Gipotezani kengaytirish - Guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari va fizika-matematika fakulteti amaliy...

|
Guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari va fizika-matematika fakulteti amaliy matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi
|
bet | 5/14 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #147056 |
Bog'liq Safoyev Dilnoza kurs ishi 1Gipotezani kengaytirish. Gipotezaning kengayishi - bu yangi bilimdagi ob'ektiv ehtiyoj bilan bog'liq bo'lgan kundalik faoliyatning asosiy ko'rinishi. Shu bilan birga, ilgari surilgan gipoteza quyidagicha bo'lishi kerak: u ishonchli (oldingi bilimlarni esga soladi, kun haqiqatini e'tiborsiz qoldirmang); maqsad va maqsad bo'yicha mantiqiy kelishilgan; oldindan tushunish va talqin qilishdan oldin bo'lgan tushunchalarni o'z ichiga oladi; tergov predmetining dastlabki tavsifiga kiritilgan ma'lumotlarga nisbatan qo'llaniladi; Qisqa tutashuvni talab qiladigan bilishning batafsil usullari yordamida empirik tekshirish (tekshirish) imkoniyatini taqdim eting;
Formula (rivojlanish) gipotezasi. Gipotezani ilgari surish uchun uni shakllantirish kerak. Formulaning to'g'riligi, aniqligi va aniqligidan farazlar uning yo'nalishi va tekshirish natijalariga bog'liq;
Gipoteza testi. Gipotezaning mavjudligini isbotlash empirik tadqiqotning asosiy vazifasiga aylanadi. Tasdiqlangan farazlar nazariya va qonunga aylanadi va amaliyot uchun ishlatiladi. Noto'g'ri bo'lganlar yo'q qilinadi yoki muammoli vaziyatni o'rganishda yangi gipotezalar va yangi yo'nalishlarni ilgari surish uchun asos bo'ladi.
Dastlab, faraz nima ekanligini aniqlaylik. Gipoteza - bu o'rganilayotgan hodisalarning mohiyati, imkoniyatlari, xususiyatlari, sabablari, tuzilishi va o'zaro aloqalarini tushuntiradigan taxmin. Bundan tashqari, ular nazariy yoki eksperimental ravishda haqiqiy va tasdiqlanishi kerak.
1-qadam
Gipotezani shakllantirish uchun, avvalambor, gipotezaning predmeti va ob'ekti, shuningdek maqsadi - nima uchun bu gipoteza bizga kerakligi aniq shakllantirilishi kerak. Agar siz, masalan, mushuk nima uchun kun bo'yi uxlasa va tunda tegirmonday yugursa, deb o'ylayotgan bo'lsangiz, unda - agar siz ilmiy ish yozmasangiz, mushukning xatti-harakatini amaliy mulohazalar asosida tushuntirish va aql-idrokni boshqarish etarli bo'ladi (masalan, egalari tunda uxlashadi, lekin mushuk zerikadi.) Agar siz ilmiy tadqiqotlar o'tkazish uchun gipoteza taklif qilsangiz3, o'zingizning izlanishlaringiz davomida siz yangi bilimlarga ega bo'lishingizni unutmasligingiz kerak. o'rganilayotgan hodisa haqida. Va agar siz mushukning g'alati xatti-harakatini tushuntirib beradigan gipotezani ilgari surib, keyin sinab ko'rsangiz, siz yangi bilimlarga ega bo'lishingizga amin bo'lsangiz (yoki taxmin qilsangiz), unda gipotezaning mavzusi (mavzu doirasi) "hayvonlarning xatti-harakatlari" bo'ladi. Biz mavzuga aniqlik kiritamiz: uy hayvonlarining xatti-harakatlari - uy mushuklarining xatti-harakatlari, kun mushkulotiga qarab, uy mushuklarining xatti-harakatlarining xususiyatlari. Gipotezaning ob'ekti ma'lum bir uy mushuklari (bitta gipoteza), ba'zi mushuklar, shu jumladan uy mushuklari (ma'lum gipoteza) yoki barcha mushuklar sinf (umumiy gipoteza) bo'lishi mumkin.
2-qadam
Nazariyalar doirasini aniqlang, bu holda nima uchun uy mushuklari kunduzi uxlab, kechalari faol bo'lishini tushuntirib bering. Savolga javob bering: mavjud bo'lgan nazariyalar asosida bu mushukning xatti-harakatlarini tushuntirish mumkinmi va agar shunday bo'lsa, qanday qilib? Bu erda "qanday qilib" so'zi muhim, chunki biz o'z gipotezamizning qanchalik aniq tasdiqlanishini aniq tasavvur qilishimiz kerak. Ehtimol, hech qanday nazariya yo'q bo'lib chiqadi, buning asosida kerakli tushuntirishni olish mumkin (yoki mavjud nazariyalar, ammo ular bir-biriga zid), - bu holda gipoteza "ishlayotgan" bo'ladi. Agar, masalan, berilgan mushuk haqidagi faktlar mavjud nazariyalarga to'g'ri kelmasa, unda ushbu aniq dalillarni tushuntirish uchun "maxsus gipoteza" (bu uchun) tuzilishi kerak.
3-qadam
Va endi siz uch qismdan iborat gipotezani shakllantirishni boshlaysiz. Birinchi qism "ma'lum …" so'zlari bilan boshlanadi va uning xususiyatlarini tushuntirish kerak bo'lgan hodisani, mohiyatini, tuzilishini tavsiflaydi. qismi "hozirgi paytda olib borilayotgan tadqiqotlarda, etarli darajada qamrab olish qanday qilib savol tug'dirgan.." degan so'zlar bilan boshlanadi - keyin aniq nimani tushuntirmoqchi ekanligingizni tasvirlab berasiz). Uchinchi qism quyidagi so'zlar bilan boshlanadi: "Gipoteza sifatida, biz quyidagi tushuntirishni taklif qilamiz … "- va keyin o'rganilayotgan hodisaning mohiyatini (yoki xususiyatlarini, sabablarini, tuzilishini va aloqalarini) tushuntirishning o'z versiyamiz.
Gipotezani tekshirish
Gipoteza tekshirish, bir gipotezni sifatli yoki manfiy ravishda sinovdan o'tkazish jarayonidir. Bu jarayon orqali gipotezning to'g'ri bo'lishini yoki rad etilishini aniqlashga harakat qilinadi.
Gipotez tekshirishning umumiy jarayoni quyidagicha bo'lishi mumkin:
1. Gipotezlar ko'rsatiladi: Aniq gipotezlar belgilanadi. Masalan, "A kesmani B kesmiga teng bo'lgan miqdorda ega" deb gipoteza berilgan bo'lsin.
2. Null gipoteza va alternativ gipoteza belgilanadi: Null gipoteza (Ho) odatda gipotezning tarixiy holatni anglatadi va hech qanday o'zgarish yuz berishini ifodalaydi. Alternativ gipoteza (Ha) esa gipotezga qarshi keladigan alternativ variantlarni ifodalaydi. Masalan, Ho: A = B (A kesmani B kesmiga teng deb) va Ha: A ≠ B (A kesmani B kesmiga teng emas deb) bo'lishi mumkin.
3. Signifikansiya darajasi (alpha) belgilanadi: Signifikansiya darajasi, gipotezning rad etilishi uchun qabul qilingan kritik qiymatlarni belgilaydi. Odatda 0.05 (5%) yoki 0.01 (1%) darajalari ishlatiladi.
4. Ma'lumotlar to'plami yig'ilib oliladi: Gipotezni tekshirish uchun ma'lumotlar to'plami yig'ilib oliladi. Bu ma'lumotlar, gipotezni sinovdan o'tkazish uchun kerakli o'zgaruvchilar, obyektlar, yoki boshqa relevand ma'lumotlar bo'lishi mumkin.
5. Statistik metodlar yordamida tekshirish amalga oshiriladi: Ma'lumotlar to'plami asosida statistik metodlar, masalan, t-test, chi-kvadrat testi, ANOVA, regresiya analizi va boshqalar ishlatiladi. Bu metodlar, ma'lumotlar to'plamining tahlili yordamida gipotezning to'g'ri bo'lishini yoki rad etilishini baholashga imkon beradi.
6. Natijalar tahlil qilinadi: Statistik metodlar yordamida olingan natijalar tahlil qilinadi. Bu natijalar asosida gipotezning rad etilishi yoki qabul qilinishi haqida qaror qabul qilinadi. Natijalar statistik ta'riflar, p qiymati, kritik qiymatlar, plotlar yoki boshqa vizualizatsiyalar yordamida ifodalaydi.
Gipotezni tekshirish amaliyati ilmiy tadqiqotlar, sotsiologiya, iqtisodiyot, tibbiyot, ma'lumotlar analitikasi va boshqa sohalar bo'yicha foydalaniladi. Bu jarayon, gipotezlarni sinovdan o'tkazish va ilmiy karorlarni qabul qilishda muhim ahamiyatga ega bo'lgan bir qismidir.
Ko’pincha, bosh to’plam taqsimot qonunini bilish zarur bo’ladi.Agar taqsimot qonuni noma’lum, lekin u tayin ko’rinishga ega va uni A deb belgilashga asos bor bo’lsa , u holda quyidagi gipoteza ilgari suriladi:bosh to’plam A qonun bo’yicha taqsimlangan.Shunda qilib,bu gipotezada gap taxmin qilinayotgan taqsimotning ko’rinishi haqida bormoqda.
Taqsimot qonuni ma’lum, uning parametrlari esa noma’lum bo’lgan hol ham bo’lishi mumkin.Agar Q noma’lum parametr tayin Q0 qiymatga teng deb taxmin qilishga asos bor bo’lsa, u holda ushbu gipoteza olg’a suriladi:Q=Q0.Shunday qilib,gipotezada gap ma’lum taqsimot parametrining taxmin qilinayotgan kattaligi haqida bormoqda.
Boshqa gipotezalar ham bo’lishi mumkin:ikki yoki bir necha taqsimot parametrlarining tengligi haqida,to’plamlarning erkinligi haqida va boshqa ko’p gipotezalar.
Masalan, quyidagi gipotezalar statistik gipoteza bo’ladi:
bosh to’plam Puasson qonuni bo’yicha taqsimlangan;
ikkita normal to’plamning dispersiyalari o’zaro teng.
Birinchi gipotezada noma’lum taqsimotning ko’rinishi haqida ikkinchisida ikkita ma’lum taqsimotning parametrlari haqida taxmin qilingan. “1980-yilda urush bo’jmaydi” gipotezasi statistik gipoteza emas chunki unda taqsimotning na ko’rinishi haqida, na parametrlar haqida so’z boradi.
Olg’a surilgan gipoteza bilan bir vaqtda unga zid gipoteza ham qaraladi. Agar olg’a gipoteza rad qilinsa, u holda zid gipoteza o’rinli bo’ladi. Shu sababli, bu gipotezalarni bir-biridan farq qilish maqsadga muvofiqdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari va fizika-matematika fakulteti amaliy matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi
|