IV BO B. O B Y E K T K O N T R O L L E R L A R

vaqt ichida sezish; tashxisning kengaytirilgan tizjm i; m as’ul
b o ‘lgan v a m as’ul b o ‘lm agan obyektlam ing o ‘zaro ta ’siri;
tezkor m oslashish im koni; y o ‘l qurilm alam ing yangi turlari
bilan o ‘zaro harakatda b o ‘lishni ta ’m inlovchi interfeys; yan-
gi stansiya loyihasining soddalarini yaratish; kichrayuvchi
jism o n iy o ‘lcham lar; m ontaj qilish v a xizm at k o ‘rsatishni
soddalashtiruvchi
m odul tuzilm asi; buyurtm achining talab-
lariga qarab tizim m oslashtirish im koni; oldingi avlod tizim -
lari bilan birga b o ‘la olishi; hayot davrida tizim sarflam i qis-
qartirish; tizim ga s a rf qiligan m ablag‘ni (qaytarish) oqlash
vaqtini qisqartirish.
O byekt kontrollerlari tizim i quy idagi tuzuvchi elem entlar-
ni o ‘z ichiga oladi:
K C - m arkaziy protsessor v a O K lari o ‘rtasida m a ’lum ot-
lar alm ashinuvi am alga oshim v aloqa to ‘plagichi konsentra-
tori (qisqarilgan holda K C deb belgilangan).
M O K
- O byekt kontrollerlari, to ‘plagichlar (konsentra-
torlar), rele jih o zlari v a elektr m anbaa qurilm alari bilan
konteyner turidagi m odullar.
A loqa halqasi (neTJia
cbh
3
h
) - m arkaziy punkt va O K lari
tizim i o ‘rtasida, m a ’lum otlar uzatish uchun q o ‘llaniladigan
apparatli, dasturli vositalar v a jism o n iy aloqa chizig‘i m aj-
mui.
O byekt kontrolleri, stansiyadagi obyektlar (svetofor, strel-
ka, p e re ez d ...) bilan m arkaziy protsessor o ‘rtasidagi b o g ‘la-
nishni ta ’m inlovchi, o ‘ziga xos y o ‘l qurilm alarini boshqa-
radi v a nazoratini am alga oshiradi.
O K lari m arkazlashgan
kom pyuter to ‘plagichidan uzatilgan buyraq lam i qabul qiladi
va u lam i y o ‘l qurilm alarini boshqarish uchun elektr signal-
larga o ‘zgartiradi.
Yo‘l
jih o zlarid an qabul qilingan signal uning hola-
ti haqidagi telegram m aga aylantirilib, to ‘plagichlar orqali
m arkazlashgan kom pyuterga uzatiladi. O K
laridagi buzilish-
lar, m a’lum y o ‘l qurilm alariga ulangan um um iy boshqarav
44
www.ziyouz.com kutubxonasi
tarm o g ‘idan uziladi. B unday vaziyatlarga xavfsiz ravishda
ishlov beriladi.
Q oidaga binoan O K lari kirishga ega b o ‘lgan rele
kontakti holatini so‘rovchi protsessor platasi, O K turini
aniqlovchi, ta ’m inlovchi dastur
yozilgan doim iy xotira qu-
rilm alardan tashkil topadi. O K larining kirishiga h ar qanday
rele kontakti ulangan b o ‘lishi m um kin. Shu kontaktning
holati so ‘rovlagandan so ‘ng, uning holati haqidagi m a’lu-
m o t m arkaziy protsessorga yuboriladi. M arkaziy protsessor
bu kontakt holatini loyihadagi obyekt kontakt holati bilan
taqqoslaydi. Ayrim O K larda xavfsiz holat,
xavfsiz relelar
yordam ida am alga oshiriladi. X avfsiz holatga o ‘tish vaziyat-
larida, b u relelar toksiz qoladi, ham m a ruxsat k o ‘rsatkichlar
chiqishidan ta ’m inot o ‘chiriladi v a ta ’qiq k o ‘rsatkichlar ik-
kala chiqishiga ulanadi, y a ’ni bu vaziyatda ta ’qiq k o ‘rsat-
kichlar yonishi kerak.
H ar bir O K m ikroprotsessom i m axsus dasturi yordam ida
bitta yoki bir nechta y o ‘l obyektlari
turiga qarab boshqarish
yoki nazorat qilishi m um kin ( 8-rasm).
8- rasm. Obyektli kontrollerning andozaviy sxemasi.
O byekt konrollerlari taqsim langan tuzilm asini q o ‘llan-
ganda y o i jih o zlarig a yaqinroq joylashtirish im konini bera-
di ( 9-rasm).
45
www.ziyouz.com kutubxonasi