nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ryadlangan yok i ishlam aydi

|
ryadlangan yok i ishlam aydiBog'liq Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta`mirlash (1)ryadlangan yok i ishlam aydi.
• A k k u m u lator q isqichlariga u la
nish jo y id a k orroziyalanish bor.
• Startyor tirsakli v aln i ay la n ti-
rish lar c h a s to ta s i m e ’y o r id a ,
d vigatel ishga tu sh m a y d i.
• Y o n ilg ‘i aralashm asi o ‘ta b oyi-
tilgan.
• 0 ‘t old irish tizim id a n osozlik.
• D vigatel agregatlarida n osozlik.
• S tartyor u la n ish p a y tid a to r-
tu v ch i rele o ‘z h o lic h a ulanib
uzilib, o ‘ziga x os taqillash ovo zi
esh itilad i.
• T ortu vch i relen in g ushlab tu -
ruvchi c h u lg ‘am id a yoki u la
nish joylarid a uzilish bor.
• A kk um u latorlar batareyasi raz-
ryadlangan.
• A kk um u latorlar batareyasi q is-
q ic h la r in in g u la n ish joylarid a
korroziya h isob iga startyor re-
jim id a k u ch la n ish m e ’yoridan
ortiq pasayib ketadi.
• D vigatel ishga tu sh gan d an s o ‘ng
startyor sh e ste r n a si m a x o v ik -
dan ajralm aydi.
• S tartyorning tortish relesi yoki
q o ‘shim cha rele kontaktlari erish
natijasida y o p ish ib qolgan.
• 0 ‘tk azgich lard a qisqa tutashuv.
• Startyor k alitida qisqa tutashuv.
• Startyor shesternasi lentali yoki
shlitsali rezbasida shikastlanish.
• Q aytaruvchi prujina zaiflashgan.
• S ovuq d vigateln i ish ga tushirish
p aytid a startyor vali ay la n a d i,
ilashish m ex a n izm i sh estern asi
m axovik bilan yaxsh i ilashad i,
sh esterna tishlari h o la ti yaxshi,
tirsakli val ayla n m a y d i.
• Erkin yurish m uftasi rolikli p od-
|
| |
Startyorlarga texnik xizm at ko ‘rsatish

holatining yaxshiligidan dalolat bera olmaydi. 0 ‘z v aq tid a o ‘tkazil-
gan texnik qarov ishga tushirish tizimi holatini yaxshi b o ‘lishini
ta ’minlaydi va favqulodda yuzaga keladigan nosozliklarning oldi
olinadi.
Avtomobilning har birinchi texnik qarov vaqtida (1 -T Q )
star-
tyor ifloslangan joylari tozalanadi, mahkamlash va tortish bolt-
lari qotiriladi.
Har ikkinchi texnik qarov vaqtida (2-TQ)
staity o rn in g kontakt
boltlarini tozalash, ulanish qisqichlari m ustahkam tortilganligi
tekshiriladi. Akkumulator va startyorni o ‘zaro ulab turuvchi o ‘t-
kazgichning ulanish joylarini tekshirish
u chun u la rd a g i kuch-
lanishni pasayishi tekshiriladi. Bu tekshiruv m illivoltm etr yorda-
mida bajariladi. 0 ‘lchash ishlari avvaldan qizdirilgan dvigatelni
startyor yordamida aylantirish vaqtida amalga oshiriladi. 0 ‘lchash
vaqtida benzinli dvigatelni ishga tushib
ketishining o ldini olish
uchun g ‘altakdan chiqqan yuqori kuchlanishli simlar massaga tu-
tashtirib q o ‘yiladi, dizel dvigatellarida esa yonilg‘i uzatish kanali
berkitiladi. Millivoltmetr zanjirning quyidagi qismlariga ulanadi:
a) akkumulator musbat klemmasi va
u bilan u langan tortuvchi
rele kontakt boltiga yoki startyor o ‘chirgichiga (V 1 —3.6-rasm );
b) tortuvchi rele yoki startyor o ‘chirgichi chiqish boltlari ora-
siga (V2);
d)akkumulatorning manfiy qisqichi va startyor korpusiga (V3);
e) ikkita kema-ket ulangan akkumulatorlarda — o ‘zaro u la n
gan akkumulator qisqichlariga (V4).
K uchlanish pasayishini
o ‘lchash
vaqtid a startyor-
ning ulanish vaqti 30 s.dan
oshmasligi kerak. Startyor
elektr zanjiri soz benzinli dvi-
gatellarda zanjirning har bir
alo h id a
qismidagi kuchla-
nishning pasayishi 0,25 V, di
zel dvigatellarda esa 0,5 V.dan
oshmasligi kerak.
Agar zanjirning biror qis-
m id a k u c h la n is h n in g p a
sayishi yuqorida ko‘rsatilgan
m e ’yorlardan katta b o ‘lsa,
aynan qaysi kontaktlar sa-
-rasm.
 Aralash - Avtomobil elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va

keyingina dvigatelni ishga tushirishga yana urinib ko‘rish mumkin.
Startyorni k etm a-k et natijasiz ulanishi uni m e’yordan
ortiq dara-
jada qizib ketishiga, akkumulatorlar batareyasining razryadlani-
shiga va dvigatel mexanizmlarining yeyilishiga olib keladi.
Startyorni o ‘z vaqtida o ‘chirilishini ta ’minlanishi
uning ish fao-
liyatini yaxshi b o ‘lishida muhim ahamiyatga ega. Dvigatel ishga
tushishi bilan startyor darhol o ‘chirilishi zarur. Startyorni kechikib
o ‘chirilishi erkin yurish muftasi mexanizmlarida
dinamik sirpa-
nishni yuzaga keltiradi va ular yemirilishi mumkin. Dinamik sirpa-
nish natijasida erkin yurish muftasi qiziydi va uning ichidagi max-
sus moy erib oqib ketadi.
Startyorning o ‘chirilishini kechiktirilishi
ilashish mexanizm-
lariga tegishli yana bir boshqa nosozlikni keltirib chiqarishi m u m
kin: m ax ov ik d an ajratilmagan yuritma shesternasi uzatish soni
kattaligi hisobiga yakor valida katta chastota bilan aylanadi,
nati-
jada yakor vali b o ‘yinchalari va shesterna orasida joylashgan max-
sus mis grafitli podshipnik ishdan chiqadi va shesterna yakor bilan
birga qotib qolishi hamda markazdan qochm a kuch ta ’sirida yakor
detallari sochilib ketishi mumkin.
Ba’zi ho llarda yakor detallarining
sochilib ketishiga ilashish
mexanizmiga tegishli bo‘lmagan sabablar tufayli ham sodir b o ‘-
lishi mum kin: tortuvchi yoki q o ‘shimcha rele kontaktlarining yopi-
shib qolishi, tortuvchi rele o ‘zagining kontaktlar ulangan holda
siqilib qolishi (orasiga doimiy ravishda chang kirishi sababli),
ulash
kalitining nosozligi yoki tortuvchi relening qaytaruvchi prujina-
sini sinishi, ishdan chiqishi va hokazo.
Qish m avsum ida sovuq dvigatelni ishga tushirish birmuncha qi-
yinchiliklarni tu g ‘diradi. Atrof-muhit haroratining manfiy qiy-
matlarida benzinli dvigatellarni ishga tushirishni yengillashtiruvchi
vositalardan biri moylash tizimida qovushqoqligi kichik b o ‘lgan
quyultirilgan m oyni ishlatish hisoblanadi.
Bu turdagi moylarning
past haroratd a ham qovushqoqligining kichikligi tirsakli valning
qarshilik m o m en tin i kamaytiradi. Sovuq dvigatelni ishonchli ishga
tushirishda isitgich moslamalaridan foydalanish
ham yaxshi samara
beradi. Bular qatoriga turli xildagi havo isitgichlar, ishga tushirish
shamlari, yonish kamerasiga purkaladigan tez o ‘t
oluvchi moddalar
kiradi. Sovitish tizimiga oddiy issiq suv quyish bilan ham ishga
tushirishni a n c h a yengillashtirish mumkin.
.1-jadval
S tartyor turi

ty o rn in g aylanish yo'nalishida ravon,
qadalmasdan aylanishi, tes-
kari to m o n g a esa m u tla q o aylanmasligi kerak. N osozlik aniq-
lansa, erkin yurish muftasi almashtiriladi.
Startyor valini erkin aylanishini ta ’minlash maqsadida b o ‘y-
lam a y o ‘nalishda qiymati 0,8 mm.gacha bo‘lgan lyuftga ega bo‘-
ladi. Podshipniklardagi k o ‘ndalang lyuft esa deyarli sezilarsiz
b o ‘lishi kerak. K o‘ndalang lyuftning sezilish darajada b o ‘lishi pod-
shipnikning yoyilganligining alomatidir.
S ta rty o r tortish relesining qopqog‘i yechiladi, kuchli havo
b o sim i ostida tozalanadi va kontaktlarning holati tekshiriladi.
K o n ta k t yuzasida sezilarli kuyish alomati b o ‘lgan holatda,
ularni
180° ga aylantirib qotiriladi, kontakt diski esa orqa tarafï bilan al
mashtiriladi.
Dizel dvigatellari startyorlariga profilaktik xizmat k o ‘rsatish
v aqtid a yuqorida k o ‘rsatilgan qoidalarga q o ‘shim cha quyidagi
ishlar bajariladi. CT142 belgili startyorning dvigatel yostiqcha-
siga q o tiris h boltlari gardishli mahkamlash boltlariga nisbatan
2—3 m a rta qisqa m uddatlarda tekshirish
va qotirilishini talab qi-
ladi. Benzinli dvigatel startyorlaridagi moy bilan singdirilgan
b r o n z a grafitli podshipniklarga nisbatan dizel dvigatellarining
startyorlariga o ‘rnatiladigan q o ‘rg‘oshin-bronzali podshipnik-
larni vaqti-vaqti bilan moylab turish tavsiya qilinadi. Avtomobil-
ning h a r t o ‘rtinchi texnik qarovida (2-TXK)
startyor dvigateidan
yechiiganda, uning har uch maydoni orqali dvigatel moyidan 10—
15 to m c h i tomizib
Kompyuterni tashkillashtirish fanidan amaliy mashg‘ulot uchun ajratilgan

Kompyuterni tashkillashtirish fanidan amaliy mashg‘ulot uchun ajratilgan
Download
1,04 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
16.05.2024
Hajmi
1,04 Mb.
#238376
Download
1,04 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kompyuterni tashkillashtirish fanidan amaliy mashg‘ulot uchun ajratilgan
Download
1,04 Mb.
Matnni ko'rish
Mustaqil ishi-2 Mavzu: Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’rsatgichlari - bet 11

|
Mustaqil ishi-2 Mavzu: Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’rsatgichlari
|
bet | 11/14 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 86,56 Kb. | | #132699 |
Bog'liq Mustaqil ishi-2 Mavzu Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’-fayllar.orgSSD tezligini tasavvur qilishingiz uchun misol: SSD disk orqali Windows'ni yuklasangiz HDD'da yuklanadigandan 5, 6 marotaba tezroq yuklanadi.
Optik xotira. Optik saqlash qurilmalarida ma'lumotlarni saqlash va olish uchun lazer nurlari texnologiyasidan foydalanadigan ommaviy axborot vositalari mavjud.
Yilni disk
Turlari Yilni disklar (CD) quyidagilarni o'z ichiga oladi:
CD-ROM: (Faqat o'qiladigan kompakt-diskli xotira) Uni faqat disk orqali o'qish mumkin. Va odatda shtamplash tizimi tomonidan ommaviy ravishda ishlab chiqariladi.
CD-R: (Compact Disc Recordable) 1990-yillarda ixtiro qilingan. CD-R-dan foydalanib, diskda bir marta ma'lumotlarni CD-ROM uchun zarur bo'lgan shtamplash uskunalarisiz yozish mumkin. Bular bir marta yozish, ko'plab disklarni o'qish deb hisoblanadi.
CD-RW: (Compact Disc Re-Writable) CD-R bilan bir xil, ammo o'chirib tashlanishi va qayta ishlatilishi mumkin. CD-RW ni necha marta yozish mumkinligi chegarasi mavjud. Hozirda bu chegara 1000 baravarga teng. CD-RW disklari CD-ROM va CD-R bilan mos keladi.
DVD
DVD raqamli ko'p qirrali disk degan ma'noni anglatadi. Uning tezligi CD ga qaraganda ancha tez, ammo qattiq disk kabi tez emas. Standart DVD-5 texnologiyasi har bir qatlam uchun 4,7 Gb saqlash hajmiga ega; aksariyat DVD-lar bitta qatlamga ega, ammo to'rtta qatlamgacha ko'rsatilgan. Shuningdek DVD saqlash hajmi yozuv formati bilan o'zgaradi.
Blu ray
Blu ray saqlash hajmi 50 gigabaytgacha (yoki hatto 100 Gb) ma'lumotlarni tashkil qiladi.[1]Blu-ray Disc (BD) - bu raqamli optik disk formati. Dastlab u kengaytirilgan xotira hajmi tufayli DVD formatining o'rnini egallash uchun yaratilgan. "Blu-ray" nomi diskni o'qish uchun ishlatiladigan ko'k lazerdan foydalanishdan olingan. Bu DVD disklarni o'qish uchun ishlatiladigan qizil lazerdan farq qiladi.
M-DISK
M-disklar DVD yoki Blu-ray disklari sifatida mavjud.
|
| |
gf4 fe5 - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 115/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 1.gf4 fe5
A.Kandaurov (oqlar) bilan bo’lgan partiyada noyob va o’rganilmagan boshlanish uchradi: 1…ba5 2.cb4 ac3 3.db4 de5?! 4.fd6 ce5 5.ef4 eg3 6.hf4 dc7 7.cd2 fe5 8.fd6 ce5 9.de3 gf6 10.bc3 hg7 11.ba5 hg5 12.ed4 ed6 13.ab4 gh6 14.ab2. Oqlarda jiddiy muammolar tug’ilishi mumkin bo’lgan qaltis vaziyat hosil bo’ldi.
14…gf4! (o’yinda 14…bc7 bo’lgan) 15.ba3 bc7 (15…fe3 mumkin emas, chunki 16.dc5 ed2 17.cg5 hf4 18.fg3! fh2 19.ab6 ac5 20.bf4 db4 21.ac5X)
16.dc5 hg5 17.ce7 fd6 18.ed2 ab6 19.fe3 bc5 20.gf2! cb6 21.ac7 db8 22.bd6 ec7 23.cd4! fe5 24.dh4 fg3 25.hg5 gc3 26.ab4! ca5 27.ed4! durang bilan.
2.hg3 ba5
Boshqa tizim uchun ayrim aniqliklar: 2…bc5 3.cb4 ab6
[3…gf6 4.bc3 fg5 yomonroq. Qolgan ikkita javob nohush natijalarga olib keladi.
(4…hg7? 5.ab2! hg5 6,fh6 ed4 7.ce5 dh2 8.bd6 ce5 9.bc3 ef4 10.eg5 fh4 11.cd4 oqlarning markazdagi ustunligi katta.)
(4…fg7 5.ba5 ab6 6.cd4 ec3 7.db4 va qoralarning ahvoli yana og’ir.)
5.gh4 eg3 6.hf6 eg5 7.ff6 fe7 8.ab2 eg5 9.ef4 ge3 10.df4 hg7 11.cd2 gf6 12.de3 va oqlarning vaziyati yaxshiroq.]
4.ba5 ba7 5.gh2 gf6 6.bc3 cd4 7.ec5 bb2 8.ac3 fg5 9.de3 gh4 10.cd2 (10.cb4 cb6 11.ac7 db6 12.ed2 mazmunliroq, lekin u yaxshi o’rganilgan variant.)
10…cb6 11.ac7 db6 12.ed4 ef6 13.fe3 hf2 14.eg3 fg7 15.gh4 eg3 16.hf2 hg5 17.cb4 bc5 18.db6 ac5 19.dc3 fe5 20.fg3 gh6 21.gf4 eg3 22.hf4 hg7. Qoralar durangga erishishmoqda, M.Fazilov – L.Nugmanov o’yini.
3.cb4…
E.Shmulevich – M.Fazilov o’yinida oqlar noto’g’ri reja tanlashgan: 3.cd4 ec3 4.bd4 gf6 5.cb2 fg5 6.gh4 ab6 7.hf6 eg5 8.bc3 gh4 9.de5 bc5 10.cb4 ac3 11.db4 hg7 12.ab2 fe7 13.ed2.
13…gf6 (13…ef6 yurishidan keyin oqlar vaziyatni osonlikcha tenglashtirib olishadi, 14.dc3 fd4 15.ce5 gf6 16.eg7 hf8 17.bc3 fg7 18.ba5 gf6 19.cd4 ba7 20.db6 ac5 21.ab4 ca3 22.ed4=)
14.eg7 hf8 15.ba5 ef6 16.fe5! df4 ( 16…fd4 yurishi hech qanday foydali natijaga olib kelmaydi, 17.ef4 fg7 18.dc3 de7 19.ce5 ef6 20.bc3! fb2 21.ac1 va hokazo =) 17.ee7 df6 18.bc3 fe5 19.cb4 cd6 20.dc3 fg7 21.fg3? hf2 22.ge3 gh6 23.cd4 ec3 24.bd2 de5 25.dc3 ef4 26.eg5 hf4 27.cb4 cd4 28.ab6 fe3! 29.bc5 ba7. Oqlar taslim bo’lishdi.
|
| |
Tezlik. SSD HDD diskka qaraganda tezroq ishlaydi, chunki u yerda mexanik aylanishlar bo'lmaydi hammasi mikrosxemalarda bajariladi. 
Narx

|
Tezlik. SSD HDD diskka qaraganda tezroq ishlaydi, chunki u yerda mexanik aylanishlar bo'lmaydi hammasi mikrosxemalarda bajariladi.
Narx
|
bet | 10/14 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 86,56 Kb. | | #132699 |
Bog'liq Mustaqil ishi-2 Mavzu Asinxron sanoq qurilmalari tarkibi va ko’-fayllar.orgTezlik. SSD HDD diskka qaraganda tezroq ishlaydi, chunki u yerda mexanik aylanishlar bo'lmaydi hammasi mikrosxemalarda bajariladi.
Narx. HDD arzonroq, lekin SSD narxlari ham tushib bormoqd
Ishonchlilik. HDD'larda biror mexanik vaziyat(tushib ketish, biror nimaga urib olish) sodir bo'lsa, ishdan chiqish ehtimoli juda katta(o'zimda ham bo'lgan), SSD disklar ham jaaa buldozer emas, ular ham buziladi, lekin biroz ishonchliroq.
Shovqin. HDD disklarda metal listlar aylanganligi sababli shovqinli hisoblanadi, yuklama tushganda listlar aylanayotganini eshitishingiz ham mumkin.
Quvvat. SSD disklar kam quvvat talab qiladi, HHD disklarda esa metal listlarni katta tezlikda aylantirish uchun yaxshigina quvvat zarur.
Hajm. Hajm bo'yicha ikkalasida ham muammo bo'lmasa kerak, har xil variantlari bor, lekin HDD'da variant ko'proq.
Form faktor (tashqi ko'rinishi). SSD disklar HDD'ga qaraganda o'lcham jihatidan kichikroq, yengilroq va olib yurish ham qulay.
Ishlash davomiyligi. HDD disklar qandaydir mexanik ta'sirlar bo'lmasa anchagacha ishlashi mumkin. SSD disklar ma'lum bir marotabagacha yozish va o'qish chegaralari bor, bu chegaralar uy kompyuteringizdagi SSD disklar uchun unchalik ahamiyatsiz, asosan serverlarda bu chegara muhimroq.
3-rasm.
Gaymerlar, ma'lumotlar bazasi bilan ishlovchilar, dasturchilar, video va foto montajchilar va albatta kim o'z kompyuterida tez ishlashni hohlasa shular uchun SSD yaxshi variant.
Katta hajmdagi video, kinolar saqlovchilar, arxiv ma'lumotlar bilan ishlovchilar, videokuzatuv ma'lumotlarini saqlovchilar, asosan offis ishlari bilan shug'ullanuvchlar uchun ma'lumot saqlashda HDD'dan foydalanish mumkin.
Optimal variant, aralash qilib ishlatish. Tizim tezroq yonishi uchun SSD qo'yib, qolganiga HDD qo'ysa bo'ladi yoki montaj ishlari uchun SSD qo'yib, qolgan dasturlarni HDD'ga yozish mumkin, bular endi ozingizning fantaziyangizga bog'liq.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tezlik. SSD HDD diskka qaraganda tezroq ishlaydi, chunki u yerda mexanik aylanishlar bo'lmaydi hammasi mikrosxemalarda bajariladi.
Narx
|
Sharq falsafasida inson - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish...

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti qarshi filiali kompyuter injiniringi fakulteti
|
bet | 4/18 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 169,29 Kb. | | #124635 |
Bog'liq Qarshi filiali kompyuter injiniringi fakulteti (5330600) dasturi-fayllar.org4. Sharq falsafasida inson.
Qadimgi Sharq, xususan Xitoy falsafiy tizimlari asosan sotsiotsentrik konsepsiyalardan iborat bo‘lib, ularda inson, odatda, jamiyat, sotsium bilan uzviy bog‘liq deb qaraladi.
Qadimgi hind falsafasiga dunyoning ichki dunyosini birinchi o‘ringa qo‘yish, ya'ni antropotsentrizm xosdir. Masalan, buddizmda nirvanaga erishish inson barcha niyatlarining pirovard maqsadi deb e'lon qilinadi. Umuman olganda, barcha zamonlarda insonda umumiy asosni izlash bilan band bo‘lgan Sharq tafakkuriga hozir ham insonni va uning tashqi dunyo bilan aloqasini tushunishga nisbatan G‘arb falsafasidagidan o‘zgacha yondashuv xosdir.
XX asr boshida hind mutafakkiri S.Vivekananda shunday deb yozgan edi: «Inson tabiatni o‘ziga bo‘ysundirish uchun tug‘iladi va bu o‘rinlidir, ammo G‘arb «tabiat» deganda faqat moddiy, tashqi dunyoni tushunadi G‘arb falsafasida inson.
Sharq tafakkurida insonga nisbatan yuqorida qayd etilgan yondashuvlar bilan bir qatorda tabiat, kosmos muammolari ham qadimdan muayyan o‘rin egallab keladi. Bunda insonga ulkan dunyodagi bir zarra sifatida qaraladi.
Ammo dunyoga nisbatan kosmotsentrik yondashuv antik falsafa rivojlanishining ilk bosqichlariga ko‘proq xosdir. Dunyoning mazkur talqiniga muvofiq birinchi o‘ringa Suqrot davridayoq falsafaning diqqat markazidan o‘rin olgan inson haqida mulohaza yuritish uchun ham tegishli zamin hozirlovchi dunyo va kosmos muammolari chiqadi. Teotsentrizm falsafasini boshqa falsafiy nuqtai nazarlar – antropotsentrizm va kosmotsentrizm siqib chiqara boshlagan Uyg‘onish davrida insonga doir qarashlarda jiddiy o‘zgarishlar yuz berdi.
O‘rta asrlarda inson u yoki bu korporatsiya vakili sifatida amal qilgan bo‘lsa, Uyg‘onish davrida u o‘zlikni anglash tuyg‘usi va ijtimoiy nuqtai nazari o‘sishi natijasida o‘z manfaatlarini ifoda eta boshladi. Inson shaxs sifatida kamol topdi.
Falsafa tarixida insonga murojaat etmagan, inson moddiy va ma'naviy borlig‘ining turli tomonlarini bevosita yoki bilvosita tahlil qilmagan faylasuf yoki falsafiy yo‘nalishni topish deyarli mumkin emas.
Aksariyat falsafiy va diniy tizimlar katta olam yoki makrokosmga zid o‘laroq, insonga mikrokosm yoki kichik Koinot sifatida qarab, uni butun olamni tushunish kaliti deb hisoblaganlar. Faylasuflar inson sirining tagiga yetish borliq jumbog‘ining tagiga yetish bilan barobar ekanligini qayta-qayta anglab yetganlar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti qarshi filiali kompyuter injiniringi fakulteti
|
de3! ba5 10.ab4 cb6 11.dc5 bd4 12.ec5 fg5 13.fe3 ed4

|
de3! ba5 10.ab4 cb6 11.dc5 bd4 12.ec5 fg5 13.fe3 ed4
|
bet | 118/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 9.de3! ba5 10.ab4 cb6 11.dc5 bd4 12.ec5 fg5 13.fe3 ed4.
Yutqazgan bo’lardi 13…gf6? 14.gh4 eg3 15.hf4 de5 16.fd6 gf4 17.eg5 hf4 18.ed2 fe3 19.df4 hg7 20.ba3 gh6 21.dc7 bd6 22.cb6 ac7 23.cd4 va hokazo.
14.cc7 ac3 15.bd4 bb4 16.ab2 ed6
17.ed2.
17.bc3! bd2 18.ec3 gh4 19.cb4 hf2 20.eg1 gf6 21.ba5 fg7
( 21…fe7? 22.gf2 fg5 23.fe3 ef6 24.dc5! db4 25.ac3 gh4 26.cd4 fg5 27.fe5X.) [N.Abatsiyev – M.Fazilov o’yinida quyidagicha bo’lgan:
21…hg7 22.hg3. Yutuqni qo’ldan chiqarmoqda: (22.gf2! fg5 23.fe3 gh4 24.hg3! hf2 25.eg1 gf6 26.gf2 fg5 27.fe3 fg7 28.ab6 dc5 29.ba7 cb4 30.dc5 bd6 31.ab8X)
22…fg5 23.de5 ge3 24.ec7 ed2 25.cd8 de1 26.gf2 ec3 27.gf4 cd4 28.fg3 da7 29.fe5 ag1 30.gf4 gh2 31.dh4 hg5! 32.hh8 fe7 va qoralar durangga erishishdi]. 22.ab6 fg5 23.de5 ge3 24.ec7 hg5 25.cb8 ed2 26.bg3! Ushbu yurishdan keyin qoralarning butun himoya tizimi xavf ostida qolmoqda, chunki endshpilda durangga erishish mumkinligi aniq emas 26…dc1 (26…de1 27.gh4X. )
(M.Fazilov – G.Vishnevskiy o’yinida quyidagicha bo’lgan:26…gf6 27.gh4 dc1 28.ba7 cd2 29.gf2! yutuqli yakun bilan). 27.ba7 gh4 28.gf2!
Faqat shunday. Tahlil shuni ko’rsatmoqdaki, qoralar endshpilni saqlab qola olishmaydi (muallif L.Tsipes).
17…ba3 18.bc3 gh4 19.fe5 hf2 20.eg1 df4 21.dc5 fe7 22.cb6 ed6 23.ba7 gf6 24.gf2.
24.ab8 yurishiga 24…fe3! zarbasi o’yinni saqlab qoladi.
24…hg7
Quyidagi yo’l ham mumkin edi: 24…dc5 25.cb4 (25.ab8 hg7 26.bg3 cd4 27.ce5 fd4 28.gh4 gf6! 29.hd8 hg5 30.dh4 ab2=) 25…ab2 26.bd6 bc1 27.dc3 hg5 28.dc7 gh4 29.cb8 fe3 30.fd4 ch6 durang bilan.
25.fe3! hg5! 26.ab8 fe5 27.ba7 gf6 Murakkab topiladigan yurish.
28.ab8 gh4! 29.ec3 ef4 30.bg3 hf2 31.cb6 fe1 32.ba7 eh4 33.de3 hf6! 34.ed4 fh4 35.ab8 he1.
Durangga rozi bo’lishdi. Juda chiroyli himoya!
G.Dorfman – M.Fazilov
“Bodyanskiy o’yini”debyuti
O’yinni xalqaro grossmeyster M.Fazilov tahlil qilgan.
|
| |
ab4 cd6 4.ab2 ab6 5.ba3 bc5 6.db6 ac7 7.bc5…

|
ab4 cd6 4.ab2 ab6 5.ba3 bc5 6.db6 ac7 7.bc5…
|
bet | 117/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 3.ab4 cd6 4.ab2 ab6 5.ba3 bc5 6.db6 ac7 7.bc5…
A.Chernopishuk – M.Fazilovning boshqa o’yinida oqlar juda kuchli davom ettirishgan: 7.ed4 ef4 8.ge5 df4 9.dc5! ba7! 10.cb2
[10.cd4 cd6! dan keyin, (10…cb6? 11.ba5 dan keyin 11…fe5 mumkin emas, chunki 12.ac7 ec3 13.db4 dd4 14.ba5 va ortiqcha donaga qaramasdan, qoralarning vaziyatini himoya qilib bo’lmaydi). 10…fg5 11.ba5 (11.cd4?? fg3!X) 11…gf6 12.cd4 fe3 13.df4 ge3 14.fg3 fg5 15.df2 gf4 16.ge5 cb6 17.ac7 df6 va ehtiyotkor o’yin orqali qoralar durangga erishadi, chunki ustunlik oqlarda.
7…db4 8.ca5 fg5 9.gf4 eg3 10.hf4 gf6 11.dc3 ed6 12.cb4…
12.cd2 fe5 13.ab4 eg3 14.ff6 fe7 15.cd4 eg5 16.bc5 db4 17.ac3 hg7 oqlarning ustunligi unchalik katta emas.
12…dc5 13.bd6 cg3 14.fh4 fe7 15.ed4…
15…fe5! 16.df6 ed6 17.fe7 df8 18.hf6 fe7 19.ef2 eg5 20.fg3 hg7 21.ab4 gh4! 22.gf4 dc7 23.bc5 gf6 24.ab6 ca5 25.cd2 ab4. Durang.
A.Gantman – M.Fazilov
“Chorraha” yoki “Perekrestok” debyuti
O’yinni xalqaro grossmeyster M.Fazilov tahlil qilgan.
1.ed4 de5 2.fe3 cd6 3.ef4 ba5
Zamonaviy tahlil qilish usullarining ko’pligiga qaramasdan, ushbu debyutning yakuniy natijasi topilmagan. M.Fazilov – K.Abdraimov o’yinida boshqacha bo’lgan: 3…bc5 4.db6 ac5 5.ef2! fg5 6.cb4 ge3 7.fb6 ba7 8.de3 ac5 9.ba5! gf6 10.ed4 ce3 11.ab6 yutuq bilan.
4.de3 ab6 5.gf2 bc5 6.db6 ac7 7.ed4 cb6 8.cd2
8.fe3 ba7 9.cd2 hg5! 10.fh6 dc5 dan keyin qoralar o’yinni tenglashtirishdi, ya’ni: 11.gh4 ef4 12.eg5 cc1 13.ef2 bc5 14.fe3 cf4 15.ge3 ed6 16.hg3 ab6 17.cb4 fe5 18.ba5 de7 19.ac7 db8 20.bc3 gf6 21.ef4 cd4 22.fd6 db2 23.ac1 ec5 24.gf4=.
8…dc7
8…ba7 9.de3 ba5 (9…bc5 10.db6 ac5 11.cd4 va oqlarda yutuq uchun o’nashga yaxshi vaziyat). 10.ed2 hg5 11.fh6 ab4 12.ac5 ( 12.ca5 yurishi ko’proq uchraydi,12…ee1 13.gh4 eg3 14.hf2 fe5 15.hg3 va qoralarda keskin vaziyat, masalan quyidagi yurishlarga tahlil kerak: 15…ab6! 16.ac7 db6 17.ab4 va hokazo). 12…db4 13.ca5 ee1 14.gh4 eg3 15.hf2 fe5. A.Zagulyayev – P.Yumshanov o’yinida quyidagicha bo’lgan:
16.fg3! ed6 17.bc3 ab6 (17…dc5 18.ed4! ce3 19.gf4X) 18.ac7 db6 19.gh4 dc5 20.hg3 ed4 21.ce5 gf6 22.eg7 hf6 23.gf4 ba5 24.fg5 fe5 25.ef4 eg3 26.hf2 cd4 27.gf6 ab4 28.fg7 ba3 29.gh8! dc3 30.hb2 ac1 31.fg3. Qoralar taslim bo’lishdi.
|
| |
…ac3 4.db4 gf6 5.cd2! fg5

|
…ac3 4.db4 gf6 5.cd2! fg5
|
bet | 116/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 3…ac3 4.db4 gf6 5.cd2! fg5
5…ab6 6.bc5 yurishlari vaziyatni soddalashtirishi mumkin, (lekin 5…hg7? Yurishi yomon,chunki 6.bc3 ab6 7.ba5 bc5 8.cb4! ed4 9.dc3 db2 10.ac3 va endi 10…fe5 mumkin emas, chunki 11.ed4 cg5 12.gf4X.
6.gh4 eg3 7.hf6 eg5 8.ff6 fg7 9.bc5 ge5 10.ce7 df6 11.ed4 ec3 12.bd4 ab6 13.ab2 cd6 14.bc3 de5?
O’yinning besabab keskinlashuvi qora donalarni bir maromdan chiqarib yubordi. Oddiy 14…ba7 yurishi teng o’yinga olib kelardi.
15.de3 hg5 16.ab4 hg7 17.gh2 gh6.
Doskaning markazidagi bog’lamlar oqlar foydasiga ishlamoqda. 17…ef4 18.ef2 fd2 19.ce1 gf4 vaziyatni yengillashtirmaydi, 20.fe3! fd2 21.ec3X.
18.hg3 gh4 19.ef4 hf2 20.eg3 ba7 21.fd6 bc5 22.db6 ae7
Qoralar diagrammadagi vaziyatga tushib qolmasliklari mumkinmidi? Ehtimol, ha. Lekin o’shanda doskada Z.Tsirikning etyudi hosil bo’lganini ikkala o’yinchi ham bilmas edi. Ushbu etyudda oqlar boshlashadi va g’alaba qozonishadi.
23.ba5 fe5.
Agar 23…hg5 yurilsa, unda 24.ab6 gh4 25.gf4 fg5 (25…ed6 yurishi ham qutqara olmaydi ,26.ba7 de5 27.fd6 hg3 28.dc7 gf2 29.cb8 fe1 30.cd4 ed2 31.bd6 dh6 32.df8X) 26.fh6 hg3 27.hg7 gf2 28.gf8 ef6 29.cd4 fe1 30.ba7 yutuq bilan.
24.ab6 ed6
24…hg5 yurishi chiroyli rad etilardi, 25.gh4! gf4 26.hg5 fh6 27.bc7 hg5 28.cd8 ed4(Agar 28…ef6 yurilsa, unda 29.dc7 gf4 30.cd8 fg5 31.dh4 fe3 32.he1X)
29.ce5 gh4 30.df6 hg3. Ko’rinishidan, durang yaqinga o’xshaydi, lekin 31.fh4! gh2 32.hf2 hg1 33.fa7X.
25.gh4! ef4 26.ba7 hg5 27.hf6 de5 28.fd4 fg3 29.de5
Qoralar taslim bo’lishdi.
M.Fazilov – A.Chernopishuk
“Chorraha” yoki “Perekrestok” debyuti
O’yinni xalqaro grossmeyster M.Fazilov tahlil qilgan.
1.cd4 de5 2.bc3 ba5
Ushbu yurishdan keyin ustunlik oqlar tomoniga o’tib ketmoqda. A.Ivanov bilan bo’lgan klassik o’yin (o’shanda men qoralar bilan o’ynaganman) quyidagicha davom etgan: 2…ed6 3.ef4 ba5 4.fe3 cb6 5.cb2 bc5 6.db6 ac7 7.ed4 cb6
( 7…ab6! 8.gf2 ba7 9.de3 bc5 10.db6 ac5 11.cd4 teng o’yin bilan)
8.de3? (8.dc5! db4? 9.cc7 bd6 10.de3 fg5 11.bc3 bilan o’ynash kerak edi va oqlarda sezilarli ustunlik).
[ A.Agalarov – B.Simonyan o’yini e’tiborga molik: 8.gf2 ba5? 9.dc5 db4 10.ac5 hg5 11.fh6 ef4 12.ge5 fb6 13.fe3 bc7 14.hg3 cd6 15.gh4 de7 16.ba3 gf6 17.ef4 hg7? 18.fg5 de5 19.cb4! ac3 20.db4 ba5 21.bc5.
(Oqlar chiroyli tuzoq tayyorlab qo’yishgan: 21…ab4 22.cd6 ec7 23.ac5 cd6 24.ab2 db4 25.bc3X.) Shuning uchun qoralar quyidagicha o’nashga majbur bo’lishgan: 21…ef4 22.ge3 ab4 va oqlarning juda qo’pol xatosi tufayli o’yin durang bilan tugagan].
8…ba5 9.ab4 ab6 10.gh4? Yutqazmoqda.
(Mashhur variantda durang imkoniyati bor edi: 10.gf2 ba7! 11.ba3 bc5 12.db6 ac5 13.cd4 ec3 14.bd2 fe7! va hokazo).
10…eg3 11.hf2 fe5! 12.df6 ge5 13.ed4
( 13.ef4 yurishi mumkin emas,13…eg3 14.hf4 bc5 15.ba3 cd4X, agar 13.ba3 yurilsa, undan keyin: 13…ef4 14.eg5 hf4 oson yutuq bilan).
13…fe7 14.df6 eg5 15.hg3 bc5 16.ba3 gh4 17.gf4 cd4 18.cc7 ac3. Oqlar taslim bo’lishdi.
|
| |
df6 hg5 23.gf4! - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 43/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 22.df6 hg5 23.gf4! G’alabaga eltuvchi yagona yo’l.
23.fe7? gf6 24.gf4 fe5 25.fh6 cb6 26.ac7 bd6 27.dc3 dc5=.
23 … ge7 24.ed4 cb6
Qutulishning imkoni yo’q: 24 … ed6 25.dc5 db4 26.ac3 cd6 27.cd4 de7 28.de5 bc7 29.de3 dc5 30.ef6 X;
24 … ef6 25.dc3 de7 26.cb4 ed627.bc5 db4 28.ac3X.
25.ac7 db6 26.fe5! bc7 27.de3 ed6 28.ef6 ba5 29.fg7 ab4 30.gf8 de5 31.df6 ba3 32.fg7 Qoralar taslim bo’lishdi.
B .Shestakov – B.Blinder
8.cb4?
Jiddiy xato, uning natijasida oqlar og’ir himoyali o’yin olib borishga majbur bo’lishadi. Ushbu qilingan yurishga sabab – oqlarning raqib tomonidan amalga oshirilayotgan yangi rivojlanish rejasini o’rganib chiqishni xohlamaganligidir. 8.hg3 va 9.cb2 bilan o’ynash kerak edi.
8 … de7! 9.bd6 cc3 10.cb2 ed6 11.bd4 de5!
11…dc5 faqatgina teng o’yin olib keladi.
12.dc5 bd4 13.ec5 hg7
Markazda hujumkor tuzilish hosil qilgach, qoralar raqibining o’ng qanot donalarini uzoq muddatga o’yindan chiqarib qo’yishdi. Bu ularga keyinchalik c5 donasini yutib olish tahdidi ostida kuchlarini qayta to’plab, markazni mustahkam egallash imkonini beradi.
14.ab2 fe7 15.ab4 bc7 16.ba5
16.ed2 ha5 17.ba3 cb6 18.de3 bd4 19.ec5 ed6 20.ce7 fd8 21.fe3 gh6 22.bc5 gf4 23.eg5 hf4 24.gf2 de7 25.ab4 ef6 26.ba5 fg5 27.fg3 gh4 28.cd6 hf2 29.de7 fe1 30.ef8 fe3 31.ab6 ac5 32.fa3 ec3 33.hg3 ed2 34.ac1 de1 35.cd2=.
16 … hg5 17.ba3
Bu yurish borasida shoshilmaslik kerak edi. Amaliy tajriba shuni ko’rsatadiki, b2 xonasidagi dona yon tomon a3 donasiga qaraganda kuchliroq. Shuning uchun bu donani b2 da qoldirib, 17.ed2 bilan o’ynash kerak edi. 17.bc3? dan keyin kutilmagan zarba o’in taqdirini hal qiladi, 17 … ed4! 18.ce3 cb6 19.ac7 ed6 20.ce5 fb2 X.
17 … ed6 18.ce7 fd8
Oqlar tomonidan 8.cb4 yurishi orqali qilingan xato tufayli qoralar asta-sekin sezilarli ustunlikka erishdi va endi doskaning markaziy nuqtalarini nazorat qilishmoqda.
Qulay vaziyat kelsa, ular yana bir muhim o’rin – c5 xonasini ham egallashmoqchi.
19.hg3?
Bunaqangi holatlarda tavakkal o’ynash mumkin emas; himoyalanayotgan tomondan nihoyatda aniq hisob-kitoblar talab etiladi. Bu yurish o’yinni butunlay barbod qiladi. Oqlar uchun qutulishning yagona yo’li faqatgina, 19.ab4! ab6 (agar 19…gf4 bo’lsa, unda 20.fe3 fd2 21.ec3 ab6 22.hg3 cd6 23.ac7 db6 24.gf4! eg3 25.cd4 ba5 26.dc5 ac3 27.ce7 =) 20.fe3 cd6 21.ac7 db6 22.hg3 gh4 (agar 22…gh6 yurilsa, unda 23.gf4! eg3 24.ed4 va durang) 23.ef2 ba5 24.ed4 ec3 25.bd2 de5 26.de3 ab4 27.ef4 ed4 28.fe5! (28.fe3? df2 ge1 29.hg3 fh2 30.bc3 X.) 28…df6 29.gf4 hg3 30.fh4 gh6 31.hg5 fh4 32.fe5 ni davom ettirib durangga erishish kerak edi.
|
| |
Fənnin tədrisi nəticəsində əldə olunan kompetensiyalar

|
Fənnin tədrisi nəticəsində əldə olunan kompetensiyalar
|
bet | 3/4 | Sana | 15.05.2021 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #14509 |
4.Fənnin tədrisi nəticəsində əldə olunan kompetensiyalar
Bilməlidir: - Elektrik hadisələrinin mahiyyətini dərk etmək üçün müşahidələr və təcrübələr aparılır, alınmış nəticələr əsasında onlara münasibət bildirilir.
Materialın quruluşu xassələrini, onların çevrilməsinin səbəblərini izah edir.
Cihazların aparatların tətbiq və idarə olunması.
Bacarmalıdır: - Elektrotexnika barədə görkəmli alimlər vəonların xüsusi əhəmiyyətə malik elmi kəşfləri, naliyyətləri haqqında məlumatların ötürülməsi və yayılmasında iştirak edir. Eksperimentlər aparılır, nəticələrini ümümiləşdirir, mülahizələr yürüdür və bu barədə şifahi və yazılı təqdimatlar edir.
|
| |
hg5!
29.hg3? cd6!X.
29 … fh4 30.hg3! af6 31.cd6 ce5 32.fd6 fd8 33.gf4=

|
hg5!
29.hg3? cd6!X.
29 … fh4 30.hg3! af6 31.cd6 ce5 32.fd6 fd8 33.gf4=
|
bet | 54/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 29.hg5!
29.hg3? cd6!X.
29 … fh4 30.hg3! af6 31.cd6 ce5 32.fd6 fd8 33.gf4=.
P.Popov – B.Blinder
1.fg5
Qoloq h2 donasining muammosini oqlar vaziyatni soddalashtirish bilan hal qilishdi. 1.fg3 hf2 2.ge3 yaxshiroq yurish bo’lardi.
1 … hf4 2.fg3 hf2 3.eg7 fh6 4.hg3?
O’z-o’zidan kelib chiqadigan yurish va shu bilan birga katta xato.
4.gf2 ef6 5.hg3 fg5 6.ab4 de7 7.ba3 bilan o’ynash kerak edi.
4 … hg5! 5.ab4
5.gf2 ga javoban … gf4! 6.ge5 ed6! va 7.ef6 ga 7 …de7 hal qilardi.
5 … gf4 6.ge5 ed6 Oqlar taslim bo’lishdi.
A.Tabakov – Yu.Yermakov
Yurish qoralardan.
Oqlarning vaziyati ko’rinishidan kuchli. 1…dc7 va 2…cd6 holatida, ortga chekinish bilan birga, oqlarning markazdagi vaziyati yanada kuchayadi.
1 … bc7
Tanlangan o’rab olish rejasi eng to’g’ri yo’l hisoblanadi.
2.hg3 hf2 3.eg3
b8 va h8 xonalarida damkaga o’tib ketish xavfini hosil qilmoqda, lekin qoralar buni oldindan hisoblab chiqishgan.
3 … ab4! 4.ca5 fe7 5.gh4?
5.ef6! gc3 6.ab4 ca3 7.ed4 ce5 8.fb8 orqali durangga erishish kerak edi.
5 … ef6 6.gf2 de7 7.ab4 ca3 8.dc5 bd4 9.ec3 cb6! So’nggi zarba!
10.ac7 ed6 11.ce5 fb2 Oqlar taslim bo’lishdi.
Yu.Kustarev – A.Kandaurov
1.ed2
Oqlar qulay vaziyat kelganda, raqibning markazini o’rab olishni rejalashtirishmoqda.
1 … ed6?
Qoralar o’z vaziyatining zaif tomonini ko’ra olishmadi va 1 … ed4 yordamida chap qanotida zich turgan donalarni tarqatish o’rniga, markazni mustahkamlashda davom etib, xato qilishmoqda.
2.hg3! bc7 3.cb4 ed4
Qolgan yo’llar ham o’yinni saqlab qola olmaydi, buni mustaqil tahlil qilib, o’zingiz ham ko’rishingiz mumkin.
4.dc3 fe5 5.ba5 ef4
Yagona javob, chunki 5…gf6 ga javoban 6.gf4! eb4 7.ag7X.
|
| |
… bd4 15.ec5 ge3 16.fd4 hg5 17.hg3 hf2 18.eg3

|
… bd4 15.ec5 ge3 16.fd4 hg5 17.hg3 hf2 18.eg3
|
bet | 45/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 14 … bd4 15.ec5 ge3 16.fd4 hg5 17.hg3 hf2 18.eg3
Markazda bosimni saqlab qoluvchi va ayni vaqtda tenglikni saqlab qolish uchun raqibga hech qanday aniq reja qoldirmaydigan muhim donalar almashinuvi.
18 … bc7?
Qoralarning vazifasini murakkablashtirib yuboruvchi ikkinchi xatolik.
Himoyalanayotgan tomon har doim hujumga o’tish uchun qulay paytni kutishi kerak.
Bu yerda aynan durangga erishish yo’li hosil bo’lgan,ya’ni 18 … ed6 19.ce7 fd6 20.dc5 db4 21.ac5 fe5 22.gh4 gf4 23.bc3 bc7 eng sodda yo’li 24.cd6 ed4! 25.cg3 ce5 26.hg5 ed4 27.gf6 dc3 28.fg7 cb2 29.gf4 bc1 30.fe5 ca3 31.gh8 ae7 va durang.
19.ab4 cd6
Qoralar mahorat bilan himoyalanishmoqda, chunki boshqa yurishlar aniq variantlarni ishlab chiqishga halal bermoqda.
20.gh4!
Qoralarning chap qanotdagi kuchlarini qisib qo’yishga qaratilgan aniq yurish.
20 … de5
Qoralar qiyin durangga erishishlari mumkin edi, ya’ni: 20 … gf4 21.ba5 db4
22.ac3 fg7 23.cb4 ed6 24.bc3 ab6!! ( 24 … gh6? 25.hg5 fh4 26.de5X )
25.ba5 fe3! 26.df2 bc5 27.cd4 ce3 28.fd4 de5 29.dc5 ef4 30.cd6 fe3 31.dc7 ed2
32.cb8 dc1 33.ba7 cb2 34.ae3 gh6 va durang.
21.bc3 ed6?
Qoralarning ixtiyorida majburiy,lekin ancha yashiringan durrang imkoniyati ham bor edi, ya’ni 21 … ef4! 22.ba5 fg7! (aftidan, 22 … ed6 23.ce7 fd6 24.cb4 fe5 25.hf6 eg7 26.de5 yutqazmoqda) 23.gh2 gh6 24.cb4 fe3! 25.df2 gf4 26.fg3 fe3 27.gf4 eg5 28.hg3 gf4! ni davom ettirish orqali va o’yin durrang bilan tugashi aniq.
22.ce7 fd8 23.hf6 eg7 24.de5
Keng muhitga ega bo’lgach, oqlar c3 donasi uchun yo’l ochishmoqda. Vaziyat ancha qiziqarli va ko’pchilik variantlarda oqlar g’alabaga erishish uchun etyudli yo’llardan foydalanishadi.
24…ab6?
24…fe7 ni davom ettirib, kuchliroq qarshilik ko’rsatish mumkin edi. Asosiy variantlarni ko’rib chiqamiz: 25.cd4 ed6 (agar 25…dc7 bo’lsa, unda 26.bc5 gh6 27.gf2 ef6 28.eg7 hf8 29.de5 cb6 30.cd6 ba5 31.dc7 ab4 32.ef6! bc3 33.cb8X) 26.ec7 db6 27.gf2 gf6 28.fe3 fg5 29.bc5 gh4
( 29…ba5 30.cd6! ab4 31.de7 ba3 32.ef8 gh4 33.fg7! ab2 34.dc5 ba1 35.gh8 hg3 36.ed4 X tufayli 29…ba5)
30.ef4 ba5 31.de5 ab6 32.ca7 ab4 33.ab8 bc3 34.ef6 cd2 35.fg5 oqlarda yutuq vaziyat .
|
| |
fe7! ac3 5.ed8 - Shashka haqiqiy xalq o’yini

|
Shashka haqiqiy xalq o’yini
|
bet | 48/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 4.fe7! ac3 5.ed8 Oqlarda yutuq vaziyat, chunki qoralar uchun ko’plab yo’qotishlar bo’lishi muqarrar.
1.bc5 bd4 2.ec5
Muhim c5 xonasini egallash orqali oqlar nafaqat markazdagi qora donalarning harakatlarini cheklashmoqda, balki kuchsiz o’ng qanotga ham kuchli bosim o’tkazishmoqda.
2 … hg7 3.ba3 gf6
Raqiblar hal qiluvchi kurash uchun kuchlarini to’plashmoqda.
4.cd2 fg5
4…ef4 ish bermaydi, chunki 5.cd6 ec5 6.fg3 hf2 7.ae7X, 4…bc7 ga esa 5.cb6 cc5 6.cb4 gg3 7.hf8 hal qiladi.
5.hg3!
Raqibga hech qanday imkoniyat qoldirmaydi.
5 … gf4 6.gh2 bc7 7.ab4 hg5 8.ba5 va oqlarning g’alabasi bilan.
A.Kovrijkin – A.Dadashyan
1.ba5
Raqibning markazda tayanchsiz turgan donalarini o’rab olishni yakunlamoqda.
1 … fe5
1 … bc5 2.hg3 fe5 3.hg5 dan keyin qoralarda yurish qolmaydi.
2.ac7 eg3 3.hf4 db8
Vaziyat soddalashdi, lekin qoralar chap qanotdan oqlarning yorib o’tishiga qarshi hech narsa qila olishmaydi.
4.hg5 ed6
4…bc7 qutqara olmaydi, chunki 5.gh6 ef6 6.fe5 fg5 7.hf4 df6 8.bc3 cd6 9.cd4X.
5.gf6 dc5 6.fe7 cb4 7.ed8! ba3
Bu ham mag’lubiyatga uchraydi 7 … bc3 8.ba3 cd2 9.fe5 10.dc1X.
8.dg5 ac1 9.gh6 cg5 10.ha7X
M.Tsitsenovskiy – L.Liberman
f4 donasining noqulay joylashuvi oqlarga markazni o’rab olish imkonini bermoqda.
1.dc3 Donani yutib olishga tahdid qilmoqda. 1…bc5 2.bd6 ce5
Qora donalarning markazda to’planib turganligi va kuchsiz o’ng qanoti ularni noqulay ahvolga solmoqda.
3.cb4
Oqlar muhim c5 xonasini egallashga intilishmoqda.
3 … gf6 4.bc3 hg7
4…de7 ga javoban 5.ab6X, agar 4…dc7 bo’lsa, unda 5.fg3X.
5.bc5 de7 6.cb6 ed6
Qoralar raqibga yon berishga majbur bo’lishmoqda.
7.bc7 dc5 8.cd8 cd4 9.db6 db2 10.fe3 fd2 11.ea1
Qoralar taslim bo’lishdi.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘zta maxsus ta’lim vazirligi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘zta maxsus ta’lim vazirligi
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
29.05.2024
Hajmi
0,55 Mb.
#256617
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘zta maxsus ta’lim vazirligi
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
…gf4
Raqibning o’ng qanotini sezilarli darajada kuchsizlantirmoqda.
20.gh2

|
…gf4
Raqibning o’ng qanotini sezilarli darajada kuchsizlantirmoqda.
20.gh2
|
bet | 44/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 19…gf4
Raqibning o’ng qanotini sezilarli darajada kuchsizlantirmoqda.
20.gh2
20.gh4 ham yutqazardi, 20…ab6! X.
20 … ab6 21.ab4
Raqibni c5 xonasini egallashdan qaytaruvchi eng yaxshi yurish.
21 … cb6 22.ac7 db6 23.ba5 bc5 24.fe3
24.ed2 ga kutilmaganda 24 … cd4! 25.ab6 gf6 26.ba7 de3 27.fd4 eh4 kelishini
oqlar endigina sezishdi. Rejani o’zgartirish oqlarni saqlab qola olmaydi.
24 … fd2 25.ec3 cb4 26.ab6 bd2 27.gf4
Vaqt tig’izligida oqlar o’z mag’lubiyatini tezlashtirishmoqda, lekin qolgan yurishlar ham qarshilikni uzoq davom ettira olmasdi.
27 … eg3 28.hf4 dc5 29.bd4 dc1 Oqlar taslim bo’lishdi.
B .Blinder – I.Kuperman
Yurish qoralardan.
10…hg5?
Raqibga ustunlikni berib qo’yadigan pozitsion xatolik. Tuzoq qo’yish uchun vaziyatning zarariga o’ynash hech qanday yaxshi natijaga olib kelmaydi. Qoralar tomonidan tayyorlab qo’yilgan kombinatsiya shunaqangi yashirin va murakkabki, oqibatda bu kombinatsiyani amalga oshirish davomida ular yomon vaziyatda qolib ketishlari mumkin.
10…fg5 to’g’ri yurishidan so’ng imkoniyatlar teng.
11.de3
Qoralarning umidlari puchga chiqdi. 11.ab4? ga javoban kutilmagan 11 … fe5 12.dh8 gf4 13.ge5 hg3! 14.fh4 fg7 15.hf6 eg5 16.hf6 de7 17.fb6 ac7X kelardi.
11 … gh6 12.gf4
Oddiy va ishonchli. Oqlar 10…hg5 yurishi bilan o’ylab qo’yilgan tuzoqli o’yin befoyda ekanligini ko’rsatib, o’z vaziyatlarini mustahkamlab olishmoqda. Teng o’yinli 12.ab4 12…ed6 tufayli xato, 12.bc3 ga esa 12 … cb6 13.ac7 db6 javoban keladi va qoralar vaziyatni tenglashtirishlari mumkin.
12 … cb6
12…ed6 13.dc5 db4 14.ac3 fe5 15.fd6 ce5 16.ed4 dan keyin ustunlik oqlar tomonida.
13.ac7 db6 14.dc5
h4-d8 tuzilishini mustahkamlab turuvchi d8 donasining yo’qligiga asoslangan to’g’ri qaror. 14.ab4 yurishi qoralarga 14…bc5 javobi bilan o’yinni tenglashtirish imkonini berardi.
|
| |
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish» - bet 12

14
IX. Asosiy va qo„shimcha o„quv adabiyotlar hamda axborot manbalari
Asosiy adabiyotlar
1.
N.R. Yusupbekov, D.P. Muxitdinov. «Texnologik jarayonlarni modellashtirish va
optimallashtirish asoslari.- T.: «Fan va texnologiya», 2015.
2.
Г. Б. Евгенев и др. Основы автоматизации технологических процессов и
производств : учебное пособие : в 2 т. / под ред. Г. Б. Евгенева. — Москва :
Издательство МГТУ им. Н. Э. Баумана, 2015. — 441с.
3.
Тимохин А.Н. Моделирование систем управления с применением Matlab:
учебное пособие [Электронный ресурс] / Тимохин А. Н., Румянцев Ю. Д. -
НИЦ ИНФРА-М, 2016. http://znanium.com/bookread2.php?book=474709.
4.
Б.Я. Советов, Моделирование систем: учебник для академического
бакалавриата: учебник для студентов высших учебных заведений,
обучающихся по инженернотехническим направлениям и специальностям / С.-
Петерб. гос. электротехн. ун-т.- 7-е изд. - Москва : Юрайт, 2016. - 343 с.
5.
Молдабаева, М. Н. М75 Контрольно-измерительные приборы и основы
автоматики : учебное пособие / М. Н. Молдабаева. – Москва ; Вологда : Инфра-
Инженерия, 2019. – 332 с. : ил., табл. ISBN 978-5-9729-0327-6
6.
Андреев С., Парсункин Б.
Разработка и компьютерное моделирование
элементов систем автоматизации. Учебник. год издания-2020. ISBN 978-5-
4468-9261-7 -272 c.
7.
Norman S. Nise Control Systems Engineering, 8th Edition [Print Replica] Kindle
Edition, January 9, 2019. 1001 Р.
Qo„shimcha adabiyotlar
8.
Mirziyoyev Sh.M. Milliy taraqqiyot tizimimizni qat‘iyat bilan bilan davom ettirib,
yangi bosqichga ko‗taramiz. – Toshkent: «O‗zbekiston» NMIU, 2017. 592b.
9.
Yunusov I.I., Artikov A.A., Ismatullayev P.R. Kimyo va oziq-ovqat texnologiyasida
EHM ni qо‗llash, О‗quv qо‗llanma, T.: «NISIM». 2001.148 b.
10.
Yusupbekov N.R., Muhammedov B.I., Gʼulomov Sh.M. Texnologik jaraѐnlarni
nazorat qilish va avtomatlashtirish: texnika oliy oʼquv yurtlari talabalari uchun
darslik. – T.: Oʼqituvchi, 2011.-576 b.
11.
Yusupbekov N.R., Muxitdinov D.P., Bazarov M.B. Elektron hisoblash mashinalarini
kimyo texnologiyasida qoʼllash Darslik,. Toshkent. ‖Fan‖. 2010. 392 b.
12.
13.
14.
Гультяев А.К. Визуальное моделирование в среде MATLAB. Учебный курс. –
СПб.: Питер. 2000. -432с. 43.
15.
Smith C. L. Practical process control //Tuning and Troubleshooting, John Willey &
Sons, New Jersey, USA. – 2009.
16.
Демченко В.А. Автоматизация и моделирование технологических процессов
АЭС и ТЭС. Учебник: Одесса. Астропринт, 2001. — 305 с
17.
SIMULINK – моделирование в среде MATLAB. Учебное пособие. –М.:
МГУИЭ. 2002. -128с.
15
18.
Межгосударственный
стандарт
ГОСТ
21.208–2013.
Автоматизация
технологических процессов. Обозначения условные приборов и средств
автоматизации в схемах.
19.
Барботько, А. И. Основы теории математического моделирования : учеб.
пособие для вузов / А. И. Барботько, А. О. Гладышкин . – 2-е изд., перераб. и
доп. – Старый Оскол : ТНТ, 2009. – 212 с. – ISBN 978-5-94178-148-5.2
|
TALABALAR BILIMINI BAHOLAShDA UMUMIY QOIDALAR

13
5. Talaba tegishli fan bo‗yicha yakuniy nazorat turi o‗tkaziladigan
muddatga qadar oraliq nazorat turini topshirgan bo‗lishlari shart.
6. Oraliq nazorat turini topshirmagan, shuningdek ushbu nazorat turi
bo‗yicha «2» (qoniqarsiz) baho bilan baholangan talaba yakuniy nazorat turiga
kiritilmaydi.
Yakuniy nazorat turiga kirmagan yoki kiritilmagan, shuningdek ushbu
nazorat turi bo‗yicha «2» (qoniqarsiz) baho bilan baholangan talaba akademik
qarzdor hisoblanadi.
7. Talaba uzrli sabablarga ko‗ra oraliq va (yoki) yakuniy nazorat turiga
kirmagan taqdirda ushbu talabaga tegishli nazorat turini qayta topshirishga
fakultet dekanining farmoyishi asosida ruxsat beriladi.
8. Talaba oraliq va (yoki) yakuniy nazorat turini birinchi marta qayta
topshirishdan o‗ta olmagan taqdirda, fakultet dekani tomonidan komissiya
tuziladi. Komissiya tarkibi tegishli fan bo‗yicha professor-o‗qituvchi va soha
mutaxassislari orasidan shakllantiriladi.
Ikkinchi marta oraliq va (yoki) yakuniy nazorat turini o‗tkazish va talabani
baholash mazkur komissiya tomonidan amalga oshiriladi.
9. Berilgan muddat davomida mavjud bo‗lgan qarzdorlikni topshira
olmagan talaba bo‗yicha fakultet dekani bildirgi bilan oliy ta‘lim muassasasi
rektorini (boshlig‘ini, filial direktorini) xabardor qiladi va ushbu talaba rektor
(boshliq, filial direktori) buyrug‘i asosida kursdan qoldiriladi.
10. Talaba baholash natijasidan norozi bo‗lgan taqdirda, baholash natijasi
e‘lon qilingan vaqtdan boshlab 24 soat davomida apellyatsiya berishi mumkin.
Talaba tomonidan berilgan apellyatsiya fakultet dekani tomonidan tashkil
etiladigan Apellyatsiya komissiyasi tomonidan 2 kun ichida ko‗rib chiqiladi.
Talabaning apellyatsiyasini ko‗rib chiqishda talaba ishtirok etish huquqiga ega.
Apellyatsiya komissiyasi talabaning apellyatsiyasini ko‗rib chiqib, uning natijasi
bo‗yicha ushbu semestrda fanni o‗zlashtirgani yoki o‗zlashtira olmagani
ko‗rsatilib qaror qabul qiladi, qarorni fakultet dekani va talabaga etkazilishini
ta‘minlaydi.
11. Nazorat turi bo‗yicha talabaning bilimi «3» (qoniqarli) yoki «4»
(yaxshi) yoxud «5» (a‘lo) baho bilan baholanganda, nazorat turini qayta
topshirishga yo‗l qo‗yilmaydi
VIII - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»

12
1.4. Talabani oraliq nazorat turi bo‗yicha baholashda 1 ta nazariy savolga
yozma ish javobi baxosi (
III-bo„lim
da nazarda tutilgan mezonlar asosida) hamda
uning o‗quv mashg‘ulotlari davomida olgan baholari o‗rtachasi hisoblanib
yaxlitlab qo‗yiladi.
1.5. Yakuniy nazorat turi semestr yakunida ushbu fan bo‗yicha talabaning
nazariy bilim va amaliy ko‗nikmalarini o‗zlashtirish darajasini aniqlash (
III-
bo„lim
da nazarda tutilgan mezonlar asosida) maqsadida 3 ta savol berish orqali
yozma shaklda o‗tkaziladi:
1 savol: nazariy
2 savol: nazariy
3 savol: amaliy (FAN XUSUSIYATIGA BOG`LIQ)
Yakuniy nazorat turini o‗tkazish ushbu shakli kafedra tomonidan
belgilangan.
TALABALAR BILIMINI BAHOLASH MEZONLARI
Talabalarning bilimi quyidagi mezonlar asosida:
talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlay oladi, mustaqil
mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo‗llay oladi, fanning (mavzuning)
mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu)
bo‗yicha tasavvurga ega deb topilganda — 5 (a‘lo) baho;
talaba mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo‗llay oladi,
fanning (mavzuning) mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi
hamda fan (mavzu) bo‗yicha tasavvurga ega deb topilganda — 4 (yaxshi) baho;
talaba olgan bilimini amalda qo‗llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatni
tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo‗yicha
tasavvurga ega deb topilganda — 3 (qoniqarli) baho;
talaba fan dasturini o‗zlashtirmagan, fanning (mavzuning) mohiyatini
tushunmaydi hamda fan (mavzu) bo‗yicha tasavvurga ega emas deb topilganda —
2 (qoniqarsiz) baho bilan baholanadi.
‘t oldirishni ilgarilatish

tirsakli vali aylanishlar chastotasining m inim al qiymati o ‘rn atila d i.
Stroboskopik t o ‘ppo n c h a lam pasi bilan tirsakli val shkividagi ( m a -
xovikdagi) belgi y o ritila d i ( s t r o b o s k o p i k effekt t a ’sirida bu belgi
q o ‘zg‘a lm a s d a n turad i) va la m p a n i c h a q n a s h in i vaqt b o ‘y i c h a
kech iktirish dastagini bu rab , y u q o r id a qayd
q ilin g an belgini si-
lindrlar bloki yoki maxovik karterid ag i belgi bilan u s t m a - u s t k e l-
tiriladi. B u n d a oMchangan o ‘t o ld irilish in ing ilgarilatish b u r c h a g i
strelkali a s b o b y o r d a m id a q ay d qilinadi.
Agar oMchangan burchak tekshirilayotgan dvigatel
u c h u n belgi-
langan q iy m a td a n farq qilsa, la m p a ch aq n ash ini kechiktirish d a s
tagini b u rab , strelkali asbobda kerakli burchak o ‘rnatiladi. S h u n -
dan keyin taqsimlagich korpusini b u rash y o ‘li
bilan stro b o s k o p ik
lam pa y o ru g ‘ida yuqorida qayd qilingan belgilarni y a n a u s tm a - u s t
tushishiga erishiladi. 0 ‘t oldirishni ilgarilatish burchagini m a r k a z -
dan q o c h m a rostlagichning ishini h a m
vakuum rostlagich trubasi
yechilgan h o ld a tekshiriladi. B u n d a ta x o m e tr va stroboskopik t o ‘p-
p o n c h a y o r d a m i d a m ark a z d a n q o c h m a ro stlag ic h n in g ishga t u -
shish chasto tasi (tirsakli val a y la n ish la r chastotasi ortishi bila n
belgini h a ra k a tla n a boshlash d a q iq a sid an ) va rostlagich o ‘t o l d i
rishni ilgarilatish burchagini m a k s im a l qiym atini t a ’m in l o v c h i
holatiga t o ‘g ‘ri keladigan yakuniy c h a sto ta (belgi h a ra k a td a n t o ‘x-
tash d a qiqasidan) aniqlanadi. B u n d a n tashqari stroboskopik t o ‘p -
p onc h a y o rd a m id a o ‘t oldirishni ilgarilatish burchagining m a k s i
mal qiymati aniqlanadi. Olingan m a ’lum o tla r o ‘t oldirish ilgarila
tish b u rchagini m arkazdan q o c h m a rostlagichning ishini
tavsiflaydi
va uzgich-taqsim lagichning texnik shartlariga mos kelishi kerak.
0 ‘t oldirishni ilgarilatishning vakuum rostlagichi m a rk a zd a n
q o c h m a rostlagich o ‘t oldirishning ilgarilatish burchagini m a k s i
mal qiym atini t a ’minlangan ay lanish lar chastotasida tekshiriladi.
B unda dastlab stroboskopik t o ‘p p o n c h a yordam ida o ‘t oldirishn i
ilgarilatish
burchagi vakuum rostlagichsiz, s o ‘ngra v a k u u m ro s t
lagich bilan aniqlanadi. V akuum rostlagich t o m o n id a n t a ’m i n -
lanadigan o ‘t oldirishni ilgarilatish burchagini topish u c h u n , rost-
lagichlar birgalikd a ishlagandagi b u r c h a k d a n
faqat m a r k a z d a n
q o c h m a rostlagich ishlagandagi b u r c h a k ayriladi.