nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tarmoq ulanishlari asosida tasniflash

|
Tarmoq ulanishlari asosida tasniflash
|
bet | 3/3 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 6,35 Kb. | | #256281 |
Bog'liq Tarmoq platalari bilan ishlash-kompy.infoTarmoq ulanishlari asosida tasniflash
Tarmoq adapteri tarmoqqa qanday kirishiga qarab, simli tarmoq adapterlari va simsiz tarmoq adapterlari mavjud. Nomidan ko'rinib turibdiki, simli tarmoq adapteri odatda Ethernet kabeli va optik kabel kabi kabel orqali xostni tarmoqqa ulashi kerak. Simsiz tarmoq adapteri ko'pincha simsiz tarmoqqa ulanish uchun kirish nuqtasi bilan aloqa qilish uchun radio to'lqinlaridan foydalanadigan kichik antenna bilan birga keladi.
Avtobus interfeyslari asosida tasniflash
ISA (Industry Standard Architecture) tarmoq adapteri: ISA avtobusi 1981-yilda ishlab chiqilgan va IBM-mos keluvchi qurilmalar uchun standart avtobus arxitekturasi edi.Kartalarni uzatish tezligi pastligi (9 Mbit/s) tufayli ISA avtobus interfeysi endi umumiy qabul qilingan turi va zamonaviy do'konlarda topish qiyin.
PCI (Peripheral Component Interconnect) tarmoq adapteri: PCI shinasi 1990 yilda avvalgi ISA standartini almashtirish uchun ishlab chiqilgan.Uning belgilangan kengligi 32 bit (133 MB/s ma’lumotlarni uzatish) va 64 bit (266 MB/s ma’lumotlarni uzatish) .Bu tip Tarmoq kartasi dastlab serverlarda qo'llanila boshlandi, keyin esa asta-sekin shaxsiy kompyuterlarda qo'llanila boshlandi.Hozirgi kunda ko'pchilik shaxsiy kompyuterlarda kengaytirish kartalari emas, balki anakartga birlashtirilgan qurilmalar mavjud.Natijada PCI tarmoq kartasi boshqa shinaga almashtirildi. PCI-X interfeysi yoki USB kabi interfeyslar.
PCI-X (Peripheral Component Interconnect eXtended) tarmoq adapteri: PCI-X PCI avtobusining ilg'or texnologiyasidir. U 64 bit tezlikda ishlaydi va 1064 MB/s gacha tezlikka ega. Ko'pgina hollarda, PCI-X PCI tarmoq kartalari bilan orqaga qarab mos keladi.
PCIe (Peripheral Component Interconnect Express) tarmoq adapteri: Bu eng yangi standart bo'lib, hozirda kompyuter va server anakartlarida mashhur. PCIe tarmoq kartasi beshta versiyada mavjud va har bir versiya har xil tezlikda besh turdagi yo'laklarni qo'llab-quvvatlaydi. PCIe tarmoq kartalari haqida ko'proq bilib oling, matnni o'qing : PCIe karta qo'llanmasi: PCI Express kartalari haqida bilishingiz kerak bo'lgan hamma narsa .
http://kompy.info
|
| |
MARUZA. TABIIY SUVLARNING UMUMIY KIMYOVIY TARK IBI VA ULARDAGI JARAYONLAR

|
MARUZA. TABIIY SUVLARNING UMUMIY KIMYOVIY TARK IBI VA ULARDAGI JARAYONLAR
|
bet | 6/66 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 461,48 Kb. | | #111123 |
Bog'liq Suvning tarkibi va tuzilishi Suvning fizik-kimyoviy ko’rsatkichl-fayllar.orgMARUZA. TABIIY SUVLARNING UMUMIY KIMYOVIY TARK IBI VA ULARDAGI JARAYONLAR.
Reja:
Tabiiy suv turlari.
Tabiiy suvlar tarkibidagi asosiy komponentlari.
Suvda erigan gazlar.
Tabiiy suv havzalaridagi jarayonlar haqida umumiy ma’lumot.
Tabiiy suv havzalarining oksidlanish-qaytarilish jarayonlari.
Suvdagi biogen elementlar.
1. Tabiiy suv turlari. Suv - buyuk tabiat inomi ekanligini hamma ham chuqur anglab etganmi? Barcha kishilar uchun mazkur savolga ijobiy javob olish, afsuslar bo'lsinkim, mumkin emas, aks holda, hozirgi kunda suvga bo'lgan munosabatimiz daxshatli sur'atda yomon bo'lmas edi. Har qanday inson suv to'g'risida to'liq bilim egasi bo'lganda, hayotimizning ekologik ko'rsatkichlari shunchalik buzilib ketmas edi, ehtimol. Har bir bo'lg'usi texnolog uchun quyidagi, suv to'g'risidagi, ilmiy ma'lumotlarni bilishi shart.
Tabiiy suvlar o'z tarkibiy, sifat-miqdoriy ko'rsatkichlariga ko'ra turli-tumandir: sho'r ta'mli dengiz-okean suvi, chuchuk (ichimlik) soy va buloq (daryo, yer osti quduq va hakozo) suvlari, qor-yomg'ir suvi, minerallangan, ayrim hollarda xatto issiq, yer osti suvlarini misol qilib ko'rsatish mumkin. Lekin, shu bilan bir qatorda, hatto, bir soy yoki daryo suvi turli joyida (o'zani bo'ylab, albatta) bir xil tarkib va xususiyatga ega bo'lmasligini ham bilish zarur. Shuning uchun ham, qadimgi Yunonistonlik olim va faylasuf Geraklit (eramizdan oldingi V asrda) daryoning muayyan bir xil tarkibdagi suviga 2 marta tushib bo'lmasligini ta'kidlagan, ya'ni cho'milayotgan kishi har gal yangi tarkibda va sifatda bo'lgan suvga tushadi(cho'milayotgan joyi o'zgarmagan holda).
Tabiatga antropogen omil kuchayganligi, ya'ni ko'plab sanoat korxonalari, qishloq xo'jaligi ekinzorlari, kommunal xo'jaliklari faoliyati natijasida har xil chiqitlar bilan atrof-muhitlar bulg'anadi, shu jumladan, iflos oqavalar bilan suv havzalarining ifloslanishi sabab toza suv muammosi hozirga paytda eng dolzarb masala hisoblanadi.
|
| |
Eritmalar va ularning ahamiyati - Suv. Suvning tarkibi. Suvning fizik kimyoviy xossalari reja: Suvning tarkibi va tuzilishi

|
Suv. Suvning tarkibi. Suvning fizik kimyoviy xossalari reja: Suvning tarkibi va tuzilishi
|
bet | 3/66 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 461,48 Kb. | | #111123 |
Bog'liq Suvning tarkibi va tuzilishi Suvning fizik-kimyoviy ko’rsatkichl-fayllar.orgEritmalar va ularning ahamiyati. Ikki yoki bir necha komponentdan iborat suyuq yoki qattiq gomogen sistema eritma deyiladi. Odatda, eng ko’p tarqalgan suyuq eritmalar haqida so’z yuritiladi.
Eritmalarning tabiatdagi ahamiyati juda katta. Odam va hayvonlar organizmida ovqat eritma holida hazm bo’ladi yoki o’simliklar oziqlik moddani tuproqdan eritma holatida qabul qiladi. Shuningdek, kimyoviy ishlab chiqarishda ko’pgina jarayonlar (masalan ishqorlarning olinishi) asosan eritmalarda sodir bo’ladi.
Moddalarning suvda eruvchanligi.
Moddaning biror erituvchining 100 grammida eriy olish xususiyati moddaning eruvchanligi deyiladi. Moddalarning eruvchanligi (ya’ni tuyingan eritmasining konsentrasiyasi) erigan moddaning va erituvchining tabiatiga shuningdek, harorat va bosimga bog’liq.
Ayni moddaning ma’lum haroratda 100 g erituvchida erib, tuyingan eritma hosil qiladigan massasi uning eruvchanlik koeffisiyenti deb ataladi.
Quyida ba’zi moddalarning 20oS dagi suvdagi eruvchanligi keltirilgan.
Modda
|
|
eruvchanlik g.
|
|
|
200
|
NaCl
|
|
35
|
|
|
0,0013
|
AgJ
|
|
0,00000013
|
Nazariy jihatdan olganda mutlaqo erimaydigan modda bo’lmaydi. Hatto, oltin va kumush ham juda oz darajada bo’ls a ham suvda eriydi.
Ko’pincha, qattiq moddalarning suvda eruvchanligi harorat ko’tarilishi bilan ortib boradi. Gazlarda, aksincha, temperatera ortishi bilan eruvchanlik kamayib boradi.
|
| |
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Mavzu: Elektr iste’molchilari va elektr ta’minot sxemalari.Elektr
yuklama (nagruzka) va elektr energiya sarfini hisoblash.
Reja
1. Elektr iste’molchilari va elektr ta’minot sxemalari.Elektr yuklama
(nagruzka) va elektr energiya sarfini hisoblash.
2. Elektr ta’minoti sxemalari
3. Elektr ta’minoti tizimining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlari
4. Xulosa
Elektr iste’molchilari va elektr ta’minot sxemalari.Elektr yuklama (nagruzka)
va elektr energiya sarfini hisoblash.
Elektr energiya iste’moli ko‘pincha «elektr yuklama» yoki «yuklama» tushunchasi
bilan yuritiladi. Sanoat korxonalarini loyihalashda yuklamani hisoblash katta
ahamiyatga ega, chunki aynan shu kattalik asosida
barcha elektrotexnik
asbobuskunalar, EUL (elektr uzatish liniyasi) podstansiyalar transformatorlarining
quvvati, kommutatsion qurilmalar va hokazolar tanlanadi, demak, kapital
mablag‘4.ning qiymati aniqlanadi.
Hozirgi vaqtda hisobiy yuklamani aniqlash usullari ko‘p. Hisobiy yuklamani
aniqlashning qator usullarini ko‘rib chiqamiz.
Yuklamaning solishtirma quvvat zichligi usuli. Elektr ta’minotini loyihalashning
dastlabki bosqichida, yuklamaning taxminiy qimmatini aniqlashda
bu usuldan
foydalaniladi.
Bu usul bo‘yicha har bir sexning yuzasini F (m
2
) bilgan holda, har bir sohaning
solishtirma quvvatini ma’lumotnomalardan olib, butun korxona
sexlarining
taxminiy quvvatini aniqlaymiz.
Ishlab chiqariladigan mahsulotga sarflanadigan quvvat asosida ham butun korxona
yoki sexning umumiy quvvatini aniqlash mumkin. Masalan, bir juft poyabzal
(ko‘rinishiga qarab) ishlab chiqarish uchun
A = A
0
– M
y
elektr
energiya sarflandi
deylik, bu raqam ma’lumotnomalarda beriladi. Shunga asoslanib, bir yil davomida
sarflanadigan elektr energiya hisoblanadi. Bu formulada:
M
y
– bir
yilda ishlab
Termistorlardan foydalanish - T oshkent davlat texnika universiteti elektronik va avtomatika fakulteti

|
T oshkent davlat texnika universiteti elektronik va avtomatika fakulteti
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #242647 |
Bog'liq Termorezistorlar 2-mus ish chTermistorlardan foydalanish.
Haroratni o'lchash. Maishiy texnika: muzlatgichlar, sochlarini fen mashinalari, muzlatgichlar va boshqalar.
Avtomobil elektronikasi: antifriz, yog ' sovutilishini o'lchash, egzoz gazini boshqarish, tormoz tizimlari, idishni harorati. Konditsionerlar: issiqlik taqsimoti, xona haroratini nazorat qilish.
Isitish qozonlari, issiq pollar, pechlar. Isitish moslamalarida eshiklarni qulflash.
Elektron sanoat: lazerli fotosellar va diodlar, shuningdek, mis sargilarining haroratini barqarorlashtirish. Issiqlikni qoplash uchun mobil telefonlarda.
Dvigatellarning boshlang'ich oqimini cheklash, yorug'lik lampalari, kommutatsiya quvvat manbalari. Suyuqlikni to'ldirishni nazorat qilish.
Xulosa
Men termorezistorlar mavzunisi o’qish bilan birga uni qanday ishlatilishini, qanday vazifalarda ishlatilishini, bizning hayotimizda qanday jarayonlarda biz uchun as qotishini o’rganib chiqdim. Termorezistorlarning bir qancha turlari mavjud va har birini har bir jarayonda o’z o’rniga ega ekan. Bular orqali biz o’z ishlarimizni tezroq, havsiz, osonlik bilan amalga oshirishimizni o’rgandik. Bu turdagi qurilmalar har sohada hozir ishlatilib kelinmoqda va bu soha kelajakda biz uchun kata o’zgarishlarni beradi. Ishonamanki biz uchun ham qolganlar uchun ham manfatli, foydali bo’ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
O’zbekiston Milliy Ensiklopediyasi.
O’zbekiston milliy ensiklopediyasi nashriyoti. 2000-2005
Elektromagnetizm B.F.Izbosarov. I.R.Kamalov. Iqtisod-moliya. Toshkent 2006.
Fizika. M.H.O’lmasova. O’qituvchi nashriyot-matbaa ijodiy uyi. Toshkent-2004.
Fizika va astronomiya o’qitish nazariyasi va metodikasi. M.Djo’rayev. B.Sattorova. Toshkent-2015.
https://journals.uz/wp-content/uploads/2020/08/conf_19_2020/17.Fizika_matematika_2_qism.pdf
https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Rezistor
|
| |
О‘zbekiston respublikasi transport vazirligi toshkent davlat transport universiteti

О‘zbekiston respublikasi transport vazirligi toshkent davlat transport universiteti
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
17.05.2024
Hajmi
0,97 Mb.
#239363
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
О‘zbekiston respublikasi transport vazirligi toshkent davlat transport universiteti
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
Radiatsion nazorat usulining sifati quyidagilarga bogʻliq

|
Radiatsion nazorat usulining sifati quyidagilarga bogʻliq
|
bet | 2/5 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #112185 |
Bog'liq I-bob. Mahsulot sifatini nazorat qilish usullari…Radiatsion nazorat usulining sifati quyidagilarga bogʻliq:
- fotoplyonkalar va kuchaytiruvchi ekranlarning toʻgʻri tanlanishi. Bunda foftplyonkaning sezgirlik sinfi, donadorligi, oʻlchamlari, nurlanish dozasi, nuqsonlarning taxminiy hajmini hisobga olinishi lozim;
- fokus masofasining toʻgʻri tanlanishi. U qanchalik yaqin boʻlsa, geometrik oʻlcham noaniqligi shunchalik yuqori boʻladi. Natijada rasmlar aniq va tiniq chiqmaydi va ularni oʻqish qiyinlashadi. Fokus uzunligi juda uzoq bo'lsa, bu ham yomon, chunki bu ta'sir qilish vaqtini keskin oshiradi va radiatsiyani boshqarish samaradorligini pasaytiradi;
- rasmga olish jarayonida yoritish sxemasini toʻgʻri tanlash. Qurilma kerakli burchak ostida – obyektning ichida, yonida yoki oʻzida oʻrnatilishi kerak. Sxemaga qarab, bitta yoki ikkita devor orqali butun bo'g'inni yoki uning alohida qismini bitta ekspozitsiyada yoritish mumkin. Bunda qurilmani toʻgʻri joylashtirish uchun maxsus zanjirlar, kamarlar, arqonlar, «Паук-2М», «Спрут» kabi maxsus uskunalardan foydalaniladi.
- ekspozitsiya vaqtini toʻgʻri tanlash.
- fotonlarning qoʻshni begona buyumlar va narsalarga tarqalishidan himoya qilish uchun diafragma, niqob yoki kollimatorni aniq tanlanishi lozim. Chunki tarqalgan nurlanish tasvirlarning sifatiga salbiy ta‘sir qiladi;
- fotokimyoviy ishlov berish va quritish bilan jarayonlarida notoʻgʻri aralashmaslik. Chunki klassik radiatsion nazorat usullarida fotoplyonkalarni qayta ishlash jarayoni asosan qoʻlda, ba‘zida avtomatik tarzda amalga oshiriladi. Defektoskopist reaktivlar bilan ishlay olishi, ularni oʻz vaqtida oʻzgartirishi, ishlov berish mashinasining sozlamalarini tushunishi, ahamiyatsiz yoritishni kuza bilishi kerak (mashina turiga qarab).
- dekodlashni toʻgʻri amalga oshirish. Ochiq filmlarni negatoskopda koʻrish kerak, vaqti - vaqti bilan densitometr yordamida yorug‘likning yorqinligini tekshirish kerak. Natijalar xulosa /bayonnoma/dalolatnomada qayd etiladi, qoʻshimcha ravishda jurnallarga kiritiladi va hokazo.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Mavzu: Tuproq qatlamlari suv zaxirasini hisoblash. Reja: Tuproq va uning turlari haqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Tuproq qatlamlari suv zaxirasini hisoblash. Reja: Tuproq va uning turlari haqida umumiy ma’lumot
|
bet | 3/3 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 110,5 Kb. | | #132095 |
Bog'liq GulruhgaFoydalanilgan adabiyotlar:
Tursunov H. X. “Tuproqshunoslik”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent. “Universitet” 2017
S. Xoliqulov, Р. Uzoqov, “Tuproqshunoslik” Toshkent – 2011.
Ramazonov A, Buriyev S. “Tuproqshunoslik va dehqonchilik” Toshkent – 2018.
Wikipedia ma’lumotlari.
www.ziyouz.com.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
_______________________________________________ fakulteti
__________________________________________ guruhi talabasi
___________________________________________________ ning
_________________________________________________ fanidan
MUSTAQIL ISHI
Bajardi:__________________________
Tekshirdi: ________________________
Buxoro-2023
|
| |
Partiyaga 50411 kishi aʼzo (2005-yil 1-yanvar). Ular 3120 dan ortiq boshlangʻich

Partiyaga 50411 kishi aʼzo (2005-yil 1-yanvar). Ular 3120 dan ortiq boshlangʻich
partiya tashkilotlariga birlashgan. Partiya aʼzolari: 30,1 % — ziyolilar, 24,1 % —
ishchilar, 10,3 % — dehqonlar va qishloq xoʻjaligi xodimlari, 11,4 % — nafaqachi va
pensionerlar, 10,2 % — xizmatchilar, 7,4 % — tadbirkorlar, 6,4 % — talabalardir.
Qoraqalpogʻiston Respublikasi, Toshkent shahri va viloyatlar hamda mamlakatning
deyarli barcha shahar, tumanlarida partiya Kengashlari faoliyat koʻrsatmoqda.
Samarqand, Toshkent va Fargʻona viloyat partiya tashkilotlari yirik tashkilotlardir.
Qurultoy — partiyaning oliy organi. U partiya Siyosiy kengashi tomonidan kamida 5
yilda bir marta chaqiriladi. Siyosiy kengash doimiy ishlovchi partiya rahbar organidir.
„Adolat“ SDPning Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasidagi
fraksiyasi 10 deputatdan tashkil topgan. Fraksiya rahbari — partiya Siyosiy kengashi
birinchi kotibi D. Gʻ. Toshmuhamedova. „Adolat“ gazetasi partiyaning nashriy
organidir.
„Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi oʻz oldiga quyidagi vazifalarni qoʻyadi:
xuquqiy demokratik davlat qurish;
mamlakat mustaqilligini mustahkamlash;
Vatanga sodiq xizmat qilish;
adolatli fuqaroviy jamiyat qurish;
siyosiy, iqtisodiy va ijtimoiy demokratiya talablariga hamda mamlakatimizda yashab
turgan barcha millat va elatlarning orzu-umidlariga monand shart-sharoit yuzaga
keltirishga hissa qoʻshish.
„Adolat“ sotsial-demokratik partiyasi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Majlisida 47
ovozga (1998-yilga) ega boʻlib, ular partiyaning parlamentdagi fraktsiyasini tashkil
etadi.
XULOSA
Bizga ajratilgan 2 haftalik o`quv tanishuv amaliyoti davomida ijtimoiy fanlar kafedrasi
va unda faoliyat ko`rsatuvchi ustozlar va kafedrada yuritiladigan hujjatlar bilan
yaqindan tanishdik. Bundan tashqari yirik davlat tashkilotlari va davlat partiyalari
bilan ham tanishdik. Masalan biz Adolat SD partiyasiga tashrif buyurdik. U yerda
partiyaning faoliyati hozirgi kundagi siyosiy liderlari haqida va ko`plab savollarga
javob oldik.
ALBOM
TOSHKENT TEMIR YO`LLAR TEXNIKASI MUZEYI
TOSHKENT DAVLAT TRANSPORT UNIVERSITETI
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI
1.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Adolat_sotsial-demokratik_partiyasi
2.
https://uz.wikipedia.org/wiki/Toshkent_davlat_transport_universiteti
3.
https://uzbekistan.travel/uz/o/toshkent-temir-yol-texnikasi-muzeyi/
|
Nima uchun buralma juft tipidagi kabel eng ko’p tarqalgan?

3. Nima uchun buralma juft tipidagi kabel eng ko’p tarqalgan?
Buralma juft tipidagi kabel (Twisted Pair Cable) bir necha sabablarga ko'ra eng ko'p tarqalgan kabellardan biri hisoblanadi. Ushbu kabel turining mashhurligi va keng qo'llanilishi quyidagi asosiy afzalliklari bilan bog'liq:
1. Arzonlik va mavjudlik
Buralma juft kabellar boshqa turdagi kabellarga nisbatan arzonroq va oson mavjud. Bu ularning keng tarqalishiga sabab bo'lgan asosiy omillardan biridir. Barcha yirik elektronika do'konlarida va internetda osonlik bilan topilishi mumkin.
2. Elektromagnit shovqinga chidamlilik
Buralma juft kabellarning har bir juft simi bir-biriga burama holda joylashtirilgan. Bu burama tuzilish elektromagnit shovqin (EMI) va boshqa tashqi signallarni kamaytirishga yordam beradi. Juft simlarning bir-biriga nisbatan burama joylashtirilishi o'zaro shovqinlarni (crosstalk) ham kamaytiradi.
3. Turli xil turlari mavjudligi
Buralma juft kabellar turli xil turlarga ega, masalan:
- UTP (Unshielded Twisted Pair): Himoyalanmagan buralma juft kabellar. Ular arzon va ko'pincha ofis va uy tarmoqlarida qo'llaniladi.
- STP (Shielded Twisted Pair): Himoyalangan buralma juft kabellar. Ular tashqi elektromagnit shovqinlarga nisbatan yuqori darajada himoyalangan va sanoat muhitlarida yoki yuqori shovqinli joylarda qo'llaniladi.
4. Tezlik va masofa
Buralma juft kabellar ma'lumotlarni yuqori tezlikda uzatishga qodir. Masalan, Cat 5e va Cat 6 kabellari Gigabit Ethernet tarmoqlarini qo'llab-quvvatlaydi. Cat 6a va undan yuqori toifali kabellar esa 10 Gigabit tezlikni ta'minlashi mumkin.
5. Standartlarga mos kelish
Buralma juft kabellar turli xalqaro standartlarga mos keladi, masalan, TIA/EIA standartlariga. Bu ularning turli uskunalar va tarmoqlar bilan muvofiq ishlashini ta'minlaydi.
4. NAT tizimi
NAT (Network Address Translation) - bu tarmoq texnologiyasi bo'lib, u mahalliy tarmoqdagi (private network) qurilmalar tomonidan ishlatiladigan IP manzillarni global internetda foydalaniladigan jamoat IP manzillariga (public IP addresses) o'zgartiradi. NAT texnologiyasi asosan routerlar va boshqa tarmoq qurilmalari tomonidan qo'llaniladi.
|
Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi

|
Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi
|
bet | 2/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.org1. Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi.
Jamiyat taraqqiyotini moddiy bazasi ishlab chiqarish bilan hosil qilinadi. Ishlab chiqarish mehnatga yaroqli bo’lgan ish kuchi bilan ishlab chiqarish vositalarini ko’tilishi va uni harakatga keltirilishi tufayli moddiy ne‘matlar hosil qilishdir.
Resurs - bu ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishga ishlatiladigan hamda qo’llaniladigan moddiy-ashyoviy bo’lib, tabiiy, moddiy, iqtisodiy, moliyaviy va hokazo kabi vositalardan tashkil topadi.
Inson faoliyati moddiy va nomoddiy ne‘matlar yaratishga qaratilar ekan, avvalo ishlab chiqarishni tashkil etmoq kerak. Ishlab chiqarishni tashkil etish resurslarni talab qiladi. Ular quyidagilardan iboratdir:
1. Ishchi kuchi;
2. Mehnat qurollari;
3. Mehnat vositalari.
Ishchi kuchi - mehnatga qobiliyati bo’lgan har bir insonning ma‘lum maqsadlar yo’lidagi aqliy va jismoniy faoliyatining yig’indisidir.
Mehnat qurollari - bu inson mehnati yordamida mehnat predmetlariga ta‘sir qiladigan mexanizmlar (dastaklar)ga aytiladi. Masalan: stanoklar, traktorlar, uskunalar, mashinalar, qurilmalar va hakozolar.
Mehnat predmetlari - mehnat ta‘siri natijasida tovar mahsuloti tayyorlanadigan barcha xom ashyolar massasidir. Masalan, sanoatda ishlatiladigan xom ashyolar, qishloq xo’jaligidagi ishlab chiqarishda ishlatiladigan - urug’liklar, mineral o’g’itlar, yoqilg’ilar, materiallar, yer, suv shular jumlasidansir. Mehnat predmetlari tabiat mahsuli yoki oldingi davrlardan qolgan mehnat mahsulotlaridan iborat bo’ladi.
Mehnat predmeti va mehnat qurollarini birga qo’shilishi ishlab chiqarish vositalarini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish omillari barcha iqtisodiy tizimlarda amal qilib kelmoqda. Bu omillarga turlicha ma‘no berilgan. Masalan, “Siyosiy iqtisod” darsliklarida ishlab chiqarish omili 2 turga bo’lingan edi, ya‘ni:
1. Moddiy omil;
2. Shaxsiy omil.
Moddiy omilni tashkil etuvchi mehnat qurollari va mehnat predmetlari (er, suv, yer usti va yer osti boyliklari - ko’mir, neft‘, gaz, ruda, metall...) ham ishlab chiqarish vositalari deb ta‘rif berilgan edi, ishchi kuchi esa ishlab chiqarishning деб shaxsiy omili yuritiladi.
Hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitidagi adabiyotlarda ishlab chiqarishning to’rt omili ko’rsatilmoqda: mehnat, kapital, yer-suv, tadbirkorlik faoliyati tan olindi.
Ishlab chiqarish omillari
|
|
| |
Ish ishlab chiqarish ergonomikasi - bet 3

|
Ish ishlab chiqarish ergonomikasi
|
bet | 3/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.org___________________________↓_______________________
↓ ↓ ↓ ↓
Ishchi kuchi
|
|
Yer, suv va barcha xom ashyolar
|
|
Kapital
|
|
Tadbirkorlik ishi
|
Mehnat bilan ishchi kuchi bir xil ma‘noga ega emas. Mehnat turli omillarning birikishi natijasida amal qiladi. Ya‘ni, mehnat ishchi kuchini ishlab chiqarish vositalari bilan qo’shilishi natijasida sodir bo’ladi va uning pirovard natijasi daromad topish bilan tugallanadi.
Ishchi kuchi insonning mehnatga bo’lgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yig’indisidir. Bunda bilim, malaka, tajriba qo’llaniladi.
Kapital tushunchasi turlicha ta‘riflanadi. Ko’pchilik adabiyotlarda kapitalni kapitalizmga xosligi aytilgan va o’z egasiga qo’shimcha qiymat keltiruvchi qiymat, o’z-o’zidan ko’payuvchi, o’suvchi qiymat deyilgan.
Ayrim g’arb iqtisodchilari ham, masalan, J. Keark, L. Valras, I. Fisherlar kapitalga daromad keltiruvchi, foiz keltiruvchi qiymat deb ta‘riflaganlar. Kapitalni qiymat tomonini e‘tiborga olib, ayrim iqisodchilar, kapitalning moddiy ob‘ektini (mashinalar, asbob-uskunalar, inshootlar, zavod-fabrikalar, omborlar, transport vositalari va hakozolar) narsa va hodisalarning ashyoviy tomonini ko’rsatadilar. Shu sababdan ular kapitalni doimiy, o’zgarmas tushuncha sifatida qarab, ishlab chiqarish vositalarini kapital deb ataydilar. Bu tushunchalarni umumlashtirgan holda kapitalni moddiy va ashyoviy hamda uni qiymat ko’rinishidan iborat deb qarab, uni bozor iqtisodiyoti sharoitida kapital deb ishlatiladi.
Kapital o’z egalariga daromad keltiradigan ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatishning hamma sohalarida ishlatiladigan ishlab chiqarish vositalarini, sotishga tayyor turgan tovarlarni, yangi vositalar va ishchi kuchini sotib olishga mo’ljallangan pul mablag’laridan iboratdir. “Kapital” moddiy va qiymat ko’rinishiga ega bo’lgan iqtisodiy tushunchadir.
Tadbirkor - iqtisodiy resurslar, ya‘ni ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi resurslarining, tabiiy resursining bir-biriga qo’shilishini ta‘minlaydigan, tashkilotchi, yangilikka intiluvchi, iqtisodiy va xavf-xatardan, javobgarlikdan qo’rqmaydigan kishidir.
Barcha resurslarni harakatga keltirish tadbirkorlik qobiliyati deb yuritiladi.
|
| |
Mehnat unumdorligi - Ish ishlab chiqarish ergonomikasi

|
Ish ishlab chiqarish ergonomikasi
|
bet | 7/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.orgMehnat unumdorligi – bu sarflangan inson mehnatining har bir birligi evaziga ishlab chiqarilgan mahsulot miqdori bilan aniqlanadi. Vaqt birligi ish kuni, ish soatidan iborat bo’ladi.
Samaradorlikni aniqlashda kapital unumdorligidan foydalanish mumkin.
Ya‘ni: KU = M/K; KU= YaD/K; KU= F/K;
Bunda: KU - kapital unumdorligi, M – mahsulot, K - ishlab chiqarishda qatnashgan kapital miqdori:
Samaradorlikni anqilashda ko’rsatib o’tilgan mezonlardan tashqari mahsulotning mehnat sig’imi, material sig’imi, energiya sig’imi degan ko’rsatkichlardan ham foydalaniladi. Bunda ishlab chiqarilayotgan mahsulotning har bir birligini yaratish uchun ketgan, yoki ishlab chiqarish uchun zarur bo’lgan mehnat, moddiy ashyolar, energiya miqdorini hisobiga olinadi.
Samaradorlikni oshirishga ta‘sir qiladigan omillarga qo’yidagilar kiradi:
1. Ishchi kuchi salohiyati;
2. Fan-texnika taraqqiyoti va uning yangiliklari;
3. Ilg’or texnologiya;
4. Ishlab chiqarish sarflarini tejash;
5. Iqtisodiyotni tarkibiy tuzilish va ratsional joylashtirish;
6. Ishlab chiqarishni ixtisoslashuvi;
7. Tabiiy, modiy va mehnat resurslaridan tejash va tejamkorlik bilan foydalanish;
8. Sub‘ektlarni ya‘ni ishlab chiqaruvchilarni moddiy rag’batlantirish.
9. Ishlab chiqarishni modernizatsiyalash.
10. Ishlab chiqarishda innovatsiyalarni qo’llash.
Samaradorlikni asosida mashinalashgan mehnat turadi, uni fan texnika va inson yaratadi. Fan texnika taraqqiyotini ikkita yo’li bor:
1. Evolyutsion yo’lidir - mavjud texnika texnologiya asosida, mashinalar va uskunalar qisman modernizatsiyalashtiriladi, rivojlanish asta-sekinlik bilan amalga oshirib boriladi.
2. Revolyutsion yo’ldan rivojlanish – bu fan-texnikaning bir qancha sohalarida birdaniga katta o’zgarishlar qilinadi, texnikaning eng so’nggi yangiliklarini, avlodlarini ishlab chiqarishda qo’llaniladi, shu tufayli yuqori samaradorlikka erishiladi.
Mamlakatimizda iqtisodiyotning barcha tarmoqlarini hozirgi zamon fan va texnikasining eng yangi yutuqlari bilan qayta qurollantirish lozimligi sobiq Prezidentimiz I.Karimov asarlarida ko’rsatib o’tilgan.
|
| |
-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni

|
-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni
|
bet | 4/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.org2-savol. Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni.
Ishlab chiqarish jarayoni - bu insonlarning o’z iste‘mollari uchun zarur bo’lgan moddiy va nomoddiy ne‘matlarni ishlab chiqarishga yo’naltirilgan maqsadga muvofiq bo’lgan faoliyatlar majmuasidir. Ishlab chiqarish bu kishilarning real mehnat faoliyatidir.
Ishlab chiqarish moddiy ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish sohalariga bo’linadi. Moddiy ishlab chiqarish sohalariga (sanoat, qishloq xo’jaligi, qurilish va boshqalar) zaruriy moddiy ne‘matlar yaratiladi, xizmat ko’rsatish sohalarida esa turli xil ma‘naviy ne‘matlar yaratiladi (ta‘lim, sog’liqni saqlash, sport, turizm va h ). Bu sohalar bir-biri bilan uzviy bog’langan holda rivojlanadi. Masalan, O’zbekistonda 2007 yilda ishlab chiqarilgan tovarlar qiymati yalpi ichki mahsulotda 13529,4 mlrd yoki 48,0 foiz, ko’rsatilgan xizmatlar qiymati 11979,1 mlrd yoki 42,5 foizni tashkil etgan edi. Sof soliqlar esa 2677,7 mlrd so’m yoki 9,5 foiz bo’lgan edi.
Ishlab chiqarish jarayonining ikki tomonini chizmada ko’rsatamiz.
Ishchi kuchi va ishlab chiqarish vositalari (natural shakllari)
|
→
|
Mehnat jarayoni yoki naflilikni yaratilishi va ko’payishi jarayoni
|
→
|
Iste‘mol qiymati, ya‘ni nafligi
|
↑ ↑ ↑
Ishlab chiqarishning omillari
|
→
|
Ishlab chiqarish jarayoni
|
→
|
Natija: tovar va xizmatlar
|
↓ ↓ ↓
Kapital ishlab chiqarish vositalari va ishchi kuchi qiymati
|
→
|
Qiymatlarning o’sish jarayoni
|
→
|
Sarflangan va qo’shilgan qiymat
|
Tovar va xizmatlar nafligi va qiymatining yaratilishida ishlab chiqarish omillarining rolini chizmada tasvirlaymiz.
Yaratilgan tovar va xizmatlar
|
↓ ↓
Naflilikni yaratilishida qatnashadi.
|
|
Qiymatni tashkil topishida qatnashadi.
|
↓ ↓ ↓ ↓
Yer
|
Kapital
|
Ishchi kuchi mehnati
|
|
Mehnat
|
↓ ↓
Aniq mehnat bilan o’tkazilgan ishlab chiqarish vositalari qiymati
|
|
Abstrakt mehnat bilan yaratilgan yangi qiymat
|
|
| |
Radiatsion usullarning kamchiliklariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin

|
Radiatsion usullarning kamchiliklariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin
|
bet | 3/5 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #112185 |
Bog'liq I-bob. Mahsulot sifatini nazorat qilish usullari…Radiatsion usullarning kamchiliklariga quyidagilarni koʻrsatish mumkin:
- tadqiqotning aniqligi elementlarning, ya‘ni nurlanish manbayi, detector (qabul qilgich), shuningdek nurlanish trubasining fokusini toʻgʻri tanlashga bog‘liqligi. Faqat mukammal geometrik parametrlar mavjud bo'lganda, tadqiqot aniq natijalarni beradi;
- sezgirlikning chaklanganligi. Hatto eng aniq nuqson defektoskoplarining ham imkoniyatlari cheklangandir va ular qurilmaning sezgirlik chegarasidan tashqari sohalardagi nuqsonlarni qayd eta olmaydilar;
- aniqlik yoritilganlikning yoʻnalishiga bogʻliq. Misol uchun, agar yoriqni namoyon boʻlish tekisligi yoritilish yoʻnalishiga to‘g‘ri kelmasa, bunday nuqsonni sezish muammoli bo‘lishi mumkin;
- koʻp sonli qismlar bir-birining ustiga qoʻyilganda, nuqsonlar koʻrinmay qolishii va oʻrganilayotgan obyekt ostida joylashgan qismlarning konturlaridan farq qilmasligi mumkin.
Defektoskopik axborotni olish uchun shu parametrlar o‘zgarishi optik nur va nazorat obyekti o‘zaro ta‘siri orqali ishlatilinadi. Bunda interfrensiya, difraksiya, qutblanish, sinish, qaytish, yutilish, tarqalish, yorug‘lik dispersiyasi va yorug‘lik ta‘sirida nazorat obyekti o‘z xarakteristikalarini o‘zgarish jarayonlari ishlatilinadi. Natijada fotoo‘tkazuvchanlik yuminisensiya va boshqa effekt sodir bo‘ladi.
Radiatsion nazoratning radiografik usuli deb, nurlanayotgan obyektni radiografik rasmini radiografik plenkaga proyeksiya qilish yoki fotografik rasmga oʻzgartirishga aytiladi.
Radiografik nazorat usuli - bu payvandlangan birikmalardagi yashirin nuqsonlarni ularga zarar bermasdan aniqlash imkonini beruvchi nazorat usulidir.
Usul rentgen nurlarining metalldan oʻtish qobiliyatiga asoslangan. Buyumlarning orqa qismidan chiqadigan nurlanishni oʻlchash mumkin va olingan natijalar asosida buyumning tuzilishi, tarkibi va qalinligi haqidagi ma‘lumotlarga ega bolamiz.
Radiografik nazorat usuli turli quvurlar, kema korpuslari, tayanchlarsiz qurilgan bino karkaslari, samolyotlar va raketalarning elementlari, qurol tizimlarini nazorat qilishda qoʻllaniladi.
Radiografik nazorat GOST 7512-82 boʻyicha tartibga solinadi. Usul mahsulotlarning cheklangan partiyasini nazorat qilish uchun ishlatiladi.
Radiografik usul, ultratovushli nazorat usulidan farqli oʻlaroq, qalinligi 40 mm dan kam boʻlgan obyektlar nazoratida samarali qoʻllaniladi.
|
| |
Elektronik va avtomatika fakulteti 163-22 guruh talabasi Temirov Sardorning intellektual sensorlar va yuritmalar fanidam tayyorlagan

|
Elektronik va avtomatika fakulteti 163-22 guruh talabasi Temirov Sardorning intellektual sensorlar va yuritmalar fanidam tayyorlagan
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,06 Mb. | | #242692 |
Bog'liq Sensorlar 3 ta ish
TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI
Elektronik va avtomatika fakulteti
163-22 guruh talabasi Temirov
Sardorning intellektual sensorlar va yuritmalar fanidam tayyorlagan
____________________________
2024-yil
№ 1
// C++ code
//
void setup()
{
pinMode(LED_BUILTIN, OUTPUT);
}
void loop()
{
digitalWrite(LED_BUILTIN, HIGH);
delay(1000); // Wait for 1000 millisecond(s)
digitalWrite(LED_BUILTIN, LOW);
delay(1000); // Wait for 1000 millisecond(s)
}
№ 2
void setup()
{
Serial.begin(9600);
pinMode(11, OUTPUT);
pinMode(A4, INPUT);
}
void loop()
{
int c = analogRead(A1);
analogWrite(11, c);
Serial.println(c);
}
№ 3
#include
int c = 0;
Adafruit_LiquidCrystal lcd_1(0);
void setup()
{
lcd_1.begin(16, 2);
lcd_1.print("T. Sardor");
}
void loop()
{
lcd_1.setCursor(0, 1);
lcd_1.print(c);
c = analogRead(A5);
Serial.println(c);
}
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektronik va avtomatika fakulteti 163-22 guruh talabasi Temirov Sardorning intellektual sensorlar va yuritmalar fanidam tayyorlagan
|
Sanasi holatiga komilov quvonchbek nazirjon

Sanasi holatiga komilov quvonchbek nazirjon
Download
90,22 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
05.01.2024
Hajmi
90,22 Kb.
#130847
Download
90,22 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sanasi holatiga komilov quvonchbek nazirjon
Download
90,22 Kb.
Matnni ko'rish
Ishlab chiqarish funktsiyasi

|
Ishlab chiqarish funktsiyasi
|
bet | 9/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.orgIshlab chiqarish funktsiyasi - bu ishlab chiqarish omillari bilan uning samaralari o’rtasidagi bog’liqlikdan iborat.
Qo’shilgan kapital - bu ishlab chiqarishda band bo’lgan kapital miqdoriga yangi qushimcha ravishda qo’shilgan kapital yoki kapital yoki kapital miqdorining o’sgan qismidir.
O’rtacha mahsulot - ishlab chiqarishga jalb qilingan to’g’ri keladigan mahsulot miqdoridan iborat.
So’nggi qo’shilgan mahsulot - so’nggi qo’shilgan omil (kapital yoki ishchi kuchi) evaziga kupaygan (o’sgan) mahsulotni bildiradi.
Xulosa:
Ma’Iumki, yuksak ma’naviyatli va ma’rifatli insonlar jamiyatidagina sanoatning turli texnika va texnologiyalari rivojlangan bo'lib, sifatli, arzon va raqobatbardosh xaridorgir mahsulotlar ishlab chiqarish mezoni yuqori bo'ladi. Hozirgi paytda mustaqil O'zbekistommiz oldida turgan dolzarb muammolardan biri — xalq xo‘jaligining texnik-iqtisodiy taraqqiyotini jadal sur’atlar bilan bosqichma-bosqich rivojlantirishdan iborat. Shimdagina xalqimizni tobora o‘sib borayotgan moddiy va ma’naviy ehtiyojlarini to'la qondirish mumkin bo'ladi. Bu borada mashinasozlik sanoatining ahamiyati g'oyat katta. Chunki xalq xo'jaligi barcha tarmoqlarinmg taraqqiyoti mashinasozlikning qay darajada rivojlanganligiga bog'liq. Shu bois ham, mashinasozlik rivojlanish darajasiga qarab mamlakatlar qudrati haqida fikr yuritiladi. Respublikamiz moddiy-texnik bazasini mustahkamlashda mashinasozlik asosiy o'rin egallaydi. Mashinasozlik xalq xo'jaligining barcha sohalarini o'z mahsulotlari bilan ta’minlaydi. Mashinaga qo'yiladigan talablar uning vazifasiga bog'liq bo'ladi. Bu talablar umuman mashinalami va uning ayrim detallarini loyihalash hamda tayyorlashda hisobga olinadi. Eng yaxshi mashinalarga ega bo'lish uchun ulami loyihalashda fan va texnikaning eng yangi yutuqlaridan unumli foydalanish zarur. Shuning uchun bu borada har bir loyihachi, har bir muhandis mashina detallarining tuzilishini, ularning hisoblash usulini yaxshi bilmog'i darkor. Shunday ekan, har bir ishchi, muhandis, mutaxassis hamda olimning vazifasi zamonimiz talabiga to'la javob beradigan, yuqori unumli, mustahkam va foydali ish koeffitsiyenti yuqori bo'lgan yangidan-yangi mashinalar yaratishdan iborat. Buning uchun mashinalar loyihalashda ular qismlarining mumkin qadar yengil, yetarli darajada mustahkam, ishqalanishda chidamli, shakli oddiy, ishlatilishi qulay va xavfsiz, shuningdek, davlat standartlarida qo'yilgan talablarni to'la qondiradigan bo'lishiga erishish kerak.
|
| |
M’ = M x 100 % (1) - Ish ishlab chiqarish ergonomikasi

|
Ish ishlab chiqarish ergonomikasi
|
bet | 6/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.orgM’ = M x 100 % (1)
V
Bunda: M’ – qo’shimcha mahsulot normasi; M - qo’shimcha mahsulot massasi; V - zaruriy mahsulotni bildiradi.
Ishlab chiqarish omillari bilan uning samaralari o’rtasidagi bog’liqlikni ishlab chiqarish funktsiyasi deyiladi.
Ya‘ni: M = F (E, K, I) (2) dan iborat bo’ladi.
Bunda: ishlab chiqarish funktsiyasi – M; yer - Ye, kapital – K; ishchi kuchi - I bilan belgilangan.
5-savol. Ishlab chiqarishning samaradorligi va uning ko’rsatkichlar
Samaradorlik iqtisodiy kategoriya sifatida ishlab chiqarishning pirovard natijasi bilan unga avanslangan resurslar, mablag’lar yoki qilingan xarajatlar o’rtasidagi nisbatdan iborat bo’ladi.
Ishlab chiqarishning samaradorligi olingan foydaning (F) ishlab chiqarishga sarflangan resurs xarajatlariga (IX) nisbati bilan aniqlanadi.
Ya‘ni: I/ch = F x 100% (3).
Rх
С = M х 100 % (4).
Rc
Samaradorlik qanchalik yuqori bo’lsa, olinadigan foyda va foyda normasi oshib boradi.
Ya‘ni: R’ = F x 100 % (5).
Bunda: R’- foyda normasi; IX - iqtisodiy resurs xarajatlari; F -foyda.
Samaradorlikning bosh mezoni haqida foyda, boshqalari esa yalpi milliy mahsulot, sof mahsulot, milliy daromad, qo’shimcha mahsulot deb ko’rsatadilar.
Ko’pchilik olimlar bozor iqtisodiyoti sharoitida samaradorlikning bosh ko’rsatkichi olingan foydaning xarajatlarga nisbati, ya‘ni рентабеллик foydalilik darajasi bilan belgilanadi deb ko’rsatadilar.
Ishlab chiqarishda qatnashadigan omillarning unumdorligi, ulardan samarali foydalanish darajasini bildiradigan ko’rsatkichlar tizimidan foydalaniladi. Bosh mezonlardan biri mehnat unumdorligidir.
Mehnat unumdorligi – ishchi kuchining vaqt birligi mobaynida mahsulot yaratish qobiliyatiga aytiladi. Bu esa sarflangan mehnat miqdoriga nisbati bilan belgilanadi.
Ya‘ni: MU= M/V (6).
Bunda: MU- mehnat unumdorligi; M - yaratilgan mahsulot; V - sarflangan vaqt.
|
| |
Asosiy tayanch tushunchalar

|
Asosiy tayanch tushunchalar
|
bet | 8/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.orgAsosiy tayanch tushunchalar:
Ishchi kuchi - mehnat qilishga yaroqli bo’lgan insonning jismoniy va aqliy mehnatining majmuidir.
Mehnat predmetlari – inson mehnati ta‘sir etadigan, ya‘ni mahsulot tayyorlanadigan barcha narsalardir. Masalan yer, suv, xom ashyo, barcha materiallardan tashkil topadi.
Mehnat qurollari – bu insonni tabiatga, mehnat predmetlariga ta‘sir ko’rsatishda qo’llaniladigan (ishlatiladigan) vositalar-narsalardir. Ya‘ni: mashinalar, stanoklar, asboblar, traktorlar, uskunalar, arra, bolta va boshqalardan tashkil topadi.
Kapital – bu ishlab chiqarish va xizmat ko’rsatish tarmoq va sohalarda ishlatilib, o’z egasiga daromad keltiradigan tovarlar, ishlab chiqarish vositalari va pul mablag’laridir.
Tabiiy resurslar - yer-suv, unumdor tuproq, o’rmon, qazilma boyliklar, utloqlar foydalanishga tortilsa, ular ham daromad keltiradi.
Tadbirkorlik – bu insonning yaratuvchilik faoliyati bo’lib, uni amalga oshirish uchun insonda tashabbus, tashkilotchilik ishbilarmonlik qobiliyatlari bo’lishi kerak va iqtisodiy xaf-xatardan, tavakkalchilik hamda javobgarlikdan ham cho’chimasligi lozim degan ma‘noni bildiradi.
Ishlab chiqarish jarayoni – bu iqtisodiy kategoriya bo’lib, o’zini va insonlarni iste‘moliga zarur bo’lgan moddiy va nomoddiy ne‘matlar yaratish maqsadida o’z qobiliyatini ishlab chiqarish vositalari bilan qo’shilishidir. Ishlab chiqarish tufayli iste‘mol qiymat va qiymat yaratiladi.
Ishlab chiqarishning umumiy samarasi - bu ishlab chiqarishga sarf qilingan resurslar xarajatlari bilan hosil qilingan daromadlar o’rtasidagi nisbatdan iboratdir.
Zaruriy mahsulot – bu ishlab chiqaruvchi sub‘ektlarning (ishchi, xizmatchi, dehqon, fermer va h.k) zaruriy ish vaqtida yaratgan va ularni ishchi kuchini qayta tiklash uchun zarur bo’lgan mahsulotlardan iboratdir.
Qo’shimcha mahsulot - bu ishlab chiqaruvchi sub‘ektlarning qo’shimcha ish vaqtida yaratilgan mahsulotidir. U sof mahsulotining zaruriy mahsulotdan oshiqcha qismi bo’lib, tadbirkorlarga, mulkdorlarga va davlatga tegishli bo’ladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

A. Qudratov, T.G’aniev, O’. Yuldashev, G’.Yo. Yormatov, N. Xabibullaev, F.DТ.В. Гитун, А.Г Елисеев и др. «Экстремальная медицина» Полный справочник. Москва 2006 г.
О.Р Юлдашев, О.Т Хасанова и др. «Аварийно-спасательные раьоты» Учебное пособие. Ташкент 2008 г.
О.Р Юлдашев, О.К Абдурахманов и др. «Безопасность жизнедеятельности» Учебное пособие. Ташкент 2009 г.
X.V Salimov. «Ekologiya» Ruscha-o’zbekcha izohli lug’ati Toshkent 2009 y.
M.K.Полтев. Oxpaнa тpyдa в мaшиностроении.М.Высшая школа,1980.
-savol. Ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari

|
-savol. Ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari
|
bet | 5/10 | Sana | 24.12.2023 | Hajmi | 29,76 Kb. | | #127952 |
Bog'liq Ish ishlab chiqarish ergonomikasi-fayllar.org3-savol. Ishlab chiqarishning umumiy va pirovard natijalari
Ma‘lumki, ishlab chiqarish ijtimoiy bo’lib, barcha resurslar harakatga keltiriladi, natijada juda kup turdagi tovarlar va xizmatlar yaratiladi, ularni barcha massasi yalpi ijtimoiy mahsulotni hosil qiladi.
Jami tovarlar va xizmatlar, ya‘ni milliy mahsulotning yil davomidagi yig’indisi mamlakat bo’yicha ishlab chiqarishning umumiy natijasi deyiladi. Mamlakatda yil davomida yaratilgan milliy mahsulot natural jihatdan uch qismdan iborat bo’ladi: ishlab chiqarish vositalari, iste‘mol buyumlari va turli xildagi xizmatlardan iborat.
Yaratilgan mahsulot qiymat jihatdan ham uch qismdan iborat bo’ladi.
1. Ishlab chiqarish jarayonida iste‘mol qilingan ishlab chiqarish vositalar qiymatining mahsulotga utgan qismi (S);
2. Yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning mulkdorlar, tadbirkorlar, va jamiyat uchun ishlab chiqarilgan qo’shimcha mahsulot qiymati (J);
3. Yangidan yaratilgan mahsulotning bir qismi, ishchilarga tegishli qismi zaruriy mahsulot qiymati (Ya) dan iboratdir.
T = C + Ya + J (1) ni tashkil etadi.
Yaratilgan mahsulotdan iste‘mol qilingan ishlab chiqarish vositalari qiyomati chegirib tashlansa, qolgan qismi sof mahsulot deyiladi.
YaIM - Aa=SMM (2) бo’лади.
Sof mahsulot bevosita ishlab chiqarishda band bo’lgan menejerlar, ishchilar, dehqonlar va muhandislar, texnik xodimlar va boshqalarning yangidan sarf qilingan mehnati bilan yaratilgan zaruriy (ZM) va qo’shimcha (QM) mahsulotdan iboratdir.
Zaruriy mahsulot - bu ishchi va xizmatchilar tomonidan ish vaqtining bir qismi bo’lgan zaruriy ish vaqtida zaruriy mehnat bilan yaratiladi va ularga ish haqi, mehnat haqi ko’rinishida beriladi.
Ish haqi - ish kuchini qayta tiklash va takror ishlab chiqarish va oila a‘zolari ehtiyojlariga sarflanadi.
Sof mahsulotning zaruriy mahsulotdan ortiqcha qismi bo’lib, ishchi tomonidan qo’shimcha mehnat bilan yaratiladi.
Uni quyidagi ko’rinishda tasvirlash mumkin.
↓ ↓
Zaruriy mahsulot
|
|
Qo’shimcha mahsulot
|
↓ ↓ ↓ ↓ ↓ ↓
Ish haqi
|
|
Ijtimoiy himoya fondlari
|
|
Foyda
|
|
Foiz
|
|
Renta
|
|
Soliqlar
|
Bozor iqtisodiyoti sharoitida har bir korxona qo’shimcha mahsulotni ko’paytirish yo’li bilan foyda olishga erishadi. Qo’shimcha mahsulot uch yo’l bilan olinadi:
1. Ishchilar sonini ko’paytirish;
2. Ish kunini uzaytirish;
3. Ish kuni chegarasi o’zgarmagan holda zaruriy ish vaqtini kamaytirish hisobidan qo’shimcha ish vaqtini ko’paytirishdir.
Ish kunini o’zgartirish yo’li bilan olingan qo’shimcha mahsulot абсолют qo’shimcha mahsulot deyiladi.
Ish kunini o’zgartirmasdan zaruriy ish vaqtini kamaytirib, qo’shimcha ish vaqtini ko’paytirish hisobiga olingan qo’shimcha mahsulot esa nisbiy qo’shimcha mahsulot deb ataladi.
Yil davomida olingan barcha qo’shimcha mahsulotlar yig’indisi qo’shimcha mahsulot massasi, uning zaruriy mahsulotga nisbatini foizda ifodalanishi qo’shimcha mahsulot normasi deyiladi. Buni quyidagicha tasvirlash mumkin.
|
| |
Tarmoq interfeysi qatlami

|
Tarmoq interfeysi qatlami
|
bet | 5/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,252. Tarmoq interfeysi qatlami
Tarmoq interfeysi qatlami (Data Link Layer) fizik qatlam ustida ishlaydi va ma'lumotlarni mahalliy tarmoq segmentlari orasida uzatadi. Bu qatlamda Ethernet va Wi-Fi kabi texnologiyalar ishlaydi.
3. Internet qatlam
Internet qatlam (Network Layer) ma'lumot paketlarini manzilga yetkazish uchun javob beradi. Bu qatlamda asosiy protokol - IP (Internet Protocol). IP manzillar har bir tarmoq qurilmasiga unik (noyob) manzil beradi va paketlarning kerakli manzilga yetkazilishini ta'minlaydi.
4. Transport qatlam
Transport qatlam (Transport Layer) ma'lumotlarni ishonchli va tartibli uzatishni ta'minlaydi. Bu qatlamda ikki asosiy protokol ishlatiladi:
TCP (Transmission Control Protocol): Isonchli, bog'langan (connection-oriented) ma'lumot uzatishni ta'minlaydi.
UDP (User Datagram Protocol): Bog'lanmagan (connectionless), yuqori tezlikda, ammo kamroq ishonchli uzatishni ta'minlaydi.
5. Ilova qatlam
Ilova qatlam (Application Layer) foydalanuvchilar va dasturlar uchun tarmoq xizmatlarini taqdim etadi. Bu qatlamda ko'plab protokollar ishlatiladi, masalan:
HTTP/HTTPS (HyperText Transfer Protocol / Secure): Veb-sahifalarni uzatish uchun ishlatiladi.
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol): Elektron pochta yuborish uchun ishlatiladi.
FTP (File Transfer Protocol): Fayllarni uzatish uchun ishlatiladi.
6. Tarmoqlar va ulanish nuqtalari
Internet turli tarmoqlardan iborat bo'lib, bu tarmoqlar bir-biriga ulanish nuqtalari orqali bog'langan. Asosiy komponentlar:
ISP (Internet Service Providers): Internet xizmatlarini taqdim etuvchi kompaniyalar. Ular tarmoqlarni foydalanuvchilar bilan bog'laydi.
IXP (Internet Exchange Points): Turli tarmoqlar bir-biri bilan ma'lumot almashishi uchun ishlatiladigan markaziy joylar.
Routerlar va Switchlar: Ma'lumot paketlarini kerakli manzilga yo'naltiruvchi qurilmalar.
7. DNS (Domain Name System)
DNS tizimi domen nomlarini IP manzillarga aylantiradi. Bu tizim foydalanuvchilarga veb-sayt manzillarini eslab qolish va ularni IP manziliga avtomatik o'zgartirish imkonini beradi.
|
| |
Ilova qatlami (Application Layer)

|
Ilova qatlami (Application Layer)
|
bet | 8/14 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 142,2 Kb. | | #254283 |
Bog'liq 7,8,25Ilova qatlami (Application Layer): SMTP protokoli xabarlarni yuborish va yo'naltirishni ta'minlaydi.
Transport qatlami (Transport Layer): TCP yordamida xabarlarni ishonchli uzatadi.
Tarmoq qatlami (Network Layer): IP yordamida ma'lumot paketlarini yo'naltiradi.
25-bilet
1. PK «Secure Touch»
PK «Secure Touch» tizimi haqida tushunchaga ega bo'lmagan bo'lsam-da, berilgan tayanch so'zlar asosida foydalanuvchi autentifikatsiyasi, tarmoq xavfsizligi, auditsiya va monitoring, maxfiylik va ma'lumotlarni himoya qilish sohalaridagi umumiy prinsiplarga asoslangan tizim yoki mahsulot haqida umumiy ma'lumot bera olaman. Quyida ushbu sohalar bo'yicha umumiy tushunchalar berilgan:
Foydalanuvchi Autentifikatsiyasi
Foydalanuvchi autentifikatsiyasi foydalanuvchi kimligini aniqlash jarayonidir. Bu jarayon tarmoq xavfsizligi uchun muhimdir, chunki noto'g'ri yoki ruxsatsiz kirish tarmoq resurslariga zarar yetkazishi mumkin. Autentifikatsiya quyidagi usullar yordamida amalga oshirilishi mumkin:
- Parollar: Eng keng tarqalgan usul. Foydalanuvchi nomi va parol yordamida tizimga kirish.
- Biometrik ma'lumotlar: Barmoq izi, yuzni tanish, ovozli autentifikatsiya va boshqalar.
- Ikki faktorli autentifikatsiya (2FA): Parol bilan birga qo'shimcha kod yoki qurilmadan foydalanish.
- Tokenlar: Aparat yoki dasturiy tokenlar yordamida autentifikatsiya.
Tarmoq Xavfsizligi
Tarmoq xavfsizligi tarmoq infrastrukturasi va unga ulanuvchi qurilmalarni himoya qilish uchun mo'ljallangan texnologiyalar, siyosatlar va jarayonlarni o'z ichiga oladi. Bu quyidagi elementlarni o'z ichiga olishi mumkin:
- Firewall: Tarmoqni xavfsiz saqlash uchun kiruvchi va chiquvchi trafikni nazorat qilish.
- Intrusion Detection Systems (IDS) va Intrusion Prevention Systems (IPS): Hujumlarni aniqlash va oldini olish.
- Virtual Private Networks (VPN): Xavfsiz va shifrlangan aloqani ta'minlash.
- Tarmoq segmentatsiyasi: Tarmoqni kichik qismlarga bo'lib, xavfsizlik darajasini oshirish.
|
| |