nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Viruslar va zarar keltiruvchi dasturlarni tarqatish kanallari

193
tarmoqqa kirishida serverdan zaharlangan fayllarni ishga tushiradi, natijada virus
foydalanuvchi kompyuteridan foydalana oladi.
Zarar keltiruvchi dasturlarni tarqatishning boshqa kanallari.
Viruslarni tarqatish kanallaridan biri dasturiy ta’minotning qaroqchi
nusxalari hisoblanadi. Disketlar va CD-disklardagi noqununiy nusxalarda
ko‘pincha turli-tuman viruslar bilan zaharlangan fayllar bo‘ladi. Viruslarni
tarqatish manbalariga elektron anjumanlar va FTP va BBS fayl-serverlar ham
taalluqli.
O‘quv yurtlarida va Internet-markazlarida o‘rnatilgan va umumfoydalanish
rejimida ishlovchi kompyuterlar ham osongina viruslarni tarqatish manbaiga
aylanishi mumkin. Agar bunday kompyuterlardan biri navbatdagi foydalanuvchi
disketidan zaharlangan bo‘lsa, shu kompyuterda ishlovchi boshqa foydalanuvchilar
disketlari ham zaharlanadi.
Kompyuter texnologiyasining rivojlanishi bilan kompyuter viruslari ham,
o‘zining yangi yashash makoniga moslashgan holda, takomillashadi. Har qanday
onda yangi, oldin ma’lum bo‘lmagan yoki ma’lum bo‘lgan, ammo yangi
kompyuter asbob-uskunasiga mo‘ljallangan kompyuter viruslari, troyan dasturlari
va qurtlar paydo bo‘lishi mumkin. Yangi viruslar ma’lum bo‘lmagan yoki oldin
mavjud bo‘lmagan tarqatish kanallaridan hamda kompyuter tizimlarga tatbiq
etishning yangi texnologiyalaridan foydalanishi mumkin. Virusdan zaharlanish
xavfini yo‘qotish uchun korporativ tarmoqning tizim ma’muri, nafaqat virusga
qarshi usullardan foydalanishi, balki kompyuter viruslari dunyosini doimo kuzatib
borishi shart.
Nazorat savollari - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

195
Evristik tahlillagichda bunday harakatlarning ro‘yxati mavjud. Evristik tahlillagich
dasturlarni va disk va disket yuklama sektorlarini, ularda virusga xos kodlarni
aniqlashga uringan holda, tekshiradi. Taxlillagich zaharlangan faylni topib,
monitor ekraniga axborot chiqaradi va shaxsiy yoki tizimli jurnalga yozadi.
Evristik taxlil oldin ma’lum bo‘lmagan viruslarni aniqlaydi.
Virusga qarshi monitoring. Ushbu usulning mohiyati shundan iboratki,
kompyuter xotirasida boshqa dasturlar tomonidan bajariluvchi shubhali
harakatlarni monitoringlovchi virusga qarshi dastur doimo bo‘ladi. Virusga qarshi
monitoring barcha ishga tushiriluvchi dasturlarni, yaratiluvchi, ochiluvchi va
saqlanuvchi xujjatlarni, Internet orqali olingan yoki disketdan yoki har qanday
kompakt-diskdan nushalangan dastur va xujjatlarning fayllarini tekshirishga imkon
beradi. Agar qandaydir dastur xavfli harakat qilishga urinmoqchi bo‘lsa, virusga
qarshi monitor foydalanuvchiga xabar beradi.
O‘zgarishlarni aniqlovchi usul. Diskni taftish qiluvchi deb ataluvchi ushbu
usulni amalga oshirishda virusga qarshi dastur diskning xujumga duchor bo‘lishi
mumkin bo‘lgan barcha sohalarini oldindan xotirlaydi, so‘ngra ularni vaqti-vaqti
bilan tekshiradi. Virus kompyuterlarni zaharlaganida qattiq disk tarkibini
o‘zgartiradi: masalan, dastur yoki xujjat fayliga o‘zining kodini qo‘shib qo‘yadi,
Autoexec.bat fayliga dastur-virusni chaqirishni qo‘shadi, yuklama sektorni
o‘zgartiradi, fayl-yo‘ldosh yaratadi. Disk sohalari xarakteristikalarining qiymatlari
solishtirilganida virusga qarshi dastur ma’lum va no’malum viruslar tomonidan
qilingan o‘zgarishlarni aniqlashi mumkin.
Kompyuterlarning kiritish/chiqarish bazaviy tizimiga (BIOSga) virusga
qarshi vositalarni o‘rnatish. Kompyuterlarning tizimli platasiga viruslardan
himoyalashning oddiy vositalari o‘rnatiladi. Bu vositalar qattiq disklarning bosh
yuklama yozuviga hamda disklar va disketlarning yuklama sektorlariga barcha
murojaatlarni nazoratlashga imkon beradi. Agar qandaydir dastur yuklama
sektorlar tarkibini o‘zgartirishga urinsa, himoya ishga tushadi va foydalanuvchi
ogohlantiriladi. Ammo bu himoya juda ham ishonchli emas.
e a ~ [l,8 8 -3 ,2 ( l/г , + 1/ г , )]cos/?

e a ~ [l,8 8 -3 ,2 ( l/г , + 1/ г , )]cos/?, bunda: z b z
2
- etaklovchi va yetaklanuvchi g i l d i r a k tishlar soni; (3 - qiya
tishli g ild ir a k la r uchun qiyalik burchagi; T o ‘g ‘ri tishli g ild ir a k la r
uchun
cos/3 = 1.0.
Demak, formuladan m a i u m k i ,
sa ning qiymati tishlar soni z ham da
qiyalik burchagi [3 b o g i i q . Bunda tishlar soni z ni oshishi bilan
sa qiymati oshadi, qiyalik burchagi [3 ning qiymati oshishi bilan
sa qiymati
kamayadi, shuning uchun p qiymati chegaralangan.
3 .1 1-§. R u xsat etilgan k uchlanishlar Ruxsat etilgan kontakt Гом! va yegilishdagi lorl kuchlanishlar uzat
m aning yetaklovchi va yetaklanuvchi tishli g ild irak lari uchun alohida-
alohida aniqlanadi.
Ruxsat etilgan kontakt kuchlanishlarning [oN], qiymati quyida
gicha aniqlanadi:
k l = A'w - k J M P a
[3.1]
bunda: K HL - uzatmani ishlash muddatini ham da ishlash rejimini hisobga
oluvchi koeffitsiyent, qiymati
к ш_ = № ^ < к И1тах \ H Tishli g ild ira k la rd a termik qayta ishlanish vaxshilanish b o i g a n d a
KHLmax=2,6; yu.ch.t. yordam ida toblash b o i g a n d a
А",;
7
так=
1
,
8
.
nh > n ,{0 b o i g a n d a
к Птзх= \,0 . 67
www.ziyouz.com kutubxonasi
KHO=(HBVFy - sikllar sonining bazoviy qiymati. Tishli g ‘ildiraklam ing
o ‘rtacha qattiqligi
HB„ =0.5(НВтш+НВашх) G ‘ildirak tishlarining qattiqligi N R C da berilgan boT sa N V ga
o ‘tkaziladi, bunda:
H R C
47
48
51
53
61
H B
440
460
495
522
627
ar sonini hisobiy qiymati;
Y etaklanuvchi tishli g ‘ildiraklar u chun
МЕТОДЫ СТАБИЛИЗАЦИИ ПАРАМЕТРОВ ИК – СВЕТОДИОДОВ

Muqobil energiya manbaalari va telekommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirishing yangi bosqichilari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
153
Необходимо отметить, что температурная ста билизация при таком
способе может быть получена в том случае,
если динамическое
сопротивление положительно.
Рассмотрим еще один метод, основанный на выборе оптималь ных
значений элементов цепи питания. Сущность метода за ключается в том,
что с повышением температуры уменьшается падение напряжения на
источнике излучения и при включении параллельно источника излучения
резистора происходит перераспределение тока в сто рону ветви с
источника излучения. Кроме того,
увеличивается общий ток, проте
кающий через параллельно включенную цепь резистор – источника
излучения. При оптимальном выборе сопротивления резистора увеличение
температуры приводит к увеличению тока через источник излучения.
Этот метод можно применить и для цепочки с несколькими
последователь но включенными
источника излучения, причем для
нескольких источника излучения метод наиболее эффекти вен, так как
повышается к.п.д. Несмотря на простоту
схемной реализации, этот метод
требует
больших
затрат
мощности,
так
как
сопротивление
компенсационного резистора R2 стре мится к нулю и не устраняет
временную нестабильность источника излучения.
ratsion tizim - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
50
2 33-rasmda Q va S fayllar oʻchirilgan
P
P
R
R
R
T
T
T
T
2.33-rasm. Fragmentlanmagan fayllar.
angi U faylini saqlash kerak, ammo u toʻrtta
sektorni talab qiladi Bu oxir-oqibat 2 34-rasmdagi
kabi saqlanishi mumkin
U1 U2 U3
U4
R
R
R
T
T
T
P
P
2.34-rasm. Fragmentlangan fayllar.
Defragmentatsiya bu muammoni 2 35-rasmda
koʻrsatilganidek, U4 ni vaqtincha koʻchirish, R
ning hammasini P dan keyinga, barcha T larni R
dan keyinga, soʻng U ning hammasini bir-biridan
keyinga koʻchirish orqali hal qilishi mumkin
U1 U2 U3
U4
R
R
R
T
T
T
P
P
2.35-rasm. efragmentatsiya qilingan fayllar.
M
Defragmentatsiya utiliti barcha fayllarni har bir fayl
uzluksiz boʻlishi (birgalikda saqlanishi) uchun qayta tashkil
qiladi Buni diskdagi boʻsh joyga fragmentlangan fayl
qismlarini va kichik fayllarni koʻchirish, butun silindrlarda
yoki yonma-yon silindrlarda boʻsh joy yaratish orqali
amalga oshiradi Keyin u defragmentatsiyalangan fayllarni
butun fayl saqlanadigan joyga koʻchiradi
2 02
ragmentation efragmentation
2 02
ragmentation efragmentation
faylini
oching
Tarmoqda har bir rang faylni va har bir katak
elementni aks ettiradi
Qizil fayl dastlab 1 dan 7 gacha boʻlgan
element sifatida saqlanadi
Keyin koʻk fayl 1 dan 4 gacha boʻlgan element
sifatida saqlanadi
Qizil faylga 8 dan 10 gacha qoʻshimcha
maʼlumotlar qoʻshiladi, ular qizil fayllarning 1
dan 7 gacha boʻlgan qismlaridan boʻlinadi
Soʻng yashil fayl 1 dan 3 gacha boʻlgan
element sifatida saqlanadi
Soʻng havorang fayl 1 dan 5 gacha boʻlgan
element sifatida saqlanadi
Koʻk faylga 4 dan 5 gacha qoʻshimcha element
qoʻshiladi, ular 1 dan 3 gacha boʻlgan koʻk
fayllardan fragmentlangan
ashil faylga 4 dan 5 gacha qoʻshimcha
element qoʻshiladi, ular 1 dan 3 gacha boʻlgan
yashil fayllardan fragmentlangan
Soʻng olovrang fayl 1 dan 7 gacha boʻlgan
element sifatida saqlanadi
Soʻng koʻk fayl oʻchiriladi
Endi pushti rang fayl ilgari koʻk fayl boʻlgan
1 dan 2 gacha elementlarga, yashil rang esa
6 dan 8 gacha elementlarga fragmentlangan
holda qoʻshilganda nima boʻlishini kuzating
Oxir-oqibat fayllarni boʻsh joylarga koʻchirish
va keyin ular har bir fayl birgalikda saqlanishi
uchun qayta joylashtirish orqali qanday qilib
defragmentatsiyalanishini kuzating
ormatlash
Disk birinchi marta foydalanishga tayyorlanganda
uni formatlang Formatlash diskdagi yoʻlakchalarni
sektorlarga ajratish jarayoni Har bir sektor maʼlumotlar
saqlanadigan joy Ishlatilgan diskni ham formatlash
mumkin, bu holda barcha maʼlumotlar yoʻqoladi va
yoʻlakchalar disk birinchi marta ishlatilgandagiday
qayta tayyorlanadi
Relyef shakllari bo‘yicha - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

223
shahridagi Moxi Xossa sanatoriysi ana shunday balneologik sanatoriy hisoblanadi
(bunday sanatoriya Turkmanistonning Bayram –Ali shahrida ham mavjud) [1].;
2. Quyosh nurida toblanish.
Suv resurslari bo‘yicha:
1. Voha hududidan o‘tgan yirik kanal va ariqlar bo‘yida sayohat uyushtirish (baliq
ovi, plyajlar hosil qilish, suvda sayr qilishga imkon yaratish, suv sportini yo‘lga
qo‘yish va h.k.);
2. Hovuzlar bo‘yida dam olish va hordiq chiqarish;
3. Aholining suvdan foydalanish madaniyatini o‘rganish (viloyat Gidrologik
muzeyiga ma’rifiy sayohat qilish);
4. Vohadagi mineralashgan, issiq buloqlardan rekreatsiya maqsadlarida foydalanish
samaradorligini yanada oshirish;
5. Minerallashgan quduqlarni o‘rganish;
6. Voha hududidagi kollektorlar suvidan turizm va rekreatsiya maqsadlarida
foydalanish imkoniyatini o‘rganish;
O‘simlik qoplami bo‘yicha:
1. Ihota hududlariga sayr uyushtirish (Buxoro vohasining “Yashil qalqoni” to‘g‘risida
ma’lumot olish [5]);
2. Duoba to‘qayi va Markaziy Buxoro kollektori atrofidagi to‘qay landshaftlariga
sayr;
3. Dorivor o‘simliklarni aniqlash, ko‘paytirish, etishrish va sotish masalarini yo‘lga
qo‘yish;
4. Dehqonchilik klasterlariga sayohat qilish.
(
3 - R. X. Maksudov

1. Tishga t a ’sir etuvchi kuch uning uchiga q o ‘yilgan b o ‘lib, faqat
bitta
tish vositasida uzatiladi deb, hisoblanadi.
2. Ishqalanish kuchi kichik b o ‘lmaganligi sababli hisobga olin-
maydi.
3. Tish konsolli balka deb qaraladi.
M a ’lumki, g ‘ildirakning ilashishda
boMgan tishlariga t a ’sir
etuvchi asosiy
kuch, ularning sirtiga tik b o ‘lib ilashish
chizigM b o ‘yicha y o ‘nalgan Fn kuchdir
d
Pk ~ - R. X. Maksudov

Bu uzatm alarda-Ft, Fr kuchlam i y o ‘nalishi tishli silindrsim on
uzatm adek boMib, b o ‘ylam a kuch Fa o ‘qqa parallel tayanchga tom on
y o ‘nalgan b o ‘ladi.
Yetaklovchi tishli g ‘ildirak uchun aylanishga urinma shaklda tes-
kari y o ‘nalgan. Yetaklanuvchi gMldirak uchun aylanm a tomon yonalgan.
Q iya tishli silindrsim on uzatmalarni bu kamchiliklar shevron tishli
silindrsim on uzatm alarda b artaraf etilgan. T ayanchlarda o ‘rnatilgan
podshipniklarga tushadigan kuchlam i kamaytirish uchun qiya tishli
uzatm alarda qiyalik burchagi f3<20° gacha shevron tishli uzatm alarda
(3>40° . gacha chegaralash tavsiya etiladi.
n
H2 - R. X. Maksudov

bunda: m-daraja k o ‘rsatkichi. Tishli gMldiraklarni termik qayta ishlashi
yaxshilash boMganda m =
6
,
кп^
= 2,08; termik qayta ishlash yu.ch.t
yordam ida toblash boMganda m=9,
K Flm
= 1 ,6 3
;
n
>
4
io
6
boMganda
KFL=1,0
[
okjo
]- bazoviy sikllarga to‘g ‘ri kelgan egilishdagi kuchlanishning
ruxsat etilgan qiymati, 3.4-jadvaldan olinadi.
Qiya tishli silindrsimon, konussimon tishli gMldiraklar uchun
material tanlashda material II guruhdan (3.8§) tanlangan boMsa, ruxsat
etilgan kontakt kuchlanish quyidagicha aniqlanadi.
m = - 2T- ' Km - R. X. Maksudov

aniqlashda o ‘qlari o ‘zaro parallel joylashgan radiuslari r b r2
(3.16-rasm)
boMgan ikki silindrlar o ‘rtasida hosil boMgan kontakt kuchlanishni
aniqlash uchun yozilgan Gerts formulasidan foydalaniladi:
[3.9]
2л(\-ц-) Pk
bunda:
Ek= 2 E iE 2/ ( E 1+ E 2)-tishli
gMldirak
materiallarini
elastiklik
modulining «keltirilgan» qiymati; E]=E2=2,15M05 M Pa-yetaklovchi va
yetaklanuvchi tishli gMldirak (poMat) materiallarining elastiklik moduli;
/.i=(9J-Puasson koeffitsiyenti; ^-ilashish chizigMga to ‘g ‘ri kelgan bosim;
to ‘g"ri tishli silindrsimon gMldiraklar uchun kontakt chizigMning
uzunligi yetaklanuvchi gMldirak eni v? ga teng boMadi.
F,
(3.16-rasm) - R. X. Maksudov

|
R. X. MaksudovBog'liq Mashina detallari (R.Tojiboyev va b.)(3.16-rasm).
Hisobni engillashtirish uchun
bu
kuch
ilashish
qutbiga
k o ‘chirilib,
tashkil etuvchi aylana kuch Ft’ bilan radial
kuch Fr’ ga ajraladi. Bu kuchlarni tish
asosida hosil boMgan kuchlanish quyida
gicha hisoblanadi.
a f= a eB- a c= F t’l/W -Fr7 A
bu yerda: a e„=Ft7A -eguvchi m om entdan tish asosida hosil boMgan
kuchlanish; a c= F r7 A markazdan qochm a kuch t a ’sirida hosil boMgan
kuchlanish; W = bS 76-tish asosining qarshilik momenti; A=bs- tish
asosining yuzasi; b,s,l ning oMchamlari rasmda k o krsatilgan.
Tajribalar shuni k o ‘rsatadiki, kuchlanishning absolyut qiymati tolalar
siqilgan tomonda katta boMsa ham, tishlar aksariyat tolalar c h o ‘zilgan
tom ondan sinadi. Shuning uchun yuqoridagi tenglikda o s oldiga (-)
ishorasi q o ‘yilgan.
Form ulalarda 1 va s ning absolyut qiymatlarini aniqlash qiyin
boMganligi tufayli hisoblashda ulardan foydalanish noqulay. Shuning
uchun har xil moduli tishlarning o bxshashligidan foydalanib, ular
oMchamsiz koeffitsiyentlar y a ’ni Г, s' bilan almashtiriladi:
1 - 1
/m, s - s / m
Bu koeffitsiyent qiymatlarini yuqoridagi formulaga q o ‘yib quyidagi
ifoda olinadi:
bu yerda:
KF= K Fa-K Fu-K.F(r yuklanish
koeffitsiyenti;
KG<-kuchla-
nishning to'planishini hisobga oluvchi nazariy koeffitsiyent.
Bu ifodada [61 ’/(s’)
2
]=Y F tish shakli koeffitsiyenti. Demak.
egilishidagi kuchlanishning hisobiy qiymati:
[ 3 .7 ]
в -in
71
www.ziyouz.com kutubxonasi
bu yerda: [ a F]-eguvchi kuchlanishning ruxsat etilgan qiymati. U F- tish
shaklining koeffitsiyenti qiymati, siljish koeffitsiyenti x bilan tishlar soni
Z ga b o g ‘liq b o ‘lib, 3.5-jadvaldan olinadi.
________________________________________________________
3.5-jadvai
Z Yoki Z k Kesuvc ii asbobning siljish koeffitsiyenti, x
-0,4
-0,25
-0,16
0
0,16
0,25
0,4
16
-
-
4,28
4,02
3,78
3,54
20
-
-
4.10
4,07
3,83
3,64
3,50
25
-
4,30
4.13
3,90
3,72
3,62
3,47
40
4,02
3,88
3.81
3,70
3,61
3,57
3,48
60
3,78
3,71
3.63
3,62
3,57
3,54
3,50
80
3,70
3,66
3,63
3,60
3,55
3,55
3,51
100
3,66
3,62
3.61
3,60
3,56
3,56
3,55
l
L8_Q
_____ 3.62
___
3.62
3 .6 2 .... 3.57
3
_
3.S6
Loyihadagi
uzatm a g ild ira k la rn in g modulini aniqlashda form u-
lada F t= 2 T
2
/2 d
2
deb qabul qilsak,
|
| |
Qaytarilgan sinf - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

881
Loyihaga asoslangan ta’lim
Ta’lim tizimining eski usullarida loyihalar faqat nom uchun paydo bo‘lgan
o‘quv dasturining bir qismi edi. Rejalar nazariy va fundamental ta’limga
puxta
yo‘naltirilgan edi. Ammo loyihaga asoslangan ta’lim g‘oyasi XXI asr ta’lim
tizimida ko‘proq ma’noga ega. Bundan tashqari, bu o‘qituvchilar zamonaviy ta’lim
tizimining bir qismi sifatida e’tiborga olishlari kerak bo‘lgan narsadir.
Loyihalar o‘quvchilarga to‘liq ular izlayotgan soha bilan bog‘liq bo‘lgan
topshiriqlarga ishora qiladi. Ularga muammoning maqbul yechimini ta’minlash
uchun o‘zlarining malakalari va bilimlarini qo‘llashni talab qiladigan amaliy
misollar taqdim etiladi. Ular loyihaga asoslangan ta’lim
tizimiga kiritilgan
loyihalar turlari orqali e’tiroz bildiriladi.
Kooperativ ta’lim
Birgalikda o‘rganish yoki hamkorlikda o‘rganish g‘oyasi, xuddi uning
nomidan ko‘rinib
turibdiki, jamoaviy ish va jamoaviy harakatlar kontseptsiyasiga
asoslanadi. Bu jamoaning bir qismi bo‘lish muhimligini
va individual harakatlar
tashkilot maqsadlariga erishish yo‘lida qanday yo‘naltirilganligini oshiradi.
Bu ko‘proq qiymatga asoslangan yondashuv bo‘lib, o‘quvchilar topshiriqni
bajarishda o‘z jamoalarining har bir a’zosi qanday rol o‘ynashini tushunadilar.
Jamoaning har bir a’zosiga belgilangan muddatdan oldin bajarishi kerak bo‘lgan
muayyan tadbirlar to‘plami beriladi. Ularning barchasi
yagona tashkiliy maqsad
sari harakat qiladi, bu esa mukammallikka erishish uchun barcha sa’y-harakatlarini
talab qiladi.
Gamifikatsiya
Video o‘yinlar har doim o‘quvchilarni jalb qilish elementi bo‘lib kelgan va
o‘tmishda ta’lim sektori talabalar uchun ajoyib ta’lim platformasini ta’minlash
uchun ushbu video o‘yinlardan samarali foydalanishi mumkinligini isbotladi.
Ta’limga asoslangan bunday o‘yinlar o‘quvchilar orasida mashhur bo‘lib, bu
ularga turli narsalarni o‘rgatishda yordam beradi.
882
O‘quvchilarning o‘qishga bo‘lgan qiziqishini oshirish uchun o‘qituvchilar
bunday interfaol o‘yinlardan foydalanishlari mumkin. Ular uchun ma’lum
sohalarda qiziqishlarini uyg‘otadigan turli xil platformalar mavjud. Ta’limga oid
o‘yinlardan ehtiyotkorlik bilan va o‘rinli foydalanish o‘quvchilarda mazmunni
o‘rganishga va ularni virtual platformalarda amaliy mashg‘ulot sifatida qo‘llashga
katta qiziqish va ishtiyoq uyg‘otadi.
Maktabgacha ta’lim va maktab ta’limi

227
Xalq ta’limi vazirligi qoshidagi Milliy ta’lim markazi barqaror rivojlanish
uchun ta’lim (BRT) borasida o‘qituvchilar uchun malaka oshirish olib boradi.
Brtdan ba'zi o‘quv materiallar Birlashgan Millatlar Tashkilotining Ta’lim, Fan va
Madaniyat Tashkiloti (YUNESKO) va Markaziy Osiyo mintaqaviy atrof-muhit
markazi yordami bilan nashr etildi. Mirzo Ulug'bek nomidagi O‘zbekiston
milliy universiteti maktab o‘quvchilari va o‘qituvchilar uchun Brtdan metodologik
va malaka oshitish qo‘llanmasini nashr etdi.
Kasb-hunar ta’limi va oliy ta’lim. O‘zbekistondagi barcha kasb ta’lim
muassasalari (kasb-hunar kollejlari)da majburiy ekologiya yoki atrof-muhitni
muhofaza qilish darslari o‘tiladi. Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish
va tabiiy ofatlarni monitoring qilishdan o‘quv rejalar mavjud.
O‘zbekistonda bir necha ekologik o‘quv rejalari bo‘yicha davlat standartlari
qabul qilingan. Ekologiya fani mamlakatdagi barcha oliy ta’lim muassasalari
uchun majburiydir. Deyarli barcha texnik universitetlarda atrof-muhit
injenerlari tayyorlanadi. Mirzo Ulug'bek nomidagi Milliy universitet,
shuningdek Andijon, Buxoro, Qoraqalpog'iston, Samarqand va Termiz
universitetlarida ekologiya va tabiatdan foydalanish yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar tayyorlanadi. Toshkent iqtisodiyot universitetida ekologiya
iqtisodchisi yo‘nalishi bo‘yicha bakalavrlar tayyorlanadi. Atrof-muhit
boshqaruvi, ekologik huquq va atrof-muhit monitoringi kabi muhim fanlardan
o‘quv rejalar yo‘q ko‘rinadi. Urganch universitetida barqaror rivojlanish va
ekologik ta’lim kafedrasi mavjud. O‘zbekiston Milliy universiteti (O‘zMU)ning
biologiya fakultetida barqaror rivojlanish dasturi o‘qitiladi.
Zamonaviy va an’anaviy o‘qitish usullarining integratsiyasi

880
ular protsedurani tasvirlash uchun video yoki
PowerPoint taqdimotlaridan
foydalanishlari mumkin.
Birinchidan, o‘qituvchilar an’anaviy o‘qitish usullari bo‘yicha mavzu
bo‘yicha ma’ruzalar o‘qishlari, so‘ngra mavzuni qayta ko‘rib chiqish,
muhokama
qilish, muammoli mashg‘ulotlar va boshqalar uchun zamonaviy o‘qitish usullarini
o‘z ichiga olishi kerak. Ikkala shaklni birlashtirish yondashuvi, agar to‘g‘ri
qo‘llanilsa, foydali bo‘ladi. "Menga ayting va men unutaman, menga ko‘rsating va
eslayman, meni jalb qiling va tushunaman."
Bu gap Konfutsiyga ham, Benjamin
Franklinga ham tegishli. Bu so‘zga
egalik qilishdan tashqari, bu so‘rovga
asoslangan o‘rganishning ahamiyatini tushunishning ajoyib usuli
XXI asrdagi har bir o‘qituvchi bilishi kerak bo‘lgan metodologiyalar:
XXI
asrda hukm surayotgan zamonaviy ta’lim tizimi ilg‘or
metodologiyalarni
talab qiladi, bu esa ular uchun eski ta’lim usullariga nisbatan
o‘ziga xos va progressiv makon yaratadi.
XXI asr o‘qitish
metodologiyasi
ishtirokchilar o‘rganishi kerak bo‘lgan o‘rganishning yangi ufqlarini ishlab chiqdi.
Xuddi shu ilg‘or ta’lim tizimining ishtirokchisi sifatida o‘qituvchilar ham
amaliy metodologiya va imtiyozlarni hisobga olishlari kerak. Buning uchun ular
aniq usullarni bilishlari va aniq bilishlari kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

226
Buxoro davlat universitetining
Pedagogika instituti o‘qituvchisi
Raximov Jonibek Rashitovich,
Buxoro davlat universitetining
Pedagogika instituti o‘qituvchisi
Kun sayin rivojlanib, yangi ko‘rinish olib kelayotgan bu shiddatkor zamonda
bilim olish va ko‘proq axborotga ega bo‘lish muhim ahamiyatga ega. Shunday
ekan yosh avlodni o‘qitishda atrof muhitni muhofaza qilish sohasiga doir
bilimlarni berish juda muhim. Chunki aholi soninig oshishi atrof muhitga, albatta,
o‘z ta'siri ko‘rsatadi. Shuning uchun yoshlarga tabiatni sevish, uni asrab avaylash
har bir insonning burchi ekanligini uqtirishimiz zarur.
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 44

21-Mavzu:
3D printer qurilmasi va ishlash prinsipi.
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
3D printerlar
2.
Tibbiyotda 3D-printerlarni
qo‘llash
3.
3D-printerlarga kichik
biznes katta qiziqish
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
-rasm. Kuchaytirish jarayonini grafik illustratsiyasi

|
-rasm. Kuchaytirish jarayonini grafik illustratsiyasi
|
bet | 94/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)13.5-rasm. Kuchaytirish jarayonini grafik illustratsiyasi
va bu yerdan Z1 toki ko’paygan holda oqib o’tadi.
Induksiya belgilanishini loyihalagan holda egri bo’lib xisoblanuvchi a va b egri magnitlanuviga a va b1 kuchlanish maydoni o'zgarishini topamiz. Berilgan o’zgarish induksiya o’zgarishini olish uchun o’zgarmas tashkil etuvchi (b ) va o’zgaruvchan tashkil etuvchi (a) mavjudligida topiladi. Chunki kuchlanish maydoni faqat tokdan yaralgan bo’lishi mumkin, o’zak cho’lg’amidan oquvchi, unda a va b dagi egrilar boshqa masshtabda, bu cho’lg’amdagi i tokini namoyish etadi. Sxemadan ko’rinib turibdiki, o’zgarmas tokda o’zakni magnitlanuvidan, bunaqasi B0 mavjudligida o’zgaruvchi tashkil etuvchi kuchlanish maydoni kattaligi va bunda W1 o’ramdagi o’zgaruvchan tok kattaligi oshadi. Bu bilan magnit kuchaytirgichlar asosiy harakati va paydo bo’lishi ko’riladi.
Agar magnitni qo’llanishi yuqori bo’lsa, o’zgarmas tok bilan magnitlanishni yo’qligida kuchlanish maydoni N amplitudasi va tok amplitudasi kam bo’ladi. Bu qanchalik o’zak materiali egri magnitlanuvi yuqori bo’lishidan kelib chiqadi.
Bu holda W1 cho’lg’amdagi egri magnitlanishi toki I1 nochiziqli xarakterga sinusoidal kuchlanishi cho’lg’am bosilishida sinusoidal qonunisiz o’zgaradi.
Ba’zan hisoblar ko’pligi uchun bu tok ekvivalent xarakatdagi belgilanishni (qizishi bilan) sinusoidal tok I bilan almashtiradi.
Demak, o’zgarmas tok magnitlashuvi yordamida keng chegarada birlik cho’lg’amlari induktivligi va bu xolda birlik zanjiridagi tok bilan o’zgartirish mumkin. Agar birlik cho’lg’amlari zanjiriga ketma-ket ryuk kuchlanish bersak, unda o’zgarmas tok quvvati ikkilik cho’lg’ami zanjiriga sarflanadigan belgilangan holda ryuk yuklanishda ortilayotgan quvvat kam bo’ladi. Shuning uchun bunday qurilma kuchaytirish hisoblanadi. Signal kuchayishiga kiruvchi W1 cho’lg’am boshqarish cho’lg’ami LU yoki kuchaytirish kirishiga aytiladi, o’zgaruvchi tok W1 cho’lg’ami boshqaruvchi hisoblanadi. ryuk yuklamasi boshqaruvchi cho’lg’am zanjirida kuchaytirgich chiqishi hisoblanadi. Birlik cho’lg’amidan o’tuvchi tok ishchi tok deyiladi va Lyuk (I ishchi) holda belgilanadi.
Magnit kuchaytirgichda kirishdagi signal (kuchayuvchi signal) chiqishdagi kuchaytirgich induktivligini o’zgartiradi.
Chiziqdan ko’rinadiki induktivlikni o’zgarishi tok kattaligiga ta’sir qiladiki faqat o’zgaruvchan tok zanjirida, shuning uchun magnit kuchaytirgich zanjir kuchlanishi o’zgaruvchang tok manbasidan oziqlanishi kerak. Kuchaytirgich kirishiga uzatiluvchi signallar o’zgarmas tok sifatida qanday bo’lsa, o’zgaruvchi tokda ham shunday bo’lishi mumkin, to’g’irlagich ketma-ketligi bilan. Bunday hollarda kuchayuvchi kuchlanishi o’zgarmas bo’lsa, yuklanish zanjiriga tug’rilagich ulanadi.
Yuklanma (ishchi) magnit kuchaytirgich (mk) xarakteristikasi 13.6-rasmda ko’rsatilgan.
|
| |
Muammoga asoslangan ta’lim - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

Muammoga asoslangan ta’lim Keyingisi muammoli ta’limda bo‘lib, u muammolar yorlig‘i ostidagi
tadbirlarning butun majmuasini o‘z ichiga oladi va o‘quvchilarning ko‘nikmalari
va bilimlarini ko‘proq oshiradigan yechimlarni taqdim etadi. Bu, shuningdek,
ularning ishtiyoq darajasini rag‘batlantiradi va ularning ongida fikrlashning
muammoni hal qilish tomonini boshlaydi.
Muammoli ta’lim tizimiga ko‘ra, o‘qituvchilar o‘quvchilarga ularning
o‘rganishlari va hozirgacha egallagan ko‘nikmalarini qiyinlashtiradigan muayyan
muammolar to‘plamiga ruxsat berishadi. Talabalar muammoni o‘z aql-idrokidan
foydalanib hal qilishlari kerak va bu barca o‘qituvchilar amal qilishi kerak bo‘lgan
samarali usul bo‘lib xizmat qiladi.
Dizayn fikrlash Ta’lim o‘quvchilar ichida innovatsiyalar va ijodkorlikni targ‘ib qiluvchi
barcha kuchli platformalarni taqdim etadi. Shuning uchun dizayn tafakkuri va
uning maqsadi o‘quvchilar ongida innovatsion g‘oyalar va ijodiy faoliyatni targ‘ib
qilishdan boshqa narsa emas. Bu ularga o‘quv dasturiga kirishga va o‘zlarining eng
yaxshi bilimlarini tarbiyalashga yangi ishtiyoq bag‘ishlaydi. Zamonaviy o‘qitish
usullarini qo‘llamoqchi bo‘lgan o‘qituvchilar o‘quvchilar o‘rtasida innovatsion
g‘oyalarni targ‘ib qilish uchun dizayn fikrlash usulidan foydalanishlari mumkin.
Ularga o‘zlarining ijodiy fikrlash tarzini qo‘zg‘atadigan va muammoning
muvaffaqiyatli innovatsion echimlarini topishga majbur qiladigan muayyan
savollar yoki muammolar to‘plamini taklif qilish mumkin.
883
Fikrlashga asoslangan ta’lim Shubhasiz, eski ta’lim tizimi amaliy fikrlashga bo‘lgan ehtiyojni
to‘xtatadigan va o‘rganishga ko‘proq nazariy va samimiy yondashishga e’tibor
qaratadigan usullardan foydalangan. Fikrlashga asoslangan o‘rganish g‘oyasi
avvalgisiga qaraganda ancha samarali va moslashuvchan va turli jihatlarda
muvaffaqiyatli ekanligi isbotlangan.
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 42

20-Mavzu:
Printerning vazifasi, printerlarning asosiy tiplari, printerlarning boshqa
tiplari, printerlarning ishlash prinsiplari.
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Printer vazifasi
2.
Asosiy tiplari
3.
Ishlash prinsipi
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining
yo’l va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-javob
Termografik nusxa kuchirish (termografiya)

(qorayish yorug’likni sezuvchi qatlamdagi pigmentning erishi oqibatida yoki
pigment hosil kiluvchi kimyoviy reakсiyaning issiklik ta’sirida bo’lib o’tadi).
Termonusxa ko’chirish kamchiliklari: yuqori bo’lmagan sifat, nusxalarning
saqlanish muddati kamligi (1—2 yildan keyin ularniig rangi o’chadi va oqaradi),
kimmatbaho qog’oz. Molniya, TENKA, TR4 va boshka apparatlar ishlatiladi.
Diazografik nusxa ko’chirish (yorug’lik nusxa ko’chirish)
Diazografik
nusxa ko’chirish (yorug’lmk nusxa ko’chirish) — bu diazografiya, sinkografiya.
Asosan katta shakldagi chizma-texnik xujjatlardan nusxa ko’chirish
uchun
qo’llaniladi. Asl nusxa yorug’likni o’tkazadigan qog’ozda, kalkada bajarilgan
bo’lishi kerak. Jarayon yorug’lik sezuvchi diazoqog’ozga ko’yilgan shaffof asl
nusxani
yoritib xosil qklinadi, bunda diazoqog’ozning tasvir yo’k joylari okarib
koladi. Tasvir, yarim quruq usul bilan tortib turuvchi shkaflarda eritgich (ammiak)
bug’ilda yoki nam usul bilan ishqorli korishmada tushiriladi;
oxirgi holatda
nusxalarning chidamliligi ortadi. Diazotipli nusxa ko’chirishning sifati o’rtacha.
Rossiyada ishlab chikarilgan SKA, SKN, VA, KVS, SKS, SKMP va boshqa
apparatlar ishlatiladi. Tuzilishi va nusxa ko’chirish texnologiyasi bo’yicha namli
tushirish apparatlari (masalan, SKMP) yarnm kuruk tushirish apparatlariga nisbatan
(masalan, SKS) birmuncha oddiy va arzondir, lekin nusxa ko’chirish sur’ati va ish
sifati pastdir
Yaqingacha juda keng tarkalgan nusxa ko’chirishning bu turi o’z o’rnini
elektrografik nusxa ko’chirishga bo’shatib bermokda.
Fotografik nusxa ko’chirish
Fotografik nusxa ko’chirish (fotonusxa ko’chirish) eng kadimiy va yuqori sifatli
nusxa ko’chirish usuli bo’lib, kimmatbaho xom ashyo (xususan,
kumush tuzini
o’zida saklagan fotoqog’oz) va nusxa olishning uzoq jarayonini (ekspoziсiya,
tushirish, qotirish, yuvish, kuritish) talab etadi.
Tasvirning o’lchamlari va sifatiga ko’yilgan talablarga karab fotografik nusxa
ko’chirish kontaktli va proekсion bo’lishi mumkin. Proekсion fotonusxa ko’chirish
nusxani yukori sifatli bo’lishini ta’minlayli va keng oraliklarda tasvir xajmini
o’zgartirish va tasvirdagi aloxdda lavhalarini kattalashtirib ajratish imkonini beradi.
Fotonusxa ko’chirishda ham oddiy ham kayta
ishlanadigan fotoplyonka va
fotoqog’ozlar ko’llaniladi. Plyonkadagi pozitiv nusxa kelgusida diazografik nusxa
ko’chirish uchun ishlatilishi mumkin. Agar yarim tuslarni tushirish talab etilmasa u
holda juda keskin fark qiladigan fotomateriallar ishlatiladi.
Fotonusxa ko’chirish uchun turli xil ko’shimcha asboblar va fotokatgalashtiruvchi
kurilmalar ishlatiladi.
Fotonusxa ko’chirishning muxim va keng tarqalgan ko’rinishi xujjatlarni
mikrofilmlashga asoslangan mikrofotonusxa ko’chirishdir. Unda oddiy fotografik
kontaktli (refleksli) fotograflash va bosish uchun apparatlar ishlatiladi. Modellari:
ORK komplekgi, KP-10, KRN, Dokufo BF-101 va boshka apparatlar.
Ринолалия

|
Ринолалия
|
bet | 1/3 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #109248 |
Bog'liq rinolaliya
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA MENEJMENT UNIVERSITETI
_________________________________________________________
__________ GURUH TALABASI
____________________________________________ fanidan yozgan
MUSTAQIL ISH
Bajardi: ____________________
Qabul qildi: ____________________
Qarshi 2023
Mavzu: Rinolaliya
Reja:
- Rinolaliya nima?
- Rinolaliyalarning turlari.
- Rinolaliya sabablari
- Nutq terapiyasini tuzatish
Rinolaliya - nutqning buzilishi, nutq tovushlarining artikulyatsiyasi va fonatsiyasining buzilishida namoyon bo'ladi. Rinolaliya fonatsiya paytida burun bo'shlig'ining rezonansidagi patologik o'zgarish bilan tavsiflanadi , buning natijasida nutqning nazalligi kuzatiladi. ( Ippolitova A.G.) (Yuz skeletining anomaliyalarining shakllanishi, qoida tariqasida, homiladorlikning 7-8 xaftaligida boshlanadi.) Rinolaliya - nutqning buzilishi, nutq tovushlarining artikulyatsiyasi va fonatsiyasining buzilishida namoyon bo'ladi. Rinolaliya fonatsiya paytida burun bo'shlig'ining rezonansidagi patologik o'zgarish bilan tavsiflanadi , buning natijasida nutqning nazalligi kuzatiladi. ( Ippolitova A.G.) (Yuz skeletining anomaliyalarining shakllanishi, qoida tariqasida, homiladorlikning 7-8 xaftaligida boshlanadi.) Rinolaliya 760 kishida 1 ta tez-tez uchraydi. Rinolaliyalarning turlari - Ochiq rinolaliya burun va og'iz bo'shliqlari o'rtasida doimiy ochiq aloqa mavjudligi bilan tavsiflanadi, bu nutq paytida bir vaqtning o'zida burun va og'iz orqali havo oqimining erkin o'tishiga va fonatsiya paytida burun rezonansining paydo bo'lishiga olib keladi.
- Yopiq rinolaliya burun orqali havo oqimining chiqishiga to'sqinlik qiladigan to'siq mavjudligi bilan bog'liq. Anatomik to'siqning joylashish darajasiga qarab (burun bo'shlig'i yoki nazofarenks) yopiq old va yopiq orqa rinolaliya farqlanadi .
- Burun obstruktsiyasi va velofaringeal halqaning etishmovchiligi birlashtirilganda, ular aralashgan rinolaliya haqida gapirishadi . Bunday holda, burun tovushlarining yo'qligi va ovozning burun ohangi mavjud.
|
| |
Video raqamli skaner - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

Mavzu_-_23_:
MFU qurilmasi. MFU turlari va asosiy parametrlari
Reja:
1.Hujjatlarni nusxalash vositalari
2.Elektrografik nusxa ko’chirish (kserografiya)
3Termografik nusxa kuchirish (termografiya)
Xujjatlarni (makolalar, e’lonlar, reklama prospektlari va boshkalar) nusxalash va
kupaytirish operaсiyalari tadbirkorlik va xalq xo’jaligining boshka faoliyatida keng
tarkalgandir.
Xujjatlarni nusxalash va ko’paytirish uchun maxsus texnika vositalari ishlatiladi:
unchalik ko’p bo’lmagan nusxalashda (25 ta nusxagacha)
xujjatlarni
nusxalash vositalarndan foydalanish mumkin;
ko’p nusxa chikarganda ( 25 ta nusxadan ko’proq) xujjatlarni ko’paytirish
vositalaridan (tezkor yoki kichik poligrafiya) foydalaniladi.
Nusxalash vositalarining kichik poligrafiyadan farki shundaki, nusxalashda nusxa
bevosita asl nusxadan olinadi, ko’paytirishda esa xujjat asl nusxadan tayyorlangan
oralik bosma shakldan (forma) olinadi.
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 54

26-Mavzu:
Plotterning vazifasi, tiplari va ishlash prinsipi.
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Plotterning vazifasi
2.
Peroli plotterlar
3.
Purkagichli plotterlar
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining
yo’l va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-javob
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 48

23-Mavzu:
MFU qurilmasi
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Hujjatlarni
nusxalash
vositalari
2.
Elektrografik
nusxa
ko’chirish (kserografiya)
3.
Termografik
nusxa
kuchirish (termografiya)
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi

|
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi
|
bet | 4/29 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #15314 |
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi. Talabalarni ob-havo va iqlimni harakatlaydigan asosiy meteorologik kattaliklar,turlicha ob-havo va iqlim sharoitlarining vujudga kelishining qonuniyatlari bilan tanishtirish.
Bitiruv malakaviy ishining vazifalari: Malakaviy bitiruv ishida meteorologik omillarni o’rganish va taxlil qilish, fizika fanini o’qitish jarayonida meteorologik asboblar va qurulmalarni tanlash va o’lchov ishlarini olib borish.
Bitiruv malakaviy ishining o’rganilganlik darajasi. Malakaviy bitiruv ishi amaliy manbalar asosida bajariladi:Ob-havo,uni kuzatish muddatlari va tartibi o’rgatiladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Download
0,96 Mb.
bet
29/29
Sana
01.07.2021
Hajmi
0,96 Mb.
#15314
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1 Averkiev M. S. i dr. Meteorologicheskiy praktikum Izd- vo MGU. 1970.
2.Guralnik I. I. i dr. Meteorologiya. Gidrometeoizdat, L.,1982.
Zverev
A. S. Sinopticheskaya meteorologiya. Gndrometeoizdat L., 1977.
3 Masudov
X, S. va boshqalar. Iqlimshunoslik asoslari. T., O’qituvchi, 1978.
4 Masudov
X. S. va boshqalar. Umumiy yer bilimidan laboratoriya mashg’ulotlari. T., O’ituvchi, 1986.
5 Metodika polevo’x fiziko-geograficheskih issledovaniy. Pod. red. A. M.
Arhangelskogo.
M., 1977.
6 Muminov
F. A. Ob-havo va uni oldindan aytib berish. T.,
Uzbekiston
, 1965.
7 Muminov F. A. Ob-havo va g’o’zaning rnvojlanishi. T., Fan,1983.
8 Nastavlenie gidrometeorologicheskim stantsiyam ipostam. Vin. 2,
9 Agrometeorologicheskie nablyudeniya pa stantsiyah i postah. Gidrometeoizdat. L. 1985.
10 Pavlova
M. D. Praktikum po agrometeorologii. L., GMIZ 1984.
Sterizat
M. S. Meteorologicheskie priboro’ izmereniya. L. Gidrometizdat, 1978.
11 Troshin V, D., Majidov
N. M. Ob-havo va salomatlik. T., «Meditsina», 1987.
12 Chirkov
YU.I. Agrometeorologiya. Gidrometizdat. L., 1986.
13 http://www.aenergy.ru
14. http://www.altenergy.narod.ru
15.. http://www.avpovtal.kulichki.com
16. http://www.college.ru
17. http://www.mensh.ru/solarsystems
Download
0,96 Mb.
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
Download
0,96 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Download
0,96 Mb.
Tadqiqotning dolzarbligi - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 3/29 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #15314 |
Tadqiqotning dolzarbligi. KHKlarida fizika va boshqa tabiiy fanlarni o’qitish jarayoni o’qituvchi boshqa masalalar bilan bir qatorda o’quvchi yoshlarga asosiy meteorologik kattaliklar va omillarni o’rganish hamda ularning qishloq xo’jalik ekinlarining o’sishi va rivojlantirishdagi rolini ko’tarish: Meteorologik asboblar va qurulmalar bilan tanishtirish,meteorologik o’lchamlar ko’nikmasini shakilllantirish,agrometeorologik prognozlar tuzish uslubiyotini o’rganish,talabalarni ob-havoni oldindan aytib berish va qishloq xo’jalik ekinlarini xav fli meteorologik hodisalardan himoya qilish choralari bilan tanishtirishdan iborat.
|
| |
Ko’rish uzoqligi - Buxoro davlat universiteti

Ko’rish uzoqligi maxsus asboblar va ko’z bilan chamalab hisoblanadi.
Bulutlik ko’z bilan chamalab belgilanadi bunda osmon gumbazining bulutlar bilan qoplanish darajasi, bulut tiplari, bulutlar quyi chegarasining yer yuzidan balandligi, bulutlar harakatining yo’nalishi va tezligi aniqlanadi. Tumanlar, shudring va qirov ko’z bilan chamalab belgilanadi tuproq yuzasidagi va chuqur qatlamlardagi temperatura Savinov termometrlari va maxsus termometrlar bilan aniqlanadi.
Qor qoplamining qalinligi va zichligi hamda harakteri maxsus qor o’lchagich reyka bilan o’lchanadi. Ayrim stantsiya va postlarda suv yuzasidan bug’lanish ham o’lchab boriladi. Maxsus meteorologik va agrometeorologik stantsiyalarda va postlarda o’simliklar ustida fenologik, biometrik va tuproq namligi ustida kuzatishlar olib boriladi.
Har qaysi territoriyadan olingan meteorologik ma’lumotlarni bir-biriga solishtirish uchun har bir meteorologik stantsiyada meteorologik elementlar bir xil mahalliy vaqtda bir xil tipdagi asboblar bilan o’lchanadi deyarli hamma meteorologik asboblar ochiq havoda, tabiiy sharoitda ishlashga moslashtirilgan. Faqat atmosfera bosimini o’lchovchi asboblar xona ichiga qo’yilishi mumkin, chunki atmosfera bosimi hamma yerda deyarli bir xildir.
SSSR ning barcha territoriyasida kuzatish va o’lchov ishlarini olib borish uchun qo’llaniladigan asboblar -50° dan - 40° gacha, namlikni o’lchovchi asboblar esa 100% namlikda, yog’in yog’ayotganda, tuman tushganda ham normal ishlashga moslashtirilgan.
|
- rasm. Tranzistor ish rejimining muhit haroratiga bog’liqligi

11.12- rasm. Tranzistor ish rejimining muhit haroratiga bog’liqligi
Termostabillash zanjiri faqat ishchi nuqtaning o’rnini saqlandi, parametrlar o’zgarishiga esa, ta’sir etmaydi. Tranzistornnng stabil ish rejimini hosil qnlishning usullari juda ko’p. Shulardan biri baza potensialini kuchlanish bo’lgichi orqali olishdir (11.12a-rasm).
11.13- rasm. Tranzistorning ish rejimini hosil qilish
turlari
Unda Ube kuchlanishga baza tokining ta’sirini yo’qotish uchun R1 va R2 rezistorlarnnng kattaligini Ig>Ib shart bajariladigan qilib tanlash kerak. Ana shunda tashqi harorat o’zgarsa ham, tranzistor almash- tirilganda ham baza potensiali o’zgarishsiz qoladi. Lekin Ig>>Ib tengsizlik bajarilishi uchun R1R2 kuchlanish bulgichining qarshiligini kichraytirish kerak. Bunda sxemaning kirish qarshiligi kichrayib, manba tokining sarf bo’lishi ortadi. Shuning uchun ish rejim tanlashning bu usuli ham ratsional emas.
Tranzistor ish rejimi stabil bo’lishini ta’minlashning eng keng tarqalgan usullaridan biri emitter zanjiriga Re va Se elementlarni ulashdir (11.13-rasm). Unda kuchlanish bo’lgichining qarshiligini kamaytnrish talab qilinmaydi.
Emitter-baza oralig’ining Ube kuchlanishi faqat Ub baza kuchlanishi bilan emas, balki emitter kuchlanishi bilan ham aniqlanadi va kattaligi R1, R2, Re rezistorlarga bog’liq bo’ladi. Kirish signalining ta’siri yo’q vaqtda Yek manba ta’sirida tranzistor elektrodlarida tegishli o’zgarmas kuchlanishlar hosil bo’ladi va kollektor zanjiridan Iko, baza zanjiridan Ibo, emitter zanjiridan Ieo,o’zgarmas toklar o’tib turadi. Shunda tashqi muhit harorati o’zgarsa, masalan, harorat ko’tarilsa, bu toklar ham ortadi. Natijada baza-yer, emitter-yer va kollektor-yer oralig’idagi kuchlanishlar o’zgaradi. Lekin tranzistor uchun bu kuchlanishlar o’zgarishining absolyut qiymati emas, balki nisbiy qiymati katta ahamiyatga ega. Shuning uchun R1 R2 kuchlanish bo’lgichining qarshiligi kichik bo’lsa, baza tokining ∆Ibo o’zgarishi baza-yer kuchlanishiga kam ta’sir etadi (∆Ubo=0). Lekin emitter tokining o’zgarishi Re rezistorda katta kuchlanish tushuvi xosil qiladi va u teskari ishora bilan bazaga uzatiladi. Bu emitter p-n o’tishining opilishiga, ya’ni emitter tokining kamayishiga olib keladi. Natijada kollektor toki stabillanadi. Bunda Re rezistorning qarshiligi qancha katta bo’lsa, uning stabillash ta’siri shuncha kuchli bo’ladi. Lekin Re ning ortishi Ek manba energiyasining sarf bo’lishini orttiradi. R1 va R2 rezistorlarning qarshiligini ham juda kichik qilib olish mumkin emas. Chunki u kuchaytirgichning kirish qarshiligini shuntlab, yana energiya sarf bo’lishini ortishiga olib keladi. Odatda Rt >>10Rkir qolib olinadi.
Umuman termostabillash zanjirining elementlarini quyidagi munosabatlar asosida tanlash mumkin:
(11.8)
Bunda -kirish qarshiligiga bog’liq koeffitsient,
-ekvivalent kirish qarshiligi.
Umumin emitterli sxema uchun m = 2÷5 qilib olinadi.
Kuchaytirgichning kirishiga signal berilganda emitter tokining o’zgaruvchan tashkil etuvchisi hosil bo’ladi. Uning R rezistordagi potensial tushuvidan sutulit uchun emitterga Se kondensator kiritiladi:
(11.9)
|
Bitiruv malakaviy ishining predmeti

|
Bitiruv malakaviy ishining predmeti
|
bet | 5/29 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #15314 |
Bitiruv malakaviy ishining predmeti. Asosiy meteorologik elementlar. Quyosh radiatsiyasi, havo temperaturasi va namligi
Bitiruv malakaviy ishining ilmiy obekti. Kasb-hunar kollejlarida fizika fanini o’qitish jarayoni.
Bitiruv malakaviy ishining ilmiy farazi. Fizika fani dasturida har bir mavzuga mos keluvchi meteorologikka oid o’quv materiallari o’rganib, fanlararo aloqadorlik texnalogiyalardan foydalangan holda o’tilsa,darslar samaradorligi oshadi .
Bitiruv malakaviy ishining yangiligi. Meteorologik hodisalar o’rganilib tahlil qilindi.
Bitiruv malakaviy ishining amaliy ahamiyati. Bitiruv malakaviy ishida qilingan xulosalar va olingan natijalar qishloq xo’jaligida foydalanish mumkin.
Bitiruv malakaviy ishining metodologik asosi.Ob-havo va iqlimning o’zgarishiga qarab,asosiy meteorologik kattaliklarni tahlil usullaridan foydalanib jarayonni o’rganish.
Bitiruv malakaviy ishining metodlari. Adabiyotlardan va ishonchli ilmiy manbalardan foydalanib, nazariy va ekspirimental o’rganish va xulosalar qilish.
|
| |