nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
I-d - Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

|
Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 9/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin3.3. I-d diagrammada issiqlik massa almashinuv jarayonlarni tasvirlash.
Havoni konditsiyalashda uning issiqlik, namlik holati o‘zgaradi. Bu o‘zgarishlarni hisoblash va ko‘rsatish uchun I-d – diagrammasidan foydalanish juda qulaydir.
I-d – diagrammasida, havoning boshlang‘ich holatiga mos bo‘lgan 1-nuqtani va uning o‘zgargan holatiga mos bo‘lgan 2-nuqtani ko‘rsataylik (3.3-rasm).
Bu ikkita nuqtani birlashtiruvchi to‘g‘ri chiziq, havoning issiqlik, namlik holatining o‘zgarishni tavsiflaydi va jarayon nuri deb ataladi.
I-d – diagrammasida jarayon nurining holati burchak koeffitsienti bilan aniqlanadi. Agar, nam havo o‘zining holatini boshlang‘ich I1 va d1 oxirgi I1 va d1 qiymatigacha o‘zgartirgan bo‘lsa, unda quyidagi nisbatni yozish mumkin
(3.15)
- koeffitsienti kj/kg birlikka o‘lchanadi.
Bu parametr yana issiqlik, namlik nisbati deyiladi, chunki u havo 1 kg namlik olinganda (yoki berilganda) issiqlik miqdori qanchaga o‘zgarganini ko‘rsatadi. Agar havoning boshlang‘ich parametrlari har xil bo‘lib, qiymatlari bir xil bo‘lsa, unda havo holatining o‘zgarishini ifodalovchi chiziqlar o‘zaro parallel bo‘ladi.
3.3-rasm. I-d-diagrammasida havoning holatini o‘zgarishi jarayonlarini aniqlash
1 – havoning boshlang‘ich holati; 2 – havoning oxirgi holati; 1-2 – havoning holati o‘zgarish jarayoni
(3.15) ifodaning surati va maxrajini jarayonda ishtirok etayotgan havoning sarfi G ga, kg/soat, ko‘paytirib, quyidagini topish mumkin:
(3.16)
bu erda QT – havoning holati o‘zgarishi jarayonida almashinilgan to‘liq issiqlik oqimi, kJ/soat; Wort – havoning holati o‘zgarishi jarayonida almashinilgan namlik sarfi, kg/soat.
Jarayon chiziqlari I-d – diagrammaga bir nechta usul orqali chizib tushuriladi: hisoblar asosida bevosita chizib tushurish; I-d – diagrammasidagi burchakli masshtabdan foydalanib tushirish; burchakli masshtab transportidan foydalanib tushirish.
Havoni qizdirish va sovutish jarayonlari.
Isitish eng oddiy jarayon bo‘lib, unda quruq issiq sirtdan havoga konvektiv issiqlik almashinish orqali oshkora issiqlik beriladi. Bu jarayonda havoning tarkibiy namligi o‘zgarmaydi, shuning uchun I-d-diagrammasida isitish jarayoni d=const chizig‘i bo‘yicha pastdan yuqoriga yo‘nalgan bo‘ladi.
Agar havoni 1 nuqtadagi (t1, 1, 3.4-rasm) parametrlari bilan kaloriferda qizdirsak, unda bu jarayon 1 nuqtadan d1=const chizig‘i bo‘yicha tik yuqoriga yo‘nalgan to‘g‘ri chiziq bilan ifodalanadi.
|
| |
1- amaliy mashg’ulot Mantiqiy elementlar yordamida hisoblash amallarini bajarish Mikroprotsessor

1- amaliy mashg’ulot Mantiqiy elementlar yordamida hisoblash amallarini bajarish Mikroprotsessor
Download
227,1 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
24.05.2024
Hajmi
227,1 Kb.
#252817
Download
227,1 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1- amaliy mashg’ulot Mantiqiy elementlar yordamida hisoblash amallarini bajarish Mikroprotsessor
Download
227,1 Kb.
Matnni ko'rish
Bajardi: 650 21-guruh talabasi Davlatov Jamshid

Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent
Axborot Texnalogiyalari
Universiteti
Ta’limda raqamli texnalogiyalar fanidan
amaliy topshiriq No_1
Bajardi: 650_21-guruh talabasi Davlatov Jamshid
1-topshiriq
Mavzu : Zamonaviy Robotlar va Mashinali o’qitish
Zamonaviy Ta’limda Robotlar va Mashinali O‘qitishning
Ahamiyati
Robotika
asosiy
prinsiplari:
Sensorlar,
harakatlanish
mexanizmlari, dasturlash va boshqalar.
Kundalik hayotdagi ahamiyati:
Robotlar turli sohalarda,
jumladan ta’limda qanday qo’llanilishi.
O‘qitishning muhimligi: Robotlar
va mashinalar bilan
o‘qitishning afzalliklari va samaradorligi.
Zamonaviy Ta’limiy Robotlar va Ularning Dasturlari
Robotlar turlari: Ta’limiy maqsadlar uchun ishlab chiqilgan turli
robotlar.
Dasturlash tillari: Robotlar uchun ishlatiladigan dasturlash tillari
va ularning xususiyatlari.
O‘qitish dasturlari: Ta’limiy robotlar uchun yaratilgan dasturlash
dasturlari va ularning ta’limdagi roli.
Robotlar va Mashinali O‘qitishning Kelajagi
Texnologik rivojlanish: Robotika va mashinali o‘qitishning
kelajakdagi istiqbollari.
Ta’limdagi qo’llanilishi: Robotlar va mashinali o‘qitishning
ta’lim sohasidagi yangiliklari va kengayishi.
Ushbu mavzular atroflicha tushuntirilishi
va taqdimotda
keltirilishi kerak bo‘lgan asosiy jihatlar hisoblanadi. Agar sizga
yanada batafsil yordam kerak bo‘lsa, iltimos, menga xabar
bering.
Robotika
asosiy
prinsiplari:
Sensorlar,
harakatlanish
mexanizmlari, dasturlash va boshqalar.
Kundalik hayotdagi ahamiyati: Robotlar turli sohalarda,
jumladan ta’limda qanday qo’llanilishi.
O‘qitishning muhimligi: Robotlar va mashinalar bilan
o‘qitishning afzalliklari va samaradorligi.
Zamonaviy Ta’limiy Robotlar va Ularning Dasturlari
Robotlar turlari: Ta’limiy maqsadlar uchun ishlab chiqilgan turli
robotlar
Dasturlash tillari: Robotlar uchun
ishlatiladigan dasturlash
tillari va ularning xususiyatlari.
O‘qitish dasturlari: Ta’limiy robotlar uchun yaratilgan dasturlash
dasturlari va ularning ta’limdagi roli.
Robotlar va Mashinali O‘qitishning Kelajagi
Texnologik rivojlanish: Robotika va mashinali o‘qitishning
kelajakdagi istiqbollari.
Ta’limdagi qo’llanilishi: Robotlar va mashinali o‘qitishning
ta’lim sohasidagi yangiliklari va kengayishi.
Hakimiyyətin sosial bazasına görə

1. Hakimiyyətin sosial bazasına görə:
■demokratiya - xalqın əksəriyyətinin hakimiyyəti;
■aristokratiya - nəcib mənşəyə malik adamlar qrupunun, başqa sözlə desək, elitanın hakimiyyəti;
■plutokratiya - varlı yuxarı təbəqələrin hakimiyyəti;
■oliqarxiya - maliyyəçi və sənayeçi qrupların hakimiyyəti;
■teokratiya - din xadimlərinin hakimiyyəti, yaxud onların ideoloji cəhətdən müstəqil (seçimli təşkilatının) hakimiyyəti;
■oxlokratiya - kütlənin hakimiyyəti (keçid dövrlərində inqilabi sarsıntılar zamanı təsadüf olunur).
|
inverslaydigan - Tayyorladi: M. Axmedova O’qituvchi: M. Atajanov

|
Tayyorladi: M. Axmedova O’qituvchi: M. Atajanov
|
bet | 2/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #243889 |
Bog'liq 1339692.pptxOK ikkita kirishga ega: inverslaydigan (aylana yoki “-” ishora bilan belgilangan) va inverslamaydigan. Agar signal OKning inverslaydigan kirishiga berilsa, u holda chiqishdagi signal 1800 ga siljigan, ya’ni inverslangan bo‘ladi. Agar signal OKning inverslamaydigan kirishga berilsa, u holda chiqishdagi signal kirish signali bilan bir xil fazada bo‘ladi. - OK ikkita kirishga ega: inverslaydigan (aylana yoki “-” ishora bilan belgilangan) va inverslamaydigan. Agar signal OKning inverslaydigan kirishiga berilsa, u holda chiqishdagi signal 1800 ga siljigan, ya’ni inverslangan bo‘ladi. Agar signal OKning inverslamaydigan kirishga berilsa, u holda chiqishdagi signal kirish signali bilan bir xil fazada bo‘ladi.
Ideal kuchaytirgich: cheksiz katta kuchaytirish koeffitsientiga; cheksiz katta kirish qarshiligi; nolga teng bo‘lgan chiqish qarshiligiga; inverslaydigan va inverslamaydigan kirishlarga, bir xil signal berilganda nolga teng bo‘lgan chiqish kuchlanishiga, cheksiz katta keng o‘tkazish polosasiga ega. - Ideal kuchaytirgich: cheksiz katta kuchaytirish koeffitsientiga; cheksiz katta kirish qarshiligi; nolga teng bo‘lgan chiqish qarshiligiga; inverslaydigan va inverslamaydigan kirishlarga, bir xil signal berilganda nolga teng bo‘lgan chiqish kuchlanishiga, cheksiz katta keng o‘tkazish polosasiga ega.
OKlar rivojlanishning uch bosqichidan o‘tdilar. Birinchi bosqichda universal OKlar ishlab chiqilgan. Birinchi avlod OKlari n – p – n turli tranzistorlar asosida uch kaskadli tuzilma sxemasi bo‘yicha qurilgan bo‘lib, ularda yuklama sifatida rezistorlar qo‘llanilgan. Bunday OKlarga K140UD1 va K140UD5 turdagi kuchaytirgichlar kiradi. Bu OKlarning asosiy kamchiligi uncha katta bo‘lmagan kuchaytirish koeffitsienti (KU = 300÷4000) va kichik kirish qarshiligi (RKIR ≈ 4 kOm) edi. - OKlar rivojlanishning uch bosqichidan o‘tdilar. Birinchi bosqichda universal OKlar ishlab chiqilgan. Birinchi avlod OKlari n – p – n turli tranzistorlar asosida uch kaskadli tuzilma sxemasi bo‘yicha qurilgan bo‘lib, ularda yuklama sifatida rezistorlar qo‘llanilgan. Bunday OKlarga K140UD1 va K140UD5 turdagi kuchaytirgichlar kiradi. Bu OKlarning asosiy kamchiligi uncha katta bo‘lmagan kuchaytirish koeffitsienti (KU = 300÷4000) va kichik kirish qarshiligi (RKIR ≈ 4 kOm) edi.
|
| |
Tayyorladi: M. Axmedova O’qituvchi: M. Atajanov - bet 3

|
Tayyorladi: M. Axmedova O’qituvchi: M. Atajanov
|
bet | 3/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #243889 |
Bog'liq 1339692.pptxIkkinchi bosqich OKlarida bu kamchiliklar yo‘qotilgan, chunki ular ikki kaskadli sxemalardan tuzilgan. Tok bo‘yicha katta kuchaytirish koeffitsientiga ega bo‘lgan tarkibiy tranzistorlar qo‘llash va yuklamadagi rezistorlarni dinamik yuklamalarga almashtirish yo‘li bilan xarakteristikalarning yaxshilanishiga erishilgan. - Ikkinchi bosqich OKlarida bu kamchiliklar yo‘qotilgan, chunki ular ikki kaskadli sxemalardan tuzilgan. Tok bo‘yicha katta kuchaytirish koeffitsientiga ega bo‘lgan tarkibiy tranzistorlar qo‘llash va yuklamadagi rezistorlarni dinamik yuklamalarga almashtirish yo‘li bilan xarakteristikalarning yaxshilanishiga erishilgan.
Kuchaytirgichni differensial signalni kuchaytiruvchi va uni an'anaviy sxemalar (kuchlanish izdoshlari, oqim manbalari va boshqalar) boshqarishi mumkin bo'lgan bir uchli signalga aylantiruvchi qurilma sifatida qarash mumkin. Agar differentsial signal kerak bo'lsa, u kollektorlar o'rtasida chiqariladi. - Kuchaytirgichni differensial signalni kuchaytiruvchi va uni an'anaviy sxemalar (kuchlanish izdoshlari, oqim manbalari va boshqalar) boshqarishi mumkin bo'lgan bir uchli signalga aylantiruvchi qurilma sifatida qarash mumkin. Agar differentsial signal kerak bo'lsa, u kollektorlar o'rtasida chiqariladi.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT
|
| |
I HİSSƏ


Mövzu 1: Ətraf mühitin sənaye və məişət tullantıları ilə çirklənməsinin mühafizə problemləri

|
I HİSSƏ
Mövzu 1: Ətraf mühitin sənaye və məişət tullantıları ilə çirklənməsinin mühafizə problemləri
|
bet | 2/32 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,58 Mb. | | #230621 |
Bog'liq «AZ rbaycan hava yollari» qsc miLL aviAS ya akademiyasi tullantI HİSSƏ
Mövzu 1: Ətraf mühitin sənaye və məişət tullantıları ilə çirklənməsinin mühafizə problemləri
Tullantıların idarə edilməsi sistemi haqqında məlumatların toplanması. Tullantıların daşınması, təkrar emalı və ya kompleks şəkildə utilizasiya edilməsi haqqında məlumat.
Ədəbiyyat: [1,3,4].
Özünü yoxlamaq üçün suallar:
Tullantıların idarə olunmasının əhəmiyyəti?
Ətraf mühitə sənaye və məişət tullantılarının atılması hansı problemləri yaradır?
Tullantıların ətraf mühitə təsirinin azaldılması üçün sənaye texnologiyasında hansı üsulun tətbiqi vacibdir?
Tullantıların ətraf mühitə təsirinin təhlili necə aparılır?
Mövzu 2: Tullantısız və aztullantılı istehsala qoyulan tələblər
Tullantısız texnologiyanın yaradılması üçün müəyyən tələblərin nəzərə alınmasının vacibliyi. İstifadə edilən texnoloji qurğu və avadanlıqların gücünün maksimum istifadəsi. Arasıkəsilməz enerji və xammaldan maksimum istifadə edən istehsalın yaradılması. Tullantısız və aztullantılı istehsal prosesinin mərhələli aparılması haqqında məlumat.
Ədəbiyyat: [2,4,5].
Özünü yoxlamaq üçün suallar:
Tullantısızlıq əmsalı neçə faiz olmalıdır ki, sənaye tullantısız hesab olunsun?
Bütün xammal və enerji tsikli daxilində səmərəli və kompleks şəkildə olan texnologiya necə adlanır?
Tullantısız texnologiya prinsiplərinə hansı mərhələlər daxildir?
İstehsalatda tullantıların çoxalmasının səbəbləri?
Tullantısız və aztullantılı istehsalatda enerjinin paylanması necə həyata keçirilir?
Mövzu 3: Tullantısız və aztullantılı istehsalın əsas istiqamətləri
Tullantısız və aztullantılı istehsalın energetika, dağ mədən, metallurgiya, kimya və neft emalı sənayesində, maşınqayırma sənayesi sahələrində tətbiqi. Metallurgiya sahəsində əlvan və qeyri-əlvan metallarda yeni texnologiyanın yaradılması ilə bağlı məsələlərin həll olunması. Kağız istehsalı sənayesində təkrar emalın tətbiqi proseslərinin səmərəliliyi.
Ədəbiyyat: [1,5] .
Özünü yoxlamaq üçün suallar:
Tullantısız və aztullantılı istehsal təkmilləşdirilməsindən asılı olaraq itkilərin vəziyyəti necə müəyyən edilir?
Tullantısız və aztullantılı istehsal prosesləri hansı sənaye sahələrində tətbiq oluna bilər?
Energetika sahəsində avadanlığın istismarına nail olmaq üçün hansı maddələrdən xammal kimi istifadə olunur?
Hansı sənaye sahəsində yandırılma üsulundan geniş istifadə olunur?
|
| |
Topshiriq - 3. Mavzu: Payvandlash elektrodlari va qoplamalari Reja: Payvandlash elektrodlari

Topshiriq
Cho`zuvchi F=140 KN kuch ta’sirida bo`lgan va 1-shaklda ko`rsatilgandek qilib tayyorlangan payvand chokning uzunligi aniqlansin. Payvand qilinadigan listlarning materiallari St.3 po`latdan bo`lib, kichik listning eni b=60 mm, qalinligi =8 mm. Payvandlash Э42А elektrodi bilan qo`lda bajariladi.
1-rasm
Yechish : Payvand chok cho`ziluvchi kuch ta’sirida bo`lganligi uchun St.3 po`lat material uchun ruhsat etilgan kuchlanish []= 160 N/mm2
Mustahkamlik sharti quyidagicha ifodalanadi:
Bunda K – chok ko`ndalang kesim kateti. - chokning uzunligi. K==8 mm qilib olamiz.
Yuqoridagi ifodadan
mm
Chokning mustahkamligini ta’minlash uchun = 158 mm qabul qilib, uni tekshirib ko`ramiz.
bo`lganligi uchun mm
Uyga vazifa
Ugolnikka po`lat list payvand qilingan (2-rasm). Payvandlash Э42A elektrodi bilan qo`lda bajariladi. Payvand birikma 2-jadvalga muvofiq hisoblansin. Material va boshqa ko`rsatkichlarni mustaqil qabul qilinsin.
2-rasm
2-jadval
Ko`rsatkichlar
|
Variantlar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
F, KN
|
12
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
15
|
14
|
16
|
a, mm
|
160
|
160
|
180
|
180
|
200
|
200
|
220
|
220
|
240
|
240
|
b, mm
|
50
|
60
|
70
|
50
|
60
|
70
|
50
|
60
|
70
|
50
|
D, 2rad
|
π/3
|
π/4
|
π/6
|
π/3
|
π/4
|
π/6
|
π/3
|
π/4
|
π/6
|
π/3
|
Nazorat uchun savollar:
Elektrodlar turlarini ayting?
Kam uglirodli po‘latlarni payvandlashda qaysi elektrodlardan foydalaniladi?
Elektrodlarning markalanishini tushuntiring?
|
Raqamli marketingni rivojlanishi va kelajagi

|
Raqamli marketingni rivojlanishi va kelajagi
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #235489 |
Bog'liq O‘zbekiston iqtisodiyotining raqamli transformatsiyasi.3.Raqamli marketingni rivojlanishi va kelajagi
Raqamli (raqamli) marketing - bu har qanday raqamli kanallardan foydalanish orqali tovar yoki mahsulotni targ'ib qilish usuli. Ba'zida raqamli marketingni Internet-marketing bilan aralashtirib yuborishadi. Ammo raqamli marketing quyidagilarni ishlatib, butun dunyo bo'ylab tarmoqdan tashqariga chiqadi.
Shunday qilib, raqamli marketing targ'ibotda raqamli texnologiyalardan foydalanishga kompleks yondoshish bilan ajralib turadi.
- raqamli televidenieya;
- mobil ilovalar;
- interaktiv ekranlar.
Raqamli marketing an'anaviy marketingga nisbatan bir qancha muhim afzalliklarga ega: Kengroq auditoriya bilan muloqot qilish va kutilmagan joylarda ham xaridorlarni topishga imkon beradi. Qisqa vaqt ichida mahsulot va kompaniya haqidagi ma'lumotlarni ko'plab iste'molchilarga etkazish imkoniyatini beradi, boshqa strategiyalar esa ko'p vaqt talab etadi. Mijozlar bilan dialog o'rnatishga imkon beradi. Raqamli texnologiyalar xaridorlarga ko'proq ta'sir ko'rsatishga yordam beradi, bu esa mahsulotni jalb qilish ehtimolini oshiradi. Raqamli reklama boshqa strategiyalarga qaraganda arzonroq. Ta'sir samaradorligini shaffof kuzatib borish.
Место для логотипа
4.Raqamli xavfsizlik masalalari va uni ta’minlash yo‘llari
3. Siyosiy muammolar-axborot urushlari, kiber urush va elektron razvedka orqali siyosiy guruhlar manfaati, davlat sirlarini buzish, muhim mudofaa, transport va sanoat ob'ektlarining axborot tizimlariga hujum qilish, yirik muassasalar rahbarlarini to'liq xabardor qilish va noto'g'ri ma'lumot berishdan kelib chiqadigan axborot xavfsizligi muammolari.
2. Iqtisodiy va huquqiy masalalar-axborot xavfsizligi muammolari, tijorat va moliyaviy axborotlarni buzish, buzish va yo'qotish, tovar va intellektual mulkni o'g'irlash, fuqarolarning moddiy ahvolini oshkor qilish, sanoat josuslik va kompaniyalarning obro'siga putur etkazadigan materiallarni tarqatish.
1. Gumanitar muammolar-fuqarolarning shaxsiy ma'lumotlarini nazoratsiz ishlatish va tarqatish, shaxsiy hayotga tajovuz qilish, tuhmat qilish va shaxsni o'g'irlash bilan bog'liq axborot xavfsizligi muammolari.
Axborot xavfsizligi muammolarini uchta katta guruhga bo'lish mumkin:
Телефон Телефон Эл. почта Веб-сайт - ushbu masalalarga va kompaniya rahbarlari va jamoatchilik va davlat vakillari tomonidan tegishli, maqsadli harakatlarga e'tiborisni standartlashtirish va kiber jinoyatlarga qarshi kurashish bilan shug'ullanadigan milliy va xalqaro organlarning kelishilgan faoliyati.
Axborot xavfsizligi sohasida ushbu o'tkir muammolarni hal qilish faqat quyidagi hollarda amalga oshirilishi mumkin:
СПАСИБО! Имя Телефон Эл. почта Веб-сайт
Etiboringiz uchun rahmat
|
| |
Differensial kuchaytirgichning kuchaytirish koeffisienti kirish signallar generatorining ulanish va chiqish signalining o‘lchanish usuliga bog‘liq

|
Differensial kuchaytirgichning kuchaytirish koeffisienti kirish signallar generatorining ulanish va chiqish signalining o‘lchanish usuliga bog‘liq
|
bet | 5/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZA Differensial kuchaytirgichning kuchaytirish koeffisienti kirish signallar generatorining ulanish va chiqish signalining o‘lchanish usuliga bog‘liq. - Differensial kuchaytirgichning kuchaytirish koeffisienti kirish signallar generatorining ulanish va chiqish signalining o‘lchanish usuliga bog‘liq.
- DK kuchaytirish koeffisienti simmetrik kirishda ham, nosimmetrik kirishda ham bir xil bo‘ladi.
- Nosimmetrik chiqishda yuklama qarshiligi bir uchi bilan bir tranzistor kollektoriga, ikkinchi uchi bilan esa – umumiy shinaga ulanadi. Bu vaqtda KU simmetrik chiqishdagiga nisbatan 2 martaga kichik bo‘ladi.
- Yuklama qarshiligi ikkinchi chiqish va umumiy shina oralig‘iga ulangan bo‘lsin. Agar kirish signali 1 kirishga uzatilsa, u holda chiqish signali fazasi kirish signali fazasiga mos keladi.
Bu vaqtda 1 kirishga “inverslamaydigan” kirish nomi beriladi. Agar kirish signali 2 kirishga uzatilsa, u holda chiqish va kirish signallari fazasi bir – biriga qarama –qarshi bo‘ladi va 2 kirish “inverslaydigan” kirish deb ataldi. - Bu vaqtda 1 kirishga “inverslamaydigan” kirish nomi beriladi. Agar kirish signali 2 kirishga uzatilsa, u holda chiqish va kirish signallari fazasi bir – biriga qarama –qarshi bo‘ladi va 2 kirish “inverslaydigan” kirish deb ataldi.
- Kichik kirish toklariga ega bo‘lgan maydoniy tranzistorlar qo‘llash natijasida differensial kuchaytirgich kirish qarshiligini sezilarli oshirish mumkin. Bu vaqtda r–n bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorlarga katta e’tibor qaratiladi. r–n bilan boshqariladigan, kanali n–turli maydoniy tranzistorlarda bajarilgan DK sxemasi 4 – rasmda keltirilgan. Barqaror tok generatori VT3 va RI da bajarilgan. RSIL1 i RSIL2 rezistorlari VT1 va VT2 tranzistor zatvorlariga boshlang‘ich siljishni berish uchun mo‘ljallangan.
11.4. Operasion kuchaytirgichlar - 11.4. Operasion kuchaytirgichlar
- Umumiy ma’lumotlar. Operasion kuchaytirgich (OK) – bu kuchlanish bo‘yicha yuqori kuchaytirish koeffisienti (104÷106), yuqori kirish (104107 Om) va kichik chiqish (0,1÷1 kOm) qarshiliklariga ega bo‘lgan o‘zgarmas tok kuchaytirgichi. OK ikkita kirish va bitta chiqishga ega. Chiqish va kirishdagi signallarning qutbiga ko‘ra kirishlarning biri inverslaydigan (“-” ishorasi bilan belgilanadi), ikkinchisi – inverslamaydigan (“+”ishorasi bilan belgilanadi) deb ataladi. OKning shartli belgisi 5 a, b - rasmda keltirilgan. Manba qiymatlari bir – biriga teng, lekin umumiy shinaga nisbatan ishoralari teskari bo‘lgan ikkita manbadan ta’minlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Differensial kuchaytirgichning kuchaytirish koeffisienti kirish signallar generatorining ulanish va chiqish signalining o‘lchanish usuliga bog‘liq
|
Integral – injeksion mantiq elementi (I2M)

|
Integral – injeksion mantiq elementi (I2M)
|
bet | 5/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #249213 |
Bog'liq elektronika 1-Mustaqil ish (2)Integral – injeksion mantiq elementi (I2M). Kalit komplementar bipolyar tranzistorlar juftligidan tashkil topgan bo‘lib, n-p-n turli VT1 tranzistor ko‘pkollektorli bo‘lib, uning baza zanjiriga p-n-p turli VT2 ko‘pkollektorli tranzistor ulangan. Bu tranzistor injektor nomini olgan bo‘lib, barqaror tok generatori vazifasini bajaradi (a – rasm.) - Integral – injeksion mantiq elementi (I2M). Kalit komplementar bipolyar tranzistorlar juftligidan tashkil topgan bo‘lib, n-p-n turli VT1 tranzistor ko‘pkollektorli bo‘lib, uning baza zanjiriga p-n-p turli VT2 ko‘pkollektorli tranzistor ulangan. Bu tranzistor injektor nomini olgan bo‘lib, barqaror tok generatori vazifasini bajaradi (a – rasm.)
Bipolyar tranzistorda bajarilgan Sodda invertorli TTM mantiqiy element Bipolyar tranzistorda bajarilgan Sodda invertorli TTM mantiqiy element komplementar MDYA – tranzistorlar asosidagi Murakkab invertorli TTM mantiqiy element negiz mantiqiy elementlar Afzalligi: Eng yuqori xalaqitbardoshlikka ega boʻlib va kam energiya istyemol qiladi. komplementar MDYA – tranzistorlar asosidagi bazaviy mantiqiy elementning asosi boʻlib kalit xizmat qiladi. KMDYA tranzistorlarida bajarilgan invertor sxemasi KMDYA tranzistorlarida bajarilgan 2HAM-EMAS va 2YOKI-EMAS MElari E`tiboringiz uchun raxmat! - Foydalanilgan adabiyotlar:
- 1. Арипов Х.К., Абдуллаев А.М., Алимова Н.Б., Махсудов Ж.Т., Туляганов А.А., ТошматовШ.Т. Электроника ва схемотехника (дарслик) Тошкент.: «Алоқачи», 2017й.
- 2. Арипов Х.К., Абдуллаев А.М., Алимова Н.Б., Бустанов Х.Х., ТошматовШ.Т. Схемотехника асослари (дарслик) Тошкент.: «Алоқачи», 2011й.
- 3. Ж.Д.Ирwин, Басиc аналйсис оф cирcуитс ин Энгинеэринг. Прентиcэ-Ҳалл, 1997.
- 4. Ж.Эспи́. ПСПИCЭ апплиcатионс ин энгинеэринг. Молинер 40. Буржассот, 2000.
Savollar
1
2
3
4
5
6
7
YOKI-Emas funksiyasining algebraik ko’rinishi qanaqa ifodalanadi.
F=A’+B
F=A+B
F=A*B
F=A-B
|
| |
Bir turdagi MDYa – tranzistorlarda yasalgan elementlar (n – MDYa)

|
Bir turdagi MDYa – tranzistorlarda yasalgan elementlar (n – MDYa)
|
bet | 4/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #249213 |
Bog'liq elektronika 1-Mustaqil ish (2)Bir turdagi MDYa – tranzistorlarda yasalgan elementlar (n – MDYa). 3 – rasmda n – kanali induksiyalanuvchi MDYa – tranzistorlarda bajarilgan sxema keltirilgan. - Yuklama tranzistori VT0 doim ochiq. Chiqishda juda kichik kuchlanish darajasi U0ChIQ ni ta’minlash maqsadida ochiq VT1 va VT2 tranzistorlarning kanal qarshiliklari VT0 tranzistor kanal qarshiligidan kichik bo‘lishi kerak. Shu sababli VT1 va VT2 tranzistorlar kanali qisqa va keng qilib, yuklamadagi tranzistor kanali esa - uzun va tor qilib yasaladi. Biror kirishga yoki ikkala kirishga mantiqiy bir darajasiga mos keluvchi musbat potensial berilsa, (U1KIRUBO‘S), bir yoki ikkala tranzistor ochiladi va chiqishda mantiqiy nol o‘rnatiladi (U0ChIQUBO‘S). Agar ikkala kirishga ham mantiqiy nol berilsa, u holda VT1 va VT2 tranzistorlar berkiladi. Chiqishdagi potensial mantiqiy birga mos keladi. Element 2YoKI –EMAS amalini bajaradi. Iste’mol quvvati 0,11,5 mVt, tezkorligi esa - 10100 ns ni tashkil etadi.
- O‘KIS va KISlarda KMDYa va I2M mantiqiy elementlari qo‘llaniladi. Ular tarkibida rezistorlar bo‘lmaydi va mikrotoklar rejimida ishlaydilar. Shu sababli kristallda kichik yuzani egallaydilar va kam quvvat iste’mol qiladilar. KISlarda elementlar soni 105 ta bo‘lganda bir element iste’mol qilayotgan quvvat 0,025 mVT dan oshmasligi kerak.
- MElarning amplituda-uzatish xarakteristikasi
ME larning amplitud-uzatish xarakteristikasi Uchiq=f(Ukir) ularning xalaqitbardoshligini, standart signalning amplitudasi va sathini belgilaydi. «K» nuqtaga mos keluvchi chiziqlar Uкв kuchlanishni kvantlash chegarasi deb ataladi. Agar U>Uкв, bo‘lsa signal mantiqiy «1», U, bo‘lsa signal mantiqiy «0» deb hisoblanadi. Kuchlanishni kvantlash chegarasi Uкв ME ning AUX ni ikkita, ya'ni signallarni mantiqiy «0» va «1» ga tasvirlash sohalariga bo‘ladi
|
| |
Barqaror tok generatori. Reja - bet 4

|
Barqaror tok generatori. Reja
|
bet | 4/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZAShuni ta’kidlash kerakki, DK kuchlanishlari qiymati (moduli bo‘yicha) bir – biriga teng bo‘lgan ikkita manbadan ta’minlanadi. Ikki qutbli manbadan ta’minlanish sokinlik rejimida umumiy shinagacha tranzistor baza potensiallarini kamaytirishga imkon beradi. Bu holat DK kirishlariga signallarni qo‘shimcha sath siljitish qurilmalarini kiritmasdan uzatishga imkon yaratadi. - Shuni ta’kidlash kerakki, DK kuchlanishlari qiymati (moduli bo‘yicha) bir – biriga teng bo‘lgan ikkita manbadan ta’minlanadi. Ikki qutbli manbadan ta’minlanish sokinlik rejimida umumiy shinagacha tranzistor baza potensiallarini kamaytirishga imkon beradi. Bu holat DK kirishlariga signallarni qo‘shimcha sath siljitish qurilmalarini kiritmasdan uzatishga imkon yaratadi.
- Ikkala yelka ideal simmetrikligida kirish signallari mavjud bo‘lmaganda kollektor toklari va tranzistorlarning kollektor potensiallari bir xil bo‘ladilar, chiqish kuchlanishi esa nolga teng bo’ladi. Sxema simmetrik bo‘lganligi sababli, tranzistor xarakteristikasining sabablarga bog‘liq bo‘lmagan ravishda ixtiyoriy o‘zgarishi, ikkala yelka toklarinig bir xil o‘zgarishiga olib keladi. Shu sababli sxema balansi buzilmaydi va chiqish kuchlanishi dreyfi deyarli nolga teng bo‘ladi.
Umumiy emitter ulanish sxemasida ishlaydigan kuchaytirgich tahlili natijalaridan foydalangan holda, differensial signal (simmetrik kirish va chiqishga ega bo‘lgan) ning kuchaytirish koeffisienti qiymatini olamiz - Umumiy emitter ulanish sxemasida ishlaydigan kuchaytirgich tahlili natijalaridan foydalangan holda, differensial signal (simmetrik kirish va chiqishga ega bo‘lgan) ning kuchaytirish koeffisienti qiymatini olamiz
- Ideal DKlarda sinfaz signallarni so‘ndirish natijasida nol dreyfi mavjud bo‘lmaydi. Turli temperatura o‘zgarishlari, shovqinlar va navodkalar sinfaz signal bo‘lishi mumkin. Real DKlarda yelkalarning absolyut simmteriyasiga erishish mukin emas, shuning uchun nol dreyfi mavjud bo‘lib, u juda kichik qiymatga ega bo‘ladi. . Differensial kirishda, ya’ni kirish simmetrik bo‘lganda, DK kirish qarshiligi sxemaning chap va o‘ng yelkalari kirish qarshiliklari yig‘indisiga teng bo‘ladi, chunki bu qarshiliklar signal manbaiga nisbatan ketma – ket ulanadi.
|
| |
Barqaror tok generatori. Reja - bet 6

|
Barqaror tok generatori. Reja
|
bet | 6/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZABu bilan kirish signali mavjud bo‘lmaganda chiqishda nol potensial ta’minlanadi va chiqishda ham musbat, ham manfiy signal olish imkoniyati yuzaga keladi. Real OKlarda kuchlanish manbai qiymati ±3 V ÷ ±18 V oralig‘ida yotadi. Signal umumiy shinaga ulangan simmetrik signal manbaidan 1 va 2 kirishlarga, yoki ikkita alohida manbalardan uzatilishi mumkin. Bu kirishlardan biri inverslaydigan kirish va umumiy shinaga, ikkinchisi esa – inverslamaydigan kirish va umumiy shinaga ulanadi. - Bu bilan kirish signali mavjud bo‘lmaganda chiqishda nol potensial ta’minlanadi va chiqishda ham musbat, ham manfiy signal olish imkoniyati yuzaga keladi. Real OKlarda kuchlanish manbai qiymati ±3 V ÷ ±18 V oralig‘ida yotadi. Signal umumiy shinaga ulangan simmetrik signal manbaidan 1 va 2 kirishlarga, yoki ikkita alohida manbalardan uzatilishi mumkin. Bu kirishlardan biri inverslaydigan kirish va umumiy shinaga, ikkinchisi esa – inverslamaydigan kirish va umumiy shinaga ulanadi.
OK doim teskari aloqa zanjirlari bilan qamrab olinagan bo‘ladi. Teskari aloqa zanjiri turiga ko‘ra OK analog signallar ustidan turli amallarni (operatsiyalarni) bajarishi mumkin. Bunday amallarga yig‘indi olish, integrallash, differensiallash, solishtirish, logarifmlash va boshqalar kiradi. Shuning uchun bunday kuchaytirgichlar – operasion deb ataladi. - OK doim teskari aloqa zanjirlari bilan qamrab olinagan bo‘ladi. Teskari aloqa zanjiri turiga ko‘ra OK analog signallar ustidan turli amallarni (operatsiyalarni) bajarishi mumkin. Bunday amallarga yig‘indi olish, integrallash, differensiallash, solishtirish, logarifmlash va boshqalar kiradi. Shuning uchun bunday kuchaytirgichlar – operasion deb ataladi.
- OK ideal kuchaytirgich element hisoblanadi va butun analog elektronikaning asosini tashkil etadi. OK yetarlicha murakkab tuzilmaga ega bo‘lib, yagona kristall yuzasida bajariladi va birvarakayiga ko‘p miqdorda ishlab chiqariladi. Shuning uchun OKni diod, tranzistor va x.z. kabi elektron sxemalarning sodda elementi kabi qarash mumkin. Hozirgi kunda OKlarning yuzlab turi ishlab chiqariladi, kichik o‘lchamga ega va juda arzon hisoblanadi.
|
| |
Barqaror tok generatori. Reja - bet 3

|
Barqaror tok generatori. Reja
|
bet | 3/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZAOperasion kuchaytirgichlarda UCHIQ sathini siljitish VT1 tranzistorda bajarilgan emitter qaytargich asosida amalga oshiriladi. Uning emitter zanjiriga R1 rezistor va VT2 hamda VT3 tranzistorlarda bajarilgan barqaror tok generatorlari ulanadi (2 - rasm). Signal mavjud bo‘maganda UKIR kirish potensiali oldingi bosqich chiqish kuchlanishining o‘zgarmas tashkil etuvchisi qiymatiga teng bo‘ladi. UCHIQ chiqish potensiali siljitish sxemasi hisobiga kattalikka kamayadi. IE1 tok barqaror bo‘lganligi sabablisiljish kuchlanishi ham o‘zgarmas bo‘ladi. - Operasion kuchaytirgichlarda UCHIQ sathini siljitish VT1 tranzistorda bajarilgan emitter qaytargich asosida amalga oshiriladi. Uning emitter zanjiriga R1 rezistor va VT2 hamda VT3 tranzistorlarda bajarilgan barqaror tok generatorlari ulanadi (2 - rasm). Signal mavjud bo‘maganda UKIR kirish potensiali oldingi bosqich chiqish kuchlanishining o‘zgarmas tashkil etuvchisi qiymatiga teng bo‘ladi. UCHIQ chiqish potensiali siljitish sxemasi hisobiga kattalikka kamayadi. IE1 tok barqaror bo‘lganligi sabablisiljish kuchlanishi ham o‘zgarmas bo‘ladi.
- 11.3. Differensial kuchaytirgichlar
- Differensial kuchaytirgich (DK) deb ikki kirishga ega bo‘lgan kuchaytirgichga aytiladi. Uning chiqishidagi signal kirish signallari farqiga proporsional bo‘ladi.
- 3 – rasmda sodda simmetrik DK sxemasi keltirilgan. Kuchaytirgich ikkita simmetrik yelkaga ega bo‘lib, birinchi yelka VT1 tranzistor va RK1 rezistordan, ikkinchi yelka esa VT2 tranzistor va RK2 rezistordan tashkil topgan. Sxemaning dastlabki ish rejimi IE toki yordamida ta’minlanadi. Bu tokning barqarorligi esa barqaror tok generatori (BTG) tomonidan ta’minlanadi.
- 3 – rasm.
Mazkur sxema 1 – rasmdagi sxemaga aynan o‘xshashligini kuzatish mumkin. Buning uchun R2 va R3 rezistorlarni VT1 va VT2 tranzistorlar bilan almashtirish va R1= RK1, R4= RK2 deb hisoblash kerak. Agar RK1 va RK2 qarshiliklar bir – biriga teng bo‘lsa va VT1 tranzistor parametrlari VT2 niki bilan bir xil bo‘lsa, u holda bu sxema simmetrik bo‘ladi. - Mazkur sxema 1 – rasmdagi sxemaga aynan o‘xshashligini kuzatish mumkin. Buning uchun R2 va R3 rezistorlarni VT1 va VT2 tranzistorlar bilan almashtirish va R1= RK1, R4= RK2 deb hisoblash kerak. Agar RK1 va RK2 qarshiliklar bir – biriga teng bo‘lsa va VT1 tranzistor parametrlari VT2 niki bilan bir xil bo‘lsa, u holda bu sxema simmetrik bo‘ladi.
- Amaliyotda to‘rtta ulanish sxemalardan ixtiyoriy biridan foydalanish mumkin: simmetrik kirish va chiqish, simmetrik kirish va nosimmetrik chiqish, nosimmetrik kirish va simmetrik chiqish, nosimmetrik kirish va chiqish. Simmetrik kirishda kirish signali manbai DK kirishlari orasiga (tranzistorlarning bazalari orasiga) ulanadi. Simmetrik chiqishda yuklama qarshiligi DK chiqishlari oralig‘iga (tranzistorlarning kollektorlari orasiga) ulanadi.
|
| |
tarkibiy tranzistorlar - Barqaror tok generatori. Reja

|
Barqaror tok generatori. Reja
|
bet | 8/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZA Xarakteristikalarni yaxshilash tarkibiy tranzistorlar, yuqori omli rezistorlar qo‘llash va differensial bosqich yuklama rezistorlarini dinamik yuklamalarga almashtirish hisobiga amalga oshirilgan. Bir qator ikkinchi avlod OKlari maydoniy tranzistorlarda bajarilgan, buning natijasida kirish qarshiligi yanada oshirilgan. - Xarakteristikalarni yaxshilash tarkibiy tranzistorlar, yuqori omli rezistorlar qo‘llash va differensial bosqich yuklama rezistorlarini dinamik yuklamalarga almashtirish hisobiga amalga oshirilgan. Bir qator ikkinchi avlod OKlari maydoniy tranzistorlarda bajarilgan, buning natijasida kirish qarshiligi yanada oshirilgan.
- 140UD7 turdagi kuchaytirgich keng tarqalgan ikki bosqichli OK hisoblanadi. Bu OK kuchaytirish koeffisienti KU0=45000, kirish qarshiligi esa RKIR= 400 kOm.
OKning asosiy xarakteristikalari bo‘lib uning amplituda (uzatish) xarakteristikalari hisoblanadi. Ular 7 – rasmda keltirilgan. Xarakteristikaning qiya (chiziqli) sohasi ishchi soha hisoblanadi, uning og‘ish burchagi KU0 qiymati bilan aniqlanadi. UChIQ,max - maksimal chiqish kuchlanishi bo‘lib, manba kuchlanishi Ye qiymatidan ozgina kichik bo‘ladi. - OKning asosiy xarakteristikalari bo‘lib uning amplituda (uzatish) xarakteristikalari hisoblanadi. Ular 7 – rasmda keltirilgan. Xarakteristikaning qiya (chiziqli) sohasi ishchi soha hisoblanadi, uning og‘ish burchagi KU0 qiymati bilan aniqlanadi. UChIQ,max - maksimal chiqish kuchlanishi bo‘lib, manba kuchlanishi Ye qiymatidan ozgina kichik bo‘ladi.
- OKning chastota xossalari uning AChXsida aks ettiriladi. Bu xarakteristikani qurishda KU0 dBlarda ifodalanadi, chastota esa logarifm masshtabida gorizontal o‘q bo‘ylab o‘rnatiladi.
- 7-rasm
OKning bunday AChXsi logarifmik amplituda – chastota xarakteristikasi (LAChX) deb ataladi. 58 – rasmda tez ishlaydigan K140UD10 turdagi OKning LAChXsi keltirilgan. fYu – chastotadan kichik qiymatlarda kuchaytirish koeffisienti 20 lg KU0 ga teng bo‘ladi, ya’ni LAChX chastota o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziqni beradi. Kirish signalining ortishi bilan KU0 kamaya boshlaydi va f1 chastotada kuchaytirish koeffisienti birga teng bo‘ladi. - OKning bunday AChXsi logarifmik amplituda – chastota xarakteristikasi (LAChX) deb ataladi. 58 – rasmda tez ishlaydigan K140UD10 turdagi OKning LAChXsi keltirilgan. fYu – chastotadan kichik qiymatlarda kuchaytirish koeffisienti 20 lg KU0 ga teng bo‘ladi, ya’ni LAChX chastota o‘qiga parallel to‘g‘ri chiziqni beradi. Kirish signalining ortishi bilan KU0 kamaya boshlaydi va f1 chastotada kuchaytirish koeffisienti birga teng bo‘ladi.
- 8-rasm
|
| |
OK asosiy ulanish sxemalari

|
OK asosiy ulanish sxemalari
|
bet | 9/9 | Sana | 08.12.2023 | Hajmi | 1 Mb. | | #114082 |
Bog'liq 11-MA\'RUZA OK asosiy ulanish sxemalari. OKlarda doim chiziqli yoki nochiziqli zanjir ko‘rinishidagi chuqur manfiy teskari aloqa bajarilgan bo‘ladi. MTA xossalari OK asosida turli analog va impuls elektron quurilmalar yaratish imkonini beradi. - OK asosiy ulanish sxemalari. OKlarda doim chiziqli yoki nochiziqli zanjir ko‘rinishidagi chuqur manfiy teskari aloqa bajarilgan bo‘ladi. MTA xossalari OK asosida turli analog va impuls elektron quurilmalar yaratish imkonini beradi.
- Bunday sxemalarni ishlash prinsipini tushunish va ularni taxminiy tahlil qilish uchun ideal operasion kuchaytirgich tushunchasi kiritiladi. Ideal operasion kuchaytirgich quyidagi xossalarga ega bo‘ladi:
- a) kuchlanish bo‘yicha cheksiz katta differensial kuchaytirish koeffisienti KU0;
- b) nol siljish kuchlanishining nolga tengligi USIL, ya’ni kirish signallari bir – biriga teng bo‘lganda, chiqish kuchlanishi nolga teng bo‘ladi; demak, OK kirish potensiallari doim bir – biriga teng;
Nazorat savollari. - Nazorat savollari.
- Generatorlar deb nimaga aytiladi?
- Generatorlarning qanday turlari mavjud?
- Barqaror tok generatorini tushuntiring?
- O‘zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi nima?
- Differensial kuchaytirgichlar nimalar?
- Operasion kuchaytirgichlar haqida ma’lumot bering?
ETIBORINGIZ UCHUN RAHMAT
|
| |
Binolar uchun ventilyasiya tizimi tanlashning asosiy omillari

|
Binolar uchun ventilyasiya tizimi tanlashning asosiy omillari
|
bet | 5/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin2.2. Binolar uchun ventilyasiya tizimi tanlashning asosiy omillari.
Ventilyasiyani tashkil qilishning asosiy prinsiplari quyidagilardan iborat:
1. Mahalliy so‘rib chiqarish ventilyasiyasi zararli moddalarni chiqayotgan joyida lokalizatsiya qilib, xonaga tarqalishni oldini olish kerak;
2. Oqib keluvchi havoni odamlar nafas oladigan zonalariga ( xizmat etish zonalari) tarqatish, bunda havo toza bo‘lib, uning harorati va harakat tezligi sanitar talablarga javob berishi kerak.
3. Umum almashuv ventilyasiyasi zararli moddalarning konsentratsiyasini pasaytirib, xizmat zonalarida havoni haroratini, nisbiy namligini, tezligini, ruxsat etilgan qiymatlarini ta’minlash kerak;
4. Oqib keluvchi va so‘rib chiqaruvchi havolarning hajmlari zararli moddalar ajralib chiquvchi xonalardan boshqa xonalrga havoni oqib o‘tishiga to‘siq bo‘lishi uchun etarli bo‘lishi lozim.
Havo taqsimlagichlarni tanlash va ularni joylashtirish xonaning turiga, o‘lchamlariga, ajralib chiqayotgan zararli moddalarning turiga, xonada joylashgan jihoz uskunalariga va ish joylarni joylanishiga bog‘liqdir.
Havoni taqsimlash va so‘rib chiqarish masalasi konkret shart – sharoitlarga ko‘ra echiladi. Bu echimni tanlash vaqtida quyidagi umumiy tavsiyalarga asoslanish mumkin:
a) oqib keluvchi toza havoning troektoriyasi havoning ifloslangan uchastkalari bilan kesilishi mumkin emas, ishchi zonaga toza havo berilishi lozim;
b) xonalarda ortiqcha oshkora issiqlik miqdori ko‘p bo‘lganda, qish vaqtida uzatiladigan havoning haroratini minimal ruxsat etilgan qiymatini olish lozim, chunki ortiqcha issiqlik ta’sirida havo qizdirilanadi;
v) yoz paytida oqib keluvchi havoni xonaning ishchi zonasiga yuborgan ma’qul;
g) havo tarqatishda ish joylaridagi havoni haroratini va tezligini tekshirish lozim; bunda havo oqimlarini bir – biriga ko‘rsatadigan ta’sirini devorlar va texnologik uskunalar tomonidan siqilganligini, qayta oqimlarni paydo bo‘lishini hisobga olish kerak;
d) xonada issiqlik etishmagan hollarda va ventilyasiya isitish vazifasini bajarganda oqib keluvchi issiq havoni ishchi zonasiga yuborish lozim.
|
| |
Javob
Orqaga qaytish
Yoki-Emas elementining belgilanishi ko’rsating
F=A*B
F=A’ 
F=A-B
Javob

|
Javob
Orqaga qaytish
Yoki-Emas elementining belgilanishi ko’rsating
F=A*B
F=A’
F=A-B
Javob
|
bet | 6/6 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,87 Mb. | | #249213 |
Bog'liq elektronika 1-Mustaqil ish (2)Javob
Orqaga qaytish
Yoki-Emas elementining belgilanishi ko’rsating
F=A*B
F=A’
F=A-B
Javob
Orqaga qaytish
ME deb nimaga aytiladi
deb kirish sgnallari ustidan aniq bir mantiqiy amalni bajaradigan elektron qurilmaga aytiladi.
To’g’ri Javob Yo’q
deb chiqish sgnallari ustidan aniq bir mantiqiy amalni bajaradigan elektron qurilmaga aytiladi.
Signallarni qayta ishlaydigan qurilmaga
Javob
Orqaga qaytish
Mantiq algebrasi nechi xil ko‘rinishdagi mantiq bilan ishlaydi.
rost va yolg’on
yoki va emas
ham va emas
rost va 1
Javob
Orqaga qaytish
t(1,0) qanaqa vaqt.
mantiqiy 1 holatidan mantiqiy 0 holatiga o‘zgarish vaqti;
mantiqiy 0 holatidan mantiqiy 1 holatiga o‘zgarish vaqti;
– ulanishni kechikish vaqti
To’g’ri javob yo’q
Javob
Orqaga qaytish
t(0,1) qanaqa vaqt.
mantiqiy 0 holatidan mantiqiy 1 holatiga o‘zgarish vaqti;
To’g’ri javob yo’q
uzilishni kechikish vaqti;
mantiqiy 1 holatidan mantiqiy 0 holatiga o‘zgarish vaqti;
Javob
Orqaga qaytish
Kon’yunksiya belgilanishini ko’rsating.
&
?
$
^
Javob
Orqaga qaytish
|
| |
-bob. Ventilyasiya tizimining

|
-bob. Ventilyasiya tizimining
|
bet | 2/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin1-bob. Ventilyasiya tizimining sanitar-gigienik va texnologik asoslari
1.1. Ventilyasiya tizimlariga qo‘yiladigan talablar.
Ishlab chiqarish jarayonida odatda ishchi xonalarni havosiga, odam sog‘lig‘iga zararli bo‘lgan gazlar va zararli moddalar bug‘lari ajralib chiqadi. Bundan tashqari, ishlab chiqarish xonalarni havosiga katta miqdorda issiqlik, namlik va chang kirishi mumkin. Ularni ta’sirida xonalarni havosini harorati, namligi va changlanish ko‘payadi. Xonadagi odamlardan ham xonani havosiga issiqlik, namlik, SO2 va boshqa gazlar ajraladi. Xonalarning havosiga zararli gazlar, bug‘lar, issiqlik, namlik va changlar kirishi natijasida xonadagi havoning kimyoviy tarkibi va fizik holati o‘zgaradi, bu esa odam o‘zini yaxshi xis etishiga, uning sog‘lig‘iga ta’sir etadi va ishlash sharoitini yomonlashtiradi.
Jamoat binolarida ko‘p xonalarida asosiy zararli chiqindi sifatida ortiqcha issiqlik va namlik bo‘ladi.
Sanoat binolarda ulardan tashqari xonaga gazlar, zararli moddalar bug‘lari, changlar, ortiqcha suv bug‘lari ro‘y beradi.
Ventilyasiyani hisoblanganda xonaga kirayotgan, ajralayotgan zararliklarni miqdorlarini aniqlash kerak.
Ventilyasiyani sanitar-gigienik talabi bu xonalarda sanitar talablarini qoniqtirishda va bir xilda tutib turishini, havo muhitining ahvoli, assimilyasiya orqali ortiqcha issiqlik va namlik, bundan tashqari gazlar bug‘lar va changlarni chiqarib yuborishdan iboratdir. Sanitar – gigienik talablardan tashqari ventilyasiyaga texnologik talablar qo‘yiladi. Ular texnologik jarayonining mohiyatidan kelib chiqadigan tozalik, harorat, namlik va havo harakati tezligini ta’minlashdan iboratdir. Bu talablarga rioya qilmasdan turib ko‘p hollarda radiotexnika, elektrovakuum, to‘qimachilik korxonasi, ximiya – farmatsevtika sohasida va boshqalarda zamonaviy texnologik jarayonlarni amalga oshirib bo‘lmaydi.
1.2. Zararli moddalarninig asosiy turlari va ularning inson organizmiga ta’siri
Zararli moddalar deganda odam organizmiga tushib unda zaharlanish yoki har xil kasalliklarga olib keladigai moddalar tushuniladi. Asosiy zararliklar: issiqlik, namlik, gaz va zararli moddalarni bug‘lari, chang. Xonaga kirayotgan issiqlik bu odamlardan va texnik jihozlardan ajraladigan issiqliklar odamlardan ajraladigan issiqlik miqdori ularni harakatiga va xonaning haroratiga bog‘liq. Ularning sonini belgilangan adabiyotlardagi jadvallardan olish mumkin.
Texnologik jihozlardan ajraladigan issiqlik miqdori jihozlarning turlariga, ularni tashqi yuzasining haroratiga va hokazolarga karab topiladi.
Namlik (suv bug‘lari) odamlardan va texnologik jihozlardan ajraladi. Namlikning miqdorini issiqlik miqdoriga o‘xshash usuli bilan topiladi.
Gazlar va zararli moddalar bug‘lari texnologik jarayonda ajraladi va sanitar – gigienik me’yorlarda ularning chegaraviy ruxsat etilgan konsentratsiyasi (PDK) belgilanadi.
|
| |
SİYASİ REJİMLƏR - Mühazirə Fənn: Politalogiya Müəllim Sərvərov Bəxtiyar

SİYASİ REJİMLƏR Dövlət sistemində müəyyənedici rol siyasi rejimlərə məxsusdur. Siyasi rejim idarəetmə metodları və üsullarının məcmusudur. O, dövlətin ictimai vəziyyətini - dövlət hakimiyyətinin fərdə, ictimai təsisatlara, etnik birliklərə və i. a. münasibətini, cəmiyyətdə siyasi azadlığın səviyyəsini, şəxsiyyətin hakimiyyətə münasibətini və s. səciyyələndirir. Geniş mənada o, həm də vətəndaş cəmiyyətinin strukturlarına aiddir və məcmu halında siyasi sistemin mahiyyətini ifadə edir.
Siyasi rejim:
■siyasi, habelə milli qüvvələrin nisbəti;
■fərdlərin və vətəndaş cəmiyyətinin siyasi yetkinliyi; coğrafisiyasi şərait;
■rəhbər dövlət xadimlərinin (siyasi liderlərin) şəxsiyyəti ilə şərtlənir.
Mövcud ədəbiyyatda aşağıdakı əsas əlamətlərə görə siyasi rejimlərin təsnifatı verilir (bu zaman nəzərdə tutmaq lazımdır ki, siyasi rejim heç vaxt "xalis" formada olmur. Buna görə də onların təsnifatı verilərkən M.Veberin ədəbiyyata gətirdiyi "ideal tip" anlayışından istifadə olunur. O, bu və ya başqa əsas əlamətinə görə siyasi rejimləri bir-birindən fərqləndirməyə imkan verir):
|
Yangi avlod tarmoqlari haqida fikrlar

|
Yangi avlod tarmoqlari haqida fikrlar
|
bet | 1/4 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 30,85 Kb. | | #120009 |
Bog'liq Tarmoqlar MustaqilIsh Ustida ishlash kerak
Yangi avlod tarmoqlari haqida fikrlar
O‘tgan oxirgi o‘n yillik davr mobaynida, telekommunikatsiya sohasi mehnat unumdorligining o‘sishini ta’minlashda hamda yangi texnologiyalarni joriy etishda muhim o‘rinlarni zabt etib keldi. Kelgusida xalq xo‘jaligi va iqtisodiyotning turli tarmoqlarida tayanch infratuzilma – elektron tijorat yoki Internet tarmog‘ining turli imkoniyatlaridan istalgancha miqdorda foydalanishning mutassil o‘sishiga va keng qamrovli joriy etilishiga, mazkur soha o‘ta muhim qirralarni – yangi iqtisodiyotni shakllanishiga va iqtisodiyot tarkibini rag‘batlantiruvchi vosita sifatida butkul o‘zgartirishlarni kiritishiga odimlanayotgani shubhasiz, muhim hodisaga aylanib bormoqda.
Dastlabki fikrlar…
Telekommunikatsiyaning yadrosini tashkil etuvchi – telefon tarmog‘i XX asrda interaktiv xizmatlarning asosiy ikki aloqa turini – telefon va telegraf xizmatlari orqali amalga oshirilardi. Telegraf aloqasi asta-sekin o‘tmishning vositasiga aylanib bormoqda, lekin telefon aloqasi esa uning o‘rnini zabt etayotgani, infokommunikatsiyalar xizmatlari bozorining muhim o‘rinlarini egallashda davom etmoqda. Boshqacha qilib aytganda, jahonda telekommunikatsiyalarning globallashuvi shakllanmoqda, aloqaning yangi avlodi jadal kirib kelmoqda.
XXI asrda telefon aloqasining sifatli rivojlanishi quyidagi yo‘nalishlar asosida amalga oshiriladi:
• Axborot uzatish, kommutatsiyaning raqamli usullariga o‘tishni tugatish;
• Telefon tarmog‘i abonentlariga taqdim etilayotgan xizmatlar ko‘lamini oshirish;
• Telefon tarmog‘ining asosiy elementlarida o‘tkazuvchanlik qobiliyatini maksimal oshirish;
• Tarmoqdan foydalanish mavqeyini kengaytirish va turli texnik vositalar qurilishi uchun undan foydalanish;
• Xizmat ko‘rsatish hamda ma’lumotni uzatish servis sifati ko‘rsatgichlarini oshirish;
• Aloqani barqaror ishlashini ta’minlashda samarali texnik ekspluatatsiya usullaridan foydalanish;
• Eng muhimi, telefon tarmoqlari qurilishi xarajatlar ko‘lamini kamaytirish, tarmoqni rivojlantirish va texnik xizmatlar ko‘rsatilishini ta’minlashdan iboratdir.
|
| |
Azərbaycanda sosial siyasət

|
Azərbaycanda sosial siyasət
|
bet | 13/39 | Sana | 09.03.2021 | Hajmi | 164,33 Kb. | | #13199 |
Azərbaycanda sosial siyasət tarixi ənənələri və müasir nəzə - riyyələri nəzərə almaqla həyata keçirilir. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasında müəyyən edilmiş vətəndaşların geniş sosial hüquqları əhatəli sosial siyasətin işlənib hazırlanmasının əsasını təşkil etmişdir. Həyata keçirilən sosial siyasətin əsas məqsədləri əmək qabiliyyətli əhalinin məşğulluğunun təmin edilməsi və ədalətli əmək haqqı sisteminin yaradılması, etibarlı sosial müdafiə sistemi, o cümlədən aztəminatlı ailələrin ehtiyaclarının ödənilməsi sahəsində xüsusi layihələrin həyata keçirilməsi, təhsil və səhiyyənin dövlət tərəfindən maliyyələşdirilməsi və s. ilə səciyyələnir. ErmənistanAzərbaycan Dağlıq Qarabağ münaqişəsi nəticəsində məcburi köçkün olmuş 1 milyona yaxın vətəndaşın tələbatlarının ödənilməsi, mənzillərlə təminatı Azərbaycanın sosial siyasətinin xüsusi cəhətidir. Həyata keçirilən iqtisadi islahatlar və ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsi dövlətin sosial xərclərə daha çox vəsait ayırmasını mümkün etmişdir ki, bu da nəticə etibarilə Azərbaycanda sosial dövlət modelinin qərarlaşmasına etibarlı zəmin hazırlayır.
|
| |