Uglevodorod konlarini qazib chiqarish tartibi asoslarini tanlashda texnologik holatni geologik nuqtai-nazardan asoslash kerak

|
Uglevodorod konlarini qazib chiqarish tartibi asoslarini tanlashda texnologik holatni geologik nuqtai-nazardan asoslash kerak
|
bet | 22/96 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 6,15 Mb. | | #114566 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta ta`limUglevodorod konlarini qazib chiqarish tartibi asoslarini tanlashda texnologik holatni geologik nuqtai-nazardan asoslash kerak.
Buning uchun: 1) ko`p qatlamli konlarda ishlatish ob`ektlarini ajratish; 2) qatlamni tabiiy rejimda qazib chiqarish yoki unga sun`iy ta`sir etish usullari qo`llanishi lozimligini aniqlash; 3) agar unga sun`iy usul qo`llanadigan bo`lsa, qo`llaniladigan usulning oqilona namunasining tuzilishini, oluvchi va haydovchi quduqlarning joylashish o`rinlariii belgilash; 4) quduqlar zichligini belgilash; 5) ishlatish ob`ektidagi bosim gradientini belgilash; 6) qazib chiqarish jarayonini boshqarish va nazorat qilish tadbirlarining yig’indisini ma`qullash taqozo etiladi.
Yuqorida keltirilgan moddalar bo`yicha ishlatish ob`ektining geologik holatini aks ettiruvchi qukmlar qabul qilnishi lozim. Bunda bir modda bo`yicha qabul qilingan holat boshqasiga aynan to`g’ri kelmasligi mumkin, shuning uchun unday hollarda bir-biriga yaqin bo`lgan bir nechta ko`rinishlardagi holatni tavsiya etiladi. Xuddi shu maqsad uchun ham mutaxassislar gidrodinamik hisoblarni bir necha ko`rinishda ifoda etadilar va shular orasidan oqilona natija ko`rsatuvchisi joriyga qabul qilinadi. Albatta bunda yillik texnologik va iqtisodiy ko`rsatkichlar bizga oqil nusxani tanlashda omil vazifasini o`tashi darkor.
Bunday vazifalarni bajarishda mamlakatimiz konlarini qazib chiqarish tajribasini umumlashtirgan bir qator olimlarimizning tajribasi shuni ko`rsatadiki, qazib chiqarishning texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlarigа asosiy ta`sir qiluvchi omillar ob`ektlarning geologik xususiyatlari ekanligi aniq. Shu bilan birga qazib chiqarish tartibini belgilashda qo`lga kiritilgan yutuqlar ba`zan geologik holatlarda mavjud bo`lgan kamchiliklarni ham tekislash imkonini berishi mumkin.
Ishlatish ob`ektlari va qazib chiqarishning oqilona namunalarini tuzish loyihalash iisharigachа tuzilgan xar bir uyumning geologik nusxasiga asoslanadi. Geologik nusxa esa bu sohada uyum uchun tuzilgan butun xarita va chizmalar, har xil ko`rsatkichlarni hamda ular orasidagi munosabatlarni bildiruvchi jadval va chizmalar, ko`rsatkichlardan tashkil topgan bo`ladi. Bular bilan birga uyumning xususiyatlarini ko`rsatuvchi ta`rif qam mavjud bo`lishi kerak.
CHizma ma`lumotlar orasida konning litologik - stratigrafik kesmasi, taqqoslashning mufassal sxemasi, ishlatish ob`ektining tektonik holatini ko`rsatuvchi struktura xaritasi uyumlarning chegarasi tushirilgan kollektor yuzasining xaritasi, neft'-gazlar yotishini ifodalovchi ishlatish ob`ekti kesmasi, kollektorining taqsimlanish xaritasi umumiy qalinlik xaritasi, samarali qalinlik xarita va neft' hamda gaz bilan shimilgan qalinlik xarita bo`lishi shartdir. Undan tanshqari suv neft' va gaz-suv chegaralarini ko`rsatuvchi chizmalar, kollektorning tarqalish xaritasi, harorat xaritasi, o`tkazuvchanlik xaritasi va shu kabilar ham bo`lishi lozim.
G’ovaklik, o`tkazuvchanlik, neft'-gazga to`yinganlik ko`rsatkichlari, umumiy neft'-gazga shimilganlik qalinliklar, qatlamdagi neft', gaz, kondensat va suvlarning xossalari raqam, hamda jadval ko`rinishida keltiriladi. Bularning hammasi qancha tadqiqot, nechta namuna asosida tuzilganligi albatta ko`rsatilishi shart, undan tashqari quduqlarning tadqiq soni ham shunga kiradi. qatlamlarning notekisligi har xil ierarxik darajada: ob`ektning hamma qismi va umumiy ko`rsatkichlari o`rganilayotgan mezo, makro va meta darajalarda baholanadi.
Raqamli ko`rsatkichlarga qatlam o`tkazuvchanligining statistik qatorlari, qatlamning meta va makro xilma-xilligi, (kollektorlar bo`yicha xilma-xillik, qumlilik koeffitsienti va sh.k.) termobarik sharoitlar, qatlamdan siqib chiqarish sharoitining gidrodinamik natijalari va shu kabilar kiradi.
Shular qatori eng muqim raqamli ko`rsatkichlarga qatlamdan neft'-gaz, kondensat zaqiralari neftli maydon o`lchami (kengligi, uzunligi, balandligi) o`rta darajada o`lchanuvchi sof neftli, neft'-suvli, gaz-neftli, neft'-gazli, gaz-suvli zonalar ko`rsatiladi.
Undan tashqari neft'-gazlar fizik xossalarining bosim va haroratga bog’liqligini ko`rsatuvchi chizmalaр, ularni siqib chiqarishligining o`tkazuvchanlikka munosabati kabi ko`rsatkichlar keltiriladi.
Geologik namunaning ta`rifini yozishda esa, geologik rejimlarning ta`rifi va uyumning geologo-fizik tavsilotlari, qazib chiqarish tartibini ko`rsatish uchun qabul qilingan texnologik ko`rsatkich va ulardan qutilishi mumkin bo`lgan natijalar keltiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Uglevodorod konlarini qazib chiqarish tartibi asoslarini tanlashda texnologik holatni geologik nuqtai-nazardan asoslash kerak
|