nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Universiteti xabarnomasi

2
QO‘QON
UNIVERSITETI
XABARNOMASI
Ilmiy-elektron jurnali
Tahrir kengashi raisi:
G‘.E.Zaxidov
Bosh muharrir:
Sh.R.Ruziyev
Tahrir kengashi
mas’ul
kotibi:
A.A.Yusupov
Sahifalovchi muharrir:
T.M.Umarov
Texnik muharrir:
D.Z.Solidjonov
Tahririyat
hay’ati:
1.
I.f.d., prof., S.
Gʻulomov
(O‘z.R.
Fanlar Akademiyasi)
2.
DSc., prof., Sh. I.
Mustafakulov
3.
DSc., Mark Rozenbaum (AQSH)
4.
PhD., I. Bobojonov (IAMO, Germaniya)
5.
PhD., N. Djanibekov (IAMO, Germaniya)
6.
PhD., K. Akramov (IFPRI, AQSH)
7.
PhD., N. Yusupov (Woosong
University, J.Koreya)
8.
DSc., D. Xosilova (University of Wyoming, AQSH)
9.
I.f.d., prof., B. Salimov (TDIU)
10.
I.f.d., prof., K. Axmedjanov (KIUT)
11.
I.f.d., prof., N. Maxmudov (TDIU)
12.
PhD., Sh. Aktamov (Singapur universiteti)
13.
I.f.d., prof., U. Gafurov (TDIU)
14.
I.f.d., prof., X. Qurbonov (TDIU)
15.
F.f.n., dotsent D. Xodjayeva (QDPI)
16.
I.f.n., dotsent, N. Urmonov (TDIU)
17.
F.f.d., prof., Sh. Shaxobidinova (ADU)
18.
F.f.d., prof., M. Umarxodjayev (ADU)
19.
I.f.n., dotsent, J. Qambarov (FarPI)
20.
PhD, dotsent, D. Rustamov (ADU)
21.
I.f.n., dotsent, A. Islamov (Qo‘qon universiteti)
22.
PhD., M.Najmiddinov (Qo‘qon universiteti)
Maestro Richard Vagnerning shaxsiy hayoti

|
Maestro Richard Vagnerning shaxsiy hayoti
|
bet | 4/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 41,7 Kb. | | #149130 |
Bog'liq Yusufjonova 1 Maestro Richard Vagnerning shaxsiy hayoti
Vagnerda na go'zallik, na go'zallik bor edi. Shunga qaramay, u adolatli jins vakillari orasida talabga ega edi. Maestroning ko'plab ayollari bor edi. U notanish odam bilan yotishga qodir edi, chunki u jamiyatda obro'ga ega edi. Richardning hayotida jiddiy munosabatlar mavjud edi.
Mashhur bastakorning birinchi xotini Minna Planer deb nomlangan. Ko'pchilik ayol nima uchun bunday erkakni tanlaganini chin dildan tushunmadi. U go'zal, boy va tarbiyali edi. Minna aktrisa bo'lib ishlagan, shuning uchun u tez-tez gastrollarga borgan. Shunga qaramay, u issiq oilaviy uya qurishga muvaffaq bo'ldi.
1849 yilgi inqilobdan keyin hamma narsa ostin-ustun bo'ldi. Keyin maestro va uning rafiqasi o'z shaharlarini tark etishga majbur bo'lishdi. Ular Tsyurixga ko'chib ketishdi. U erda u yangi sevgilisi Matilda Wesendonck bilan uchrashdi. Yosh go'zal turmushga chiqdi. U eri bilan birga Vagner ishining muxlisi edi. Ko'p o'tmay, uning eri Otto Richardga villasi yonidan kichik uy berdi.
Aynan Matilda bilan tanishligi uni “Zigfrid” va “Tristan” kompozitsiyalarini yozishga ilhomlantirgan. Qiz ham ijodkorlik bilan bog'liq edi. U she'r va nasr yozgan. Matilda va Richard o'rtasida yaqin munosabatlar borligini aniq aytish mumkin emas. Ammo ko'pchilik biograflar hali ham bu fikrga moyil.
G'ayrioddiy hikoya
1864 yilda u Kosima fon Bulovaga nisbatan iliq his-tuyg'ularni uyg'otdi. Bavariya qiroli Lyudvig II mashhur maestroning ashaddiy muxlisi edi. Hukmdor unga Myunxenga tashrif buyurishni taklif qildi va u rozi bo'ldi. Qirol bastakorning barcha loyihalarini moliyalashtirgan.
Richard dirijyor Xans fon Byulovni o'z orkestriga taklif qildi. Xansning rafiqasi maestroning shaxsiy kotibi o'rnini egalladi. Richard va Kosima o'rtasida diqqatga sazovor joy paydo bo'ldi. Rasmiy eridan yashirincha sevishganlar uchrashishdi. Ko'p o'tmay, Xans fon Bülov yashirin romantikani oshkor qildi.
Qizig'i shundaki, rasmiy turmush o'rtog'i rashk sahnasini sahnalashtirmagan. U "e" belgisini qo'yishga qaror qilgan shohga qoralash yozdi. Maestroning mavqei, birinchi navbatda, hukumat uning ijodiy faoliyatini moliyalashtirgani va Bavariyada katolik axloqi hukmron bo'lganligi sababli og'irlashdi. Qirol er-xotinni Shveytsariya hududiga haydab chiqarishni buyurdi.
Faqat 7 yil o'tgach, Vagner va Kosima oldingi nikohlaridan rasmiy ajralishdi. Bu vaqt ichida ularning oilasi ko'paydi. Ayol mashhur maestro qizlarini dunyoga keltirdi. Bu vaqt ichida Minna Vagner yurak xastaligidan vafot etdi. Va Lyudvig o'z qaroriga shikoyat qilishga qaror qildi va Richardni sudga taklif qildi.
1870 yilda Kosima va bastakorning to'yi bo'lib o'tdi. U o'zini maestroga bag'ishladi va uning ilhomi edi. Ular birgalikda Bayreutda teatr qurishdi. Shu bilan birga, er-xotin "Nibelung halqasi" ning debyut ishlab chiqarishi ustida ishlay boshladilar.
|
| |
XULOSA - 3 I bob. Rixard vagnerning hayot yo’li

|
3 I bob. Rixard vagnerning hayot yo’li
|
bet | 6/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 41,7 Kb. | | #149130 |
Bog'liq Yusufjonova 1XULOSA.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1 Jon Revald. Impressionizm tarixi. Respublika nashriyoti, Moskva, 2002 yil.
2 Andreev L.G. Impressionizm. M. MGU, 1980 yil
3 Vlasov V.G. "San'atdagi uslublar". SPb., "Lita". 1998 yil
4 Koretskaya I.V. Simvolizm poetikasi va estetikasidagi impressionizm. - Kitobda: XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Rossiyada adabiy-estetik tushunchalar. M., 1975 yil
5. Gribunina N.G. Jahon badiiy madaniyati tarixi. - Tver, 1993 yil.
6. Denvir B. Impressionizm. Rassomlar va rasmlar. – M.: 2008 yil.
7. Impressionistlar va post-impressionistlarning rasmi: Albom. - L.: 1986 yil.
8. Zaretskaya D.M., Smirnova V.V. Jahon san'ati. Qo'llanma maktablar, gimnaziyalar, litseylarning yuqori sinflari, shuningdek oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun ta'lim muassasalari. – M.: 2008 yil.
9. Ilyina T.V. San'at tarixi. G'arbiy Evropa san'ati. - M.: magistratura, 1993.
10. Kalitina N.N. 16—20-asr oxiri frantsuz tasviriy sanʼati. - L .: 1990 yil.
11. Manner D. Degas hayoti va ijodi. B. m.: Spika, 2003 yil.
|
| |
1. muatan listrik dan muatannya - bet 3

Disini adalah gaya elektro statika pada muatan QI akibat muatan Q2′ dan seterusnya
Seorang fisikawan Perancis Charles Coulomb (1736 – 1806) menyelidiki adanya gaya listrik pada tahun 1780-an dengan menggunakan pengimbang torsi. Walaupun peralatan yang khusus yang mengukur muatan listrik tidak ada pada masa Coulomb, ia menyiapkan bola-bola kecil dengan muatan yang berbeda dan rasio kedua muatan diketahui. Hasil eksperimennya menyimpulkan bahwa:
1. Gaya interaksi antara dua muatan se-banding dengan hasil kali dua muatan.
2. Gaya interaksi antara dua muatan berbanding terbalik dengan kuadrat jarak antara ke dua muatan ( Gambar 8 )
Secara matematis hasil pengamatan secara eksperimen dapat dinyatakan dengan persamaan :
dengan k adalah konstanta pembanding yang besarnya (8,988 x 10 9 ) N.m 2 /C 2 (biasanya dibulatkan menjadi 9 x 10 9 N.m 2 /C 2 ).
Gaya F pada hukum Coulomb menyatakan besar gaya listrik yang diberikan masing-masing benda bermuatan kepada yang lainnya, dan hukum ini hanya berlaku untuk muatan yang diam. Arah gaya listrik selalu sepanjang garis yang menghubungkan ke dua benda tersebut. Jika ke dua benda muatannya sejenis, maka gaya pada masing-masing benda berarah menjauhi muatan (tolak-menolak). Sebaliknya jika ke dua benda muatannya tidak sejenis, maka gaya pada masing-masing benda mempunyai arah menuju benda yang lain (tarik-menarik), seperti yang ditunjukkan dalam Gambar 9.
Gambar 9. Arah gaya tergantung jenis muatan (a) sejenis (b) tidak sejenis
Konstanta k seringkali ditulis dalam bentuk besaran yang berhubungan dengan sifat kelis-trikan ε o yang disebut dengan permitivitas ruang hampa. Konstanta ini dihubungkan dengan k=1/4πε o . dengan demikian hukum Coulomb dapat dituliskan
dengan
“ Gaya listrik, seperti gaya-gaya yang lain adalah besaran vektor. Suatu besaran vektor mempunyai besar dan arah. Akan tetapi hukum Coulomb yang dituliskan dalam persamaan di atas hanya akan memberikan besarnya gaya. Untuk menentukan arah, perlu menggam-bar diagram dan menginterpretasikan hubungan dengan muatan secara hati-hati. Ketika menghitung dengan hukum Coulomb, kita biasanya mengabaikan tanda muatan-muatan dan menentukan arah berdasarkan pada apakah gaya tersebut tarik-menarik atau tolak-menolak.”
“Elektroskop adalah alat untuk mengetahui apakah suatu benda bermuatan listrik atau tidak.”
|
AnyDesk va Boshqa Ilovalar orqali Kompyuterlarni Ulash

|
AnyDesk va Boshqa Ilovalar orqali Kompyuterlarni Ulash
|
bet | 3/6 | Sana | 22.08.2024 | Hajmi | 2,51 Mb. | | #269776 |
Bog'liq Ozodbek Hisobot
Amaliyot davrining 1-iyul kunlari davomida Davlat xizmotlari markazida komputerni telefon yoki boshqa kompyuter qurilmalariga ulash uchun AnyDesk va boshqa ilovlarda ishlashga amaliy yordam ko`rsatishni o`rgandim. Davlat xizmetlari markazida kompyuterlarni telefon yoki boshqa kompyuter qurilmalariga ulash uchun AnyDesk va boshqa ilovalardan foydalanishni o‘rganish quyidagi qadamlarni o‘z ichiga oladi:
1. AnyDesk Ilovasini O‘rnatish va Sozlash:
AnyDesk-ni Yuklab Olish:
- AnyDesk-ni rasmiy veb-saytidan yuklab olish (Windows, Mac, Linux, yoki mobil qurilmalar uchun).
- O‘rnatish jarayonini amalga oshirish.
Hisobni Yaratish:
- Agar zarur bo‘lsa, AnyDesk-da hisob yaratish yoki hisobga kirish.
Ulanish uchun ID:
- Kompyuterni yoki qurilmani ulash uchun AnyDesk ID raqamini olish.
2. Kompyuterlarni Ulash:
Kompyuterni Qurilmaga Ulash:
- AnyDesk-da ‘Remote Desk’ (Uzoqdan Ish Stoli) yoki boshqa mos opsiyalarni tanlash.
- Ulanmoqchi bo‘lgan qurilmaning AnyDesk ID raqamini kiritish.
Ulanish So‘rovini Qabul Qilish:
- Ulangan qurilma tomonidan tasdiqlash yoki so‘rovni qabul qilish.
- Ekran almashish va boshqaruv uchun ruxsat berish.
3. Boshqa Ilovalar:
TeamViewer:
- Ilovani Yuklab Olish va O‘rnatish: TeamViewer-ni rasmiy veb-saytidan yuklab olish.
- Hisobni Yaratish va Ulanish: TeamViewer ID va parol orqali ulanmoqchi bo‘lgan qurilmaga kirish.
Chrome Remote Desktop:
- Ilovani O‘rnatish: Chrome Remote Desktop kengaytmasini Chrome brauzerida o‘rnatish.
- Qurilmani Sozlash: Kompyuter yoki telefon orqali masofadan boshqarish uchun sozlash.
4. Texnik Yordam va Maslahatlar:
Muammolarni Hal Qilish:
- Ulanish muammolarini, masalan, tarmoq muammolari yoki dasturiy xatolarni qanday hal qilishni tushuntirish.
- Kerak bo‘lganda, ilovaning yordam bo‘limidan foydalanish.
Savollarga Javob Berish:
- AnyDesk va boshqa ilovalar ishlashi haqida fuqarolar yoki xodimlarga savollariga javob berish.
- Ilovalar bilan ishlash bo‘yicha qo‘llanmalar va maslahatlar berish.
5. Qo‘shimcha Xizmatlar:
Qurilmalarni Ruxsat Berish va Sozlash:
- Kompyuter yoki qurilmani masofadan boshqarish uchun ruxsat va sozlashlarni qanday amalga oshirishni tushuntirish.
Yordamni Optimallashtirish:
- Yordam ko‘rsatish jarayonini qanday yanada samarali qilishni tavsiya etish.
- Qo‘shimcha dasturiy ta’minot va resurslardan foydalanish.
Bu qadamlar orqali AnyDesk va boshqa masofadan boshqarish ilovalarida samarali ishlashni o‘rganishingiz mumkin.
|
| |
1. muatan listrik dan muatannya - bet 2

Disini adalah vector perpindahan dari QI ke Q2 sehingga gaya elektrostatika pada muatan QI akibat muatan Q2 adalah
Dari percobaan diperoleh bahwa:
Dengan cara matematika konstanto E 0 yang disebut permitivitas rnanghampa didefinisikan sebagai:
Jika QI dan Q~ berada dalam medium dielektrika isotropic misalnya minyak,maka Eo dalam. (1-1) harns diganu dengan E=KEo dan K disini adalah konstanta dielektrika.
Alat Uji GayaCoulomb(Neraca Puntir)
Misalnya QI,Q2,Q3,……Qn pada posisi tetap dalam suatu susunan salib sumbu.Maka gaya pada muatan QI akibat muatan-muatan lainnya adalah:
|
Bolalik va yoshlik - 3 I bob. Rixard vagnerning hayot yo’li

|
3 I bob. Rixard vagnerning hayot yo’li
|
bet | 3/6 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 41,7 Kb. | | #149130 |
Bog'liq Yusufjonova 1
Mashhur maestro 22 yil 1813 mayda rangli Leyptsig hududida tug'ilgan. Qizig'i shundaki, o'sha paytda ota-onalar allaqachon to'qqiz nafar farzandni tarbiyalayotgan edi.
Richard tug'ilgandan keyin oilada qayg'u yuz berdi. Gap shundaki, oila boshlig'i tifdan vafot etgan. Bolalar otalarini yo'qotishni juda hissiy jihatdan boshdan kechirdilar, bu ularning onalari haqida gapirib bo'lmaydi. Richard qonuniy eridan emas, balki Lyudvig Geyer ismli sevgilisidan tug'ilgani haqida mish-mishlar tarqaldi.
O'limidan uch oy o'tgach, beva ayol Geyerga uylandi va u bolalarni vasiyligini oldi. Lyudvig o'gay o'g'lini tarbiyalash uchun ko'p vaqt sarfladi. Bundan tashqari, uning musiqiy didining shakllanishiga ta'sir ko'rsatgan. U Richardni kasb tanlashda qo‘llab-quvvatlagan.
O'smirlik davriga qadar Vagner Avliyo Tomas maktabida o'qidi. Bu kichik shaharchadagi eng qadimgi gumanitar muassasalardan biri edi. Afsuski, ular u erda o'rtacha bilimga ega bo'lishdi, bu Vagnerni biroz xafa qildi.
Shunda Richard olingan bilim musiqiy asarlar yozish uchun yetarli emasligini tushundi. O'smir Teodor Vaynligdan saboq oldi. 1831 yilda u o'z shahridagi oliy o'quv yurtiga o'qishga kiradi.
Maestroning 14 ta operasi bor edi. Asarlarning aksariyati klassikaga aylandi. Bundan tashqari, u operalar uchun librettolarni o'z ichiga olgan kichikroq kompozitsiyalar yaratdi. Vagner asarlarini o'sha davrning boshqa maestrolari asarlari bilan aralashtirib bo'lmaydi. U pafos va epik kompozitsiyalar yozgan.
Hayratga tushgan jamoatchilik Vagnerning birinchi asarlarini iliq qabul qildi va shu bilan bastakorni zarur energiya bilan to'ldirdi. Richard musiqiy mahoratini yaratdi va takomillashtirdi. U o'ziga xos va betakror edi.
“Uchib yuruvchi golland” – maestroning kamolotini va rivojlanishini ochib bergan asar. Kompozitsiyada muallif arvoh kema haqidagi hikoyani ajoyib tarzda etkazgan. Keyingi yorqin asar "Tannhäuser" tomoshabinlarga qayg'uli sevgi hikoyasi haqida gapirib berdi.
“Tristan va Izolda” dahoning yana bir o‘ziga xos belgisidir. Bu individual raqamlar davomiyligi bo'yicha rekordchi. Richard musiqa prizmasi orqali ikki sevishganlarning munosabatlari haqida ajoyib tarzda aytib berishga muvaffaq bo'ldi.
Musiqachi Kuch uzuk haqidagi hikoyani J. R. R. Tolkiendan 100 yil oldin yaratgan. "Nibelung halqasi" siklini ko'pchilik maestro ijodining "oltin davri" deb atashadi. Valkyrie siklining ikkinchi operasida muxlislar bastakor repertuarining yana bir marvaridini – “Valkiriyalar sayohati”ni eshitishlari mumkin.
|
| |
Microsoft software supplemental license terms

|
Microsoft software supplemental license terms
|
Sana | 25.12.2019 | Hajmi | 60,76 Kb. | | #4853 |
MICROSOFT SOFTWARE SUPPLEMENTAL LICENSE TERMS
WEB DEPLOY 2.0 FOR MICROSOFT WINDOWS OPERATING SYSTEM
Microsoft Corporation (or based on where you live, one of its affiliates) licenses this supplement to you. If you are licensed to use Microsoft Windows operating system software (the “software”), you may use this supplement. You may not use it if you do not have a license for the software. You may use this supplement with each validly licensed copy of the software.
The following license terms describe additional use terms for this supplement. These terms and the license terms for the software apply to your use of the supplement. If there is a conflict, these supplemental license terms apply.
By using this supplement, you accept these terms. If you do not accept them, do not use this supplement.
If you comply with these license terms, you have the rights below.
DISTRIBUTABLE CODE. The software contains code that you are permitted to distribute in programs you develop if you comply with the terms below. Right to Use and Distribute. The code and text files listed below are “Distributable Code.”
REDIST.TXT Files. You may copy and distribute the object code form of code listed in REDIST.TXT files.
Third Party Distribution. You may permit distributors of your programs to copy and distribute the Distributable Code as part of those programs.
Distribution Requirements. For any Distributable Code you distribute, you must
add significant primary functionality to it in your programs;
require distributors and external end users to agree to terms that protect it at least as much as this agreement;
display your valid copyright notice on your programs; and
indemnify, defend, and hold harmless Microsoft from any claims, including attorneys’ fees, related to the distribution or use of your programs.
Distribution Restrictions. You may not
alter any copyright, trademark or patent notice in the Distributable Code;
use Microsoft’s trademarks in your programs’ names or in a way that suggests your programs come from or are endorsed by Microsoft;
distribute Distributable Code to run on a platform other than the Windows platform;
include Distributable Code in malicious, deceptive or unlawful programs; or
modify or distribute the source code of any Distributable Code so that any part of it becomes subject to an Excluded License. An Excluded License is one that requires, as a condition of use, modification or distribution, that
the code be disclosed or distributed in source code form; or
others have the right to modify it.
2. SUPPORT SERVICES FOR SUPPLEMENT. Microsoft provides support services for this software as described at www.support.microsoft.com/common/international.aspx.
|
| |
National researches of uzbekistan: conferences

National researches of uzbekistan: conferences
Download
2,35 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
06.01.2024
Hajmi
2,35 Mb.
#131050
Download
2,35 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
National researches of uzbekistan: conferences
Download
2,35 Mb.
Matnni ko'rish
16-Mavzu: Qattiq disklar bilan ishlash

|
16-Mavzu: Qattiq disklar bilan ishlash
|
bet | 1/4 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 109,65 Kb. | | #132848 |
Reja:
Qattiq diskning ishlash printsipi
Qattiq disk ishlash prinspi.
Qattiq diskning komponentlari
Qattiq diskning ishlash printsipi
Qattiq disk - bu uning yuzasida ma'lumotlarni saqlash uchun zarrachalarning magnitlanishidan foydalanadigan saqlash qurilmasi. Qattiq disk qattiq disk sifatida ham tanilgan. Ma'lumotlar qattiq diskda magnit naqsh shaklida saqlanadi. Qattiq disk 1956 yilda IBM yoki International Business Machines Corporation nomi bilan mashhur bo'lgan Amerika kompyuter ishlab chiqarish kompaniyasida ishlaydigan odamlar jamoasi tomonidan ixtiro qilingan. Rey Jonson jamoani boshqargan, shuning uchun u disk drayverlarining otasi sifatida ham tanilgan.
. Birinchi qattiq disk 1956-yil 13-sentyabrda IBM tomonidan ishlab chiqarilgan. Dastlabqattiq disklar cheklangan miqdordagi ma'lumotlarni saqlashga qodir bo'lib, hajmi jihatidan katta edi; ammo, texnologiyaning improvizatsiyasi bilan drayverlarning ma'lumotlarni saqlash hajmi oshirildi va qurilmalarning o'lchamlari samarali ravishda qisqartirildi. Qattiq diskda saqlashga qodir bo'lgan maksimal ma'lumotlar miqdori 18 terabaytga teng. Qattiq disk tasvirlar, audio fayllar, matnli hujjatlar va boshqalar kabi barcha turdagi ma'lumotlarni saqlashga qodir. U jpeg, png, WAV, mp3, mp4, MKV, WEBM kabi turli xil fayl formatlarini saqlashni qo'llab-quvvatlaydi. , va
boshqalar. Qattiq disklar afzalroqdir, chunki ular boshqa ma'lumotlarni saqlash qurilmalariga nisbatan uzoqroq xizmat qilish muddatiga ega va bozorda hamyonbop narxlarda sotiladi. Bundan tashqari, ular SSD kabi boshqa qurilmalarga qaraganda yaxshiroq ma'lumotlarni saqlash imkoniyatiga ega. Qattiq disklarning cheklovlari orasida katta quvvat sarfi, yuqori narx va foydalanish paytida hosil bo'ladigan shovqin kiradi. RAM bilan solishtirganda, qattiq disk ma'lumotlarni uzatish va kirishning sekin tezligini ta'minlaydi.
|
| |
Май 2022 16-қисм - National researches of uzbekistan: conferences

6
Май 2022 16-қисм
Тошкент
ТЕХНИКА ВА ТЕХНОЛОГИЯ СОҲАСИДАГИ ИННОВАЦИЯЛАР
1. Abdullayev Ulug’bek Maxmudovich
TELEKOMMUNIKATSIYA TARMOQLARIDA MONITORING TIZIMLARINING
AHAMIYATI ..................................................................................................................................8
2. Abdullayev Ulug’bek Maxmudovich
TELEKOMMUNIKATSIYA TARMOQLARIDA AXBOROT XAVFSIZLIGI
MASALALARI ............................................................................................................................11
3. Avezov Ismoil Yoshuzoq o’g’li, Saidov Q.S.
ENERGIYAGA EHTIYOJNI QOPLASHDA AES DAN FOYDALANISH
ISTIQBOLLARI ...........................................................................................................................13
4. Hikmatov Behzod Amonovich, Nasullayev Baxtiyor
FIZIKA DARSLARINI O’QITISHDA “PHYSICS AT SCHOOL” DASTURIDAN
FOYDALANISH. .........................................................................................................................15
5. Shokirov Raxmatulla Shavkat o’gli, Rustamov Suxrob G’ofurzoda
BLENDED LEARNING TA’LIM SHAKLI VA ANDROID ILOVALARDAN UMUM-
TA’LIM MAKTABLARIDA OBYEKTGA YO’NALTIRILGAN DASTURLASH TILLARINI
O’RGATISHDA FOYDALANISH ..............................................................................................17
6. Elov Jamshid Bekmurodovich, Abdullayev Alisher Ilxomovich,
Shohruz Turg‘unaliyev Abduno‘mon o‘g‘li
O‘QUV JARAYONLARINI BOSHQARISHDA AXBOROT TIZIMLARINING QIYOSIY
TAHLILI .......................................................................................................................................19
Sotvoldiyeva Mohiraxon Baxromjon qizi

7
Май 2022 16-қисм
Тошкент
‘‘ЎЗБЕКИСТОНДА ИЛМИЙ ТАДҚИҚОТЛАР: ДАВРИЙ АНЖУМАНЛАР:’’
16. Ravshanov mustaqim tavakalovich
OPTIK TOLALI UZATISH TIZIMINING TEXNIK VOSITALARI ........................................45
17. Savutova Ozoda Erkinovna, Matniyozova Lolajon Matkarimovna
KOMPOZITSIYANING QONUN QOIDALARI, USULLARI RITMI VA MAVZULI
KOMPOZITSIYANI MARKAZIY QISMINI TASVIRLASH ...................................................46
18. To‘xtayeva Oysanam Abdimo‘min qizi, Halimova Kamola Bahodirovna
UMUMTA’LIM MAKTABLARIDA TEXNOLOGIYA DARSLARINI TASHKIL ETISH
JARAYONIDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH BO`YICHA
USLUBIY TAVSIYALAR ............................................................................................................48
19. Yusupova Hakima Amonovna
MATEMATIKANI O‘QITIDSHDA FAOLLASHTIRUVCHI METODLARDAN
FOYDALANISH ..........................................................................................................................50
20. Н.М.Мусаев, М.М.Муқимов
ПАХТА ВА ЙИГИРИЛГАН ИПАК ИПИДАН ОЛИНГАН НАҚШЛИ ТРИКОТАЖ
ТЎҚИМАЛАРИНИНГ ИШЛАБ ЧИҚАРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ ........................................52
21. Раббимберганова Дилфуза Отабек қизи, Тажибаева Шахло Одилбек қизи
КАШТАЧИЛИК ТИКИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ .........................................................................54
22. Абдуллаев Алишер Илхомович, Элов Жамшид Бекмуродович,
Раҳимов Меҳриддин Фазлиддинович, Шукуров Ҳожакбар Баҳодир ўғли
ОЛИЙ ТАЪЛИМ МУАССАСАЛАРИНИНГ КОМЬПЮТЕР ТАРМОҒИ ОҚИМЛАРИНИ
БАҲОЛАШ ВА МУВОЗАНАТЛАШ ДАСТУРИ ....................................................................56
Май 2022 16-қисм - National researches of uzbekistan: conferences

Май 2022 16-қисм
Тошкент
‘‘ЎЗБЕКИСТОНДА ИЛМИЙ ТАДҚИҚОТЛАР: ДАВРИЙ АНЖУМАНЛАР:’’
kimyo mahsulotlari ishlab chiqariladi. Insoning yillik nurlanish dozasiga qaydigan bo’lsak ham
radionuklidlardan foydalanish orqali olingan doza judda past ekanini ko’rishimiz mumkin [2].
Butun dunyo atom energiyasiga oid tashkilotlarning keyingi ma’lumotiga ko’ra, dunyoda 448
dan ortiq AES bo’lib, yana 53 tasi qurilish bosqichida turibdi. Atom elektrostansiyalari dunyoda
elektr energiyaning 15% ini ishlab beradi. Eng ko’p AES Amerikada joylashgan, ya’ni dunyodagi
AES larning yarmidan ko’pi AQSh da bo’lib, ular 101,4 mln. kvt energiya ishlab chiqaradi.
Hozirgi vaqtda yerdan qazib olinadigan uranning 1% igina AES larga yoqilg’i
sifatida
ishlatiladi, qolgan 99% esa chiqindi sifatida tashlanib, atrof-muhitni tuprog’i, suvi, havosi hamda
tirik jonzotlarga,
shu jumladan, inson sog’lig’iga
juda katta zarar etkazadi
Yer yuzida uran kam joylardagina uchraydi va uning zahirasi juda chegaralidir. Tabiatda uran
235 holda bo’lib, uning miqdori qazib olingan uran tarkibi 1% ni, qolgani esa 238 ni tashkil qiladi.
Agar uni «tez» reaktorga joylashtirib, maxsus ishlov berilsa, undan xom ashyo sun’iy izotop-
plutoniy olinadi. Natijada olingan yoqilg’ining samaradorligi 50-60 barobar oshadi.
Endi Atom eletrostansiyalari asosiy yoqilg’isi bo’lgan Uraning
qazib olinishining dunyo
bo’yicha sitatistikasiga qarab o’taylik. Butunjahon yadro assotsiatsiyasi (WNA) ma’lumotlariga
ko‘ra, 2020 yilda tabiiy uran ishlab chiqaruvchi mamlakatlar reytingida O‘zbekiston beshinchi
o‘rinni egallagan.
AES lardan foydalanishimiz zarur bo’lgan yan bir muhim tarfini aytib o’tadigan bo’lsak
bugungi kunda AES larda ishlatiladigan xom ashyolarning asosini uran tashkil qiladi. Hozorgi
kunda dunyoning 28 davlatida Uran xom ashyosi qazib olinadi ammo uran zaxirasi bo’yicha
asosiy qismni 10 ta davlat ular bozorning 90% ni o’zaro bo’lib olishgan. O’zbekiston respublikasi
dunyoning 2% Uran zaxirasiga ega bo’lib umumiy miqdori 137 mingdan 185 ming tonnagacha
deb qaralmoqda. O’zbekiston uran ishlab chiqarish bo’yicha 5 chi o’rinda turadi. Uran zaxirasi
bo’yicha 7 o’rinda turadi. O’zbekistonda o’rtacha 2400 tonna uran qazib olinadi bu qiymat esa
butun dunyoviy ko’rsatgich 4% tashkil etadi . O’zbekistonda Uran
zaxirasi mavjudligi Yadro
energetikasida keng ko’lamli imkonyatlarni ochib beradi bu imkonyatlardan AES qurilishi orqali
foydalanish mumkkin bo’ladi.
Adabaiyotlar
1. https://minenergy.uz/uz/lists/view/77
2. Тимкин А.В.,
Радиационная безопасность, Мичуринск, МГПИ 2007, –188 с.
3. http://www.world-nuclear.org/info/inf23.html
4-amaliy mashg’ulot Edraw Max dasturida hisoblash blok-sxemasini yarating

variant
|
Topshiriq mazmuni
|
|
Kvаdrаtning tomonlаri а berilgаn. Uning perimetrini toping P=4а.
Berilgаn butun son musbаt bo’lsа ungа 1 qo’shilsin, аks holdа o’zgаrtirilmаsin. Nаtijаni chiqаring.
“Algoritm” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Kvаdrаtning tomonlаri а berilgаn. Uning yuzаsini toping P=а2.
“Dasturlash tillari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
To’g’ri to’rtburchаk tomonlаri а vа b berilgаn. Uning perimetrini P=2(а+b) vа yuzаsini toping P=аb.
“Operatsion tizimlar” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Аylаnа diаmetri d berilgаn. Uning uzunligini toping L=d.
“Dasturiy ta’minot” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Kubning tomonlаri а berilgаn. Uning hаjmini V=а3 vа sirti mаydonini toping P=6а2.
“Komputer qurilmalari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
To’g’ri burchаkli pаrаlelopipedning а, b, s tomonlаri berilgаn. Uning hаjmini vа sirti mаydonini toping: V=аbs; S=2(аb+ bs+ аs).
a, b, c sonlari berilgan. Ularning manfiylarini 2 marta oshiring, musbatlarini 2 ga bo‘ling, nolga teng bo‘lganlarini o‘zgarishsiz qoldiring.
“C++ tilida operatorlar” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Аylаnа rаdiusi R beilgаn. Аylаnа uzunligi L vа uning ichi mаydoni S ni toping: L=2R, S=R2. Bu erdа sonini 3.14 gа teng qilib oling.
“MS Office dasturlari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Ikkitа а vа b hаqiqiy sonlаri berilgаn. Ulаrning o’rtа аrifmetik qiymаtini toping: (а+b)/2.
“Komputer grafikasi” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Ikkitа а vа b hаqiqiy musbаt sonlаri berilgаn. Ulаrning o’rtа geometrik qiymаtini toping: .
Tekislikdа nuqtа berilgаn. Аgаr nuqtа koordinаtа o’qi boshigа mos tushsа, 0 ni chop eting. Аgаr nuqtа koordinаtа o’qi boshigа mos tushmаsа 0x yoki 0y o’qidа yotsа, mos rаvishdа 1 yoki 2 ni chiqаring. Аgаr nuqtа koordinаtа o’qidа yotmаsа 3 ni chiqаring.
“Sanoq sistemalari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Ikkitа а vа b nol qiymаtgа teng bo’lmаgаn sonlаr berilgаn. Ulаrning yig’indisi, аyirmаsi, ko’pаytmаsi vа bo’linmаsini toping.
А vа B butun o’zgаruvchilаr berilgаn. Ulаr qiymаti teng bo’lmаsа hаr bir o’zgаruvchigа kаttаsining qiymаti o’zlаshtirilsin, аks holdа o’zgаruvchilаr 0 gа tenglаshtirilsin. А vа B o’zgаruvchilаrning yangi qiymаtlаrini chiqаring.
“Multimedia vositalari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Ikki rаqаmli son berilgаn. Bu sonning birinchi vа ikkinchi rаqаmlаri yig’indisi vа ko’pаytmаsini toping.
Uchtа butun son а, b, s berilgаn. Ulаrning а+b, а+s, b+s yig’indilаri ichidаn kаttаsini аniqlаng.
“Antivirus dasturlari” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
|
Ikki rаqаmli son berilgаn. Bu sonning o’rinlаrini аlmаshtirib chiqаring
Berilgаn uchtа son orаsidаn аvvаl eng kichigi, so’ng kаttаsini chiqаring.
“Fayllarni arxivlash” tushunchasini klaster sxemasi asosida tasvirlang.
|
Subyektiv baho shakllarining uslubiy qo

Subyektiv baho shakllarining uslubiy qo
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
24.12.2023
Hajmi
0,56 Mb.
#127809
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Subyektiv baho shakllarining uslubiy qo
Download
0,56 Mb.
Matnni ko'rish
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari

|
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalariBog'liq elova-d.-jumaqulova-n.-subyektiv-baho-shakllarining-uslubiy-qollanilishini-korpusda-aks-ettirish-imkoniyatlariO8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
233
-jon
-xon
-oy
-niso
-sho
-boy -(voy)
-bek
-toy
-bonu
-gul
U
sl
u
b
iy
x
o
sl
an
g
an
S
o9
zl
as
h
u
v
u
sl
u
b
i
S
1
Bad
ii
y
u
sl
u
b
B
1
Erkalash ottenkali subyektiv baho shakllaridan ayrimlari faqat kishilarga atab
qo
8yilgan nomlarga, qavm-qarindoshlik bildiruvchi so9zlarga qo9shiladi va bu
affikslar, asosan, erkalash, sevish hissini ifodalaydi. -boy, -bek, -sho, -mirza, -qul
kabilar erkaklar ismiga; -oy, -gul, -bonu, -beka, -bibi, -niso kabilar xotin-qizlar
ismiga qo
8shiladi. Keltirilgan har ikkala tip affiksoidlarning ba9zilari o8zaro ichki
sinonimik qator tashkil etadi: Matlabxon /jon / oy / niso; Ergashjon /boy / bek/ qul.
Bu kabi ma9lumotlarning uslubiy xoslanishini yuqorida ko9rsatdik. Ularning
erkalash, sevish hissini ifodalashi haqida qo
8shimcha ma9lumot kiritish bilan
annotatsiyani kengaytiramiz.
Ayrim erkalash ottenkali affiksoidlar nutqda kam qo
8llanmoqda (-qul, -niso, -
bekach, -bonu). Shu bilan bir qatorda o
8zbek tilida, ayniqsa, yoshlar nutqida ba9zan
erkalashning ruscha shakllari uchraydi: Nazarchik (Nazar), Layloshka (Loylo),
Sayish (Saida) kabi. Ayrim ruscha shakllar o
8zbekcha erkalash shakllari bilan
sinonim tarzida ham ishlatilmoqda.
Dedilar bir yig9inda, kerakmas hech xon demoq,
Xayrixonning o9rniga Xayrichkasi yaxshiroq. (V. Abdullaev)
E. Qilichev subyektiv b
aho shakllari ifodalagan konnotativ ma9nolarning o8zi
birikib kelgan negizlar anglatgan leksik ma9noga uyg8un bo8lishi kerakligini
ta9kidlaydi [8;8G52 -. 1985:36]. Aks holda, uslubiy nuqson vujudga keladi.
Jumladan, kichik so
8zi semantikasida belgi miqdori kamligi anglashiladi. Shuning
uchun ham unga kichraytish ma9noli -cha affiksi qo8shilmaydi (kichikcha
deyilmaydi). Balki erkalash ma9noli -kina affiksi qo8shiladi (kichkina). Katta
so
8ziga ham kichraytish affiksi -cha qo8shilmaydi (kattacha deyilmaydi). Chunki
bu so
8zdagi belgi-miqdor darajasi ortiqligi bunga yo8l qo8ymaydi. Bu hodisa
qolgan barcha subyektiv baho shakllariga ham taalluqli. Til bir xil elementning
takrorini yoqtirmasa-
da, so9zlovchi yoki yozuvchi ma9lum uslubiy maqsad uchun
so
8z yoki so8z shakllarini qavat-qavat ishlataveradi. Qavatlanish leksik (ulug8
ayyom kunlari; tuz-namak bo
8ldik; bosh-oyoq sarpo qildi), morfologik
(ko9rpachacha, qizaloqcha, bo9taloqcha) ko9rinishlariga ega. Subyektiv baho
shakllarini
qavatlantirib
qo
8llash orqali nutq ta9sirchanligi oshiriladi,
tasvirlanayotgan voqea-
hodisaga, salbiy yoki ijobiy munosabat ta9kidlanadi
[
8;8G52 -. 1992:23].
|
| |
7-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Boltli birikmalarni berilgan parameter va variant asosida chizmalarini kompyuterda "Autocad" yoki "kompas" dasturida chizish

7-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Boltli birikmalarni berilgan parameter va variant asosida chizmalarini kompyuterda "Autocad" yoki "kompas" dasturida chizish
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 7-amaliy mashg’ulot. Mavzu: Boltli birikmalarni berilgan parameter va variant asosida chizmalarini kompyuterda "Autocad" yoki "kompas" dasturida chizish
|
Tell - disclose, reveal, show, expose, uncover, relate, narrate, inform, advise, explain, divulge, declare, command, order, bid, recount, repeat
Think

|
Tell - disclose, reveal, show, expose, uncover, relate, narrate, inform, advise, explain, divulge, declare, command, order, bid, recount, repeat
Think
|
bet | 7/7 | Sana | 01.01.2024 | Hajmi | 20,77 Kb. | | #129275 |
Bog'liq 50 IELTS synonymsTell - disclose, reveal, show, expose, uncover, relate, narrate, inform, advise, explain, divulge, declare, command, order, bid, recount, repeat
Think - judge, deem, assume, believe, consider, contemplate, reflect, mediate
Trouble - distress, anguish, anxiety, worry, wretchedness, pain, danger, peril, disaster, grief, misfortune, difficulty, concern, pains, inconvenience, exertion, effort
True - accurate, right, proper, precise, exact, valid, genuine, real, actual, trusty, steady, loyal, dependable, sincere, staunch
Ugly - hideous, frightful, frightening, shocking, horrible, unpleasant, monstrous, terrifying, gross, grisly, ghastly, horrid, unsightly, plain, homely, evil, repulsive, repugnant, gruesome
Unhappy - miserable, uncomfortable, wretched, heart-broken, unfortunate, poor, downhearted, sorrowful, depressed, dejected, melancholy, glum, gloomy, dismal, discouraged, sad
Use - employ, utilize, exhaust, spend, expend, consume, exercise
Wrong - incorrect, inaccurate, mistaken, erroneous, improper, unsuitable
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tell - disclose, reveal, show, expose, uncover, relate, narrate, inform, advise, explain, divulge, declare, command, order, bid, recount, repeat
Think
|
Muxammad al-xorazmiy nomidagi

|
Muxammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 1/7 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 36,93 Kb. | | #160686 |
Bog'liq H. B. Mirzoqulov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu samarqand fi-fayllar.org
H. B. Mirzoqulov Muhammad al-Xorazmiy nomidagi tatu samarqand filiali "Telekommunikatsiya injiniringi" kafedrasi mudiri, PhD
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYSLARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
|
|
“Tasdiqlayman”
|
|
|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Samarqand filiali direktori Z.A. Karshiyev
|
|
|
_______________________
|
|
|
“___”____________2022 y
|
5350100
|
Telekommunikatsiya texnologiyalari (Telekommunikatsiyalar)
|
BAKALAVRIAT TALABALARINING YAKUNIY DAVLAT ATTESTATSIYASI DASTURI VA
BAHOLASH MEZONLARI
Samarqand -2022
Annotatsiya
Dastur 5350100-Telekommunikatsiya texnologiyalari (telekommunikatsiyalar) bakalavriat talabalari uchun ta’lim yo‘nalishining 2018/2019 o‘quv yilida tasdiqlangan o‘quv rejasidagi asosiy fanlar asosida tuzilgan.
TUZUVCHILAR:
H.B.Mirzoqulov – Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Samarqand filiali “Telekommunikatsiya injiniringi” kafedrasi mudiri, PhD;
X.A.Jumanov – Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Samarqand filiali “Telekommunikatsiya injiniringi” kafedrasi dotsenti, f.-m..f.n.
A.Xotamov – Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Samarqand filiali “Telekommunikatsiya injiniringi” kafedrasi dotsenti, PhD
Dastur “Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasb ta’lim” fakultetining 20___ yil ___ ___________dagi №__-sonli kengashi yig‘ilishida muhokama qilingan va tasdiqlashga tavsiya etilgan.
Kirish
Dasturning maqsadi 5350100 – Telekommunikatsiya texnologiyalari (Telekommunikatsiyalar) bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari talabalarini yakuniy davlat attestatsiyasi uchun tayyorgarlik darajasi va zaruriy bilimlarini aniqlashdan iboratdir.
Dasturning vazifasi bozor iqtisodiyoti sharoitida qaror qabul qilishning zamonaviy usullaridan foydalana olishini; zamonaviy telekommnikatsiya texnologiyalari va tizimlari bilan ishlashini; ta’lim yщnalishi muammolarini yechishda qaror qabul qilish yoki shu bilan birga bilimlar bazasini yaratish va uni o‘z kasbiy faoliyatida qo‘llashini; zamonaviy kompyuter tarmoqlari va tarmoq protokollarini qo‘llashni; optik aloыa tizimlaridagi muammolarni to‘liq tasavvur qila olishni, axborotni uzatish usul va vositalarini ishlab chiqishini va ularni tadbiq eta olish muammolarni, simsiz aloqa tizimlarini tashkil etish asoslarini; telekommunikatsiya tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalar, protokollar klassifikatsiyasi va tahlilini bilishi; ilm fanning zamonaviy yutuqlari, texnika va texnologiyalarini amaliyotda qo‘llay olishini aniqlab berishdan iboratdir.
|
| |
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari

|
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalariBog'liq elova-d.-jumaqulova-n.-subyektiv-baho-shakllarining-uslubiy-qollanilishini-korpusda-aks-ettirish-imkoniyatlariO8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
232
Shuningdek, -cha shakli egalik affikslari bilan yonma-yon kelib, o'rni bilan
kesatish, piching, hazil ma
9nolarini ham bildiradi: oyimchamiz, xotinchangiz kabi.
Bu holatni quyidagicha modellashtirish mumkin:
[-cha + egalik shakli] = kesatish, piching, hazil = so
8zlashuv uslubi.
Ma
9lumotlar bazasidagi ko8rinishi quyidagicha bo8ladi:
-cha
+
egalik shakllari (-im, -ing, -i,
imi, -ingiz, -lari)
Uslubiy
xoslangan
kesatish, piching, hazil
S
1
-cha
morfemasi subyektiv baho ifodalashda ba9zan boshqa baho shakllari
bilan sinonim bo
8la oladi: qizcha ‒ qizaloq, toycha ‒ toychoq, kelincha ‒ kelinchak
kabi.
-gina (-kina, -qina)
shakllari nutqda ayirish, chegaralash ma9nosini
ifodalovchi yuklama hamda erkalash ma9nosini ifodalovchi subyektiv baho shakli
sifatida ishlatiladi. -gina modal shakl yasovchi bo
8lib kelganda otlarga egalik va
kelishik qo
8shimchalaridan oldin qo8shiladi va urg8u oladi. Xuddi shu xususiyat
unga modal munosabatni kuchaytirish imkoniyatini beradi. Bu qo
8shimchaning
kuchaytirish ma9nosini ifodalashi qaysi so9z turkumiga birikib kelishi va matnga
ham bog
8liq. -gina (-kina, -qina) affikslari otlarga qo9shilib kelganda
so
8zlovchining tinglovchiga bo8lgan turlicha munosabatini kuchaytiradi :
bo
8yginangdan o8rgilay; Oyijon, oyi-ya, boshginam og8riydi-ya! (qo8shiqdan)
Ushbu holat, asosan, badiiy va so
8zlashuv uslubiga xoslanganligi sababli
ularni ma9lumotlar bazasida shunday teg bilan izohlaymiz:
-gina (-kina, -qina)
Uslubiy xoslangan
S
1
B
1
Tilimizda ayrim so
8zlar o8z mustaqil ma9nosini yo8qotib, kichraytish-erkalash
ma9nosini ifodalovchi affiksoidlarga aylanib qolgan. Bunday affiksoidlardan -jon,
-xon, -oy, -niso, -sho, -boy -(voy), -bek, -toy, -bonu, -gul kabilar so
8zlashuv
nutqida, ayniqsa, badiiy uslubda keng qo
8llanadi. Bu affiksoidlar sevish, erkalash,
hurmat, hazil
kabi modal ma9nolarni ifodalaydi. Bu tip affiksoidlardagi
qo
8shimcha emotsional-ekspressiv ma9no bir-biriga yaqin bo8lganligi uchun o8zaro
sinonimik qator tashkil etadi: Dilbarjon
‒ Dilbarxon ‒ Dilbaroy, Salimboy ‒
Salimbek
‒ Salimsho kabi [8;8G52 -. 1992:22] . Bunday sinonimik qo9llanish
nutq rang-
barangligini ta9minlaydi. Yuqoridagi ma9lumotlarga tayangan holda
ushbu qo
8shimchalarning uslubiy xoslanishini quyidagicha teglaymiz:
|
| |
Mark - label, tag, price, ticket, impress, effect, trace, imprint, stamp, brand, sign, note, heed, notice, designate
Mischievous

|
Mark - label, tag, price, ticket, impress, effect, trace, imprint, stamp, brand, sign, note, heed, notice, designate
Mischievous
|
bet | 5/7 | Sana | 01.01.2024 | Hajmi | 20,77 Kb. | | #129275 |
Bog'liq 50 IELTS synonymsBu sahifa navigatsiya:
- Moody
Mark - label, tag, price, ticket, impress, effect, trace, imprint, stamp, brand, sign, note, heed, notice, designate
Mischievous - prankish, playful, naughty, roguish, waggish, impish, sportive
Move - plod, go, creep, crawl, inch, poke, drag, toddle, shuffle, trot, dawdle, walk, traipse, mosey, jog, plug, trudge, slump, lumber, trail, lag, run, sprint, trip, bound, hotfoot, high-tail, streak, stride, tear, breeze, whisk, rush, dash, dart, bolt, fling, scamper, scurry, skedaddle, scoot, scuttle, scramble, race, chase, hasten, hurry, hump, gallop, lope, accelerate, stir, budge, travel, wander, roam, journey, trek, ride, spin, slip, glide, slide, slither, coast, flow, sail, saunter, hobble, amble, stagger, paddle, slouch, prance, straggle, meander, perambulate, waddle, wobble, pace, swagger, promenade, lunge
Moody - temperamental, changeable, short-tempered, glum, morose, sullen, mopish, irritable, testy, peevish, fretful, spiteful, sulky, touchy
Neat - clean, orderly, tidy, trim, dapper, natty, smart, elegant, well-organized, super, desirable, spruce, shipshape, well-kept, shapely
New - fresh, unique, original, unusual, novel, modern, current, recent
Old - feeble, frail, ancient, weak, aged, used, worn, dilapidated, ragged, faded, broken-down, former, old-fashioned, outmoded, passé, veteran, mature, venerable, primitive, traditional, archaic, conventional, customary, stale, musty, obsolete, extinct
Part - portion, share, piece, allotment, section, fraction, fragment
Place - space, area, spot, plot, region, location, situation, position, residence, dwelling, set, site, station, status, state
Plan - plot, scheme, design, draw, map, diagram, procedure, arrangement, intention, device, contrivance, method, way, blueprint
Popular - well-liked, approved, accepted, favorite, celebrated, common, current
Predicament - quandary, dilemma, pickle, problem, plight, spot, scrape, jam
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mark - label, tag, price, ticket, impress, effect, trace, imprint, stamp, brand, sign, note, heed, notice, designate
Mischievous
|
Put - place, set, attach, establish, assign, keep, save, set aside, effect, achieve, do, build
Quiet

|
Put - place, set, attach, establish, assign, keep, save, set aside, effect, achieve, do, build
Quiet
|
bet | 6/7 | Sana | 01.01.2024 | Hajmi | 20,77 Kb. | | #129275 |
Bog'liq 50 IELTS synonymsPut - place, set, attach, establish, assign, keep, save, set aside, effect, achieve, do, build
Quiet - silent, still, soundless, mute, tranquil, peaceful, calm, restful
Right - correct, accurate, factual, true, good, just, honest, upright, lawful, moral, proper, suitable, apt, legal, fair
Run - race, speed, hurry, hasten, sprint, dash, rush, escape, elope, flee
Say/Tell - inform, notify, advise, relate, recount, narrate, explain, reveal, disclose, divulge, declare, command, order, bid, enlighten, instruct, insist, teach, train, direct, issue, remark, converse, speak, affirm, suppose, utter, negate, express, verbalize, voice, articulate, pronounce, deliver, convey, impart, assert, state, allege, mutter, mumble, whisper, sigh, exclaim, yell, sing, yelp, snarl, hiss, grunt, snort, roar, bellow, thunder, boom, scream, shriek, screech, squawk, whine, philosophize, stammer, stutter, lisp, drawl, jabber, protest, announce, swear, vow, content, assure, deny, dispute
Scared - afraid, frightened, alarmed, terrified, panicked, fearful, unnerved, insecure, timid, shy, skittish, jumpy, disquieted, worried, vexed, troubled, disturbed, horrified, terrorized, shocked, petrified, haunted, timorous, shrinking, tremulous, stupefied, paralyzed, stunned, apprehensive
Show - display, exhibit, present, note, point to, indicate, explain, reveal, prove, demonstrate, expose
Slow - unhurried, gradual, leisurely, late, behind, tedious, slack
Stop - cease, halt, stay, pause, discontinue, conclude, end, finish, quit
Story - tale, myth, legend, fable, yarn, account, narrative, chronicle, epic, sage, anecdote, record, memoir
Strange - odd, peculiar, unusual, unfamiliar, uncommon, queer, weird, outlandish, curious, unique, exclusive, irregular
Take - hold, catch, seize, grasp, win, capture, acquire, pick, choose, select, prefer, remove, steal, lift, rob, engage, bewitch, purchase, buy, retract, recall, assume, occupy, consume
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Put - place, set, attach, establish, assign, keep, save, set aside, effect, achieve, do, build
Quiet
|
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari

|
O8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalariBog'liq elova-d.-jumaqulova-n.-subyektiv-baho-shakllarining-uslubiy-qollanilishini-korpusda-aks-ettirish-imkoniyatlariO8zbek tili milliy va ta9limiy korpusining nazariy va amaliy masalalari
Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
231
madaniyatining nazariy asoslari, muammolarini aniqlamasdan turib, tilning uslubiy
o
8ziga xosligi, jozibasi, nutq madaniyatini til korpuslarida aks ettirish mumkin
emas.
O
8zbek tilshunosligida nutq uslublari tasnifi borasidagi qarashlar asosida
o
8zbek tili milliy korpusida uslubiy xoslanganlik haqidagi annotasiyalarni
shakllantirish, qidiruvda uslubiy belgilarni ishlab chiqish maqsadga muvofiq.
Uslubiy xoslanganlikni bildiruvchi teglar lisoniy birliklarining semantik xususiyati
bilan bog
8liq bo8lib, tabiiy tilni qayta ishlashda bunday teglar tizimini ishlab
chiqish hamda lingvistik bazasini shakllantirish muhim vazifalardan biri bo
8lib
hisoblanadi. Keyinchalik o
8zbek tili korpuslarida matnlarni avtomatik tahlilini
amalga oshirishda asos vazifasini o
8taydi. Shu maqsadda, quyida o8zbek tilidagi
subyektiv baho shakllarining uslubiyatini lingvistik modellashtirish jarayoni tahlil
qilinadi.
Hozirgi o
8zbek tilida -gina (-kina, -qina), -cha, -choq, -chak, -loq, -jon, -xon, -
oy, -voy tipidagi affiks va affiksoidlar so
8zlovchining obyektiv borliqqa, o8z
nutqiga bo
8lgan modal munosabatini bildirib keluvchi subyektiv baho shakllaridir
[
8;8G52 -. 1992:21] . Bu shakllar sevish, erkalash, kuchaytirish, kamsitish kabi
konnotativ ma9nolarni ifodalaydi. Subyektiv baho shakllaridagi turli qo8shimcha
ma9nolar badiiy asarlarda personajlarning o8ziga xos xususiyatlarini: ulardagi
dilkashlik, muloyimlik, yoqimlilikni ochishda, baholashda muhim uslubiy
ahamiyatga ega. Kichraytish-erkalash shakllari ham nutq jarayonida ishlatiladi.
Shu
ning uchun ham ularning ma9nolari nutqning umumiy mazmuniga bog8liq
bo
8ladi.
Subyektiv baho shakllaridagi sinonimiya, polisemiya, ularning turli nutq
uslublariga xosligi bu vositalarning uslubiy vazifasini belgilaydi [
8;8G52 -.
1992:21] . -cha morfemasi funksional nutq uslublarining barchasida bir xilda
ishlatiladi. -
cha formasida obyektiv; kichiklik ma9nosidan tashqari, subyektiv baho
ma9nosi ham ifodalanadi. Masalan: qozoncha, taqsimcha, daftarcha, bolacha,
yigitcha, xotincha kabi holatlarda -cha qo
8shimchasi kichraytish hamda
emotsional ma9no ifodalay oladi: kechga qolding, tulkicham, kech keldimi
echkicham? (ertak)
Yuqoridagi ma9lumotlardan kelib chiqib, -cha qo8shimchasining uslubiy
xoslanishini quyidagicha teglash mumkin:
-ch
0
Uslubiy xoslangan
S
1
B
1
P
1
$
1
I
1
Atoqli otlarga, lavozim, kasb-hunar nomlarini bildiruvchi turdosh otlarga -cha
morfemasi qo
8shilganda esa so8zlovchining salbiy emotsiyasi bo8rttiriladi:
‒ Shunday emasmi, Fayzicha? ‒ deb so8radi boy. (S.A.)
Ushbu ma9lumotlardan kelib chiqqan holda, bu holatni quyidagicha
modellashtirish mumkin: [atoqli ot + -cha] = salbiy bo
8yoqdor so8z.
[shaxs otlari + -cha] = salbiy bo
8yoqdor so8z.
|
| |