Sifat nazoratini loyihalash o‘z ichiga

Sifat nazoratini loyihalash o‘z ichiga:
xizmatlar tavsifining xatolarini tuzatish usullarini aniqlash,
nazorat qilinayotgan tavsiflarni baholash usullarini aniqlash,
nazorat usullari: vizual (marshrutlar va ob’ektlarni ko‘zdan kechirish); analitik (hujjatlar tahlili); ijtimoiy (turistlar so‘rovi) va h.k.
Xizmatni loyihalashning yakunlovchi bosqichi bo‘lib, loyihani tahlil qilish va buning natijasida xatolarni topish va bartaraf etish hisoblanadi.
Turistlarga xizmat ko‘rsatish jarayoni va loyihalangan turistik xizmatlar hujjatlarini turistik tashkilot rahbari buyurtmachi bilan kelishgan holda tasdiqlaydi. Loyihada o‘zgarishlar faqat buyurtmachi bilan kelishilgan holda va faqat asoslangan hollardagina tur tashkilot rahbari tomonidan tasdiqlanadi.
2.2. Xizmat ko‘rsatish menejmenti va strategiyasi
Har bir korxona o‘zining xizmat ko‘rsatish strategiyasini ishlab chiqadi - bu uning tegishli bozor muhitida qanday raqobat qilishini aniqlaydigan harakatlar rejasidir.
Xizmat ko‘rsatish strategiyasi shu sohaning istalgan tadbirkorligiga tegishli uch asosiy komponentga to‘xtalib o‘tadi:
1. Mijozlar ehtiyojlari.
2. Kompaniyaning bu ehtiyojlarni qondirish qobiliyati.
3. Kompaniyaning uzoq muddatli foydasi.
Iste’molchilarning qanday ehtiyojlari va harajatlariga xizmat qilamiz? Boshqalarga nisbatan yaxshi xizmat ko‘rsatish uchun yetarli bilim va malakaga egamizmi? Qo‘yilgan kapitalga mos foyda olish va o‘zoq muddatga raqobatbardosh bo‘lish imkoniyatini beradigan daromad olish uchun biz qanday xizmat ko‘rsatishimiz lozim?
Bu savollarga beriladigan ijobiy javoblar turoperatorlik xizmat ko‘rsatish menejmenti bo‘lgan xizmat ko‘rsatish strategiyasining asosi hisoblanadi.
Xizmat ko‘rsatish strategiyasi -turoperatorning ijobiy imidji, doimiy mijozlari va bozorda mustahkam moliyaviy o‘rnining shakllanishiga rol o‘ynaydigan xizmat ko‘rsatish strategiyasi maqsadlarini aniqlaydigan harakatlarning bosh rejasidir.
Bu yerda turoperator ishi ustunligini ta’minlaydigan turistlarga xizmat ko‘rsatish menejmenti tashkil etuvchilariga e’tibor berish zarur.
1.Aytib o‘tilganidek, turistlarga xizmat ko‘rsatish turni sotishdan boshlanadi. Shu sabab ham turistlar uchun, ham hamkorlar uchun ishonchli va inkor etib bo‘lmaydigan axborot xizmat ko‘rsatish menejmentining asosiy strategik vazifalaridan biri hisoblanadi. Turmahsulot (uning maqsadi, sharoitlari, tarkibi, narxi va xizmat ko‘rsatish darajasi) iste’moli ham turagentga, ham uni sotib olayotgan turistga aniq bo‘lishi lozim. Bularning barchasini bajarish uchun mijozlar va hamkor - turagent uchun katalog, yo‘nalishlar haritalari, turli xizmatlarga tarif narxlari spravochniklari, bukletlar, turistlar va transport vositalari sug‘urtasi sharoitlari bo‘lishi lozim.
2.Xizmat yetkazib beruvchilar bilan doimiy aloqa ushlab turish turoperator vazifasiga kiradi. Shuning uchun turoperator ofisiga doimo adres, telefon, telefaks spravochniklari, reklama-informatsion bukletlar, mehmonxonalar spravochniklari, transport vositalari reyslari jadvali kabilar juda zarurdir. Bu ma’lumotlar elektron ko‘rinishlarda ham bo‘lishi mumkin.
3.Yo‘nalishli turlarda nazorat maqsadida gid yoki kuzatuvchi vositasida turistlar bilan aloqani, sayohatga chiqadigan turistlar ma’lumotlarini ro‘yxatga olishni ta’minlash lozim.
4. Belgilangan qoidalar doirasida turistlarga sug‘urta kafolatlari xizmatlarini ko‘rsatish. Vazifa-turistlar uchun nisbatan ishonchli va foydali sug‘urtachini topish.
5. Sayohat joyi, xizmat ko‘rsatish xususiyatlari, shuningdek, mijozlar xohishlari bilan bog‘liq turning texnologik jihatlariga rioya qilish.
Har bir aniq yo‘nalish o‘z xususiyatlariga ega. Biroq turda turistlarga xizmat ko‘rsatish texnologiyasining umumiy tavsiyalari ham mavjud:
ko‘rsatiladigan xizmatlarning puli to‘langan xizmatlarga aniq mosligi;
sotilgan tur xizmat ko‘rsatish darajasining reklama qilinganiga mos kelishi;
tarkibi bo‘yicha turlarning maqsadli - adresli yo‘naltirilganligi;
xizmatlarning aniq va o‘z vaqtida ko‘rsatilishi;
xizmat ko‘rsatish dasturining optimalligi;
xizmat ko‘rsatishni animatsiyalashtirish.
Turistlarga xizmat ko‘rsatishda strategik yo‘nalishlar - xizmat ko‘rsatish madaniyati va sifati, dasturlarning axborotliligi va tuyinganligi, servis qulayligi va boshqalar bo‘lishi mumkin.
Xizmat ko‘rsatish strategiyasi ma’lum maqsadli bozorga ham tayanishi mumkin. Masalan, yapon turistlariga xizmat ko‘rsatish spesifikasi yevropaliklarga xizmat ko‘rsatishdan farq qiladi. Spesifikasi bo‘yicha keksalar va o‘smirlarga xizmat ko‘rsatish dasturlari, iqtisodiy yoshlar turlari va ekslyuziv VIP-dasturlar bir-biridan farq qiladilar
Yuqorida keltirilgan omillar qatorida mutaxassislar tomonidan mehmondo‘stlik tushunchasi ham turmahsulotning ahamiyatli xossasi sifatida tan olingan. Usiz eng mukammal turmahsulot ham shaxssizlantirilgandek tuyuladi va turist o‘z ehtiyojlari qondirilishining kutilgan darajasini ololmaydi.
Turizm industriyasi sohasida mehmondo‘stlik - bu kasbiy talab, bu insonlarga ularni kutib olayotganimizdan xursandligimizni ko‘rsata olish san’atidir. Biroq mehmondo‘stlikning o‘zi ko‘pqirrali va quyidagi tashkil qiluvchi omillardan kelib chiqadi:
mahalliy va hududiy bozorlarning dam olish, ko‘ngil ochish va bilish imkoniyatlari, turistlarni kutishayotgani va ular bilan uchrashuvga tayyorlanishayotgani haqida sifatli ma’lumot;
yaxshi turistik joylar, tabdirlar, potensial iste’molchilarga xizmat ko‘rsatish mavjudligi (reklama, pablisiti, turizmda bag‘ishlangan teleko‘rsatuvlarda qatnashish, xayriya faoliyatlari va h. k.);
turistlarga xush muomalada bo‘lish va xizmat ko‘rsatuvchi personallarning turistlarga e’tibor berishga intilishlari, ya’ni, «hammasi mijoz uchun» prinsipi bo‘yicha xizmat ko‘rsatish;
mijoz istak va iltimoslariga bog‘liq xizmatlarni olishda barcha xodimlarni ehtiyotkor munosabatda bo‘lishlari (firma ichidagi ma’lumotlar, yoki ko‘rsatkich va bukletlardagi turistik obektlar haqida ma’lumot, shuningdek, turistga tushunarli tilda stend orqali ma’lumot berish);
til to‘sig‘ini yengillashtirishda turistlarga g‘amxo‘rlik qilish. Belgi va piktogrammalar orqali ma’lumotlar tushunarligini ta’minlash.
Bu omillarning barchasi xizmat ko‘rsatish texnologiyasiga tabiiy holda kirishi lozim. Turni tashkil qilishda nafaqat turist va xizmat ko‘rsatuvchi personallarning o‘zaro faoliyati iqlimini, balki turistning xizmatlarlari va xizmat ko‘rsatilishi texnologiyasini qabul qilish psixologik aspektlarini ham hisobga olish kerak. Bu esa, birinchi navbatda, turist shaxsi, uning qiziqishlari va unga chin ko‘ngildan muomala qilish turini bildiradi. Jiddiy raqobat sharoitida bugungi turizm bozorida bu juda ahamiyatli omildir.
Xalqaro turizmda turistlarga quyidagi e’tibor belgilarini ko‘rsatidi amalga kirgan:
kutib olish suveniri - har bir turistga. Turlarda suvenirlarning predmetliligi talab etiladi (tur tipi va sayohat maqsadiga bog‘liq ravishda). Masalan, ish turlarida ish prospektlari, qiziqtiradigan mahsulotlarning suvenir namunalari, maxsus buyumlar; folklor turlar uchun - milliy harakterdagi mayda suvenirlar;
turistlarga tur tugaganidan keyin o‘tilgan yo‘nalish haqida maxsus tayyorlangan diplomlar, yorliqlar, nishonlar berish;
dam olish joyi to‘g‘risidagi reklama varaqalari, bukletlar, yoi ko‘rsatkich va spravochniklarni turistlar bepul olish imkoniyati mavjud bo‘lishi lozim;
dam olishning (sayohatning) birinchi kunlarida turistlar rejalashtirilgan va qo‘shimcha xizmatlar haqida ma’lumot olishlari uchun gid bilan uchrashuv o‘tkazish lozim. Agar bu uchrashuvda videoma’lumot bo‘lsa va turistlar mahalliy ichimliklar bilan mehmon qilinsa yaxshi bo‘ladi.
Bularning barini turistlar uchun juda yoqimli va qiziqarli bo‘lib ko‘rinadi. Yuqorida aytib o‘tilganidek, turistlarga xizmat ko‘rsatishning zamonaviy usullari xizmat ko‘rsatish to‘g‘risida eng yaxshi taassurotlarni ta’minlashga qodir ozod qilish prinsipi asosida tashkil etiladi. Ozod qilingan odam o‘zini xotirjamroq sezadi va unga turoperator g‘amxo‘rligi sezilarliroq bo‘ladi. Natijada, u dam olish yoki sayohatdan qoniqadi.
Hatto, yo‘nalishli turlardek sayohatlarda ham turoperatorlar yuk tashuvchilar, transfermerlar, gidlar xizmatlarini kiritish bilan ozod qilish prinsipiga amal qilishga harakat qiladilar. Rivojlangan kurortlarda ko‘p kompaniyalar uchun bu o‘rnatilgan va amal qilinadigan xizmat me’yorlari hisoblanadi. Aksincha, bu prinsipni hisobga olmaydigan va doimiy mijoz uchun raqobatni yutqazadigan turoperatorlar ularning oldida yomon ko‘rinadilar.
Zamonaviy turizm faoliyati o‘z texnologiyalarida uch asosiy ko‘rsatmani hisobga olishi lozim:
turistlarning faol va mazmunli faoliyatga yo‘naltirilganligi;
har bir turistning individual ehtiyojlarini hisobga olish, chunki bu yerda «o‘rta arifmetik» iste’molchining tushunchasiga amal qilib bo‘lmaydi;
iste’molchi o‘z buyurtmasini amalga oshira boshlashi yoki yo‘llanmani sotib olish bosqichida ma’lumot beriladigan ilmiy asoslangan me’yor va standartlar bo‘yicha xizmat ko‘rsatish.
Istalgan turmahsulot har qanday holda ham bozorning hamma segmenti uchun bir xil bo‘lmaydigan rekreatsion xizmat ko‘rsatish elementlarini o‘z ichiga olishi kerak. Shuning uchun turistik xizmat ko‘rsatishni tashkil etuvchilar o‘z mijozlarini yaxshi bilishlari zarur. Turistik dam olish dasturining quyidagi taxminiy klassifikatsiyasini taklif qilish mumkin:
|