nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Og'irlangan summa - Mashinali o'qitish uchun chiziqli algebra. Chiziqli algebra masalalarini dasturlash

|
Mashinali o'qitish uchun chiziqli algebra. Chiziqli algebra masalalarini dasturlash
|
bet | 3/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #230369 |
Bog'liq Mashinali o\'qitish uchun chiziqli algebra. Chiziqli algebra masaOg'irlangan summa(vaznli summa) (\(net \) ) - kirishlar yig‘indisi ularning tegishli og‘irliklariga ko‘paytiriladi.
\[ net=\sum\limits^n_(i=1)x_iw_i \]
To'ldiruvchining roli aniq - u barcha kirish signallarini (ulardan ko'p bo'lishi mumkin) bitta raqamga - umumiy neyron tomonidan qabul qilingan signalni tavsiflovchi vaznli yig'indiga jamlaydi. Yana bir vaznli summani neyronning umumiy qo'zg'alish darajasi sifatida ko'rsatish mumkin.
Misol
Sun'iy neyronning oxirgi komponenti - faollashtirish funktsiyasining rolini tushunish uchun men analogiya keltiraman.
Keling, bitta sun'iy neyronni ko'rib chiqaylik. Uning vazifasi dengizga dam olish uchun borish yoki yo'qligini hal qilishdir. Buning uchun biz uning kirishlariga turli ma'lumotlarni kiritamiz. Bizning neyronimiz 4 ta kirishga ega bo'lsin:
Sayohat narxi
Dengizda ob-havo qanday
Hozirgi ish holati
Sohilda snack bar bo'ladimi?
Ushbu parametrlarning barchasi 0 yoki 1 bilan tavsiflanadi. Shunga ko'ra, agar dengizdagi ob-havo yaxshi bo'lsa, biz ushbu kiritishga 1 qo'llaymiz va boshqa barcha parametrlar bilan.
Agar neyronda to'rtta kirish bo'lsa, unda to'rtta og'irlik bo'lishi kerak. Bizning misolimizda og'irliklarni neyronning umumiy qaroriga ta'sir qiluvchi har bir kirishning muhimligining ko'rsatkichlari sifatida ko'rib chiqish mumkin. Biz kirishlarning og'irligini quyidagicha taqsimlaymiz:
Dengizdagi xarajat va ob-havo omillari (birinchi ikkita kirish) juda muhim rol o'ynashini ko'rish oson. Ular neyron tomonidan qaror qabul qilishda ham hal qiluvchi rol o'ynaydi.
Keling, neyronimiz kirishlariga quyidagi signallarni yuboraylik:
Kirishlarning og'irligini mos keladigan kirishlarning signallari bilan ko'paytiramiz:
Ushbu ma'lumotlar to'plami uchun vaznli yig'indi 6 ga teng:
\[ net=\sum\limits^4_(i=1)x_iw_i = 5 + 0 + 0 + 1 =6 \]
Bu erda faollashtirish funktsiyasi o'ynaydi.
Faollashtirish funktsiyasi
Chiqish uchun faqat vaznli miqdorni berish juda ma'nosiz. Neyron qandaydir tarzda uni qayta ishlashi va tegishli chiqish signalini yaratishi kerak. Aynan shu maqsadda faollashtirish funksiyasidan foydalaniladi.
U vaznli yig'indini neyronning chiqishi bo'lgan ba'zi songa aylantiradi (biz neyron chiqishini \(out \) o'zgaruvchisi bilan belgilaymiz).
Har xil turdagi sun'iy neyronlar uchun turli xil faollashtirish funktsiyalari qo'llaniladi. Umuman olganda, ular \(\phi(net) \) belgisi bilan belgilanadi. Qavslar ichida vaznli signalni ko'rsatish faollashtirish funktsiyasi vaznli yig'indini parametr sifatida qabul qilishini bildiradi.
|
| |
Kirishlar, og'irliklar va totalizator

|
Kirishlar, og'irliklar va totalizator
|
bet | 2/8 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #230369 |
Bog'liq Mashinali o\'qitish uchun chiziqli algebra. Chiziqli algebra masaKirishlar, og'irliklar va totalizator
Har bir neyron, shu jumladan sun'iy, signalni qabul qiladigan ba'zi kirishlarga ega bo'lishi kerak. Biz allaqachon og'irliklar kontseptsiyasini kiritdik, ular orqali ulanish orqali o'tadigan signallar ko'paytiriladi. Yuqoridagi rasmda og'irliklar doiralar bilan ifodalanadi.
Kirishlarda qabul qilingan signallar ularning og'irliklari bilan ko'paytiriladi. Birinchi kirish signali \(x_1 \) mos keladigan vaznga ko'paytiriladi \(w_1 \) . Natijada, biz \(x_1w_1 \) ni olamiz. Va shunga o'xshash \(n \) th kiritilgunga qadar. Natijada, oxirgi kiritishda biz \(x_nw_n \) ni olamiz.
Endi barcha mahsulotlar qo'shimcha qurilmaga o'tkaziladi. Allaqachon uning nomiga asoslanib, nima qilishini tushunishingiz mumkin. Bu shunchaki barcha kiritilgan ma'lumotlarni tegishli og'irliklarga ko'paytiradi:
\[ x_1w_1+x_2w_2+\cdots+x_nw_n = \sum\limits^n_(i=1)x_iw_i \]
Matematik yordam
Takrorlanuvchi / bir xil turdagi a'zolar yig'indisidan iborat katta ifodani qisqacha yozish kerak bo'lganda, sigma belgisi qo'llaniladi.
Yozuvning eng oddiy versiyasini ko'rib chiqing:
\[ \sum\limits^5_(i=1)i=1+2+3+4+5 \]
Shunday qilib, sigma ostidan biz hisoblagich o'zgaruvchisiga \(i \) boshlang'ich qiymatini tayinlaymiz, u yuqori chegaraga yetguncha ortadi (yuqoridagi misolda bu 5). Yuqori chegara ham o'zgaruvchan bo'lishi mumkin. Men bunday holatga misol keltiraman.
Aytaylik, bizda \(n\) do‘konlar bor. Har bir do'konning o'z raqami bor: 1 dan \(n\) gacha. Har bir do'kon foyda keltiradi. Keling, bir nechtasini olaylik (qaysi biri muhim emas) \(i \) th do'kon. Undan olingan foyda \(p_i \) dir.
\[ P = p_1+p_2+\cdots+p_i+\cdots+p_n \]
Ko'rib turganingizdek, bu summaning barcha shartlari bir xil turdagi. Keyin ularni qisqacha quyidagicha yozish mumkin:
\[ P=\sum\limits^n_(i=1)p_i \]
So'z bilan aytganda: "Birinchidan boshlab va \(n \) th bilan tugaydigan barcha do'konlarning daromadlarini jamlang." Formula shaklida u ancha sodda, qulayroq va chiroyliroq.
Qo'shimchaning natijasi vaznli yig'indi deb ataladigan sondir.
|
| |
Test turlari va test topshiriqlari shakllari

|
Test turlari va test topshiriqlari shakllari
|
bet | 6/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 250,5 Kb. | | #149894 |
Bog'liq Kurs ishi loyiha tayyor 31.01.2024Test turlari va test topshiriqlari shakllari
Agar testlarni turkumlashda ularning qo‘llash maqsadi va vazifalariga asoslanadigan bo‘lsak, psixologik testlardan boshqa barcha testlarni quyidagi uch guruhga ajratish mumkin:
intellektual rivojlanish darajasini aniqlovchi testlar;
pedagogik testlar;
muayyan kasbga yaroqlilikni aniqlovchi testlar.
Fanning mazmunidan kelib chiqqan holda biz faqat pedagogik test haqida to‘xtalamiz. Adabiyotlarda bunday test topshiriqlarining quyidagi shakllari bayon etiladi:
birdan-bir to‘g’ri javobi bo‘lgan yopiq topshiriqlar;
bir necha to‘g’ri javoblari nazarda tutilgan yopiq topshiriqlar;
bitta so‘z (yoki so‘zlar) tushirib qoldirilgan gapdan tashkil topgan ochiq topshiriqlar;
to‘g’ri ketma-ketlikni aniqlash uchun topshiriqlar;
o‘zaro bog’liqlikni (muvofiqlikni) aniqlovchi topshiriqlar;
ayrim fanlar bo‘yicha bilimlarning chuqurligini aniqlash bo‘yicha topshiriqlari;
sonni to‘ldirishga mo‘ljallangan topshiriqlar, bunda sonlar seriyasini topish usulini aniqlash va uni muayyan tartibda belgilash talab qilinadi;
-qarama-qarshi munosabatlarni aniqlash testlari;
masalalar yechishga qaratilgan (matematik, fizik va b.) topshiriqlar;
-chizmalar va sxemalarni tushunishga qaratilgan topshiriqlar;
-shakllar nisbatini aniqlashga qaratilgan topshiriqlar;
-olingan axborotni o‘zlashtirish darajasini aniqlash topshiriqlari;
-sinonimlar va antonimlarni farqlashga oid topshiriqlar;
-analogiya (aynan o‘xshashlik)ga oid topshiriqlar;
-o‘qilgan matnni tushunishga oid topshiriqlar;
-ko‘rsatmalarni bajarishga oid topshiriqlar;
-bilimdonlikni aniqlashga doir topshiriqlar;
-tafakkurni aniqlovchi testlar;
-orfografik testlar;
-til masalalariga doir topshiriqlar va boshqalar.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
|
bet | 11/11 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 250,5 Kb. | | #149894 |
Bog'liq Kurs ishi loyiha tayyor 31.01.2024FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
I.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentinin asarlari
1. Mirziyoyev Sh.M. “Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz” mavzusidagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag’ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutqi. – T.: “O‘zbekiston”, 2016..
2. Mirziyoyev Sh.M. “Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi” mavzusidagi O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruzasi. – T.: “O‘zbekiston”, 2017. – 48 b.
3. Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. –T.: “O‘zbekiston”. – 2017.– 4. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – T.: “O‘zbekiston”, 2017.
4.O‘zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi. – T.: O‘zbekiston, 2014.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi “O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g’risida”gi 4947-son Farmoni.
6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2017 yil 6 apreldagi “Umumiy o‘rta va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g’risida”gi № 187-sonli Qarori.
7.Ochilov M. Yangi pedagogik texnologiyalar. – Qarshi. Nasaf. 2000. 80 b.
8.Sayidahmedov N. Pedagogik mahorat va va pedagogik texnologiya. – T.: O‘zMU. 2003. - 66 bet.
9.Sayidahmedov N. Pedagogik amaliyotda yangi texnologiyalarni qo‘llash namunalari. – T.: RTM. 2000. – 46 bet.
10.Farberman B.L. Ilg‘or pedagogik texnologiyalar. – T.: O‘z. R.FA. Fan. 2000. – 128 bet.
11.Азизходжаева Н.Н. Педагогические технологии и педагогическое мастерство. – Т., 2005. – 199 с.
12.Azizxodjayeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va pedagogik maxorat. – T., 2005. – 202 b.
13.A.A.Abduqodirov, A.X.Pardayev Ta’lim jarayonini texnologiyalashtirish hazariyasi va metodologiyasi. Toshkent – 2012.-104 b.
14. 19.www.ziyonet.uz
15.www.tatu.uz
16.www.edu.uz
|
| |
2. Windows otda necha turdagi hodisa ro‘yxatga olinadi?

2. Windows otda necha turdagi hodisa ro‘yxatga olinadi?
Download
1,84 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
24.01.2024
Hajmi
1,84 Mb.
#144864
Download
1,84 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2. Windows otda necha turdagi hodisa ro‘yxatga olinadi?
Download
1,84 Mb.
Matnni ko'rish
Pistiya ( - Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli

Pistiya (Pistia stratiotes (L.), Araceae) . Vatani – Afrikaning tropik mintaqalari hisoblanadi. Pistiya yoki suv karami – suzib yuradigan ajoyib o'simliklardan biri. U kuchalagullilar oilasiga mansub o‘simlikdir. Pistiya ko‘p yillik o‘simlik bo‘lib, chuchuk suvlar, qisman minerallashgan va organik moddalarga boy suvlar yuzasida qalqib o‘sadi.
Voyaga yetgan pistiya o'simligining bo'yi O'zbekiston sharoitlarida 20–40 sm ga yetadi. Poyasi qisqa 5–8 sm, barglari qayiqsimon (15–22 sm. uzunlikda). Duxobasimon to'lqinli yashil–havorang barglaridan yirik tubbarg (rozetka) hosil
qiladi. Ildiz bo‘g‘zidan chiqqan barglari qalin bog‘lam hosil qilib, qalin, shaffof tukchalar bilan qoplangan, quyi qismi och yashil, aerenxima to‘qimasi kuchli rivojlanganligi sababli suvda qalqib o‘sadi. Pistiya urug'lari yordamida ham, vegetativ yo'l bilan ham ko'payadi, ammo ko'proq vegetativ usulda ko'payadi.
Pistiya barg qo'ltig'ida hosil bo'ladigan yotiq novda (stolon) yordamida vegetativ ko'payadi. Stolonlarning chetida yangi o'simta shakllanadi. Yosh o'simlikda odatda o'sish konusida 4 ta barg hosil bo'ladi. Vegetatsiya davrida bir o'simlikda 4–5 doira hosil bo'lishi mumkin. Pistiyaning mevasi quruq, ochilmaydigan meva, ko'sak bo'lib ko'p urug'larga ega. Urug'lari uzunchoq–silindrsimon (1,5–3mm) 1000 dona urug'ining massasi 2,1–2,2 g ni tashkil qiladi.
Chorvachilik komplekslari va sanoat korxonalari oqova suvlarida o'stirilgan pistiya katta miqdorda biomassa (3 kunda 1 kg/m 2) hosil qiladi. O'simlikning yalpi gullashi va urug'larining pishishi issiq davrda (iyun–avgust oylarida) kuzatiladi. Kuzda urug'lar kam hosil bo'ladi va ular pishishga ulgurmaydi. Pistiyaning ro'vagi so'ta bo'lib, uning yuqori qismida erkak va pastki qismida urug'chi guli joylashgan. Pistiya o'z–o'zidan gidrofil yo'l bilan changlanadi (avtogamiya). Ayrim hollarda chetdan changlanishi (ksenogamiya) va bir o'simlikda (geytenogamiya) entomofiliya yo'li bilan changlanish ham uchraydi1.
1 Пономарева A.К., Изотова Л.H., Волгина Т.И. Селекция CN-устойчивых мутантов некоторых штаммов зеленых
водорослей с повышенной способностью разрушать цианиды в полупромышленных условиях // Тр. Биол. ин- та Сиб. отд. АН СССР. - 1979. - №39. с. 71 - 75.
–rasm. Pistia stratiotes
Manba: Termiz davlat universieti “Tabiiy fanlar” fakulteti “Botanika” kafedrasida tasvirga olindi
Ildiz tizimi popuk bo'lib, uzun kipriksimon ko'p yosh ildizlardan tashkil topgan ildizlarning rangi och bo'lib, uzunligi 50–60 sm.gacha yetadi. Poyasi kalta bo'lib, barglari qayiqsimon, ildizga yaqin barglari qalin tubbarg hosil qiladi. Barglarining yuqori qismi duxobasimon, yashil rangda, 9–12 ta bo'rtib chiqqan tomirlari mavjud. Ochiq maydonlarda may oyining oxiridan noyabr oyigacha, issiqxona sharoitida esa, yil bo'yi gullaydi1.
Pistiya yer sharining ko‘pgina tropik va subtropik mintaqalardagi suv havzalarida (daryo qirg‘oqlarida, ko‘llarda va suv omborlarida) katta–katta suv o‘tloqzorlari hosil qiladi. Bizda pistiya manzarali o‘simlik sifatida botanika bog‘larida va havaskor baliqchilar tomonidan esa, akvariumlarda ko‘paytiriladi.
|
Topshiriq №2: Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori vositalari»

Topshiriq №2: Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori vositalari»
Download
2,24 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
27.01.2024
Hajmi
2,24 Mb.
#147217
Download
2,24 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Topshiriq №2: Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori vositalari»
Download
2,24 Mb.
Matnni ko'rish
–rasm. Tajribaning 1–kunidagi ko‘rinishi

|
–rasm. Tajribaning 1–kunidagi ko‘rinishi
|
bet | 17/25 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #108594 |
Bog'liq monograph Satorov indiya 2022 besh (1) –rasm. Tajribaning 1–kunidagi ko‘rinishi
A B
3.5–rasm. Artezan suvi (A) bo’lgan hamda xrom bilan zararlangan suv (A cr) bo’lgan idishdagi holat
Manba: Toshkent kimyo texnologiyasi institutida tasvirga olindi.
Biologik hovuzlarda tozalovchi (agentlar) komponentlar – mikroorganizmlar, suvo'tlari, suv makrofitlari va boshqa gidrobiontlar hisoblanadi.
Oqova suvlarni tozalash ularning tarkibiga, o'sishi va rivojlanishi xususiyatlariga bog'liqdir. Suv havzasidagi o'simliklar turi qancha xilma–xil va ko'p bo'lsa oqova suvning tozalanish samarasi shuncha katta bo'ladi. Suv havzasida turli ekologik guruhlarga mansub o'simliklar bo'lsa ham natija shuncha yaxshi bo'ladi.
Oqova suvlarni tozalashning birinchi bosqichida mikroorganizmlar ishtirok qiladi. Mikroorganizmlar ishtiroki anaerob va aerob sharoitida boradi. Anaerob sharoitida, ya'ni kislorodsiz sharoitda organik moddalarning parchalanishi sekinlik bilan boradi. Mineralizatsiya jarayonini tezlatish uchun oqova suvlar havo yordamida aralashtiriladi, aeratsiya qilinadi. Aerob sharoitda mikroorganizmlar faollik bilan rivojlanib organik moddalarni parchalaydi. Organik moddalarni parchalovchi mikroorganizmlar bo'lmagan taqdirda, ular maxsus laboratoriyalarda ko'paytirilib suvga yuboriladi.
Oqova suvlar tarkibidagi organik moddalar “faol loyqa” ta'sirida parchalanib mineral moddalarga aylanishi, suv havzalarida evtrofikatsiya jarayonining sodir bo'lishiga olib keladi. Suvdagi mineral moddalar hisobiga mikroskopik suv o'tlari va yuksak suv o'simliklari rivojlanadi.
Yuksak suv o’simliklarning ko'pchilik vakillari biologik indikator vazifasini ham bajaradi. Ifloslangan oqova suvlarda suv o'simliklari ko'p miqdorda rivojlanishi natijasida suvni erkin kislorod bilan boyitib, uni tozalanishini tezlashtiradi. Ular oqova suvlarning badbo'y hidini yo'qotadi va rangini tiniqlashtiradi, suvdagi patogen va saprofit bakteriyalar hujayralarining rivojlanishi kamayadi. Suv o'simliklari suvni 70–75% gacha tozalaydi. Shu bilan bir qatorda, suv o'simliklar sanoat chiqindilari chiqarib tashlangan yerlarning ekin ekishga qanchalik yaroqliligini aniqlashda ham bioindikator sifatida foydalaniladi. Shuningdek, zaharli moddalar (gerbitsitlar) ishlatilgandan so'ng, yerlarning yaroqliligini bilishda ham suv o'simliklari muhim indikatorlik vazifasini bajaradi1.
1 Таубаев Т.Т. Флора и растительность водоемов Средней Азии и их использование в народном хозяйстве. –Ташкент: Фан, 1970. - 480 с.
|
| |
Tayyorlanadigan hisobotning mundarijasi

Mavzu bo’yicha test savollari.
1. Microsoft Excel – bu:
a) Matn muxarriri
b) Grafik muxarrir
c) Jadval muxarriri
d) Taqdimot muxarriri
e) Barcha javoblar to‘g‘ri
2. Microsoft Excel dasturida yaratiladigan hujjatlar qanday nomlanadi?
a) “Prezentatsiya”
b) “Kniga”
c) “Dokument”
d) “List”
e) “Slayd”
3. Microsoft Excel dasturida yangi hujjat yaratilsa, unga qanday nom biriktiriladi?
a) “Kniga 1”
b) “Dokument 1”
c) “Listы 1”
d) “Prezentatsiya 1”
e) “Slaydы 1”
4. «*.xls» kengaytmaga ega bo‘lgan faylni sichqonchaning chap tugmasi bilan ikki marta bosilsa
nima sodir bo‘ladi?
a) Microsoft Word dasturi ishga tushiriladi va unga tanlangan hujjat yuklanadi
b) Microsoft Excel dasturi ishga tushiriladi va unga tanlangan hujjat yuklanadi
c) Microsoft PowerPoint dasturi ishga tushiriladi va unga tanlangan hujjat yuklanadi
d) Microsoft WordPad dasturi ishga tushiriladi va unga tanlangan hujjat yuklanadi
e) Microsoft Access dasturi ishga tushiriladi va unga tanlangan hujjat yuklanadi
Ma’lumotlar qo’shih - Topshiriq №2: Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori vositalari»

TOPSHIRIQ №4:
Access da MAKROS yaratish.
Mavzu – «Dori vositalari».
1.
Avvalgi darslarda yaratilgan «Dori vositalari» nomli MBni ishga tushiring.
Yaratilgan jadval asosida MAKROS tayyorlash. (Buning uchun Menyudan
«Создание» → «Макрос» → «Открыть таблицу».
«Имя таблицы» - Dori vositalari jadvali tanlanadi va «Ctrl+S» tugmalarini
birgalikda bosib, makrosni nomlaymiz. Jadvalni nomi bilan nomlansa bo’ladi.
Shunday qilib biz makrosni yaratdik. Keyin uni kontekst menyu orqali yopib
«Закрыть» tanlanadi, chap tomondagi «Макросы» ni tagidagi Dori vositalari nomini
ikki marta ketma-ket bosiladi. Ekranga
Microsoft Excel dasturida hujjatni yopish uchun qanday amal bajariladi? To‘g‘ri javob

|
Microsoft Excel dasturida hujjatni yopish uchun qanday amal bajariladi? To‘g‘ri javobBog'liq Topshiriq №2 Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori 5. Microsoft Excel dasturida hujjatni yopish uchun qanday amal bajariladi? To‘g‘ri javob
variantini ko‘rsating:
a) «Fayl\Vыxod» menyu amalini bajarish
b) «Zakrыt» tugmasini bosish
c) «Fayl\Zavershit» menyu amalini bajarish
d) «Fayl\Zakrыt» menyu amalini bajarish
e) «Alt+F4» tugmalar birikmasini bosish
6. Microsoft Excel dasturida yaratilgan hujjatlar “Ish kitobi” (rabochaya kniga) deb ataladi.
Microsoft Excel dasturida yangi hujjat yaratish tartibi to‘g‘ri ko‘rsatilgan variantni tanlang:
a) «Fayl\Novaya kniga»
b) «Vstavka\Novaya kniga»
c) «Fayl\Novыy»
d) «Fayl\Sozdat»
e) «Pravka\Vstavit kniga»
7. Microsoft Excel dasturida yaratilgan ish kitobini saqlash mumkin bo‘lgan to‘g‘ri variantni
ko‘rsating:
a) «Fayl\Otpravit»
b) «Format\Soxranit»
c) «Fayl\Soxranit»
d) «Pravka\Kopirovat»
e) «Pravka\Vstavit»
8. Microsoft Excel dasturida ish kitobini ochish mumkin bo‘lgan to‘g‘ri variantni ko‘rsating:
a) «Fayl\Otkrыt kak»
b) «Format\Zagruzit»
c) «Fayl\Otkrыt»
d) «Pravka\Zagruzit»
e) «Vstavka\Kniga»
9. Microsoft Excel elektron jadvalida A1:V3 yacheykalar guruhi tanlangan. Bu diapazonga
nechta yacheyka kiradi?
a) 2
b) 6
c) 8
d) 9
e) 12
10. Microsoft Excel dasturi ish kitobiga yangi sahifani (list) qanday qo‘shish mumkin?
a) Sahifa nomiga sichqoncha o‘ng tugmasini bosing va paydo bo‘lgan menyudan “Vstavit”
amalini tanlang
b) Sahifa nomiga sichqoncha chap tugmasini ikki marta bosing va sahifa nomini kiriting
c) Sahifa nomiga sichqoncha chap tugmasini bosing va paydo bo‘lgan menyudan “Dobavit”
amalini tanlang
d) Sahifa nomini tanlang va “Pravka\Vstavit” menyu amalini bajaring
e) Sahifa nomini tanlang va klaviaturadan Insert tugmasini bosing
|
| |
Pedagogik texnologiyaga doir atamalar va ularning mazmuni Atamalar Mazmuni

faoliyat va uning tarkibini oqilona tashkil etish;
kam harakat asosida natijani qoiga kintishga iinkon beruvchi operatsiyalar ketma-ketligi;
pedagogik muammolami metodologik darajada muhokama qilishga imkon beradigan pedagogik kategoriya;
pedagogikada o‘quv jarayonini to‘liq boshqarishga imkon beradigan tizimli fikrlash usullarining qoilanilishi;
pedagogik maqsadga erishishni kafolatlovchi tartiblangan harakatlar tizimini bajarish.
Ta’lim - tizimlashtirilgan bilim, ko'nikma va malakalaming
o'zlashtirish jarayoni va natijasi;
shaxsning sifat va xususiyatlarining shakllanishi, “qiyofaning shakllanishi”; tug ilgandan to umrining oxirigacha inson rivojining uzluksiz bo'g'ini.
Ta’lim olish Bilimlarni egallashga intiluvchanlik, bilimlarni va
faoliyat usullarini o'zlashtirishga qobiliyatlilik.
0 ‘qitish Keng ma’noda - bolaning moddiy va ma'naviy
merosni o zlashtirishiga yo‘naltirilgan o'qituvchi va o'quvchining birgalikdagi faoliyati; tor ma’noda - o'quvchilarning bilimlarni o'zlashtirishi va bilimlarni o'zlashtirish usullarini ta’minlovchi
8
Shaxsning qadriyatli yo'nalganligi
o'qituvchi va o'quvchilarning birgalikdagi faoliyati.
Ijtimoiy darajada shaxs yo'nalganligi mazmuni
Faoliyat
sub’ekti
O'quv harakatlarini bajarishga motivlari, faoliyatda ehtiyojlarga ega, maqsadli harakatlanishga qobiliyatli, ong va irodaga ega mavjudot
Motiv
Ichki undovchi kuch, sabab.
Pedagogik texnologiyalarning rivojlanish tarixi

1.2. Pedagogik texnologiyalarning rivojlanish tarixi
Pedagogik texnologiya haqida tushuncha. XX asr oxiridagi ilmiy- texnik jarayon faqatgina ko‘p sonli ishlab
chiqarish sohasinigina emas,
balki madaniyat, bilimlarning ijtimoiy sohalarini ham texnologizatsiyalashni shart qilib qo'ydi.
Bugun biz axborot,
tibbiyot va shu jumladan, taiim iy texnologiyalar haqida gapirish imkoniyatiga egamiz.
Pedagogik texnogiya jumlasi - bu inglizcha an educational technology so'zining juda aniq bo'lmagan tarjimasi - ''o'qitish texnologiyasi”ga to‘g‘ri keladi Pedagogik texnologiya tushunchasi keyingi yillarda ta’lim nazariyasida keng qo‘llanila boshlandi. Aynan ana shu ma’noda “texnologiya” atamasi va uning ' o'qitish texnologiyasi”, “ta’limiy texnologiyalar”, “o'qitishda texnologiya”, “taiim da texnologiya” kabi variatsiyalari pedagogik adabiyotlarda foydalanilmoqda va uning ko'plab ta’riflari mavjud.
1. Pedagogik texnologiya - ta'lim shakl, metod,
usullari, tarbiyaviy vositalami jamlash va maxsus tanlab olishni anglatuvchi psixologik- pedagogik ustanovkalar yig'indisi; pedagogik jarayonning tashkiliy- metodik ko'rsatkichidir (B.Lixachev).
2. Pedagogik texnologiya - o'quv jarayonini amalga oshirishning mazmunli texnikasi (V.P. Bespalko).
3. Pedagogik texnologiya - rejalashtirilgan o'qitish natijalariga erishish jarayoni tavsifi (I.P. Volkov).
4.
Texnologiya - ishlov berish, holatni o'zgartirish san’ati,
mahorati, raalakasi va metodlar yig'indisi (V.M. Shepel).
5. Pedagogik texnologiya - o'quvchi va o'qituvchining ulaiga zarur sharoit yaratish orqali o'quv
jarayonini loyihalashtirish, taslikil etish hamda o'tkazish bo'yicha ular pedagogik faoliyatining hat tomonlama o'ylangan modelidir (V.M.Manaxov).
6. Pedagogik texnologiya - bu ta’lim shakllarini qulaylashtirish vazifasini o'z maqsadi sifatida qo'yuvchi texmka va inson resurslari hamda ularning o'zaro harakatini hisobga olgan holda o'qitish va
12
–rasm. Tajribaning birinchi kunidagi ko‘rinish

|
–rasm. Tajribaning birinchi kunidagi ko‘rinish
|
bet | 16/25 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #108594 |
Bog'liq monograph Satorov indiya 2022 besh (1) –rasm. Tajribaning birinchi kunidagi ko‘rinish.
–rasm. Tajribaning 3–4 kunlaridagi ko‘rinishi Manba: Toshkent kimyo texnologiyasi institutida tasvirga olindi.
Yana bir tajriba 26 sentyabr – 3 oktyabr sanalarida Toshkent kimyo texnologiya institutining “Vinochilik texnologiyasi va sanoat uzumchiligi” fakultetida tashkil
etildi. Tajriba davomida 1.5 m3 to‘ldirilgan ikkita hovuzda mavjud Azolladan fondalanildi. Birinchi hovuz to‘liq artezan suvi bilan to‘ldirilgan bo‘lsa, ikkinchi hovuzda artezan suvi ishlab chiqarishdan keltirilgan xrom bilan zararlantirilgan. Zararlantirish hajmi 5 litr (0.33%).
Tajriba davomida 6 ta idishdan foydalanildi. Idishlar 5 litrdan artezan suvi bilan to‘ldirildi. 6 ta tanlab olingan idishlar uchun ikki hovuzda mavjud Azolla tanlab olindi. Ya’ni birinchi hovuzda mavjud Azolla oddiy artezan suvida yashayotgan bo‘lsa, ikkinchi artezan suvidagi Azolla xrom bilan oz miqdorda zararlantirilgan artezan suvida o’stirildi. O‘z navbatida idishlar 2 ta Azolla uchun 3 donadan teng ulushda bo‘lindi. Teng ulushda bo‘lingan idishlar 5 litrdan artezan suvi bilan to‘ldirilib, so‘ng 0.5, 1 va 1.5 foizlik nisbatda xrom bilan zararlantirildi. Birinchi hovuzdan olingan Azolla A deb belgilangan bo‘lsa, ikkinchi hovuzdan olingan Azolla A.cr deb belgilab olindi. Tajriba davomida havo harorati kunduz kunlari 20–22 Co daraja, kechalari esa, 7–9 Co darajada saqlanib turdi. Tajriba davom etgan kunlar davomida hech qanday yog‘ingarchiliklar kuzatilmadi.
Tajribaning 4– kunidan boshlab A mavjud idishlarda ko‘k–yashil suv o‘tlari asta sekin rivojlanishi ko‘zga tashlandi. A.cr mavjud idishlarda esa, badbo’y hid yo‘qolishi hamda hech qanday ko‘k–yashil suv o‘tlarining rivojlanishi kuzatilmadi. Tajribaning so‘ngi kunida A mavjud idishlar Azolla hamda baqaton bilan qoplanib suvning yashil tusga kirishi va suvning ustida ko‘pirish holatlari kuzatildi. A.cr da esa, aksincha suv tiniq holatda saqlanib qoldi hamda Azollaning massasi oshishi kuzatildi. Tajriba davomida A va A.cr mavjud idishlarda Azollaning nobud bo‘lish holatlari ham ko‘zga tashlandi. Albatta, A mavjud idishlarda nobud bo‘lish holatlari A.cr mavjud idishlarga qaraganda ko‘proq kuzatildi.
|
| |
Foydalanilgan boshqa adabiyotlar

|
Foydalanilgan boshqa adabiyotlar
|
bet | 24/25 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #108594 |
Bog'liq monograph Satorov indiya 2022 besh (1)
3.1. Internet saytlari
http://www.ziyonet.uz http://www.uzjournals.edu.uz http://www. jspi.uz http://www.gigabaza.ru
http://www.ecosystema.ru/07referats/b_och_water.htm http://www.ecolog–alfa.kalg.ru/page9.html http://www.o8ode.ru/article/planetwa/oprecnenie/biologi4eckaa_o4ictka
_cto4nyh_vod.htm http://www.ecolog–alfa.kalg.ru/page9.html http://ecoalfa.ru/Alfa–M.html http://www.ecosystema.ru/07referats/b_och_water.htm http://www.ecolog–alfa.kalg.ru/page26.html http://vsegost.com/Catalog/36/36376.shtm
M U N D A R I J A
KIRISH ………………………………………………………………………........
|
5
|
I BOB
|
OQAVA SUVLARNI TOZALASHNING O’RGANILGANLIK DARAJASI
|
|
§ 1.1.
|
Suvning tirik organizmlar va xalq xo‘jaligi uchun ahamiyati…........
|
9
|
§ 1.2.
|
Suvni ifloslovchi omillar....................................................................
|
18
|
§ 1.3.
|
Suvni biotexnologik usulda tozalashga oid respublikamiz bo’yicha amalga oshirilgan ilmiy tadqiqotlar ....................................................
|
27
|
|
|
| |
Pedagogik texnologiyaga doir qisqartma so‘zlar izohi BKM

Tavsifiy aspektda rejalashtirilgan o'qitish natijalariga erishishning maqsadi, mazmuni, metodlari va vositalarining ishtiroki asosida algoritm jarayoni ishlab chiqiladi.
Amaliy aspektda pedagogik texnologiya jarayoni amalga oshiriladi.
Ta’lim amaliyotiga nisbatan pedagogik
texnologiyaning uch sathi
belgilanadi:
umumpedagogik, xususiy metodik, lukal (modul). Umumpedagogik (makro) daraja. Mazkur darajaga muvofiq
keladigan texnologiyalai' yaxlit pedagogik jarayonga tegishli boiib, taiim tizimining barcha turlarida qoilash imkonini beradi.
Xususiy-metodik (mezo) daraja. Ushbu daraja o'zida m aium bir o‘quv fani, alohida
taiim oluvchilar guruhi, m aium ixtisoslikka mansub pedagoglarga yo nalganlikni aks ettiradi.
Lokal (mikro) daraja. Mazkur darajaga tegishli texnologiyalar o‘quv-tarbiya jarayonining alohida tarkibiy qismi, alohida shaxs
sifatlarini shakllantirish, maxsus o‘quv ko'nikma va malakalarini tarkib toptirishga xizmat qiladi.
Pedagogikada o'qitish texnologiyalari bilan birga taiim iy texnologiyalar ham o'rin olgan. Taiim iy texnologiyalar mazmun- axborot aspektini ifoda etsa, o'qitish texnologiyasi jarayonga aloqador deb hisoblanadi. ya’ni ular orasida hali ham aniq farqlar belgilanmagan.
Pedagogik texnologiya o'quvchilaming
tayyorgarlik darajasiga, ularning axborotlar bilan tanishganlik va amaliy tayyorgarligiga moslangan boiishi lozim.
Kasbiy taiim tizimida o'qitish texnologiyalari fundamental va amaliy bilimlaming o'zlashtirilishini, harakatlarning refleksivligini aks ettiradi va kasbiy shakllantirishni jadallashtirishga xizmat qiladi.
Pedagogik texnologiyaning

maqsadlariga erishishning falsafiy, psixologik, ijtimoiy-pedagogik va didaktik asoslashlami qamrab oladi.
Ta'lim jarayoni mazmuni ta’lim jarayonining
umumiy va aniq maqsadlari, o‘quv materiali mazmunidan iborat boiadi.
Texnologik jarayon o'quv jarayonini tashkil etish, o‘qituvchi
faoliyati, o‘quvchi faoliyati, o'quv
jarayonini boshqarish usullari, o’quv jarayoni diagnostikasini qamrab oladi.
Tadqiqotchilar har qanday pedagogik texnologiyalami qanoatlantiradigan mezonlami belgilaydilar.
Izchillik pedagogik texnologiyaning mezoni sifatida jarayonning mantiqiyligi, pedagogik texnologiyaning barcha qismlarining o‘zaro bog’liqligi va yaxlitligini o‘z ichiga oladi.
Pedagogik texnologiyaning
mezonlaridan biri boshqaruvga asoslanganligidir. U o'quv jarayoni diagnostikasi, uni rejalashtirish
va amalga oshinshiu loyihalash, undagi o‘qitish metodlari va vositalari bilan o'zgartirib turishdan iborat boiadi.
Pedagogik texnologiyaning
samaradorlik mezoni ta’lim jarayonining konkret sharoitlaricla olinadigan yuksak natijalami ko‘zda tutadi.
Oayta tiklash pedagogik texnologiyalar mezonlaridan biridir. Unda pedagogik texnologiyalami boshqa o'quv yurtlarida qo'llash imkoniyati tushuniladi.
Shunday qilib, oliy maktabda mutaxassislaming kasbiy tayyorgarligi murakkab va doimiy harakatdagi tizimni tashkil etadi. Bu tizimda boig'usi o‘qituvchining texnologik tayyorgarligi alohida o‘rin tutadi. U b o ig ’usi pedagogning
intellektual rivojlanishi, faol o'qishi, ijodiy shaxsning rivojlanishi, tafakkuming kasbiy
yoiialganligini idrok qilish, o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etishda tadqiqiy (ilmiy) tamoyillami amalga oshirish bilan bog’langan.
Bo'lg'usi pedagogning texnologik tayyorgarligi oliy o‘quv yurtida pedagogik texnologiyalami amalga oshirishni talab qiladi. Buning uchun esa pedagogik texnologiyalarning rivojlanish tarixi muammosini o‘rganish maqsadga muvofiq sanaladi.
11
Termiz sharoitida oqova suvda suv o'simliklarini o'stirish, chidamlilarini tanlab olish va ularni tozalash darajalarini o'rganish

|
Termiz sharoitida oqova suvda suv o'simliklarini o'stirish, chidamlilarini tanlab olish va ularni tozalash darajalarini o'rganish
|
bet | 18/25 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #108594 |
Bog'liq monograph Satorov indiya 2022 besh (1) Termiz sharoitida oqova suvda suv o'simliklarini o'stirish, chidamlilarini tanlab olish va ularni tozalash darajalarini o'rganish
Tadqiqotlarimizda bajarilishi belgilab berilgan keyingi tajribalar Termiz davlat universiteti Tabiiy fanlar fakulteti “Botanika” kafedrasi qoshida qurilgan maxsus hovuzda amalga oshirildi.
Labaratoriya tekshiruvlari: suvning sifat ko’rsatkichlarini aniqlash tahlillari Termiz shahar “O’zsuvta’minot” AJ labaratoriyasida, shuningdek, Termiz shahar Sanitariya epidemiologiya osoyishtalik va jamoat salomatligi xizmati bo’limida amalga oshirildi.
Oqava suvni tozalash samaradorligini oshirish uchun biotexnologik tozalash texnologiyasini takomillashtirish asosida oqava suvga chidamli yuksak suv o’simliklarini tanlab olish tajribalarini bajardik. Biotexnologik tozalash obyekti sifatida oqova suvga chidamli turini tanlab olish uchun suv o'simliklari kolleksiyasidan quyidagi turlarni (pistiya, eyxorniya, azolla, ryaska) tanladik. Ushbu o'simliklarni Termiz shahar suv tozalash inshootidan olib kelingan 100% li oqova suvda 5 kun o'stirdik (3.1–jadval). Shu vaqt ichida o'simliklarni kunlik o'sish, morfologik holati va hosildorligni aniqlab bordik. Hosildorlikni aniqlash ho'l biomassani tarozida tortish usulida olib borildi. Oqova suvni tajribadan oldin va tajribadan keyingi fizik va kimyoviy xususiyatlari Y.Lure usuli bo'yicha olib borildi. Tanlab olingan oqova suvga chidamli o'simlik turlarini oqova suvni tozalash darajalarini aniqlash uchun, laboratoriya sharoitida 25 l sharsimon akvariumda hamda nazorat varianti sifatida Tamiya mineral ozuqa muhitida suv o'simliklarini 1–hafta o'stirdik va kunlik o'sishi va morfologik holatini kuzatib bordik.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Termiz sharoitida oqova suvda suv o'simliklarini o'stirish, chidamlilarini tanlab olish va ularni tozalash darajalarini o'rganish
|
Peydjing terminali va protokollari

Bunday standartlardan birinchisi 1969 yilda Yevropa pochta va Yevropa aloqa
administratsiyasi
konferensiyasi
(SEPT)
tomonidan
ishlab
chiqilgan
YeVROSIGNAL standartidir. Keyinchalik turli tashkilotlar va kompaniyalar
tomonidan radio interfeysni normallashtiruvchi POCSAG, ERMES, FLEX va
boshqalar kabi birmuncha mukammallashtirilgan standartlar ishlab chiqildi. Shular
ichida keng tarqalgani POCSAG standarti bo‘lib chiqdi.
Laboratoriya mashg‘uloti-8 - Laboratoriya mashg‘uloti 4G tarmoqlarining parametrlarini tadqiq qilish Ishdan maqsad:...

bog‘liq bo‘lgan muammolarni vujudga keltirdi. Qattiq mustaxkamlangan
radioaloqa chastota kanallarini tashkil etayotganda spektrning
ortiqcha yuklanishi
kutilyotgan operativ aloqaga olib kelamaganlik jarayoniga duch kelishga to‘g‘ri
keldi. Texnikani rivojlanishi esa bu muammoni yechilishga sabab bo‘ldi. Bu
yechim tarkibi quyidagicha, ya’ni xar bir
kanal aniq foydalanuvchiga
mustaxkamlanadi, sistema esa band bo‘lmagan chastotani o‘zi tanlaydi va
abonentga muloqat aloqasini ulab beradi. Abonentga istalgan bo‘sh
kanalga
chiqish va bo‘sh kanallarni izlash natijasida abonent-trank tizimi tug‘ildi, xamda
ularning yoqib o‘chirilishini aloxida elektron uskuna shug‘ullana boshladi. Trank
tizimi abonentlar o‘rtasidagi kanallarni dinamik taqsimlashni ta’minlaydi va shu
tizimga ajratilgan radio spektrni bir xil va to‘liq yuklaydi.
Trank tizimini efektiv
ishlashi uchun bir xil kanallarga kirishda sistemaning umumiy bandligi nimadan
(joylanishini )terilishini bilish lozim. Rasm 5.1.Bu rasmda
birlamchi shtrixda xar
bir kanalni band qilishi ko‘rsatilgan, ikkilamchi shtrixda esa –butun tizimlar
mavjud.
Agar
etibor bersak, biz shuni ko‘ramizki trank tizimi ko‘p sonli abonentlarni
ulanishiga va aloqa uchun ajratilgan chastotalarni yutushiga imkon beradi.
Telefonga mo‘ljallangan ,bo‘sh kanalni tanlash
prinsipiga asoslangan
birinchi trank tizimi –“altay” sistemasi bo‘lgan.
Trank tizimi quyidagi asosiy guruhlarga bo‘linadi:
Boshqaruv kanaliga ega bo‘lmagan;
Ajaratilgan boshqaruv kanali;
Taqsimlangan boshqaruv kanali;
Ko‘p uchraydigan ,birinchi tizimga mos
SMARTRUNK-II trank tizimini
ko‘rib chiqsak:
II BOB. TADQIQOT OBYEKTLARI VA USULLARI

37
guruhiga kiruvchi bakteriya va mikroblarining bo‘lishi xavflidir. Bakteriologik
tahlil qilish yo‘li bilan 1 litr suvda mavjud bo‘lgan bakteriyalar soni aniqlanadi
(koli–indeks).
Yoki 1 ichak tayoqchasiga to‘g‘ri keluvchi suv hajmi aniqlanadi (koli–
titr). O’zDSt 950:2011ga binoan vodoprovod tarmog‘iga uzatiladigan ichimlik
suv tarkibida har bir litrda 3 dan ko‘p koli–indeks bo‘lmasligi kerak.
Turli manbalardagi suvlarning ichimlik maqsadlari uchun yaroqliligi fizik,
kimyoviy, bakteriologik analiz bo‘yicha aniqlanadi. Suvni yaroqliligi to‘g‘risidagi
xulosa sanitariya nazorat organlari tomonidan beriladi.
Vodoprovoddan berilayotgan suvning sifati O’zDSt 950:2011 bo‘yicha
belgilanadi. Uni tekshirish esa, GOST24481–80, GOST18963–73 usuli bo‘yicha
bajariladi. Suv namunasini olish quyidagicha amalga oshiriladi. Yer usti manbaidan
namuna suv olish inshooti quriladigan joyida suvning sathidan 0,5–1,5m pastdan,
yer osti suvlarining namunasi esa, suv chiqarish boshlangan vaqtdan kamida 15–20
min o‘tgandan keyin olinadi. Namuna 2–3 litrli shishaga olinadi. Bakteriologik analiz
uchun olingan namuna 4–5 soatdan kechikmay laboratoriyaga yetkazilishi kerak
1
.
Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli ichimlik suvi olishda biotexnologik

Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli ichimlik suvi olishda biotexnologik
Download
1,91 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/29
Sana
27.01.2024
Hajmi
1,91 Mb.
#146723
Download
1,91 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli ichimlik suvi olishda biotexnologik
Download
1,91 Mb.
Matnni ko'rish
Boshqaruv kanaliga ega bo‘lmagan SMARTRUNK-II trank tizimi

radiokanal tizimini tekshiradi. Bo‘sh kanalni topsa, uni band qilib qo‘yadi. Undan
keyin esa rentraslyator korrespondentni chaqirish uchun radioxabar yuboradi.
Agarda chaqirilayotgan stansiya javob bersa, aloqa seansi tashkil etiladi. O‘rtacha
ulash vaqti tizimdagi kanallar soniga qarab bir yoki
bir necha soniyani tashkil
qiladi.
“SMARTRUNK-II” – radiotelefon aloqa va radio sistemaga hizmat
ko‘rsatish uchun yaratilgan arzon birzonali tizimdir.
SMARTRUNK-II tizimi
individual va gruppa abonenetlarni chaqirish, shaxar telefon tarmog‘iga chiqish,
kompyuter xabarlarini yuborish funksiyalarni bajaradi.
SMARTRUNK-II trank tizimining asosiy parametrlari :
1. UKT va DMT diapazonida ishlash.
2. 3. Bir vaqta 16 tagacha bo‘lgan radiokanaldan foydalanish.
4. Kengaytirish imkoniyatisiz bir zonada xizmat ko‘rsatish.
4. Ichki ATS yoki bir yoki ikki shaxar telefon tarmog‘i yordamida har bir
radiokanalga ulanish.
5. Impulsni yoki tonalni telefon tarmog‘ida terish imkoniyati.
6. Ishlash rejim ehtimolligi: mobil
abonent-uyali aloqa abonenti,guruhli
dispetcher aloqa, mobil abonenti-telefon,telefon-uyali
aloqa abonenti, maxsus va
avariy holat chaqiruvi.
7.abonentlar soni 4000 gacha
8. har bir radioabonentda guruhlangan raqamlar uzunligi 1 dan 5
raqamigacha
9.turli xil kategoriyali foydalanuvchilar uchun 30 bosqichli ustunlik.
10.Har bir abonent shaxar va shahararo tarmoqqa ulanish.
11.Tizimdan foydalanish bo‘yicha statistika olib borish.
12.Elektr tizimda muammo yuzaga kelganda axborotni saqlab qolish.
13. Bir trank tizimda 40 dan oshiq portativ abonent radiostansiyani ishlatish.
14. Pudratchilar va xo‘jayinlarga abonent radiostansiyani dasturlash.
15.Radiostansiyani dasturlashni o‘zgarishdan saqlash uchun 5
belgili kodni
ishlatish.
16.Dispetcher punktand abonent radiostansiyani yo‘qotish yoki pul
to‘lamaganlik uchun masofaviy uzib qo‘yish.
17.Qayta nomerni tezlikda terish
18. oldindan yozilib qo‘yilgan telefon nomer xotirasi.
19.radiostansiyani tank tizimdan ochiq radiokanal tizimiga o‘tkazish
ehtimolligi.
Smartrunk-II tizimini taminlovchi aloqa turlari

Shaxsiy (lokal) ShRChT lar radiochaqiriqni chegaralgan hududi ta’minlanadi.
Belgilangan foydalanuvchilar guruhi uchun kam
quvvati bir yoki bir nechta
radiouzatgich qo‘llaniladi. Umum TLF tarmoqlari bilan birgalikda ishlamagan
holda chaqiriq dispetcher punktlar orqali bajariladi.
Umum foydalanish peydjing
tizimlarda esa umum TLF tarmoqlari orqali radiokanal bilan chegaralangan hamda
xabarlar jo‘natiladi. Zamonaviy peydjing tizimlar
umum TLF tarmoq bilan
avtomatik ravishda birga ishlaydi, xabarni va chaqirishni raqamli usulda uzatishni
qo‘llaydi va yuksak halaqitbardosh uzatishga va o‘tkazish imkoniyatiga ega.
Eng chetki qurilmalar miniatyurlanishi natijasida sarflanuvchi energiyani
tegishli kamaytirish imkonini beradi. Bunday tizimlarning
boshqalardan ajralib
turadigan xususiyatlaridan biri bu xizmat ko‘rsatish zonasining ko‘lami mamlakat
miqyosida va o‘zaro xalqaro miqyosida bir-biri bilan ishlashini ta’minlash, hamda
narxi past bo‘lishi, ekspluatatsiya qilish soddaligidadir. Eng avvalo peydjing tizimi
London gospitallarining birida 1956 yilda ishga tushirilgan. Birinchi keng tarmoqli
ShRChT AQSh va Kanadada 60 yillarning boshlarida yaratilgan ko‘lami katta
bo‘lgan ShRChT Yevropa
mamlakatlari orasida Golandiya, Belgiya,
Shveysariyada 1964-1965 yillarda ishga tushurilgan. ShRChT 80 dan 1000 MGs
gacha bo‘lgan radiochastotali diapazonda ishlaydi.
ShRChTlarni sotali yoki boshqa harakatdagi aloqa tizimlari bilan
kombinyatsiyalab ishlatish mumkin va ular bilan birgalikda qo‘llash imkoni bor.
Bunday tizimlarda foydalanuvchi kirish telefon chaqiriqlari
haqida xabardor
qilinish va javobini qulay vaqtda jo‘natish mumkin peydjer shaxs yonida olib
yuradigan qabul qilgich o‘rnatilish mumkin.
Hozirgi vaqtda hamma joyda peydjing tizimlari o‘rnini
sotali aloqa tizimlari
egallamoqda.
Shu sababli bunday tizimni faqat umumiy
tizim
prinsiplarini
qarab
chiqamiz.
Trank tizimning tarkibi - Laboratoriya mashg‘uloti 4G tarmoqlarining parametrlarini tadqiq qilish Ishdan maqsad:...

radiostansiyani namoyish etadi. Bu model istemolchiga radiostansiyani olib
borishdan avval dastrulanadi va mantaj qilinadi.Keyinchalik abonent radiostansiya
trank tizimini qayta dasturlash mumkin, albatta talabnda kelib chiqqan holda.
Abonent qurilmasi istemolga qarab quyidagi guruhlarga bo‘linadi:
-Statsionar qurilma: o‘zgaruvchan to‘k manbai bilan ishlaydigan ish joyiga,uy,dala
hovliga o‘rnatiladigan radiostansiya.
-Mobil qurilma: avtomobil radiostansiya
-Olib yuruvchi qurilma:akumlyator yoki batereyada ishlaydigan portativ
radiostansiya.
Abonentlar soni va tizimning yuklanishi
Maskimal darajadagi abonentlar soni malumotlar
bazasi hajmi bilan
chegaralangan (faqatgina 4000 gacha abonent). Ammo 2 radiokanalli trank tizimini
yaratish mumkin va unga 500 abonentni yoki 16 trank kanalida 100 abonentni
qo‘shish mumkin.
Radioaloqa Trank tizimini optimal qurish va efektiv
ekspluatatsiya qilish
uchun,bu tizimga yuklanayotgan vazifani aniq ko‘rish darkor.
Tizimni loyihalashtirish quyidagi faktorlarni inobatga olgan holda quyidagilarga
bo‘linadi:
Abonent va guruh miqdori, har bir abonent va guruh abonentlarni maksimal
darajadagi suhbati,shaxar telefon tarmog‘iga chiqish,
aniq soat ichida tizimga
yuklama va boshqalar. Amalyotda trank tizimini ishlatish shuni ko‘rsatdiki, 01
ggimal radiokanalning yuklamasi 15-50 abonent degani,2 esa 50 abonent, 4 esa
200. Kanallarda abonentlar soni ko‘payishi,tizimning band bo‘lish ehtimoliga va
foydalanuvchining operativ ishlashi tushib ketishiga olib keladi.Trank
kanallarni
aniq son bilan joylashtirishni trafik teaoriyasi bilan hisoblash mumkin,
bu teoriya
telefon aloqa loyihalashtirishda daniya olimi Erlang tomonidan ishlab chiqilgan.
Tadqiqot obyekti va predmeti - Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli ichimlik suvi olishda biotexnologik

8
minor), turli xil darajada ifloslangan ichimlik suvlari tanlandi.
Oqava suvlarni
tozalash usullari tadqiqot predmeti qilib olindi.
Tadqiqot maqsadi va vazifalari
.
Tadqiqot ishimizda
quyidagicha maqsad
qo‘yildi:
Termiz shahridagi
turli xil darajada ifloslangan ichimlik suvlarini o‘rganish,
fizik–kimyoviy xossalarini tekshirish, ularni biotexnologik usulda tozalash.
Qo‘yilgan maqsadni amalga oshirish uchun quyidagicha asosiy vazifalar
qo‘yildi va yechildi:
adabiyotlar va elektron manbalarni tahlil qilish asosida, O‘zbekistonda mavjud
ichimlik
suvi manbalari hozirgi holati, ularning ifloslanish darajasi va manbalari,
ifloslangan suvlarni tozalash usullari haqidagi ma`lumotlarni to‘plash;
Termiz shahri turli hududlarining ichimlik suvlaridan namunalar olish, uni fizik
va
kimyoviy jihatdan tekshirish ;
ifloslangan deb aniqlangan namunalarda yuksak suv o‘simliklari o‘stirish orqali
suvni tozalash tajribalarini olib borish;
tajribalarda aniqlangan ma’lumotlar asosida tegishli xulosa va tavsiyalar
tayyorlash.
Ilmiy yangiligi. Ifloslangan ichimlik
suvlarni biotexnologik usulda, ya’ni
yuksak suv o‘simliklari yordamida tozalashga qaratilgan tajribalar Termiz shahrida
mahalliy sharoitda birinchi marta olib borildi.
Tadqiqotning asosiy masalalari va farazlari. Tadqiqotda asosiy masala
aholini toza ichimlik suvi bilan ta’minlash va ifloslangan suvni iqtisodiy jihatdan
samarali tozalash usullarini izlab topishga qaratilgan. Agar tadqiqot natijalari ishlab
chiqarishga
joriy qilinsa, aholini toza ichimlik suviga bo‘lgan talabini qondirishga
birmuncha erishiladi deb faraz qilish mumkin.
–rasm. Tadqiqot obyekti sifatida olingan – Azolla caroliniana

48
ishlatiladigan xlor va uning birikmalarini tejash hisobiga olingan iqtisodiy
samaradorlik 2012 yilda 306 mln (uch yuz olti million) so‘mni tashkil qilgan.
Yuksak suv o'simliklarining suvdagi turli moddalarni, biogen elementlar
(azot, fosfor, kaliy, kal`tsiy, magniy, marganets, oltingugurt), og'ir metallar (kadmiy,
mis, qo'rg'oshin, rux), fenollar, sulfatlar, xloridlarni to'plashi, neft mahsulotlari,
sintetik sirtfaol moddalarni zararsizlantirishi bois ulardan sanoat, kommunal–
maishiy va boshqa oqova suvlarni tozalashda dunyoning turli mamlakatlarida,
shu jumladan respublikamizda ham qo'llaniladi
1
.
Yuksak suv o'simliklari suvdan tuzlarni ham o'zlashtiradi. Yuksak suv
o'simliklarining bu xususiyati suv havzalaridagi tuz rejimini boshqarishda ulardan
foydalanish imkoniyatini ko'rsatadi
2
.
Ta'kidlash joizki, eyxorniya, pistiya va azolla ayrim mamlakatlarning botanika
bog'larida manzarali hamda akvarium o'simligi sifatida o'stiriladi. Bundan tashqari
pistiya biomassasidan dori –darmonlar, eyxorniyadan qog'oz, biogaz va spirt olish
mumkin. Azolladan esa, atmosferadagi azotni to'plovchi “yashil o'g'it”, sholi
hosildorligini oshiruvchi va tuproq unumdorligini yaxshilovchi vositalar, qishloq
xo'jalik hayvonlari, maishiy–kommunal, baliq va yovvoyi qushlarni boqishda
oqsil–vitaminli mineral ozuqa sifatida foydalanish mumkin
3
.
Sattarov abdumurod sattarovich oqava suvlardan sifatli ichimlik suvi olishda biotexnologik - bet 8

vulgarius Beisei, Scenedesmus obliquus Kuetz ekilgan. Natijalarning ko‘rsatishicha
oqova suvlaridan yuqorida ko‘rsatilgan suvo‘tlari o‘stirishda ozuqa sifatida
foydalanish mumkin ekan. O‘stirilgan suvo‘tlarining hosildorligi 1 m
2
suv yuzasida
13,4–17,2 g quruq moddani tashkil qilgan. Suvo‘tlaridan tashqari “O‘zbekiston”
parrandachilik fabrikasidan chiquvchi oqova suviga yuksak suv o‘simliklaridan
ryaska (Lemna minor) va spirodella (Spirodella polyrchra) ekilgach, ularning oqova
suvini tozalashi hamda hosilning ko‘payishi o‘rganilgan. Chorvachilik kompleksidan
va oltin ishlab chiqaradigan fabrikadan chiqadigan oqova suvlarini tozalash
biotexnologiyasi ham ishlab chiqilgan (Bo’riyev, 1993). Muallifning ko‘rsatishicha,
mikroskopik suvo‘tlar yordamida oqova suvining tarkibidagi organik, mineral
moddalar, kasallik tarqatuvchi mikroorganizmlar va zaharli moddalardan intensiv
holatda tozalanar ekan. Bu tozalanish darajasi 90 foizni tashkil qilgan.
O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasidagi Mikrobiologiya instituti
(R.Sh.Shoyokubov va hamkasblari) tomonidan cho‘chqachilik, parrandachilik
komplekslaridan hamda kanopni qayta ishlaydigan korxonalardan chiqadigan oqova
33
– suvlarni yuksak suv o‘simliklar vakili pistiya (Pistia stratiotes L.) yordamida
tozalash biotexnologiyasi ishlab chiqilgan va ishlab chiqarishga keng joriy qilingan
1
.
Respublikamizda turli xil sanoat va ishlab chiqarish oqova suvlarini yuksak suv
o‘simliklari, suvo‘tlari, Bacillus, Pseudomonas, Bacillus cereus, Bacterium
megaterium va boshqa bakteriyalar vakillari, Pseudomonas fluorescens B–
5040 yordamida (pestitsidlar, fenollar, sianidlar, og‘ir metallar tuzlari va h.k.dan)
tozalash usullari ishlab chiqilgan (Shoyakubov va boshq., 2005; Bo‘riev, 1993;
Qutliev, 1993; Sagdieva, 1997; Sanakulov, 2001). Rossiyada oltin saralash
korxonalari oqova suvlariga oziqa manbasi sifatida ammofos qo‘shib, L.Minor
yordamida tozalangan (Antoninova, 2007). Chiqindili oqova suvlarni yuksak suv
o‘simliklari – ryaska, azolla, pistiya va eyxorniya yordamida tozalashning fizikaviy,
kimyoviy, biologik, mikrobiologik jarayonlari, ionlar metabolizmi, o‘simlik
to‘qimalaridagi akkumulyatsiyasi kabi jihatlar o‘rganilgan.
1
Шоякубов Р.Ш., Кутлиев Дж., Хайдарова Х.Н., Джуманиязова Г.И. Биотехнология массового
культивирования и использования пистии телорезовидной при биологической очистке сточных вод //
Информационное сообщение № 433. – Ташкент: Фан, 1988. – 16 с.
|