nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-жадвал
К ичик м одуллардаги таянч туш унчалар ва улар асосида тузи лган
н азорат саволлари
Т /р
Таянч туш унчалар

5.3-жадвал
К ичик м одуллардаги таянч туш унчалар ва улар асосида тузи лган
н азорат саволлари
Т /р
Таянч туш унчалар
Назорат саволлари
1.
Бир бутунлик, янгиланган
Классификатор, таълим
йуналиши ва мутахас-
сислиги, билим, малака ва
куникма, таълим дастури-
нинг зарурий мазмуни,
математика туркумига
кирувчи укув фанлари
1. Янгиланган Классификаторга мувофик
ишлаб чикилган таълим йуналиш и ва му-
тахассисликлар санаб беринг.
2. Таълим йуналиши буйича Д ТС да бака-
лаврларнинг тайёргарлик дараж аси ва за
рурий билимлар мазмунига куйилган та-
лабларни айтиб беринг.
3. Таълим дастурлари буйича бакалавр-
ларнинг билим, малака ва куникмаларига
куйилган талабларни айтиб беринг.
76
4. Математика укитиш методикаси гаълим
йуналиши буйича таълим дастуримиш ш-
рурий мазмуни буйича математика турку
мига кирувчи укув
фанларини
айтиб
берин.
5. Математика укитиш методикаси кайси
блок фанлари?
2
Энг катта система, энг
катта модул, узаро
функционал богликлик,
умумий максад
1. Энг катта системага мисоллар кел-
тиринг.
2. Энг катта модул нима?
3. Узаро функционал богликлик деганда
нимани тушунасиз?
4. «Математика укитиш жараёнини лойи
халаш» укув фани - энг катта модулнинг
умумий максади нимадан иборат?
5. Математика туркумига кирувчи фанлар
укув жараёнини лойихагташда педагогик
технологиянинг урни кандай?
3
Урта модул, урта модул
максадлари, математика
укув жараёнини
технологиялаштиришнинг
зарурлиги, укув
жараёнини лойихалаш,
1. Урта модул нима?
2. «М атематика укитиш жараёнини лойи
халаш» укув фани Урта модул максадлари
кандай?
3. Укув жараёнини лойихалаш деганда
нимани тушунасиз?
4. Система турлари, тамойилларини санаб
беринг, уларни шархланг.
5. Система тушунчасини таълим жараё-
нига нисбатан кулланг.
4
Кичик модул, кичик
модул максадлари,
инновация, Джон Дьюи
дидактик тизими, «Янги
дидактика»
1. «М атематика укитиш жараёнини лойи
халаш» укув фани кичик модуллари деган
да нимани тушунасиз?
2. «М атематика укитиш методикаси» таь-
лим йуналишининг очилиши таълим ж а
раёнини технологиялаштиришдаги инно
вация эканлигини асослаб беринг.
3. Я.А.Коменский, И.Г.Песталоцци, Ро
берт Оуэн ва И.Ф.Гербард дидактик in
зимлардаги асосий гоялар нималпрдин
иборат?
4. АКД1 олими Джон Дьюи дидактик ими
мининг асосий гоялари нималардан иГюрш '
5. «Янги дидактика» гоялари ними?
Изох,. Кичик модуллардаги назорат саволларидлн тилпишмр
мустакил таълимда хдм фойдаланадилар.
77
|
модул - download

Qidiruv: модул
Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Bluetooth модул билан танишиш. Bluetooth модул ёрдамида Андроид платформасида смартфон орқали ёруғлик диодини ёқиш
3,88 Mb.
8
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad - bet 83

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 83/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 54337339112491586414
|
Mustahkamlash
|
15 daqiqa
|
5
|
Mashg’ulot yakuni. Uyga vazifa berish
|
3 daqiqa
|
Foydalangan adabiyot: Kimyo fanidan uzviylashtirilgan o’quv dasturi asosida nazorat ishlarini o’tkazish bo’yicha metodik tavsiyalar (7,8,9-sinf). Toshkent-2011 y. O’zbekiston Respublikasi Ta’lim markazi.
Darsning borishi : Tashkiliy qism: 1. O’quvchilar bilan salomlashish. 2. O ’quvchilar davomadini aniqlash. 3. Darsga tayyorgarlik ko’rish.
Amaliy ishini bayoni:
1. Berilgan modda sulfat kislota ekanligini tajriba yo‘li bilan isbotlang.
2. Suyultirilgan hamda konsentrlangan sulfat kislotani rux metaliga ta’siri turlicha ekanligini isbotlang (Tajribalarni bajarishda ehtiyot bo‘ling!). Tajribalarda sodir bo‘lgan reaksiyalarning tenglamalarini yozing.
3. Raqamlangan uchta probirkada kalsiy xlorid, natriy sulfid va kaliy sulfat tuzlari berilgan. Qaysi probirkada qanday tuz borligini tajribalar qilib ko‘rib aniqlang.
4. Aluminiy xlorid tuzini aluminiy sulfat tuzidan olish mumkinmi? Zarur reaksiya tenglamalarini yozing va tajriba yo‘li bilan isbotlang.
Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish : O’tgan mavzularni takrorlash.
Sana:_________________________________________________________________
Sinf: 8-
Fan : Kimyo.
Mavzu : 7-Nazorat ishi: Yozma ish. Oltingugurtning vodorodli va kislorodli birikmalari, sulfat kislota hamda uning xossalari, uni ishlab chiqarish, qaytar, qaytmas reaksiyalar, kimyoviy muvozanat.
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: o’tilgan mavzularni takrorlash va mustahkamlash
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 47/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish : mavzuni o’qib , konspekt qilish.
Sana:_________________________________________________
Sinf: 8- Fan : Kimyo.
Mavzu :ELEKTROLITIK DISSOTSIYALANISH NAZARIYASIGA doir masalalar ishlash.
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: O’quvchilarga reaksiyalarning molekulyar, ionli va qisqa ionli tenglamalarini tushuntirish.
2.Tarbiyaviy maqsad:O’quvchilarning elektrolitik dissotsiyalanish nazariyasi haqidagi bilimlarini, ularning ilmiy dunyoqarashini kengaytirish , axloqiy , estetik tarbiya berish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarning darslik va qo’shimcha adabiyotlar ustida mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantirish.
O‘quvchilarda shakllangan fanga oid kompetensiyalar elementlari:
Modda, kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish:
Atom yadrosi atrofida zaryadlangan elektronlar harakatini, moddalarning xossalari ularni tashkil etuvchi zarrachalar va ular orasidagi bog‘lanishlarini multimediali qo‘llanmalar, ko‘rgazmali vositalar orqali ko‘rib, tasavvurga ega bo‘ladi
Moddalarning eritmalari ham elektr tokini o‘tkazish xususiyatiga ega ekanligini biladi.
Element va birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash:
Moddalarni quruq holatdagi namunalari nima uchun elektr tokini o‘tkazmasligi, ularning suvdagi eritmalari esa elektr tokini o‘tkazishini kimyoviy tilda ifodalay oladi.
Kimyoviy jihozlar bilan ishlay olish, tajribalar o‘tkazish va amaliyotda qo‘llash:
Elementlarning davriy jadvaldagi o‘rniga qarab tavsiflashga doir, kimyoviy elementlarning tirik organizmlar uchun ahamiyatiga oid masala va mashqlar yecha oladi.
Kimyoviy moddalar, kimyoviy hodisalar bir-biri bilan bog‘liqligini bilgan holda ular asosida hosil bo‘ladigan birikmalar, ekologik muammolar haqida tushunchalarga ega bo‘ladi.
mavzu yuzasidan masala, mashqlarni yecha oladi va maktab laboratoriyasida o‘tkaziladigan tajribalar jarayonida zarur bo‘lgan xavfsizlik choralarini biladi.
|
| |
IP protokoli - Tamoyillari

59
IP-protokolida tarmoqlararo xizmatlarni ta’minlash uchun to‘rtta asosiy
mexanizm qo‘llaniladi: xizmat ko‘rsatish turi, paket yashash vaqti, sarlovhaning
nazorat yig‘indisi, qo‘shimcha imkoniyatlar.
Xizmat ko‘rsatish turi tarmoqlararo deytagrammaning uzatilishida talab
etiladigan sifatni ko‘rsatishi uchun foydalaniladi.
Paketning yashash vaqti tarmoqdagi paketning mavjud bo‘lish vaqtining
yuqori chegarasini ko‘rsatadi. Ushbu ko‘rsatkich jo‘natuvchi tomonidan beriladi va
paketning marshrut nuqtalari bo‘ylab xarakatlanishiga ko‘ra kamayib boradi.
Paketning vaqti qabul qilib oluvchiga yetib borguniga qadar nol bo‘lsa, u holda
ushbu paket yo‘q qilinadi.
Sarlovhaning nazorat yig‘indisi undagi ma’lumotlarning himoyasini
ta’minlaydi. Agarda modul sarlovhada xatolikni aniqlasa, ushbu paket uni
aniqlagan modul tomonidan yo‘q qilinadi.
Qo‘shimcha imkoniyatlar ayrim qo‘shimcha xizmatlar bajarilishini
ta’minlaydi. Masalan, ma’lumotlarni himoyalash va maxsus marshrutlashtirish
usullari.
IPv4 protokoli
IPv4 protokoli o‘tgan asrning 70-yillarida ishlab chiqilgan. 2
32
ta
manzillarini taqdim eta olish imkoniga ega bo‘lgan ushbu protokol bir qancha
kamchiliklarga ega. Eng asosiysi, manzillar soni barcha ehtiyojlarni qondirish
uchun kamlik qiladi. Bundan tashqari xavfsizlik masalalari ushbu protokolda
ko‘rib chiqilmagan.
Bir martalik ilmiy kengash - № Fan tarmog‘i Muassasa nomi ik raqami Ilmiy daraja beradigan ixtisosliklar 1

|
№ Fan tarmog‘i Muassasa nomi ik raqami Ilmiy daraja beradigan ixtisosliklar 1Bog'liq ILmiy kengashlar 2024 (2)Bir martalik ilmiy kengash:
05.06.01 – «To‘qimachilik va yengil sanoat ishlab
chiqarishlari materialshunosligi»
05.06.04 – «Tikuvchilik buyumlari texnologiyasi va
kostyum dizayni»
104.
05.00.00
Fanlar akademiyami Energetika
muammolari instituti
DSc.02/30.12.2021.T.143.01
05.05.01 – «Energetika tizimlari va majmualari»
105.
05.00.00
Toshkent shahridagi Turin
Politexnika universiteti
PhD.22/01.02.2022.T.144.01
05.09.01 – «Qurilish konstruksiyalari, bino va inshootlar»
05.01.08 – «Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishlarni
avtomatlashtirish va boshqarish»
05.08.06 – «G‘ildirakli va gusenitsali mashinalar va ularni
ishlatish».
106.
05.00.00
Toshkent davlat transport universiteti
DSc.15/31.08.2022.T.73.04
05.09.02 – Geotexnika (Ko‘priklar, transport tonnelari va
metropolitenlar)
05.09.05. – Qurilish materiallari va buyumlari
05.08.02. – Temir yo‘llar va yo‘l xo‘jaligi
Bir martalik ilmiy kengash:
05.09.08 – «Qurilish texnologiyasi va qurilish jarayonlarini
tashkil etish»
05.09.01 – «Qurilish konstruksiyalari, bino va inshootlar».
107.
05.00.00
Toshkent davlat transport universiteti
PhD.15/31.08.2022.T.73.01
05.08.03 – «Temir yo‘l transportini ishlatish»
05.08.01 – «Mamlakat, uning mintaqa, shahar va sanoat
markazlarining transport tizimlari. Transport logistikasi».
Bir martalik ilmiy kengash:
05.02.08 – «Yer usti majmualari va uchish apparatlari»
05.08.04 – «Navigatsiya va havo yo‘llari harakatini
boshqarish»
13.00.02 – «Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi»
(texnika fanlari).
108.
05.00.00
Toshkent davlat transport universiteti
DSc.15/31.08.2022.T.73.07
05.08.05 – «Temir yo‘llar harakat tarkibi, poezdlarni tortish
va elektrlashtirish»
05.01.06 – «Hisoblash texnikasi va boshqaruv tizimlarining
elementlari va qurilmalari»
05.05.02 – «Elektrotexnika. Elektr energiya stansiyalari,
tizimlari. Elektrotexnik majmualar va qurilmalar»
|
| |
Ta’limiy maqsad - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 54/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 54337339112491586411.Ta’limiy maqsad: O’quvchilarga mustaqil masala yechishni o’rgatish.
2.Tarbiyaviy maqsad: ;Nutq ravonligi, munozara madaniyati kabi ijobiy hislatlarni shakllantirish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarning kuzatish, mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantirish.
O‘quvchilarda shakllangan fanga oid kompetensiyalar elementlari:
Modda, kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish:
Atom yadrosi atrofida zaryadlangan elektronlar harakatini, moddalarning xossalari ularni tashkil etuvchi zarrachalar va ular orasidagi bog‘lanishlarini multimediali qo‘llanmalar, ko‘rgazmali vositalar orqali ko‘rib, tasavvurga ega bo‘ladi
Moddalarning eritmalari ham elektr tokini o‘tkazish xususiyatiga ega ekanligini biladi.
Element va birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash:
Moddalarni quruq holatdagi namunalari nima uchun elektr tokini o‘tkazmasligi, ularning suvdagi eritmalari esa elektr tokini o‘tkazishini kimyoviy tilda ifodalay oladi.
Kimyoviy jihozlar bilan ishlay olish, tajribalar o‘tkazish va amaliyotda qo‘llash:
Elementlarning davriy jadvaldagi o‘rniga qarab tavsiflashga doir, kimyoviy elementlarning tirik organizmlar uchun ahamiyatiga oid masala va mashqlar yecha oladi.
Kimyoviy moddalar, kimyoviy hodisalar bir-biri bilan bog‘liqligini bilgan holda ular asosida hosil bo‘ladigan birikmalar, ekologik muammolar haqida tushunchalarga ega bo‘ladi.
mavzu yuzasidan masala, mashqlarni yecha oladi va maktab laboratoriyasida o‘tkaziladigan tajribalar jarayonida zarur bo‘lgan xavfsizlik
Foydalangan adabiyot: Kimyo fanidan uzviylashtirilgan o’quv dasturi asosida nazorat ishlarini o’tkazish bo’yicha metodik tavsiyalar (7,8,9-sinf). Toshkent-2011 y. O’zbekiston Respublikasi Ta’lim markazi.
Mashg’ulot bosqichlari:
|
| |
Математика сохасида фаолият курсатаётган

эриш иш фаолиятининг
характерига караб,
математика сохасида
фаолият курсатаётган педагоглар фаолиятларини уч йирик гурухга
аж ратса булади.
Биринчи гурух - амалий фаолият.
Амал, максадга мувоф ик
харакат килиш , буни руёбга чикариш учун.
педагог уз ф аолиятидан
кузланган максадни ва унга эриш иш йулларининг сир асрорини
яхш и билиш и керак булади. Яъни, киши
харакат килиш идан
олдин, харакат килиш билим ларига эга булиш и шарт. А ник максад
ва унинг курсаткичларини хам да
максадга етиш йул-йурикларини,
яъни билим ларини, одам билим сандиги булган шу соханинг
фанидан устоз-м уаллим лар оркали ёки мустакил равиш да китоб ва
бош ка адабиётларни мутоола килиб ола олади.
Билим бериш ва
уни эгаллаш ф аолиятини
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar

|
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar
|
bet | 48/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar.
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
№
|
Bosqichlar
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O’tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzuni bayoni
|
12 daqiqa
|
4
|
Mustahkamlash
|
15 daqiqa
|
5
|
Mashg’ulot yakuni. Uyga vazifa berish
|
3 daqiqa
|
Foydalanilgan adabiyotlar : Kimyo 9.Toshkent-2010. R.Asqarov,N.X.To’xtaboyev,K.G’.G’opirov.
Darsning borishi :
Tashkiliy qism: 1.Salomlashish.
2. Davomat.
3. Darsga tayyorgarlik ko’rish.
Uyga vaziufani tekshirish: Konspektni tekshirish , savol-javob tariqasida uyga vazifani so’rash.
Yangi mavzuni bayoni: 1 – m i s o l. 200 g ohaktosh CaCO3 parchalanganda (normal sharoitda)
qancha hajm СО2 olinadi
Berilgan:
200 g CaCO3
VCO2 (l)
Yechilishi:Reaksiya tenglamasini yozamiz : СаСО3 СаО СО2
Tenglamadan ko’rinib turibdiki, 1 моль СаСО3 dan
1 mol СО2 hosil bo’ladi. СаСО3 ning molyar massasi 100 gmolga тeng. Misol sharoitida 200 g, ya’ni 2 mol СаСО3 berilgan. Agar 1 mol СаСО3 dan 1 mol СО2 оlinsa,
2 моль СаСО3 дан 2 моль СО2 олинади.
1 mol gazning normal sharoitdagi hajmi 22,4 l ga teng.
Demak, 2 mol СО2 22,4 2 44,8 l.
2 –m i s o l. Suv hosil bo’lishida 5,6 l kislorod О2 bilan reaksiyaga kirishishi uchun qancha hajm vodorod Н2 kerak bo’ladi
Berilgan:
V 5,6 л О2
VН2 (l)
Yechilishi:2 Н2 О2 2H2 O
2 mol 1 mol 2 mol
Bu yerda ikkala modda ham-berilgani ham, izlanayotgani ham-gazlar, shu sababli 5,6 л О2 –bu 5,622,40,25mol
Demak, agar 2 mol Н2 ga 1 mol О2 sarflanadigan bo’lsa,
Х mol Н2 ga 0,25 mol О2 sarflanadi.
Bundan х 0,5mol Н2. Gazning molyar hajmi 22,4 l ga teng. 0,5 moli 22,4 0,5 11,2 l hajmni egallaydi.
Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish : Takrorlash
Sana:_____________________________________________________________
Sinf: 8Fan : Kimyo.
Mavzu : 30-§ TUZLARNING GIDROLIZI
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: o’quvchilarga tuzlar gidrolizi va uning amakiy ahamiyati, neytral, kislotali va ishqoriy muhit haqida ma’lumot berish.
2.Tarbiyaviy maqsad: Nutq ravonligi, munozara madaniyati kabi ijobiy hislatlarni shakllantirish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarning kuzatish, mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantirish.
|
| |
-жадвал
К ичик модулларнинг назорат саволлари асосида тузилган тест
Т /р
Саволлар

4
Укувчилар уз-узини назорат
к и л и ш ш ш
7.
М ашгулот лойихаси
купинча кандай кури-
нишда ифодаланади?
1
Конспект.
2
Режа.
3
Дастур
4
Кенгайтирилган технологик харита.
8.
«Системани»ни
«Мажмуа»дан
фаркловчи асосий
жихат
1
Таркибий кисмларининг узаро функ
ционал
алокадорликда эканлиги
2
Таркибий кисмлари тизимли жойлаш-
гани
3
Таркибий кисмлари уртасида функцио
нал алокаларнинг йуклиги
4
Таркибий кисмлари уртасида куп тар-
мокли богланишларнинг мавжудлиги
9.
Таълим — тарбия ти-
зимига системали
сифатида ёндашиб
унинг белгиларини
аникланг
1
Тартибли, тезликка эга, икки карама-
карши, тизимли, марказлашмаган
2
Тизимли,
очик типдаги, ривожланиб
борувчи, тикланувчи, тартибли, куп
погонали,
марказлашган,
имманент,
мураккаб
3
Вариатив, очик типдаги, ривожланиб
борувчи, тизимли, тургун, мураккаб,
тикланувчи,
куп погонали, марказлаш
ган, имманент
4
Тизимлашган, ёпик типдаги, тугаллан-
ган, мураккаб, минимал, имманент,
кадрли, тулик, куп погонали
10.
Синергетиканинг
асосий тамойиллари
кайси жавобда тугри
курсатилган?
1
Бир бутунлик, погонадорлик, мажму
кисмларининг уз погонасидаги кисмлар
билан баробар, бошка погонадаги кисм
лар билан хам
алокада була олиши
2
Мухимлик, погонадорлик, бир бутун
лик, мажму кисмларининг уз погонаси
даги кисмлар билан баробар, бошка
погонадаги кисмлар билан хам алокада
була олиши
3
Нисбийлик, бир бутунлик, мажму кисм
ларининг уз погонасидаги кисмлар Ои-
лан баробар, бошка погонадаги кисмлар
билан
хам алокада була олиши
4
Кафолатланганлик, мажму кисмлари
нинг уз погонасидаги кисмлар бипаи
баробар, бошка погонадаг и кием пар он
лан хам алокада була олиши и о н и т
дорлик
79
-sinf - Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти

|
Ўзбекистон республикаси олий таълим,фан ва инновациялар вазирлиги наманган муҳандислик – Қурилиш институти
|
bet | 8/18 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #126729 |
Bog'liq KURS ISHILAR4-sinf – bloklarni mona axborot banki va yagona axborot tеxnologiyasi bilan yagona tizimga qo`shib yuborish orqali amalga oshiriladigan axborot tizimlaridir.
5-sinf – intеgrallashgan tizimlar. Ularga turli tip va maqsadli axborot tizimlari birlashib, ishlab chiqarish hamda boshqaruv komplеks tarzda avtomatlashtiriladi.
Sifat darajasiga ko`ra axborot tizimlari quyidagi sinflarga bo`linadi: axborot qidiruv tizimi (AQT); Axborot – ma`lumotnoma tizimi (AAT); Matnlarni qayta ishlash axborot tizimi (MQAT); Ma`lumotlarni qayta ishlash tizimi (MQT); Axborot – kеngashuv tizimi (AKT); qarorlar qabul qilish tizimi (QQQT); Ekspеrt tizimlari (ET).
Axborot – qidiruv tizimi. EHMda yoki undan tashqarida saqlanishi mumkin bo`lgan hujjatlar, ikkinchi darajali hujjatlar (masalan, rеfеratlar), hujjatlar nomi yoki manzillarning to`liq matnini qidirishni amalga oshiradi. EXMda u yoki bu hollarda qidiruv obrazi nomini olgan va qisqacha mazmuni bayon qilingan hujjatlarning formallashgan bayoni saqlanadi. O`ziga kеrakli mavzudagi hujjatni topishni istagan axborot istе`molchilari tazimga so`rov yuboradi. Qidiruv natijasiga ko`ra, tasvirlangan hujjatlarning to`liq matni yoki so`ralgan harajatlarning to`g`ri-noto`g`ri, еtishmasligi, ishonchlilik darajasi haqida ma`lumot bеriladi.
Axborot - ma`lumotnoma tizimi ko`p jihatdan foydalanuvchilar so`roviga binoan iqtisodiy, tеxnik yoki tеxnologik mazmundagi axborotni bеrish, yig`ish va saqlashga mo`ljallangan. Aytish mumkinki, axborot-ma`lumotnoma tizimi raqamli yoki matnli konkrеtlashtirilgan ma`lumotlar bilan ishlashga qaratilgan. So`rovning turiga va shakliga ko`ra natijani qanday taqdim etishni bеlgilaydi. So`rov natijalari standart ma`lumotnoma shaklida bеrilishi mumkin yoki foydalanuvchining hohishiga ko`ra uning so`rovini qayta ishlash davomida ixtiyoriy ko`rinishda loyihalashtirilishi mumkin.
Matnlarni qayta ishlash tizimi (MQT) bеvosita foydalanuvchiga matnlarni (xat, maqola, rеfеrat, buyruq va hakazo) tahrir qilish, saqlash va ko`paytirishga mo`ljallangan.
|
| |
Таълимнинг дастурий воситалари

|
Таълимнинг дастурий воситалари Pdf ko'rish
|
bet | 112/133 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,04 Mb. | | #140746 |
Bog'liq 74 Математика ўқитиш жараёнини лойиҳалаш Тожиев М Мамадалиев КТаълимнинг дастурий воситалари
деб, узида маълум фан
сохасини
акс
эттирган,
маълум
д араж ада
уни
урганиш
технологияси ам алга ош ирилган, укув фаолиятининг турларини
амалга ош ириш учун зарурий ш артлар таъм инланган компью тер
махсулотларига айтилади.
У кув фанларининг дастурий таъм иноти турлича: электрон
маш гулотликлар, тренеж ёр-дастурлар. конструкторлар, лугатлар,
маълумотномалар, энциклопедиялар, хрестоматиялар, укиш учун
китоблар, музейлар, экскурсиялар, саёхдтлар, уйинлар, укитувчи
учун услубий материаллар. видеом аш гулотлар, электрон кургазма
ку роллар кутубхонаси ва бош калар.
М асалан, М атем атика. Ф орм ула ва хисоб-китоблар электрон
ж авалларда. Турли мавзулар буйича укитадиган дастурлар -
«Ж онли геометрия», дастурий-услубий мажмуалар.
Бундай дастурларда урганилаётган объектлар хакида фазовий
тасаввур
мухим
булган
геометрия,
кимё,
физика, биология
фанларини укитиш янгича там ойилларга асосланган.
Ф изика ва астроном ия. Т аж рибалар натижаларини электрон
ж адвалларда кайта ишлаш. Турли м авзулардан ургатувчи ва модел-
лаш тирувчи дастурлар («Ж онли физика», «Ф изик эксперимент»,
«И нтерактив планетарий» ва бош калар).
2.6-жадвал
К ичик модулларнинг педагогик ж араёнида ф ойдаланиладиган
ахборот-ком м уникацион технологиялар ва дидактик материаллар
У к и т и ш н и ш т ех н и к п оси тал ар п
Д и д а к т и к м ат ер и ал л ар
Туш унчани шакллантириш ва уни киритиш
жараёнидаги
психологик,
педагогик
ва
дидактик материаллар, мавзу мазмунига
дойр тузилган тестлар, назорат саволлари
хамда т е с т ва назорат саволлари асосидаги
слайдларни намойиш килиш
Математика укитиш методика
|
| |
беради
Б - Мамаражаб тожиев камолиддин мамадалиев

|
Мамаражаб тожиев камолиддин мамадалиев Pdf ko'rish
|
bet | 110/133 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,04 Mb. | | #140746 |
Bog'liq 74 Математика ўқитиш жараёнини лойиҳалаш Тожиев М Мамадалиев Кберади
Б
Таъриф сузи инглизча definito - сузидан
олинган булиб унинг лугавий
маъноси
чегара ёки бирор нарсанинг охири деган
маънони билдиради
В
Таъриф
сузининг
маъноси
у р зб
олмок
демакдир.
Г
Таъриф бирор туш унчани мазмунини ифо-
да килади.
9
Т уш унчанинг
маз-
муни деганда нима
ни туш унасиз?
А
Туш унчани ифодаловчи асосий хоссалар
тупламига унинг мазмуни дейилади.
Б
Туш унчадаги хоссалар тупламига туш ун-
чанинг мазмуни дейилади.
В
Туш унча таркибига кирувчи барча хоссалар
тупламига унинг мазмуни дейилади
Г
Туш унчани ифодаловчи асосий ва асосий
булмаган хоссалар тупламига унинг м азм у
ни дейилади.
2.5. Кичик модулларнинг укув машгулоти тури ва типи ва унда
кулланиладиган педагогик услуб ва усулларни белгилаш
У кув м аш гулоти ту р и ва ти п и ва унда куллан и лади ган педаго
гик услуб ва усуллар ва уларн и н г тахлили уш бу куллан м ани н г 129-
131 -б етл ари д а тухтали б утилган.
К уйида п едагогик усуллар тасни ф лари н ин г баъзи бирларига
эътиборни каратам из.
Белгиланган максадга караб таснифлаш.
Б ун да, м аш гулот
боски ч лари н и н г кетм а-кетли ги умумий асос килиб олинган. У ларда
куйидаги у сулл ар аж ратилган:
билимни эгаллаш , куникма ва
малакалар хосил килиш, билимни амалиётда куллаш , ижодий
фаолият, мустахкамлаш , билим, куникма ва малакаларни
текшириш.
Билиш фаолиятининг
ти п и га караб у сул л ар куй и даги л арга
аж ралади:
|
| |
Педагогика илмининг тадкикот объекти, предмети, максади

2. Педагогика илмининг тадкикот объекти, предмети, максади ва ечилиши шарт булган масалалари Ф аолиятни амалга ош ираётганда, киши уз фаолиятини муайян
бир нарса ёки ходисага каратади. Ш унда бу нарса ёки ходиса,
унинг
фаолият объекти хисобланади. Аммо, хар кандай нарса ёки
ходисанинг жабхалари куп булади. М уайян нарса ёки ходисанинг
(объектнинг) алохида олинган жабхасига, узига яраш а фаолият
оркали таъсир курсатилади. М уайян объектнинг алохида ж абхасига
муайян фаолият оркали таъсир курсатилганида, бу жабха, шу
фаолиятнинг предмети хисобланади. Бу илм ш уносликнинг бизга
белгилаб берган умумий коидаси, унга буйсинмай иложимиз йук.
Демак, фаолият йуналтирилган нарса ёки ходиса, шу
фаолиятнинг объекти, унинг алохида таъсир этиш жабхаси, унинг
фаолият предмети хисобланар экан. Ф аолият объекти, муайян фаолият
нимага каратилган деган саволга жавоб берса, фаолият предмети,
бу фаолият шу ниманинг нимасига каратилган деган саволга жавоб
бериш и шарт.
Ш ундай экан, бош ка сохалар катори. педагогика ва математика
сохасида хам, олдига куйган максади ва унга етишиш йулларинши
характерига караб уч йирик гурухга булинади. Буларга: п едакч пка
илмининг фаолияти, педагогика, «М атематика укитиш жараёнини
лойихалаш » фанларининг фаолияти ёки маърифий фаолнм i ми
педагогик амалиёт фаолияти киради.
Педагогикада илмий фаолиятнинг узига хослиги, у
у »
o j i j i h i
.
i
таълим
ва тарбия ж араёнидаги мавжуд конупиятларнн, задн им и пир
83
олиб бориш йули билан, аниклаш ни максад килиб куйганлигидир.
Ш унинг учун,
унинг тадкикот объекти педагогик жараён хисобланади. П едагогик ж араёнда бир нечта унсурлар иш тирок
этганлиги боис, педагогик ж араённи бир бутун килиб турган, улар
орасидаги зарурий (функционал) алокадорликлардир. П едагогик
ж араёнда иш тирок этадиган элементларни узаро боглаб турган
алокадорликлар педагогика
Real quritkichdagi protsessni diagrammada tasvirlash

Real quritkichdagi protsessni diagrammada tasvirlash.
Nazariy quritishlarda Δ = o bo’lsa, real quritkichlarda esa Δ ≠ 0. Ikki xil sharoit bo’lishi mumkin: a) Δ > 0; b) Δ < 0. Avval Δ > 0 bo’lgan sharoit uchun I – x diagrammada quritish chizig’ining shaklini ko’ramiz.
Berilgan shartlar bo’yicha dastlab nazariy quritishning chizig’i CB ni tuzamiz. Quritish kamerasiga qo’shimcha issiqlik kiritilganda (Δ >0), real quritkichning chizig’i B nuqtadan boshlanib, I1 = const chizig’ining yuqorisidan o’tadi (7.4-rasm). Real protsessning oxirgi nuqtasi C1 nazariy protsessga tegishli bo’lgan φ = const chiziqda yotadi. BC1 chiziqni tuzish uchun (1) va (6) tenglamalarini o’zaro solishtirib, quyidagi ifodani olamiz:
(8)
B
7.4–rasm. Nazariy qurit-kichni grafik usulda hisoblash (Δ > 0).
u ifoda, agar Δ ning qiymati ma’lum bo’lsa, BC1 chiziqning o’rnini topishga yordam beradi. Buning uchun BC chiziqning ustida ixtiyoriy olingan e nuqtadan eF gorizontal va eE vertikal chizig’ini o’tkazamiz. C nuqtadan G1G vertikal chiziqni to BC chiziqning davomi bilan G nuqtada kezish-guncha davom ettiramiz. BEe va BC1G; FBe va DBG uchburchaklarning o’xshashligidan quyidagi ifoda kelib chiqadi:
biroq C1G = (I2 - I1)Ml va DG = (x2 – x1)Mx;
bu yerda Ml va Mx – entalpiya va namlik saqlashning masshtablari. Bu tenglamalardan quyidagi ifodani yozish mumkin:
yoki
bu yerda ; biroq , natijada . (9)
Shunday qilib, Δ > 0 bo’lgan sharoitda BC1 chiziqni hosil qilishni ko’rib chiqamiz. Quritishning berilgan shartlari bo’yicha avval nazariy quritish chizig’ini tuzamiz. BC chiziqda olingan e nuqtadan eF kesmasini o’tkazamiz. eF kesmaning uzunligini (mm hisobida) o’lchaymiz va (9) formula bo’yicha eF kesmaning uzunligini (mm hisobida) aniqlaymiz. eE kesmaning qiymatini diagrammaga joylashtiramiz, so’ngra B va eE nuqtalar orqali real quritkich chizig’ini o’tkazamiz.
Agar Δ < 0 bo’lsa, ya’ni quritkichda issiqlikning yo’qolishi mavjud bo’lsa, real quritkichning chizig’ini tuzish oldinga misoldan (ya’ni Δ > 0 bo’lgandagidan) farq qolmaydi. Faqat eE kesma nuqtadan pastga qarab chiziladi. Δ < 0 bo’lgan sharoit uchun real quritkichda protsessni o’tkazish 7.5-rasmda ko’rsatilgan.
Havo va issiqlikning solishtirma sarflarini topishda (1) va (2) tenglamalardan foydalaniladi.
|
Turbulent diffuziya - Tasdiqlayman

|
Tasdiqlayman
|
bet | 35/98 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #15109 |
Turbulent diffuziya. Turbulent tebranish ta’sirida oqimning harakatida bir fazadan ikkinchisiga moddaning tarqalishi turbulent diffuziya deb nomlanadi.
Turbulent diffuziya tezligi oqimning turbulentlik darajasiga, jarayonning gidrodinamik rejimiga bog’liqdir. Istalgan fazada turbulent diffuziya yo’li bilan tarqalgan moddaning miqdori ushbu tenglamadan topiladi:
(13)
bu yerda εД – turbulent diffuziya koeffitsienti.
(13) tenglamadan εД – aniqlaymiz:
Turbulent diffuziya koeffitsienti vaqt birligi ichida konsentratsiya gradiyenti birga teng bo’lganda ajratuvchi yuza birligidan turbulent diffuziya yo’li bilan tarqalgan moddaning niqdorini bildiradi. Uning qiymati jarayonning gidronamik rejimiga bog’liq. Bu yerda gidrodinamik rejim deganda oqimning tezligi va turbulentlik masshtabi nazarda tutiladi.
|
| |
Matematik funksiyalar - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

|
Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirishBog'liq informatika va axborot texnologiyalari.Matematik funksiyalar
PRODUCT
( (ПРОИЗВЕЛ) - argument qiymatlarini
Ko’paytmasini hisoblaydi;
SQRT
(son) (ildiz) — sonning kvadrat ildizini hisoblaydi;
FACT
(son) (ФАКТОР) — argument sifatida berilgan butun songacha bo’lgan
natural sonlar Ko’paytmasini hisoblaydi;
RAND
(tasodifiy son) — 0 va 1 oraliqdagi tasodifiy sonni hisoblaydi.
ABS
(son) — argument qiymatining modulini hisoblaydi;
LN (
son) — sonning natural logarifmini aniqlaydi;
ЕХР
(son) — sonning eksponentasini hisoblaydi;
SIN
(son) — sonning sinusini hisoblaydi;
COS
(son) — sonning kosinusini hisoblaydi;
TAN
(son) — sonning tangensini hisoblaydi (radianda);
Statistik funksiyalar
AVERAGE
() — barcha argumentlar qiymatining o’rta
arifmetigini hisoblaydi;
МАХ
() — argumentlar ro’yxatidan eng kattasi (maksimal
son)ni topadi;
MIN
() — argumentlar ro’yxatidan eng kichigi (minimal
son) ni topadi;
SUM
( ) — barcha argumentlar qiymatining YIG’INDISINI
hisoblaydi.
ДИСП
() barcha argumentlar uchun dispersiyasini
hisoblaydi.
Mantiqij funksiyalar
Ayrim amaliy masalalarni echishda hisoblashlar u yoki bu shartlarga 6
O FAHK
bo’lishi mumkin. Bundyj holatda IF shartli funksiyasidan foydalanish mumkin. Bu
funksiyaning formata: qo’yidagicha:IF ÈÔ (mantiqiy ifoda1-ifoda;2-ifoda)
Uning ishlash prinsipi qo’yidagicha: mantiqiy ifoda qiymati "chin" (1) bo’lsa 1-
ifoda, "yolg’on" (0) bo’lsa 2 -ifoda bajariladi.
N Boriladigan joy Yo’l narxi Kunlar
Soni
Kunlik
harajat
Kigdilar soni Jami harajat
1. Toshkent
8000
5
150
4
2.
Buxoro
8600
4
150
5
3.
Kiev
18600
12
480
4
4.
Moskva
17800
10
510
6
5. London
85000
15
1050
5
|
| |
Представления - download

Qidiruv: Представления
Принципы представления информации в пк
Translyator – maxsus dastur bo’lib, u dastur mashina kodini bir tildan boshqa tilga o’girib beradi
1,42 Mb.
3
o'qib
Jizzax politexnika instituti №308211101574/1 Hujjat yaratilgan sana
Ma’lumot so‘ralgan joyga taqdim etish uchun berildi. Справка выдана для представления по месту требования
0,86 Mb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Foydalanilgan аdabiyotlar

2.
Qolgan talabalarga test savollari tarqatiladi.
3.
Otgan mavzuni yanada mustahkamlash maqsadida domino shaklida savol javob
olib boriladi.
а) Мuharrirlar deb nimaga aytiladi?
б) WORD мuharririning imkoniyatlarini sanab bering….
А s о s i y q i s m:
1.
MICROSOFT EXCEL da formula bilan ishlash
2.
Matematik funksiyalar
3.
Statistik funksiyalar
4.
Mantiqij funksiyalar
5.
Excel da iqtisodij masalalarni echilishi
Ishbilarmonlik o’yini o’tkaziladi.
Umumiy xulosa:
Hozirgi kunning eto’q mutaxasisi bo’laman degan har bir yosh avlod,
zamonaviy hisoblash mashinalarida ishlashni bilishi zarur. Ijtimoiy ishlab chiqarishda
EHMning tutgan o’rnini bo’lajak konchi, energetik, metallurg hamda iqtisodchi,
talabalik davridanoq bilishi, ko’nikma hosil qilishi lozim
Excel da iqtisodij masalalarni echilishi

sichqoncha chap tugmasini bosamiz. Natijada Excel 97 yo’qlash uchun asosiy muloqot
darchasi ochiladi.
2. Jadvalning birinchi satriga jadval mavzusini kiritamiz:
Korxonaning xizmat safari harajatlari
3. Ustun va satr kengligi etarli bo’lmaganligi sababli uni kerakli miqdorda
o’zgartiramiz. Buning uchun sichqoncha ko’rsatkichi orqali A, B, C, D, E, F
ustunlarga moe keluvchi chiziqni qistirib olib lozim miqdorda suriladi.
4. Ikkinchi satrdan boshlab, ustunlar nomlarini kiritamiz:
1 Boriladigan joy Yol
narxi
Kunla
r soni
Kunlik
harajat
Kishila
r soni
Jami
harajat
bilan
5. to’ldiramiz;
1. Toshkent
800
5
150
4
2. Buxoro
860
4
150
5
3 Kiev
18600 12
480
4
4. Moskva
17800 10
510
5
5. London
85000 15
1050
6. Fayl (File) buyruqlar to’plamida Сохранить как (Save as) buyrug’’ini
beramiz. Kompyuterning
Академик - download

Qidiruv: Академик
Мавзу: Қаламтасвир фанидан амалий машғулотларни ташкил этишда академик мактабнинг аҳамияти
Mavzu asosida badiiy asar homaki nusxasini ishlash
1,57 Mb.
15
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
(Savol: Uskunalar paneli nima? Mavjud uskunalar panelini qayta nomlash

|
(Savol: Uskunalar paneli nima? Mavjud uskunalar panelini qayta nomlashBog'liq informatika va axborot texnologiyalari.(Savol: Uskunalar paneli nima? Mavjud uskunalar panelini qayta nomlash
mumkinmi? Sohangizda jadval protsessoridan foydalanishingiz mumkinmi?
Bo’lsa qanday hollarda bo’lishi mumkin?)
Ishbilarmonlik uyini
"Men bankda ishlamoqchiman" uyini.
O’yinning maqsadi
: Tashkilotchilik qobiliyatini aniqlash, notiqlik san’atini
egallash, kompyuter bilimlarini ishlab chiqarish bilan bog’lash, o’zining haq
ekanligiga ishontirishga o’rganish.
Uyin uchun kerakli ashyolar:
har bir ishtiroqchining ismi yozilgan
kartochkalar, kompyuter.
O’yin qoidasi:
Boshlovchi ixtiyoriy ravishda ishtiroqchilar nomi yozilgan
kartochkalarni tarqatib chiqadi. Har bir ishtiroqchi -talaba kartochkani olgandan so’ng
o’z vazifalarini bajarishga kirishadi.
Vazifasini bajarish uchun:
5-10 minut vaqt beriladi. Har bir ishtiroqchi o’z
vazifalarini bajarib bo’lgach, ko’rsatgich mahoratiga qarab 100% gacha baholanadi.
Xulosa:
Eng keng qo’llaniladigan har bir soha mutaxasis uchun kerakli zarur
hisoblangan bu muharrir haqida to’liq ma'lumotga ega bo’lishimiz kerak. Umumiy
xulosa sho’qi, hozirgi kunda bu muharrir kirmagan soha yo’q. Bu muharrirni ishlata
bilgan har bir soha mutaxasis bir boylik egasi hisoblanadi deb o’ylayman. Bu
muharrir haqidagi xulosalarimni davom etkazib, diagramma tushunchasini ham
dolzarbligini ta'kidlayman. Har bir qilingan ish diagramma ko’rinishida tasvirlansa,
bu eng yaxshi ko’rgazmali kurol hisoblanadi.
Hozirgi kunning eto’q mutaxasisi bo’laman degan har bir yosh avlod,
zamonaviy hisoblash mashinalarida ishlashni bilishi zarur. Ijtimoiy ishlab chiqarishda
EHMning tutgan o’rnini bo’lajak konchi, energetik, metallurg hamda iqtisodchi,
talabalik davridanoq bilishi, ko’nikma hosil qilishi lozim
|
| |
Nаzоrаt sаvоllаri - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

Ma'ruza № 10,11
MICROSOFT EXCEL da formula va
funktsiyalar bilan ishlash.
Reja:
1.
MICROSOFT EXCEL da
formula bilan ishlash
2.
Matematik funksiyalar
3.
Statistik funksiyalar
4.
Mantiqij funksiyalar
5.
Excel da iqtisodij masalalarni echilishi
Excel da tayyorlanadigan ma’lumotli jadvallar matn yoki sonlar bilan
to’ldirishligini ajratib o’tdik. Ba’zan yacheykalardagi
ktshmatlar ustida ayrim
hisoblashlarni bagjarish zaruriyati tug’iladi, bunday vaziyatda formulalardan
foydalaniladi.
Excel yacheykasidagi formulaning dastlabki simvola hamma vaqt "=" (tenglik)
hisoblanadi. So’ngra, arifmetik amal belgilari bilan o’zaro bog’langan
arifmetik
ifodalar teriladi. Masalan, Н8 yacheykasida
= А5 + 4 * В6
Formula yozilgan bo’lsa, Н8 ning qiymati А5 va to’rtta В6 ning yig’indisidan
iboratligidan dalolat beradi.Ехсе1da ishlatyiladigan
arifmetik amal belgilari
qo’yidagilar
:
+ (qo’shish);
- (ayirish); * (ko’paytirish); / (bo’lish)
^
(darajaga
ko’tarish).
Тушунчаларни тасаввур килишга математик

|
Тушунчаларни тасаввур килишга математик Pdf ko'rish
|
bet | 109/133 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,04 Mb. | | #140746 |
Bog'liq 74 Математика ўқитиш жараёнини лойиҳалаш Тожиев М Мамадалиев КТушунчаларни тасаввур килишга математик
тушунча дейилади________________________
Математик
хукмни
турларини айтинг
Тушунча, таъриф, акциома
Хулоса, индукция, дедукция
Акциома, таккослаш, кузатиш
Бирлик, хусусий, умумий, хукмлар
Математик
хукм
кандай
ифодалана
ди?
Аксиома,
постулат
ва
теорема
оркали
ифодаланади__________________________
А ксиома, индукция ва дедукция оркали
ифодаланади________________________
Анализ,
синтез,
умумлаштириш
оркали
ифодаланади_________________________
Абстракциялаш, бирлик хукм, умумий хукм
оркали ифодаланади
Тушунчалар кандай
усуллар билан таъ-
рифланади?
Реал, индуктив, дедуктив усуллар билан
Реал, классификацион ва генетик усуллар
билан
Реал, генетик ва дедуктив усуллар билан
Индуктив, дедуктив ва аналогии
уоуиинг
билан
7
Математик
туш ун
чалар кандай усу л
лар билан
кирити-
лади?
А
Умумий усул ва хусусий усул
Б
Индуктив ва аналогик усул
В
Конкрет индуктив ва абстракт дедуктив
усул
Г
Индукция, анализ ва синтез усули
8
Таъриф туш унчаси
кайси суздан олин
ган ва унинг маъно-
сини айтиб беринг.
А
Таъриф сузи туш унчанинг мохиятини очиб
|
| |
(Savol: Arifmetik va mantiqiy ifoda nima? Qanday farqlanadi?)

Ma'ruza № 14
Paskal tilida dasturning tarkibi.
Paskalda oddiy algoritimni dasturlash
Reja:
1.
Dastur tushunchasi.Paskal tilida dastur tarkibi.
2.
Dasturni asosiy bo’limlari.
3.
Operator tushunchasi. Paskal tilidagi operatorlar tasnifi.
4.
Dasturlashtirishda bajariladigan harakatlar kontseptsiyasi.
5.
O’zlashtirish operatori. Ma'lumotlarni oddiy kiritish va chiqarish.
Dastur deb
maxsus tilda yozilgan EHMda masala
yechish uchun qadamma-
qadam yozilgan aniq va mukammal instruktsiyaga aytamiz.
Paskal tilidagi dastur
tarkibi 2 asosiy qismdan iborat bo’ladi. Bo’lar dastur sarlavhasi va dastur tanasi.
Dastur
tanasidan keyin nuqta quyiladi, bu nuqta dastur oxirini bildiradi.
Dastur
sarlavhasi dastur tanasidan nuqta vergul bilan ajratiladi.
Tayanch iboralar - Informatika va axborot texnologiyalari faniga kirish

Ma'ruza № 13
Paskal algoitmik tili va uning konstruksiyalari
Reja:
1. Kirish. Paskal algoritmik tili haqida boshlang’ich ma’lumotlar
2. Tilning oddiy elementlari
3. Paskal tilida ma'lumotlarning turlari
4. Paskal tilidagi standart funktsiyalar, arifmetik va mantiqiy ifodalar
XVII asrda yashagan va duneda birinchi hisoblash mashinasini yaratgan fransuz
olimi Blez Paskal sharafiga shunday deb nomlangan PASKAL tili Shvetsariyaning
Tsyurix shahridagi Oliy texnika maktabining professori Niklaus Virt tomonidan 70-
yillarda yaratilgan bo’lib, 1979 yilda standart Paskal deb tasdiklangan. O’zining
soddaligi, mantiqiyligi va samaraliligi tufayli bu til butun dunyoga tezda tarqaldi.
Hozirgi paytda
barcha hisoblash mashinalari, xususan, mikro EHMlar ham shu
tilda ishlash imkoniyatiga ega. Dasturlar matnining to’griligini osonlik bilan tekshirish
mumkinligi, ularning ma'nosi yaqqol tashlanishi va oddiyligi bilan ajralib turadi.Paskal
ancha murakkab va ko’p vaqt oladigan hisob ishlarini bajarishga mo’ljallangan
tarkiblashtirilgan dasturlar tuzishga imkon beradi. Yana bir afzalligi shundan iboratki,
foydalanuvchi xatolikka yo’l qouymasligi uchun yoki xato yozib qo’ygan bo’lsa, tez
tuzatib olishi uchun dasturda ishlatilgan o’zgaruvchilar oldindan qaysi turga (toifaga)
mansub ekanligi belgilab quyilgan bo’ladi. Shu bilan
birga dasturning barcha
elementlari haqida ma'lumot tavsiflash bo’limida mujassamlashgan bo’ladi Operatorlar
soni esa imkon darajasida kamaytirilgandir.
Paskal algoritmik tilining
alifbosi
quyidagilardan iborat:
1) 26 ta lotin harflari;
2) 0 dan 9 gacha
arab rakamlari;
3) 32 ta kiril harflari;
4) maxsus belgilar –, (, ), Q, * , G`, : , ; , [ , ], q, >, <) ni uz ichiga oladi.
Paskal tilida
Real quritgichning moddiy va issiqlik balanslari

Real quritgichning moddiy va issiqlik balanslari. Real quritkichlardagi protsess nazariy quritishdagi protsessdan shu bilan farq qiladiki, bunda I2 ≠ I1 bo’ladi. Bunga sabab shuki, real quritkichlarda issiqlikning bir qismi atrof-muhitga yo’qoladi. Ayrim paytlarda quritish kamerasiga qo’shimcha issiqlik kiritiladi (7.3-rasm).
Uzluksiz ishlaydigan quritkichning moddiy balansini tuzish uchun quyidagi belgilarni qabul qilamiz: G1 – nam materialning massasi, kg/soat; W1 – uning namligi, %; G2 – quruq materialning massasi, kg/soat; W2 – uning namligi, %; W – bug’langan namlik miqdori, kg/soat; L – havoning sarfi (quruq havo hisobida), kg/soat.
Moddaning kirishi (kg/soat): 1) havo L; 2) havo tarkibidagi namlik Lx0; 3) nam material G1.
Moddaning chiqishi (kg/soat): 1) havo L; 2) havo tarkibidagi namlik Lx2; 3) qurigan material G2.
Moddiy balans tenglamasini tuzamiz:
Bundan
yoki .
Bu yerda (3)
Quritish protsessi uchun quruq moddalar bo’yicha ushbu balans tenglamasini tuzish mumkin:
Bu so’nggi ifodadan quritish oxiridagi materialning massasini aniqlaymiz:
Bug’langan namlikning (yoki materialdan chiqarilgan suvning) miqdorini quyidagi tenglama orqali ham topish mumkin:
yoki
Moddiy balans asosida real quritkichning issiqlik balansini tuzamiz.
Issiqlikning kirishi (kJ/soat); 1) havo bilan LI1 = LI0 + Qn (bu yerda: LI0 – isitkichga kirgan havoning issiqligi, Qn – isitkichda havoning bergan issiqligi): 2) material bilan G1c1θ1 (bu yerda: c1 – nam materialning issiqlik sig’imi, θ1 – materialning dastlabki temperaturasi); 3) transport qurilmalari bilan Gtrctrθ’tr (bu yerda: Gtr – transport qurilmalarining massasi, ctr – transport qurilmalari materialining issiqlik sig’imi, θ’tr – transport qurilmalarining dastlabki tempetaturasi); 4) quritish kamerasiga kiritilgan qo’shimcha issiqlik qk.
Issiqlikning sarflanishi (kJ/soat): 1) quritkich chiqayotgan havo bilan LI2; 2) quritilgan material bilan G2c2θ2; 3) transport qurilmalari bilan Gtrctrθ’’tr; 4) issiqlikning atrof-muhitga yo’qolishi Qy.
Issiqlik balansini tuzamiz:
(4)
bundan
(5)
yoki L(I2 – I1)=∑Q.
Oxirgi tenglamaning o’ng va chap tomonlarini W ga bo’lib, quyidagi ifodani olamiz:
deb belgilaymiz, bo’lgani uchun
(6)
yoki
(7)
Tenglamaga kiritilgan Δ kattalik quritish kamerasi ichidagi kiritilgan va sarflangan issiqliklar ayirmasining 1 kg bug’langan namlikka nisbatini belgilaydi. Bu yerda asosiy kaloriferda isitilgan havo bilan kirgan va chiqqan issiqliklar hisobga olinmaydi. Ko’pincha ∆ quritish kamerasining ichki balansi deb ataladi.
(6) tenglamadan ko’rinib turibdiki, Δ ning ishorasiga ko’ra I2 ning qiymati I1 ning qiymatidan katta yoki kichik bo’lishi mumkin. Agar Δ = 0 bo’lsa, u holda I2 = I1.
|
Nazorat uchun savollar - Tasdiqlayman

Nazorat uchun savollar
Amaliy mashg`ulotni chuqurlashtirish maqsadida aqliy hujum, klaster, elpig’ish usullari va 3x3 texnologiyalaridan foydalaniladi.
Adabiyotlar:
1. N.R. Yusupbekov, H.S. Nurmuhammedov, S.G. Zokirov “Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalar” 2003 yil.
2. Z. Salimov, I.S. To`ychiyev “Ximiyaviy texnologiya protsesslari va apparatlari” 1987 yil.
3. N.R. Yusupbekov, H.S. Nurmuhammedov, P.R. Ismatullayev, S.G. Zokirov, U.V. Mannonov “Kimyo va oziq-ovqat sanoatlarining asosiy jarayon va qurilmalarining hisoblash va loyihalash” 2000 yil.
|
– AMALIY MASHG`ULOT - Tasdiqlayman

|
Tasdiqlayman
|
bet | 78/98 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #15109 |
12 – AMALIY MASHG`ULOT
Mavzu: Quritish apparatining hisobi.
Maqsad: Quritish apparati haqida tushuncha, apparatning hisobini o’rganib chiqish.
Nazariy qism. Quritish apparatining hisobi.
Quritgichlarning nazariy hisobi. 7.1-rasmda quritish qurilmasining sxemasi ko’rsatilgan. Bu qurilma ventilyator, isitkich (kalorifer) va quritish kamerasidan iborat. Isitkichga kirayotgan havoning parametrlarini I0, t0, φ0, x0 bilan belgilaymiz. Isitkichda havo t1 temperaturagacha qizdiriladi, bunda uning namlik saqlashi o’zgarmaydi (x0 = x1), nisbiy namligi kamayadi (φ1), entalpiyasi ortadi (I0). Shu parametrlar bilan qizigan havo quritish kamerasiga kiradi.
7.1-rasm. Quritish qurilmasi.
Quritish kamerasida havoga qo’shimcha issiqlik berilmaydi va havo o’zidagi issiqlikni yo’qotmaydi deb qabul qilamiz. Bu protsess nazariy quritish deb ataladi. Havo orqali materialga berilgan issiqlik miqdori namlikning materialdan bug’lanishi uchun sarflanadi va hosil bo’lgan suv bug’i orqali materialdan qaytadi deb qabul qilinadi. Nazariy quritishda havoning entalpiyasi o’zgarmay qoladi (I = const).
Quritkichdan chiqayotgan havoning parametrlari t2, φ2, I2, x2, biroq I2 = I1; x2 = x1; t2 < t1; φ2 > φ1. Sxemadan ko’rinib turibdiki, nam materialning massasi G1 (kg/soat), uning namligi W1 (%), qurigan materialning massasi G2 (kg/soat) va uning namligi W2 (%).
7.2-rasmda quritish protsessi I – x diag-rammasida tasvirlangan. Isitkichdagi havoning t0 temperaturadan t1 temperaturagacha qizdirish protsessi AB chiziq bilan ifodalangan. BC chiziq esa quritish kamerasida sodir bo’ladigan protsessni ko’rsatadi. Quritish kamerasidan chiqayotgan havoning holati C nuqta bilan belgilanadi.
Diagramma yordamida (7.2-rasm) namlikni
7.2-rasm. Quritish protsessi- bug’latish uchun zarur bo’lgan havo sarfi l (kg) va issiqlik
ning I – x diagrammada ifo- sarfi q (kJ) ni aniqlash mumkin:
dalanishi.
(1)
7.3-rasm. Quritish kamerasida havoni qo’shimcha qizdirish usuli
bilan materiallarni quritish.
(2)
|
| |
Фойдаланувчи - download

Qidiruv: Фойдаланувчи
Ахборот тизимлари ва ресурсларидан фойдаланишда фойдаланувчи паролларига қўйиладиган
Foydalanuvchi 60 kalendar kunida kamida bir marta parollarini almashtirib turishlari shart
23,24 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
A) Mishyak(III) sulfid yoki surma(III) sulfid (elektromanfiy) va

A) Mishyak(III) sulfid yoki surma(III) sulfid (elektromanfiy) va temir(III) gidroksid zollariga elektrolitlar qo’shib koagullash. Ish uchun kerak bo’ladigan asbob va reaktivlar. Oltita 100 ml li
konussimon kolba, 2 ta 25 ml li pipetka, 0,1 ml li ulushlarga bo’lingan 50 ml li
byuretka, yozish uchun mum qalam.
Zollar: temir(III) gidroksid, mishyak (III) sulfid yoki surma (III)
sulfidlari.
Eritmalar: 2 n li natriy xlorid, 0, 01 n li kalsiy xlorid, 0,001 n li
alyuminiy xlorid, 0,01 n li natriy sulfat, 0, 001 n li kaliy ferrosianid eritmalari.
Ishning bajarilishi 1- tajriba. 100 ml quruq konussimon kolba mishyak(III) sulfid yoki
surma (III) sulfid gidrolizlardan pipetka bilan 25 ml dan quyiladi. Shundan
keyin zol solingan har qaysi kolbaga, har xil elektrolit eritmalaridan byuretka
yordamida ehtiyotlik bilan tomchilab to koagullanishning dastlabki belgilari
ko’ringunga qadar qo’shiladi. Olingan natijalar jadvalga yozib boriladi.
Koagullanish boshlanganini zol loyqalanishidan ko’rish mumkin. 9-jadval As
2
S
3
Fe(OH)
3
Elektrol
it
Kons.
C
n
Koagullash uchun
elektrolit miqdori,
ml
Elektrolit
Kons.
C
n
Koagullash
uchun
elektrolit
miqdori, ml
NaCl
CaCl
2
AlCl
3
2,0
0,01
0,001
NaCl
Na
2
SO
4
K
3
[Fe(CN)
6
]
2,0
0,01
0,001
142
Shunday qilib, koagullovchi ion zaryadlari soni kamayib borgan sari,
koagullash uchun zarur bo’lgan elektrolit miqdori qanday ko’payib borishi
to’g’risida tasavvur hosil qilish mumkin.
B. Temir(III) gidroksid zolining koagullanish ostonasini aniqlash

143
Ishning bajarilishi
1-tajriba. Temir(III) gidroksid, mishyak(III) sulfid yoki surma(III)
sulfid zollarining o’zaro koagullanishi.
Oltita quruq probirka tayyorlanadi va ularning har qaysisiga temir(III)
gidroksid, mishyak(III) sulfid yoki surma(III) sulfid zollaridan jadvalda
ko’rsatilgan miqdorda qo’yib chiqiladi.
11 – jadval
Eritmalar
Probirkalar raqami
1
2
3
4
5
6
Temir(III) gidroksid zoli, ml hisobida
Mishyak(III) yoki surma(III) sulfid zoli,
ml hisobida
Cho’kma ustidagi eritmaning rangi
Har qaysi probirka chayqatiladi va ikki soat tinch quyiladi. Shundan
keyin har bir probirkadagi eritmadan tushgan cho’kmaning rangi qanday
ekanligi yoziladi.