nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Vstavit risunok iz fayla –

|
Vstavit risunok iz fayla –
|
bet | 39/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar1. Vstavit risunok iz fayla – kompyuter xotirasida mavjud bo’lgan rasmlarni hujjatga qo’yish. Biz hujjatda rasm qo’yganimizdan so’ng, rasm bilan ishlash maqsadida qo’shimcha oyna satrida Rabota s risunkami oynasi hosil bo’ladi. Bu oyna to’g’risida «Rabota s risunkami» qo’shimcha oynasi mavzusida batafsil yoritilgan.
2. Klip – hujjatga klip, kino, fotografiya, animatsion rasm hamda kuy qo’yish.
3. Figuri – Har xil grafik shakllarni (chiziq, to’rtburchak, aylana, ko’rsatkich, ko’pburchak, qovuslar va hokazo) qo’shish. Agar esa siz ushbu buyruqni tanlasangiz, u holda ekranda quyidagi yordamchi tugmalar hosil qilinadi:
Shu tugmalar yordamida esa biz kerakli grafik shakllarni sahifaga qo’shib olishimiz mumkin.
Bu yerda:
Posledniye ispolzovannie figuri – oxirgi marta ishlatilgan shakllar.
Linii – chiziqlar hosil qilish.
Osnovnie figuri – asosiy shakllarni hosil qilish.
Figurnie strelki – ko’rsatkichli shakllarni hosil qilish.
Blok-sxema – sxemali bloklarni hosil qilish.
Vinoski – biror kishi aytgan gapni ko’rsatish chizmasi.
Zvezdi i lenti – yulduzchalar va lentalar hosil qilish.
Novoye polotno – yangi polotno hosil qilish.
4. SmartArt – matn ma`lumotlarini turli xil tayyor maket-chizmalarga o’tkazish. Ushbu buyruq yordamida siz o’z ma`lumotlaringizni vizual holatga keltirishingiz hamda ma`lum bir jarayonni sodda tarzda chizmalarda ko’rsatishingiz mumkin bo’ladi.
Bu buyruq tanlanganda ekranda quyidagi oyna hosil bo’ladi:
Bu oynadan siz o’zingizga kerakli blokni tanlaysiz, hamda OK tugmachasini bosasiz. Natijada, sahifada tanlangan blokning bo’sh maketi hosil bo’ladi va siz unga ma`lumot kiritishingiz mumkin bo’ladi. SmartArt ob`ektlari bilan ishlash to’g’risida Rabota s ob’ektami SmartArt» qo’shimcha oynasida batafsil yoritilgan.
5. Diagramma – sahifaga diagramma hosil qilish1. Bu buyruq tanlanganda ekranda quyidagi oyna hosil bo’ladi:
«Svyazi» guruhi
|
| |
O`zbеkiston hududidagi ibtidoiy jamoa davri yodgorliklarini bilasizmi?

|
O`zbеkiston hududidagi ibtidoiy jamoa davri yodgorliklarini bilasizmi?
|
bet | 28/49 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 288,5 Kb. | | #249220 |
Bog'liq 1. San’at tushunchasini izohlang41. O`zbеkiston hududidagi ibtidoiy jamoa davri yodgorliklarini bilasizmi?
O‘zbekiston tarix va madaniyatga boy davlatdir. Bu yerda turli etnik guruhlar yashaydi, ularning har biri o‘ziga xos urf-odat va an’analarga ega. O'zbekiston tarixining diqqatga sazovor joylaridan biri bu ibtidoiy jamoalar yodgorliklari bo'lib, ularni butun mamlakat bo'ylab uchratish mumkin.
O‘zbekistondagi ibtidoiy jamoalar yodgorliklari bu yerda ming yillar avval yashab o‘tgan xalqning zukkoligi va bunyodkorligidan dalolatdir. Bu yodgorliklar qoyatosh rasmlari, petrogliflar va ularni yaratgan odamlarning hayotini ko'rish imkonini beruvchi qadimiy san'atning boshqa turlarini o'z ichiga oladi.
Bu yodgorliklarning eng mashhur namunalaridan biri Sarmish-Say petrogliflaridir. O‘zbekistonning Navoiy viloyatida joylashgan bu petrogliflar eramizdan avvalgi 3-ming yillikdan eramizning 1-ming yilliklari oralig‘ida bu hududda yashagan qadimgi odamlar tomonidan yaratilgan. Petrogliflarda hayvonlar, odamlar va turli xil ramzlar kabi turli xil mavzular tasvirlangan. Ular diniy va marosim maqsadlarida ishlatilgan deb taxmin qilinadi.
Oʻzbekistondagi ibtidoiy jamoalarning yana bir muhim yodgorligi Chilpik qalʼadir. Buxoro shahri yaqinida joylashgan bu qalʼa qadimgi soʻgʻdlar tomonidan milodiy VI asrda qurilgan. Qal'a mahalliy aholini bosqinchi qo'shinlardan himoya qilish uchun ishlatilgan va mintaqadagi eng muhim mudofaa inshootlaridan biri hisoblangan.
Oʻzbekistondagi ibtidoiy jamoalarning boshqa diqqatga sazovor yodgorliklari qatoriga Zarautsoy qoyatosh rasmlari, Qoraqalpogʻiston viloyatidagi petrogliflar, Afrasiyob shahrining qadimiy xarobalari kiradi. Bu yodgorliklarning har biri O‘zbekistonda ming yillar avval yashab o‘tgan xalqlar hayoti haqida o‘ziga xos tasavvur beradi.
Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistondagi ibtidoiy jamoalar yodgorliklari mamlakatimiz boy madaniy merosining muhim qismidir. Ular o‘sha yerda yashab o‘tgan qadimiy odamlarning turmushi, urf-odatlari bilan tanishtirib, ajdodlarimizning zukkoligi va bunyodkorligini yodga soladi.
|
| |
Pascal tilining asosiy elementlari

2. Pascal tilining asosiy elementlari
Paskal tili 1970 yili Shvessariyadagi yirik mutaxassis N.Virt tomonidan yaratilgan. Bu til tuzilishi jihatidan sodda va ixcham. Uning tushuncha va atamalari fundamental tushunchalariga juda yaqin bo‘lib, tuzilishi va sintaksisi bilan boshqa tillardan keskin ajralib turadi.
Paskal oxiri nuqta bilan tugovchi , sarlavha va blokdan iborat bo‘lgan dasturlash tilidir. Dastur sarlavhasi PROGRAM kalitli so‘zi bilan boshlanadi.
5.Arifmetik amallar:
«+», «-», «*»,«/», div (butunga bo‘lib qoldiqni tashlab yuborish), mod ( butunga bo‘lib qoldiqni topish);
6.Munosabat belgilari: «< », «> », «<= », «>= »,«= »,«<> », NOT - inkor, OR – mantiqiy qo‘shish, AND- mantiqiy ko‘paytirish;
7.To‘plamlar ustida: *-to‘plamlar kesishishi, + - to‘plamlarni birlashtirish, - - to‘plamlarni ayirmasi, IN - to‘plamlarning ichida yotishi.
Ifodalar.
Ifoda o‘zgaruvchi, o‘zgarmas, standart funksiyalar qavslar va arifmetik, mantiqiy amal belgilari orqali hosil qilinadi.
Ifodalarda hisoblash tartibi qavslar ichidagi ifodalar hisoblangandan keyin quyidagi tartibda bajariladi:
1. NOT
*, /, DIV, MOD, AND;
+, -, OR;
<=,<,=,<>,>,>=,IN.
Ifodalarni natijasini tipi amallarda qatnashayotgan o‘zgaruvchilarning tiplariga bog‘liq.
Agar ikkita o‘zgaruvchining tipi INTEGER yoki REAL bo‘lsa, qo‘shish, ko‘paytirish, bo‘lish amallarining natijasi ham INTEGER yoki REAL bo‘ladi. Bo‘lish amali natijasida har doim REAL, DIV,MOD amallarning natijasida har doim argumentlari faqat butun bo‘lishi mumkin.
NOT, OR, AND amallarning natijasida albatta BOOLEAN tipida bo‘ladi.
Solishtirish amallarida ham argumentlari ixtiyoriy tipda bo‘lishi mumkin, lekin natija faqat BOOLEAN tipida bo‘ladi.
3. Pascal tilida yozilgan dasturning tuzilishi
Paskal tilida yozilgan dastur, dastur sarlavhasi va dastur oxirini bildiruvchi nuqta belgisidan tashkil topgan dastur tanasi (blok)dan iborat. O‘z navbatida blok, tavsiflash bo‘limlaridan va buyruqlar bo‘limlaridan tashkil topgan.
Paskal tilidagi dasturning tuzilishi umumiy holda quyidagicha ko‘rinishda bo‘ladi:
|
3-mavzu: Maʼlumotlarga nisbatan ruxsatlarni mantiqiy boshqarish

3-mavzu: Maʼlumotlarga nisbatan ruxsatlarni mantiqiy boshqarish
1-topshiriq.Windows 7 OTni havfsiz ishlashi uchun OTda foydalanuvchilar qayd yozuvlarini yaratish va sozlash
Cmd orqali foydalanuvchi yaratish пуск menyusini bosasiz va
cmd deb yozasiz va Enter tugmasini bosasiz yoki + R tugmalanini birgalikda bosasiz выполнит oynasi chiqadi va uyerga cmd yozasiz va ok tugmasini bosasiz quyidagicha oyna xosil bo’ladi.
Bu yerda biz yangi foydalanuvchi xozil qilish uchun netuser add buyrug’idan foydalanamiz
1-usul: net user profil1 /add yozib Enter tugmasi bosiladi va Комонда выполнена успешна. Yozuvi chiqadi bu yerda profil1 foydalanuvchisi yaratildi.
Quyidagi oynani Мой Компьютер yorliqini ustida sichqonchani o’ng tarafini bosamiz va quyidagi oyna xosil bo’ladi va u yerdan Управление bandi tanlanadi va ushbu oyna xosil bo’ladi
Bu yerda Локальные Пользователи и группы bandi tanlanadi va u yerdan Пользователи bandi tanlanadi va u yerda kompyuterimizdagi foydalanuvchilar soni va nomlarini ko’rsak bo’ladi bu yerda yangi foydalanuvchi qo’shishimiz va o’chirishimiz va parolini o’zgartirishimiz o’chirib tashlashimiz mumkun va quyidagi oyna xosil bo'ladi u yerdan Новый Пользователь bandi tanlanadi va ushbu oyna xosil bo’ladi u yerda Пользователь: profil2 yozamiz va Пароль: 12345 yozib Создать tugmasi bosiladi va profil2 foydalanuvchisi yaratiladi.
пуск Панель управления Учетные записи пользователей Управление другой учетной записью создание учетной записи quyidagi ekran xosil bo’ladi
Bu yerda foydalanuvchi nomini yozamiz va unga qanaqa ruxsat berishimizni tanlaymiz bu yerda ikkita ruxsat bor Обычный доступ va Администратор buyerda biz profil3 foydalanuvchimizga Обычный доступ ruxsatini beramiz создание учетной записиni tanlaymiz va foydalanuvchi yaratiladi profil3 ni sozlamalarini ko’rib chiqamiz quyidagi oynaga etibor beramiz .
Изменение имени учетной записи
Создание пароля
Изменение рисунка
Установить родительский контроль
Изменение типа учетной записи
Удаление учетной записи
Управление другой учетной записью
Изменение имени учетной записи bu bandda foydalanuvchi nomini o’zgartirsa bo’ladi.
Создание пароля bu bandda foydalanuvchiga parol qo’ysa bo’ladi.
Изменение рисунка bu yerda foydalanuvchining suratini almashtirish mumkun.
|
Microsoft Excel - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
|
bet | 41/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlarMicrosoft Excel fayli ish kitobi deb ataladi. Ish kitobi jadval bo‘lib, uning pastki qismida ko‘rsatilgan ish varaqlaridan tashkil topgan.
Varaq nomini o‘zgartirish uchun uning yorligi ustida ikki marta bosish va yangi nomni kiritish lozim. Uning uzunligi 31 simvoldan oshmasligi lozim, va quyidagi simvollarni: \ / ? * : [ ] ) o‘z ichiga olishi mumkin emas.
Excel 2007 da Ishchi varaq 16384 ustun va 1048576 qatordan iborat bo‘lishi mumkin va unda jadval joylashtiriladi.
Jadval- har bir element boshqa elementlarga nisbatan tutgan o‘rni bilan aniqlanadigan ma’lumotlar majmuasi.
Katak – ustun va qator kesishgan joydir.
Jadvalning har bir katakchasi qator nomi va ustun nomidan tashkil topgan manzilga ega. Misol uchun, agar katak F ustuni va 7 – qatorda joylashgan bo‘lsa, uning manzili F7.
Diapazon - ba’zi-bir adabiyotlarda blok yoki maydon deb yuritiladi.
Diapazon — to‘g‘ri to‘rtburchak ichida joylashgan kataklar to‘plamidir.
Diapzonni ko‘rsatish uchun uning yuqori chap va o‘ng pastki kataklari ko‘rsatiladi va ular ikki nuqta bilan yoziladi, masalan B3 katagidan F4 katagigacha bo’lgan diapazon B3:F4 deb yoziladi. Lekin asosan diapazonga nom berish orqali ishlash harakat qilish zarur. Misollar
B2:D4 – diapazonida 9 ta katak bo‘lib, ular B2, B3, B4, C2, C3, C4, D2, D3, D4 ;
B2:B5 - diapazonida 4 ta katak bo‘lib, ular B2, B3, B4, B5;
B2:E2 - diapazonida ham 4 ta katak bo‘lib, ular B2, C2, D2, E2.
Umumiy holda Excel 2007 da quyidagi imkoniyatlar jamlangan:
yangi ko‘rinishdagi interfeys;
ishchi varaq kengaytirilgan;
katta hajmdagi fayllar bilan ishlashi;
katakga nisbatan formatlash soni ko‘paytirilgan;
bekor qilish qadami 100 tagacha;
formulaning uzunligi 8000 tagacha;
formulada 64 tagacha ichma-ich joylashuv mumkin;
formulani avtotugatilishi;
diagrammaning tashqi ko‘rinishlari yaxshilangan;
ishchi kitob mavzulari;
qobiqlar;
betma-bet tasvirlash;
shartli formatlashning qo‘shimcha parametrlari;
“Parametri Excel” oynasining afzalligi;
birgalikda qayta ishlash imkoniyati;
kengaytirilgan SmartArt va WordArt;
umumlashtirlgan jadvallarni tuzish yengillashtirilgan;
faylni PDF formatda saqlash;
formula panelining imkoniyatlari kengaytirilgan;
shablonlar soni oshirilgan;
holatlar paneli orqali nazorat kuchaytirilgan.
|
| |
Modellashtirish – - Fan: matematik modellashtirish asoslari

|
Fan: matematik modellashtirish asoslari
|
bet | 3/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #101846 |
Modellashtirish – bilish ob'ektlarini ularning modellari yordamida tadqiq qilish, mavjud predmet va hodisalarning modellarini yasash va o‘rganishdir. Modellashtirish uslublaridan hozirgi zamon fanlarida keng foydalanilmoqda. U ilmiy tadqiqot jarayonini yengillashtiradi, ba'zi hollarda esa murakkab ob'ektlarni o‘rganishning yagona vositasiga aylanadi. Mavhum, olisda joylashgan ob'ektlar, juda kichik hajmdagi ob'ektlarni o‘rganishda modellashtirishning ahamiyati katta. Modellashtirish uslubidan fizika, astranomiya, biologiya, ijtimoiy fanlarda, iqtisod fanlarida ob'ektlarning faqat ma'lum xususiyat va munosabatlarini aniqlashda ham foydalaniladi.
Uslubiyat sifatidan matematik modellashtirish matematika, fizika, biologiya va boshqa ilmiy fanlar bilan almashtirib bo‘lmaydi, ular bilan raqobat qilmaydi. Aksincha uning sintezlash rolini ta'kidlamasdan bo‘lmaydi. Matematik modellashtirish uchligini yaratish va qo‘llash turli metodlar va yondoshuvlar – chiziqsiz modellar sifat analizidan tortib zamonaviy dasturlash tillariga asoslanadi va fanning turli – tuman yo‘nalishlarini qo‘shimcha yangi rag‘batlantiradi. Masalaga kengroq yondoshgan holda aytish mumkinki, modellashtirish turli “mutaxassislar” ijodiy faoliyatida uchraydi – tadqiqotchilar va tadbirkorlar, siyosatchilar va harbiy qo‘mondonlar. Bu sohalarga aniq fanlarning joriy qilinishi intuitiv “ modellash” ni chegaralab, ratsional metodlar qo‘llanilish maydonini kengaytirdi. Albatta, matematik modellashtirish samarali bo‘lish uchun u yaxshi ma'lum bo‘lgan professional talablarga javob berishi kerak: asosiy tushunchalar va farazlarni aniq for-mulirovkasi, ishlatilayotgan modellar adekvatligining aposterior analizi, hisoblash algoritmlari to‘g‘riligining kafolatlanishi va h.k.
Agar “inson faktori”, ya'ni murakkab formallashgan ob'ektlar ishtirokida sistemalarni modellashtirish haqida gap ketganda, yuqoridagi talablardan tashqari matematik va maishiy atamalarni (bir xil eshitiluvchi, ammo turli ma'noga ega) aniq farqlash, hodisa va jarayonlarni o‘rganishga tayyor matematik apparatni ehtiyotkorlik bilan qo‘llash va boshqa bir qator talablar ham qo‘shiladi. Axborot jamiyati muammolarini hal etishda faqatgina kompyuter qudratiga va informatikaning boshqa vositalarigagina ishonib qolish unchalik ham to‘g‘ri emas. Matematik modellashtirish bosqichlarining doimiy mukammallashib borishi va uning zamonaviy axborot – modellash sistemalariga tadbiq etilishi metodologik imperativdir. Faqat uning bajarilishigina zaruriy yuqori texnologiyali, raqobatbardosh va rang-barang moddiy va intellektual mahsulotga ega bo‘lish mumkin. Atrofimizdagi olam qonunlari o‘zgarmas va tadqiqotlarda bundan samarali foydalanish mumkin. Bu matematik modellar universalligi xossasida o‘z aksini topgan. Shunday qilib, matematik modellashtirish vositalarining imkoniyatlaridan mexanikadan tortib sotsiologiya fanlarida (ijtimoiy fanlarda) ham samarali foydalanish mumkin ekan.
|
| |
Fan: matematik modellashtirish asoslari - bet 2

|
Fan: matematik modellashtirish asoslari
|
bet | 2/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #101846 |
modellashtirishda tabiat qonunlarini va boshqa printsiplarni qo’llashni. diskret modellar qurishda tejamkor va turg’un hisoblash algoritmlarini tanlashni, matematik model va uning real obekti o’rtasida muvofiqlik o’rnatishni, tadbiqiy masalalarni modellashtirishning matematik apparatini va ularni kompyuterda amalga oshirishni, matematik model universalligini, matematik modellashtirish natijalarini tahlil qilishni bilishi va ulardan foydalana olshii;
Mavzu: Model va modellashtirish
Reja: 1. Model va modellashtirish. Model turlari
2. Matematik modellashtirish va uning bosqichlari
3.Kompyuterda modellashtirish va uning mohiyati
1.Model va modellashtirish. Model turlari Model (lat. modulus – o`lchov, me`yor) - biror ob`ekt yoki ob`ektlar tizimining obrazi yoki namunasidir. Masalan, yerning modeli - globus, osmon va undagi yulduzlar modeli – planetariy ekrani, pasportdagi suratni shu pasport egasining modeli deyish mumkin. Insoniyatni farovon hayot shartsharoitlarini yaratish, tabiiy ofatlarni oldindan aniqlash muammolari qadimdan qiziqtirib kelgan. Shuning uchun ham insoniyat tashqi dunyoning turli hodisalarini o`rganishi tabiiy holdir. Aniq fan sohasi mutaxassislari u yoki bu jarayonning faqat ularni qiziqtirgan xossalarinigina o`rganadi. Masalan, geologlar yerning rivojlanish tarixini, ya`ni qachon, qaerda va qanday hayvonlar yashaganligi, o`simliklar o`sganligi, iqlim qanday o`zgarganligini o`rganadi. Bu ularga foydali qazilma konlarini topishlarida yordam beradi. Lekin ular yerda kishilik jamiyatining rivojlanish tarixini o`rganishmaydi bu bilan tarixchilar shug`ullanadi.
Atrofimizdagi dunyoni o‘rganish natijasida noaniq va to‘liq bo‘lmagan ma'lumotlar olish mumkin. Lekin bu koinotga uchish, atom yadrosining sirini aniqlash, jamiyatning rivojlanish qonunlarini egallash va boshqalarga xalaqit bermaydi. Ular asosida o‘rganilayotgan hodisa va jarayonning modeli yaratiladi. Model ularning xususiyatlarini mumkin qadar to‘laroq akslantirishi zarur. Modelning taqribiylik xarakteri turli ko‘rinishda namoyon bo‘lishi mumkin. Masalan, tajriba o‘tkazish mobaynida foydalaniladigan asboblarning aniqligi olinayotgan natijaning aniqligiga ta'sir etadi.
|
| |
Matematik modellar - Fan: matematik modellashtirish asoslari

|
Fan: matematik modellashtirish asoslari
|
bet | 5/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #101846 |
Matematik modellar. Tirik organizmlarning tuzilishi, o‘zaro aloqasi vazifasiga oid qonuniyatlarning matematik va mantiqiy-matematik tavsifidan iborat bo‘lib, tajriba ma'lumotlariga ko‘ra yoki mantiqiy asosida tuziladi, so‘ngra tajriba yo‘li bilan tekshirib ko‘riladi.
Biologik hodisalarning matematik modellarini kompyuterda o‘rganish tekshirilayotgan biologik jarayonning o‘zgarish xarakterini oldindan bilish imkonini beradi. Shuni ta'kidlash kerakki, bunday jarayonlarni tajriba yo‘li bilan tashkil qilish va o‘tkazish ba'zan juda qiyin kechadi. Biologik model turli tirik ob'ektlar va ularning qismlari-molekula, hujayra, organizm va shu kabilarga xos biologik tuzilish, funksiya va jarayonlarni modellashda qo‘llaniladi. Biologiyada, asosan biologik, fizik va matematik modellardan foydalaniladi.
Ijtimoiy-iqtisodiy modellar taxminan, 18-asrdan qo‘llanila boshlandi. F.Kenening “Iqtisodiy jadvallar”ida birinchi marta butun ijtimoiy takror ishlab chiqarish jarayonining shakllanishini ko‘rsatishiga harakat qilingan. Iqtisodiy tizimlarning turli faoliyat yo‘nalishlarini o‘rganish uchun har xil modellardan foydalaniladi. Iqtisodiy taraqqiyotning eng umumiy qonuniyatlari xalq xo‘jaligi modellari yordamida tekshiriladi. Turli murakkab ko‘rsatkichlar, jumladan, milliy daromad, ish bilan bandlik, iste'mol, jamg‘armalar, investitsiya ko‘rsatkichlarining dinamikasi va nisbatini tahlil qilish, uni oldindan aytib berish uchun katta iqtisodiy modellar qo‘llaniladi. Aniq xo‘jalik vaziyatlarini tekshirishda kichik iqtisodiy tizimlardan, murakkab iqtisodiy tizimlarni tekshirishda, asosan, matematik modellardan foydalaniladi.
Mavzuni mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Model deganda nimani tushunasiz?
2. Model hodisa va jarayonni qanday akslantirishi kerak?
3. Modelning taqribiylik xarakteri qanday ko‘rinishlarda namoyon bo‘ladi?
4. Modellashtirish uslublaridan qaerda foydalaniladi?
5. Modellashtirish qanday ob'ektlarni o‘rganishda, ayniqsa, muhim?
6. Modellarni qanday turlarga ajratish mumkin?
7. Abstrakt va fizik modellarning farqi nimada?
8. Biologik model deganda nimani tushunasiz?
9. Iqtisodiy model deganda nimani tushunasiz?
E`TIBORINGIZ UCHUN RAXMAT.
|
| |
Videlit – - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
|
bet | 34/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar3. Videlit – Hujjatdagi matn yoki ob`ektni belgilash. Bu buyruqni tanlaganimizdan so’ng ekranda quyidagi oyna hosil bo’ladi:
Bu yerda:
Videlit vse (Ctrl + A) – hujjatdagi barcha matn va ob`ektlarni belgilash.
Vibor ob’ektov – ob`ektlarni tanlab olish.
Videlit tekst, imeyushiy takoy je format – Faqatgina bir xil formatdagi matnlarni belgilab olish.
«Vstavka» qo’shimcha oynasi. «Stranitsi» guruhi
1. Titulnaya stranitsa – hujjatga tayyor sarlavhali sahifani qo’yish.
2. Pustaya stranitsa – Kursor turgan varaqdan so’ng yangi, toza varaq qo’yish
3. Razriv stranitsi (Ctrl + Enter) – Dastur tomonidan avtomatik tarzda sahifalarga ajratilish (yangi sahifaga, abzasga, satrga, ustunga majburiy o’tish joyini belgilash).
3. Matnga jadvallar, rasmlar va diagrammalarni joylashtirish
«Tablitsa» guruhi
Word matn muharririning asosiy imkoniyatlardan biri - bu jadvallar bilan ishlash imkoniyatidir. Word jadvallari - rezina jadvallari deb nomlanadi, chunki ular ma'lumotlarga ko’ra o’ng va pastki tomonga cho’zilishi mumkin. Jadvallar ustunlar, satrlar va xonalardan iborat bo’ladi. Shulardan asosiy e'tiborni ustunlarga qaratishimiz kerak. Chunki agar ustunlar sonida biz adashsak, u holda jadvalimiz yoki sahifaga sig’masligi yoki juda kichik bo’lishi mumkin. Jadval satrlari esa matn satrlariga o’xshash holda bitta sahifadan ikkinchiga o’tish imkoniyati bor.
1. Tablitsa – Hujjatga jadval qo’yish yoki hujjatga jadval chizish. Bu buyruq ustiga bosganingizda quyidagi oyna hosil bo’ladi:
-Vstavit tablitsu... – Hujjatga jadval qo’yish
-Narisovat tablitsu – Hujjatda jadval chegaralarini chizish.
-Preobrazovat v tablitsu... – jadvalning ko’rinishini tanlash.
|
| |
-Tablitsa Excel – - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

|
Samarqand iqtisodiyot va servis instituti
|
bet | 35/81 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 3,49 Mb. | | #261130 |
Bog'liq Axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar-Tablitsa Excel – Excel elektron jadvalini qo’shish
-Ekspress-tablitsi – hujjatga tayyor holdagi formatlangan jadvallarni qo’yish.
Jadval bilan ishlash
№
|
Familiyasi va ismi
|
Ma`lumot
|
Millati
|
Tug’ilgan yili
|
Manzil
|
1.
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
|
4.
|
|
|
|
|
|
|
Jadvalni ustun va satrlar chegaralagan. Ushbu chegarani biz sichkoncha yordamida o’zgartirishimiz (siljitishimiz) mumkin. Buning uchun kerakli chegaraga sichkoncha bilan ko’rsatamiz, shunda sichkoncha quyidagi ko’rinishlarga o’tishi mumkin.
- Vertikal chegaralarda - jadval ustunlar enini o’zgartirish.
- Gorizontal chegaralarda - jadval satrlar buyini o’zgartirish
- Xonalar chap tomonida - jadval xonalarini tanlash
- Ustun tepa qismida - jadval ustunini tanlash
Biz hujjatda jadval hosil qilganimizdan so’ng, hosil qilingan jadval bilan ishlash maqsadida qo’shimcha oyna satrida Rabota s tablitsami oynasi hosil bo’ladi.
«Rabota s tablitsami» qo’shimcha oynasi
Biz hujjatda jadval hosil qilganimizdan so’ng, hosil qilingan jadval bilan ishlash maqsadida qo’shimcha oyna satrida Rabota s tablitsami oynasi hosil bo’ladi. Bu oyna o’z navbatida 2 qismdan iborat:
Konstruktor
Maket
Konstruktor ish oynasi. «Parametri stiley tablits» guruhi
Ushbu guruh jadval uslublarining parametrlarini rostlash uchun ishlatiladi. Ushbu guruh ishlashi uchun siz albatta jadval uslublari biridan foydalanishingiz lozim.
Bu yerda:
Stroka zagolovka – bosh qator.
Stroka itogov – qator jamisi.
Chereduyushiyesya stroki – juft qatorlarni toq qatorlardan ajratib ko’rsatish.
Perviy stolbes – birinchi ustunni ajratib ko’rsatish.
Posledniy stolbes – oxirgi ustunni ajratib ko’rsatish.
Chereduyushiyesya stolbsi – juft ustunlarni toq ustunlardan ajratib ko’rsatish.
«Stili tablits» guruhi
Jadval ko’rinishining uslublarini o’zgartirish. Bu buyruqning to’liq ko’rinishi quyidagicha bo’ladi:
Bu yerda:
Izmenit stil tablitsi... – Jadval uslubini o’zgartirish.
Ochistit – Jadvaldagi barcha uslublarni o’zgartirib, jadval chegaralarini rangsiz holatga o’tkazish
Sozdat stil tablitsi... – Jadval uslubini yaratish.
2. Zalivka - Jadval xonalarini bo’yoqlash.
3. Nijnyaya granitsa - Abzas chegaralarini ramka bilan belgilash.
Bu yerda:
Nijnyaya granitsa – belgilangan matn yoki katakchaning pastki qismiga chegara qo’yish yoki uni olib tashlash.
Verxnyaya granitsa – belgilangan matn yoki katakchaning ustki qismiga chegara qo’yish yoki uni olib tashlash.
Levaya granitsa – belgilangan matn yoki katakchaning chap tomoniga chegara qo’yish yoki uni olib tashlash.
Pravaya granitsa – belgilangan matn yoki katakchaning o’ng tomoniga chegara qo’yish yoki uni olib tashlash.
Net granitsi – belgilangan matn yoki katakchadagi barcha chegaralarni olib tashlash.
Vse granitsi – belgilangan matn yoki katakchaning barcha tomoniga chegara qo’yish.
Vneshniye granitsi – belgilangan matn yoki katakchaga tashqi chegara qo’yish.
Vnutrenniye granitsi – belgilangan matn yoki katakchaga ichki chegara qo’yish.
|
| |
Modellashtirish bosqichlari

|
Modellashtirish bosqichlari
|
bet | 4/5 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #101846 |
2. Modellashtirish bosqichlari. Biror ob'ektni matematik modellashtirish masalasining qo‘yilishi aniq harakatlar rejasini yuzaga keltiradi. Uni shartli ravishda uch bosqichga bo‘lish mumkin: model – algoritm – dastur. Birinchi bosqichda ob'ektning matematik formada asosiy xossalarini u bo‘ysunuvchi qonunlarni, qismlari uchun o‘rinli bog‘liqliklar va h.k. larni aks ettiruvchi “ekvivalenti” tanlanadi (yoki quriladi). Matematik model (yoki uning fragmentlari) nazariy metodlar yordamida tadqiq qilinadi, natijada esa ob'ekt haqida dastlabki muhim ma'lumotlar olish mumkin. Ikkinchi bosqich- modelni kompyuterda amalga oshiruvchi algoritm quriladi (yoki tanlanadi). Model sonli metodlar qo‘llash uchun qulay shaklda tasvirlanadi, izlanayotgan kattaliklarni berilgan aniqlikda (shartlarda) topish uchun zaruriy hisoblash va mantiqiy operatsiyalar ketma-ketligi aniqlanadi. Uchinchi bosqichda model va algoritmni komyuter tushunadigan tilga “o‘giruvchi” dastur yaratiladi. Ular uchun ham tejamlilik va moslashuvchanlik talablari qo‘yiladi. Dasturlarni bevosita “tajriba qurilmasi” – kompyuterda sinash uchun yaroqli bo‘lgan, o‘rganilayotgan ob'ektning “elektron” ekvivalenti, modeli deb atash ham mumkin. “Model – algoritm – dastur” uchligi tadqiqotchi qo‘lida universal, egiluvchan va arzon vositaga aylanib, u avvalo “sinov” hisoblash tajribalarida to‘g‘rilanadi va testlanadi. Keyin modelning berilgan ob'ektning barcha zaruriy sonli va sifat xossalarini aniqlovchi turli – tuman va to‘la “sinov” lar o‘tkaziladi. Modellashtirish jarayoni, kerak bo‘lsa, uchlikning barcha bo‘g‘inlarini (bosqichlarini) yaxshilash va aniqlashtirish bilan birga olib boriladi.
3. Model turlari. Modelni tanlash vositalariga qarab umumiy uch guruhga ajratish mumkin: abstrakt, fizik va biologik modellar. Modellarning to‘laroq mazmuni bilan quyida tanishtirib o‘tiladi: Abstrakt modellar qatoriga matematik, matematik-mantiqiy va shu kabi modellar kiradi. Fizik modellar qatoriga kichiklashtirilgan maketlar, turli asbob va qurilmalar, trenajyorlar va shu kabilar kiritiladi.
Fizik model. Tekshirilayotgan jarayonning tabiati va geometrik tuzilishi asl nusxadagidek, ammo undan miqdor (o‘lchami, tezligi, ko‘lami) jihatidan farq qiladigan modellar, masalan, samolyot, kema, avtomobil, poezd, GES va boshqalarning modellari fizik modelga misol bo‘la oladi. Fizik-kimyoviy modellar biologik tuzilish, funksiya yoki jarayonlarni fizik yoki kimyoviy vositalar bilan qaytadan hosil qilishdir.
|
| |
Qadimgi Yunon haykaltaroshlaridan Miron,Polikrat, Fidiylar ijodi haqida gapirib bering

|
Qadimgi Yunon haykaltaroshlaridan Miron,Polikrat, Fidiylar ijodi haqida gapirib bering
|
bet | 31/49 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 288,5 Kb. | | #249220 |
Bog'liq 1. San’at tushunchasini izohlang44.Qadimgi Yunon haykaltaroshlaridan Miron,Polikrat, Fidiylar ijodi haqida gapirib bering.
Qadimgi yunonlar o'zlarining badiiy yutuqlari bilan mashhur bo'lgan va ularning haykallari tarix davomida san'atning eng yaxshi namunalaridan biri hisoblanadi. Eng mashhur yunon haykaltaroshlari orasida Miron, Polikrats va Fidiy bor edi.
Miron miloddan avvalgi 5-asrda yashagan yunon haykaltaroshi edi. U sportchilar haykallari, ayniqsa Diskobol nomi bilan tanilgan disk uloqtiruvchining bronza haykali bilan mashhur edi. Haykal o'zining realizmi va sportchi harakatlarining ravonligi bilan yuqori baholangan. Miron hayvonlarning haykallari bilan ham mashhur edi, masalan, g'unajinning bronza haykali, aytilishicha, u shunchalik jonli ediki, u haqiqiy buqalarni u bilan juftlashishga vasvasaga solardi.
Miloddan avvalgi V asrda yashagan yana bir yunon haykaltaroshi Polikrat edi. U xudolar va ma'budalarning haykallari, shuningdek, sportchilar haykallari bilan mashhur edi. Uning eng mashhur asarlaridan biri Zevsning bronza haykali bo'lib, u shu qadar ajoyibki, uni ko'rganlarning barchasida hayrat uyg'otdi. Polikrat afsonaviy mavjudotlarning haykallari, masalan, bronzadan yasalgan kentavr haykali bilan ham mashhur bo‘lib, u juda realistik, go‘yo jonlangandek edi.
Phidias, ehtimol, barcha yunon haykaltaroshlarining eng mashhuri edi. U miloddan avvalgi 5-asrda yashagan va xudolar va ma'budalarning haykallari, jumladan Afinadagi Parfenondagi Afina Parthenosning monumental haykali bilan mashhur edi. Haykal fil suyagi va oltindan yasalgan va balandligi 40 futdan ortiq edi. Phidias, shuningdek, sportchilar haykallari, masalan, bronzadan yasalgan bokschi haykali bilan ham tanilgan edi, bu haykali nafas olayotganga o'xshaydi.
Bu uchala haykaltaroshning barchasi o‘z davrida yuksak hurmatga sazovor bo‘lgan va ularning asarlari bugungi kunda ham odamlarni ilhomlantirib, hayratda qoldirishda davom etmoqda. Ularning haykallari nafaqat go‘zal, balki qadimgi Yunoniston madaniyati va qadriyatlari haqida ham tushuncha beradi.
|
| |
Lessirovka tushunchasi haqida

31
11
Amaliyotda tuslar kuchini aniqlab olish naturani planlarga ajratib olishga
muvofiq keladi va bu turli xil jismlardag yorug‘lik va soyalar kuchining o‘zgarishi
bilan aniqlanadi. Tusning kuchini aniq tarzda aniqlab olish uchun ishning kelgusi
umumiy tusli-rang tarkibini ketma-ket qatlamlarga joylashtirib chiqish bo‘yicha
katta sintezlashtirish ishini o‘tkazish, kartina tekisligi ramkalarida eng oqish va eng
qoramtir tonalrang dog'lari o'rtasidagi munosabatni topish kerak bo'ladi.
Predmetning rangi o‘ta o‘zgaruvchan. Qat’iy aytish mumkinki, u doimo turlicha
bo‘lgan: bu erda yorug'lik o‘zgargan bo‘lsa, u erda rang perspektivasi rol o‘ynaydi.
Bu tomonda - osmon refleksi, bu erda - kontrast. Masalan, g’ira-shirada barcha
ranglar sovuq tuslar tomonga o‘zgaradi. Leonardo da Vinchi so‘zlari bilan
aytganda: "har bir jismning yuza sirti uning qarshisida turgan predmetning rangiga
aloqador bo'ladi", ya'ni g'ira-shira osmon ostida turgan barcha predmetlar uning
sovuq yorug' tusini aks ettiradi. Natyurmortni tuzishda qo'shimcha ranglar qonun-
qoidalaridan foydalanish yakuniy nuqta sifatida muhim ahamiyat kasb etadi.
E’tiborni alohida qismlarga mujassamlashdan qochish, yuzadagi va natura
postanovkasidagi ranglar va tonlar munosabatlarining yagonaligi va yaxlitligini
ko'ra olish zarur.Ayniqsa, XVI-XIX - asrlarda yaratilgan asarlar Lessirovka
texnikasi bilan tugallangan. Hozirgi davrda oʻzbek rassomlaridan (Sh.
Abdurashidov, M. Nuriddinov, A. Aliqulov. Sh. Qoʻziyeva va boshqalar.) ijodida
rangtasvir asarlari yaratish jarayonida qisman yoki toʻliq qoʻllaniladi
.
Giperssilka (Ctrl + K) - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti

1. Giperssilka (Ctrl + K) - Matnning bir qismidan boshqa bir web sahifaga, rasmga, elektron pochta manziliga yoki biror-bir dasturga tez o’tishni o’rnatish.
2. Zakladka - Matnning shu joyini bitta nom berib belgilab qo’yish.
3. Dobavit perekrestnuyu ssilku – Sahifadagi matnning bir qismidan boshqa matn qismiga tez o’tishni o’rnatish.
7-Mavzu: ELEKTRON JADVALLARDAN FOYDALANISH TEXNOLOGIYALARI
Reja:
Elektron jadvallar haqida umumiy tushuncha
MS Excelda formulalar ustida amallar bajarish
MS Excelda diagrammalar hosil qilish
Tayanch so‘z va iboralar: Jadval, Elektron , Excel, ishchi varaq, ustun, satr, katakcha, diapazon, formula, murakkab formula,massivli formula, funksiya, diagramma, summa, guruhlash, tartiblash, filtrlash.
Elektron jadvallar haqida umumiy tushuncha
Excel – bugungi kunda eng ommaviylashgan elektron jadvalli dasturdir. Undan ishbilarmon va olimlar, buxgalterlar va jurnalistlar foydalanadilar.
Uning yordamida turli ro‘yxatlar, kataloglar va jadvallar yuritiladi, moliyaviy va statistik hisobotlar tuziladi, jamoat fikrini so‘rash natija-lari va savdo korxonasi holati haqida ma’lumotlar hisob-kitob qilinadi, ilmiy tadqiqotlar natijalari qayta ishlanadi, uchyotlar yuritiladi.
Excel jadval ustunlari va satrlari bo‘yicha yig‘indini hisoblaydi, foizlarni, o‘rta arifmetiklarni hisoblaydi, unda turli standart funksiyalar - moliyaviy, matematik, mantiqiy va statistik funksiyalardan foydalanish mumkin.
Jadval – har bir element boshqa elementlarga nisbatan tutgan o‘rni bilan aniqlanadigan ma’lumotlar majmuasidir.
Jadval bir necha ustunlar va qatorlardan iborat bo‘lib, ular kesishgan joy kataklardan iborat. Kataklarga, jadvalning bir katagini boshqa katakga bog‘liqligini aniqlaydigan belgilar , matnlar va formular yoziladi.
Elektron jadval – jadval shaklida ifodalangan ma’lumotlarga ishlov berishga mo‘ljallangan amaliy dasturlar majmuasi. Elektron jadval bilan ishlash quyidagilarga imkon beradi:
xilma xil ma’lumotlarni qulay shaklda taqdim qilish;
jadval kataklaridagi yozuvlarni o‘zgartirish;
Vertikal va gorizontal yo‘nalish bo‘yicha raqamlar qiymatlarining yig‘indisini avtomatik tarzda hisoblash , kataklardagi yozuvlar o‘zgarganda qayta hisoblash;
Argumentlari katakdagi yozuv bo‘lgan funksiyalar qiymatini aniqlash.
Jadvallarni shakllantirish turlicha bo‘lishi mumkin, ma’lumotlarni formatlash imkoniyatlari eng yaxshi tekst – protsessorlaridagi kabidir. Shriftlarni o‘zgartirish, alohida satr, ustun yoki kataklarni alohida rang bilan ajratish, jadval ma’lumotlari bo‘yicha grafiklar va diagrammalar tuzish, jadvalga rasmlar qo‘shish mumkin.
Dasturning keyingi versiyalari juda keng imkoniyatlarga ega. Excel jadval ma’lumotlari ustida bajara oladigan matematik, mantiqiy, buxgalteriya va statistik funksiyalarning o‘zi ikki yuzdan ortiq.
Excel dasturida obyekt sifatida quyidagi elementlarni bilishimiz shart:
Excel ilovasi;
Ishchi kitob;
Ishchi varaq;
Diapazon yoki varaqdagi jadval;
Katak;
Diagramma varag ‘idagi diagramma;
Diagrammadagi qator;
Diagrammadagi alohidagi ma’lumot.
|
Asosiy adabiyotlar - Kompozitsiya

2. Asosiy adabiyotlar
2.1. Xudoyberganov R.A. “Kompozitsiya. (mahobatli rangtasvir)”, T.: “Sharq”
nashriyoti. 2007 y.
2.2. Abdirasilov S., Tolipov N. Rangtasvir. T.: Ilm-Ziyo. 2019.
2.3. N.Abdullaev. Sanʼat tarixi.oʻquv qoʻllanma. 2004.
2.4. N.Abdullaev. Sanʼatshunoslikdan ommabop lugʻat.T.2010 y.
2.5.
118
2.6. Laura Perdew Histori of art. Printed in the United States of America, North
Mankato, Minnesota. An Imprint of Abdo Publishing www.abdopublishing.com.
2.7. К.Вёрман История искусства вцех времён и народов. В 3т. Т.1. Санкт
-
Петербург.Москва. Полигон.АСТ. 2000
2.8. Н.А. Дмитриева. Краткая история искусств. Книга 1.М. «Искусство»
1996. Стр.9
2.9. Н.А. Дмитриева «Краткая история искусств» Выпуск. 2.М. «Искусство»
1993.
2.10. Н.А. Дмитриева «Краткая история искусств» Выпуск. 3.М.
«Искусство» 1993.
2.11. Н.А. Кун «Легенды и мифы древней Греции» М., 1975
2.12. Marilyn Stokstad, Michael W.Cothren „Art history“. Combined Volume (4
th
Edition). Publication date: 2010. Publisher: Pearson Education. Upper Saddle
River, New Jersey, United States of America.
2.13. А.Ф. Косарев. Философия мифа: мифология и ёё eвристическая
значимост.М.,2000. 96-97 бетлар.
2.14. Котелникова Т. Вся история искусства._ (пер.)_2007
-
2.15. М.С.Кухта. История искусств Изд.Томского политех. университета
2010 г.
2.16. Т.В. Илина Введение в искусствознание 2003
-
208с
2.17. А.Я. Гуревич, Д.E.Харитонович. История средних веков. – М.:
Интерпакс, 1995.
2.18. Н.А.Виноградова, Н.С Николаева. Искусство стран Далнего Востока. –
М.: Искусство, 2014.
3. Internet saytlari
3.1. https://www.labirint.ru/books/627759/
3.2. https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/222693
3.3. www. http://art-blog.uz/
3.4. https://www.krugosvet.ru/node/30485/quiz-results/2073133/view
|
MUNDARIJA - Kompozitsiya

120
TABLE OF CONTENTS
INTRODUCTION
……………………………………………………………………….
4
1-Thema: The
basic concept of compassion
.................................................
6
2- Thema: Practical methods of composition (Still life)………….
........... ......
33
3-Thema: Basic concepts of
portrait composition
......................................
49
4-Thema: Practical methods of composition (Portrait)…..
.........................
60
5-Thema: Basic concepts of poster composition….
...................................
67
6-mavzu: Practical methods of composition (Poster)……
..........................
81
Glossary
..................................................................................................................
89
Applications..............................................................................................................
99
Handouts ……………………..…………………………………………………….
111
References...........
......................................................................................
117
Xolst 
Rangtasvir uchun maxsus tayyorlangan mato. 
Eksponat

|
Xolst
Rangtasvir uchun maxsus tayyorlangan mato.
EksponatBog'liq Kompozitsiya SirochXolst
Rangtasvir uchun maxsus tayyorlangan mato.
Eksponat
Muzeyda ko`rgazmaga qo`yilgan turli xil buyum, ashy ova
san`at asarlari.
Ekspressionizm
(lot. expressio - ofoda etmoq degan ma`noni bildiradi) XX asr
I-choragida G`arbiy Yevropa san`atida yuzaga kelgan
yo`nalish. Bu oqimga 1905 yil Germaniyada “Ko`prik”
(Most) nomli guruhi asos solgan. 1-jahon urushidan keyin rus
san`atida keng tarqaldi. Ekspressionizm insonning sub`ektiv
ma`naviy dunyosini, fikr, kayfiyat va his-tuyg`ularini ifoda
etish san`atining asosiy maqsadi deb qaradi.
Ekspressivlik
San`atda ta`sirchanlik, jozibalikni.
Ekspressiya
Shijoat, shiddat, tezkorlik, ifodalilik, fikr, kayfiyat va his-
tuyg`ularning namoyon bo`lishi.
Ellinizm
Yunoncha ellin so`zidan olingan. Miloddan avv. III-I asrda
Iskandar Zulqarnayn-Aleksandr Makedonskiy zabt etgan
Turon zaminida Ellin madaniyati ta`sirida yuzaga kelgan
madaniyat.
Enkaustika
(yunon. enkaio - yondirmoq, kuydirmoq so`zidan olingan)
eritilgan bo`yoqlar bilan issiqlik uslubida bajarilgan mumli
rangtasvir.
Etyud
Fr.”o`rganish” degan so`zdan olingan. Bevosita naturadan
ishlangan kichik lavha, xomaki rasm.
Yarim soya
Nim soya, narsalarda va tasvirda yorug` bilan soya o`rtasidagi
qism.
Qo`shimcha
ranglar
Ranglarni aralashtirilganda hosil bo`ladigan omuxta rang yoki
rang tusi, ohangi, to`qligi, ochligi. Qizil, sariq, zangori
ranglarni qo`shish orqali olingan ranglar.
99
ILOVALAR
B.Nabiyev. “O‘quv natyurmorti”
|
| |
Ranglama 
Tasviriy 
san`atda 
narsalarning 
bo`yoqlar 
bilan 
tez 
ishlanadigan bir turi. 
Realizm

|
Ranglama
Tasviriy
san`atda
narsalarning
bo`yoqlar
bilan
tez
ishlanadigan bir turi.
RealizmBog'liq Kompozitsiya SirochRanglama
Tasviriy
san`atda
narsalarning
bo`yoqlar
bilan
tez
ishlanadigan bir turi.
Realizm
(lot.realis-moddiy, haqiqiy ma`nosini anglatadi) san`atda
borliqni haqqoniy , ob`ektiv aks ettirilishi.
Rekonstruktsiya
Qayta qurish, tuzatish, ta`mirlash.
Reproduktsiya
Tasviriy san`at asaridan chop etilgan nusxa.
Replika
(lot.replico-qaytaraman so`zidan olingan) muallif tomonidan
yoki uning nazorati ostida bajarilgan tasviriy san`at asarining
ko`chirma nusxasi(kopiyasi) . replika asl nusxadan hajmi yoki
tasvirining alohida detallari bilan ajralib turadi.
Refleks
(lot.reflexus-orqaga
qaytarilgan,
aks
etgan
ma`nosini
anglatadi) refleks tevarak atrofning (predmet, osmon va h.k. )
ta`siri, ulardan tushayotgan yorug`lik aksi natijasida hosil
bo`ladi. M-n: biror bir predmetga tushayotgan rang va
yorug`lik aksi refleks hisoblanadi.
Romantizm
XIX asrning 20-30 yillarida Yevropa san`atida paydo bo`lgan
badiiy yo`nalish. Bu yo`nalishga mansub asarlar syujetlarida
his tuyg`ular oshkora va ko`tarinki ruhda ifoda etiladi.
Rokoko
Chig`anoq
so`zidan
olingan
bo`lib,
chig`anoqsimon,
chig`anoqqa o`xshash jimjimador, o`ynoqi degan ma`noni
beradi.
Salon
Aslida mehmonxona ma`nosini anglatadi. XVII-XIX asrlarda
Fransiyada Badiiy Akademiya tomonidan uyushtirilgan
ko`rgazmalar
nomi,
sotishga
mo`ljallangan
asarlar
ko`rgazmasi , ko`rgazma do`koni.
San`at
Arabcha atama bo`lib , hayotdagi narsa va hodisalarni badiiy
obrazli tarzda aks ettiruvchi ma`naviy madaniyatning tarkibiy
qismi. U tasviriy va amaliy san`at, me`mirchilik, musiqa,
teatr, kino, badiiy adabiyot va televidenieni o`z ichiga oladi.
|
| |
Qadimgi yunon san’atining o’ziga xos hususiyatlari

|
Qadimgi yunon san’atining o’ziga xos hususiyatlari
|
bet | 32/49 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 288,5 Kb. | | #249220 |
Bog'liq 1. San’at tushunchasini izohlang45.Qadimgi yunon san’atining o’ziga xos hususiyatlari.
Qadimgi yunon san'ati o'zining noyob xususiyatlari bilan mashhur bo'lib, asrlar davomida san'at olamiga sezilarli ta'sir ko'rsatdi. Qadimgi yunon san'atining eng muhim xususiyatlaridan ba'zilari:
1. Ideallashtirilgan shakl: Qadimgi yunon san'ati ideallashtirilgan inson shakliga urg'u berish bilan mashhur edi. Haykaltaroshlar ko'pincha mukammal mutanosib jismlar va nosimmetrik xususiyatlarga ega figuralarni yaratadilar. Ideallashtirilgan shakl jismoniy go'zallik va mukammallik idealini ifodalash uchun mo'ljallangan edi.
2. Realizm: Ideallashtirilgan shaklga qaramay, qadimgi yunon san'ati realizm tuyg'usini ham o'zida mujassam etgan. Haykaltaroshlar inson tanasini diqqat bilan kuzatib, inson qiyofasini to'g'ri aks ettiruvchi figuralarni yaratadilar. Bu realizm, ayniqsa, mushaklar tasvirida yaqqol namoyon bo'ldi, ular ko'pincha kuch va kuch tuyg'usini etkazish uchun ta'kidlangan.
3. Tuyg'u: Qadimgi yunon san'ati, ayniqsa, haykaltaroshlikda hissiyot tuyg'usini ham o'zida mujassam etgan. Haykaltaroshlar ko'pincha turli xil hissiy vaziyatlarda, quvonchdan qayg'uga, g'azabgacha tasvirlangan. Hissiyotlardan foydalanish san'atga dramatiklik va chuqurlik qo'shdi.
4. Hikoya: Qadimgi yunon san’ati ko‘pincha figuralar va manzaralarni tasvirlash orqali hikoya qilib bergan. Haykallar va rasmlar ko'pincha mifologik hikoyalar yoki tarixiy voqealarni tasvirlaydi, har bir raqam va ob'ekt ma'lum bir xabar yoki ma'noni etkazish uchun ehtiyotkorlik bilan tanlangan.
5. Geometrik naqshlar: Qadimgi yunon sanʼatida geometrik naqsh va naqshlar, xususan, kulolchilikda ham mavjud edi. Geometrik naqshlardan foydalanish san'atga tartib va simmetriya hissi qo'shdi.
6. Kontrapposto: Qadimgi yunon haykaltaroshligida tez-tez kontraposto texnikasidan foydalanilgan, bu esa tananing og'irligini bir oyoqqa qo'yish va harakat va oqim tuyg'usini yaratishni o'z ichiga oladi. Ushbu uslub haykallarga dinamizm va naturalizm tuyg'usini qo'shdi.
Xulosa qilib aytadigan bo'lsak, qadimgi yunon san'ati o'zining ideallashtirilgan shakli, realizmi, hissiyotlari, hikoyalari, geometrik naqshlari va kontrapostolari bilan mashhur edi. Bu xususiyatlar san'at olamiga doimiy ta'sir ko'rsatdi va bugungi kunda rassomlarni ilhomlantirishda davom etmoqda.
|
| |
Rim-Yunon san’ati ta’sirining O’rta Osiyo sana’tiga ta’siri nimalarda namoyon bo’ladi?

|
Rim-Yunon san’ati ta’sirining O’rta Osiyo sana’tiga ta’siri nimalarda namoyon bo’ladi?
|
bet | 36/49 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 288,5 Kb. | | #249220 |
Bog'liq 1. San’at tushunchasini izohlang52.Rim-Yunon san’ati ta’sirining O’rta Osiyo sana’tiga ta’siri nimalarda namoyon bo’ladi?
Rim-yunon sanʼatining Oʻrta Osiyo sanʼatiga taʼsirini Oʻrta Osiyo rassomlari tomonidan oʻzlashtirilgan va moslashtirilgan sanʼat turlari, texnikasi va naqshlari orqali koʻrish mumkin. Savdo va madaniy ayirboshlashning asosiy chorrahasi boʻlgan Oʻrta Osiyoda oʻziga xos boy badiiy anʼanalar mavjud boʻlsa-da, unga qoʻshni sivilizatsiyalar, jumladan, Gretsiya va Rim sanʼati ham taʼsir koʻrsatgan.
Iskandar Zulqarnaynning Oʻrta Osiyoni bosib olganidan keyin boshlangan ellinistik davrda yunon va mahalliy naqshlarni uygʻunlashtirgan yangi sanʼat uslubi paydo boʻldi. Bu uslub figuralarni real tasvirlash va naturalistik shakllardan foydalanish bilan ajralib turardi. Ellinistik ta'sirni mintaqadagi haykaltaroshlik va kulolchilik buyumlarida ko'rish mumkin. Misol uchun, eramizning birinchi asrlarida mintaqada gullab-yashnagan Gandhara yunon-buddaviy san'ati ellinistik san'atning kuchli ta'siri ostida bo'lgan. Bu davrdagi haykallarda Budda va boshqa buddist siymolar yunon-rim uslubida tasvirlangan.
Rim sanʼatining Oʻrta Osiyo sanʼatiga taʼsiri Rim imperiyasining mintaqaga kengayishi bilan bogʻliq. Rim san'ati o'zining realizmi, tafsilotlarga e'tibor va marmar va bronza kabi materiallardan foydalanish bilan ajralib turardi. Bu texnika va materiallarni Oʻrta Osiyo rassomlari oʻzlashtirib, ulardan haykaltaroshlik, relyef va boshqa sanʼat turlarini yaratishda foydalanganlar. Rim sanʼatining taʼsirini milodiy 1—3-asrlarda Oʻrta Osiyoda hukmronlik qilgan qudratli imperiya boʻlgan Kushon imperiyasi sanʼatida koʻrish mumkin. Kushonlar sanʼati oʻzining realizmi, detallarga eʼtiborliligi, tosh, bronza kabi materiallardan foydalanishi bilan ajralib turardi.
Xulosa qilib aytish mumkinki, Rim-yunon sanʼatining Oʻrta Osiyo sanʼatiga taʼsiri katta boʻlgan. Ellinistik davrda yunon va mahalliy naqshlarni uyg'unlashtirgan yangi uslub paydo bo'ldi, Rim imperiyasining mintaqaga kengayishi O'rta Osiyo rassomlari tomonidan qabul qilingan yangi texnika va materiallarni kiritdi. Natijada yaratilgan san'at turlari o'ziga xos va go'zal bo'lib, mintaqaning boy madaniy merosini aks ettirdi.
|
| |
Natyurmort kompozitsiyasi qalamchizg‘isini bir necha variantda ishlash

46
Buyumning asosiy qism va mayda bo‘laklarining, o‘zaro joylashuvi aniqlab
olinadi va buyum bilan tasvirlangan ish solishtirib ko‘riladi.
3-bosqich. Tasvirdagi buyum yorug‘-soyasining katta qismlari shtrixlanib
och-to‘qligi aniqlanadi
4- bosqich
.
Tasvirlanayotgan buyumning soya, yorug’, yarim soya, refleks,
shu’la qismlari aniqlanadi. Shakllaming xarakteri ko‘rsatilib, ish butun bir
yaxlitlikka keltirilgan holda tugallanadi.
Tarixiy janr - Kompozitsiya

98
vositalariga e`tabor berish.
Freska
(ital.Fresco-yangi degani)
yangi maxsus suvoq ustiga
rangtasvir chizish uslubi. Rangtasvir qurigach,
sirtida yupqa,
rangsiz karbonat kaltsiy qoplamasini hosil qiladi va
freskaning
uzoq
vaqt
saqlanishi,
bo`yoqlarning
mustahkamlanishiga yordam beradi.
Futurizm
(lot. futurum – kelajak so`zidan olingan) 1910-20
yillar
boshlarida ayrim Yevropa mamlakatlari (eng avvalo Italiya va
Rossiyada) san`atda yuzaga kelgan avangardistik oqim.
Futuristlar uchun davr-harakatdir, ular “tezlik”.”harakat”,
”dinamizm”ga sig`inganlar. San`atda hamma narsa shartli deb
bilishgan. Bu yo`nalishda U.Bochchoni, L.Russalo, K.Karra,
J.Saverini va h.k. lar ijod qilishgan.
Kompozitsiya - bet 17

27-rasm. Natyumortini joylashtirish.
47
Natyurmortning tasvirini to‘g‘ri bajarishda talabalar quyidagi qonun va
qoidalarga amal qilishlari zarur:
1. Belgilangan ixtiyoriy qog'oz sirtida tasvirlanayotgan natyurmortning
chekka qirralarini belgilangan holda kompozitsion to‘g‘ri joylashtirish.
2. Naturadagi shakllarning asosiy tayanch nuqtalarini belgilab, ulardan
birining ikkinchisiga bo‘lgan nisbatlarini perspektiv qonun qoidalar asosida
tasvirlash.
3. Shakllarni chiziqli konstruktiv tuzilishini toppish va qurish, naturada
qo‘yilgan asosiy bo‘laklarni belgilash.
4. Tasvirlanayotgan shakllarning xarakterli xususiyatlaridagi tushuvchi
shaxsiy soyalami belgilash va alohida bo‘laklarga ishlov berish.
5. Naturadagi barcha buyumlarni tus jihatdan yana bir bor ko‘rib,
qo‘yilmadagi shakllarning xarakterini aniqlash va soya, yarim soya, yorug‘, refleks
joylarini aniqlash. Buyumni butun yaxlitlikka bo‘ysundirish va yakunlash. Ushbu
metodik ketma-ketlikka rioya qilib tasvirni to‘g‘ri bajargan talaba vazifadagi
qo‘yilgan maqsadga erishadi va keyingi topshiriqlarni aniq bajarishida uchun
muhim vosita hisoblanadi.
28-rasm. Natyurmortning tasvirini to‘g‘ri bajarish.
48
Nazorat savollari:
1. Natyurmort kompozitsiyasini bu?
2. Natyurmort kompozitsiyasini rang jihatidan yechimi bu ?
3. Natyurmort kompozitsiyasi qalamchizg‘isini bir necha variantda ishlang?
4. Natyurmort kompozitsiyasini joylashtirish va qurish deganda nimalarni
tushunasiz?
5. Kompozitsiyasida ranglarning o‘rni haqida nimalarni bilasiz?
TEST
1. Nuqtalar o‘rniga kerakli so‘zlarni qo‘ying. … mashxur “Jonajon o‘lka ” asari
muallifi.?
A) O‘. Tansiqboev
B) M. Nabiev
C) B. Jalolov
D) O.Qozoqov
2. Portret rangtasvirda birinchi planda nimalarni tasvirlashga alohida e’tibor
qaratiladi?
A) Bosh qismi va qo‘llarni tasvirlashga
B) Qo‘llarni va kiyimlarni tasvirlashga
C) Kiyimlarni bezakdorligiga
D) Oyoqning holatiga
3. Nuqtalar o‘rniga kerakli so‘zlarni qo‘ying. ... mashhur “Teatr lojasida”
kartinasining muallifi?
A) Z. Kovalevskaya
B) N.Kashina
C) N.Volkov
D) YU.Elizarov
4. Rangtasvirda rang-baranglikni kuchaytirish deganda nimalar tushuniladi?
A) Har bir buyumni lokal ranglarini va buyumlarni bir-biriga tushgan reflekslarni
kuchaytirish
B) Sof spektr ranglarni qo‘llash
C) Kulrangdan foydalanish
D) Qizil rangdan ko‘proq foydalanish
5. … rang koloriti deyiladi?
A) Rang tusi
B) Ranglar mutanosibligi
C) Jilo berish
D) Ranglar qarama-qarshiligi
|