nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
a).
Bu val beshta silindr va 
ikkita konusdan shakllangan. 
Ikkinchi val (3.17-chizm a, 
b)

ventiJ qopqog‘idagi rezbali teshikda shpindeldagi rezbali silindrorqali
harakat qiladi. Shpindel (nemischa
Spindel
, aynan — urchuq) —
ko‘pgina mashinalarning aylanuvchi vali.
Klapan
(nemischa
Klappe
— qopqoq) — to ‘siq—mashinalar,
truboprovodlarda gaz, bug1, suyuqlikning yo‘lini
ochish yoki
yopish uchun xizmat qiladigan texnik detal yoki qurilma (3.19-
chizma).
Klapan: rezbali silindr (1), shakli olti qirrali prizma (rezbali
teshikli gayka — 5), shayba (6), rezina yoki charm qistirma (silindrik
teshikli silindr — 7), 8 va 9 —silindrlar hamda 2, 3, 4 — havol
silindrlardan iborat. Bu yerda klapan qistirma va gayka bilan birgalikda
buyum sifatida tasvirlangan. Sababi suv
oqib chiqadigan teshikni
zich qilib qistirma orqali to ‘siladi. Gayka o ‘z navbatida shayba orqali
qistirmani bosib turadi.
Yuqori bosimli joylarda konussim on klapanlar qo'llaniladi
(3.20-chizm a). Undagi sirtlar: 1, 4, 6 — konuslar, 2, 3, 5 —
silindrlar. Klapan katta konussimon qismi bilan yuqori bosim ostida
oqib kelayotgan suyuqlikni zich t o ‘sish hususiyatiga ega.
Xonadonlardagi
vodoprovodlarda kran-ventil, aralashtirgichlarda
sintetik materiallardan yasalgan klapanlar ham qo'llanilm oqda
(3.21-chizma).
b 
c - Ikromjon rahmonov

Loyihalashga oid ijodiy masalalar.
K onstm ktor m ehnatini o ‘z
ichigaolgan masalalarni o ‘rganish va ularni imkon qadar yechishga
harakat qilish orqali loyihalashga ijodiy yondashish mumkin.
Hayotda uchrab turadigan har qanday buyumga yangi konstruktiv
element kiritilsa, unda qanday o ‘zgarish ro‘y berishini ko‘z oldin-
gizga keltirib ko'ring. Konstruktiv elem entlar (teshiklar, o'yiqlar
va boshqalar) shaklini biroz o ‘zgartirish, burchaklarni yurna-
loqlash kabilar kiritilib, yangi foydali sifatlar berish orqali
buyumning og‘irligini kamaytirish, pishiqligini oshirish, ishlov
berishni soddalashtirish, foydalanishga qulay, k o ‘rinishidan
chiroyli bo ‘lish!iga erishish mumkin. Bu o ‘ziga xos sermelmat ish
bo'lib, idrokli va sabr-toqatli bolishni talab qiladi.
Loyihalashni o ‘rganish m aqsadida turli ijodiy masalalarni
yechish mashq qilinadi. Turli moslamalarni yasash yo‘ li bilan
shug'ullanishga, ba’zi qo‘pol ishlangan buyumlarni chiroyli, o ‘ziga
jalb etadigan darajada qayta ishlash lozim b o iad i. Buning uchun
ularning shakliga o'zgartirish kiritlladi. Shundan keyin buyum
go‘zallashgan bo ‘lsa, qayta badiiy loyihalangan boMadi.
-bob. Ma’muriy sud ishlarini yuritishda dastlabki himoya choralari

8-bob. Ma’muriy sud ishlarini yuritishda dastlabki himoya choralari 92-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish asoslari Ishda ishtirok etuvchi shaxsning arizasiga ko‘ra yoki o‘z tashabbusi bo‘yicha sud, agar:
1) ma’muriy ishni ko‘rish yakuni bo‘yicha chiqariladigan sud hujjati qabul qilinguniga qadar
arizachining yoki manfaatlarini ko‘zlab ariza berilgan shaxsning huquqlari, erkinliklari va qonuniy
manfaatlari buzilishining aniq xavﬁ mavjud bo‘lsa;
2) arizachining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarini bunday choralarni ko‘rmasdan
turib himoya qilish mumkin bo‘lmasa yoki qiyin bo‘lsa, dastlabki himoya choralarini ko‘rishi
mumkin.
Ma’muriy organning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining va ular mansabdor
shaxslarining qonunchilikka muvoﬁq bo‘lmagan hamda fuqarolarning yoki yuridik shaxslarning
huquqlarini va qonun bilan qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzadigan qarorlari, harakatlari
(harakatsizligi) natijasida fuqaroga yoki yuridik shaxsga yetkazilgan zararlarning o‘rnini qoplash
to‘g‘risidagi talabni ko‘rib chiqishda sud arizachining arizasiga ko‘ra dastlabki himoya choralarini
ko‘rishi shart.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rishga ma’muriy sud ishlarini yuritishning har qanday
bosqichida yo‘l qo‘yiladi.
93-modda. Dastlabki himoya choralari Quyidagilar dastlabki himoya choralari bo‘lishi mumkin:
1) javobgarga muayyan harakatlarni amalga oshirishni taqiqlash;
2) boshqa shaxslarga nizo predmetiga taalluqli bo‘lgan muayyan harakatlarni amalga
oshirishni taqiqlash;
3) mol-mulkni realizatsiya qilishni to‘xtatib turish;
4) ma’muriy organning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining nizolashilayotgan hujjati
ijrosini to‘liq yoki qisman to‘xtatib turish;
5) javobgarning mol-mulkini yoki pul mablag‘larini xatlash.
Sud tomonidan bir vaqtning o‘zida bir nechta dastlabki himoya choralari ko‘rilishi mumkin.
Dastlabki himoya choralari arz qilingan talabga mos bo‘lishi kerak.
b
da ko‘rsatilgan. 
Endi, ikkala 
a

1.12-chizma.
qilinsa, u 1.12-chizm a,
c
dagidek k o ‘rinishga o ‘tadi.
Yangi
buyumlar ixtiro qilinayotganda yoki amaldagilami takomillashtirish
jarayonida javob ikki va undan ortiq, ya’ni ko‘p tu r li b o ‘lsa,
unda masala ijodiy hisoblanadi. Konstruktor loyihalash jarayonida
shunday ko‘p turli yechimga duchor kelib qolsa, o'zining eng
oliy darajasi —
ijodiy faoliyatini ishga solib, texnik, texnologik
ham da iqtisodiy masalalar shartlarini hisobga olgan holda eng
optimal variantni tanlaydi. Shunda turli graflk tasvirlar orqali o ‘z
maqsadiga erishadi.
Detalga foydali o ‘zgartirish kiritish lozim bo ‘lsa,
u vaqtda,
detalga kiritilishi kerak bo ‘lgan o ‘zgartirish sharti yozma ravishda
berliadi va u orqali detaining yangi chizmasi chiziladi.
12
2. DETALLAR HAQIDA UMUMIY TUSHUNCHA
Detal
deganda bir xil nomli va bir xil materialdan yig‘masdan
tayyorlngan bir m arkali buyum tu sh u n ilad i.
M asalan, gaz
kranining tiqini buralganda, holatiga qarab gazni o ‘tkazadi yoki
to'xtatib qo'yadi. Kranning korpusi ham gaz quvuriga ulanib, tiqinga
o‘z ishini bajarishga ko‘maklashadi. 0 ‘z navbatida tiqinni ham
korpusda mustahkam joylashib turishi
uchun maxsus shayba va
gayka xizmat qiladi. Shunday qilib, har qanday buyum o ‘z vazifasini
undagi detallari yordamida amalga oshirar ekan. Buyumdagi har
bir detal bajaradigan vazifasiga qarab shakllanadi.
Gayka
asosan m untazam
olti qirrali qilib ishlanadi, chunki
uni boshqa detalga rezbasi orqali kalit yordamida burab kiritiladi.
Gaykalar ishlatiladigan joyiga qarab olti qirrali, tojli, quloqli
(barashkali), kvadrat, dumaloq va boshqa ko‘rinishlarda b o ‘ladi.
Gaykalar
bir tom onlam a, ikki tom onlam a faskali yoki faskasiz
ishlab chiqariladi. Ular olti yoqli prizmadan standart talabidagi
qalinlikda qirqib olinadi va gayka tayyorlanadi.
mahkamlovchi detal hisoblanadi. Odatda, boltlarolti qirrali
yoki kvadrat kallakli qiilib ichlab chiqariladi.
Silindrik steijenning
uchki qismiga gaykani burab kiritish uchun rezba o ‘yiladi. Maxsus
poydevor uchun mo'ljallangan ankerli, tashlama kabi boltlar ham
tayyorlanadi. Bolt yordamida ikkita (undan ham ko'proq bo‘lishi
mumkin) detal bir-biriga mustahkam qilib birlashtiriladi va bunday
ko'rinish
© «Voris-nashriyot» MChJ, 2011

S O ‘Z BO SH I
Chizmachilik o ‘qitiladigan ko‘plab oliy
va o ‘rta
maxsus kasb-
hunar ta’limida chizmachilik fanida loyihalash
mavzusiga o ‘rin
berilmagan. Umumiy o ‘rta ta’lim maktablari dasturida loyiha-
lashga juda kam vaqt ajratilgan bo‘lib, darslikda berilgan
mavzu va
mashqlami o ‘tish bilan chegaralaniladi. Shu boisdan talaba
va
o'quvchilarda loyihalashga bo‘lgan ijodiy yondashishga
havas
orttirilmay qolmoqda.
Ma’lumki, ilmiy texnikaviy rivojlanish ko‘p
jihatdan texnikaviy
loyihalashga asoslangan. Texnikaning
rivoji
chizmalarsiz amalga
oshmaydi. Buning uchun chizmachilikni
o ‘qitish jarayonida va har
bir grafik ishni bajarishda
o ‘rganuvchilarda
ijodiy yondashish
(loyihalash) elementlaiini singdirib
borish zarur. Masalan, detai
ning ko'rinish (proyeksiya)larini
chizishda undagi elementlar nima
uchun kerak,
boshqacharoq qilib bajarsa bo'lmaydimi kabi
savollar
bilan o‘quvchilarga
murojaat qilish va ular bilan hamkorlikda javob
izlash, grafik
ishni chizma bichimiga mustaqil joylashtirish (kompo-
zitsiya
tuzish), ya’ni dizayn talabida ko‘rkam bo‘hshiga erishish kabi
masalalami o ‘quvchilar bilan muhokama qilish kabilar.
Umumiy o ‘rta ta’lim maktablarida chizmachilikning fan sifatida
o‘qitilishining asosiy sababi, politexnik ta ’lim berish va zamonaviy
texnikaviy taraqqiyotga kirib borisnga intilishni tarbiyalashdan ibotat
bo‘lmog‘i lozim. Lekin dizayn talabidagi loyihalashga juda kam —
atigi 3 soat ajratilganligi, vaqtning yetishmasligi tufaylidir, natijada
o‘quvchilarda yetarli bilim, ko‘nikm a va malakaviy havas uyg‘o-
tilmay qoladi.
Ushbu chizm achilik fanida konstruksiyalash (loyihalash)
qo‘llanmasi m aktablarda o ‘quvchilar LB (KB) —
loyihalash
byurosini taslikil qilishga asos b o ‘la oladi, degan um idda yozildi.
Qo'llanm a chizmachilikni o ‘qitishdagi kamchiliklarni bartaraf
etish va bu fanni o'qitish jarayonining qiziqarli bo‘lishiga imkon
yaratadi.
3
Bu qoilanm adan chizmchilik va tasviriy san’at hamda mehnat
o ‘qituvchiIari
tayyorlaydigan kollej, institut, universitet talabalari
va o'qituvchilari foydalanishlari maqsadga muvofiqdir.
Shuningdek,
OTM larining bitiruvchilari o'zlarining bitiruv malakaviy (diplorn)
ishini qiziqarli va sifatli bajarishda foydalanishlari mumkin.
Fazoviy tasavvur qilish inson ongida shakllangan obrazni
-modda. Dastlabki himoya choralarining bir turini boshqasi bilan almashtirish

Dastlabki himoya choralari turini almashtirish haqidagi yoki almashtirishni rad etish
to‘g‘risidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin.
Shikoyat berilishi (protest keltirilishi) ajrimning ijrosini to‘xtatib qo‘ymaydi.
97-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ajrimni ijro etish
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ajrim sud hujjatlarini ijro etish uchun
belgilangan tartibda darhol ijro etiladi.
Ko‘rilgan dastlabki himoya choralarini ijro etish majburiyati sud tomonidan zimmasiga
yuklatilgan shaxsga dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ajrimni ijro etmaganlik uchun
ushbu Kodeksda belgilangan tartibda sud jarimasi solinadi.
98-modda. Dastlabki himoya choralarini bekor qilish
Dastlabki himoya choralari ishni ko‘rayotgan sud tomonidan ishda ishtirok etuvchi shaxsning
iltimosnomasiga ko‘ra bekor qilinishi mumkin.
Dastlabki himoya choralarini bekor qilish to‘g‘risidagi masala sud majlisida hal qilinadi. Ishda
ishtirok etuvchi shaxslar majlisning vaqti va joyi to‘g‘risida ushbu Kodeksning
124-moddasida
nazarda tutilgan tartibda xabardor qilinadi. Biroq ularning kelmaganligi dastlabki himoya
choralarini bekor qilish to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqishga to‘sqinlik qilmaydi.
Dastlabki himoya choralarini bekor qilish to‘g‘risidagi masalani ko‘rib chiqish natijalari
bo‘yicha ajrim chiqariladi.
Ajrimning ko‘chirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga u chiqarilgan kundan keyingi
kundan kechiktirmasdan yuboriladi.
Ariza (shikoyat) qanoatlantirilgan taqdirda, dastlabki himoya choralari sud hujjati amalda ijro
etilguniga qadar o‘z kuchini saqlaydi.
Arizani (shikoyatni) qanoatlantirish rad etilgan, ariza (shikoyat) ko‘rmasdan qoldirilgan, ish
yuritish tugatilgan hollarda, dastlabki himoya choralari tegishli sud qarori qonuniy kuchga
kirguniga qadar o‘z kuchini saqlaydi. Biroq sud ko‘rsatilgan hujjatlarni qabul qilish bilan bir vaqtda
yoki ular qabul qilinganidan keyin dastlabki himoya choralarini bekor qilish haqida ajrim chiqarishi
mumkin.
Dastlabki himoya choralarini bekor qilish to‘g‘risidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest
keltirilishi) mumkin.
Razvyortka yordamida kengaytirish

|
Razvyortka yordamida kengaytirish
|
bet | 3/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 463,42 Kb. | | #237150 |
Bog'liq 6 МАВЗУ лотинRazvyortka yordamida kengaytirish ham teshiklarga ishlov berishda qo‘llanadi.
Razvyortka – tayoqsimon asbob bo‘lib, muayyan bir o‘lcham uchun bitta tayyorlanadi. Uning butun uzunasi bo‘ylab bitta, aylanasi bo‘ylab bir necha keskich qirralar chiqarilgan bo‘lib, xomaki ishlangan teshikka bir uchi bilan kiritiladi va aylantiriladi, Ayni paytda, teshik o‘qi bo‘ylab ichkariga kiritiladi. Shu zaylda teshik razvyortkaning diametri qadar kengayadi. Razvyortkalar har bir o‘lcham uchun bittadan tayyorlanganidan tashqari, nozik va dag‘al ishlov uchun mo‘ljallanganlari ham bor. Yupqa kengaytirish uchun mo‘ljallangani oddiy razvyortkalarga qaraganda yuqori darajada aniqligi va yuza g‘adir-budurligini ancha kamaytirish bilan farq qiladi. Biroq, teshikning o‘qi og‘ib ketgan bo‘lsa, razvyortka tuzata olmaydi, chunki u boshlang‘ich teshik bo‘ylab harakat qiladi va simmetrik ravishda qirib boraveradi. Yupqa razvyortkalash 5-7 kvalitet aniqlikni ta’minlaydi, yuza g‘adir-budurligi Raq1,25-0,63mkm bo‘ladi. Bu usul nisbatan qimmat va ishlab chiqarishda qiyinchilik tug‘diradi. Yupqa qirish uchun razvyortka tayyorlaganda diametr joizligini 5-kvalitet aniqlikdagi joizlikning 0,6 ulushigacha qabul qilinadi. Yupqa qo‘yimni qiradigan razvyortkaning tig‘larini juda avaylash kerak, aks holda undan keyin g‘adir-budurlik oshib ketadi, aniqlik pasayadi.
Dag‘al razvyortkalash teshik parmalab ochilganidan va zenkerlangandan keyin yoki dag‘al va yupqa kesib kengaytirgandan keyin bajariladi. Yupqa va dag‘al razvyortkalash aniqligi 8-9 kvalitet, g‘adir-budurligi Ra2,5 mkm; toza razvyortkalash aniqligi 6-7 kvalitet, g‘adir-budurligi Ra1,25mkm; yupqa razvyortkalash aniqligi 5- kvalitet, g‘adir-budurligi Ra0,63mkm.
Sidirish (protyagivaniye) zagotovkaning ichki va tashqi yuzalariga nozik ishlov berish usullaridan hisoblanadi. Ko‘ndalang kesimi turlicha (doira, kvadrat, ko‘pburchakli, tishli-shlisali, shuningdek, turli ariqcha va chuqurchalar) teshiklarni sidirish-ichki sidirishga kiradi. Tekisliklarni, murakkab bichimli yuzalarni sidirish - tashaqi sidirish deyiladi.
Tekis silindr teshiklarni sidirish 6-9 kvalitet aniqlikni va Ra2,5¼0,63mkm g‘adir-budurlikni ta’minlaydi. Teshiklarni toza sidirishda asbobning keskichlari diametri 0,02-0,04 mm ga ortib boradi. Bir to‘pi 100ta bo‘lgan zagotovkalarning teshigiga ishlov berishda odatdagi ishlov: parmalash, zenkerlash va razvyortkalash o‘rniga sidirib ishlov berish iqtisodiy jihatdan o‘zini oqlaydi. Tashqi yuzalarni sidirish 11- kvalitet aniqlik beradi. Sidirish gorizontal va vertikal, hammabop va maxsus avtomatlar va yarim avtomatlarda bajariladi.
Teshikni silliqlash sidirishga o‘xshagan ishlov turi, lekin u nisbatan kaltaroq asbob yordamida bajariladi. U ishlov beriladigan teshik ichidan press yordamida itarib o‘tkaziladi. Bu usul yakuniy ishlov bo‘la oladi, 6-kvalitet aniqlik va Ra1,25-0,63mkm g‘adir-budurlik beradi.
|
| |
Jilvir asboblar yordamida ishlov berish

|
Jilvir asboblar yordamida ishlov berish
|
bet | 4/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 463,42 Kb. | | #237150 |
Bog'liq 6 МАВЗУ лотинJilvir asboblar yordamida ishlov berish.
Quyidagi jarayonlarni ko‘rib chiqamiz: silliqlash, xoninglash, ishqalab moslash, jilolash, superfinish va mikrofinish.
Silliqlash silindr, tekis va murakkab shaklli yuzalarga dastlabki va yakunlovchi ishlov berish usuli sifatida mashinasozlikda keng qo‘llanadi; 5-7 kvalitet aniqlik va Raq1,25-0,08 mkm g‘adir-budurlikni ta’minlaydi; silliqlovchi stanoklar yordamida bajariladi.
Detal silliqlash quyma yoki qizdirib shtamplangan tayyorlangan zagotovkalarda asos (baza) yuzasini hosil qilish uchun qo‘llanadi. Bunday silliqlash bilan sezilarli qo‘yimni (1 mm va undan ko‘proq) olib tashlanadi, shuning uchun yirik donali (80-125), segment charxtoshlar ishlatiladiki, u qalingina qatlamni oladi, g‘adir-budurlikni Ra2,5-1,25mkm ga tushiradi. Bundan tashqari segment charxtosh ishlov beriladigan yuza bilan yaxshi tutashganidan unumdorlik yuqori bo‘ladi.
O‘lchamga moslab silliqlash seriyali va yalpi ishlab chiqarishda, olib tashlanadigan qatlamga va yuzaga qo‘yilgan talablarga qarab, bir yoki ikki amalda bajariladi. Bir amallik ishlovda diametr bo‘yicha 0,2-0,6 mm qatlam (qo‘yim), ikki amalda – 0,6-0,8 mm qatlam olinadi. Yuzaga juda yuqori talablar qo‘yilsa, yupqa silliqlash amali qo‘llanadi, u diametr bo‘yicha 0,04-0,08 mm oladi.
Shunday qilib, silliqlashda dastlabki, yakunlovchi va zarur bo‘lganda, yupqa silliqlash amallari bo‘ladi. Amallar samarali bo‘lishi uchun silliqlovchi charxtoshni to‘g‘ri tanlash kerak. Uning donadorligi ishlov berilayotgan yuzaning sifatiga bo‘ladigan talablar va texnologik jarayonning samaradorligi orqali aniqlanadi. Yirik donali charxtosh bilan silliqlashda charxtoshning ish unumi yuqori, solishtirma sarfi esa kam bo‘ladi, biroq yuza sifati pastroq yuradi.
Silliqlashning turli amallari uchun qo‘llanadigan charxtoshning donadorligi bo‘yicha qo‘llanish chegarasini tahminan aniqlash mumkin. Dastlabki silliqlashda donadorlik 40-80 bo‘lishi kerak, shunda yuza g‘adir-budurligi Ra1,25¼0,63mkm bo‘ladi. Yakunlovchi silliqlashda donadorlik 12-40 (Ra0,63¼0,16mkm) va yupqa silliqlashda donadorlik 6-10 (Ra0,08 mkm) bo‘ladi silliqlovchi charxtoshning boshqa ko‘rsatkichlari ishlov berilayotgan zagotovkaning fizik-mexanik xossalaridan kelib chiqadi.
An’anaviy qiruvchi donalardan yasalgan charxtoshlar bilan bir qatorda metalli va organikali biriktiruvchilarga olmos va elbor zarralari qo‘shib tayyorlangan charxtoshlar ham keng qo‘llanadi. Bu charxtoshlarda qiruvchi donalar charxtoshning doirasi yuzasi bo‘ylab 1,5–2,5 mm qalinlikdagi qatlamda joylashadi. Metall bog‘lovchili charxtoshlarni qattiq qotishmalarga, shishaga, keramika va shu kabi boshqa materiallarga ishlov berishda, organik bog‘lovchili charxtoshlarni– mo‘rt va o‘ta qattiq materiallarni yupqa silliqlashda qo‘llash tavsiya etiladi.
|
| |
Narsaning geometrivasini qisman qayta loyihalash

Detalga kiritilgan o ‘zgartirish
chizma orqali amalga oshirilsa,
chizmani qayta ijodiy loyihalash
deyliadi.
D etal shaklini fikran
o‘zgartirish, uning qayta ijodiy loyihalangan holatini tasavvur
qilish fikrlash qo ‘zg‘aluvchanligini o ‘stiradi.
C hizm ada ijodiy
loyihalash elementlarini kiritish orqali turli m uam m olam i yechish
munkin bo‘ladi.
1.10-chizma,
a
da detal
В
ning
A
chiqig‘i bo‘ lib, uning chizmasi
1.10-chizma,
b
da ko'rsatligan.
A
chiqig‘ini
В
ning hisobiga xuddi
o'shanday shakl va o ich am d ag i chuqurcha (ariqcha, paz) ga
almashtirish lozim bo £lsa, 1.10-chizma,
c
dagi ko‘rinishga o ‘tadi.
Bu yerda
A
chiqiq ariqchaga almashtirildi. 1.11-chizma,
a
da berilgan
detaining silindrik chiqig‘i va asosining chap tomonidagi o ‘yiq
xuddi o ‘shanday shakl va o ‘lchamdagi silindrik teshik va prizmatik
chiqiqqa almashtirilgan ko‘rinishi 1.11-chizma,
-bob. Ish yuritishni to‘xtatib turish

2) ushbu Kodeks 99-moddasining
2
va
3-bandlarida
va 100-moddasining
2-bandida
nazarda
tutilgan hollarda — ishda ishtirok etuvchi shaxsning huquqiy vorisi aniqlanguniga, muomalaga
layoqatsiz shaxsga vakil tayinlanguniga, yangi tashkil etilgan yuridik shaxs davlat ro‘yxatidan
o‘tguniga qadar;
3) ushbu Kodeks 100-moddasining
1-bandida
nazarda tutilgan hollarda — sud tomonidan
ekspertiza xulosasi olinguniga qadar;
4) ushbu Kodeks 100-moddasining
3-bandida
nazarda tutilgan hollarda — ish yuritishni
to‘xtatib turish uchun asos bo‘lgan holat bartaraf etilguniga qadar to‘xtatib turiladi.
-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza

|
-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi arizaBog'liq MSIYtK94-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza sudga ariza (shikoyat) bilan bir vaqtda
yoki ish yuritish jarayonida berilishi mumkin.
Dastlabki himoya to‘g‘risidagi arizada quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak:
1) ariza berilayotgan sudning nomi;
2) taraﬂarning nomlari (familiyasi, ismi va otasining ismi), joylashgan yeri (pochta manzili) yoki
yashash joyi;
3) talab predmeti;
4) dastlabki himoya chorasini ko‘rish zarurligining asoslantirilganligi;
5) arizachi ko‘rishni so‘rayotgan dastlabki himoya chorasining turi;
6) ilova qilinayotgan hujjatlarning ro‘yxati.
Arizada boshqa ma’lumotlar ham ko‘rsatilishi mumkin.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza arizachi yoki uning vakili tomonidan
imzolanadi.
Vakil tomonidan imzolangan arizaga ishonchnoma yoki uning arizani imzolashga bo‘lgan
vakolatini tasdiqlovchi boshqa hujjat ilova qilinadi.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi iltimosnoma arizada (shikoyatda) bayon
etilishi mumkin.
Agar dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi iltimosnoma arizada (shikoyatda) bayon
etilsa, mazkur iltimosnomada ushbu modda ikkinchi qismining
4
va
5-bandlarida
nazarda tutilgan
ma’lumotlar ko‘rsatilgan bo‘lishi kerak.
95-modda. Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqish
Ariza (shikoyat) bilan birga berilgan dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza
arizani (shikoyatni) ish yuritishga qabul qilish va ish qo‘zg‘atish to‘g‘risidagi masalani hal qilish bilan
bir vaqtda, ishda ishtirok etuvchi shaxslarni xabardor qilmasdan sud tomonidan ko‘rib chiqiladi.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza sud majlisi chog‘ida berilgan taqdirda, u
shu majlisda ko‘rib chiqilishi kerak.
Agar dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi ariza ish yuritish jarayonida berilgan
bo‘lsa, u kelib tushganidan keyingi kundan kechiktirmay ko‘rib chiqiladi.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish to‘g‘risidagi arizani ko‘rish natijalari bo‘yicha ajrim
chiqarilib, uning ko‘chirma nusxasi ishda ishtirok etuvchi shaxslarga yuboriladi.
Dastlabki himoya choralarini ko‘rish haqidagi yoki dastlabki himoya choralarini ko‘rishni rad
etish to‘g‘risidagi ajrim ustidan shikoyat qilinishi (protest keltirilishi) mumkin. Shikoyat berilishi
(protest keltirilishi) ajrimning ijrosini to‘xtatib qo‘ymaydi.
|
| |
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash - bet 3

|
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
bet | 3/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #234888 |
Bog'liq shahzod 5 Ikki taktli, chiqishida transformator bo‘lgan kuchaytirgichlari . Sxema ikkita T1 va T2 tranzistordan tuzilgan. YUk ikkinchi tansformator Tr2 orqali ulangan. Tranzistor T1 ning kollektor zanjiri Tr2 ning birlamchi cho‘lg‘amining W2-1, bo‘limiga ulangan. Tranzistor T2 esa Tr2 ning birlamchi cho‘lg‘amining ikkinchi bo‘limiga W2-2ga ulangan. Transformatorning birlamchi cho‘lg‘amining o‘ramlar sonini ikkinchi cho‘lg‘amining o‘ramlar soniga nisbati transformatsiya koeffitsienti n deyiladi. Ikki taktli kuchaytirgich V yoki AV holatda ishlaydi. AV holatda ishlaganda R1 va R2 qarshiliklar orqali siljish kuchlanishi tranzistorlar bazalariga Ek manbadan beriladi. V rejimda ishlaganda R1 qarshiliksiz kuchaytirgichni ishlashini amalga oshirish mumkin, ya’ni xuddi manba toki sifatida. Kuchaytirgichni V holatdagi ish holatini ko‘rib chiqamiz. Ikkala tranzistorning kirishida signali bo‘lmaganda emitterga nisbatan baza potensiali nolga teng. YUkdagi kuchlanish ham nolga teng. Tranzistorning kollektoriga emitterga nisbatan o‘zgarmas kuch ulangan. 1-rasm. Ikki taktli chiqish kuchaytirgichining prinsipial sxemasi Musbat Yarim davrli kirish signali berilsa Tr1ning ikkinchi W1-1 cho‘lg‘amida umumiy nuqtaga nisbatan manfiy potensial hosil bo‘ladi, cho‘lg‘amning ikkinchi bo‘limida W1-2 musbat Yarim davr hosil bo‘ladi. Natijada tranzistor T2 yopiq holatda bo‘ladi, tranzistor T1 ning bazasidan esa ib1 toki oqib o‘tadi. Natijada tranzistor T1 ochiladi va uning kollektoridan ik1=ib1 tok oqadi W2-1 cho‘lg‘amdan esa U2-1=ik1Ryuk=ik1n2 2 Ryuk kuchlanish hosil bo‘ladi. YUkda esa kuchlanishning musbat Yarim davri hosil bo‘ladi Musbat Yarim davrli kirish signali berilsa Tr1ning ikkinchi W1-1 cho‘lg‘amida umumiy nuqtaga nisbatan manfiy potensial hosil bo‘ladi, cho‘lg‘amning ikkinchi bo‘limida W1-2 musbat Yarim davr hosil bo‘ladi. Natijada tranzistor T2 yopiq holatda bo‘ladi, tranzistor T1 ning bazasidan esa ib1 toki oqib o‘tadi. Natijada tranzistor T1 ochiladi va uning kollektoridan ik1=ib1 tok oqadi W2-1 cho‘lg‘amdan esa U2-1=ik1Ryuk=ik1n2 2 Ryuk kuchlanish hosil bo‘ladi. YUkda esa kuchlanishning musbat Yarim davri hosil bo‘ladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
Uyuk = U2-1 / n2 - Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash...

|
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
bet | 4/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #234888 |
Bog'liq shahzod 5 Uyuk = U2-1 / n2. Kuchaytirgichning kirishiga kirish signalining manfiy Yarim davri kelsa, Tr1 transformatorning ikkinchi cho‘lg‘amida kuchlanish teskari ishoraga o‘zgaradi. Endi T1 tranzistor yopiq holga o‘tadi, signalni kuchaytirishga esa T2 tranzistor o‘tadi ik2=-ib2 tokining oqishi natijasida kuchlanish shu kattalikda hosil bo‘ladi. Bu kuchlanish esa Wyuk cho‘lg‘amida teskari ishorali kuchlanish hosil qiladi. YUkda esa manfiy Yarim davrli kuchlanish hosil bo‘ladi. SHunday qilib kirish signalini kuchaytirish ikki takt asosida olib boriladi. Birinchi taktda bitta Yarim davr kuchaytiriladi va T1 ishtirok etadi. Ikkinchi taktda esa ikkinchi Yarim davr kuchaytiriladi va T2 tranzistor ishtirok etadi. Tushuntirilgan ish holati grafika orqali. (T1 tranzistorning) bitta takti orqali. T1 transformatorning birlamchi cho‘lg‘amidagi chiqish signalining quvvati shtrixlangan uchburchak sathi orqali ko‘rsatilgan Bu kuchlanish esa Wyuk cho‘lg‘amida teskari ishorali kuchlanish hosil qiladi. YUkda esa manfiy Yarim davrli kuchlanish hosil bo‘ladi. SHunday qilib kirish signalini kuchaytirish ikki takt asosida olib boriladi. Birinchi taktda bitta Yarim davr kuchaytiriladi va T1 ishtirok etadi. Ikkinchi taktda esa ikkinchi Yarim davr kuchaytiriladi va T2 tranzistor ishtirok etadi. Tushuntirilgan ish holati grafika orqali. (T1 tranzistorning) bitta takti orqali. T1 transformatorning birlamchi cho‘lg‘amidagi chiqish signalining quvvati shtrixlangan uchburchak sathi orqali ko‘rsatilgan / 2 чик.к КТ КТ P =U I (1) Transformatordagi quvvatning isrof bo‘lishini hisobga olganda Рюк ТР2 Рчик.к = (2) Hamma kaskadning f.i.k. ТР UКТ Ек = / 4 / (3) (3) formulaga asosan chiqish signalining amplitudasi oshgan sari kaskadning f.i.k. oshadi. Foydalanilgan adabiyotlar: 1. https://fayllar.org/5-mavzu-ozgarmas-kuchlanish-sathini-siljitish-qurilmasi.html 2. http://hozir.org/ozbekiston-respublikasi-v19.html?page=77 3. http://hozir.org/kompyuterlashgan-loyihalash-tizimlari-fakulteti-v6.html?page=3 4.https://azkurs.org/pars_docs/refs/76/75621/75621.pdf
E’tiboringiz uchun rahmat!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash - bet 2

|
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
bet | 2/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,14 Mb. | | #234888 |
Bog'liq shahzod 5 Bir uchdan chiqib, har bir qirradan rosa bir martadan o‘tib, yana shu uchga qaytib keluvchi marshrut chizmasiga Eyler grafi deyiladi. XX asming elliginchi yillaridan boshlab kibemetika va hisoblash texnikasining rivojlanishi bilan umumiy graflar nazariyasiga doir ishlanmalar ham yaratila boshlandi. Shu davrdan graflar nazariyasining masalalari va o'rganish metodlari shakllandi. Bo‘sh bo‘lmagan U = {ax,a l r ..,a n) uchlar to‘plami va = {(a„, ay (aa. , a^)} qirralar to‘plamidan tuzilgan tartiblangan G = (U.Q) juftlikka oddiy graf deyiladi. U to‘plamning elementlari a ,,a 2 a„ lar grafning uchlari, Q to‘plamning (a(1, «„),..., {aA,a jk) juftliklari grafning qirralari deyiladi. Bir uchdan chiqib, har bir qirradan rosa bir martadan o‘tib, yana shu uchga qaytib keluvchi marshrut chizmasiga Eyler grafi deyiladi. XX asming elliginchi yillaridan boshlab kibemetika va hisoblash texnikasining rivojlanishi bilan umumiy graflar nazariyasiga doir ishlanmalar ham yaratila boshlandi. Shu davrdan graflar nazariyasining masalalari va o'rganish metodlari shakllandi. Bo‘sh bo‘lmagan U = {ax,a l r ..,a n) uchlar to‘plami va = {(a„, ay (aa. , a^)} qirralar to‘plamidan tuzilgan tartiblangan G = (U.Q) juftlikka oddiy graf deyiladi. U to‘plamning elementlari a ,,a 2 a„ lar grafning uchlari, Q to‘plamning (a(1, «„),..., {aA,a jk) juftliklari grafning qirralari deyiladi. Balans sxemalari asosidagi kuchaytirgichlar Ikki taktli, chiqishida transformator bo‘lgan kuchaytirgichlari . Sxema ikkita T1 va T2 tranzistordan tuzilgan. YUk ikkinchi tansformator Tr2 orqali ulangan. Tranzistor T1 ning kollektor zanjiri Tr2 ning birlamchi cho‘lg‘amining W2-1, bo‘limiga ulangan. Tranzistor T2 esa Tr2 ning birlamchi cho‘lg‘amining ikkinchi bo‘limiga W2-2ga ulangan. Transformatorning birlamchi cho‘lg‘amining o‘ramlar sonini ikkinchi cho‘lg‘amining o‘ramlar soniga nisbati transformatsiya koeffitsienti n deyiladi. Ikki taktli kuchaytirgich V yoki AV holatda ishlaydi. AV holatda ishlaganda R1 va R2 qarshiliklar orqali siljish kuchlanishi tranzistorlar bazalariga Ek manbadan beriladi. V rejimda ishlaganda R1 qarshiliksiz kuchaytirgichni ishlashini amalga oshirish mumkin, ya’ni xuddi manba toki sifatida. Kuchaytirgichni V holatdagi ish holatini ko‘rib chiqamiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja: Graf daraxtini qurish va murakkablik darajasini baholash usullari. Determinantlarni hisoblash uchun bajaradigan amallar sonini baholash
|
Kurs ishining maqsadi - Kichik korxonalarda moliyaviy resurslarni boshqarish mexanizmini takomillashtirish. Reja...

|
Kichik korxonalarda moliyaviy resurslarni boshqarish mexanizmini takomillashtirish. Reja : Kirish Asosiy qisim
|
bet | 2/7 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 43,11 Kb. | | #258462 |
Bog'liq Kichik korxonalarda moliyaviy resurslarni boshqarish mexanizminiKurs ishining maqsadi: Ushbu kursh ishining maqsadi xizmat ko’rsatish korxonalari moliyasi, xususan xususiy uy-joy
mulkdorlari shirkati moliyasini tashkil etishning nazariy hamda metodologik
jihatlarini tadqiq qilib, ularni yanada yaxshilashga qaratilgan takliflar va
tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat. Buning uchun tadqiqotning quyidagi
vazifalari belgilab olindi:
− milliy iqtisodiyotni barqarorlashtirish sharoitida xizmat ko’rsatish
korxonalari moliyasi samarali tashkil etishning obyektiv zaruruligini ochib
berish hamda uning ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyati bilib olish;
− xizmat ko’rsatish korxonalarida moliyaviy munosabatlarni tashkil etishning
nazariy,asoslari,o’rganish;
− bozor munosabatlarini rivojlantirishda xizmat ko’rsatish korxonalari
moliyasini tashkil etishning huquqiy jihatlarini asoslash;
− moliyaviy barqarorlikni ta’minlash sharoitida xizmat ko’rsatish korxonolari
moliyasining holati va unga ta’sir etuvchi omillarni tahlil qilish;
− xizmat ko’rsatuvchi korxonalar moliyasini tashkil etish amaliyoti
o’rganish;
− xizmat ko’rsatish korxonalarining moliyaviy holati tahlil qilish;
− xizmat ko’rsatish korxonalarining moliyaviy munosabatlarini samarali
boshqarishga ta’sir etuvchi omillarni yumshatish yo’llari ishlab chiqish
Kurs ishning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat: Shuni alohida ta’kidlash joizk,xizmat,ko’rsatish.sohasi,sub’ektlarining shakllanishi va taraqqiy etishida hamda,xizmat ko’rsatish korxonalari moliyasining yuqori samaradorlik bilan ishlashini ta’minlashda ayrim muammolarga ham duch kelinmoqda. Ushbu, muammolarni bartara ,qilish, uning nafaqat amaliy, balki bir qator nazariy masalalarini ham hal etish lozimligi mazkur soha faoliyati samaradorligini hamda moliyaviy potensialini oshirish
evaziga mamlakatimiz ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini barqaror rivojlanishiga
olib borilishini taqozo qilmoqda. Bularning barchasi mazkur tadqiqot
mavzusining dolzarbligini belgilaydi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXAT

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXAT
1 O`zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.Mirziyoevning «O`zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo`yicha harakatlar strategiyasi to`g’risida»gi
2017 yil 7 fevraldagi PF-4947-sonli farmoni. // Xalq so`zi, 2017 yil 8 fevral’, 28
(6722)-son.
2 Mamlakatimizning iqtisodiy taraqqiyoti va aholifarovonligini
ta`minlash:
yutuqlar, tendentsiya va istiqbollar. Ilmiy-ommabop risola.
prof.B.Begalovning umumiy tahriri ostida. -Toshkent.: TMI,2016 yil. B.18.
Dashkov L. I dr. Predprinimatel’stvo i biznes. -M.: 1995. -250 s.
3 Makkonel’ K.R, Bryu S.A. ekonomiks. M: 1997. t.1 -221 s.
Marshall A. Printsipi ekonomicheskogo razvitiya. Per. s.angl. –M.:
“Progress”,1993,-377b.
4 O`zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo`mitasi ma`lumotlari
(2012-2018 yillar).
5 “Tanqidiy tahlil, qat`iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik –
har bir
rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo`lishi kerak” mavzusidagi O`zbekiston
Respublikasi Prezidentining Shavkat Mirziyoevning mamlakatimizni 2016 yilda
ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo`ljallangan
iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo`nalishlariga bag’ishlangan
Vazirlar
Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma`ruzasi// Uza.uz .
Internet saytlar .
http://www.sba.gov
www.extech.ru
www.dn.kz
www.spprinfo.ru
To’g’ri javoblar - Mehnat muhofazasi va xavfsizlik texnikasi fanidan test savollari

|
Mehnat muhofazasi va xavfsizlik texnikasi fanidan test savollari
|
bet | 2/2 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 27,9 Kb. | | #123885 |
Bog'liq Mehnat muhofazasi va xavfsizlik texnikasi fanidan test savollari-fayllar.orgTo’g’ri javoblar.
Savol
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
Javob
|
D
|
A
|
B
|
D
|
D
|
S
|
A
|
A
|
S
|
A
|
S
|
S
|
B
|
A
|
A
|
S
|
A
|
S
|
B
|
B
|
Savol
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
32
|
33
|
34
|
35
|
36
|
37
|
38
|
39
|
40
|
Javob
|
A
|
A
|
A
|
A
|
D
|
A
|
A
|
D
|
A
|
A
|
B
|
S
|
A
|
D
|
S
|
B
|
S
|
A
|
S
|
D
|
Savol
|
41
|
42
|
43
|
44
|
45
|
46
|
47
|
48
|
49
|
50
|
51
|
52
|
53
|
54
|
55
|
56
|
57
|
58
|
59
|
60
|
Javob
|
S
|
S
|
S
|
A
|
S
|
A
|
S
|
A
|
S
|
B
|
A
|
S
|
B
|
B
|
B
|
B
|
A
|
A
|
A
|
A
|
Savol
|
61
|
62
|
63
|
64
|
65
|
66
|
67
|
68
|
69
|
70
|
71
|
72
|
73
|
74
|
75
|
76
|
77
|
78
|
79
|
80
|
Javob
|
A
|
A
|
A
|
A
|
A
|
D
|
S
|
D
|
A
|
D
|
S
|
A
|
B
|
B
|
B
|
S
|
B
|
A
|
|
|
Maxsus fan o’qituvchisi: _______________________________
http://fayllar.org
|
| |
Keys yaratish algoritmi - 1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga...

|
1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash. “Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli
|
bet | 6/8 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 90,5 Kb. | | #114450 |
Bog'liq 10-mavzu (2)Keys yaratish algoritmi:
1. Keysning didaktik maqsadlarini aniqlash (keys qaysi kompetensiyalar va shaxsiy fazilatlarni shakllantirishga qaratilganligini).
2. Keysning asosiy muammosini aniqlash (muammoli vaziyat), bu tarkibni aniqlashga, faktlar va tushunchalarni tanlashga imkon beradi.
3. Kelajakdagi keysning qisqacha mazmuni tavsifi (voqealar ketma-ketligi, qatnashuvchilar va boshqalar).
4. Kerakli axborotlarni to‘plash (tadqiqot, ma’lumotlarni yig‘ish va qayta ishlash).
5. Keys janrini tanlash.
6. Keysning tuzilishini aniqlash.
7. Ishni yozish.
8. Ilovalarni shakllantirish.
9. Keys bilan ishlash uchun savollar yoki topshiriqlarning bayoni.
10. Talabalarni keys bilan ishlashini baholash tizimini yaratish.
11. Talabalarning keys bilan ishlash shakllarini (individual, guruhli) ko‘rib chiqish; odatda, keys materiallarini muhokamasi boshqariladigan munozara jarayonida tashkil etiladi. U yozma ravishda ham bajarilishi yoki og‘zaki muhokama bilan to‘ldirilishi mumkin, masalan, esse shaklida.
12. Keysning qancha muddat davomida o‘rganilishini aniqlash: darsning ma’lum bir bosqichidami, butun darsni yoki bir nechta darslarni qamrab olishi.
13. Keysdan talabalar va o‘qituvchilar uchun foydalanish bo‘yicha ko‘rsatmalar tayyorlash.
14. O‘quv mashg‘ulotlarini o‘tkazishda qo‘llash (o‘quvchilarning keys bilan ishlash faoliyatini tashkil etish).
15.Keysning samaradorligini tashhislash, tuzatishlar kiritish va yakuniy versiyasini tayyorlash.
16. Amaliyotga joriy etish.
17. Tajribani ommalashtirish maqsadida uni chop etish.
Darsda keys bilan ishlashning umumiy algoritmi:
1. O‘qituvchining kirish so‘zi.
2. Talabalarni keysning matni bilan tanishtirish.
3. Keys ustida ishlash muddatlarini, baholash tizimini aniqlash.
4. Talabalarni guruhlarga taqsimlash, guruh ishini tashkil etish.
5. Keysning mazmunini muhokama qilishni tashkil etish. O‘qituvchi keysning munozarasini kichik guruhlarda olib boradi, ularga qo‘shimcha axborot beradi.
6. Keysni talabalar tomonidan hal qilish (savollarga javob berish yoki topshiriqlarni bajarish).
7. Guruhlarning taqdimotlarini tashkil etish.
8. Umumiy muhokamani tashkil etish.
9. O‘qituvchining umumlashtiradigan nutqi, uning vaziyatni tahlil qilishi.
10. Talabalarni baholash.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash. “Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli
|
“SWOT tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash

|
“SWOT tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash
|
bet | 7/8 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 90,5 Kb. | | #114450 |
Bog'liq 10-mavzu (2)2.“SWOT tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash.
SWOT tahlil strategik rejalashtirish usuli bo'lib, u predmet yoki jarayonning ichki va tashqi muhiti omillarini aniqlash va ularni to'rt toifaga bo'lishdan iborat:
Kuchli (S) va kuchsiz (W) tomonlar tahlil qilinayotgan ob'ektning ichki muhitining omillari, (ya'ni ob'ektning o'zi nimaga ta'sir qilishi mumkin); Imkoniyatlar (O) va tahdidlar (T) atrof-muhit omillari (ya'ni, ob'ektga tashqaridan ta'sir qilishi mumkin bo'lgan va ob'ekt tomonidan boshqarilmaydiganlar).
Masalan, korxona o'zining savdo assortimentini boshqaradi - bu ichki muhit omili, ammo savdo qonunlari korxona tomonidan nazorat qilinmaydi - bu tashqi muhit omili.
SWOT tahlilining ob'ekti nafaqat tashkilot, balki boshqa ijtimoiy-iqtisodiy ob'ektlar ham bo'lishi mumkin: iqtisodiyot tarmoqlari, shaharlar, davlat muassasalari, ilmiy sohalar, siyosiy partiyalar, notijorat tashkilotlar (NPO), alohida mutaxassislar, shaxslar. va boshqalar.
SWOT qisqartmasi vizual ravishda jadval shaklida ko'rsatilishi mumkin:
|
Salbiy
|
Ijobiy
|
Ichki muhit
|
S tendentsiyalari (loyiha yoki jamoaning sanoatdagi boshqalardan ustunlik beruvchi xususiyatlari)
|
Zaifliklar (loyihani zaiflashtiradigan xususiyatlar)
|
|
|
| |
Ta’lim maqsadiga ko‘ra keyslarning tasnifi

|
Ta’lim maqsadiga ko‘ra keyslarning tasnifi
|
bet | 2/8 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 90,5 Kb. | | #114450 |
Bog'liq 10-mavzu (2)1. Ta’lim maqsadiga ko‘ra keyslarning tasnifi:
• qaror qabul qilish texnikasini o‘rganish;
• qaror qabul qilish texnikasidan foydalanish ko‘nikmalarini rivojlantirish;
• muammolarni tahlil qilish mahoratini shakllantirish;
• mantiqiy fikrlash, qarorlarni modellashtirish ko‘nikmalarini rivojlantirish.
Keyslarda ishlatiladigan vaziyatlarning turlari:
• vaziyat – illyustratsiya, dars mavzusi bilan bog‘liq har qanday murakkab jarayon vaziyatni tushuntiradi;
• vaziyat – mashq, ilgari qabul qilingan qoidalarni muayyan muammolarni hal qilishda qo‘llashni nazarda tutadi;
• vaziyat – baholash, vaziyatdan chiqish yo‘li topilgan holatni tavsiflaydi;
• vaziyat – muammo, hayotdagi omillar kombinatsiyasini ifodalaydi.
2. Shakl va ichki tuzilishga qarab keyslarning tasnifi.
•Murakkab (modulli) keysda dastlabki ma’lumotlar, hujjatlar namunalari va boshqalar bo‘lgan kamida 20 varaqdan iborat axborotlar.
•Case – bayonnoma tarkibida quyidagi faktlar mavjud bo‘ladi: vaziyat, hodisa, muammo haqida hikoya, uni hal qilish usullari va mavzu bo‘yicha asosiy xulosalar.
•Keys-illyustratsiya – odatda o‘rganilayotgan mavzu bo‘yicha kichik hajmdagi ba’zi bir misollarni o‘z ichiga oladi.
•Keys-amaliy– vazifa haqiqiy vaziyat to‘g‘risida kichik va o‘rta hajmdagi ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi va shu asosda talabalar ba’zi topshiriqlarni bajarishlari kerak.
•Tarkiban tuzilgan savolli keysda asosiy matndan keyin savollarning aniq ro‘yxati keltirilgan bo‘lib, ular asosida keysni muhokama qilinadi.
•Tarkiban tuzilgan savollarsiz keysda asosiy matndan so‘ng, muammoni hal qilish yo‘llarini aniqlash va asoslash bo‘yicha taklif bo‘lishi kerak.
3. Keyslarning murakkabligi bo‘yicha tasnifi:
• Illyustrativ o‘quv vaziyatlari – keysi, maqsadi talabalarga muayyan amaliy misol yordamida muayyan vaziyatda to‘g‘ri qaror qabul qilish algoritmini o‘rgatishdir.
• O‘quv vaziyatlari – muammoni shakllantirish bilan bog‘liq bo‘lgan keys bo‘lib, unda muayyan vaqtdagi vaziyat tasvirlangan, muammolar aniqlangan va aniq shakllangan bo‘ladi; bunday keysning maqsadi vaziyatni tashxislash va ko‘rsatilgan muammo bo‘yicha mustaqil qaror qabul qilishdir.
• O‘quv vaziyatlari – muammo shakllantirilmagan keys bo‘lib, vaziyatdagi muammo aniq belgilanmagan bo‘lib, statistik ma’lumotlarda berilgan; bunday keysning maqsadi muammoni mustaqil ravishda aniqlash, mavjud resurslarni tahlil qilish bilan uni hal qilishning muqobil usullarini ko‘rsatishdir.
• Amaliy mashqlar. Unda aniq bir vaziyat tavsiflanadi va undan chiqish yo‘llarini topish taklif etiladi; bunday keysning maqsadi muammoni hal qilish yo‘llarini topishdir.
|
| |
Tashqi muhit - 1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash....

1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash. “Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli
10-mavzu (2)
SWOT qisqartmasi birinchi marta 1963-yilda Garvard biznes siyosati konferentsiyasida professor Kennet Endryu tomonidan kiritilgan. 1965 yilda Garvard universitetining to'rt nafar professori - Leraned, Kristensen, Endryu va Gut - kompaniyaning xatti-harakatlari strategiyasini ishlab chiqish uchun SWOT modelidan foydalanish texnologiyasini taklif qildi. LCAG sxemasi (mualliflar ismlarining bosh harflari asosida) taklif qilindi, u strategiyani tanlashga olib keladigan bosqichlar ketma-ketligiga asoslanadi. Usulning afzalliklari va kamchiliklari SWOT tahlili mavjud vaziyatni dastlabki baholashda samarali bo'ladi, lekin u strategiyani ishlab chiqish yoki dinamikani sifatli tahlil qilish o'rnini bosa olmaydi. SWOT tahlilining kuchli tomonlari: Bu universal usul bo'lib, iqtisodiyot va boshqaruvning turli sohalarida qo'llaniladi. U har qanday darajadagi (mahsulot, korxona, mintaqa, mamlakat va boshqalar) o'rganish ob'ektiga moslashtirilishi mumkin). Bu maqsadlarga qarab tahlil qilinadigan elementlarni erkin tanlashga ega moslashuvchan usul (masalan, siz shaharni faqat turizm nuqtai nazaridan yoki faqat transport nuqtai nazaridan tahlil qilishingiz mumkin va hokazo). U operatsion baholash uchun ham, uzoq muddatli strategik rejalashtirish uchun ham qo'llanilishi mumkin. Usuldan foydalanish, qoida tariqasida, maxsus bilim va tor profilli ta'limning mavjudligini talab qilmaydi. Kamchiliklari: SWOT tahlili faqat umumiy omillarni ko'rsatadi. Maqsadlarga erishish uchun aniq chora-tadbirlar alohida ishlab chiqilishi kerak. Ko'pincha, SWOT tahlili asosiy va ikkilamchi omillarni aniqlamasdan, ular o'rtasidagi munosabatlarni batafsil tahlil qilmasdan faqat omillarni sanab o'tadi. Tahlil dinamikada rivojlanishni ko'rishdan ko'ra ko'proq statik rasmni beradi. SWOT tahlilining natijalari odatda sifat tavsifi shaklida taqdim etiladi, vaziyatni baholash uchun miqdoriy parametrlar ko'pincha talab qilinadi. SWOT tahlili sub'ektivdir va uni o'tkazayotgan shaxsning mavqei va bilimiga juda bog'liq. Yuqori sifatli SWOT tahlilini o'tkazish uchun turli sohalardan katta hajmdagi ma'lumotlarni jalb qilish kerak, bu esa katta kuch va xarajatlarni talab qiladi. Download 90,5 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 1.“Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli. “Swot tahlil” metodi va uni fizika ta’limiga qo’llash. “Case stady” yoki “Aniq vaziyatlar” usuli
|
Keyslarning asosiy manbalarining ta’sir darajasiga ko‘ra tasnifi

|
Keyslarning asosiy manbalarining ta’sir darajasiga ko‘ra tasnifi
|
bet | 4/8 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 90,5 Kb. | | #114450 |
Bog'liq 10-mavzu (2)6. Keyslarning asosiy manbalarining ta’sir darajasiga ko‘ra tasnifi:
• Amaliy keyslar mutlaqo hayotiy vaziyatlarni aks ettiradi.
• O‘rgatuvchi keyslar, asosiy vazifasi – trening.
• Tadqiqot faoliyatini amalga oshirishga yo‘naltirilgan tadqiqot keyslari.
7. Keyslarning o‘lchamlari bo‘yicha tasnifi.
• To‘liq keyslar (20-25 bet), bir necha mashg‘ulotlar davomida ishlatilishi mumkin.
• Siqilgan keyslar (3-5 bet), bitta dars davomida foydalanish mumkin.
• Kichik keyslardan (1-2 bet) darsning biror bosqichida foydalaniladi.
8. Axborot taqdimoti turiga ko‘ra keyshlarning tasnifi:
• Bosma keysda grafikalar, jadvallar, diagrammalar, rasmlar bo‘lishi mumkin, bu esa uni yanada aniqroq qiladi.
• Multimediya keys maktabning moddiy jihozlanishiga bog‘liq.
• Videokeys film, audio va video materiallardan iborat bo‘lishi mumkin.
9. Tadqiqot strategiyasining turlari bo‘yicha tasnifi:
• Axborot olishga yo‘naltirilgan bo‘lib, ob’yekt haqida, barcha miqdoriy va sifat xususiyatlariga to‘liq tavsif berishga imkon beradigan ma’lumotlarni olishga qaratilgan.
• Ta’riflovchi, ob’yektning barcha miqdoriy va sifat xususiyatlariga nisbatan to‘liq tavsif berishga imkon beradigan ma’lumotlarni olishga qaratilgan.
• Tushuntiruvchi, ob’yektlarda yuz beradigan hodisa va jarayonlarning sabablari va oqibatlari orasidagi munosabatlarini aniqlashtirish haqidagi taxminlarni o‘z ichiga oladi.
10. Qo‘llanilishi bo‘yicha tasniflash:
• Tasviriy, amaliy misollar keltirish uchun ishlatilishi mumkin.
• Muayyan holatlarni o‘rganishga qaratilgan tadqiqotlar.
• Ta’lim faoliyati samaradorligini oshirishga mo‘ljallangan ta’lim.
Case- study usulining belgilari:
1. Ijtimoiy-iqtisodiy tizim modelining mavjudligi, uning holati vaqtning ma’lum bir diskret momentida ko‘rib chiqiladi.
2. Jamoaviy qarorlar qabul qilish.
3. Bir nechta muqobil yechimlar; asos bo‘ladigan bitta yechimning yo‘qligi.
4. Qaror qabul qilishda yagona maqsadi.
5. Guruhlar faoliyatini baholash tizimining mavjudligi.
6. Ta’lim oluvchilarning boshqariladigan hissiy zo‘riqish (stress)lari mavjudligi.
|
| |
Axborot hajmi bo‘yicha tasniflash

|
Axborot hajmi bo‘yicha tasniflash
|
bet | 3/8 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 90,5 Kb. | | #114450 |
Bog'liq 10-mavzu (2)4. Axborot hajmi bo‘yicha tasniflash:
• Qo‘shimcha ma’lumotlarning minimal miqdorini hisobga olgan holda tuzilgan keys; u bilan ishlashda talaba ma’lum bir model yoki formulani qo‘llashi kerak; ushbu turdagi topshiriqlar optimal yechimga ega.
• Kichik eskizlar (matnning 1 dan 10 varag‘igacha va 1-2 varaqlik qo‘shimchalari) faqat tayanch tushunchalar bilan tanishtiradi va ularni tahlil qilishda talaba o‘z bilimiga tayanishi kerak.
•50 betgacha bo‘lgan tarkiblashtirilmagan katta keyslar. Unda batafsil ma’lumotlar, shu jumladan keraksiz ma’lumotlar ham beriladi, zarur ma’lumotlar esa berilmasligi mumkin.
• Kashf qiluvchi keyslar. Uni yechishda talabadan nafaqat o‘zlashtirilgan nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalarini qo‘llash, balki tadqiqotchi sifatida yangi narsalarni taklif qilish talab qilinadi.
5. O‘quv jarayonining maqsad va vazifalariga asoslangan holda keyslarning tasnifi:
• Syujetning mavjudligi:
– syujetli keys, odatda sodir bo‘lgan voqealar haqidagi hikoyani o‘z ichiga oladi;
– syujetsiz keys, odatda syujeti yashirin holda bo‘ladi. Chunki syujetning aniq taqdim etilishi ma’lum darajada yechimni ochib beradi. Tashqi tomondan qaralganda bu statistik materiallar to‘plami va hisob-kitoblar bo‘lib, vaziyatni aniqlashda, syujetni tiklashda yordam beradi.
• Materiallarning vaqt bo‘yicha ketma-ketligi:
– o‘tmishdan hozirgacha bo‘lgan rejimdagi keys, sabab-oqibat munosabatlarini aniqlashga imkon beradi;
– voqeani eslab qolish, orqaga qaytish keysi, qahramonlar nimanidir eslashadi. Xotiralarning o‘zi parcha-parcha, ko‘pincha tizimsiz, qismli;
– bashorat qiluvchi keys, bu yaqin o‘tmishdagi va hozirgi voqealarni yoritadi,
vaziyatni rivojlantirish uchun eng yaxshi variantni (senariyni) ishlab chiqish vazifasini qo‘yadi.
• Keysning sub’yekti:
– shaxsiy keys, bunday keyslarda aniq shaxslar ishtirok qilishadi;
– tashkilot, korxona va boshqalar faoliyat yuritadigan tashkiliy va institutsional keys;
– ko‘p sub’yektli keys, bunda bir nechta sub’yektlarni o‘z ichiga oladi.
• Materialni taqdim etish usuli:
– hikoya;
– esse (insho);
– analitik yozuv;
– hisobot;
– faktlar to‘plami;
– statistik materiallar to‘plami;
– hujjatlar to‘plami va boshqalar;
– ilovalarning mavjudligi;
– ilovalarsiz keys;
– maxsus ilovalari bo‘lgan keys.
• Uslubiy qismining turi:
– savol keys;
– keys -topshiriq.
|
| |