nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalangan holda dinamik so'rovlarni yaratish

|
Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalangan holda dinamik so'rovlarni yaratish
|
bet | 3/4 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 4,16 Mb. | | #106901 |
Bog'liq 1698939575 (2)2. Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalangan holda dinamik so'rovlarni yaratish;
Dinamik savollar tuzishda tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalanish, so'rovni qiziq, to'liq va o'qituvchining diqqatini jalb qiladigan shaklda yaratishga yordam beradi. Quyidagi bir necha usullar va misollar sizga dinamik so'rovlarni yaratishda qanday yordam bera olishadi:
O'zlashtirilgan so'rovlarni ishlatish: O'zlashtirilgan so'rovlarni ishlatish bilan boshlaymiz. "Agar", "agar emas", "nimaga", "qanday qilib", "qaysi", "qachon" kabi so'rovlarni qo'llash orqali so'rovni o'zlashtirish mumkin.
Misol:
Agar sizning hayotingizda bir kun o'zgartirish bo'lishini istasangiz, nima qilardiz?
Qanday qilib o'zingizni motivatsiyalashni oshirishingiz mumkin?
Cheklovlar va shartlar: So'rovlarga cheklovlar qo'shish, foydalanuvchini o'ylab olishga majbur qiladi. "faqat", "faqatgina", "har kuni", "bir marta" kabi so'rovlarning cheklovlaridan foydalangan holda so'rov yarating.
Misol:
Har kuni qancha vaqt sarflaysiz, o'zingizga o'qishingizni oshirish uchun?
Sinonimlar va turlicha so'zlar: So'rovni boshqa so'zlar va iboralar bilan ifodalash, foydalanuvchining o'ylashini kengaytiradi.
Misol:
Sizning maqsadingizni tanlashda qanday kriteria va talablar kiritishni xohlaysiz?
Maxsus misollar: Maxsus misollar yordamida foydalanuvchi o'z fikrini aniqlashda vaqt sarflamaydi.
Misol:
O'zingizni yangilashni boshlash uchun o'z ichingizda qanday ilmiy tadqiqotni bajarishingiz mumkin?
O'z fikringizni bildirish: O'z fikringizni bildiruvchi so'rovlarni ishlatish, foydalanuvchining shaxsiy fikrini boshqarishga imkon beradi.
Misol:
O'zingizni nima eng ko'p ilgilovchi qiladi va bu haqda qanday tajribaga ega?
Umuman olganda, so'rovlarni dinamik va qiziqarli qilish uchun tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalanish juda muhimdir. Bu, foydalanuvchining diqqatini jalb qilish va ularga o'z fikrlarini ifodalash uchun samarali usul bo'ladi.
Bu SQL so'rovining maqsadi "abc_projects" va "abc_tasks" jadvallarini birlashtirib, ularning ma'lumotlarini "consolidated_view" deb nomlangan materializatsiyalangan ko'rgazma jadvaliga yozishdir.
"consolidated_view" jadvalida har bir qator "abc_projects" va "abc_tasks" jadvallaridagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
"p.id AS project_id" va "t.id AS task_id" deb nomlangan ustunlar orqali "abc_projects" va "abc_tasks" jadvallaridagi "id" ustunlarini bir-biriga moslashtiradi.
"t.contractors_id" ustuni "t.id" ustunining o'rniga kiritilgan, shuningdek "t.contractors_id" ustuni "abc_tasks" jadvallaridagi "contractors_id" ustuniga moslashtiradi.
Barcha birlashgan ma'lumotlar "consolidated_view" jadvalida saqlanadi.
|
| |
Reja:
1.Saqlangan protseduralar va triggerlar bilan ishlash

|
Reja:
1.Saqlangan protseduralar va triggerlar bilan ishlash
|
bet | 2/4 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 4,16 Mb. | | #106901 |
Bog'liq 1698939575 (2)Reja:
1.Saqlangan protseduralar va triggerlar bilan ishlash;
2. Tassavurlar, cheklovlar va sinonimlardan foydalangan holda dinamik so'rovlarni yaratish;
3. Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar
4.Xulosa
Amaliyotning maqsadi:
Ma'lumotlar bazasi serverida ishlaqydigan Postgresql
MBBT asosida ma'lumotlar bazasini boshqarish va boshqarish sohasida nazariy bilimlarni shakllantirish, ma'lumotlar bilan unumdorlikni sozlashning ilg'or jihatlarini o'rganishdir.
Malumotlar bazasi ustunlarini qayta ishlash , ularni saralash funksiya va triggerlardan foydalanish.
Saqlangan protseduralar va triggerlar bilan ishlash;
Nazariy qism
DML kodini ma'lumotlar bazasiga o'rnatish orqali siz ma'lumotlar bazasi bilan interfeysga o'rnatilishi mumkin bo'lgan bir nechta alohida ilovalarda ma'lumotlar bilan bog'liq kodning takroriy bajarilishini oldini olishingiz mumkin. Bu ma'lumotlarni tekshirish, ma'lumotlarni tozalash yoki ma'lumotlar auditi (ya'ni, o'zgarishlarni qayd qilish) yoki har qanday qo'ng'iroq qiluvchi ilovadan mustaqil ravishda yig'ma jadvalni yuritish kabi boshqa funktsiyalar uchun DML kodining izchil bajarilishini ta'minlaydi. Triggerlar va saqlangan funktsiyalardan yana bir keng tarqalgan foydalanish ko'rinishlarni yozilishi mumkin qilish, ya'ni murakkab ko'rinishlarga qo'shimchalar va/yoki yangilanishlarni yoqish yoki ma'lum ustun ma'lumotlarini ruxsatsiz o'zgartirishdan himoya qilishdir. Bundan tashqari, dastur kodida emas, balki serverda qayta ishlangan ma'lumotlar tarmoqni kesib o'tmaydi, shuning uchun ma'lumotlarning tinglash xavfi kamroq bo'ladi, shuningdek, tarmoq tiqilib qolishi kamayadi. Bundan tashqari, PostgreSQL-da saqlangan funktsiyalar ba'zi kuchli imkoniyatlarni tan oladigan sessiya foydalanuvchisiga qaraganda yuqoriroq imtiyozlar darajasida kodni bajarish uchun sozlanishi mumkin. Keyinchalik ba'zi misollarni keltiramiz.
Yuqorida ham funksiya va ham trigger yaratishga namuna keltrilgan .
Bu triggerni vazifasi quydagidan iborat :
Qachonki abc_tasks tabledagi biriro bir topshiriqning statusi ‘CONFIRMED’ ga almashganda shu taskning project_id siga teng bo’lgan abc_projects tablening state ni nolga almashtiradi yani agar topshiriq bajarilsa bu topshiriq projects table dan ham o’chirib tashlanadi qolgan firmalar uchun chiqmaydi.
Funksiya update bo’layotgan ustunning yangi qoiyamati agar confirmedga teng bo’lsa u holda projects table dagi state ni nolga almashtiradi.
|
| |
Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar

|
Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar
|
bet | 4/4 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 4,16 Mb. | | #106901 |
Bog'liq 1698939575 (2)3. Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar
Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratishda, indekslar (B-daraxt, noyob, klaster indekslari) va klasterlar optimallashtirish uchun juda muhimdir. Indekslar ma'lumotlarga tezkor ro'yhatni olishda yordam beradi va klaster indekslari jadvaldagi ma'lumotlarni fizikaviy tartibda saqlashda yordam beradi.
Indekslar:
B-daraxt indekslari: B-daraxt indekslari, jadvallar ustundagi ma'lumotlarga tezkor ro'yhatni olishda yordam beradi. Bunday indekslarni boshqarish uchun ma'lumot bazasi boshqaruv tizimida foydalanuvchi so'rovini boshqarish algoritmi qo'shilgan.
Misol:
CREATE INDEX idx_project_name ON abc_projects (project_name);
Noyob indekslar: Noyob indekslar, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni filtrlash va qidirishda yordam bera olishadi.
Misol:
CREATE UNIQUE INDEX idx_unique_contractor_id ON abc_tasks (contractors_id);
Klaster indekslar: Klaster indekslar, jadvallardagi ma'lumotlarni fizikaviy tartibda saqlashda yordam bera olishadi.
Juda murakkab so'rovlarni yaratishda, indekslardan foydalanish ma'lumotlarga tezkor ro'yhatni olishda va so'rovni boshqarishda samarali bo'ladi. Klasterlar esa jadvallardagi ma'lumotlarni fizikaviy tartibda saqlash va ma'lumotlar bazasining performansini oshirish uchun foydalaniladi.
Xulosa
Men bu amaliy ishdan malumotlar bazasini boshqarish bo’yicha yangi bilim va ko’nikmalarga ega bo’ldim .
Malumotlar bazasidagi qayta ishlash va rivojlantirish va ularga bog’langan holda indexlar yaratish jarayonlari bilan tanishib chiqdim.
Triggerlar va funksiyalar bilan ishlash ular ustida amallar bajarildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. https://openai.com/
2. www.jetbrains.com
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma'lumotlar bazasi ob'ektlaridan foydalangan holda murakkab so'rovlarni yaratish: indekslar (B-daraxt, noyob, Klaster indekslari), klasterlar
|
O‘qish joyidan ma’lumotnoma справка с места учебы

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
№ 380211102887/5
Hujjat yaratilgan sana: 21.09.2023
O‘QISH JOYIDAN MA’LUMOTNOMA
СПРАВКА С МЕСТА УЧЕБЫ
F.I.SH. / Ф.И.О.:
ERKABAYEV
ZAFAR SALIBAYEVICH
Tug‘ilgan sanasi / Дата рождения:
14.04.1991
Fuqaroligi / Гражданство:
O‘zbekiston
Respublikasi fuqarosi
Ta’lim turi / Вид образования:
Bakalavr (O‘zbek)
Ta’lim shakli / Форма обучения:
Sirtqi
Qabul turi / Тип приёма:
To‘lov-shartnoma
O‘qishga kirgan yili / Год зачисления:
2021
Oliy ta’lim muassasasi / Высшее
образовательное учреждение:
Muhammad al-Xorazmiy
nomidagi Toshkent
axborot
texnologiyalari universiteti
Fakultet / Факультет:
Kiberxavfsizlik
Yo‘nalish / Направление:
Axborot xavfsizligi (sohalar bo‘yicha)
O‘quv kursi / Курс обучения:
3-kurs
Ma’lumot so‘ralgan joyga taqdim etish uchun berildi.
Справка выдана для представления по
месту требования
O‘qish joyidan ma’lumotnoma справка с места учебы

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
№ 388221100045/1
Hujjat yaratilgan sana: 15.09.2022
O‘QISH JOYIDAN MA’LUMOTNOMA
СПРАВКА С МЕСТА УЧЕБЫ
F.I.SH. / Ф.И.О.:
FATULLAYEV FARXOD FAZLIDDIN O‘G‘LI
Tug‘ilgan sanasi / Дата рождения:
14.09.2001
Fuqaroligi / Гражданство:
O‘zbekiston
Respublikasi fuqarosi
Ta’lim turi / Вид образования:
Bakalavr (O‘zbek)
Ta’lim shakli / Форма обучения:
Kunduzgi
Qabul turi / Тип приёма:
To‘lov-shartnoma
O‘qishga kirgan yili / Год зачисления:
2022
Oliy ta’lim muassasasi / Высшее
образовательное учреждение:
Muhammad al-Xorazmiy
nomidagi Toshkent
axborot
texnologiyalari universiteti
Fakultet / Факультет:
Kompyuter
injiniringi
Yo‘nalish / Направление:
Kompyuter injiniringi:
Kompyuter injiniringi
O‘quv kursi / Курс обучения:
2-kurs
Ma’lumot so‘ralgan joyga taqdim etish uchun berildi.
Справка выдана для представления по
месту требования
AMALIY TOPSHIRIQNING BAJARILISH ALGORITMI

|
AMALIY TOPSHIRIQNING BAJARILISH ALGORITMI
|
bet | 19/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kursAMALIY TOPSHIRIQNING BAJARILISH ALGORITMI:
1.Word dasturini ishga tushiring:
Pusk --- Programmы --- Microsoft Office -- Ms Word
2.Quyida berilgan topshiriqni kiriting: masalan: (Madhiya)
O’zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi
Serquyosh hur o’lkam, elga baxt, najot
Sen o’zing do’stlarga yo’ldosh, mehribon!
3. Matn sarlavhasini belgilab olib, menyular qatoridan Shrift muloqot oynasini oching: Format -- Shrift
Matn sarlavhasining rangini - qizil, ko’rinishini – qalin, o’lchamini- 16 ga o’zgartiring.
Qolgan matn qismlarini rangini – ko’k, ko’rinishini – qiya, o’lchamini- 14 ga o’zgartiring
4. Bu amalarni «Formatirovanie» uskunalar oynasidan ham bajarish mumkin.
5. Matnlar holatini sahifaga nisbatan o’rnating (sarlavha o’rtaga, matn sahifa kengligida)
6. Yaratgan hujjatingizni Fayl - Soxranit buyrug’i yordamida “Moi dokumentы” papkasiga o’z ismi sharifining bilan saqlang.
Nazorat savollari:
1.Microsoft Word qanday dasturlar tarkibiga kiradi?
2.Nima uchun Microsoft Word matn protsessori deb ataladi?
3.Taxrirlash deb nimaga aytiladi?
4.Formatlash deb nimaga aytiladi?
5.Microsoft Word qanday ishga tushiriladi?
6.Sozdat dokument Office orqali ishga tushirilganda qanday imkoniyatlarni beradi?
7.Holat qatori qaerda joylashgan?
8.Asosiy menyu satri qanday buyruqlardan tashkil topgan?
9. Microsoft Word qanday imkoniyatlarga ega?
10.Qanday oynani boshqarish tugmalari mavjud?
1-topshiriqlar:
1. Microsoft Word matn muharririni ishga tushirish kеtma-kеtligi?
2. Microsoft Word matn muharririda ma’lumotlarni kiritish tartibi?
3. Microsoft Word matn muharririda «Стандартная» paneli bilan tanishish?
4. Microsoft Word matn muharririda «Форматирование» paneli bilan tanishish?
5. Microsoft Word matn muharririda «Рисование» paneli bilan tanishish?
6. Word matn muharririda biror matnni kiritgach, uni saqlash tartibi?
7. Microsoft Word matn muharriridan chiqish usullari?
|
| |
Nazariy ma’lumotlar - Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti

|
Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti
|
bet | 18/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kursNazariy ma’lumotlar:
Hamma electron matn hujjatlar taxrirlashni talab qiladi. Masalan, kompyuter dasturining matnini yozishda formatlash talab qilinmaydi, chunki bu matn bosmaga chiqarish uchun emas, balki kompilyator – dasturi ishlatishi uchun yaratilgan. Ayrim hollarda matn hujjatni formatlash hatto zarar keltiradi, chunki formatlash haqidagi axborot ko’rinmas kodlar ko’rinishida matn ichida saqlanadi. Bunday kodlarning borligi ayrim dasturlarga matn bilan ishlashga halaqit beradi.
Xulosa qilib, aytganda faqat taxrirlovchi dasturlar va shu bilan birga formatlaydigan dasturlar alohida bo’lishi qulaylik keltiradi. Bundan kelib chiqadiki, birinchi dasturlar matn redaktorlari, ikkinchisi matn protsessorlari deb ataladi. Matn redaktoriga Bloknot dasturi, matn protsessoriga WordPad va Microsoft Word dasturi kiradi.
Word muharriri Windows muhitida ishlaydigan Microsoft firmasining mahsuli bo’lib, uning bir necha turlari mavjud. Bu muharrir yordamida yangi matnni kiritish, matnni tayyor shakl asosida kiritish, xatlarni qo’yilgan talablarga asosan tayyorlash, manzillarga jo’natish, rasm, grafik, jadval, va diagrammalardan foydalanish, matnni kiritishda imlosini tekshirish va boshqa bir qator amallarni bajarish mumkin.
Microsoft Word dasturini bir necha usullar bilan ishga tushurish mumkin:
Microsoft Office paneli yordamida;
Pusk – Programmы – Word orqali;
Bыstrыy zapusk paneli orqali;
Ishchi stolida yaratilgan yorliq orqali;
Pusk – Sozdat dokument Office orqali ishga tushirilganda quyidagi oyna ko’rinishi yuzaga keladi:
Microsoft Word dasturining oynasi ilovalar oynasi ko’rinishiga tegishli bo’lib, u yuqoridagi ko’rinishga ega(1 – rasm):
1 – tizimli menyu;
2 – sarlavha satri;
3 – oynani yig’ish tugmasi;
4 – oyna o’lchamini tiklash tugmasi;
5 – oynani yopish tugmasi;
6 – asosiy menyu satri;
7 – asboblar paneli;
8 – gorizontal va vertikal chizg’ichlar;
9 – asosiy ishchi soha;
10 – o’tkazish yo’lakchasi;
11 – Risovanie asboblar paneli;
12 – holat satri;
13 – oyna chegarasi.
|
| |
-topshiriqlar - Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti

|
Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti
|
bet | 20/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kurs2-topshiriqlar:
Berilgan parametrlar asosida hujjatlarni tahrirlang.
1. O‘zingizning aftobiografiyangiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
2. Oila a’zolaringiz haqida to‘liq hujjat (matn) tayyorlang.
3. Sinfdoshlaringiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
4. Kursdoshlaringiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
5. Fakultetingizdagi dekanat va kafedralar haqida hujjat (matn) tayyorlang.
6. Institut tarixi yoki umumiy ma’lumoti haqida hujjat (matn) tayyorlang.
7. Viloyatingiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
8. O‘zbеkiston ramzlari haqida hujjat (matn) tayyorlang.
9. Jizzax shahridagi tarixiy yodgorliklari haqida hujjat (matn) tayyorlang.
10. Shahardagi kinotеatrlar haqida hujjat (matn) tayyorlang.
11. Shahardagi dam olish hiyobonlari haqida hujjat (matn) tayyorlang.
12. O‘zbеkiston Davlat madhiyasi haqida hujjat (matn) tayyorlang.
13. O‘zingizga yoqqan fasl haqida hujjat (matn) tayyorlang.
14. Kunlik ish rеjangiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
15. Shaxsiy kutubxonangiz haqida hujjat (matn) tayyorlang.
3-Topshiriqlar:
Yozayotgan yozuvning turini aniqlang.
Matnni normal, qiya yarim qalin, qiya, qalin xolatlarida yozish qanday amalga oshiriladi?
Xarflar va xarflar tizimi ulchovini kattalashtirish qanday amalga oshiriladi?
Tagiga chizish bo’limida nima ishlar bajariladi?
Xarflarga ranglar berish qanday amalga oshiriladi?
Ta'sirlar bo’limida nimalar bajariladi?
Interval bo’limining vazifasi nima?
Numiratsiya bo’limning vazifalari nimalardan iborat?
Zopopnenil bo’limining vazifalari qanday?
Kolonki bo’limida nimalar bajariladi?
Parametrlar (Tarjimai hol uchun):
1. Sarlavha: O‘rtaga, 20pt, Verdana, Ж.
2. 1-abzats: 2 yon tekis, 14pt, Times New Roman, К.
3. 2-abzats: 2 yon tekis, 18pt, Arial, Ч.
4. Oxirida: alohida satrda Ism (chap), Familiya (o‘ng), Sana (o‘rta).
5. Matnga ranglar qo‘llash.
|
| |
Nazorat savollari - Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti

|
Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti
|
bet | 54/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kursNazorat savollari:
Qidiruv tizimlari nima?
Ularning imkoniyatlari, afzalliklari?
Qanday O’zbekiston qidiruv tizimlaridan foydalanasiz ?
Qanday Rossiya qidiruv tizimlarini bilasiz?
Qidiruv tizimlaridan qanday Internet dasturlarida foydalanish mumkin?
25 - LABORAТORIYA ISHI
Mavzu: Internetda on- line xizmatidan foydalanish. Chat, Skayp, Meyl Agent, Google Talk, ICQ dasturlari
Kerakli texnik vositalar: shaxsiy kompyuter, internet tarmog’i, mikrofon, ovoz kolonkalari, veb kamera
Kerakli dasturiy vositalar: Internet Web brauzer dasturi, Chat, Skayp, Meyl Agent, Google Talk, ICQ dasturlari va web sayti.
Ishning maqsadi: Тalabalarga internetda on- line xizmatidan foydalanish, jumladan, Chat, Skayp, Meyl Agent, Google Talk, ICQ dasturlari bilan tanishtirish va ularda ishlash.
Internet tez muloqot uchun imkoniyatlarga ega. Bu imkoniyat quyidagi muloqot dasturlari yordamida amalga oshiriladi:
Chat
Web blog
Web sahifa
Forumda muloqot qilish tartibi
Videokonferentsiya
Internet telefoniya
Quyida ulardan foydalanish tartiblari bilan tanishamiz.
Chat yordamida muloqot
Chat bu maxsus dastur bo’lib, uning yordamida foydalanuvchilar bir paytning o’zida o’zaro muloqot qilishi mumkin. Chat so’zi ingliz tilida gaplashish (suhbatlashish) ma’nosini anglatadi. Ba’zan chat xonasi deb ham ataladi. “Chatlashaylik” degani keling chat xonasida suhbatlashaylik ma’nosini bildiradi. Odatda chatda bir necha kishi muloqot qiladi. Ikki kishi muloqot xam qilishi mumkin. Lekin buning uchun boshqa qulayroq imkoniyatlar mavjud. Chatda muloqot tezroq amalga oshiriladi. Chatda muloqot qisqa matnlar yordamida amalga oshiriladi.
|
| |
-rasm.chat.uz - Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti

|
Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti
|
bet | 55/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kurs1-rasm.chat.uz
Chat bilan ishlash tartibi quyidagicha:
Chat dasturini ishga tushiring. Masalan, Unda o’zingizni qayd qiling. Odatda xar bir foydalanuvchi o’z ismi (Nik)ga ega. Nik sifatida ismingizni yoki ixtiyoriy nomni kiritish mumkin. Masalan, “Ekspert” yoki “Alanga”.
Chat xonasiga kiring. Buning uchun Nik va parolingizni kiriting.
Chat xonasida qisqacha matn kiriting. Masalan, chatdagilar bilan salomlashing.
Xabar satrida xabaringizni yoki savolingizni kiriting. Masalan, rejalashtirilgan yigilish xaqidagi ma’lumotni kiriting.
Chat xonasida xabarlarni barchaga yoki aynan biror ishtirokchiga yozish mumkin.
Muloqot tugagandan so’ng chat xonasidan chiqing. Buning uchun Выход (Vыxod) tugmachasini bosish yetarli.
1-Topshiriq:
Internetda qidiruv tizimi yordamida chatlar ruyxatini toping. Ulardan birini tanlang va unda muloqot qilib ko’ring. Muloqotingiz qiziqarli bo’lishiga aminmiz.
Chat.uz, gapim.uz, narod.uz
2- Topshiriq:
Mail.ru Agent dasturini kompyuterga o’rnating. Internet orqali biror tanishingiz bilan unda muloqot qiling.
3-Topshiriq:
Skype dasturini oching. Muloqotning matn va audio imkoniyatlaridan foydalanib ko’ring. Uning yordamida kursdoshingizga qo’ngiroq qiling
|
| |
Parametrlar (boshqa hujjat uchun)

|
Parametrlar (boshqa hujjat uchun)
|
bet | 21/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kursParametrlar (boshqa hujjat uchun):
1. Panellardan foydalanish.
2. Mavzuga mos shakllar qo‘llash (Рисование).
3. Rasm qo‘yish (стандарт rasmcha yoki kompyuterdagi).
4. Hujjatni ikki yondan tekislash.
5. Hujjatga ramka (формат → граница и заливка), fon (формат→фон) o‘rnatish.
Topshiriqlar:
1.Baxorgi sinov-imtixon natijalari haqida ma'lumotli xujjat tayyorlang.
2.Shaxringiz avtovokzali reyslari haqida ma'lumotli xujjat tayyorlang.
3.Jizzax shaxridagi temir yul vokzali reyslari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
4.Jizzax shaxridagi tarixiy yodgorliklari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
5.Shaxringiz aviareyslari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
6.Guruxingizdagi kizlarning anketa ma'lumotlari haqida hujjat tayyorlang.
7.Kurilish tashkiloti raxbar xodimlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
8.Shaxardagi kinoteatrlar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
9.O’zbekiston viloyatlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
10.Shaxardagi dam olish xiboyonlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
11.O’zbekiston xonandorlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
12.O’zbek shoirlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
13.O’zbekiston Fanlar Akademiyasi institutlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
14.O’qituvchilaringiz haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
15.Shaxringizdagi yirik firmalar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
16.Viloyatingizdagi tumanlar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
17.Kunlik ish rejangiz haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
18.Xaftalik dars jadvali haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
19.O’zbekistondagi faoliyat kursatayotgan kushma korxonalar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
20.Samarkand shaxridagi banklar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
21.Shaxardagi yirik kuchalar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
22.Jizzax shaxridagi teatrlar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
23.Toshkent shaxridagi metropoliten bekatlari haqidagi ma'lumotli hujjat tayyorlang.
24.Jizzax shaxridagi oliy ukuv yurtlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
25.Jizzax shaxridagi kollejlar haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
26.Tashkilot mijozlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
27.Shaxsiy kutubxonangiz haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
28. Shaxsiy buyumlarinigiz haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
29.Oilangiz haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
30.O’zbekiston shaxarlari haqida ma'lumotli hujjat tayyorlang.
|
| |
-topshiriq - Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti

|
Z. M. Bobur nomidagi andijon davlat universiteti
|
bet | 23/64 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 30,58 Mb. | | #131540 |
Bog'liq Kompuyter ta\'minoti(lob-ya) 2 kurs3-topshiriq:
Jadval yacheykalarini yuqorida berilgan namunaga mos holda to’ldiring. Uslubiy ko’rsatma
Birinchi satr yacheykalarini to’ldiring (12 pt). Yacheykalarni to’ldirishda matnlarni tekislash(to’g’rilash)ning kerakli turini ko’rsating. Yacheykalar orasida harakatlanish uchun sichqonchadan, TAB va Shift+TAB klavishalaridan foydalaning.
Ikkinchi satrning 2-5 yacheykalarini to’ldiring (10 pt). Yacheykalarni ajrating va undagi narsani buferga nusxalang.
Kursorni 6 chi yacheykaga o’rnating va kontekst menyusida Vstavit yacheyka buyrug’ini bajaring. Ikkinchi satrning 10-12 yacheykalarini ham xuddi shunday
to’ldiring.
Birinchi ustunning 2-7 yacheykalarida guruh tinglovchilarini raqamlangan ro’yxatini tuzing. Ro’yxatni tartiblashni amalga oshiring: Tablisa| Sortirovka.
Jadvalning qolgan yacheykalarini ham to’ldiring.
4-topshiriq:
Hosil qilingan jadvalga satr qo’shing. Qo’shilgan satrni o’chiring. Hujjatni saqlang.
Uslubiy ko’rsatma
Hosil qilingan jadvalga, lozim bo’lib qolgan holda, satrlarni qo’shish mumkin. Kursorni oxirgi satrning eng oxiriga o’rnating va quyidagi buyruqni bajaring: Tablisa|Dobavit stroki.
2. Qo’yilgan satrni ajrating va o’chiring: Tablisa|Udalit stroki.
3. Hujjatni saqlang.
Sinov savollari:
Jadval yaratishning qanday usullarini bilasiz?
Yacheyka, bir nechta yacheykani va satrni qanday ajratish mumkin?
Yacheykani qanday bo’lish mumkin?
Bitta satrda yoki ustunda joylashgan yacheykalarni qanday birlashtirish mumkin?
Satr balandligini, ustun kengligini qanday o’zgartirish mumkin?
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 24/27 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 4,74 Mb. | | #126322 |
Bog'liq mustaqil ishFoydalanilgan adabiyotlar
1. Конюхова Е.А., «Электроснабжение объектов», Учебное пособие. М.: Издательство «Мастерство», Высшая школа, 2001.
2. Алиев И.И., «Справочник по электротехнике и электрооборудованию» -М.: Высш. школа, 2002.
3. Григорьев В.И., Киреева Э.А., Миронов В.А., «Электроснабжение и электрооборудование цехов» -М.: Энергоатомиздат, 2003.
4. Кудрин Б.И., «Электроснабжения промышленных предприятий», Учебник. -М.: Интермет Инжиниринг, 2005.
5. Qodirov T.M., Alimov H.A., «Sanoat korxonalarining elektr ta’minoti» -T.: 2006.
6. Qodirov T.M., Alimov H.A., Rafiqova G.R. «Sanoat korxonalari va fuqaro binolarining elektr ta’minoti», o‘quv qo‘llanma, T.: 2007 y.
7. Аллаев К.Р., «Энергетика мира и Узбекистана» -Т.: Издательство «Молия», 2007.
8. Аллаев К.Р., «Электроэнергетика Узбекистана и мира» -Т.: «Фан ва технология», 2009.
9. Taslimov A.D., Rasulov A.N., Usmonov E.G., «Elektr ta’minoti», o‘quv qo‘llanma -T.: 2012.
10. Справочник по электроснбжение промышленных предприятий. Под редакции Федоров А.А., Сербиновского Г.В. -М.: Энергия, 1994.
11. Федоров А.А., Каменева Л.Е., «Основы электроснабжения промышленных предприятий» -М.: Энергия, 1995.
12. Неклипаев Б.Н., Справочник по электрическая часть станции и подстанции. -М.: Энергоатомиздат, 1996.
13. Федоров А.А., Старкова Л.Е., «Учебное пособие для курсового и дипломного проектирования по электроснабжению промышленных предприятий» -М.: Энергоатомиздат, 1997.
14. Sayt: www.energystrategy.ru
15. Sayt: www.uzenergy.uzpak.uz
16. Sayt: www.anares.ru
|
| |
Kirish …………………………………………………….……….…………

Kirish …………………………………………………….……….…………. |
3 |
1. | Kurs loyihasini hisoblash uchun beriladigan dastlabki ma’lumotlar ………………………………………. | 4 |
2. | Hisobiy quvvatlarni aniqlash …….…………………..……… | 7 |
3. | Reaktiv quvvat kompensatsiyasi ………………………….…. | 11 |
4. | Bosh pasaytiruvchi podstansiyaning o‘rnini topish. Elektr yuklamalar kartogrammasi …………………………………. | 15 |
5. | Transformatorlar soni va quvvatlarini aniqlash, hamda quvvat isroflarining hisobi …………………………………………. | 20 |
6. | Sanoat korxonalarining elektr ta’minot sxemalari ……….…. | 25 |
7. |
Havo va kabel elektr uzatuv liniyalarining kesim yuzasini aniqlash ………………………………………………………
| 30 |
8. | Elektr ta’minoti tizimida qisqa tutashuv ……………………. | 34 |
9. | Kabel liniyalarini termik bardoshligi va kuchlanish isrofi bo‘yicha tekshirish ………………………………………….. | |
- Останконсозлик заводининг электр таъминоти

|
Останконсозлик заводининг электр таъминоти
|
bet | 26/27 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 4,74 Mb. | | #126322 |
Bog'liq mustaqil ish 38 10.1. | Elektr apparatlarni tanlash ………………………………….. | 41 | Kurs loyihasini mustaqil bajarish uchun berilgan variantlar to‘plami …………………………………………………………………….. | 45 |
Ilova-1.
| Sex elektr iste’molchilar guruhidagi talab koeffitsiyenti (kt), elektr yoritish qurilmalari yoritishi uchun talab koeffitsiyenti (kyor.t), yoritish uchun solishtirma quvvat (Pyor.s) va aktiv quvvat koeffitsiyenti (cos) ma’lumotlari ………………………...……… | 65 |
Ilova-2.
| Uch fazali alyuminiy tolali kabelning texnik xarakteristikalari …... | 66 |
Ilova-3.
| Uchtolali kabelning 1 km uzunlikdagi solishtirma aktiv va induktiv qarshiliklari …………………………………………….... | 67 |
Ilova-4.
| Kuchlanish ostida rostlanadigan 0,38 kV kuchlanishli komplekt kondensator uskunalari ma’lumotnomalari …………………….…. | 68 |
Ilova-5.
| Transformatorlarning ma’lumotnoma parametrlari ……..………... | 68 |
Ilova-6.
| |
|
| |
Сведения о стандарте - Останконсозлик заводининг электр таъминоти

Сведения о стандарте
1 РАЗРАБОТАН Обществом с ограниченной ответственностью "ЛИНВИТ" и Техническим комитетом по стандартизации ТК 30 "Электромагнитная совместимость технических средств"
2 ВНЕСЕН Федеральным агентством по техническому регулированию и метрологии (Росстандарт)
3 ПРИНЯТ Межгосударственным советом по стандартизации, метрологии и сертификации (протокол N-55 П от 25 марта 2013 г.).
За принятие проголосовали:
|
|
|
Краткое наименование страны по МК (ИСО 3166) 004-97
|
Код страны по МК (ИСО 3166) 004-97
|
Сокращенное наименование национального органа по стандартизации
|
Армения
|
AM
|
Министерство экономики Республики Армения
|
Беларусь
|
BY
|
Госстандарт Республики Беларусь
|
Кыргызстан
|
KG
|
Кыргызстандарт
|
Российская Федерация
|
RU
|
Росстандарт
|
Таджикистан
|
TJ
|
Таджикстандарт
|
Узбекистан
|
UZ
|
Агентство "Узстандарт"
|
Обозначения
fn- номинальное значение частоты электропитания, Гц;
∆f- отклонение частоты, Гц;
Unom - номинальное напряжение электропитания, В, кВ;
Uc - согласованное напряжение электропитания, В, кВ;
U0- напряжение, равное номинальному или согласованному напряжению электропитания, В, кВ;
δU(-) - отрицательное отклонение напряжения электропитания, % U0;
δU(+) - положительное отклонение напряжения электропитания, % U0;
U1 - значение основной гармонической составляющей напряжения, В, кВ;
KU(n) - коэффициент n- ой гармонической составляющей напряжения, % U1;
KU- суммарный коэффициент гармонических составляющих напряжения, %;
K2U- коэффициент несимметрии напряжений по обратной последовательности, %;
K0U- коэффициент несимметрии напряжений по нулевой последовательности, %;
∆t- длительность провала напряжения, с;
∆tпр - длительность прерывания напряжения, с;
n - номер гармонической составляющей напряжения.
|
Ajratkichlar (разъединители), РВ-10/400

1. Ajratkichlar (разъединители), РВ-10/400.
Un=11,5 kV,
In=400 A Ih.max=324,84 A,
Iter.bar=29 kA Iqr3=3,29 kA,
Io‘tish.chegarasi=50 kA izar3=4,92 kA.
2. Yuklama uzgichlari. Barcha TP larga ВНП-16 tipdagi uzgich tanlaymiz.
Un=10 kV,
In=200 A Ih.max=165,5 A,
Iter.bar=16,5 kA Iqt3=3,29 kA.
3. Sex TP lari saqlagichlar (предохранитель) bilan himoyalanadi.
Sn.tr=1000 kVA li TP lar uchun ПКЗ-10-100/100-20УЗ.
In=100 A Ih.max=86,7 A,
Io‘tish.chegarasi=31,5 kA izar3=4,92 kA.
Sn.tr=630 kVA li TP lar uchun ПКЗ-10-60/80-20УЗ.
In=60 A Ih.max=54,6 A,
Io‘tish.chegarasi=31,5 kA izar3=4,92 kA.
4. Avtomatik uzgichlar «Электрон» seriyasi.
Sn.tr=1000 kVA li TP lar uchun Э25 markali,
In=2500 A Ih.max=2165 A.
Sn.tr=630 kVA li TP lar uchun Э16 markali,
In=1600 A Ih.max=1364 A.
11-rasm. «Kitob temir-beton buyumlari» korxonasining bir chiziqli elektr taminot sxemasi.
Amaliy mashgulotlarni mustaqil bajarish uchun berilgan variantlar toplami.
Amaliy mashgulotlarni mustaqil bajarish uchun, oqituvchi tomonidan har bir talabaga alohida variant beriladi. Ushbu berilgan variantlarni hisoblash jarayonini, yuqorida korsatilgan namunaviy mashgulotlar asosida olib boriladi. Bunda har bir talaba, amaliy mashgulotni berilgan variantlar doirasida, energiyadan oqilona foydalanish, hisobiy yuklamalarni aniqlash, reaktiv quvvat kompensatsiyasi, elektr yuklamalr kartogrammasini aniqlash va BPP ni ornini topish, TP lar va BPP sida transformator tanlash, KL larni kesim yuzasini aniqlash, QT toklarini hisoblash va elektr apparatlarni tanlash kabi jarayonlarni mustaqil organadilar.
|
Kompyuterlari soʻroviga javob berish uchun moʻljallangan, nisbatan yuqori

Kompyuterlari soʻroviga javob berish uchun moʻljallangan, nisbatan yuqori
Download
36,98 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
17.05.2024
Hajmi
36,98 Kb.
#240062
Download
36,98 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kompyuterlari soʻroviga javob berish uchun moʻljallangan, nisbatan yuqori
Download
36,98 Kb.
Matnni ko'rish
-rasm. Sim yoki kabel bilan bajarilgan magistral sxema

5-rasm. Sim yoki kabel bilan bajarilgan magistral sxema.
6-rasm. Shinali yogmalar bilan bajarilgan magistral sxema.
7-rasm. Blok-transformatorli magistral sxema.
8-rasm. «Zanjirli» magistral sxema.
Podstansiyalarda, magistral sxemalar uchun taqsimlovchi shitlarni ornatilishi talab qilinmaydi, buning hisobidan otkazgich materiallarining sarfi kamayadi, natijada sex elektr tarmoqlari qurulmalari arzonlashadi va soddalashadi.
Shina otkazgichlari yordamida bajarilgan magistral sxemalarda, texnologik qurulmalarni ornini ozgartirilishi, elektr tarmoqlarni qayta ozgarishiga sabab bolmaydi.
Magistral tarmoqlarni ishdan chiqishi, shu tarmoqqa ulangan barcha istemolchilarni uzib koyilishiga sabab boladi, bu esa magistral tarmoqning kamchiligi hisoblanib, elektr taminotining ishonchliligini pasaytiradi.
R adial va magistral tarmoqlarning xususiyatlarini hisobga olgan holda, ishlab chiqarish korxonalari xususiyatiga kora, atrof-muhit va sharoitga kora, aralash elektr taminlash sxemalari qollaniladi, yani 9-rasm boyicha, 1 - asosiy magistral; 2 - ikkilamchi magistral va 3 istemolchilar.
9-rasm. Radial va magistral sxemalardan tashkil topgan aralash sxema.
Konstruktiv tuzilishi va qurilishiga kora, sex elektr tarmoqlari quyidagicha bajariladi:
- komplekt shina otkazgichli;
- kabel tuzilishli (konstruksiyali), ariqchali, ariq (lotok) va qutichalardagi kabel, hamda himoyalangan otkazgichli;
- qurilish elementlariga ornatilgan kabel va himoyalangan otkazgichli;
- trubalarda otkazilgan kabel va himoyalangan otkazgichli;
- trolleyali tarmoqlar.
Elektr tarmoqlarni ornatilishi, atrof-muhit sharoitiga qarab, texnologik qurilmalarini joylashishi va binoni qurilish xususiyatiga qarab tanlanadi.
7 .1. Havo va kabel elektr uzatuv liniyalari kesim yuzasini aniqlash
Elektr energiyasini stansiya va podstansiya manbalaridan sanoat korxonalaring qabul punktlarigacha, havo va kabel elektr uzatuv liniyalari orqali uzatiladi.
Havo va kabel elektr uzatuv liniyalarining kesim yuzasini tanlashda texnik va iqtisodiy omillarni hisobga olish kerak.
Texnik omillar quyidagilardan iborat:
|
Excelda mantiqiy funksiyalardan foydalanish

3. Excelda mantiqiy funksiyalardan foydalanish.
Tushunishda soddalik uchun quyidagi kvadrat tenglamaning ildizlarini topish
3-rasm. masalasini ko‘ramiz. Jadvalning, masalan, A2 yacheykasiga tenglamadagi a koeffisiyentning sonli qiymatini, B2 yacheykasiga b koeffisiyentning sonli qiymatini, C2 ga esa c ning qiymatini aniq son bilan yozamiz (masalan, a=1, b=-5, c=6). Navbatdagi D2 yacheykaga tenglamaning diskriminanti formulasini quyidagicha yozamiz: =B2*B2-4*A2*C2. Tenglama ildizlarini topish formulasi bizga ma’lum, ya’ni:
(1)
(2)
Endi E2 yacheykaga (1) tenglikning o‘ng tomonidagi ifodani, F2 yacheykaga esa (2) tenglikning o‘ng tomonidagi ifodani mos ravishda quyidagicha kiritamiz:
=ЕСЛИ(D2>=0; (-B2+КОРЕНЬ(D2))/(2*A2))
=ЕСЛИ(D2>=0; (-B2-КОРЕНЬ(D2))/(2*A2))
Shunday qilib, E2 va F2 yacheykalarda tenglamaning izlanayotgan ildizlari D2>=0 shart bajarilgandagina paydo bo‘ladi (4-rasm), aks holda ЛОЖЬ “xabari” beriladi.
4. Excelda berilgan diapazondagi sonlarning yig‘indi va ko‘paytmasi.
Agar sonlar ustun yoki satr bo‘ylab ketma-ket bir nechta yacheykalarda berilgan bo‘lsa va ularning umumiy yig‘indisini hisoblash talab qilinsa, u holda kerakli sohadagi tegishli yacheykalar ajratib olinadi va vositalar panelidagi (avtosumma) belgisi ustida sichqoncha chap tugmasi bosiladi. Bu ishni formulalar satrida yig‘indini hisoblash funksiyasini kiritish orqali 4-rasm.
ham amalga oshirish mumkin (5-rasm). Sonlar ko‘paytmasini hisoblash uchun esa kursor D7 yacheykaga qo‘yilib, formulalar satrida ПРОИЗВЕД(D1:D6) funksiyasi yoziladi.
5-rasm.
TOPSHIRIQLAR:
1.Tashkilot bulimlarida xizmat safari xarajatlari xisobi (ming so’m hisobida)
T\r
|
Bo’limlar
|
Yillar
|
Jami
|
2011
|
2012
|
2013
|
1
|
Texnika ta'minoti
|
131,5
|
141,6
|
152,6
|
|
2
|
Xisobxona
|
141,6
|
112,4
|
114,6
|
|
3
|
Xodimlar bo’limi
|
128,4
|
153,3
|
143,8
|
|
4
|
1-bo’lim
|
132,3
|
173,9
|
202,1
|
|
5
|
II-bo’lim
|
118,7
|
207,6
|
104,4
|
|
6
|
III-bo’lim
|
672,4
|
709,2
|
121,6
|
|
|
Jami
|
|
|
|
|
|
M FR . (3.18) - Механика кириш

M FR . (3.18)
Kuch momentining birligi 1N*m .
Biror jismning aylanish o’qiga nisbatan inersiya momenti I deb, jism massasini shu o’qqacha bo’lgan masofa kvadrati ko’paytmasiga aytiladi.
I mR2. (3.19)
Inersiya momentining birligi XBS da 1kg*m2
Endi aylanma harakat dinamikasining asosiy tenglamasini shunday yozish mumkin:
M I I , (3.20)
bu yerda - burchak tezlanish.
Ko’rilgan (3.20) ifoda aylanma harakat uchun Nyutonning 2-qonunini ifodalaydi. Biz uchun yangi
L I . (3.21)
ifodani (3.20) ga qo’ysak,
M . (3.22)
ni hosil qilamiz. Bu yerda L kattalik impuls momenti deb ataladi. Ko’rilgan (3.22) ifoda qattiq jismning aylanma harakatining asosiy tenglamasidir. Qattiq jism biror o’qqa nisbatan aylanganda uning kinetik energiyasi quyidagiga teng bo’ladi:
Eayl (3.23)
Endi qattiq jismning yassi harakatidagi kinetik energiyasini shunday yozamiz:
Ekin Eayl Eilg . (3.24)
Bu ifodaning ma’nosi shuki, qattiq jism yassi harakatining kinetik energiyasi uning ilgarlanma harakati va aylanma harakatlarining kinetik energiyalarinig yig’indisiga teng.
3-Mavzu:Tebranishlar. Garmonik ostsillyator. Erkin tebranishlar tenglamasi. Matematik va fizik mayatnik. Garmonik ostsillyator energiyasi. To’lqinlar. Yugurma to’lqin tenglamasi. To’lqin tenglamasi. To’lqinlarning elastik muhitda tarqalishi. Turg’un to’lqinlar. Dopler effekti.
Har qanday qattiq jism tashqi kuch ta’sirida o’z shakli va o’lchamlarini o’zgartiradi. Bu hodisaga deformatsiya deyiladi. Deformatsiyalar elastik va plastik bo’ladi. Agar tashqi kuch ta’siri to’xtagandan so’ng, jism dastlabki shakli va o’lchamlarini qayta tiklasa, bunday deformatsiya elastik deformatsiya deyiladi. Tashqi kuch ta’siri to’xtagandan so’ng jismda qoldiq deformatsiya qolsa, deformatsiya plastik bo’ladi. qattiq jismlardagi barcha deformatsiyalar ikki asosiy deformatsiyaga keltirilishi mumkin. Bu deformatsiyalar cho’zilish (yoki siqilish) va siljish deformatsiyalaridir. Elastik deformatsiyani ko’ramiz. Deformatsiyani xarakterlash uchun kuchlanish R kattaligi kiritiladi. Kuchlanish bo’ylama cho’zilish deformatsiyasida jismning yuza birligiga ta’sir etadigan kuchga teng.
P , (3.25)
bu yerda Fn - jism yuzasiga ta’sir etayotgan kuch, S —jism yuzasi.
Bo’ylama cho’zilishda jismning deformatsiya natijasida uzaygan qismi ni jismning dastlabki uzunligi l0 ga nisbatini nisbiy uzayish deyiladi va u kuchlanish R ga proporsional bo’ladi.
|
Gravitatsion doimiy - Механика кириш

Gravitatsion doimiyni tajribada birinchi marta ingliz olimi Kavendish 1798 yilda aniqlagan: .
Tortishish kuchi ta’sirida barcha jismlar yerga tortiladi. Agar yer bilan bog’langan sanoq sistemasida istagan m massali jismga ta’sir qilayotgan kuchni ko’rsak, uni og’irlik kuchi deyiladi va u quyidagiga teng bo’ladi:
, (3.4)
bu yerda g - erkin tushish tezlanishi.
Og’irlik kuchini jismning og’irligidan farq qilish kerak. Jismning og’irligi deb jismning tayanchga ta’sir kuchiga aytiladi va uni G bilan belgilanadi. Agar jism yerga nisbatan tinch turgan bo’lsa, og’irlik kuchi va og’irlik o’zaro teng bo’ladi.
. (3.5)
Agar jism yerga nisbatan W tezlanish bilan harakatlanayotgan bo’lsa, (3.5) tenglik bajarilmaydi.
Kosmik parvozlarni amalga oshirishni Rossiyada K.E.Siolkovskiy, yevropada nemis olimi G.Obert va Amerikada R.Goddar birinchi bo’lib ko’rib chikkanlar. Bu olimlarning hisoblashlariga ko’ra yerdan kosmosga uchirilgan jismlarning harakati uch xil tezlikka bog’liq, ularni kosmik tezliklar deyiladi. Birinchi kosmik tezlik
ga teng bo’lib, sun’iy yo’ldosh bunday tezlikka ega bo’lganda, u yer atrofida doira bo’ylab harakatlanadi. Ikkinchi kosmik tezlik
ga teng bo’lib, kosmik jism VK1 dan katta, ammo VK2 dan kichik tezlikka ega bo’lsa, uning harakati ellips bo’yicha amalga oshadi. Jism tezligi VK2 ga teng bo’lsa, u parabola bo’yicha harakatlanadi. Jism VK2 dan katta tezlik bilan harakatlanganda uning orbitasi giperboladan iborat bo’ladi. YAna uchinchi kosmik tezlik ham mavjud, u quyidagiga teng:
.
Italyan olimi G.Galiley inersial sanoq sistemalarga nisbatan kuzatishlar va maxsus tajriba yo’li bilan nisbiylik prinsipini ishlab chikdi. Bu prinsipga ko’ra barcha mexanik hodisalar barcha inersial sanoq sistemalarda bir xilda ruy beradi. Galileyning nisbiylik prinsipini x o’k bo’yicha o’zgarmas tezlik V bilan harakatlanayotgan ikki sanoq sistemaga nisbatan ko’rsak, har bir sistemadan ikkinchi sistemaga utishda koordinatalarning almashtirilishi quyidagi formulalar bo’yicha bo’ladi:
X' X-Vt
Y' Y
Z' Z
t' t.
Bu formulalarga Galiley almashtirashlari deyiladi.
Kuchning jismni ko’chirishdagi ta’sirini xarakterlash uchun ish tushunchasi kiritiladi. Ish F kuchni vektor bilan xarakterlanaligan dS ko’chishga skalyar ko’paytmasi bilan o’lchanadi. Juda kichik dS ko’chish uchun
|
mW F - Механика кириш

mW F Fi , (3.13)
bu yerda F - asosiy kuch, Fi - inersiya kuchi.
Inersiya kuchlariga misol sifatida aylanayotgan sistemadagi markazdan qochma kuchni ko’rsatish mumkin. Franso’z olimi Koriolis yerni aylanishini hisobga olib, yerdagi jismlarnig harakatini ko’rib chikdi va yerda meridian bo’ylab harakatlanayotgan jismlarga qo’shimcha inersiya kuchlari ta’sir qilishini aniqladi. Bu inersiya kuchini Koriolis kuchi deyiladi.Jismni ixtiyoriy harakatini ko’rganda uni ikki asosiy harakat — ilgarilanma va aylanma harakatlarning yig’indisi sifatida qarash mumkin, ya’ni umumiy ko’chish:
S Silg Sayl . (3.14)
Kattiq jismning bunday harakatini yassi harakat deyiladi. SHunga ko’ra qattiq jism tezligini shunday yozish mumkin:
V Vilg Vayl , (3.15)
bu yerda – Vilg ,Vayl ilgarlanma va aylanma harakat tezligi. Aylanish jarayonida har xil nuqtalarda har xil bo’ladi:
Vayl R , (3.16)
bu yerda - burchak tezlik, R - nuqtaning radius-vektori. Demak, qattiq jismning murakkab harakatining tezligi shunday bo’ladi:
V Vilg R . (3.17)
Qattiq jism qo’zg’almas o’q atrofida aylanganda uning harakati uchun Nyutonning 2-qonunini tadbiq etish mumkin. Buning uchun qattiq jismning aylanma harakatini xarakterlaydigan ikki fizik kattalik—kuch momenti M va inersiya momenti I kiritiladi.
Qattiq jismni aylantiruvchi kuchning momenti M deb, shu kuch F ning ko’rilayotgan nuqtasidan aylanish o’qigacha bo’lgan R masofaga ko’paytmasiga aytiladi:
|
) elektromagnit ta’sirlashuv

|
) elektromagnit ta’sirlashuv
|
bet | 4/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #251834 |
Bog'liq umumiy fizika 2) elektromagnit ta’sirlashuv;
3) kuchli yoki yadroviy ta’sirlashuv;
4)kuchsiz ta’sirlashuv. Bunday ta’sirlashuv elementar zarralarni parchalanishida ruy beradi. Bu ta’sirlashuvlardan ikkitasi, ya’ni gravitatsion va elektromagnit ta’sirlar klassik mexanikada ko’riladigan kuchlarning vujudga kelishida asosiy rolni o’ynaydi. Klassik mexanikada asosan uch xil kuch ko’riladi. Bular:
1) gravitatsion yoki tortishish kuchlari;
2) elastiklik kuchlari;
3) ishqalanish kuchlari.
Bu uchta kuchdan ikkitasi — elastiklik va ishqalanish kuchlarini vujudga kelishi elektromagnit xarakterga ega. CHunki bu kuchlar moddaning molekulalarini o’zaro ta’sirlashuvi natijasida paydo bo’ladi. Bu ta’sirlashuv esa elektromagnit xarakterda bo’ladi.
Elastiklik kuchi Guk qonuni asosida shunday yoziladi:
, (3.1)
bu yerda fel - elastiklik kuchi, k - proporsionallik koeffitsienti, x - deformatsiya kattaligi.
Ishqalanish kuchlarini konkret hol uchun ko’riladi. Masalan, ikki yuza o’zaro sirpansa, ishqalanish kuchi ularning holatiga va bu jismlarni qisayotgan (bosayotgan) kuchiga bog’liq bo’ladi:
. (3.2)
Bu yerda Fish - ishqalanish kuchi, -ishqalanish koeffitsienti, Fn —siqayotgan kuchning normal tashqil etuvchisi.
Gravitatsion, ya’ni tortishish kuchlari I.Nyuton tomonidan ochilgan butun dunyo tortishish qonuni asosida aniqlanadi:
. (3.3)
Bu yerda F - tortishish (gravitatsion) kuchi, - gravitatsion doimiy, m1 , m2— ikki jismning massalari, R - jismlar orasidagi masofa.
|
| |
dA F'dS - Механика кириш

|
Механика кириш
|
bet | 6/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #251834 |
Bog'liq umumiy fizikadA F'dS FdScos , (3.6)
bu yerda - kuch bilan ko’chish orasidagi burchak.
Ma’lum yo’lni bosilganda bajarilgan ishni topish uchun (6.1) ni butun yo’l bo’yicha integrallash kerak:
A ∫Fcos dS , (3.7)
bu yerda Fcos - harakatlanuvchi kuch.
Agar F kuch dS ko’chishga perpendikulyar bo’lsa, ish nolga teng bo’ladi. Agar jism to’g’ri chiziq bo’yicha doimiy kuch ta’sirida harakatlansa, ish quyidagiga teng bo’ladi:
A FSsos , (3.8)
Burchak =0 bo’lsa, ish shunday ifodalanadi:
A FS. (3.9)
Ish birligi XBS da 1Joul. 1J 1N*1m.
Vaqt birligida bajarilgan ishga quvvat deyiladi. quvvat birligi
1 vatt. 1Vt 1J/1c.
Ish tushunchasi bilan energiya tushunchasi juda yaqin bog’langan. Energiya jismni yoki jismlar sistemasini ish bajarish kobiliyatini xarakterlaydi. Energiya ham XBS da Joul birligida o’lchanadi. Mexanik energiya ikki — potensial va kinetik energiyalardan iborat.
Kinetik energiya jismning harakati bilan bog’langan energiyadir va u jism tezligiga bog’liq bo’ladi:
Ekin . (3.10)
Potensial energiya berilgan sistemadagi jismlarning o’zaro vaziyati bilan bog’langan energiyadir va shu sistema bir holatdan ikkinchi holatga utganda bajariladigan ish bilan o’lchanadi. Og’irlik kuchi maydonida yer yuzasidan h balandlikda turgan jism potensial energiyasi quyidagiga teng:
|
| |
Ibm, hp, Oracle va Sun va boshqa firmalarining operatsion tizimlari

|
Ibm, hp, Oracle va Sun va boshqa firmalarining operatsion tizimlari
|
bet | 1/4 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 32,46 Kb. | | #121221 |
29-Ma’ruza. IBM, HP, Oracle/Sun va boshqa firmalarining operatsion tizimlari. Operatsion tizim rivojlanishida zamonaviy tendentsiyalar.
Reja:
IBM, HP, Oracle va Sun va boshqa firmalarining operatsion tizimlari
Operatsion tizim rivojlanishida zamonaviy tendentsiyalar
OS / 360 (rasmiy nomi IBM System / 360 Operating System ) 1964 yildan beri IBM tomonidan System / 360 asosiy kompyuterlari uchun ishlab chiqilgan operatsion tizimlar guruhidir .
IBM OS / 360 ning uchta variantini chiqardi:
PCP (Primary Control Program), bir vazifali operatsion tizim, 1966 yil, 128 KB operativ xotiraga ega kompyuterda ishlashi mumkin edi.
O'rta darajadagi mashinalar uchun MFT (belgilangan sonli vazifalar bilan ko'p dasturlash).
Eng so'nggi kompyuter modellari uchun MVT (o'zgaruvchan sonli muammolar bilan ko'p dasturlash).
MFT va MVT kamida 1981 yilgacha ishlatilgan.
Ushbu uskuna uchun yana bir keng tarqalgan tizim DOS / 360 edi .
1977 yilda IBM MVS / System Extensions "dasturiy ta'minot mahsuloti" ni (ya'ni qo'shimcha pul talab qiladi) e'lon qildi, bu esa MVSning yanada yaxshi ishlashini yaratadi.
MVS avlodlari bugungi kunda ham System / 360, System / 390 va zSeries ning so'nggi avlodlarida qo'llaniladi ; u System / 390 uchun OS / 390 nomini oldi va zSeries uchun 64 bitli versiya z / OS deb nomlandi .
eComStation (ECS) yangilangan bo'lgan OEM versiyasi bo'yicha IBM OS / 2 Warp 4,5 operatsion tizimi tomonidan ishlab chiqilgan va pazarlanan, Amerika kompaniyasi Serenity tizimlari Xalqaro va golland kompaniyasi
eComStation 32 bitli operatsion tizim bo'lib, u faqat x86 kompyuterlarida ishlaydi .
eComStation 1.0 - 2.0 RCni ishga tushirish uchun minimal tizim talablari:
Markaziy protsessor
|
Intel Pentium, 133 MGts
|
RAM miqdori
|
48 MB (CD dan o'rnatish uchun minimal talablar),
Namoyish diskini ishga tushirish uchun 256-512 MB
|
Video karta
|
Kamida 512 KB VRAMga ega VGA-mos grafik karta
|
HDD
|
500 MB bo'sh disk maydoni
|
Optik drayver
|
SATA, IDE yoki SCSI CD-ROM drayveri
|
Sichqoncha
|
PS / 2, MAQOMOTI yoki sichqoncha kabi USB grafik ko'rsatuvchi qurilma
|
|
| |