nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Topshiriqlar - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 118/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiTopshiriqlar:
"Klub 100" g‘oyasi ishchilarni motivatsiyalashda qanday ishlaydi?
"Klub 100" g‘oyasini tashqi va ichki mukofotlar nuqtai nazaridan taxlil qilib chiqing.
Echish ketma-ketligi:
1.Korxonada yuz bergan vaziyat tahlil qilinadi, muammo va uni echish ketma-ketligi, asosiy vazifalari bilan tanishiladi.
2.Ma’lumotlarni taxlil kilish yordamida:
ishchilarining mehnat unumdorligi;
ishlab chiqarish samaradorligi
Inson resurslaridan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini aniqlash
Amaliy vaziyatni tahlil qilish uchun uslubiy ko‘rsatma
Tahlil bosqichlari
|
Tavsiya va maslahatlar
|
1. Keys bilan tanishish
|
1. Keysni o‘qish jarayonida vaziyatni tahlil qilishga shoshilmang.
2. Berilgan vaziyat bilan tanishing. Vaziyatga ta’rif berishga harakat qiling.
3. Vaziyatni tahlili uchun axborot manbalari bilan ta’minlanganlikni aniqlang.
|
2. Vaziyatning tashhisi va tahlili
|
1. "Daymond Interneyshnl" faoliyatida yuzaga kelgan holatni oydinlashtiring. Vaziyatning muhim hususiyatlarini, miqdor va sifat tomonlarini belgilang. Ularga asosan korxonaning haqiqatda bo‘lgan va bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatini aniqlang hamda ularni taqqoslang.
|
Auditoriyadan tashqari bajarilgan ish uchun baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari
Talabalar
Ro‘yxati
|
Asosiy muammo ajratib olinib, tadqiqot ob’ekti aniqlangan 6 b
|
Muammoli va-ziyatning kelib chiqish sabablari aniq ko‘rsatilgan
mak. 4 b
|
Vaziyatdan chiqib ketish harakatlari
Aniq ko‘rsatilgan
mak. 10 b
|
Jami
mak.
20 b
|
Auditoriyada bajarilgan ish uchun baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari
Guruhlar
ro‘yxati
|
Guruh faol
mak. 1 b
|
Ma’lumotlar ko‘rgazmali taqdim etildi mak.4 b
|
Javoblar to‘liq va aniq berildi
mak.5 b
|
Jami
mak. 10 b
|
1
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
8-10 ball – a’lo, 6- 8 ball – yaxshi, 4- 6 ball – qoniqarli
|
| |
Amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bо‘yicha kо‘rsatmalar

|
Amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bо‘yicha kо‘rsatmalar Pdf ko'rish
|
bet | 168/189 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #246757 |
Bog'liq EshonqulovaAmaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bо‘yicha kо‘rsatmalar
Amaliy mashg‘ulotlarni tashkil etish bо‘yicha kafedra professor –
о‘qituvchilari tomonidan kо‘rsatma va tavsiyalar, masalalar tо‘plami ishlab
chiqiladi. Unda talabalarga asosiy ma’ruza mavzulari bо‘yicha amaliy masala va
misollar yechish uslubi va mustaqil yechish uchun masalalar keltirildi.
Amaliy mashg‘ulotlarning taxminiy rо‘yxati
“Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish” fanining maqsad,
vazifalari va rivojlanish tarixi.
“Metrologiya tо‘g‘risida”gi О‘zbekiston Respublika qonuni. Ishlab
chiqarish va uning tarmoqlarida metrologik ta’minot.
Metrologiya va standartlashtirish bо‘yicha xalqaro tashkilotlar.
Metrologiya bо‘yicha asosiy atamalar, kattaliklar va kattalikni о‘lchamligi
Kattaliklarning birliklari. Xalqaro birliklar tizimi (SI) va ularni yozish va
belgilash qoidalari
О‘lchash usullari va turlari. О‘lchash vositalari va ularning turlari.
О‘lchashning sifat mezonlari, о‘lchash xatoliklari va ularning tabaqalanishi
Standartlashtirish.
Standartlashtirishning
maqsad
va
vazifalari.
Standartlashtirish davlat tizimi. Standartlarning turlari va toifalari.
Standartlarni ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash, davlat rо‘yxatidan
о‘tkazish va tadbiq etish tartib – qoidalari
Setifikatlashtirish, sertifikat olish tartibi va usullari.
Sertifikatlashtirish bо‘yicha asosiy tushunchalar. Atama va ta’riflar.
Sertifikatlashtirish sxemalari.
Ekspert-auditorlar. Xalqaro ISO 9000 seriyasidagi standartlar bо‘yicha
ishlarni tashkil etish.
Sifat tо‘garaklari. Mahsulot sifati va sifat boshqaruvi.
Mahsulot haqidagi ma’lumotlarni standartlashtirish va kodlash.
Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi asoslari.
|
| |
О‘lchash vositalari va ularning metrologik tavsiflari

223
Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi asoslari
Texnik jihatdan tartibga solish, asosiy tushunchalar. Texnik jihatdan tartibga
solishning mohiyati va ahamiyati. Texnik jihatdan tartibga solishning maqsad va
vazifalari. Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi. Atama va ta’riflar.
“Texnik jihatdan tartibga solish tо‘g‘risida”gi О‘zbekiston Respublikasi Qonuni.
О‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi tashkiliy tuzilmasi.
Fanni о‘qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar

222
Metrologiyaga oid asosiy tushunchalar va qoidalar
Ishlab chiqarish va uning tarmoqlarida metrologik hizmat va ta’minot,
metrologiya va standartlashtirish bо‘yicha halqaro tashkilotlar,
Metrologiya
bо‘yicha asosiy atamalar, kattakliklar, ularning о‘lchamliligi,
birliklari, xalqaro
birliklar tizimi, о‘lchamlarni belgilash va yozish qoidalari.
О‘lchashlarning turlari va usullari xakida ma’lumot
О‘chashlarning
usullari va turlari, о‘lchash vositalari va ularning turlari.
О‘lchashlarning sifat mezonlari, о‘lchash xatoliklari, ularning tabaqalanishi.
О‘lchash xatoliklari va klassifikatsiyasi
Muntazam xatoliklar, ularni kamaytirish usullari, tasodifiy xatoliklar, ularni
taqsimlarnishi,
о‘lchash aniqligining ehtimoliy baholanishi. О‘lchash
asboblarining aniqlik klasslari, ularning metrologik tavsiflari о‘lchash
asboblarining klassifikatsiyasi
Baholash mezonlari (ballarda - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

Tolipova J.O. “Biologiyani o’qitishda pedagogik texnologiyalardan foydalanish”.(1-2 qismlar). T., 2004 y.
To’xtaev A.S., Ahmedova D.R. va boshqalar. Umumta’lim maktablari va kasb-hunar o’quv yurtlarida ekologiya xonasini tashkil etish va jihozlash. T., 1998 y.
To’xtaev A. S., Haydarova H. N., Yakubjonova SH. T., Xonxojaeva N. B., G’ulomova A. R. “Umumiy ekologiyadan laboratoriya mashg’ulotlari”. T., 2005 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya”. T, “O’qituvchi”, 1998 y.
To’xtaev A.S., Hamidov A. “Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish”. T., “O’qituvchi”, 1994 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya”. Umumta’lim maktablari va litseylari uchun qo’llanma. T., 2001 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish”. Fan dasturi. T., 2003 y.
To’xtaev A.S. “Ekologiya o’qitish metodikasi”. Ma’ruza matni. 2003 y.
H. Haydarova, Z.Bahodirova, Sh.Yakubjonova. Ekologiya o’qitish metodikasi. Toshkent. “Moliya-iqtisod”, 2009 y.
ISHNI BAJARISH TARTIBI - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 110/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.orgISHNI BAJARISH TARTIBI:
1. Talabalar e’tiborini shu avtoyo’lning bir qismida 1 soat davomida o’tgan yuk mashinalari, yengil mashinalar, avtobuslar sonini aniqlashga qaratadi (bu uyga vazifa qilib berilgan).
2. Talabalar 1-jadvaldan foydalanib 1 soat mobaynida turli transportlardan chiqqan gazlarni hisoblaydi.
3. Har bir transport turi uchun kimyoviy birikmalarning turi alohida hisoblanadi.
4. 1 soat davomida o’tgan transportlar qancha miqdor kimyoviy birikmalar chiqarganligi hisoblab topiladi. Masalan: agar 1 soatda 300 ta avtotransport o’tgan bo’lsa, shundan 10 ta yuk mashinasi (umumiy kimyoviy birikmalar miqdori 30g), 250 ta engil mashina (1000 g) va 40 ta avtobuslar (500g) bo’lsa, umumiy birikmalar miqdori 1750 g bo’ladi.
1-jadval
1 sutkada 1 ta transportdan atmosferaga chiqadigan zaharli moddalar miqdori (gr)
Kimyoviy birikmalar
|
Yuk mashinasi
|
Yengil mashina
|
Avtobus (dizel)
|
SO
NO2
C
SO2
Rb (qo’rg’oshin)
|
502,2
70,4
19,3
4,5
0,2
|
225,8
43,8
-
-
0,27
|
227,9
17,7
3
0,7
0,08
|
Izoh. Transport dizel yoqilg’isida ishlaydiganlari 1 soat ishlaganda 1000 ta inson 1 sutkada yutadigan kislorodni sarflaydi.
TOPSHIRIQLAR
1-topshiriq. 1 soat davomida ko’chadan o’tgan 10 ta yuk mashinasi qancha miqdorda SO gazini chiqarishini hisoblab toping. Masalan, 1 ta yuk mashinasi bir sutkada 502,2 g SO chiqarsa, 1 soatda 502,2 : 24=20,9 g SO chiqaradi. 10 yuk mashinasidan chiqqan gaz miqdori 209 g SO bo’ladi.
|
| |
O‘lchash jarayoni - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

55
X=n[x],
bu yerda X — o‘lchanadigan kattalik n — o‘lchanayotgan
kattalikning qabul . kilingan o‘lchov birligidagi son kiymati; [x] — o‘lchash
birligi
O‘lchash jarayonini avtomatlashtirish munosabati bilan o‘lchash natijalari
o‘tkazmasdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri elektron hisoblash mashinalariga yoki avtomatik
boshqarish tizimlariga berilishi mumkin.
Shuning uchun, keyingi paytlarda,
ayniqsa, kibernetika sohasidagi mutaxassislarda o‘lchash
haqidagi tushuncha
quyidagicha ta’riflanadi.
O‘lchash — bu izlanayotgan kattalik haqida informatsiya qabul qilish va
o‘zgartirish jarayonidir. Bundan ko‘zda tutilgan maqsad shu o‘lchanayotgan
kattalikning
ishlatish, o‘zgartirish, uzatish yoki qayta ishlashlar uchun qulay
formadagi ifodasini ishlab chiqishdir.
O‘lchash fan va texnikaning qaysi sohasida
ishlatilishiga qarab u aniq
nomi bilan yuritiladi: elektrik, mexaniq, issiqlik, akustik va x.k.
O‘lchanayotgan kattalikning sonli qiymatini topishning bir necha xil turlari
(yo‘llari) mavjuddir. Quyida shu yo‘llar bilan tanishib chiqamiz.
Bevosita 
o‘lchash - - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

Bevosita o‘lchash - O‘lchanayotgan kattalikning qiymatini tajriba
ma’lumotlaridan bevosita topish. Masalan, oddiy simobli termometrda yoki
lineyka yordamida o‘lchash.
u = s x;
Bunda: u - muayyan birlikda ifodalanyotgan o‘lchanayotgan kattalikning
qiymati;
s - shkalaning bo‘lim qiymati;
x - shkaladan olingan qaydnoma.
Bilvosita o‘lchash- Bevosita o‘lchangan kattaliklar bilan o‘lchanayotgan
kattalik orasida bo‘lgan ma’lum bog‘lanish asosida katalikning qiymatini topish..
Masalan, tezlikni o‘lchash.
u = f (x
1
x
2
...x
n
).
Majmuiy o‘lchash - Bir necha nomdosh kattaliklarning birikmasini bir
vaqtta bevosita o‘lchashdan kelib chiqqan tenglamalar tizimini yechib,
izlanayotgan qiymatlarni topish. Masalan, har xil tarozi toshlarining massasini
solishtirib, bir toshning ma’lum massasidan boshqasining massasini topish uchun
o‘tkaziladigan o‘lchashlar, xarorati qarshilik termometri orqali o‘lchash
Birgalikdagi o‘lchash - Turli nomli ikki va undan ortiq kattaliklar
orasidagi munosabatni topish uchun bir vaqtda o‘tkaziladigan o‘lchashlar. Misol,
rezistorning 20
0
S dagi elektr qarshiligi qiymatini turli temperaturalarda o‘lchab
topish.
Mutlaq o‘lchash - Bir yoki bir necha asosiy kattaliklarni bevosita
o‘lchanishini va (yoki) fizikaviy doimiylikning qiymatlarini qo‘llash asosida
o‘tkaziladigan o‘lchash.
Nisbiy o‘lchash - Kattalik bilan birlik o‘rnida olingan nomdosh
kattalikning nisbatini yoki asos qilib olingan kattalikka nisbatan nomdosh
kattalikning o‘zgarishini o‘lchash.
56
= 0 f (x
y) = 0 U O‘lchash usuli deganda o‘lchash qonun-qoidalari va
o‘lchash vositalaridan foydalanib, kattalikni uning birligi bilan solishtirish
usullarini tushunamiz.
O‘lchashning quyidagi usullari mavjud:
Mos kelish usuli - - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

|
M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirishBog'liq EshonqulovaMos kelish usuli -
o‘lchov bilan taqqoslash usulining turi. O‘lchanayotgan
kattalik bilan o‘lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini shkaladagi belgilar
yoki davriy signallarni mos keltirish orqali o‘tkaziladigan o‘lchash. Masalan, kalibr
yordamida val diametrini moslash.
Har bir tanlangan usul o‘z usuliyatiga, ya’ni o‘lchashni bajarish usuliyatiga
ega bo‘lishi lozim. O‘lchashni bajarish usuliyati deganda, ma’lum usul bo‘yicha
o‘lchash natijalarini olish uchun belgilangan tadbir, qoida va sharoitlar tushuniladi.
O‘lchash vositalari va ularning turlari
Ma’lumki, o‘lchashni biror bir vositasiz bajarib bo‘lmaydi.
O‘lchash vositasi
deb o‘lchashlar uchun qo‘llaniladigan va meyorlangan
metrologik xossalarga ega bo‘lgan texnikaviy vositaga aytiladi.
O‘lchash vositalarining turlari xilma-xil. Ular sodda yoki murakkab, aniqligi
katta yoki kichik bo‘lishi mumkin. O‘lchash vositalari meyorlangan metrologik
xosalarga ega bo‘lishlari lozim va bu metrologik xossalar davriy ravishda tekshirilib
turiladi. O‘lchash amalida o‘lchanayotgan kattalikning qiymati to‘g‘ri aniqlanishi
aynan mana shu o‘lchash vositasining to‘g‘ri tanlanishiga va ishlashiga bog‘liq.
O‘lchash vositalarining namoyondalari sifatida quyidagilarni keltirishimiz
mumkin:
*
o‘lchovlar;
*
o‘lchash asboblari;
*
o‘lchash o‘zgartkichlari;
*
o‘lchash qurilmalari;
*
o‘lchash tizimlari.
O‘lchovlar - keng tarqalgan o‘lchash vositalaridan hisoblanadi.
O‘lchov
deb, kattalikning aniq bir qiymatini hosil qiladigan, saqlaydigan
o‘lchash vositasiga aytiladi. Masalan, tarozi toshi, elektr qarshiligi, kondensatori va
shu kabilarni o‘lchovlarga misol qilib olishimiz mumkin.
O‘lchovlarning ham turlari va xillari ko‘p. Standart namunalar va namunaviy
moddalar ham o‘lchovlar turkumiga kiritilgan.
|
| |
Ilova 
(ma’lumot beradigan) 
Axborot miqdori birliklari

53
Binobarin, SI tizimida tezlik birligi sekundiga metr. U, 1 s vaqtda nuqta 1
m masofaga siljiydigan to‘g‘richiziqli va bir tekis
harakatlanuvchi moddiy
nuqtaning tezligiga geng.
Agar bog‘lanish tenglamasi 1 dan farqqiluvchi son koeffitsiyentga ega
bo‘lsa, unda SI kogerent hosila
birliginihosil qilish uchun, SI birliklarining
shunday son
qiymatlari tanlab olinadiki, uni o‘ng qismidagi koeffitsiyentga
ko‘paytirilishi natijasida umumiy son qiymatibirga teng bo‘lishi kerak.
Misol - Agar energiya birligini hosil qilishuchun
E
1
mv
2
2
tenglama ishlatilsa
,
bu yerda YE- kinetik energiya;
t - moddiy nuqta massasi;
v-moddiy nuqtaning harakatlanish tezligi,
u xolda SI tizimidagi kogerent energiyasining birligini hosil qilish uchun
quyidagi tenglamadan foydalaniladi.
[ E ]
(
1
)
( 2[ m]
[ v]
2
)
(
2
1
)
( 2 kg )( 1m / s )
2
2
1kg
m / s
2
m
1 N
m
I J
yoki
[ E ]
1
[ m](
2
2 [ v])
2
1
( 1 kg )(
2
2 m / s )
2
1kg
m / s
2
m
1 N
m
I J
Shunday qilib, SI tizimida energiya birligi joul bo‘ladi (nyuton metrga
teng). Ko‘rsatilgan misollarda u massasi 2 kg va harakat tezligi - 1 m/s yoki
massasi 1 kg va harakat tezligi -
energiyasiga teng.
m/sharakatlanuvchi
jismning kinetik
Fan bо‘yicha talabalarning bilimiga, kо‘nikma va malakasiga

221
Fanning о‘quv rejadagi boshqa fanlar bilan о‘zaro bog‘liqligi
va uslubiy jihatdan uzviyligi
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish fani umumkasbiy
fanlar majmuasiga taalluqli bо‘lib, talabalar uni VII-VIII semestrlarda
о‘rganishadi.
Bu dasturni amalda bajarish uchun talabalar «Oliy matematika», «fizika»,
«Umumiy va noorganik kimyo», «Organik kimyo» va boshqa fanlardan
yetarlicha ma’lumotga ega bо‘lishlari lozim.
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish fanidan talabalar
yetarli bilim va kо‘nikmalarga ega bо‘lishlari talab etiladi.
Fanning ilm-fan va ishlab chiqarishdagi о‘rni
Standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarish fani ishlab chiqarishni
bog‘liq bо‘lib, korxona va tashkilotlarda standartlashtirish, metrologiya va sifatni
boshqarish bо‘yicha ishlarni tashkil etish hamda uni jahon tajribalari asosida
rivojlantirishni istiqbolli rejasini amalga oshirishga qaratilgan.
Ishlab chiqarish jarayonlarida jumladan, mahsulotni loyhalash, tayyorlash,
ishlab chiqarish, sotish va foydalanishda ularni sifatini aniqlash, baholash va
nazorat qilishda standartlashtirish, metrologiya va sifatni boshqarishdaning о‘rni
beqiyosdir. Ishlab chiqarish jarayonlarini о‘lchashlar, metrologiya, metrologik
ta’minot va sifat nazorati bilan bog‘liq masalalarning maqbul yechimi topiladi.
Takrorlash uchun savollar - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

Takrorlash uchun savollar.
1.
O‘lchashga ta’rif keltiring va uni izohlab bering.
2.
O‘lchash obektlariga misollar keltiring.
3.
O‘lchashlarning qanday turlari bor. Ularga misollar keltiring.
4.
O‘lchash usullariga izoh bering.
5.
O‘lchov va o‘lchash asboblarining farqi qanday?
59
9-
MAVZU: O‘LCHASH VOSITALARI VA ULARNING
METROLOGIK XUSUSIYATI
Reja:
1.
O‘lchash asboblarining aniqlik klasslari.
2.
O‘lchash asboblarining asosiy metrologik tavsiflari.
2.
O‘lchash asboblarining klassifikatsiyasi.
3.
Analog o‘lchash asboblari, magnitoelektrik, elektromagnit, elektrodinamik
o‘lchash asboblari, ularning shartli belgilari.
4.
Raqamli o‘lchash asboblari, o‘lchash o‘zgartkichlari.
Tayanch iboralar:
o‘lchash asboblari, o‘lchash asbobining sezgirligi,
sezgirlik ostonasi, asbob ko‘rsatishining variatsiyasi, asbobning o‘lchash
xatoligi, asbobning o‘lchash diapazoni, xususiy energiya sarfi, asbobning
ishonchliligi (chidamliligi), analog o‘lchash asboblari, o‘lchash zanjiri,
o‘lchash mexanizmi, magnitoelektrik o‘lchash asboblari, elektromagnit
o‘lchash asboblari, elektrodinamik o‘lchash asboblari, elektrostatik o‘lchash
asboblari, induktsion o‘lchash asboblari, raqamli o‘lchash asboblari
.
1.
O‘lchash asboblarining aniqlik klasslari
Odatda o‘lchash asbobi olinadigan natijaga kirituvchi xatoligini oldindan
belgilash uchun xatolikning me’yorlangan qiymatidan foydalaniladi. Xatolikning
me’yorlangan qiymati deganda berilgan o‘lchash vositasiga tegishli bo‘lgan
xatolikni tushunamiz. Alohida olingan o‘lchash vositasining xatoligi har xil,
muntazam va tasodifiy xatoliklarining ulushi esa turlicha bo‘lishi mumkin.
Ammo, yaxlit olib qaralganda o‘lchash vositasining umumiy xatoligi
me’yorlangan qiymatdan ortib ketmasligi kerak. Har bir o‘lchash asbobining
xatoliklarini chegarasi va ta’sir etuvchi koeffitsientlar haqidagi ma’lumotlar
asbobning pasportida keltirilgan bo‘ladi.
O‘lchash asboblari ko‘pincha yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan xatoligi
bo‘yicha klasslarga bo‘linadi. Masalan: elektromexanik turidagi ko‘rsatuvchi
asboblarda standart bo‘yicha quyidagi aniqliklar ishlatiladi:
а.k
0,02; 0,05; 0,1; 0,2; 0,5; 1; 1,5; 2,5; 4
Odatda, asboblarning aniqlik klasslari asbobning shkalasida beriladi va ularning
keltirilgan xatoligini bildirib, quyidagicha bog‘langan bo‘ladi:
а.k
=
k mах
k
;
а.k
k mах
k
q
/А
х max
Agar o‘lchash asbobining shkalasidagi aniqlik klassi aylana bilan
chegaralangan bo‘lsa, masalan 1,5, u holda bu asbobning xatoligi shkala oxirida
1,5 % ga tengligini bildiradi.
Agar o‘lchash asbobining aniqlik klassi chiziqchasiz bo‘lsa, u holda
aniqlik klassi raqami keltirilgan xatolikning qiymatini bildiradi. Lekin bir narsani
unutmaslik lozim, agar asbob, masalan ampermetr keltirilgan xatolik bo‘yicha
0,5 klass aniqligiga ega bo‘lsa, uning barcha o‘lchash diapazoni oralig‘idagi
60
xatoliklari ±0,5% dan ortmaydi deyishlik xato bo‘ladi. Chunki, bu turdagi
asboblarda shkalaning boshlanishiga yaqinlashgan sari o‘lchash xatoligi ortib
boraveradi. Shu sababdan bunday asboblarda shkalaning boshlang‘ich
bo‘laklarida o‘lchash tavsiya etilmaydi.
|
Dinаmik sinоvlаr - Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya

|
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya
|
bet | 73/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxDinаmik sinоvlаr – ulаrdа sinоv yuklаri sifаtidа quyidаgilаrdаn fоydаlаnilаdi: hаrаkаtlаnuvchi роеzd, mахsus sinоv роеzdlаri, vibrаtsiyаlаsh mаshinаlаri, mахsus zаrbаli yuklаr. Birinchi hоldа kо‘рrikkа dinаmik tа’sirlаr о‘tаyоtgаn роеzdlаr yоrdаmidа sоdir qilinаdi. Bu оrаliq qurilmа yоki uning аyrim еlеmеntlаrining fоydаlаnish yuki оstidа hаqiqiy ishini bаhоlаsh imkоnini bеrаdi. Bundаy sinоvlаr роеzdlаrning hаrаkаtlаnish grаfigini buzmаydi, vа nаfаqаt kо‘рrikning dinаmik tаvsiflаrini, bаlki rеаl fоydаlаnish shаrоitidа kо‘рrikdаn uzоq fоydаlаnishdа uning ishini ishоnchliligini аniqlаsh uchun judа kеrаk bо‘lgаn ishlаsh rеjimini bаhоlаsh imkоnini bеrаdi.
Dinаmik yuk – yuklаrni tаshish jаrаyоnidа vаgоnlаrning bоsgаn yо‘li mаsоfаsini hisоbgа оlib, yuk kо‘tаruvchаnligidаn fоydаlаnishni tаvsiflаydi. О‘rtаchа dinаmik yuk 1tа vаgоn-kilоmеtrgа tо‘g‘ri kеlаdigаn еksрluаtаtsiоn tоnnа-kilоmеtrlаrning sоnini kо‘rsаtаdi.
Dоimiy kо‘рrik – ish muddаti kоnstruksiyа mаtеriаlini uzоqqа chidаmliligidаn kеlib chiqаdigаn, yа’ni dаvоmiy fоydаlаnishgа mо‘ljаllаngаn kо‘рrik.
Еgilish – tаshqi yuklаr yоki hаrоrаt о‘zgаrishi tа’siri оstidа оrаyорmаlаrdа, tо‘sinlаrdа vа tо‘siq kоnstruksiyаlаridа hоsil bо‘lаdigаn dеfоrmаsiyа.
Еgri chiziqli kо‘рrik – tаrhdа kо‘рrikning bо‘ylаmа о‘qi butunlаy yоki mа’lum bir qismi еgri jоylаshgаn kо‘рrik.
Еlеktr tеnzоmеtrlаri – hоzirgi vаqtdа inshооtlаr, qurilish kоnstruksiyаlаri vа dеtаllаri sinоvlаri jаrаyоnidа dеfоrmаsiyаlаrni о‘lchаsh uchun, ulаrning аsоsigа turli kоnstruksiyаli tеnzоrеzistоrlаr sоlingаn еlеktr simli, fоlgаli yоki yаrimо‘tkаzgichli tеnzоmеtrlаr аyniqsа kеng ishlаtilаdi. Tеnzоrеzistоrlаr dеfоrmаsiyаlаrni mаsоfаdаn turib о‘lchаsh uchun mо‘ljаllаngаn. Tеnzоrеzistоrlаrning ishlаsh tаmоyili о‘tkаzgichlаrning dеfоrmаsiyаlаnishi jаrаyоnidаgi qаrshiligini r о‘zgаrishigа аsоslаngаn.
Еstаkаdа – trаnsроrt vоsitаlаri vа рiyоdаlаrni о‘tkаzish, yuklаsh-yukdаn bо‘shаtish ishlаrini tа’minlаsh, muhаndislik kоmmunikаtsiyаlаrni о‘tkаzish uchun хizmаt qilаdigаn kо‘рrik turidаgi yеr yоki suv usti inshооti. Ulаr оdаtdа kо‘р sоnli bir хil turdаgi kоnstruksiyаlаrdаn tаshkil tораdi. Zаrurаtdа, еstаkаdа оsti bо‘shliqdаn hаr хil mаqsаdlаrdа fоydаlаnish uchun hаmdа kо‘tаrmа о‘rnidа qurilаdigаn kо‘р оrаliqli kо‘рrik inshооti vа uning qismi. Еstаkаdаlаrni qurish uchun tеmirbеtоn, ро‘lаt yоki yоg‘оch хizmаt qilаdi. Qurilish оb’еktlаridа qurilish mаtеriаllаri vа buyumlаrini tаshish vа kо‘tаruvchi vа mоntаj krаnlаrini qо‘zg‘аtish uchun ulаrdаn fоydаlаnilаdi.
|
| |
VI bosqich 
O’quvchilar bilimini nazorat qilish va baholash. 
12-minut 


VII bosqich

|
VI bosqich
O’quvchilar bilimini nazorat qilish va baholash.
12-minut
VII bosqich
|
bet | 99/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.orgVI bosqich
O’quvchilar bilimini nazorat qilish va baholash.
12-minut
VII bosqich
Erishilgan natijani tahlil qilish va yakun yasash.
8-minut
|
O’rganilgan mavzu yuzasidan savollar va didaktik jadvallar beradi.
Guruhlar faoliyatini tahlil qiladi, talabalarga mustaqil va ijodiy ish topshiriqlarini beradi.
|
Savollar va didaktik jadvallarni bajaradi.
Mustaqil va ijodiy ish topshiriqlarini belgilaydi.
| |
Ishning maqsadi: Asosiy abiotik omillarning turlari va ularning tirik organizmlarga ta’siri natijasida organizmlarning moslashishlarini o’rganish hamda ekologik guruhlarini aniqlash.
Kerakli material va jihozlar: Turli guruhlarga xos o’simliklar rasmlari, o’simlik gerbariylari, ma’ruza matni, chizg’ich, lupa, mavzuga oid sxemalar.
ISHNI BAJARISH TARTIBI
1. O’simliklarning namlik omiliga munosabati o’simliklarning ildiz tizimi, barg shakli asosida o’rganiladi, qaysi guruhga mansubligini aniqlash.
2. Hayvonlarning namlik omiliga nisbatan moslanishlarini o’rganish.
3. Natijalar asosida xulosa chiqarish.
TOPSHIRIQLAR
1-jadval
2-jadval
Termofil o’simliklarga xos xususiyatlar
|
|
|
| |
2 - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 109/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
1
|
800
|
400mart
|
300avgust
|
|
1600
|
|
|
|
|
|
|
2
|
900
|
600iyul
|
500sentabr
|
|
1800
|
|
|
|
|
|
|
3
|
700
|
300may
|
400noyabr
|
|
1300
|
|
|
|
|
|
|
4
|
800
|
300fevral
|
600dekabr
|
|
1700
|
|
|
|
|
|
|
5
|
1000
|
600iyun
|
300avgust
|
|
2000
|
|
|
|
|
|
|
6
|
1200
|
800 may
|
600oktabr
|
|
2500
|
|
|
|
|
|
|
VARIANT №2
T/r
|
Yil boshidagi qiymat
|
F kiritilgan as.fondlar qiymati
|
F chiqarilgan as.fondlar qiymati
|
F yillik o‘rtacha qiymat
|
Q i/chhajmi (Y)
|
dx
|
dy
|
Fsan
|
Kyang
|
Kchiq
|
Ryxkorxkor.
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
1
|
810
|
410mart
|
310vgust
|
|
1600
|
|
|
|
|
|
|
2
|
910
|
610iyul
|
510sentabr
|
|
1800
|
|
|
|
|
|
|
3
|
710
|
310may
|
410noyabr
|
|
1300
|
|
|
|
|
|
|
4
|
810
|
310fevral
|
610dekabr
|
|
1700
|
|
|
|
|
|
|
5
|
1010
|
610iyun
|
310avgust
|
|
2000
|
|
|
|
|
|
|
6
|
1210
|
810 may
|
610oktabr
|
|
2500
|
|
|
|
|
|
|
VARIANT №3
T/r
|
Yilboshidagi qiymat
|
F kiritilgan as.fondlar qiymati
|
F chiqarilgan as.fondlar qiymati
|
F yillik o‘rtacha qiymat
|
Q i/chhajmi (Y)
|
dx
|
dy
|
Fsan
|
Kyang
|
Kchiq
|
Ryxkorxkor.
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
1
|
820
|
420mart
|
320vgust
|
|
1600
|
|
|
|
|
|
|
2
|
920
|
620iyul
|
520sentabr
|
|
1800
|
|
|
|
|
|
|
3
|
720
|
320may
|
420noyabr
|
|
1300
|
|
|
|
|
|
|
4
|
820
|
320fevral
|
620dekabr
|
|
1700
|
|
|
|
|
|
|
5
|
1020
|
620iyun
|
320avgust
|
|
2000
|
|
|
|
|
|
|
6
|
1220
|
820 may
|
620oktabr
|
|
2500
|
|
|
|
|
|
|
VARIANT №4
T/r
|
Yil boshidagi qiymat
|
F kiritilgan as.fondlar qiymati
|
F chiqarilgan as.fondlar qiymati
|
F yillik o‘rtacha qiymat
|
Q i/chhajmi (Y)
|
dx
|
dy
|
Fsan
|
Kyang
|
Kchiq
|
Ryxkorxkor.
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
1
|
830
|
430mart
|
330vgust
|
|
1600
|
|
|
|
|
|
|
2
|
930
|
630iyul
|
530sentabr
|
|
1800
|
|
|
|
|
|
|
3
|
730
|
330may
|
430noyabr
|
|
1300
|
|
|
|
|
|
|
4
|
830
|
330fevral
|
630dekabr
|
|
1700
|
|
|
|
|
|
|
5
|
1030
|
630iyun
|
330avgust
|
|
2000
|
|
|
|
|
|
|
6
|
1230
|
830 may
|
630oktabr
|
|
2500
|
|
|
|
|
|
|
VARIANT №5
T/r
|
Yil boshidagi qiymat
|
F kiritilgan as.fondlar qiymati
|
F chiqarilgan as.fondlar qiymati
|
F yillik o‘rtacha qiymat
|
Q i/chhajmi (Y)
|
dx
|
dy
|
Fsan
|
Kyang
|
Kchiq
|
Ryxkorxkor.
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
1
|
840
|
440mart
|
340vgust
|
|
1600
|
|
|
|
|
|
|
2
|
940
|
640iyul
|
540sentabr
|
|
1800
|
|
|
|
|
|
|
3
|
740
|
340may
|
440noyabr
|
|
1300
|
|
|
|
|
|
|
4
|
840
|
340fevral
|
640dekabr
|
|
1700
|
|
|
|
|
|
|
5
|
1040
|
640iyun
|
340avgust
|
|
2000
|
|
|
|
|
|
|
6
|
1240
|
840 may
|
640oktabr
|
|
2500
|
|
|
|
|
|
|
VARIANT №6
T/r
|
Yil boshidagi qiymat
|
F kiritilgan as.fondlar qiymati
|
F chiqarilgan as.fondlar qiymati
|
F yillik o‘rtacha qiymat
|
Q i/chhajmi (Y)
|
dx
|
dy
|
Fsan
|
Kyang
|
Kchiq
|
Ryxkorxkor.
|
|
|
| |
Takrorlash uchun savollar - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

54
8-
MA’RUZA. O‘LCHASHLARNING TURLARI VA USULLARI.
REJA:
1.
O‘lchashlarning usullari va turlari.
2.
O‘lchash vositalari va ularning turlari.
3.
O‘lchash asboblari
Tayanch so‘zlar
: o‘lchash obekti, o‘lchash usuli, o‘lchash vositasi, o‘lchov,
o‘lchash asbobi.
O‘lchashlarning usullari va turlari
Kattalikning sonli qiymatini odatda o‘lchash
amali bilangina topish
mumkin, ya’ni bunda ushbu kattalik miqdori birga teng deb qabul qilingan shu
turdagi kattalikdan necha marta katta yoki kichik ekanligi aniqlanadi.
O‘lchash deb
, shunday solishtirish, anglash,
aniqlash jarayoniga
aytiladiki. unda o‘lchanadigan kattalik fizik eksperiment yordamida, xuddi shu
turdagi, birlik sifatida qabul qilingan, miqdori bilan o‘zaro solishtiriladi.
Bu ta’rifdan shunday xulosaga kelish mumkinki: birinchidan, o‘lchash bu
har xil kattaliklar to‘g‘risida
informatsiya hosil qilishdir; ikkinchidan, bu fizik
eksperimentdir; uchinchidan - o‘lchash jarayonida o‘lchanadigan
kattalikning
o‘lchov birligi ishlatilishidir. Demak, o‘lchashdan maqsad, o‘lchanadigan
kattalik bilan uning o‘lchov birligi sifatida qabul qilingan miqdori orasidagi
(tafovutni) nisbatni topishdir. YA’ni, o‘lchash jarayonida o‘lchashdan ko‘zda
tutiladigan maqsad, ya’ni izlanuvchi kattalik,
bu shunday asosiy kattalikki, uni
aniqlash butun izlanishni, tekshirishni vazifasi, maksadi xisoblanadi va
o‘lchash
obekti
ishtirok etadi. O‘lchash obekti (o‘lchanadigan kattalik) shunday
yordamchi kattalikki, uning yordamida asosiy
izlanuvchi kattalik aniqlanadi,
yoki bu shunday qurilmaki, uning yordamida
o‘lchanadigan
kattalik
solishtiriladi.
Shunday qilib, uchta tushunchani bir-biridan ajrata bilish kerak; o‘lchash,
o‘lchash jarayoni va o‘lchash usuli.
O‘lchash
- bu umuman har xil kattaliklar to‘g‘risida informatsiya qabul
qilish, o‘zgartirish demakdir. Bundan maqsad
izlanayotgan kattalikni son
qiymatini qo‘llash, ishlatish uchun qulay formada aniqlashdir.
Pedagogik innovatsiyadan foydalanishga uslubiy tavsiyalar

|
Pedagogik innovatsiyadan foydalanishga uslubiy tavsiyalar
|
bet | 13/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularPedagogik innovatsiyadan foydalanishga uslubiy tavsiyalar:
- ta’lim-tarbiya sohasidagi davlat me’yoriy hujjatlariga e’tibor berish;
- pedagogik innovatsiya sohasidagi ma’lumotlarni to’plash, saqlash, qayta ishlash va uzatishga tayyorlash orqali axborot holiga keltirish;
- pedagogik innovatsiyaning joriy etilishi bo’yicha axborot tizimini yaratish;
- pedagogik innovatsiya bo’yicha kompyuter tarmog’ida saydlar ochish va undan foydalanish ko’lamini kengaytirish va h.k.
Pedagogik innovatsiyalarni joriy etishda bo’lajak o’qituvchilarda shakllanadigan innovatsion xislatlar:
talabaning ijodkorligi xislati, bunga talaba o’zining intellektual qobiliyati hamda muntazam ravishda o’z ustida ishlashi orqali erishadi;
talabaning kompyuter savodxonligi va axborot madaniyati yuksakligi xislati;
talabaning yangilikni joriy etishdagi faoliyatni oxirigacha yetkaza olish xislati;
talabaning innovatsion faoliyatda ilg’or bo’lish xislati;
talaba shaxsining g’ayrat-shijoatlik xislati;
etakchi kasbiy pedagogik mahoratga ega bo’la olishlik mahorati.
Virtual ta’lim texnologiyalaridan foydalanish.
Darhaqiqat, ta`lim tizimidagi yangilanish jarayoni informatika va unga daxldor fanlarni o’ziga xos usullar bilan o’qitishni taqozo etmoqda. Zero, bo’lajak mutaxassis, u qaysi sohada ishlashidan qathiy nazar, o’z vazifasinizamontalabidarajasidabajarishuchunaxborotgaishlovberuvchivositalarni, ularniishlatishuslubiyotinibilishivaulardaishlashko’nikmasigaega bo’lish lozim. Binobarin, tub islohatlarni amalga oshirish eng avvalo kadrlarning zamonaviy axborot texnologiyalarini qay darajada bilishlariga bog’liq bo’lib qoldi.
Prezidentimizning bu sohaga qaratayotgan ehtiborlari bejiz emas albatta. Xususan, o’sib kelayotgan yosh avlodni tarbiyalashda axborot texnologiyalaridan foydalanib, jahon bilan hamnafas kadrlar etib yetishtirish asosiy maqsadlardandir.
Shu jumladan, axborot texnologiyalarining dasturiy vositalarini ta`lim jarayoni, internet global tarmog’i, reklama sohasi, turizm va boshqa sohalarga qo’llagan holda qilingan ishlar sezilarli natijalarga erishilmoqda. Bu ishlar veb-sayt, virtual o’quv kurslari, virtual laboratoriya, virtual sayohatlar, elektron darslik, reklama roliklari sifatida namoyon bo’lishi mumkin.
|
| |
Maxsus kurs - Mavzu Pedagogik faoliyat va unga qo‘yiladigan talablar

|
Mavzu Pedagogik faoliyat va unga qo‘yiladigan talablar
|
bet | 8/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularMaxsus kurs. Har bir yo‘nalishning o‘quv rejasida shu yo‘nalishda o‘qitiladigan maxsus kurslarga soatlar ajratilgan bo‘lib, mutaxassislikni chuqurroq o‘rgatishga xizmat qiladi. 5110700- Informatika o‘qitish metodikasi bakalavriat ta’lim yo‘nalishi o‘quv rejasida “Zamonaviy pedagogik texnologiyalar”, “Ta’lim texnologiyalari”, “Masofali ta’lim texnologiyalari”, “Obyektga yo‘naltirilgan dasturlash tillari” va boshqa fanlar o‘rin olib bu fanlar shu yo‘nalish talabalarida innovatsion faoliyatga yo‘naltirishga o‘z hissasini qo‘shadi.
Malakaviy amaliyot. Informatika o‘qitish metodikasi yo‘nalishlarida ta’lim olayotgan talabalar olgan bilim va ko‘nikmalarini pedagogik amaliyot jarayonida qo‘llaydilar. Malakaviy amaliyot bo‘lg‘usi o‘qituvchida innovatsion faoliyatni shakllanishi, kasbiy pedagogik tafakkurning faol shakllanishiga, pedagoglik kasbiga va ta’lim oluvchilarga bo‘lgan hurmat, muhabbatini rivojlantirishga, kasbning sir-asrorlarini o‘rganishga xizmat qiladi. Malakaviy amaliyot jarayonida talaba quyidagi ishlarni olib boradi.
ta’lim-tarbiyaga oid me’yoriy hujjatlar, informatika fanini o‘rganishda qo‘llaniladigan innovatsion pedagogik dasturiy vositalar va pedagogik texnologiyalarni o‘rganadi;
o‘qituvchi va sinf rahbarining o‘quv, tarbiyaviy va innovatsion faoliyati tizimi bilan tanishadi;
innovatsion pedagogik-psixologik metodlar yordamida o‘quvchi yoki pedagogik jamoaning psixologik-pedagogik tahlilini amalga oshiradi;
o‘quvchiga pedagogik- psixologik tavsifnoma tuzishni o‘rganadi;
fan bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotlarini olib borish, tahlil qilishni o‘rganadi, bunda innovatsion pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanishni amalda qo‘llaydi;
darsdan tashqari ma’naviy-ma’rifiy ishlar, o‘quvchilarning ota-onalari bilan ishlashni o‘rganadi;
metodik ishlarda faol qatnashadi, o‘qituvchilarning o‘quv tarbiyaviy ishlari tajribasini o‘rganadi, tahlil qiladi;
pedagogik kengashga qatnashadi, shuningdek, kurs ishi yoki bitiruv malakaviy ish mavzusi bo‘yicha materiallar to‘playdi va h.k.
Malakaviy amaliyot jarayonida amaliyotchi talabalarni kasbiy pedagogik kompetentligini shakllantirish mezoni sifatida a) boshlang‘ich kompetentlikka: kasbiy pedagogik bilimlar, axborotlashuv, kommunikativ va tashkilotchilik qobiliyatlari, 2) tayanch kompetentlikka: baholash, pedagogik jarayon tahlili, o‘z-o‘zini tahlil, innovatsion pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanish, 3) maxsus kompetentlikka: tadqiqotchilik, ma’naviy-ma’rifiy ishlarni bajarish, loyihalash va dasturchilik, innovatsion faoliyatni tashkil etish qobiliyatlarini kiritgan holda, kuzatuvlarimiz davomida kommunikativlik, tashkilotchilik va o‘z-o‘zini boshqarish, innovatsion pedagogik va axborot texnologiyalaridan foydalanish dinamikasini oshganligi, shuning bilan birga, loyihalash, o‘z-o‘zini baholash, va dasturlash yetarli darajada rivojlanmaganlgini ko‘rishimiz mumkin.
|
| |
Standart namuna - m - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

58
Namunaviy modda
esa, muayyan tayyorlash sharoitida hosil bo‘ladigan va
aniq xossalarga ega bo‘lgan modda sanaladi. Masalan, "toza suv", "toza metall" va
hokazolar. "Toza rux" 420
0
S temperaturani hosil qilishda ishlatiladi.
O‘lchovlar ko‘p qiymatli (o‘zgaruvchan qarshiliklar, millimetrlarga bo‘lingan
chizg‘ich) va bir qiymatli (tarozi toshi, o‘lchash kolbasi, normal element)
turlarga
bo‘linadi. Ba’zan o‘lchovlar to‘plamidan ham foydalaniladi.
Kattalikning o‘lchamini hosil qilish va foydalanishda quyidagi qatorni yodda
tutishimiz lozim bo‘ladi:
Ishchi o‘lchash
vositalari, namunaviy o‘lchash vositalari, ishchi etalon,
solishtirish etaloni,
nusha etalon, ikkilaamchi etalon,
maxsus etalon, birlamchi
etalon va davlat etaloni.
Fan va texnikaning eng yuqori saviyasida aniqlik bilan ishlangan namunaviy
o‘lchovlar
etalonlar
deb ataladi. Etalonlar ishlatiladigan
va davlat etalonlariga
bo‘linadi. Davlat etalonlari namunaviy o‘lchov va asboblarni tekshirishda
qo‘llaniladi va Davlat standarti idoralarida saqlanadi.
O‘lchash asbobi
deb kuzatish (kuzatuvchi) uchun qulay ko‘rinishli
shaklda
o‘lchash ma’lumoti signalini ishlab chiqarishga muo‘ljallangan o‘lchash vositasiga
aytiladi.
Ma’lumotni tavsif etishiga qarab o‘lchash vositalari quyidagilarga bo‘linadi:
Shkalali o‘lchash vositalari;
Raqamli o‘lchash vositalari;
O‘ziyozar o‘lchash vositalari.
4.1
rasm. O‘ziyozar asboblar
a) uzluksiz yozuvli o‘ziyozar asbob;
b) nuqtali o‘ziyozar asbob.
Burg‘ilоvchi qоziq - Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya

|
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya
|
bet | 72/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxBurg‘ilоvchi qоziq – ilgаridаn burg‘ilаb qаzilgаn quduqqа bеtоn qоrishmаni tо‘ldirish yо‘li bilаn ishlаb chiqilgаn qоziq.
Bо‘ylаmа tо‘sin – о‘qi kо‘рrik о‘qi bо‘ylаb yо‘nаlgаn qаtnоv qismi kоnstruksiyаsi yоki оrаliq qurilmаning yuk kо‘tаruvchi еlеmеnti.
Gаbаrit – аrхitеkturаdа аrхitеkturаviy inshооt yоki uning qismining umumlаshgаn еng kаttа tаshqi о‘lchаmlаri. Tеmir yо‘l izi bilаn ungа еng yаqin binоlаr оrаlig‘i.
G‘оvаklilik – mаtеriаllаrni hаvо kаtаklаri yоki bоshqа gаzli kоvаkchаlir bilаn hаjmining tо‘ldirilish dаrаjаsi. G‘оvаklilik mаtеriаl-lаrning issiqlik о‘tkаzuvchаnlik, mustаhkаmlik, suv singdiruvchаnlik vа bоshqа tехnik хоssаlаrigа jiddiy rаvishdа tа’siri.
Gruntоvkаlаr – bо‘yаshgа tаyyоrlаngаn sirtgа uning g‘оvаkliligini раsаytirish vа bо‘yоq qаtlаmining silliq yоtishini tа’minlаsh uchun surilаdigаn dаstlаbki qаtlаm. Bоshqа bо‘yоqlаrdаn tаrkibidа mоybо‘yоqning kаmligi bilаn fаrq qilаdi.
Dаvriy рrоfilli ро‘lаt аrmаturа – bеtоn bilаn tishlаshishini yахshilаsh uchun uning yuzаsidа stеrjеn bо‘ylаmа о‘qigа nisbаtаn burchаk оstidа bir хil jоylаshgаn kо‘ndаlаng chiziqli ро‘lаt stеrjеnlаr.
Dаryоdаgi (о‘zаndаgi) tаyаnch – о‘rtа suv sаthidа, yа’ni dаryо о‘zаnidа jоylаshgаn оrаliq tаyаnch.
Dеfоrmаsiоn chоk – оrаliq qurilmаlаr оrаsidаgi, оrаliq qurilmа chеti vа ustunning shkаf dеvоri yоki tаyаnchning bоsh qismi оrаsidаgi tirqish. Ulаr quyidаgichа fаrqlаnаdi: yорiq – undа tirqish uzilishsiz yоtqizilgаn qорlаmа bilаn yорilgаn; tо‘ldirilgаn – undа tirqish оrаliq qurilmаlаr siljigаnidа dеfоrmаsiyаlаnаdigаn gеrmеtik mаtеriаl bilаn tо‘ldirilgаn; оchiq – undа tirqish оchiq vа qорlаmа uzilishgа еgа; bеrkitilgаn – undа tutаshаdigаn еlеmеntlаr оrаsidаgi tirqish qаtnоv qismi sаthidа sirраnаdigаn list bilаn yорilgаn.
Dеfоrmоmеtrlаr – ulаr оdаtdа sinоvlаrning butkul dаvri jаrаyоnidа bittа jоygа mаhkаmlаb qо‘yilаdi. Indikаtоr nеgizidа аsbоbning dеfоrmоmеtr dеb nоmlаnаdigаn turi ishlаngаn. Аsbоb о‘lchаsh jоyigа fаqаt sаnоqlаrni оlish uchunginа о‘rnаtilаdi, bu еsа undаn fоydаlаnishni sеzilаrli dаrаjаdа kеngаytirаdi. Dеfоrmоmеtrlаr bilаn turli хildаgi kо‘chishlаr, yоriqlаrning оchilishi, dеfоrmаsiyаlаr vа h.k.lаr о‘lchаnаdi.
|
| |
Mavzu-2. Informatika ta’limi jarayonida innovasion pedagogik faoliyatni amalga oshirish metodikasi

|
Mavzu-2. Informatika ta’limi jarayonida innovasion pedagogik faoliyatni amalga oshirish metodikasi
|
bet | 9/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularMavzu-2. Informatika ta’limi jarayonida innovasion pedagogik faoliyatni amalga oshirish metodikasi.
Reja:
1.Informatika ta’limi arayonida informatika o’qituvchisining innovatsion pedagogik faoliyati
2. Informatika o’qituvchisini innovatsion faoliyatga tayyorgarligini shakllantirish vositalari.
3.
Tayanch so`z va iboralar:
innovatsiya, pedagogik innovatsiya, pedagogik innovatsiyaning muhim belgilari, pedagogik innovatsiya imkoniyatlari, pedagogik innovatsiyaning rivojlanish jarayoni bosqichlari, innovatsiya, pedagogik innovatsiya, pedagogik innovatsiyalarni hayotga tadbiq etishning tashkiliy asoslari, pedagogik innovatsiyadan foydalanishga uslubiy tavsiyalar, pedagogik innovatsiyalarni joriy etishda bo’lajak o’qituvchilarda shakllanadigan innovatsion xislatlar. Virtual ta’lim muxiti, virtual borliq, immersivlik, interfaollik,3Dtexnologiyalar, simulyatorlar.
Informatika ta’limi jarayonida informatika o’qituvchisining innovatsion pedagogik faoliyati
Mamlakatimiz taraqqiyoti va kelajagi ta’lim-tarbiya sohasidagi sifat o’zgarishlari va yuqori samaradorlikka ularning jahon ta’lim talablari bilan mosligi va amaliy hayotdagi o’rnini qay darajada topayotganligiga bog’liq. Ta’lim-tarbiyadagi sifat o’zgarishlari va yuqori samaradorlik esa mazkur sohaga ijobiy yangilik kiritish bilan belgilanadi. Bunday yangilikni kiritish jarayoni innovatsion jarayon bo’lib, ilg’or pedpgogik texnologiyalarni joriy qilib, ta’limda sifat va samaradorlikka erishishdan iborat bo’ladi.
Pedagogik innovatsiya - bo’lajak mutaxassislarni yangicha sharoitlarda ishlashga tayyorlovchi jarayon bo’lib, u oldingi egallangan bilimlar asosidi ta’limda sifatiy o’zgarishlar qilib, yuqori samadorlikka erishishga yangicha yondashuv qilishdan iboratdir.
Bunday pedagogik innovatsiya deganda pedagogik tizimning maqsadi, mazmun-mohiyati, belgilarini, imkoniyatlarini, vazifalarini, rivojlanish bosqichlari va tamoyillarining rivojlanish mexanizmlarini va ulardan foydalanishga uslubiy tavsiyalar hamda bu borada bo’lajak mutaxassislarda shakllanadigan xislatlarni hosil qilish jarayonini ifodalovchi ta’lim-tarbiya jarayonining sifat jihatlarini takomillashtirib, bu sohada yuqori samaradorlikka erishishni tushunish mumkin.
Endi yuqorida ifodalangan ta’lim-tarbiya tizimini sifat jihatidan takomillashtirib, yuqori darajadagi samaradorlikka erishtiruvchi holatlar haqida qisqacha ma’lumotlar beramiz.
|
| |
Pedagogik faoliyat turlari

|
Pedagogik faoliyat turlari
|
bet | 2/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularPedagogik faoliyat turlari. Pedagogik faoliyat – bu pedagogning maxsus kasbiy tayyorgarligi va shaxsiy xulq-atvori qoidalariga amal qilgan holda ta’lim oluvchilarni har tomonlama rivojlantirishga yo‘naltirilgan ta’lim va tarbiya berish jarayonidir .
Pedagogik faoliyat o‘qituvchi va o‘quvchining o‘zaro birgalikdagi faoliyati bo‘lib, ushbu faoliyat natijasida o‘qituvchi o‘quvchiga hissiy, axloqiy, intellektual va kasbiy jihatdan ta’sir etadi. O‘qituvchining pedagogik faoliyati o‘quvchining uch tomonlama rivojlanishiga olib kelishi lozim. Ular:
nazariy jihatdan fanning asosiy tushuncha, qoida, qonunlarni o‘rganishi va xulosalar chiqara olishi;
amaliy jihatdan o‘rganilgan bilimlarni amaliyotda qo‘llash qobiliyati va ko‘nikmalarini, shuningdek, ijodiy faoliyat usullarini shakllantirish;
mafkuraviy, axloqiy, estetik g‘oyalarni tushunishi, dunyoqarashning shakllanishi va h.k.
Biz o‘z tadqiqotimiz natijalaridan kelib chiqib informatika o‘qituvchisining pedagogik faoliyat turlarini bir-biriga chambarchas bog‘liq bo‘lgan quyidagi qismlardan iborat deb topdik (1-rasm):
Yangi materiallarni yoritish uchun ko‘rgazmali
vositalarni ishlab chiqish
|
O‘rganilgan mavzuni mustahkamlash uchun vositalar ishlab chiqish
|
Mustaqil ishlarni
tashkil etish
|
MT kurslarini ishlab chiqishda pedagogik texnologiya va dizayndan foydalanish
|
O‘qitish jarayonida zamonaviy pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanish
|
Mustaqil va darsdan tashqari ishlarda zamonaviy pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish
|
Darsdan tashqari ishlarni tashkil etish
|
Masofali ta’lim texnologiyasi(MTT) an ta’lim jarayonida foydalanish
|
|
|
| |
Bеtоn qоrishmаsi - Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya

|
Inshootlarni qurish va ekspluatatsiya
|
bet | 71/106 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 17,83 Mb. | | #238557 |
Bog'liq 5. AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI SUN’IY1docxBеtоn qоrishmаsi – bоg‘lоvchi, tо‘ldiruvchi, qоtiruvchi vа, zаrurаtdа, yоtqizishgаchа qо‘shimchаlаr qоrishmаsi.
Bеtоn kоrrоziyаsi – bеtоndаn еruvchаn tаrkibiy qismining yuvilib chiqishi nаtijаsidа uning хususiyаtlаri vа tаvsiflаrining раsаyishi (birinchi tur kоrrоziyа); bоg‘lаnish хususiyаtigа еgа bо‘lmаgаn kоrrоziyа mаhsulоtlаrining hоsil bо‘lishi (ikkinchi tur kоrrоziyа); tuz qаttiq fаzаsi hаjmini kеngаytiruvchi kаm еruvchаn kristаllаshаdigаn tuzlаrning yig‘ilishi (uchinchi tur kоrrоziyа).
Bеtоn sinfi – bеtоnning 0,95 tа’minlаngаnlik dаrаjаsidа siqilishgа bо‘lgаn kubik mustаhkаmligi. Bеtоnning siqilish vа chо‘zilish bо‘yichа sinflаri mаvjud.
Bikrlik (burchаklik) qоvurg‘аsi – еgilish (siqilish)dа ustuvоrlikni tа’minlаsh uchun оrtоtrор shаklidаgi рlitаgа yоki uning dеvоrigа mаhkаmlаngаn mеtаlll tо‘sin еlеmеnti.
Bir kаtоkli tаyаnch qism – bittа kаtоkli qо‘zgаluvchаn tаyаnch qism.
Bir оmilli еksреrimеnt – bundа оmillаrning hаr bir kоmbinаtsiyаsi uchun оlingаn nаtijаlаrni о‘rtаchаlаsh zаrur.
Bir оrаliqli kо‘рrik – оrаliq tаyаnchgа еgа bо‘lmаgаn kо‘рrik.
Bоg‘lаnishlаr – tirgаkli kuchlаnishlаr раydо bо‘lаdigаn hаmdа gumbаz, rаvоq vа bоshqа qurilish kоnstruksiyаlаrining tаyаnchlаrini tоrtib turаdigаn yоg‘оchli, mеtаllli yоki tеmirbеtоnli еlеmеntlаr. Bоg‘lаnishlаr inshооtlаrning ustun vа dеvоrlаrigа uzаtilаdigаn bоsimni sо‘ndirаdilаr.
Bоrdyоr – yо‘l qurilishidа – yо‘l chеti, trоtuаrni hаrаkаt qismidаn аjrаtib turuvchi bоrt tоshlаri. Lаndshаft dizаynidа – gultuvаk kоnturi bо‘ylаb, kо‘kаlаmzоr vа yо‘l аtrоfidа hоshiyаlоvchi раst bо‘yli о‘simliklаr еkish. Hаrаkаt роlоtnоsi chеgаrаsini bеlgilаsh uchun mо‘ljаllаngаn vа trаnsроrt vоsitаsining undаn chiqib kеtishigа tо‘sqinlik qiluvchi qорlаmа sirtidаn bаlаndrоq jаylаshgаn kо‘рrik роlоtnоsining еlеmеnti.
Burg‘ilаb qоqilаdigаn qоziq – burg‘ilаb qаzilgаn quduqni quymа bеtоn qоrishmа bilаn tо‘ldirish yо‘li bilаn yаsаlаdi. Bu hоldа bеtоn tо‘ldirmа qаzilgаn quduq dеvоrlаrigа bеvоsitа tutаshаdi.
|
| |
xossalari - M. N. Eshonqulova metrоlоgiyа, stаndаrtlаshtirish va sertifikatlashtirish

68
D.
Foydalanish holati:
– vertikal holatda joylashtiriladi,
gorizontal holatda joylashtiriladi; 60° –
qiya holatda joylashtiriladi.
E.
Aniqlik klasslari:
0,5; 1,0
kabi.
О‘lchash vositalarining umumiy shartli belgilari
5.5. Raqamli o‘lchash asboblari, o‘lchash o‘zgartkichlari
Raqamli o‘lchash asboblari.
Raqamli o‘lchash asbobi deb, o‘lchash
borasida uzluksiz o‘lchanayotgan kattalikni natijasi raqamli qayd etish
qurilmasida yoki raqamlarni yozib boruvchi qurilmada diskret tarzda
o‘zgartirilib, indikatsiyalanadigan asboblarga aytiladi. Raqamli o‘lchash
asboblari hozirgi kunda juda keng tarqalgan.
Raqamli o‘lchash asbobining funksional chizmasi 5.8 – rasmda
keltirilgan: KAO‘ – analog o‘zgartkich; ARO‘ – analog – raqamli o‘zgartkich;
RQQ – raqamli qayd etish qurilmasi.
O‘qituvchining dars o‘tish shakllari, texnologiya va metodlarni aniqlash

|
O‘qituvchining dars o‘tish shakllari, texnologiya va metodlarni aniqlash
|
bet | 3/13 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 38,11 Kb. | | #149645 |
Bog'liq Loyiha 1.2 va 1.1 mavzularO‘qituvchining dars o‘tish shakllari, texnologiya va metodlarni aniqlash
|
O‘quvchilar o‘quv faoliyatini usul va shakllarini aniqlash
|
O‘quv materiallarini o‘zlashtirish jarayonini diagnostikalash va baholash faoliyati
|
O‘quvchilar erishgan yutuqlarni nazorat qilishda zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish
|
I.O‘quv-
tarbiya
faoliyati
|
|
|
II.tashshkiliy boshqaruv
faoliyatI
|
PEDAGOGIK
FAOLIYAT
|
Testlarni ishlab chiqish va o‘quvchilarni testdan o‘tkazish
|
Masofali ta’lim (MT) kurslari va pedagogik texnologiyalarni ishlab chiqish
|
|
|
Ma’naviy-tarbiyaviy ishlar
|
O‘quv jarayonini (O‘J)tashkil etish
|
Pedagogik dasturiy vositalar()ni yaratish
|
Pedagogik dasturiy vositalar(PDV)dan foydalanib o‘quv jarayonini tashkil etish
|
Uzoq masofadan turib ota-onalar bilan hamkorlikda ishlash
|
Loyihalangan
PDVdan foydalanish
|
Pedagogik dasturiy vositalarni loyihalash
|
Pedagogik dasturiy vositalarni joriy etish
|
O‘quv jarayonini boshqarish
|
Kontentni ishlab chiqish
|
Nazorat - o‘lchov mezonlarini ishlab chiqish
|
Karyerani shakllantirish
|
1-rasm. Informatika o‘qituvchisining pedagogik faoliyati turlari
O‘qituvchining dars o‘tish shakllari (nazariy, amaliy, laboratoriya), texnologiya (zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalari) va metodlarni aniqlash ;
O‘quvchilar o‘quv faoliyatning usul (mustaqil, o‘qituvchi bilan savol-javob asosida va h.k.) va shakl(hamkorlikda, individual, guruhli) lari ni aniqlash;
O‘quv jarayonini tashkil etish (mutaxassisligi bo‘yicha, nazariy, amaliy, laboratoriya darslarini olib borish)
O‘quvchilarning o‘quv materiallarini o‘zlashtirish jarayonini tashxislash (o‘quv jarayonini maqbullashtirish, o‘quvchilar bilim darajasini farqlash, ta’lim dasturi va metodlarini takomillashtirishga qaratilgan monitoring) va baholash (test, og‘izaki so‘rov, yozma ish va h.k;
O‘qitish jarayonida zamonaviy pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan samarali foydalanishni bilish;
Mustaqil ishlarni ishlab chiqish va tashkil etishda, darsdan tashqari ishlarda zamonaviy pedagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanib joriy etish;
O‘quvchilar erishgan yutuqlarni nazorat qilishda zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanish;
Masofali ta’lim texnologiyasi(Moodle dasturi)dan ta’lim jarayonida foydalanishni bilish;
Ma’naviy-tarbiyaviy ishlar,yaqin va uzoq masofadan turib ota-onalar bilan hamkorlikda ishlash, turli ma’naviy-tarbiyaviy kechalarni tashkil etish va h.k.;
Turli pedagogik dasturiy vositalarni yaratish va undan foydalanib o‘quv jarayonini tashkil etish va h.k .
|
| |