nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ConsensusPathDB - Aniq va tabiiy fanlar

|
Aniq va tabiiy fanlar
|
bet | 12/18 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #158021 |
Bog'liq Biologik ketma-ketlikni taqqoslash. Gomologik ketma-ketliklarConsensusPathDB: molekulyar funktsional o‘zaro ta’sir ma’lumotlar bazasi, boshqa 12 ma’lumotni birlashtirgan
Entrez (Milliy biotexnologiya axborot markazi)
Neuroscience Information Framework (Kaliforniya universiteti, San-Diego): yuzlab nevrologiyaga tegishli manbalarni birlashtiradi; ko‘plari quyida keltirilgan
Model organizmlar ma’lumotlar bazasi
Model organizmlar ma’lumotlar bazalari intensiv o‘rganilayotgan organizmlar uchun chuqur biologik ma’lumotlarni taqdim etadi.
PomBase: Schizosakcharomyces pombe bo‘linish xamirturushlari uchun ma’lumotlar bazasi.
SubtiWiki: Bacillus subtilis bakteriyasi uchun integratsiyalangan ma’lumotlar bazasi.
Ikkilamchi ma’lumotlar bazalari quyidagilardir:
23andMe ma’lumotlar bazasi
HapMap
OMIM (Insonda onlayn Mendel merosi): irsiy kasalliklar
RefSeq
1000 Genom loyihasi: 2008-yil yanvar oyida boshlangan. Turli etnik guruhlardan bo‘lgan mingdan ortiq anonim ishtirokchilarning genomlari tahlil qilindi va ommaga taqdim etildi.
EggNOG ma’lumotlar bazasi: 5090 organizm va 2502 virusga asoslangan ierarxik, funktsional va filogenetik izohli orfologiya resursi. U bir nechta ketma- ketlikni moslashtirish va maksimal ehtimollik daraxtlarini, shuningdek, keng funktsional izohlarni taqdim etadi.[5][6]
Boshqa ma’lumotlar bazalari
Nukleosoma joylashuvi mintaqasi ma’lumotlar bazasi
Gen ifodasi ma’lumotlar bazalari (asosan mikroarray ma’lumotlari)
Genom ma’lumotlar bazalari
Ushbu ma’lumotlar bazalari genom ketma-ketligini to‘playdi, ularni izohlaydi va tahlil qiladi va jamoatchilikka kirishni ta’minlaydi. Ba’zilar hisoblangan izohlarni yaxshilash uchun eksperimental adabiyotlarni qo‘shishadi. Ushbu ma’lumotlar bazalarida ko‘plab turlar genomlari yoki bitta model organizm genomlari bo‘lishi mumkin.
ArrayExpress: funktsional genomik ma’lumotlar arxivi; EMBL dan yuqori samarali funktsional genomik tajribalar ma’lumotlarini saqlaydi
Bioinformatika kombayn
|
| |
Bachadon bo‘yni saratoni genlari bazasi

|
Bachadon bo‘yni saratoni genlari bazasi
|
bet | 13/18 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #158021 |
Bog'liq Biologik ketma-ketlikni taqqoslash. Gomologik ketma-ketliklar
Ansambl: inson, sichqoncha, boshqa umurtqali hayvonlar va eukaryot genomlari uchun avtomatik izohli maʼlumotlar bazalarini taqdim etadi.
Ensembl Genomes: bakteriyalar, protistlar, zamburug‘lar, o‘simliklar va umurtqasiz hayvonlar metazoalari uchun birlashtirilgan interaktiv va dasturiy interfeyslar to‘plami (Ensembl dasturiy platformasidan foydalangan holda) orqali genom miqyosidagi ma’lumotlarni taqdim etadi.
FlyBase: Drosophila melanogaster model organizmining genomi
Gen kasalliklari ma’lumotlar bazasi
Gen ifodasi Omnibus (GEO): massiv va ketma-ketlikka asoslangan ma’lumotlarni qo‘llab-quvvatlaydigan AQSh Milliy Saraton Institutining (NCI) ommaviy funktsional genomik ma’lumotlar ombori. Gen ifodasi profillarini so‘rash va yuklab olish uchun vositalar taqdim etiladi.
Inson oqsili atlasi (HPA): to‘qimalar, hujayralar, hujayra osti bo‘linmalari va saraton o‘smalaridagi mRNK va oqsil darajasida inson oqsilini kodlovchi genlarning ekspressiv profillari bilan umumiy ma’lumotlar bazasi.
Dukkaklilar haqida ma’lumot tizimi (LIS): dukkaklilar oilasi uchun genomik ma’lumotlar bazasi
Shaxsiy genom loyihasi: butun dunyo bo‘ylab 100 000 ko‘ngillining inson genomlari
RGD (Rat genom ma’lumotlar bazasi): Rattus norvegicus uchun genomik va fenotip ma’lumotlari
Saccharomyces Genom ma’lumotlar bazasi: xamirturush modeli organizmining genomi
SNPedia
SoyBase ma’lumotlar bazasi (SoyBase): USDA soya genetikasi va genomik ma’lumotlar bazasi (Soya)
UCSC Bezgak Genom brauzeri: bezgakni keltirib chiqaruvchi turlarning genomi (Plasmodium falciparum va boshqalar)
Wormbase: Caenorhabditis elegans model organizmining genomi va parazit turlari uchun WormBase ParaSite
Ksenbaza: Xenopus tropicalis va Xenopus laevis model organizmining genomi
|
| |
Gomologik ketma-ketlikda - Aniq va tabiiy fanlar

|
Aniq va tabiiy fanlar
|
bet | 11/18 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #158021 |
Bog'liq Biologik ketma-ketlikni taqqoslash. Gomologik ketma-ketliklarGomologik ketma-ketlikda ko‘plik taqqoslanish uchun dasturlar
Nuklein kislotalar ma’lumotlar bazasi
DNK ma’lumotlar bazalari
Taksonomik fokusli DNK shtrixli ma’lumotlar bazalari uchun #Taksonomik ma’lumotlar bazalariga qarang.
Asosiy ma’lumotlar bazalari Xalqaro nukleotidlar ketma-ketligi ma’lumotlar bazasini (INSD) tashkil qiladi. Bunga quyidagilar kiradi:
Yaponiyaning DNK ma’lumotlar banki (Milliy genetika instituti) EMBL (Yevropa bioinformatika instituti)
GenBank (Milliy biotexnologiya ma’lumotlar markazi)
DDBJ (Yaponiya), GenBank (AQSh) va Yevropa nukleotidlar arxivi (Yevropa) barcha organizmlarning nukleotidlar ketma-ketligi ma’lumotlari uchun ombordir. Uchalasi ham nukleotidlar ketma-ketligi haqidagi ma’lumotlarni qabul qiladi va keyin ular o‘rtasida optimal sinxronizatsiyaga erishish uchun har kuni yangi va yangilangan ma’lumotlarni almashadi. Ushbu uchta ma’lumotlar bazasi birlamchi ma’lumotlar bazalaridir, chunki ular asl ketma-ketlik ma’lumotlarini o‘z ichiga oladi. Ular Sequence Read Archive (SRA) bilan hamkorlik qiladi, u yuqori o‘tkazuvchanlikdagi ketma-ketlik asboblaridan xom o‘qishlarni arxivlaydi.
Biologik ma’lumotlar bazalari biologik ma’lumotlar omboridir.[1] Nuklein kislotalari tadqiqotlari jurnali muntazam ravishda biologik ma’lumotlar bazalari bo‘yicha maxsus sonlarni nashr etadi va bunday ma’lumotlar bazalari ro‘yxatiga ega. 2018-yilgi nashrda 180 ga yaqin shunday maʼlumotlar bazalari roʻyxati va avval tavsiflangan maʼlumotlar bazalariga yangilanishlar kiritilgan.[2] Omics Discovery Index-dan bir nechta biologik ma’lumotlar bazalarini ko‘rib chiqish va qidirish uchun foydalanish mumkin.
Meta ma’lumotlar bazalari - bu yangi ma’lumotlarni yaratish uchun ma’lumotlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni to‘playdigan ma’lumotlar bazalarining ma’lumotlar bazalari. Ular turli manbalardan olingan ma’lumotlarni birlashtirib, uni yangi va qulayroq shaklda yoki ma’lum bir kasallik yoki organizmga e’tibor
qaratgan holda taqdim etish imkoniyatiga ega. ma’lumotlarni qayta ishlash. Metama’lumotlar bazasi so‘zi lug‘atga qo‘shimchadir]. Dastlab, metama’lumotlar faqat teglar, kalit so‘zlar va belgilash sarlavhalari kabi ma’lumotlar haqidagi ma’lumotlarni nazarda tutuvchi oddiy atama edi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 17/18 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #158021 |
Bog'liq Biologik ketma-ketlikni taqqoslash. Gomologik ketma-ketliklar
Asosiy adabiyotlar:
Sh.M. Mirziyoyev. Erkin va farovon demokratik O'zbekiston davlatini birgalikda quramiz. O'zbekiston Prezidenti lavozimiga kirishish marosimiga bag'ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo'shma majlisidagi nutqi - Toshkent:
«O'zbekiston», 2016. -56 b.
Leinonen R, Sugawara H, Shumway M on behalf of the International Nucleotide Sequence Database Collaboration. The Sequence Read Archive. Nucleic Acids Res. 2011;39:D19–D21.
Kaminuma E, Mashima J, Kodama Y, Gojobori T, Ogasawara O, Okubo K, Takagi T, Nakamura Y. DDBJ launches a new archive database with analytical tools for next-generation sequence data. Nucleic Acids Res. 2010;38:D33–D38.
Leinonen R, Birney E, Bower L, Cerdeno-Tárraga A, Cheng Y, Cleland I, Faruque N, Goodgame N, Gibson R, Jang M, et al. The European Nucleotide Archive. Nucleic Acids Res. 2011;39:D28–D31.
Benson DA, Karsch-Mizrachi I, Lipman DJ, Ostell J, Sayers EW. GenBank. Nucleic Acids Res. 2010;38:D46–D51.
Brunak S, Danchin A, Hattori M, Nakamura H, Shinozaki K, Matise T, Preuss D. Nucleotide Sequence Database Policies. Science. 2002;298:1333.
Barrett T, Troup DB, Wilhite SE, Ledoux P, Rudnev D, Evangelista C, Kim IF, Soboleva A, Tomashevsky M, Marshall KA, et al. NCBI GEO: archive for high-throughput functional genomic data. Nucleic Acids Res. 2009;37:D885– D890.
Parkinson H, Kapushesky M, Kolesnikov N, Rustici G, Shojatalab M, Abeygunawardena N, Berube H, Dylag M, Emam I, Farne A, et al. ArrayExpress update–from an archive of functional genomics experiments to the atlas of gene expression. Nucleic Acids Res. 2009;37(Suppl. 1):D868–D872.
Field D, Garrity G, Gray T, Morrison N, Selengut J, Sterk P, Tatusova T, Thomson N, Allen MJ, Angiuoli SV, et al. The minimum information about a genome sequence (MIGS) specification. Nature Biotechnol. 2008;26:541–547.
|
| |
MobiDB: ichki protein buzilishi annotatsiyasining ma’lumotlar bazasi (Padua universiteti)
neXtProt

|
MobiDB: ichki protein buzilishi annotatsiyasining ma’lumotlar bazasi (Padua universiteti)
neXtProt
|
bet | 15/18 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #158021 |
Bog'liq Biologik ketma-ketlikni taqqoslash. Gomologik ketma-ketliklarMobiDB: ichki protein buzilishi annotatsiyasining ma’lumotlar bazasi (Padua universiteti)
neXtProt: inson oqsiliga asoslangan bilim manbai
Pfam: oqsillar oilalari moslashuvlar va HMMlar ma’lumotlar bazasi (Sanger instituti)
PRINTS: oqsil barmoq izlari to‘plami (Manchester universiteti)
PROSITE: protein oilalari va domenlari ma’lumotlar bazasi
Protein axborot resursi (Jorjtaun universiteti tibbiyot markazi [GUMC]) SUPERFAMILY: superfamilalarni ifodalovchi HMM kutubxonasi va barcha to‘liq ketma-ket organizmlar uchun (super oila va oila) izohlari ma’lumotlar bazasi
Swiss-Prot: oqsil ma’lumotlar bazasi (Shveytsariya bioinformatika instituti)
NCBI: oqsil ketma-ketligi va ma’lumotlar bazasi (Milliy biotexnologiya ma’lumotlar markazi)
Protein tuzilishi ma’lumotlar bazalari
Protein ma’lumotlar banki (PDB), quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
Evropada protein ma’lumotlar banki (PDBe)
Yaponiyadagi ProteinDatabank (PDBj
Strukturaviy bioinformatika bo‘yicha tadqiqot hamkorligi (RCSB)
Proteinlarning strukturaviy tasnifi (SCOP)
CATH: Protein tuzilishi tasnifi ma’lumotlar bazasi
Protein tuzilishi ma’lumotlar bazasini ko‘rish uchun Protein tuzilishi ma’lumotlar bazasiga qarang.
Protein modeli ma’lumotlar bazalari
ModBase: qiyosiy oqsil tuzilishi modellari ma’lumotlar bazasi (Sali Lab, UCSF)
Proteinlarning o‘xshashlik matritsasi (SIMAP): FASTA yordamida hisoblangan oqsil o‘xshashliklari bazasi
Shveytsariya modeli: protein strukturasi modellari uchun server va ombor
AAindex: aminokislotalar indekslari, aminokislotalar mutatsion matritsalari va juftlik aloqa potentsiallari ma’lumotlar bazasi
Protein-oqsil va boshqa molekulyar o‘zaro ta’sirlar
BioGRID: o‘zaro ta’sir ma’lumotlar to‘plamining umumiy ombori (Samuel Lunenfeld tadqiqot instituti)
|
| |
«O’zbеknеftgaz» Milliy Xolding Kompaniyasi - bet 33

|
«O’zbеknеftgaz» Milliy Xolding Kompaniyasi
|
bet | 33/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasiAlevrolitlarning karotaj tavsifi yaxshi o’rganilmagan. Ko’pincha kern bo’yicha aniqlangan alevrolit qatlamlari elektr karotaji diagrammalarida qumli qatlamlar sifatida ajratiladi, PS egri chiziqlarida quduq devoriga shimilgan suyuqliklar qarshiligiga bog’liq holda minimum qiymatlar va solishtirma qarshiliklar qayd qilinadi. Gil aralashmalaridan xoli alevrolitlarda ushbu holat kuzatiladi. Bunday alevrolitlar mikrozondlar, radioaktiv karotaji, yonlama zondlash karotaji, kavernogramma diagrammalarida qumtoshlardan kam farqlanadi.
Gil aralashmalaridan xoli alevrolitlar quduq kesimida kam uchraydi, ko’pincha gilli alevrolitlar ichida yupqa qatchalar ko’rinishida qavatlanib keladi. Gilli alevrolitlarning karotaj tavsifi gil jinslarnikiga o’xshashdir. PS egri chizig’i deyarli o’zgarishsiz, qiyshayishsiz chiziladi, gamma-karotaj egri chizig’ida yuqori qiymatga ega bo’ladi. Gilli alevrolitlar zichligi gil jinslar zichligidan yuqori bo’lganligidan ularning zohiriy qarshiligi ham ancha ko’pdir. Gilli alevrolitlarning o’tkazuvchanligi yomon bo’lganligi uchun mikrozond diagrammalarida ular qarshisida musbat o’sishlar, mikrozondlar yordamida olingan zohiriy qarshilik diagrammalarida gil va qum qatlamlarinikiga nisbatan yuqori ko’rsatkichlar qayd qilinadi.
NGK diagrammalarida gilli alevrolitlarning ko’rsatkichlari suyuqlik bilan bir xil to’yingan qum qatlamlar ko’rsatkichlari bilan deyarli bir xildir. Gilli kollektorlarda vodorod miqdorining yuqori darajada bo’lishi gil aralashmalari tarkibida kristallangan suvlarning bo’lishidan darak beradi.
Gilli alevrolitlar qarshisida qayd qilingan kovako’lchagich egri chiziqlaridan quduq diametrini doloto diametridan sezilarli darajada o’zgarmaganligini ko’rish mumkin. Ko’pincha kovako’lchagich egri chiziqlarida quduq diametrining kattalashganini ko’ramiz, bu jarayon gilli alevrolitlarning qum va qumtosh jinslar bilan qavatlanganida kuzatiladi.
Mikrozond ma’lumotlari asosida alevrolit va gil pachkalarini katta aniqlikda ajratish hamda ular ichida yaxshi kollektorlik xususiyatlariga ega bo’lgan qum va qumtosh qatchalarni belgilash mumkin.
|
| |
-§. Xorijiy oliy ta‘lim muassasalarida ta‘limiy mobil ilovalardan foydalanish

24
auditoriya darslarining barcha turlarini o‗tkazishning ajralmas atributiga aylangan
bo‗lib, amaliy dasturiy paketlar va elektron o‗quv muhitlari bilim olish
jarayonlarida qog‗oz va boshqa turdagi konselyariya vositalaridan foydalanishni
ancha kamaytirdi [87].
Texnologiya so‗nggi bir necha o‗n yilliklar ichida dunyodagi deyarli barcha
narsalarga ta‘sir ko‗rsatmoqda. Dunyo ta‘lim berishning inqilobiy usuliga guvoh
bo‗ldi. Ushbu ta‘lim tizimi mobil ta‘lim dasturlari ixtiro qilinishi bilan izohlanadi
va bu yangi ta‘lim uslubiga juda mos keladi. Mobil ilovalar bizga cheksiz
ma‘lumotlarga kirish imkoniyatini beradi.
Tadqiqot davomida, o‗quv-biluv faoliyatini tashkil etish jarayonida ta‘limiy
mobil ilovalardan samarali foydalanishning xorij tajribasini o‗rganishni quyidagi
bosqichlar asosida amalga oshirildi:
1.5-rasm. Mobil ta‘limni tashkil etish va/yoki ta‘lim jarayoinida mobil
ilovalardan foydalanishning xorij tajribasini o‗rganish bosqichlari.
1-bosqich. Ilmiy adabiyotlar va davriy nashrlar bozorining keng miqyosdagi
tahlili shuni ko‗rsatdiki, beshta eng yirik nashriyot - Elsevier, Wiley, Taylor &
Frencis, Sage va Springer hozirda ilmiy dunyoning 50% dan ko‗prog‗ini nazorat
qilmoqda. Scopus ma‘lumotlar bazasi esa Elsevier nashriyot korporatsiyasi
tomonidan nashrlarning ilmiy iqtiboslarini kuzatish imkoniyatiga ega dunyodagi
eng yirik universal ma‘lumotlar bazasi sifatida qaraladi.
Scopus tasniflash tizimi 24 ta tematik bo‗limni o‗z ichiga oladi.
Tadqiqot davomida Scopusdan quyidagi tematik bo‗limlar tanlanib, saralash
amalga oshirildi.
-bosqich: 
Xorijiy ilmiy nashrlar bo‘yicha

26
1.8-rasm. Kalit sozlaridan foydalanib Elsevier bazasidan qidiruv amalga
oshirilganda topilgan resurslar.
―Mobil o‗rganish‖ atamasi kundan-kunga rivojlanib bormoqda va
ba‘zilarning fikriga ko‗ra uning aniq ma‘nosi hali ham mavjud emas. Noaniqlikka
qaramay, ushbu konseptsiyani tushuntirish uchun ba‘zi kalit so‗zlar mavjud.
Traxler mobil ta‘limni tushuntirish uchun shaxsiy, о‗z-о‗zidan, joylashgan, shaxsiy
va portativ kabi ba‘zi kalit sо‗zlarni ta`kidlaydi [73]. Lan va Sie mobil ta‘limni
o‗quvchilarga mobil va internet texnologiyalaridan foydalangan holda vaqt va
joydan qat‘i nazar о‗quv materiallaridan foydalanish imkonini beruvchi ta‘lim
modeli sifatida ta‘riflaydi [39]. Mobil qurilmalarning ba‘zi xususiyatlari shundaki,
ular odatda arzon, portativ va moslashuvchan. Shu sababli, mobil texnologiya
o‗quvchilar uchun juda jozibali va undan o‗quv jarayonida qulay foydalanish
mumkin. Mobil telefonlarda o‗qitish va bu jarayonida foydali bo‗lishi mumkin
bo‗lgan bir nechta ilovalar, jumladan Word, Excel va PowerPoint [46] kabi
umumiy dasturiy ta`minot va til o‗rganish, matematik muammolarni yechish
dasturlari va boshqa ilovalar mavjud [10]. S.Liaw va boshqalarning fikriga ko‗ra
mobil ta‘limning boshqa ta‘lim texnologiyalaridan ajralib turadigan asosiy
xususiyati uning harakatchanligidir. Mobil ta‘limning yuqorida aytib o‗tilgan
afzalliklariga qaramasdan, u hech qachon an'anaviy ta‘limni to‗liq almashtira
6261
28630
1241
228
0
5000
10000
15000
20000
25000
30000
35000
Web sahifalar
Kitoblar
Jurnallar
Boshqa
-jadval 
Mobil ilovalarga bo‗lgan ehtiyojni aniqlash maqsadida o‗tkazilgan

23
Ta‘limiy mobil ilovalar talabalarga ularning imkoniyati va individual
xususiyatlaridan kelib chiqib, о‗z tezligida o‗rganish imkonini beradi. Ta‘limiy
mobil ilovalarni yaratish va ulardan OTMlari o‗quv jarayonida foydalanish
zaruriyatiga asos qilib quyidagilarni olish mumkin:
Yangicha ko‗rinishdagi ta‘lim usullarini taqdim etadi;
Ta‘lim muassasasi bilan talabalar orasidagi aloqa farqini kamaytiradi;
Ishtirok etish imkoniyatini oshiradi;
Individualva interfaol ta‘lim muhitini yaratadi;
Muassasadan tashqarida o‗qishni davom ettirish imkonini beradi;
Imkoniyat va talabga qarab qo‗shimcha funksionalliklarni kiritish
imkoniyatini saqlab qoladi;
Portativligi sabab va harakatdagilar uchun juda mos;
O‗quv materialiga onlayn va oflayn kirish imkoniyati;
24/7 mavjudligi;
Turli ta‘lim talablariga moslashtirilishining mumkinligi;
Vaqt sarfi va moddiy xarajat jihatidan tejamkorligi;
Yuqoridagi fikr-mulohazalarga tayanib aytish mumkin-ki, umumkasbiy va
ixtisoslik fanlari uchun ta‘limiy mobil ilovalarni ishlab chiqish o‗quv-biluv
faoliyatini qiziqarli bo‗lishi va unga ko‗proq o‗quvchilarni jalb qilish va ta‘lim
jarayonini samarali tashkil etish uchun optimalga yaqin yechimni taklif qilishi
hamda mustaqil o‗rganishni rag‗batlantirishi mumkin.
-bosqich - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

44
foydalanilayotgan ta‘limiy mobil ilovalar bo‗yicha xulosalarni ishlab chiqishdan
iborat.
So‗rovnoma natijalari ko‗ra, oliy ta‘lim pedagog-xodimlari va talabalarining
kо‗pchiligi mobil texnologiyalarni kasbiy va о‗quv faoliyatlarida qо‗llashga tayyor
ekanliklarini kо‗rsatdi. Mobil texnologiyalarning ta‘lim jarayoniga tadbiqi amalga
oshirilayotgan bo‗lsada, biroq hozirgi kunga
qadar bu borada yuqori
ko‗rsatkichlarga erishilmaganligining asosiy sababi sifatida ta‘lim kontentiga ega
mobil ilovalar yetarli darajada ishlab chiqilmaganligi deb hisoblanadi va bu ayni
yo‗nalishdagi tadqiqotlarga ehtiyoj borligini anglatadi.
Bundan tashqari mavjud
ta‘limiy mobil ilovalarning aksariyati xorijiy tilni o‗rganish va test sinovlarini
tashkil qilish uchun mo‗ljallangan. O‗zbekistondagi OTMlarning mobil ilovalari
esa deyarli
mavjud emas, vaholangki nufuzli xorijiy OTMlar bunga jiddiy e‘tibor
qaratishadi. Shunga qaramasdan oliy ta‘lim pedagog-xodimlari va talalabalari o‗z
faoliyatlari davomida mobil qurilmadan
tez-tez
foydalanishadi. Noutbuk ham ko‗p
foydalaniladigan qurilma hisoblansada, son va internetga ulanish hamda ta‘lim
resurslariga murojaat etishda mobil qurilmalar ustunlik qiladi. Ta‘lim bilan bog‗liq
kundalik faoliyatni rejalashtirishda esa mobil texnologiyalarning o‗rni katta [56].
Yuqoridagi fikrdan kelib chiqib, OTMlarda ta‘lim sifati va samaradorligiga
ijobiy ta‘sir korsatish hamda ta‘lim jarayonida mobil texnologiyalardan
foydalanish bilan bog‗liq holatni yaxshilash maqsadida quyidagilarni taklif etamiz:
Mobil texnologiyalardan ta‘lim jarayonida foydalanish bo‗yicha
ilmiy
tadqiqotlarga katta e‘tibor qaratish va ularning sonini oshirish;
Oliy ta‘lim pedagog-xodimlari va talabalari bilan mobil ta‘limni tashkil etish
va undan samarali foydalanish bо‗yicha seminar-treninglar tashkil etish;
Ta‘limiy mobil ilovalarni ishlab chiqish va bu jarayonda ilovaning pedagogik,
didaktik va psixologik jihatlariga e‘tibor
qaratish;
Har bir oliy ta‘lim muassasasining mobil ilovasi bo‗lishiga e‘tibor qaratish;
Oliy ta‘lim muassasalarida auditoriya va undan tashqaridagi darslar
samaradorligini oshirish maqsadida ta‘limiy mobil ilovalardan foydalanish
bo‗yicha metodik kо‗rsatmalar ishlab chiqish;
45
An‘anaviy ta‘lim va mobil ta‘lim o‗rtasidagi farqni qisqartirish uchun ta‘limiy
mobil ilovalarni me‘yoriy hujjatlarga hamohang ishlab chiqish;
Ta‘limiy mobil ilovalarni yaratish bо‗yicha tanlovlar, grantlar e‘lon qilish;
Mobil ilovalarni yaratish bilan bog‗liq fanlar va
ularga ajratilgan soatlarni
oshirish;
Ta‘lim faoliyatida foydalanish uchun interfaol ta‘lim resurslarini ishlab chiqish
bо‗yicha bilim va ko‗nikmalarini muntazam oshirib borish.
Mobil texnologiyalar о‗sishda davom etar ekan, ta‘lim siyosatini ishlab
chiquvchilar ta‘lim uchun AKT imkoniyatlarini qayta ko‗rib
chiqishlari kerak
bo‗ladi. Ushbu takliflar mobil ta‘limning ba‘zi noyob afzalliklarini batafsil bayon
qilish va maslahatlar berish orqali eng afzal ta‘lim siyosatini amalga oshirish
jarayonini osonlashtirish uchun mo‗ljallangan [59].
-rasm. THE, QS, CRUW, ARWU reytingi bo‗yicha dunyo nufuzli

33
• Qidiriladigan kutubxona/kurs kataloglari
• Qabul jarayoni
• TM bo‗ylab sayohat uchun videolar
• Erishilgan natijalar / yutuqlar
• Vaqt jadvali
• Bo‗lajak tadbirlar, chiqishlar, ma'ruzalar
• Transport va aloqa ma‘lumotlari
• Katalog/ TM bilan aloqaga chiqish uchun ma‘lumotlar
Ta‘lim muassasasining mobil ilovalari/saytlari tomonidan taqdim etilgan
xususiyatlarni qayd etish uchun Google va Apple ilovalari doʻkonlariga tashrif
buyurdik. Avval ko‗rib chiqilgan ma‘lumotlar to‗plami
uchun biz tegishli mobil
saytlar/ilovalarda yuqorida sanab o‗tilgan xususiyatlarning yo‗qligi yoki
mavjudligini keltiramiz (5-ilovaga qarang).
Yuqorida keltirilgan ma‘lumotlarga tayanib, asosiy kuzatish natijalariga e‘tibor
qaratadigan bo‗lsak:
Yangiliklar/kalendar 98% ta‘lim muassasalari tomonidan taqdim etiladigan
eng keng tarqalgan umumiy xususiyatdir.
TM xaritasi va kutubxona/kurs kataloglari 93 % universitetlar tomonidan
taqdim etilgan navbatdagi umumiy xususiyatdir.
Aloqa uchun ma‘lumotlar keyingi eng mashhur funksiyalaridan biri bo‗lib, ular
bizning ma‘lumotlar to‗plamimizning 87% da mavjud.
TM bo‗ylab sayohat 55 % va vaqt jadvali 50 % ta‘lim
muassasalari
ilovalarida mavjud xususiyatdir.
Umumiy xususiyatlar orasida transport ma‘lumotlari 38 %, qabul jarayoni va
natijalar/yutuqlar 10% dan kam ta‘lim muassasalari ilovalarida o‗z aksini
topgan.
5-ilovada sanab o‗tilmagan, ammo ba‘zi universitetlarning ilovalarida o‗z
aksini topgan qiziqarli xususiyatlar ham mavjud.
Misol uchun, London King‗s
kolleji o‗z ilovasida laboratoriyada foydalanish mumkin bo‗lgan kompyuterni
34
topish funksiyasini taqdim etadi. Ba‘zi universitetlar, masalan,
Singapur Milliy
universiteti, ta‘lim
muassasasida
ovqatlanish imkoniyatlari
mavjudligini
ko‗rsatadigan xususiyatni taqdim etadi. Ba‘zi universitetlar o‗z sport jamoalarining
ballari/statistik
ma‘lumotlariga
kirishni
ta`minlaydi.
1.5-rasmda
ba‘zi
universitetlarning mobil ilovalari funksiyalarining ekran ko‗rinishi ko‗rsatilgan.
Navoiy davlat pedagogika insituti matematika-informatika fakulteti

|
Navoiy davlat pedagogika insituti matematika-informatika fakulteti
|
bet | 1/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 127,58 Kb. | | #234276 |
Bog'liq kurs ishi majitov m
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
NAVOIY DAVLAT PEDAGOGIKA INSITUTI
MATEMATIKA-INFORMATIKA FAKULTETI
‘’Informatika” kafedrasi
Informatika o‘qitish metodikasi fanidan
KURS ISHI
MAVZU: “Mobil qurilmalar uchun dasturiy taminot” fanidan mustaqil ta’limni tashkil etishda mobil texnologiyalardan foydalanish metodikasi
Bajardi: Majitov M
Rahbar: Jumayeva D.N
MUNDARIJA:
KIRISH..................................................................................................... 3
Smartfonlar uchun keng tarqalgan operatsion tizimlar...................................................................................................... 5
Symbian OS haqida malumotlar............................................................... 14
Mobil aloqa vositalari uchun kerakli dasturiy vositalarni o‘rnatish va sozlash………………………………………………….............................. 20
Testlar............................................................................................................26
Xulosa……………………………………………………………………….28
Foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………...... 29
KIRISH
Biz bu borada mobil aloqasi, internet, videotelefon tizimi, raqamli
televideniye, zamonaviy bank xizmatlari, lizing, sug’urta, audit, injiniring va
boshqa zamonaviy xizmat turlarini rivojlantirishga alohida e‟tibor
qaratmoqdamiz.
Bugungi kunda yurtimiz mobil aloqaning rivojlanish ko’rsatkichi
Bo’yicha dunyoda oldingi o’rinda turgan o’nta mamlakat qatoriga kiradi.
O’zbekistonda mobil aloqa xizmatidan foydalanuvchilarning umumiy soni 2000
yilga nisbatan – shunga e‟tibor beringlar – 200 barobar oshib, 19 milliondan
ortiq abonentni tashkil etmoqda»
O’zbеkiston Rеspublikasi 1-Prеzidеnti Islom Karimov
|
| |
-rasm. Ba‘zi nufuzli OTMlar mobil ilovalarining qo‗shimcha

35
1.3-§. Respublikamizda ta‘limiy mobil ilovalardan foydalanish darajasi
Mobil qurilmalar va ilovalar inson faoliyatining
barcha sohalariga kirib
bormoqda. Shaxsiy mobil qurilmalar yordamida Internetga ulanish moduli
mavjudligi sababli ma‘lumotlarga kirish tezligi sezilarli darajada oshadi va
ularning funksionalligi ba'zan o‗rnatilgan
foto va video kameralar, mikrofon,
geolokatsiya vositalari va boshqalar tufayli statsionar kompyuterlarning
imkoniyatlaridan oshib ketadi.
Oliy ta‘lim tizimida pedagogik jarayon sifati va samaradorligini oshirishning
muhim vositalaridan biri darsda innovatsion
pedagogik texnologiyalardan
foydalanish hisoblanadi va ularga mobil qurilmalar ham kiradi hamda ular kichik
hajmi, yuqori funksionalligi tufayli axborotga kirishning eng qulay vositasi
hisoblanadi [95].
Mobil qurilmalar ta‘limning
kundalik qismiga aylanib, o‗qituvchi va
talabalar o‗rtasidagi jonli muloqotga yordam beradi. Ta‘limda mobil
texnologiyalardan foydalanish ta‘lim rahbarlaridan tashkiliy sa‘y-harakatlarni,
о‗quv jarayoniga mobil ta‘lim strategiyalari, shakllari
va usullarini joriy etish
bо‗yicha olimlar va о‗qituvchilarning ilmiy-tadqiqot va uslubiy ishlarini amalga
oshirishni talab qiladi [110].
Hozirgi vaqtda ilmiy adabiyotlarda ta‘lim muassasalarida mobil qurilmalarni
joriy etish muammolari eng faol muhokama mavzusiga aylangan. O‗quvchilarga
ta‘lim berishning zamonaviy usullarini, ta‘lim yutuqlarini
baholashning interaktiv
tizimlarini ishlab chiqish va ulardan foydalanish muhokamalarning asosiy masalasi
sifatida ko‗rilmoqda. Mobil qurilmalardan foydalangan holda o‗qitish, talabalar
mustaqil ish shakllarini kengaytirish O‗zbekistonda ta‘lim sohasidagi islohotlar
jadal olib borilayotgan bir paytda ayniqsa dolzarb hisoblanadi [51].
Shu munosabat bilan yurtimizdagi OTM o‗qituvchilarning o‗z
kasbiy
faoliyatida mobil ta‘lim texnologiyalaridan foydalanishga tayyorgarligi va
foydalanilayotgan mobil ilovalar yuzasidan tadqiqot o‗tkazishni zarur deb
hisobladik. Bundan ko‗zlangan asosiy maqsad o‗qituvchilarning mobil
36
texnologiyalarni ta‘limga jarayonida qo‗llashga qanchalik tayyor ekanligini va
ularning kasbiy faoliyatida mobil ta‘lim texnologiyalari jumladan mobil ilovalarni
joriy etish bilan bog‗liq holatni tahlil qilishdan iborat.
Bu boradagi tadqiqot ikki bosqichda amalga oshirilib,
uning birinchi
bosqichida O‗zbekistonda foydalanish darajasini aniqlash [47] maqsadida ta‘limiy
mobil ilovalarning yuklanishi statistikasini tahlil qilishni maqsad qildik. Ikkinchi
bosqichi esa O‗zbekistondagi ba‘zi OTMlar pedagog-xodimlari va talabalari
o‗rtasida mobil ta‘lim va mobil ilovalar bilan bog‗liq so‗rovnoma o‗tkazishga
asoslangan.
-bosqich - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

|
Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish2-bosqich. Tadqiqot davomida dunyo OTMlarida tashkil etilgan mobil
ta‘lim jarayoni va qo‗llanilayotgan mobil ilovalar tahlili amalga oshirildi. Bunda
2020-2021 yillarda xorijning eng yaxshi universitetlarni o‗rganish maqsad qilinib,
tahlil qilishda asosiy e‘tibor mobil ta‘limning tashkil etilganligi, mobil
ilovalarning kirib borishi, muassasalar tomonidan qo‗llab-quvvatlanadigan mobil
ilovalarning turi (mahalliy ilovalar/mobil veb) va ular tomonidan taqdim etilgan
funksiyalarga qaratildi.
OTMlar soni ko‗pligi uchun dunyo universitetlari reytingini baholaydigan THE
rankings (Times Higher Education World University Rankings), QS (Quacquarelli
Symonds), CURW va ARWU shakllantirgan jadvallar tarkibidan dastlabki 35 tasi
tanlab olindi.
YuNESKO va ENIC-NARIC tarmogʻi ishtirokida ishlab chiqilgan Xalqaro
universitetlar assotsiatsiyasi (WHED – World Higher Education Database)
maʼlumotlar bazasiga koʻra, dunyoda 18400 ta universitet mavjud. Times Ranking
dunyoning 1000 ta eng yaxshi universitetlarini o‗z ichiga oladi - bu barcha mavjud
universitetlarning taxminan 5,44% ni tashkil qiladi [148].
31
Tadqiqot davomida dunyo universitetlari reytingini e‘lon qiluvchu to‗rtta
tashkilot THE, QS, CWUR, ARWUning 2020-2021 yildagi ro‗yxatidan
foydalangan holda dastlabki 35 ta eng nufuzli OTMlar ro‗yxati shakllantirildi (1-
ilovaga qarang). Unga ko‗ra jami 140 ta (4*35=140) OTM ro‗yxati unikal 60 ta
OTM nomining takrorlanishidan hosil bo‗ldi. Ushbu ro‗yxatni regional tahlil
qiladigan bo‗lsak, uning grafik ko‗rinishi quyidagicha bo‗ladi (3-ilovaga qarang):
1.9-rasm. THE, QS, CRUW, ARWU reytingidagi nufuzli 35 talikka kirgan
OTMlar sonining mamlakatlar bo‗yicha taqsimoti.
Biroq yuqoridagi holat regional umumiy xulosa chiqarish uchun yetarli
emas. Shu sababli qit‘alar bo‗yicha statistikani oldik va har bir region bo‗yicha eng
nufuzli o‗nta OTM ro‗yxatini shakllantirdik va ulardagi mobil ta‘lim
platformasining mavjudligiga e‘tibor qaratdik (4-ilovaga qarang).
Yuqoridagi jadval maʼlumotlarga asoslanib, maʼlumotlar toʻplamimizdagi
barcha ta‘lim muassasalari u yoki bu shaklda mobil ilovasi mavjudligini kuzatamiz.
Maʼlumotlar majmuamizdagi 60 ta universitetdan 55 tasida mobil-web ilovalar, 59
tasida android uchun va barchasida iOS platformasi uchun mahalliy mobil ilovalar
mavjud.
28
3
2
10
2
1
1
4
2
4
2 1
AQSH 28 ta
Kanada 3 ta
Avstraliya 2 ta
Buyuk Britaniya 10 ta
Shveytsariya 2 ta
Daniya 1 ta
Germaniya 1 ta
Fransiya 4 ta
Yaponiya 2 ta
Xitoy 4 ta
Singapur 2 ta
Janubiy Koreya 1 ta
|
| |
Qaz qurğularına dair tələblər - Şəffaflıq Azərbaycan” Korrupsiyaya qarşı Mübarizə İctimai Birliyinin təşkilatçılığı...

5. Xüsusi müddəalar və mübahisələrin həlli qaydası
5.1. Tərəflər arasında yaranmış və bu Müqavilədə nəzərdə tutulmayan mübahisəli hallar üzrə münasibətlər, “Qazdan istifadə Qaydaları”na və digər normativ hüquqi aktlara əsasən tənzimlənir.
5.2. Bu Müqavilə üzrə yaranan mübahisələr qarşılıqlı anlaşma yolu ilə həllini tapmadıqda, tərəflər məhkəməyə müraciət edə bilərlər.
6. Fors-major
Tərəflərin iradəsindən asılı olmayan hadisələr səbəbindən bu Müqavilə üzrə müəyyən edilmiş öhdəliklərin icra edilməməsinə görə tərəflər məsuliyyət daşımır.
7. Müqavilənin qüvvədə olma müddəti
7.1. Bu Müqavilə hər iki tərəfdən imzalandığı andan qüvvəyə minir və tərəflər üçün məcburidir.
7.2. Bu Müqavilənin müddəti tərəflərin qarşılıqlı razılığına əsasən _____ il müəyyən edilir.
7.3. İstehlakçı bu Müqavilənin ləğv edilməsi barədə müqavilə müddətinin bitməsinə bir ay qalmış təşəbbüs göstərmədikdə, Müqavilənin müddəti bu Müqavilə üzrə müəyyən edilmiş müddətə uzadılmış hesab olunur. Bu halda yeni Müqavilənin bağlanılması tələb olunmur.
7.4. İstehlakçı bu Müqavilənin vaxtından əvvəl ləğv edilməsi hüququnu özündə saxlayır. Lakin bu, tərəflərin Müqavilə üzrə öhdəliklərinin icra edilməsi məsuliyyətindən azad etmir.
7.5. Bu Müqavilə iki nüsxədə tərtib edilmişdir və hər iki nüsxə eyni hüquqi qüvvəyə malik olmaqla, tərəflərin hər birində bir nüsxəsi saxlanılır.
|
Lyuminestsent-bituminologik tahlil

|
Lyuminestsent-bituminologik tahlil
|
bet | 29/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasi 4.3.4. Lyuminestsent-bituminologik tahlil
Tog’ jinslaridagi neft va bitumning taqsimlanishi miqdori, sifatini aniqlash usuli. Lyuminestsent-bituminologik tahlil moddaning lyuminestsentsiyasini o’rganishdan tashqari, uning boshqa fizik-kimyoviy xususiyatlaridan (yutilishi, yuza qismining taranglashishini, tanlama eruvchanlik va b.) foydalanishga asoslangan. Bunda yuvuvchi eritma, shlam va tog’ jinslari ultrabinafsha nurlari bilan nurlantiriladi. Natijada neft lyuminestsentsiyasi yuzaga keladi, uning rangi va jadalligi neft tarkibiga bog’liq holda o’zgaradi. Bu usul bir necha ketma-ket
bajariladigan tahlillardan iborat: bitumli tekstura va strukturani aniqlash, kapillyarlyuminestsent, tomchi-lyuminestsent, etalon-lyuminestsent, komponent-
lyuminestsent tahlillar va b. Lyuminestsent-bituminologik tahlil yuqori sezgirlikka ega, shu sababli neft, bitum va bitumli tog’ jinsining namunalarini olish va saqlash, tahlil ishlarini bajarishda maxsus talablarga rioya qilinadi.
Tahlil metodikasi V.N. Florovskiy tomonidan ishlab chiqilgan bo’lib, undan asosan neft qidirish maqsadida bajariladigan izlash va razvedka ishlarida, quduq kesimining bitumliligini o’rganishda, geologik kesimdagi jinslardagi bitum miqdorini aniqlash va ularni o’zaro taqqoslashda foydalaniladi.
Bitum ohaktosh, angidrit va gipslarda tez, qumtosh va qumlarda sekin, gil va mergellarda juda qiyin aniqlanadi. Jinsning yangi singan yuzasiga tomizilgan xloroform yaxshi samara beradi. Neftning engil fraksiyalari (3000S gacha bo’lgan temperaturada qaynaydiganlari) hamda parafinlar lyuminestsentlanmaydi. Moy havo rang-ko’k, smola sarg’ish-qo’ng’ir (qattiq yoki yumshoq holatdagisi) yoki havo rangsariq (eritmasi), naften kislotalari ― kul rang-havo rangda jilolanadi. Ushbu usul yordamida jinsdagi bitum miqdorini 0,005% va undan yuqori bo’lganda aniqlash mumkin.
Ayrim uyumlar chegarasidagi neftning lyuminestsent ko’rsatkichlari o’zgaruvchan bo’lganligidan quduqlar kesimini neftning ushbu belgilari asosida o’zaro taqqoslash mumkin va u murakkab ish sanaladi. U yoki bu hududning neftgazga istiqbolliligini baholashda tarkibida bitum bo’lgan jinslarning lyuminestsent tavsifi ma’lumotlari muhim hisoblanadi.
|
| |
Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish - bet 79

179
So‗rovnoma natijalarining grafik ko‗rinishi
I.7.1-rasm. Ishtirokchilarning yosh bo‗yicha taqsimoti.
I.7.2-rasm. Ishtirokchilarning oliy ta‘lim muassasalari.
I.7.3-rasm. Ishtirokchilarning faoliyat turi bo‗yicha taqsimoti.
180
I.7.4-rasm.
Sizningcha, "Mobil ta‘lim" nima? – savoliga ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.5-rasm.
OTMda mobil ta‘limni tashkil etishda qanday muammolar bo‗lishi mumkin? – savoliga
ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.6-rasm.
Siz faoliyat yuritayotgan OTMning mobil ilovasi bormi? – savoliga ishtirokchilarning
javoblari
.
181
I.7.7-rasm.
Siz OTMdagi faoliyatingiz davomida mobil qurilmadan foydalanasizmi? – savoliga
ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.8-rasm.
Ta‘lim bilan bog‗liq faoliyatingiz davomida ko‗roq qaysi turdagi qurilmalardan
foydalanasiz? – savoliga ishtirokchilarning javoblari
.
I.7.9-rasm.
Ta‘lim bilan bog‗liq kundalik faoliyatingizni rejalashtirish uchun mobil texnologiyalardan
foydalanasizmi? – savoliga ishtirokchilarning javoblari
.
|
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimidagi fayl menedjeri moduli nima ish bajaradi

|
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimidagi fayl menedjeri moduli nima ish bajaradi
|
bet | 3/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariMa’lumotlar bazasini boshqarish tizimidagi fayl menedjeri moduli nima ish bajaradi
disklardagi ma’lumotlar bilan foydalanuvchi dasturi va tizimning so’rovi orasidagi interfeysni aniqlaydi
ma’lumotlar tuzilmasi bilan disklar o’rtasidagi bog‘lanishni boshqaradi
Ma’lumotlar bazasi tilini, uning tuzilmasini va tashqi xotiralardagi axborot turini aniqlaydi
Fayllarni o’chiradi
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimidagi kompilyator DDL moduli nima ish bajaradi
Disklardagi ma’lumotlar bilan foydalanuvchi dasturi va tizimning so’rovi orasidagi interfeysni aniqlaydi
Ma’lumotlar bazasi tilini, uning tuzilmasini va tashqi xotiralardagi axborot turini aniqlaydi
Ma’lumotlar tuzilmasi bilan disklar o’rtasidagi bog‘lanishni boshqaradi
Fayllarni o’chiradi
Hozirgi vaqtda deyarli barcha ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimilari asosan qanday model asosida qurilmoqda.
Tarmoqsimon model
Daraxtsimon model
Relyatsion model
Semantik model
Formalar nima uchun mo’lljalangan?
buyruqlarni avtomatik bajarish
ma’lumotlarni saqlash;
ma’lumotlarni tanlash va ishlab chiqish
ma’lumotlarni kiritish va ko’rish
Maydonlar xususiyatiga va tarkibiga qarab necha turga bo’linadi
10
9
8
7
Unikal maydon tushunchasi nima uchun kiritilgan
jadvallarni o’zaro bog‘lash uchun
jadvallarga ma’lumotlar kiritish uchun
jadvallardan ma’lumotlarni olib tashlash uchun
jadvallardagi ma’lumotlarni o’zgartirish uchun
|
| |
2 - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

198
18. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan nechta
toq son borligini topib
beruvchi dastur tuzing.
19. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan nechta
juft son borligini topib
beruvchi dastur tuzing.
20. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan nechta murakkab son borligini topib
beruvchi dastur tuzing.
21. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan nechta
tup son borligini topib
beruvchi dastur tuzing.
22. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan toq sonlarning o‗rta
arifmetigini topib
beruvchi dastur tuzing.
23. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan juft sonlarning o‗rta arifmetigini topib
beruvchi dastur tuzing.
24. m dan n gacha bo‗lgan sonlarni orasidan murakkab sonlarning o‗rta
arifmetigini topib beruvchi dastur tuzing.
OTMda mobil ta‘limni tashkil etishda qanday muammolar bo‗lishi

178
5. Ta‘lim bilan bog‗liq faoliyatingiz davomida ko‗roq qaysi turdagi
qurilmalardan foydalanasiz?
Shaxsiy kompyuter
Noutbuk
Planshet
Uyali telefon
6. Ta‘lim bilan bog‗liq kundalik faoliyatingizni rejalashtirish uchun mobil
texnologiyalardan foydalanasizmi?
Ha;
Yo‗q
7. OTM auditoriya va/yoki undan tashqari ta‘lim jarayonlarida mobil
ilovalardan foydalanish kerakmi?
A. Ha, foydalanish zarur. Chunki u interaktivlikni ta‘minlaydi va ta‘lim sifatini
oshirishga
yordam beradi;
B. Ha, foydalanish kerak. Faqat auditoriya
darslaridan tashqarida;
C. Yoq, foydalanish shart emas. Chunki ular chalg‗itishi evaziga ta‘lim sifatiga
salbiy ta‘sir qiladi;
8. Ta‘lim faoliyatingiz bilan bog‗liq, siz eng ko‗p foydalanadigan mobil
ilova(lar)?
9. Siz faoliyat yuritayotgan OTMda qanday mobil ilova bo‗lishini istaysiz?
OTM haqidagi ma‘lumotlar (manzil, aloqa telefonlari, ish rejimi)
ni taqdim etuvchi
Ta‘limiy mobil ilovalar, ayniqsa mutaxassislik fanlari bo‗yicha
Asosan OTM faoliyati bilan bog‗liq yangiliklarni taqdim etuvchi
Boshqa
-ilova. 
PHP da takrorlash operatorlari bilan ishlash

195
Sintaksisi:
do (bajarishbloki) while (shart);
misol. do...while
operatori
1 dan 10 gacha bo'lgan juft sonlarni chiqazing.
do { if ($n%2==0) echo $n. "
"; $n++; }
while ($n<=10) ?>
FOR sikli Sintaksisi:
for (amall; shart; amal2){bajarish_bloki;}
amall — faqatgina bir marotaba sikl boshida bajariladi. Odatda, bunda
hisoblagichning boshlang'ich qiymati beriladi.
shart — shart har bir iteratsiyada tekshiriladi. Agar shart false qiymatni qabul
qilsa, u holda iteratsiya to'xtatiladi. Odatda, shartda hisoblagich qiymati bilan
berilgan qiymat solishtiriladi.
amal2 — hisoblagich qiymatini o'zgartirish uchun
ishlatiladi va iteratsiya
oxirida bajariladi.
bajarish bloki — har bir iteratsiyada bir marotaba bajariladi. Odatda, bu yerda
o'zida kodlar blokini jamlagan sikl tanasi joylashadi.
amall, shart, amal2 laming har biri bo'sh bo'lishi mumkin. Agar shart bo'sh
bo'lsa, bu siklning aniqlanmagan vaqtda bajarilishi ke- rakligini bildiradi (bu holda
php shartni hamma vaqt rost deb hisob- laydi). Bu sikl foydasizdek ko'rinishi
mumkin, aslida esa bu hollarda siklni break operatorini qo'llash bilan ham
to'xtatish mumkin.
misol. 1 dan 10 gacha bo'lgan toq sonlarni chiqazing.
for ($n=l; $n<=10; $n++)
{ if ($n%2!=0) echo $n. "
"; }
?>
Shu misolni $n<=10 shartni ishlatmasdan, break
operatorini qo'llab yozish mumkin.
for ($n=l;;$n++) { if ($n%2!=0) echo $n. "
";
if ($n>=10) break; }
?>
misol. 1 dan 50 gacha bo'lgan sonlarning yig'indisini hisob- lang.
for($i=l;$i<=50;$i++) { $sum=$sum+$i; }
echo "1 dan 50 gacha bo'lgan sonlar yig'indisi - $sum";
?>
Natija:1 dan 50 gacha bo'lgan sonlar yig'indisi - 1275
Foreach
Bu operator massivlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan bo'lib, PHP ning 4
versiyasida kiritilgan. Turli tipdagi massivlar uchun foreach operatorining ikki xil
ko'rinishi mavjud. Sintaksisi:
foreach ($array as $value) {bajarishbloki} yoki
196
foreach ($array as $key=> $value) {bajarish_bloki} Birinchi navbatda $array
o'zgaruvchisiga berilgan massivning hamma elementlari bo'yicha sikl shakllanadi.
Siklning har bir qadamida massivning joriy elementi qiymati $value
o'zgaruvchisiga yoziladi va massivning ichki hisoblagichi bir birlikka o'zgaradi
(shuning uchun keyingi qadamda massivning keyingi elementi ko'rinadi).
bajarish_bloki ichida massivning joriy elementi qiymati $value o'zgaruvchisi
yordamida olinadi va $array o'zgaruvchisida nechta element bo'lsa, bajarish_bloki
shuncha marta amalga oshiriladi.
foreach massivining ikkinchi tur sintaksisida esa, yuqoridagiga qo'shimcha
ravishda, siklning har bir qadamida massivning joriy elementi kaliti $key
o'zgaruvchisiga yoziladi va uni ham bajarish_ bloki ichida qo'llash mumkin.
foreach o'z
ishini boshlaganda, massivning ichki ko'rsatkichi av- tomatik
tarzda birinchi elementga o'rnatiladi.
misol. Foreach operatori
$names = array("Lola", "Karim", "Kamol");
foreach ($names as $val) {
echo "$val
"; }
?>
Natija: Lola
Karim
Kamol
Ikkinchi turi assotsiativ massivlar uchun ishlatiladi.
misol. Foreach operatori
$names = array( "Lola"=>7, "Karim"=>9, "Kamol"=>15); foreach ($names as
$i=>$tartib_nomer)
{ echo "$i ro'yxatda $tartib_nomer nomerida.
"; }
?>
Компьютера - download

Qidiruv: Компьютера
Утилиты: обслуживание и оптимизация компьютера
Sisoft Sandra
Реферат
244,02 Kb.
17
o'qib
Периферийные устройства компьютера студентка 1 курса
Cd-r – могут записывать только болванки типа cd-r. С появлением приводов cd-rw почти исчезли с рынка
323,97 Kb.
8
o'qib
Архитектура компьютера
Kompyuterning asosiy apparat komponenti anakart hisoblanadi. Anakartda ma'lumot almashish yo'li mavjud, protsessor va operativ xotirani o'rnatish uchun ulagichlar, shuningdek
1,5 Mb.
4
o'qib
Устройство компьютера
Kompyuter ishlashi uchun ushbu 4 ta qurilma bo‘lishi shart, shuning uchun ular asosiy qurilmar deb nomlanadi
9,99 Mb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Flashcards 
Learn To Master Ltd

177
7-ilova.
O‗zbekistondagi OTMlari pedagog-xodimlari va talabalari o‗rtasida mobil ta‘lim
va mobil ilovalardan foydalanish darajasini o'rganish maqsadida o‗tkaziladigan
SO‗ROVNOMA savollari:
1. Sizningcha, "Mobil ta‘lim" nima?
A. joy va vaqtdan qat'iy nazar axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)
bilan birgalikda mobil texnologiyalardan foydalanib tashkil etilgan o'quv
jarayoni;
B. bu ko'chma qurilmalar asosan,
telefonlar, smartfonlar,
planshetlar, ba'zan
noutbuklar va boshqalar yoki faqat o'qituvchi va talabaning odatiy hayotida
ishlatiladigan qurilmalar yordamida tashkil etilgan o‗quv jarayoni;
C. real vaqtda bilim va ko‗nikmalarni egallash maqsadida o‗qituvchi va
o‗quvchilar o‗rtasidagi o‗zaro munosabatlar jarayoni;
D. Fikrim qolgan uchala tarifdan farq qiladi.
“Normallashtirilgan forma” iborasi har doim nechanchi tartibli formaga mos kelishi mumkin?

|
“Normallashtirilgan forma” iborasi har doim nechanchi tartibli formaga mos kelishi mumkin?
|
bet | 14/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari108. “Normallashtirilgan forma” iborasi har doim nechanchi tartibli formaga mos kelishi mumkin?
1
2
3
Boys-Kodd
109. Tasavvur qilaylik, forma 1-normal shaklda. Qay yo’sinda uni 2-normal shaklga keltirsa bo’ladi?
Uning nomini o’zgartirib bo’lmaydi
Uni o’chirib yangidan yaratib
1-normal formadan 2-normal formani tashktllashtirib bo’lmaydi
1-normal formaga qulaylik kiritgan tarzda
110. Boys-Kodd normal formasiga tegishli bo’lgan ta’rifni toping
agar maydonlar orasidagi har qanday funksional bog‘lanish to’liq funksional bog‘lanishga ega bo’lsa
qurilgan normal formaning tartibi 1 bo’lsa
qurilgan normal formaning tartibi 2 bo’lsa
agar maydonlar orasidagi har qanday funksional bog‘lanish to’liqsiz funksional bog‘lanishga ega bo’lsa
111. SQL tili nechanchi yilda yaratilgan?
1970
1975
1980
1981
112. CREATE operatoring vazifasi keltirilgan qatorni toping
Yaratish
O’chirish
Yangilash
O’zgartirish
113. SQL da jadvallar yaratish uchun qanday operatordan foydalaniladi?
CREATE TABLE
CREATE DATABASE
CREATE VIEW
INSERT INTO
114. SQL da baza yaratish uchun qanday operatordan foydalaniladi?
INSERT INTO
CREATE TABLE
CREATE VIEW
CREATE DATABASE
115. SQL da butun sonlarga nisbatan qanday tur ishlatiladi?
DATE
INT
VARCHAR
CHAR
|
| |
«Memo» turdagi maydonning xususiyati?

|
«Memo» turdagi maydonning xususiyati?
|
bet | 6/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollari«Memo» turdagi maydonning xususiyati?
cheklangan ulchovga ega;
haqiqiy sonlarni kiritish uchun xizmat qiladi;
avtomatik ko’payish xususiyatiga ega;
sonli ma’lumotlarni kiritish uchun xizmat qiladi.
Makroslar nima uchun mo’ljallangan?
Buyruqlar guruhi avtomatik bajarilishi uchun
ma’lumotlar bazasini tanlash va qayta ishlash uchun;
ma’lumotlarni kiritish uchun;
ma’lumotlar bazasini saqlash uchun;
Quyida keltirilgan ma’lumotlar bazasi modellarining qaysi birida elementlararo gorizontal va vertikal aloqa bor?
Relyatsion
Iyerarxik
Tarmoqli
Obyektga yo’naltirilgan
Qanday so’rovni tuzish mumkin emas?
Parallel
Oddiy
Kesishgan
Jadval yaratuvchi
Access da so’rovlarni tashkil qilishning nechta usuli mavjud
2
3
4
5
So’rovda hisoblash jarayonini amalga oshirish uchun klaviaturaning qaysi tugmalarini bosish mumkin
Alt + F2
Shift + F5
Shift + F3
Shift + F2
Ma’lumotlarni kiritish uchun kerakli maydonga ega bo’lgan elektron blank nima deb ataladi
Makros
Forma
So’rov
Jadval
Master yordamida forma tashkil qilish necha bosqichdan iborat
4
3
2
5
|
| |
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini tuzishda foydalanuvchilar nechta kategoriyalarga bo’linadilar

|
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimini tuzishda foydalanuvchilar nechta kategoriyalarga bo’linadilar
|
bet | 8/27 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 149,35 Kb. | | #127449 |
Bog'liq Test savollariMa’lumotlar bazasini boshqarish tizimini tuzishda foydalanuvchilar nechta kategoriyalarga bo’linadilar
3
4
2
5
Ma’lumotlar bazasida jadvaldagi ustunlar nomini ko’rsating
Maydon
Yozuv
Fayl
Ma’lumot
Ma’lumotlar bazasida jadvaldagi satrlar nomini ko’rsating
Yozuv
Maydon
Fayl
Ma’lumot
Maydonni ifodalovchi parametrlarni ko’rsating
uzunligi, nomi
uzunligi, nomi, imzo
uzunligi, imzo
uzunligi, birligi
Microsoft Access oynasida nechta menyu punktlari joylashgan
7
8
6
9
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi Access ning qaysi obyektida ma’lumotlar saqlanadi
Hisobot
Jadval
Shakl
Modul
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi Access ning qaysi obyekti yordamida ma’lumotlar kiritiladi
Modul
Hisobot
Jadval
Shakl
Ma’lumotlar bazasini yaratish ustasi ishini qaysi tugmacha to’xtatadi
Otmena
Nazad
Gotova
Daleye
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi Access ish holatlarining qaysi tugmachasi obyektni yaratish uchun xizmat qiladi
Kostruktor
Sozdat
Otkrit
Udalit
Hisob ishlarini bajarib bo’lmaydigan maydon nomini ko’rsating
Oddiy matn va hisoblagich maydoni
MEMO va Giperssilka maydoni
Sonli va oddiy matn maydoni
Oddiy matn va MEMO maydoni
Belgi va sonlardan iborat bo’lib, biror fayl yoki saytga yo’l ko’rsatadigan maydon nomini ko’rsating
Giperssilka maydoni
Sonli maydon
Hisoblagich maydoni
Qiymatlar ro’yxatidan iborat bo’lgan maydon
Har qanday maydonning asosiy xususiyati nima
maydon imzosi
maydon nomi
maydon uzunligi
maydon tipi
Iyerarxik model qanday parametrlar bilan tavsiflanadi
sath, tugun, bog‘lanish
satr, ustun, jadval
jadval, to’plam, ustun
jadval, to’plam
Relyatsion so’zining o’zbekcha ma’nosini ko’rsating
munosabat
ma’lumot
jadval
to’plam
Ma’lumotlar bazasini yaratish necha bosqichdan tashkil topadi
6
7
5
4
Ma’lumotlar bazasini boshqarish Tizimining foydalanuvchi ixtiyoriga beriladigan buyruqlar to’plamini necha guruhga bo’lish mumkin
6
7
5
4
So’rovlarda nimalar saqlanadi
rasmlar
hujjatlar
jadvallar
ko’rsatmalar
O’zgartirish so’rovlari, bu …
bir amalni bajarish bilan bir nechta so’rovlarga o’zgartirish kiritadigan so’rov
bir va bir nechta amallar o’rtasida ma’lumotlar almashinuvchi so’rovdir
ustida amallar bajaruvchi so’rovlardir
ma’noga ega bo’lmagan so’zlardir
O’zgartirish so’rovlarining nechta turi mavjud
4
5
3
2
Modullar nimaga mo’ljallangan?
murakkab dasturiy harakatlarni bajarish uchun
ma’lumotlar bazasini tanlash va qayta ishlash uchun;
ma’lumotlarni kiritish uchun;
ma’lumotlar bazasini saqlash uchun;
Foydalanuvchi ma’lumotlar bazasi bilan qaysi rejimda ishlaydi?
ekspluatatsion
havaskor
berilgan
loyihaviy
Qaysi muloqot oynasida ma’lumotlar bazasidagi jadval maydonlari orasidagi boglanishlar yaratiladi?
sxema dannix
sxema svyazey
tablitsa svyazey
tablitsa dannix
MS Access dasturida ishlatiladigan ma’lumotlar qaysi obyektda saklanadi?
modullarda
jadvallarda
yozuv boshqaruv elementida
knopka boshqaruv elementida
|
| |