nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch tushunchalar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 174/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniTayanch tushunchalar:
fotoeffekt, tashqi fotoeffek,t ichki fotoeffekt, fototok, to’yinish fototoki, Eynshteyn tenglamasi, fotoeffektning qizil chegarasi, vakuumli fotoelementlar, yarimo`kazgichli qurilmalar, fotogalavanik elementlar,
foto-EYUK.
Mustaqil yrchish uchun masalalar
1. 4,1 V potensiallar farqidan o’tgan elektronning energiyasi qanday bo’lsa, kvantlari xuddi shunday energiyaga ega bo’lgan nurlarning to’lqin uzunligini aniqlang.
2. Fotonlarining massasi elektronning tinchlikdagi massasiga teng bo’lgan nurlanish to’lqin uzunligini toping. Bu qanday turdagi nurlanish?
3. Quvvati 100 W bo’lgan yorug’lik manbai 1 s ichida 5·1020 ta foton chiqaradi. Nurlanishning o’rtacha to’lqin uzunligini toping.
4. Uzoq vaqt qorong’uda turib o’rgangan kishining ko’zi quvvati 2,1·10-17 W bo’lgan 0,5 m to’lqin uzunlikdagi yorug’likni ko’radi. 2·10-5 W bo’lgan yorug’likni ko’z og’riqsiz qabul qila oladi. Bu hollarda ko’zning to’r pardasiga har 1 sek da nechtadan foton tushib turadi?
5. Rentgen trubkasining rentgen spektridagi eng “qattiq” nurlarining chastotasi 1019 Hs bo’lsa, bu trubka qanday kuchlanish ostida ishlayotgan bo’ladi?
6. 50 kV kuchlanish ostida 2mA tok istemol qilib ishlab turgan rentgen trubkasi har sekundda 5·1013 ta foton chiqaradi. Nurlanishning o’rtacha to’lqin uzunligini 0,1 nm deb hisoblab, trubkaning FIK ini toping, ya’ni rentgen nurlanishining quvvati istemol qilinayotgan tok quvvatini necha foizini tashlik qilishini aniqlang.
7. Kumush uchun fotoeffektning uzun to’lqin chegarasi 0,29 m ga teng. Chiqish ishini eV hisobida aniqlang.
8. Fotoelektronlarning maksimal tezligi 2000 km/s bo’lishi uchun seziy sirtiga qanday to’lqin uzunlikdagi nurlar yo’naltirish lozim ? Seziy uchun fotoeffektning qizil chegarasi 690 nm ga teng.
9.Seziy katоdiga to’lqin uzunligi 600 nm bo’lgan qizil nur tushmоqda. Seziydan elektrоnning chiqish ishi 1,8 eV. Berkituvchi pоtentsial qanday bo’lganda fоtоtоk to’xtaydi? h=4,11015 eVs.
10.Birоr fоtоelement katоdi 1 chastоtali mоnоxrоmatik yоrug’lik bilan yоritilganda, fоtоelektrоnlarning eng katta kinetik energiyasi E1 bo’lgan,
2 = 31 chastоtali yоrug’lik bilan yоritilganda esa E2 bo’lgan. E1va E2 o’zarо qanday munоsabatda bo’ladi?
11. Seziy sirtiga to’lqin uzunligi 340 nm bo’lgan monoxromatik nur tushmoqda. Fototok butkul to’xtaydigan tusuvchi kuchlanishning eng kichik qiymatini aniqlang. Siziy uchun fotoeffektning qizil chegarasi 658 nm
|
| |
Elektronvolt

Elektronvolt
En '''elektronvolt''' (symbol: eV) er den mengden energi tatt opp av et enkelt ubundet elektron når det faller gjennom en elektrostatisk potensial differanse på en volt. Dette er en veldig liten mengde energi:
: 1 eV = 1.602 176 53 (14) × 10−19 J. (Kilde: CODATA 2002 anbefalte verdier)
Det er ikke en SI enhet for energi, men godtas til bruk med SI-systemet.
Å bruke elektronvolt til å måle masse
Einstein lærte oss at energi er likt (hvile) lysets hastiget''=1, men dette er strengt tatt ikke nødvendig.) eV er også vanligvis brukt i kvantemekanikk, da nukleære bindingsenergier, for eksempel, er av en størrelsesorden av elektronvolt.
For eksempel, et elektron og et positron, hver med en masse på 511 keV, kan annihilere hverandre og gi ut 1.022 MeV av energi. Protonet, et typisk baryon, har masse på 0.938 GeV, som gjør GeV (ofte uttalt ''jev'') en veldig praktisk enhet for masse i partikkelfysikk.
:1 eV/c² = 1.783 × 10−36 kg
:1 keV/c² = 1.783 × 10−33 kg
:1 MeV/c² = 1.783 × 10−30 kg
:1 GeV/c² = 1.783 × 10−27 kg
For å sammenlikne, ladde partikler i en kjerne eksplosjon varierer fra 0.3 til 3 MeV. Et typisk molekyl i atmosfæren har en energi på om lag 0.03 eV. Dette tilsvarer romtemperatur.
For å gjøre om en partikkels kinetiske energi i elektronvolt til partikkelens temperatur i kelvin, ganger vi med 11 605 (se Boltzmanns konstant).
Se også
Eksterne lenker -
[http://www1.bipm.org/en/si/si_brochure/chapter4/table7.html BIPM's definisjon av elektronvolt]
-
[http://www.projects.ex.ac.uk/trol/scol/index.htm Kalkulator for omregning av enheter for energi]
-
http://physics.nist.gov/cuu/Constants Referanse for fysiske konstanter; CODATA data
Kategori:Måleenheter
bg:Електронволт
br:Elektron-volt
ca:Electronvolt
cs:Elektronvolt
da:Elektronvolt
de:Elektronenvolt
es:Electronvoltio
fr:Électron-volt
gl:Electronvoltio
ko:전자볼트
it:Elettronvolt
he:אלקטרונוולט
hu:Elektronvolt
nl:Elektronvolt
ja:電子ボルト
pl:Elektronowolt
pt:Elétron-volt
ru:Электронвольт
sl:Elektronvolt
fi:Elektronivoltti
sv:Elektronvolt
uk:Електронвольт
zh:電子伏特
|
Laboratoriya ishi № 16 - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 175/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni-
MAVZU:QUYOSH BATAREYASINING ISHLASH PRINSIPINI O`RGANISH
Laboratoriya ishi № 16
Ishning maqsadi: Ichki fotoeffekt asosida ishlaydigan quyosh batareyasini haraktrestikalari: chiqish kuchlanishi, tok kuchi va quvvatini o`lchashni o`rganish.
Asbob va jihozlar: Quyosh batareyasi (fotoelement), millivoltmetr, mikroampermetr, ulash simlari, kichik qarsilikka ega boqlgan rezistor.
NAZARIY MUQADDIMA.
Quyoshdan Yer sirtining har bir metriga tahminan 1400 W quvvatli yorug`lik nuri doimiy tushib turadi. Bu energiyadan foydalanish - insoniyatning energetik muammoni hal qilish yollaridan biridir.
Hozirgi vaqtda inson ehtiyoji uchun quyosh energiyasidan foydalanishning turli usullari ishlab chiqilgan. Quyosh nuri yordamida uy-binolarni va suvni isitish, meva va boshqa mahsulotlarni quritish maqsadida foydalanish bilan bir qatorda yarimo`tkazgichli fotoelementlar yaratilgan. Quyosh energiyasini elektr energiyasiga aylantiradigan yarimo`tkazgichli diod quyosh elementi, yoki fotoelementlar deb ataladi. Ular yordamida quyosh energiyasi ichki fotoeffekt hisobiga elektr energiyaga aylantiriladi. Yer sirtining har bir kvadrat metridan fotoelementlar yordamida har sekundda 100-200 J energiya olish mumkin.
Ichki fotoeffekt deb yorug`lik nuri ta`sirida yarimo`tkazgichda elektron-kovakli juftliklar (qo`shimcha zaryad tashuvchilar) hosil bo`lish hodisasiga aytiladi.
p-n o`tishli fotoelementlarda yorug`lik nuri ta`sirida vujudga keladigan qo`shimcha zaryad tashuvchilarni p-n o`tishning elektrik maydoni ajratib yuboradi va zanjir uzuq holda p sohada kovaklar, n sohada elektronlar yig`iladi. Agar tashqi zanjir ulansa p sohadan n sohaga yo`nalgan tok o`ta boshlaydi. Quyosh batareyalari elektr manbayi vazifasini bajaradi.
Ishni bajarish tartibi:
Fotoelementni quyosh nuri yahshi tushadigan joyga joylashtiring.
Fotoelementga millivoltmetrni ulab chiqish kuchlanishini (V1) aniqlqng.
Fotoelementga mikroampermetrni ulab, qisqa tutashuv tokini (I1) aniqlang.
P1=U*I munosabatdan foydalanib fotoelementni quvvatini aniqlang.
Fotoelementni kichik qarshilik orqali ulab 1-4 bandlardagi ishlarni takrorlang (V2, I2, P2aniqlang).
Fotoelementni bir qismini soya qilib 1-4 bandlardagi ishlarni takrorlang, hulosalar chiqaring (V3, I3, P3aniqlang).
Olingan natijalarni jadvalga kiriting.
№
|
V1
|
I1
|
P1
|
V2
|
I2
|
P2
|
V3
|
I3
|
P3
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Iqtisodiyot nazariyasi - bet 3

|
Iqtisodiyot nazariyasi
|
bet | 3/6 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 27,81 Kb. | | #121521 |
Bog'liq 1-оралиқ назоратVаriаnt №12
Ishlab chiqarish funksiyasi.
Keyingi qo‘shilgan omil unumdorligi
Iqtisodiy tahlilda induktsiya, deduktsiya usullardan foydalanish
Vаriаnt №13
Iqtisodiy tahlilda statistik va grafik usullardan foydalanish
Hozirgi zamon iqtisodiyot nazariyasidagi asosiy oqimlar.
Merkantilizm tushunchasi, uning mazmuni.
Vаriаnt №14
Optimallashgan va muvozanatlashgan modellar.
Iqtisodiy tahlilda normativ, pozitiv usullardan foydalanish
Bozor iqtisodiyotining rivojlanish bosqichlari
Vаriаnt №15
Fiziokratlar iqtisodiy ta‘limotining ahamiyati va tarixiy taqdiri.
Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish omillari
Iqtisodiyotni isloh qilishda mulkchilikning o‘rni.
Vаriаnt №16
Mulkchilik shakllarini o‘zgartirish usullari
Oltin va qog‘oz pullarning o‘zaro bog‘liqligi
Manufaktura va yirik mashinalashgan ishlab chiqarish.
Vаriаnt №17
Buyruqli iqtisodiyot va uning belgilari,
Naqd va kredit pullarning xususiyatlari.
O‘zbekistonda milliy valyuta – so‘mning muomalaga kiritilishi bosqichlari
|
| |
MAVZUNI MUSTAHKAMLAH UCHUN SAVOLLAR

|
MAVZUNI MUSTAHKAMLAH UCHUN SAVOLLAR
|
bet | 49/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZUNI MUSTAHKAMLAH UCHUN SAVOLLAR:
Qaysi qattiq jismlar o‘zlarining ichki tuzilishlari bo‘yicha suyuqlikka yaqin?
Amorf jismlar har doim qanday xossaga ega?
Erish va qotish deb nimaga aytiladi?
Moddaning solishtirma erish issiqligi deb nimaga aytiladi?
Qotishmalarning erish nuqtasi, elastikligi, qattiqligi, mustahkamligi qotishma tarkibidagi moddaga qanday bog‘liq?
Qattiq jismlarning issiqlik o‘tkazuvchanligi nima tufayli ro‘y beradi?
Mexanik kuchlanish deb nimaga aytiladi?
Elastik deformatsiyalar plastik deformatsiyalardan nima bilan farq qiladi?
Mustahkamlik chegarasi deb nimaga aytiladi?
Qanday materiallar mo‘rt materiallar deyiladi?
MAVZU:Yung modulini aniqlash.
Laboratoriya ishi №
Ishning maqsadi: Jismlarning cho‘zilish deformatsiyasini o‘rganish va Yung (elastiklik) modulini aniqlash.
Asbob va jihozlar: Shtativ (qisqichi bilan),bir jinsli rezina ip (uzunligi 20–30 sm atrofida), shtangensirkul, chizg‘ich, ilgak, massasi aniq bo‘lgan yuklar to‘plami.
Shtativ (qisqichi bilan)
|
Bir jinsli rezina ip
|
Shtangensirkul, chizg‘ich
|
Ilgak va massasi aniq bo‘lgan yuklar to‘plami
|
|
|
|
|
|
| |
Iqtisodiyot nazariyasi - bet 5

|
Iqtisodiyot nazariyasi
|
bet | 5/6 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 27,81 Kb. | | #121521 |
Bog'liq 1-оралиқ назоратVаriаnt №24
Ishlab chiqarish imkoniyatlari va uning egri chizig‘i.
Hozirgi zamon bozor iqtisodiyoti.
Pul to‘g‘risidagi nominalistik nazariyalar.
Vаriаnt 25
Neoliberalizmning paydo bo‘lishi va uning o‘ziga xos xususiyati
Me’yoriy unumdorlik nazariyasining axloqiy tomonlari.
Qisqa va uzoq davrda ishlab chiqarish hajmining o‘zgarishi.
Vаriаnt №26
Ehtiyojlarning o‘sib borishi qonuni. Ehtiyojlarning qondirilish darajasi va uning aniqlanishi
Ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatishning o‘zaro bog‘liqligi.
Ishlab chiqarishning jamiyat hayotidagi ahamiyati.
Vаriаnt №27
Iqtisodiy resurslar va ehtiyojlarning qondirilish darajasi o‘rtasidagi bog‘liqlik
Keyingi qo‘shilgan omil unumdorligi. Unumdorlikning pasayib borish qonuni.
Ishlab chiqarish samaradorligi, uning ko‘rsatkichlari
Vаriаnt №28
Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish yo‘llari va omillari.
Ijtimoiy-iqtisodiyot taraqqiyot bosqichlarini bilishga formatsion yondashuv
Pulning vazifalari: qiymat o‘lchovi, muomala vositasi,
Vаriаnt №29
Ijtimoiy-iqtisodiyot taraqqiyot bosqichlarini bilishga mulkiy va texnologik yondashuv
Ishlab chiqaruvchi kuchlar va ishlab chiqarish munosabatlari.
O‘zbekistonda davlat mulkini xususiylashtirish bosqichlari
|
| |
Aloqa kanallari - Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari bajardi: bahromova komila 040-19

|
Mavzu: birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning parametrlari bajardi: bahromova komila 040-19
|
bet | 3/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 13,29 Kb. | | #246601 |
Bog'liq Mavzu birlamchi telekommunikatsiya signallari va ularning param-kompy.infoAloqa kanallari Aloqa kanallari xuddi signallardek asosan uchta ko‘rsatkich bilan baholanadi. Bular: 𝑇𝑘 – kanal orqali xabar uzatilish vaqti; 𝐷𝑘 – kanal dinamik diapazoni; 𝐹𝑘 – kanal signal spektrini o‘tkazish kengligi. Kanal uchta asosiy ko‘rsatkichlari ko‘paytmasi 𝑇𝑘 • 𝐷𝑘 • 𝐹𝑘 = 𝑉𝑘
aloqa kanalining hajmi deb ataladi va kanalning xabar o‘tkaza olish imkoniyatini belgilaydi. Signalni aloqa kanali orqali uzatish uchun quyidagi shartlar bajarilishi lozim: 𝑇𝑘 ≥ 𝑇𝑠, 𝐷𝑘 ≥ 𝐷𝑠 va 𝐹𝑘 ≥ 𝐹𝑠 yoki 𝑉𝑘 ≥ 𝑉𝑠 (1.2) dan ko‘rinib turibdiki signalning yoki kanalning bir parametrini ikkinchisiga almashtirib aloqa kanali orqali signalni uzatish mumkin. Hozirda turli radioaloqa kanallari mavjud. Bular uzun va qisqa to‘lqinlardan foydalanadigan radioaloqa kanali; radiorele aloqasi kanali; sun’iy yo‘ldosh orqali aloqa kanali; troposfera aloqa kanali; kosmik aloqa kanali; mobil aloqa kanali va boshqalar.
Har qanday aloqa kanallari quyidagi asosiy xususiyatlarga ega: 1. Aloqa kanallarini chiziqli tizim deb hisoblash mumkin, chunki kanal chiqishidagi signal kanal kirishidagi signallar yig‘indisiga teng, superpozitsiya prinsipiga bo‘ysunadi: 2. Har qanday aloqa kanalida foydali signal bo‘lish bo‘lmasligidan qat’iy nazar doimo xalaqit signali mavjud bo‘ladi, ya’ni 𝑥(𝑡) = 𝑠(𝑡) + 𝑛(𝑡). 3. Signal aloqa kanalidan o‘tganda u biroz kechikadi va uning sathi kamayadi. 4. Signal aloqa kanalidan o‘tganda har doim uning shakli buziladi. Shunday qilib kanal chiqishidagi signal quyidagicha ifodalanishi mumkin: 𝑥(𝑡) = 𝜇(𝑡)𝑠(𝑡 − 𝜏) + 𝑛(𝑡);
bunda 𝜇 va τ signal so‘nishi va kechikishini ko‘rsatuvchi kattaliklar. Agar 𝜇 va 𝜏 vaqt davomida o‘zgarmasa, bunday aloqa kanali doimiy ko‘rsatkichli aloqa kanali deb ataladi. 𝜇 va 𝜏 lardan biri yoki ikkalasi vaqt davomida o‘zgarib tursa, bunday kanal ko‘rsatkichlari o‘zgaruvchan kanal deb ataladi. Masalan: yer usti radioeshittirish va Televideniye kanali ko‘rsatkichlari o‘zgarmas kanalga misol bo‘la oladi. Harakatdagi aloqa tizimi kanallari: sotali aloqa; uchayotgan samolyot yoki kosmik kema bilan qisqa to‘lqinli radioaloqa kanali o‘zgaruvchan ko‘rsatkichli aloqa kanali sifatida qaralishi mumkin.
http://kompy.info
|
| |
QURILMANING TUZILISHI VA ISHLASHI

|
QURILMANING TUZILISHI VA ISHLASHI
|
bet | 45/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniQURILMANING TUZILISHI VA ISHLASHI.
Q urilma og`ir taglik (5) ning vertikal ustunchasiga (4) tik maxkamlangan ventilli kapillyar idish (1) va stakan yoki menzurkadan (3) tashkil topgan. Ventil (2) ochilganida suyuqlik (masalan, suv) stakanga tomchilab (7) tushadi. Tomchilar soni sanaladi. So`ngra stakandagi suv elektron tarozida tortiladi. Tarozi ko`rsatishidan stakan massasini ayirib tashlab, oqib tushgan suyuqlik massasi topiladi. Yuqoridagi o`lchashlar har xil turdagi suyuqliklar bilan takrorlanadi. Tajribada topilgan natijalar asosida suyuqliklarning sirt taranglik koeffitsenti hisoblanadi.
ISHNI BAJARISH TARTIBI:
Laboratoriya ishining yo`riqnomasining o`qib o`rganing.
Shisha idish uchining ichki perimetri va uning diametrini aniqlang.
Quruq stakan massasini tarozida tortib aniqlang.
Suyuqlik solinadigan idishga o`rganiladigan suyuqlikni quying.
Shisha idishidan stakanga suyuqlikning sekin kapillyar orqali tomchilab
oqishini ta’minlang va tomchilar sonini sanang.
Suyuqlikli stakan massasini elektron yoki shayinli tarozida tortib aniqlang.
Yuqoridagi 6 va 3 bandlardagi massalar ayirmasini toping.
Sirt tarangligi koeffitsentini (5) formuladan toping.
1 0.Aniqlangan natijalarni adabiyotlarda keltirilgan natijalar bilan solishtiring.
Nazorat uchun savollar:
Sirt tarangligi nima, u qanday hosil bo`ladi?
Sirt taranglik koeffitsentlarining fizik ma`nosi nima?
Sirt tarangligining tempereturaga bog`likligini qanday tushuntirasiz?
Laboratoriya ishining asosiy formulasini keltirib chiqaring.
|
| |
Ishlab chiqarish turini aniqlash

1.2. Ishlab chiqarish turini aniqlash.
Har bir mashinasozlik korxonasi bir yil davomida ishlab chiqarishga kerak bo‘lgan mahsulot va zaxira qismlarining ma’lumotiga ega. Bu ma’lumot ishlab chiqarish dasturi deb ataladi va unda ma’lumotni turi, soni, o‘lchami va materiali to‘g‘risida ham etarlicha axborot bor. Korxonaning umumiy ishlab chiqarish dasturiga asosanssexlar bo‘yicha ishlab chiqarish dasturi tuziladi. Har bir mahsulot umumiy ko‘rinishining chizmasi, detallarning ishchi chizmasi, yig‘uv chizma, spetsifikatsiyalar va texnik talablar bilan boyitiladi.
Ishlab chiqarish dasturining xajmi, mahsulot tasnifi, jarayonning texnik va iqtisodiy shartlariga asosoan shartli ravishda uchta ishlab chiqarish turi mavjud: donali, seriyali, yalpi. Har bir ishlab chiqarish turi o‘ziga xos tashkiliy shaklga ega. Shuni aytish kerakki, bitta korxonada xar-hil ishlab chiqarish turlari bo‘lishi mumkin.
Ishlab chiqarish turi va unga to‘g‘ri keladigan ishni tashkil qilish shakli tehnologik jarayonni tasnifini hamda uning tuzilishini aniqlaydi. SHuning uchun ham ishlab chiqarish turini aniqlash detalga mexanik ishlov berish tehnologik jarayonni loyixalashni boshlang‘ich asosiy bosqichidir. Ishlab chiqarish turini jadvallar usuli bilan aniqlaganda detalning og‘irligi va yillik ishlab chiqarish dasturi talab qilinadi.
Bunda N=2000 dona va m=12.6 kg bo‘lganda ([5],2j,18b) ishlab chiqarish turi kichik seriyali deb aytishimiz mumkin.
Berilgan yillik dasturga asosan ishlab chiqarish qadamini quyidagi ifoda yordamida hisoblanadi.
bu erda: – dastgohlarni bir yillik haqiqiy ishlash vaqti fondi; N=2000 dona – yillik ishlab chiqarish dasturi.
Bo‘limdagi ish tartibi 2 smenali. Seriyali ishlab chiqarish turida detallarni partiyalarga bo‘lib ishlov berish sababli partiyadagi detallar sonini hisoblab topish talab qilinadi.
bu erda: a=3,6,12,24 kun – partiyadagi detallarni ishlov berishga kiritilish davri; F=254 kun – bir yildagi ishchi kunlar soni.
|
KONSRUKTORLIK QISM 3.1 Dastgoh moslamasini bayoni va hisobi

|
KONSRUKTORLIK QISM 3.1 Dastgoh moslamasini bayoni va hisobi
|
bet | 14/21 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 7,42 Mb. | | #15108 |
3.KONSRUKTORLIK QISM 3.1 Dastgoh moslamasini bayoni va hisobi.
Mashinasozlikda moslamalar texnologik jihoz (dastgoh) lar uchun yordamchi qurilmalar sifatida ishlov berish, yig’ish va o’lchash amallarini bajarishda ishlatiladi.
Moslamalar qo’llanganda:
Bizga berilgan detalimizga mexanik ishlov berish uchun dastgoxga moslama orqali o’rnatiah va maxkamlash kerak.O’rta seriyali ishlab chiqarish sharoitida eksentruk ,gidravlik moslamalardan foydalanish maqsadga muofiq bo’ladi.Moslama loyixalashda turli xil omillar detallarni o’rnatish,Bazalash va maxkamlash kuchlarini xisoblash kerak.
O’rnatishda 6ta erkinlik darajasini yo’qotishga harakat qilamiz.
3.1 – rasm Parmalash moslamasini kinematik sxemasi
Biz loyixalayotgan dastgox moslamasi eksentrik (3) orqali maxkamlaymiz.Zagotovka siljib ketmasligi uchun tayanch (2) plitaga maxkamlanadi.Dasta (4) 90ºga burilganda eksentrik tayanchni XX parallel o’qi bo’yicha suradi va detalni maxkamlaydi ersentrik burchagi 5º-6º dan oshmasligi kerak. Eksentriklik koefitsienti e≥1÷1,5 hisoblanadi detal dopuski = 2870 mkm
e=1,5=4,3 mm.Ishqalanish koefitsienti f=0,1 burchagi 5º43′ eksentirik boshlanish burchagi β=40
Q=Pcos [183 bet , [6]
Q=P;
Demak qisish kuchi:
Q=
Bu yerda:
tg()=0,2;
tg=0,05 demak bizga berilgan detalimiz kesish kuchi P=4170 N teng. Eksentrik diametri D>20 e =20=80 mm
bu yerda dasta uzunligi l=150 mm
Q== N
dastadagi burovchi moment
M=PL=417=62,6Nm
|
| |
) Konstruktorlik qismi - Mashinasozlik texnologiyasi

|
Mashinasozlik texnologiyasi
|
bet | 4/21 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 7,42 Mb. | | #15108 |
4) Konstruktorlik qismi. Dastgox moslamasi, kesuvchi asbob va o’lchov vositalarini bayon va xisoblari.
5) Xayot faoliyati xavfsizligi qismi. Loyihalanayotgan ishchi joyini mehnat sharoitlarining ta’rifi, ishlab chiqarish joyida yoritish tizimini tanlash, ventilatsiya tizimini tanlash, elektr xavsizligi, yong’in xavfsizligi, aloqa yong’in signalizatsiya tizimi va boshqalar, mexnat xavfsizligi bo’yicha barcha talablar va qonun qoidalar.
6) Iqtisodiy qism. Texnologik jarayonning iqtisodiy samaradorligini aniqlash.
7) Xulosa. Bajarilgan diplom loyixasi bo’yicha xulosalar va takliflar yoritiladi.
|
| |
Zagotovka tanlash - Mashinasozlik texnologiyasi

2.1. Zagotovka tanlash
Zagotovkalar toza va xomaki zagotovkalarga bo‘linadi. Toza zagotovka deganda tayyorlangandan keyin kesib ishlanmaydigan, o‘lchamlari va tozaligi tayyor detal chizmasida ko‘rsatilgan o‘lcham va tozalikka to‘g‘ri keladigan zagotovkalar tushuniladi. Xomaki zagotovkalar chizma talablariga muvofiq keladigan o‘lcham, aniqlik va tozalikdagi detal hosil qilish maqsadida qo‘yim kesib olish uchun mexanik ishlanishi zarur bo‘lgan zagotovkalardir.
Mashina detallari uchun zagotovkalar asosan quyidagi usullar bilan tayyorlanadi:
qora va rangli metallardan quyish yo‘li bilan;
bosim bilan ishlash (bolg‘alash va shtamplash) orqali;
qora va rangli metallar prokatidan;
metallokeramikadan (kukun metallurgiyasi yo‘li bilan);
payvandlash – zagotovka qismlarini bir butun qilib ulash yo‘li bilan;
metallmas materiallardan (plastik massalar va boshqalardan).
Zagotovka olish usulini tanlash, detalni o‘lcham va materiali, ishchi vazifasi, uni tayyorlashga texnik talablar, yillik dastur va umumiy tuzilishi kabi omillar belgilab beradi. Bu masalani xal qilishda zagotovka o‘lchami va tuzilishi detalni o‘lcham va tuzilishiga maksimal yaqin bo‘lishini ta’minlash kerak. Lekin shuni unutmaslik kerakki, zagotovka aniqligini oshirish va tuzilishini murakkablashtirish uni tannarxini oshishiga olib keladi. SHuning uchun ham zagotovka olishni optimal usuli zagotovka tannarxi kam bo‘lgandagi usulidir.
Zagotovka olishni mavjud usullarini tahlil qilib, berilgan ishlab chiqarish sharoitida detalimiz uchun zagotovkani quyish yo‘li bilan olamiz.
Materialdan foydalanish koeffitsenti.
bu erda:
q––detal og‘irligi, q=12.6 kg
Q––zagotovka og‘irligi, Q=15.8 kg
|
T O P SH I R I Q - Mashinasozlik texnologiyasi

T O P SH I R I Q
Mamasoliyev Nematullo Raxmatillo o’g’li
1. Diplom loyixasining mavzusi: “Irmash-gidravlika” MCHJ sharoitlari uchun 700.01.07 “Lyunet ustuni” detalini tayyorlash texnologik jarayonini va operatsiyalarining texnologik ta’minot vositalari konstruksiyalarini ishlab chiqish.
Institut bo’yicha 2016 yil 28-dekabrdagi 188-sonli buyruq bilan tasdiqlangan.
2. Diplom loyiasini bajarish uchun ma’lumotlar:
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti asarlari, qarorlari, farmoyishlari, VM qarorlari, ilmiy-texnik adabiyotlar, internet ma’lumotlari, detal ishchi chizmasi, ishlab chiqarish xajmi.
|
Maxfiylik yorlig'i - Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni...

|
Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni turlari xususiyatlari. Umumiy ma'lumot
|
bet | 2/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiylik yorlig'i - quyidagilar mavjud:
Tijorat siri - ma'lumotlarga ega bo'lgan va korxonaning tijorat sirini tashkil etadigan hujjatlar uchun maxfiylik muhri turi
Shaxsiy ma'lumotlar - xodimlarning shaxsiy ma'lumotlarini o'z ichiga olgan hujjatlardagi shtamp turi
Ichki foydalanish uchun - boshqa himoyalangan ma'lumotlarga ega bo'lgan hujjatlar uchun maxfiylik muhri turi
Cheklovchi bayroqlar: ma'lumotlarga kirishni cheklaydigan bayroqlar.
Axborotni maxfiy sifatida tasniflash sxemasi
Korxonaning maxfiy ma'lumotlari quyidagilardan iborat bo'lishi mumkin:
tijorat sirlarini belgilaydigan ma'lumotlar
kompaniya xodimlarining shaxsiy ma'lumotlari
maxfiy bo'lgan boshqa ma'lumotlar
Maxfiy ma'lumotlar quyidagilarni o'z ichiga oladi:
xodimning shaxsiy hayotini aniqlashga imkon beradigan voqealar, hayot haqidagi faktlar
korxona qo'lidagi mamlakat qonunchiligiga bo'ysunadigan ma'lumotlar
texnik, tashkiliy yoki boshqa biznes ma'lumotlari:
potentsial yoki haqiqiy tijorat qiymatiga ega bo'lishi mumkin
jamoat mavjud emas
unga nisbatan egasi unda qiymatni ko'radi
Axborot haqiqatan ham qimmatlidir, agar u:
daromadning o'sishi to'g'risida ma'lumotga ega
yo'qotishlarni oldini olish uchun
boshqa foyda
davlat reestrlarida mavjud
tadbirkorning faoliyati to'g'risidagi ma'lumotlar, ushbu faoliyat turini ko'rsatadigan litsenziyalar va boshqa hujjatlar
Federal byudjet bilan bog'liq barcha narsalar va bu mablag 'sarflangan narsalar
Yong'in xavfsizligi holati, atrof-muhit va boshqalar.
Xodimlar soni, bo'sh ish o'rinlari mavjudligi to'g'risida
Ish haqi va boshqa to'lovlarni to'lash bo'yicha qarzlar to'g'risida
mamlakat qonunlarining buzilishi va ularning oqibatlari to'g'risida
Davlat mulki ob'ektlarini xususiylashtirish shartlari to'g'risida, ishtirokchilar to'g'risida, xususiylashtirish shartnomalarini tuzish to'g'risida
yuridik shaxs nomidan harakat qilish uchun ishonchnomasi bo'lmagan shaxslar ro'yxatida
Ma'lumotlarning maxfiylik darajasi kompaniya yoki uning xodimlariga etkazilishi mumkin bo'lgan zararning og'irligiga mutanosib bo'lishi kerak. Zarar deganda, sarflanadigan xarajatlar tushuniladi: buzilgan huquqni tiklash, yo'qotish, zarar, olinmagan daromad.
Hujjatlar va maxfiy ma'lumotlarga kirish sxemasi
Korxona xodimlarining maxfiy ma'lumotlarga kirishi korxona xavfsizligi bosh direktorining buyrug'i bilan amalga oshiriladi. Xodimlarning maxfiy ma'lumotlarga kirishlari imzolangandan keyingina mumkin mehnat shartnomasi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni turlari xususiyatlari. Umumiy ma'lumot
|
Maxfiylikni boshqarish - Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni...

|
Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni turlari xususiyatlari. Umumiy ma'lumot
|
bet | 4/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiylikni boshqarish
Korxonada maxfiylik rejimining bajarilishi ustidan nazorat maxfiy ma'lumotlarni muhofaza qilish holatini o'rganish va baholash, kamchiliklarni aniqlash va rejim buzilishini aniqlash uchun yaratilgan. Rejimning bajarilishini nazorat qilish general muovini tomonidan qo'llab-quvvatlanadi. korxona xavfsizligi bo'yicha direktor.
Rejimning amalga oshirilishini tekshirish gen tomonidan tayinlangan komissiya (shaxslar) tomonidan amalga oshiriladi. korxona direktori. Komissiya direktor bilan kelishilgan holda uchinchi tomon mutaxassislarini jalb qilishga haqlidir. Inspektorlar barcha hujjatlar bilan tanishish, konsultatsiyalar o'tkazish huquqiga ega. Audit o'tkazilgan bo'lim aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish rejasini amalga oshirmoqda. Reja deputat bilan kelishilgan. gen. korxona xavfsizligi bo'yicha direktor.
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish bo'yicha rasmiy tergov o'tkazish
Xizmat tekshiruvini o'tkazish uchun, genning buyrug'i bilan oqish haqiqati aniqlangandan keyingi kundan kechiktirmay. direktor kamida 3 kishidan iborat komissiya tuzadi. Komissiya a'zolari:
binolarni va joylarni tekshirishni amalga oshirish. hujjatlar
xodimlar bilan suhbat
genning kelishuvi bo'yicha ishning natijasi bilan qiziqmaydigan qo'shimcha odamlarni jalb qilish. direktor
Rasmiy tergovni iloji boricha tezroq amalga oshirish kerak.
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik to'g'risidagi kelishuv - loyihani tuzish va imzolashning nüansları
Ishga murojaat qilishda, ular ko'pincha mehnat shartnomasidan tashqari ma'lumotlarning maxfiyligi to'g'risida shartnoma imzolashlarini so'rashlari mumkin.
Bundan qo'rqmang: bu biznesni himoya qilish choralaridan biridir. Darhaqiqat, o'ng qo'llarda ish faoliyati natijasida olingan ma'lumotlar kompaniyaning yopilishiga sabab bo'lishi mumkin.
Masalan, arzon mebel etkazib beruvchilar to'g'risida bilib, sobiq xodim o'z biznesini boshlashi va shu bilan sobiq ish beruvchiga moddiy zarar etkazishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalari buyicha tasniflash. Sirlarni turlari xususiyatlari. Umumiy ma'lumot
|
Maxfiy ma'lumotlarga qabul qilingan shaxslarning huquqlari

|
Maxfiy ma'lumotlarga qabul qilingan shaxslarning huquqlari
|
bet | 3/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiy ma'lumotlarga qabul qilingan shaxslarning huquqlari
Maxfiy ma'lumotlarga qabul qilingan xodimlar:
maxfiylik rejimini amalga oshirish
mehnat shartnomasi tugaganidan keyin uch yil davomida maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik
oshkor qilish faktini yoki maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish tahdidi to'g'risida darhol yuqori rahbariyatga xabar bering
Agar xodim oshkor qilish faktida aybdor bo'lsa, u zararni to'lashi kerak
Mehnat shartnomasi bekor qilingandan so'ng barcha moddiy vositalarni maxfiy ma'lumotlar bilan korxonaga qaytaring
Xodimlar maxfiy ma'lumotlarni tan olishdi Taqiqlangan:
himoyalanmagan aloqa kanallari orqali maxfiy ma'lumotlarga oid suhbatlar o'tkazish, hujjatsiz himoya vositalaridan foydalanish
ochiq maqolalarda, nutqlarda maxfiy ma'lumotlardan foydalaning
maxfiy ma'lumotlar bilan ish olib boriladigan binolarda foto yoki video tortishishlarni amalga oshirish
Maxfiy ma'lumotlar bilan ishlash algoritmi
Maxfiy hujjatlarni hisobga olish
Maxfiy hujjatlarni ro'yxatdan o'tkazish
Axborot tizimida ishlashda maxfiylik rejimi maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish bo'yicha ishlar tartibi va tashkil etilishi to'g'risidagi Nizom bilan belgilanadi. Portativ vositada maxfiy ma'lumotlarni joylashtirishda maxfiylik muhri qog'oz yorlig'ida ko'rsatiladi. Chop etilgan va imzolangan hujjatlar ro'yxatga olish uchun taqdim etiladi. Qoralamalar yo'q qilinadi. Maxfiy hujjatning har bir nusxasi asl nusxada bir xil qiymatga ega. Nusxasi ham ro'yxatdan o'tgan va umumiy ro'yxatda o'z raqamiga ega.
Maxfiy ma'lumotlarning xavfsizligini ta'minlash kerak. U kirish imkoniyati cheklangan maxsus joylarda joylashgan bo'lishi kerak.
Boshqa korxonalarga maxfiy ma'lumotlarni tashish algoritmi
Qarama-qarshi tomonlarga maxfiy ma'lumotlarni uzatish, ular "Maxfiylik to'g'risidagi bitim" ni imzolaganda amalga oshiriladi. Agar agentda biron bir ma'lumot etishmasa, u genga murojaat qiladi. korxona xavfsizligi bo'yicha direktor.
|
| |
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim

|
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim
|
bet | 14/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim
Uchinchi shaxslardan maxfiy ma'lumotlarni himoya qilish uchun odatda ikkala tomon imzolaydigan shartnoma tuziladi. Shartnomaning mohiyati - ruxsatsiz shaxslarning ularga cheklangan kirish imkoniyatlarini hisobga olgan holda ma'lumot va bilimlarni almashish qobiliyatidir. Shartnomaning asosiy maqsadi qimmatli ma'lumotlarni qochqinlardan himoya qilishdir. Shu bilan birga, maxfiy ma'lumotlarning barcha turlarini shartnomada - kompaniyaning tijorat sirlaridan tortib, uning xodimlari haqidagi shaxsiy ma'lumotlarga qadar sotib olish mumkin.
Bugungi kunda turli xil muassasalarda tuziladigan ikkita asosiy turdagi shartnomalarni ajratish mumkin:
- bir tomonlama kelishuv. Bunday hujjatning o'ziga xos xususiyati - bir tomonning maxfiy ma'lumotlarni boshqa tomonga o'tkazishga bo'lgan intilishining ifodasidir. Bunday holda, shartnomaning asosiy sharti - bu uchinchi shaxslar uchun ma'lumotlarning to'liq maxfiyligi. Ko'pincha, bunday shartnomalar ishga qabul qilinganidan keyin tuziladi va kompaniya xodimi va ish beruvchi o'rtasidagi mehnat munosabatlarining turlaridan biri sifatida rasmiylashtiriladi. Ko'pgina hollarda, bunday hujjatlar, albatta, ma'lumotdan foydalanish, uzatish va tarqatish huquqini cheklaydigan qoidalarni o'z ichiga oladi (ko'pincha biz kompaniya ma'lumotlari haqida gaplashamiz);
- o'zaro kelishuv. Bunday kelishuvning o'ziga xos xususiyati ikkala tomonning maxfiy ma'lumotlarini kelishuvga o'zaro o'tkazishdir. Bunday hujjatlar ko'pincha ikkita yirik kompaniya birlashishi, qo'shma yirik bitimlar va boshqalarda imzolanadi.
|
| |
Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga binoan maxfiy ma'lumotlarning turlari

|
Rossiya Federatsiyasi qonunchiligiga binoan maxfiy ma'lumotlarning turlari
|
bet | 7/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarRossiya Federatsiyasi qonunchiligiga binoan maxfiy ma'lumotlarning turlari
Maxfiy ma'lumotlar har qanday shakl va turlarida qonun bilan ruxsatsiz shaxslar tomonidan unga ruxsatsiz kirishdan ehtiyotkorlik bilan himoyalangan. Shu sababli, bunday ma'lumotlarni oshkor qilishning oqibatlari jiddiyroqdir - jinoiy javobgarlikka tortiladi, bu qamoq jazosida ham ifodalanadi. Maxfiylik nima va uni qanday buzish mumkinligi haqida ko'proq ma'lumot olish uchun ushbu maqolani o'qing.
Axborotning maxfiyligi: bu nimani anglatadi
"Axborot, axborot texnologiyalari va axborotni muhofaza qilish to'g'risida" gi 27.07.2006 yildagi 149-FZ-sonli Qonunining 5-moddasida fuqarolar, davlat idoralari va yuridik shaxslar, cheklangan yoki taqiqlangan kirish huquqiga ega bo'lgan ommaviy va ma'lumotlar to'g'risida.
Ikkinchisiga davlat sirini tashkil etuvchi ma'lumotlar yoki maxfiy ma'lumotlar.
Muhim: har qanday axborot ob'ektlariga kirish faqat federal qonunlarga muvofiq cheklangan yoki taqiqlangan bo'lishi mumkin.
Maxfiy ma'lumot turlari
Xavfsizligi qonunchilik darajasida himoya qilinadigan barcha turdagi ma'lumotlar Rossiya Prezidentining 06.03.1997 yildagi 188-sonli Farmoni bilan tasdiqlangan bir xil nomdagi ro'yxatda keltirilgan. Shunday qilib, hujjatga muvofiq toifaga maxfiy ma'lumotlar bog'liq:
fuqaroning shaxsiy ma'lumotlari - uning shaxsiy hayotidagi voqealar, faktlar va holatlar to'g'risidagi har qanday ma'lumot;
rasmiy sirni tashkil etuvchi ma'lumotlar - vakolatli davlat organlari tomonidan fuqarolik qonunchiligi normalariga muvofiq kirish huquqlari cheklangan ma'lumotlar (ushbu toifaga, boshqa narsalar qatori, soliq sirini tashkil etuvchi ma'lumotlar ham kiradi);
rossiya Konstitutsiyasi bilan himoyalangan va ularning kasbiy burchini (kasbiy sirni) bajarish bilan bog'liq ravishda cheklangan doiraga ma'lum bo'lgan ma'lumotlar;
xavfsizligi daromad olish, raqobatdan himoya qilish yoki boshqa imtiyozlarni olish (tijorat siri) maqsadida o'rnatilgan ma'lumotlar;
Muhim: rasmiy va kasbiy sirlar teng tushunchalar emas - faqat ayrim toifadagi davlat va kommunal xizmatchilar birinchisidan foydalanishlari mumkin, ikkinchisi esa davlat xizmatida bo'lmagan shaxslar tomonidan saqlanishi mumkin. Gap tibbiy yoki advokat sirini tashkil etuvchi ma'lumotlar, aybni tan olish sirlari, yozishmalar, telegraf va pochta xabarlari va boshqalar haqida ketmoqda.
|
| |
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish uchun javobgarlik

|
Maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish uchun javobgarlik
|
bet | 8/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish uchun javobgarlik
Oshkor qilish uchun rossiya Federatsiyasi qonunlari bilan maxfiy ma'lumotlar javobgarlikning 3 turi mavjud:
intizomiy;
ma'muriy;
jinoyatchi.
Intizomiy javobgarlik og'zaki izoh berishdan tortib ishdan bo'shatilishga qadar va faqat ichki auditorlik tekshiruvi natijalari asosida qo'llaniladi, shu vaqt ichida xodimning ma'lumotlarning tarqalishiga aloqadorligi, shuningdek uning aybdorligi aniqlanishi kerak.
Ma'muriy jazo har qanday narsani oshkor qilish uchun sodir bo'ladi maxfiy ma'lumotlar va Rossiya Federatsiyasining Ma'muriy javobgarlik to'g'risidagi kodeksining 13.14-moddasiga binoan, bu oddiy fuqarolar uchun 500 dan 1000 rublgacha va tashkiliy va ma'muriy vakolatlarga ega bo'lgan xodimlar, ya'ni mansabdor shaxslar uchun 4000 dan 5000 rublgacha jarima.
Jinoyat qonunchiligi maxfiylik rejimini buzganlik uchun javobgarlikka nisbatan ko'proq tanlangan holda qo'llaniladi - u tijorat, bank yoki soliq sirlarini oshkor qilish sharti bilan qo'llaniladi. Shu bilan birga, bunday ma'lumotlarni to'plash, Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 183-moddasiga binoan, ataylab noqonuniy yo'llar bilan - pora berish, tahdid qilish, hujjatlarni o'g'irlash va h.k.
Jazo jinoyatning holati va uning oqibatlariga bog'liq - 500000 rublgacha jarimadan 7 yilgacha ozodlikdan mahrum qilishgacha.
183-modda Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilish uchun javobgarlikni nazarda tutadigan yagona qoidasi emas. Masalan, uning aktsiyalari (insayder ma'lumotlari) qiymatining pasayishiga olib kelgan kompaniya to'g'risidagi ma'lumotlarni oshkor qilish Rossiya Federatsiyasi Jinoyat kodeksining 185.6-moddasiga to'g'ri keladi va aybdorni katta jarimalar bilan tahdid qiladi - 300 000 dan 1 000 000 rublgacha, shuningdek 4 yil davomida ba'zi lavozimlarni egallashni taqiqlash ...
Bundan tashqari, har qanday jazo turiga parallel ravishda, ma'lumot tarqatgan shaxsni fuqarolik javobgarligiga cheklangan holda olib kirish masalasi ko'rib chiqilishi mumkin. Biz ma'lumotni oshkor qilish natijasida etkazilgan zararni qoplash majburiyati haqida gaplashamiz - ham moddiy, ham ma'naviy.
|
| |
Ma'lumotni oshkor qilmaslik majburiyati tug'ilganda

|
Ma'lumotni oshkor qilmaslik majburiyati tug'ilganda
|
bet | 5/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMa'lumotni oshkor qilmaslik majburiyati tug'ilganda
Agar bu sizga qulayroq bo'lsa,
onlayn maslahatchiga yozing!
Barcha maslahatlar bepul.
Ba'zi lavozimlarda ishlash paytida yangi xodim bilan maxfiy ma'lumotlarni oshkor qilmaslik to'g'risidagi shartnomalarni imzolash majburiyati sizning biznesingiz xavfsizligini ta'minlash usulidir.
Darhaqiqat, bugungi kunda, bozorda eng kuchli raqobat davrida siz o'zingizning tijorat sirlaringizni himoya qilish to'g'risida tobora ko'proq g'amxo'rlik qilishingiz kerak: ko'proq xaridorlarni jalb qilish usullari, foydali etkazib beruvchilar va boshqalar.
Bundan tashqari, bunday shartnomani tuzish va imzolash quyidagilarga murojaat qilishda zarur bo'lishi mumkin:
Axborotni oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim
Axborotning maxfiyligi to'g'risidagi bitim bu ishchi va ish beruvchi o'rtasida tuziladigan bitimlarning turlaridan biridir.
U shartnoma taraflari soniga teng bo'lgan nusxada A4 qog'ozga yozilgan. Yakuniy hujjat kompaniyaning muhri va ishtirokchilar imzosi bilan tasdiqlangan bitimdir.
Shartnoma tuzish hujjatning "sarlavhasi" ni ro'yxatdan o'tkazishdan boshlanadi, unda quyidagilar ko'rsatilgan:
shartnomaning nomi;
qog'ozni yig'uvchi shahar;
shartnomani bajarish sanasi.
Shundan so'ng tomonlar ishtirokchilari to'g'risida ma'lumotlar keladi: kompaniya nomi, xodim va tashkilot rahbarining to'liq ismi, ya'ni maxfiy ma'lumotlarni saqlashi kerak bo'lganlar va ularni talab qiladiganlar to'g'risida.
Hujjatning asosiy qismi qaysi ma'lumotni xodim tomonidan va qancha vaqt davomida oshkor etilishi mumkin emasligidir. Ushbu bo'limda ish beruvchi maxfiy hisoblangan barcha ma'lumotlarni batafsil bayon qilishi kerak. Shuningdek, bu erda shartnoma shartlarini bajarmaganlik uchun xodimga qanday javobgarlik yuklanishi haqida gapirish zarar qilmaydi.
Yakuniy nuqta - kelishuv ishtirokchilari tomonidan hujjatni qabul qilish sanasi ko'rsatilgan holda imzolanishi va kompaniya muhri bosilishi.
|
| |
Tarmoq xavfsizligini ta’minlash muammolari va tarmoq hujumlarga

Mamlakatimiz siyosatining ustuvor yo‘nalishlariga kiritilgan
kompyuter va axborot
texnologiyalari, telekomunikatsiya, ma’lumotlarni
uzatish tarmoqlari, Internet
xizmatlaridan
foydalanish
rivojlanmoqda
va
modernizatsiyalashmoqda.
Jamiyatimizning barcha sohalariga kundalik hayotimizga
zamonaviy axborot
texnologiyalarini keng joriy etish istiqboldagi maqsadlarimizga erishishni ta’minlaydi.
Har bir soha faoliyatida Internet tarmog‘idan foydalanish ish unumdorligini
oshirmoqda.
Aynan tarmoqdan foydalangan holda tezkor ma’lumot
almashish vaqtdan yutish
imkonini beradi. Xususan, yurtimizda Elektron hukumat tizimi shakllantirilishi va
uning zamirida davlat boshqaruv organlari hamda aholi o‘rtasidagi o‘zaro
aloqaning
mustahkamlanishini tashkil etish tarmoqdan foydalangan holda amalga oshadi.
Topshiriq:
1. Tarmoqlararo ekran dasturlari tasnifi.
Tarmoqlararo ekran — himoyalash vositasi bo‘lib, ishonchli tarmoq, va ishonchsiz
tarmoq orasida ma’lumotlarga kirishni boshqarishda qo‘llaniladi. Tarmoqlararo ekran
ko‘p komponentli bo‘lib, u Internetdan tashkilotning axborot zahiralarini himoyalash
strategiyasi sanaladi. Ya’ni tashkilot tarmog‘i va Internet orasida qo‘riqlash vazifasini
bajaradi. Tarmoqlararo ekranning asosiy funksiyasi ma’lumotlarga egalik qilishni
markazlashtirilgan boshqaruvini ta’minlashdan iborat. Tarmoqlararo ekran quyidagi
himoyalarni amalga oshiradi: o‘rinsiz
trafiklar
, ya’ni tarmoqda uzatiladigan xabarlar
oqimini taqiqlash; qabo‘l qilingan trafikni ichki tizimlarga
yunaltirish; ichki tizimning
zaif qismlarini yashirish bilan Internet tomonidan uyushtiriladigan xujumlardan
himoyalash; barcha trafiklarni bayonlashtirish; ichki ma’lumotlarni, masalan tarmoq
topologiyasini, tizim nomlarini, tarmoq uskunalarini va
foydalanuvchilarning
identifikatorlarini
Internetdan yashirish
; ishonchli autentifikatsiyani taьminlash.
Ko‘pgina adabiyotlarda tarmoqlararo ekran tushunchasi brandmauer yoki FireWall deb
yuritilgan. Umuman bo‘larning xammasi yagona tushunchadir. Tarmoqlararo ekran —
bu tizim, umumiy tarmoqni ikki qismga ajratib, tarmoqlararo himoya vazifasini o‘taydi
va ma’lumotlar paketining chegaradan o‘tish shartlarini amalga oshiradigan qoidalar
to‘plami hisoblanadi. Odatda tarmoqlararo ekran ichki tarmoqlarni global
tarmoqlardan, ya’ni Internetdan himoya qiladi. SHuni aytish kerakki, tarmoqlararo
ekran nafaqat Internetdan, balki korporativ tarmoqlardan xam himoya qilish
qobiliyatiga egadir.
Har qanday tarmoqlararo ekran ichki tarmoqlarni to‘liq himoya qila oladi deb
bo‘lmaydi. Internet xizmati va hamma protokollarning amaliy jihatdan axborotlarga
nisbatan himoyasining to‘liq bo‘lmaganligi muammosi bor. Bu muammolar kelib
chiqishining asosiy sababi Internetning UNIX operatsion tizim bilan bog‘liqligida.
TCP/IP (Transtnission Control Protokol/lnternet Protocol)
Internetning global
tarmog‘ida kommunikatsiyani ta’minlaydi va tarmoqlarda ommaviy ravishda
qo‘llaniladi.
Maxfiylik va oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim

|
Maxfiylik va oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim
|
bet | 6/14 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 72,2 Kb. | | #103242 |
Bog'liq Mavzu Maxfiy ma’lumotlar sirlarini turlari va maxfiylk daraalarMaxfiylik va oshkor qilmaslik to'g'risidagi bitim
Tijorat sirlari to'g'risidagi bitim
Tomonidan taqdim etilgan "FinansResource" mas'uliyati cheklangan jamiyati, bundan keyin "tomon-1" deb nomlanadi bosh direktor Aleksey Ivanovich Sidorov, bir tomondan, Nizom asosida harakat qilayotgan bo'lsa, boshqa tomondan Arianna Stepanovna Zaitseva, boshqa tomondan "partiya-2" deb yuritiladi va birgalikda ko'rsatilgan "tomonlar" quyidagilar to'g'risida bitim imzoladilar:
... (ish beruvchining barcha talablari bu erda aniq ko'rsatilgan)
Agar tomonlar shartnoma bo'yicha o'z majburiyatlarini bajarmagan bo'lsa, quyidagi javobgarlik ko'zda tutilgan:
… (Buning uchun tomonlarning har biri uchun nima bo'lishini sanab o'tilgan).
Tomonlarning imzosi Sana
Axborotni oshkor qilish uchun javobgarlik
Ma'lumotni oshkor qilish uchun Rossiya qonunchiligi javobgarlikning 3 turini nazarda tutadi:
Intizomiy.
Ma'muriy.
Jinoyat.
Birinchi variant og'zaki sharhdan tortib, xodim bilan mehnat shartnomasini bekor qilishgacha bo'lgan javobgarlikni anglatadi.
Ammo ish beruvchiga bunday choralarni faqat maxsus tekshiruvdan so'ng qabul qilish joizdir, uning davomida xodimning ma'lumot tarqalishi bilan bog'liqligi aniqlandi.
Ma'muriy jazo "tuhmat qilish" uchun jazo choralarini qo'llashni nazarda tutadi. Oddiy xodimlar uchun uning miqdori 500-1000 rubl, mansabdor shaxslar uchun 4-5 ming rubl.
Jinoiy javobgarlik faqat alohida holatlarda ta'minlanadi. Masalan, xodimlarni tahdid qilish, hujjatlarni o'g'irlash va h.k.lar orqali tijorat, soliq yoki bank ma'lumotlarini olishda huquqbuzar yarim million rublgacha pulni ajratishi yoki 7 yilgacha ozodlikdan mahrum etilishi kerak.
Yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan tijorat sirlarini himoya qilish istagi tabiiydir. Axir bunday ma'lumotlarning oshkor qilinishi mahsulotlarga bo'lgan talabning pasayishiga, sotuvlarning pasayishiga va umuman, kompaniyaning tugatilishiga olib kelishi mumkin.
Mutaxassis maxfiy ma'lumotlar uchun sirni oshkor qilmaslik to'g'risidagi shartnomani imzolashning o'ziga xos xususiyatlarini tushuntirib beradigan videoni tomosha qiling:
|
| |
2-Mavzu. Ms word dasturida mantli axborotlarni yaratish va ishlov berish texnologiyalari (murakkab jadval, diagrammalar, turli ob’ektlar qo’shish, formatlash, tahrirlash). Ishning maqsadi

2-Mavzu. Ms word dasturida mantli axborotlarni yaratish va ishlov berish texnologiyalari (murakkab jadval, diagrammalar, turli ob’ektlar qo’shish, formatlash, tahrirlash). Ishning maqsadi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 2-Mavzu. Ms word dasturida mantli axborotlarni yaratish va ishlov berish texnologiyalari (murakkab jadval, diagrammalar, turli ob’ektlar qo’shish, formatlash, tahrirlash). Ishning maqsadi
|
sonli “Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to’g’risida’’gi

7-Mavzu.Tarmoqlararo ekran texnologiyasi.
Reja:
1. Tarmoqlararo ekran texnalogiyasi va uning vazifalari
2. Tarmoq xavfsizligini ta’minlash muammolari va tarmoq hujumlarga qarshi
samarali himoya yechimlari
3. Ruxsatsiz kirishni aniqlash tizimi
Tarmoqlararo ekran — himoyalash vositasi bo‘lib, ishonchli tarmoq, va ishonchsiz
tarmoq orasida ma’lumotlarga kirishni boshqarishda qo‘llaniladi. Tarmoqlararo ekran
ko‘p komponentli bo‘lib, u Internetdan tashkilotning axborot zahiralarini himoyalash
strategiyasi sanaladi. Ya’ni tashkilot tarmog‘i va Internet orasida qo‘riqlash vazifasini
bajaradi. Tarmoqlararo ekranning asosiy funksiyasi ma’lumotlarga egalik qilishni
markazlashtirilgan boshqaruvini ta’minlashdan iborat. Tarmoqlararo ekran quyidagi
himoyalarni amalga oshiradi: o‘rinsiz
trafiklar
, ya’ni tarmoqda uzatiladigan xabarlar
oqimini taqiqlash; qabo‘l qilingan trafikni ichki tizimlarga yunaltirish; ichki tizimning
zaif qismlarini yashirish bilan Internet tomonidan uyushtiriladigan xujumlardan
himoyalash; barcha trafiklarni bayonlashtirish; ichki ma’lumotlarni, masalan tarmoq
topologiyasini, tizim nomlarini, tarmoq uskunalarini va foydalanuvchilarning
identifikatorlarini
Internetdan yashirish
; ishonchli autentifikatsiyani taьminlash.
Ko‘pgina adabiyotlarda tarmoqlararo ekran tushunchasi brandmauer yoki FireWall deb
yuritilgan. Umuman bo‘larning xammasi yagona tushunchadir. Tarmoqlararo ekran —
bu tizim, umumiy tarmoqni ikki qismga ajratib, tarmoqlararo himoya vazifasini o‘taydi
va ma’lumotlar paketining chegaradan o‘tish shartlarini amalga oshiradigan qoidalar
to‘plami hisoblanadi. Odatda tarmoqlararo ekran ichki tarmoqlarni global
tarmoqlardan, ya’ni Internetdan himoya qiladi. SHuni aytish kerakki, tarmoqlararo
ekran nafaqat Internetdan, balki korporativ tarmoqlardan xam himoya qilish
qobiliyatiga egadir.
Печать в файл - 2-Mavzu. Ms word dasturida mantli axborotlarni yaratish va ishlov berish texnologiyalari (murakkab...

Печать в файл -huijatni .prn kengaytmali faylga o’tkazish.
▪
Число копий - chop qilinayotgan hujjatning nusxalarini ko’rsatadi.
▪
Разобрать по копиям — hujjatni bir necha nusxada
chop etganda birinchi
nusxa chop yetilgandan so’ng, ikkinchi nusxa birinchi sahifadan chop etiladi.
▪
Вести на печать- bunda sahifalarni chop etish tartibini tanlash mumkin.
▪
Печать- hujjalning kerakli qismlarini chop etish mumkin.
На печатать- hujjalning kerakli qismlarini chop etish mumkin.
Agar printerning hususiyatini yoki chop etiladigan hujjatnui tahrirlamoqchi
bo’lsak “Svoystva” bo’limini tanlanadi.
10-amaliy topshiriq. Word muharriridan chiqish
Word muharriridan chiqish uchun quyidagi usullarning biridan foydalaning.
•
(Alt)+(F4) tugmalarini birgalikda bosing.
•
“Fayl” menyusining
"Закрыть" buyrug»ini tanlang.
• Oynaning o’ng yuqori burchagidagi belgiga «sichqoncha» ko’rsatkichini
olib borib,
chap tugmani bir marta bosing.
• Word muharriridan chiqishda o’zgartirilgan fayllarning
saqlanganligi dastur
tomonidan tekshiriladi va biror hujjat saqlanmagan bo’lsa, ekranda savol oynasi
hosil bo’ladi. Savolga quyidagicha javob berishingiz mumkin:
❖
Да- agar
hujjatni saqlab, so’ngra Word muharriridan chiqmoqchi bo’lsangiz.
❖
Нет- agar faylni saqlamasdan muharrirdan chiqmoqchi bo’lsangiz.
❖
Отменить - agar muharrir bilan ishlashni davom ettirmoqchi bo’lsangiz.