Mustaqil ish mavzu: Kiberhuquq siyosatiga oid aqsh standartlari Fan: Kiber-huquq va kiber-etika Bajardi : Saydullayev F. Z

1
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA
KOMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH
VAZIRLIGI
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent
Axborot Texnologiyalari Universiteti
Nurafshon filiali
MUSTAQIL ISH
Mavzu: Kiberhuquq siyosatiga oid AQSH
standartlari
Fan:
Kiber-huquq va kiber-etika
Bajardi : Saydullayev F.Z
Tekshirdi :Olimov I.S
Toshkent -2024
2
Mavzu: Kiberhuquq sohasiga oid AQSH
standartlari
REJA:
Kirish
1.
Kiberxavfsizlik standartlari
2.
NIST kiberxavfsizlik doirasi
3.
IEC-62443 kiberxavfsizlik standartlari
4.
Xulosa
5.
Foydalanilgan adabiyotlar
3
Kirish
Amerika Qo‘shma Shtatlarida Google, Amazon, Facebook va Apple texnologik
kompaniyalarning «Katta to‘rtligi» hisoblanadi va birgalikda GAFA deb ataladi.
Bundan tashqari, ko‘pincha ushbu ro‘yxatga Microsoft ham kiritib o‘tiladi, shu
sababli «Katta beshlik» yoki GAFAM nomlariga ham duch kelish mumkin.
GAFA qo‘shma shtatlar uchun potensial tahdid sifatida ko‘rilmoqda, chunki ular
iqtisodiyot, demokratiya va jamiyat ustidan haddan tashqari katta kuchga egalik
qilmoqda.
Iyun oyida, hatto Ukrainadagi urush davom etayotgan bir paytda, Buyuk
Britaniyaning Milliy kiberxavfsizlik markazi (NCSC) rahbari o'z chiqishida "biz
haligacha duch kelayotgan eng katta global kiber tahdid bu to'lov dasturidir" deb
ogohlantirdi. Hukumatning kibermudofaa boʻyicha asosiy tashkiloti boʻlgan NCSC
bosh direktori Lindi Kemeron “Bu sizga muammo koʻlami haqida biror narsani aytib
beradi. Ransomware hujumlari qattiq va tez sodir boʻladi”, dedi. "Ular tez
rivojlanmoqda, ular hamma joyda keng tarqalgan, ular to'dalar tomonidan xizmat
sifatida tobora ko'proq taklif qilinmoqda va kiber jinoyatga kirish uchun barni
pasaytirmoqda.”Kiberhujumlar, xususan, keng polosali sun'iy yo'ldosh internet
xizmatlarini provayderi ViaSatga qarshi hujum haqiqatda buzg'unchi va samarali
bo'lgan. Microsoft nafaqat Rossiyaning kiber-josuslik harakatlari haqida batafsil
ma'lumot beribgina qolmay, balki kiberhujumlar "katta bog'liqligi va ba'zan uning
kinetik harbiy operatsiyalari bilan to'g'ridan-to'g'ri vaqtga to'g'ri kelishi" haqida
ikkita hisobot e'lon qildi.
CFRning AQSh kiber siyosati bo'yicha yangi ishchi guruhi Ukrainadagi urush
boshlanishidan oldin yig'ilgan va o'z hisobotini may oyida yakunlagan. Ishchi guruh
a'zolarining qog'ozga tushirgan dastlabki xulosalaridan biri Kemeronning nutqini
aks ettiradi: Kiberjinoyat milliy xavfsizlikka xavf tug'diradi va kasalxonalar,
maktablar, korxonalar va mahalliy hukumatlarga to'lov dasturi hujumlari shunday
ko'rilishi kerak. Ishchi guruh a'zolari Rossiya kiberhujumlarining urush olib
4
borishdagi samaradorligi to'g'risida yakuniy xulosaga kelishga hali erta deb
o'ylashdi, ammo Ukrainadagi mojaro kiber va axborot operatsiyalari qanchalik
chambarchas bog'liqligini ko'rsatishi aniq edi. Bu uzoq vaqtdan beri Rossiya va
Xitoy kiber operatsiyalarida markaziy o'rin tutgan; Qo'shma Shtatlar an'anaviy
ravishda ikkalasini ajratib turadi, ammo bu asta-sekin o'zgarishi mumkin. Mojaro
haqida gapirar ekan, Kiberqo'mondonlik qo'mondoni o'rinbosari General-Leytenant
Charlz Mur ta'kidladi: "Shubhasiz, biz bilgan narsa shundaki, kiber-ta'sirlar bilan
birgalikda - ko'proq qo'shma qurolli yondashuvda - biz an'anaviy ravishda axborot
operatsiyalari deb ataydigan narsa. , juda kuchli vositadir."
Ukraina-Rossiya urushi ortidan AQSh siyosati qanday rivojlanishi kerak?
Ishchi guruh Trump ma'muriyati ostida Cyber qo'mondonligi tomonidan ishlab
chiqilgan "oldinga himoya" pozitsiyasini, shuningdek, maqsadli diplomatik bosim
va AQShning ba'zi hujum operatsiyalarida o'zini o'zi cheklashni o'z ichiga oladi.
Xususan, Qo'shma Shtatlar infratuzilmani yo'q qilish orqali raqib imkoniyatlarini
yo'q qilish uchun keng ko'lamli sa'y-harakatlarni rivojlantirishi kerak; fosh qiluvchi
vositalar; va moliya, hokimiyat va rahbariyatga siyosiy, diplomatik va iqtisodiy
bosim o'tkazish.Raqibning xakerlik operatsiyalarini to'xtatishga qaratilgan bu
harakatlar Qo'shma Shtatlar saylov va moliyaviy tizimlarga qarshi buzg'unchi
hujumlarni amalga oshirmasligi haqidagi aniq bayonot bilan birlashtiriladi. Amerika
Qo'shma Shtatlari va uning hamkorlari saylov infratuzilmasiga qarshi buzg'unchi
hujumlar, saylovchilarni ro'yxatga olish, ovoz berish mashinalari, ovozlarni sanash
va saylov e'lonlarini buzishga qaratilgan harakatlarni taqiqlash bo'yicha normani
ilgari surishlari kerak. U saylov infratuzilmasiga buzg'unchi hujumlarning oldini
olish, yumshatish va kerak bo'lganda javob berish uchun koalitsiya hamkorlari bilan
ishlashi kerak.
|