nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
G eografik mintaqalar - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

suvlari ta’sirida chuchuklashadi. Iliq oqim lar kiradigan
joylarda plankton yaxshi rivojlanadi.
Shimoliy Yevropa havzasi, Barens va Oq dengiz
organizm larga boy. Baliqlarning 150 dan ortiq turi mavjud.
Ovlanadigan baliqlardan seld, treska, losossimonlar,
kam bala va boshqalar uchraydi.
Sutem izuvchilardan oq ayiq, beluxa, tulen, m orjlar
yashaydi. Q irg’oqlarda «qushlar bozori» mavjud.
A rktika yoki Shimoliy qutbiy m intaqa o'ziga xos tabiiy
akva kompleks hisoblanadi.
Uning chegarasi shelfning
chegarasiga mos keladi. M azkur m intaqa okeanning eng
chuqur va iqlimi nihoyatda qattiq qismidir.
XV. M A TER IK LA R TABIIY GEOGRAFIYASI
H ar bir m aterik yoki uning ayrim qism larini o'rganish,
uning geografik joylanishini aniqlashdan boshlanadi.
G eografik joylanishi deb,
Yer yuzasidagi ayrim
nuqtaning yoki joyning shu nuqta yoki obyektga nis
batan o'rniga aytiladi. M asalan, Avstraliya Janubiy
yarim shardagi Osiyoning janubi-sharqiy qism ida, Hind
okeanining
sharqida, Tinch okeanning janubi-g'arbida
joylashgan.
H ar bir m aterikning
matematik-geografik
o'rni ham
bo'ladi. M atem atik-geografik joylanish deb m aterik
yoki uning ayrim qism ini ekvatorga va bosh m eridianga
nisbatan joylashishiga aytiladi.
Bunday holda har bir
m aterik qaysi kenglik va uzunlik oralig'ida joylashganligi
95
aniqlanadi. Buning uchun m aterikning chekka nuqtalari-
ning geografik koordinatalari, ya’ni kengligi va uzunligi
aniqlanadi.
Materiklarning tabiiy-geografikjoylanishi
(o’rni) deb
uni boshqa m ateriklar va okeanlarga nisbatan joylashgan
o’rniga aytiladi.
H ar bir m aterik m a’lum bir tartibda o’rganiladi:
— geografik o’rni, kattaligi, qiyofasi, m aterikni o’rab
turgan okeanlar,
dengizlar, orollar va yarim orollari,
tekshirilish tarixi;
— asosiy relyef shakllari, foydali qazilm alari;
— iqlim hosil qiluvchi omillar,
yoz va qish iqlimi,
iqlim m intaqalari;
— ichki suvlari: daryolari, ko’llari, m uzliklar, yerosti
suvlari;
— tabiat zonalari. H ar bir tabiat zonasida tarqalgan
tuproq, o’sim lik va hayvonot dunyosi. Qo’riqxonalari.
Savannalar - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

|
01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiyBog'liq zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)Savannalar.
A frikaning 40% ga yaqin maydonini
egallaydi.
Savannalarda dunyoda eng ko'p yirik sutemizuv-
chi hayvonlar to'plangan: antilopalar, zebralar, fillar,
jirafalar, karkidonlar, qoplon, gepart, sherlar, daryo va
ko'llarida begemotlar, tim sohlar uchraydi. Ozuqaning
ko'pligi yirik-yirik hayvonlarning to'planishiga sabab
bo'lgan. Bunday yirik hayvonlarning mavjudligi A frika
hayvonot dunyosining asosiy xususiyatidir. Qushlardan
mitti nektarxo'r, eng katta A frika tuyaqushi Marabu,
yirtqich qushlardan Sekretar tarqalgan. Bundan tashqari,
qir chumolisi serob, tsetse pashshasi chaqqanda odam
uyqu kasaliga chalinadi.
107
Ekvatorial o'rmonlar zonasi.
Ekvatorning bar ikki
tomonida, ya’ni Kongo havzasi va Gvineya qo'ltig'ining
Shimoliy yarim shardagi qism ida joylashgan. Yil bo'yi
harorat yuqori va nam lik miqdori ko'p.
Tuprog'i tem ir birikm alariga boy, shuning uchun
ularning rangi qizil.
D oim iy yashil ekvatorial o'rm onlar bir necha qavat
bo'lib o'sadi. Bu yerdagi daraxtlarning bo'yi 35— 50 m
gacha yetadi va faqat yuqori qism lardagina shoxlaydi.
S avannalarning o'zlashtirilishi natijasida tabiiy sharoit
keskin o'zgarm oqda. D araxtlar va butalarning kesib
yuborilishi tufayli savannalar cho'lga aylanib bormoqda.
Sanoat turli tarm oqlarining rivojlanishi, ayniqsa tog‘-
kon sanoatining tez suratlar bilan rivojlanishi tabiatning
barcha kom ponentlarining o'zgarishiga sabab bo'lmoqda.
B uning natijasida texnogen landshaftlar komplekslari
vujudga kelmoqda.
A frika tabiatining o'zgarishiga tabiiy ofatlar ham
sabab bo'ladi.
Tabiatni
muhofaza qilish.
Hozirgi
davrlarda
A frika tabiatini muhofaza qilish bo'yicha ko'p davlatlar
tomonidan am aliy ishlar bajarilmoqda. Qo'riqxonalar va
m illiy bog'larda buyurtm alar tashkil qilingan.
108
|
| |
XIV. SHIM OLIY M UZ OKEANI - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

B uyuk shimol
ekspeditsiyasi
davrida (1733—
1743 y.y.) okeanning Yevrosiyo qirg'oqlari o'rganildi.
Shved— rus ekspeditsiyasi A.Nordensheld
rahbarligida
«Vega» kem asida 1878— 1879- yillari Shimoliy dengiz
yo'lidan birinchi m arta g'arbdan sharqqa suzib o'tdi.
F.Nansen «Fram» kemasida 1895— 1896- yillari M arkaziy
A rktikada chuqur havzani ochdi. Okean suvlarining fizik
xossalari adm iral S.O.Makarov tomonidan «Vityaz» ke
m asida atroflicha o'rganildi. X IX asr oxirida to'plangan
m a’lum otlar asosida turli xil chuqurlikdagi harorat va
zichlikning
taqsim lanish xaritasi, okean suvlari harakati
chizm asi va okean tubi relyefi xaritasi tuzildi.
XX asrning birinchi 10-yilliklarida A rktikaga qator
ekspeditsiyalar uyushtirildi. U lar asosan Shimoliy dengiz
yo'lida suzish sharoitlarini o'rganishdi. 1921-
yili suzib
yuruvchi dengiz ilm iy tadqiqot instituti tashkil qilindi.
1928- yilda Xalqaro gidrografik byuro uni mustaqil
okean deb e ’lon qildi. Bunga sabab XX asr boshlarida
u A tlantika okeani tarkibiga kiritilgan edi. 1997- yili
«Shimoliy qutb» suzib yuruvchi stansiyasi tashkil qilindi
va okean tabiatini har taraflam a chuqur o'rganishga
kirishildi (AQSh, Rossiya, Kanada).
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov - bet 149

230
Fayldan ma‟lumot o„qish
jarayonini C++ dasturlash tilida amalga oshirish
uchun fayl o‗qish uchun ochish bo‗yicha e‘lon qilish kerak. Mavzuni fayllarga
murojat qilish qismi bo‗yicha fayllar o‗qish uchun ochish bo‗yicha e‘lon qilinadi
va mantiqiy nomi fizik nomi bilan bog‘lanib undagi ma‘lumotlar o‗qiladi. Fayldan
ma‘lumotlar faqat o‗zgaruvchilarga o‗qiladi. Fayldan ma‘lumotlarni o‗qish
jarayoni xuddi cin funksiyasi kabi bajariladi.
C++ dasturlash tilida fayldan ma‘lumot o‗qish uchun ifstream
nom>;
.open("fizik nom"); buyruqlari oldin yozilishi shart undan
so‗ng fayl tarkibidan ma‘lumot o‗qish mumkin. C++ dasturlash tilida fayldan
ma‘lumot o‗qishning umumiy ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi:
>> ;
Fayl o‗qish uchun ochilgandan so‗ng uning elementlarini biror bir
o‗zgaruvchiga o‗qib olish imkoniyati mavjud.
Misol:
1 dan 10 gacha sonlar yozilgan tt.txt faylidan uning elementlarini
ko‗chirib olib ikkiga ko‗paytirib ekranga chiqaring.
#include
#include
using namespace std;
int main()
{ ifstream f; int a;
f.open("tt.txt");
for(int i=1;i<=10;i++)
{ f>>a;
cout<<2*a<<" ";
}
f.close();
return 0;
}
Dastur natijasi
2 4 6 8 10 12 14 16 18 20
Passiv sovutish - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 85/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni
protsessor Passiv sovutish Bu issiqlik energiyasini eng samarasiz yo'lidir. Bu usulning afzalligi, shu bilan birga, bir kam shovqin quvvati hisoblanadi: tizim aslida emas, balki, bir radiatorga iborat "Ohanglar qayta ishlab chiqaradi."
Passiv sovutish usuli uzoq vaqt davomida ishlatilgan, u past-hosildorlik kompyuterlar uchun juda yaxshi bo'ldi. Bugungi kunda protsessor passiv sovutish keng foydalaniladi emas, balki boshqa komponentlar uchun ishlatiladi - anakart, operativ xotira, kartochkalar arzon grafikasi.
Havo sovutish: system tavsif
umumiy havo‘issiqlik ko'chirish sovutish turi soğutucunun yorqin vakili radyatörü va foniy o'z ichiga olgan protsessor hisoblanadi. Havo‘sovutish mashhurlik, birinchi navbatda, sodiq narxlash siyosati va parametrlari bilan muxlislar keng tegishli.
Havo‘sovutish radiatorga sifati hajmi va diametri va pichoqlar etma bog'liq. foniy oshirish, uning "harakat" pasaytir cooler da amaliyot natija yaxshilaydi protsessori, dan samarali issiqlik olib tashlash uchun zarur inqiloblar sonini kamaytiradi qachon.
blade tezligi ilg'or Ona, ulagichlar va dasturi yordamida nazorat qilinadi. soğutucunun faoliyatini kuzatib mumkin ulagichlar soni, shunday kengashi modeli bog'liq.
BIOS Valyuta orqali fan pichoq sozlanishi qaytish tezligi. olingan ma'lumotlar muvofiq harorat tizimi birligida sabab va monitoring dasturlari ro'yxati ham mavjud, sovutish tizimi ishlashini tartibga solish. Bunday dasturiy ta'minot yaratish ko'pincha diskdan ishlab chiqaruvchilari bilan shug'ullanish. kishilarga Asus Kompyuter Probe, MSI CoreCenter, Abit μGuru, Gigabyte EasyTune, Foxconn SuperStep o'z ichiga oladi. Shuningdek, ko'plab zamonaviy Videokartalar qodir fan tur soni rostlash.
Afzalliklari va havo sovutish kamchiliklari to'g'risida
Havo‘sovutish turi protsessor Shu munosabat bilan, kamchiliklari ko'proq afzalliklarga ega, va boshqa tizimlar bilan solishtirganda ayniqsa mashhur. CPU sovutish bu turi afzalliklari quyidagilardan iborat:
ko'p sovutish turlari va har bir foydalanuvchi ehtiyojlari uchun ideal tanlash shuning imkoniyati;
uskunalar operatsiya davomida kam energiya iste'moli;
Oson o'rnatish va havo-sovutish ta'minlash.
Havo‘sovutish kamchiligi faqat foniy kirib chang tufayli jarayon operatsion komponentlarini oshiradi ortishi shovqin darajasi hisoblanadi.
|
| |
Atrof-m uhitning ifloslanishi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

ataladi. Bunda tug‘ilish, o'lim va tabiiy ko'payishning
ko'rsatkichi past bo‘ladi. (Yevropa davlatlari). Ba’zi
davlatlarda tug‘ilishning o'lim dan pastligi kuzatilm oqda
(GFR, Daniya, Italiya, Belgiya, Latviya).
Aholi ko‘payishining ikkinchi turi dem ografik
faollik, ya’ni tug'ilish va tabiiy ko'payishning yuqo-
riligi, o'lim ning nisbatan pastligidir. Bunday holat
rivojlanayotganm am lakatlaruchunxosdir. Aholi sonining
ju d a tez ko'payishi
demografik portlash
deb ataladi.
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar

|
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar
|
Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #122507 |
Oʻzbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi
Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion
texnologiyalar va tizimlar fanidan
Lobarotoriya ishi-4
Guruh: MBDA-76
Bajardi: Erkinova D
Qabul qildi: Bekmurodov U
Mannanova SH
Toshkent – 2023 Vazifa:
Toshkent shahrida mavjud bo`lgan qishloq xo`jalik korxonalari haqidagi ma’lumotlar bazasini tuzing.
Yechim:
1-rasm. Создание bo’limiga kirib, таблица ga bosamiz.
2-rasm. Кунструктор bo'limidan таблица bo’limini nomini o’zgartirish mumkun. (3-rasm)
3-rasm
4-rasm. Kerakli ma’lumotlar shu tartibda yozib chiqdim.
5-rasm. Kerakli ma’lumotlarni saqlab oldim.
6-rasm. Qishloq xo’jaligi korxonalari ustiga 2 marta bosdim va kirg’azgan ma’lumotlarim xammasi kelib chiqdi.
7-rasm. Ma’lumotlar kirg’azib olindi
8- rasm. Berilgan ma’lumotlarni saxranit qilib olamiz.
|
| |
Цезер усулида T1 усулида шифрлаш K=12

Цезер усулида T1 усулида шифрлаш K=12
Download
206,39 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
13.05.2024
Hajmi
206,39 Kb.
#229584
Download
206,39 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Цезер усулида T1 усулида шифрлаш K=12
Download
206,39 Kb.
Matnni ko'rish
Protsessorga sovutish tizimini o'rnatish

|
Protsessorga sovutish tizimini o'rnatish
|
bet | 76/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni Protsessorga sovutish tizimini o'rnatish
Sovutish moslamasi demontajdan juda farq qilmaydi. Rozetkaning ikkala tomonida kancalarga o'xshash narsa bor, uning ustiga maxsus kamon taqilgan, shundan so'ng dastak strukturani mahkamlaydi.
Soketga qarab, sovutish tizimining o'rnatilishi biroz farq qilishi mumkin, ammo‘printsip taxminan bir xil bo'lib qoladi.
Agar biron bir sababga ko'ra kompyuter foydalanuvchisi sovutish tizimi uchun quvvat simini qaerdan tortib olganini unutgan bo'lsa, bu muammo‘emas. Ulagich anakartning yuzasida protsessor foniyiga yaqin joylashgan bo'lishi kerak. Ulagichlarning tuzilishi tufayli sovutish tizimini boshqa biron bir ulagichga ulash oddiygina mumkin emas. Bunga qo'shimcha ravishda, to'g'ridan-to'g'ri quvvat manbaidan oziqlanadigan sovutish tizimlari mavjud, ammo‘bu holda ulagichni aralashtirish shunchaki mumkin emas.
Agar biror kishi hali ham strukturaning to'g'ri yig'ilganligiga ishonch hosil qilmasa. Tizim blokini yon qopqoqsiz yoqish mumkin, shundan so'ng sovutgichning aylanayotgani va protsessorga xavf yo'qligi aniq ko'rinadi.
Protsessorni changdan tozalash jarayoni Videokartadan yoki anakartdan farqli o'laroq, quvvat manbai haqida gapirmaslik uchun juda oddiy. Boshqacha qilib aytganda, har qanday odam, hatto‘yangi boshlanuvchi ham bu vazifani bajara oladi.
Ko'p foydalanuvchilar tozalashdan so'ng, kompyuter ishlamay qolishi yoki hatto‘yonib ketishidan qo'rqishadi, ammo‘bularning barchasi noto'g'ri fikrdir. Agar siz tozalash jarayoniga iloji boricha mas'uliyat bilan yondashsangiz, undagi biror narsaga zarar etkazish qiyin va hatto‘sovutish moslamasi to'g'ri yig'ilmagan bo'lsa ham, protsessor yonmaydi, lekin shunchaki kompyuterni yoqishga imkon bermaydi.
Men noutbuk va kompyuterda fanatlar va sovutgichni tozalashim kerakmi?
Internetning ingliz qismida Cooler deb nomlangan komponent butun tizimning juda muhim qismidir. Tizim birligidagi asosiy rollardan birini bajaradi: doimiy ravishda protsessor va Videokartani sovutadi, ularni haddan tashqari issiqlikdan saqlaydi. Shuning uchun, fan o'zi kir bo'lganda, u asta-sekin aylana boshlaydi yoki butunlay to'xtaydi, boshqa komponentlar juda qiziy boshlaydi.
Shuning uchun har bir necha oyda yaxshilab tozalashni tavsiya etamiz. Aks holda, har ikki yilda yangi qismlarni sotib olishga va kompyuterning "to'ldirilishini" o'zgartirishga tayyor bo'ling.
|
| |
Цезер усулида T1 усулида шифрлаш K=12

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNALOGIYALARI
VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Diskret tuzilmalar
1-topshiriq
Bajardi:
080-22 guruh talabasi Hoshimov
Jamshid
Tekshirdi:
NOSIROVA N. A.
Toshkent 2023
2.6. Кombinator tenglamalar
Quyidagi mantiq algebrasi funksiyalari uchun rostlik jadvallarini tuzing;
Bu funksiya uchun rostlik jadvallarini aniqlash uchun, har bir bitta uchta qiymatli o'zgaruvchilar A, B,
va C uchun har bir kombinatsiyasini tekshirib ko'ramiz. Natijada funksiyaning qiymatini aniqlaymiz
Janubiy qutbiy mintaqa - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

X III. H IND OKEANI
1. Geografik o‘rni.
Hind
okeani A frika, Yevrosiyo,
Avstraliya, A ntarktida m ateriklari oralig'ida joylashgan
bo'lib, uning asosiy qismi Janubiy yarim sharda joy
lashgan. U kattaligi jihatidan Tinch va Atlantika okean-
laridan so'ng uchinchi o'rinda turadi. Maydoni 76 mln
km 2, o'rtacha chuqurligi 3963 m.
Hind
okeanida dengiz, qo'ltiq va orollar boshqa
okeanlarga nisbatan kam.
Okean qirg'oqlari kam parchalangan,
faqat Malay
to'plam orollari atrofi kuchli parchalangan. Shuning
uchun bu yerda orollar juda ko'p. A frika, Avstraliya va
A ntarktida qirg'oqlari kam parchalangan.
Y irik yarim -
orollari Hindiston, Arabiston, Somali, M alakka.
2. Tekshirilish tarixi.
Okean xo'jalik jihatdan kam
o'zlashtirilgan. M azkur okeanda suzish 6 m ing yil
ilgari, ya’ni boshqa okeanlardan ancha oldin boshlangan.
Okeanni o'rganishga arablar katta hissa qo'shgan. U lar
okean qirg'oqlari, oqim lar va sham ollarning esish davrini
chuqur o'rganishgan. Hind so'zi Sanskrit yozuvida
«daryo» degan m a’noni bildiradi. Shu sababli ham ba’zi
xalqlar uni «Abba-Sind» (pushtu tilida), ya’ni «Daryolar
otasi» deb atashgan.
Bartolomay Dias 1487-yili A frikani janubdan aylanib
o'tib, Hind okeanidagi A frika qirg'oqlarini tekshirdi.
U A tlantika okeanini
H ind okeani bilan janubda
tutashganligini isbotladi va Hind okeani quruqlik bilan
o'ralgan, degan fikrni bekor qildi.
85
Yevropaliklar uchun H ind okeani to‘g ‘risidagi m a’
lum otlar Vasko da Gama davridan (taxm inan 1500-
yillar) boshlab to'plana boshlangan. Dastlabki okean
chuqurliklarini o'lchash ishlari J.Kuk (1771-1775)
tom onidan bajarilgan. X IX asr oxirida «Chelenjer»
kem asida katta ilm iy tadqiqot ishlari olib borildi.
Suvlari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Okeanning m arkaziy qism larida m uzning qalinligi 4,5 m
ga yetadi. B affin dengizida aysberglar serob.
3.
Organik dunyosi.
Okean tubida o'suvchi va
xo'jalikda foydalaniladigan suvo'tlari
Islandiya, N orve
giya, Kola yarim oroli qirg'oqlari yaqinidagi iliq suvlarda
va Barens dengizida uchraydi. Okeanning ham m a qismida
o'sim likdan iborat planktonlar keng tarqalgan.
Hayvonot dunyosi xilma-xil.
Shimoliy Yevropa
havzasida hayvonlarning 2000 dan ziyod turi, jum ladan,
kitlar, baliqlardan seld, treska,
lishka va boshqa baliqlar
mavjud. A rktika havzasida sutem izuvchilardan kit, oq
ayiq, tulen uchraydi. Baliqlarning turi kam.
Hayvon va
o'sim liklar soni qutbga tomon keskin kam ayib boradi.
Yer resurslari - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

|
01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy Pdf ko'rish
|
bet | 167/189 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 8,32 Mb. | | #120491 |
Bog'liq zsnu70eei3bIZoN8cMUU (1)Yer resurslari.
Insoniyatning yer bilan ta’min-
langanlik darajasi jahon yer fondi bilan ifodalanadi.
Jahon yer fondining ll% i (450 m ing ga) eng qimmatli
ishlov beriladigan yerlar, 23%i (310 m ing ga) o'tloq va
yaylovlar, 30%ini (4000 ming ga) o'rm on va butazorlar,
2%i (450 m ing) aholi punktlari, sanoat va transport
egallagan yerlar, 34%ini (4400 m ing ga) kamunum va
unumsiz yerlar tashkil qiladi. Yer fondining tarkibi doimo
ikki yo'nalishda o'zgarib boradi.
Quruqlikning suv
resurslari.
Chuchuk suv
muammosi.
Chuchuk suv resurslari gidrosferaning
2,5%ini tashkil qiladi, uning asosiy qismi Antarktida,
Grenlandiya, A rktika va tog' m uzliklaridan to'yingan.
Insoniyatning chuchuk suvga bo'lgan ehtiyojini daryo
suvlari ta’minlaydi, uning hajmi esa 47 m ing km 3.
279
Biologik resurslar
o'sim liklar va hayvonlardan
iborat. 0 ‘sim lik resurslarining m adaniy va yovvoyi
turlari bor. M adaniy o'sim liklarning 6000dan ortiq turi
mavjud.
Jahon o‘rmon resurslari ikkita ko‘rsatkich bilan
ifodalanadi: egallagan maydoni (4 mlrd.ga) va yog'och
zaxirasi bilan (350 mlrd. m 2). Jahon o'rm on resurslari
ikkita m intaqani hosil qiladi:
— shimoliy o'rm on mintaqasi m o'tadil va qisman
subtropik iqlim m intaqasida joylashgan (AQSh, Kanada,
Finlyandiya, Shvetsiya, Rossiya);
— janubiy o'rm onlar m intaqasi tropik va ekvatorial
iqlim m intaqalarida joylashgan.
9.4. Dunyo okeani. Iqlimiy, kosm ik, biologik
va rekreatsion resurslari
Dunyo okeani resurslari dengiz suvi, mineral va
biologik turlardan iborat.
D engiz suvining hajmi 1338 mln. km 3 yoki gidro
sferaning 96,5%ini tashkil qiladi. Undan tu z ajratib
olinadi ham da uning tarkibida 75 xil kimyoviy element
mavjud.
Dunyo okeani tubi m ineral resurslarga ham boy (neft,
gaz, rudalar). M aterik sayozligida joylashgan neft va gaz
zaxiralari jahon zaxirasining 50%ini tashkil qiladi.
Dunyo okeani energetika resurslari to'lqinlar va
qalqish energiyasidan iborat. Bunday GESlar Rossiya,
2 8 0
Fransiya, Kanada, Buyuk Britaniya, Avstraliya, Argentina
va AQShda qurilgan. Biologik resurslar suvda yashovchi
hayvon va o'sim liklardan iborat.
|
| |
y=x++ - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi samarqand davlat universiteti s. Eshtemirov, F. M. Nazarov

67
y=--a;
buyrug‗i bo‗yicha oldin a ning qiymati 1 ga kamaytirilib, o‗sha
kamaytirilgan qiymati yga beriladi. Bu buyruq a=a–1; y=a
buyruqlari teng kuchli;
y+=a;
buyrug‗i bo‗yicha yga a ni qo‗shib, natija yga beriladi. Ya‘ni bu
buyruq
y=y+a;
buyrug‗iga teng kuchli;
y - = a;
buyrug‗i bo‗yicha y dan a ni ayirib, natija y ga beriladi. Ya‘ni bu
buyruq
y = y – a;
buyrug‗iga teng kuchli;
y* = a;
buyrug‗i bo‗yicha y ni a ga ko‗paytirib, natija y ga beriladi. Ya‘ni bu
buyruq y = y*a; buyrug‗iga teng kuchli;
y/= a;
buyrug‗i bo‗yicha y ni a ga bo‗lib, natija y ga beriladi. Ya‘ni bu
buyruq y = y/a; buyrug‗iga teng kuchli;
y % = a;
buyrug‗i bo‗yicha y ni a ga bo‗lganda qoldiqni hisoblab, natija y
ga beriladi. Ya‘ni bu buyruq y = y % a buyrug‗iga teng kuchli;
y* = a + 3;
buyrug‗i bo‗yicha y ni a+3 ga ko‗paytirib, natija y ga beriladi.
Ya‘ni bu buyruq y = y * (a + 3); buyrug‗iga teng kuchli;
y + = ++a;
buyrug‗i bo‗yicha a ni 1 ga orttirib, natija y ga qo‗shiladi va bu
yig‗indining qiymati y ga beriladi. Ya‘ni bu buyruq a = a +1; y= y + a;
buyruqlariga teng kuchli;
y % = a ++;
buyrug‗i bo‗yicha y ni a ga bo‗lganda qoldiq hisoblsnib,
natija
y ga beriladi va a 1 ga orttiriladi. Ya‘ni bu buyruq y = y % a; a = a + 1;
buyruqlariga teng kuchli;
y* = --a;
buyrug‗i bo‗yicha a1 ga kamaytiriladi
va ayirma y ga
ko‗paytirilib, natija y ga beriladi. Ya‘ni bu buyruqa = a – 1; y = y * a;
buyruqlariga teng kuchli;
y- = a--;
buyrug‗i bo‗yicha y dan a ni ayirib, natija y ga beriladi va a ning
qiymati 1 ga kamaytiriladi. Ya‘ni bu buyruq y = y – a; a = a – 1; buyruqlariga
teng kuchli;
y+=--y;
buyrug‗i bo‗yicha y 1 ga kamaytirilib, natija y ga qo‗shiladi va
yig‗indining qiymati y ga beriladi. Ya‘ni bu buyruq y=y–1; y=y+y; buyruqlariga
teng kuchli.
Qiymat berish buyrug‗ining
Organik dunyosi - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

Shimoliy tropik mintaqa
Qizil dengiz, Fors qo‘ltig‘i va
Arabiston dengizining shimoliy qismini o'z ichiga oladi.
M intaqa uchun xos xususiyat havo va suv haroratining
yuqoriligi ham da suvning nihoyatda sho'rligi.
Shimoliy subekvatorial mintaqa
Arabiston dengizi va
Bengaliya qo'ltig'ini o'z ichiga oladi. M azkur m intaqa
uchun havo va dengiz suvlarining
mussonli harakati
xos. Y og'inlarning serobligi va qishki m ussonlarni chu-
chuklashtiruvchi ta’siri natijasida sho'rlik miqdori past
iigi, havo haroratining yuqoriligi bu yerda hayotning barq
urib rivojlanishiga sabab bo'ladi.
Ekvatorial mintaqa.
Iqlim va suv xossalarining doi-
miyligi va organik dunyosining
boyligi bilan ajralib
turadi.
Janubiy subekvatorial mintaqa.
Asosiy xususiyatlari
shimoliy m intaqaga o'xshaydi. Ammo musson xususiyati
bu yerda mavjud emas. O rganik dunyosi boy.
Janubiy tropik mintaqa.
Passat shamollari hukmron.
Janubiy passat oqimi hududini o 'z ichiga oladi. Atmosfera
yog'inlari kam, suvning sho'rligi yuqori. Organik dunyosi
kambag'al.
Janubiy subtropik mintaqa.
Havo va suv harorati past-
roq, organik dunyosi tropik mintaqaga nisbatan boyroq.
Janubiy mo'tadil mintaqa.
Organik dunyosi boy. Havo
va suv harorati sezilarli darajada past. Suvning sho'rligi
o'rtacha. Kuchli shamollar va dovullar serob.
Subantarktika mintaqasi.
Havo va suvning harorati
past, suvlari g'arbiy shamollar ta’sirida
kuchli darajada
chayqalib turadi. O rganik dunyosi boy. Aysberg serob.
89
Antarktika mintaqasi.
Iqlimi sovuq, suvning harorati
past, organik dunyosi kam bag'al. A ntarktida atrofini o‘z
ichiga oladi.
Jahon mam lakatlarining davlat tuzumi

Mineral resurslar.
M ineral resurslar quyidagi tur
larga bo'linadi: a) yoqilg'i-energetika (ko'm ir, neft, gaz,
yonuvchi slaneslar), rudali (qora va rangli metallar),
nometall (tog'-kon xomashyosi, qurilish xomashyosi),
yoqilg'i foydali qazilm alari kelib chiqishiga ko'ra
cho'kindi bo'lib, u asosan botiqlarda joylashadi. Jahonda
3,6 m ingdan ortiq ko'm irli havzalar va konlar bo'lib, ular
quruqlik maydonining 15% ini tashkil qiladi. Asosiy
ko'm ir zaxiralari Osiyo, Shimoliy A m erika va Yevropada
bo'lib, o'nta yirik havzada to'plangan, neft-gaz konlarining
umumiy soni 35 mingta, ularning 600 dan ortiq havzalari
o'rganilgan, 500 tasidan neft-gaz qazib olinadi.
Transport! - 01 iy o'quvyurllariga kiruvchilar, akademik litsey va kasb-hunar kollejlari hamda umumiy

rishlari, kelishuvlar muhim o‘rin tutadi. Birinchi va
Ikkinchi jahon urushi tufayli ayrim davlatlar davlat
sifatida yo‘q bo‘lib ketdi, ayrim davlatlar yangidan paydo
bo‘ldi.
Birinchi jahon urushidan so‘ng Finlyandiya, Polsha va
sobiq Ittifoq davlatlari paydo bo‘ldi. Rossiya imperiyasi
davlat sifatida yo‘q bo‘ldi.
Ikkinchi jahon urushidan so‘ng Sharqiy Yevropadagi
qator sobiq sotsialistik davlatlar vujudga keldi. 80-90-
yillardagi siyosiy o'zgarishlar tufayli sobiq Ittifoq davlati
parchalanib ketdi. Kelishuv asosida Chexoslovakiya Res-
publikasi Chexiya va Slavakiya davlatlariga bo'linib ketdi.
— «Yettilik davlatlari»: (AQSh, Germ aniya, Fransiya,
Buyuk Britaniya, K anada, Italiya, Yaponiya. Hozirgi
paytda Ispaniyani ham shu guruhga qo'shib «sakkizlik
davlatlari» deb atashni ta k lif qilayotganlar ham bor.
Ularda yillik YIM 500 mlrd. dollarni tashkil qiladi, aholi
jon boshiga 2 4 - 3 0 ming dollar YIM;
— Ikkinchi guruhga Yevropa m amlakatlari kiradi,
ularda YIM kamroq.
— Uchinchi guruhga «Ko'chirilgan kapitalizm»
mamlakatlari kiradi (Avstraliya, Yangi Zelandiya, JAR).
— To'rtinchi guruhga MDH davlatlari kiradi.
Tiqilib qolgan sovutish tizimining sabablari

|
Tiqilib qolgan sovutish tizimining sabablari
|
bet | 75/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni Tiqilib qolgan sovutish tizimining sabablari
Tizim birligi shunday qilib yaratilganki, chang zarralari bilan birga bir kunda juda ko'p miqdordagi havo‘o'z havosidan o'tadi. Havo‘soviydi va radiator yuzasiga chang tushganda uzoqroq oqadi.
Tiqilib qolgan sovutish protsessordan issiqlikni to'g'ri olib tashlay olmaydi, natijada issiqlik tashuvchisi va protsessor o'rtasida qo'llaniladigan termal pasta quriy boshlaydi, bu esa qizib ketishga olib keladi.
Protsessorni sovutish tizimini demontaj qilish
Birinchidan, kompyuterni o'chiring va tizim simidan barcha simlarni ajratib oling. Keyin chap uy qopqog'i uzilib qoladi, uning orqasida anakart (MP) joylashgan.
Anakartda darhol radiatorga o'rnatilgan fanni ko'rishingiz mumkin. Bu protsessorni sovutish.
Anakartga ulangan bitta simi sovutish tizimidan chiqadi, uni tortib olish kerak. Keyin, radiatorning bir tomonidan, siz butun tuzilishni uzib qo'yadigan dastani xo'roz qilishingiz kerak.
Sovutish tizimini tozalash
Sovutgichning yuzasida vintlardek ochilishi kerak bo'lgan to'rtta vint bor, shundan so'ng fan metall konstruktsiyasidan uzilib qoladi va uni cho'tka bilan yaxshilab tozalash mumkin.
Radiatorga kelsak, siz uni issiq suv ostida ishonchli yuvishingiz mumkin, keyin uni latta bilan arting va qismi qurib ketguncha kuting.
Sovutish tizimini o'rnatishga tayyorgarlik ko'rilmoqda
Protsessorni o'zi demontaj qilishning hojati yo'q, shunchaki radiatorning o'rnatish joyini cho'tka bilan tozalash kifoya.
Protsessorning sirtini qoldiq termal pastadan tozalash kerak. Buning uchun siz toza alkogol bilan namlangan paxta junidan foydalanishingiz mumkin.
Protsessorning quruq yuzasiga yangi termal moyning nozik bir qatlamini qo'llang.
Har bir narsa tayyor bo'lganda, vintlar yordamida sovutgich yana radiatorga ulanadi.
Agar foydalanuvchi sovutish tizimini yangisiga almashtirishga qaror qilsa va uni "BOX" to'plamida sotib olsa, radiatorning orqa qismiga termal yog 'surtiladi. Shunga ko'ra, protsessor yuzasiga macunni qo'llash kerak emas.
|
| |
C++ DASTURLASH TILIDA CHIZIQLI JARAYONLARNI

|
C++ DASTURLASH TILIDA CHIZIQLI JARAYONLARNIBog'liq Tarixi 37 bet
3.2 C++ DASTURLASH TILIDA CHIZIQLI JARAYONLARNI
DASTURLASH
Reja:
1. C++ tilida chiziqli dasturlar;
2. C++ tilida chiziqli dasturlarga oid misollar;
C++ tilida chiziqli dasturlar
C++ dasturlash tilida tuzilgan dasturlar albatta uchta jarayonga asoslanib
tuziladi. Dasturlash tili operatorlari yechilayotgan masala algoritmini amalga
oshirish uchun ishlatiladi. Operatorlar chiziqli va boshqaruv operatorlariga
bo‗linadi. Aksariyat holatlarda operatorlar nuqtali vergul (‗;‘) belgisi bilan
tugallanadi va u kompilyator tomonidan alohida operator deb qabul qilinadi.
Kompilyator dasturni ishga tushirish vaqtida dasturni kodini mashina tiliga
tarjima qiladi.
Dastur tuzish vaqtida buyruqlar ketma-ketligi uzluksiz bajarilib boshqa
shartlar talab etilmasa, dastur chiziqli hisoblanadi.
Tarif: Chiziqli algoritmlarga asoslanib ixtiyoriy dasturlash tilida tuzilgan
dasturlar
chiziqli dasturlar
deyiladi.
Chiziqli dasturlar tarkibiy qismi bo‗lgan operator va buyruqlarda hech
qanday shart yoki takrorlanish bajarilmaydi. Chiziqli dasturlar tarkibidagi
bo‗yruqlar, albatta, bir marta bajariladi.
76
C++ tilida chiziqli dasturlarga oid misollar
Misol:
Quyidagi funksiyani hisoblang ((a+x)>0).
#include
#include
int main ()
{ int a,x; double y;
cin>>a>>x;
y=(a*pow(x,3)-sin(x))/(1+log(x))-sqrt(a+x);
cout<return 0; }
Yuqoridagi masalaga e‘tibor bersak
a
va
x o‗
zgaruvchilar qiymati
berilganda y funksiyani natijasi hisoblandi, algoritm dastur tarkibidagi operatorlar
ham bir marta bajarilyapti.
Misol:
Asosining radiusi R va yasovchisi l bo‗lgan konus hajmi va to‗la
sirtini toping.
Bu masala yechimini aniqlash uchun konus to‗la sirti va hajm formulalarini
aniqlash kerak. Berilgan R va L yordamida to‗la sirtni aniqlash mumkin, lekin
hajmni topish uchun konus balandligi ham kerak.
#include
#include
int main ()
{ int r,l;
cin>>r>>l;
h=sqrt(l*l- r*r); // konus balandligi
s=M_PI*r*r+ M_PI *r*l; // konus to‗la sirti
hajm=(1/3)* M_PI *r*r*h; // konus hajmi
cout<<‖s=‖<return 0;
}
|
| |
Okean tubi relyefi va foydali qazilm alari

2.
Foydali qazilmalari.
Hind okeani tubi foydali
qazilm alarga juda boy. Fors qo‘ltig‘ida joylashgan
neft-
gaz havzasi dunyoga mashhur.
13.2. Iqlimi, suvlari, organik dunyosi
1. Iqlimi.
Hind okeanining iqlimi uning geografik
joylashishi bilan belgilanadi. U lkan Osiyo qit'asining
ta’sirida okeanning shimoliy
qism ida musson shamollari
vujudga keladi. Bu esa yuza suvlari harakatining doimo
o'zgarib turishiga olib keladi.
Havoning o’rtacha harorati okeanning shim oliy qismi
da yozda 25— 27°C, A frika qirg’oqlari yaqinida 23°C,
janubiy qism ida yozda subtropik kengliklarda 20— 25°C,
mo’tadil kengliklarda 5— 6°, qutbyonida 0°C dan past.
Qishda havoning harorati ekvatorda 27,5°C, okeanning
shimoliy qism ida 15°C, mo’tadil kengliklarda 0— 5°C,
qutbyonida 0°C dan past.
O ’rtcha yillik yog’in miqdori
Arabiston dengizining
sharqida va Bengaliya qo’ltig’ida 3000 mm, ekvator
yonida 2000— 3000 mm. Mo’tadil m intaqada yog’in
miqdori 1000 mm, A ntarktida atrofida 250 mm.
2. Suvlari.
Ekvatorial
m intaqada yuza suvlarining
harorati 28°C atrofida. Qizil dengizda harorat yozda
30— 31°C ga ko’tariladi.
Suvning harorati ekvatordan
janub tomon pasayib boradi va qutbyonida 0°C atrofida
bo’ladi.
Suvning sho’rligining eng yuqori miqdori Qizil den
gizda kuzatiladi (40— 41%). Bengaliya qo’ltig’ida Gang
87
va B rahm aputra daryolarining quyilishi munosabati bilan
suvning sho'rligi past va 30— 34%0 ni tashkil qiladi.
Oqim lari doimiy sham ollarning harakati va yo'na-
lishiga bog'liq. Okeanning
shimoliy qism ida musson
sham ollari ta’sirida musson oqimlari vujudga keladi.
Janubiy yarim sharda oqim lar yo'nalishi doimiy.
Fasllar bo'yicha o'zgarm aydi, ekvator yonida janubiy
passat oqimi vujudga keladi va okeanni sharqdan g'arbga
kesib o'tadi.
3.
Protsessor sovutish tizimlari turlari

|
Protsessor sovutish tizimlari turlari
|
bet | 84/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni Suyuq sovutish tizimi Passiv sovutish Afzalliklari va havo sovutish kamchiliklari to'g'risida
Har yili kompyuter texnikasi va aksessuarlar ko'proq yangi modellar bor. Biroq, sohada elektr va yuqori samarali, yuqori texnologiyali rahbarlarining yo'lida qonuniyatlar muammolari bilan duch keladi. jarayonida protsessor, grafik karta va boshqa ma'lumotlarni issiqlik aylanadi va tizim birligi ortiqcha issiqlik hissa qo'shadi energiya, ishlab. Bu esa, o'z navbatida, tez-tez tizimi xatolarni va xatolarni sabab bo'ladi. vaziyatni hosil - sovutish tizimi o'rnatish.
Protsessor sovutish tizimlari turlari
Sifat tizimi Kompyuter sovutish faqat o'xshaydi yangi qismlarini etishmovchiligi oldini olmaydi, balki tezlik, kechikishlar va uzluksizligi etishmasligi beradi.
suyuqlik, passiv va havo: Bugungi kunda tizimi sovutish CPU uch turi bor. Quyidagi afzalliklari va har bir eritma Kamchiliklari bor.
Bir necha oldinga qarab, sovutish eng keng tarqalgan turi uzoq havo, deb aytish mumkin, deb hisoblanadi. Eng samarali suyuqlik Holbuki soğutucunun E. o'rnatish. protsessor sovutish tizimlari Air asosan sodiq narxlash siyosati tufayli qo'lga kiritdi. moddasiga muvofiq, bir foniy tanlash masalasi alohida e'tibor beriladi, shuning uchun.
Suyuq sovutish tizimi
Suyuq sovutish tizimi (suv sovutish) haddan ortiq issiqlik va tegishli jarayon xatolarni oldini olish uchun eng samarali usul protsessor hisoblanadi. tizimi dizayn eslatadi sovutish birligi va iborat:
eşanjör, protsessor tomonidan hosil issiqlik yutish;
suyuqlik uchun bir Neft bajaradi nasos;
issiqlik değiştiricinin operatsiya davomida qo'shimcha konteyner kengaytirish;
sovutish suyuqligi - maxsus suyuq yoki distillangan suv bilan butun tizimini to'ldiradi bir element;
issiqlik ishlab chiqarish issiqlik qabul qiluvchi elementlari;
shlanglar qaysi suv uzatmalar va ko'p adapterlar orqali.
protsessor suv sovutish usuli afzalliklari yuqori mahsuldorlikka va past shovqin kuchi o'z ichiga olishi mumkin. Kamchiliklar, tizimi samaradorligini qaramasdan, shuningdek, bedarak yo'qolgan deb:
kuchli PSU talab bunday tizimini o'rnatish uchun, deb a'zolari, suyuq sovutish yuqori narxini qayd etdi.
dizayn oxir-oqibat to'g'ri sovutish ta'minlash, quyma va suv tank birligi tufayli ancha noqulay olingan.
salbiy ayrim qismlarining ishini ta'sir qiladi va tizim birligi bilan oraga olib kelishi mumkin quyilib ehtimoli bor.
Biz faqat suyuq usuli, eng yaxshi sovutish kompyuter protsessor ko'rib bo'lsa - suyuq azot foydalanish hisoblanadi. usuli, albatta, u kelajakni o'rnatish va saqlab qolish uchun bir byudjet va juda murakkab emas, lekin natija, albatta, haq bo'ladi.
|
| |
Qo’shimcha qurilmalar - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 191/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Qo’shimcha qurilmalar
Lazerli printer
Printer – ma’lumotlarni bosmaga chiqarish qurilmasi. Printerlarning uch xili mavjud: bosma (matritsa-o‘yma qolip), purkovchi, lazerli.
|
|
Purkovchi printer - qog‘ozga chiqariladigan ma’lumotlarni, maxsus idishdagi suyuqlikni juda kichik naycha teshigidan bosimli purkash yo‘li bilan hosil qiladi.
|
|
Quloqchin (rus. Naushnik)
Kino, klip, qo‘shiq, musiqalardagi tovushlarni quloqchin (naushnik)lar orqali eshitish mumkin
|
|
Karnay (rus. Kolonka)
Kino, klip, qo‘shiq, musiqalardagi tovushlarni karnay (kolonka) orqali eshitish mumkin
|
|
Modem
Modem – kompyuter signallarini telefon signallariga aylantiruvchi va aksincha telefon signallarini kompyuter signallariga aylantirishni ta‘minlovchi maxsus qurilma. Bu qurilma yordamida komputer Internet tarmog'iga ulanishi mumkin.
|
|
Skaner
Skaner – fotosurat, grafik va matn shaklidagi axborotlarni kompyuterga kiritish uchun ishlatiladi
|
|
|
| |
Axborot texnologiyalari. O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur

|
Axborot texnologiyalari. O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur
|
bet | 67/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Axborot texnologiyalari. O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: Dasturiy ta’minot va uning turlari. Operatsion sistema va uning vazifalari. Fayl va kataloglar. Interfeys va uning turlari. Qobiq dasturlar va ularning vazifalari.
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: Fayllar va kataloglar bilan ishlash. Kompyuterning tashqi xotira qurilmalari bilan ishlash. Windows operatsion sistemasida ishlash. Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: Operatsion sistemasidan foydalanish.
Elektron jadvallar.
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: elektron jadval va uning vazifalari. Satr, ustun, yacheyka va yacheykalar bloki. Elektron jadvalni ishga tushirish va undan chiqish. Jadvalga arifmetik formulalarni kiritish. Ma’lumotlarni saralash. Gistogramma va diagrammalarni hosil qilish.
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: elektron jadval yacheykalariga sonli va matnli ma’lumotlar yozish. Elektron jadvaldagi ma’lumotlardan nusxa olish va ularni o’chirish. Elektron jadvalning satr va ustunlaridagi elementlar bilan ishlay olish, jadvalda arifmetik formulalar va saralashga oid amallarni bajara olish, jadvaldagi ma’lumotlar asosida gistogramma va diagrammalarni hosil qilish. Elektron jadvalda mantiqiy elementlarni qo’llay olish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: elektron jadvaldan foydalanish. Jadvaldagi ma’lumotlar asosida gistogramma va diagrammalar hosil qilish. 9-sinf 1 Algoritmlash asoslari .
O’quvchilar quyidagi bilimlarga ega bo’lishlari zarur: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari. Model va uning turlari. Algoritm va ijrochi tushunchasi. Algoritmning asosiy xossalari.
Quyidagi ko’nikmalarni egallashlari zarur: Sodda masalalarning matematik modelini tuzish. Algoritmni turli usullarda tasvirlash. Sodda masalalar uchun algoritm tuza olish.
Quyidagi malakalarga ega bo’lishlari lozim: Sodda hayotiy masalalarga algoritm tuza bilish.
|
| |
Kompyuter qanday ishga tushiriladi?

|
Kompyuter qanday ishga tushiriladi?
|
bet | 192/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Kompyuter qanday ishga tushiriladi?
Odatda kompyuterni ishga tushirish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
Kompyuter elektr manbayiga ulanadi;
Kompyuterning sistema blokidagi
“Power” rasmli tugmachasi bosiladi;
tushiriladigan bo‘lsa, uning rasmli tugmachasi bosiladi.
Yodingizda bo‘lsin, kompyuterlarni ishga tushirayotganingizda elektr tokidan nihoyatda ehtiyot bo‘ling.
|
Power tugmasi
|
Dasturiy ta’minot
AKT savodxonligining keyini bosqichi esa – dasturiy ta’minot haqida bilimlarga ega bo’lish, operatsion tizimda ishlash, fayl va kataloglarni tashkil etish, ular ustida turli amallarni bajarish, turli o’quv va amaliy dasturlarni o’rnatish va o’chirish. Dasturiy ta’minot haqida quyidagilarni bilib olamiz:
dasturiy ta’minot turlari (klassifikatsiyasi);
operatsion sistema tushunchasi;
Windows Vista operatsion sistemasida dasturlarni ishga tushirish;
Windows Vista operatsion sistemasida fayl va kataloglar (papkalarni) hosil qilish va ularni boshqarish.
Dasturiy ta’minot (DT) – axborotga ishlov berish tizimining barcha yoki ba’zi dasturlari, tartiblari, qoidalari va ularga tegishli hujjatlar (Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lug’ati. Qayta ishlangan, to’ldirilgan ikkinchi nashri.Toshkent, 2010 – BMTTDning O’zbekistondagi vakolatxonasi hamda O’zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi bilan hamkorlikda ishlab chiqilgan). DT hisoblash tizimlari (shaxsiy kompyuterlar, serverlar)ning texnik qurilmalari bilan bir qatorda muhim tashkil etuvchilardan hisoblanadi. Kompyuter terminologiyasida DT software deb yuritiladi (ingl. soft – yumshoq, ware – mahsulot).
DTni shartli ravishda quyidagi uch turga ajratish mumkin: sistema dasturlari, amaliy dasturlar va uskunaviy dasturlar. Umumiy o’rta ta’lim maktablariga o’rnatilgan kompyuter sinflarida ham ushbu DTlar mavjud.
Dasturiy ta’minot
Uskunaviy dasturlar
Amaliy dasturlar
Sistema dasturlari
|
| |
Klaviatura nazoratchisi q

|
Klaviatura nazoratchisi q
|
bet | 83/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniKlaviatura nazoratchisi quyidagilarni amalga oshiradi:
• klavishalar holatlarini skanerlash ( so’roqlash );
• MP tomonidan klaviaturani ikki qo’shni so’roqlash orasidagi teng vaqtga 20 tagacha klavishaning aloxida kodlarini buferlash (vaktincha eslab kolish );
• dasturlashtiriladigan tizimli jadvallar yordamida (klaviatura drayveri) klavishalarni bosish kodlarini (SCAN-kodlar) ASCII kodlariga uzgartirish;
• SHKni ulanganda klaviaturani testlash (ishga layoqatliligini tekshirish).
Klavishani bosganda va qo’yib юborilganda klaviatura nazoratchisining buferli xotirasiga baytning ettinchi bitiga bosish va qo’yib юborish kodi (mos ravishda 0 va 1) va baytning qolgan 7 ta bitiga klavishaning nomeri yoki uning SCAN-kodi keladi. Buferli xotiraga istalgan ma’lumot kelganda, klaviatura tomonidan yuzaga keltiriladigan apparatli uzishga so’roq юboriladi. Uzilish bajarilganda SCAN-kodi ASCII kodiga aylantiriladi va ikkala kod (SCAN-kod va ASCII-kod) mashina TeEQQ, sining moc maydonlariga юboriladi, bunda qo’yib юborish kodi bor bulganda, navbatdagi klavishani bosish vaktida qolgan hamma klavishalar qo’yib юborilganligi tekshiriladi (bu Shift, Ctrl va Alt klavishalari bilan birgalikda ishlashni tashkil etish uchun kerak).
Klaviatura nazoratchisi klavishali amalni avtomatik takrorlashni ham tashkil etadi: agar klavisha 0,5 s dan ortiqroq bosilsa, u holda doimiy oraliqlar orqali klavishalarni bosishni takroriy kodlari shunday юzaga keltiriladiki, xuddi klavisha qaytadan bosilgandek bo’ladi.
Izoh. Har qanday ASCII-kod klavituradan kichik raqamli klaviturada (44-rasm o’ngda) io’nlik kodni terish yo’li bilan kiritilishi mumkin, bu O’NLIK kod UN oltilik ASCII-kodiga teng va Alt klavishasini bir vaqtning o’zida (va terish vaqtida ushlab turish bilan) bosish bilan kiritiladi. Shunday qilib, ASCII-kodlar jadvalida ko’rsatilgan (18-jadval) istalgan boshqarish belgisini va psevdografika belgisini displey еkraniga ham, SHK ga ham kiritish mumkin. Masalan, belgini kiritish uchun Alt klavishani bosilgan holatda ushlab turish va 25 sonini terish kerak, klavishalarni quyib yuborilgandan keyin еkranga belgi chiqariladi.
Mavzu_№-_27_: Sovutgichlarning moslamasi va turlari
Reja:
|
| |
Kursorni boshqarish klavishalari

|
Kursorni boshqarish klavishalari
|
bet | 81/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniKursorni boshqarish klavishalari klaviatura panelining o’ng qismida joylashgan. Ishlash qulay bo’lishi uchun ular takrorlangan va uchta guruhdan tashkil topgan:
—raqamli klaviatura;
— matnni еkranda ko’rib chiqish va uni taxrirlash klavishalari;
— kursorni boshqarish klavishalari.
Kichik raqamli klaviatura klavishalari ikki rejimda ishlatilishi mumkin:
— kursorni boshqarish rejimi;
— raqamlar, matematik amallar belgilari va nuqtani kiritish rejimi.
Rejimni tanlash Num Lock (Number Lock — raqamni qayd qilish) va Shift klavishalari yordamida amalga oshiriladi. Num Lock raqamlarni kiritish rejimini mustaxkamlaydi, Shift еsa, u bosilib turgunga qadar, klaviatura rejimini qarama-qarshisiga o’zgartiradi.
Raqamlar, matematik belgilar va nuqtani kiritish rejimida klavisha panelining yuqorigi o’ng qismidagi Num Lock qayd qilish lampasi yorishadi, klavishalar quyidagi ma’noga еga:
Kursorni boshqarish (klaviaturadan boshqariladigan kursor belgicha (odatda bu tor milt-milt qiladigan to’g’ri to’rtburchak yoki qalin chiziq) bo’lib, u displey еkranida holatni ko’rsatadi va bu holatda еkranga navbatdagi chiqarilayotgan belgi aks еtgiriladi) rejimida klavishalarning vazifasi:
Maxsus boshqaruvchi klavishalar (ularni yana xizmatchi deb ham ataladi) alfavit-raqamli klavishalar guruhi atrofida joylashgan.
Klavishalarni ba’zi bir muxim maxsus birikmalari (klavishalar bir vaqtning o’zida bosiladi):
Klavisha | Vazifasi | Ctrl+Alt+Del | DOS ni qayta юklash | Ctrl+Break |
Bajarilayotgan dasturning ishini to’xtatish
| |
|
| |
Grafik kartani tozalash - Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi

|
Ajiniyaz nomidagi nukus davlat pedagogika instituti huzuridagi
|
bet | 74/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matni Grafik kartani tozalash
Shundan so'ng, siz har bir muxlisni tinglash uchun kompyuterni yoqishingiz mumkin. Bu sizga eng shovqinli (ya'ni muammoli) ekanligini bilib beradi. Ko'pincha diskret grafik adapterning sovutgichi eng tiqilib qoladi.
Uni tozalash uchun kartani monitorga ulaydigan VGA / DVI / HDMI kabelini ajratgandan so'ng, kartani chiplardan ajratib oling.
Endi siz bir nechta mahkamlash murvatini tortib sovutgichni olib tashlashingiz mumkin. Kabelni quvvat ulagichidan tortib olishni unutmang:
Ehtiyotkorlik bilan biz pichoqlarga cho'tka o'tkazamiz, radiator panjarasidan changni olib tashlaymiz. Bu juda qo'rqinchli bo'lishi mumkin:
Kontaktlar va izlarda barmoq izlarini kamroq qoldirishga harakat qiling. O'rnatishdan oldin sirtlarni spirtli mato‘bilan artib olish yaxshiroqdir.
Sovutadigan yog '
Har bir kompyuter fanatida nafaqat go'zallik uchun kerak bo'lgan stiker mavjud. Rulmanlar va o'qni yopadi.
Stikerni olib tashlang va uni chetga surib qo'ying (uni tashlamang!).
Shpritsdan foydalanib, yuziga ozgina moylash moyini surting:
Biz stikerni joyiga qaytaramiz va hamma narsani teskari tartibda yig'amiz. Ya'ni, biz foniyni joyiga o'rnatamiz, uni murvat bilan yopishtiramiz, quvvatni ulaymiz. Hech narsa murakkab emas, rozi?
Xuddi shunday, boshqa sovutgichlarni tozalash ham amalga oshiriladi. Ammo‘changyutgich tomonidan to'kilgan chang boshqa sirtlarga tushmasligi uchun uni diqqat bilan kuzatib borish kerak. Ushbu yurishdan keyin axlatni butunlay yo'q qilish uchun cho'tka va nam mato‘bilan yurishni maslahat beraman.
Ammo‘sovutgichni o'z joyiga qaytarish uchun termal pastani almashtirish kerak. Buni qanday qilish kerakligini avvalgi maqolalardan birida aytib o'tgan edim. Ammo‘men o'zimni takrorlay olaman.
Tozalangan protsessor yuzasiga oz miqdordagi macunni qo'llaymiz va isitiladi. Mana bu haqida:
Maxsus spatula yoki bank kartasidan foydalanib, qatlam qalinligi bir millimetrdan oshmasligi uchun xamirni teng ravishda taqsimlang.
Sovutishni sekin joyiga qo'ying.
Natijada, siz bunday go'zallikka ega bo'lishingiz kerak:
Bu erda vaziyat biroz murakkabroq. Umumiy nuqtai nazar mavjud bo'lsa-da, har bir model boshqacha tushuniladi. Internetda ma'lum bir qurilmani tozalash bo'yicha batafsil ko'rsatmalarni (video) topishingiz mumkin. Agar shubhangiz bo'lsa, professional xizmat bilan bog'lanish yaxshidir.
Hatto‘ba'zida men premium HP seriyasining vakillari bilan ishlashga to'g'ri kelganida ko'proq tajribali kompyuter muhandislaridan yordam so'rashga majbur bo'ldim.
Maxsus dasturiy ta'minot >>> yordamida haroratni kuzatishni unutmang
Agar kompyuterimni changdan qanday qilib to'g'ri tozalash bo'yicha maslahatlarim foydali bo'lib qolsa, bu mening ishim uchun eng yaxshi mukofot. Sovutgichlarni tozalashda savollar va qiyinchiliklar yuzaga kelganda, siz shaxsan menga fikrlar yoki sharhlar orqali yozishingiz mumkin. Men yordam berishdan xursand bo'laman!
|
| |
Internet manbalar - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 138/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarInternet manbalar:
http://intsys.msu.ru/stuff/vnosov/theorald.htm#top
http://structur.h1.ru/hash.htm
http://sorting2.shtml
http://www.izsiti.com/
http://rs385.rapidshare.com/files/89559911/Bashmakov.rar
http://www.nsu.ru/education/podzorov/Alg/alg.html
http://www.nsu.ru/education/podzorov/Alg/alg.html
http://ru.wikipedia.org/wiki/Теория_алгоритмов
http://intsys.msu.ru/staff/vnosov/theoralg.htm
http://techn.sstu.ru/TFI/site_tfi/TFI/PVS/material/shaturn/theoralg/8.htm
http://www.krugosvet.ru/articles/125/1012581/1012581a2.htm
http://www.intuit.ru/department/algorithms/mathformlang/16/
http://www.msclub.ce.cctpu.edu.ru/bibl/ODM/Ll16_17.html
ALGORITMLAR FANIDAN MUSTAQIL TA’LIMNI AMALGA OSHIRISH
Mavzuni mustaqil o’zlashtirish
Fannning xususiyati, talabalarning bilim darajasi va qobiliyatiga qarab ishchi o’quv dasturiga kiritilgan alohida mavzular talabalarga mustaqil ravishda o’zlashtirish uchun topshiriladi. Bunda mavzuning asosiy mazmunini ifodalash va ochib bеrishga xizmat qiladigan tayanch iboralar, mavzuni tizimli bayon qilishga xizmat qiladigan savollarga e'tibor qaratish, asosiy adabiyotlar va axborot manbalarini ko’rsatish lozim. Topshiriqni bajarish jarayonida talabalar mustaqil ravishda o’quv adabiyotlaridan foydalanib ushbu mavzuni konspеktlashtiradilar, tayanch iboralarning mohiyatini anglagan holda mavzuga taalluqli savollarga javob tayyorlaydilar. Zarur hollarda (o’zlashtirish qiyin bo’lsa, savollar paydo bo’lsa, adabiyotlar еtishmasa, mavzuni tizimli bayon eta olmasa va h.k.) o’qituvchidan maslahatlar oladilar. Mustaqil o’zlashtirilgan mavzu bo’yicha tayyorlangan matn kafеdrada himoya qilinadi.
Rеfеrat tayyorlash
Talabaga qiyinchilik darajasi uning shaxsiy imkoniyatlari qobiliyati va bilim darajasiga muvofiq bo’lgan biror mavzu bo’yicha rеfеrat tayyorlash topshiriladi. Bunda talaba asosiy adabiyotlardan tashqari qo’shimcha adabiyotlardan (monografiyalar, ilmiy, uslubiy maqolalar, intеrnеtdan olingan ma'lumotlar, elеktron kutubxona matеriallar va h.k.) foydalanib matеriallar yig’adi, taxlil qiladi, tizimga soladi va mavzu bo’yicha imkon darajasida to’liq, kеng ma'lumot bеrishga harakat qiladi. Zurur hollarda o’qituvchidan maslahat va ko’rsatmalar oladi. Yakunlangan rеfеrat kafеdrada ekspеrtlar ishtirokida himoya qilinadi.
|
| |