nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ellips yasash - Innovatsiyalar

Ellips yasash
Ellips primitiv shakllarning eng ko`p foydalaniladigani hisoblanadi. Bu instrument yordamida deyarli barcha grafik ob'ektlarning tasvirini ishlashda foydalanish mumkin.
Ellips yasashda uning o‘lchamini aniq tasavvur qilish lozim.
E
llips yasash uchun grafika panelidagi Ellipse (ellips) tugmasini bosamiz. Bundan tashqari F7 funktsional klavishni bosib chaqirish mumkin. Shundan keyin kursor pastda rasmda ko‘rsatilgandek shaklga kiradi.
Instrument tanlab bo‘lganimizdan keyin tasavvur qilinayotgan to‘rtburchakning biron bir burchagidan tutib qarama-qarshi tomonga tortamiz. Shunda atributlar panelida ellipsning eni va bo‘yi, shuningdek markaz koordinatalari paydo bo‘ladi. Chizish jarayonida ellips o‘lchamlari atributlar panelida ellipsning eni va bo‘yi, shuningdek markaz koordinatlari paydo bo‘ladi. Tugmani qo‘yib yuborganimizdan keyin ellips paydo bo‘ladi. Holat satrida esa ellips shu daqiqada ajratib, belgilangan shakl ekanligi haqidagi ma'lumot paydo bo‘ladi. Chizish jarayonida ellips o‘lchamlari atributlar panelida dinamik ravishda yangilanib turadi. ellips chizganda ham xuddi to‘rtburchakni chizgandagiga o‘xshab, klavish modifikatordan foydalanish mumkin.
Bunda CTRL klavishini bosib ushlab tursak ellips emas, aylana hosil bo‘ladi. SHIFT klavishini bosib tursangiz aylana markaz nuqtadan hosilbo‘ladi.
Sektor yoki yoylar hosil qilish uchun atributlar panelidagi kerakli tugmalarni topib ishlatishni o‘rganish kifoya. Chunki Corel DRAWda sektor va yoylar hosil qilish uchun maxsus instrument yo‘q.
Ko‘pburchakliklar va yulduzcha yasash
Ko‘pburchaklik Corel DRAWdagi eng murakkab grafik primitivlardan hisoblanadi.
Ko‘pburchaklik yasash uchun grafika panelidagi Polygon (ko‘pburchaklik) tugmasini bosamiz yoki rasm chizish oynasining ustiga borib sichqonchaning o‘ng tugmasini bosamiz va kontekst menyusidagi Create Object/ Polygon (ob'ekt yaratish/ ko‘pburchaklik) komandasini tanlaymiz.Shundan keyin kursor pastda ko‘rsatilgandek ko‘rinishga kiradi:
Chap tomondagi tugmani tutib turib sichqoncha ko‘rsatkichini suramiz va rasmda ko‘rsatilgandek besh qirrali ko‘pburchaklik hosil bo‘ladi:
Ko‘pburchaklik tayyor bo‘lganidan keyin uni hohlagancha o‘zgartirish mumkin. Ko‘pburchakning parametrlari uni chizishdan oldin ham berilishi mumkin. Masalan, ko‘pburchakning qirralarini atributlar panelida o‘zgartirish
mumkin. Tasvir yaratganda atributlar panelidan foydalanish ancha qulaylik tug`diradi. Agar yulduzcha yasash zarur bo‘lsa Polygon /Star (ko‘pburchaklik / yulduz) tugmasini bosamiz. Ko‘pburchaklik va yulduzchani Shape (forma) intrumenti bilan taxrirlab juda qiziqarli shakllar hosil qilishimiz mumkin.
Spiral yasash uchun ham yuqoridagi ko‘rsatilgandek uslublardan foydalanamiz. Atributlar paneli yordamida spiralning o‘ramlari sonini o‘zgartirishimiz mumkin.
|
-rasm. Mustaqil qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok

49
bunda U
N
– yakor toki I
a
I
N
bo‘lganda generator chiqish klemmalaridagi
nominal kuchlanish.
Kompensatsion chulg‘ami bo‘lmagan o‘rta quvvatli mashinalarda
kuchlanishning oshishi, odatda (510) foizni tashkil qiladi.
Rostlash xarakteristikasi. Yakorning aylanish chastotasi n
N
const va
yakorning kuchlanishi U
N
const bo‘lganida
I
qoz
f (I
a
) bog‘liqlik –
generatorning
rostlash xarakteristikasini ifodalaydi.
Bu xarakteristikani,
yuklama tokini kamaytirib olingan hol uchun ko‘rib
chiqamiz. (1) formulaga asosan, agar qo‘zg‘atish toki
I
qoz
ning qiymatini
o‘zgartirmay qoldirilsa, yuklama toki I
a
ning kamayishi tufayli yakor
reaksiyasining
kuchsizlanishi
va
I
a
R
a
ning
kamayishi
sababli,
generatorning chiqish klemmalaridagi kuchlanish miqdori oshadi. Lekin,
shartga ko‘ra, U
a
U
N
const bo‘lishi kerak, shu maqsadda, rostlash
xarakteristikasini olayotgan paytda qo‘zg‘atish toki
I
qoz
ni kamaytirib
borish lozim bo‘ladi (6,
b-rasm).
Tajribada rostlash xarakteristikasining ikkita shoxobchasini, ya’ni
yuklama toki I
a
ni 0 I
a
I
N
oraliqda tobora oshirib (1-shoxobcha),
so‘ngra, tok I
a
ni I
N
qiymatidan asta-sekin 0 gacha kamaytirib (2-
shoxobcha) olinadi. Bunda 1-shoxobcha ikkinchiga nisbatan yuqorida
joylashadi.
Bunga sabab: 1-shoxobchani olishda yuklama toki I
a
ning
qiymati I
N
gacha oshganda bir vaqtning o‘zida qo‘zg‘atish toki
I
qoz
ham
oshiriladi. Bu esa, magnit zanjirining po‘lat qismlarida Ф
qol
ning nisbatan
ko‘payishiga olib keladi, natijada xarakteristikaning 2-shoxobchasini
olganda U
a
U
N
const bo‘lishi uchun kamroq qo‘zg‘atish magnit oqimi
(demak, kamroq qo‘zg‘atish toki) talab qilinadi. Bu ikkala shoxobchaning
o‘rtasidan o‘tkazilgan punktir chiziq rostlash xarakteristikasi uchun qabul
qilinadi (6.6,
b-rasm).
Shuni ta’kidlash kerakki, rostlash xarakteristikasi, yuklama tokini
o‘zgartirganda generatorning kuchlanishini o‘zgartirmay saqlab turish
maqsadida,
qo‘zg‘atish tokini rostlash qonuniyatini ifodalaydi. Masalan,
yuklama tokini oshirganda generator kuchlanishining nominal qiymati U
N
ga nisbatan kamayishini bartaraf etish, ya’ni kuchlanishni U
N
const qilib
saqlash uchun qo‘zg‘atish toki
I
qoz
ni bir oz oshirish kerak bo‘ladi.
Yordamchi dasturlar - Innovatsiyalar

Yordamchi dasturlar
Corel DRAW 9 grafik muharririning kompakt-diskida bir qancha yordamchi dasturlar mavjud:
Adobe Acrobat Reader 4
Canto Simulus Deskbop
Apple Qvik time 3.0
Misrosoft internet explorer 5
Corel DRAW grafik muharririni ishga tushirish
Corel DRAW dasturini ishga tushirgandan so`ng uning oynasi 1-rasmdagidek ko`zga tashlanadi. Grafika ustida ishlash uchun Welcom to Corel DRAW (Corel DRAWga xush kelibsiz) dialog oynasidagi variantlardan birini tanlash lozim. Agar biz New Graphic (Yangi hujjat) variantini tanlasak ekran markazida nashr varag`i bo`lgan - rasmdagidek standart oyna paydo bo`ladi. Ushbu dialog oynasidagi What is New (Yangiliklar) bo`limidagi Corel DRAW dasturiga oid yangi o`zgarishlarni bilib olamiz..
6-rasm
Quyida Corel DRAW oynasining asosiy elementlari haqida ma'lumotlar keltiramiz.
Satr boshi qatoridan va nashr varag`idan boshqa barcha yuzalar ishchi soha deb yuritiladi. Oynaning chap burchagida grafika paneli, o`ng tomonida esa ranglar
palitrasi joylashgan. Oynaning yuqoridagi chekkasidan ketma-ket holda satr boshi, menyu satri, standart instrumentlar paneli va atributlar paneli joylashgan. Oynaning pastki qismida gorizontal aylantirish yo`lchasi, undan pastda esa holat satri
joylashgan. Oynaning markazida nashr varag`i joylashgan. Soyali ramka esa varaq chegarasi hisoblanadi. Varaqni o`rab turgan oq maydon esa hujjat oynasining ishchi maydoni deyiladi.
rasm
Grafika paneli. Interaktiv instrumentlar
Grafika paneli
Grafika panelida grafik asar yaratish uchun zarur bo`lgan instrumentlar joylashgan. Shuningdek grafika panelida ob'ektlarning rangini, shaklini o`zgartiruvchi
qo`shimcha instrumentlar ham mavjud. Ba'zi instrumentlar tugmalarining o`ng tomonidagi pastki qismida kichkina qora uchburchakliklar qo`yilgan. Agar bunday tugmani "sichqoncha" bilan bir oz vaqt bosib tursak, undan qo`shimcha instrumentlarning tugmalari ochiladi.
rasm
Quyidagi tablitsada grafika panelidagi barcha instrumentlar va ularga qo`shimcha bo`lgan instrumentlarning asosiy bajaradigan vazifalari to`g`risida ma'lumotlar keltirilgan:
|
Microsoft Word А4 син ва узгар doc - bet 35

50
Parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok generatorining o‘z-o‘zini
qo‘zg‘atishi va normal rejimdagi xarakteristikalari
Parallel qo‘zg‘atishli generatorlarning o‘z-o‘zini qo‘zg‘atishi (demak,
qo‘zg‘atish uchun alohida O‘T manbai talab qilinmasligi) hamda normal
yuklamada turg‘un kuchlanish berishi sababli ular amalda keng
qo‘llaniladi.
Salt ishlash xarakteristikasi. Bunday generatorning SIX, mustaqil
qo‘zg‘atishli O‘T generatorinikiga o‘xshagan bo‘lib, yuklama toki I
a
0
va yakorning aylanish chastotasi n
N
const bo‘lganda, U
0
=
f (
I
qoz
)
bog‘liqlikni ifodalaydi. Parallel qo‘zg‘atishli generatorning, salt ishlashida
I
a
I
qoz
bo‘ladi (mustaqil qo‘zg‘atishlida esa yakor toki I
a
0).
Qo‘zg‘atish toki
I
qoz
, odatda, yakor zanjiri nominal toki I
aN
ning (24)
foizini tashkil qilgani uchun, O‘T generatori kuchlanishi muvozanat
tenglamasi (2.1)da kuchlanish pasayishlari (I
a
R
a
va U
ch
) kichikligidan
ularni e’tiborga olmasdan, U
0
E
0
deb hisoblasa bo‘ladi.
Parallel qo‘zg‘atishli generatorning SIX ni tajriba yo‘li bilan, kuchlanish
U
0
va qo‘zg‘atish toki
I
qoz
larning faqat musbat qiymatlari uchun aniqlab
olish mumkin, chunki qo‘zg‘atish tokining ishorasini o‘zgartirganda,
generatorning kuchlanishi U
0
o‘zining 0 qiymati orqali o‘tadi va, buning
natijasida, mashina magnit zanjirining po‘lat qismlaridagi qoldiq magnit
oqimi yo‘qoladi va mashina o‘z-o‘zini qayta qo‘zg‘atish imkoniyatidan
mahrum bo‘ladi.
Q
10.3. To‘g‘ri to‘rtburchak (Прямоугольник)

to ‘g ‘ri tortburchak asbobi va chetlari silliqlangan burchaklar maydoni
bo‘lib bunda har bir burchakni silliqlanishi foyizlarda ifodalanadi. Sil
liqlangan burchaklami Forma yoki Strelka asboblari orqali yaratish
mumkin. Buning uchun sichqoncha k o‘rsatkichini to‘rtburchak burcha-
giga olib kelib, bosib turgan holda chetga tortiladi.
10.4. Ellips asbobi (Эллипс)
Ellips asbobi ellipslar va aylanalar chizish uchun m oijallangan.
Ellips o ‘ziga tashqi chizilgan to ‘rtburchak burchaklaridan boshlab
chiziladi. Ellipsni chizish uchun markazda
tugmasi, aylana
uchun bosilishi lozim. Obyekt xossalari paneli yordamida ellips
parametrlarini o ‘zgartirish mumkin. Ellips tugmachasining yuqori qismi-
dagi vkladka orqali ellipsning tipini tanlash mumkin. Ellips, Sektor,
Yoy. Bu tugmalar xossalar asboblar qatorida qaytariladi.
Uchta asbob, koepburchak (М ногоугольник), Spiral (Спираль),
Koordinata varag‘i (Таблица), obyekt guruhiga y ig ilg an b o iib asbob
lar panelidan alohida panel ko‘rinishida ajratish mumkin.
10.5. Spiral - o‘rama asbobi (Спираль)
Spirallar yaratish uchun m oijallangan yoki uzluksiz egri chiziqlar
shaklidagi geometrik shakllarini yaratish mumkin. Spiral chizish jarayo-
ni to‘rtburchak chizish jarayoni bilan bir xil. Spiral asboblari boiim idan
semetrik va logorifinik tugmalar orqali spiral turini tanlash mumkin.
Muntazam spiral yaratish uchun tugmasini bosib turish kerak.
Spiral parametrlarini xossalar asboblar qatoridan o‘zgartirish mumkin.
CorelDRAW X3 - • Coreldraw • pho to s h o p

Yoki File (Файл) menyusida foydalanib, yangi hujjatni yaratish
uchun yaratish (Создать) buyrug‘i, mavjud hujjatni ochish uchun esa
Ochish (Открыть) komandasi bajariladi.
CorelDRAW dasturi bir necha hujjatlami bir vaqtda ochish
imkoniyatiga ega, u holda shu paytda kerak b oim agan hujjatlami yopish
ko‘zda tutilgan. Menyu Fayl (Файл) b oiim ida yoping (Закрыть)
komandasi bajarilganda faol hujjat yopiladi.
9-§. Corel DRAW interfeysi va undagi panellar
CorelDraw dasturi nafaqat vektorli grafikani yaratish va ulami
qayta ishlash imkonini beradi, balki chizilgan vektorli tasvirlarga turli
effektlami birlashtirgan holda yanada o ‘zgacha tasvirlami hosil qilish
imkonini beradi. Vektorli effektlardan foydalangan holda shaklni o ‘z-
gartirish y o ila ri:33
• Oraliq transformatsiya (o‘zgaradigan)
• Contour effekti
• Envelope effekti
• Lens effekti
• PowerClip effekti
• Effektlami nusxaiash
Dastur yuklangandan so‘ng ekranda paydo b o ig a n dastur oynasiga
foydalanuvchining interfeysi deyiladi. Interfeys foydalanuvchi va
kompyuter orasida bogiovchi vosita b o iib , ishlash uchun panel, as
boblar, muloqot oynasi va h.k. larni taklif etadi, 10- rasm.
Foydalanuvchi interfeysiga sahifa, bosh menyu, hujjatlami aks
ettiruvchi ishchi oynalar hamda tasvirlami muharrirligini amalga
oshiruvchi har xil panellar to‘plami kiradi. Oynaning markazidagi katta
oq maydon ishchi xudud b o iib , har bir hujjat alohida-alohida ochiladi.
Ekranning tepa qismida bosh menyu boiim lari joylashgan bo iadi, 11-
rasm:
O’quv mashg’ulotining - Innovatsiyalar

|
Innovatsiyalar
|
bet | 21/67 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 8,78 Mb. | | #150568 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi va dizayn o\'quv amaliyotidan 42-guruhO’quv mashg’ulotining maqsadi: O`quvchilarga mavzuni tushuntirish, o`rgatish, tadbirkorlik bilimlarini oshirish
Amaliy ko`maklashish
O‘quv mashg‘ulotining natijalar: 3DS Max ishchi muhitini va hujjat parametrlarini sozlash bo‘yicha ko‘nikma va malakaga ega bo‘ladilar
|
Pedagogik vazifalar:
Mavzuni misollar bilan tushuntirish Amaliy ko’rsatish
Mavzu yo’riqnoma berish
Amaliy ish jarayonini yoritib berish O’quvchi tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatish
|
O’quv faoliyati natijalari:
O’quvchi tushunchalarini aytib beradi.
Ko’nikmasiga asosan gapirib beradi Amaliy mashg’ulotni takrorlab ko’rsatadi
Berilgan topshiriqlarni mustaqil bajaradi
Yo’l qo’yilgan xatolar ustida ishlaydilar.
|
O’qitish usullari
|
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma berish, mashq va boshqalar
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy, individual
|
O’qitish vositalari
|
Yo’riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko’rgazmali qurollar, kompyuter, videoproektor, slaydlar, plakatlar va boshqalar.
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
|
| |
Л.Б.Левковец, Векторная графика. CorelDRAW Хб - СПб: НИУ ИТМО. 2013. - 2 2 9 s

33Л.Б.Левковец, Векторная графика. CorelDRAW Хб - СПб: НИУ ИТМО. 2013. - 2 2 9 s.
44
11— rasm.
1 - Fayl (Файл)
2 - Tahrirlash (Правка)
3 - K o‘rinish (Вид)
4 - M aket (Макет)
5 - Boshqaruv (Упорядочить)
6 - Effektlar (Эффекты)
7 - Rastrli tasvir (Растровые изображение)
8 - M atn (Текст)
9 - Jadval (Таблица)
1 0 - Asboblar (Инструменты)
11- Oyna (Окно)
12- Yordam (Справка)
Bu komandalaming har biri funksional vazifasi jihatdan yaqin
b o ig an amallami bajaradi, masalan: matn menyusi matn bilan ishlay-
digan komandalardan iborat, effekt menyusi nuqtaviy va vektorli gra-
fikani yaratadigan komandalar to‘plamidan iborat.
9.1. X ususiyatlar paneli (П анель свойств)
Xususiyatlar paneli qatorida (Панель свойств) faol instrument
(asbob) yoki bajarilayotgan vazifaga oid xususiyatlar aks ettirilib, asbob
yoki vazifaga b o g iiq holda uning ko‘rinishi o ‘zgarib boradi. Masalan,
П рям оугольник b uyrugi bilan ishlaganda xususiyatlar panelida faqat
shu buyruq bilan ishlashga oid ko‘rsatmalar aks etadi (1 2 - rasm).
В Е & З Б Я В Р Щ О Н Н Н Н Я Н Н Н Н Н Н Н Н Н Н Н Н Н
I
x;
[100,0 нм
J Н>Пац)ин
W,j....J 56 *
л '7ГпГ~ °
nj ■
SP
|yi|2 0 0 ,0 M M
: 1 j 100,0 MM
[ i A 9^0
]%
L i - ------ ^
a""
---Hi*
] o
.®
SL * a * -
-
О
12— rasm.
Hech qanday obyekt belgilanmagan holatda xususiyatlar paneli
qatorida hujjatning umumiy parametrlari beriladi, masalan: varaqning
formati, joylashuvi va boshqalar. 13- rasm.
*
ч и ® »
• _
*l*m.
:
*:
13- rasm.
9.2. H olat qatori (С трока состояния)
Ishchi ekranning pastki qismida holat qatori (Строка состояния)
joylashgan b o iib , turli xil xizmat m aium otlarini aks ettiradi, 14- rasm:
parametrlar, obvodka va ranglar, harf parametrlari ajratilgan obyektlar
haqida m aium ot va faol asboblar haqida m aium ot. Bu qatoming ko‘-
rinishi holati va tarkibi bajarilayotgan vazifaga qarab o ‘zgarib boradi.
Число узлов: в
Кривая вкл. Слой 1
( 280,228;
-14,261
}
Щелкните объект
дееигды д
лл поворота/наклона; инструмент с
деонньм l
14- rasm.
9.3. A sboblar paneli (Набор инструментов)
Ishchi oynaning chap tarafida asboblar paneli joylashadi, 15- rasm.
Bu panelda barcha instrumentlar joylashgan b o iib , ular yordamida turli
grafik obyektlarni yaratish va tahrir qilish mumkin.
|
ll- § . CorelDRAW dasturida murakkab chiziqlar va shakllar

kesib o‘tadi. Ko‘pburchakni yoki yulduzchani chizish to‘rtburchak chi-
zishdan farqi yo‘ki
tugmasini bosib turgan holda muntazam
ko‘pburchak chiziladi. Ko‘pburchak parametrlarini obyekt xossalari pa
neli orqali o ‘zgartirish mumkin.
Ko‘pburchak vkladkasini tanlab ushbu panelda ko‘pburchakmng
qirralar sonmi kiritish mumkin. Qirralar o ‘tkirligi maydonida shartli bir-
liklarda qirraning o‘tkirlik darajasini kiritish mumkin. К о‘pburchak va
yulduzcha tugmachalari ko‘pburchaklami tanlash imkonini beradi. Bar
cha ushbu maydon va tugmachalar xossalar asboblari qatorida qaytariladi.
11.3. Jadval chizish asbobi (Инструменты таблицы)
В
Koordinata qog‘ozli asbob berilgan parametrli to‘r yaratish imkonini
beradi. Bunday to‘mi grafiklar yoki diagrammalar uchun koordinatali asos
qilib olish mumkin. Bu instrument parametrlarini, parametrlar muloqot
oynasida koordinatali qog‘oz bo‘limida o‘zgartirish mumkin. Yacheykalar
soni maydonida eniga (Число строк и столбцов в таблице) ко‘га
yacheykalar miqdorini o‘zgartirish mumkin. Kvadrat yacheykali to‘rlarni
tayyorlash uchun tugmasini bosib turish kerak (17- rasm).
: : •«'
9
<>««•'
^ ■ з &
Mashg’ulot vaqti - Innovatsiyalar

|
Innovatsiyalar
|
bet | 30/67 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 8,78 Mb. | | #150568 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi va dizayn o\'quv amaliyotidan 42-guruhMashg’ulot vaqti- 240 daqiqa
|
Talabalar soni: _____
|
Mashg’ulot shakli va turi:
|
Amaliy: o’quv amaliyoti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
Skanerlar
Asosiy xususiyatlar
Grafik planshet (Digitizer)lar
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O`quvchilarga mavzuni tushuntirish, o`rgatish, tadbirkorlik bilimlarini oshirish
Amaliy ko`maklashish
|
O‘quv mashg‘ulotining natijalar: Rastrli tasvirlar bilan ishlash vositalari skaner qurilmasining texnik xarakteristkasi va ishlash bo‘yicha ko‘nikma va malakaga ega bo‘ladilar
|
Pedagogik vazifalar:
Mavzuni misollar bilan tushuntirish Amaliy ko’rsatish
Mavzu yo’riqnoma berish
Amaliy ish jarayonini yoritib berish O’quvchi tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatish
|
O’quv faoliyati natijalari:
O’quvchi tushunchalarini aytib beradi.
Ko’nikmasiga asosan gapirib beradi Amaliy mashg’ulotni takrorlab ko’rsatadi
Berilgan topshiriqlarni mustaqil bajaradi
Yo’l qo’yilgan xatolar ustida ishlaydilar.
|
O’qitish usullari
|
Tushuntirish, ko’rsatish, yo’riqnoma berish, mashq va boshqalar
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy, individual
|
O’qitish vositalari
|
Yo’riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko’rgazmali qurollar, kompyuter, videoproektor, slaydlar, plakatlar va boshqalar.
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, savol-javob
|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqich lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
|
Tashkiliy qism
|
Mashg’ulotga tayyorgarlik ko’radilar
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi, sanitariya va gigiena talablariga rioya qilgan holda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo qo’yadilar.
Tinglaydilar.
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
( daq.)
|
. Ta’lim oluvchilarni davomatini tekshirish
. Ta’lim oluvchining mashg’ulotga tayyorgarligini tekshirish
. Amaliy mashg’ulot nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi.
. Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi
. Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi.
|
|
Kirish yo’riqnomasi (50 daqiqa). O’quvchilar bilimini faollashtirish:
. Tezkor-so’rov, savol-javob, aqliy hujum orqali bilimlarni faollashtirish.
Yangi o’quv materiallari bayoni:
. O’quv amaliyoti mavzusi bo’yicha umumiy ma’lumot beradi, ish joylarini tushuntiradi.
Joriy yo’riqnoma (135 daqiqa) Yangi o’quv materiali bo’yicha amaliy mashq bajarish
. Ta’lim oluvchilarni ish joylariga taqsimlab amaliy ish yuzasidan yo’riqnomali texnologik xarita (1- ilova) hamda mustaqil ish bajarish uchun hom- ashyo tarqatadi va ko’rsatmalar beradi
. Mustaqil ishlarni bajarilishini maqsadli aylanish vaqtida nazorat qiladi va ish jarayonida o’quvchilar tomonidan yo’l qo’yilgan xatolarni ko’rsatadi
Yakuniy yo’riqnoma (15 daqiqa)
. Mashg’ulot tugaganidan so’ng ish joylarini talab darajasiga keltiradi. Tayyorlangan maxsulotni
qabul qiladi.
|
Savollarga javob
|
|
|
| |
Набор инструментов - • Coreldraw • pho to s h o p

Obyekt
Ko‘pyoqlik
Yulduz
Murakkab yulduz
Qog‘ozni chiziqlash (разлинивание)
Spiral
To‘g‘ri shakllar
Asosiy
shakllar
Strelka
shakl lari
Sxe malar shakllari
Banner shakllar
Havola (Сноска) shakllar
Interfaol asboblar
Asboblar bilan ishlayotganda belgilangan obyektga bog‘lik
holda
kursoming ko‘rinishi o‘zgaradi. Bundan tashqari asboblar panelida ba’zi
asboblami
ajratib olish mumkin, bunda bu guruhlar «suzuvchi» panellar
yoki Flyout ko‘rinishdagi panellar shaklida bo‘ladi, 15, 16- rasm.
® S
— rasm.
11.4. Chizish asboblari to‘plami (Набор инструментов рисования)

|
— rasm.
11.4. Chizish asboblari to‘plami (Набор инструментов рисования) Pdf ko'rish
|
bet | 41/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik17— rasm.
11.4. Chizish asboblari to‘plami (Набор инструментов рисования)
Chizish asboblari istalgan chiziqlami chizish uchun m oijallangan.
Bu asbob ishi natijasida vektorli kontur hosil b o iib , bu kontur tayanch
nuqtalari dastur yordamida avtomatik qo‘yiladi. Bu konturlar ustida
erkin tahrirlash imkoni mavjud, 18- rasm.
Bu asboblarda chizayotgan paytda chiziqlar qalinligi va obvodkalar
rangini o ‘zgartirish mumkin. Chizib boiingan chiziqni istalgan paytda
davom ettirish mumkin. Buning uchun kursomi uning oxirgi nuqtasiga
52
(_j -jc
f
f ^ t .. 1. . T . Я?
olib kelib (kursoming egri chiziqlari ko‘r-
satkichga aylanadi), sichqoncha tugmasini
bosgan holda chiziqni davom ettirish
hamda
chizish
asboblari
yordamida
to‘g‘ri chiziq chizish mumkin.
Bezye asbobi yordamida maksimal
aniqlik va maksimal ratsionallik bilan
ixtiyoriy konturni yaratish mumkin. Bu
asbob foydalanuvchini grafik dizaynda
barcha narsani xal qiluvchi Forma ya-
ratuvchisiga aylanishiga imkon beradi.
nsm
11.5. To‘g‘ri chiziqli segmentlar tuzish Q
To‘g ‘ri chiziq yaratish uchun Bezye asbobi qulay keladi. Buning
uchun Bezye asbobini tanlash kerak. Kursomi boshlang‘ich nuqtaga olib
kelish va sichqonchaning chap tugmasini bosish kerak. Tugma bosilgan
joyda segmentning boshlangHch tayanch nuqtasini ifodalovchi nuqta
paydo bo4adi. U keyingi nuqta yaratilgunga qadar aktiv b oiib turadi.
So‘ng kursomi keyingi nuqta joylashadigan yangi joyga olib o‘tish
kerak. Ikki nuqta to‘g‘ri chiziq bilan tutashadi.
11.6. Tayanch nuqtalarning turlari 0
|
| |
J
23- rasm - • Coreldraw • pho to s h o p

|
• Coreldraw • pho to s h o p Pdf ko'rish
|
bet | 46/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikJ
23- rasm.
Salma filmlari va belgilarga o‘tish uchun masshtab buymg‘i yonida
joylashgan ikki tugma javob beradi. «Workspace» -
Рабочее прос
транство
(«ishchi fazo») tugmasi yordamida esa saqlangan ishchi
fazosi holatlarini yuklash va yangi ishchi fazosini tegishli nom bilan
saqlash mumkin. Mazkur buyruq tugmalaridagi «Icons Only Default»
buymg‘i dastuming a w alg i odatdagi ko‘rinishiga o ‘tishga xizmat qiladi.
12.2. Sahna fay liar ini saqlash
Sahna fayllarini saqlash uchun gorizontal menyudagi
Файл
tan-
lanib, tushuvchi menyulardan
Сохранить
buyrug‘i, agar boshqa nom
bilan saqlash zarur b o isa,
Сохранить как
buyrug‘ini yuklash kerak.
Ochiladigan oynadan fayl nomi, formatini ko‘rsatish mumkin. Sahna
animatsiyasi va tasvirlami chop etish
uchun esa File menyusining «Publish
Settings ...»
Параметры публикации
(«Chop etish sozlashlari...») buyrug‘ini
yuklash, ochiladigan «Formats»
Фор
маты
(«Formatlar») oynasidan saqla-
nadigan format turi va uning kerakli
sozlashlarini amalga oshirish mumkin,
2 4 - rasm. Bu oynada faylning saqlash
formati tanlanganda oynada mazkur for-
matning tegishli bandi paydo bo‘lib, shu
formatning sozlashlariga tegishli ko‘r-
satkichlar paydo bo‘ladi. Undan tashqari
saqlanuvchi format turlari uchun disk-
ning istalgan joyida shu fayl formatlari
uchun alohida papkalar tashkil etish
mumkin.
24- rasm.
r/,«a*h {.awf)
0
&
; ' 1 Изобмженяе GIF
{.gif',
Зеэь'макный- J
.gif
es
.
J
kbo6■&***>* j f f G
Gjps.'
&
П я»Эов»ен** И** (.pntf
Зиаьжингт? *
Uut
&
Vivwrdovv 5 Projector Cexe)
5еаь1м**шй*1.ехб
&
• . i V*drto*h Projector
5езыияииый-1.врр
0
•. j QwekTw с rtajh-eepowoft (.met'
кх,НЙНМЙ w o v
0
nr> «мпячяимш
|
| |
Интерактивные инструмен... I

• Ramz (Символ)1аг va belgilar (Символы и знаки) - dekorativ
simvollar sinfi tanlash uchun.
• Internet zakladkalari dispetcheri (Диспетчер закладок интернет)
- matnli gipermurojaatlarni yaratish va boshqarish uchun.
• HTML obyektlarni analizatori (Анализатор конфликтов объек
тов HTML) - hujjatlami korreksiyalash va tekshirish, Internet tarraogei
orqali taqdim etish uchun.
• Makroslar va tayyor namunalar (Диспетчер макросов и готовых
образов) - makroprogrammalami yozish va sozlash uchun.
• M aium otlar bazasi (База данных) - hujjat jadvalidagi har bir
obyektlaming maTumotini o ‘zgartirish, masalan: oicham i, narxi va
boshqalar.
• Xususiyat (Свойства) - hujjatdagi obyektlaming parametrlarini
o'zgartirish va aks ettirish uchun.
• Aloqador tasvirlar dispetcheri (Диспетчер связанных изобра
жений) - hujjatda bo‘lmagan, ammo unga aloqador b o ig a n tasvirlami
boshqarish.
• Rastrli rangli niqob (Растровая цветовая маска) - nuqtaviy tas-
virlaming rangli niqoblami yaratish uchun.
• Linza (Линза) - Linza turlarini tanlash va parametrlarini aniqlash
uchun.
• Badiiy ishlov berish (Художественное оформление-имитация) -
murakkab ko‘rinishdagi vektor mo‘yqalami bilan ishlash uchun.
• Qayta o ‘zgartirish (Преобразование) paneli har xil ko‘rinishdagi
transformatsiyani boshqarish uchun.
• Formasini o‘zgartirish (Изменение формы) - bir nechta
obyektlaming uchta ko‘rinishini bittaga kombinatsiya qilish.
• Rang (Цвет, Цветовые палитры) - rang bilan ishlash uchun.
• Ko‘rinishlar dispetcheri (Диспечер видов) - dastur hujjatlarini
ko‘rish va boshqarish uchun va h.k. kabi panellar mavjud.
-§..Средства компьютерной графики.................................................................... 16

|
-§..Средства компьютерной графики.................................................................... 16 Pdf ko'rish
|
bet | 198/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik4-§..Средства компьютерной графики.................................................................... 16
5-§, Освещенность, Цвет. Системы цветов RGB, CMY, HSV.........................17
5.1. Общее понятие о цвете........................................................................................17
5.2. Краткая история системы RG B.........................................................................22
II ГЛАВА. ПРОГРАММА ADOBE PHOTOSHOP................................................33
6-§. Общее сведение о программе Adobe Photoshop.......................................33
7-§. Рабочие инструменты программы Adobe Photoshop................................. 36
7.1. Выбор области........................................................................................................36
7.2. Команды редактирования рисунка................................................................... 37
7.3. Создание текста и графических фигур........................................................... 39
III ГЛАВА. ПРОГРАММА COREL DRAW Х З................................................... 43
8-§. Создание и открытые документов в программе CorelDRAW Х З.......... 43
9-§. Интерфейс программы Corel DRAW и его панели................................... 44
9.1. Панель свойств........................................................................................................46
9.2. Строка состояния................................................................................................... 46
9.3. Набор инструментов............................................................................................. 46
10-§.Работа с объектами в Corel DRAW.................................................................49
10.1. Вычерчивание прямоугольного четырехугольника, эллипса, спирали.49
|
| |
Меню построении - Create.............................................................................. 79

|
Меню построении - Create.............................................................................. 79 Pdf ko'rish
|
bet | 201/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik18.6. Меню построении - Create.............................................................................. 79
18.7. Меню модификации — Modifiers.................................................................... 79
18.8 Меню демонстрации — Rendering.................................................................... 81
18.9. Меню настройки - Customize..........................................................................82
18.10. Меню - MAXScript........................................................................................... 83
18.11. Меню справок - H elp...................................................................................... 83
19-§. Панель основных инструментов - Main-Toolbars.................................... 84
20-§. Viewports - Окна проекции............................................................................. 88
21 -§. Command Panel - Панель команд...................................................................90
21.1. Create - вкладка создания.................................................................................91
21.2. Ierarxiya - вкладка иерархии........................................................................... 93
21.3. M otion-вкладка движении.............................................................................. 94
21.4. D isplay-вкладка изображения.........................................................................95
21.5. Utilities - вкладка настройки............................................................................ 95
VI ГЛАВА. ПРОГРАММА AutoCAD...................................................................... 97
22-§. Общие сведения о программе AutoCAD..................................................... 97
22.1 .Средства обучения компьютерной графики.................................................98
|
| |
Layer - Слой.........................................................................................................61

|
Layer - Слой.........................................................................................................61 Pdf ko'rish
|
bet | 200/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik13.3. Layer - Слой.........................................................................................................61
13.4. Frames - Кадр...................................................................................................... 61
13.5. Анимация-A nim ation....................................................................................... 63
14-§. Область рабочих инструментов программы Macromedia Flash и
горячие кнопки.............................................................................................................. 63
15-§. Создание анимации в программе Macromedia Flash...............................66
15.1.Анимации созданные на основе изменении геометрии фигур (shape
tweening)...........................................................................................................................67
УГЛАВА. ПРОГРАММА 3D SM A X .........................................................................69
16-§. Общие сведения о программе 3ds Мах........................................................ 69
17-§. Элементы интерфейса программы 3ds М ах.............................................. 69
18-§. Main Menu - Основное меню..........................................................................71
18.1..Меню файлов.................................................................. ...................................... 72
18.2. Меню исправлении - Edit............................................................................... 73
18.3. Меню инструментов- T o o ls ............................................................................ 74
18.4. Меню групперовок — Group............................................................................ 76
18.5. Меню видов- V ie w s ...........................................................................................76
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Layer - Слой.........................................................................................................61
|
Базовые точки и контуры.................................................................................. 50

|
Базовые точки и контуры.................................................................................. 50 Pdf ko'rish
|
bet | 199/218 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 10,66 Mb. | | #266045 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik10.2. Базовые точки и контуры.................................................................................. 50
10.3. Прямоугольник.................................................................................................... 50
10.4. Эллипс.................................................................................................................... 51
10.5.Спирал ь
51
11-§..Созданиесложных линии и фигур в программе Corel DRAW............. 51
11.1 .Инструменты группы Кривые линии............................................................ 51
11.2. Инструмент многоугольник............................................................................. 51
11.3. Инструменты таблиц..........................................................................................52
11.4. Набор инструментов рисования..................................................................... 52
11.5. Составления прямо линейных сегментов................................................... 53
11.6. Разновидности базовых точек.........................................................................53
IV ГЛАВА. ПРОГРАММА ADOBE FLASH C S3................................................54
12-§. Элементы интерфейса программы Adobe Flash C S3...............................54
295
12.1 .Настройка рабочего пространства.................................................................. 56
12.2. Сохранение файлов с ц ен ы ............................................................................. 57
13-§. Введение в Flash техн ологии .........................................................................58
13.1. Основные рабочие области и понятия программы.................................. 60
13.2. Time L in e-Ш калаВ рем ени ............................................................................ 60
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 11/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
14
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
3-rasm.
YPEP -200 o'choqlari: 1 - poydevor; 2 - poydevor to‘sini; 3 – to‘kish trubkasi; 4 – yarim ravoq; 5 - teleskopik ustun; 6 - elektrod; 7 -gumbaz; 8 - o'choq korpusi; 9 - ishchi oynasi; 10 - beshik; 11 - qiyalik keltirish mexanizmi.
|
|
|
|
|
|
5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
15
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
Elektr pechlarida po’lat ishlab chiqarish
Elektr po'lat ishlab chiqarishning uchinchi bosqichining boshlanishi 50-yillarga to'g'ri keladi. Bu bosqich hajmini oshirish
transformatorlarning quvvatini oshirish va pechlar ishini kuchaytirish uchun kisloroddan foydalanish bilan tavsiflanadi Novosibirsk elektrotermik uskunalar zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan 80-T YPEP pechlari Novolipetsk metallurgiya kombinati, 100-t pechlarida Chelyabinsk metallurgiya kombinatida ishga tushirildi; Kuznetsk, Cherepovetskom, Osolskom zavodlarida elektrostallavil sexlari ishga tushirildi. 1971 yilda Volgograddagi Krasny Oktyabr zavodida 200 tonna YPEP ish boshladi. 100t dan ortiq bo'lgan yoyli pechlar barcha sanoati rivojlangan mamlakatlarda qurilgan; pechlarning hajmi 300 t.ga yetadi.
Katta YPEP larning konstruksiyalari. Katta pechlarni asosiy modeli ushbu bosqichda 10-30 metrli pechlarning dizayni bilan juda oz farq qiladi. Shixtani yuklab olish usullari takomillashtirilmoqda. Barcha katta pechlarning ishlash prinsipi shixtani yuqoridan yuklash orqali olibboriladi, bundayyuklashni ta'minlaydigan pech konstruktsiya-sining turli sxemalari ishlab chiqilmoqda. 60-yillarda 100-T YPEP (kislorod bilan) ning asosiy ko'rsatkichlari teng: ishlab chiqarish (elektr pechlari orqalig'i) yiliga 150 ming tonna, erish davomiyligi 5,5 soatni tashkil etadi (to'ldirish va to'ldirish 35 min, shu jumladan, 2 soat 20 min eritish, oksidlanish va meyyorga yetqazish 2 soat 35 min); 1 tonna po'lat uchun sarf: elektr 525kw-soat, kislorod 15m3, elektrodlar 6 kg.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 10/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
12
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
2-rasm.Uch fazali YPEP:
1 - qoplama; 2 - olinadigan gumbaz; 3 – gumbaz xalqasi; 4- yuklash oynasi; 5 – to‘kish tumshug‘i; 6 - elektrod; 7 - elektrod ushlagichi; 8 - karetka; 9-ustunlar; 10 – ko‘tarish mexanizmi; 11 - sovutgich; 12 – aylantirish mexanizmi; 13 -egiluvchan sim; 14 toko‘tqazuvchi shina yoki trubka; 15 – ustunlarning yuqorisining qotirilgan qismi
|
|
|
|
|
|
5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
13
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
Kislotali YPEP da po‘lat eritish texnologiyasi
Katta DSP kuchli changni o‘ziga singdiruvchi qurilmalar bilan jihozlangan, ular ishlayotganda, pechning ish joyi havo so‘ruvchi jihoz bilan jihozlangan; bunday sharoitda pechning atmosferasi oksidlovchi xususiyatga ega. Pechning ishchi hududida qaytaruvchanlik atmosferasini yaratish va Shlakdan oz miqdorda temir oksidini ajralishini taminlash va bunday holatda hatto oksidlovchilarga ishlov berish qiyinroq(vannaning chuqurligi, Shlak-metallning o'ziga xos sirtining kattaligini kamaytirish, havoni assimilyatsiya qilish va pechda intensiv gaz almashinuvi). Oltingugurt miqdori past bo'lgan chuqur oksidlangan metallni olish ham qiyin, bularning barchasi yuqori sifatli po'latlarini elektr pechlarida ishlab chiqarishda muayyan qiyinchiliklarni o'z ichiga oladi.
Ba'zi darajalarda bu kamchiliklar operatsiya oxirida yuqori darajada asosiy Shlakni qizg'in tarzda deoksidatsiyaga va eritish paytida metall bilan aralashtirishga yoki metallning boshqa agregatlarini sintetik Shlakda yo‘qotishga yordam beradi. Pechdan tashqarida po'latni samarali qayta ishlash uchun, bu Shlakni "kesib tashlash" uchun pechning Shlakka tushishini oldini olish bo'yicha chora-tadbirlarni ishlab chiqish kerak edi. Shunga ko'ra, pechlarning konstruksiyalari o'zgaradi.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 13/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
18
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
Rossiyada MVMI dizaynerlarining suvli sovutgichli dastgohi birinchi navbatda quyma maydondagi 1,5 tonnalik pechda, sovutgichli dastgohi birinchi navbatda quyma maydondagi 1,5 tonnalik pechda, keyinchalik ―Sibelektrostal‖ zavodining elektr po'lat ishlab chiqaruvchi sexidagi 10 tonnali pechlarda o'rnatiladi. Asta-sekin, refrakter devorlarni suv bilan sovutilgan panellar bilan almashtirish odatiy holga aylanadi.
Natijada, pech devorlarni va tomlarini intensiv sovutish (mos ravishda, katta issiqlik yo'qotishlari bilan) uzoq vaqt tiklanish davri samarasiz bo'ladi. Shunday qilib, elektropo‘lat eritib ishlab chiqarishni rivojlantirishda uchinchi bosqichning oxiri, YPEP dan oqilona foydalanish, bu turdagi pechlarni shixtani eritish va yarim tayyor. mahsulotlarni ishlab chiqarish uchun agregat sifatida ishlatish (ya'ni barcha pechdagi bevosita metall texnologik operatsiyalardan bosh tortish) zarur operatsiyalarni metallni (po‘latning ma‘lum markasini olish) pechkadan kovshga yoki yordamchi agregatga meyoriga yetqazib o‘tqazish.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 22/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
33
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
Xulosa
Xulosa qilib aytganda, Zamonaviy YPEP ning prototipi 1899 yilda ixtiro qilingan deb hisoblaniladi. Frantsiyada muhandis P. Heroult (P. Heroult) o‘z tadqiqotini metall vannaga o‘tqazib beriladigan ikkita elektrodga ega bo'lgan to'g'ridan-to'g'ri ishlovchi pechda olib bordi.Tajriba natijasida elektrodlar orasidagi oqim vanna orqali yopildi va elektrodlar va hammomning har biri o'rtasida yoy yondi. "Eru pechi" dastlabki turi 1905 yilda Germaniyada (500 va 1500 kg gacha), AQSHda 1906 yilda (3 tonna hajmida) qurilgan. Rossiyada ushbu turdagi birinchi pech 1910 yilda Obukov zavodida (3,5 tonna) loyihasi ishlab chiqilgan va qurilgan.
Rivojlanishning dastlabki bosqichida YPEP bir fazali edi. Ularni yanada takomillashtirish uch fazali, o'zgaruvchan oqim bilan ta'minlangan pechlarning afzalliklarini ko'rsatdi.
1916 yilning yozida. loyiha injeneri Be'lyaev tomonidan Moskvadan 58 kilometr narida joylashgan Be'lyaev maxsus elektrometallurgiya zavodini qurishni boshladi. Zavod 1917 yilda ishga tushirilgan. 1938 yilda mashhur shahar nomi bilan bir xil nom oldi u Elektrostal zavodi edi. Keyinchalik Zlatoust va Verkh-Isetskiy zavodalarida yirik elektrostatik eritish sexlari qurildi. 1920 yillar oxirida dunyoda ishlab chiqarilgan barcha po'latlarning taxminan 1 foizi allaqachon yoyli pechlarda ishlab chiqarilgan.
Kichik va o'rta hajmli YPEP -da texnologik jarayonlarni tashkil etish quyidagi masalalarga asoslangan:
1) nisbatan tez va katta yo'qotishsiz isitish va kerakli miqdorni (ba'zan juda muhim) qotishma qo'shimchalar va ligerlovchilarni eritib olish qobiliyati;
2) eritmaning tiklanish davrini o'tkazish, juda kam kislorodli metall ishlab chiqarishga erishish, desulfuratsiya operatsiyasini yuqori asosli, kam oksidlanovchi shlaklarda muvaffaqiyatli bajarish;
3) po'lat va qotishmalarni kerakli (hatto juda murakkab) tarkibda (namunalari tanlash bilan bog'liq operatsiyalar, shu jumladan,, ularning tahlili, qo'shimchalar kiritish, va hokazo...) va to'g'ri (ba'zan juda yuqori) kerakli haroratda olish imkoniyati.
MDHda ushbu korxonaga bo'ysunadigan vazirlikning texnik boshqarmasi standart
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 17/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
|
23
|
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
Demak, cho‘yandan shixta material sifatida foydalanish amaliyoti kengayishi mumkin.
Cho’yan metallurgiyasida yuqorida tilga olingan rudalardan tashqari kompleks rudalardan ham foydalaniladi. Kompleks rudalarda esa temir bilan bir qatorda xrom, nikel, titan, vanadiy va boshqa elementlar ham bo’ladi. Kompleks rudalar temir marganesli, temir – xromli, temir-xrom-nikelli temir-vanadiy-titanli
rudalar kiradi. Yoshlarni ko’proq og’ir sanoatning xususan, konchilik, metallurgiya, kimyogarlik, avtomatik usullar bilan axborot texnologiyalarining eng so’ngi avlodini o’rnatish va qo’llash, unign kerak bolsa ustasi, piri bo’lib yetishish davri ham yaqinlashmoqda. To’g’ri juda ko’p texnik terminlar kimyoviy elementlarning nomi deyarli tarjima qilinmaydi. Biroq o’zbek konchiligi madanchiligi ikki ming yil oldin ham mavjud bo’lib qadimiy turkiy xalq tog’ni qalqon qilib maydalab eritib sof metal olib unga ishlov berib turli zeb ziynatlar yaratishgan. Olingan toza metallar dunyoning turli mamlakatlariga tarqalgan.
O’zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirish konsepsiyasida yoritilgan eng muhim muammolardan biri, bu mamlakatning boy mineral-xomashyo resurslaridan rasional va kompleks foydalanishdir. O’zbekiston metallurgiya sanoatining asosiy va muhim yo’nalishlaridanbiri, bu respublika hudidida joylashgan yirik metall saqlovchi konlarni qazib olishva ishlab chiqarishga jalb etishdir va shunga respublikamizda barcha imkoniyatlar mavjud.
Xususan, O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov «O’zbekiston XXI asr bo’sag’asida: Xavfsizlikka tahdid, barqarorlik shartlari va taraqqiyot kafolatlari" asarida O’zbekistondagi konchilik sanoatiga alohida to’xtalib o’tgan. Tabiiy xom ashyo resurslari haqida so’z yuritilar ekan, Amudaryo bilan Sirdaryo oralig’ida joylashgan O’zbekiston o’z taraqqiyot istiqbollari jixatidan qulay jo’g’rofiy-strategik mavqega ega ekanligi ta’kidlab o’tiladi.
Yuqorida qayd etilgan asarga murojaat qilib, ushbu satrlarni keltirsak:
«O’zbekiston o’z er osti boyliklari bilan haqli suratda faxrlanadi" — bu erda mashhur D. I. Mendeleev davriy sistemasining deyarli barcha elementlari topilgan.
Hozirga qadar 2,7 mingdan ziyod turli foydali kazilma konlari va ma’dan namoyon bo’lgan istiqbolli joylar aniqlangan
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 15/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
|
21
|
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
past fosfor tarkibini va kerakli uglerod tarkibini olish va yakunda deoksidlash va ligerlash kovushda amalga oshiriladi. Ushbu texnologiya "bir kovushli'" deb ataladi.
Suyuq po‘latning bir qismini(10—15 %) pechda qoldirishadi.Ushbu chora-tadbirlar oxirgi darajali asosiy Shlakdandan samarali foydalanish, Shlakni rasmlantirish sarfini kamaytirish, eritish jarayonini tezlashtirish va energiya sarfini kamaytirish imkonini beradi. Ishlab chiqarilgan metall qismining massasining qisqarishiga qaramay, pechning unumdorligi pasaymaydi. Metallurgiyatning bu usuli botqoqdagi ish deb ataladi.
Zamonaviy yuqori sifatli ("yuqori quvvatli" ) pechkalarda ishlash texnologiyasi metallni pechdan tashqarida qayta ishlash imkonini beradi. Biroq, bizning mamlakatimizda, dunyoning ko'plab mamlakatlarida yuzlab kichik va o'rta quvvatli DSP mavjud bo'lib, unda yuqori sifatli qotishma va yuqori sifatli po'lat ishlab chiqarish uchun an'anaviy texnologiyalardan foydalangan holda to'g'ridan-to'g'ri tayyor po'latdan foydalaniladi.
Yuqori quvvatli YPEP uchun zamonaviy po'lat eritish texnologiyasi quyidagi asosiy elementlarni o'z ichiga oladi.
1. Botqoqlikda ishlash — yoki suyuq boshlash) - eritmaning boshlanishi avvalgi eritmaning eritmasidan foydalanishga asoslangan. Bunday holda:
a) metallning qolgan qismi pechning tubini yopadi, ya'ni uni kuchli quyish bilan yonish
xavfidan himoya qiladi;
b) Shlak qoldig'i keyingi eritmada osonroq Shlak rasmlanishiga yordam beradi;
c) eritmadan oldin kislorodni samarali tarzda yetkazib berish imkoniyatini beradi;
g) dastlabki eritish davrida cheklovlarni bartaraf etish natijasida sarf qilinadigan o'rtacha quvvatni oshirish mumkin;
e) ishonchli Shlakli kesishni yaxshilaydi; doimiy ravishda yuklangan metalllangan materiallardan (pelletlar va boshqalar) shixtani qo'llashda eritish uchun eng qulay sharoitlarni yaratadi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
KMF 2024-yil - Navoiy kon-metallurgiya kombinati

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati
|
bet | 12/24 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #154720 |
Bog'liq DSP5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
16
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
4-rasm. 100 tonna sig'imga ega YPEP ning umumiy ko'rinishi:
1 _ pechning qiyalashgan gidravlik slindrlari; 2 - asos to‘sini; 3 – pechning ko‘tarma kajavasi; 4 – pechning to‘rtburchak ko‘tarma kajavali to‘sinlari; 5 – pechning stansionar tayanch vannasi; 6- pech qoplamasi; 7) ishchi oynaning to‘sig‘'ini ko'tarish uchun gidravlik providlar; 8 - suv sovituvchi panellarga suv berish; 9 - ishchi oynaning to‘sig‘i; 10 - suv bilan sovutish gumbazi; 11 - yarim ravoq; 12 - gaz kislorodli yondirgich; 13- elektr ushlagichlar; 14- elektrodlar;
|
|
|
|
|
|
5310300 KMF 2024-yil
|
Varaq
|
|
|
|
|
|
17
|
O’z
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
5 - elektrodlarning prujina-gidravlik qisqichi; 16 – tok bilan ta‘minlovchi mis quvurlar; 17 - quvurli teleskopik ustunlar; 18 – elektr. ta'minotining egiluvchan qismi; 9-shixta traversa; 20-tumba; 21 – ko‘taruvchi travers 22-ustun; 23 – konusli maxkamlagich; 24 - karetka; 25 yo‘naltiruvchi g‘ildirak; 26 – gumbaz burilish platformasi; 27 - markaziy tirgak; 28-xalqali relslar; 29 - Ko'p karrali tayanch tizimi; .30 -kronshteyn; 31 – gumbazning gidravlik burilmasi; 32 – karetkaning gidroslindrik aralashtirgichi 24 yuqorisi; 33-karetkaning tashish tekisliklari; 34 – kranshteyn traversi; 35 – stopor
5-rasm.
Egiluvchan sektorlar (a) va greyfer turi bilan 50m3 hajmli yuklash savatlari(b) I – plastik sektorlar; 2 - taglik; 3 - korpus; 4 – qulf zanjiri; 5 - zanjir; 6 - sektor; 7- dastgoh Shu bilan birga, yirik pechlarda rnatilgan qimmat transformatorlarning quvvatini oqilona ishlatish istagi bilan bog'liq muammolar mavjud.
Transformatorning to'liq quvvatini faqat zaryadning erishi paytida ishlatish mumkin; chunki suyuqlik fazasi paydo bo'lganda, kuch kamayishi kerak. Ma‘lum bir darajaga qadar, bu muammo suv o'tkazmaydigan elementlar bilan devor va devorlarning refrakterlarini almashtirishda hal qilinadi
60-yillarda ko'plab mamlakatlarda YPEP ning tom va devorlarini sun'iy sovutish usullarini yaratish bo'yicha ishlar olib borilgan..
|
|
|
|
|
|
|
|
| |