Niyazova n. A, Ximmataliyev - bet 42

|
Niyazova n. A, Ximmataliyev
|
bet | 42/78 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #157845 |
Bog'liq DZwWQ1RQ5RjXoFIzijQp7faOQzd17hCLJY0v7gEQTelekonferensiya aloqa xizmati (NNTP-News Net Transfer Protocol– telekonferentsiya protokoli). Ushbu xizmat bir nechta bir xil nomlarga ega. Yangiliklar guruhlari, Usenet xizmati, Usenet konferentsiyalari. Bularning barchasi yangiliklar guruhi xizmati bilan bir xil. Yangiliklar guruhi asosan elektron pochta tizimiga juda o'xshash, ammo farqli o'laroq, yangiliklar guruhi ko'pga ishlaydi.
Internet serverlari tomonidan xizmat iste'molchilari, mijozlari uchun yangiliklar, maxsus dasturlar taqdim etiladi. Windows operatsion tizimining bir qismi bo'lgan yuqorida aytib o'tilgan Microsoft Outlook Express dasturi nafaqat pochta mijozi, balki yangilik mijozidir.
O'z mijozlari biridan yangi xabarni qabul qilgan server, axborot buletenini uni to'g'ridan-to'g'ri aloqasi bo'lgan barcha yangiliklar serverlariga yuboradi. Ular buni o'z mijozlari uchun saqlab turishadi va o'z navbatida uni keyinchalik yuborishadi. Shunday qilib, yangi xabar dunyo bo'ylab tarqalib, tobora ko'proq yangi mintaqalarni qamrab oldi. Bir necha soat o'tgach, g'arbga yuborilgan xabarlar sharqqa ketgan xabarlarga javob beradi, shundan so'ng xabar tarqatilishi tugaydi.
Dunyo bo'yicha telekonferensiya aloqa xizmatlari o'rtacha hisobda bir hafta ichida bir necha million xabarlarga ega. Hech kim bu ma'lumotni nafaqat o'qibgina qolmay, balki tezkor ravishda ko'rib chiqa oladiganligi sababli, xabarlar tematik guruhlarga bo'linadi. Har bir inson faqat o'zi yozilgan guruhlar mavzusida nima yozilganini o'qiy oladi.
Fayl uzatish xizmati (FTP). Umumjahon Internet xizmati sizga o'rnatilgan grafik va boshqa ob'ektlar bilan matnli hujjatlarni olish imkoniyatini beradi, ammo bu hujjatlar aniq belgilangan formatda tayyorlangan bo'lishi kerak. Elektron pochta va telekonferensiya aloqa xizmatlari oddiy matnli hujjatlar-xabarlarni yuborish va qabul qilish imkoniyatini beradi. Ammo, hujjatni emas, balki biron bir dasturni yoki aytaylik, o'zboshimchalikdagi formatdagi faylni, masalan, protsessor yoki Excel elektron jadvalini qabul qilishimiz kerak bo'lsa nima bo'ladi? Umuman olganda, oldimizda o'zboshimchalik formatidagi fayllarni olish vazifasi turibdi.
Ushbu muammoni hal qilish uchun Internetda maxsus xizmat mavjud bo'lib, uning nomi foydalanadigan protokol nomidan kelib chiqadi: FTP (File Transfer Protocol-fayllarni uzatish protokoli).
Internet tomonidan xizmat FTP deb nomlangan serverlar tomonidan taqdim etiladi va foydalanuvchi tomonidan FTP mijozlari taqdim etadilar. Odatda, serverga ulangan mijoz o'sha yerda saqlangan fayllar bilan papkalar to'plamini ochadi ulardan siz o’zingiz uchun kerakli bo’lgan narsani tanlashingiz mumkin.
Domen nomlari xizmati (DNS-Domen nomi xizmati). Biz ushbu xizmatdan doim foydalanamiz, ammo deyarli buni hech qachon sezmaymiz-bu biz uchun "shaffof". Siz e'tibor berishingiz kerak bo'lgan yagona narsa, bizga xizmat ko'rsatadigan DNS serverida biron bir nosozlik bo’lishidir. Agar biror nosozlik yuz bersa, biz tarmoqqa va biron bir serverga ulana olmaymiz.
Har bir Internet kompyuterida 0 dan 255 gacha bo'lgan to'rtta raqam bilan yozilgan IP-adres manzili mavjud, masalan 195.218.13.31. Ushbu manzil yozuvi tarmoq bilan ishlaydigan kompyuterlar uchun qulaydir. Tarmoq kompyuterlarining IP manzillarini bilish orqali biz o'z mijoz dasturlarimizni kompyuterlarda ishlaydigan server dasturlariga ulashimiz mumkin. Biroq, odamlarga raqamda ko'rsatilgan manzillarni saqlash va eslab qolish juda qulay emas. Ular yozuvning alifbo shakllari bilan ko'proq tanish, masalan www.yandex.ru (ommabop qidiruv xizmatining server manzili) va boshqalar. Internet manzilni qayd etishning ushbu shakli domen nomi deb nomlanadi. Har bir domen nomi ma'lum bir IP manzilga ega.
Internetda qidirish xizmatlari. Qidiruv tizimi-bu Internetda qidirish va foydalanuvchining so'roviga mos keladigan (so'rovga muvofiq) ma'lumot manbalariga havolalar ro'yxatini berish orqali matnli ibora (qidirish so'rovi) sifatida javob berishga mo'ljallangan apparat va dasturiy tizim.
Qidiruv so'rovi foydalanuvchi tomonidan topmoqchi bo'lgan narsaga muvofiq, iloji boricha qisqa va sodda tarzda tuzilishi kerak. Hozirgi kunda Internetda juda ko'p qidiruv tizimlari mavjud, ularning aksariyati umumiy ma'lumotlarni qidirishga qaratilgan (global qidiruv tizimlari), ba'zilari maxsus
ma'lumotlarga (masalan, qidiruv tizimlari) ixtisoslashgan, masalan, video, kitoblar yoki hatto torrent fayllari.
Global qidiruv tizimlari. Bularga yuzlab millionlab veb resurslarni o'z ma'lumotlar bazalarida saqlaydigan va so'rov bo'yicha bizni qiziqtirgan manbalarga havolalar ro'yxatini taqdim etadigan yigirmaga yaqin yirik qidiruv xizmatlari kiradi.
Google–http://www.Google.com/. Ushbu tizim o'quv loyihasi sifatida Stenford universiteti (AQSh) talabalari Larri Peyj va Sergey Brin tomonidan yaratilgan. Hozirgi vaqtda u barcha muhim jihatlar bo'yicha global qidiruv tizimlari orasida yagona etakchi hisoblanadi.
Google eng keng ma'lumot bazasiga ega-8 milliarddan ortiq qiziqarli yangiliklar, guruhlarining veb sahifalari va maqolalari, kun davomida robot dasturlar, 5 milliondan ortiq yangi va yangilangan sahifalarni indekslaydi. Ushbu qidiruv tizimining asosiy afzalliklari:
ishning yuqori tezligi-1 dan bir necha sekundgacha juda katta miqdordagi tizim indeks faylida;
hujjatlarni turli formatlarda indekslash qobiliyati-HTML, PDF, RTF, PS, DOC, XLS, PPT, WP5 formatlarida va hokazo. Shu bilan birga, Google sizga ushbu formatdagi sahifalarni faylga kirish uchun maxsus dasturiy ta'minotisiz oddiy HTML faylga tezkor o'zgartirish imkonini beradi;
etarli darajada aniq ma'lumotlarni taqdim etish–qidiruv natijalari ko'p hollarda so'rovlarga mos keladi;
foydalanuvchilarning yuqori darajadagi konforlari–ingliz tilini bilmaydigan mamlakatlarda foydalanuvchilar avtomatik ravishda o'z ona tillarida interfeysga yo'naltiriladi (180 mahalliy domen);
nafaqat sahifalar sonini, balki natijalarning sifatini qayd etish qidirish; qo'shimcha funksiyalar–odatdagi "error 404" yozuvining o'rniga, tizim sizga
ba'zi qidiruv tizimiga joylashtirilgan shaklda endi mavjud bo'lmagan sahifalarning
mazmuni bilan tanishish imkonini beradi;
“Omadim bor” funksiyasi–qidiruv natijalarini kutmasdan, foydalanuvchilar darhol saytga kirishadi;
AltaVista–http://www.Altavista.com/-yaxshi qidiruv mexanizmi (www va yangiliklar guruhlarida qidirish): 150 milliondan ortiq hujjatlar, kuniga 10 million hujjat indekslangan, to'liq indeksatsiya chuqurligi, ramkalarni qo'llab-quvvatlash, yangilanish chastotasini hisobga olish, so'rovlarning to'liq tili (Kiril yozuvi).
Lycos–http://www.Lycos.com/-qidiruv tizimi: kuniga 50 million hujjat, kuniga 6-10 million hujjat indekslanadi. (Kirillchani qidirmayapman).
HotBot–http://www.HotBot.com/-qidiruv tizimi: kuniga 100 milliondan ortiq hujjatlar, kuniga 10 million hujjat indekslanadi, ro'yxatdan o'tish 2 hafta davom etadi. (Kirillchani qidirmayapman).
Yahoo–http://www.Yahoo.com/-katta katalog: 750 mingdan ortiq havolalar.
Kiril yozuvi (so'z shaklisiz).
Mintaqaviy va milliy qidiruv tizimlari. Ushbu tizimlar mintaqa, mamlakat yoki davlatlar guruhidagi veb-resurslar to'g'risida ma'lumot to'playdi. Qoida tariqasida, ular ingliz tilidan boshqa milliy tillarning birida veb resurslarni yaxshi bilishi bilan ajralib turadi. Bunday tizimlar Germaniya, Skandinaviya, Italiya, Ispaniyada ishlaydi. Rossiyada Yandex tizimi eng mashhur.
Yandex–http://www.yandex.ru/-Rossiyaning IT-kompaniyasi tarmoqdagi va Internet portaldagi xuddi shu nomdagi qidiruv tizimiga egalik qiladi. Yandex.ru qidiruv tizimi 1997 yil 23 sentyabrda Softool ko'rgazmasida rasman e'lon qilindi. Hozirgi vaqtda u Rossiya qidiruv xizmatining etakchilaridan biri bo'lib, indekslangan hujjatlar hajmi (shuningdek, 1,5 millionga yaqin rus va xorijiy rus tilida so'zlashuvchi serverlar, shuningdek MDH mamlakatlaridagi serverlar) va qidiruvning dolzarbligi bo'yicha yuqori ko'rsatkichlarni namoyish etmoqda.
2010 yildan beri Yandex 30 dan ortiq xizmatlarni taqdim etdi, ularning eng mashhurlari Yandex. Rasmlar, Yandex pochta, Yandeks ob-havo, Yandeks yangiliklar va boshqalar. Yandeks podstansiyasi matnni qayta ishlaydi va indeksni "tuzadi", keyinchalik qidirish uchun foydalaniladi. Ichkarida u hujjatlarni
saqlamaydi, faqat ularning manzillarini biladi. Ma'lumotlar bazasi har hafta
yangilanadi. Bundan tashqari, Yandex bu PDF, RTF, DOC dagi hujjatlarni HTML, Excel, PPT, Flash, RSS (bloglar va forumlar) bilan indekslaydigan yagona rus qidiruv tizimi.
|
| |