nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Axborot - kommunikatsiya texnologiyalari vositalari va ularni ta'lim jarayonida qo'llash

|
Axborot - kommunikatsiya texnologiyalari vositalari va ularni ta'lim jarayonida qo'llashBog'liq ok9.2. Axborot - kommunikatsiya texnologiyalari vositalari va ularni ta'lim jarayonida qo'llash
imkoniyatlari
Xalq ta’limi vazirligi tomonidan umumta’lim maktablarini kompyuter texnikasi bilan
jihozlash, kompyuterlarning eskirgan modellarini eksluatasiyadan chiqarish bo’yicha keng
qamrovli ishlar amalga oshirilmoqda. Buning uchun xalqaro moliya institutlarining kredit va
grantlari jalb qilinmoqda. 2007 yilda maktablarni kompyuter texnikasi bilan jihozlash bo’yicha
ko’rsatkichlarning pasayishi eksluatasiyadan eskirgan texnikani chiqarish va respublika bo’yicha
yangi umumta’lim maktablarni ishga tushirish bilan bog’liq edi.
O’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi tizimida 119 akademik lisey, 1074 kasb-hunar
kollej faoliyat yuritmoqda. Axborot texnologiyalariga ixtisoslashgan 37 kasb-hunar kollejdan
tashqari 400 dan ziyod kollejlar informatika va axborot texnologiyalari, radiotexnika, radioaloka,
telekommunikatsiya kabi 19 yo’nalishdagi 44 mutaxassisliklar bo’yicha mutaxassislarni
tayyorlaydi. O’rta maxsus o’quv muassasalari-dagi kompyuterlarning umumiy soni 30 683 taga
teng yoki kasb-hunar kollej va akademik liseydagi 100 talabaga tegishli ravishda 2,6 va 4,7
kompyuter to’g’ri keladi. AKTga ixtisoslashgan kasb-hunar kollejlarning texnikaviy bazasini
mustahkamlash uchun xorijiy tashkilotlarning zaym grantlari jalb etiladi.
2010 yilda Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi tizimida amalga oshirilgan chora-tadbiri
natijasida OO’Yudagi kompyuterlar soni 54 mingdan ziyodni tashkil etdi, bu esa 2006 yilga
nisbatan 2 marta ko’pdir. Internetdan faol foydalanuvchi talabalar soni 83% oshib, 52 mingdan
ziyod talabani tashkil etdi. Barcha oliy o’quv yurtlaridagi kompyuterlarning umumiy soni 25 420
birlikni yoki 100 talabaga o’rtacha 7,8 kompyuterni tashkil etdi.
Respublikaning AKT bilan bog’liq fanlar o’qitilishi dasturida ko’zda tutilgan barcha o’quv
yurtlari tegishli o’qituvchilar bilan ta’minlangan. Har bir vazirliklar qoshida AKT mutaxassisligi
bo’yicha ishlaydigan o’qituvchilarni tayyorlash va ko’nikmalarini oshirishga oid jadvallari
tasdiqlangan.
|
| |
Pantoten kislota (B - Biokimyo pmd

156
4) buyrak usti bezining po‘stloq qismida gormonlar biosintezida
steroidlarni gidroksillanishi;
5) karnitin biosintezida beta-butirobetainni gidroksillanishi;
6) ichakdan temirni so‘rilishida Fe
3+
ni Fe
2+
aylanishi;
7) temirni transferrindan ajralishi va to‘qimalarga o‘tishi;
8) folat kislotani koferment shakliga o‘tishi;
9) kollagen sintezida prolin va lizin qoldiqlarini gidroksillanishi.
Avitaminoz C belgilari: Kollagen sintezining buzilishi natijasida
qon-tomir devorlari va tayanch to‘qimalar strukturasi o‘zgaradi.
Glikoproteinglikanlar hosil bo‘lishi buziladi, gemoragik holatlar va
suyak tog‘ay to‘qimalarida spetsifik o‘zgarishlar vujudga keladi. Tana
vaznining pasayishi, umumiy holsizlik, yurak urishi, yurakda og‘riq
kuzatiladi. Singa kasalligida asosan qon-tomirlar mo‘rt,
o‘tkazuvchanligi ortadi, natijada teri va teri ostiga mayda qon
quyilishlar (petexiya), milklarning qonashi, odontoblastlar
degeneratsiyasiga sabab bo‘ladi. Biologik vazifasi: oksidlanish-
qaytarilishi jarayonlarida qatnashadi.Prolin va lizinning gidroksillanish
reaksiyalari, buyrak usti bezi gormonlari, trintofan sintezida ishtirok
etadi.
Vitamin C asosan o‘simlik tabiatiga ega bo‘lgan mahsulotlarda
uchraydi. Garmdori, salat, karam, xren, ukrop, qora smorodina kabi
mahsulotlar askorbin kislotaning manbai hisoblanadi. Bir kunlik
iste’mol me’yori – 75 mg .
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)

2007 yilning oxiriga kelib, oliy o’quv yurtlarida yaratilgan 500 dan ziyod elektron o’quv
qo’llanma ro’yxatga olingan, o’qitiladigan predmetlar aksariyati bo’yicha ma’ruzalarning
elektron matnlaridan oliy o’quv yurtlari axborot-resurs markazlarida foydalanish mumkin.
ZiyoNET ta’lim tarmog’i resurs markazining bo’linmasi tomonidan «ZiyoNET» portalining
«Biblioteka» bo’limida 6000 dan ziyod axborot-ta’lim resurslari joylashtirilgan. Barcha resurs
markazlarida axborot va kompyuterlarni zararli dasturlardan himoyalash bo’yicha zarur chora-
tadbirlar ko’rildi. Buning uchun doimiy tarzda yangilanib turadigan maxsus viruslarga qarshi
dasturlar qo’llaniladi. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2006 yil 20 iyundagi 381-son
farmoniga muvofiq oliy o’quv yurtlari qoshida axborot-resurs markazlari tashkil etilmoqda, bu
esa kadrlarni tayyorlash jarayoniga ijobiy ta’sir ko’rsatmoqda. Axborot-resurs markazlardagi
kompyuterlarning umumiy soni 1600 dan ziyodni tashkil etadi. O’rta maxsus, kasb-hunar ta’limi
markazining barcha o’quv yurtlari orasida byudjet mablag’lari hisobiga tayyorlangan 307 o’quv
qo’llanmalarning elektron versiyalari tarqatilgan. Ishlar ta’lim jarayonida AKTni qo’llash
bo’yicha o’rta maxsus o’quv yurtlari o’qituvchilarining ko’nikmalarini oshirish bo’yicha
tasdiqlangan chora-tadbirlar rejasiga muvofiq amalga oshirilmokda.
Vitamin B
12 - Biokimyo pmd

154
kompleksni gidrolizlanishi. Jigar va buyrakda vitamin B
12
faol shakli
hosil bo‘ladi va to‘qimalarga tarqaladi.
Ferment sistemalarda erkin vitamin B
12
emas, balki B
12
kofermentlar
prostetik guruh sifatida qatnashadilar: metilkobalamin (metil-B
12
) va
dezoksiadenozilkobalamin (DA-B
12
). Vitamin B
12
koferment sifatida
transmetillanish va izomerlanish reaksiyalarida qatnashadi. Metil-B
12
gomotsisteinmetiltransferazaning kofermenti hisoblanadi va N
5
-metil-
TGFK bilan birgalikda metil guruhni gomotsisteinga ko‘chirilishi hamda
metionin hosil bo‘lishida ishtirok etadi. Bu jarayonda kobalamin TGFK
bilan sinergist ta’sir etadi.
DA–B
12
metilmalonil–KoA-mutaza fermentining kofermenti
hisoblanadi va metilmalonil–KoA suksinil–KoA aylantiradi. Bu jarayon
Krebs halqasida propionil-KoA qoldiqlarini yonishini ta’minlaydi.
Propionil kislota qoldiqlari toq uglerod atomli yog‘ kislotalar
oksidlanishi, xolesterinni yon zanjirlarini oksidlanishi va ba’zi
aminokislotalarning (metionin, izoleytsin, treonin, valin) uglerodli
radikallarini hamda timinni oksidlanishida hosil bo‘ladi. Kobalamin folat
kislotasi kofermentli hosilalarini hosil bo‘lishi va zaxiralanishini
ta’minlaydi. DNK sintezi va qon hujayralari yetilishi shu yo‘sinda
proliferatsiyasida ishtirok etadi.
Vitamin B
12
yetishmaganda mikrotsitar, megaloblastik anemiya
rivojlanadi. Nerv sistemasi faoliyatining buzilishi va oshqozonning shira
kislotaligi keskin pasayadi. Oshqozon shirasi tarkibidagi
gastromuko‘protein (transkorrin, Kastl omili) bilan vitamin B
12
bog‘lanib, yangi murakkab kompleks hosil qiladi va ichak orqali
so‘riladi.
Mikroorganizmlar vitamin B
12
ni sintezlaydi. Asosiy manba’lar –
go‘sht, mol jigari, buyrak, baliq, sut, tuxum. Sutkalik me’yori – 0,003
mg.
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 74

Konveyer tarkibi tagiga to’kilgan kon massasi maxsus universal
ekskavatorlar yoki osm a uskunali yuklagichlar va maxsus tog’ jinsi tozalagichlar
tomonidan tozalanadi.
Konveyer lentasini osish va almashtirish traktor va avtokranlar bilan amalga
oshiriladi, konveyemi joylashtirish uchun maydonni
tekislash esa buldozerlar
bilan amalga oshiriladi.
4 .1 3 . KARYER T R A N S P O R T IN G ISHLASHIDA ASOSIY XAVFSIZLIK
QOIDALARI TALABLARI
Katta tezlikda ko ’plab sonli transportlaming harakati karyer ishchilari uchun
havf tug’durishi mumkin. Faqatgina ishlab chiqarish qoidaliring qat’iy rioya
qilinishi karyer transportida ishlab chiqarish zararlarini oldini olishi mumkin.
Temiryo’l transportida asosiy XQ talablari.
Temiryo’l transporti ishining
karyerdagi ishining xavfsizligining asosi bu harakatlanadigan tarkibning sozligi,
aloqa
vositalari mavjudligi, harakatning boshqariluvi va xizmat ko’rsatish
tarkibining kerakli talablami bilishi. Temiryo’l transportining barcha bino va
inshootlari soz holatda b o ’lishi kerak. Temiryo’l yo’llarida joylashgan xech bir
inshoot belgilangan xafsizlik masofalaridan ichkariga va tashqariga chiqmasligi
kerak. Yuklangan vagonlar sun’iy inshootlarga zarar etkazmasligi uchun (yo’l
o ’tkazgichlar, tunellar va boshqa) belgilangan o ’lchamlardan
oshmasligi kerak
va shu o ’rinda lokomotivtarkib bilan avariyalarga yo’l qo’ymasligi kerak.
Poezdlaming xavfsiz harakati faqatgina Texnik foydalanish qoidalarida
belgilangan tem iryo’l y o ’llarining yotqizilish qoidalariga rioya qilgan holdagina
ta’minlanadi.
Koleyaning belgilangan kengligidan chetga chiqish mumkin
bo’lgan
qiymatlardan
oshmasligi
kerak.
Asosiy
e’tibomi
strelkali
o ’tkazgichlarga qaratish kerak. Rels va pero orasiga turli
hil axlatlar, qumlaming
tushushi poezdning rels bilan ushlanishini kamaytirishi mumkin va shuning
oqibatida poezdlaming relsdan chiqib ketishi ehtimoli mavjud. Temiryo’l
yo’llarining avtomobil yo’llari bilan kesishmalarda himoyalanadigan va
himoyalanmaydigan qismlari mavjud. Himoyalanadigan qismlar shlakbaumlarga
179
ega b o ’ladi va qoidaga ko ’ra markazlashgan boshqaruv tizimi ega bo’ladi.
Shlagbaumning normal holati bu - yopiq holatidir. Kunning qorong’u paytida va
tuman, qor va shamollar vaqtida y o ’l kesishmalari yoritilishi kerak. Bundan
tashqari harakatlanishning ko ’pligida y o ’l kesishmalari
poezd yaqinlashuvidan
ogohlantiruvchi ovozli va yorug’lik signallariga ega b o ’lishi kerak.
Karyerda ishlaydigan odam lar qat’iy belgilangan harakatlanish tartibiga
rioya qilishi kerak. Tem iryo’l y o ’llariga kelishda havfning maviud em asligiga
ishonch hosil qilish kerak. Rellar, yoki shpallam ing uchidan yurish taqiqilanadi.
Y urish faqalgina y o ’l oralig’ida yoki yo ’l chetidan ruhsat etiladi.
K atta harakatga ega y o ’llardan o ’tishda yer osti tunellaridan yoki maxsus
piyodalar o ’tish
joyidan
o ’tish
kerak.
Tarkibning ikkinchi
tomoniga
vagonlam ing tagidan o ’tish taqiqlanadi.
Tem iryo’l yo’llari uchastkalaridagi ta ’mirlash ishlari uzoqdan k o ’rinadigan
qilib yotirilgan bo ’lishi kerak.
BUYRAK BIOKIMYOSI - Biokimyo pmd

BUYRAK BIOKIMYOSI Katta odamlarda ikkala buyrakning og‘irligi taxminan 300gr.
Buyraklar muhim a’zolardan biri bo‘lib, ularning asosiy vazifasi
organizm ichki muhiti muvozanatini doimiy saqlashdir (111-rasm).
Buyraklar suv – elektrolit balansini boshqarish, kislota ishqor
muvozanatini saqlash, azot qoldiqlarini chiqarish, organizm suyuqliklari
osmotik bosimini saqlash, qon bosimni boshqarish, eritropoezni
stimullash va boshqalarda qatnashadi.
Buyrak to‘qimasi 2 zonadan iborat:
– tashqi (po‘stloq)
– ichki (miya)
Nefron buyrak parenximasining funksional birligi hisoblanadi
(rasm). Nefronning Baumen kapsulasidan qondagi suv hamda
plazmaning boshqa past molekulali moddalari filtrlanib o‘tadi; bu
filtrlanishni harakatlanuvchi kuchi koptokcha kapillyarlari bilan Baumen
kapsulasi bo‘shlig‘idagi gidrostatik bosim farqidir. Baumen kapsulasi
filtrati (birlamchi siydik) tarkibi va past molekulali moddalarni
konsentratsiyasi jihatidan qon plazmasidan farq qilmaydi.
Nefronda 3 ta asosiy jarayon sodir bo‘ladi:
- koptokchalarda filtratsiya;
- reabsorbsiya kanalchalarda
- sekresiya.
Filtratsiya davrida koptokchalardan har ikkala buyrak orqali 1
daqiqada 1300 ml qon o‘tadi. Buyrak koptokchalarini umumiy
filtrlanadigan yuzasi taxminan 1,5 m
2
ni tashkil etadi. Koptokchalarda
qon kapillyarlaridan buyrak koptokchasiga qon plazmasini
ultrafiltratsiyasi sodir bo‘ladi, natijada birlamchi oqsilsiz siydik hosil
bo‘ladi.
Surunkali piyelonefritning yuqori faolligi buyrakning azot ajratish
funksiyasi buzilishi kuzatiladi. Keyinchalik u gipertenzion va istisqo –
gipertenzion sindromli hamda azot ajratish qobiliyati buzilgan surunkali
piyelonefrit, faqat siydik sindromli azot ajratish funksiyasi buzilmagan
417
surunkali nefrit, o‘tkir diffuz glomerulonefritning qoldiq ko‘rinishlari
mavjud bo‘lganda keltirilgan tartibda faolligi pasayadi.
Koptokchalar orqali filtrlangan suyuqlikning 1% gina siydikka
Jigar xastaliklarida oganizmda

3. Qonda protrombin va boshqa qon
ivish omillari miqdorining
kamayishi, qon ivish jarayonini buzilishi.
4. Giperxolesterinemiya, xolesterinni
efirlanish koeffitsiyenti
kamayishi.
5. Giperbilirubinemiya.
Jigar retikulo-endoteliyasining yallig‘lanish sindromida:
1. Qon zardobida globulin miqdorining ortishi;
2. Oqsil cho‘ktiruv testlar natijalarining o‘zgarishi (timol, Veltman,
sulema, rux, sulfat, geparin va boshqa testlar).
Vitamin E - Biokimyo pmd

146
Qator patologik holatlarda esa ularning miqdori oshib, hujayra tarkibiy
qismlari shikastlanishi va hujayra o‘limiga olib keladi. Å
avitaminoz
esa biologik membranalar barqarorligi va vazifalari buzilishidir. Bunda
membranalar fosfolipidlari va struktura oqsillarining sifat va miqdor
tarkibi, shuningdek lipidlar peroksidlanish mahsulotlari miqdori ham
o‘zgaradi. Bu holat E avitaminozda, eritrotsitlar membranasida yaqqol
ko‘zga tashlanib, shu vitaminning kamayish
darajasi bilan bir vaqtda
eritrotsitlarning osmotik rezistentligi kamayishiga olib keldi. Å
avitaminozda membrana fosfolipidlari tarkibidagi o‘zgarishlar hujayra
ichi strukturalarida ham aniqlangan. Hayvonlarga vitamin E berish
hujayra ichi strukturalari fosfolipidlari sifatli tarkibiga ijobiy ta’sir
ko‘rsatadi.
Vitamin E yetishmasligida yuqorida aytib o‘tilgan o‘zgarishlar
fosfolipaza A
2
faollashuvi va prostanoidlar sinteziga sabab bo‘ladi.
Ma’lumki, hujayra membranasi fosfolipidlari gormonlar retseptorlari
hosil bo‘lishiga, hujayraning o‘zaro ta’sirlariga mas’ul bo‘lgan
glikolipidlar bilan mustahkam bog‘langan. E avitaminozda
fosfolipidlarni miqdor va sifat tarkibi o‘zgarganda, hujayra
membranalari glikolipid tarkibi va ularga bog‘liq
vazifalar ham
o‘zgaradi. Membrana retseptorlarini gormonlarga sezuvchanligi
pasayadi. Vitamin E yetishmasligida membrana fosfolipidlari sifat va
miqdor tarkibi o‘zgarishi ularning molekulyar xarakatchangligini
oshiradiki, kaysiki u hujayra ichi strukturalaridagi membranaga bog‘liq
fermentlar aktivligi o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lgan hujayrada moddalar
almashinuvida ko‘p sonli ikkilamchi o‘zgarishlarga sabab bo‘ladi.
Patogenezida lipidlarni peroksidlanish mahsulotlari to‘planishi va
immunitet faolligi pasayishi katta o‘rin tutadigan qator kasalliklarda
vitamin E ni kompleks terapiyada qo‘llash
ayni maqsadga muvofiq
bo‘ladi. Vitamin E tomonidan tabiiy killer hujayralar aktivligini
oshirilishi uning o‘smalarga qarshi ta’sirini o‘rganishga bo‘lgan
qiziqishni tobora orttirmoqda. Tabiiiy killer hujayralar esa organizmda
o‘smalarga qarshi nazoratning asosiy omilidir. Vitamin E tomonidan
tabiiy killer hujayralarning faollashuvi shu hujayralar faoliyatini
cheklovchi T – supressorlar sonini kamaytirishga va prostglandinlar
sintezi ingibirlanishiga bog‘liqdir. Qaysiki,
prostaglandinlar yuqorida
aytilgan hujayralar faoliyatini to‘xtatib qo‘yadilar.
Shunday qilib, vitamin E organizm sistema va a’zolari hujayralari
membranasi tuzilishi va funksiyasiga, membranaga bog‘liq fermentlar
aktivligiga, nuklein kislotalar, oqsillar,
lipidlar va uglevodlar, shu-
147
ningdek energiya almashinuvlariga yaqqol ko‘ringan boshqaruvchi ta’sir
ko‘rsatadi. U kuchli antioksidantlardan biri sanaladi va ksenobiotiklar
zararlanishida ishtirok etadi. Sutkalik extiyoj – 5 mg.
Л - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va
ochiq kon ishlari texnologiyasi mexanizatsiyasi va kon ishlarini
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va
|
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 100

6.1 Я -г а з т .. F o y d a la n ish g a to p sh irish v a q tid a k a r y e m in g k o ’n d a la n g kesim i:
Bpm -
kesuvchi transheya asosining kengligi;
3,-
foydali qazilmalaming ochilgan zaxiralari;
1 - karyeming oxirgi kontui i
K aryem ing k o ’ndalang kesim iga k o ’ra har bir pog’ona chegarasidagi
kesilmalar maydoni aniqlanadi. H ar bir po g ’ona b o ’yicha ishlar hajmi har bir
p og’ona kesimi m aydonining p o g ’oaning ish fronti uzunligiga ko’paytmasiga
teng. Kerak bo’lganda pog’onadagi ishlar hajmi kesuvchi transheya o ’tishga
ketadigan ishlar hajmi va bortlami olish b o ’yicha ishlarga bo’linadi. Shunday
qilib, karyem i foydalanishga topshirish vaqtida kon - kapital ishlar hajmi har bir
gorizont b o ’yicha ishlar va kapital transheyalar tizimi y ig ’indisiga teng, y a’ni:
Variant 1K - Issiqlik almashinish qurilmalarini hisoblash

Variant 1K:
Quvurlar ichida turbulent harakat qilayotgan oqim uchun issiqlik berish koeffistienti (3.11) formulaga binoan quyidagiga teng:
t, va t2 temperaturalarning farqi kichik ( tur = 33,2°S) bo’lgani uchun (Rg/Rgd) tuzatmani hisobga olmasa ham bo’ladi.
«Nakatka» quvurli issiqlik almashinish qurilmalari uchun issiqlik berish koeffistienti Nu / Nusil nisbati orqali topiladi.
Quvurlararo bo’shliqdagi to’siqlar orasidagi oqimning ko’ndalang kesim yuzasi Strab =0,045 m2 (4 jadval). Unda,
(22) formulaga binoan quvurlararo bo’shliqda harakat qilayotgan suyuqlik va quvur devori orasida issiqlik berish koeffistienti quyidagicha hisoblanadi:
Ma’lumki, ikkala issiqlik tashuvchi agentlar ham kichik konstentrastiyali. Shuning uchun, 3 jadvalga binoan quvurning ikkala tomonini ifloslanishini bir xil, ya’ni gifd1 = gnfa 2 = 1/2900 m2-K/Vt. Issiqlik tashuvchi agentlar korrozion aktiv bo’lishi quvurlar zanglamaydigan po’latdan yasalishini taqozo etadi. Zanglamaydigan po’lat quvurning issiklik o’tkazuvchanlik koeffistienti p = 67,5 Vt/(m-K) ga tengdir. Quvur devori va iflosliklar qatlamlarining termik qarshiliklarining yig’indisi ushbu yo’l bilan topiladi:
Unda issiqlik o’tkazish koeffistienti
ga teng bo’ladi.
Zarur issiqlik almashinish yuzasi ushbu tenglamadan aniqlanadi:
4 jadvaldan ko’rinib turibdiki, tanlangan qatordan quvurlarning uzunligi 6,0 m li va nominal yuzasi F- 97 m2 bo’lgan issiqlik almashinish qurilmasi to’g’ri keladi. Shunda, issiqlik almashinish yuzasi bo’yicha zahira
Issiqlik almashinish qurilmasining massasi M1K=3130 kg ga teng
|
Vitamin B
6 - Biokimyo pmd

152
dekarboksilazalarning kofermenti hisoblanadi. Shuningdek,
piridoksalfosfat ba’zi aminokislatalarning (serin, treonin, trigtofan)
almashinuvida qatnashadi.
Vitamin B
6
o‘simlik va hayvon mahsulotlarida keng tarqalgan. Uning
asosiy manba’lari bo‘lib, non, no‘xat, loviya, kartoshka, go‘sht, buyrak,
jigar va boshqalar hisoblanadi. Ichak mikroflorasi bu vitaminni yetarli
miqdorda sintezlashi mumkin. Sutkalik me’yori 2mg (42-rasm, b).
O‘tning asosiy vazifalari: Emulsifikatsiya

410
xossasidan xoli bo‘lib, suvda eruvchan va qonda uning miqdori oshsa
(buyrak «bo‘sag‘asi» 27,36-34,2 mkmol/l) buyrak orqali siydik bilan
chiqadi. Konyugatsiyalangan bilirubin jigar hujayralarining biliar
qutbidan ajralib o‘t kapillyarlariga o‘tadi. Bu jarayon ma’lum miqdorda
energiya sarflash hisobiga bajariladi va bunda energiya manbai sifatida
ATF qatnashadi. Bilirubinni ekskretsiya qilish faoliyati jigar
hujayralarining tezda har xil holatlarning ta’siriga beriluvchan
funksiyalaridan biri bo‘lib hisoblanadi. Bilirubin o‘tning tarkibida
konyugatsiyalangan bo‘lib ichakka o‘tadi va u yerda bakteriyalarning
fermentlari-degidrogenazalar ta’sirida rangsiz urobilin tanachalariga:
1-urobilinogen, 3-urobilinogen, sterkobilinogenlargacha tiklanadi.
Bularning bir qismi darvoza venasi orqali katta qon aylanish yo‘liga
o‘tadi va siydik orqali ajraladi. Sog‘lom odamlarning siydigi bilan bir
kecha-kunduzda 0,5-2 mg urobilinogen ajraladi. Siydik bir oz idishda
turib qolsa, urobilinogen oksidlanib urobilinga va so‘ngra uroxromga
aylanadi.
Urobilinogenning asosiy qismi ichakning quyi qismlariga tushib, u
yerda oksidlanib sterkobilinga aylanadi. Bir kecha-kunduzda najas orqali
150-300 mgacha sterkobilinogen va sterkobilin ajraladi. Chaqaloqlarda
va hayotning dastlabki uch oyi davomida ona suti bilan ta’minlangan
bolalar ichagida (ichak tayoqchalari bo‘lmagani uchun) bilirubindan
sterkobilin hosil bo‘lmaydi. Siydikda bilirubin moddasi bo‘lmaydi,
urobilin juda oz miqdorda bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 11/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 235,68 Kb. | | #117802 |
Bog'liq kurs loyiha yangi IMAJQ (1)Foydalanilgan adabiyotlar.
Yusupbekov N.R., Nurmuhamedov X.S., Ismatullayev P.R. “Kimyoviy va oziq ovqat sanoatlarning jarayonlari va qurilmalari fanidan hisoblar va misollar” Toshkent Kimyo Texnologiya institute, 2000 yil
2. SP 41-101-95 Isitish punktlarini loyihalash.
3. Baklastov A.M. va boshqalar Issiqlik va massa uzatish moslamalarini loyihalash, o'rnatish va ishlatish: Universitetlar uchun darslik. - M.: Energoizdat, 2000. - 336 b.
4. Xonanda N.M. va boshqalar Issiqlik ta'minoti tizimlaridagi plastinkali issiqlik almashinuvchilari. - M.: Energoatomizdat, 1995. - 78 b.
5. Lebedev P.D., Shchukin A.A. Teploispolzuyushchie sanoat korxonalarining qurilmalari. (Kurs loyihani): Universitetlar uchun darslik. - M.: Energiya, 1970. - 408 b.
6. Manyuk V.I. va boshqalar Suv isitish tarmoqlarini sozlash va ishlatish: Qo'llanma. - M.: Stroyizdat, 1988. - 432 b.
Солодов А.П. “Принципи тепло – и массаобмена” – M., MЭИ. 2002 г – 96 с.
8. Светков Ф.Ф., Солохин В.И. “Теплообмен излучением” Задачи и упражнения. – M., 2003 г. – 64 с.
|
| |
X,arakatchan - Issiqlik almashinish qurilmalarini hisoblash

|
Issiqlik almashinish qurilmalarini hisoblash
|
bet | 6/11 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 235,68 Kb. | | #117802 |
Bog'liq kurs loyiha yangi IMAJQ (1)X,arakatchan qalpoqchali isitgichlar temperaturalar farqi katta bo’lganda ishlatiladi. Bu turdagi isitgichda pastdagi quvur to’ri harakatchan bo’lib, bunda quvurlar o’rami (to’plami) qurilmaning qobig’ida temperatura ta’sirida uzayganda xam bemalol harakat qiladi. Quvurlarning uzayishini yo’qotuvchi kompensastiyali isitgichlarning konstrukstiyasi murakkabdir.
U - simon g’ilof-quvurli isiggichlarda issiqlik ta’sirida quvurlarning uzayishidagi kompensastiyani quvur o’ramining o’zi bajaradi. Shuning uchun ularning konstrukstiyasi sodda bo’lib, quvurlar to’plami bitta qo’zg’almas to’rga o’rnatiladi. Bu isitgichlarda quvurlarning ichki yuzasini tozalash qiyin va quvurlarni to’rga joylashtirish ancha murakkabdir.
Neftni qayta ishlash sanoatining barcha tarmoqlarida 2-6 yo’lli isitgichlar qo’llaniladi. Lekin shuni ta’kidlash kerakki, yo’llarning soni ortishi bilan qurilmaning gidravlik qarshiligi ortadi va konstrukstiyasi murakkablashadi (4 -rasm).
Issiqlik almashinish qurilmalarining quvurlari, qobig’i, g’ilof va boshqa elementlari uglerodli yoki zanglamaydigan po’lat, titandan, sovitgichlarning quvurlari esa latun, mis kabi materiallardan tayyorlanishi mumkin.
Gidravlik qarshilik va zarur issiqlik almashinish yuzasini aniqlovchi hisobi uchun normallashgan issiqlik almashinish qurilmalar va sovitgichlarning issiqlik
o’tkazish yuzasi, konstrukstion parametrlari va massalari 3, 4 jadvallarda keltirilgan.
2.4. G’ILOF-QUVURLI ISSIQLIK ALMASHINISH QURILMASINING GIDRAVLIK QARSHILIGINI HISOBLASH
Uzunligi Lz bo’lgan quvurlarda ichki ishqalanish va mahalliy qarshiliklar uchun yo’qotilgan bosim (1) tenglama orqali topish mumkin. Quvurdagi suyuqlikning tezligi esa
(30)
Ishqalanish koeffistienti (3.4)-(3.7) formulalar yordamida aniqlanadi. Agarda Retr > 2300 bo’lsa, ushbu formuladan hisoblab topiladi:
(31)
bu erda e = /d - quvurning nisbiy g’adir-budurligi; - g’adir-budurliklarning balandligi (hisoblar uchun = 0,2 mm deb qabul qilsa bo’ladi).
Quvur ichida harakat qilayotgan oqimga ko’rsatilayotgan mahalliy qarshilik koeffistientlari:
tr1 = 1,5 - kameraga kirish va chiqish;
tr2 = 2,5 - yo’llar orasidagi burilish;
tr3 = 1,0 - quvurga kirish va chiqish.
Taqsimlovchi kameraga kirish va undan chiqish paytidagi mahalliy qarshiliklarni shtusterdagi suyuqlikning tezligi bo’yicha hisoblash kerak. G’ilof -quvurli issiqlik almashinish qurilmasining normallashgan shtusterlarining diametrlari 3-10 jadvalda berilgan.
Quvurlararo bo’shliqdagi gidravlik qarshilikni ushbu formula orqali hisoblanadi:
(32)
Suyuqlikning quvurlararo bo’shliqdagi tezligi esa quyidagi formuladan aniqlanadi:
= 1,5 suyuqlikning kirishi va chiqishi;
= 1,5 segment to’siq orqali burilish;
= - quvurlar paketi (dastasi)ning qarshiligi.
Bu erda
Strab - quvurlararo bo’shliqning eng tor ko’ndalang kesimi; m - quvur qatorlarining soni.
|
| |
Ijtimoiy, moliyaviy sohalarda va boshqaruvda AKTining roli

|
Ijtimoiy, moliyaviy sohalarda va boshqaruvda AKTining roli
|
bet | 4/4 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 23,19 Kb. | | #157935 |
Bog'liq 1-Ma’ruza “Texnik tizimlarda axborot texnologiyalari” fanining p (1) Ijtimoiy, moliyaviy sohalarda va boshqaruvda AKTining roli
2013 yilda bo’lib o’tgan respublikaning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish yakunlariga bag’ishlangan O’zbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasi majlisida mamlakat oldida milliy axborot texnologiyalarini tizimlarini rivojlantirishning kompleks dasturida belgilangan choralarni o’z vaqtida bajarish yahshi samaralarga olib keladi. Respublikada kompyuterlashtirish va axborot kommunikatsiya texnologiya-larini rivojlantirishga doir muayyan vazifalar birinchi Prezidenti I.
Karimov tomonidan 2002 yil 30 mayda imzolangan “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to’g’risida”gi Farmonida belgilab berilgan bo’lib, O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasining 2002 yil 6 iyun 200- sonli “Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish chora-tadbirlari to’g’risida”gi Qarorida o’z aksini topgan. Axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirish, iqtisodiyot va jamiyat hayotining barcha sohalarida zamo-naviy axborot texnologiyalarini, kompyuter texnikasi va telekommunikatsiya vositalarini ommaviy ravishda joriy etish, hamda ulardan foydalanish. Shuningdek, fuqarolarning axborotga ortib borayotgan talab va ehtiyojlarini yanada to’liqroq qondirish, jahon axborot hamjamiyatiga kirish, hamda jahon axborot resurslaridan bahramand bo’lishni kengaytirish uchun qulay shart-sharoitlarni yaratishga qaratilgan bo’lib, Farmonda kompyuterlashtirish va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirish va ularning zamonaviy tizimlarini joriy etish birinchi galdagi eng muhim vazifalar sifatida e’tirof etilgan.
Nazorat savollari:
Axborot texnologiyalari deganda nimani tushunasiz?
Axborot-komunikasiya texnologiyalari eganda nimani tushunasiz?
Zamonaviy jamiyatda axborot-komunikasiya texnologiyalarining o’rni?
AKTni qo’llash mumkin bo’lgan sohalarni sanab bering?
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
62
Kasbiy bilimning kompleksligi, umumlashganligi bilan birga uning shaxsiy boʻyoqdorligi ham muhim
ahamiyatga ega. IX sinfda adabiyot darsi boryapti. Yusuf xos Hojibning ”Qutadg’u bilig” asari xususidagi
oʻz fikrlari, uning tarjimalari undagi qahramonlar haqida koʻp gapirildi. Oʻquvchilar ham oʻz fikrlarini bayon
qildilar. Bu suhbatni olib borayotgan oʻqituvchi esa biror marta ham “Menimcha”, “Men oʻylaymanki...”
degan soʻzlarni aytmadi. Fan, madaniyatning butun zaxirasi toʻg’risidagi bilim oʻqituvchining oʻz
qiziqishlari va ideallari bilan boyitilsa, uning oʻz pozitsiyasi sifatida qabul qilinadi. Oʻqituvchining mahorati
bilimlarni insoniylashtirishda, unga ruh bag’ishlashda namoyon boʻladi. Zero, bilimlar shunchaki kitoblardan
olingan ma’lumotday emas, balki oʻzining olamga munosabati tarzida yetkazilishi lozim.
Pedagogning kasbiy bilimi asosida pedagog tafakkuri – prinsip va qoidalar shakllanadi. Ular
oʻqituvchi xatti–haraktlari, xulq-atvorida namoyon boʻladi. Bu prinsip, qoidalarni har bir oʻqituvchi
tajribasiga tayangan holda quradi. Lekin faqat kasbiy bilim orqaligina uni anglash va uning qonuniyatlarini
koʻra olish mumkin. “Abadiy doskaga chiqarilgan” – oʻqituvchi haqida shunday deyiladi. Shuni ham hisobga
olish kerakki, oʻqituvchini tayyorlash, kasbga layoqatli boʻlishini ta’minlash juda murakkab jarayon. Chunki
kasbiy bilim bir varakayiga barcha darajalarda teng shakllantirilashi kerak: metodologik (rivojlanishning
umumfalsafiy qonuniyatlarni, tarbiya maqsadi, shart-sharoitlarini bilish), nazariy (pedagogika va
psixologiyaning qonun–qoidalari, prinsiplari, faoliyatning asosiy shakllari va b.), metodik (oʻquv–tarbiya
jarayonini koʻra olish darajasi), texnologik (muayyan sharoitda ta’lim-tarbiyaning amaliy topshiriqlarini hal
etish darajasi). Bu ma’lum darajada rivojlangan kasbiy tafakkurni, ya’ni pedagogik maqsadni amalga
oshirishga qaratilgan bilimlarni tanlash, tahlil qilish va qayta ishlashni talab etadi.
Adabiyotlar
1.Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. –T.: “Ma’naviyat”, 2008.
2. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini mard va olijanob хalqimiz
bilan birga quramiz. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga
bag’ishlangan Oliy Majlis palatalarining qoʻshma majlisidagi nutq. - T.: “Oʻzbekiston”, 2016.
3. Sultonova G.A. Pedagogik mahorat. - T.: “Oʻzbekiston”, 2017.
4. Turg‘unov S.Т., Maqsudova L.A. Pedagogik jarayonlarni tashkil etish va boshqarish. - Т., 2015.
5. Tolipov Oʻ., Usmonboyeva M. Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot. - Т., 2016.
6.Azizxoʻjayeva N.N. Oʻqituvchi mutaxassisligiga tayyorlash texnologiyasi. –T.: TDPU, 2000.
7. Sayidahmedov N., Ochilov A. Yangi pedagogik texnologiya mohiyati va zamonaviy loyihasi. -
T.: RTM, 1999.
https://buxdu.uz
|
| |
Ключевые фразы - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahoratBog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilКлючевые фразы: проблемный вопрос, проблемные ситуации, современная инновационная
технология, технологический подход, рациональное совершенствование, гарантированный
результат, “Субъект - субъект”, “преподаватель - студент”, “студент - студент”,
традиционный, системный, технологический, функциональный, комплексный подход, активный
подход.
In order to ensure the continuous orientation of students and young people to innovative activities, the
article focuses on the shortcomings, problematic issues and problematic situations in the educational
process on the basis of traditional, innovative and scientific-creative approaches. The article analyzes the
implementation of the technology of designing the educational process based on the use of innovative
pedagogical technologies in the educational process. In the higher education system, it is believed that the
continuous introduction of innovative technologies in the educational process will give an effective result.
Traditional and innovative approaches to the educational process are comparatively studied. The issue of
involving students and young people in creative activities is also discussed in detail.
Key words: problem question, problem situations, modern innovative technology, technological
approach, rational improvement, guaranteed result, “Subject – subject”, “teacher – student”, “student –
student”, traditional, system, technological, functional, integrated approach, active approach.
Kirish. Jahonda fan va ta’limning ishlab chiqarish bilan integratsiyalashuv jarayoni jadal kechayotgan
bir davrda “tajriba asosida ta’lim olish” (Experimential learning) g‘oyasi jahon hamjamiyati axborot-ta’lim
muhitida ustuvorligi jihatidan e’tirof etilmoqda. Bu holat, oʻz navbatida, oliy ta’lim muassasalarida ta’lim
olayotgan talabalarda innovatsiyalarni oʻzlashtirishni, buning uchun esa ularda individual sifatlarni
shakllantirishni taqoza etadi.
XX asrning oxiri va XXI asrning boshlarida dunyoda, shu jumladan, bizning mamlakatimizda,
kechayotgan ijtimoiy-madaniy transformatsiya ishlab chiqarish amaliyoti uchun kadrlarni tayyorlash
masalasiga, uzliksiz ta’limda “umr davomida ta’lim olish” (Lifelong learning) konsepsiyasiga amal qilishni
talab etmoqda. Fan va texnika yutuqlarining ishlab chiqarish amaliyotiga tadbiq etilishi, iste’molchilar
https://buxdu.uz
|
| |
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahoratBog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
63
Oʻg’iloy SHUKUROVA
Guliston davlat universiteti
pedagogika va psixologiya kafedrasi
katta oʻqituvchisi
TALABA-YOSHLARNI INNOVATSION FAOLIYATGA YOʻNALTIRISHNING
UZLUKSIZLIGINI TA’MINLASH TEXNOLOGIYASI
Maqolada talaba-yoshlarni innovatsion faoliyatga yoʻnaltirishning uzluksizligini ta’minlash
maqsadida an’anaviy, innovatsion va ilmiy–ijodiy yondashuvlar asosida ta’lim jarayonida yoʻl
qoʻyilayotgan kamchiliklar, muammoli savol va muammoli vaziyatlar atrofida fikr yuritiladi. Ta’lim-tarbiya
jarayonida innovatsion pedagogik texnologiyalardan foydalanish orqali oʻquv jarayonini loyihalash
texnologiyasining amalga oshirilishi tahlil qilingan. Oliy ta’lim tizimida ta’lim jarayonida innovatsion
texnologiyalardan foydalanish uzluksiz ravishda bosqichma-bosqich amalga oshirilishi samarali natija
berishi koʻrib chiqilgan. Ta’lim-tarbiya jarayoniga oid an’anaviy va innovatsion yondashuvlar qiyoslab
oʻrganilgan. Shuningdek, talaba-yoshlarni ijodiy faoliyatga jalb etish masalasida pedagogik prinsiplar
batafsil bayon etilgan.
Kalit soʻzlar: muammoli savol, muammoli vaziyatlar, zamonaviy innovatsion texnologiya, texnologik
yondashuv, aqliy kamolot, kafolatlangan natija, “subyekt - subyekt” , “oʻqituvchi - talaba”, “talaba -
talaba”, an’anaviy, tizimli, texnologik, funksional, kompleks yondashuv, faoliyatli yondashuv.
В целях обеспечения беспрерывности ориентации студентов и молодежи на инновационную
деятельность в статье акцентируется внимание на недостатках, проблемных вопросах и
проблемных ситуациях в образовательном процессе на основе традиционного, инновационного и
научно-творческого подходов. Проанализирована реализация технологии проектирования
образовательного процесса на основе использования инновационных педагогических технологий в
образовательном процессе.В системе высшего образования считается, что непрерывное внедрение
инновационных технологий в образовательный процесс даст эффективный результат.
Сравнительно изучены традиционные и инновационные подходы к образовательному процессу.
Также подробно рассматривается вопрос вовлечения студентов и молодежи в творческую
деятельность.
|
| |
Adabiyotlar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahoratBog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilAdabiyotlar
1. Abduqodirov A.A. “Case-study” uslubi: nazariya, amaliyot va tajriba. – Toshkent: “Innovatsiya-
ziyo”, 2019. – 130 b.
2. Abduqodirov A.A., Astanova F.A., Abduqodirova F.A. “Case-study” uslubi: nazariya, amaliyot va
tajriba. – Toshkent: “Tafakkur qanoti”, 2012. – 134 b.
3. Djurayev R.X., Tolipov Oʻ.Q., Safarov R.G‘., Toʻraqulov X.O., Inoyatov I.O., Divanova M.S.
Pedagogik atamalar lug‘ati. – Toshkent: “Fan” nashriyoti, 2008. – 81 b.
4. Ruzikulova N.Sh. Boshlang‘ich sinf oʻquvchilarida axborot tushunchasini shakllantirish jarayoni. //
“Boshlang‘ich ta’lim va jismoniy madaniyat yoʻnalishida sifat va samaradorlikni oshirish muammo va
yechimlari” Respublika ilmiy-amaliy anjumani materiallari. – Toshkent, 2018. – B. 223-224.
5. Yuldoshev I.A. Tarmoq texnologiyasi asosida “Informatika va axborot texnoloigyalari” fanini
oʻqitish samaradorligini oshirish metodikasini takomillashtirish. Ped. fanl. fal. dok. (PhD) ... diss. avtoref. –
Toshkent, 2019. – 47 b.
https://buxdu.uz
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
58
Gulnora JUMAYEVA
Termiz davlat universiteti oʻqituvchisi
OʻQITUVCHINING PEDAGOGIK MAHORATINI SHAKLLANTIRISHDA
INNOVATSION FAOLIYAT
Maqolada oʻqituvchilarning pedagogik mahoratini shakllantirishda innovatsion faoliyatning oʻrni va
ahamiyati bayon qilingan. Innovatsion faoliyatning asosiy funksiyalari izohlangan.
Kalit soʻzlar: oʻqituvchi, pedagogik mahorat, innovatsiya, innovatsion faoliyat, funksiya, kasbiy
faoliyat, pedagogik faoliyat.
В статье раскрывается роль и значение инновационной деятельности в формировании
педагогического мастерства учителей. Разъяснены основные функции инновационной деятельности.
Ключевые слова: педагог, педагогическое мастерство, инновация, инновационная
деятельность, функция, профессиональная деятельность, педагогическая деятельность.
The article describes the role and importance of innovative activities in the formation of pedagogical
skills of teachers. The main functions of innovative activity are explained.
|
| |
f7/T /77 Ж 7 К / 7 Т Г / - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

Tashqi ag’darm alam ing joyini tanlashda quyidagi holatlar bilan tanishiladi.
A g’darmalar karyer zaboyidan ag’darm alar hosil qilish nuqtalarigacha b o ’lgan
masofani qisqartirish m aqsadida ag ’darm a joylari bevostida karyer yonida
joylashgan b o ’lishi kerak. A g’darm alarga kelish y o ’llari qulay va qiyaliklarsiz
b o ’lishi kerak. A g ’darmalar tagida yaqin orada ochiq usulda qazib olinishi
mumkin b o ’lgan foydali qazilma zaxiralari b o ’lmasligi kerak. Tog’ jinslarini
ag’darmalash uchun birinchi o ’rinda qishloq x o ’jaligida ishlatilmaydigan vk
kam ishlatiladigan erlardan tanlash kerak (ovrag, botqoqlik va boshqalar).
A g’darmalarning joylashuvi kon ishlarinig borishiga halaqit bermasligi kerak.
A g’darmalami to g ’ tushish joylarida yoki yaylovlarda joylashtirish maqsadga
muvofiq. A g’darmaning qabul qilish qobiliyati karyerdan foydalanishning
barcha davrida chiqariladigan tog’ jinslarini joylashtirish ishkoniyatiga ega
b o ’lishi kerak.
Amaliyotda talab etilgan ag’darm a joyini tanlashning barcha talablarini
bajarishning imkoni y o ’q. Shu sababli har bir muayyan vaqtda joyni tanlash
texnik-iqtisodiy hisoblar bilan am alga oshiriladi. Talablar sifatida bunda
karyeming barcha foydalanish davrida minimal harajatlar va ekspluatastion
xarajatlar olinadi. A g’darmalarning joylashuv holatining optimal holati quyidagi
holatni qanoatlantirishi kerak:
+
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 306/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
227
IQTISODIYOT VA TURIZM
Nurazimxon MAMAXONOVA
Buxoro davlat universiteti
tarix (yoʻnalishlar va mamlakatlar boʻyicha)
mutaxassisligi 1-bosqich magistranti
OʻZBEKISTON VA YEVROPA: HAMKORLIKNING YANGI BOSQICHI
Ushbu maqolada Oʻzbekiston Respublikasining Yevropa Ittifoqi davlatlari bilan savdo-diplomatik
aloqalarining soʻnggi bosqichi haqida adabiyotlar va internet materiallari tahlili asosida fikr-mulohazalar
yuritilgan.
Kalit soʻzlar: investitsiyaviy, individual holatlar, Federiko Mogerini, chegarasiz OAV, qora hudud,
benefitsiar, Yevropa Ittifoqi, Yevropa Parlamenti.
В данной статье на основе анализа литературы и интернет-материалов даны отзывы о
последнем этапе торгово-дипломатических отношений Республики Узбекистан со странами
Европейского Союза.
Ключевые слова: инвестиции, индивидуальные случаи, Федерико Могерини, СМИ без границ,
черная зона, бенефициар, ЕС, Европейский парламент.
In this article, opinions on the last stage of trade-diplomatic relations of the Republic of Uzbekistan
with the countries of the European Union are made on the basis of literature and analysis of internet
materials.
Keywords: investment, individual cases, Federico Mogherini, Mass Media Without Borders, black
zone, beneficiary, European Union, European Parliament.
Kirish. Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonning Yevropa mamlakatlari bilan barcha jabhalardagi
munosabatlari jadal sur’atlarda rivojlanib borishi natijasida oʻzaro manfaatli hamkorlikning yangi davri
boshlandi. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining Fransiya (2018-yil, oktyabr), Germaniya (2019-yil,
yanvar) va Turkiyaga (2017-yil, oktyabr va 2020-yil fevral) rasmiy tashriflari tashkil etilib, ularning
natijalari boʻyicha siyosiy, savdo-iqtisodiy, investitsiyaviy, madaniy-gumanitar va boshqa sohalarda salmoqli
kelishuvlarga erishildi. Oʻz navbatida, GFR Prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer (2019-yil, may) hamda
Turkiya Prezidenti Rejep Tayyip Erdog’an (2018-yil, aprel) mamlakatimizga javob tashrifini amalga
oshirganini alohida qayd etish lozim. Hozirgi vaqtda Vengriya, Italiya, Belgiya, Buyuk Britaniya va Chexiya
kabi davlatlar bilan oliy darajadagi tashriflarni tashkil etish yuzasidan har tomonlama ish olib borilmoqda[1].
|
| |
-modda. Bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb

(3-q.)
Sud tomonidan muomalaga layoqatsiz deb topilgan jismoniy shaxsning soliq
majburiyati shu muomalaga layoqatsiz shaxsning mol-mulki hisobidan uning vasiysi tomonidan
bajariladi.
(4-q.)
Vasiy muomalaga layoqatsiz jismoniy shaxsning soliqlar boʻyicha butun soliq qarzini
shu muomalaga layoqatsiz shaxsning pul mablagʻlari yoki boshqa
mol-mulki hisobidan uzishi
shart.
(5-q.)
Sud tomonidan bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilgan jismoniy
shaxsning soliqlarni toʻlash boʻyicha majburiyatini, shuningdek
unga tegishli penyalar va
jarimalarni toʻlash boʻyicha majburiyatni bajarish, shu jismoniy shaxsning pul mablagʻlari yoki
boshqa mol-mulki koʻrsatilgan majburiyatni bajarish uchun yetarli boʻlmagan (mavjud
boʻlmagan) taqdirda, tegishli soliq organining qarori bilan toʻxtatiladi.
(6-q.)
Jismoniy shaxsni bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topishni bekor
qilish toʻgʻrisida belgilangan tartibda
qaror qabul qilingan taqdirda, toʻxtatib turilgan
majburiyatlarning bajarilishi mazkur qaror qabul qilingan kundan eʼtiboran tiklanadi.
(7-q.)
Ushbu
moddaga muvofiq, sud tomonidan bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga
layoqatsiz deb topilgan jismoniy shaxslarning soliqlarni toʻlash boʻyicha
majburiyatlari
yuklatilgan shaxslar soliq toʻlovchilar uchun ushbu Kodeksda nazarda tutilgan tartibda barcha
huquqlardan foydalanadi va barcha majburiyatlarni mazkur
moddada nazarda tutilgan
xususiyatlarni hisobga olgan holda bajaradi. Ushbu modda bilan oʻziga yuklatilgan
majburiyatlarni bajarish chogʻida, shu munosabat bilan soliq huquqbuzarliklarini sodir etganlik
aybi uchun javobgarlikka tortiladigan mazkur shaxslar ushbu
Kodeksda nazarda tutilgan
jarimalarni tegishlicha sud tomonidan bedarak yoʻqolgan yoki muomalaga layoqatsiz deb topilgan
shaxsning mol-mulki hisobidan toʻlashga haqli emas.
-jadval
Odam organizmida sutkalik modda almashinuviningayrim

164
Ovqatlanish biokimyosi
Ozuqa mahsulotlarning asosiy va minor komponentlari
Ovqatlanish
– bu organizmni tashqi muhit bilan bog‘lovchi omil
hisoblanadi va modda almashinuvining birinchi bosqichidir. Ovqat bilan
organizmga kerakli organik va anorganik moddalar kiradi. Organiq
moddalar – bu oqsillar, karbon suvlar, yog‘lar, nuklein kislotalar,
vitaminlardir. Mineral moddalarga esa natriy, kaliy, kalsiy, fosfor, xlor,
temir, yod, mis, rux va boshqalar kiradi. Ular organizmga doimo yetarli
miqdorda kiritilishi kerak.
Katta yoshdagi odam kundalik ovqat tarkibida asosiy ozuqa
mahsulotlaridan 80-100 g oqsil, 80-100 g yog‘ va 400-500 g uglevod
bo‘lmog‘i lozim.
Balansli ovqatlanishning
birinchi va muhim prinsiplaridan biri
ovqat tarkibida asosiy ozuqa mahsulotlarini, biologik faol moddalarni
va mineral elementlarning nisbatini inson yoshiga, jinsiga, ish faoliyatiga
va turmush tarziga qarab to‘g‘ri belgilashdir. Oqsillar, yog‘lar va karbon
suvlar uchun bu nisbat 1:1:4 tengdir.
Adabiyotlar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 305/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilAdabiyotlar
1. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoyevning 2016-yilning 7-dekabr kuni Oʻzbekiston
Respublikasi
Konstitutsiyasining
24
yilligiga
bag‘ishlangan
ma’ruzasi.
https://www.gazeta.uz/uz/2016/12/07/speech
2. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 8-oktabrdagi PF-5847-son “Oʻzbekiston
Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻg’risida”gi
Farmoni.
3. Артюхина А. И. и др. Учебная деятельность иностранных студентов в новой
социокультурной среде на кафедре химии //Современные проблемы науки и образования. – 2018. –
№. 2. – С. 89-89.
4. Сыровая А. О., Макаров В. А., Андреева С. В. Методика проведения контроля знаний
студентов в процессе изучения медицинской химии. – 2013.
5. Нечепуренко Е. В. Особенности обучения химии иностранных студентов //Инновации в
здоровье нации. – 2019. – С. 512-516.
6. Chen Y., Wang J. Disussions on teaching experiences for foreign medicine students [J] //Modern
Medicine & Health. – 2007. – Т. 9.
7. Ruyffelaert A. et al. Teaching scientific terminology in foreign language improves the performance
of undergraduate medical students //International Congress on Education, Innovation and Learning
Technologies (ICEILT 2015). – 2015. – С. 116-116.
8. Oludipe D., Awokoy J. O. Effect of cooperative learning teaching strategy on the reduction of
students’ anxiety for learning chemistry //Journal of Turkish science education. – 2010. – Т. 7. – №. 1. – С.
30-36.
9. Chen R. et al. Practices on the English Teaching of Analytical Chemistry for the Foreign Students
Majored in Pharmacy //Pharmaceutical Education. – 2016. – С. 04.
10. Niyazov L.N., Nikolayev Ye.L., Safarova N.S. Oliy tibbiyot ta’limida kimyo fanlarini oʻqitishda
keys usulini qoʻllash masalalari / Monografiya. – Buxoro. – 2020. – 128 b.
11. Кондрашова А. В. Преподавание химической дисциплины иностранным студентам //Школа
будущего. – 2019. – №. 3. – С. 268-275.
https://buxdu.uz
|
| |
Kraudfanding - D. X. Suyunov

|
D. X. Suyunov
|
bet | 110/151 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #248346 |
Bog'liq boburKraudfanding aniq loyihani amalga oshirish uchun halq tomonidan mablag' to'planishi.
Kraudfanding shunchaki moliyalashtirish emas, balki insonlarning loyihaga aloqadorligidir. Bu tilanchilik emas, balki bu loyihani amalga oshirishga insonlarni jalb qilishdir.
Kraudfanding orqali pul yig'ish belgilangan maqsadga ega, unga erishish narxi aniqlangan, barcha xarajatlari hisoblab chiqilgan bo'lishi kerak va barcha xarajatlar tuzilishi hamda mablag'ni to'plash jarayoni jamoatchilik uchun shaffof bo'lishi kerak.
Kraudfanding ijtimoiy va jamoatchilik tashabbuslari loyihalarini, ko'p holda Internet orqali, loyihani ko'p sondagi insonlar qo'llab- quvvatlagan holda guruxli sarmoyalash g'oyasiga asoslangan moliyalashtirish modeli.
Kraudfanding – asosan Internet orqali, aniq maqsadga erishish bo'yicha tashabbusni qo'llab-quvvatlash uchun kelajakda mahsulotiga almashishga ehson shaklida yoki biron bir ko'rinishdagi mukofot evaziga moliyaviy resurslarni jalb qilish uchun ochiqdan-ochiq undovni ifoda etadi. Aksiyadorlik kraudfanding (kraudinvestigni bir ko'rinishi turi) – investor kompaniya-tashkilotchining aktsiyalari yoki mulkchilik xuquqining bir qismini mukofot sifatida oladi
Kraudkasting - mavjud innovatsion muammolarni hal qilaish xususiyatiga ega insonlar va tashkilotlarni izlashdir.
Kraudinvesting – (biznesdagi ulushni berish) - kraudfandingni bu ko'rinishi biznesning bir qismi loyihani rivojlantirishga investitsiya kiritgan insonlar yoki tashkilotlarga rasmiylashtirilishini ifoda etadi.
Kraudstorming - iste'molchilari orasidan, mahsulotning sifatini yaxshilash mumkin bo'lgan takliflar izlashni amalga oshiradi.
Shunday qilib, kraudfonding bu shaxs yoki tashkilot startap uchun investorlarni jalb qilish doyrasidagi platformadir. Mexanizmni amalga oshirish uchun platforma sifatida ijtimoiy tarmoqlar yoki tematik saytlar qo'llaniladi. Kerakli mablag' belgilangan muddat uchun to'planadi. Loyiha foydalanuvchilari ba'zan ba'zi imtiyozlar yoki mukofotlarga ega bo'lgan to'lovlarini amalga oshiradi. To'lov hajmi tartibga solinmaydi. Jamg'arma kiritayotgan qancha mablag' kiritishini o'zi hal qiladi.
|
| |