nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
§6.2 Korrelyatsiyalanbaǵan kiriw shamaların jıyındı standart anıqsızlıǵın bahalaw

|
§6.2 Korrelyatsiyalanbaǵan kiriw shamaların jıyındı standart anıqsızlıǵın bahalaw
|
bet | 66/83 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 5,5 Mb. | | #144225 |
Bog'liq Anıq emes ólshewler§6.2 Korrelyatsiyalanbaǵan kiriw shamaların jıyındı standart anıqsızlıǵın bahalaw
Shıǵıw shamasın standart anıqsızlıǵı bul shıǵıw shaması bahasınıń standart shetlesiwi bolıp mánisler shashılıwın kórsetedi hám onı ólshenip atırǵan shamaǵa tiyisli dep biliw tiykarlı bolıwı múmkin.
Shıǵıw shaması standart anıqsızlıǵı А tipi yakı В tipi boyınsha bahalanǵan u(xi) shıǵıw shamaları standart anıqsızlıqları (hám olardıń kovariatsiyaları, jaǵdaylarǵa baylanıslı ráwishte) ápiwayı qosıw yakı standart awıwlardı kombinatsiyalaw (toplaw) usılın qollap anıqlanadı. Sonıń ushın shıǵıw shaması standart anıqsızlıǵı jıyındı standart anıqsızlıq delinedi hám uйиг(у) dep belgilenedi.
Ólshenip atırǵan shama nı bahalawlardıń (ólshew nátiyjesi) standart anıqsızlıǵı kiriw shamaların standart anıqsızlıqların jıyındısın anıqlaw jolı menen bahalanadı. Usı ólshew nátiyjesıniń jıyındı standart anıqsızlıǵı menen bahalanadı.
Jıyındı standart anıqsızlıq tómendegi formula boyınsha anıqlanadı
bul jerde: - ólshew funktsıyası (modeli); - kiriw shamasın А tur yakı B tur boyınsha bahalanǵan standart anıqsızlıǵı.
Jıyındı standart anıqsızlıq usı shamaǵa jeterli dárejede tiykar bola alatuǵınn ólshenip atırǵan shamanıń standart shetlesiwin bahasın hám baha shashılıwın kórsetedi.
Kiriw shamaların korrelyatsiyalanǵan hám onıń analogı bolǵan korrelyatsiyalanbaǵan jaǵdaylar ushın jıyındı standart anıqsızlıqtı formulaları Teylor birinshi tartip qatarınıń funktsional baylanıslılıǵı approksimatsiyasına tiykarlanǵan esaplanadı.
Egerde funktsional baylanıslılıq sezilerli dárejede sızıqlı emes bolsa ol jaǵdayda (6.2.1) formula ushın na Teylordıń joqarı tartip qatar aǵzaların esapqa alıw kerek. Egerde hár bir normal nızam boyınsha bólistirilgen bolsa joqarı qatarlardı salıstırǵanda áhimiyetli aǵzaların (6.2.1) formulanıń oń tárepine qosıladı
jeke paydalardı bolǵanda dep túsiniw kerek. Usı paydalar sondayaq sezgirlik koeffitsienti dep te ataladı hám mazmun jaǵınan kiriw shamaları di ózgeriwi menen shıǵıw shaması qanday ózgeriwin kórsetedi. Sonıń ushın, kiriw shaması ti onsha úlken bolmaǵan ózgeriwinde shamaǵa ti bahası na ózgeredi. Egerde kiriw shamasınıń ózgeriwi standart anıqsızlıqqa mas bolatuǵın bolsa, ol jaǵdayda mas haldaǵı ózgeriw ge teń boladı.
Soǵan tiykarlanıp jıyındı dispersiyanı shıǵıw úlkenliligi dispersiyası jıyındısı retinde qaraw múmkin bolıp, bunda olardıń hár biri kiriw shamaları dispersiyasi menen tiykarlantırıladı. Bul bolsa (6.2.1) ańlatpanı tómendegi kórinisinde jazıw múmkinshiligin beredi
bul jerde
|
| |
-shakl.
2.54-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

|
‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi Pdf ko'rish
|
bet | 33/237 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 13,35 Mb. | | #116299 |
Bog'liq Chizmachilik.I.Raxmonov. 20162.53-shakl.
2.54-shakl.
vositadir (2 .4 9 -shakl,
b).
D iam etr o ‘lcham i aylana ichida k o ‘rsatilgan
hollarda o 'lch a m soni o 'lch a m ch izig 'i o 'rta sid a n biror tom onga siljitib
yoziladi. M urakkab konfiguratsiyaga ega b o 'lg a n buyum da diam etr
o 'lcham larini 2.54-shakldagidek k o 'rsa tish m um kin. 2 .5 5 -shaklda te
shikning o 'q i b o 'y lab qirqim idagi (yoki kesim idagi) tasviri b o 'lm asa, u
holda o 'lch a m la r soddalashtirilgan qirqim da teshikka o 'lc h a m q o 'y ish
k o'rsatilgan.
O 'z D S t 2.318:2003 quyidagi hollarda diam etr o 'lch am in i q o 'y ish d a
soddalishtirilgan qoidani belgilaydi:
1) tasvirdagi teshikning diam etri 2 m m va undan kichik b o 'lsa;
2) o 'q b o 'y ich a berilgan qirqim yoki kesim tasvirida teshik k o 'r-
satilm agan b o 'lsa;
3) um um iy qoidalarga k o 'ra teshikka q o 'y ilg an o 'lch a m chizm ani
o 'q ish n i qiyinlashtirsa.
Teshikning o 'lcham larini chiqarish ch izig 'in in g tokchasiga q o 'y ish
lozim. Aylanish sirtini belgilash uchun diam etr yoki radius o 'lch a m son-
larining oldiga 0 yoki
R
belgisi q o'yiladi. M asalan:
R20
yoki
020.
A gar
chizm ada sferani boshqa sirtlardan ajratish qiyin b o 'lsa , u holda sfera
so 'z in i q o 'sh ib , m asalan:
«Sfera 020»
yoki
«Sfera R20»
ko 'rin ish id a
yozish lozim (2 .5 6 -shakl).
Profili egri chiziqli detallam ing o 'lch am lari 2 .5 7 -shaklda k o 'rsa til-
gandek qo'yiladi.
A gar sim m etrik buyum lam ing ko'rinishi yoki qirqim i, shuningdek,
biror sim m etrik elem enti o 'q q a ch a yoki uzib tasvirlangan b o 'lsa , o 'lch a m
64
|
| |
Tizimlarining - bet 113

4 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy áhmiyetin, maqseti
hám wazıypasın túsingen bolsa;
Ótilgen temanıń wazıypasın ózbetinshe atqara alsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
tuwrı islep shıǵıw hám
bántlerin belgilengen rejimin ańlatıwda ayırım
kemshiliklerge jol qoysa;
Ótilgen
tema
boyınsha
berilgen
tapsırmalardı
belgilengen múddette tapsırsa.
3 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy
áhmiyetin, maqseti hám wazıypası haqqında ulıwma
túsinikke iye bolsa;
Ótilgen temanı ózbetinshe atqara almay,
ayırım járdemlerge mútáj bolsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
derlik tuwrı atqarǵan biraq túsintirip jetkeriwde
qáteliklerge jol qoysa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen tapsırmalardı orınlawda
ayırım kemshilikler bolsa hám belgilengen múddette
tapsırılmasa.
2 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy áhmiyetin, maqseti
hám wazıypası haqqında ulıwma túsinikke iye bolmasa;
Ótilgen temanı járdem berilse de ózbetinshe orınlay
almasa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
derlik tuwrı, aytıwda
qáteliklerge jol qoysa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen tapsırmalardı orınlawda
kemshilikler
bolsa
hám
belgilengen
múddette
tapsırılmasa.
7-qosımsha
24-Tema: Kompyuterdi araliqdan basqariw
Waqıt 80 minut
Oqıwshılar sanı
Oqıw sabaǵınıń forması hám túri
Ámeliy shınıǵıw
Oqıw shınıǵıwınıń sabaq rejesi
1. Kompyuterdi araliqdan basqariw
2. Aralıqtan kirisiwdi basqarıw sisteması úskeneleri
3. Kirisiw qadaǵalawı hám basqarıw sisteması
apparatı járdeminde arnawlı bir wazıypalardı
sheshiw
Oqıw sabaǵınıń maqseti: Kompyuterdi araliqdan basqariw, qollanılıw orınları, sońǵı
jańalanıwları, dúzilis hámde arxitekturası tuwrısındaǵı bilim hám kónlikpelerdi qáliplestiriw.
Oqıtıw nátiyjesi:
Kompyuterdi araliqdan basqariw haqqinda tiykarǵı
bilim- kónlikpelerin iyelewi.
Pedagoǵıkalıq wazıypalar:
1. Kompyuterdi araliqdan basqariw
boyınsha bilimlerdi qáliplestiredi
2. Aralıqtan kirisiwdi basqarıw sisteması
úskeneleri boyınsha tanıstıradı
3. Kompyuterdi araliqdan basqariw
túsintiredi.
4. Kirisiw qadaǵalawı hám basqarıw
sisteması apparatı járdeminde arnawlı
bir wazıypalardı sheshiw haqqinda
túsintiredi
Oqıw iskerliginiń nátıyjelerı:
1. Kompyuterdi araliqdan basqariw boyınsha
túsinigin aytıp beredi
2. Aralıqtan kirisiwdi basqarıw sisteması úskeneleri
boyınsha aytıp beredi
3. Kompyuterdi araliqdan basqariw túsintirip aytıp
beredi
4. Kirisiw qadaǵalawı hám basqarıw sisteması
apparatı járdeminde arnawlı bir wazıypalardı
sheshiw haqqinda túsintirip, aytıp beredi.
Oqıtıw metodları:
FSMU metodı, Tezkor sorawlar
Oqıtıw quralları:
Kórgizbeli qurallar, proektor, slaydlar, jazıw
doskası
Oqıw iskerligin shólkemlestiriw
formaları:
Toparlıq hámde kishi toparlarda
Oqıtıw shárayatları:
Oqıw xanası, kompyuter xanaları
Qayta baylanıs usılı hám quralları:
Tezlestirilgen sorawlar, soraw-juwap hám berilgen
tapsırmalardıń nátiyjelerin bahalaw
|
Oqıw shınıǵıwınıń texnologoyalıq kartası

usınıs etedi. Juwapların tolıqtıradı hám qısqasha
pikirler bildiredi.
10. Toparlar jumısınıń nátiyje boyınsha óz-ara bahalaw
ótkeredi. Temanıń hár bir bólimi boyınsha pikirler
bildiredi, temanıń tiykarǵı táriplerine itibardı qaratadı.
Berilgen maǵlıwmatlardı dápterlerine jazıp alıwların
usınıs etedi. Temanıń kásiplik xızmetlerdegi áhmiyeti
menen baylanıstırıp temanı juwmaqlaydı.
3-basqısh
Juwmaqlaws
hı bólim
(10-minut)
Shınıǵıw juwmaǵı:
6. Aktiv qatnasqan oqıwshılardı bahalaydı hám
xoshametleydi.
Úyge tapsırmanıń beriliwi:
7. Kelesi tapsırmaǵa wazıypa hám onı orınlaw boyınsha
kórsetpe beredi (7-qosımsha).
Bahaları
menen
tanısadı.
V – BAP. KIRIW SHAMALARDÍŃ KORRELYATSIYALАR ANALIZI

|
V – BAP. KIRIW SHAMALARDÍŃ KORRELYATSIYALАR ANALIZI
|
bet | 63/83 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 5,5 Mb. | | #144225 |
Bog'liq Anıq emes ólshewlerV – BAP. KIRIW SHAMALARDÍŃ KORRELYATSIYALАR ANALIZI
§5.1. Tosınarlı shamalardı korrelyatsiya analizi haqqında túsinik
Shamalar ǵáresiz bolıwı múmkin yakı funktsional baylanıslı yakı stoxastik (itimallıq) baylanıslı bolıwı múmkin. Shamanıń funktsional baylanıslılıǵı qashanda belgili shamanıń hár bir mánisine basqa bir shamanıń belgili mánisi mas keledi. Máselen, sheńber uzınlıǵı l=2πR onıń radiusına R funktsional baylanıslı esaplanadı. Belgili, tosınarlı shamalar ushın bunday muwapıqlıq bar emes, sebebi qashanda shama tosınarlı faktorlar tásirinda bolmaǵandaǵana qatań funktsional baylanıslılıq boladı.
Kópǵana jaǵdaylarda ózgeriwshiler arasında baylanıslılıq bar bolıp, belgili shamanıń belgili mánisine basqa bir shamanıń belgisiz mánisine mas boladı. Kópǵana onıń itimallıq mánisleri belgili bólistiriwge boysunadı. Bunday baylanıslılıq stoxastik yakı itimallıq esaplanadı.“Korrelyatsiya” túsıngi (latın tilinen “correlatio” – múnásibet, qatnas, baylanıslılıq) 19 asirde ingliz matematigi Karl Pirsan (1857-1936 y.) hám ingliz antropolog hám psixologı Frensisa Galton (1882-1911 y) jumısları menen kirip kelgen.
5.2.1-súwrette tosınarlı shamalardı túrli dárejede korrelyatsiyalanıw jaǵdayları keltirilgen. 5.2.1-súwret (1-8 súwretler)lerdan koʼrinip turıptı, shamalar óz-ara sızıqlı korrelyatsiyalanǵanda maydan ellips kórinisine iye boladı. korrelyatsion baylanıslar qánshelik sıǵılǵan bolsa ellips sonshalıq tıǵız jaylasadı. Funktsional baylanıslılıǵı sızıqlı kórinis payda etedi, baylanıslar bar bolmaǵanda bolsa sheńber formasında boladı.
Metrologiyalıq ámeliyatda shıǵıw signalların qayta islew, ólshew quralın graduirovkalaw funktsıyaların anıqlawda korrelyatsion maydan hám regresiya funktsıyalarınan keń paydalanıladı (5.2.2 -súwret).
|
|
Unamlı sızıqlı funktsional baylanıslılıq (1)
|
Unamsız sızıqlı funktsional baylanıslılıq (2)
|
|
|
Unamlı kúshli sızıqlı korrelyatsion baylanıslılıq (3)
|
Unamsız kúshli sızıqlı korrelyatsion baylanıslılıq (4)
|
|
|
Unamlı ortasha sızıqlı korrelyatsion baylanıslılıq (5)
|
Unamsız ortasha sızıqlı korrelyatsion baylanıslılıq (6)
|
|
|
Kúshsiz baylanıslar (7)
|
Baylanıslar derlik bar emes (8)
|
|
| |
– súwret. Bólistiriw nızamlarınıń tıǵızlıǵı funktsıyaları

|
– súwret. Bólistiriw nızamlarınıń tıǵızlıǵı funktsıyaları
|
bet | 40/83 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 5,5 Mb. | | #144225 |
Bog'liq Anıq emes ólshewler3.6.1 – súwret. Bólistiriw nızamlarınıń tıǵızlıǵı funktsıyaları
(а, b, v)
Tómendegi tiykarǵı bólistiriwlerden paydalanıladı: tekis bólistiriw nızamı, úshmúyesh bólistiriw nızamı hám normal bólistiriw nızamı.
Itimallıqlar bólistiriliwi funktsıyalarınan birparalarınıń formaları 3.6.1 – súwrette kórsetilgen.
Ámeliyatda kiriw shamaları Tikkeley usı ólshewlerden emes, biraqta aldın orınlanǵan ǵáresiz bahalaw nátiyjelerinen de paydalanılıp, usı maǵluwmatlar anıqsızlıqtı bahalawda ózlestirilgen maǵluwmatlar esaplanadı. Anıqsızlıqtı bahalanıp atırǵan maman usı maǵluwmatlardı isenimlılıǵı, ilmiy tiykarlanǵanlıǵı hám tiykarın analiz qılıw hám isenimli dereklerden alınǵan informatciyalardıǵana paydalanıwı kerek boladı.
3.5.1. Tekis bólistiriw nızamına boysınıwshı kiriw shamaların B tur anıqsızlıǵın bahalaw
Tómende shama mánisleriniń bólistiriw túrin, shama haqqındaǵı bar informatciyaǵa qarap, qanday tańlaw kerekligi kórsetilgen.Tekis bólistiriw nızamı óz náwbetinde simmetrik hám simmetrik emes formada beriliwi múmkin.
Egerde Xi tosınarlı shamanıń interval ishindegi itimallıq mánisleri haqqında anıq maǵluwmat bolmasa, aytıw múmkin, Xi shama bir túrli itimallıq penen aralıqtı hár qanday jerinde jaylasıwı múmkin (3.6.1.1 - súwret).
|
3.6.1.1 – súwret. Tekis simmetrik bólistiriw nızamı
bul jerde: a – interval yarım keńligi; а+ - intervaldı joqarı (maksimal) shegarası; а- - intervaldı tómengi (minel) shegarası.
|
Tekis simetrik bólistiriw nızamında B tur standart anıqsızlıq tómendegi ańlatpa arqalı bahalanadı
bul jerde a – interval yarım keńligi.
Ámeliyatda tiykarlanıp ólshew qurallarınıń qátelıqleri, qurılmalardı kórsetkishlerdi shetlesiw shegaraları, kalibırlaw anıqsızlıǵı, reaktivlardıń tazalıq dárejesi hám basqalar bólistiriw túri kórsetilmegen jaǵdayda beriledi. Sonday jaǵdaylardı hám baslanǵısh maǵluwmatlardı tekis bólistiriw nızamına boysunadı dep bahalaw múmkin. Usı shamalar usı aralıqda teń itimallıq penen hár qanday bahanı alıwı múmkin dep qaraladı (3.6.1.2 - súwret).
|
| |
-qosımsha 
Taza temanı bekkemlew 
“ Insert” metodı

Belgilengen waqıt juwmaqlanǵanan keyin, tálim alıwshılar ushın tanıs emes hám
túsiniksiz bolǵan maǵlıwmatlar oqıtıwshı tárepinen
analiz etilip, anıqlama
beriledi,
olardıń mánisi tolıq jaratıladı. Sorawlarǵa juwap beriledi hám shınıǵıw juwmaqlanadı.
4-qosımsha
Ekspert toparlarıniń` jumis nátıyjelerın bahalaw miyzanları
Miyzanlar
Maks Topar iskerlıǵı nátıyjelerıniń
bahası
Maǵlıwmattiń toil`qlıǵi
1,0
Maǵlıwmattiń aniq, sızilmalı
tárızde usınis etilgeni
0,5
Toparqatnasıwshılarıniń
aktivlıǵı (toltirıw, soraw-juwap
berıw)
0,5
Ballardiń maksımal kólemi
2
1,5-2,0 ball – “úlǵılı”, 1,0-1,4 ball “jaqsı”, 0,5-0,9 ball-“qaniqarlı”, 0-0,4 ball-
“qaniqarsız”.
5-qosımsha
ZXU texnikasın qollap islew qaǵıydaları.
1.
Tekstti insert usılında paydalanip oqiń.
2.
Alınǵan maǵlıwmatlardıindividual rawishte dizimlestirıń-tekste islengen
belǵıler tıykarında tablıcaǵa jaylastirıń.
bbx tablıcası (Bilemen, bilıwdıqáleymen, bilıp aldim.)
№
Tema sorawi
Bilemen
bilıwdıqáleymen bilıp aldim
- súwret. Tosınarlı shamalardı túrli dárejede korrelyatsiyalanıw jaǵdayları (1-8 súwretlar)

|
- súwret. Tosınarlı shamalardı túrli dárejede korrelyatsiyalanıw jaǵdayları (1-8 súwretlar)
|
bet | 64/83 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 5,5 Mb. | | #144225 |
Bog'liq Anıq emes ólshewler5.2.1- súwret. Tosınarlı shamalardı túrli dárejede korrelyatsiyalanıw jaǵdayları (1-8 súwretlar)
Sol menen birge korrelyatsion baylanıslar sızıqlı yakı sızıqlı emes formada bolıwı múmkin (5.2.3 -súwret).
|
|
Korrelyatsion maydan
|
Regressiya funktsıyası
|
5.2.2 –súwret. Korrelyatsion maydan hám regressiya funktsıyası
|
|
|
5.2.3 – súwret. Sızıqlı hám sızıqlı emes korrelyatsion maydan
|
§5.2. Kiriw shamalarınıń kovaratsiya hám korrelyatsiyasınıń xarakteristikaları
Tómende kiriw shamalarınıń korrelyatsiyası menen baylanıslı tiykarǵı túsınklerdi kórip shıǵamız.
Kovaratsiya – tosınarlı vektor ózgeriwshini Х toplamı bólistiriw tıǵızlıǵı menen eki tosınarlı X,hám Xj shamanıń kórinisi hám tómendegi kóriniske iye
Bul jerde: - bul Xi hám Xj tosınarlı shamalardıń toplamı bólistiriw tıǵızlıǵı.
Eki kiriw shamaları ǵáresiz yakı óz-ara baylanǵan, yaǵnıy bir birine baylanıslı yakı korrelyatsiyalanǵan bolıwı múmkin. Anıqsızlıq konseptsiyasında matematik emes, biraqta «logikalıq» korreltsiya názerde tutıladı. Korrelyatsiyanıń paydalılıǵı qánshelik esapqa alınıwı ólshew túrine, ólshew usılın biliwine hám kiriw shamalarınıń óz-ara baylanıslılıǵın bahalawǵa baylanıslı. Eki kiriw shamaların ólshewde bir ólshew ásbabınıń ózinnen, fizik ólshew etalonınan paydalanıls, bul shamalar ortasında saldamlı korrelyatsiya bolıwı múmkin.
Máselen, eger bir Хi kiriw shamasın bahalaw ushın zárúr bolǵan temperatura dúzetiwshi birpara termometr menen alınsa hám Xj kiriw shamasın bahalaw ushın zárúr bolǵan temperatura dúzetiwshi ham sol termometrdiń ózi menen alınatuǵın bolsa, eki kiriw shamaları saldamlı korrelyatsiyalanıwı múmkin.
Ulıwma kiriw shamaları ortasındaǵı korrelyatsiyaǵa itibarsızlıq kiriw shamasınıń standart anıqsızlıǵın bahalawda qátelikke alıp keledi. Arasında model funktsıyasın tuwrı tańlaw jolı menen korrelyatsiyanı joq qılıw múmkin.
Eki tosınarlı shama ortasındaǵı baylanıs yakı korrelyatsiyanıń ólshewi kovariatsiya boladı. Xi hám Xj eki tosınarlı shamalardıń bahası menen baylanıslı bolǵan kovaratsiya tómendegi jaǵdaylarda nólge teń yakı itibarǵa alınbaytuǵın dárejede kishi dep qaraw múmkin:
a) eki Xi hám Xj kiriw shamaları bir birinen ǵáresiz, máselen, eger olar bir-birinen ǵáresiz eksperimentlerde túrli waqıtlarda baqlanǵan yakı olar bir-birinen ǵáresiz ótkizilgen izertlewlerdiń nátiyjelik ólshemi bolsa, yakı:
b) Xi hám Xj shamalardan biri konstanta dep qaralatuǵın bolsa, yakı
v) ózimizdiń bilimimiz hám itimallıǵımızǵa kóre Xi hám Xj shamalar ortasında hesh qanday korrelyatsiya joq .
Eki kiriw shamaları arasında belgili korrelyatsiya bolıwı múmkin, eger olardı anıqlawda:
• tek bir ólshew asbabı;
• yakı bir etalonda kalibrlanǵan xar túrli nusxadaǵı ólshew quralları;
• belgili standart anıqsızlıqqa iye bolǵan maǵluwmatnama maǵluwmatları hám basqalardan paydalanılsa.
|
| |
EPON texnologiyasi - Optik signallarning qanday xususiyatlarini bilasiz?

|
Optik signallarning qanday xususiyatlarini bilasiz?
|
bet | 17/24 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 15,81 Mb. | | #243747 |
EPON texnologiyasi
Bundan bir necha yillar avval mahalliy tarmoqlarda Ethernet texnologiyasidan foydalanish juda ommabop hisoblangan. Ammo abonent tarmoqlarida bunday texnologiyani qo'llashni asosiy kamchiliklaridan biri bu kolliziyani hisobga olgan holda tasodifiy ulanishni aniqlanmagan mexanizmi CSMA/CD (Carrier sense multiple access with collision detection) ning mavjudligi tufayli, aytib bo'lmaydigan kechikishlarga yo'l qo'yilishidir.
Multiservis xizmatlarini tashkil qilishda yangi imkoniyatlarni beruvchi quyidagi standart va protokollar yaratildi: - IEEE 802.1Q–virtual tarmoqlar (VLAN) va trafikni prioritetlashtirish;
DiffServ (Differential Services) –tarmoqda trafikni har biri aniq bir sifatni ta'minlovchi bir necha yirik sinflarga ajratishni ta'minlovchi
OSI ISO modelini uchinchi sathidagi protokoli;
MPLS (Multi Protocol Label Switching) –sonlardan foydalanishga asoslangan ko'p protokolli tarmoqlarda paketlarni tezda kommutatsiyalash uchun uchinchi sath protokollari guruhi.
EPON uchun optik interfeyslar an'anaviy optik tarmoqlarda foydalanuvchi interfeyslarga aynan o'xshash. Gigabit Ethernet standarti kabi, EPON liniyalarida 1250 Mbit/s nominal tezlikka va 8B/10B kodlashtirish sxemasiga ega.
EPON ning Gigabit Ethernet dan asosiy afzalligi oraliq aktiv qurilmalar qo'llanilmaydi va ular uchun manba xamda xizmat ko'rsatish talab etilmaydi.
EPONning to'g'ri oqimida 1490 nm va teskari oqimida 1310 nm to'lqin uzunlikdagi mulьtipleksorlashdan foydalanuvchi bir tolali tarmoq sifatida tavsiflanadi. 1550 nm to'lqin uzunligi boshqa xizmatlarni qo'shish (kabelli televidenie yoki shaxsiy kanallar) uchun zahiralangan.
Ishlash prinsipi. EPON arxitekturasining asosiy xususiyati, PON daraxtining ichida Ethernet kadrlarini tarqalishidir. Shunday qilib, APON arxitekturasi kabi EPON tarmog'i orqali Ethernet kadrlari o'tganda, ularni fragmentasiyasi bo'lmaydi. Fragmentatsiyaning yo'qligi kutilayotgan EPON standartini Ethernet IEEE 802.3. standarti bilan maksimal darajada moslashtiradi.
Shuni aytish kerakki, protokolni ishlashi uchun OLT va ONT lar almashinadigan va EPON tarmog'i chegaralaridan chiqib ketmaydigan qo'shimcha xizmat kadrlari talab qilinadi.
Barcha ONT lar xizmat kadrlarini uzatish orqali markaziy tugun OLT ning yagona vaqt shkalasi bo'yicha sinxronizasiyalanadi. Abonent tugunlaridan ma'lumotlarni jo'natish ruxsat etilgan vaqt intervallari (taym-slotlar) da amalga oshiriladi. Taym-slotlarda, Ethernet kadrlarini biri yoki bir nechtasi joylashishi mumkin bo'lgan uzunlikni OLT da jadval, rejalashtiruvchi tomonidan aniqlanadi. Taym-slotni jo'natishga ruxsat olinmagunicha, ONT abonentlarining ishchi stansiyasidan olingan kadrlarni buferlaydi.
EPON texnologiyasi bo'shatilgan resurslardan foydalaniladi. Biz aytganimizdek, Ethernet kadrlarining EPON tarmog'i orqali o'tishida ularni qismlarga ajralishi sodir bo'lmaydi. Lekin bu xech qanday o'zgarish ro'y bermaganligini anglatmaydi.
|
| |
3-qosımsha - Tizimlarining

Toparlarda islew qaǵıydaları:
Hár kim óz sherikleriniń sózlerin múlayımlıq penen tıńlawı kerek;
Hár
kim aktiv,
birgelikte islewi, berilgen tapsırmalarǵa
juwapkershilik qatnasta bolıwı kerek;
Hár kim járdemge mútáj bolǵanda járdem soraw kerek;
Hár kimnen járdem soralǵanda járdem beriliwi kerek.
4-qosımsha
5-qosımsha
Taza temanı bekkemlew
BBB –texnikası
Atamalar
Bilemen
Biliwdi qáleymen
Bilip aldım
Úyge tapsırma: Temani ózlestirip,sorawlar dúzip keliw
6-qosımsha
Bahalaw
kriteriyaları
Orınlanatuǵın wazıypa
5 baha
Ótilgen tema boyınsha atqarǵan jumısınıń teoriyalıq hám
ámeliy áhmiyetin, maqseti hám wazıypasın hár
tárepleme túsingen bolsa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen wazıypanı ǵárezsiz
ózbetinshe jandasıp atqarǵan bolsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
tuwrı islep shıqsa, bántlerin belgilengen tártipte ańlatsa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen tapsırmalardı
belgilengen múddette hám puqta tayarlap tapsırsa.
PON texnologiyasi Full Services Access Network (FSAN) standartiga asoslangan bo'lib, bu texnologiya quyidagi standartlar bo'yicha qurilishi mumkin

|
PON texnologiyasi Full Services Access Network (FSAN) standartiga asoslangan bo'lib, bu texnologiya quyidagi standartlar bo'yicha qurilishi mumkin
|
bet | 16/24 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 15,81 Mb. | | #243747 |
PON texnologiyasi Full Services Access Network (FSAN) standartiga asoslangan bo'lib, bu texnologiya quyidagi standartlar bo'yicha qurilishi mumkin:
A-PON – ATM protokolini qo'llashga asoslangan;
E-PON – Ethernet formatida kadrlarni optik trakt orqali uzatishga asoslangan;
B-PON - Broadband PON – keng polosali xizmatlar bilan birga
Ethernet ulanishni, analog va raqamli videoni translyasiya qilishni amalga oshiradi;
G-PON - Gigabit PON – yangi echim, juda yuqori unumdorlikka
ega bo'lib, multiservisli xizmatlarni amalga oshirishga mo'ljallangan.
Bunday tarmoqlar iqtisodiy tomonidan tejamli va keng polosali turli axborotlarni o'tkazish qobiliyatiga ega.
APON texnologiyasi
1990 - yil o'rtalarida ko'pchilik nuqtai nazaridan faqat ATM protokoligina oxirgi abonent bilan aloqa xizmatlari sifatiga muvofiq kafolat berish qobiliyatiga ega bo'lgan. Shuning uchun FSAN (British Telecom, France Telecom, Deutsche Telecom, NTT, KPN, Telefonica va Telecom Italia kabi yetti kompaniya tomonidan FSAN (full service access network) deb nomlangan konsorsium tuzildi), PON tarmog'i orqali mulьtiservis xizmatlarni transportini ta'minlashni, ATM texnologiyasiga asosan tanlagan.
Shunday qilib, APON standartining kengaytirilgandan keyingi nomi BPON (broadband PON) deb ataldi. Turli ishlab chiqaruvchilarning APON qurilmasi quyidagi magistral interfeyslarni qo'llaydi: SDH (STM-1), ATM (STM-1/4), Fast Ethernet, Gigabit Ethernet, video (SDI PAL), E1 (G.703) abonent interfeyslari, 100/10 Mbit/s li Ethernet 10/100 Base-TX, (FXS) telefoniya.
Markaziy va abonent tugunlari bilan o'zaro bog'lanuvchi APON MAC protokoli. Abonent tuguni bilan markaziy tugunning o'zaro bog'lanishi, ulanish o'rnatish bilan boshlanadi. Shundan so'ng ma'lumotlar almashinishi sodir bo'ladi. Bularning barchasi APON MAC protokoliga muvofiq bajariladi. Ulashni o'rnatish jarayonida quyidagilarni o'z ichiga oluvchi ranjirlash protsedurasi ishga tushadi: masofa bo'yicha ranjirlash, quvvat bo'yicha ranjirlash va sinxronizatsiya.
MAS protokoli APON ulanish tizimi uchun uchta masalani echadi:
- teskari oqimdagi uzatishlarda kolliziyaning yo'qotilishi; - teskari oqimda polosani aniq, samarali dinamik bo'lishi; - ilova transporti uchun eng yaxshi moslashtirishni saqlashi.
APON MAC protokoli so'rov/ruxsat mexanizmiga asoslanadi. Asosiy g'oyani ONT tomonidan talab qilingan polosa so'rovlarini jo'natish tashkil etadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
PON texnologiyasi Full Services Access Network (FSAN) standartiga asoslangan bo'lib, bu texnologiya quyidagi standartlar bo'yicha qurilishi mumkin
|
WDM texnologiyasining avzalligi

|
WDM texnologiyasining avzalligi
|
bet | 12/24 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 15,81 Mb. | | #243747 |
WDM texnologiyasining avzalligi:
kanallarning o'tkazuvchanlik qobiliyatini yuqoriligi;
ma'lumotlarni uzatish tezligining yuqoriligi;
WDM tizimining modul tuzilishi tarmoqni oson modernizasiyalash va kanallar sonini oson oshirish; - bitta optik tola orqali trafiklarni ikki tomonlama, dupleks rejimda (bir vaqtning o'zida ikki tomonlama yo'nalishda) uzatish imkonining mavjudligi;
tor oraliqli yarim o'tkazgichli lezerlardan foydalanish imkoniga egaligi (nurlanish spektrining kengligi 0,1 nm); - keng polosali kuchaytirgichlardan va yaqin kanallarni ajratishda optik filtrlardan foydalanish imkoniyati;
qo'llaniladigan multipleksor va demultipleksorlarni narhini arzonligi;
to’liq optik tarmoqlarga o’tish.
WDM texnologiyasi kamchiliklari:
yaqin chastotalarni qo'llaganda DWDM tizimlarining eng qimmatbaho elementlaridan biri bo'lgan, to'lqin uzunliklarining yuqori mo'tadil va tor nurlanish spektriga ega bo'lgan lazerlarning talab qilishi;
multipleksor/demultipleksorlarda signal quvvatlarining zaiflashishi;
ko'p hollarda WDM qurilmalarining va vaqtli multipleksorlash qurilmalarining ishchi to'lqin uzunliklarini mos kelmasligi;
kommutasiya tugunlari sifatining pastligi;
turli texnologiyalarning axborotlarini multipleksorlash kerakligi
tufayli boshqarishda muammolarining yuzaga kelishi; - nurlanish quvvatining oshishi nochiziqli effektlarni yuzaga keltiradi va kanallarning o'zaro ta'sirlashuviga olib keladi.
WDMli tizimlarda qanday multipleksorlar qo‘llaniladi, qaysi biri keng tarqalgan, nima uchun?
Tizimning uzatuvchi qismi turli to'lqin uzunligiga ega bo'lgan signallar WDM MUX multipleksorlari yordamida multipleksorlanadi va optik tolaga uzatiladi.
WDM texnologiyasi turli to'lqin uzunlikli signallarni optik kabelning bitta optik tolasi orqali uzatish imkonini beradi, bu bilan o'tkazish qobiliyati talablariga bo'lgan ehtiyoj qondiriladi. Qabul qiluvchi qismda tola chiqishidan oqim qabul qilinadi va demultipleksorlanadi, ya'ni to'lqin tashuvchiga ega bo'lgan oqimlarga ajratiladi.
WDM ning prinsipial sxemasi juda oddiy. Bunday texnologiyada bir tola orqali SDH ning bir nechta optik kanalini uzatish uchun, signallarning optik to'lqin uzunligi o'zgartiriladi, multipleksor yordamida ular birlashtiriladi va optik liniyaga beriladi. Qabul qiluvchi punktda teskari jarayon amalga oshadi
WDMda multipleksorlash qanday amalga oshadi?
WDMning qanday sinflarini bilasiz? Ularning bir-biridan farqi nimada?
|
| |
-§. Perpendikular to‘g‘ri chiziqlar o ‘tkazish

2-§. Perpendikular to‘g‘ri chiziqlar o ‘tkazish
72
3.4-shakl.
3.5-shakl.
kesishgan
D
nuqtasi С nuqta bilan birlashtiriladi. H osil b o ig a n chiziq
AB
to ‘g ‘ri chiziqqa perpendikular bo'ladi.
2 - u s u l (3.5-shakl). A gar С nuqta
AB
to ‘g ‘ri chiziqning bir chetida
joylashgan b o ‘lsa, u holda:
1) perpendikular to ‘g ‘ri chiziqni
С
nuqtadan o ‘tkazish uchun ixti-
yoriy
О
nuqta belgilab olinadi.
О
nuqta С dan o ‘tadigan perpendikularda
yotm asligi kerak;
2)
О
bilan С ni birlashtirib,
О
m arkazdan
ОС
radiusi bilan aylana
chiziladi. Aylana
AB
to ‘g ‘ri chiziq bilan
D
nuqtada kesishib o ‘tadi;
3)
О
nuqta orqali D O M aylana diam etri o ‘tkaziladi;
4)
M
nuqta С bilan birlashtiriladi. Shunda
AB
ga
MC
perpendikular
hosil b o ‘ladi. B urchak
MCD
diam etrga tiralgan ichki chizilgan burchak
b o ‘lgani uchun u 90° ga teng. D em ak :
MC1AB
(3.5-shakl).
3 - u s u l (3 .6 -shakl).
AB
to ‘g ‘ri chiziq kesm asining
A
uchidan shu
kesm aga perpendikular chiqarilsin. M isol, sirkul yordam ida yechilsin.
Yechish. AB
to ‘g ‘ri ch izig ‘ida sirkul yordam ida ixtiyoriy
AD
kesm a
belgilab q o ‘yiladi va shu sirkul o ralig‘ini o ‘zgartirm ay
A
ham da
D
nuqta
dan
R
radiusda aylana yoylari chiziladi va bu yoylar
О
nuqtada kesisha
di.
D
nuqtani olingan
О
nuqta bilan tutashtirib, uning davom iga
DO=OK
ni o ‘lchab q o ‘yiladi.
К
nuqtani
A
nuqta bilan tutashtirib,
AK
to ‘g ‘ri
chizig ‘iga ega b o ‘linadi.
AK
to ‘g ‘ri ch izig ‘i
AB
ga perpendikular
(3 .6 -shakl,
a).
Bu m isolni boshqacha usul bilan ham yechish m um kin
(3 .6 -shakl,
b).
B ir-biriga teng b o ‘lgan B eshta kesm a o ‘lchab q o ‘yiladi
va
A
nuqtadan
R=3a
radius bilan yoy chiziladi. S o ‘ngra
4
nuqtadan
R=5a
73
|
To‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali оptik uzatish tizimlari tasnifi

|
To‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali оptik uzatish tizimlari tasnifi
|
bet | 13/24 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 15,81 Mb. | | #243747 |
To‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali оptik uzatish tizimlari tasnifi:
CWDM, DWDM, HDWDM tizimlari
WDM (wavelength division multiplexing)
CWDM (Coarse Wavelength-Division
Multiplexing, G.694.2) asоsida оddiy spеktral multiplеkslash
G.694.1) zich spеktral multiplеkslash
Multiplexing) o’ta zich spеktral multiplеkslash.
WDM da multipleksorlash uch turga bo'linadi:
CWDM - odatdagi WDM tizimi - 1270-1610 nm polosada
ishlovchi, kanal to'lqin uzunliklari qadami 20 nm,
16 tadan ko'p bo'lmagan kanallarni multipleksorlaydi;
DWDM - zichlashgan WDM tizimi - 200 dan 50 GHz gacha
qadamga ega tizim, ular maks. 160 kanallar sonini multipleksorlash imkonini beradi;
HDWDM - tizimi - 50 GHz dan kichik (25 va 12,5 GHz) bo'lgan qadamga ega tizim, ular istalgan kanallar sonini multipleksorlash imkonini beradi.
DWDMda signallarni uzatish qanday amalga oshiriladi?
DWDM-multipleksor tuzilish sxemasi
3 -rasm (a) oynani aks ettiruvchi elementli DWDM multipleksorining odatdagi tartibini ko'rsatadi. Keling, uning ishini demultiplexing rejimida ko'rib chiqaylik. Kiruvchi multipleks signal kirish portiga o'tadi. Keyin bu signal to'lqin o'tkazgich plastinkasidan o'tadi va AWG (to'lqinli yo'riqli panjara) diffraktsion tuzilishini ifodalovchi ko'plab to'lqin qo'llanmalariga taqsimlanadi. Oldin bo'lgani kabi, to'lqin o'tkazgichlarning har birida signal ko'p tomonlama bo'lib qoladi va har bir kanal barcha to'lqin qo'llanmalarida ifodalanadi. Bundan tashqari, signallar ko'zgu yuzasidan aks etadi va natijada yorug'lik oqimi to'lqin o'tkazgich plastinkasida to'planadi, u erda ular yo'naltiriladi va aralashadi - fazoviy ajratilgan interferentsiya intensivligi har xil kanallarga mos keladi. To'lqin o'tkazgich plastinkasining geometriyasi, xususan, chiqish qutblarining joylashuvi va AWG strukturasining to'lqin o'tkazgichlarining uzunliklari, shovqin maksimal chegaralari chiqish qutblariga to'g'ri keladigan tarzda hisoblab chiqiladi. Multiplekslash teskari yo'nalishda sodir bo'ladi.3-rasm (b) multipleksorni qurishning yana bir usulini ko'rsatadi, u bitta emas, balki to'lqin o'tkazgichplastinka juftligiga asoslangan. Bunday qurilmaning ishlash printsipi oldingi holatga o'xshaydi, faqat bu erda qo'shimcha plastinka diqqat va aralashish uchun ishlatiladi.
CWDM tizimlarining afzalligi nimada? Ularni qaerda qo‘llash mumkin?
|
| |
Integratsiya koeffitsiyenti - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 6/10 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 216,83 Kb. | | #254047 |
Bog'liq 619-22 elektronikaIntegratsiya koeffitsiyenti
|
K qiymati
|
Elementlar soni
|
IMS nomi
|
1
|
< 1
|
10 tagacha
|
oddiy
|
2
|
1 < K ≤ 2
|
11÷100
|
o‘rtacha (O‘IS)
|
3
|
2 < K ≤ 4
|
101÷10 000
|
katta (KIS)
|
4-5
|
≥ 4
|
> 10 000
|
o‘ta katta (O‘KIS)
|
Oddiy IMSlarga misol sifatida mantiq elementlarni ko‘rsatish mumkin. O‘ISlarga jamlash qurilmasi, schetchiklar, operativ xotira qurilmalari (OXQ), sig‘imi 256-1024 bit bo‘lgan doimiy xotira qurilmalari (DXQ) misol bo‘la oladi. KISlarga mantiqiy – arifmetik va boshqaruvchi qurilmalar kiradi. O‘KIS larga 1,9 milliard MDYA – tranzistorlardan tashkil topgan, sig‘imi 294 MB bo‘lgan xotira mikrosxemalari misol bo‘la oladi.
Kristalldagi elementlar joylashuvining zichligi – birlik yuzaga to‘g‘ri keluvchi elementlar soni IS konstruksiyasi va texnologiyasi sifatining muhim ko‘rsatkichi hisoblanadi. Texnologiya darajasi minimal texnologik o‘lcham, ya’ni erishish mumkin bo‘lgan eng kichik o‘lcham bilan ifodalanadi, masalan, emitter kengligi, o‘tkazgichlar kengligi, ular orasidagi masofa bilan xarakterlanadi.
IMSlar ishlab chiqarish texnologiyasini mukammallashtirish jarayonida minimal texnologik o‘lcham Δ ning yillar bo‘yicha o‘zgarishi 7.2 – jadvalda keltirilgan.
7.2 – jadval
|
| |
SWOT - TAXLILI` METODI - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 8/10 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 216,83 Kb. | | #254047 |
Bog'liq 619-22 elektronikaSWOT - TAXLILI` METODI
Metodning maqsadi: Mavjud nazariy bilimlar va amaliy tajribalarni taxlil qilish , taqqoslash orqali muammoni xal etish yo`llarini topishga bilimlarni mustaxkamlash, takrorlash, baxolashga, mustaqil tanqidiy fikrlashni, nostandart tafakkurni shakillantirishga xizmat qiladi.
S –(strength) -kuchli tomonlari
W –(weakness)- kuchsiz tomonlari
O –(opportunity)-imkoniyatlari
T –(threat) to`siqlar
S
|
IMS tayyorlash texnalogiyasi. IMS aktiv va passiv elementlari
|
Qo'llab-quvvatlovchi standartlar: IMS, IP-protokollari asosida amalga oshirilgan standartlarga ega bo'lib, kommunikatsiya xizmatlarini tarmoq ichidagi boshqa xizmatlar bilan integratsiyalash imkonini beradi.
Shifrlash va xavfsizlik: IMS, xavfsizlik va shifrlash uskunalari yordamida ma'lumotlarni himoya qilishga yordam beradi.
Scalability: Tizim, iste'molchilar sonini oshirishga va ko'paytirishga imkoniyat beradi, shuningdek, yangi xizmatlarni qo'llab-quvvatlashga moslashtirilgan.
|
W
|
IMS tayyorlash texnalogiyasi. IMS aktiv va passiv elementlari
|
Boshqaruv va integratsiya muammoatlari: IMS, mavjud tarmoqlar va infrastrukturalar bilan integratsiyalash va boshqarish bo'yicha muammoatlarga duch kelayapti.
Uning qiyinchiliklari: IMS-ni o'rnatish va uni ishga tushirish qiyin va qulay emas bo'lishi mumkin, bu esa tashqi va ichki xarajatlarni oshirishi mumkin.
Kompatibilitet muammoatlari: Eski tarmoq texnologiyalariga o'tishda, kompatibilitet va migratsiya muammoatlari yuzaga kelishi mumkin.
|
O
|
IMS tayyorlash texnalogiyasi. IMS aktiv va passiv elementlari
|
Soha o'rtasida integratsiya: IMS, IoT (Internet of Things), bulut hisoblash, va boshqa yangi texnologiyalar bilan integratsiya qilinadigan yangi imkoniyatlar ochadi.
Qo'shimcha xizmatlar va turli sohalarga integratsiya: IMS, foydalanuvchilar uchun yangi xizmatlar va interaktiv platformalar yaratishga imkon beradi.
Tariflarning yirik yuqori ko'tarilishi: Yangi xizmatlarni qo'llab-quvvatlash orqali daromadni oshirishga imkon beradi.
|
T
|
IMS tayyorlash texnalogiyasi. IMS aktiv va passiv elementlari
|
O'zaro xizmatlar va davlatlararo murojaatning chegaralari: Davlatlararo boshqaruv, xavfsizlik va privatspheringa oid qonunlar va cheklovlar IMS-ni ta'sir qilishi mumkin.
Rakiplar va alternativlar: Alternativ xizmatlar (masalan, OTT tarmoqlar) va boshqa kommunikatsiya protokollari IMS-ni orqali yaratilgan xizmatlarga o'rin olgan o'rinlarni olishga harakat qila oladi.
|
|
| |
yangi optik kabellarni yotqizish

|
yangi optik kabellarni yotqizish
|
bet | 11/24 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 15,81 Mb. | | #243747 |
yangi optik kabellarni yotqizish;
-yuqori ishlab chiqaruvchanli vaqtli multipleksorlashga ega bo'lgan apparaturalardan foydalanish;
WDM texnologiyalaridan foydalanish.
Birinchidan tolada, yorug'lik impulslarini kengayishiga olib keluvchi dispersiyaning mavjudligi axborotni uzatish tezligini chegaralanishiga olib keladi.
Ikkinchidan, uzatish tezligining oshishi bilan FQq ning sezuvchanligi va yorug'lik signallarining eltuvchisini axborotli signallar bilan modulyasiyalanish chuqurligi pasayadi, natijada S/ShN ham kamayadi.
Tolali optik aloqa liniyalari bo'yicha axborotlarni uzatish tezligini, axborot hajmini oshishi yangi optik texnologiyalarni, kanallarni to'lqin uzunligi bo'yicha multipleksorlovchi (zichlovchi) WDM va DWDM deb ataluvchi texnologiyalarni yaratilishiga olib keldi.
WDM texnologiyasini qo‘llashdan maqsad nima, sinxron raqamli
uzatish tizimlariga nisbatan uning qanday afzalliklari mavjud?
WDM texnologiyasining avzalligi:
kanallarning o'tkazuvchanlik qobiliyatini yuqoriligi;
ma'lumotlarni uzatish tezligining yuqoriligi;
WDM tizimining modul tuzilishi tarmoqni oson modernizasiyalash va kanallar sonini oson oshirish; - bitta optik tola orqali trafiklarni ikki tomonlama, dupleks rejimda (bir vaqtning o'zida ikki tomonlama yo'nalishda) uzatish imkonining mavjudligi;
tor oraliqli yarim o'tkazgichli lezerlardan foydalanish imkoniga egaligi (nurlanish spektrining kengligi 0,1 nm); - keng polosali kuchaytirgichlardan va yaqin kanallarni ajratishda optik filtrlardan foydalanish imkoniyati;
qo'llaniladigan multipleksor va demultipleksorlarni narhini arzonligi;
to’liq optik tarmoqlarga o’tish.
WDMli tizimning tuzilishi va uning ishlash prinsipini tavsiflang.
WDM texnologiyasi bir vaqtning o'zida keng spektrdagi optik nurlanishlarni o'tkazuvchi optik tola qobiliyatiga yoki interferensiyalanmaydigan va o'zaro bog'lanmagan to'lqin uzunliklarining juda katta majmuasiga asoslangan.
WDM (wavelength division multiplexing) to'lqin uzunligi bo'yicha ajratishga ega bo'lgan
multipleksorlash,
DWDM (dense wavelength division multiplexing) to'lqin uzunligi bo'yicha ajratishga ega bo'lgan zich multipleksorlash ma'nosini anglatadi.
WDM texnologiyasi optik kanallarning va aloqa tarmoqlarining o'tkazuvchanlik qobiliyatini 100 martagacha oshirish va OT ning o'tkazish qobiliyatidan samarali faydalanish, terabit va undan yuqori tezligiklarga etkazish imkonini beradi.
WDMning qanday afzallik va kamchiliklarini bilasiz?
|
| |
O‘zbekiston milliy taraqqiyoti yangi bosqichi

Bog'liq 12878 2 0E8D6923AD104C83229DFD8FB5A80FA9DAB74831
8.3.O‘zbekiston milliy taraqqiyoti yangi bosqichi. O‘zbekiston
milliy taraqqiyotining yangi bosqichida amalga oshirilayotgan
ijtimoiy siyosatning asosiy vazifalari etib kuyidagilar belgilangan:
- axolining iktisodiy faolligini kullab-kuvvatlash;
-maxsulot, xizmat va uy-joyning kuchli ichki iste’mol bozorini shakllantirish;
-axolining tulov talablarini keng mik,yosda kondirish va uning usishini
ta’minlash;
Davlat ijtimoiy siyosatini amalga oshirishning asosiy yunalishlari
kuyidagilardan iborat qilib belgilangan:
-davlat ijtimoiy iste’mol fondlarini tashkil etish;
- davlatning markazlashgan ijtimoiy suturta fondini tashkil etish;
-ko‘rsatilgan xizmatlar va samarali mexnatlari uchun davlat tomonidan
beriladigan imtiyozlar;
- ish xaki va pensiya minimumining davlat tomonidan kafolatlanishi;
1
Alimardonov T. Harakatlar strategiyasi — O‘zbekiston milliy taraqqiyotining yangi bosqichi /
https://xs.uz/uzkr/post/harakatlar-strategiyasi-ozbekiston-millij-taraqqiyotining-yangi-bosqichi
107
- ko‘p bolali oilalarga tulanadigan nafaqalarni muntazam muvofiklashtirib
borish;
- kam ta’minlangan axoli tabaqalariga moddiy yordam kursatish;
- bolalikdan nogiron va boshqa mexnat qobiliyatini yo‘qotganlarni ijtimoiy
qo‘llab-quvvatlash;
-talabalar uchun to‘lanadigan davlat stipendiyalar minimum mikdorini
muvofiklashtirish;
- ishsizlik nafakasini ist’emol savati va ish staji bilan muvofiklashtirib borish;
- eng muxim ozik-ovkat maxsulotlari turlarining belgilangan narxlarda
sotilishini ta’minlash;
- ijtimoiy axamiyatga ega blgan xizmatlar baxolaridagi farklarni byudjet
xisobidan koplash;
- ijtimoiy soxaning eng muxim tarmoklari (sog‘likni saklash, ta’lim, jismoniy
tarbiya, sport va madaniyat) moddiy bazasini rivojlan-tirishni qo‘llab-quvvatlash va
mustaxkamlash.
1
Mamlakatimizda axoli daromadlari va turmush darajasini oshirishga karatilgan
ijtimoiy siyosatning amalga oshirilishi natijasida, axoli jon boshiga o‘rtacha to‘g‘ri
kelgan pul daromadlari, ish xaki va pensiyalar usishining ijobiy dinamikasi vujudga
kela boshladi .
2
Axolining tadbirkorlik faoliyatidan, mulki va mustakil ravishda bandlikdan
olinadigan daromadlari tez sur’atlar bilan o‘smokda. Buning okibatida o‘rta sinf
ko‘lami tobora kengayib bormokda.
Bozorning shunday oqibatlari borki, bunda ma’lum toifa himoyaga muxtoj
bo‘lib qoladi. Shuning uchun ham sivilizatsiya ijtimoiy himoya tizimini talab qiladi.
Ijtimoiy himoyalashdagi muxim masala axolini bozor baxosining tez o‘sishi,
inflyatsiya ta’siridan himoya etish va buning oldini olish bilan bog‘likdir. Kuchli
1
Abulkosimov X.P. Ik,tisodiyotni davlat tomonidan tartibga solish. - T.: «Noshirlik yogdusi»,
2018. -217-218-b.
2
Analiz razvitiya urovnya jizni i blagosostoyaniya naseleniya v Respublike Uzbekistan. //
stat.uz, nashr etilgan: 21/07/2017; Sotsialno-ekonomicheskoe polojenie Respubliki Uzbekistan
za 2017 god.
108
ijtimoiy siyosat axolining ijtimoiy-iqtisodiy faolligini oshirish, ishonchli, aniq
manzilli, ya’ni shunga muxtoj axoli guruxlarini ijtimoiy himoya kilishga qaratiladi.
Termik oksidlash - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 2/10 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 216,83 Kb. | | #254047 |
Bog'liq 619-22 elektronikaTermik oksidlash. Termik oksidlash – kremniy sirtida oksid (SiO2) qatlam (parda) hosil qilish maqsadida sun’iy yo‘l bilan oksidlashdan iborat jarayon. U yuqori (1000÷1200) 0S temperaturalarda kechadi.
IMSlar tayyorlashda SiO2 qatlam bir necha muhim funksiyalarni bajaradi: sirtni himoyalovchi qatlam; niqob vazifasini bajarib, undagi tirqishdan zarur kiritmalar kiritiladi; MDYA – tranzistorlarda zatvor ostidagi yupqa dielektrik qatlam sifatida ishlaydi.
Legirlash. Yarimo‘tkazgich hajmiga kiritmalarni kiritish jarayoni legirlash deb ataladi. IMSlar tayyorlashda legirlash sxemaning aktiv va passiv elementlarini hosil qilish uchun, zarur o‘tkazuvchanlikni ta’minlash uchun kerak. Legirlashning asosiy usullari yuqori temeraturalarda kiritmalar atomlarini diffuziyalash va yuqori energiyali ionlar bilan bombardimon qilish (ionlarni kristall panjaraga kiritish) dan iborat.
Diffuziya yordamida legirlash butun kristall yuzasi bo‘ylab yoki niqobdagi tirqishlar orqali ma’lum sohalarda (lokal) amalga oshiriladi.
Ion legirlash yetarli energiyagacha tezlatilgan kiritma ionlarini niqobdagi tirqishlar orqali kristalga kiritish bilan amalga oshiriladi. Ion legirlash universalligi va oson amalga oshirilishi bilan xarakterlanadi. Ionlar tokini o‘zgartirib legirlovchi kiritmalar konsentratsiyasini, energiyasini o‘zgartirib esa – legirlash chuqurligini boshqarish mumkin.
Yemirish. Yarimo‘tkazgich, uning sirtidagi oksidlar va boshqa birikmalarni kimyoviy moddalar hamda ularning aralashmalari yordamida eritib tozalash jarayoniga emirish deyiladi. Emirish yarimo‘tkazgich sirtini tozalash, oksid qatlamda “darcha”lar ochish va turli ko‘rinishga ega bo‘lgan “chuqurchalar” hosil qilish uchun qo‘llaniladi. Yarimo‘tkazgich sirtini tozalash va “darcha”lar hosil qilish uchun izotrop emirishdan foydalaniladi, bunda yarimo‘tkazgich barcha kristallografik yo‘nalishlar bo‘ylab birxil tezlikda eritiladi. Ba’zan yarimo‘tkazgichni turli kristallografik yo‘nalishlar bo‘ylab turli tezlikda eritish va natijada turli ko‘rinishga ega bo‘lgan “chuqurcha”lar hosil qilish zarur bo‘ladi. Anizotrop emirish bilan, masalan, mikrosxemalar tayyorlashda (elementlarni bir – biridan dielektrik bilan izolyasiyalashda) dielektrik qatlam o‘stiriluvchi “chuqurcha”lar hosil qilinadi.
|
| |
Axoli migratsiyasi - Soyib raupov ijtimoiy siyosat

|
Soyib raupov ijtimoiy siyosatBog'liq 12878 2 0E8D6923AD104C83229DFD8FB5A80FA9DAB7483110.3.Axoli migratsiyasi.
Axoli migratsiyasi— aholining yashash joyini o‘zgartirishi bilan bog‘liq
ko‘chishi. Axoli migratsiyasi aholining muhim muammolaridan biri bo‘lib, unga
kishilarning oddiy mexanik ko‘chish harakati deb emas, balki ijtimoiy-iqtisodiy
xayotning ko‘p tomonlarini qamragan murakkab ijtimoiy jarayon sifatida qaraladi.
Aholi migratsiyasi aholini joylashishi, yerni xo‘jalik jihatdan o‘zlashtirish, ishlab
chiqaruvchi kuchlarni rivojlantirish, irqlar, tillar va xalqparning paydo bo‘lishi va
aralashib ketish jarayonlari bilan bog‘liq. Ishlab chiqarishni joylashtirishdagi
o‘zgarishlar bevosita mehnat resurslarini hududiy qayta taqsimlash extiyojini
keltirib chiqaradi, bunga esa migratsiya yordamida erishiladi.
Yo‘nalishiga ko‘ra tashqi aholi migratsiyasi va ichki aholi migratsiyasi
farqlanadi. Tashqi aholi migratsiyasi mamlakatdan chiqib ketish (muhojirlik), ichki
aholi migratsiyasi esa mamlakat doirasida, viloyat va tumanlararo yashash joyining
o‘zgarishi. Migratsion jarayonlarda ishtirok etuvchilar — migrant (muhojir) lar,
migratsiya oqimi shakllanuvchi hudud — migrantlar chiquvchi, ular borgan hudud
— migrantlar o‘rnashuvchi region deyiladi. Muayyan mamlakatdan boshqa biron-
bir mamlakatga aholining ko‘chib ketish jarayoni emigratsiya, unda ishtirok etganlar
esa emigrantlar deyiladi. Va, aksincha biron bir boshqa mamlakatdan ma’lum
mamlakatga aholining ko‘chib kelishi immigratsiya, unda ishtirok etganlar
immigrantlar (kelgindilar) deyiladi.
1
Aholi migratsiyasi
doimiy
(turar joyni uzil-kesil o‘zgartirish),
vaqtincha
(shartnoma asosida ma’lum muddatga ishga, o‘qishga va boshqa sabablar bilan
mamlakatdagi bir ma’muriy-hududiy birlikdan boshqasiga borish, yoxud xorijga
1 https://qomus.info/encyclopedia/cat-a/aholi-migratsiyasi-uz/
|
| |
Yil  
  
1999 - Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi

|
Raqamli Texnalogiyalar Vazirligi Muhammad al-Xorazinjirinmiy nomidagi
|
bet | 7/10 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 216,83 Kb. | | #254047 |
Bog'liq 619-22 elektronikaYil
|
1999
|
2001
|
2003
|
2005
|
2007
|
2009
|
Δ, nm
|
180
|
130
|
90
|
65
|
45
|
32
|
Xotira qurilmalarida elementlar joylashuv zichligi har ikki yilda ikki marta ortib borayotganini 1965 yilda Gordon Mur bashorat qilgan edi. 7.2 – jadval ushbuni tasdiqlaydi.
Funksional vazifasiga ko‘ra ISlar analog va raqamlilarga bo‘linadi. Analog ISlarda signal uzluksiz funksiya sifatida o‘zgaradi. Eng keng tarqalgan analog IS – operatsion kuchaytirgichdir. Raqamli ISlar diskret ko‘rinishda berilgan signallarni o‘zgartirishga va qayta ishlashga xizmat qiladi.
Adabiyotlar ro‘yxati
1. Степаненко И.П. “Основы микроэлектроники”//М., Сов, радио.1980.
2. Зи С.М. “Физика полуппроводниковых приборов”//М., Мир,2 кн., 1984.
3. Степаненко И.П. “Основы теории транзисторов и транзисторных
схем”// М.,Энергия, 1973.
4. Жеребцов И.П. “Основы электроники”// М., Энергоатомиздат, 1990.
5. Гусев В.Г., Гусев Ю.М. “Электроника”//М., Высшая школа, 1991.
6. Тугов Н.М. “Полупроводниковые приборы”//М., Высшая школа, 1990.
7. “Справочник по полупроводниковым прибором “//Под ред. Горюнова
П.Н.,М., 1983.
8. Пасинков В.В. и др “Полупроводниковые приборы”// М., Высшая
школа, 1966.
9. Березин В.М. “Электронные приборы”//М., Высшая школа, 1985.
10.Ефимов И.Е. “Микроэлкетроника”//М., Высшая школа, 1985.
11.www.gow.ru
12.www.electronics.ru
Xulosa
Men Ismoilova Muyassarxon bu maruzadan berilgan mavzu bo`yicha malumot tayyorladim. IMS tayyorlash texnalogiyasi. IMS aktiv va passiv elementlarida bilganlarim bo`yicha mustaqil ishni qildim va ularni chizmalari va qoidalari bilan yotirib berdim.
|
| |