nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-jadval 
Kreditdan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari tizimi

|
-jadval
Kreditdan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari tizimiBog'liq 45817dd0-9c23-48be-b4c0-938339c891551-jadval
Kreditdan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari tizimi
9
Kreditdan foydalanish samaradorligi ko‘rsatkichlari tizimi
Kreditdan foydalanish samaradorligining
ko‘rsatkichlari
Kreditdan foydalanish samaradorligining
xususiy ko‘rsatkichlari
Kredit
qo‘yilmalarining renta-
belligi ko‘rsatkichi
Kredit
qo‘yilmalarining
rentabelligi
Kreditdan foyda-
lanish samara-
dorligining tar-
kibiy
ko‘rsatkichlari
Moliyaviy resurslar
manbalari tarkibida
kreditning ulushi
Kreditdan foyda-
lanishning nisbiy
dinamikasi
ko‘rsatkichlari
Kredit
samaradorligi
indeksi
O‘z vaqtida to‘langan
kreditlar ulushi
Kredit
samaradorligi
koeffitsiyenti
Kreditlarning umumiy
summasida muddati
o‘tgan qarzning ulushi
Kreditdan foydalanish
samaradorligining
mutlaq ko‘rsatkichlari
Kreditdan foyda-
lanish samara-
dorligining tabiiy
ko‘rsatkichlari
Kredit aylanmasi
ko‘rsatkichlari
Kredit aylanmasi
tezligi
Kreditdan foyda-
lanish samara-
dorligining xarajat
ko‘rsatkichlari
Kredit aylanmasi
koeffitsiyenti
Kredit mexanizmining samaradorligi, shubhasiz, uning faoliyatining samarasi,
pirovard natijasidir. Shu bilan birga, kredit mexanizmining samaradorligi uning
to‘lash va qaytarish tamoyillariga rioya qilgan holda qarz oluvchining qo‘shimcha
mablag‘larga bo‘lgan ehtiyojini qondirish qobiliyati hisoblanadi.
Tijorat banklarida kreditlash xizmatlari samaradorligini oshirish bo‘yicha
iqtisodiyoti rivojlangan mamlakatlar va ijtimoiy taraqqiy etgan davlatlar
tajribalaridan foydalanish hamda respublikamiz amaliyotida qo‘llash yuzasidan
quyidagi tavsiyalar ishlab chiqildi: 1) kredit tashkiloti xizmatlari portfelini tashkil
etadigan moddiy va sof xizmatlarni targ‘ib qilishda tabaqalashtirilgan yondashuvni
qo‘llash zarurati; 2) kredit tashkiloti xizmatlari portfeliga kiritilgan barcha
xizmatlarni har tomonlama targ‘ib qilishning maqsadga muvofiqligi; 3) kredit
tashkiloti xizmatlari ro‘yxatining xususiylashtirilishi va o‘zgaruvchanligini
ta’minlash zarurati; 4) AQShda joriy etilgan kichik biznesni kreditlash amaliyotida
mavjud bo‘lgan kafolat berish tajribasi; 5) “Yo‘l berish” usuli, ya’ni, dastlab o‘z
faoliyatini boshlamoqchi bo‘lgan shaxsga ishonch bildirib ish boshlashiga bugungi
kun talablariga javob beradigan har tomonlama o‘ylangan biznes loyihaga garovsiz
kredit berish.
Dissertatsiya ishining “
|
| |
Mammografiya o‘tkaziladi - Rengenoskapiya o'rganish imkonini beradi

|
Rengenoskapiya o'rganish imkonini beradi
|
bet | 20/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Mammografiya o‘tkaziladi:
keyingi hayz ko‘rishgacha
istalgan davrda. hayz davrining
hayz tugaganidan keyingi birinchi haftada
hayz davrida
Suratga olish paytida filmni tuzatishning birinchi bosqichi amalga oshiriladi:
Rentgen raqamlashtiruvchisining vazifalari?
Tayyorlangandan so'ng, ishlab chiquvchi foydalanishga tayyor:
Avtomatik ishlab chiqarish mashinalari rentgen nurlarini qayta ishlashning umumiy vaqtini qisqartiradi:rentgenogrammalarning umumiy ishlov berish vaqtini qisqartiradi:
Og‘ir kasallarni o‘rganish vaqti:
- 10%
- 20%
- 30%
A toifadagi xodimlarni tibbiy ko'rikdan o'tkazish 1 marta amalga oshiriladi:
6 oyda
1 yil
2 yil
3 oyda o‘tkaziladi
|
| |
Xalqaro nordik universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi - bet 10

13
Kreditlash
jarayonining
ikkinchi
bosqichida
mijozlarning
kreditga
layoqatliligi va moliyaviy holati, ya’ni potensial qarz oluvchilarning o‘z qarz
majburiyatlarini to‘liq hamda o‘z vaqtida bajarish qobiliyati aniqlanadi.
Mijozlarning kredit qobiliyatini aniqlashning shaffofligi banklarning kredit
berish bilan bog‘liq risklarini kamaytiradi. Shu sababli, bank kredit berishning
maqsadga muvofiqligini ilmiy asoslangan holda ekspertizadan o‘tkazishi zarur.
Kreditlash jarayonining
SCIENTIFIC COUNCIL ON AWARDING THE SCIENTIFIC DEGREES

51
The topic of (PhD) dissertation is registered under number B2023.4.PhD/Iqt.3535 with the
Higher attestation commission.
The doctoral dissertation has been prepared at the Samarkand state
university named after
Sh.Rashidov.
The abstract of dissertation is posted in three languages (Uzbek, Russian and English) on the
website www.nordicuniversity.org and on the website of “ZiyoNet” information
and educational portal
(
www.ziyonet.uz
).
Scientific supervisor:
Arabov Nurali Uralovich
doctor of economics, professor
Official opponents:
Oblomurodov Narzullo Naimovich
doctor of economics, associate professor
Rentgen xonasida bemorning yurak urishi to‘xtaganda sizning harakatlaringiz ketma-ketligi

|
Rentgen xonasida bemorning yurak urishi to‘xtaganda sizning harakatlaringiz ketma-ketligi
|
bet | 23/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Rentgen xonasida bemorning yurak urishi to‘xtaganda sizning harakatlaringiz ketma-ketligi: Qaysi organda(to‘qimada) rentgen nurining eng kichik yutilishi amalga oshiriladi?
Suyak
Jigar
Yogʻ to‘qima
Mushak
Rentgen rasmini to‘g‘ridan-to‘g‘ri kattaiashtirishdan rentgenografiyaning manfaati nimada?
Raqamli (digital) flyuorografiyaning oddiy flyuorografiyadan afzalliklari qanday?
Tekshirilayotganlarga nur yukini kamaytirish
Fotosuratning yo‘qligi
Rentgen (flyuorografik) plenkaga ehtiyojning yo‘qligi
Barcha javoblar to‘g‘ri
Rentgenografiyaning qanday turlari raqamli (digital) rentgenografiyaga tayanadi?
Analog-raqamli va raqamli analog oʻzgartiruvchilardan foydalanishga asoslangan rentgenografiya
Lyuminestsentli ekranning yodda qoluvchi rasmidan foydalanishga asoslangan
Eksponatsiyalangan selen plastinasidan elektr signallarini olib tashlashga asoslangan
Barcha javoblar to‘g‘ri
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti qo‘lyozma shalkda

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti qo‘lyozma shalkda
|
bet | 1/23 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 88,84 Mb. | | #142800 |
Bog'liq Magistrlik dissertatsiyasi
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
FARG’ONA DAVLAT UNIVERSITETI
Qo‘lyozma shalkda
UDK:_________
Sharobidinov Sherzodbek Sherali o’g’li
Ayrim istiqbolli introdutsent o’simliklarni monoklanal ko’paytirish biotexnalogiyasi
70510103 – Biotexnologiya
Magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan
D I S S E R T A T S I Y A
Ilmiy rahbar: b.f.n., dotsent
V.Mahmudov
Farg’ona – 2023.
MUNDARIJA
KIRISH…………………………………………………………………………..3
1 BOB. MAVZU BO’YICHA ADABIYOTLAR SHARHI…………………………………………………………………………...8
I bob bo’yicha xulosa……………………………………………………………..10
2 BOB. ENG ZAMONAVIY BIOTEXNOLOGIK USULLARDAN BO’LGAN IN VITRO TEXNOLOGIYASINING TASNIFI………………………………………………………………………….12
In vitro usulini rivojlanish tarixi va uni qo'llash sohasi………………..12
O’simliklarni in vitro usulida vegetativ ko‘paytirish. ………………...19
O’simliklarni klonal mikroko‘paytish usullari va bosqichlari………...23
II bob bo’yicha xulosa………………………………………………….41
BOB. MADANIY MANZARALI O’SIMLIKLARNI BIOTEXNOLOGIK YO’L BILAN KO’PAYTIRIB ISTIQBOLLI O’SIMLIKLAR YETISHTIRISH....…………………………………………………………….42
O’simliklarni kulturalash, sterillash, oziqa muhitlar tasnifi…………….42
mushmulla va papaya o’simliklarni biotexnologik usulda laboratoriyada va issiqxonada ko’paytirish……………………………………………..57
Intraduksiya qilingan manzarali o’simliklardan papaya urug’idan labarotoriyada in vitro usulda unishini o’rganish.……………………90
III bob bo’yicha xulosa…………………………………………………99
XULOSA VA TAVSIYALAR…………………………………………………100
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI…………………………..103
ILOVALAR……………………………………………………………………...108
KIRISH
|
| |
Nefroptoz bo'lsa, tomir ichiga urografiya o'tkazishda rasm talab qilinadi

|
Nefroptoz bo'lsa, tomir ichiga urografiya o'tkazishda rasm talab qilinadi
|
bet | 11/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Nefroptoz bo'lsa, tomir ichiga urografiya o'tkazishda rasm talab qilinadi:
gorizontal
lateral proyektsiyada
Trendelenburg pozitsiyasida
gorizontal va vertikal holatda
Aniqlash uchun ekskretor urografiyadan oldin tekshiruv urografiyasi o'tkaziladi:
nefroptozda
pielonefritda
siydik-tosh kasalligida
o’sma kasalligida
Ekskretor urografiya o'tkazishda tasvirlashning standart vaqti:
- 1, 10, 25 daqiqa
- 7,15, 25 daqiqa
- 7, 20, 35 daqiqa
- 10, 25, 45 daqiqa
Mukammallashtiruvchi ekranlar qayta ishlanadi:
spirt bilan
dezinfektsiyalovchi vosita bilan
kuchsiz yuvuvchi eritma bilan
furatsillin bilan
Maxsus tayyorgarlik zarur:
Umurtqa pog'onasining bo'yin qismini tekshirganda
Umurtqa pog'onasining ko'krak qismini tekshirganda
Umurtqa pog'onasining dum-dumg’aza qismini tekshirganda
Maxsus tayyorgarlik zarur emas
Funktsional sinamalar ……. ni o‘rganish uchun qo‘llaniladi:
umurtqa pogʻonasining barcha qismlari
koʻkrak umurtqasi
bo‘yin va bel umurtqasi
dumg’aza umurtqa pogʻonasi
10-11 ko‘krak umurtqalari quyidagi sohada joylashadi:
yonbosh suyakning yuqori qirrasida
kuraklarining pastki qirrasida
xanjarsimon o’simta sohasida
kuraklarining yuqori qirrasida qirrasida
|
| |
-jadval. 
2018-2023-yillarda tijorat banklari tomonidan ajratilgan kreditlarning

|
-jadval.
2018-2023-yillarda tijorat banklari tomonidan ajratilgan kreditlarningBog'liq 45817dd0-9c23-48be-b4c0-938339c891554-jadval.
2018-2023-yillarda tijorat banklari tomonidan ajratilgan kreditlarning
sohalar bo‘yicha ulushi (yil boshiga), %da
12
№
Sohalar nomi
2018-y.
2019-y.
2020-y.
2021-y.
2022-y.
2023-y.
1
Sanoat
26,7
30,8
32,7
36,9
36,0
36,4
2
Qishloq xo‘jaligi
13,4
10,0
14,8
10,1
10,7
12,1
3
Qurilish
5,4
3,9
3,9
2,7
2,8
2,5
4
Savdo va umumiy
ovqatlanish
10,0
9,3
14,4
7,2
8,4
4,5
5
Transport va
kommunikatsiya
6,3
6,9
3,4
9,6
11,9
12,6
6
Boshqalar
26,3
20,2
8,5
13,7
8,9
3,7
7
Jismoniy shaxslar
11,9
18,8
22,4
19,8
21,3
28,2
JAMI:
100
100
100
100
100
100
Mijozni (jismoniy va yuridik shaxslarni) subsidiyalash va kreditlash banklari
maksimal foyda olishdan manfaatdor. Mijoz esa kredit bo‘yicha foizlar uchun
qo‘shimcha to‘lovni minimallashtirish uchun o‘z manfaatlarini ko‘zlaydi. Shunday
qilib, bank va mijoz (qarz oluvchi) manfaatlari o‘zaro raqobatlashadi. Bunday
sharoitda biologik va ekologik tizimlarni modellashtirishda, ish haqi va bandlikni
o‘zgartirishda va hokazolarda samarali qo‘llaniladigan ikki raqobatlashuvchi
subyektning o‘zaro ta’sirini modellashtirish tamoyillaridan foydalanish tabiiydir.
Modellar har qanday ikkita raqobatlashuvchi subyektlar o‘rtasida tuzilishi mumkin.
Odatda, bunday modellar Lotka-Volter tipidagi tenglamalarga qisqartiriladi.
Xususan, bozor raqobati dinamikasi uchun shunday modellarda tuzilgan.
Raqobat modellari, shuningdek, bank barqarorligi va iqtisodiy o‘sishni
o‘rganish uchun foydali vositadir. Banklarning depozit va kreditlar dinamikasi
raqobat modellari yordamida tahlil qilingan. Ushbu modellar keng qo‘llanilishi va
shu bilan birga, ba’zi kamchiliklarga ega.
Lotka-Volter tenglamalarida ko‘rsatilganidek, a) model tenglamalari odatda
faqat doimiy koeffitsiyentlarni o‘z ichiga oladi, masalan, bozor ulushlari
dinamikasiga ta’sir qiluvchi iqtisodiy omillar ko‘rib chiqilgan vaqt oralig‘ida
doimiy bo‘ladi; b) ko‘pincha modellar iqtisodiy nazariyaga yetarli darajada bog‘liq
emas; c) taklif etilayotgan modellarning samaradorligi raqobatchi rollarni
belgilovchi model parametrlarini baholash orqali o‘tadi. Bundan tashqari, bu
baholar mavjud bo‘lgan bir nechta ma’lumotlarga
asoslanadi hamda qimmat
raqamli usullar, masalan, genetik algoritmlar va boshqalar orqali erishiladi.
Klassik shaklda Lotka-Volter “o‘lja-yirtqich” modelini quyidagicha yozish
mumkin:
13
12
O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki rasmiy veb-saytining statistik ma’lumotlariga asosan muallif tomonidan
tuzilgan va hisoblab chiqilgan.
13
Samarskii A. A., Mikhailov A. P. Principles of Mathematical Modelling deas, Methods, Examples. CRC Press.
Taylor & Francis Group, LLC. 2002.
18
,
)
(
,
)
(
2
1
2
1
2
1
x
x
d
c
dt
dx
x
bx
a
dt
dx
bu yerda:
)
(
),
(
2
1
|
| |
Ekskretor urografiyada siydik yo'llari tasvirining sifati quyidagilarda namoyon bo'ladi

|
Ekskretor urografiyada siydik yo'llari tasvirining sifati quyidagilarda namoyon bo'ladi
|
bet | 10/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Ekskretor urografiyada siydik yo'llari tasvirining sifati quyidagilarda namoyon bo'ladi:
qarilik
og'ir jismoniy faoliyat
kamharakatli turmush tarzi
nosog’lom ovqatlanish
Sog'lom odamning buyraklari quyidagi sohada bo'ladi:
8 -10 ko‘krak umurtqalari
12 ko‘krak va 1-2 bel umurtqalari
4-5 bel umurtqalari
1-2 ko‘krak umurtqalari
Odatda o'ng buyrakning yuqori qutbi joylashgan;
chap buyrakdan pastroqda
chap buyrakdan yuqorida
bir xil darajada
aniqlash qiyin
Ekskretor urografiyaga qarshi ko'rsatmalar:
qarilik
yodlangan kontrast moddalarga sezuvchanlikning oshishi
yondosh kasalliklar
jins
Politsistografiya - bu-
siydik pufagiga suvda eruvchan kontrast va havo yuborish
bir R-plyonkada siydik pufagining bir nechta rasmini olish, unga kontrast moddani oldindan kiritish
qovuqning umumiy tasviri
siydik pufagiga tarkibida yod bo'lgan kontrastni yuborish
Ekskretor urografiyani o'tkazishda kontrast qo'llaniladi:
bariy sulfat
suvda eriydigan yodli preparatlar
azot oksidi
yodolipol
Ekskretor urografiya oldidan kuzatuv urografiyasi:
hamma uchun majburiy
ixtiyoriy
nefroptozga shubha bo'lsa
pielonefritga shubha bo'lsa
|
| |
Rentgen maydoni quyidagilar orasida joylashgan

|
Rentgen maydoni quyidagilar orasida joylashgan
|
bet | 25/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Rentgen maydoni quyidagilar orasida joylashgan:
Gaymor bo’shliqlar joylashgan:
yuqori jagʻ suyagida
etmoid suyagida
ponasimon suyakda
peshona suyagida
Bosh suyagi rentgenografiyasining standart proyektsiyalariga quyidagilar kiradi:
to’g’ri burun-peshona, yon proyektsiya
orqa to’g’ri, yon proyektsiya
toʻgʻri burun-iyak, yon proyektsiya
yon proyektsiya
Burunning suyaklari quyidagilarda yaxshiroq ko'rinadi:
to'g'ridan-to'g'ri proyektsiya
yon proyektsiya
orqa proyektsiya
burun-peshona proyektsiya
Turk egari joylashgan:
chakka suyagida
ponasimon suyakda
tepa suyagida
g’alvirsimon suyakda
Turk egarining rentgenografiyasi uchun quyidagilar qo'llaniladi:
to‘g‘ri orqa proyektsiya
to‘g‘ri burun-peshona proyektsiya
yon tomondan yo’nalgan proyektsiyasi
to‘g‘ri oldingi proyektsiya
Naychali suyaklarning rentgenogrammalarining aniqligi quyidagicha rentgenogrammani o'z ichiga oladi:
1- proyektsiyada
2 ta oʻzaro perpendikulyar proyektsiyalarda
4- proyektsiyada
3- proyektsiyada
|
| |
Qizilo'ngachni standart tekshirish o'tkaziladi

|
Qizilo'ngachni standart tekshirish o'tkaziladi
|
bet | 21/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Qizilo'ngachni standart tekshirish o'tkaziladi:
Qizilo'ngachning ikki tomonlama kontrasti bu:
bariy suspenziyasi + uning qo'shimcha qismlari
bariy suspenziyasi + ko'pikli aralashma
gaz + gaz
zond yordamida tekshirish
Qizilo'ngachning begona jismlari uchun quyidagilar qo'llaniladi
qalin bariy suspenziyasi
kremsi suspenziyasi
yog'li kontrast moddalar
gazlar
Ko'krak qafasidagi chiziqlar proektsion ravishda mos keladi:
o'rta klavikulyar va skapulyar, o'rta chiziqlar
qoʻltiq osti va orqa qoʻltiq osti
old va oʻrta qoʻltiq osti suyagi
oʻrta chiziqlar
Ko'krak qafasi florografiyasida bemor quyidagi holatda bo'ladi:
Lateroskopiya holatida
Vertikal
Gorizontal
Trendelenburg holatida
Bemorni to'g'ri o'rnatish bilan sternumning xipoid jarayoni proektsiyalanadi:
XI ko‘krak umurtqasi
I bel umurtqasi
XII ko'krak umurtqasi
V ko‘krak umurtqasi
Rentgen nurlanishi sohasi:
|
| |
Yo'g'on ichakning ikki tomonlama kontrasti

|
Yo'g'on ichakning ikki tomonlama kontrasti
|
bet | 16/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Yo'g'on ichakning ikki tomonlama kontrasti:
gaz + gaz
bariy suspenziyasi + gaz
bariy suspenziyasi + uning qo'shimcha qismlari
pnevmokolonografiya
Odatda yo‘g‘on ichakni mahkam to‘ldirish uchun o‘rtacha talab qilinadi:
1,0 – 1,5 litr bariy suspenziyasi
3 – 4 litr bariy suspenziyasi
2 litr havo
1 litr bariy suspenziyasi + 1 litr havo
Vena ichiga urografiya bemor holatida amalga oshiriladi:
chalqancha yotganda
Trendelenburg holatida
lateralopozitsiyada
oshqozonda yotgan holda
Pnevmopielografiya-bu gaz:
Siydik pufagida
Siydik chiqarish kanalida
Kaliks-tos suyagi kompleksi
Qorin parda bo'shlig'i
Quviqni mahkam to'ldirish uchun quyidagilar kerak:
70 - 80 ml kontrast modda
150 - 200 ml kontrast modda
300 - 350 ml kontrast modda
600-800 ml kontrast modda
Ko'krak qafasi rentgenogrammasi-o'ng tomonni chap tomondan ajratish mumkin:
yurak soyasining joylashishi
belgilash
diafragmaning yuqori gumbazi
yurak soyasining tiniqligi
Yon proektsiyada burun suyaklarining maqsadli rentgenografiyasini o'tkazishda nurlarning markaziy nurlari yo'naltiriladi
20 gradus burchak ostida
perpendikulyar
30 gradus burchakda
45 gradus burchakda
|
| |
Salbiy ta’sir qiluchi tarqalgan nurlanishni quyidagi usullar yordamida kamaytirish mumkin

|
Salbiy ta’sir qiluchi tarqalgan nurlanishni quyidagi usullar yordamida kamaytirish mumkin
|
bet | 24/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Salbiy ta’sir qiluchi tarqalgan nurlanishni quyidagi usullar yordamida kamaytirish mumkin:
kuchaytiruvchi ekranlar
skrining panjarasi
naycha
diafragma
Rentgen xonasining amaldagi standartlarga muvofiqligi quyidagilar bilan belgilanadi: Rentgen bo‘limi (kabinet) xodimlari “A” guruhiga kiradi:
maʼmuriyat buyrugʻi bilan
texnik pasport
sanitariya-epidemiologiya xulosasi
rentgen bo'limi (kabinet) mudiri
Turar-joy binolarida rentgen xonalarini joylashtirish mumkinmi?
ha
yo'q
yarim yertoʻlada mumkin
yaxshi jihozlangan himoya bilan mumkin
Tibbiy radiologiya - nurlanishdan tibbiy maqsadlarda foydalanish haqidagi fan. Uning asosiy bo'limlari:
kasalliklarni aniqlash (radiatsiya diagnostikasi)
kasalliklarni davolash (radiatsiya terapiyasi)
yashirin kasalliklarni aniqlash uchun ommaviy skrining tadqiqotlari (radiatsion skrining)
barcha javoblar toʻgʻri
|
| |
Kabinetdan foydalanish uchun qabul qilishda tekshirish kim tomonidan amalga oshirilishi kerak?

|
Kabinetdan foydalanish uchun qabul qilishda tekshirish kim tomonidan amalga oshirilishi kerak?
|
bet | 22/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Kabinetdan foydalanish uchun qabul qilishda tekshirish kim tomonidan amalga oshirilishi kerak?
Sanitar-epidemiologik nazorat organlari va radiatsiya xavfsizligi guruhi vakillari
Sanitar-epidemiologik nazorat organlari bo‘lim boshlig‘i ishtirokida
Muassasa ma’muriyati va radiatsiya xavfsizligi uchun mas’ul shaxs ishtirokida sanitar-epidemiologik nazorat organlari tomonidan
Ro‘yxatdan o‘tkazilgan barcha shaxslar
Bemorni rentgenologik tekshiruvga tayyorlash:
Parhez
Ovqatlanmaslik
Klizma ertalabki
Klizma kechki va ertalabki
Vena ichidagi in’ektsiyani amalga oshirishda rentgenolaborant qo‘liga bemor qoni tegdi. Nima qilish kerak?
Salfetka bilan artish
Qo‘llarni kran ostida yuvish
Spirt bilan artish
Barcha javoblar to'g'ri
Agar bemor terisiga kontrast modda tushgan bo‘lsa:
Steril bog‘lam qo‘yish
Spirt bilan artish
Nam salfetka bilan artish
Yallig‘lanishga qarshi malham qo‘yish
Hushdan ketganda shifokorga qadar yordam ko‘rsatish tadbirlari qanday:
Bemorga gorizontal holat berish
Toza havo bilan ta’minlash
Nashatir spirtini qo‘llash
Barcha javoblar to'g'ri
Bemorni gisterosalpingoskografiyaga tayyorlash qanday:
|
| |
Bemor bilak bo'g'imini to'g'ridan-to'g'ri suratga olish uchun kaft holatida joylashganda, markaziy nur yo'naltiriladi

|
Bemor bilak bo'g'imini to'g'ridan-to'g'ri suratga olish uchun kaft holatida joylashganda, markaziy nur yo'naltiriladi
|
bet | 18/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Bemor bilak bo'g'imini to'g'ridan-to'g'ri suratga olish uchun kaft holatida joylashganda, markaziy nur yo'naltiriladi:
kasetaga perpendikulyar pastga, bilakning o'rtasiga
kassetaga perpendikulyar
burchak ostida. Boshsuyagi yo‘nalishda 20° bilakning o‘rtasiga
kassetaning o‘rtasiga
Yelka kamari tanaga faqat bitta bo'g'im bilan bog'langan katta harakatchanlikka ega:
sterno- klavikulyar
klavikulyar-akromial
klavikulyar-qoʻltiq osti
boldir suyagi
Bemorni skapulaning bevosita fotosurati uchun joylashtirish. Surat bemor yotgan holatda olinadi:
orqa tomonida
oshqozonda
yon tomonida
5° ga burilganda
Bemorni sigmoidoskopiyaga tayyorlashda tozalovchi klizma qilish kerak:
tekshirilgan kuni ertalab
tekshiruvdan oldin kechqurun va tekshiruv kuni ertalab ertalab
tekshiruvdan oldin darhol
tekshiruvdan oldin kechqurun
Tishlarning rentgenogrammalarini o'tkazishda qalqonsimon bez quyidagi hollarda himoya qilinadi:
Rentgenografiyada dinamik noaniqlikning paydo bo'lishi sharti:
obyektning harakatchanligi
nayning harakatchanligi
plyonka va ekran orasidagi bo'shliq
ko'payishi. chalinish xavfi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bemor bilak bo'g'imini to'g'ridan-to'g'ri suratga olish uchun kaft holatida joylashganda, markaziy nur yo'naltiriladi
|
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida

O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklarida
zamonaviy
kredit
xizmatlari
ko‘rsatish
texnologiyalari
va
ularni
modellashtirish”
deb nomlangan ikkinchi bobida tijorat banklarida kredit
xizmatlari texnologiyalari va ularning rivojlanish tendensiyalari tahlil qilinib,
9
Muallif tomonidan ishlab chiqilgan.
15
kredit xizmatlarining iqtisodiy-texnologik modeli tadqiqoti amalga oshirilgan
hamda tijorat banklari tomonidan tomonlarning raqobatdosh manfaatlarini hisobga
olgan holda kreditlash modeli ishlab chiqilgan. Shuningdek, tijorat banklari
tomonidan kredit xizmatlarini ko‘rsatishning umumlashtirilgan modeli taklif
qilingan.
Moliyalashtirish manbalari bo‘yicha asosiy kapitalga qo‘yilmalar tarkibini
sifat jihatidan baholash bo‘yicha tizimli muammolarning mavjudligi mamlakat
iqtisodiyotida raqobat muhitining buzilishiga olib keladi, degan xulosaga kelish
imkonini berdi (2-jadval).
2-jadval.
O‘zbekistonda moliyalashtirish manbalari bo‘yicha asosiy kapitalga
o‘zlashtirilgan investitsiyalar tarkibi (umumiy hajmdan %da)
10
Ko‘rsatkichlar
Yillar
2019-2023-y.y.
o‘zgarish, %
2019-y.
2020-y.
2021-y.
2022-y.
2023-y.
Korxonalarning o‘z
mablag‘lari
47,3
42,0
29,3
40,8
38,1
-9,2
Jalb qilingan mablag‘lar
52,7
58,0
70,7
59,2
61,9
9,2
Shu jumladan:
davlat byudjeti
4,8
4,5
9,0
6,8
8,8
4,0
xorijiy investitsiyalar
23,8
24,3
43,6
42,7
42,7
18,9
bank
kreditlari
va
boshqa qarz mablag‘lari
12,6
17,8
13,8
7,6
8,0
-4,6
Mamlakat iqtisodiyotiga jalb qilingan mablag‘lar ichida bank kreditlari kichik
ulushni egallaydi (2019-yilda -12,6%, 2022-yilda-7,6%, 2023-yilda-8,0%).
O‘zbekiston kredit bozorida kredit resurslari yetkazib beruvchilari tijorat
banklari, mikrokredit tashkilotlari, lombardlar va lizing kompaniyalari hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 6-iyuldagi “Raqobat
muhitini
yanada rivojlantirish
va davlatning
iqtisodiyotdagi
ishtirokini
qisqartirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida” PF-6019-son Farmonida
davlatning moliyaviy xizmatlar bozoriga ta’sirini kamaytirishga qaratilgan chora-
tadbirlar belgilangan.
Qayd etish joizki, tijorat banklarining xususiyatidan kelib chiqib, kreditlash
bank depozitlariga jalb qilingan vaqtinchalik bo‘sh mablag‘lar hisobidan amalga
oshirilishi lozim. Bu tijorat banklari faoliyatining bozor tamoyillarini ko‘rsatadigan
jalb qilingan mablag‘lar umumiy miqdorining ajratilgan mablag‘larning umumiy
miqdoriga nisbati sifatida belgilanadigan kreditlashning bozor ta’minotidir.
3-jadvalda keltirilgan ma’lumotlar asosida 2018-2023-yil 1-yanvar holatiga
ko‘ra, butun bank tizimini kreditlashning bozor xavfsizligi ko‘rsatkichlari mos
ravishda 53,9 %, 41,8 %, 43,0 %, 41,4 %, 47,9 % va 49,2 %ni tashkil etadi. Shu
bilan birga, davlat ulushiga ega bo‘lgan banklarda kreditlashning bozor qoplanishi
juda past bo‘lib qolmoqda – belgilangan davr uchun 32,0 foizdan 40,4 foizgacha.
10
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra muallif tomonidan
tuzilgan.
|
Xalqaro nordik universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi - bet 22

25
6.
Bank
kredit
resurslari
dinamikasining
dastlabki
parametrlarini
shakllantirish, qarz oluvchilar soni va kredit resurslari hajmining ekstremal
qiymatlarini aniqlash hamda bank faoliyatining turli ko‘rsatkichlari dinamikasini
vaqtga bog‘liq muvozanat qiymatini baholash asosida tijorat banki kapitali
dinamikasining o‘zgartirilgan matematik modeli takomillashtrildi.
7. Kredit xizmatlari samaradorligini baholash tizimini bank nazorati bo‘yicha
xalqaro Bazel qo‘mitasining amaliyotiga asoslangan holda bank xizmatlarining
samaradorligini monitoring qilish, mijozlarni segmentatsiyalash, turli banklarning
kredit faoliyati ko‘rsatkichlarini taqqoslash orqali takomillashtirish taklifi
asoslandi.
8. Bank tizimida moliyaviy faoliyatni amalga oshirish, iste’molchilar bilan
o‘zaro aloqalarni o‘rnatish, biznes jarayonlarini tashkil etish, yangi kredit
xizmatlari hisobiga kredit portfelining o‘sishini ta’minlash bosqichlarini
shakllantirish asosida bank kredit bo‘limining strategik xaritasini tuzish taklifi
asoslandi.
9. Banklarda kreditlashning yangi xizmatlarini joriy etish jarayoni yangi
xizmatlarni joriy etishning maqsadga muvofiqligi, ketma-ketligi va ustuvor
yo‘nalishlarini aniqlash, mijozlar o‘rtasida reklama kampaniyasini o‘tkazish, tarif
siyosatini, shuningdek kredit muassasasi tomonidan yangi xizmatlar joriy
etiladigan vositalarni aniqlash hamda kredit risklarini kamaytirish asosida
takomillashtirildi.
10. O‘zbekiston Respublikasida kredit bozorining barqaror rivojlanish
dinamikasi asosida bank kreditlari umumiy miqdori oshishining 2030-yilga qadar
prognoz ko‘rsaktichlari ishlab chiqildi.
Xalqaro nordik universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi - bet 16

19
bu yerda:
,
,
hosilalarning tartibidir.
Tijorat banklarining kredit riski umumiy riskning asosiy qismini tashkil etadi.
Kredit tavakkalchiligini bilish kredit resurslarini boshqarishning optimal
strategiyasini aniqlash va pirovardida bank kapitalining
rentabelligini oshirish
imkonini beradi. Boshqa tomondan, bu mablag‘lar yo‘naltirilgan tarmoqlar, qarz
oluvchilar va boshqalarning ahamiyati va samaradorligini
hisobga olgan holda
bankning umumiy kapitalini optimal taqsimlash imkonini beradi.
Tijorat banki kapitali dinamikasining o‘zgartirilgan matematik modeli ishlab
chiqilgan. Dastlabki parametrlarning uchta varianti bo‘yicha raqamli hisob-kitob
o‘tkazildi, ular bo‘yicha bank faoliyatining turli ko‘rsatkichlari
dinamikasi
ko‘rsatilgan, masalan,
t
D
–
t
vaqtdagi mijozlarning omonatlari hajmi,
t
K
–
bankning
t
vaqtdagi kredit portfelining hajmi,
t
C
- bankning ma’lum bir
t
vaqtda
jamg‘arilgan o‘z kapitali. Dastlabki parametrlarning qiymatlariga qarab, bu
ko‘rsatkichlarning turli dinamikasini olish mumkinligi ko‘rsatilgan.
Bundan
tashqari, model yuqoridagi ko‘rsatkichlarning vaqt o‘tishi bilan o‘zgarish tezligini
aks ettiruvchi kasr hosilalari yordamida umumlashtiriladi. Modelning raqamli
tahlillari asosida kasr hosilalari tartibining bank kapitali dinamikasidagi roli
baholanadi. Ko‘rsatilganki, birlikdan hosilalar tartibining pasayishi ko‘rsatkichlar
dinamikasining orqada qolishiga olib keladi. Bunday holda, hosilalarning tartiblari
birlikdan
qanchalik kamaysa, kechikish effekti shunchalik aniq bo‘ladi. Ko‘rib
chiqilayotgan barcha variantlarda vaqt o‘tishi bilan bank kapitalining
ko‘rsatkichlari o‘zlarining muvozanat qiymatlariga yetadi,
bu qiymatlar butun
hosilaviy model uchun ham, kasr hosilali model uchun ham bir xil bo‘ladi.
Dissertatsiya
ishining
Rentgenologiyada nurlarning xususiyatlari qo'llaniladi

|
Rentgenologiyada nurlarning xususiyatlari qo'llaniladi
|
bet | 19/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Rentgenologiyada nurlarning xususiyatlari qo'llaniladi:
o'tish qobiliyati, ba'zi moddalarning porlashini keltirib chiqarish qobiliyati, plyonkaning qorayishini keltirib chiqarish qobiliyati
to'g'ridan-to'g'ri tarqalish, hech qanday sohada og'ishmaydi
kirib boruvchi. qobiliyat va to'g'ridan-to'g'ri tarqalish
plyonkaning qorayishiga sabab bo'lish qobiliyati
Rentgen kolbasining tarkibi:
vodorod
vakuum
kislorod
havo
Rentgen nurlanishi quyidagi xususiyatga ega:
Rentgenoterapiya – ko‘rsatkichlar:
yiringli yallig‘lanish jarayonlari
artroz
tovon nayzalari
barcha javoblar to‘g‘ri
Frontal sinusning rentgenografiyasida eng katta ma'lumot bosh suyagi proektsiyasida olinadi:
Pastki jag'ning rentgenografiyasida proektsiyalar qo'llaniladi:
to'g'ri + qiya
qiya + lateral
to'g'ri + lateral
qiya + qiya
Rentgen terapiyasiga qarshi ko‘rsatmalar:
bemorning umumiy og‘ir ahvoli
trombotsitopeniya, leykopeniya
kaxeksiya
barcha javoblar to‘g‘ri
|
| |
minutlik roentgen tekshiruvdan keyin tanaffus

|
minutlik roentgen tekshiruvdan keyin tanaffus
|
bet | 15/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb 5 minutlik roentgen tekshiruvdan keyin tanaffus:
3 soniya
30 soniya
250 soniya
5 daqiqa
Diafragma quyidagilar uchun mo'ljallangan:
nurlanish maydonini cheklash
trubkadagi kuchlanishni kamaytirish
ekspozitsiyani kamaytirish
kuchlanishni kuchaytirish
Bemorni sakrum va koksiksning to'g'ridan-to'g'ri orqa surati uchun yotqizishda Markaziy nur yo'naltiriladi:
dan S I umurtqasi
kassetaning markazida
kranial 15° burchak ostida
kassetaga perpendikulyar
Bemorni III bo'yin umurtqalarining to'g'ridan-to'g'ri orqa surati uchun yotqizishda markaziy nur yo'naltirilgan:
egmasdan
15 – 20° S burchak ostida.
25 – 30° burchak ostida.
kassetaning markaziga, qiyshaymasdan
Bemorni umurtqa pog‘onasining to‘g‘ridan-to‘g‘ri suratga olish uchun yotqizayotganda markaziy nur:
kaudal 15° burchak ostida
bo‘yinbog‘ bo‘shlig‘iga
qalqonsimon xaftaga
kassetaga perpendikulyar, qalqonsimon xaftaga
Bemorni torakal umurtqa pog'onasini to'g'ridan-to'g'ri proektsiyada suratga olish uchun yotqizishda Markaziy nur yo'naltiriladi:
to'sh suyagining o'rtasiga
sternoklavikulyar artikulyatsiyada
bo'yin bo'shlig'iga
kassetaga perpendikulyar, to‘sh suyagining o‘rtasiga
|
| |
Bemorni tizza bo'g'imining to'g'ridan-to'g'ri orqa tasviri uchun joylashtirganda markaziy nur yo'naltiriladi

|
Bemorni tizza bo'g'imining to'g'ridan-to'g'ri orqa tasviri uchun joylashtirganda markaziy nur yo'naltiriladi
|
bet | 17/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Bemorni tizza bo'g'imining to'g'ridan-to'g'ri orqa tasviri uchun joylashtirganda markaziy nur yo'naltiriladi:
kassetaning markaziga perpendikulyar
bo‘g‘im markazi orqali
patella ustida
distalga 10° burchak ostida
To‘piq bo‘g‘imini lateral proyeksiyada suratga olishda markaziy nur:
to‘piqning ichki qismidan vertikal o‘tadi
vertikal ravishda kassetaning markaziga yo‘naltiriladi
bo‘g‘im markazidan o‘tadi
tashqi tomondan vertikal ravishda o‘tadi. oyoq Bilagi zo'r
Bemorni oyoqning to‘g‘ridan-to‘g‘ri suratga olish uchun yotqizishda markaziy nur yo‘naltiriladi:
II – III metatarsal suyaklar asosiga perpendikulyar
xanjar shaklidagi suyaklarga perpendikulyar
kuboidga perpendikulyar. suyak
oyoq barmoqlariga yo'naltirilgan
Bemorni tirsak qo'shilishining to'g'ridan-to'g'ri orqa surati uchun yotqizishda markaziy nur quyidagilarga yo'naltiriladi:
tirsak qo'shimchasida maksimal kengayish bilan ulnar jarayon kassetaning o'rtasiga perpendikulyar
boʻgʻim boʻshligʻi, oyoq-qoʻl tirsakda 110 gradus burchakka egilgan, qoʻl ichida. pronatsiya pozitsiyasi
bo'g'im bo'shlig'i, oyoq-qo'l maksimal egilgan tirsak bo'g'imi , qo'l supinat holatidadir
kassetaning markaziga perpendikulyar
Bilakning to'g'ridan-to'g'ri orqa surati uchun bemorni yotqizish. Qo'l olib tashlanadi va 15 × 40 sm kassetada joylashtiriladi, shunda rasmda suyaklarning proksimal va distal uchlari ushlanadi. Markaziy nur yo'naltirilgan:
bilakning o'rtasiga
kranial yo'nalishda bilakning o'rtasiga 20 ° burchak ostida
kaudal yo'nalishda bilakning o'rtasiga 20 ° burchak ostida
kassetaga perpendikulyar, bilakning o'rtasida
|
| |
Ekran xiralashishini qanday aniqlash mumkin?

|
Ekran xiralashishini qanday aniqlash mumkin?
|
bet | 12/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Ekran xiralashishini qanday aniqlash mumkin?
oʻpka naqshining tasviriga koʻra
koʻks oraligʻi soyaning tiniqligi bilan
suyak skeletining tiniqligi bilan
diafragma gumbazlarining tiniqligi bilan
Rentgen tasvirining kontrastliligi nima bilan belgilanadi?
Qanday turdagi xiralikka ta'sir qila olasiz?
dinamik
umumiy ekran
rentgen plyonkasining xiralashishi
morfologik
Agar eski proyavitelga yangisi qo'shilsa, u qanday ishlaydi?
Suvda eruvchan kontrastni yuborishda allergik reaksiyaning belgilari:
issiqlik hissi, terining qizarishi
koʻngil aynishi, qayt qilish
eshakemi
barcha javoblar toʻgʻri
Suvda eriydigan kontrastga allergik reaksiyaga yordam berish:
kontrastni qo'llashni to'xtatish.
natriy tiosulfat tomir ichiga yuboriladi
deksametazon in'ektsiyasi
barcha javoblar toʻgʻri
Bariy sulfatning xossalari:
so‘rilmaslik
rentgenkontrastlik
toksik bo'lmagan
barcha javoblar toʻgʻri
|
| |
Rentgen nayiga kerakli yuklama qanday?

|
Rentgen nayiga kerakli yuklama qanday?
|
bet | 13/26 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 46,7 Kb. | | #271101 |
Bog'liq 21-rentgen-lab-test-baza-uzb Rentgen nayiga kerakli yuklama qanday?
minimumga yaqin
maksimalga yaqin
o'rtacha
qurilmaning texnik xususiyatlari bilan belgilanadi
Ekranlarni intensivlashtirishdan maqsad nima?
emulsiya sensibilizatsiyasi
porlash
fotolaboratoriya jarayoniga keyingi ta'sir
ekspozitsiya
Tekshiruv paytida xodimlarning eng yuqori nurlanish darajasi qayerda?
toʻgʻri nurlanish sohasida
stolning gorizontal joylashuvida
nayning orqasida
nay yonida
Nur to'xtatilganda bemorning ta'sir qilish darajasi o'zgaradimi?
ha va juda sezilarli
ha, lekin unchalik sezilarli emas
deyarli oʻzgarishsiz qoladi
doim oʻzgarib turadi
Radiatsiya ta'siri turli yoshdagi odamlar uchun bir xilmi?
ha
yo'q
ahamiyatga ega emas
ba'zan
Radiatsiya ta'siri qaysi yoshda ko'proq bo'ladi?
go'daklik davrida
yoshlikda
etuklikda
keksalikda
Radiatsiya ta'siri necha yoshda eng kam bo'ladi?
go‘daklik davrida
yoshlikda
etuklikda
qarilikda
Nima uchun siz kuchaytiruvchi ekranlarni spirt bilan artishingiz kerak?
kimyoviy tuzilishini tiklash uchun
tozalash uchun
elektr zaryadini olib tashlash uchun
artib boʻlmaydi
|
| |
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan

O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan
|
Axborot texnologiyalari (tuzatish) qonuni 2008 yil

Elektron to'lovlar va elektron tranzaktsiyalarni himoya qilish va elektron yozuvlarni monitoring
qilish va parolini ochish
Elektron raqamli imzolar uchun huquqiy bazani yaratish
Vositachilarni tan olish va tartibga solish
Shuni ta'kidlash kerakki, 2008 yilgi IT qonuni bilan bog'liq eng katta muammo 69-kichik
bo'limda bo'lib, u Hindiston hukumatiga o'z xohishiga ko'ra ma'lumotlar va kontentni
tezkor ravishda ushlab turish, kuzatish, shifrlash, bloklash va o'chirish huquqini beradi,
bu esa shaxsiy hayotga jiddiy tahdid solishi mumkin .
Axborot texnologiyalari to'g'risidagi qonunni buzish 1250 dollardan 3 yilgacha qamoq
jazosiga olib kelishi mumkin, og'irroq jinoyatlar va kiberjinoyatlar uchun esa 10 yilgacha
ozodlikdan mahrum qilish mumkin.
Institutida qurilayotgan it park uchun swot tahlilini quyidagicha ko

|
Institutida qurilayotgan it park uchun swot tahlilini quyidagicha koBog'liq xojayev azizbek swot tahlil
Presented by: Azizbek Xo
ʻ
jayev
SWOT
Farg
ʻ
ona
palitexnika
instituti
TAHLILI
FARG'ONA POLITEXNIKA
INSTITUTIDA QURILAYOTGAN IT
PARK UCHUN SWOT TAHLILINI
QUYIDAGICHA KO'RIB CHIQISH
MUMKIN:
Kuchli Tomonlar (Strengths):
1. Texnologik Resurslar: IT parkning eng zamonaviy
texnologiyalar va infratuzilma bilan ta'minlanishi.
2. Malakali Kadrlar: Institutning IT sohasida malakali
mutaxassislar tayyorlash imkoniyati.
3. Innovatsion Muhit: Yangiliklarni qo'llab-quvvatlash va
startaplar uchun qulay muhit yaratish.
4. Hukumat Qo'llab-Quvvatlovi: Davlat tomonidan IT
sohasini rivojlantirishga qaratilgan dasturlar va moliyaviy
rag'batlantirish.
Zaif Tomonlar (Weaknesses):
1. Boshlang'ich Kapital Ehtiyoji: IT parkni qurish va
jihozlash uchun katta miqdorda boshlang'ich investitsiya
talab etiladi.
2. Tajriba Yetishmasligi: IT parkni boshqarish va uni
rivojlantirishda yetarli tajribaga ega bo'lgan
mutaxassislar yetishmovchiligi.
3. Marketing va Reklama: IT parkning yangi ekanligi
sababli, uning xizmatlarini targ'ib qilishda qiyinchiliklar.
4. Cheklangan Bozor: Mahalliy IT bozori hajmi cheklangan
yoki rivojlanish bosqichida bo'lishi mumkin.
Imkoniyatlar (Opportunities):
1. Iqtisodiy O'sish: IT park orqali yangi ish o'rinlari yaratish
va iqtisodiyotning IT sohasini rivojlantirish.
2. Xalqaro Hamkorlik: Xalqaro texnologiya kompaniyalari
bilan hamkorlik qilish va investitsiyalarni jalb etish.
3. Ta'lim va Ilmiy Tadqiqotlar: IT parkni ilmiy-tadqiqot va
ta'lim markazi sifatida rivojlantirish.
4. Eksport Potentsiali: Mahalliy ishlab chiqarilgan IT
mahsulotlar va xizmatlarni eksport qilish.
Tahdidlar (Threats):
1. Raqobat: Xalqaro va mahalliy bozorda kuchli raqobat
mavjudligi.
2. Texnologik O'zgarishlar: Texnologiyalarning tez
sur'atlar bilan o'zgarishi IT parkning joriy qilinishini
eskirish xavfi.
3. Moliyaviy Inqirozlar: Global yoki milliy iqtisodiy
inqirozlar IT parkning moliyaviy barqarorligiga ta'sir
qilishi.
4. Qonuniy Cheklovlar: Qonuniy va regulatsion
cheklovlar IT parkning faoliyatiga to'sqinlik qilishi.
|
| |
Milliy muhim axborot infratuzilmasini himoya qilish markazi (NCIIPC)

Nyu-Dehlida joylashgan NCIIPC muhim axborot infratuzilmasini himoya qilish bo'yicha
milliy nodal agentlik etib tayinlandi. Bundan tashqari, NCIIPC Milliy Texnik Tadqiqotlar
Tashkilotining (NTRO) bir bo'limi sifatida qaraladi va shuning uchun Bosh vazir
idorasiga (PMO) kiradi.
Hindiston parlamenti kiberxavfsizlikni ikki segmentga ajratadi: CERT-In mas'ul bo'lgan
"Muhim bo'lmagan infratuzilma (NCI)" va NCIIPIC mas'ul bo'lgan "Muhim axborot
infratuzilmasi (CII)". CII Hindiston parlamenti tomonidan "qobiliyatsizligi yoki yo'q
qilinishi milliy xavfsizlik, boshqaruv, iqtisodiyot va millatning ijtimoiy farovonligiga zaif
ta'sir ko'rsatadigan ob'ektlar, tizimlar yoki funktsiyalar" sifatida ta'riflanadi.
NCIIPC muhim axborot infratuzilmasiga milliy darajadagi tahdidlarni kuzatish va hisobot
berish uchun talab qilinadi . Muhim sektorlarga quyidagilar kiradi:
Quvvat va energiya
Bank, moliyaviy xizmatlar va sug'urta
Telekommunikatsiya va axborot
Transport
Hukumat
Strategik va davlat korxonalari
NCIIPC ushbu muhim sektorlar, ayniqsa energiya va energetika sohasida oldini olish
choralarini ko'rish uchun tashkilotlar uchun siyosat yo'riqnomasi, bilim almashish va
kiberxavfsizlikdan xabardorlik bo'yicha bir nechta ko'rsatmalarni muvaffaqiyatli amalga
oshirdi. Ko'rsatmalar bunday tarmoqlarni tartibga solishning birinchi vositasi bo'lib,
"barcha mas'ul shaxslar tomonidan majburiy ravishda bajarilishini" talab qiladi.
Bundan tashqari, Hindiston hukumati 2021-yil avgust oyida yangilangan tarqatish
sektori sxemasini tasdiqladi. Ushbu reglamentning asosiy maqsadi kiberinfratuzilmani
sunʼiy intellektga asoslangan yechimlar bilan yaxshilash orqali DISCOMlar (distributorlik
kompaniyalari) faoliyatini yaxshilashdan iborat. Bu, pirovardida, tashkilot va
kompaniyalarga ramka maqsadlariga erishishda yordam beradi.
Document Outline - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi...

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidanBog'liq Cyber2.1
Document Outline - 1. Axborot texnologiyalari to'g'risidagi qonun, 2000 yil
- 2. Axborot texnologiyalari (tuzatish) qonuni 2008 yil
- 3. Axborot texnologiyalari qoidalari, 2011 yil
- 4. Hindistonning SPDI qoidalari, 2011 yil, oqilona xavfsizlik amaliyotlari uchun
- 5. Milliy kiberxavfsizlik siyosati, 2013 yil
- 6. IT qoidalari, 2021 yil
- 7. Milliy kiberxavfsizlik strategiyasi 2020
- 8. KYC (mijozingizni biling)
- 9. Hindiston zahira banki qonuni 2018 yil
- 10. Raqamli shaxsiy ma'lumotlarni himoya qilish to'g'risidagi 2023 yilgi qonun (DPDP)
- Hindistonning asosiy kiberxavfsizlikni tartibga soluvchi organlari
- 1. Kompyuterning favqulodda vaziyatlarda javob berish guruhi (CERT-In)
- CERT-In oxirgi 6 soatlik ma'lumotlar buzilishi haqida hisobot berish muddati
- 2. Milliy muhim axborot infratuzilmasini himoya qilish markazi (NCIIPC)
- 3. Cyber Regulations Appellation Tribunal (CRAT)
- 4. Hindiston Qimmatli qog'ozlar va birja kengashi (SEBI).
- 5. Sug'urtani tartibga solish va rivojlantirish organi (IRDAI)
- 6. Hindiston Telekommunikatsiyalarni tartibga solish organi (TRAI) va Telekommunikatsiyalar departamenti (DoT)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalar universiteti kiberxavfsizlik asoslari fanidan
|
Axborot texnologiyalari qoidalari, 2011 yil

|
Axborot texnologiyalari qoidalari, 2011 yilBog'liq Cyber2.13. Axborot texnologiyalari qoidalari, 2011 yil
IT qonuniga ko'ra, kiberxavfsizlik qonunchiligining yana bir muhim segmenti bu Axborot
texnologiyalari (oqilona xavfsizlik amaliyotlari va protseduralari va nozik shaxsiy
ma'lumotlar yoki ma'lumotlar) qoidalari 2011 (Maxfiylik qoidalari) .
Eng muhim tuzatishlar orasida vositachilarni tartibga solish qoidalari, kiberjinoyatlar,
aldash, tuhmat va shaxsiy tasvirlarni roziliksiz nashr etish, shuningdek, ayrim nutqlarni
tsenzura/cheklash uchun yangilangan jarimalar va huquqbuzarlik uchun yig‘imlar kiradi.
Axborot texnologiyalari to‘g‘risidagi qonun (ITA) ham, AT qoidalari ham Hindiston yuridik
shaxslari va tashkilotlari maxfiy ma’lumotlarni qayta ishlash, ma’lumotlarni himoya
qilish,
ma’lumotlarni saqlash hamda shaxsiy ma’lumotlar va boshqa maxfiy
ma’lumotlarni to‘plash tartibini boshqarish uchun muhim ahamiyatga ega .
Bank, sug'urta, telekommunikatsiya va sog'liqni saqlash kabi boshqa Hindiston
sektorlari ham alohida nizomlarning bir qismi sifatida ma'lumotlarning maxfiyligi
qoidalarini o'z ichiga oladi.
4. Hindistonning SPDI qoidalari, 2011 yil, oqilona xavfsizlik amaliyotlari uchun
IS /ISO/IEC 27001 qoidalari Hindiston SPDI qoidalari, 2011 tomonidan xalqaro
standartlar sifatida belgilangan . Shunday qilib, hind kompaniyalari Hindiston
yurisdiktsiyasi ostidagi "oqilona xavfsizlik amaliyotlari" ni qondirishga yordam beradigan
ushbu standartlarni amalga oshirishga majbur emas, lekin juda tavsiya etiladi.
Qoidalar, shuningdek, shaxslarga o'z ma'lumotlarini tuzatish va oshkor qilish,
ma'lumotlarni uzatish va xavfsizlik choralariga cheklovlar qo'yish huquqini berishi
mumkin.
Ular faqat korporativ shaxslarga nisbatan qo‘llaniladi, lekin ular jinsiy
orientatsiya, tibbiy yozuvlar va tarix, biometrik ma’lumotlar va parollar kabi maxfiy
shaxsiy ma’lumotlarning (SPD) haqiqiyligi uchun javobgar emas.
|
| |
Cyber Regulations Appellation Tribunal (CRAT)

4. Hindiston Qimmatli qog'ozlar va birja kengashi (SEBI).
1988 yilda tashkil etilgan SEBI (Hindiston qimmatli qog'ozlar va birja kengashi) Moliya
vazirligi qoshidagi Hindistonda qimmatli qog'ozlar va tovar bozorlarini tartibga soluvchi
organ hisoblanadi . U 1992 yil yanvardagi SEBI qonuni tufayli qonuniy vakolatlarga ega
bo'lgan ijro etuvchi davlat organi sifatida ishlaydi.
SEBI bozor vositachilari, investorlar va
qimmatli qog'ozlar emitentlarining ehtiyojlarini
qondirishni,
shu jumladan ularning
ma'lumotlarini, mijozlar ma'lumotlarini va tranzaktsiyalarini himoya qilishni ta'minlaydi.
2022 yil aprel holatiga ko'ra, SEBI oltita qo'mita a'zolariga ega bo'lib, ular
Hindiston
bozori uchun kiberxavfsizlik tashabbuslari bo'yicha yo'riqnomani
nazorat qilishlari va
SEBIga global sanoat standartlariga muvofiq kiberxavfsizlik talablarini
ishlab chiqish va
qo'llab-quvvatlash bo'yicha maslahat berishlari kerak.
Bundan tashqari, SEBI CERT-In, NCSC (Milliy kibermuvofiqlashtirish markazi) , DoT
(Telekommunikatsiyalar departamenti) va Elektronika va axborot texnologiyalari vazirligi
(MeitY) kabi boshqa agentliklar bilan ham aloqa qiladi .
SEBI o'z doirasidagi tashkilotlarga - birja brokerlariga, fond birjalariga, AMC'larga
(aktivlarni boshqarish kompaniyalari), investitsiya fondlari va depozitariy ishtirokchilarga
va boshqalarga tegishli ko'rsatmalarni amalga oshirdi.
SEBI talablarini
buzganlik uchun jarimalar, masalan, oshkor qilish qoidalarini
buzganlik
uchun, kompaniyalar
rioya qilgunga qadar
kuniga 20 000 ₹ miqdorida jarima solinadi .
Milliy kiberxavfsizlik strategiyasi 2020

Strategiya kiberxavfsizlik auditi sifatini
yaxshilashga qaratilgan, shuning uchun
tashkilotlar o'zlarining kiberxavfsizlik arxitekturasi va bilimlarini yaxshiroq ko'rib
chiqishlari mumkin. Umid qilamanki, siyosat amalga oshirilgach, kiberauditorlar
o'zlarining xavfsizlik standartlarini yaxshilaydilar va natijada tashkilotlarni xavfsizlik
dasturlarini kuchaytirishga undaydilar.
8. KYC (mijozingizni biling)
KYC (Know Your Mijoz) jarayonlari butun dunyo bo'ylab qo'llaniladigan standartlar va
amaliyotlardir va RBI (Hindiston zahira banki) tomonidan belgilangan. KYC - bu
firibgarlik va to'lov hisob ma'lumotlarini o'g'irlashdan himoya qilish uchun mijozlar
ma'lumotlari xavfsizligini kuzatish va monitoring qilish. Bu banklar, sug'urta
kompaniyalari va moliyaviy operatsiyalarni amalga oshiradigan boshqa raqamli to'lov
kompaniyalaridan barcha mijozlarini tekshirish va aniqlashni talab qiladi.
To'g'ri KYC muvofiqligi va moliyaviy tartibga solish talablariga javob berish uchun
korxonalar quyidagi kiberxavfsizlik bosqichlarini o'z ichiga olishi kerak:
Mijozlarning identifikatorlarini tekshirish uchun bilimga asoslangan anketa testiga ega bo'lish
E-pochta tekshiruvi, telefon tekshiruvi, qurilma identifikatori razvedkasi va obro'ga oid
ma'lumotlar va boshqalar kabi KYC tekshiruvidan oldingi tekshirish usullarini joriy etish
Hujjatlar va davlat tomonidan berilgan identifikatorlarni tekshirish uchun sunʼiy intellektga
asoslangan texnologiya va mashinani oʻrganishdan foydalanish
Barmoq izi va yuzni tanish kabi biometrik maʼlumotlardan foydalanuvchi shaxsini tasdiqlash
uchun foydalanish
Tekshirish maqsadida mijozlar ma'lumotlar bazasini yuritish
KYC siyosatiga ega korxona
lar mijozlarga raqamli identifikatorlari va toʻlov
tranzaksiyalari maʼlumotlarini himoya qilish uchun tegishli muvofiqlikni
boshqarish va
firibgarlikka qarshi yechimlarga ega ekanligini taʼminlaydi. KYC Compliance bilan hind
savdogarlari xavfsiz va xavfsiz to'lovlarni
qayta ishlash, SEBI qoidalariga rioya qilish,
shuningdek, mijozlar bilan ishonchni o'rnatish bilan xotirjam bo'lishlari mumkin.
KYC ko'rsatmalariga rioya qilmasa, banklar, korxonalar va korporatsiyalar 2 lakh (200
000 ₹) miqdorida pul jarimasiga tortilishi mumkin.