nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kechiktirilgan Soliq Aktivi

|
Kechiktirilgan Soliq Aktivi
|
bet | 5/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 20,93 Kb. | | #132061 |
Bog'liq Lutfullayev Otabek moliyaviy hisobidanKechiktirilgan Soliq Aktivi
Ta'rif: Kechiktirilgan soliq aktivlari - bu kelgusida soliq to'lovlarini kamaytirish imkonini beruvchi vaqtinchalik farqlardan kelib chiqqan aktivlardir.
Misollar:
Zararlar Hisobi: Agar korxona joriy yilda zarar ko'rsa, u bu zararni kelgusi yillarda foyda solig'ini hisoblashda foydalanishi mumkin. Bu kelajakdagi soliq to'lovlari kamayishi ehtimolini anglatadi, shuning uchun bu zarar miqdori kechiktirilgan soliq aktiv sifatida hisobotda ko'rsatiladi.
Soliq Imtiyozlari: Ba'zi hollarda, korxonalar soliq imtiyozlarini olish huquqiga ega bo'lishi mumkin, masalan, ilmiy-tadqiqot xarajatlari uchun. Bu xarajatlar kelajakda soliq to'lovlarni kamaytirishi mumkin, shu sababli ular kechiktirilgan soliq aktiv sifatida hisobotda aks ettiriladi.
Kechiktirilgan Soliq Majburiyati
Ta'rif: Kechiktirilgan soliq majburiyatlari - bu kelgusida soliq to'lovlarini oshirish imkonini beruvchi vaqtinchalik farqlardan kelib chiqqan majburiyatlardir.
Misollar:
Amortizatsiya Farqlari: Korxona moliyaviy hisobotda aktivlarni tezroq amortizatsiya qilishi, lekin soliq hisobotida sekinroq amortizatsiya qilishi mumkin. Bu kelajakda soliq majburiyatlarini oshiradi, chunki soliq hisobotida aktivlar uzoqroq vaqt davomida qiymatini yo'qotadi. Shu sababli, bu vaqtinchalik farq kechiktirilgan soliq majburiyati sifatida hisobotda ko'rsatiladi.
Moliyaviy Hisobot va Soliq Hisoboti o'rtasidagi Daromad Farqi: Agar korxona moliyaviy hisobotda daromadni soliq hisobotida ko'rsatilganidan oldin tan olsa, bu kelajakda soliq majburiyatlarini oshiradi. Bunday holatda, bu vaqtinchalik farq kechiktirilgan soliq majburiyati sifatida hisobotda ko'rsatiladi.
Kechiktirilgan soliq aktivlari va majburiyatlari korxonaning soliq to'lovlarini kelajakda qanday o'zgarishi mumkinligini ko'rsatib beradi. Ular moliyaviy hisobotda korxonaning soliq bo'yicha real ahvolini to'g'riroq aks ettirish imkonini beradi.
“Sotish uchun moʻljallangan uzoq muddatli aktivlar va tugatilgan faoliyat” nomli 5-sonli moliyaviy hisobot xalqaro standartiga asosan sotish uchun moʻljallangan uzoq muddatli aktiv tushunchasini izohlang hamda aktivni sotish uchun moʻljallangan uzoq muddatli aktiv sifatida joriy aktivlar tarkibiga oʻtkazish uchun belgilangan mezonlarni tushuntiring
"Sotish uchun mo‘ljallangan uzoq muddatli aktivlar va tugatilgan faoliyat" nomli 5-sonli Moliyaviy Hisobot Xalqaro Standarti (IFRS 5) "sotish uchun mo‘ljallangan uzoq muddatli aktivlar" tushunchasini va bu turdagi aktivlarni qanday sharoitlarda joriy aktivlar tarkibiga o‘tkazish kerakligini belgilaydi.
|
| |
Antivirus dasturlari

|
Antivirus dasturlari
|
bet | 1/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 95,5 Kb. | | #231603 |
Bog'liq FOYDALI MANBALAR
Reja:
1.Antivirus dasturlari
2.Viruslardan himoyalanishning asosiy vositalari
Antivirus dasturlari
Hozirgi vaqtda viruslarni yo‘qotish uchun ko‘pgina usullar ishlab chiqilgan va bu usullar bilan ishlaydigan dasturlarni antiviruslar dеb atashadi. Antiviruslarni, qo‘llanish usuliga ko‘ra, quyidagilarga ajratishimiz mumkin: dеtеktorlar, faglar, vaktsinalar, privivkalar, rеvizorlar, monitorlar.
Dеtеktorlar — virusning signaturasi (virusga taalluqli baytlar kеtma-kеtligi) bo‘yicha tеzkor xotira va fayllarni ko‘rish natijasida ma’lum viruslarni topadi va xabar bеradi. Yangi viruslarni aniqlab olmasligi dеtеktorlarning kamchiligi hisoblanadi.
Faglar — yoki doktorlar, dеtеktorlarga xos bo‘lgan ishni bajargan holda zararlangan fayldan viruslarni chiqarib tashlaydi va faylni oldingi holatiga qaytaradi.
Vaktsinalar — yuqoridagilardan farqli ravishda himoyalanayotgan dasturga urnatiladi. Natijada dastur zararlangan dеb hisoblanib, virus tomonidan o‘zgartirilmaydi. Faqatgina ma’lum viruslarga nisbatan vaqtincha qilinishi uning kamchiligi hisoblanadi. Shu bois ham, ushbu antivirus dasturlari kеng tarqalmagan.
Privivka — fayllarda xuddi virus zararlagandеk iz qoldiradi. Buning natijasida viruslar «privivka qilingan» faylga yopishmaydi.
Fil’trlar — quriqlovchi dasturlar kurinishida bo‘lib, rеzidеnt holatda ishlab turadi va viruslarga xos jarayonlar bajarilganda, bu haqda foydalanuvchiga xabar bеradi.
Rеvizorlar — eng ishonchli himoyalovchi vosita bo‘lib, diskning birinchi holatini xotirasida saqlab, undagi kеyingi o‘zgarishlarni doimiy ravishda nazorat qilib boradi.
Dеtеktor dasturlar kompyutеr xotirasidan, fayllardan viruslarni qidiradi va aniqlangan viruslar xaqida xabar bеradi.
Doktor dasturlari nafaqat virus bilan kasallangan fayllarni topadi, balki ularni davolab, dastlabki holatiga qaytaradi. Bunday dasturlarga Aidstest, Doctor Web dasturlarini misol kilib kеltirish mumkin. Yangi viruslarning to‘xtovsiz paydo bo‘lib turishini hisobga olib, doktor dasturlarini ham yangi vеrsiyalari bilan almashtirib turish lozim.
Fil’tr dasturlar kompyutеr ishlash jarayonida viruslarga xos bo‘lgan shubhali harakatlarni topish uchun ishlatiladi.
Bu harakatlar quyidagicha bo‘lishi mumkin:
• fayllar atributlarining o‘zgarishi;
• disklarga doimiy manzillarda ma’lumotlarni yozish;
• diskning ishga yuklovchi sеktorlariga ma’lumotlarni yozib yuborish.
Tеkshiruvchi (rеvizor) dasturlari virusdan himoyalanishning eng ishonchli vositasi bo‘lib, kompyutеr zararlanmagan holatidagi dasturlar, kataloglar va diskning tizim maydoni holatini xotirada saqlab, doimiy ravishda yoki foydalanuvchi ixtiyori bilan kompyutеrning joriy va boshlangach holatlarini bir-biri bilan solishtiradi. Bunga ADINF dasturini misol qilib kеltirish mumkin.
|
| |
1. Videoterminallar foydalanuvchilarining mehnat xavfsizligi

|
1. Videoterminallar foydalanuvchilarining mehnat xavfsizligi
|
bet | 1/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 30,07 Kb. | | #229469 |
Bog'liq TOLIPOV
1. Videoterminallar foydalanuvchilarining mehnat xavfsizligi.
Xavfsizlik texnikasi deb xavfsiz mehnat sharoitini ta’minlashga qaratilgan texnik tadbirlar va ish usullari majmuiga aytiladi. Ma’lumki har qanday texnik qurilma xavfli zonalarga ega bo‘ladi. Xavfli zonalar deb mashina yoki mexanizmning ichki qismida yoki tashqi tomonida doimiy yoki davriy ravishda unda ishlayotgan ishchi uchun xavf sodir bo‘ladigan maydoni tushuniladi. Xavf real va yashirin turlarga bo‘linadi. Shu sababli har qanday mashina-mexanizmning konstruksiyasi quyidagi umumiy va xususiy talablarga javob berishi zarur:
Umumiy talablar:
mashina va mexanizmlarning harakatlanuvchi va aylanuvchi mexanizmlari himoyalangan yoki himoya kojuxlari bilan to‘silgan, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashga qulay qilib joylashtirilgan bo‘lishi;
konstruksiya elementlari o‘tkir qirrali yoki g‘adur-budir yuzali bo‘lmasligi (agar mashinaning funksional vazifasi talab etmasa), mashinada hosil bo‘ladigan issiq yoki sovuq detallarga ishchi tana a’zolarining qo‘qqisdan tegib ketish oldi olingan bo‘lishi;
tarkibiy qismlar (elektr simlari, truba quvurlari va b.) qo‘qqisdan uzilishi yoki yorilib ketmasligi;
mashinaning (mobil mashinalarda) transport holatidagi gabarit o‘lchami ixcham, xavfsiz va yo‘lda harakatlanish, elektr liniyalari ostidan o‘tishga qulay bo‘lishi;
mashina yoki mexanizm ishlashi natijasida ajralib chiqadigan zararli moddalar ruxsat etilgan miqdor darajasida bo‘lishi va u ishchi joylashgan muhitga tarqalmasligi zarur.
Xususiy talablar esa mashinaning yoritilganlik, shovqin, titrash va shu kabi ko‘rsatkichlarini sanitar-gigienik talablar doirasida bo‘lishi, tormoz qurilmalarining ishonchliligi, boshqarishni qulay bo‘lishi va texnik –estetik talablarni o‘z ichiga oladi.
Xavfsizlikni ta’minlovchi tadbirlar va muxandislik-texnik vositalar.
Xavf darajasini kamaytirish asosan quyidagi tadbirlar orqali amalga oshiriladi:
• xavfsiz texnikalarni loyihalash va ishlab chiqish;
• xavfdan himoyalashning muhandis-texnik vositalaridan foydalanish;
• xavfsiz, zamonaviy texnologik jarayonlarni ishlab chiqish va tadbiq etish;
• ishchi –xodimlarni xavfsizlik texnikasi bo‘yicha o‘qitishni tashkil etish.
Xavfsizlikni ta’minlovchi muhandislik-texnik vositalariga quyidagilar kiradi:
1.To‘siq qurilmalari (qo‘zg‘aluvchi, qo‘zg‘almas, doimiy, vaqtinchalik)).
2. Blokirovkalash moslamalari.
3.Saqlash qurilmalari (mexanik zo‘riqishlardan saqlovchi; mashinalardagi harakatlanuvchi mexanizmlarni belgilangan chegarada harakatlanishini taminlovchi; bosim va haroratni ruxsat etilgan meyordan oshishini taqiqlovchi; elektr toki kuchini ruxsat etilgan miqdordan oshmasligini taminlovchi;
4. Tormozlar.
5. Masofadan (distansion) boshqarish qurilmalari.
|
| |
Uskunaning Foydali Xizmat Muddatini Qayta Baholash

|
Uskunaning Foydali Xizmat Muddatini Qayta Baholash
|
bet | 3/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 20,93 Kb. | | #132061 |
Bog'liq Lutfullayev Otabek moliyaviy hisobidanUskunaning Foydali Xizmat Muddatini Qayta Baholash:
Hisob siyosatining o'zgarishi:
Hisob-kitob bahosi o'zgarishi: +
Sabab: Uskunaning foydali xizmat muddatini qayta baholash hisob-kitob bahosining o'zgarishi hisoblanadi, chunki bu o'zgarish mavjud aktivning qiymatini va amortizatsiya hisobini ta'sir qiladi, ammo hisob siyosatining o'zi o'zgarmaydi.
Asosiy Vositalarni Qayta Baholash Modeliga O'tish:
Hisob siyosatining o'zgarishi: +
Hisob-kitob bahosi o'zgarishi:
Sabab: Asosiy vositalarni qayta baholash modeliga o'tish hisob siyosatining o'zgarishi hisoblanadi, chunki bu korxona tomonidan asosiy vositalarni baholash va hisobotda ko'rsatish usulini o'zgartiradi.
Foyda va Zararlar To'g'risidagi Hisobotning Taqdim Etish Shaklini O'zgartirish:
Hisob siyosatining o'zgarishi: +
Hisob-kitob bahosi o'zgarishi:
Sabab: Foyda va zararlar to'g'risidagi hisobotning taqdim etish shaklini o'zgartirish ham hisob siyosatining o'zgarishi hisoblanadi, bu hisobotning tuzilishi va taqdim etilish usuliga taalluqlidir.
Ishlab Chiqarish Uskunasining Tugatish Qiymatini Qayta Baholash:
Hisob siyosatining o'zgarishi:
Hisob-kitob bahosi o'zgarishi: +
Sabab: Ishlab chiqarish uskunasining tugatish qiymatini qayta baholash hisob-kitob bahosining o'zgarishi hisoblanadi, chunki bu mavjud aktivning kelajakdagi qiymatini (tugatish qiymatini) qayta baholashni anglatadi va hisob siyosatiga ta'sir qilmaydi.
“Xaridorlar bilan tuzilgan shartnomalar boʻyicha daromad” nomli 15-sonli moliyaviy hisobot xalqaro standartiga koʻra daromadni tan olishning 5 bosqichli modelini bayon qiling.
"Xaridorlar bilan Tuzilgan Shartnomalar bo'yicha Daromad" mavzusida 15-sonli Moliyaviy Hisobot Xalqaro Standarti (IFRS 15) daromadni tan olish uchun besh bosqichli modelni taklif qiladi. Ushbu model korxonalarga xaridorlar bilan tuzilgan shartnomalardan kelib chiqadigan daromadlarni qanday tan olish va hisobga olish bo'yicha aniq yo'riqnoma beradi. Quyida ushbu besh bosqich haqida batafsil ma'lumot berilgan:
|
| |
Viloyati Xalq Ta’limi Boshqarmasi tuman sonli umumta`lim maktabi Matematika fani o`qituvchisi

|
Viloyati Xalq Ta’limi Boshqarmasi tuman sonli umumta`lim maktabi Matematika fani o`qituvchisi
|
bet | 1/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #244893 |
Bog'liq dars ishlanma
@dars_ishlanma_yangi
___________ viloyati Xalq
Ta’limi Boshqarmasi
______________ tuman __-sonli
umumta`lim maktabi
Matematika fani o`qituvchisi
________________________________ning
1 soatlik
9-sinf ALGEBRA
MAVZU: Qo’shish formulalari
Darsning maqsadi:
Ta`limiy: O’quvchilarga qo’shish formulalari haqida ma’lumot berish, o’quvchilarni matematika faniga bo’lgan qiziqishlarini оrttirish.
Rivоjlantiruvchi: O’quvchilarning mustaqil faоliyat ko’nikmalari rivоjlantirish, fanlararо bоg’lanishni shakllantirish.
Tarbiyaviy maqsadi: Buyuk kelajakni quruvchi, yuksak ma`naviyatga ega barkamоl avlоdni tarbiyalashga qaratish, umuminsоniy qadriyatlarni, milliy istiqlоl g’оyalarini singdirish.
Kasbga yo’llоvchi: Tadbirkоrlik, hisоbchi, ayrim jihatlari bilan tanishtirish.
|
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi:
tavsiya etilgan media manbalardan axborotni izlab topa olish, zarur bo‘lsa uni boshqa ko‘rinishlarga (matn, jadval, sxema va h.k.) o‘tkaza olish;
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi:
o‘rganilgan mavzu doirasida o‘qituvchi bilan birgalikda o‘quv masalasini (maqsadini) topa olish va ifodalay olish;
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi:
boshqalar fikrini tinglab, tushuna olish, agar bu fikrni noto‘g‘ri deb hisoblasa, o‘z fikrini himoya qila olish;
Milliy va umummadaniy kompetensiya:
kundalik hayotda o‘rganilgan matematik usullarni tanlay olish;
|
|
| |
2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki

|
2-3i son e to’plamga tegishli emas, chunki
|
bet | 1/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 53,17 Kb. | | #113066 |
Bog'liq matematika KO\'FN
1.2.Kompleks o’zgaruvchili funksiya tushunchasi
Agar har qanday kompleks sonning biror to’plamga tegishli yoki tegishli emasligini ko’rsatadigan usul bizga ma’lum bo’lsa, u holda kompleks sonlarning E to’plami berilgan deyiladi. Misol uchun E to’plam doira ichidagi barcha z=x+iy nuqtalardan iborat bo’lsa u holda son E to’plamga tegishli, chunki
,
2-3i son E to’plamga tegishli emas, chunki
y
a’ni 2-3i nuqta doira tashqarisida yotadi.
1.2.1-ta’rif. Agar E to’plamdan olingan har bir z=x+iy songa biror qonun bo’yicha tayin bnir w=u+iv kompleks son mos kelsa, u holda E to’plamda funksiya berilgan deyiladi va w=f(z) ko’rinishda yoziladi.
Demak, bu ta’rifdan ko’rinadiki z=x+iy-argument ya’ni erkli o’zgaruvchi, w=u+iv esa uning funksiyasidir. E to’plamdagi har bir son z argumentning qiymatidan ibora bo’lib, u to’plam w=f(z) funksiyaning aniqlanish (berilish) sohasi deyiladi.
Agar z ning har bir qiymatiga w ning birgina qiymati mos kelsa, w=f(z) bir qiymatli, aks holda ko’p qiymatli funksiya deyiladi. Masalan,
funksiya bir qiymatli bo’lib,
esa ko’p qiymatli funksiyalardir. Ma’lumki, agar z berilgan bo’lsa x va ylar berilgan bo’ladi.
Yuqoridagi ta’rifga ko’ra w=f(z) berilgan bo’lsa, u va v lar berilgan demakdir. Ravshanki u va v lar ham x va y larning funksiyalaridir.
w=f(z)=u(x,y)+v(x,y) (1.2.1)
Shunday qilib,
ya’ni bitta w=f(z) munosabat (1.2.2) ikkita munosabatga ekvivolentdir. Biz kelgusida funksiyani quyidagi ikki xil ko’rinishda ham ishlatamiz:
w=f(z) va w=u+iv(z=x+iy)
Agar biz kompleks o’zgaruvchining elementar funksiyalari berilgan bo’lsa, ularni (1.2.1) ko’rinishdan (1.2.2) ko’rinishga sodda amallar yordami bilan o’tkazib, f(z) funksiyaning haqiqiy va mavhum qismlarini ajratish mumkin.
1.2.1-misol. berilgan bo’lsin. Bunda
hosil bo’ladi. Berilgan bu funksiyaning aniqlanish sohasi E to’la kompleks tekislikdan iboratdir
|
| |
Larsen (Larsen) algoritmi

|
Larsen (Larsen) algoritmi
|
bet | 7/7 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #118248 |
Bog'liq 6 Noaniq va yumshoq ekspertli tizimlarni solishtirishLarsen (Larsen) algoritmi
Larsen algoritmi rasman quyidagicha amalga oshirilish mumkin.
Noaniq xulosalash tizimi qoidalari bazasini shakllantirish.
Kirish o‘zgaruvchilarini fazzifikatsiyalash.
Noaniq mahsulotlardagi shartchalarni agregatlash. Noaniq mahsulotlar barcha qoidalari shartlari haqiqiyligini topish uchun juft noaniq mantiqiy amallar ishlatiladi (max-diz’yunksiya va min-kon’yunksiya). Shartlarning haqiqiylik darajasi noldan farq qiluvchi qoidalar faol hisoblanadi va keyingi hisoblarda ishlatiladi.
Noaniq mahsulotlar qoidalaridagi xulosachalarni faollashtirish. Noaniq to‘plam topiladi, bu yerda – qoidalar bazasidagi xulosachalarning umumiy soni.
Mahsulotlarning noaniq qoidalari xulosalarini Akkumulyatsiyalash. Bir xil lingvistik chiqish o‘zgaruvchilariga taalluqli xulosachalar termlariga mos keluvchi noaniq to‘plamlarni birlashtirish formulasi bo‘yicha amalga oshiriladi.
Chiqish o‘zgaruvchilari defazzifikatsiyasi.
Noaniq xulosaning soddalashtirilgan algoritmi
Noaniq xulosaning soddalashtirilgan algoritmi quyidagicha aniqlanishi mumkin.
Noaniq xulosa tizimi qoidalari bazasini shakllantirish. Qoidalar bazasida quyidagi shakldagi noaniq amallar ishlatiladi:
QOIDA: AGAR « » VA« » bo‘lsa, UNDA « » bo‘ladi.
Bu yerda – biror haqiqiy son.
Kirish o‘zgaruvchilarini fazzifikatsiyalash.
Noaniq mahsulotlar qoidalaridagi shartchalarni agregatlash. Noaniq mahsulotlarning barcha qoidalaridagi shartlarning haqiqiylik darajalarini topish uchun mantiqiy amal – min-kon’yunksiya ishlatiladi. Shartlarning haqiqiylik darajasi noldan farq qiluvchi qoidalar faol hisoblanadi va keyingi hisoblarda ishlatiladi.
Noaniq mahsulotlar qoidalaridagi xulosachalarni faollashtirish. Noaniq mahsulotlar qoidalari barcha xulosalarining haqiqiylik darajalari qiymatlari topiladi, bu yerda – qoidalar bazasidagi qoidalarning umumiy soni.
Mahsulotlarning noaniq qoidalari xulosalarini akkumulyatsiyalash umuman mavjud emas, chunki hisoblar oddiy haqiqiy sonlar bilan olib boriladi.
Chiqish o‘zgaruvchilari defazzifikatsiyasi. Bir nuqtali to‘plamlar uchun og‘irlik markazi usuli shaklidagi takomillashgan variant ishlatiladi.
Noaniq modellashtirishning amaliy masalalarini yechishda, yanada monandroq natijalarni olish maqsadida, bir vaqtda bir nechta noaniq xulosa algoritmlaridan foydalanish mumkin.
|
| |
Shartnoma(lar)ni aniqlash

|
Shartnoma(lar)ni aniqlash
|
bet | 4/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 20,93 Kb. | | #132061 |
Bog'liq Lutfullayev Otabek moliyaviy hisobidan1. Shartnoma(lar)ni aniqlash
Bu bosqichda korxona xaridorlar bilan tuzilgan shartnomalarni aniqlaydi. Shartnoma deb, ikki yoki undan ortiq tomonlar o'rtasida huquqiy majburiyatlar va huquqlarni yaratuvchi kelishuvlarga aytiladi. Shartnoma yozma, og'zaki yoki amaldagi odatlar asosida bo'lishi mumkin.
2. Bajarish majburiyatlari
Shartnoma doirasida korxonaning bajarish majburiyatlari aniqlanadi. Bajarish majburiyati deb, xaridorga taqdim etilishi kerak bo'lgan mahsulot yoki xizmatlarga aytiladi. Har bir alohida taqdim etiladigan mahsulot yoki xizmat alohida bajarish majburiyati sifatida ko'rib chiqiladi.
3. Tranzaksiya narxini aniqlash
Shartnoma doirasida tranzaksiya narxi aniqlanadi. Tranzaksiya narxi deb, korxona mahsulot yoki xizmatlar uchun oladigan yoki olgan umumiy haq miqdoriga aytiladi. Bu narx o'zgaruvchan to'lovlar, chegirmalar, bonuslar va boshqa shu kabi omillarni ham o'z ichiga olishi mumkin.
4. Tranzaksiya narxini bajarish majburiyatlari orasida taqsimlash
Tranzaksiya narxi aniqlangach, uni har bir alohida bajarish majburiyatiga taqsimlash kerak. Bu jarayon tranzaksiya narxini har bir alohida mahsulot yoki xizmatning alohida qiymatiga mos ravishda taqsimlashni o'z ichiga oladi.
5. Daromadni tan olish
Daromad har bir bajarish majburiyati bajarilganda tan olinadi. Bu, mahsulot yoki xizmat xaridorga yetkazib berilganda yoki xaridor uchun foydalanishga tayyor bo'lganda sodir bo'ladi. Bunda, korxona ushbu mahsulot yoki xizmatdan keladigan foyda ustidan nazoratni xaridorga o'tkazgan bo'lishi kerak.
IFRS 15, daromadni tan olishni aniq va izchil tarzda amalga oshirish uchun korxonalarga ushbu besh bosqichli modelni taqdim etadi, bu esa moliyaviy hisobotning aniq va ishonchli bo'lishini ta'minlaydi.
“Foyda soligʻi” nomli 12-son moliyaviy hisobot xalqaro standartiga muvofiq kechiktirilgan soliq aktivi hamda kechiktirilgan soliq majburiyati tushunchalarini izohlang. Javobingizni misollar bilan mustahkamlang.
"Foyda Solig'i" nomli 12-sonli Moliyaviy Hisobot Xalqaro Standarti (IFRS 12) kechiktirilgan soliq aktivlari va kechiktirilgan soliq majburiyatlarini tushunchalarini belgilab beradi. Bu tushunchalar korxonaning soliq hisoboti bilan moliyaviy hisoboti o'rtasidagi vaqtinchalik farqlarni aks ettiradi. Keling, har bir tushunchani alohida-alohida tahlil qilib, misollar bilan mustahkamlab chiqamiz.
|
| |
Sotish Uchun Mo‘ljallangan Uzoq Muddatli Aktiv Tushunchasi

|
Sotish Uchun Mo‘ljallangan Uzoq Muddatli Aktiv Tushunchasi
|
bet | 6/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 20,93 Kb. | | #132061 |
Bog'liq Lutfullayev Otabek moliyaviy hisobidanSotish Uchun Mo‘ljallangan Uzoq Muddatli Aktiv Tushunchasi
Ta'rif: Sotish uchun mo‘ljallangan uzoq muddatli aktivlar, korxona tomonidan faoliyat doirasida foydalanish uchun emas, balki sotish maqsadida ushlab turiladigan aktivlardir. Bunday aktivlar korxonaning asosiy faoliyati tarkibiga kirishdan chiqarilgan va yaqin kelajakda sotilishi kutilmoqda.
Aktivni Sotish Uchun Mo‘ljallangan Uzoq Muddatli Aktiv Sifatida Joriy Aktivlar Tarkibiga O‘tkazish Uchun Belgilangan Mezonlar
IFRS 5 standarti bo'yicha bir aktivni "sotish uchun mo‘ljallangan" sifatida tasniflash uchun quyidagi mezonlar bajarilishi kerak:
Sotishga Tavakkalchilik:
Aktiv sotish uchun mo‘ljallangan bo‘lishi kerak, ya'ni uni sotish rejalashtirilgan va bu jarayon boshlangan bo‘lishi lozim.
Sotish Ehtimoli Yaqin Kelajakda:
Aktivning sotilishi normal biznes sharoitida, kelgusi 12 oy ichida yoki hisobot davridan keyingi operatsion tsikldan oldin amalga oshirilishi kutilmoqda.
Sotishga Tayyorgarlik:
Aktiv joriy holatida sotish uchun tayyor bo‘lishi va uni sotish uchun zarur bo‘lgan har qanday tartib-taomillar davom etayotgan bo‘lishi kerak.
Sotish Ehtimoli Yaqin Kelajakda:
Sotishning amalga oshirilishi aniq va realistik, shuningdek, xaridor bilan muzokaralar davom etayotgan bo‘lishi lozim.
Korxona Boshqaruvining Qarori:
Aktivni sotish yoki tugatish qarori korxona boshqaruvi tomonidan qabul qilingan va aktiv sotishga yoki tugatishga rasman qaror qilingan bo‘lishi kerak.
Aktivni "sotish uchun mo‘ljallangan" sifatida tasniflagandan so‘ng, u moliyaviy hisobotda maxsus tarzda ko‘rsatiladi va uni baholashda maxsus qoidalar qo‘llaniladi. Bu, korxona aktivlarini samarali boshqarishda va investorlar hamda boshqa manfaatdor tomonlarga aniq va tushunarli ma'lumot taqdim etishda muhim ahamiyatga ega.
|
| |
O‘ng modalli qiymat usuli

|
O‘ng modalli qiymat usuli
|
bet | 6/7 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #118248 |
Bog'liq 6 Noaniq va yumshoq ekspertli tizimlarni solishtirishO‘ng modalli qiymat usuli. O‘ng modalli qiymat (RM, Right Most Maximum) quyidagi formula bilan hisoblanadi:
,
bu yerda - akkumulyatsiyadan so‘ng chiqish o‘zgaruvchisiga mos keluvchi noaniq to‘plamning modalli qiymati (moda).
Noaniq xulosa algoritmlari.
Bugungi kunga qadar noaniq xulosaning bir nechta algoritmlari taklif etilgan [20]. Ulardan noaniq xulosada keng qo‘llanilganlari quyida ko‘rib chiqiladi.
Sukamoto (Tsukamoto) algoritmi
Sukamoto algoritmi rasman quyidagicha aniqlanishi mumkin.
Noaniq xulosalash tizimi qoidalari bazasini shakllantirish.
Kirish o‘zgaruvchilarini fazzifikatsiyalash.
Noaniq mahsulotlardagi shartchalarni agregatlash. Noaniq mahsulotlarning barcha qoidalari shartlarining haqiqiylik darajalarini aniqlash uchun juft noaniq mantiqiy amallar ishlatiladi. Shartlarning haqiqiylik darajasi noldan farq qiluvchi qoidalar faol hisoblanadi va keyingi hisoblarda ishlatiladi.
Noaniq mahsulotlar qoidalaridagi xulosachalarni faollashtirish. Mamdani algoritmiga o‘xshash tarzda amalga oshiriladi, shundan keyin noaniq mahsulotlar faol qoidalari xulosachalarining har biridagi barcha lingvistik chiqish o‘zgaruvchilarining oddiy (aniq) qiymatlari topiladi. Ushbu holda har bir xulosachadagi lingvistik chiqish o‘zgaruvchilarining qiymatlari quyidagi tenglama yechimi kabi topiladi:
,
bu yerda – qoidalar bazasidagi xulosachalarning umumiy soni.
Mahsulotlarning noaniq qoidalari xulosalarini akkumulyatsiyalash umuman mavjud emas, chunki hisoblar oddiy haqiqiy sonlar bilan olib boriladi.
Chiqish o‘zgaruvchilari defazzifikatsiyasi. Bir nuqtali to‘plamlar uchun og‘irlik markazi usuli shaklidagi takomillashgan variant ishlatiladi:
,
bu yerda – xulosachalarida lingvistik chiqish o‘zgaruvchisi bo‘lgan noaniq mahsulotlari faol qoidalarining umumiy soni.
|
| |
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari

|
15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari
|
bet | 1/8 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 171,61 Kb. | | #148380 |
Bog'liq 15-Ma’ruza Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. (1) 15-Ma’ruza: Portlandsement ishlab chiqarish texnologiyasi va usullari. Reja: 2. Klinker ishlab chiqarish Portlandsement - Umumiy ma’lumotlar. Portlandsement muayyan miqdordagi oh’aktoshlar va giltuproqlar aralashmasini 14500C h’aroratda kuydirib olingan klinkerga tuyish jarayoni 3-5% gips va 15% gidravlik qo’shimchalar qo’shib olinadi. Klinker g’ovak soqqachalar bo’lib Sement olish uchun yarim xomashyodir. Gips, fosfogips va borogipslarni Sement tarkibiga kiritilishi uning qotishini boshqaradi. Gidravlik qo’shimchalar esa portlandsementga suvga chidamlilikni beradi. Gidravlik qo’shimchalar sifatida gliej, opoka, diatomit, trepel, elektrotermofosfor shlaki, toshko’mir kuli va shu kabi tabiiy va suniy materiallar ishlatiladi. PortlandSement rasmiy ravishda 1824 yilda E. Cheliev (Rossiya) va Dj. Aspdin (Angliya) tomonidan yaratilganligi tan olingan. O’zbekiston olimlaridan S.To’xtaxo’jaev, i.Toshpo’latov, T.Otaqo’ziev, B.Nudelman va boshqalarning Sement turlarini yaratish va ularni ishlab chiqarish texnologiyasini mukammallashtirishdagi xissalari kattadir.
Klinker. Portlandsementning sifati va xossalari klinkerning xususiyatlariga bog’liq. O’z navbatida klinkerning xossalari xomashyoning turi, uni kuydirish sharoitiga bog’liq bo’ladi. Klinker tarkibini ko’plab oksidlar erkin va minerallarga birikkan holatda tashkil qiladi. U asosan kristall va qisman shishasimon tuzilishga ega. Klinkerning kimyoviy tarkibini quyidagi oksidlar tashkil qiladi (massa bo’yicha %): CaO- 63-66, SiO2-21-24, Al2O3-4-8, Fe2O3- 2-4: bundan tashqari MgO, SO3, Na2O va K2O h’amda TiO2, Cr2O3, P2O5 lar oz miqdorda bo’ladi. - Klinker. Portlandsementning sifati va xossalari klinkerning xususiyatlariga bog’liq. O’z navbatida klinkerning xossalari xomashyoning turi, uni kuydirish sharoitiga bog’liq bo’ladi. Klinker tarkibini ko’plab oksidlar erkin va minerallarga birikkan holatda tashkil qiladi. U asosan kristall va qisman shishasimon tuzilishga ega. Klinkerning kimyoviy tarkibini quyidagi oksidlar tashkil qiladi (massa bo’yicha %): CaO- 63-66, SiO2-21-24, Al2O3-4-8, Fe2O3- 2-4: bundan tashqari MgO, SO3, Na2O va K2O h’amda TiO2, Cr2O3, P2O5 lar oz miqdorda bo’ladi.
- Asosiy 4 oksidlar miqdori klinkerning 95-97% tashkil qiladi.
- Klinkerni kuydirish jarayonida oksidlar qayta birikib silikatlarni, alyuminatlarni, alyumoferitlarni mineral kristall strukturasini tashkil etadi.
- Klinker mineral tarkibiga alit, belit, uch kaltsiyli silikat, to’rt kaltsiyli alyumoferrit kiradi.
|
| |
Masalaning yechilishi - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali iqtisodiyot fakulteti

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali iqtisodiyot fakulteti
|
bet | 2/6 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #263533 |
Bog'liq Ekonometrikaga kirishMasalaning yechilishi
1. O`rtacha siljish jarayoni avtoregression modelining tartibi va lar mavjud bo`lgani uchun , ya`ni 2 ga teng.
2. O`rtacha siljish jarayoni avtoregression modelining matematik kutilishini aniqlaymiz:
.
3. O`rtacha siljish jarayonining avtoregression modelining dispersiyasini aniqlaymiz:
.
4. O`rtacha siljish jarayoni avtoregression modelining kovariyatsiya koeffisientlarini aniqlaymiz:
;
Demak,
5.O`rtacha siljish jarayoni avtoregression modelining korreliyatsiya koeffisientlarini aniqlaymiz:
formulaga asosan:
Xuddi shuningdek,
Lag operatori bo`yicha yozish
L-lag operatori.
MA(2): ; modelni lag bo`yicha yozing.
Lag bo`yicha yozish.
SARIMA (avtoregressiyaning mavsumiy integrallashgan o`rtacha siljishi) modeli vaqtli qatorlarda mavsumiy ko`rsatkichlarni tekshirish uchun ishlatiladi. SARIMA (avtoregressiyaning mavsumiy integrallashgan o`rtacha siljishi) modeli kengaytirilgan model bo`lib ARIMA (Autoregressive Integrated Moving Average) - o`rtacha siljishning integrallashgan avtoregression modeliga mavsumiy ko`rsatkichlarni qo`shish bilan yaratilgan.
Prophet
Prophet modeli biznes-prognozlashtirish Facebook Core Data Science buyrug`i tamonidan yaratilgan.
Prophet modeli uchta o`zgaruvchiga asoslangan va yning ko`rinishi:
,(14.2)
bunda
g (t) — trend. Mahsulotni ortiqcha ishlab chiqarilishining mahsulot sotish tempining pasayishiga bog`liqligini aniqlaydigan logistik funksiya.
s (t) – mavsumiylik. Hafta va yilga bog`liq davriy o`zgarishlarni mavsumiyligi modeli.
h(t) - bayramlar va hodisalar. Favquloddagi anomal kunlarning holatini hisobga oladigan model.
ε(t) - xato. Model hisobga olmaydigan ma`lumotlarni saqlash.
|
| |
Prophet modeli SARIMA - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali iqtisodiyot fakulteti

|
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti samarqand filiali iqtisodiyot fakulteti
|
bet | 3/6 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #263533 |
Bog'liq Ekonometrikaga kirishProphet modeli SARIMA modeliga nisbatan mavsumiylikni qayta ishlash va saralashda ko`proq vositalardan foydalaniladi. Bunday ustunlik vaqtli qatorlarda turli xil mavsumiylik –hafta, oy, kvartal yoki yilni tahlil qilish imkoniyatini yaratadi.
Eksponensial silliqlash usuli bilan prognozlashtirish
Bu usulning ustunligi-o`zoq davrni progoz qilish.
Eksponensial silliqlash usulining matematik ko`rinishi:
,(14.3)
(alfa)- 0 dan 1 gacha qiymatlarni qabulqiluvchi silliqlash koeffisiyenti.
x – vaqtli qatorning joriy qiymati (masalan, sotilgan mahsulot hajmi).
y- joriy vaqtdagi silliqlash miqlori.
t- kelgusi davrdagi trendning qiymati.
Stasionar vaqtli qatorlarning statistik xususiyatlari vaqtga bog`liq emas, shuning uchun ularning keyingi holati haqida bashorat qilish mumkin. Ko`pgina statistik usullar vaqtli qatorlarning barchasi stasionar qator bo`lishliklarini ta`kidlaydi. Masalan, stasionar qatorga misol, O`zbekistonadagi yillik tug`ilishlar ko`plab omillarga bog`liq, tug`ilishning ortganligi va kamayganligi haqida aytish mumkin, ammo tug`ilishda mavsumiylik yaqqol ko`rinmaydi.
Stasionar bo`lmagan vaqtli qatorlarning statistik xususiyatlari vaqtga bog`liq ravishda o`zgarib boradi. Stasionar bo`lmagan qatorlarda tendensiya va mavsumiylikni yaqqol ko`rinadi. Bu xususiyatlar mavsumiy hodisalar, trendlar va boshqa tarkiblar vaqt davomida ko`rinib boradi. Masalan samolyotlarning xalqaro aviareyslari yo`nalish va vaziyatlarga qarab o`zgarib boradi.
Klassik statistik usullarni qo`llash uchun stasionar vaqtli qator qulay. Stasionar bo`lmagan qatorlarda tendensiya va mavsumiylikni yaqqol ko`ringanligi tufayli uni kuzatishlarni modelga kiritib yoki kiritmay modellashtirish mumkin.
Vaqtli qatorlarni prognozlashtirish biznes, fan-texnika va boshqa masalalarini analitik usulda amalga oshiriladi. Prognozlashtirish natijasida bashorat qilinadi. Masalan, univesitetda internetdan foydalanish uchun kerak bo`ladigan serverlar soni aniqlanadi.
14.1-masala. 10 oy ichida sotilgan mahsulot hajmi 14.1-jadvalda berilgan.
14.1-jadval
oy
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
22
|
21
|
23
|
24
|
14.1-jadval ma’lumotlariga ko’ra
1) uchta nuqtaning o’rtacha siljishini vaqtli qator bo’yicha tekislang;
2) avtokorrelyasiyaning mavjudligi yoki yo’qligini aniqlang.
3) vaqtli qatorning chiziqli trendini hosil qiling va 11,12-oy uchun prognoz qiling.
|
| |
Iqtisodiyot: tarmoqlar va sohalar kafedrasi Iqtisodiyot fanidan

|
Iqtisodiyot: tarmoqlar va sohalar kafedrasi Iqtisodiyot fanidan
|
bet | 1/8 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 72,34 Kb. | | #138869 |
Bog'liq Kurs ishi. Toshpo\'lato\'va M
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
FARG’ONA DAVLAT UNIVERSITETI
Iqtisodiyot fanidan
KURS ISHI
Mavzu: Korxonalarda mehnat resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirish
Bajardi: Iqtisodiyot fakulteti,
21.109-guruh talabasi Toshpo’latova M.
Tekshirdi: _________________________
Kurs ishi taqrizga topshirilgan sana:
“____” _______2024 y.
|
|
Kurs ishi taqrizdan qaytarilgan sana:
“____” _______2024 y.
|
Kurs ishi himoya qilingan sana
“____” _______2024 y.
Baho “_____”
|
___________
(imzo)
___________
(imzo)
___________
(imzo)
|
Komissiya a’zolari:
__________________
__________________
__________________
|
FARG’ONA – 2024
Mundarija
KIRISH
“MEHNAT RESURSLARINI BOSHQARISH” FANINING PREDMETI VA VAZIFALARI
Mehnat resurslarini boshqarishning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyati
Mehnat resurslarini boshqarish fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
Fanni o’rganish usullari
MEHNAT RESURSLARINING TAKROR BARPO BO’LISHI.
Aholining takror barpo bolishi - mehnat resurslarining shakllanishi.
Mehnat resursiarining shakllanish xususiyatlari.
Mehnat resurslaridan foydalanish
|
| |
Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning elektr qismining hisobi

|
Kurs loyihasi bo‘yicha topshiriq 60-variant Ishlanadigan loyiha nomi: ies(ges) larning elektr qismining hisobi
|
bet | 1/10 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 115,95 Kb. | | #271277 |
Bog'liq 18d-21 variant
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
60-variant
Ishlanadigan loyiha nomi: IES(GES) larning elektr qismining hisobi
Boshlang‘ich ma’lumotlar:
Stansiya
turi
|
Bloklar
soni
|
OTQ 1
|
OTQ 2
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Yuklama
|
Liniya uzunligi
|
kuchlanish
|
Skz
|
|
|
km
|
kV
|
MVA
|
km
|
kV
|
MVA
|
|
GES
|
6x200
|
27
|
220
|
500
|
14
|
500
|
6700
|
3. Yozma qismining tuzilishi: Kirish qismi, GESning elektr konstruktiv xisoblari jadvallari.
4. Grafik chizmalarning tuzilishi: Elektr stansiya (podstansiya)lar elektr ulanishlarining bosh sxemasi - bir-biri bilan o‘zaro ulangan natural ko‘rinishdagi asosiy elektr jihozlari (generator, transformator, liniyalar), yig‘ma shinalar, kommutatsion va boshqa birlamchi apparatlar bilan ular orasida natural ko‘rinishda bajarilgan barcha ulanshilar chizmasi.
Qoʻllanmalar: 1) Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr jihozlari».-O‘quv qullanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
2) Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций». Учебное пособие. 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
Raxbar: ______________ I.Ibroximov
“TASDIQLAYMAN”
«ENERGETIKA» kafedrasi mudiri
_______________ E.Yusupov
«____»___________________ 2024-yil
“Stansiya potstansiyalarning elektr jihozlari” fani bo‘yicha
18 d - 21 guruh talabasi _______________________________________ga
KURS LOYIHASI BO‘YICHA TOPSHIRIQ
61-variant
|
| |
Laboratoriya ishi -3 Elektron jadvalda energetik masalalarini yechishda murakkab funksiyalardan foydanlanish. Ishning maqsadi

|
Laboratoriya ishi -3 Elektron jadvalda energetik masalalarini yechishda murakkab funksiyalardan foydanlanish. Ishning maqsadi
|
bet | 1/2 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 245,63 Kb. | | #99391 |
Bog'liq Laboratoriya ishi-3
Laboratoriya ishi -3
Elektron jadvalda energetik masalalarini yechishda murakkab funksiyalardan foydanlanish.
Ishning maqsadi:
1.Excelda matritsani vеktorga ko’paytirishni o’rganish.
2.Tеskari matritsani topishni o’rganish.
3.Tеnglamalar tizimini еchishni o’rganish.
Vazifa. Bеrilgan tеnglamalar tizimini еching.
Bu masalani Excel elеktron jadval protsеssorida еchish kеtma-kеtligi quyidagicha:
1. A matritsa elеmеntlarini elеktron jadvalga kiriting;
2. B vеktor elеmеntlarini elеktron jadvalga kiriting;
3. A-1 tеskari matritsa topish:
3.1. A matritsa elеmеntlarini ajrating;
3.2. Ctrl tugmasini bosgan holda elеktron jadvaldan A-1 tеskari matritsa elеmеntlari chiqishi kеrak bo’lgan joylarni hamajrating;
3.3.”Vstavka funktsii (fx)” piktogrammasini bosing;
3.4.Muloqot oynasining katеgoriyalar bo’limidan matеmatika, kеyingi darchadan MOBR funktsiyasini tanlab OK tugmasini bosing;
3.5.Yana A matritsa elеmеntlarini ajratib massiv adrеsini aniqlab va Ctrl+Shift+Enter tugmalarini baravar bosing. Natijada A-1 tеskari matritsa elеmеntlari hosil bo’ladi. Rasmlarda bu jarayon ko’rsatilgan.
4.Topilgan A-1 matritsani B vеktorga ko’paytirish.
4.1. A-1 tеskari matritsa elеmеntlarini ajrating;
4.2.Ctrl tugmasini bosgan holda B vеktor elеmеntlari kеyin hisoblanishi kеrak bo’lgan X vеktor elеmеntlarini ajrating;
4.3.”Vstavka funktsii (fx)” piktogrammasini bosing;
4.4.Muloqot oynasining katеgoriyalar bo’limidan matеmatika, kеyingi darchadan MUMNOJ funktsiyasini tanlab OK tugmasini bosing;
4.5.Oldin A-1 matritsa elеmеntlarini ajratib massiv adrеsini aniqlang, kеyin B vеktori elеmеntlarini ajratib massiv adrеsini aniqlang va Ctrl+Shift+Enter tugmalarini baravar bosing. Natija X vеktorida hosil bo’ladi. Rasmlarda bu jarayon ko’rsatilgan.
4.6.Bajargan ishingizni faylga saqlab qo’ying.
Quyidagi topshiriqlarni variantlarini jurnaldagu tartib raqami bo’yicha tanlab bajaring.
A matristarni transponerlang.
A matritsani teskarisini toping.
B=A+2A ifoda bo’yicha hisoblang
A va B matritsani ko’paytmasini toping
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Laboratoriya ishi -3 Elektron jadvalda energetik masalalarini yechishda murakkab funksiyalardan foydanlanish. Ishning maqsadi
|
Og‘irlik markazi usuli - Noaniq va yumshoq ekspertli tizimlarni solishtirish

|
Noaniq va yumshoq ekspertli tizimlarni solishtirish
|
bet | 5/7 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #118248 |
Bog'liq 6 Noaniq va yumshoq ekspertli tizimlarni solishtirishOg‘irlik markazi usuli. Zaning og‘irlik markazi (CoG, COG, Centre of Gravity) yoki markazoidi quyidagi formula bilan aniqlanadi:
bu yerda – defazzifikatsiya natijasi; – lingvistik chiqish o‘zgaruvchisi ga mos keluvchi o‘zgaruvchi; – akkumulyatsiya bosqichidan so‘ng chiqish o‘zgaruvchisi ga mos keluvchi noaniq to‘plamning tegishlilik; va – ko‘rib chiqilayotgan chiqish o‘zgaruvchisining noaniq to‘plami tashuvchisi oralig‘ining chap va o‘ng nuqtalari.
Og‘irlik markazi usulida defazzifikatsiyalashda chiqish o‘zgaruvchisining oddiy (aniq) qiymati, chiqish o‘zgaruvchisiga mos keluvchi tegishlilik funksiyasi egri chiziqlari bilan chegaralangan yuzaning og‘irlik markazining abssissasiga teng.
Bir nuqtali to‘plamlar uchun og‘irlik markazi usuli. Bir nuqtali to‘plamlar uchun og‘irlik markazi (CoGS, Centre of Gravity for Single tons) quyidagi formula bilan aniqlanadi:
,
bu yerda – bir nuqtali (bir elementli) noaniq to‘plamlar soni bo‘lib, ularning har biri qaralayotgan lingvistik chiqish o‘zgaruvchisining yagona qiymati bilan tavsiflanadi.
Yuzaning markazi usuli. Yuza markazi (CoA, COA, Centre of Area, Bisector of Area) ga teng, bu yerda qiymat quyidagi tenglamadan aniqlanadi:
.
Boshqacha so‘z bilan aytganda, yuzaning markazi, chiqish o‘zgaruvchisining tegishlilik funksiyasi egri chizig‘i grafigi bilan chegaralangan yuzani teng ikkiga ajratuvchi abssissaga teng. Ba’zida yuzaning markazini yuzaning bissektrisasi deb atashadi. Bu usul bir nuqtali to‘plamlar holatida qo‘llanilmaydi.
Chap modalli qiymat usuli. Chap modalli qiymat (LM, Left Most Maximum) quyidagi formula bilan hisoblanadi:
,
bu yerda – akkumulyatsiyadan so‘ng chiqish o‘zgaruvchisiga mos keluvchi noaniq to‘plamning modalli qiymati (moda).
Agar noaniq to‘plam bir nechta modal qiymatlarga ega bo‘lsa, chiqish o‘zgaruvchisining qiymati chiqish o‘zgaruvchisi yoki modallardan eng kichigi (eng chapdagisi) ga mos keluvchi noaniq to‘plam modasi kabi aniqlanadi.
|
| |
Kvadratik formalar, ularning kanonik shakllari

|
Kvadratik formalar, ularning kanonik shakllari
|
Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #237993 |
Bog'liq EN The Distance Formula by Slidesgo Kvadratik formalar, ularning kanonik shakllari.
Honimqulov Asliddin
Kvadratik formaning ta’rifi va unga misollar. 1-ta’rif. n ta x1,x2,…xn noma’lumlarning f (x) kvadratik formasi, deb har bir hadi bu noʻmalumlarning kvadrati yoki ikkita noma’lumning koʻpaytmasidan iborat boʻlgan yig‘indiga aytiladi. Kvadratik formaning aij koeffitsiyentlaridan foydalanib kvadrat matritsani tuzish mumkin.
Bu yerda A matritsaning barcha xarakteristik ildizlari haqiqiy boʻlishi uchun aij=aij deb faraz qilinadi. A matritsaning rangi (4) kvadratik formaning rangi, deyiladi. A matritsa aynimagan boʻlsa, (4) kvadratik forma xosmas deyiladi.
Kvadratik formaning koeffitsiyentlari haqiqiy yoki kompleks sonlar boʻlishiga boʻg‘liq holda, kvadratik forma haqiqiy yoki kompleks deyiladi. (4) ni matritsa formada quyidagacha yozish mumkin Bu yerda X va X oʻzaro transponirlangan matritsalar boʻlib
Ikki noʻmalumli kvadratik forma quyidagi koʻrinishda boʻladi
Uchta noʻmalumning kvadratik formasi esa
koʻrinishda boʻladi.
Simmetrik matritsalar uchun ba’zi xossalarini keltirib oʻtamiz: Bu xossalardan foydalanib quyidagi teoremani sxematik isbotlaymiz. Teorema. A matritsali n noma’lumli kvadratik forma ustida Q matritsali chiziqli almashtirish bajarilgandan soʻng u QTAT matritsali yangi n noma’lumli kvadratik formaga aylanadi. Isbot. formaga nisbatan ya’ni X=QY chiziqli almashtirishni bajaramiz. U holda 1- xossaga koʻra
tenglikni hosilqilamiz. U holda (4) quyidagi koʻrinishga keladi:
Bu yerda B matritsa simmetrik boʻladi. Distance formula
kvadratik forma ustida
almashtirish bajarilgandan soʻng hosil boʻlgan yangi kvadratik formani toping.
ETIBORINGIZ UCHUN RAXMAT
A
Thanks! Do you have any questions? youremail@freepik.com +34 654 321 432 yourwebsite.com
Please keep this slide for attribution
|
| |
Mahsulot sifatining ko‘rsatkichi - 12-Ma’ruza. Mahsulot sifati ko’rsatkichlarini tanlash usullari. Mahsulot sifati...

|
12-Ma’ruza. Mahsulot sifati ko’rsatkichlarini tanlash usullari. Mahsulot sifati ko’rsatkichlarining baholash usullari. Mahsulot sifatining texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari
|
bet | 2/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 37,96 Kb. | | #135793 |
Bog'liq 12-Ma\'ruza Metrologiya2. Mahsulot sifatining ko‘rsatkichi.
Mahsulot sifatining ko‘rsatkichi mahsulot sifatiga kiruvchi bitta yoki bir necha xossasining miqdoriy tavsifi, uning yaratilish va ishlatilishi yoki iste’molidagi muayyan sharoitlarga qo‘llanilishini qurilishiga aytiladi. Sifat ko‘rsatkichlari quyidagi asosiy talablarga javob berishlari lozim:
• Turg‘unligi;
• Rejali asosda ishlab chiqarish samaradorligini oshishiga yordam berishi;
• Fan va texnika yutuqlarini inobatga olinishi;
• Muayyan vazifasiga ko‘ra ma’lum ehtiyojlarni qondirishga layoqatliligi. Vazifaviy ko‘rsatkichlar mahsulot xossalarini tavsiflaydi, ularni asosiy vazifalarni belgilaydi, mahsulotni qo‘llash sohasini aniqlaydi. Mashina va asbobsozlik, elektrotexnika va boshqa buyumlar uchun bu ko‘rsatkichlar buyum tarafidan bajariladigan foydali ishni tavsiflaydi. Turli xil konveyerlar uchun vazifaviy ko‘rsatkichlar, unumdorlik, yuk uzatish masofasi va balandligi; o‘lchash asboblarida - aniqlik ko‘rsatkichlari, o‘lchash chegarasi va shunga o‘xshashlarni tashkil etadi. Tarkib va tuzilish ko‘rsatkichlari mahsulotdagi kimyoviy elementlarni yoki guruhli tuzilishlar miqdorini ifodalaydi.
Tarkib va tuzilish ko‘rsatkichlariga quyidagilami misol qilish mumkin:
• Po‘latning tarkibiy komponentlarining massa ulushlari;
• Kislotalardagi turli tarkiblaming konsentratsiyasi;
• Koksdagi oltingugurtning, kulning massa ulushi;
• Oziq - ovqat va boshqa mahsulotlardagi qandning, tuzlarning massa ulushlari kiradi. Xomashyo, materiallar, yoqilg‘i va elektr quwatlarini tejab foydalaniladigan ko‘rsatkichlari buyumning xossalarini tavsiflaydi va uning texnikaviy takomillanish darajasini yoki ular tomonidan iste’mol qilinayotgan xomashyo, materiallar, yoqilg‘i va elektr quwatlar me’yorini ifodalaydi.
Buyumlarni tayyorlashda va ishlatishda shunday ko‘rsatkichlarga xomashyo, materiallar, yoqilg‘i va elektr quwati asosiy turlarining solishtirma sarflanishi (sifat ko‘rsatkichining asosiy o‘lchovi); moddiy resurslardan foydalanish koeffitsiyenti, ya’ni foydali sarflanishiga nisbati tushuniladi, foydali ish koeffitsiyenti va shunga o‘xshashlar kiradi.
Mahsulotlaming murakkab xossasini tavsiflovchi, uning ehtiyojini, maqsadini va topshiriqga binoan berilgan vazifalarni bajarishga mahsulotning funksional layoqatligi deb ataladi.
Mahsulotning badiiy ifodalanishini, shaklning to‘g‘riligini, kompozitsiyaning butunligini tavsiflovchi murakkab xossa mahsulotning estetikligi deb ataladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
12-Ma’ruza. Mahsulot sifati ko’rsatkichlarini tanlash usullari. Mahsulot sifati ko’rsatkichlarining baholash usullari. Mahsulot sifatining texnik iqtisodiy ko’rsatkichlari
|
2-mavzu: dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari reja: Dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari

|
2-mavzu: dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari reja: Dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari
|
bet | 1/4 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 48,32 Kb. | | #136860 |
Bog'liq 2-mavzu DT
Reja: Tizimli dasturiy ta’minot Bazaviy dasturiy ta’minot Dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari
Hisoblash mashinasining dasturiy ta’minoti (DT) deb masalalarni echish uchun hisoblash mashinasidan foydalanishga imkon beruvchi dasturlar va ular bilan birga keluvchi hujjatlar majmuasiga aytiladi.
Dasturiy mahsulotlarni har xil alomatlari bo’yicha tasniflash mumkin. Dasturiy mahsulotlardan foydalanish sohasi asosiy alomat bo’lgan tasnifni ko’rib chiqamiz:
Avtonom kompyuterlar va EHM tarmoqlarining apparatli qismi;
Turli tuman predmetli sohalarning xizmat vazifalari;
Dasturlarni ishlab chiqish texnologiyalari.
Bu sohalardagi axborot texnologiyalarini qo’llab quvvatlash uchun 1.1-rasmda berilgan dasturiy mahsulotlarning uchta sinfini ajratamiz:
1 .1-rasm. Dasturiy mahsulotlarning sinflari.
tizimli dasturiy ta’minot;
amaliy dasturlar paketi;
dasturlash texnologiyalarining qurollari.
Tizimli dasturiy ta’minot qo’yidagilarga qaratilgan:
boshqa dasturlarni faoliyat yuritishning operatsion muhitini yaratishga;
kompyuterning o’zi va hisoblash markazini ishonchli va samarali ishlashini ta’minlashga;
kompyuter va hisoblash markazi jihozlarining diagnostikasi va profilaktikasini o’tkazishga;
yordamchi texnologik jarayonlar (dasturlar va ma’lumotlar bazalari fayllardan nusxa ko’chirish, arxivga joylashtirish, tiklash va h.k.)ni bajarishga.
Dasturiy mahsulotlarning ushbu sinfi kompyuterning turi bilan yaqindan bog’langan va uning ajralmas qismidir. Dasturiy mahsulotlar asosan malakali foydalanuvchilar kompyuter soxasidagi kasb egalari: tizim dasturchisi, tarmoqning administratori, amaliy dasturchi, operatorga mo’ljallangan. Ammo shaxsiy komppyuterlarning yakuniy foydalanuvchilariga xam dasturiy mahsulotlarning bu sinfi bilan ishlashning asosiy texnologiyalarini bilim talab qilinadi, ular nafaqat o’zlarining dasturlari bilan ishlaydilar, balki kompyuter dasturlari va ma’lumotlarga xizmat ko’rsatishni bajaradilar [11].
Ushbu sinfdagi dasturiy mahsulotlardan predmet soxasining o’ziga xosligidan qat’iy nazardan umumiy xarakatiga egalar. Ularga ishning ishonchligi va texnologligi foydalanishning qulayligi va samaradorligi bo’yicha yuqori talablar qo’yiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-mavzu: dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari reja: Dasturiy ta’minot tushunchasi va dasturiy mahsulotning sinflari
|
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalarning asosiy turlari. Avtomatik va yarim avtomatik qurilma

|
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalarning asosiy turlari. Avtomatik va yarim avtomatik qurilma
|
bet | 1/3 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 9,41 Kb. | | #147319 |
Bog'liq Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalarning asosiy turla-kompy.info
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalarning asosiy turlari. Avtomatik va yarim avtomatik qurilma
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalarning asosiy turlari. Avtomatik va yarim avtomatik qurilma
Andrianov A. A.
TT9-19
Tarkibi.
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalar qurilmasi
4
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalar
1
Avtomatik va yarim avtomatik o'rtasidagi farq
2
Tasniflash
3
Rasm
5
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalar
Avtomatlar-bu barcha yordamchi va asosiy operatsiyalar avtomatlashtirilgan, shu jumladan ish qismini o'rnatish, etkazib berish, mahkamlash, shuningdek qayta ishlangan mahsulotni chiqarish va berish. Mashinaga xizmat ko'rsatishda operatorning funktsiyalari quyidagi jarayonlarga qisqartiriladi: vaqti-vaqti bilan yuklash, tanlab nazorat qilish va mashinaning umumiy ishlashini kuzatish (shuningdek, epodnaladka shahri).
Avtomatik va yarim avtomatik o'rtasidagi farq
Avtomatik va yarim avtomatik mashinalarning farqi shundaki, yarim avtomatik mashinada operator bunday harakatlarni amalga oshiradi:
ish qismini o'rnatish va mahkamlash;
uskunani ishga tushirish;
tayyor mahsulotni ozod qilish va olib tashlash.
Bar Torna mashinalari ularni seriyali va ommaviy ishlab chiqarishda ishlatish uchun mo'ljallangan. Bu quyidagilar bilan izohlanadi bunday mashinalarning qurilmasi quyidagilarni o'z ichiga oladi tayyorgarlik uchun ko'p vaqt talab qiladigan juda murakkab instrumental qo'shimchalardan foydalanish. Ularning rentabelligiga faqat katta miqdordagi qismlarni qayta ishlash kerak bo'lganda erishiladi.
Tasniflash
Torna mashinalari va yarim avtomatik mashinalar quyidagicha tasniflanadi:
bo'sh va ishlaydigan harakatlar rejimi bo'yicha;
shpindellar soni va joylashuvi bo'yicha;
blanklarning turiga ko'ra;
pmaqsad haqida.
Shpindellarning joylashuvi bo'yicha
Vertikal shpindelli qurilmalar.
Ugorizontal shpindel bilan qurilish.
Tomonidan shpindellar soni
|
| |