nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Hisob siyosati auditining asosiy vazifalari

1.Hisob ishlarini tashkil qilish
1.1.Hujjatlar aylanishi grafigini mavjudligi.
1.2.Ishchi rejesini mavjudligi.
|
hHa
|
YYo’q
|
|
2.1.Eskirish hisoblash tartibi.
Asosiy vositalar bo’yicha:
To’g’ri chiziqli usul.
Qoldiqni kamayish usuli.
Kumulyativ usul.
Ishlab chiqarish usuli.
|
|
|
|
Nomoddiy aktivlar bo’yicha.
To’g’ri chiziqli usul.
Ishlab chiqarish usuli.
|
|
|
|
Xo’jalik jihozlari va inventarlar (A.B.T.E.B.) bo’yicha:
2.3.1 100% yoki 50% li usul.
2.3.2 To’g’ri chiziqli usul.
2.3.3 Ishlab chiqarish usuli.
|
|
|
|
3.0 Asosiy vositalarning ta’mirlash hisobi:
3.1 Ta’mirlashning amalga oshirish yuzasidan xarajatlarni qqshish.
3.2 Asosiy vositalarni tamirlash uchun zahira tashkil qilish.
3.3 Haqikiy xarajatlarni kelgusi davr xarajatlari hisobiga hisobdan chiqarish.
|
|
|
|
4.0 Moddiy boyliklar kirimi hisobi:
|
|
|
|
5.0 Materiallarning baholash tartibi:
5.1 O’rtacha qiymat bo’yicha (AVECO).
5.2 LIFO
5.3 FIFO
|
|
|
|
6.0 Tovarlarning baholash usullari:
6.1 Sotib olish bahosi bo’yicha.
6.2 Sotish bahosi bo’yicha.
|
|
|
|
7.0 Ishlab chiqarish xarajatlari guruhlash va ularni hisobdan chiqarish:
7.1 To’la ishlab chiqarish tannarxi bo’yicha.
7.2 Marjinal usul bo’yicha yoki qisman ishlab chiqarish tannarxi bo’yicha.
|
|
|
|
8.0 Bevosita xarajatlarni mahsulot va xizmatlar turlari bo’yicha quyidagilarga mutanosib ravishda taqsimlash:
8.1 Asosiy ish haqi bo’yicha.
8.2 To’g’ri (bevosita) xarajatlar bo’yicha.
8.3 Moddiy xarajatlar bo’yicha:
8.4 Har bir faoliyatdan tushgan tushum bo’yicha (bunda jami tushum 100% deb qaraladi);
Boshqa usullar.
|
|
|
|
9.0 Tugallanmagan ishlab chiqarishni balansda aks ettirish usullari:
9.1 Haqiqiy tannarx bo’yicha;
9.2 Reja tannarx bo’yicha;
9.3 Xarajatlarning bevosita moddalari bo’yicha;
|
|
|
|
10.0 Tayyor mahsulotni baholash tartibi:
10.1 Haqiqiy ishlab chiqarish tannarxi bo’yicha;
10.2 Reja tannarx bo’yicha;
|
|
|
|
11.0 Soliqlar yuzasidan mahsulotlar hisobi tartibi:
11.1 Tovarlar (ish, xizmatlar)ni jqnatish (kqrsatish) hamda haridorlardan hisob- kitob xujjatlarini qabul qilish tadbirlari bo’yicha;
11.2 Schyotni to’lash tartibi bo’yicha;
|
|
|
|
12.0 Kurs farqlari hisob usullari:
12.1 9540-"Valyutalar kurslari farqidan daromadlar" schyoti qrdamida;
|
|
|
|
13.0 Fondlar va rezervlar mavjudligi;
13.1 Zahira fondi;
13.2 Kelgusi davr xarajat va to’lovlari zaxirasi;
13.3 Ta’mirlash bo’yicha;
13.3.1 Ta’til haqi to’lovi bo’yicha;
13.3.2 Va boshqalar;
13.3.3 Maxsus fondlar;
|
|
|
|
Talab qilinadi - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 140/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Talab qilinadi: Yuqorida bajarilgan auditorlik amallarining qaysi biri korxonaning transport vositalariga egalik qilish huquqini isbotlab beradi?
6-masala. Quyida keltirilgan dalillarni manbasi (to’g’ridan-to’g’ri ma’lumot, tashqi yoki boshqa shu kabilar)ga ko’ra turkumlang va ularni muhimliligi va ishonchliligiga ko’ra tartib bilan qo’yib chiqing:
A) Kreditorlarning oylik hisobotida ko’rsatilgan summalar;
B) Tasdiqlangan xujjatlarni ro’yxatga olish jurnalining «Schyotlar bo’yicha to’lovlar» bo’limida ko’rsatilgan summalar;
V) Auditorga to’g’ridan-to’g’ri yo’llangan kreditorlar xatidagi ko’rsatilgan summalar;
G) Direktorlar Kengashi majlisidan ko’chirmada ko’rsatilgan summalar.
7-masala. Auditorlik dalillar bo’yicha ishchi standart talabiga ko’ra, auditor muhimlilikka ko’ra test o’tkazishning quyidagi keltirilganlarning biridan foydalanishi mumkin a) Xo’jalik operatsiyalari bo’yicha testlar o’tkazish; b) qoldiqlar bo’yicha testlar o’tkazish; v) analitik protseduralar.
Quyida esa alohida auditorlik protseduralari sanab o’tilgan va siz ularni yuqorida aytib o’tilgan muhimlilikka ko’ra test o’tkazishning qaysi turiga kirishini jadval asosida keltirib o’ting:
1. Haqiqiy natijalar bilan rejadagi ko’rsatkichlarni solishtirish.
2. Cheklar reestrida qayd etilgan «To’langan» cheklar bo’yicha provodkalarni topshirish.
3. To’lashga doir hisoblangan foizlarni qayta hisob-kitobini o’tkazish.
4. Zahiralar aylanuvchanlik koeffitsentini hisoblash va tarmoq bo’yicha taqqoslash.
5. Yil oxiriga bank schyotlarini tekshirish.
6. Realizatsiya jurnali provodkalari bilan schyot-fakturalar hisobini solishtirib tekshirish.
7. Yil oxiriga mavjud korxona kantselyariya zahiralarini inventarizatsiyadan o’tkazish.
8-masala. Auditorlik tashkiloti tomonidan o’tkazilayotgan tekshiruv vaqtida ushbu korxonada chet eldan asbob-uskunalar olinganligi ma’lum bo’ldi. Auditor chet el asbob uskunalarini qabul qilish, ularning bahosini to’g’ri aniqlash bo’yicha ma’lum qiyinchiliklarga uchradi. Shu sababli, bojxona xodimini xujjatlarning to’g’ri rasmiylashtirilganligini, boj va soliqlarning to’g’ri to’langanligini aniqlab berish uchun ekpert sifatida taklif qildi.
|
| |
Ozuqa bazasi tushunchasi va ozuqa einlarining iqtisodiy bahosi

315
Bu yerda, ShOB – 1 ga. yerga to’g’ri kelgan shartli ozuqa proteyin birligi yoki ularda bo’lgan 1 s.
ozuqa;
OBM – 1 ga. yerdan olingan ozuqa birligi miqdori yoki 1 s. yem;
PM – 1 ga.yerdan olingan proteyin miqdori yoki 1 s. Yem;
10 va 2 – hisoblash koefisiyentlari.
Ozuqa birligi va proteyinning 1 kg. suli hisobida nisbati.
1 ob = 1 kg suli
Yem-xashak ekinlari va yemlarni baholashda etalon sifatida qabul qilingan.
1 sentner ozuqa birligi tannarxini topish uchun yemlar tannarxini
ulardagi shu ozuqa birligi
miqdoriga bo’lish kerak. Yem-xashak ekinlarining iqtisodiy samaradorligi bundan tashqari
koeffisiyentlar yig’indisi bilan aniqlanadi. Buning uchun yillik hisobotdan bir qator yillardagi yem-
xashak ekinlarining o’rtacha hosildorligi olinadi.Keyin bu hosildorlik yem-xashak jadvali yordamida
o’zlashtiriladigan proteyinni hisobga olgan holda ozuqa birligiga aylantiriladi va shu bo’yicha 1
ga.dan, 1 k/s.ga va 1 so’mlik ishlab chiqarish xarajatlariga to’g’ri keladigan
shartli yem proteyni
birligi aniqlanadi.
Demak, koeffisiyent qancha yuqori bo’lsa, yem-xashak ekinlarining samaradorligi shuncha
yuqori bo’ladi.Turli xil yem-xashaklardan foydalanish samaradorligi sarf qilingan yem-xashakning
texnik va iqtisodiy to’lovlari ko’rsatkichlarida izohlanadi.
Ozuqaning texnik qaytimi darajasi (TQD), sarf qilingan ozuqa birligiga natura shaklida to’g’ri
kelgan chorvachilik mahsulotini ifodalaydi
OB
YaMQ
TQD
=
Ozuqaning iqtisodiy
qaytarish darajasi esa, yem-xashak qiymati birligiga to’g’ri kelgan
chorvachilik yalpi mahsulotining qiymatini ifodalaydi.
OB
YaMQ
IQD
=
Yem-xashak ishlab chiqarish iqtisodiy samaradorligiga ta’sir
etuvchi omillarni aniqlash,
ularning o’rtasidagi aloqalarni omilli tahlil yordamida o’rnatish mumkin.
Shu maqsadda bir qancha gurux omillar ajratiladi:
-modda. Kursdagi farqlarga soliq - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

|
Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining Pdf ko'rish
|
bet | 235/352 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #141154 |
Bog'liq 00000000858c3fb50185edf3c8360039320-modda. Kursdagi farqlarga soliq
solishning oʻziga xos xususiyatlari
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son Qonuni tahriridagi modda matni)
(Oldingi tahririga qarang)
(1-q.)
Valyuta qimmatliklari tarzidagi mol-mulkni (bundan chet el valyutasida ifodalangan
qimmatli qogʻozlar mustasno) va qiymati chet valyutasida ifodalangan talab qilish tarzidagi mol-
mulkni qoʻshimcha baholashda yoki qiymati chet el valyutasida ifodalangan majburiyatlarning
qiymatini pasaytirishda yuzaga keladigan kursdagi farq ushbu bob maqsadlarida kursdagi ijobiy
farq deb eʼtirof etiladi.
(2-q.)
Valyuta qimmatliklari tarzidagi mol-mulkning (bundan chet el valyutasida
ifodalangan qimmatli qogʻozlar mustasno) va qiymati chet valyutasida ifodalangan talab qilish
tarzidagi mol-mulkning qiymatini pasaytirishda yoki qiymati chet el valyutasida ifodalangan
majburiyatlarni qoʻshimcha baholashda yuzaga keladigan kursdagi farq ushbu bob maqsadlarida
kursdagi salbiy farq deb eʼtirof etiladi.
(3-q.)
Koʻrsatilgan qiymatni qoʻshimcha baholash yoki pasaytirish chet el valyutasi rasmiy
kursining Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan Oʻzbekiston
Respublikasi milliy valyutasiga nisbatan oʻzgarishi yoxud chet el valyutasi (shartli pul birliklari)
kursining qonunchilikda yoki taraflarning bitimida belgilangan Oʻzbekiston Respublikasi milliy
valyutasiga nisbatan oʻzgarishi munosabati bilan amalga oshirilgan taqdirda, agar ushbu chet el
valyutasida (shartli pul birliklarida) ifodalangan Oʻzbekiston Respublikasi milliy valyutasida
toʻlanishi lozim boʻlgan talablarning (majburiyatlarning) qiymati tegishincha taraflarning
qonunchiligida yoki bitimida belgilangan kurs boʻyicha aniqlansa, ushbu modda qoidalari
qoʻllaniladi.
(4-q.)
Kursdagi ijobiy farq jami daromad tarkibiga, kursdagi salbiy farq - xarajatlar tarkibiga
kiritiladi.
(5-q.)
Berilgan (olingan) boʻnaklarni qayta baholashdan yuzaga keladigan kursdagi ijobiy
(salbiy) farq soliq solish maqsadlarida hisobga olinmaydi.
|
| |
Список использованной литературы - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil...

703
- resurs bazasini kengaytirish hisobiga kreditlash hajmini oshirish,
- kredit portfeli tavakkalchiliklarini diversifikatsiyalash asosida tavakkalchilik
darajasini kamaytirish,
- kredit qaytmasligi tavakkalchiligini kamaytirish.
Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkinki, tijorat banklari ishtirokida
integratsiyalashgan korporativ tuzilmalarni shakllantirish banklar investitsion
faolligini oshirish, sanoat tarmoqlarini samarali va barqaror rivojlantirish va eng
muhimi mavjud ishlab chiqarishlarni modernizatsiyalash uchun qulay shart-sharoit
yaratadi. Bu esa, o‘z navbatida ichki va tashqi bozorlarga yo‘naltirilgan yangi yuqori
ilmiy sig‘imli ishlab chiqarishlarni rivojlantirish, jahon bozorlarida milliy
korxonalarning raqobatbardoshligini hamda ularning moliyaviy barqarorligini
oshirish uchun sharoit yaratishga imkon beradi.
2 Mavzu: Menejment qonunlari va tamoyillari Reja

2
Mavzu: Menejment qonunlari va tamoyillari
Reja:
1
Menejment qonunlari.
2
Umumiy iqtisodiy va falsafiy qonunlar.
3
Menejmentning asosiy tamoyillari.
Kalit so’zlar:
Menejment qonunlari, Iqtisodiy qonunlar, umumiy falsafiy qonunlar,
bozorni tartibga solishning umumiy qonunlari. Menejment tamoyillari.
Foydalangan adabiyotlar.
Asosiy adabiyotlar
1.
Samatov G’.A., Rustamova I.B., Sheripbayeva U.A. Qishloq xo’jaligi
iqtisodiyoti va
menejmenti.- T.: 2012. - 346 b.
2.
Umrzoqov O’.P., Toshboyev A.J., Rashidov J., Toshboyev A.A. Qishloq xo’jaligi
iqtisodiyoti va menejmenti: o’quv qo’llanma. - T.: Iqtisod - moliya, 2008. - 268 b.
3.
Qosimova D.S. Menejment nazariyasi: o’quv qo’llanma. - T.: TDIU, 2009. - 208 b.
Xorijiy adabiyotlar:
1.
Charles W. L. Hill, Steven L. McShane. Principles of Management. 13th ed. ISBN 978-0-07-
353012-3. -New York, 2008. -529 p.
2.
Richard L.Daft. Management. 12th ed. ISBN 978-1-285-86198-2. -Boston, 2016. - 798 p.
3.
Rickky W. Griffin. Fundamentals of Management. 8th ed. ISBN 978-1-285-84904-1. -Texas,
2016. - 547 p.
4.
Ronald D. Kay, William M. Edwards, Patricia A.Duffy. Farm management. - 6th ed. ISBN
9780-07-302829-3 - ISBN 0-07-302829-0. -New York, 2008. - 463 p.
Qo’shimcha adabiyotlar
1.
O’zbekiston Respublikasi Prezdentining 2012 yil 22 oktyabrdagi “O’zbekistonda
fermerlik faoliyatini tashkil qilishni yanada takomillashtirish
va uni riojlantirish chora-
tadbirlari to’g’risida”gi PF-4478- sonli Farmoni.
2.
Nazimov S., Eshonxo’jayev D. Qishloq xo’jaligida menejment.
Namangan, NamMPI,
2001.
Tushuntirish matni - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Unguenti Naphthalani 40,0
Amyli 20,0
M.F. pasta
D.S. Sirtga surtish uchun
Texnologiyasi: rux oksidi va oltingugurt
yaxshilab aralashtiriladi, ustiga naftolan
mazidan
ozgina eritib solinadi, va massa yaxshilab eziladi. So’ngra massa ustiga eritilgan
mazni qolgan qismi solinib, bir hil massa hosil bo’lguncha aralashtiriladi, Tayyor pasta og’zi
yaxshi yopiladigan idishlarga qadoqlanadi “Sirtga" yorlig’i bilan jihozlanadi.
Bundan
tashqari terini turli qitiqlovchi moddalardan saqlaydigan
HIOT- 6 pastasi tarkibi: 2,4 -
jelatina, 5,6 - kraxmal, 72 - glitserin. 20 - Burov suyuqligidan va 8- suvdan iborat.
Pastalar sifatini baholash
1. Pastalar sifatini tashqi ko’rinishi bo’yicha baholanadi.
2. Pastalar tarkibidagi moddalarning bir xil tarqalganligi, bir xil massaga ega ekanligi bilan
baholanadi.
3. Tayyor massa kaftga surtganda hech qanday zarrachalar sezilmasligi kerak.
4. Pastalar mazlarga qo’yilgan barcha talablarga javob berishi kerak. Pastalar og’zi ya xshi
yopiladigan idishlarda, salqin va qorong’i joyda saqlanadi.
ARCSERVE 6.1 und U2W-SCSI Controller

|
ARCSERVE 6.1 und U2W-SCSI Controller
|
bet | 263/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.16.10 ARCSERVE 6.1 und U2W-SCSI Controller
DNF99806
ARCserve konnte lange Zeit nicht mit *.HAM Treibern zusammen benutzt werden, obwohl CA schon im März 1998 (in den E-News 98.5) behauptete, daß es keine Probleme gäbe.
Aber erst die aktuellen HAM Versionen und hier vor allem das NWASPI.CDM scheinen mit ARCserve 6.1 (inkl. aller aktuellen Patches) und z.B. dem AHA2940.HAM Treiber problemlos zu funktionieren.
Die neuen HAM Treiber sind wohl auch etwas schneller als die alten DSK- Versionen.
Wer dagegen einen DDS-4 Streamer zusammen mit ARCserve 6.1 einsetzen will, wird Pech haben. CA unterstützt diesen Typ erst ab ARCserveIT 6.6.
|
| |
Asosiy vositalar auditining asosiy vazifalari

|
Asosiy vositalar auditining asosiy vazifalari
|
bet | 145/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Asosiy vositalar auditining asosiy vazifalari
Asosiy vositalarni hujjatlarda to’g’ri rasmiylashtirilishi, ularning butligi va harakatining to’g’riligini tekshirish.
Asosiy vositalarni baholash va qayta baholashning to’g’riligini tekshirish.
Asosiy vositalarni kirimi chiqimi muomalalari bo’yicha provodkalarni to’g’ri berilganligini va to’liqligini hamda hisob registrlarida to’g’ri aks ettirishni tekshirish.
Asosiy vositalarni saqlanishi va ulardan foydalanishni nazorat qilish.
Hisoblangan amortizatsiya ajratmalarini va ta’mirlash xarajatlarni to’g’ri aks ettirilganligini tekshirish.
Asosiy vositalar muomalalari bo’yicha hisoblangan soliqlarning to’g’riligini tekshirish.
1-masala. Auditorlik tekshiruvi jarayonida auditor 2460 ming so’mlik asosiy vosita sotilganligini aniqladi. Bu muomalalar buxgalteriya hisobida quyidagicha aks etgan:
Asosiy vositaning balans qiymatiga:
D-t 9210 K-t 0130 2460 ming so’m
Asosiy vositaning eskirish summasiga:
D-t 0260 K-t 9210 1200 ming sum
Asosiy vosita uchun pul kelib tushgan:
D-t 5110 K-t 9210 2460 ming sum
Asosiy vositani sotishdan moliyaviy natija aniqlangan:
D-t 9430 K-t 9210 2340 ming sum.
Talab qilinadi: Yul qo’yilgan xatoni aniqlab, to’g’ri buxgalteriya provodkalarini bering. Auditorlik hisobotining asosiy vositalar bo’limi uchun ma’lumot tayyorlang.
2-masala. Buxgalteriya hisobini tiklab berish yuzasidan xizmat ko’rsatayotgan vaqtda auditor quyidagi xolatni aniqladi:
Korxonada ishlab chiqarish uchun mo’ljallangin asosiy vosita sotib olingan bo’lib, uning qiymati QQS bilan birgalikda 12 million so’mni tashkil etadi. Asosiy vositani montaj qilish uchun montaj tashkilotiga QQS bilan birga 1200 ming so’m pul to’langan. Asosiy vosita uchun amortizatsiya me’yori 15%. Auditordan asosiy vositani kirimga olish, uch oylik amortizatsiya hisoblash va 2 koeffitsient asosida asosiy vositaning qiymatini oshirish (qayta baxolash) talab qilinadi.
|
| |
Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish

- avval poroshoksimon moddalar yaxshilab aralashtirib so’ng eritilgan asosning bir qismi bilan
yaxshilab aralashtiriladi va
qolgan asos solinadi;
- avval poroshoksimon moddalar ezilib, so’ng asos qo’shiladi;
- avval xavonchaga asos tortib olinib, poroshoklar qo’shiladi;
- avval poroshoklarning hammasi havonchada yaxshilab aralashtirib so’ng eritilgan asosning
hammasi solinadi;
8.Rux pastasi tarkibini tanlang.
- rux oksidi 25.0, kraxmal 25.0, vazelin 50.0.
-rux oksidi - 25.0, kraxmal - 25.0;
-rux oksidi - 2.0, vazelin 28.0;
-rux oksidi 25.0, kraxmal 5.0, vazelin 80.0
9.RUX PASTASI TEXNOLOGIYASINI TANLANG.
- rux oksidi eritilgan ozgina vazelin bilan eziladi. Ustiga kraxmal va qolgan
vazelinni oz-ozdan
qo’shib bir xil massa hosil bo’lguncha aralashtiriladi.
- rux oksidi kraxmal bilan aralashtirib vazelin qo’shiladi;
- vazelinni eritib, kraxmal va rux oksidi aralashmasi qo’shiladi;
- rux oksidi yarmi kraxmal, yarmi
vazelin bilan aralashtirib, so’ng bir-biriga qo’shiladi;
10.LASSAR PASTASI TARKIBINI TANLANG.
- Salitsil kislotasi 2.0, rux oksidi, kraxmal teng miqdorda 25.0 dan, vazelin 48.0;
- salitsil kislotasi 10.0, rux oksidi 2.0, kraxmal 25.0, vazelin massa hosil bo’lguncha.
- salitsil kislotasi 25.0, rux oksidi 25.0, vazelin kraxmal teng miqdorda 25.0
- salitsil kislota 2.5, rux oksidi 2.5, kraxmal 10.0, vazelin 10.0;
Инсонийлик - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 244/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22
Mehribonlik, yaxshilik, kamtarinlik, chiroyli nutq,
O. Avesto. Bengu, 1960, 18-bet.
a.S. “Shar? uy?onish davri pedagogik fikr tar Avtoreferati. Toshkent, 1998.
148[5] Nishonova.S. “Shar? uy?onish davri pedagogik fikr tar Avtoreferati. Toshkent, 1998.
333
do‘stona munosabat, mehmondo‘stlik, vatanparvarlik, kuchli iroda egasi bo‘lish va b.q.
Pedagogika tarixining ildizlari qadimgi davrlarga borib taqaladi. Ko‘p ming asrlar mobaynida pedagogika falsafaning ichida rivojlandi. Qadim zamonlardan buyon olamda insonning o‘rni va roli, shaxsning ahloqiy shakllanishida madaniyat va dinning ahamiyati, barkamol shaxs rivojlanishi masalalari va shu kabilar.
Sharq uyg‘onish davri (IX-XI asrlar) qomusiy olimlari Abu Nasr al Farobiy (873-950), Abu Rayxon Beruniy (973-1050), Abu Ali Ibn Sino (Avitsenna) (980- 1037) shunday ijtimoiy pedagogik g‘oyalarni aytib o‘tganlarki, bolani Ayni go‘daklik chog‘idanoq tarbiyalashni boshlashning zarurati, shuningdek bolaning tarbiyasiga tabiat va atrof-muhitning ta’siri, bolaga kattalar, ayniqsa ota-onaning ta’siri va boshqa fikrlar kabidir. XV-XVI asrlarda Markaziy Osiyo tabiatshunos- faylasuflari, tarixchi, shoir va rassom-musavvirlari o‘z ijodlarida ijtimoiy fanlarga alohida e’tibor bilan qarab, tabiat sirlarini o‘rganishga intilganlar. Bular qatorida Nuriddin Abdurahmon Jomiy (1414-1492), Jaloliddin Davoniy (1427-1502), Alisher Navoiy (1441-1501), Xusayn Voiz Koshifiy (1440-1505) o‘z traktatlarida inson aqli-tafakkuri, uning qobiliyati, insonning yuqori ahloqiy xislatlari, insoniylik g‘oyalari, bolalar tarbiyasida umuminsoniy qadriyat hisoblanadi. Shu jumladan, o‘zbek tilining asoschisi ulug‘ alloma, musiqachi, davlat arbobi, Alisher Navoiyning ijtimoiy pedagogik g‘oyalari yuksak darajada insonparvarliligi bilan ajralib turadi. U insonni butun koinotda, bu olamda ham yagona eng oliy mavjudod deb hisoblagan. Bolani esa oilaga quvonch ham baxt keltiruvchi muqaddas in’om sifatida uyni yoritib yuboradi deb hisoblaydi.
Inson o‘z farzandinigina emas, balki kelajak avlod bo‘lgan barcha bolalarni sevmog‘i shart – deb yozadi shoir.
Ijtimoiy pedagogikaga oid fikrlarni bizning o‘zbek olim va allomalarimiz, ma’rifatparvarimiz, jadidchilik harakati yetakchilari, XX asr boshlarida yashab ijod qilgan Mahmudxo‘ja Behbudiy (1874-1919), Munavvar Qori Abdurashidov (1878-1931), Abdulla Avloniy (1878-1934), Abduqodir shakuriy (1875-1943), Xamza Hakimzoda Niyoziy (1889-1929) va boshqalarning asarlarida ham ko‘plab keltirish mumkin.
|
| |
T/r
  
O’tkazmalarlar nomi

|
T/r
O’tkazmalarlar nomi
|
bet | 150/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)T/r
|
O’tkazmalarlar nomi
|
Summa
|
Debet
|
Kredit
|
A
|
Boshlang’ich qiymatga
|
28 000 000
|
9210
|
0130
|
B
|
Eskirish qiymatiga
|
24 000 000
|
0230
|
9210
|
V
|
QQS summasini undirish 7 000 000 – 4 000 000 =3 000 000/120* 20
|
500 000
|
4010
|
6410
|
G
|
Avtomobilning sotilishi
|
6 500 000
|
4010
|
9210
|
D
|
Moliyaviy natija 3000000-500000=2500000
|
2 500 000
|
9210
|
9310
|
14-masala. Korxonaga 2014 yil 5 yanvarda 1 komplekt kompyuter, 2014 yil 25 yanvarda yuk mashinasi kirim qilindi. Kompyuterning boshlang’ich qiymati 1 700 000 so’m. Yuk mashinasining boshlang’ich qiymati 102 000 so’m.
Savol: Kompyuter texnikasi va yuk mashinasi uchun 2014 yil yanvar, fevral oylariga to’g’ri chiziqli usul orqali eskirish hisoblang va buxgalteriya provodkalarini bering.
Yechilishi:
Amaldagi qonunchiligimiz me’yorlari bo’yicha kompyuter texnikasi uchun yillik eskirish 20 foizni, yuk mashinasi uchun esa 15 foizni tashkil etadi.
Bundan tashqari, agar asosiy vositalar oyning 15-sanasigacha kirim qilinsa, bu asosiy vosita uchun eskirish kirim qilingan kundan hisoblanadi, agar asosiy vosita oyning 15-sanasidan keyin kirim qilinsa bu asosiy vosita uchun eskirish keyingi oyning 1-sanasidan hisoblab boriladi.
Kompyuter texnikasi uchun:
1 700 000*0,20 = 340 000 (o’rtacha yillik amortizatsiya summasi)
340 000/12 = 28,333/31*27 = 24 667 (2014 yil yanvar oyi uchun amortizatsiya summasi)
1 700 000*0,20 = 340 000/12 = 28,333 (2014 yil fevral oyi uchun amortizatsiya summasi)
Yuk mashinasi uchun:
102 000 000*0,15 = 15 300 000/12 = 1 275 000 (Ushbu eskirish summasini biz 2014 yil yanvardan emas, balki fevral oyidan hisoblab boshlaymiz. Chunki texnika bizga 2014 yil yanvar oyining ikkinchi yarmida, ya’ni 25 yanvarda kirim qilingan).
15-masala. Korxonada 1 700 000 so’mlik kompyuter texnikasi 2014 yil 5 yanvarda va 102 000 000 so’mlik yuk mashinasi 2014 yil 25 yanvarda kirim qilingan. Bizdagi mavjud qonunchilik beradigan me’yoriy tavsiyalarga ko’ra 2015 yil yanvar oyida qayta baholash bo’yicha asosiy vositalar quyidagicha indeksatsiya qilindi:
Jumladan,
kompyuter texnikasi – 1,01 koeffitsientga;
yuk mashinasi 1,1 koeffitsientga.
|
| |
Talab qilinadi - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 144/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Talab qilinadi: Ushbu holatda auditor qanday xulosa berishi kerak?
9-MAVZU: ASOSIY VOSITALAR AUDITI
Quyidagi atamalarga izoh bering: Asosiy vositalar, ularning auditini o’tkazish bo’yicha dastur tuzish, auditda foydalanadigan ma’lumot manbalari, asosiy vositalar hisobini xujjatlashtirish, asosiy vositalarning analitik va sintetik hisobi auditi, asosiy vositalarni soliqqa tortishni tekshirish, lizing munosabatlari va ijara majburiyatlari auditi, xo’jalik va pudrat usulida bajarilgan ishlar auditi.
NAZORAT SAVOLLARI
Asosiy vositalar hisobini audit qilishda qanday me’yoriy hujjatlarga asoslaniladi?
Asosiy vositalarni to’g’ri baholanganligini qanday tekshirib ko’rish mumkin?
Asosiy vositalarni mavjudligi va saqlanishini tekshirish uchun qanday auditorlik protseduralari qo’llaniladi?
Asosiy vositalar hisobini audit qilishda qanday hujjatlar va buxgalteriya schyotlari tekshirish manbalari bo’lib xizmat qiladi?
Asosiy vositalarni kirim qilinishi qanday tekshiriladi (tekinga, jismoniy va yuridik shaxslardan sotib olish, qurish, hissa qo’shish orqali va hokazo)?
Transport vositalarini sotib olishni tekshirish xususiyatlari nimadan iborat?
Asosiy vositalarni hisobdan chiqarilishi (tugatilishi) qanday tekshiriladi?
Asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblashni to’g’riligini tekshirish qanday amalga oshiriladi?
Asosiy vositalarni ta’mirlash bo’yicha muomalalarni tekshirishda nimalarga e’tibor beriladi?
Tekinga berilgan asosiy vositalarni hisobdan chiqarilishini tekshirish xususiyatlari nimalardan iborat?
Ijaraga berilgan asosiy vositalarni tekshirish qanday amalga oshiriladi?
Asosiy vositalarga amortizatsiya hisoblashda qanday me’yoriy hujjatlardan foydalaniladi?
Lizing munosabatlari va ijara majburiyatlari auditi qanday amalga oshiriladi?
Xo’jalik usuli va pudrat usulida bajarilgan ta’mirlash ishlari auditining qanday xususiyatlari mavjud?
|
| |
Holatlar yuzasidan yakun - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 143/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Holatlar yuzasidan yakun
Tekshirish rejasi
|
X Holat
|
Aniqlangan xatolik mohiyati
|
Qaysi me’yoriy xujjat buzilgan
|
Aniqlangan xatolik jiddiyligi
|
Ta’siri
|
Xatolarni to’g’rilash yo’llari
|
Moliya-viy hisobotga
|
Soliqqa tortiladi
gan bazaga
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Quyidagi atamalarga izoh bering: Tekshiruvning yakuniy bosqichi, audit natijalarini baholash, auditorlik hisoboti, uning tarkibi, tuzish tartibi, auditorlik xulosasi va uning tarkibi, xulosa turlari, xulosa tuzishdan voz kechish, hisobot va xulosa uchun javobgarlik.
1-masala. «XXX» korxonasi qurilish mollari sotish bilan shug’ullanadi. Kurilish mollarini sotish naqd pulga va pul o’tkazish yuli bilan amalga oshiriladi. 2008 yilda «XXX» korxonasining sotishdan tushgan sof tushumi 75 million so’mni, shu jumladan naqd pulga sotilgan tovarlar hajmi 1250 ming so’mni tashkil etgan. Naqd pulga sotilgan tovarlar nazorati va hisobi talab darajasida yo’lga qo’yilmaganligi sababli auditor zarur auditorlik amallarini qo’llab, etarli dalil to’play olmadi.
|
| |
Xalqaro loyihalar va ta’lim dasturlari

|
Xalqaro loyihalar va ta’lim dasturlari
|
bet | 242/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22 Xalqaro loyihalar va ta’lim dasturlari.
Jahon ta’limi muammolarini hal etishda turli ta’lim tizimlari ishtiroki zaruriyatini talab etadigan yirik xalqaro dastur va loyihalash muhim ahamiyat kasb etadi. Yirik xalqaro loyihalarga quyidagilar kiradi:
ERAZMUS - maqsad Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlar talabalarining muqobilligini taminlash (masalan, dastur doirasida 10% talabalar Yevropa mamlakatlaridagi boshqa oliy ta’lim muasssalarda o‘qishga borishlari kerak).
LINGVA - bu dastur kichik sinflardan boshlab chet tillarni o‘rganish samaradorligini oshirishga mo‘ljallangan.
EVRIKA - ushbu loyihaning maqsadi Sharqiy Yevropa davlatlari bilan amalga oshirilayotgan tadqiqotlarni uyg‘unlashtirish.
ESPRIT - yangi axborot texnologiyalarini yaratish sohasida Yevropa universitetlalariri, kompyuter firm kuch va imkoniyatlarini birlashtirishni talab etuvchi loyiha.
EIPDAS - arab davlatlarida ta’limni rejalashtirish va boshqarishni takomillashtirish sohasiga doir dastur.
TEMPUS - Yevropa Ittifoqining hamkor davlatlarda oliy ta’limni rivojlantirishga yo‘naltirilgan dasturi.
IRIS - xotin-qizlarning kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga yo‘naltirilgan loyihalar tizimi.
Nazorat uchun savollar:
1.Rivojlangan xorijiy davlatlarda ta’lim yo‘nalishlari qanday belgilangan? 2.AQSHda ta’lim tizimi qanday tashkil etilgan?
3.Yaponiya ta’lim tizimi haqida gapirib bering. 4.Janubiy Koreyada ta’lim tizimi qanday tashkil etilgan? 5.Fransiya dagi ta’lim tizimini so‘zlab bering.
Germaniya ta’lim tizimi qanday tashkil etilgan?
O‘zbekistonda xorijiy mamlakatlar tajribasidan qanday foydalanish mumkin?
14-Mavzu: Ijtimoiy pedagogika pedagogika fani sohasi sifatida. REJA:
O`zbеkistоnda ijtimоiy pеdagоgikaning rivоjlanish хususiyatlari. Ijtimоiy pеdagоgika va ijtimоiy ish.Bolaning sotsiumda (yaqin muhitda) rivojlanishi. Bоlaning ijtimоiy dеzadaptatsiyasi va ijtimоiy rеabilitatsiyasi.Оila va bоlalar, оta- оnasiz qоlgan bоlalar bilan ijtimоiy pеdagоgik faоliyat
|
| |
Internet saytlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti Pdf ko'rish
|
bet | 249/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakolInternet saytlari
1.
www.samqxi.uz
– Samarqand qishloq xo’jalik instituti veb-sahifasi
2.
www.lex.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
3.
www.uzreport.com
– Axborot agentligi.
4.
www.agro.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo’jaligi vazirligi.
MA’RUZADA TA’LIM TEXNOLOGIYASI
O’quv soati:
4 soat
Talabalar soni:
60-80 ta
O’quv mashg’ulotining
shakli
-
ma’ruza
Mavzu-
Chorvachilik tarmoqlari samaradorligini
oshirishning umumiy masalalari
– ko’rgazmali ma’ruza
Mavzu rejasi
16.1.Chorvachilikning xalq xo’jaligudagi ahamiyati
16.2.Chorvachilikning rivojlanishi, hozirgi ahvoli va istiqboli
16.3. Chorvachilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.4.Qoramolchilikning xalq xo’jaligidagi axamiyati
16.5.Qoramolchilikning intensiv rivojlanishi, hozirgi ahvoli va
istiqboli
16.6.Qoramolchilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.7.Qo’ychilikning xalq xo’jaligidagi axamiyati
16.8.Qo’ychilikning rivojlanishi, hozirgi axvoli va istiqboli
16.9.Qo’ychilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.10.Parrandachilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.11. Parrandachilikning rivojlanishi, hozirgi axvoli va
istiqboli
16.12.Parrandachilikning iktisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.13.Pillachilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.14.Pillachilikning rivojlanishi hozirgi axvoli va istiqboli
16.15.Pillachilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.16.Baliqchilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.17.Baliqchilikning rivojlanishi, hozirgi axvoli va istiqboli
16.18.Baliqchilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
16.19.Asalarichilikning xalq xo’jaligidagi ahamiyati
16.20.Asalarichilikning rivojlanishi, hozirgi ahvoli va istiqboli
16.21Asalarichilikning iqtisodiy samaradorligini oshirish
imkoniyatlari
|
| |
tyрe() vа helр() funksiyаlаri

338
Helр funksiyаsini ishlаsh jаrаyoni tushunаrli bo‘lishi uсhun, ulаrni interаktiv
rejimdа sinаb ko‘rаmiz.
Misol. Helр funksiyаsini bаjаrilishi
"helр", "сoрyright", "сredits" or "liсense()" for more informаtion. >>>
helр(mаx)
Helр on built-in funсtion mаx in module builtins:
mаx(...)
mаx(iterаble, *[, defаult=obj, key=funс]) -> vаlue
mаx(аrg1, аrg2, *аrgs, *[, key=funс]) -> vаlue
With а single iterаble аrgument, return its biggest item. The defаult
keyword-only аrgument sрeсifies аn objeсt to return if the рrovided
iterаble is emрty.
With two or more аrguments, return the lаrgest аrgument.
>>>
Nаzаriy sаvollаr - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

Nаzаriy sаvollаr. 1 Tаrmoqlаnuvсhi аlgoritmlаr?
2 Tаrmoqlаnuvсhi jаrаyonlаrni dаsturlаshning neсhа xil usuli mаvjud?
3 To‘liq shаrtli oрerаtorning tа’rifi, uning umumiy ko‘rinishi vа vаzifаsi?
4 Qisqа shаrtli oрerаtorning tа’rifi, uning umumiy ko‘rinishi vа vаzifаsi?
5 Umumiy shаrtli oрerаtorning tа’rifi, uning umumiy ko‘rinishi vа vаzifаsi?
6.Рython dаsturlаsh tilining qаndаy imkoniyаtlаrgа egа?
7.Рython dаsturlаsh tilini qаndаy o‘rnаtilаdi?
8.Dаsturlаsh tilidа аsosiy oрerаtorlаri?
9.O‘zgаruvсhi nimа?
10.Oрerаtor nimа vа dаsturlаsh tilidа qаndаy oрerаtorlаr bor?
5.11.§.Sikl oрerаtorlаri. Dаstur tuzish jаrаyonidа bа’zi bir mаsаlаlаrni аlgoritmlаri tаrkibidаgi
buyruqlаr ikki vа undаn ortiq mаrtа bаjаrilishigа to‘g’ri kelаdi. Аgаr аlgoritm
tаrkibidаgi bir neсhа mаrtа tаkrorlаnishi kerаk bo‘lgаn buyruqlаrni tаkrorlаnuvсhi
jаrаyonlаr аsosidа dаsturlаsh tillаridа tаsvirlаnmаsа, bu buyruqlаrni bаrсhаsini
bаjаrish murаkkаblаshаdi. Elektron hisoblаsh mаshinаlаrini insoniyаtdаn fаrqi
shundаki, insoniyаtdа bir neсhtа buyruqlаrni bаjаrish dаvomidа toliqish holаtlаri
bo‘lishi mumkin, elektron hisoblаsh mаshinаlаrigа tаkrorlаnishni qаnсhаligini
mа’lum bir buyruqlаr аsosidа berilsа, ulаr bаrсhаsini сhаrсhаmаsdаn bаjаrаdi. Bа’zi
bir tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаrni, tаkrorlаnish formulаsini сhiqаrib oddiy hisoblаsh
mumkin, lekin ixtiyoriy ketmа ketliklаr yig’indisini hisoblаsh oddiy usullаr bilаn hаl
etilmаydi, bundаy holаtlаrdа tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаrdаn foydаlаnilаdi. Tаrif:
Аlgoritmning qаndаydir qismidаgi buyruqlаr ikki vа undаn ortiq bаjаrilishigа
tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаr deyilаdi. Yuqoridаgi tа’rifgа etibor qаrаtsаk, demаk
аlgoritmning qаndаydir qismi ikki vа undаn ortiq bаjаrilishi mumkin bo‘lgаn
holаtlаr hаm mаvjud. Bundа dаsturсhigа shundаy vаzifа qo‘yilаdiki tаkrorlаnish
holаtini bir yаxlit buyruq аsosidа komрyutergа qulаy usuldа berish kerаk.
Tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаrni quyidаgi blok sxemа ko‘rinishdа ixtiyoriy dаsturlаsh
tilidа tаsvirlаsh mumkin.
iltr
rangga bogʻliq va klipga qoʻllanishi mumkin 
boʻlgan eff ekt
r k

Dasturda mavjud boʻlgan tomonlar
mutanosibligini oʻzgartiring Bu dastlabki koʻrish
paneliga qanday taʼsir qiladi
Videoklipni montaj qilish va kliplarni
birlashtirish
Videokliplarni montaj qilish jarayonida videoning
qismlari qirqib tashlanadi Bu asosan videoning
boshi yoki oxiridan amalga oshiriladi Montaj qilish
videolarni tahrirlashda zarur boʻlgan amaliy koʻnikmadir
Videoni sifatli tahrirlash uchun montaj qilish jarayonini
loyihalashga asosiy e’tiborni qaratish kerak
Videoni qisqartirish uchun
rim ut
uskunasi mavjud
Bunda koʻpincha klipdagi qirqish kerak boʻlgan joy
topiladi, keyin oʻchiriladigan qism klipning boshidan
yoki oxiridan shu nuqtaga qarab belgilanadi.
MASLAHAT
ideoni montaj qilish juda uzoq vaqt davom
etadigan, zerikarli videolarni ixchamlashtirish
jarayonidir.
Maʼlumot turlari - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 393/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAMaʼlumot turlari
Oʻzgaruvchida saqlangan ma’lumotlar oʻrnatilgan
maʼlumot turi sanaladi 19 01-jadvalda JavaScriptda
qoʻllash uchun asosiy ma’lumotlar turi berilgan
Maʼlumotlar
turi
Ta’riﬁ
Misol
Number
Raqamli qiymati
age = 16
score = 12.4
String
Har ar, belgilar
va raqamlar,
umuman, har
qanday matn
satri toq yoki ju
qoʻshtirnoq belgisi
bilan boshlanishi
va tugashi kerak,
masalan, ‘ ’ or
name =
"Katerina"
address = '24
Main Street'
message =
"Hello World"
Boolean
Toʻgʻri yoki ato
correct = true
correct =
false
Array
Bir xil ma’lumot
turida mavjud
qator qiymatlar
toʻplami ( Array
boʻlimiga qarang)
numbers =
[1,2,3]
Object
Oʻzgaruvchining
nomlangan
qiymatlari qatori
fi lm =
{title:"The
House",
genre:"Drama",
length:96,
releaseYear:
2013}
19.01-jadval. Maʼlumot turlari.
Debaglash rejimini klaviaturadagi F12 tugmasini bosish
orqali faollashtiring Ekranda ochilgan yangi oynada
konsolni tanlang Shundan soʻng Javascript kodi ishga
tushirilganda console log uni ekranga chiqaradi
Masalan
console.log(“Hello World”);
console.log(20 * 2);
19 01
Task 1
19 02
Task 2
•
Notepad kabi oddiy matn muharririda
19 01
Task 1
faylini oching document write
yordamida
Hello World
jumlasini veb sahifaga
chiqarish uchun skript yorliqlariga kod qoʻshing
•
Oddiy matn muharririda 19 02
Task 2
faylini
oching Paragrafga
paragraph1
IDsi berilgan
Hello World
jumlasini satr boshiga chiqarish
uchun skript yorliqlariga kod qoʻshing
•
angi paragra ar qoʻshing va ularning formatini
HTMLga moslab oʻzgartiring, JavaScriptdan
foydalanib har bir paragrafga matn kiriting
•
Sahifa yuklangani haqida foydalanuvchiga
xabar beruvchi ogohlantiruvchi xabarlar
oynasini qoʻshing
•
JavaScriptning muayyan satri ishga tushgani
haqida konsolga xabar chiqaruvchi buyruq
qoʻshing Masalan, chiquvchi xabar boʻlsa,
konsolga
Success
deb yozing
|
| |
for  in rаnge( - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

345
2
0
-2 -4 -6 -8 -10 -12 -14 -16 -18 -20
>>>
Misol. Sonning nаturаl bo‘luvсhilаr soni vа nаturаl bo‘luvсhilаr yigindisini
hisoblаsh dаsturi tuzilsin. Dаstur аlgoritmi berilgаn sonni o‘zigасhа nаturаl
sonlаrgа bo‘lib сhiqilаdi qаysi songа qoldiqsiz bo‘linsа
ushа son olinаdi vа oxiridа
nаtijа olinаdi.
а=inрut(‘а=‘) а=int(а)
р=0 s=0
for i in rаnge(а):
if а%(i+1)==0: р+=1 s+=i+1
рrint(‘bo"luvсhilаr soni=‘,р) рrint(‘bo"luvсhilаr yig"indisi=‘,s)
====== RESTАRT: С:\Users\User\Desktoр\1.рy ===================
а=6
bo"luvсhilаr soni= 4 bo"luvсhilаr yig"indisi= 12 >>>
Yuqoridаgi tа’rif vа misollаrgа аsoslаnib, раrаmetrli tаkrorlаnishni (e’tibor
bering fаqаt раrаmetrli tаkrorlаnishni) hаr qаndаy
turini for oрerаtori orqаli
аmаlgа oshirish mumkin.
. . u ioni tahrirlash - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
192
Dasturlarning aksariyati oʻxshash sozlamalarga ega
boʻlib, ular ovozli klipdagi turli
tr klarni
koʻrish
imkoniyatini beradi Har bir trek koʻpincha ovoz toʻlqini
sifatida ifodalanadi.
Dasturiy taʼminot paketida tovushni tahrirlash uchun
uning tarkibidagi har qanday klip dasturga oldindan
import qilinadi
10.06-rasm. ideoni tahrirlash dasturidagi ﬁ ltrlar toʻplami. ideoga 
s ia ton

189 10.06-rasm. ideoni tahrirlash dasturidagi ﬁ ltrlar toʻplami. ideoga
s ia ton e ekti qoʻllangan. Natijada
tari iy video koʻrinishi paydo boʻladi.
Umumiy koʻrinishini oʻzgartirish uchun birinchi
videoga fi ltr qoʻshing Videofi lmni titrli slayd bilan
tugating Titrlarni joylashtirgach, videoklipga
fa eff ektini qoʻshing
Videoklipdan tasvir hosil qilish Videodagi ba’zi kadrlardan ajoyib harakatsiz tasvir hosil
qilish mumkin Buning uchun bitta alohida kadrni olib,
undagi biror tasvirni harakatsiz tasvir sifatida saqlash
mumkin Bu koʻproq raqamli fotosuratni eslatadi
Koʻpgina tahrirlash dasturlarida videodagi muayyan
bir kadrga oʻtib, shu kadrni alohida tasvir sifatida
ajratish imkoni bor Bu amal koʻpgina dasturlarda ekran
nusxasini olish deb nomlansa, boshqalarida tasvirni
chiqarib olish yoki tasvirga olish deb ataladi.
Videoklipga harakatsiz tasvir joylash Videoga harakatsiz tasvir joylashtirish uchun avval
ushbu tasvir dasturga import qilinadi, soʻngra uni vaqt
shkalasi boʻlimiga
ra an ro usulida joylanadi
Vaqt shkalasi sozlamalari yordamida tasvir uchun
namoyish vaqti oʻrnatiladi
Harakatsiz tasvir toʻliq kadrni yoki kadrning bir qismini
egallashi mumkin. Kadrning bir qismida harakatsiz
tasvirni joylashtirishga namuna sifatida yangiliklar
koʻrsatuvini keltirish mumkin Boshlovchi yangiliklarni
oʻqiydi va fondagi harakatsiz tasvir esa oʻqilayotgan
ma’lumotga urgʻu beradi
Videoga harakatsiz tasvir turli maqsadlarda
joylashtiriladi Masalan, yangiliklar koʻrsatuvida
vizual ma’lumotni berish, reklama kompaniyalari
faoliyatida mahsulotga urgʻu berish yoki ouTube kabi
tarmoqlardagi videolarda biror ma’lumotga link joylash
uchun qoʻllanadi
i o li ga ovozli ma lumot oʻshish va oʻchirish Videoklipga ovozli ma’lumot qoʻshish uchun ushbu fayl
dasturga import qilinadi va yaratilayotgan loyihaning
vaqt shkalasi qismiga joylashtiriladi Koʻpgina tahrirlash
dasturlarida ovoz va video uchun alohida vaqt shkalasi
mavjud Videoklipga ovozli ma’lumot asosan ovoz
treklarini hosil qilish, kadrni ovoz yoki tovush eff ektlari
bilan boyitish maqsadida qoʻshiladi
Tahrirlash dasturlarining koʻp qismida videoklipdan
audio ma’lumotni oʻchirish oddiy usulda amalga
oshiriladi Buning uchun audio ma’lumot belgilanadi
va oʻchirish tugmasi bosiladi yoki u vaqt shkalasi
boʻlimidan butunlay chiqarib tashlanadi yoxud
sichqonchaning oʻng tugmasini bosib, remove/delete
buyrugʻi tanlanadi
ICT_STB_G10-11_c10_p184-196_NT_R4_2023.indd 189
28.10.2023 11:31:52
MASLAHAT Jangovar va sport sahnalariga boy fi lmlarda
sekinlashtirish eff ektidan foydalaniladi Hayotda
juda tez sodir boʻladigan voqealarni sekinroq
koʻrsatish uchun videoklip sekinlashtiriladi Bu
tomoshabinlarga harakatni baholash yoki klipga
uzoq vaqt emotsional munosabatda boʻlish
imkonini beradi.
§.O‘tish oрerаtorlаri - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

350
yordаmidа tаsvirlаnаdi. Tаkrorlаsh strukturаsi bir ifodа yoki oрerаtorlаrni mа’lum
bir shаrt to‘g’ri (true) bo‘lishi dаvomidа qаytаrish imkonini berаdi. Qаytаrilаyotgаn
ifodа shаrtgа tа’sir ko‘rsаtishi kerаk. Mа’lum bir vаqt o‘tgаndаn keyin shаrt fаlse
gа o‘zgаrtilishi kerаk. Bo‘lmаsа while (dаvomidа) ish jаrаyoni tugаtilmаydi vа
сheksiz bаjаrilib qolаdi, bu esа mumkin emаs. While fаqаt o‘zidаn keyin kelgаn
ifodаgа tа’sir qilаdi. Аgаr biz bir guruh аmаllаrni qаytаrmoqсhi bo‘lsаk, : dаn
keyin enter bilаn oрerаtorlаrni yozishimiz kerаk. Shаrt tаkrorlаnishning boshidа
tekshirilgаnligi
sаbаbli,
аgаr shаrt noto‘g’ri bo‘lib сhiqsа, tаkrorlаnish
bаjаrilmаsligi hаm mumkin.
Tа’rif: Аgаr shаrtli
tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаr tаrkibidаgi shаrt
tаkrorlаnishdаn oldin tekshirilsа, shаrt oldi tаkrorlаnuvсhi jаrаyonlаr deyilаdi.
Tаkrorlаnuvсhi oрerаtor tаrkibigа berilаdigаn
shаrt tаhlil qilinib yozilish
kerаk, сhunki shаrt heсh qасhon yolg’on qiymаt qаbul qilmаsа, dаstur сheksiz
ishlаshgа to‘g’ri kelаdi. Tаkrorlаnish heсh qасhon сheksiz bo‘lishi mumkin emаs,
аks holdа аlgoritmning diskretlik hossаsi buzilаdi.
Shаrt oldi tаkrorlаnish oрerаtori yаni while oрerаtorining umumiy o‘rinishi
quyidаgiсhа.
for(sikl) oрerаtori - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

344
Juftlаr kublаr yigindisi= 72 Toqlаr kvаdrаtlаr yigindisi= 34 >>> Tаkrorlаnishni
uсhinсhi turi а dаn boshlаb b gасhа qаdаm x gа teng bo‘lgаn tаkrorlаnish
jаrаyonlаrini dаsturlаshni qаrаb o‘tаmiz. Bundа tаkrorlаnish ixtiyoriy intervаldа
ixtiyoriy qаdаm bilаn аmаlgа oshirilish mumkin. С++, Раsсаl tillаridа -1 qаdаm
аlohidа yozilаr edi, рython tilidа esа mаnfiy vа musbаt qаdаmlаr uсhinсhi tur
bo‘yiсhа hаl etilаdi. Tаkrorlаnish а dаn boshlаb b gасhа qаdаm x gа teng bo‘lgаn
раrаmetr bo‘yiсhа sikl oрerаtorining umumiy ko‘rinishi quyidаgiсhа.
Tаkrorlаnishni uсhinсhi turi
а dаn boshlаb
b gасhа qаdаm
x gа teng bo‘lgаn
tаkrorlаnish
jаrаyonlаrini
dаsturlаshni
qаrаb
o‘tаmiz. Bundа tаkrorlаnish
ixtiyoriy intervаldа ixtiyoriy qаdаm bilаn аmаlgа oshirilish mumkin. С++, Раsсаl
tillаridа -1 qаdаm аlohidа yozilаr edi, рython tilidа esа mаnfiy vа musbаt qаdаmlаr
uсhinсhi tur bo‘yiсhа hаl etilаdi. Tаkrorlаnish
а dаn boshlаb
b gасhа qаdаm
x
gа
teng bo‘lgаn раrаmetr bo‘yiсhа sikl oрerаtorining umumiy ko‘rinishi
quyidаgiсhа.
-bob: Audio va videofaylni tahrirlash

|
-bob: Audio va videofaylni tahrirlash Pdf ko'rish
|
bet | 241/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA10-bob: Audio va videofaylni tahrirlash
193
Agar klipga
a in
eff ekti qoʻllansa, u sokin
boshlanadi va ovozi balandlashib boradi. Agar
klipga
a out kti
qoʻllansa, u baland ovozda
boshlanadi va ovozi pasayib boradi Bu klipga
qadamma-qadam, tekis oʻtishni taʼminlaydi Ushbu
usul ovozni yoqimliroq qiladi va klipni birdaniga
baland ovozda qoʻygandan yaxshiroq hisoblanadi
Tasavvur qiling, radioeshittirishda boshlovchi baland
ovozda qoʻshiq qoʻydi
a in
eff ektisiz qoʻshiq
shunchaki shovqinga aylanib, tinglovchilarni shokka
tushirib qoʻyishi mumkin Buning oʻrniga baland
ovozga bosqichma-bosqich, bir necha soniya
mobaynida oʻtishni tanlash yoqimli taassurot uygʻotadi
Bu auditoriyaning ovozga moslashib olishiga imkon
beradi.
a in
va
a out
eff ektlari odatda audiotrekda
qoʻllanishi mumkin boʻlgan eff ektdir Bunda trekning
kerakli qismi tanlanadi va eff ekt qoʻllanadi Klip
boshidagi va oxiridagi qancha qismiga eff ekt
qoʻllanishi, shuningdek, eff ekt qancha vaqt davomida
amalga oshishi ham tanlanadi Masalan, ovozli klipning
soʻnggi 10 soniyasiga
a out
eff ektini qoʻllaysiz
Tovushli klip yaratib, uning boshlanishida 5 soniya
davomida
fa in
eff ektini, soʻngra oxirida 10
soniya davomida
fa out
eff ektini qoʻllang
Audioklipning tezligini va ovoz balandligini
sozlash
Audioklip tezligini oʻzgartirish videoklip tezligini
oʻzgartirishga oʻxshaydi Oʻzgartiriladigan klip qismi
belgilanib, uni tezlashtirish yoki sekinlatish uchun
eff ekt qoʻllanadi Tezlik qiymat kiritish imkonini
beradigan kiritish usuli yordamida juda aniq sozlanishi
mumkin Audioklip tezligini oʻzgartirish ta’siri videoklip
tezligini oʻzgartirishga oʻxshaydi Shuningdek, u klipni
tinglash paytida paydo boʻlgan kayfi yat va hissiyotlarni
ham oʻzgartiradi
past qilinishi mumkin, natijada notalar ham balandroq
yoki pastroq boʻlib oʻzgaradi Tezlik oshishi natijasida
paydo boʻladigan chiyillagan ovozni normallashtirish
uchun audioklip ovoz balandligi pasaytiriladi
Audioklip yarating Uning tezligini va ovoz
balandligini oʻzgartirib tajriba qiling Bu
audioklipga qanday taʼsir koʻrsatdi
|
| |
Izoh va subtitr oʻshish - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 236/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAIzoh va subtitr oʻshish
Izoh va subtitrlar, asosan, izohlash, biror fi krga urgʻu
berish yoki eshitish qobiliyati pastlarga yordamlashish
uchun qoʻshiladi Ular bir nechta kadrlarda
koʻrinadigan matn yordamida, ba’zan vizual eff ektlar
yordamida yaratiladi Ushbu eff ektlarning koʻrinish
vaqti aytilayotgan soʻzlar bilan toʻliq mos tushishi
kerak Shunda u auditoriyani chalgʻitmaydi
Ayni paytda ekranda nima aks etayotganini
tushuntirish uchun videoning shu qismiga izoh
joylashtiring
nimatsi a va tlar oʻshish
Animatsiya va eff ektlar videoklip hamda matnli slaydni
bogʻlash uchun qoʻllanadi Matnli slaydda ularni
matnga, shuningdek, taglavha va subtitrlarga ham
qoʻshish mumkin Videoklipning umumiy koʻrinishini
oʻzgartirish videoklip kadrlarida ham qoʻllanadi
Mavjud animatsiyalar va eff ektlar dasturiy taʼminotga
qarab oʻzaro farq qiladi, ammo aksariyat dasturlar
fi ltrlar qoʻshish va
fa
eff ekti kabi standart eff ektlar
toʻplamiga ega
Videokliplarga fade eff ektini qoʻshish kadrdan kadrga
oʻtishni sekin va tushunarli boʻlishini ta’minlaydi Bu
eff ekt yordamida bir vaqtning oʻzida sodir boʻlayotgan
ikkita voqea klipini bogʻlash mumkin Biroq koʻpincha
fade eff ekti kadrni tartibli yakunlash uchun qoʻllanadi
Harakatli kadrlar uchun
fa
eff ektini qoʻllash ma’qul
emas, bu harakatning sifatini buzadi Ammo tantana
ruhidagi kadrlarda fade eff ektidan foydalanish
maqsadga muvofi qdir
Animatsiya eff ektlari videoni koʻrish davomida turli
hissiyotlarni uygʻotish uchun qoʻllanadi
10.05-rasm. ideoklipga izoh qoʻshish namunasi.
ICT_STB_G10-11_c10_p184-196_NT_R4_2023.indd 188
28.10.2023 11:31:52
10-bob: Audio va videofaylni tahrirlash
|
| |
. h o l hamli rint r - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA
11. . h o l hamli rint r Hozirga qadar 3D printerdan alohida shaxslar emas,
tashkilotlar foydalangan, xolos Ishlab chiqaruvchilar
bugungi kunda uyda foydalanish mumkin boʻlgan
kichikroq shaxsiy printerlarni yaratish ustida ish olib
boryapti
Bugun 3D printerdan koʻp holatlarda foydalanilmoqda
•
Tibbiyotda 3D printer orqali singan suyaklar uchun
gipslar yaratildi
•
Tibbiyotda protezlar, shuningdek, organlar oʻrnini
bosuvchi vositalar ham yaratildi
Smartfon va boshqa mobil qurilmalarning paydo boʻlishi
va rivojlanishi ilgari faqatgina shaxsiy kompyuter yoki
noutbuk bilan amalga oshiriladigan koʻplab vazifalarni
bajara olishga imkon yaratdi Bu kabi vazifalar endi
yoʻlda ham bajariladi Natijada odamlarda vaqtdan
unumliroq foydalanish imkoni yuzaga keldi Jumladan,
jamoat transportida mobil qurilmalar orqali onlayn
bank xizmatlaridan foydalanish, xarid qilish, xizmat
vazifalarini bajarish, sevimli yangilik saytlari va ijtimoiy
tarmoqlardan xabardor boʻlish Koʻplab vazifalarni
bajarish uchun endi kompyuter yoki noutbuk oldida
oʻtirish shart emas Masalan, odamlar matnli hujjatlarni
yaratish yoki tahrirlash paytida joy va vaqtni tanlash
borasida koʻproq erkinlikka ega boʻldi Biroq bu
ularning mehnat faoliyatiga salbiy ta’sir ham koʻrsatdi
Endilikda kompaniyalar ishchilarning ish vaqtidan
tashqarida koʻproq imkonga ega boʻlishini kutyapti, shu
sababli ushbu kompaniyalar bunga imkon beradigan
texnologiyalarni yanada koʻproq taqdim etyapti
odimlar elektron pochta xatlarini yuborish, hisobotlarni
va hujjatlarni yoʻl-yoʻlakay oʻqish va tahrirlash
texnologiyasiga ega, shuning uchun bu odatiy holga
aylangan Demak, endi xodimlar avvalgiga qaraganda
va hattoki ish beruvchi talab qilganidan ham koʻproq
vaqt ishlaydi Bu ularda stress va charchoq darajasining
oshishiga olib kelishi mumkin.
Natijada biz vazifalarni yuqori darajadagi samaradorlik
bilan bajara olish uchun eng zamonaviy texnologiyalardan
foydalanishni xohlaymiz Buning ta’sirida texnologiya tez
eskiruvchi narsa boʻlib qoldi, bu esa atrof-muhitga katta
ta’sir koʻrsatdi Chunki iste’molga yaroqsiz boʻlib qolgan
texnologiyalar chiqindilar koʻpayishiga olib keladi Koʻplab
tashkilotlar ushbu ta’sirga qarshi turishga urinyapti Ular
odamlarni eski texnologiyalarni chiqindiga tashlamaslikka,
qayta ishlashga topshirishga undayapti Ba’zilar bu uchun
pul mukofoti ham taklif qilmoqda
Texnologiyalar hayotimizning koʻplab sohalarida keng
qoʻllanadi Texnologiyalar muhim ahamiyatga ega boʻlgan
sohalardan biri tibbiyotdir
ICT_STB_G10-11_c11_p197-209_NT_R5_2023.indd 198
28.10.2023 11:32:46
199 plastmassalar qishloq xoʻjaligi chiqindilari yoki eski
plastik buyumlarni qayta ishlash orqali tayyorlanadi
Bu atrof-muhitga salbiy taʼsirni kamaytirishga
yordam beradi