Psixologiyaning predmeti - 1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur va milliy...

|
1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur va milliy mafkura shakllanishi sharoitida psixologik bilimlarning tutgan o`rni reja
|
bet | 2/39 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 252,89 Kb. | | #102050 |
Bog'liq 1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yang-fayllar.orgPsixologiyaning predmeti. «Psixologiya» so`zi ikkita grek so`zlaridan — «psyche» — jon, ruh va «logos» — ta’limot, ilm so`zlaridan iborat bo`lib, an’anaviy ma’noda inson ruhiy dunyosiga aloqador barcha xodisalar va jarayonlar uning predmetini tashkil etadi. Boshqacha qilib aytganda, psixologiyaning predmetini har birimizning tashqi olamni va o`z-o`zimizni bilishimizning asosida yotgan jarayonlar, xodisalar, xolatlar va shakllangan xislatlar tashkil etadi. Psixologiya bo`yicha adabiyotlarda uning predmetini qisqacha qilib, psixikadir, deb ta’rif berishadi. Psixika — bu inson ruhiyatining shunday xolatiki, u tashqi olamni (ichki ruhiy olamni ham) ongli tarzda aks ettirishimizni, ya’ni bilishimiz, anglashimizni ta’minlaydi. Lekin bu qisqa ta’riflardan psixikaga aloqador jarayonlar ongning aks ettirish shakllari ekan, degan yuzaki xulosaga kelish noto`g`ri bo`ladi. Chunki inson psixikasi va uning ruhiy olamiga aloqador xodisalar va jarayonlar shu qadar murakkab va xilma-xilki, biz ba’zan o`z-o`zimizni ham tushunmay qolamiz. Shuning uchun ham odamlarning bilimdonligi nafaqat tashqi olamda ro`y berayotgan ob’ektiv xodisalar mohiyatiga aloqador bilimlar majmuiga ega bo`lish bilan, balki hayotda munosib o`rin egallash, o`z ichki imkoniyatlari va salohiyatidan samarali foydalangan xolda faoliyatini oqilona tashkil etishning barcha sirlaridan boxabar bo`lish, o`ziga va o`zgalarga ta’sir ko`rsatishning usullarini bilish va ulardan o`z o`rnida unumli foydalanishni nazarda tutadi. Psixologik bilimdonlikning murakkabligi aynan shundaki, atrofimizdagi narsalar va xodisalarning mohiyatini bevosita his qilib bilishimiz mumkin, lekin psixik hayotga aloqador bo`lgan jarayonlarni, o`zimizda, miyamiz, ongimizda ro`y berayotgan narsalarning mohiyatini bilvosita bilamiz. Masalan, o`rtoqlarimizdan biri bizga yoqadi, doimo bizda yaxshi, ijobiy taassurot qoldira oladi, lekin uning u yoki bu xatti — xarakatlarini bevosita ko`rib, baholab, tahlil qilolsak-da, unga nisbatan his qilayotgan mehrimizni, uzoq ko`rishmay qolganimizda uni sog`inayotganligimiz bilan bog`liq hisni bevosita ko`rib, idrok qilish imkoniyatiga ega emasmiz. Aynan shunga o`xshash xolatlar psixologiya o`rganadigan xodisalar va xolatlarning o`ziga xos tabiati va murakkabligidan darak beradi va ularni boshqa turli xodisalardan farq qiladi.
Shunday qilib, psixologiya fani o`rganadigan jarayonlar va xodisalar murakkab va xilma-xil. Ularni o`rganishning ikki jihati bor: bir tomondan, ularni o`rganish qiyin, ikkinchi tomondan oson ham. Oxirgi jihati xususida shuni aytish mumkinki, bu xodisalar bevosita bizning o`zimizda berilgan, ularni uzoqdan qidirish, mavhum analogiyalar qilish shart emas, boshqa tomondan, ular o`zaro bir-birlari bilan bog`liq va umumiy qonuniyatlar va prinsiplarga bo`ysunadi. 1-jadvalda psixik jarayonlarning namoyon bo`lish shakllari, ular o`rtasidagi o`zaro bog`liqliklar aks ettirilgan.
Demak, qisqa qilib, psixologiyaning predmeti konkret shaxs, uning jamiyatdagi xulq-atvori va turli faoliyatlarining o`ziga xos tomonlaridir, deb ta’riflash mumkin. Psixologiya konkret fan sifatida psixik faoliyat qonuniyatlarini, uning ro`y berishi mexanizmlari va omillarini o`rganuvchi fandir.
Jadval 1.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-mavzu. Psixologiya fanining dolzarb vazifalari, predmeti. Yangicha tafakkur va milliy mafkura shakllanishi sharoitida psixologik bilimlarning tutgan o`rni reja
|