nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti - bet 3

|
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
bet | 3/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #139031 |
Bog'liq Taqdimot (18)Suv resurslari – foydalanish uchun yaroqli boʻlgan yer usti, yer osti suvlari va tuproqdagi nam zaxiralari. Sr. Asriy (yer usti qatlamlari, Qutb va baland togʻ muzliklari, yirik koʻllar va shu kabida toʻplangan chuchuk suvlar) va qayta tiklanadigan (daryo oqimlari, yer osti suvlarining oʻzgaruvchan va dinamik zaxiralari, koʻllar hajmining bir qismi va boshqalar) turlarga boʻlinadi. Suv resurslari deganda suv obʼyektlari – daryo, koʻl, dengizlar ham tushuniladi, chunki ulardan kema qatnovi, gidroenergetika, baliq xoʻjaligi, dam olish, turizm va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Gidrosferadagi turgʻun suv zaxiralarning faqat 2,5% gina chuchuk suv (uning faqat salkam 1% dan kishilar foydalana oladilar), 70% muzliklar, qolgani tuproq nami shaklida. Daryolar, oqar koʻllar va koʻpchilik yer osti suvlari ham chuchuk. Yerning Dunyo okeani, yer osti suvlari, muzliklar, tuproqdagi nam, daryo(oʻzan) suvlari, atmosfera bugʻlari— gidrosferada, ayrim hisob kitoblarga koʻra, 1454 327,2 ming km³ turgʻun suv resurslari bor. Nazariy jihatdan suv resurslari bitmas tuganmas, chunki bu resurslardan oqilona foydalanilganda suv resurslari aylanib yangilanib turadi. Lekin koʻpgina mamlakatlarda suv resurslaridan qishloq xoʻjaligi., sanoat, kommunal xoʻjaligi va boshqa maqsadlarda foydalanishning ortishi hamda turli omillar taʼsirida, birinchi navbatda ishlatiladigan iflos suvlarni tozalamay daryo va koʻllarga oqizilishidan suv manbalarining ifloslanishi natijasida 20-asr oxiriga kelib insoniyat oldida suv takchilligi muammosi paydo boʻldi. BMT tomonidan kelajakda insoniyatni chuchuk suv bilan taʼminlash muammolariga bagʻishlangan Suv resurslari boʻyicha 3jahon forumi oʻtkazildi (2003, Yaponiya, Kioto), 2003-yil Xalqaro chuchuk suv yili deb eʼlon qilindi. Oʻrta Osiyoda Sr., asosan, daryo oqimlari va yer osti suvlarining dinamik zaxiralari (tiklanadigan resurslar), shuningdek, togʻlardagi muzliklar va koʻllarning asriy suv zaxiralaridan tashkil topadi. Daryo oqimlari togʻlarda mavsumiy qor qatlamlari, muzliklar va krrliklarning erishi, shuningdek, yogʻinlar natijasida hosil boʻladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti - bet 6

|
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
bet | 6/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #139031 |
Bog'liq Taqdimot (18)Daryo oqimlari togʻlarda mavsumiy qor qatlamlari, muzliklar va krrliklarning erishi, shuningdek, yogʻinlar natijasida hosil boʻladi. Togʻlardagi yer osti suvlari yukrridagi sanab oʻtilgan suv olish manbalari hisobiga vujudga keladi. Togʻoldi va sugʻorma mintaqalarda yer osti suvlari, asosan, yer usti suvlari hisobiga toʻyinadi. Daryo va yer osti suvlarining suv resurslari oʻzaro bir-biriga bogʻliq. Yer osti suvlaridan juda katta miqdorda foydalanish daryo oqimini kamaytirib yuboradi. Oʻrta Osiyoning sugʻorma dehqonchilik mintaqalarida daryo suvlarining yillik resurslari 114 km³ ni, jumladan, Amudaryoda (Zarafshon va Qashqadaryo bilan birga) — 74,7 km³, Sirdaryoda — 39 km³, Tajan va Murgʻobda — 2,4 km³ ni tashkil etadi. Suv resurslari hududiy jihatdan notekis joylashgan boʻlib, togʻlarda hosil boʻlsada, keng tarmoqli sugʻorish kanallari yordamida, asosan, tekisliklarda foydalaniladi.Suv resurslarining hududiy jihatdan notekisligi suv isteʼmolidagi tanqislikni vujudga keltiradi. Uni bartaraf etish uchun oqimning bir qismi mintaqadan boshqasiga qayta taqsimlanadi. Oqimni qayta taqsimlash Amudaryo (Qoraqum, AmuBuxoro, Katta Hisor, Qarshi kanallari va boshqalar) va Sirdaryo (Katta Fargʻona, Katta Andijon, Katta Namangan, Jan. Mirzachoʻl kanallari va boshqalar) havzalarida juda katta hajmda amalga oshirilgan (qarang Daryolarni havzalararo oqizish, Davlat suv fondoʻ). EʼTIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
Suvni ifloslovchi bu manbalar orasida eng muhim o’rinni sanoat ishlab chiqarishidan hosil bo’lgan va maishiy – kommunal xo’jalikdan chiqqan oqava suvlar egallaydi

|
Suvni ifloslovchi bu manbalar orasida eng muhim o’rinni sanoat ishlab chiqarishidan hosil bo’lgan va maishiy – kommunal xo’jalikdan chiqqan oqava suvlar egallaydi
|
bet | 2/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #139031 |
Bog'liq Taqdimot (18)Suvni ifloslovchi bu manbalar orasida eng muhim o’rinni sanoat ishlab chiqarishidan hosil bo’lgan va maishiy – kommunal xo’jalikdan chiqqan oqava suvlar egallaydi. Suvni ifloslovchi bu manbalar orasida eng muhim o’rinni sanoat ishlab chiqarishidan hosil bo’lgan va maishiy – kommunal xo’jalikdan chiqqan oqava suvlar egallaydi. Chunki sanoat chiqindi suvlari tarkibida tirik organizm uchun hafli bo’lgan har xil kislorodlar, fenollar, vodorod sulfati, ammiak, mis, rux, simob, tsionid, mishyak, xrom va boshqa zaharli moddalar, yog’, neft mahsulotlari hamda har xil biogen moddalar ko’p bo’lib, ular sanoat korxonalarida ishlatilgan oqava suvlar bilan birga daryo, ko’l va suv omborlariga qo’shiladi. Kishi salomatligi, uning xujalik faoliyati uchun toza suv katta ahamiyatga ega. Aks holda ifloslangan suv inson uchun xavfli bo’lgan har – xil kasalliklar tarqatuvchi manbaga aylanib, sanoat korxonalaridagi texnologik jarayonlarga salbiy ta’sir etadi, mahsulot sifatini pasaytirib qimmatbaho asbob uskunalarni ishdan chiqaradi, gidrotexnik, temir – beton inshootlarini, suv quvurlarini va boshqalarni yemirilishini tezlashtirib, juda katta iqtisodiy va ma’naviy zarar yetkazadi. Daryo va ko’l suvlarining zararli moddalar va zaharli ximikatlar bilan ifloslanishi suvdagi organik hayotga ta’sir etib, baliqlar va suv o’tlarini zaharlaydi, qishloq xo’jalik ekinlarining normal o’sishiga va hosilning sifatiga xam salbiy ta’sir etadi. O’zbekistonda drenaj – zovur, sanoat va maishiy chiqindilar daryolarga qo’shilishi to’fayli, Amudaryo va Sirdaryoda zararli moddalarning, ayniqsa ekin dalalaridan chiqqan zaharli ximikatlarning mumkin bo’lgan kontsentratsiyasining miqdori normadagidan 1,8 – 3,0 marta oshib, oqibatda organik hayotga salbiy ta’sir etib, baliqlar miqdori kamayib ketdi. Ichki suv xavzalarining ifloslanishi kishilar salomatligiga salbiy ta’sir etadi. Chunki kommunal-maishiy korxonalardan, kasalxonalardan, xammomlardan, xususiy uylardan va sanoat korxonalaridan chiqqan iflos suvlar tarkibida meda – ichak kasalliklari, vabo epedemiyasi, tif, ichburug’i, sil, sibir yazvasi, stolbnyak, polimerit, gepatit infektsiyasi va boshqa kasalliklar tarqatuvchi bakteriyalar saqlanib qoladi hamda suv orqali kishilar organizmiga o’tadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Suvni ifloslovchi bu manbalar orasida eng muhim o’rinni sanoat ishlab chiqarishidan hosil bo’lgan va maishiy – kommunal xo’jalikdan chiqqan oqava suvlar egallaydi
|
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti - bet 5

|
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
bet | 5/6 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #139031 |
Bog'liq Taqdimot (18)Sanoat va maishiy, kommunal xo’jalik korxonalaridan hamda davolash-sog’lomlashtirish va boshqa tashkilotlardan chiqadigan iflos oqava suvlar; yuvuvchi sintetik moddalar; rudali va rudasiz qazilma boyliklarning qazib olinishidagi chiqindilar; shaxtalarda, konlarda, neft korxonalarida ishlatilgan va ulardan chiqqan iflos suvlar; avtomobil va temir yo’l transportlaridan chiqqan tashlama suvlar; yog’och tayyorlash, uni qayta ishlash va suvda oqizishda, tashishda hosil bo’ladigan chiqindilar; chorvachilik fermalari va komplekslaridan oqib chiqadigan iflos suvlar; qishloq xo’jalik ekinlarini sug’orish natijasida vujudga kelgan oqava tashlandiq va zovur suvlari. Suv havzalarining neft moyi bilan ifloslanishi juda xavflidir. Neft moyi suv yuzasini qoplab, suvga kislorodning o’tishini qiyinlashtiradi; o’simlik va hayvonlarning ekologik sharoitini yomonlashtiradi. Har yili dunyo okeaniga 2-10 mln. T neft tushadi. 1 t neft 12 km3 suv yuzasida moy pardasini hosil qiladi. Termal yoki issiq iflos suvlarni vujudga keltiruvchi asosiy omillar metallurgiya, kimyo va boshqa zavodlar, issiqlik va atom elektr stansiyalari hisoblanadi. Birgina quvvati 2,1-2,4 mln. kVt/soat bo’lgan GRESda agregatlarni sovitish uchun sekundiga 60 m3 suv sarflanadi. Shunday quvvatga ega bo’lgan AES esa unga nisbatan 1,5-2,0 marta ko’p suv talab qiladi Suv resurslari – foydalanish uchun yaroqli boʻlgan yer usti, yer osti suvlari va tuproqdagi nam zaxiralari. Sr. Asriy (yer usti qatlamlari, Qutb va baland togʻ muzliklari, yirik koʻllar va shu kabida toʻplangan chuchuk suvlar) va qayta tiklanadigan (daryo oqimlari, yer osti suvlarining oʻzgaruvchan va dinamik zaxiralari, koʻllar hajmining bir qismi va boshqalar) turlarga boʻlinadi. Suv resurslari deganda suv obʼyektlari — daryo, ko’l, dengizlar ham tushuniladi, chunki ulardan kema qatnovi, gidroenergetika, baliq xoʻjaligi, dam olish, turizm va boshqa maqsadlarda foydalaniladi. Gidrosferadagi turgʻun suv zaxiralarning faqat 2,5% gina chuchuk suv (uning faqat salkam 1% dan kishilar foydalana oladilar), 70% muzliklar, qolgani tuproq nami shaklida. Daryolar, oqar koʻllar va koʻpchilik yer osti suvlari ham chuchuk. Yerning Dunyo okeani, yer osti suvlari, muzliklar, tuproqdagi nam, daryo(oʻzan) suvlari, atmosfera bugʻlari— gidrosferada, ayrim hisob kitoblarga koʻra, 1454 327,2 ming km³ turgʻun suv resurslari bor. Nazariy jihatdan suv resurslari bitmas tuganmas, chunki bu resurslardan oqilona foydalanilganda suv resurslari aylanib yangilanib turadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Buxoro davlat pedagogika instituti Aniq va tabiiy fanlar fakulteti Kimyo yoʻnalishi 2kim22 guruh talabasi Rasulova Shaxinabonuning ekologik kimyo fanidan tayyorlagan taqdimoti
|
Xotiraning eydetik - O‘zbekiston respublikasi ichki ishlar vazirligi a k a d e m I y a b. N. Sirliyev a. A. Beknazarov

Insonda fikr va mulohaza turli xil shakllar
yordamida ifodalanganligi
tufayli, ularni ifodalash faqat o‘zlashtirilayotgan materiallarning aso-
siy ma’nosini izohlash, talqin qilib berish yoki ularning so‘zma-so‘z
ifodalanishini aynan aytib berishga qaratilgan bo‘lishi mumkin. Agar
ma’lumot, axborot, xabar, material ma’no
jihatdan qayta ishlanmasa, u
holda materialni so‘zma-so‘z o‘zlashtirish mantiqiy o‘rganish bo‘l-
masdan, balki, aksincha, mexanik esda olib qolishga aylanib qoladi.
So‘z-mantiq xotiraning vujudga kelishida birinchi signal bilan bir
qatorda, ikkinchi signallar tizimi asosiyat kasb etadi. Chunki so‘z
mantiq xotirasi faqat insonga xos bo‘lgan
xotiraning maxsus turi
hisoblanadi. So‘z-mantiq xotiraning o‘sishi qolgan xotira turlarining
barqarorlashuvini belgilaydi.
Faoliyat maqsadlariga qarab xotira ixtiyorsiz va ixtiyoriy xotira
turlariga ajratiladi.
Ixtiyoriy xotira.
Ixtiyoriy
xotira deganda, ma’lum maqsadni
ro‘yobga chiqarish uchun, muayyan davrlarda
aqliy xususiyatlarga
suyangan holda amalga oshirishdan iborat xotira jarayoni tushuniladi.
Bu faoliyatni odatda ong bevosita boshqaradi. Ko‘pincha psixologiya
faniga ixtiyoriy xotiraga ixtiyorsiz esda olib qolish qarshi qo‘yiladi.
Esda olib qolishni maqsad qilib qo‘yish esda olib qolishning asosiy
sharti hisoblanadi.
Xavfsizlik texnikasi - Buxoro davlat universitetining pedagogika

9. Dazmolning, rubilnikning, shtepsel rozetkasining, vilkaning tok o‘tazuvchi
ismlariga qo‘l tekizmaslik kerak.
10. Ishlayotganda shnur dazmolga tegib turmasligi kerak.
11. Pressda ishlashda uning ishga yaroligini, to‘si borligini, korpusning erga
ulanganligini, elektr ismida izolyasiya borligini tekshirish kerak. Buzuq pressda
ishlash man etiladi.
12. Qo‘lni press yostiqlari orasida olishidan etiyot bo‘lish lozim.
13. Ishlayotgan pressni nazoratsiz qoldirish mumkin emas.
14. Buyumni namlayotganda suvni elektr apparatlarga va termorostlagichga
tushirmaslik kerak.
15. Ish tugagach pressni to‘xtatib, ish o‘rnini yig‘ishtirish kerak.
Adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika

|
Buxoro davlat universitetining pedagogikaBog'liq Bahronova ShaxloTexnik ijodkorlik va konstruksiyalash MAJMUA
Adabiyotlar:
1. З.Давлетшева Тикув буюмларини тайёрлаш технологияси. Ўқув қўлланма
Тошкент “Сано стандарт” нашриёти 2017
2. Г.К.Хасанбаева. Кийим моделини ишлаш ва конструциясини тайёрлаш.
укув кулланма. Тошкент.Укитувчи 1990 йил.
3. Э. К. Амирова и др. Конструирование одежды: Учеб. пособие, М.:
Издательский центр «Академия», 2005.
4. Е.М. Гнеушева и др. Конструирование одежды. Конструирование и
технология изготовления детской одежды: учебное пособие для вузов / – Орел:
ОрелГТУ, 2010.
5. Чижикова Л.П. Кружок конструирования и моделирования одежды.
Пособие для руководителей кружков шк. И внешкю учреждений. – М.:
Просвещение, 1990.
AMALIY MASHG’ULOT № 3
Mavzu: Chaqaloqlar kiyimlarini konstruksiyalash.
Reja:
1. Chaqaloqlar ko’ylagi old bo’lak chizmasini modellashtirish.
2. Chaqaloqlar ko’ylagi ort bo’lak chizmasini modellashtirish.
BOG’CHA YOSHIDAGI QIZ BOLALAR KO’YLAGIGA TAVSIF
Ko’ylak paxta tolali gazlamadan tikilib, yoqa o’mizi dumaloq yoqasiz,
yengsiz, bel chizig’idan qirqma bo’lib ort bo’lak o’rta chizig’idan taqilma ishlanadi.
Old va ort bo’lak rel’ef qirqim orasiga qo’yma burma tikiladi.
Burmaga yig’ilgan yubka bel chizig’idan ko’ylak yuqori qismiga ulanadi.
Ko’ylak yoqa o’mizi, yeng o’mizi, burmali qo’yma qirqimi va etak qirqimi asosiy
gazlama rangiga mos mag’iz bilan ishlanadi. Ko’ylakni bezash uchun old bo’lak
o’rta qismiga applikatsiya tikiladi. Bel qismidan belbog’ bilan bog’lanadi.
Tavsiya etilayotgan ko’ylak o’lchovi 104-30;
Qomat o’lchamlari:
1. Ko’ylak uzunligi -50 sm
2. Ko’krak aylanasi –30 sm
3. Bo’yin aylanasi –13,5 sm
4. Yelka kengligi –9 sm
5. Ort bo’lak belgacha uzunligi –26 sm.
Bog’cha yoshidagi qiz bolalar ko’ylagi asos chizmasini chizish va model
chiziqlarini o’tkazish
|
| |
-ma’ruza 
SHAXSNING INDIVIDUAL-PSIXOLOGIK

|
-ma’ruza
SHAXSNING INDIVIDUAL-PSIXOLOGIK Pdf ko'rish
|
bet | 32/58 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 325,56 Kb. | | #108426 |
Bog'liq PSIXOLOGIYA6-ma’ruza
SHAXSNING INDIVIDUAL-PSIXOLOGIK
XUSUSIYATLARI
1. Temperament va uning ko‘rinishi.
2. Xarakter haqida tushuncha.
3. Qobiliyat va iste’dod haqida tushuncha.
1. Temperament va uning ko‘rinishi
Psixologiya fani insonning ruhiy olami, muomalasi, xulqi, xarak-
teri, temperamenti, qobiliyati va insonlararo munosabatini o‘rganadi.
Uning amaliy yo‘nalishi tadqiqot predmetining cheklanganligi bilan
chegaralanib qolmasdan, balki insonning shaxs sifatida o‘sishiga yor-
dam beruvchi bir qancha jabhalarni o‘ziga qamrab oladi va tekshiradi.
Inson shaxsining eng muhim xususiyatlaridan biri uning indivi-
dualligidir. Individuallik deganda, shaxsiy psixologik xususiyatlarning
betakror birikmasi tushuniladi. Individuallik tarkibiga xarakter, tempe-
rament, psixik jarayonlar, holatlarning xususiyatlari yig‘indisi, iroda,
faoliyat motivlari, inson maslagi, dunyoqarashi, qobiliyatlari va shu
kabilar kiradi.
Insonning ruhiy olami beto‘xtov harakatlar majmuasidan iborat
bo‘lib, biri ikkinchisini bevosita taqozo etadi va ular uzluksiz zanjir
tizimiga o‘xshash tarzda hukm suradi. Xuddi shu bois, shaxs ruhiya-
tida tashqi atrof-muhit to‘g‘risidagi taassurotlar, o‘tmish xotiralari,
kelajak yuzasidan ijodiy xayollar, ezgu niyatlar, xohish-istaklar, maq-
sad va tilaklar, mulohaza, fikr va muammo, emotsional kechinmalar,
irodaviy sifatlar uzluksiz tarzda o‘zaro o‘rin almashib turishi evaziga
ontogenetik dunyoga mustahkam negiz hozirlanadi.
Ruhiy olam, uning sur’ati, mazmuni, shakli, ko‘lami, xususiyati,
xislati, sifati, mexanizmi har bir insonda rang-barang tarzda namoyon
bo‘lishi kuzatiladi. Shuning uchun bo‘lsa kerak, insonlar tabiat hodisa-
lariga, ta’sir kuchlariga tez yoki sekin, yengil yoki qiyinchilik bilan
javob qaytarishga moyillik ko‘rsatadilar.
Psixologiya fanining ijtimoiy tarixiy taraqqiyoti davrida tempera-
mentga nisbatan bildirilgan mulohazalar, uning moddiy asosi to‘g‘risi-
81
dagi talqinlar xilma-xil bo‘lib, shaxsning psixologik xususiyatlarini
o‘ziga xos tarzda tushuntirish uchun xizmat qilib kelgan. Tempera-
ment lotincha «temperamentum» degan so‘zdan olingan bo‘lib, bu-
ning ma’nosi «aralashma» degan tushunchani anglatadi.
Temperament to‘g‘risidagi dastlabki ta’limotni yunon olimi
Gippokrat (miloddan avvalgi 460–356 yillarda yashagan) yaratgan
bo‘lib, uning tipologiyasi to hozirgi davrgacha qo‘llanib kelinmoqda.
Temperamentga ta’rif beradigan bo‘lsak, u shunday ko‘rinishda
bo‘ladi: psixikaning individual jihatdan o‘ziga xos, tabiiy shartlash-
gan dinamik ko‘rinishlari majmui kishining temperamenti deyiladi.
|
| |
Qobiliyatlarning sifat va miqdor tavsifi

ko‘p uchraydi. Hatto eshitish qobiliyati past yoki umuman yo‘qligi
ham kasbiy-musiqaviy qobiliyatning rivojlanishiga keskin xalaqit
bermasligi mumkin.
Bu psixologik hodisa (bir qobiliyatni boshqa qobiliyat yordamida
o‘stirish, ya’ni kompleksatorlik xususiyati) har bir shaxs uchun kasb
tanlash va qayta kasb tanlash (ikkinchi yoki uchinchi kasbni egallash
ishtiyoqi) sohasida mislsiz keng ko‘lamdagi imkoniyatlarni ochadi.
Qobiliyatli shaxslar ijtimoiy turmushning turli sohalari hamda jabhala-
rida o‘z o‘rnini topa oladilar hamda
yuksak yutuqlarga erishadilar,
hatto bir necha faoliyat turida muvaffaqiyatlar qozonish ham mumkin.
Psixologiyada qobiliyatlarni miqdor jihatdan o‘lchash muammosi
o‘ziga xos tarixga ega. XIX asrning oxiri XX asrning boshlarida qator
psixologlar (Kettel, Termin, Spirmen va boshqalar) ommaviy ixtisos-
lar uchun kasb tanlashni amalga oshirish zarurati bilan bog‘liq bo‘lgan
talablar ta’siri ostida ta’lim olayotganlarning qobiliyat darajasini aniq-
lashni taklif qilib chiqdilar. Bu bilan shaxsning mansabdorlik daraja-
sida tutgan o‘rni va uning
u yoki bu mehnat faoliyatida, oliy o‘quv
yurtlarida ta’lim olishida, ishlab chiqarishda, armiyada va ijtimoiy
hayotda rahbarlik lavozimlarini olishga layoqatlarini aniqlash taxmin
qilingan edi.
Biroq qobiliyatlarni miqdor jihatdan baholash muammosi jamiyat-
da paydo bo‘lish davridan e’tiboran ikki xil xususiyat kasb etdi. Bir
tomondan, u mehnatkash kishining real imkoniyatlarini obyektiv ra-
vishda aniqlashga imkon beradi. Busiz amalda kasb tanlashga yo‘llash
uchun layoqatli kishini topish va bu ishga layoqatli
kishilarni tanlash
qiyin bo‘lur edi. Mehnat faoliyatida inson omili (ya’ni real inson va
uning qobiliyatlari) e’tiborga olinmaydigan oldingi davrga nisbatan
qobiliyatlar psixologiyada miqdoriy tadqiqotlar g‘oyasining ilg‘orligi
ana shundadir.
Kishi egallagan faoliyat (mehnat, o‘qish, sport va shu kabi)lar
uning psixologik fazilatlari (aqliy xususiyatlari, emotsional-irodaviy
sohalari, sensomotorikasi)ga yuksak talablar qo‘yadi. Bu talablarni
qandaydir
bitta sifat, hatto u taraqqiyotning juda yuksak darajasiga
erishgan bo‘lsa ham, qondira olmaydi. Alohida olingan bitta psixik
xususiyat faoliyatning yuksak mahsuldorligini ta’minlay oladi, butun
qobiliyatlarning ekvivalenti sifatida namoyon bo‘ladi, degan fikr ilmiy
94
haqiqatga to‘g‘ri kelmaydigan fikrdir. Qobiliyatlar murakkab struktu-
raga ega bo‘lgan psixik fazilatlar yig‘indisidan iboratdir.
Qobiliyat sifati namoyon bo‘ladigan fazilatlar yig‘indisining tuzi-
lishi pirovard natijada aniq faoliyat talablari
bilan belgilanadi va
faoliyatning har xil turlari uchun turlicha bo‘ladi.
Operativ esda olib qolish - O‘zbekiston respublikasi ichki ishlar vazirligi a k a d e m I y a b. N. Sirliyev a. A. Beknazarov

–
qiziqish qonuni.
Anatol Frans bilimlarni
yaxshi hazm qilish
uchun uni ishtaha bilan yutish kerak deganda, albatta, materialga jonli
qiziqish bilan munosabatda bo‘lishimiz va uni yaxshi ko‘rishimiz
kerakligini nazarda tutgan;
–
ilgarigi bilimlar qonuni.
Ma’lum mavzu yuzasidan bilimlar
qanchalik ko‘p bo‘lsa, yangisini esda saqlab qolish shunchalik oson
bo‘ladi. Masalan, ilgari o‘qigan biror kitobni qaytadan o‘qib, uni
yangidan o‘qiyotganday
his qilsangiz, demak, siz ilgarigi tajribangizni
his qilishingiz mumkin. Ya’ni, eski bilimlar ham tajribaga aylangan-
dagina, yangilariga zamin bo‘la oladi;
–
eslab qolishga tayyorgarlik qonuni.
Biror materialni eslab
qolishdan avval, bo‘lg‘usi aqliy ishga qanday hozirlik ko‘rgan
bo‘lsangiz, shunga mos tarzda eslab qolasiz. Agar materialni mu-
taxassis bo‘lishim uchun juda kerak,
deb umringiz oxirigacha mu-
himligini anglasangiz, u narsa xotirada muqim saqlanadi;
– assotsiatsiyalar qonuni.
Bu qonun haqida miloddan avval
Arastu ham yozgan edi. Qonunning mohiyati shundaki, bir vaqtda
shakllangan tasavvurlar xotirada ham yonma-yon bo‘ladi. Masalan,
muayyan xona o‘sha yerda ro‘y bergan
hodisalarni ham eslatadi;
–
birin-ketinlik qonuni.
Harflarni alfavit tartibida yoddan aytish
oson, uni teskarisiga aytish qiyin bo‘lganidek, xotirada ham ma’lu-
motlarni ma’lum tartibda joylashtirishga va kerak bo‘lganda, tartib
bilan birin-ketin tiklash maqsadga muvofiqdir;
–
kuchli taassurotlar qonuni.
Eslab qolinadigan narsa to‘g‘risidagi
birinchi taassurot qanchalik kuchli bo‘lsa, unga aloqador obraz ham
shunchalik yorqin bo‘ladi. Bundan tashqari,
siz uchun ahamiyatli va
jozibali ma’lumotlar oqimida eslanayotgan material ham yaxshi esga
tushiriladi;
–
tormozlanish qonuni.
Har qanday muayyan ma’lumot o‘zidan
oldingi ma’lumotni tormozlaydi. Shuning uchun uning o‘chib ket-
masligi uchun yangisini esda saqlashdan avval mustahkamlash cho-
ralarini ko‘rishingiz kerak
1
.
O‘rnatilgan tizimlar fanidan 5- topshiriq Guruh

|
O‘rnatilgan tizimlar fanidan 5- topshiriq Guruh
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #243755 |
Bog'liq ornatilgan tizm amaliy 5
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
O‘rnatilgan tizimlar fanidan
5- topshiriq
Guruh: EBS007-2
Bajardi: Alijonov Shohjahon
Tekshirdi: Ma’mirov X.X
Toshkent – 2024
5-amaliy topshiriq.
Tinkecad.com virtual laboratoriyada DHT 11 sensori yordamida harorat va namlikni o‘lchash va huddi shu ishni Arduino Uno mikrokontrollerida amalga oshirish.
|
| |
Nazorat savollari - Buxoro davlat universitetining pedagogika

Bort kiyimning ko’p mehnat talab qo’iladigan va eng mas’uliyatli qismidir.
Uni tikish nihoyatda ko’p operasiyalarda iborat. Kiyimni tashqi ko’rinishi va
umuman qanchalik sifatli bo’lishi ,ko’p
jihatdan bort tikish sifatiga,
uning
konstruksiyasiga, tikish texnologiyasiga va uni
tikishda qanday yordamchi
materiallar ishlatilganiga bog’liq bo’ladi.
Bort qotirmasi old bo’lakning shakli buzilib ketmasligi uchun xizmat qiladi.
Kiyimning turiga va modeliga qarab ,bort qotirmasi qo’shimcha qatlamlar qo’yib
yoki qo’shimcha qatlamlar qo’ymay tikiladi.
Buxoro davlat universitetining pedagogika - bet 43

AMALIY MASHG‘ULOT № 1
Mavzu: Xavfsizlik qoidalari. O‘lchov chizig‘ini yaratish (1: 5). O‘lchamli
belgilarning belgilari. Gavdadan o‘lchov olish qoidalari.
Modelning tashqi
ko‘rinishini chizish va tavsiflash.
Reja:
1. Xavfsizlik qoidalari.
2. Masshtab barini yasash (1:5).
4. O‘lchovli belgilarning belgilari.
5. Eskizlarni chizish va modelning tashqi ko'rinishini tavsiflash.
Texnika xavfsizligi qoidalari bilan tanishish.
Mehnat muhofazasi ish jarayonida insonning mehnat qobiliyatini, sog‘ligini
va xavfsizligini ta’minlash uchun yo‘naltirilgan qonunlar majmuasi, sotsial –
iqtisodiy, tashkiliy, texnik, profilaktik tadbirlar va vositalardir.
Mehnatkashlarning sog‘ligini muhofaza qilish, xavfsiz ish sharoitlari yaratib
berish, kasbiy kasalliklarni va ishlab chiqarish jarohatlarini yo‘qotish O‘zbekiston
Respublikasi hukumatining asosiy g‘amxo‘rligidan biridir.
Mehnat muhofazasi qonunlarida quyidagilar ko‘rsatilgandir:
- korxonalarda mehnatni muhofaza qilishni
tashkil etish qoidalari, uni rejalashtirish
va mablag‘ bilan ta’minlash;
- xavfsizlik texnikasi va ishlab chiqarish
sanitariyasi qoidalari, shu bilan birga kasbiy
kasalliklar va ishlab chiqarish jarohatlaridan saqlanish shaxsiy vositalari,
zararli
ish sharoitlari uchun tovon to‘lash;
- ayollarning, yoshlarning va mehnat imkoniyatlari
cheklanganlarning mehnatini
muhofaza ilish qoida va me’yorlari;
- mehnat muhofazasi sohasida davlat va jamoat nazorat tashkilotlari faoliyatini
tartibga soluvchi qoidalar;
- mehnat muxofazasi qonunlari buzilganda qo‘llaniladigan jhavobgarlik;
Ishlab chiqarish korxonalariada odamga ko‘pincha
past va yuqori harorat,
kuchli issiqlik nurlari, chang, titrashlar (vibratsiya), elektromagnit to‘lkinlari,
zahararli
ximiyaviy moddalar, shovqin va boshqalar ta’sir ko‘rsatadi: bular kishi
sog‘ligining buzilishiga va ish qobiliyatining pasayishiga olib kelishi mumkin.
Bunday noxush ta’sirotlar va ulardan kelib chiqadigan
asoratlarning oldini olish
uchun ishchilar sog‘ligi, shuningdek sanitariya-texnika moslamalari va
qurilmalarining holati,
sanitariya-maishiy jihozlar, individual himoya vositalari
sinchiklab tekshiriladi.
Kasbiy kasalliklar asosan to‘rt guruga: tashkiliy sabablar, gigienik sabablar
texnik va ruxiy fiziologik sabablar bo‘lishi mumkin.
Shim belbog’ini karsaj lenta bilan ishlov berish

Yangi texnologiya bo’yicha, ignali maxsus mashina
bilan karsaj lentali
belbog’ni moslama yordamida(mashinaning orqa tomoniga o’rnatilgan) va bir
paytda kichik moslama orqali o’tkazib,shim yuqorisiga karsaj lentani o’ragan holda
biriktiriladi va belbog’ namlab- isitib, press yordamida presslanadi.
a
46 – rasm. Avarsiga qotirma qo’yilgan astarli belbog’ni yoki tasmali belbog’ni
shimga ulash:
Shim poychasiga ishlov berish
Qaytarma manjetli pochaga tasma bilan ishlov berish. Shimning yuqori
qismi tayyor bo’lgandan so’ng ,shim uzunligi razmeri
olinadi va shu yerdan
gorizontal chiziq bo’ylab bukish joyi belgilanadi. Agar shim qaytarma manjetli
bo’lsa, u holda manjetni kengligi ikki baravar o’lchamda farq qiladi.
Manjetni
ikkiga buklab, bukish burchagi tasmadan o’rtasi pocha qirqimiga
to’g’rilanib, ikki ignali mashinada tasma shim pochasiga biriktiriladi.
Tasmadan 0,1-0,2 sm ziy chiqarib manjetni o’ng
tomonga bukilgan holda
dazmollanadi.
Agarda, shim manjetsiz bo’lsa, bukish burchagiga tasma ziy chiqaradigan
masofa shim tomonga qo’yilib, ikki ignali mashinada biriktiriladi.
Tasmadan ziy
chiqarilib, shim pocha qirqimi dazmollanadi. Shimning ochiq joyi yo’rmalanadi va
maxsus mashinada yashirin ko’rinmas chok bilan biriktiriladi.
Old bo’lak - Buxoro davlat universitetining pedagogika

N nuqta o’nga 5 sm o’lchab N
3
nuqta
belgilaymiz tepaga 2 sm o’lchab N
4
nuqta
belgilaymiz va T
3
nuqta dan N
4
nuqta ni chizib olamiz S nuqta
pastga
2 sm o’lchab S
1
nuqta
belgilaymiz
N
4
nuqta
bilan S
1
nuqta
oval chiziq
bilan chizib olamiz.
Modellashtirish
Bog’cha
yoshidagi qiz
bolalar
ko’ylagi old
va
ort
bo’laklariga
model
chiziqlarini
o’tkazish.
Modelga asosan old va ort bo’laklarga
rel’ef chiziqlari yelka o’rta nuqtasidan
bel chizig’igacha qiya perpendikulyar
o’tkaziladi.
Ort bo’lak yubka bel va etak
nuqtalarini burma uchun 8-10 sm
kengaytiriladi.
Old bo’lak yubka bel va etak
nuqtalarini burma uchun 10-12 sm
kengaytiriladi.
2.
Qo’yma
burmani
modellash.
Ko’ylak old bel chizig’idan yelka o’rta
nuqtasi orqali ort bo’lak bel
chizig’igacha bo’lgan oraliq o’lchab
to’g’ri chiziq chiziladi. Chizilgan
to’g’ri chiziqning o’rtasidan 8-10 sm li
perpendikulyar tushiriladi. To’g’ri
chiziq nuqtalari perpendikulyar uchki
nuqtasi bilan birlashtiriladi.
Qo’ymada burma hosil qilish uchun bir
nechta qirqim orqali qo’shimchalar
beriladi.
Bog’cha yoshidagi qiz bolalar ko’ylagi bo’laklari andoza bo’yicha bichiladi.
Andoza tayyorlashdan oldin kiyim bo’laklarining loyiha chizmasi chiziladi.
So’ngra kiyim orqa va oldi bo’laklarining yubka yon
qirqimlarining bir-biriga
ulanadigan zixlari o’zaro mos kelishi tekshiriladi.
Shu tarzda aniqlangan
chizmalarda choklarga qabul qilingan texnologik va
texnik shartlarga muvofiq
chok haqqi belgilanadi. Andoza qalinligi 0,9-1,62
mm keladigan karton
qog’ozdan tayyorlanadi. Andoza kiyim konstrukitsiyasining chizmasi bo’yicha
tayyorlanadi. Bu andozalarda chok haqqi kiyim etaklarini qayirib bukish, ortiqcha
joylarini kesib tashlash haqlari albatta hisobga olingan bo’ladi. Bo’laklarning
chetini
qayirib
bukish
haqqi
gazlamaning
qalinligiga
hamda
uzel
konstruktsiyasiga bog’liq bo’lib me’yoriy texnik hujjatlarda ko’zda tutiladi.
Nazorat savollari - Buxoro davlat universitetining pedagogika

AMALIY MASHG‘ULOTNI BAJARISHGA QO‘YILGAN TALABLAR
Quyidagi uslubiy ko‘rsatma tikuvchilik assortimentini kengaytirish uchun
ishlab chiqarish texnologik jarayonini loyihalashga yo‘naltirilgan.
Har bir tajriba ishni bajarishdan oldin talabalar mustaqil ravishda uslubiy
ko‘rsatmada keltirilgan adabiyotlar va ma’ruzalar matni yordamida ishga
tayyorlanishlari lozim. Bu shart talabalarning nazariy darslarida olgan bilimlarini
mustahkamlashga imkon beradi.
Amaliy ishni bajarishni boshlagandan oldin o‘qituvchi talabalarning darsga
tayyorligini, o‘tgan mavzularni birma- bir so‘rab chiqib tekshiradi.
Talabalar o‘tgan amaliy ishni bajargandan keyingina yangi ishni bajarishga
tushishlari mumkin.
Amaliy ishni bajarish uchun o‘quv guruh kichik guruhlarga taqsimlanadi va
ularga aloxida vazifa beriladi.
Har bir ishni bajarishdan oldin ishga tayyorlanish uchun berilgan savollarga talaba
to‘liq javob berishi kerak.
Draplanuvchanlik - Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati

|
Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati
|
bet | 25/54 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #135716 |
Bog'liq MARUZA MATERIALSHINOSDraplanuvchanlik – gazlamalarning yumshoq, dumaloq burmalar hosil
qilishi. Draplanuvchanlik gazlamaning massasiga, qattiqligiga va mayinligiga
bog‘liq. Qattiqlik – gazlamaning o`z shaklini o`zgartirishga qarshilik ko`rsatish
xususiyati. Egiluvchanlik – qattiqlikka teskari xossa bo`lib, gazlamaning o`z
shaklini osongina o`zgarish xususiyatini belgilaydi.
Gazlamalarning fizik xossalari
Gazlamalarning fizik xossalariga gigroskopikligi, havo o`tkazuvchanligi, bug‘
o`tkazuvchanligi, suv o`tkazuvchanligi, ho`llanuvchanlik , chang oluvchangligi,
elektrlanuvchanligi va boshqa xossalari kiradi. Fizik xossalariga qo‘yiladigan talablar
gazlamalarning vazifasi bilan belgilanadi va ularning tolalar tarkibi, tuzilishi va
pardoziga bog‘liq bo`ladi.
Gigroskopiklik gazlamaning atrof muxitdan nam shimish xususiyatini
belgilaydi. Gigroskopiklik ( Wr%) havoning nisbiy namligi 100% va temperaturasi
20 + 2 0 Sobo`lganda materialning namligi.m100 - mqWr = -------------mq
Bunda: m100- havo namligi 100% bo`lganda 4 soat tutib turilgan material
namunasining massasi, g ; m k – absolyut quruq namunm massasi, g.
To`qimachilik materiallarining gigroskopiklik xossalarini baxolashda kupincha
ularning haqiqiy nomlik xarakteriskasidan foydalaniladi.
Haqiqiy namlik Wx (%) havoning haqiqiy namligida materialdagi namlik
mikdorini ko`rsatadi va quyidagi formuladan aniqlanadi:
mh - mqWh = ------------- 100 mq
Havo o`tkazuvchanlik – gazlamaning havo o`tkazish xususiyati; uning
tola tarkibi, zichligi va pardoziga bog‘liq bo`ladi. Siyrak gazlamalar havoni yaxshi
o`tkazadi, zich gazlamalar, suv yuqtirmaydigan eritmalar shimdirilgan , rezinalangan
gazlamalar havoni butunlay o`tkazmaydi yoki kam o`tkazadi.
Bug’’ o`tkazuvchanlik – gazlamaning odam tanasidan ajraladigan suv
bug‘‘larini o`tkazish xususiyati. Suv bug‘lari gazlamadagi g‘ovaklar orqali, shuning
materiallarning gigroskopiklik hisobiga o`tadi. Gazlama kiyim ostidagi havodan
namni shimib, uni atrofdagi muxitga o`tkazadi. Jun gazlamalar suv bug‘larini sеkin
o`tkazadi va boshqa gazlamalarga qaraganda kiyim ostidagi havo temperaturasini
yaxshi rostlab turadi.
Gazlamalarning issiqni saqlash xossalari qishki kiyimlik gazlamalar uchun
ayniqsa muximdir. Bu xossalar gazlamaning tola tarkibiga, qalinligiga, zichligiga va
pardoziga bog‘liq bo`ladi. Jun gazlamalarning issiqni saqlash xossalari eng yuqori,
zig‘ir tolali gazlamalarniki eng past.
|
| |
- Mavzu Gazlamalarning tuzilishi tarkibi va xossalari

|
- Mavzu Gazlamalarning tuzilishi tarkibi va xossalari
|
bet | 19/54 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #135716 |
Bog'liq MARUZA MATERIALSHINOS5- Mavzu Gazlamalarning tuzilishi tarkibi va xossalari
Reja:
1. To‘quvchilik o‘rilishlarining: oddiy o‘rilishlar, xosila o‘rilishlar, yirik gulli o‘rilishlar;
2. Gazlamalarning tolaviy tarkibi, o‘ngi va teskarisini, tanda va arqoq iplarini zichligini aniqlash
Tikuvchilik materiallarining tuzilishi tanda va arqoq iplarining o‘zaro o‘rilishi va aloqasi bilan belgilanadi. Tikuvchilik materiallarining tashqi ko‘rinishi, xossalari va nimaga ishlatilishi uning tuzilishiga bog‘liq bo‘ladi.
Gazlamaning tuzilishini ifodalovchi ko‘rsatkichlaridan biii zichligi bo‘lsa, ikkinchisi ulaming o‘rilishidir. Gazlamaning zichligi uning uzunlik birligiga, odatda, 100 mm ga to‘g‘ri keladigan ip- lar soni bilan belgilanadi.
Bu ko‘rsatkich haqiqiy zichlik deb ataladi va Zt — tanda bo‘yicha, hamda Za — arqoq bo‘yicha deb belgilanadi. Gazlamaning tanda va arqoq bo‘yicha zichligi bir-biridan farq qilsa bunday matolar zichligi notekis gazlama deb ataladi. Bir-biriga teng bo‘lsa, zichligi bir tekis gazlama deb ataladi. Odatda, matolarda tanda bo‘yicha zichligi arqoq bo‘yicha zichligiga qaraganda kattaroq bo‘ladi. Lekin ba’zi matolarda (satin, poplin kabi) aksincha ham bo‘ladi.
Haqiqiy zichlik gazlamani hosil qiluvchi iplaming yo‘g‘onli- giga bog‘liq.
Gazlamalami zichlik bo‘yicha taqqoslash uchun maksimal va nisbiy zichlik tushunchalari kiritilgan.
Gazlamaning maksimal zichligi shunday shartli zichlikki, unda barcha iplaming diametri bir xil va ular bir-biriga bir tekis tegib turadi deb qabul qilingan.
Nisbiy zichlikni ifodalovchi raqam gazlamaning iplar bilan to‘lganlik darajasi haqida tasawur olishga va matoning zichligini taqqoslab ko‘rishga imkoniyat beradi. Nisbiy zichligi yuqori bo‘lgan gazlamalami tikish qiyin, chunki tikish paytida igna iplami uzib yuborishi mumkin. Bunday gazlamalami dazmollash qiyin, chunki zichligi oshib ketsa, gazlama og‘irlashadi, qattiqlashadi. Shuning bilan birga matolarda uzilish va ishqalanishga chidamligi oshadi, havo o‘tkazuvchanligi kamayadi. Nisbiy zichligi kichik bo‘lgan matolar yengil bo‘ladi, havo va bug‘ni yaxshi o‘tkazadi. Ulardan tikilgan buyumlaming choklari puxta bo‘lmaydi. Bunday matolar har tomonga osongina cho‘ziladi, hamda bichish va tikish paytida qiyshayib ketadi.Nisbiy zichlik boshqa so‘z bilan matoning chiziqli to‘l- dirilishi deb ataladi. Nisbiy zichlik Eta (foiz), tanda yo‘nali- shida alohida, arqoq yo‘nalishida alohida quyidagi ifoda yor- damida hisoblanadi:
E=Et+E~0,01E-E.
|
| |
AMALIY MASHG‘ULOT № 5 - Buxoro davlat universitetining pedagogika

Ishga tayyorlanish uchun savollar:
1. Gazlamani tanlash nimaga asoslanadi?
2. Tikishning texnik talablari deganda nimani tushunasiz?
3. Oshxona qo‘lqopi andazasini olish va uni tikish uchun qanaqa matolardan
foydalanish mumkin?
Kerakli asbob-uskuna va jixozlar:
1. Moda jurnallari, 6.Qaychi
2. Format A4 7.Santimetr lenta
3. Qalam-oddiy qora 8.Mato
4. O‘chirg‘ich 9.Matoga mos ip
5. Akvarel bo‘yoq 10.YOstiqchalar eskizlari
Adabiyotlar:
1. Jabborova M.SH. Tikuvchilik texnologiyasi. T., «O‘qituvchi», 1989 y.
2. Jabborova M.SH. Tikuvchilik texnologiyasi. T., «O‘qituvchi», 1977.
3. Parmon F.M., Kondratenko T.P. Risunok i grafika kostyuma. – M., 1987 y.
4. M.K. Ramazanova, S.SH. Tashpulatov, S.U. Pulatova. Kiyimni modellashtirish
va badiiy bezash. T. 2007 y.
5. S.U. Pulatova, H.H. Saidova, X.Q. Raxmonov. Libos kompozitsiyasi. 2005 y.
6. Moda jurnallari.
Bazis setka - Buxoro davlat universitetining pedagogika

Bog'liq Bahronova ShaxloTexnik ijodkorlik va konstruksiyalash MAJMUA
Bazis setka Bog’cha
yoshidagi qiz
bolalar
ko’ylagi asos
chizmasining
bazis setkasini
chizish.
Ko’ylak kengligi va uzunligi.
AVSD to’g’ri to’rtburchak chizamiz.
AD va VS ko’ylak uzunligi 50 sm, va
AV va DS (ko’krak aylanasiga plyus 8
sm) 30+8 sm ko’ylak kengligi bo’ladi.
Yeng o’miz chuqurligi: A nuqta
pastga 16 sm va G nuqta belgilaymiz.
(ko’krak aylanasini 13 bo’lagiga plyus
6 sm) 30:3+6=16 sm. G nuqta o’nga
chiziq chizamiz VS chizig’igacha va G
1
nuqta belgilaymiz.
Bel chizig’i. A nuqta pastga 2,6
sm o’lchab T nuqta belgilaymiz (orqa
belak belgacha uzunligi o’lchov
bo’yicha). T nuqta o’nga to’g’ri chiziq
chizamiz VS chizig’igacha va T
1
nuqta
belgilaymiz.
Orqa kengligi. G nuqta o’nga 14
sm o’lchab G
2
nuqta belgilaymiz
(ko’krak aylanasining 13 bo’lagiga
plyus 4 sm) 30:3+4=14 sm. G
2
nuqta
tepaga
chiziq
chizib
G
nuqta
belgilaymiz.
Yeng o’miz kengligi. G
2
nuqta
o’nga 9,5 sm G
3
nuqta belgilaymiz
(ko’krak aylanasining 14 bo’lagiga
plyus 2 sm) 30:4+2=9,5 sm. G
3
nuqta
tepaga
chiziq
chizib
G
1
nuqta
belgilaymiz.
Ort bo’lak Bog’cha
yoshidagi qiz
bolalar
ko’ylagi
ort
bo’lak
asos
chizmasini
chizish
Bo’ksa chizig’i G
2
nuqta o’nga 3
sm o’lchab G
4
nuqta belgilaymiz. G
4
nuqta pastga chiziq chizib N nuqta
belgilaymiz va bel chizig’idan o’tgan
nuqta G
2
nuqta belgilaymiz.
Bo’yin aylanasi. A nuqta o’nga 5
sm (bo’yin aylanasini 13 bo’lagiga
plyus 0,5 sm) 13,5:3+0,5=5 sm va A
1
nuqta belgilaymiz.
A
1
nuqta tepaga 1,5 sm o’lchab A
2
nuqta belgilaymiz. A nuqta pastga 4
sm o’lchab A
3
nuqta belgilaymiz va
A
3
, A
1
va A
2
nuqta chizamiz.
P nuqta pastga 1,5 sm o’lchab yelka
qiyaligi belgilanadi.
Yelka chizig’i. A
2
nuqta 10 sm
o’lchab A
4
nuqta belgilaymiz.
G
2
nuqta bissektrisa 2,5 sm
belgilaymiz. G
4
nuqta dan tepaga 0,5
sm uzaytiramiz va chiziq chizib
olamiz.
T
2
o’nga 1,5 sm o’lchab T
4
nuqta
belgilaymiz va G
4
nuqta bilan T
4
nuqta
chizamiz. N nuqta dan chapga 5 sm
o’lchab N
1
nuqta belgilab tepaga 2 sm
o’lchab N
2
nuqta T
4
nuqta dan
N
2
nuqta ni chizib olamiz va D nuqta
bilan oval chiziq chizamiz.
AMALIY MASHG’ULOT № 9 - Buxoro davlat universitetining pedagogika

45 – rasm. Shim taqilmasiga “molniya” tasma qo’yib tikish.
Shimning yuqori qismiga ishlov berish usullari
Shimning belbog’iga ishlov berishda, kamar tutkich bo’lagini ag’darma chok
bilan ,qo’yma bostirma chok bilan maxsus mashinada, kengligi belgilangan holda
birlashtiriladi. Old bo’lakni ort bo’lak bilan o’ngini o’ngiga qo’yib, 1 sm kenglikda
yon qirqimi birlashtiriladi va chok yorib dazmollanadi.
Bel aylanasi belgilangan
holda ort bo’lakda o’rta chok o’rni belgilanadi. Kamar tutkichni yon cho’ntakni
yuqorisiga old bo’lakning taxlama o’rniga, ort bo’lakning vitochka o’rniga qo’yib
puxtalanadi. Belbog’ni astar va qotirma bilan ishlov berilsa, birdan astar qotirmaga
biriktiriladi va shu chok
atrofida astarni aylantirib ,ustidan
bostirma chok tikib
dazmollanadi. Belbog’ni shimning yuqori qismiga 0,7-0,8
sm kenglikdagi chok
bilan biriktiriladi va chok yorib dazmollanadi. Belbog’ni kengligi teskari tomondan
belgilanib, birlashtirma chizig’i chiziladi va shu chiziq ustidan qotirma bilan astarni
o’ngini o’ngiga qo’yib birlashtiriladi.Tugma joyi bilan belbog’ burchagi chokka 0,-
0,3 sm qoldirib kertim beriladi va o’ngini o’ngiga ag’darib burchaklari to’g’rilanadi.
Belbog’ tomonidan 0,2-0,3 sm ziy chiqarib dazmollanadi. Belbog’ni biriktirma chok
ustidan bostirma bezak chok bilan astar qayirmani biriktiradi. Belbog’ namlab isitib
dazmollanadi.
Kesimli yenglarga ishlov berish

Kesimi ag’darma chokli yenglarning tirsak choklari
tikilayotganda kesim
qirqimlari ham 0,5 sm kenglikda chok hosil qilib biriktiriladi.
Yeng ost bo’lagidagi kesim chok haqining yuqori
va pastgi burchaklari
baxyaqatorga 0,1 sm yetkazmay kertib qo’yiladi. Tirsak choki yorib dazmollanadi.
Ochiq kesimli yenglar tayyorlashda ust bo’lag kesim haqqini o’ng
tomonga
bukib uning pastgi chetida 0,5 sm kenglikda chok hosil qilib, yon qirqimiga 0,5 sm
yetkazmay biriktirib tikiladi. Tirsak choki tikilayotganda kesimning yon choki ham
tikiladi. Kesim pastgi burchagini o’ngigga ag’darib to’grilanadi.
Tirsak choki yorib
dazmollanadi, kesim yeng ustki bo’lagi tomonga bukib dazmollanadi. Yeng
uchining tirsak chok ustidagi joyi bostirib dazmollanadi.
Kesimsiz yengga ishlov berish Yeng ustki va ostki bo'laklari 1 sm kenglikda
ostki yeng tomondan biriktirib tikiladi. Yeng old choki yorib dazmollanadi.
Yordamchi andaza qo'yib, yengning teskarisida yeng uchini bukish chizig'i
belgilanadi. Yeng uchi pishiqroq bo'lishi uchun uning
teskarisiga qotirma bukish
haqi tomonida bukish chizig'iga to’g’rilab qo'yiladi va dazmolda yopishtiriladi.
Shundan keyin tirsak qirqimlari 1 sm chok kengligida ustki yeng tomondan biriktirib
tikiladi. Tirsak choki yorib dazmollanadi. Yeng uchining
bukish haqi belgilangan
chiziqqa muvofiq teskari tomonga qaytarilib ko'klanadi va dazmollanadi. Avra yengi
uchiga astar yenggi uchi biriktirib tikiladi. Chok dazmollanadi va yeng uchi o'ngiga
ag'dariladi.
Adabiyotlar:
1. З.Давлетшева Тикув буюмларини тайёрлаш технологияси. Ўқув қўлланма
Тошкент “Сано стандарт” нашриёти 2017
2. Г.К.Хасанбаева. Кийим моделини ишлаш ва конструциясини тайёрлаш.
укув кулланма. Тошкент.Укитувчи 1990 йил.
3. Э. К. Амирова и др. Конструирование одежды: Учеб. пособие, М.:
Издательский центр «Академия», 2005.
4. Е.М. Гнеушева и др. Конструирование одежды. Конструирование и
технология изготовления детской одежды: учебное пособие для вузов / – Орел:
ОрелГТУ, 2010.
5. Чижикова Л.П. Кружок конструирования и моделирования одежды.
Пособие для руководителей кружков шк. И внешкю учреждений. – М.:
Просвещение, 1990.
Xavfni cheklash - T. L. Pervushina

|
T. L. Pervushina
|
bet | 15/18 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 220,18 Kb. | | #105994 |
Bog'liq 00000000 (1)Xavfni cheklash. Ushbu usuldan korxona jiddiy yoki halokatli xavf zonasida bo'lganda foydalanish tavsiya etiladi. Cheklash tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish jarayonida korxonada ichki standartlarni o'rnatish orqali amalga oshiriladi. Ichki standartlar tizimi quyidagilarni o'z ichiga oladi:
ishlab chiqarish-xo'jalik faoliyatida foydalaniladigan qarz mablag'larining maksimal miqdori;
barcha turdagi moddiy resurslar uchun iste'mol normalarining maksimal miqdori;
kechiktirib bo'lmaydigan moliyaviy majburiyatlarni to'lash maqsadida yuqori likvidli aylanma mablag'larni zaxiralash miqdorini tavsiflovchi yuqori likvidli aktivlarga aylantirilgan aylanma mablag'larning minimal miqdori;
berilgan savdo kreditining maksimal miqdori.
Xavfni o'z-o'zini sug'urtalash. Ushbu usul korxona tomonidan moliyaviy resurslarning bir qismini zaxiralashdan iborat bo'lib, unga salbiy oqibatlarni bartaraf etishga imkon beradi va aktivlar qiymatiga ta'sir qiluvchi potentsial risklar va venchur operatsiyalaridagi muvaffaqiyatsizliklarni bartaraf etish uchun zarur bo'lgan xarajatlar miqdori o'rtasidagi munosabatni o'rnatishni o'z ichiga oladi . Xatarlarni zararsizlantirishning ushbu yo'nalishining asosiy shakllari:
qonun hujjatlari va korxona ustavi talablariga muvofiq tuzilgan, kutilmagan xarajatlar yoki yo‘qotishlarni qoplash uchun zaxira (sug‘urta fondi)ni shakllantirish. Hisobot davri foydasining kamida 5 foizi uni yaratishga yo'naltiriladi;
maqsadli zahira fondlarini shakllantirish. Bunday shakllanishga misol sifatida bozor kon’yunkturasi yomonlashayotgan davr uchun narx tavakkalchiligini sug‘urtalash fondi bo‘lishi mumkin;
turli mas'uliyat markazlariga yetkaziladigan byudjet tizimidagi moliyaviy resurslarning zaxira miqdorlarini shakllantirish;
aylanma mablag'larning alohida elementlari bo'yicha moddiy va moliyaviy resurslarning sug'urta zaxiralari tizimini shakllantirish;
hisobot davrida olingan foydaning taqsimlanmagan qoldig'i. Tarqatishdan oldin uni, agar kerak bo'lsa, individual risklarning salbiy oqibatlarini bartaraf etishga yo'naltirilgan moliyaviy resurslar zahirasi sifatida ko'rib chiqish mumkin;
moddiy va/yoki axborot zaxiralari tizimini shakllantirish, ularni zaxiralash va sotish shartlari o‘zgargan taqdirda xo‘jalik faoliyati ishtirokchilarining harakatlarini rejalashtirish.
|
| |
Mexanik usulda - Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati

|
Mavzu: Kirish. Tikuvchilik sanoatining vazifasi va tikuvchilik buyumlarini ishlab chiqarishdagi ahamiyati
|
bet | 45/54 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,93 Mb. | | #135716 |
Bog'liq MARUZA MATERIALSHINOSMexanik usulda, tarash mashinasidan olinadigan taram bir nechakatlamga joylashadi. Katlamlardagi tolalarning joylashuviga qarab bo’ylama, bo’ylama-ko’ndalang va diagonal bo’ladi.
Aerodinamik usulda tolalar xavo okimi ta’sirida teshik bara-banga (kondenserga) yuboriladi va unda tolalar katlami xosil bo’ladi.
Gidrodinamik usulda suyo’qlikdagi tolalar chukishi natijasida xolst shakllanadi.
Elektrostatik usulda elektr maydonida zaryadlangan tolalarnichukishi natijasida xolst shakllanadi.
Odatda aerodinamik, gidrodinamik va elektrostatik usuldaolingan xolstlarning katlamlari tartibli bulmaydi va tolalar tartibsiz joylashadi.
Ip sistemalarini, gazlama va trikotajni tayerlaganda turli yigirilgan va kompleks iplarni kullaydilar. Noto’qima polotnoni bunaka asoslarini yigiruv, to’qimachilik va trikotaj korxonalarida ishlab chiqaradilar.
Noto’qima polotnoni tuzilish elementlarini biriktirish usullari mexanik, fizik-kimyo va aralashga ajratiladi:
Mexanik usulni bir necha turlari bo’ladi: to’quv-tikuv, igna bilan sanchish va bosish.
To’quv-tikuv usuli keng tarkalgan (VP, "Molivatt", "Araxne" va boshqa). Igna bilan sanchish usulida maxsus tishchali ignalar qo’llaniladi. Bosish usuli eng kadimgi xisoblanadi,bunda nam, issiqlik va mexanik birdaniga ta’siri natijasida tolali massa bosiladi.
Fizik – kimyo texnologiya -asosan elimlashdan iborat bo’ladi. elimlashni ikki turi bor: kattik va suyuk biriktiruvchilar bilan.
Kattik biriktiruvchilar kullaganda tola va iplarni issiqda yumshaydigan moddalar yordamida elimlaydilar. Bo’larni asosni tayerlashboskichiga kiritadilar. Bu moddalarga kuyidagilar kiradi: polietilen, polivinilatsetat, polivinil spirt, polipropilen va boshqa.Suyuk biriktiruvchi usuli eng keng tarkalgan bp’lib, u asosni buktirish, kuritish va termo ishlov berishdan iborat.
Undan tashkari hozir filera usuli keng rivojlanayapti, sababi bundaki uskunalarning unumdorligi yuqori, xolstni shakllantirish oson, kimyoviy iplarni qo’llanishi va boshqa.
Qurama texnologiya mexanik va fizik-kimyo kombinatsiyasidan iborat bo’ladi. Masalan, igna bilan erib va elimga buktirib, tikib va qo’llangan ipni asosga elimlash va boshqa.
Nazorat savolari
1. Noto‘qima materiallarni tolaviy tarkibi,.
2.Noto‘qima materiallarning tolaviy tarkibi, xossalari va turlarini
3 Noto’qima polotnoni ishlab chiqarish.
4 Noto’qima polotno tuzilish elementlarini biriktirish usullari
|
| |