligi sababli ayrim manbalarda bosim mikroiqlim ko‘rsatkichlari qatoriga kiritilmaydi.
4.1 - jadval
Ishlab chiqarish xonalari va ish joylarining mikroiqlim holatini belgilovchi ko‘rsatgichlarning me’yoriy miqdorlari
№
|
Yilning fasli
|
Ishning kategoriyasi
|
Harorat, oC
|
Nisbiy namlik, %
|
Havoning harakatlanish tezligi, m/s
|
1.
2.
|
Yilning sovuq va oraliq davri
Yilning issiq davri
|
Engil ishlar-1
o‘rtacha og‘ir-11a
o‘rtacha og‘ir-11b
og‘ir-III
Engil-1
o‘rtacha og‘ir-11a
o‘rtacha og‘ir-11b
og‘ir-III
|
20-23
18-20
17-19
16-18
22-25
21-23
20-12
18-21
|
60-40
60-40
|
0,2
0,2
0,3
0,3
0,2
0,3
0,4
0,5
|
Optimal mikroiqlim sharoitini yaratish juda muhim va murakkab vazifalardan hisoblanadi. Mikroiqlim ko‘rsatkichlarining optimal miqdorini o‘rnatish va zararli omillar ta’siridan himoyalanish quyidagi tadbirlar orqali amalga oshiriladi:
– bino va xonalarni ratsional joylashtirish;
– xonalarni ratsional shamolatish, havoni konditsionerlash va isitishni tashkil etish;
– ish va dam olish rejimini to‘g‘ri tashkil etish;
– shaxsiy himoya vositalaridan foydalanish;
– issiqlik nurlanishidan himoyalash maqsadida ish jihozlarini izolyasiyalash va himoya ekranlaridan foydalanish.
Ishlab chiqarish binolari va ish joylarining mikroiqlim holatini aniqlashda bir qancha asboblardan foydalaniladi. Masalan, havoning harorati – termometrlar, termograflar, havoning harakatlanish tezligi - katatermometrlar va anemometrlar, havoning nisbiy namligi – psixrometrlar, issiqlik nurlanishlari – aktinometrlar va havoning bosimi – barometrlar bilan o‘lchanadi.
|
| |
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari - bet 3

|
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari
|
bet | 3/7 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #133467 |
Bog'liq KELAJAKDAGI ATROF-MUHIT MUAMMOLARIHozirgi kunda yuqorida ko‘rib chiqilgan iqlimiy omillar asosida kuzatilayotgan iqlimiy o‘zgarishlar sabablarini tushuntirib beruvchi qator nazariyalar mavjud. Yerning geologik tarixi davomida butun Yer tabiati bilan birgalikda atmosfera tarkibi, uning massasi o‘zgargan, shu bilan birga materiklarning shakllari tog‘ sistemalarining konfiguratsiyasi va balandliklari quruqlik va okeanlar maydonlari ham o‘zgarib turgan. Quyosh yorituvchanligi, Yer orbitasi ekssentrisitetining tebranishlari va ekliptika tekisligiga nisbatan Yerning aylanish o‘qi qiyaligining o‘zgarishlari kuzatilgan. Shu bilan birga Yerning aylanish tezligi ham sekinlashgan. Oqibatda, bu holat, issiqlik almashinuvi, namlik almashinuvi va atmosfera sirkulyatsiyasi hamda iqlimning geografik omillarining o‘zgarishiga olib kelgan. Bularning barchasi Yerda iqlimning ko‘p karra o‘zgarishiga sabab bo‘lgan. Ko‘plab tadqiqotchilarning ta’kidlashlaricha, insoniyat sivilizatsiyasining gullagan vaqtidan buyon global harorat 1°C dan kamroq qiymatga o‘zgargan. Oxirgi yuz ming yillik davomida ekstremal va ba’zan tez ro‘y bergan iqlimiy tebranishlarga nisbatan bizning iqlimni osoyishta deb atash mumkin. - Hozirgi kunda yuqorida ko‘rib chiqilgan iqlimiy omillar asosida kuzatilayotgan iqlimiy o‘zgarishlar sabablarini tushuntirib beruvchi qator nazariyalar mavjud. Yerning geologik tarixi davomida butun Yer tabiati bilan birgalikda atmosfera tarkibi, uning massasi o‘zgargan, shu bilan birga materiklarning shakllari tog‘ sistemalarining konfiguratsiyasi va balandliklari quruqlik va okeanlar maydonlari ham o‘zgarib turgan. Quyosh yorituvchanligi, Yer orbitasi ekssentrisitetining tebranishlari va ekliptika tekisligiga nisbatan Yerning aylanish o‘qi qiyaligining o‘zgarishlari kuzatilgan. Shu bilan birga Yerning aylanish tezligi ham sekinlashgan. Oqibatda, bu holat, issiqlik almashinuvi, namlik almashinuvi va atmosfera sirkulyatsiyasi hamda iqlimning geografik omillarining o‘zgarishiga olib kelgan. Bularning barchasi Yerda iqlimning ko‘p karra o‘zgarishiga sabab bo‘lgan. Ko‘plab tadqiqotchilarning ta’kidlashlaricha, insoniyat sivilizatsiyasining gullagan vaqtidan buyon global harorat 1°C dan kamroq qiymatga o‘zgargan. Oxirgi yuz ming yillik davomida ekstremal va ba’zan tez ro‘y bergan iqlimiy tebranishlarga nisbatan bizning iqlimni osoyishta deb atash mumkin.
|
| |
Imtihon bileti №1 "Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad uchun savollar

|
Imtihon bileti №1 "Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad uchun savollar
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 49,5 Kb. | | #232563 |
Bog'liq 5-razryad biletlari
Imtihon bileti № 1
"Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad
uchun savollar
1. Optik kabellarni ulash uchun asboblar to'plami.
2. Kabel maydonchasini simyog`ochlarga o'rnatish va uning o'lchamlari.
3. Mikrafonning asosiy vazifasi.
4. Himoya vositalari.
5. Kabel quduqlarida ishlarni bajarishda xavfsizlik choralari.
Imtihon bileti № 2
"Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad
uchun savollar
1. Optik muftani montaj qilish.
2. Simg`ochlarning tuzilishi.
3. Abonent qurilmalaridagi shikastlanishlarning xarakteristikalari.
4. Elektr qurilmalarni yerga ulash(заземления) haqida ma`lumot.
5. Yuk ortish va tushirish ishlarida xavfsizlik choralari.
Imtihon bileti № 3
"Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad
uchun savollar
1. Telefon apparatlarining detallari.
2. Optik aloqa kabellarini o'lchash asboblari.
3. Muftani montaj qilish.(mis kabel)
4.Aloqa kabellarining(optik va mis kabellar) o`zaro farqi .
5. Telefon aloqasi linyasida ishlashda texnika xavfsizlik choralari
(changak, xavfsizlik belbog`i).
Imtihon bileti № 4
"Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad
uchun savollar
1. IP telefoniya.
2. Mikrotelefonning ishlash prinsipi.
3. Kabelning uzluksizligini(прозвонка) tekshirish.
4. Abonent qurilmalaridagi shikastlanishlarning xarakteristikalari.
5. Simyog`ochlarni qo'lda o'rnatish va almashtirishda xavfsizlik choralari.
Imtihon bileti № 5
"Kabelchi-payvandchi" kasb bo'yicha 5-razryad
uchun savollar
1. Simyog`ochlarning tuzilishi.
2. Optik kabellarni bir-biriga ulash uchun asboblar to'plami.
3. Telefon apparatlarining detallari.
4. Elektr toki haqida ma`lumot.
5.Tarqatish javonlarida ishlashda xavfsizlik choralari.
|
| |
Strategiyani ishlab chiqishga yondashuvning mazmuni atamuratova begzoda 3 V gruh talabasi

|
Strategiyani ishlab chiqishga yondashuvning mazmuni atamuratova begzoda 3 V gruh talabasi
|
bet | 1/5 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 10,15 Kb. | | #99333 |
Bog'liq Strategiyani ishlab chiqishga yondashuvning mazmuni-fayllar.org
Strategiyani ishlab chiqishga yondashuvning mazmuni
Strategiyani ishlab chiqishga yondashuvning mazmuni ATAMURATOVA BEGZODA 3 V GRUH TALABASI REJA Turli korxonalarni muvaffaqiyatli boshqarish uchun kelajak uchun rejalashtirish ishlari juda muhimdir. Ushbu strategiya tanlangan faoliyatda eng yaxshi bo'lish uchun mumkin bo'lgan xatarlar, harakatlanish va rivojlanish yo'llarini o'ylab ko'rishga yordam beradi Boshqarish strategiyasi nima?
Uzoq muddatli istiqbolga va amaliyotga tatbiq etiladigan boshqaruv funktsiyasi strategik boshqaruv deb ataladi. Uslublarni to'g'ri ishlab chiqish va ularni amalga oshirish tufayli biz muvaffaqiyatli istiqbolga tayanamiz. Ko'pgina mutaxassislar, strategik boshqaruv raqobatchilar orasida omon qolish kontseptsiyasidir. Rejalashtirish va ishni rejalashtirish yordamida siz tashkilot kelajakda qanday bo'lishini tushunishingiz mumkin: bozorda uning pozitsiyasi, boshqa kompaniyadan ustunliklar, kerakli o'zgarishlarning ro'yxati va hokazo.
Strategik menejment nimani anglatishini bilib olish, o'rganish metodlari, vositalar, qabul qilish usullari va g'oyalarni amalga oshirish usullari bilan bog'liq bilim sohasi haqida gapiring. Boshqaruvning uchta tomonidan foydalaning: funktsional, jarayon va element. Birinchisi, etakchilikni muvaffaqiyatga erishishga yordam beradigan muayyan tadbirlar to'plami sifatida ko'rib chiqadi. Ikkinchi tomon esa, bu muammolarni topish va hal qilish uchun harakat deb tasvirlaydi. Ikkinchisi etakchiligini anglatadi, chunki tarkibiy elementlarning o'zaro bog'liqligini tashkil etish bo'yicha ishlar.
Strategik menejment nimani anglatishini bilib olish, o'rganish metodlari, vositalar, qabul qilish usullari va g'oyalarni amalga oshirish usullari bilan bog'liq bilim sohasi haqida gapiring. Boshqaruvning uchta tomonidan foydalaning: funktsional, jarayon va element. Birinchisi, etakchilikni muvaffaqiyatga erishishga yordam beradigan muayyan tadbirlar to'plami sifatida ko'rib chiqadi. Ikkinchi tomon esa, bu muammolarni topish va hal qilish uchun harakat deb tasvirlaydi. Ikkinchisi etakchiligini anglatadi, chunki tarkibiy elementlarning o'zaro bog'liqligini tashkil etish bo'yicha ishlar.
|
| |
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari - bet 7

|
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari
|
bet | 7/7 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #133467 |
Bog'liq KELAJAKDAGI ATROF-MUHIT MUAMMOLARIBizni o‘rab turgan barcha o‘rmonlar, muzliklar, tog‘-u dashtlar, havo-suvlar, xullas, tabiatning har bir shaxobchasi odamning a’zolari kabi bir-biri bilan uzviy, muvozanatli tarzda bog‘langandir. Tabiatning biron-bir joyida sodir bo‘ladigan o‘zgarish, o‘z navbatida, uning muvozanatga qandaydir ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi. Hozirgi zamon fan-texnika taraqqiyoti, shuningdek, tabiatga antropologik (insonning bevosita qatnashishi) ta’sir etishning tobora kuchayishi natijasida tabiiy omillarning o‘zaro bog‘lanishi ma’lum darajada muvozanatdan chiqmoqda, bu esa yer yuzida hayotiy jihatdan risoladagidek kechishiga xavf solmoqda. Shu boisdan tabiiy muhitni asrash muammolari ko‘p jihatdan ekologik tadqiqotlar bilan bog‘lanadi. Ekologiya biologiya fanining asosiy, an’anaviy qismi sifatida istalgan tirik organizm (odam) bilan muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadigan umumiy ekologiya hisoblanadi. Populyatsiyalar, turlar, biotsenozlar, biogeotsenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologiya fanining manbayi hisoblanadi. - Bizni o‘rab turgan barcha o‘rmonlar, muzliklar, tog‘-u dashtlar, havo-suvlar, xullas, tabiatning har bir shaxobchasi odamning a’zolari kabi bir-biri bilan uzviy, muvozanatli tarzda bog‘langandir. Tabiatning biron-bir joyida sodir bo‘ladigan o‘zgarish, o‘z navbatida, uning muvozanatga qandaydir ta’sir ko‘rsatmay qolmaydi. Hozirgi zamon fan-texnika taraqqiyoti, shuningdek, tabiatga antropologik (insonning bevosita qatnashishi) ta’sir etishning tobora kuchayishi natijasida tabiiy omillarning o‘zaro bog‘lanishi ma’lum darajada muvozanatdan chiqmoqda, bu esa yer yuzida hayotiy jihatdan risoladagidek kechishiga xavf solmoqda. Shu boisdan tabiiy muhitni asrash muammolari ko‘p jihatdan ekologik tadqiqotlar bilan bog‘lanadi. Ekologiya biologiya fanining asosiy, an’anaviy qismi sifatida istalgan tirik organizm (odam) bilan muhit o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarning umumiy qonuniyatlarini o‘rganadigan umumiy ekologiya hisoblanadi. Populyatsiyalar, turlar, biotsenozlar, biogeotsenozlar va biosfera kabi tushunchalar ekologiya fanining manbayi hisoblanadi.
|
| |
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari - bet 2

|
Kelajakdagi atrof-muhit muammolari
|
bet | 2/7 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #133467 |
Bog'liq KELAJAKDAGI ATROF-MUHIT MUAMMOLARIMa’lumot uchun. Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2030-yilga borib, global isish tufayli jahon iqtisodiyotiga yiliga 2 trillion AQSh dollari miqdorida zarar yetishi mumkinligini ma’lum qildi. Ma’lumki, iqlimning o‘zgarib borishi va uning atrof-muhitga ta’siri XXI asrning eng asosiy muammolaridan biri bo‘lib insoniyat oldida turgan jiddiy muammolardan biri hisoblanadi. Bunda antropogen holatning faol ta’siri ostida tuproq qatlami va biologik xilma-xillikni saqlab qolish muhim ahamiyatga ega. Yer iqlimi ham tabiiy ravishda, ham antropogen omillar ta’sirida o‘zgaradi. Iqlimiy sistemaning har bir tashkil etuvchisi turlicha vaqt shkalasi oralig‘ida o‘zaradi. Tabiiy iqlim o‘zgarishlarini bilish inson faoliyati tufayli kechadigan iqlim o‘zgarishi jarayonlarini chuqur anglab yetishga imkon beradi. Global harorat haqidagi sistematik kuzatish ma’lumotlari 1860-yil bilan chegaralanadi. Ular quruqlik yuzasida havo haroratini o‘lchash natijasida hamda dengiz yuzasi haroratini o‘lchash asosida olingan ma’lumotlarni qamrab oladi. Qadimgi iqlimiy sharoitlarni tiklash iqlimiy modellar asosida tuzilgan prognozlar uchun solishtirish mezoni sifatida xizmat qilishi mumkin. Muzlik davri iqlimini modellashtirish asosida “oldindan aytish” ni paleoklimatologik ma’lumotlar bilan solishtirish kelajakdagi iqlim o‘zgarishlariga taalluqli bo‘lgan va modellar asosida tuzilgan jarayonlarni ma’lum darajada tekshirishga imkon beradi. - Ma’lumot uchun. Birlashgan Millatlar Tashkiloti 2030-yilga borib, global isish tufayli jahon iqtisodiyotiga yiliga 2 trillion AQSh dollari miqdorida zarar yetishi mumkinligini ma’lum qildi. Ma’lumki, iqlimning o‘zgarib borishi va uning atrof-muhitga ta’siri XXI asrning eng asosiy muammolaridan biri bo‘lib insoniyat oldida turgan jiddiy muammolardan biri hisoblanadi. Bunda antropogen holatning faol ta’siri ostida tuproq qatlami va biologik xilma-xillikni saqlab qolish muhim ahamiyatga ega. Yer iqlimi ham tabiiy ravishda, ham antropogen omillar ta’sirida o‘zgaradi. Iqlimiy sistemaning har bir tashkil etuvchisi turlicha vaqt shkalasi oralig‘ida o‘zaradi. Tabiiy iqlim o‘zgarishlarini bilish inson faoliyati tufayli kechadigan iqlim o‘zgarishi jarayonlarini chuqur anglab yetishga imkon beradi. Global harorat haqidagi sistematik kuzatish ma’lumotlari 1860-yil bilan chegaralanadi. Ular quruqlik yuzasida havo haroratini o‘lchash natijasida hamda dengiz yuzasi haroratini o‘lchash asosida olingan ma’lumotlarni qamrab oladi. Qadimgi iqlimiy sharoitlarni tiklash iqlimiy modellar asosida tuzilgan prognozlar uchun solishtirish mezoni sifatida xizmat qilishi mumkin. Muzlik davri iqlimini modellashtirish asosida “oldindan aytish” ni paleoklimatologik ma’lumotlar bilan solishtirish kelajakdagi iqlim o‘zgarishlariga taalluqli bo‘lgan va modellar asosida tuzilgan jarayonlarni ma’lum darajada tekshirishga imkon beradi.
|
| |
Portlandsement ishlab chiqarish usullari

|
Portlandsement ishlab chiqarish usullari
|
bet | 1/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 0,94 Mb. | | #114656 |
Bog'liq Mavzu
Mavzu; Portlandsement ishlab chiqarish usullari.
Reja:
1. Portlandsement ishlab chiqarish usullari.
2. Klinkerning mineralogik tarkibi.
3. Sement klinkerini pishirish.
4. Ho‘l usulda klinker ishlab chiqarish.
Klinkerning mineralogik tarkibi
Klinkerni ishlab chiqarish uchun xom —ashyoviy moddalar bo‘lib
yuqori karbonatli bo‘lgan ohaktoshlar (bo‘r,ohak,ohak) xamda tarkibida SiO2,
AL203, FeO3 bo‘lgan moddalar (gil, ohakgil) xizmat qiladi. Ohaktosh va gil
taxminan 75 — 25, ya’ni 3:1 nisbatda bo‘ladi, va 1 t sementga o‘rtacha 1,6 t mineral
xom —ashyo sarflanadi. Xom —ashyoviy aralashmaga miqdori u yoki bu, yo‘qsa bir
yo‘la ikkala kislotaviy oksidning miqdorini talab etiladigan normagacha keltirish
uchun yetarli bo‘ladigan sozlovchi (korrektirlovchi) qo‘shimchalar qo‘shiladi.
Masalan SiO2 ning miqdorini xom-ashyoviy aralashmaga ma’lum miqdorda kul,
tarkibida Fe203 bo‘lgan kolchedan kuyindisi qo‘shib oshiriladi.
Xom — ashyoni baholash asosan ikki belgi: kimyoviy tarkibi va fizikaviy
xususiyatlariga ko‘ra amalga oshiriladi.
Fizikaviy xususiyatlarning eng muhimlari: xom — ashyoning namligi,
mineralogik, granulometrik tarkibi, mustaxkamligi, begona aralashmalarning qay
miqdorda mavjudligidir.
Ohakli jinslar — bu jinslarning barcha turlaridan bo‘r, ohaktosh,
chig‘anoqtoshli ohaktosh, ohakli tuf, marmardan foydalanish mumkin. Bizning
mamalakatimizda ko‘proq ohaktosh va bo‘rdan foydalaniladi, ularning tarkibida 90%
gacha SaSOZ va ozgina qum, gil moddalar mavjud. Kimyoviy tarkibida SaO — 50%,
SO2-40% miqdorida bo‘ladi.
Jinslar yuqori darajada dolomitlangan va gipslangan bo‘lsa, ular sement ishlab
chiqarish uchun yaroqsiz bo‘lib qolishi mumkin.
Mergellar — karbonat angidridli kalsiy va ko‘pgina mayda kvarsli qum bilan
aralashgan gilning tabiiy qorishmasidan iborat bo‘ladi. Ular kuydirilganda tarkibidagi
CaO,SiO2,R203 miqdori bo‘yicha klinkerga yaqin bo‘ladilar
|
| |
1 Amaliy mashg’ulot

1 - Amaliy mashg’ulot
Konstruktorlik xujjatlarining yagona tizimi standartlari bo’yicha chizmalarni rasmiylashtirish
umumiy qoidalari. O`zDSt 2.301:96, O`zDSt 2.302:97, O`zDSt 2.303:97, O`zDSt 2.304:97.
O’qituvchi boshchiligida XChI bajarish.
Kirish
Fan va texnika jadal sur‟atda rivojlanayotgan hozirgi paytda yangi texnalogiyadan foydalanib
dars o‟tish davr talabidir. Kelajakda yoshlarimiz yuksak madaniyatli, o‟tkir bilimli hamda o‟z kasbining
etuk mutahassislari bo‟lishlarida maorif sohasining hissasi juda katta bo‟lib, ta‟lim uchun kerakli
bo‟lgan barcha ishlarni amalga oshirmoqdalar. Shu nuqtai nazardan bu tayyorlangan ko‟rgazmalar
o‟quvchilarga mavzuni yanada tushunarli bo‟lishiga yordam berishi bilan birga o‟qituvchilarni
yangi
texnik vositalar yordamida sifatli dars o‟tishlariga imkon beradi. Ayni vaqtda dars samaradorligini
oshirish maqsadida yangi texnalogiyalardan foydalanib dars o‟tish dolzarb masalalardan biridir.
Bu texnikaviy ko‟rgazmalardan akademik litsey va kasb-hunar kollejlarining “Chizmachilik”
faniga tegishli bo‟lgan darslarida ham foydalanishlari mumkun. “Chizmalarni rasmiylashtirish” va
“Chizma geometriya asoslari” bo‟limlariga tegishli bo‟lgan mavzularga oyid ko‟rgazmalar berilgan.
Masalan: chizmachilik asboblari, chizmachilik asboblarini qo‟llash, formatlar, chiziq turlari,
masshtablar, yozuvlar, o‟lchamlar qo‟yish, tutashmalar, to‟g‟ri ko‟pburchaklar va egri chiziqlar,
chizmalarni qayta tuzish (aylantirish va almashtirish) usullari, geometrik jismlar proyeksiyalari, ularni
tekislik bilan kesishishi, geometrik jismlarni o‟zaro kesishuvi haqidagi mavzular ketma-ketligiga qarab
mos ravishda ko‟rgazmalar berilgan. Bu tayyorlangan chizmalar va yozma ravishda keltirilgan
tushunchalar to‟plami o‟qituvchiga dars davomida vaqtdan unumli foydalanish imkonini berishi bilan
birga, o‟quvchilarga mavzuni yanada yaxshiroq tushunib etishlarida yordam beradi. Chunki o‟qituvchi
“Chizmachilik'” fanini har bir chizmasini chizib ko‟rsatishi va tushuntirishi jarayonida ajratilgan
vaqtning 70-80 foizini o‟tkazib yuboradi. Natijada o‟quvchilar chizmani to‟laligicha ko‟chirib olishga
vaqt etkaza olmaydilar. Bu holatda
Tavsiya qilinayotgan chizmani bir necha yo‟l bilan o‟quvchilarga ko‟rsatish mumkin. Tasvirni
ekranga uzatishni bir necha texnik vositalar yordamida amalga oshiriladi. O‟qituvchining imkoniyatini
hisobga olgan holda “Videoglaz-televizor”, ”Videoglaz-multimedia-proyektor”,
kodoskop va hokazo
texnologiyalar orqali amalga oshiriladi.
O‟quvchilar etlektron ko‟rgazmalaridan kompyuter honalaridagi kompyuterlar xotirasiga yozib
olib foydalanishlari ham mumkin.
5
Nivelirlerdi tekseriw, sazlaw

|
Nivelirlerdi tekseriw, sazlaw
|
bet | 2/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 283,48 Kb. | | #244328 |
Bog'liq Nivelir ham reykaları menen tanisiwNivelirlerdi tekseriw, sazlaw. Bul turdegi nivelirler tomendegi geometriyalıq shartlerdi qanaatlandırıwı kerek:
1. Dongelek (adilak) kosheri asbaptın aylanıw kуsherine parallel bolıwı kerek. Bul shartti tekseriw ushın koteriw vintleri- 4 (8.6- suwret) jardeminde dongelek (adilak) 7 - kobikshesi nol punktge keltiriledi, 2-nivelir koriw trubası 180o qa burıladı, bunda dongelek (adilak) kobikshesi nol punktinde qalsa shart orınlangan bolıp esaplanadı. Keri jagdayda dongelek (adilak) onlaw vintleri 8 (8.6 - suwret) jardeminde dongelek (adilak) kobikshesi nol punkt ortasina keltiriledi. Bul jumıs tekseriw sharti orınlangansha dawam etiledi.
2. Jipler torının vertikal jibi nivelir kosherine parallel bolıwı kerek. Shamal joq jerde aspa juk (shovun) asıladı. Aspa juk (shovun) ten 20-25 metr aralıqta nivelir ornatılıp dongelek (adilak) jardeminde jumıs halına keltiriledi ham vertikal jip aspa juk shovun jibine qaratiladı, eger ol shovun jibi menen dal ustine tusse yamasa 0,5 mm den asıp ketpese shart ornılangan esaplanadı. Egerde shart orınlanbasa akulyar aldındagı qaqpaq 1-sheshiledi ham jipler torının onlaw vintlerin buraw menen jipler torı sızılgan plastinka vertikal jip penen aspa juk (shovun) jibi dal ustine tuskenshe buraladı.
3. Kуriw trubası nın vizir kosheri tsilindrlik (adilak) kosherine parallel bolıwi kerek. Bul shartke nivelirdi tekseriwdin tiykargi sharti delinedi. Tekseriw, ornında 50- 75 metr aralıqta bekkemlengen eki noqattı tuwrı ham keri bagıtta aldıga nivelirlew jolı menen amelge asırıladı. Nivelir okulyarı A noqat ustine ornatılıp (8.8 a – suwret) onın noqattan biyikligi i1 olshenedi ham B noqatta ornatilgan reykadan b1 sanaq alınadı. Nivelir ham reyka orınları almastırıladı ( 8.8 b – suwret ) ham nivelir biyikligi i2 olshenip reykadan b2 sanaq alınadı. Egerde vizir kosheri menen tsilindrlik ( adilak) kosherleri parallel bolmasa, ol jagdayda reykadan alıngan b1 ham b2 sanaqlar x ulkenlikke qate boladi.
h = i1 – (b1+x) ham h (b2+x) – i2
Eki jagdayda da sol noqatlar nivelirlengenligi sebepli formulalardin shep tarepleri ten boladı, budan jaziwımız mumkin:
i1 – (b1+x) = (b2+x) – i2
dan reykadan alıng’an sanaq qatesi x ti tawamız:
8.8.,a,b,-Koriw trubasının vizir kosheri tsilindrlik (adilak) kosherine paralleligin tekseriw sxeması
[ x ] mugdarı 4 mm ge ten yamasa odan kishi bolsa onda nivelir tiykargı sharti orınlangan esaplanadı. Keri jagdayda (b2 + x) tuwrı sanaq esaplap tawıladı ham elevatsion vint jardeminde tor orta jibi tuwri sanaqqa qaratıladı. Bunda tsilindrlik (adilak) kobikshesi nul punktten (0 noqattan) awadı tsilindrlik (adilaktın) onlaw vintleri 10 di (8.6 – sъwret) burıp kobikshe ushları birlestiriledi (adilak kobikshesi ortaga keltiriledi). Onlawlardan keyin jane bir qatar tekseriw takirarlanadı.
|
| |
Kompensatorlıq nivelirlerdi tekseriw

|
Kompensatorlıq nivelirlerdi tekseriw
|
bet | 3/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 283,48 Kb. | | #244328 |
Bog'liq Nivelir ham reykaları menen tanisiwKompensatorlıq nivelirlerdi tekseriw. 1 ham 2 shartler elevatsion vintli (tsilindrlik adilakti) nivelirlerdi 1 ham 2 shartti tekseriwdegidey orınlanadı.
3. Vizirlew sızıg’ı gorizontal bolıwı kerek (tiykarg’ı shart). Bul shartti tekseriw ushın 50 - 75 m aralıqtag’ı A ham B noqatlar qazıq penen bekkemlenedi. Noqatlardın anıq ortasına nivelir ornatılıp, nivelir jumıs halatına keltiriledi, arttagı reykedan a1, aldındag’ı reykadan b1 sanaqlar alınadı. Onda salıstırmalı biyiklik tуmendegige ten boladı:
Yagnıy salıstırmalı biyiklik x qatelikten uzaq boladı. Nivelirdi vizirlew imkaniyatı en kishi bolgan halda aldıgı B noqat artına qoyamız. Reykadan b2 sana 3 alamız. Reyka ham nivelir arasındagı aralıq kishi bolganligı sepebli gorizontal sızıq penen vizir sızıgı arasındagı parallel emesliginen sanaqta kelip shıg’atugın qatelikten 0 ge ten dep alamız, yag’nıy
8.9-suwret. Kompensatorlı nivelirdi tekseriw sxeması
b = 0
(8.9 – suwret). Sızılmadan jazıwımız mumkin A noqattagı reykadan alınatugın tuwrı sanaq a2 sanaq alınbawdan aldın esaplap tabılıwı mumkin,
yag’nıy:
amelde alıng’an a2 sanaq penen esaplap tabılganda ao2 sanaq bir-birine ten bolsa yaki
bolsa, shart orınlangan esaplanadı, eger 1 melede a2 ’ sanaq bolsa ol xalda
boladı.
Qatelikti durıslaw ushın nivelir aldıngı reykanı artında turg’an xalda, okulyar aldındagı qaqpaq ashılıp, otvertka menen jipler torı plastinkasi vertikal boylap jılıstırılıp, jipler torının orta jibi esaplap tabılgan ao2 sanaqqa keltirilip qoyıladı. Sonınan nivelir shamalang’an noqatqa ornatılıp eki noqat arasındagı aralıq salıstırmalı biyiklik olshenedi, esaplap tabılgan salıstırmalı biyiklik ortadan nivelirlew natiyjesinde tabılgan salıstırmalı biyiklikke ten bolsa ±4 mm dena artıgına parq qılmasa shart orınlangan esaplanadı.
Nivelir reykaları, olardi duzilisi ham olardı tekseriw, sazlaw
GOST 11158-76 ga tiykarlangan halda nivelir reykaları RN –05; RN–3 ham RN – 10 siyaqlı belgiler menen shıgarıladı. Bul belgilerdin aqırgı sanları nivelirlew reykasının qatelik shaması bolıp esaplanadı. RN–05 bir tamanlı shtrixlı bolıp, a, II klass nivelirlew jumıslarında, RN – 3 eki tarepli, shkalalangan bolıp, III ham IV klass nivelirlew jumıslarında qollanıladı. RN – 10 texnikalıq nivelirlewde qollanıladı. GOST 15093 – 69 boyınsha RN1, RN2, RNZ, RN4 ham RNT belgili reykalarda shıgarılgan. Reykalar 1500, 3000 ham 4000 mmli boladı. RN – 10 da 4000 mm li reyka isletiledi. Reykalar jıynalmalı ham putin bolıp islenedi. Jıynalmalı reyka «C» haribi qosıp jazıladı.
|
| |
-suwret. Nivelir reykalar turleri, bashmaklar, qazıqlar

|
-suwret. Nivelir reykalar turleri, bashmaklar, qazıqlar
|
bet | 4/4 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 283,48 Kb. | | #244328 |
Bog'liq Nivelir ham reykaları menen tanisiw8.10-suwret. Nivelir reykalar turleri, bashmaklar, qazıqlar:
a - a ,b,v - qara, qızıl tarepli reyka; g - aspa reyka; d,e – bir tarepli bukleniwshi reyka; j,z - bashmaklar; i - qazıq.
Reykadagı san jazıwlar teris ham tuwrı boladı. Tuwrı reykada II haribi qosıladı. Mısalı, RN – 3P 4000 C, demek III klass nivelirlewde isletiletugın, tuwrı 4000 mm li nivelir reykası, jıynalmalı. Markaga asılıp turatugın reyka 1200 mm li bolıp, ol aspa reyka delinedi.
8,11-suwret. Zmanagoy Nivelir reykaları; a - RN05 invar reyka; b - RNq eki tarepli tutas ham bukleniwshi reyka; v – shtrix kodlı reyka.
Salıstırmalı biyikliklerdi olshewde qollanılatugın reykalar ush turge bolinedi. PH-05, PH-3, PH-10; shifrda P-reyka, H-nivelir, san 05, 3, 10 bir kilometr joldı eki jurist ortasha kvadrat qatelikti (mm) de bildiredi. PH - 05 nivelir reykasının tiykarı tegis brus qaragay taxtaydan bolıp 3 metrli (arnawlı jumıslar ushın 1 metrli) uzınlıqta bir tarepli qılıp islenedi. Reyka ortasına 5 mm li boleklerge bolingen invar tasması tartılgan. (8.11 a – suwret). Bul reyka jardeminde joqarı anıqlıqtagı nivelirlew jumısları orınlanadı.
PH-3 – nivelirlew reykasının uzınlıgı 3-4 metr, eni 8-10 sm, kalınlıgı 2- 2,5 sm qaragay brustın reyka taxtayshasınan tayarlaydı. Reyka basınan aqırına shekem aq rendegi maylı boyaw menen boyaladı, eki ushına temir listqagıladı. Reyka arnawlı mashina yamasa shablon jardeminde santimetrlerge bolinedi. Santimetr bolekleri 1 santimetrden qaldırılıp shashka usılında qara yamasa qızılga boladı. Reykadan sanaq alıwdı apiwayılastırıw ushın har bir ditsemetr 5 sm li boleklerge ajıratqan, har bir ditsemetrdin birinshi bes bolegi E haribine uqsaydı.
Sanlı nivelirden paydalanıp nivelirlegende shtrix - kodlı reykalar qollanıladı. Sanlı nivelirler reyka boyınsha esaplaw pritsipleri menen, reykalar bolsa shtrix - kodları menen parqlanadı. Sonın ushın har bir nivelir ozinin firmasına shıgarılıgan reykalar menen paydalanıw mumkin.
Hazirgi waqıtları bekkemligi sıpatı jagınan ham salmaq jenilligi, sızıq keneyiw koeffitsientinin kishiligi - 10 PP m (mm/km) menen jaqsı qatnasta bolgan – shishe talshıq (fiberglas) taza materiallar payda boldı.
|
| |
1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1

1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
26.09.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#272509
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Husayn Voiz Koshifiy - Pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorati masalalari Reja

|
Pedagogik fikr tarixi va maktab amaliyotida o’qituvchi mahorati masalalari Reja
|
bet | 3/7 | Sana | 28.06.2024 | Hajmi | 28,07 Kb. | | #266115 |
Husayn Voiz Koshifiy (1440-1505) – notiqlik, adabiyotshunoslik, fikh, ilmi nujum, tarix, hisob ilmi, uymakorlik va ganchkorlik va axloqqa doir asarlar yaratgan mutafakkirlardan biridir. Koshifiyning uqtirishicha insonni ta'lim-tarbiya orqali qayta tarbiyalash bilan aqliy qobiliyatni o’stirish mumkin. Buning uchun bolaga yaxshi ta'lim-tarbiya berish uni yaxshi sifatlarini o’stirishga, uni nojo’ya xatti-harakatlardan qaytarish lozim.
Alloma o’qituvchilarga bolalarni tarbiyalashda quyidagi usullarni qo’llashni ilgari surgan: nasihat, tanbeh berish, amru farmon, majburiyat qo’yish. Koshifiy o’z pedagogik qarashlarida bolalarga mustaqil fikrlash qobiliyatini o’stirish masalasiga alohida e'tibor berib, ota-onalar va muallimlardan shuni talab etadi. Bu masalad oilaviy va tashqi mhit muhim o’rin tutadi. Uning fikricha «murabbiy bolaga nasihat va ta'lim berishda lutf va odob qoidalarida qat'iy turishi, ularga rioya qilishi darkor. Jamoatchilik joylarida unga pand berish yaramaydi. Balki xilvat joyda bolaga gapirish darkor. Agar murabbiy nasihat berishning fursati kelganini bilsa unga muloyimlik bilan murojaat qilishi lozim. Chunki bizning zamonamizda muloyim va xushfe'l bo’lish maqsadga muvofiqdir».
Tarbiyachilik san'atida ustozni nihoyatda ulug’lab shunday yozadi:
Faromush qilmagilsan haqi ustod,
Ki oningdindurur ilmingga bunyod.
Agar ustodinga mehring yo’q o’ldi,
Degilkim ilmim mani mavq o’ldi.
Kishikim qildi ustodiga xizmat,
Zamoni o’tmadi tobti ul izzat.
Koshifiy yaxshi ustozdan olgan pand-nasihatga quloq solmay behuda yo’llarda yurgan farzand o’zini-o’zi rasvo qiladi, Deya nasihat beradi.
Nasriddin Tusiy o'zining «O'qituvchilarni tarbiyalash to'g’risida» degan asarida shunday deydi: «O’qituvchi munozaralarni olib borishi, rad etib bo'lmaydigan darajada isbot qilishni bilishi, o'z fikrlarining to'g’riligiga ishonishi, nutqi esa mutlaqo toza, jumlalari mantiqiy ifodalanadigan bo'lishi dozim... O'qituvchi nutqi hech qachon va hech qaerda zaharxandali, qo'pol va qattiq bo'lishi mumkin emas. Dars paytida o'qituvchi o'zini tuta olmasligi ishni buzishi mumkin.
Yetuk mutafakkir Abdurahmon Jomiy o'z asarlarida bola dunyoqarashining kamol topishida maktab va muallimning roliga katta baho beradi. Uning fikriga qaraganda, muallim aqlli, adolatli, o'zida barcha yuksak fazilatlarni mujassamlashtirgan bo'lishi kerak. O'zini nomunosib tutgan odam hsch vaqt boshqalarga bilim bera olmaydi, degan fikrni bildiradi.
Ustod, muallimsiz qolganda zamon,
Nodonlikdan qora bo'lurdi jahon, - deb hitob qiladi u «Iskandar xirodnomasi» asarida.
|
| |
Informatikaning fan sifatida shallanish tarixi

talabalarning algoritmik fikrlash madaniyatini o‘stirish, kompyuter savodxonligini
oshirish va EHMni o‘qish jarayonida, ilmiy texnik ishlash ishlarida, ilmiy
izlanishlarda va kelajakdagi muhandislik faoliyatlarida qo‘llash bilimlarini berishni
nazarda tutadi.
«Informatika» fanining vazifasi talabalarga EHMda qayta ishlov uchun zarur
bo‘lgan axborotlarni tasvirlash yechilayotgan masalani birmuncha sodda
bo‘laklarga bo‘lib, matematik modellash asoslarini o‘zlashtirish, asosiy algoritmlar
turlarini, algoritmik tillardan birini mukammal bilish, dastur tuzish va uni EHMga
kiritib natija olish va shaxsiy kompyuterlarda ishlashni o‘rgatishdan iboratdir.
Hozir insoniyat tashabbusidagi har bir ishda EHMni qo‘llanilayotgani
yaqqol ko‘zga tashlanmoqda. EHM ning dunyoga kelishiga avvalam bor injenerlar
va fiziklar juda muhtoj bo‘lganlar desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Juda tez rivojlanib
borayotgan fan va texnikaning oldida turgan masalalarni juda katta hisoblashlarga
olib keladi va bo‘larni faqat EHM yordamida hisoblash mumkinligini olimlar
tushunib yetdilar. Endi EHM larning eng oddiy to‘plamlaridan tanlashni
boshlaymiz. Boshlang‘ich informatsiyalar mashinaga uzluksiz chizislar, ya'ni
tenglamalar yordamida berilishi mumkin bo‘lsa va bunda mashinalarning o‘zi
hisoblashlarni davom ettirib chizmani ekranga chisarsa, bunday mashinalar
avtomatik hisoblash mashinalari (AHM) deyiladi. Bo‘larning boshqacha turi
raqamli hisoblash mashinalari (RHM) deyiladi.
Ular uzluksiz bo‘lmay diskret bo‘ladilar. Bunday turdagi mashinalar barcha
axborotlar raqamli kodlar ko‘rinishida bo‘ladi. IBM PC tipidagi shaxsiy
kompyuterlar (SHK) asosan qo‘yidagi asosiy qurilmalardan tashkil topadi:
Kiritish qurilmasi (Klaviatura, ―Sichqoncha‖);
Chiqarish qurilmasi (Printer, Monitor);
Tizimli (Sistemali) blok (Xotira, protsessor, adapterlar).
Zamonaviy informatika tuzilmasi - 1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1

Ma'lumotlar- bu ma'lumotlarning ajralmas qismi bo'lgan ro'yxatdan o'tgan
signallar. Jismoniy ro'yxatga olish usuli har qanday narsa bo'lishi mumkin:
jismlarning mexanik harakati. ularning shakli yoki sirt sifati parametrlarining
o'zgarishi, elektr, magnit, optik xususiyatlarning o'zgarishi, kimyoviy tarkibi va
(yoki) kimyoviy aloqalarning tabiati, elektron tizim holatining o'zgarishi va
boshqalar. Ro'yxatga olish usuliga muvofiq, ma'lumotlar turli xil ommaviy axborot
vositalarida saqlanishi va tashilishi mumkin.
Saqlash muhiti - Eng keng tarqalgan saqlash vositasi, eng tejamkor bo'lmasa
ham, qog'ozdir. Ma'lumotlar uning yuzasining optik xususiyatlarini o'zgartirish
orqali qog'ozga qayd etiladi. Optik xususiyatlarning o'zgarishi (ma'lum bir to'lqin
uzunligi oralig'ida sirt aks ettirishidagi o'zgarishlar) ko'zgu qoplamasi bilan plastik
muhitda lazer nurini yozib oladigan qurilmalarda ham qo'llaniladi. Magnit
xususiyatlarning o'zgarishini ishlatadigan tashuvchilar sifatida magnit lentalar va
disklarni eslatib o'tish mumkin. Fotosuratda tashuvchining sirt moddalarining
kimyoviy tarkibini o'zgartirish orqali ma'lumotlarni qayd etish keng qo'llaniladi.
Molekulyar darajada, yovvoyi tabiatda ma'lumot to'planishi va uzatilishi sodir
bo'ladi.
Har qanday vositani parametr bilan tavsiflash mumkin piksellar sonini
(o'rtacha uchun qabul qilingan o'lchov birligida qayd etilgan ma'lumotlar miqdori)
va dinamik diapazon (maksimal va minimal qayd qilingan signallarning amplituda
amplitüdlarining logarifmik nisbati). To'liqlik, mavjudlik va ishonchlilik kabi
ma'lumot xususiyatlari ko'pincha ushbu vosita xususiyatlariga bog'liq.
Ma'lumot
Ma'lumot- atrof-muhitdan qabul qilingan, atrof-muhitga berilgan yoki
ma'lum bir tizim ichida saqlanadigan ma'lumotlar to'plami (ro'yxatdan o'tgan
signallar). Ma'lumotlar hujjatlar, chizmalar, chizmalar, matnlar, ovoz va yorug'lik
signallari, elektr va asab impulslari va boshqalar shaklida mavjud.
Informatika, hujjat va kibernetika.
Informatika- bu kompyuter texnologiyalari yordamida ma'lumotlarni
yaratish, saqlash, takrorlash, qayta ishlash va uzatish usullarini, shuningdek, ushbu
vositalar va ularni boshqarish usullarining ishlash tamoyillarini tizimlashtiradigan
keng qamrovli, texnik fan.
Kompyuter fanining rivojlanishi har xil turdagi ommaviy axborot
vositalarida ma'lumotlarni qayd etish bilan bog'liq ma'lumotlarni to'plash, ishlov
berish va uzatishning yangi texnologiyasining paydo bo'lishi va tarqalishi bilan
bog'liq.
Informatikaning asosiy manbalari sifatida odatda ikkita fan deb nomlanadi -
hujjatli va kibernetika.
"
Nazorat savollari - 1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1

Nazorat savollari: 1.
Axborot tizimi nima?
2.
Axborot tizimining bosqichlarini sanab bering?
3.
Zamonaviy axborot tizimlari tushuntiring?
4.
Informatika fanining asosiy vazifasi nima?
5.
Informatsiya tushunchasi haqida nimalarni bilasiz?
6.
Informatika tushunchasi va fan sifatida kirib kelishi?
7.
Axborot tushunchasiga ta‘rif bering?
8.
Informatikaning nazariy asoslari fanining maqsadi
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
B.J.Boltayev, A.R.Azamatov va boshq. Informatika va hisoblash
texnikasi asoslari. Toshkent.-2011 y.
2.
M.Aripov va boshqalar. Informatika va information texnologiyalar.
Oliy o‘quv yurti talabalari uchun darslik. T. 2005 y.
Internet manzillari: www.ziyonet.uz
eduportal.uz
referatlar.uz
uzedu.uz
refer.uz
Ikkinchi avlod - 1-Mavzu: “Informatikaning nazariy asoslari” faniga kirish. Reja: 1

yo`q. Elеktron sхеmalarning ishonchlilik darajasi, ular baholarining arzonlashishi,
o`lchamlarning iхchamligi ishlab chiqarishni avtomatlashtirishga kеng imkoniyat
yaratdi. Bu avlod EHMlaridagi bir kristallda mingdan ortiq elеmеntlarni saqlovchi
intеgral sхеmalar qo`llanilgan. Ularning tеzligi 100 mingdan 1 mln. arifmеtik
amalgacha bo`lib, bunday EHMlarga "IBM-360" (AQSH,1965) va ЕS (Единия
система) oilasiga mansub bo`lgan ЕS-1022, ЕS-1035, ЕS-1055, ЕS-1060
kabilar kiradi.
Termin O‘zbek tilidagi izohi Рус тилидаги изоҳи

Termin
|
O‘zbek tilidagi izohi
|
Рус тилидаги изоҳи
|
Ingliz tilidagi izohi
|
Texnologiya
|
yunoncha so'z bo'lib, «techne» - «mahorat»,
«san'at» va «logos» - «tushuncha», «o'rganish»
|
греческое слово «TECHNE» означает «мастерство»., » искусство «и» логос « - » понимание«,»изучение
|
is a Greek word for "techne" - "skill"., "art "and" logos " - "understanding","learning"
|
Pedagogik texnologiya
|
markaziy muammosi bola shaxsini rivojlantirish orqali ta'lim maqsadiga erishishni ta'minlashdan iborat.
|
центральная проблема заключается в обеспечении достижения воспитательной цели через развитие личности ребенка.
|
the central problem is to ensure the achievement of the educational goal through the development of the personality of the child.
|
ijodiy xarakter
|
o'yin jarayonida bolalar uchun ijod
qilishga katta imkoniyatlar mavjud
|
творчество для детей в процессе игры есть большие возможности
|
creativity for children in the process of play there are great opportunities to do
|
emotsional ta’sir
|
bola o'yinda markaziy o'rin egallashni xohlaydi, g'olib bo'lishga intiladi, bu bolaning faolligini oshirishga yordam beradi
|
ребенок хочет занять центральное место в игре, стремится к победе, что способствует повышению активности ребенка
|
the child wants to take a central place in the game, seeks to win, which helps to increase the child's activity
|
Ta'lim texnologiyasi
|
ta'lim maqsadiga erishish quroli, ya'ni oldindan loyihalashtirilgan ta'lim jarayonini yaxlit tizim asosida bosqichma-bosqich amaliyotga joriy etish va shu maqsadga erishishning metod, usul va vositalari tizimini, ta'lim jarayonini boshqarishni ifodalaydi.
|
инструмент достижения учебной цели, т. е. представляет собой систему методов, приемов и средств поэтапного внедрения в практику на основе целостной системы заранее спроектированного учебного процесса и достижения этой цели, управления учебным процессом.
|
the weapon of achievement of the educational goal, i.e., represents the gradual implementation of the pre-designed educational process into practice on the basis of a holistic system and the management of the system of methods, methods and means of achieving this goal, the educational process.
|
Menejer va tadbirkor o‘rtasida qanday farq bor?

|
Menejer va tadbirkor o‘rtasida qanday farq bor?
|
bet | 2/6 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #112977 |
Bog'liq Menejment nazariyasi” fanidan test savollariMenejer va tadbirkor o‘rtasida qanday farq bor?
birinchisi buyruq beradi, ikkinchisi bajaradi
|
birinchisi yollanma boshqaruvchi, ikkinchisi uning faoliyatini nazorat qiluvchi
|
birinchisi yollanma boshqaruvchi, ikkinchisi esa mulk egasi
|
ular o‘rtasida xech qanday farq yo‘q
|
|
№ 4 “Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev 2-»Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev Fan bobi. Bob 1.Menejment nazariyasining shakllanishi va rivojlanishi; 2.1. Axborot, vizual ma'ruzani o‘qitish texnologiyasi.1. Boshqarish ta'limotidagi yo‘nalishlar; Qiyinchilik darajasi - 1;
|
Marketing, moliya, kadrlar, texnologiya, axborot bular tashkilotning:
|
Elementlari
|
ishlab chiqarishi
|
Resurslari
|
funksional elementlari
|
|
№ 5 “Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev 2-»Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev Fan bobi. Bob 1.Menejment nazariyasining shakllanishi va rivojlanishi; 2.1. Axborot, vizual ma'ruzani o‘qitish texnologiyasi.2.”Ilmiy menejment” maktabi F. Teylor ta'limotining mazmuni va mohiyati; Qiyinchilik darajasi - 1;
|
|
|
| |
«Menejment va marketing - “Menejment nazariyasi” fanidan test savollari

104 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasibo'limi 1.3.Menejment va marketing fani foydalanadigan usullar.2. Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari qiyinlik darajasi 1
Strategiya bu…
|
Istikbolni tadqiq qilish va rejalashtirish
|
Korxona faoliyatini bozor muhitiga moslashtirish siyosati
|
Bozor iqtisodiyotiga moslashish siyosati
|
Korxonani rejalashtirish
|
№ 105 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasibo'limi 1.3.Menejment va marketing fani foydalanadigan usullar.2. Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari qiyinlik darajasi 1
Strategik boshqaruv bu …
|
Strategik maqsadni amalga oshirishga yo’naltirilgan boshqaruv faoliyatidir
|
Korxona faoliyatini bozor muhitiga moslashtirish faoliyatidir
|
Korxonani boshqarish faoliyatidir
|
Korxona maqsadini belgilash
|
№ 106 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasibo'limi 1.3.Menejment va marketing fani foydalanadigan usullar.3. Boshqarish strukturasini qayta tashkil qilish usullari, shakllari va yo‘llari qiyinlik darajasi 1
Firma ichidagi boshqaruvning muxim xususiyati qanday?
|
Personalga yagona va kompleks ta’sir ko’rsatishdan
|
Personalga kompleks ta’sir ko’rsatishdan iborat
|
Personalning faoliyatiga baho berish
|
Firmani malakali va manfaatdor xodimlar bilan ta’minlash
|
№ 107 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev MeNeJMeNT VA MARKeTING FANINING PReDMeTI, OB'eKTI VA MeTODI Fan bobi 1. Menjment va marketing fanining predmeti, ob'ekti va metodi fan bo'limi 2.2. Bob 1.Menejment nazariyasining shakllanishi va rivojlanishi qiyinlik darajasi 1
Kim birinchilardan bo’lib boshqaruv printsiplarini yaratdi?
|
A.Fayol
|
F.Teylor
|
F.Gilbert
|
E.Meyo
|
№
|
«Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev

|
«Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev
|
bet | 5/6 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #112977 |
Bog'liq Menejment nazariyasi” fanidan test savollari108 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasifan 4.1. Boshqarish strukturasining mazmuniqiyinlik darajasi 1
№ 109 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasibo'limi 1.3.Menejment va marketing fani foydalanadigan usullar.4. Bozor munosabatlariga o‘tish jarayonida vujudga kelgan yangi tipdagi korxona, firmalarning mohiyati va mazmuniqiyinlik darajasi 3
Usta smena ustasi serjant bo’lim boshlig’i kafedra mudiri qaysi boshqaruv darajasiga kiradi?
|
Texnik
|
Tashkiliy
|
Iqtisodiy
|
Boshqaruv
|
№ 110 «Menejment va marketing asoslari” Xakimjonova D.T.: TDIU, 2010 B.Yu. Xodiev fan bobi 4 Boshqarishning tashkiliy strukturasifan 4.2. Boshqarish strukturalarining tashkiliy turlari qiyinlik darajasi 1
Tashkilotga ta’sir etuvchi muhit nechaga bo’linadi?
|
2 ga
|
4 ga
|
5 ga
|
1 ga
|
№
|
| |
Informatika" atamasi Informacion (information) va Automatique

so'zidan kelib chiqqan. Ingliz tilida so'zlashadigan mamlakatlarda
"Computer Science" (kompyuter texnikalari haqidagi fan) atamasi
qo'llaniladi. Endi bu atamalar sinonim bo'lib, kompyuter texnologiyalaridan
foydalanishga asoslangan axborotni o'zgartirish haqidagi fanga murojaat
qilish uchun ishlatiladi.
Hujjatli film-fan, uning asosiy mavzusi ish oqimi samaradorligini
oshirishning ratsional vositalari va usullarini o'rganish hisoblanadi.
Kibernetika(yunoncha kibernetike - menejment san'ati, kibernaodan - men
haydayman, boshqaraman), menejment, aloqa va axborotni qayta ishlash fanlari.
Kibernetika predmeti avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining qurilishi va
ishlash printsiplari bo'lib, asosiy vazifalar - qarorlar qabul qilish jarayonini texnik
vositalar yordamida modellashtirish usullari, inson psixologiyasi va matematik
mantiq o'rtasidagi munosabatlar, shaxsning axborot jarayoni va jamiyatdagi
axborot jarayonlari o'rtasidagi bog'liqlik, sun'iy intellekt printsiplari va usullarini
ishlab chiqish.
Informatika fanining predmeti va asosiy muammosi
Kompyutershunoslik texnologiyaga juda yaqin, shuning uchun uning
mavzusi ko'pincha axborot texnologiyalari deb nomlanadi.
Informatika fanining predmeti quyidagilardan iborat:
kompyuter uskunalari uchun uskunalar;
kompyuter dasturi;
apparat va dasturiy hamkorlik vositalari;
insonning apparat va dasturiy ta'minot bilan o'zaro aloqasi.
Ushbu ro'yxatdan ko'rinib turibdiki, informatika fanida o'zaro munosabatlar
masalalariga alohida e'tibor qaratilgan. Kompyuter fanidagi o'zaro aloqa interfeys
atamasi bilan belgilanadi. Insonning apparat va dasturiy ta'minot bilan o'zaro ta'siri
usullari va vositalari foydalanuvchi interfeysi deb nomlanadi. Shunga ko'ra,
apparat, dasturiy va apparat-dasturiy interfeyslar mavjud.