nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shayton g’ildiragi harakatida ham reaktiv harakatni ko’ramiz

|
Shayton g’ildiragi harakatida ham reaktiv harakatni ko’ramiz
|
bet | 2/7 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 24,6 Kb. | | #127589 |
Bog'liq O\'zgaruvchan massali jism harakati-hozir.org (2)Shayton g’ildiragi harakatida ham reaktiv harakatni ko’ramiz
Reaktiv harakatni suyuqlik oqimining harakatida ham ko’rish mumkin.
Hozircha sharning og’zi bog’langan…
Teshikcha ochilganda…
Ikki jism – shar va havoning impulslari yig’indisi…
Reaktiv harakat aviatsiya va kosmonavtikada keng qo’llaniladi.
Kosmonavtika asoschilari
Konstantin Eduardovich Sialkovskiy -
Rus olimi,
ixtirochi va
ustoz.
Yulduzlarga yo’l
Konstruktor, akademik, amaliy kosmonavtika asoschisi
Korolyov Sergey Pavlovich
Ko’pbosqichli raketa
Raketaning tezligi ortadi.
Ikkinchi bosqich dvigateli ishga tushadi
Yoqilg’I tamom bo’lgach birinchi bosqich avtomatik tarzda ajralib ketadi.
Raketa tashuvchining
Koinot korabli
Priborlar joyi
Oksidlovchi bak
tuzilishi
Soplo – maxsus tuzilishga ega bo’lgan quvurlar, undan yongan gazlar katta tezlikda otilib chiqadi.
Soploning vazifasi –
tezlikni oshirish.
|
| |
Obyekt va model tushunchalari. Model turlari. Modellashtirish

|
Obyekt va model tushunchalari. Model turlari. Modellashtirish
|
Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,82 Mb. | | #136183 |
Bog'liq 5918cc67ee6eeba52221c299eb99deb333f052c8 - Tayyorladi: Qurbonova Feruza Quchqorovna
- OBYEKT VA MODEL TUSHUNCHALARI.
- 2.MODEL TURLARI.
- 3.MODELLASHTIRISH.
- Rangsiz, hidsiz suyuqlik (qalin qatlamda zangori rangli) kimyoviy birikma.
- Моdel –(lat. modulus – o`lchov, me`yor) - biror obyekt yoki obyektlar tizimining obrazi yoki namunasidir.
- Оbyekt (lot. objectum - narsa, anjom) —haqiqatda mavjud bo'lgan, kuzatuv (o'rganish) jarayonining va subyektning (kuzatuvchining) e'tibori qaratilgan predmet, voqea, hodisadir.
- Demak, model tuzish uchun obyekt nima hisoblanadi?
- JAMOAVIY-QABILA MUNOSABATLARI MODELLARI
- Rangsiz, hidsiz suyuqlik (qalin qatlamda zangori rangli) kimyoviy birikma.
- BITTA OBYEKTNI BIR NECHTA MODELL BILAN, HAR XIL OBYEKTLARNI ESA BITTA MODEL BILAN IZOHLASH MUMKIN.
- Моdellashtirish – bilish obyektlari (fizik hodisa va jarayonlar) ni ularning modellari yordamida tadqiq, qilish mavjud predmet va hodisalarning modellarini yasash va o`rganishdir.
- chizmalar
- foto-rasmlar
- rasmlar
- rejalar
- kartalar
- sxemalar
- grafiklar
- og'zaki tushuntirishlar:
- matematik
- maxsus
- algoritmik
- QAYSI MODELGA KIRISHINI YOZING
- (MATERILLIMI YOKI AXBOROTLIMI?)
-
- Kompyuter (ing . computer — hisoblayman), EHM (Elektron Hisoblash Mashinasi) — oldindan berilgan dastur (programma) boʻyicha ishlaydigan avtomatik qurilma.
- СО2 + 2NaOH = Na2CO3 + H2O
|
| |
Fan: Sotib olish tamoyillari. Bajardi: Do’smamatov Zafarali - bet 3

|
Fan: Sotib olish tamoyillari. Bajardi: Do’smamatov Zafarali
|
bet | 3/5 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #104234 |
Bog'liq purchasingqo'shoyoq, yumronqoziq, ko'rsichqon, gekkon kaltakesagi, ko'zoynakli ilon (kobra), o'q ilon, jayra, qushlardan ular (tog' kurkasi), qirg'ovul, mayna, qaldirg'och, g'oz, o'rdak, so'fito'rg'ay, chil, kaklik bor. Daryo va suv omborlarida har xil baliq ko'p. Surxondaryo viloyatida Surxon davlat qo'riqxonasi joylashgan. Viloyatda 2 million 681 ming nafar aholi istiqomat qiladi. Shahar aholisi 971,4 ming kishi, qishloq aholisi 1709,6 ming kishi (2021yilning 1 yanvarь holatiga). Aholisi, asosan, o'zbeklar, shuningdek, tojik, rus, turkman, qozoq va boshqa millat vakillaridan iborat.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Tumanlar kesimida doimiy aholi sonining o‘tgan yilning shu davriga nisbatan taqqoslanishi (2020-2021-yillar 1-yanvar holatiga, ming kishi dastlabki ma‘lumot)
FR
FABRIKAM RESIDENCES
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Surxondaryo viloyati hududlari kesimida tahlillar shuni ko‘rsatmoqdaki, 2021-yil 1-yanvar holatiga eng ko‘p aholi soni Denov tumani 392,3 ming kishini (viloyat aholisi sonidagi ulushi 14,6 % ni) va Qumqo‘rg‘on 238,7 ming kishini (8,9 %), Jarqo‘rg‘on 222,1 ming kishini (8,3 %), аksincha eng kam aholi soni Bandixon tumanida 76,5 ming kishi (2,9 %) tashkil etdi. Hududlar kesimida aholining eng yuqori o‘sish sur’ati 2019- yilning mos davriga nisbatan Termiz shahri 1,8 % ni, Denov tumani 2,0 % ni va Sariosiyo 1,8 % ni, aksincha eng kam o‘sish sur’ati Qiziriq tumanida –1,6 % ni tashkil etdi. Jinsi bo‘yicha doimiy aholi sonining bo‘linishi (2021- yil 1- yanvar holatiga, ming kishi dastlabki ma’lumot)
FR
FABRIKAM RESIDENCES
FR
FABRIKAM RESIDENCES
FR
FABRIKAM RESIDENCES
O‘lim koeffitsiyenti. 2019-yilning mos davriga nisbatan ko‘payishi Termiz sh. (5,5 promilledan 3,6 promillega), Denov (4,5 promilledan 4,0 promillega), Angor (4,8 рromilledan 4,5 promillega), Jarqo‘rg‘on (4,9 promilledan 4,4 promillega) tumanlarida kuzatildi.
|
| |
Savol: 28 - Ekologiya 1-22 Iqtisod uchun qayta

|
Ekologiya 1-22 Iqtisod uchun qayta
|
bet | 3/6 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 67,06 Kb. | | #250230 |
Bog'liq ekologiya iqtisodiyot yakuniy …Savol: 28
Kislorodning atmosf‘eradagi miqdori qanchaga teng?
130 trillion tonna
110 trillion tonna
120 trillion tonna
140 trillion tonna Savol: 29
Qaysi resurslar iqlimiy resurslarga kiradi?
to”g”ri javob yo”q
atmosfera havosi, quyosh radiatsiyasi
quyosh energiyasi, shamol energiyasi
shamol energiyasi, suv resurslari Savol: 30
Dengiz suvi necha yilda bir marta yangilanadi?
har 3000 yilda bir
har 10 kunda
har 50 yilda bir
har 10 yilda bir
Savol: 31
Atniosfera havosi necha xil usul bilan ifloslanishi mumkin?
1) 2
2) 4
3) 5
4) 3
Savol: 32
"resurs" so'zi qaysi tilidan olingan bo'lib, qanday ma’noni anglatadi?
inglizchadan, "vosita" degan ma'no
yunonchadan, "yashash uchun mahsulot"
grekchadan, "ehtiyojni qondirish" degan ma'no
lransuz tilidan, "yashash vositasi" degan ma'no
Savol: 33
Tog‘ jinslari, mineral moddalar biosferaning tarkibidagi moddalarning qaysi turiga kiradi?
biogen moddalar
fitogen moddala
biokos moddalar
kos moddalar Savol: 34
Atmosfera havosi qanday yo’llar bilan iiloslanadi?
tabiiy va antropogen
texnogen va maishiy
barcha javoblar to'g'ri
tabiiy sharoitda boradigan jarayonlar, tabiiy ofatlar;
|
| |
Vafot etganlar - Fan: Sotib olish tamoyillari. Bajardi: Do’smamatov Zafarali

|
Fan: Sotib olish tamoyillari. Bajardi: Do’smamatov Zafarali
|
bet | 4/5 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #104234 |
Bog'liq purchasingVafot etganlar. 2020- yilning yanvar-dekabr oylarida
11,9 mingta o’lim qayd etilgan bo‘lib, mos ravishda 1000 aholiga nisbatan o‘lim koeffitsiyenti 4,5 promilleni tashkil etdi, 2019- yilning mos davriga nisbatan 0,4 promillega kamaydi (2019- yilning yanvar-dekabr oylarida 4,1 promille bo‘lgan).
FR
FABRIKAM RESIDENCES
2020-yilning yanvar-dekabr oylarida 11,9 ming nafar o‘lim qayd etilgan bo‘lib, vafot etganlarning 62,3 % i qon aylanish tizimi kasalliklaridan, 5,9 % i o‘simtalardan, 4,0 % i baxtsiz hodisa, zaharlanish va jarohatlanishlardan, 4,5 % i ovqat hazm qilish a’zolari kasalliklaridan, 7,4 % i nafas olish a’zolari kasalliklaridan 1,5 % i yuqumli va parazitar kasalliklardan hamda 14,4 % i boshqa kasalliklardan vafot etgan. Ro‘yxatga olingan 1 yoshgacha vafot etgan bolalar soni 0,6 ming nafarni tashkil etib, ularning 58,1 % i perinatal davrda yuzaga keladigan holatlardan, 22,3 % i nafas olish a’zolari kasalliklaridan, 14,0 % i tug‘ma anomaliyalardan va 5,6 % i boshqa kasalliklardan vafot etgan. Asosiy o‘lim sabablari bo‘yicha taqsimlanishi (jami vafot etganlarga nisbatan, % da)
FR
FABRIKAM RESIDENCES
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Sanoat ishlab chiqarish. (yengil va oziq ovqat sanoati), qishloq xoʻjaligi. (paxta va bugʻdoy yetishtirish, qoramolchilik va … qoʻychilik), transport (ayniqsa, temir yo'l va avtomobil transporti) salmoqli oʻrin tutadi. Sanoatining yetakchi tarmoqlari: paxta tozalash, paxtani qayta ishlash korxonalaridir. Yirik sanoat korxonalari: "Jarqoʻrgʻonneft" boshqarmasi, Sherobod keramika badiiy buyumlar, Denov yogʻekstraksiya, Sariosiyo tosh saralash zavodlari, Shoʻrchi un kombinati, Jarqoʻrgʻon yigiruvtoʻquv, Termiz tikuvchilik f-kalari, Shargʻun koʻmir, Xoʻjaikon tuz konlari korxonalari va boshqa Surxondaryo viloyatida 40 ga yaqin qoʻshma, 4000 dan ziyod kichik va xususiy korxona ishlab turibdi. Jumladan, Afgʻoniston bilan hamkorlikda tashkil etilgan xalq isteʼmoli mollari ishlab chikariladigan "Namaf" va "Afroʻz", "Surxonteks" va boshqa qoʻshma korxonalari faoliyat koʻrsatmoqda. Hindiston — Termiz "Farmed" qoʻshma korxonasida mahalliy giyohlar asosida doridarmon, Turkiya— Termiz "Poʻlat" qoʻshma korxonasida milliy gilamlar, paloslar tayyorlanadi. Tumanlarda qishloq xoʻjaligi. mahsulotlari qayta ishlanadigan kichik korxonalar, sexlar tashkil etilmoqda.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
|
| |
Kuzatish va Baholash: Sotib olish jarayoni tugaganidan so’ng, xaridorlar bilan munosabatlar o’rganib chiqiladi va jarayonning samarali o’tib borishini baholaydi

|
Kuzatish va Baholash: Sotib olish jarayoni tugaganidan so’ng, xaridorlar bilan munosabatlar o’rganib chiqiladi va jarayonning samarali o’tib borishini baholaydi
|
bet | 2/5 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #104234 |
Bog'liq purchasing7. Kuzatish va Baholash: Sotib olish jarayoni tugaganidan so’ng, xaridorlar bilan munosabatlar o’rganib chiqiladi va jarayonning samarali o’tib borishini baholaydi. 8.Monitoring va Baholash. Sotib olish jarayonining har bir bosqichini nazorat qilib borish va natijalarni baholash. 9.Tölov va Yetkazib berish:To’lovlar, muddatlar va boshqa shartlar o’zlashtirib beriladi. 10. Ta’minotchiga buyurtma beriladi va olib kelgan tovar yoki xizmatni qabul qilish uchun tayyorlanadi. Bu printsiplar kompaniyalarga, xaridorlarga xizmat ko’rsatishda va har kuni faoliyat yuritishda sodiqlik, samarali ishlovchi tizim yaratishda yordam bera olishadi.Bu printsipni saqlash, tijorat munosabatlarning mustahkam va barqaror bo’lishiga olib keladi.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Taminotchiga buyurtma beriladi va olib kelgan tovar yoki xizmatni qabul qilish uchun tayyorlanadi.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
Viloyatning asosiy suv arteriyalari — Surxondaryo va Sheroboddaryo hamda ularning Qoratog'daryo, To'polondaryo, Sangardakdaryo, Xo'jaipok kabi irmoqlari. Tog' qor va muzliklaridan, yog'indan to'yinadigan bu daryolar viloyat hududining shimoliy qismi, tog' va tog' oldi zonalarinigina suv bilan ta'minlay oladi, janubdagi keng tekisliklarda doimiy suv tanqisligi kuzatiladi. Yer osti (artezian) suvlaridan tobora keng foydalanilmoqda. 1957—58 yillarda Uchqizil, 1959 — 62 yillarda Janubiy Surxon va Degrez suv omborlari, Jarqo'rg'on gidrotuguni qurildi. Hazorbog', Dayto'lak, Qumqo'rg'on, Zang kanallari, Sherobod, AmuZang mashina sug'orish kanallari barpo etildi. Tuprog'i tekisliklarda taqirsimon va sho'rxok och bo'z tuproqlar, tog' yon bag'rida turli xil bo'z tuproqlar. O'simliklar dunyosi ham tabiiy sharoiti bilan bog'liq. Janubdagi ekin ekilmaydigan qumloq joylarda qandim, oq saksovul, cherkez, taroqbosh, yaltirbosh, yantoq, butasimonlar; daryo bo'ylarida yulg'un, jiyda, turang'il, terak, savag'ich, qiyoq, qamish; adir va tog'larning pastki yon bag'irlarida bir yillik efemerlar (lolaqizg'aldoq, nыxatak); 1200—2500 m balandliklarida efemerlar bilan birga archa, pista, qayin, tol, yongoq, olma, zarang o'rmonlari uchraydi. Bobotog' tizmasi yon bag'irlarida respublikaning eng yirik tabiiy pistazorlari joylashgan. Baland tog' zonasi subalьp va alьp o'tloqlari bilan band.
FR
FABRIKAM RESIDENCES
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kuzatish va Baholash: Sotib olish jarayoni tugaganidan so’ng, xaridorlar bilan munosabatlar o’rganib chiqiladi va jarayonning samarali o’tib borishini baholaydi
|
Ishni bajarish tartibi - Mavzu: Tarmoqlarni qism tarmoqlarga ajratish Ishdan maqsad

|
Mavzu: Tarmoqlarni qism tarmoqlarga ajratish Ishdan maqsad
|
bet | 2/2 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #239269 |
Bog'liq 963-21 gurux talabasi Alimov Jonibek 1-labaratoriyaIshni bajarish tartibi
Dastlab cisco paket tracer dasturini ishga tushiramiz va yangi
loyihani hosil qilamiz.
//----------------------------Vlanlarni yaratib olamiz------------------------ ----------------- Switch#conf t
Switch(config)#vlan 2
Switch(config-vlan)#name firstcoms
Switch(config-vlan)#exit
Switch(config)#vlan 3
Switch(config-vlan)#name secondcoms
Switch(config-vlan)#exit
Switch(config)#
//------------------------hosil qilingan vlanlarni adreslaymiz--------------- --
Switch#conf t
Switch(config)#interface vlan 2
Switch(config-if)#no ip address
Switch(config-if)#ip add 192.168.2.2 255.255.255.0
Switch(config-if)#exit
Switch(config)#interface vlan 3
Switch(config-if)#no ip address
Switch(config-if)#ip add 192.168.3.2 255.255.255.0
Switch(config-if)#exit
Switch(config)#end
Switch#
//-------------------------------------Birinchi switch uchun----------------- ----------------- Switch#conf t Enter configuration commands, one per line. End with CNTL/Z. Switch(config)#int range fastEthernet 0/2-6
Switch(config-if-range)#switchport mode access
Switch(config-if-range)#switchport access vlan 2
Switch(config)#int gigabitEthernet 0/1
Switch(config-if)#switchport mode trunk
Switch(config-if)#switchport trunk allowed vlan all
Switch(config)#ip dhcp pool sozlama1
Switch(dhcp-config)#network 192.168.2.0 255.255.255.0
Switch(dhcp-config)#default-router 192.168.2.2
Switch(dhcp-config)#dns-server 8.8.8.8
Switch(dhcp-config)#exit
Switch(config)#ip dhcp excluded-address 192.168.2.0 192.168.2.50
//----------------------------------Ikkinchi switch uchun-------------------- ---------------- Switch(config)#int range fastEthernet 0/2-6
Switch(config-if-range)#switchport mode access
Switch(config-if-range)#switchport access vlan 3
Switch(config)#int gigabitEthernet 0/1
Switch(config-if)#switchport mode trunk
Switch(config-if)#switchport trunk allowed vlan all
Switch(config)#ip dhcp pool sozlama2
Switch(dhcp-config)#network 192.168.3.0 255.255.255.0
Switch(dhcp-config)#default-router 192.168.3.2
Switch(dhcp-config)#dns-server 8.8.8.8
Switch(dhcp-config)#exit
Switch(config)#ip dhcp excluded-address 192.168.3.0 192.168.3.50
//------------------------------------------------------------------------------ ------------------- Switch(config)#end
Switch#
%SYS-5-CONFIG_I: Configured from console by console
Switch#copy running-config startup-config
Destination filename [startup-config]?
Building configuration...
[OK]
//---------------Yakunda sozlamalarni quyidagicha ko’rinadi------------- ---------------- Switch>en
Switch#
Switch#show running-config
Switch#show vlan brief
Building configuration...
//------------------------------------------------------------------------------
1-switchni sozlab oldik
2-switchni sozlab oldik
Kampyuterlarga dhcp ip berik
|
| |
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti - bet 31

42
Sho’ning o’cho’n o’cho’n oynaning Suyuqlikka tеgib to’rgan qismi qoramtir bo’lib to’yo’ladi,
oynaning bo’q yoki gazga tеgib to’rgan qismi esa ko’mo’sh oq bo’lib ko’rinadi. Bo’nday ko’rsatish
oynalari 2,94 Mpagacha bosimga va 3000S gacha tеmpеrato’raga mo’ljallangan. Mo’staqkamlik
shartiga ko’ra o’zo’nligi 0,5 m dan ortiq bo’lgan ko’rsatish oynalari tavsiya etilmaydi. Sho’ning
o’cho’n satqning katta o’zgarish chеgaralarida bir nеcha oynalar (7.1 rasm, v) sho’nday
o’rnatiladiki, avvalgisining yo’qorisi kеyingisining pasti bilan bеrkilib to’radi.
Gidrostatik zichlik o’lchagichlar

35
I. NAZARIY MATERIALLAR
5 – ma'ruza
Mavzu:
Bosimni o’lchash asboblari
Ma'ruzaning maqsadi:
Suyuqliklarning zichligini o’lchash va bosim o’lchash asboblari haqida
ma’lumotlar berish.
Rеja:
1. Bosimni o’lchash bo’yicha umumiy ma'lumotlar va klassifikatsiyasi.
2. Bosim o’lchash asboblar.
3.
Bosim o’lchash asboblarni turlari.
4. Bosim o’lchash asboblarni qo’llanilishi.
Tayanch so’z va iboralar:
zichlik, zichlikni o’lchash; qalqovichli zichlik o’lchagichlar;
vaznli zichlik o’lchagichlar; Gidrostatik zichlik o’lchagichlar ; Radioizotopli zichlik o’lchagichlar;
Bosimni o’lchash asboblari; Suyuqlikli bosim o’lchash asboblari; Dеformatsion, yuk porshеnli va
elеktr bosim o’lchash asboblari.
Adabiyotlar:
1. Muhamеdov B.E. Mеtrologiya, tеxnologik paramеtrlarini o’lchash usullari va asboblari.
Toshkеnt – 1991. 251261bеtlar.
2. Amirov S. “Mеtrologiya va standartlashtirish” – ma'ruzalar to’plami. 2000 y.
3. Inoqomov S. “Mеtrologiya va farmatsеvtik ishlab chiqarishni standartlash” ma'ruzalar
matni.
4. Aqrorov Sh. “O’lchovshunoslik asoslari va elеktr o’lchashlaridan amaliy ishlar ”
Savol: 35 - Ekologiya 1-22 Iqtisod uchun qayta

|
Ekologiya 1-22 Iqtisod uchun qayta
|
bet | 4/6 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 67,06 Kb. | | #250230 |
Bog'liq ekologiya iqtisodiyot yakuniy …Savol: 35
Organizmlarning o'tmish geologik davrlardagi abiotik va biotik muhit bilan munosabatlari hamda qadimgi senozlarni qazilma qoldiqlar bo'yicha tiklash masalalarini qays lan o'rganadi?
monoekologiya
monopsoniya
duoekologiya
poleekologiya Savol: 3ö
Seolitlar umumiy formulasi qanday?
Me2O3 - A12O3 - xSiO2 - yH2O;
MeO3 - Al2O3 xSiO2 - yH2O
Me2NO Al2O3 xSiO2 yH2O;
MeO - Al2O3 - xSiO2 - yH2O;
Savol: 37
Suv va suvdan loydalanish ro'g”risida o’zbekiston respublikasining qonuni qachon qabul qilingan?
10 iyul 1992 yil
9 dekabr 1994 yil
6 may 1993 yil
5 levral 1995 yil Savol: 38
Quyosh sirtidagi harorat necha gradus?
asoo c
2) 6000 C
3) ssoo c
) sooo c
Savol: 39
O'rta Osiyo, shu jurriladan O'zbekistonning boy tabiati bundan 2700-yil ilgari xalqlar torrionidan yaratilgan “Avesto” kitobining qaysi qismida ta’riflangan?
Vohu Manax
Xurdak
Xarvatat
Vendidad
Savol: 40
Kriofillarga to'g'ri ta'rif berilgan qatorni toping?
sovuqqa chidamli organizmlar
issiqqa bai‘dosh beruvchi organizmlar
sovuqqa chidamsiz organizmlar
issiqsevar organizmlar Savol: 41
“Balki, daryoning ko'zlari yoshlansa, uning boshiga g'am, kulfat tushgan bo'ladi. Odamlar, daryodan
mehringizna darig' tutmanglar”. Ushbu fikrning mualliílni toping?
Farobiy
Beruniy
ibn Sino
Al-Xorazmiy Savol: 42
Oqova suvlarni biologik tozalash usuli qanday sharoitlarda olib boriladi?
kislotali, kislorodsiz
ishqoriy, kislorodli
kislorodli, kislorodsiz
neytral, kislorodli
Savol: 43
Agar "oykos”-”uy", "ro'zg'or", "xo”jalik" ma'nosini anglatsa, "nomos" - qanday ma'noni anglatadi?
topshiriqnoma
qonun
vaziia
ko'rsatma
Savol: 44
Atmosleraga freonlar ko“p tashlansa qaysi ekologik ofat yuz beradi?
iqlim isib ketishi
borqoqliklarni ko“payib ketishi
kislotali yomg‘irlarni yog‘ishi
ozon qavati yemiriladi.
Savol: 45
Oqova suvlarni elektrokimyoviy tozalash usuli qanday qurilmada amalga oshiriladi?
aerotenkda;
tindirgichda
flotatorda
elektrolizerda
Savol: 4fi
Adsorbenrlar sifatida qanday moddalar qo”llaniladi?
alyumogel, silikagel, dala shpati
koks, shag‘al qum
aktivlangan ko“mir, alyumogel, silikagel, seolitlar
dolomit, poliakrilamid, aktivlangan ko“mir
|
| |
Qalqovichli sath o’lchagichlar - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

Qalqovichli sath o’lchagichlar Bo’ asboblar bilan idishdagi Suyuqlik satqi o’lchanadi. Asbobning sеzgir elеmеnti
qalqovich Suyuqlik sirtida qalqib to’radi va Suyuqlik satqi balandligidagi o’rni o’nga ta'sir
qiladigan kuchlar mo’vozanatiga boqliq (7.2 rasm). Arximеd qono’niga mo’vofiq, qalqovich
oqirligi o’ning Suyuqlikka botgan qajmidagi Suyuqlik oqirligiga tеng bo’ladi. O’ndan tashqari,
qalqovichni o’rab to’rgan Suyuqlik o’stidagi mo’qit qavo bo’lmay, zichligi Ro ga tеng bo’lgan
modda bo’lsa, o’nda qalqovich qajmidagi bo’ modda oqirligi qam qalqovichni pastga bosadi, o’ning
Suyuqlikka botishini oshiradi. 7.3 rasmda cho’kadigan qalqovichli catq o’lchagichning oddiy
sxеmasi ko’rsatilgan. Sanoatda qo’llaniladigan ko’pchilik satq o’lchagichlar sho’ sxеma asosida
ishlaydi. qalqovich 1 (7G`Zrasm), roliklar 2 yordamida mo’vozanatlovchi yo’k 3 bilan elastik tross
(po’lat sim) orqali boqlangan.
Yuk bilan biriktirilgan strеlka shkala 4 ga mo’vofiq Suyuqlik satq balandligini ko’rsatib
to’radi.
Bo’ o’lchagichning asosiy kamchiligishkalasining tеskariligi va tross oqirlining o’zgarishi
qisobga olinmasligi, baland idishlarda qisoblash qiyinligi va qokazo.
qalqovichli satq o’lchagichlarning to’rli modifikatsiyalari mavjo’d. O’lar bir biridan to’zilishi,
o’lchash xaraktеri (o’zlo’ksiz yoki qayd qilo’vchi) masofaga o’zatish sistеmasini (pnеvmatik, elеktr
va boshqalar) ishlatish shartlari va boshqa xo’so’siyatlari bilan farq qiladi.
Agrеssiv Suyuqliklar satqini o’lchashda qalqovich korroziya bardosh matеrialdan
tayyorlanadi.
Gidrostatik sath o’lchagichlar Gidrostatik satq o’lchagichlar ochiq idish qamda bosim ostidagi idishlarda to’rli Suyuqliklar
(jo’mladan, agrеssiv, tеz kristallano’vchi va qovo’shoq moddalar) satqini o’lchashda ishlatiladi. Bo’
asboblarda Suyuqlik satqini o’lchash Suyuqlik o’sto’ni qosil qildigan bosimni o’lchash bilan
amalga oshiriladi, ya'ni
P = ρgH
Bo’ еrda, R Suyuqlik o’sto’ni qosil qilgan bosim, Pa
H - Suyuqlik satqi balandligi, m
Ρ - Suyuqlik zichligi, kg/m
3
g oqirlik kuchi tеzlanishi, m/c
2
Gidrostatik satq o’lchagichlar 2 xil bo’ladi:
1. Difmonomеtrik satq o’lchagichlar
2. Pеzomеtrik satq o’lchagichlar.
Suyuqlikning gidrostatik bosimini difmonomеtr yordamida o’lchaydigan gidrostatik satq
o’lchagichlar difmonomеtrik satq o’lchagichlar dеb ataladi.
Suyuqlikning gidrostatik bosimini qavo bosimiga o’zgartiro’vchi gidrostatik satq o’lchagich
pеzomеtrik satq o’lchagich dеb ataladi.
Satqni difmonomеtrlar bilan o’lchash o’so’li qatop afzalliklarga ega: satq o’lchagichlar
mo’ctaqkam, montaj qilish oddiy va ishonchli ishlaydi.
43
Pеzomеtrik satq o’lchagichlar to’rli xil: agrеssiv, agrеssiv bo’lmagan va qovo’shqoqligi
katta bo’lgan Suyuqliklarni ochiq yoki bеrk idishlardagi Suyuqliklar satqini o’lchashda qo’llaniladi.
Internet saytlari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

38
Dеformatsion (prujinali) bosim o’lchash asboblari.
Prujinali bosim њlchash asboblarining ishlash printsipi bosim kuchi ta'sirida turli elastik
elеmеntlarning dеformatsiyasi yoki ularning kuchini o’lchashga asoslangan. Elastik elеmеntda
bosim kuchi ta'sirida vujudga kеladigan dеformatsiya natijasida o’lchov asbobining strеlkasi to’qri
chiziqli yoki burchakli shkala bo’yicha surilib, bosim miqdori R ni ko’rsatadi.
Prujinali bosim o’lchash asboblarining aniqlik darajasi yuqori bo’lishi uchun ulardagi elastik
elеmеntlarning elastiklik moduli va tеrmik kеngayish koeffitsiеntlari kam bo’lgan matеriallardan
tayyorlangan bo’lishi va ulardagi gistеrеzis va qoldiqљ elastik qodisalari bo’lmasligi talab qilinadi.
Prujinali asboblar ortiqcha bosim, siyraklanishi, bosim farqi va shu kabilarni o’lchash uchun
kеng qo’llaniladi.
Prujinali bosim o’lchash asboblari 3 turga bo’linadi:
1. Naychasimon prujinali asboblar.
2. Silfonli asboblar.
3. Mеmbranali asboblar.
Naychasimon prujinali asboblar. Sеzgir elеmеnt sifatida naychasimon manomеtrik prujina
ishlatilgan dеformatsion asboblar laboratoriya va ishlab chiqarish praktikasida kеng
tarqalgan.Ayniqsa,bir o’ramli naychasimon prujinali asbob manomеtr, vakuummеtr,
manovakuummеtr va difmanomеtrlar juda ko’p qo’llaniladi.
Naychasimon prujinali asboblarning ishlash printsipi њlchanayotgan bosimni bir o’ramli
yoki ko’p o’ramli naychasimon prujinaning elastik dеformatsiya kuchi bilan muvozanatlashu viga
asoslangan.
Aylana yoyi bo’yicha bukilgan elliptik yoki yassi oval kеsimli naychasimon bir њramli prujina
naycha ichidagi ortiљcha bosim yoki siyraklanishining њzgarishi natijasida њzining bukilishini
њzgartiradi.
Silfonli asboblar - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

39
Yarimo’tkazgich va ќokazolar kiradi. Qarshilik manomеtrlarida qo’llash
uchun eng qulayi
manganindir. Manganin qR elеktr qarshilik orttirmasining R boismga nisbatan chiziqli bog’lanishga
ega:
qRq Kp*R*P
bu еrda, Kp - manganin qarshiligining o’zgarish koeffitsiеnti, R - qarshilik.
Hozirgi vaqtda ishlab chiqarilayotgan MM2500 manganinli manomеtrlar 2500
MPa gacha
bosimni o’lchash imkoniga ega.
Sig’imli manomеtrlarning ishlash printsipi bosim o’zgarishi bilan yassi kondеnsator
qoplamalari o’rtasidagi masofani o’zgartirishi natijasida uning sig’imining o’zgarishiga asoslangan.
Kondеnsator sig’imi qoplamalar o’rtasidagi masofaga bog’liq.
Sq
Bosim ta'sirida mеmbrana egilib, elеktrodga yaqinlashadi. Mеmbrananing egilishi natijasida
l masofa o’lchanayotgan bosimga nisbatan proportsional o’zgaradi.
Shuning uchun kondеnsator
sig’imini aniqlash ifodasini quyidagicha yozish mumkin:
Cq
Bundan
KqS*E
Shunday qilib, kondеnsator sig’imi o’lchanayotgan bosimga proportsionaldir.
Pеzoelеktrik manomеtrlarning ishlash printsipi ba'zi bir kristall moddalarning mеxanik kuch
ta'sirida elеktr zaryad hosil qilish qobiliyatiga asoslangan. Bu hodisa pеzoeffеkt dеyiladi. Pеzoeffеkt
kvarts ,
sеgnеt tuzi, bariy titanat va boshqa moddalar kristallarida kuzatiladi.
Induktiv manomеtrlarning ishlash printsipi g’altak induktivligining tashqi bosim ta'sirida
o’zgarishiga asoslangan.
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti - bet 33

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika institutiBog'liq katta kitob
Elеktr sath o’lchagichlar
Elеktr sath o’lchagichlarda suyuqlik sathining holati biror elеktr signaliga o’zgartiriladi.Elеktr sath
o’lchagichlar orasida eng ko’p tarqalgani siqimli va aktiv qarshiliklarning o’zgarishiga mo’vofiq
o’lchashga asoslangan asboblardir. Suyuqlik satqi balandligining o’zgarishi bilan boqliq ravishda
elеktrodlar orasidagi elеktr siqim o’zgarishiga asoslangan asbob siqimli satq o’lchagich dеb ataladi.
Bo’nda Suyuqlikning dielеktrik xo’so’siyatlari nazorat qilinadi. Suyuqlik satqini siqimli satq
o’lchagich yordamida o’chashning printsipial sxеmasi 7.4 – rasmda ko’rsatilgan. Bo’ o’lchagich
silindrik kondеnsator va o’lchov asbobidan iborat.
Siqimli satq o’lchagichlar arzonligi, o’ bilan ishlashning soddaligi, idishda birlamchi
o’zgartgichni
montaj
qilish
qo’layligi,
harakatlano’vchi
elеmеntlarining
yo’qligi,
tеmpеrato’ralarning (kriogеnlidan Q2000S gacha) va bosimlarning (6 Mpa gacha) еtarli kеng
intеrvalidan.
Tеrmokonduktomеtrli sath o’lchagichlar
Tеrmokonduktomеtrli satq o’lchagichlar dеb sho’nday satq o’lchagichlarga aytiladiki, o’larda
elеktr zanjirining elеmеnti elеktr qarshiligi Suyuqlik satqiga boqliq bo’lgan elеktr qarshiligining
katta tеmpеrato’ra koeffitsiеntiga ega bo’lgan tok bilan qizdiriladigan rеzistordan iborat. Bo’nday
satq o’lchagichlarning satq balandligi o’lchanishi kеrak bo’lgan Suyuqlik qo’yilgan idish 1 ga
izolyatsion matеrial bilan qoplangan elеktrod 2 to’shiriladi. Elеktrod idish dеvorlari bilan birgalikda
silindrik kondеnsatorni qosil qiladi, o’ning siqimi Suyuqlik satqi o’zgarishi bilan o’zgaradi.
Siqimning kattaligi elеktron kuchaytirgich 3 orqali kuchaytiriladi.
Radioizotopli sath o’lchagichlar
Bo’larning ishlash printsipi yo’tish qoilyati to’rlicha bo’lgan ikki mo’qitdan o’tayotgan
no’rlarning qayd qilinishi va mo’qitlarning chеgarasi o’zgarishi bilan no’rlanish o’zgarishiga
asoslangan. Barcha radioizotopli satq o’lchagichlarning asosiy qismlari no’rlanish manbai va
no’rlarni qabo’l qilo’vchi asboblardan iborat. No’rlanish manbai sifatida o’zidan radioaktiv no’rlar
chiqaradigan moddalar ishlatiladi. qabo’l qilo’vchi asbob sifatida Gеygеr – Myo’llеr schyotchigi,
stsiptilyatsion schyotchiklar yoki yarim
o’tkazgichli dеtеkiborlar ishlatiladi.
|
| |
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti - bet 38

53
Suyuqliklarni qovushqoqligini o’lchash
Suyuqliklarni bir – biriga nisbatan harakatlanayotgan qatlamlari orasida vujudga kеladigan
kuch ichki ishqalanish kuchi dеb yuritiladi. Ichki ishqalanish kuchi bilan boqliq bo’lgan Suyuqlik
xossasini qovo’shoqlik dеb ataladi. Suyuqlikni ichki qatlami orasidan ichki ishqalanish kuchi (F)
ning qiymati qatlamlarning birbiriga tеgish soqasining yo’zasi (S) ga va tеzlik gradiеnti dеb
ataladigan qVG`qx kattalikka to’qri proportsional :
Bo’ ifoda Nyo’ton formo’lasi dеb ataladi.
η – suyuqlikning qovushqoqlik koeffitsiеnti dеb ataladi.
qovushqoqlikning o’lchov birligi:
SI sistеmasida: Pa*s yoki NsG`mch
SGS sistеmasida: po’az (P)
Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының

Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының
Download
406,39 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
24.01.2024
Hajmi
406,39 Kb.
#144889
Download
406,39 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының
Download
406,39 Kb.
Matnni ko'rish
ПЕДАГОГИКА, ПСИХОЛОГИЯ - Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының

ПЕДАГОГИКА, ПСИХОЛОГИЯ
287
quloqqa olib borish. Pashshaning jaranglashini eshitish. Pashshaga taqlid qilib,
nafas chiqarishda kuylash: “z-z-z”. Pashshani chiqarib yuborish, kaftni yozish,
ko’z bilan uning uchishini kuzatish, yana nafas olish. Bir vaqtning o’zida
zarbli bo’qinlarni qar ikkala qo’lning ikkinchi, uchinchi, to’rtinchi, bеshincha
barmoqlarida navbatma-navbat qo’lning birinchi barmoqi bilan birlashtirish.
“qushidan kеtdi” so’zida qo’l panjalarini bo’shashtirib ularni tushirib yuboradi.
Bu qo’shiqni “zum”, “zu” bo’qinlarida kuylanadi va bir vaqtning o’zida
qo’l bilan dirijyorlik qilinadi. Panja egiluvchan bo’lib, musiqadagi urquni aniq
ko’rsatishi kеrak. “Tеrak momiqi” mashqi.
Yoz boshlandi. Kun issiq. Atrofda tеrak momiqlari yotibdi. Momiqni ko’rib,
unga qarash, o’tirish, qo’l barmoqlarining yumshoq qarakati bilan ozgina
momiqni yiqish.
Barmoqlarining еngil harakati bilan momiqni bir qo’ldan ikkinchisiga olish,
uni puflash, yana ilib olib, qo’l bilan dirijyorlik qilgancha shе’r o’qiladi.
Xulosa qilib aytganda ritmika mashg’ulotlari davomida bolalar musiqa, raqs,
qo’shiq bilan tanishadi va turli harakatlarini o’zlashtiradi. Ritmika mashg’ulotlari
tarkibiga: qo’l harakatlari: yugurish umumriy vojlantiruvchi mashqlar (predmetlar
bilan va predmetlarsiz) o’qituvchi boshchiligida bajariladi raqs, musiqali-ritmika
va harakatli o’yinlar foydalani maqsadga mivofiq bo’ladi.
Adabiyotlar:
1. M Ayupova “logopediya” Toshkent 2007 y.
2. Volkova L S Lolayeva R I “Logoritmika” Moskava 2009 y.
3. X.S.Akramova, A.J.Tajimuratov. Nutqi to’liq rivojlanmagan bolalarntng xotirasini kuchaytirish
asoslari. Tafakkur ziyosi. 2021-yil 1-soni
4. Akramova X. (2020). Замонавий мультимедиа воситаларидан фойдаланиш - муваффакият га-
рови . Архив Научных Публикаций JSPI, 1(12), 1-5. извлечено от https://science.i-edu.uz/index.php/
archive_jspi/article/view/3162
5. Akramova, X. (2020). Мактабгача ёщдаги болалар билан олиб бориладиган ижтимоий пе-
дагогик фаолият технологияси. Архив Научных Публикаций JSPI, 1(16), 1-5. извлечено от https://
science.i-edu.uz/index.php/archive_jspi/article/view/3994
6. Akramova, X. (2020). Mehnat darslarida aqli zaif bolalar nutqini о‘stirishning о‘ziga xosligi.
Архив Научных Публикаций JSPI, 1(16), 1-5. извлечено от https://science.i-edu.uz/index.php/archive_
jspi/article/view/4025
РЕЗЮМЕ
Ushbu maqolada ovoz bilan ishlashda logoritmika asosida korreksiyalash tizimi bo’yicha ishlarning
samaradorligini oshirishga ilmiy yondashuvlar asosida nutq faoliyati motivatsiyasini boyitish.
РЕЗЮМЕ
В данной статье рассматривается обогащение мотивации речевой деятельности на основе на-
учных подходов к повышению эффективности работы по системе коррекции на основе логорит-
мики при работе со звуком.
SUMMARY
This article discusses the enrichment of motivation for speech activity on the basis of scientific
approaches to increasing the efficiency of work using a correction system based on logorhythmics when
working with sound.
Ключевые слова - Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының

ПЕДАГОГИКА, ПСИХОЛОГИЯ
285
hamda rivojlantirish yo‘li bilan bartaraf etish. Logopedik ritmikaning vazifalari
sog‘lomlashtiruvchi, ta’limiy (anglash), tarbiyalovchi, korreksiyalovchi sifatida
belgilanadi. Nutqida buzilishi bo‘lgan odamlarda sog‘lomlashtiruvchi vazifani
hal qilish natijasida suyak-muskul
apparatlari mustahkamlanadi, nafas olish,
motor, sensor funksiyalar rivojlanadi, muvozanat tuyg‘usi, to‘g‘ri qad-qomat,
qadam
tashlash, chiroyli harakat tarbiyalanadi. Mashg‘ulotlarning korreksion
yo‘nalishi nutqiy buzilishlar mexanizmi va tuzilmalarini, logopedik ishning
bosqichliligi va majmuaviyligini hisobga olishni shart qilib qo‘yadi. Logoped
patsiyentning yoshi
va shaxsiy xususiyatlarini, uning harakat tizimi holatini,
nutqiy va nutqiy bo‘lmagan jarayonlarning buzilish xarakteri va darajasini:
praksis, gnozis jarayoni, eshitish va ko‘rish idroki, diqqati, xotirasi va q.k. larni
inobatga oladi. Bu barcha topshiriqlar maxsus muassasa turiga boqliq: nutqiy
bolalar bog‘chasi; ommaviy bolalar boqchalaridagi nutqiy guruh, bolalar uyida –
maktabgacha muasasa, maktab; ommaviy umumta’lim maktablaridagi logopedik
punkt; bolalar, kattalar poliklinikalarida, psixonevrologik dispanserlardagi
logopedik kabinetlar;
statsionar, yarimstatsionar, sanatoriy.
Logopedik ritmikaning mohiyatini tushunish uchun harakat, harakatlanish
ko‘nikmasi,
harakatlanish malakasi, ohang, ritmika, musiqiy ohang, musiqiy-
ohangli hissiyot, musiqiy-harakatlanuvchan tarbiya, harakatli o‘yinlar,
kineziterapiya, davolash ritmikasi, logopedik ritmika nima ekanligini tushuntirish
zarur. Turli ko‘rinishlarni aks ettirgan ushbu tushunchalar o‘zaro zich aloqada.
Ular jamiyatning turli rivojlanish davrida yuzaga kelgan.
Ularning mazmuni
chuqurlashadi, inson to‘qrisida turli-tuman fanlar rivojlanishi doirasida aniqlanib
boradi.
Harakat tirik materiyaning asosiy biologik sifati hisoblanib, u jonli tabiatning
evolyusiyasi bilan birgalikda mukamallashadi. harakat eng oliy mukammallikka
“organizm-muhit” tizimidagi tizimosti o‘z-o‘zini boshqarish hisoblanuvchi
organizm, insonning filogenetik rivojlanishida erishadi. harakat – bu tizimda
muvozanatlashtiruvchi asosiy mexanizmlardan biri. Inson organizmi nafaqat muhit
bilan muvozanatga kirishadi, balki faol moslashadi, ko‘nikadi va bu moslashuv
jarayonida bir tomondan, tuzilmaviy va funksional tarzda takomillashadi, boshqa
tomondan esa – muhitni faol o‘zgartiradi va moslashtiradi. Ushbu jarayonda
harakat insonda o‘ziga xos, sifat jihatidan
inson faoliyatining ongli, ijtimoiy-
biologik xarakteriga sabab bo‘ladigan yangi xarakterga ega bo‘ladi.
Ovoz bilan ishlash undosh va unli tovushlarni talaffuz etish bilan boshlanadi.
Mashqlar musiqiy kuzatuv va ularsiz olib boriladi. Unli tovushlar ovoz
balandligida o’zgarish bilan kuylanadi. Agar bu mashqlar tеzda uddalanmasa,
ovoz balandligida o’zgarishga erishi uchun “miyovlash” yoki “guvillash” dan
(mushukning ovoziga, paroxodning gugulashiga taqlid sifatida) foydalanish
mumkin. Ovozning kuchi musiqiy akkompanеntning tеgishli kuchlanishi yoki
МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ

|
МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎBog'liq mug\'allimМУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ
286
zaiflashishi bilan unlini ancha baland yoki ancha sokin ovoz bilan talaffuz
qilishda tarbiyalanadi. Ovoz jarangdorligining cho’ziqligi nafas chiqarishning
davomiyligiga boqliq.
Ovozning o’tkirligini tarbiyalash uchun mеlodеklamatsiya foydalidir: musiqa
mos tushuvchi savolli, undovli, majburlaydigan va boshqa intonatsiyali shе’rlarni
(kattalar uchun esa prozali matnlarni qam) o’qish.
Diktsiya ustida ishlash nafas, ovozli va artikulyatsiya mashrqlari yordamida
olib boriladi.
Shuqullanuvchilar avval ritmik musiqa yoki pеdagog qisobi ostida unlini tilsiz
artikulyatsiyada bor qatorda 2, 3, 4 ta unlini aloqida va bir qatorda ifodalaydilar,
kеyin shivirlab va qattiq talaffuz etadilar. Kеyin nafas chiqarishda bo’qinlar
[“p”], [“t”], [“k”], [“f”], [“sh”] (“pa-po-pu-pi” “paf-pof-puf-pif va q.k.) tovushi
bilan shivirlab va baland talaffuz qilinadi, to’rt qatorli shе’rlar, maqollar, matallar
nutqning zarbi va tеmpi almashgan qolda talaffuz etiladi .
Korrеktsion kursning o’rtasida nafasli, ovozli va artikulyatsion mashqlarga
qarakatli o’yinlar, dramatik o’yinlar, yurishda sеkinlashish bilan, chapak, qisob,
kuylash bilan mashqlar qo’shiladi. Vokallarni – so’zsiz oqanglarni kuylash
foydalidir. Unlilar [«u»], [«o»], [«a»], [«i»] kеtma-kеtlikda kuylanadi. Kеyin
gammalar kuylanadi, boqli kuylashning boshqa turi – tovushning notani yuqoriga
yoki pastga sirqalishi bilan jarangdorligi tovushni egiluvchanligi,
balandligini rivojlantirish uchun kiritiladi.
Ovoz diapazonini rivojlantirish zarur. Jarangdor ovozda yuqori (2000-3000
Gts) va past (700-800 Gts) chastotalarda ifodalangan. Yuqori formantlar (2300-
2700 Gts) darajasini oshirish jarangdorlikning kuchi va uchuvchanligini ko’taradi.
Mashqlarni unli bilan [«m»], [«n»] tovushlarini talaffuz qilish bilan boshlash
kеrak. Ovoz o’rta rеgistrda, bitta tonallikda: mmummommemmimmamm taraladi.
Kеyin: sonorli undoshlarda [“m”], [“n”] ovozning ko’tarilishi va tushishi so’z
va iboralarni talaffuz qilishda pauza bilan qamda pauzasiz. Masalan, “Ayiqcha”
instsеnirovkasida niqob taqqan ikkita bola uchinchisi – ona ayiqdan “Oyiii, sut
bеrsangiz bo’lardi bizga” dеb so’raydilar. Ona ayiq javob qiladi: “Sizlarga qancha
bеrsa qam kamm”. Ayiqchalar qochib kеtadilar va qaytib o’z iltimoslarini
yuqori rеgistrda takror kuylaydilar, ona ayiq mushti bilan taqdid qiladi va past
rеgistrda “Mana sizga mеnnn” dеb javob qiladi. Nafas, ovoz va artikulyatsiyani
tarbiyalash bo’yicha mashqulotlarda eksprеssiv bo’yalgan, insonning qissiyotlari,
ixtiyoriy ta’sirchanligini – shodlik, oqriq, qazab, qo’rquvni ifodalovchi undov
so’zni talaffuz qilish va kuylash qo’shiladi “A! O! Ax! Ox! Ux! Oy! Ay-ay-ay!”
va q.k.
Kеyin undov so’z: unda musiqiy bo’yoq turlicha: musiqaga muvofiq minor
yoki major bo’ladigan qilib tanlangan shе’rga qo’shiladi. “Pashsha”mashqi.
O’ng tizzada o’tirgan pashshaga qarash, uni tutish, kaftda qis qilish, qo’lni
|
| |
Nаsirova Sh.N - Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының

МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ
4
Хуррамов Э.Э. Олий таълим тизимида бўлажак ўқитувчиларнинг лойиҳавий
фаолиятини
ташкил этиш технологиялари
172
Турдиев Н.Б. Интегратив дарсларни ташкил этишнинг педагогик шарт-шароитлари
177
Исакова Н.Ш. Умумтаълим мактаблари раҳбарларининг индивидуал ёндашув
асосида
бошқарув компетентлигини ривожлантиришнинг дидактик таъминоти
183
Хакимова М. Техника олий таълим муассасаларида муҳандислик графикаси фанини
инновацион ёндашув асосида ўқитишда инновацион
технологиялардан фойдаланиш
190
Ionizatsion o’lchash asboblari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

40
I. NAZARIY MATERIALLAR
6 – ma'ruza
Mavzu:
Suyuqlik va sochiluvchan moddalar sathining
balandligini o’lchash. Modda miqdori va sarfini o’lchash
Ma'ruzaning maqsadi:
«
Suyuqlik va sochiluvchi moddalar sadxining balandligini ulchash
va «Modda mikdori va sarfini ulchash» bo’yicha ma'lumotlar bеrish.
Rеja:
1. Suyuklik va sochiluvchi moddalar satxining balandligini o’lchash bo’yicha asosiy
ma'lumotlar va klassifikatsiyasi.
2. Ko’rsatish oynasi.
3. Kalkovichni satx o’lchagichlari.
4. Gidrostatik satx o’lchagichlar.
5. Elеktr satx o’lchagichlar.
6. Radioizotopli satx o’lchagichlar.
7. O’ltratovo’shli satx o’lchagichlar.
8. Radioto’lkinli satx o’lchagichlar.
9. Tеrmokondo’ktomеtrli satx o’lchagichlar.
10.Modda miqdori va sarfini o’lchash bo’yicha asosiy ma'lo’motlar.
Tayanch so’z va iboralar:
Ko’rsatish oynasi, kalkovichni satx o’lchagichlar, gidrostatik satx
o’lchagich, elеktr satx o’lchagichlar, radioizotopli satx o’lchagichlar, o’ltratovo’shli satx
o’lchagichlar, radioto’lkinli satx o’lchagichlar
Abdulxafizov B - Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының

МУҒАЛЛИМ ҲӘМ ҮЗЛИКСИЗ БИЛИМЛЕНДИРИЎ
284
OVOZ BILAN ISHLASHDA LOGORITMIKA ASOSIDA
KORREKSIYALASH TIZIMI
Normatova M.
JDPU Maxsus pedagogika kafedra o’qituvchisi
Tayanch so`zlar: predmeti – psixomotorli, sensor funksiyalar va harakat tizimining turli-
tuman buzilishlarini musiqa, ovozning o’tkirligini tarbiyalash korreksiyalash, Barmoqlarining
еngil harakati bilan momiqni bir qo’ldan ikkinchisiga olish, uni puflash, yana ilib olib, qo’l
bilan dirijyorlik qilgancha shе’r o’qiladi.
хил маълумот­ - Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

|
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)хил маълумот
ларни билиб олади. Бунга мактабгача тарбия муассаса-
лари
мудирлари,
тарбиячиларнинг
режалари
ва
ҳисоботлари, болалар боғчаси тарбияланувчиларнинг
расмлари, лой ва пластилиндан ясалган буюмлар ва шу
кабилар киради.
Масалан, болалар анча ил гари чизган расмларини
қараб чиқиш, таҳлил қилиш, болаларга берилган топ-
шириқларнинг қай даражада мураккаблашиб борганини
аниқлаш ҳамда
улар билан кейинги олиб бориладиган
ишларни белгилашга ёрдам беради.
Педагогик эксперимент
таълим жараёнига педагогик
янгиликларни киритишдир. Педагогик эксперимент ёр
дамида илмий фаразларнинг ишончлилиги текширила-
ди. Табиий эксперимент ва лаборатория эксперимента
www.ziyouz.com kutubxonasi
педагогик экспериментнинг асосий турлари бўлиб, улар
кўпгина ишларни ўз ичига олади.
Табиий эксперимент шароитида янги иш режалари,
дастурлари, дарсликлар адабиётлар ва одатдаги иш ре-
жаларини бузмай туриб текширилади. Педагогик экспе
римент — бу ҳам кузатиш, лекин у педагогик жараён
нинг ўтиш шароитларини мунтазам ўзгартириш муноса
бати билан махсус ташкил этил ад и.
Лаборатория иши ҳам илмий тадқиқотнинг анча
қатъий шакли ҳисобланади. Қуйидагилар педагогик экс
периментнинг босқичлари ҳисобланади: экспериментни
режалаштириш — эксперимент ўтказиш ва натижаларни
шарҳлаш.
Экспериментни ташкил этиш ва ўтказиш тартиби
белгиланган режага қатъий амал қилган ҳолда олиб бо-
рилиши
керак.
Шарҳлаш
босқичида
маълумотлар
|
| |
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)

Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)
Download
3,66 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/160
Sana
15.06.2024
Hajmi
3,66 Mb.
#264017
Download
3,66 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Педагогикаси (Ўқув-методик қўлланма)
Download
3,66 Mb.
Matnni ko'rish
лан боғлаб, бўлажак тарбиячи — ўқитувчиларга ўргатиш

|
лан боғлаб, бўлажак тарбиячи — ўқитувчиларга ўргатишBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)лан боғлаб, бўлажак тарбиячи — ўқитувчиларга ўргатиш
ҳамда халқ таълимини бошқариш ва раҳбарлик масала-
www.ziyouz.com kutubxonasi
ларини чуқур ўрганиб, бўлажак тарбиячиларни қандай
тайёрлаш муаммоларини ҳал қилиш;
— мактабгача тарбия муассасаларида оила билан уз
вий ҳамкорликда болаларни ҳар томонлама ривожлан-
тириш ишини амалга ошириш.
Бундай вазифаларда тадқиқ этиш:
— биринчидан, болалар соғлиғини сақлайди ва
мустаҳкамлайди, жисмоний ривожланишини таъмин
лайди;
— иккинчидан, илмга қизиқиш ва қобилиятларини
ривожл антиради;
— учинчидан, Ватанга, табиатга, жонажон ўлкага
муҳаббат, катталарга ҳурматни, ўртоқлик ва жамоатчи-
лик,
хайрихоҳлик,
хулқ
маданияти,
мустақиллик,
уюшқоқлик ва интизом, меҳнатсеварлик каби ижобий
фазилатларни тарбиялайди;
— тўртинчидан, эстетик тарбияни амалга оширади.
Кейинги
йилларда жисмоний,
ақлий,
ахлоқий,
меҳнат ва эстетик тарбия бўйича олиб борилган илмий-
педагогик тадқиқотлар мактабгача
ёшдаги болаларни
тарбиялаш вазифаларини уларнинг психик-физиологик
имкониятларини эътиборга олган ҳолда белгилаш зарур-
лигини кўрсатиб берди. Улар болалар боғчасининг
«Учинчи мингйилликнинг боласи» таянч дастурида ўз
аксини топган.
Илмий тадқиқот ишлари таълим-тарбия самарадор-
лигини ошириш билан боғлиқ вазифаларни халқ таъли-
мининг ҳамма бўғинларидаги ўқув-тарбиявий ишларни
келгусида янада яхшилаш йўлларини топиш учун амалга
оширилади.
Илмий тадқиқот методлари (метод — лотинча йўл
|
| |
деган маънони англатади) орқали амалга оширилади

|
деган маънони англатади) орқали амалга ошириладиBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)деган маънони англатади) орқали амалга оширилади.
Илмий тадқиқот ишида олимлар педагогика, мактабгача
таълим педагогикаси ва психология фанининг вакилла-
ри, мактаб ўқитувчилари, болалар боғчалари тарбиячи-
лари ва шунингдек, тарбия бериш амалиёти билан бево
сита боғлиқ бўлган кишилар қатнашадилар.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Педагогик
воқеа-ҳодисаларнинг
қонуниятларини
очиш ҳар хил йўллар билан амалга оширилиши мум
кин.
Тадқиқотнинг эмпирик даражасида ҳар хил фактик
материаллар йиғилади, улар тўлиқ ёритиб борилади,
ш унингдеу воқеалар ўртасидаги объектив боғлиқликлар
аниқлана^т, тадқиқ этилаётган воқеа қар томонлама
пухта ўрганилади.
Тадқиқотнинг
назарий
даражаси
ўрганилаётган
воқеанинг моҳиятини аник^ашга йўналтирилган махсус
тизимлаштириш ва таҳлил усулидир.
Илмий тадқиқот ишини олиб боришда қўлланила-
диган мактабгача таълим педагогикаси фанининг ри-
вожланишини таьминлайдиган илмий тадқиқот метод-
ларига қуйидагилар киради.
Адабиётларни
ўрганиш
метода.
Адабиётларни
ўрганиш
жараёнида
миллий
ва
умуминсоний
қадриятларни акс эттирувчи буюк мутафаккир педаго
гик олимларнинг асарлари, Ўзбекистон Республикаси
Президента И.А. Каримов асарлари таълим - тарбия бо-
расида қабул қилинган қарорлар тадқиқот мавзусига оид
дарслик, рисола ва мақолалар, педагогик. психологик
тадқиқотлар, диссертациялар ўрганилади.
Кузатиш метода.
Кузатиш - адабиётларни ўрганиш-
дан кейин бошланадиган жараён. Кузатишда тадқиқотчи
|
| |
лиши, изланиши, аёлларни замон талаблари асосида

|
лиши, изланиши, аёлларни замон талаблари асосидаBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)лиши, изланиши, аёлларни замон талаблари асосида
тарбиялаш учун тарбиянинг янги усул ва воситаларидан
кенг
фойдалана олиш каби тарбиячилик маҳоратини
шакллантиришга қаратилади.
Ўсиб келаётган ёш авлодни баркамол инсон қилиб
тарбиялаш борасидаги мавжуд муаммоларни ҳал этиш,
таълим ва тарбия самарадорлигини замон талаблари
асосида таъминлаш, уни дунё талаблари даражасига
олиб чиқишга эришиш, ёш авлодга таълим-тарбия бе-
ришда миллий ва умуминсоний қадриятларга таяниш
орқали таълим-тарбиянинг моҳияти, мазмунини шакл-
лантириш ва такомиллаштириш, мактабгача таълим пе
дагогикаси фанининг қоида ва қонунларини халқи-
мизнинг бой тажрибалари асосида бойитиб бориш ва
унинг янги қирраларини излаш бугунги куннинг дол-
зарб муаммоларидир.
Шунингдек,
мустақиллик
шароитида
узлуксиз
таълим тизимини янада ривожлантириш муаммоларини
ҳал этиш мактабгача таълим педагогикаси фани олди га
қатор вазифаларни қўймоқда.
Мактабгача ёшдаги болаларни тарбиялаш вазифала-
ри эса шахени тарбиялаш мақсадлари асосида уларнинг
ёшига ва хусусиятларига қараб белгиланади.
Мактабгача тарбия ёшидаги бола шахеини ҳар то
монлама камол топтириш жисмоний, акулий, ахлоқий,
меҳнат ва эстетик тарбия мажмуасидан иборатдир.
Бу соҳада Шарқ ва Ғарб халқлари яратган оғзаки
ижодиёт, буюк мутафаккир, педагог ва олимларнинг
таълим-тарбияга дойр
илғор фикрларини
ўрганиб,
таҳлил қилиб, баркамол инсонни тарбиялаш жараёнини
ўрганиш биз учун жуда қимматлидир:
—
таълим-тарбия тўғрисидаги қонун-қоида тамойил,
метод ва усулларни болалар боғчалари амалий ҳаёти би
|
| |