nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Inson shaxsi deganda nimani tushunasiz?

|
Inson shaxsi deganda nimani tushunasiz?
|
bet | 112/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org105. Inson shaxsi deganda nimani tushunasiz?
*a)o’zini anglash qobilyatiga ega, boshqa odamlar bilan mos munosabatga kirisha oladigan, ijtimoiy faol, muayyan jamiyat a’zosi
b)- real guruhning eng harakatchan, hammaga yoqimli va obro’li odamni
c)-irodasi kuchli, mustaqil, talantli odam
d)-oilada, bog’cha, maktabmi, oliy o’quv yurtidami, ish joyidami odamlar bilan mos munosabatda bo’lgan inson
106.Psixik taraqqiyot qonunlarini ontogenez rivojlanishi jarayonining har bir bosqichlarida kishilarga xos bo’ladigan psixologik xususiyatlarni o’rganadigan psixologiya fanining sohasi qanday ataladi?
*a)Yosh davrlari psixologiyasi;
b)- Injenerlik psixologiyasi;
c)- Pedagogik psixologiya;
d)- Ijtimoiy psixologiya
107.Psixologiya fani nimani o’rganadi?
a)- Insonlar o’rtasidagi psixologik muammolarni
b)- Shaxsning psixik holatlarini
c)- Shaxsning psixik xususiyatlarini
*d)Shaxsning ruhiy rivojlanishini psixik omillarini, qonuniyatlarini va mexanizmlarini
108.Nihoyatda kuchli, qisqa muddatli va tez orada o’tib ketadigan emosional holat:
*a) affekt
b)-xotira
c)-stress
d)-ijobiy emosiya
109. Shaxs taraqqiyotining harakatlantiruvchi kuchlari.
*a) Odamning o’z faoliyati davomida o’zgarib boruvchi ehtiyojlari bilan ularni qondirishning haqiqiy imkoniyatlari o’rtasidagi qarama-qarshiliklarda yuzaga chiqadi.
b)- Odamning o’z faoliyatiga munosabati.
c)- Odam o’z mehnat faoliyati natijasida yuzaga chiqadi.
d)-Odamning o’z faoliyati jarayonida ehtiyojlarini qondirishi.
110.Psixologiyani o’qitishning qanday ijobiy jihatlari mavjud?
*a) Axborotlarning yangiligi, bayon qilish jozibaliligi, hissiyotga boyligi, didaktik vositalarni to’g’ri qo’llash, ijtimoiy muammolarni to’g’ri hal qilish;
b) - Insoniyat taraqqiyotini mukammal bilish va o’rganish;
c)- Ma’lum vaziyat, holat, muammolarni tahlil qilish;
d)- Tarbiyasi qiyin bolalarni tarbiyalash usullarini o’rganish
|
| |
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik - bet 45

Bog'liq 6 Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik
Plotterlarning texnik xususiyatlari Kesish va chop etish uchun plotterlar uchun ularning funktsional
xususiyatlari muhim ahamiyatga ega bo‘ladi. Birinchi holda, bu pichoq
turi, kesish aniqligi, ruxsat etilgan material va uning formati. Bosib
chiqarish moslamasini tanlashda, birinchi navbatda, turli xil ommaviy
axborot vositalariga bo‘yoq qo‘llash sifatini baholang.
Plotterda chop etish turlari yoki chizilgan blokning ko‘rinishi
Bu bosma printerni tanlashda eng muhim mezonlardan biridir.
Tasvirning sifati va ravshanligi, shuningdek, ushbu turdagi ommaviy
axborot vositasidan foydalanish imkoniyati unga bog‘liq. Mutaxassislar
bosma tugunning turiga qarab bir necha turdagi plotterlarni ajratib
turadilar:
* Tuklar. Yozish tugunlari qalam. Tasvir suyuq bo‘yoq yoki
Griffin bilan qo‘llaniladi. Bunday qurilmalar yuqori sifat va kontrastga
ega, tasvirlar konturlari juda aniq. Shuning uchun, tuklar plotterlari
xattotlik yozuvlari va murakkab naqshlarni, shuningdek, chizmalarni
qo‘llash uchun javob beradi.
* Jet. Bo‘yoq nasos orqali beriladi. Jet plotterining ishlash printsipi
ofis inkjet printerining ishlashiga o‘xshaydi.
• Elektrostatik. Magnit printsipga asoslangan: zaryadlangan
zarralar yordamida tashuvchida ko‘rinmas tasvir yaratiladi va keyin
bo‘yoq bu ish qismiga yopishadi. Quritgandan so‘ng, bo‘yoq
tashuvchiga xavfsiz tarzda o‘rnatiladi. Elektrostatik plotterlarning
asosiy afzalligi-yuqori bosim tezligi.
* Lazer va LED. Analog lazer printeridir. Elektr chovgumga
qo‘llaniladigan chang bo‘yoq tasvirni hosil qilish uchun pishiriladi.
Bunday bosim mashinalari yuqori ishlashi bilan ajralib turadi. Yana bir
afzallik-aşınma qarshilik. Bu bo‘sh bo‘yoq yozuv boshida qolmasligi
bilan ta’minlanadi.
75
* Issiqlik bilan ishlaydigan plotterlar. Zamonaviy bosma turi.
Ushbu qurilma uchun sarflanadigan material termal qog‘ozdir. Bosib
chiqarish vaqtida u isitish elementlari orqali o‘tadi va unga maxsus film
qo‘llaniladi. Rasm bardoshli va quyoshda pasaymaydi.
Notebookning oldini olish

Notebookning oldini olish Noutbukning oldini olishning o‘ziga xos xususiyatlariga
(yuqoridagi
ishning
majburiy
ijrosiga
qo‘shimcha
ravishda)
quyidagilarni o‘z ichiga oladi: kompyuterni ko‘tarish uchun ho‘l kaisani
tozalash (xalta) ishlab chiqarish kerak.
Har olti oyda bir marta batareyalar samaradorligini tekshirish
kerak. Muvaffaqiyatsiz bitta batareyani kechiktirish AKBning to‘liq
ishlamay qolishiga olib kelishi mumkin. Changni olib tashlash
noutbukning qisqasi (orqa panelni olib tashlash usuli bilan amalga
oshiriladi (orqa panelni olib tashlash va changyutgichni o‘chirib
tashlash, yiliga kamida 1 marta sovuq bo‘lishi mumkin). Klaviatura
hududida kichik zarralar va maydalagichlarni olib tashlashga alohida
e’tibor qaratish lozim. Texnik profilaktika ishlarini olib borish
pudratchining yuqori malakasini talab qiladi.
Kompyuterning oldini olish Kompyuterning oldini olish uning to‘liq ishlashini ta’minlashning
asosiy tomonidir. Agar o‘z vaqtida va to‘liq parvarish yo‘q bo‘lsa,
texnikaning bajarilishining salmoqli qismi bo‘lmaydi. Bunday holda,
dasturiy ta’minotning ishlash va ishlash tezligi pasayishi mumkin.
Shuningdek, bu holda kompyuterning apparat qismi qizib ketishi
mumkin. Agar siz kompyuter haqida qayg‘urmasangiz, unda chang va
ichki ifloslanish to‘planishi kuzatiladi, bu qisqa pallaga olib keladi. Bu
nafaqat kompyuterning normal ishlashini istisno qilishi mumkin, balki
uning ishlashini cheklaydi.
Kompyuterning oldini olish va uning xususiyatlari Profilaktik choralar bir nechta navlarga bo‘linadi. Birinchidan,
apparatning oldini olish kerak. Bu tizim birligining o‘rtasida
ifloslanishni yo‘q qilishdir. Termal himoya pastlari va unga muhtoj
bo‘lgan turli xil tafsilotlarning termal himoya pastlari va moylash
materiallarini muntazam ravishda almashtirish kerak. Shaxsiy
kompyuter uskunalarining dasturiy ta’minotida tegishli profilaktika
ham amalga oshirilishi kerak. Antivirusning oldini olish sizga shaxsiy
kompyuter xavfsizligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadigan xavflarni bartaraf
etishga imkon beradi. Agar sizda kompyuterning yuqori sifatli
profilaktikasi bo‘lsa, uning mutaxassislari sifat darajasida iloji boricha
tezroq amalga oshiradilar.
125
Kompyuterning oldini olish uchun qanday qilib mustaqil ravishda
amalga oshiriladi?
Mustaqil ravishda zarurat tug‘ilganda kompyuter uskunalarini
normal ishlashini ta’minlash. Profilaktika choralari quyidagilardan
iborat:
Tizim va energiya manbai bloki

82
Qanday sifatli va ishonchli PSU arzon?
1. Yaxshi, yuqori sifatli va qimmat elektr tarmog‘idagi kutilmagan
kuchlanish kuchlanishiga qarshi himoya qiladi. Agar u muvaffaqiyatsiz
bo‘lsa, u boshqa kompyuter qurilmalarini himoya qilish uchun «o‘z
hayoti evaziga» bo‘lishi kerak.
2. Quvvat manbai kompyuter foydalanuvchisini zamonaviy va har
tomonlama qulay simi tizimi bilan ta’minlashi kerak. Har bir quvvat
kabelini blokdan ajratish imkoniyati mavjud bo‘lganda qulay, shuning
uchun tizim birligini ventilyatsiya qilish va sovutish uchun uyning
ichida juda ko‘p bo‘sh joy mavjud.
3. PSU yaxshi sovutish tizimiga ega bo‘lishi kerak, qizib ketishdan
himoyalangan bo‘lishi kerak va uning fanidan kuchli shovqin
chiqarmasligi kerak.
Modulli kabellar va ulagichlar

85
Keng tarqalgan puls quvvat manbai diagrammasi quyidagi
qismlardan iborat:
❖
Kirish davrlari;
❖
Kuchlanish tarmog‘iga puls aralashuvini oldini olish uchun
kirish filtra [2]. Bundan tashqari, kirish filtri tarmoqqa PSU yoqilganda
elektrolitik kondensatkichlarning oqimini pasaytiradi (bu kirish
rektifikator ko‘prigiga zarar yetkazishi mumkin).
❖
Yuqori sifatli modellarda-passiv (arzon) yoki faol quvvat
tuzatuvchisi (PFC), ta’minot tarmog‘idagi yukni kamaytiradi.
❖
O‘zgaruvchan kuchlanishni doimiy pulsatsiyaga aylantiruvchi
kirish rektifikator ko‘prigi.
❖
To‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchlanish pulsatsiyasini yumshatuvchi
kondansator filtri.
BP konverterining chipini yoqish uchun anakartning navbatdagi
rejimida +5 va +12 B bo‘lgan alohida past quvvatli quvvat manbai.
Odatda, u alohida elementlarda teskari konvertor sifatida ishlab
chiqariladi (yoki optron orqali chiqish kuchlanishining guruh
stabillashuvi va OS zanjirida sozlanishi tl431 stabilizatori yoki 7805 /
7812 chiziqli stabilizatorlari bilan) yoki TOPSwitch chipidagi (yuqori
modellarda).
Turli xil radiator profillari

95
disklarga radiator o‘rnatish qiyin, shuning uchun ular ventilyatorni
puflash orqali majburiy sovutiladi. Kompyuterning quvvat manbai,
shuningdek, ulagich orqali to‘g‘ridan-to‘g‘ri plataga ulangan fanga ega.
Sovutish sovutgichlari yuqori voltli tranzistorlar va past kuchlanishli
diodli rektifikatorlarda quvvat manbai ichiga o‘rnatiladi, chunki bu
komponentlar eng issiqlari qatoriga kiradi. Klassik kommutatsiya
quvvat manbalarida puflash uchun orqa foniy yoki puflash uchun pastki
fan mavjud. Ikkinchisi tizim blokining korpusidagi korpusda joylash-
gan. Fanlar o‘lchamlari bo‘yicha farqlanadi: puflash uchun - 80 mm.
Qurilish qorishm asining asosiy xossalari

Quruq issiq iqlim sharoitida qorishm aning suvsizlanm asligini
ta’minlash kerak. Qorishma tashilayotganda saqlanganda suvni saqlash,
to ‘kma holatda bo‘lsa o ‘rama materiallar bilan berkitish kabi usullarda
amalga oshiriladi.
Qish mavsumida qorishmalari isitilgan holda ishlatilishi tavsiya
etiladi. Bunda tayyorlangan qorishma yoki qorishma komponentlari (suv,
sement va qumyoki qum) bug1 yoki elektrotenlar yordamida 60-80 °S
haroratgacha isitiladi. Yirik uysozlik panellarni montaj qilishda sement-
qum pastasi (1:1 nisbatda portiand sement va qum) ishlatiladi. Sement-
qum pastasi 28 sutka 400 marka mustahkamlikka erishadi.
8
-jadval - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

Pardozlash qorishmalari sementlar, ohak, gips, sement-ohak,
ohak-
gips, gipssement pussolan va boshqa bog‘lovchilar asosida tayyorlanadi.
U lar ikki asosiy^turga: odatdagi suvoq qorishm alari va manzarali
qorishmalarga boMinadi. Ishlatish sohasiga ko‘ra suvoq qorishmalari
tashqi suvoq va icffki suvoq qorishmalariga bo ‘linadi. G ‘isht-tosh va
beton asosida qurilgan bino hamda inshootlami
tashqi tomondan suvash
uchun sementli, sement-ohakli qorishmalar ishlatiladi. Quruq issiq iqlim
sharoilida yog‘och yuzalami suvashda ohak-gipsli qorishmalar ishlatiladi.
Doimo nam va suv ta’sir etadigan binolaming sokol,
kamiz va boshqa
qismlarida tarkibiga gidrofob moddalar qo‘shilgan sementli va sement-
ohakli qorishmalarni ishlatish maqsadga muvofiq bo‘ladi.
Xonalar havosining nisbiy namligi 60% gacha bo‘lganda, binolar
ichki devorlari va qavatlararo yopmalarni
suvash uchun ohakli, gipsli,
ohak-gipsli va sement-ohakli qorishmalar ishlatiladi.
M exanizatsiyalashtirilgari usulda suvashda ichki qatlam uchun
qorishma harakatchanligi 6-10 sm. ni, qo‘l bilan suvashda esa 8-12 sm.
ni tashkil etadi. Bunda qumning eng yirik donasi 2,5 mm.dan oshmasligi
kerak. Pardozlash qatlamining harakatchanligi 8-12 sm. ga teng, qumning
eng yirik donasi 1,25 mm. bo‘ladi.
Manzarali qorishmalar asosida devor panellari va yirik bloklaming
sirtqi yuzalarini zavodning o ‘zida qurilish maydonlarida
bino fasadlarini
pardozlash kerak. Turar joy va jam oat binolarining ichki devorlarini
pardozlashda ham manzarali qorishmalar ishlatiladi.
Manzarali qorishmalar olishda bog‘lovchi sifatida oq, rangli va oddiy
sementlar, binolarning ichki devorlari uchun ohak va gips ishlatiladi.
Manzarali qorishmalar tayyorlashda mayda to‘ldirgich sifatida toza kvars
qumlari, granit, marmar, ohaktosh, xarsangtosh
va boshqa oq va rangli
to g‘ jinslarini maydalab olingan qum ishlatiladi. Manzarali qorishma
tarkibiga bezash faolligini oshirish maqsadida ozgina miqdorda slyuda,
vermikulit, perlit, shisha maydasi kiritiladi. Ichki bezak pardoz qatlamiga
yana k o ‘rk berish uchun rangli polimer donachalar q o‘shiladi.
Ularga
rang berish uchun ishqor muhitiga chidamli va quyosh nuriga bardoshli
tabiiy va sun’iy pigmentlar (lazur, ultramarin, oxra, temirli surik, mumiyo
va b.) ishlatiladi. Temirbeton panellami pardozlash uchun kamida 150
markali, yengil betoniardan tayyorlangan panellami pardozlash hamda
binolaming fasadlami suvash uchun 50 markali qorishmalar ishlatiladi.
Xotira kartasi: ROM (rom) va RAM (RAM) o‘rtasidagi farq

78
Rom shuningdek quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
PPZU (PROM) - programlanadigan rom;
SPPZU ( EPROM) - qayta programlanadigan rom;
ESPPZU ( EEPROM) - elektr bilan programlanadigan rom.
Operativ xotira qurilmasi (RAM)
- hozirgi vaqtda ishlatiladigan
kompyuter ma’lumotlarini saqlash shakli bo‘lgan
eng keng tarqalgan
xotira turi.
Tasodifiy kirish xotirasi qurilmasi xotiradagi ma’lumotlarning
jismoniy joylashuvidan qat’iy nazar, ma’lumotlar elementlarini deyarli
bir vaqtning o‘zida o‘qish yoki yozish imkonini beradi. Biroq, qattiq
disklar, CD-RW, DVD-RW va eski magnit bantlar kabi boshqa
to‘g‘ridan-to‘g‘ri ma’lumotlarga kirish muhiti bilan ma’lumotni o‘qish
/ yozish uchun zarur bo‘lgan vaqt, mexanik cheklovlar tufayli ommaviy
axborot vositalarida jismoniy joylashuviga
nisbatan sezilarli darajada
farq qiladi. Ommaviy axborot vositalarining aylanish tezligi va qo‘l
harakati.
RAM (RAM) shuningdek quyidagilarni o‘z ichiga oladi:• SRAM
- statik tasodifiy kirish xotirasi (Kesh L1, Kesh L2, Kesh L3, shu
jumladan);• DRAM - o‘zboshimchalik bilan kirish bilan dinamik xotira.
DRAM bozorda ko‘plab qurilmalarda ishlatiladigan eng mashhur
xotira kartasi.
DRAM RAM turlari va ulardan foydalanish:
Endi ROM va RAM kontseptsiyasini bilamiz, ammo ularning
farqlari qanday?
79
1. ROM va RAM ham saqlash texnologiyasining bir turi, ammo bu
ikki tamoyil boshqacha. Quvvat yo‘qotilganda, RAM ma’lumotlarni
saqlamaydi va rom, aksincha, energiya uzilishi holatida ma’lumotlarni
saqlashi mumkin. Rom «doimiy xotira» dir va bu xotirani o‘qish va
yozish mumkin emas degan ma’noni anglatadi. RAM «operatsion xotira
qurilmasi»ning qisqartmasi. RAM tasodifiy o‘qilishi
va yozilishi
mumkin.
2. Har bir inson kompyuterda xotira va qattiq disk mavjudligini
biladi. Aslida, xotira RAM texnologiyasi va rom qattiq disk texno-
logiyasiga o‘xshaydi.
Har ikkisi ham xotira, lekin RAM tezligi rom
tezligidan ancha yuqori.
3. Mobil qurilmada RAM telefonning ichki xotirasiga tegishli
bo‘lgan telefon xotirasiga ishora qiladi. Bu tasodifiy saqlashni anglatadi
va mobil telefonning ishlashida muhim rol o‘ynaydigan romdan tezroq
ishlaydi.
Bundan tashqari, elektr o‘chirilgandan so‘ng, ma’lumotlar
tozalanadi. Misol uchun, Facebook va boshqa ilovalar mobil telefonda
ishlaydi, telefonni ilovalarga qayta ishga tushirgandan so‘ng qayta
kiritishingiz kerak.
4. Rom tashqi xotira. Misol uchun, biz ba’zan mobil telefonda SD-
kartani sotib olamiz, bu holda telefonning romi bo‘ladi. Mobil telefon
rom-bu xotira kartasi va u mobil qurilmaning qattiq diskida ham qabul
qilinishi mumkin. Tizim fayllari, rasmlar, filmlar va boshqa narsalarni
saqlash uchun ishlatiladi va quvvat yo‘qotilganda ma’lumotlarni
yo‘qotmaydi. Rom qancha ko‘p bo‘lsa, ko‘proq ma’lumot saqlanadi.
Shunday qilib, ROM (rom) doimiy saqlash shaklidir,
RAM esa
vaqtinchalik saqlash shaklidir. ROM-doimiy bo‘lmagan xotira va
RAM-uchuvchan emas. ROM xotirasi ma’lumotni elektrsiz saqlashga
qodir, ammo RAM saqlash uchun elektr energiyasini talab qiladi.
Bitum ning cho‘ziluvchanligini aniqlash

9.2.4. Bitum ning cho‘ziluvchanligini aniqlash
Cho‘ziluvchanlik deganda, bitumning cho‘zuvchi kuch ta’sirida
cho'zilib, ingichka ip kabi uzayishga moyilligi tushuniladi.
126
Cho‘ziluvchanlik santimetrlarda ifodalanadi va 25°S haroratda uzilish
darajasigacha taranglashgan bitum ipining uzunligi hamda uning 5 sm/min
tezlikda cho‘zilishi bilan tavsiflanadi va sm. da ifodalanadi.
Bitumlarning, cho‘ziluvchanligi duktilometr deb ataladigan asbob
yordamida aniqlai^di; mazkur asbob devorchalarining ichki tomoniga
ruxlangan po‘lat tunuka qoplangan taxta yoki po‘lat yashikdan iborat.
Yashikning bir devoridan ikkinchi devorigacha yetib turgan chervyakli
vintga ikkita sirpang‘ich o ‘tkazilgan; sirpang‘ichlar vint bo'ylab elektr
dvigateli yordamida siljib, ko‘rsatkich (strelka) yashikning darajalarga
boMingan shkalasi bo‘yicha suriladi.
Sinaladigan bitum eritiladi, aralashtiriladi va metall (jez) qolip 4 ga
ingichka oqim tarzida ortig‘i bilan quyiladi. Bitumni quyishdan oldin
qolipning ichki yuzasi 1:3 nisbatda talk aralashtirilgan glitserin bilan
moylanib, metall plastinka ustiga o‘matiladi. Bitumli qolip havosining
harorati 18-20°S boMgan xonada 30 daqiqa sovitiladi. So‘ngra qolipdan
ortiqcha bitum qizdirilgan pichoq tig‘i bilan ikki yo‘la (pichoqni qolipning
o ‘rtasidan chetiga tomon yurgizib) sidirib tashlanadi.
Bitumli qolip plastinka bilan birga duktilometr yashigiga joylanadi,
yashikka 25°S gacha isitilgan suv barvaqt quyib qo‘yilgan bo‘ladi. Qolip
suvda 1,5 soat turishi va shu vaqt mobaynida suvning harorati 25 ±0,5°S
da saqlanishi kerak.
Bitum-namuna yuqorisidagi suv qatlamining qalinligi 25 mm. dan
kam bo‘lmasligi lozim. So‘ngra sirpang‘ichlaming vint bo‘yicha sirpanish
tezligi va suvning harorati tekshiriladi va qolip duktilometrda mahkamlab
qo'yiladi (sirpang‘ichlarga va yashikning ustunchasiga kiygiziladi) va
yon devorchalari ajratib olinadi. Shundan keyin elektr dvigatel yurgizilib
yoki maxovik aylantirilib, bitum 5 sm/daq tezlikda cho'zila boshlanadi.
Cho‘zilgan bitum ipi uzilgach, uning ayni uzilgan paytdagi uzunligi (sm.)
shkaladan yozib olinadi. Asbob mili shu payt qaysi raqam to‘g ‘risida tursa,
o‘sha raqam bitumning cho‘ziluvchanlik ko‘rsatkichi bo‘ladi. Bitumning
cho‘ziluvchanlik darajasi uch marta aniqlanadi va shu uchta sinov
natijalarining o ‘rtacha arifmetik qiymati eng so‘nggi natija sifatida qabul
qilinadi.
127
|
-jadval
Asfaltli qorishm alar va betonlar namuna tarkiblari

kabi mineral tashkil etuvchilar quritilib, 180-200°S da qizdiriladi va
qorgichga dozirovkalab solinadi; bitum 150-170°S da qizdiriladi va
qorgichda to‘ldirgichlar bilan sinchiklab aralashtiriladi.
Asfalt-beton qorishmalar maxsus isitgich bilan jihozlangan yoki
termosli mashinalarda tashiladi. U maxsus ukladchiklar vositasida
yotqizilib, tekislanadi va presslab zichlashtiriladi. Asfalt-beton 1-2 soat
davomida sovigach mustahkamlikka ega boiadi. lliq asfalt-beton bitumni
110-120°S qizdirib, shu haroratda qizdirilgan mineral to‘ldirgichlar bilan
aralashtiriladi. Asfalt-beton 60°S gacha sovigach qiyrilish obyektlariga olib
boriladi vayotqiziladi. Sovuq holatdagi asfalt-beton organik erituvchilarda
eritilgan bitum va bitum emulsiyalariga mineral to‘ldirgichlar aralashtirib
olinadi. Sovuq holda tayyorlangan asfalt-betonning mustahkamligi va
sifati issiq holda olinganga nisbatan pastroq bo‘ladi.
r a ik r o to ’Id irg ic h u in g
v in tli k o n v e y e ri
Pardozlash qorishm alari - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

Ularning sovuqqa chidamliligi kamida F 35 markada boMishi kerak.
Qorishmaning massa bo‘yicha suv shimuvchanligi 8 foizdan oshmasligi
zarur. Yirik panellar va bloklami zavodda manzarali qorishmalar asosida
fakturali ishlanishi tavsiva etiladi. Buning uchun rangli metallar, plastik va
shishaplastik relyefli matritsa joylashtirilgan qoliplar ishlatiladi. Qorishma
uzasini abraziv disklar va boshqa usullarda ishlov berish qorishma
qotgandan keyin ham amalga oshirilishi mumkin.
8.6. M axsus qorishmalar
G idroizolatsion q orishm alar
- odatda, sement, sulfat muhitiga
chidamli sement, gidrofob va kengayuvchi sement asosida tayyorlanadi.
Ularning tarkibiga 1:2,5 yoki 1:3,5 (sement: qum, massasi bo‘y icha) bo‘lib,
suv o ‘tkazmaslik xususiyatini yanada yaxshilash uchun tarkibiga turli
zichlashtiruvchi moddalar (natriy aluminati, xlorli temir, bitum emulsiyasi,
polimerlar, latekslar va b.) kiritiladi. Qorishmalar doimo nam, suv yoki
agressiv muhitlar ta ’sirida bo‘ladigan bino va inshootlaming qismlarini
hamda yuzalarini suvashda ishlatiladi.
In yek sion q orish m alar
- armaturasi avvaldan taranglanadigan
tem irbe-ton konstruksiyalar tayyorlashda arm aturani korroziyadan
himoyalash maqsadida kanallami to‘ldirish uchun ishlatiladi. Ular sement
xamiri yoki sement-qum aralashmasi sifatida tayyorlangan pasta holatida
bo'ladi. Mayda to ‘ldirgich sifatida yiriklik moduli kichik, yuvilgan kvars
qumi ishlatish maqsadga muvofiq. Mineral bogiovchi sifatida M400 va
undan yuqori markali sement ishlatiladi.
Sementning sarfi 1m3 qorishma uchun 1100-1400 kg. va 1 m3sement
xam iri uchun 1300-1600 kg. Inyeksion qorishm aning siqilishga
mustahkamligi bo‘yicha markasi kamida 300.
9.2. Bitum li bogMovchi moddalar

122
9.2. Bitum li bogMovchi moddalar
9.2.1. Bitum lar tarkibi va tuzilishi
Bitumning elemental tarkibi quyidagicha: uglerod 70-80 foiz, vodorod
10-15 foiz, oitingugurt 2 -9 foiz, kislorod 1-5 foiz, azot 0-2 foiz. Ular
uglevodorod radiiqjjari va ulami oitingugurt, kislorod va azotli birikmalari
ko‘rinishida bo‘ladi.
Bitum tarkibidagi
asfaltenlardan
smolalar va moylar bitumning
barcha xususiyatlarini belgilaydi. Ular yuqori molekulali uglevodorodlar
va ularning hosilalaridan iborat bo‘lgan molekular massasi 1000-5000,
zichligi 1 g/sm3 dan yuqori moddalar. Asfaltenlar tarkibida karbenlar,
moylarda va organik erituvchilarda erimaydigan karboidlar b o ‘ladi.
Bitumning qattiq qismini uglevodorodlar, parafinlar ham tashkil etadi.
Smolalar -
molekulyar massasi 500-1000, zichligi 1 g/sm3 atrofida
bo‘lgan to‘q jigarrangli am orf moddalardir.
M o y la r -
molekulyar massasi 100-500, zichligi 1 g/sm3 gacha bo‘lgan
uglevodorodlardan iborat moddalardir.
Bitum tarkibi jihatidan kolloid sistema bo‘lib, asfaltenlar, smolalar va
moylarda dispersiya holatida bo‘ladi. Bitum tarkibida asfaltenlar (18-20
mkm) yadrolar hosil qiladi, atrofida esa smolalar va moylardan qobiqlar
joylashgan.
Bitum tarkibida asfaltenlar ko‘p qismni tashkil etsa, uning qattiqligi,
yumshash harorati va m o‘rtligi yuqori bo‘ladi, moylar va smolalar ko‘p
qismni tashkil qilsa, aksincha bitum yumshoq va tez eruvchan bo‘ladi.
Moylar va smolalaming molekulyar massasi past bo‘lsa, bitumning
plastikligi yuqori bo‘ladi. Bitum tarkibida parafin miqdorining 5 foiz
ortishi past haroratlarda mo‘rtligini oshiradi.
9.2.2. Bitum larning xossalari
Fizik xossalari.
Bitumlar zichligi tarkibiga qarab 0,8-1,3 g/sm 3.
Bitumning issiqlik o ‘tkazuvchanlik koeffltsiyenti 0,5-0,6 W/(m°S);
issiqlik sig'im i 1,8-1,97 kJ/(kg °S); muhit harorati 25°S b o ‘lganda
hajmiy issiqdan kengayish koeffltsiyenti (5-104 - 810haroratda 5 soat davomida qizdirilganda, massasi 1 foizgacha kamayishi
haroratga bardoshligini belgilaydi.
Bitumning o‘z-o‘zidan chaqnash harorati 230-240 °S. Bitum tarkibida
massa bo‘yicha 0,2-0,3 foiz suvda eruvchan moddalar bo‘lib, bitum
123
asosida olingan materiallarning suvga chidamliligini belgilaydi. Bitum
elektr izolatordir.
|
F izik -k im yoviy xossalari

Bitum iliq suvda 1 soat turgach, idish (vanna)dan olinib, 25°S suv
to ‘ldirilgan kristallizatorga joylanadi va kristallizator penetrometrning
stoliga o ‘matiladi (9 .1-rasm).
Sterjenning uchidagi igna bitumga salgina tekkizib qo‘yiladi (lekin
bitumga botirilmaydi). Bu ishni ko ‘zgu yordamida osonlikcha bajarish
mumkin. Kremalyer (kontakt reyka) sterjenning yuqori maydonchasiga
yetkaziladi, siferblat mili nol raqamiga to‘g ‘rilanadi yoki uningqaysi raqam
to‘g ‘risida turganligi qayd qilinadi; sekundomer yurgizib yuborilib, ayni
paytdato‘xtatish tugmasi 4 bosiladi, shunda igna penetrometr erkin surilib,
5 soniya mobaynida bitumga botadi; tugmaga 5 soniya bosib turiladi va
qo‘yib yuboriladi. Keyin kremalyeming pastki qismi sterjenning yuqorigi
maydonchasiga yetkaziladi, shu payt kremalyer bilan birga siferblat mili
ham suriladi, ignaning 5 soniya mobaynida qanday masofaga siljiganligini
ko‘rsatadi.
Bitumning qovushqoqligi uning har xil joyini teshib ko‘rib uch marta
aniqlanadi: igna bitumni kosaning chetidan 10 mm. nariroqdan va 10 mm.
oralatib teshishi lozim. Uch marta aniqlash natijalarining o ‘rtacha arifmetik
qiymati ignaning bitumga qanday chuqurlikda botganligini bildiruvchi
ko‘rsatkich bo‘lib, graduslarda ifodalanadi va m illimetming o ‘ninchi
hissalaridagi botish chuqurligiga mos keladi. Uch marta o‘tkazilgan sinov
natijalari o ‘rtasidagi tafovut quyidagi qiymatlardan katta bo‘lmasligi
lozim.
Ninaning botish chuqurligi:
daraja 150-200 75-150 25-75 25 gacha;
orasidagi farq, daraja 10
5
3
1.
Natijalar o‘rtasidagi tafovut bundan katta bo‘lgan hollarda bitumning
qovushqoqligi takror aniqlanishi zarur.
Igna bitumga har gal botgandan keyin (har galgi tekshirishdan so‘ng)
uni uyasidan chiqarib olish va uchini benzinda yuvib tozalash, artib quritish
tavsiya etiladi.
Akustik qorishm alar - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

to'ldirishda va boshqa joylarda ishlatiladi. Bu qorishmalami tayyorlashda
maxsus tamponaj portiand sementi, agressiv muhitlarda esa sulfat muhitiga
bardoshli portiand sement ishlatiladi. Tamponaj qorishmalar juda tez
qotuvchanlik xususiyatiga ega.
R entgen nurUtyjjgdan h im oyalovch i q orish m alar
- barit qumi
(B a S 0 4) asosida tayyorlanadi. BogMovchi sifatida sement va shlakli
sement ishlatiladi. Qorishma tarkibiga litiy, bor, kadmiy kabi yengil
elementlar qo‘shimcha sifatida kiritiladi. Barit qumining eng yirik donasi
1,25 mm. dan kichik bo'lishi kerak. Qorishmaning o ‘rtacha zichligi 2200
kg/m3. Ular rentgen kabinalari va boshqa maxsus binolar devorlari hamda
shiftlarini suvashda ishlatiladi.
8.7. Quruq qorishm alar
Keyingi yillarda mamlakatimizda va xorijda turli quruq qurilish
qorishmalari keng ko‘lamda ishlatilmoqda. Ular, asosan, pardozlash
hamda bino ichi va sirtidagi montaj ishlarida (g‘isht terishda, fasadlami
pardozlashda, pollarni barpo etishda) ishlatiladi. Sem ent-ohakli
aralashmadan iliq va uncha sovuq bo‘lmagan haroratlarda foydalaniladi.
Suvoq uchun ishlatiladigan gipsli quruq qorishmalardan panelli uylarni
ta ’mirlashda, quyma tiklanadigan binolar va boshqa shunga o ‘xshash
ishlarda foydalaniladi. Ulaming sarflanishi o‘rtacha 80 m2/t.
Bundan tashqari, amaliyotda turli quruq qorishmalar aralash holda
qo‘llaniladi, masalan, devor va pollarni koshin plitkalar bilan yelimlab
qoplashda va turli xildagi shpaklovkalar tayyorlashda, quruq yelimli
qorishmalar keng assortimentda sement zavodlarida ishlab chiqarilishi
mumkin. Bundan tashqari, quruq qorishm alam ing kichik zavodlarda
ishlab chiqariladigan boshqa texnologiyalari ham mavjud, masalan: MZS
- 1 0 (8.3-rasm).
Quruq qorishmalardan «Megamiks», «Eleron» kabi yuqori adgeziya va
qovushoqlik, vertikal devorlardan oqib tushmaslik, muzlashga bardoshlilik
xossalariga ega. Ulami ishlab chiqarishda M400 va M500 markali sement,
yuqori sifatli fraksiyasi 0,6 mm.gacha bo‘lgan kvars qumi, maxsus organik
qo‘shimchalardan foydalaniladi.
Hozirgi vaqtda 0 ‘zbekistonda quruq qurilish qorishmalari ishlab
chiqaradigan o ‘nlab zavod va sexlar ishlayapti, «Buxorogips» 0 ‘zbekiston
- Germaniya qo‘shma korxonasi shular jumlasidandir.
Ko‘z tomchilarni sifatini aniqlash

Ko‘z tomchilarni sifatini aniqlash
Bunda xujjatlarning tug‘riligi, asosiy va yordamchi yorliqlar borligi, shishalarning og‘zi qopqoqlar bilan jips berkitilganligi, rangi, mexanik iflosliklar yo‘qligi va boshqalar tekshiriladi.
Ko‘z tomchilar yoki primochkalar tarkibida zaxarli va narkotik moddalar bo‘lsa kimyoviy, ya’ni sifat va miqdoriy jixatdan taxlil qilinishi shart.
Ko‘z tomchilari sterilligi to‘g‘risida xar kvartalda ikki marta nazoratdan o‘tishi kerak. Dorixonada tayyorlangan ko‘z tomchilarning saqlash muddati normativ texnik xujjatlarda /DF XI, buyruqlarda/ ko‘rsatilgan muddatlardan o‘tmasligi lozim.
|
Fuqaro doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida qayd varagʻI

Fuqaro doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida qayd varagʻI
Download
89,8 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
21.12.2023
Hajmi
89,8 Kb.
#125915
Download
89,8 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fuqaro doimiy yashash joyi bo‘yicha ro‘yxatga olinganligi to‘g‘risida qayd varagʻI
Download
89,8 Kb.
Matnni ko'rish
Коnteiner

yopilishi - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 87/117 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 13,81 Mb. | | #15896 |
Коnteiner
yopilishi
Yog`li faza
Adsorbsiya bilan
o
Коnservant
‘
Suvli faza
tishi
pH
ion status
R darajasi
pH adsorbsiya
Emulgator
Suspenziya
Rasm 1. Konservantlar faolligiga ta’sir etuvchi omillar
Hozirgi paytga qadar ushbu talabalarga to‘liq javob beruvchi biror bir kimyoviy birikma topilmagan. Qo‘llanilayotgan konservantlarning har biri ma’lum bir chegaralarga ega (ya’ni ularning qo‘llanilishi chegaralangan), shuning uchun ularni dori vositalari kontaminatsiyalanishini (ifloslanishini) boshqa usullar bilan oldini olish imkoniyati bo‘lmagan xollarda qo‘llashadi.
Xozirda sintetik kimyoni rivojlanganligi konservantlarni nomenklaturasini kengayishiga omil bo‘ladi va ularni tasniflash masalasi muhim
Kimyoviy nuqtai nazardan konservantlar tasniflanadi:
Noorganik birikmalar
Metalloorganik birikmalar
Organik birikmalar
spirtlar;
fenollar;
organik kislotalar;
to‘rtlamchi ammoniyli birikmalarning tuzlari;
efir moylari
|
| |
Ko‘zni namlash va yuvish uchun ishlatiladigan eritmalar

Ko‘zni namlash va yuvish uchun ishlatiladigan eritmalar.
Bu eritmalarni tayyorlashda xam ko‘z tomchilarning tayyorlanishiga qo‘yilgan talablarga amal qilmoq lozim. Demak, ular xam sterillangan, turg‘un, mexanik iflosliklar bo‘lmasligi , izotonik va ayrim paytda moddaning ta’sir kuchi uzoq davom etishi va boshqalar bo‘lishi kerak.
Ko‘zni namlash yoki yuvish uchun ishlatiladigan eritmalarda ko‘pincha natriy gidrokarbonat, borat kislotasi, furatsilin, etakridin laktati va boshqalar ishlatiladi. Oftalmologiya tajribasida ko‘zni va ko‘z yo‘llarini yuvish uchun xar xil eritmalar ishlatilyapti. Misol qilib, quyidagi oftalmologik eritmasini ko‘ramiz:
Tarkibi:
Natriy xlorid 5,30g
Kaliy xlorid 0,75g
Kalsiy xlorid 0,48g
Natriy atsetati 3,90g
Glyukoza 0,80g
Xlorid kislotasi 0,05%ml
Suv tozalangan 1l gacha.
Bu eritmaning pH=6,5-7,2ga teng.
Tayyorlanishi: xamma berilgan moddalar suvda eritilib, filtrlanadi va 1210C 12daq.Sterillanadi. Saqlash muddati 1 oy.
|
Noorganik birikmalar - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Noorganik birikmalar: bornaya kislota, natriya tetraborat, perekis vodoroda, og‘ir mettallar tuzi (Ag – kumush suv).
Metalloorganik birikmalar: asosan simob preparatlari- keng qo‘llaniladigan fenilrtuti nitrat — in’eksiyalarda (0,001—0,002%), ko‘z tomchilarda 0,005%; surtmalarda -0,007—0,01%; mertiolat — in’eksiyalarda-0,001%, surtmalarda-0,02—0,1%; monosept -1:2500 ko‘z tomchilar uchun.
Organik birikmalar:
spirtlar (etil, benzil, feniletil, xlorbutanolgidrat i dr.);
fenollar ( fenol, trixlorkrezol);
organik kislotalar (benzoy va uning natriyli tuzi, sorbin kislota va uning xosilasi), paragidroksibenzoy kislotaning murakkab efirlari (nipagin, nipazol, butaben), to‘rtlamchi ammoniy birikmalar tuzlari (benzalkoniy xlorid, benzaetoniy xlorid, setilpiridiniy xlorid, dimetil-dodetsilbenzilammoniy xlorid).
Metalloorganik konservantlardan 0,01 % li etanolmerkuriy xlorid va 0,005 % li mertiolat qiziqish uyg‘otadi. Konservantlar dorilarga eritmani sterilizatsiya qilish oldidan qo‘shiladi. Nipagin va nipazol kam eruvchan (bo‘lgan)ligi sababli issiq suvda eritiladi va yaxshilab chayqatiladi.
Kosmetik preparatlarni tayyorlashda konservantlar sifatida etil spirti, natriy tetraborat, salitsil kislotasi, benzoy kislotasi va boshqalar ishlatiladi.
|
Ko‘z uchun qattiq dori turlari

|
Ko‘z uchun qattiq dori turlari
|
bet | 63/117 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 13,81 Mb. | | #15896 |
Ko‘z uchun qattiq dori turlari
Ularga ko‘z uchun mo‘ljallangan tabletkalar, sepmalar va qalamchalar
Ko‘z uchun tabletkalar presslash yo‘li bilan olinadi va oldindan ko‘z namlamalari, tomchilarni tayyorlash yoki qovoq ortiga o‘rnatiladi.( kon’yuktival xaltachaga). Ularga asosiy talab- qoldiqsiz erib ketishi.
Ko‘z spreylarida DM o‘ta maydalangan xolda shilliq qavatlarda yaxshi adsorbsiyalanadi va tez so‘riladi.
Ko‘z DT rivojlanish yo‘llaridan biri bu ko‘z aerozolari va ko‘z o‘rnatmalari.
KO‘Z O‘RNATMALARI - Zamonaviy ko‘z dori turlari
Ko‘z o‘rnatmalari (KO‘)- kon’yuktival xaltachaga o‘rnatish uchun mo‘ljallangan steril qattiq yoki yumshoq preparatlar. Ularning shakli va razmerlari maxsus oftalmologiyada qo‘llash uchun mo‘ljallangan va asosiy vazifasi- preparatni kon’yuktivaga ta’sir etish vaqtini cho‘zish. KO‘ asosan bioeruvchan yoki ko‘z to‘qimalari bilan mos keladigan polimerlar asosida olinadi va tarkibida turli virusli, bakterial, allergik va boshq kasalliklarni davolovchi preparatlar saqlashi mumkin.
KO‘ tasnifi
|
| |
- X V -16,
y a ’ni perxlorvinilli em al - 
(XV)

- X V -16, y a ’ni perxlorvinilli em al -
(XV), 1 -
atm osferam uhitiga chidamli, registratsiyaraqami - 6 . B o‘yoq qoplamalarini
markirovkalashda tashqi ko'rinishi sifati ham hisobga olinadi.
12. l-jadval Bo‘yoq tarkibining ishlatilish sohasi
Bo‘yoq tarkibining
ishlatilish sohasiga
ko‘ra nomi
Ishlati
lish
guruhi
Ishlatilish sharoiti
atm osfera m uhitiga
chidamli
1
ochiq maydonda ishlatiladigan turli kli-
matik ta ’sirlarga chidamli qoplam alar
atm osfera m uhitiga
chegaralangan dara-
jada chidamli
2
isitilmaydigan xonalar va yopm alar
ostida ishlatiladigan qoplam alar
192
konservalovchi -
3
bo ‘yaladigan yuzalarga vaqtinchalik
ishlatilgan qoplamalar
suv m uhitiga chi
damli
.
4
suv va suv bugM ta ’siriga chidamli
qoplamalar
maxsus
rengen nurlariga chidamli, nurla nadi-
gan, biologik chidam li va shu kabi
R St b o ‘yicha bo‘yoq qoplatnalari defektlari turi va soni jihatidan
tashqi k o ‘rinishi sifatiga nisbatan'7 klassga bo‘linadi: I hech qanday defekt
bo‘lishiga ruxsat etilmaydi; II—VII defektlar uzunligi, eni, diametri va ular
orasidagi masofalarga bog‘liq ravishda sonini hisobga olgan holda (dona
m2) b a ’zi notekisliklar ruxsat etiladi; III—VII klasslarda toMqinsimonlik
ruxsat etiladi; V -V II klasslarda oqmalar va IV -V II klasslarda turli soyalar
b o ‘lishi ruxsat etiladi.
B o ‘yoq tarkiblari qoplama usuliga nisbatan m o‘yqalam da suriladigan,
pulverizatorda sepiladigan, qurish sharoitiga ko‘ra sovuq va issiq sharoitda
qoplam a qatlam i hosil qiladigan tu rlard a b o ‘ladi. B o ‘yo q tarkiblari
konsisten siy asig a (quyuqligi) k o ‘ra, suyuq, qovushqoq, pastasim on,
------ reologik xususiyatlarga nisbatan strukturalanuvchi tizim ga taalluqli.
Ulam ing quyuqlik darajasi sepish usuliga mutanosib ravishda tayyorlanishi
kerak. L o k -b o ‘yoqlarning q uyuqligi (q o vushqo qligi) v iskozim etrlar
yordam ida oMchanadi va sekundlarda (s) ifodalanadi. Ulam ing quyuqlanish
davri qovushqoqlikning orta boshlash vaqti bilan belgilanadi.
B o ‘yoq tark ib larin in g x o ssalarin i an iq lash uchun m etall yoki
shisha yuzasida yupqa qattiq qatlam hosil qilinadi. B o ‘yoq qoplam asi
hosil boMishi fizik-kimyoviy v a kim yoviy jarayonlar borishi, tarkibdan
erituvchining bug‘lanishi yoki suvli dispersiyalarning parchalanishi va
boshqa jarayonlar bilan bevosita bogMiq boMadi. B o‘yoq qoplamalar qotish
jarayonining tugallanishini qattiqlik darajasi orqali aniqlash mumkin. Lok-
bo‘yoq qoplam alarning qurish tezligi ularning sifatiga bogMiq boMadi.
Ular bu jihatdan 5 bosqichli turlarga boMinadi. Zarurat boMsa, lok-bo‘yoq
qoplam alarning haroratdan chiziqli kengayish koeffitsiyenti, egilishdagi
mustahkam ligi, agressiv qorishmalarga chidamliligi kabi maxsus xossalari
aniqlanadi.
193
Lok-bo‘yoqlar tayyorlashda asosiy komponentlar sifatida pigmentlar,
kukun to‘ldirgichlar, bog‘ lovchilar, erituvchilar, sikkativlar, suyultirgichlar,
plastifikatorlar, va boshqalar ishlatiladi.
L o k - b o ‘y o q m a te ria lla r i deb -

2) tashqi dekorativ ko‘rinishni yaxshilash.
3) sanitariya - gigiyena talablarini ta ’minlash.
12.2. Bo‘yoq tarkiblarning tasniflanishi va asosiy xossalari
B o 'y o q ta rk ib la r kim y o v iy tark ib i, ish la tish so h a sig a k o ‘ra
klassifikatsiyalanadi. U larning kim yoviy klassifikatsiyalanishida hosil
boMadigan b o ‘yoq qatlam ining tabiati, tarkibi ham da belgilanishi asos
qilib olingan. B elgilangan bosh harflar b o ‘yoq qatlam i-plyonkasi hosil
qilishi bo‘yicha qaysi turga taalluqliligini bildiradi. M asalan, alkid-akrilli
- A C , gliftalli - ГФ, kremniyorganik - КО, karbamidli МИ, perxlorvinilli
- XB, poliakrilli - AK, poliamidli - ПА, polivinilasetatli - BA, silikatli -
ЖС, epoksidli - EP va sh.k.
12.1-jadvalda b o ‘yoq qoplam alarning ishlatilish belgilari b o ‘yicha
ratsional sohalari berilgan.
Maxsus b o ‘yoq tarkiblarini quyidagicha davom ettirish mumkin:
6 - moy va benzin m uhitiga chidamli, 7 - kimyoviy m uhitga chidamli,
8 - term ik (issiqlik) m uhitga bardoshli, 9 - elektr izolyatsiyasi. B o‘yoq
tarkiblarini m arkalashda bosh harflar indeksi ishlatiladi:
suv dispersiyali
—
VD,
organodispersiyali
-
OD,
suvda aralashuvchan
-
V,
poroshokli (kukunli) -
P.
Muayyan bo‘yoq tarkibini tavsiflash uchun
misol keltiram iz: em al
O’quvchining munosib ta’lim-tarbiya olishi uchun eng qulay davr qaysi..?

|
O’quvchining munosib ta’lim-tarbiya olishi uchun eng qulay davr qaysi..?
|
bet | 70/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org10. O’quvchining munosib ta’lim-tarbiya olishi uchun eng qulay davr qaysi..?
*a) Maktabgacha yosh davrida;
b) O’spirinlik davrida;
c) O’smirlik yoshida;
d) Kichik maktab yoshida
11. Yosh davr psixologiyasida kuzatish metodining nechta turidan foydalaniladi?
*a) Obyektiv (tashqi) va subyektiv(o’z-o’zini)
b) Qarama-qarshi kuzatish
c) Ixtiyoriy va ixtiyorsiz
d) O’z-o’zini nazorat qilish
12. Birinchi krizis davri qachonga to’g’ri keladi?
*a) 3 yosh
b) 13 yosh
c) 4 yosh
d) 6 yosh
13. Bola nutqida prinsipial jihatdan so’z shakllari qaysi yosh davridan keyin ko’payadi?
*a) 3 yoshdan keyin
b) 5 yoshdan keyin
c) 6 yoshdan keyin
d) 10 yoshdan keyin
14. Psixologiyada tug’malik alomatlariga ega bo’lgan individual sifatlar ...
*a) Layoqatlar deb ataladi
b) Iqtidor deb ataladi
c) Iste’dod deb ataladi
d) Daholik deb ataladi
15. O’qituvchining diqqatni taqsimlash qobiliyati nima bilan belgilanadi?
*a) Ixtiyoriy diqqatdan keyingi diqqatning kuchliligi
b) Ixtiyoriy, ixtiyorsiz va Ixtiyoriy diqqatdan keyingi diqqatning kuchliligi
c) Muomala va muloqot o’rnatish qobiliyati
d) Bir necha obyektlarga bir davrning o’zida o’z munosabatini bildirish o’quvi
16. Qobiliyat – bu ...
*a) Biror-bir faoliyat turini muvaffaqiyatli o’zlashtirish va bajarishdir
b) O’yin faoliyatini muvaffaqiyatli amalga oshirishdir va shakllantirishdir
c) Ijtimoiy faollik manbaidir
d) Ehtiyojlarni qondirib borish jarayonidir
17. O’qituvchining kommunikativ kobiliyati?
*a) O’quvchilar bilan til topisha olish, o’z suxbati va so’zlari bilan ularni qiiziktira olish va jalb eta olish
b) His- tuygu orqali o’quvchilarga ta’sir o’tkaza olish
c) Noan’anaviy darsni tashkil qila olish
d) Har bir mashg’ulot uchun o’quv- tarbiyaviy ishlarni samarali rejalashtirish
18. Ehtiyoj deb -
* а) Odam faolligining manbai bulib, individ yashashi va rivojlanishi uchun zarur bulgan obyektlarga muxtojligini xis etish xolatiga aytiladi
b) Ma’lum xatti-xarakatlarni bajarish zarurligini tushunib yetishga aytiladi
c) Odamning biologik extiyojini kondirish vositalarni tushunishiga aytiladi
d) Madaniy kadriyatlarga muxtojligini tushunib yetishga aytiladi
19. Shaxs uchun taraqqiyotning har bir bosqichida shunday odamlar guruhi bo’ladiki, shaxs ularning hoxish-istaklari, niyatlari, qiziqishlari, harakat normalari, fikrlariga ergashishga tayyor bo’ladi, xatti-harakatlaridan andoza oladi va ularga taqlid qiladi. Psixologiyada bunday guruh ...
*a) Referent guruh deb ataladi
b) Oila deb ataladi
c) Negativ guruh deb ataladi
d) Olomon deb ataladi
|
| |
Sabaqqa qoyılatug`ın maqset tiykarınan neshew ?

38. Sabaqqa qoyılatug`ın maqset tiykarınan neshew ?
*a) u`sh
b) eki
c) To`rt
d) bes
39.Sabaqtın` psixologiyalıq maqseti neshege bo`linedi?
*a) u`sh
b) eki
c) To`rt
d) bes
40. Qa’nigelik talaplar boyınsha direktorda keminde neshe jıl pedstaj bolıwı kerek
*b) 5
a) 3
c) 7
d) 10
41. Uliwma orta bilim beriwpa’nlerin o’zlestiriwdin’ ku’sheytirilgen baslang’ish d’arejesi...?
*a) А1plus
b) A1
c) В1
d) В1 plus
42. Uliwma orta bilim beriwpa’nlerin o’zlestiriwdin’baslang’ish d’arejesi...?
*a) A1
b) А2
c) В1
d) В2
43. Oqitiwdin’ tiykarg’i waziypasi?
*a) Bilim beriwshi, rawajlandiriwshi, ta’rbiylawshi
b) Ta’rbiylawshi
c) Oqitiw,u’yretiw
d) Mag’liwmat, ta’rbiya, oqitiw
44. Kollegiаl tu’rdegi qаrаr qаbil etiw degenimiz ne?
*a) mаshqаlаni qа'nigeler menen dodаlаw
b) qаrаr uliwmа dodаlаnаdi ha’m dаwis beriw аrqаli qаbilаnаdi
c) jeke ha’kimlik, kollegiаl ha’m ja’ma’a’tlik
d) qаrаr qаbil etiw – bul psiхologiyaliq process sipаtindа
45. Jeke ha’kimlik qаrаr qаbil etiwde kimge tiykаrg’i juwаpkershilikti ju’klenedi?
*a) bаsshig’а
b) topаrg’а
c) ja’ma’a’tke
d) qa’nigelerge
46. Kollegiаl qаrаr qаbil etiwde kimge tiykаrg’i juwаpkershilikti ju’klenedi?
*a) qa’nigelerge
b) bаsshig’а
c) topаrg’а
d) ja’ma’a’tke
47. Ja’ma’a’tlik qаrаr qаbil etiwde kimge tiykаrg’i juwаpkershilikti ju’klenedi?
*a) ja’ma’a’tke
b) bаsshig’а
c) topаrg’а
d) qa’nigelerge
48. Qаrаr qаbil etiwdin’ neshe da’rejesi bаr?
*a) 4
b) 3
c) 5
d) 2
49. O`zbekstan Respublikası Ministrler Kabinetinin` «Xalıq Bilimlendiriw xızmetkerlerinin` miynetine haqı to`lewdin` jetilistirilgen sistemasın tastıyıqlaw haqqında» qararı qashan qabıl etildi?
*a) 21 dekabr 2005 jıl
b) 21 fevral2005 jıl
c) 18 fevral2005 jıl
d) 10 yanvar2006 jıl
|
Polivinilatsetat pollar - Bino va inshootlar qurilishi tem iryo

P o g o n a j b u y u m la r.
P ogonaj b u y u m la rg a ran g li, u zu n a sig a
o ‘lchanadigan binolam i bezashda ishlatiladigan plintuslar, zina, balkonlar
va boshqa to'siqfer uchun tutqichlar, zina pillapoyalari uchun ust quymalar,
ostonalar, devorl&tei qoplash uchun reykalar, eshik va deraza chaspaklari,
germ etiklar va zichlaydigan qistirm alar va b oshqalar kiradi. Pogonaj
buyumlar, asosan, polivinilxlorid, polietilen, polistirol, polimetilmetaknlat
polimer kompozitsiyalaridan ekstruziya usulida tayyorlanadi.
Ular yetarli
darajada m ustahkam , elastik, issiqqa va yonishga chidam li, kim yoviy
muhitlarga bardoshli b o ‘ladi va gigiyena talablarini qondiradi.
Plintuslar va tutqichlar, odatda, 12 m. o ‘ramlarda ishlab chiqariladi.
Plintuslar uzunligi 1,2-3,5 m. b o ia k holda ham tayyorlanadi. Pogonaj
buyum larni istalgan profilli (k o ‘ndalang kesim li)
qilib ishlab chiqarish
mumkin. Ular ob-havo va nam ta ’siriga chidamli bo ‘ladi.
S a n ita riy a -te x n ik a b u y u m la ri.
S an itariy a-te x n ik a b uyum lari
polime-tilmetakrilat, zarbga chidamli polistirol, polipropilen, poliamidlar,
shisha-plastiklar asosida olinadi. Vannalar, poddonlar, sifonlar, rako-
vinalar, unitaz,
yuvish bachoklari, aralashtirgich, ventilatsiya panjaralari
va shu kabilar ishlab chiqariladi. Plastmassalardan tayyorlangan sanitariya-
tex n ik a buyum lari m ustahkam , suvga ch idam li, gigiyena talablarini
qondimvchi, silliq yuzali, zang to ‘plam aydigan xususiyatlarga ega bo‘ladi.
U s k u n a la rn in g b u y u m
v a
q is m la rig a
-
p la stm a ssa la rd a n
tayyorlangan deraza ham da eshik dastalari, y ig ‘m a mebel fum ituralari,
deraza jaluzalari va boshqa m ahsulotlar kiradi. U lar turli shakllarda va
ranglarda b o ‘lishi mum kin. Bu buyum lar rangli m etall sarfini keskin
kamaytiradi.
Q uvurlar.
Plastmassa quvurlar polietilen, polivinilxlorid, polipropilen
kabi term oplastlar va shishaplastik quvurlar reaktoplastlar (poliefir va b.)
asosida olinadi.
Hozirgi kunda agressiv m uhitlarda ishlashga m o ija lla n g an ,
fenol-
formaldegid, karbamid-formaldegid, furan sm olasi va shu kabilar asosida
tayyorlangan polimer qorishm a va polimerbeton quvurlar 150 m m.gacha
d iam etrda chiqariladi, devorlam ing qalinligi 2 -8 mm. Ular 1,2 M Pa
gacha bosim ostida ishlashga m o‘ljallangan. M ustahkam , suv va agressiv
m uhitlarga chidam li, ichki yuzasi silliq va m ineral m oddalar y ig ‘ilib
qolm aydi. Termoplast quvurlarni oson payvandlab biriktirish m um kin.
KREDIT BO‘YICHA IMTIYOZLI DAVR — - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 451/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)KREDIT BO‘YICHA IMTIYOZLI DAVR — kredit bo‘yicha asosiy qarzni qaytarish muddatini kechiktirilgan davri.
KREDIT EKSPANSIYASI — mamlakatning ssuda kapitallari bozorida foiz stavkalarining pasayishi natijasida kredit oluvchilarning ko‘payishi va buning oqibatida, kredit qo‘yilmalari hajmining keskin ko‘payishidir.
KREDIT EMISSIYASI – qarz berish uchun mo‘ljallangan va naqd bo‘lmagan pulni qo‘shimcha ravishda muomalaga chiqarishdir.
KREDIT KARTOCHKASI – 1) nomi yozilgan pul hujjati, bank yoki boshqa ixtisoslashgan kredit muassasidagi hisob raqamida muayyan summadagi pul mablag‘i mavjudligini tasdiqlaydi. Kredit kartochkasi uning sohibiga naqd pul to‘lamagani holda uning vositasida tovarlar olish va xizmatlardan bepul foydalanish huquqini beradi. O‘zbekistonda “VISA” va boshqa kredit kartochkalari muomalaga kiritilgan; 2) K.k. — bank tomonidan o‘z omonatchilariga ularning tovarlari va xizmatlarini naqd pulsiz to‘lash uchun beriladigan maxsus to‘lov hisob-kitob hujjati. Tashqi tomonidan bu plastik kartochkasi bo‘lib, unda egasining nomi, uning tartib soni yoki ishlari ko‘rsatilgan bo‘ladi, kartochkada egasining imzosi namunasi va amal qilish muddati ko‘rsatiladi. K.k. magazin yoki bankning kompyuter moslamasiga beriladi, bunda sotib olish yoki xizmatni tezda to‘lash to‘g‘risida tegishli bankka buyruq beriladi; 3) K.k. — kichik o‘lchamdagi plastik yoki metall kartochka ko‘rinishidagi hujjat bo‘lib, bankdagi hisob sohibining shaxsini tasdiqlaydi va unga naqd pullar yordamisiz tovar va xizmatlarga to‘lash huquqini beradi; 4) K.k.– bu bank yoki maxsus kredit (savdo) muassasasi tomonidan biror kishi nomiga berilgan pul hujjati, unda pul egasi joriy hisobidagi summa ko‘rsatiladi. Bu uning egasiga chakana savdo tarmoqlarida naqd pulsiz tovarlar va xizmatlar xarid qilish huquqini beradi. Kredit kartochkasiga binoan xaridor hisobidagi pul summasi uning ixtiyoridan olinib tovar sotgan korxona hisobiga o‘tkaziladi.
Kredit kartochkalari aksariyat hollarda banklar tomonidan aholining iste’molini qondirish uchun beriladigan kreditlarda qo‘llaniladi.
|
| |
KREDIT MARJASI - - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 452/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)KREDIT MARJASI - qarz oluvchi kredit qiymatiga qo‘shib to‘laydigan ustamakredit multiplikatori pulko‘lami va pul ko‘lamining asosi, ya’ni markaziy bank muomalaga chiqargan pul o‘rtasidagi nisbat.
KREDIT MUDDATI — kredit uchun ajratilgan muddatga qadar bo‘lgan davr. Qoplash muddati — kredit bo‘yicha hisoblangan asosiy qarzni, foizlarni va komissiyalarni to‘la to‘lash bilan bog‘liq muddat.
KREDIT RISKI - bu loyihani amalga oshirayotgan tashkilotning kreditor bankka kredit shartnomasi bo‘yicha to‘lov majburiyatlarini to‘liq yoki umuman to‘lay olmaslik riski. Bu risk asosan loyihani moliyalashtirishda loyihani kreditlovchi bankning riskidir.
KREDIT TA’MINOTNOMASI — kreditor uchun qarzdor tomonidan ssudaga olingan mablag‘lar va ana shu qarzga hisoblab ajratiladigan foizlar o‘z vaqtida va to‘liq hajmda qaytarilishi garovi bo‘lib xizmat qiladigan tovarmoddiy boyliklar va ishlab chiqarish xarajatlari. Kredit ta’minotnomasi qarz oluvchi tomonidan ssuda rasmiylashtirilayotganda havola etiladi va kredit to‘lab uzilguniga qadar kreditor tasarrufida (to‘liq yoki qisman) bo‘ladi.
KREDIT TASHKILOTLARI — tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan banklar, kredit uyushmalari, mikrokredit tashkilotlari, lombardlar va boshqa kredit tashkilotlari.
KREDIT NOTA — o‘zaro hisob-kitob munosabatlari bor tomonlardan birining ma’lum bir sharoit yuzaga kelishi munosabati bilan ikkinchi tomondan qarzni to‘latish huquqini amalga oshirish xususida kredit yozuvi — “kredit nota” iborasi xalqaro hisobkitoblarda qo‘llaniladi. Mamlakat ichkarisida “kredit-schyoti” iborasi ishlatiladi.
KREDIT VARAQASI — bankning o‘z mijozlariga, ularga mahsulot va ko‘rsatilgan xizmat uchun beriladigan to‘lov hujjati. Kredit varaqasi ko‘pincha plastik kartochka ko‘rinishida bo‘lib, unda varaqa egasining ismi, unga biriktirilgan raqami va shifr imzosining nusxasi hamda varaqadan foydalanish muddati ko‘rsatilgan bo‘ladi. Kredit varaqasi egasi biron-bir mahsulot yoki naqd pul olmoqchi bo‘lsa, o‘z varaqasini do‘kon yoki bankda o‘rnatilgan kompyuter qurilmasiga ko‘rsatib, markaziy bankda to‘lovni zudlik bilan amalga oshirish xususida topshiriq beradi.
|
| |