nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu8\3: TALABALAR KUSHIGI - Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy...

|
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
bet | 66/89 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 284,02 Kb. | | #140009 |
Bog'liq Majmua toshkеnt-2018-fayllar.orgMavzu8\3: TALABALAR KUSHIGI
Talabalar soni
|
Gurux
|
Vaqti
|
2 soat
|
Dars shakli
|
Amaliy
|
Mashg’ulot rejasi
|
1.Ovozni sozlash ( garmonik va xromatik).
2. Asar haqida tushuncha berish.
3. Bastakor ijodiyoti bilan tanishtirish. Asari ovozlarini alohida o’rganish.
4. Ansambl va intonatsiya ustida ishlash.
|
Mashg’ulot maqsadi
|
1.Ovozlar bo’yicha kuylash va partiyalarning ham ovozligiga erishish.
2.Ansamblda partiyalarni to’g’ri intonatsiya bilan kuylashga erishish.
3. Matn so’zlarini to’g’ri talaffuziga ahamiyat berish.
4.Qo’shiq va jo’rning hamohangligiga erishish.
|
O’qituvchi vazifasi:
1.Asar ovozlarini o’rgatish.
2. Ansambl sofligi ustida ishlash.
3. Xor partiyalarini fortepianoda ijro etish.
|
O’quv faoliyatidan ko’tilayotgan natijasi:
1.Ovozlarni mukammal o’rganish.
2.So’zlarni to’g’ri talaffuz qilish.
3.Ansambl ijrosining sofligiga erishish.
|
O’qitishning usul va texnikasi
|
Amaliy , namunaviy ijro , suhbat, tarmoqlanish .
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
Diodlarning chastota va impuls xususiyatlari

11
|
Diodlarning chastota va impuls xususiyatlari.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
12
|
Yarimo‘tkazgich diodlarning ekvivalent sxemalari, qo‘llanish sohalari.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
13
|
BTni turli ulanish sxemalarida kirish va chiqish qarshiliklarini solishtirish.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
14
|
BTning elektr modellari: nochiziqli va chiziqli.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
15
|
BT parametrlarining ish rejimi va Temperaturaga bog‘liqligi.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
16
|
BT impuls rejimining xususiyatlari.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
|
Uzunligi 10 m va diametri d=

27
|
Uzunligi 10 m va diametri d= 0,1 mm bo‘lgan volfram simning qarshiligi hisoblansin. Qarshiligi 2 Om, uzunligi 103 m bo‘lgan po‘lat simning ko‘ndalang kesim yuzi qanday bo‘ladi?
|
28
|
Uzunligi 500 m, diametri d = 0,1 mm va qarshiligi 2 Om bo'lgan simning solishtirma qarshiligini hisoblang.
|
29
|
Simli rezistorlar izolyatsion karkas ustiga sim o‘ralib yasaladi. Qarshiligi R = 1,5 kOm, diametri d = 0,1 mm nixrom sim o‘raladigan uzunligi 0,1 m bo‘lgan silindrsimon keramik karkasning diametri qanday bo‘lishi kerak?
|
30
|
Qarshiligi 10 Om bo‘lgan o‘zgaruvchan rezistor yasash uchun diametri 1 mm nixrom simdan necha metr kerak bo'ladi?
|
31
|
Metal simning uzunligi 100 m orttirilganda uning qarshiligi 3 baravar oshgan. Simning dastlabki uzunligi topilsin.
|
32
|
Ikkita rezistor yasash uchun bir xil materialdan yasalgan uzunligi bir xil sim olingan: a) rezistoming qarshiligi birinchisidan 2 baravar kam; b) 4 baravar ko‘p; d) 10 baravar ko‘p bo‘lishi uchun ulaming diametrlari qanday nisbatda bo'ladi?
|
33
|
Avtomatik o‘lchash ko'prigining o'zgaruvchan reoxordining qarshiligi 50 Om. Agar reoxord uzunligi 10 m va d = 0,6 mm simdan o‘raigan bo‘lsa, u qanday metalldan yasalgan?
|
34
|
Kvartiraning mis elektr uzatish simlari xuddi shu uzunlikdagi va qarshilikdagi alumin sim bilan almashtirilgan. Simlarning kesim yuzalari nisbatini toping. Mis simni alumin sim bilan almashtirganda massadan qancha iqtisod bo‘ladi?
|
35
|
Rezistoming T=0-300 K dagi qarshiligi 10 kOm, qarshilikning issiqlik koeffitsienti aT = 2-10~3K). Uning T = 350 K dagi qarshiligi qanday bo'ladi?
|
36
|
Agar muhit temperaturasi har bir 100 K ga o'zgarganda rezistorning qarshiligi 100 Om ga o'zgarsa, uning temperatura koeffitsientini toping. Qarshilikning nominal qiymati 1 kOm.
|
37
|
Rezistor qarshiligining temperaturaga bog'lanish grafigini umumiy ko‘rinishda quring va koordinata o‘qIaridan kesib o‘tuvchi kesmalaming fizik ma’nosini ayting.
|
|
T/r Mustaqil ta’lim Mavzulari Berilgan topshiriqlar - bet 8

|
T/r Mustaqil ta’lim Mavzulari Berilgan topshiriqlar
|
bet | 8/11 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,92 Mb. | | #108344 |
Bog'liq T r Mustaqil ta’lim Mavzulari Berilgan topshiriqlar22
|
Kirxgof qonunlaridan foydalanib zanjirdan (rasm) o‘tuvchi toklami hisoblang.
Berilgan. R1 = 0,3 Om, R7 = 0,6 Om, R2 = R6 = 0,4 Om, R3 = R4= 2 Om, R5 = 6 Om, E1 = 140 V, E2 = 85 V. EYuK manbalarining ichki qarshiliklari: richl= 0,1 Om, rich2 = 0,2 Om.
|
23
|
Bir konturli zanjir uchun potensiallar diagrammasini quring. Berilgan: rasmda keltirilgan zanjir uchun E1 = 10 V; E2= 50 V; R1 = 4 Om; R2 = 3 Om; R3 = 7 Om; richl = rlch2 = 1 Om.
|
24
|
Ikki o‘zaro parallel birlashtirilgan o‘zgarmas tok EYuK manbalariga umumiy ulangan va parametrlari quyida berilgan elektr zanjir sxemasini chizing va tokiami hisoblang.
Berilgan: E1 = 11,5 V, E2 = 16,5 V, EYuK manbalarining ichki qarshiliklari richi = 2,5 Om, rich2 = 6 Om;Ryuk = 30 Om.
|
25
|
Rezistoming qarshiligi: a) uzunligi 2 baravar kattalashganda; b) ko‘ndalang kesim yuzi 3 baravar kamayganda; d) uzunligi 4 baravar va bir yo‘la diametri 2 baravar ko‘payganda qanday o‘zgaradi?
|
26
|
100 m mis simning qarshiligi 1 Om dan oshmasligi uchun uning minimal diametri qancha bo‘ladi? Diametri d = 0,5 mm bo‘lgan 1 m mis simning qarshiligini toping.
|
|
|
| |
BTning chastota xususiyatlari

18
|
BTning chastota xususiyatlari.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
19
|
Maydoniy tranzistorni turli ulanish sxemalarida kirish va chiqish qarshiliklarini solishtirish.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
20
|
To‘rt qutbli va ko‘p qutbli zanjirlar
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
21
|
Ko’p kaskadli kuchaytirgichlar va quvvat kuchaytirgichlari.
(Rezonansli kuchaytirgichlar, O’zgarmas tok kuchaytirgichlar)
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
22
|
Yarimo‘tkazgichlarning elektrofizik xususiyatlari
(Yarimo‘tkazgichlarning solishtirma o‘tkazuvchanligi, Qattiq jism zonalar nazariyasi elementlari, Yarimo‘tkaz-gichlar elektr o‘tkazuvchanligi, Erkin zaryad tashuvchilarning muvozanat holatdagi konsentratsiyasi, Nomuvo-zanat zaryad tashuvchilar)
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
|
XML as an Information Exchange Format between Clients

- 28 -
and viewing the results of your request from your server (see Figure 2.8).
Figure 2.8:
Standard client/server exchanges involving static HTML pages.
Now ask yourself this question: How often do you request information from the same
site? For example, how often do you go visit a site like cnn.com? Every time you visit it,
you hope that the contents of the same site have changed, say for news updates or stock
quotes or for sports scores/updates/highlights. In this example, you are interested in
dynamic
information. You are primarily interested in getting the raw information (scores,
stock quotes, news updates), but the server sends you a complete HTML page in which
most of the page consists of formatting information (see Figure 2.7). The information
you’re interested in getting is probably only a few kilobytes at most, but the formatting
information can be as large as several orders of magnitude times the necessary content
(logos, styling information, advertisements).
Beyond that, how much can you really do with the information that a server sends you?
Let’s say you’ve requested the names and e-mail addresses of a series of vendors. If the
list is really long, you have to manually sift through the information to find a particular
piece of information. If you’re lucky, the content provider gives you some sort of an
advanced search or sort feature that forces the server to regenerate an HTML page
organized the way you want it (sorted on a particular field name); but more often than not,
that’s wishful thinking. If the information were in a tabular form, you could copy and paste
the data into an Excel spreadsheet and perform sorting, but then you need Microsoft
Excel. That’s not a complete solution. Why can’t you just rearrange things in your
browser?
How does XML figure in here? Most of the discussion surrounding this is contained in
Parts II
and - Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc

- 29 -
The benefits accrued to both the client and the content provider are enormous.
From the client’s perspective the benefits include the following:
•
Download time is minimized. Once the stylesheet is downloaded and cached, you only
need to download a few kilobytes of information. This can improve your download time
by orders of magnitude
while using your existing connection
.
•
You can have several stylesheets, each of which displays the same information in a
different way (for example, with tabular formatting versus paragraph or with charts and
graphs).
•
Once information is downloaded, you don’t have to remain online to perform further
manipulation of data. If you have the right stylesheets or applets downloaded/cached,
you can make use of your PC’s standalone strengths, that is, perform client-side
processing.
•
You can perform intelligent rearrangement of your data at the client’s side (for
example, sort by highest gains).
From a content provider’s perspective the benefits include the following:
•
The server is taxed less. Your server only has to deliver smaller portions of data to
your clients, therefore your server is taxed less and can perform faster.
•
The server doesn’t need to develop HTML pages. All it does is forward raw XML
information to the client, and the stylesheet takes care of all formatting issues.
•
Because XML is Unicode compliant (that is, tags can be in virtually any language) you
can create separate stylesheets in different languages (for example, French or
German) and continue to serve only data to clients around the world. To put this in
simpler words, you can make your services accessible to anyone in the world, no
matter what language they speak, with very little overhead.
Yarim o‘tkazgichlarning elektrofizik xususiyatlari

23
|
Yarim o‘tkazgichlarning elektrofizik xususiyatlari
(yarimo‘tkazgichlardagi elektr o‘tkazuvchanlik, yarimo‘tkazgichdagi toklar, p-n o‘tishning volt – amper xarakteristikasi, p-n o‘tishning teshilish turlari, p-n o‘tishning elektr parametrlari).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
24
|
Yarimo’tkazgichlarda kontakt hodisalari.
(Yarimo’tkazgichdagi toklar. p-n o’tishning volt- amper xarakteris-tikasi. p-n o’tishning teshilish turlari. p-n o’tishning elektr parametrlari. Metall-yarimo’tkazgich o’tishlar. Geteroo’tishlar).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
25
|
Bipolyar tranzistorlar va ularning turlari
(bipolyar tranzistorlarning volt – amper xarakteristikalari parametrlari-ning temperaturaga bog‘liqligi, n-p-n va p-n-p bipolyar tranzistorlarning ishlash mexanizmi va tuzilishi).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
26
|
Ko’p qatlamli yarimo’tkazgich asboblar.
(Umumiy ma’lumotlar. Shottki diod. Dinistor tuzilmasi va ishlash mehanizmi. Tiristor tuzilmasi va ishlash mehanizmi. Tiristor-tranzistorli ekvivalent sxemasi. Simistor tuzilmasi va ishlash mehanizmi. Boshqariluvchi to’g’irla-gichlar. Qo’llanilish sohalari.)
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
|
Maydoniy tranzistorlar

27
|
Maydoniy tranzistorlar.
(Umumiy ma’lumotlar. MTlar:p-n o’tish bilan boshqariluvchi, kanali induksiyalangan va qurilgan MDYA tranzistorlarning tuzilmalari, sxemada belgilanishi, volt-amper xarakteristikalari va parametrlarining ish rejimlariga hamda temperaturaga bog’liqligi. Qo’llanilish sohalari. O’YUCH MDYA transistor chastota va quvvat bo’yicha cheklanishlar).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
28
|
Integral mikrosxemalar.
(Umumiy ma’lumotlar. Yarimo’tkazgich IMSlar yaratishda texnologik jarayon va operatsiyalar. BTlar asosidagi integral mikrosxemalarni tayyorlash. MDYA tranzistorlar asosidagi integral mikrosxemalarni tayyorlash).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
29
|
Analog-raqamli o‘zgartirgichlar.
(analog signallarni raqamli signallarga o‘zgartirish va uning jarayonlari, unda ishlatilaladigan qurilmalar va uning standartlari, texnologiyalar haqida tushuncha va ko‘nikmalar)
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
30
|
Operatsion kuchaytirgichlar
(operatsion kuchaytirgichlarning asosiy parametrlari va xarakteristika-lari, inverslanadigan va inverlanmay-digan signallar xaqida tushuncha).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
|
Jami:
|
|
Where Does XML Fit? - Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc

- 26 -
operations on the same data. For the following scenario, let’s assume that our data is
stored in a common relational database management system, let’s say a SQL Server.
You may want to perform both complex statistical analysis and simulation analysis on
your data. Programs specifically devoted to each part are available (for instance, Minitab
and Arena), and each application is easy to use in its own right. The only problem is that
you don’t have a constant way of exchanging information between the two. Minitab
processes data in its own native format and Arena does the same. For argument’s sake,
let’s say that the results of one are dependent on the other (that is, they need to
exchange information between each other). One alternative (and this is what usually
happens) is for each program to do more than just one type of processing and to
essentially perform the same tasks as the other does, but that’s a really bad solution. It
results in a lot of redundant resource allocation as well as maintaining inherent
inefficiency; after all, each of these programs is specialized.
Another solution is for each vendor to create a translation program that allows it to
directly access information stored in your database. However, this is more difficult than it
sounds, and the vendor has no way of knowing up front that the information you have is
stored in Microsoft Access, Oracle, Sybase, or any other DBMS vendor. Figure 2.5
summarizes this dilemma.
Yuzasining kesimi kvadrat bo‘lgan halqasimon bir jinsli magnit o‘tkazgichga o'ramlar soni w =

|
Yuzasining kesimi kvadrat bo‘lgan halqasimon bir jinsli magnit o‘tkazgichga o'ramlar soni w =
|
bet | 11/11 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,92 Mb. | | #108344 |
Bog'liq T r Mustaqil ta’lim Mavzulari Berilgan topshiriqlar56
|
Yuzasining kesimi kvadrat bo‘lgan halqasimon bir jinsli magnit o‘tkazgichga o'ramlar soni w = 150 ta bo'lgan magnitlash chulg‘ami o‘ralgan. Halqaning tashqi diametri D = 140 mm, ichki diametri d = 80 mm. Magnit o‘tkazgichdagi oqim F = 1,53*10-2 Vb bo‘lishi uchun chulg'am toki hamda chulg‘amning magnit yurituvchi kuchi topilsin. Agar magnit o‘tkazgich 3411 elektrotexnik po'latdan yasalgan bo‘lsa, uning magnit qarshiligini toping.
|
57
|
Magnit kuch chiziqlariga perpendikulyar joylashgan elektr o‘tkazgichga 5 N kuch ta’sir qilmoqda. Agar o‘tkazgichning uzunligi 1 m, qarshiligi 1 Om va kuchlanishi 36 V, rich = 0 EYuK manbaiga ulangan bo'lsa, magnit maydon induksiyasini toping.
|
58
|
Ko’ndalang kesim sirti 2 *10-4m2, magnit induksiyasi 0,8; 1,2;1,5 Tl bo'lgan magnit o‘tkazgichdagi magnit oqim aniqlansin.
|
59
|
Magnit induksiyasi bir xil, kesimi doiraviy bo'lgan ikkita magnit o‘tkazgichning biridagi magnit oqim ikkinchisidan: a) 5 baravar kam; b)4 baravar ko‘p; d) 8 baravar ko‘p bolganda ularning diametrlarining nisbati qanday bo‘ladi?
|
60
|
10 A tok o‘tayotgan havo uzatish liniyasidan 0,5 m masofadagi nuqtaning magnit kuchlanganligini va magnit induksiyasini aniqlang.
|
FOYDALANISH UCHUN ADABIYOTLAR
1. Tulyaganov A.A. , Tulyaganova V.A. Elektr zanjirlar nazariyasi.
X.K. Aripov, A.M. Abdullayev, N.B. Alimova, J.T.Maxsudov, A.A.Tulyaganov, SH.T. Toshmatov Elektronika va sxemotexnika Toshkent – 2017
2. N. Sh. TURDIEV Radioelektronika asoslari
3. A.S.Karimov, M.M.Mirxaydarov Elektrotexnika va elektronika asoslari
|
| |
Elektr zanjirlarga sinusoidal signal ta’siridagi xususiyatlarini xisoblash

|
Elektr zanjirlarga sinusoidal signal ta’siridagi xususiyatlarini xisoblash
|
bet | 2/11 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,92 Mb. | | #108344 |
Bog'liq T r Mustaqil ta’lim Mavzulari Berilgan topshiriqlar6
|
Elektr zanjirlarga sinusoidal signal ta’siridagi xususiyatlarini xisoblash (elektr zanjirlarni chastota xususiyatlari, rezistiv va reaktiv zanjirlarda quvvatlarni taqqoslash)
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
7
|
R,L va C zanjirlarning AChX va FChX xisoblash. (transformator-larning xarakteristikalari va qo‘llanilishi, uzatish xarakteris-tikalari, ikki qutbli sxemalar, parallel va ketma ket rezonans,quvvatni maksimal o‘zatish va o‘zaro induksiya).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
8
|
RC va RL zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar (birinchi va ikkinchi tartibli o‘tkinchi jarayonlar,vaqt doimiylari, o‘tkinchi va statsionar ta’sirlar va ularning so‘nishi, R,L va C dan tuzilga10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.n sodda sxemalarni yig‘ish)
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
9
|
Elektr filtrlar va ularning xususiyatlari ( quyi va yuqori chastota filtrlar, yulak va rejektorli filtrlar, analogli, diskretli va raqamli filtrlar).
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
10
|
Yarimo‘tkazgich diod turlari: to‘g‘rilovchi, stabilitron, varikap, Shottki bar’erili, tunnel va o‘girilgan, generatsiyalovchi.
10 ta test va tartib raqami bo’yicha 2 ta masala ishlaydi va taqdimot tayyorlaydi.
|
Adabiyotlardan konspekt qilish. Individual topshiriqlarni bajarish
|
|
|
| |
Figure 2.1:
The general problem—islands of technology without ubiquitous 
intercommunication.
Figure 2.2

- 23 -
One reason we cannot do it is because of the nonubiquitous representation of data. Let’s
face it, at just about every level, human communication is flawed. We are rarely able to
say things in a way that always appeals to everyone and certainly not in a way that
everyone will accept. Some of it has to do with language differences, cultural differences,
our perceptions, or our current mind-set. The same rationale applies to the information
technology world. Although we have a digital format for digitizing and representing nearly
every form of data, no universal convention exists. While the Internet certainly is a
universal information transmission media, it is not yet a ubiquitous
communication
media,
that is, it does not provide a universal language that all users (clients) are able to
process.
The net result is that we have created many isolated pockets of technology. Although it
may be safe to say that all of these pockets conceivably hold keys to communication,
none of them provides a complete solution that is ubiquitously usable. How many times
have you had problems working with files in different formats, say opening Microsoft
Word documents on a Unix machine or processing information started in Oracle
database in a complicated CAD package or simulation model? Similarly, why isn’t it
possible to convert all your accounting information from Excel, Quicken, or Microsoft
Money into line items for calculating the taxes you owe the IRS (with automated reflection
of updated rules) and then file that over the Internet? Sure, there are ways to get around
these problems (usually involving a lot of manual “cut and paste” operations), but rarely is
there a complete solution. Any solution almost always involves of large degree of
customization and human interaction and is thus, inherently piecemeal at best. (We’re not
trying to knock humans here—we think humans are great—however, we believe they
really ought to be doing more useful work than cutting and pasting.)
This is not a new problem; engineers and computer scientists have been aware of this for
several decades. The extremely popular solution was—and persists as—“Live with it.”
When HTML came along, it was not as significant a technological leap as it was a leap in
the standardization of technology. It provided a standard way for
displaying
information
on virtually any computer—one where no private licensing was required nor any royalties
due. XML, as a solution, is not so much a technological breakthrough, again, as it is a
standardization of technology
breakthrough.
createTextNode(data) - Microsoft Word Applied xml a toolkit for Programmers Wiley doc

- 129 -
Comments
: This method performs the same operation as the
getElementsByTagName(name) method that is found on the Document node. The
Document node’s getElementsByTagName(name) searches the whole tree, whereas the
Element’s method searches only the subtree of the Element on which it was called.
Tree Management Examples
A few examples of using the Node and Document methods are presented here to bring
together some actual scenarios of DOM usage.
Creating Nodes
This example shows how to create a new Element node and insert it into the tree.
createElement(...) is used to create the new Element node, and insertBefore(...) is used
to insert it into the tree. The second parameter is set to null because we want to insert
new Element node to the end of the list. The xml property on the Document node, also
called xml, is used to show the resulting XML document. The xml property is a Microsoft
extension, which means it only works in MSXML (it is described in more detail in
Chapter
7
).
XML: The Mother of All Web Languages

- 24 -
XML comes in at a level above society (something that humans would never accept).
XML dictates exactly how languages can be created; that is, it
defines a grammar that all
other languages must follow. The key point here is that the grammar the XML defines is
flexible enough for each language to create its own dictionary and grammar.
This is incredibly important. Using our analogy again, XML has essentially achieved the
equivalent of describing a way for creating virtually all human
languages such that each
can functionally remain as it is now and simultaneously provide a way for everyone to
understand one another. Essentially, all languages become dialects of one base
language. Figure 2.3 illustrates this idea.
Nazorat savollari - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 34/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgNazorat savollari
Munosabatlar nima maqsadda normallashtiriladi?
Munosabotlar atributlariga qanday talablar qo‘yiladi?
Funksional bog‘lanish turlari ayting.
1 NF va undagi shartlar qanday?
Qanday qilib 1 NFdan 2 NFga o`tiladi?
Qanday qilib 2 NFdan 3 NFga o`tiladi?
BOB. SQL TILI ORQALI MA`LUMOTLAR USTIDA AMALLAR BAJARISH
SQL tili va SQL operatorlarini yozish
SQL tili foydalanuvchi rеlyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan muloqat
qilishi uchun mo‘ljallangan bo‘lib, quyidagi 3 ta qismdan iborat:
DDL (Data Definition Language) – ma‘lumotlarni aniqlash tili. Ma‘lumotlar bazasini (jadvallarini, indеkslarini va x.k.) yaratish
va
uning sxеmasini taxrirlash uchun mo‘ljallangan.
DCL (Data Control Language) – ma‘lumotlarni boshqarish tili.
Foydalanuvchilarning ma‘lumotlar bazasi obyеktlariga murojatini
chеgaralash opеratorlaridan iborat.
DML (Data Manipulation Language) – ma‘lumotlarni qayta ishlash tili.
Ma‘lumotlar bazasi jadvallariga o‘zgartirishlar kiritish uchun mo‘ljallangan.
Bu tillar ma‘lumotlarni yuqori darajali dasturlash qism tillari dеyiladi, chunki ularni tarkibida barcha hisoblarni bajarish uchun zarur bo‘ladigan til konstruksiyalari bo‘lmaydi (shartli o‘tish amallari, yoki sikl opеratorlari). Ma‘lumotlar bazasi bilan ishlovchi ixtiyoriy til foydalanuvchiga quyidagi imkoniyatlarni yaratishi lozim:
strukturasini to‘la tavsiflagan holda ma‘lumotlar bazasini va jadvallarini yaratish;
ma‘lumotlar ustida manipulyatsiya amallarini bajarish,
masalan,
jadvallardan ma‘lumotlarni kiritish, taxrirlash va o‘chirish; oddiy va murakkab so‘rovlarni bajarish.
SQL turlari yoki rеjimlari. Yuqorida ta‘kidlab o‘tilganidеk, SQL3 tili tarkibida hisoblash jarayonini boshqarish imkonini bеruvchi IF ... THEN ...ELSE, GO TO, DO ... WHILE kabi buyruqlar mavjud emas. Bunday masalalar dasturiy yo‘l bilan (dasturlash tili yoki masalalarni boshqarish tili) yoki intеraktiv holda (foydalanuvchining so‘rovlari asosida) amalga oshiriladi. Imkoniyati chеklanganligi
sababli (hisoblash jarayonini boshqarish imkoniyati) SQL tili 2 ta usulda qo‘llanilish mumkin. Birinchi usulda intеraktiv ishlash nazarda tutiladi. Bunda foydalanuvchi SQL opеratorlarini tеrminaldan bеradi. Ikkinchi usulda protsedurali tildagi dasturga SQL tili opеratorlari kiritiladi. Bu usullar ba‘zi adabiyotlarda ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash tеxnologiyasi yoki rеjimi yoki SQLturlari dеb ataladi.
|
| |
SELECT AVG (mark) - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 41/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgSELECT AVG (mark)
FROM Exam_marks
Jadvaldagi satrlar (yoki yozuvlar) sonini hisoblash uchun quyidagi komandadan foydalanamiz.
SELECT COUNT (*)
FROM Exam_marks
Misol:
SELECT COUNT (DISTINCT subj_ID)
FROM Subject;
SELECT komandasida GROUP BY parametr ham ishlashi.
Bu paramet bir maydon o’xshash parametrlari (aniqlanayotgan qiymati) bo’yicha guruhlaydi va agregat funksiyalar ishlatilshi, ular shu guruhga bo’ladi.
Misol:
SELECT student_ID,MAX (mark) FROM Exam_marks
GROUP BY student_ID
Guruhlashni bir nechta maydon bo’yicha ham bajarish mumkin.
SELECT student_ID, subject_ID, MAX (mark) FROM Exam_marks
GROUP_BY student_ID, subject_ID
Guruhlar ichidan kerakli yozuvlarni ajratib olish uchun having
ishlatiladi.
SELECT subj_name, MAX (hour) FROM Subject
GROUP BY subj_name HAVING MAX (hour)>= 34;
Ba‘zi hollarda natija jadvalidagi ma‘lumotlarni tartiblash talab etiladi. Buning uchun ORDER BY parametri ishlashi. Bu parametr ko’rsatilgan maydon barcha yozuvlarni o’sib borishi tartibida tartiblab beradi. ORDER BY DESC yozilsa, kamayishi tartibida yoziladi. ORDER BY (ASC) bo’lsa o’sish tartibida yoziladi.
Misol:
SELECT*
FROM Subject ORDER BY subj_name
Misol:
SELECT*
FROM Subject
ORDER BY subj_name DESC
Tartiblash bir nechta maydon barcha bajarilishi ham mumkin. Bunda avval tartiblash 1-maydon bo’yicha keyin 2-maydon bo’yicha bajariladi. Shuningdek, order by parametri group by parametri bilan birga ishlatilishi mumkin. Bunda order by so’rovda oxirida keladi va unda guruhni ichidagi yozuvlar tartiblaydi.
|
| |
SELECT LPAD (surname, 10, D), LPAD (name, 10,8)

|
SELECT LPAD (surname, 10, D), LPAD (name, 10,8)
|
bet | 40/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgSELECT LPAD (surname, 10, D), LPAD (name, 10,8)
FROM Student
WHERE kurs=3 and stipend>0;
5 .LTRIM (), [ satr>]);
Bu funksiyalarni vazifasi mos ravishda chapdagi (o’ngday) chegaraviy simvol olib tashlashdan iborat. Olib tashlangan simollar qism satrda ko’rsatiladi.
Agar qism satr ishlamasa, probellari olib tashlanadi.
SUBSTR (, , []
Quyidagi bu funksiyalari satrdan berilgan pozitsiyadan boshlab berilgan sondagi simvollari ajratib olinadi. Agar soni ko’rsatilmagan bo’lsa satrni boshidan oxirigacha ajratib olinadi.
Misol:
SUBSTR (hurmatli do‘stim: 10,6)=> do‘stim
Misol:
SELECT SUBSTR (name, 1,1)
FROM Student
WHERE kurs IN (2,3,4) AND stipend>0;
LENGTH () vazifasi satrni uzunlikunligini aniqlab borishdan iborat.
SELECT city, LENGTH (city) FROM Student
WHERE kurs IN (2,3,4) AND stipend>0;
Guruhli (agregat) funksiyalar. Guruhli funksiyalar jadvaldan yig`ilgan axborotlarni olish uchun xizmat qiladi. Bu funksiyalari jadvaldagi satrlar guruhi bilan amal bajarib, 1 ta natija chiqaradi. Guruhli funksiyalar uchun quyidagi amallarni ishlatamiz.
COUNT- jadvaldagi satrlar sonini aniqlab beradi.
SUM- ko’rsatilgan maydo qiymatlarini yigindisini hisoblaydi.
AVG-tanlab olingan maydon qiymatlarini o’rta arifmetigini hisoblaydi.
MAX (min)-tanlab olingan maydon qiymatlarini eng kattasini (kichigini) topib beradi. SELECT so’rovida guruhli funksiyalar maydon nomlari kabi ishlatiladi.
Maydon nomlari funksiyalar argumentlari sifatida keladi. Misol:Exam_marks jadvaldagi o’rta ball.
|
| |
SELECT surname, name, stipend kurs, (stipend*kurs)/2; FROM Student

|
SELECT surname, name, stipend kurs, (stipend*kurs)/2; FROM Student
|
bet | 39/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.org
WHERE kurs = 4 AND stipend >0
Joylashtirilgan so`rovlar
Misol. Joylashtirilgan so`rov:
WHERE id_user IN (SELECT id_author FROM topics
WHERE topic_name='велосипедлар');
Misol. Xuddi shu so`rov:
SELECT name FROM users
WHERE id_user = (SELECT id_author FROM topics
WHERE topic_name='велосипедлар');
Moslashtirilgan so`rovda tashqi so`rov xar bir satri uchun ostki so`rov bajariladi
Misol:
SELECT *
FROM Customers outer
WHERE 10/03/1990 IN ( SELECT odate
FROM Orders inner
WHERE outer.cnum = inner.cnum );
Shu misol:
SELECT *
FROM Customers first, Orders second WHERE first.cnum = second.cnum AND second.odate = 10/03/1990; Misol.Tashqi so’rovdan foydalanish.
SELECT *
FROM Orders outer
WHERE amt > ( SELECT AVG amt
FROM Orders inter
WHERE inner.cnum = outer.cnum );
SQL da almashtirish funksiyalari bilan ishlash.
LOWER ()- berilgan satrni kichik harflarga almashtirib beradi.
UPPER () – kichik harflarni kata harflarga almashtirib beradi.
INIT CAP ()- satrdagi har bir so’z unlikni 1-harfini bosh harf qilib beradi.
Maslan, ularga quyidagi misolni ko’ramiz. SELECT LOWER (surname), UPPER (name) FROM Student
WHERE kurs=4 AND stipend 20;
LPAD(,uzunlikunlik,[ satr>);
Berilgan uzunlikunlikdagi qism satrni chapdan, o’ngga joylashtiriladi. Agar qism satr ko’rsatilmagan bo’lsa, satr sukut bilan, probellar bilan to’ldiriladi. Agar uzunlik o’nlik satr unlikdan kerak bo’lsa berilgan satr ko’rsatilgan uzunlikunlikgacha qirqiladi.
Misol:
|
| |
Intеraktiv rеjimda - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 35/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgIntеraktiv rеjimda ma‘lumotlar bazasi bilan ishlashda foydalanuvchi muloqot rеjimida ishlaydi, ya‘ni SQL tilidagi so‘rovni kiritadi va natijani oladi, yangi so‘rovni kiritadi va natijaga ega bo‘ladi va x.k. Intеraktiv SQLda foydalanuvchi SQL- so‘rovlar va natija intеraktiv rеjimda olinadi.
Kiritilgan SQL rеjimida boshqa dasturlash tillarida yaratigan dasturlardan foydalaniladi. SQL komandalari boshqa birorta tilga (S++S, Delphi) yozilgan dastur ichiga joylashtiriladi. Bu shunday tillarni ishlatadigan dasturlarni samarador, quvvatli qiladi. Ular rеlyatsion ma‘lumotlar bazasi bilan ishlash imkonini bеradi.
Ma‘lumotlar tiplari. SQL tilida quyidagi asosiy ma‘lumotlar tiplari ishlatilib, ularning formatlari har xil MBBT lar uchun farq qilishi mumkin:
INTEGER
|
- butun son (odatda 10 tagacha qiymatli raqam va
ishora).
|
SMALLINT
|
- "qisqa butun" (odatda 5 tagacha qiymatli raqam
va ishora).
|
DECIMAL(p,q)
|
- o‘nli son, p raqam va ishoradan iborat (0 < p < 16). O‘nli nuqtadan so‘ng raqamlar soni q orqali beriladi (q < p, agar q = 0 bo‘lsa, tashlab
yuborilishi mumkin).
|
FLOAT
|
- xaqiqiy son 15 ta qiymatli raqam va butun darajadan iborat. Daraja MBBT tipi bilan
aniqlanadi (masalan, 75 yoki 307).
|
CHAR(n)
|
- uzunligi o‘zgarmas, n ga teng bo‘lgan simvolli qator (0 < n < 256).
|
VARCHAR(n)
|
- uzunligi o‘zgaruvchi, n simvoldan oshmagan
simvolli qator (n > 0 va har xil MBBT larda har xil lekin 4096 dan kam emas).
|
DATE
|
- maxsus komanda orqali aniqlanuvchi
|
|
formatdagi sana ( Subase da ko‘zda tutilgan bo‘yicha yy/mm/dd); sana maydonlari bizning eramizdan oldin bir necha mingyilliklardan boshlanuvchi va bizning eramiz beshinchi- o‘ninchi mingyilligi bilan cheklangan xaqiqiy
sanalarni o‘z ichiga olishi mumkin.
|
TIME
|
-maxsus komanda orqali aniqlanuvchi formatdagi vaqt (ko‘zda tutilgan bo‘yicha
hh.mm.ss).
|
DATETIME
|
- sana va vaqt kombinatsiyasi. (Sybase da
TIMESTAMP ).
|
MONEY
|
-maxsus komanda orqali aniqlanuvchi formatdagi pul. Format o‘z ichiga pul birligi simvoli ($, rub, ...) va uning joylashuvi (suffiks
yoki prefiks), kasr qism aniqligi va pul qiymatini ko‘rsatish shartlarini oladi.
|
|
| |
// Create a new Element node

|
// Create a new Element node Pdf ko'rish
|
bet | 116/131 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,96 Mb. | | #232039 |
Bog'liq Ceponkus, Hoodbhoy - Applied XML - Toolkit for Programmers // Create a new Element node.
var newNode = xml.createElement("element2");
// Insert the new Element node under the root element.
xml.documentElement.insertBefore(newNode, null);
// Display the resulting XML document
alert(xml.xml);
|
|
Mundarija kirish mavzu

3
MUNDARIJA
Kirish ........................................................................................................ 4
1-mavzu. Ma‟lumotlar bazasining maqsadi, vazifalari va
asosiy
tushunchalari ............................................................................................. 7
2–mavzu. Ma‟lumot bazasi tizimining arxitеkturasi va uch bosqichli
arxitеktura ................................................................................................ 13
3-mavzu. Ma‟lumotlar bazasi modеllari va mohiyat-aloqa modeli....... 18
4-mavzu. Rеlyatsion ma‟lumot bazasi va ma‟lumotlar bazasida
munosabatlar ........................................................................................... 28
5-mavzu. Rеlyatsion algеbra va rеlyatsion hisobot elеmеntlari ............ 33
6-mavzu. Ma‟lumotlar bazasini rеjalashtirish, loyihalash va
administratorlash ..................................................................................... 39
7-mavzu. Ma‟lumotlar bazasini normallashtirish: 1NF, 2NF, 3NF va
Kodd normal formalari ............................................................................ 43
8-mavzu. SQL tili va SQL operatorlarini yozish ................................... 47
9-mavzu. Ma‟lumotlar manipulyatsiya qilishda oddiy so„rovlar yaratish
................................................................................................................. 53
10-mavzu. SQLtili yordmida ma‟lumotlarni tavsiflash ......................... 71
11-mavzu. SQLda jarayonlar va standart funksiyalar ............................ 78
12-mavzu. Tranzaksiyalarni boshqarishda so„rovlar yaratish va qayta
ishlash ...................................................................................................... 86
13-Mavzu. SQL Serverda ma‟lumotlar bazasini administratorlash va
xavfsizligini ta‟minlash ........................................................................... 91
14-mavzu. Ma‟lumotlar bazasiga murojaatni tashkil etishda ODBC va
ob‟еktga yo„naltirilgan dasturlar foydalanish ......................................... 98
O’qitish shart-sharoitlari - Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy...

|
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
bet | 65/89 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 284,02 Kb. | | #140009 |
Bog'liq Majmua toshkеnt-2018-fayllar.org
“Xor va xorshunoslik” fani texnologiyasi.
TALABALAR
TEXNOLOGIK XARITA
Vaqt
2 soat
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Talaba
|
1-chi bosqich
20 minut.
|
1.Xor va xorshunoslik san’ati texnologiyasi orqali namunalar ko’rsatib,mashqlar ijro etib,ovozlarni sozlash.
2Asarning ritmikasi haqida tushuncha berish.
3. Asarning tantanavor ruhiyatiga urg’u berish.
|
1.Asardagi barcha ovoz partiyalarini akademik ijro usullarida kuylashni o’rganadilar.
2. Asarning ritmikasiga ahamiyat berish.
3. Asarning obraziga ahamiyat berish.
|
2-chi bosqich
50 minut
|
1.O’tilgan partiyalarni qaytarish.
2.Partiturani oxirigacha o’rgatish va ovozlarni mustahkamlash.
3.Asarning badiiy obrazi ustida ishlash.
4.Nyuansirovka va milliy qochirimlarning to’g’ri kuylanishi ustida ishlash.
|
1.Partiyalarni mustahkamlaydilar.
2.Asarni oxirigacha o’rganadilar.
3. Asarning badiiy obrazi ustida ishlaydilar.
4. Nyuansirovka va milliy qochirimlarning to’g’ri kuylanishi ustida ishlaydilar.
|
3-chi bosqich
10 minut
|
1.Mavzu bo’yicha yakuniy xulosa chiqarish maqsadida asar ijro etiladi.
2. Asar ijrosi tahlil qilinadi va baholanadi.
3. Mustaqil mashg’ulot uchun vazifa beriladi.
|
1. O’rganilgan asarni ijro etiladi.
2. Ijro baholanadi.
3. Matn ustida mustaqil ish bajariladi.
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkеnt-2018 O’zbеkiston rеspublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim vazirligi nizomiy nomidagi toshkеnt davlat pеdagogika univеrsitеti
|
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish va 1NF, 2NF, 3nf va Kodd normal formalari

|
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish va 1NF, 2NF, 3nf va Kodd normal formalari
|
bet | 1/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 7,76 Kb. | | #114465 |
Bog'liq Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish va 1NF, 2NF, 3nf va Kodd n-fayllar.org
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish va 1NF, 2NF, 3nf va Kodd normal formalari
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish va 1NF, 2NF, 3NF va Kodd normal formalari.
Reja:
1. Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish
2.1NF, 2NF, 3NF
3. Kodd normal formalari.
4. Xulosa
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish.
Ma'lumotlar bazasini normallashtirish nima?
Normalizatsiya ma'lumotlar bazasini loyihalash usuli bo'lib, u ma'lumotlarning ortiqchaligini kamaytiradi va qo'shish,
yangilash va o'chirish anomaliyalari kabi kiruvchi xususiyatlarni
yo'q qiladi. Normalizatsiya qoidalari kattaroq jadvallarni
kichikroq jadvallarga ajratadi va ularni munosabatlar
yordamida bog'laydi. SQL-da Normalizatsiyaning maqsadi
ortiqcha (takroriy) ma'lumotlarni yo'q qilish va ma'lumotlarning mantiqiy saqlanishini ta'minlashdir.
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish.
Relyatsion modelning ixtirochisi Edgar Kodd Birinchi Oddiy shaklni kiritish bilan ma'lumotlarni normallashtirish nazariyasini taklif qildi va u nazariyani Ikkinchi va Uchinchi Normal shakllar bilan kengaytirishda davom etdi. Keyinchalik u Boyce-Codd Oddiy Form nazariyasini ishlab chiqish uchun Raymond F. Boycega qo'shildi.
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish.
Oddiy shakllar ma'lumotlar bazasi
Bu erda SQLdagi Oddiy shakllar ro'yxati:
1NF (Birinchi normal shakl)
2NF (ikkinchi normal shakl)
3NF (Uchinchi oddiy shakl)
BCNF (Boys-Codd Oddiy shakli)
4NF (To'rtinchi oddiy shakl)
5NF (Beshinchi Oddiy shakl)
6NF (Oltinchi Oddiy shakl)
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish
MySQL serverida ma'lumotlarni normallashtirish nazariyasi hali ham ishlab chiqilmoqda. Misol uchun, hatto 6-chi Oddiy shaklda ham muhokamalar mavjud. Biroq, ko'pgina amaliy dasturlarda normalizatsiya 3-normal shaklda eng yaxshi natijaga erishadi. SQL nazariyalarida Normalizatsiya evolyutsiyasi quyida tasvirlangan:
Ma‘lumotlar bazasini normallashtirish
Misollar bilan ma'lumotlar bazasini normallashtirish
Ma'lumotlar bazasini normallashtirish misolini amaliy tadqiqotlar yordamida osongina tushunish mumkin. Aytaylik, videokutubxona ijaraga olingan filmlar ma'lumotlar bazasini saqlaydi. Ma'lumotlar bazasida hech qanday normalizatsiyasiz barcha ma'lumotlar quyida ko'rsatilganidek, bitta jadvalda saqlanadi. Keling, normalizatsiya ma'lumotlar bazasini yechim bilan normalizatsiya misoli bilan tushunaylik: Bu yerda siz ijaraga olingan filmlar ustunida bir nechta qiymatlarni ko'rasiz.
1NF
(Birinchi normal shakl) qoidalari
Har bir jadval katakchasi bitta qiymatdan iborat bo'lishi kerak.
Har bir yozuv noyob bo'lishi kerak.
1NF-dagi yuqoridagi jadval
|
| |
SELECT name, surname, year FROM misol

Natija:
Ma'lumotlar bazasidan, ma'lumotlarni chiqarishda mantiqiy amallar orqali( + , — , * ,/ ,() ), ma'lumotlarga o‘zgartirish kiritib, ekranga chiqarishimiz mumkin bo‘ladi.
SELECT name, year+15, num*10 FROM misol;
Natijani ko‘rsangiz, so‘rov tili orqali, ma'lumotlarni o‘zgartirganimizni ko‘rishingiz mumkin bo‘ladi.
yoki bo‘lmasa quyidagicha
Agar bazadagi ustun nomlari sizga yoqmasa, siz ularni o‘zingiz hohlaganday nom bilan ekranga chiqarishingiz mumkin bo‘ladi, bunda ma'lumotlar bazasidagi ustun nomlari o‘zgarmaydi, faqat ekranda o‘zgargan ko‘rinishi chiqadi. Bunda bizga " as" kalit so‘zi yordam beradi.
Agar nomlarni qo‘shtirnoq ichiga olsangiz, qo‘shtirnoqdagi katta kichik harflar farqli bo‘lib qoladi.
SELECT name as "IsM",
surname as "FamiliyA" FROM misol;
Agar 2 ta ustun natijalarini birlashtirib, ekranga chiqarmoqchi bo‘lsangiz "||" belgisidan foydalanishingiz mumkin bo‘ladi.
SELECT year||num, name FROM misol;
yoki
SELECT year||'OK'||num, name FROM misol;
Agar chiqarayotgan natijaning davomiga qandaydir belgilar(qo‘shtirnoq, vergul, nuqta) chiqarmoqchi bo‘lsangiz, maxsus "q" va qo‘shtirnoq belgilari orasiga kerakli belgilarni yozishingiz mumkin bo‘ladi.
SELECT name||q'[ , so? it's ]' FROM misol;
Nazorat savollari
DDL komandalarini ayting.
DML vazifasi va uning ishlatilishini ko`rsating.
SQLda toifa tushunchasi nima?
SQLda toifalar nima maqsadda qo`llaniladi?
SQL tilining ikkita asosiy komponentasi va ularning funksiyalarini ko`rsating.
SELECT operatori asosiy konstruksiyalari va ularga qo‘yiladigan cheklanishlarni ayting.
|
CREATE TABLE Products ( - 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari

|
1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari
|
bet | 63/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.orgCREATE TABLE Products (
Id INT IDENTITY PRIMARY KEY, ProductName NVARCHAR(30) NOT NULL,
Manufacturer NVARCHAR(20) NOT NULL, ProductCount INT DEFAULT 0,
Price MONEY NOT NULL
);
Ushbu jadvaldan ma'lumotlarni olish uchun saqlanadigan protsedurani yaratish:
USE productsdb; GO
CREATE PROCEDURE ProductSummary AS
SELECT ProductName AS Product, Manufacturer, Price FROM Products
CREATE PROCEDURE buyrug'i alohida paketda chaqirilishi kerakligi sababli, joriy ma'lumotlar bazasini o‘rnatadigan USE buyrug'idan keyin yangi paketni aniqlash uchun GO buyrug'i ishlatiladi.
Protsedura nomini AS kalit so‘zidan keyin olish kerak.
Jarayonning asosiy qismini skriptning qolgan qismidan ajratish uchun protsedura kodi ko‘pincha BEGIN ... END blokiga joylashtiriladi:
USE productsdb; GO
CREATE PROCEDURE ProductSummary AS BEGIN
SELECT ProductName AS Product, Manufacturer, Price FROM Products
END;
"Ilovalar tobora murakkablashayotganiga qaramay, ularni boshqarish va ishlab chiqish jarayonining qulayligini oshirish uchun biz ilovalar darajasini mavhumlashtira olamiz.
Bilmaydiganlar uchun trigger - siz jadvalga kiritgan qoidadir va DELETE, UPDATE yoki INSERT-ni bajarishda qo‘shimcha harakatlar amalga oshiriladi. Masalan, biz o‘zgartirishlar jurnalini yozib olamiz. Ammo ikkita alohida so‘rovni (bitta ma'lumotni o‘zgartirish uchun, ikkinchisi jurnalga yozish uchun) yozishning o‘rniga, siz qoidani o‘z ichiga olgan triggerni yozishingiz mumkin: "Qachonki satr o‘zgartirilsa, boshqa jadvalda yangi satr yarating. o‘zgarishlar » Ushbu yondashuv asosiy so‘rovda biroz ko‘proqlikni keltirib chiqaradi, ammo hozirda ikkita turli xil amallarni bajarish uchun ikkita turli xil paketlarni ma'lumotlar bazangiz serveriga o‘tkazib bo‘lmaydi, bu umuman ishlashni yaxshilaydi.
Triggerlar MySQL-da 5.0.2 versiyasidan beri joriy qilingan. Trigger sintaksisi biroz begona. MySQL protseduralar va boshqa funktsiyalar uchun ANSI SQL: 2003 standartidan foydalanadi. Agar siz dasturlash tillari bilan ishlasangiz, uni tushunish qiyin bo‘lmaydi. Spetsifikatsiya bepul mavjud emas, shuning uchun biz oddiy tuzilmalardan foydalanishga va triggerda nima bo‘lishini tushuntirishga harakat qilamiz. Xuddi shu tuzilmalar har qanday dasturlash tilidagi kabi qo‘llaniladi.
Yuqorida aytib o‘tilganidek, triggerlar UPDATE, DELETE va INSERT tadbirlari uchun protseduralar sifatida bajariladi. Ular voqea aniqlangandan oldin yoki keyin bajarilishi mumkin. Shu bilan siz DELETE yoki DELETE-dan keyin bajarilishi kerak bo‘lgan triggerni aniqlay olasiz va hokazo. Bu shuni anglatadiki, sizda INSERT-dan oldin bajariladigan bitta trigger va juda kuchli vosita bo‘lgan INSERT-dan keyin bajariladigan mutlaqo boshqa trigger bo‘lishi mumkin.
POSITION funktsiyasi satr ichida pastki qatorni qidiradi, birinchi belgi o‘rnini qaytaradi.
|
| |
= 

SET TRANSACTION transaction mode> [ { transaction mode> }... ] transaction mode> ::=

|
=
SET TRANSACTION transaction mode> [ { transaction mode> }... ] transaction mode> ::=
|
bet | 61/80 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 281,59 Kb. | | #130407 |
Bog'liq 1-bob. Ma`lumotlar bazasining asosiy tushunchalari-fayllar.org::=
SET TRANSACTION transaction mode> [ { transaction mode> }... ] transaction mode> ::=
| access mode>
| «diagnostics size>
«isolation level> ::=
ISOLATION LEVEL «level of isolation>
of isolation> ::=
READ | SERIALIZAB1 1
transaction access mode>
READ ONLY | READ WRITE
diagnostics size> ::=
DIAGNOSTICS SIZE of conditions>
::=
Bu yerda:
Agar himoya darajalari ko‘rsatilmasa, himoya darajasi SERIALIZABLE deb tushuniladi.
Agar ruxsat tartibi READWRITE kalit so‘zi bilan belgilansa, unda himoyalanish darajasi READUNCOMMITTED bo‘lmasligi kerak.
3 Agar ruxsat tartibi va himoyalanish darajasi READUNCOMMITTED deb ko‘rsatilsa, unda beriladigan ruxsat tartibi READONLY deb tushuniladi, aks hollarda ruxsat tartibi READWRITE bo‘ladi. Ko‘pchilik hollarda tranzaksiyalaming bajarilish jarayonida MB jadvallari strkturasi buzilishining oldini olish uchun tranzaksiyalarga faqat o‘qish tartibini o‘natish mumkin. Buning uchun quyidagi operator ishlatiladi:
Bu operator tranzaksiya jarayoni boshlanishidan oldin ko‘rsatiladi.
Masalan,
buyurtmalami qabul qilgan sotuvchini aniqlamoqchisiz. Bu ikki so‘rovni bir- biridan farq qilishi uchun matn kiritish yo‘li bilan tashkillashtirishimiz mumkin:
SELECT a.snum, sname, onum, ‘Highest on’, odate FROM Salespeople a.
Orders b
WHERE a.snum = b.snum
AND b.amt = (SELECT MAX (amt)
|
| |