nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kontrollerni sozlash - Virtual tarmoq texnologiyalari

216
13.12-rasm. “Credentials” yorlig‘i
Keyin yangi qurilmalarni kontrollerga bog‘lash uchun “Discovery” yorlig‘iga
o‘ting. “+ Discovery” tugmasini bosing va parametrlarni o‘rnating.
Qurilayotgan
tarmog‘imizning nomini, kontroller tashqi qurilmalarni
qidirishda tarmoqqa
chiqadigan eng yaqin qurilmasi manzilini kiritamiz (bizning holatlarimizda bu
192.168.1.2 manzilli kommutator)
va shuningdek, foydalanuvchimizni
kiritamiz
(13.13-rasm).
13.13-rasm. “Discovery” yorlig‘i
217
Shundan so‘ng kontroller tarmoqdagi barcha mavjud qurilmalarni topadi.
Agar boshlang‘ich oynaga qaytadigan bo‘lsak (Dashboard)
tarmoqning
ma’lumotlarini ko‘ramiz va tarmoqni monitoring qilish imkoniga ega bo‘lamiz
(13.14-rasm).
13.14-rasm. Tarmoqni monitoring qilish
13.5. Nazorat savollari
1. CPT8 haqida tushuncha bering.
2. CPT8 funksiyalarini tavsiflab bering
3. SDN kontroller nima?
4. Kontrollerni sozlash jarayonini tushuntiring.
5. Kontroller qanday funksiyalarga ega?
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash

|
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash
|
bet | 22/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariYangi o’quv materiallarini mustahkamlash
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o’tkazadi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil qiladi,
Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha hulosa beradi.
Guruhlar ishini o’zaro baxolashni o’tkazadi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Topshiriqni bajaradilar
Kichik guruhlarga bo’linadilar
Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar
Xar bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar,
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar,
Ma’lumotni daftarga qayd etadilar.
|
|
|
| |
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar

Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar
Axborot texnalogiyalari
Hozirgi davr iqtisodiyotining murakkabligi va jo‘shqinligi uning tuzilmasini unsurlarining tashqi muhit bilan o‘zaro aloqasini, unsurlar ishlashi optimal tartiblarini belgilashni o‘rganishni, ya‘ni iqtisodiyotni yaxlit tizim nuqtai nazaridan tadqiq etishni ko‘zda,tutadi. Tizim so‘zi rus tilidagi sistema so‘zining tarjimasi bo‘lib, oxirgisi yunoncha so‘zi bo‘lmish ―systema‖ so‘zidan olingan. Systema so‘zining asl ma‘nosi – bu bir-biri bilan bog‘liq bo‘lgan qismlar va elementlar to‘plamining yaxlit butun ob‘ekti tushuniladi. Tizimlar umumiy nazariyasi - bu ilmiy yo‘nalish bo‘lib, ishlab chiqarish tabiati murakkab tizimlar tahlili va sintezining birtalay falsafiy, uslubiy, ilmiy muammolarini o‘rganadi. Hozirgi kunda fan va tеxnikada ko`p qo`llaniladigan tushunchalardan biri - tizimdir. Tizim – bu tashkil etuvchilardan iborat bir butunlik dеgan ma'noni anglatadi. Umumiy holda tizimga quyidagicha ta'rif kеltiramiz. Tizim – bu o`zaro bog`liq va yagona maqsadga erishish uchun ma'lum qoida asosida o`zaro munosabatda bo`ladigan elеmеntlar to`plamidir. Bu elеmеntlar to`plami oddiy elеmеntlar yig`indisidangina iborat bo`lmay, har bir elеmеnt ham o`z navbatida tizim bo`lishi mumkin. Tizimlarni turli bеlgilarga ko`ra turkumlarga ajratish mumkin. Umuman olganda, tizimlar moddiy yoki mavxum bo`lishi mumkin (mavxum - inson ongi maxsuli). Moddiy tizimlar, asosan moddiy ob'еktlar to`plamidan tashkil topadi. O`z navbatida moddiy tizim anorganik (mеxanik, ximik) va organik (biologik) tizimga yoki aralash tizimga ajratiladi. Moddiy tizimlarda asosiy o`rinni ijtimoiy tizim egallaydi. Bunday tizimning xususiyatlaridan biri insonlar o`rtasidagi munosabatlarni aks ettirishdir. Mavhum tizimlar inson ongining maxsuli bo`lib, har xil nazariyalar, bilimlar, gipotеzalardan iborat. Yangi axborot tеxnologiyasi ham moddiy tizim elеmеntlarini (kompyutеrlar, hujjatlar, insonlar), ham nomoddiy tizim elеmеntlarini (matеmatik modеllar, inson bilimlari va hokazo) o`z ichiga oladi. Shu orada axborot tеxnologiyasiga ta'rif bеrib o`tish maqsadga muvofiqdir. Tizimlar tuzilishi bo`yicha oddiy yoki murakkab bo`lishi mumkin. Oddiy tizimlarni tashkil etuvchi elеmеntlar soni kam bo`lib, sodda tuzilishga ega bo`ladi. Murakkab tizimlar esa, bir nеchta elеmеntlardan tashkil topgan bo`lib bu elеmеntlar ham o`z navbatida alohida tizimlarga bo`linishi mumkin. Vaqt davomida o`zgarishga qarab tizimlar statik va dinamik turlarga ajratiladi. Statik tizimlar ma'lum vaqt oralig`ida o`z holatini saqlab qoladi. Dinamik tizimda esa, vaqt o`tishi bilan holat o`zgarib boradi. Tashqi muhit bilan bo`ladigan aloqasiga qarab ochiq yoki yopiq tizimlar bo`lishi mumkin. Ochiq tizimlar tashqi muhit bilan aktiv aloqada bo`ladi. Yopiq tizimlarning elеmеntlari esa tashqi muhitdan ta'sirlanmaydi. «Tizim»ni aniqlashga quyidagi atamalar kiradi: «ob'еktlar», «aloqalar», «xususiyatlar». Download 7,46 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar
|
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi

|
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi
|
bet | 13/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariMustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o’tkazadi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil qiladi,
Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha hulosa beradi.
Guruhlar ishini o’zaro baxolashni o’tkazadi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Topshiriqni bajaradilar
Kichik guruhlarga bo’linadilar
Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar
Xar bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar,
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar,
Ma’lumotni daftarga qayd etadilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy bosqich
(10 daq.)
|
Mashg‘ulot yakuni
Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini izohlab baholaydi va rag‘batlantiradi
Uyga vazifa berilishi:
Kelgusi mashg’ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo’riqnoma beradi
|
Baholari bilan tanishadilar
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
Qisqa nazariy ma’lumotlar

51
Windows-da Hyper-V-ni ishga tushirish uchun tizimli talablar.
Ta’kidlash joizki, Hyper-V ikki xil: Microsoft Hyper-V Serverning alohida
mahsuloti va rol sifatida amalga oshiriladi. Ushbu laboratoriya ishi virtualizatsiyani
rol sifatida faollashtirishga qaratilgan.
Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan gipervizor Hyper-V Windows 10 ni
ishga tushirishdan oldin tizim talablari tekshiriladi. Gipervizorni Windows 10
Enterprise, Professional, Education operatsion tizimlari qo‘llab-quvvatlaydi. Hyper-
V rolini Windows 10 Home ga o‘rnatish mumkin emas. Windows 10 da Hyper-V ni
yoqishning zaruriy sharti operatsion tizimning 64-bitli versiyasidir, chunki 32-bitli
tizimlar
Hyper-V
ni
qo‘llab-quvvatlamaydi.
Protsessor
virtualizatisya
texnologiyasini qo‘llab-quvvatlashi kerak. Operativ xotiraning tavsiya etilgan
minimal hajmi – 4 Gb. Agar xotira kam bo‘lsa, virtual mashinaning ishlashi uchun
hech qanday resurs qolmaydi.
Ishni bajarish tartibi - Virtual tarmoq texnologiyalari

3.4. Ishni bajarish tartibi 3.4.1. Hyper-V ni o‘rnatish uchun ShK ga bo‘lgan talablarni tekshirish. Vazifalar
dispetcheri
(Диспетчер
задач)
yordamida
protsessor
virtualizatsiyani qo‘llab-quvvatlamasligini bilib olamiz (3.1-rasm):
−
Vazifa menejerini ishga tushirish uchun Ctrl+Shift+Esc tugmalarini bosing.
−
“Производительность” yorlig‘ini bosing va “ЦП” (CPU) ni tanlang (u sukut
bo‘yicha tanlangan turadi).
−
Bo‘limning pastki o‘ng burchagida “Виртуализация” (Virtualizatsiya)
yoqilganligini tekshiring.
3.4.2. Hyper-V rolini PowerShell yordamida yoqish. Hyper-V-ni turli yo‘llar bilan yoqish mumkin, shu jumladan Windows 10
Boshqarish paneli (Панели Управления) yoki PowerShell yordamida yoqish
mumkin. Ushbu laboratoriyada har bir variant ko‘rib chiqiladi.
52
PowerShell konsolini administrator sifatida oching. Quyidagi buyruqni terish
orqali Hyper-V rolini yoqing (3.2-rasm).
Enable-WindowsOptionalFeature -Online -FeatureName Microsoft-Hyper-V –All. Hyper-V ishga tushgandan so‘ng (3.3-rasm) kompyuterni “perezagruzka”
qiling (3.4-rasm).
3.1-rasm. Vazifalar dispetcheri (Диспетчер задач) yordamida protsessor
virtualizatsiyani qo‘llab-quvvatlamasligini aniqlash
3.2-rasm. PowerShell konsoli yordamida Hyper-V rolini ko‘tarish: kerakli
komandani kiritish
53
3.3-rasm. PowerShell konsoli yordamida Hyper-V rolini ko‘tarish
3.4-rasm. PowerShell konsoli yordamida Hyper-V rolini ko‘tarilgandan so‘ng
kompyutern “perezagruzka” qilish
3.4.3. Hyper-V rolini GUI yordamida yoqish. 1) Hyper-V komponentini yoqing va Hyper-V dispetcherini ishga tushiring. Shunday qilib, avval siz Windows da “Включение или отключение
компонентов” (Komponentlarni yoqish yoki o‘chirish) maxsus yorlig‘ini
ochishingiz kerak.
Buning uchun Win + R tugmalar birikmasini bosing va ixtiyoriy xususiyatlar
buyrug‘ini ishlating (yoki Windows boshqaruv paneliga o‘ting va “Программы”
(Dasturlar) bo‘limini oching, pastdagi ekranga qarang).
Unda biz “Hyper-V” elementi oldiga belgi qo‘yishimiz va OK tugmasini
bosishimiz kerak (3.5-rasm).
Nazorat savollari - Virtual tarmoq texnologiyalari

50
3-LABORATORIYA ISHI (2 SOAT).
WINDOWS OPERATSION TIZIMIDA HYPER-V ROLINI O‘RNATISH
VA SOZLASH
3.1.
Ishdan maqsad
Windows 10 da Hyper-V rolini o‘natish va sozlashni o‘rganish.
3.2. Topshiriq
1) Hyper-V ni o‘rnatish uchun shaxsiy kompyuterga bo‘lgan talablarni
tekshiring.
2) Hyper-V rolini PowerShell yordamida yoqing.
3) Hyper-V rolini GUI yordamida yoqing.
Hyper-V gipervizorida tarmoq sozlamalarini o

4.4.2. Hyper-V gipervizorida tarmoq sozlamalarini o
‘
rnatish.
Virtual kommutator dispetcheri Hyper-V tarmog
‘
ini sozlash uchun
javobgardir (4.20-rasm).
4.20-rasm.
Virtual kommutator dispetcheri
Ko‘rib turganingizdek, biz uchta turdagi tarmoqlarni yaratishimiz mumkin:
tashqi, ichki va xususiy. 4.21-rasmda tashqi tarmoq virtual kommutatorini yaratish
keltirilgan.
4.21-rasm. Tashqi tarmoq virtual kommutatorini yaratish
71
Keyingi qadamda yaratilayatgan virtual kommutatorning xususiyatlari
sozlanadi (4.22-rasm).
4.22-rasm. Virtual kommutatorning xususiyatlari
Virtual kommutator yaratilgandan so‘ng, virtual mashinani kommutatorga
quyidagi ketma-ketlik bo‘yicha ulashingiz mumkin (4.23-4.25 rasmlar).
4.23-rasm. Ma’lum bir virtual mashina ustida o‘zgartirishlarni amalga oshirish
72
4.24-rasm. Virtul mashinaga virtual kommutator ulanmagan holat
4.25-rasm. Virtul mashinaga virtual kommutatorni ulash
Bundan keyin boshqa virtual mashinalar ham yo‘qoridagi ketma-ketlikda
kommutatorga ulanadi va ping jo‘natish orqali mashinalar o‘rtasidagi ulanishni
tekshirib ko‘rishingiz mumkin.
73
4.5. Nazorat savollari
1. Hyper-V gipervizorida virtual mashina yaratish jarayoni qanday
boshqichlarni o‘z ichiga oladi?
2. Hyper-V gipervizorida yaratilgan virtual mashina odatda qayerda saqlanadi
va saqlanish joyini qanday o‘zgartirish mumkin?
3. Hyper-V gipervizorida virtual mashinalarning nechta avlodi mavjud?
4. Hyper-V gipervizorida 2-avlod virtual mashinasining 1-avloddan farqini
tushintiring.
5. Hyper-V gipervizorida virtual mashinaga virtual qattiq diskni ulashning
qanday usullari mavjud?
6. Hyper-V gipervizorida virtual mashinaga operatsion tizim o‘rnatishning
qanday usullari mavjud?
7. Hyper-V gipervizorida virtual mashinaning sozlamalarini o‘zgartirish
qanday amalga oshiriladi?
8. Hyper-V gipervizorida virtual mashinani ishga tushirish qanday amalga
oshiriladi?
9. Hyper-V gipervizorida virtual kommutatorning qanday turlari mavjud?
10. Hyper-V gipervizorida Tashqi tarmoq virtual kommutatorning mohiyatini
va boshqalaridan farqini tushintiring.
11. Hyper-V gipervizorida Ichki tarmoq virtual kommutatorning mohiyatini
va boshqalaridan farqini tushintiring.
12. Hyper-V gipervizorida Xususiy tarmoq virtual kommutatorning
mohiyatini va boshqalaridan farqini tushintiring.
13. Hyper-V gipervizorida virtual kommutatorni yaratish ketma-ketligini
tushintiring.
14. Hyper-V gipervizorida virtual mashinani virtual kommutatorga (virtual
tarmoqga) ulash jarayonini tushintiring.
|
UZUN TUMAN
1-SON - Fan va innovatsiyalar

|
Fan va innovatsiyalar
|
bet | 92/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariUZUN TUMAN
1-SON KASB-HUNAR MAKTABI
INFORMATIKA va AT FANIDAN
BAHOLASH VOSITALARI
Tuzuvchi: N.Xursanova
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
O‘quv moduli davomida o‘tkazilgan mavzular bo‘yicha o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim.
Baholash tizimi:
Joriy baholash mezonlari
A’lo bahoga:
bajargan ishining nazariy va amaliy ahamiyatini, maqsadi va vazifasini atroflicha tushungan bo’lsa;
vazifani mustaqil ijodiy yondashib bajara olsa;
ishni belgilangan muddatda va puxta tayyorlab topshirsa.
Yaxshi bahoga:
O’rta bahoga:
bajargan ishining nazariy va amaliy ahamiyatini, maqsadi va vazifasi haqida umumiy tasavvurga ega bo’lsa;
vazifani mustaqil bajara olmay, ayrim yordamga muhtoj bo’lsa;
ishda ayrim kamchiliklar bo’lsa va belgilangan muddatda topshirilmasa.
Qoniqarsiz bahoga:
ishni bajarmagan yoki nazariy va amaliy ahamiyatini tushunmagan bo’lsa;
vazifani mustaqil bajara olmasa;
Oraliq va yakuniy baholash mezonlari
A’lo bahoga:
savolga atroflicha aniq va to’g’ri javob yozilgan bo’lsa;
Yaxshi bahoga:
savolga to’g’ri javob yozilgan bo’lsa;
ba’zi fikrlarda ayrim kamchiliklar uchrasa.
O’rta bahoga:
savolga javobning uchdan ikki qismi to’g’ri yozilgan bo’lsa;
kod yoki matn yozishda orfografik va grammatik xatoliklar bo’lsa.
|
| |
Ish bosqich
lari va vaqti

|
Ish bosqich
lari va vaqti
|
bet | 89/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariIsh bosqich
lari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchilar
|
1-bosqich. Mavzuga kirish
(5 daq.)
|
Tashkiliy qism
O’quvchilarning mashg’ulotga tayyorgarligi va davomati tekshiriladi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daq.)
|
Tayanch bilimlarini faollashtirish
Uyga berilgan vazifalar nazorat qilinadi hamda o’tilgan dars bo’yicha o’quvchilarga savollar berilib baxolanadi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalar bilan tushuntiriladi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi,
O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baxolash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim oluvchining bilimini faollashtirish
Tezkor savol-javob, aqliy hujum
Yangi o’quv material bayoni
Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzulishiga muofiq, o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha xarakatlar tartibini bayon etadi,
Asosiy holatlarni yozdiradi.
Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharxlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi.
|
|
| |
Ichki tarmoq - Virtual tarmoq texnologiyalari

61
Ushbu turdagi tarmoqdan ta’lim va tadqiqot maqsadlarida, shuningdek,
tarmoqning alohida bo‘limlarini, masalan, DMZ yaratish uchun ham foydalanish
mumkin (4.6-rasm).
4.6-rasm. Hyper-V gipervizorida DMZ tarmog‘i
Bunday holda, tashqi va xususiy tarmoqlar o‘rtasidagi aloqa virtual
mashinalardan biri orqali amalga oshiriladi, ular ikkala tarmoqqa ham ulanishi
kerak.
Ko‘rib turganingizdek, Hyper-V administratorga juda murakkab tarmoq
konfiguratsiyalarini yaratish va boshqarishga imkon beradigan juda moslashuvchan
va kuchli vositani beradi.
4.4. Ishni bajarish tartibi
4.4.1. Hyper-V gipervizorida virtual mashina yaratish va unga
operatsion tizim o
‘
Nazorat savollari - Virtual tarmoq texnologiyalari

208
13-LABORATORIYA ISHI (4 SOAT).
CPT 8 VERSIYASINI O‘RNATISH, CPT 8 MUHITIDA SDN
KONTROLLERNI O‘RNATISH VA SOZLASHNI O‘RGANISH
13.1. Ishdan maqsad
CPT 8-versiyasini o‘rnatish, CPT 8 muhitida SDN kontrollerni o‘rnatish va
sozlash bo‘yicha ko‘nikmalarga ega bo‘lish.
13.2. Topshiriq
1) Kompyuteringizga Cisco Packet Tracer dasturini o‘rnating.
2) CPT8 ish oynasiga SDN kontrollerni o‘rnating.
3) Oddiy tarmoqni quring.
4) Kontroller uchun dastlabki sozlashlarni amalga oshiring.
13.3. Qisqa nazariy ma’lumotlar
Cisco Packet Tracer 8.
Cisco анонсировали Packet Tracer 8,
которая
является последней версией с 28 января 2021 года. Cisco Packet Tracer 8 – это
инструмент моделирования сети, поддерживаемый Windows, Linux, MacOSX,
Android, iOS. Cisco Packet Tracer 8 имеет как 32-разрядную версия, так и 64-
разрядную версию для большинства поддерживаемых операционных систем.
Cisco 2021-yil 28-yanvarda so‘nggi versiya bo‘lgan Packet Tracer 8-ni
ommaga e’lon qildi. Cisco Packet Tracer 8 - bu Windows, Linux, MacOSX,
Android, iOS tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan tarmoq simulyatsiyasi vositasi.
Cisco Packet Tracer 8 ko‘pgina operatsion tizimlar uchun jumladan 32-bit va 64-
bitli versiyalari uchun ham mos keladi.
Cisco Packet Tracer 8 yangi funksiyalari.
Cisco Packet Tracer 8 ning asosiy
versiyasi ikkita katta yangi funksiyaga ega:
209
– Kengaytirilgan fizik muhit rejimi;
– Tarmoq kontrolleri.
Kengaytirilgan fizik muhit rejimi.
Kabellar tarmoqning muhim qismidir.
Kengaytirilgan fizik muhit rejimda kabellar batafsilroq yaratilishi mumkin, masalan,
kabelning rangini belgilashning imkoni bor va ularning tuzilishi real kabel tuzilishi
bilan mos tushadi. Bundan tashqari, portlarning kabellar orqali aloqasi 13.1-rasmda
ko‘rsatilganidek visual jihatdan haqqony ulanishlarga yaqinlashtirilgan,
har bir
qurilma uchun fizik ulanishlarni aniq belgilash mumkin.
13.1-rasm. Kengaytirilgan fizik muhit rejimda kabellar
Yana bir foydali yangi xususiyat simsiz signallarning qamrov doirasini
aniqlashdir. Kengaytirilgan fizik muhit rejimida bino
ichida simsiz signallarning
qamrovini ko‘rish va signal kuchini rang gradienti orqali aniqlash mumkin.
Shuningdek simsiz signalning qamrov diapazonni Dot11Radio interfeysi orqali
metrlarda sozlanishi mumkin.
Tarmoq kontrolleri.
Tarmoq boshqaruvchisi 127.0.0.1:58000
port orqali
kirish mumkin bo‘lgan veb-interfeys orqali markazlashtirilgan qurilmalarni
boshqarishni ta’minlaydi. Biz uning
ekranida marshrutizatorlar, kommutatorlar,
xostlar, ularning sozlik foizi, ishga yaroqlilik koefitsiyenti va boshqalar kabi foydali
210
ma’lumotlarni ko‘rishimiz mumkin. 13.2-rasmda ko‘rsatilganidek, boshqaruv paneli
orqali tarmoq holatini ko‘rish va nosozliklarni tekshirish yoki konfiguratsiya serveri
yordamida barcha tarmoq qurilmalaridagi nosozliklarni bartaraf etish buyruqlari va
konfiguratsiya sozlamalarini yuborish mumkin.
13.2-rasm. SDN kontroller boshqaruv paneli.
Dozimetrni zaryadlash va undan foydalanish quyidagicha olib boriladi

|
Dozimetrni zaryadlash va undan foydalanish quyidagicha olib boriladi
|
bet | 54/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
Dozimetrni zaryadlash va undan foydalanish quyidagicha olib boriladi:
-
dozimetrning pastki qopqog`I burab chiqariladi;
-
dozimetr zaryadi uyasiga qo`yiladi, zaryadlovchi moslamadagi “Zaryad” dastasi oxirigacha chapga buralgan holda bo`lishi kerak, lampochka yonguncha dozimetr bosiladi;
-
dozimetr okulyariga qarqb “zaryad” dastasi asta-sekinlik bilan o`ngga buraladi;
-
dozimetr shkalasida ko`rinib turgan platinali ip sssshkalaning nul belgisiga kelguncha zaryadlovchi moslamadagi dasta buralaveradi;
-
platinali ip nulga qo`yilgandan so`ng dozimetrning pastki qismidagi qopqoqcha mahkam qilib yopiladi;
-
dozimetr ishga tayyor hisoblanadi.
Zaharlangan joylarda ishlash kerak bo`lib qolganda harbiy xizmatchilarga beriladi va qayd jurnaliga uning familyasi, ismi-sharifi, berilgan vaqti dozimetrning tartib raqami va boshqalar yoziladi.
Shaxsiy tarkib vaqti-vaqti bilan dozimetr ko`rsatkichini okulyar orqali ko`zatib boradi. Buning uchun dozimetrning pastki qopqog`iga o`rnatilgan oyna yorug`lik manbaiga qaratiladi. Kechqurun yoki qorong`u kechalari ko`rsatkichni olish kerak bo`lsa, unda yorug`lik manbai sifanida elektr fonaridan yoki yonib turgan gugurtdan foydalanish kerak.
|
| |
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash

|
Yangi o’quv materiallarini mustahkamlash
|
bet | 90/93 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 7,46 Mb. | | #154993 |
Bog'liq Axborot texnalogiyalariYangi o’quv materiallarini mustahkamlash
Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi.
Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o’tkazadi.
Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil qiladi,
Guruh a’zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi. Javoblarni to’ldiradi va qisqacha hulosa beradi.
Guruhlar ishini o’zaro baxolashni o’tkazadi, mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlardagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifalarini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar
Topshiriqni bajaradilar
Kichik guruhlarga bo’linadilar
Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar
Xar bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar,
Guruh ish natijalarini o’zaro baxolaydilar,
Ma’lumotni daftarga qayd etadilar.
|
|
|
| |
"TASDIQLAYMAN" - Fan va innovatsiyalar

Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
Masofaviy ta'lim
Masofaviy ta’limning yana bir afzalligi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
VMware ESXi gipervizorining dastlabki konfiguratsiyalarini

99
6.4.3. VMware ESXi gipervizorining veb-interfeysiga ulanish.
IP konfiguratsiyasini tugatgandan so‘ng, siz Vmware veb-interfeysiga
kirishingiz mumkin. Brauzer dasturini oching, Vmware ESXi serveringizning IP -
manzilini kiriting va veb-interfeysga kiring (6.18-rasm).
6.18-rasm. Vmware veb-interfeysiga kirish
Ochilgan oynada administratorga kirish ma’lumotlarini kiriting.
Muvaffaqiyatli kirgandan so‘ng, Vmware boshqaruv paneli paydo bo‘ladi (6.19-
rasm).
6.19-rasm. Vmware boshqaruv paneli
React.js bilan ishlashda quyidagi narsalarni yodda tutish kerak

|
React.js bilan ishlashda quyidagi narsalarni yodda tutish kerak
|
bet | 3/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 68,83 Kb. | | #114373 |
Bog'liq react mustaqil ishReact.js bilan ishlashda quyidagi narsalarni yodda tutish kerak:
1) Komponentning hayot aylanishini tushuning: Reaktsiya komponentlari hayotiy tsikliga ega bo'lib, u komponent mavjudligining turli bosqichlarida chaqiriladigan usullarni o'z ichiga oladi, masalan, u birinchi marta ko'rsatilgan, yangilangan yoki o'chirilgan. Komponentning hayot aylanishini tushunish samarali va samarali React ilovalarini yaratish uchun zarurdir.
2) To'g'ri komponent turidan foydalaning: React ikki turdagi komponentlarni taqdim etadi: sinf komponentlari va funktsional komponentlar. Sizning talablaringiz asosida to'g'ri komponent turini tanlang.
3) Holatingizni minimal darajada saqlang: Reaksiya komponentlarida komponent maʼlumotlarini saqlash va boshqarish uchun foydalaniladigan holat obyekti mavjud. Ilovangizning ishlashi va barqarorligini yaxshilash uchun holatni minimal darajada saqlang va davlat ob'ektida keraksiz ma'lumotlarni saqlashdan saqlaning.
4) Funktsional komponentlardan foydalaning: imkon qadar funktsional komponentlardan foydalaning, ularni tushunish va sinab ko'rish osonroq.
5) Ilgaklardan foydalaning: React ilova holatini boshqarish va nojo'ya ta'sirlarni boshqarish uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan o'rnatilgan ilgaklar bilan ta'minlaydi. Ulardan kodingizning umumiy tuzilishi va barqarorligini yaxshilash uchun foydalaning.
6) Virtual DOM tushunchasini tushuning: React UI ning faqat kerakli qismlarini yangilash uchun virtual DOM dan foydalanadi, bu esa unumdorlikni oshirishi va umumiy foydalanuvchi tajribasini tezlashtirishi mumkin. Virtual DOM qanday ishlashini va ilovangiz ish faoliyatini yaxshilash uchun undan qanday foydalanishni tushuning.
7) To'plam hajmini kuzatib boring: React, agar kodni ajratish va boshqa ishlashni optimallashtirish usullari bilan birgalikda ishlatilmasa, katta hajmli to'plamlarga olib kelishi mumkin. To'plam hajmini kuzatib boring va ilovangiz ish faoliyatini yaxshilash uchun uni optimallashtiring.
8) Umumiy tuzoqlar haqida bilib oling: React - bu kuchli kutubxona, ammo ishlab chiquvchilar bilishi kerak bo'lgan ba'zi umumiy tuzoqlar mavjud, masalan, holatni to'g'ri boshqarish, keraksiz qayta ko'rsatishdan qochish va keraksiz qayta ko'rsatmaslik uchun eslab qolishdan foydalanishni o'rganish .
Bularni yodda tutgan holda, murakkab va boy veb-ilovalarni yaratish va veb-ishlab chiqish jarayonini yanada samarali va samarali qilish uchun React.js-ning kuchli xususiyatlaridan foydalanishingiz mumkin.
|
| |
Keyin, kompyuterni qayta ishga tushirishga va komponentlarni o‘rnatishni 
yakunlashga rozilik bildiring (3.6-rasm)

55
Kompyuterni qayta ishga tushirgandan so‘ng, qidiruv maydoniga “Hyper-V”
deb yozib, “Диспетчер Hyper-V” (Hyper-V dispetcheri)
ni ishga tushirish kifoya
(3.7-rasm).
3.7-rasm. Hyper-V ni ishga tushirish
2) Virtual mashina (VM) yaratish
3.8-rasm. Hyper-V dispetcheri – yaratish
56
Hyper-V dispetcheri birinchi ishga tushirilgandan so‘ng,
sizda virtual
mashinalar bo‘lmaydi (3.8-rasm).
VM yaratish uchun – “Действия” (Amallar) yorlig‘iga e’tibor
bering
(o‘ngdagi ustunda
). Rasmdagi kabi “Создать “ (Yaratish) tugmasini bosing.
3.5. Nazorat savollari
1. Microsoft Hyper-V haqida nimalarni bilasiz?
2. Windows-da Hyper-V-ni ishga tushirish uchun
qanday tizimli talablar
qo‘yilgan?
3. Hyper-V gipervizorini qaysi operatsion tizimlar qo‘llab quvvatlaydi?
4. Hyper-V ni o‘rnatish uchun shaxsiy kompyuterga bo‘lgan talablarni qanday
tekshirish mumkin?
5. PowerShell nima?
6. Hyper-V rolini PowerShell yordamida yoqish jaroyanini tushintiring.
7. Hyper-V rolini GUI yordamida yoqish jaroyanini tushintiring.
8. Hyper-V dispetcheri nima?
57
4-LABORATORIYA ISHI (4 SOAT).
HYPER-V GIPERVIZORIDA VIRTUAL MASHINA YARATISH VA
VIRTUAL TARMOQ KONFIGURATSIYALARINI SOZLASH
4.1. Ishdan maqsad
Hyper-V gipervizorida virtual mashina
yaratish va virtual tarmoq
konfiguratsiyalarini sozlashni o‘rganish.
2 – laboratoriya ishi (2 soat) virtualbox platformasida virtual tarmoq sozlamalarini o’rnatish ishdan maqsad

|
2 – laboratoriya ishi (2 soat) virtualbox platformasida virtual tarmoq sozlamalarini o’rnatish ishdan maqsad
|
bet | 1/9 | Sana | 27.07.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #268722 |
Bog'liq VTT Lab 3 Uzb
2 – LABORATORIYA ISHI (2 SOAT)
VIRTUALBOX PLATFORMASIDA VIRTUAL TARMOQ SOZLAMALARINI O’RNATISH
Ishdan maqsad : VirtualBox platformasida virtual tarmoq parametrlarini sozlash bo'yicha amaliy ko'nikmalarni o'zlashtirish.
TOPSHIRIQ
1. VirtualBox platformasida virtual tarmoq sozlamalarini o’rnating.
2. VirtualBox platformasidagi virtual mashinaga masofaviy ulanishni amalga oshiring.
QISQACHA NAZARIY MA’LUMOTLAR
Zamonaviy dunyoda tarmoq interaktiv hisoblashning muhim tarkibiy qismi hisoblanadi. Hamma narsa tez o'sib borayotgan dunyoda tarmoqga ulanmagan kompyuterlar o'rtasida qanday ma'lumot almashishni tasavvur qilish qiyin. Apparat virtualizatsiyasining markaziy g'oyalaridan biri bu fizik kompyuterlardan ham foydalanish mumkin bo'lgan deyarli barcha holatlarda virtual mashinalardan foydalanish qobiliyatidir. Shunday qilib, virtual mashinalar o'zlarining virtual tarmoq adapterlari yordamida fizik va virtual tarmoqlarga ulanishi kerak. VirtualBox da ishlaydigan virtual mashinalar turli tarmoqlarga ulanishi mumkin. VirtualBox virtual mashinalar uchun bir nechta tarmoq rejimlarini taqdim etadi. Bugungi blog yozuvi sizning ehtiyojlaringizga mos ravishda VirtualBox ni sozlashda yordam beradigan VirtualBox tarmoq sozlamalari haqida.
Quyidagi VirtualBox tarmoq rejimlari muhokama qilinadi va taqqoslanadi:
Biriktirilmagan (Not Attached)
NAT
NAT tarmog’i
Ko’prik adapter (Bridged Adapter)
Ichki tarmoq (Internal Network)
Faqat Xost uchun adapter (Host-Only Adapter)
Universal drayver (Generic Driver)
Virtual tarmoq adapterlari
Har bir VirtualBox virtual mashinasi sakkiztagacha virtual tarmoq adapteridan foydalanishi mumkin, ularning har biri tarmoq interfeysi kontrolleri (NIC) deb ataladi. VirtualBox GUI da to'rtta virtual tarmoq adapterini sozlash mumkin. Barcha virtual tarmoq adapterlari (8 tagacha) VBoxManage modifyvm buyrug'i yordamida sozlanishi mumkin. VBoxManage – bu VirtualBox buyruq qatorini boshqarish vositasi bo'lib, undan VirtualBox ning barcha sozlamalarini, shu jumladan VirtualBox tarmoq sozlamalarini sozlash mumkin. Virtual mashina sozlamalarida VirtualBox tarmoq adapteri sozlamalariga kirishingiz mumkin (virtual mashinangizni tanlang, “Настройки” ni bosing va virtual mashinaning sozlash oynasidagi “Сеть” bo'limiga o'ting).
Adapter 1 uchun VirtualBox tarmoq sozlamalari
Bu yerda siz to'rtta adapter yorlig’ini ko'rishingiz mumkin. Virtual mashina yaratilgach, sukut bo'yicha bitta virtual tarmoq adapteri yoqiladi. Siz adapterni yoqish uchun “Включить сетевой адаптер” katagiga belgi qo'yishingiz va o'chirishni belgilashingiz mumkin (bu katakcha virtual tarmoq adapteri qurilmasi virtual mashinaga ulangan yoki yo'qligini aniqlaydi).
VirtualBox tarmoq adapteri sozlamalarini kengaytirish uchun “Дополнительно” tugmasini bosing.
|
| |
Foydalanuvchilarni server va mijoz tomonlarda sozlash

12.4.3. Foydalanuvchilarni server va mijoz tomonlarda sozlash
Foydalanuvchilar bo‘limida qaysi foydalanuvchi VPN ga ulanishi mumkinligi
ko‘rsatiladi. Buning uchun quyidagi 12.5-rasmda keltirilgan bo‘limga o‘tiladi.
201
12.5-rasm. Foydalanuvchilar bo‘limi
12.6-rasm. Foydalanuvchini o‘zgartirish
12.6-rasmdagidek, foydalanuvchini o‘zgartirish bo‘limiga o‘tiladi va
“Пользователь может подключ., используя VPN” bo‘limiga bayroqcha qo‘yiladi.
202
12.7-rasm. IP-manzil biriktirish
12.7-rasmda VPN foydalanuvchisiga statik IP-manzil biriktirish imkoniyati
borligi ko‘rsatilgan. Undan tashqari boshqacha kirish yo‘llar orqali ham
boshqarilishi imkoniyati mavjud.
Kerio Controlda VPN sozlanmalari bajarilib bo‘lindi endi mijoz tomonidagi
sozlanmalar ko‘rib chiqiladi.
VPN mijozi sifatida Windows 7 operatsion tizimi o‘rnatilgan kompyuter
ko‘rsatiladi. Unda tarmoqlarni boshqarish markazi orqali yangi VPN ulanish
yaratiladi (12.8-rasm).
12.8-rasm. Yangi VPN ulanish
203
Keyingi ochilgan oynada “Подключение к рабочему месту” tanlanadi
(12.9-rasm).
12.9-rasm. Ish joyiga ulanish
Keyingi ochilgan oynada “Использовать мое подключение к Интернету
(VPN)” tanlanadi (12.10-rasm).
12.10-rasm. Ulanish usulini tanlash
Keyingi qadamda Kerio Controlning internet IP-manzili kiritiladi (ushbu
laboratoriya ishida virtuallashtirish muhitlaridan foydalanganligi sababli, kerio
controlning tashqi ya’ni internet statik ip-manzili mavjud emas. Shuning uchun
204
uning lokal tarmoq manzili ko‘rsatiladi), nomi esa istalgancha qo‘yiladi
(12.11-rasm).
12.11-rasm. Tarmoq adresini kiritish
12.12-rasm. Foydalanuvchi nomi va parolini kiritish
12.12-rasmda Kerio Controldagi foydalanuvchi login va parollari kiritiladi.
Ulanish natijasini 12.3-rasmda ko’rishingiz mumkin.
205
12.13-rasm. Ulanish natijasi
Tarmoqga ulanish bo‘limida yangi yaratilgan “VPN-подключение”
sozlanadi. Uning “Свойства” bo‘limiga o‘tib, “Безопасность” bo‘limidagi
sozlanmalari ochiladi va quyidagi 12.14-rasmda ko‘rsatilganidek qilib sozlanadi.
12.14-rasm. “Безопасность” bo‘limi
Ushbu 12.14-rasmning “Безопасность” bo‘limidagi “Дополнительные
параметры” ga o‘tiladi va 12.3-rasmdagi kiritilgan kommutator ushbu yerda
ko‘rsatiladi.
206
Keyin, VPN-ulanishga kiriladi va foydalanuvchining login/parollari kiritiladi
(12.15-rasm). Ulanish natijasi 12.16-rasmda ko’rsatilgan.
12.15-rasm. VPNga ulanish
12.16-rasm. Joriy ulanishlar
Natijani yana qo‘shimcha Kerio Controlning “Состояние” --> “Клиенты
VPN” bo‘limida ham ko‘rsa bo‘ladi.
|
Ruza. Kirish. Asosiy tushinchalar. Statikaning asosiy aksiomalari

1 – MA’RUZA. KIRISH. ASOSIY TUSHINCHALAR. STATIKANING
ASOSIY AKSIOMALARI
REJA:
1. Asosiy tushunchalar va ta’riflar
2. Statikaning asosiy aksiomalari
3. Bog’lanish va bog’lanish reaksiya kuchlari
Jismga ta’sir etuvchi kuchlar turlari, ular ustida amallar, kuchlarning
muvozanat shartlarini o’rganuvchi nazariy mexanikaning bo’limi statika deb
ataladi. Statikani o’rganish uchun zarur bo’lgan asosiy tushuncha va ta’riflarni
keltiramiz.
1. Moddiy nuqta. Кo’rilayotgan masalada geometrik o’lchamlarining
ahamiyati bo’lmagan jism moddiy nuqta deb ataladi.
2. Mexanik sistema. Har birining holati va harakati boshqalarining holati va
harakatiga bog’liq bo’lgan moddiy nuqtalar to’plami mexanik sistema deb ataladi.
Ta’rifdan ko’rinadiki mexanik sistema moddiy nuqtalar orasida o’zaro ta’sir
mavjud bo’lishini taqozo qiladi.
3. Absolyut (mutlaq) qattiq va deformatsiyalanuvchi jism. Qattiq jismning
ixtiyoriy ikki nuqtasi orasidagi masofa har qanday holatda ham o’zgarmasdan
qolsa, bunday jism absolyut (mutlaq) qattiq jism deb ataladi. Tabiatda mutlaq
qattiq jism mavjud emas. Har qanday qattiq jism bo’lmasin, shunday sharoit
mavjud qilish mumkinki, uning ikki nuqtasi orasidagi masofa o’zgarishiga olib
kelish mumkin. Bu jism shaklining o’zgarishiga olib keladi. Ikki nuqtasi orasidagi
masofa o’zgaruvchi bo’lgan qattiq jism deformatsiyalanuvchi jism deb ataladi.
Binobarin tabiatda faqat deformatsiyalanuvchi jism mavjuddir.
4. Erkin va erkin bo’lmagan jism. Fazoda ixtiyoriy vaziyatni egallashi
mumkin bo’lgan jism erkin jism deb ataladi. Quyosh sistemasining sayyoralari
bunga misol bo’la oladi. Agar jismning fazodagi vaziyati yoki harakatiga
qandaydir chek qo’yilsa, bunday jism erkin bo’lmagan, ya’ni bog’lanishdagi jism
deb ataladi.
5. Кuch. Moddiy jismlarning harakati yoki ichki holatining o’zgarishiga
sabab bo’luvchi, o’zaro bir-birlariga ko’rsatgan ta’sirlarning miqdor o’lchovi kuch
deb ataladi. Jismlarning o’zaro mexanik ta’siri ularni bir-biriga tegib yoki ma’lum
masofada turganida ham mavjud bo’lishi mumkin.
Birinchi toifaga jismlarning o’zaro bir-birlariga bosimi, ikkinchi toifaga har
xil tortishish kuchlari : sayyoralar orasidagi o’zaro tortishish, elektr, magnit va
boshqalar kiradi. Jismga qo’yilgan kuch: miqdor, yo’nalish va qo’yilish nuqtasi
bilan xarakterlanadi, ya’ni kuch vektor kattalikdir. SI xalqaro birliklar sistemasida
kuch birligi – Nyuton.
Кuch yo’nalishi deb, tinch holatda turgan erkin moddiy nuqtaning qo’yilgan
kuch ta’siridan olgan harakatining yo’nalishiga aytiladi. Кuch yo’nalgan to’g’ri
chiziq kuchning ta’sir chizig’i deb ataladi (1.1-shakl).
Jismning bevosita kuch qo’yilgan nuqtasi kuch qo’yilgan nuqta deb ataladi.
Кuch yo’naltirilgan kesma orqali grafik tasvirlanadi. Tanlab olingan masshtabda
kesma uzunligi kuch miqdorini ifodalaydi, kesmaning yo’nalishi kuch yo’nalishiga
monand, uning boshlanishi yoki oxiri kuch qo’yilgan nuqtaga monand.
1.1-shaklda kuch A nuqtaga qo’yilgan.
|
H.323 bilan videokonferensaloqa

|
H.323 bilan videokonferensaloqa
|
bet | 3/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,31 Mb. | | #253956 |
Bog'liq “Multimedia qurilmalarini qo’llab quvvatlovchi tarmoq dasturini (2)H.323 bilan videokonferensaloqa
Tarixiy jihatdan, videokonferensaloqa asosan ISDN va vaqtni taqsimlash multipleksiyasi (TDM) orqali amalga oshirilgan. standart H.320 yordamida tarmoqlar. Ma'lumotlar tarmoqlari orqali interaktiv videoni ishga tushirish mumkin emas edi videoning umumiy media xususiyatlari, ulanishning kamligi va kafolatlangan ma'lumotlar oqimining yo'qligi. Bilan kommutatsiyalangan 10/100 Mbit/s tarmoqlarni, yuqori darajadagi marshrutizatorlarni va Layer 2 va Layer 3 sifatini joriy etish xizmati (QoS), IP orqali interaktiv videoni yetkazib berish endi haqiqatga aylandi. Bugungi kunda katta o'rnatilgan katta oylik kirish va kommutatsiya toʻlovlarini talab qiladigan H.320 tarmoqlarining bazasi.
IP tarmoqlaridagi joriy yutuqlar bilan endi IP orqali interaktiv videoni ishga tushirish mumkin tarmoq, shu tariqa ovoz, video va ma'lumotlar trafigini birlashtirish orqali mijozlar oyiga minglab dollarlarni tejaydi umumiy yo'l ustida. Videokonferensaloqa terminallari endi qo'llab-quvvatlashga muhtoj emasligi sababli, xarajatlar yanada kamayadi Inverse Multiplexers (IMUXs) kabi murakkab tarmoq yig'ish qurilmalari va buning o'rniga tayanishi mumkin tarmoqqa ulanish uchun oddiy Ethernet tarmoq interfeysi kartalari (NIC).
H.323 Videokonferensaloqa komponentlari
Cisco yuqoridagi barcha komponentlar uchun mahsulot yechimlarini taklif etadi, ular qamrab olingan video terminallardan tashqari video infratuzilmasida. 1-2-rasmda H.323 tipidagi videokonferensaloqa tasvirlangan tarmoq.
1-2-rasm H.323 Videokonferensaloqa infratuzilmasi komponentlari
Video terminali
Video terminallar ko'p shakllarda bo'ladi, jumladan, shaxsiy kompyuterlarda mustaqil ish stoli sifatida o'rnatilgan video tizimlar terminallar va guruhga yo'naltirilgan umumiy konferentsiya xonasi qurilmalari. 1-3-rasmda funksionallik tasvirlangan H.323 video terminalidagi komponentlar. Shakl 1-3 Video terminalning funktsional komponentlar.
|
| |
Gateway - Universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti

|
Universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti
|
bet | 5/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,31 Mb. | | #253956 |
Bog'liq “Multimedia qurilmalarini qo’llab quvvatlovchi tarmoq dasturini (2) Gateway
Shlyuzlar H.323 elementlari va H.320 birliklarining o'rnatilgan bazasi o'rtasida o'zaro hamkorlikni ta'minlaydi. The H.323 shlyuzi H.323 video terminallariga boshqa H.32x video terminallari bilan aloqa qilish imkonini beradi, masalan
H.320 va H.321 video terminallari. Video shlyuzlar turli protokollar o'rtasida tarjimani amalga oshiradi, audio kodlash formatlari va turli H.32x standartlari tomonidan ishlatilishi mumkin bo'lgan video kodlash formatlari. Masalan, ISDN H.320 standarti signalizatsiya uchun H.221 protokolidan foydalanadi, H.323 standarti esa H.225 dan foydalanadi. Turli xil qurilmalarga ruxsat berish uchun shlyuz ushbu ikki protokol o'rtasida tarjima qilinishi kerak bir-biri bilan muloqot qilish uchun tarmoq media va protokollari. 1-5-rasmda shlyuzning roli ko'rsatilgan
H.323 video tarmog'ida.
Shakl 1-5 H.323 video shlyuzining funktsional komponentlari
Ko'p nuqtali konferentsiya birligi (MCU)
Video terminallar odatda nuqtadan nuqtaga qurilmalar bo'lib, har bir suhbatda faqat ikkita ishtirokchiga ruxsat beradi. Amultipoint ko'p nuqtali konferentsiya bloki (MCU) video konferentsiyalarni uch yoki undan ortiq ishtirokchilarga kengaytirish imkonini beradi. MCU ko'p nuqtali kontroller (MC) va ko'p nuqtali protsessordan (MP) iborat. MC boshqaradi barcha qo'ng'iroqlarni sozlashni boshqarish funktsiyalari va konferentsiya resurslari, shuningdek ommaviy axborot vositalarini ochish va yopish oqimlar. MP faqat audio va video media oqimlarini qayta ishlaydi. Cisco MCU'larini yaratish uchun yig'ish mumkin ko'proq konferentsiyalar yoki kattaroq konferentsiyalar yaratish uchun. Video infratuzilmasi. 1-6-rasmda MCU funksiyasi tasvirlangan.
1-6-rasm MCU ning funktsional komponentlari
Proxy
Proksi - bu mahalliy LAN yoki zonadan H.323 qo'ng'iroqlarini to'xtatuvchi va qo'ng'iroqlarni qayta ishlash agenti. boshqa LAN yoki zonalarda joylashgan H.323 so'nggi nuqtalari bilan seanslar. Bunda proksi-server tarmoqni ta'minlaydi zonalararo segmentlarda xizmat ko'rsatish sifatini (QoS) o'rnatish va qo'llash qobiliyatiga ega ma'murlar. The proksi, shuningdek, tunnel o'tkazish uchun H.323 videokonferentsaloqa ulanishlarini aniqlash usulini taqdim etadi xavfsizlik devorlari va Tarmoq manzillarini tarjima qilish (NAT) muhitlari. 1-7-rasmda proksi-server orqali qo'ng'iroq qilish tasvirlangan WAN havolasi.
Shakl 1-7 WAN havolasi orqali proksi qo'ng'iroq
|
| |
WAN ko'p zonasi - Universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti

|
Universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti
|
bet | 8/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,31 Mb. | | #253956 |
Bog'liq “Multimedia qurilmalarini qo’llab quvvatlovchi tarmoq dasturini (2)WAN ko'p zonasi
2-5-rasmda WAN muhitida ko'p zonali H.323 tarmog'i tasvirlangan. Bu joylashtirish modeli yirik korxonalar, davlat va ta’lim tarmoqlarida qo‘llaniladi. QoS ikkalasi yordamida amalga oshirilishi mumkin Cisco IOS dasturiy ta'minotidagi proksi-server va ustuvor navbat (PQ) xususiyatlari, video bo'yicha trafik tasnifi terminallar yoki marshrutizatorlarning WAN portlarida ustuvor navbat bilan birgalikda Layer 3 kalitlari.
WAN muhitida bir nechta zonalarni yaratish ma'murlarga tarmoq resurslarini boshqarish imkonini beradi va past tezlikdagi WAN havolalarida video sifatini ta'minlash. Qo'ng'iroqlarni qabul qilishni nazorat qilish (CAC) a da juda muhimdir katta WAN muhiti. Bir nechta zonalar yoqilgan bo'lsa, darvozabon umumiy miqdorni boshqarishi mumkin Muayyan tarmoq havolasi bo'ylab ruxsat etilgan H.323 video o'tkazish qobiliyati. Masalan, siz umumiy miqdorni cheklashingiz mumkin 768 kbps ga T1 WAN havolasi bo'ylab H.323 video o'tkazish qobiliyati va darvozabon har qanday qo'ng'iroqni rad etadi
768 kbps dan oshgan so'rov.
Shakl 2-5 WAN ko'p zonasi
WAN ko'p zonali joylashtirish modeli quyidagi dizayn xususiyatlariga ega:
H.323 video uchun bir nechta zonalarni qo'llab-quvvatlaydigan bir nechta darvozabonlar.
H.323 so'nggi nuqtalari va xizmatlari tayinlangan darvozabonda, odatda mahalliy saytda ro'yxatdan o'tgan.
Cisco IP/VC 352X orqali ixtiyoriy PSTN kirish imkoniyati mavjud.
O'tkazish qobiliyatini boshqarish har bir zonada va WAN bo'ylab, har birida darvozabon yordamida mavjud sayt.
O'tkazish qobiliyatini tejash uchun yirik filial saytlarida mavjud bo'lgan taqsimlangan xizmatlar.
To'liq malakali E.164 manzillari yoki H.323-ID yordamida zonalararo va mintaqa ichidagi qo'ng'iroqlarni yo'naltirish.
Har bir saytda WAN tarmog‘ida ustuvor navbat (PQ) yoki trafik asosidagi PQ bilan proksi yoqilgan WAN portlarida amalga oshirilgan tasnif.
|
| |
II BOB. Kompozit joylashtirish modeli

|
II BOB. Kompozit joylashtirish modeli
|
bet | 6/15 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 2,31 Mb. | | #253956 |
Bog'liq “Multimedia qurilmalarini qo’llab quvvatlovchi tarmoq dasturini (2)
2-1-rasmda muhokama qilingan barcha joylashtirish modellarini qamrab oluvchi kompozit topologiya ko'rsatilgan. ushbu qo'llanma. Ushbu bobda muhokama qilingan barcha dizaynlar hozirda jo'natilayotgan mahsulotlar bilan qo'llab-quvvatlanadi. Cisco asosidagi H.323 videokonferensaloqa yechimining umumiy maqsadlari quyidagilardan iborat:
Biznes sifati bilan korporativ infratuzilma bo'ylab uchdan-end IP video ulanishini ta'minlash yuqish. Biznes sifati videosi kamida sekundiga 30 kvadrat operatsiya sifatida aniqlanadi Common Intermediate Format (CIF) ruxsati. Odatda, bunday sifat darajasi 384 kbps ni talab qiladi ko'pgina video terminallar uchun dastur tarmoqli kengligi.
Xizmat sifatini ta'minlash (QoS) — past kechikish va jitter (kechikish o'zgaruvchanligi) bilan yuqori mavjudlik.
Integrated Services Digital Network (ISDN) xarajatlarini ISDNga ehtiyojni bartaraf etish orqali kamaytirish to'g'ridan-to'g'ri video terminallarga qo'shimchalar.
Umumiy kommutatsiyalangan telefon tarmog‘iga (PSTN) eski H.320 tizimlariga umumiy foydalanishga ruxsat berish shlyuz resurslari.
Ko'p nuqtali konferentsiya birliklari (MCUs) orqali ko'p nuqtali qo'ng'iroqlarni qo'llab-quvvatlash.
MCU va shlyuz resurslarini IP infratuzilmasi bo‘ylab taqsimlash orqali WAN tarmoqli kengligini saqlang.
Mavjud IP infratuzilmasidan foydalanish orqali video tarmoqqa egalik qilishning umumiy qiymatini pasaytirish.
Tarqalgan tarmoq topologiyasida bir nechta H.323 elementlarini boshqarish imkoniyatini qo'llab-quvvatlash.
Shakl 2-1 Kompozit joylashtirish modeli
Kampusning yagona zonasi
2-2-rasmda bitta zona bilan tuzilgan kampus muhitidagi H.323 tarmog'i tasvirlangan. Bu amalga oshirish uchun eng asosiy dizayn modeli va pilot o'rnatishlarda va kichikroq video muhitlarda qo'llaniladi.
Shakl 2-2 Kampusning yagona zonasi
Kampusning yagona zonali joylashtirish modeli quyidagi dizayn xususiyatlariga ega:
H.323 video uchun yagona zonani qo'llab-quvvatlaydigan yagona darvozabon.
Yagona darvozabonda ro'yxatdan o'tgan barcha H.323 video foydalanuvchilari. (Darvoza qo'riqchisi uchun 8-bobga qarang
ro'yxatga olish cheklovlari.)
Cisco IP/VC 352X shlyuzi orqali ixtiyoriy PSTN kirish imkoniyati mavjud.
Cisco IP/VC 3510 MCU orqali ixtiyoriy ko'p nuqtali konferentsiya.
Sozlangan gatekeeper tomonidan boshqariladigan zonaning tarmoqli kengligi.
Barcha shlyuz va MCU xizmatlari roʻyxatdan oʻtgan va bitta darvozabon tomonidan boshqariladi.
To'liq malakali E.164 manzillari yoki H.323-ID yordamida so'nggi nuqtalar o'rtasida qo'ng'iroqlarni yo'naltirish.
|
| |