nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
A={1,2,3} va B={2,4,5} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini toping

|
A={1,2,3} va B={2,4,5} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini toping
|
bet | 61/64 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 124,02 Kb. | | #255784 |
Bog'liq joriy diskret 18. A={1,2,3} va B={2,4,5} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini toping.
{2}
20. A∪(B∩A) ni qiymati quydagiardan qaysi biriga teng?
A
21. Necha xil usulda 7 odamdan 3 kishidan qilib komissiya tuzish mumkin?
35
22. A={1,2,3} va B={2,3,5} bo‘lsa AUB ni toping?
{1,2,3,5}
23. To‘plamlar odatda lotin yoki Grek alifbosining …. harflari bilan belgilanadi?
katta
25. ¬x∨¬y ifoda quydagilarda qaysi biriga teng?
x|y
26. x={chin, chin, yolg‘on, yolg‘on} va y={chin, yolg‘on, chin, yolg‘on} bo‘lsa x ↔ y ni qiymatini toping?
{chin, yolg‘on, yolg‘on, chin }
27. A={1,3} va B={2,3,5} bo‘lsa B-A ni toping?
{2,5}
28. Faqat yakkalangan uchlardan tashkil topgan graf .........deb ataladi?
nolgraf yoki bo‘sh graf
30. Necha xil usulda 5 ta kitobdan 3 tadan qilib tanlab olish mumkin?
10
32. f⊂ AxB munosabat uchun …. f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?
1) Dl(f)=A , Dr(f)⊆B 2) (x,y1)∈f va (x,y2)∈f ekanligidan y1=y2 ekanligi kelib chiqsa
34. Samarqanddan Toshkentga samolyot, avtobus, poyezdda yetib borish mumkin; Toshkentdan Chirchiqqa esa avtobus yoki elektrichkada borish mumkin. Samarqand - Toshkent – Chirchiq yo‘nalishi bo‘yicha necha xil usulda sayoxat uyushtirish mumkin?
6
35. Bir mamlakatda 4 ta shahar bor ekan: A, B, C va D. A shahardan B ga 5 ta yoʻl, B shahardan C ga 4 ta yoʻl olib borarkan. A dan D ga 6 ta yoʻl, D dan C ga 3 ta yoʻl bilan borish mumkin ekan. A shahardan C shaharga necha xil yoʻl bilan borish mumkin?
38
36. Faqat chin yoki yolg‘on qiymat qabul qila oladigan darak gapga ….. deyiladi?
mulohaza.
37. R-munosаbаtgа tegishli juftliklаr ikkinchi elementlаridаn iborаt to‘plаmgа ….аytilаdi?
R-munosаbаtning o‘ng sohаsi yoki qiymatlar sohаsi
|
| |
yil 30 mart kuni 8.30 dan - Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga...

2020 yil 30 mart kuni 8.30 dan boshlab “Onlayn-maktab” televizion onlayn-darslari efirga berila boshlandi.
Bunda “Uzdigital TV”, kabel televideniye, IP-televideniye, Internet tarmoqlari mavjud hududlardagi aholi hamda signalni yer sun’iy yo‘ldoshi orqali qabul qiluvchi kam quvvatli teleuzatkichlar o‘rnatilgan uzoq va borish qiyin aholi punktlaridaga aholi mazkur telekanallarni ko‘rish imkoniyatiga ega bo‘ldi.
Mazkur videodarslar quyidagi telekanallar orqali efirga uzatilmoqda.
• “Uzdigital TV” abonentlari uchun: National Geographic (1-4 sinf o‘quvchilari uchun), Eurosport (5-8 sinf o‘quvchilari uchun), Oxota i Rыbalka (9-11 sinf o‘quvchilari uchun) telekanallari o‘rniga;
• Kabel televideniye hamda IP-televideniye abonentlari uchun: National Geographic (1-4 sinf o‘quvchilari uchun), TVS kabel televideniye orqali va Travel va IP-televideniye orqali (5-8 sinf o‘quvchilari uchun), Fashion TV (9-11 sinf o‘quvchilari uchun) telekanallari o‘rniga uzatilmoqda;
•
|
Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga javob berildi - bet 4

3. Karantin rejimi vaqtida pochta orqali mahalliy pul o‘tkazmalari xizmati ishlamoqdami? Qanday tartibda ishlamoqda va bu bo‘yicha aholiga qanday imkoniyatlar yaratilmoqda ?
Bir muhim jihatga e’tiboringizni qaratmoqchiman. Pochta xizmati strategik ahamiyatga ega deb bemalol aytishimiz mumkin. Chunki, har qanday ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy, epidemiologik vaziyatlarda ham pochta xizmatiga bo‘lgan talab va taklif hech qachon to‘xtab qolmagan, aksincha, doimiy ravishda o‘sib boradi.
Shundan kelib chiqib aytishimiz kerakki, pochta orqali mahalliy pul o‘tkazmalari xizmati ishlamoqda. Ishlash bilan bir qatorda, karantin vaqtida pochta aloqasi orqali mahalliy pul o‘tkazmalari tariflari
|
% gacha arzonlashtirildi - Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga javob berildi

|
Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga javob berildi
|
bet | 5/9 | Sana | 29.03.2021 | Hajmi | 18,33 Kb. | | #13632 |
50% gacha arzonlashtirildi. Ya’ni, "O‘zbekiston pochtasi" aksiyadorlik jamiyatning respublikamizning barcha hududlaridagi avtomatlashtirilgan pochta aloqasi ob’ektlari orqali yaqin insonlaringizga tez va oson tarzda elektron pul o‘tkazmalarini yuborishingiz mumkin. Maxsus aksiya 2020 yil 30 aprelgacha davom etadi.
Aytib o‘tish kerakki, “O‘zbekiston pochtasi” AJ boshqa davlatlardan barcha turdagi pochta jo‘natmalarini sanitariya-epidemiologik jihatdan ularni xavfsizligini ta’minlash bo‘yicha barcha zarur choralarni ko‘rgan holda qabul qilmoqda va yubormoqda.
4. “Onlayn-maktab” televizion onlayn-darslari efirga berila boshlandi. Bu kanal respublikamizning barcha xududlarni qamrab olinganmi? Buxoro viloyatida muammolar borligi bo‘yicha ota-onalar tomonidan murojaatlar kelib tushmoqda. Shunga aniqlik kiritib berishingizni suraymiz.
Barchamizga ma’lumki,
|
| |
tadan - Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga javob berildi

|
Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga javob berildi
|
bet | 9/9 | Sana | 29.03.2021 | Hajmi | 18,33 Kb. | | #13632 |
300 tadan ortiq baza stansiyalar internet xizmatlarini ko‘rsatish uchun modernizatsiya qilindi.
Karantin davrida foydalanuvchilar tomonidan internet trafikdan foydalanish xajmi sezilarli darajada ortayotgan holatda tarmoqning ishonchli ishlashini ta’minlash uchun zarur texnik va tashkiliy choralar ko‘rilmoqda.
6. Respublika bo‘yicha karantinga joylashtirilayotgan ob’ektlar hududlarida telekommunikatsiya tarmoqlari bilan ta’minlash bo‘yicha qanday ishlar amalga oshirilmoqda?
Respublika bo‘yicha karantinga joylashtirilayotgan ob’ektlar hududlarida telekommunikatsiya tarmoqlarini kuchaytirish, yangi qurilayotgan kasalxonalar hududlarida aloqa xizmatlarini tashkillashtirish choralari bo‘yicha bir qator ishlar amalga oshirildi. Jumladan, jami 167 ta ob’ektlardan 129 ta ob’ekt simli, 56 tasi mobil telefon terminallari bilan jihozlandi.
* * *
Hozirgi kunda O‘zbekistonda koronavirus (COVID-19) epidemiyasi bo‘yicha e’lon qilingan karantin rejimi vaqtida fuqarolarimiz, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan Axborot texnologiyalari sohasi bo‘yicha eng ko‘p berilayotgan savollar va murojaatlar shulardan iborat.
Axborot texnologiyalari sohasi bo‘yicha beriladigan barcha savollar uchun Vazirlikning tunu-kun 24 soat ishlaydigan qisqa raqamli 1199 ishonch raqami ishlab turibdi. Fuqarolar mazkur raqam orqali bemalol murojaat qilishlari mumkin!
|
| |
Uztelecom milliy operatori - Fuqarolar, ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilari tomonidan ko‘tarilgan savol va murojaatlariga...

Uztelecom milliy operatori yurtimiz aholisi uchun qulayliklar yaratish maqsadida, GSM standarti tarmog‘i abonentlari uchun 2020 yil 1 apreldan Oddiy 10 tarif rejasiga bepul ulanishni taklif qilgan holda, maxsus “Bahoriy taklif” aksiyasini taqdim etdi. UCELL™ kompaniyasi yangi xizmatlarni — o‘z abonentlarni masofaviy ravishda mobil aloqaga ulash hamda bepul o‘tkazish xizmatini yo‘lga qo‘ydi.
Shuni alohida ta'kidlash kerakki, barcha telekommunikatsiya operatorlari va provayderlari asosiy vazifasini bajarishi, ya’ni jamiyatda kommunikatsiya jarayonlarini ta’minlashi bilan birga, aholiga hozirgi vaziyatda qulay sharoit yaratish uchun qator ishlarni amalga oshirayotgan ishlar bilan Vazirlik rasmiy veb-saytida yoritib boriladi.
Fuqarolarimiz, barcha telekommunikatsiya operatorlari va provayderlari ko‘rsatgan xizmatlari uchun to‘lovlarni o‘z vaqtida amalga oshirishi bu tarmoqning sifatli ishlashiga kafolat beradi.
Fuqarolarimizga qo‘shimcha ma’lumotlarni taqdim etish maqsadida, telekommunikatsiya operatorlari va provayderlari tomonidan respublikamizda ko‘rsatilayotgan xizmatlar bo‘yicha qo‘shimcha chegirmalar va bonuslar berish, to‘lovlarni amalga oshirish muddatini uzaytirish hamda ushbu chora-tadbirlar to‘g‘risida ma’lumotlarni veb-sahifalarimizda, ijtimoiy tarmoqlar orqali xabardor qilib boramiz.
2.Koronavirus infeksiyasiga qarshi kurash fonida ko‘plab yurtdoshlarimiz va qator jamoat tashkilotlari shaxsiy tashabbus ko‘rsatib, turli xayriya aksiyalarini uyushtirmoqda. Ehtiyojmand oilalar, yolg‘iz keksalar, nogironligi bo‘lgan shaxslar va aholining boshqa yordamga muhtoj qatlamiga muayyan turdagi oziq-ovqat mahsulotlarini yetkazib bermoqda. Shu maqsadni amalga oshirish uchun yagona qisqa telefon raqamini tashkil etsa bo‘ladimi?
Bugun jahon hamjamiyati uchun jiddiy muammoga aylangan koronavirus (COVID-19) pandemiyasiga qarshi mamlakatimizda qat’iy chora-tadbirlar ko‘rilmoqda.
Xabaringiz bor, 2020 yil 1 apreldan Respublika maxsus komissiyasining qarori bilan yakka tartibdagi xayriya aksiyalarini joriy yilning 1 aprelidan e’tiboran vaqtincha to‘xtatish maqsadga muvofiqligi belgilanib, Mahalla va oilani qo‘llab-quvvatlash vazirligi qoshida Homiylik xayriyalarini muvofiqlashtirish markazi tashkil qilindi.
Markazda tadbirkorlar ko‘ngillilar hamda volontyorlarni shuningdek yoshi ulug‘ nochor ijtimoiy himoyaga muhtoj insonlarning murojaatlarini qabul qilishni tashkil etish ushbu markazlarga tezlikda va qulay bog‘lanishlari uchun Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tomonidan “1197” qisqa raqami tashkil etildi.
Aholi tomonidan barcha telefon aloqalari orqali mazkur raqamga murojaat qilishlari va kerakli ma’lumotlarni olishlari mumkin.
|
Barcha operator va provayderlar tomonidan telekommunikatsiya xizmatlarini sifatli va uzluksiz taqdim etilishi bo‘yicha nima ishlar amalga oshirilmoqda?

|
Barcha operator va provayderlar tomonidan telekommunikatsiya xizmatlarini sifatli va uzluksiz taqdim etilishi bo‘yicha nima ishlar amalga oshirilmoqda?
|
bet | 8/9 | Sana | 29.03.2021 | Hajmi | 18,33 Kb. | | #13632 |
5. Barcha operator va provayderlar tomonidan telekommunikatsiya xizmatlarini sifatli va uzluksiz taqdim etilishi bo‘yicha nima ishlar amalga oshirilmoqda?
Bugungi kunda,, operator va provayderlarning murojaatlarni qabul qiluvchi call-markazlarda jami 650 nafardan ortiq xodimlar faoliyat yuritmoqda, texnik xizmat ko‘rsatish brigadalarida 1000 dan ortiq malakali mutaxassislar ishlamoqda, ular 300 dan ziyod avtotransport bilan hamda zarur texnika va himoya vositalari bilan ta’minlangan.
Karantin davrida operator va provayderlar tomonidan yangi abonentlarni ulash ishlari to‘xtatilmagan. Mobil aloqa operatorlari tomonidan
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Barcha operator va provayderlar tomonidan telekommunikatsiya xizmatlarini sifatli va uzluksiz taqdim etilishi bo‘yicha nima ishlar amalga oshirilmoqda?
|
Uzoq va borish qiyin aholi punktlarida yashovchi abonentlari uchun

Uzoq va borish qiyin aholi punktlarida yashovchi abonentlari uchun — ochiq rejimda bepul asosda tarqatilayotgan 3 ta qo‘shimcha televizion kanallar orqali.
2020 yil 30 mart kuni “Onlayn-maktab” televizion onlayn-darslari efirga berila boshlagan birinchi kunida respublikamizning aholi kam yashaydigan ayrim xududlarida “Uzdigital TV”, kabel televideniye, IP-televideniye, Internet tarmoqlari qamrovi mavjud bo‘lmagan hududlardagi aholi punktlarida mazkur telekanallarni ko‘rishda muammolar yuzaga kelgani kuzatildi. Ushbu muamolar shu kuni tezlikda bartaraf etildi.
Agarda Siz “Onlayn-maktab” televizion onlayn-darslari uzatilishi bilan bog‘liq muammolarga duch kelsangiz, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi qisqa ishonch telefoniga “1199” raqamiga qo‘ng‘iroq qilishingiz mumkin. Barcha murojaatlar belgilangan tartibda qisqa vaqt ichida ko‘rib chiqiladi va muammolar hal qilinadi.
|
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation
Download
426,93 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
02.06.2024
Hajmi
426,93 Kb.
#259419
Download
426,93 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation
Download
426,93 Kb.
Matnni ko'rish
Adabiyotlar - 1 jild: 01 nashr: 05 2022 yil kiberjinoyatchilikning o’ziga xos xususiyatlari

Adabiyotlar:
1.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. Toshkent. 2022
2.
O’zbekiston Respublikasi Jinoyat Kodeksi. –Toshkent.Адолат, 2022.
3.
Yevropa Kengashi - Kompyuter jinoyatchiligi to‘g‘risidagi konvensiyasi axboroti (№
185)(Budapest, 23-noyabr 2001-yil)
4.
Jinoyat
huquqi maxsus kursi, M.X.Rustamboyev. Toshkent
5.
Salayev N.S., Ro’ziyev R.N Kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishga
oid milliy va xalqaro
standartlar. Monografiya ., – Т.: ТDYU, 2018, 139-b.
6.
Карпова Д.Н. Киберпреступность: глобальная проблема и её решение. //Власть. №8. 2014. С.
46-50
OOOK o'z rivojlanish tarixida quyidagi formatlarda amaliyotga joriy etilgan: xMOOCs, cMOOCs i quasi-MOOCs

|
OOOK o'z rivojlanish tarixida quyidagi formatlarda amaliyotga joriy etilgan: xMOOCs, cMOOCs i quasi-MOOCs
|
bet | 4/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaOOOK o'z rivojlanish tarixida quyidagi formatlarda amaliyotga joriy etilgan: xMOOCs, cMOOCs i quasi-MOOCs. - xMOOCs formati an'anaviy universitet modeliga mos keladi (Coursera, edX, Udacity). Bu format 2011 yilda joriy etilgan. Bun tizimda o'qituvchi juda tajribali bo'lishi talab etiladi va talaba iste'molchi sifatida tashkil qilingan. Ma'ruzalar 3-30 minutdan oshmaydi. O'qituvchi bilan to'g'ri va teskari muloqot tashkil qilinmagan (bahs-munozaralardan tashqari). Coursera va Udacity talabalarni ko'proq jonli uchrashuvlar o'tkazishga chorlaydi.
- cMOOC formati pedagogik muloqot modeliga asoslanilgan. Bunda bilimlar tizimiga tarmoqdagi jarayon, tarmoqni tashkil qilish, ma'lumot qo'shish, olish va chiqish faoliyatlari sifatida qaraladi. Har bir talaba o'zicha texnologiyani tanlaydi, unga infrastrukturani tashkil qilishda administratorlar yordam berishadi.
- quasi-MOOC formali tarmoqdagi o'qitish dasturlari sifatida joriy etilgan (Khan academy, OpenCourseWare MIT - OCW). Texnik jihatdan olib qaraganda bular kurslar emas, balki ma'lum masalani yechishga yo'naltirilgan asinxon resurslardir (masalan, algebra bo'yicha masalani yechish). Ulardan ba'zi xorijiy oliy o'quv yurtlarida kreditlar to'plashda foydalanishadi.
Quyidagi sxemada OOOK modellarining rivojlanishi ko'rsatilgan Masofaviy ta’limning an’anaviy modeli - Masofaviy ta’limning an’anaviy modeliga (o‘qitish jarayoni aniq grafigi, kursning tarkibiy mazmuni,o‘quvchilarni nazorat qilish va attestatsiyalashga) asoslangan ommaviy kurslar MOOKning tarkibiy qismidir – bu asosan erkin foydalanishga qo‘yilgan universitet kurslari sanaladi. So‘nggi vaqtlarda ommaviy ochiq onlayn kurslar jadal rivojlanmoqda. Class central yillik hisobotiga ko‘ra. 2017-yilda MOOK yordamida ta’lim olayotgan talabalar soni 81 millionga etdi, dunyoning 800 dan ortiq oliy ta’lim muassasalari MOOK (1- rasm) orqali 9400 ortiq turli masofaviy ta’lim kurslarini taqdim qilgan.
- MOOK tomonidan taqdim etilayotgan ta’lim sifatini ta’minlashda LMS (learning management system – ta’lim boshqaruv tizimi) platformasi katta ahamiyat kasb etadi, chunki u o‘qituvchining talaba bilan ishlash samaradorligini ta’minlaydi. Masofaviy ta’lim va MOOK ni tashkil qilish uchun turli xil LMS platformalar mavjud.
|
| |
Khan Academy, videota’lim

|
Khan Academy, videota’lim
|
bet | 7/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaKhan Academy, videota’lim - MIT va Garvardni bitirgan qobiliyatli talaba Salmanxan boshqa shaharda yashaydigan kichkina amakivachchasiga matematika fanidan yordam berish uchun «YouTube» saytiga videodarslarni joylashtirgach, bu sayt tezda ommalashib, mashhur bo'lib ketgan. Endi Khan akademiyasi saytida har xil mavzudagi 42000 dan ortiq bepul ma'ruzalar bor. Ulardan ko'pchiligi rus tilida ham mavjud.
- Khan akademiyasi. Rasmiy sayti: https://www.khanacademy.org
Udacity, Stenford Universiteti professori Sebastian Tran tomonidan asos solingan notijorat MOOC hisoblanib, 26 ta kurslar taklif etdi. 0,3 milliondan ortiq foydalanuvchilar ro’yhatga olindi. Bu platformadagi elektron kurslar bepul va Internet orqali barcha qiziquvchilarga qulaydir. Umumiy kurslar soni 76 tani tashkil qilib, 3 ta: „Beginner“ (boshlang’ich daraja), „Intermediate“ (o’rta daraja), „Advanced“ (yuqori daraja) larga ajratilgan. Kurslar ingliz tilida o’tiladi. - Udacity, Stenford Universiteti professori Sebastian Tran tomonidan asos solingan notijorat MOOC hisoblanib, 26 ta kurslar taklif etdi. 0,3 milliondan ortiq foydalanuvchilar ro’yhatga olindi. Bu platformadagi elektron kurslar bepul va Internet orqali barcha qiziquvchilarga qulaydir. Umumiy kurslar soni 76 tani tashkil qilib, 3 ta: „Beginner“ (boshlang’ich daraja), „Intermediate“ (o’rta daraja), „Advanced“ (yuqori daraja) larga ajratilgan. Kurslar ingliz tilida o’tiladi.
Intuit. Rasmiy sayti: www.intuit.ru Oliy ta'lim va ikkinchi oliy ta'limni olish imkoniyati mavjud bo'lgan, shuningdek, professional qayta tayyorlash va malakani oshirish imkoniyatlarini taqdim qila oladigan yirik Rossiya internet-universitetidir. To'liq o'qish pullik, ammo intuit saytida turli sohadagi: informatika, fizika, matematika, iqtisodiyot va falsafa bo'yicha 500 dan ortiq kurslarni bepul o'qish mumkin. Hozirgi kunda ko'pgina kurslar video darslar shaklida ham berilmoqda. Ta'lim kurslarini tugatib bepul elektron sertifikat olish imkoniyati ham mavjud. - Intuit. Rasmiy sayti: www.intuit.ru Oliy ta'lim va ikkinchi oliy ta'limni olish imkoniyati mavjud bo'lgan, shuningdek, professional qayta tayyorlash va malakani oshirish imkoniyatlarini taqdim qila oladigan yirik Rossiya internet-universitetidir. To'liq o'qish pullik, ammo intuit saytida turli sohadagi: informatika, fizika, matematika, iqtisodiyot va falsafa bo'yicha 500 dan ortiq kurslarni bepul o'qish mumkin. Hozirgi kunda ko'pgina kurslar video darslar shaklida ham berilmoqda. Ta'lim kurslarini tugatib bepul elektron sertifikat olish imkoniyati ham mavjud.
- Яndex maktabi. Rasmiy sayti: ttps://yandexdataschool.ru/eduprocess/courses
- Unda Яndex ma'lumotlar tashxisi maktabi ma'ruzalari joylashtirilgan. Uning asosiy maqsadi aynan Яndex uchun, shuningdek, AKT sohasida ma'lumotlarni tashxis qilish va qayta ishlash hamda internetdan ma'lumotlarni olish bo'yicha malakali mutaxassislarni tarbiyalashdir.
|
| |
Ommaviy ochiq onlayn kurslar tashkil etgan tashkilotlar

|
Ommaviy ochiq onlayn kurslar tashkil etgan tashkilotlar
|
bet | 6/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaOmmaviy ochiq onlayn kurslar tashkil etgan tashkilotlar. Nufuzli universitetlarning onlayn kurslari - Dunyoning nufuzli universitetlari taqdim etayotgan ushbu bepul “onlayn” kurslarining manzillari quyidagilar:
- Coursera.org – https://www.coursera.org/
- EdX – https://www.edx.org/
- Udemy – https://www.udemy.com/
- LinguaLeo – http://lingualeo.ru/
- busuu – http://www.busuu.com/enc/
- TED – http://www.ted.com
Coursera. Rasmiy sayti: www.coursera.org Ushbu ingliz tilidagi loyiha har xil bilimlar bo'yicha kurs tizimlarini o'tkazadigan universitetlar bilan hamkorlik qiladi. Tinglovchilar faqatgina kurslarni o'qibgina qolmasdan, kursdoshlari bilan gaplasha oladilar, Coursera OOOK testlar va imtihonlar topshiradilar. - Faqatgina birinchi yarim yil ichida lo¬yihada ishtirok etish uchun 1 mln.ga yaqin tinglovchilar a’zo bo‘ldilar, 2015-yil mart oyida Coursera da deyarli 12 mln. foydalanuvchilar (2015-yil 15-martda — 11 937 678 kishi) ro‘yxatdan o‘tib, Courseraning 116 hamkori taqdim etgan 984 kursda o‘qidilar, ayniqsa, 2013-yildan boshlab ko‘pgina oliy ta’lim tizimi rivojlangan mamlakatlarda OOOKga bo‘lgan qiziqish butun dunyoda keng tarqalib ketdi. Bu sohada 15 OOOK-maydonchalar (Coursera, EdX, Udacity va bosh.) va millionlab tinglovchilarga ega AQSh yetakchilardan biri bo‘lib sanaladi. O‘zining OOOK maydonchalarini Germaniya (Iversity) va Ispaniya (Crypt 4 you), Buyuk Britaniya 12 oliy ta’lim muassasasidan iborat Futurelearn, Yevropa Ittifoqi Open up Ed (11 universitet) ittifoqlarini yaratdilar.
Coursera rasmiy sayting umumiy ko‘rinishi - Coursera rasmiy saytidagi kurslardan namunalar
-
EdX ta'lim platformasi . Uni Garvard Universiteti hamda Massachusets texnologiya instituti birgalikda “barcha yoshdagilar va turli millat vakillari uchun tekin, internet orqali interfaol ta'lim olishlari uchun” notijoriy tashkilot sifatida tashkil qilishgan. EdX da ingliz tilida Garvard Universiteti, MIT va yana Berkeley Kaliforniya Universitetlarida (hamda 2013-yildan Texas Universiteti ham qo'shilgan) o'rgatiladigan kurslardan bilim olish mumkin. Hozircha maskur EdX platformasida kimyo, tibbiyot, informatika, fizikaga oid kurslar qo'yilgan. - EdX ta'lim platformasi . Uni Garvard Universiteti hamda Massachusets texnologiya instituti birgalikda “barcha yoshdagilar va turli millat vakillari uchun tekin, internet orqali interfaol ta'lim olishlari uchun” notijoriy tashkilot sifatida tashkil qilishgan. EdX da ingliz tilida Garvard Universiteti, MIT va yana Berkeley Kaliforniya Universitetlarida (hamda 2013-yildan Texas Universiteti ham qo'shilgan) o'rgatiladigan kurslardan bilim olish mumkin. Hozircha maskur EdX platformasida kimyo, tibbiyot, informatika, fizikaga oid kurslar qo'yilgan.
- EdX ta'lim platformasi interfeysining umumiy ko'rinishi
|
| |
Модели дистанционного обучения - bet 9

|
Модели дистанционного обучения
|
bet | 9/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaMasofaviy ta’lim respublikamizda ta’lim tizimiga yangi kirib kelayotgan usul bo‘lib, hozirgi kunda bu jarayonga jiddiy e’tibor berib kelinmoqda va uning asoslari yaratilmoqda. Barcha oliy o‘quv yurtlarida kompyuter sinflari tashkil etilgan bo‘lib, ularning ko‘p qismi internet global tarmog‘iga ulanish asosida faoliyat ko‘rsatmoqda. - Masofaviy ta’lim respublikamizda ta’lim tizimiga yangi kirib kelayotgan usul bo‘lib, hozirgi kunda bu jarayonga jiddiy e’tibor berib kelinmoqda va uning asoslari yaratilmoqda. Barcha oliy o‘quv yurtlarida kompyuter sinflari tashkil etilgan bo‘lib, ularning ko‘p qismi internet global tarmog‘iga ulanish asosida faoliyat ko‘rsatmoqda.
- Xulosa qilib aytganda, Respublikamiz oliy o‘quv yurtlarida masofaviy o‘qitish tizimini tatbiq qilish, uni yanada yaxshi yo‘lga qo‘yish uchun chet davlatlarning tajribasini o‘rganmoq hamda multimedia — elektron darsliklar, elektron kutubxonalar, audio va video darsliklar yaratishga jiddiy e’tibor bermoq lozim.
- Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan ta’lim tizimidagi islohotlarni o‘tkazishda yangi axborotlar texnologiyalaridan unumli foydalanish muhim ahamiyat kasb etmoqda. “Kadrlar tayyorlash milliy dasturining” ikkinchi bosqichida ta’lim muassasalarining moddiy texnik va axborot bazasini mustahkamlash hamda ilg‘or pedagogik texnologiyalar bilan ta’minlash masalasiga alohida e’tibor berilgan. Shuning uchun oliy ta’lim muassasalari, kasb-hunar kollejlari hamda akademik litseylarda yangi pedagogik texnologiyaning masofadan o‘qitishni joriy qilish borasida keng ko‘lamdagi ishlar amalga oshirilyapti.
Foydalanilgan adabiyotlar: - V.S.Xamidov, D.A.Sobirova. «Ta'limda multimedia tizimlari va masofaviy o'qitish metodlari» moduli bo'yicha o'quv–uslubiy majmua. Oliy ta'lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy-metodik markazi.
- Р.Хамдамов, Н.Тайлақов, У.Бегимқулов, Ж.Сайфиев “Электрон университет, электрон вазирлик, масофавий таълим технологиялари” Услубий қўлланма Тошкент, ЎзМЕ давлат илмий нашриёти. 2011.
- https://www.udemy.com
- https://www.coursera.org/
- http://www.atutor.ca
- http://www.efrontlearning.net/
- http://lamsfoundation.org
- http://www.sakaiproject.org
- http://estudy.uz/
- https://moodle.org
Hozirda ko’plab foyalanilayotgan Masofaviy ta’lim turlar - Hozirda ko’plab foyalanilayotgan Masofaviy ta’lim turlar
- Ispring learn
- Classroom.google.com
- Moodle cloud.com
- Onlinetestpad.com
- Udemi.com
- Learmi.com
- eduardo.studio.com
- Teachbase.com
- Voicethread.com
- Simpoll.ru va juda ko’plab OOOK kurslar mavjud.
- E’tiboringiz uchun raxmat!!!
|
| |
OOOK kurslarning afzallik jihatlari haqida to’xtalib o’tadigan bo’lsak, bular

|
OOOK kurslarning afzallik jihatlari haqida to’xtalib o’tadigan bo’lsak, bular
|
bet | 8/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaOOOK kurslarning afzallik jihatlari haqida to’xtalib o’tadigan bo’lsak, bular: - - Ommaviyligi, ya’ni tinglovchilar cheksizligi;
- - Ochiqliligi, bunda tinglovchiga kurs yaratuvchisi tomnonidan beriladigan bilimlarni bepul tarqatishi;
- - kurslarning yaxlitligi, ya’ni kurslar nafaqat o‘quv material parchalari, balki amaliy mashg‘ulotlar, kommunikatsiya, olingan bilimlarni nazorat qiluvchi materiallarni qamrab olishi;
- - kursni muvaffaqiyatli tugatgan tinglovchiga sertifikat bilan taqdirlanishi;
OOOK kabi kurslar ta’lim tizimini offlayn qismini to’liq almashtira olmaydi. - Muxtasar qilib aytganda, bugungi jahon hamjamiyati tomonidan ana shunday OOOK (ommaviy ochiq onlayn kurslar) ya’ni elektron ta’lim muhitini shakllantirish mexanizmining istiqbolli yo’nalishlaridan biri bo’lib, dunyoning istalgan hududidan bilm olish imkonini beruvchi o’quv kurslar yaratish hisoblanadi. Onlayn muhitidagi kurslarning yanada rivojlanishida an’anaviy o’quv mashg’ulotlarni rivojlanishiga o’z ta’sirini ko’rsatib, bunda tinglovchilar OOOK kurslaridan samarali foydalangan holda o’z darajalarini yig’ishi mumkin. Respublikamizda ta’lim tizimini modernizatsiya va isloh qilishda bugungi shiddat bilan hayotimizga tobora kirib kelayotgan zamonaviy texnologiyalar ta’lim tizimini yangi bosqichga olib chiqishga turtki bo’lib sezilarli ta’sirini ko’rsatib kelayotgani sir emas. Jahon ta’lim tajribalarini mamlakatimiz ta’lim sohasiga bosqichma-bosqich moslashtirish tizimini yo’lga qo’yilishi bugungi kunning dolzarb vazifalaridan biri hisoblanadi.
MOOKning kamchiliklarini ham hisobga olish kerak - Oliy ta’lim muassasalari MOOK tomonidan taqdim etilayotgan ta’lim sifatidan juda tashvishlanishmoqda. Asosiy shikoyat — o‘quv jarayonining yaxshi tashkillashtirilmaganligi va o‘quvchilarning past natijalari hisoblanadi. Xalqaro tajriba shuni ko‘rsatadiki, oddiy universitetlardagi talabalar va «mustaqilonlayn-o‘quvchilar» o‘rtasidagi farq juda katta bo‘lib, barcha universitetlar ham MOOK ta’lim sertifikatlarinireyting birligi sifatida tan olmaydilar (kredit — Yevropa tizimlariga muvofiq ballarni o‘tkazish va to‘plash). Shuning uchun akkreditatsiyadan o‘tgan diplomni olmasdan malaka oshirish va qo‘shimcha ta’lim olish uchun MOOK va masofaviy ta’limdan foydalanish mumkinligi xalqaro amaliyotda o‘z isbotini topdi va amalda O‘zbekistonda qo‘llanilishi mumkin. Biroq O‘zbekistonda akkreditatsiyadan o‘tgan diplomni olishda MOOK dan foydalanilishi haqida gapirishga hali erta, bu masalaga juda ehtiyotkorlik bilan yondashish kerak. Buning uchun masofaviy ta’limni tashkil qilish tajribasi, o‘quv jarayoni uchun aniq jadval, tizimga solingan kurs mazmuni, o‘quvchilarni qattiq nazorat qilish va attestatsiyadan o‘tkazish kerak bo‘ladi.
|
| |
Shu bilan birga, hali ham ta’lim tizimida, ayniqsa, o‘rta va oliy ta’lim sohasida yechimi kutilayotgan bir qancha muammolar mavjud

|
Shu bilan birga, hali ham ta’lim tizimida, ayniqsa, o‘rta va oliy ta’lim sohasida yechimi kutilayotgan bir qancha muammolar mavjud
|
bet | 2/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #100589 |
Bog'liq 7-Ma\'ruzaShu bilan birga, hali ham ta’lim tizimida, ayniqsa, o‘rta va oliy ta’lim sohasida yechimi kutilayotgan bir qancha muammolar mavjud. - Birinchidan, O‘zbekistonda ta’lim sohasi xizmatlariga qoniqtirilmagan talablar mavjud. Bu aholi soni o‘sib borayotgan bir paytda ta’lim muassasalarining kapitali va o‘qituvchilari soni cheklanganganligi bilan bog‘liq. Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2017-yilda oliy ta’lim muassasalariga abituriyentlarning faqat 9% qabul qilingan. Natijada, 27 mingga yaqin talaba xorijiy ta’lim muassasalarida o‘qish uchun jo‘nab ketgan.
- Ikkinchidan, O‘zbekistonda Oliy ta’lim muassasalarining asosiy qismi Toshkent shahrida joylashgan, shuning uchun uzoq hududlardagi fuqarolarning ularda o‘qish imkoni mavjud emas. Uchinchidan, chet el oliy ta’lim muassasalarining zamonaviy kurslari va dasturlari fuqarolarimiz uchun qimmatlik qiladi.
- Bu kabi muammolar faqat O‘zbekistonda mavjud emas. YUNESKO ma’lumotlariga ko‘ra «… butun dunyoda ta’lim olish istagida bo‘lganlar soni ta’lim muassasalaridagi o‘rinlar soniga nisbatan ko‘p va tahminlarga ko‘ra, 2025yilga kelib, talabalar soni 165 milliondan yana 98 milliontaga oshadi».
Jahon amaliyotida bu kabi muammolarni hal qilish uchun axborotkommunikatsiya texnologiyalarini keng qo‘llash asosida elektron ta’lim (elearning) va masofaviy o‘qitish imkoniyatlaridan foydalanib kelinmoqda. Agar ilgari ba’zi universitetlar elektron ta’lim va masofaviy o‘qitishning alohida elementlarini taklif qilgan bo‘lsalar, oxirgi 6-7 yil davomida ommaviy ravishda, MOOK texnologiyalari yordamida taqdim etilmoqda. - Jahon amaliyotida bu kabi muammolarni hal qilish uchun axborotkommunikatsiya texnologiyalarini keng qo‘llash asosida elektron ta’lim (elearning) va masofaviy o‘qitish imkoniyatlaridan foydalanib kelinmoqda. Agar ilgari ba’zi universitetlar elektron ta’lim va masofaviy o‘qitishning alohida elementlarini taklif qilgan bo‘lsalar, oxirgi 6-7 yil davomida ommaviy ravishda, MOOK texnologiyalari yordamida taqdim etilmoqda.
- Ommaviy onlayn ochiq kurslar (OOOK) butun dunyoda Massive Open Online Courses (MOOC) deb yuritiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shu bilan birga, hali ham ta’lim tizimida, ayniqsa, o‘rta va oliy ta’lim sohasida yechimi kutilayotgan bir qancha muammolar mavjud
|
Vol.2 №5 (2024). May - Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

Vol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
Learning and Sustainable Innovation
845
o„zi boshqarish, referendumlar o„tkazish va davlat organlarini demokratik tarzda
shakllantirish, shuningdek davlat organlarining faoliyati ustidan jamoatchilik nazorati
vositasida amalga oshiriladi. Bir so‟z bilan aytganda jamiyatimizning fuqarolik jamiyatiga
aylanib borayotganligi zamirida ko‟plab islohotlar va bu islohotlarning dasturi amal bo‟lib
hizmat qilishida davlat hokimyatining ham alohida o‟rniga mavjuddir.
Xulosa.
Bularning barchasi, shubhasiz, fuqarolik jamiyati institutlarining
mamlakatimizni sotsial-iqtisodiy va ijtimoiy-siyosiy rivojlantirish hamda jamiyat va davlat
ishlarini boshqarishdagi ishtiroki va ta‟sirchan rolini oshiradi. Binobarin davlat organlari va
tashkilotlari faoliyatining yanada ochiqligini ta‟minlash, boshqaruv qarorlari qabul
Vol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
846
Learning and Sustainable Innovation
qilinishini sifat jihatidan yangi darajaga ko„tarishda aynan fuqarolik jamiyati institutlari
beqiyos ahamiyat kasb etadi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
X.B.Saitxojayev Toshkent 2017
2.
U.E.Fozilov Toshkent 2016
3.
https://lex.uz
Vol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
847
|
Learning and Sustainable Innovation

839
tayyorlashda butun O'zbekiston xalqining qiziqishlari to'la inobatga olinishini ta'minlash
uchun aholi o'rtasida keng muhokamalar tashkil etish, doimiy ravishda xalq bilan muloqot
qilish taqozo etiladi. Bunda, shubhasiz, fuqarolik jamiyati institutlari faol bo'lishi darkor.
Shu o‟rinda fuqorolik jamiyating shakillanish tarixiga ham bir e‟tibor berishimiz joiz
deb topdim, sababi tarix kelajak uchun poydevor bo‟lib hizmat qiladi:
Vol.2 №5 (2024). May - Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

|
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable InnovationBog'liq sotsiologiyaVol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
Learning and Sustainable Innovation
843
huquqidir. “Erkin saylov va o„z hoxish-irodasini erkin bildirish prinsiplari, birinchi navbatda
har bir shaxsning davlat ho-kimiyati vakillik organlariga saylash va saylanish bo'yicha
konstitutsiyaviy huquqi milliy davlatchiligimiz modelining asosini tashkil etadi .
Yangi tahrirdagi
O„zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasiga hayotimizning boshqa
muhim sohalari va ustuvor yo„nalishlari qatori faol fuqarolik jamiyatini shakllantirish,
jamoatchilik nazorati institutini yanada rivojlantirishga oid normalar ham kiritilganini
ta‟kidlash lozim. Bundan ko„zlangan maqsad, shubhasiz, mamlakatimizda ochiqlik siyosatini
davom ettirishdir.
Konstitutsiyamizga ilk marotaba fuqarolik jamiyati institutlariga bag„ishlangan alohida
bob kiritildi. Yangi tahrirdagi Konstitutsiyaning XIII bobi «Fuqarolik jamiyati institutlari»,
deb nomlandi. Yangilangan Konstitutsiya timsolida milliy qonunchiligimizda birinchi
marotaba fuqarolik jamiyati institutlarining tarkibi ochib berildi. Ushbu institutlar fuqarolik
jamiyatining asosini tashkil etishi mustahkamlandi.
Asosiy qonunimizning 69-moddasiga ko„ra: «Fuqarolik jamiyati institutlari, shu
jumladan jamoat birlashmalari va boshqa nodavlat notijorat tashkilotlari, fuqarolarning
o„zini o„zi boshqarish organlari, ommaviy axborot vositalari fuqarolik jamiyatining
asosini tashkil etadi. Fuqarolik jamiyati institutlarining faoliyati qonunga muvofiq amalga
oshiriladi».
Konstitutsiyaning eski matnida «jamoat birlashmalari» tushunchasiga berilgan ta‟rif
yanada aniqlshtirildi. Bosh qomusimizning 70-moddasi jamoat birlashmalari faoliyatini
kafolatlovchi norma bilan to„ldirildi.
|
| |
Vol.2 №5 (2024). May - Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

|
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable InnovationBog'liq sotsiologiyaVol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
Learning and Sustainable Innovation
844
Endilikda ushbu konstitutsiyaviy moddaga binoan: «O„zbekiston Respublikasida
kasaba uyushmalari, siyosiy partiyalar, olimlarning jamiyatlari, xotin-qizlar tashkilotlari,
faxriylar, yoshlar va nogironligi bo„lgan shaxslar tashkilotlari, ijodiy uyushmalar,
ommaviy harakatlar hamda fuqarolarning boshqa birlashmalari jamoat birlashmalari
sifatida e‟tirof etiladi. Jamoat birlashmalarini tarqatib yuborish, ularning faoliyatini
taqiqlab yoki cheklab qo„yish faqat sud qarori asosidagina amalga oshiriladi».
Davlat zimmasiga fuqarolik jamiyati institutlarining faoliyatini ta‟minlash bilan bog„liq
muayyan majburiyatlar yuklandi. Konstitutsiyaning 72-moddasi birinchi bandiga muvofiq:
«Davlat nodavlat notijorat tashkilotlarining huquqlari va qonuniy manfaatlariga rioya
etilishini ta‟minlaydi, ularga jamiyat hayotida ishtirok etish uchun teng huquqiy imkoniyatlar
yaratadi».
Shu bilan birga, davlat organlari va mansabdor shaxslarning nodavlat notijorat
tashkilotlari faoliyatiga aralashmasligi, demakki davlat organlari va fuqarolik jamiyati
institutlari bir-biridan mustaqil ravishda faoliyat olib borishi kafolatlab qo„yildi. Bundan
tashqari, Asosiy qonunda fuqarolik jamiyati institutlarini qo„llab-quvvatlash masalasi
Vazirlar Mahkamasining vakolatlari qatoridan joy oldi. Konstitutsiyaning 115-moddasi
oltinchi bandiga ko„ra, Vazirlar Mahkamasi: fuqarolik jamiyati institutlarini
qo„llabquvvatlash chora-tadbirlarini amalga oshiradi, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish hamda
ijtimoiy sheriklik dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda ularning ishtirok etishini
ta‟minlaydi.
O„zbekiston Respublikasining fuqarolari jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda
bevosita hamda o„z vakillari orqali ishtirok etish huquqiga ega. Bunday ishtirok etish o„zini
|
| |
Vol.2 №5 (2024). May - Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

|
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable InnovationBog'liq sotsiologiyaVol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
Learning and Sustainable Innovation
842
-davlat va jamiyat boshqaruvida fuqarolik jamiyati institutlarining faol ishtirok etishi uchun
zarur shart-sharoitlar yaratish;
-davlat ijtimoiy loyihalarini amalga oshirishda fuqarolik jamiyati institutlarining ishtirokini
yanada kengaytirish;
-fuqarolik jamiyati institutlari faoliyatining ochiqligini taʼminlash.
„Kuchli davlatdan - kuchli fuqarolik jamiyati sari“ konseptual g„oyaning amaliy
ahamiyati shundaki, unda mamlakatimizda demokratik jaraënlarni yanada
chuqurlashtirishning vazifalari o„z ifodasini topgan. Ular mustaqillik yillarida bu sohada
amalga oshirilgan yangi islohotlar strategiyasining uzviy bir qismi bo„lib, mamlakatimiz
taraqqiëtining bugungi bosqichidagi o„zgarishlar zaruratini o„zida aks ettiradi. Fuqarolarning
jamiyat va davlat ishlarini boshqarish, o„z hududlaridagi ijtimoiy va xo„jalik vazifalarini hal
etish, ommaviy-madaniy tadbirlarni o„tkazishdagi faolliklari hozirgidan ko„ra ancha
kuchliroq bo„ladi.
Konsepsiyadan tashqari davlatning bir qator qonun hujjatlarida ham fuqorolarning
jamiyatdagi bir qator huquqlari ko‟rsatib o‟tilgan.
Siyosiy huquqlar
fuqarolarning davlat va jamiyat ishlarida ishtirok etishini
ta‟minlaydi. Konstitutsiyaning 32-moddasida: “O„zbekiston Respublikasining fuqarolari
jamiyat va davlat ishlarini boshqarishda bevosita hamda o'z vakillari orqali ishtirok etish
huquqiga egadirlar. Bunday ishtirok etish o'zini o'zi boshqarish, referendumlar o'tkazish va
davlat organlarini demokratik tarzda tashkil etish yo'li bilan amalga oshiriladi”, - deb
belgilangan. Demak, fuqarolarning davlat va jamiyat ishlaridagi ishtiroki, eng avvalo, davlat
va jamiyatni boshqarishda namoyon bo'ladi. Ya‟ni, bu davlat va jamiyat ishlarini boshqarish
|
| |
Vol.2 №5 (2024). May - Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable Innovation

|
Vol. 2 №5 (2024). May innovativepublication uz Learning and Sustainable InnovationBog'liq sotsiologiyaVol.2 №5 (2024). May
innovativepublication.uz
Fuqarolik jamiyati
– haqiqiy fuqarolardan, yaʼni uzviy bogʻliqlikda boʻlgan hamda
axloqiy madaniyatga tayanadigan huquqiy va siyosiy madaniyatga ega odamlardan iborat
jamiyatdir. Fuqarolik jamiyati haqida ilk tasavvurlar Aristotelning „Siyosat“ asarida bayon
etilgan. Unga koʻra, insonning erkin yashash huquqi kishilik jamiyatining adolat va qonun
ustuvorligi asosida tashkil etilishi orqali taʼminlanishi lozim. XVIII asr Buyuk fransuz
inqilobi davrida Inson va fuqaro huquklari deklaratsiyasi eʼlon qilinishi bilan esa Fuqarolik
jamiyati tushunchasi keng tarqala boshladi.
Sharqda Fuqarolik jamiyatining
oʻziga xos talqini mavjud. Bu, bevosita, axloq,
madaniyat va maʼnaviyatning huquq bilan uygʻunlashgan, feʼl-atvor, xatti-harakatlar va qoida
meʼyorlarning uzviy uygʻunlashgan shakli bilan bogʻliq. Forobiyning „Fozil odamlar shahri“
asarida mamlakatni boshqarishda adolatli qonun zarurligi, faol Fuqarolik jamiyatini
shakllantirish mohiyati chuqur tahlil etilgan. Qonunlari mukammal boʻlgan mamlakatda
adolat, inson huquqlari ustuvor boʻlishi muqarrar ekanligi bayon qilib berilgan. Forobiy
fikriga koʻra, „Shahar (mamlakat) aholisi xushxulqqa ega boʻlmagan taqdirda hokimiyatga
ehtiyoj tugʻiladi“, jinoyatchilik, bezorilik, qonunbuzarlik qonunlar zaif, aholi
axloqiymaʼnaviy jihatdan barkamol boʻlmagan sharoitda avj oladi. Bunday xalqni tartibga
chaqirish uchun kuchli taʼsir oʻtkazuvchi hokimiyat kerak boʻladi. Bu kabi gʻoyalar Ibn Sino,
Beruniy, Xorazmiy, Amir Temur, Alisher Navoiy, Bobur va boshqa tomonidan ham ilgari
surilgan va amaliyotda keng qoʻllanilgan.
|
| |
Tizimini tatbiq etish va rivojlantirish

Tizimini tatbiq etish va rivojlantirish
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
16.05.2024
Hajmi
0,82 Mb.
#238696
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tizimini tatbiq etish va rivojlantirish
Download
0,82 Mb.
Matnni ko'rish
Learning and Sustainable Innovation

Learning and Sustainable Innovation
840
Uzoq tarixiy rivojlanish natijasida Fuqarolik jamiyatini hozirgi zamonaviy tushunish
shakllandi. Unga koʻra, Fuqarolik jamiyatda mulkchilik shakllarining xilma-xil va teng
boʻlishi, mehnat va tadbirkorlikning erkinligiga yoʻl qoʻyilishi, mafkuraviy xilma-xillik va
axborot erkinligi, inson huquq va erkinliklarining daxlsizligi, rivojlangan oʻzini oʻzi
boshqarish, madaniylashgan huquqiy hokimiyat boʻlishi hamda jamiyat hayotining barcha
sohalarida qonun ustuvorligi taʼminlanishi muhim hisoblanadi.
Vol.2 №5 (2024). May
Journal of Effective
innovativepublication.uz
Learning and Sustainable Innovation
841
Oʻzbekistonda Fuqarolik jamiyatini qurish tarixiy anʼana boʻlsada, u butunlay yangi
tarixiy sharoitlarda jahon davlatchiligi ilg'or tajribalari va koʻp ming yillik milliy
anʼanalarning sintezi sifatida dunyoga kelmoqda. Yaʼni erkinlik va axloq, ozodlik va tarbiya,
qonunga itoatkorlik va siyosiy huquqiy faollik, hurriyat va qat'iy tartib intizom uygʻunligida
Fuqarolik jamiyati shakllantirilmoqda.
Fuqarolik jamiyati nafaqat davlatning majburlov kuchi bilan, balki uning aʼzolari boʻlmish
fuqarolarning oʻzlari orqali saqlab turiladigan va qatʼiy tartib qaror topgan jamiyatdir. Bunday
jamiyat oʻzini oʻzi yuksak darajada tashkil etishi bilan ajralib turadi. Fuqarolik jamiyatiga
davlatning kuchli taʼsiri talab etilmaydi. Davlat bunday jamiyatning nazoratida boʻlishi kerak,
chunki davlat – fuqarolik jamiyatning „yollanma xizmatkori“. Zero, u fuqarolar, korxona va
muassasalardan olinadigan soliqlar hisobiga mavjud boʻladi. Mazkur jamiyat nafaqat
oʻzining siyosiy, madaniy hayotini, balki iqtisodiy, ijtimoiy hayotini ham boshqarib turadi.
Hamma jamiyatni ham fuqarolik jamiyati deb boʻlmaydi. Fuqarolik jamiyati ancha yuksak
darajadagi ijtimoiy rivojlanish koʻrsatkichidir va bu borada bizning jamiyatimizda bir qator
e‟tiborga mo‟nelik qiladigan jihatlar ham mavjud ya‟ni : Fuqarolik jamiyatini rivojlantirish
konsepsiyasi qabul qilinishidir.
Prezidentimiz Shavkat Mirziyoyev 2021-yil 4-mart kuni 2021-2025-yillarda fuqarolik
jamiyatini rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisidagi farmonni imzoladi.
Konsepsiyaning
ustuvor yoʻnalishlari etib quyidagilar belgilandi:
-fuqarolik jamiyatini rivojlantirishning huquqiy asoslarini izchil takomillashtirish;
-fuqarolik jamiyati institutlariga koʻmak berish hamda ularni davlat tomonidan
qoʻllabquvvatlash mexanizmini yanada takomillashtirish;
|
“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali

“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali
http://iqtisodiyot.tsue.uz/journal
94
13.
Bekzod Qaxramonovich Usmonov -"Science and Education" Scientific Journal
January 2021 / Volume 2 Issue 1
14.
Baker, H. and Anderson, R., “Corporate Governance: A Synthesis of Theory”,
Research, and Practice, 2010.
15.
Campbell and MinguezVera. Campbell, K & minguez-Vera, A. 2007. Gender
diversity in the boardroom and firm financial performance. Journal of Business Ethics,
84:435-451.
16.
David A. Nadler, Beverly A. Behan, Mark B. Nadler. Building Better Boards: A
Blueprint for Effective Governance. John Wiley & Sons; 1 edition (3 Feb. 2006).
17.
Murthy, N. R. N. 2006. Good Corporate Governance – A checklist or a mindset?
Robert P. Maxon Lecture, George Washington University, February 06, 2006.
18.
Bureau of Economic Analysis, U.S. International Transactions Accounts Data,
Release Date: March 16, 2011.
19.
Randøy, Trond, Steen Thomsen and Lars Oxelheim, 2006, A Nordic Perspective on
Corporate Board Divesity, Report from the Nordic Innovation Centre.
20.
G20/OECD
Principles
of
Corporate
Governance
(https://www.oecd.org/daf/ca/Corporate-Governance-Principles-ENG.pdf).
21.
https://home.kpmg.com/uk/en/home/media/press-
releases/2016/06/aligningboard-talent-with-strategy-a-key-challenge.html
22.
https://www.ifc.org/wps/wcm/connect/21367080442dfc6592b6ba869243d457
/ CG_Codes_and_Scorecards_Fact_Sheet.pdf?MOD=AJPERES
23.
http://www.dvfa.de/fileadmin/downloads/Verband/Kommissionen/Corporate_
Governance/DVFA-Scorecard-for-CG-EN.xlsx
24.
http://www.dcgk.de//files/dcgk/usercontent/en/download/code/170214_Code
.pdf
25.
http://xs.uz/index.php/uzhzhatlar/item/7000-korporativ-boshqaruv-kodeksi
|
Abstract - Tizimini tatbiq etish va rivojlantirish

“Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali
http://iqtisodiyot.tsue.uz/journal
84
ekanligi bugungi kunda hech kimga sir emas. Mamlakatimizda amalga oshirilayotgan bunday
iqtisodiy islohotlarning muvaffaqiyati ko’p jihatdan davlat tasarrufidan chiqarilgan mulklarni
samarali tarzda qayta harakatga keltirish, qo‘shma korxonalar tuzish,
korxonalarni
aksiyadorlik jamiyatlariga aylantirish, ayniqsa, kichik hamda xususiy tadbirkorlikni
rivojlantirishga bog’liqdir. Shu asosda davlat tasarrufidagi aksariyat korxona va tashkilotlarni
aksionerlik jamiyatlariga aylantirish orqali iqtisodiyotning korporativ boshqariluvchi
bo’g’inlarini tashkil etishga alohida ahamiyat qaratilmoqda.
Buning samarasi esa iqtisodiyotni liberallashtirish, tarmoqlarda
boshqaruvning bozor
tamoyillarini joriy etish, qulay ishbilarmonlik muhitini shakllantirish borasida ko‘rilayotgan
chora-tadbirlar misolida ko‘zga yaqqol tashlanyapti. Vaholanki, pandemiya keltirib chiqargan
jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi hamon davom etayotgan, bozorlarda talab keskin
kamayib, konʼyunkturaning beqarorligi, investitsiya faolligining
susayishi kabi omillar
ko‘pgina davlatlar iqtisodiyotiga salbiy taʼsir ko‘rsatayotgan bir paytda yurtimizda bunday
ijobiy o‘zgarishlarga erishilayotgani quvonarlidir.
Darhaqiqat, keyingi yillarda iqtisodiyotning mutlaqo yangi tarmoqlariga asos solish,
ayniqsa, ularni boshqarish uslublarini zamonaviylashtirishga ustuvor ahamiyat berilmoqda.
Aktsiyadorlik jamiyatlarini rivojlantirish strategiyasi va samarali boshqarish borasida
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoevning 2022-2026 yillarga mo‘ljallangan Yangi
O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi muhimdir. [1] Davlatimiz rahbari majlisda ana shu
haqda to‘xtalib, korporativ boshqaruv tizimidagi prinsip va yondashuvlarni tubdan
o‘zgartirishimiz uning haqiqiy bozor munosabatlariga mos kelishini taʼminlash hamda
konservativ qarashlardan voz kechishda katta hissa bo‘lganligini,
lekin butun dunyoda
aktsiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ishni korporativ tarzda boshqarish asosiy usul, deb
topilgan bir paytda bizda bu borada amalga oshirilayotgan ishlar qoniqarli emasligiga, hali
oldinda bajarilishi lozim bo‘lgan vazifalar ham talaygina ekanligiga alohida urgʼu berdi.
Korporativ usul bozor iqtisodiyotiga o‘tishning muhim sharti ekanligi, bu borada rivojlangan
davlatlar tajribasini o‘rganish hayotiy zaruratligi, ayniqsa, sohaga puxta bilimga ega bo‘lgan
zamonaviy menejment hamda marketing usullarini amalda qo‘llay oladigan yosh
mutaxassislarni jalb etish masalalari dolzarb ekanligi aytib o‘tildi.