Tarmoq xavfsizligini ta’minlovchi qo‘shimcha vositalar

|
Tarmoq xavfsizligini ta’minlovchi qo‘shimcha vositalar
|
bet | 70/111 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,03 Mb. | | #246571 |
Tarmoq xavfsizligini ta’minlovchi qo‘shimcha vositalar.
Suqilib kirishlarni aniqlash tizimlari (Intrusion Detection System, IDS). IDSning asosini tarkibida mos shablonlar, signaturalar yoki profillar bo‘lgan hujumlarning ma’lumotlar bazasi tashkil etadi va aynan ushbu baza bilan sensorlardan olingan ma’lumotlar taqqoslanadi. Shu sababli, IDSning samaradorligi hujumlarning ma’lumotlar bazasining nufuziga bog‘liq. Suqilib kirishlarni aniqlashda quyidagi usullardan foydalanish mumkin:
signatura usuli – qandaydir hujumga xarakterli ma’lumotlar nabori bo‘yicha suqilib kirishlarni aniqlash;
anomallarni aniqlash usuli –normal holatiga harakterli bo‘lmagan alomatlarni aniqlash;
xavfsizlik siyosatiga asoslangan usul – xavfsizlik siyosatida belgilangan parametrlarning buzilganligini aniqlash.
Monitoring darajasi bo‘yicha IDS – tizimlar quyidagilarga bo‘linadi:
tarmoq sathi IDSi (Network based IDS, NIDS);
uzel sathi IDSi (Host based IDS, HIDS).
NIDS tarmoq segmentiga ulangan bir necha xostlardan keluvchi tarmoq trafigini monitoringlash orqali ushbu xostlarni himoyalashi mumkin. HIDS yagona kompyuterda yig‘ilgan, asosan operatsion tizimning va axborotni himoyalash tizimining jurnallaridan, foydalanuvchi profilidan va h. yig‘ilgan, axborot bilan ish ko‘radi. Shu sababli NIDSdan kompyuter hujumlarini oldinroq aniqlashda foydalanish
qulay hisoblansa, HIDSdan ruxsatsiz foydalanishning ishonchli faktini qaydlashda foydalaniladi.
IDSning aktiv (in-line) xili suqilib kirishlarni ogohlantirish tizimi (Intrusion Prevention System, IPS) deb ataladi.
Himoyalanganlikni tahlillash vositalari. Texnik audit bo‘yicha mutaxassislar bo‘lishi mumkin bo‘lgan va real zaifliklarni aniqlashda turli himoyalanganlikni tahlillash vositalaridan foydalanishadi. Himoyalanganlikni tahlillash vositalarining quyidagi sinflari mavjud:
zaifliklarning tarmoq skanerlari;
web-ilovalar xavfsizligining skanerlari;
tizim konfiguratsiyasini tahlillash vositalari;
testlashning maxsus vositalari.
Zaifliklarning tarmoq skanerlari maxsus dasturiy vositalar bo‘lib, undagi kirish axboroti sifatida skanerlanuvchi IP-adreslarning ro‘yxati, chiqish axboroti sifatida esa aniqlangan zaifliklar xususidagi hisobot ishtirok etadi. Asosiy ishlash prinsipi – masofadagi uzelda o‘rnatilgan dasturiy ta’minotning aniq versiyasini aniqlash va zaifliklarning yangilanuvchi lokal bazasiga dasturiy ta’minotning ushbu versiyasi uchun xarakterli zaifliklar xususidagi axborotni qidirish.
Web-ilovalar xavfsizligining skanerlari maxsus dasturiy vositalar bo‘lib, web-tizimlar strukturasini tahlillaydi. Natijada axborotni kiritishning bo‘lishi mumkin bo‘lgan variantlari aniqlanadi va zaiflikdan foydalanish maqsadida so‘rov shakllantiriladi.
Tizim konfiguratsiyasini tahlillash vositalari – tizim himoyalanganligini uning sozlanishi bo‘yicha baholovchi dastur. Bu xil yechim kompleks mahsulot yoki lokal skript (senariy) sifatida ifodalanishi mumkin.
Testlashning maxsus vositalari:
parollarni online va offline saralash dasturlari;
zaifliklardan foydalanish freymworklari;
ma’lum tarmoq hujumlarini amalga oshiruvchi dasturlar (masalan, ARP-spoofing);
web-serverga uzatiluvchi HTTP so‘rovlarni o‘zgartirish uchun loakl HTTP proksilar va h.
Zaifliklarning turli onlayn – bazalari mavjud. CVE (Common Vulnerabilities and Exposures, cve.mitre.org) zaifliklar bazasi mashhur.
Ma’lumotlarning sirqib chiqishini oldini olish tizimlari (Data Leakage Prevention, DLP). Ushbu tizimlardan, tarkibida tijoriy, kasbiy
yoki boshqa turdagi sir bo‘lgan ma’lumotlarning noqonuniy tarzda tashqi tarmoqqa jo‘natilishini aniqlashda va blokirovkalashda foydalaniladi. DLP tizimlar ulanish sxemasi bo‘yicha IDS – yechimlarga o‘xshash – tahlillanuvchi axborot tarmoq sathida yoki host sathida yig‘ilishi mumkin.
Axborot oqimlarini, ularda konfidensial axborotning mavjudligini aniqlash maqsadida, nazoratlashning ikkita usuli qo‘llaniladi:
hujjatda berilgan belgilar bo‘yicha aniqlash;
ma’lumotlar nabori kontenti bo‘yicha aniqlash.
Birinchi usul bo‘yicha axborotni dastlabki kategoriyalash va markirovkalash amalga oshiriladi. Bunda konfidensial hujjatga (masalan, faylga, ma’lumotlar bazasi yozuviga va h.) qandaydir ajralmaydigan formal alomat (masalan, nazorat yig‘indisi, inventar nomeri, konfidensiallik grifi) moslashtiriladi. So‘ngra, uzatiluvchi axborot oqimida ushbu alomat aniqlansa, mos hujjat blokirovkalanadi. Bunday yondashish hujjatni faqat butunligicha himoyalashga qodir. Yondashishning afzalligi sifatida huquqiy risklarning pasayishini va turli xil yolg‘on nishonlar ishlashi darajasining yuqori emasligini ko‘rsatish mumkin.
Yolg‘on nishonlar yoki tuzoqlar (honeypot). Tarmoq xavfsizligini ta’minlovchi ushbu vositadan niyati buzuq tomonidan yolg‘on nishonlarni aniqlash, hamda buzib ochish usullarini tadqiqlash maqsadida hujumni yuzaga keltirishga urinishda foydalaniladi.
Yolg‘on nishonlarni tasniflashda alomat sifatida ularning interaktivligi ishlatiladi, ya’ni quyidagi tuzoqlar farqlanadi:
interaktiv tuzoqlar;
interaktivlik darajasi past tuzoqlar;
interaktivlik darajasi yuqori tuzoqlar.
Interaktivlik darajasi past tuzoqlar bitta tarmoq servisining, masalan, FTP-servisning emulyatsiyasi bo‘lishi mumkin. Joylashtirilishining va nazoratlanishining osonligi bunday tuzoqlarning afzalligi hisoblansa, kamchiligi sifatida ular yordamida ko‘pincha faqat hujum faktining aniqlanishini ko‘rsatish mumkin.
Interaktivlik darajasi yuqori tuzoqlarni to‘laqonli operatsion tizimga va servislar naboriga ega virtual mashina sifatida tasavvur etish mumkin. Bunday tuzoqlar niyati buzuq xususida ancha ko‘p axborotni yig‘ishga imkon beradi (ayniqsa, u bilan intellektual teskari bog‘lanish tashkil etilgan bo‘lsa).
“Bo‘sh” tarmoqlar (DarkNet) tuzoqlarning alohida sinfi hisoblanadi. Ularga muvofiq korporativ tarmoqda, biznes-masalalarni yechishda real ishlatilmaydigan, tashqi adreslar diapazoni ajratiladi. “Bo‘sh” tarmoqqa har qanday murojaat konfiguratsiyadagi xatolikni yoki noqonuniy faoliyatni anglatadi.
Ta’kidlash lozimki, IDS va DLP – yechimlar hujumlarning ma’lum sinfiga mo‘ljallangan. Amaliyotda axborot tizimi ishlashidagi har qanday xavfsizlik va ishonchlik hodisalarni yig‘ish masalasi paydo bo‘ladi. Bunday tizimlarga quyidagilar taaluqli:
jurnallarni boshqarish tizimlari (log management). Ushbu tizimlar axborot xavfsizligi hodisalarini markazlashgan tarzda yig‘ishni tashkil etish uchun mo‘ljallangan;
xavfsizlik xususidagi axborotni boshqarish tizimlari (Security Information Management, SIM). Ushbu tizimlar axborot xavfsizligi hodisalarini markazlashgan tarzda yig‘ishga, hamda turli hisobotlarni shakllantirishga va tahlillashga mo‘ljallangan;
xavfsizlik hodisalari hususidagi axborotni boshqarish tizimlari (Security Event Manager, SEM). Ushbu tizimlar vaqtning real rejimida monitoringlashga, axborot xavfsizligi hodisalarini korrelyatsiyalashga mo‘ljallangan;
xavfsizlik va xavfsizlik hodisalari xususidagi axborotni boshqarish tizimlari (Security Information and Event Management, SIEM). Ushbu tizimlar monitoring tizimlari rivojining keyingi qadami hisoblanadi, chunki SEM va SIM funksionalliklarini kombinasiyalaydi.
Qo‘shimcha sifatida aytish mumkinki, tarmoqlararo ekranlar uchun belgilangan mexanizm – filtratsiya, VPN uchun – inkapsulyatsiya, SIEM uchun esa korrelyatsiya.
|
| |