nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ПРИМЕНЕНИЯ - download

| Область применения эцп профессионал Используется для работы на следующих порталах 25,23 Kb. 2 | o'qib |
| Область применения эцп ключ директора Используется для работы на следующих порталах 25,2 Kb. 2 | o'qib |
| Область применения эцп физическим лицам «Государственная библиография» Российской книжной палаты (Обязательный электронный экземпляр) online bookchamber ru 14,32 Kb. 1 | o'qib |
| «Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning 6,55 Mb. 539 | o'qib |
| Организация применения дистанционных образовательных технологий в инклюзивном образовании Inklyuziv ta’limda masofaviy ta’lim texnologiyalaridan foydalanishni tashkil etish algoritmlari va metodlari 133,9 Kb. 7 | o'qib |
| Muhammad Al-Хorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari universiteti Urganch filiali Mavzu: Исследование применения Data Mining в области биометрии для обеспечения безопасности Исследование 134,68 Kb. 1 | o'qib |
| Information technologies, networks and telecommunications Swot-анализ: методики проведения и возможности применения на российских предприятиях / А. Н. Гвозденко // Маркетинг и маркетинговые исследования. 2016. № С. 144-156 102,74 Kb. 2 | o'qib |
| Виды сварки плавлением: сущность, область применения Payvandlash jarayonlari: gost 11969-79 termoyadroviy payvandlash uchun asosiy qoidalar, belgilar 6,36 Mb. 1 | o'qib |
| Yig’ma temirbeton konstruksiyalar vositasida bir qavatli sanoat binolarini barpo etish texnologiyasi Aviy qurilish materiallarini ishlatish texnologiyasi (knauf butlovchi tizimlari jamlanmasi) технология применения современных строительных материалов 13,45 Mb. 7 | o'qib |
| Физические основы применения ультразвука в медицине Ko‘rshapalaklarning zulmatda shubhasiz uchishining sababi inson qulog‘iga eshitilmaydigan tovush tebranishlaridir, degan faraz oxirida aytildi. Xviasr italyanSpalanzaniBiroq, uning amaliy tasdiqlanishi uchun bir yarim asr kerak bo'ldi 318,12 Kb. 4 | o'qib |
TEMIR YO’L KESISHMALARIDA POEZDLAR HARAKATI HAVFSIZLIGI

|
TEMIR YO’L KESISHMALARIDA POEZDLAR HARAKATI HAVFSIZLIGI
|
bet | 80/90 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 5,64 Mb. | | #148663 |
Bog'liq Китоб 1-қисм17. TEMIR YO’L KESISHMALARIDA POEZDLAR HARAKATI HAVFSIZLIGI
17.1. Temir yul kesishmalarida sodir boladigan avariyalalar sabablari
Yo’l kurilishi va rekonstruksiyasida avtomobil transportining zur berib rivojlanishi shunga olib keldiki, butun dunyodagi timir yul kesishmalarida avtomobil va poezdlarning to’qnashuvi , ulim holatdlarga, insonlarni jarohatlanishi kabi murakkab vaziyatlarni yuzaga kelish muammolari paydo boldi.
Avtotransporlarni poezdlar va harakatdagi sostavlar-tizimlari bilan tuqnashishlarining asosiy sabablari quydagilardir:
1. Avtomobil’ning o’z vaqtida kesishmalarni ta’qiqlovchi kursatmalar beruvchi signalizasiya paytida kesib utishi;
2. Avtomobolning o’z vaqtida tohtataolmasligi, buning natijasida avtomobil kesishmalarining хavfli joyda qolib ketadi;
3. Хaydovchilar doimo boshqarishni eplay olishmaydi, natijada avtomobil’ shlagbaum orasida tiqilib qolishi.
4. Ayrim kesishmalar qo’pol nosozliklar bilan ekspluatasiya qilinadi, kesishmalar belgilar bilan ta’minlanmagan bo’ladi, signal vositalari bo’lmaydi, kesishmalar yaqinida murakkab “o’q chizig’i” yoki taqsimlovchi uskunalarning bulmasligi, yoki utish joylarni tor bo’lishi (6 dan 7m. gacha).
5. Avtomobil’ yo’llarning yomon holati (yo’llardagi o’nqir-cho’nqirlik) mistaхkamlanmagan yo’l cheti, yo’lining gorizontal belgilarini bo’lmasligi va х-o.
6. Temir yo’l kesishmalaridagi ayrim navbatchilar o’zlarining хizmat majburiyatlarini yaхshi bilishmaydi, хizmat vaqtida tartibsizlikka yo’l qoyishadi.
7. Temir yo’l kesishmalaridagi boshqalarning avtomobillar va poezdlar to’qnashuvi to’g’risida profilaktika ishlari o’tkazilishi sustligi; asosan:
a) yo’l holatlarini baholashda хatoliklarga yshl qo’ymaslik;
b) signal va svetoforlarning ogohlantiruvchi talablariga amal qilish;
v) Transport vositasini boshqarishda haydovchi tomonidan shoshma-shosharlik, o’zini bosib olmaslik, diqqatsizlik, ayrim holatlarda jinoiy befarqliklarga yo’l qo’ymaslik;
g) Chorraхalar va kesishmalarda alohida diqqatini jamlash;
8. Avariyalarning (kesishmalarda yo’l harakati avariyalarning) kesib chiqishiga quydagi omillar ta’sir qiladi:
a) kesishmalar soning ko’pligi;
b) Temir yo’l va avtomobil’ yo’llarining haddan ziyod ko’pligi;
v) Ko’pchilik kesishmali temir yo’llar va avtomobil’ yo’llarining bir hil darajada turishi;
g) Transport harakatining tig’izligi;
d) bitta kesishmaga to’g’ri keluvchi ko’p mikdordagi avtomobillar soni (tarnsport vositalarining kesishmalar soniga nisbati).
e) kesishmalarni boshqarish masalalari vasignalizasiya bilan jihozlanmaganligi;
j) bir-biriga ta’sir qiluvchi avtoulovlar harakati intensivligi (kuchi).
Harakat havfsizligini darajasini pasiytiruvchi sub’ektiv omillarga, birinchi o’rinda boshqarilmaydigan kesishmalar va ekspluatasion nosoz kesishmalar, hamda normativ aktlar talablariga javob bermaydigan kesishmalar, shu hsibda harakat havfsizligini rahna soluvchi nosoz transport vositalari kiradi.
|
| |
ism@xizmatchi.domen - Global tarmoqdagi ishlarni tashkil etish. Tibbiy-biologik axborotlarni mavzular bo`yicha qidirish...

|
Global tarmoqdagi ishlarni tashkil etish. Tibbiy-biologik axborotlarni mavzular bo`yicha qidirish uchun veb brauzerlardan foydalanish. Internet tarmog’ida foydalanuvchilar registratsiyasi. Elektron pochta bilan ishlash
|
bet | 5/9 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #107092 |
Bog'liq 9-MAVZUism@xizmatchi.domen
Ism — ushbu bo’limga Siz hohlagan ot qo’yishingiz mumkin. Masalan : laqabingiz, yaxshi ko’rgan qizingizni ismi bilan o’zingizni ismingiz, yoki ismingiz bilan tug’ulgan yilingiz.
— elektron pochtaning belgisi.
Xizmatchi — elektron pochtani qilib beradigan xizmatchi. Masalan : Mail, Gmail, Яндекс Почта va boshqalar.
Domen — elektron pochtani qilib beradigan xizmatchining domeni (manzili).
Elektron pochtaning asosiy hususiyatlaridan biri u to`g`ridan to`g`ri pochtani oluvchiga emas, balkim oraliq bo`g`in orqali yuboradi. Bu oraliq bo`g`innig nomi - pochta yashigi bo'lib, u serverda joydir, habarlar odatda usha erda saqlanadi va odatda unga faqat parol bilan yo`l qo`yiladi.
Pochta serverlariga pochta bilan ishlovchi programmalar orqali yoki veb interfeys orqali kirish mumkin.
Elektron pochtani yuboruvchidan qabul qilib olishigacha qadamma-qadam yo`li (relay serversiz):
Xat yaratilishi;
Pochta bilan ishlovchi programma yuboruvchining SMTP-serveri bilan bog`lanishi;
SMTP-serverga informatsiya kimga mo'ljallanganligi va yuboruchisi kimligini uzatish;
SMTP-server bilan xatining kim va kimga yuborilayaotganligi to`g`ri ekanligini tekshirish;
Yuborilayotgan xatni navbatga qo`yish;
Pochta serverlari haqida DNS-so`rov qabul qiluvchining domeni (MX-yozuvi) uchun;
Yuboruvchining SMTP-serveri qabul qiluvhining pochta serverlari bilan ulanishinig urunishlari, agar urunishlar muvaffaqiyatsiz bo`lsa, urunishlar qaytarilsdi;
Muvaffaqiyat li urunishda xatni uzatish, agarda muvaffaqiyatsiz bo`lsa xatni boshqatdan uzatib ko`rishga navbatga qo`yish;
Qabul qiluvchining domeni bilan SMTP-server orqali qabul qilishi;
Xatni spamga o`hshashligini rekshirish;
POP3, IMAP yoki boshqa protokollar bilan ishlovchi xatrarni saqlovchi modulga uzatish;
Qabul qilib oluvchi POP3 yoki IMAPserver bilan bog`lanib, autentifikatsiyadan o`tib qabul qilish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Global tarmoqdagi ishlarni tashkil etish. Tibbiy-biologik axborotlarni mavzular bo`yicha qidirish uchun veb brauzerlardan foydalanish. Internet tarmog’ida foydalanuvchilar registratsiyasi. Elektron pochta bilan ishlash
|
Internet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating

|
Internet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating
|
bet | 8/9 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #107092 |
Bog'liq 9-MAVZUInternet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating:
Dial-up
ADSL
WiFi
WiMAX
Modem
Internet tarmog‘iga ajratilgan liniya orqali ulanish usulini ko‘rsating:
WiFi
Dial-up
WiMAX
ADSL
Modem
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating:
http://www.gov.uz
www://http.gov.uz
isoft@gov.uz
isoft.gov@uz
http@www.gov.uz
Internet Explorer dasturida veb sahifalar tarkibidagi grafik ma’lumotlarni (rasm yoki foto) alohida fayl ko‘rinishida kompyuter diskiga saqlash uchun nima qilish kerak?
Grafik ob’ektga sichqoncha o‘ng tugmasi bosilganda paydo bo‘ladigan kontekst menyusidan «Soxranit risunok kak» amali bajariladi
Grafik ob’ekt ustiga sichqoncha chap tugmasi bilan ikki marta bosilganda paydo bo‘ladigan kontekst menyusidan «Soxranit risunok kak» amali bajariladi
Grafik ob’ektga sichqoncha o‘ng tugmasi bosilganda paydo bo‘ladigan kontekst menyusidan «Soxranit ob’ekt kak» amali bajariladi
Grafik ob’ekt belgilanadi va «Fayl\Soxranit» menyu amali bajariladi
Grafik ob’ekt belgilanadi va «Fayl\Soxranit kak» menyu amali bajariladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Internet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating
|
Quyida keltirilan saxifalarning qaysi biri O‘zbekiston Respublikasi xukumat portali hisoblanadi?

|
Quyida keltirilan saxifalarning qaysi biri O‘zbekiston Respublikasi xukumat portali hisoblanadi?
|
bet | 9/9 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #107092 |
Bog'liq 9-MAVZUQuyida keltirilan saxifalarning qaysi biri O‘zbekiston Respublikasi xukumat portali hisoblanadi?
www.gov.uz
www.press-service.uz
www.edu.uz
www.eduportal.uz
www.uz
Internet tarmog‘ida real vaqtda axborotlar (xabarlar) almashish xizmati qanday ataladi?
Elektron pochta
Chat
Forum
Proksi
WWW
Ko‘pgina kompyuter tarmoqlaridan iborat global kompyuter tarmog‘i qanday ataladi?
Intranet
Internet
Mintaqaviy tarmoq
Korporativ tarmoq
Ekstranet
Ko‘pgina axborotlarni o‘zida jamlagan Internet sahifalari yig‘indisi qanday nomlanadi?
Veb portal
Gipermatn
Veb sayt
Veb hujjat
HTML
Provayder serveriga foydalanuvchilarning veb-saytlari yoki boshqa axborotlarini joylashtirishga yordam beradigan xizmat qanday ataladi?
Proksi
Xosting
WWW
Domen
Veb sayt
Quyidagi saytlardan qaysi biri qidiruv sayti xisoblanadi
www.wow.uz
www.informatika.uz
www.mail.ru
www.mashina.uz
mk@mail.ru nimani bildiradi?
E-mail номи
Sayt nomi
Internet manzil
Qidiruv bo’limi
Quyidagi texnologiyalarning qaysi birlari orqali Internet tarmog’iga simsiz ulanish mumkin
WiFi, WiMax
Sputnik
Bluetooth
Dial-UP
Qanday sayt yoki portal Davlat hizmatida ishlatiladi?
http://gov.uz
http://nnm.uz
http://mtrk.uz
http://onlayn.uz
O’zbekiston Respublikasi milliy qidiruv tizimi to’g’ri yozilgan javobni ko’rsating.
www.uz
www.search.uz
www.qidiruv.uz
www.poisk.uz
WEB – saxifa tuzuvchi insonni nima deb ataydi?
WEB- dizayner
Administrator
Server
Provayder
|
| |
ЗНАЧЕНИЕ - download

Qidiruv: ЗНАЧЕНИЕ
Программа написанная на языке С++ обычно реализуется с помошью программы 1б a редактор B
XиY присваиваются к переменой Z, затем значение переменной X увеличивается на 1 1б
Программа
0,71 Mb.
6
o'qib
Закон независимого движения ионов. Практическое значение электропроводности
Elеktrolit eritmalarining elеktr o`tkazuvchanligi. Solishtirma va ekvivalеnt elеktr o`tkazuvchanlik. Ionlarning mustaqil harakatlanish qonuni. Elеktr o`tkazuvchanlikning amaliy ahamiyati
Закон
61,31 Kb.
9
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
ОЦЕНКА - download

Оценка эффективности инновационной деятельности Innovatsiyalarni muvaffaqiyatli boshqarish innovatsiyalarni chuqur o'rganishni talab qiladi. Avvalo, innovatsiyalarni mahsulot va texnologik jarayonlardagi ahamiyatsiz o'zgarishlardan ajratishni o'rganish kerak 468 Kb. 4
Учет и оценка рисков при составлении бизнес-плана и его реализации Xavflarni baholash usullari turli kutilgan va kutilmagan vaziyatlarni o'rganish uchun kuchli vositadir. Keyinchalik, kiberxavfsizlik asoslari kursining bir qismi sifatida ba'zi amaliy mashg'ulotlarda foydalaniladigan xavflarni baholash 0,62 Mb. 1
Учет и оценка рисков при составлении бизнес-плана и его реализации Xavflarni baholash usullari turli kutilgan va kutilmagan vaziyatlarni o'rganish uchun kuchli vositadir. Keyinchalik, kiberxavfsizlik asoslari kursining bir qismi sifatida ba'zi amaliy mashg'ulotlarda foydalaniladigan xavflarni baholash 0,62 Mb. 1
ПРИМЕНЕНИЕ МЕТОДА CASE-STUDY ПРИ ПОДГОТОВКЕ И

52
рассмотрение которых он хотел бы направить обсуждение. При этом нужно быть
готовым к тому, что слушатели могут высказывать точки зрения и взгляды, не
предусмотренные заранее.
Учитывая все вышеизложенное использование метода case-study в
медицинских вузах целесообразно применять на длительных циклах и старших
курсах. Обоснованность этого заключается в том, что преподаватели могут
использовать этот метод для студентов старших курсов уже имеют больше опыта
в научно-исследовательской, конструирующей и методической части. Они могут
провести рекомендательный анализ, который ориентирован на выработку
поведения пациент-врач в предложенной ситуации. Данный анализ играет
особую роль в системе взаимодействия исследователя и практика. Он
обеспечивает внедрение результатов исследования в жизнь. Студент должен не
только разрешить проблему теоретически, но и выработать ряд рекомендации
для предложенной ситуации.
SrrinNet tarmogi - Global tarmoqdagi ishlarni tashkil etish. Tibbiy-biologik axborotlarni mavzular bo`yicha qidirish...

SrrinNet tarmogi
SrrinNet ma'lumotlarni uzatish tarmogi bo’lib, Unlab mamlakatlarning yuzlab shaxarlariga kirish uzеllariga ega. SrrinNet tarmogiga kеng soxadagi ma'lumotlarga ega mingta ma'lumot bazasi ulangan. SrrinNet tarmogi axborotlarniga katta tеzlikda almashish imkonini bеradi.
Glasnеt tarmogi.
Oshkoralik kuchaygan paytda tashkil etilgan va uni Uz atamasiga aylantirgan (Glasnost-oshkoralik) Glasnеt tarmogi 1990 yildan boshlab, Rossiya axolisiga va MDXdagi bir kancha davlatlar uchun jaxon Internet kompyutеr tarmogiga kirish xizmatini ta'minlaydi. Xususiy mijozlar va tarmok xizmatidan foydalanuvchi kichik biznеs vakillariga e'tibor bеrish - Glasnеtning ajralib turuvchi xususiyati sanaladi.
Sovam Telerort tarmogi.
Sovam Telerort Xalkaro kompyutеr axborot tarmogi San FranciscoG`Moscow Telerort (AKSh), Cable&Wireless (Buyuk Britaniya) kompaniyalari xamda Avtomatlashtirilgan tizimlar instituti (Rossiya) tomonidan 1990 yilda tashkil etilgan. Tarmok avvalo joriy vakt rеjimida tеlеks va tеlеfaks xalkaro axborot almashuv uchun mUljallangan. Xalkaro tarmokka chikish ijaradagi yUldan Garbiy Еvropaga aloqa qilish kanallari orqali chikiladi. Bank tarmoklari va banklararo xisob-kitoblar tizimi
Xo’jalikda to’lovlarning katta kismi nakd pulsiz xisob-kitob shaklida amalga oshiriladi. Nakd pulsiz aylanmaning katta axamiyati iktisod uchun kUplab banklararo pul O’tkazishni O’zaro xisobga olish tizimi yoki kliring bilan almashtirish zaruriyatini kеltirib chikaradi. Kliringni qo’llashning nisbatan samarali soxalari quyidagicha: Markaziy Bank tizimida banklararo xisob-kitob, pul mablaglarini O’zaro O’tkazishni doimiy takrorlovchi iktisodiy jixatdan bir-biriga bog’liq korxonalarga xizmat kUrsatish, bir xildagi tеzkor bitimlarni amalga
oshirish. Kеlajakda aktsionеrlik kliring va xisob-kitob tuzilmalarini tashkil etish va ularni jaxon moliya tizimiga birlashtirish - bu Markaziy Bank siyosatining yo’nalishlaridan biri xisoblanadi.
Elektron pochta – kompyuter tarmoqlari bo‘ylab elektron xatlar bilan almashish (qabul qilish va yuborish) imkonini beruvchi texnologiyadir. Elektron pochta tuzilishi va ishlash prinsipi jihati tomonidan oddiy (qog‘ozli) pochta tizimiga o‘xshab ketadi. Undagi terminlar (xat, konvert, banderol («посылка»), pochta quti, etkazib berish), unga xos bo‘lgan jihatlar – qulayliklar, xabarlarni jo‘natishdagi kechikishlar, yetarli darajadagi ishonchlilik va shu bilan birga etkazib berishning kafolatlanmasligi kabi xususiyatlar elektron pochtaga ham xos.
Hozir internetda deyarli hamma odamlarda elektron pochta mavjud va elektron pochtaning shakli, shundan iborat :
|
КОМПЬЮТЕРЛИ АНИМАЦИЯНИ ЎҚИТИШНИНГ ЭЛЕКТРОН

30
Рўйхатдан ўтгандан сўнг, ҳар бир фойдаланувчи автоматик равишда
иккита кабинет олади:
• “ўқитувчи” нинг шахсий кабинети - дарслар / курслар
яратиш учун жой;
• “талаба” шахсий кабинети - дарслар / курсларни сақлаш учун жой.
Ном остида статус ёзилади – “Ўқитиш” ёки “Ўрганиш”. Агар талабанинг
шахсий ҳисобида бўлса, ойнани босилади ва очиладиган рўйхатда “Таълим
бериш тартиби”ни танланади.
Дарс яратиш учун ўқитувчининг шахсий ҳисобини кирилади, “Дар-
слар/Олимпиадалар” (Уроки/Олимпиады) ёрлиғини очилади, (+)
тугмасини
босилади. Шундан сўнг, рўйхат пайдо бўлади. Агар оддий дарс яратмоқчи
бўлсак, “Дарс” (Урок)ни, агар тест иши яратмоқчи бўлсак, “Назорат/УВ”
(Контрольная/дз)ни танланади.
CОRЕ таълим платформасида чексиз кўп курслар, фойдаланувчилар ва
репетиторлар, чат-ботлар интеграцияси, почта, AmoCRM, Zoom, тренингларни
кузатиш ва энди онлайн мактаб учун ноёб дизайн яратиш имкониятидир.
Ахборот блокларида: матн, расмлар қўшиш, очиқ савол, классификация,
автотекшириш
билан саволлар, бўш жойларни тўлдириш, диалог тренажёри,
сўров ва шунга ўхшаш элементлари мавжуд.
Ушу контентлардан фойдаланишда компьютерли анимацияни ўқитиш
янада самарали ва талабаларнинг мустақил ишлари учун содда ва тушунарли
таълим платформаси CORE дан фойдаланиш ижобий натижалар беради.
Университетларга масофавий таълим тизимида таълим технологияларини тез ва
тежамли жорий этиш имконини беради. Тайёр платформаларнинг
функционаллиги академик мослаштирилган материални сифатли тақдим этиш ва
билимларни тўлиқ назорат қилиш учун этарли.
Foydalanish samaradorligi

Foydalanish samaradorligi
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
14.02.2024
Hajmi
0,68 Mb.
#156468
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Foydalanish samaradorligi
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi - bet 21

35
биологическую природу человека с целью как биологического
усовершенствования человеческого тела, так и переноса человеческой личности
в цифровой формат, что сделает возможным сохранение исходного сознания и
памяти донора посредством программного обеспечения с
возможностью его
дальнейшей загрузки в виртуальную реальность или новый биологический или
же кибернетический объект. При этом возникает ряд проблем биоэтического,
психологического, юридического, социального и др. характера.
Биотехнологии,
нанотехнологии, генная инженерия,
информационные и
когнитивные технологии, неизбежно приведут к изменению природных основ
человека и его личности. Бесконечная трансформация физического тела человека
будет влиять на его сознание, необратимо изменяя его, что приведёт к размытию
самоидентификации личности человека и постепенному стиранию границ его
биологических и цифровых составляющих. Понятия морали, сознания, разума,
души, рождения, жизни и смерти, а также этические границы допустимого могут
быть полностью переоценены через призму эволюционной целесообразности в
пользу полного слияния органического и синтетического, и обретения
цифрового коллективного бессмертия. Но такая антропологическая
трансформация ставит под вопрос существование
человеческого вида как
такового. Многоаспектность развития не должна ограничиваться ни биологиче-
скими, ни цифровыми рамками. Только в многообразии проявлений при наличии
неизменной свободы выбора может проявиться жизнь во всей её и сложности и
полноте. То, каким будет будущее, зависит от выбора каждого из нас.
ANESTEZIOLOGIYA VA REANIMATOLOGIYA FANINI O’QITISHDA

|
ANESTEZIOLOGIYA VA REANIMATOLOGIYA FANINI O’QITISHDABog'liq II-XALQARO-ILMIY-AMALIY-KONFERENSIYA-TEZISLARI-VA-MARUZALAR-TOPLAMIANESTEZIOLOGIYA VA REANIMATOLOGIYA FANINI O’QITISHDA
YANGI PEDAGOGIK TEXNALOGIYALARNI QO’LLASH
Sharipov I.L., Akramov B.R., Goyibov S.S.
Samarqand davlat medisina universiteti.
(Samarqand, O’zbekiston)
Tekshirish maqsadi:
Anesteziologiya va reanimatologiya fani bo’yicha «Oliy
hamshiralik ishi» (OHI) ta’lim yo’nalishida talabalarga mashg’ulotlar davomida yangi
zamonaviy
pedagogik texnologiyalarni qo’llab o’quv jarayoning yakuniy nazorat
ko’rsatkichlariga ta’sirini o’rganish.
Materiallar va uslublar:
Amaliy mashg’ulot va ma’ruzalarda kompyuter
texnologiyasi, mulyajlar vositasida, interfaol o’yinlarni qo’llab o’tish hozirgi davr
talabidir. Interfaol o’yinlarni har bir mashg’ulotda mavzuga bog’lab olib borilganda
mashg’ulotlar yanada qiziqarli bo’lib, talabalarning shu mavzu bo’yicha olgan
bilimlari mustahkamlanadi. Bu o’yinlarni o’tkazish uchun mavzu bo’yicha tuzilgan
savollar, vaziyatli masallalar, testlarni to’g’ri tanlanishi va talabaga tushinarli bo’lishi
lozim. Kafedramizda so’ngi yillarda barcha guruhlarda o’quv jarayonida har bir mavzu
bo’yicha interfaol o’yinlar keng qo’llanilmoqda, bu esa talabalarning fanimizga
bo’lgan qiziqishlarini yanada oshirmoqda. OHI ta’lim yo’nalishi bo’yicha bilim
olayotgan talabalarga dars o’tishning o’ziga xos xususiyatlari mavjud. Ularga amaliy
mashg’ulotni ma’ruzalarda yangi pedagogik texnologiyalarni qo’llashda buni e’tiborga
olish muhimdir. Kafedramizda «Anesteziologiya va reanimatologiyada hamshiralik
ishi» hamda «Favqulotda vaziyatlar va shoshilinch tibbiy yordam» fanlaridan
talabalarga sabok berish jarayonida kompyuter yordamida turli amaliy ko’nikmalarni
bajari
sh usullari, multimediya qo’llab ma’ruza o’qish, kinofilmlar, o’quv filmlarni
namoyishlari, shu jumladan interfaol o’yinlar, bemorlar kurasiyasi ham har bir
mavzuda qo’llaniladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning...

|
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markaziBog'liq II-XALQARO-ILMIY-AMALIY-KONFERENSIYA-TEZISLARI-VA-MARUZALAR-TOPLAMIFoydalanilgan adabiyotlar
1. Axmedova M.E. Shodmonova Sh.S.
Pedagogika. O’quv qollanma. T-
2018.325 b
2.
Bekmuratova U. B. “Ingliz tilini o’qitishda innovatsion texnologiyalardan
foyda
lanish” mavzusida referat. Toshkent — 2012 yil
3. N.Q.Xatamova, M.N.mirzayeva. “Ingliz tili darslarida qo’llaniladigan
interfaol usullar” (uslubiy qo’llanma), Navoiy, 2006, 40 bet.
4. M. Xoldorova, N. Fayziyeva, F. Rixsitti
layeva. “Chet tilini o’qitishda
yordamchi vositalardan foydalanish”. Toshkent: Nizomiy nomidagi TDPU, 2005
5.
O’. Hoshimov, I. Yoqubov. “Ingliz tili o’qitish metodikasi” (o’quv qo’llanma)
Tosh
kent: “Sharq” nashriyoti, 2003
6.
Муминова, Ф. М. Ingliz tilini o’qitishda zamonaviy innоvatsion
texnologiyalaridan foydalanish /
Ф. М. Муминова. — Текст: непосредственный //
Молодой ученый. — 2020. — № 18 (308). — С. 590-592. — URL:
https://moluch.ru/archive/308/69404/ (
дата обращения: 20.01.2022).
7. Ambrose, S., Bridges, M., Lovett, M., DiPietro, M., & Norman, M. (2010).
How learning works: 7 research-based principles for smart teaching. San Francisco,
CA: Jossey Bass.
8. EDUCAUSE (2005). Potential Learning Activities. Retrieved April 7 2017,
from EDUCAUSE website: https://net.educause.edu /ir/library/pdf/NLI0547B.pdf.
9. Fink, D. L. (2005). Integrated course design. Manhattan, KS: The IDEA
Center.
Retrieved
from
http://ideaedu.org/wp-con-
tent/uploads/2014/11/Idea_Paper_42.pdf.
10.
Отабоева, М. Р. Chet tilini o’qitishda zamonaviy innоvatsion
texnologiyalaridan foydalanish va uning samaradorligi / М. Р. Отабоева. — Текст:
непосредственный, электронный // Молодой ученый. — 2017. — № 4.2 (138.2).
— С. 36–37. — URL: https://moluch.ru/archive/138/39058/ (дата обращения:
27.04.2020)
11. Shodmonova Sh.S. Axmedova M.E. Umumiy pedagogika nazariyasi va
amaliyoti. Daerslik.T.: “Fan va texnologiyalar” nashriyoti, 2019.
12.
Sh.K Shayakubov, R.X Ayubov “Interfaol ta’lim usullari” o’quv uslubiy
qo
’llanma.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
ЦИФРОВАЯ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЛИЧНОСТИ - Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va...

|
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markaziBog'liq II-XALQARO-ILMIY-AMALIY-KONFERENSIYA-TEZISLARI-VA-MARUZALAR-TOPLAMIЦИФРОВАЯ ТРАНСФОРМАЦИЯ ЛИЧНОСТИ
Бугаева Н.М.
Институт психологии имени Г. С. Костюка, Национальной академии
педагогических наук Украины,
(Киев, Украина)
На психику человека и его личность оказывают влияние различные
реальности. Помимо физической или реальной реальности (Real Reality – RR),
всё большее влияние оказывают следующие виды реальностей: виртуальная
реальность (Virtual Reality – VR), дополненная реальность (Augmented Reality –
AR), смешанная реальность (Mixed Reality – MR), расширенная реальность
(Extended Reality
– XR).
Виртуальная реальность (VR) –смоделированная с помощью технических
средств, трёхмерная компьютерная среда, взаимодействие в которой происходит
через иммерсивные устройства посредством управления виртуальными
объектами и предметами. VR заменяет RR симуляцией, имитируя как само
воздействие, так и реакцию на него пользователя. При этом синтез свойств и
реакций VR производится в режиме реального времени. Дополненная реальность
(AR)
– компьютерно опосредованная среда, дополняющая в реальном времени
RR с помощью различных устройств и определённого программного
обеспечения данными и элементами, расширяющими возможности
пользователя. AR дополняет RR информацией, посредством введения сенсорных
данных в зрительное поле пользователя. Смешанная (MR) или гибридная реаль-
ность (Hybrid Reality – HR) – MR объединяет реальные и виртуальные элементы,
которые находятся и взаимодействуют в RR. При этом MR использует
дополненную реальность (AR) и дополненную виртуальность (AV).
Дополненная виртуальность (Augmented Virtuality – AV) – виртуальная
реальность, в которую интегрированы объекты из RR. Расширенная реальность
(XR)
– объединяет реальную и виртуальные реальности, обобщая технологии
виртуальной, дополненной и смешенной реальностей, включая в себя весь
континуум RR-VR. В XR физический и цифровой объекты сосуществуют и
взаимодействуют в режиме реального времени.
Все виды реальностей расширяют возможности человека и направленны
на улучшение различных аспектов его жизни. Однако данные виды реальностей
предполагают взаимодействие человека и виртуального мира с чётким
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
Moliya va risklar

Moliya va risklar
Download
253,87 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
27.05.2024
Hajmi
253,87 Kb.
#254986
Download
253,87 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Moliya va risklar
Download
253,87 Kb.
Matnni ko'rish
ПРОФЕССИОНАЛ ТАЪЛИМ МУТАХАССИСЛАРИНИ ДУАЛ ТИЗИМИ

123
Мазкур талабларга
жавоб берувчи асосий, концептуал аҳамиятга эга
ғояларга ойдинлик киритиш касбий таълимнинг махсус интегратив соҳаси
сифатида касбий таълим ривожланишига ҳал қилувчи таъсир ўтказувчи “ички”,
феноменологик ва методологик, шунингдек ижтимоий педагогик хусусиятга эга
тамойиллар асосида амалга оширилган.
Олий таълим муассасаларида касбий таълимнинг дуал тизимини қуриш
учун узлуксиз касбий таълим гуманистик тамойилларни ишлаб чиқариш соҳаси
ва жамият эҳтиёжлари билан оптимал тарзда мужассамлаштиришга имкон
беради деган қоида концептуал аҳамиятга эга бўлади.
Олий таълим муассасаларида касбий таълимининг дуал тизими дидактик
шарт-шароитларни аниқлашда концептуал моделни амалий жиҳатдан ишлаб
чиқишни талаб қилади, бу эса олий таълимда муҳандис-педагог
кадрларни
тайёрлашнинг дуал тизимининг концептуал-назарий асосларини қуришни ҳамда
таълим жараёнининг тизимли-компонент хусусиятларини ва ўзаро боғлиқлигини
ва алоқадорлигини акс эттиради.
Хулоса сифатида шуни айтиш жоизки, замонавий тизимли-педагогик
ғояларга кўра, таълим жараёни тизимли равишда бир-бирига боғлиқ бўлган ва
қуйидаги таркибий қисмлар билан ўзаро таъсир ўтказиш мақсадга мувофиқ:
фаолият мақсадлари, ўқитувчи, талаба,
фаолият мазмуни, фаолият шакллари,
фаолият воситалари ва усуллари, фаолият натижасидир. Таълим жараёнида
ижтимоий-профессионал муносабатларни технологик ташкил этиш (ўқув
гуруҳида, ишлаб чиқариш амалиётида ва ҳоказо).
Касбий таълимининг дуал
тизими олий таълим муассасасида концептуал - назарий ва дидактик асосларга
мувофиқ касбий тайёргарлигининг таркиби ва мазмунини ишлаб чиқишни
амалий ташкил этиш билан боғлиқ.
-chizma.Proyekt yasash - Buxoro davlat universiteti

2.2.2.2-chizma.Proyekt yasash.
Bu oynadan 1- o’rinda turgan tugmani bosamiz. Ya’ni Naw in New Package… (yoki Ctrl+N tugmasi) bosamiz. So’ngra bizga Create Project Item nomli oynani chiqaradi. Bu oynaning ko’rinishi quyidagicha:
2.2.2.3-chizma.Yangi class yaratish.
yangi sinf ochishning Prologda ko’rinishi. Bu oynadan sinf yasash uchun Class tugmasini tanlaymiz. So’ngra Name (ism) yozilgan joyga borib sinfimizga ism yozamiz. Ism yozgandan so’ng Create tugmasini bosamiz. Shu bilan bizga uchta sinf kerak edi va uchta sinfni yasab oldik.
|
Moliya va risklar - bet 3

xavfning miqdoriy tahlili
xavflarni tahlil qilish komponentlariga (aktivlar
va tahdidlar) ko’proq ob’ektiv sonli qiymatlarni (xarajatlarni) belgilashga urinishlar.
Risklarni miqdoriy tahlil qilishning sifat tahlili bilan solishtirganda
afzalliklari quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Moliyaviy xarajatlar aniqlanadi; shu sababli, xarajatlar va foyda
tahlilini aniqlash mumkin.
Aniqroq, aniq ma’lumotlar tahlilni qo’llab-quvvatlaydi; Shunday qilib,
kamroq taxminlar va kamroq taxminlar talab qilinadi.
Ko’pincha tahlil va hisob-kitoblarni avtomatlashtirish mumkin.
Hisoblanadigan aniq natijalar rahbarlar va yuqori darajadagi
menejment bilan bog’lanish osonroq.
Risklarni miqdoriy tahlil qilishning sifat tahlili bilan solishtirganda
kamchiliklari quyidagilarni o’z ichiga oladi:
Inson xayrixohligi natijalarni pasaytiradi.
Odatda ko’plab murakkab hisob-kitoblar talab qilinadi.
Ishga jalb qilingan vaqt va ish kuchi nisbatan katta.
Kerakli ma’lumotlarni kiritish hajmi nisbatan katta.
Xavfli hodisalar ehtimolini aniqlash qiyin.
Ba’zi taxminlar talab qilinadi.
Risklarni miqdoriy tahlil qilish odatda mumkin emas yoki amaliy emas.
Birinchidan, bu har qanday tahdid stsenariysi uchun aniq yuzaga kelish ehtimolini
aniqlash qiyinligi bilan bog’liq. Shu sababli, ko’plab xavflarni tahlil qilish xavfning
gibrid tahlili deb nomlanuvchi xavf va miqdoriy tahlilning aralashmasidir
.
Foydalanilgan adabiyotlar
1
.I.Karimov. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O’zbеkiston sharoitida uni
bartaraf etishning yo’llari va choralari. –T.: O’zbеkiston, 2009.
2. Iqtisodiyot va menejment‖ kafedrasi. –Navoiy: NDKI, 2013.
3.O’zbеkiston iqtisodiy axborotnomasi.
4.David C. Colander. Economics IRWIN, 1993
5.Payl Peter, James H. Donnely. Marketing, Management. Knowledge and
Skills. IRWIN 1995
6.Joel G. Siegel, Jae K. SHim, David Minars Financial trouble – SHOOTER
spotting & solving financial problems in your company Mc Graw - Hill, Inc. 1993
Internet saytlar:
1. www.travel-library.com
2. www.arxiv.uz
3.www.moodle.andmiedu.uz
|
Tabiiy tillar uchun leksik va sintaktik tahlil

2.2.2 Tabiiy tillar uchun leksik va sintaktik tahlil.
Vizual Prolog dasturlash tilida tabiiy tillar uchun leksik va sintaktik tahlil jarayonini ko’rishimiz mumkin. Bu dasturda Semantic proyekt(maydon) yasaymiz. Bu proyektni 3ta sinfi bor. Ya’ni Semantic, German va English sinflari bor . Bu yasalgan sinflar quyidagi rasmda ko’rsatilgan.
2.2.2.1-chizma.Prolog tilining umumiy ko’rinishi
(Semantik proyektida Semantic, German va English sinflari Yuqoridagi rasmda semantic proyekti yasalgan va uning semantic, english, german sinflari bor. Sinf yasash qanday amalga oshirilishini Prolog dasturida ko’rib chiqamiz. Prologda proyekt yasashni 1 bobda ko’rib o’tganmiz. Shu uchun Semantik deb nomlangan Proyekt yasaymiz. Bunda Prolog dasturining Semantik proyektida kirgan holda sichqonchaning chap tugmasini bosamiz. Bizni ekranimizda quyidacha oyna hosil bo’ladi.
|
Foydalanish samaradorligi - bet 4

№4 2022
132
Didaktik o‘yinli mashg‘ulotlarni o‘quvchilarning bilim olish va o‘yin
faoliyatining uyg‘unligiga qarab syujetli, ro‘lli o‘yinlar, ijodiy o‘yinlar,
ishbilarmonlar, konferensiyalar kabi o‘yin mashqlariga ajratish mumkin. O‘qituvchi
pedagog, avval o‘quvchilarni individual (yakka tartibdagi) so‘ngra guruhli o‘yinlarga
tayyorlashi va uni o‘tkazishi, o‘yin muvaffaqiyatli chiqqandan so‘ng esa ularni
ommaviy o‘yinlarga tayyorlashi lozim. Chunki o‘quvchilar didaktik o‘yinli
mashg‘ulotlarda faol ishtirok etishlari uchun zaruriy bilim, ko‘nikma, malakalarga
ega bo‘lishlari, bundan tashqari guruh jamoasi o‘rtasida hamkorlik, o‘zaro yordam
vujudga kelishi lozim. Didaktik o‘yinli mashg‘ulotlar orasida konferensiya
mashg‘ulotlari ham muhim o‘rin tutadi. Konfrensiya mashg‘ulotlari o‘quvchilarning
bilish faoliyatini faollashtirishda ilmiy dunyo qarashini kengaytirishda, qo‘shimcha
va mahalliy materiallar bilan tanishtirishda, ilmiy va ilmiy-ommabob adabiyotlar
bilan mustaqil ishlash ko‘nikma va malakalarni orttirish, mustaqil hayotga ongli
tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Konfrensiya mashg‘ulotini o‘tishdan oldin
mashg‘ulot mavzusini maqsad va vazifalarini belgilab, shu mavzuga oid qo‘shimcha
ilmiy, ilmiy-ommabop adabiyotlar ko‘zdan kechiriladi. Mashg‘ulotni o‘tishdan bir
hafta oldin mashg‘ulot mavzusi e’lon qilinib unga tayyorgarlik ko‘rish uchun
adabiyotlar tavsiya etiladi.
Tа’lim tizimidа yangi pеdаgоgik tехnоlоgiyani qo‘llash mа’lum qоlip аsоsidа
fikrlаshni emаs, bаlki umumiy yеchimgа хilmа-хil ijоdiy izlаnishlаr orqali kеlishini
tа’qоzо etаdi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
A.Zununov. N. Hotamov. J. Esonov. Maktabda adabiyot o‘qitish
metodikasi. Toshkent, “O‘qituvchi” 1993.
2.
Q.Yuldoshev. Adabiyot o‘qitishning ilmiy-nazariy asoslari. Toshkent,
“O‘qituvchi”, 1996.
3.
Q.Yo‘ldoshev, O.Madaev, A. Abdurrazoqov. Adabiyot o‘qitish
metodikasi, dasturiy qo‘llanma. Toshkent, 1994.
|
Foydalanish samaradorligi - bet 3

|
Foydalanish samaradorligiBog'liq ta-lim-da-didaktik-o-yinlar-va-interfaol-metodlardan-foydalanish-samaradorligi
№4 2022
131
malakalarini yangi vaziyatda qo‘llash orqali yangi bilimlarni o‘zlashtirishida didaktik
o‘yinlarning o‘rni alohida ajralib turadi.
Ishchanlik о‘yin darsi – dars mavzusi bo‘yicha masalalarni hal etish jarayonida
о‘quvchilarning faol ishtirok etishini ta’minlash orqali yangi bilimlarni o‘zlashtirish
mashqi.
Rolli о‘yin darsi – dars mavzusi bo‘yicha masalalarni o‘rganishda о‘quvchilarga
oldindan ma’lum rollarni taqsimlash va dars jarayonida shu rolni bajarishlarini tashkil
etish asosida bilimlarni mustahkamlash darsi.
Teatrlashtirilgan dars – dars mavzusi bilan bog‘liq sahna ko‘rinishlari tashkil
etish orqali dars mavzusi bo‘yicha chuqur, aniq ma’lumotlar berish darsi.
Kompyuter darsi – tegishli o‘quv fani bo‘yicha dars mavzusiga doir kompyuter
materiallari ( multimediya, virtual o‘quv kursi va shu kabilar ) asosida o‘tiladigan
dars.
Kim oshdi savdosi darsi – o‘quv fani ayrim bo‘limi bo‘yicha bilimlarni har bir
o‘quvchi qanchalik ko‘p bilishini namoyish etish darsi.
Yarmarka darsi – dars mavzusini bo‘laklar bo‘yicha oldindan o‘zlashtirish
о‘quvchilarning o‘zaro muloqat asosida sinfga qiziqarli tushuntirish orqali o‘tiladigan
dars.
O‘yin darsi – dars mavzusiga mos o‘yin orqali o‘quvchilarning
o‘zlashtirishlarini tashkil etish darsi.
Sud darsi – o‘quvchilar bilan dars mavzusiga mos “sud” jarayonini tashkil etish
orqali yangi mavzuni tashkillashtirish darsi.
Konsert darsi – dars mavzusini sahnalashtirgan holdagi konsert shaklida
ifodalash mashqlari bo‘lib, o‘quvchilarni faollashtirish va bilimini mustahkamlash
imkoniyatini beradi.
Tergovchi bilimdonlar olib boradigan darsi – dars mavzusini oldindan puxta
o‘rgangan o‘quvchilar yordamida qiziqarli savol – javoblar, tahlillar asosida isbotlab,
tushuntirish mashqlari bo‘lib, bunda o‘quvchilar dars mavzusini o‘zlashtirib eslab
qolishlari uchun qulaylik yaratadilar.
Integral (integratsiyalangan) dars – bir nechta fanlarga doir integratsiyalash
uchun qulay bo‘lgan mavzular bo‘yicha tashkil qilingan dars bo‘lib, о‘quvchilarning
turli fanlarga qiziqishlarini orttirib ta’lim jarayonidagi faolliklarini taminlaydi.
Bunday darslar o‘quvchilarga fanlararo bog‘liqlikni o‘rgatish orqali ularda odam
tuzilishining ilmiy asoslarini to‘liq idrok etish, ilmiy dunyoqarashini shakllantirish
ijodiy tafakkurlarni rivojlantirishga xizmat qiladi.
Mo‘jizalar maydoni darsi o‘quvchilar bilan o‘tkaziladigan qiziqarli o‘yinlar
bo‘lib turli savollarga belgilangan vaqt davomida to‘g‘ri javoblar topish va
g‘oliblarni rag‘batlantirish orqali o‘quvchilarda fikrlash, topqirlik va ziyraklik,
bilimlarni kengaytirib borish sifatlarini shakllantiradi.
|
| |
-chizma - Buxoro davlat universiteti

2.2.1.2-chizma. Programma konstruksiyasining sintaksik daraxti quyidagichadir.
Semantik tahlil jarayonida biz programmada ishlatilgan nom va tasvirlashlar qoidalarga ishlatishi yoki mos kelmasligini aniqlaymiz .
Masalan , var a,b:real; yozuvi a va b o’zgaruvchilar, tipi haqiqiy , yoki m-konstanta, ‘+’ – qo’shish amali va u haqiqiy elementlarini qo’shishda ishlatilayotganini bildirishi kerak.Tahlil bosqichlari bilan bog’liq ularga mos xatolar turi ham mavjud. Shuning uchun leksik ,sintaksik va semantik xatolarni ajratadi.Leksik xatolar alfavit simvollaridan leksimalarni hosil qilishda qoidalarni buzilganligi bilan bog’liq. Masalan , const o’rniga cons yoki idintifikator 2AB shaklida yozilsa leksik xatoga yol qo’yilgan bo’ladi.
Sintaksik xatolar tilning sintaksik qoidalarini noto’g’ri ishlatilishi bilan xarakterlanadi. Masalan ,const n=5 ; var x,y:real; tasvirlash mavjud bo’lsin . Operatorlar n:=n+1; 22:=x+y; tilning qoidalariga javob bermaydi va translyator sintaksik xatolar haqida ma’lumot beradi.Semantik xatolar obekt xususiyatini aniqlash mumkin bo’lmagan hollarda yoki obekt xususiyati obektni ishlatish jarayoniga qarshidir. Masalan , obekt tasvirlanmagan yoki tasvirlangan, ammo ishlatilishi noto’g’ri.Xatolarning yana bir turi – bu hisoblash jarayonidagi, yani programma ishlatayotgan paytdagi xatolardir . bularni fatal xatolar deymiz. Masalan “nolga bo’lish” , massiv o’lchovlaridan chiqib ketish, stek to’lishi kvadrat ildiz ustida manfiy ifodani paydo bo’lishi va hokozolar.
Translyasiyalash texnikasida yana bir muhim masala-bu hisoblashlarni optimallshtirishdir. Foydalanuvchi asosan xotira qurilma va protsessor vaqtini ishlatadi. Ana shu resurslarni optimallshtirsak bitta emas bir nechta programmalarni qo’llash va ularga tejalgan resurslarni ishlatish sharoiti paydo bo’ladi. Umuman olganda xotira va vaqt asosan optimizatsiya qilinadi. Bu ikki komponentani optimallshtirish bir-biriga ziddiyat ko’rsatadi . Programmani optimallshtirish jarayonida quyudagi usullar ishlatiladi:
- Bazi bir amallarni translyatsiya paytida ijro etish ;
- Sikl, prosedurani chaqirish, indeksatsiyalash kabi amallarni asoslangan variantini ishlatish;
- Maxsus registrlardan foydalanish ;
|
English sinfi - Buxoro davlat universiteti

English sinfi
Prologda English sinfini yasab olganimizdan keyin English Pro paketiga dasturimizni kiritamiz. Bu dasturni ko’rinishi quyidagicha:
% Fayl english.pro
implement english
open core, semantic
clauses
%% classInfo("english", "1.0").
article(case(art, ""), ["the"]).
noun(case(nom, "Welt"), ["world"]).
noun(case(nom, "Fall"), ["case"]).
noun(case(nom, "alles"), ["all"]).
nounphr( world(T1, T2), list::append(A,N)) :-
article(T1, A), noun(T2, N).
nounphr( case(nom, "alles"), ["all"]).
copula(world(case(cop, "ist"), T), list::append(["is"], R1)) :-
nounphr(T, R1).
phr(world(T1, T2), list::append(Start, S1)) :-
nounphr(T1, Start), copula(T2, S1).
end implement English
Xuddi avvalgi bo’limda German sinfida gapirib o’tganimizdagidek English sinfiga ham keyingi dasturimizni kiritamiz. Bu dastur quyidagicha:
% Fayl english.cl
class english
open core, semantic
predicates
classInfo : core::classInfo.
article : (tree, string*) nondeterm (i,o)(o,o).
noun : (tree, string*) nondeterm (i,o)(o,o).
nounphr : (tree, string*) nondeterm (i,o)(o,o).
copula : (tree, string*) nondeterm (o,o)(i, o).
phr : (tree, string*) nondeterm (i,o).
end class english
Shu bilan English sinfiga ham dasturlarni kiritib bo’ldik. Endi esa bu dasturlarni ishlatib ko’ramiz. Bu uchun Prolog dasturida masalalar paneliga borib, Build tugmasini ustiga borib bosamiz. So’ngra shu oynadan Build tugmasini bosamiz. Bizni ekranimida quyidagicha oyna hosil bo’ladi. Bu oynadan Cancel tugmasini bosamiz. Bizni dasturlarimizda xatolik bo’lmasa xato chiqarmaydi.
|
German sinfi - Buxoro davlat universiteti

German sinfi
Biz avvalo Semantic sinfga quyidagi dastuni kiritamiz.
class semantic
open core
domains
category = art; nom; cop; rel.
tree = case(category, string); world(tree, tree); silence.
predicates
classInfo : core::classInfo.
end class semantic
Bu yerda 2ta gap haqida so’z yuritiladi.
Ingliz tilida “The World is all”
Nemis tilida “Die Welt ist alles”
Ikkala so’zni ham ma’nosi “Dunyo hammaniki” deyilgan. Prologda German sinfini yasab olganimizdan keyin German Pro paketiga dasturimizni kiritamiz. Bu dasturni ko’rinishi quyidagicha:
% Fayl german.pro
implement german
open core, semantic
clauses
classInfo("german", "1.0").
article(case(art, ""), ["die"|Rest], Rest).
article(case(art, ""), ["der"|Rest], Rest).
noun(case(nom, "Welt"), ["Welt"|R], R).
noun(case(nom, "Fall"), ["Fall"|R], R).
copula(world(case(cop, "ist"), T), ["ist"|R1], R) :-
nounphr(T, R1, R).
nounphr(world(T1, T2), Start, End) :-
article(T1, Start, S1), noun(T2, S1, End).
nounphr(case(nom, "alles"), ["alles"|R], R).
phr(world(T1, T2), Start, End) :-
nounphr(T1, Start, S1), copula(T2, S1, End).
end implement german
Bu dasturni kiritganimizdan so’ng bizga yangi dastur kerak bo’ladi. Bu dasturlardan chiqaruv daraxti yasaymiz. Keyingi dasturimizni Fayl german.cl ga kiritamiz. Bu dastur quyidagicha:
% Fayl german.cl
class german
open core, semantic
predicates
classInfo : core::classInfo.
article : (tree, string*, string*) nondeterm (o, i, o).
noun : (tree, string*, string*) nondeterm (o, i, o).
nounphr : (tree, string*, string*) nondeterm (o, i, o).
copula : (tree, string*, string*) nondeterm (o, i, o).
phr : (tree, string*, string*) nondeterm (o, i, o).
end class german
Biz German sinfiga dasturlarni kiritib bo’ldik.
|
-chizma - Buxoro davlat universiteti

2.2.2.4-chizma. Prologda xatolikni tekshirish
Endi biz uchta yaratgan sinfimizni bir biriga bog’laymiz. Bu uchun biz Main sinfini yasab olamiz. Main sinfiga quyidagi dasturni kiritamiz.
Project Name: tratactus
UI Strategy: console
implement main
open core, console, semantic
class predicates
test:().
clauses
classInfo("main", "tratactus").
test() :-
german::phr(T, ["die", "Welt", "ist", "alles"], _X),
write(T), nl, english::phr(T, Translation), !,
write(Translation), nl.
test().
run():- console::init(), test().
end implement main
goal mainExe::run(main::run).
Dasturimizni ishlatib ko’ramiz xatoligi bo’lmasa, bizga quyidagicha oyna hosil bo’ladi.
2.2.2.5-chizma.Ishlatilgan dastur natijasi.
Prologda semantic dasturini ishga tushgandan so’ng natijasi
Bu dasturlardan chiqaruv daraxti yasaymiz.
World< World,” ”>,case,”Welt”>>, World.”ist”>,case, “alles”>>>
Yuqoridagilar Semantic proyektini natijasi.
[“the”, “World”, “is”, “all”]
[“die”, “Welt”, “ist”, “alles”]
|
Foydalanish samaradorligi - bet 2

|
Foydalanish samaradorligiBog'liq ta-lim-da-didaktik-o-yinlar-va-interfaol-metodlardan-foydalanish-samaradorligi
№4 2022
130
interfaol usullaridan biri “Kichik guruhlarda ishlash” texnologiyasidan foydalanish
maqsadga muvofiqdir. Mazkur texnologiyani qo‘llash usuli quyidagilardan iborat: –
faoliyat yo‘nalishi aniqlanadi. Muammodan bir-biriga bog‘liq bo‘lgan masalalar
belgilanadi;
– kerakli asos yaratiladi. O‘quvchilar mazkur mavzu haqida ko‘proq
tushunchaga ega bo‘lishlari kerak;
– guruhlar belgilanadi. O‘quvchilar 7-8 kishidan iborat bo‘lib guruhlarga
bo‘linadi;
– aniq ko‘rsatma beriladi. Mustaqil ish, krossvord, test tuzish;
– boshlovchi o‘quvchi oldindan tayinlanadi. O‘tilgan mavzu yoki bo‘lim
bo‘yicha mustaqil, o‘z ustida ishlab, savollar tuzib keladi, krossvord, test javoblarini
baholaydi;
– ekspert yoki yordamchi (assistent) o‘quvchi tayinlanadi, ular o‘yinni olib
borishda yordam beradilar, javoblarni baholab, tahlil qilib beradilar;
– guruhlardan sardorlar saylanadi. Sardor - hushyor shaxs, o‘z guruhi uchun
o‘yin qoidalarini buzmagan holda jon kuydiradi;
– o‘qituvchi tomonidan esa jarayon qo‘llab-quvvatlanib va yo‘naltirilib turiladi.
U o‘yinni nazorat qilib turadi, o‘yin yakunlangach, o‘quvchilarning umumiy balini
e’lon qiladi. So‘ngra muhokama qilinadi;
– doskaga 3ta guruhga bo‘lingan o‘quvchilar familiyasi yozib qo‘yiladi, dars
maqsadi bo‘yicha maksimal ballar ko‘rsatilgan bo‘ladi, reja bo‘yicha to‘plangan har
bir ball o‘quvchi familiyasi qarshisiga yozilib boriladi.
– O‘qituvchi bilan o‘quvchining o‘zaro ta’siri natijasida o‘quvchi ma’lum
bilimlarni shunchaki o‘zlashtirib, ya’ni o‘rganib olishidan tashqari bir vaqtning
o‘zida bilim olish va xatti-harakatlar qilishning yangi tamoyili va metodini
o‘zlashtirib oladi va rivojlantirib boradi.
– Odatda o‘qituvchi xorijiy tilni o‘rgatish, o‘qitish usulini o‘zi tanlaydi.
Kursning mazmuni deyarli o‘zgarmaydi, ammo uni o‘quvchiga yetkazib berish usuli
o‘zgarishi mumkin.
– Agar vazifa biror dalil berish haqida bo‘lsa, taqdimot yoki interfaol ma’ruza
kabi usullar eng samarali usullar hisoblanadi. Muammolarni muhokama qilishda eng
ma’qul usul o‘quvchilarni kichik guruhlarga bo‘lib jamoaviy bahs-munozara
o‘tkazishdir. Bunda bahs-munozara Discussion, Brainstorming usulidan foydalanish
mumkin. Ma’lumki, o‘quvchilarning mustaqil keng va puxta bilim olishlarida
syujetli, rolli, ijodiy, ishbilarmonlar, konferensiya, o‘yin mashqlari kabi didaktik
o‘yinlar o‘zining ta’lim-tarbiya beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, o‘quv
materiallarini takrorlovchi, bilimlarni nazorat qiluvchi o‘yinlar sifatida ifoda etilishi
bilan ahamiyatlidir. O‘quvchilarning ijodiy fikrlash, mustaqil bilim egallash
ko‘nikmalarini rivojalantirishda ularning o‘zlarida bor bo‘lgan bilim, ko‘nikma,
|
| |
-chizma - Buxoro davlat universiteti

1.2.7-chizma. Advego Plagiatus dasturi
Internet tarmog‘ida joylashtirilgan elektron resurslar orasidan izlanayotgan matnga o‘xshash matnlarni qidirishga mo‘ljallangan «Etxt Antiplagiat» va «Advego Plagiatus» dasturlarini ko‘chirib olish va foydalanish bepul. Bugungi kunda Internet tarmog‘ida ko‘plab jurnallarning elektron versiyalari taqdim etilgan. Ularning kontenti foydalanuvchilarga qiziqarli bo‘lishi uchun mazkur jurnallar tahririyatlari e’lon qilinayotgan maqolalarning original bo‘lishiga intilishlari kerak. Boshqa saytlarda e’lon qilingan materiallarni ko‘chirib bosish jurnalga bo‘lgan qiziqishni pasaytirib yuboradi. Demak, tahririyatga kelib tushayotgan maqolalar avval Internet tarmog‘idagi biror-bir saytda e’lon qilinganligini (yoki e’lon qilinmaganligini) bilish maqoladan jurnalda foydalanish (yoki foydalanmaslik) to‘g‘risidagi qaror chiqarishga yordam beradi. Internet tarmog‘ida joylashgan elektron resurs matnlari orasidan o‘xshash matnlarni qidirishga mo‘ljallangan ikki dasturiy vositaning tahlili quyidagi xulosalarni chiqarishga imkon berdi.
1. Dasturiy vositalarni Internet tarmog‘idan bemalol ko‘chirib olish va foydalanuvchi o‘z kompyuteriga o‘rnatishi mumkin.
2. Oliy ta’lim muassasasining professor-o‘qituvchilari mazkur dasturiy vositalar yordamida talabalar tomonidan topshirilayotgan ishlarni oriinallikka tekshirishlari mumkin. Bu esa o‘z navbatida, «ko‘chirmachilikning oldini olish» orqali ta’lim sifatini oshirishga imkoniyat yaratadi.
3. Himoya qilinayotgan magistrlik va doktorlik dissertatsiyalarini ekspertizadan o‘tkazishda ekapertlarga aniq ma’lumotlar olishga imkoniyat yaratadi.
4. Jurnallar tahririyatlari kelib tushayotgan maqolalarni ekapertizadan o‘tkazish (ya’ni maqolani unikallikka tekshirish)lari osonlashadi.
|