nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
so`nuvchi 
tebranishlar - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

Masalan, mayatnik osib qo‘yilgan joydagi ishqalanish kuchi yoki sistema
tebranayotgan muhitning qarshilik kuchi shular jumlasidandir.
Qarshilik
kuchlarini yengish uchun sistema ish bajaradi va tebranishlar energiyasining bir
qismini sarflaydi. Shuning uchun tebranish energiyasi tebranish jarayonida
kamayib boradi. Тebranish energiyasi amplituda kvadratiga to‘g‘ri proporsional
bo‘lgani uchun ((5) formulaga q.) tebranishlar amplitudasi ham tobora kamayib
boradi va energiya zaxirasi tugagach, tebranishlar butunlay to‘xtaydi.
Bunday
tebranishlar
so‘nuvchi tebranish
lar deb ataladi. 1.2- rasmda so‘nuvchi
tebranishlar uchun x siljishning t vaqtga bog‘liqlik grafigi tasvirlangan. Bunday
bog‘lanishni qumdonli mayatnik vositasida hosil qilish mumkin (1.3- rasm).
Тeshigi juda tor bo‘lgan voronkani uzun ipga mayatnik singari osib, unga
quruq qum to‘ldiriladi va tebrantirib yuboriladi.
Agar voronkaning ostidan
keng qog‘oz tasmani uning tebranishlariga perpendikular yo‘nalishda tortib
tekis harakatlantirilsa, voronkadan tushayotgan qum oqimi mayatnik
siljishining vaqtga bog‘liq o‘zgarishini grafik
ravishda tasvirlovchi qum
izini hosil qiladi. Muhitning qarshiligi qancha katta bo‘lsa, amplituda
shuncha tez kamayadi va tebranishlar tez to‘xtaydi. Masalan, havoda
mayatnik ancha uzoq vaqt
davomida tebranishi mumkin, biroq o‘shancha
energiya berilgan o‘sha mayatnikning o‘zi suv ichida bir-ikki martadan
ortiq tebrana olmaydi. So‘nuvchi tebranishlarda tebranish amplitudasi
vaqt o‘tishi bilan kamayib borishi sababli harakat to‘la takrorlanmaydi.
Shuning uchun so‘nuvchi tebranishlar garmonik bo‘lmaydi,
ular hatto
davriy harakat ham bo‘lmaydi. Biroq energiyaning sarflanishi (so‘nish)
juda sekinlik bilan amalga oshsa, bunday so‘nuvchi tebranishlarni biror
taqribiylik bilan
IV. Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

Karimоv I.A. O’zbekistоn - bоzоr munоsabatlariga o’tishning o’ziga xоs yo’li. T. O’zbekistоn, 1994 y.
Metrоlоgiya haQida. O’zbekistоn Respublikasi Qоnuni. 1993 yil.
Standartlashtirish haQida. O’zbekistоn Respublikasi Qоnuni. 1993 yil.
Mahsulоt va xizmatlarni sertifikatlash haQida. O’zbekistоn Respublikasi Qоnuni. 1993 yil.
O’zRST 1.0-92. O’zbekistоn Respublikasi standartlashtirish davlat tizimi. Asоsiy Qоidalar.
O’zRST 5.0-92. O’zbekistоn Respublikasi milliy sertifikatlash tizimi. Asоsiy Qоidalar.
Ismatullaev P.R., Abdullaev A.X., Qodirova Sh.A., A'zamov A.A., Miralieva A.Q. Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish. Ma'ruzalar matni. TDTU, 2000.
Kozlova A.V. Standartizatsiya, metrologiya, sertifikatsiya v obshestvennom pitanii. M.: 2002g.
P.R., Kоdirоva Sh.A. Metrоlоgiya asоslari. O`quv qo`llanma. Tоshkent, "Tafakkur" nashriyoti 2012. -304 bet.
Ismatullaev P.R., P.M.Matyakubоva., Egamberdiev B.E., X.Maxmudоv, G.G.Bоbоev. Prоverka i kalibrоvka sredstv izmereniy: Metоdicheskоe pоsоbie dlya prakticheskix zanyatiy. Tashkent 2012, TashGTU.
Ismatullaev P.R., P.M.Matyakubоva G`.G`.Bоbоev. “O`lchash vоsitalarini qiyoslash va kalibrlash” fanidan kurs ishini bajarish bo`yicha metоdik ko`rsatmalar. Tоshkent 2012, TоshDTU.
Ismatullaev P.R., Qоdirоva Sh.A. "Metrоlоgiya asоslari", o`quv qo`llanma, (kirillda) Tafakkur nashryoti, (lоtinda) "Extremum-Press" nashryoti, 2012 y.
Ismatullaev P.R., Qоdirоva Sh.A., Umarоva N.S. Metrоlоgiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish fanidan amaliy mashg`ulоtlarni o`tkazish uchun uslubiy ko`rsatma. TDTU 2013 y.
Qodirova Sh.A., Umarova N.S., Axmedov M.Ya. Elektr o‘lchash usullari va asboblari fanidan laboratoriya ishlari va amaliy mashg‘ulotlarni o‘tkazish uchun uslubiy ko‘rsatma. Toshkent. TDTU. 2014. –96 b.
Bosib chiqarilgan elektron platalar nima?

Bosib chiqarilgan elektron platalar nima?
Bosma elektron platalar fan va texnika asrida elektron uskunalarning ajralmas qismidir. Bosilgan elektron kartaning ko'rinishi elektron mahsulotlarning ko'plab funktsiyalarini bajaradi va elektron integratsiyani amalga oshiradi. Bu asosan teshik, o'rnatish teshigi, sim, komponentlar, ulagichlar, plomba, elektr chegarasi va boshqalar orqali payvandlash maydonchasidan iborat.
Har bir komponentning asosiy funktsiyalari quyidagilardan iborat:
Yostiqcha: komponentning pinlaridagi metall teshiklari lehimlangan
Teshiklar orqali: teshiklar orqali metall va teshiklar orqali metall bo'lmaganlar mavjud, bu teshiklar ichidagi metall har bir qatlam orasidagi komponentlarning pinlarini ulash uchun ishlatiladi.
O'rnatish teshigi: elektron platani mahkamlang.
Supero'tkazuvchilar: komponent pimlarini elektr tarmog'iga ulash uchun ishlatiladigan mis plyonka.
Ulagich: elektron platalarni ulaydigan komponent.
To'ldirish: tuproqli simlar tarmog'ining mis qoplamasi impedansni samarali ravishda kamaytirishi mumkin.
Elektr chegarasi: elektron plataning hajmini aniqlang. Elektron platadagi barcha komponentlar ushbu chegaradan oshmasligi kerak.
Elektron platalarning tasnifi:
Elektron platalar uchta toifaga bo'linadi: bitta panelli, ikkita panelli va ko'p qavatli elektron kartalar. Bitta panel, eng oddiy PCB-da, qismlarga bir tomonda, ikkinchisida simlarga jamlangan. Supero'tkazuvchilar faqat bir tomonda paydo bo'lganligi sababli, bu tenglikni bir tomonlama elektron karta deb ataladi. Ikkita panel - bu bitta panelning kengaytmasi va bitta qatlamli simlar elektron mahsulotlarning ehtiyojlari uchun etarli bo'lmagan hollarda ishlatilishi mumkin. Ikkala tomon ham mis qoplamali simlarga ega va kerakli tarmoq ulanishini hosil qilish uchun teshiklar orqali ikki qatlam orasidagi simlarni o'tkazishda foydalanish mumkin. Ko'p qavatli taxta uch yoki undan ortiq qatlamli Supero'tkazuvchilar grafika va izolyatsiyalash materiallari qatlami bilan bosilgan taxtani nazarda tutadi va ular o'rtasida o'tkazuvchan grafikalar bir-biriga bog'langan. Ko'p qavatli elektron platalar - bu mahsulotning yuqori tezlikda, ko'p funktsiyali, katta hajmli, kichik hajmli, ingichka, engil yo'nalishdagi elektron axborot texnologiyasi.
NeoDen, shu jumladan, afullSMT yig'ish liniyalarini taqdim etadiSMTreflow pechkasi, to'lqinli lehim mashinasi,mashinani tanlang va joylashtiring, lehim pastasi printeri, tenglikni yuklagich, tenglikni tushirgich, chip taymer, SMT AOI mashinasi, SMT SPI mashinasi, SMT rentgen apparati, SMT yig'ish liniyasi uskunalari, tenglikni ishlab chiqarish uskunalari SMT ehtiyot qismlari va boshqalar sizga kerak bo'lishi mumkin bo'lgan har qanday SMT mashinalari.
|
"HDI PCB bosma sxemasi kengashi (HDI PCB) bozor hisoboti: tendentsiyalari, prognozi va raqobatbardosh tahlil" ning ba'zi xususiyatlari quyidagilarni o'z ichiga oladi

|
"HDI PCB bosma sxemasi kengashi (HDI PCB) bozor hisoboti: tendentsiyalari, prognozi va raqobatbardosh tahlil" ning ba'zi xususiyatlari quyidagilarni o'z ichiga oladi
|
bet | 9/18 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 100,36 Kb. | | #126221 |
Bog'liq Oʼzbekiston respublikаsi oliy vа oʼrtа mаxsus tаъlim vаzirligi i-fayllar.org"HDI PCB bosma sxemasi kengashi (HDI PCB) bozor hisoboti: tendentsiyalari, prognozi va raqobatbardosh tahlil" ning ba'zi xususiyatlari quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Bozor hajmini baholash: jo'natish hajmi (ming dollarga) va hajmi (ming kv. M.) Bo'yicha PCI bozor o'lchamlarini baholash.
Trend va prognoz tahlili: Bozor tendentsiyasi (2013-2018 yillar) va prognoz (2019-2024 yillar) bo'yicha mahsulot, yig'ilgan qatlamlar soni va yakuniy foydalanish sohasi.
Segmentatsiya tahlili: Mahsulot turiga qarab PCI bozor hajmi, tuzilgan qatlamlar soni va qiymat etkazib berishda yakuniy foydalanish sohasi.
Mintaqaviy tahlil: Shimoliy Amerika, Evropa va Osiyo va boshqa dunyo kabi asosiy mintaqalar bo'yicha PCI bozor ulushi.
O'sish imkoniyatlari: HDI PCB bozorida HDI tenglikni turli dasturlari va mintaqalarida o'sish imkoniyatlarini tahlil qilish.
Strategik tahlil: Bunga M&A, yangi mahsulotni ishlab chiqish va HDI PCB bozorida HDI tenglikni raqobatdosh manzarasi kiradi.
Porterning "besh kuchlar" modeli asosida sanoatning raqobatbardoshligini tahlil qilish.
Yuqori hajmli bosilgan elektron platalar yig'ish ishlab chiqaruvchingizni tanlang!
Zamonning rivojlanishi bilan elektr jihozlari tobora keng tarqalgan bo'lib, bu odamlarni elektr jihozlaridan ajralmas holga keltiradi. Har bir elektr moslamasi bosilgan elektron plataga (PCB) tayanadi, bu esa PCB elektron platalariga talabning keskin oshishiga olib keldi. Bunday holda, yuqori hajmli bosilgan elektron platalar yig'ilishi PCB dizaynerlari uchun qutqaruvchi bo'lib, bozor talablari va xarajatlarni kamaytirishga ham javob berishi mumkin. Yuqori hajmli bosilgan elektron platalar yig'ilishining har bir tsikli 1000 dan 10000 gacha plyus PCB davrlarini yaratishi mumkin. Hajmi ishlab chiqarish yuqori hajmli PCBlarning asosiy maqsadi hisoblanadi.
Professional ishlab chiqarish xizmatlari kompaniyasi sifatida TECOO turli xil texnik, yuqori aralash, katta, o'rta va past hajmli, murakkab elektron mahsulotlarni ishlab chiqarishga ixtisoslashgan, bu erda mahsulot sifati va uzoq muddatli ishonchliligi asosiy talablardir. TECOO bosilgan elektron platalar bo'yicha 20 yildan ortiq ishlab chiqarish tajribasiga ega bo'lganligi sababli, biz sizga bosilgan elektron platalarning sifati va yetkazib berish kafolatini professional texnologiyamiz va avtomatlashtirish uskunalarimiz bilan kafolatlay olamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
"HDI PCB bosma sxemasi kengashi (HDI PCB) bozor hisoboti: tendentsiyalari, prognozi va raqobatbardosh tahlil" ning ba'zi xususiyatlari quyidagilarni o'z ichiga oladi
|
davriy harakat - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

ichki kuchlar ta’sirida yuzaga keladigan tebranishlar erkin tebranishlar
deyiladi. Bunga misol qilib ipga osib qo‘yilgan sharcha (mayatnik)ning
tebranishini olish mumkin. Тebranishlar vujudga kelishi uchun sharchani turtib
yuborish yoki uni muvozanat holatidan chetga chiqarib qo‘yib yuborish kifoya.
Davriy ravishda o‘zgaruvchan tashqi kuchlarning ta’siri ostida bo‘ladigan
tebranishlar majburiy tebranishlar deb ataladi. Bunga ichki yonuv dvigateli
silindridagi porshenning tebranishlari, tikuv mashinasi ignasining va mokisining
tebranishlari, ustidan odamlar tartibli qadam tashlab o‘tayotgan ko‘prikning
tebranishlari misol bo‘la oladi. Тebranishlar fizik tabiati va murakkablik darajasi
jihatidan mexanik, elektromagnit, elektromexanik va hokazo tebranishlarga
bo‘linadi. Bu tebranishlarning hammasi umumiy qonuniyatlar asosida ro‘y
beradi. Eng sodda tebranish bu garmonik tebranishdir. Garmonik tebranish
shunday hodisaki, unda tebranuvchi kattalik (masalan, mayatnikning og‘ishi)
vaqtga bog‘liq ravishda sinus yoki kosinus qonuni bo‘yicha o‘zgaradi. Bu
turdagi tebranish quyidagi ikki sababga ko‘ra juda muhimdir: birinchidan,
tabiatda va texnikada uchraydigan tebranishlar o‘z xarakteri bilan garmonik
tebranishlarga yaqin; ikkinchidan, boshqacha ko‘rinishdagi (vaqtga qarab
o‘zgaradigan) davriy tebranishlarni ustma-ust tushgan bir necha garmonik
tebranishlar sifatida tasavvur qilish mumkin. Biz mexanik garmonik
tebranishlar ustida to‘xtalib o‘tamiz.
Avtotebranishlar - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

Doimiy energiya manbalari tebranishlar davriga nisbatan juda qisqa
vaqt oraliqlarida ishlatiladi. Shu bilan birga, bu
energiya manbayidan kerakli
paytlardagina sistemaning o‘zi avtomatik tarzda foydalanadi.
Avtotebranuvchi sistemaga mayatnikli soat misol bo‘la oladi. Soatda
ko‘tarilgan yukning potensial energiyasi doimiy energiya manbayi bo‘ladi va
uni anker mexanizm yordamida ishga tushiriladi (2.9-rasm). Yuqoriga
ko‘tarilgan yuk qiya tishli xrapovikni aylantiradi.
Mayatnikning gorizontal
o‘qqa o‘rnatilgan yuqori uchiga ikki uchida ikkita chiqig‘i bo‘lgan yoysimon
𝑎 𝑏
planka o‘rnatilgan. Bu plankani anker deb ataladi. Anker yordamida
mayatnik xrapovikning aylanishini va unga biriktirilgan soat strelkalarining
yurishini boshqaradi. 2.9-rasmda tasvirlangan vaziyatda
xrapovikning tishi
ankerning b chiqig‘iga tiralib, uni yuqoriga ko‘taradi va mayatnikni chapga
itaradi. Mayatnik muvozanat vaziyatidan o‘tishi bilan b chiqiq xrapovikdan
bo‘shaydi va achiqiq xrapovik tishiga tiralib qoladi. Natijada mayatnik o‘ng
(qarama-qarshi) tomonga itariladi. Demak, mayatnik
bir tebranish davri
davomida manbadan ikki marta energiya oladi va shu bilan energiyaning
manbadan kelib turishini o‘zi boshqaradi. Тashqi davriy kuch ta’sirida yuzaga
keladigan majburiy tebranishlar bilan avtotebranishlar
orasidagi farq shundan
iboratki, agar majburiy tebranishlarning chastotasi tashqi kuch chastotasi bilan
bir xil, tebranishlar amplitudasi ana shu kuch amplitudasiga bog‘liq bo‘lsa,
avtotebranishlarning chastotasi va amplitudasi shu tebranuvchi sistemaning o‘z
xususiyatlariga bog‘liq bo‘ladi.
tebranish amplitudasi - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

Vaqt sanog‘ining boshlang‘ich paytini tanlash ixtiyoriy bo‘lgani uchun
𝜑
0
= 0
deb olish mumkin. Garmonik tebranma harakat grafigini hosil
qilish uchun
𝑥
siljishning vaqtning turli qiymatlarida (170) formulaga
asosan hisoblab topib, jadval tuzamiz:
𝑡
0
𝑇
4
𝑇
2
3𝑇
4
𝑇
𝑥
0
+𝑥
0
0
−𝑥
0
0
So‘ng abssissa o‘qiga
𝑡
vaqtni, ordinata o‘qiga x siljishni qo‘yib, hosil
qilingan nuqtalarni silliq egri chiziq bilan tutashtirsak, garmonik tebranishning
grafigi — sinusoidani hosil qilamiz (2.8- rasm). Тebranma harakat davriy
ravishda takrorlangani uchun har bir
Т
davrda xuddi shunday sinusoida kesmasi
qo‘shilib boraveradi va u abssissa o‘qi yo‘nalishida chegaralanmagan holda
davom etishi mumkin. Agar M nuqtaning gorizontal diametrga proyeksiyasini
olsak (2.7-rasmga q.), bu proyeksiyaning siljishi vaqtga qarab kosinus qonuni
bo‘yicha o‘zgaradi, garmonik tebranma harakat grafigi esa kosinusoida
ko‘rinishida bo‘ladi va (169—172) formulalar kosinus orqali ifodalanadi.
X U L O S A………………………………………………………………

"Muallim zoti ezgulik va ma'rifat
yo’lining bеminnat charog’bonidir"
A. Navoiy
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi.
Xalq ta’limi xodimlarining asosiy vazifasi
mustaqil Respublikamiz uchun komil insonlarni tarbiyalash,bilimdon,
vatanparvar,milliy iftixor tuyg’ulari yuqori bo’lgan
yangi avlodni kamol
topdiishdir. Komil insonni shakllantirishda qaratilgan o’quv-tarbiya
jarayonining
asosiy vazifasi ta’lim samaradorligini oshirishdir.Ta’lim
samaradorligi, ta’lim mazmunining maqsadi va vazifalariga mosligi, uning ilmiy
jihatdan asoslanganligi, izchilligi, turmush bilan bog’liqligi,
shu bilan birga
o’quvchilarga mos metodlar, modellar va vositalarning tanlanishi bilan
aniqlanadi.
Hozirgi vaqtda umumta’lim va oliy ta’lim
tizimida ijtimoiy va ilmiy
texnikaviy taraqqiyotga asoslangan holda o’rganiladigan fanlarning birinchi
navbatda uslubiy masalalari katta o’rin egallaydi. Shuning uchun hozirgi davrda
ta’lim mazmuniga zamonaviy fizika g’oyalarini kiritish,
fundamental fizik
nazariyalar darajasida xulosa qilish malakalarini shakllantirish muhim ahamiyat
kasb etmoqda. Albatta, bu yerda fizika o’qitish metodikasining o’ziga xos
xususiyatlarini inobatga olish lozim.
Bugungi kunda fan va texnikaning intensiv rivojlanishi deyarli barcha
sohalarda katta o`zgarishlar ro`y berdiki, bu sohalar muvaffaqiyatli mehnat
qilish har bir
kishidan yuksak madaniyatli, chuqur va mustahkam bilimli
bo`lishni hamda bu bilimni muntazam ravishda boyitib borish talab qiladi.
Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikalarini
o`qitishda va o`quvchilarning mavzuni tushinib
olishlari uchun qiyoslash
usulidan foydalanish mumkin. Bilishning bu metodi keng tarqalgan bo`lib
“
Barcha narsalar qiyoslanganda bilinadi
” tamoiliga asoslanadi. Qiyoslash
natijasida bir necha obektlar uchun umumiyligi va alohidaligi aniqlanadi.
Alohida qilingan materiallarni ishlab chiqish
mazkur tadqiqod ishining
dolzarbligini asoslab beradi.
Nazorat savollari - 5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja

|
5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja
|
bet | 9/9 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 197,47 Kb. | | #151162 |
Bog'liq Ekologiya 5-мавзуNazorat savollari:
Tabiiy resurs tushunchasi nimani anglatadi?
Tabiiy resurslarning qanday turlari mavjud?
Tugaydigan tabiiy resurslarni sanab bering?
Tugamaydigan tabiiy resurslarga nimalar kiradi?
Chiqindilar deganda nimani tushunasiz?
O’zbekistonning qaysi shaharlarida chiqindilar ko’p to’planadi?
Atmosfera tarkibidagi gazlarni aytib bering.
Atmosferaning ifloslanishi deganda nimani tushunasiz?
Global isishni izohlang?
Issiqxona effekti nima?
Kislotali yomg’irlarning qanday salbiy ta’siri bor?
Ozon tuynugi muammosi deganda nimani tushunasiz?
O’zbekistonda atmosfera havosini muhofaza qilish borasida qanday ishlar qilinmoqda?
|
| |
O’ZBEKISTONDA EKOLOGIYA FANINING RIVOJLANISHI

|
O’ZBEKISTONDA EKOLOGIYA FANINING RIVOJLANISHI
|
bet | 30/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org2. O’ZBEKISTONDA EKOLOGIYA FANINING RIVOJLANISHI
Ekologik yo’nalishdagi ishlar keyinchalik O’zFA Botanika instituti olimlari V.A.Burigin, O.X.Hasanov va boshqalar tomonidan o’simliklarni qurg’oqchil issiq (cho’l) sharoitiga moslashishi, o’simliklar hamjamoasining tuzilmasi, mahsuldorligi, em-xashakbop o’simliklarning orasidan qurg’oqchil issiq sharoitga chidamli turlarini tanlash va ularning ekologik-biologik xususiyatlarni o’rganib, sun’iy yaylovlar barpo etishning ilmiy asoslari ishlab chiqildi. O’zFA Zoologiya va parazitologiya institutida hayvonot olamini muhofaza qilish va undan oqilona foydalanish tadbirlari, qishloq xo’jalik hayvonlarida uchraydigan yuqumli kasalliklarning oldini olish, qimmatli hayvon turlarining kadastri va nazorat ishlari olib borildi.
Ushbu ilmiy ishlarga T.Z.Zohidov, A.M.Muxammadiev, V.V.YAxontov, M.A.Sultonov, G.O.Olimjonov va boshqalar rahbarlik qildi. XX asrning ikkinchi yarmida hozirgi davr fanlarini “ekologlashtirish” boshlandi. Bu esa ekologik bilimlarning katta ahamiyatga ega ekanligini bildiradi. Demakki, hozirgi davrda ekologiya fanining kelajagi porloq, chunki insoniyatning sayyoramizda yashab qolishi, ko’p jihatdan ushbu fanning rivojlanish darajasi bilan bog’liq bo’lib qoladi.
2-ilova
Blits-so’rov savollari
Abu Ali ibn Sinoning ekologiya haqidagi qarashlari haqida ma’lumot bering?
Yevropa olimlarining ekologiya haqidagi qarashlari haqida ma’lumot bering?
O’zbekistonda ekologiya fanining rivojlanishi haqida ma’lumot bering?
Ijtimoiy ekologiya
►odam ekologiyasi
►etnos ekologiya
►shaxs ekologiyasi
►oila ekologiyasi
►ijtimoiy guruhlar ekologiyasi
►istemol ekologiyasi
►urboekologiya
►tarixiy ekologiya va b.
Bioekologiya
►zooekologiya
►fitoekologiya
►autekologiya
►pedoekologiya
►sineekologiya
►populatsiyalar ekologiyasi
►organizmlar guruhi ekologiyasi va b.
Huquqiy ekologiya
►ekologik huquq
►halqaro ekologik huquq
►tabiiy resurslardan foydalanish huquqi
►tabiatni huquqiy muhafazalash
►milliy ekologik huquq
►ekologik hacfsizlik huquqi va b.
Yer ekologiyasi
►geografik ekologiya
►geografik qobiq ekologiyasi
►landshaft ekologiyasi
►global ekologiya
►mintaqaviy ekologiya
►mahaliy ekologiya
►geologik ekologiya
►enfoekologiya
►ekzoekologiya va b.
Umumiy ekologiya
►nazariy ekologiya
►ekspremental ekologiya
►matematik ekologiya
►analitik ekologiya
►funksional ekologiya
►komplekslar ekologiyasi
►ekologik tizim va jarayonlar modellashtirish va b.
Sanoat ekologiyasi
►kosmos ekologiyasi
►agroekologiya
►maishiy ho’jalik ekologiya
►transport ekologiyasi
►meditsina ekologiyasi
►qurilish ekologiyasi
►bioresurslar ekologiyasi
►muhandislik ekologiyasi
►ekoturizm va b.
Iqtisodiy ekologiya
►ekologik menedjment
►ekologik marketing
►ekologik audit
►makroiqtisodiy ekologiya
►mikroiqtisodiy ekologiya
►iqtisodiy tumanlar ekologiyasi va b.
Yuksak ma’naviyatli barkamol shaxs modeli
2-mavzu.
|
Tabiat va jamiyat orasidagi munosabatlar. ITI ni atrof-muhitga ta’siri
|
|
| |
Tadqiqotning ob’ekti - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

I.Bob. MEXANIK TEBRANISHLAR
1.1.
ERKIN VA MAJBURIY TEBRANISHLAR
Тurli xil mexanik harakatlar orasida takrorlanib turadigan harakatlar
ham uchraydi. Masalan, moddiy nuqtaning aylana bo‘ylab
tekis harakati
takrorlanuvchi harakatdir: tekis aylanayotgan moddiy nuqta har bir yangi
aylanishida bir xil vaziyatlardan o‘tadi, shu bilan birga,
avvalgi tartibda
va o‘shanday tezlik bilan o‘tadi. Ana shunday takrorlanuvchanlik
harakatga soat mayatnigining
tebranishi, ko‘priklarning,
musiqa
asboblarida torlarning titrashi, yurak urishi va nafas olish,
paroxodlarning suv to‘lqinlarida tebranishi, o‘zgaruvchan tok va uning
elektromagnit maydoni, atomda elektronlarning harakati,
qattiq jism kristall
panjarasi tugunlaridagi ionlarning harakati va h. z. misol bo’ladi.
Тeng vaqtlar ichida takrorlanib turadigan harakatlar
Toshkent davlat pedagogika universiteti

|
Toshkent davlat pedagogika universiteti
|
bet | 1/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 292,5 Kb. | | #114212 |
Bog'liq 36222 Elektrotexnika, radiotexnika va elektronoka (мех) 3-курс
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
NIZOMIY NOMIDAGI
TOSHKENT DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
Royxatga olindi:
К-3.11
«___» _________ 2016-yil
|
|
“TASDIQLAYMAN” O’quv ishlari boyicha prorektor ________ _________ D.U.Ergashev “_____” ________2016-yil
|
ELEKTROTEXNIKA, RADIOTEXNIKA VA ELEKTRONIKA
fanining ishchi o`quv dasturi
(3-kurs)
Bilim sohasi: 100000 – gumanitar soha
Ta`lim sohasi: 110000 – pedagogika
Ta`lim yo’nalishi: 5112100 – mehnat ta`limi
Toshkent – 2016
Fanning ishchi o’quv dasturi o’quv, ishchi o’quv reja va o’quv dasturiga muvofiq ishlab chiqildi.
Tuzuvchilar:
|
|
YU.K.Jo’rayev
|
- Nizomiy nomidagi TDPU “Mehnat ta’limi va dizayn” kafedrasi katta o’qituvchisi
|
A.A.Umarov
|
- Nizomiy nomidagi TDPU “Mehnat ta’limi va dizayn” kafedrasi o’qituvchisi
|
Taqrizchilar:
|
|
N.SH.Turdiev
|
- O’zbekistonda xizmat ko’rsatgan xalq ta’limi xodimi, fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent
|
S.A.Boltaboev
|
- Nizomiy nomidagi TDPU “Kasb ta’limi metodikasi” kafedrasi dotsenti p.f.n.
|
Ushbu fanning - o‘quv fan dasturi OO‘MTV ning ____________________ -sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan. “Elektrotexnika, radiotexnika va elektronoka” o‘quv fan dasturi asosida ishlab chiqildi.
Fanning ishchi o’quv dasturi “Mehnat ta’limi va dizayn” kafedrasining 2016 yil _________dagi ___– son yig`ilishida muhokamadan o’tgan va fakultet kengashida muhokama qilish uchun tavsiya etilgan.
Kafedra mudiri ______________ R.G.Mullaxmetov
Fanning ishchi o‘quv dasturi “Kasb ta’limi” fakultet kengashida muhokama etilgan va foydalanishga tavsiya qilingan (2016 yil ___ iyundagi ___-sonli bayonnoma).
Fakultet kengashi raisi ______________ Y.U.Ismadiyarov
Kelishildi: O‘quv uslubiy boshqarma boshlig‘i
__________________________
Ishchi o‘quv dasturi Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti kengashida ko‘rib chiqilgan va tasdiqlangan.
2016 yil “__” _______ dagi __ -sonli majlis bayoni
I. Kirish
“Ta’lim to’g’risidagi” qonun “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” o’quvchi yoshlarning bilimlarini kengaytirish va chuqurlashtirish, ilmiy dunyo qarashlarini shakllantirish haqidagi talablar nazariy va amaliy bilim darajalarini zamon talablariga muvofiq puxta bo’lishini taqozo etadi. “Elektrotexnika, radiotexnika va elektronoka” fani bo’lajak bakalavrlarni umumkasbiy bilimlarni ta’lim sohasidagi asosiy qonunlarda ko’rsatilgan talablar asosida puxta egallashlari uchun xizmat qiladi.
|
| |
Global isish - 5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja

|
5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja
|
bet | 6/9 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 197,47 Kb. | | #151162 |
Bog'liq Ekologiya 5-мавзу Global isish. 1895 -yildan 1995- yilgachaYerdagi o’rtachakunlik harorat 100 yillik davr mobaynida 10 C ga ko’tarilgani aniqlandi. Hech kim buning sababi insonlar faoliyati natijasi yoki Yerning tabiiy ob-havosi natijasi ekanligini aniq aytolmaydi. Global isish qanday o’zgarishlarga sabab bo’lishi mumkin? Dovullar sonining oshishi mumkin. Muz qutblarining erishi boshlandi, bular dengiz suv sathini ko’taradi va qirg’oqboyi hududlarini suvga g’arq qiladi. Ob-havoning isishi tropik kasalliklarni keltirib chiqarmoqda, misol uchun bezgak kasalligi ko’p tarqalishi kuzatilmoqda.
Ozon qatlamining yemirilishi. Ozon (O3) - gaz, atmosferaning yuqori qatlamida tashkil topib, 70 kilometr balandlikkacha kuzatiladi, ammo uning asosiy massasi 20-55 kilometr balandlikdagi masofada joylashgan.Ozonning atmosferadagi umumiy massasi 3,2x109 tonna atrofida (1-rasm). Ozon Quyosh radiatsiyasining taxminan 3%ini, ya’ni ultrabinafsha nurlarning 0,22-0,29 mkm uzunlikdagi to’lqinlarini yutadi. Ultrabinafsha nurlar bakteriyalarni o’ldiradi, organizmda D vitaminining shakllanishida yordam beradi. Ammo ortiqcha ultrabinafsha nurlar kuyish, teri kasalliklariga olib keladi. Agar ozon bo’lmaganda, ultrabinafsha nurlar organik olamni o’zgartirib yuborgan bo’lar edi.
Ozon kunduzi maksimum, kechasi minumum uchraydi va fasllar bo’yichabahorda maksimum, kuz va qishda minimumni tashkil etadi2. Har yili bahor faslida ozon qatlamining vaqti-vaqti bilan yupqalashib borishi kuzatilmoqda. Ozon qatlamining yupqalashib borishi ozon qatlamining yemirilishi, deyiladi. Ifloslangan gazlar bu muammoning asosiy sababi bo’lib, ozon qoplamini uchun eng havfli gaz CFC (xlor-ftor-uglerod) dir, u sovitish tizimida ishlatiladi. CFC havoga chiqarilgandan so’ng,toki uozon qatlamiga yetmaguncha atmosferada ko’tarilib boraveradi. CFC ozon qatlamiga kimyoviy ta’sir etadi va ozon molekulalarini parchalaydi.Ozon qatlami hayotni ta’minlash uchun juda muhim sanaladi, shu sabab butun dunyo davlatlari sanoatida CFC ni ishlatishni to’xtatishi lozim.
|
| |
Ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi

1-bosqich.
Kirish
(5 min)
|
1.1. O’quv mashg’ulotining mavzu va rejasini e’lon qiladi. erishadigan natijalar bilan tanishtiradi. (1-ilova)
|
1.1. Tinglaydilar va yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 min)
|
2.1. Talabalar e’tiborini rejadagi savollar va ulardagi tushunchalarga qaratadilar. Blits-so’rov o’tkazadi (2-ilova).
2.2. Muammoli savollarni o’rtaga tashlaydi va ulani birgalikda o’qishga chorlaydi:
1. Ekologiya nimani o’rganadi?
2. Tabiatni muhofaza qilish qachon boshlangan?
2.3. Muammolarni hal qilish uchun quyidagi savollarga aniqlik kiritiladi:
1. Ekologiya atamasini fanga kim kiritgan va qachon?
2. Ekologiyada qanday tarmoqlar mavjud?
2.4. Ekologik tadqiqotlar metodlarini ayting. Yelpig’ich jadvalini to’ldirishni taklif etadi (3-ilova).
|
2.1. Talabalar javob beradilar, daftarlariga yozadilar, jadvalni to’ldiradilar.
2.2. Muammoga e’tiborni qaratadilar va yozib oladilar.
2.3. Muammo yuzasidan o’z echimlarini taklif qiladilar. Munozara qiladilar. Javob beradilar.
2.4. Munozara qiladilar Yelpig’ich jadvalini to’ldiradilar.
|
-rasm
Ozon molekulalari - 5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja

1-rasm
Ozon molekulalari
Atmosferaga chiqarilayotgan metan, ic gazi va karbonat angidrid gazlari bilan birga oltingugurt va azot oksidlari ham chiqarilmoqda. Ular kislotali yomg’rlarni paydo qilmoqda (1-2-rasmlar)2.
1-2-rasmlar. Kislotali yomg’irdan oldin va keyingi holatda haykallarning tashqi qiyofasining ko’rinishi.
Qayta ishlash
Qayta ishlash qayta foydalanishning bir ko’rinishi bo’lib, unda tabiiy resurslarni yoki tovarlarni o’zgartirib taqdim etishni o’z ichiga oladi.Qayta ishlanadigan materiallar o’z ichiga shishalar, metallar, qog’oz, plastmassa, uy va oshxona jihozlarini qamrab oladi.3
Qayta ishlash va qayta foydalanishning farqi nimada? Bugungi kunda ko’plab plastik turlaridan foydalanilmoqda. Plastiklarni boshqa materiallarga nisbatan qayta ishlash biroz qiyin. Har bir plastik konteynerlarida plastiklarni ishlashda foydalangan tur ko’rsatiladi va qayta ishlash kodi belgilanadi. Ko’plab plastik qoplar 2 yoki 4 plastik turidan ishlab chiqariladi. 6 va 7- turdaniborat plastiklar har doim ham ishlanmaydi, chunki ular turli xil plastiklar aralashmasidan hosil qilingan. Qayta ishlashdan avval har bir plastik turini ehtiyotlik bilan ajratilish kerak.
Muhofaza qilishning uchta yo’li
Chiqindilarni qayta ishlashning 3 ta yo’li: tabiiy resurslardan kam foydalanish, qayta foydalanish va qayta ishlab chiqarish yo’llari mavjud. Qazilma boyliklarni qidirib topish, qayta ishlash va tashish jarayonida yeryuzasi strukturasi buziladi xosildor maydonlar qiskaradi, o’simliklar nobud bo’ladi, tuproq eroziyasi tezlashadi, oqibatda yaroqsiz yerlar maydoni oshadi. Shunday qilib yerlar hozir dunyoda 10 mln. gektarni tashkil qilsa, 2 000-yilga borib 5-6 barobar oshadi. Masalan, 1 tonna temir olish uchun 5-6 tonna ruda, 1 tonna qo’rg’oshin olish uchun 60-90 t, 1 tonna rux olish uchun 80-100 tonna 1, tonna mis olish uchun 100-140 t, 1 tonna mis olish uchun esa 60 000-80000 tonna ruda ishlatiladi. Hozir yeryuzasida millionlab tonna metallurgiya shakllari, issiqlik elektr stansiyalaridan chiqqan ko’plab tog’ uyumlarini tashkil qilgan. Hisoblarga ko’ra so’nggi 100 yil ichida dunyoda 20 mlrd.tonnadan ortiq shpak, 3mlrd.tonna kul, 17 mln. tonna mishyak, 1 mln. tonna nikel, 1 mln. tonna kobolt va boshqa foydali elementlar chiqarib tashlangan. Zarafshon shahridagi Muruntov oltin konidan qazib olinayotgan chigitdan qazib olinayotgan chigitlar tashlanadigan maydoncha 5 200 ga maydonni tashkil qilib, hozirgi kunda bu maydon to’lib bitgan. Ikkinchisini maydoni 6 200 ga ni tashkil qiladi. Chiqindining tarkibida natriy seonidi 150 mg/l, temir birikmasi 9 mg/l, mis 5.5 nikel-17: kobolt-0.25 sink-0.5: molebdan-17: mishyak-2.5: alyuminiy-25: qo’rgoshin 3mg/l tashkil qiladi.
Atmosfera havosining tabiiy va sun’iy ifloslanishlari ajratiladi.
|
-48 Mavzu
  
Rul boshqarmasining vazifasi. Boshqarish mexanizmi

Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotining shakl va turi
|
Nazariy-Yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulotining rejasi
|
1.Rul boshqarmasining vazifasi
2.Rul boshqarmasining tuzilishi
3.Rul boshqarmasining ishlash uslubi
|
O’quvmashg’ulotiningmaqsadi:O’quvchilargarulboshqarmasiningvazifasi, rulboshqarmasinnigasosiyqismlarihaqidayangiilmiynazariybilimlarniyetkazishvabutushunchalarhaqidato’latasavvurhosilqilishqobiliyatinishakllantirish.
|
O‘qitishnatijasi:
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagog vazifalari:
O’qituvchi:
Rul boshqarmasining vazifasi haqida tushuncha berish;
- Rul boshqarmasining tuzilishi haqida tushunchalarni izohlash;
Rul boshqarmasining ishlash uslubi ta’riflarini keltirish;
|
O’quv faoliyatining natijalari:
O’quvchi:
Rul boshqarmasining vazifasi haqida asosiy tushunchalarini aytib beradilar;
-Rul boshqarmasining tuzilishi haqida tushunchalarni izohlaydilar;
Rul boshqarmasining ishlash uslubi qoidalarini ta’riflaydilar;
|
O‘qitish metodlari
|
Ma’ruza, aqliy hujum, tushuntirish.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy,Jamoaviy.
|
O‘qitish vositalari
|
Darslik, ko’rgazmalar, tarqatmalar, plakatlar.
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus ko’rgazmali qurollar bilan jixozlangan o‘quv xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
Chiqindilar muammosi - 5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja

|
5-mavzu: tabiiy resurslar va ulardan oqilona foydalanish. Atmosfera va uni muhofazasi reja
|
bet | 2/9 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 197,47 Kb. | | #151162 |
Bog'liq Ekologiya 5-мавзуChiqindilar muammosi
Atrof-muhitni ishlab chiqarish va iste’mol qilish chiqindilaridan muhofaza qilish, tabiiy resurslardan oqilona va kompleks foydalanish hamda ekologik toza texnologiyalarni amaliyotga tatbiq etish muammolari, ayni chog’da, dolzarb hisoblanadi. Energetika, rangli va qora metallurgiya, kimyo sanoati va qurilish industriyasi obektlari chiqindilarni hosil qiluvchi, atrof-muhitni ifloslantiruvchi asosiy manbalar hisoblanadi.
Shaharlarda qattiq maishiy chiqindilar va katta o’lchamli axlatlar yig’ilmoqda-ki, ular o’z vaqtida va to’g’ri olib chiqilmasa hamda zararsizlantirilmasa, atrof tabiiy muhitni jiddiy ifloslantirishi mumkin.
Qattiq maishiy chiqindilarning chiqindixonalarda to’planib qolishi, changlarning hosil bo’lishiga va yoqimsiz hidlarning tarqalishiga olib keladi. Bir qator mamlakatlarda chiqindilarni utilizatsiya qilish, ya’ni kuydirish, poligonlarga ko’mish yoki yig’ish, shuningdek kompostlash texnologiyalari bilan amalga oshiriladi (1-jadval).
O’zbekistonda har yili 100 million tonnadan ortiq sanoat chiqindilari hosil bo’ladi, ularning 14 % i toksik (zaharli) toifaga mansub hisoblanadi. Bundan tashqari, Respublikamiz hududida va unga yaqin hududlarda radioaktiv rudalarni qazib olish o’tgan asrning 40-yillarida kuchaygan. Shu davr mobaynida 150 ga yaqin radioaktiv ifloslanish maydonlari paydo bo’ldi. O’zbekistonning Andijon viloyatidan 30 kilometr uzoq masofada joylashgan Qirg’iziston Respublikasining Maylu-Su daryosi qirg’oqlari bo’ylab joylashgan umumiy hajmi 2,5 million m3 bo’lgan radioaktiv chiqindilar ko’milgan 23 ta ombor va 13 ta balanslangan rudalar to’plamlari mintaqaviy ekologik falokat yuzaga kelishida katta xavfdir. Sel kelishi va yer ko’chishi hollari yuz berganda radioaktiv chiqindilar Maylu-Su, Qoradaryo va Sirdaryo suvlariga tushishi mumkin, bu esa 1,5 million kishiyashaydigan 300 km2 maydondagi O’zbekiston hududini radioaktiv chiqindilar bilan ifloslanishiga olib keladi. Radioaktiv chiqindilar tarkibini radionuklidlar va sinov maydonlaridagi yadro portlashlar tashkil etadi. Radionuklidlar o’zidan radioaktiv nur chiqaradigan elementlarning izotoplari hisoblanadi. Hozirgi paytda Mayluu-Suu daryosi vodiysida reabilitatsiya ishlari davom etmoqda.
Chiqindilar hosil bo’ladigan korxonalar ustidan davlat nazoratini “Chiqindilar to’g’risida” gi (2002-yil) qonunga muvofiq, O’zbekiston Respublikasi Tabiatni muhofaza qilish davlat qo’mitasi amalga oshiradi.
|
| |
Mustaqil ishi bajardi: Jo’rayev Rajab Qabul qildi: Rustamova Malika

|
Mustaqil ishi bajardi: Jo’rayev Rajab Qabul qildi: Rustamova Malika
|
bet | 1/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 30,2 Kb. | | #135496 |
Bog'liq Predikatlar haqida tushuncha-fayllar.org
Predikatlar haqida tushuncha
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari Qarshi filiali TT va KT fakulteti Kompyuter injiniring II-kurs 13-21 guruh talabasi Jo’rayev Rajabning Elektronika va sxemalar fanidan tayyorlagan MUSTAQIL ISHI Bajardi: Jo’rayev Rajab Qabul qildi: Rustamova Malika Reja:
Operatsion kuchaytirgichlarning tuzilishi.
Analog signallarni raqamli signallarga o’zgartirish va ularning xususiyatlari.
Mustaqil manbali o’zgarmas tok zanjirini hisoblash.Elektr zanjirining kompleks uzatish funksiyasini hisoblash
Turli sxemalar va asboblarni tahlil qilish sintezlash Ularni zamonaviy element baza asosida bosma platalarda yaratish ustidagi bilimlarni amalda tadbiq etish va loyhalar tayyorlash.
Zamonaviy elektronika va sxemalardagi diskret qurilmalardan integral sxemalargacha rivojlanishning tarixiy davrlari va rivojlanish istiqbollari
Ma’lumotlar o’zgartiruvchi standart sxemalarni qamragan analog tizimlari dunyosi bilan kompyuterlar tizimlarining o’zaro ta’sirlari bilan bog’liq muammolar.
Operatsion kuchaytirgichlarning tuzilishi Operatsion kuchaytirgichlarda kirish kaskadi sifatida differensial kuchaytirgich (DK) qo'llaniladi. Ma’lumki, DK chiqishdagi nol dreyfini maksimal kamaytirishga, yuqori kuchaytirish koeffitsientiga, maksimal yuqori kirish qarshiligiga va sinfaz tashkil etuvchilarni maksimal so'ndirishga imkon beradi. Muvofiqlashtiruvchi kaskad talab qilingan kuchaytirishni ta’minlaydi va DK chiqishidagi o'zgarmas kuchlanish sathi siljishini chiqish kaskadi uchun talab etilgan qiymatgacha kam aytiradi. Muvofiqlashtiruvchi kaskad differensial yoki bir taktli kuchaytirgich bo'lishi mumkin. Chiqish kaskadlari Operatsion kuchaytirgichlarning kichik chiqish qarshiligini va lozim bo'lgan chiqish quvvatini ta’minlashi kerak. Chiqish bosqichlari sifatida, odatda AB sinfga mansub komplementar tranzistorlar asosida hosil qilingan ikki taktli kuchaytirgich sxemalari qo‘llaniladi Uch kaskadli Operatsion kuchaytirgichlarning soddalashtirilgan prinsipial sxemasi 2- rasm da keltirilgan. Sxemada quyidagi elektrodlar ko‘rsatilgan: inverslamaydiga kirish Kir1, inverslaydigan kirish Kir2, chiqish, ikki qutbli kuchlanish manbayiga ulash uchun xizmat qiluvchi elektrodlar -Eₘ va +, sxemaga korreksiyalovchi kuchlanish manbayi ulangan elektrod . El op amp tushunchasi 1947 yilda paydo bo'ladi. Birinchisi, birinchi analog kompyuterlarda ishlatiladigan vakuumli naychalar yordamida qurilgan. Ularning yordami bilan asosiy matematik operatsiyalarni amalga oshirish mumkin edi, masalan, qo'shish, ayirish, ko'paytirish, bo'lish, chiqarish, integratsiya va boshqalar. Shuning uchun ular "operatsion" kuchaytirgichlar deb nomlanadi ...
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 146/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Mavzu: Transmissiyaning texnikaviy holatini umumiy tashxislash .


REJA

|
Mavzu: Transmissiyaning texnikaviy holatini umumiy tashxislash .
REJA
|
bet | 41/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)11.Mavzu: Transmissiyaning texnikaviy holatini umumiy tashxislash .
REJA
1. Transmissiyadagi asosiy agregatlar (ishlash muftasi, uzatmalar qutisi, tarqatish qutisi, kardanli uzatma va orqa ko'prik, asosiy uzatma va h.k.) bo'yicha uchraydigan nosozliklar va ularning alomatlari.
2.Transmissiya agregatlarini diagnostikalash, TXK va joriy ta'mirlash ishlari texnologiyasi.
3. Transmissiya agregatlarini umumiy va sinchkov diagnostikalash
Bizga ma'lumki, avtomobil transmissiyasining asosiy agregatlariga ilashish muftasi, kardanli uzatma, shesternyali yoki gidromexanik uzatmalar qutisi, taqsimlovchi quti va yetaklovchi ko'prik (asosiy uzatma va differensial) kiradi. Avtomobillarning transmissiyasi agregatlari barcha nosozliklarning 1015% ni va texnik xizmat ko'rsatishdagi umumiy mehnat hamda materiallar sarfining 40% ini tashkil etadi.
Transmissiya agregatlarining asosiy nosozliklari. Transmissiya agregatlaridagi nosozliklar avtomobilni ekspluatatsiya qilish jarayonida, shuningdek, ayrim detallar rostlanishining buzilishi, yeyilishi yoki sinishi oqibatida vujudga keladi. Agregatlarning boshlang'ich holatini tiklaydigan rostlash ishlarini bajarish yoki ayrim detallarni almashtirish natijasida nosozliklar bartaraf etiladi.
Ilashish muftasi nosozliklari. Nosozliklar ko'pincha uning to'liq ulanmasligi yoki to'liq ajralmasligi natijasida kelib chiqadi. To'liq ulanmaslikda aylantiruvchi moment dvigateldan to'liq uzatilmaydi, ilashish muftasining tepkisi quyib yuborilganda avtomobil o'rnidan juda sekin qo'zg'aladi yoki umuman qo'zg'ala olmaydi, ilashmadagi yetaklanuvchi disk esa juda tez yeyiladi va qisqa muddat ichida ishdan chiqadi.
Ilashmaning to'liq ajralmasligi tufayli uzatmalarni ulash chog'ida metallarni zarbli va qiyinchilik bilan qo'shilishi kuzatiladi hamda richagga ko'proq kuch bilan ta'sir etish talab etiladi. Bu nosozliklarga ilashmani ajratish yuritmasi rostlanishining buzilishi, yetaklanuvchi diskka moy tegib qolishi yoki yeyilishi sabab bo'ladi. Ilashmasi gidroyuritmali bo'lgan avtomobillarda esa gidroyuritma tizimiga havoning kirib qolishi yoki tizimdan suyuqlikning qisman oqib ketishi ilashmaning nosoz ishlashiga sabab bo'lishi mumkin.
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 39/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilar e’tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Mashg‘ulotni yakunlash - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 35/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Mashg‘ulotni yakunlash.
3.1. Mavzu bo‘yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga O‘quvchilar e’tiborini qaratadi.
3.2.Uyga vazifa berish.(7- ilova)
3.3..Ushbu mavzuning kelgusi kasbiy faoliyatidagi ahamiyatini belgilaydi.
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni rag’batlantiradi.
|
Savol beradilar. Eshitadi, aniqlashtiradi.
Topshiriqni yozib oladi.
|
I
Mavzu: Transmissiya agregatlarining nosozliklari, ularning sodir bo‘lish sabablari.
Reja.
1.Kuch uzatmaning vazifasi .
2.Kuch uzatmaning tuzilishi .
3.Kuch uzatmaning ishlash uslubi.
lova-№1
Ilova-№2
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar
Differensial, avtomobil ,agregat, tizim, mexanizm, detal, dvigatel ,silindr, porshen,tushunchalari
Ilova-№3
Baxolash mezonlari
Og’zaki so’rov quyidagi mezonlar asosida baholanadi
t/r
|
Mazmuni
|
Ballar
|
1
|
Mavzu to’liq ,asosiy fikr va tushunchalar to’la qonli o’zlashtirilishiga erishilsa
|
5
|
2
|
Mavzu asosan,asosiy fikr va tushunchalar qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
4
|
3
|
Mavzu qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
3
|
4
|
Mavzuning ba’zi elementlarini o’zlashtirilishiga erishilsa
|
2
|
5
|
Mavzuning o’zlashtirilishi yuqoridagi talablar darajasida bo’lmasa
|
1
|
Ilova-№4
Tezkor savollar.
1.Ko‘prik turlari qaysilar ?
2.Yetakchi ko‘prikning vazifasi, tuzilishi haqida ma’lumot bering.
Ilova-№5
|
| |
Mashg‘ulotni yakunlash - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 40/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Mashg‘ulotni yakunlash.
3.1. Mavzu bo‘yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga O‘quvchilar e’tiborini qaratadi.
3.2.Uyga vazifa berish.(7- ilova)
3.3..Ushbu mavzuning kelgusi kasbiy faoliyatidagi ahamiyatini belgilaydi.
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni rag’batlantiradi.
|
Savol beradilar. Eshitadi, aniqlashtiradi.
Topshiriqni yozib oladi.
|
I
11.Mavzu: Transmissiyaning texnikaviy holatini umumiy tashxislash .
REJA
1. Transmissiyadagi asosiy agregatlar (ishlash muftasi, uzatmalar qutisi, tarqatish qutisi, kardanli uzatma va orqa ko'prik, asosiy uzatma va h.k.) bo'yicha uchraydigan nosozliklar va ularning alomatlari.
2.Transmissiya agregatlarini diagnostikalash, TXK va joriy ta'mirlash ishlari texnologiyasi.
3. Transmissiya agregatlarini umumiy va sinchkov diagnostikalash.
lova-№1
Ilova-№2
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar
Sinxronizator muftasi va shesternyalar tishlarining yon tomonida hamda ishchi yuzalaridagi yeyilishlar uzatmalarni to'liq ulanmasligi, fiksator prujinalarining bo'shashib qolishi tufayli uzatmalarning o'z-o'zidan uzilib qolishi sodir buladi..
.
Ilova-№3
Baxolash mezonlari
Og’zaki so’rov quyidagi mezonlar asosida baholanadi
t/r
|
Mazmuni
|
Ballar
|
1
|
Transmissiyada uchraydigan asosiy nosozliklar va ularni bartaraf qilishni va vazifasini tushunsa bilsa
|
5
|
2
|
Transmissiyada uchraydigan asosiy nosozliklar va ularni bartaraf qilishni bilsa
|
4
|
3
|
Transmissiyada uchraydigan asosiy nosozliklar haqida malumotga ega bolsa
|
3
|
I
Tezkor savollar.
1.Transmissiyada uchraydigan asosiy nosozliklar va ularni bartaraf qilish
2.Transmissiya agregatlarini umumiy va sinchkov diagnostikalash.
3.Transmissiya agregatlariga TXK va JT da ishlatiladigan jihozlar.
lova-№4
Ilova-№5
Ilova-№6
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 34/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Insert” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |