nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
II. Asosiy qism - I. Kirish II. Asosiy qism

|
I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 2/5 | Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 55,53 Kb. | | #261529 |
Bog'liq Mustaqil ish Noorganik materiallarII. Asosiy qism
2.1 Noorganik moddalar haqida
Noorganik moddalar (noorganik birikmalar) — organik boʻlmagan oddiy moddalar va kimyoviy birikmalar, yaʼni ularning tarkibida uglerod boʻlmagan moddalar. Shuningdek, baʼzi uglerodli birikmalar (karbidlar, siyanidlar, karbonatlar, uglerod oksidlari, CO va CO 2 va anʼanaviy ravishda noorganik deb tasniflanadigan baʼzi boshqa moddalar). Noorganik moddalar organik moddalargagina xos boʻlgan uglerodli tuzilishiga ega emas.
Barcha noorganik birikmalar ikki katta guruhga boʻlinadi:
—Oddiy moddalar — bir unsur atomlaridan iborat boʻladi;
—Murakkab moddalar ikki yoki undan ortiq unsurlarning atomlaridan tashkil topadi.
Oddiy moddalar fizik va kimyoviy xossalariga koʻra, quyidagilarga boʻlinadi:
asosiy metallar (Li, Na, K, Mg, Ca va b.);
nometallar (F2, Cl2, O2, S, P va b.);
amfoter oddiy moddalar (Zn, Al, Fe, Mn va b.);
asl gazlar (He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn).
Murakkab moddalar kimyoviy xossalariga koʻra quyidagilarga boʻlinadi:
Oksidlar :
asosiy oksidlar (CaO, Na2O va b.);
kislotali oksidlar (CO2, SO3 va b.);
amfoter oksidlar (ZnO, Al2O3 va b.);
qoʻsh oksidlar (Fe3O4 va b.);
tuz hosil qilmaydigan oksidlar (CO, NO va b.);
Gidroksidlar ;
asoslar (NaOH, Ca(OH)2 va b.);
kislotalar (H2SO4, HNO3 va b.);
amfoterli gidroksidlar (Zn(OH)2, Al(OH)3 va b.);
Tuzlar:
oʻrta tuzlar (Na2SO4, Ca3(PO4)2 va b.);
kislota tuzlari (NaHSO3, CaHPO4 va b.);
asosiy tuzlar (Cu2CO3(OH)2 va b.);
qoʻsh va/yoki kompleks tuzlar (CaMg(CO3)2, K3[Fe(CN)6], KFeIII[FeII(CN)6] va b.);
Binar birikmalar:
kislorodsiz kislotalar (HCl, H2S va b.);
anoksik tuzlar (NaCl, CaF2 va b.);
boshqa binar birikmalar (AlH3, CaC2, CS2 va b.)
Tarkibida uglerod boʻlgan noorganik moddalar
Ushbu moddalar anʼanaviy ravishda noorganik kimyo sohasiga tegishli hisoblanadi:
Karbonatlar
Karbidlar
Ssiyanidlar
Uglerod oksidlari
Siyanatlar
Noorganik tiosiyanatlar (tiosiyanatlar)
Selenosiyanatlar
Karbonil komplekslari
Moddalar sinflari oʻrtasidagi genetik bogʻliqlik
Genetik bogʻlanish - bu bir sinfga tegishli moddani boshqa sinf moddasiga aylantirish imkoniyatini aks ettiruvchi birikmalar sinflari oʻrtasidagi bogʻliqlikdir.
Genetik qator - bir xil kimyoviy unsurni oʻz ichiga olgan moddalarning oʻzgarishlarini aks ettiruvchi zanjir.
|
| |
Muayyan boshqaruv tuzilishi

Muayyan boshqaruv tuzilishibir qator kamchiliklardan, chunonchi, funktsional bo’linmalarning ishlashlarini muvofiqlashtirish darajasi yuqori emasligi, rahbarlarning vazifalari va hukuklari unga muvofiqlashmaganligi, shuning pirovard natijalari uchun aniq va mas’ul хodimlarning yo’qligi, funktsional bo’linmalar o’rtasida ish yuzasidan nizomlarning mavjudligi, boshqaruv apparatida ishga byurokratik munosabatda bo’lish hollarining mavjudligi kabilardan holi emas. Bu kamchiliklarni bartaraf etish uchun muntazam - funktsional (aralash) turdagi boshqaruv tuzilishimavjud.
Kurort mehmonxonalari - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

29
bo‘ladi. Ba’zan bolalar dam olishi va o‘ynashi
uchun joylar, shuningdek
sport
inshootlari (basseynlar, sport zallari, sport maydonchalari va b.) ham nazarda tutiladi.
Kurort mehmonxonalarining nomerlar fondi asosan bir-ikki o‘rinli nomerlardan
tashkil topadi. Ayrim hollarda nomerda uxlash uchun uchinchi o‘rinni (bola uchun)
joylashtirish imkoniyati nazarda tutiladi. Kurort mehmonxonasida mijozlar nisbatan
uzoq muddat (1 oygacha) yashaganligi uchun nomerlarda kiyim-kechak va
choyshablarni saqlash uchun nisbatan katta shkaflar o‘rnatiladi.
Nomerda kunduzgi
dam olish zonasi ajratiladi. Bu zona lojiya, balkon, verandani qamrab oladi.
Kurort mehmonxonalari qulay tabiiy-iqlimiy sharoitlarga ega joylarda: dengiz
sohilida, ko‘l yaqinida, shifobaxsh buloqlar oldida, tog‘ hududida quriladi.
So‘nggi yillarda dam olish uchun mo‘ljallangan
kurort komplekslari ko‘plab
qurilmoqda. Dam olish shart-sharoitlariga har xil talablar qo‘yilishi munosabati bilan
kurort komplekslari tarkibiga har xil yo‘nalishdagi, shinamlik darajasi, sig‘imi,
qavatliligi ham har xil bhlgan mehmonxonalar kiritiladi.
Kurort komplekslarining asosiy
fondi shinamlik darajasi, foydalanish rejimi,
sig‘imi (100-800 o‘ringa mo‘ljallangan) har xil bo‘lgan mehmonxonalarda
joylashadi. Oilalar uchun mo‘ljallangan nomerlarga ega mehmonxonalar ham
mavjud. Ba’zan bunday nomerlar alohida oshxonaga ega
bir-ikki xonali kvartira
tarzida jihozlanadi. Dam olish shart-sharoitlari (shinamlik, narxlar va h.k.)ga
qo‘yilgan har xil talablar ko‘pgina madaniy komplekslar hududida kempinglar va
bungalolar qurilishiga olib keldi.
Odatda kurort komplekslarida umumiy, maishiy, tibbiy va sport xizmatlarining
katta qismi umumiy kurort muassasalari tomonidan ko‘rsatiladi.
Buning uchun
umumiy kurort restoranlari, barlari, qahvaxonalari, kattalar va bolalar uchun
oshxonalar, ko‘p funksiyali zallar, kinoteatrlar, savdo korxonalari, stadionlar, sport
zallari, tennis kortlari, sport va o‘yin maydonchalari, berk va ochiq basseynlar, ot
sporti markazlari va h.k. quriladi. Plyajlarni jihozlashga, qayiq bandargohlari tashkil
etishga, suv sporti (yelkanli sport, suv chang‘isi, suv velosipedi) bilan shug‘ullanish
uchun
shart-sharoitlar yaratishga, tog‘ komplekslarida – osma arqon yo‘llari va
funikulyorlar qurishga katta e’tibor beriladi.
-sxema. Jahon turistik tashkiloti tomonidan tavsiya etilgan joylashtirish

37
Mehmonxona korxonalarining shinamlik darajasiga ko‘ra tasnifini ko‘rib
chiqishda xalqaro amaliyotda yuzaga kelgan tasniflarni hamda ularni amalga oshirish
tartibini bevosita belgilovchi hujjatlarni ishlab chiqishga nisbatan yondashuvlarni
alohida qayd etib o‘tish kerak.
Birinchi yondashuvda bunday hujjatlarni ishlab chiqish, amalga tatbiq etish va
nazorat qilish bilan davlat organlari shug‘ullanadi, ya’ni mehmonxona korxonalari
shinamlik darajasining, balki, boshqa joylashtirish vositalarining, shuningdek
ovqatlanish korxonalarining davlat tomonidan belgilangan rasmiy tasnifi mavjud.
Xususan, bunday yondashuvga misollar Fransiya va Rossiyada kuzatiladi. Fransiya
milliy tasnifi Hunarmandchilik va turizm ishlari bhyicha savdo vazirligining 1966 yil
13 iyuldagi 66
371 son qarori bilan amalga kiritilgan. Rossiya Federatsiyasida
mehmonxonalarni tasniflash RF – GOST R 50645-94 «Turistik-ekskursiya xizmatlari
khrsatish. Mehmonxonalar tasnifi» davlat standartiga asosan amalga oshiriladi.
Ikkinchi yondashuvda hujjatlarni ishlab chiqish, amalga oshirish va nazorat
qilish bilan kasaba uyushmalari va birlashmalari shug‘ullanadi. Masalan,
Germaniyada bu jarayonlarni Mehmonxona va restoran xo‘jaliklari birlashmasi
(EHOGA), Shveysariyada – Shveysariya mehmonxona sohiblari uyushmasi amalga
oshiradi.
Jahon amaliyotida shunday holatlar ham uchraydiki, bir mamlakat doirasida bir
nechta tasniflash tizimlari amal qiladi. Masalan, Buyuk Britaniyada «tojlar» tizimi
bilan bir qatorda, Britaniya turistik agentliklar uyushmasi –
«Britich Travel
Authority» (BTA) tomonidan taklif qilingan tasniflash tizimi qo‘llaniladi:
- byudjet mehmonxonalari – shaharning markaziy qismida joylashgan va
qulayliklar minimumiga ega mehmonxonalar;
- turistik toifadagi mehmonxonalar – tarkibida restoran va bar bo‘lishi shart;
-
o‘rtacha toifadagi mehmonxonalar – xizmat khrsatish saviyasi ancha yuqori
bo‘lgan mehmonxonalar;
- birinchi toifa mehmonxonalar – shinamlik darajasi juda yuqori bo‘lgan, a’lo
darajada xizmat ko‘rsatiladigan mehmonxonalar;
- oliy toifa mehmonxonalar – yashash va xizmat ko‘rsatish ekstra darajada bo‘lgan
mehmonxonalar.
Buyuk Britaniyada amal qiluvchi «tojlar» tizimini «yulduzlar» tizimi bilan
uyg‘unlashtirish uchun «tojlar»ning umumiy miqdoridan bitta «yulduz»ni ayirish
kerak (masalan, to‘rt «tojli» daraja uch «yulduzli» darajaga teng).
Yuqorida ko‘rib chiqilgan Britaniya agentliklari uyushmasi tomonidan taklif
qilingan mehmonxonalarni tasniflash tizimi ham shunday muvofiqlikni nazarda
tutadi:
- byudjet mehmonxonalari – 1 yulduz;
- turistik toifa mehmonxonalari – 2 yulduz;
-
o‘rtacha toifa mehmonxonalar – 3 yulduz;
- birinchi toifa mehmonxonalar – 4 yulduz;
- oliy toifa mehmonxonalar – 5 yulduz.
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti - bet 11

24
qilib quriladi va binoning poypesh yoki yerto‘la qavatida joylashtiriladi. Bunday
hovli puxta rejalashtirilib qurilgan hollarda hovliga kiruvchi va undan chiquvchi
avtomashinalarning marshrutlari mos kelmaydi va kesishmaydi.
Kichik sig‘imli mehmonxonalarda ba’zan ikkita kirish joyi: asosiy kirish joyi va
maishiy xizmat khrsatish xonalariga kirish joyi, shuningdek xo‘jalik maqsadlari
uchun mo‘ljallangan hovlida yuklash va yuk tushirish maydonchasi qurish bilan
kifoyalanadilar.
Mehmonxonalarning har xil binolari va xonalari o‘z funksional vazifasiga qarab
mehmonxonaning turar joy, umumiy va xizmat ko‘rsatish-xo‘jalik qismlariga
birlashtiriladi. Bu qismlar har xil joylashtirilishi hisobiga mehmonxonalarning hajm
va maydon tuzilishi ham har xil bo‘ladi. Mehmonxonalarni loyihalash va qurish
amaliyotida bir nechta shunday tuzilishlar yuzaga kelgan. quyida ularning
asosiylarini ko‘rib chiqamiz.
Idoraviy mehmonxonalar - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

27
xonalari (instruktorlar turistik guruhlar bilan metodik ish olib borishi uchun) mavjud
bo‘ladi. Bunday xonalar majmui turistik marshrut turiga va mazkur marshrut bhylab
turistlarning harakatlanish usuliga bog‘liq.
Turistik-sport mehmonxonalarida turistik va sport anjomlari va jihozlari
(chang‘i, konki, chana, ov va baliq ovi anjomlari, qayiqlar, baydarkalar va h.k.)ni
ijaraga berish shoxobchalari nazarda tutiladi. Turistik-sport mehmonxonasining
xususiyatiga qarab, bunday shoxobchalar to‘plami har xil bhlishi mumkin. Shunga
hxshash anjomlarni ijaraga berish shoxobchalari kurortlar va dam olish zonalarida
joylashgan motellar va kempinglarda ham bo‘lishi mumkin.
Qoida tariqasida, bunday mehmonxonalarda ko‘rsatiladigan xizmatlar to‘plami
yaxshi rivojlangan, umumiy ovqatlanish korxonalari ancha rang-barang bo‘ladi.
Ularda «ko‘ngilochar ovqatlanish» korxonalari (kunduzgi va tungi barlar), do‘konlar,
kiosklar va h.k. ishlab turadi. Shinamlik darajasi yuqori bo‘lgan mehmonxonalarda
basseynlar, saunalar, kegelbanlar, barlar, restoranlar, madaniy hordiq markazlari ham
bo‘ladi.
Turistik mehmonxonalarni turizmning madaniy va ma’rifiy turlarini ma’qul
ko‘ruvchi, shinamlik va xizmat ko‘rsatish darajasiga ancha katta talablar qo‘yuvchi
turistlar harakatlanadigan marshrutlarda joylashtirish lozim. Bundan tashqari, turistik
mehmonxonalardan avtoturizm, sport va transport turizmining ayrim turlari bilan
shug‘ullanuvchi, kongresslar, festivallar va anjumanlarga keluvchi, shuningdek har
xil aralash turistik sayohatlar chiquvchi mijozlarni qabul qilish va ularga xizmat
khrsatish uchun ham foydalanish mumkin.
Marshrutda joylashishiga qarab, turistik mehmonxonalar asosiy muassasalar
(to‘g‘ri va halqali marshrutlardagi boshlang‘ich yoki oxirgi punktlar) sifatida yoki
marshrut o‘rtasida turistlar nisbatan uzoq dam olishi uchun mhljallangan oraliq
muassasalar sifatida faoliyat ko‘rsatadi.
Foydalanishning mavsumiyligiga qarab, mehmonxonalarning mazkur turidan,
qoida tariqasida, butun yil davomida foydalanishga mo‘ljallangan doimiy turizm
muassasasi sifatida foydalaniladi.
Mehmonxonalarning funksional o‘ziga xosliklari ularni barcha loyihalash-
qurilish hududlarida va iqlimiy kichik hududlarda loyihalash, qurish va ulardan
foydalanish imkonini beradi.
Sportchilar uchun mo‘ljallangan mehmonxonalar

31
Motellarning joylashishi ularning vazifasi, shaharlar va shaharchalarning
joylashgan o‘rni, avtomobil yhllari tarmog‘i, kelish yo‘llarining mavjudligi, muayyan
joyning tabiiy-iqlimiy sharoitlari, davolash manbalari, tarixiy joylar hamda turistik
jihatdan diqqatga sazovor boshqa joylarning mavjudligi bilan belgilanadi.
Avtoturistlar dam olishi uchun qulay shart-sharoit yaratish, avtomobil yo‘lining
shovqini va changidan nomerlarni thsish maqsadida motelning dam olish zonasi bu
yhldan ma’lum masofa (50-250 m) uzoqda joylashishi kerak. Bunda uchastka
muayyan turistik ob’ekt yo‘lidagi avtoturistlar asosiy oqimi yo‘nalishining hng
tomonida joylashgani ma’qul.
Motellarni joylashtirishda mamlakatning eng diqqatga sazovor tarixiy joylari va
hududlarini bog‘lovchi oldindan belgilangan marshrutlar bhylab uzoq muddatli
sayohatlar tashkil etish imkoniyatini nazarda tutish zarur. Bu holda yuqorida zikr
etilgan barcha talablardan kelib chiqib motellar tarmog‘ini kompleks joylashtirish
avtoturistlarda doimiy qiziqish uyg‘otadi va ular sayohat chog‘ida rang-barang
taassurotlar olishini ta’minlaydi.
Chet elda motellar qurish amaliyotida kam qavatli (ikki qavatdan baland
bo‘lmagan) motellar an’anaviy hisoblanadi. Chunonchi, AQShda 60 ming motelning
80% dan ko‘prog‘ini kam qavatli motellar tashkil etadi.
Darhaqiqat, kam qavatli motel bir qancha ustunliklarga ega:
-
avtoqhnalg‘ani nomer yaqinida joylashtirish mumkin;
-
konstruksiyalari juda sodda bo‘ladi;
- talabdagi mavsumiy o‘zgarishlarga tez moslashtirish mumkin;
- barcha nomerlarni ufqning chiroyli tomonlariga qaratib qurish mumkin;
- engil konstruksiyalardan qurilgan kam qavatli motel binosi ko‘p qavatli va og‘ir
konstruksiyali binolarga qaraganda ancha arzonga tushadi.
Joylashgan yeriga qarab - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

25
Zamonaviy mehmonxona faqat yashash joyi bo‘lib xizmat qilmaydi. Ko‘pincha
nomerlar fondining bir qismidan firmalar va muassasalarning ofislari, vaqtinchalik
vakolatxonalari sifatida ham foydalaniladi.
Mehmonxonalarda bugungi kunda har xil mijozlar:
- turli anjumanlar, kongresslar, simpoziumlar, yarmarkalarning ishtirokchilari;
- musobaqalar, tanlovlarning ishtirokchilari;
-
xizmat bo‘yicha, davolanish, dam olish uchun tashrif buyurgan alohida
fuqarolar;
-
davlat doirasida ma’lum marshrut bo‘yicha ketayotgan, chet eldan kelgan
turistlar va h.k. joylashtiriladi.
Mijozlar ehtiyojidan kelib chiqib, mehmonxonalar har xil funksional vazifalarni
bajaradi va ularga har xil talablar qo‘yiladi. Bunday mehmonxonalarda mijozlar bilan
ishlash ular bo‘ysunuvchi idoralar rahbariyati tomonidan tasdiqlangan mehmonxona
xizmatlari ko‘rsatish qoidalariga asosan amalga oshiriladi. Ammo mazkur
mehmonxonalarda amal qiluvchi qoidalarning birorta ham bandi
O‘zbekiston Respublikasining mehmonxona biznesini tashkil etish bo‘yicha
qonun hujjatlariga zid bo‘lmasligi kerak. Funsional vazifasiga qarab mehmonxonalar:
- ishbilarmonlar uchun – umumiy tipda, idoraviy, yig‘ilishlar, kengashlar va h.k.
uchun;
- dam olish uchun mehmonxonalar – turistik, kurort mehmonxonalari,
avtoturistlar uchun, motellar, kempinglar;
- mehmonxonalarning maxsus turlari – tranzit yo‘lovchilar uchun, sportchilar
uchun va boshqalar uchun quriladi.
Mamlakatimizda asosan ma’lum ish yuzasidan nisbatan qisqa muddatga
keluvchi odamlarga, shuningdek har xil maqsadda sayohat qilayotgan fuqarolarga
mo‘ljallangan umumiy tipdagi mehmonxonalar ayniqsa keng tarqalgan. Bunday
mehmonxonalar shaharning markaziy qismida, jamoat, ma’muriy, savdo markazlari
yaqinida joylashadi va shaharning turli tumanlari bilan yaxshi transport aloqasini
nazarda tutadi. Mazkur mehmonxonalar odatda maxsus ko‘kalamzorlashtirilmagan
nisbatan kichkina yer maydonlariga ega bhladi. Belgilangan normalarga ko‘ra, yer
maydoni hajmi mehmonxona sig‘imiga qarab bir joyga 15-55 m ni tashkil etadi.
Umumiy tipdagi mehmonxonalarning nomerlar fondi asosan bir, ikki o‘rinli va
khpincha uch hrinli nomerlardan tashkil topadi. Bu nomerlarda, qoida tariqasida,
ishlash uchun joy mavjud bo‘ladi. Bir qancha mehmonxonalarda bir o‘rinli nomerlar
miqdori nomerlar fondining 40-50% ni tashkil etadi. Mehmonxonalarda aloqa
bo‘limi, ayrim hollarda – bank bo‘limi ishlab turadi, muzokara va yig‘ilishlar
o‘tkazish uchun alohida joylar nazarda tutiladi.
Kompyuter tarmoqlarining sinflari

|
Kompyuter tarmoqlarining sinflari
|
bet | 3/37 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #144960 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari” fanidan Mustaqil Ish-1-fayllar.org3.Kompyuter tarmoqlarining sinflari
Tarmoqlarni turli me’yorlarga ko’ra sinflarga ajratish mumkin. Bular:
1)o’tkazish qobiliyati, ya’ni ma’lumotlarni tarmoqqa uzatish tezligiga
muvofiq:
- past 100 Kbit/ s gacha;
- o’rta 0,5-10 Mbit/s gacha;
- yuqori 10 Mbit/s dan ortiq.
2) uzoq kommunikatsiya tarmoqlari bilan ishlash tezligi, ularning fizik
o’lchoviga muvofiq:
- LAN ( Local-Area Network) lokal tarmoq (bir ofis, bino ichidagi aloqa);
- CAN (Campus-Area Network) - kampus tarmoq, bir-biri bilan telefon yoki
modemlar bilan ulanish, ammo etarlicha bir-birlaridan uzoqda joylashgan
kompyuter lokal tarmoq;
- MAN (Metropolitan-Area Network) katta tezlik bilan aloqa uzatish (100
Mbit/s) imkoniyatiga, katta radiusga (bir necha o’n km) axborot uzatuvchi
kengaytirilgan tarmoq;
- WAN (Wide-Area Network) keng masshtabli (mintaqaviy) maxsus qurilma
va dasturlar bilan ta’minlangan alohida tarmoqlarni birlashtiruvchi yirik tarmoq;
- GAN (Global-Agea Network) global (xalqaro, qit’alararo) tarmoq;
3) tarmoq tugunlari turi bo’yicha (tugun - hisoblash tarmoqlari va ularning
alohida elementlari ulangan joyi). Boshqacha aytganda, tugunga shaxsiy, mini - va
katta kompyuterlar, alohida tarmoq ham kiradi. Masalan, umumiy foydalanish
tarmoqlaridagi alohida kompyuterlar (boshqachasiga ularni stantsiyalar deb ham
yuritishadi) tugunlarga misol bo’la oladi. Unchalik katta bo’lmagan alohida
tarmoqlar kampus tarmog’i uchun tugun bo’ladi.
4) tugunlar munosabatiga ko’ra:
- bir xil rangli (peer-to-peer), uncha katta bo’lmagan, bir xil mavqega ega
kompyuterlar (bu erda hamma kompyuterlar ham «mijoz», ya’ni tarmoqning oddiy
foydalanuvchisi, ham «server», ya’ni tarmoq foydalanuvchilariga xizmat
ko’rsatishni ta’minlovchi bo’lishi mumkin). Macalan, WINDOWS 95 OS tarmog’i
tarqatilgan (Distributed) tarmoqlar. Bunda serverlar tarmoq foydalanuvchilariga
xizmat ko’rsatadi, biroq tarmoqni boshqarmaydi;
-server (Server based) yoki markazlashgan boshqarishga ega tarmoqlar. Bu
erda tarmoqning bosh elementi serverdir. Qolgan tugunlar serverning resurslaridan
foydalanishi mumkin (masalan, Novell NetWare, Microsoft LAN Mananger va
boshqalar).
5) tarmoq operatsion sistemalarini ishlatish bo’yicha (tarmoq OS):
gomogenli - hamma tugunlarda bir xil yoki yaqin operatsion sistemalardan
foydalaniladi (masalan, WINDOWS OS tarmog’i);
geterogenli - bir vaqtning o’zida bir nechta tarmoq operatsion sistemalari
ishlatiladi (masalan, Novell NetWare va WINDOWS).
|
| |
Qiymat Bo’shliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, firma quyidagi olti xil strategik xatti-harakatlarni amalga oshirishi mumkin

|
Qiymat Bo’shliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, firma quyidagi olti xil strategik xatti-harakatlarni amalga oshirishi mumkin
|
bet | 2/3 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 18,39 Kb. | | #111753 |
Bog'liq Kompaniya ahvolining tahliliQiymat Bo’shliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, firma quyidagi olti xil strategik xatti-harakatlarni amalga oshirishi mumkin:
yetkazib beruvchilar bilan o’zi uchun qulay narxlar to’g’risida kelishib olishi
yetkazib beruvchilar bilan ularning xarajatlarini kamaytirish maqsadida ish olib borishi
moddiy xarajatlarni nazorat qilish uchun orqaga tomon integratsiyalanishi
arzonroq o’rinbosar tarkibiy qismlardan foydalanishga urinishi
taqsimotning narxlari maqbul bo`lgan yangi manbalarini topishi
zanjirning boshqa qismlarida tejamkorlik evaziga farqni kamaytirishga urinishi mumkin
Qiymat Bo’yicha raqobatbardoshlikning boy berilishiga sabab zanjirning ichki sohalarida bo’lsa, quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiqdir:
byudjetning ichki moddalarini taftish qilish
ishchilarning va qimmatbaho asbob-uskunalarning mehnat unumdorligini ko’tarishga urinish
ba’zi texnologik jarayonlarni firmaning o’zida emas, balki chetda bajarish foydaliroq bo’lish-bo’lmasligini o’rganib chiqish
resurslarni tejovchi texnologik yangiliklarni investitsiyalash
qiymatning xavf tug’dirayotgan tarkibiy qismlarini ishlab chiqarish va asbob-uskunalarga yangi investitsiyalar obyekti sifatida ko’rib chiqish
mahsulotning qiymatini kamaytirish maqsadida uni yangilash
Firmaning raqobat pozitsiyasi kuchini baholash
Firmaning raqobat prozitsiyalarini baholash uchun muvaffaqiyatning asosiy omillari bo’yicha balli baholar shkalasidan foydalaniladi. Bunda firma va uning raqiblari bo’yicha ana shunday omillar solishtirib ko’riladi.
Umumiy qoida: kompaniya o`zining raqobatdagi kuchli jihatlarini ko’paytirib borishi va o`zining raqobatchilikdagi zaif jihatlarini himoya qilishi kerak. U o’z strategiyasida o`zining kuchli jihatlariga tayanishi va zaif jihatlarini mustahkamlashga oid chora-tadbirlarni ko’rishi lozim.
Ayni paytda raqiblarning kuchli jihatlari reytingi hujumning qaysi tomondan bo`lishini va aksincha, raqiblarning zaif tomoni qayerda ekanligini ko`rsatadi. Agar aynan kompaniya raqobatda kuchli bo`lgan jihatlarda raqiblar zaif bo’lsa, ushbu vaziyatdan foydalanib qolish chora-tadbirlarini ko’rish lozim.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qiymat Bo’shliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, firma quyidagi olti xil strategik xatti-harakatlarni amalga oshirishi mumkin
|
Mavzu: Kompaniya ahvolining tahlili reja: Kompaniya ahvolini tahlil qilish uslubiyoti - bet 3

MAO / Kuch birligi salmoq O’rganilayotgan Kompaniya Mahsulotning sifati/ishlanishi 0,10 8 (0,80) Nufuz / imidj 0,10 8 (0,80) Materiallar / qiymat 0,05 5 (0,25) Texnologik san’at 0,05 8 (0,40) Ishlab chiqarish quvvatlari 0,05 9 (0,45) |
Mavzu: Kompaniya ahvolining tahlili reja: Kompaniya ahvolini tahlil qilish uslubiyoti
|
bet | 3/3 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 18,39 Kb. | | #111753 |
Bog'liq Kompaniya ahvolining tahliliBu sahifa navigatsiya:
- MAO / Kuch birligi salmoq O’rganilayotgan Kompaniya
- Mahsulotning sifati/ishlanishi 0,10 8 (0,80)
- Nufuz / imidj 0,10 8 (0,80)
- Materiallar / qiymat 0,05 5 (0,25)
- Texnologik san’at 0,05 8 (0,40)
- Ishlab chiqarish quvvatlari 0,05 9 (0,45)
Kompaniyaning raqiblarga nisbatan strategik kuchini baholashning namunasi. (reyting shkalasi: eng zaif - 1, eng kuchli - 10, qavs ichida - salmoqning reyting bahosiga Ko’paytmasi)
MAO / Kuch birligi
|
salmoq
|
O’rganilayotgan Kompaniya
|
A raqib
|
B raqib
|
V raqib
|
Mahsulotning sifati/ishlanishi
|
0,10
|
8 (0,80)
|
5 (0,50)
|
9 (0,90)
|
6 (0,60)
|
Nufuz / imidj
|
0,10
|
8 (0,80)
|
7 (0,70)
|
10 (1,00)
|
6 (0,60)
|
Materiallar / qiymat
|
0,05
|
5 (0,25)
|
5 (0,25)
|
6 (0,30)
|
4 (0,20)
|
Texnologik san’at
|
0,05
|
8 (0,40)
|
5 (0,25)
|
5 (0,25)
|
4 (0,20)
|
Ishlab chiqarish quvvatlari
|
0,05
|
9 (0,45)
|
7 (0,35)
|
10 (0,50)
|
6 (0,30)
|
FOYDALANILGAN INERNET SAYTLARI.
www.ziyonet.uz
www.uzvip.uz
www.referat.uz
www.doc.uz
|
| |
Аsosiy adabiyotlar - Kompyuter tarmoqlarining rivojlanish evalyutsiyasi. Kompyuter tarmoqlarining asosiy protokollari

Musaev M.M. “Kompyuter tizimlari va tarmoqlari”. Toshkent.: “Aloqachi” nashriyoti, 2013 yil. 8 bob. 394 bet. – Oliy o‘quv yurtlari uchun qo‘llanma.
Andrew S. Tanenbaum. Computer Networks, Fourth Edition. Publisher; Prentice Hall, 2011y.
Olifer V.G., Olifer N.А. Kompyuterni seti. Printsipi, texnologii, protokoli. Uchebnik. - SPb. Piter. 2010g.
Vatamanyuk А. Sozdanie, obslujivanie i administrirovanie setey. SPb. Piter. 2010 – 282 s.
Guk M. Entsiklopediya. Аpparatnыe sredstva lokalьnыx setey. - SPb.: Piter, 2002. -576 s.
Velixov А.V. i dr. Kompyuterni seti. Uchebnoe posobie po administri- rovaniyu lokalьnыx i obʼedenennыx setey. 3-e izd. dop. i isp. - M.: Nov. Izd. dom. 2005 g.304 s.
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. Toshkent. «O‘zbekiston», NMIU, 2017. – 488 b.
Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta'minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. Toshkent. «O‘zbekiston», NMIU, 2017. – 48 b.
Mirziyoev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik O‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. Toshkent. «O‘zbekiston», NMIU, 2016. – 56 b.
Broydo V.L. Arxitektura EVM i sistem. Uchebnik dlya vuzov.- SPb. Piter. 2009.- 720 s.
Sil'ker B.Ya., Orlov S.A. Organizasiya EVM i sistem. Uchebnik dlya vuzov. – SPb. Piter.2004. -668.
Broydo V.L. "Vichislitel'nie sistemi, seti i telekommunikasii" - SPb.: Piter. 2003.
Olifer V.G., Olifer N.A. Setevie operasionnie sistemi. - SPb.Piter. 2006 g.
Taymsher - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

30
Taymsherlardagi sotuvlarning umumiy hajmi 1991 yilda faqat Yevropada 3,74
mlrd. dollarni tashkil qildi. Taymsher kurortlari jahonning 75 mamlakatida mavjud.
Apartamentli
mehmonxonalar.
Uzoq vaqt yashashga mo‘ljallangan
apartamentli
mehmonxonalar,
oddiy
mehmonxonalarga
qaraganda, foydali
maydonining kattaligi va ularda mijozlar uzoq vaqt yashashi bilan farq qiladi.
Nomerning qo‘shimcha maydoni odatda qulay kreslo va divan qo‘yilgan
mehmonxona hamda ko‘p funksiyali qaznoqqa ega kichik oshxona shaklida bo‘ladi.
Apartamentli mehmonxonalar (yoki
apartotellar) oilasining ko‘chib kelishi, uzoq
muddatli xizmat safari, seminarlarga qatnash zarurligi
tufayli shaharda uzoq vaqt
yashashga majbur bhlgan o‘z mijozlariga uydagiga o‘xshash shart-sharoitlar yaratadi.
Aksariyat mehmonlar nomerni uzoq muddatga oladi. Yashash muddatining
uzoqligiga qarab ularga ko‘pincha chegirma beriladi. Bunday mehmonxonalarda
ovqatlanish korxonalari, biznes markazi, dam olish joylari nazarda tutiladi.
Joylashtirish ob’ektlarining yana bir shakli –
pansionlar ham jahon amaliyotida
ancha keng tarqalgan.
Ularda yashash, odatdagi mehmonxonalarda yashashga
qaraganda, ancha arzon turadi. Mehmonxonadan pansionning asosiy farqi shundaki, u
toifalarga ajratilmaydi. Ammo bu pansionda yashash sharoiti mehmonxonadagi
yashash sharoitidan yomon degan ma’noni anglatmaydi.
Pansion joylashtirish ob’ektlarining erkin shakli bo‘lib, u odatda qurilish paytida
mehmonxona sifatida tasavvur qilinmagan binolarda tashkil etiladi. Pansionning
o‘ziga
xos xususiyati shundaki, u nisbatan kichkina, odatda 10-20 kishiga
mo‘ljallangan nomerlar fondiga ega bo‘ladi. Ko‘pincha
pansion bir oilaga tegishli
bo‘ladi. Bu oila pansionni boshqarish bilan birga, mijozlarga xizmat ham ko‘rsatadi.
Pansionda yashash bahosiga faqat uy sharoitida tayyorlangan nonushta kiritiladi. Bu
yerda muhit mehmonxonadagiga qaraganda iliqroq bo‘ladi. Mana shu jihat,
narxlarning pastligi bilan birga, mijozlarni o‘ziga tortadi.
Nimeta tizimi- - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

130
Masalan, «Edelveys» tizimida bronlash mehmonxona nomerlarining vizual rejasi
yordamida amalga oshiriladiki, bu bronlash operatsiyasini ancha yengillashtiradi.
«
AMADEUS» bronlash bilan shug‘ullanadigan eng mashhur kompyuter
tizimidir. U boshqa tizimlarga qaraganda ko‘proq miqdorda xalqaro xizmatlar
ko‘rsatishga qodir. «AMADEUS» Hotels tizimi yer yuzidagi 35 000 mehmonxona va
boshqa joylashtirish vositalari haqida aniq ma’lumotlarni taklif qiladi. U
mehmonxonaning joylashgan manzili, bo‘sh o‘rinlarning mavjudligi, ko‘rsatiladigan
xizmatlar to‘plami va narxlar haqida ma’lumotlar beradi.
Mehmonxona xizmatlarini bronlash bo‘limlari Internet tarmog‘ida ham mavjud.
Ularning eng mashhuri Travel Web dir. U 1996 yilda AQShning «Pedasus Systems»
kompyuter kompaniyasi tomonidan ochilgan. Travel Web jahonning 94 mamlakati,
barcha yetakchi mehmonxona tarmoqlari va 200 dan ortiq aviakompaniya haqida
axborot beradi. Bronlashdan tashqari, u ma’qul mehmonxonalar va aviareyslarni
qidirish tizimiga ham ega.
Tushuntirish xati

|
Tushuntirish xati
|
bet | 1/28 | Sana | 22.06.2021 | Hajmi | 6,04 Mb. | | #15158 |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI SAMARQAND DAVLAT ARXITEKTURA QURILISH INSTITUTI
«Arxitektura» fakulteti
«Landshaft dizayni va interyer» kafedrasi
Bitiruv malakaviy ishi (loyihasi) ning
TUSHUNTIRISH XATI
Mavzu: “Chorsu” san’at galereyasi interyerlarining badiiy yechimi
Diplomant: Qurbonova G
Rahbar: Qurbonov Sh.M
«Landshaft dizayni va interyer»
kafedrasi mudiri: Qurbonov Sh.M
Samarqand-2017
MUNDARIJA
Kirish .......................................................................
Arxitekturaviy rejalashtirish qismi ...........................
Badiiy qismi .............................................................
Hayotiy faoliyat xavfsizligi qismi ............................
Ekologiya qismi ........................................................
Xulosa .......................................................................
Adabiyotlar ro‘yxati .................................................
KIRISH
|
| |
Dvigatellarning texnik holati va ekspluatatsion

Volume: 02 Issue: 07 | Jul-2022
ISSN: 2181-2624
www.sciencebox.uz
Analytical Journal of
Education and Development
136
DVIGATELLARNING TEXNIK HOLATI VA EKSPLUATATSION
XUSUSIYATLARIGA TA'SIR QILUVCHI OMILLAR
Б. Туманбоева
Магистр Талаба, Наманган мухандислик-қурилиш
институти
А. Р. Нормирзаев
Т.Ф.Н., Доцент, Наманган мухандислик-қурилиш институти
М. А. Тўхтабоев
PhD доцент, Наманган мухандислик-қурилиш институти
Annotatsiya: Maqolada dvigatel ish sharoitida tabiiy-iqlim sharoitini salbiy ta’siri va
uning omillari ko‘rib chiqilgan. Tabiiy iqlim sharoiti transport vositasining dvigateli ish
tartibaga ta’siriga ko‘ra ishlash rejimlari bayon etilgan. Ular atrof-muhit havosining harorati,
atmosfera bosimi, havo oqimi tezligi, yog'ingarchilik miqdori, qish davrining davomiyligi va
boshqalar bilan tavsiflanadi.
Kalitso’zlar: dvigatel, ish rejimi, harorat, sovuq, mo‘tadil, issiq, chidamlilik.
Dvigatelning asosiy texnik va iqtisodiy omillaridan biri ishonchlilik va chidamlilikdir.
Chidamlilik xizmat muddati va resurs bilan tavsiflanadi [1,2,3,4,5,6,7-16]. Resurs, o'z navbatida,
ko'plab omillar ta'sirida o„zgarib boradi:
Shu jumladan:
tabiiy-iqlim sharoitlari;
dvigatellarning ishlash tartibi (ichki yonuv dvigatellari o'rnatilgan mashinalar);
sarflanadigan materiallarning sifati (ishchi aralashma,
moylash materiallari, texnik
suyuqliklar) va boshqa omillar.
Tabiiy-iqlim omillari.
Ushbu omillar ichki yonish dvigateliga butun ishlash davrida hamroh bo'ladi.
Ular atrof-muhit
havosining harorati, atmosfera bosimi, havo oqimi tezligi, yog'ingarchilik miqdori, qish
davrining davomiyligi va boshqalar bilan tavsiflanadi.
O'z navbatida, harorat rejimi statistik ko'rsatkichlar bo'yicha baholanadi:
haroratni taqsimlash qonuni;
o„rtacha yillik harorat va uning og„ishlari (min, maks va boshqalar);
yilning eng issiq va sovuq oylarining o'rtacha harorati;
ma'lum haroratli davrning o'rtacha davomiyligi (masalan, 10 ° C dan past, minus 40 ° C dan
past va boshqalar).
Iqlim omillarining ko'pgina ko'rsatkichlari o'zaro bog'liq bo„lib, qor qoplami bo'lgan kunlar soni
o'rtacha yillik havo harorati bilan bog'liqlik bo„lib, bu bog'liqlik quyidagicha aniqlanadi:
Ds = 263 - 10tv, (1)
Mehmonxona biznesini kompyuterlashtirish

127
Agar mehmonxonaning nomerlari va xizmat xonalari elektron qulflar bilan
jihozlangan bo‘lsa, kompyuter yordamida ularni yagona
tarmoqqa birlashtirish
mumkin. Bu tarmoq ham bir qancha qo‘shimcha vazifalarni bajaradi:
markaziy pultdan berilgan komanda bo‘yicha nomerni blokirovka qilish, bir yoki
bir nechta nomerni ochish;
nomerga ruxsatsiz kirishga harakat qilingan taqdirda trevoga signalini olish;
eshikning holati (ochiq
berk, qaysi kalit bilan ) haqida axborot olish;
nomerda mehmon bor-yo‘qligi haqida axborot olish.
Ammo bu funksiya ayrim
mamlakatlarda taqiqlangan, chunki mehmonning shaxsiy hayotiga aralashish
hisoblanadi.
3. Mehmonxonani boshqarish kompyuter tizimlari
Mehmonxona majmuini markazlashtirilgan tartibda
boshqarish kompyuter
tizimlari hatto yirik mehmonxona faoliyatini ham ko‘p vaqt va kuch sarflamasdan
muvofiqlashtirish imkonini beradi. Tizim quyidagi vazifalarni hal qiladi:
biznes-jarayonlarni oqilonalashtirish, qog‘ozli hujjat aylanishi hajmini
kamaytirish;
xizmatlar va xodimlar faoliyati ustidan nazoratni kuchaytirish;
mehmonlarga xizmat ko‘rsatish sifatini yaxshilash;
operatsion harajatlarni oqilonalashtirish;
statistik va analitik funksiyalar.
Professional tizimlar zamirida ko‘plab mehmonxonalarning
muvaffaqiyatli ish
tajribasi yotadi. Bu tajriba yildan yilga oshib bormoqda va yangi professional
ishlovlarda takomillashtirilmoqda. Hozirgi vaqtda avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimini tanlashda mehmonxonalar diqqatiga sazovor bo‘lgan bir nechta professional
ishlovlar mavjud.
Mehmonxona xo‘jaliklarini avtomatlashtirish kompleks tizimlari ko‘pligiga
qaramay, bunday tizimlarni tuzishning asosiy prinsiplari ancha o‘xshash.
Barcha tizimlar mehmonxonaning asosiy xizmatlari, chunonchi: nomerlar fondi,
ma’muriy, tijorat, muhandislik, umumiy ovqatlanish
xizmatlari faoliyatini
avtomatlashtiruvchi dasturlar paketidan tashkil topadi. Dasturlarning o‘zi funksional
prinsipga ko‘ra tuzilgan.
Masalan, nomerlar fondini boshqarish xizmati (Front office)ni avtomatlashtirish
dasturi nomerlar fondini boshqarish, rezervlash, bronlash, mehmonlarni ro‘yxatga
olish,
joylashtirish, yashash va ko‘rsatilgan xizmatlar bahosini avtomatik tarzda
yozish yo‘li bilan mehmonlarning hisobvaraqlarini yuritishni ta’minlash imkonini
beradi.
Restoranlar, barlar hamda umumiy ovqatlanishning boshqa bo‘limlarida
mijozlarga xizmatlar ko‘rsatish va ular bilan hisob-kitob qilishni avtomatlashtirishga
mo‘ljallangan dastur quyidagi vazifalarni bajaradi: mehmonlarning ovqatlanishi va
zallarning yuklanishini boshqarish
dasturlarini yuritish, omborda va ishlab
chiqarishda oziq-ovqat mahsulotlari mavjudligini kuzatish, oziq-ovqat omboriga
128
talabnomalarni
rasmiylashtirish, ishlab chiqarish oziq-ovqat mahsulotlarining
harakatini hisobga olish va nazorat qilish, taomlar va menyuni kalkulyatsiya qilish.
Tizimlarning servis modullari hujjatlar va xatlarni tayyorlash va chop etish,
operatsion, statistik va moliyaviy hisobotlar tuzishga mo‘ljallangan.
Kichik
mehmonxonalarda asosan Front offise ni avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan
soddalashtirilgan tizimlar qo‘llaniladi. quyida shunday tizimlarning ayrimlarini ko‘rib
chiqamiz.
Mehmonxonaning aloqa vositalari

133
tashqari, aloqa markazi qo‘shimcha daromad manbai hamdir, chunki mehmonxonalar
odatda mehmon xonasidan amalga oshirilgan xalqaro so‘zlashuvlar qiymatiga 50%
ustama qo‘yadi.
Aloqa markazi uzzukun, bosh ma’mur ofisining grafigi bir xil tartibda – uch
smenada ishlaydi. Ushbu xizmat
xodimlari har qanday vaziyatda, ayniqsa,
favqulodda holatlarda,
asabiy muhitga qaramay, xotirjamlikni saqlashlari muhim
ahamiyatga ega.
Tayanch iboralar: Rezervlash xizmati, qayta bronlash (Overbooking), guruhiy
bronlash, qabul qilish (reseption), VIP –mijozlar,
elektron qulf, Fidelio, Lodging
Touch, Nimeta
tizimlari, Edelveys tizimi, Amadeus Calileo, Sabre va Worldspan.
Mustaqil nazorat qilish uchun topshiriq va savollar:
1. Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari qanday ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi?
2. Rezervlashning markazlashtirilgan tizimi qaysi tarmoqlar orqali ishlaydi va unda
qanday ma’lumotlar beriladi?
3. Bronlash tartibi va mijozdan olinadigan dastlabki ma’lumotlar haqida gapirib
bering.
4. Bronlashning qanday tartib qoidalari mavjud?
5. Bronlash xizmati qaysi bo‘limlar bilan aloqada bo‘ladi?
6. Mehmonlarni ro‘yxatga olish xizmati qanday xizmat va u nimalarni o‘z ichiga
oladi?
7. Mijozni ro‘yxatdan chiqarish qanday amalga oshiriladi?
8. Qabul qilish xizmatini qanday jihatlari mavjud?
9. Zamonaviy mehmonxona biznesi qanday kompyuterlashtirilgan?
10. Mehmonxonalarda qanday kompyuter tizimlari ishlatiladi?
Ishga qabul qilish - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti4. Ishga qabul qilish
Xodimlarni baholash o‘tkazilgandan keyin, nihoyat, ko‘plab nomzodlar orasidan
eng yuqori baho olgan bita talabgor tanlab olinadi. Tarmoq rahbari uni firmaga ishga
olishga rozilik berganidan so‘ng yangi xodim Bilan shartnoma tuziladi. Shartnomani
muhokama qilish ishga yollash jarayoning tarkibiy qismi ekanligini hisobga olish
lozim. Shu sababli suhbatlashish paytida og‘zaki shaklda bo‘lsa ham qilingan takliflar
shartnomaning tarkibiy qismi hisoblanadi. Odatda “shartnoma” atamasi ikki taraf
o‘rtasida yuridik jihatdan rasmiylashtirilgan bitimni anglatadi. Har qanday shartnoma
kimdir taklif qilinishi va kimdir bu taklifni qabul qilishini nazarda tutadi.
Ishga olinayotgan xodimga taqdim etilishi lozim bo‘lgan shartnomaning shartlari
va muddatlari haqidagi axborotning minimal hajmiga quyidagi ma’lumotlar kiradi:
taraflar(ish beruvchi va xodim)nomi;
ishning nomi;
ishni boshlash sanasi(shartnoma ma’lum muddatda tuzilayotgan bo‘lsa
shartnoma muddati tugaydigan sana);
mehnat haqining tarif stavkasi yoki hisob-kitob qilish usuli;
mehnatga haq to‘lashning davriyligi(haftalik, oylik, b.);
bayram kunlari va ularga haq to‘lash;
kasallik va baxtsiz tasodif tufayli ta’tillarni rasmiylashtirish va ularga haq to‘lash
qoidalari;
pensiyani hisob-kitob qilish sxemasi va pensiya sug‘urtasi davlat tizimi xodimga
nisbatan amal qilish-qilmasligi haqida ma’lumot;
shikoyatlar berish tartibi;
shartnoma muddati tugagunga qadar xodim ishni to‘xtatish haqida xabarnoma
olishi yoki ariza berishi lozim bo‘lgan muddat.
Mehnat shartnomasida yuqorida zikr etilgan barcha bandlar bo‘lishi lozim.
Tayanch iboralar: Inson resurslari, xodimlarni boshqarish, xodimlarni tanlash,
xodimlarni baholash, ishga qabul qilish, shartnoma.
|
| |

124 
Mustaqil nazorat qilish uchun topshiriq va savollar

126
yuzdan ortiq xizmatchilari istalgan vaqtda quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha axborot
olishlari mumkin:
rezervlash;
bosh ma’mur ofisi;
jamoaviy tashriflarni rasimylashtirish;
doimiy mijozlar haqida ma’lumotlar;
hisobotlar matn muharriri;
transport agentliklarining xizmatlari uchun schyotlar;
turlarni rasmiylashtirish;
ma’muriy-xo‘jalik masalalari;
foiz daromadlarini boshqarish;
kompleks dasturlar tuzish;
ulgurji savdo;
kompyuter bo‘yicha hisob-kitoblar uchun interfeys;
kinofilmlar namoyishini buyurtma qilish uchun interfeys;
savdo nuqtalari uchun interfeys;
ekologik nazorat;
markazlashtirilgan rezervlash;
shahar grossbuxi;
kreditorlik qarzlari;
kondominium egalarining schyotlari;
uyushmalarni boshqarish;
nomerlarni uzoq muddatga berganlik uchun ijara haqi;
taymsherlar uchun ijara haqi.
O‘rta va katta mehmonxonalarda ma’murning ish joyi schyotlar va haridlarni
nazorat qilish va rasmiylashtirish uchun mini-kompyuter bilan jihozlanadi.
Mehmonxonada odatda monitorlar bilan jihozlangan yana bir nechta xizmatlar:
savdo nuqtalari, ta’minot xizmati, konferens-zal va boshqa xizmatlar ham faoliyat
ko‘rsatadi. Kichik mehmonxonalar so‘rovlarni rasmiylashtirish uchun mini-
kompyuterdan alohida foydalanishi yoki uni mahalliy tarmoqqa ulashi mumkin.
Magistratura mutaxassisligiga kirish sinovlari uchun maxsus fanlardan

Magistratura mutaxassisligiga kirish sinovlari uchun maxsus fanlardan
Download
208,94 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
03.02.2024
Hajmi
208,94 Kb.
#151118
Download
208,94 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Magistratura mutaxassisligiga kirish sinovlari uchun maxsus fanlardan
Download
208,94 Kb.
Matnni ko'rish
Lodging Touch tizimi - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti Lodging Touch tizimi mehmondo‘stlik sanoati uchun dasturlar ishlab chiqish
sohasidagi yetakchi tashkilotlardan biri – AqShning MAI Hospitality kompaniyasi
tomonidan yaratilgan. Bugungi kunda Lodging Touch tizimi mehmonxona biznesini
kompleks avtomatlashtirish dasturiy vositalarining eng zamonaviylaridan biri
hisoblanadi. Dastur to‘la rusifikatsiya qilingan va MDH bozori uchun
moslashtirilgan. Boshqa shunga o‘xshash tizimlardan farqli o‘laroq, Lodging Touch
tizimi Windows NT operatsion muhitida faoliyat ko‘rsatadiki, bu uning faoliyat
doirasini ancha kengaytiradi, shuningdek u bilan ishlash usulini oson o‘zlashtirish
imkonini beradi.
Tizim mehmonxonaning turli bo‘limlari: porte, restoran xizmati, sotish,
banketlar tashkil etish bo‘limini avtomatlashtiruvchi dasturlarning birlashtirilgan
paketidan tashkil topgan. Lodging Touch tizimi buxgalteriya dasturlari, mehmonxona
daromadini oqilonalashtirish tizimlari, pullik televideniye, telefon, nomerga kirishni
nazorat qilish va b. tizimlar bilan bog‘lanishi mumkin.
Lodging Touch-Porte tizimi modul prinsipiga asosan tuzilgan. Operatsion blok
tizimning bosh bo‘g‘inini tashkil etadi. U nomerlarni bronlashtirish (bronni
rasmiylashtirish va bekor qilish, kutish varaqlarini yuritish, mehmonxona qavatlarini
ko‘zdan kechirish), mehmonlarni joylashtirish va ro‘yxatdan chiqarish, to‘lovlarni
kiritish va tungi audit taomili funksiyalarini qo‘llab-quvvatlaydi. Shu yerda
mehmonxonadagi holat to‘g‘risidagi hisobotni (grafik yoki jadval variantlarida)
ko‘zdan kechirish, turli-tuman ma’lumotlar (mehmon kartochkalari, pasport
ma’lumotlari va h.k.) olish mumkin.
Lodging Touch tizimining boshqa ayrim dasturiy modullari qatoriga tariflarni
boshqarish bloki, nomerlar fondini boshqarish bloki (nomerlarni tozalash va
xodimaning ish grafigini tuzish uchun mo‘ljallangan) kiradi. Lodging Touch tizimida
turistik agentliklar bilan ishlash dasturiy bloki ham bo‘lib, u agentliklardan olingan
buyurtmalarni rasmiylashtirish, vositachilik haqini hisoblash, skidkalar va maxsus
takliflarni belgilash, statistika ma’lumotlarini ko‘zdan kechirish imkonini beradi.
Lodging Touch tizimining MDH mamlakatlaridagi rasmiy distribyutori LIBRA
Interneshnl kompaniyasidir.
|
| |
Fidelio tizimi- - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti Fidelio tizimi-Mehmonxonalar va restoranlar uchun boshqaruv tizimlari
yaratishga ixtisoslashgan dunyodagi eng yirik Micros-Fidelio korporatsiyasining
kompleksi eng ko‘p tarqalgan universal mahsul hisoblanadi. Fidelio tizimi 100 dan
ortiq yirik mehmonxona tarmoqlari (Sheraton, Hilton, Marriot, Kempinsky, Hyatt va
h.k.)da o‘rnatilgan. MDH va Boltiqbo‘yi mamlakatlari hududidagi 90 dan ortiq
mehmonxonalar ham o‘z faoliyatida mana shu texnologiyalardan foydalanadi.
Fidelio tizimi mehmonxona ishining nomerlarni kompyuterda rezervlashtirish,
mehmonlarni ro‘yxatga olish, joylashtirish va ro‘yxatdan chiqarishdan nomerlar
fondini boshqarish, buxgalteriya va moliya ishlarini yuritishgacha bo‘lgan barcha
bosqichlarini qo‘llab-quvvatlaydi. Tizim muomalada juda sodda bo‘lib, biron-bir
alohida shaxsiy kompyuterlarni taqozo etmaydi va har qanday kattalikdagi
mehmonxonalarda foydalanish uchun mosdir.
Kompleks funksional jihatdan bir nechta modulga ajratilgan: bronlashtirish,
nomerlar fondini boshqarish bloki, tariflarni boshqarish (ko‘rib chiqish, o‘zgartirish,
oqilonalashtirish), xizmatlarni paketlashtirish (konfiguratsiya, realizatsiya, kuzatish,
xizmatlar ko‘rsatish, hisob-kitob qilish va sh.k.), mehmonlarni ro‘yxatga olish va
ro‘yxatdan chiqarish, hisobotlar tayyorlash va sh.k.
Bronlashtirish moduli 20 dan ortiq har xil vazifalarni bajarish, chunonchi:
xonalarning mavjudligi haqidagi axborotni ko‘zdan kechirish, mijozlarning
ma’lumotlar bazasini yuritish, har qanday toifaga mansub mehmonlar uchun
nomerlarni bronlashtirish, hisob va statistikani yuritish, avtomatik faks jo‘natish
imkonini beradi. Hisobotlar moduli mehmonxona ishida zarur bo‘lgan
ma’lumotnomalar, shakllar, statistik materiallarning qayrib 300 turini tayyorlashga
yordam beradi. Nomerlar holati, mehmonxonaning to‘lganlik darajasi, unda
yashayotgan mehmonlar, joriy moliyaviy holat to‘g‘risidagi hisobotlar shular
jumlasidandir.
Fidelio tizimi to‘la rusifikatsiya qilingan va MDH bozori uchun moslashtirilgan.
qoida tariqasida, Fidelio tizimini mehmonxonalar restoranlar uchun mo‘ljallangan
Micros kassa-hisob-kitob majmui bilan birga o‘rnatadilar. qo‘shimcha tarzda moliya-
xo‘jalik faoliyatini avtomatlashtirish dasturi, sotish va marketing bo‘limi ishini
tashkil etish dasturi, bosh muhandis dasturi va boshqa dasturlar yetkazib berilishi
mumkin.
Barcha dasturlar yagona birlashtirilgan tizim tarzida ishlaydi. Fidelio tizimi DOS
operatsion muhitida faoliyat ko‘rsatadi. Fidelio FO tizimini o‘rnatish bahosi har bir
buyurtmachi uchun alohida hisoblanadi va birinchi navbatda tizimning
komplektlanishi va mehmonxonaning kattaligiga bog‘liq bo‘ladi.
MDH bozorida Micros-Fidelio firmasining eksklyuziv distribyutori sifatida
so‘nggi yillarda HRS (Hotel & Restaurant Systems) kompaniyasi ish olib bormoqda.
129
HRS dasturiy ta’minot va apparat vositalarini to‘liq o‘rnatadi, xodimlarga tizim bilan
ishlashni o‘rgatadi va foydalanuvchilarni qo‘llab-quvvatlash bilan shug‘ullanadi.
|
| |
Kompyuter tarmoq turlari - Reja: Paket va kanallarni kommutatsiyalash

|
Reja: Paket va kanallarni kommutatsiyalash
|
bet | 5/6 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 117,26 Kb. | | #151243 |
Bog'liq Kompyuter tizimlari va telekomunikatsiyaKompyuter tarmoq turlari
Kompyuter tarmoqlarini turlarga ajratishda turli belgilarga asoslanish mumkun: tanlangan texnologiyasiga, xududiy о’lchamiga, masofasi, tadbiq soxasi, xavola qilingan xizmatlar tafsilotiga, foydalanilgan qurilmalari va dasturiy ta‟minotiga vaxokazo.
Global tarmoqlar. Kompyuter tarmoqlarini turlashning eng oddiy usuli ularni xududiy joylashishlariga qarab maxalliy (lokal) va global tarmoqlarga ajratishdir.
Global tarmoqlar (Wide Area Network, WAN) bir-biridan katta masofalarda joylashgan (turli shaxarlardagi, turli davlatlardagi va turli qitalardagi) kompyuterlarni birlashtiradi.
Global tarmoqlar maxalliy tarmoqlarga qaraganda ancha avval paydo bо’lgan, - bu meynfreymlar deb ataluvchi katta kompyuterlar xukumronlik qilgan davrida 60 yillarning ikkinchi yarmida sodir bо’lgan. Katta korxonalar odatda turli shaxarlarda joylashgan bо’limlarda bittadan kompyuterga ega bо’lganlar. Bu kompyuterlarni о’zaro ulash korxonaga katta ustunlik bergan, masalan korxona xizmatchilarining barchasiga qayerda bо’lishlaridan qatiy nazar yagona markaziy axborotlar omboridan foydalanish imkoniyatini yaratgan. U vaqtda korxona maxalliy tarmoqni yaratishga zarurat sezmagan, bir bino doirasida tarmoqqa ulash uchun xech qandek boshqa kompyuter bо’lmagan, sababi kompyuterlarning narxi juda yuqori bо’lganligi tufayli korxona kо’p kompyuter sotib ola olmagan.
Global kompyuter tarmoqlarini yaratish ancha oddiy masalalarni xal qilishdan boshlangan – kompyuterga terminal orqali uzoq masofadan (yuzlab va xatto minglab kilometr) turib ega bо’lish. Terminallar kompyuter bilan telefon tarmog’i orqali modem yordamida ulangan. Bundek tarmoqlar kо’p sonli foydalanuvchilarga bir necha quvvatli kompyuterlarning taqsimlanuvchi resurslariga masofaviy ega bо’lishni ta‟minlagan. Terminal – kompyuter turidagi masofaviy ulanishlar bilan bir qatorda bir oz vaqtdan sо’ng kompyuter – kompyuter turidagi masofaviy aloqa tizimlari paydo bо’ldi.
Kompyuterlar avtomatik ish tartibida axborotlar bilan almashish imkoniyatiga ega bо’ldi, bu esa xar qandek xisoblash tarmog’ining asos belgisidir. Birinchi tarmoqlarda ushbu mexanizm asosida xozirgi vaqtda ananaviy tarmoq xizmatlari bо’lib qolgan fayllar bilan almashish, axborotlar bazasini sinxronizatsiyalash, elektron pochta va boshqa xizmatlar joriy etilgan.
1969 yili AQSH mudofa vazirligi tomonidan mudofa vazirligining va ilmiy- tadqiqot markazlarining superkompyutrerlarini yagona tarmoqqa birlashtirish bо’yicha ishlar amalga oshirildi. Bu tarmoq ARPANET nomini olgan va u xozirda birinchi va ommabop bо’lib qolgan global tarmoq –
|
| |