nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti optik materiallar va ularning - bet 18

39
chiziqli bogʻlangan) natijaviy toʻlqin tenglamasi ham chiziqli boʻladi. Bu
munosabatlar
chiziqli superpositsiya tamoyilining bajarilishini taʻminlaydi.
Biz chiziqli superpositsiya uchun oddiy misol bilan boshlaymiz. Toʻlqin
ikki dielektrik chegarasiga 45
o
da chap tomondan tushmoqda (7.1A-rasm).
7.1-rasmda
kogerent qoʻshish. (A) Ikkita toʻlqin
dielektrik yuzasida qayta
qoʻshilgan. (B) Odatda shu ikki toʻlqin bir manbadan interferometr
yordamida olinadi.
Bu toʻlqinning bir qismi qaytib pastga qarab tarqaladi va yana bir qismi
esa oʻtib
1
E
oʻng tomonga tarqaladi. Tepadan pastga qarab boshqa toʻlqin
kiritilsin. Buning ham bir qismi dielektrik
yuzasidan qaytadi
2
E
va oʻtadi.
Oʻng tarafga yoʻnalgan toʻlqinlar qoʻshiladi va natijaviy maydon
1
2
E
E
E
(7.1)
Shunga oʻxshab, pastga tarqalayotgan toʻlqinlar ham qoʻshiladi.
Ikkita
har xil manba yorugʻliklarini qoʻshish qiyin. Misol uchun ikkita geliy-neon
lazerlarini olaylik
632.8
nm
.
Chastotasi esa
/
473.8
f
c
THz
. Ikkita lazer
oʻrtasida doyimiy faza farqini 1 s davomida saqlash uchun ularning spektral
kengliklari 1Hz boʻlishi kerak. Ammo geliy-neon
lazerining spektral
kengligi 1.5 GHz atrofida. Shuning uchun, kogerent qoʻshish
ishlatadigan
koʻp optik tizimlar qoʻshiluvchi dastalarni bir manbadan oladi (1B-rasm).
1B-rasmdagi dasta-boʻlgichlar (yarim shaffof oynalar) BS1 va BS2
dielektrik plastinkalardan yasalgan boʻlishi mumkin. Qanday dasta-boʻlgich
ishlatilishidan qat’iy nazar, bu konfiguratsiya (1B)
Max–Zender
interferometri deb yuritiladi.
7.1-rasm
.
Eksperimental qurilmaning sxematik tasvirlanishi
Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author - bet 2

4
Excel Microsoft Office paketi tarkibidagi programma bo’lib,
u Windows
operatsion sistemasi boshkaruvida ishlovchi hamda ma‘lumotli elektron jadvallarni
tayyorlash va qayta ishlashga muljallangan.
MS Excel 2003 dasturini yuklashdan oldin Windows XP operatsion tizimini
yuklash lozim. Bu esa sodda, ya‘ni xozirgi paytda kompyuter yuklanishi bilan amalga
oshadi.
Excel dasturini yuklash jarayoni qo’yidagicha:
Sichqoncha kursatkichi ekranning qo’yi tomonida joylashgan Pusk (Start)
tugmachasiga keltirilib chap tugmasi bosiladi. Natijada
ekranda bosh menyu hosil
bo’ladi. (1 – rasm).
1 – rasm.
6
sungra Microsoft Excel dasturining ish oynasi ekranga chiqadi (3-rasm).
Microsoft Excel dasturidan chiqishning bir necha yo’llari mavjud bo’lib
bo’lardan ayrimlarini ko’ramiz.
1.
Tizimli tugmalardan
- yopish tugmasini sichqonchaning chap tugmasini
bosish orqali dasturdan chiqishimiz mumkin.
2. Fayl menyusiga kirib
выход buyrug’ini tanlab
ham dasturdan chiqishimiz
mumkin.
3. Klaviatura orqali esa
Alt + F4 tugmalarini birgalikda bosish orqali dasturdan
chiqishimiz mumkin
Microsoft Excel dasturining ish oynasi qo’yidagi qismlardan tashkil topgan
SARLOVHA SATRI -oynaning eng yuqoridagi qismi. Bu satrda dastur belgisi, fayl
nomi va dastur nomi, oynaning uchta asosiy tugmalari joylashgan buladi. Shu satrga
sichqoncha
bilan bosib turib, harakatlantirsak, u holda oynani ekranda joyini
o’zgartirish mumkin.
MENYU SATRI - oynaning bu satri asosan sarlovha satri
tagida joylashadi va shu
satr yordamida dasturning hamma buyruqlari bilan ishlashimiz mumkin, chunki bu
satrda hamma buyruqlar saralanib guruxlarga bulingan.
Raqamli
Digital
raqamli ko‘rinishda, 1 va 0 qiymatlarida shakllantirilgan 
mavhum maʼlumotlar.
Raqamli

|
Raqamli
Digital
raqamli ko‘rinishda, 1 va 0 qiymatlarida shakllantirilgan
mavhum maʼlumotlar.
Raqamli Pdf ko'rish
|
bet | 138/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023Raqamli
Digital
raqamli ko‘rinishda, 1 va 0 qiymatlarida shakllantirilgan
mavhum maʼlumotlar.
Raqamli
mb.
Numeric
raqamlardan tashkil topgan maʼlumotlar.
Raqamli drama, mojaro
mad.
Digital drama
ijtimoiy tarmoqlarda muloqot jarayonida yuz beradigan
hayajonli, hissiyotli yoki kutilmagan voqea, hodisa va
holatlar.
Raqamli ijtimoiy tarmoq
mad.
Digital social network
insonlarni suhbatlashish, g‘oyalar va qiziqishlar
bilan bo‘lishish yoki yangi do‘stlar orttirish uchun
birlashtiradigan veb sayt.
Raqamli iz
mad.
Digital footprint
foydalanuvchi haqida internetda mavjud maʼlumot.
Raqamli kamera
Digital camera
fotosuratlarni tasma o‘rniga saqlashda elektron xotiradan
foydalanuvchi kamera (kiritish qurilmasi sifatida
foydalanish mumkin).
Raqamli maʼlumot
Digital data
kompyuterda saqlanadigan elektron shakldagi
maʼlumotlar.
Raqamli maxfiylik
mad.
Digital privacy
raqamli qurilmada saqlanadigan shaxsiy maʼlumotlarni
himoya qilish.
Raqamli obro‘
mad.
Digital reputation
internetdagi auditoriya orqali yig‘ilgan fikrlar, shon-
shuhrat.
Raqamli sanʼat asari
diz.
Digital art
kompyuter yordamida yaratilgan tasvir.
Raqamli sertifikat
mad.
Digital certificate
elektron pochta xabari yoki maxfiy maʼlumotlarni saqlash
usuli;
ochiq kalitli infratuzilma (PKI) yordamida internet orqali
maʼlumotni ishonchli almashish imkonini beruvchi
pasportga o‘xshash elektron sertifikat.
Raqamli to‘siq
mad.
Digital divide
texnologiyalar, kompyuterlar va internetdan
foydalanish imkoniyatiga ega bo‘lmagan insonlarning
ulardan foydalana oladiganlardan ajralib qolishi, ortda
qolishi.
|
| |
soli stat riv isk - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

27
2-bob: Apparat va dasturiy ta’minot
mavjud tugmalar soni Lotin alifbosi bilan klaviaturada
ishlash muammo emas Chunki unda atigi 26 ta
harf va oʻnta raqam bor Lekin baʼzi alifbolarda,
masalan, arab yoki xitoy tillarida koʻplab boshqa
belgilar mavjudligi bois tugmalar kombinatsiyasidan
foydalanishga toʻgʻri keladi
Klaviatura kompyuterga USB port, Bluetooth yoki
boshqa simsiz texnologiyalar yordamida ulanishi
mumkin Klaviaturalar uslubi va shakli jihatidan
farq qiladi
Misol uchun, ergonomik klaviaturalar
foydalanuvchini RSIdan (takroriy zoʻriqish jarohati)
himoya qiladi va koʻproq qulayliklarga ega
i h on ha
Sichqoncha obyektlarni ekranda tanlash va
boshqarish imkonini beruvchi qurilma
U ekranda
koʻrsatiladigan kursorni boshqaradi
Sichqoncha
harakatlantirilganda kursor siljiydi va tugmalardan
birini bosib ekranda menyular kabi obyektlarni tanlash
mumkin uddi klaviaturalar singari sichqoncha ham
USB port, Bluetooth yoki boshqa simsiz texnologiyalar
yordamida kompyuterga ulanadi
rint r
Printer odatda kompyuterdan qogʻozga bosma nusxa
(fi zik nusxa) chiqaradi Simpleks printer qogʻozning bir
tomoniga, dupleks printer esa har bir varaqning ikkala
tomoniga ham bosib chiqaradi Baʼzi printerlarda
skaner kabi qoʻshimcha funksiyalar mavjud
az rli rint r
Lazerli printer lazer nuri yordamida silindrsimon
barabanni manfi y zaryadlaydi va u elektr zaryadlangan
tonerni (kukunsimon siyoh) oʻziga tortadi
Keyin toner
qizdiriladi va u erib qogʻozga yopishadi
urkov hi rint r
Kerakli qattiq nusxani hosil qilish uchun toʻrt xil
rangdagi siyohli kartrijlar (qora, havorang, och qizil,
sariq) siyohni qogʻozga purkab tasvir hosil qiladi
Oʻlchashlar va hisoblashlar - Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti optik materiallar va ularning

44
Tajriba natijalari
7.1-jadval.
Tartibi
m
1
2
Gazning
uzunligi
Intensivlik
Yelka
uzunligi (Gaz
uzunligi
oʻzgarmas)
Intensivlik
1
2
3
4
Oʻrtacha
Topshiriq: mashgʻulotda olgan bilimlaringiz asosida 7.2-
jadvalni
toʻldiring:
7.2-jadval
men bilaman
yangi axborot
men bilganimga
zid
meni
oʻylantirib
qoʻydi
45
8-laboratoriya ishi:
Yorugʻlik diodi spektral xarakteristikalarini spektrofotometr
yordamida oʻrganish
Spektrofotometrlarning ishlash prinsiplari
Spektrometriya usullari monoxromatik yorugʻlik
oqimining yutilishi
(qaytishi) darajasini oʻlchashga asoslangan boʻlib, bunda boshqa
faktorlarning ta’siri
minimal qiymatga keltirilib, qurilmaning sezgirligi va
oʻlchash aniqligi ortadi.
Barcha spektrofotometrlar 2 ta prinsipial sxemalarga asoslangan.
Birinchi sxemada namunaga monoxromator tomonidan modulyatsiyalangan
ma’lum bir toʻlqin uzunligidagi yorugʻlik oqimi yuboriladi. Oʻtkazilgan
oqim kiruvchi va chiquvchi oqimlardagi farqni oʻlchovchi
foto qabul
qilgichga yoʻnaltiriladi. Ikkinchi sxemada esa namunaga toʻgʻri yorugʻlik
manbaidan nurlanish yuboriladi, keyin namuna monoxromatordan oʻtgan bir
necha nanometrli tor tasmali spektr oqimiga ajratadi hamda u nurlanish
uchun foto qabul qilgichga kelib tushadi.
Spektrofotometrlarning 2 ta asosiy konstruksiyasi: bitta nurli va 2 ta
nurli boʻladi. 2 ta nurli spektrofotometrda 1 ta nur oʻrganilayotgan
namunaga, 2-si etalonga tushadi. 1 ta nurli qurilmada oʻlchashlar
korrelyatsiya
koeffitsiyenti
yordamida
olib
boriladi.
2
nurli
spektrofotometrlarning oʻlchash aniqligi yaxshiroq boʻlib,
natijalar
takrorlanishining yuqori darajasiga erishishga imkon beradi hamda ular
atrof-muhit parametrlari oʻzgarishlariga kamroq sezgir boʻladi.
Qimmatli axborot - Maktabgacha va

165
Glossariy
Qurilma
Device
elektron komponentlardan
tashkil topgan kompyuter
tizimining texnik taʼminot komponenti.
Qurilma drayveri
Device driver
printer kabi yordamchi
qurilmalarni boshqaruvchi
dasturlar.
RAD
qsq. dast.
RAD
Rapid Application Development
tezkor dastur ishlab chiqish.
RAM
qsq.
RAM
Random Access Memory
operativ xotira;
kompyuter xotirasining joriy vaqtda foydalanilayotgan
maʼlumotlar va dasturlarni saqlaydigan qismi;
elektr tokiga bog‘liq xotira — elektr toki
uzilsa, xotiradagi maʼlumotlar o‘chib ketadi.
Rang tanlash uskunasi
diz.
Eyedropper tool
tasvir bilan ishlash dasturlarida
tasvirning istalgan
qismidan zaruriy rangni tanlab oluvchi uskuna.
Rangli bo‘yash (rangli chelakcha)
diz.
Paint bucket
shakl yoki obyektlarni bo‘yash uskunasi.
Raqamlash
diz.
Pagination
hujjatdagi sahifalarni raqamlash.
-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI

|
-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI
|
bet | 48/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiya7-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI.
Reja:
Geografik qobiqning ko’ndalang tabaqalanishining asosiy omillari.
Mintaqaviy-zonal tizimlar.
Issiqlik mintaqalari.
Iqlim mintaqalari
Tabiat zonalligi va tabiat zonalari.
Zonallikning davriy qonunlari va zonallikning umumsayyoraviy tuzilishi.
Geografik landshaftlar.
Geografik qobiqning ko’ndalang (gorizontal) tuzilishi uning bo’ylama tuzilishidan keskin farq qiladi. Geografik qobiqning bo’ylama tuzilishining asosiy omili bo’lib moddaning zichligi va holati hisoblanadi.
Eng qattiq va zich moddalar litosferani, o’rtacha zichlikka ega bo’lgan suyuq holdagi moddalar gidrosferani, zichligi juda kam bo’lgan gaz holdagi moddalar atmosferani va tirik moddalar esa biosferani tashkil qiladi.
Geografik qobiqning ko’ndalang yo’nalishda tabaqalanishi geotizimlarni tarqalishiga bog’liq.
Geotizim, geomajmua (kompleks) yoki tabiiy hududiy majmua deb yaxlit bir butun tizimdan iborat bo’lgan geografik tarkiblarning qonuniy uyg’unligiga aytiladi.
Geografik qobiqning ko’ndalang yo’nalishda tabaqalanishi planetar, regional va mahalliy (lokal) miqyoslarda sodir bo’ladi. Planetar miqyosda geografik qobiqning tabaqalanishining asosiy omillari bo’lib qo’yidagilar hisoblanadi:
Yerning sharsimonligi. Mazkur omil tabiiy geografik jarayonlarni mintaqaviy-zonal tarqalishini keltirib chiqaradi.
Quruqlik, okean va muzliklarning tarqalishi ham geografik qobiqning tabaqalanishidagi muhim omil bo’lib, ular tufayli Yer yuzasini va tabiiy geografik jarayonlarni xilma-xilligi vujudga keladi. Koriolis kuchi geografik qobiqda moddaning harakat yo’nalishiga ta’sir ko’rsatadi. Mazkur omillar ta’sirida atmosfera va okeandagi harakatlarning umumiy xususiyatlari vujudga keladi.
Regional miqyosda geografik qobiqning tabaqalanishiga materik va okeanlarning joylanishi va qiyofasidagi farqlar, quruqlikning relyefidagi farqlari muhim o’rin tutadi. mazkur omillar ta’sirida nam va issiqlik taqsimlanadi, atmosfera va okean harakatlari turlari vujudga keladi, geografik zonalar o’ziga xos ravishda joylashadi.
Regional miqyosda hudud materikning qirg’og’ida, markazida joylanishi muhimdir. Ana shunday omillar ta’sirida regional geotizmlar orasidagi o’zaro ta’sirning o’ziga xos xususiyatlari vujudga keladi (dengiz yoki quruq iqlim, musson shamollari yoki g’arbiy shamollar va x.k.). Bunda reginal geotizmlarning qiyofasi, boshqa geotizmlar bilan chegarasi va bir-biri bilan farqlari muhim ahamiyatga ega.
Mahalliy miqyosda geografik qobiqning tabaqalanish omillari bo’lib relyefning tuzilishi (daryo vodiylari, suv ayirg’ich va x.k,), tog’ jinslarining tarkibi va ularning fizik va ximiyaviy xossalari, yonbag’irlarning shakli va ekspozisiyasi, namlanish turlari va h.k. hisoblanadi. Mazkur omillar ta’sirida kichik hududlarda turli xil xususiyatga ega bo’lgan geotizimchalar vujudga keladi.
|
| |
Quruqlikdagi mavjudotlar - Umumiy tabiiy geografiya

|
Umumiy tabiiy geografiya
|
bet | 44/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiyaQuruqlikdagi mavjudotlar
Hisob kitoblarga qaraganda yerdagi tirik organizmlarning umumiy massasi 2,42x1012t. quruqlikdagi tirik organizmlarning massasi dunyo okeanidagidan qariyb 800 barobar ko’proq. Agar dunyo okeanidagi tirik organizmlar massasining asosiy qismi hayvonot dunyosiga to’g’ri kelsa, quruqlikda aksincha biomassaning 99% ga yaqini yashil o’simliklar massasiga to’g’ri keladi. Okeanlarda organizmlar notekis taqsimlangan bo’lsada, ularni qariyb hamma joyda, okean yuzasidan uning tubigacha bo’lgan joyda uchratishimiz mumkin. Materiklarda o’simliklar yupqa parda sifatida tarqalgan bo’lib, ba’zi joylarda, masalan materik muzliklari tarqalgan joylarda deyarli yo’q.
Atrof – muhitni sharoitiga moslashgan holda organizmlar o’ziga xos tashqi ko’rinishga, fiziologik xususiyatlarga, ichki tuzilisha ega bo’lganlar. O’simlik va hayvonot dunyosini tarqalishiga har xil ekologik omillar katta ta’sir ko’rsatadi. Ular uch guruh omillaridan iborat bo’lib, abiotik, biotik va antropogen omillarga ajratiladi. Abiotik omillar ichida iqlimiy, tuproq omillari muhim ahamiyatga ega. O’simliklar tanasidagi asosiy jarayonlar – fotosintez, transpirasiya modda almashishi faqat ma’lum sharoitda issiqlik, namlik yorug’lik yetarlicha bo’lgandagina amalga oshadi. O’simliklarni geografik tarqalishida ayniqsa haroratning ta’siri juda katta. Quruklikdagi har xil landshaft turlarining tarqalishi xam shu omil bilan bog’liq. Masalan, Yevropada kengbargli dub daraxtining tarqalish chegarasi yanvar oyining 00 izotermasi bilan chegaralangan bo’lsa, xurmo daraxtining shimoliy chegarasi yillik +190 izoterma bilan cheklangan. Havo harorati bilan hayvonlarning fiziologik va morfologik tuzilishida, o’simliklarning tashqi ko’rinishiga shamolning ta’siri xaqida ko’plab ma’lumotlar mavjud.
Yer osti o’simliklari uchun namlikning ahamiyati juda katta. O’simliklar o’ziga kerakli suvni tuproqdan tomirlari orqali so’rib oladi va yashil qismi orqali bug’latadi. Masalan, bitta oq qayin sutkasiga 75 l, buk daraxti 100 l, lipa daraxti 200 l gacha suvni bug’latadi. Suvga bo’lgan munosabatiga qarab o’simliklar gidrofitlar, mezofitlar, kserofitlarga ajratiladi.
Organizmlar hayotida biotik omillar xam muxim ahamiyatga ega. Har bir tirik organizm boshqa organizmlar mavjud muhitda, ular bilan chambarchas bog’langan xolda yashaydi. Natijada bir – biri bilan bog’langan organizmlar to’plami vujudga kelib ular biogeosenozni vujudga keltiradi.
Yuqorida ko’rsatilgan omillar natijasida materiklarda geografik jarayonlarni bo’ylama va ko’ndalang zonalari vujudga kelgan. O’simliklar massasini geografik mintaqalar bo’ylab tarqalishida o’ziga xos qonuniyat mavjud bo’lib, u asosan atmosfera sirkulyasiyasi va radiasion chegaralar bilan bog’liq. Olingan ma’lumotlarga qaraganda biomassaning eng ko’p miqdori ekvatorial mintaqaga to’g’ri keladi. Tropik mintaqaga borgan sari uni miqdori kamayib, mo’tadil mintaqada yana biroz ko’payadi.
|
| |
-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va

|
-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va
|
bet | 54/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiya8-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va ULARNING turlari.
reja:
1.Geografik qobiqning harakatlari va ularning turlari
2.Geografik qobiqning issiqlik manbalari.
3.Geografik qobiqning radiasion va issiqlik muvozanati.
4.Yer yuzasida issiqlikning (haroratning) taqsimlanishi.
5.Atmosfera harakatlari .
6.Geografik qobiqda suvning harakatlari
Geografik qobiqda ichki va tashqi kuchlar hamda zonal va azonal omillar ta’sirida turli xil harakatlar sodir bo’lib turadi. Mazkur harakatlarning asosida moddiy ob’ektlarning o’zaro ta’siri yotadi.
Geografik qobiqda moddiy ob’ektlarning o’zaro ta’sirini to’rtta turga ajratiladi:
- kuchsiz va yadroviy o’zaro ta’sir. Mazkur harakatlar moddalarning subatom holati darajasida namoyon bo’ladi;
- elektromagnit o’zaro ta’sir, moddalarning atom va molekula holatidagi darajada namoyon bo’ladi. Elektromagnit o’zaro ta’sir natijasida jismlarning isishi va nurlanishi, kapillyarlarda suyuqliklarning harakati, kimyoviy reaksiyalar va moddalarning agregat holatini o’zgarishi ro’y beradi;
- gravitasion o’zaro ta’sir osmon jismlari darajasida ro’y beradi. Gravitasion o’zaro ta’sir natijasida suvning qalqishi, daryolarda suvning harakati, yomg’ir yog’ishi sodir bo’ladi va Yer yuzasida atmosfera ushlab turiladi.
Geografik qobiq darajasida elektromagnit va gravitasion o’zaro ta’sir birga namoyon bo’ladi va geografik qobiqning tuzilishini belgilab beradi.
Geografik qobiqda sodir bo’ladigan har bir tabiiy geografik jarayon juda ko’p harakatlar majmuasidan iborat.
Geografik qobiqda harakatlarning ikkita yirik turi ajratiladi:
- geografik qobiqning kundalik faoliyati bilan bog’liq bo’lgan harakatlar. Geografik qobiqning faoliyati natijasida uning o’lchamlarining dinamik muvozanati yuzaga keladi. Juda ko’p omillarning ta’siriga qaramasdan troposferada, okeanda, quruqlikda havo harorati, tarkibi, suvlarning sho’rligi nisbatan doimiy darajada (faqat sutkalik, fasliy, asriy va boshqa davriy o’zgarishlardan tashqari) turadi;
- geografik qobiqdagi aniq harakatlar. Ularning sodir bo’lishi geografik qobiqda erkin energiyaning borligi bilan bog’liq va ular Yerning har bir qobig’ida o’ziga xos tarzda ro’y beradi.
|
| |
sin In ormati a va a borot t nologi alari

|
sin In ormati a va a borot t nologi alari Pdf ko'rish
|
bet | 33/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAsin In ormati a va a borot t nologi alari
22
ob a oir savol va to shiri lar
1.
Ma’lumotga misol keltiring
[1]
2.
Bilimlar bazasi atamasini taʼri ab bering
[1]
angiliklar va sport veb sayti statik hamda dinamik maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi
3a.
Statik va dinamik ma’lumotlarni taqqoslang
4
3b.
Veb saytdagi ma’lumotlarning sifatiga ta’sir qiluvchi ikkita omilni aniqlang va taʼri ab
bering
4
3c.
Veb saytdagi yangiliklar va sport bilan bogʻliq kodlangan ma’lumotlarga misol
keltiring
1
Veb sayt yangiliklar va sportga oid videolarni efirga uzatadi
3d.
Video kodlanganida nima uchun hajmi kamayishini tushuntiring
2
3e.
Videofayl hajmiga ta’sir qiluvchi uchta omilni taʼri ang
[1]
3f.
Veb saytdagi tasvirlarning fayl oʻlchamiga ta’sir qiluvchi ikkita omilni aniqlang va
izohlab bering
4
Foydalanuvchilar veb saytda kredit kartalari yordamida premium xizmatlarga toʻlov
qilishi mumkin
4a.
Nima uchun veb sayt http oʻrniga sayt manzilining boshida
https
dan
foydalanishini tushuntiring
4
4b.
Simmetrik shifrlashni taʼri ab bering
[1]
Veb saytda ishlaydigan jurnalistlar oʻzlarining elektron pochta xabarlarini shifrlaydi
4c.
Asimmetrik shifrlash elektron pochta xabarlari bilan qanday ishlatilishini tasvirlab
bering
2
Foydalanuvchilar premium xizmatlarga obuna boʻlsa, ular parol tanlashi kerak
4d.
Parolni kiritishda tekshiruvdan qanday foydalanish mumkinligini tushuntiring
[1]
Veb saytda yangilik xabarlarini yuborish uchun ishlatiladigan forma mavjud Maʼlumot
formaga kiritilsa, u validatsiyadan oʻtadi
5a.
Validatsiyaning maqsadini taʼri ab bering
[1]
5b.
angiliklarni yuborish bilan bogʻliq misoldan foydalanib validatsiya usullaridan
birini aniqlang va tushuntirib bering
[3]
ICT_STB_G10-11_c01_p001-022_NT_R5_2023.indd 22
31.10.2023 9:52:01
|
| |
Cream Purple Abstract Thesis Defense Presentation

Cream Purple Abstract Thesis Defense Presentation
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
13.05.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#229039
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Cream Purple Abstract Thesis Defense Presentation
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
XULOSA
     
1 - Cream Purple Abstract Thesis Defense Presentation

XULOSA
1.
Юсупбсков
H.P.,
Нурмухамедов
Х
.
С
..
Закиров
С
.
Г
.
Кнмевнй
технология
асосий
жараён
ва
курил
малар
. -
Т
.:
Шарк
, 2003.644
б
.
2.
Касаткин
А
.
Г
.
Основные
процессы
и
аппараты
химической
технологии
. -
М
.:
Химия
, 1973,752
с
.
3.
Плановский
А
.
Н
.,
Николаев
П
.
И
.
Процессы
и
аппараты
химической
и
нефтехимической
технологии
. -
М
.:
Химия
, 1987. -4 9 6
с
.
4.
Гельперин
Н
.
И
.
Основные
процессыц
аппараты
химической
технологии
. -
М
.:
Химия
, 1995,
т
. 1-2. 768
с
.
5.
Юсупбеков
Н
.
Р
,
Нурмухамедов
Х
,
С
.,
Зокиров
С
.
Г
.,
бошкалар
.
Киме
ва
озиковкаг
саноатларининг
асосий
жараён
ва
курилмаларини
хисоблаш
ва
лойихалаш
. -
Т
.:
Жахон
. 2000.231
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI
13
|
ADSORBERLAR - Cream Purple Abstract Thesis Defense Presentation

Harakatchan donador adsorbent qatlamli adsorberlar - bu ichi bo’sh
kalonna tipidagi qurilma bo’lib , unda to’siqlar quyilish patrubalari va
uzatuvchi moslamalar o’rnatilgan.
bug'-gaz aralashmasini tozalash va taqsimlovchi tarelkalardan tarkib
topgan. Bu turdagi adsorberda adsorbent uzluksiz sirkulatsiya qilib turadi
va gazdagi yutiluvchi komponent adsorbentga o'tadi.
Adsorbentning birinchi seksiyasi bo'lmish sovutkichda qayta tiklangan
adsorbent sovutiladi. Ushbu seksiya qobiq-trubali issiqlik almashinish
qurilmasi ko'rinishida yasalgan. Sovuqlik eltkich sovutkichning trubalararo
bo'shlig'iga uzatilsa, adsorbent esa - trubalar ichida harakatlanadi.
Ikkinchi seksiya adsorber vazifasini bajaradi. Bu yerda adsorbent bug‘-gaz
aralashmasi bilan to'qnashuvda boMadi. Birinchi seksiyadan ikkinchisiga
adsorbent patrubka va taqsimlovchi tarelkalar orqali o'tadi. Qayd etilgan
moslamalar adsorbent qurilma ko'ndalang kesimi bo‘yicha bir xilda
taqsimlash va ikkala seksiya orasida tamba va ajratib turuvchi vosita sifatida
xizmat qiladi.
REFERENCES - Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author

REFERENCES:
1.
Ахмедов, Б. А.
(2021).
ЗАДАЧИ
ОБЕСПЕЧЕНИЯ
НАДЕЖНОСТИ
КЛАСТЕРНЫХ СИСТЕМ В НЕПРЕРЫВНОЙ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СРЕДЕ.
EURASIAN EDUCATION SCIENCE AND INNOVATION JOURNAL,
1(22), 15-19.
2. Akhmedov, B. A., Xalmetova, M. X.,
Rahmonova, G. S., Khasanova, S. Kh. (2020).
Cluster method for the development of creative thinking of students of higher
educational institutions. Экономика и социум,
12(79), 588-591.
3. Akhmedov, B. A., Makhkamova, M. U., Aydarov, E. B., Rizayev, O. B. (2020). Trends in
the use of the pedagogical cluster to improve the quality of information technology
lessons. Экономика и социум,
12(79), 802-804.
4. Akhmedov, B. A., Majidov, J. M., Narimbetova, Z. A., Kuralov, Yu. A. (2020).
Active
interactive and distance forms of the cluster method of learning in development of
higher education. Экономика и социум,
12(79), 805-808.
5. Akhmedov, B. A., Eshnazarova, M. Yu., Rustamov, U. R., Xudoyberdiyev, R. F. (2020).
Cluster method of using mobile applications in the education process. Экономика и
социум,
12(79), 809-811.
6. Akhmedov, B. A.,
Kuchkarov, Sh. F., (2020). CLUSTER METHODS OF LEARNING
ENGLISH USING INFORMATION TECHNOLOGY. SCIENTIFIC PROGRESS, 1(2), 40-43.
7. Akhmedov, B. A. (2021). DEVELOPMENT OF NETWORK
SHELL FOR ORGANIZATION OF
PROCESSES OF SAFE COMMUNICATION OF DATA IN PEDAGOGICAL INSTITUTIONS.
SCIENTIFIC PROGRESS,
1(3), 113-117.
8.
Ахмедов, Б. А., Шайхисламов, Н., Мадалимов, Т., Махмудов, Қ. (2021).
Smart
технологияси ва ундан таълимда тизимида кластерли фойдаланиш
имкониятлари. SCIENTIFIC PROGRESS,
1(3), 102-112.
View publication stats
SQRT (son) (ildiz) - sonning kvadrat ildizini hisoblaydi; 
FACT

10
ABS (son) - argument qiymatining modulini hisoblaydi;
LN (son) - sonning natural logarifmini aniqlaydi;
EXP (son) - sonning eksponentasini hisoblaydi;
SIN (son) - sonning sinusini hisoblaydi;
COS (son) - sonning kosinusini hisoblaydi;
TAN (son) - sonning tangensini hisoblaydi (radianda);
Statistik funktsiyalar
AVERAGE (
) - barcha argumentlar qiymatining o’rta
arifmetigini hisoblaydi;
МAX () - argumentlar ruyxatidan eng kattasi (maksimal
son)ni topadi;
MIN () - argumentlar ruyxatidan eng kichigi (minimal
son)ni topadi;
SUM () - barcha argumentlar qiymatining yigindisini
hisoblaydi.
ДИСП() barcha argumentlar uchun dispersiyasini
hisoblaydi.
ДОВЕРИТ(a;b; n)
а - ishonchlilik darajasi uchun tanlab olingan qiymat. Masalan, a 0 ga teng
bo’lsa ishonchlilik 100% ni tashqil qiladi,agar a 0,05 bo’lsa ishonchlilik darajasi 95%
ni tashqil qiladi
11
b - tanlab olingan tajriba natija to’plami uchun o’rtacha farqlanish bo’lib,
oldindan ma‘lum deb faraz qilinadi.
n - tanlanmadagi elementlar soni.
КВАДРОТК () barcha argumentlar uchun kvadrat
farqlanishni aniqlaydi.
Mantiqiy funktsiyalar
Ayrim amaliy masalalarni yechishda hisoblashlar u yoki bu shartlarga bog’liq
bulishi mumkin. Bunday holatda IF shartli funktsiyasidan foydalanish mumkin. Bu
funktsiyaning formati qo’yidagicha:
IF (;1-ifoda;2-ifoda) - Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author

12
3.
Arifmetik ifodalarni Excel elektron jadvalida matematik funksiyalaridan
foydalanib hisoblash
21
,
3
2
)
2
(
cos
2
3
3
3
3
3
2
5
3
3
y
x
t
y
x
t
y
t
x
Z
x
y
t
Z
1,04
1,2
1,5
1,12
1,5
1
0,11
2,1
2.5
Ushbu funksiyna Excel electron jadval protsessorida hisoblash ketma ketligi
quyidagicha:
1.Berilgan x,y va t larga qiymat bering.
2. a ning qiymatini hisoblash uchun D11 katagiga ko’rsatilgan formulani kiritib,
Enter tugmachasi bosiladi. Keyingi qiymatlar
hisoblash ham xuddi shunday
bajariladi.
14
1. Birinchi misolni yechish uchun uchta ustun tanlanadi va ularga yig’indining
o’zgarish parametri nomini (n), ikkinchisiga esa x o’zgaruvchining qiymatlari
va uchunchisiga S ning har bir qiymatidagi hisoblanish belgilanadi.
2. Birinchi ustunga N ning qiymatlari kiritiladi.
3. Ikkinchi ustunga X ning qiymati kiritiladi.
4. Uchunchi ustuniga S ning har bir qiymatidagi hisoblanish uchun
=B6^2*C6^3/(2*B6+1)^3 formulasini kiritib, Enter tugmasi bosiladi.
5. Yig’indini hisoblash uchun =СУММ(D6:D15) formulani kiritib enter tugmasi
bosiladi.
5- rasm
Ikkinchi vazifa ham xuddi shunday bajariladi.
Ko’paytmani hisoblash uchun =ПРОИЗВЕД(D6:D16)
formulani kiritib enter
tugmasi bosiladi.
15
6- rasm
6.
Tenglamalar tizimini Excelda yechish.
;
2
3
,
3
2
,
1
2
2
3
2
1
3
2
1
3
2
1
x
x
x
x
x
x
x
x
x
Tenglamalar tizimini Excel elektron jadval protsessorida yechish ketma-ketligi
quyidagicha:
1. A matritsa elementlarini elektron jadvalga kiritamiz.
2. B vector elementlarini elektron jadvalga kiritamiz.
3. A-1 teskari matritsa topish uchun:
3.1. A
matritsa elementlarini ajratib,CTRL tugmasini bosgan holda elektron
jadvaldan A-1 teskari matritsa elementlari chiqishi kerak bo’lgan joylarni ham
ajratamiz. Sungra, “Вставка функции (fx)”
piktogrammasini bosib, muloqot
16
oynasining kategoriyalar bo’limidan matematika
keyingi darchadan МОБР
funksiyasini tanlab, OK tugmasini bosamiz.
3.2. Yana A matritsa elementlarini ajratib massiv adresini aniqlab, va
CTRL+Shift+Enter tugmalarini barobar bosamiz *(rasmlarda
bu jarayon
ko’rsatilgan). Natijada A
-1
teskari matrisa elementlari hosil bo'ladi.
7- rasm
4. A
-1
teskari matrisa elementlarini b vektor elementlariga ko'paytiramiz.
Ushbu amallarni bajarish natijasida koordinatalari sistemaning echimlari bo'lgan X
vektor topiladi.
4.1. A-1 teskari matritsa elementlarini ajratamiz.
4.2. Ctrl tugmasini bosgan holda B vector elementlari
keyin hisoblanishi kerak
bo’lgan X vector elementlarini ajratamiz.
4.3. “Вставка функции” (fx) piktogrammasini bosib muloqot oynasining
kategoriyalar bo’limidan
matematika, keyingi darchadan МУМНОЖ
funksiyasini tanlab OK tugmasi bosiladi.
4.4.
Oldin A
1
matritsa elementlarini sungra b massiv elementlarini belgilab
Ctrl+Shift+Enter tugmalari baravar bosiladi.
Diagramma ustasi - Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author

26
3. Keyingi etapga o’tish uchun
Далее ► tugmasini bosing. Bu panel olti qismdan -
Заголовки,
Оси, Линии сетки, Легенда,
Таблица данных va
Подписи
данных iborat bo’lib,
tanlangan grafikni mavzusi, sonlarni mazmuni, ularni
ifodalanish formatlarini tanlash orqali uni bezash va
boshqa amallarni bajarish
mumkin. Shundan so’ng
Далее ► tugmasini bosib keyingi etapga o’tiladi
23-rasm
4. Oxirgi etapda qurilgan jadvalni ishchi listga yoki yangi listga joylashtirish
varianti tanlanilib
Готово tugmasi bosiladi.
24-rasm
Natijada qo’yidagi diagramma hosil bo’ladi (25-rasm).
28
XULOSA
Hozirgi kunda har bir yetuk mutaxasis bo’lishni istovchilar albatta zamonaviy
axborot texnologiyalardan habardor bo’lishi, yangi
texnologiyalardan samarali
foydalana olishini bilishi muhim ahamiyatga egadir. Shuning uchun ham ish
yuritishda kompyuter savodhoni bo’lish zarur hisoblanadi.
Yuqoridagi ma’lumotlarda biz MS Excel amaliy dastur paketining keng
imkoniyatlaridan foydalangan holda misol va masalalarni
yechish qulay va tez
bajarilishini, shuningdek, hisob kitob ishlarining qanday bajarilishi katta ahamiyatga
molik ekanligini qisqa misollarda bo’lsada, aks ettirishga harakat qildik. Asosiy
mavzu Excel elektron jadval dasturi yordamida amaliy
masalalarni yechish haqida
bo’lsa ham, boshqa toifadagi qo’shimcha misollar, hisoblashlar,
grafiklar va
diagrammalar qurish va ularning bajarilishish ketma ketligi tartibi bilan ko’rsatib
o’tilgan.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, yuqorida biz Excel dasturining bir qismini
o’rgangan bo’lsakda, uning imkoniyatlari qanchalik kengligiga guvoh bo’ldik va
Excel
dasturi hisob kitoblarni aniq, tushunarli bajaribgina qolmay, undagi
imkoniyatlar foydalanuvchilar uchun ko’plab qulayliklar
va ish samaradorligining
yanada oshishiga xizmat qiladi.
USKUNALAR SATRI - Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author

7
ISH SOHASI - oynaning asosiy qismi bulib uning
ichida dastur bajariladi va
ma‘lumotlar kursatiladi. Excel dasturining ish sohasi elektron jadvaldan iborat bo’lib,
shuning uchun Excel elektron jadval ham deb yuritiladi
MA‘LUMOTLAR SATRI - oynaning eng pastki satri. Bu satrda har xil kushimcha
ma‘lumotlar kursatiladi
OYNA CHEGARALARI - oynaning turt tomonida joylashgan kalinchizikli sohalar.
Ularni sichqoncha yordamida bosib turib siljitsak natijada oynani xajmini uzgaradi
(chuziladi, kattalashadi yoki kichkinalashadi).
KURIB CHIQISH CHIZGICHLARI - oynaning ung va pastki qismlarda
joylashgan sohalar. Ular yordamida oyna ichidagi ma‘lumotlarni
tulik kurib chiqish
mumkin., buning uchun shu sohalardagi ustki yoki pastki, chap
yoki ung tomondagi
strelkalarni bosish kerak yoki shu sohalarda joylashgan turtburchak kursatkichni
kuzgaltirish kerak.
Excel elektron jadvali 65536 qator (row) va 256 ustun (column)dan iborat.
Qatorlar 1dan 65536 gacha bo’lgan butun sonlar bilan tartiblangan, ustunlar esa lotin
alifbosining bosh xarflari (A, B, .... Z, AA, AB, .... IV) bilan belgilangan.
Qator va
ustun kesishmasida elektron jadvalning asosiy tarkibiy elementi – katak (yacheyka)
(cell) joylashgan. Har bir katak (yacheyka)ga son, matn yoki formula tarzidagi
ma‘lumotlar kiritiladi. Ustun kengligini va qator balandligini o’zgartirish ham
mumkin.
Jadvalning tanlangan katagiga o’tish uchun aniq manzil (adres)
ko’rsatilishi kerak.
U qator va ustun kesishmasida, masalan A1, B4, F9, AB3 kabi
ko’rsatiladi.
Ikkinchi maydon keyingi qatorga yoziladi (husnixati yiriklar uchun qo‘shimcha bo‘sh 
joy qoldiriladi). 
7

Ikkinchi maydon keyingi qatorga yoziladi (husnixati yiriklar uchun qo‘shimcha bo‘sh joy qoldiriladi). 7
7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Ikkinchi maydon keyingi qatorga yoziladi (husnixati yiriklar uchun qo‘shimcha bo‘sh joy qoldiriladi). 7
|
h=1 qadam bilan hisoblab, funktsiyalarning grafiklarini tuzish. 
Ushbu y1=sinx

23
funktsiyalar ustasi oynasi bo’lib undan foydalanib matematik funktsiyalar bo’limidan
sinx funktsiyani topamiz va
OK tugmasini bosamiz(16-rasm).
16-rasm 17-rasm
Natijada X ning qiymatini so’rovchi oyna hosil bo’ladi. U yerga X ning qiymati
uchun -10 qiymatini kiritiladi yoki -10 turgan yacheyka
nomini ham kiritsak
bo’ladi(18-rasm).
18-rasm
Bu ikki usulning birinchisida har bir qiymat uchun alohida shu jarayon bajariladi.
Ikkinchi usulda esa faqat birinchi qiymat hisoblanib, qolgan
qiymatlarni hisoblash
uchun
S3 yacheykaning pastki o’ng burchagiga ko’rsatgichni olib borib sichqonchani
24
chap tugmasi bosgan holda
S23 yacheykasigacha yurgizamiz(19-rasm).
y2=cosx
funktsiyani qiymatlarini hisoblash uchun ham shu jarayonni takrorlaymiz(20-rasm).
19-rasm 20-rasm
Ushbu funktsiyalarni
grafigini chizish uchun Diagramma ustasi ni ishga
tushirish lozim bo’ladi. Bu uchun menyudan
Вставить ► Диаграмма burug’idan
yoki
instrumentlar panelidan Diagramma ustasi
tugmasidan foydalanish
mumkin.
Excelda jadval hisoblashlar, diagrammalar va grafiklar qurish

19
Qolgan xodimlar (ya‘ni pastki kataklar) uchun hicoblash
uchun usha formulani
pastdagi kataklarga tegishli qilamiz. Buning uchun kursorni H5 katagiga qo’yib
sichqoncha kursatgichini katakning pastki o’ng burchagiga olib kelib sichqonchani
chap tugmasini bosgan holda pastga tortamiz. Bu jarayon 10-rasmda tasvirlangan.
Shu tarzda xizmat safari xarajatlar hisoblash qaydnomasi tuziladi. Bu 10-rasmda
ko’rsatilgan.
10-rasm
Hisoblangan jadvalning oxirgi ustunidagi ma‘lumotlar buyicha diagramma tuzish
uchun, ushbu ustundagi
axborotlarni belgilab Diagramma ustasi ni ishga tushirish
uchun menyudan
Вставить ► Диаграмма burug’idan yoki instrumentlar panelidan
Diagramma ustasi
tugmasidan foydalanish mumkin.
1.
Diagramma ustasi panelidan diagramma tipi va ko’rinishi tanlang.
Masalan,
гистограмма.
20
11- rasm
2. Далее ► tugmasini bosing va diagramma parametrlarini tanlang.
Bu panelda
diagrammani qurish uchun aniq qator yoki ustun adreslari ko’rsatiladi. Diagramma
qator yoki ustun bo’yicha qurilishi mumkin.
12- rasm
2.
Keyingi etapga o’tish uchun
Далее ► tugmasini bosing.
Bu panel olti
qisмдан -
Заголовки,
Оси, Линии сетки, Легенда,
Таблица данных va
21
Подписи данных iborat bo’lib, tanlangan grafikni mavzusi, sonlarni mazmuni,
ularni ifodalanish formatlarini tanlash orqali uni
bezash va boshqa amallarni
bajarish mumkin.
3.
Shundan so’ng
Далее ► tugmasini bosib keyingi etapga o’tiladi.
13-rasm
4.
Oxirgi etapda qurilgan jadvalni ishchi listga yoki yangi listga
joylashtirish varianti tanlanilib
Готово tugmasi bosiladi.
14- rasm
Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author - bet 4

8
2. Microsoft Excelda formula va funktsiyalar bilan ishlash.
Excel EJ kataqlaridagi ma‘lumotlar
- matnlar, sonlar va formulalar bilan
tuldiriladi. Ba‘zan katakdagi qiymatlar ustida ayrim hisoblashlarni bajarish zaruriyati
tugiladi, bunday hollarda formulalardan foydalaniladi.
Umuman ixtiyoriy yacheykadagi sonlarni hisoblash yoki formulalarni hisoblash
uchun “
=” (
tenglik) belgisidan foydalanadi.
Masalan, A5 yacheykadagi sonni D7 yacheykadagi songa ko’paytirish
uchun
kerakli kattakka quyidagicha yoziladi;
=А5*D7.
sinx
2
+lnx+7,5 ifodani х – ning kiymati
B6 yacheykada
turganda quyidagicha
yozib hisoblanadi;
9
=(sin(B6^2)+ln(B6)+7,5)
Excelda ishlatiladigan arifmetik amallar belgilari quyidagilar:
+ – qo’shish;
– - ayirish;
* – ko’paytirish;
/ – bo’lish;
^ – darajaga ko’tarish
& - bir necha kattakdagi matnlarni birlashtirish .
Excel dasturida funktsiyalarni ham hal qilish mumkin.
Buning uchun
Вставка menyusidan
Функция buyrug’ini tanlaymiz. Natijada ekranda
“funksiyalar ustasi” oynasi hosil bo’ladi. Ushbu
oynadan foydalanib kerakli
funksiyani echimini olish mumkin.
Exceldagi asosiy matematik, statistik va mantiqiy funksiyalar quyidagilar:
Matematik funktsiyalar
РRODUCT (
(ПРОИЗВЕД) - argument qiymatlarini
ko’paytmasini hisoblaydi;
MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQDA SUVNING HARAKATI

|
MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQDA SUVNING HARAKATI
|
bet | 64/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiyaMAVZU: GEOGRAFIK QOBIQDA SUVNING HARAKATI.
Reja:
Geografik qobiqda suvning aylanma harakati.
Quruqlikda suvning aylanma xarakati.
Okeanda suvning aylanma xarakati.
Atmosferada suvning xarakati.
Xo’jalik suvning xarakati.
Geografik qobiqda suvning muvozanati.
Suvning aylanma harakati geografik qobiqda muhim ahamiyatga ega. Suv turli shakllarda tabiatda aylanib yuradi. Suvning aylanib yurishi jarayonida Yer yuzasidagi turli xil relyef shakllari yemiriladi, juda katta miqdorda issiqlik va mineral moddalar bir joydan ikkinchi joyga olib boriladi. Okeanlardan quruqlikka doimo suvni bug’lanib atmosfera orqali kelib turishi natijasida daryolar, ko’llar, botqoqlar, muzlar va yer osti suvlari hosil bo’ladi.
Gidrosferadagi suvlar ilgari aytganimizdek mantiyadan moddalarni gravitasion tabaqalanishi natijasida ajralib chiqqan. Mazkur jarayon hozir ham davom etmoqda. Suvning umumiy hajmi shuning uchun doimo o’sib bormoqda. Ammo shunga qaramasdan suvning ma’lum bir qismlari sarflanib turadi.
Geografik qobiqda suvning harakati turli shakllarda ro’y beradi. Geografik qobiqdagi barcha suv havzalari bir-biri bilan chambarchas bog’langan. Suv havzalarida doimo turli tezlikda suv almashinib turadi (9-jadval).
9-jadval Geografik qobiqda suvning aylanishi.
(K.I.Gerenchuk, 1984)
| Suvning turlari | |
|
Dunyo okeani
|
2500
|
|
Yer osti suvlari
|
1400
|
|
Tuproqdagi nam
|
1
|
|
Qutbiy muzliklar va doimiy qor qoplami
|
9700
|
|
Tog’ muzliklari
|
1600
|
|
Ko’p yillik muzlikdagi yer osti muzlari
|
10000
|
|
Ko’l suvlari
|
17
|
|
Botqoq suvlari
|
5
|
|
Daryo suvlari
|
16
|
|
Biologik suv
|
Bir necha soat
|
|
Atmosferadagi nam
|
8
|
|
| |
Portret
Portrait
varaqning bo‘yi eniga nisbatan uzunroq bo‘lgan 
ko‘rinishi.
Preview uskunasi

164
Proksi server
Proxy server
vakolatli foydalanuvchilarning boshqa tarmoqda
maʼlumotlardan foydalanishini nazorat qiluvchi server.
Protokol
Protocol
qurilmalar o‘rtasida maʼlumotlarning to‘g‘ri uzatilishini
taʼminlaydigan qoidalar to‘plami.
Prototip
xlq. dast.
Prototype
dasturiy taʼminotning konseptual ko‘rinishi yoki ishlab
chiqarilgan yechimning maketi.
Prototip yaratish
dast.
Prototyping
muammoga sinab ko‘rish maqsadida qisman yechim
ishlab chiqish.
Protsedura
xlq. dast.
Procedure
asosiy dasturdan alohida bo‘lgan ko‘rsatmalar
to‘plami.
Savollar Javoblar - bet 3

O‘qish yuklamasi — talaba tomonidan o‘quv faoliyatining barcha turlari — ma’ruza, amaliy mashg‘ulot, seminar, laboratoriya ishi, kurs loyihasi (ishi), amaliyot va mustaqil ishni amalga oshirish asosida kutilgan o‘quv natijalariga erishish uchun zarur bo‘lgan soatlar hajmi;
|
Tadbirkorlik universitetlari faoliyatining asosiy yo‘nalishlari-
|
yaratilgan startaplar, ular tomonidan yaratilgan ish o‘rinlari, innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
|
|
Tadbirkorlik universitetlarining asosiy mezonlari
|
Yaratilgan startaplar, ular tomonidan yaratilgan ish o‘rinlari, innovatsion infratuzilmaning mavjudligidan iborat bo‘lishi lozim.
|
|
Tadbirkorlik universitetining mazmun-mohiyati nima?
|
yangiliklar (innovatsiyalar)ga intilish; tavakkalchilikni bilish; o‘z kuchiga ishonish; o‘z mustaqilligini his etish.
|
|
Tadbirkorlik universitetining hamkorlar bilan ko‘p tomonlama o‘zaro hatti-harakatlarini kimning “Uchala spiral” tamoyili orqali ko‘rib chiqish mumkin: biznes, hukumat, universitet
|
G.Itskovitsning
|
|
Tadbirkorlik universiteti(TU) missiyasi:
|
O‘qish; ta’lim; ilmiy-tadqiqot; innovatsion; tadbirkorlik; ishlab chiqarish.
|
|
Tadbirkorlik universiteti shunisi bilan farqlanadiki, bunda:
|
G‘oyalar va tadqiqot natijalari mahsulotlarda va xizmatlarda o‘z aksini topadi.
|
|
Tadbirkorlik universiteti rolini ortishi nima sifatida ularni amaliyotda qo‘llashgacha olib borishga qodirligi bilan izohlanadi?
|
Bilimlarni “generatsiyalash” mexanizmni shakllantirish
|
|
Tadbirkorlik universiteti g‘oyasidagi eng asosiysi, bu – ?
|
Universitetni boshqarish va tashkil etish modelining o‘zgarishi: davlat budjeti mablag‘lari hisobiga moliyalashtirishdan qo‘shimcha mablag‘lar manbalarini mustaqil izlash asosida ko‘pkanalli moliyalashtirishga o‘tish.
|
|
Tadbirkorlik universiteti borasida-…?
|
Texnologik innovatsiyalarning tarqalishiga va hududning iqtisodiy rivojlanishini katta ta’sir etadigan bilimlarni boshqarish markazi degan xulosa kelish mumkin.
|
|
Ta’lim-tarbiyaning interaktiv usullarini qo`llash orqali qaysi ta'lim muassasasini ma’naviyat va ma’rifat, madaniyat o‘chog‘iga aylantirish nazarda tutilgan?
|
Maktablarni
|
|
Ta’limning kredit-modul tizimida talaba magistraturada o‘qish muddati kamida 1 yil bo‘lganda necha kredit to‘plashi zarur?
|
60 kredit
|
|
Ta’limning kredit-modul tizimida talaba bakalavriatda o‘qish muddati kamida 3 yil bo‘lganda necha kredit to’plashi talab etiladi?
|
180 kredit
|
|
Ta’limning kredit-modul tizimida talaba bakalavriatda o‘qish muddati kamida 4 yil bo’lganda necha kredit to‘plashi zamr?
|
240 kredit
|
|
Ta’limdan keladigan naflarning qanday turlari bo‘lishi mumkin?
| |
Nazariyani amaliyot bilan bog‘lash

|
Nazariyani amaliyot bilan bog‘lash
|
bet | 51/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiNazariyani amaliyot bilan bog‘lash prinsipi mehnat ta’limi va o‘quvchilarni amaliy faoliyatga tayyorlash vazifalarini tushunishiga olib keladi va o‘zlashtirish sifatini orttiradi. Bu prinsip xarakteri o‘quv predmetining mazmuni bilan taqozo qilinadi. Geografiyani o‘qitishda nazariy bilimlar tabiatning xodisalari bilan amaliy tanishtirish jarayonida o‘zlashtirib oladi. Amalyot nazariyadan oldiniroq kelishi maqul, chunki nazariyani o‘zlashtirishga qiziqish uyg‘otadi.
Geografiyani o‘qitishda o‘quvchilarning ongliligi va ijodiy faolligi qoidasi: 1 .O‘quvchilarning o‘qishga ongli va ijodiy munosabatda bo‘lishlarini. 2. O‘rganilayotgan materiallarni tushunib olishlari va tushunganlarini ifodalay olishlarini. 3. O‘qish mehnatini ijodiy xarakterda bo‘lishini. 5. Bilimlardan amaliyotda ongli qo‘llanishi va ularni ishonishga aynalishini o‘z ichiga oladi.
O‘qitishning ko‘rgazmalilik qoidalarini foydalanyshning asosiy vazifasi o‘quvchilarning bilish faoliyatlarini faollashtirish. Ko‘rgazmalilik prinsipi atrof olamni qabul qilib olishda o‘qitishni nazarda tutadi. Bu prinsipga rioya qilish tabiatni o‘rganishning dastlabgi bosqichlarida zarur, sababi kichik yoshdagi maktab o‘quvchilari ko‘rganlarida xosil qilgan ta’surotlari asosida to‘g‘ri tushuncha va xulosalar xosil bo‘lishga yordam beruvchi bilimlarga ega bo‘ladi.
O‘qitishni individuallashtirish qoidalari o‘quvchilarning individual xusussiyatlarini o‘rganishda katta ahamiyatga ega. Bolalar taraqqiyotida to‘g‘ri keladigan umumiylik rivojlanish darajasi: bilimi, fikrlash xarakteri, faoliyat va xulq-atvorlar singari o‘xshashliklar.
O‘lkashunoslik qoidalari nazariy Geografiya kursni o‘quvchilarni o‘z o‘lkasi tabiati bilan yaqindan munosabati orqali olingan bilimlari bilan muntazam bog‘lilikni nazarda tutadi. O‘lkashunoslik tamoyilari tabiat bilan tanishtirishda ko‘p didaktik tamoyilarini qo‘llashga imkon beradi.
Nazorat savollari va topshriqlar
Boshlang‘ich sinfda o‘qitish jarayonini individuallashtirish nimada namoyon bo‘ladi?
Geografiya darsligidan maqolalarni tahlil qiling, undagi nazariyaning amaliyot bilan bog‘langanligini aks ettirgan materialni toping?
Maktabda nazariyani amaliyot bilan bog‘lanishiga qanchalik o‘rin ajratilgan?
|
| |
Nazorat savollari - Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi

|
Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi
|
bet | 50/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiNazorat savollari.
Bo'rilar qanday hayot kechiradi?
Tulkilar qanday hayot kechiradi?
Mushuksimonlar o'ljasini qanday tutadi?
Ayiqlar qanday hayot kechiradi?
Tuyoqli sutemizuvchilar qanday tuzilgan?
Juft tuyoqlilar uchun xos belgilar nimadan iborat?
Kavsh qaytaruvchilar oshqozoni qanday tuzilgan''
Kavsh qaytarmaydigan juft tuyoqlilar qanday tuzilgan?
Toq tuyoqlilar yashash muhitiga qanday moslashgan?
Qoramol zotlari xo'jalikda foydalanishiga binoan qanday yo'nalishlarga bo'linadi?
O'zbekistonda qoramollarning qaysi zotlari boqiladi?
Qo'ylarning qanday zotlari mavjud?
Otiardan qanday maqsadlarda foydalaniladi?
12 - Mavzu: Geografiyani o‘qitish tamoyillari va qonuniyat
REJA
1.O‘qitishda muntazamlilik va izchillilik.
2. O‘quv materialini ilmiy va tushunarli bo‘lish qoidasi.
3. Nazariyani amaliyot bilan bog‘lash.
4. Geografiyani o‘qitishda o‘quvchilarning ongliligi va ijodiy faolligi qoidasi.
5.O‘qitishning ko‘rgazmalilik qoidasi.
6. Bilimlarni puxta o‘zlashtirish qoidasi.
7. O‘qitishni individuallashtirish qoidalari.
Geografiya kursi metodik tanglangan muntazamlashtirilgan unsurlardir. Materialni bunday berilishi bolalarning tabiat to‘g‘risidagi fan asoslarini, atrof olamning jism va xodisalarini aks ettiruvchi, ular o‘rtasidagi bog‘lanishlarni ochib beruvchi obektlar bilan, keyin murakkablirog‘i bilan izchil tanishtirib borish jarayonida egallab olishlari mumkin. Shu bilan Geografiyani o‘qitishda muntazamlilik tamoyili amalga oshiriladi.
O‘qitishning tizimliligi bilimni bayon qilishda muntazamlilikka amal qilishdan tashqari amalyot bilan boglashning xilma-xil shakllarini amalga oshirilishini, Geografiya bilimlarini kuzatishlar va bilib olishga qaratilgan qiziqarli o‘yinlar bilan atrofdan hayot va qurilish amaliyoti bilan, mehnat ta’limi va ijtimoiy-foydali mehnat bilan, maktaboldi uchastkasidagi ish va unimli mehnat bilan bog‘lanishini nazarda tutadi.
O‘quv materialini ilmiy va tushunarli bo‘lish qoidasi XIX asrning 60-yillarigacha Geografiya predmet emas, tabiat nomi bilan saqlanib kelgan bo‘lsa endi mustaqil predmet sifatida o‘qitilmoqda. Maktab Geografiya kursining mazmuni fan taraqqiyoti darajasiga muvofiq keladi. Dasturi esa o‘lkashunoslikxusussiyatlarini hisobga olgan xolda tuzilgan, boshlanich maktabdagi Geografiya ta’limining mazmuni botanika, zoologiya, ekologiya, odam anotomiyasi va fiziologiyasi taraqqiyotiga muvofik, keladi.
|
| |
Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini

|
Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini
|
bet | 48/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat80. Korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyatini:
*a) ishlab chiqarishni boshqarish deb yuritiladi
b) korxonani boshqarish deb yuritiladi
v) mahsulot sifatini boshqarish deb yuritiladi
g) xodimlarni boshqarish deb yuritiladi.
81. Boshqariluvchi – bu:
a) boshqaruvchi sub’ekt
b) boshqaruv apparati
*v) boshqarish ob’ekti
g) a+b.
82. Motivlashtirish – bu:
a) ruhiy omil bo‘lib, shaxs faolligining manbaasi, sababi, dalili va har turli ehtiyojlaridir
b) xodimlarni jonli mehnat faoliyatiga rag‘batlantiruvchi vositadir
v) kishilar faoliyatini ruhiy yo‘llar bilan maqsadga muvofiq yo‘naltirishdir
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
83. Quyida qayd qilingan ehtiyojlarning qaysi biri birlamchi ehtiyojlarga kiradi:
*a) fiziologik ehtiyojlar
b) ijtimoiy ehtiyojlar
v) ma’rifatga bo‘lgan ehtiyojlar
g) ma’naviyatga bo‘lgan ehtiyojlar
84. Amerikalik ruhshunos Abraham Maslouning motivatsiya nazariyasi:
a) boisiy tozalanish nazariyasi deb yuritiladi
*b) ehtiyojlar ustunligi nazariyasi deb yuritiladi
v) “gigienik omillar” nazariyasi deb yuritiladi
g) kutish nazariyasi deb yuritiladi.
85. Frederik Gersbergning motivatsiya nazariyasi:
a) kutish nazariyasi deb yuritiladi
b) adolatlilik nazariyasi deb yuritiladi
*v) boisiy tozalanish nazariyasi deb yuritiladi
g) ehtiyojlar ustunligi nazariyasi deb yuritiladi
86. Vakolat – bu:
a) vakillik huquqini beruvchi xujjat, ishonch qog‘ozi, tilxat
b) biror davlat tomonidan o‘zga erda ta’sis etilgan va uning manfaatlarini ko‘zlab ish ko‘radigan muassasa
v) vakolati bor, vakillik xuquqiga ega bo‘lgan sub’ekt kabilar
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
87. Quyida qayd qilingan vakolatlarning qaysi biri farmoyishli vakolat turiga kiradi:
a) tavsiyali vakolatlar
*b) chiziqli vakolatlar
v) muvofiqlashtiruvchi vakolatlar
g) hisob va nazorat qilish bo‘yicha vakolatlar.
|
| |