Kurs ishining maqsadi - Mavzu: Pedagogika fanlar o’qitish metodlari va ulardan foydalanishning zarur shartlari....

|
Mavzu: Pedagogika fanlar o’qitish metodlari va ulardan foydalanishning zarur shartlari. Kirish I bob. Ta’limni rivojlantirish bosqichida pedagogik texnologiyalarning mohiyati
|
bet | 2/11 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 151,5 Kb. | | #160745 |
Bog'liq MOHINUR. tayyor tog\'rlangani.doc 1Kurs ishining maqsadi: Ta’lim samaradorligini oshirishda interfaol
metodlardan foydalanish yo’llarini o’rganish.
Kurs ishining predmeti: Ta’lim samaradorligini oshirishda interfaol
metodlardan foydalanish yo’llari
Kurs ishi vazifasi:
1. Ta’lim samaradorligini oshirishda taraqqiyot muammosi nazariy oʻrganish
2. Pedagogik texnologiyalarning turlari va ularning nazariy oʻrganish
3. Ta’lim samaradorligini oshirishda interfaol metodlarrini o’ziga xos xususiyatlarini o’rganish
4. Ta’lim samaradorligini oshrishda o’qish sifatni takomillashtrishda uchraydigan jarayonlar
Kurs ishi metodi: Kuzatish, ma'lumotlar to’plash, tahlil qilish, o’yinlar tashkil etish orqali ta’limda interfaol usularni joriy qilish
Kurs ishi obyekti: Farg’ona shhar 19 makatab 9 “a”, 9 “b” siniflarib o’quvchilaridan 28 ta tajriba “a” snifi , 28 ta nazorat “b” snifi tanlab olindi
Kurs ishi: kirish, asosiy qism, 2 bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat.
I-bob Ta’limni rivojlantirish bosqichida pedagogik texnologiyalarning mohiyati
1.1 Pedagogik texnologiyada dars o`tish metodikasi
O’zbekistonda ta’lim-tarbiya sohasini isloh qilishning asosiy omillaridan biri “shaxs manfaati va ta’lim ustuvorligi“dir. Bu omil davlatimizning ijtimoiysiyosatini belgilab berganligi tufayli ta’limning yangi modeli yaratildi.
O’zbekistonning birinchi Prezidenti Islom Karimov 1tomonidan bu modelni amalga oshirish bilan hayotimiz jabhalarida ro’y beradigan “portlash effekti“ natijalari ro’y-rost ko’rsatib berildi, ya’ni:
- ijtimoiy-siyosiy iqlimga ijobiy ta’sir qiladi va natijada mamlakatimizdagi
mavjud muhit butunlay o’zgardi;
- insonning hayotidan o’z o’rnini topish jarayoni tezlashdi;
- jamiyatda mustaqil fikrlovchi erkin shaxsning shakllanishiga olib keldi;
- jamiyatimizning potentsial kuchlarini ro’yobga chiqarishda juda katta
ahamiyat kasb etdi;
- fuqarolik jamiyati qurishni ta’minladi, model vositasida dunyodan munosib
o’rin olishga, o’zbek nomini yanada keng yoyib tarannum etishga erishildi.
Pedagogik texnologiya-shunday bilimlar sohasiki, ular yordamida davlatimiz ta’lim sohasida tub burilishlar yuz beradi, o’qituvchi faoliyati yangilanadi, talaba yoshlarda xurfikrlilik, bilimga chanqoqlik, Vatanga mehr muhabbat, insonparvarlik tuyg’ulari tizimli ravishda shakllantiriladi. Dastlab “texnologiya“ tushunchasiga aniqlik kiritaylik. Bu so’z texnikaviy taraqqiyot bilan bog’liq holda fanga 1872 yilda kirib keldi va yunoncha ikki so’zdan - “texnos“ (techne) - san’at, hunar va “logos“ (logos)- fan so’zlaridan tashkil topib “hunar fani“ ma’nosini anglatadi. Biroq buifoda zamonaviy texnologik jarayonni to’liq tavsiflab berolmaydi. Texnologik jarayon xar doim zaruriy vositalar va sharoitlardan foydalangan xolda amallarni (operatsiyalarni) muayyan ketma-ketlikda bajarishni ko’zda tutadi. Pedagogik texnologiya - bu o’qituvchi (tarbiyachi)ning o’qitish (tarbiya) vositalari yordamida o’quvchi(talaba)larga muayyan sharoitda ta’sir ko’rsatishi va bu faoliyat mahsuli sifatida ularda oldindan belgilangan shaxs sifatlarni intensiv shakllantirish jarayonidir. Yuqorida keltirilgan ta’rifdan ko’rinib turibdiki, pedagogik texnologiya
tushunchasini izoxlashda texnologiya jarayoni asos qilib olindi. Aslini olganda ham bu tushunchaga berilgan ta’riflar soni pedagogik adabiyotlarda nihoyatda ko’pdir. Pedagogik nashrlarda “texnologiya“ atamasining xilma-xil ko’rinishlarini uchratish mumkin: “o’qitish texnologiyasi“, “o’quv jarayoni texnologiyasi“, “ma’lumot texnologiyasi“ va xokazo.
Pedagogik texnologiya o’qitish jarayonining o’zaro bog’lik qismlarini tashkiliy jihatdan tartibga keltirish, bosqichlarni ko’rish, ularni joriy etish shartlarini aniqlash, mavjud imkoniyatlarni xisobga olgan xolda belgilangan maqsadga erishishni ta’minlaydi. Yoxud pedagogik texnologiya o’qituvchining kasbiy faoliyatini yangilovchi va ta’limda yakuniy natijani kafolatlaydigan muolajalar yig’indisidir. Texnologiya o’zining egiluvchanligi, natijalarning turg’unligi, samaradorligi, oldindan loyixalanish zarurati bilan metodikadan farklanib turadi. Shu bilan birgalikda ma’lum vaqt davomida pedagogik texnologiya o’quv jarayonini texnik vositalar yordamida amalga oshirish, deb qarab kelindi. Faqat 70- yillardan boshlab pedagogik adabiyotlarda bu tushunchaning moxiyati yangicha talqin etila boshlandi. Yapon olimi T. Sakamoto tomonidan “o’qitish texnologiyasi - bu o’qitishning maqbulligini ta’minlovchi yo’l-yo’riqlar tizimi bilan bog’liq bilimlar soxasi“ ekanligi e’tirof etiladi. Ob’ektiv borliqni o’rganishning tizimli yondashish metodi fanda keng ko’lamda qo’llanilgach, uning ta’siri ostida asta-sekinlik bilan pedagogik texnologiya moxiyatiga xam aniqlik kiritildi: Rus olimasi N.F.Talizina texnologiyani2 “belgilangan o’quv maqsadiga erishishning oqilona usullarini aniqlashdan iborat“ deb tushuntiradi . Shuningdek, olima zamonaviy o’qitish texnologiyasi xaqida fikr yuritib, uni aloxida fan sifatida qarash lozimligini uqtiradi: “O’qitish texnologiyasi -bu o’quv jarayonini nima real tavsiflasa o’sha, o’qituvchiga o’rnatilgan maqsadlarga erishish uchun nimaga tayanish zarur bulsa usha. Bu aloxida fan.
Pedagogik texnologiyani fan sifatida e’tirof etish K.K Selevko tomonidan xam ma’qullandi: “Pedagogik texnologiya o’qitishning birmuncha oqilona yo’llarini tadqiq qiluvchi fan sifatida ham , ta’limda qo’llaniladigan usullar, printsiplar va regulyativlar sifatida xam, real o’qitish jarayoni sifatida xam mavjuddir”. Olimning ta’kidlashicha “Pedagogik texnologiya” tushunchasi ta’lim amaliyotida uch ierarxik darajada ishlatiladi:
1) Umumpedagogik (umumdidaktik) daraja: umumpedagogik (umumdidaktik,
umumtarbiyaviy) texnologiya ma’lum mintaqada, o`quv yurtida, ma’lum o`qitish bosqichida yaxlit ta’lim jarayonini tavsiflaydi.
2) Xususiy metodik (predmetli) daraja: xususiy predmetli pedagogik
texnologiya “xususiy metodika” ma’nosida qo’llaniladi, ya’ni ta’lim va tarbiyaning
aniq mazmunini joriy etish metodlari va vositalari yigindisi sifatida bir predmet, sinf, o’qituvchi doirasida qo’llaniladi (fanlarni o’qitish metodikasi, o’qituvchi, tarbiyachining ishlash metodikasi).
3) Lokal (modulli) daraja: lokal texnologiya o’zida o’quv - tarbiyaviy
jarayonning ayrim qismlarini, xususiy didaktik va tarbiyaviy masalalar yechimini
o’zida mujassamlashtiradi (aloxida faoliyat turlari texnologiyasi, tushunchalarni shakllantirish, aloxida shaxs sifatlarini tarbiyalash, dars texnologiyasi, yangi bilimlarni egallash, mustaqil ishlash texnologiyasi va boshqa).
Pedagogik texnologiya tushunchasini oydinlashtirishga qaratilgan ta’riflarning xilma-xilligi, bir tomondan, rivojlangan mamlakatlarda bu mavzuning u yoki bu darajada yechilganligini ko’rsatsa, ikkinchi tomondan, pedagogik texnologiyani amaliyotga joriy etishga bo’lgan urinishlar natijasini ifodalaydi.
Bugungi kunda mamlakatimizda mutaxassislarning ilmiy saloxiyatini birlashtirishga imkoniyatlar yetarli. Nazariya va amaliyot birligining ta’minlanishi pedagogik texnologiyaning asl moxiyatini aniqlashga yo’l ochadi. Fikrimizcha, yangi pedagogik texnologiya pedagogika fanining aloxida tarmog’i sifatida yoki faqat ta’lim amaliyotini maqbullashtirishga yo’naltirilgan tizim deb qarash mumkin emas. Pedagogik texnologiya bu soxadagi nazariy va amaliy izlanishlarni birlashtirish doirasidagi faoliyatni aks ettiradi. Darvoqe, pedagogik texnologiyaga “yangi“ so’zini qo’shib ishlatilishi nazariyachi olimlar va o’qituvchilarni bir qadar o’ylantirib qo’ydi, endilikda ta’lim-tarbiya jarayonini loyixalashga eskicha yondashish mumkin emasligini anglashga xarakat qilmoqdalar. Shunday ekan, “yangi pedagogik texnologiya“ nimani anglatadi? Bu savolning yechimini izoxlashga xarakat kilamiz. Birinchidan, pedagogik texnologiya ta’lim (tarbiya) jarayoni uchun loyihalanadi va belgilangan maqsadni yechishga qaratiladi. Binobarin, xar bir jamiyat shaxsni shakllantirish maqsadini aniq belgilab beradi va shunga mos xolda ma’lum pedagogik tizim (maktab, kollej, oliy o’quv yurti) mavjud buladi. Bu tizimga uzluksiz ravishda ijtimoiy buyurtma uz ta’sirini o‘tkazadi va ta’lim -tarbiya maqsadini umumiy xolda belgilab beradi. “Maqsad“ esa pedagogik tizimning qolgan elementlarini o’z navbatida yangilash zaruratini keltirib chiqaradi. Ikkinchidan, fan va texnikaning rivojlanishi bilan inson faoliyati chegarasi nihoyatda kengayib boryapti, auditoriyaga o’qitish imkoniyatlari katta bo’lgan yangi texnologiyalar (sanoat, qishloq xo’jaligi, elektron, axborot va boshqa) kirib kelmokda.
.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Pedagogika fanlar o’qitish metodlari va ulardan foydalanishning zarur shartlari. Kirish I bob. Ta’limni rivojlantirish bosqichida pedagogik texnologiyalarning mohiyati
|