nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Alisher Navoiy nomidagi Sirdaryo viloyat

Viloyat kutubxonalarida o ‘quvchilarning ehtiyojlarini qondi-
rish maqsadida xizmat ko'rsatishning ilg‘or shakllari, chunonchi,
brigada abonementi, oilaviy formular, jamoa abonementi, sinf
formulari qo‘llanila boshlandi. Kutubxona asta-sekin xo'jalik
yuritishning yangi mexanizmiga o‘tdi.
1992-yili kutubxonada marketing bo‘limi ochildi. Bo‘lim
xodimlari Moskva va Riga shaharlarida o‘qib, biznes va marketing
bo‘yicha mutaxassislar diplomini olib kelishdi. Kutubxonani
ta ’mirlash ishlari yakunlandi. Yumshoq mebel, nusxa ko‘chirish
uskunasi va birinchi kompyuter xarid qilindi. Marketing bo‘limi
ishidan olingan daromadlar hisobidan xodimlarga moddiy yor-
dam berilib, ommaviy tadbirlar o‘tkazildi. Pulli xizmatlar ko‘r-
satishdan tushgan yillik daromadning 30 foizi kutubxona xodim
lari xizmatiga qo‘shimcha haq to‘Iashga, qolgan mablag1 esa,
ommaviy tadbirlar o‘tkazish, kutubxonachilarning mehnat sha-
roitini yaxshilashga yo‘naltirildi.
Sirdaryo viloyati kutubxonalari uchun metodik markaz sifa-
tida viloyatda kutubxonachilik ishini takomillashtirishga ko‘-
maklashish, fan, ishlab chiqarish va madaniyatni rivojlantirish
manfaatlarida kutubxonalarning axborot ishlari va axborot
resurslarini yaxshilash maqsadida amalga oshiriladi, kutubxona
chilik ishining holatini tadqiq va tahlil qilish, kutubxonachilik va
axborot sohasidagi ilg‘or ish tajribalarini umumlashtirishga
asoslanadi va quyidagilarni amalga oshirishga qaratiladi: kutub
xonalarning axborot va madaniy-ma’rifly muassasalar tayanchi
sifatidagi rolini oshirish; viloyat aholisiga kutubxona-bibliogra-
fiya va axborot xizmatlari ko‘rsatishni takomillashtirish, ku
tubxonalar va axborot xizmatlari tarmog‘ini rivojlantirish va
mustahkamlash; mehnatni rejalashtirish, tashkil etish va bosh-
qarish tizimlarini takomillashtirish asosida kutubxonalarning ish
samaradorligi va sifatini oshirish.
1975-yili Sirdaryo viloyat kutubxonalar tarmog‘ida 202 ku
tubxona faoliyat ko‘rsatgan bo‘lsa, 1991 — 1999-yillar davomida
bu ko'rsatkich 241 taga yetdi.
Homiylar yordami hisobiga kutubxonalar zamonaviy
Tashqi xotira - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 6/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)Tashqi xotira ma’lumotlarni uzoq muddat saqlab turish uchun mo’ljallangan. Bu xotiraning farqli tomoni shundaki, undagi ma’lumotlar dastur o’z ishini yakunlagandan keyin ham, hisoblash mashinasi elektr tokidan ajratib qo’yilganda ham saqlanib qoladi. Ya’ni biror bir dastur yordamida hosil qilingan (yoki tashqi xotirada saqlangan) ma’lumot ushbu dastur ishi yakunlangandan keyin va qayta ishga tushirilganda foydalanish uchun alohida saqlab qo’yilishi mumkin. Tashqi xotiradagi ma’lumotlarda bir necha marta qayta qayta foydalanish imkoniyati mavjud bo’ladi. Tashqi xotira dasturning o’zini saqlab qo’yish uchun ham qo’llaniladi. Tashqi xotiraning qiymati tezkor xotiradan kichik bo’lsa ham, uning ma’lumotlarni saqlash hajmi juda katta bo’ladi. Tashqi xotiraning yana bir vazifasi bajarilayotgan dasturning bajarilishi vaqtida zarur bo’lmagan kodi va ma’lumotlarini vaqtincha saqlab turish hisoblanadi. Faol bajarilayotgan dastur va u qayta ishlayotgan ma’lumotlar albatta tezkor xotiraga ko’chirib o’tkazilgan bo’lishi kerak, ya’ni tashqi xotira bilan registrlar o’rtasida ma’lumotlarni to’g’ridan-to’g’ri almashish imkoniyati mavjud emas.
Ma’lumotlarni saqlovchi qurilma sifatida tashqi xotira ham tezkor xotiraga o’xshash adreslangan xususiyatga ega. Shuning uchun tashqi xotiradagi ma’lumotlar tuzilmasi ham tezkor xotiradagidek, ularni qayta ishlash algoritmlar ham bir xil bo’ladi. Lekin tashqi xotiraning fizik muhitida butunlay boshqa ko’rinishga ega bo’lib, undagi adreslarga kirish boshqa vaqtinchalik xususiyatlarga ega. Tezkor xotira uchun samarali bo’lgan tuzilmalar va algoritmlar tashqi xotira uchun ishlamasligini bildiradi.
Qayta ishlanadigan axborotlarning katta hajmi real hayotning ajralmas qismi hisoblanadi. Muayyan masalalarni yechish uchun zarur bo’lgan axborotlar, muammoga bog’liq bo’lgan aniq ma’lumotlar majmuasidan tashkil topadi. Ixtiyoriy masalani yechishda mavhumlashtirish darajasini tanlash zarur, ya’ni real holatni tavsiflovchi ma’lumotlar to’plamini aniqlash kerak bo’ladi. Tanlab olishda hal qilinishi zarur bo’lgan masalani uchun ma’lumotlarni to’g’ri boshqarish zarur. Keyinchalik ushbu ma’lumotlarni tavsiflash usulini tanlab olish kerak bo’ladi.
|
| |
Ma’lumot tuzilmasi - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 4/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)Ma’lumot tuzilmasi
Norasmiy algoritm
|
|
Psevdo tildagi dastur
|
|
C++ tilidagi dastur
|
Birinchi bosqichda qo’yilgan masalaga matematik model tuziladi, buning uchun mos matematik model tadbiq qilinadi (masalan, graflar nazariyasiga o’xshash).
Keyingi bosqichda umumlashgan psevdo til - oddiy operatorlar va – S++ tilidagi konstruktsiyalar aralashmasi yordamida algoritm yoziladi.
Ushbu bosqichni norasmiy (formal bo’lmagan) operatorlarni almashtirish bilan davom ettiramiz.
Dasturlashning uchinchi bosqichida ma’lumotlarning har bir abstrakt turining tadbiqi ta’minlanadi va ushbu turdagi ma’lumotlar ustida bajariladigan turli xil operatorlar uchun protseduralar ishlab chiqiladi. Bu bosqichda barcha psevlo tilda yozilgan operatorlar C++ tilidagi kod bilan almashtiriladi. Bosqichning natijasi ishlaydigan dastur bilan yakunlanadi.
Ma’lumot va uning xotirada tasvirlanishi
Hisoblash mashinalari yordamida har qanday masalani yechish ma’lumotlarni xotiraga yozish, xotiradan o’qish va uni qayta ishlashni hisobga olgan holda bajariladi.
Nazariy jihatdan ma’lumot noaniqliklarni aniqlovchi vosita sifatida qaraladi. Faraz qilaylik, biror bir tizimning N ta mumkin bo’lgan holati mavjud bo’lsin, har bir holat paydo bo’lishi mustaqil P ehtimolga ega bo’lsin. U holda bu tizimning noaniqligi quyidagi ko’rinishda aniqlanadi:
∑=(P(i)*log2 P(i))
Tizimning noaniqligini o’lchash uchun bit deb ataluvchi maxsus birlik qabul qilingan. Bit hech bo’lmaganda ikkita mumkin bo’lgan holatga bog’liq noaniqlik (yoki ma’lumot)ning o’lchovi hisoblanadi, masalan rost-yolg’on yoki bor-yo’q holatlar. Bit noaniqlik va axborotning o’lchovi sifatida qo’llaniladi, ya’ni olingan axborotlar soni axborotlarni olish natijasida yo’qotilgan noaniqliklar soniga teng.
|
| |
Ma’lumotlarni saqlash - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 5/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)Ma’lumotlarni saqlash
Kompyuterda eslab qoluvchi qurilmalarni asosiy uchta ko’rinishi mavjud: o’ta tezkor, tezkor va tashqi xotira. Odatda o’ta tezkor xotira registrlardan tashkil topgan bo’ladi. Registrlar ma’lumotlarni vaqtincha saqlab turish va akslantirish uchun qo’llaniladi.
Juda muhim registrlardan ba’zilari komp’yuterning markaziy protsessorida joylashgan. Markaziy protsessor arifmetik amallarning argumentlari (ya’ni operandlar) joylashadigan (vaqtincha saqlanadigan) registrlardan tashkil topgan. Registrga yuborilagan ma’lumotlarni qo’shish, ayirish, ko’paytirish va bo’lish amallar juda murakkab mantiqiy sxema orqali bajariladi. Bundan tashqari, registrlarda boshqaruv ketma-ketligini to’g’ri bajarilishini tekshirish zaruriyatidan kelib chiqqan holda alohida bitlarda tahlil qilinadi. Arifmetik amallardagi operandlar va natijalarni vaqtincha saqlashdan tashqari, registrlar dastur komandalarini va keyingi bajariladigan komandaning tartib raqami haqidagi boshqaruv ma’lumotlarini ham vaqtincha saqlash vazifasini bajaradi.
Tezkor xotira ma’lumotlarni o’z muhitida nisbatan doimiy saqlash uchun mo’ljallangan. Tezkor xotiraning muhim xususiyatlaridan biri bu adreslanganligi hisoblanadi. Bu xotira yacheykalari massividagi har bir xotira yacheykasi birqiymatli o’z nomi (identifikatori)ga egaligini anglatadi. Ushbu nom yacheyka adresi deb ataladi. Yacheyka adresi tezkor xotiraga murojaat qilgan mashina kommandasining operandi hisoblanadi. Zamonaviy hisoblash tizimlarida adreslash uchun ikkilik 8 razryaddan tashkil topgan bayt-yacheyka birligi qo’llaniladi. Tezkor xotiraning aniq yacheykalari yoki yacheykalar majmuasi dasturdagi aniq o’zgaruvchi bilan bog’liq bo’lishi mumkin. Lekin o’zgaruvchilar ishtirok etgan arifmetik hisoblashlarni bajarish uchun hisoblash boshlanmasdan oldin o’zgaruvchilar xotira yacheykasidan registrlarga o’tkazilishi zarur bo’ladi. Agar hisoblash natijasi ham ushbu o’zgaruvchiga o’zlashtirilgan bo’lsa, u holda natija qiymat ham yana mos registrdan ushbu o’zgaruvchiga bog’liq bo’lgan tezkor xotira yacheykasiga o’tkazilishi kerak. Dastur bajarilishi vaqtida uning komandalari va ma’lumotlari asosan tezkor xotira yacheykalarida joylashadi. Tezkor xotira elementlarining to’liq to’plami ba’zan asosiy xotira deb ham yuritiladi.
|
| |
Vazifasi (ing - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 2/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)Vazifasi (ing.: objective) – talabalarni turli xil ma’lumotlar tuzilmalar bilan tanishtirish , yangi tuzilmalarni ishlab chiqish va o’quv jarayonlariga tadbiq etish usullari o’rgatishdan iboratdir.
Kurs talabalarni tuzilmalar ko’rinishida ma’lumotlarni gayta ishlash, optimal algoritimlar ishlab chiqish va dasturlash ko’nikmalarini takomillashtirishga yo’naltiradi.
Ushbu kurs quyidagi 3 bo’limdan iborat:
· Ma’lumotlar, tuzilmalar, rekursiya va ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash
· Standart ma’lumotlar tuzilmalari kutubxonasi bilan ishlash
· Dasturiy ta’minotni testlash va tekshirish. Ma’lumotlar tuzilmalarini modellashtirish
Ma’lumot - bu biror bir ob’ekt, jarayon, hodisa yoki voqelikni ifodalab (tasniflab) beruvchi belgi yoki belgilar majmuasidir.
Berilgan ma’lumot (belgi)lar qanday qiymat qabul qilishiga qarab ma’lumotlarni bir qancha turlarga ajratish mumkin.
Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar dastur tuzish uchun zarur bo’lgan tushunchalar sifatida qaraladi. O’rnatilgan ma’lumotlar tuzilmasi ikkilik miqdor (kodlangan ma’lumot)lar saqlanadigan registrlar va xotira so’zlarini ifodalab beradi. Qurilmani loyihalash uchun ishlab chiqilgan algoritm – bu elektron mantiqiy qurilmalarda qat’iy amalga oshiriladigan qoidalar bo’lib, xotirada saqlangan ma’lumot bajarilishi lozim bo’lgan komanda sifatida bo’ladi.
1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja
Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar faniga kirish ma’lumotlari
Malumotlar tuzilmasi haqida asosiy tushunchalar
Ma’lumot va uning xotirada tasvirlanishi
Ma’lumotlarni saqlash
Ma’lumotlar turi, ma’lumotlarning abstrakt (mavhum) turlari va ma’lumotlar tuzilmasi
Xotirani adreslash
Ma’lumotlar tuzilmasi klassifikatsiyasi
Ma’lumotlar va algoritmlarni strukturalashtirish (tuzilmalashtirish)
Foydalanilgan manbalar
Kalit so‘zlar: Ma’lumot, axborotm, tuzilma (struktura), abstrakt ma’lumot, ma’lumotlar tzuilmasi sinflari.
|
| |
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
bet | 1/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 41,69 Kb. | | #245272 |
Bog'liq Mashinali. o\'qitish. Mustaqil ish
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
MUSTAQIL ISH
Mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan holda, uyni xarakterlovchi ko‘p sondagi xususiyatlari asosida uning narxini va sinf(biznes, ekanom)ini bashorat qiluvchi regression modelni qurish va model aniqligini baholash.
Topshirdi: 021-20 guruh talabasi
Raxmatulloyev Xumoyun
Qabul qildi: ________________
Mavzu; Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan holda, uyni xarakterlovchi ko‘p sondagi xususiyatlari asosida uning narxini va sinf(biznes, ekanom)ini bashorat qiluvchi regression modelni qurish va model aniqligini baholash.
Reja:
Kirish
datetime — Sana Va Vaqt
math —Matematik Funksiyalar
SONLARNI YAXLITLASH
Ildiz Va Daraja
RegEx - Andoza Yordamida Matn Izlash
Xulosa
Foydalanilgan Adabiyotlar
Uy narxini va sinfini bashorat qilish uchun regression modelni yaratish mavzusida Python dasturlash tilidan foydalanish juda dolzarb va samarali yondashuv hisoblanadi. Bu jarayon bir nechta muhim bosqichlarni o'z ichiga oladi:
Ma'lumotlarni yig'ish va tayyorlash: Avvalo, uylarning xususiyatlari bo'yicha ma'lumotlar to'planadi. Bu xususiyatlar ichiga uy maydoni, xonalar soni, joylashuvi, qurilgan yili kabi ko'rsatkichlar kirishi mumkin. Ma'lumotlar to'plangandan so'ng, ularni tozalash, kerakli formatga keltirish va null qiymatlarni to'ldirish kerak.
Ma'lumotlarni tahlil qilish va vizualizatsiya qilish: Ma'lumotlarning tarqalishini va xususiyatlar orasidagi bog'liqliklarni aniqlash uchun vizualizatsiya vositalaridan foydalaniladi. Pythonning matplotlib va seaborn kabi kutubxonalari bu jarayon uchun juda mos keladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
elek­
tron uskunalar bilan jihozlandi, eng so‘nggi rusumdagi 
kitob

bilan ta’minlandi. Pulli xizmat turlarining yangi
shakllari fao-
liyatga olib kirildi. 1992-yili respublikada kutubxona faoliyatiga
budjetdan tashqari mablag4 jalb etish, pulli xizmat ko‘rsatishning
yangi usullarini amaliyotga tatbiq etish, homiylami jalb etishning
iig‘ortajribalarini ommalashtirish maqsadida 3 kunlik respublika
seminari bo‘lib o‘tdi.
2006-yili Sirdaryo viloyat axborot-kutubxona markazi sifatida
qayta tashkil topgandan so‘ng zamonaviy axborot texnologiyalari,
texnika vositalari bilan jihozlandi.
3.12. Sharof Rashidov nomidagi Jizzax viloyat
axborot-kutubxona markazi
1973-yili hukumat qaroriga binoan, Jizzax viloyati tashkil etildi.
Shu yilning o‘zida viloyat kutubxonasini tashkil qilish b o ‘yicha
ishlar boshlab yuborildi, Jizzax shahridagi 2-kutubxona negizida
tashkil qilingan viloyat kutubxonasi 1974-yil 2-sentabrda ochildi.
Kutubxonaning dastlabki kitob fondi 12 ming 200 nusxadan ibo-
rat bo‘lgan. Shu yili kutubxonada 4 ta bo‘lim faoliyat ko‘rsatgan.
Viloyat kutubxonasida 1976-yildan o ‘lkashunoslikka oid
«Jizzax vajizzaxliklar», «Jizzax viloyati» kartotekalari,
alifboli va
tizimli kataloglar yuritiladi.
1990-yil o‘smirlar bilan ishlash bo‘limi tashkil etildi. Bu bo‘lim
14 yoshdan 21 yoshgacha bo‘lgan kitobxonlarga xizmat ko‘rsata
boshladi.
2001-yili viloyat kutubxonasi qoshida Jizzax viloyati mehnat-
kashlarining fuqaro sifatidagi faolligini oshirishga ko‘maklashish
maqsadida axborot-resurs markazi ochildi. Markaz Jizzax shahri va
viloyatdagi nodavlat notijorat tashkilotlariga axborot, maslahat va
texnik yordamini ko‘rsata boshladi.
2005-yili viloyat hokimligi tomonidan «Mehr-muruwat yili»
munosabati bilan kutubxona binosi ta’mirlanib,
kutubxona texnika
vositalari, zamonaviy kompyuterlar, skaner, kseroks,
faks bilan
ta’minlandi. 0 ‘quv zallarini isitish-sovitish tizimi bilan yangilandi,
«1RBIS» dasturi asosida elektron katalog tuzila boshlandi, xo-
dimlarni maxsus dasturda ishlashga o‘qitish ishlari boshlandi.
66
www.ziyouz.com kutubxonasi
Shu yili viloyat kutubxonasi huquqiy-axborot markazi
tashkil
etish loyihasini amalga oshirdi. 2003-yili kutubxona qoshidagi
axborot-resurs markaziga Jizzax shahri
mahallalarida seminarlar
tashkil etish va Internet tarmog‘i bilan aloqa bog‘lab turish uchun
12036 AQSH dollari miqdorida ikkinchi grant berildi.
Kutubxona 2006-yili Jizzax viloyat axborot-kutubxona mar
kaziga aylantirildi.
Коd 
  

PRC 3.01 - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 3/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)
Maqsadi (ing.: purpose) - turli dasturlash tizimlarida loyihalash usullari, ma’lumotlar tuzilmasini ishlab chiqish hamda algoritmlar bo’yicha nazariy va amaliy bilimlar berish.
Vazifasi (ing.: objective) – talabalarni turli xil ma’lumotlar tuzilmalari bilan tanishtirish, yangi tuzilmalarni ishlab chiqish va o’quv jarayonlariga tadbiq etish usullari o’rgatishdan iboratdir.
Kurs talabalarni tuzilmalar ko’rinishida ma’lumotlarni gayta ishlash, optimal algoritimlar ishlab chiqish va dasturlash ko’nikmalarini takomillashtirishga yo’naltiradi.
Ushbu kurs quyidagi 3 bo’limdan iborat:
Ma’lumotlar, tuzilmalar, rekursiya va ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash
Standart ma’lumotlar tuzilmalari kutubxonasi bilan ishlash
Dasturiy ta’minotni testlash va tekshirish. Ma’lumotlar tuzilmalarini modellashtirish
Ma’lumot - bu biror bir ob’ekt, jarayon, hodisa yoki voqelikni ifodalab (tasniflab) beruvchi belgi yoki belgilar majmuasidir.
Berilgan ma’lumot (belgi)lar qanday qiymat qabul qilishiga qarab ma’lumotlarni bir qancha turlarga ajratish mumkin.
Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar dastur tuzish uchun zarur bo’lgan tushunchalar sifatida qaraladi. O’rnatilgan ma’lumotlar tuzilmasi ikkilik miqdor (kodlangan ma’lumot)lar saqlanadigan registrlar va xotira so’zlarini ifodalab beradi. Qurilmani loyihalash uchun ishlab chiqilgan algoritm – bu elektron mantiqiy qurilmalarda qat’iy amalga oshiriladigan qoidalar bo’lib, xotirada saqlangan ma’lumot bajarilishi lozim bo’lgan komanda sifatida bo’ladi.
Dasturlash – bu nafaqat aqliy faoliyatni avtomatlashtirish, balki, ilmiy tadqiqot predmeti hisoblanadi.
Qandaydir amaliy masalani yechish uchun dastur tuzish jarayoni quyidagi bir nechta bosqichlardan tashkil topgan:
1. Masalaning qo’yilishi (qo’yilgan masalaga texnik topshiriqni ishlab chiqish);
2. Rasmiylashtirish – formallashtirish (masalaning matematik qo’yilishi);
3. Masalani yechish usulini tanlash (yoki ishlab chiqish);
4. Algoritmni ishlab chiqish (algoritmlash);
5. Dastur tuzish (dasturlash);
6. Dasturni testlash va otladka qilish;
7. Natijalarni hisoblash va qayta ishlash hamda dasturni hujjatlashtirish (foydalanuvchi yo’riqnomasini ishlab chiqish).
Dasturlash jarayonini quyidagicha sxema orqali iqodalash mumkin:
|
| |
Adabiyotlar 
  

[RU] - Guruh: di 12-22 Fan

|
Guruh: di 12-22 Fan
|
bet | 10/10 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 236,67 Kb. | | #101077 |
Bog'liq Nasriddinov.A 1 (2)Adabiyotlar
[RU] Алфред В. Ахо., Джон Э. Хопкрофт, Джефри Д. Ульман. Структура данных и алгоритмы. //Учеб.пос., М.: Изд.дом: "Вильямс", 2000, — 384 с.
[EN] Adam Drozdek. Data structures and algorithms in C++. Fourth edition.Cengage Learning, 2013.
[UZ] Narzullaev U.X., Qarshiev A.B., Boynazarov I.M. Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar. //O’quv qo’llanma. Toshkent: Tafakkur nashriyoti, 2013 y. – 192 b.
[RU] Лойко В.И. Структуры и алгоритмы обработки данных. Учебное пособие для вузов. - Краснодар: КубГАУ. 2000. - 261 с., ил.
http://fayllar.org
|
| |
Psixologiyaliq izertlew usillari

|
Psixologiyaliq izertlew usillari
|
bet | 6/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психология2. Psixologiyaliq izertlew usillari. Ilimiy izertlew metodlari- bul ilimpazlar son` ilimiy teoriyalar du`ziw ha`m praktikaliq usinislar islep shig`iwda paydalanilatug`in isenimli mag`liwmatlardi jiynawda ja`rdem beretug`in metod ha`m qurallar. Ilimnin` ku`shi ko`binese izertlew metodlardin` jetiskenligine, olardin` qanshelli da`rejede isenimliligine, basqa ilimler usillarinda payda bolg`an jan`aliqlardi bilimnin` bul tarawi qanshelli tez ha`m na`tiyjeli qabillawi ha`m paydalaniwina baylanisli. Usilarg`a erisilgen jerde alg`a ilgerilewshilik ko`zge taslanadi. Joqarida aytilg`anlar psixologiyag`a da tiyisli. Onin` qubilislari sonshelli da`rejede quramali ha`m ha`r qiyli, u`yreniw ushin ju`da` qiyin bolg`anlig`i sebepli bul ilim tariyxi dawaminda onin` tabislari, jetiskenlikleri tikkeley izertlew usillarin qollaniwdi jetilistiriwge baylanisli edi. Waqittin` o`tiwi menen onda ha`r qiyli ilimlerdin` usillari integratsiyalandi. Bul filosofiya ha`m sotsiologiya, matematika ha`m fizika, informatika ha`m kibernetika, fiziologiya ha`m meditsina, biologiya, tariyx ha`m tag`i basqa bilimler usillari. Ta`biyiy ha`m aniq ilimler usillarin qollaniw na`tiyjesinde psixologiya o`tken a`sirdin` ekinshi yariminan baslap o`z aldina ilim sipatinda ajiratilip shig`ip, jedel rawajlana basladi. Sol waqitqa shekem psixologiyaliq bilimlerdi tiykarinan o`zi baqlaw (introspektsiya) oy juwirtiwg`a tiykarlang`an talqilaw, basqa adamlardin` ha`reketlerin baqlaw jollari menen alinatug`in edi. Usinday turmisliq faktlerdi tallaw ha`m duris uliwmalastiriw psixologiya tariyxinda o`zinin` unamli rolin oynadi. Olar psixologiyaliq fenomen ha`m adamnin` minez-qulqi negizin tu`sindiriwshi da`slepki ilimiy teoriyalardi du`ziwge tiykar boldi. Biraq bul usillardin` sub`ektivizmi, olardin` jeterli da`rejede isenimli bolmawi ha`m quramalilig`i aqibetinde psixologiya psixikaliq ha`m basqa qubilislar arasindag`i sebep-aqibet baylanislarin da`lillewshi emes, al shamalawshi, eksperimental emes, filosofiyaliq ilim bolip qaldi. Sonin` menen birge og`iri teoretizatsiyalang`anlig`i sebepli praktikadan u`zilip qaldi.
|
| |
Ta`kirarlaw ushin sorawlar

|
Ta`kirarlaw ushin sorawlar
|
bet | 55/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияTa`kirarlaw ushin sorawlar.
Uqiplarg`a aniqlama berin`iz ha`m oni tu`sindirip berin`iz.
Uqiplardin` qa`liplesiwinin` ha`m rawajlaniwinin` uliwma jag`daylarin atap ko`rsetin`iz.
Zeyin degen ne ha`m onin` uqiplardi rawajlandiriwdag`i roli qanday boladi.
Siz uqiplardin` qanday tu`rlerin bileziz.
Arnawli uqiplardin` tu`rlerinen birinin` tu`p ma`nisin (o`zin`izdin` qa`niygeligin`izge qaray) aship berin`iz.
Qizig`iwshiliqlardin` ha`m beyimliliktin` uqiplardi rawajlandiriwg`a roli qanday boladi.
Uqiplardi qa`liplestiriwdin` sha`rtleri neden ibarat boladi.
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
|
| |
No`kis 2023 mazmuni - bet 8

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 8/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияBiraq, baqlaw, a`sirese o`zi baqlaw ha`r dayim isenimlilik ha`m durisliliqqa tekseriwdi talap etedi. Ilaji bolg`an jerde bul mag`liwmatlardi ob`ektiv, a`sirese matematikaliq esap usillari menen tekseriw kerek. To`mende da`slepki, yag`niy son` aniqlaw ha`m qayta toliqtiriwdi talap etetug`in mag`liwmatlardi toplawda qollanilatug`in tiykarg`i usillar ko`rsetilgen. 1.Baqlaw-sirtqi-sirttan baqlaw, ishki-o`zi baqlaw. 2.Soraw-juwap awizsha, jazba, erkin, 3.Testlar test-soraw-juwap, test-tapsirma, 4.Eksperiment ta`biyiy, laboratoriyaliq. Baqlawdin` bir neshe varianti bar. Sirtqi baqlaw- bul sirtinan tikkeley baqlaw arqali psixologiya ha`m adamnin` minez-qulqi haqqinda mag`liwmat jiynaw usili. Ishki baqlaw yamasa o`zi baqlaw psixolog-izertlewshi o`zin qiziqtirg`an qubilisti sanasinda qalayinsha elesletetug`in bolsa sol turisinda u`yreniw ma`selesin maqset etkende qollaniladi. Psixolog tiyisli qubilislardi ishten qabil ete otirip olardi (misali, o`z obrazlarin, sezimlerin, oylarin, uayimlarin) baqlaydi yamasa onin` tapsirmasi menen introspektrlaw o`tkerip atirg`an basqa adamlardin` usinday mag`liwmatlarinan paydalanadi. Introspektsiyanin` ha`zirgi ku`ndede o`z a`hmiyetin saqlap qaldirg`an jetiskenliklerinen biri bul tuwridan-tuwri tikkeley baqlaw uqiplilig`i. Biraq bul usildin` kemshiligi de bar, bul aling`an mag`liwmatlardin` sub`ektivligi, olardi tekseriw yamasa na`tiyjelerdi ta`kirarlaw mu`mkinshiliginin` bolmawinda. Soraw-juwapta (opros) adam o`zine berilip atirg`an bir neshe sorawlarg`a juwap beriw usili qollaniladi. Bunin` bir neshe tu`rleri bolip, olardin` ha`r birinin` o`zine ta`n jetiskenlikleri ha`m kemshilikleri bar. Olardi ko`rip shig`amiz. Awizsha soraw-juwapti juwap beriwshi adamnin` sol waqittag`i o`zin uslap tutiwi ha`m reaktsiyasin baqlaw kerek bolg`anda qollaniladi. Soraw-juwaptin` bul tu`ri jazbag`a qarag`anda adam psixologiyasina teren`irek kiriw mu`mkinshiligin beredi, biraq ol arnawli tayarliq, oqiw ha`m a`lbette izertlewdi o`tkeriw ushin ko`p waqitti talap etedi. Awizsha soraw-juwap o`tkergende juwap beriwshinin` juwaplari ha`m soraw beriwshi adamnin` shaxsina ha`m juwap beriwshinin` jeke o`zgesheliklerine baylanisli.
|
| |
No`kis 2023 mazmuni - bet 9

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 9/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияJazba soraw-juwap ko`birek adamdi qamtiw mu`mkinshiligin beredi. Onin` ken` tarqalg`an formasi-anketa. Biraq onin` kemshiligi, anketani qollana otirip juwap beriwshinin` reaktsiyasin aldinnan bilip, demek oni o`zgertip te bolmaydi. Erkin soraw-juwap-awizsha ha`m jazba soraw-juwaptin` bir tu`ri, bunda berilip atirg`an sorawlar ha`m mu`mkin bolg`an juwaplardin` dizimi aldinnan sheklenbegen. Bunday usildag`i soraw-juwapta izertlew taktikasin, berilip atirg`an sorawlar mazmunin o`zgertiw ha`m olarg`a standart bolmag`an juwaplar aliw mu`mkin. O`z gezeginde standartlastirilg`an soraw-juwapta soraw ha`m ku`tilip atirg`an juwaplar aldinnan belgili, sonliqtan erkin soraw-juwapqa salistirg`anda waqit ha`m materialliq jaqtan tejemli. Testlar psixodiagnostikaliq izertlewdin` arnawli usili esaplanadi, olardi qollana otirip u`yrenip atirilg`an qubilistin` aniq sanliq ha`m sapaliq sipatlamasin aliwg`a boladi. Testtin` izertlewdin` basqa usillarinan o`zgesheligi sonnan ibarat bunda baslang`ish mag`liwmatlardi jiynaw ha`m qayta islewdin` aniq protsedurasi, sonday-aq olardin` son`g`iliqli interpretatsiyasi ha`r qiyli. Testlar ja`rdeminde ha`r qiyli adamlardin` psixologiyasin o`z-ara salistiriw, differentsiyalang`an ha`m salistirmali bahalar beriw mu`mkin. Testlar varianti-soraw-juwap testi ha`m tapsirma test. Test-soraw-juwapta sorawlar aldinnan oylang`an, iqsham saylap aling`an ha`m tekserilgen sistemag`a tiykarlang`an bolip, olarg`a qaytarilg`an juwap boyinsha sinalip atirg`an adamnin` psixologiyaliq qa`siyetleri haqqinda pikir aytiwg`a boladi. Tapsirma-testta adamnin` ne islep atirg`anina qaray onin` minez-qulqi ha`m psixologiyasina baha beredi. Bunday tiptegi testta sinaliwshig`a arnawli tapsirmalar tu`rkimi beriledi, olardi orinlap bolg`an son`, onda u`yrenilip atirilg`an qa`siyetlerdin` bar yamasa joq ekenligi, onin` rawajlaniw da`rejesi haqqinda pikir ju`ritedi. Soraw-juwap testi ha`m test-tapsirma ha`r qiyli jastag`i ha`m ma`deniyattag`i, bilim da`rejesi, ka`sibi, turmisliq ta`jiriybesi ha`r qiyli bolg`an adamlarg`a qollaniwg`a boladi. Bul onin` unamli ta`repi. Al, kemshiligi bolsa sonnan ibarat, bunda sinalip atirg`an adam o`z qa`lewi boyinsha, a`sirese eger ol testtin` qalay qurilg`anlig`i, onin` na`tiyjeleri boyinsha onin` psixologiyasi ha`m minez-qulqi qalay bahalanatug`inlig`in bilse sanali tu`rde test na`tiyjelerine ta`sir etiwi mu`mkin. (Bul kemshilik, o`zi qadag`alawg`a tiykarlang`an, yag`niy so`z ha`m qiliqlar menen sanali tu`rde qadag`alawg`a bolatug`in izertlewdin` barliq usillarina tiyisli).
|
| |
Insannin` psixikaliq qubilislar ha`m psixikaliq qa`siyetlerin atap o`tin`. Olardin` psixikaliq jag`daydan ayirmashilig`i nede

|
Insannin` psixikaliq qubilislar ha`m psixikaliq qa`siyetlerin atap o`tin`. Olardin` psixikaliq jag`daydan ayirmashilig`i nede
|
bet | 5/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияInsannin` psixikaliq qubilislar ha`m psixikaliq qa`siyetlerin atap o`tin`. Olardin` psixikaliq jag`daydan ayirmashilig`i nede Psixologiyaliq ilimnin` tiykarg`i ma`seleleri neden ibarat Onin` a`hmiyetleri qanday. Zamanago`y psixologiyada tiykarg`i bag`darlar qanday
Shig`is oyshilardin` psixologiyag`a qosqan u`lesleri haqqinda qisqasha tu`sindirip berin`.
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
Tema : Psixologiyanin` du`zilisi ha`m ilimiy metodlari.
Joba.
1. Psixologiyanin` du`zilisi (tarmaqlari).
2. Psixologiyanin` izertlew metodlari ha`m ilimiy printsipleri.
3. Psixologiyanin` ilimiy bag`darlari.
T.T: psixikaliq protsessler-diqqat, oylaw, qabil etiw, so`z, este saqlaw., psixikaliq jag`daylar-apatiya, ja`bir shegiw, turaqli qizig`iwshiliq., psixikaliq o`zgeshelikler- bag`darlaniwshiliq, temperament, xarakter, uqipliliq.
1. Ha`zirgi zaman psixologiyasi usi ilimnin` tariyxiy rawajlaniwi qubilisinda bo`linip shiqqan, biraq, biri-biri menen tig`iz baylanisqan sol ilimnin` ha`r qiyli tarawlarinin` quramali sistemasinan ibarat. Usilardin` ishindegi en` a`hmiyetlileri minalar: egerde adamnin` psixikaliq xizmetinin` uliwma nizamliliqlarin u`yrenetug`in uliwma psixologiya; Psixologiyanin` arnawli tarawlari bala ta`rbiyalaw ha`m oqitiwdin` teoriya ha`m praktikasi menen tig`iz baylanisli bolip, ha`r qiyli jas basqishlarinda psixikanin` rawajlaniwinin` o`zgesheliklerin, ha`r qiyli jastag`i balalardin` ha`m mektep oqiwshilarinin` psixikaliq o`zgesheliklerin (jas psixolgiyasinin` bul tarawi balalar psixologiyasi dep ataladi) izertlewdin` jas psixologiyasi, jas a`wladqa ta`lim (ta`lim psixologiyasi) ha`m ta`rbiya psixologiyasi, ta`rbiya beriwdin` psixologiyaliq nizamliqlari menen shug`illanatug`in pedagogikaliq psixologiya, izertlew predmeti toparlardin` ha`m kollektivlerdin` psixologiyasi. Olar arasindag`i o`z-ara qatnaslar bolg`an sotsialliq psixologiya, miynet xizmetinin` ha`rqiyli tu`rlerinin` – injenerlik psixologiyasi, genetikaliq psixologiya, psixofiziologiya, differentsial psixologiya, jas o`zgesheligi psixologiyasi, sotsialliq psixologiya, pedagogikaliq psixologiya, meditsinaliq psixologiya, patopsixologiya, yuridikaliq psixologiya, psixodiagnostika ha`m psixoterapiyani o`z ishine qamtiydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Insannin` psixikaliq qubilislar ha`m psixikaliq qa`siyetlerin atap o`tin`. Olardin` psixikaliq jag`daydan ayirmashilig`i nede
|
Beruniy- - No`kis 2023 mazmuni

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 4/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияBeruniy- Xorezmli alim Abu Rayxan Beruniy (973-1048) onin` psixologiyaliq ko`z qaraslari – biliw protsessleri seziwden baslaniwi ha`m oylawg`a ko`teriledi belgili na`rselerden belgisiz na`rseler ha`m ha`diyselerdi biliwge qaray rawajlanip baradi. Biliw protsesslerinde sezimlik biliw-seziw, qabil etiw, este saqlawg`a bularsiz tabiyat ha`diyselerin haqqinda pikirdi payda etiw mu`mkin emes dep keltiredi.
Biliw protsessinde baqlaw, salistiriw u`lken a`hmiyetke iye ekenligin aytadi. Insannin` este saqlawinin` jaqsi boliwi ha`mme na`rselerge jaqsi tez, ha`m an`sat este qaladi deydi.
Navoiy- Alisher Navoiy (1441-1501) du`n`ya ju`zi pa`ninde o`shpes iz qaldirg`an ulli o`zbek shayiri, alimi oyshili bolip tabiladi. Onin` filosofiyaliq – insan o`zinin` bes seziw ag`zalari arqali sirtqi du`n`yani bilip aladi. Duris aniq mag`liwmatlarg`a iye boladi, olardi miyde oylaw ja`rdeminde uliwmalastiradi, qayta isleydi, keyin ala juwmaq shig`aradi deydi.
Psixikanin` is-ha`reket nizamlarin tu`siniwde seziw organlari ha`m nerv sistemasi jumisin u`yrengen fiziologlardin` jetiskenlikleri u`lken a`hmiyetke iye. Qabil aliwdin` psixofiziologiyalari boyinsha birinshi izertlewler XI a`sirde arab ilimpazi Ibn al`-Xaysam ta`repinen baslandi, ol ko`riw arqali qabillaw protsessinde tuwri optik na`tiyjelerge sanali tu`rde bolmasa da qosimsha psixikaliq aktler qosiladi, ha`m na`tiyjede qorshag`an a`tiraptag`i zatlardin`, onin` ko`lemi h.t.b. formasin qabil aliw payda bolatug`inlig`in ashti. Ob`ektlerdi toliq qabillaw ushin ko`zler ha`reketi-ko`riw ko`sheri awisiwi za`ru`r. Usinin` na`tiyjesinde organizm avtomatik tu`rde operatsiyani a`melge asiradi.
Psixologiyanin` basqa pa`nler menen baylanisi. Filosofiya, sotsiologiya, pedagogika, biologiya, fiziologiya, ximiya, fizika. matematika h.t.b.
Ta`kirarlaw ushin sorawlar
Psixologiya so`z qanday ma`nini an`latadi.
Psixologiya neni u`yrenedi. Onin` aniqlamasin berin`.
Psixologiya pa`ninin` pedagogika tarawinda qanday a`hmiyeti bar.
Psixologiyanin` waziypasina neler kiredi.
Psixikaliq hallar degende neni tu`sinesiz.
Psixikaliq qubilislar degenimiz ne.
|
| |
No`kis 2023 mazmuni - bet 7

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 7/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияPsixologiyaliq qubilislardi sanliq bahalawg`a uriniwlari XIX a`sirdin` 2-yariminan baslap a`melge asirilmaqta. Bunday uriniwlardin` da`slepkilerinen biri adam seziwinin` ku`shin, organizmge ta`sir etiwshi fizikaliq ko`lemde ko`rsetilgen stimul menen baylanistiriwshi nizamlar toparin ashiw ha`m formulirovkalaw (aniq aytilg`an pikirlew) boldi. Bug`an Buger-Veber, Veber-Fexner, Stivens nizamlari kiredi. Olar adamnin` seziw ha`m fizikaliq stimuli arasindag`i baylanisti aniqlawg`a, sonda-aq seziwdin` absolyut ha`m do`rendi bosag`asi ja`rdem beretug`in matematikaliq formuladan ibarat. Differentsial-psixologiyaliq izertlewdi rawajlandiriwdin` baslang`ish etapin da usig`an jatqariwg`a boladi, (XIX a`sirdin` aqiri) bunda adamlardi bir-birinen ayiriqsha etetug`in uliwma psixologiyaliq qa`siyet ha`m uqiplardi aniqlawda matematikaliq statistika usillari qollanila basladi. Son`, XX a`sirde matematikaliq model` ha`m esaplardi qollaniw tendentsiyasi psixologiyanin` ha`r qiyli tarawlarinda ken` qollanila basladi. Ha`zir onisiz hesh bir ilimiy psixologiyaliq izertlewler o`tkerilmeydi. XIX a`sirdin` 80-jillari psixologiyada laboratoriyaliq ilimiy eksperimental izertlewlerdi o`tkeriw ushin arnawli texnikaliq a`sbap ha`m qurilmalar payda bolip ha`m qollanila basladi. Bul bag`darda Leyptsigte birinshi psixologiyaliq laboratoriya jumisin sho`lkemlestirgen nemets ilimpazi V.Vund da`slepkilerden boldi. Texnikaliq a`sbap ha`m u`skeneler izertlewshige qadag`alaniwshi ha`m basqariwshi ilimiy-eksperiment o`tkeriwge, adam ta`sirleniwi kerek bolg`an fizikaliq stimuldin` ta`sirin dozirovkalaw (mo`lsherlew), onin` reaktsiyasin o`lshew mu`mkinshiligin berdi. Da`slep olar a`piwayi, a`dette mexanikaliq a`sbaplar edi. XX a`sirdin` basinda og`an elektr a`sbaplar qosildi, ha`zirgi ku`nde zamanago`y radio, video, elektron ha`m EVM apparaturalari qollaniladi. Izertlewlerdin` matematizatsiya ha`m texnizatsiyalaniwi menen birge ilimiy mag`liwmat jiynawdin` baqlaw, o`zi baqlaw ha`m soraw-juwap siyaqli da`stu`riy usillari o`z a`hmiyetin joytpadi. Olardin` saqlanip qaliw sebepleri bir neshe. Birinshiden psixologiyada u`yrenilip atirg`an qubilislar quramali ha`m unikal, olardi barliq waqitta da basqa ilimlerden aling`an usillar menen izertlep bolmaydi. Psixologiya shug`illanatug`in na`zik qubilislardi izertlewge ko`pshilik waqitta ta`biyiy ha`m aniq ilimlerdin` usillari jaramaydi. U`skeneler ko`re almag`an na`rseni baqlaw arqali aniqlaw mu`mkin.
|
| |
Yurak qon tomir tizimi kasalliklarida mantiqiy tashxis

Yurak qon tomir tizimi kasalliklarida mantiqiy tashxis
1. Bosh aylanishi, bosh og'rig'i, quloq shang'illashi, ko'z oldi tinib ketishi, yurak sohasidagi og'riq, yurakning tez-tez urishi, ba'zan burundan qon ketishi, hansirash kabi belgilar arterial qon bosimi ko'tarilganidan dalolat beradi. Bunday hollarda qon bosimini
o'lchash, kardiologga murojaat qilish tavsiya etiladi.
2.To'sh suyagi orqasida qo'qqisdan siquvchi og'riqning bo'lishi, og'riqni chap yelka va qo'lga berilishi, og'riqni bir necha soniyadan bir necha daqiqalarga davom etishi, bemor harakatidan to'xtab, o'tirib vahima (tahlika)ga tushishi (oiim xavfini o'ylab) va nitroglitserin, erinit, validol kabi dorilarni ichishni taqozo qiladigan holatga «stenokardiya» deyiladi (yurak ishemik kasalligining boshlanishi). Bu holda bemor kardiologga uchrashi, qon bosimini olchatishi va elektrokardiogramma qildirishi va qonda protrombin (qonning ivishi jarayonini ko'rsatkichlaridan biri) aniqlanishi kerak.
-
Agar to'sh suyagi orqasida qattiq og'riq, kuyish, chap qo'l, chap ko'qrak ostiga uzatilib, 2-3 soatlab davom etsa (hatto 2-3 kunlab, validol, nitroglitserin yordam bermaydi), yurak tez, notekis ura boshlasa, ba'zan ko'ngil aynab, qusish kuzatilsa, bu miokard infarkti (ya'ni, yurak muskulida nekroz o'chog'i paydo bo'lishi) alomatidir. Bunday paytda EKG qildirish, arterial qon bosimni tez-tez o'lchash, darhol shifokorni yoki tez tibbiy yordamni chaqirtirish va kardioreanimatsiya bo'limiga zudlik bilan yotqizish kerak.
-
Tana haroratining ko'tarilishi aksari tizza-tirsak, yelka, boldir-panja bo'g'imlarini qizarib, shishib, harakatda og'rishi, og'riqning «ko'chib yurishi» revmatizm xastaligida kuzatiladi, agar bemor yurak sohasidagi og'riqqa, yurak o'ynashi, hansirashdan shikoyat qilsa, bu yurakning revmatizm natijasidagi shikastlanish (miokardit)ini ko'rsatadi.
|
Qon tizimi kasalliklarida mantiqiy tashxis

Qon tizimi kasalliklarida mantiqiy tashxis
-
Agar bemorning terisi, ko'z shilliq pardalari oqargan bo'lib, boshi aylansa, qulog'ida shovqin boisa, tez charchasa, holsizlansa, uyqu tortsa, hansirasa, til uchi, qirralari achishsa, bo'r, loy, ko'mir yeyishga, benzin yoki kerosin hidlashga xohish tug'ilganidan shikoyat qilsa, bu kamqonlik (anemiya)dan dalolatdir. Bunday bemorlarni gematolog ko'rigidan va umumiy qon tekshiruvlaridan o'tkazish lozim.
-
Haroratning ko'tarilishi, suyak-bo'g'imda og'riq turishi, holsizlik, chap qovurg'a ostida og'irlik, og'riq sezib, ko'pincha limfa tugunlarining kattalashishi, milk qonashi, teri qichishi, har xil toshmalar toshishi, badanda sababsiz ko'karish paydo bo'lishi, ozib ketish kabi belgilar oq qon kasalligi - leykozlarda uchrashi mumkin.
|
Buyrak va siydik chiqarish yo'llari kasalliklarida mantiqiy tashxis

Buyrak va siydik chiqarish yo'llari kasalliklarida mantiqiy tashxis
1. Yuz, ayniqsa ko'zqovoqlarining to'satdan shishib ketishi, bosh og'rig'i, kecha-kundtizlik siydik miqdorining kamayishi (500 ml dan kam), siydik rangini go'sht yuvindisiga o'xshashi, buyrak kala qon tomirlarining yallig'lanishi - glomerulonefrit natijasida paydo bo'ladi va bu holatda bemor zudlik bilan nefrologiya bo'limiga yotqizilishi kerak.
-
Agar bemor tana haroratining ko'tarilishi, et uvishishi, bosh og'rig'i, tez-tez va og'riqli siydik ajralishi, bel sohasidagi bir yoki ikki tomonlama simillovchi og'riqdan shikoyat qilsa, bu buyrak jomlari shilliq pardasining yallig'lanishi - piyelonefrit alomatlaridan hisoblanadi.
-
Bel sohasidagi sanchiqli og'riq (ko'pincha bir tomonlama), og'riqning birdan boshlanib, chov, qoviq usti, jinsiy a'zolarga o'tishi, ko'pincha qayd qilish, tana haroratining ko'tarilishi buyrak va siydik yo'llarida tosh paydo bo'lganining asosiy belgilaridir.
|
«Oq nilufarlar kabi...» - So 'zning otasi

«Oq nilufarlar kabi...»
Yuqoridagi to'rtlikni mutolaa qilarekanman, bu misralar go'yo hurmatli domlamiz E.Y. Qosimovga atalgandek. Eslayman. 3-kursga qadam qo'ygan yilimiz hayotimizdagi eng hayajonli, eng unutilmas damlar edi. Chunki biz bemor bilan birinchi bor shifokor sifatida muloqotda bo'ldik. Bizga bemor bilan so'zlashuv-muloqot san'ati, ular xastaliklarining tashxis yo'llarini aziz va muhtaram ustozim, ichki kasalliklar kafedrasining dotsenti (hozirda professori) Qosimov Erkin Yo'ldoshevichdan o'rgandik. Aziz talabalar, men sizlarga bugungi kunda ustozingizning eng noyob, yaxshi fazilatlarini o'zingizda mujassamlashtirishingiz tarafdoriman, chunki faqatgina shu nodir inson E.Y. Qosimov tufayli tabobat, san'at, odamiylik, chin insoniylik sir-asrorlaridan voqif bo'ldim. Bu inson shunday ekanlarki, uiar o'z shogirdlarining eng nozik, eng serjilva qirralarigacha bilib, hayotga to'g'ri yo'naltirar ekanlar. Ular tabobat ilmini chuqur bilish bilan birga san'atini sevishimizni, tinimsiz adabiyotlar mutolaa qilishimizni talab etardilar. Bir kuni men bemorni tekshirish usullari bo'yicha javob berayotgan edim, domla: «Qani starosta, shu kunlarda qanday badiiy adabiyot o'qiyapsiz, qaysi teatrlarga borib turibsiz?» deb so'rab qoldilar. Men hayajonlanib, javob qaytara olmay qoldim.
Endi bilsam, ustozlar qorong'ilikdagi shamchiroqdek avvaldan yolimizni yoritar ekanlar.
Ustozimiz Erkin Qosimov o'sha davrdayoq yetuk shifokorning quyidagi fazilatlarini bizga sanab o'tgan edilar: bilimdonlik, oqillik, o'z kasbining mohir ustasi bo'lish, odillik, halollik, ziyraklik, xushmuomalalik, sofdillik, xayrixohlik, hozirjavoblilik, bosiqlik, nokizalik, sinchkovlik.
Ustoz E.Y. Qosimov ajdodlarimiz singari tom ma'noda ziyolidir. Domlamiz nafaqat tibbiyot ahllari o'rtasida, balki adabiyot va san'at namoyondalari o'rtasida ham katta hurmat va mehrga sazovor bo'lganlar. O'zbekiston xalq shoiri Abdulla Oripovning quyidagi misralari fikrimizning dalilidir:
|
DOMLA ERKIN QOSIMOVGA - So 'zning otasi

DOMLA ERKIN QOSIMOVGA
Ajoyib shahri Toshkentda shifokor domla Erkinsiz,
Behad hurmat, muhabbatga sazovor domla Erkinsiz.
Nazokat, lutfu ehson birla elda topdingiz hurmat,
Hamisha do'stu yorga do'st, vafodor domla Erkinsiz.
Ajabmas ahli tibdan xulqu odob izlagan Sino
Rizoman, deb ko'rinsa Sizga oshkor, domla Erkinsiz.
Demishlar bolari ham tuhfa aylar nina birlan bol.
Baayni qo'lda shprits, dilda ash'or domla Erkinsiz.
Birovga yaxshilik qilgan gohi ozor chekkaydir,
Ozor ko'rmang degayman hech, beozor domla Erkinsiz.
Bu davronda mudom yayrab yashab yurmay saodat kim
Saodatga bo'ling doim shaydor, domla Erkinsiz.
Ijod aylar tag'in xushnud shifo topgan Abdullo,
Yurak mehrin g'azal etdi, sababkor domla Erkinsiz...
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Texnologilarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Foydalanilgan adabiyotlar
1. Near Field Communication Википедия. – [Электронный ресурс]. – Режим
доступа: https://ru.wikipedia.org/wiki/Near_Field_Communication (Дата
обращения 04.10.2022).
2. Robert R. Sabella «NFC for Dummies».
3. Vedat Coskun, Kerem Ok, Busra Ozdenizci «Near Field Communication (NFC):
From Theory to Practice».
4. Near Field Communication // Wikipedia. – [Электронный ресурс]. – Режим
доступа: https://wikipedia.org/wiki/Near-field_communication (Дата обращения
04.10.2022).
5. Связь ближнего поля. – [Электронный ресурс]. – Режим доступа:
https://en.wikipedia.org/wiki/Near-field_communication (Дата обращения
04.10.2022).
6.TN1216 Technical note. ST25 NFCguide, 2016
7. Ковынев, Н. В. Угрозы и способы защиты RFID и NFC меток / Н. В.
Ковынев // Приборостроение – 2017 : материалы 10-й Междунар. науч.-техн.
конф. (1–3 ноября 2017 г., Минск, Республика Беларусь) / Белорусский
национальный технический университет ; редкол.: О
8. Михайлов, Д. М. Исследование механизмов проведения атак на RFID-
системы / Д. М. Михайлов, А. В. Стариковский // Научное творчество 21 века
: материалы 2 Всерос. науч. конф. – Красноярск : Научноинновационный
центр, 2010. – С. 16–17.
9. Стариковский, А. В. Атаки на мобильные телефоны, использующие
технологии NFC / А. В. Стариковский, А. В. Зуйков, М. С. Аристов, Д. А.
Степаньян // Безопасность информационных технологий. – 2012. – № 2. – С.
60–64
|
IT TIME AKADEMIYA ish faoliyati - Texnologilarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari...

5
Amaliyot davomida men IT TIME AKADEMIYAning o‘quv tizimi bilan
yaqindan tanish bo‘lib, ular o‘z o‘quvchilarining ko‘nikmalarini qanday tarbiyalash
va rivojlantirishning nozik tomonlarini tushunishga imkon berdi. O‘quv dasturi
bilan faol shug‘ullanildi, o‘quv mashg‘ulotlarini kuzatildi va turli xil o‘quv
dasturlarini ishlab chiqish va bajarishda qatnashildi. Ushbu amaliy tajriba
boyituvchi o‘quv muhitini yaratish uchun markaz tomonidan qo‘llaniladigan
innovatsion yondashuvlar va metodologiyalarni qadrlashga imkon berdi.
IT TIME AKADEMIYAdagi iqtidorli va ishtiyoqli xodimlar bilan o‘zaro
munosabatlarim amaliyotimning muhim voqeasi edi. Turli xil shaxslar guruhi, shu
jumladan o‘qituvchilar, ma'murlar va yordamchi xodimlar bilan hamkorlik qilindi,
ularning har biri tashkilotning dinamik va inklyuziv muhitiga hissa qo‘shdi. Ushbu
o‘zaro ta'sirlar kompaniyaning muvaffaqiyatini qo‘llab-quvvatlaydigan jamoaviy
ish, fidoyilik va tajribani chuqurroq tushunishni ta'minladi.(
https://www.it-time-
academy.uz/
)
XULOSA
……………………………………………………………………….. 27 
Foydalanilgan adabiyotlar

XULOSA
……………………………………………………………………….. 27
Foydalanilgan adabiyotlar.
……………………………………………………. 28
3
KIRISH
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yildagi “Oliy ma’lumotli
mutaxassislar tayyorlash sifatini oshirishda iqtisodiyot sohalari va tarmoqlarining
ishtirokini yanada kengaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi PQ-3151 -sonli
qarorlarida iqtidorli talaba-yoshlarni ilmiy faoliyat bilan shug‘ullanishga keng jalb
etish, talabalarning malakaviy mashg‘ulotlarini bevosita ishlab chiqarishda
tashkillashtirish (talabalarning nazariy olgan bilimlarini amaliyot bilan uzviy
bog‘lash orqali bilim ko‘nikmalarini mustaxkamlash maqsadida tashkilotlarda
talabalar amaliyotlarini o‘tkazish, Oliy ta’lim ilm-fan integratsiyasi asosida
amaliyotga yo‘nlatirilgan ilmiy faoliyatni hamkorlikda bajarish) bo‘yicha aniq
choralar ko‘rish vazifalarini o‘z ichiga oladi.
Talabalarning nazariy bilimlarini sanoat tashkilotlariga joriy etish akademik
ta’limni real hayotda qo‘llash bilan bog‘lashga qaratilgan ta'limdagi o‘zgaruvchan
qadamdir. Ushbu integratsiya strategiyasi nazariy olingan bilimlarni amaliy
faoliyatga singdirish orqali talabalar amaliy tajribaga ega bo‘ladilar, muammoni
yechish ko‘nikmalariga ega bo‘ladilar, ularning akademik bilimlari ish muhitida
qanday aniq natijalarga aylanishini chuqurroq tushunadilar. Bu orqali amaliyot,
tajribaviy o‘quv loyihalari, seminarlar orqali talabalar sanoat mutaxassislari, ilg‘or
texnologiyalar va real ishlab chiqarish jarayonlari bilan tanishadilar. Bugungi
kunda talabalar bitiruv malakaviy amaliyoti bajarishda bilimlarni chuqur o‘rganish
tajribalarini nafaqat ularning texnik malakasini oshirish, balki tezkor ish muhitida
muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo‘lgan muloqot, jamoaviy ish va
moslashuvchanlik kabi muhim ko‘nikmalarni rivojlantirish dolzarb vazifa
hisoblanadi.
Bitiruv oldi amaliyotini maqsad va vazifasi. “IT TIME AKADEMIYA”
nodavlat ta’lim muassasasida nazariy va amaliy bilim ko‘nikmalarini rivojlantirish
bo‘lib, quydagi vazifalar qo‘yildi:
−
IT TIME AKADEMIYA ish faolyati va xavfsizlik qoidalari;
−
IT TIME AKADEMIYA metodikasi va master class darslari;
−
NFC texnologiyasidagi xavfsizlik ta’minlash masalalari;
|
XULOSA - Texnologilarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Texnologilarvazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universitetiBog'liq Arifjanov Ruslan Hisobot namunaXULOSA
O‘zbekiston
NFC
(Near
Field
Communication)
texnologiyasini
rivojlantirishga katta e'tibor beradi. NFC, qisqa masofadagi kommunikatsiya
o‘rnatish uchun ishlatiladigan brendlar orasidagi standartlardan biridir. Uning
asosiy maqsadi elektronik qurilmalar orasida ma'lumot almashishini osonlashtirish
va ustiga qo‘yilgan identifikatorlar orqali o‘zaro aloqani ta'minlashdir.
O‘zbekistonda NFC texnologiyasi keng qo‘llaniladigan sohalar quyidagilardir:
1. To‘lov tizimlari: NFC to‘lov tizimlari O‘zbekistonda ommalashtirilgan va
xalqaro to‘lov standartlari bilan hamkorlik qilgan, masalan, Payme, Click, UzCard
va boshqalar. Bu tizimlar orqali mijozlar o‘zbek summasi yoki xorijiy valyuta
orqali mijozlar bilan to‘lovlarini amalga oshirishlari mumkin.
2. Transport sohasi: O‘zbekistonda NFC texnologiyasi transport sohasida ham
ommalashtirilgan. Barcha asosiy shaharlar, shu jumladan Toshkent, Samarkand,
Buxoro, Farg‘ona, Andijon va Qarshi shaharlari, NFC pul tikiti yoki kartalar orqali
transport xizmatlarini amalga oshirish imkoniyatini beradi. Bu, avtobuslar,
trolleybuslar, metro va boshqa transport vositalarida to‘lovni osonlashtiradi.
3. Identifikatsiya va kirish sistemalari: NFC texnologiyasi o‘zbekistonlik
kompaniyalar va tashkilotlar tomonidan identifikatsiya va kirish jarayonlarini
muvozanatliroq qilish maqsadida ham ishlatiladi. NFC-chip orqali xodimlar
tomonidan kirishni osonlashtirish va xavfsizlikni oshirish uchun ishlab chiqilgan
kartalar yoki identifikatorlar o‘zgaruvchili va xavfsiz ma'lumotlar almashishini
ta'minlaydi.
O‘zbekistonda NFC-ni qo‘llab-quvvatlash uchun hukumat va sohalarning
hamkorlik qilishlari bilan bir qator loyihalar amalga oshirilyapti. NFC-
infrastruktura rivojlanishining yanada kengayishi kutilmoqda, shuningdek, NFC
texnologiyasini o‘rgatish va qo‘llab-quvvatlash maqsadida tashkilotlar va o‘quv
markazlari ham faoliyat yuritishmoqda.
|
| |