nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ARTERIAL BOSIMNI O’LCHASH TEXNIKASI

5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
7/9
6.
Bemorning rsak arteriyasidagi pul’sni
paypaslang, bir vaqtning o’zida grusha
yordamida manjetaga havo yuboring.
7.
Tanometrning o’qiga e’ bor bering va pul’s
zarbasi yo’qolguncha paypaslab turing, shundan
so’ng havo bosimini yana 20 mm ga oshiring.
8.
Fonendoskop membranasini bemor rsak
arteriyasi sohasida bosib turing va grushadagi
vintni ohistalik bilan ochib havoni chiqara
boshlang, bunda manjetadagi bosim bir
sekundda 2 mm sim.ustunida pasayishi shart.
9.
Arteriyani etshita turib, tonometr o’qi yoki
raqamlarini kuza b turing.
10.
Birinchi tovush eshi lishida sistolik bosimni
qayd e ng.
11.
Tovush yo’qolishida diastolik bosimni qayd
e ng.
12.
Agar tonometrning o’qi ikkita belgi orasida
bo’lsa bu holda yuqoridagi raqamni qayd e ng.
13.
Manjetadagi havoni bosim diastolik bosimdan 20 mm gacha pasayguncha havoni
chiqaring.
14.
5 daqiqadan so’ng qon bosimi o’lchashni takrorlang, bunda tanometr
manjetasidagi havoning to’liq chiqqaniga, tanometr o’qi yoki raqami "0" ga
tushganiga ishonch hosil qiling.
15.
Ikki marta o’lchov o’tkazilgandan keyin eng kichik raqamlarni qayd e ng (arterial
bosimi 120G’80 mm.sim.ustunidan kam bo’lsa tekshiruv bir marta o’tkaziladi).
16.
Tekshiruv na jasini bemorning bbiy yoki ambulator da ariga raqam
ko’rinishidagi yozuv bilan (arterial bosim 120g’80 mm sim.ust) va harorat
varqg’ida esa graﬁk ustun ko’rinishida qayd qiling (bir katakchaning bo’linish
qiyma 5 mm.sim.ust. teng).
17.
Qon bosimini o’lchash na jalarini baholang.
Pul’s parametrlari - Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari

5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
6/9
Pulsning hamma parametrlarini aniqlang:
Puls chastotasi (tezligi)
– yurak urish tezligiga mos keladigan to’lqinlar soni bo’lib, bu
ko’rsatkich bemor yoshiga bog’liq bo’ladi:
yangi tug’ilgan chaqaloqlarda– 120-140 ta daqiqada;
yangi tug’ilgan chaqaloqlarda– 140-160 ta;
1 yoshda – 110-120 ta;
5 yoshgacha – 100 ta;
10 yoshgacha – 90 ta;
12-13 yoshda – 80-70 ta;
o’smirlar va ka alarda – 60-90 ta.
Pulsning bir daqiqada chastotasi 90 zarbadan or q bo’lsa –
taxikardiya
, 60 zarbdan
kam bo’lsa –
bradikardiya
deyiladi.
1.
Tadqiqot na jasini bemorning bbiy yoki ambulatoriya da arida raqamli yozuv
bilan qayd e ng (Masalan Psq72 zarba daqiqada, to’liq, o’rtacha taranglikda,
ka a kuchlanishda).
2.
Sinov na jalarini harorat varaqasida ham qayd e ng (graﬁk ko’rinishdagi
yozuvda).
Eslatma:
bi a katakchaning bo’linish qiyma zarbalar soni 100 gacha
bo’lsa 2 ga teng, 100 dan or q bo’lsa 4 ga teng bo’ladi).
Aneste k moddalarni tanaga kiri sh yo’li bo’yicha umumiy og’riqsizlan rish turlari

Aneste k moddalarni tanaga kiri sh yo’li bo’yicha umumiy og’riqsizlan rish turlari: 1. Nafas yo’llari orqali (ingalyatsion) (aneste k moddalar bemorning nafas olish
sistemasiga bug’ shaklida kiri ladi va alveolalar orqali qonga tarqaladi):
a) maskali; b) traxeya ichi. 2. Tomir orqali. 3. Kombinatsiyalashgan (odatda narkozning ilk
bosqichlarida aneste klar tomir
orqali tanaga kiri lsa, so’nggi
bosqichlarida esa nafas yo’llari
orqali kiri ladi).
Umumiy og’riqsizlan rishning asoratlari: Laringit, traxeobronxit.
Nafas yo’llari obsruksiyasi – lni burish, sh yoki protezlarning nafas olish yo’llariga
kirishi).
O’pka atelektazi.
Zo ljam
Yurak-qon tomir zimi faoliya da buzilishlar: kollaps, taxikardiya, yurak ritmini
buzilishi va ha o ﬁbrilatsiyaga yoki yurak faoliya ning to’xtashi.
Intubatsiyadagi shikastlanishlar (halqum, hiqildoq va traxeya shikastlanishlari).
Oshqozon-ichak trak ning motor faoliya dagi buzilishlar: ko’ngil aynishi, qusish,
regurgitatsiya, aspiratsiya, ichak parezi.
Siydikning tu lishi.
Gipotermiya.
Miya shishi.
TANA HARORATINI O’LCHASH TEXNIKASI Maqsad : bemorning hola ni kuza sh. Kasalxonada davolanayotgan barcha bemorlar
kuniga 2 marta tana harora o’lchanadi: ertalab soat 6-8 da va kech soat 16-18 larda,
va yana zarurat bo’lganda ham o’lchanadi.
5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
4/9
Zarur ashyolar: Tibbiy termometr.
Buyrak shaklidagi idish (lotok
yoki maxsus tog’ora).
Sochiq.
Harorat qayd qilinadigan
da ar.
Harorat varag’i.
Dezinfeksiyalovchi eritma
uchun idish.
Toza termometrlarni saqlash
uchun idish.
Momiq paxta.
b) dars mashg‘ulotlarida - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

|
Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘
|
bet | 37/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024b) dars mashg‘ulotlarida:
- tegishli darslik va zarur o‘quv qurollari bilan ishtirok etish;
- vaqtini va diqqatini o‘quv jarayoniga tegishli bo‘lgan maqsadlarga sarflash va qaratish;
- o‘qituvchiga murojaat qilmoqchi yoki savoliga javob bermoqchi bo‘lganda qo‘lini ko‘tarib ruxsat so‘rash;
sanitariya-gigiyena va texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilish;
d) tanaffusda:
- o‘z o‘qish joyini toza saqlash va tartibga keltirish;
- navbatdagi dars bo‘ladigan sinf xonasiga o‘z vaqtida o‘tish;
- fan o‘qituvchisining ko‘rsatmasi bo‘yicha sinfni kelgusi darsga tayyorlash;
- katta tanaffus vaqtida navbatchi o‘quvchilar tomonidan sinf xonasining tozaligini ta’minlash;
e) ta’lim muassasasi oshxonasida:
- ovqatlanishdan oldin va keyin qo‘llarini yuvish;
- umumiy ovqatlanish joylarida belgilangan tartib qoidalarga rioya qilish;
- taomlarni olishda “navbatga turish” tartibiga rioya qilish va imkoni boricha ijtimoiy masofani saqlash;
- tirbandlik holatida ustozlar, o‘zidan kichiklarga va qizlarga hurmat ko‘rsatish;
- ovqatlanish vaqtida shovqin solmaslik;
- issiq va suyuq ovqatlarni olishda va iste’mol qilishda ehtiyotkor bo‘lish;
- oshxonadan olingan ovqat va ichimliklarni oshxonaning o‘zida iste’mol qilish;
- ovqatlangandan so‘ng idishlarni yig‘ishtirib qo‘yish;
f) ta’lim muassasasi kutubxonasida:
- kutubxona xodimlari bilan xushmuomalada bo‘lish;
- kitoblar va jihozlarga ehtiyotkorona munosabatda bo‘lish;
- kitoblarni olish va topshirish tartib-qoidalariga rioya qilish;
g) sport zali (majmuasi)da:
- sport zaliga xos bo‘lgan kiyim va poyabzalda kirish;
- sport inventarlaridan oqilona va samarali foydalanish;
- mashg‘ulotlardan keyin sport inventarlarini belgilangan joylarga qayta topshirish;
- sport majmuasining belgilangan tartib-qoidalariga to‘liq rioya qilish.
28. O‘quvchilarga odob-axloq qoidalari doirasida quyidagilar taqiqlanadi:
|
| |
Qo’l q os dagi haroratni o’lchash

5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
5/9
8.
Agar harorat 37°C yoki undan yuqori bo’lsa, o’lchov na jasini haroratni qayd
qilish da ariga yozib qo’ying.
9.
Ishla lgan termometrni dezinfeksiyalang.
10.
Termometrni suv bilan dezinfeksiyalovchi hid yo’qolguncha
yuvib tashlang va
toza sochiq ar b quri ng.
11.
Termometrni tagiga paxta qatlami mavjud toza quruq idishga solib qo’ying.
Idishga "Toza termometrlar" degan yozuvni yozing.
12.
Harorat jadvalidagi o’lchov na jasini graﬁk yozuv ko’rinishida kiri ng (bi a
katakchanin farqi 0,2°C).
PUL’SNI ANIQLASH VA O’LCHASH
Maqsad
: yurak-qon tomir zimining
hola ni baholash.
Puls aniqlanadigan sohalar:
bilak, rsak,
uyqu, chakka, zza os va
sonarteriyalari(rasm.2).
Наш адрес - Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari

Наш адрес
г. Самарканд, ул. Амира Темура, 18
+998 (66) 233 08 41
sammu@sammu.uz
Карта
Samarqand davlat tibbiyot institutiOO‘Yu
SamDTU
© Яндекс Foydalanish shartlari
Tirbandliklar
Xaritalarda ochish
70 m
Все права защищены. Все права на материалы, находящиеся
на сайте, охраняются в соответствии с законодательством
Республики
Узбекистан, в
том числе, об авторском праве и
смежных правах. При
использовании материалов сайта,
ссылка
на
сайт
Самаркандского
Государственного
Медицинского Университета обязательна.
Топ
рейтинг
www.uz
7 - Axborot kommunikatsion texnologiyalar

|
Axborot kommunikatsion texnologiyalarBog'liq Axborot kommunikatsion texnologiyalar6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
a
b
c
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
q
r
s
t
u
v
w
x
y
z
d
e
f
g
h
i
j
k
l
m
n
o
p
q
r
s
t
u
v
w
x
y
z
a
b
c
Misol. “Yuliy Cesar” yozuvi uchun “Bxolb Fhvdu” ni hosil qilamiz.
Berilgan matnni shifrlash:
Alfavit tanlab oling;
Alfavit harflarini 0 dan boshlab tartib bilan raqamlab chiqing;
Shifrlanadigan matnning harflariga to‘g‘ri keluvchi sonlarni yozib chiqing;
Kalit sonni tanlab oling;
Har bir harfni quyidagi formula orqali shifrlang (K+T)modn, bunda K – kalit,
T – harfga to‘g‘ri keluvchi son, n - alfavitdagi harflar soni;
Shifrlangan matnni ochish:
Alfavit harflarinn 0 dan boshlab gartib bilan raqamlab chiking;
Shifrlangan matnning harflariga to‘g‘ri keluvchi sonlarni yozib chiqing;
Kalit sonni oling;
Har bir harfni quyidagi formula orqali shifrlash (T-K+n)modn, bunda K –
kalit, T – harfga to‘g‘ri keluvchi son, n - alfavitdagi harflar soni;
Masalan: Sezar algoritmi yordamida “JSYJW” shifr tekstni ochish talab
qilinsin?
Buning uchun biz shifrlangan matnni ochish algoritmidan foydalanamiz va
kalitni topib olamiz. K=5 bo‘lganda ENTER so‘zi kelib chiqadi.
|
| |
Nazorat savollari - Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari

5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
8/9
4. Narkozga ishla ladigan dorilar tanaga qaysi yo’llar bilan kiri ladi?
5. Narkozning asoratlarini sanab o’ ng?
6. Tana harora ni o’lchash texnikasini tar bini ay ng?
7. Pul’sni aniqlash va tekshirish tar bini ay ng?
8. Arterial bosimni tekshirish tar bini ay ng?
Adabiyotlar:
1.
Tursunov B.S. Xirurgik bemorlar parvarishi. Ibn Sino
nomidagi matbuot birlashmasi, 1995.
2.
Gluxov A.A., Andreyev A.A., Bolotskix V.I., Boyev S.N. Osnovi uxoda za xirurgicheskimi
bol’nimi. – M., GEOTAR-MED. 2008. – 288 s.
3.
Gos shev V.G. Obshaya xirurgiya. Uchebnik. – M. GEOTAR-MED. 2002. 608 s.
4.
Yaromich I.V. Sestrinskoye delo i manipulyatsionnaya texnika. Uchebnik. Minsk.
Vish.shkola. 2011. -527 s.
Последнее изменение: Пятница, 29 октября 2021, 20:09
Мы в социальных сетях
Telegram
Facebook
Twitter
Instagram
Youtube
5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
9/9
© SamMU Education 2024
Anesteziyaning asosiy turlari - Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy...

Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
narkoz 6
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
|
Xatolarni qayd qilish - Operatsion tizimlarning jarayonlar boshqaruvi

|
Operatsion tizimlarning jarayonlar boshqaruvi
|
bet | 11/13 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 354 Kb. | | #243171 |
Bog'liq operatsion tizimlarning jarayonlar boshqaruviXatolarni qayd qilish
Windows XP Professional va intеrnеtga ulanish yordamida Maykrosoft korporatsiyasining maxsus xizmatida tizimli va dasturiy xatolarni qayd qilish mumkin. Agar xato yuzaga kеlgan paytda foydalanuvchi uni qayd qilishni xoxlasa yuzaga kеlgan muammo haqidagi tеxnik ma'lumotlar intеrnеt orqali Maykrosoft korporatsiyasining maxsus xizmatiga jo’natiladi. Agar bunday muammo allaqachon ro’yxatga olingan bo’lsa, bu masala bo’yicha qo’shimcha ma'lumotlar jo’natilishi mumkin. Maykrosoft korporatsiyasi tomonidan olingan ma'lumotlar ishlab chiquvchilar guruxlari tomonidan sifatni nazoratga olish uchun foydalaniladi va rеklamani tarqatish maqsadida foydalanuvchilarni izlab topish uchun ishlatilmaydi.
NetMeeting
Endi tarmoq bo’yicha yеr kurrasining istalgan nuqtasida joylashgan foydalanuvchilar bilan virtual majlislar tashkil qilish mumkin. NetMeeting dasturi muhokamalarda faol qatnashish, umumiy dasturlarda NetMeeting “Oq taxta” kabi vositalari yordamida ishlash, shuningdеk ma'lumotlarni intеrnеt yoki tashkilotning intratarmoqi orqali uzatish imkonini bеradi. Bundan tashqari, audio va vidеouskunalarni, shuningdеk “Suhbat” dasturidan foydalanib boshqa odamlar bilan gaplashish mumkin.
ClearType
ClearType tеxnologiyasini ekran shriftlari aks ettirish uchun ishlatish so’zlarni kompyutеrning ekranidagi aksi xuddi qog`oz saxifasidagidеk aniq aks ettirilishi uchun imkon yaratadi. Bu tеxnologiyani ishlatish shriftlarni aks ettirishni hal qilishni sеzilarli darajada yaxshilashga imkonini yaratadi, bu esa mavjud elеktron jadvallar, matnli hujjatlar va Web-sahifalarni aks ettiruvchi eng yuqori darajadagi aniqlikni ta'minlaydi. Clear Type tеxnologiyasi tеkis ekranli monitorlar uchun qo’llaniladi, shuning uchun uni qo’lda ko’tarib yuriladigan kompyutеrlar va tеkis ekranli boshqa qurilmalar uchun ishlatish tavsiya etiladi. Stol ustiga qo’yiladigan kompyutеrlarning monitorlarida agar ekran tеkis bo’lmasa, ClearType shriftlari biroz chеklangandеk ko’rinishi mumkin.
Fayllar va papkalar bilan ishlash uchun yangi imkoniyatlar
Windows XP Professionaldan foydalanilganda fayllar va papkalar bilan ishlash ancha samarali bajariladi. Endi ancha tushunarli bo’lgan Web-sahifalarning intеrfеysi bilan ishlash va fayllar hamda papkalar haqidagi ma'lumotlarni ko’rib chiqish mumkin. Ma'lum bir tipdagi fayllarni ma'lum bir dasturlar bilan solishtirishga ko’proq imkoniyatlar mavjud. Bundan tashqari fayllar va papkalar bilan avtonom ishlash maksimal darajada soddalashtirilgan. Kompyutеrdagi joyni tеjash maqsadida fayllar va papkalarni qisish oddiy va tеz bajariladi.
|
| |
Izlash bo’yicha yordamchi

|
Izlash bo’yicha yordamchi
|
bet | 10/13 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 354 Kb. | | #243171 |
Bog'liq operatsion tizimlarning jarayonlar boshqaruviIzlash bo’yicha yordamchi
Windows XP Professionalda izlash bo’yicha yordamchidan foydalanilganida tasvir, musiqiy fayllar, hujjatlar, printеrlar, kompyutеrlar va odamlar kabi ob'еktlarning hamma tiplari bo’yicha izlashni bajarish imkoniyati mavjuddir. O’z kompyutеringizda, boshqa kompyutеrlarda (tarmoqqa yoki ishchi guruxiga ulashi mavjud bo’lgan hollarda), shuningdеk intеrnеtda olib borish mumkin. Qidiruvni animatsiya qilingan pеrsonaj yordamidan foydalanib ham bajarish mumkin.
Ko’tarib yuriladigan kompyutеrga ikkinchi monitorni ulash
Ko’tarib yuriladigan kompyutеrda ishlaganda katta o’lchamli ekrandan foydalanishni xoxlaysizmi? Dualview tеxnolgiyasi ko’tarib yuriladigan kompyutеrga har xil ekranda har xil dasturni ko’rish uchun alohida monitor ulash imkon bеradi. masalan, bitta ekranda elеktron pochtaning xabarlarini boshqasida esa elеktron jadvalni ko’rib chiqish mumkin. Dualview tеxnologiyasi bir nеchta monitordan foydalanish tеxnologiyasiga o’xshash, ammo uning uchun bitta vidеoadaptеr zarur. hamma vidеoadaptеrlar ham Dualview tеxnologiyasini qo’llab-quvvatlamaydilar.
Windows fayllarni himoya qilish
Opеratsion tizimdan farq qiladigan dasturiy ta'minotni o’rnatish, ayniqsa agar yangi dasturiy ta'minot opеratsion tizimning huqim fayllarini almashtirishi mumkin bo’lsa, ma'lum darajadagi mahoratni talab qilishi mumkin. Bunaqangi harakatlar tizimning va dasturlarning bеqaror ishlashiga va shuningdеk opеratsion tizim ishining buzulishiga olib kеlishi ehtimoli bor. Bularning oldini olish choralari ko’rilgan. Bunday choralardan biri bo’lgan “Windows fayllarini himoya qilish” vositasi tizim fayllarining almashtirilishi yoki o’chirilishining oldini olish uchun ishlatiladi. Windows fayllarini himoya qilish fon rеjimida amalga oshiriladi. Buning natijasida Windowsning o’rnatish dasturi tomonidan o’rnatilgan hamma fayllar himoyalanadi.
Tizimni qayta tiklash
Tizimning ishlashida muammolar yuzaga kеlgan hollarda kompyutеrni shaxsiy ma'lumotlar (Intеrnеtda ishlash uchun «Tanlangan» papkasi ichidagi hujjatlar, elеktron pochta xabarlari kabi ma'lumotlar) fayllarini yo’qotmasdan so’nggi barqaror holatgacha qayta tiklash mumkin. «Tizimni qayta tiklash dasturi kompyutеrdagi o’zgarishlarni kuzatib boradi va vaqti-vaqti bilan oson idеntifikatsiyalanadigan qayta tiklanish nuqtalarini yaratadi. Bu qayta tiklanish nuqtalari tizimini oldingi xolatiga qaytarish imkonini bеradi. Foydalanuvchi shuningdеk istalgan vaqtda qayta tiklashning nom qo’yilgan nuqtalarini yaratish imkoniga ega.
|
| |
-ma’ruza. Texnik jihatdan tartibga solish

|
-ma’ruza. Texnik jihatdan tartibga solish
|
bet | 45/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQI4-ma’ruza. Texnik jihatdan tartibga solish. O’zbekistyonda texnik jihatdan tartibga solish bo’ycha qonun va qoidalari, ularning tadbiq etishning ilmiy asoslari. Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimi. Texnik reglamentlar va ularning turlari.
Reja:
O‘zbekistonda texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimini shakllantirish.
Texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimini shakllantirish asoslari.
O‘zbekiston standartlashtirish davlat tizimini isloh qilish asoslari.
8.1. O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish davlat tizimini shakllantirish
8.1.1. Texnik jihatdan tartibga solish tizimining asosiy prinsiplari.
Texnik jihatdan tartibga solishning asosiy prinstiplari O‘zbekiston Respublikasining «Texnik jihatdan tartibga solish to‘g‘risida»gi Qonuniga binoan quyidagilar belgilangan:
texnik reglamentlarni qo‘llashning majburiyligi, chunki texnik reglament bir turdagi mahsulot, ishlar va xizmatlar xavfsizligiga majburiy talablarni o‘rnatuvchi, texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjat hisoblanadi;
texnik reglamentlarni qo‘llashning bir xilligi, ya’ni texnik reglament O‘zbekiston Respublikasining butun hududida barcha yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan qo‘llaniladi;
texnik reglamentlarning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi milliy va xalqaro normativ hujjatlarga muvofiqligi. Ta’rif bo‘yicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar tarkibiga quyidagilar kiradi:
- texnik reglamentlar;
- standartlashtirish bo‘yicha normativ hujjatlar;
- sanitariya, veterinariya-sanitariya, fitosanitariya qoidalari va normalari;
- shahar qurilish, ekologik normalari va qoidalari;
- texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi boshqa hujjatlar;
- texnik reglamentlarning, ularni ishlab chiqish, qabul qilish va e’lon qilish tartibi to‘g‘risidagi axborotning ochiqligi.
«O‘zstandart» agentligiga yuridik va jismoniy shaxslarning so‘rovlariga ko‘ra:
- amaldagi, ishlab chiqilayotgan va qabul qilingan texnik reglamentlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni;
- mahsulotlar, ishlar va xizmatlarning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar talablariga muvofiqligini baholash tartib-taomili to‘g‘risidagi ma’lumotlarni;
- respublikaning texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi xalqaro tashkilotlarga a’zoligi va xalqaro shartnomalardagi ishtiroki to‘g‘risidagi ma’lumotlarni;
- ishlab chiqilayotgan, qabul qilingan texnik reglamentlarni va texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi boshqa normativ hujjatlarni e’lon qilishning rasmiy manbalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni taqdim etish topshirilgan.
|
| |
Takrorlash uchun savollar

Qiyinlik darajasi
|
Test topshirig’i
|
To’g’ri javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
2
|
... - ikkilamchi etalon bo‘lib, undan biror sababdan ko‘ra bir – biri bilan bevosita solishtirib bo‘lmaydigan etalonlarni taqqoslash uchun foydalaniladi.
|
*Taqqoslash etaloni
|
Davlat etaloni
|
Ishchi etalon
|
Milliy etalon
|
2
|
...– davlat etalonining butliligini va o‘zgarmaganligini tekshirish uchun va buzilgan toki yuqolgan hollarda uni almashtirish uchun mo‘ljallangan ikkilamchi etalon.
|
*Guvoh etalon
|
Milliy etalon
|
Ikkilamchi etalon
|
Xalqaro etalon
|
2
|
...– mamlakat uchun boshlang‘ich etalon sifatida xizmat qilishi rasmiy qaror bilan tan olingan etalon bo‘lib, milliy metrologiya organi tomonidan tasdiqlanadi.
|
* Milliy etalon
|
Xalqaro etalon
|
Nusxa etalon
|
Ikkilamchi etalon
|
2
|
...– milliy etalonlar bilan qayta tiklanadigan va saqlanadigan birliklar o’lchamlarini muvofiqlashtirish uchun xalqaro kelishuv bo‘yicha xalqaro asos sifatida qabul qilingan etalon.
|
* Xalqaro etalon
|
Milliy etalon
|
Guvoh etalon
|
Nusxa etalon
|
2
|
.............- sifat jihatidan ajratilishi va miqdor jihatidan aniqlanishi mumkin bo‘lgan moddiy tizim va xossadir.
|
*Kattalik
|
og‘irlik
|
Kattalikning o‘lchamligi
|
o‘lchamsiz kattalik
|
2
|
..................... deb, kattalikning aniq bir qiymatini hosil qiladigan, saqlaydigan o‘lchash vositasiga aytiladi
|
*Kattalikning o‘lchovi
|
standart namuna
|
o‘lchash asbobi
|
o‘zgartkichlar
|
1
|
ISO qachon tashkil topgan?
|
*1946-1947-yillar
|
1947-1948-yillar
|
1945-1946-yillar
|
1948-1949-yillar
|
2
|
…….MX o‘lchashlar birliligini ta’minlash ishlarini bajarish va metrologik tekshiruv va nazoratni amalga oshirish uchun qonunga muvofiq tashkil etiladigan xizmat.
|
*Metrologik xizmat
|
Metrologik tekshiruv
|
Davlat metrologik xizmati
|
Davlat boshqaruv idorasining metrologik xizmati
|
1
|
EOKK qanday tashkilot?
|
* Sifat bo‘yicha Evropa tashkiloti
|
Xalqaro elektrotexnika komissiyasi
|
Metrologiya sohasida qonunlashtiruvchi Xalqaro tashkilot
|
Xalqaro standartlashtirish tashkiloti
|
Viloyati/ Respublikasi

|
Viloyati/ Respublikasi
|
bet | 1/5 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,8 Mb. | | #153152 |
Bog'liq Sinf rahbar daftari 2023-yil
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab
ta’limi vazirining 2023-yil 27-iyundagi 190-son
buyrug‘iga 5-ilova
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIM VAZIRLIGI
_ _____________________________ viloyati/ Respublikasi
___________________________ tumani (shahar)
____________________________________ maktabning
«______» - sinf rahbari
__________________________________________________________ning
F.I.O
20____/20____- o‘quv yili uchun
Mazkur daftar sinf rahbarlari tomonidan qog‘oz yoki elektron ravishda yuritilishi mumkin.
Sinf rahbari daftariga ijodiy yondashilgan holda o‘zgartirishlar kiritishi mumkin.
Ushbu daftarning yuritilishi maktab direktorining ma’naviy-ma’rifiy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari tomonidan
o‘quv yilining har bir choragi yakunida nazorat qilinadi.
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi
vazirining 2023 - yil 27 - iyundagi 190 - sonli buyrug‘iga
5-ilova
Sinf rahbar daftarining 2023-2024-o‘quv yili uchun hujjatlar ro‘yhati
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta’limi
vazirining 2023 - yil 27 - iyundagi 190 - sonli buyrug‘iga
5-ilova
Sinf rahbar daftarining 2023-2024-o‘quv yili uchun hujjatlar ro‘yhati
1. Sinf rahbari to‘g‘risida umumiy ma’lumot
2. Umumiy o‘rta ta’lim muassasasining sinf rahbarlari faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida nizom
3. Sinf rahbarining vazifalari
4. Sinf rahbari lavozim yo’riqnomasi 2023-yil 27-iyundagi 190-buyruq
5. Umumiy o‘rta ta’lim maktablari sinf rahbarlarining yillik faoliyatini baholash ko‘rsatkichlari
6. Yil nomlari
7. 666-qaror sharhi 2022-yil kiritilgan o’zgarishi bilan
8. Xаvfsizlik texnikаsi qоidаlаri
9. SInf rahbarining 2023-2024-o‘quv yili uchun mo‘ljallangan yillik ish rejasi
10. Sinf o‘quvchilari haqida umumiy ma’lumot
11. Sinf faollari haqida umumiy ma’lumot
12. Sinfning ijtimoiy xaritasi
13. Yangi tahrirdagi odob axloq qoidalari 2022 yil
14. Kam ta’minlangan oilalar ro‘yhati
15. To‘liq bo‘lmagan oilalar ro’yhati
16. Yetim va ota-onalik huquqidan mahrum etilganlarning farzandlari
17. Sinf o‘quvchilarining to‘garak va seksiyalarga qatnashish darajasi
18. Ota-onalar bilan ishlash monitoringi
19. 2023-2024-o‘quv yiliga mo‘ljallangan sinf ota-onalar majlislar rejasi
20. Ota-onalar majlisi bayonnomasi
21. Sinf rahbarining 2023-2024-o‘quv yiliga mo‘ljallangan sinf majlislari rejasi
22. IIB profilaktika ro‘yxatida turadigan o‘quvchilar ro‘yhati
23. Maktab ichki ro‘yxatida turadigan o‘quvchilar ro‘yhati
24. Kundalik daftar yoki kundalik.com nazorati
25. O‘quvchilarning kitob bilan ta’minlanganligi
|
| |
-ma’ruza. O’lchash vositalari ularning turlari

|
-ma’ruza. O’lchash vositalari ularning turlari
|
bet | 32/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQI3-ma’ruza. O’lchash vositalari ularning turlari. O’lchash vositalarini sezgirligi. O’lchash vositalarini graviatasiyasi. O’lchash vositalarini metrologik xuxusiyatlari. O’lchash vositalarini turlari. O’lchash asboblarini shkalasi. O’lchash vositalarini aniqlik sinflari.
Reja:
O‘lchash vositalarining metrologik hususiyatlari
O‘lchash vositalari, ularning turlari.
O‘lchash asboblarining metrologik tavsiflari
Har qanday o‘lchash asbobini tanlashda eng avvalo uning metrologik tavsiflariga e’tibor berishimiz lozim bo‘ladi.
O‘zgartirish funksiyasi - buni analogli o‘lchash asboblarida shkala tenglamasidan ham bilishimiz mumkin. Tanlanayotgan asbobda o‘zgartirish funksiyasi chiziqli bo‘lishi qaydnomalarni olishni osonlashtiradi, sub’ektiv xatoliklarni esa kamaytiradi.
Sezgirligi. Umuman sezgirlik - bu o‘lchash vositasining tashqi signalga nisbatan ta’sirchanligi, sezuvchanligidir. Umumiy holda sezgirlik o‘lchash vositasining chiqish signali orttirmasini, kirish signali orttirmasiga nisbatidan aniqlanadi:
Bevosita ko‘rsatuvchi asboblar uchun sezgirlik asbob ko‘zg‘aluvchan qismining og‘ish burchagini o‘lchanadigan kattalik bo‘yicha birinchi hosilasi bo‘lib, quyidagicha ifodalanadi:
S = d/dx,
bu yerda d - asbob qo‘zg‘aluvchan qismining og‘ish burchagi.
Sezgirlik ostonasi - bu o‘lchanadigan kattalikning shunday eng kichik. (boshlang‘ich) qiymatiki, u o‘lchash asbobining chiqish signalini sezilarli o‘zgarishiga olib keladi.
S = Xmin/Xnom*100 %,
bu yerda Xmin - o‘lchanadigan kaggalikning eng kichik (boshlang‘ich) qiymatidir.
Asbob ko‘rsatishining variatsiyasi - o‘lchanayotgan kattalikning biror qiymatini, o‘lchash sharoitini o‘zgartirmagan holda, takror o‘lchaganda hosil bo‘ladigan eng katta farqdir va u quyidagicha aniqlanadi:
= (A0’-A0")/Axmax*100 %,
bu yerda Ao’, A0" - o‘lchanayotgan kattalikning (namunaviy asbob yordamida) takror o‘lchashdagi qiymatlari. Variatsiya asosan qo‘zg‘aluvchan qismi tayanchga o‘rnatilgan asboblarda ishqalanish hisobiga kelib chiqadi.
|
| |
Standartlashtirish ob’ektlariga o‘z navbatida quyidagilar kiradi

|
Standartlashtirish ob’ektlariga o‘z navbatida quyidagilar kiradi
|
bet | 42/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIStandartlashtirish ob’ektlariga o‘z navbatida quyidagilar kiradi:
yagona texnikaviy tilni qo‘shib hisoblaganda umumtexnikaviy ob’ektlar, umumiy mashinasozlikda qo‘llaniladigan buyumlarning namunaviy konstruksiyalari (mahkamlash vositalari, asboblar va boshqalar), materiallar va moddalarning xususiyati haqidagi ishonchli ma’lumotlar, texnikaviy-iqtisodiy axborotning tavsiflash va kodlash;
aniq maqsadga yo‘naltirilgan davlat ilmiy-texnikaviy va ijtimoiy-iqtisodiy dasturlar va loyiha ob’ektlari;
Respublikaga (yoki muayyan korxonalarga) mahsulot yoki texnologiyasining raqobat qilish qobiliyatini oshirishini ta’minlash imkoniyatini beradigan fan va texnika yutuqlari;
Respublikada ichki ehtiyojini qondirish uchun, shuningdek, boshqa davlatlarga eksport sifatida yetkazib berish uchun ishlab chiqariladigan mahsulotlari;
standartlarning talablari va texnikaviy shartlari xalqaro, mintaqaviy va sanoati rivojlangan xorijiy mamlakatlarning milliy standartlari talablari bilan uyg‘unlashtirilishi.
“O‘zstandart” agentligi, Davlat arxitektura va qurilish qo‘mitasi, Davlat tabiatni muhofaza qilish qo‘mitasi va Sog‘liqni saqlash vazirligi standartlashtirish bo‘yicha tarmoqlararo ishlarni tashkil qilish va muvofiqlashtirish uchun o‘z huquqlari doirasida yo‘riqnomalar, qoidalar, nizomlar, uslubiy ko‘rsatmalar, rahbariy hujjatlarni (RH) va tavsiyalarni (T) ishlab chiqadilar va manfaatdor tomonlar bilan kelishilgan holda tasdiqlaydilar.
O‘zbekiston Respublikasining standartlarini ishlab chiqish, kelishish, tasdiqlash va ro‘yxatga olish tartibi O‘z RST 1.1-92 standarti bilan belgilanadi.
Standartlashtirish ob’ektining o‘ziga xos xususiyatlariga va unga belgilanadigan talablar mazmuniga bog‘liq ravishda O‘zbekiston Respublikasi standartlashtirish tizimi asosiy turdagi standartlarni nazarda tutadi:
asos bo‘luvchi standartlar;
umumtexnikaviy standartlar;
texnikaviy shartlar (mahsulot, jarayon, xizmatlar uchun) standartlari;
texnikaviy talablar standartlari;
nazorat usullari (sinovlar, tahlillar, o‘lchashlar, ta’riflar) standartlari.
Lozim bo‘lgan taqdirda mahsulotning asosiy texnikaviy-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini, uning nomlarini (turlarini) oqilona tarkibi va boshqa talablarni aniq belgilaydigan bir turdagi mahsulot guruhiga standart ishlab chiqilishi mumkin.
|
| |
O`quvchining - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

|
Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘
|
bet | 31/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024O`quvchining imzosi
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
26
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
27
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
28
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
29
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
31
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
33
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
34
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
35
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
36
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
42
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Standartlashtirishning asosiy vazifalari

|
Standartlashtirishning asosiy vazifalari
|
bet | 38/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIStandartlashtirishning asosiy vazifalari:
iste’molchi va davlatning manfaati yo‘lida mahsulotning sifati va nomlariga nisbatan eng maqbul talablarni qo‘yish;
davlat, respublika fuqarolari va chet el ehtiyoji uchun tayyorlangan mahsulotga kerakli talablarni belgilovchi me’yoriy hujjatlar tizimini va uni ishlab chiqish qoidalarini yaratish, ishlab chiqish va qo‘llash, shuningdek hujjatlardan unumli foydalanishni nazorat qilish;
standart talablarining sanoati rivojlangan chet mamlakatlarning xalqaro, mintaqaviy va milliy standartlari talablari bilan uyg‘unlashuvini ta’minlash;
bir-biriga mosliligining barcha (konstruktiv, elektrik, elektromagnitli, informatsion, dasturli vaboshqalar) turlarini, shuningdek mahsulotning o‘zaro almashuvchanligini ta’minlash;
parametrik va turlar o‘lchovi qatorlarini, tayanch konstruksiyalarni, buyumlarning konstruktiv jihatdan bir xil qilingan modullashgan bloki tarkibiy qismlarini aniqlash va qo‘llash asosida bir xillashtirish;
mahsulot, uning tarkibiy qismlari, buyumlari, xomashyo va materiallar ko‘rsatkichlari va tavsiflarining kelishib olinishi va bog‘lanishi;
material va energiya sig‘imini kamaytirish, kam chiqindi chiqaruvchi texnologiyalarni qo‘llash;
mahsulotning ergonomik xossalariga talablarning belgilanishi;
metrologik me’yor, qoida, nizom va talablarning belgilanishi;
standartlashtirish bo‘yicha xalqaro tajribadan foydalanishni keng avj oldirish, mamlakatning xalqaro va mintaqaviy standartlashtirishda ishtirok etishini kuchaytirish;
xorijiy mamlakatlarning talablari O‘zbekiston Respublikasining xalq xo‘jaligi ehtiyojlarini qondira olgan hollarda ularning xalqaro, mintaqaviy va milliy standartlarini mamlakat standartlari va texnikaviy shartlari tariqasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri qo‘llash tajribasini kengaytirish;
texnologik jarayonlarga talablarni belgilash;
mahsulotni standartlashtirish va uning natijalaridan foydalanish sohasida xalqaro hamkorlik qilish yuzasidan ishlarni tashkil qilish;
texnika-iqtisodiy axborotni tasniflash va kodlash tizimini yaratish va joriy qilish;
sinovlarni me’yoriy-texnika jihatidan ta’minlash, mahsulot sifatini sertifikatlashtirish, baholash va nazorat qilish;
|
| |
Takrorlash uchun savollar

Qiyinlik darajasi
|
Test topshirig’i
|
*To’g’ri javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
2
|
Standart namuna nima?
|
*bu modda va materiallarning xossalarini va xususiyatlarini tavsiflovchi kattaliklarni hosil qilish uchun xizmat qiladigan o‘lchovdir
|
bu namuna o‘lchovi hisoblanadi
|
bu kattalikning aniq bir qiymatini hosil qiladigan o‘lchash vositasidir
|
bu kattalikning qiymatini saqlaydigan o‘lchash vositasidir
|
2
|
Standartlashtirish deb nimaga aytiladi?
|
*Standartlashtirish – bu mavjud va bo‘lajak masalalarga nisbatan umumiy va ko‘p marotaba tadbiq etiladigan talablarni belgilash orqali ma`lum sohada eng maqbul darajada tartiblashtirishga yo‘naltirilgan ilmiy-texnikaviy faoliyatdir
|
Standartlashtirish – bu maxsulotning vazifasiga muvofiqligini belgilash uchun o‘tkaziladigan faoliyatdir
|
Standartlashtirish – bu maxsulot, jarayonlar muayyan talablarga mos kelishligini belgilashdir
|
Standartlashtirish – bu standartlarni, texnikaviy talablarni ishlab chiqish, nashr etish va tadbiq etish maqsadida o‘tkaziladigan faoliyatdir
|
2
|
……tashkiliy-texnikaviy jarayonlarning bajarilishi, ishlab chiqish, ishlab chiqarish va mahsulotni qo‘llash jarayonlari tartibini (qoidalarini), shuningdek faoliyatning muayyan sohasida ishlarni tashkil etishning asosiy (umumiy) qoidalarini belgilaydi.
|
* Asos bo‘luvchi standartlar
|
Umumtexnikaviy standartlar
|
Texnikaviy shartlar (O’ZTSH)
|
Maxsulot standartlari
|
2
|
……..bu standartlashtirish bilan shug‘ullanadigan milliy idora tomonidan qabul qilingan va iste’molchilarning keng doirasiga yaroqli bo‘lgan standartdir.
|
*Milliy standart
|
Korxona standarti
|
Maxsulot standartlari
|
Asos bo‘luvchi standartlar
|
2
|
…….standartlashtirish bilan shug‘ullanadigan mintaqaviy tashkilot tomonidan qabul qilingan va iste’molchilarning keng doirasiga yaroqli bo‘lgan hujjatdir.
|
* Mintaqaviy standart
|
Davlatlararo standart "GOST"
|
Maxsulot standartlari
|
Korxona standarti
|
2
|
……standartlashtirish idoralarining va xizmatlarning vazifalarini, burchlarini va huquqlarini, ularning ishlari yoki ishlarining ayrim bosqichlarini bajarish usullari, tartibini va mazmunini belgilaydigan me’yoriy hujjat tushuniladi.
|
* Rahbariy hujjat
|
Texnikaviy shartlar (O’ZTSH)
|
Yo‘riqnoma (qoidalar)
|
Davlatlararo standart "GOST"
|
2
|
“Standartlashtirish to‘g‘risida” qonun …..bo‘limdan iborat bo‘lib, bu bo‘limlar …..moddani o‘z ichiga olgan.
|
*5 bo’lim, 12 modda
|
6 bo’lim, 10 modda
|
5 bo’lim, 7 modda
|
6 bo’lim, 12 modda
|
3
|
Standartlarning tuzilishi, mazmuni, bayon etilishi va rasmiylashtirilishi ……ga muvofiq bajariladi.
|
* GOST 1.5-85
|
GOST 1.6-85
|
GOST 1.8-85
|
GOST 1.9-85
|
2
|
….. standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish bo‘yicha davlatlararo kengash tomonidan qabul qilingan, bajarilishi shart bo‘lgan hujjatdir.
|
* Davlatlararo standart "GOST"
|
Texnikaviy shartlar (O’ZTSH)
|
Maxsulot standartlari
|
Asos bo‘luvchi standartlar
|
Standartlashtirish faoliyatlari

31
belgilangan. Qurilish materiallariga MSKT ni belgilovchi qator O‗zbekiston davlat
standartlari tasdiqlangan.
Umumiy holda me‘yoriy hujjatning ilmiy-texnikaviy darajasini nisbiy baholash
lozim bo‗lgan sifat ko‗rsatkichlarining tafsilotlariga quyidagilar kiradi:
Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish bo„yicha

|
Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish bo„yichaBog'liq 1 мъаруза ўЎ 1.3.3 Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish bo„yicha
ishlarda qatnashuvchi xalqaro tashkilotlar
Xalqaro miqyosda metrologiya sohasida qonunlashtiruvchi xalqaro tashkilot
ham mavjuddir. Uni qisqartirilgan holda MOZM (Mejdanarodnaya organizatsiya
zakonadatelnoy metrologii) deb ataladi. Bu tashkilotning asosiy maqsadi - davlat
metrologik xizmatlarni va boshqa milliy muassasalarning faoliyatlarini xalqaro
miqyosda muvofiqlashtirishdir.
MOZM faoliyatining asosiy yo‗nalishlari quyidagilardan iborat:
-MOZMga a‘zo bo‗lgan mamlakatlar uchun o‗lchash vositalarining uslubiy
me‘yoriy metrologik tavsiflarining birliligini belgilash;
-qiyoslash uskunalarini, solishtirish usullarini, etalonlarni tekshirish va
attestatlashini, namunaviy va ishchi o‗lchash asboblarini uyg‗unlashtirish;
-xalqaro ko‗lamda birxillashtirilgan o‗lchash birliklarini mamlakatlarda
qo‗llanishini ta‘minlash;
-metrologik xizmatlarning eng qulay shakllarini ishlab chiqish va ularni joriy
etish bo‗yicha davlat ko‗rsatmalarining birliligini ta‘minlash;
IEC Kengashi
Umumiy
masalalar
bo‗yicha
rahbariy
qo‗mita
Markaziy
byuro
Faoliyat
qo`mitalari
Elektron texnika
buyumlarini
sertifikatlashtirish
tizimi
Xavfsizlik standartiga
muvofiq sertifikatlashtirish
tizimi
Moliyaviy
qo‗mita
ISO/IEC
ning
Dasturiy
uyushmali
qo‗mitasi
ISO/IEC
Uyg‗unlash
tirish
bo‗yicha
ishchi
guruh
Masla-
hat
qo‗mi-
tasi
(АSET)
Muvofiq-
lashgan
guruh
(KGEMS)
Muvo-
fiqlash-
gan
guruh
(KGIT)
O‗lchamlarni
muvofiqlash-
tirish
bo‗yicha
ishchi guruh
Masla
hat
qo‗mi-
tasi
(ACOS)
Texnik qo‗mitalar
Texnik qo‗mita osti
қумиталари
Xalqaro ishchi guruhlar
|
| |
Standartlashtirish bo„yicha Yevropa komiteti (SEN)

25
Standartlarni yaratish bo‗yicha barcha ishlar texnik qo‗mitalar tomonidan olib
boriladi. Bunday texnik qo‗mitalarda texnik sekretariatlar iqtisodiy guruh
mamlakatlaridan biri tomonidan boshqariladi.
SEN doirasida 140 dan ortiq TQ tuzilgan. TQ bilan bir qatorda, alohida
masalalarni hal etish uchun maslahat guruhlari tashkil etilgan.
Standartlashtirish va unda hal qilinadigan masalalar

29
Asos bo‗luvchi standartlar barcha STT dagi, masalan, Konstruktorlik
hujjatlarining yagona tizimi (O‗z. KHYaT), Texnologik hujjatlarning yagona tizimi
(O‗z.THYaT), Mahsulot sifati ko‗rsatkichlari tizimi (O‗zMSKT), Sertifikatlashtirish
milliy tizimi (O‗z SMT), Texnik-iqtisodiy, ijtimoiy axborotlarni tasniflash-kodlash
yagona tizimi (O‗z.TIIA TKYaT), o‗lchashlar birliligini ta‘minlash davlat tizimi (O‗z
O‗DT), Mahsulot yaratish va ishlab chiqarishni tashkil qilish tizimi
(O‗z.MYaIChQT), Akkreditlash tizimi (O‗z. AT), Mahsulotni sinash tizimi
(O‗z.MST), Sifat tizimi (O‗z.ST) va b. dagi faoliyatlarni tartibga soladi.
Xalqaro standartlardan foydalanish maqsadlarida SDT da Standartlashtirish
bo‗yicha xalqaro tashkilot (ISO) va Xalqaro elektrotexnik komissiya (MEK) ning
atrof muhitni boshqarish tizimida, standartlar kataloglarini taqdim etish tartibida va
xalqaro va hududiy standartlarni O‗zbekiston standartlari sifatida qabul qilish
tartibida to‗rt xil nomli standartlar qabul qilingan. ―Standartlashtirish to‗g‗risida‖
O‗zbekiston Respublikasining qonuniga o‗zgartirishlar kiritish va standartlashtirishni
yanada rivojlantirish va mukammallashtirishga qaratilgan, O‗zbekiston Respublikasi
Hukumatining standartlashtirish masalalari bo‗yicha qator qarorlari (12 avgust 1994
y., №410, 5 yanvar 1998 y. №5, 3 oktabr 2002 y. №342, 5 avgust 2004 y. №373)
qabul qilinganligi munosabati bilan asos bo‗luvchi me‘yoriy hujjatlarga keyingi
yillarda 50 ga yaqin o‗zgartirishlar kiritildi.
Uz SDT, har qanday tizim kabi, quyidagi muhim asoslarga tayanadi:
tashkiliy asoslar;
huquqiy asoslar;
tasniflash;
atamalar va ta‘riflar;
asosiy qoidalar;
nazariy asoslar.
Vazifa ko„rsatkichlari - 1 мъаруза ўЎҒғҚқҲҳ

32
belgilangan ish resursi;
gamma-foiz resursi;
resurs va b.
b) ta‘mirga yaroqlilik – ob‘ektning buzilishlarni oldini olishga va buzilish
sabablarini aniqlashga hamda ta‘mirlash va texnik xizmat ko‗rsatish yo‗li bilan
buzilish oqibatlarini bartaraf etishga moslanganlik xususiyatlarini tavsiflaydi.
Ta‘mirga yaroqlilik ko‗rsatkichlariga quyidagilar kiradi:
ish qobiliyatini tiklash ehtimolligi;
ish qobiliyatini tiklashga sarflanadigan o‗rtacha vaqt va b.;
Tiklanuvchanlik ko‗rsatkichlariga quyidagilar kiradi:
sifat ko‗rsatkichining belgilangan qiymatigacha tiklash o‗rtacha vakti
tiklash darajasi (tiklangandan keyin sifat ko‗rsatkichi qiymatining ushbu
sifat ko‗rsatkichining belgilangan yoki boshlang‗ich qiymatiga nisbati) va b.
Izoh - Mahsulotlar va materiallar xossalarining saqlash va tashishdan keyin
tiklanishga moslanganligi tiklanuvchanlik ko‗rsatkichlari bilan tavsiflanadi.
c) saqlanuvchanlik – ob‘ektning tuzuklik va ishga qobiliyatlilik holatini yoki
mahsulotning iste‘mol kilishga yaroqlilik holatini saqlash davomida va saqlashdan
keyin va (yoki) tashishdan keyin saqlash xususiyatini tavsiflaydi.
Saqlanuvchanlik ko‗rsatkichlariga quyidagilar kiradi:
saqlanuvchanlikning o‗rtacha muddati;
saqlanuvchanlikning gamma-foiz muddati va b.
2. Xavfsizlikni taminlash usullari, ta'riflari arxiv. Uz

|
2. Xavfsizlikni taminlash usullari, ta'riflari arxiv. Uz
|
bet | 1/4 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 25,95 Kb. | | #105389 |
Bog'liq Faoliyatning turli bosqichlarida
2. Xavfsizlikni taminlash usullari, ta'riflari
^ARXIV.UZ
Xavfsizlikni ta'minlash asoslari va faoliyat xavfsizligini tahlil qilish. Xavflar, ularning tasnifi. Faoliyat xavfsizligini ta’minlash tamoyillari, uslublari
^ARXIV.UZ
Hayot faoliyati xavfsizligini taminlash asoslari va tarkibiy qismlari
Xavfsizlikni taminlash usullari, ta'riflari
Hayot faoliyati xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari
Xavflar va ularning turlari
Xavflarni o 'rganish usullari V.UZ
Faoliyat va uni xavfsizligini ta minlash
^ARXIV.UZ
1. Hayot faoliyati xavfsizligini taminlash asoslari va tarkibiy tpsmlari
Xavfsizlik umumiy nazariyasining tuzilishida asoslar va usullar ko'rilayotgan sohadagi aloqalar to'g’risida to'liq tasavvur qillshda metodologik ahamiyatga ega.
Asos, bu - flkr, g’qya, maqsad (asosly holat)dir. Usui, bu - eng umumiy qonuniyatlarni bilish orqali maqsadga crishish yo'lidir.
Xavfsizlikni taminlash asoslari, usullari mantiq hamda dialekrikaga xos umumiy usullarga tegishli bo'lmay, maxsus va ayrim usullardan hisoblanadi. Usullar va asoslar o'zaro bog’liqdir. Xavfsizlikni taminlash choralari, bu - usullami va asoslarni amaliy. tashkiliy. moddiy gavdalantirib amalga oshirishdir.
Asoslar, usullar, choralar xavfsizlikni ta'min etlshdogl mantlqly pog’onadlr. Ulami tanlab olish faoliyatning aniq sharoitlariga, xavfning darajasiga va boshqa mezonlarga bog’liq/'^N.
Xavfsizlikni taminlashyo'llari ko p. Ularnl belgilariga qarab bir nedia sinfga ajratlsh mumkin. Masalan.yo 'naltiruvchl, tcxntk, tashkiliy, boshqaruv.
Yo'naltlruvchl belgllarl: operatorning faolligi, iqtidori; tizimning tartibsizlanishi (destruktsiya), operatomi almashtirish, tasniflash, xavflami yo'qotish, tartiblash, xavfnl kamaytirish.
Texnik belgllarl: blokirovkalash, vakuumlash, germetiklash, masofadan boshqarish, mahkamlash, to'siqlar orqali himoyalash, ojlz zveno qo'llash, siqilgan havo qo'llash. harakatlami sekinlashtirish.
Tashkiliy bclgilari: vaqt bilan himoyalash, axborot (ma'lumalar), zah Ira lash, mos kelmaslik, me'yorlash, xodimlar tanlash, ergonomiklik.
Boshqaruv: moslik, nazorat, qarshi aloqa, Javobgarlik, rejalllik, rag'batlantirishlar, samaradorlik, boshqarish.
Insonmehnat faoliyati Jarqyonida bo'ladlgan fazo-lsh joyi (gontosfera), doim mavjudyoki vaqti-vaqti bilanxavfpaydo bo'ladigan fazoni noksosfera deyiladi. Xavfsizlikni taminlashga quyidagi usullar orqali erishiladi:
gomosfera va noksosferanl fazovly va vaqt bo'ylcha ajratib qo'ylsh, buni hal qilish uchun masofadan boshqarish, avtomatlashtIrish, rabotlashtirish vositalari yordamidan foydalaniladi;
|
| |
II Bo„lim. STANDARTLAShTIRIShGA DOIR NORMATIV HUJJATLAR

169
ro‗yxatidan o‗tkazilishi lozim. «O‗zstandart» agentligi organlarida ro‗yxatdan o‗tgan
standartlashtirishga doir normativ hujjatlar davlat axborot jamg‗armasini tashkil
etadi.
Mahsulotning atrof-muhit,
aholining
hayoti,
sog‗lig‗i va mol-
mulkiga xavfsizligini
ta‘minlash
uchun,
texnikaviy
va axborot
jihatdan
mahsulotning bir-biriga mos kelishi va o‗zaro almashinuvchanligini, ularni nazorat
qilish usullari birligi va tamg‗alash birligini ta‘minlash uchun standartlarda
belgilanadigan talablar, shuningdek O‗zbekiston Respublikasining qonun hujjatlari
bilan belgilanadigan boshqa talablar davlat boshqaruv organlari, xo‗jalik faoliyati
sub‘ektlari rioya etish uchun majburiydir.
Standartlarda mahsulotni yaratish, ishlab chiqarish va yetkazib berish
shartnomasiga kiritilgan, qonun hujjatlarida nazarda tutilgan o‗zga talablar
ham belgilab qo‗yilishi mumkin.
Import mahsulot, basharti u O‗zbekiston Respublikasida amal qilayotgan
standartlarning majburiy talablar qismiga muvofiqligi tasdiqlanmagan bo‗lsa,
yetkazib berilishi va belgilangan maqsadda ishlatilishi mumkin emas.
7-modda. Standartlashtirishga doir normativ hujjatlarning sertifikatlashtirishda
qo‗llanilishi
Amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq majburiy sertifikatlashtirilishi lozim
bo‗lgan mahsulotni standartlashtirishga doir normativ hujjatlar sertifikatlashtirishni
amalga oshirishda rioya etiladigan talablarni, shuningdek ushbu talablarga
muvofiqlikni nazorat qilish va sinash usullarini o‗z ichiga olishi lozim.
Ko‗rsatib o‗tilgan hujjatlar mahsulotning mazkur turini sertifikatlashtirish
tizimida belgilangan qoida va tartiblarga muvofiq qo‗llanilishi lozim.
-rasm SENning tashkiliy tuzilmasi

26
– yevropa standartlari asosida sertifikatlashtirish bilan bog‗liq bo‗lgan
xizmatlarni berish.
SEN da standartlashtirish bo‗yicha ishlar ko‗p
jihatdan ISO da erishilgan
natijalalarga asoslanadi yoki ularni to‗ldiradi.
SEN quyidagi sohalarda standartlar yaratadi:
aviatsiya jihozlari,
suv isitish gaz
priborlari, gaz ballonlari, ko‗tarish mexanizmlarining detallari, oshxona gaz plitalari,
liftlar va yuk ko‗targichlar, payvandlash va qirqish, quvurlar va truboprovodlar, nasos
stansiyalari (foydalanish va xizmat ko‗rsatish), stekloplastikadan
tayyorlangan
sisternalar va boshqalar.
Shartli qisqartirishlar - 1 мъаруза ўЎҒғҚқҲҳ

160
SMSITI – Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish ilmiy-tadqiqot
instituti.
MOM – malaka oshirish markazi.
SSM –Sinash va sertifikatlashtirish hududiy markazlarining metrologik
laboratoriyalari.
SMB – Sertifikatlashtirish va metrologiya hududiy boshqarmasi.
O‗V – O‗lchash vositalari.
MX – Metrologik xizmat.
NO‗SJ - Nazorat, o‗lchash va sinash jixozlari.
O‗BU – O‗lchashlarni bajarish usuliyatlari.
IChMT – Ishlab chiqarishning metrologik ta‘minoti.
Ts, KSt – Tashkilot, korxona standartlari.
SBDFYuK – Sifat bo‗yicha doimiy faoliyat yurituvchi komissiya.
SMM – Standartlashtirish va metrologiya markazi.
MH – Me‘yoriy hujjatlar.
TSh – Texnik shartlar.
TJBAT – Texnologik jarayonlarni boshqarishning avtomatlashtirilgan tizimi.
ITI – Ilmiy - tadqiqot ishlari.
TKI – Tajriba - konstruktolik ishlari.
O‗TXB – O‗lchash va tarozilar xalqaro byurosi.
XMQT – Xalqaro metrologiya qonunchiligi tashkiloti.
XQMB – Xalqaro qonunlashtiruvchi metrologiya byurosi.
XT – Xolqaro tavsiyalar.
XH – Xalqaro hujjatlar.
IMEKO – O‗lchash texnikasi va asbobsozlik bo‗yicha xalqaro anjuman.
YeVROMET – Metrologiya bo‗yicha Yevropa tashkiloti.
ISO – Standartlashtirish bo‗yicha xalqaro tashkilot.
XEK – Xalqaro elektrotexnik komissiya.
YoXK – Yoritilganlik bo‗yicha xalqaro komissiya.
REMKO – Standart namunalar bo‗yicha qo‗mita.
XNV – Xatoliklarning nazorat vositasi.
EYuK – Elektr yurituvchi kuch.