II bob bo’yicha xulosa - Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti

|
Qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti
|
bet | 13/19 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 120,85 Kb. | | #158967 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazi-www.fayllar.orgII bob bo’yicha xulosa
Ko’mirning texnik taxlil qilish shartlari o’rganildi.
Shorg’un toshko’mirining pirolizi qilindi va undan olinadigan mahsulotlari ulushi, miqdori aniqlandi.
Olingan moddalarning tahlil usullari - IQ – spektrofotometr, termogravimetrik(TGA), Gidravlik presss (№МИГ.1000.06 РУ) yordamida aniqlandi.
III.BOB. OLINGAN NATIJALAR VA ULARNING TAXLILI
3.1. Boysun ko’miri piroliz mahsulotlari tarkibidan naftalin va antratsen ajratib olish va IQ-spektri taxlili
Toshko’mirdan tarkibidan naftalinni ajratib olish
Asosiy homashyo sifatida “Boysun toshko’miri”dan foydalanildi. Mahsulotni dastlab pieoliz qilish orqali olingan “toshko’mir smolasi”dan fraksion haydash orqali naftalin ajratib olindi.(3.1-rasmda keltirilgan.)
3.1- rasm. Rektifikatsion haydash qurilmasi.
1 - haydash kolbasi, 2-o‘tkazich, 3-termometr, 4-sovitgich, 5-alonj, 6- yig‘uvchi kolba, 7- qizdirish pechi, 8-shativ, 9,10-qisgich, 11-kapilyar, 12-vakuum.
Toshko’mir smolasi tarkibini fraksion haydash orqali aniqlash uchun 1000 ml li kolba olindi va unga 600 ml toshko’mir smolasi va 4 gr qaynatgich solindi va haydash qurilmasiga joylandi. Harorat minutiga 10oC dan ko‘tarilib borildi,piroliz moyi 180-185oС dan boshlab haydala boshladi. Fraksiyalarga ajratildi va ularning tarkibi o‘rganildi. 1-fraksiyaning tarkibida inden, 1-metilinden va tetralin 70% ni tashkil qiladi. 2-fraksiyaning tarkibida 92% gacha naftalin, qolgan 8% ini esa boshqa moddalar tashkil qiladi. Haroratning ko‘tarilishi yuqori haroratda qaynovchi uglevodorodlaning ajralib chiqishi bilan boradi.
Olingan 2-fraksiyadan naftalin ajratib olish uchun suv bug‘i bilan haydash va presslash orqali 96% gacha tozalikdagi texnik naftalin olindi.
Naftalin. Tozalik darajasi 96%. Rangsiz, o‘ziga xos hidli kristall modda; empirik formulasi C10H8; Mr=128,17 g/mol. Tsuyuq= 80,26 0C; Tqayn= 217,97 0C, zichligi d20=1,0253 g/sm3. IQ-spektr: 3051,89 sm-1, 610,96 sm-1 (aromatik yadrodagi -C-H), 1503,52 sm-1, 782,14sm-1(aromatik yadro C=C).
Piroliz moyi tarkibida 2-fraksiya asosiy o‘rinni egallaydi. 2-fraksiya umumiy mahsulotga nisbatan 32,9% ni tashkil qiladi va uning tarkibida naftalin 92% gacha uchraydi. 3-fraksiya umumiy mahsulotning 22,4% ni tashkil etib uning 43% ini naftalin tashkil qiladi. Ikkinchi fraksiyani to‘gridan to‘gri presslash orqali, uchinchi fraksiyani avval sovitib kristallandi va filtirlandi. So‘ngra presslash orqali naftalin ajratib olindi. Presslashdan so‘ng tarkibida 96% gacha naftalin saqlagan texnik naftalin olindi. Tozalik darajasi yuqori bo‘lgan naftalin olish uchun ikkinchi va uchunchi fraksiyalarga suv qo‘shib haydaldi. Bunda naftalin suv bug‘i bilan qo‘shilgan holda haydaladi va filtirlab presslanadi, bu usulda tozalik darajasi yuqori bo‘lgan naftalin olinadi.
Olingan naftalinning IQ-spektri olindi va tahlil (3.3 - rasm va 3.4 -jadval)qilindi [120; 11-12 b.].
3.2.-rasm.Naftalinning IQ-spektri
3.1. –jadval
Naftalinning IQ-spektritahlili
Tebranish
chastotasi, sm-1
|
Funksional guruh
|
Tebranish shakli
|
3051,89
|
aromatik yadrodagi -C-H
|
valent tebranish
|
1503,52
|
aromatik yadrodagi C=C
|
valent tebranish
|
782,14
|
aromatik yadro
|
valent tebranish
|
610,96
|
aromatik yadrodagi -C-H
|
deformatsion tebranish
|
|
| |