nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 124/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-bosqich.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
Ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 64/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.orgMa’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
Bosqichlar, vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Talaba
|
1-bosqich.
Kirish
(10 min)
|
1.1. Ma’ruzaning mavzusi, rejasini e’lon qiladi, o’quv mashg’ulotining maqsadi va o’quv faoliyat natijalarini tushuntiradi (1-ilova)
|
1.1. eshitadilar, yozib oladilar.
|
2-bosqich
Asosiy
(60 min)
|
2.1. Mavzuning rejalari bo’yicha ma’ruza qiladi (2-ilova).
Talabalar bilimini aniqlash uchun Atmosfera tarkibi, tuzilishi, ahamiyati haqida tarmoqlar metodidan foydalanadi (3-ilova).
2.2. Atmosfera tuzilishi, tarkibi, ahmiyati haqida ma’lumot beradi.
2.3. Atmosfera ifloslanish yo’llari va manbalari hamda uni oldini olishi haqida axborot beradi (4-ilova).
|
2.1. eshitadi va yozib oladi.
2.2. Atmosfera tuzilishi, tarkibi bo’yicha tarmoqlar usulida ishlaydi.
2.3. Atmosfera ifloslanishi va oldini olish choralari haqida fikrlaydilar.
|
3-bosqich
Yakuniy
(10 min)
|
3.1. Mavzuga yakun yasayd va xulosa qiladi.
3.2. O’quv natijalari bilan talabalar javobini solishtiradi.
3.3. Faol ishtirok etgan talabalarni baholaydi.
3.4. Mustaqil ish uchun topshiriq beradi. Test.
|
4.1.Eshitadilar
4.2.Yozib oladilar
|
1-ilova
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 77/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
-mavzu. 
    

Atmosfera va uni muhofazasi

|
-mavzu.
Atmosfera va uni muhofazasi
|
bet | 63/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org
Vaqti – 2 soat
|
Talabalar soni: 30 nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli
|
Muammoli ma’ruza
|
Ma’ruza mashg’ulotining rejasi
|
Atmosfera tarkibi.
Atmosfera tuzilmasi.
Atmosfera ifloslanishi va tabiiy tozalanishi.
Atmosferani muxofazasi.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Yer atmosferasi tarkibi, tuzilishi, ahamiyati va ifloslanishi,muxofazasi haqida talabalarda tushuncha hosil qilish.
|
Pedagogik vazifalar:
Atmosfera tarkibi haqida ma’lumot beradi.
Atmosfera tuzilmasini tushuntiradi.
Atmosfera ifloslanishi va tabiiy tozalanishi bo’yicha ma’lumot beradi.
Atmosferani muhofazasi haqida bilimlarni chuqurlashtiradi.
|
O’quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
Atmosfera tarkibi haqida bilim oladi.
Atmosfera tuzilmasi bo’yicha ma’lumot oladi.
Atmosfera ifloslanishi va tabiiy tozalanishi haqia tasavvur hosil qiladi.
Atmosfera muhofazasi haqida bilimlarga ega bo’ladilar.
|
O’qitish uslubi va texnikasi
|
Vizual ma’ruza, “Baliq skeleti” sxemasi, klaster.
|
O’qitish vositalari
|
Ma’ruza matni, proektor, vizual materiallar.
|
O’qitish shakli
|
Frontal, jamoa va juftlikda ishlash.
|
O’qitish sharoitlari
|
Namunadagi auditoriya.
|
|
| |
-28- Mavzu - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar

Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:30
|
O’quv mashg’ulotining shakl va turi
|
Nazariy Amaliy
|
O’quv mashg’ulotining rejasi
|
1.G‘ildirakning vazifasi va turlari.
2.Chuqur va tekis obodali g‘ildirakning tuzilishi, g‘ildiraklar gupchagi va yarim o‘qlarni mahqamlanish.
|
O’quvmashg’ulotiningmaqsadi:O’quvchilarda G‘ildirakning vazifasi va turlari, Chuqur va tekis obodali g‘ildirakning tuzilishi, g‘ildiraklar gupchagi va yarim o‘qlarni mahqamlanish haqida yangi ilmiy nazariy bilimlarni yetkazish va bu tushunchalar haqida to’la tasavvur hosil qilish qobiliyatini shakllantirish.
|
O‘qitishnatijasi:
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagog vazifalari:
O’qituvchi:
- G‘ildirakning vazifasi va turlari haqida tushuncha berish;
- Chuqur va tekis obodali g‘ildirakning tuzilishi, g‘ildiraklar gupchagi va yarim o‘qlarni mahqamlanish.haqida tushunchalarni izohlash;
Detal va dvigatel ta’riflarini keltirish;
|
O’quv faoliyatining natijalari:
O’quvchi:
- G‘ildirakning vazifasi va turlari haqida asosiy tushunchalarini aytib beradilar;
- Chuqur va tekis obodali g‘ildirakning tuzilishi, g‘ildiraklar gupchagi va yarim o‘qlarni mahqamlanish.haqida tushunchalarni izohlaydilar;
Detal va dvigatel qoidalarini ta’riflaydilar;
|
O‘qitish metodlari
|
Ma’ruza, aqliy hujum, tushuntirish.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy,Jamoaviy.
|
O‘qitish vositalari
|
Darslik, ko’rgazmalar, tarqatmalar, plakatlar.
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus ko’rgazmali qurollar bilan jixozlangan o‘quv xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
Magnit (kahrabo) bo'ronlari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi...

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 83/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
Magnit (kahrabo) bo'ronlari quyoshdagi portlashlar natijasi bo'lib, bu paytda elektrmagnit radiatsiya oqimlari hosil bo'ladi. Ushbu oqim tezligi juda katta bo'lib, yer kurrasiga 8 minutda yetib keladi, ya'ni ularning tezligi yorug'lik tezligi bilan bir xil bo'ladi. Ularning ta'siri ostida, tabiat va uning bir qismi bo'lgan tirik jonivorlarda, jumladan odam tanasida kuchli o'zgarishlar kelib chiqishi mumkin. Ular oqimlari kuchaygan paytlarda, kunlarda yurak-qon, nerv-asab, ichki sekretsiya bezlari tizimi faoliyatlari keskin o'zgarishlarga uchrab, odamlarda noxushlik. kasallik alomatlari kuchayishi ko`zatiladi. Shu boisdan, ana shunday kunlar haqida ob-havo ma'lumotlarini aytish bilan birga sinoptiklarimiz odamlarni magnit bo'ronlaridan ogoh qilishadi. Magnit bo'ronlari, nafaqat tirik mavjudotlar faoliyatini, balki turli elektron uskunalar va asboblar faoliyatni ham ishdan chiqara olish qudratiga egadir. Bunday paytlarda, ularni boshqarayotgan kimsalar (dispetcherlar) texnik xatolarga yo'l qo'yishlari va natijada, fojiali hodisalar kelib chiqishida istamagan holda ishtirok etadilar. Ko'pincha, bunday hodisalarda, dispetcherlar aybdor bo'lishadi. Shu boisdan ham elektron uskunali ishlatiladigan sanoatlarda 60-80% xatoliklar boshqaruvchilar tomonidan kelib chiqishi mumkin. Bunday holatlar ufologlar (g'aroyib uchar inshootlar bilan shug'ullanuvchi kasbkorlar) faoliyatida ko'plab uchrashi, ayrim ro'znomalarda o'z ifodasini topgan.
|
| |
Darsning o`tish joyi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 89/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
Darsning o`tish joyi- Jihozlangan sinf
Darsning o`tisn usuli-amaliy mashg`ulot, tushuntirish,to`zilma shakllari
bilan tanishtirish
Inovasion texnologiya usuli- “Miya hujumi”,multimediya ko`rsatish
Darsning moddiy ta`minlanishi
-
Multimediyalar, proektor
-
Aholini ko`chirish va tarqoqlantirish shakli va haritasi
ISHCHILAR VA XIZMATCHILARNI TARQOQLASHTIRJSH VA AHOLINI KO'CHIRISH
Favqulodda holatlarda va harbiy holatlarda ommaviy qirg'in qurollari qo'llanilgan sharoitlarda shahar aholisini, ishchi xixmatchilarni tarqoqlashtirish va ko'chirish (evakuatsiya) jarayonlari aholini himoyalovchi asosiy usullardan hisoblanadi. Ko'chirish jarayonlarini zamonaviy talablarga javob beradigan darajada vaqtida o'tqazish uchun ehtimoliy hududlarga manzilgohlariga ko`cherish talab etiladi. shahar aholisini zarba ostidan olib chiqib ketish imqonini beradi.
|
| |
Polimerlarning olinishi - 5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi....

|
5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi. Yuqori molekulyar birikmalar haqida tushuncha
|
bet | 10/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #125115 |
Bog'liq 5-MA\'RUZA-1Polimerlarning olinishi
Polimerlar asosan polimerlanish, sopolimerlanish, polikondensatlanish reaksiyalari orqali olinadi.
Polimerlanish reaksiyasi - bu ko’p sonli monomerlar molekulasini o’zaro birikish jarayoniga aytiladi. Jarayonda yonaki mahsulotlar hosil bulmaydi. Monomerlarni polimerlanish jarayonining umumiy ko’rinishini quyidagicha ifodalash mumkin: nA [A]m
Bu reaksiya to’yinmagan uglevodorodlar va siklik moddalarga xosdir. Masalan, etilen va uning birikmalarini polimerlanishi nCH2 = CH2 (-CH2-CH2--)n
Ikki yoki undan ortiq qo’shbog’li uglevodorodlar polimerlanish reaksiyasiga kirishadi.
nCH2 = CH - CH = CH2 [- CH2 - CH = CH - CH2 -]n
CH2 = CHCl (- CH2 - CHCl -]n
Bunday reaksiyalar natijasida karbozanjirli polimerlar hosil bo’ladi.
Polimerlanish jarayoni quyidagi uch yo’l bilan olib boriladi:
1. Zanjirli polimerlanish
2. Bosqichli polimerlanish
3. Siklik birikmalarni polimerlash
Polimerlanish reaksiyalari erkin radikal hosil bo’lish usuliga qarab uch turga bo’linadi:
1. Termik polimerlanish
2. Fotokimyoviy polimerlanish
3. Radiasiya nurlari ta’sirida polimerlanish
Polimerlar sopolimerlanish reaksiyasi bilan ham olinadi.
Sopolimerlanish reaksiyasi. Ikki va undan ortiq turdagi monomerlarning birgalikda polimerlanish jarayoni sopolimerlanish jarayoni deyiladi, hosil bo’lgan yuqori molekulyar birikmalar esa sopolimerlar deyiladi. Sopolimerlar makromolekulasining tarkibi reaksiya uchun olingan monomerlarning molekula qoldiqlari-bo’g’inlaridan tashkil topadi. Makromolekulaning tarkibi faqat bir xil monomer molekula bo’g’inlaridan tashkil topgan polimerlar gomopolimerlar deyiladi. Gomopolimerlanish jarayonida faqat bir turdagi o’sayotgan zanjirni tashkil etsa, sopolimerlanish esa bir necha xil ko’rinishdagi o’sayotgan zanjirlardan iborat bo’ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi. Yuqori molekulyar birikmalar haqida tushuncha
|
-25- Mavzu - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 80/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)24-25- Mavzu
|
Ko‘priklarga servis xizmatini ko‘rsatis. .
|
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt 80 minut
|
Ta’lim oluvchilar soni________ nafar
|
O‘quv mashg‘ulotining shakli va turi
|
O‘quv Nazariy-amaliy
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
Ko’prikni ta’mirlash ishlari.
Orqa ko’prikka texnik xizmat ko’rsatish va joriy ta’mirlash
|
O‘quv mashg‘uloti maqsadi : Mavzu bo‘yicha nazariy bilimlari to‘g‘risida ma’lumot berish va ularda mavzuni mustahkamlash, ko‘nikma va malakalarni shakllantirish
|
O‘qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan bilim, ko‘nikma yoki kompetensiya
|
Pedagogik vazifalar :
Ko’prikni ta’mirlash ishlari bilan tanishtirish
Orqa ko’prikka texnik xizmat ko’rsatish va joriy ta’mirlash ishlarini o’rgatish
|
O‘quv faoliyat natijalari :
Ko’prikni ta’mirlash ishlari bilan tanishadilar
Orqa ko’prikka texnik xizmat ko’rsatish va joriy ta’mirlashni o’rganadilar
|
O‘qitish usullari
|
Tushuntirish, ko‘rsatish, yo‘riqnoma berish, mashq va boshqalar
|
O‘qitish vositalari
|
Yo‘riqli texnologik xarita, kerakli jihoz va asboblar, ko‘rgazmali qurollar, stendlar, plakatlar boshqalar
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Ommaviy, jamoaviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda
|
O‘qitish sharoiti
|
Jihozlangan ustaxona
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishlarni tekshirish, og‘zaki savol-javob, hisobot va boshqalar
|
|
| |
Kimyodan tashkil qilinadigan sinfdan tashqari ishlar qanday shakllarga bo‘linadi?

. Kimyodan tashkil qilinadigan sinfdan tashqari ishlar qanday shakllarga bo‘linadi?
*a) Individual, guruhli, ommaviy
b) Sinfda, sinfdan tashqari, maktabdan tashqari
Alohida, ommaviy, yakka tartibda
Yakka tartibda, sinfda, ijodiy
. Kimyo kechalari qancha davom etishi mumkin?
*a) 2-2,5 soatdan oshmasligi kerak
3 soat
c) 1,5 soat
0,5 soat
. Sanoatda alyuminiy qaysi usul bilan olinadi ?
*a) Elektrometallurgiya
b) Metallometalurgiya
c) Vodorodtermiya
d) Pirometallurgiya
Kimyo o‘qitish uslubiyoti qanday asosiy vazifani hal qiladi?
*a) Nimani o‘qitish, qanday o‘qitish va o‘qishga qanday o‘rgatish
b)Nimani o‘qitish va o‘qishga qanday o‘rgatish
c)Nimani o‘qitish
d) Nimani o‘qitish va qanday o‘qitish
. Kimyo ta'limi standarti quyidagi ....... qismdan iborat
*a) Kimyo ta'limi tizimini belgilovchi ko‘rsatgichlar; 2.Kimyo ta'limida o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasiga quyiladigan standartning minimal talablari;
b) Kimyo ta'limida o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasiga quyiladigan standartning minimal talablari; 2.Kimyo ta'limida o‘quvchilarning tayyorgarlik
s) Kimyo ta'limi tizimini belgilovchi ko‘rsatgichlar; 2.Kimyo ta'limida o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasiga quyiladigan standartning minimal talablari
d) Kimyo ta'limida o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasiga quyiladigan standartning maksimal talablari
|
-jadyal
Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi

|
-jadyal
Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi
|
bet | 82/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
42-jadyal
Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi
t\r
|
Yillar
|
Manzilgoh
|
Nobud bo'lganlar soni
|
Ko'chki massasi, metr'
|
1
|
1960, 30.04
|
Maulisoy
|
30 kishi
|
20.000 ml
|
2
|
1961
|
Xojikent
|
12 kishi
|
1000 m3
|
3
|
1991. 1 1.03
|
Oqtosh
|
5 kishi
|
80.000 m3
|
4
|
1991, 04.05
|
Jigariston
|
56 kishi
|
176.000 m3
|
5
|
1994, 29.03
|
QoraqalpogMston
|
3 kishi
|
400.000 m1
|
42-jadvaldagi raqamlarga e'tibor bilan qaralsa, u holda to'la-to'kis ravishda, yer ko'chqilarini o'ta haloqatli tabiiy ofatlardan biri ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin.
Yer aylanishining sekinlashuvini ham tabiiy ofatlar qatoriga kiritish o'rinlidir, chunki uning ta'sirida samolyotlarning boshqaruvchilari samolyotlarni o'z radarlaridan yo'qotib qo'yishlari mumkin. Oxir-oqibatda, samolyotlar orasida uchish jadvallarining poypa-poy bo'lib ketishi ular orasidagi to'qnashuvlarning ko'payishiga olib keladi. Ilmiy ma'lumotlarga ko'ra yer aylanishining tezligi 1972-1998-(31-dekabr) yillar mobaynida 31 sekund kechika boshlagan.
Tabiiy ofatlar qatoriga, nafaqat yuqorida bayon etilgan turlari, balki xillarini ham keltirish mumkin. Bular orasida qurg'oqchilik, odamlarning oziq-ovqat mahsulotlari tanqisligi boisidan qirilib ketishiga sabab bo'lgan. Undan tashqari, havoning bexosdan keskin ravishda sovib ketishi ham aholining sihat-salomatligiga salbiy ta'sir o'tqazadi. Keyingi 10-20 yillar mobaynida. yer atmosferasining asta-sekinlik bilan isib borishi, fasllar muddatining ma'lum darajada o'zgarishlarga olib keldi. Masalan. 2005-yilgi qish oyini oladigan bo'lsak. O'zbekiston Respubdikasida qorning uchqunlanishi, faqat 30-31-dekabr kunlari ko`zatildi. Ungacha bo'lgan qish oyi noyabr-dekabrning deyarli hamma kunlarida, qor «qorasini» ham ko'rsatmadi. Toshkent shahrida bundan 60 yillar ilgari (1945-1949-yillari) qor shunchalik ko'p ediki, bolalar maktablarga borishi uchun ko'chalarda, qor orasida yo'lkalar ochilar edi. Endilikda esa, bu kabi hodisalarni ko`zatish amri mahol bo'lib qoldi. Bunday holatlarning yildan yilga ortishi yer atmosferasi tozalik darajasining pasayib ketish natijasi, deb hisoblash mumkin. Ayni hodisalar negizida, inson faoliyati tufayli. ekologik muammolarning kelib chiqishi yotadi.
|
| |
O‘zbekistonda sintetik tola qaysi shaharda ishlab chiqariladi?

|
O‘zbekistonda sintetik tola qaysi shaharda ishlab chiqariladi?
|
bet | 26/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgO‘zbekistonda sintetik tola qaysi shaharda ishlab chiqariladi?
*a) Samarqandda
b) Namanganda
c) Nukusda
d) Navoiyda
Kimyoviy moddalarning birinchi sinflanishi
*a) Lemerning darsligida 1875 yilda berilgan edi
b) 1861yilda Organik moddalar tuzilish nazariyasida
c) Ya.Berseliusning izomeriya tushunchasidan keyin
d) Birinchi organic kimyi darsligida
. So‘rovlar, kollokviumlar, seminarlar, kontrol ishlar, testlar
tarzida o‘quvchilarning bilimlari, ko‘nikma va
malakalari muntazam nazorat qilish qaysi nazorat turiga kiradi?
*a) joriy nazorat
b)oraliq nazorat
c)bosqichli nazorat
d)bosqichli nazorat
. Mezonga asoslangan baholash. Qiyoslashga asoslangan baholash
*a) Baholash shakllari
b) Baholash mezonlari
c) Baholash bosqichlari
d) Baholash ko‘rinishlari
. Davlat ta'lim standarti bo‘yicha umumiy o‘rta taʻlimning malaka
talablarini o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirish darajasi 71- 85 %
oralig‘ida bo‘lganda
*a) “Yaxshi o‘zlashtirgan”
b) “A'lo darajada o‘zlashtirigan”
c) “Qoniqarli o‘zlashtirgan”
d) “Qonirqarsiz o‘zlashtirgan”
"Reytiig" atamasi qaysi tildan olingan va qanday
ma'noni bildiradi?
*a) inglizcha, tezlik ma'nosini bildiradi
b) nemischa, birlik ma'nosini anglatadi
c) fransuzcha) alohida o‘rnak ma'nosini anglatadi
d) yunoncha, alohida tezlik ma'nosida
Kimyodan oily o‘quv yurtlariga kirish uchun tuzilgan
|
| |
Polimerlarning suyultirilgan eritmalari. Ma

|
Polimerlarning suyultirilgan eritmalari. Ma
|
bet | 12/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #125115 |
Bog'liq 5-MA\'RUZA-1Polimerlarning suyultirilgan eritmalari. Makromolekulalari eritmada o’zaro to’qnashmaydigan polimer eritmalari suyultirilgan eritma deb qabul qilingan. Polimer molekulasi uzun va qayishqoq bo’lganligi uchun molekulyar massaning o’sib borishi bilan ularning ma’lum hajmda bir-birlari bilan to’qnashishlar soni ortib boradi. Shuning uchun polimer eritmalarini suyultirish va konsentrlash chegarasi molekulyar massaga bog’liq. Molekulyar massa qancha katta bo’lsa, polimer suyultirilgan eritmasining konsentratsiyasi shuncha kichik bo’ladi. Amalda 0,1-0,01 foizli polimerlar eritmalari suyultirilgan eritma hisoblanadi. Polimerlarning suyultirilgan eritmalarini tekshirish bilan polimer makromolekulasi shaklini aniqlash, ularning tarmoqlanish darajasi va xarakteri to’g’risida ba’zi ma’lumotlarni olish mumkin. Makromolekula zanjirining uzayib borishi unda yangi sifatning paydo bo’lishiga makromolekula qayishqoqligiga olib keladi. Hatto uzunligi katta bo’lmagan molekulalarga ayrim atom gruppalarning valent bog’lanishi atrofida aylanishi juda ko’p miqdorda ayrim tipdagi stereoizomerlarning paydo bo’lishiga olib keladi va ular aylanma izomerlar deyiladi. Issiqlik harakati ta’sirida molekulaning ayrim qismlarining bunday aylanishi amaliy jihatdan atomlararo masofani va valent burchaklarni o’zgartirmasdan amalga oshadi. Uzunligi etarlicha katta bo’lganda makromolekula asta-sekin har xil shakllarni, ya’ni cho’zinchoq va tugunchasimongacha bo’lgan shakllarni olishi mumkin.
Tartibsiz issiqlik harakati natijasida paydo bo’lgan polimer
zanjirlarning bunday aylanma izomerlari makromolekullarning konformasiyalari deb ataladi. Bir vaqtning o’zida makromolekulalar elementar zvenosining tuzilishi, kimyoviy tarkibi bir xil bo’lishiga qaramay, atomlarning o’zaro fazoviy joylanishi bilan farq qilishi mumkin.
Strukturadagi fazoviy farqning bunday turi konfiguratsiya deb ataladi. Masalan. Stereoregulyar poliizopren Sis- (tabiiy kauchuk) va trans- (guttapercha) strukturalariga ega bo’lishi mumkin. Kauchuk va guttapercha mexanik xossalariga ko’ra bir-biridan farq qiladi. Kauchuk o’z-o’zidan sis- shakldan trans- shaklga o’ta olmaydi.
|
| |
Polikondensatlanish reaksiyalari - 5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi....

|
5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi. Yuqori molekulyar birikmalar haqida tushuncha
|
bet | 11/13 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #125115 |
Bog'liq 5-MA\'RUZA-1Polikondensatlanish reaksiyalari. Polikondensatlanish reaksiyasi deb- ko’p sonli monomerlarni birikishi natijasida polimer hosil bo’lishi va past molekulali birikma (suv, spirt, ammiak, HCl va boshkalar) ajralib chiqishi bilan boradigan jarayonga atiladi. Polikondensatsiya reaksiyasiga kirishish xususiyatiga ega bo’lgan funksional guruhlar: Gidrooksil - OH, karboksil - COOH, amin - NH2, guruhlari bo’lgan moddalar kirisha oladi.
HOOC-R-COOH + H2NR’NH2 HOOC-R-COHN-R’NH2 +H2O
Yuqori molekulyar birikmalarning xossalari
Polimerlarni kimyoviy modifikasiyalash..
Polimerlarga xos reaksiyalar faqat ularning modifikatsiyalash uchun qo’llanmasdan, balki polimerlarning tuzilishini o’rganish uchun ham ishlatiladi. Masalan, sirka angidrid ta’sirida makromolekulasini atsetillash natijasida atsetilsellyuloza olinadi. Birinchidan, bu reaksiya yordamida sellyuloza makromolekulasidagi gidroksil gruppalarning soni aniqlansa, ikkinchidan, hosil qilingan etilsellyulozadan to’qimachilik va engil sanoatda ishlatiladigan sun’iy tola, plyonka va plastmassa detal va buyumlar tayyorlanadi. Polimerlarning kimyoviy o’zgarishlari to’rt turga ajratiladi:
1. Polimeranologik o’zgarishlar. Bunda polimer funksional guruhlari boshqa moddalar bilan reaksiyaga kirishib yangi modda hosil qiladi.
2. Makromolekula ichida funksional guruh hisobida boradigan reaksiyalar.
3. Makromolekulalararo boradigan reaksiyalar. Bunda ko’ndalang bog’ hosil bo’lishi natijasida makromolekulalar tikilib oladi. Texnikada bunday reaksiyalar vulqonlanish, oshlash va harorat ta’sirida qotish jarayonlari deyiladi.
4. Makromolekulalar zanjirining kamayishi bilan boradigan reaksiyalar, buni destruksiya reaksiyalari deb aytishadi.
Polimerlarning erish qobiliyati. Yuqori molekulyar birikmalar yoki polimerlar eritmalari, deb shunday eritmalarga aytiladiki ular makroskopik jihatdan bir, ikki va ko’p komponentli termodinamik muvozanat sistema bo’lib, tarkibida bir va undan ortiq yuqori molekulyar birikma va past molekulali erituvchi yoki erituvchilar aralashmasidan tashkil topgan bo’ladi.
Polimerlarni olish, ularni qayta ishlash hamda tayyor mahsulot olish hozirgi zamon texnologik jarayonlari polimerlar eritmalarini olish va ulardan foydalanishga asoslangan.
Yuqori molekulyar birikmalar eritmasining hozirgi zamon nazariyasi amorf polimerlarning jarayonini (quyi) molekulyar suyuqliklarning o’zaro aralashish jarayoni kabi deb qaraladi. Quyi molekulyar ikki suyuqlikning aralashish jarayoni va polimerning erishi orasidagi o’xshashlik yuzaki emas, ular bir-biriga o’xshaydi, lekin chiziqsimon polimer quyi molekulyar moddalarning erishiga nisbatan, erishdan avval bo’kadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-ma’ruza. Mavzu: elektrokimyoviy jarayonlar. Galvanik elementlar. Metallar korroziyasi. Yuqori molekulyar birikmalar haqida tushuncha
|
Aholi zichligi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 138/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
Aholi zichligi. Aholining zich yashashi oqibatida bir-biriga juda yaqin bog`lanish mavjudligi zarrachalari havodan o`tadigan infeksiyalar paydo bo`lishi va tarqalishi xavfini oshiradi. Mavjud sanitariya xizmatlari aholi zichligi to`satdan ortib ketishiga ko`pincha bardosh berolmay qoladi.
Aholining ko`chib yurishi. Aholining eng xavfsiz zonaga o`tishi ko`chirilgan aholi o`rtasida ham, mahalliy aholi o`rtasida ham infeksiya tarqalishiga olib kelishi mumkin.
Mavjud kommunikasiya tarmoqlarining ishdan chiqishi. Ofat vaqtida mavjud kommunikasiya tizimlari ko`pincha shikastlanib qoladi. Suv ta`minoti, kanalizasiya, elektr ta`minoti tizimlari eng nozik tizimlar hisoblanadi.
|
| |
Mavzuning maqsadi va vazifalari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi...

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 74/123 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #246168 |
Mavzuning maqsadi va vazifalari:
Yadroviy o`choqqa Fuqaro muhofazasi tibbiy xizmati kuchlarini kiritishni tashkil qilish. Tibbiy yordam ko`rsatish, jabrlanganlarni transport turgan joyga olib chiqish va Birnchi tibbiy yordam otryadiga ko`chirishda sanitary drujinachilar ishini tashkil qilish.
Birnchi tibbiy yordam otryadini yadroviy o`choq tomon harakat tartibi. Birnchi tibbiy yordam otryadini yoyilish chizmasi. Jabrlanganlarni qabul qilish va ularga tibbiy yordam ko`rsatishni tashkillashtirish. Birnchi tibbiy yordam otryadida birinchi shifokor yordami hajmi. Jabrlanish o`chog`ida qutqarish ishlarini olib boorish jarayonida Fuqaro muhofazasi tibbiy xizmati tuzilmalarini fuqaro muhofazasining boshqa xizmatlari bilan hamkorligini tashkil qilish.
Kimyoviy jabrlanish o`chog`ida Birnchi tibbiy yordam otryadini joylanishini va ishini tashkillashtirish xususiyatlari.
Aralash jabrlanish o`chog`ida tibbiy yordamni tashkil qilish xususiyatlari. Guruh darsi (mashq).
Topshiriqni o`rganish, vaziyatni baholash va Birnchi tibbiy yordam otryadini harakatga tayyorlash. Birnchi tibbiy yordam otryadi bo`limlarida jabrlanganlarni qabul qilish va yordam ko`rsatish ishlarini tashkillashtirish. Birnchi tibbiy yordam otryadidan jabrlanganlarni kasalxona bazasiga ko`cherish. Birnchi tibbiy yordam otryadini yig`ilishi va shahar chetiga ketishi.
Darsning o`tish joyi- Jihozlangan sinf va kasalxonalar
Darsning o`tisn usuli-amaliy mashg`ulot, tushuntirish,tibbiy yordam
ko`rsatish mashqlarini bajarish
Inovasion texnologiya usuli- “Akademik maydoncha”,multimediya ko`rsatish
Darsning moddiy ta`minlanishi
Multimediyalar, proektor
Sanitar sumka-5 dona, shaxsiy himoya vositalari
Mulyajlar, sxemalar, ro`molchalar, ambul haltachasi
Shinalar, orqa taxtachasi
Shaxsiy aptechka, shaxsiy bog`lam paketlari
|
| |
NAZORAT SAVOLLARI - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 87/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
NAZORAT SAVOLLARI
1. Tabiiy ofatlar tavsifi
2.Tabiiy ofatlar ro'y bergan hududning tibbiy-taktik sharoitlari;
-
Fuqarolar muhofazasi tibbiy xizmatining tabiiy ofatlar ro'ybergan paytidagi asosiy vazifalari
-
Yer silkingan hududlarda shikastlanganlar uchun tibbiy yordamni tashkil qilish
5. Shikastlanganlarni shifoxonalarda davolashni uyushtirish;
-
Aholi vaqtinchalik istiqomat qiladigan hududlarda tibbiy jihatdan ta'minlashni tashkil qilish
.Mavzu bo`yicha test savollari:
Yer qimirlash ballari
1-9
2-4
3-4
4-15
Er silkinish turlari
Vertikal, gorizontal
Vertikal, chuqur
Gorizontal
Kuchli, kuchsiz
Er silkinishi katta chuqurligi nechaga teng
300 km dan yuqori
100-300 km
10-80 km
80 km gacha
Er silkinishi o`rta chuqurligi nechaga teng
100-300 kmga
Kichik chuqur
70-80 kmgacha
Bo`ron tezligi
32,6 m/c dan yuqori
20 m/c dan yuqori
10 m/c yuqori
1m/c
Sel tezligi
4 m/sekdan 10m/sek gacha
1m/sek-1,5 m/sek
0,5-1m/sek
0,1-0,3m/sek
|
| |
testlarning necha foizini masalalar tashkil etadi?

|
testlarning necha foizini masalalar tashkil etadi?
|
bet | 27/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgtestlarning necha foizini masalalar tashkil etadi?
*a) 70 – 80%
b) 20-30%
c) 50-60%
d) 1
“Test” ga berilgan to‘g‘ri ta'rifni toping.
*a) Qisqa,standart,vaqt bilan chegaralangan sinov
b) Qisqa,standart,vaqt bilan chegaralanmagan sinov
c) Qisqa,vaqt bilan chegaralangan sinov
d) To‘g‘ri javob yo‘q
“To‘g‘ri ketma-ketlikni toping” mazmunidagi ko‘rsatma qaysi test
turiga kiradi?
*a) To‘g‘ri ketma-ketlikni topish test savollari
b) Yopiq test savollari
c) Ochiq test savollari
d) Moslikni topish test savollari
O‘zbekistonda kimyo fanining rivojidagi yangi bosqichni ko‘rsating
*a) 1918-yil Toshkentda Turkiston universitetining tashkil etilishi va uning tarkibida kimyo fakultetining ochilishi
v) 1920-yil Turkiston Respublikasi Markaziy xalq xo‘jaligi kengashida sanoat bilan bog‘langan kimyo bo‘limi tashkil qilinib, unda laboratoriya ochilishi
c) 1921-yil ilmiy-tekshirish institutlari Kengashi tashkil etilishi
d) 1927-yil O‘zbekiston sanoat-iqtisod ilmiy-tekshirish institutining tashkil etilishi
S.Yunusov, O.Sodiqov, K.Axmedov, sh.Tolipov, Q.Usmonov,
A.Sultonov, Q.Rustamov, Y.Toshpo‘latov, A.Abdurasulova,
F.Tojiev, A.Murtazoev, Q.Rahimov kabi iste'dodli kimyogar olimlar qaerdan yetishib chiqqan ?
*a) 1933-yil Turkiston universitetning kimyo fakulteti qoshida kimyo tadqiqot instituti tashkil qilinadi
v) 1933-yil Turkiston universitetida
c) 1920-yil Turkiston Respublikasi Markaziy xalq xo‘jaligi kengashida sanoat bilan bog‘langan kimyo bo‘limida
d) 1921-yil ilmiy-tekshirish institutlari Kengashida
. Farmakopiyaga doir tojik tilida yozilgan, unda 585 ta har xil
|
| |
Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov

Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
01.12.2023
Hajmi
0,98 Mb.
#109081
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov
Download
0,98 Mb.
Matnni ko'rish
Berilgan kislotalar ichida eng kuchlisini aniqlang

|
Berilgan kislotalar ichida eng kuchlisini aniqlang
|
bet | 32/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.org. Berilgan kislotalar ichida eng kuchlisini aniqlang
* a) HClO4
b) HClO3
c) HClO2
d) HClO
Qaysi to‘plamdagi tuzlar eritmalari kislotali muhitga ega
*a) AlCl3;Cr2(SO4)3
b) KNO3; FeSO4
c) Rb2CO3; Cu(NO3)2
d) Na2CO3;CuSO4
Hozirgacha radioaktiv izotoplardan qanchasi olingan?
*a)1500 dan ortig‘i
b) 1000 ga yaqini
c) 2000 ga yaqini
d) 2000 dan ortig‘i
Farmakopiyaga doir tojik tilida yozilgan, unda 585 ta har xil
dorilar to‘g‘risida ma'lumot keltirilgan eng qadimiy
asar muallifi.
*a) Abu Mansur Muvaffaq al-Haraviy (X asr)
b) Abu Yusuf bin Isoq al-Kindiy
c) Abu Abdullo Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy
d) Sobit ibn Qora
Bu asarda alkimyoga alohida bob ajratilgan bo‘lib, unda o‘sha
davrda kimyoda qo‘llaniladigan barcha birikmalar, asbob-
uskunalar, jarayonlar haqida ma'lumot beradi.
*a) Muhammad ibn Ahmad al-Xorazmiy “ mashhur ―Fanlar kaliti” (“Miftoxil al-Ulum”) asari
b) Sobit ibn Qora ―”Qarastun haqidagi kitob”
c) Abdurahmon Xaziniyning 1121 yilda ѐzilgan “Donishmandlik tarozilari haqida” nomli risolasi
d) Forobiyning “Ilmlarning kelib chiqishi va tasnifi” asarida.
. “Alkimyoga oid 12 kitob” asarida ma'lumot `zib qoldirgan olim.
*a) Abu Bakr Roziy
b) Abdurahmon Xaziniy
c) Forobiy
d) al-Kindiy
|
| |
Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov

Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov
1 2 Bog'liq1670651090 Surxondaeyo Sariosiyo 17-Maktab Zokirov USLUBIY TAVSIYA
1 2
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Dars jarayonini boyitishning zamonaviy texnologiyalari r. Zokirov
|
Didaktik o’yin turlarini aniqlang

. Didaktik o’yin turlarini aniqlang.
*a) Hamma javoblar to’g’ri
b) O’yin mashg’ulotlari
c) Harakatli o’yinlar
d) Og’zaki, so’zlar yordamida o’ynaladigan o’yinlar
. Pedagogik texnologiya rivojlanishining birinchi bosqichi nechanchi yillarga to’g’ri keladi?
*a) 50-60-yillar.
b) 30-40-yillar.
c) 40-50 yillar.
d) 20-30-yillar
. O’quvchilarning bilim o’zlashtirish jarayonining tarkibini belgilang.
*a) Bilimlarni mustahkamlash, anglash, idrok etish
b) Idrok etish, anglash, mustahkamlash, o’rganganlarni amaliyotda qo’llash
c) Anglash, bilimlarni egallash va amaliyotga qo’llash
d) Bilim egallash, ko’nikma va malakaning shakllanishi
. Oqsil molekulasi tarkibida 4ta S atomi bo’lib, u molekulaning 2,5%ini tashkil etadi. Oqsilning nisbiy molekulyar massasini xisoblang.
*a) 5120
b) 6000
c) 4140
d) 3440
. 20%li H2SO4 eritmasining (ρ=1,14 g,/ml) molyarligi topilsin.
*a) 2,33
b) 1,85
c) 1,46
d) 3,46
. Titri 0,735 g/ml bo’lgan H2SO4 eritmasining normalligini aniqlang.
*a) 15 n
b) 8 n
c) 16 n
d) 6 n
. 17% li 10 g eritma tayyorlash uchun necha litr (n.sh.) NH3 talab etiladi?
*a) 2,24
b) 4,48
c) 5,6
d) 11,2
. Necha %li H2SO4 eritmasida “N” va “O” atomlari teng bo’ladi?
*a) 73,13
b) 68,45
c) 55,4
d) 80,4
|
Texnik-iqtisodiy rejalashtirish

|
Texnik-iqtisodiy rejalashtirish
|
bet | 68/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiTexnik-iqtisodiy rejalashtirish korxona faoliyatining barcha (iqtisodiy, texnik, ijtimoiy va hokazo) jihatlarini qamrab oluvchi rejalashtirish turi bo’lib, asosan bir yilga mo’ljallangan iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish rejasi shaklida amalga oshiriladi. Mazkur rejalashtirish turining soddalashtirilgan ko’rinishi ko’pincha korxona faoliyatining yillik rejasi deb ataladi.
Tezkor-ishlab chiqarish rejalashtirish texnik-iqtisodiy rejalashtirishning davomi bo’lib, korxona faoliyati yillik rejasini yanada qisqaroq muddatga - sutka, o’n kunlik, oyga bo’lib muayyanlashtirish bilan tavsiflanadi. Tezkor-ishlab chiqarish rejalashtirish-kalendar rejalashtirish va dispetcherlashdan iborat bo’ladi.
Kalendar rejalashtirishda korxona yillik rejasida va birinchi o’rinda ishlab chiqarish dasturi(mahsulot tayyorlash rejasi)ni o’n kunlik, hafta, kun va smena bo’yicha aniqlashtirish hamda bu ko’rsatkichlarni bajaruvchilarga yetkazish ko’zda tutilgan.
Dispetcherlashtirish oylik, o’n kunlik, kunlik sutka-smenalik rejalarni bajarishni tezkor boshqarishda ifodalanadi.
Shuni qayd qilish kerakki, yuqorida ko’rsatib o’tilgan rejalashtirish turlari asosan mashinasozlik, samolyotsozlik, avtomobilsozlik kabi sohalarning yirik va ba’zi hollarda o’rta korxonalari uchun xosdir. Garchi, biznes-reja hozirgi kunda “ommaviy” bo’lib yirik va o’rta korxonalarda qo’llansada, asosan ishlab chiqarish hajmi katta bo’lmagan hamda xodimlar soni 100 kishigacha bo’lgan kichik korxona va mikrofirmalar biznes-rejalar asosida faoliyat yuritadi.
Yana bir muhim narsani aytib o’tish lozim. Hozirgi paytda iqtisodiyotga oid bo’lgan adabiyotlarda rejalashtirishga nisbatan strategik, uzoq muddatli, qisqa muddatli va joriy rejalashtirish kabi tushunchalar qo’llanmoqda. Ularning har biri o’z shakli, ko’rsatkichlarni ishlab chiqish va hisoblash usullariga ega.
Strategik rejalashtirish xo’jalik yuritishning bozor tizimidagina vujudga kelib, 10-15 yillik davrni o’z ichiga oladi. U korxona rahbariyatining mas’uliyatli vazifasi hisoblanadi hamda rivojlanishning ustivor yo’nalishlarini topish va bozorda yuzaga kelishi mumkin bo’lgan talabni inobatga olgan holda resurs bilan ta’minlashga qaratilgan.
Strategik rejalashtirish asosida yaqin 3-5 yilga mo’ljallangan uzoq muddatli rejalashtirish amalga oshiriladi. U korxona faoliyatining ishlab chiqarish, sotish, xarajatlar, moliya kabi turlarini o’z ichiga oladi hamda o’z mazmuni va maqsadli funksiyalariga ko’ra, strategik rejalashtirishdan farq qilmaydi.
|
| |
-topshiriq
“Hissadorlar yangi rahbarni tanlaydilar”

|
-topshiriq
“Hissadorlar yangi rahbarni tanlaydilar”
|
bet | 193/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyoti3-topshiriq
“Hissadorlar yangi rahbarni tanlaydilar”
So‘nggi yilda bundan avval ham ishlari uncha yaxshi bo‘lmagan “Kompleks” yopiq turdagi hissadorlik jamiyatining ishlari yomonlashdi. Talab kamaydi, mahsulot iste’molchilari to‘lovlarni to‘lashga shoshmadilar. To‘lasalar ham asosan barter qilardilar, natijada ushbu jamiyatning ham debitorlik ham kreditorlik qarzlari ko‘payib ketdi, ishlovchilar esa to‘rt oylab maosh olmadilar.
Bosh direktor Amirov N.I. ning fikricha, buning sababi, davlatdagi umumiqtisodiy inqiroz, respublikada ishlab chiqarish siyosatining yo‘qligi va u takliflarni rad etganligidadir. Direktorlar kengashi boshqaruvchini almashtirish muammosini echishga to‘g‘ri keldi. Hissadorlarning navbatdagi yig‘ini bahslar ostida o‘tdi va unda bundan avval “Kompleks” ning rahbariyatini tanqid ostiga olgan va olti oy davomida korxonaning ishini yaxshilashga va oyliklarni vaqtida to‘lashga va’da bergan Sobirov K.A. yangi direktor etib tayinlandi. Sobirov deyarli bir ovozdan tayinlandi. YAngi rahbar ishini shundan boshladiki, o‘zini tayinlanganidan so‘ng uch kunga, u tanlovdagi bosh raqibi bo‘lgan bosh muhandis Ismoilov A.K.. ga har qanday hujjatlarni taqdim qilishni taqiqladi.
Ertasi kuni har narsadan iqtisod qilish bahonasida uning xizmat mashinasini olib qo‘ydi va 50-60 km oralig‘ida joylashgan bo‘linmalar ishini nazorat qilish imkoniyatidan mahrum qildi. Bularning hammasi, bosh muhandis o‘z ishini eplay olmasligi va bosh direktordan hayfsan olib, mukofot pulidan mahrum bo‘lishiga olib keldi.
YAngi direktor bilan ikki oy davom etgan og‘ir ishdan so‘ng Ismoilov ishdan bo‘shashiga to‘g‘ri keldi. Tanlov bo‘lganiga yarim yildan ortiq vaqt o‘tdi, lekin hissadorlik jamiyatidagi ahvol yaxshilanish o‘rniga yomonlashdi. Oyliklar ham kechiktirildi, byudjet oldidagi qarzlar ham ko‘paydi, nafaqa fondi oldidagi qarzlar ham ko‘paydi va “Kompleks” bankrot yoqasiga kelib qolish ehtimoli bor.
Rahbar Amirov A.SH.ning qiziqishlarini himoya qiluvchi
|
| |
Moslashuvchanlik - Konchilik ishi

|
Konchilik ishi
|
bet | 67/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiMoslashuvchanlik rejalashtirishning bozor sharoitlaridagi muhim tamoyili hisoblanadi. U ishlab chiqarish rejalariga o’z vaqtida o’zgartirishlar kiritish, iste’molchilar va xaridorlar talablarini hisobga olish, ishlab chiqarishning yuzaga kelishi mumkin bo’lgan pasayishi va inqirozlarning oldini olishga yordam beradi. “Korxonalar to’g’risida”gi qonun ishlab chiqarishni rejalashtirishda ushbu tamoyilni amalga oshirish uchun zarur bo’lgan sharoitlarni yaratadi.
Biroq hyech qanday tamoyil, jumladan, yuqorida sanab o’tilgan tamoyillar ham, o’zidan-o’zi, ya’ni shu tamoyillar uchungina kerak emas. Agar amaliyotda qo’llanmasa bu tamoyillar faqat qog’ozda qolib ketishi yoki oddiy chaqiriq bo’lib qolishi mumkin. Shu sababli korxona rahbarining rejalashtirish jarayonini, aniqrog’i, rejaning bajarilishi hamda rejalashtirishning belgilangan va boshqa tamoyillari qanday aks ettirilganligini nazorat qilishi muhim ahamiyat kasb etadi. Nazorat kerakli natijalarga erishish, yuzaga kelishi mumkin bo’lgan disproporsiyalarni aniqlash va ularning oldini olish, shuningdek, zahiralarni aniqlash va ulardan foydalanish yo’llarini belgilashga imkon berdi.
8.3. Rejalashtirish texnologiyasi va bashorat.
Xo’jalik yuritishning bozor tizimiga xos bo’lgan iqtisodiy munosabatlar rivojlanishning noaniqligi, korxona iqtisodiyoti rivojlanishining mos keluvchi yo’nalishlarini ishlab chiqish zaruriyatini belgilab beradi. Bu vazifa amalda rejalashtirish va bashorat qilish yordamida amalga oshiriladi.
Basharot – bu, korxona, obyekt yoki hodisaning kelajakdagi ahvoli va ularni amalga oshirish variantlari va muddati to’g’risidagi ilmiy jihatdan asoslangan mulohazadir. Bashoratlarni ishlab chiqish jarayoni bashorat qilish, ya’ni kelajakni hozirgi paytdan kelib chiqqan holda oldindan ko’ra bilish deb ataladi. Korxona hamda butun iqtisodiyot miqyosida bashorat qilishning obyektlari sifatida iqtisodiy, ijtimoiy, fan-texnika va boshqa jarayon va hodisalarni ko’rsatish mumkin. Korxonalar faoliyatida iqtisodiy bashoratlar alohida va yetakchi o’rin egallaydi. Ularning asosiy vazifalari qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: rivojlanish maqsadlarini belgilash, optimal yo’nalishlar va ularga erishish vositalarini izlab topish, resurslarni va qo’yilgan vazifalarni bajarish muddatlarini belgilash, korxona rivojlanishiga ta’sir ko’rsatishi mumkin bo’lgan cheklashlarni aniqlash.
Rejalashtirish – qaror qabul qilishning uzluksiz bir jarayoni bo’lib, bu jarayon davomida korxona faoliyati va rivojlanishining maqsad va vazifalari atrofda ro’y berayotgan o’zgarishlarni inobatga olgan holda vaqt bo’yicha aniqlanadi va belgilanadi hamda ularni amalga oshirish uchun resurslar aniqlanadi. Mazmuniga ko’ra, rejalashtirish texnik-iqtisodiy va tezkor-ishlab chiqarish turlariga bo’linadi.
|
| |
Kalendar dasturlarini muvofiqlashtirish

|
Kalendar dasturlarini muvofiqlashtirish
|
bet | 72/226 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #250996 |
Bog'liq UMK soha iqtisodiyotiKalendar dasturlarini muvofiqlashtirish Materiallarga bo’lgan talab
Uskunalarga bo’lgan talab
Ishni bajarish bo’yicha yo’riqnoma
Nazorat hujjatlari
Axborot yetkazish
Foydalangan materiallar
Foydalangan uskunalar
Ishlab chiqarish: ishlab chiqarishning borishi va to’xtab qolishlar
Mehnat xarajatlari
Tayyorlangan mahsulotlar
soni, (dona)
Vaqt, uskunalar va stanoklardan foydalanish
Mahsulot tayyorlash ustidan bevosita nazorat
Tayyorlanayotgan mahsulotlar hisobi va yaroqliligi
Operasiyalar oralig’ida materiallarning detallar dastgohiga
Jismoniy harakatlanish:
Ko’zda tutilmagan to’xtab qolishlarni bartaraf etish
To’xtab qolish va zaif joylarni yo’qotish
To’xtab qolishlarning oldini olish
|
Hozirgi paytda korxonalarning aksari qismi asosan joriy rejalar (biznes-rejalar) tayyorlash bilan shug’ullanmoqda. Biznes-rejalarda eng muhim rejalashtirish ko’rsatkichlari quyida keltirilgan:
ishlab chiqarilayotgan mahsulot (ish, xizmat) nomenklaturasi va hajmi (natural ko’rinishda);
mahsulot sotish hajmi (pul ko’rinishida);
mahsulot birligining tannarxi;
foyda (daromad);
kategoriyalar bo’yicha xodimlar soni;
mehnatga haq to’lash fondi va o’rtacha ish haqi darajasi;
omborlardagi xom ashyo va materiallar, tugallanmagan ishlab chiqarish va tayyor mahsulot zahiralari;
aylanma vositalar hajmi - umumiy va guruhlar bo’yicha;
kapital qo’yilmalar hajmi, jumladan, qo’yilma obyektlari va yo’nalishlari bo’yicha;
yangi texnika va texnologiyaga oid chora-tadbirlar;
boshqa ko’rsatkichlar (zarurligi va aniqlanishiga ko’ra).
Yangi mahsulotlar va texnologiyalarni qo’llash loyihalari, shuningdek, investisiyalar va qurilish bilan bog’liq bo’lgan chora-tadbirlarning bir qismi alohida rejalarga kiritiladi. Ular chora-tadbirlarni amalga oshirishning butun davriga tuziladi.
Rejalashtirish tizimi maqbul yo’lga qo’yilganda rejada belgilangan ko’rsatkichlarning raqamlarda belgilanishi kiritilgan mutlaq kattalik sifatida ko’rib chiqilishi lozim. Rejalarning bajarilishi ustidan nazorat qilish ko’p hollarda chetga og’ishlarga nisbatan yuritilib, ular tahlil qilinadi, chetga og’ishning sabablari aniqlanadi hamda chetga og’ishlar salbiy xarakterli bo’lsa, ularga nisbatan zaruriy choralar qo’llanadi. Rejalashtirishda mohiyatiga ko’ra, korxona oldida turgan ishlab chiqarish vazifalari va korxonaning iste’molchilar talabiga munosabatiga tavsiflovchi buyurtmalar “portfeli”ni shakllantirishga alohida e’tibor qaratiladi.
Kalit so‘zlar
Strategiya, xususiyatlar, rejalashtirish, tashkiliy tuzilma, rahbar, bashorat, me’yor, me’yoriy, rejalashtirish turlari.
|
| |
Anilin, ksidinlar qanday usul bilan olinadi?

|
Anilin, ksidinlar qanday usul bilan olinadi?
|
bet | 38/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.org. Anilin, ksidinlar qanday usul bilan olinadi?
*a) Katalitik usul
b) Elektrokimyoviy usul
c) Ishqoriy suyultirish usul
d) Aminoguruhni almashtirish usuli
. O’zbekiston Respublikasi XTB ning 330-sonli “Davlat ta’lim standarti bo’yicha umumiy o’rta ta’limning malaka talablarini o’quvchilar tomonidan o’zlashtirilishi darajasini va ularning bilimlari sifatini nazorat qilish bo’yicha baholovchi mezonlarini tajriba-sinovdan o’tkazish to’risida”gi buyrug’i qachon chiqqan?
*a) 2017 yil 17 oktyabr
b) 2017 yil 7 oktyabr
c) 2017 yil 1 noyabr
d) 2017 yil 21 sentyabr
Baholash ko’satgichlari sonini belgilang?
*a) 4 ta
b) 3 ta
c) 5 ta
d) 6 ta
.Umumta’lim fanlarini o’rganishning kuchaytirilgan boshlang’ich darajasi qanday standart daraja bilan belgilanadi?
*a) A1+
b) A1
c) A2+
d) A2
Darsning shakllari to’gri keltirilgan qatorni aniqlang?
*a) Individual, frontal, guruhiy, jamoaviy
b) Frontal, guruhiy, jamoaviy
c) Individual, guruhiy, jamoaviy
d) Jamoaviy, frontal, individual
. Kimyo darsiga qo’yiladigan talablar sonini belgilang?
*a) 9 ta
b) 7 ta
c) 8 ta
d) 6 ta
. Dars ishlammasining tuzulmasi sonini aniqlang?
*a) 9 ta
b) 10 ta
c) 8 ta
d)11 ta
. NaNO2 ning 15 g eritmasidagi kislorod atomlarining soni 4,8*1023 donaga teng. NaNO2 eritmasining massa ulushini foizda hisoblang?
*a) 8,33 %
b) 15,3%
c) 16,2%
d) 17,5%
|
| |