1. Bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi. Bolaning ijtimoiylashuvida muloqitning ahamyati

|
1. Bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi. Bolaning ijtimoiylashuvida muloqitning ahamyati
|
Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 15,25 Kb. | | #112957 |
Bog'liq Bola hayotining turli bosqichlarida yoshga bog\'liq ijtimoiylashuv
Reja:
1.Bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi.
2.Bolaning ijtimoiylashuvida muloqitning ahamyati.
3. Ijtimoiylashishga yordam beradigan usullar.
Bolalarning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi muammosi maktabgacha ta'lim nazariyasi va amaliyotida faol ishlab chiqilgan muammolardan biridir. Shu bilan birga, hayot yo'lining har bir bosqichida, L.S. Vygovskiyning fikriga ko'ra, rivojlanishning ma'lum ijtimoiy vaziyatlari bolaning uni o'rab turgan ijtimoiy voqelikka o'ziga xos munosabati sifatida shakllanadi. L.S.ning fikricha. Vigotskiyning so'zlariga ko'ra, rivojlanishning ijtimoiy holati "to'liq va to'liq shakllar va yo'lni belgilaydi, buning natijasida bola yangi shaxsiy xususiyatlarni oladi, ularni ijtimoiy voqelikdan rivojlanishning asosiy manbai, ijtimoiy shaxsga aylanadigan yo'l sifatida oladi". Rivojlanishning ijtimoiy holati, shu jumladan munosabatlar tizimi, ijtimoiy o'zaro ta'sirning turli darajalari, faoliyatning turli turlari va shakllari shaxs rivojlanishining asosiy sharti sifatida qaraladi. Bu holat inson tomonidan o'zgartirilishi mumkin, xuddi uning imkoniyatlariga mos kelmasligini tushunib, uning atrofidagi dunyoda o'z o'rnini o'zgartirishga harakat qiladi. Agar bu sodir bo'lmasa, bolaning hayot tarzi va uning imkoniyatlari o'rtasida ochiq qarama-qarshilik mavjud. Hissiy sohadagi asosiy yo'nalish - his-tuyg'ularni boshqarish qobiliyati. Tuyg'ular va his-tuyg'ular insonning voqelik ob'ektlari va hodisalarining hayotiy ma'nosini bevosita tajribasini aks ettiradi. Tuyg'ular inson faoliyati va xatti-harakatlarining barcha turlariga hamroh bo'ladi. Tuyg'ular va his-tuyg'ular orqali biz odamlarga sevgini ko'rsatamiz va ko'rsatamiz, boshqariladigan va nazoratsiz harakatlar qilamiz. Maktabgacha yoshda shaxsiy rivojlanish asoslari qo'yiladi, shaxsiy xatti-harakatlar mexanizmlari shakllana boshlaydi. Iroda va o'zboshimchalik shaxsiyatning eng muhim neoplazmalariga aylanadi. Irodaning rivojlanishi bolaning motivatsion sohasini shakllantirish bilan bog'liq, o'zboshimchalik rivojlanishi xabardorlikni shakllantirish va xatti-harakatlarning vositachiligi bilan belgilanadi. Maktabgacha yoshda shaxsning o'zagi - tushuncha shakllanadi. Maktabgacha yoshdagi bolalarda u ko'plab omillar ta'siri ostida juda plastik bo'lib qoladi. Bola uchun ma'lum bir jins vakili sifatida o'zini o'zi anglash komponentlari, o'z vaqtida (o'tmishda, hozirgi va kelajakda) o'zini namoyon qilish, huquq va majburiyatlarga nisbatan o'zini baholash muhim ahamiyatga ega. Bola shaxs sifatida tug'ilgach, asta-sekin shaxsiyat xususiyatlariga va ijtimoiy munosabatlar sub'ektiga ega bo'ladi. Bolaning jamiyatga kirishi sotsializatsiya deb ataladi. Ijtimoiy o'zaro ta'sir qilish qobiliyati hayot davomida, kattalar bilan o'zaro munosabat jarayonida rivojlanadi. Maktabgacha yoshdagi bolalik davrida kattalar bilan muloqot rivojlanadi va turli shakllarni oladi. Ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish - bu bolaning o'ziga, boshqa odamlarga, atrofdagi dunyoga ijobiy munosabatini, bolalarning kommunikativ va ijtimoiy kompetentsiyasini rivojlantirish. Bolaning to'liq ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishining eng muhim asosi uning o'zini ijobiy his qilishidir: o'z qobiliyatiga ishonch, u yaxshi, uni sevadi. Darslikda Babunova T.M. quyidagi kontseptsiya berilgan: “Maktabgacha pedagogikada ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish bola o'zi yashaydigan jamiyat yoki jamoaning qadriyatlari, an'analari, madaniyatini o'rganadigan murakkab jarayon sifatida qaraladi. Maktabgacha tarbiyachining muvaffaqiyatli ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishini belgilovchi asosiy fazilatlar quyidagilardir: bolaning o'ziga nisbatan ijobiy munosabati (adekvat o'zini o'zi qadrlash, shakllangan o'zini o'zi anglash, o'ziga ishonch); boshqa odamlarga ijobiy munosabat (adekvat shaxslararo munosabatlar). Katta maktabgacha yoshda yaxlit o'z-o'zini tasavvurini shakllantirishga katta e'tibor beriladi: o'qituvchi bolalarni o'z his-tuyg'ularini tinglashga, his-tuyg'ulari va tajribalari haqida gapirishga undaydi. O'qituvchi va bolalarning uyushgan birgalikdagi faoliyati bolaning tengdoshlari jamiyatida o'z o'rnini topishga, o'zini ta'kidlashga, o'zini boshqalarga qarama-qarshi qo'yishga, turli xil ijtimoiy munosabatlarda faol pozitsiyani egallashga qaratilgan. boshqalar bilan oyoqqa turish. Bu bolaning o'z-o'zini anglashning yangi darajasini rivojlanishini ta'minlaydi, maktabgacha yoshdagi bolalarning ijtimoiy va axloqiy rivojlanishi va tarbiyasi muammolarini hal qiladi. 4 yoshdan boshlab bolada nima bo'lishi mumkinligi haqida birinchi g'oyalar paydo bo'ladi. Asosiy harakatlantiruvchi kuchi qiziquvchanlik bo'lgan bolaning kognitiv faoliyati g'ayrioddiy baquvvat va qat'iyatli bo'ladi. Bola allaqachon erkin harakatlana oladi va savollar berish va olingan javoblarni tushunish uchun etarlicha gapiradi. Ota-onalar bolaning kognitiv faolligini bostirmasliklari juda muhimdir. E.Eriksoe bu davrning asosiy xavf-xatarini bolaning tashabbuskorlik tuyg'usini bostirishi mumkin bo'lgan qiziquvchanligi va faolligi uchun o'zini aybdor his qilish ehtimoli deb hisoblaydi. Allaqachon besh yoshli bolalar axloqiy tanlov holatlari bilan bog'liq holda o'z xatti-harakatlarini nazorat qilish qobiliyatiga ega. Besh yildan so'ng, bolalar insoniy munosabatlarning me'yorlari va qoidalariga, ularning xatti-harakatlariga jiddiy qiziqishadi va axloqiy tanlov me'yorlari va holatlariga ongli ravishda rioya qilishadi, bu S.N.ning tadqiqotlarida aks etadi. Karpova va L.G. Lysyuk (1986), shuningdek, E.V. Subbotskiy (1977). Bolaning ijtimoiy dunyo haqidagi tasavvurlari uning olgan bilimlari asosida shakllanadi. Bolalarda shakllangan ijtimoiy tajribada bilim turli funktsiyalarni bajarishi mumkin. Funksiyalardan biri informativdir, ya'ni bilim ijtimoiy voqelikning turli tomonlari haqida ma'lumot olib boradi. Bola oladigan boshqa bilimlardan farqli o'laroq, ijtimoiy dunyo, odamlar, ularning munosabatlari va faoliyati to'g'risidagi bilimlar, albatta, hissiy bo'lishi kerak, hissiyotlarni keltirib chiqaradi. Ular hissiyot bilan ranglanishi, hissiyotlarni keltirib chiqaradigan potentsialni o'z zimmasiga olishi kerak, chunki bunday bilimlarning asosiy maqsadi paydo bo'lgan dunyoqarashga, munosabatga va atrof-muhitga faol-samarali munosabatga ta'sir qilishdir. Emotsional funktsiyaning bolaga ta'siri o'rganilayotgan ob'ektga qiziqishda, jonli ekspressiv reaktsiyalarda (kuladi, yig'laydi), ko'p marta takrorlashni so'rashda (ertak o'qish va hokazo) namoyon bo'ladi. Maktabgacha tarbiyachi, go'yo, uni bosib olgan taassurotlar va his-tuyg'ulardan zavqlanadi. Bu holat ijtimoiy tuyg'ularni tarbiyalash, ularni rivojlantirish uchun juda muhimdir. Ba'zi ijtimoiy tuyg'ular bola uchun mutlaqo mumkin emas (burch tuyg'usi, milliy g'urur, vatanparvarlik va boshqalar). Har doim ham bolalar kattalarning qayg'usi yoki quvonchining sababini tushuna olmaydi, ya'ni bolada insoniy his-tuyg'ularning butun gamuti mavjud emas. Maktabgacha yoshdagi bolalar urushlar paytida kattalarning qahramonligi haqidagi bilimlarni hissiy jihatdan katta qiziqish bilan idrok etadilar (tartibga solish funktsiyasi - bu bilimlarni muayyan harakatlar va harakatlarga loyihalashda ko'rinadi). Faoliyat maktabgacha yoshdagi bolani ijtimoiy voqelik va shaxsiyat rivojlanishi bilan tanishtirishning muhim shartidir. Faoliyat, ayniqsa qo'shma faoliyat, ijtimoiy tajribani uzatishning o'ziga xos maktabidir. So'zda emas, balki amalda bola kattalarning bir-biri bilan qanday munosabatda bo'lishini, qanday qoidalar va me'yorlar o'zaro munosabatlarni yoqimli qilishini ko'radi va tushunadi. Bola kattalar va tengdoshlari bilan birgalikdagi faoliyat jarayonida ularni tabiiy sharoitda kuzatish imkoniyatiga ega. Faoliyatda bola nafaqat ta'lim ob'ekti, balki ushbu jarayonning sub'ekti hamdir. Maktabgacha yoshdagi bola empatiyani, tajribani o'rganadi, o'z munosabatini ko'rsatish va uni yoshga mos keladigan faoliyatning turli shakllari va mahsulotlarida aks ettirish qobiliyatini egallaydi. O'yin bolaga uning atrofidagi hayotni modellashtirishning qulay usullarini beradi, bu unga erishish qiyin bo'lgan haqiqatni o'zlashtirishga imkon beradi (A.N. Leontiev). Eng muhim voqealar bolaning o'yinlarida aks etadi, ulardan jamiyatni nima tashvishga solayotganini, bolalarda qanday ideallar shakllanayotganini kuzatish mumkin. O'yinda atrofdagi dunyo voqealarini aks ettirgan holda, maktabgacha tarbiyachi go'yo ularning ishtirokchisiga aylanadi, dunyo bilan tanishadi, faol harakat qiladi. U o'yinda o'zi tasavvur qilgan hamma narsani chin dildan boshdan kechiradi. Bolaning ijtimoiy dunyoni bilishida kuzatish alohida o'rin tutadi. Ko'pincha kuzatish maktabgacha yoshdagi bola tomonidan ongsiz ravishda amalga oshiriladi. Kuzatish jarayoni har doim faol, garchi tashqi tomondan bu faoliyat zaif ifodalangan bo'lsa ham. Kuzatish natijasida maktabgacha yoshdagi bola paydo bo'lgan dunyoqarash uchun materialni tortadi, u (kuzatish) kognitiv qiziqishlarning rivojlanishini rag'batlantiradi, ijtimoiy tuyg'ularni keltirib chiqaradi va mustahkamlaydi, harakatlar uchun zamin tayyorlaydi. Muloqot bolani va kattalarni birlashtiradi, kattalarga ijtimoiy tajribani maktabgacha tarbiyachiga etkazishga yordam beradi va bola bu tajribani qabul qiladi. Muloqot bolaning turli ehtiyojlarini qondirishga qodir: kattalar bilan yaqinlikda, uni qo'llab-quvvatlash va qadrlashda, bilishda va hokazo.O'quv faoliyati maktabgacha yoshda tug'iladi. Sinfdagi ta'lim jarayonida bola bilimlarni muloqot qilishni tashkil etuvchi va bolalar tomonidan ularning rivojlanishini nazorat qiluvchi va kerakli tuzatishlarni amalga oshiradigan kattalar rahbarligida bilim olish imkoniyatiga ega. Yuqorida aytilganlardan quyidagi xulosaga kelishimiz mumkinki, erta bolalikda, atrofdagi dunyoni bilish bilan parallel ravishda, bola o'zini o'zi bilishda davom etadi. Bu jarayonda o'z-o'zini anglash markaziy va tartibga soluvchi funktsiyani bajaradi. Maktabgacha yoshdagi bolaning rivojlangan shaxsiyat neoplazmalari empatiya va o'z-o'zini nazorat qilishning dastlabki ko'rinishi bo'lib, bu o'z navbatida bolaning yoshi rivojlanishining ushbu bosqichida axloqiy yo'nalishi va xatti-harakatlarini aniqlaydi. Maktabgacha yoshda birinchi axloqiy holatlar paydo bo'ladi: axloqiy ong va axloqiy baholar shakllanadi, xatti-harakatlarni axloqiy tartibga solish shakllanadi, ijtimoiy va axloqiy tuyg'ular jadal rivojlanadi. Shunday qilib, har bir faoliyat turi o'ziga xos xususiyatga muvofiq shaxsning ijtimoiylashuv jarayoniga hissa qo'shadi va shuning uchun ham o'z-o'zidan, ham boshqa turlar bilan o'zaro bog'liqlikda muhim ahamiyatga ega. Bolalar va o'smirlar ijod saroyi negizida bolalarni erta rivojlantirish guruhlari ochildi. Ushbu guruhlarga bolalar bog'chasiga bormaydigan 3-5 yoshli maktabgacha yoshdagi bolalar kiradi. Ko'pgina bolalar bolalar bog'chalariga borish imkoniga ega emaslar, tengdoshlar va yangi odamlar bilan muloqot qilish har qanday yoshda juda muhimdir. Bizning dasturimiz bolaga boshqa odamlarning harakatlarini tushunish va baholashni o'rganishga, hamdardlik va tajriba kabi muhim fazilatlarni rivojlantirishga va axloqiy ko'rsatmalarni mustahkamlashga yordam beradi. Psixologik trening komplekslari bolalarga mushak va hissiy stressni engillashtirishga yordam beradi. "Ijtimoiylashtirish" fanidan dasturlar mavjud emas . Ushbu "Ijtimoiylashtirish" ta'lim dasturi erta va maktabgacha yoshdagi bolalarni tarbiyalash, o'qitish va rivojlantirish uchun namunaviy umumta'lim dasturiga asoslanadi. (L.A. Paramonova tomonidan tahrirlangan, M., 2004.) Bolalar bog'chasiga bormaydigan 3-5 yoshdagi bolalarga qaratilgan. "Ijtimoiylashtirish" dasturining maqsadi maktabgacha yoshdagi bolaning hissiy-irodaviy sohasini shakllantirish va muloqot qobiliyatlarini rivojlantirishdir. Vazifalar: ochiq havoda o'yinlar, qum terapiyasi, ertak terapiyasi orqali bolaning muloqot qobiliyatini rivojlantirish; salbiy xarakterli xususiyatlarning namoyon bo'lishiga salbiy munosabatni shakllantirish, ularni bartaraf etish yo'llarini topishni o'rganish; empatiyani rivojlantirish, ya'ni tushunish, empatiya va boshqa odamlarga yordam berish; o'zini namoyon qilish va ijodkorlik orqali bolaning shaxsiyatini har tomonlama rivojlantirishga hissa qo'shish; shaxsiy madaniyat va o'z individualligining asosini tashkil qiladi. Dasturni amalga oshirish muddati – 2 yil; soatlar soni - har bir o'quv yili uchun - 36 soat. Mashg'ulotlar haftada bir marta 25 daqiqadan o'tkaziladi. Dastur 4 ta asosiy blokga bo'lingan: 1-blok "Muloqot ko'nikmalarini rivojlantirish". Uning maqsadi 3-5 yoshdagi bolalarni yangi sharoitlarga moslashtirish (rivojlanish guruhiga kelgan bolalar bog'chalarga bormagan va moslashish muammolari), ijobiy xarakter xususiyatlarini shakllantirishga yordam berishdir. Ushbu blok yordamida bola hamkorlik qilish va boshqalarning manfaatlarini hurmat qilishni o'rganadi, ziddiyatli vaziyatlarda umumiy yechim topa oladi; boshqasini tinglash va eshitish qobiliyatini, muloqotda mimika, pantomima va ovozdan foydalanishni o'rganadi. 2-blok. Hissiy-irodaviy sohani shakllantirish. Maqsad: Bolaning hissiy sohasini rivojlantirishga ko'maklashish, hissiyotlar va his-tuyg'ularni turli xil ijtimoiy jihatdan maqbul usullarda namoyon qilish. Ushbu blok yordamida bolalar asosiy his-tuyg'ular bilan tanishadilar: qiziqish, quvonch, hayrat, qayg'u, g'azab, qo'rquv, uyat, aybdorlik, boshqa odamlarning hissiy namoyon bo'lishini turli belgilar (mimika, pantomima, ovoz). 3-blok. Ertak terapiyasi. Rolli o'yinlar orqali ertaklar bilan ishlash bolaga og'zaki va hissiy jihatdan "yaxshi" va nima "yomon" ekanligini tushunishga, huquqbuzar va xafa bo'lgan, kuchli va zaif, g'amxo'r va befarq rollarini sinab ko'rishga imkon beradi. ota-onaning roli va uning harakatini tashqaridan baholash, shuningdek, bolaga atrofdagi dunyoga va yaqinlariga turli ko'zlar bilan qarashga imkon beradi. 4-blok. Qum terapiyasi. Maqsad: bolalarning ba'zi psixologik muammolarini yashash va hal qilish (qo'rquv bilan ishlash, mustaqillikning yo'qligi, tajovuzkorlik, norozilik). Bola ko'pincha his-tuyg'ularini, qo'rquvini so'z bilan ifodalay olmaydi. Va keyin unga qum o'yinlari yordamga keladi. (Usul: O'yinchoq figuralari yordamida tashvishli vaziyatlarni qayta tiklash, qumdan o'z dunyongizning rasmini yaratish). Bola stressdan xalos bo'ladi. U hayotiy vaziyatlarni ramziy ijobiy hal qilish tajribasiga ega bo'ladi. Bu tajriba ongsizga kiradi va u erda qayta ishlanadi. Va shunday vaqt keladiki, biz bolaning xatti-harakatlaridagi o'zgarishlarni sezishimiz mumkin. U o'zining "qum" tajribasini haqiqatda qo'llashni boshlaydi. Dastur psixotrening shaklida qurilgan bo'lib, uning maqsadi konstruktiv muloqot qilish ko'nikmalarini rivojlantirish, psixologik xavfsizlik hissi, dunyoga ishonch, muloqotdan zavqlanish qobiliyati, shaxsiy madaniyat asoslarini shakllantirish, empatiya va o'z shaxsiyligini rivojlantirish. O'qituvchi bolaning harakatlari salbiy baholanishidan qo'rqmasligi uchun qulay muhit yaratadi. Hech qanday baho yo'q, tanqid ham yo'q! Bolaga bo'lgan ishonch muhiti va do'stona munosabat uning ichki dunyosini ochishga imkon beradi, unga muammolarini baham ko'rishni o'rganishga imkon beradi. Maktabgacha pedagogika va psixologiya sohasidagi olimlarning ko'p yillik tadqiqotlari shuni ko'rsatdiki, bola hayotining birinchi yillarida uning shaxsiyatining asosiy tuzilmalari qo'yiladi, bu uning uchun muhim vazifa va alohida mas'uliyat yuklaydi. maktabgacha ta’lim muassasalarining ota-onalari va o‘qituvchilarida yangi o‘sib kelayotgan avlodda zarur fazilatlarni tarbiyalash. Binobarin, ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish muammosi maktabgacha ta'lim nazariyasi va amaliyotida ayniqsa dolzarb bo'lib qoladi. Bu fakt boshqaruv organlari va ta'lim muassasalari faoliyatini belgilaydigan asosiy federal hujjatlarda o'z aksini topgan. Rossiya Federatsiyasining "Rossiya Federatsiyasida ta'lim to'g'risida" gi Qonunining 12-moddasida ta'lim dasturlari va ta'lim mazmuniga qo'yiladigan talablar "talabalarning o'z fikr va e'tiqodlarini erkin tanlash huquqini amalga oshirishga ko'maklashish, rivojlanishini ta'minlashi kerak". har bir shaxsning qobiliyatlari, uning shaxsini oilada va jamiyatda qabul qilingan ma'naviy, axloqiy va ijtimoiy-madaniy qadriyatlarga muvofiq shakllantirish va rivojlantirish. Maktabgacha ta'lim bo'yicha Federal davlat ta'lim standarti (bundan buyon matnda FSES DO deb yuritiladi) shuningdek, bolalik davrining qiymati va ahamiyatini, bolani ta'lim munosabatlarining sub'ekti sifatida tan olish muhimligini va uning shaxsiy ehtiyojlarini hisobga olish zarurligini ko'rsatadi. Ushbu hujjatda bola rivojlanishining bir necha yo'nalishlari ta'kidlangan bo'lib, ular orasida ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish muhim o'rin tutadi, bu "maktabgacha ta'lim muassasasida o'z oilasiga, bolalar va kattalar jamoasiga hurmatli munosabat va daxldorlik tuyg'usini shakllantirish" vazifalarini o'z ichiga oladi. tashkilot; mehnat va ijodning turli turlariga ijobiy munosabatni shakllantirish; kundalik hayotda, jamiyatda, tabiatda xavfsiz xulq-atvor asoslarini shakllantirish, bolaning o'ziga, boshqa odamlarga, atrofdagi dunyoga ijobiy munosabatini rivojlantirish, bolalarning kommunikativ va ijtimoiy kompetensiyasi. Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda shuni ta'kidlashimiz mumkinki, maktabgacha yoshdagi bolalarning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi hozirgi vaqtda ustuvor yo'nalishlardan biri bo'lib, rus ta'limini, shu jumladan maktabgacha ta'limni yangilashning strategik yo'nalishlari toifasiga kiradi va turli xil fanlar, shu jumladan pedagogika, psixologiya, sotsiologiya , jamiyatda bolaning shaxsiyatining rivojlanish xususiyatlarini tavsiflashga imkon beradi. Maktabgacha yoshdagi bolaning rivojlanishi kattalarning bevosita ishtiroki bilan juda tez sodir bo'ladi, ular har bir bolaning individualligini namoyon etishi, jamiyat normalari va an'analari bilan tanishishi, zarur tajribaga ega bo'lishi va qadriyat asoslarini o'rnatishi uchun maqbul sharoitlarni yaratadi. ijtimoiy madaniyat elementlariga munosabat. Bu yosh davri insonning keyingi hayoti uchun javobgardir, chunki bu erda bolaning shaxsiyati eng muhim fazilatlarni (axloq, ma'naviyat, ijtimoiy faollik, mustaqillik, o'zini o'zi bilish, tashabbuskorlik va boshqalar) tarbiyalash orqali jadal shakllanadi. o'zgaruvchan sharoitlarda harakat qilish imkonini beradi va shu bilan uning o'zini o'zi rivojlantirishi va o'zini o'zi anglashiga hissa qo'shadi. Bundan kelib chiqadiki, bolaning kattalarga o'z faoliyatida sherik sifatida munosabati muhim bo'lib, bu maktabgacha yoshdagi bolani narsalar, qadriyatlar va munosabatlar dunyosiga kiritadi. Uzoq vaqt davomida olib borilgan tadqiqotlar maktabgacha yoshdagi bolaga odamlar dunyosiga kirish, uning sotsializatsiyasi murakkab jarayonida malakali yordam ko'rsatish zarurligini ishonchli isbotlaydi. Bola o'zi uchun mavjud bo'lgan ijtimoiy muhitda etarli darajada harakat qilish qobiliyatini rivojlantirishi, nafaqat o'z shaxsiyati, balki boshqa odamlarning qadr-qimmatini anglashi, dunyoga nisbatan his-tuyg'ulari va munosabatlarini ifoda eta olishi kerak. jamiyatning madaniy an'analari bilan. Ijtimoiylashtirish - bu bolaning ijtimoiy tajribani o'zlashtirish va ko'paytirish jarayoni, bu unga faol harakat qilish va jamiyatning boshqa a'zolari bilan o'zaro munosabatda bo'lish imkonini beradi. Bizning fikrimizcha, maktabgacha yoshdagi bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishi o'z-o'zini rivojlantirishga hissa qo'shadigan, o'z-o'zini rivojlantirishga hissa qo'shadigan o'ziga va atrofdagi dunyoga, tengdoshlari va kattalar bilan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qadriyatli munosabatni shakllantirishning maqsadli tashkil etilgan jarayoni sifatida tushuniladi. - maktabgacha tarbiyachining o'zini bilishi va o'zini o'zi anglashi. Bu katta yoshdagilarning katta sa'y-harakatlarini va ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishning pedagogik texnologiyasining o'zaro bog'liq bosqichlariga rioya qilishni talab qiladigan juda uzoq jarayon: Rivojlanayotgan predmetli-fazoviy ta'lim muhitini, shu jumladan individuallashtirish, bolalarning gender xususiyatlari va ijtimoiylashuvi uchun shart-sharoitlar tizimini yaratish; Har bir o'quvchining individual shaxsiy xususiyatlari (shaxsiy fazilatlar, ko'nikmalar, ehtiyojlar, bolalarning shaxsiy tajribasi, boshqalar bilan munosabatlari va boshqalar) to'g'risidagi ma'lumotlarni to'plash va tahlil qilish; Ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish bo'yicha bolalar bilan ishlashni uzoq muddatli rejalashtirishni ishlab chiqish (ishning asosiy yo'nalishlari); Ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish bo'yicha bolalar bilan tizimli ishlarni amalga oshirish (turli xil shakllar, usullar, vositalar, ish usullari va usullari); Mavjud ijtimoiy va hissiy muammolarni tuzatish. Shunday qilib, ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishning ushbu pedagogik texnologiyasini amalga oshirish jarayonida ushbu jarayonning muvaffaqiyati kattalarning kasbiy mahorati darajasiga bog'liq bo'lib, ular bolalarda ijtimoiy dunyo, ularning atrofidagi odamlar, o'zlari, tabiat va boshqalar haqida g'oyalarni shakllantiradi. inson tomonidan yaratilgan dunyo, ijtimoiy ko'nikmalar, o'ziga bo'lgan ishonch, axloqiy ong, ijtimoiy tuyg'ularni, faol hayotiy pozitsiyani va bolaning o'z motivatsiyasidan, bu uning atrofidagi dunyoni o'rganishga, birgalikdagi faoliyat bilan shug'ullanishga intilishdan iborat. boshqa bolalar va kattalar bilan mashg'ulotlar, ularning qobiliyatlarini ko'rsatish. Mustaqil fikrlash, kommunikativ va nutq qobiliyatlari va malakalarini rivojlantirish, kognitiv va ijodiy faoliyatni faollashtirish katta ahamiyatga ega. Maktabgacha tarbiyachi o'z atrofida sodir bo'layotgan voqealarga sherik bo'lishi, yuzaga kelgan nizolarni oqilona hal qila olishi va turli vaziyatlarda o'z his-tuyg'ulari va xatti-harakatlarini boshqarishi kerak. Ijtimoiy va shaxsiy rivojlanish sharti - bu ijtimoiy muhitning mavjudligi, bolalar va kattalar bilan muloqot qilish, bolalarning birgalikdagi faoliyati. Shu sababli, bolaning ijtimoiy dunyoda o'z vaqtida va to'liq rivojlanishini ta'minlash uchun kattalar uchun ushbu jarayonning xususiyatlari va umumiy qonuniyatlarini bilish, uni ijtimoiy soha ob'ektlari, jamiyat bilan tanishtirish muhimdir. yaqin atrof-muhit. Bu bolani yaratilgan muhitda erkin harakatlanishga, o'z sub'ektlarini sevishga, qadrlashga, hurmat qilishga va ularga g'amxo'rlik qilishga o'rgatadi. Yuqoridagilarni umumlashtirib, shuni xulosa qilishimiz mumkinki, bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishining asosi kattalarga bo'lgan bog'liqlik va ishonch tuyg'usining paydo bo'lishi, uning atrofidagi dunyoga va o'ziga bo'lgan qiziqishning kuchayishi, bolaning ijtimoiy va shaxsiy rivojlanishining asosi. maktabgacha yoshdagi bolani xatti-harakatlarning ichki motivlariga aylantiradi. Maktabgacha yoshdagi har bir bolaning hayotidagi muhim kattalar insoniy munosabatlarning xilma-xilligi to'g'risida g'oyani shakllantirishi, ularni jamiyatdagi hayot qoidalari va normalari bilan tanishtirishi, ularga nimaga adekvat javob berishga yordam beradigan xatti-harakatlar modellari bilan jihozlashi kerak.
|
| |