nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Galvonometrning ko’rsatishi 100 mA va o’lchanayotgan tok kuchining haqiqiy qiymati 98

Galvonometrning ko’rsatishi 100 mA va o’lchanayotgan tok kuchining haqiqiy qiymati 98 mA bo’lganda, galvanometrning nisbiy xatoligini aniq’lang: - 1,5%
+ 2,0%
- 2,1%
- 2,04%
Absolyut xatolikni o’lchov asbobining chegaraviy qiymatyga nisbati bilan aniqlanadigan xatolik ...: - absolyut xatolik deb ataladi.
- nisbiy xatolik deb ataladi.
+ keltirilgan xatolik deb ataladi
- Instrumental xatolik deb ataladi
O’lchash chegarasi 25 A ga teng bo’lgan ampermetrning ko’rsatishi 20 A va o’lchanayotgan tok kuchining xaqiqiy qiymati 19 A ga teng. Ampermetrning keltirilgan xatoligini aniqlang: - 2,0%
- 3,0%
+ 4,0%
- 6,0%
Nisbiy xatolik qanday o’lchov birlikda o’lchanadi: - gramm ulchov birligida
- amper ulchov birligida
- gradus ulchov birligida
+ protsent ulchov birligida
Sharikli viskozsmetr bo’yicha aniqlanishi mumkin bo’lgan qovushqoqlikni chegarasini aniqlab bering: - 0,001dan 10 Pa * s gacha.
- 0,1 dan 100 Pa * s gacha.
+ 0,01 dan 1000 Pa * s gacha.
- 0,001 dan 0.1 Pa * s gacha.
Magnito elektrik mexanizmda o’lchanayotgan tokning qiymati 0.1 A. Magnit induksiyasi 1Tl, ramka chulg’amining o’ramlari soni 30 ga, ramkaning yuzasi 0.2 m 2 ga teng bo’lsa, aylantiruvchi moment qiymatini aniklang: - 0,2
- 0,4
284
+ 0,6
- 1,0
Bosim o’lchash asboblarini ko’rsatib bering: - Ampermetr, voltmetr, ommetr
+ Manometr, barometr, vakuummetr
- Termometr, logometr
- potentsiometr, konduktometr
Absolyut xatolik kattaligining xaqiqiy qiymatiga nisbati bilan aniqlanadigan xatolik...: - Absolyut xatolik deb ataladi
+ Nisbiy xatolik deb ataladi
- Keltirilgan xatolik deb ataladi
- Instrumental xatolik deb ataladi
qiymatini aniqlang - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

283
Radijaktiv nurlarning suqlikdan o’tishda yutilishga asoslangan zichlik o’lchagich nomini
aniqlang:
- Qalqovichli zichlik o’lchagich
- Gidrostatik zichlik o’lchagich
+ Radioizotopli zichlik o’lchagich
- Vaznli zichlik o’lchagich
Atmosfera bosimini o’lchaydigan o’lchov asbobi ...:
- Manometr deb ataladi
+ Barometr deb ataladi
- Vakuummetr deb ataladi
- Monovakuummetr deb ataladi
Modda miqdorini o’lchaydigan asboblar ...:
- Hisoblagichlar deb ataladi
+ Sarf o’lchagichlar deb ataladi
- Vazn o’lchagichlar deb ataladi
- Bosim o’lchagichlar deb ataladi
• Coreldraw • pho to s h o p - bet 120

Bu buyruq quyidagi algoritm asosida bajariladi:
1. Obyekt ajratiladi va «KonHpOBaxb»-«Nusxa olish» ^ buy rug‘i
«Sichqon» yordamida yuklanadi.
2. Shunda, Muloqatlar darchasida navbatdagi «Tayanch
nuqtasini
ko‘rsating yoki [Перемещение]:» so‘rovi paydo boiadi. Agar, obyekt-
ning nusxasi bitta bo‘lsa, bu so‘rovga uning biror nuqtasi ko‘rsatiladi.
Agar, obyektning nusxasi bir nechta boisa, bu so‘rovga ko‘p
nusxa
olish qo‘shimcha buy rug 4 - «ITepeMenieHHe»ning birinchi П harfi terib
kiritiladi.
3. Obyektning «Sichqon» yordamida bogiangan tayanch nuqtasi
chizmaning kerakli joyiga keltirilib, uning chap tugmasi bilan qayd eti
ladi. Natijada nusxasi ko‘chirilib olingan obyekt yangi joy da tasvirlanib
qoladi. Agar, ko‘p nusxa olish qo‘shimcha buyrug‘i
yuklangan boisa,
obyektni tayanch nuqtasi chizmaning kerakli joylariga birin-ketin kel-
tiiilib, qayd etiladi va uning ko‘plab tasvirlari yasaladi.
29.3. «Зеркальное отражение» — «Ko‘zgu» buyrug‘i va undan
foydalanish algoritmi
Kompyuterda grafik axborotlami biror chiziqqa nisbatan simmetrik
tasvirlarini «Зеркальное отражение» — «Ko'zgu» buyrugidan foydala
nib osongina yasaladi. Bu buyruq quyidagi algoritm asosida ishlatiladi:
1. Obyekt ajratiladi va «Изменить» buyruqlar panelida joylashgan
4b tugma «Sichqon» yordamida yuklanadi. Shunda, Muloqatlar darcha
sida navbatdagi «Simmetriya o‘qining birinchi nuqtasini kiriting»
so‘rovi paydo boiadi. Bu so‘rovga, so4ralgan nuqta kiritilgach, nav
batdagi «Simmetriya o‘qining ikkinchi nuqtasini kiriting» so‘rovi paydo
boiadi.
2. Ikkinchi so‘ralgan nuqta kiritilgach, so‘nggi
Удалить л^хгдкме объекта? ГД^/Нет <Е> (Dastlabki
tasvir
o‘chirilsin) so‘rovi paydo boiadi. Bunda agar Д harfi kiritilsa, dastlabki
berilgan tasvir chizmadan yo‘qolib, unga simmetrik boigan tasvir paydo
boiadi.
Agar H harfi kiritilsa, berilgan tasvir chizmada o‘z o ‘mida
qolib, unga simmetrik boigan tasvir paydo boiadi. Kompyuter har
doim H harfini taklif qiladi. Shuning uchun ikkinchi so‘rovga sim
metriya o‘qining ikkinchi nuqtasini kiritib, «Enter»
tugmasi yuklansa,
berilgan chizmaga simmetrik boigan tasvir chizilib qoladi.
Skaner qanday qurilma? - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

Skaner qanday qurilma?
|
fotosurat, grafik va matn shaklidagi ma`lumotlarni kompyuterga kirituvchi qurilma
|
Skaner qanday vosita?
|
qog’ozdagi hujjatning timsoli(obrazi)ni hosil qiluvchi qurilma
|
Skayner nima?
|
Kompyuterdagi matn rasm slayd fotosurat ko’rinishidan foydalangan tasvirlar va boshqa grafika axborotlarni avtomatik ravishda kiritish muljallangan qurilmadir.
|
SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)ga to'g'ri tarif berilgan javobni toping?
|
elektron pochtani kompyuterlarga yuboruchi protokol.
|
Soat va burchaklarni 60 minutga, yani 60 sekundga bo'lish qaysi sanoq tizimidan kirib kelgan?
|
Vavilion sanoq tizimi
|
Sonlar registrga qanday usullarda yoziladi?
|
parallel va ketma-ket
|
SSD disklar nimalardan yasaladi?
|
elektron mikrosxemalardan
|
Standart DVD disklarning sigimi necha GB?
|
4,7
|
Statik tezkor xotiraning xar bir katakchasi uchun nechta tranzistor kerak bo’ladi?
|
6
|
Summator-…
|
xisoblash sxemasi
|
Ta`minlash bloki kompyuterni nima bilan ta`minlaydi?
|
Elektr energiyasi bilan
|
|
-MAVZU. 
QUTB YULDUZIGA - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

85
6-bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT
Demak, Qutb yulduziga qarab mo‘ljal olishning ahamiyati shundaki, insonlar sayohat-
ga chiqqanlarida harakat yo‘nalishini aniqlash uchun Qutb yulduziga qarab ufq tomonlarini
va shunga ko‘ra o‘z yo‘nalishlarini belgilab oladi.
1. Sayohatchi agar Qutb yulduzini o‘ng tomonida ko‘rgan bo‘lsa, u qaysi tomonga
qarab yo‘nalgan?
2. Vagon derazasidan qarab ketayotgan yo‘lovchi Qutb yulduzini dastlab poyezdning
old tomonida ko‘rdi, biroz vaqtdan keyin Qutb yulduzi poyezdning o‘ng tomonida-
gi derazaning ro‘parasida paydo bo‘ldi. Poyezdning qaysi tomonga burilganligini
aniqlang.
yatsiya deyiladi.
Ekosistemadagi 
barcha 
tirik organizmlar populyatsi-
yalari jamoa

yatsiya deyiladi.
Ekosistemadagi
barcha
tirik organizmlar populyatsi-
yalari jamoa deyiladi.
Populyatsiya Individ Jamoa Ekosistema
74
5-bob. EKOLOGIYA VA BARQAROR RIVOJLANISH
Ekosistemaning asosiy tarkibiy qismlariga misollar keltiring va guruhda muhokama
qiling.
Har bir populyatsiya ekosistemada o‘z vazifasiga ega. Bajaradigan vazifalariga ko‘ra
tirik organizmlar populyatsiyalari uch guruhga birlashtiriladi.
Produtsentlar Konsumentlar Redutsentlar Organik moddani anorganik
moddalardan hosil qiluvchilar
Organik moddani
iste’mol qiluvchilar
Organik moddani anorganik
moddalarga parchalovchilar
Yashil o‘simliklar, suvo‘tlar
Barcha hayvonlar
Ayrim bakteriya va
zamburug‘lar
Yashil o‘simliklar quyosh energi-
yasi hisobiga fotosintez jarayonida
organik birikmalarni hosil qiladi.
Bu organik birikmalar hayvonlar
uchun oziq hisoblanadi. Zambu-
rug‘lar va mikroorganizmlar nobud
bo‘lgan organizmlar qoldiqlarini
minerallargacha parchalab, tashqi
muhitga qaytaradi. Bunday bog‘la-
nishlar hisobiga moddalar tashqi
muhitdan tirik organizmlarga o‘ta-
di, ulardan esa yana anorganik ta-
biatga qaytadi.
Biotsenozni tashkil etuvchi har xil turga mansub
populyatsiyalar o‘rtasida o‘zaro munosabatlar yuza-
ga keladi. O‘zaro munosabatlar har ikki populyatsi-
yaning barqaror saqlanib qolishini ta’minlaydi.
Tabiatdagi har xil turdagi organizmlar o‘rtasi-
dagi munosabat shakllari orasida asosiy o‘rinni
“oziq-iste’molchi” munosabati egallaydi. Masalan,
yirtqich va o‘lja, o‘simlik va o‘txo‘r hayvon o‘rtasidagi
munosabatlar.
Yirtqich va o‘lja munosabatlariga tulki va quyon
populyatsiyalari o‘rtasidagi munosabatlar misol
bo‘ladi.
1. Tulkilar quyonlar bilan oziqlanadi. Tulkilardan qanday quyonlar qochib qutulib
qoladi? Qanday quyonlar tulkilarga yem bo‘ladi?
2. Tuyoqli hayvonlar o‘simlik bargi, mevalarini iste’mol qiladi. Bu munosabatning
tuyoqli hayvon va o‘simlik populyatsiyasiga qanday foydali jihatlari bor?
3. Bu munosabatlarga insonning aralashuvi qanday oqibatlarga olib keladi?
Iqlim o‘zgarishining inson

73
5-bob. EKOLOGIYA VA BARQAROR RIVOJLANISH
Abiotik qism
Iqlim omillari
Tuproq
O‘simliklar
Hayvonlar
Mikroorganizmlar
Biotik qism
Ekosistemani nomlang. Ekosistemaning
ekotop va biotsenoz qismlari ro‘yxatini tuzing.
33-MAVZU.
EKOSISTEMALARDAGI
O ZARO MUNOSABATLAR
Tirik organizmlar va tashqi muhit omillari o‘rtasidagi o‘zaro
munosabatlar qanday
amalga oshadi?
Tirik organizmlar va atrof-muhit bir-biri bilan uzviy bog‘liq
bo‘lib, ekosistemalarni hosil qiladi.
Ekosistema ikkita
tarkibiy qism – muhit omillari (ekotop) va har xil populyat-
siyalar (biotsenoz)ga
mansub
organizmlar yig‘indisidan tash-
kil topgan. Ekosistemaning
tarkibiy
qismlari doim bir-bi-
riga ta’sir ko‘rsatadi.
Barcha
xususiyatlari
bilan bir-biriga
o‘xshash organizmlar – in-
dividlar yig‘indisi
popul-
Vinchesterlarning eni necha dyuym bo’ladi?

Vinchesterlarning eni necha dyuym bo’ladi?
|
3,5
|
Vinchesterlarning oraliq(bufer) xotirasining sig`imi (MB) quyidagilarning qaysi biriga teng emas?
|
24
|
wiMAX maksimal tezligi?
|
10 Mbit/s
|
WiMAX qanday bog'lanish?
|
simsiz texnologiyasi orqali bog‘lanish
|
Windows operatsion tizimidan qaysi kompyuterlarda birinchi marta ommaviy ravishda foydalanila boshlandi?
|
PC AT386
|
World Wide Web (WWW) standarti qachon ish boshladi?
|
1989-yil
|
Xotira bu - ........
|
Tartib raqamli kataklardan iborat
|
Xozirgi paytda CD disklarning sigimi necha MB?
|
700
|
Xozirgi shaxsiy kompyuterlar nechanchi avlod kompyuterlariga tegishli?
|
turtinchi
|
Zamonaviy dasturlarni ishlab chikishga ixtisoslashgan kompaniyaning nomini kursating?
|
Microsoft
|
Zamonaviy kompyuter tizimi kanday qurilmalar guruxidan tashkil topgan?
|
Asosiy, tashqi va qo’shimcha qurilmalardan
|
Zamonaviy kompyuterlarni ishlab chiqishga ixtisoslashgan kompaniyaning nomini kursating?
|
IBM
|
|
Tutash idishlar qonuni - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

Tutash idishlar qonuni – har xil shakldagi tutash
idishlarga bir xil suyuqlik quyilsa, ularning balandliklari bir
xil bo‘ladi.
Bu qonun har xil shaklga ega bo‘lgan bir nechta tutash
idishlar uchun ham o‘rinlidir.
.
n.
la-
ash
yuqlik
149
10-bob. HARAKAT VA KUCH
Yangi qurilayotgan uylarga eshik va romlar
o‘rnatishda, pol va shiftlarning tekisligini va uy
burchaklarini to‘g‘ri chiqarishda tutash idishlar
qonuni asosida ishlaydigan qurilmadan foyda-
laniladi.
Bu qurilma uzun shaﬀ of shlangdan ibo-
rat bo‘lib, shlang uchlariga darajalangan ikki
silindr idish mahkamlangan. Shlang ichiga
suv quyiladi. Silindr lardagi
suv sathlari teng bo‘l gan
nuqtalar bir xil sathda
bo‘ladi.
Masalan, devorga televizor o‘rnatish uchun kerakli joy-
da nuqta tanlanadi. Shu nuqtaga teng sathda turgan ikkin-
chi nuqtani topishda tutash idishli qurilmadan foydalaniladi.
Bunda dastlabki belgilangan nuqtaga suvli silindr qo‘yiladi
va silindrning darajalangan biror son qiymati tanlab olinadi. Ik-
kinchi suvli silindr idishdagi suv sathi ham birinchi idishdagi suv
sathiga tenglashtiriladi (tepaga yoki pastga harakatlantirib) va
shu sathda ikkinchi nuqta belgilab olinadi. Silindrlardagi suv sathlari
teng bo‘lganda, belgilangan nuqtalar bir xil sathda bo‘ladi.
1. Uyni isitishda qanday tutash idishlardan foydalaniladi? 2. Uyingizdagi tutash idishlarga misollar keltiring.
150
10-bob. HARAKAT VA KUCH
A M A L I Y M A S H G U L O T 68-MAVZU. TUTASH IDISHLARDA SUYUQLIKLARNING JOYLASHUVI Maqsad: tutash idishlarda suyuqlik zichliklarini balandliklar farqiga qarab aniqlash.
A M A L I Y M A S H G U L O T

147
10-bob. HARAKAT VA KUCH
elektr energiyasi ishlab chiqaruvchi elektr stan-
siyalari quriladi. Ishlab chiqarilgan elektr ener-
giyasidan sanoatda va kundalik turmushda
foydalaniladi.
Dengiz g‘avvoslari uchun maxsus himoya
kostyumi kerak. Chunki g‘avvos dengiz tubi-
ga tushgan sari tanasiga ta’sir etuvchi bosim
uning qon bosimidan ancha yuqori bo‘ladi.
Shu ning uchun mustahkam plast massa yoki
quyma alyuminiydan tayyorlangan maxsus himo-
ya kostyumini kiyishi kerak.
Devorga bo‘yoq purkash, bemorga inyeksiya qilish,
yuqori qavatli uylarga suv chiqarish kabilar suyuqlikka
berilgan bosim orqali amalga oshiriladi.
Plastik idish pastki qismidagi teshikdan otilgan suvning miqdori yuqori qismidagi
teshikdan otilgan suvning miqdoridan ko‘p. Bunga sabab suvning bosimi suyuqlik chuqur-
ligiga bog‘liq. Demak, suyuqlik tubiga tushib borgan sari suyuqlik bosimi ortadi va natijada
suyuqlikning oqib chiqish tezligi ham ortadi.
Suyuqliklarning idish tubiga va devoriga beradigan bosimi

148
10-bob. HARAKAT VA KUCH
67-MAVZU.
TUTASH IDISHLAR
Tutash idishlarga nimalar misol bo‘ladi?
Kundalik turmushda choynak,
gullarga suv quya digan
idish va chovgunlardan turli maq sadlarda foydalaniladi.
Choynakning asosiy qismiga jo‘mragi o‘zaro tutashtirilgan.
Choynak – asosiy idish, jo‘mragi – yordamchi idish. Bu ikkala-
si bir-biriga tutashtirilgani uchun
tutash idish deyiladi. Tutash
idishlar suyuqlik (suv) bilan toʻldirilsa, ikkala idishda ham suyuqlik
sathi bir xil boʻladi.
Sodda tutash idishlar rezina shlang bilan bog‘langan ikkita
ingichka shisha naychalardir. Agar siz ushbu naychalardan bi-
riga suyuqlik quysangiz, ikkala naychadagi suyuqlik balandligi
bir xil bo‘ladi.
Idish larning biri ko‘tarilganda ham tutash idishlardagi suyuq-
lik sathi bir xil bo‘lib qolaveradi.
Tutash idishlardan amaliyotda foydalanish
Xona devoriga manzarali suratni yoki televizorni to‘g‘ri o‘rnatishning qanday usulla-
rini bilasiz?
-MAVZU. 
BOSIM TIRIK - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

145
10-bob. HARAKAT VA KUCH
Sizga ma’lumki, bosim –
biror jismning boshqa
jism sirtiga ko‘rsatadigan kuchi. Bu kuch jism yuza-
siga bog‘liq. Yuza qancha kichik bo‘lsa, bosim kuchi
shuncha katta bo‘ladi. Mittigina chivin xartumchasi
va ari nayzasining yuzasi
xuddi ignaning uchi kabi
juda kichik. Ular odam yoki hayvonlar terisiga san-
chilganda katta bosim ko‘rsatadi va terini teshadi.
Siz qumli cho‘llarda yashovchi tuyalarni juda yaxshi
bilasiz. Ularning keng yuzali
tuyoqlari qumga botib
ketmaydi. Chunki oyoqlarning keng yuzali bo‘lishi sirt
maydonini oshiradi va bosim kuchini kamaytiradi.
Bu moslashish tuyalarning qumda yuqori tez likda
harakatlanishlariga imkon beradi.
Chivinning xartumchasi va shpris ignasi o‘rtasi-
da qanday o‘xshashlik bor?
Qaysi hayvonlar shunday mosla nish ga ega?
Baliq suv ostiga tusha boshlaganda suv ning
bosimi ortishi tufayli pufak ichidagi gaz lar siqilib,
pufak kichiklashadi, natijada baliq yanada past-
ga tushadi. Baliq yuqoriga ko‘tarilganda suv
bosimi
pasayadi, natijada pufak kengayadi va
baliq suv yuzasiga chiqadi.
Jismning boshqa jism sirtiga ko‘rsatadigan kuchi shu jism yuzasiga bog‘liqligidan
qanday maqsadlarda foydalaniladi?
Baliqlar suv yuzasiga qanday ko‘tariladi?
Baliqlar suzgich pufagining asosiy vazifasi suzuv chanlikni ta’minlashdir: suzgich pufagi
baliq tanasi zichligini suv zichligiga yaqinlashtiradi. Natijada baliq ma’lum chuqurlikda turishi
uchun energiya sarﬂ ashi shart emas.
Suzgich pufagi
Suv muhitida bosim
atmosferaga nisbatan yuqori
bo‘lishiga qaramay, dengiz tubida hayot qaynaydi. Suvda
yashovchi hayvonlar suvning katta bosimiga moslashgan.
Suv muhitida yashovchi tirik organizmlar tanasining
zichligi suv zichligidan deyarli farq qilmaydi.
Akulalarda suzish pufagi bo‘lmaydi.
Akulalar suv yuzasiga ko‘ta rilish
uchun
qanday yo‘l tutadilar?
a
Y
с - • Coreldraw • pho to s h o p

29.11. «Разорвать в точке» — Nuqtada uzish buyrug‘i va
undan foydalanish algoritmi
Ba’zi hollarda to‘g ‘ri chiziqni ikkiga ajratish kerak bo‘lib qoladi.
Bunday hollarda bu buyruqdan quyidagicha foydalaniladi:
1. Buyruq Q tugmasi «Sichqon» bilan yuklanadi va Muloqatlar
oynasida obyekt so‘raladi. Unga javoban to‘g‘ri chiziq ekranda paydo
bo‘lgan kvadrat nishoncha bilan ko‘rsatiladi.
2. Muloqatlar oynasida navbatdagi «Uzish nuqtasini ko‘rsating»
so‘rovi paydo boiadi, unga javoban uzilish nuqtasi kiritiladi. Shunda,
to‘g ‘ri chiziq ko‘z ilg‘amas ikki boiakka ajralib qoladi. 47- rasmda
shunday to‘g‘ri chiziq tasvirlangan. To‘g‘ri chiziqning birinchi yarmi
0,30
mm
yo‘g‘onlikda va qizil rangda, ikkinchi yarimi 0,50
mm
yo‘g ‘on-
likda hamda, qora rangda tasvirlangan.
29.12. «Разорвать» - Ikki nuqtada uzish buyrugi va undan
foydalanish algoritmi
Agar, biror chiziqni ikki nuqta oralig‘ida ajratilmoqchi boisa,
quyidagi amallar bajariladi:
1. Buyruq
113
tugmasi «Sichqon» bilan yuklanadi va Muloqatlar
oynasida obyekt so‘raladi. Unga javoban to‘g‘ri chiziq ekranda paydo
boigan kvadrat nishoncha bilan ko‘rsatiladi. Kompyuter to‘g‘ri chiziqni
kvadrat nishoncha bilan ko‘rsatilgan nuqtasini, birinchi uzilish nuqtasi
deb qayd etadi.
2. Muloqatlar oynasida navbatdagi «Ikkinchi uzish nuqtasini
ko‘rsating» so‘rovi paydo boiadi, unga javoban ikkinchi uzilish nuqtasi
kiritiladi. Shunda, to‘g ‘ri chiziq bu nuqtalar oraligida uzilib, ikki
boiakka ajralib qoladi. 47- rasmda shunday to‘g‘ri chiziq tasvirlangan.
To‘g‘ri chiziqning birinchi yarmi 0,30
mm
yo‘g ‘onlikda va qizil rangda,
ikkinchi yarimi 0,60
Modulyator-demodulyator so‘zlarining qisqartmasidan olingan qurilma?

Modulyator-demodulyator so‘zlarining qisqartmasidan olingan qurilma?
|
modem
|
Monoblok kurinishidagi kompyuterlarda uning tarkibiga kiruvchi qurilmalar kasrga joylashtiriladi?
|
monitor korpusiga
|
Moy dokumenti yorlig’ining vazifasi nima?
|
foydalanuvchi-ning ishchi mate-riallari, yahni fayllari va papkalarini saqlashini.
|
Moy Kompyuter yorlig’ining vazifasi nima?
|
disklar bilan ishlash, disklarni tanlash, operativ xotira haqida ma’lumot olish va h.k.
|
Multimedia (multimedia — ko’p vositalilik) vositasi bu?
|
apparat va dastur vositalari to’plani bo’lib, u odamga kompyuter bilan o’zi uchun tabiiy bo’lgan turli xil muhitlarni: tovush, video, grafika, matnlar, animatsiya va b. ishlatib, muloqot qilishni ta’minlaydi.
|
Multimedia so'zini manosi?
|
ko'p vositalilik
|
Multimedialar berilgan qatorni ko'rsating.
|
video ensiklapediyalar, interaktiv yo'lboshlovchilar, trenajo'rlar
|
Multimediani asosiy ishlatilish sohalaridan biri bu-
|
ta'lim tizimi
|
Necha MB sigimli tezkor xotira qurilmasi mavjud emas?
|
384
|
Neyron kompyuterlarning ishlash tamoyillari nimaga asoslangan?
|
inson miyasi faoliyati
|
|
TAYANCH IBORALAR - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 123/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniTAYANCH IBORALAR: O’zgаruvchаn tоk, tоk generatorlari, o`zgaruvchan tok uchun Om qonuni, o’zgаruvchаn tоkning ishi vа quvvаti, chastota, magnit oqimi, kоnturning qаrshiligi, effеktiv qiymаt.
1.O`zgaruvchn tok. Vaqt davomida o`zgarib turadigan elektr tokiga o`zgaruvchan tok dеyiladi.
O`zgaruvchan tokning yo`nalishi va kuchi o`zgarib turadi. Umuman olganda, o`zgaruvchan tok dеyilganda tok kuchining va kuchlanishning bir davrdagi o`rtacha qiymati nolga tеng bo`ladigan davriy tok tushuniladi.
Konturda qaror topgan majburiy elеktromagnit tеbranishlarni zanjirda oqayotgan o`zgaruvchan elеktr toki sifatida qarash mumkin. O`zgaruvchan elеktrtoki garmonik qonunga muvofiq o`zgaradi.
O`zgaruvchan EYuK bir marta to`la tеbranishi uchun sarflanadigan vaqtga o`zgaruvchan tokningdavri T dеyiladi.
Bir sеkunddagi to`la tеbranishlar soniga o`zgaruvchan toknint chastotasi (v) dеyiladi. Misol uchun, xalqxo`jaligida foydalaniladigan tokning chastotasi v=50Gs. Dеmak, bu tok o`z yo`nalishini sеkundiga 100 marta o`zgartiradi. O`zgaruvchan tokning odatdati v va siklik ω(aylanma) chastotalari orasida quyidagi munosabat mavjud:
2 .O`zgaruvchan tok gеnеratori. O`zgaruvchan tok gеnеratori dеb turli xil enеrgiyalarni elеktr enеrgiyasiga aylantirib bеradigan qurilmaga aytiladi, Mеxanik enеrgiyani elеktr enеrgiyasiga aylantirishda elеktromagnit induktsiya qodisasidan foydalaniladi. Bujarayonni tushunish maqsadida bir jinsli magnit maydonda aylanayotgan yassi ramkani ko`raylik (1-rasm). Ramka bir jinsli magnit maydonida(B=const) burchak tеzlik bilan tеkisaylanadi. Ramkaning S yuzasiga ergashgan magnit oqimi.
Ф=BnS=BScosα =B Scosωtα
ifoda yordamida aniqlanadi. Bu еrda a=ωt— t vaqtda ramkaning burilish burchagi. Ramka aylanganda garmonik qonunlar bilan o`zgaruvchi induktsiya o`zgaruvchan EYuK vujudga kеladi:
sinωt=1 da ε o’zining maksimal qiymatiga erishadi:
ε=BSωifodadan ko`rinib turibdiki, induktsiya EYuK ning maksimal qiymati ω,B,S larga bog`liq. O`zbеkistonda xalq xo`jaligida v=50 Gs chastotali standart tokdan foydalanilishini qayd etdik.
Dеmak, εni orttirish uchun B va S larning qiymatlarini orttirish kеrak. B ni orttirish maqsadida quvvatli o`zgarmas magnеtiklardan yoki katta magnit singdiruvchanlikli o`zaklardan foydalaniladi. S ni orttirish uchun esa bir emas, kеtma-kеt ulangan bir nеchta o`ramlar ishlatiladi
|
| |
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar

Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
maxsus amaliy dasturlar yordamida ma’lumotlar ombori va so‘rovlar hosil qila oladi va hisobotlar tayyorlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Mashq. O‘zaro ikki shami to‘qnashtirish. Bajarish:
Oval Tool (O) jihozi belgilanib, Fill Color bandidan shar tanlanadi va F5 tugma yordamida kerakli o‘lcham belgilanib, F6 tugma bosiladi.
Shar belgilanib, ishchi soha o‘rtasiga siljitiladi va Frameda sichqonchani chap tugmasi bosilib, undan Create Motion Tween qatori tanlanadi.
Layer 2 qatlami hosil qilinib, ishchi sohaning oxiriga ikkinchi shar chiziladi va F5 tugma yordamida kerakli o‘lcham belgilanib, F6 tugma bosiladi.
Shar belgilanib, ishchi sohaning o‘rtasiga siljitiladi (Layr 1 qatlamidagi sharga qarama-qarshi) va Frameda sichqonchani chap tugmasi bosilib, undan Create Motion Tween qatori tanlanadi.
Ctrl+Enter tugmalari bosiladi.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
Macromedia Flash 8 dasturida bir vaqtninig o‘zida bir nechta animatsiya effektlarini hosil qilish imkoniyati ham mavjud bo‘lib, buning uchun har bir Layer qatlamida alohida harakatli tasvirlar chiziladi yoki tayyor rasmlar chizmalar joylashtirilib harakatlantiriladi.
|
Rezonans - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 122/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni4. Rezonans. Majburlovchi EYK ning chastotasi ω konturning xususiy tebranishlar chastotasi ω0ga yaqinlashgan sari majburiy tebranishlar amplitudasi keskin ortib boradi. Ideal konturda ω= ω0 da majburiy tebranishlar chastotasi eng katta bo'ladi va cheksizlikka intiladi. Real konturlarda esa amplituda o'zining eng katta qiymatiga ω0 dan kichikroq chastotalarda erishadi.
Majburiy tebranishlar chastotasi ωsistemaning xususiy tebranishlar chastotasi ω0 ga yaqinlashganida, majburiy tebranishlar amplitudasining keskin ortishiga rezonans deyiladi.
1-rasmda turli so'nish koeffitsiyentlari uchun (δ3>δ2>δ1,) rezonans chiziqlari keltirilgan. Rasmdan ko'rinib turibdiki, so'nish oeffitsiyenti ortishi bilan chiziqlar pastroq bo'lib boradi. Demak, o'nish koeffitsiyenti kichikroq bo'lgan tebranish sistemasi rezo-ansda so'nish koeffitsiyenti kattaroq bo'lgan sistemaga nisbatan ko'proq energiya oladi.
Sinov savollari
1. Tebranishlar so'nmasligi uchun nima qilish kerak?
2. Avtotebranishlar deb qanday tebranishlarga aytiladi?
3. Soat sistemasi avtotebranishlar sistemasiga o'xshaydimi?
4.Soatning ish prinsipini tushuntiring.
5. Avtotebranishlar sistemasi qanday qismlardan iborat bo'ladi?
6. So'nmas elektromagnit tebranishlar sistemasi qanday tuzilgan bo'ladi?
7. Bunday konturda tranzistor qanday vazifani bajaradi?
8. Majburiy elektromagnit tebranishlar deb qanday tebranishlarga aytiladi?
9. Majburiy elektromagnit tebranishlar hosil bo'lishi uchun konturga qanday kuchlanish ulanishi kerak?
10. Majburiy tebranishlar tenglamasi nimadan iborat?
MAVZU: O’ZGАRUVCHАN TОK . O’ZGАRUVCHАN TОK GENERATORI
REJA:1.O’zgаruvchаn tоk va uni tasniflovchi kattaliklar
2.O’zgаruvchаn tоk generatorli.
3. Elektrodvigatel.
4.O’zgаruvchаn tоkning ishi vа quvvаti
|
| |
maqsetke qaratilg`anliq, ta`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati penen baylanislilig`i

|
maqsetke qaratilg`anliq, ta`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati penen baylanislilig`i
|
bet | 51/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgmaqsetke qaratilg`anliq, ta`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati penen baylanislilig`i,
jeke adamdi kollektiv arqali, kollektivte ha`m kollektiv ushin ta`rbiyalaw,
ta`rbiyalaniwshig`a qoyilatug`in talaplardin` birligi ha`m onin` jeke basin hu`rmetlew,
ta`rbiyaliq ta`sirlerdin` izbe-izligi, sistemalig`i ha`m de birligi, unamli qa`siyetlerge
su`yenip ta`rbiyalaw, ta`rbiyaliq protsesstin` oqiushilardin` jas ha`m individual
o`zgesheliklerine sa`ykes keliwi, oqiwshilarg`a jeke qatnas jasawdi tu`sinemiz.
.Ha`zir ja`miyetimizde milliy ideyaliliq ha`m ta`rbiya protsesinin` bir maqsetke
umtiliwshilig`i ta`rbiya protsesinde ayriqsha orindi iyeleydi. Bul printsiptin` jolindag`i barliq
ta`rbiyaliq isler - bayramlar, gu`rrin` ha`m basqalari ideyaliq jaqtan bag`darlang`an boliwi kerek,
al barliq ta`rbiya qurallari ha`r ta`repleme rawajlang`an, ja`miyet turmisina aktiv qatnasiwshi
jeke adamdi qa`liplestiriw isine juwap beriwi kerek. Bul printsip stixiyaliqqa, ta`rbiyadag`i o`zi
bolarmanliqqa qarsi, ha`r bir ta`rbiyashidan aniq perspektivalardi, olardi analizlewdi ha`m
maqsetke erisiw ushin ne islew kerekligin oylap qoyiwdi talap etedi.
Milliy bir maqsetke bag`darlang`anliq printsipi tek g`ana ta`rbiyashinin` xizmetin
belgileydi. Al bul ta`rbiyaliq protsesstin` tikkeley qatnasiwshilari balalar, ta`rbiyalaniwshilar
bolg`anliqtan, uliwma maqsetke erisiw jolina balalardin` o`zlerinde qatnastiradi ha`m milliy
ideyaliliq printsipin a`melge asiradi. Degen menen ayirim jag`daylarda ta`rbiyaliq isler
planlastirilg`anda ko`binese ju`zeki formag`a iye boladi. Ma`selen ko`rkem ha`weskerlikke
tayarlaw ko`binese birinshi orindi aliw ushin boladi da, baladag`i estetikaliq sezimlerdi
rawajlandiriwg`a qaratilmaydi. Bunday qatnasiqlar balalarda du`n`yag`a qizig`iwshiliqti
oyatpaydi, belgilengen maqsetke eristirmeydi. Sonin ushinda xizmettin` barliq tu`rlerin balalardi
ta`rbiyalaw qurali dep tu`sinip, olarg`a aniq milliy bag`dar beriwimiz kerek.
|
| |
G`АLTАKNING INDUKTIV QАRSHILIGINI АNIQLАSH

|
G`АLTАKNING INDUKTIV QАRSHILIGINI АNIQLАSH
|
bet | 128/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniG`АLTАKNING INDUKTIV QАRSHILIGINI АNIQLАSH
Ishning mаqsаdi: 1. Аktiv vа rеаktiv qаrshiliklаr fаrqini o`rgаnish. 2. g`аltаkning induktiv qаrshiligini аniqlаshni o`rgаnish.
Asbob va jihozlar: o`zgаruvchаn tоk mаnbаi. Vоltmеtr. Аmpеrmеtr. Induktivlik g`аltаgi. Rеоstаt vа ulаsh simlаri.
NАZАRIY MUQАDDIMА
o`tkаzgichlаrning qаrshiliklаri ikki хil bo`lаdi: а) elеktr tоki o`tgаnidа issiqlik аjrаlаdigаn, ya’ni elеkgr enеrgiyasi isrоf bo`lаdigаn qаrshilik — аktiv qаrshilik; b) elеktr tоki o`tgаnidа elеktr enеrgiyasi isrоf bo`lmаydigаn qаrshilik — rеаktiv qаrshilik. Induktiv vа sig`im qаrshiliklаrni rеаktiv qаrshiliklаr dеyilаdi. g`аltаkning induktiv qаrshiligini аnikdаshdа undаn o`zgаruvchаn tоk o`tgаnidа shu tоkning kuchlаnish fаzаsi π/2 оldindа yurаdi. CHаstоtаsi ω bo`lgаn o`zgаruvchаn tоkning induktiv qаrshiligi, o`zgаruvchаn elеktr tоki uchun Оm qоnunidаn kеlib chiqqаn hоldа, quyidаgi ifоdаdаn аniqlаnаdi:
RL = ω L = 2nvL, (l)
bundа: L—bеrilgаn g`аltаk induktivligi, Gn; v — tаrmоqdаgi o`zgаruvchаn elеktr tоkining chаstоtаsi, Gц.
hаr qаndаy o`tkаzgich, eng kichik bo`lsа hаm аktiv qаrshilikkа egа bo`lаdi. SHuning uchun o`zgаruvchаn tоkning zаnjirining to`liq qаrshiligini аnikdаshdа quyidаgi ifо-dаdаn fоydаlаnilаdi:
Z = U/I. (2)
Mа’lumki, Z = tеnglik аsоsidа undаn RLtоpilаdi:
RL= . (3)
QURILMАNING TUZILISHI VА ISHLАSHI
Kurilmа 0—24V kuchlаnish bеrаdigаn o`zgаruvchаn tоk mаnbаi, o`zgаruvchаn tоk vоltmеtri vа аmpеrmеtri, induktivlik g`аltаgi, kuchlаnishni rоstlаsh vаzifаsini bаjаruvchi rеоstаt hаmdа bоshqа yordаmchi аslаhаlаrdаn tаshkil tоpgаn. Mаzkur ishning elеktr zаnjiri sхеmаsi. 2-rаsmdа kеltirilgаn. qurilmаni ishgа tushirish
uchun tаshqi o`zgаruv-chаn tоk mаnbаi tаrmоg`igа 24V gаchа kuchlаnish bеrаdigаn аsbоb qo`shilаdi. So`ngrа kurilmаdаgi kаlit K qo`shilаdi. SHundа zаnjirdаgi vоltmеtr vа аmpеrmеtr mа’lum kuchlаnish vа tоkni ko`rsаtаdi. Rеоstаt yoki LАTR yordаmidа zаnjirgа bеrilаdigаn o`zgаruvchаn tоkning kuchlаnishini o`zgаrtirib, o`lchоv аsbоblаrining ko`rsаtishlаri yozib оlinаdi. Buning uchun zаnjirgа elеktr tоkini qo`shib, rеоstаt yordаmidа kеrаkli kuchlаnish tаnlаnаdi. hаr sаfаr zаnjirdаgi kuchlаnish o`zgаrtirilаdi, elеktr аsbоblаrining ko`rsаtishi yozib оlinib, jаdvаlgа kiritilаdi. g`аltаkning аktiv qаrshiligini o`lchаshdа Kоrеyadаn оlingаn Uitstоn «ko`prigi» qo`l kеlаdi.
|
| |
Keyingi izlanishlar - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 135/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniKeyingi izlanishlar. Radiopriyomnikning sezgirligini oshi-rish uchun A.S. Popov kogerrerdan chiqqan simlardan birini yerga, ikkinchisini esa baland ko‘tarilgan o‘tkazgich bo‘lagiga uladi. Shun-day qilib, dunyoda birinchi qabul qilish antennasi yaratildi. Ko-gerrerning bitta simini yerga ulash esa Yerning o‘tkazuvchi sirtini ochiqtebranish konturining bir qismiga aylantirib, qabul qilish masofasini oshirdi.
Birinchi radioaloqa atigi 250 m masofada o‘rnatilgan edi. Po-pov o‘z kashfiyotini takomillashtirib, tez orada bu masofani 600 m ga yetkazdi. 1899 yilda esa aloqa o‘rnatilgan masofa 20 km gacha uzaytirildi. 1901 yilda esa radioaloqa masofasi 150 km ga yetka-zildi. Hozirgi zamon radiopriyomniklarining ish prinsipi xam Popov radiopriyomnigidan farq qilmaydi. Zamonaviy radiopri-yomniklar ham kuchsiz elektromagnittebranishlarni antennalari or-qali qabul kilishadi. Bu signallar zanjirlarni ta’minlovchi ener-giya manbalarini boshqaradi, xolos. Hozirgi paytda bunday boshqa-ruv elektron lampalar va tranzistorlar yordamida amalga oshiriladi. Radioaloqa haqida tushuncha. Radioaloqaning ish prinsipi qu-yidagicha. Uzatuvchi antennada yuzaga keltirilgan yuqori chastotali o‘zgaruvchan tok atrofidagi fazoda o‘zgaruvchan elektromagnit may-don vujudga keltiriladi. Bu maydon esa elektromagnit to‘lqin tar-zida tarqaladi. To‘lqin qabul qiluvchi antennaga yetganidan so‘ng, unda uzatuvchi stansiya chastotasiga teng chastotali o‘zgaruvchan tok hrsil qilinadi.
1913 yilda so‘nmas elektromagnit tebranishlar generatorining kashf qilinishi radioaloqaning rivojlanishiga katga turtki bo‘ldi. Bu generator yuqori sifatli radioaloqa — nutq va muzikani elek-tromagnit to‘lqinlar yordamida uzatish imkoniyatini yaratdi.
Radiotelefon aloqa. Radiotelefon aloqa ham shunga o‘xshash prin-sipda ishlaydi. Tovush to‘lqinlarining bosimi natijasida mikro-fon membranasi tebranma harakatga keladi va tovush tebranishlari shaklidagi elektr tebranishlari vujudga keladi. Ammo bu to‘lqin-larni uzoq masofaga uzatishning iloji yo‘q. Chunki tovush chastota-sidagi tsbranishlar juda kuchsiz tebranishlar bo‘lib, bunday chastotadagi elektromagnittebranishlartarqalmaydi. Shuning uchun ham ular tarqatishdan oldin modulyatsiyalanadi.
|
| |
Bajarish:

1 - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 110/172 | Sana | 19.06.2021 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #15142 |
Bajarish:
1. Macromedia Flash 8 dasturi yuklanadi.
2. Oynaning o‘lchamlari kompyuter ekraniga moslab olinadi. Buning uchun esa tahrirlash uskunasining Properties boiimini Size bandidan 1366><768pixels o‘lchami tanlanadi.
3. Oynaga rang berish uchun Properties bo‘limining Background bandi dan foydalaniladi.
4. Text tool (T) jihozidan foydalanib “11-sinf o‘quvchilarining web-sahifasi” yozuvi kiritiladi.
5. Kiritilgan yozuvlami rangi va o‘lchamlari Properties bo‘limidan o‘zgartiriladi.
Amaliy ish:
1. Macromedia Flash 8 dasturida hosil qilingan tugmaning dasturlash maydoniga qanday o‘tiladi?
2. Xalq ta’limi vazirligi web-saytining “Ta’limda АКТ”, “Sayt xarita si”, “Forum” sahifalarini tayyorlang.
768pixels>
|
| |
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima - bet 110

Hisoblash texnikasida mexanik moslamalar davrini boshlab bergan mashinani kim tomonidan ixtiro qilingan?
|
Vilgelm Shikkard
|
3-avlod kompyuterlar IBM/360 kompyuterlari qachon yaratildi?
|
1964-yilda
|
Doimiy xotiraning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
|
kopyuter jixozlarining ishlashini tekshirish, Osni yuklashni taminlash, qurilmalarga xizmat ko'rsatish
|
Multimediani asosiy ishlaтilish sohalaridan biri bu-
|
talim tizimi
|
Multimedialar berilgan qatorni ko'rsating.
|
video ensiklapediyalar, interaкtiv yo'lboshlovchilar, trenajo'rlar
|
Xotira bu - ........
|
Tartib raqamli kataklardan iboraт
|
Protsessor bu - ....... dan tashkil topgan.
|
Boshqarish qurilmasi, Arifmetik-mantiqiy qurilмa
|
Tashqi hotira qurulmalariga qaysilar kiradi?
|
Fleshka, disklar, vintlar
|
Elektron ofis qanday tarkibiy qisimlarni o'z ichiga oladi?
|
barcha javoblar to'g'ri
|
Ekspremental tizim bu-
|
insonga asosli qarorla qabul qilishga yordaм beradigan kompyuter dasturlari majmuyi
|
Elektron ofis bu-
|
kompyuter texnologiyalaridan foydalanishga asoslangan muasasalarni avtomatlashtirish tizimi
|
Elektron pochta bu-
|
hisoblash tizimlari foydalaнuvchilari o'rtasida xabarlarni yuborish tizimidir
|
Bilimlar bazasi bu-
|
malum bir fan sohasiga tegishli va ular mantiqiy ravishta foydalaнilishi uchun rasmiy ravishta taqdim etilgan bilimlar to'plami
|
Uyda kompyuterlardan foydalanishni 2 ta asosiy yo'nalishi mavjud. Ular qaysilar?
|
Uyda odamlarning axborotga bo'lgan extiyojini taмinlash va Uyning normal ishlashini taminlash
|
Uydagi odamlarning axborotga bo'lgan exтiyojini taminlashga quyidagilardan qaysilar kiradi?
|
Tovarlar va hizmatlarga buyurtmalar
|
Ma'lumotlar bazasi va bilimlar bilan aloqa kompyuterdan foydalanishning qaysi yo'nalishiga kiradi?
|
Uyda odamlarning axborotga bo'lgan extiyojini taminlash
|
Avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari qaysi yo'nalishlarda keng qo'llaniladi?
|
barcha javoblar to'g'ri
|
Ilmiy tadqiqotlarning avtomatlashtirilgan tizimlaridagi kompyuterlar ma'lumot olish va eksport texnologiyalarida qo'llaniladi va qanday muammolarni hal qiladi?
|
barcha javoblar to'g'ri
|
Ilmiy tadqiqotlarning avtomatlashtirilgan tizimlarini qo'llash natijasida qanday ijobiy tomonlar paydo bo'ladi?
|
|
Birinchi radiopriyomnik - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 134/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni2. Birinchi radiopriyomnik. Uzoq masofalarga signal uzatishda elektromagnit to‘lqinlardan foydalanish g‘oyasi A.S. Popov (1859 — 1906) tomonidan 1889 yilda birinchi bo‘lib aytilgan. Uningo‘zi 1895 yildabirinchi radiopriyomni-gini yasadi va namoyish qildi.
P opov o‘z radiopriyomnigida elektromagnit to‘lqinlarni sezuvchi detal sifatida kogerrer-dan foydalandi. Kogerrer, qayd etuvchi apparat elektr qo‘ng‘iroqni energ‘iya bilan ta’min-lovchi manbani boshqarish uchun ishlatilgan. Birinchi radiopriyom-nikning sxemasi 203-rasmda ko‘rsatilgan. L/antenna orqali qabul qilingan elektromagnit tebranishlar AV kogerrerga keladi. Bu as-bob ikkita elektrodli shisha naychadan iborat. Naycha ichiga metall qirindi solingan bo‘lib, uning ish prinsipi elektr zaryadlari-ning‘ metall kukuniga ko‘rsatadigan ta’siriga asoslangan. Kukun-ning qarshiligi juda katta bo‘lib, odatdagi sharoitda undan tok o‘tmaydi, chunki metall qirindilar bir-birlarigayopishibturmay-di. Lekin kogerrerga elektromagnitto‘lqinlar kelganda, qirindi-lar go‘yoki bir-birlarining orqalaridan «ulashib» qoladi va qar-shilik kamayib, ular orqali tok o‘tadi.
«Kogerrer» so‘zining o‘zi lotincha «kogirinsio» so‘zidan olingan bo‘lib, «ulashish» degan ma’noni anglatadi. (Popovningtajribalarida qarshilik 100 000 Om dan 1000 — 500 Om gacha (ya’ni 100 — 200 marta) kamaygan. Kogerrer sil-kitilsa, uning qarshiligi yana tik-lanadi va undan yana tok o‘tmaydi. Demak, elektromagnit to‘lqinlar kogerrerning qarshiligini o‘zgar-tirib, uni elektr tokini o‘tkaza-digan qiladi. Natijada yakorni tor-tuvchi rele chulg‘amidan tok oqib, kontakt S yopiladi. Yakor rele kon-taktini yopib, tokning qo‘ng‘iroq chulg‘amidan oqishiga imkon beradi. Qo‘ng‘iroq o‘z yakorchasini tortadi va bolg‘acha urilib, tovush eshitiladi. Shu paytning o‘zida qo‘ng‘iroq kon-takti D zanjirni uzadi va qo‘ng‘iroq orqali tok oqishi to‘xtaydi. Qo‘ng‘iroq yakori kogerrerga urilib, uning qarshiligini oshiradi va dastlabki holatiga qaytadi. Priyomnik elektromagnit to‘lqin-larni yana qabul qilishga tayyor bo‘ladi. 1895 yil 7 mayda A.Popov o‘z ixtirosini namoyish qildi va shu kun radioning tug‘ilgan kuni bo‘lib qoldi.
|
| |
Modulyatsiya - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 136/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni3. Modulyatsiya deb biron ma’lumotni, masalan nutq yoki musiqani uzatish uchun yuqori chastotali tebranishlarning biror xarakteristikasini, masalan amplitudasi yoki chastotasini o‘zgartirish jarayoniga aytiladi. Detektorlash deb yuqori chastotali eltuvchi tebranishlardan tovush tebranishlarni ajratib olish jaraeniga aytiladi.
Sinov savollari
1.Elektromagnitto‘lqinlar deb nimaga aytiladi?
2. O‘zgaruvchan magnit maydonda turgan harakatsiz o‘tkazgichda indukiiya EYuK vujudga ke-ladimi?
3. Harakatsiz o‘tkazgich ichidagi zaryadlarni qanday kuch harakatga keltiradi?
4. Elektromagnit hodisalari bir-biriga bog‘liqmi?
5. Elektr maydon qanday maydonlarning yig‘indisidan iborat?
6. Elektromagnit maydon materiyami?
7. Elektromagnit maydon energiyasi nimadan iborat?
8. Elektromagnit to‘lqinlarning vakuumda tarqalish tezligi qancha?
9. To‘lqin uzunligi deb nimaga aytiladi?
10. To‘lqin uzunligi qanday aniqlanadi?
11. A. S. Popovning g‘oyasi nimadan iborat bo‘lgan?
12. U o‘zining birinchi radiopriyomnigini qachon yasagan va namoyish qilgan?
13. A.S. Popov elektro-magnitto‘lqinlarni sezuvchi asbob sifatida nimadan foydalangan?
14. Kogerrerdan nima maqsadda foydalanilgan?
15. Birinchi radiopriyomnikning ish prinsipini tushuntirib bering.
MAVZU: Eng sodda radiopriyomnikni yig‘ish.
Laboratoriya ishi №
Ishning maqsadi:Eng sоdda radiоpriyomnikni yig’ishni va uning ishlash tamоyilini o‘rganish.
Asbob va jihozlar: Laboratoriya kuchaytirgichi LK-01, qabul qilish antennasi, g‘altak, o‘zgaruvchan sig‘imli kоndеnsatоr, sig‘imi 1000pF bo‘lgan <> turidagi kondensator, yarim o‘tkazgichli Д 1Ж yoki Д 2Б turdagi diod, tеlеfоn karnayi, radiоpriyomnikni yig’ish va ulash simlari.
Laboratoriya kuchaytirgichi LK-01
|
Qabul qilish antennasi
|
G‘altak
|
O‘zgaruvchan sig‘imli kоndеnsatоr
|
|
|
|
|
<> turidagi kondensator
|
Diod
|
Radio karnay
|
Panеl
|
|
|
|
|
|
| |
-
  MAVZU: O`ZGARUVCHAN TOK ZANJIRIDA FAOL SIG`IM

|
-
MAVZU: O`ZGARUVCHAN TOK ZANJIRIDA FAOL SIG`IM
|
bet | 125/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniMAVZU: O`ZGARUVCHAN TOK ZANJIRIDA FAOL SIG`IM
VA INDUKTIV QARSHILIK
REJA:
1. O'zgaruvchan tok zanjirida R,L,C
2. Zanjirdagi kuchlanish va tok kuchi.
TAYANCH IBORALAR: kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi, to'la reaktiv qarshilik, kuchlanishlar rezonansi, rezonans chastotasi.
1. O'zgaruvchan tok zanjirida R,L,C. O'zgaruvchan tok zanjirida R aktiv qarshilik, L induktivlikli g'altak, C sig'imli kondensatorlar ketma-ket ulangan holni ko'raylik (189- a rasm). Zanjirga o'zgaruvchan kuchlanish berilganda zanjirning har bir elementida UR, Umva Uckuchlanish tushishlari ro'y beradi. 189- b rasmda ular ampli-tudalarining vektor diagrammalari ko'rsatilgan.
Zanjirga qo'yilgan kuchlanish amplitudasi Umshu kuchlanish tu-shishlarining vektor yig'indisiga teng bo'lmog'i kerak.
Aktiv qarsilik R o`zgaruvchan tok chastotasiga bog`liq emas u o`tkazgichning uzunligi-l, kesim yuzasi-S va solishtirma qarshiligi-ρ ga bog`liq.
Sig`im qarshilik Rckondensator sig`imi-C va siklik chastota –ω ga bog`liq,
bu yerda v-chastota, T-davr. Ω (Om)
Induktiv qarshilik RL g`altak induktivligi -L va siklik chastota –ω ga bog`liq
[ ]=Ω
To`la qarshilik Z quyidagicha aniqlanadi
2. Zanjirdagi kuchlanish va tok kuchi. Zanjirdagi kuchlanishni hosil bo'lgan uchburchak yordamida quyidagicha aniqlaymiz:
(1)
Agar kuchlanish tushishlarining ifodalaridan foydalansak,
(2)
ni hosil qilamiz. Shuningdek, o'zgaruvchan tok zanjiridagi to'la qarshilik:
(3)
Unda o'zgaruvchan tok zanjiri uchun Om qonuni:
(4)
Kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi. 1- b rasmdan ko'rinib turibdiki, kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi a ga teng. Uni aniqlaymiz:
(5)
Demak, zanjirdagi kuchlanish
(6)
qonun bo'yicha o'zgarsa, unda zanjirdan bo'yicha o'zgarsa, unda zanjirdan
(7)
tok kuchi oqadi.
|
| |
Ja`ma`a`ttin` pedagogikalıq wazıypaları. Ja`miyetlik ja`ma`a`ttin` tu`rleri

shomiliwina, kino-teatrlarg`a bariwina, bir-birine dosliq ja`rdem beriwine imkaniyat jaratip
beriwshi ku`shlerdi biriktiredi.
Ku`shlerdi biriktiriw ushin ata-analarg`a xa`m ja`miyetshilikke g`alaba pedagogikaliq oqiw
za`ru`rligi tuwadi. Bunday pedagogikalik oqiwdi mektep sho`lkemlestiredi. Ata-analar ushin
pedagogikaliq bilim beriw 1 yamasa 2 jil mu`ddetke soziliwi mu`mkin. Pedagogikaliq bilim
beriwdin` tematikasin islep shiqqanda 1-gezekte mektep o`z mu`mkinshiliklerin esapqa alg`ani
makul boladi. Son`inan medikler, kitapxana, ishki isler bo`limi, awil xojaliq xizmetkerleri x.t.
basqada za`ru`r dep esaplang`an adamlardi lektsiya oqiwg`a tartadi. O`zinin` qa`niygesi
ta`repinen oqilg`an lektsiyalardin` na`tiyjeliligi anag`urlim joqariraq boladi. Bunday lektsiyalar,
dokladlar, temasin tan`lag`anda klasstin` aldinda turg`an belgili bir ta`rbiyaliq waziypalardi,
ta`rbiyaliq jumislardi esapqa aliw kerek. Sonliqtan ata-analar ushin lektsiya, doklad xa`m
gu`rrin`lerdi o`tkergende pedagogika iliminin` teoriyaliq mag`liwmatlari sol jerdegi sem`ya
ta`rbiyasinin` a`meliyati menen u`ylestiriledi. Qanday temada lektsiya, doklad xa`m gu`rrin`
o`tkerilsede balalardi sem`yada ta`rbiyalawdin` ta`jiriybesinen misallardi, faktlerdi ko`plep
keltiriwge boladi.
Mektep xa`m sem`ya xa`reketinin` ken`esleri de jiyi-jiyi sho`lkemlestirilip, bul jerde de
ata-analarg`a mug`allimler ta`repinen, al mug`allimlerge ata-analar ta`repinen paydali
ma`sla`xatlar, faktler berilip, olar bul ma`sla`xatlardi, bul faktlerdi o`zlerinin` is ta`jiriybesinde
qollanadi.
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

Май 2021 10-қисм Тошкент Ajdodlardan meros bo’lib
Qolgan tuproq.
Bobolarning qon va teri
Tomgan tuproq.
Qizg’aldoqlar ochilganda
Qilmay kanda,
Qir-adirlar gulxan bo’lib
Yongan tuproq.
To’kin-sochin dasturxonni
Solgan tuproq.
Dori-darmon, sinovlardan
Tolgan tuproq.
Qotilni ham, botirni ham
Sukut saqlab,
Ehtiyotlab, o’z bag’riga
Olgan tuproq.
Bobolarning qon va teri
Tomgan tuproq.
Shoir “Bobolarning qon va teri Tomgan tuproq” satrlari orqali o’tmishda shu muqaddas
tuproqni e’zozlab, avlodlarga yetkazish uchun jonini fido qilgan, yurtni asragan bobolarimiz
haqida kuylaydi. Mustaqillik, yurt ozodligi va inson qadr-qimmatini ulug’lash uchun kurashib,
jonini fido qilgan bolarimiz hoki qo’yilgan shu tuproqni “Qizg’aldoqlar ochilganda Qilmay kanda,
Qir-adirlar gulxan bo’lib Yongan tuproq” deya tasvirlaydi. Shu aziz vatanda yashayotgan har bir
inson, u yaxshimi, yomonmi, ona tuproq uchun farzand. Shoir buni “Qotilni ham, botirni ham
Sukut saqlab, Ehtiyotlab, o’z bag’riga Olgan tuproq” satrlarida ifodalaydi.
Xullas, Tursunboy Adashboyevning ona tabiat va vatan mavzusidagi she’rlari orqali yosh
avlodni vatanparvar va ona tabiatni ardoqlovchi shaxs sifatida tarbiyalaymiz.
Foydalanilgan adabiyotlar: 1. Adashboyev T. Osmondagi darvoza. Toshkent. Sharq, 2011
2. Jumaboev M. Bolalar adabiyoti. Darslik. O’qtuvchi. 1994.
109
Май 2021 10-қисм Тошкент SAVOD O‘RGATISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI Niyazova Firuza Axmedovna Qo‘qon shahar 36- maktabining
boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi
e-mail:niyazovafiruza@inbox.uz
Annotatsiya: maqolada boshlang‘ich ta’lim darslarida o‘qish savodxonligini o‘rgatish,
o‘quvchilarning savodini shakllantirish va metodik maqsadga erishish usullari yoritilgan.
Innovatsion texnologiyalar - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

115
Май 2021 10-қисм
Тошкент
Interfaol metodlar
o‘qituvchi bilan o‘quvchining faol munosabati, bir-birini to‘liq tushunishga
asoslanadi. Interfaol metodlarni o‘quv jarayoniga joriy etishning tub maqsadi – dars qaysi shaklda
bo‘lmasin, qayerda o‘tkazilmasin darsda o‘qituvchi bilan o‘quvchining
hamkorlikda ishlashini
va natijada o‘zlashtirishlarini ta’minlashi lozim. Bunda o‘qituvchi faqat fasilitator (yo‘l-yo‘riq
ko‘rsatuvchi,
kuzatuvchi, kuzatuvchi, xulosalovchi) vazifasini bajaradi.
Ushbu metodlar orqali o‘quvchilarning mustaqil fikrlash qobiliyatlari rivojlantirilib,
ularda
erkin fikrlash,
mustaqil qaror qabul qilish, hissiyotlarni boshqara olish,
tanqidiy va ijodiy fikr
yuritishning rivojlanishiga zamin tayyorlanadi.
Interfaol metodlarda o‘qitishning mohiyati quyidagicha:
- o‘rgatuvchi ham o‘rganuvchi ham ma’lumotlar bilan faol ishlashi;
- o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga undashi va o‘rgatishi;
- o‘qituvchiga «o‘quvchilarni fikrlashga o‘rgatish uchun» xizmat qilsa, o‘quvchilarga esa,
«fikrlashni o‘rganishlari uchun»
xizmat qilishi;