xisoblash metodikasi - Касбий психология

17
Ma’ruza mashg’ulotlari
1-MAVZU
Kirish. Avtomobillar texnik ekspluatatsiyasi fanining predmeti, vazifalari va manbalari
REJA
1.Respublikada avtomobil sanoati va transportini rivojlanishi.
2. "Avtomobillarning texnik ekspluatatsiyasi" fani nimani o’rgatadi.
Respublikamiz 1991 yil mustqillikka erishgach mamlakat iqtisodiyotini isloh rejasini ishlab chiqish
davrida, avtomobil transporti va avtomobilsozlik sanoatini rivojlantirish muhim masalalardan biri deb qaraldi.
Shu sababli mustaqillikning dastlabki yillaridayoq Respublika Hukumati shaxsan Respublikaning
birinchi
Prezidenti tashabbusi va rahbarligida respublikada avtomobil sanoatini tashkil qilish va rivojlantirish
bo’yicha qarorlar qabul qilindi va bu qarorlar amalga oshirila borib 1996 yilda respublika avtomobil
sanoati o’zining birinchi mahsulotlarini bozorga chiqardi. Shu bilan birga mamlakatimiz oliy va o’rta
maxsus o’quv yurtlarida avtomobilsozlik uchun mutaxassislar tayyorlana boshlandi.
Mamlakatimiz avtomobil transportidi o’tkazilgan islahatlar natijasida Respublika avtomobil
parkining bo’linishi sababli avtomobillarga muttasil ravshda texnik xizmat ko’rsatuvchi, ta’mirlovchi,
yonilg’i-moy, ehtiyot qismlar va boshqa avtomateriallar bilan ta’minnlovchi hammabop, servis usulida
ishlovchi mustaqil korxonalar xizmatiga talablar keskin oshib ketdi.
Chunki yangi shakllangan
avtotransport egalarining ko’pchiligi o’z texnik ta’minnlash bazasiga ega emas, buning uchun esa
maxsus xizmat ko’rsatishga ixtisoslashgan avtoservis korxonalar xizmatidan foydalanishi zarur va
maqsadga muvofiq edi. Avvallari faqat aholi avtomobillariga texnik xizmat ko’rsatib turgan maxsus
avtoservis korxonalarining tarmog’i, soni va ishlab chiqarish huvvatini oshirishga katta extiyoj tug’ildi.
Avtoservisning iqtisodiy va ijtimoiy ahamiyati mamlakatimiz avtomobillari uchun ulkan
bo’lib, uning xizmatidan yil davomida mamlakat avtomobil parkining asosiy qismi muntazam
foydalanadi.
Bu borada Respublika Hukumati 1993 yildayoq Janubiy Koreyaning "DEU"
kompaniyasi
bilan shartnoma tuzib, Asaka shaxrida o’rta hajmli NEXIA, kichik hajmdagi TICO va DAMAS
avtomobillari ishlab chiqarishga mo’ljallangan "UzDEUavto" avtomobil zavodini, Samarqand
shahrida O’zbekiston-Turkiya qo’shma korxonasi "SamKochAvto" zavodida kichik turkumdagi
O’ZOTAYO’L avtobuslarini va ixtisoslashgan yuk avtomobillarini
hamda uning agregatlarini
ishlab chiqarishga mo’ljallangan korxonalar barpo etdi.
Markaziy Osiyoda avtobus va yuk tashuvchi avtomobillarga talab yuqoriligidan hukumat
qarori bilan loyihaviy quvvati yiliga 5 ming avtomobil (ulardan 4 mingtasi avtobus, 1 mingtasi yuk
avtomobillari) ishlab chiqarishga mo’ljallangan zavod "SamKochavto" o’zbek-turk qushma
korxonasi 1999 yilning mart oyida ishga tushirildi. O’zbekiston mustaqilligining 10 yilligiga sovg’a
sifatida zavod 8 tonna yuk ko’tarishga qodir yangi yuk avtomobilini ishlab chiqarishni yo’lga
qo’yildi va bu zavod 2006 yilda Yaponiyaning “ISUZU Motors limited”
kompaniyasi bilan texnik
hamkorlik sharnomasini tuzib, unga asosan avtobus va kichik yuk mashinalarini ishlab chiqarishni
yo’lga qo’ydi va shu yilning o’zida 1500 ta turli toifadagi avtomobil ishlab chiqardi. Ustuvor
loyihada esa, bu miqdorni yiliga 4 ming donaga etkazish ko’zda tutilgan.
"UzDEUAvto" XJ - bu Markaziy Osiyodagi birinchi avtomobil ishlab chiqarish
kompaniyasidir. Korxona ishlab chiqarishining texnik va texnologik
saloxiyati yuqori jahon
18
standartlari talablariga javob bera oladi. Mazkur qo’shma korxonaning qisqa muddat ichida butun
O’zbekiston mashinasozlik sanoatining rivojlanishidagi etakchi omil hisoblanishi bejiz emas.
“UzDEUAvto” XJ ga 1993 yil mart oyida asos solingan. XJ taosischilari bu Janubiy Koreya
Respublikasi tomonidan DAEWOO korporatsiyasi, O’zbekiston tomonidan esa "Uzavtosanoat"
DXJ bo’lgan edi. Korxonaning qurilish-montaj ishlari 1994 yil aprel oyida boshlanib, 1995 yil
dekabr oyida tugadi va birinchi avtomobil(DAMAS) 1996 yil 25 mart oyida ishlab chiqarildi.
Zavodning rasmiy ochilishi-1996 yil 19 iyulda bo’lib o’tdi va shu yilning o’zida 25344 ta
avtomobillar ishlab chiqarildi.
“UzDEUAvto” kompaniyasi 1996-2003 yillar davomida 350 mingga yaqin avtomobillar
ishlab
chiqargan, shulardan 48,7% Neksiya, 24,4% Tiko, 22,5% DAMAS va 4,4% MATIZ larni
tashkil etgan.
Asaka shahrida "UZ-DAEWOO" zavodining qurilishi bilan O’zbekiston dunyodagi o’z
avtomobil sanoatiga ega bo’lgan 28-davlatga aylandi va bu korxona 2006 yilda 141 080 ta (74089
ta Nexia, 49375 ta Matis, 1573 ta Damas va 885 ta Lasetti) engil avtomobillar ishlab chiqardi va
korxona to’la “O’zavtosanoat” kompaniyasi tasarrufiga o’tdi.
Respublika avtomobillar uchun butlovchi qismlar ishlab chiqarishni mahalliylashtirish
dasturini amalga oshirish maqsadida o’nlab qo’shma korxonalar tashkil etildi. Bunday qo’shma
korxonalar Andijon, Namangan, Farg’ona va boshqa viloyatlarda tashkil qilindi. Bular
Janubiy
Koreyalik sheriklar ishtirokida tashkil etilgan zavodlar: