nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ta’limning keng tarqalgan beshta paradigmasi mavjud

|
Ta’limning keng tarqalgan beshta paradigmasi mavjud
|
bet | 5/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptxTa’limning keng tarqalgan beshta paradigmasi mavjud:
an’anaviy (bilimga yo‘naltirilgan paradigma)
ratsionalistik (bixevioristik, xulq- atvorga doir)
texnokratik
fenomenologik (insonparvarlik paradigmasi)
ezoterik
Ta’limning gnoseologik asoslari. - Gnoseologiya (yunoncha – “gnosis” (“gnoseos”) – bilim, ong, o’rganish, logiya – fan, ta’limot) bilish, ilmiy bilimlarning shakllanishi, xususiyatlari, qonuniyatlari, uslublari, ilmiy tafakkur shakllari, shuningdek, insonga xos bo’lgan borliqni anglash qobiliyati haqidagi nazariya, ta’limot.
"Ezoterik" so'zining yunon tilidan so'zma-so'z tarjimasi "ichki" kabi eshitiladi va odamlarning qalbida yashiringan ma'naviy, sirli jarayonlarga ishora qilish uchun ishlatiladi. Agar inson o'zining nafaqat tana ekanligini, uning asl tabiati o'lmaslik, erkinlik va cheksiz ijodiy jarayon ekanligini tushunsa, agar inson o'zining asl mohiyatini tahlil qilsa va ma'naviy olamda yashashga harakat qilsa, uni ishonch bilan ezoterik deb atash mumkin.
Ezoterik paradigma. Bu bizning sayyoramizdagi eng qadimiy ta’limiy paradigmalardan biri. Mazkur so‘zning yunonchadan so‘zma-so‘z tarjimasi «sirli», «yashirin» ma’nolarini bildiradi.
Uning mohiyatini abadiy va o‘zgarmas Haqiqatga munosabat tashkil etadi. Ushbu paradigma tarafdorlarining fikricha, haqiqatni shunchaki bilish mumkin emas, unga vijdon pokligi orqali erishish mumkin.
Pedagogik faoliyatning oliy maqsadi o‘quvchining tabiiiy kuch va imkoniyatlarini yuqori darajadagi ongga ega bo‘lish, Kosmos bilan muloqot uchun sarf etish va rivojlantirishda namoyon bo‘ladi.
Shuning uchun o‘qituvchining muhim muhofaza qiluvchi funktsiyasi ta’lim oluvchilarning axloqiy, jismoniy, psixik tayyorgarligini amalga oshirish va mavjud kuchlarini rivojlantirishdir.
Bixevioristik (ratsionalistik) paradigma. Ratsionalistik paradigma an’anaviy paradigmaga qarama-qarshi o‘laroq, o‘zining diqqat markazida mazmunni emas, o‘ quvchilarning turli turdagi bilimlarni o‘zlashtirishining samarali usullarini qo‘yadi. Ratsionalistik ta’lim paradigmasi asosida ijtimoiy injeneriya bixevioristik konsepsiyasi turadi.
Ta’lim muassasasining maqsadi - ta’lim oluvchilarda ijtimoiy me’yorlar, milliy madaniyat talablari va natijalariga muvofiq, moslashuvli «xulq-atvor majmui»ni shakllantiradi. SHuning uchun «xulq-atvor» atamasi “barcha turdagi reaksiyalar, insoniy xususiyatlar - uning fikrlashi, his-tuyg‘usi va harakati»ni bildiradi.
“Yaxshi nazariyotchi bo’lish uchun deydi, - Abu Nasr Forobiy, - qaysi fan bilan shug’ullanishidan qat’iy nazar quyidagi uchta shartga amal qilish kerak:
|
| |
Ta’lim jarayonlari va ularni amalga oshirish shartlarini ta’riflash va tushuntirish

|
Ta’lim jarayonlari va ularni amalga oshirish shartlarini ta’riflash va tushuntirish
|
bet | 2/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptxTa’lim jarayonlari va ularni amalga oshirish shartlarini ta’riflash va tushuntirish
Ta’lim jarayonini yanada mukammal tashkil etish, ta’lim tizimlari va texnologiyalarini ishlab chiqish
Ta’lim jarayoni uchun xos bo’lgan umumiy qonuniyatlarni aniqlash, omillarini tahlil qilish va ta’riflash
O‘rgatish - o‘qitish maqsadini amalga oshirish bo‘yicha pedagogning tartiblangan faoliyati.
O‘rganish - anglash, mashq qilish, va egallangan tajribalar asosida xulq-atvor va faoliyatning yangi shakllarini egallash jarayoni, oldin egallanganlari o‘zgaradi.
Ta’lim - o‘qitish jarayonida egallanadigan bilim, ko‘nikma, malakalar, kompetensiya va fikrlash usullari tizimi.
O‘qitish - qo‘yilgan maqsadga erishishga yo‘naltirilgan pedagog bilan o‘quvchilarning tartiblangan o‘zaro harakati.
Bilim-shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma’lum obrazlar ko’rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma’lumotlar majmui.
Ko’nikma- shaxsning biror faoliyatni tashkil eta olish layoqati.
Маlаkа-ongli xatti-harakatning avtomatlashtirilgan tarkibiy qismi.
Kompetensiya - egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarni kundalik va kasbiy faoliyatda qo‘llay olish layoqati.
Mazmun - o‘qitish jarayonida egallanishi lozim bo‘lgan ilmiy bilim, amaliy ko‘nikma va malakalar, faoliyat, fikrlash usullari tizimi.
Maqsad - o‘ qitishning nimaga qaratilganligi, uning kuchlari kelgusida qay yo‘sinda safarbar etilishi.
Tashkil etish - qo‘yilgan maqsadni samarali amalga oshirish uchun unga zaruriy shaklni taqdim etadigan, aniq mezonlar bo‘yicha tartiblangan didaktik jarayon.
Ta’lim shakli
Ta’lim metodlari
- ta’lim jarayonida qo’llanilib, uning samarasini ta’minlovchi uslublar majmui
|
| |
) Fan asosida yotuvchi barcha tamoyillarni yaxshi bilishi

|
) Fan asosida yotuvchi barcha tamoyillarni yaxshi bilishi
|
bet | 6/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptx1) Fan asosida yotuvchi barcha tamoyillarni yaxshi bilishi;
2) Ushbu tamoyil va ma’lumotlar asosida zarur xulosani chiqarishi, ya’ni, mulohaza yuritish qoidalarini bilishi kerak;
3) Xato nazariyalarni isbotlab berish va boshqa mualliflar fikrlarini tahlil qilishni, shuningdek, haqiqatni yolg’ondan ajratish va xatoni tuzatishni bilishi zarur.”
Ta’lim qonuniyatlari va tamoyillari
Ta’lim qonuniyatlari – ta’lim jarayonida ro’y beradigan hodisalar o’rtasidagi o’zaro bog’lanishlar, ularning mohiyatini ifodalovchi shart-sharoit, asos.
Ta’lim tamoyillari ta’lim nazariyasining asosiy yetakchi qoidalari bo’lib, o’qitish asosidagi ta’lim va uni tashkil etish jarayonini tashkil etish mazmuni, shakli, metodi, vositalari tanlanishini belgilaydigan boshlang’ich asoslar hisoblanadi.
Ta’lim tamoyillari. Ta’lim qonuniyatlaridan uni samarali tashkil qilishga nisbatan muayyan muhim talablar kelib chiqadi.
Ta’lim tamoyillari o‘quv jarayonining umumiy maqsadlari va qonuniyatlariga binoan uning mazmuni, tashkiliy shakl va metodlarini belgilab beruvchi boshlang‘ich qoidalardir.
Ta’lim tamoyillarini shartli ravishda ikki guruhga ajratish mumkin:
1. Ta’limning mazmunga aloqador tamoyili
2. Tashkiliy-metodik tamoyili
Ta’limning tashkiliy-metodik tamoyillari
ta’limning tizimliligi
ta’limning izchilligi
ta’limda onglilik
ta’limda faollik
ta’limda mustaqillik
ta’limning o‘quvchilarga mos bo‘lishi
ta’limda ko‘rsatmalilik
ta’limda bilim ko‘nikma va malakalarni puxta va mustahkam o‘zlashtirish tamoyili
ta’limda tushunarlilik
Ta’limning tushunarliligi tamoyili - o‘quvchilarning mavjud imkoniyatlarini hisobga olish, jismoniy va psixik sog‘lig‘iga yomon ta’sir etuvchi intellektual va emotsional qiyinchiliklardan voz kechishni talab etadi.
Ta’limning tushunarli bo‘lishi o‘quvchilarning yoshi, bilish imkoniyatlarini hisobga olib o‘qishning mazmunini to‘g‘ri aniqlash demakdir, ya’ni, har bir o‘quv fani bo‘yicha o‘quvchilar egallab olishi zarur bo‘lgan bilim, amaliy ko‘nikma va malakalari hajmini to‘g‘ri aniqlashdir.
Ta’lim mazmuniga aloqador tamoyillar
insonparvarlashtirish
tabiat bilan uyg‘unlik
madaniyat bilan uyg‘unlik
ta’limning fundamentalligi
ta’limning ilmiylik
amaliy yo‘nalganligi
ta’lim va tarbiyaning uyg‘unligi
|
| |
K. I. F 211-22 Guruh Talabasi Ne’matov Faxriddin 3-Amaliy Ish Nazorat Savollari Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?

|
K. I. F 211-22 Guruh Talabasi Ne’matov Faxriddin 3-Amaliy Ish Nazorat Savollari Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
|
bet | 1/4 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 2,79 Mb. | | #113088 |
Bog'liq Ne\'matov Faxriddin - KX3
K.I.F 211-22 Guruh Talabasi Ne’matov Faxriddin
3-Amaliy Ish
Nazorat Savollari
Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
Javob: Tarmoqlararo ekran (VNC) - bu bir tarmoq protokoli bo'lib, u orqali bir kompyuter va boshqa qurilmalar o'rtasida ekran va boshqa resurslarga masofadan murojaat qilish mumkin. Uning nomi "Virtual Network Computing" ni ifodalaydi.
Tarmoqlararo ekran, yoki brandmauer, tarmoqni himoyalash vositasi bo‘lib, ishonchli tarmoq, va ishonchsiz tarmoq orasida ma’lumotlarga kirishni boshqarishda qo‘llaniladi. Tarmoqlararo ekran ko‘p komponentli bo‘lib, u Internetdan tashkilotning axborot zahiralarini himoyalash strategiyasi sanaladi. Ya’ni tashkilot tarmog‘i va Internet orasida qo‘riqlash vazifasini bajaradi. Tarmoqlararo ekranning asosiy funksiyasi ma’lumotlarga egalik qilishni markazlashtirilgan boshqaruvini ta’minlashdan iborat. Tarmoqlararo ekran quyidagi himoyalarni amalga oshiradi: o‘rinsiz trafiklar, ya’ni tarmoqda uzatiladigan xabarlar oqimini taqiqlash; qabo‘l qilingan trafikni ichki tizimlarga yunaltirish; ichki tizimning zaif qismlarini yashirish bilan Internet tomonidan uyushtiriladigan xujumlardan himoyalash; barcha trafiklarni bayonlashtirish; ichki ma’lumotlarni, masalan tarmoq topologiyasini, tizim nomlarini, tarmoq uskunalarini va foydalanuvchilarning identifikatorlarini Internetdan yashirish; ishonchli autentifikatsiyani ta'minlash.
Tarmoqlararo ekranning turlari haqida nimalar bilasiz?
Javob: Tarmoqlararo ekranning turlari haqida gapirish mumkin. Tarmoqlararo ekranlar xizmat ko‘rsatish usullariga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi:
- Paket filtri. Bu eng oddiy va eng keng tarqalgan tarmoqlararo ekran turi. U ma’lumotlar paketlarining sarlavhasini tekshirib, uning manzili, porti, protokoli va boshqa parametrlariga qarab, uni o‘tkazish yoki taqiqlash qarorini qabul qiladi. Paket filtrining afzalliklari quyidagilar: tez ishlash, oson sozlash, past narx. Paket filtrining kamchiliklari quyidagilar: paketning tarkibini tekshirmaydi, yagona qoidalar to‘plamiga asoslanadi, IP masqarabozlikka qarshi himoya qila olmaydi, tarmoq xizmatlarini cheklab qo‘yishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
K. I. F 211-22 Guruh Talabasi Ne’matov Faxriddin 3-Amaliy Ish Nazorat Savollari Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
|
Saralashning tadbiqi - Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning...

|
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
bet | 2/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)Saralashning tadbiqi
Saralash masalasini formal qo‘yilishi
Berilgan: a1, a2 ,…, an, ob’ektlar to‘plami.
Talab qilinadi: Berilgan ob’ektlarni tartiblash, yani ularni shunday ap1, ap2 ,…, apn ketma-ketlikda o‘rinlashtirish lozimki, bunda ularning kalitlari kamaymaydigan tartibda joylashsin: kp1 kp2 … kpn.
Def.
Saralash algoritmi turg‘un deyiladi, agarda saralash natijasida bir hil kalitli ob’ektlarlar bir-biriga nisbatan o‘rinlarini o‘zgartirmasa.
YA’NI: Saralanayotganda bir hil kalitlar uchrashi mumkin, bu holda saralangandan keyin bir hil kalitlilar boshlang’ich tartibda qanday joylashgan bo’lsa, ushbu tartibda qoldirilishi maqsadga muvofiq bo’ladi (Bir hil kalitlilar o’zlariga nisbatan).
Bunday usulga turg’un saralash deyiladi.
Samaradorlik mezonlari
1.Saralashga ketgan vaqt (T(n)=C(n)+M(n), bunda C(n) - taqqoslashlar soni; M(n) - esa o‘rinlashtirishlar soni);
2.Dasturni ishlab chiqishga ketgan vaqt;
3.Talab qilinadigan xotira xajmi.
Saralashga ketgan vaqt uchun quyidagi o‘rinli bo‘ladi:
O(nlogn) T(n) O(n2);
T(n)=O(n) – ideal holatda.
Agar saralanayotgan yozuvlar xotirada katta xajmni egallasa, u holda ularni almashtirishlar katta sarf (vaqt va xotira ma’nosida) talab qiladi.
Ushbu sarfni kamaytishi maqsadida, saralash kalitlar adresi jadvalida amalga oshiriladi. Bunda faqatgina ma’lumot ko’rsatkichlari(kalitlar) almashtirilib, massiv o’z joyida qoladi. Yuqoridagi usul adreslar jadvalini saralash usuli deyiladi.
Ma’lumotlarni xajmi va tuzilishiga nisbatan saralash usullari ikkiga ajraladi, ya’ni ichki va tashqi:
- ichki saralash – bu operativ xotiradagi saralash;
- tashqi saralash – tashqi xotirada saralash.
Ichki saralash usullari
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
Qo‘yish orqali saralash algoritmi tahlili

|
Qo‘yish orqali saralash algoritmi tahlili
|
bet | 5/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)Qo‘yish orqali saralash algoritmi tahlili
Eng yomon, ya’ni boshlang‘ich ob’ektlar kalit qiymatlari bo‘yicha kamayish tartibida berilgan holat.
Taqqoslashlar soni:
O‘rinlashtirishlar soni:
Saralashga ketgan vaqt:
Tanlash orqali saralash(Selection sort)
1. Berilgan ob’ektlar ichidan eng kichik kalitga ega element tanlanadi.
2. Ushbu element boshlang‘ich ketma-ketlikdagi birinchi element a1 bilan o‘rin almashadi.
3. Undan keyin ushbu jarayon qolgan n-1 ta element, n-2 ta element va xokazo, toki bitta eng “katta” element qolguncha davom ettiriladi.
Misol:
- boshlang’ich holat
Ғоя:
• Энг кичик элементни топинг ва уни биринчи ўринга қўйинг (A[0] билан ўрнини алмаштириш)
• қолганларидан энг кичигини топинг ва уни иккинчи ўринга қўйинг (A[1] билан ўрнини алмаштириш), ва бошқалар.
Tanlash orqali saralash algoritmi tahlili
Eng yomon, ya’ni boshlang‘ich ob’ektlar kalit qiymatlari bo‘yicha kamayish tartibida berilgan holat.
Taqqoslashlar soni:
O‘rinlashtirishlar soni:
Saralashga ketgan vaqt:
Eng sodda saralash usuli
Massivni chapdan o'ngga qarab ko'rib chiqiladi va yo'l davomida qo'shnilarni solishtiriladi. Agar o'zaro saralanmagan elementlar uchrasa, ularning o’rni almashtiriladi va eng boshiga qaytiladi. Massiv boshidan yana ko’rib chiqiladi va yana tekshiriladi, agar qo'shni elementlarning "noto'g'ri" juftligi yana uchrasa, ularning joylari almashtiriladi va barchasi qaytadan boshlanadi. Massiv saralanguncha davom ettiriladi.
Глупая сортировка
Oddiy saralash usuliga birgina o’zgartirish kiritib, uni takomillashtiramiz. O'tish paytida ikkita qo'shni saralanmagan elementni topib, ularni almashtirib, biz massivning boshiga qaytmaymiz, balki uning o'tishini oxirigacha davom ettiramiz. Bunday holda, bizning oldimizda taniqli Pufaksimon saralash usuli namoyon bo’ladi.
|
| |
Almashtirish orqali saralash (Pufaksimon)

|
Almashtirish orqali saralash (Pufaksimon)
|
bet | 6/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)Almashtirish orqali saralash (Pufaksimon)
Algoritm g’oyasi
n - 1 marta massivda quyidan yuqoriga qarab yurib kalitlar jufti-jufti bilan taqqoslanadi. Agar pastki kalit qiymati yuqoridagi jufti kalitidan kichik bo‘lsa, u holda ular o‘rni almashtiriladi.
Misol:
Harakat tamoyili oddiy: biz massivni boshidan oxirigacha ko’rib chiqamiz, bir vaqtning o'zida saralanmagan qo'shni elementlarni almashtiramiz. Birinchi o'tish natijasida maksimal element oxirgi o'ringa “suzib chiqadi". Endi biz yana massivning saralanmagan qismini (birinchi elementdan oxirgi elementgacha) ko’rib chiqamiz va yo'lda saralanmagan qo'shnilarni o'zgartiramiz. Ikkinchi eng katta element oxirgidan oldingi joyda joylashadi. Xuddi shu ruhda davom etib, biz massivning doimiy ravishda kamayib borayotgan saralanmagan qismini ko’rib o'tamiz, topilgan maksimal elementlarni oxiriga surib boramiz.
Element suvdagi pufakcha kabi kerakli holatga “suzib chiqadi" - shuning uchun algoritm nomi pufaksimon saralash deyiladi.
Almashtirish orqali saralash algoritmi tahlili
Eng yomon, ya’ni boshlang‘ich ob’ektlar kalit qiymatlari bo‘yicha kamayish tartibida berilgan holat.
Taqqoslashlar soni:
O‘rinlashtirishlar soni:
Saralashga ketgan vaqt:
Ushbu algoritmning o'ziga xos xususiyati quyidagidan iborat:
ichki sikl birinchi marta tugallangandan so'ng, massivning maksimal elementi doimo N-pog'onada bo'ladi ;
Ikkinchi o'tishda keyingi eng katta element N-1 o'rinda. Va hokazo.
Shunday qilib, har bir keyingi o'tishda qayta ishlanadigan elementlar soni 1taga kamayadi va har safar butun massivni boshidan oxirigacha “qarab chiqish" shart bo’lmaydi.
|
| |
2
    
3
      
1 - Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning...

|
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
bet | 7/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)
1- o’tish:
1-Misol:
2-o’tish :
3- o’tish :
4- o’tish :
N elementdan iborat massivni saralash uchun N-1 ta o’tish kerak (N-1 ta elementlarni o’z o’rniga qo’yish kerak).
!
2-Misol:
Masalan, bizda butun sonlar massivi mavjud:
Massivdan birinchi o'tishda biz 3 va 7 qiymatlarini taqqoslaymiz. 7 raqami 3 dan katta bo'lgani uchun biz ularni o'z holicha qoldiramiz. Keyin biz 7 va 4 ni solishtiramiz. 4 raqami 7 dan kichik, shuning uchun biz ularni almashtiramiz, 7 ni bir pozitsiyaga massiv oxiriga yaqinlashtiramiz. Endi u shunday ko'rinadi:
3-Misol:
Bu jarayon 7 raqami massivning deyarli oxiriga yetguncha takrorlanadi. Oxirida u 8-element bilan taqqoslanadi, u kattaroqdir, ya'ni almashinuv yo'q. Massivni bir marta qarab chiqqanimizdan so'ng, u quyidagicha ko'rinadi:
Hech bo'lmaganda bitta qiymat almashinuvi sodir bo'lganligi sababli, biz massivni yana bir marta takroran ko’rib chiqishimiz kerak. Ushbu o'tish natijasida biz 6 raqamini joyiga o'tkazamiz.
Keyingi o’tishda almashish sodir bo’lmaydi, demak, massiv saralangan holga kelganligi uchun algoritm o’z ishini yakunlaydi.
Va yana kamida bitta almashinuv amalga oshirildi, ya'ni biz yana massivni ko’rib chiqamiz.
#include
using namespace std;
int main()
{ int n; // elementlar soni
cout << “ Elementlar soni: ";
cin >> n;
/* Massiv o’lchamini aniqlaymiz */
int mass[n];
for(int i = 0; i < n; ++i)
{ cout << i+1 << "-nchi element: ";
cin >> mass[i];
}
cout << " Berilgan massiv: ";
for(int i = 0; i < n; ++i)
{ cout << mass[i] << " ";
}
cout << endl;
/* Kamayish bo’yicha saralaymiz */
for(int i = 1; i < n; ++i)
{ for(int r = 0; r < n-i; r++)
{if(mass[r] < mass[r+1])
{ // Joyini almashtirish
int temp = mass[r];
mass[r] = mass[r+1];
mass[r+1] = temp;
}
}
}
/* Saralangan massiv */
cout << " Saralangan massiv : ";
for(int i = 0; i < n; ++i)
{ cout << mass[i] << " ";
}
cout << endl;
return 0;
}
Agar biz nafaqat maksimum qiymatga ega elementlarni oxiridan joylashtirib kelsak, balki minimum qiymatga ega bo’lgan elementlarni ham massivning boshlang’ich tomonidan joylashtirib kelsak, unda biz SHEYKER saralash algoritmiga ega bo’lamiz.Bu demak almashtirish usulining bir modifikatsiyasi bo’ladi.
Takomillashtirilgan,yahshilangan usullarni keyingi darsda ko’ramiz
-Mavzu bo‘yicha nazorat savollari
1. Saralash deganda nima tushiniladi?
2. Saralashning vazifasi nimadan iborat?
3. Saralashning maqsadi nimadan iborat?
4. Qo‘yish orqali saralashning g‘oyasini tushuntirib bering?
5. Tanlash orqali saralash tushunchasi?
6. Pufaksimon saralash nima?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
Saralashning qanday turlari bor? - Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi....

|
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
bet | 4/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)Saralashning qanday turlari bor?
O'nlab saralash algoritmlari mavjud, ularning har biri o'ziga xos tarzda yaxshi. Ba'zilarida saralash tamoyillarini tushuntirish oson, boshqalari katta massivlar bilan ishlashda yaxshi, uchinchisi tezlik uchun optimallashtirilgan, to'rtinchisi - protsessor davrlari soni, kodning ixchamligi va boshqalar uchun.
Eng mashhur saralash usullari:
Pufakchali saralash.
Saralashning Sheyker usuli.
Saralashning Taroq usuli.
Tez saralash usuli.
Piramidasimon saralash.
Birlashtirish orqali saralash.
Алгоритмлар:
• Оддий ва тушунарли, лекин катта массивлар учун самарали эмас
Пуфакча усули
Танлаш усули
Қийин, лекин самарали усуллар
«тез саралаш» (Quick Sort)
«тўп-тўп» саралаш (Heap Sort)
Қўшилиб саралаш
Пирамидали саралаш
Saralashning qat’iy usullari
Qo‘yish orqali saralash (Insertion sort)
Algoritm g’oyasi
Ob’ektlar hayolan “tayyor” a(1),...,a(i-1) va boshlang‘ich ketma-ketliklarga bo‘linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlab) boshlang‘ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo‘shiladi.
Misol: Faraz qilaylik, kalit qiymatlari 40,51,8,38,90,14,2,63 bo‘lgan ob’ektlar berilgan bo‘lsin.
- boshlang’ich holat
Berilgan massivdan elementlarni birma-bir o’qib, yangi massivga tartibiga qarab joylaymiz. Algoritm tugagandan so’ng natijada saralangan massiv hosil qilamiz.
Asimptotika O'rtacha va eng yomon holatda O(n2), eng yaxshi holatda O(n).
Сложность
|
Наилучший случай
|
В среднем
|
Наихудший случай
|
Время
|
O(n)
|
O(n2)
|
O(n2)
| | | | |
Algoritmni boshqa usulda amalga oshirish qulayroqdir (yangi massiv yaratish va unga aslida biror narsa kiritish nisbatan qiyin): biz shunchaki berilgan massivning qandaydir bosh bo’lagi tartiblanganligiga ishonch hosil qilamiz.
Kiritish o‘rniga biz joriy element noto'g'ri tartibda joylashgan bo'lsa, oldingi element bilan almashtiramiz.
Kiritish tartibi massivni bosqichma-bosqich chapdan o'ngga siljitadi. Bunday holda, har bir keyingi element minimal va maksimal qiymatga ega bo'lgan eng yaqin elementlar orasida joylashtiriladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
Qat’iy usullar - Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy...

|
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
bet | 3/7 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #107179 |
Bog'liq FpicbbEWsfTs6uumr4wrAPbc2neimBs1pzBMGjHx (1)Qat’iy usullar
Yaxshilangan usullar
Saralashni quyidagicha usullari bor:
- qat’iy (to’g’ridan-to’g’ri) usullar;
- yaxshilangan usullar.
Qat’iy usullarni ishlash tamoyillariga ko’ra 3 ta toifaga bo’lish mumkin:
1. to’g’ridan-to’g’ri qo’shish usuli (by insertion);
2. to’g’ridan-to’g’ri tanlash usuli (by selection);
3. to’g’ridan-to’g’ri almashtirish usuli (by exchange).
Bu jarayonni his qilish uchun miyamizdagi tezlik bilan kechayotgan jarayonlarni birma-bir tahlil qilib chiqamiz(buning uchun saralanmagan sonlar ketma-ketligini olamiz):
Sonlar berilishi: 23, 54, 3, 22, 1, 45;
- Eng kattasini oxiriga o`tkazamiz: 23, 3, 22, 1, 45, 54;(54 soni har bir son bilan solishtirilib eng katta ekani aniqlandi, 45 esa o`z o`rnida turipti)
- Shu tartibni davom ettiramiz: 3, 22, 1, 23, 45, 54; (23 undan keyinda turuvchi eng katta son)
- Yuqoridagi amalni yana davom ettiramiz: 3, 1, 22, 23, 45, 54;(22 esa davomchi)
- Oxirgi marta almashtirishimiz quyidagi natijani beradi: 1,3,22,23,45,54;(1 eng kichigi)
Saralash jarayoni qanday kechadi? Saralash jarayoni taqqoslashga asoslangan jarayon hisoblanadi.
Demak, miyamiz xuddi shu jarayonni takrorlar ekan. Endi bizga ma`lumki, bizning miyamiz o`zi optimal deb bilgan yo`nalishdan ketadi va biz uchun faqat bitta saralash algoritmi mavjud.
Ammo dasturlashda bunday deb bo`lmaydi. Dasturlashga talab ortib bu soha rivojlanib borgani sari unda bir qator sohalardagi kabi tezlikni oshirish muammosi paydo bo`ldi.
Chunki tezlik masalasi tobora yuqori cho`qqiga chiqayotgan va ishlanayotgan ma`lumotlar o`lchami oshib borayotgan bir paytda sekin ishlovchi algoritmlardan foydalanish kulguli. Ma`lumotlar o`lchamlari esa juda katta, shu sababli ularni aniq va tez saralashga ehtiyoj mavjud. Buni amalga oshirish uchun esa yangi algoritmlarga ehtiyoj tug`ila boshladi. Buni yechimi sifatida bir necha turdagi algoritmlardan foydalaniladi.
Ular:
- Bubble sort (almashtirish orqali,pufaksimon)
- Selection sort (tanlash orqali)
- Insertion sort (qo’yish orqali)
- Quick sort (tez saralash)
- Merge sort(birlashtirish orqali)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma'lumotlarni saralash algoritmlari. Saralash tushunchasi va uning vazifasi. Saralashning qat’iy usullari va ularning samaradorligi
|
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

|
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 77,01 Kb. | | #103061 |
Bog'liq metrology
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish”
fanidan
Bajardi: 713-20 guruh talabasi Narzullayev Sardor
Shtrix-kodni
Xalqaro darajada shtrix kodlash "GS 1" xalqaro assotsiatsiyasi (EAN International, Belgiya) tomonidan joriy etiladi va amalga oshiriladi.
"GS 1" xalqaro uyushmasi (EAN International) dunyoning 110 ta davlatida GS 1 (EAN • UCC) xalqaro tizimini ifodalovchi Milliy tashkilotlardan tashkil topgan ixtiyoriy notijorat xalqaro tashkilotdir.
"GS 1" xalqaro uyushmasi tovarlar, xizmatlar, korxonalar, transport birliklari haqidagi va boshqa ma'lumotlarni aniqlash va uzatish imkonini beruvchi avtomatik identifikatsiyalash, mahsulotlarni raqamlash va shtrix kodlash uchun GS 1 (EAN • UCC) standartlarining butun dunyo bo'ylab ko'p tarmoqli tizimini boshqaradi.
GS 1 tizimini (EAN • UCC), shu jumladan milliy yoki mintaqaviy darajalarda shtrix kodlashni joriy etish "GS 1" xalqaro uyushmasiga a'zo tashkilotlar tomonidan ma'lum bir mamlakat yoki mamlakatlar guruhidagi GS 1 vakillari tomonidan amalga oshiriladi.
O'zbekiston Respublikasi hududida "GS 1 Uzbekistan" uyushmasi shunday tashkilot hisoblanadi.
"GS 1 Uzbekistan" Avtomatik identifikatsiya uyushmasi (EAN Uzbekistan) notijorat tashkilot boʻlib, "GS 1" xalqaro uyushmasi (EAN International, Belgiya) va "EPCglobal" xalqaro tashkilotining (AQSh) vakolatxonasi va a'zosi hisoblanadi. ) 1998 yildan buyon O'zbekistonda avtomatik identifikatsiyalash, mahsulot raqamlash va shtrix kodlash GS 1 (EAN • UCC ) bo'yicha xalqaro standartlardan foydalanadigan a'zo korxonalardan iborat.
Shtrixli kod - bu ba'zi ma'lumotlarni texnik vositalar yordamida o'qish uchun qulay shaklda ifodalovchi qora va oq chiziqlar ketma-ketligi. Koddagi ma'lumot kod ostida o'qilishi mumkin bo'lgan shaklda chop etilishi mumkin (deshifr). Shtrixli kodlar savdo, ombor hisobi, kutubxonachilik, xavfsizlik tizimlari, pochta aloqasi, yig'ish ishlab chiqarish, hujjatlarni qayta ishlashda qo'llaniladi.
Shtrix-kodning nazorat summasini qanday hisoblash kerak
1.
|
Shkalaning juft o'rinlarda turgan raqamlarni qo'shing
|
9+0+8+0+3+0=20
|
2.
|
Xosil bulgan summani uchga ko'paytiring
|
20*3=60
|
3.
|
Shtrix-kod shkalasining juft o'rinlarda turgan raqamlarni qo'shing (nazorat raqamidan tashqari)
|
7+3+8+5+1+1=25
|
4.
|
2 va 3-bandlarda xosil bo'lgan raqamlarni qo'shing
|
60+25=85
|
5.
|
Onliklarni olib tashlang
|
85-80=5
|
6.
|
10 raqamidan 5chi bandda xosil bo'lganlarni ayiring
|
10-5=5
|
Xató
|
| |
Strategik menejmentning mazmuni quyidagilardan iborat

Strategik menejmentning mazmuni quyidagilardan iborat:
- Korxona biznesining yo’nalish va asosiy maqsadlarni belgilab olish;
- Korxonaning tashqi muhitini tahlil qilish;
- undagi ichki vaziyatni tahlil qilish;
- Korxona yoki xo’jalikning o’rta bo’g’inlarida strategiyani tanlash va ishlab chiqish;
- diversiyalangan Korxonaning portfelini tahlil qilish;
- uning tashkiliy strukturasini loyihalash;
- integratsiya darajasini va boshqaruv tizimini tanlash;
- «strategiya - struktura - nazorat» majmuasini boshqarish,
- Korxona faoliyatining ba’zi sohalardagi siyosatini va uning fel‑atvor meyorlarni belgilash,
- kompaniya strategiya va natijalarining teskari aloqasini ta’minlash,
- strategiyani, strukturani va boshqaruvni takomillashtirish.
Strategiya - tashkilotning tashkiliy vazifa va maqsadlariga erishishda foydalaniladigan tashkiliy xatti‑xarakatlar va boshqaruvga yondashuvlari tarzidir.
Biznes sohasini belgilash, maqsadni belgilash, qisqa va o’zoq muddatli vazifalarni (dasturlarni) aniqlash, maqsadga erishish strategiyasini belgilab olish strategik rejani tashkil qiladi.
Strategik menejmentning beshta vazifasi
Korxona strategiyasini yaratish o’zaro bogliq 5 ta qismdan iborat:
1) tijorat faoliyatining turini aniqlash va Korxona rivojlanishining yo’nalishini belgilash, ya’ni maqsadni aniqlab o’zoq muddatli istiqbolni belgilash;
2) umumiy maqsadlarni ishning aniq yo’nalishlariga aylantirish;
3) ko’zlangan ko’rsatkichlarga erishish uchun tanlangan rejani moxirona amalga oshirish;
4) tanlangan strategiyani samarali ijro etish;
5) bajarilgan ishni baholash, bozordagi vaziyatni tahlil qilish, faoliyatning o’zoq muddatli asosiy yo’nalishlariga, maqsadlarga, strategiyaga yoki uni amalga oshirish usullariga to’zatishlar, yangi g’oyalar kiritish .
Kompaniya strategiyasining asosiy masalasi quyidagicha: «Kompaniyamizni biz qanday tasavvur qilamiz, nima qilmoqchimiz va nimaga erishmoqchimiz ?»
«Biz kimmiz, nima qilyapmiz va qayoqqa ketyapmiz»- degan savolning javobi Korxonaning yo’nalishini belgilab, kuchli o’ziga xoslikni ishlab chiqish imkonini beradi. Kompaniya nima qilayotgani va nima qilmoqchi ekanligi kompaniyaning missiyasini anglatadi. Menejer o’z kompaniyasining bozordagi o’rnini qanday tasavvur qilishi esa kompaniyaning strategik ko’rishini shakllantiradi.
Firma biznesining yўnalishi va asosiy maқsadlari.
Ichki
taxlil
Tashqi
taxlil
Strategik
tanlov
Xo’jalikning o’rta bo’g’inlaridagi strategiya va tarmoq tuzilishi
Firma darajasidagi strategiya. (vertikal integratsiya, diversifikatsiya, globalь strategiya)
Xo’jalikning o’rta bo’g’inlari portfeli taxlili, kirish va chiqish strategiyasi.
Tashkiliy tuzilmani tanlash
Tashkiliy boshqaruv va nazoratni tanlash
Majarolar,
siyosatlar va ularning o’zgarishi
Strategiya, tuzilishi va tarkibi
Qayta aloqa
1-rasm. Strategik menejmentning mazmuni
|
Strategik rejalashtirish va uning afzalliklari

|
Strategik rejalashtirish va uning afzalliklari
|
bet | 6/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 122 Kb. | | #248173 |
Bog'liq 1.Strategik boshqaruvning paydo bo’lish shartlari, predmeti jarayoni va mohiyatiStrategik rejalashtirish va uning afzalliklari
Strategik rejalashtirish bo’limining roli va vazifalari axborotlar tuplash va ularni ishlash, strategiyani xar yili qayta ko’rib chiqish tizimini yaratish va kelajakda uni boshqarishdan iborat bo’ladi. Direktorlar kengashi muxim strategik yunalishlarni ko’rib chiqadi va yuqori boshqaruv tizimi tavsiya etgan strategik rejalarni rasmiy jixatdan tasdiqlaydi. Mana shu marosim davomida kengash oxir-oqibatda qabo’l qilingan strategiya uchun javobgar bo’ladi.
Direktorlar kengashining vazifasi - bu barcha korxonalar yetarli darajada tahlil qilib va ko’rib chiqilganligiga xamda taklif etilgan strategik chora-tadbirlar mavjud variantlardan eng yaxshisi ekanligiga ishonch xosil qilishdan iboratdir.
Strategik rejalashtirishning afzalliklari:
1.Ishni tashkil etishni strategiyaning «biz nima qilish uchun xarakat qilayapmiz va nimaga erishyapmiz?» degan asosiy aspektga yunaltirilganligini ta’minlash;
2.Vujudga kelayotgan o’zgarishlar, yangi imkoniyatlar va taxdid solayotgan tendentsiyalarga menejerlarning yanada aniq reaktsiya ko’rsatish zaruriyati;
3.Kapital quyilmalar va personal sonini kengaytirishning muqobil variantlarini baholash, ya’ni resurslarni strategik asoslangan va yuqori rentabelli loyixalarga oqilona yunaltirish imkoniyati;
4.Boshqarishning barcha darajalari raxbarlarini karorlarini birlashtirish imkoniyati;
5.Faol raxbarlikka yaxshi imkoniyatlar yaratadigan va o’zgarishlarga passiv reaktsiya ko’rsatish tendentsiyalariga karshilik qiladigan muxitni yaratish.
Kompaniyani boshqarishda direktorlar kengashining o’rni va vazifalari
Yuqorida ko’rib o’tilgan strategik boshqarish vazifalarining xar biri doimiy tahlil va qarorlar qabo’l qilishni talab etadi: ishni belgilangan yo’nalishda davom ettirish kerakmi yoki unga o’zgartirishlar kiritish kerakmi? CHunki strategik menejment doimiy xarakatdagi jarayondir.
Bu besh vazifa bir‑biridan ajralgan xolda bo’lmay , ular o’zaro o’zviy boglangan. Masalan, kompaniyaning missiyalariga bogliq masalalar mauyyan maqsadlar bilan jips boglangan;
bu besh vazifa aloxida xolda amalga oshirilmaydi;
strategiyani ishlab chiqish va amalga oshirish ogir jarayon xisoblanadi va menejerlardan turli xil xarakatlarni talab qiladi;
strategik menejmentga doimiy yetarli etibor berish strategiyani takomillashtirish zaruriyati va uni amalga oshirish usullarini yangilash strategiyaning sifati, samaradorligini oshirish uchun xar bir xodimdan talab qilinadi.
|
| |
Strategik menejmentning ahamiyati

|
Strategik menejmentning ahamiyati
|
bet | 8/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 122 Kb. | | #248173 |
Bog'liq 1.Strategik boshqaruvning paydo bo’lish shartlari, predmeti jarayoni va mohiyatiStrategik menejmentning ahamiyati
Strategik rejalashtirish bo’limining roli va vazifalari axborotlar tuplash va ularni ishlash, strategiyani xar yili qayta ko’rib chiqish tizimini yaratish va kelajakda uni boshqarishdan iborat bo’ladi. Direktorlar kengashi muxim strategik yunalishlarni ko’rib chiqadi va yuqori boshqaruv tizimi tavsiya etgan strategik rejalarni rasmiy jixatdan tasdiqlaydi. Mana shu marosim davomida kengash oxir-oqibatda qabo’l qilingan strategiya uchun javobgar bo’ladi.
Direktorlar kengashining vazifasi - bu barcha korxonalar yetarli darajada tahlil qilib va ko’rib chiqilganligiga xamda taklif etilgan strategik chora-tadbirlar mavjud variantlardan eng yaxshisi ekanligiga ishonch xosil qilishdan iboratdir.
Strategik rejalashtirishning afzalliklari:
1.Ishni tashkil etishni strategiyaning «biz nima qilish uchun xarakat qilayapmiz va nimaga erishyapmiz?» degan asosiy aspektga yunaltirilganligini ta’minlash;
2.Vujudga kelayotgan o’zgarishlar, yangi imkoniyatlar va taxdid solayotgan tendentsiyalarga menejerlarning yanada aniq reaktsiya ko’rsatish zaruriyati;
3.Kapital quyilmalar va personal sonini kengaytirishning muqobil variantlarini baholash, ya’ni resurslarni strategik asoslangan va yuqori rentabelli loyixalarga oqilona yunaltirish imkoniyati;
4.Boshqarishning barcha darajalari raxbarlarini karorlarini birlashtirish imkoniyati;
5.Faol raxbarlikka yaxshi imkoniyatlar yaratadigan va o’zgarishlarga passiv reaktsiya ko’rsatish tendentsiyalariga karshilik qiladigan muxitni yaratish.
|
| |
Strategik boshqarish jarayonining ta’rifi

|
Strategik boshqarish jarayonining ta’rifi
|
bet | 4/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 122 Kb. | | #248173 |
Bog'liq 1.Strategik boshqaruvning paydo bo’lish shartlari, predmeti jarayoni va mohiyatiStrategik boshqarish jarayonining ta’rifi
Yuqorida ko’rib o’tilgan strategik boshqarish vazifalarining xar biri doimiy tahlil va qarorlar qabo’l qilishni talab etadi: ishni belgilangan yo’nalishda davom ettirish kerakmi yoki unga o’zgartirishlar kiritish kerakmi? CHunki strategik menejment doimiy xarakatdagi jarayondir.
bu besh vazifa bir‑biridan ajralgan xolda bo’lmay , ular o’zaro o’zviy boglangan. Masalan, kompaniyaning missiyalariga bogliq masalalar mauyyan maqsadlar bilan jips boglangan;
bu besh vazifa aloxida xolda amalga oshirilmaydi;
strategiyani ishlab chiqish va amalga oshirish ogir jarayon xisoblanadi va menejerlardan turli xil xarakatlarni talab qiladi;
strategik menejmentga doimiy yetarli etibor berish strategiyani takomillashtirish zaruriyati va uni amalga oshirish usullarini yangilash strategiyaning sifati, samaradorligini oshirish uchun xar bir xodimdan talab qilinadi.
Bu bosqichlar o’rtasidagi o’zaro bog’liqlik 2‑rasmda ko’rsatilgan.
1-bosqich
2-bosqich
3-bosqich
4-bosqich
5-bosqich
Zarurat bo’lganda
qayta ko’rib chiqish
Zarurat bo’lganda
qayta ko’rib chiqish
Yaxshilanish
Yaxshilanish
Zarurat bo’lganda
1-4-bosqichlarga qaytish
2 - rasm. Strategik menejment jarayoni
Strategik boshqaruvning asosiy bosqichlari4.
Strategik boshqaruvning asosiy bosqichlari quyidagilardan iborat:
1. Biznes sohasini aniqlash va Korxonaning asosiy maqsadini ishlab chiqish.
2. Korxonaning asl maqsadini aloxida o’zoq muddatli va qisqa muddatli faoliyat maqsadlariga aylantirish.
3. Faoliyat maqsadlariga erishish strategiyasini belgilash.
4. Strategiyani ishlab chiqish va amalga oshirish
5. Faoliyatni baholash, vaziyatni ko’zatib borish va unga to’zatishlar kiritish.
|
| |
Texnologiyalarni o

Texnologiyalarni o
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
20.05.2024
Hajmi
0,75 Mb.
#245417
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalarni o
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
www.pedagoglar.uz - Texnologiyalarni o

|
Texnologiyalarni oBog'liq 117-120 (1)www.pedagoglar.uz
44-son 3–to’plam may 2023
Sahifa: 119
ko`lamda olib borish kerak. Chunki bolaning bilish, yangiliklarni qabul qilish doirasi
keng bo`ladi , undan to‘g‘ri samarali foydalanish esa o‘qituvchining vazifasidir. Yangi
pedagogik texnologiya bola faoliyatini to‘g‘ri yo‘naltirishga qaratilgan bo‘lib, avvalo
uning sog‘ligini muhofaza qilishni, unda turfa fazilatlarni shakllantirish uchun amaliy
yondashuv rejalarini tuzishni, bu rejalarda bolani quvnoqlikka, topqirlikka undovchi
vositalar jamlanishini, hozirjavoblikka, sermulohazalikka, to‘g‘ri raqobat qila olishga
yoki faraz qila olishi qobilyatini rivojlantirishga, ijodiy tafakkur, qilish, tadbirkor
bo‘lishga undovchi qator nazariy va amaliy ishlar majmuasini barqaror etishni nazarda
tutadi. Ma’lumki, o‘quvchilarning fikrlash qobiliyatini oshirish, erkin va teran
fikrlashga, o‘z fikrlarini ravon ifodalashga o‘rgatishning zamonaviy usullaridan
foydalanishning o‘rni beqiyosdir. Bolalarning barkamol avlod bo‘lib etishishida
so‘zlashishi madaniyati, to‘g‘ri va mantiqli gapira olish qobiliyati bo‘lmog‘i lozim.
Bugungi kunda amalga oshirayotgan islohatlarimizning markazida o‘quvchining ta’lim
jarayonining sub’ekti – faol ishtirokchiga aylantirish yotadi. Bunga albatta interfaol
usullarni (zamonaviy o‘qitish usullarini) pedagogik texnologiyalarni qo‘llash orqali
erishiladi. Interfaol usullar bu - o‘quvchi va o‘qituvchi hamda o‘quvchilar aro o‘zaro
birgalikdagi harakatdir.Interfaol usullaridagi darslar o‘quvchini ijodiy fikrlashga,
olingan axborotlarni faollikda hal etishga, fikrini erkin bayon qilishga,
tashabbuskorlikka, guruhlarda masalalar yechimini topishga, hamkorlikda ish
yuritishga, fikrni yozma ravishda bayon etishga chorlaydi. Interfaol metodlarda ish
yuritish, an’anaviy usullardan voz kechish emas. Balki,mazmunni o‘zaro faollikda hal
eta olishdir. O‘qituvchi o`quvchilarga mavzu mohiyatini turli o‘yinlar asosida
tushuntirib berishi mumkin.Masalan, “Baliq skileti” “Aqliy hujum”, “Munozara”,
“Qor bo‘ron” metodi, “Asalari galasi” metodi “Sindikat” metodi kabi bir qancha
metodlarni misol keltirish mumkin. “Kichik guruhlarda ishlash” Kichik guruhlarda
ishlash o‘quvchilarning darsda faolligini ta’minlaydi, har biri uchun munozarada
qatnashish huquqini beradi, bir-biridan sinfda o‘rganishga imkoni tug‘iladi, boshqalar
fikrini qadrlashga o‘rgatadi. Qor bo‘ron metodi.Ikkiga ajratilgan guruh o‘quvchilari bir
|
| |
Plastilin o‘yinchoqlar yasashning sensor asoslari

|
Plastilin o‘yinchoqlar yasashning sensor asoslari
|
bet | 4/5 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 158,85 Kb. | | #254411 |
Bog'liq Maktabgacha ta’lim muassasasida loy va plastilindan o’yinchoqlarPlastilin o‘yinchoqlar yasashning sensor asoslari. Plastilindan o‘yinchoqlar yasash o‘z xarakteriga ko‘ra bir tomondan, rivojlangan sezgi va idrokni talab qilsa, ikkinchi tomondan uning o‘zi sezgi va idrokni rivojlantiradi. Real olamdagi predmetlarni bilishda ko‘rish yetakchi hisoblanadi. Lekin bolalarda obrazlar shakllanishining dastlabki bosqichlarida sezish ko‘rish uchun tayanch bo‘ladi. I.M.Sechenov ta’kidlaganidek, qo‘llar predmetning shaklini ko‘zga nisbatan boshqacharoq va to‘liqroq aniqlaydi, chunki biz qo‘llarimiz kaftini predmetning doimo ko‘zdan ozroq yoki ko‘proq yashirin yon sirtlariga va mutlaqo ko‘z ilg‘amas orqa tomoni sirtiga qo‘yishimiz mumkin. Loy yoki plastilin o‘yinchoq yasayotgan bola jismlarning moddiy xossalarini — ularning shakli, qattiqligi kabilarini ifodalashi kerak. Lekin u bu ishni o‘z tajribasida sezish alomatlari bo‘lsagina bajara oladi. Chunki predmetning ana shu sifatlarini ko‘rib aks ettirish sezib aks ettirishdan farqli ravishda bilvosita amalga oshadi. Kishida buyumlarning mexanik sifatlari haqidagi mufassal ko‘ruv tasavvuri predmetni ko‘rish va qo‘l bilan paypaslash ko‘p marta takrorlanishi natijasida vujudga keladi. Bog‘cha yoshidagi bolalar predmetni tasavvur qilishlari uchun uning ayrim umumiy belgilari kifoyadir. Predmet bilan uni ushlab tanishishda ko‘pincha predmetning bola ushlab yoki uning qo‘li tegib turgan qismlari bilan cheklaniladi. Bunday passiv sezish bolaga predmetning ba’zi xossalari haqidagina ma’lumotlar beradi va ular yaxlit obrazga birikmaydi. Lekin bu predmetni tasvirlash uchun kamlik qiladi: bola predmetni uning xossalari va sifatlari bilan birgalikda tasavvur etishi kerak. Plastilindan o‘yinchoqlar yasash jarayoni predmetning hajmi xossalarini nozik analiz va sintez qilishni taqozo etadi. Bola buni mustaqil ravishda egallay olmaydi. Bu ishda kattalar unga yordam berishlari kerak. Ular bolaga predmetni faol ko‘zdan kechirishning umumlashtirilgan tizimini o‘rgatadilar. Loy yoki plastilindan o‘yinchoq yasashga kirishishdan oldin predmetni faol ko‘zdan kechirish — bolalarning hissiy tajribasini tashkil etishning pedagogic usulidir. Bu tizimni shartli ravishda to‘rt bosqichga bo‘lish mumkin.
|
| |
Zbekiston respublikasiaxborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

Zbekiston respublikasiaxborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
Download
1,89 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
26.12.2023
Hajmi
1,89 Mb.
#128462
Download
1,89 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zbekiston respublikasiaxborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
Download
1,89 Mb.
Matnni ko'rish
www.pedagoglar.uz - Texnologiyalarni o

www.pedagoglar.uz
44-son 3–to’plam may 2023
Sahifa: 120
muammo yuzasidan eng ko‘p to‘g‘ri javoblar topish maqsadida birgalikda muhokama
yuritishadi. Har bir to‘g‘ri javob yumaloqlangan qor ko‘rinishida o‘sha guruh hisobiga
yozib qo‘yiladi; to‘plangan umumiy ballar miqdori asosida guruhlar baholanadi.
Pedagogik vazifa sifatida o‘yin turli vazifalarni: tarbiya vositasi, ta’lim berish, metod
vazifasini,
shuningdek, bolalarni o‘qitish usullari vazifasini bajaradi.
Didaktik
o‘yinlarning asosiy xususiyatlari shundaki, bularda to‘g‘ridan-to‘g‘ri ta’limga aloqador
masalalar o‘yin qoidalari niqobi ostida o‘tadi.
Xulosa
Biz yuqorida boshlang‘ich sinf sinflarda fanlarni o‘qitishda qo‘llaniladigan
didaktik o‘yinlar haqida fikr yuritdik. Pedagogik texnologiyalardan
foydalangan
holdagi didaktik o‘yinlar fanga qiziqtirishni shakllantirishning unumli vositalaridan
biridir. Shu bilan birga didaktik o‘yin o`quvchilarning
aqliy faolligini
tarbiyalashning asosiy vositasidir.turli ta’lim metodlari bolalarda bilish, mustaqil fikr
yuritish
malakasini rivojlantiradi, qiziqish uyg‘otadi.O‘yin holatidagi darsni tashkil
etish shunga
olib keladiki, o‘quvchi o‘yinga qiziqib o‘zi bilmagan holda ma’lum
bilim va malakalar , ko‘nikmalarni egallaydi.Didaktik o‘yinlar boshlang‘ich sinflarda
fanlarni o‘qitishda va tarbiyalashda juda muhim ahamiyat kasb etadi.Yuqori
natijalarga erishish uchun o‘qituvchi o‘z ustida tinimsiz mehnat qilishi zarur.Shu
o‘rinda Konfutsiyning quyidagi
fikrini keltirmoqchimiz, “O‘zini
kamol toptira
olmagan
inson
o‘zgalar
kamolotini
ta’minlay
olmaydi”.
.
Zbekiston respublikasiaxborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi - bet 4

1-modda.
Ushbu
Qonunning
asosiy
vazifalari
Ushbu Qonunning asosiy vazifalari axborot
erkinligi prinsiplari va
kafolatlariga
rioya etilishini
, har kimning axborotni erkin va moneliksiz izlash, olish, tekshirish,
tarqatish, foydalanish va saqlash huquqlari ro‘yobga
chiqarilishini
,
shuningdek
axborotning muhofaza
qilinishini hamda shaxs, jamiyat
va davlatning axborot
borasidagi
xavfsizligini
ta’minlashdan
iborat.
2-modda. Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi qonunchilik
Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi qonunchilik ushbu Qonun
va
boshqa
qonunchilik
hujjatlaridan
iboratdir.
Agar O‘zbekiston Respublikasining xalqaro shartnomasida O‘zbekiston
Respublikasining axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to‘g‘risidagi
qonunchiligida nazarda tutilganidan boshqacha qoidalar belgilangan bo‘lsa,
xalqaro shartnoma qoidalari qo‘llaniladi.
Zbekiston respublikasiaxborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi - bet 3

d) [Alt]+[F4]
e) Bunday tugmalar
mavjud yemas
14. Matnni xotirada saqlash qanday yo`l bilan amalga oshiriladi?
a) Fayl - Zakrit b) Fayl - Soxranit c) Fayl – Soxranit kak … d) A va B e) B va C
15. Word oynasining yeng yuqori qismida nima joylashgan?
a) Sarlavha satri b) Menyu satri c) Chizg`ich d) Holat satri e) Asboblar paneli
11.
Axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari
xavfsizligiga
bo‘ladigan
tahdidlar taxlili.(web-sayt)
1.
http://kompy.info/muhammad-al-xorazmiy-nomidagi-toshkent-axborot-
texnologiyalari-v83.html?page=5
Ishning nomi - Chiziqli tenglamalar sistemasini yechish usullari Darsning maqsadi: a ta’limiy maqsadi

Ishning nomi
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Metod
|
Vaqt
|
l-bosqich. Tashkiliy qism
|
Navbatchi o'quvchining axborotini tinglash. Sinfning darsga tayyorligi tekshiriladi.
|
Suhbat
|
2 daqiqa
|
2-bosqich. 0‘tilgan mavzuni mustahkamlash
|
“Gul bazmi” usulida savol- javob orqali o’tilgan darsni mustahkamlash.
|
savol-javob
muammoli
izlanish
|
5 daqiqa
|
3-bosqich.
Yangi darsga hozirlik
|
-O’quvchilarni guruhlash.
-Kompyuterni ishchi holatiga keltirish.
|
amaliy mashg’ulot
|
2 daqiqa
|
4-bosqich.
Yangi mavzuni yoritish
|
-Kichik guruhlarda ishlash.
- Ven diogrammasi usulidan foydalanish.
|
Kuzatish.
Savol-javob
muammoli
izlanish
musobaqa
amaliy mashg’ulot
|
5 daqiqa
20 daqiqa
|
5-bosqich.
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
Kasb tanlashga doir suhbat.
-“Kim chaqqon”o’yini o’tkazish.
|
Suhbat
Muammoli
izlanish.
|
1 daqiqa
7 daqiqa
|
6-bosqich
Baholash
|
O‘quvchining darsda ishtiroki hisobga olinib, rag’batlantiri-ladi va baholanadi.
Dars yakunlanadi.
|
Rag’batlanti-rish
|
1 daqiqa
1 daqiqa
|
7-bosqich.
Uyga vazifa
|
Topshiriq berish
|
Tushunti-rish
|
1 daqiqa
|
"Farg‘ona issiqlik elektr markazi" "Farg‘ona iem" filiali direktori E. I. Xamidovga Hurmatli Erkinjon Ibragimovich

|
"Farg‘ona issiqlik elektr markazi" "Farg‘ona iem" filiali direktori E. I. Xamidovga Hurmatli Erkinjon Ibragimovich
|
Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 35,5 Kb. | | #242420 |
Bog'liq IEMga XAT (2) (5)
"Farg‘ona issiqlik elektr markazi" "Farg‘ona IEM" filiali direktori E.I.Xamidovga
Hurmatli Erkinjon Ibragimovich,
Farg‘ona politexnika institutining “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi bilan “Farg‘ona issiqlik elektr markazi” AJ o‘rtasida 13.05.2019 kuni tuzilgan № 06-05/822 sonli hamkorlik shartnomasiga asosan, sizdan 2022-2023 o‘quv yili davomida Energetika fakultetining 54-20 EEr, 31,32-21 EE guruh talabalari uchun "Sanoat korxonalarining elektr ta’minoti", “Tezkor dispetcherlik xizmati” va “Shaxarlarning elektr ta’minot” fanlaridan bilim va ko‘nikmalarini oshirish maqsadida 2024 yilning har payshanba kunlari korxonaning laboratoriya jihozlaridan foydalanishi va sexlarda amaliy bilim olishlariga amaliy yordam berishingizni so‘rayman. Talabalar ro‘yxati ilova qilinadi.
O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor: J.X.Kambarov
Ijrochi: N.Nasriddunova
tel: +99(891) 658-13-66
"Farg‘ona issiqlik elektr markazi" "Farg‘ona IEM" filiali direktori E.I.Xamidovga
Hurmatli Erkinjon Ibragimovich,
Farg‘ona politexnika institutining “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi bilan “Farg‘ona issiqlik elektr markazi” AJ o‘rtasida 13.05.2019 kuni tuzilgan № 06-05/822 sonli hamkorlik shartnomasiga asosan, sizdan 2022-2023 o‘quv yili davomida Energetika fakultetining 38 -21 60710700-Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari (elektr mashinasozligi) guruh talabalari uchun “Elektr mashinalar-2” va “Elektr mashinalarning qizishi va sovutish tizimlari” fanlaridan bilim va ko‘nikmalarini oshirish maqsadida 27.02.2024 yil kuni korxonaning laboratoriya jihozlaridan foydalanishi va sexlarda amaliy bilim olishlariga amaliy yordam berishingizni so‘rayman. Talabalar ro‘yxati ilova qilinadi.
O‘quv ishlari bo‘yicha prorektor: J.X.Kambarov
Ijrochi: N.K.Kamolov
tel: +99(890)787-77-34
|
| |