nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Axborotni kriptografik himoyalashning dasturiy vositalari -

o‘matilgan boshqa kriptoprovayderlar
bilan ham ishlash madad-
lanadi.
KriptoARM -
kriptografik vositalar bilan ishlashning qulayligi-
ni ta’minlovchi universal dasturiy ta’minot. KriptoARM axborotni
ishonchli himoyalashga va Internet tarmog‘i bo‘yicha uzatiladigan
va turli xil eltuvchilardagi (disketlardagi,
flesh kartalardagi, token-
lardagi) elektron ma’lumotlarning muallifligini kafolatlashga mo‘l-
jallangan.
HIMFAYL -
fayllami himoyalangan saqlash tizimi shaxsiy
kompyuterda yoki axborotni tashqi disk
eltuvchilarida saqlanuvchi
papkalar va fayllaming maxfiyligini (konfidensialligini), yaxlitligini
ta’minlash va ulami ruxsatsiz foydalanishdan himoyalash uchun
mo‘ljallangan.
E-XAT -
himoyalangan elektron pochta tizimi foydalanuv-
chilari orasida elektron xabarlami himoyalangan almashishini tash
kil etishga mo‘ljallangan. Ushbu tizim axborotni kriptografik hi
moyalash vositalaridan va axborotni kriptografik himoyalash sohasi-
dagi davlat standarti asosidagi elektron raqamli imzo (milliy krip-
toprovayder) vositalaridan foydalanadi.
E-XAT tizimi uyda ishlash
uchun uchta tilni madadlaydi: o‘zbek (lotin va kirillitsa), ms (kiril-
litsa) va ingliz (lotin).
Tabiiy to ‘siqlarga - S. K. Ganiyev

mo‘ljallangan. Shkaflaming ishonchliligi faqat metalning pishiqli-
giga va qulflaming maxfiyligiga bog‘liq.
Muhim hujjatlarni, narsalami, katta pul mablag‘ini saqlash
uchun
seyflar
ishlatiladi. Seyflarga devorlari orasidagi bo‘shliqqa
turli materiallar, masalan, beton birikmalari bilan to‘ldirilgan ikki
qavatli metall shkaflar taalluqli.
Niyati buzuqlaming g‘ovlami va mexanik to‘siqlami yengish-
ga urinishlarini hamda yong‘inni aniqlash uchun turli fizik prinsip-
larda qurilgan
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1Konusli separatorlarning ishiga ta’sir eyuvchi omillar
2. Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi
3.Konusli separatorlarning afzalligi va kamchiliklari
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Konusli separatorlarning texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish haqida umumiy ma’lumot haqida tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
Internet saytlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti Pdf ko'rish
|
bet | 180/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakolInternet saytlari
1. www.samqxi.uz
– Samarqand qishloq xo’jalik instituti veb-sahifasi
2.
www.lex.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
3.
www.uzreport.com
– Axborot agentligi.
4.
www.agro.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo’jaligi vazirligi.
MA’RUZADA TA’LIM TEXNOLOGIYASI
O’quv soati:
4 soat
Talabalar soni:
60-80 ta
O’quv mashg’ulotining
shakli
-
ma’ruza
Mavzu-
Qishloq xo’jaligi mahsulotlari(ish, xizmatlar)
tannarxi va uni pasaytirish imkoniyatlari
– ko’rgazmali
ma’ruza
Mavzu rejasi
12.1.Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va mahsulot
tannarxi. Tannarxining turlari
12.2.Mahsulotlar ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining
tashkil topishi va guruhlanishi
12.3.Mahsulot tannarxini hisoblashning uslubiy asoslari va
xususiyatlari
12.4.Mahsulot tannarxini pasaytirish imkoniyatlari
Ma’ruza mashg’ulotining maqsadi:
Ta’limiy: Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va mahsulot tannarxi, tannarxining turlari,
mahsulotlar ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tashkil topishi va guruhlanishi haqida
ma’lumotlarga, bilimlarga hamda ko’nikmalarga ega bo’ladi.
Tarbiyaviy: Talabalarda Mahsulotlar ishlab chiqarish va sotish xarajatlarining tashkil topishi va
guruhlanishi, mahsulot tannarxini hisoblashning uslubiy asoslari va xususiyatlari haqida
tasavvurlar shakllanadi.
Rivojlantiruvchi: Talabalar mahsulot tannarxini hisoblashning uslubiy asoslari va xususiyatlari
va mahsulot tannarxini pasaytirish imkoniyatlariga oid tafakkur va dunyoqarashini rivojlantiradi.
Pedagogik vazifalar:
•
Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi
va mahsulot tannarxi. Tannarxining
turlari haqida tushunchalar berish;
•
Mahsulot tannarxini hisoblashning
uslubiy asoslari va xususiyatlari bilan
tanishtirish;
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
12.1.Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi va
mahsulot tannarxi. Tannarxining turlari
|
| |
Tarmoqni himoyalashning dasturiy vositalari

UserGateProxy&Firewall -
foydalanuvchilaming Intemetdan
foydalanishlarini, trafikni qayd etishni va filtrlashni, resurslami
tashqi hujumlardan himoyalashni tashkil etishga mo‘ljallangan.
CISCO IDS/IPS -
hujumlami qaytarish bo‘yicha yechim. Unda
an’anaviy mexanizmlar bilan bir qatorda tarmoq trafigidagi nonor-
malliklami va tarmoq ilovalarining normal harakatidan chetla-
nishlarini kuzatuvchi noyob algoritmlar ishlatiladi.
DallasLock 8.0 - К -
axborotni himoyalash markazi “Konfi-
dent” tomonidan ishlab chiqilgan avtomatlashtirilgan ishchi stan-
siyalami va serverlami ruxsatsiz foydalanishdan himoyalash tizimi.
Secret N et 6.5 ( K - varianti)
- axborotni ruxsatsiz foydadanish-
dan himoyalash tizimi.
PA K "Sobol”
- mxsatsiz foydalanishdan himoyalashni ta’min-
lovchi ishonchli yuklashning dasturiy-apparat moduli. Lokal tarmoq
tarkibidagi alohida kompyutemi hamda ishchi stansiya/serverlami
himoyalashni ta’minlashi mumkin.
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 142/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu № 47 Gravitatsion mashinalarning ish unumdorligi
Maqsad: O’quvchilarga Gravitatsion mashinalarning ish unumdorligi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Gravitatsion mashinalarning turlari
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Gravitatsion mashinalarning turlari
|
2
|
Cho’ktirish mashinalarining ishlab chiqarish unumdorligi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Cho’ktirish mashinalarining ishlab chiqarish unumdorligi
|
3
|
Konsentratsion stollarning ishlab chiqarish unumdorligi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konsentratsion stollarning ishlab chiqarish unumdorligi
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
subyekt ekanligini tasdiqlovchi 
autentifikatsiyalovchi axborotni

subyekt
ekanligini tasdiqlovchi
autentifikatsiyalovchi axborotni
taqdim etadi. Foydalanuvchi subyektning avtorizatsiyasi muvaffaqi-
yatli identifikatsiyalash va autentifikatsiyalash muolajalaridan so‘ng
amalga oshirilada. Subyektni avtorizatsiyalashda operatsion tizim
subyektning tizimda ishlashini boshlanishiga
zarur harakatlami
bajaradi. Subyektni avtorizatsiyalash muolajasi operatsion tizimni
himoyalash qismtizimiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri taalluqli emas. Avtori-
zatsiya jarayonida identifikatsiyalangan va autentifikatsiyalangan
foydalanuvchi subyektning tizimda ishlashini
tashkil etish bilan
bog‘liq texnik masalalar yechiladi.
Foydalanishni cheklash.
Har bir foydalanuvchi xavfsizlikning
joriy siyosatiga binoan ruxsat etilgan operatsion tizim obyektlaridan
foydalanishi mumkin. Operatsion tizim obyektlaridan foydalanishni
cheklash jarayonining asosiy tushunchalari
- foydalanish obyekti,
obyektdan foydalanish usuli va foydalanuvchi subyekt.
Foydalanish
obyekti deganda, uskuna resurslari (protsessor, xotira segmentlari,
printer, disklar va h.) hamda dasturiy resurslar (fayllar,
dasturlar va
h.) tushuniladi. Obyektdan foydalanish usuli deganda, obyekt uchun
belgilangan amal tushuniladi. Masalan, protsessor faqat komanda-
lami
bajaradi, xotira segmentlari yozilishi va o‘qilishi mumkin,
magnit kartalaridan axborot faqat o‘qilishi mumkin, fayllar uchun
esa “o‘qish”, “yozish” va “qo‘shib qo‘yish” (fayl oxiriga axborotni
qo‘shib qo‘yish) kabi amallar belgilanishi mumkin. Foydalanish
subyekti deganda, obyekt ustida amallar bajarilishini (qandaydir
foydalanish usuli bo‘yicha murojaatni) boshlab beruvchi tushunila
di. Ba’zida foydalanish subyektiga tizimda bajariluvchi jarayonlami
kiritishadi. Ammo mantiqan, nomidan jarayon bajariluvchi foyda-
lanuvchini foydalanish subyekti deb hisoblash kerak. Operatsion ti
zimda harakatdagi foydalanishni
cheklash qoidalari, xavfsizlikning
joriy siyosati aniqlanganida, tizim ma’muri tomonidan o‘matiladi.
NCP Packet Signature - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 184/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.9.5 NCP Packet Signature
DNF97646
(wurde ab NW 3.12 eingeführt, weil die NW 3.11, die diese Funktion nicht hatte, "geknackt" wurde.)
Bereits beim Verbindungsaufbau wird ein Schlüssel für diese Verbindung vereinbart. Aus diesem Schlüssel, der niemals über das Netz geht, wird eine "NCP Paket Signature" ermittelt. Diese Signature wird an jedes Paket gehängt, welches in Zukunft ausgetauscht wird. Pakete ohne oder mit der falschen Signature werden verworfen. Der Level der Kontrolle läßt sich an Fileserver und Workstation einstellen. (Level 0 - 3). Je höher der Level, desto höher die Security. Die Performance fällt bei höherem Level.
Unter NW 3.11 kann man mit dem "PBURST.NLM" die Signature ebenfalls benutzen. Man muß aber auf jeden Fall auf der Clientseite mit den VLMs arbeiten, weil die NETX die Packet Signature auch nicht beherrscht.
Hinweis: Wenn man eine Anwendung am Laufen hat, die NetBIOS braucht, wirft der Server alle diese Pakete als "unsicher" kommentarlos weg. Dies nur als Warnung...
|
| |
O`quv amaliyoti mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1. Og’ir muhitlarda boyitish va unda muhitning xossalari
2. Suspenziya tushunchasi
3.Og’ir suyuqliklar tavsifi
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: Og’ir muhitda va suspenziyalarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Foydali qazilmalarni Og’ir muhitda va suspenziyalarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Amaliy mashg’ulotni yaxshi bajargan o’quvchilarni ko’rsatadi
O’quvchilar bilim olishini tasniflaydi
Mashqlarni mustaqil bajaradi
Amaliy ish bajargan hatolar ustida ishlaydi
|
|
signal manbalarini - S. K. Ganiyev

Uzatish muhiti
- eltuvchi ko‘chib yuruvchi fazoning qismi. U
eltuvchining ко‘chib yurishi shartlarini belgilovchi fizik parametrlar
nabori orqali xarakterlanadi. Tarqalish muhitini tavsiflashda quyida-
gi asosiy parametrlami hisobga olish zarur:
• subyektlar va moddiy jismlar uchun fizik to‘siqlar;
• masofa birligidagi signalning susayish o‘lchovi;
• chastota xarakteristikalari;
• signal uchun xalallar ko‘rinishi va quvvati.
Qabul qiluvchi qurilma
quyidagi vazifalami bajaradi:
• qabul qiluvchiga kerakli axborot eltuvchisini tanlash;
• qabul qilingan signalni axborotni olishni ta’minlovchi qiy-
matigacha kuchaytirish;
• eltuvchidan axborotni olish;
• axborotni qabul qiluvchiga (insonga, texnik qurilmaga) tu-
shunarli signal shakliga o‘zgartirish va signalni xatosiz o‘zlashtirili-
shiga yetarli qiymatgacha kuchaytirish.
Axborot sirqib chiqadigan texnik kanallaming turkumlanishi
10.3-rasmda keltirilgan.
Axborot eltuvchining fizik tabiati bo'yicha
quyidagi
axborot
sirqib chiqadigan texnik kanallar farqlanadi:
• radioelektron;
• akustik;
• optik;
• moddiy.
Axborot sirqib chiqadigan radioelektron kanalda eltuvchi sifa-
tida radiodiapazondagi
elektrik, magnit va elektromagnit maydonlar
hamda metall o‘tkazuvchilar bo‘yicha tarqaluvchi elektr toki (elekt-
ronlar oqimi) ishlatiladi. Radioelektron kanalning chastotalar diapa-
zoni quyidagicha:
• past chastotali 10-1 km (30-300 KGs);
• o‘rta chastotali 1 km-100 m (300 KGs-3MGs);
• yuqori chastotali 100-10 m (3-30 MGs);
• ultra yuqori chastotali 10-lm (30-300 MGs);
• o‘ta yuqori chastotali 10-lsm (3-30 GGs).
240
10.3-rasm. Axborot sirqib chiqadigan texnik kanallaming
turkumlanishi.
Akustik kanalda axborot eltuvchisi sifatida muhitda tarqaluv-
chi akustik to‘lqinlar ishlatiladi. Akustik kanalning chastotalar dia-
pazoni quyidagicha:
• infratovush 1500-75 m(l-20Gs);
• pastki tovush 150-5m (l-300Gs);
• tovush 5-0,2m (300-16000Gs);
• ultratovush -16000 Gsdan 4 MGs gacha.
Optik kanaldagi axborot eltuvchisi
- elektromagnit maydon
(fotonlar). Optik diapazon quyidagilarga bo‘linadi:
• uzoq infraqizil qism. Diapazon lOO-lOmkm (3-300TGs);
• o‘rta va yaqin infraqizil qism. Diapazon 10-0,76 mkm (30-
400 TGs);
• ko‘rinadigan diapazon (ko‘k-yashil-qizil). Diapazon 0,76-0,4
mkm (400-750 TGs).
Moddiy kanalda axborotning sirqib chiqishi himoyalanuvchi
axborotli eltuvchilaming nazoratlanuvchi zona tashqarisiga ruxsat-
241
siz tarqalishi hisobiga ro‘y beradi. Eltuvchi sifatida kso‘pincha huj-
jatlar qo‘l yozmasi va ishlatilgan nusxalash qog‘ozlari ishlatiladi.
Informativligi bo‘yicha axborot sirqib chiqadigan kanallar in
formativ, informativligi kam va informativ emaslarga bo‘linadi. Ka
nal informativligi kanal bo‘yicha uzatiluvchi axborot qiymati
orqali
baholanadi.
•
Korxonaning odatdagi xo’jalik faoliyatiga xos emaslik

|
•
Korxonaning odatdagi xo’jalik faoliyatiga xos emaslik Pdf ko'rish
|
bet | 185/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakol
•
Korxonaning odatdagi xo’jalik faoliyatiga xos emaslik;
•
Bir necha yil mobaynida takrorlanmasligi kerak;
•
Boshqaruv xodimi tomonidan qabul qilinadigan qarorlarga bog’liq emaslik.
Tegishli moddalarni favqulodda xarajatlarga kiritish yoki kiritmaslik to’g’risida qarorlar qabul
qilishda ishlar amalga oshiriladigan sharoitlarni ham hisobga olish lozim. Masalan, agar xo’jalik
yurituvchi subyekt alohida iqlim sharoitlarda joylashgan bo’lsa, u holda iqlim sharoitlariga bog’liq
holdagi ishlamay turib qolishlar favkulodda deb baholanishi mumkin emas, chunki ushbu modda «bir
necha yil mobaynida takrorlanmasligi kerak» mezoniga javob bermaydi.
I.Mehnat haqi (ajratmalari bilan) xarajatlari. Ularning tarkibiga quyidagi moddalar kiradi:
1.Qabul qilingan mehnatga hak to’lash shakllari va tizimlariga muvofiq belgilangan tarif
stavkalari va lavozim maoshlaridan kelib chiqib hisoblangan, amalda bajarilgan ish uchun yoki
sarflangan vaqt uchun hisoblangan mehnat haqi;
2.Kasb mahorati va murakkablik uchun tarif stavkalariga va okladlariga ustamalar;
3.Ish rejimi va sharoiti bo’yicha turli xil ustamalar, qo’shimcha haq, kompensasiyalar va
boshqalar kiradi.
II.Moddiy xarajatlar. Moddiy xarajatlar tarkibiga ishlab chiqarish xarakteridagi ish va
xizmatlar haqi, ishlab chiqarishda foydalaniladigan, mehnat predmetlari xarajatlari kiradi: o’zi
ishlab chiqargan va sotib olingan urug’ va ko’chatlar, unga urug’ni ekishga tayyorlash va ortish-
tushirish, ekish joyiga olib borish xarajatlari kirmaydi; mollar va parrandalarni boqish uchun o’zi
ishlab chiqargan va sotib olingan yem-xashak; qishloq xo’jaligining boshqa mahsulotlari – go’ng
va boshqalar; mineral o’g’itlar, bakterial va boshqa preparatlar; neft mahsulotlari; yoqilg’i;
chetdan va o’z elektr stansiyasidan olingan elektroenergiya; boshqa moddiy sraflar, shu jumladan,
ta’mirlash uchun materiallar va zahira qismlar, o’simliklarni himoya qilish vositalari,
medikamentlar va preparatlar, maxsus kiyimlar va boshqa kam baholi va tez to’ziydigan
predmetlarning eskirishi; yordamchi sanoat.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

O’qitish maqsadi-: Infuzion eritmalarning xususiy texnologiyasi (Ringer, Ringer-lokk,
Filatov, Disol, Trisol va boshqa eritmalar tayyorlash va sifatini baholash bilan tanishish,
ma’lumotlarni o‘rganish.
Mavzuni ahamiyati: Infuzion eritmalarni klassifikasiyasi, tayyorlash texnologiyasini,
izotoniklik, izogidriklik, izoioniklikni hisoblash, infuzion eritmalarni texnologiyasining o’ziga
xosligi, sterillash usullarini, infuzion eritmalarga qo’yiladigan talablar, ma’lumotnomalar,
adabiyotlarni o‘rganish.
Vaziyatli masalalar:
Rp: Solutionis Glucosi isotonicae 100 ml
Sterilisetur!
Da. Signa. In'yеksiya uchun.
Talaba 5,2 gglyukozani 100 mlin’yeksiya uchun suvda eritib, mexanik aralashmalardan
tozalanib, 120
0
Cda 8 daqiqa sterillandi. Jihozlab bemorga berishga tayyorlandi. Retsept to’g’ri
tayyorlandimi?
Rp: Solutionis Dimedroli 1% — 10 ml
Natrii chloridi quantum satis ut fiat solutio isotonica
Sterilisetur!
Da. Signa. In'yеktsiya uchun.
Dimedrolni kerakli miqdorda tortib olib, 10 ml in’yeksiya uchun suvda eritamiz. Agar 10 ml
izotonik eritmani faqat natriy xlordangina tayyorlansa, undan 0,09 g kеrak bo’lar edi.
Dimеdrolning rеtsеptda ko’rsatilgan miqdori (0,1 g) 0,02 g natriy xlorga to’g’ri kеladi. Dеmak,
qo’shiladigan natriy xlorid miqdori: 0,09-0,02 = 0,07g ekan.
Sekundlar soni - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

|
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev Pdf ko'rish
|
bet | 155/253 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,88 Mb. | | #242375 |
Bog'liq 5OfV58kCMfx51CyXWMAb2yRfaqPrL3Ub5oRCsjhhSekundlar soni
. Bu 16 bitli maydon bo‘lib, mijoz yuklashni
boshlagan vaqtdan boshlab o‘tgan soniyalar ko‘rsatadi.
Bayroq.
Bu 16 bitli maydon bo‘lib, unda faqat chap
tomondagi bit ishlatiladi va qolgan bitlar 0 larga o‘rnatilishi kerak.
Chap tomonida bit serverdan yuborilgan majburiy javobni (unicast
o‘rniga) belgilaydi. Agar javob mijozga bir xilda bo‘lishi kerak bo‘lsa,
belgilangan IP paketning IP manzili mijozga tayinlangan manzildir.
Mijoz o‘z IP manzilini bilmaganligi sababli paketni tashlab yuborishi
mumkin. Agar IP datagram translyatsiya qilinsa, har bir host uzatilgan
xabarini qabul qiladi va qayta ishlaydi. 7.22-rasmda bayroq formati
ko‘rsatilgan.
7.22-rasm. Bayroq formati
Mijozning IP manzili
. Bu mijozning IP manzilini o‘z ichiga
olgan 4 baytlik maydon. Agar mijozda bunday ma’lumotlar bo‘lmasa,
bu maydon 0 qiymatiga ega.
Sizning IP manzilingiz
. Bu mijozning IP manzilini o‘z
ichiga olgan 4 baytlik maydon. U mijozning talabiga binoan server
tomonidan (javob xabarida) to‘ldiriladi.
Server IP manzili
. Bu serverning IP manzilini o‘z ichiga
olgan 4 baytlik maydon. Bu server tomonidan javob xabarida
to‘ldiriladi.
Shlyuzning IP-manzili
. Bu marshrutizator IP manzilini o‘z
ichiga olgan 4 baytlik maydon. Bu server tomonidan javob xabarida
to‘ldiriladi.
Mijozning qurilma manzili
. Bu mijozning fizik manzili.
Server ushbu manzilni mijoz tomonidan yuborilgan freymdan
aniqlashi mumkin bo‘lsa ham, agar so‘rov xabari manzili mijoz
tomonidan aniq yetkazib berilsa, samaraliroq bo‘ladi.
Server nomi
. Bu 64 baytlik maydon bo‘lib, ixtiyoriy server
tomonidan javoblar paketida to‘ldiriladi. Unda serverning domen
nomidan iborat nol bilan tugagan satr mavjud. Agar server ushbu
maydonni ma’lumotlar bilan to‘ldirishni istamasa, server uni barcha 0
lar bilan to‘ldirishi kerak.
16 bit
15 nol-bit
0 unicast
1 broadcast
|
| |
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 132/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyotO`qitish usullari:
|
Tushuntirish , ko’rsatish, yo’riqnoma berish, amaliy mashq
|
O’qitishvositalari:
|
Ma`ruzamatnlar,slaydlar,doska.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish shakli
|
Guruxli , jamoaviy
|
O`qitish sharoiti
|
Jixozlangan . Foydali qazilmalarni boyitish xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
Nazorat, bajarilgan ishni tekshirish, og’zaki savol-javoblari va boshqalar.
|
YO’RIQNOMALI TEXNOLOGIK XARITA
Kasbi kodi va nomi: 5530302- Foydali qazilmalarni boyituvchi
O’quv amaliyoti nomi: Foydali qazilmalarni boyitish ishlari
Mavzu №41 Konusli separatorlar
Maqsad: O’quvchilarga Foydali qazilmalarni Konusli separatorlarda boyitish haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar asboblar va xom ashyolar
|
Bajariladigan amaliy ish ko’rinishi . Eskizlar
|
Bajaradigan ishning ketma ketligi
|
1
|
Konusli separatorlar haqida
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlar haqida
|
2
|
Konusli separatorlarning tuzilishi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlarning tuzilishi
|
3
|
Konusli separatorlarning ishlash prinsipi
|
Baner, chizmalar ,sxemalar, video roliklar
|
|
Konusli separatorlarning ishlash prinsipi
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Continue operatori - Информатика

|
Информатика Pdf ko'rish
|
bet | 154/308 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 7,16 Mb. | | #257687 |
Bog'liq ИнформатикаContinue operatori.
Takrorlash bajarilishiga ta`sir o`tkazishga imkon
beradigan yana bir operator
Continue
operatoridir. Bu operator takrorlash qadamini
bajarilishini to`xtatib
for
va
while
da ko`rsatilgan shartli tekshirishga o`tkazadi.
Quyidagi misolda ketma-ket kiritilayotgan sonlarning faqat musbatlarining
yig`indisini hisoblaydi. Sonlarni kiritish 0 soni kiritilguncha davom etadi.
19-listing
.
Output:
# include
void main()
{ int a,n=10,s=0;
for (int i=1;i<=n;i++) {
cin << a;
if (a<=0) continue;
s+=a;
247
if (a=0) break; }
cout << s; }
O`tish operatori GO TO.
O`tish operatorining ko`rinishi:
Go to
Bu operator identifikator bilan belgilangan operatorga o`tish kerakligini
ko`rsatadi. Masalan,
goto A1;…;A1:y=5;
Strukturali dasturlashda
Go to
operatoridan foydalanmaslik maslahat beriladi. Lekin ba`zi hollarda o`tish
operatoridan foydalanish dasturlashni osonlashtiradi. Masalan, bir necha
takrorlashdan birdan chiqish kerak bo`lib qolganda, to`g`ridan-to`g`ri
break
operatorini qo`llab bo`lmaydi, chunki u faqat eng ichki takrorlashdan chiqishga
imkon beradi.
Quyidagi misolda n ta qatorga n tadan musbat son kiritiladi. Agar n yoki
sonlardan biri manfiy bo`lsa, kiritish qaytariladi:
20-listing
.
Output:
# include
void main() {
int n,i,j,k;
M1: cout<<"\n n="; cin>>n;
if (n<=0) { cout<<"\n xato! n>0 bo`lishi kerak";
goto M1;} ;
M: cout<<"x sonlarni kiriting \n";
for (i=1; i<=n; i++)
{
cout<<"\n"<< i<<"=" ;
cin>> k;
if (k<=0) goto M;
} }
Bu masalani
GOTO
operatorisiz hal qilish uchun qo`shimcha o`zgaruvchi
kiritish lozimdir.
21-listing
.
Output:
248
# include
void main() {
int n, I, j, k;
while(1) {
cout<<"\n n="; cin>>n;
if (n>0) break;
cout<<"\n xato! n>0 bo`lishi kerak"; } ;
int M=0;
while (M)
{ M=0;
cout<<"x sonlarni kiriting \n";
for (I=1; I<=10; I++) {
if (M) break;
cout<<("\n I=%", I);
for (j=1 ; j<=10; j++) {
cin>>k;
if (k<=0) {
M=1; break; } } } } }
|
| |
-rasm. Taqdimot uchun ekranni sozlash

396
Bilib olasiz:
taqdimot slaydlarni dizaynlash, bet xususiyatlarini
tayyorlash, turli temalarni tanlash, slayd fonini formatlash, taqdimotda turli
ko`rgazmali va tasvirli shakllardan foydalanish, shakllarni formatlashlarni.
Taqdimot slaydlarini dizaynlash uchun [Параметры страницы] lentasi
mavjud. Dizaynlash slayd bet
xususiyatlarini sozlashdan
boshlanadi. [Параметры страницы] bo`limi bu ishni
amalga oshirish uchun mo`ljallangan. Unda slayd betining
turi, o`lchamlari va betlashni
boshlash uchun raqam
ko`rsatish lozim. [Ориентация слайдда] betni kitobga oid
[Книжная] yoki albomga oid [альбомная] ko`rinishga o`tkazish uchun xizmat
qiladi.
[Дизайн] lentasini ikkinchi bo`limi [Темы] temalar bo`lib,
taqdimot
slaydlarining dizaynlari sozlanadi va tanlaniladi. Dizayn temalarni kompyuterdan
yoki internetdan ham qidirib topish mumkin. Foydalanuvchi tomonidan yaratilgan
dizaynni
ham saqlab, keyingi taqdimot slaydlari uchun foydalanish mumkin.
Temalardan ixtiyoriy birortasining ustiga sichqoncha olib kelinsa, taqdimot
slaydlari shu tema ko`rinishiga o`tadi. Qachonki sichqoncha bosilsa, taqdimot bu
temani qabul qilib oladi va dizaynni tayyorlaydi.
8.55-rasm. Taqdimot stillari
Temadagi ranglarni o`zgartirish uchun [Цекта]
,
yozuvlarni
o`zgartirish
uchun
[Шрифты]
,
effektlarni
o`zgartirish
uchun
[Эффекты]
buyruqlardan foydalanamiz.
[Фон] bo`limida asosiy taqdimot slaydining
dizaynni yaratish imkoniyatlari mavjud.
Unda ikkita
buyruq - [Скрыть фоновые рисунки] slayddagi fon
rasmlarni
ko`rinmasligi
yoki
ko`rinishi
uchun
foydalaniladi, [Стили фона] slaydning fonni tayyorlash
-rasm. Filtrlovchi fuqaroiar protivogazi GP-5

3-rasm. Filtrlovchi fuqaroiar protivogazi GP-5:
1-filtrlovchi-yutuvchi korobka; 2-shlem-niqob; 3-xaltacha;
4-terlamaydigan plyonkalar solingan quiicha; 5-manjetlar
Ikkinchi uslub bilan 3 xil o‘lchamda gazniqoblar ishlab chiqariladi.
1-o‘lcham 99-109 mm gacha;
2-o‘lcham 109-119 mm;
3-o‘lcham 119 mm dan katta.
Bolalar gazniqobi o‘lchamini topishda ulaming yuz balandligini
o ‘lchab, so‘ngra 11-jadvaldan foydalanib gazniqob o ‘lchovi aniqlanadi.
Gazniqobni ishlatishdan oldin har bir fuqaro uning saqlanish xususiyati
buzilmaganligini, germetikligini qayta tekshiradi. Tekshirilgan ish hola-
tidagi gazniqoblar yaxshilab taxlanib, qaytadan sumkaga solinadi va sa
qlash uchun joyiga qo‘yiladi.
171
B olalar gazniqobi o‘Ichovini topish
11-jadval
0 ‘lchov nomi
N iqob oMcbami
1
2
3
4
Yuz balandligi, mm
72 mm gacha
7 2 -8 7
88-95
96 -1 0 3
Gazniqobdan foydalanish umumiy tartibda berilgan «Gazlav» degan
komandada yoki atmosferada radioaktiv birikmalar, zaharli moddalar,
biologik ta’sir tarqalganda, mustaqil ravishda kiyib olinadi. Filtrlovchi
sanoat gazniqoblari ham bir necha rusumda bo‘lib, ular asosan turli sanoat
va qishloq xo‘jaligi tarmoqlarida kuzatiladigan favqulodda vaziyatlarda
ishlatiladi. Ulaming turlari va xususiyatlari to‘g‘risida oldingi mavzularda
m a’lumot berilgan.
Izolatsiyalovchi gazniqoblar asosan turli xil zaharli birikmalar
aralashmasi bo‘lganda, ulaming konsentratsiyasi yuqori bo‘lganda hamda
atmosferada kislorod miqdori juda kichik hollarda ishlatiladi. Bundan
tashqari, izolirlovchi gazniqoblar suv ostida va yer ostida bajariladigan
ishlarda ham foydalaniladi. Izolatsiyalovchi hiqobgaziar saqlash xusu-
siyatiga ko'ra 2 guruhga: kislorod biian kimyoviy bog‘langan gazniqob
(IP-4, IP-5) va siqilgan kislorod yoki havo bilan foydalaniladigan
gazniqob (KIP-7, KIP-8)larga bo‘lmadi. Izolatsiyalovchi gazniqoblar
bilan asosan, fuqaro muhofazasining qutqaruv va avariyani tiklovchi
tizimlar ta’minlanadi (suvga cho'kkan odamlarni, yong'inda qolgan
fuqarolarni qutqaruvchilar, radioaktiv chang tarqalgan va yuqori
konsentratsiyali zaharli moddalar bo'lgan joylardagi avariyani tiklovchi
va boshqa tizimlar).
Resperatorlar
asosan radioaktiv va mexanik changlardan nafas
organlarini saqlovchi vosita hisoblanadi. Fuqarolar muhofazasida asosan
R-2 va ShB-1 rusumli resperatorlar ishlatiladi. Resperator R-2 filtrlovchi
yarim niqob va mahkamlovchi tasmadan iborat. Niqobda 3 ta klapan:
2 tasi nafas olish uchun va bittasi nafas chiqarish uchun xizmat qiladi.
Resperatoming tashqi tomoni poliuretanli materialdan, ichki tomoni esa
yupqa havo o'tkazmaydigan polietilenli piyonkadan tarkib topib, ularning
o ‘rtasiga filtrlovchi polimer tolalari joylashtirilgan (4-rasm).
172
|
Xatoliklarni nazorat qilish - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

|
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev Pdf ko'rish
|
bet | 154/253 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,88 Mb. | | #242375 |
Bog'liq 5OfV58kCMfx51CyXWMAb2yRfaqPrL3Ub5oRCsjhhXatoliklarni nazorat qilish
Agar so‘rov yo‘qolsa yoki buzilsa nima bo‘ladi? Agar javob
buzilgan bo‘lsa nima bo‘ladi? DHCP ni ishlatishda xatolarni
boshqarish kerak. DHCP xatolarni boshqarishni ta’minlamaydigan
UDP dan foydalanadi. Shuning uchun, DHCP xato nazoratini
ta’minlashi kerak. Xatolarni boshqarish ikkita strategiya orqali amalga
oshiriladi:
1.
DHCP UDP tekshiruv jadvalidan foydalanishni talab qiladi.
Yodda tutingki, UDP da nazorat summasidan foydalanish majburiy
emas.
2.
Agar DHCP mijoz so‘rovga DHCP javobini olmasa,
taymerlar va retranslyatsiya siyosatidan foydalanadi. Biroq, bir nechta
hostlar so‘rovni qayta yuborishlari kerak bo‘lgan hollarda, masalan,
tirbandlikni oldini olish uchun (masalan, elektr uzilishidan keyin),
Mijoz
Mijoz
Mijoz
Server
Server
Server
So‘rov
Javob
Javob bermoq
Passiv
ochiq
Aktiv
ochiq
260
DHCP mijozni taymerlarini o‘rnatish uchun tasodifiy raqamdan
foydalanishga majbur qiladi.
DHCP paket formati
Har bir maydon quyidagicha tavsiflanadi:
Operatsiya kodi.
Ushbu 8 bitli maydon DHCP paketining
turini aniqlaydi: so‘rov (1) yoki javob (2).
Qurilma turi
. Bu fizik tarmoq turini aniqlaydigan 8 bitli
maydon. Har bir tarmoq turiga butun son berilgan. Masalan, Ethernet
uchun qiymat 1 ga teng.
7.21- rasm. DHCP paketning formati
Qurilma uzunligi
. Bu baytlarda fizik manzil uzunligini
belgilaydigan 8 bitli maydon. Masalan, Ethernet uchun qiymat 6 ga
teng.
Sakrashlar soni
. Bu 8 bitli maydon bo‘lib, paketning
sayohatga tushadigan maksimal sakrashlar (hops) sonini belgilaydi.
O‘tkazma ID si
. Bu 4 baytli butun sonni o‘z ichiga olgan
maydon. Tranzaktsiyani identifikatsiya qilish mijoz tomonidan
o‘rnatiladi va javobni so‘rov bilan moslashtirish uchun ishlatiladi.
Server javobida bir xil qiymatni qaytaradi.
Operatsiya kodi Qurilma turi Qurilma uzunligi Sakrashlar soni
O‘tkazma ID si
Mijoz IP manzili
Sizning IP manzilingiz
Server IP manzili
Shlyuz IP manzili
Mijozning qurilma manzili
(16
bayt)
O’tkazma IDsi
Server nomi
(64 bayt)
Boot fayl nomi
(128 bayt)
Tanlovlar
(o‘zgaruvchan uzunlik)
Sekundlar soni
Bayroq
|
| |
Nazorat savollari - S. K. Ganiyev

• axborotni fizik himoyalash tizimini va uni sirqib chiqishidan
himoyalash tizimini yagona doirada ishlashini muvofiqlashtirish;
• axborotni himoyalash bo‘yicha operativ qaror qabul qilish;
• himoya choralarining samaradorligini nazoratlash.
Fizik himoyalash tizimini boshqarish bo‘yicha me’yoriy
hujjatlar axborotni himoyalash bo‘yicha yo‘riqnomalarda o‘z aksini
topgan. Ammo yo‘riqnomalarda barcha
vaziyatlami hisobga olish
mumkin emas. Fizik himoyalash tizimining vositalari vaqt tanqisligi
sharoitida notipik vaziyatlar sodir bo‘lganida to‘g‘ri xulosa qabul
qilinishini ta’minlashi lozim.
Axborotni himoyalash uning samaradorligini nazoratlamasdan
amalga oshirish mumkin bo‘lmaganligi sababli, boshqarish tizimi
ning muhim vazifasi - himoyalash bo‘yicha choralami
turli xil na-
zoratlashni tashkil etish va amalga oshirishdir.
Fizik himoyalash tizimining tarkibi turli-tuman: oddiy qulfli
yog‘och eshikdan to qo‘riqlashning avtomatlashtirilgan tizimigacha.
Fizik himoyalash tizimning umumlashtirilgan sxemasi 10.11-rasmda
keltirilgan.
Obyektlami injener himoyalash va texnik qo‘riqlash zaruriyati
statistika orqali tasdiqlanadi, ya’ni suqilib kirishlaming 50% dan
ko‘prog‘i xodimlar va mijozlar tomonidan
erkin foydalaniladigan
obyektlarga amalga oshirilsa, faqat 5
%
kuchli qo‘riqlash rejimli
obyektlarga amalga oshiriladi.
Niyati buzuqlaming
suqilib kirishlari yashirincha, instrument
yordamida yoki portlatish orqali injener konstruksiyalarini mexanik
buzish bilan amalga oshirilishi mumkin. Ba’zi hollarda suqilib ki-
rishlar qorovullami neytrallash bilan harbiy hujum ko‘rinishida
amalga oshiriladi.
Axborotni injener himoyalashni quyidagilar ta’minlaydi:
• niyati buzuqning va tabiiy ofatning
axborot manbalariga
(yoki qimmatbaho narsalarga) qarab harakat qilishi mumkin bo‘lgan
yo‘ldagi tabiiy va sun’iy to‘siqlar;
• foydalanishni nazoratlovchi va boshqaruvchi tizimlarning
to‘suvchi qurilmalari.
251
10.11-rasm. Axborot manbaini fizik himoyalash tizimining
strukturasi.
Umumiy domenlar - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

Umumiy domenlar Umumiy domenlar umumiy xarakterga ko‘ra ro‘yxatdan o‘tgan
hostlarni aniqlaydi. Daraxt ichidagi har bir tugun, domen nomi
maydonining ma’lumotlar bazasi uchun indeks bo‘lgan domenni
belgilaydi (7.40- rasmga qarang).
Daraxtga nazar tashlasak, umumiy domenlar bo‘limidagi asosiy
daraja 14 ta belgilarga imkon beradi. Ushbu belgilar 7.8- jadvalda
keltirilgan tashkilot turlarini tavsiflaydi.
Ildiz (root)
Teskari domen
Umumiy domenlar
Mamlakat domenlari
290
7.40- rasm. Umumiy domenlar
7.8- jadval
Belgilanishi Tavsifi aero
aviakompaniyalar va aerokosmik kompaniyalar
biz
korxonalar yoki firmalar ("com" ga o‘xshash)
com
tijorat tashkilotlari
coop
kooperativ biznes tashkilotlari
edu
o‘quv muassasalari
gov
davlat idoralari
info
axborot xizmatlarini yetkazib beruvchilar
int
xalqaro tashkilotlar
mil
harbiy guruhlar
museum
muzeylar va boshqa notijorat tashkilotlar
name
shaxsiy ismlar
net
tarmoqni qo‘llab-quvvatlash markazlari
org
notijorat tashkilotlari
pro
professional individual tashkilotlar
Mamlakat domenlari Mamlakat domenlari qismida ikki belgili mamlakat nomlaridan
kelib chiqib qisqartirishlar qo‘llaniladi (masalan, O‘zbekiston uchun
uz). 7.41- rasmda mamlakatning domenlari ko‘rsatilgan.
Ildiz (root) darajasi
Umumiy domenlar
Ildiz (root)
darajasi
Manzillar uchun indeks
291
7.41- rasm. Mamlakat domenlari
Ikkinchi teglar tashkiliy, yoki ular aniqroq va milliy belgilar
bo‘lishi mumkin. Masalan, Amerika Qo‘shma Shtatlari shtatdagi
qisqartirishlarni ‘us’ning ost-qismi sifatida ishlatadi (masalan, ca.us.).
Anza.cup.ca.us manzilini AQShning Kaliforniya shtatidagi
Cupertino shahridagi De Anza kollejiga tegishli ekanligini ko‘rish
mumkin.
Teskari domenlar - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

293
3.
Soket nima?
4.
Soket ma’lumotlar tuzilishini tushuntiring.
5.
Tarmoq operatsion tizimlari va ularning asosiy tarmoq
xizmatlari.
6.
E-mail arxitekturasini tushuntiring.
7.
SMTP protokoli vazifasi va imkoniyatlari.
8.
POP va IMAP protokollarining vazifalarini tushuntiring.
9.
Tarmoq
kompyuterlarini
tashkil
etish
va
boshqarish
mexanizmlari.
10.
Peer-to-peer arxitekturasini tushuntiring.
11.
DHCP protokolini tushuntiring.
12.
Tarmoq fayllarini tashkil etish va boshqarish mexanizmlari.
Ildiz (root) server - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

289
deb aytganda, qaysi zonaga murojaat qilishimizdan ehtiyot bo‘lishimiz
kerak.
Asosiy server barcha ma’lumotlarni diskdan yuklaydi; ikkinchi
server barcha ma’lumotlarni asosiy serverdan yuklaydi. Ikkilamchi
server asosiy serverdan ma’lumotlarni yuklab olganida, uni zonani
o‘tkazish (transfer)
deyiladi.
Internetda DNS
DNS - bu turli platformalarda ishlatilishi mumkin bo‘lgan
protokol. Internetda domen nomlari maydoni (daraxt) uch xil qismga
bo‘linadi: umumiy domenlar, mamlakat domenlari va teskari domen
(7.39- rasmga qarang).
7.39- rasm. DNS ning Internetda qo‘llanilishi
Raul qonuniga asoslanib izotonik kontsеntratsiyani hisoblash

-pukakli va filtrli metal yig’gich S-16, S-40
-Buralib yopiladigan po’kakli shisha yig’gich
-Pergament qog’oz qo’yilgan po’kak probkali shisha yig’gich
2. Apirogen suvni saqlash muddati :
- 1 sutka;
- 3 sutka;
- 2 sutka;
- 4 sutka.
3. Harorat ta’siridagi qay bir usul ob’ektni sterilligini to’la ta’minlaydi ?
- bosim ostidagi par ta’sirida;
- oquvchi par ta’sirida;
- tindalizatsiyada.
4. In’yeksion eritmalar tayyorlashda ishlatiladigan o’simlik yo’g’larini
sterilizatsiya vaqtini
tanlang:
- 2 soat;
- 1 soat;
- 30 min;
- 40 min.
5. Quyida berilgan dori moddalarini qaysi birlari aseptik sharoitda sterillanmasdan tayyorlanadi?
- Geksametiltetramin;
- Kalsiy xlorid;
- Askorbin kislota;
- Barbital natriy.
6. Harorat ta’siridagi qaysi bir usul ob’yektni sterilligini to’la ta’minlaydi?
-bosim ostidagi par ta’sirida;
- oquvchi par ta’sirida;
- tindalizatsiya;
-hammasi to’g’ri.
chidamli qilib tayyorlangan bo‘ladi va ularning o ‘tga chidam lilik darajasi

|
chidamli qilib tayyorlangan bo‘ladi va ularning o ‘tga chidam lilik darajasi Pdf ko'rish
|
bet | 175/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mchidamli qilib tayyorlangan bo‘ladi va ularning o ‘tga chidam lilik darajasi
kamida 1,2 soatga teng boMishi shart. Bunday eshiklar metal karkasdan
tayyorlanib, ikkala tomonidan po‘lat tunuka bilan qoplanadi va orasi o ‘tda
yonm aydigan mineral paxta v a boshqa issiqlik saqlagich ashyolar bilan
to ‘ldiriladi. Bular o ‘tda yonm aydigan eshiklar turiga kiradi. Y ong‘inga
qarshi devorlarda zarurat bo'lganda ochilm aydigan derazalar q o ‘yilishiga
ruxsat etiladi va ulam ing o ‘tga chidam lilik darajasi 1,2 soat dan kam
bo‘lm asligi lozim . Odatda, ular olovga chidamli boMgan shisha bloklar
yoki shisha profilitlardan tayyorlanadi.
Y ong‘inga qarshi tom yopgich plitalar deb, o 4 d a yonm aydigan
ashyolardan tayyorlangan va tutun o ‘tkazmaydigan, o ‘tga chidam lilik
chegarasi 0,75 soatdan kam b o ‘lmagan yaxlit qurilmalarga aytiladi.
Bunday qurilmalar yo n g 'in paytida binoning yuqori qavatidan xonalarga
tutun va y o n g ‘inning m e ’yordagi vaqt davom ida o ‘tm asligini ta’minlash
maqsadida q o ‘llaniladi. Odatda, bunday plitalar o ‘tga chidam lilik dara
ja si I dan V gacha aniq bo‘lgan bino va inshootlarda o ‘rnatiladi. B u
toifadagi sanoat korxonalarining o ‘tga chidam lilik darajasi I va II
b o ‘lgan yer osti qavatlarida, yonuvchi moddalar joylash gan xonalarda
yo k i y o n g ‘in xavfi mavjud bo'lgan ishlab chiqarish jarayonlari kechadi-
gan xonalardagi tom yop gich qurilmalarning o ‘tga chidam lilik chegarasi
1 soatdan kam b o ‘lm asligi va o ‘tga chidam lilik darajasi Ш, IV va V
b o ‘lgan bino va inshootlarda esa 0,75 soatdan kam b o ‘lm asligi shart.
Y ong‘inga chidam li tom yop gich plitalar uch turga b o ‘linadi: o ‘tga chi-
dam lilik darajasi 2,5 soatdan kam b o ‘lm asa 1-turga, 1 soat b o ‘lganda
|
| |
tartibdagi paket - M tojiyev, I. Nigmatov

|
M tojiyev, I. Nigmatov Pdf ko'rish
|
bet | 145/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mtartibdagi paket
(SHKP-8).
Bu vosita har bir odamda bo‘lishi shart. Bu paket kimyoviy
zaharlovchilar teriga, kiyimlarga, shaxsiy saqlovchi vositalarga tushganda
zararsizlantirishda foydalaniladi. Bu paketda degazatsiya qiluvchi idish
eritmasi va to‘rtta paxta dokali tampon bo‘lib, bular polietilen qopchada
germetik joylashtirilgan bo‘ladi.
Agar biror zaharlovchi modda teriga yoki kiyim-boshga tushib qolsa,
darhol tampon, degazatsiya qiluvchi eritmaga shimdirilib, keyin o‘sha joy
176
artiladi.Degazatsiya qiluvchi eritmalar 3 foiz H20,+ 3 foiz NaON yoki 3
foiz H ,0 2+(150 g natriy silikatning
11
suvdagi aralashmasi).
Mavzuni o‘zlashtirish uchun zarur bo‘Igan tayanch
so‘z va iboralar:
Fuqarolarni muhofaza qilish prinsiplari; fuqarolarni muhofaza qilish
uslublari; radiatsiyadan saqlovchi boshpana; boshpana; yerto‘la; rQ va
KTQ omillari; sHD-2; sHXP-8; matoli maska (MM-1); gP-5, 1P-5M;
sanoat protivogazlari; resperatorlar; germetik va nogermetik kiyimlar;
himoyalovchi oddiy kiyimlar; vaqtinehalik evakuatsiya; ro‘liq evakuatsiya;
xavfli hududdan uzoqlashtirish; xavfli vaziyatlar haqida ogohlantirish
matnlari:
a) suv toshqinlarida;
b) kimyoviy korxonalardagi avariyada;
d) radiatsiya xavfida;
e) yer silkinishida, yer surilishida.
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Fuqarolarni muhofaza qilishda ogohlantirish uslubining mohiyati
qanday?
2. Himoya inshootlarining bir-biridan farqi va ulami himoyalash
darajalari qanday?
3. Evakuatsiya omilining mohiyati va uni tashkil etish tadbirlari
qanday bo‘ladi?
4. Nafas organlarini saqlovchi vositalar va ulaming xususiyatlarini
tushuntiring?
5. Shaxsiy tibbiyot vositalari va ularning vazifalari nimalardan iborat?
6. Terini saqlovchi vositalar, turlari va xususiyatlarini tushuntiring.
7. Boshpanalarga qanday talab qo‘yi!adi?
8. Fuqarolarni himoya qilishning qanday tamoillari qo‘llaniladi?
9. RQ va KTQ omillari qanday vazifalardan tashkil topgan?
177
|
| |
Информатика - bet 156

253
qaytadi. Undan tashqari yuqorida ko`rganimizdek, funksiyaga berilgan
o`zgaruvchilarning faqat nusxalari bilan ish ko`rilarkan. Ularning qiymatini normal
sharoitda funksiya ichida o`zgartirish mumkin emas. Lekin bu muammolar
ko`rsatkichlar yordamida osonlikcha hal etiladi. Funksiya chaqiriqlarida avtomatik
ma`lumot tipining konversiyasi bajariladi. Bu amal kompilyator tomonidan
bajarilganligi sababli funksiyalarni chaqirganda ehtiyot bo`lish kerak. Javob xato
ham bo`lishi mumkin. Shu sababli kirish parametrlar tipi sifatida katta hajmli
tiplarni qo`llash maqsadga muvofiq bo`ladi. Masalan, double tipi har qanday sonli
tipdagi qiymatni o`z ichiga olishi mumkin. Lekin bunday qiladigan bo`lsak, biz
tezlikdan yutqazishimiz turgan gap. Avtomatik konversiyaga misol keltiraylik.
28-listing
.
Output:
int division(int m, int k) {
return (m / k);
}
dasturda chaqirsak:...
float f = 14.7;
double d = 3.6;
int j = division(f,d); //f 14 bo`lib kiradi, d 3 bo`lib kiradi
// 14/3 - butun sonli bo`lish esa 4 javobini beradi
cout << j;
4
Demak, kompilyator f va d o`zgaruvchilarining kasr qismlarini tashlab
yuborar ekan. Qiymatlarni pastroq sig`imli tiplarga o`zgartirish xatoga olib keladi.
-jadval
Yong‘inga qarshi to‘siqlarning o‘tga

|
-jadval
Yong‘inga qarshi to‘siqlarning o‘tga Pdf ko'rish
|
bet | 174/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M14-jadval
Yong‘inga qarshi to‘siqlarning o‘tga
chidamlilik xususiyatlari
To‘siqlarning nomi
To’siqturlari
1
2
3
Yong‘inga qarshi devorlar
2,5
0,75
-
Tom yop g‘ich plitalar
2,5
1,0
0,75
Eshiklar, derazalar, darvozalar, tutunga
qarshi qopqalar va h.o.
1,2
0,5
0,25
Pardevorlar
0,75
0,25
-
Tambur — shluzlardagi eshiklar
0,75
0,6
-
Devorlar
0,75
-
-
8-rasm. Binolarda yong‘inga qarshi devorlarning o ‘matiiishi:
1 - yongMnga qarshi tashqi devor; 2 - yon g‘inga qarshi k o ‘ndalang devor;
3 - yon g‘inga qarshi b o ‘ylama devor
205
Yong‘inga qarshi devorlar shaxsiy poydevorga ega bo‘!ishi bilan bir
qatorda, bino balandligi bo‘yicha uzluksiz davom etishi va tom yopgich
qurilma yonuvchi ashyo bilan qoplangan bo‘lsa, uning sirtidan 60 sm ga
baland b o ‘lishi v a agar qiyin yonuvchi ashyolar bilan qoplangan bo‘lsa,
30 sm ga k o ‘tarilgan b o ‘lishi shart. Agar tom y o p g ‘ich qurilma o ‘tda
yonm aydigan ashyolardan tarkib topgan bo‘lsagina, y o n g ‘inga qarshi
devorlar tom sirtidan k o ‘tarilmagan holda bajarilishi mumkin. Y ong‘inga
qarshi devorlar y o n g ‘in paytida ularga tayanib turgan tom yopgich va
boshqa qurilmalami qulab tushgan ch og‘ida ham mustahkam tura olish
qobiiiyatiga ega b o ‘lishi kerak. Y ong‘inga qarshi devorlarda eshik qo‘yish
ayrim holatlarda ruxsat etiladi, ammo bu eshiklar albatta maxsus, y o n g ‘inga
|
| |
Информатика - bet 155

250
Yuqoridagi
foo
funksiyamizning ismi, () qavslar ichidagi parametrlar – int
tipidagi k va t lar kirish argumentlaridir, ular faqat ushbu funksiya ichida ko`rinadi
va qo`llaniladi. Bunday o`zgaruvchilar
loka
l(local-mahalliy) deyiladi.
result foo()
ning ichida e`lon qilinganligi uchun u ham lokaldir. Demak, biz funksiya ichida
o`zgaruvchilarni va sinflarni (class) e`lon qilishimiz mumkin ekan. Lekin funksiya
ichida boshqa funksiyani e`lon qilib bo`lmaydi. foo() funksiyamiz qiymat ham
qaytaradi. Qaytish qiymatining tipi foo() ning e`lonida eng boshida kelgan - int
tipiga ega. Biz funksiyadan qaytarmoqchi bo`lgan qiymatning tipi ham funksiya
e`lon qilgan qaytish qiymati tipiga mos kelishi kerak - ayni o`sha tipda bo`lishi
yoki o`sha tipga keltirilishi mumkin bo`lgan tipga ega bo`lishi shart. Funksiyadan
qiymatni return ifodasi bilan qaytaramiz. Agar funksiya hech narsa qaytarmasa
e`londa void tipini yozamiz. Yani:
void funk(){
int g = 10;
cout << g;
return;}
Bu funksiya void (bo`sh, hech narsasiz) tipidagi qiymatni qaytaradi.
Boshqacha qilib aytganda, qaytargan qiymati bo`sh to`plamdir. Lekin funksiya
hech narsa qaytarmaydi deya olmaymiz. Chunki hech narsa qaytarmaydigan
maxsus funksiyalar ham bor. Ularning qaytish qiymati belgilanadigan joyga hech
narsa yozilmaydi. Biz unday funksiyalarni keyinroq ko`rib chiqamiz. Bu yerda bir
nuqta shuki, agar funksiya maxsus bo`lmasa, Lekin oldida qaytish qiymati tipi
ko`rsatilmagan bo`lsa, qaytish qiymati int tipiga ega deb qabul qilinadi.
Void
qaytish tipli funksiyalardan chiqish uchun
return;
deb yozsak
yetarlidir.Yoki returnni qoldirib ketsak ham bo`ladi. Funksiyaning qismlari
bajaradigan vazifasiga ko`ra turlicha nomlanadi. Yuqorida ko`rib chiqqanimiz
funksiya aniqlanishi (function definition) deyiladi, chunki biz bunda funksiyaning
bajaradigan amallarini funksiya nomidan keyin,{} qavslar ichida aniqlab yozib
chiqyapmiz. Funksiya aniqlanishida {} qavslardan oldin nuqta-vergul [;] qo`yish
xatodir. Bundan tashqari funksiya e`loni, prototipi yoki deklaratsiyasi (
Yengil himoya kostumi L -l

|
Yengil himoya kostumi L -l Pdf ko'rish
|
bet | 143/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov MYengil himoya kostumi L -l.
U qalpoqchadan, shim bilan birga
tikilgan paypoq hamda ikki qavatli qo‘lqop va podshlemnikdan tashkil
topgan. L-lning ham oicham lari huddi himoya kombinezoniga o‘xshash
bo'ladi; L -l kiyimlari asosan fuqarolar muhofazasining razvedka
qismlarida kiyiladi. Umumiy himoya jamlamasi (OZK) vositasi himoya
plashidan (OP-1) va himoya paypogi va qo'lqopdan tashkil topgan.
Umumqo‘shin himoya jamlamasi qo‘yilgan maqsadga ko‘ra:
a)
radioaktiv birikmalardan, zaharlovchi moddalar va biologik vosita
lar ta’sirlaridan saqlashda, radioaktiv moddalar va biologik shikastlangan
joylarda xatti-harakatlar hamda texnika, transportlarni zararsizlantirish
ishlarini bajarishda yopg‘ich ko‘rinishda; b) shikastlangan o'choqlardagi
xatti-harakatlarda va qutqaruv-evakuatsiya ishlarini bajarishda kombi
nezon ko‘rinishda foydalaniladi. Filtrlovchi terini himoyalovchi vositalar
paxtali materiallardan tayyorlangan kiyimlarga maxsus kimyoviy modda
lar shimdirilgan bo‘ladi. Bunda zaharli moddalar kiyimdan o‘tayotganda
yutilib qoladi va terini shikastlashdan saqlaydi.
Filtrlovchi himoya kiy
imlari (FXK-58).
Bu vosita kombinezondan, paytava, shlemostiligidan
tashkil topgan. FXK-58 gazniqob, rezinali etik va qo‘lqopdan iborat
jamlama holida ham foydalaniladi (5-rasm). Kombinezon 3 xil o‘lchamda
chiqariladi: 1-o‘lcham - 160 sm gacha, 2- o ich am - 161-170 sm gacha
va 3-o‘lcham - 171 sm dan yuqori bo‘yli odamlar uchun.
Oddiy terini
himoya qiluvchi vositalarga
oddiy, hech narsa shimdirilmagan yopg‘ich,
plashlar, qalin zich to‘qilgan paltolar, paxtali, charm-terili kurtkalar va
boshqa kiyim kechaklar kiradi.
Trikotaj, sherst va paxtali matolardan tayyorlangan kiyimlar, qo‘lqoplar
faqat radioaktiv changlardan va biologik ta’sirlardan saqlaydi.
174
|
| |
Filtrlovchi himoya kiyimi ZFO-58

d) baktereologik vositalarga qarshi ishlatiladigan dori - «№ 1» (oq
shishada - tetratsiklin gidroxlorid) joylashgan. Bu dorini baktereologik
qurol ishlatilganda, jarohatlar olganda va kuyganda foydalaniladi. Bunda
bir yo‘la 5 ta tabletka ichiladi va 6 soatdan keyin yana 5 tasi ichiladi
(vabo, o‘lat, Sibir yarasi).
e) biologik ta’sirlarga qarshi ishlatiluvchi sulfodometoksin (5 tabletka)
dorisi qo‘yilgan. Bu dorini oshqozon-ichak kasali boshlanganda bir yo‘la
7 ta tabletkasi va keyingi kunlarda 4 tadan ichiladi;
f) radiosaqlovchi vosita № 1 (sistamin) joylashgan bo‘lib, u nurianish
yuz berganda biz yo ‘la 6 ta tabletka ichiladi.
6-rasm. Shaxsiy dorixona SHD-2.
Yuqorida qayd etilgan dorilarni kichik bolalarga ham ichish tavsiya etiladi,
yoshgacha bo‘lganiar: 1/4 tabletka, 8 -1 5 yoshgacha 1/2 tabletka
Kimyoviy zaharlovchilarga
qarshi yakka