nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Yaqin – uzoq” - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti asqarova...

89
shaklini uzoqroqqa joylashtiringlar. Tarbiyachi bolalar ishini kuzatib “Doira sizdan
uzoqdami yaqindami?”, “Uchburchak sizdan uzoqroqmi , yaqinroqmi?” deb
so‘raydi.
“Sehrli qopcha”
o‘yini.
Bolalar doira bo‘lib turadilar, tarbiyachi doira o‘rtasida turadi,
tarbiyachining qo‘lida “sehrli qopcha”, qopchada turli qalinlikda va uzunlikdagi
matolar, qalamlar bo‘ladi. Bolalar bittadan kelib qopchadan bir narsani ushlab
uning nimaligini va qandayligini aytadilar, hamda qopchadan chiqarab rangini ham
aytadilar. Bolalar to‘g‘ri topgan buyumlar olib qo‘yiladi.
“Yaqin” va “uzoq” so‘zlarini tushunadi va nutqda to‘g‘ri qo‘llaydi.
Maktabgacha yoshdagi bolalarning narsalarning katta-kichikligi haqidagi
tushunchani o’zlashtirib olishlari imkoniyatlari va o’ziga xos xususiyatlarini ilmiy
tekshirishlar natijasida ochib berish bolalar bog’chasidagi har bir yosh gruppasi
uchun dasturda berilgan bo’lim bo’yicha kerak bo’lgan zarur bilim va malakalar
hajmini aniqlashga imkon beradi. Atrofdagi hamma narsani miqdor jihatidan
kuzatishlarni uyushtirishga, bolalarning o‘z faoliyatlarining xilma-xil turlarida
matematik mazmundagi bilim va ko‘nikmalaridan qanday foydalanishlariga katta
ahamiyat beriladi. Ta’limiy faoliyatlarda va kundalik hayotda didaktik o‘yinlardan
hamda o‘yin-mashqlardan keng foydlaniladi. Ta’limiy faoliyatlardan tashqari
vaqtlarda
o‘yinlar
tashkil
qilib,
bolalarning
matematik
tasavvurlari
mustahkamlanadi, chuqurlashtiriladi va kengaytiriladi. Ta’limiy faoliyatlarda
bolalarning faol faoliyati birinchi navbatda yangi material ustida ishlashni hamda
ilgari o‘tilgan materialni takrorlashni birga to‘g‘ri qo‘shib olib borish bilan ish
turlarini va uni tashkil etish usullarini almashtirib turish bilan, ya’ni ta’limiy
faoliyat tuzilmasi bilan ta’minlanadi.
Nazorat uchun savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

100
qismlarining bir-biriga nisbatan o‘zaro joylashuvi haqidagi tasavvurlar va
ma’lumotlar o‘z ifodasini topadi.
Fazoviy tasavvur to‘liq bo‘lishi uchun quyidagi malakalarga ega bo‘lish
kerak:
- geometrik obyekt obrazini qismlarga ajrata olish;
- geometrik obyekt obrazinining o‘cham qiymatlarini aniqlay olish;
- geometrik obyekt obrazini boshqa obrazlarga nisbatan o‘zaro joylashuv
nisbatini aniqlay olish;
- geometrik obraz elementlarining bir-biriga nisbatan o‘zaro joylashishini
aniqlay olish;
- chiziqli va burchakli kattaliklarni ko‘rib baholay olish;
- shakllangan obrazda unnig hususiyatlarini va elementlarning o‘zaro
joylashuvi haqida tasavvurini yetarli bo‘lishi.
Quyidagi
malakalarni
egallash
fazoviy
tasavvur
dinamikligini
rivojlantirishga yordam beradi:
- kuzatish, qarash nuqtasini tanlay olish va o‘zgartira olish;
- geometrik figuralar obrazi mazmundagi o‘zgarishlarni qayd eta olish.
Dinamiklik sifati proyeksiya tushunchasini shakllantirish asosida yotadi,
fazoviy tasavvurlarni rivojlanish jarayonida tekis va fazoviy shakllarni birgalikda
o‘rganish imkonini beradi. Bu ko‘rsatkich ko‘proq kuzatish nuqtasini hayolan
o‘zgartirishni talab qiladigan masalalarni hal qilishda namoyon bo‘ladi. Obyektga
turli kuzatish nuqtasidan qaray olish malakasi geometrik vazifalarni hal qilishda:
fazoviy shakllarning qirqimi, kesimini qurish, geometrik qayta tuzish amallarini,
proyeksion vazifalarini bajarish va hokazolarda muhim ahamiyatga ega.
Bu sifatlarning to‘liq egallanishi fazoviy tasavvurlar ustida amallar bajarish,
murakkab fazoviy obyektlarni qiyinchiliksiz osongina tasavvur eta olishni
ta’minlaydi hamda fazoviy tafakkurning to‘liq, barqaror shakllanganini ifodalaydi.
Mavzu bo‘yicha savollar - Andijon davlat universiteti falsafa kafedrasi dinshunoslik

Mavzu bo‘yicha savollar
1. Kibermakon tushunchasining mazmun-mohiyati haqida ma’lumot bering.
2. Din niqobi ostidagi mafkuraviy tahdidlar qanday shakllarda namoyon
bo‘lmoqda?
3. Nima uchun internet olamidagi buzg‘unchilar asosan yoshlarni o‘z
to‘rlariga ilintirmoqda?
4. Diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurashda yoshlarda mafkuraviy
immunitetni shakllantirishda qaysi jihatlarga alohida e’tibor qaratish kerak?
Mustaqil ish topshiriqlari
1. Din niqobidagi mafkuraviy tahdidlarning namoyon bo‘lish shakllari.
2. Yoshlarni internet va ijtimoiy tarmoqlardagi axborot xurujlaridan
asrashning dolzarb muammolari.
Adabiyotlar:
1. Diniy mutaassiblik: mohiyat, maqsadlar va oldini olish yo‘llari /
A.Hasanov, O.Yusupov, K.Shermuhamedov, U.G‘afurov, J.Karimov. – Toshkent:
175
Movarounnahr, 2013. – 160 b. 2. Qo‘shayev U. Axborot iste’moli madaniyati. –
Toshkent: «Extremum-Press» nashriyoti, 2013. – 44 b.
3. Tulepov A. Internetdagi tahdidlardan himoya. Mas’ul muharrir A.Hasanov.
– Toshkent: Movarounnahr, 2016. - 672 b.
4. Shermuhammedov K., Karimov J., Najmiddinov J. Diniy ekstremizm va
terrorizmga qarshi kurashning ma’naviyma’rifiy asoslari. – Toshkent:
«Movarounnahr» nashriyoti, 2016. – 224 b.
176
12-MAVZU. MISSIONERLIK VA PROZELITIZMNING SIYOSIY-
IJTIMOIY XAVFI
Reja:
1. Missionerlik va prozelitizmning mazmun-mohiyati.
2. Missionerlik faoliyatida ijtimoiy tabaqalar bilan ishlash strategiyasi.
3. Diniy sektalar va ular faoliyatining oqibatlari.
4. Missionerlikka qarshi kurashning huquqiy-amaliy asoslari.
Tayanch so‘z va atamalr: Missionerlik, prozelitizm, sekta, diniy sektalar,
diniy tashkilotlar, iyegovo shohidlari, yettinchi kun adventistlari, missiya, Bibliya
jamiyati.
|
Jami
  


  
22 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. 4. Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati: Shavkat Mirziyoyev “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak” Toshkent – “O‘zbekiston”-2017. Qulmuxamedov J.R. va boshqalar “Avtotransport vositalarida yo‘lovchilar tashishni tashkil etish” T. Ilm ziyo, 2016 yil. E. Karimov “Korxona va aholiga transport ekspeditsiya xizmati ko‘rsatish” –Toshkent “Sharq” 2006. J.R.Kulmuxamedov va boshqalar “Xususiy avtotransport vositalarida yo‘lovchilar tashishni tashlid etish” , T., Ilm ziyo, 2016y Internet manbalari https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ] http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12 Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Mavzu: Investitsiya Loyihasi Risklarini Boshqarish

|
Mavzu: Investitsiya Loyihasi Risklarini Boshqarish
|
bet | 1/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 2,51 Mb. | | #235376 |
Bog'liq investitsiya risklar Mavzu: Investitsiya Loyihasi Risklarini Boshqarish DTPI Talabasi Rashidov Azizbek Reja: - Kirish
- Loyiha Risklarini Boshqarishning zarurligi
- Loyiha risklarini boshqarishni tashkil etish
- Risk turlari bo’yicha loyiha samaradorligiga ta’sirini baholash
- Loyiha risklarini pasaytirish chora-tadbirlari.
- Bozor iqtisodiyoti sharoitida investitsion loyihalarni amalga oshirish turli xil risklar bilan bog‘liq, ularni bartaraf etishining samarali va optimal variantlarini ishlab chiqishni hamda risklarni samarali boshqarishni taqozo etadi.
Investitsiya shakllarini guruhlash asosiy maqsad - - Har qanday investitsiya loyihalari turli noaniqliklar, risklar bilan bog‘liq.
- Har bir investitsiya ishtirokchisi risklar, risk turlarining vujudga kelish sabablari, ularning tasnifi hamda risk ehtimollarining oldini olish bo‘yicha tadbirlar haqida aniq ma’lumotlarga ega bo‘lishlari lozim.
Sabablar … - Bugungi kunda respublikamizda investitsion loyihalarni moliyalashtirish, ularni ekspertizadan o‘tkazish, risk darajasini baholash borasida ko‘pgina tajribalar to‘plandi.
- Biroq, resurslar bazasining zaifligi, mamlakatimizda bozor infratuzilmasining hali yaxshi rivojlanmaganligi, huquqiy bazaning mukammal va barqaror emasligi, axborot ta’minoti bazasining sustligi va boshqalar sabab loyiha risklari ortib ketadi.
Risklar tasnifi Asosiy kapitalga o‘zlashtirilgan investitsiyalar (Stat.uz, 2021) Hududlarda qulay investitsion muhitni yaratish mexanizimi
|
| |
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev - bet 56

83
jarayon uni 4- jarayon (1- jarayon emas) bo‘shatganidan keyin olishi
mumkin.
2.29- rasm. Siklli, lekin berkliksiz resurslarni taqsimlash grafiga misol
Shunday qilib, quyidagi mulohazani aytish mumkin. Agar
resurslarni taqsimlash grafi sikllarga ega bo‘lmasa, u holda tizimda
berkliklar mavjud emas. Agar resurslarni taqsimlash grafi sikllarga
ega bo‘lsa, u holda quyidagi ikkita hollar bo‘lishi mumkin:
1. Agar har bir turdagi resurslar faqat bittadan bo‘lsa, u holda
berklik o‘z o‘rniga ega bo‘ladi;
2. Agar resurslar bir necha nusxalarda bo‘lsa, u holda berklik
bo‘lishi mumkin.
Berkliklarga ishlov berish usullari
Nazariy jihatdan quyidagi berkliklarga ishlov berish usullari
bo‘lishi mumkin:
Tizim hech qachon berklik holatiga kirmasligiga amin
bo‘ling;
Tizim berklik holatiga kirishi mumkinligini olish, lekin
berklikdan keyin qayta tiklanish imkoniyatini ko‘zda tutish.
Afsuski, amalda ko‘plab OTlarda (shu jumladan, UNIXda)
berkliklar bilan kurashishning uchinchi “usuli” ham ishlatiladi.
Berkliklar muammosi inkor qilinadi, lekin OT mualliflari hech bir
asoslarsiz tizimda berkliklar mumkin emasligiga da’vo qilishadi.
J
1
J
2
J
3
J
4
Kutish (Waiting) - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

Kutish (Waiting) : Oqim qachon kutish holatiga o‘tadi, (1)
hodisa uchun bloklangan bo‘lsa (masalan, kiritish/chiqarish), (2) u
ixtiyoriy ravishda sinxronizatsiya maqsadalarini kutsa yoki (3)
muhitning quyi tizimi oqimning o‘zini to‘xtatib turishga yo‘naltirsa.
377
O‘tish (Transition) : Oqim ishga tushurilish uchun tayyor
bo‘lsa, lekin resurslar mavjud bo‘lmasa, u kutish holatidan so‘ng
ushbu holatga o‘tadi. Resurslar mavjud bo‘lganda, oqim tayyorlilik
holatiga o‘tadi.
Tugatish (Terminated) : Oqim o‘zini-o‘zi tugatishi mumkin,
boshqa oqim tomonidan, yoki uning ona jarayoni yakunlansa
tugatilishi mumkin. Oqimni bajarish tugallangandan so‘ng, oqim
tizimdan chiqariladi yoki bajaruvchi tomonidan qayta ishga
tushirilishi uchun saqlab qo‘yilishi mumkin.
OT quyi tizimini qo‘llab-quvvatlash Jarayonlar va oqimlarning universal vositalari turli xil OT
muhitlarining aniq jarayonlari va oqim tuzilmalarini qo‘llab-
quvvatlashi kerak. Har bir OT quyi tizimi tegishli operatsion tizimning
jarayonlari va oqimlari imkoniyatlarini taqlid qilish uchun Windows
jarayonlari va oqimlarining imkoniyatlaridan foydalanish uchun
javobgardir. Jarayon/oqimlarni boshqarishning ushbu sohasi juda
murakkab va bu yerda biz faqat umumiy sharhni beramiz.
Jarayonni yaratish dasturdan yangi jarayonni talab qilish bilan
boshlanadi. Ilova jarayonni yaratish uchun so‘rovni tegishli
himoyalangan quyi tizimga yuboradi va so‘rovni bajaruvchi organga
yuboradi. Bajaruvchi jarayon obyektini yaratadi va quyi tizimda ushbu
obyektga deskriptorni qaytaradi. Windows jarayonni yaratganda, u
avtomatik ravishda oqimni yaratmaydi. Win32 holatida har doim
boshlang‘ich oqim bilan yangi jarayon yaratilishi kerak. Shu sababli,
Win32 quyi tizimi uchun Windows jarayon menejeri yangi jarayon
uchun oqimni Windows-dan qaytarib olish uchun yana chaqiriladi.
Tegishli oqim va jarayon haqida ma’lumot dasturga qaytariladi.
POSIX holatida oqimlar qo‘llab-quvvatlanmaydi. Shuning uchun,
POSIX quyi tizimi Windows-dan yangi jarayon uchun oqimni oladi,
va shunda jarayon faollashtirilishi mumkin, faqat jarayonga oid
ma’lumotni dasturga qaytaradi. Bajaruvchi tomonidan yangi jarayon
yaratilganda, yangi jarayon uning yaratilish jarayonidan ko‘plab
o‘ziga xos xususiyatlarni meros qilib oladi. Biroq, Win32 muhitida bu
jarayonni yaratish noto‘g‘ri bajariladi. Ilova mijozi jarayoni Win32
quyi tizimiga jarayonni yaratish so‘rovini yuboradi; keyin quyi tizim
Windows-ning bajaruvchisiga jarayon haqida so‘rov yuboradi.
Kutilayotgan natija shundan iboratki, yangi jarayon server jarayoniga
378
emas, balki mijoz jarayonining xususiyatlariga ega bo‘ladi, Windows
quyi tizimga yangi jarayonning onasini belgilashga imkon beradi.
Keyin yangi jarayon onaning kirish tokenini, kvota chegaralarini,
asosiy ustuvorlikni va standart protsessor bilan bog‘lanishni meros
qilib oladi.
Ustuvorliklar bo‘yicha rejalashtirish

77
2.22- rasm. RR algoritmini qo‘llanishiga misol (q = 20)
Odatda RR algoritmi SJF algoritmga qaraganda yomon aylanish
vaqtiga ega (chunki har bir jarayon vaqt kvantlari boshqa jarayonlarga
beriladigan vaqtda navbatdagi vaqt kvantini kutishi kerak bo‘ladi),
lekin yaxshi javob vaqtiga ega. 2.23- rasmda kontekstni
almashtirishlar sonining vaqt kvantiga bog‘liqligi ko‘rsatilgan: kvant
qancha kichik bo‘lsa, kontekstni almashtirishlar soni shuncha ko‘p
bo‘ladi.
2.23- rasm. Protsessor kvant vaqti va kontekstni almashtirish vaqti
ZIYONET AXBOROT-TA’LIM PORTALI

|
ZIYONET AXBOROT-TA’LIM PORTALI
|
bet | 52/77 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,73 Mb. | | #258613 |
Bog'liq Kitob. 1ZIYONET AXBOROT-TA’LIM PORTALI
ZiyoNet jamoat axborot ta’lim tarmog‘i 2005-yil 28-sentyabrda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning “O‘zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog‘ini tashkil etish to‘g‘risida” gi 2005-yil 28-sentyabrdagi 191 sonli qaroriga muvofiq tashkil topgan.
ZiyoNet tarmog‘ining asosiy maqsadi ta’lim tizimida respublika yoshlari hamda ta’lim oluvchilarni bilim olish jarayonida axborot-kommunikatsiya hizmatlarini ko‘rsatishdan iborat. ZiyoNet axborot ta’lim tarmog‘i yoshlarni, murabbiylarni, shuningdek aholining turli qatlamini kerakli axborot bilan ta’minlash, AT sohasida kerakli ma’lumotlarni berish, muloqat qilish va tajriba almashinishlari uchun zarur imkoniyatlarni yaratib berishni O‘z zimmasiga oladi.
ziyonet.uz subdomenlarida 12 ta ochiq resurslar joylashgan bo‘lib, ular quyidagilar:
1. people.ziyonet.uz – mashhur vatandoshlarimiz haqidagi ma’lumotlar;
2. sites.ziyonet.uz – foydali saytlar bazasi;
3. library.ziyonet.uz – elektron kutubxona;
4. foreign.ziyonet.uz – xorijiy tillarni o‘rganish;
5. ask.ziyonet.uz – savol-javoblar xizmati;
6. institutions.ziyonet.uz – ta’lim muassasalari katalogi;
7. groups.ziyonet.uz – ijtimoiy guruhlar tizimi;
8. blogs.ziyonet.uz – veb-sayt yaratish xizmati;
9. abiturient.ziyonet.uz – Respublika oliy ta’lim muassasalaridagi barcha mutaxassisliklar bo‘yicha ma’lumotlar va testlar;
10. meros.ziyonet.uz – O‘zbekiston madaniy merosi;
11. games.ziyonet.uz – ta’limiy o‘yinlar jamlanmasi;
12. talents.ziyonet.uz – iqtidorli yoshlar bloki;
Tarmoqda ijtimoiylikning quyidagi elementlari joriy etilgan:
• Foydalanuvchi profili
• Do‘stlar bo‘limiga foydalanuvchi qo‘shish
• Xabar almashish
• Foydalanuvchilar reytingi
• Fikr va mulohazalar bildirish
• Qiziqishlar bo‘yicha foydalanuchilarni guruhlarga birlashtirish
ZiyoNET ning boshqa loyihalari
|
| |
Ko‘p oqimlilik - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

|
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev Pdf ko'rish
|
bet | 227/253 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,88 Mb. | | #242375 |
Bog'liq 5OfV58kCMfx51CyXWMAb2yRfaqPrL3Ub5oRCsjhhKo‘p oqimlilik.
Windows jarayonlar o‘rtasidagi parallellashni
qo‘llab-quvvatlaydi, chunki turli xil jarayonlardagi oqimlar bir
vaqtning o‘zida ishlashi mumkin (ular bir vaqtning o‘zida ishlaydi).
Bundan tashqari, bir xil jarayonda bir nechta oqimlarni alohida
protsessorlarga ajratish mumkin va ular bir vaqtning o‘zida bajariladi
(aslida bir vaqtning o‘zida ishlaydi). Ko‘p oqimli jarayon bir nechta
jarayonlarni ishlatmasdan parallellashga erishadi. Xuddi shu jarayon
ichidagi oqimlar umumiy manzillar oralig‘i orqali ma’lumot
almashishlari va jarayonning umumiy resurslaridan foydalanishlari
mumkin. Turli jarayonlardagi oqimlar ushbu jarayonning umumiy
resurslari orqali ma’lumot almashishlari mumkin. Turli jarayonlardagi
oqimlar ikki jarayon o‘rtasida o‘rnatilgan umumiy xotira orqali
ma’lumot almashishi mumkin.
Obyektga yo‘naltirilgan ko‘p oqimli jarayon server dasturini
amalga oshirishning samarali vositasidir. Masalan, bitta server
jarayoni bir nechta mijozlarga bir vaqtning o‘zida xizmat ko‘rsatishi
mumkin.
Oqim holatlari.
Windowsda oltita holatlardan biri bo‘lishi
mumkin.
Tayyorlilik
(Ready)
:
tayyor
oqimni
bajarish
uchun
rejalashtirish mumkin. Yadro menejeri barcha tayyor oqimlarni
kuzatadi va ularni ustuvorlik tartibida rejalashtiradi.
Zaxira (Standby)
: keyingi belgilangan protsessorda ishga
tushirish uchun zaxira oqim tanlangan. Ushbu protsessor mavjud
bo‘lmaguncha oqim bu holatda kutadi. Agar zaxira oqimning
ustuvorligi yetarlicha yuqori bo‘lsa, ushbu protsessorda ishlaydigan
oqim zaxira oqim foydasiga ishlatilishi mumkin. Aks holda, zaxira
oqimi ishlayotgan oqim bloklanmaguncha yoki o‘zining vaqt
oralig‘ida tugamaguncha kutadi.
Bajarilish (Running):
yadro menejeri oqimni almashtirishni
tugatgandan so‘ng, zaxira oqimi bajarilish holatiga o‘tadi va bajarishni
boshlaydi va bajarishni o‘zining vaqt oralig‘i tugamaguncha,
bloklanmaguncha yoki vazifa tugatilmaguncha davom ettiradi.
Dastlabki ikki holatda u tayyorlilik holatiga o‘tadi.
|
| |
Shortest Job First (SJF) algoritmi

74
Shortest Job First (SJF) algoritmi
Shortest Job First (SJF, dastlab eng qisqa vazifani bajarish)
algoritmi protsessorni rejalashtirish algoritmi bo‘lib, bunda protsessor
birinchi navbatda tizimdagi mavjud
jarayonlardan eng qisqasiga
beriladi. Bu holda har bir jarayon bilan uning navbatdagi aktivlik
davri davomiyligi bog‘lanadi. Bu davomiylik eng qisqa jarayonga
birinchi xizmat ko‘rsatilishi uchun ishlatiladi.
Bu algoritmni
qo‘llanishining ikkita sxemalari bo‘lishi mumkin:
1. Jarayonlarni uzmasdan – jarayonga protsessor berilayotgan
vaqtda uning vaqt kvanti tugamasdan jarayon uzilmasligi kerak.
2. Jarayonlarni uzish bilan – agar aktivlik vaqti aktiv jarayonning
qolgan vaqtidan kichik bo‘lgan yangi jarayon kelsa,
aktiv jarayonni
to‘xtatish. Bu sxema Shortest-Remaining-Time-First (SRTF – dastlab
eng qisqa vaqt) nomi bilan ma’lum.
Ko‘rish qiyin emaski, SJF algoritmi u berilgan jarayonlar
to‘plami uchun minimal o‘rtacha kutish vaqtini ta’minlashi
mazmunida optimal bo‘ladi. Jarayonlarni uzmasdan SJF algoritmining
qo‘llanishiga misolni ko‘rib chiqamiz. Jarayonlar to‘plami,
tizimda
ularning paydo bo‘lishi vaqtlari va ularning aktivligi vaqtlari
quyidagicha:
2.4- jadval
Jarayon
Paydo bo‘lish vaqti
Aktivlik vaqti
J1
0.0
7
J2
2.0
4
J3
4.0
1
J4
5.0
4
Jarayonlarni uzmasdan SJF algoritmi bo‘yicha jarayonlarni
rejalashtirish sxemasi 2.20- rasmda keltirilgan.
2.20- rasm. Jarayonlarni uzmasdan SJF algoritmi bo‘yicha
jarayonlarni rejalashtirish sxemasi
75
Bu holda o‘rtacha kutish vaqti = (0 + 6 + 3 + 7)/4 = 4. Endi
o‘sha jarayonlarga uzilishli SJF algoritmini qo‘llaymiz va o‘rtacha
kutish vaqti qanday o‘zgarishini tahlil qilamiz.
Algoritmning
qo‘llanishi natijasi 2.21- rasmda tasvirlangan.
2.21- rasm. Jarayonlar uzilishli SJF algoritmi bo‘yicha jarayonlarni
rejalashtirish sxemasi
Bu holda tizimga qisqaroq jarayon tushishi momentida
jarayonning uzilishi prinsipi bir necha marta qo‘llanadi: 2 momentda
1- jarayon uziladi va qisqaroq 2-
jarayon bajarila boshlanadi, 4
momentda 2- jarayon uziladi va qisqaroq 3- jarayon bajarila
boshlanadi.
Diagrammadan ko‘rinib turibdiki,
jarayonlarning uzilishi
prinsipining qo‘llanishi tufayli protsessordagi jarayonning uzluksiz
bajarilishi davrlari yonma-yon bo‘lishi va boshqa jarayonlarni
bajarilishi davrlarini bilan o‘rin almashishi mumkin.
Bu holda o‘rtacha kutish vaqti = (9 + 1 + 0 +2)/4 = 3, ya’ni
kutilganidek, u jarayonlarni uzilishi prinsipi qo‘llanilmasligiga
qaraganda kichik bo‘ldi.
O‘rgatuvchi internet manbalariga

|
O‘rgatuvchi internet manbalariga
|
bet | 50/77 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 6,73 Mb. | | #258613 |
Bog'liq Kitob. 1O‘rgatuvchi internet manbalariga masofaviy ta’lim, virtual maktablar, laboratoriyalar va veb sinflarni misol sifatida keltirish mumkin.
Maslahat beruvchi internet manbalariga turli telekonferensiyalar, virtual pedagogik kengashlar, virtual uslubiy, birlashmalar muammoviy kengashlar, virtual kafelar va hokazolarni misol keltirish mumkin.
Axborotli internet manbalariga elektron o‘quv qo‘llanmalar, ma’lumotnomalar, elektron kutubxonalar, lug‘atlar, kataloglar, virtual muzeylarni keltirish mumkin.
Baholovchi internet manbalarga teletesting, masofaviy konkurslar, turli viktorinalar, olimpiadalarni misol keltirish mumkin.
Taqdimotli internet manbalariga ta’lim muassasalarining ta’lim yo‘nalishlari haqida atroflicha ma’lumotlar yoritilgan alohida sahifalarni keltirish mumkin.
O‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlar yordamida o‘qituvchilar ta’lim oluvchilarga masofadan turgan holda bilim olishlariga imkon yaratadilar. O‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlar ayniqsa o‘qitish joylariga qatnashi qiyin bo‘lgan ta’lim oluvchilarga qulaydir. Bulardan tashqari ta’lim oluvchilar axborot texnologiyalari bilan ishlash madaniyati, ko‘nikma va malakalariga ega bo‘ladilar O‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlardan dars jarayonida foydalanish juda katta imkoniyatlar yaratadi. O‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlar yordamida o‘qitish, o‘quv jarayonini a’nanaviy tashkil etishning asosiy shakllarini o‘z ichiga oladi. Ma’ruza, seminar va amaliy mashg‘ulotlar, laboratoriya amaliyoti, nazorat tizimi, tinglovchilarning ilmiy tadqiqot va mustaqil ishlari shular jumlasidandir. O‘quv jarayonini tashkil etishning ushbu barcha shakllari amaliyotda tinglovchilarni mustaqil bilish faoliyati turli axborot manbalari bilan osongina birlashtirishni, kurs olib borayotgan o‘qituvchi yoki tyutor bilan tezkor va tizimli aloqa qilish hamda tinglovchilarning guruh bo‘lib ishlarni amalga oshirish imkoniyatini beradi.
O‘quv jarayonida o‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlardan foydalanish o‘qituvchilarga:
- internet tarmog‘i yordamida u yoki bu o‘quv fanlardan to‘plangan tajriba va uslublarni boshqa kasbdoshlari bilan almashish;
- bir vaqtning o‘zida turli toifadagi talabalar uchun har xil o‘qitish uslublarini amalga oshirish orqali o‘quv jarayonini individuallashtirish;
- o‘quv muassasalari uchun yaratilgan saytlardagi nazorat topshiriqlaridan mashq sifatida foydalanish natijasida talabalarda fan bo‘yicha egallangan bilimlarni ko‘nikma va malaka darajasiga yetkazish;
- qo‘lda bajariladigan ishlarni kamaytirish hisobidan talabalarga yakka tartibda ishlash va o‘z qobiliyatlarini namoyon qilish imkoniyatini yaratish;
- talabalarni mustaqil bilim olish jarayonini samarali tashkil etish kabi imkoniyatlarni yaratadi.
|
| |
J
1 - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

82
jarayonlarga berilgan.4- resurs taqsimlanmagan (barcha uchta birliklar
bo‘sh).
Resurslarni taqsimlash grafi bo‘yicha berkliklarni qidirish
Ma’lumki, bunday grafdasikl berklikning borligini bildiradi.
2.28- rasm. Berklikli resurslarni taqsimlash grafiga misol
2.28- rasmda berklikli resurslarni taqsimlash grafiga misol
keltirilgan. 1, 2 va 3- jarayonlar orasidagi siklli kutish vaziyati
mavjud. 1- jarayon, 2- jarayon ega bo‘lgan resursga da’vogarlik qiladi.
2- jarayon, 3- jarayon ega bo‘lgan resursga da’vogarlik qiladi. 3-
jarayon bitta birligi 1- jarayonga, ikkinchi birligi 2- jarayonga berilgan
resursga da’vogarlik qiladi.
Lekin har doim ham resurslarni taqsimlash grafida siklning
bo‘lishi berklikni borligini bildirmaydi.
2.29- rasmda siklli, lekin berkliksiz resurslarni taqsimlash
grafiga misol keltirilgan. Bu holda (2.29- rasm) to‘rtta jarayonlar va
ikkita resurslar turlari mavjud bo‘ladi. Siklda 1- va 3- balandliklar-
jarayonlar qatnashadi. Lekin har bir resursda ikkitadan birliklar borligi
tufayli berklikning oldini olishga erishiladi. 1- resursni kutadigan 1-
jarayon uni bu resursning bitta birligiga ega bo‘lgan va kutish sikliga
kirmaydigan 2- jarayon (1- jarayon emas) tugagandan keyin olishi
mumkin. Shunga o‘xshash, 2- resursga da’vogarlik qiladigan 3-
J
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev - bet 57

|
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. AbdullayevBog'liq 5OfV58kCMfx51CyXWMAb2yRfaqPrL3Ub5oRCsjhh
R
1
R
2
84
Berkliklarning oldini olish
Berkliklarning oldini olish qanday usullarining mumkinligini
tahlil qilamiz. Asosiy g‘oya jarayonlar tomonidan resurslarga
so‘rovlar usullarini cheklash hisoblanadi. Resurslarga ega bo‘lishni
o‘zaro inkor qilish (berklikning birinchi sharti) imkoniyatini cheklash
uchun u barcha resurslar uchun ham talab qilinmasligini ta’kidlash
zarur.
Bo‘linadigan resurslar (masalan, konstantlar, kodlar, fayllari
massivlari) uchun u talab qilinmaydi. Saqlash va kutish imkoniyatini
cheklash (berklikning ikkinchi sharti) uchun qandaydir resursni
so‘raydign jarayon boshqa hech qanday resurslarga ega bo‘lmasligini
talab qilish mumkin.
Muqobil variant barcha jarayonlar ularning haqiqiy bajarilishini
boshlanishigacha barcha zarur resurslarga ega bo‘lishi talabi
hisoblanadi. Afsuski, har ikkala talablarning bajarilishi resurslardan
foydalanishning yetishmasligi va “och qolish”ga (starvation) olib
keladi.
Jarayon resursni har bir kutishida resurslarni qayta taqsimlash
algoritmi ma’qulroq hisoblanadi. Agar jarayon qandaydir A resursga
ega bo‘lsa va unga darhol ajratilishi mumkin bo‘lmagan boshqa B
resursni so‘rasa, u holda jarayon kutishi kerak. Bunda jarayon
egallagan A resurs darhol bo‘shatilishi kerak. A resurs jarayon
kutayotgan resurslar ro‘yxatiga kirtiladi.
Jarayon faqat agar unga bir vaqtda u ega bo‘lgan barcha eski
resurslar va u kutayotgan yangi resurslar ajratilishi mumkin bo‘lsa,
qayta tiklanishi mumkin.
Siklli kutish vaziyatining oldini olish uchun eng oddiy yechim
barcha resurslar turlari raqamlari bo‘yicha tartiblashtirishni kiritish va
jarayon resurslarni faqat ularning raqamlarini ortib borishi tartibida
so‘rashi talabini kiritish hisoblanadi.
Amalda bunday yechimni qo‘llanishi va qulay bo‘lishi ehtimoli
kam, chunki iste’mol qilinadigan va talab qilinadigan resurslar
turlarining o‘ziga xosligi barcha bo‘lishi mumkin raqamlashlarga hech
qanday bog‘liq emas va istalgan raqamli resursga ehtiyoj zarurati
bo‘yicha vujudga kelishi mumkin.
|
| |
Fizik va mantiqiy xotira - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

93
saqlanadigan
ma’lumotlar
ustida
bajarilishi
ruhsat
berilgan
operatsiyalar, masalan, murojaat xuquqi va operatsiyalar turi kabi
atributlar qiymatini berib, nazorat qilish mumkin bo‘lib qoldi. Jarayon
segmentlarining kompyuter xotirasida joylashishi 3.4- rasmda
ko‘rsatilgan.
3.4- rasm. Jarayon segmentlarining kompyuter xotirasida joylashishi
Bazi, jarayonni manzil manzilini tasvirlaydigan segmentlar 3.4-
rasmda ko‘rsatilgan.
Aksariyat zamonaviy operatsion tizimlar xotirani segmentli
boshqaruv xususiyatiga ega. OT larning bazi arxitekturalarida
(masalan, Intel) segmentlash qurilmalar tomonidan qo‘llanadi. Jarayon
murojaat qiladigan manzillar, operativ xotirada mavjud bo‘lgan real
manzillardan shu tarzda farq qiladi. Har bir aniq holatda dastur
foydalanadigan manzil, har xil usullar yordamida tasvirlanishi
mumkin. Masalan, manzil, berilgan matnda odatda belgili bo‘ladi.
Kompilyator bu belgili manzil va o‘zgaradigan manzillarni bog‘laydi
(masalan, n bayt modul boshidan). Dastur generatsiyalagan bunday
manzil odatda mantiqiy manzil (virtual xotirali tizimlarda u ko‘pincha
virtual xotira) deb nomlanadi. Barcha mantiqiy manzillar to‘plami
mantiqiy (virtual) manzillar maydoni deb ataladi.
Eng yuqori ustuvorlik - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

80
2. Saqlash va kutish: bitta resursni saqlayotgan jarayon boshqa
jarayonlar ega bo‘lgan boshqa resurslarni olishni kutadi;
3. Uzilishlarning bo‘lmasligi: jarayon o‘zining ishlashini
tugatganidan keyingina resursni bo‘shatishi mumkin.
4. Siklli kutish: J
0
jarayon J
1
jarayon ega bo‘lgan resursni
kutadigan, J
1
jarayon J
2
jarayon ega bo‘lgan resursni kutadigan...... J
n
jarayon J
1
jarayon ega bo‘lgan resursni kutadigan {J
0
, J
1
, … J
n
}
to‘plam mavjud.
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB)

|
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB)
|
bet | 62/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaXalqaro tiklanish va taraqqiyot banki (XTTB) — Umumjahon banki guruhining asosiy tashkiloti bo’lib, o’rta va kam daromadli, to’lov qobiliyatiga ega mamlakatlar hukumatlariga qarz beradi. XTTB 1944 yilda tashkil etilgan va hozirda a’zo mamlakatlar soni 186tani tashkil etadi.
XTTBning maqsadi — a’zo-mamlakatlar iqtisodiyotini qayta tiklashga va rivojlanishiga kapital qo’yilmalar berish, investitsiyalarni jalb etishni rag’batlantirish orqali qo’llab-quvvatlash, to’lov balansi muvozanatini ta’minlashga qaratilgan qarz berishdan iborat.
2009 yilning oxirida bank tomonidan berilgan jami kreditlar hajmi 479 mlrd. dollarga etdi. Bank 2009 yilda 42ta mamlakatga 1226ta yangi loyihalar bo’yicha jami 32,9 mlrd. dollar miqdorida kredit ajratdi.
XTTB, odatda, 5 yillik imtiyozli davr bilan 20 yilgacha muddatda uzoq muddatli kreditlarni beradi. Bankning resursi ikki manbadan shakllanadi. Shu jumladan, asosiy qismi moliya bozorlarida turli xil qarz majburiyatlarini joylashtirishdan shakllanadi. XTTB a’zo mamlakatlarga hukumat kafolati asosida qarz beradi. Qarzni odatda 10-15 yil muddatga 5 yil imtiyozli davr bilan ajratiladi. XTTBning foiz stavkasi har 6 oyda o’zgaradi va o’rtacha 7% atrofida belgilanadi. XTTB ustaviga muvofiq aholi jon boshiga 5055 dollargacha YaIM to’g’ri keladigan mamlakatlargina bankdan qarz olish huquqiga ega. Yirik taraqqiy etgan mamlakatlar, xususan, bankning 5 ta eng yirik aktsionerlari qarz olishi mumkin emas.
Jahon banki qariyb 70 yillik faoliyati mobaynida 140 ta mamlakatda qiymati 300 mlrd. dollarga teng 6 mingdan ortiq loyihalarni moliyalashtirishda ishtirok etgan. 1992-2009 yillar mobaynida Umumjahon banki guruhi tomonidan O’zbekistonda qiymati 800 mln. dollarga teng 15 ta loyiha amalga oshirildi (6.4-jadval). Ushbu bank tomonidan ajratilayotgan kreditlar iqtisodiyotda tarkibiy o’zgarishlarni amalga oshirish, jumladan, xususiylashtirish, moliya sektorini rivojlantirish, qishloq xo’jaligini modernizatsiyalash, ijtimoiy infratuzilmani yaxshilashga yo’naltirildi.
|
| |
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi

|
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi
|
bet | 57/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaKichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi
|
|
Kredit hisobidan xarid qilinadigan asbob-uskunalarning kelib chiqish mamlakati
|
Kredit hisobiga sotib olinayotgan tovarlarning 100 frizi Janubiy Koreyada ishlab chiqarilgan bo’lishi lozim;
|
Boshqa shartlar (ushbu jadvalda ko’zda tutilmagan boshqa muhim shartlar ko’rsatiladi)
|
Kredit sotib olinayotgan tovarlarning import shartnomasida ko’rsatilgan qiymatining 85%gacha bo’lgan miqdorida ajratiladi;
|
Xalqaro tiklanish va taraqqiyot banki kredit liniyasi
Kredit liniya mablag’larini moliyalashtiruvchi banklar
|
Ipoteka bank, Ipak yuli bank, Sanoat qurilishbank, Qishloqqurilishbank, Xalq banki, Turonbank, Hamkorbank
|
Kredit liniyasi mablag’larining yo’naltirish maqsadi
|
Meva-sabzavotchilik va uzumchilik mahsulotlari etishtirish;
Bog’lar, intensiv bog’lar va tokzorlar tashkil etish, modernizatsiya qilish;
Meva va sabzavotlarni qayta ishlash uchun dastgoh-uskunalar hamda qishloq xo’jaligi texnikasi sotib olish;
Qishloq xo’jaligi maxsulotlarini saqlash uchun omborxonalar va muzlatgichlar qurish, rekonstruktsiya va modernizatsiya qilish;
Issiqxonalar faoliyatini rivojlantirish va tashkil etish;
Meva va sabzavotlarni saqlash, qadoqlash hamda qishloq xo’jaligi xizmatlarini ko’rsatish sohalarini investitsiyalash.
|
|
|
| |
Koreya eksport-import banki kredit liniyasi

Kredit liniya mablag’larini moliyalashtiruvchi banklar
|
Milliy bank, Ipoteka bank, Sanoatqurilishbank
|
Kredit liniyasi mablag’larining yo’naltirish maqsadi
|
Iqtisodiyotning barcha sohalariga
|
Har bir loyiha bo’yicha ajratiladigan kreditning minimal va maksimal summasi
|
Kreditning minimal summasi - 100,0 ming AQSh dollari;
Kreditning maksimal summasi - 1,0 mln. AQSh dollar. (Ushbu summadan katta bo’lgan kreditlar individual tartibda Koreya Eksimbanki banki tomonidan ko’rib chiqiladi)
|
Mazkur kredit liniya hisobidan ajratiladigan kreditning maksimal muddati
|
Kredit muddati - loyiha o’z-o’zini qoplash xisob kitoblaridan kelib chiqib, 7 yilgacha muddatga ajratiladi;
|
Ajratiladigan kredit uchun mijoz tomonidan to’lanadigan yillik foiz to’lovlari
|
Kredit foizi suzuvchi bo’lib quyidagicha aniqlanadi: CIRR yoki 6 oylik LIBOR + Eksimbank marjasi + bank marjasi (o’rtacha yillik 7-9%);
|
Loyiha bo’yicha beriladigan imtiyozli davr
|
Loyiha bo’yicha beriladigan imtiyozli davr – 2 yilgacha;
|
|
Windows 7 da oqim - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

372
9.8- rasm. Windows jarayoni va uning resurslari
Har bir jarayonga protseduraning asosiy tokeni deb nomlangan,
xavfsizlik kirish tokenlari tayinlanadi. Foydalanuvchi birinchi marta
tizimga kirganda, Windows foydalanuvchi uchun xavfsizlik
identifikatorini o‘z ichiga olgan aniq bo‘lmagan tokenni yaratadi.
Foydalanuvchi birinchi marta tizimga kirganda, Windows
foydalanuvchi uchun xavfsizlik identifikatorini o‘z ichiga olgan kirish
tokenini yaratadi.
Ushbu foydalanuvchi nomidan yaratilgan yoki bajariladigan har
bir jarayon ushbu kirish tokenining nusxasiga ega. Windows
foydalanuvchini himoyalangan obyektlarga kirish yoki tizimda va
himoyalangan
obyektlarda
cheklangan
funksiyalarni
bajarish
imkoniyatini tekshirish uchun tokendan foydalanadi.
-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi

|
-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi
|
bet | 53/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla6.1-jadval
Xalqaro moliya-kredit institutlari tomonidan amalga oshirilgan loyihalarning samaradorligi
Xalqaro moliya-kredit institutlari
|
Muvaffaqiyatsiz loyihalar
|
Qisman muvaffaqiyatli loyihalar
|
Muvaffaqiyatli loyihalar
|
ETTB
|
10
|
35
|
55
|
OTB
|
8
|
28
|
64
|
ATB
|
25
|
2
|
73
|
6.1-jadval ma’lumotlarining ko’rsatishicha, xalqaro moliya-kredit institutlarining muvaffaqiyatli loyihalarining soni umumiy loyihalarning yarmidan ko’prog’ini tashkil etadi. Nisbatan samaradorligi yuqori ko’rsatkich OTBga tegishlidir. Shunga qaramasdan, ATBning mustaqil “Nazorat va baholash xizmati” muassasasi mutaxassislarining fikricha, amalga oshirilgan loyihalar samaradorligi oshirib ko’rsatilgan. Masalan, OTB hisob-kitoblariga ko’ra Argentinada loyihalar samaradorligi 82% ni tashkil etgan bo’lsa, “Nazorat va baholash xizmati” hisob-kitoblariga ko’ra esa, ushbu ko’rsatkich 46% deb baholangan.
|
| |
Xolding tipidagi kompaniyalar - 1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi

|
1-mavzu: Xorijiy investitsiyalarning mazmun-mohiyati va tasniflanishi
|
bet | 82/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla2. Xolding tipidagi kompaniyalar:
operativ-xolding kompaniyalar;
investitsiya kompaniyalari;
kemaga egalik qiluvchi kompaniyalar;
ko’chmas mulkka egalik qiluvchi kompaniyalar;
sanoat mulki ob’ektlariga egalik qiluvchi kompaniyalar.
3. Moliyaviy ixtisoslashgan kompaniyalar:
offshor banklar;
moliyaviy vositachilik kompaniyalari;
sug’urta sektori korxonasi;
umumiy sug’urta kompaniyasi;
qayta sug’urtalovchi kompaniyalar.
Offshor kompaniyalar ishtirokidagi operatsiyalar tizimi o’zgarmaydi. Ulardan asosiylari eksport va import operatsiyalari hisoblanadi.
Offshor kompaniyalar quyidagi xususiyatlarga ega:
offshor kompaniya ro’yxatdan o’tgan hududga nisbatan norezident bo’lishi kerak. Offshor kompaniyaning hamma turdagi tijorat operatsiyalari u ro’yxatdan o’tgan mamlakat tashqarisida amalga oshirilishi lozim;
offshor kompaniya soliqlardan qisman yoki butunlay ozod qilinadi va byudjetga yillik yig’imlarnigina to’laydi;
kompaniyani ro’yxatga olish va boshqarish tizimi ancha soddalashtirilgan. Uni boshqarish kotiblik kompaniyasi orqali amalga oshiriladi;
valyuta nazorati, moliyaviy hisobotga bo’lgan talablar deyarli yo’q. Auditorlik tekshiruvlarini o’tkazish talab etilmaydi;
offshor firmaga egalik qilish anonim ravishda, maxfiylik kafolati asosida amalga oshirilishi mumkin.
Tadbirkor offshor kompaniyaga asos solib, o’z mahalliy firmasi soliqlari miqdorini qonuniy asosda sezilarli darajada kamaytiradi. Mahalliy firmaning offshor kompaniya bilan birgalikda faoliyat yuritishi natijasida daromad solig’i to’lanmaydi va ijtimoiy to’lovlar sezilarli darajada kamaytiriladi.
Offshor kompaniyalar turli xil maqsadlarda tashkil etilishi mumkin:
Hisob raqam ochish uchun vosita. Agar tadbirkor xorijda valyuta bank hisob raqamini ochmoqchi bo’lsa, u offshor kompaniyani ro’yxatdan o’tkazib, chet el bankida kompaniya nomiga hisob raqam ochishi, bunday hisob raqamni chet ellik hamkorlar bilan nakd pulsiz hisob-kitoblarni amalga oshirishda foydalanishi mumkin;
Eksport-import operatsiyalaridan tushgan foydani joylashtirish. Bitimdan tushgan foydaning asosiy qismi soliqqa tortish darajasi yuqori bo’lgan joyda emas, balki offshor hududda joylashtiriladi. Buning uchun operatsiyalar zanjirida birgina vositachi, ya’ni offshor kompaniya bo’lishi kifoya.
Barter. Bo’sh pul mablag’lariga ega bo’lmagan, ammo bozorda talab etilayotgan tovarga ega bo’lgan ikkita firma o’rtasidagi barter operatsiyalarini amalga oshirishda offshor kompaniyaning vositachi rolini bajarishi juda qulay. Bu holda offshor kompaniya barter bitimidan daromad oladi.
|
| |
Kredit liniya mablag’larini moliyalashtiruvchi banklar

Kredit liniya mablag’larini moliyalashtiruvchi banklar
|
Ipak yuli bank, Hamkorbank
|
Kredit liniyasi mablag’larining yo’naltirish maqsadi
|
Xorijdan asbob-uskunalar sotib olishga yo’naltirilgan investitsion loyihalar
|
Har bir loyiha bo’yicha ajratiladigan kreditning minimal va maksimal summasi
|
Maksimal miqdori 1 mln. AQSh dollarigacha
|
Mazkur kredit liniya hisobidan ajratiladigan kreditning maksimal muddati
|
5 yil
|
Ajratiladigan kredit uchun mijoz tomonidan to’lanadigan yillik foiz to’lovlari
|
100 ming AQSh dollarigacha - 16%
100 ming-300 ming AQSh Dollarigacha - 15%
Aylanma kapital uchun – 18%
|
Loyiha bo’yicha beriladigan imtiyozli davr
|
1 yilgacha
|
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik sub’ektlarining loyihani moliyalashtirishdagi ulushi
|
25%
|
Kredit hisobidan xarid qilinadigan asbob-uskunalarning kelib chiqish mamlakati
|
Cheklanishlar mavjud emas
|
Boshqa shartlar (ushbu jadvalda ko’zda tutilmagan boshqa muhim shartlar ko’rsatiladi)
|
|
O’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi

|
O’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi
|
bet | 50/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasniflaO’zbekiston Respublikasi 1993 yil noyabr oyida IKXAga a’zo bo’ldi.
Investitsion da’volarni tartibga solish bo’yicha xalqaro markaz (IDTSXM). IDTSXM 1965 yilda qabul qilingan Investitsion da’volarni tartibga solish xalqaro Konventsiyasi asosida 1966 yilda tashkil topgan bo’lib, u mustaqil xalqaro tashkilotdir. 1996 yilda unga 134ta mamlakat a’zo bo’lib, yana 11ta mamlakat a’zolikka da’vogar edi. IDTSXM xorijiy investitsiyalarni qabul qiluvchi a’zo-mamlakatlar hukumatlari va davlat organlari bilan xorijiy (xususiy va korporativ) investorlar o’rtasida vujudga keluvchi kelishmovchiliklarni tartibga solish, kelishtirish, arbitraj sudlarida ishni ko’rish mexanizmlarini yaratish orqali xalqaro investitsiya faoliyatiga ko’maklashadi. IDTSXM hukumat va xorijiy investorlar o’rtasidagi ishonch va hamjihatlikni mustahkamlash orqali investitsiya oqimini ko’paytirishga sababchi bo’ladi. IDTSXM doirasida vujudga kelgan arbitraj qoidalari xalqaro investitsion kelishuvlar, inve-stitsiyalar to’g’risidagi qonunlar, ikki va ko’p tomonlama investitsion shartnomalarning standart elementiga aylangan. IDTSXM tadqiqot ishlarini olib boradi, maslahatlar beradi, arbitraj va investitsion huquq masalalari bo’yicha materiallar nashr etadi.
Xorijiy investorlarga maslahat berish agentligi — Umumjahon bankining bo’linmasi bo’lib, bankka a’zo-mamlakatlar hukumatlarini xorijiy investitsiyalar masalalari bo’yicha konfidentsial maslahatlar bilan ta’minlash maqsadida tashkil etilgan tashkilotdir.
Asosiy tushunchalar
Milliy rejim – xo’jalik yuritish faoliyatining minimal sharoitlari bo’lib, xorijiy investorlar uchun yomonlashib ketmasligi kerak.
Xalqaro investitsion shartnoma – ikki va ko’p tomonlama milliy davlatlarning investitsiya siyosatlarini muvofiqlashtirish va xalqaro investitsiyalar sohasida tartibga solishning umumiy qoidalarini ishlab chiqishga qaratilgan shartnomadir.
Ikki tomonlama investitsion shartnoma — ikki mamlakat hukumatlari o’rtasida investitsiyalarni amalga oshirish maqsadida tuziladigan maxsus shartnomadir.
|
| |
Ko‘p darajali navbat - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

78
navbatdan jarayonlarni tanlash algoritmi zarur bo‘ladi.
Navbatlar
orasidagi rejalashtirish quyidagi turlarga bo‘linadi:
Qayd etilgan ustuvorlikli – asosiy navbatdan,
keyin fon
navbatdan barcha jarayonlarga xizmat ko‘rsatish. Bunda “och qolish”
ehtimolligi mavjud.
Vaqt oralig‘ini ajratish – har bir navbat qandaydir protsessor
vaqt oralig‘ini oladi, u jarayonlar orasida taqsimlanishi mumkin,
masalan, 80% asosiy navbatdagi RRga va 20%
fon navbatdagi
FCFSga taqsimlanishi mumkin.
2.24- rasmda jarayonlarni rejalashtirish uchun ko‘p darajali
navbat tuzilmasiga real misol keltirilgan.
2.24- rasm. Ko‘p darajali navbatni rejalashtirishga misol
Eng yuqori ustuvorlikka
tizim jarayonlari ega, keyin interaktiv
jarayonlar, undan past ustuvorlikka
esa matn tahrirlagichlari
chaqiriladigan interaktiv jarayonlarga ega (ular foydalanuvchilarning
sekin ishlashi tufayli sezilarli katta vaqtni egallaydi), keyin paketli va
nihoyat talabalar jarayonlari keladi.
Real
vaziyat shunday, lekin muallif talabalar jarayonlarini
“kamsitilishini” to‘g‘ri hisoblamaydi.
Aynan ularga tizim
jarayonlaridan keyingi ustuvorlikni, masalan, diplom ishlarini himoya
qilishdan oldingi davrda berish kerak bo‘ladi.
Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi

|
Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi
|
bet | 80/108 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #113285 |
Bog'liq 1 mavzu Xorijiy investitsiyalarning mazmun mohiyati va tasnifla7.4. Offshor zonalarning geografik tarkibi va guruhlanishi
“Offshor” atamasi ilk bor 1950 yillarning oxirlarida AQShda qo’llanila boshlangan. “Offshor” (“off shore”) inglizcha so’z bo’lib, qirg’oqdan tashqarida, degan ma’noni anglatadi. Offshor zona esa muayyan davlatning iqtisodiy jihatdan erkin hududidir. Bu hududda yuridik maqomga ega shaxslarga nisbatan soliq imtiyozlari yaratiladi, buxgalteriya hisoboti va audit bo’yicha talablar kamaytiriladi, bojxona to’lovlari va savdo cheklovlari qisman yoki butunlay olib tashlanadi.
U yoki bu hududni offshor zonaga aylantirish uchun unda soliq qonunchiligi bo’yicha erkinliklar va norezident kompaniyalarni ro’yxatga olishda imtiyozli shart-sharoitlar yaratilishi, siyosiy va iqtisodiy barqarorlik ta’minlanishi, xalqaro telekommunikatsiya va transport tarmoqlari rivojlangan bo’lishi, hududda siyosiy tanglik va davlat to’ntarilishi xavfi, ehtimoli bo’lmasligi lozim (6.4.1-rasm).
Hozirgi kunda mavjud offshor zonalarni quyidagi uch guruhga bo’lish mumkin:
klassik offshor zonalar. Bu hududlarda korxonalar soliqlar va moliyaviy hisobotlardan ozod etilgan bo’ladi. (Seyshel orollari, Beliz, Dominika, Panama kabi hududlar);
soliq yuki past bo’lgan offshor zonalar;
korxonalarni ro’yxatdan o’tkazish, biznesni yuritish va soliq to’lovi bo’yicha ayrim imtiyozlarga ega offshor zonalar.
Britaniyaning Virgin orollari, Seyshel oroli, Beliz, Dominika, Nevis, Gibraltar, Panama, Bagama orollari, Gonkong, Kipr, Buyuk Britaniya, AQSh va boshqalar dunyoga tanilgan offshor hududlar hisoblanishadi.
Offshor zonalarning geografik tarkibini o’rganish ularni quyidagi guruhlarga ajratish imkonini beradi:
1. Yuqori iqtisodiy rivojlanish darajasiga ega bo’lmagan, ammo siyosiy jihatdan barqaror bo’lgan orollar, kichik davlatlar (Bagam orollari, Britaniyaning Virgin orollari, Vanuatu, Seyshel orollari). Odatda, bu davlatlar offshor kompaniyalarning hisobot berishlari bo’yicha hech qanday talab qo’ymaydilar. Ularning yagona talabi mamlakat byudjetiga to’lanadigan yillik yig’imlarni to’lash hisoblanadi.
Offshor kompaniyalardan tashqari, mamlakat rezidentlariga tegishli bo’lmagan ushbu hududda xo’jalik faoliyatini yurituvchi oddiy offshor kompaniyalar ham mavjud bo’lgan davlatlar.
|
| |
-§ Asbestga qӯyiladigan talablar

342
qarab quyidagicha o‘zgaradi: 4,699, 1.168, 0,417, 0,147 va 0,071 mm. To‘rlar va
aralashtirgich orasida ajratuvchi (3) to‘sqichlar bor, ular elakning tag qismigacha
etmaydi va asosan massani uyurmalanishidan saqlaydi (rasm 46).
Aniqlashni sarf bo‘ladigan suvning miqdorini topishdan boshlanadi. Hajmi 11
l/min, suv - I to‘rdan 4 chi to‘rga quyilib o‘tadi.Eng yuqorigi
elakka asbest atalasi
quyiladi tarkibida 10 g asbest va 1000 ml. suvga to‘g‘ri keladi. Asbestni yuvish
jarayoni 20 min. davom etadi. Bunda elakdagi to‘r teshikchalaridan o‘lchami
katta
bo‘lgan tolalar tutib qolinadi. Crang va o‘lchami kichik tolachalar oxirgi elakdan
so‘ng maxsus yig‘uvchi moslamaga kelib tushadi.
Portlandsement xom ashyo shixtalarini kuydirish

205
allofan (550 °C), kaolinit, galluazit, gidroslyuda (600–800 °C), montmorillonit (800–
900 °C), slyudalar (900–1150 °C).
Kalsit, dolomit, ankerit (CaCO
3
· FeSO
3
) karbonatlarining parchalanish kinetikasi
shuningdek ularning kelib chiqishi, kristallanish darajasi va aralashmalarning
mavjudligiga bog‘liqdir. Ushbu omillarning barchasi CaO hosil bo‘lishining harorat
chegaralariga va yuqori haroratlarda uning reaksion qobiliyatlariga ta’sir ko‘rsatadi.
Karbonatlar dissotsiatsiyalanishining haroratga oid chegaralari va eng faol
holatdagi CaO hosil bo‘lishi kalsit (argonit) → dolomit → ankerit qatorida pasayadi,
kristallik darajasi bo‘yicha esa dag‘al- va yirik kristall- 0,5+1,0 mm holatidan 0,01
mm o‘lchamli polimorf ko‘rinishlarga o‘tadi. Ca(OH )
2
degidratatsiyalanishidan
olingan CaO yuqori reaksion qobiliyatga ega bo‘ladi, eng kam reaksion qobiliyatga
ega bo‘lgani – avvaldan kuydirilgankalsiy oksididir. Kalsiy karbonatining
dissotsiatsiyalanish harorati disperslik strukturasiga va jinsdagi mavjud aralashmalar
turi va miqdoriga bog‘liq ravishda 550–900 °C chegarasida yotadi. Kalsiy
karbonatining parchalanish reaksiyasi katta miqdorda issiqlik yutilishi bilan kechadi.