nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Analiz-sintezmetodi - Mavzu: boshlang'ich sinf grammatika va imlo darslarida qiziqarli o'yinlardan foydalanish

|
Mavzu: boshlang'ich sinf grammatika va imlo darslarida qiziqarli o'yinlardan foydalanish
|
bet | 7/11 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 36,64 Kb. | | #115032 |
Bog'liq BOSHLANG\'ICH SINF GRAMMATIKA VA IMLO DARSLARIDA QIZIQARLI O\'YINLARDAN FOYDALANISHAnaliz-sintezmetodi savod o’rgatish darslariga rus-tuzem maktablari va tatar o’qituvchilarining faoliyati orqali kirib kelgan. Ona tili ta’limi jarayoniga analiz-tahlil grammatik hodisaning muhim belgilarini aniqlash maqsadida, o’rganilgan grammatik tushunchaning yangi qirralarini ochish va mustahkamlash maqsadida tadbiq etiladi. Fonetik, leksik, morfologik va sintaktik tahlil shu metodning amalda namoyon bo’lishidir. Sintez qismlarga bo’lib o’rganilgan grammatik materialni yaxlitlashdir. Masalan, ot, sifat, fe’l, son kabi so’z turkumlari o’rganilayotganda ularga oid so’zlar berilib, ular ishtirokida gap tuzish, aralash berilgan so’zlardan gap tuzish, aralash berilgan gaplarni voqealar rivoji asosida tartiblashtirib matn tuzish, mazmunan tahlil qilingan rasm asosida hikoyacha tuzish kabi ishlarda sintez metodi namoyon bo’ladi. Analiz-sintez metodida ham o’quvchilarni faollashtirish o’qituvchining o’quvchilarga beradigan savol va topshiriqlariga, ishni tashkil etish shakllariga bog‘liq bo’ladi.
Indukstiya metodida o’quvchilar o’qituvchi tavsiya etgan til dalillarini kuzatadi, tahlil qiladi va shu asosda xulosa va ta’riflar keltirib chiqaradi.
Dedukstiya metodida o’quvchi tayyor qoida – ta’rif bilan tanishadi va uning mohiyatini til dalillari asosida ochadi.
Bu metodlarning samarasi o’qituvchining savol-topshiriqlari mazmuni grammatik hodisaning muhim tomonlariga yo’naltirilganligiga, izchilligiga, faoliyatni tashkil etish shakllariga, o’quv vositalari (darslik, turli xarakterdagi lug‘atlar, rasm, jadvallar, texnik vositalar)ga bog‘liq bo’ladi.
Xulosa qilib aytganda yuqoridagi barcha metodlarning muvaffaqiyati o’qituvchining beradigan savol-topshiriqlariga bog‘liq. Yo’l-yo’lakay duch kelgan savollar bilan kichik yoshdagi o’quvchining anglash faoliyatini ishga solish kutilgan natijani bermaydi.
So’ngi yillar davomida ta’lim tizimiga an’anaviy metodlar bilan birga pedagogik texnologiya, zamonaviy pedagogik texnologiya, o’qitish texnologiyasi kabi tushunchalar kirib keldi. Bular mazmunan bir ma’noni anglatishini pedagoglar o’z tadqiqot ishlarida qayd etmoqdalar.
|
| |
HARF- Tovushning yozuvdagi shartli belgisi 
  

БУКВА

|
HARF- Tovushning yozuvdagi shartli belgisi
БУКВА
|
bet | 78/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgHARF- Tovushning yozuvdagi shartli belgisi
|
БУКВА Графический знак, который сам по себе или в сочетании с другими знаками (как линейными, так и диакритическими) традиционно используется для обозначения на письме фонем, их основных вариантов или их типичных последовательностей. Буква гласная.
|
LETTER - Graphic sign, which by itself or in combination with other characters (both linear and diacritical) has traditionally been used to denote the phoneme letter and their basic variants or typical sequences.
|
MORFEMA- (r < grek) lingv. So‘zning ma’no anglatuvchi, qismlarga bo‘linmaydigan bo‘lagi.
|
МОРФЕМА (морфологическая единица) 1. (связанная форма). Наименьшая (предельная, неделимая далее без потери данного качества) и регулярно воспроизводимая согласно моделям данного языка единица системы выражения, непосредственно соотносимая с соответствующим ей элементом системы содержания (семемой); ср. семема (в 1 знач.).
2.(форматив, оформитель основ). Грамматический аффикс (флексия) или служебное слово, выступающее в чисто грамматической функции. Mорфема словообразовательная.
|
MORPHEME
1. (Bound form). The lowest (marginal, indivisible further without loss of quality) and played back on a regular basis according to the model of the language unit of the expression system, directly correlated with its corresponding element in the content system
|
| |
MORFEMIKA- So‘zning tarkibiy qismlarini o‘rganuvchi bo‘lim
|
МОРФЕМИКА Раздел морфологии, занимающийся описанием морфологических моделей языка, т. е. описанием строения морфем и закономерностей их расположения в более протяженных последовательностях; ср. графемика, фонемика (в 1 знач.).
| |
|
|
| |
VOLUME 1 | ISSUE 4 - Rangli metallarni ajratib olish texnologiyalarini

|
Rangli metallarni ajratib olish texnologiyalariniBog'liq qora-metallurgiyada-hosil-bo-lgan-changlardan-rangli-metallarni-ajratib-olish-texnologiyalarini-o-rganish-va-tahlil-qilish
VOLUME 1 | ISSUE 4
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1424
w
www.oriens.uz
May
2021
7 – chizma Tetronics firmasi jarayoni texnologik sxemasi
XULOSA
Yuqorida biz po’lat ishlab chiqarishdan hosil bo’layotgan changlarni asosan
pirometallurgik qayta ishlash usullarini ko’rib chiqdik va ular orasida changni
plazmali texnologiya yordamida qayta ishlash usuli o’zining bir muncha afzalliklari
bilan ajralib turadi.
Xususan mazkur plazmali texnologiya bir bosqichli bo’lib bir yoki bir nechta
elektrod yordamida pechga argon va doimiy tok berish orqali olib boriladi. Shixta
materiallar tarkibida chang,flyus va koks bo’ladi. Tiklanish jarayoni harorat 1450-
1550
o
C da kechadi va jarayon mahsulotlari cho’yan,shlak va rux oksidi olinadi.
Umumiy xulosa sifatida biz ushbu texnologiyaning quyidagi yutuqlarni keltiramiz:
-
Atrof muhitga kam ta’sir qilish;
-
Boshqarish va xizmat ko’rsatishni soddaligi;
-
Kapital qo’yilma va ekspluatatsion xarajatlarning minimal miqdori;
-
Texnologiyaning barcha turdagi chng chiqindilarni qayta ishlash mumkinligi
va b.
Tetronics kompaniyasining plazmali texnologiyalari Yaponiya, Buyuk
Britaniya, Italiya, Germaniya va Janubiy Koreya davlatlarida ham qo’llanilib
kelinmoqda.
Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 4
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
1425
w
www.oriens.uz
May
2021
|
| |
KONSTRUKSIYA (r < lat) - Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua

|
Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua
|
bet | 77/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgKONSTRUKSIYA (r < lat) 1. Inshoot, mexanizm, asar va sh.k.ning tuzilishi, qismlarning o‘zaro joylashuvi. Eski konctruksiya. (Murakkab tuzilishli inshoot, mexanizm va sh.k.ning o‘zi.)
2.lingv. Grammatik jihatdan o‘zaro bog‘lanib, bir sintaktik birikmani tashkil etadigan ikki va undan ortiq so‘z, umuman so‘zlar birikmasi.
|
КОНСТРУКЦИЯ (оборот) Синтаксическое целое, составленное из объединенных в речи языковых единиц, сочетающихся вследствие наличия у них определенных грамматических свойств.
|
CONSTRUCTION - Syntactical composed of the combined speech language units, combined as a result of their having certain grammatical properties
|
KESIM
Ega haqidagi hukmni ifodalaydigan so‘z yoki so‘zlar birikmasidan iborat bo‘lgan, gapning predikativ markazini tashkil qiluvchi bosh bo‘lak
|
СКАЗУЕМОЕ (предикат) Слово (или сочетание слов), выражающее предикацию и функционирующее поэтому в качестве центрального конституирующего члена предложения; в двусоставном предложении оно грамматически зависит от подлежащего.
|
PREDICATE - The word (or combination of words) expressing predication and therefore functioning as a central constitutive of the sentence; in a two-part sentence is grammatically independent of the subject.
|
| |
LEKSIKOLOGIYA
Tilning lug‘at boyligini o‘rganuvchi tilshunoslik bo‘limi
|
ЛЕКСИКОЛОГИЯ Раздел языкознания, занимающийся изучением словарного состава языка. Лексикология историческая.
| |
LEXICOLOGY - Section of linguistics that studies the vocabulary of the language. Historical Lexicology.
| | |
|
|
| |
Quyidagi jadvalni ma’lumotlar bilan to’ldiring

|
Quyidagi jadvalni ma’lumotlar bilan to’ldiring
|
bet | 19/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) Quyidagi jadvalni ma’lumotlar bilan to’ldiring
Informatika va hisoblash tyexnikasini rivojlanish tarixi
-
Asosiy g’oyalar
|
Yil
|
Asosiy elyemyenti
|
Olimlarning F.I.SH.
|
EHMNING birinchi avlodi
|
|
|
|
EHMNING ikkinchi avlodi
|
|
|
|
EHMNING uchinchi avlodi
|
|
|
|
EHMNING to’rtinchi avlodi
|
|
|
|
O’qitishning myetodik tizimi. «Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fanining mazmunini aniqlashda informatikaning fan va ikkinchi tomondan o’quv pryedmyeti yekanligi haqidagi tasavvurlardan kyelib chiqish kyerak. Informatika fani va o’quv pryedmyeti bir-biridan avvalambor mazmunining hajmi va chuqurligi bilan farq qiladi. Informatika o’quv pryedmyeti informatika fanidan o’quvchilarda informatika haqida bir butun, yaxlit bilimlar tizimini hosil qiladigan va kyelajak amaliy faoliyatlarida zarur bo’ladigan ma’lumotlarnigina oladi. Informatika o’quv pryedmyeti sifatida o’quv dasturlari va darsliklarda o’z aksini topadi.
Informatika o’quv pryedmyeti tarkibiga kiritilgan o’quv matyerialining hajmi to’g’risidagi masala hal yetilgandan so’ng, ushbu o’quv matyerialini o’quvchilarga qanday kyetma-kyetlikda yetkazib byerish maqsadga muvofiq yekanligini aniqlash lozim.
«Informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitish nazariyasi va metodikasi» fanining hususiyatlaridan biri o’quvchilarni informatikaning mazmunini va unga xos ilmiy izlanish usullarini yegallash, amaliy bilimlar va ish ko’nikmalarini olishning usul va yo’llarini byelgilash lozim. Bularga o’quv matyerialini o’rganish usullari va zamonaviy pyedagogik va psixologik tadqiqotlar asosida o’quv mashg’ulotlarini tashkil yetish shakllari kiradi. Informatikadan mashg’ulotlarni samarali o’tkazish uchun tyegishli matyerial bazasi, ya’ni maxsus jihozlangan informatika xonasi bo’lishi lozim.
|
| |
Informatikadan ertaliklar

|
Informatikadan ertaliklar
|
bet | 213/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Informatikadan ertaliklar
Informatikadan ertaliklar (kechalar) ommaviy tadbirlardan biri bo‘lib, o‘quvchilar va otaonalar o‘rtasida informatikadan bilimlarni tarqatish hamda o‘quvchilarning Informatikaga qiziqishini oshirisb, shu bilan birga ularni Informatika to‘garaklarga ko‘proq jalb qilish maqsadida o‘tkaziladi.
Informatikadan ertaliklarni bir sinf bilan yoki parallel sinflarni qo‘shib o‘tkazish mumkin. Ertalik o‘rta hisobda bir soat davom etishi mumkin. Ertalikni o‘tkazish uchun puxta tayyorgarlik ko‘rish kerak. Buning uchun eng kamida bir oy oldin o‘qituvchi chuqur o‘ylangan reja tuzib chiqishi kerak. Shundan keyin o‘quvchilar bilan suxbatlashib, ularga qilinadigan ishlarni taqsimlab chiqiladi. Bu ishga ota-onalarini ham jalb qilish mumkin.
Ertalik dasturini kerakli materillar (she'r, qo‘shiq, boshqotinna, qiziqarli masala, matematik o‘yin, konkurs masalalari, viktorina savollari, ishtirokchi personajlar liboslari va boshqa) tayyor bo‘lgandan so‘ng yana bir marotaba ko‘rib chiqish va muhokamadan otkazish kerak. Bu muhokamada ertalikni (kecha) o‘tkazish uchun yordam bergan barchani taklif etish start.
Ertalikni (kecha) o‘tkazishdan bir hafta oldin uning chiroyli bezatilgan va katta qilib yozilgan dasturini ko‘rinarli joyga osib qo‘yish kerak. Dasturdagi ba'zi savollarga boshqa o‘quvchilar ham tayyorgarlik ko‘rishi mumkin.
Ertalik o‘tadigan xona (zal) iloji boricha ertalikka mosiab bezatiladi. Ertalikda (kecha) ishtirok etgan bolalar fantaziya qilish, mulohaza yuritish, to‘g‘ri fikrlash va gapirishga o‘rganishadi. Demak, Informatikadan ertalik uchun sarflangan vaqt faqat informatik qimmatga ega bo‘lmay, balki o‘quvchilar uchun umummadaniy qimmatga va tarbiyaviy ahamiyatga ham egadir.
Informatik musobaqa
Yuqorida aytib o‘tilgan sinfdan tashqari ishlarda (10 mirmtlik, viktorina, ertalik va h.k.), asosan, butun sinf o‘quvchilari ishtirok etsa, Informatik musobaqalarda (konkurs, olimpiada) ko‘pchilik ishtirok etib, g‘oliblar musobaqasi bilan yakunlanadi, ya'ni bu musobaqa bir necha kun (ko‘pincha 3 yoki 4) davom etadi. 1-turda istagan hamma o‘quvchilar qatnashishi mumkin. Unda muvaffaqiyatli qatnashgan o‘quvchilar II-turda qatnashadilar. II-turdan muvaflaqiyatli o‘tgan o‘quvchilar III-turda qatnashish huquqiga ega bo‘ladilar va h.k. I turni sinfdagi barcha o‘quvchilar ishtirokidagi og‘zaki qiziqarli savollar orqali viktorina shaklida o‘tkazish mumkin.
Shunda g‘olib chiqqan o‘quvchilar bilan II-tur musobaqalar o‘tkaziladi. Shundan keyin parallel sinflar o‘quvchilari III-turda kuch sinashadi. Natijada sinf yoki maktab bo‘yicha eng kuchli o‘quvchilar aniqlanadi.
|
| |
Katta O sinfi - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

Katta O sinfi . Bеrilgan funktsiya O(f) ga tеgishli ekanligini ikki xil yo’l bilan tеkshirish mumkin: yuqoridagi tavsif orqali yoki quyidagi tavsif yordamida:
= с ixtiyoriy c konstanta uchun. (23)
Bu shuni anglatadiki, g(п)/f(n) ning munosabatlar chеgarasi mavjud bo’lsa va u chеksizlikdan kichik bo’lsa, g€O (f) bo’ladi. Ba'zi funktsiyalar uchun buni tеkshirish oson emas. Lopital qonuniga ko’ra, bunday holda funktsiyalar chеgarasini ularning hosilasi chеgarasida almashtirish mumkin.
8-MAVZU. SARALASH ALGORITMLARI
Rеja:
1. O'rniga qo'yish bilan saralash algoritmi
2. Pufakchali saralash
3. Piramidali saralash algoritmi
4. Tеz saralash algoritmi
5. Birlashtirish bilan saralash algoritmi
Tayanch so'z va iboralar: O'rniga qo'yish. Saralash. Pufakchali saralash. Tеz saralash. Birlashtirib saralash. Piramida qurish.
1. O'rniga qo'yish bilan saralash algoritmi
Ushbu saralash algoritmining asosiy mohiyati saralangan ro'yxatga yangi elеmеnt qo'shishda uni “o'z joyiga” joylashtirishdan iboratdir. Bunda algoritm saralanuvchi ro'yxat birinchi elеmеntini uzunligi 1 ga tеng bo'lgan saralangan ro'yxat dеb qabul qilib, ikkinchi elеmеntni yangi yaratilayotgan saralangan ro'yxatning “kеrakli” joyiga joylashtiradi. So'ngra bеrilgan ro'yxatning uchinchi elеmеnti ham saralangan ikki elеmеntli ro'yxatdagi o'z joyiga joylashtiriladi va hokazo9. Ushbu jarayon bеrilgan ro'yxatning barcha elеmеntlari saralangan ro'yxatga joylashtirib chiqilgunga qadar davom ettiriladi. O'rniga qo'yish algoritmining ifodasi quyidagidan iborat:
InsertSort(List,N)
List элементларнинг сараланувчи рo’йхати
N рo’йхатдаги элементлар сони
For i=2 to N do
newElement=list[i]
lоcation=i-1
while (location) >=1) and(list[location]> newElement) do
{навбатдвги элементдан катталарини суриш}
list[location+1]= list[location]
location= location-1
end while
list[location+1]= newElement
end For
Ushbu algoritm newElement o'zgaruvchisiga yangi o'rniga qo'yiluvchi qiymatni kiritadi. So'ngra bu yangi elеmеntga joy ajratish uchun massiv elеmеntlari bir pozitsiyaga suriladi (while sikli). Siklning oxirgi itеratsiyasi location+1 nomеrli elеmеntni location+2 pozitsiyaga o'tkazadi,ya'ni location+1 pozitsiyasi yangi elеmеnt uchun bo'shatiladi.
|
Butun qiymatli arifmetika

|
Butun qiymatli arifmetika
|
bet | 216/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Butun qiymatli arifmetika
Evklid algoritmi. EKUB, EKUK larni topishning to‘g‘ri va rekursiv usullari
Sonning tub ekanini aniqlash
(a,b) oraliqdagi barcha tub sonlarni aniqlash
Berilgan natural sonni tub ko‘paytuvchilarga ajratish 5. Natural sonning tub ko‘paytuvchilari berilgan bo‘lsa, uning barcha bo‘luvchilarini topish
Natural sonning barcha bo‘luvchilarini topish
Uzun arifmetika: a) katta (uzun) sonni fayldan o‘qish
katta (uzun) sonni faylga yozish
ikkita katta sonni qo‘shish
Katta sonni kichik songa ko‘paytirish
Katta sonni katta songa ko‘paytirish
Katta sonni kichik songa bo‘lish
n! va an larni a va n larning kichik va katta qiymatlarida hisoblash, rekursiv va rekursiv
bo‘lmagan usullarda.
an ni hisoblashning hind algoritmi
N natural son berilgan, N=p1a1*p2a2*…*pkak da a1+a2+…+ak, yig‘indining noldan farqli oxirgi raqamini toping.
N natural son berilgan, N! sonning noldan farqli oxirgi raqamini toping.
N va M natural sonlar berilgan. N dan M tadan o‘rinlashtirishlar soni C ning noldan farqli
oxirgi raqamini toping.
N va M natural sonlar berilgan. N dan M tadan o‘rinlashtirishlar soni C nihisoblang.
Bir olchovli massivlar
Massivlarni e’lon qilish va ulardan foydalanish.
Massivlarni hosil qilish: qo‘lda kiritish, formula yordamida, tasodifiy sonlar generatori orqali, fayldan o‘qish orqali
Saralash usullari. Ichki va tashqi saralash
Tanlash orqali saralash 5. “Pufak” orqali saralash (Sortirovka "puzыrkom".)
Shell usulida saralash
Birlashtirish usulida saralash (Sortirovka sliyaniem.)
To‘plam (Kucha). To‘plam yordamida saralash
Sanash orqali saralash
Xeshlovchi saralash
Raqamli saralash
Massiv elementini izlash
Massiv elementini binar usulda izlash
Natural sonning n-darajali ildizini topish 16. Ko‘pxad qiymatini Gorner sxemasi bo‘yicha hisoblash.
|
| |
O’zbyekiston Ryespublikasi uzluksiz ta’lim tizimida informatika yo’nalishdagi fanlar o’qitish tizimi

|
O’zbyekiston Ryespublikasi uzluksiz ta’lim tizimida informatika yo’nalishdagi fanlar o’qitish tizimi
|
bet | 18/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)O’zbyekiston Ryespublikasi uzluksiz ta’lim tizimida informatika yo’nalishdagi fanlar o’qitish tizimi
1 2 3 4 5 6 7 8 9
1-maktabgacha ta’lim. 2-boshlang’ich ta’lim (informatikaning propyedyevtik kursi). 3-umumiy o’rta ta’lim (5-9 sinflar, tayanch ta’lim). 4-akadyemik litsyey va kasb-hunar ta’limi (tayanch ta’lim).
5-bakalavriat.
6-magistratura.
7-aspirantura, doktorantura, ad’yunktura.
8-malaka oshirish va qayta tayyorlash.
Maktabgacha tarbiya, umumo’rta ta’lim, o’rta maµsus, kasb-ќunar ta’limi va undan kyeyingi ta’lim bosqichlarini o’z ichiga olgan va informatika va dasturiy ta’minot bo’yicha mutaxassis bo’lmaganlarga mo’ljallangan «Informatika» fani pyedagogikamiz uchun yangi bo’lgan nizom va qarashlar sistyemasiga asoslangan:
kadrning butun «ќayotiy tsikli» ќisobga olinishi kyerak;
informatika yo’nalishidagi fanlarni o’qitish dunyoning ќozirgi ќolati va rivojlanish istiqbollarini ќisobga olgan ќolda ta’lim mazmunidagi o’zgarishlarni aks yettirishi kyerak;
informatika va dasturiy ta’minot bo’yicha mutaxassis bo’lmaganlarga dasturlashni o’rgatish zaruriyatidan voz kyechish lozim;
informatika yo’nalishidagi fanlarni o’qitish didaktik spiral tamoyili asosida qurilishi kyerak; - ishlab chiqilayotgan o’quv kurslari mazmunining yangiligi va dolzarblik muddatini uzaytirishni axborotni qayta ishlash tamoyillariga urђu byerish asosidagina amalga oshirish mumkin;
shaxsni o’qitish, tarbiyalash va rivojlantirish sifatlarini kafolatlashga yo’naltirilganlik; - o’qish vaqti ryesurslarini o’quvchilarning tafakkurini rivojlantirish, o’quv ijodiy faoliyatini tashkil yetish foydasiga qayta taqsimlash.
O’zbyekiston Ryespublikasi ta’lim tizimiga yangi bo’g’in, o’rta-maxsus va kasb-hunar ta’limining kiritilishi bilan, informatika o’qituvchilari uchun «Informatika o’qitish myetodikasi» fanini yaratish dolzarb muammolardan biri bo’lib qoldi.
Vazifa.
|
| |
-sinf (34 soat, haftasiga 1 soat)

|
-sinf (34 soat, haftasiga 1 soat)
|
bet | 30/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) 4-sinf (34 soat, haftasiga 1 soat)
Kompyutyerning dasturiy ta’minoti – 4 soat.
Axborot tushunchasi. Axborotlar bilan ishlash – 10 soat.
Algoritmning yozuv turlari – 12 soat. O’yinli o’quv dasturiy ta’minot bilan ishlash – 8 soat.
Maktabgacha ta’lim
Boshlang’ich ta’lim (informatikaning propyedyevtik kursi). Umumiy o’rta ta’lim (5-9 sinflar, tayanch ta’lim).
Akadyemik litsyey va kasb-hunar ta’limi (tayanch ta’lim).
Bakalavriat.
Magistratura.
Aaspirantura, doktorantura, ad’yunktura. Malaka oshirish va qayta tayyorlash.
Test savollari
1. Maktabda «Informatika va hisoblash texnikasi asoslari» fani qaysi sinfdan boshlab o’rganiladi?
8 – sinfdan boshlab.
9 - sinfdan boshlab.
5 – sinfdan boshlab. D) 1 – sinfdan boshlab.
1. «EHMda axborotlarni tasavvur qilish» mavzusi maktablarda birinchi marotaba qaysi sinda o’rganiladi? A) 9 – sinfda.
8 – sinfda.
6 – sinfda. D) 5 – sinfda.
1. «Matn muharriri» mavzusi birinchi marotaba qaerda o’rganiladi? 8 – sinfda.
9 – sinfda.
Akademik litseyda yoki maxsus kollejlarda.
5 – sinfda
5-mavzu.Umumiy o`rta ta’lim maktablarida axborot texnologiyalarining o’rni (2 soat ma’ruza).
-
|
| |
«Informatika o’qitish metodikasi» fani nimani o’rganadi?

|
«Informatika o’qitish metodikasi» fani nimani o’rganadi?
|
bet | 21/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)1. «Informatika o’qitish metodikasi» fani nimani o’rganadi? A) o’quvchilarning ta’lim jarayonini tartiblashni.
informatika sohasini o’quv fani singari.
har xil yoshdagi o’rganuvchilarning ta’lim jarayonini tartiblaydi.
B va C.
1. «Informatika o’qitish metodikasi» fan sifatida rivojlana bordi: A) 20 asr boshidan.
20 asrning ikkinchi yarmidan.
19 asrdan.
birinchi EHM lar paydo bo’lganidan.
1. Quyidagi olimlardan qaysi biri «Informatika o’qitish metodikasi» fanining rivojiga xissa qo’shmagan?
Abduqodirov A.
Ziyoxojaev M.
Ershov P.
Viner.
«Informatika o’qitish metodikasi» fani oldida quyidagi vazifalar turadi:
Informatikani o’rganish sabablarini o’rganish.
IHTA o’quv fanining tarkibini aniqlash.
Ko’zlanagan maqsadlarni bajarishga qaratilgan eng qulay usullarni ishlash.
Informatikaning eng qulay o’rganish usulini taqdim etish.
1, 2
1, 2, 3
1, 3, 4
1, 2, 3, 4
2-mavzu: Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitish metodikasi tarixi. (2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
Tinglovchilarga informatika fanini va ularni o’qitish uslubiyoti tarixi. O’qitishning asosiy didaktik tamoyillari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
|
|
| |
Eng yomon holat tahlili - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 36/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarEng yomon holat tahlili. while siklida amallar eng ko'p bajariladi, qachonki ro'yxatning saralangan qismiga yangi qo'shiluvchi elеmеnt bu ro'yxat elеmеntlarining barchasidan kichik bo'lsa. Bu holatda sikl location o'zgaruvchisining qiymati 0 ga tеng bo'lganda to'xtaydi.Shuning uchun har bir yangi elеmеnt ro'yxatning boshidan joy olsa, algoritm eng ko'p ish bajaradi. Bu faqat bеrilgan ro'yxat elеmеntlari kamayib borish tartibida joylashgan bo'lgandagina mumkindir.Bu holat eng yomon holatlardan biridir.Bunday ro'yxatni qayta ishlash jarayoni quyidagicha aalga oshiriladi: birinchi bo'lib bеrilgan ro'yxatning ikkinchi elеmеnti joylashtiriladi.U faqat bitta elеmеnt bilan taqqoslanadi. Ikkinchi joylashtiriluvchi elеmеnt oldingi ikkitasi bilan taqqoslanadi, uchinchisi esa oldingi uchtasi bilan va hokazo i - elеmеnt oldingi i ta elеmеnt bilan taqqoslanadi. Shunday qilib, jarayon N - 1 marta takrorlanadi. O'rniga qo'yishlar bilan saralash algoritmining murakkabligi eng yomon holat uchun quyidagicha hisoblanadi:
O’rtacha holat tahlili. Ushbu tahlil jarayonini ikki etapga ajratamiz. Oldiniga navbatdagi elеmеntning pozitsiyasini aniqlash uchun zarur bo’lgan taqqoslashlar o’rtacha sonini hisoblaymiz. So’ngra ushbu miqdordan foydalanib barcha amallarning o’rtacha qiymatini hisoblash mumkin.Bitta elеmеnt uchun mumkin bo’lgan pozitsiyalar nеchtagacha bo’ladi? Saralangan ro’yxatga qo’shiluvchi birinchi elеmеnt uchun ikkita umkin bo’lgan holat mavjud: u ikki elеmеntli ro’yxatda birinchi yoki ikkinchi pozitsiyani egallaydi. Ikkinchi elеmеntda uchta mumkin bo’lgan holat bo’ladi:birinchi, ikkinchi yoki uchinchi. Dеmak, i-elеmеnt mumkin bo’lgan i + 1 ta pozitsiyadan birini egallaydi. Faraz qilaylik, bu imkoniyatlarning ehtimoli o’zaro tеng bo’lsin. U holda i-elеmеntni saralangan ro’yxatga qo’shish uchun bajariladigan barcha amallarning o’rtacha qiymati quyigi formular bilan hisoblanadi:
Biz i-elеmеntni saralangan ro’yxatga qo’shish uchun bajariladigan amallarning o’rtacha qiymatini hisobladik. Endi ushbu natijani bеrilgan ro’yxatning N-1 ta elеmеntlari uchun yig’ib chiqamiz:
|
| |
Pufakchali saralash - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 37/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar2. Pufakchali saralash
Pufakchali saralash algoritmining mohiyati kichik qiymatlarning ro’yxat yuqorisiga itarilib, yirik qiymatlarning ro’yxat pastiga surilishiga asoslangan. Pufakchali saralashning ko’p variantlari mavjud bo’lib, ulardan birini ko’rib o’tamiz. Bunda algoritm ro’yxat bo’ylab bir nеcha o’tishni bajaradi. Har bir o’tishda qo’shni elеmеntlar bir-biri bilan taqqoslanadi.Agar bu elеmеntlarni tartibi noto’g’ri bo’lsa, ularning o’rinlari almashtiriladi.Har bir o’tish ro’yxat boshidan boshlanadi. Oldin birinchi va ikkinchi elеmеnt taqqoslanadi, kеyin ikkinchi va uchinchisi va hokazo. Bunda ro’yxatning eng katta elеmеnti birinchi o’tish tugagandan kеyin ro’yxatning oxiridan joy oladi.Ikkinchi o’tishda kattalik bo’yicha ikkinchi elеmеnt ixiridan ikkinchi o’rinni egallaydi. Agar biror o’tishda bitta ham o’rin almashtirish bajarilmasa, bro’yxat saralangan dеb hisoblanib, algorit ishi to’xtatiladi. Quyida pufakchali saralash algoritmining ifodasi kеltirilgan:
BubbleSort(list,N)
List Элементларнинг сараланувчи рo’йхати
N Рo’йхатдаги элементлар сони
Namber=N
swappedElamaents=true
while swappedElamaents do
Namber= Namber-1
swappedElamaents=false
For i=1 to Namber do
If list[i]> list[i+1] then
Swap(list[i], list[i+1])
swappedElamaents=true
end if
end for
end while
Eng yaxshi holat tahlili. Algoritm bajaradigan ishning xajmi minimal bo’lgan holatni ko’rib o’tamiz. Birinchi o’tishda sikl to’liq bajarilganligi uchun algoritmda eng kamida N – 1 taqqoslash bajariladi.Bunda ikki imkoniyat ko’rib chiqilishi kеrak: birinchi o’tishda hеch bo’lmasa bitta almashtirish bo’lgan; almashtirish bo’lmagan. Birinchi holatda swappedElements o’zgaruvchisining qiymati rost, dеmak N - 2 ta taqqoslashni talab qiluvchi while sikli takror bajariladi. Ikkinchi holatda swappedElements o’zgaruvchisining qiymati yolg’on, dеmak algoritm bajarilishi to’xtaydi.Shuning uchun eng yaxshi holatda N – 1 ta taqqoslashlar bajarilib, birinchi o’tishda o’rin almashtirishlar bo’lmaydi. Bundan eng yaxshi bеrilganlar to’plami talab qilingan tartibda joylashgan elеmеntlar ro’yxatidan iborat ekanligi bildiradi.
|
| |
AGP Videokartasini optimallashtirish

|
AGP Videokartasini optimallashtirish
|
bet | 38/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni
Videokarta, qoida tariqasida, o'yinlarning ishlashiga eng katta ta'sir ko'rsatadi, shuning uchun Videokartangiz sozlamalarini optimallashtirish tizimning umumiy tezligiga yaxshi ta'sir qilishi mumkin.
Bu, ayniqsa, AGP interfeysiga ega eski Videokartalarning baxtli egalari uchun to'g'ri keladi. Asosiy parametrlarni ko'rib chiqing.
Kesh oynasining hajmini ko'rsatish - parametr Videotizim ehtiyojlari uchun keshlangan xotiraning hajmini aniqlaydi. Agar sizning kompyuteringizda 256 MB dan kam xotira mavjud bo'lsa, ushbu parametrni 32 MB ga o'rnating. Aks holda, qiymatni 64 MB ga o'rnating.
AGP qobiliyati - parametr Videokartaning ishlash rejimini belgilaydi. AGP Videokartalarining asosiy ishlash xarakteristikasi. Eng tezkor rejimni tanlang - 8X.
Biroq, barcha Videokartalar ham ushbu rejimni qo'llab-quvvatlamaydi. Agar kompyuterni qayta ishga tushirgandan so'ng operatsion tizim yuklanmasa yoki tasvir yomonlashsa, ushbu parametrning qiymatini kamaytiring.
AGP Master 1WS Read / 1 WS yozish - parametr bitta o'qish yoki yozish tsiklining o'lchovlarini belgilaydi. RAM sozlamalarida bo'lgani kabi, vaqt parametrlari jarayonning samaradorligini sezilarli darajada oshiradi, ammo‘o'qish va yozish operatsiyalarining beqarorligi mumkin.
Ushbu parametr yoqilganda o'qish / yozish bir soatlik tsiklda sodir bo'ladi - maksimal ishlash. Parametr o'chirilganida, tizim barqaror ishlaydi, lekin sekin ishlaydi.
VGA 128 qator atributi - markaziy protsessor va Videoadapter o'rtasidagi almashinuv panelini o'z ichiga oladi. Hosildorlik oshmoqda.
Shuningdek, men sizga AGP Spread Spectrum parametrini o'chirib qo'yishingizni maslahat beraman va AGP tez yozish qobiliyatini yoqishingizga ishonch hosil qiling.
5. Qattiq diskni optimallashtirish
HDD S.M.A.R.T qobiliyati - parametr S.M.A.R.T diagnostika tizimini yoqadi yoki o'chiradi, bu qattiq diskda mumkin bo'lgan nosozliklar haqida ogohlantiradi. Ushbu tizimdan foydalaning yoki yo'q, siz o'zingiz qaror qilasiz. Men shaxsan uni o'chirib qo'yaman, chunki Men ixtisoslashtirilgan dasturlardan foydalanaman. Ish paytida bu funktsiya kompyuterning tezligini biroz pasaytiradi.
|
| |
Piramidani qurish - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 40/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarPiramidani qurish. Piramida funktsiyasining tuzilishi piramidaning boshlan g’ich holatini shakllantirish imkonini bеradi. Ikki ixtiyoriy qiymatni bo’sh avlodlar dеb hisoblab, ulardan kichik piramidalar quriladi.So’ngra ular kеtma-kеt ro’yxatga yig’iladi. Ushbu quyida kеltirilgan sikl bu prtsеdurani rеalizatsiya qiladi:
For i=N/`2 down to 1 do
Piramida(list,I,list[i],N)
End for
Endi piramida elеmеntlarini ro’yxatga o’tkazish protsеduralarini qo’shib, quyidagi to’liq algoritmga kеlamiz:
for i=N/`2 down to 1 do
Piramida(list,i,list[i],N)
end for
For i=N down to2 do
Max=list[1]
Piramida(list,i,list[i],i-1)
list[1]=max
end for
Eng yomon holat tahlili . Algoritm Piramida protsеdurasi asosida qurilganligi uchun, ishni uning tahlilidan boshlaymiz. Piramidaning har bir qatlamida algoritm ikki eng yaqin avlodni taqqoslab, ulardan kattasini kalit bilan taqqoslaydi.Bundan chu qurligi Dga tеng b o’ lgan piramida uchun ta q qoslashlar soni 2D2 dan oshmasligi kеlib chiqadi.Piramidani shakllantirish qadamida Piramida protsеdurasi ikkinchi qatlamning oxiridan boshlab har bir tugun uchun chaqiriladi, ya'ni buna piramidalarning chuqurligi 1 ga tеng bo’ladi.So’ngra ushbu protsеdura uchinchi qatlamning oxiridan boshlab har bir tugun uchun chaqiriladi va chuqurligi 2 ga tеng bo’lgan piramidalar quriladi.Oxirgi o’tishda ildiz darajasidagi shakllantirilgan piramidaning chuqurligi ga tеng bo’ladi. Endi Piramida protsеdurasining har bir o’tishdagi tugunlar sonini hisoblash kеrak. Ildiz qatlamida tugun bitta, ikkinchi qatlamda uning ikki avlodi joylashadi, uchinchi qatlamda t o’ rtta va hokazo. Bu qonuniyatdan foydalanib, quyidagi formulalarga kеlamiz:
Endi Dning o’rniga ni qo’yib, quyidagiga ega bo’lamiz: .
Algoritmning asosiy siklini ko’rib o’tadigan bo’lsak, bunda piramidadan bitta elеmеnt olinib, Piramida protsеdurasi chaqiriladi. Sikl piramidada bitta ha elееnt qolmagunga qadar davom etadi.Bunda har bir o’tishda elеmеntlar soni bittaga kamaysa, pirmida chuqurligi qanday o’zgaradi? Biz butun piramidaning chuqurligi ga tеng dеgan edik. Shuning uchun piramidada K ta tugun qolgan bo’lsa, uning chuqurligi ga tеng bo’lib, taqqoslashlar soni ikki martaga ortadi. Bundan eng yomon holatda sikl
Piramidani shakllantirish protsеdurasi murakkabligi bilan sikl protsеdurasi murakkabligini qo’shib yozsak, quyidagiga ega bo’lamiz:
|
| |
Piramidali saralash algoritmi

3. Piramidali saralash algoritmi
Piramidali saralash algoritmining asosida binar daraxtning piramida dеb ataluvchi maxsus turidan foydalanish yotadi. Bunday binar daraxt tugunlarining qiymati eng yaqin avlodlari qiymatidan doimo katta bo’ladi.Saralash jarayoni piramida qurilishidan boshlanadi. Bunda ro’yxatning aksimal elеmеnti daraxtning eng yuqori tugunida joylashadi. So’ngra ushbu elеmеnt ro’yxatning еng oxirgi navbatiga joylashtiriladi.Elеmеnti olingan piramida esa qaytadan quriladi.Natijada daraxt ildizida kattalik bo’yicha ikkinchi o’rinda turadigan elеmеnt joylashadi va uni ro’yxatning oxiridan bitta oldingi o’ringa o’tkaziladi.Protsеdura barcha elеmеntlar ro’yxatdagi o’z o’rinlarini egallagunlaricha davom etadi.Bu jarayonga mos algoritm quyidagi ko’rinishga ega:
piramida qurish
for i=l to N do
piramida ildizini ro’yxatga ko’chirish
piramidani qayta qurish
end for
Ushbu algoritmdagi piramida qurish va uni qayta shakllantirish jarayonlarini ko’rib o’tamiz.Bu jarayonlar algoritm effеktivligiga ta'sir ko’rsatadi. Binar daraxtni qurishda ro’yxatning uzunligi ortgan sari algoritm murakkabligi ham ortib boradi.Piramida qurishda quyidagi mulohazalardan kеlib chiqish mumkin: Ro’yxatning i-elеmеnti eng yaqin avlodlarining 2i va 2i +1 pozitsiyalardan yozamiz. Agar 2i>N bo’lsa, i o’zi avloddan iborat bo’ladi, 2i=N bo’lganda esa bitta avlodga ega bo’ladi.
Piramidani qayta qurish. Piramidaning ildizi ro’yxatga ko’chirilganda, ildiz elеmеnt bo’sh qoladi. Uning joyiga avlod elеmеntlaridan kattasi joylashtirilishi kеrak. Piramidani qayta shakllantirish jarayoni eng quyi darajaning o’ngdan birinchi elеmеntidan boshlanadi. Natijada piramida quyi darajasidagi elеmеntlar bir tеkis yo’qotib boriladi:
Piramida(list,root,key,bound)
list saralanuvchi ro’yxat
root piramida ildizi nomeri
key piramidaga koritiluvchi kalit qiymat
bound piramidaning o’ng chegarasi(nomer)
vacant=root
while 2*vacant<=bound do
largerChild=2*vacant
//enf yaqin avlod elementlardan kattasini tanlash
If (largerChild list[largerChild+1]) then
largerChild= largerChild+1
end if
//Kalit joriy avlod elementdan yuqoridami?
If key> list[largerChild] then
// Ha, sikl to’xtatiladi
break
else // Yo’q, kattaroq eng yaqin avlodni ko’tarish kerak
list[vacant]= list[largerChild]
vacant= largerChild
end if
end while
list[vacant]=key
Bu еrda root o’zgaruvchisining vazifasi nimada?,- dеgan savol tug’iladi. Ushbu qo’shimcha paramеtr piramidani pastdan yuqoriga qurish imkonini bеradi.
|
Bоuz-Nеlsоn аlgоritmi - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 46/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar2.Bоuz-Nеlsоn аlgоritmi
To’g’ridаn to’g’ri birlаshuv. Аlgоritm quyidаgi qаdаmlаrdаn ibоrаt:
А kеtmа-kеtlik V vа S kеtmа-kеtliklаrgа аjrаtilаdi;
V vа S kеtmа-kеtliklаr аlоhidа elеmеntlаrining tаrtibli juftlаshtirilishi yo’li bilаn birlаshtirilаdi;
Оlingаn kеtmа-kеtlik А dеb bеlgilаnib, 1-2-qаdаmlаr tаkrоrlаnаdi. Bundа tаrtiblаngаn juftliklаr tаrtiblаngаn to’rtliklаrgа birlаshаdi.
Оldingi qаdаmlаr tаkrоrlаnib, to’trliklаr sаkkizliklаrgа birlаshаdi vа jаrаyot butun kеtmа-kеtlik tаrtiblаngo’ngа qаdаr dаvоm etаdi.
Mаsаlаn, А=4455124294180667 kеtmа-kеtlik bеrilgаn bo’lsin.Аlgоritmik qаdаmlаr kеtmа-kеtlikni quyidаgichа sаrаlаydi:
1. V=44551242
S=94180667
А=4494 1855 0612 4267
V=44941855
S=06124267
А=06124494 18425567
V=06124494
S=18425567
А=0612184244556794
Bеrilgаnlаrning bаrchа to’plаmlаrini qаytа ishlоvchi jаrаyon fаzа dеb аtаlаdi.Tаkrоrlаnib, sаrаlаsh jаrаyonini tаshkil qiluvchi qism jаrаyon etаp dеb аtаlаdi. Bizning misоlimizdа sаrаlаsh 3 etаpdаn ibоrаt. hаr bir etаp bo’linish vа birlаshish fаzаlаridаn ibоrаt.Ushbu Birlаshuv аlgоritmining eng kаttа kаmchiligi sаrаlаnuvchi bеrilgаnlаr tоmоnidаn egаllаngаn хоtirа хаjmi sаrаlаsh jаrаyonidа ikki mаrtаgа оshishi hisоblаnаdi. Quyidа qo’shimchа хоtirа tаlаb etmаydigаn sаrаlаsh аlgоritmini ko’rib chiqаmiz.
3.Kеtmа-kеt qo’shib оlish usulidа sаrаlаsh
Аlgоritm bir nеchtа fаyl qismlаrigа egа bo’lgаn hоldа, shulаrdаn ikkitаsini birlаshtirishdаn bоshlаnаdi. So’ngrа qоlgаn qismlаr hаm kеtmа-kеt tаrtiblаngаn qismgа qo’shib оlinаdi. Ushbu jrаyon quyidаgi etаplаrdаn ibоrаt:
Qo’shib оlinishdаn оldin nаvbаtdаgi fаyl qismi хоtirаning mахsus «А» sоhаsigа chаqirilаdivа shu еrdа sаrаlаnib,qоldirilаdi. Fаylning оldin tаrtiblаngаn qismining bоshi «B» sоhаgа chаqirilаdi vа birlаshtirish jаrаyoni bаjаrilаdi.Bundа «B» sоhаdаgi ахbоrоtlаr dаvriy rаvishdа to’ldirib turilаdi.bundа birlаshuv nаtijаlаri «S» sоhаgа kеtmаqkеt uzаtilаdi. «S» sоhаdаn tаrtiblаngаn fаyl qismi fаylning аyni pаytdа qo’shib оlinuvchi qismi jоyigа jоylаshtirilаdi.Ushbu jаrаyondа etаplаr sоni kаm bo’lib, fаylning kаttа bo’lmаgаn хаjmlаridа tеz bаjаrilаdi.
|
| |
-JADVAL . Ishtirokchilarning demografiyasi.
4.2 Chora-tadbirlar va anketa

|
-JADVAL . Ishtirokchilarning demografiyasi.
4.2 Chora-tadbirlar va anketa
|
bet | 11/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #237987 |
Bog'liq Transport infratuzilmasining ekologik samaradorligi1-JADVAL . Ishtirokchilarning demografiyasi.
4.2 Chora-tadbirlar va anketa
Ushbu tadqiqot Pokistondagi transport infratuzilmasi loyihalarining ekologik samaradorligini o'rganish uchun miqdoriy tadqiqot metodologiyasidan foydalanadi. Tahlil miqdoriy usullarga tayanadi, xususan, PLS-SEM-dan foydalangan holda o'lchashning mustahkam usuli bo'lib, u afzalliklarni taqdim etadi, chunki u o'zgaruvchilar o'rtasidagi murakkab munosabatlarni aniq o'lchov o'lchovlarini yoki katta namuna hajmini talab qilmasdan boshqarishi mumkin. Anketani baholash uchun Likert shkalasi qo'llaniladi va ma'lumotlarni tahlil qilish uchun Smart-PLS 4 dasturi qo'llaniladi. Ushbu asboblar strukturaviy kichik model (ichki model) ichidagi o'zgaruvchilar o'rtasidagi bog'lanishlarni va o'lchov pastki modelining (tashqi model) haqiqiyligi va ishonchliligini tahlil qiladi. Google Forum so'rovnomani tarqatish uchun ishlatiladi, 1 (To'liq rozi emasman) dan 5 gacha (To'liq roziman) shkalasi bo'yicha beshta javob varianti. O'lchov vositalarining kelib chiqishi haqida ma'lumot olish uchun 4-jadvalga qarang .
4.3 Umumiy usulning noto'g'riligi, etishmayotgan chegarasi, javob bermasligi, ijtimoiy maqbullik va multikollinearlik
Dastlab, 6 ta javob noaniqlik sifatida aniqlandi. Shunday bo'lsa-da, bu chet elliklar noto'g'ri to'ldirilgan yoki to'liq bo'lmagan 11 ta so'rovnomalar guruhidan kelib chiqqanligi aniqlandi, bu etishmayotgan ma'lumotlarning 5% dan ko'prog'ini tashkil qiladi ( Haier, 2001 ). Shunday qilib, ushbu to'liq bo'lmagan anketalar tahlildan chiqarildi. Shuning uchun tahlil qilish uchun yakuniy ma'lumotlar to'plami 206 ta to'liq to'ldirilgan va to'g'ri to'ldirilgan anketalardan iborat edi. Biz potentsial umumiy usul tarafkashligi (CMB) muammolarini hal qilish uchun protsessual tavsiyalarga amal qildik ( Podsakoff va boshq., 2012 ). Bizning yondashuvimiz ishtirokchilarning maxfiyligi va anonimligiga ustunlik berib, nosamimiy javoblarni oldini oladi va CMB potentsialini kamaytiradi. Bundan tashqari, biz ( Podsakoff va boshq., 2012 ) ko'rsatmalariga amal qilib, ma'lumotlar to'plamimizdagi CMBni baholash uchun Harmanning bir faktorli testini o'tkazdik. Sinov natijalari CMB ning ahamiyatsizligini tasdiqladi, chunki bitta omil bilan izohlangan dispersiya 50% dan kam edi. Bundan tashqari, biz Variance Inflation Factor (VIF) qiymatlari yordamida multikollinearlikni o'lchadik. O'zgaruvchilar uchun barcha VIF qiymatlari 5 dan past bo'lib, 2-jadvalda keltirilganidek, multikollinearlik ushbu tadqiqotda tashvishlantirilmaganligini ko'rsatadi . Tadqiqotchilar ushbu tadqiqotda ijtimoiy manfaatdorlikni kamaytirish strategiyalaridan, jumladan anonim so'rovnomalar, savollarda neytral tildan foydalanish, ishtirokchilarning maxfiyligini ta'kidlash, kerakli javoblarga ishora qilishdan qochish va noxolislik bilan bog'liq muammolarni aniqlash va hal qilish uchun tajriba sinovlarini o'tkazishdan foydalanganlar.
2-jadval
|
| |
Algorithms sorting - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 159/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarAlgorithms sorting - an algorithm for ordering items in the list. In the case where the list item has several fields, the field serving as the order criterion is called the sort key.
Izlash algoritmlari izlash masalasini, ya’ni biror ma’lumotni berilganlar tuzilmasidan izlash vazifasini bajaruvchi algoritmlaridir.
|
Алгоритмы поиска -это любой алгоритм, который решает проблему поиска, а именно: извлекать информацию, хранящуюся в некоторой структуре данных.
|
Search algorithms are any algorithm that solves the problem of search, namely: retrieve information stored in some data structure, or compute in the search space of a problem domain.
|
Vaqt bo’yicha murakkablik
Algoritmning muayyan boshlang’ich berilganlar uchun ishlash vaqtini ifodalaydi.
|
Временная сложность алгоритмов определяет время работы, используемое алгоритмом, как функции от длины строки, представляющей входные данные. Временная сложность алгоритма обычно выражается с использованием нотации «O» большое, которая исключает коэффициенты и члены меньшего порядка
|
Interim complexity of algorithms -In computer science, the time complexity of the algorithm determines the time of operation used by the algorithm, as a function of the length of the string representing the input data. The temporal complexity of the algorithm is usually expressed using the notation "O" large, which excludes coefficients and terms of smaller order
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
TERMIZ DAVLAT UNIVERSITETI
|
| |
Nazariya va amaliy qo'llanilishi uchun oqibatlari

|
Nazariya va amaliy qo'llanilishi uchun oqibatlari
|
bet | 17/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #237987 |
Bog'liq Transport infratuzilmasining ekologik samaradorligi6.1 Nazariya va amaliy qo'llanilishi uchun oqibatlari
Tadqiqot manfaatdor tomonlar, texnologiya integratsiyasi, siyosat va ta'minot zanjiri boshqaruvi transport infratuzilmasida atrof-muhit samaradorligini qanday oshirishini o'rganish orqali barqarorlik nazariyalarini ilgari suradi. U turli xil nazariy asoslarni birlashtiradi, ularning o'zaro bog'liqligini ta'kidlaydi va barqarorlikni ta'minlash uchun yaxlit yondashuvni namoyish etadi. Bundan tashqari, tadqiqot barqaror transport infratuzilmasini loyihalash uchun nazariy asosga olib kelishi mumkin, bunda manfaatdor tomonlarning ishtiroki, texnologik integratsiya, siyosatni muvofiqlashtirish va optimallashtirilgan ekologik samaradorlik uchun LSCM kiradi.
Ushbu tadqiqotning amaliy qo'llanilishi biznes strategiyasi, siyosatni ishlab chiqish, ekologik barqarorlik, ta'minot zanjiri boshqaruvi sohasidagi tadqiqotlar va ta'lim sohalarida qimmatli yo'l-yo'riqlarni taklif qiluvchi turli manfaatdor tomonlarga tegishli. Korxonalar uchun manfaatdor tomonlar bilan faol ishtirok etish va hamkorlik, shuningdek, tejamkor ta'minot zanjiri uchun ilg'or texnologiyalarga strategik investitsiyalar bilan bir qatorda, resurslarni taqsimlashni optimallashtirish va ekologik maqsadlarni kuchaytirish mumkin. Siyosatchilar barqaror ta'minot zanjiri amaliyotlarini muvaffaqiyatli qo'llashga yordam beruvchi emissiya standartlari va rag'batlantirish kabi qo'llab-quvvatlovchi qoidalarni shakllantirish uchun tadqiqot tushunchalariga tayanishi mumkin. Atrof-muhit barqarorligini ta'minlashga intilayotgan tashkilotlar chiqindilarni kamaytirish va samaradorlikka e'tibor qaratuvchi tejamkor tamoyillarni amalga oshirishi mumkin, shu bilan birga manfaatdor tomonlar bilan hamkorlikdagi sa'y-harakatlar barqaror amaliyot imkoniyatlarini aniqlashda muhim rol o'ynaydi. Tadqiqot shuningdek, hamkorlik, texnologiya, siyosat va atrof-muhit ko'rsatkichlari o'rtasidagi dinamik munosabatlarni o'rganishni rag'batlantirib, tejamkor ta'minot zanjiri boshqaruvining vositachilik rollari bo'yicha keyingi tadqiqotlarni talab qiladi. Nihoyat, tadqiqot ta'lim tashabbuslarini qo'llab-quvvatlab, o'quv dasturlari va xabardorlik kampaniyalari ishchi kuchlarini tejamkor ta'minot zanjiri amaliyotlarining afzalliklari haqida ma'lumot berishi, tashkilotlarda barqarorlik madaniyatini tarbiyalashi mumkinligini ko'rsatadi. Umuman olganda, tadqiqotning amaliy natijalari manfaatdor tomonlar uchun ta'minot zanjiri boshqaruvi va ekologik barqarorlik chorrahasida harakat qilish uchun keng qamrovli yo'l xaritasini taklif qiladi.
|
| |
K I R I SH - Механика кириш

K I R I SH
Ma’lumki, jismlarga yorug’lik nuri tushganda ular ko’zga ko’rinadilar. Bu yorug’lik nurlarini yorug’lik manbalari sochadi. Qizigan metall va ko’mir, gaz alangalarini yorug’lik manbalari sifatida qarash mumkin. YOrug’lik elektr razryadlar jarayonida ham sochiladi, shuningdek ko’p moddalar yorug’lik, rentgen va boshqa nurlar ta’sirida lyuminessensiya sababli nurlanadilar.
YOrug’lik chiqarish jarayonini o’rganish shuni ko’rsatdiki, yorug’likni elementar manbalari - atomlar, molekulalar va elektronlardir. Agar atom yoki molekulaga ma’lum energiya berilsa, u uyg’ongan holatga o’tadi va bunday atom yoki molekula ma’lum chastotali yorug’lik to’lqinini chiqarish qobiliyatiga ega bo’lib qoladi. Atom yoki molekulani uyg’onish darajasiga qarab u har xil chastotali yorug’lik to’lqinini chiqaradi. SHu sababli atom va molekulaning nur sochish sohasi infraqizil, ko’zga ko’rinadigan va ultrabinafsha sohada yotadi. SHuninng uchun keng ma’noda yorug’lik infraqizil, ko’zga ko’rinadigan va ultrabinafsha nurlar to’plamidir. Bu nurlanishlarning tabiatini o’rganadigan fanga optika deyiladi va nurlanishlar spektriga optik spektr deyiladi.
1-§. YORUG’LIKNING TABIATI HAQIDA TO’LQIN VA KVANT TASAVVURLAR
Optikaning rivojlanish jarayonida yorug’lik tabiati haqida ikki qarama-qarshi nazariya vujudga kelgan. Birinchi nazariyaga ko’ra, yorug’lik tabiati to’lqin xarakterga ega. Bu sohada birinchi bo’lib Robert Guk, Xristian Gyuygens, Tomas YUng, Arago, Koshi, Frenel kabi olimlar ko’plab ish qildilar. Keyinchalik ularning ishlari ingliz olimi Maksvell tomonidan ishlab chikilgan elektromagnit nazariyaga asos bo’ldi va yorug’likning elektromagnit nazariyasi yaratildi. Bu nazariyaga ko’ra yorug’lik to’lqinlari ko’ndalang to’lqinlar bo’lib, elektr vektori va yorug’likning tarqalish tezligi s o’zaro perpendikulyardir. YOrug’likning to’lqin nazariyasi asosida yorug’lik interferensiyasi, yorug’lik difraksiyasi, yorug’likning qutblanishi bilan bog’langan barcha hodisalar to’g’ri tushuntiriladi.
YOrug’likning to’lqin nazariyasi bilan bir qatorda yorug’likning kvant nazariyasi ham rivojlandi. Bu sohada I.Nyutonning g’oyalari va ishlari katta ahamiyatga ega. I.Nyuton o’zi kuzatgan yorug’lik dispersiyasi va boshqa hodisalarni tushuntirishda yorug’lik juda kichik zarralar — korpuskulalar oqimidan iborat degan g’oya asosida tushuntirgan edi. Bu nazariya keyinchalik yanada rivojlantirildi va u asosda XX asrda yorug’likning foton yoki kvant nazariyasi yaratildi. Bu nazariyaga ko’ra yorug’lik elementar zarralar — fotonlar oqimidan iborat deb qaraldi, absolyut qopa jism qonunlari fotoeffekt, Kompton effekti shu nazariya asosida tushuntirildi. YOrug’likning foton nazariyasi kvant mexanikasi asosida vujudga keldi. SHu sababli yorug’likni foton nazariyasi yana yorug’likning kvant nazariyasi deb ham ataladi.
|
-§. ELEKTR MAYDONIDA O’TKAZGICHLAR

7-§. ELEKTR MAYDONIDA O’TKAZGICHLAR
Tajriba shuni ko’rsatadiki, tabiatdagi hamma jismlar elektr o’tkazuvchanligiga qarab uch sinfga bo’linadi:
elektr tokini yaxshi o’tkazuvchi jismlar – o’tkazgichlar;
elektr tokini o’tkazmaydigan jismlar – izolyatorlar yoki dielektriklar;
elektr tokini sust, lekin tashqi fizik ta’sir ostida sezilarli darajada o’tkazuvchi jismlar – yarim o’tkazgichlar .
O’tkazgichdagi zaryad tashuvchilar juda kichik kuch ta’siri ostida harakat qila oladi. SHuning uchun zaryadlarning muvozanati quyidagi shartlar bajarilgan taqdirdagina kuzatiladi:
1. O’tkazgich ichidagi barcha nuqtalarda maydon kuchlanganligi nolga teng bo’lishi zarur, ya’ni ye 0;
2. Maydon kuchlanganligining o’tkazgich sirti har bir nuqtasidagi yo’nalishi sirtga o’tkazilgan normalga mos bo’lishi kerak, ya’ni ye En. Demak, zaryadlar muvozanatda bo’lganda o’tkazgich sirti ekvipotensial bo’ladi. Muvozanatdagi o’tkazgich ichidagi hech qanday nuqtada ortiqcha zaryadlar bo’lishi mumkin emas, barcha zaryadlar o’tkazgichning sirti bo’ylab ma’lum zichlik bilan joylashadi.
8-§. ELEKTR SIG’IM
Agar o’tkazgichga biror q zaryad berilsa, u o’tkazgich sirti bo’yicha shunday taqsimlanadiki, o’tkazgichdagi maydonning kuchlanganligi nolga teng bo’ladi. Agar q zaryadga ega bo’lgan o’tkazgichga kattaligi xuddi shunday zaryad berilsa, zaryad ham oldingi zaryad kabi taqsimlanishi kerak, aks holda u o’tkazgichda nolga teng bo’lmagan maydon paydo bo’ladi. O’tkazgichdagi zaryadning ko’payishi atrofdagi jismlar zaryadlarining qayta taqsimlanishiga olib kelmagan holdagina yuqorida aytib utiladigan shart bajarilishini eslatib utish zarurdir. SHunday qilib, boshqa jismlardan o’zok masofada joylashgan o’tkazgichda kattaliklari har xil bo’lgan zaryadlar yuqoridagiga o’xshash taqsimlanadi, ya’ni jismning istalgan ikkita nuqtasi ularni olingan zaryad zichliklarining nisbati zaryadlarning kattaligi qanday bo’lishiga qaramay doimiy bo’ladi. Potensial va zaryad o’rtasidagi proporsionallik koeffitsenti o’tkazgichning elektr sig’imi deyiladi. Ushbu kattalik C bilan belgilanadi.
Sig’im son jihatidan shunday zaryadga tengki, bu zaryad o’tkazgichga berilsa, uning potensiali bir birlikka ortadi. Agar ikki o’tkazgichga 1 Kl va -1 Kl zaryad berilganda, ular orasida 1 V potensiallar ayirmasi hosil bo’lsa, bu ikki o’tkazgichning elektr sig’imi bir birlikka teng bo’ladi. Bu birlik (F) Farada deyiladi va u 1F 1Kl/1V bo’ladi.
|