nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bolaga yo'naltirilgan yondashuv

Bolaga yo'naltirilgan yondashuv - bu bolaning yosh xususiyatlari, qobiliyatlari,
qiziqishlari,
talab-ehtiyojlari, uning ta’lim maqsadlariga erishish uchun yordam beradigan
maktabgacha ta'lim muassasasiga kelgunga qadar to'plagan tajribasini e'tiborga oladigan
ta’lim shakli.
Rivojlantiruvchi yondashuv - bolaning tabiiy ravishda ulg'ayishiningmuhimligini baholash
va tahlil etish imkoniyatini yaratadigan rivojlantirishga yo'naltirilgan yondashuv. 9.Bilish
faoliyati - boladagi individual o'zgarishlar sur'atini e’tiborga oigan holda tashkil etiladi.
Bunda didaktik harakatlarning takrorlanishi va mazmuni jihatidan yakka yutuqqa erishiladi
Visual ma'ruza (VM) - bu ko'rgazmali ma'ruzadir. Bunda asosiy o'qitish metodi ko'rgazmali
namoyish kino, tele va video kadrlar, slaydlar, diskdagi axborotlar o'qituvchilar tomonidan
sharxlanadi.
Bilish - inson tomonidan voqelikni aks ettirish jarayoni. Bilish jarayoni sezgi, idrok, tasavvur,
tafakkur kabi psixik protseslarda ifodalanadi.
Amaliyot- nazariy bilimlarni bevosita amaliyjarayonga qo'Ilash.
Ijodiy faoliyat- bu barcha ruhiy va aqliy kuchlarni ishga solib insonning aniq bir maqsadga
intiluvchanligi, maxsus
hissiyot holati - ilhomlanish, shuningdek ruhiy kechinmasi,
muammoni jon-jahti bilan hal etish istaklari majmuasi.
Applikatsiya - lotincha arrlisatio - moyillik;
birlashish, qo‘shilish degan ma’noni bildirib
biror gazlama, qog‘ozga rang-barang gazlama yoki qog‘oz parchalarini yopishtirib yoki tikib
naqsh, tasvir solish usuli tushuniladi.
Plastilin bilan ishlash -qo‘l motorikalarini yaxshi rivojlanishi
uchun bolaning plastilinda
yasash bilan shug‘ullanishi juda foydali. Plastilin bilan ishlash bolalarda ijodkorlikni
rivojlantirib, hatto nutqini rivojlanishida ham katta ahamiyatga ega.
284
Jonli tabiat - oziqlanadilar,
nafas oladilar, oʻsadilar va koʻpayadilar. Jonli tabiat vakillari
oʻsimlik, havo, suv, yorugʻlik, issiqlik va ozuqa boʻlmasa yashay olmaydi.
Jonsiz tabiat -yer, quyosh, yulduzlar, suv, havo, toshlar, tuproq,.
Jonsiz tabiat deyilishiga
sabab ular oziqlanmaydi, oʻsmaydi, koʻpaymaydi, rivojlanmaydi. Masalan, toshni olsak,
unga suv ham, havo ham kerak emas.
Kartoteka- soʻzi maʼlum
bir narsaga, sohaga oid maʼlumotlar yozilgan va tartibga
solingan kartochkalar majmuidir. Maktabgacha taʼlim tashkilotlarida taʼlimiy faoliyatga doir
kartotekalar tayyorlash bugungi kun talabi boʻlib kelmoqda. Har bir taʼlimiy faoliyatga doir
kartotekalar tayyorlash tarbiyachining faoliyatini yengillashtiradi. Bugungi kunda
tarbiyachilar “Fan va tabiat” markazi uchun tajribalar kartotekalarini , tayyorlanmoqda
Tizimli yondashuv - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

|
Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdrBog'liq MTTda talim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanishcoverTizimli yondashuv. Ta'lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini
o’zida mujassam etmog’i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha
bo’g’inlarini o’zaro bog’langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo’naltirilgan yondashuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini
shakllantirishga, ta'lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish,
o’quv jayronida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini
ochishga yo’naltirilgan ta'limni ifodalaydi..
Hamkorlikdagi ta'limni tashkil etish. Demokratlilik, tenglik, ta'lim
beruvchi va
ta'lim oluvchi o’rtasidagi subyektiv munosabatlarda hamkorlikni,
maqsad va faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni
baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e'tiborni qaratish zarurligini
bildiradi.
Muammoli ta'lim. Ta'lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali
ta'lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni
obyektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani
shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo’llashni
mustaqil ijodiy faoliyati ta'minlanadi.
O’qitish vositalari o’qitishning an'anaviy shakllari (darslik, ma'ruza
matni) bilan bir qatorda kompyuter va axborot texnologiyalari.
Kommunikatsiya usullari
: o’quvchilar bilan operativ qaytar aloqaga
asoslangan bevosita o’zaro munosabatlar.
Qaytar aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-
so’rov, oraliq va joriy
va yakunlovchi nazorat natijal
arini tahlili asosida o’qitish diagnostikasi.
Boshqarish usullari va vositalari: O
’quv mashg’uloti bosqichlarini
belgilab beruvchi texnologik karta ko’rinishidagi o’quv mashg’ulotlarini
rejalashtirish, o’qilgan maqsadga erishishda o’qituvchi va tinglovchining
birgalikdagi harakati, nafaqat auditoriya mashg’ulotlari, balki auditoriyadan
tashqari mustaqil ishlarning nazorati.
|
| |
Ong haqida tushuncha - Fanidan 1-Amaliy ish Bajardi

|
Fanidan 1-Amaliy ish Bajardi
|
bet | 3/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 68,33 Kb. | | #231801 |
Bog'liq psixalogiyaOng haqida tushuncha
Ong-psixikaning eng yuksak darajasi bo’lib u faqat insongagina xosdir. Ong ijtimoiy tarixiy sharoitda odam mehnat faoliyatining tarkib topishida til yordamida boshqa kishilar bilan doimiy munosabatda bo’lish natijasidir. Bu ma'noda ong mutafakkirlar ta'kidlab o’tganlaridek, ijtimoiy mahsulotdir.
Ongning birinchi xossasi - bu anglash demakdir. Inson ongi tevarak atrofdagi tashqi olamga doir bilimlar yig’indisidan iboratdir. Anglash tashqi olamdagi narsalarni tushunish bo’lib, uning tarkibiga muhim bilish jarayonlari kiradi.
Ongning ikkinchi xossasiga binoan, ongda ob’ekt bilan sub’ekt o’rtasidagi aniq farq o’z ifodasini topadi, ya’ni odam "men" degan tushunchani "men emas" tushunchasidan farqini ajratadi. Odam o’zini bilish qobiliyatiga ega bo’lgan, ya'ni psixik faoliyatda o’z-o’zini tekshira oladigan yagona mavjudotdir.
Ongning uchinchi xossasiga asosan ong yordami bilan odamning maqsadni ko’zlash faoliyati ta'minlanadi. Faoliyat maqsadlarini yaratish ongning vazifasiga kiradi. Bunday faoliyat motivlari yuzaga keladi va chamalab ko’riladi, irodaviy qarorlar qabul qilinadi, harakatlarni bajarish yo’llari hisobga olinadi.
Ongning to’rtinchi xossasiga asosan turli munosabatlardan ongli ravishda turli his-tuyg’ular yuzaga keladi. Ong kishilar munosabatlarining yig’indisidir.
Ong yuzaga kelishining asosiy sharti, vositasi tildir. Psixikaning eng quyi darajasi ongsizlikdir.
Ongsizlik - bu shunday psixik jarayonlar va hodisalar yig’indisiki, unda inson o’z xatti-harakatlariga javob bermaydi, anglamaydi. Bunga tush ko’rish, ba’zi patologik hodisalar, alaxlash, gallyusinasiya kabilar kiradi.
Xulosa qilib aytganda, psixologiya hayot faoliyatining o’ziga xos shakli bo’lib, psixik rivojlanishning qonuniyat va mexanizmlarini o’rganuvchi fandir. Psixologiya fanining asosiy vazifasi psixik hodisalarni o’rganish va ilmiy asoslashdir. Psixik hodisalar ma'lum qonuniyatlarga bo’ysunadi. Psixologiya shunday qonuniyatlarni mohiyatini ochishga, ularni tarkib topishi va rivojlanishini o’rganishga qaratilgandir. Ushbu qonuniyatlarni bilish, ularni boshqarish, tashkil etish, ta'lim-tarbiya jarayonini to’g’ri olib borishga yordam beradi.
|
| |
Xulosa - Fanidan 1-Amaliy ish Bajardi

|
Fanidan 1-Amaliy ish Bajardi
|
bet | 4/4 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 68,33 Kb. | | #231801 |
Bog'liq psixalogiyaXulosa:
Shaxs rivojlanishida uning psixologik xususiyatlariga va rivojlanayotgan sharoitiga
alohida e’tibor qaratish lozim. Ma’lumki, muayyan yoshdagi bolalarning psixologik
xususiyatlarini bilmay turib, ularga maqsadga muvofiq ravishda ta’lim va tarbiya berib bo‘lmaydi. Bolaning har bir yoshi o’z qiyinchiliklariga ega bo’ladi va o’ziga nisbatan maxsus munosabatda bo’lishni talab qiladi.Ta’lim va tarbiya jarayonida individual munosabatda bo’lishning sharti o’quvchining psixologik xususiyatlarini har tomonlama va chuqur bilishdan iborat. Bu esa o’quvchining psixik dunyosidan yaxshi xabardor bo’lishni, psixologik jihatdan kuzatishni to’g’ri tashkil qila olishni va tabiiy eksperiment uyushtirishni bilishni taqozo qiladi.
|
| |
Loyihani hududning va tarmoqning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga ta’siri

|
Loyihani hududning va tarmoqning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga ta’siri
|
bet | 2/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 72,21 Kb. | | #110453 |
Bog'liq Loyhaning pasporti O\'g\'iloy10
|
Loyihani hududning va tarmoqning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishga ta’siri
(hududdagi va tarmoqdagi muammolarni hal qilishda loyihaning o‘rni va roli ko‘rsatilishi lozim)
|
Loiha natijasida Qashqadaryo viloyatining tuproq strukturasini yaxshilash yo’li orqali yuqori va sifatli mahsulot yetishtirilib iqtisodiy holatini yaxshilashga qaratilgan.
|
11
|
Loyihaning hudud hokimlik organlari
va davlat tashkilotlari tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi
(hokimlik organlari loyihani o‘rganganligi
va xulosasi ko‘rsatilishi kerak (xati ilova qilinishi mumkin)
|
|
12
|
Qo‘llanilayotgan texnologiyalar, ularning yangilik darajasi va intellektual mulkni himoya qilish borasida ko‘rilgan choralar haqida ma’lumot
|
Loyihaning asosiy maqsadi galofit o’simliklar hisobiga sho’rlangan maydonlar unumdorligini yaxshilash va tiklash
|
13
|
Loyihaning biznes modeli (loyihani qaysi auditoriyaga yo‘naltirilganligini, loyiha qaysi sxema orqali ishlashini aytib bering, ko‘rsatilgan variantlardan bittasi yoki bir nechtasini tanlang):
«Business to Business» (B2B)
«Business to Sonsumer» (B2C)
«Consumer to Consumer» (C2C)
«Business to Business to Consumer» (B2B2C)
«Business to Government» (B2G)
«Government to Business» (G2B)
«Government to Citizens» (G2C)
Boshqalar
|
|
|
|
| |
Loyihaning bosqichlari

Loyihaning bosqichlari
Loyhaning pasporti O\'g\'iloy
Loyihaning biznes-rejasi Rezyume (Loyihaning nomi, loyihani amalga oshiradigan tashkilotning tashkiliy-huquqiy shakli, loyihani amalga oshirish joyi, loyiha uchun zarur moliyaviy resurslar summasi, ishlab chiqariladigan mahsulotlar va ularning bozori (talab va taklif) haqida ma’lumotlar. Loyihaning barcha ijrochilari haqida ma’lumot (to‘liq holda ismi-sharifi; tug‘ilgan sanasi; aloqa uchun ma’lumotlar; mutaxassisligi va loyihadagi o‘rni; loyihani amalga oshirish uchun loyiha ishtirokchilarida kerakli bilim va ko‘nikmalar mavjudligini tavsif etish; ilmiy darajasi va ilmiy unvonlari agar mavjud bo‘lsa). Biznes-loyiha haqida ma’lumot (amalga oshirilishi rejalashtirilgan loyihaning mohiyati tavsifi, yangi mahsulot yoki xizmat turini yaratuvchi innovatsion ishlanmalarning qo‘llanilishi, ko‘lami va tez o‘sish sur’ati haqida ma’lumotlar; avval qo‘llanilmagan texnologiyalar va (yoki) jarayonni tashkil etish prinsiplari yoki avval ishlab chiqarilmagan mahsulotning yangi qo‘llanilish darajasi; loyihaning investitsiyaviy jozibadorligi — qo‘shimcha daromad keltiradigan hamda uni amalga oshirishda investitsiyalar xavfini kamaytiradigan qulay investitsion va innovatsion sharoitlar va afzalliklari; intellektual mulk ob’ektlariga bo‘lgan huquqning muhofazalanganligi — muhofaza hujjatlari, va/yoki ilmiy-texnik hujjatlarning to‘liq komplekti va/yoki mahsulotning (texnologiyaning) texnik reglamenti, sinov o‘tkazilganligi to‘g‘risidagi dalolatnomalar yoki mahsulotning tajriba nusxasi mavjudligi; loyihaning resurs bilan ta’minlanganligi — loyihani texnik amalga oshirish imkoniyatlari (moddiy-texnik baza, xodimlar, muhofaza hujjatlari mavjudligi va boshqalar); loyiha uchun ajratilgan mablag‘larning maqsadli sarflanishi, eksportga yo‘naltirilgan yoki import o‘rnini bosadigan ilmiy hajmdor mahsulotlarni olishni tashkil qilish istiqbollari haqida ma’lumotlar). Download 72,21 Kb.
|
Marketing tahlili - Talab etiladigan ma’lumotlar

|
Talab etiladigan ma’lumotlar
|
bet | 4/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 72,21 Kb. | | #110453 |
Bog'liq Loyhaning pasporti O\'g\'iloyMarketing tahlili (mahsulot va xizmatlar bozori, ularning raqobatbardoshligi
va bozordagi mavjud raqobatchilar hamda iste’molchilar haqida ma’lumotlar tahlilini o‘z ichiga olishi lozim. Mazkur ma’lumotlar sotish, marketing dasturini ishlab chiqish hamda barcha xarajatlarni rejalashtirish uchun yetarli darajada bo‘lishi lozim).
Marketing strategiyasi (kompaniyaning marketing strategiyasi hamda savdo dasturidan kelib chiqib, marketing rivojlanish rejasi, va uslubini qamrab olishi zarur).
Ishlab chiqarish va logistika dasturi (asosiy resurslarni sotib olish, asosiy ishlab chiqarish jarayoni, saqlash, tashish va h.k.) bilan bog‘liq barcha ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi).
Loyihaning xarajatlar smetasi ( xarajatlar smetasi loyihaning umumiy muddatiga to‘ldirilishi va xarajatlarni asoslovchi hisob-kitoblar (jadvallar) ilova qilinishi shart. Agar birgalikda moliyalashtirish ko‘zda tutilgan bo‘lsa, birgalikda moliyalashtirish xarajatlari tarkibi moliyalashtirish manbasiga nisbatan alohida ko‘rsatilishi lozim.
XARAJATLAR SMETASI
______________________________________________________
(loyiha nomi)
Xarajat turlari
|
Agentlik hisobidan (ming so‘mda)
|
Birgalikda moliyalashtiradigan tashkilot hisobidan (ming so‘mda)
|
Summa
(ming so‘mda)
|
Umumiy xarajatlar-dagi ulushi foizda (%)
|
Ish xaqi fondi
|
|
|
|
|
Ijtimoiy soliq
|
|
|
|
|
Xomashyo va materiallarni sotib olish bilan bog‘liq xarajatlar
|
|
|
|
|
Inventar, texnika va jihozlarni xarid qilish xarajatlari
|
|
|
|
|
Boshqa xarajatlar
|
|
|
|
|
|
|
| |
Mantiqiy operatsiyalar - Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 9/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g Mantiqiy operatsiyalar
Endi siz Fuzzy xulosani tushunganingizdan so'ng, Fuzzy xulosaning mantiqiy operatsiyalar bilan qanday bog'lanishini ko'rishingiz kerak.
Fuzzy mantiqiy fikrlash haqida tushunish kerak bo'lgan eng muhim narsa bu standart mantiqiy mantiqning yuqori to'plamidir. Boshqacha qilib aytganda, agar siz Fuzzy qiymatlarni 1 (to'liq to'g'ri) va 0 (to'liq noto'g'ri) chegaralarida saqlasangiz, standart mantiqiy operatsiyalar bajariladi. Misol tariqasida quyidagi standart haqiqat jadvallarini ko'rib chiqing.
Fuzzy mantiqda har qanday bayonotning haqiqati daraja masalasi ekanligini hisobga olsak, bu haqiqat jadvallarini o'zgartirish mumkinmi? Kirish qiymatlari 0 dan 1 gacha bo'lgan haqiqiy sonlar bo'lishi mumkin. Qaysi funksiya AND haqiqat jadvali natijalarini (masalan) saqlaydi va 0 dan 1 gacha bo'lgan barcha haqiqiy sonlarga ham taalluqlidir?
Bitta javob - bu minimal operatsiya. Ya'ni, A va B (0,1) oralig'i bilan chegaralangan A VA B bayonotini min ( A , B ) funksiyasidan foydalanib yeching . Xuddi shu mulohazadan foydalanib, siz OR operatsiyasini max funksiyasi bilan almashtirishingiz mumkin, shunda A YOKI B max ( A, B ) ga ekvivalent bo'ladi . Nihoyat, NO A operatsiyasi operatsiyaga ekvivalent bo'ladi1 − A. Oldingi haqiqat jadvali bu almashtirish bilan butunlay o'zgarmaydi.
Bundan tashqari, haqiqat jadvalining o'zi emas, balki haqiqat jadvalining orqasida funktsiya mavjud bo'lganligi sababli, endi siz 1 va 0 dan boshqa qiymatlarni ko'rib chiqishingiz mumkin.
Keyingi rasmda xuddi shu ma'lumotni ko'rsatish uchun grafik ishlatiladi. Ushbu rasmda haqiqat jadvali bitta Fuzzy to'plamni yaratish uchun birgalikda qo'llaniladigan ikkita Fuzzy to'plamning syujetiga aylantiriladi. Rasmning yuqori qismida oldingi ikkita qiymatli haqiqat jadvallariga mos keladigan chizmalar ko'rsatilgan, rasmning pastki qismida esa siz aniqlagan Fuzzy operatsiyalarga muvofiq doimiy ravishda o'zgaruvchan A va B haqiqat qiymatlari oralig'ida operatsiyalar qanday ishlashi ko'rsatilgan.
Ushbu uchta funktsiyani hisobga olgan holda, siz har qanday konstruktsiyani Fuzzy to'plamlar va Fuzzy mantiqiy operatsiya VA, OR va EMAS yordamida hal qilishingiz mumkin.
|
| |
Ketma-ket kvadratik dasturlash (SQP)

|
Ketma-ket kvadratik dasturlash (SQP)
|
bet | 5/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g Ketma-ket kvadratik dasturlash (SQP)
SQP usullari chiziqli bo'lmagan dasturlash usullarining zamonaviy holatini ifodalaydi. Masalan, Schittkowski [36] ko'p sonli test muammolari bo'yicha samaradorlik, aniqlik va muvaffaqiyatli yechimlar foizi bo'yicha boshqa har qanday sinovdan o'tgan usullardan ustun bo'lgan versiyani amalga oshirdi va sinovdan o'tkazdi.
Biggs [1] , Han [22] va Pauell ( [32] va [33] ) ishlariga asoslanib , usul cheklanmagan optimallashtirish uchun qilinganidek, cheklangan optimallashtirish uchun Nyuton usulini yaqindan taqlid qilish imkonini beradi. Har bir asosiy iteratsiyada, kvazi-Nyuton yangilash usulidan foydalangan holda Lagranj funksiyasining Hessianiga yaqinlashuv amalga oshiriladi. Keyinchalik bu QP kichik muammosini yaratish uchun ishlatiladi, uning yechimi chiziqli qidiruv protsedurasi uchun qidiruv yo'nalishini shakllantirish uchun ishlatiladi. SQPning umumiy ko'rinishi Fletcher [13] , Gill va boshqalarda topilgan . [19] , Pauell [35] va Shittkovski [23] . Biroq, bu erda umumiy usul ko'rsatilgan.
GP ( 1-tenglama ) dagi muammo tavsifini hisobga olgan holda, Lagranj funksiyasining kvadratik yaqinlashuviga asoslangan QP kichik muammosini shakllantirish asosiy g'oya hisoblanadi.
2.Fuzzy logic elementlari
Fuzzy mantiqning maqsadi kirish maydonini chiqish maydoni bilan taqqoslashdir. Buni amalga oshirishning asosiy mexanizmi qoidalar deb ataladigan if-then iboralari ro'yxatidir. Barcha qoidalar parallel ravishda baholanadi va qoidalarning tartibi muhim emas. Qoidalarning o'zi foydalidir, chunki ular o'zgaruvchilar va o'zgaruvchilarni tavsiflovchi sifatlarga ishora qiladi. Qoidalarni sharhlovchi tizimni yaratishdan oldin siz foydalanishni rejalashtirgan barcha atamalarni va ularni tavsiflovchi sifatlarni belgilashingiz kerak. Suv issiq deb aytish uchun siz suv harorati o'zgarishi kutilishi mumkin bo'lgan diapazonni va issiq so'z bilan nimani nazarda tutayotganingizni aniqlashingiz kerak .
Umuman olganda, Fuzzy xulosa kiritish vektoridagi qiymatlarni sharhlovchi va ba'zi qoidalar to'plamiga asoslanib, chiqish vektoriga qiymatlarni belgilaydigan usuldir.
|
| |
A'zolik funktsiyalari - Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 7/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g A'zolik funktsiyalari
A'zolik funksiyasi (MF) kirish maydonidagi har bir nuqta 0 va 1 oralig'idagi a'zolik qiymatiga (yoki a'zolik darajasiga) qanday ko'rsatilishini belgilaydigan egri chiziqdir. Kirish maydoni ko'pincha nutq koinoti deb ataladi .
Fuzzy to'plamning eng ko'p qo'llaniladigan misollaridan biri uzun bo'yli odamlar to'plamidir. Bunday holda, nutq olami barcha potentsial balandliklardir, masalan, uch futdan to'qqiz futgacha. Uzun bo'yli so'z har qanday odamning balandligini belgilaydigan egri chiziqqa mos keladi. Agar baland bo'yli odamlar to'plamiga klassik to'plamning aniq (aniq) chegarasi berilgan bo'lsa, siz olti futdan yuqori bo'lgan barcha odamlar rasman baland bo'yli deb aytishingiz mumkin. Biroq, bo'yi bir dyuym bilan farq qilganda, bir kishini past, ikkinchisini baland deb atash aqlga sig'maydi.
Agar ilgari ko'rsatilgan farqni amalga oshirish mumkin bo'lmasa, unda baland bo'yli odamlar to'plamini aniqlashning to'g'ri yo'li qanday? Dam olish kunlarining syujetida bo'lgani kabi, quyidagi rasmda ham baland bo'lmagandan balandga o'tadigan silliq o'zgaruvchan egri chiziq ko'rsatilgan. Chiqish o'qi 0 dan 1 gacha bo'lgan a'zolik qiymati sifatida ma'lum bo'lgan raqamdir. Egri chiziq a'zolik funksiyasi sifatida tanilgan va ko'pincha µ belgisi beriladi . Misol uchun, quyidagi rasmda aniq va silliq baland a'zolik funktsiyalari ko'rsatilgan. Yuqori syujetda ikki kishi butunlay baland bo'yli yoki umuman bo'ysiz deb tasniflanadi. Pastki uchastkada silliq o'tish turli darajadagi balandlikka imkon beradi. Ikkala odamning ham bo'yi ma'lum darajada baland, lekin birining bo'yi boshqasidan sezilarli darajada pastroq. Uzun bo'yli odamning bo'yi 0,95 bo'lgan odam, albatta, baland bo'yli odamdir, lekin bo'yi 0,3 bo'lgan odam unchalik baland emas.
Subyektiv talqinlar va tegishli birliklar Fuzzy to'plamlarga kiritilgan. Agar siz "U uzun bo'yli" desangiz, baland bo'yli a'zolik funksiyasi siz olti yoshli bolani yoki katta yoshli ayolni nazarda tutayotganingizni hisobga olishi kerak. Xuddi shunday, birliklar egri chiziqqa kiritilgan, chunki "Uning bo'yi dyuymlardami yoki metrdami?" Deyishning ma'nosi yo'q.
|
| |
Qutidagi cheklovlar - Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 3/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g Qutidagi cheklovlar
Cheklangan quti muammosi shaklda
min{f( x ) shunday qilib, l ≤ x ≤ u},
|
(7)
|
Bu yerda l - pastki chegaralar vektori, u - yuqori chegaralar vektori. l ning ba’zi (yoki hammasi) komponentlari –∞ ga, u komponentlarining ba’zilari (yoki hammasi) ∞ ga teng bo‘lishi mumkin. Usul qat'iy bajarilishi mumkin bo'lgan nuqtalar ketma-ketligini yaratadi. Muvaffaqiyatli konvergentsiyaga erishishda fizibilitetni saqlab qolish uchun ikkita usul qo'llaniladi. Birinchidan, masshtabli o'zgartirilgan Nyuton qadami cheklanmagan Nyuton qadamini almashtiradi (ikki o'lchovli pastki fazoni aniqlash uchun S ). Ikkinchi,qadam hajmini oshirish uchun ko'zgulardan foydalaniladi.
Masshtabli o'zgartirilgan Nyuton qadami 7-tenglama uchun Kuhn-Tucker zarur shartlarini o'rganish natijasida yuzaga keladi ,
qayerda
D( x )= diag(∣ichidak∣− 1/2),
va v ( x ) vektori quyida har bir 1 ≤ i ≤ n uchun aniqlanadi :
Agar g i < 0 va u i < ∞ bo‘lsa, v i = x i – u i bo‘ladi.
Agar g i ≥ 0 va l i > –∞ bo‘lsa, v i = x i – l i bo‘ladi .
Agar g i < 0 va u i = ∞ bo'lsa, v i = –1
Agar g i ≥ 0 va l i = –∞ bo‘lsa, v i = 1 bo‘ladi
8- chiziqli bo'lmagan tizim tenglamasi hamma joyda ham farqlanmaydi. V i = 0 bo'lganda farqlanmaslik sodir bo'ladi . Qattiq fizibiliteni saqlab, ya'ni l < x < u ni cheklash orqali bunday nuqtalardan qochishingiz mumkin .
8-tenglamada berilgan nochiziqli tenglamalar tizimi uchun masshtabli o‘zgartirilgan Nyuton qadami s k chiziqli sistemaning yechimi sifatida aniqlanadi.
k iteratsiyada , bu yerda
ˆg=D− 1g = diag(∣ichida∣1/2)g ,
|
(10)
|
va
ˆM=D− 1HD− 1+ diag( g )Jichida.
|
(11)
|
Bu yerda J v ning Yakobiy rolini o'ynaydi v |. J v diagonal matritsaning har bir diagonal komponenti 0, –1 yoki 1 ga teng. Agar l va u ning barcha komponentlari chekli bo‘lsa, J v = diag(belgi( g )) . g i = 0 bo'lgan nuqtada v i farqlanmasligi mumkin.Jichidaii= 0shunday nuqtada aniqlanadi. Ushbu turdagi farqlanmaslik tashvishga sabab emas, chunki bunday komponent uchun v i qaysi qiymatni olishi muhim emas . Keyinchalik, | v i | bu nuqtada hali ham uzluksiz bo'ladi, lekin funksiya | v i |· g i uzluksiz.
Ikkinchi,qadam hajmini oshirish uchun ko'zgulardan foydalaniladi. (Yagona) aks ettirish bosqichi quyidagicha aniqlanadi. Bog'langan cheklanishni kesib o'tuvchi p qadam berilgan bo'lsa , p bilan kesib o'tgan birinchi bog'langan cheklovni ko'rib chiqing ; faraz qilaylik, u i chegarasi (yoki i yuqori yoki i pastki chegara). Keyin aks ettirish bosqichi p R = p i komponentdan tashqari , bu erda p R i = – p i .
|
| |
Oldindan shartli konjugat gradient usuli

|
Oldindan shartli konjugat gradient usuli
|
bet | 2/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g
Hp = – g chiziqli tenglamalarning katta, simmetrik, musbat aniq sistemalarini yechishning mashhur usuli bu Preconditioned Conjugate Gradients (PCG) usulidir. Bu iterativ yondashuv H·v ko'rinishdagi matritsa-vektor ko'paytmalarini hisoblash qobiliyatini talab qiladi, bunda v ixtiyoriy vektordir. Simmetrik musbat aniq matritsa M H uchun old shartdir . Ya'ni, M = C 2 , bu erda C -1 HC -1 yaxshi shartli matritsa yoki klasterlangan xos qiymatlarga ega matritsadir.
Minimallashtirish kontekstida siz Hessian matritsasi H nosimmetrik deb taxmin qilishingiz mumkin. Biroq, H faqat kuchli minimallashtiruvchining qo'shnisida ijobiy aniq bo'lishi kafolatlanadi. PCG algoritmi manfiy (yoki nol) egrilik yo'nalishiga duch kelganda chiqadi, ya'ni d T Hd ≤ 0 . PCG chiqish yo'nalishi p - salbiy egrilik yo'nalishi yoki Nyuton tizimi Hp = - g uchun taxminiy yechim . Har qanday holatda ham, p ishonch-mintaqa yondashuvida ishlatiladigan ikki o'lchovli pastki bo'shliqni aniqlashga yordam beradi, chiziqli bo'lmagan minimallashtirish uchun ishonchli mintaqa usullari .
Chiziqli cheklovlar cheklanmagan minimallashtirish uchun tasvirlangan vaziyatni murakkablashtiradi. Biroq, ilgari tasvirlangan asosiy g'oyalar toza va samarali tarzda amalga oshirilishi mumkin. Optimallashtirish asboblar to'plamidagi ishonchli mintaqa usullari qat'iy amalga oshirilishi mumkin bo'lgan iteratsiyalarni yaratadi.
Umumiy chiziqli tenglik cheklangan minimallashtirish masalasi yozilishi mumkin
bu yerda A m -by- n matritsa ( m ≤ n ). Ba'zi Optimization Toolbox echuvchilar A T ning LU faktorizatsiyasiga asoslangan texnikadan foydalangan holda qat'iy chiziqli bog'liqliklarni olib tashlash uchun A ni oldindan ishlov beradi [46] . Bu yerda A m darajali deb faraz qilinadi .
5-tenglamani yechishda foydalaniladigan usul cheklanmagan yondashuvdan ikkita muhim jihatdan farq qiladi. Birinchidan, siyrak eng kichik kvadratlar pog'onasidan foydalanib, boshlang'ich amalga oshirilishi mumkin bo'lgan x 0 nuqtasi hisoblanadi, shuning uchun Ax 0 = b . Ikkinchidan, taxminiy qisqartirilgan Nyuton qadamini (yoki A ning nol fazosida manfiy egrilik yo'nalishini ) hisoblash uchun PCG algoritmi Reduced Preconditioned Conjugate Gradients (RPCG) bilan almashtiriladi, [46] ga qarang. Asosiy chiziqli algebra bosqichi shakl tizimlarini echishni o'z ichiga oladi
qayerda˜Ataxminan A ( A ning kichik nollari nolga o'rnatiladi, agar daraja yo'qolmasa) va C H ga nisbatan siyrak simmetrik musbat-aniq yaqinlikdir , ya'ni C = H . Batafsil ma’lumot uchun [46] ga qarang .
|
| |
fmincon Faol to'plam algoritmi - Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Muhammad al‑xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 4/11 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 249,42 Kb. | | #260638 |
Bog'liq pbcTjQw8uRMUDHAn PArOWXTeagvh3-g fmincon Faol to'plam algoritmi Kirish
Cheklangan optimallashtirishda umumiy maqsad muammoni keyinchalik hal qilinishi va iterativ jarayonning asosi sifatida ishlatilishi mumkin bo'lgan osonroq kichik muammoga aylantirishdir. Dastlabki usullarning katta sinfiga xos xususiyat cheklash chegarasiga yaqin yoki undan tashqarida bo'lgan cheklovlar uchun jarima funksiyasidan foydalanib, cheklangan muammoni asosiy cheklanmagan masalaga tarjima qilishdir. Shu tarzda chegaralangan masala chegaralangan (ketma-ketlik) chegaralangan masalaga yaqinlashuvchi parametrlangan cheklanmagan optimallashtirishlar ketma-ketligi yordamida hal qilinadi. Ushbu usullar endi nisbatan samarasiz deb hisoblanadi va ularning o'rnini muammoni hal qilishga qaratilgan usullar egalladiKarush-Kun-Taker (KKT) tenglamalari. KKT tenglamalari cheklangan optimallashtirish muammosi uchun optimallik uchun zarur shartlardir. Muammo deb ataladigan bo'lsaqavariq dasturlash masalasi, ya'ni f ( x ) va G i ( x ), i = 1,..., m , qavariq funksiyalar bo'lsa, KKT tenglamalari global yechim nuqtasi uchun ham zarur, ham etarli.
GP ( 1-tenglama ) ga ishora qilib , Kuhn-Tucker tenglamalari quyidagicha ifodalanishi mumkin.
∇ f(x∗)+m∑i = 1li⋅ ∇Gi(x∗)li⋅Gi(x∗)li= 0= 0 , i = 1 , ... , mBu≥ 0 , i = mBu+ 1 , ... , m ,
|
(12)
|
1-tenglamadagi dastlabki cheklovlarga qo'shimcha ravishda .
Birinchi tenglama maqsad funktsiyasi va yechim nuqtasidagi faol cheklovlar o'rtasidagi gradientlarning bekor qilinishini tavsiflaydi. Bekor qilinadigan gradientlar uchun Lagrange ko'paytmalari ( l i , i = 1,..., m ) maqsad funktsiyasi va cheklash gradientlari kattaligidagi og'ishlarni muvozanatlash uchun zarur. Ushbu bekor qilish operatsiyasiga faqat faol cheklovlar kiritilganligi sababli, faol bo'lmagan cheklovlar ushbu operatsiyaga kiritilmasligi kerak va shuning uchun 0 ga teng Lagrange ko'paytmalari beriladi. Bu oxirgi ikki Kuhn-Tucker tenglamalarida aniq ko'rsatilgan.
KKT tenglamalarini echish ko'plab chiziqli bo'lmagan dasturlash algoritmlariga asos bo'ladi. Ushbu algoritmlar to'g'ridan-to'g'ri Lagrange multiplikatorlarini hisoblashga harakat qiladi. Cheklangan kvazi-Nyuton usullari kvazi-Nyuton yangilash protsedurasidan foydalangan holda KKT tenglamalari bo'yicha ikkinchi darajali ma'lumotlarni to'plash orqali superchiziqli yaqinlashuvni kafolatlaydi. Ushbu usullar odatda ketma-ket kvadratik dasturlash (SQP) usullari deb ataladi, chunki QP kichik muammosi har bir asosiy iteratsiyada hal qilinadi (shuningdek, iterativ kvadratik dasturlash, rekursiv kvadratik dasturlash va cheklangan o'zgaruvchan metrik usullar sifatida ham tanilgan).
Algoritm 'active-set'katta hajmli algoritm emas; Katta o'lchamli va o'rta miqyosli algoritmlarga qarang .
|
| |
Balans
  
2 - Toshkent moliya instituti statistika

|
Toshkent moliya instituti statistika
|
bet | 205/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1
Ushbu schyotning resurs tomonida norezident birliklarning kapital xarakterdagi majburiyatlarining va o’z kapitalining o’zgarishi qayd etiladi. Foydalanilishi tomonidan esa, ularning kuzatilayotgan davrda sotib olgan va sotib yuborgan ishlab chiqarilmagan aktivlarining ayirmasi miqdori yoziladi.
Majburiyatlardagi o’zgarishlar «Tashqi dunyo»ga berilgan kapital transfertlar ko’rsatkichi yordamida tavsiflanadi. Bu transfertlarga quyidagilar taalluqli:
«Xususiy kapitaldagi o’zgarishlar» ko’rsatkichi kapital transfertlar (berilgan va olingan) va joriy tashqi balans bo’yicha operatsiyalar yakunini ifodalaydi. Uning miqdori joriy operatsiyalar tashqi balansi qoldig’i va «Tashqi dunyo»ning kapital transfertlariga asoslanib aniqlanadi. Olingan natija yordamida mazkur mamlakatning boshqa mamlakatlar bilan o’zaro munosabat qilishda qay darajadagi xususiy kapital resursiga ega ekanligiga baho beriladi.
Bu natija qoniqarli yoki qoniqarsiz bo’lishi mumkin. Qoniqarli natija mazkur mamlakatning chet el aloqalari evaziga o’zining aktivlarini jamg’arish imkoniyatiga ega ekanligini bildirsa, salbiy natija boshqa mamlakatlarning mazkur mamlakat oldidagi majburiyatlarni uzish uchun zarur bo’lgan resurslar miqdorini anglatadi.
Kapital schyotining chap qismida joriy tashqi balans to’g’risida ma’lumotlar keltiriladi. Bu ma’lumotlar birlamchi daromadlar va joriy transfertlar tashqi schyotidan olinadi.
Dunyoning boshqa mamlakatlari (yoki tashqi operatsiyalar) schyotlari tarkibida
«Moliyaviy schyot» alohida o’ringa ega. U quyidagi qo’rinishga ega:
|
| |
Mahsulotlarning ishlab chiqarish tannarxi

Ko‘rsatkichlar nomi
|
Satr kodi
|
1-yil
(kalendar yil)
|
2-yil
(kalendar yil)
|
Jami
|
daromadlar (foyda)
|
xarajatlar (zararlar)
|
daromadlar (foyda)
|
xarajatlar (zararlar)
|
daromadlar (foyda)
|
xarajatlar (zararlar)
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
Mahsulot (ish, xizmat)larni sotishdan tushgan tushum
|
001
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Qo‘shilgan qiymat solig‘i
|
002
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishdan sof tushum (satr. 001 – 002)
|
010
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Sotilgan mahsulot (tovar, ish va xizmat) larning tannarxi
|
020
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Mahsulot (tovar, ish va xizmat) larni sotishning yalpi foydasi (zarari) (satr. 010 – 020)
|
030
|
|
|
|
|
|
|
Davr xarajatlari, jami (satr. 050 + 060 + 070), shu jumladan:
|
040
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Sotish xarajatlari
|
050
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Ma’muriy xarajatlar
|
060
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Boshqa operatsion xarajatlar
|
070
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Asosiy faoliyatning boshqa daromadlari
|
090
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Asosiy faoliyatning foydasi (zarari) (satr. 030 – 040 + 090)
|
100
|
|
|
|
|
|
|
Moliyaviy faoliyatning daromadlari, jami (satr. 120 + 130 + 140 + 150 + 160), shu jumladan:
|
110
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Dividendlar shaklidagi daromadlar
|
120
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Foizlar shaklidagi daromadlar
|
130
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Moliyaviy ijaradan daromadlar
|
140
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Valyuta kursi farqidan daromadlar
|
150
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Moliyaviy faoliyatning boshqa daromadlari
|
160
|
|
x
|
|
x
|
|
x
|
Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar (satr. 180 + 190 + 200 + 210), shu jumladan:
|
170
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Foizlar shaklidagi xarajatlar
|
180
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Moliyaviy ijara bo‘yicha foizlar shaklidagi xarajatlar
|
190
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Valyuta kursi farqidan zararlar
|
200
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Moliyaviy faoliyat bo‘yicha boshqa xarajatlar
|
210
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Umumxo‘jalik faoliyatining foydasi (zarari) (satr. 100 + 110 – 170)
|
220
|
|
|
|
|
|
|
Favquloddagi foyda va zararlar
|
230
|
|
|
|
|
|
|
Foyda solig‘ini to‘lagunga qadar foyda (zarar) (satr. 220 +/– 230)
|
240
|
|
|
|
|
|
|
Foyda solig‘i
|
250
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Foydadan boshqa soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar
|
260
|
x
|
|
x
|
|
x
|
|
Hisobot davrining sof foydasi (zarari) (satr. 240 – 250 – 260)
|
270
|
|
|
|
|
|
|
Loyihalash. Ishdan maqsad

Loyihalash. Ishdan maqsad
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,51 Mb.
#236278
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Loyihalash. Ishdan maqsad
Download
0,51 Mb.
Matnni ko'rish
. show ip route buyrug‘i orqali marshrutizatorlardagi jadvalni 
tekshiramiz

3.1.3.
Marshrutizatorlarda qo‘shni qurilmalarni ulanganligini
tekshiring
3.2. vazifani bajarish ketma ketligi
EIGRP masofa-vektor marshrutizatsiya protokolini sozlashni o’rganish.
–
tarmoq topologiyasini 2-rasm bo‘yicha o‘rganing
–
R0, R1 va R2 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va
tekshiring
–
EIGRP protokolini sozlang va tekshiring
–
har bir marshrutizatorning marshrutizatsiya jadvalini o‘rganing
2 - rasm.
Tarmoq topologiyasi
Kompyuterlarga 2-rasmda ko’rsatilgan toplogiya bo’yicha
IP manzillarni
kiriting.
a)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R0
Router(config)#router eigrp 1
Router(config)#eigrp router-id 2.2.2.2
Router(config)#network 192.168.10.0 0.0.0.255
Router(config)#network 12.12.12.0 0.0.0.3
Router(config)#exit
b)
R1 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R1
c)
R2 marshrutizatorning konfiguratsiyasini sozlaymiz.
Router(config)#hostname R2
R2(config)#router eigrp 1
R2(config-router)#eigrp router-id 1.1.1.1
R2(config-router)#network 10.10.10.0 0.0.0.3
R2(config-router)#network 192.168.20.0 0.0.0.255
R2(config-router)#network 11.11.11.0 0.0.0.3
R2(config-router)#exit
3.3. vazifani bajarish ketma ketligi
OSPFv3 dinamik marshrutizatsiya protokolini sozlashni o’rganish.
–
tarmoq topologiyasini 3-rasm bo‘yicha o‘rganing
–
R1, R2 va R3 marshrutizatorlarining interfeyslarini sozlang va
tekshiring
–
OSPFv3 protokolini sozlang va tekshiring
–
har bir marshrutizatorning marshrutizatsiya jadvalini o‘rganing
3-rasm. Tarmoq topologiyasi
Kompyuterlarga 3-rasmda ko’rsatilgan toplogiya
boyicha IP manzillarni
kiriting.
1.
Marshrutiztorning interfeyslariga variant bo‘yicha manzillarni sozlang.
Import kvota - Toshkent moliya instituti statistika

|
Toshkent moliya instituti statistika
|
bet | 201/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1Import kvota - bu har yili mamlakatga keltirishga ruxsat berilgan xorijiy mahsulot hajmini miqdor jihatdan cheklab qo’yishdir. Davlat mamlakatga mahsulot keltirishga ijozat beruvchi litsenziyani cheklangan miqdorda beradi va litsenziyasiz importni taqiqlaydi.
Litsenziyali import hajmi ichki bozordagi talabdan kam bo’lsa, kvota faqat import hajmini kamaytirib qolmaydi, shu bilan birga ichki bozordagi narxlarning litsenziya egalari xorijda tovar sotib olgan jahon bozoridagi narxlardan oshib ketishiga olib boradi. Shu jihatdan qaraganda import kvotalari tarif cheklashlariga o’xshashdir.
Davlat tomonidan tartibga solish tadbiri sifatida kvotalash:
to’lov balanslarini muvofiqlashtirish;
ichki bozorda talab va taklifni balanslashtirish;
xalqaro muzokaralarda o’zaro kelishuvga erishish uchun qo’llaniladi.
O’zbekistonda kvotalash xalq ite’mol mollarini va strategik xom ashyoning muhim turlarini olib chiqishni chegaralash usuli sifatida qo’llanilmoqda.
Import kvota mahsulotlarning ta’rif stavkasini oshirishga qaraganda jozibaliroqdir, chunki ta’rif stavkani ko’tarish faqat xalqaro savdo bitimlarini tuzish yo’li bilan amalga oshiriladi. Davlatning o’zi buni bajarish uchun har doim vakoltga ega emas. Kvota malakat ichki bozoridagi muayyan tarmoq mahsulotiga bo’lgan raqobatni susaytiradi.
Kvotalash faqat mahsulot oqimlarini emas, balki ishchi kuchi oqimlarini ham tartibga solishda qo’llaniladi. Ko’pgina rivojlangan mamlakatlar ichki mehnat bozorini himoyalash maqsadida xorijdan ishchi kuchi importiga kvotalar o’rnatadi. Bu jarayonni baholash import kvotaning darajasi (KI) va indeksini (Ji) hisoblash yordamida amalga oshiriladi.
Tashqi savdo oboroti (TSO) eksport (E) va import (I) yig’indisidan tashkil topadi:
ТСО Э И
Uning hajmi oldi-sotdi bo’ladigan tovarlar va xizmatlarning umumiy miqdori va ularning narxiga bog’liq. Oborot ikki usulda hisoblanadi: 1) absolyut miqdorda, masalan, shuncha milliard dollarga teng deb olinadi; 2) nisbiy miqdorda, ya’ni u yaratilgan va ishlatiladigan mahsulotlarning shuncha foizini tashkil qiladi deb qaraladi. Mamlakat jahon bozorida qanchalik faol qatnashsa, uning tashqi savdo oboroti shunchalik katta bo’ladi.
ТСО Э И
Eksport bilan import o’rtasidagi tafovut savdo qoldig’ini ( ТСО ) beradi:
Agar eksport importdan ko’p bo’lsa, u holda tashqi savdo qoldig’i musbat, aksincha, ya’ni eksport importdan kam bo’lsa, u holda savdo qoldig’i manfiy bo’ladi. Keyingi holat tashqi balansining defitsitli, ya’ni taqchilli balans ekanligidan dalolat beradi.
Eksportning oshishi sotuvchi mamlakat YaIMning ko’payishiga, importning ko’payishi esa YaIMning kamayishiga olib keladi. Umuman tovarlar eksporti ularni ishlab chiqarishga nisbatan, tovarlar importi esa ularni iste’mol etishga nisbatan tezroq o’sib borishi lozim. Iqtisodiyotda ana shunday qoida bor.
Eksport va import o’rtasidagi nisbatlarni turli yondashuvlarda statistik tahlil qilish maqsadida quyidagi ko’rsatkichlar hisoblanadi (17.2-jadval).
|
| |
JB=TB+(BDQ+ - Toshkent moliya instituti statistika

|
Toshkent moliya instituti statistika
|
bet | 204/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1JB=TB+(BDQ+JT)
bu erda,
TB - tovar va xizmatlarning tashqi balansi;
BDQ - birlamchi daromadlar qoldig’i;
JT - joriy transfertlar qoldig’i.
Har ikkala qoldiq jadvaldagi birlamchi daromadlar va joriy transfertlarning tashqi schyotiga tegishli bandlar va ulardagi o’zgarishlar asosida aniqlanadi.
Bu ko’rsatkich qoniqarli yoki qoniqarsiz bo’lishi mumkin. Qoniqarli balans tashqi dunyo mamlakatlari bilan bo’lgan joriy amaliy operatsiyalar natijasida hosil bo’lgan qo’shimcha daromadni va shu operatsiyalar bo’yicha defitsit qo’lamini ifodalaydi. Qoniqarsiz balans esa shu ko’rsatkichlarning aksini xarakterlaydi.
Jamg’armaning tashqi schyoti qo’ydagi schyotlarni o’z ichiga oladi:
kapital schyoti;
moliyaviy schyot;
aktivlardagi turli o’zgarishlar schyoti;
qayta baholash schyoti.
Kapital schyotida rezidentlar va norezidentlar o’rtasida bo’ladigan kapital transfertlar oqimi va tiklanmaydigan nomoliyaviy aktivlar munosabatlari hisobga olinadi.
17.3-sxema
Tashqi dunyo kapital xarajatlar schyoti
-
Aktivlardagi o’zgarishlar (foydalanilishi)
|
Majburiyatlardagi va xususiy kapitaldagi o’zgarishlar (resurslar)
|
Er va boshqa noishlab chiqarish aktivlari sof xaridi
Saldo:
sof kreditlash
sof qarz olish
|
2
-
|
Joriy to’lov balansi
Kapital transfertlari
olinadigan (+)
to’lanadigan (-)
|
-1
4
-1
|
|
|
| |
vazifani bajarish ketma ketligi

R3_SAMARKAND(config)# ip route 40.0.2.0 255.255.255.0
40.0.3.2
R3_SAMARKAND (config)# ip route 40.0.0.0 255.255.255.0 40.0.3.2
Show run buyrug‘i orqali har bir marshrutizatorning konfiguratsiyasini
tekshiring va marshrutizatorlar orasida aloqa bor yoki yo‘qligini test qilib
tekshiring.
Savdo-sotiq - Toshkent moliya instituti statistika

|
Toshkent moliya instituti statistika
|
bet | 199/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1Savdo-sotiq xalqaro iqtisodiy munosabatlarda etakchi o’rinda turadi va bu jahon bozorida o’z ifodasini topadi. Jahon bozori-xalqaro mehnat taqsimoti orqali bir- birlariga bog’langan turli mamlakatlar o’rtasidagi barqaror oldi-sotdi munosabatlaridir.
Bugungi kunda jahon savdosiga faqatgina yuqori o’sish sur’atlarigina emas, balki tarmoq va hududiy tuzilishidagi o’zgarishlar ham xosdir. Bu o’zgarishlarni ikkita holat bilan izohlash mumkin.
Birinchidan, xalqaro savdo tarkibida xom ashyo, yonilg’i, oziq-ovqat mahsulotlarining hissasi kamaymoqda. Ilm talab sohalarining mahsulotlari va
Bu erda David Rikardoning «nisbiy ustunlik» qonuniga amal qilinadi. Bu qonun mamlakatda barcha kuchni shu erda nisbatan kqproq samaradorlikka ega tovarlarni ishlab chiqarishga qaratish va ularni eksport qilib, qrniga-qrin qzi juda kam ustunlikka ega bqlgan tovarlarni olib kelish foydaliroq ekanini tasdiqlaydi.
xizmatlarining hissasi esa ortib bormoqda. Birgina «Nou-xau» savdosining xalqaro savdo oborotidagi salmog’i 10 foizga yaqinlashdi.
Ikkinchidan, tayyor mahsulotlar va xizmatlar bozoridagi o’rinlar nisbati o’zgarmoqda. Jahon yalpi eksportida AQSh hissasining pasayishi va aksincha, Yaponiya, Germaniya, yangi industrial davlatlar hamda ayrim rivojlanayotgan davlatlar hissalarining ortib borishida namoyon bo’lmoqda.
O’zbekistonning tashqi savdo oboroti 2003 yilda 6,7 mlrd. AQSh dollarini tashkil etib, 2002 yilga nisbatan 17,3 %ga ko’paydi.
Ishlab chiqarishning xalqaro kooperatsiyalashuvi xalqaro mehnat taqsimotining asosiy rivojlanish yo’nalishlaridan hisoblanadi. Bunday kooperatsiyaning asosi bo’lib ishlab chiqarish kuchlarining o’sish darajasi va mamlakat ichida yoki tashqarisida bo’lishidan qat’iy nazar alohida korxonalar o’rtasida barqaror xo’jalik aloqalarining shakllanishidir.
Xalqaro iqtisodiy aloqalarda davlatlararo kapital migratsiyasi, uni taqsimlash barqaror o’sishni faol omili bo’lib xizmat qiladi. Iqtisod baynalmilallashgan sari kapital faoliyati milliy doiradan chiqib xalqaro mazmun kasb etadi. Mamlakatlararo kapital eksporti yuz beradi.
Pul jamg’armalarining investitsiyalarga aylanishi kapitalning xalqaro miqyosdagi migratsiyasini anglatadi. Bu migratsiya quyidagi shakllarda bo’lishi mumkin:
pul mablag’lari, maqsadli bank omonotlari, paylar, aktsiyalar, sug’urta guvohnomalari va boshqa qimmatli qog’ozlar;
harakatlanuvchi asosiy kapitallar, shu jumladan texnologiyalar;
mualliflik huquqlari va boshqa intellektual boyliklar.
Xalqaro miqyosda kapital ortidan ish kuchi ham harakatga keladi. Ish kuchining dunyo uzra ko’chib yurishi ish kuchining xalqaro migratsiyasi deyiladi. Migratsiya oqimi ish kuchi ortiqcha bo’lgan mamlakatlardan unga talab bor mamlakatlar tomon yo’nalgan bo’ladi. U kishilarni bir mamlakatdan boshqasiga ishlab kelish uchun yoki tamomila o’sha erda qolish uchun ko’chib borishni bildiradi. Migratsiya muntazam tus olib, jahon ish kuchi bozorini shakllantirgan.
|
| |
BOB. TAShQI IQTISODIY ALOQALAR STATISTIKASI

|
BOB. TAShQI IQTISODIY ALOQALAR STATISTIKASI
|
bet | 198/206 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #129927 |
Bog'liq 4-Statistika-2004-darslik-X.Shodiev-1
Tashqi iqtisodiy aloqalar to’g’risida tushuncha
Bozor iqtisodiyoti, xususan, makroiqtisodiyot ochiq iqtisodiyotdir. U mamlakatlararo iqtisodiy aloqalarni talab qiladi. Bunday iqtisodiy aloqalar bo’lish zaruriyatini esa xalqaro mehnat taqsimoti belgilaydi. Chunki xalqaro mehnat taqsimoti iqtisodiy naflik qoidasidan kelib chiqadi. Qaysi mahsulotni ishlab chiqarish va eksport qilish qulay bo’lsa, shu mahsulot boshqa mamlakatlarga etkazilib beriladi. Nimani mamlakat ichida ishlab chiqarish o’rniga uni tashqaridan keltirish arzonga tushsa, shu tovar import qilinadi.
Shunga binoan ayrim mamlakatlar ma’lum turdagi tovarlarni, butlovchi qismlar va detallarni ishlab chiqarishga ixtisoslashadi va ularni boshqalarga etkazib berib, jahon bozoridan o’ziga kerakli tovar va xom ashyoni oladi. Bunday ixtisoslashuv mamlakatlarning tabiiy sharoiti, ishlab chiqarish tajribasi va taraqqiyot darajasi bilan belgilanadi.
Qaysi bir mamlakatda qaysi tovarlarni sifatli va kam xarajat bilan yaratish uchun imkon bo’lsa, shu soha rivoj topadi. Bunday rivojlanish mazkur mamlakatning resurslariga ham bog’liq. Masalan, Quvayt uchun neftni, Yaponiya uchun kompyutr va mashinalarni, AQSh uchun samolyotlarni, Hindiston va Pokiston uchun choyni, O’zbekiston uchun paxtani eksport qilish qulay ekan, ular shuni afzal ko’rishadi.
Shunday qilib, tashqi iqtisodiy aloqa - bu turli mamlakatlar o’rtasidagi iqtisodiy munosabatlar bo’lib, iqtisodiy naf ko’rish maqsadida olib boriladi. Bu munosabatlar quyidagi shakllarda bo’ladi:
|
| |
Masalani yechish bo‘yicha namunalar

|
Masalani yechish bo‘yicha namunalar
|
bet | 19/43 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #231933 |
Bog'liq O\'quv qo\'llanma (2)Masalani yechish bo‘yicha namunalar
9.1-Masala. Nasos dizel yoqilg'isini yetkazib beradi (ρ = 840 кг/м3, ν=5,5∙10-6 m2/s) oqim tezligi Q =16 dm3/s bo'lgan quyi rezervuardan yuqoriga, rezervuarlardagi suyuqlik yuzalariga bosim bir xil bo'ladi. Yoqilg'i ko'tarish balandligi H =20 m,
H1 = 3m. Yengil neft mahsulotlari uchun filtr va vanna assimilyatsiya chizig'iga lв =10м, dв=125mm), tushirish liniyasiga o'rnatiladi.( lн =800 m, dн=100mm) mahalliy qarshiliklarning ekvivalent uzunligi uning haqiqiy uzunligining 5% ga teng deb hisoblanadi. Barcha quvurlar yangi payvandlangan.
9.4-Rasm.
Belgilang:
1) nasos tomonidan yaratilgan bosim va uning foydali quvvati;
2) assimilyatsiya chizig'ining oxirida nasosdan oldin o'rnatilgan asbob turi (manometr yoki vakuum o'lchagich) .
Yechim
Hна bosimini aniqlash uchun biz boshlang'ich 1 – 1 va oxirgi 3-3 jonli oqim uchastkalari uchun bosimlar muvozanati tenglamasini yozamiz :
Bu yerda indeks assimilyatsiya chizig'iga va н-mos ravishda tushirish chizig'iga ishora qiladi.
2. Ushbu tenglamaga kiritilgan noma’lum miqdorlarni toping.
Assimilyatsiya liniyasi uchun:
m/s;
turbulent rejim.
Qarshilik zonasini o'rnating.
Ilova. 1 Δ = 0,05 mm. Keyin
bular. qarshilik zonasi - gidravlik jihatdan qo'pol quvurlar.
Keling, mahalliy qarshilik koeffitsiyentlarining qiymatlarini aniqlaymiz (2-ilovaga muvofiq). Filtr uchun ζф = 1,7, valf uchun ζз= 0,15; ∑ζв= 1,85.
Bo'shatish liniyasi uchun:
m.
2.2.14 ) tenglamadan bizda:
H va h 1-3 (taxminan 0,3%) bilan solishtirganda ahamiyatsiz ekanligini ko'ramiz. ularning summalari).
4. (2.2.13) ga binoan nasosning foydali quvvatini aniqlang:
kVt.
5. Nasosga o'rnatilgan qurilma turini aniqlang ( 2-2- bo'limda ) . Buning uchun 1 - 1 va 2 - 2 bo'limlar uchun Bernulli tenglamasini tuzamiz .
qayerda
kPa.
Agar p a - p 2 - qiymat salbiy, keyin р2 > ра va ра – р2 = 21,3 kPa - haddan tashqari bosim. Shuning uchun 2 - 2 bo'limda bosim o'lchagich o'rnatilgan .
9.2-misol. Kerosin (ρ=780 kg/m 3 , ν = 1,5∙10-6 m2/s) rezervuardan rezervuarlarni yuklash uchun ko'targichga keladi. Idishdagi suyuqlik sathining tekislash belgilari va ko'taruvchidan suyuqlik chiqishining kesishishi o'rtasidagi farq z 1 - z 2=8 m, quvurlar (l=300m, d=205 mm) o'rtacha zanglagan payvandlangan po'latdir. Mahalliy qarshiliklar rasmda ko'rsatilgan.
Kerosin iste'molini aniqlang.
|
| |
-Rasm


Yechim - Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash

|
Neft gazni qayta ishlash obyektlari kafedrasi neft, neft mahsulotlarini va gazlarni tashish va saqlash
|
bet | 20/43 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,51 Mb. | | #231933 |
Bog'liq O\'quv qo\'llanma (2)9.5-Rasm
Yechim
р1 = р2 = Ра, υ1 ≈ 0 deb faraz qilib, 1 - 1 va 2 - 2 bo'limlar uchun Bernulli tenglamasini tuzamiz :
yoki
(9.2)
2. Ilovadan foydalanish. 1 va 2, biz Δ va ∑ζ ni aniqlaymiz:
mm;
Bu yerda ζвх, ζуг, ζзад mos ravishda birlashtiruvchi tirsaklar va klapanlarning trubasiga kirishning mahalliy qarshiligi koeffitsiyentlari.
3. Suyuqlik past viskoziteli (suv uchun ν ≈ 10-6 m2 /s) va ekvivalent quvur g’adir budurligi sezilarli bo'lgani uchun (1-ilovaga qarang), kvadratik qarshilik zonasini qabul qilamiz va masalani analitik tarzda hal qilamiz.
Bunday holda, α ≈ 1 (turbulent rejim), keyin
4. Topilgan qiymatlarni (2.2.15) tenglamaga qo'yib, uni y 2 ga yechsak , quyidagilarga erishamiz:
m / s.
5. Keling, kvadratik qarshilik zonasi taxminining to'g'riligini tekshiramiz .
Faraz to'g'ri, chunki R e > 500 .
6. Suyuqlikning oqish tezligini aniqlang:
9.3-misol. Shaklda ko'rsatilganidek. 2.2.19 sifonli drenaj ( l = 50 m, d = 100 mm, D = 0,06 mm) yoqilg'i bilan ta'minlangan (ρ = 840 kg / m 3 , ν = 5,5 10 -6 m 2 / s) rezervuarlardagi darajadagi belgilar farqi bilan H1= 138 m.. Yengil neft mahsulotlari uchun filtr, ikkita tizza va drenajda valf mavjud; H 2= 3 m, H 2= 2 m, nasos haroratida to'yingan bug 'bosimi рп = 1 kPa, p a= 10 5 Pa.
|
| |