Kasbiy va pedagogik madaniyatning shaxsiy va ijodiy tarkibiy qismi

|
Kasbiy va pedagogik madaniyatning shaxsiy va ijodiy tarkibiy qismi
|
bet | 4/7 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 32,94 Kb. | | #244502 |
Bog'liq 6-maruza PK4. Kasbiy va pedagogik madaniyatning shaxsiy va ijodiy tarkibiy qismi. Kasbiy pedagogik madaniyatning shaxsiy va ijodiy tarkibiy qismi uni oʻzlashtirish va uni ijodiy harakat sifatida amalga oshirish mexanizmini ochib beradi. Oʻqituvchi tomonidan ishlab chiqilgan pedagogik qadriyatlarni oʻzlashtirish jarayoni shaxsiyat darajasida sodir boʻladi. Pedagogik madaniyatning qadriyatlarini oʻzlashtirgan holda, oʻqituvchi ularni oʻzgartirishi, talqin qilishi mumkin, bu uning shaxsiy xususiyatlari va pedagogik faoliyatining tabiati bilan belgilanadi. Pedagogik faoliyatda shaxsning ijodiy oʻzini oʻzi anglashidagi qarama – qarshiliklar, jamiyat tomonidan toʻplangan pedagogik tajriba va uning oʻziga xos xususiyatlarini oʻzlashtirish va rivojlantirishning oʻziga xos shakllari oʻrtasidagi tub qarama-qarshilik aniqlanadi va hal qilinadi. Shunday qilib, pedagogik ijodkorlik inson hayotining bir turi boʻlib, uning universal xususiyati pedagogik madaniyatdir. Pedagogik ijodkorlik oʻqituvchidan (oʻqituvchidan) etarli ehtiyoj, maxsus qobiliyat, individual erkinlik, mustaqillik va mas'uliyatni talab qiladi. Pedagogik madaniyat oʻqituvchining pedagogik qobiliyatlarini ijodiy qoʻllash va amalga oshirish sohasidir. Pedagogik qadriyatlarda shaxs boshqalarga taʼsir koʻrsatib, oʻzini yaratadi, oʻz rivojlanishini belgilaydi, oʻzini faoliyatda anglaydi. Pedagogik ijod bir qator xususiyatlarga ega (V. I. Zagvyazinskiy, N. D. Nikandrov):
- vaqt va makonda koʻproq tartibga solinadi. Ijodiy jarayonning bosqichlari (pedagogik rejaning paydo boʻlishi, maʼnoni ishlab chiqish, amalga oshirish va boshqalar) vaqt oʻtishi bilan bir-biri bilan chambarchas bog‘liq va bir bosqichdan ikkinchisiga tezkor oʻtishni talab qiladi. Agar yozuvchi, rassom, olim faoliyatida ijodiy AKT bosqichlari orasidagi pauzalar juda maqbul va hatto zarur boʻlsa, unda oʻqituvchining kasbiy faoliyatida ular deyarli chiqarib tashlanadi;
– oʻqituvchining ijodiy izlanishlari natijalarini kechiktirish. Oʻqituvchi faoliyati natijalari talabalarning bilimlari, koʻnikmalari, koʻnikmalari, faoliyat shakllari va xatti-harakatlarida aks ettiriladi va qisman baholanadi (juda nisbiy). Ushbu holat pedagogik faoliyatning yangi bosqichida asosli qaror qabul qilishni sezilarli darajada qiyinlashtiradi. Oʻqituvchining rivojlangan analitik, bashoratli, aks ettiruvchi va boshqa qobiliyatlari qisman natijalar asosida uning kasbiy faoliyati natijasini oldindan bilish va bashorat qilish imkonini beradi;
- kasbiy faoliyatdagi maqsadning birligiga asoslangan oʻquv jarayonida oʻqituvchilar va talabalar, hamkasblar oʻrtasidagi hamkorlik. Oʻqituvchilar va talabalar jamoalarida ijodiy izlanish muhiti kuchli rag‘batlantiruvchi omil hisoblanadi. Oʻqituvchi oʻquv jarayoni davomida maʼlum bir bilim sohasidagi mutaxassis sifatida oʻzining kasbiy faoliyatiga ijodiy munosabatni namoyish etadi;
– oʻqituvchining ijodiy pedagogik salohiyatining namoyon boʻlishining oʻquv jarayonining uslubiy va texnik jihozlariga bog‘liqligi. Standart va nostandart oʻquv-tadqiqot uskunalari, texnik taʼminot, oʻqituvchining uslubiy tayyorgarligi va talabalarning birgalikdagi izlanishlarga psixologik tayyorgarligi pedagogik ijodning oʻziga xos xususiyatlarini tavsiflaydi;-oʻqituvchining shaxsiy hissiy va psixologik holatini boshqarish va talabalar faoliyatida adekvat xatti-harakatlarni keltirib chiqarish qobiliyati; oʻqituvchining bolalar bilan muloqotni ijodiy jarayon sifatida, dialog sifatida, ularning tashabbuslarini bostirmasdan tashkil etish qobiliyati va ixtirochilik, toʻliq ijodiy ifoda va oʻzini oʻzi anglash uchun sharoit yaratish. Pedagogik ijodkorlik, qoida tariqasida, faoliyatning ochiqligi, oshkoraligi sharoitida amalga oshiriladi; sinfning reaktsiyasi oʻqituvchini improvizatsiya, boʻshashishga undashi mumkin, ammo ijodiy izlanishlarni bostirishi, toʻxtatishi mumkin. Umuman olganda, olimlar I. F. Isaev va V. A. Slasteninning taʼkidlashicha, kasbiy va pedagogik madaniyat-bu "pedagogik faoliyat madaniyati", "pedagogik aloqa madaniyati" va "oʻqituvchining shaxsiyati madaniyati"tushunchalarida aniqlangan mavhumlikning yuqori darajasi tushunchasi.
«Kasb» soʻzi lotincha «profession» soʻzidan kelib chiqqan boʻlib, «rasmiy kasb, kasb» degan maʼnoni anglatadi. Ushbu atamaning zamonaviy taʼrifi yanada jozibali boʻlib, quyidagicha yangraydi: «kasb - bu maʼlum bir bilim, koʻnikma, qobiliyat, shuningdek, kasb uchun muhim boʻlgan fazilatlarga ega boʻlish uchun tarixan paydo boʻlgan mehnat shakli».
|
| |