Neyron tarmoqlarning tasnifi - bet 3

|
Neyron tarmoqlarning tasnifiBog'liq Tursunov Hojiakbar Hamidullo o‘g‘li (1) часть
1
«
Научный импульс
»
Октябрь
, 2022
759
Umuman olganda, biz neyron tarmoq nima ekanligini hal qildik. Endi ularning navlari
va turlari, ya'ni tasnifi haqida gapirish vaqti keldi. Ammo bu erda biroz tushuntirish kerak.
Har bir neyron tarmoq kirish deb ataladigan neyronlarning birinchi qatlamini o'z ichiga
oladi. Bu qatlam hech qanday transformatsiya va hisob-kitoblarni amalga oshirmaydi, uning
vazifasi boshqacha: kirish signallarini boshqa neyronlarga qabul qilish va tarqatish va bu
qatlam barcha turdagi neyron tarmoqlar uchun umumiy bo'lgan yagona qatlamdir va
bo'linish mezoni keyingi tuzilishdir:
1. Neyron tarmoqning bir qavatli tuzilishi. Bu neyronlar o'rtasidagi o'zaro ta'sirning
strukturasi bo'lib, unda kirish qatlamidan signallar darhol chiqish qatlamiga yuboriladi,
aslida u nafaqat signalni o'zgartiradi, balki darhol javob beradi. Yuqorida aytib o'tilganidek,
1-kirish qatlami faqat signallarni qabul qiladi va tarqatadi va kerakli hisob-kitoblar
allaqachon ikkinchi qatlamda sodir bo'ladi. Kirish neyronlari asosiy qatlamga turli
og'irlikdagi sinapslar yordamida ulanadi, bu ulanishlar sifatini ta'minlaydi.
2. Ko'p qatlamli neyron tarmoq. Bu erda chiqish va kirish qatlamlaridan tashqari yana
bir nechta yashirin oraliq qatlamlar mavjud. Ushbu qatlamlarning soni neyron tarmoqning
murakkablik darajasiga bog'liq. Bu ko'proq biologik neyron tarmog'ining tuzilishiga
o'xshaydi. Bunday turlar yaqinda ishlab chiqilgan, bundan oldin barcha jarayonlar bir
qatlamli neyron tarmoqlar yordamida amalga oshirilgan. Tegishli echimlar bir qatlamli
bo'lganlarga nisbatan katta imkoniyatlarga ega, chunki ma'lumotlarni qayta ishlash
jarayonida har bir oraliq qatlam axborotni qayta ishlash va tarqatishning oraliq bosqichidir.
Qatlamlar soniga qo'shimcha ravishda, neyron tarmoqlari neyronlar orasidagi
sinapslar bo'ylab ma'lumotlarning tarqalish yo'nalishiga ko'ra tasniflanishi mumkin:
1. To'g'ridan-to'g'ri tarqalishning neyron tarmoqlari (bir yo'nalishli). Ushbu
strukturada signal kirish qatlamidan chiqish qatlamiga qat'iy ravishda yo'nalishda harakat
qiladi. Signalning teskari yo'nalishda harakati amalga oshirilmaydi va printsipial jihatdan
mumkin emas. Bugungi kunda ushbu rejani ishlab chiqish keng tarqalgan bo'lib, bugungi
kunda naqshni aniqlash, prognozlash va klasterlash muammolarini muvaffaqiyatli hal
qilmoqda.
2. Takrorlanuvchi neyron tarmoqlar (teskari aloqa bilan). Bu erda signal ham oldinga,
ham orqaga harakat qiladi. Natijada, chiqish natijasi kirishga qaytishga qodir. Neyronning
chiqishi og'irlik xususiyatlari va kirish signallari bilan belgilanadi, bundan tashqari u yana
kirishga qaytariladigan oldingi chiqishlar bilan to'ldiriladi. Ushbu neyron tarmoqlar qisqa
muddatli xotira funktsiyasiga ega, ular asosida signallar qayta tiklanadi va ularni qayta
ishlash jarayonida to'ldiriladi.
3. Radial bazis funksiyalari.
4. O'z-o'zini tartibga soluvchi xaritalar.
Ammo bu neyron tarmoqlarning barcha tasniflash variantlari va turlaridan uzoqdir.
Ular ham bo'linadi:
1. Neyronlarning turlariga qarab:
- bir hil;
Международный
научный
журнал
№
3
(100),
|
| |