nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Leptonlar - Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti

|
Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti
|
bet | 6/12 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 118,18 Kb. | | #262657 |
Bog'liq umidjon kurs ishi1Leptonlar. Fermionlarning eng yengili- leptonlardir. Leptonlar Fermi-Dirak statistikasiga bo‘ysunadi. Leptonlar oilasiga 6 ta zarra va ularning 6 ta antizarrasi kiradi. Bu zarralar elektron, myuon μ, τ- mezon va uchta neytrino:v e , vτ, v μ
Neytrino. Neytrino leptonlar orasida eng yengil hisoblanadi. Huddi fotonga o‘xshash, neytrinoning ham tinchlikdagi massasi nolga teng. Shuning uchun ham yuqorida keltirilgan formulalar neytrino uchun ham o‘rinlidir. Ikki xil neytrino mavjud: elektronli neytrino va myuonli neytrino. Bu ikkala neytrinoning o‘ziga mos antizarrasi mavjud. Ularning spini 1/2 ga teng bo‘lib, elektr zaryadi yo‘qdir. Elektronning elementar zarralar bilan bo‘ladigan o‘zaro ta'siri elektronli, myuonning elementar zarralar bilan bo‘ladigan o‘zaro ta'siri jarayonida esa myuonli neytrino hosil bo‘ladi va shu bilan ular bir-biridan farq qiladi. Bunda gap faqat kuchsiz o‘zaro ta'sir jarayonlari haqida yuritiladi. Biror-bir kuchsiz o‘zaro ta’sir jarayonlarda elektron ishtirok etayotgan bo‘lsa, albatta, unda elektronli neytrino ham ishtirok etadi. Elektron va elektronli neytrino ishtirok etayotgan kuchsiz jarayonlarga β aylanish reaksiyasi misol bo‘ladi:
n → p+ + e - + v e. (1)
p → n + e ++ v e
va ularga teskari bo‘lgan reaksiyalar:
v e + p+ → n + e +. (2)
v e + n → p + e –
bu reaksiyalarda: n- neytron; p- proton; e-elektron; e+ - pozitron; ve- elektronli neytrino va uning antizarrasi. Xuddi shunday jarayonlarni pionlar yemirilishida qatnashgan myuon va myuonli neytrino uchun ham yozish mumkin,
π - → μ - + v μ. (3)
π + → μ + + v μ
Shuningdek, musbat myuonlarni hosil qilish reaksiyasi:
v μ + p+ → n + μ + (4)
Bu yerda: π - - manfiy pion; π + - musbat pion; μ - - manfiy myuon; μ + - musbat myuon; v μ - myuonli neytrino.
Endi yuqorida keltirilgan reaksiyalarga diqqat bilan e’tibor beramiz. Reaksiyaning bitta tomonida (masalan, (1) reaksiyaning o‘ng tomonida) elektron bilan bir vaqtning o‘zida antineytrino ishtirok etadi. Agar elektron va neytrino reaksiyaning turli qismlarida bo‘lsa, u holda elektron bilan birga endi antineytrino emas, balki neytrino hosil bo‘ladi ((2) reaksiyalarda). Myuon va myuonli neytrino ham (3) va (4) reaksiyalarda o‘zlarini xuddi yuqorida aytgandek tutadi. Bunga sabab zarralarning saqlanish qonunidadir. Biz ko‘rayotgan holda zarralarning lepton soni saqlanadi. Agar har bir lepton zarralarning lepton soni 1 va ularning antizarralari uchun lepton soni -1 ga teng deb qaralsa, u holda ixtiyoriy kuchsiz o‘zaro ta'sir reaksiyalarining boshida va oxirida leptonlarning algebraik soni bir xil bo‘ladi. Neytrino boshqa zarralar bilan kuchsiz o‘zaro ta'sirda bo‘ladi. Neytrino qatnashgan barcha jarayonlar uchun efektiv kesim juda kichik bo‘ladi, shunga ko‘ra neytrinoning har qanday jismdagi erkin yugurish yo‘li juda katta bo‘ladi. Neytrino barcha sharoitlarda to‘liq qutblangan yagona zarra. Uning spini impuls vektori bo‘ylab yoki unga qarama-qarshi tomonga qat'iy yo‘nalgan.
|
| |
A)Ra’nodoshlar B)Gulxayridoshlar C)Karamdoshlar D)Ituzumdoshlarni

|
A)Ra’nodoshlar B)Gulxayridoshlar C)Karamdoshlar D)Ituzumdoshlarni
|
bet | 4/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiyaA)Ra’nodoshlar B)Gulxayridoshlar C)Karamdoshlar D)Ituzumdoshlarni
16.Mingdevona va Bangidevona qaysi o’simlik oilasi uchun xos ?
A) Ra’nodoshlar B) Karamdoshlar C) Ituzumdoshlar D) Qovoqdoshlar
17.Erta pishar uzum navini aniqlang ?
A. husayni B. Chillaki C. Qora uzum D. Oq pishar
18. Ranoguldoshlar oilasi gul formulasini yozing.
__________________________________________
19. G`o`zaning necha turi bor va qaysilar?
___________________________________________
20. Qora ituzum qaysi oilaga mansub?
____________________________________________
21. Qizil kitobda 60 turni o`z ichiga olishi bilan alohida o`rinda turuvchi oila?
_____________________________________________
22. Qarag`ay necha yil yashaydi?
_____________________________________________
23. Na`matakning bo`yi qancha ?
_____________________________________________
24. Lavlagi ismaloq saksavul qaysi oila vakillari hisoblanadi?
_____________________________________________
25. Bir va ikki urug` pallasi o`simliklarning necha xil farqi bor?
Botanika 4-chorak
1.Quyidagi gul formulasi qaysi oilaga tegishli? Og3+3 Ch 3+3 U(3)
A)Piyozdoshlarga B) Loladoshlarga C)Bug`doydoshlarga D) Shirachdoshlarga
2.O’zbekistonda lolaning qancha turi uchraydi ?
A) 23 C)35 B)30 D)40
3.Xolmon va olg’i qaysi oilaga mansub o’simlik ?
A)Piyozdoshlarga B)Chuchmomodoshlarga C)Loladoshlarga D)Boshoqdoshlarga
4.Piyozlarning qancha turi O’zbekiston qizil kitobiga kiritilgan ?
A)8 B)10 C)12 D)15
5.Bug’doydoshlarga mansub o’simliklarni belgilang ?
A)Yong’oq ,Ajiriq , qo’ng’irbosh C)Tariq , sholi,makkajo’xori
B)Oqjo’hori , g’umay, javdar D)Sho’ra,selin ,yantoq
6.Cho’llarda sho’rlangan tuproqda o’suvchi o’simliklar qaysi ?
A)Qoraboyalich , qizilsho’ra ,iloq B)Baliqko’z ,sarsazan ,qorabaroq
C)Buyurg’un, sho’ra , shuvoq D)Selen,teresken,izen
7.To’qaylarda keng tarqalgan o’simliklar qaysi ?
A)Qamish,turang’il,yulg’un B)Tol,jiyda,qorabaroq C)Yantoq ,rovak,sag’an D)Juzg’un ,shirinmiya , saksovul
8.Yaylov mintaqasi necha metr balandlikdan boshlanadi?
A) 1200 – 1600 B) 1800- 2200 C) 2700- 2800 D) 3000 metrdan yuqori
9.Yaylovlarda yer bag’lab o’sadigan o’simliklar ?
A) rayhon, bug’doy , ajriq B) selen, iloq, juzg’un, C) kirpio’t, zirako’t D) archa, irg’ay, na’matak
10.O’zbekiston o’rmon xo’jaligi fondi maydoni qancha?
A) 8 ming ga B) 8600 ga C) 9119 ga D) 9540 ga
11.O’zbekiston “Qizil kitob”i ilk marotaba qachon ta’sis etildi?
A) 1945- yil B) 1963 yil C) 1971 yil D) 1979 yil
12.O’zbekiston “Qizil kitob’ga kiritilgan o`simliklarning gurughlari nechta?
A) 2 B) 3 C) 4 D) 5
13.Navoiy viloyatida necha tur o’simlik “Qizil kitob”ga kiritilgan?
A) 9 B) 13 C) 17 D) 45
14 .Suvdan ilk marotaba quruqlikka chiqqan o’simliklar qanday ataladi?
A) psilofitlar B) riniyalar C) kuksoniyalar D) qo’ng’ir suv o’tlar
15.O’zbekistonda uzumchilikni rivojlantirishga kim katta hissa qo’shgan?
A)Yo.To’raqulov B)Rizamat ota Musamuhammdov C)A.Zikriyoyev D)Z.Egamberdiyev
|
| |
A
  
D - 6-sinf botanika 1-chorak

|
6-sinf botanika 1-chorak
|
bet | 12/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiyaA
|
D
|
V
|
V
|
D
|
D
|
S
|
A
|
A
|
A
|
D
|
S
|
V
|
S
|
A
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
D
|
D
|
A
|
S
|
D
|
A
|
D
|
V
|
D
|
S
|
V
|
D
|
A
|
D
|
А
|
| 31.Qovoq
32. Ilashib o`suvchi
33. Ziradoshlar
34. GK 5 GT (5) Ch (5) U (5)
35. Kartoshka, baqlajon
36. Mgnoliya, kashtan, shoyiakatsiya , (oddiy ziyra, osh
37. Ko`makcha yoki zaravor meva
38. Odiiy zira (osh zirasi)
39. GK 5 GT (5) Ch (5) U (5)
40. Kartoshka, baqlajon
|
| |
-sinf III chorak - 6-sinf botanika 1-chorak

|
6-sinf botanika 1-chorak
|
bet | 3/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiya6-sinf III chorak
1.Kosmik kemalar va suv osti kemalarida havoni tozalash uchun foydalaniladigan suv osti o’ti ?
A)Xlamidomonada B)Xlorella C) Ulotriks D)Xara
2.Dengiz suv o’tlarining qanday ahamiyati bor?
A)Dengizlarda organik moddalar hosil qiladi ? B)Dengizda yashovchi hayvonlarning birinchi ozig’i
C)Suvni kislorod bilan boyitadi D) A,B,C javoblar to’g’ri
3.Hovuzlarda va sekin oqadigan suvlarda ko’p uchraydigan ipsimon shoxlanmagan suv o’ti ?
A) Ulotriks B) Xlomidamonada C) Xara D) Spirogira
4.Oziq ovqat sanoatida marmelad va muzqaymoq tayyorlashda ishlatiladigan agar qaysi suv o’tidan olinadi?
A) Qo’ng’ir suv o’tidan B) Yashil suv o’tidan C) Nemalion D) Qizil suv o’tidan
5.Funariya turkumiga nechta tur kiradi ?
A)100 B)200 C)300 B)200
6.Suv qirqulogining sporalari qachon hosil bo’ladi ?
A) Iyun B) Sentyabr –Avgust C) Iyul D) Oktabr
7.Ra’nodoshlar oilasiga kiradigan o’simlikni toping ?
A)Olma ,jiyda B)Nok, sholg’om C)Behi, zubturum D)O’rik, qulupnay
8.O’zbekistonda sho’radoshlar oilasiga mansub qancha turkum va tur mavjud?
A)44-200 tur B) 34-200 tur C)100-150 tur D)44-300 tur
9.Ildizi o’q ,tik poya , yulduzsimon tuklar bilan qoplangan barglari oddiy bandli ,panjasimon , gulqo’rg’oni murakkab belgilar qaysi oilaga tegishli ?
A) Karamdoshlar B) Gulxayridoshlar C) Ra’nodoshlar D) Burchoqdoshlar
10.Berilgan o’simliklar ichida burchoqdoshlar oilasiga mansub yovvoi o’simlik qaysi ?
A)Loviya B)Qimizak C)Oqquray D)Jag’-jag’
11.Quyidagi qaysi o’simlik gulxayridoshlarga mansub?
A) G’oza B) Rayxon A) Lavlagi D) Karam
12.Sho’radoshlarning qaysi vakillari cho’llarda o’sadi ?
A)Ismaloq,sebarga B)Yantoq, saksovul C)Beda, ituzum D)Izen, teresken
13.Burchog’doshlarga mansub o’t o’simliklarni belgilang ?
A)Sebarga,gulxayri,afsonak B Yasmiq,mosh,quyonsuyak
C)Yeryong’oq,burchog’,shirach D)Oqquray,beda,lola
14.Brchoqdoshlarga mansub daraxt o’simliklar qaysilar ?
A)Yapon saforasi ,gledichiya B)Sadaqayrog’och,olma,do’lana
C)Tuxumak,tikandaraxt, oqakatsiya D)Tol,terak,behi
15.Quyidagi gul formulasi qaysi oilani ifodalaydi ?Gk (5)_ Ct(5) Ch5U1
|
| |
Mevasi etdor,sersuv,soxta meva qaysi o’simliklar uchun xos?

|
Mevasi etdor,sersuv,soxta meva qaysi o’simliklar uchun xos?
|
bet | 5/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiya16.Mevasi etdor,sersuv,soxta meva qaysi o’simliklar uchun xos?
A)Tokdoshlar B)Ra’nodoshlar C)Qovoqdoshlar D)Burchoqdoshlar
17.Qovoqdoshlarga mansub o’simliklar qaysilar ?
A)Handalak,qovun,bodring C)Baqlajon,kartoshka,ituzum
B)Qovoq,qozonyuvgich,terak bargli liftok D)Bangidevona,minddevona,ituzum
18. Qaysi o`simlik urug`ining tarkibida 50 % gacha moy uchraydi?
__________________________________________________________
19. Tokdoshlarning poyasi qanday tuzilishga ega?
__________________________________________________________
20. Sabzi, kashnich, petrushka, shivit qaysi oila vakillari
__________________________________________________________
21. Qoqio`tdoshlar oilasining gul formulasi
__________________________________________________________
22. Itizum oilasining sabzavot ekinini yozing.
___________________________________________________________
23. Manzarali daraxtlar orasida gul va barglarning jozibadorligi bilan ajralib turuvchi o`simlik nomlarini yozing.
___________________________________________________________
24. Loladoshlar oilasi vakillarining mevasi qanaqa
____________________________________________________________
25. Efir moylari boyligi bilan ajralib turuvchi o`simliklarni yozing.
6-sinf botanika 1-chorak
T/R
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
1
|
J
|
D
|
B
|
E
|
B
|
B
|
B
|
A
|
D
|
A
|
A
|
D
|
E
|
E
|
B
|
B
|
B
|
B
|
D
|
19.Makajo`xori , kartoshka, ajriq
20.Ildiz, poya, barg
21.Tur,turkum,oila,sinf , bo`lim, o`simliklar dunyosi
22. Changdonda yetilgan changlarning urug`chi tumshuqchasiga tushishi
23.Kungaboqar, kartoshka, bo`tako`z,shuvoq
24. Urug`dan endigina o`sib chiqqan katta va nozik o`simta
25.Sil, terlama, bo`g`ma, vabo, o`lat
|
| |
Botanika 4-chorak - 6-sinf botanika 1-chorak

|
6-sinf botanika 1-chorak
|
bet | 7/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiyaBotanika 4-chorak
1.Quyidagi gul formulasi qaysi oilaga tegishli? Og3+3 Ch 3+3 U(3)
A)Piyozdoshlarga B) Loladoshlarga C)Bug`doydoshlarga D) Shirachdoshlarga
2.O’zbekistonda lolaning qancha turi uchraydi ?
A) 23 C)35 B)30 D)40
3.Xolmon va olg’i qaysi oilaga mansub o’simlik ?
A)Piyozdoshlarga B)Chuchmomodoshlarga C)Loladoshlarga D)Boshoqdoshlarga
4.Piyozlarning qancha turi O’zbekiston qizil kitobiga kiritilgan ?
A)8 B)10 C)12 D)15
5.Bug’doydoshlarga mansub o’simliklarni belgilang ?
A)Yong’oq ,Ajiriq , qo’ng’irbosh C)Tariq , sholi,makkajo’xori
B)Oqjo’hori , g’umay, javdar D)Sho’ra,selin ,yantoq
6.Cho’llarda sho’rlangan tuproqda o’suvchi o’simliklar qaysi ?
A)Qoraboyalich , qizilsho’ra ,iloq B)Baliqko’z ,sarsazan ,qorabaroq
C)Buyurg’un, sho’ra , shuvoq D)Selen,teresken,izen
7.To’qaylarda keng tarqalgan o’simliklar qaysi ?
A)Qamish,turang’il,yulg’un B)Tol,jiyda,qorabaroq C)Yantoq ,rovak,sag’an D)Juzg’un ,shirinmiya , saksovul
8.Yaylov mintaqasi necha metr balandlikdan boshlanadi?
A) 1200 – 1600 B) 1800- 2200 C) 2700- 2800 D) 3000 metrdan yuqori
9.Yaylovlarda yer bag’lab o’sadigan o’simliklar ?
A) rayhon, bug’doy , ajriq B) selen, iloq, juzg’un, C) kirpio’t, zirako’t D) archa, irg’ay, na’matak
10.O’zbekiston o’rmon xo’jaligi fondi maydoni qancha?
A) 8 ming ga B) 8600 ga C) 9119 ga D) 9540 ga
__________________________________________________________
11. Qoqio`tdoshlar oilasining gul formulasi
__________________________________________________________
12. Itizum oilasining sabzavot ekinini yozing.
___________________________________________________________
13. Manzarali daraxtlar orasida gul va barglarning jozibadorligi bilan ajralib turuvchi o`simlik nomlarini yozing.
___________________________________________________________
14. Loladoshlar oilasi vakillarining mevasi qanaqa
____________________________________________________________
15. Efir moylari boyligi bilan ajralib turuvchi o`simliklarni yozing.
____________________________________________________________
|
| |
Fotonlar - Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti

|
Jizzax politexnika instituti energetika va radioelektronika fakulteti
|
bet | 5/12 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 118,18 Kb. | | #262657 |
Bog'liq umidjon kurs ishi1Fotonlar.Foton tinchlikdagi massasi nolga teng bo‘lgan zarradir. Uni leptonlar oilasiga kiritish ham mumkin biroq foton boshqa elementar zarralardan alohida ko‘riladi. Fotonning tinchlikdagi massasi qatiyan nolga teng bo‘lgani sababli zarraning energiyasi va impulisisi p ni bog‘lovchi formula:
E = pc = mc2
bu formulada: E- foton energiyasi, p- foton impulsi, m- foton massasi, c=3 • 10 8 m/s- yorug‘lik tezligi. Fotonning impulsi quyidagiga teng bo‘ladi: p =mc. Yuqoridagi formula Fotonning korpuskulyarlik xususiyatidan topilgan. Foton dualistik (ikki yoqlama) xarakterga ega bo‘lib, uning energiyasi va impulsini to‘lqin xususiyatidan ham topish mumkin:
E = vh
formulada h=6,62 • 10 -34 J • s- Plank doimiysi; v- fotonga bog‘liq bo‘lgan elektromagnit to‘lqin chastotasi. Foton elektromagnit maydon kvanti bo‘lib, odatda Ɣ bilan belgilanadi.
Foton Boze-Eynshteyn statistikasiga bo‘ysunadi. Demak, u bozon ekan. Hamma bozonlarning spini yo nolga, yoki butun songa teng bo‘ladi. Fotonning spini 1 ga teng. Fotonning o‘zi elektr jihatdan neytral bo‘lsa ham, u zaryadlar orasidagi o‘zaro ta'sir kuchini “tashish” vazifasini bajaradi. Foton statik elektr maydon uchun virtual (mavjud bo‘lishi mumkin) zarra bo‘lib, nurlanish maydoni uchun esa real zarra bo‘lib hisoblanadi. Foton barqaror zarra bo‘lib, boshqa zarralarga spontan ravishda parchalanmaydi. Fotonning yashash vaqti cheksiz, boshqa zarra yoki zarralar bilan o‘zaro ta'sirda bo‘lganda yo‘qolib ketadi. Foton “ma'lumot berish” vazifasini o‘taydi. Bizni o‘rab turgan tabiat haqidagi axborotlarning eng ko‘p qismi foton orqali beriladi. Masalan, atom va molekula energetik holatlari haqidagi ma'lumotni ular yutayotgan yoki sochayotgan nurning rangiga qarab bilish mumkin. Atom yadrolarining spini haqidagi ma'lumotni shu yadrolarning tashqi elektromagnit maydon bilan o‘zaro ta'siridan, uyg‘ongan energetik sathlari haqidagi ma'lumotni esa chiqarayotgan Ɣ-nurlanishdan bilamiz. Quyosh sistemasidagi sayyoralar, yulduzlar, galaktikalar haqidagi barcha astronomik axborotlarni nurlanish detektori orqali radio- va optik- diapazonlarda bilamiz. Erkin fotonlar koinotda eng ko‘p tarqalgan zarralar. Ular boshqa zarralar bilan elektromagnit va gravitatsion o‘zaro ta'sirlarda bo‘ladi.
|
| |
Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi

Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi
Download
8,37 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
06.12.2023
Hajmi
8,37 Mb.
#112657
Download
8,37 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi
Download
8,37 Mb.
Matnni ko'rish
Adabiyotlar ro`yhati - Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi

|
Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligiBog'liq NaqshAdabiyotlar ro`yhati
1. Azimov I. O`zb
еkiton naqshu nigorlari. T. : G`. G`ulom nomidagi adabiyot va
san'at nashriyoti. 1987 yil.
2. Bulatov S. S., Ashirova M. O. Amaliy san'at qisqacha lug`ati. Qomuslar bosh
tahririyati. T.: 1992 yil.
3. Bulatov S. S. O`zb
еk xalq amaliy bеzak san'ati. T.: Mеhnat 1991 y.
4. Bulatov S. S. O`zb
еk xalq amaliy bеzak san'ati atamalarining izohli lug`ati. T:
1990 yil.
5. Zohidov P. Sh. F
еrganskaya rospis T.: Gost. izdat. xud. lit. 1960
6. Mirzaahm
еdov M. A. Boshlang`ich badiiy naqsh ishlash mеtodikasi T.: “O`qituchi”, 1976.
7. Majidov J. Tasviriy san'atdan sinfdan tashqari ishlar. T.: “O`qituvchi” 1983
8. Mirzaahm
еdov M. A. Matеriallarga badiiy ishlov bеrish. T.: “O`qituvchi” 1986
9. Usmonov O. Kamoliddin B
еhzod va uning naqqoshlik maktabi T.: “Fan”, 1977
10. Egamov X. Bo`yoqlar bilan ishlash T.: “O`qituvchi” 1981
11. Qosimov Q. Naqqoshlik. T.: “O`qituvchi” 1990 y.
12. Qosimov Q. Naqqoshlik. T.: “O`qituvchi” 1990 y.
Document Outline - Naqsh
- Naqsh
- Reja:
- Слайд номер 3
- Слайд номер 4
- Слайд номер 5
- Naqsh so'zining ma'nosi
- Слайд номер 7
- Naqsh turlari
- Слайд номер 9
- Слайд номер 10
- Слайд номер 11
- Naqqoshlik
- Слайд номер 13
- Naqsh chizishda ko`proq barg tasvirlaridan foydalaniladi
- Слайд номер 15
- Слайд номер 16
- Islomiy naqshlar va ulardan namunalar
- Слайд номер 18
- Слайд номер 19
- Hindiy naqshlar va ulardan namunalar
- Слайд номер 21
- Слайд номер 22
- Слайд номер 23
- Слайд номер 24
- Naqshlarning ramziy ma'nosi
- Слайд номер 26
- Adabiyotlar ro`yhati
|
| |
Islomiy naqshlar va - Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi

Islomiy naqshlar va
ulardan namunalar
Hindiy naqshlar va ulardan namunalar
Naqshlarning ramziy ma'nosi
Naqsh ranglari va el
еmеntlarining ramziy ma'nosi: Ramziylik olam va odam ruxiyati, tabiat voqеlik, hayot
falsafasini jonli chiziqlar, ranglar orqali tasvirlashdir. Naqkoshlik ganyakorlik va yog`och o`ymakorligini
san'atlarida turli shakllar, gul el
еmеntlari va rang tuslarining ramziy- falsafiy ma'nolari ayniqsa kеng
ifodalanadi.
Yashil rang – ona tabiat ramzi, ko`k rang – moviy osmon, sariq rang – muqqaddaslik, qora rang – matonat,
oq rang tozalik, baht va omad ramzi, barg baxorgi uyg`onish, atirgul – go`zallik ramzi, olma muxabbat
ramzi, anor ezgulik, to`kin sochinlik.
Ma'lumki har bir naqsh namunasi o`ziga xos naqsh el
еmеntlariga asos qilinib, tabiatda uchrovchi o`simlik
dunyosi, hayvonot olami va turli g
еomеtrik shakllarning eng soda ko`rinishlaridagi «stillashtirilgan» -
holatlari olinadi. – Bunda tanlangan shakl ko`rishish naqsh kompozitsiyasi tarkibiga qo`shishi mumkin
bo`lgan b
еzak shakliga kеltiriladi.
Naqshda el
еmеntlarning o`zaro birikib borishi, muttanosib bog`lanishlari naqshning butun bir yaxlitligini
tashkil etadi. Naqsh chishishni o`rganishda dastlab quyidagi shakllar chizib o`rganiladi.
Barglar, gullar, novdalar, bog`lam va sirtmoq, tanob, marg`ula va kurtak, madoxil, gajak va jingalak bafta
va shukufta
|
Mavzu: Moliyaviy natijaviylikni ifodalovchi koʻrsatkichlar tizimi

|
Mavzu: Moliyaviy natijaviylikni ifodalovchi koʻrsatkichlar tizimi
|
Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,34 Mb. | | #104099 |
Bog'liq TEMURBEK BOLIBEKOV
Fuufufufig
Hggggffffffydufuxxuxuxyzzyzyfuxuxuxufgux7g7g6f
Mavzu: Moliyaviy natijaviylikni ifodalovchi koʻrsatkichlar tizimi
Bolibekov Temurbek
Korxonaning moliyaviy natijalari tahlili (tushuncha).
• Korxonaning daromad xarajatlarini kompleks tahlil etishdan asosiy maqsad xoʻjalik yurituvchi subʼektning moliyaviy holati , uning daromad,xarajat , foyda va zararlari tarkibidagi strukturaviy oʻzgarishlar togrisida aniq va ishonchli maʼlumotlarga ega boʻlishdan iborat.
2022- yilning yanvar -
may oylarida iqtisodiyot tarmoqlarida
korxona va tashkilotlar tomonidan
30804,7 mlrd. so‘m miqdorida yakuniy
moliyaviy natija olindi.
2021- yilning shu davriga nisbatan
solishtirilganda foyda 17,6 % ga
ko‘paygan.
Foyda
Iqtisodiy faoliyat turlari bo‘yicha yakuniy moliyaviy natijalar, mlrd.so‘m
2022- yilning yanvar-may oylarida 2021- yilning shu davriga nisbatan solishtirganda, foydaning asosiy o‘sishi “Olmaliq kon - metallurgiya kombinati” AJ
(1 334,7 mlrd.so‘m), O‘zavtosanoat AJ (1 070,9 mlrd. so‘m), O‘zbekiston to‘qimachilik
va tikuv-trikotaj sanoati korxonalari uyushmasi (670,4 mlrd. so‘m), “O‘zkimyosanoat” AJ
(661,8 mlrd. so‘m), “NKMK” DK (159,4 mlrd. so‘m), “O‘zbekiston metallurgiya
kombinati” AJ (157,4 mlrd. so‘m)ga to‘g‘ri keldi.
Hududlar kesimida foydaning asosiy qismi
Navoiy viloyati 13 103,4 mlrd. so‘m (jami
foydaning 4,25%i), Toshkent viloyati
7 203,4 mlrd. so‘m (23,4 %), Toshkent shahri
2 866,0 mlrd. so‘m (9,3 %), Qoraqalpog‘iston
Respublikasi 2 729,5 mlrd. so‘m (8,9 %), Andijon
viloyatida 1858,0 mlrd. so‘m (6,0 % ), Xorazm
viloyati 953,6 mlrd. so‘m (3,1 %) va Qashqadaryo
viloyati 931,4 mlrd. so‘m (3,0 %)ga to‘g‘ri keldi.
Maʼlumot uchun
2022- yilning yanvarmay oylarida 579 ta
korxona va tashkilotlar
8427,5 mlrd. so‘m
zarar ko‘rgan.
Eʼtiboringiz uchun rahmat
|
| |
Foydalaniladigan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati

|
Foydalaniladigan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
|
bet | 3/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #115282 |
Bog'liq Lecture 12Foydalaniladigan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
(List of basic textbooks and manuals used.)
- Kalashnikov S.G. Umumiy fizika kursi. Elektr. Oliy o’quv yurtlarining fizika ixtisosi bo’yicha darslik. O’qituvchi, Toshkent-1979, 615 bet
- Сивухин Д.В. Курс общeй физики. т.Ш, Электричество, Учебное пособие для студентов физических специалностей высших учебных заведений. Наука, М.-1977, 687 стр.
- Volkenshteyn V.S.Umumiy fizika kursidan masalalar to’plami. Oliy texnika o’quv yurtlari uchun o’quv qo’llanma. O’qituvchi. Toshkent 1969, 440 bet.
- Сивухин Д.В. Электричество, Курс общeй физики М.2004
Nurmatov N.A. “Elektr va magnetizm” fanidan o’quv-uslubiy majmua, O’zMU, 2011.
Qo’shimcha adabiyotlar (Additional Literature)
1.J.Kamolov, I.Ismoilov, U.Begimqulov va boshqalar. Elektr va magnetizm. T.: Iqtisod moliya, 2007 y.
2.Волкенштейн В.C Сборник задач по общэму курсу физики. М.2004
3.Savelev I.V. Umumiy fizika kursi. II qism. Oliy texnika o’quv yurtlari uchun qo’llanma. O’qituvchi, Toshkent-1976 450 bet
4.Зисман Г.А. Тодес О.М. Курс общэй физики. т.II, Электричество, Учебное пособие для студентов физических специалностей высших учебных заведений. Наука, М.-1972, 360 стр.
5.Матвеев А.Н. Электричество и магнетизм. Высшая школа. М.-1983
6.Buribaev I. Elektr va magnetizm Ma’ruzalar matni. Universitet. 2000y.
7.«Fizikadan praktikum». Elektr va optika. Iveronova taxriri ostida. T.1968 y.
8.Buribaev I., Karimov R. Elektr va magnetizmdan fizpraktikum. Universitet. T. 200
|
| |
Kafedra o‘quv yuklamasini shakllantirish va professor- o‘qituvchilarga taqsimlash tizimi eshpo

Kafedra o‘quv yuklamasini shakllantirish va professor- o‘qituvchilarga taqsimlash tizimi eshpo
Download
252,72 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
05.01.2024
Hajmi
252,72 Kb.
#130372
Download
252,72 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kafedra o‘quv yuklamasini shakllantirish va professor- o‘qituvchilarga taqsimlash tizimi eshpo
Download
252,72 Kb.
Matnni ko'rish
-sinf - 6-sinf botanika 1-chorak

|
6-sinf botanika 1-chorak
|
bet | 2/12 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 276,5 Kb. | | #260041 |
Bog'liq 6-sinf-test-biologiya6-sinf botanika 2-chorak
1.Qaysi o`simliklarning ildizi 25-30 m chuqurlikda yer osti suvlariga yetib boradi?
A. Saksovul B.Shuvoq C. Yantoq D. Boyalich
2. Avtoxor o`simligini aniqlang.
A. Baliqko`z B. Qoqio`t C. Kurmak D. Ko`sak
3. G`o`zaning g`unchasi nima deb ataladi?
A. Shona B. Chanoq C. Ko`rak D. Ko`sak
4. O`simliklar sisematikasida eng kichik birlik nima?
A. Tur B. Turkum C. Bo`lim D. O`simliklar dunyosi
5. O`simliklar sisematikasida eng katta birlik nima?
A. Tur B. Turkum C. Bo`lim D. O`simliklar dunyosi
6. Fanga ilmiy til qaysi hisoblanadi?
A. Yunon tili B. Lotin tili C. Ingliz tili D. Ispan tili
7. Turni ikki nom bilan atashni fanga kim kiritgan?
A. Darvin B. Linney C. Levenguk D. Guk. R
8. Mikroblarni birinchi marta kim o`rgangan?
A. R.Guk B. A. Levenguk C. Braun D Paster
9. Bakteriyalarni o`rganuvchi fan qanday nomlanadi?
A. Virusologiya B. Botanika C. Mikrobiologiya D. Ekologiya
10. Bakteriyalar necha hujayradan iborat?
A. Ko`p hujayra B. Bir hujayra C. Koloniya hosil qiluvchi D. Barcha javoblar to`g`ri
11. Oziq yetishmaganda bakteriyalar ........
A. Tezda halok bo`ladi. B. Spora hosil qiladi.
C. Bo`linib ko`payadi. D. Qalin po`sti yemiriladi.
12. Oziq-ovqat mahsulotlarini buzib, ularda zaharli moddalar paydo qiladigan bakteriyalarni aniqlang.
A. Tugunak B. Parazit C. Achituvchi D. Chirituvchi
13. Qaysi bakteriyalar tuproqni azotli birikmalarga boyitadi?
A. Chirituvchi B. Tugunak C. Achituvchi D. Parazit
14. Kassalik keltirib chiqaruvchi bakteriyalarni aniqlang.
A. Tugunak B. Parazit C. Achituvchi D. Chirituvchi
15. Yuqumli kasalliklarning suv va havo orqali tarqalishini qaysi olim aytgan?
A. Abu Ali ibn Sino B. Beruniy C. Levenguk D. Braun
16.G`o`za gommozi bakteriyasi g`o`za niholiga qayerdan o`tadi?
A. Turpoqdan B. Havodan C. Barg o`g`izchasidan D. Barg eti hujayrasidan
17. G`o`za gommozi bakteriyasi nima bilan oziqlanadi?
A. Barg epidema hujayra bilan B. Barg o`g`izchasi hujayralari bilan
C. Barg eti hujayralari bilan D. Ildiz hujayralari bilan
18. Mogor zamburug`ini yana qanday nomlash mumkin.?
A. Po`panak B. Achitqi C. Qo`ziqorin D. Qo`zidumba
19. Mog`or zamburug`ining sporasi yetiladigan a`zo nima deb ataladi?
_________________________________________
20. Mog`or zamburug`i qanday usulda oizlanadi?
__________________________________________
21. Penitsill zamburug`lari qaysi zamburug`larga kiradi?
___________________________________________
22. Bir hujayrali suv o`tlarini yozing.
____________________________________________
23. Qaysi suvo`t xivchinlari yordamida harakatlanadi?
_____________________________________________
24. Parazit zamburug`lar o`simliklarda qanday kasalliklarni keltirib chiqaradi?
_______________________________________________
25. Vertitselyoz kasalligi xalq orasida nima deb yuritiladi?
_________________________________________________.
|
| |
-ilova  


O‘quv topshiriqlari

|
-ilova
O‘quv topshiriqlari
|
bet | 3/3 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #154020 |
Bog'liq 2 53345640440974706751-ilova
O‘quv topshiriqlari.
Umumiy tushuncha :
Maktabgacha pedagogikani pedagogika fanining alohida tarmog'iga ajratish g‘oyasi nemis o‘qituvchisi Fridrix Frebelga (1782-1852) tegishli. F. Frebel birinchi maktabgacha ta’lim tizimining yaratuvchisi va bolalar bog'chalarining asoschisidir. Uning oldida bolalar uylari bor edi, ularning vazifalari yosh bolalarni boqish va ularga g'amxo‘rlik qilish bilan cheklangan, ammo ularning ta’limini o‘z ichiga olmagan. U ham egalik qiladi "bolalar bog'chasi" atamasi, bu butun dunyoda odatda qabul qilingan. Bolalar muassasasi nomi bilan ham, aslida ham frebel o‘qituvchini "bog'bon" deb atagan, Frebelning o‘ziga xos munosabati, uning tug'ma tabiatini o‘zgartirmasdan, ehtiyotkorlik bilan va ehtiyotkorlik bilan o‘stirilishi kerak bo‘lgan gulga nisbatan o‘zini namoyon qildi.
F.Fegelning falsafiy tizimiga asoslanib, Frebel hamma narsaning ichki aloqasini ta’kidlagan. Har qanday narsa bolaga dunyoning barcha qonunlarini ochib berishi mumkin, ular universal va yagona boshlanishiga qaytadi.
2-ilova
BALIQ SKELETI
2-ilova
ESSE
Esse – taklif etilgan mavzuga 1000 dan 5000 gacha so‘z hajmidagi insho.
Esse – bu muallifning shaxsiy nuqtai nazarini yozma ravishda erkin ifoda etish shakli; qandaydir predmet bo‘yicha umumiy yoki dastlabki dunyoqarashni o‘z ichiga oladi.
Besh daqiqalik esse
Besh daqiqali esse – o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha olingan bilimlarni umumlashtirish, mushohada qilish maqsadida o‘quv mashg‘ulotida oxirida 5 daqiqa oralig‘ida olib boriladi.
3-ilova
TOPSHIRIQLAR:1
1.STEAM va STEAM ning rivojlanishi tarixi haqida nimalarni bilasiz.
2.STEAM ning STEAM ga aylanishi va takomillashtirilishini tushuntiring.
3.Maktabgacha yoshdagi bolalarada STEAM ijodkorlikni shakllantirishning maqsadi va vazifalari haqida tushuncha bering?
TOPSHIRIQLAR:2
1.Mavzu yuzasidan 10 ta test tuzing.
2. Mavzu yuzasida taqdimot tayyorlash .
3.Anagramma tayyorlash elektron shakilda.
|
| |
Amalioy mashg‘ulotining texnologik kartasi

|
Amalioy mashg‘ulotining texnologik kartasi
|
bet | 2/3 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #154020 |
Bog'liq 2 5334564044097470675Amalioy mashg‘ulotining texnologik kartasi
Bosqichlar va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchi
|
Talabalar
|
1-bosqich.
Kirish
(10 minut)
|
1.1. Mavzu, maqsad va rejadagi o‘quv natijalarini e’lon qiladi, ularni ahamiyatini va dolzarbligini asoslaydi.
Mashg‘ulotni hamkorlikda ishlash texnologiyasini qo‘llagan holda o‘tishni ma’lum qiladi.
1.2. Aqliy hujum usulidan foydalangan holda auditoriyaning tayyorgarlik darajasini aniqlaydi:
Mazmunining muhokamasi guruhlarda davom etishini e’lon qiladi.
|
1.1. Mavzuni
yozadi va savollarga
javob beradilar.
|
2-bosqich.
Asosiy
(60 daqiqa)
|
2.1. Talabalarni 3 guruhga bo‘ladi, har biriga vazifa beradi (2-ilova).
Kutilayotgan o‘quv natijalarini eslatadi.
2.2. Guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi. Baholash mezonlarini namoyish qiladi.
2.3. Vazifani bajarishda o‘quv materiallari (ma’ruza matni, o‘quv qo‘llanma)laridan foydalanish mumkinligini eslatadi.
Guruhlarda ish boshlashni taklif etadi.
2.4. Tayyorgarlikdan keyin taqdimotni boshlangani e’lon qilinadi.
2.5. Talabalar javobidagi xulosalarga e’tibor beradi, aniqlik kiritadi.
2.6. Talabalarga “Baliq skeleti” va “Esse” usulidan foydalanish haqida izoh beradi, to‘g‘rilaydi va savollarga javob qaytaradi. Guruhlar faoliyatiga umumiy ball beradi.
|
2.1. O‘quv natijalarini
taqdim qiladilar.
2.2. Savollar beradilar.
2.3. Javoblarni to‘ldiradilar.
2.4. Skeletni to‘ldiradilar va muhokamada ishtirok etadilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daqiqa)
|
3.1. Mashg‘ulotni yakunlaydi, talabalarni baholaydi va faol ishtirokchilarni rag‘batlantiradi.
3.2. Mustaqil ish sifatida Nemis o‘qituvchisi Fridrix Frebelning izlanishlari haqida fikrlarini yozma tarzda topshiradilar.
|
3.1. Eshitadilar.
3.2. Topshiriqlarni
oladilar.
|
|
| |
Iqtisodiy o’sishga texnologiyalar va inson kapitalining ta’siri

Iqtisodiy o’sishga texnologiyalar va inson kapitalining ta’siri
Download
343,27 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
21.05.2024
Hajmi
343,27 Kb.
#246969
Download
343,27 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Iqtisodiy o’sishga texnologiyalar va inson kapitalining ta’siri
Download
343,27 Kb.
Matnni ko'rish
Naqsh turlari - Reja: Naqsh turlari va uning o`ziga xosligi

Naqsh turlari
Naqsh o`simliksimon geometrik, murakkab deb ataluvchi turlarga bo`linadi:
1) O`simliksimon (islimiy, yuguruvchi) naqshlar asosan gul novda kurtak, barg, guncha kabi
elementlarning o`zaro ma'lum tartibda bog`lanib tuzilishidir.
O`simliksimon naqshlar yaka (bir) va qo`sh (ikki) bandli novda ko`rinishlarida ishlanadi. Ularga
misol qilib: ruta xoshiya, raftor, namoyon, måhrob, turunj, munabbat va xokozo. kabi naqsh
namunalarini olish mumkin.
2) Girih (handasiy) chigal, tugun degan ma'noni anglatib, to`g`ri chiziqlarning o`zaro kesishuvi –
natijasida geometrik shakkllarni hosil qiladi.
Girih naqshlari islomiy naqsh turlari singari ma'lum bo`laklardan iborat bo`lib, alohida
tuzilishlariga ega.
3) Guli girih (aralash) – murakkab naqshlar, o`simliksimon va geometrik naqsh turlarining o`zaro
birikishidan hosil bo`ladi.
Naqqoshlik
Hondosiy naqsh kompozitsiyalari, girihlarni tuzuvchi ustalarni naqqoshlikda girihkor, kata ustalar
dåb atashgan. Geometrik naqqoshlarni gumbaz måhrob va turli shokllarda qo`llab ishlash
ancha murakkab ish sanaladi.
Yangi naqsh kompozitsiyalarini odatda naqqosh ustalar chizib berganlar. Ular xalq amaliy san'ati
turlari uchun chiziluvchi naqshlarning kompozitsion tuzilishi, chizilishi, o`yish, tikish usullari va
pardoz berishi qoidalarini yaxshi bilganlar Naqqosh ustalar bir vaqtning o`zida bir necha hunar
turlarini ham egallab organlar. Masalan: Toshkentlik pardori usta Olimjon Qosimjonov, naqqosh
Jolil Hakimovlar yog`och o`ymakorligini, Xivalik Abdulla Boltaåv naqqoshlik, koshimbazlik
misgarlik kabi xunar turlarida ham erkin ijod qila olganlar
Naqsh kompozitsiyalari mazmunini atlasda rang tuslari va naqsh elåmåntlarining ramziy ma'nolari
o`rganib borish zarur. Ramziy so`zi arabcha «ishora qilmoq» so`zini anglatadi.
|
Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word

Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word
Download
487,86 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
14.05.2024
Hajmi
487,86 Kb.
#233125
Download
487,86 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word
Download
487,86 Kb.
Matnni ko'rish
AutoSize
xususiyatining 
true - Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word

Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word
Mustaqil ish topshirig'i va bajarishga ko'rsatma (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word
|
Naqsh chizishda ko`proq barg tasvirlaridan foydalaniladi

Naqsh chizishda ko`proq barg tasvirlaridan foydalaniladi
Barg islimiy naqsh el
еmеntlari sirasiga kirganligi sababli, nozik, nafis, egiluvchan, silliq ko`rishishlarda
tasvirlanadi. Naqqoshlar tol, anor, xurma, bodom, sambit, atrgul, chinor, uzum vash u kabilarning
barglarini stilizatsiyalashtirib, naqsh kompozitsiyasini tuzihda qadmdan samarali foydalanib k
еlganlar.
Bafta islimiy va murakkab naqshlar el
еmеnti. Naqshdagi patnus tanob, mеhrob, savat ko`rinishidagi
ramkalarni yurak shakldagi el
еmеntlari bilan bog`laydi. Bofta naqshlarda bog`lovchi elеmеntlar tarkibiga
kiradi. Bafta islimiy rufta va girih xoshiya naqshlarining ham o`ziga xos el
еmеntlaridan biridir.
Shkufta – islimiy naqsh el
еmеmеnti, qisqacha shufta dеb ham ftaladi. Shkufta asosiy shakl
yasovchi el
еmеntlarni kurtak – gajak ko`rinishlarida o`zaro bog`laydi.
Gullar – islimiy naqsh el
еmеnti bo`lib, naqshlarga targ`il pardoz bеrilganidan so`ng yanada
ko`rkam va husn bag`ishlaydi. Gul el
еmеntlari asosan noqsh shakllarining markaziy qsmilaiga
joylashtiriladi. Gullarning ham b
еhsob turlari mavjud bo`lib. O`ziga xos nomlar Bilan ataladi. Gul
turlariga oddiy va murakkab ko`rinishdagi oygul, lola, paxtagul, chinnigul, pistagul, ko`vachagul,
karnaygul, safargul, nargizgul, tirnoq gul va boshqa gul turlari kiradi.
Novda – o`smliksimon naqsh el
еmеnti sirasiga kiradi. Gul barg, g`uncha, shobarg va boshqa elеmеntlarni
o`ziga bog`lab biriktirib to`ldiradi. Novda naqsh kompozitsiyalaridan faqatgina to`ldiruvchi vazifasini
bajaribgina qolmay, balki nozik va ravon yo`nalishlari Bilan alohida shakllarni yasaydi. Tabiatda
barcha daraxt va o`smliklar pastdan t
еpaga o`sishlari sababli, novda elеmеntlari ham iloji boricha bir
tomonlama harakat ettiriladi.
Bog`lam va sirtmoqlar – islimiy naqsh el
еmеntlaridir. Novda va ramka shakllariga xos bog`lovchi oddiy
arqon, kurtak va sirtmoq bog`lam turlarini eslatadi.
Tanob – naqsh namunalaridagi asosiy shakl yo`llarini yasaydi. Bunday shakl nomlari m
еhrob, modohil,
bodom, qalampir, gardish vash u kabilar bilan ataladi. Tanob, bofta, shkufta, bog`lam el
еmеntlari
bilan bog`lanadi.
Marg`ula – ayrim novda va tanob shakllarining tugallanishini bildiruvchi qo`sh chiziqli gajak, marg`ula
naqsh kompozitsiyalarida kurtak el
еmеntlari bilan birin kеtin gohida o`rindosh sifatida ham uchraydi.
Kurtak – asosan bodom, qalamtir, tirnoq, ko`rinishlariga ega. Marg`ula va kurtak el
еmеntlari novda, tanob,
yasovchi ko`rinishlarini boyitadi.
Madoxil – islimiy naqsh el
еmеnti madoxil lola, tumor, uchbarg ko`rinishlarini eslatuvchi shakllar misolida
uchraydi. Madoxil m
еhrob namoyon naqshlarining yuqori qismlariga xos elеmеntdir.
Gajak va jingalak – islimiy naqsh e
еlеmеnti. Tabiatda uchraydigan uzun, karnaygul, pеchak o`t
novdalarini stilizatsiyalashtirilgan holdagi ko`rinishidir. Gajak va jingalak el
еmеntlarini nomoyon,
guldasta va islimiy naqsh birikmalarida uchraydi.
|
Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing. Dasturni word

Mustaqil ish mavzusi: Visual C++ Forma muxitida ixtiyoriy dastur tuzing.
Dasturni
word
formatga rasmiylashtirib loyiha bilan birga bitta papakaga
ziplab yuboring. Eslatma: Mustaqil ish vazifasini Visual C++ dasturlash
(muxitida) qilishingiz shart.
Visual C++ Forma muxitida bajarilishi kerak bo’lgan topshiriq uchun
ko’rsatma
Ishning maqsadi
Ekran markazida forma dizayneri joylashgan (1.1-rasm). Bu bo’lg’usi
dasturning interfeysini hosil qiluvchi oynadir. Oynaning nomi va sarlavhasi uning
tepasida yozilgan bo’ladi. Odatda,
Form1.h
va shuningdek oynani berkituvchi va
kichraytiruvchi tugmachalari ekranning o’ng tepasida joylashgan.
1.1– rasm.
Forma oynasi.
Forma dizayneri ostida dastur kodi muharriri joylashgan, odatda u
Form1.h
sarlavha bilan beriladi. Bu oyna dastur kodini kiritish
va tahrir qilish uchun
mo’ljallangan (1.2-rasm).
1.2 – rasm.
Kodlar oynasi.
1.3 – rasmda forma va unda joylashgan komponentalarning
xossalarini va
hodisalarini o’zgartiradigan oynani ko’rish mumkin.
1.3– rasm.
Xususiyatlar
“Properties”
va hodisalar
“Events”
oynasi.
Ushbu oyna orqali komponentalarning tashqi ko’rinishlari
va barcha
xususiyatlari sozlanadi. Misol uchun komponentaning o’lchamini o’zgartirish
kerak bo’lsa,
Font
qismidagi 3 ta nuqtali tugma
bosiladi va komponenta
o’lchamlari o’rnatiladi. U 1.4 – rasmda keltirilgan:
1.4– rasm.
Komponenta shiriftlarini sozlash oynasi.
1.5– rasmda. Komponenta hodisalarini ko’rishingiz mumkin. Misol:
Formani yopganda hodisasi “
Form closed
” qismida sichqonchaning o’ng tugmasi
2
marta tez bosilsa, kodlar oynasida ushbu hodisa ro’y
bergan holdagi
jarayonlarning kodini, kodlar oynasida kiritiladi.
TextBox
komponetalari 
yordamida kiriting. Massivni 
dataGridWiew

TextBox
komponetalari
yordamida kiriting. Massivni
dataGridWiew
komponentasiga joylashtiring.
Massiv elementlaridan qiymati juft bo’lganlarining yig’indisini
label
komponentasida chiqaring.
1-qadam.
Yangi forma ochiladi.
1.7 – rasm.
Yangi forma ochish oynasi.
2-qadam.
Formaga 2 ta
TextBox
komponetalari (misoldagi N va M uchun)
joylashtiriladi;
3-qadam.
Formaga 4 ta
label
komponetalari (misol
berilishi, N ,
M lar va
natija uchun)
joylashtiriladi va
label
Text
xususiyatlari mos ravishda o’zgartirib
chiqiladi;
4-qadam.
Formaga 1 ta
dataGridWiew
komponetasi (misoldagi N va M
o’lchovli massiv elementlarini chiqarish uchun) joylashtiriladi;
5-qadam.
Formaga
button
tugmachasi joylashtiriladi va nomi o’zgartiriladi.
button1
tugmachasini 2
marta bosib, kodlar oynasida quyidagi kodlar teriladi:
#include
"iostream"
#include
"conio.h"
#include
"stdlib.h"
#include
"form2.h"
int
g,s;
#pragma
endregion
private
: System::
Void
button1_Click(System::
Object
^
sender
,
System::
EventArgs
^
e
) {
int
a[10][10];
s=0;
int
n=
Convert
::ToInt32(textBox1->Text);
int
m=
Convert
::ToInt32(textBox2->Text);
for
(
int
i=0;i
if
(g==0){dataGridView1->Rows->Add();}
for
(
int
j=0;j
a[i][j]=rand()%2001-1000;
dataGridView1->Columns[j]- >HeaderText=(j+1).ToString()+
" - ustun"
;
dataGridView1->Rows[i]->Cells[j]->Value =a[i][j].ToString();
if
(a[i][j]%2==0){s+=a[i][j];}
}}
g+=1;
Faza 1: Talablar tahlili - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion instituti
|
bet | 4/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 294,58 Kb. | | #233538 |
Bog'liq Dasturlarni ishlab chiqish Yusupov FFaza 1: Talablar tahlili
Talablar tahlili doirasida to‘la va muayyan shaklda yechilishi lozim bo‘lgan maxsus muammolar va barcha qo‘shimcha sharoitlami to‘laligicha to‘plash uchun avval haqiqiy ahvol tahlili o‘tkaziladi. Bu o‘rinda texnik yoki ishlab chiqarishning iqtisodiy masalasi qo‘yilishiga kiradigan axborot tizimining alohida qismlarini o'rganish kerak. Bundan keyin masalan, quyidagi masalalarni hal qilish kerak: Tashkilotning qanday joyida (masalan, bo4imlarda yoki o‘rinlarda) qanday axborot yoki ishchi jarayonlar pavdo bo'ladi? Aniqlangan axborot yoki ishchi jarayonlar haqida ulaming funktsiyalari va o‘zaro aloqalariga nisbatan qanday mulohazalarga yo‘l qo‘yilishi mumkin? Qayerda, qanday natijalar paydo boladi va qayerda voki kimga ular kerak bo‘ladi? Haqiqiy ahvol tahlili natijalarini rasman kolrsatish uchun masalan, ma lumotlar oqimi diagrammasiga murojaat qiladi. Haqiqiy holat tahlili doirasida yaratilgan dasturiy yechimlar yordamida maMumotlarni qayta ishlash nuqtai nazaridan ularnmg muayyan tadbiqini ko‘rsatmasdan turib hal etish mumkin. Bu esa maxsus rejaga ko‘ra keyingi faza bilan farqlanishini ko‘rsatadi.
Talablarni tahlil qilish doirasida awaliga haqiqiy ahvol tahlili o tqaziladi, bunda dasturiy taqsimot tizimining alohida qismlari о ‘rganiladi va hujjatlashtiriladi.
Faza 2: Ixtisoslashtirilgan reja
Ixtisoslashtirilgan rejada (ko‘pincha hisob-kitob rejasi deb ataluvchi) ishlab chiqish zarur bo‘lgan dasturiy ta’minot bo‘yicha ma’lumotlar bayon qilinadi. Bu esa, jumladan quyidagi tarkibiy qismlaming ko‘rib chiqilishini va quyidagi savollarga javoblami bildiradi:
Ixtisoslashtirilgan rejaning tarkibiy qismlari
Ixtisoslashtirilgan reja doirasida 2-jadvalga muvofiq ma’lumotlaiga ishlov beruvchi qurilmalar tavsifi va ishlab chiqilayotgan dasturiy ta minot uchun aytib o‘tilgan vazifa qo‘yilishi javoblami o‘z ichiga oladi. Hozircha amalga oshirishning alohida dasturiy texnik jihatlari haqida mulohaza bildirishdan tiyilish kerak. Huddi shu tufayli ishlab chiqilayotgan dasturiy ta’minot tizimining dasturiy-spetsifikatsyalini amalga oshirish tafsilotlariga berilmasdan, dasturiy ta’minotga talablami o‘rganish bosh vazifadir. Bu tartib, boshqalar qatorida, dasturiy ta’minotni turli-tuman operatsion tizimlariga keyinchalik ko‘chirishga imkon beradi (ta’minot dasturining harakatchanligi).
Ixtisoslashtirilgan reja fazasida ishlab chiqilayotgan dasturiy ta ’minot masalalari tavsiflanadi. Haqiqiy ahvol tahlili natijalari bilan birga Ixtisoslashtirilgan reja texnik topshiriq ko rinishida hujjatlashtiriladi. Texnik topshiriqdagi muayyan dasturiy texnik tafsilotlar faqat taxminan bayon qilinadi.
|
| |
Faza chizmasi va modul texnikasi - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion...

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion instituti
|
bet | 3/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 294,58 Kb. | | #233538 |
Bog'liq Dasturlarni ishlab chiqish Yusupov FFaza chizmasi va modul texnikasi
Dasturiy ta’minot ishlab chiqish jarayonini rejalashtirish, boshqarish va nazorat qilishning keng tarqalgan usuli - bu dasturiy ta’minot ishlab chiqishda ishtirok etgan barcha shaxslarning qat’iy sur’atda faza chizmasining qoMlanilishidir. Bu bobda 3 ta keng tarqalgan faza chizmalari tavsiflab beriladi:
• Forward Engineering (Pog‘onali model).
• Spiral model.
• V model.
Barcha 3 ta sxema (faza) uchun umumiy bo‘lgan amalga oshirish fazasida modulli texnikasi qoMlaniladi, shu bilan birga Top down loyiha va Bottom up loyihalashlardan yondashuvning ikkita usuli ajralib turadi. Dasturiy ta’minot ishlab chiqishni davriy bo laklarga ( Phasen) bo lish haqidagi asosiy g'oya uvg‘un umumiy jarayonni ishlab chiqishni pog‘onama-pog'ona bosqichiga bo‘lish istagidir. Bu bilan dasturiy ta’minotni tayyorlash loyihasiancha aniq bo‘ladi, hatto bunda ishlab chiqishning tegishli darajasi esa bevosita ishtirok etmaganlar uchun ham ochiq-oyding namoyon bo‘ladi.
Bu bobdan keyingi bobda hujjatlashtirishni olib borishning turli texnikalariga ko‘rsatmalar beriladi.
Forward Engineering (Pog‘onali model)
Forward Engineering - model, shuningdek, pog‘onali model deb nomlangan model bir-biridan ajratilgan to ‘rtfazadan iborat: talablar tahlili, ixtisoslashtirilgan reja, dizayn va amalga oshirish. Har bir faza keyingi faza boshlanmasidan oldin qabul qilib olish bilan tugaydi.
Pog‘onali kaskad modeli dasturiy ta’minot ishlab chiqish usulining ana’naviy modelini bildiradi. Pog‘onali modelda har bir faza yaxshi aniqlangan boshlang‘ich va oxirgi nuqtalarda bir qiymatli natijalarga ega bo‘ladi. Bu yerda har bir faza faqat bir marta bajariladi va natijasi hujjatlanadi. "Kaskad", ya’ni pog‘ona nomi (ingl.: WaterfaU Model) fazaning kaskad ko‘rinishidagi tanlab olingan grafik tasawuridan kelib chiqadi (1.1 -rasmga qarang). Agar qaysidir fazada nimadir noto‘g‘ri ketsa, unda sodda modelning kengaytirilishi (qaytuvchi kaskad modeli) bitta pog‘ona yuqorida xatoni bartaraf qilish mumkin bo‘lishi uchun qadambaqadam kaskadning "yuqorisiga harakat qilish" imkonini beradi. Kaskad modelidan asosan rejalashtirish fazasida talablar, natijalar va jarayonlar nisbatan aniq bayon qilinadigan joyda foydalaniladi.
|
| |
Faza 3: Dizayn - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi nukus innovatsion instituti
|
bet | 5/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 294,58 Kb. | | #233538 |
Bog'liq Dasturlarni ishlab chiqish Yusupov FFaza 3: Dizayn
"Dizayn” fazasida (shuningdek dasturiy loyiha deb ham ataladi texnik topshiriqdagi dasturiy-texnik taxminiy reja bundan keyi aniq (oxirgi) rejaga qayta ishlanishi кегак. Ushbu aniq reja keyinro amalga oshirilishi kerak bo‘lgan dasturlar yoki dasturiy ta’min< tizimi uchun asosni, platformani yaratadi.
Dizayn - bu dasturiy-texnik aniq reja va bundan кеущ dasturlash uchun asosdir. Modul yaratish dasturlashr osonlashtiradi. Dizayn yoki Top down ishlab chiqish yo ‘nalishid yoki Bottom up yo 'nalishida ifodalanadi.
Endi eng kichik talablardan foydalanuvchi interfeysidan kelib chiqib tayanch modelining tarkibiy qismlarini (2-jadvalga qarang) batafsil tasniflash zarur. Bu bilan mufassal ishlangan kompyuter tizimi dasturiga havola qilingan va bu masalani yechish uchun zarur dastumi rejalashtirilishi mumkin.
Dizayn fazasida modullashtirish
Dastumi bevosita rejalashtirish va bundan keyingi dasturlash uchun asos bo‘ladigan dasturiy-texnik aniq rejani tuzish modullashtirishni amalga oshirilgandan so‘ng (2.2-rasmga qarang) yaratiladigan dastuming iyerarxik tuzilishi loyihasi orqali sodir bo‘- ladi. Modullashtirish masalasining keng miqyosli qo‘yilishini yaxshi ochiq ko‘rinishda ko‘rsatilishini va keyingi dasturiy kodlarning (Quellcode) kichkina yaxshi ko‘zga ko‘rinadigan birliklarga bo‘linishni bildiradi. Ushbu bo‘lingan masalalar modullar va ulaming dasturlaridir. Modullarning loyihalanishida ular mantiqiy tugallanganiigi va bir-biriga bog‘liq bo‘lmagan holda amalga oshishi mumkinligiga diqqatni qaratish kerak. Shu sababli modullar o‘rtasida tushunarli tashqi aloqalarni belgilash zarurki, ular orqali keyinroq alohida komponentalar (qismlar) yagona mahsulotga birlashadi.
Bu usullaming afzalligi shundan iboratki, butun dastumi tayyorlashni bir necha dasturchiga taqsimlab berish mumkin, shu bilan birga ular ish usullari yoki ularning modellarini amalga oshirish bilimlari bilan cheklanishlari mumkin. Qolgan hollarda modullar o‘rtasidagi aloqa belgilanuvchi interfeyslar orqali amalga oshiriladi.
Dastuming taqdim qilingan iyerarxik tuzulmasini amalga oshirish uchun asosan ikkita har xil yondashuv mavjud:
-Top down ishlab chiqish yolnalishi.
-Bottom up tayyorlash yo‘nalishi.
-Bu yondashuvlar quyida batafsilroq tushuntirilib beriladi.
Foydalanilgan adabyotlar:
Sh. Nazirov, G. Divald dasturlash asoslari «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati toshkent – 2007.
Mo’minov B.B., Dasturlash II (Darslik).-T. “Nihol print” ok, 2021, 604 b.
|
| |