nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Медиа саводхонлик ва ахборот маданияти

|
Медиа саводхонлик ва ахборот маданияти
|
bet | 1/8 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #105546 |
Bog'liq 1- mavzu media
Media savodxonlik va axborot madaniyati
Tuzuvchi: falsafa doktori (PhD), dotsent Toshboyev Bobomurot
Аsоsiy аdаbiyotlаr: - Ya .Mаmаtоvа, S.Sulаymаnоvа. O’zbеkistоn mеdiаtа’lim tаrаqqiyot yo’lidа. O’quv qo’llаnmа. Extremum-press, 2015-94.6
- Yaхyo Muхаmmаd Аmin. Intеrnеtdаgi tаhdidlаrdаn himоya. Yordаmchi o’quv qo’llаnmа. Movaro«nnaxr, 2016.-672 b
- Федров А.В. Медиаобразование и медиаграмотность: учебное пособие - M. 2013.
- Mеdiа vа ахbоrоt sаvоdхоnligini shаkllаntirishning pеdаgоgik jihаtlаri. O’quv-аmаliy qo’llаnmа. - Extremum-press, 2017-142.6
1-mavzu. Mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyati evоlyutsiyasi hаmdа jаmiyatdаgi ахаmiyati (2 sоаt)
Mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyati tushunchаsi evоlyutsyasi vа diаlеktikаsi. Mulоqоt vа mа’lumоt tushunchаsining uzviyligi vа o’zigа хоsligi. Mulоqоt vа mа’lumоtning insоn hаyotidаgi o’rni, аhаmiyati vа mа’nаviy ehtiyojgа аylаnishi. Mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyati kоmmunikаtiv vоsitа sifаtidа vа fоydаlаnish usullаri. Хаt (mаktub) ilk ахbоrоt аlmаshuv shаkli. Pоchtа, gаzеtа, tеlеgrаf, jurnаl vа rаdiо ахbоrоt mаnbаi sifаtidа. Tеlеvidеniе – dаvr tаqоzоsi sifаtidа.
Fаnning prеdmеti, mаqsаdi vа vаzifаlаri. Mеdiа sаvоdхоnlik tushunchаsi, mаzmun vа mоhiyati. Ахbоrоt mаdаniyati tushunchаsi mаzmun vа mоhiyati. Ахbоrоt оlish vа fоydаlаnish mеtоdlаri. Mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyatnning jаmiyatdаgi o’rni vа ахаmiyati. Хоrijiy mаmlаkаtlаrnnng mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyating qiyosiy tаhlili.
Mеdiа sаvоdхоnlik vа ахbоrоt mаdаniyati tushunchаsi evоlyutsyasi vа diаlеktikаsi - Media (ing. media, lot. oʻrta “vositachi” soʻzidan) keng tushuncha boʻlib, oʻz ichiga aloqa vositalarini, axborotni uzatish usullarini, shuningdek, ular hosil qiladigan muhitni (media makonini) oladi.
- “Media” kontseptsiyasini ishlab chiqish asoschilari Toronto universiteti xodimlari Garold Innis va Marshall Maklyuhanlardir.
Taniqli hind fotojurnalisti Pabak Sarkarning fikriga ko‘ra, mediasavodxonlik sari tashlangan ilk qadam, bu to‘g‘ri savol bera olishdir
Media hozirgi vaqtda ma'lum bir iste'molchiga axborot xabarini u yoki bu shaklda etkazish uchun xizmat qiluvchi texnologik vositalar va aloqa usullarining butun majmuasini o'z ichiga olgan keng tushunchadir
u matn, musiqa, tasvir ko’rinishida bo’lishi mumkin.
Mеdiа
|
| |
Uzunlik o‘lchov birliklari

|
Uzunlik o‘lchov birliklari
|
Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 12,16 Kb. | | #228488 |
Bog'liq Dars ishlanma
Mavzu: Uzunlik o‘lchov birliklari
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarni “Uzunlik o‘lchov birliklari” xossalari bilan tanishrirish, bilim ko`nikma hosil qilish.
Tarbiyaviy: Sport bilan shug`ullanishni targ`ib qilish, ish bajarishda tozalikka, ozodalikka, tartibga rioya qilishga o`rgatish.
Rivojlantiruvchi:O’quvchilarda matematik nutq, xotira, tafakkurni, yozuv ko’nikmalarini rivojlantirish. O’quvchilarning faolligini oshirish, olingan bilimlarini hayot bilan bog’lash
Fanga oid kompetensiyalar: Yangi dars texnologiyalari orqali o’quvchilardagi fikriy bog’liqlikni, mantiq va xotiraning rivojlanishiga imkoniyat yaratish, qandaydir muammoni hal qilishda o’z fikrini ochiq va erkin ifodalash mahoratini shakllantirish.F.k.2. matematik mulohazalarni og‘zaki va yozma tarzda ifodalay oladi;
Metodi: savol javob, tushuntirish
Jihozi: Mavzuga oid ko’rgazma, tarqatmalar.kitob
Darsning borishi.
I.Tashkiliy qism. Salomlashish, davomotni aniqlash, `o`quvchilarni o`quv qurollarini nazoratdan o`tkazish, aylanma daftarlarni almashtirish.
II. Otgan mavzuni so’rash va mustahkamlash. O`tilgan darsda “Ko‘paytirishni tekshirish”yuzasidan savol-javob o`tkazish, uy vazifasini bajarilishini tahlili o`tkazilib no`to`g`ri bajarilgan misollar yuzasidan ko`rsatma beraman.
III Yangi mavzu bayoni: 1 cm =10 mm 5 cm 4 mm = 54mm
1 dm = 10 cm 8 dm 6 cm = 86 cm
1 m =10 dm 3 m 7 dm =37 dm 1 km =1000 m 2 km 40 m =2040 m
To‘g‘ri chiziq chizing. Unda uchta A, B va D nuqtalarni ketma-ket belgilang. AB kesma uzunligi uch yarim cm, BD kesma uzunligi to‘rt yarim cm bo‘lsin. Bu kesmalar uzunliklari yig‘indisini toping. Bu yig‘indi qaysi kesma uzunligiga teng?
3. Algoritm bo‘yicha amallarni bajarib, natijani toping:
4. Xona va yo‘lak o‘lchamlarini toping.
5.24 m arqon uchta joyidan teng qirqilsa, har bir bo‘lakning uzunligi necha metr bo‘ladi? Buni chizmada ko‘rsatib bera olasizmi?
VI. O`quvchilarni baholash va uyga vazifa: Darsda faol qatnashgan, doskada misol masala bajargan va birinch bo`lib bajargan o`quvchilarni baholayman.Uyga vazifani e`lon qilaman.
Uyga vazifa 7- misol. Bajarilishi yuzasidan ko`rsatma berib darsni yakunlayman.
6.Tenglamalarni yeching:
18 + x = 35 x + 500 = 900 230 + x = 570
X=35-18 x=900-500 x=570-230
X=17 X=400 X=340
Laylaklar 2000 m balandlikda, turnalar laylaklardan 2 marta, lochinlar 5 marta balandroq uchishadi. Bu qushlarning yuqoriga kо‘tarilish balandligini km da ifodalang.
|
| |
HO‘L USUL - 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi

|
2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi
|
bet | 7/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi HO‘L USUL
Gil qorg`ichga suv bilan birgalikda uncha katta bo`lmagan qismlar bilan solib turiladi. Xaskashlar katta bo`laklarni o`lchamlari 3 — 5 mm dan katta bo`lmagan mayda donachalarga bo`ladi, ular esa suvda osongina erib ketadilar. Hosil bo`lgan shlam maydalangan ohaktosh bilan birgalikda tuyish uchun surgichlar bilan xom ashyoviy tegirmonning sarflovchi bunkerlariga o`tkaziladi. Agar karbonat xom — ashyosi sifatida bo`rdan foydalanilsa, u holda uni avval (maydalangandan so`ng) gil bilan birgalikda qorg`ichda qoriladi, so`ngra esa tegirmonda tuyiladi. Gilning yirik, erimagan donachalari idishning tubida yig`ilib qoladi va vaqti — vaqti bilan chiqarib tashlanadi.
Xom —ashyoviy aralashmaning ikkinchi komponenti — ohaktosh — ikkita bosqichda maydalanadi. Birinchisi lunjli ikkinchisi bolg`ali toshmaydalagichda maydalanadi va tashuvchi qurilmalar yordamida gilli shlam bilan birgalikda tuyish uchun xom — ashyoviy aralashmaning komponentlari o`rtasida aniq nisbatni saqlab turishga imkon beruvchi avtomatik boshqaruvchisi bo`lgan uzluksiz ishlab turuvchi tarozli dozatorlar orqali sharli tegirmonga yo`naltiriladi. Xom — ashyoni tuyish to №008 — elakda uning 8—10% dan ortiq bo`lmagan qismi qolguncha davom ettiriladi, ya‘ni xom —ashyo zarrachalarining 90% — 80 mkm kam bo`lgan o`lchamgaega.
Tegirmonda tuydirilgandan so`ng shlam gorizontal va vertikal shlam- basseynlarga surib o`tkaziladi. Bu shu bilan bog`langanki,xom — ashyo bir jinslibo`lmasligitufayliuningkimyoviytarkibio`zgarishimumkin,sementning sifati esa kuydiriladigan xom ashyoviy aralashmaning kimyoviy tarkibiga bog`liq. Tegirmondagi shlam avval birinchi vertikal basseynga uzatiladi. Boshqacha tarkibli shlam esa ikkinchi vertikal basseynga uzatiladi. Bu ikkala idishdagi shlamning aniq kimyoviy tarkibini bilgan holda talab etiladigan shlamning tarkibini xisoblab topish mumkin. Shlamni sozlash gorizontal shlambasseynda amalga oshiriladi. Shlamning kimyoviy tarkibidagi CaO. Si02.Fe203. AL203 larning miqdorini aniqlab turishni ta‘minlaidigan avtomatik ravishda ishlovchi namuna olg`ich va rentgen kvantometri bilan doimo tekshirib turiladi. Sozlangan shlam katta hajmli gorizontalshlambasseynlarda saqlanadi,undan esa surgichlar yordamida aylanib turuvchi xumdonga surib o`tkaziladi. Humdondan u 1000° — 1100°S haroratda chiqadi va panjarali sovutkichga yo`naltiriladi. Bu yerda u o`zi orqali o`tuvchi havo vositasida 30o—50oC gachasovutiladi.
Xozirgi vaqtda ko`proq «Volga» sovutkichi qo`llanilmoqda. Sovutqichdan klinker va qo`shimchalar sayvalash asbobiga va bunkerga tushadi. Maydalangan klinker yuk tashuvchi vositalar yordami bilan omborga uzatiladi. Uni saqlash vaqtida ba‘zan erkin CaO moddada tutib qolinadi va havoning namida so`nadi va bu holatda klinkerning xususiyati yaxshilanadi.
Ho’l usulda sement ishlab chiqarishining texnologik chizmasi.
Aktiv mineral qo‘shimcha
|
|
|
Maydalash
|
|
|
Quritish
|
Qoplarda sementni joylashtirish
|
| |
Foydalanilgan Adabiyotlar

|
Foydalanilgan Adabiyotlar
|
bet | 14/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasiFoydalanilgan Adabiyotlar:
Qodirova D.Sh. Nuriddinov X.N. Bog‘ovchi moddalar va qurilish materiallarini tadqiq etish usullari.o‘quv qo‘llanma.T.,Toshkent2011.
Asqarov B.A. Qurilish konstruksiyalari. T., O`zbekiston,1995.
Akramov H.A. Qurilish ashyolari sanoati korxonalarini loyihalash. T., O`zbekiston,2003.
Akramov H.A. Nuritdinov H.N. Beton va temir-beton buyumlari ishlab chiqarish texnologiyasi. Darslik. T., O`zbekiston faylasuflari milliyjamiyati, 2011.
Akramov H.A., Nuritdinov H.N. Beton va temir-beton buyumlari ishlab chiqarish.O`quvqo`llanma,IvaIIqism.T.,O`zbekiston,2007.
Qosimov E. Qurilish ashyolari. .T.,Mehnat2004.
Otaqo‘ziyev T. Qosimov E. Mineral bog‘lovchilar va ulardan tayyorlanadigan buyumlar. T.,O‘qituvchi1984.
Butt Yu.M. Texnologiya sementa i drugix vyajuщix materialov. M ., Izdatelstvo literaturi po stroitelstvu1964.
V.Duda. Semet. M.,Stroyizdat1981.
Golovanova L.V. Obщaya texnologiya sementa. M.,Stroyizdat 1981.
А.П.мандриков.Примеры расчета железобетонных конструкций.
Internetma‘lumotlar:
www.uzdaily.uzwww.podrobno.uzwww.cem.uzwww.stroyka.uzwww.allbeton.ruwww.beton.ruwww.cemcom.ruwww.eurocement.ruwww.unicementgroup.comwww.ufastroysnab.ruwww.rucem.ru
|
| |
PORTLANDSEMENT - 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi

|
2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi
|
bet | 2/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi PORTLANDSEMENT
Tarkibi va klassifikatsiyasi
Portlandsement deb tarkibida kalsiy silikatlari (70 — 80%) ustunlik qiladigan klinker va (3 — 5%) gipsni birgalikda mayda tuyib hosil qilinadigan,suvda ham, havoda ham qotadigan gidravlik boglovchi moddaga aytiladi. Ohaktosh va gildan iborat bo`lgan xom-ashyoviy qorishmani kuydirib,klinker ishlab chiqarishadi. Gipsni qotish muddatini va tezligini nazorat qilish uchun qo`shiladi.Tarkibi bo`yicha portlandsement qo`shimchasiz,mineral qo`shimchali va shlakoportlandsementga bo`linadi.Portlandsement olishdagi eng muhim texnologik jarayonlarquyidagilardir:
xom ashyoviy aralashmanitayyorlash;
bu qorishmani o`tda toblab klinker hosilqilish;
klinker, gips o`ta maydalab tuyib, qo`shimchalari bilan birgalikda kukungaaylantirish.
Xom ashyoviy aralashma asosan 75 — 80% kalsiy karbonati CaCO3; hamda 25 — 20% gildan tashkil topadi.Sun‘iy qorishmada gilni butunlay yoki qisman boshqa moddalar: domna shlakli, nefelin shlami, kul, diatomit, trepel bilan aralashtirish mumkin. Sement kimyosi bo‘yicha yettinchi xalqaro kongressda (Parij, 1980 y.) ko`p mamlakatlarning olimlari sanoat chiqindilaridan keng foydalanish maqsadga muvofiq ekanligini ta‘kidladilar. Bu o`rinda tarkibi klinker olish uchun zarur bo`lgan moddalar (silikatlar)ga boy bo`lmish domna shlaki nixoyatda qimmatli xom —ashyo hisoblanadi. Masalan: glinozem ishlab chiqarishda hosil bo`luvchi nefelin shlamining tarkibida 25— 30% Si O2. 50 — 59% CaO, 2 —5%AL2O3 bo`ladi, sement olish uchun unga 15 — 20% ohaktosh qo`shishkifoya,shundaxumdonlarsamaradorligi20%gaoshadi,yoqilg`isarfiesa20 — 25% ga kamayadi.Xom ashyoviy aralashma quruq, xo`l, chatishtirilgan usullarda tayyorlanadi. Ishlab chiqarish usulini tanlash xom — ashyoviy qorishmanitayyorlashxususiyatlarigabog`liqdir.Harbirusulo`zavzalliklarigava kamchiliklariga ega.
Klinkerning kimyoviy va mineralogik tarkibi.
|
| |
Rahbarlik kuyidagicha ta‘riflarni keltirish mumkin

|
Rahbarlik kuyidagicha ta‘riflarni keltirish mumkin
|
bet | 1/3 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 147,37 Kb. | | #110259 |
Bog'liq Raxbarlik odobi va muomala madaniyati
Raxbarlik odobi va muomala madaniyati
REJA
Raxbarlik tushunchasi
Raxbar shaxs sifatida
Raxbar va xodim
Rahbarlik kuyidagicha ta‘riflarni keltirish mumkin
1. Rahbar ijtimoy shahs sifatida ishlab chiqarish chikaruvchi kuchlar va ishlab chiqarish resurlarini birlashtirib uning assosiy harakat chiqarish, kuchini boshkaruvchi omilkorlik bilan ish yurituvchi shahsdir.
2. Rahbar har qanday ishni amalga oshirish uchun, avvalo, mustakil qaror qabul kiladi. Bu qaror rahbarning tadbirkorlik, ishbilarmonlik faoliyati maqsadini belgilaidi.
3. Raxbar o'z sohasiga yangi g’oya, yangi tashabbus, yangi texnologiyalarni joriy etuvchi tadbirkor shahs hisoblanadi.
Rahbar shahs xislatlari. Rahbar shahsi mavjudligini ta'kidladik, unga xos masalalarni uch guruhga bo'lib o'rganish taklif qilinadi:
Biograf tavsifi;
Qobiliyat;
Shahs xislatlari.
Rahbar shahsining biografik jihatlariga uning yoshi, jinsi, ijtimoy-iqtisodiy mavqei va malumoti kiradi. Rahbar yoshi.
Bosharuv faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirishning rahbar yoshiga bo'g'liqligi rivojlangan mamlakatlar tadqiqotlariga asoslanadi. Aniqlanishicha, Yapon qayta ishlab chiqarish yirik kompaniari rahbarlaring o'rtacha yoshi 63,5 bo’lsa, shu toifa amerikalik rahbarlarning yoshi 59 da ekan.
Biografik xolatlar qatoriga shaxsning ijtimoiy-iqtisodiy mavqeyi va uning ma’lumoti darajasini kiritish mumkin. Boshqaruv faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirishda mavqe va ma’lumot ham muhim omil hisoblanadi. Biznes boshaqaruvi soxasidagi olim R.Stogdill muallifligidagi “Boshqaruv qo’llanmasi” da ta’kidlashicha, muvaffaqiyatli boshqaruv va shxsning ijtimoiy-iqtisodiy mavqeyi o’rtasidagi bog’liqlik 94%ga teng hamda ma’lumoti o’rtasidagi bog’liqlik esa, 88% ga tengdir. Buning axamiyati ayniqsa sharq madaniyati misolida yaqqol ko’zga tash;anadi. Xududimizdagi oddiy fuqaro raxbar rahbar shaxsida nufuzli, o’ziga to’q to’la-to’kis insonni ko’rishni hoxlaydi. Raxbar mayda iqtisodiy muammolarni bemalol hal qila olishi, katta ijtimoiy aloqalarga molik ekanligi bilan hamda o’z aqliy qobilyati, tajribasi bo’yicha boshqa hodimlardan ustun turishi lozim.
|
| |
ChATIShTIRILGAN USUL - 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi

|
2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi
|
bet | 9/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi ChATIShTIRILGAN USUL
Bu usul yoqilg`i sarfini ho`l usulga nisbatan 20 — 30% ga kamaytirish mumkinva bu tahminan ho‘l usul bilan taqqoslaganda kapit6al sarf harajatlar 10 % ga kamayadi. Bu xom —ashyoviy aralashma xo`l usulda tayyorlanadi kuydirish jarayoni esa quruq usulda olib boriladi ya‘ni shlam maxsus asboblarda suvsizlanadi,so`ngkuydirishgapechgajo`natiladi.Biroqelektrquvvatisarfi15-20% ga ortadi.
Texnologiyada kuydirilgan klinkerni maxsus sovitgichlarda havo yordamida tez sovutish muhumdir.
Shuningdek, asosida xom —ashyoviy aralashmani nurlantirish yoyuvchi radiasion - kimyoviy usul ustida ham bosh kotirilmokda.
Shlambaseyn
Tegirmon
Portlandsement ishlab chiqarishning yuqorida ko‘rib chiqilgan 3 usulidan tanlash bir qancha texnologik va texnik – iqtisodiy xarakterdagi faktorlar bilan belgilanadi.Ushbu faktorlarga xom ashyoning sifatli harakteristikasi portlandsementning tayinlanish va zavodning quvvati kiradi.
Dunyo bo‘yicha sement ishlab – chiqarishning ho‘l usuli ustunlik qilmoqda. Ushbu usul bo‘yicha MDH davlatlarida 80 % portlandsement ishlab chiqariladi. Angliya,Kanada va Fransiyada deyarli barcha zavodlar ho‘l usul bilan ishlaydi.AQShda esa taxminan 60 % portlandsement ho‘l usulda ishlab chiqariladi.
Quruq usul esa Yaponya,Shvetsiya,Germaniya,Italyada ustunlik qiladi.Ushbu davlatlar va AQShda portlandsement ishlab chiqarilishi chatishtirilgan usuli keng qo‘llanishga o‘tilmoqda.Zamonaviy nazorat qiluvchi vositalar orqali ishlab chiqarishni nazorat qiluvchi muammolarga katta ahamiyat berish lozim.
|
| |
Sementlarning mustahkamligini mineral tarkibiga

|
Sementlarning mustahkamligini mineral tarkibiga
|
bet | 6/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi va qotish muddatiga bog’liqligi.
Sementning mustaxkamligi uning mineral tarkibiga bevostia bog`liq bo`ladi. Yuqorida qaydetilgandeksementning mustaxkamligiga va qotish tezligiga C3S xal qiluvchi ta‘sir ko`rsatadi va 7 sutkadan so`ng uning mutsaxkamligi yakuniy mustaxkamligidan 70% ini tashkil qiladi. Sementning faolligiga omborda saqlash davomiyligi ham katta ta‘sir ko`rsatadi. Saqlashning hatto qulay sharoitlarida ham sementga CO2 va havodagi suv bug`lari ta‘sir qiladi. Bunda sement yuzasida mustahkamlikni pasaytiruvchi gidrat birikmalar va CaCO3 hosil bo`ladi. Ular 3 oydan so`ng 15-20% ga 6 oydan 20-30%ga va undan ko`pga mustahkamlikni pasaytiradi. Faollikni pasayishiga gigroskopik qo`shimchalar (trepel, opoka, diatomit)larning mavjudligi sabab bo`ladi bardoshlikni ortishiga esa gidrofob qo`shichalar yordam beradi. Faollik hamda qotish tezligini oshiruvchi omillarga semetning tuyish maydaligi muhim omillardanbiridir.
2.Ishlab chiqarish usulini tanlash va asoslash.
Portlandsementni ishlab chiqarish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Xom — ashyoviy moddalarni konlardan qazib olish va zavodga tashib keltirish;
Xom — ashyoviy aralashmanitayyorlash;
v) Pishirish uchun xom — ashyoviy aralashmani kuydirish va klinker hosil qilish;
g) Klinkerga gips yoki aktiv mineral qushimchalar qo`shib tuyish va portlandsement hosil qilish;
d) Tayyor mahsulotni omborlarga (siloslarga) joylash, saqlash.
Barcha texnologik jaraynlar lozim bo‘lgan tarkibli va sifatli klinker olishni ta‘minlashga qaratilgan. Xom — ashyoviy aralashmani tayyorlash belgilangan nisbatdagi komponentlarni maydalab tuyish va aralashtirishda shundan iboratki, bu komponentlar o`rtasida yuz beradigan reaksiyalarni to`lig`ini amalga oshishini va klinkerning bir jinsli bo`lishini ta‘minlaydi. Xom — ashyoviy aralashma quruq, xo`l va chatishtirilgan usulla bilan chala quruq qilib tayyorlanadi.
|
| |
“kompyuter injiniringi” fakulteti “axborot texnologiyalari” kafedrasi

Mavzu:
Kuchaytirgichlarning chiqish kaskadlari.
Reja:
1.Datencheli-yonkich kaskadi
2. Suv tekisligilari kaskadi
3.
Iltimos natijalari kaskadi
4. Transpliyatsiya kaskadi
Koʻp kaskadli kuchaytirgich
— bir-biriga ulangan 2 yoki undan ortiq bir
bosqichli kuchaytirgichlardan tashkil topgan elektron kuchaytirgich. Shu
nuqtai
nazardan, bitta bosqich faqat bitta tranzistorni
(baʼzan
bir juft
tranzistor) yoki boshqa faol qurilmani oʻz ichiga olgan kuchaytirgichdir. Koʻp
bosqichlardan foydalanishning eng keng tarqalgan sababi,
kirish signali
juda
kichik
boʻlgan
ilovalarda,
masalan, radio
qabul
qiluvchilarda kuchaytirgichning daromadini oshirishdir. Ushbu ilovalarda
bitta bosqichning oʻzi etarli daromadga ega emas. Baʼzi dizaynlarda kirish
qarshiligi va chiqish qarshiligi kabi boshqa parametrlarning koʻproq kerakli
qiymatlarini olish mumkin.
Eng
oddiy
va
eng
keng
tarqalgan
ulanish
sxemasi
Texnologiya – biror ishda, mahoratda, san’atda qo‘llanadigan usullar, yo‘llar yig‘indisi“, ushbu ta’rifning muallifini toping

|
Texnologiya – biror ishda, mahoratda, san’atda qo‘llanadigan usullar, yo‘llar yig‘indisi“, ushbu ta’rifning muallifini toping
|
bet | 15/59 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 393,58 Kb. | | #262126 |
Bog'liq 87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlang54. Texnologiya – biror ishda, mahoratda, san’atda qo‘llanadigan usullar, yo‘llar yig‘indisi“, ushbu ta’rifning muallifini toping.
*a) Izohli lug‘atda
b) J.Yo‘ldoshev
c) V.M.Shepel
d) S.A.Usmonov
55. Tеst-bu
*a) Nazоrat
b) Tоpshiriq va etalоn
c) Sinоv
d) Tоpshiriq
56. Beysik dasturlash tili qachon yaratilgan?
*a) 1964 yil
b) 40 yillar ohiri 50 yillarning boshida
c) 1954 yil
d) 1950 yil
57. Assembler tili qachon yaratilgan?
*a) 40 yillar ohiri 50 yillarning boshida
b) 1964 yil
c) 1950 yil
d) 1951 yil
58. Fortran tili qachon yaratilgan?
*a) 1954 yil
b) 1964 yil
c) 1950 yil
d) 1952 yil
59. Dastur natijasi nimaga teng? var a,b,x:real; begin a:=8; b:=a/2; x:=A/B; x:=a*sqr(sqrt(x+b/2)); writeln(x); end.
*a) 32
b) 8
c) 256
d) 24
60. Quyidagi operator necha marta takrorlanadi? for x:=1 downto 10 do write (x);
*a) 1 marta
b) 5 marta
c) 10 marta
d) 0 marta
61. Quyida write operatori necha marta bajariladi? for i:=1 to 3 do for j:=0 to 3 do write (i+j);
*a) 12 marta
b) 1 marta
c) 3 marta
d) 9 marta
62. type hafta=(dush, sesh, chor, paysch, schanba, yaksch); var x,y: hafta; t:23..56; tavsiflash berilgan bo‘lsa, quyidagi ta’minlashlardan qaysisi noto‘g‘ri?
*a) y=t
b) x:=sesh
c) y:=x
d) t:=31
63. Quyida S ning qiymati nimaga teng? begin S:=0; for I:=1 to 3 do S:=S+2*i; writeln(S); end.
*a) 12
b) 24
c) 48
d) 96
64. Dastur qiymati nimaga teng? begin X:=-2; y:=4; A:=-2; if A*A-y>x*x then z:=y+A else z:=X+A; writeln(z); end.
*a) –4
b) –5
c) 1
d) 7
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Texnologiya – biror ishda, mahoratda, san’atda qo‘llanadigan usullar, yo‘llar yig‘indisi“, ushbu ta’rifning muallifini toping
|
WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar

|
WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar
|
bet | 8/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 44,84 Kb. | | #133713 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-2WINDOWS oilasiga mansub operatsion tizimlar. Windows oilasidagi operatsion tizimlar Microsoft firmasi tomonidan tayyorlangan. Ular qulay grafik interfeysni o‘zida namoyon etuvchi ko‘p vazifali operatsion tizimdir. Windows-95 operatsion tizimida va Windows NT operatsion tizimlar shu oilaning asosiy vakillaridandir. Windows-95, MS DOS operatsion tizimi va Windows 3.x operatsion qobiqlari negizida ishlab chiqarilgan, u qisman 32 razryadli, qisman 16 razryadli operatsion tizimdir.Windows NT operatsion tizimi -eng ko‘p tarqalgan 32 razryadli tarmoqli operatsion tizimdir. U ikki xil - Windows NT Server va Windows NT Workstation modifikatsiyalarida chiqariladi. Windows NT Server birinchi navbatda tarmoq zaxiralarini boshqarish uchun mo'ljallangan. Windows NT Server axborotning tezkor ishlash vositalariga ega, istalgan aloqa kanallaridan (oddiy telefon liniyalari ham) foydalanish imkoniyatini ta’minlaydi, bir serverga bir vaqtning o‘zida 256 gacha shaxsiy kompyuterlar ulanish imkoniyatiga, bir necha server esa ommabop tarmoq xizmatini tashkil etish uchun foydalanilishi mumkin. Windows NT Workstation - Windows NT operatsion tizimning versiyasi bo‘lib, lokal kompyuterlar va ishchi stansiyalarda ishlash uchun mo'ljallangan. U eng himoyalangan va ishonchli 32 razryadli operatsion tizimdir. Windows NT dagi barcha ilovalar ko‘p vazifalilik rejimida ishlaydi. Ayni paytda Windows NT da MS DOS va 16 razryadli Windows dasturining barcha ilovalari ham ishlayvermaydi. Windows NT Workstation dan maxfiy malumot yoki dasturlami ishonchli muhofaza qilish zaruriyati tug'ilganda, shuningdek katta hajmdagi ma’lumotlami tahlil qilishda foydalanish maqsadga muvofiq.
iOS operatsion tizimi. iOS(24 iyun, 2010-yilgacha -iPhoneOS) –Amerika kompaniyasi Apple tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqarilgan aqlli telefonlar, electron planshetlar va ko'chma media qurilmalari uchun operatsion tizim. 2007 yilda ishga tushirilgan; Dastlab–iPhone va iPod kabi qurilmalar uchun–keyinroq iPad va AppleTV uchun ishlab chiqilgan, Windows Phone(Microsoft) va Android(Google) OT larga qaraganda faqat Apple tomonidan ishlab chiqarilgan qurilmalar uchun mavjud. iOS uchun Mach mikroyadrosiga asoslangan XNU yadrosi va Apple kompaniyasi tomonidan yaratilgan dastur kodi hamda NeXT STEP OS va FreeBSD kodi ishlatilgan. iOS ARM arxitekturasiga ega bo‘lgan planshetlarda va smartfonlarda ishlaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
Aminov I.B. Komputerning texnik va dasturiy ta`minoti. Darslik: O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi – SamDU, Samarqand:
Wikipediya.uz sayti
Ziyonet.uz sayti
|
| |
DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar

|
DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar
|
bet | 7/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 44,84 Kb. | | #133713 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-2DOS oilasiga mansub operatsion tizimlar. Bu oilaning birinchi vakili - MS DOS tizimidir (Microsoft Disk Operating System - Microsoft firmasining diskli operatsion tizimi). Bu operatsion tizim 1981- yilda IBM PC paydo bo’lishi munosabati bilan chiqarilgan. DOS oilasining operatsion tizimlari bir vazifali bo‘lib, quyidagi o‘ziga xos xususiyatlarga ega:
EHM li interfeys foydalanuvchi kiritadigan buyruq yordamida amalga oshiriladi;
tizimni EHMning boshqa turlariga o‘tishni soddalashtiradigan tuzilma mavjudligi;
operativ xotiraga kirish hajmining uncha katta emasligi (640 Kbayt). DOS operatsion tizimi oilalarining jiddiy kamchiligi shaxsiy kompyuterlar va operatsion tizim zaxiralariga ruxsatsiz kirishdan muhofaza vositalarining yo‘qligidir.
Linux operatsion (amaliy) tizimi. O’zagi Unix operatsion tizimi asosida ishlangan, tarmoq operatsion tizimi. Linux ilk bor 1991 yili Linus Torvalds tomonidan ishlab chiqarilgan. Linuxning muhim xususiyatlaridan biri – u bepul dasturiy ta’minot Fondi doirasida, GNU oshkora litsenziyasiga ko’ra bepul tarqatiladi. Asosan, Internetda va intra tarmoqlarda serverlar yaratish uchun qo’llanadi.
UNIX oilasiga mansub operatsion tizimlar. Bular 32 razryadli ko‘p vazifali bir necha kishi foydalanadigan operatsion tizimdir. UNIX ning kuchli tomoni shundaki, bitta tizimning o‘zi turli kompyuterlarda - superkompyuterlardan shaxsiy kompyuterlargacha foydalaniladi. Bu hol tizimni bir mashina arxitekturasidan boshqasiga qulay o'tkazish imkonini beradi. UNIXda taqsimlovchi ma’lumotlar bazasiga kirish, lokal tarmoqlar, olis masofdan aloqa qilish va oddiy modem yordamida global tarmoqlarga chiqish imkoni mavjud. UNIX da pochta xizmati - uning asosiy tarkibiy qismlaridandir. Hozirgi paytda UNIX uchun ko'plab miqdorda ilovalar mavjud. DOS va Windows uchun ommaviy bo‘lgan ilovalar UNIX da foydalanilishi mumkin. UNIX oilasida bir necha operatsion tizimlar mavjud. Bu oilaning turli versiyalari o‘z nomiga ega. UNIX operatsion tizimining faylli tizimi foydalanuvchiga va foydalanuvchilar guruhi darajasida fayllarga beruxsat kirishdan muhofaza etadi. Korxonalar tarmoqlari uchun mo‘ljallangan UNIX Ware 2.0-32 razryadli ko‘p (kishi)foydalanadigan ko‘p vazifali operatsion tizimlar UNIX oilasidagi tarmoqli operatsion tizimlar orasida keng tarqalmoqda.
|
| |
O`zbekiston respublikasi raqamli

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
"Kompyuter injiniring" fakulteti
"Axborot texnologiyalari" kafedrasi
"
Operatsion tizimlar
” fanidan
Guruh:
21-15
Bajardi:
Bahorova Nilufar
Qabul qildi:
Ibrohimova Z.
SAMARQAND – 202
Buning uchun “Изменение параметров уведомлений” tanlaymiz
“Brandmauer Windows” dasturining himoya tizimiga qo’shimcha va o’zgartirishlar
kiritish uchun “Разрешеные
программы” ni tanlaymiz
Bu yerdan biz ruxsatnoma beriladigan dasturlar nomini chiqaramiz. Unga boshqa
dasturlarni ham qo’shishimiz mumkin.
“Даполнителные
параметры” bo’limidan dastur parametrlariga o’zgartirish va
qo’shimchalar kiritishimiz mumkin.
“Правила для входяших подключений”ni tanlaymiz
“Создат
правила”ga kirib boshqa dasturlarga ham xizmat qilishimiz mumkin.
|
Alamiy matematika

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O’RTA MAXSUS
TALIM VAZIRLIGI TERMIZ
DAVLAT UNIVERSITETI
FIZIKA – MATEMATIKA
FAKULTETI
“ALAMIY MATEMATIKA” KAFEDRASI
“Borland C++ Builder dasturlash muhitida chop etish jarayonini boshqaruvchi
dasturiy ilova yaratish
”
BITIRUV
MALAKAVIY ISHI
Bajardi: 5130200 – “amaliy
Matematika va informatika”
Talim yo’nalishi bitiruvchisi
4-kurs talabasi Shaydullayev Sh.H
Ilmiy rahbar: Umarzoda Sh.A
_________________________
Bitiruv malakaviy ishi kafedradan dastlabki himoyadan o’tdi.
____ sonli bayonnomasi “__” “________” 2018
Termiz – 2018 yil
Kirish.
I bob.
Chop etish jarayonini boshqaruvchi dasturiy ilova yaratishning nazariy
yoritilishi.
1.1
Borland C++ Builder dasturlash muhitida chop etish jarayonini boshqaruvchi dastur
yaratish uchun zarur algoritimlar.
1.2
Chop etish jarayonini boshqaruvchi dastur yaratish davomida qo’llaniladigan C++
Builder komponentalari.
II bob.
Borland C++ Builder dasturlash muhitida chop etish jarayonini
boshqaruvchi dasturini yaratish texnologiyasi.
2.1 Chop etish jarayonini boshqaruvchi dasturning algoritimlari.
2.2 Borland C++ Builder dasturlash muhitida chop etish jarayonini boshqaruvchi dastur
kod qismi.
2.3
Dasturiy taminot interfeysini ishlab chiqish va amaliyotda qo’llash sohalari.
Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar.
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi

|
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi
|
bet | 1/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasi
TARMOQ TOPOLOGIYALARI.
Javob:
Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi (yaxlitlash, qiyofalash, tuzilish) deganda tarmoq kompyuterlarini bir-biriga nisbatan fizik joylashtirish va ularni aloqa liniyalari bilan ulashi tushiniladi. Takidlash muhimki, topologiya tushunchasi eng avval lokal tarmoqlarga tegishli bo‘lib, ularda aloqalar tuzulishini oson ko‘rish mumkin. Global tarmoqlarda aloqalar tuzilishi foydalanuvchilardan odatda berkitilgan va unchalik muhim emas, chunki har bir aloqa seansi shaxsiy o‘zini yo‘li bilan bajarilishi mumkin.
Asbob – uskunalarga, ishlatiladigan kabel turiga, mumkin bo‘lgan va eng qulay almashuvni boshqaradigan usullariga, ishlash ishonchligiga, tarmoqlarni kengaytirish imkoniyatlariga topologiya talablarini belgilaydi. Garchi tarmoqdan foydalanuvchiga topologiyani tanlash tez – tez bo‘lmasa ham, asosiy topoloiyalarning xususiyatlari, ularning ustunliklari va kamchiliklarini bilishi kerak.
Tarmoqning uchta asosiy topologiyalari mavjud:
Shina (bus), bunda hamma kompyuterlar bir aloqa liniyasiga parallel ulanadi va har bir kompyuterdan axborot bir vaqtda hamma qolgan kompyuterlarga uzatiladi.
Yulduz (star), bunda bitta markaziy kompyuterga chetda qolgan kompyuterlar ulanadi, shu bilan birga har biri o‘zining alohida aloqa liniyalaridan foydalanadi.
Halqa (ring), bunda har bir kompyuter axborotni har doim faqat bitta zanjirda kelayotgan kompyuterga uzatadi, axborotni esa faqat zanjirdagi oldinda kelayotgan kompyuterdan oladi va bu zanjir “halqa” bo‘lib birlashgan.
Amaliyotda ko‘pincha bаzаli topologiyalarning kombinatsiyasi ham ishlatiladi, lekin ko‘p tarmoqlar huddi shu uchtasiga mo‘ljallangan.
Yuqorida sanab o‘tilgan tarmoqli topologiyalarni ko‘rib chiqamiz.
“Shina” topologiyasi (yoki, yana bir nomi “ummiy Shina”) o‘zining tuzilishi bo‘yicha kompyuterlarning tarmoqli asbob – uskunalarining bir xilligi, shuningdek hamma abonentlarning teng huquqligi bilan farq qiladi. Bunday ulanishda kompyuterlar axborotni faqat navbat bo‘yicha uzatishi mumkin chunki aloqa liniyasi bir dona bo‘ladi. Aks holda ustma ust (konflikta, kollizi) tushishi natijasida uzatiladigan axborot buziladi.
|
| |
Word for - 3-mavzu: Fayllar bilan

|
3-mavzu: Fayllar bilan
|
bet | 5/5 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 35,02 Kb. | | #270465 |
Bog'liq 3-MavzuWord for windows matn prostessorining imkoniyatlari
Foydalanuvchilar uchun dastlabki shaxsiy kompyuterlar paydo bo‘lgandan buyon, ularning kundalik yumushlarini u yoki bu tartibda engillashtirib beruvchi yuzlab dasturlar yaratildi. Ma’lumki, inson ish faoliyati davomida ko‘plab matnlarni qayta ishlashiga to‘gri keladi.
Kompyuterning yaratilishi bu borada katta imkoniyatlarni ochib berdi. Masalan, Microsoft, MultiEdit va shu kabi dasturlar ish yuritishni ancha engillashtirdi. Xozirgi kunda katta- kichik firmalar turli-tuman (masalan, Microsoft, Lotus, Corel va boshqalar) dasturlarni yaratish bilan banddirlar.
Biz shulardan eng ommaviy tarqalgan dasturlar majmui -Microsoft Office bilan tanishamiz. Zero, mazkur firma bu soxada peshqadam bo‘lib turibdi.
Ushbu majmua tarkibiga quyidagi dasturlar kiradi:
-Microsoft Word dasturi - universal matn muxarriri;
-Excel elektron jadvallari;
Access ma’lumotlar bazasi sistemasini boshqarish;
Power Point xujjatlarni taqdim etish muxiti va boshqalar.
Yuqoridagi bugungi kunda mashxur bo‘lib ketgan dasturlar nomining o‘zi yoki dastur yaratuvchilar nechogli katta vazifalarni o‘z oldilariga maqsad qilganliklarini ayon qilib turibdi. Darxaqiqat, xar qanday xujjatni tayyorlash, ofis ishlarini yuritish, telefon nomerlarini saqlashdan boshlab, balans xisobotlarini tuzishgacha bo‘lgan jarayon katta mehnat talab etadi. Uning yordamida engilgina tashrif qogozlaridan tortib, toki gazetalar origanal maketigacha yoki kitob nashrlarini yaratish mumkin. Ushbu sistema xaqiqiy poligrafiyada inqilob bo‘ldi desak, mubolaga bo‘lmaydi.
|
| |
QURUQ USUL - 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi

|
2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi
|
bet | 8/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi
Eng tejamkor usul xom – ashyoviy unni separatorlar bilan birgalikda yopiq siklda ishlab, bir vaqtda tuyib ham qurituvchi tegirmonlarda tayyrlashdir. Bunday tegirmonlarda agar xom – ashyoning namligi 8-10% dan oshmasa foydalaniladi. Buusuldaxom–ashyoviymoddalar(ohaktash,gilvaboshqalar)maydalashdan
keyin qurgitiladi va sharli tegirmonda №008 – elakda 6-10 qoldiq qolguncha birgalikda tuyuladi. Xom-ashyoviy unni quyidagilarda kuydirishadi:
Oldindan xom-ashyoviy unnga issiqlik ishlovi beriladi va kalta aylanma pechlardakuyiriladi
Siklonli issiq almashtirgichlardan chiqqan gazlar bilan modda 800-850oC ga cha issitiladi va qisman karbonsizlanadi(30-40%);
konveyerli kalisinatorlarda (CaO ga to`yintiruvchi moslamalar) pechlardan chiqadigan issiqlik xisobiga moddalarkuydiriladi.
Xom-ashyoviy un granula (dumaloq) shaklida avtomatik shaxta pechlarda kuydirish mumkin. Quruq usulda ishlab chiqarishda sementni konveerli kalsinatorlar bilan birgalikda ishlovchi aylanuvchi (lepol pechlari),shuningdek shaxta pechlarida kuydirish mumkin. Bu va boshqa hollarda uni kuydirishdan avval ashyoviyunshakklanadivao`lchamlari5—10mmdan20—30mmgachabo`lgan dumaloq zarrachalar granulalar olinadi. Buning uchun likobchasimon granulyatorlardan foydalaniladi. Shaxta pechlarida xom —ashyoviy dumaloq zarrachalar (granullalar) avval tarqayotgan tugun gazlar bilan quritiladi. So`ngra ularpastga,balandroqharoratlizonagako`chaborib,400—500oCgachaqizigach, ulardagi mineralli gillar suvsizlanadi. Karbonsizlanish, ya‘ni CO2 ning ajralishi va uning uglerod bilan ta‘sirlashib CO hosil qilishi bilan birgalikdakeladi.
Bu esa Fe2O3 yoki FeO tiklanuvchi reaksiya uchun qulay bo`lgan muxitni yaratadiki, u klinkerning sifatini yomonlashtiradi. Bugungi kunda qaynayotgan qatlamda kuydirish texnologiyasi ishlab chiqarilmoqdaki, bu usulda shakllangan yoki mayda shakldagi xom —ashyoviy aralashmani qatlami orasidan pastga va tepaga tezligi 1,5 — 3 m/s bo`lgan issiq gazlar surib o`tiladi. Bunda granulalar doimiy harakatda bo`ladigan va intensiv ravishda gaz (1350 —1450oC haroratda) va moddalar orasida issiqlik almashish ro`y beradiyu bu sharoitda o`lchami 2 — 5 mm bo`lgan granullarni ( shakllangan zarrachalar) kuydirish jarayoni 30 — 40 min tugatiladi, hamda baland sifatli sementlar olinadi.
Siloslarda gomogenlash
Qoplarga joylash (yoki bagon,avtomashinalarga)
Tsement ombori (siloslar)
Quruq usulda sement olinish texnologik chizmasi.
Ohaktosh
Gil
Ko‘mir
Gips
Kondan qazish
Kondan qazish
Maydalash
Maydalash
|
| |
Kiritish va Chiqarish - 9-mavzu: Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. Reja

|
9-mavzu: Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. Reja
|
bet | 3/5 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 85,13 Kb. | | #265746 |
Bog'liq 9-mavzu. Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. Kiritish va Chiqarish. O’zgaruvchilarga qiymatni klaviatura orqali kiritish. Bu o’zgaruvchilardan foydalanib amallar bajarish va chiqarish mumkin.
Ikki sonning yig’indisini topadigan dastur tuzamiz. Kiruvchi o’zgaruvchilarni saqlash uchun ikkita o’zgaruvchi kerak.
#include
usingnamespace std;
intmain() {
int a, b; cin>>a>>b;
int c = a + b; cout<}
Bu dasturni ko’rib chiqamiz.
#include - kiritish chiqarish(cin, cout)bilan ishlash uchun e’lon qilinadigan kutibxona.
usingnamespace std – standartkutibxonalardan foydalanganda har bir dasturda uni yozish lozim
int a, b – a va b o’zgaruvchilarni tavsiflash
cin>>a>>b cin – oz’garuvchilar qiymatlarini kiritish uchun xizmat qiladi. Dastlab kiritilgan sonni a o’zgaruvchi , keying kiritilgan sonni b o’zgaruvchi o’zida saqlaydi. Sonlarni probel yoki enter bilan ajratilagan holda kiritish mumkin.
int c = a + b c o’zgaruvchi a va b larning qiymatlari yig’indisini o’zlashtiradi. Bunda a va b larning qiymatlari o’zgarmaydi.
cout<Barcha amallar yuqoridan pastga, bir qatorda chapdan o’ngga bajarilib keladi.
Matemetik funksiyalardan foydalanish uchun math.h jutibxonasini e’lon qilish lozim.
Funksiya
|
Tavsifi
|
Misol
|
abs( a )
|
a ning moduli
|
abs(-3)= 3
abs(5)= 5
|
sqrt(a)
|
a ning kvadrat ildizi
|
sqrt(9)=3.0
|
|
|
| |
pow(a, b)
  
а - 9-mavzu: Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. Reja

|
9-mavzu: Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. Reja
|
bet | 4/5 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 85,13 Kb. | | #265746 |
Bog'liq 9-mavzu. Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. pow(a, b)
|
а ni b darajaga ko’tarish
|
pow(2,3)=8
|
ceil( a )
|
а nio’zidan kichik bo’lmagan eng kichik butun songa yaxlitlash
|
ceil(2.3)=3.0 ceil(-2.3)=-2.0
|
floor(a)
|
а ni o’zidan katta bo’lmagan eng kichik butun songa yaxlitlash
|
floor(12.4)=12 floor(-2.9)=-3
|
fmod(a, b)
|
a/b ni hisoblashdagi qoldiqni olish
|
fmod(4.4, 7.5) = 4.4
fmod( 7.5, 4.4) = 3.1
|
exp(a)
|
еаni hisoblash
|
exp(0)=1
|
sin(a)
|
sina, aradiyandaberiladi.
|
|
cos(a)
|
cosa, aradiyandaberiladi.
|
|
log(a)
|
a natularlogarifmi
|
log(1.0)=0.0
|
log10(a)
|
аning o’nlik logarifmi
|
Log10(10)=1
|
asin(a)
|
arcsina, bunda -1.0 <а< 1.0. Natija radiyanda xosil bo’ladi
|
asin(1)=1.5708
|
Bo’linmaning haqiqiy qismi kerak bo’lga, agar o’zgaruvchilar butun son bo’lsa bo’lish amaliga e’tibor qaratish lozim.
Misol. Asosining uzunligi a va balandligi h ga teng bo’lgan
uchburchakning yuzasini hisoblovchi dastur tuzing. Yechimi.
Kiruvchi ma’lumot a va h butun sonlari. Uchburchak yuzasi formulasi: s= . a va b sonlari butun, lekin s soni haqiqiy son.
#include usingnamespace std; intmain() {
int a, h; cin>>a>>h;
double s = a * h / 2; cout<}
Dasturda hatolik mavjud. Bu hatolik shundan iboratki, butun sonlarni bo’lganda bo’linmaning butun qiymati hisoblanadi. Bo’linmaning haqiqiy qiymatini hisoblash uchun bo’linuvchilardan birining qiymati haqiqiy bo’lishi kerak. Yuqoridagi masalada buni
double s = a * h / 2.0;
yoki
double s = 1.0 * a * h / 2;
ko’rinishida yozish orqali to’girlash kiritishimiz mumkin.
9.3. Ifodalar va amallar: arifmetik va mantiqiy. Ifodalar va amallarni yozish qoidalari.
Amallar va operatorlar. O’zgaruvchilarning turlari ularda qanday ma’lumot saqlanishidan tashqari ular bilan qanday amallar bajarish mumkinligini ham ko’rsatadi:
int count;
cin >> count; // kiritish operatori >> butun sonni count obyektiga yozadi
string name;
cin >> name; // kiritish operatori kiritilgan satrni name o’zgaruvchisiga yozadi
int c2 = count+2; // + operatori ikki sonni qo’shadi
string s2 = name + " Jr. "; // + operator belgilar bilan to’ldiradi
int c3 = count–2; // - ikki sonni ayiradi
string s3 = name – "Jr. "; // xato: - operatori satrlar uchun aniqlanmagan.
Xato o’rnida biz kompiltatorning dasturni kompilyatsiya qilmasligini nazarda tutyapmiz. Kompilyator har bir o’zgaruvchiga qanday amallarni bajarish mumkinligini biladi va xato qilsihga yo’l qo’ymaydi. Lekin kompilyator qaysi o’zgaruvchilarga qanday amallarni bajarish mumkinligi haqida bilmaydi va quyidagidek be’mani xatolarga yo’l qo’yib beradi:
int age = –100;
Ko’rinib turibdiki, inson manfiy yoshga ega bo’la oilmaydi, lekin hech kim bu haqida kompilyatorga aytmadi, shuning uchun bunday hollarda kompilyator hech qanday xatolik haqida habar bermaydi. Quyida eng ko’p tarqalgan turlar uchun amallar ro’yxati keltirilgan:
|
| |
Ifodalar yozish qoidalari. Standart matematik funksiyalar

|
Ifodalar yozish qoidalari. Standart matematik funksiyalar
|
bet | 2/5 | Sana | 26.06.2024 | Hajmi | 85,13 Kb. | | #265746 |
Bog'liq 9-mavzu. Ifodalar. Operand, amal, ifoda, amallarning ustuvorligi. Ifodalar yozish qoidalari. 9.2. Ifodalar yozish qoidalari. Standart matematik funksiyalar
C++ ifodasi – bu doimiylar, operatorlar va o'zgaruvchilarni o'z ichiga olgan va ularni C++ tili qoidalariga muvofiq tartibga soluvchi alohida ob'ekt. Agar savol C++ da ifoda nima bo'lsa, u holda C++ ifodasi qiymatlarni qaytaruvchi funksiya chaqiruvlarini o'z ichiga oladi, deb javob berish mumkin. Har bir ifoda tayinlash operatori yordamida ma'lum bir o'zgaruvchiga tayinlangan ba'zi qiymatlarni hosil qiladi.
3-rasm. C++da ifodalar1
C++ da ifoda nima ekanligiga misol:
(a-b) + c
(x*y) -z
4a2 - 5b +c
(a+b) / (x+y)
C++ dasturlash tilida turli xil ifoda turlari ishlab chiqariladi, ular:
C++ da ifodaga kiritilgan o'zgaruvchilarning ma'lumotlar turi natijaga sezilarli ta'sir ko'rsatadi. Misol uchun, ikkita butun sonni bo'lish butun songa olib keladi, kamida bitta suzuvchi nuqtadan foydalanish esa suzuvchi nuqtali natijani beradi. Ma'lumotlar turlarining ifodalar ichida o'zaro ta'sirini tushunish aniq hisob-kitoblar va butun sonlarni kesish kabi keng tarqalgan tuzoqlardan qochish uchun juda muhimdir.
C++ da oz’garuvchini e’lon qilish.
O’zgaruvchini e’lon qilishda dastlab o’zgaruvchi tipi yoziladi, undan so’ng o’zgaruvchi nomi yoziladi.
int a;
-2 147 483 648 dan 2 147 483 647 gacha bo’lgan butun sonni saqlashi mumkin bo’lgan a deb nomlangan o’zgaruvchi e’lon qilindi. O’zgaruvchini tavsiflashda unga qiymat berishimiz va birnechta o’zgaruvchini birgalikda tavsiflashimiz mumkin:
intmain() {
int a = 10, b, c, d = 20;
double g = 9.81, s;
}
Bunda a, b, c va int tipidagi o’zgaruvchilar tavsiflandi. a ning qiymati 10, g ning qiymati 9.81, d ning qiymati 20, b, c va s ga qiymat berilmagan.
|
| |
*a) 12 
b) 24 
c) 48 
d) 96

|
*a) 12
b) 24
c) 48
d) 96
|
bet | 52/59 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 393,58 Kb. | | #262126 |
Bog'liq 87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlang
*a) 12
b) 24
c) 48
d) 96
Dastur qiymati nimaga teng? begin X:=-2; y:=4; A:=-2; if A*A-y>x*x then z:=y+A else z:=X+A; writeln(z); end
*a) –4
b) –5
c) 1
d) 7
Quyida S ning qiymati nimaga teng? begin for j:=-2 to 3 do begin S:=0; S:=S+(j+1); end; writeln(S); end
*a) 4
b) 2
c) 10
d) 6
Dastur natijasini aniqlang begin A:=12; B:=8; D:=20; if A>18 then D:=A-B; writeln(D); end
*a) 20
b) 5
c) 8
d) 4
Dastur natijasini aniqlang begin X:=2; p:=1; 1:P:=P*(2*x-2); X:=X+3; if X<=6 then goto 1; writeln(P); end
*a) 16
b) 20
c) 2
d) 24
Hisob natijasini aniqlang? begin A:=10; B:=8; C:= 6; if (A>B) and (C>B) then y:=A+B-C else y:=A-B+C; writeln(y); end
*a) 8
b) 12
c) 10
d) 14
Quyidagi programma nimani chop etadi? VAR X,Y: REAL; BEGIN X:=25; Y:=SQRT(SQR(X)); Y:=X-Y; WRITE(Y) END
*a) 0
b) 25
c) 5
d) 20
Umumiy o‘rta ta'lim maktablarining 9-sinf bitiruvchilari ta'lim muassasalarida informatika va axborot texnologiyalari o‘quv fanini o‘rganish bosqichlari daraja nomlanishi ?
*a) Informatika va axborot texnologiya fanini o‘rganishning tayanch darajasi;
b) Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘rganishning kuchaytirilgan boshlang‘ich darajasi;
c) Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘rganishning boshlang‘ich darajasi;
d) Informatika va axborot texnologiya fanini o‘rganishning kuchaytirilgan tayanch darajasi;
|
| |
Sementlarning fizikaviy va mexanik xossalari

|
Sementlarning fizikaviy va mexanik xossalari
|
bet | 5/14 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 73,08 Kb. | | #248135 |
Bog'liq 2. Texnologik qism Mahsulotning nomenklaturasi Sementlarning fizikaviy va mexanik xossalari.
Zichligi: qo`shimcha va qo`shimchasiz, hamda kimyoviy va fazoviy tarkibiga bog`liq bo‘lgan holda 3 – 3,2 g/sm3 orliqda tebranadi. Shlak va pussolon sementlar uchun 2,7-2,9 g/sm3 oraliqda tebranadi. Zichlik bilan sementni sochiluvchan hajmi xossasi bog`liqdir va u ikki ko`rinishda bo`ladi: sochiluvchan va zichlangan. Portlansementni sochiluvchan hajmi 900— 1100 kg./m3 zichlangan holatda esa 1400-1700 kg/m3 oraliqda bo`ladi.
Portlandsementning mustahkamligini va markasinianiqlash.
Portlandsemenetning eng muhim xossalaridan biri – bu suv bilan ta‘sirlashib toshsimon holatga o`tishi. Qotgan toshsimon jismning mexanik mustaxkamligi qancha baland bo`lsa va tez eritilsa,shuncha sementning sifati baland bo`ladi. Sementtoshlarning mustaxkamligini har-hil usullar bilan baholash mumkin. Masalan siqilishga, egilishga, cho`zilishga bo`lgan mustahkamlik buyicha. Sementni mustaxkamligii 28 sutkadan so`ng, nam muxitda qotgan namunalarida yoki tezlashtirilgan usul yordamida aniqlanadi. Xozirgi davrda keng tarqalgan usul, bu ultra tovush yordamida mustahkamlikni aniqlash. Mustahkamlik ko`rsatkichlari bo`yicha portlandsement 4ta markaga bo`linadi:400;500;550;600.
Har hil portlandsementlarni mustahkamlik ko‘rsatkichlari.
Jadval № 2.2
Sement
|
Sement markasi
|
Mustahkamlik, МPа. Кg/sm2
|
Egilishga. R
|
Siqilishga .R
|
3 sutka.
|
28 sutka.
|
3 sutka .
|
28 sutka .
|
Qo‘shimchasiz va mineral qo‘shimchali
|
400
|
-
|
5.5 – 55
|
-
|
40 – 400
|
500
|
-
|
6 – 60
|
-
|
50 – 500
|
550
|
-
|
6.2 – 62
|
-
|
5.5 – 500
|
600
|
-
|
6.5 – 65
|
-
|
60 – 600
|
Tez qotuvchi
|
400
|
4 -40
|
5.5 – 55
|
15 – 150
|
40 – 400
|
500
|
4.5-4.5
|
6 - 60
|
28 - 280
|
50 – 500
|
|
| |
*a) A1+ 
b) A2 
c) A1 
d) A2+

|
*a) A1+
b) A2
c) A1
d) A2+
|
bet | 51/59 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 393,58 Kb. | | #262126 |
Bog'liq 87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlang
*a) A1+
b) A2
c) A1
d) A2+
Umumiy o‘rta ta'lim maktablarining 5-sinf bitiruvchilari ta'lim muassasalarida informatika va axborot texnologiyalari o‘quv fanini o‘rganish bosqichlari daraja nomlanishi ?
*a) Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘rganishning boshlang‘ich darajasi;
b) Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘rganishning kuchaytirilgan boshlang‘ich darajasi;
c) Informatika va axborot texnologiya fanini o‘rganishning tayanch darajasi;
d) Informatika va axborot texnologiya fanini o‘rganishning kuchaytirilgan tayanch darajasi;
Umumiy o‘rta ta'lim maktablarining 9-sinf bitiruvchilari ta'lim muassasalarida informatika va axborot texnologiyalari o‘quv fanini o‘rganish bosqichlari standart darajasi ?
*a) A2
b) A1+
c) A1
d) A2+
Dastur natijasi nimaga teng? var a,b,x: real; begin a:=8; b:=a/2; x:=A/B; x:=a*sqr(sqrt(x+b/2)); writeln(x); end
*a) 32
b) 8
c) 256
d) 24
Quyida write operatori necha marta bajariladi? for i:=1 to 3 do for j:=0 to 3 do write (i+j);
*a) 12 marta
b) 1 marta
c) 3 marta
d) 9 marta
type hafta=(dush, sesh, chor, paysch, schanba, yaksch); var x,y: hafta; t:2356; tavsiflash berilgan bo‘lsa, quyidagi ta'minlashlardan qaysisi noto‘g‘ri?
*a) y=t
b) x:=sesh
c) t:=31
d) y:=x
Quyida S ning qiymati nimaga teng? begin S:=0; for I:=1 to 3 do S:=S+2*i; writeln(S); end
|
| |
Tekshirish dasturlari - Laboratoriya ishi-2

|
Laboratoriya ishi-2
|
bet | 3/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 44,84 Kb. | | #133713 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-2Tekshirish dasturlari, teslovchi va diagnostika - foydalanish jarayonida nosozliklami bartaraf etish uchun va kompyuter qurilmalarining funksionalligini, to'g'riligini tekshirish uchun xizmat qiladi.
Drayver dasturlari - kiritish-chiqarish qurilmalarini tezkor xotira va h.k.lami boshqarishda operatsion tizimning imkoniyatlarini kengaytiradi. Har qanday ulangan qurilma uchun drayver dasturlari mavjud.
Ixchamlovchi dasturlar (arxivatorlar) - diskka ma'lumotlarni yozishda, saqlashda bir-qancha yaxlitlikka erishiladi va qisqartirilgan holati vujudga keladi.
antivirus dasturlari - zararli kompyuter viruslarini oldindan bartaraf etish va ular ustida ish olib borish, tizimni nazorat qilish kabi vazifalami bajaradi.
Optimallashtiruvchi va disklararo o'zoro munosabatlarda sifatli interfeysni nazotar qiluvchi dasturlar.
Axborotlami qayta tiklovchi, formatlovchi, himoyalovchi dasturlar.
Kommunikatsiya (aloqa) dasturlari, kompyuterlar o'rtasida ma'lumotlar almashuvini ta'minlaydi.
Xotirani boshqaruvchi dasturlar, tezkor xotiraning yengil tarzda epchillik bilan foydalanilishini ta'minlaydi.
Disk yurituvchilar (CD-ROM; CD-R; CD-RW; DVD-ROM; CDR W+DVD; DVD-R; DVD-RW) va boshqa ko'plab dasturlar uchun.
Utilitalarning bir qismi operatsion tizim tarkibiga kiradi, boshqa bir qismi esa funksional mustaqil ravishda ajralib chiqadi. Birlashgan yoki avtonom holatda bo'ladi. Ularga Chukit, Norton Utilities, Sisoft Sandra, Nuts&Bolts, TuneUp Utilities dasturlari kiradi.
Utilitlar - yordamchi dasturlar. Unga nusxa olish uchun ishlatiladigan antivirus, arxivator, himoya va shunga o'xshash yordamchi funksiyalami bajaruvchi programmalar kiradi.
Utilitlar - ma'lumotlarni qayta ishlashda qo'shimcha operatsiyalarni bajarishga yoki kompyuterga xizmat ko’'rsatishga tashxis, apparat va dasturiy vositalami testlash, diskdan foydalanishni optimallashtirishga
mo'ljallangan dasturlardir. Ba'zan utilitlar majmualarga birlashib ketadi.
Utilit dasturlarga quyidagilar kiradi:
kommunikatsion dasturlar;
kompyuterni diagnostikasi uchun dasturlar;
qattiq disk, kesh va boshqa dasturlar uchun.
|
| |