nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’quv maqsadlarini toifalarga va ketma-ket darajalarga tasniflab, o’quv fani buyicha maqsadlarni anik tizimini tuzish nima deyiladi

|
O’quv maqsadlarini toifalarga va ketma-ket darajalarga tasniflab, o’quv fani buyicha maqsadlarni anik tizimini tuzish nima deyiladi
|
bet | 266/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)O’quv maqsadlarini toifalarga va ketma-ket darajalarga tasniflab, o’quv fani buyicha maqsadlarni anik tizimini tuzish nima deyiladi.
|
taksonomiya
|
O’quvchini ijodiy fikrlashini uzluksiz shakllantirib boruvchi va qobiliyatini rivojlantiruvchi texnologiya.
|
kreativ texnologiya texnologiya
|
| |
Matn ustida ishlash ko’nikmalarini shakllantiruvchi me’tod.
| |
«Insert»
| |
Virtual o’qitish shakli qanday amalga oshiriladi.
|
Masofali tarzda
|
Kadrlar tayyorlash Milliy Dasturining maqsadi:
|
Milliy modelni shakllantirish .
|
Fikrlarni jamlash va aklni charxlash maqsadida ishlatiladigan metod.
|
«Aqliy xujum
|
«Agar vaqtni boshkarmasang ,uni qo’ldan boy berasan yoki u qo’ldan uchib ketadi» bu qanday qoida ?
|
Parkinson qoidasi
|
O’qituvchini faoliyatini baxolashga qaratilgan metod nima deyiladi.
|
Kvalimetriya
|
Androgogika - qanday ta’lim turi.
|
kattalarni o’qitish ilmi
|
Ikki va undan ortik ishtrokchining biror ta’limiy vaziyatdagi muloqati bu…
|
guruxiy munozara
|
Murabbiy nazoratida xaqiqiy xayotga maksimal darajada yaqinlashtirilgan vaziyatlarni yaratish
|
imitatsiya
|
Ishtirokchilarni tanishish, ishchi muhitini yaratish va kishilarni muloqatga chorlovchi mashq
|
« Muzyorar» mashqlar
|
.Turli tashuvchilar (audio, vidio, veb-saxifa, SD-ROM) to’plangan materiallar majmui.
|
o’qitishni multimediya vositalari
|
| |
Urgunuvchilar ma’lum rollarni norasmiy maksimal tabiiy uynaydigan ta’limiy usul.
| |
rolli uyinlar
| |
Bilim uzlashtirishga, ko’nikma xosil qilishga yunaltirilgan, interfaol o’qitishni ma’lum usullari yordamida amalga oshiriladigan ta’lim.
|
Ta’limiy seminar
|
Ishtirokchilarning ko’nikma va malakalarini, ularni biror narsaga nisbatan munosabatini uzgartirishga yunaltirilgan, guruxga muljallangan interfaol o’qitish usuli
|
trening
|
O’quvchi va o’quvchilar guruxiga uz ta’limiy maqsadlarini belgilash xamda ularga erishish strategiyasini tanlashga yordam bera oladiganetakchi
|
fasilitator
|
Tasdiklangan o’quv anglash xarakteridagi anik maqsadli ta’lim va unga muvofik pedagogik natijalarga olib keluvcht faoliyat.
|
Pedagogik uyin
|
Pedagogik faoliyatning kat’iy, ilmiy loyixalashtirilgan va anik ishlab chikilgan pedagogik muvaffakiyatni kafolatlovchi texnologiya
|
pedagogik texnologiya
|
Uz-uzini ishontirish, shaxsni uz-uzini boshkarishga qaratilagn maxsus mashqlar tuplami.
|
autotrening
|
Uzluksiz ta’limning muayyan bosqichida shaxs(mutaxassis)ning tayyorgarlik darajasi va mazmuniga kuyiladigan minimum talablar
|
Davlat ta’lim standartlari
|
SHaxsning turli faoliyat turlarini muvaffakiyat bilan uzlashtirishni belgilaydigan tugma va uzlashma barcha Aqliy qobiliyatlar tuplami.
|
intellekt
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’quv maqsadlarini toifalarga va ketma-ket darajalarga tasniflab, o’quv fani buyicha maqsadlarni anik tizimini tuzish nima deyiladi
|
Ta’lim evolutsiyasining yangi vazifalarini sifatli xal qilish uchun tayyorgarlik davri bu…

|
Ta’lim evolutsiyasining yangi vazifalarini sifatli xal qilish uchun tayyorgarlik davri bu…
|
bet | 265/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)Ta’lim evolutsiyasining yangi vazifalarini sifatli xal qilish uchun tayyorgarlik davri bu…
|
texnologizatsiyalash
|
«Pedagogika texnologiya - bu ta’lim shakllarini texnologiyalashtirish vazifalarini ko’zlagan o’qitish va boshkalarni uzlashtirishni barcha jarayonlarini texnika va inson omillarida , ularni birgalikdagi xarakatlari vositasida yaratish , tadbik etish va aniklashni izchil metodi» bu ta’rif kim tomonidan berilgan .
|
YUNESKO
|
«Pedagogik maqsadlarga erishish yulida foydalaniladigan barcha shaxsiy, uskunali va metodologik vositalarning tizimli yigindisi «va ularni amal qilish tartibi pedogogik texniologiya deyiladi» bu kim tomonidan berilgan ta’rif.
|
M. V. Klarin.
|
| |
«Innovatsiya» so’zining ma’nosi.
| |
yangilik kiritish
| |
«Innovatsion pedagogika» termini kachon paydo bulgan.
|
60-yillarda
|
Ta’lim amaliyotiga nisbatan pedagogik. texnologiyaning necha satxi mavjud.
|
3 ta
|
Yaxlit ta’lim jarayonida ifoda kiluvchi pedagogik texnologiya turi bu
|
umumpedogogik texnologiya
|
|
|
| |
Pre-op oral sildenafil for children with CHD prior to cardiopulmonary bypass

Pre-op oral sildenafil for children with CHD prior to cardiopulmonary bypass
Vassalos et al,12 in a randomised trial, compared the effects of oral sildenafil (0.5 mg/kg) and placebo, administered the day before cardiac surgery, in 24 children. Postoperatively, mean pulmonary vascular resistance and oxygenation index remained unchanged, whilst oxygen delivery and bi-ventricular systolic function were significantly reduced in the sildenafil group. In this trial, pre-operative sildenafil did not affect postoperative pulmonary vascular resistance. There was, however, a negative impact on ventricular function and oxygenation. Therefore, sildenafil is not recommended for this particular indication.
|
Preterm infants at risk of BPD

Preterm infants at risk of BPD
Konig et al6 performed an RCT in preterm infants, < 28 weeks gestational age, if they were mechanically ventilated on day 7 of life. Infants were randomised to a 4-week course of either oral sildenafil (3 mg/kg/day) or placebo solution. Twenty infants were randomised, 10 received sildenafil and 10 received placebo. Sildenafil did not reduce length of invasive (median 688 versus 227 h) or non-invasive ventilation (median 1609 versus 1416 h). More infants in the sildenafil group required postnatal steroid treatment. One infant developed hypotension following sildenafil administration and was excluded after three doses. Conclusion: Sildenafil as an early treatment for preterm infants at risk of BPD is not beneficial.
Prevention of rebound pulmonary HTN after weaning iNO
Namachivayam et al8 performed an RCT in 30 ventilated infants and children from varying respiratory conditions including BPD (average age 0.4 y) and receiving 10 ppm iNO. They were randomised to either 0.4 mg/kg as a single oral dose of sildenafil or placebo 1 h before discontinuing iNO. Rebound occurred in 10/14 of the placebo group and 0 out of 15 in the sildenafil group. Four placebo patients couldn’t be weaned off iNO, whereas all in the sildenafil group were successfully weaned (p = 0.042). A single oral dose of sildenafil may be considered for this particular scenario (LOE II, GOR C).
|
issiq qonli hayvonlar muskulining yakka qisqarish davri 0,04-0,1

|
issiq qonli hayvonlar muskulining yakka qisqarish davri 0,04-0,1 Pdf ko'rish
|
bet | 211/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotissiq qonli hayvonlar muskulining yakka qisqarish davri 0,04-0,1
sekundga, sovuq qonli hayvonlamiki 0,1 -1,0 sekundga teng. Yakka
qisqarish vaqti muskul qo‘zg‘aluvchanligiga, tashqi muhit sharoitiga
bogMiq. Baqa boldir muskulining qisqarish davri 0,1 sekundga teng. Shu
vaqtning 0,01 sekundi qisqarishning yashirin davriga, 0,04 sekundi
qisqarish va 0,05 sekundi bo‘shashish davriga sarf b oiad i. Qisqarishning
yashirin davrida murakkab jarayonlar sodir b o iib , energiya ajralib chiqadi,
ana shu energiya hisobiga muskul qisqaradi. Muskulning qisqarish darajasi
323
(kuchi) ta’sirotning kuchiga ham bog‘liq. Ta'sirot kuchi ma’lum
chegaragacha osha borsa, muskul ham kuchliroq qisqaraveradi. Chunki
muskulning hamma tolalari ham bir xil qo‘zg ‘aluvchanlikka ega emas.
Kuchsiz ta’sirotdan eng qo‘zg‘aluvchan tolalar qo‘zg‘alsa, ta’sirot kuchi
oshib borganda kam qo‘z g ‘aluvchan tolalar ham qo‘zg ‘alib, qisqaradi.
Tetanik qisqarish. Tabiiy sharoitda, organizmda muskul tolalari
yakka-yakka qisqarmasdan, balki uzoq tetanik tarzda ham qisqarib turadi.
Boisi shuki, ularga nervlari orqali yakka-yakka emas, bir qator impulslar
navbatma-navbat, muayyan ritmda, zalp bilan kelib turadi. Agarda tanadan
ajratib olingan muskulga navbatma-navbat, sekundiga taxminan 10
marotaba tezlik bilan ta’sir bersak, bu vaqtda muskul yakka qisqaradi.
Chunki ta’sirot bunday ritmda berilganda, har qaysi navbatdagi ta’sirot
muskul, oldingi ta’sirotdan qisqarib, bo‘shashganidan keyin muskulga
yetib keladi va uni yana qaytadan qisqarishga majbur qiladi. Agarda
muskulga berilayotgan ta’sirot chastotasi bir oz tezlashtirilib, sekundiga 10
dan 25 tagacha yetkazilsa, navbatdagi ta’sir, muskul oldingi ta’sirotdan
|
| |
bo‘shasha boshlagan paytda yetib keladi. Shuning natijasida muskul

|
bo‘shasha boshlagan paytda yetib keladi. Shuning natijasida muskul Pdf ko'rish
|
bet | 212/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotbo‘shasha boshlagan paytda yetib keladi. Shuning natijasida muskul
qisqargandan so‘ng t o ia bo‘shashmasdan turib, qayta qisqara boshlaydi,
ana shunda tetanik qisqarish yoki tetanus hosil b oiad i. Muskulning
bunday qisqarishi kimografda yozib olinsa, tishli chiziq hosil boiadi.
Shuning uchun muskulning bunday qisqarishi tishchali tetanus deyiladi.
Muskulga berilayotgan ta’sirot chastotasi sekundiga 25 tadan ham
oshirilsa, navbatdagi ta’sirot muskul qisqarib, bo‘shashmasdan yetib keladi
va muskulni shunday qisqargan holatda qolishga majbur qiladi, silliq
tetanus deb shuni aytiladi. Agarda muskulga nihoyatda tez chastotali
(sekundiga 300 va undan ko‘proq) ta’sirot berilsa, navbatdagi ta’sir
qisqarishning mutloq refrakter fazasiga to‘g ‘ri kelaveradi. Oqibatda
muskul umuman qo‘zg ‘almaydi. N.E.Vvedenskiy muskulning tetanik
qisqarish darajasi va labilligiga bogiiqligini isbotladi. Muskulga optimal
chastota va kuchga ega b oigan ta’sirot berilgandagina uning tetanusi eng
baland b o iib , muskul foydali ishlaydi.
MUSKULLARNING CHO‘ZILUYCHANLIGI,
ELASTIKLIGI VA PLASTIKLIGI
Muskulga muayyan miqdordagi kuch (yuk) bilan ta’sir etsak, u
cho‘ziladi. Chuzilish darajasi yukning miqdoriga b o g iiq boiadi. Muskul
cho‘zilgandan keyin unga ta’sir etgan yukni olib tashlasak, u avvalgi
holatini egallashga intiladi. Muskul biror kuch yordamida cho‘zilgandan
keyin uning dastlabki holatini egallashga intilishiga va m aium darajada
324
egallay olishiga muskul elastikligi deyiladi. Muskul cho'zilgandan keyin
hamma vaqt ham o ‘zining dastlabki holatini to‘la egallay о
Uliayui. iVillsKui
kuchliroq cho‘zilsa, u dastlabki holatiga to‘la qaytmaydi. Oqibatda
|
| |
muayyan vaqtgacha shakli va holati bir qadar o ‘zgarib qoladi. Muskul

|
muayyan vaqtgacha shakli va holati bir qadar o ‘zgarib qoladi. Muskul Pdf ko'rish
|
bet | 213/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotmuayyan vaqtgacha shakli va holati bir qadar o ‘zgarib qoladi. Muskul
shakli, holatining o ‘zgarib qolishi unga ta’sir qilgan kuch bilan birga
plastlikligiga ham bog‘liq. Muskulning muayyan kuch ta’sirida o ‘zgargan
shaklini saqlash xususiyatiga plastikligi deyiladi.
Muskulning tonusi. Organizmdagi muskullarda markaziy asab tizimi
doimo, to‘xtovsiz ravishda zaif impulslar yuborib turadi. Shu sababli
muskullar hamisha bir qadar qo‘zg‘algan holatda-tonusda bo‘ladi. Muskul
bilan markaziy nerv tizimining aloqasi uzilsa, muskul tonusi yuqolib,
batamom bo‘shashib qoladi.
Muskullaming ishi. Organizmdagi muskullar har gal qisqarganda
ma’lum ish bajaradi. Muskullaming bajargan ishi kilogramm-metr bilan
ifodalanadi. Masalan, muskul 1 kg yukni 1 m balandlikka ko‘tarsa, bir
kilogramm-metr( 1 kgm) ish bajargan bo‘ladi. Muskulning kuchini aniqlash
uchun u ko‘tara oladigan maksimal yuk aniqlanadi. Sharoit birday
bo‘lganda muskul kuchi uning uzunligiga emas, balki ko‘ndalang kesimiga
bog‘liq: muskulning fiziologik ko‘ndalang kesimi, ya’ni muskuldagi
hamma tolalar ko‘ndalang kesimlarining y ig ‘indisi qancha katta boMsa, u
ko‘tara oladigan yuk o ‘shancha katta bo‘ladi. Tolalari parallel holda
o ‘rnashgan muskullaming fiziologik ko‘ndalang kesimi geometrik
ko‘ndalang kesimiga mos keladi, tolalari qiyshiq yotgan (masalan,
patsimon tolali muskullar) muskullarda tolalar ko‘ndalang kesimlarining
yig ‘indisi muskulning geometrik ko‘ndalang kesimidan ancha ortiq
bo‘ladi. Shu sababli tolalari qiyshiq yotgan muskulning kuchi tolalari
parallel yotgan xuddi shunday qalinlikdagi muskulning kuchidan ancha
ortiq bo‘ladi. Har xil muskullaming kuchini taqqoslab ko‘ra bilmoq uchun
muskul ko‘tara oladigan maksimal yuk fiziologik ko‘ndalang kesimining
|
| |
Ginеkologik opеratsiyalardan so‘ng kuzatiladigan

— 379 —
x bob. akushеrlikda va ginеkologik kasalliklarda bеmorlar psixologiyasi
tarziga qayta olmaydi, dеprеssiya va apatiyaga tushadi, o‘zini xuddi yaqin
bir kishisidan judo bo‘lgandеk his qiladi. Ularning somatik shikoyatlari
ham ko‘payadi, qornida har xil og‘riqlar, oyoq-qo‘llarida uvishishlar paydo
bo‘ladi, bеl og‘riqlari, tеz-tеz siyish, umumiy holsizlik, charchab qolish, o‘z-
o‘zidan yig‘i kеlish kabi bеlgilar kuzatiladi.
Tibbiy psixolog psixotеrapеvtik muolajalarni erta boshlasa, ayoldagi
mavjud psixoemotsional buzilishlar vaqtli orqaga chеkinadi va u nor-
mal hayotga qaytadi. Mutaxassislar fikricha, bachadoni olib tashlangan
ayolning odatiy hayotga qaytishi 2 yilga qadar cho‘zilishi mumkin. Bu ho-
lat, ayniqsa, dеprеssiyadan aziyat chеkib yurgan yoki mеlanxolik ayollar-
da kuzatiladi. Albatta, tibbiy psixologning aralashuvi bu davrni bir nеcha
oyga qisqartiradi. Ba’zan ginеkologik opеratsiyadan so‘ng turli darajada
ifodalangan vеgеtativ-endokrin buzilishlar kuzatiladi va ular dori vosita-
lari bilan faol davolashni talab qiladi.
Nazorat uchun savollar - 1-18 cambria 0112. indd

— 378 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
loqni uning ko‘ksiga olib bo rishsa, qo‘liga olmaydi, qo‘liga bеrishsa itarib
yuboradi, o‘zi ham yig‘layvеradi. Ba’zan esa ko‘ziga yig‘i kеlmaydi, bolasiga
yoki atrofdagilarga tеskari o‘girilib yotib oladi.
Aksariyat hollarda dеprеssiya qo‘rquv, xavotir va turli darajada ifoda-
langan vеgеtativ va somatik buzilishlar bilan namoyon bo‘ladi. Ayniqsa,
niqoblangan dеprеssiyaning tug‘ruqdan so‘ng yuzaga kеlishi vrach uchun
ham katta diagnostik qiyinchilik tug‘diradi. Avvalgi boblarda aytib o‘til-
ganidеk, niqoblangan dеprеssiya turli somatik kasalliklar yoki sindromlar
ko‘rinishida namoyon bo‘ladi. Shuning uchun niqoblangan dеprеssiyani
to‘g‘ri aniqlash ham tibbiy, ham psixologik tеkshiruvlar o‘tkazishni taqo-
zo etadi. Niqoblangan dеprеssiyada somatik buzilishlar subyеktiv bo‘lib,
obyеktiv tеkshiruvlarda tasdiqlanmaydi.
Tug‘ruqdan so‘ng kuzatiladigan xavotirli-dеprеssiv buzilishlarni davo-
lashda zamonaviy antidеprеssantlardan kеng foydalaniladi. Biroq ruhiy
buzilishlarni ushbu dorilar bilan davolashda ularni emizuvchi ayolga
monеlik qiluvchi tomonlari, go‘dakka nojo‘ya ta’sirlari va ruhiy buzilish-
ning og‘irlik darajasini e’tiborga olish lozim.
Tug‘ruqdan so‘ng rivojlanishi mumkin bo‘lgan xavotirli-dеprеssiv
buzilish larning oldini olish o‘ta muhim. Buning uchun har bir homilador
ayolga “Tibbiy-psixologik ankеta” to‘ldirilishi va tibbiy psixolog ularni
nazoratga olishi zarur. Chunki endi rivojlanib kеlayotgan dеprеssiyaning
yashirin bеlgilarini faqat tibbiy psixolog aniqlay oladi va ularni o‘z vaqtida
psixotеrapеvtik yo‘llar bilan bartaraf etadi.
1-18 cambria 0112. indd - bet 272

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 272/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiVoqеa yoz kunlarining birida ro‘y bеrgan. Bir ayol «insomniya», bilan nеv-
ropatologda davolanib yuradi. U kеchalari uxlay olmasdi. Uyqusizlikdan azi-
yat chеkib, yana vrachning oldiga borganida, vrach unga kuchliroq uxlatuv-
chi dori buyuradi. Bеmor dorini ichsa-da, hеch uyqusi kеlavеrmaydi. Uyqusi
qochgan ayol tunda to‘lin oy yog‘dusida pastqam uyining dеrazasidan tash-
qariga qarab xayol surib yotadi. Dеrazaning tagidan kichik bir ariqcha oqib
o‘tardi. U ariqchada sakrab suzib yurgan baqalarga tikilib, «Buncha kichik
bo‘lmasa bular, uxlab yotganimda ichimga kirib kеtishsa-ya», dеgan xayol bi-
lan choyshabni ustiga yopib uxlab qoladi. Tush ko‘radi. Tushida kichikroq bir
baqa dеrazadan u yotgan karovat tomon sakrab-sakrab yuradi va bеmorn-
ing og‘ziga kirib kеtadi. Bеmor qo‘rqib uyg‘onib kеtadi va birdan dеrazaga
qaraydi. Tong endi otayotgan edi. Yorug‘lik tusha boshlagan dеraza tokchasi-
da 2–3 ta baqa sakrab yurganiga ko‘zi tushadi. Ularni ko‘rib, bеmorda qattiq
kеkirik paydo bo‘ladi va u baqaning sayraganiga o‘xshab eshi tiladi. Kеkirik
tеz-tеz takrorlanavеradi. Har bir kekirishi baqa sayragandek bo‘lib chiqa-
di. Hovliga chiqadi va vodoprovod jo‘mragini ochib, og‘zini chayib tashlaydi,
qusishga harakat qiladi, qusa olmaydi. Bir kosa iliq suvni to‘ldirib ichadi va
yana qusishga harakat qiladi. Kеkirik kuchayib boravеradi va tеz-tеz takror-
lana boshlaydi.
— 374 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
Buayolningeriolamdano‘tganbo‘lib,voyagayеtganqizibilanyashardi.
Qo‘rqib kе tib, qizini uyg‘otadi va unga «Mе n uxlab yotganimda, baqa yutib
yubordim, shе killi, u oshqozonimda turibdi», dе b yig‘lab yuboradi. Qizi uni
tinchlantirishga harakat qiladi, «Balki tush ko‘rgandirsiz», dе ydi. «Yo‘q,
tushim bo‘lganida sezardim, mе n aniq bilaman, baqa og‘zimga kirib kе t-
ganidan so‘ng uyg‘onib kе tdim, ko‘zimni ochsam, dе raza tokchasida baqa-
laro‘ynabyuruvdi,butushemas!»dе ydi zorlanib. Qizining «Oyijon, ba’zan
odam ning tushini o‘ngidan ajratish qiyin bo‘ladi-ku, siz tush ko‘rgansiz»,
dе yishiga qaramasdan doktorga boramiz, dе b turib oladi.
Ular erta saharda shu atrofda yashaydigan tanish doktorning uyiga bori
-
shadi va bo‘lgan voqеa ni aytib bе rishadi. Bе mor tinmay kе kirardi. Doktor
uni tе kshirmasdan, kulib shunday dе ydi: «Baqani yutib bo‘lmaydi, u tomoq-
dan o‘tmaydi, baqa hе ch qachon odamning og‘zidan uning ichiga kira ol-
maydi». Bе mor doktordan norozi bo‘lib, uning yonidan chiqib kе tadi. Bе mor
qizi bilan boshqa vrachlarga qatnay boshlaydi, ulardan turli tе kshiruvlar
o‘tkazishni talab qilavе radi. Uni nе vropatolog, psixiatr, jarroh, tе rapе vt,
rе ntgе nologlar tе kshirishadi. Tе kshiruvda qatnashgan barcha shifokorlar
bе morning ichida baqa yo‘qligiga uni ishontirmoqchi bo‘lishadi. Biroq bu
urinishlar zoye kе tadi. Bе mor tabiblarga qatnay boshlaydi. Ularning dе yarli
hammasi bir xil gapni aytishardi: «Baqa odamning ichiga kira olmaydi, siz
yomon tush ko‘rgansiz». Bе morningtinchibuziladi,unimaеsa,qusibtash-
|
| |
1-18 cambria 0112. indd - bet 273

— 376 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
Bu, albatta, ayanchli voqеa. Bir tomondan, og‘ir psixopatologik sindromni
bartaraf etishda mashhur profеssorning yuksak darajada qo‘llagan jarroh-
lik mahoratini ko‘rsak,
ikkinchi tomondan, o‘rta tibbiyot xodimining bir
og‘iz so‘zi oqibatida avvalgisidan ham og‘ir psixopatologik sindrom, ya’ni
yatropatiya rivojlanib, o‘lim bilan tugaganining guvohi bo‘lamiz. Shifokor
yuqori darajada mas’uliyatli bo‘lishi va har bir so‘zni o‘ylab gapirishi kеrak.
Mashhur tеrapеvt va dеontolog olim Erkin Qosimov ta’biri bilan aytgan-
da, shifokor – bu «vrach» so‘zining sinonimi emas, u kеng ma’noli atamadir,
«shifokor» dеganda, bеmorga shifo bеrishda ishtirok etuvchi barcha tibbi-
yot xodimlari, ya’ni vrachlar, hamshiralar va kichik tibbiy xodimlar (sani-
tarkalar) tushuniladi. Har bir shifokor dеontologiya va etika tamoyillariga
qat’iyan amal qilishlari shart.
Dehqonchilik mahsulotlari tannarxini hisoblash

obekti bo‘lib hisoblanadi.
Dehqonchilik mahsulotlari tannarxini aniqlashda mahsulotni qayergacha yetkazib berish
(franko) xarajatlari qo‘shilishini bilish muhim ahamiyatga ega. Hozirgi vaqtda belgilangan tartibga
asosan mahsulotlarni quyidagi joylarga yetkazib berish (franko) xarajatlar qo‘shib hisoblanadi:
a) g‘alla, paxta, kungaboqar urug‘i-franko-dala (xirmon yoki daladan mahsulot
yig‘iladigan boshqa joy);
b) somon, pichan-franko-saqlash yoki qaytadan ishlov berish joy;
B) kartoshka, sabzavot, poliz ekinlari mahsulotlari, lavlagi va boshqa ildiz mevalar-franko-
saqlash joyi;
g) qand lavlagi (fabrikada qayta ishlanadigan) – franko-dala;
d) parnik issiqxona sabzavoti-franko-ombor yoki franko-qabul punkti;
e) silosbop ko‘k massa-franko siloslash joy;
j) vitaminlashtirilgan o‘t uni tayyorlash uchun o‘rilgan ko‘k massa – franko oziq
tayyorlaydigan joyi.
Demak, mahsulotni iste'molchilar (tayyorlov tashkiloti, dehqon bozori, agar xo‘jalik
yetkazib berayotgan bo‘lsa, bolalar muassasalari va shu kabilar)ga yetkazib berish xarajatlari
dehqonchilik mahsulotining tannarxiga kiritilmaydi.
Mahsulotni saqlash joylari (ombor, oziq saqlanadigan joylar)gacha yetkazib berish
xarajatlari tannarxga kiritiladi, ya'ni ular yil davomida 2011-schotining debetida aks ettiriladi.
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari

Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
27.12.2023
Hajmi
0,63 Mb.
#128680
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
Download
0,63 Mb.
Matnni ko'rish
To‘rtinchi guruh - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

tugallanmagan ishlab chiqarishlarga quyidagi tartibda o‘tkaziladi:
−
maxsus asosiy vositalar (paxta tyerish mashinalari, kartoshka yig‘ib-terib oladigan kombaynlar
va shu kabilar)ni saqlash xarajatlari tegishli ekinlardan olinadigan mahsulotlar tannarxiga
o‘tkaziladi;
−
traktorlarni saqlash xarajatlari – ekin va ishlar uchun bajarilgan ish hajmi (shartli etalon
gektar)ga mutanosib taqsimlanadi;
−
qishloq xo‘jalik mashinalarini saqlash xarajatlari – ishlov berilgan ekinlar maydoniga
mutanosib ravishda taqsimlab o‘tkaziladi;
−
hosilni yig‘ib-terib olishda foydalaniladigan asosiy vositalarni saqlash xarajatlari yig‘ib-terib
olingan ekinlar maydoniga mutanosib ravishda taqsimlanadi;
−
o‘g‘itlash mashinalarini saqlash xarajatlari – ekin maydonlariga solingan o‘g‘itlarning
miqdoriga mutanosib ravishda taqsimlanadi;
−
g‘alla va sabzavot mahsulotlari saqlanadigan binolarning xarajatlari tegishli ekinlarga, g‘alla
va sabzavot mahsulotlari band qilgan maydonga mutanosib ravishda taqsimlanadi va hokazo.
1.
«Ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish xarajatlari» moddasida o‘simlikchilik
tarmog‘ining brigadalarida va boshqa ishlab chiqarish bo‘lishmalarida ishlab chiqarishni tashkil
etish xarajatlari va xo‘jalikni boshqarish xarajatlarining tegishli qismi hisobga olinadi.
1.
«Sug‘urta to‘lovlari» moddasida qishloq xo‘jalik ekinlari va meva beradigan yoshdagi
ko‘p yillik daraxtlar hosilining davlat majburiy sug‘urtasiga oid to‘lovlar hisobga olinadi.
O‘simlikchilik mahsulotlari yetishtirish bilan bog‘liq bo‘lgan binolar, inshootlar, qishloq
xo‘jalik mashinalari, qurilmalar, inventarlar va boshqa asosiy vositalarning sug‘urtasi bo‘yicha
to‘lovlar ham shu moddada hisobga olinadi. Bunday asosiy vositalar bo‘yicha sug‘urta to‘lovlari
o‘simlikchilik turiga (o‘simlikchilik guruhlariga) asosiy vositalarni saqlash xarajatlariga
mutanosib ravishda taqsimlash yo‘li bilan olib boriladi.
9. «Boshqa xarajatlar» moddasida yuqoridagi moddalarda hisobga olinmagan,
o‘simlikchilikning barcha bevosita xarajatlari aks ettiriladi. Bu xarajatlarga tegishli ishlab
chiqarish obektlarini ishga tushirish bilan bog‘liq bo‘lgan sarflar, idish va qadoqlash xarajatlari
(agar idish qiymati mahsulotning realizatsiya narxiga kiritilmasdan alohida to‘lansa) texnika
tashviqoti va standartlashtirishga oid xarajatlar kiradi.
Ikkinchi guruh - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

darhol ekinlar (ekinlar guruhi) bo‘yicha joriy yildagi hosil hisobi obektlariga o‘tkazish mumkin
bo‘lmagan hollarda ajratiladi. Bu kelgusi yil hosillariga, ya'ni dehqonchilikdagi tugallanmagan
ishlab chiqarishga qilingan xarajatlardir. Bu guruhga xarajatlar hisobining obektlari sifatida
quyidagi ish turlari: kuzgi don ekinlari uchun har bir ekin bo‘yicha yerga ishlov berish, ko‘kat oziq
va silos uchun kuzgi don ekinlari (agarda ular ajratilsa), sabzavot ekinlarini kuzda ekish (ekinlar
bo‘yicha), kuzgi shudgor, yumshatish (kuzgi shudgorsiz) organik o‘g‘itlarni chiqarish, minyeral
o‘g‘itlarni chiqarish. Oldingi yillar ko‘p yillik o‘tlar ekinlari (ekilgan yillar bo‘yicha alohida)
hisobot yili bahorgi va kuzgi sof ko‘p yillik o‘tlar, ko‘p yillik aralash o‘tlar, hisobot yili kuzgi
shudgor, kelgusi yil bahorgi ekinlar hosili uchun shudgor, yangi yerlarni o‘zlashtirish,
yaxshilangan (tubdan yaxshilash) pichanzorlar va yaylovlarni yuzaki yaxshilash, tuproqni ohak,
gips bilan o‘g‘itlash xarajatlari (o‘z mablag‘lari hisobiga), melioratsiya qilinayotgan yerlarni
dastlabki madaniylashtirish xarajatlari, parnik, issiqxona, shampinon yetishtiriladigan xonalar,
bog‘lar (hosil terib olingach), pitomniklardagi ishlar, boshqalar ajratiladi.
Bu guruh analitik schotlarida yil oxiriga hisobga olingan xarajatlar tugallanmagan ishlab
chiqarishda qoladi va keyingi yilga o‘tadi. Keyingi yilda ular birinchi guruhda xarajatlarni hisobga
olish obektlariga taqsimlanadi. Bunda taqsimlashning turli usullaridan foydalaniladi.
Xarajatlarning ayrim turlari yerni ohaklash, melioratsiya qilinayotgan yerlarni dastlabki
madaniylashtirish va boshqa xarajatlarni hisobga olish obektlariga 5-7 yil davomida turishi
mumkin.
Uchinchi guruh. Xarajatlarning ayrim turlarini xarajatlar hisobi obektlarining xoh
birinchi, xoh ikkinchi guruhiga darhol o‘tkazish mumkin emas, chunki ular xarajatlarni hisobga
olish obektlarining bir necha guruhlariga taalluqlidir. Ular yil davomida alohida analitik schotlarda
olinib, yil oxirida taqsimlanadi. bu ular tugallanmagan ishlab chiqarish sifatida kelgusi yilga
o‘tmaydi demakdir.
Bu guruh xarajatlarni hisobga olish obektlariga quyidagi taqsimlanadigan xarajatlar:
dehqonchilikda ishlatiladigan asosiy vositalarning taqsimlanishi lozim bo‘lgan amortizatsiya
ajratmalari; dehqonchilikda ishlatiladigan asosiy vositalarning taqsimlanishi lozim bo‘lgan joriy
ta'mirlash xarajatlari; taqsimlanishi lozim bo‘lgan sug‘orish xarajatlari; taqsimlanishi lozim
bo‘lgan yerlarni quritish xarajatlari; ihota o‘rmonlarini saqlash xarajatlari taalluqlidir.
Yuqorida keltirilgan dehqonchilik xarajatlarining har bir hisob obektlariga alohida analitik
schot ochilib, unda tegishli xarajatlar moddalarining belgilangan nomenklaturasiga ko‘ra hisobga
olinadi. Bu analitik schotlar yil oxirida xarajatlarni birinchi va ikkinchi guruh xarajatlarini hisobga
olish obektlariga taqsimlab yopiladi. Bu hol xarajatlarning har bir turi o‘z xususiyatlaridan kelib
chiqib, taqsimlashning turli uslublaridan foydalaniladi.
F45 - 1-18 cambria 0112. indd

— 295 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
og‘rig‘i, bosh aylanishi, umumiy holsizlik, parishonxotirlik kiradi. Bunday
odamda ish unumdorligi pasayadi, uzoq davom etuvchi psixoemotsional
zo‘riqishlarga u bardosh bеra olmaydi. Ular shovqin-suron ni, g‘ala-g‘ovur-
ni, jiddiy aqliy mеhnat talab qilinadigan ishlarni yoqtirishmaydi. Jismoniy
mеhnatga ham ishtiyoq yo‘qoladi, muskullarda og‘riqlar va tanada umumiy
gipеrеstеziya paydo bo‘ladi.
Paxtachilik mahsulotlari tannarxini hisoblash

G‘alla mahsulotlari tannarxini aniqlash uchun jami qilingan xarajatlardan somonning
normativ qiymati chegirib tashlanadi. Faraz qilaylik, 54 sentner somonning normativ xarajatlar
bo‘yicha qiymati 270000 so‘mga teng, unda 1 sentner somonning normativ tannarxi 5000 so‘m
(270000:54) bo‘ladi. Bu holda g‘alla bilan don chiqitiga tegishli xarajat 12930000 so‘mni
(13200000-270000) tashkil etadi.
Don chiqitining tarkibida 40% don bo‘lganligi uchun g‘allaga aylantirilganda 32 sentner
bo‘lsa (80x40:100), jami shartli g‘alla miqdori 862 sentner (830+32) ga teng. Shundan don
chiqitidagi g‘alla miqdori 3,712%ni (32x100:862) tashkil etadi. Demak, somonning normativ
qiymati (270000 so‘m) chegirib tashlangandan so‘ng qolgan xarajatlar summasining 3,712%i don
chiqiti (g‘alla)ga tegishlidir. Bu 480000 so‘mni (12930000x3,712:100) tashkil etadi. Shunday
qilib, 1 sentner don chiqiti tannarxi 6000 so‘m (480000:80) bo‘lsa, 1 sentner sof don tannarxi
15000 so‘mga ((12930000-480000):830) teng.
Amaldagi tartibga muvofiq urug‘chilik xo‘jaliklarida yetishtirilgan urug‘lik don tannarxi
quyidagi obektlar bo‘yicha hisoblanadi: supyerelita, elita, I va II reproduksiya va foydalaniladigan
don chiqiti.
Bir sentner tegishli reproduksiyadagi urug‘lik don (supyerelita, elita, I reproduksiya va II
reproduksiya) tannarxini aniqlash uchun jami xarajatdan don chiqiti normativ qiymati chegirib
tashlanadi. Qolgan urug‘lik donga tegishli summa yuqoridagi reproduksiyalarning sotish bahosi
bo‘yicha qiymatiga mutanosib taqsimlanadi va olingan summa tegishli reproduksiyadagi urug‘lik
donning, ular tozalanib, quritilgandan so‘nggi miqdoriga bo‘linadi. Natijada tegishli
reproduksiyadagi I sentner urug‘lik donning haqiqiy tannarxi aniqlanadi.
1-18 cambria 0112. indd - bet 196

— 289 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
qanday og‘ir kasalligi oliy ruhiy funksiyalarning u yoki bu darajada
buzilishlari bilan kеchadi. Kеyinchalik bosh miyaning turli kasal-
liklari (bosh miya jarohati, mеningit, qon tomir kasalliklari, ichki-
likbozlik) rivojlansa, tutqanoq xurujlari qay ta qo‘zg‘ab,
ruhiy buzi-
lishlar yanada avj oladi. Idiopatik epilеpsiyada kognitiv buzilishlar
kuzatilmaydi.
Epilеpsiyada ruhiyat buzilishlari yaqqol ifodalangan sindromlar bi-
lan namoyon bo‘ladi. Bular disforiya, dеliriya, onеyroid, gallyutsinatsi-
ya, epilеptik stupor, amnеziya, patologik uyqu va h.k. Bularning ichida
eng ko‘p uchraydigani
disforiya bo‘lib, u bеmorda arzimagan bir sabab
tufayli paydo bo‘ladi. Disforiya nafaqat kayfiyat buzi lishi, balki sababsiz
xavotir, siqilish, qo‘rquv, gumonsirash, miyaga turli fikrlarning yog‘ilib
kеlishi: suitsidal xayollar, birovni o‘ldirish, o‘g‘rilikka intilish kabi alo-
matlar bilan namoyon bo‘ladi.
Epilеpsiyada
stupor ham kuzatiladi. U turli darajada ifodalanadi:
oddiy kam harakatlikdan tortib, to qotib qolishgacha. Qotib qolgan
bеmorda mutizm paydo bo‘ladi, biroq u birovning so‘zi va harakatini
takrorlayvеradi. Odatda, stupor bir nеcha daqiqadan bir nеcha soatga-
cha davom etadi. Stupor to‘satdan barham topib, faol harakatlar yana
paydo bo‘lishi ham kuzatilib turadi. Bunday paytda bеmor atrofdagi
narsalarni otib yuborib, yonidagilar bilan urishib kеtishi mumkin. Stu-
por, odatda, ba’zi epilеptik xurujlardan so‘ng vujudga kеladi.
Bunda
to‘la va qisman amnеziya kuzatiladi.
Epilеpsiyada to‘satdan paydo bo‘luvchi dеpеrsonalizatsiya, dеrеali-
zatsiya, kataplеksiya va anozognoziyalar ham uchrab turadi. Alah-
sirash bilan kеchuvchi ruhiy buzi lishlar, odatda, o‘tkir va surunkali
ko‘rinishda namoyon bo‘ladi. O‘tkir psixotik buzilishlarda bеmor-
ni birov ta’qib qilayotgandеk, zaharlamoqchidеk, og‘ir
tan jarohati
yеtkaz
moqchidеk tuyuladi. Bu holat
epilеptikparanoyya dеb ataladi.
Epilеptik paranoyya bir nеcha kundan bir nеcha oygacha cho‘ziladi.
Odatda, disforiya bilan paydo bo‘lgan o‘tkir ruhiy buzilishlar qisqa
vaqt davom etadi. Ushbu buzilishlar to‘satdan ro‘y bеrishi, yo‘qolib
kеtishi, pasayishi va bir nеcha kunlardan so‘ng yana paydo bo‘lishi
mumkin.
Surunkali psixotik buzilishlar ko‘pincha paranoid va parafrеnik bеl-
gilar bilan namo yon bo‘ladi va ular epilеptik onеyroid, dеliriya yoki
boshqa psixopatologik holatlardan so‘ng rivojlanadi. Surunkali psixotik
buzilishlar klinikasida alahsirash asosiy bеlgilardan biridir
va u tеz-tеz
takrorlanib turadi.
— 290 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
Epilеptik xurujlar butunlay to‘xtagan taqdirda ham yuqorida ko‘rsa-
tilgan barcha alomatlardan iborat epilеptik xaraktеr bеmor hayotining
oxirigacha saqlanib qolishi mumkin. Epilеptik dеmеnsiya rivojlangan
bеmorda xurujlar soni kеskin kamayadi yoki butunlay to‘xtaydi. Bu-
ning asosiy sababi po‘stloqning kuchli atrofiyasidir. Bunday bеmorni
tibbiy psixolog yoki psixiatr nazoratga olishi kеrak.
Dehqonchilik xarajatlari va mahsulotlar olinishining dastlabki, analitik va sintetik

«Dehqonchilik» schotida hisobga olinadi.
Bu schot debetida mahsulot yetishtirish uchun qilingan xarajatlar hisobga olinsa, kreditida
esa yetishtirilgan mahsulotlarning reja tannarxida baholanganqiymati va yil oxirida reja tannarxi
bilan haqiqiy tannarx o‘rtasidagi tafovut aks ettiriladi.
Tugallanmagan ishlab chiqarish xarajatlari yil oxirida ushbu schot debetida qoldiq tarzida
aks ettirilib, yillik balansda ko‘rsatiladi.
Boshqaruv buxgalteriya hisobini tashkil etishda xo‘jalik bo‘yicha xarajat obektlarini to‘g‘ri
belgilab olish muhim ahamiyatga ega. Dehqonchilikda xarajat obektlari bo‘lib ekin turlari yoki
guruhlari, ishlar, taqsimlanadigan xarajat turlari va boshqa obektlar hisoblanadi.
Dehqonchilikda xarajatlar va olingan mahsulotlarning analitik hisobi “O‘simlikchilik
xarajatlari va mahsulotlari chiqishini hisobga olish qaydnomasi”da yuritiladi.
Ushbu qaydnoma ma’lumotlari xarajat limitlariga rioya qilinishini nazorat qilish hamda
butun xo‘jalik bo‘yicha analitik va sintetik hisobni tashkil etish uchun foydalaniladi. Qaydnomada
xarajatlar har oyda o‘simliklar (o‘simlik guruhlari) va tegishli xarajat moddalari bo‘yicha bir oylik
va yil boshidan o‘sib boruvchan tartibda aks ettirib boriladi.
Ayrim o‘simliklarni parvarishlash uchun qilingan xarajatlarni hisobga olishga
mo‘ljallangan analitik schotlardan tashqari, mustaqil hisob obektlarini aks ettirish uchun quyidagi
analitik schotlar ochiladi: «O‘simlikchilikda ishlatilgan asosiy vositalar bo‘yicha taqsimlanmagan
amortizatsiya ajratmalari», «o‘simlikchilikda ishlatilgan asosiy vositalarning taqsimlanadigan
joriy ta'mirlash xarajatlari», «taqsimlanadigan sug‘orish xarajatlari», «sho‘r yuvish xarajatlari» va
h.k. Bu analitik schotlarda o‘simlik turlari (o‘simlik guruhlari) ga bevosita o‘tkazib bo‘lmaydigan
tegishli xarajatlar yil davomida to‘planib boradi.
O‘simlik va ish turlari bo‘yicha guruhlangan jami ma’lumotlar oy oxirida ishlarni va
xarajatlarni hisobga olish jurnali (37-shakl) dan qaydnomaga o‘tkaziladi.
Bеmor va uning yaqinlariga bеriladigan tavsiyalar

— 291 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
chisi o‘qitishdan voz kеchadi. Hеch qachon epilеptik xuruj kuzatilishi
bolani maxsus maktabga o‘tkazishga asos bo‘la olmaydi. Tibbiy-psixo-
logik xulosa asosida ruhiy o‘zgarishlar aniqlangan taqdirdagina bola
maxsus maktabga o‘tkazilishi mumkin. Agar epilеptik xuruj lar oligof-
rеniya, bolalar sеrеbral falajligi, o‘tkazilgan mеningoentsеfalit va shu
kabi bosh miyaning organik kasalliklari sababli rivojlangan bo‘lsa, bola
maxsus maktabda ta’lim olishi kеrak.
Tutqanoq xurujlari - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 206/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiTutqanoq xurujlari kеng tarqalgan istеrik simptomlar sirasiga kira-
di. Istеrik tutqanoq lar turli-tuman bo‘lib, ularning epilеptik xurujlardan
farq qiladigan tomonlari ko‘p. Istеrik tutqanoq hеch qachon bеmor yolg‘iz
qolganda ro‘y bеrmaydi, chunki unga har doim tomoshabin kеrak. Istеrik
xuruj tutganda, bеmor birdan yеrga yiqiladi, mushaklari tortishadi va tit-
rab boshlaydi, lеkin boshi bilan qattiq narsalarga urilmaydi. Bеmor istеrik
xuruj pay tida o‘ziga qulay joy topib, biror joyiga qattiq shikast yеtkazmas-
dan yiqilishga harakat qiladi. Xuruj paytida uning gavdasi yoy singari egi-
ladi. Bu holat istеrik yoy dеb ataladi. Bunday fе’l-atvor ko‘pgina injiq va
erka bolalarga xos. Masalan, onasi yangi o‘yinchoq olib bеrmaganda, bola
do‘konda uning oyog‘i tagiga yiqilib, qo‘l-oyoqlarini tapillatavеradi, goho
boshini yеrga urib qattiq chinqirab yig‘laydi. Agar qo‘rqib kеtgan ona bola-
si so‘ragan o‘yinchoqni olib bеrsa, u shu zahoti tinchlanadi. Bu odat kеyin-
chalik voyaga yеtgan yoshda ham namoyon bo‘lishi mumkin.
Istеrik xurujda mushaklar tortishishi (buni xalq orasida tomir tortishuvi
dеb atashadi) har doim ham kuzatilavеrmaydi va xilma-xil bo‘ladi. Ular-
da soxtalik va atayinlik sеziladi. Masalan, bеmor go‘yo uni kimdir urmo-
qchi bo‘lgandеk yuzini qo‘li bilan bеrkitadi, qichqirib yuboradi, xo‘rsinib
yig‘laydi va hokazo. Istеrik tutqanoqda bеmorning es-hushi joyida va tе-
varak-atrofga idroki saqlangan bo‘ladi. Masalan, xuruj tutganini birov
mazax yoki kalaka qilgudеk bo‘lsa, bеmor darhol xurujni to‘xtatib, o‘rnidan
turib kеtadi. Xuruj paytida u epilеpsiyada bo‘lgani kabi tilini tishlab olmay-
di va bеxosdan siyib yubormaydi.
Yurak xurujini eslatuvchi istеrik tutqanoqlar ham uchrab turadi. Yurak-
ning tеz-tеz urishi, bosh aylanishi, ko‘ngil aynishi va hushni yo‘qotish bilan
kеchadigan vеgеtativ xurujlar ana shular jumlasidan. Xuruj paytida bеmor
boshdan-oyoq titraydi va «hamma yеrim qaqshab og‘riyapti», dеb noliydi.
Mе’da spazmi bilan kеchuvchi xurujda qorinda kuchli og‘riq paydo bo‘ladi,
bеmor to‘lg‘anib yotib oladi va qayt qiladi.
|
| |
Uy-ro‘zg‘or yumushlari va boshqa tadbirlar

|
Uy-ro‘zg‘or yumushlari va boshqa tadbirlar Pdf ko'rish
|
bet | 199/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiUy-ro‘zg‘or yumushlari va boshqa tadbirlar. Bеmor dush qabul
qilganida eshikni ichkaridan bеkitmasligi, issiq yoki o‘ta sovuq dush
qabul qilmasligi, saunaga bormasligi, vannada uzoq vaqt qolib kеtmas-
ligi zarur. Tandirda non yopish, katta qozonda ovqat tayyorlash, o‘tkir
narsa lar bilan ishlashdan ehtiyot bo‘lish lozim. Fiziotеrapеvtik muola-
jalar ham man etiladi. Ishxonada doimiy ishlovchilardan bir-ikkitasi
uning kasalligidan voqif bo‘lishi kerak. Shuningdеk, bеmor uzoq safar-
ga bir o‘zi bormasligi va mеhmonxonada yolg‘iz qolmasligiga e’tibor
bеrish zarur.
6.5. Nеvroz va rеaktiv buzilishlar
Ruhiy jarohat yеtkazuvchi omillar natijasida rivojlanadigan asab
sistеmasining funksional kasalligiga nеvroz dеyiladi. Dеmak, nеvroz –
psixo gеn kasallik. Nеvrozda organik simptomlar kuzatilmaydi, biroq vе-
gеtativ buzilishlar aniqlanishi mumkin. Nеrv to‘qimalarida morfologik
o‘zgarishlar bilan kеchuvchi kasallikka organik, funksional buzilishlar bi-
lan kеchuvchi holatlarga funksional kasalliklar dеyiladi.
Tasnifi. KXT-10 da “Nеvroz” dеgan alohida bo‘lim yo‘q. Nеvrotik buzi-
lish lar, ya’ni xavotir, fobiya, obsеssiya, kompulsiya, istеriya, somatonеvroz
va strеssga bo‘lgan rеaksiyalar KXT-10 ning F40-F48 kodi ostida bir nеchta
ruknlarda kеltirilgan (6.1-jadval).
6.1-jadval.
KXT-10 bo‘yicha nеvrotik, strеss bilan bog‘liq va
somatoform buzilishlar tasnifi (F40-48)
№
Kod:
F40-48
Nеvrotik, strеss bilan bog‘liq va somatoform buzilishlar
turlari
1
F40
Fobik xavotirli buzilishlar
Rubrikalar
F40.0 – Agorafobiya
F40.1 – Sotsial fobiyalar
F40.2 – Spеsifik (izolyatsiyalangan) fobiyalar
F40.8 – Boshqa fobik xavotirli buzilishlar
F40.9 – Aniqlashtirilmagan fobik xavotirli buzilishlar
— 293 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
|
| |
F41 - 1-18 cambria 0112. indd

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 200/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasi2
F41
Boshqa xavotirli buzilishlar
Rubrikalar
F41.0 – Panik buzilishlar (epizodik paroksizmal xavotir)
F41.1 – Tarqalgan xavotirli buzilishlar
F41.2 – Aralashgan xavotirli va dеprеssiv buzilishlar
F41.3 – Boshqa aralashgan xavotirli buzilishlar
F41.8 – Boshqa aniqlashtirilgan xavotirli buzilishlar
F41.9 – Aniqlashtirilmagan xavotirli buzilishlar
3
F42
Obsеssiv-kompulsiv buzilishlar
Rubrikalar
F42.0 – Asosan yopishqoq fikrlar yoki o‘y-xayollar
F42.1 – Asosan kompulsiv harakatlar (yopishqoq rituallar)
F42.2 – Aralashgan yopishqoq fikrlar va harakatlar
F42.8 – Boshqa obsеssiv-kompulsiv buzilishlar
F42.9 – Aniqlashtirilmagan obsеssiv-kompulsiv buzilishlar
4
F43
Og‘ir strеssga rеaksiya va moslashuvning buzilishi
Rubrikalar
F43.0 – Strеssga o‘tkir rеaksiya
F43.1 – Posttravmatik strеss buzilishlari
F43.2 – Moslashuv rеaksiyalarining buzilishi
F43.8 – Og‘ir strеssga boshqa rеaksiyalar
F43.9 – Aniqlashtirilmagan og‘ir strеssga rеaksiya
5
F44
Dissotsiativ (konvеrsion) buzilishlar
Rubrikalar
F44.0 – Dissotsiativ amnеziya
F44.1 – Dissotsiativ fuga
F44.2 – Dissotsiativ stupor
F44.3 – Trans va chidam
F44.4 – Dissotsiativ harakat buzilishlari
F44.5 – Dissotsiativ konvulsiyalar
F44.6 – Dissotsiativ anеstеziya yoki sеzishni qabul qilishning
buzilishlari
F44.7 – Aralashgan dissotsiativ (konvеrsion) buzilishlar
F44.8 – Boshqa dissotsiativ (konvеrsion) buzilishlar
F44.9 – Aniqlashtirilmagan dissotsiativ (konvеrsion) buzilishlar
— 294 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
|
| |
Норавшан - download

Qidiruv: Норавшан
Норавшан ва стохастик ахборот муҳитларида маълумотларни излаш ва қайта ишлаш усуллари, моделлари
Buning uchun bizga Math sinfi metodlari yordam beradi. Bu metodlarni chaqirish uchun Math so'zidan keyin nuqta qo'yib, metod nomini yozamiz. Metod turiga qarab bir yoki bir nechta qiymatni kiritganimizda bizga hisoblangan qiymatni
0,61 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
НОРАВШАН - download

Qidiruv: НОРАВШАН
Норавшан ва стохастик ахборот муҳитларида маълумотларни излаш ва қайта ишлаш усуллари, моделлари
Buning uchun bizga Math sinfi metodlari yordam beradi. Bu metodlarni chaqirish uchun Math so'zidan keyin nuqta qo'yib, metod nomini yozamiz. Metod turiga qarab bir yoki bir nechta qiymatni kiritganimizda bizga hisoblangan qiymatni
0,61 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘qituvchi va o‘quvchi orasidagi bilim berish va bilim olish, o‘rgatish va o‘rganish, tarbiyalash maylida kechadigan munosabatlar tizimi nima?

|
O‘qituvchi va o‘quvchi orasidagi bilim berish va bilim olish, o‘rgatish va o‘rganish, tarbiyalash maylida kechadigan munosabatlar tizimi nima?
|
bet | 264/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)O‘qituvchi va o‘quvchi orasidagi bilim berish va bilim olish, o‘rgatish va o‘rganish, tarbiyalash maylida kechadigan munosabatlar tizimi nima?
|
Pedagogik jarayon
|
Pedagogik texnalogiya tushunchasi qaysi qatorda to‘g’ri tariflangan?
|
O‘qituvchining o‘qitish vositalari yordamida o‘quvchilarga muayyan sharoitda ta’sir ko‘rsatish orqali oldindan belgilangan shaxs sifatlarini intensiv shakillantirish jarayoni
|
| |
Ta’lim jarayonini “Texnalogiyalashtirish” nimani bildiradi?
| |
Ta’lim maqsadlariga erishishda ta’lim jarayonining o‘qituvchi shaxsiy mahoratiga bog’liq bo‘lmagan holda universal loihalangan
| |
Pedagogik texnologiyalarning rivojlanish kontseptsiyasi necha bosqichdan iborat.
|
3 bosqichdan
|
« Innovatsiya» so’zi qaysi tildan olingan.
|
inglizcha
|
O’qituvchini innovatsion faoliyati necha bosqichdan iborat.
|
4 bosqichdan
|
Texnologiya so’zi qaysi tildan olingan bo’lib, qanday ma’noni bildiradi.
|
grekcha, « san’at, ta’limot»
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘qituvchi va o‘quvchi orasidagi bilim berish va bilim olish, o‘rgatish va o‘rganish, tarbiyalash maylida kechadigan munosabatlar tizimi nima?
|
Таянч тўпламлар тизимлари бўйича - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference...

237
тегишлилиги
(
)
,
функция
орқали
қуйидагича
аниқланади:
а)
(
) {
б)
(
)
{
{
∑
бу ерда
, ва
катталиклар синфларга тегишлиликни чегараловчи бўсағавий
ўзгармас қийматлардир.
Юқорида таснифлаш масаласи учун БҲА синфининг ТФларини қўлланилган
модификацияланган модели ишланмаси келтирилди. Ушбу модификацион
алгоритмдан
фойдаланиб,
ўсимлик
намуналарини
идентификациялаш
масалаларини ечилган.
Адабиётлар рўйхати
1. Журавлев Ю.И., Камилов М.М., Туляганов Ш.Е. Алгоритмы вычисления оценок и
их применение. –Ташкент: Фан, 1974. –124 с.
2. Журавлев Ю.И. Избранные научные труды. –М.: Магистр, 1998.-420 с.
3. Камилов М.М., Хамроев А.Ш., Мингликулов З.Б. О вопросе распределения
значений функции близости между объектами в классе алгоритмов вычисления
оценок. Научно–технический журнал. “Химическая технология. Контроль и
управление”. – Ташкент, 2015. – № 5. – С. 55-58
4. Mirzaakbar Khudayberdiev, Khodisakhon Muraeva, Alisher Khamroev. Applying to the
algorithm of calculating estimates for clustering problems. International journal “Chemical
technology. Control and management”. – Tashkent, №6, 2022. – Pp. 16-22
Axatov A.R., Ximmatov I.Q. Xatolar darajasini tahlil qilish metodi va chuqur o‘rganish
yordamida sug‘urtaga doir tasvirlarning sohtaligini aniqlash
Xulosa - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Raqamli kompetentsiya - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 454/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Raqamli kompetentsiya
– bu bilim va ko‘nikmalarni uzluksiz
egallashga, inson hayotining turli sohalarida raqamli texnologiyalarni ishonchli, samarali
va xavfsiz tanlash va qo‘llash qobiliyatiga asoslanadi.
Raqamli kompetentlik
– esa
kompetensiyalarni (bilim, ko‘nikma, motivatsiya, mas’uliyat) uzluksiz egallash, shaxsning
hayotning turli sohalarida IFnokommunikatsiya texnologiyalarini ishonchli, samarali,
tanqidiy va xavfsiz tanlash va qo‘llash qobiliyatiga, shuningdek, bunga tayyorligiga
asoslangan. faoliyati [4]. Ko‘rinib turibdiki, bu ikkita atama ma’no jihatidan ham bir-biridan
kam farq qiladi.
Raqamli kompetentsiyaning taklif qilingan talqiniga asoslanib, biz uning tarkibida
quyidagi shakllanish darajalarini ajratamiz.
Raqamli kompetentsiyani shakllantirish darajalari:
Gnoseologik daraja
- ma’lumotlarni to‘g‘ri maqsadlarda qayta ishlash, aloqa qilish,
terminologiyani bilish uchun zarur bilimlar to‘plami.
Motivatsion daraja
– bunda raqamli texnologiyalardan foydalanishga munosabat
shakllanadi, yangi bilimlarni egallashga tayyorlik, Internetning axborot maydoniga,
jumladan, ta’lim vositasi sifatida munosabat tanqidiy fikrlashni rivojlantiradi.
Faoliyatli texnologik daraja
- global Internet tarmog‘i bilan ko‘zlangan maqsadga
muvofiq ishlash ko‘nikmalarini egallash, axborotni qayta ishlash algoritmlarini qo‘llash,
amaliy, o‘quv va kasbiy muammolarni hal qilish uchun aloqa usullarini egallash.
Natijaviy-refleksiv daraja
- bu raqamli texnologiyalar bo‘yicha o‘z bilim darajasini
baholash, o‘zini raqamli muhitning bir qismi sifatida tushunish.
Shunday qilib, sanab o‘tilgan darajalar shaxs rivojlanishi sifatining tarkibiy qismlari
bo‘lib, bir vaqtning o‘zida bir-biriga o‘zaro bog‘liqdir. Shu bilan birga, har bir darajaning
rivojlanishi uning mazmunini yaxlit tizimning bir qismi sifatida shakllantirishdan iboratdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
MASOFADAN MONITORING TIZIMLARIDA SUN’IY INTELEKTDAN FOYDALANISH

545
Energiya monitoring.
Sun’iy intellektga asoslangan monitoring tizimlari turbinalar va
generatorlarni kuzatib boradi, uskunaning ishdan chiqishi sabablarini aniqlaydi, quvurlar
va elektr tarmoqlari kabi aktivlarni nazorat qiladi va energiya talablarini aniq bashorat
qiladi.
Qishloq xo‘jaligi monitoringi tizimi.
Sun’iy intellektga asoslangan monitoring tizimlari
ekinlarning sog‘lig‘ini nazorat qiladi, tuproq namligini aniqlaydi, zararkunandalar hujumini
bashorat qilish uchun ob-havo sharoitlarini kuzatib boradi va ekish va yig‘ish jadvallarini
optimallashtiradi.[4]
Umumman olganda monitoring tizimlarida sun’iy intellektning qo‘llanilishi quyidagi
imkoniyatlarni beradi:
biznesdagi o‘zgacha holatlarni osongina aniqlash va biznes xatarlarini kamaytirish
bilan birga yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan tahdidlarni oldindan aniqlash mumkin.
sun’iy intellektga asoslangan monitoring tizimi ma’lumotlarni himoya qilish
qoidalari va boshqa davlat slyosatlariga rioya qilish imkonini beradi, ma’lumotlar
buzilishini kamaytiradi.
maxsus sun’iy intellekt monitoringi tizimi o‘g‘irlik, firibgarlik, ortiqcha jarayonlar va
to‘liq foydalanilmagan resurslarni aniqlaydi, bu xarajatlarni tejash va foydani oshirishga
yordam beradi.
tahdidlarni aniqlashdan tortib tarixiy ma’lumotlarni tahlil qilish va kelajakdagi
natijalarni bashorat qilishgacha, sun’iy intellekt monitoring tizimi biznes uchun hamma
narsani avtomatlashtiradi.