nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Qattiq jism - Samarqand dalat universiteti fizika fakulteti nazariy fizika va

Qattiq jism
Mexanikada oralaridagi masofa o’zgarmas bo’lgan moddiy no’qtalar sistemasini qattiq jism deb ta’riflash mumkin. Tabiatda real mavjud bo’lgan sistemalar bu shartga taqriban bo’ysunadi. Lekin odatdagi sharoitlarda qattiq jismlarning ko’pchiligi o’z shakli va o’lchamlarini shunchalik kam o’zgartiradilarki, u xolda biz biror yaxlit narsa deb ko’rilayotgan qattiq jism xarakatining qonunlarini o’rganayotganimizda bunday o’zgarishlarini nazarga olmasak ham bo’ladi.
Keyingi bayonimizde biz qattiq jismni moddiy no’qtalarning diskret majmuasi (to’plami) sifatida kuramiz. Diskret no’qtalar bo’yicha yig’indisini o’z ichiga olgan formulalardan yaxlit jismga tegishli formulalarga o’tish uchun zarralar massasi
o’rniga dV hajm elementidagi hajmi bo’yicha integrallanadi.
dV
( - massa zichligi olinadi va jismning butun
Qattiq jism harakatini bayon etish uchun ikkita koordinatalar sistemasi
kiritamiz: a) "qo’zg’almas", ya’ni xyz inersial sistema va
b) harakatlanuvchi
x1 x, x2 y, x3 z
koordinatalar sistemasi. Keyingi sistema
qattiq jismga mustahkam bog’langan va uning barcha harakatida qatnashadi deb faraz qilaylik. Bu sistema boshini jismning inersial markaziga joylashtirish
R0
qulaydir.
Aytaylik,
→ radius-vektor harakatlanayotgan sistema boshi O ning holatini
ko’rsatsin. Bu sistema o’qlarining qo’zg’almas sistemaga nisbatan oriyentasiyasi
R0
esa uchta mustaqil burchaklar orqali beriladi. Shunday kilib, biz → vektorning
uchta komponentasi bilan birga hammasi bo’lib oltita koordinataga ega bo’lamiz.
Demak, har bir qattiq jism oltita erkinlik darajasiga ega bo’lgan mexanikaviy sistemadir.
Qattiq jismning cheksiz kichik ixtiyoriy siljishini ko’rib o’taylik. Siljishni ikki qism yig’indisi: holida tasvirlash mumkin. Ulardan biri jismning cheksiz kichik parallel ko’chishi bo’lib, natijada inersiya boshlang’ich holatdan oxirgi holatga qo’zraluvchi koordinatalar sistemasi o’qlarining oriyentasiyasi o’zgarmagani holda o’tadi. Ikkinchisi inersiya markazi atrofida kichik burilishdan so’ng qattiq jism oxirgi holatga keladi.
R
Qattiq jism ixtiyoriy nuqtasining qo’zg’aluvchi koordinata sistemasidagi radius-
vektorini r→ bilan, qo’zg’almas sistemasidagi radius-vektorini esa
→
→ bilan
belgilaymiz. U holda P nuqtaning cheksiz kichik dR siljishi inersiya markazi
dR0
bilan birgalikdagi → ko’chishi bilan inersiya markaziga nisbatan cheksiz kichik
d burchakka burilishdagi d r→ ko’chishlar yig’indisiga teng bo’ladi:
→
dR
→
dR0
d r→
Bu tenglamani mazkur ko’chish yuz bergan dt vaqtga bo’lib va
→ → → → →
tezliklar kiritib, ular orasidagi
dR ,
dt
→
dR0 dt
→
V ,
→
d
dt
→
(1)
V r
(2)
munosabatni topamiz. V vektor qattiq jism inersiya markazining tezligidir, uni inersiya markazining ilgarilanma harakat tezligi deb ataydilar. → vektor qattiq jism
aylanishining burchak tezligi deyiladi; uning yo’nalishi ( d yo’nalishi kabi)
aylanish o’qi yo’nalishiga mos tushadi. Shunday qilib, jism istalgan nuqtasining
V
qo’zg’almas koordinata sistemasiga nisbatan → tezligini jismning ilgarilanma
harakat tezligi va aylanishdagi burchak tezlik orqali ifodalash mumkin.
|
Əlvan metallurgiya - 1. Erqonomikanın inkişafında ekoloji təhlükəsizlik Ekoloji erqonomikanın inkişafında ekoloji...

|
1. Erqonomikanın inkişafında ekoloji təhlükəsizlik Ekoloji erqonomikanın inkişafında ekoloji təhlükəsizliyin rolu
|
bet | 18/47 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 4,21 Mb. | | #15321 | Turi | Mühazirə |
Əlvan metallurgiya
Flüor birləşmələri
|
Ağciyər xərçəngi xəstəliyi və ondan ölüm hallarının artması
|
Qurğuşun birləşmələri aerozolları
|
Hemoqlobinin biosintezinin pozulması, enzimlərin aktivliyinin azalması, oranizmin qoruyucu mexanizminin dəyişməsi. Ürək-damar sisteminin funksional və üzvi pozulması hipo- və hepertoniya, ateroskleroz, miokard distrofiyası ilə müşayiət olunur; əsəb sistemi pozularaq polinevrit, pazez (yüngül iflic), iflic və digər əsəb xəstəilikləri ilə müşayiət olunur. Psixikanın pozulması. Tez yorğunluq, əzginlik, laqeydlik, fəaliyyətsizlik. Qaraciyər, böyrək, mədəbağırsaq traktının (qastrit, kolit, enterokolit, xora xəstəliyi və s.) pozulması; bağırsağın üzvi fəaliyyətinin pozulması. Böyrək, mədə, bağırsaq xərçənginin çoxalması. Orqanizmdə (sümük, qan, sidikdə) qurğuşunun tapılması. Ömrün qısalması.
|
Kükürd qazı, kar-bon oksidi, azot oksidləri, fenol, polimetal tozları, civənin buxar
|
Raspirator xəstəliklər
|
|
|
| |
Kaxorova Anora Nusratovna Abdukadirova

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA PUL-KREDIT SIYOSATI KO’RSATKICHLAR TAHLILIDA
Kaxorova Anora Nusratovna Abdukadirova Komola Azimovna
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti, Iqtisodiyot fakulteti “Fundamental
iqtisodiyot” kafedrasi assistentlari
Annotatsiya:Koronavirus pandemiyasi va global inqiroz jahonning iqtisodiy jihatdan baquvvat davlatlari iqtisodiyotida ham sezilarli darajada ta'sir o'tkazdi. Tabiiyki, bu jarayon O'zbekiston iqtisodiyotini ham chetlab o'tayotgani yo'q. Davlatimiz rahbarining Oliy Majlisga Murojaatnomasida qayd etilganidek, 2021-yilda mamlakat iqtisodiyoti kamida 5 foiz oʻsishi maqsad qilingan. Biroq global iqtisodiyotdagi noaniqlik iqtisodiy oʻsishning qoʻshimcha zaxiralarini topish va safarbar qilishni talab etmoqda. Shu bois, Prezidentimiz barcha darajadagi rahbarlarga oʻz sohasi boʻyicha mahallalardagi holatni oʻrganish, “oʻsish nuqtalari”ni aniqlab, ularni rivojlantirish vazifasini qoʻydi. Iqtisodiy kompleks vakillarini mahallaga jalb etgan holda barcha organlar faoliyatini oʻzaro muvofiqlashtirish kerakligi va masalani joyida hal etish boʻyicha ularga barcha vakolatlar berilishi aytildi.
Pullar mamlakat iqtisodiy rivojlanish darajasini aniqlovchi bir qancha iqtisodiy o’zgarishlarga kuchli ta’sir etgani sababli, pul-kredit siyosatining butun dunyo iqtisodiyotida ahamiyati dolzarb ekanligini ko’rsatib beradi. Pul-kredit siyosati davlatning iqtisodiyotni tartibga solish siyosatining asosiy asoslaridan biri hisoblanadi. Shu boisdan, respublikada inflyatsion jarayonlarning chuqurlashishiga yo’l qo’ymaslik, iqtisodiyotning pul mablag’lariga bo’lgan talabini qondirish, yurtimiz aholisi va xo’jalik yurutuvchi subyektlarning kredit institutlarining kreditlaridan foydalanish darajasini oshirish, milliy valyuta kurslarining barqarorligini ta’minlanishida muhim ahamiyat kasb etadi.
Kalit so'zlar: Pul-kredit siyosati, iqtisodiy o'sish, valyuta kursi, inflyatsiya, inflyatsion target,monetar target, yalpi ichki mahsulot kasb etadi.
KIRISH
Pul-kredit siyosatining 2022 yil va 2023-2024 yillar davriga mo‘ljallangan asosiy yo‘nalishlarini ishlab chiqishda,
birinchi navbatda, iqtisodiyotda narxlar va moliyaviy barqarorlikni ta’minlash, inflyasiya darajasini 2023 yil yakuniga qadar 5 foizgacha pasaytirish maqsadlaridan kelib chiqilgan. Pandemiya sharoitida 2020 yilda iqtisodiy faollikni qo‘llab-quvvatlash va narxlar barqarorligini ta’minlash vazifalari o‘rtasidagi muvozanatni ta’minlash maqasadida Markaziy bankning asosiy stavkasi 16 foizdan 14 foizgacha pasaytirildi hamda pul-kredit sharoitlari biroz yumshatilib nisbatan qat’iy fazaga o‘tkazildi. 2021 yilning o‘tgan 9 oyida esa mazkur pul-kredit sharoitlari o‘zgarishsiz saqlab qolindi.
Dasturiy injiniring

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
INTELLEKTUAL TIZIMLAR VA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI “DASTURIY INJINIRING “YO’NALISHI 2-KURS TALABASI HAMRAYEVA GULANDOMNING“ KOMPYUTER TATMOQLARI “ FANIDAN
M USTAQIL ISHI
Tekshirdi: Xolmonov S
Bajardi:Hamrayeva G
Global tarmoqlar va onlayn serverlar orqali hosting xizmatlaridan foydalanish dunyodagi sayohatning qisqasi boʻlgan shunchaki, bir sayohat tashkilotining dastlabki qadami hisoblanadi. Hosting xizmatlari, veb-saytlar, mobil ilovalar, maʼlumotlar bazalari va boshqa onlayn tajribalarni saqlash va ulashish uchun serverlar va yuklab olish joylari taklif etadi.
Bu turlar yagona odamlar yoki kompaniyalar uchun serverlarni erkin xizmatlarda yoki ulkan shirkatlar orqali kirib olishlari mumkin. Hosting kompaniyalari odatda serverlarini boshqarish, taʼmir qilish, shaxsiylashtirish va xavfsizlikni taʼminlash uchun xizmat koʻrsatishadi.
Hosting xizmatlari odatda quyidagi turli turlarga boʻlinadi:
1. **Umumiy hosting**: Bu kichik bloglar, shaxsiy veb-saytlar va kichik kompaniyalar uchun eng ommalardir. Bu, bir serverni bir nechta saytlarni joylashtirish uchun ulash imkoniyatini taʼminlaydi.
2. **Virtual serverlar (VPS)**: Bu, virtual serverlar yordamida o'z server qismiga ega bo'lish imkoniyatini beradi, ammo o'z serverini boshqarish va uni konfiguratsiya qilish imkoniyatiga ega bo'lishingiz mumkin.
3. **Dedicated serverlar**: Bu, faqat sizning veb-saytingiz yoki ilovangiz uchun maxsus server olish imkoniyatini beradi. Bu, yuqori xavfsizlik va boshqaruvni taʼminlash uchun yaxshi bo'lishi mumkin.
4. **Bulut hosting**: Bu, bulut xizmatlar orqali ma'lumotlar va serverlar qo'llanishini ta'minlash uchun ishlaydi. Bu, elon qilingan resurslarga ko'ra hisob-kitoblarni beradi va shuning uchun oʻzlashtirilgan serverlarni sifatini oshiradi.
Hosting xizmatlaridan foydalanish uchun eng muhim narsa, oʻzingizning talablaringiz va loyihangizning talablari boʻyicha eng mos vaqtinchalikni tanlashdir. Bu, qo'llaniladigan resurslar, xavfsizlik, texnologiyalar, vaqtingiz, mablagʻlar, va boshqa koʻrsatkichlar boʻyicha farqli xizmatlarni solishtirishni talab qiladi. Narxlari va xizmat sifati oʻrtacha har bir kompaniya oʻrtasida oʻzaro farqlashadi, shuning uchun muvaffaqiyatli tanlov uchun taqdim etilgan xizmatlarni taʼqib qilish juda muhimdir.
|
Hajm o’zgarishiga nisbatan deformasiya tenzorining komponentalari

Hajm o’zgarishiga nisbatan deformasiya tenzorining komponentalari.
sistemasini
uik
tenzorning bosh o’qlarini tanlash mumkinki, qaysikim
uik
komponentalaridan
u11 ,u22 ,u33
-diagonal komponentalari noldan farqli bo’ladi. Bu
komponentalarni, ya’ni Deformasiya tenzorning bosh qiymatlarini mos ravishda
u (1) ,u (2) ,u (3)
deb belgilaymiz. Agar deformasiya tenzori berilgan nuqtada bosh o’qlarga keltirilgan bo’lsa, u holda hajm elementini o’rab olgan uzunlik elementi:
dl'2 (
2u )dx dx (1 2u (1) )dx2 (1 2u (2) )dx2 (1 2u (3) )dx 2
ik ik i k 1 2 3
ya’ni bu ifoda uchta bir-biriga bog’liq bo’lmagan ifodaga aylanadi. Bu ifoda shuni bildiradiki, jismning har bir hajm elementida deformasiyani uchta o’zaro perpendikulyar yo’nalishlar – deformasiya tenzorining bosh o’qlari bo’yicha uchta bir-birga bog’liq bo’lmagan deformasiyalar yig’indisi sifatida qarash mumkin.
Bu deformasiyalardan har biri berilgan yo’nalish bo’yicha oddiy cho’zilish
yoki siqilishni bildiradi.
dx1
uzunlik bosh o’qlardan biri bo’yicha
1
1
uzunlikka aylanadi va h.k.
dx'
1 2u (1) dx
ifodalar bu o’qlar bo’yicha
dx'1 dxi dxi
1
nisbiy cho’zilishni bildiradi.
Jism deformasiyalanishining har bir hollarida deformasiyalanish kichik bo’ladi. Uzun yupqa sterjenni kuchli qayirsak ham, sterjen ichidagi cho’zilish va siqilish deformasiyalari mavjud bo’lib, deformasiyalanish kichik bo’ladi.
hadni ikkinchi tartibli kichik qiymat sifatida tashlab yozish mumkin:
1 ui uk
uik
2 xk
xi
endi bu holda deformasiya tenzorining bosh o’qlari yo’nalishlari bo’yicha olingan uzunlik elementlarining nisbiy cho’zilishi yuqori tartibli qiymatlar aniqligida
1 u (i)
uik
tenzorning bosh qiymatlariga teng bo’ladi.
|
6-Mavzu: Gaz taqsimlash mexanizmi (gtm)ning tuzilishi va ishlashi Reja

6-Mavzu: Gaz taqsimlash mexanizmi (GTM)ning tuzilishi va ishlashi
Reja:
1.
Gaz taqsimlash mexanizmi (GTM) vazifasi, turlari va tasnifi.
2.
Detallari konstruksiyasi va o`zaro bog`liqligi, ularning qiyosiy tahlili.
3.
Gaz taqsimlash davrlari va ularning diagrammalari.
4.
Klapanlarni xarakatlantiruvchi detallar.
5.
Taqsimlash vallari, ularning yuritmalari, podshipniklari, prujinlar, turtkichlar,
koromislolar solishtirma konstruktiv tahlili.
6.
Klapan va koromislo orasidagi tirqishni rostlash yo`llari.
7.
GTMlarda
qo`llaniladigan
materiallar,
GTM
konstruksiyalarining
taraqqiyotidagi asosiy yo`nalishlar.
Gaz taqsimlash mexanizmi (GTM) vazifasi, turlari va tasnifi
Gaz taqsimlash mеxanizmi silindrga so’rish taktida yonuvchi aralashma
(karbyuratorli va gazli dvigatеllarda) yoki havo (dizеllarda) kiritish, siqish va ish
taktlarda esa silindrni tashqi muhitdan chеklab ko’yish, hamda chiqarish taktidagi
ishlatilgan gazlarni tashqi muhitga chiqarib yuborish uchun xizmat qiladi.
Avtomobil dvigatеllariga asosan klapanli gaz taqsimlash mеxanizmi o’rnatiladi.
19-Rasm. Gaz tasimlash mexanizmining sxemalari:
a-klapanni pastda joylashgan; b-klapanni yuqorida joylashgan.
1 va 2-tishli g'ildiraklar; 3-tirsakli val: 4-rostlash boltlari; 5-klapanlar;
6-o'rindiqlar; 7-prujina; 8-tayanch shayba; 9-turtkich; 10-mushtcha;
11-koromislo; 12-koromislo o'qi; 13-kronshteyn; 14-shtanga.
To’rt taktli avtomobil dvigatеllarida klapanlari pastda (silindr blokini yon
tomonida) yoki yuqorida (silindr kallagida) joylashgan gaz taqsimlash mеxanizm
turlari ishlatiladi. Klapanlari pastda joylashgan gaz taqsimlash mеxanizmining
asosiy konstruktiv xususiyati silindrlar blokida joylashganligidadir. Klapanlari
yuqorida joylashgan gaz taqsimlash mеxanizmida esa klapanlar, silindrlar kallagida
bo’ladi.
Yonuvchi aralashma yoki havoni silindrga uzatib bеruvchi klapanlar
kirituvchi, ishlatilgan gazlarni silindrdan tashqariga chiqaruvchilar esa chiqaruvchi
klapan dеyiladi. Har bir silindrda asosan, bitta kiritish va bitta chiqarish klapani
bo’lib, taqsimlash valining mushtchalari soni shu klapanlar soniga tеngishli bo’ladi.
Masalan, to’rt silindrli dvigatеlda 8 ta, olti silindrli dvigatеlda esa 12 ta klapan bor.
To’rt taktli dvigatеlning ish sikli davomida uning tirsakli vali ikki marta
aylanganda har bir klapan bir martadan ochilishi lozim. Dеmak, tirsakli val ikki
marta aylanganda dvigatеlning taqsimlash vali bir marta aylanar ekan. Shuning
uchun ular orasidagi uzatmalar soni 1/2 ga tеng.
|
Deformatsiyalar - 2-Mavzu: Tashqi va ichki kuchlar, ularni aniqlash. Kuchlanish. Ko‘chishlar va deformatsiya. Tashqi...

|
2-Mavzu: Tashqi va ichki kuchlar, ularni aniqlash. Kuchlanish. Ko‘chishlar va deformatsiya. Tashqi kuchlar tavsifi
|
bet | 4/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,84 Mb. | | #145412 |
Bog'liq 2-Ma\'ruza TaqdimotiDeformatsiyalar:
Elementar ∆F yuzachaga ta‘sir etayotgan ichki kuchlarning teng ta‘sir etuvchisi ∆R bo‘lsin.
Unda bu yuzachada hosil bo‘ladigan kuchlanish quyidagiga teng (rasm a):
a)
Haqiqiy kuchlanish esa:
Bu kuchlanishni ikkita tashkil etuvchiga ajratamiz (rasm - b).
b)
Jismdagi ixtiyoriy kesimni kuch qo ‘yguncha va kuch qo‘yilgandan keyingi holatlari orasidan burchak burchakli deformatsiya deb ataladi.
Nazorat va muhokama savollari
- Deformatsiyalanuvchi qattiq jismlar deganda nimani tushunasiz?
- Materiallar qarshiligi fanida deformatsiyalanuvchi qattiq jism qanday guruhlarga ajratilib o‘rganiladi?
- Tashqi kuchlar qanday guruhlarga ajratiladi?
- Ichki kuchlar deganda qanday kuchlarni tushunasiz?
- Kesish usulining mohiyati nimadan iborat?
- Kuchlanish tushunchasinima maqsadda kiritilgan?
- Uning o‘lchamligi qanday?
- Materiallar qarshiligi fanida qabul qilingan asosiy cheklanishlarning mazmunini izohlang.
- Materiallar qarshiligi fanida hal etiladigan masalalarning mohiyati nimalardan iborat?
E’tiboringiz uchun rahmat!!!
|
| |
Kesish usuli quyidagi tartibda amalga oshiriladi

|
Kesish usuli quyidagi tartibda amalga oshiriladi
|
bet | 3/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,84 Mb. | | #145412 |
Bog'liq 2-Ma\'ruza TaqdimotiKesish usuli quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Ichki kuch faktorlari ishoralari quyidagi qonunlar bo‘yicha topiladi:
- Bo‘ylama kuch cho‘zuvchi xarakterga ega bo‘lsa, uning ishorasi musbat, aks holda esa manfiy olinadi (rasm - a).
- Ko‘ndalang kuch ta’sirida qoldirilgan tomon qirqim markaziga nisbatan soat strelkasi bo‘yicha aylansa, uning ishorasi musbat, aks holda esa manfiy olinadi (rasm - b).
- Eguvchi moment ta’sirida balkaning yuqori tolasi siqilib pastki tolasi cho‘zilsa, uning ishorasi musbat, aks holda esa manfiy olinadi (rasm - d).
Kuchlanishlar
Bizga ma’lumki, ixtiyoriy yuklangan sterjenning kesimlarida ichki kuch faktorlari hosil bo‘ladi. Ularni kesim markaziga keltirib bosh vektor R va bosh moment M ni olish mumkin. Ularning proyeksiyalarini kesimning bosh markaziy o‘qlari bo‘lgan X, Y va brus o‘qi bo‘ylab yo‘nalgan Z o‘qlariga nisbatan olib N, Qx, Qy, Mx, My, MB ichki kuch faktorlarini aniqlashimiz mumkin.
Bulardan tashqari ixtiyoriy kesimda yotuvchi nuqtadagi ichki kuchlar intensivligini aniqlash maqsadida kuchlanish tushunchasi kiritilgan.
Kuchlanish yuza birligiga to‘g‘ri kelgan kuchdir:
а)
- normal kuchlanish;
- urinma kuchlanish.
Ular:
b)
Koordinata o‘qlari bo‘yicha esa kuchlanishlar (rasm - d) da keltirilgan. Unda bu kuchlanishlar orqali ichki kuch faktorlari quyidagicha aniqlanadi:
– bo‘ylama kuch;
– ko‘ndalang kuchlar;
–eguvchi momentlar;
– burovchi moment.
d)
Jismdagi ixtiyoriy nuqtaning kuch qo‘yguncha va qo‘ygandan keyingi holatlarini birlashtiruvchi vektor shu nuqtaning chiziqli deformatsiyasi deb ataladi.
|
| |
Qattiq jismlarning mexanik xossalari O‘qituvchi: Toshkent shahar Uchtepa tumani 287-maktab fizika fani o‘qituvchisi Xo‘jayeva Maxtuma Ziyatovna

|
Qattiq jismlarning mexanik xossalari O‘qituvchi: Toshkent shahar Uchtepa tumani 287-maktab fizika fani o‘qituvchisi Xo‘jayeva Maxtuma Ziyatovna
|
Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #117392 |
Bog'liq 13886 (1)
Mavzu:
Qattiq jismlarning mexanik xossalari
O‘qituvchi:
Toshkent shahar Uchtepa tumani 287-maktab fizika fani o‘qituvchisi
Xo‘jayeva Maxtuma Ziyatovna.
9-sinf
Fizika
Deformatsiya Jismning tashqi kuch ta’sirida o‘z shaklini va o‘lchamlarini o‘zgartirishi deformatsiya deb ataladi. Tashqi kuchlarning ta’siri to‘xtatilganidan keyin jism shakli yoki o‘lchami o‘zining dastlabki holatiga qaytsa, bunday deformatsiya elastik deformatsiya deyiladi. Jismga qo‘yilgan tashqi ta’sir to‘xtatilganidan so‘ng deformatsiya butunlay yo‘qolmasa, plastik deformatsiya deyiladi. Deformatsiya turlari Cho‘zilish va siqilish Egilish Buralish Siljish Cho‘zilish deformatsiyasi absolyut uzayish nisbiy uzayish yoki ∙100 Mexanik kuchlanish Deformatsiyalangan jismning birlik ko‘ndalang kesim yuziga ta’sir qilayotgan deformatsiyalovchi kuchga son jihatidan teng bo‘lgan fizik kattalik mexanik kuchlanish deyiladi va u harfi bilan belgilanadi. ; ; Mustahkamlik chegarasi Materialning mustahkamlik chegarasi modda turiga va uning tayyorlash texnologiyasiga bog‘liq. Elastiklik va mo‘rtlik. 21-mashq 1-masala Diametri bo‘lgan po‘lat arqonga og‘irligi 30 kN bo‘lgan yuk osilgan. Arqondagi mexanik kuchlanishni aniqlang. Berilgan: Formula: Berilgan: Formula: Topish kerak: Yechish: Javob: Mustaqil bajarish uchun topshiriqlar 1. Mavzuni o‘qish va savollarga javob yozish.(109-bet) 2. 21-mashqning 2-masalasini yechish.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qattiq jismlarning mexanik xossalari O‘qituvchi: Toshkent shahar Uchtepa tumani 287-maktab fizika fani o‘qituvchisi Xo‘jayeva Maxtuma Ziyatovna
|
AutoCADning ish stoli  
Ish stoliga quyidagilar kiritilgan:
• TUSHUVCHI MENYU QATORI

|
AutoCADning ish stoli
Ish stoliga quyidagilar kiritilgan:
• TUSHUVCHI MENYU QATORI
|
bet | 2/4 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 323,5 Kb. | | #147779 |
Bog'liq Shukirillayev D. axborotAutoCADning ish stoli
Ish stoliga quyidagilar kiritilgan:
• TUSHUVCHI MENYU QATORI –menyuning eng yuqori qatori;
• ASBOBLAR PANELI –yuqorida, ish stolining o‘ng va chap tomonida.
Keyingi ishlarda foydalaniladigan asosiy asboblar paneli:
1) «Standart asboblar» paneli;
2) «Obyekt xossasi» paneli;
3) «Chizish» paneli;
4) «O‘zgartirish» paneli;
5) «O‘lchamlar» paneli;
6) «Obyektni bog‘lash» paneli
Tushuvchi menyu qatori
Asboblar paneli
Model maydoni
Muloqot oyna
Boshqarish tugmachalari
AutoCADning ish stoli
ASBOBLAR PANELINI SOZLASH ALGORITMI.
1) sichqon klavishi o‘ng tomonini asboblar panelining ixtiyoriy birortasini ko‘rsatib, bosamiz.
2) ochilgan ro‘yxatdan kerakli asboblar panelini belgilaymiz.
• GRAFIK MAYDON (Model maydoni) –ish stolining o‘rta maydonini egallagan bo‘lib, modellar chizmasini yaratish uc hun mo‘ljallangan. Model maydoni parametrlarini qo‘llovchi o‘ziga mos qulay ravishda o‘zgartirishi mumkin.
MODEL MAYDONINI SOZLASH ALGORITMI.
1) Sichqon klavishining o‘ng tomonini grafik maydonning ixtiyoriy joyiga bosamiz, Опции punktini belgilaymiz.
2) Ochilgan «Parametrlar» dialog oynasida quyidagi sozlashlarni amalga oshirish mumkin.
A) Oyna elementlari ish stoli ko‘rinishini sozlash, ya'ni;
1) Rang tugmachasi yordamida model maydoni rangini tanlash mumkin;
2) Muloqot oynasiga chaqiriladigan shrift turini Shrift tugmachasi orqali sozlash mumkin.
B) Format elementlari maydoniga Varaq maydoni M2 umumiy ko‘rinishini sozlash mumkin.
|
| |
Pedagogik texnologiya tushunchasi bilan metodika orasidagi farq

|
Pedagogik texnologiya tushunchasi bilan metodika orasidagi farq
|
bet | 12/13 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 41,47 Kb. | | #134042 |
Bog'liq 1. Pedagogik texnologiya tushunchasi haqida5. Pedagogik texnologiya tushunchasi bilan metodika orasidagi farq.
Hozirgi kunda o’qituvchilar pedagogik texnologiya haqida aniq tushuncha va tasavvurlar birmuncha kamligi natijasida uni xususiy metodikalar bilan deyarlik teng hisoblash hollari uchraydi. Aslida esa ular orasida jiddiy farqlar mavjud bo’lib, quyida ular haqida qisqacha bayon qilinadi.
Metod - grekcha metodos so’zidan olingan bo’lib tatbiq qilaman, yo’naltiraman, ilmiy asoslayman degan ma’noni anglatsa, metodika - grekcha so’z bo’lib tushuntirishning yangi yo’lini topaman, qidiraman, izlayman degan ma’noni anglatadi.
Metodis olimlarimiz metodika fanini turlicha ta’riflaydilar biroq, ta’riflarning umumiy mohiyati bir-biriga yaqinligini e’tirof etish mumkin.
Metodika - biror ishni maqsadga muvofiq o’tkazish metodlari, yo’llari majmuasidir (1-ta’rif).
Metodika - o’quv jarayonini tashkil etish va o’tkazish bo’yicha tavsiyalar majmuasidan iborat (2-ta’rif).
Metodika - fani ma’lum o’quv fanlarini o’qitish qonuniyatlarini tadqiq qiladi. Masalan, tillar metodikasi, arfmetika metodikasi kabi alohida metodikalarga ajraladi. (3-ta’rif).
Metodika - o’qituvchining kasbiy faoliyatini yangilovchi va ta’limda yakuniy natijani kafolatlaydigan tadbirlar majmuasi, yig’indisidir. O’quv fanlarini o’qitish qonuniyatlarini tadqiq qiladi (4-ta’rif).
Metodikaning pedagogik texnologiyadan farqini tushunish va amalda har ikkisidan unumli foydalana bilish talab qilinadi.
Ular orasidagi ayrim farqlar quyidagicha:
O’qitish metodi uch xil. 1. An’anaviy metod (sakkiz qismga bo’linadi). 2. No’ananaviy metod (o’n qismga bo’linadi). 3. Umumiy o’qitish metodi (olti qismga bo’linadi). Jami 24 ta o’qitish metodikasi bor.
Ushbu farqlar haqidagi masala yuzasidan quyidagi fikrni eslash mumkin. «Aslida zamonaviy ta’lim metodlari muqaddas qiziquvchanlikni hozircha batamom bo’g’ib tashlamagani deyarli mo’jiza, chunki bu nozik nihol (ya’ni qiziquvchanlik) rag’batlantirish yo’li bilan bir qatorda, eng avvalo, erkinlikni talab qiladi, bo’lmasa, u shubxasiz, mavh bo’ladi» (A.Eynshteyn).
Bu yerda ta’lim metodlari qiziquvchanlikka yetarlicha erkinlik bera olmasligi nazarda tutilmoqda. Pedagogik texnologiya esa bolaning qiziquvchanligini har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan.
Pedagogik texnologiya tushunchasi xususiy fanlar va mahalliy darajalardagi o’qitish metodikalari tushunchasi bilan mos keladigan hollar xususiy darajadagi pedagogik texnologiyalarga tegishli. Ular orasida faqat asosiy e’tiborni nimaga qaratilishida farqlar mavjud.
|
| |
15-ma’ruza. Mavzu. Dumalash va sirpanish podshipniklari. I. Mа`ruzа rеjаsi

15-MA’RUZA.
MAVZU. DUMALASH VA SIRPANISH PODSHIPNIKLARI.
I. Mа`ruzа rеjаsi:
1. Dumalash podshipniklarini turlari va shartli belgilanishi.
2. Dumalash podshipniklarini tanlash va ularning xizmat muddatini aniqlash.
II. Tayanch so’z va iboralar:
Dumalash podshipnigi, sharik, ichki va tashqi halqa, separator, seriya, aniqlik klassi.
III. Mаqsаd:
Dumalash podshipniklarini tanlash va ularning xizmat muddatini aniqlashni o’rganish.
Umumiy hоlаtlаr.
Ma’lumki, sirpanish podshipniklarining asosiy kamchiliklaridan biri ishqalanish
koeffisientining nisbatan kattaligidir. Dumalash podshipniklarida sirpanib ishqalanish o’rniga
dumalab ishqalanishning mavjudligi ishqalanishga sarflanadigan quvvatni keskin ravishda
kamaytirishga imkon beradi, ya’ni bu podshipniklarning foydali ish koeffisienti yuqori bo’ladi.
Shuning uchun hozirgi vaqtda vallarning
tayanchlari sifatida, asosan, dumalash podshipniklari
ishlatiladi. Dumalash podshipniklarining tuzilishi ularni standartlashtirilgan mahsulot sifatida
ko’plab ishlab chiqarishga imkon beradi.
15.1-rasm. Dumalash podshipniklarining asosiy turlari: 1-sharikli; 2-sharikli sferik; 3-sharikli
radial-tirak; 4-rolikli radial; 5-rolikli radial-tirak; 6-rolikli sferik; 7-ignali radial; 8-sharikli tirak.
Bu esa mahsulotning tannarxini kamaytiradi. Bulardan tashqari, dumalash podshipniklarida
yana quyidagi afzalliklar ham bor:
1) ishqalanish kuchi va undan hosil bo’ladigan issiqlik miqdori kichik, vallarning aylana
boshlashi uchun zarur bo’lgan qo’zg’atish momenti sirpanish podshipniklaridagiga
qaraganda
bir necha marta (5–10 marta) kichik;
2) sarflanadigan moy miqdori kam;
3) uzunlik bo’yicha o’lchami sirpanish podshipniklarinikiga qaraganda birmuncha qisqa;
4) rangli metall ishlatishni talab etmaydi.
Dumalash podshipniklarining asosiy kamchiligi shuki, ularning dinamikaviy kuchlar
ta’siriga bardosh berish xususiyati past, yuklama qabul qiladigan yuzasining kichikligi tufayli bu
yuzada katta qiymatli kontakt kuchlanish hosil bo’ladi. Bu esa podshipnikning ishlash davrini
qisqartiradi.
Hozirgi vaqtda 1000 xildan ortiq dumalash podshipniklari ishlab chiqariladi va bundagi
prosesslar avtomatlashtirilgan.
Ishlab chiqarilayotgan podshipniklarning sirtqi diametri 1 mm dan to 2,6 m gacha, og’irligi
esa 0,5 g dan 3,5 t gacha yetadi. Bu podshipniklar, dumalaydigan detallarining tuzilishiga qarab,
sharikli va rolikli turlarga bo’linadi. Shu bilan birga, rolikli podshipniklar roliklarining rasmiga
qarab,
uzun va qisqa rolikli; konussimon rolikli; bochkasimon rolikli;
ignasimon rolikli
podshipniklarga bo’linadi. Bundan tashqari, dumalash podshipniklarining hap bir turi qabul qila
oladigan kuchlarning yo’nalishiga qarab, quyidagi
uch turga bo’linadi (15.1-rasm):
1
) val o’qiga tik yo’nalgan kuchlarni qabul qilishga mo’ljallangan radial
Pedagogik texnologiya turlari va asosiy yo’nalishlari

Muammoli o’qitish
|
O’quvchilarning bilish faolligi hamda ijodiy mustaqilligini oshirish
|
O’quvchilarga ularda bilimlar-ni o’zlashtirish borasidagi faollikni yuzaga keltirishga hizmat qiluvchi masalalarni maqsadga muvofiq, ketma-ket berib borish
|
Tadqiqotchilik metodlari, bilish faoliyatiga yo’naltirilgan masalalarni yechish
|
Mujassam-lashtirilgan ta’lim
|
Shaxsning xis qilish xususiyat-lariga maksimal darajada yaqin-lashtirilgan ta’lim jarayoni tuzilmasini yaratish
|
Mashg’ulotlarni bloklarga biriktirish hisobiga fanlarni chuqur o’zlashtirishga erishish
|
O’quvchilar ish qobiliyati dinamikasini hisobga oluvchi ta’lim metodlari
|
D) VO‘RV (Osnap) - Kuch momenti va juft kuchlar

|
Kuch momenti va juft kuchlar
|
bet | 4/4 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 323,5 Kb. | | #147779 |
Bog'liq Shukirillayev D. axborotD) VO‘RV (Osnap) – obyektli bog‘lash (obyektlarni tekislash), ayrim nuqtalarni ko‘rsatish imkonini (ya'ni masalan, kesma va yoy o‘rtasi, aylana markazi va aylana va yoy kesishish nuqtasi) beradi.
Sozlash bajariladi: Asboblar/Chizmachilik parametrlari qo‘shimcha “Bog‘lash va setka”.
Привязка объекта (Obyektni bog‘lash) rejimini qo‘shish (o‘chirish) F3 funksional klavishi orqali yoki sichqonning VO‘RV tugmasini bosish orqali bajariladi.
E) СЛЕД (Object Snap Tracking) –Osnap dagi nuqtani boshqarish imkonini beradi, kursor harakatlanganda vektor trassirovkasi hosil bo‘ladi.
Sozlash bajariladi: Asboblar/Chizmachilik parametrlari qo‘shimcha “Bog‘lash va setka”.
След rejimini qo‘shish (o‘chirish) F11 funksional klavishsi yoki СЛЕД tugmani sichqon bilan bosish orqali bajariladi. .
J) VESLIN –obyektlar chiziqlari qalinligini aks ettirishni qo‘shadi (o‘chiradi).
Z) MODEL –model maydonidan varaq maydoniga o‘tish imkonini beradi.
|
| |
V) “Aks ettirishni kengaytirish qobiliyati”

|
V) “Aks ettirishni kengaytirish qobiliyati”
|
bet | 3/4 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 323,5 Kb. | | #147779 |
Bog'liq Shukirillayev D. axborotV) “Aks ettirishni kengaytirish qobiliyati” maydonida obyektlarning tasviri sifatini sozlash mumkin, ya'ni yoylar va aylanalar egri chiziqlarda segmentlar soni va h.k.
G) Aks ettirish maydoniga uch o‘lchovli rang berilgan (3D) obyektlarni aks ettirish sifatini sozlash mumkin.
• MULOQOTLI OYNA yordamida dastur bilan muloqot amalga oshiriladi. Bu oyna bir necha qatordan iborat bo‘lib, ularda foydalanuvchi chiqaradigan ta'sir algoritmi aks etgan bo‘ladi. Ko‘pincha, dastlabki asboblar to‘g‘risida kerakli axborotni o‘z ichiga oladi.
Muloqot oynasida kamida uchta qator qoldirilishi tavsiya etiladi. Sozlashni qo‘lda, ya'ni sichqonning kursorini muloqot oynasining yuqori qismiga olib borib, uni siqib (cho‘zib) yoki past (baland) ga surib amalga oshiriladi.
• QATOR HOLATI (boshqarish tugmasi) –chizmachilik rejimlari, ya'ni qo‘shish/o‘chirishni o‘z ichiga oladi va ish stolining eng pastki qismida joylashgan.
O‘z ichiga quyidagi elementlar (tugmalar)ni olgan:
A) QADAM (Шаг) (Snap) –sichqonning ma'lum qadam bilan harakatini ta'minlaydi.
Sozlash bajariladi: Asboblar/Chizmachilik parametrlari qo‘shimcha “Bog‘lash va setka”.
Qadam rejimini qo‘shish (o‘chirish) F9 funktsional klavishi orqali yoki ShAG (Qadam) knopkasini sichqon bilan bosish orqali amalga oshiriladi.
B) TO‘R (Grid) - rasmni aniq chiqarish, va ishni yengillashtirgan holda, ortogonal setkasining bog‘larini ekranda olish imkoniyatini beradi.
Sozlash bajariladi: Asboblar Chizmachilik parametrlari qo‘shimcha “Bog‘lash va to‘r”.
Setka rejimini qo‘shish (o‘chirish) F7 funksional klavishi yoki sichqon bilan SETKA tugmasini bosib amalga oshiriladi.
V) ORTO (Ortho) – chiziq chizish ortogonal rejimini qo‘shadi (o‘chiradi).
G) POLYАR (Polar) –chizishning polyar rejimini qo‘shadi (o‘chiradi), ya'ni dastur avtomatik ravishda trassirovkali turlar holida obyektlar chizmasi yo‘nalishni va burchagini ko‘rsatib beradi.
Sozlash bajariladi: Asboblar/Chizmachilik parametrlari qo‘shimcha “Bog‘lash va setka”.
Polyarnaya trassirovka rejimini qo‘shish (o‘chirish) F10 funksional klavishi yoki sichqonni POLYAR tugmasiga bosish orqali bajariladi.
|
| |
Fizika savollar

Fizika savollar
1. Elektr maydon kuchlanganligi va potensiali.
2. .Geometrik optika. Yorug‘likning bir to‘g‘ri chiziq bo‘ylab tarqalish qonuni.
3. Atom tuzilishi.Rezerford tajribasi.
4. . Magnit maydon va uning xarakteristikasi.
5. Geometrik optika. Yorug’likning qaytish qonuni.
6. Radioaktivlik(
-alfa,
-beta,
-gamma nurlanish )
7. Elektrostatika. Kulon qonuni.
8. Kogerentlik. Interferensiya hodisasi.
9. Elektromagnit induksiya hodisasi. Transformator.
10. Yorug‘ikning qutblanishi. Malyus qonuni.
11. Atom tuzilishi. Bor postulotlari.
12. Magnit maydonda joylashgan tokli o’tkazgichga ta’sir etuvchi kuch. Amper kuchi va
uning yo‘nalishi.
13. Yorug‘lik dispersiyasi. Spektrlar.
14. Atom yadrosining tuzilishi. Massa soni.
15. Magnit maydon kuchlanganligi. Bio-Savar-Laplas qonuni.
16. Yorug‘lik difraksiyasi.Difraksion panjara.
17. Radioaktivlik.
18. Elektr sig’imi. Kondensatorlar.
19. Yorug’likning kvant tabiati. Fotoeffekt hodisasi.
20. Yadro reaksiyalari va ularda saqlanish qonunlari.
21. O’zgarmas tok. Zanjirning bir qismi va butun qismi uchun Om qonuni.
22. Yorug’likning kvant tabiati. Foton.
23. Atom tuzilishi. Tomson va Rezerford modellari.
24. Fotoeffekt hodisasi.
25. Atom yadrosining tuzilishi. Nuklonlar.
26. Magnit maydon. Parallel toklarning o‘zaro ta’siri.
27. Yadroning bog’lanish energiyasi. Massa defekti.
28. Elektrostatika. Elektr maydon kuchlanganligi va potensiali.
29. Yorug’lik interferensiyasi. Kogerent to’lqinlar.
30. Radioaktivlik. Alfa, betta va gamma nurlar.
31. Geometrik optika. Yorug’likning sinish qonuni.
32. Radiaktivlik. Yemirilish qonuni.
33. Linza va ularning turlari.Optik asboblar.
34. Atom yadrosi va uning asosiy xarakteristikalari.
35. Yorug’lik
kvanting energiyasi, impuls va massasi. Fotoeffekt.
36. Yadroning bog’lanish energiyasi. Massa defekti.
37. Magnit maydon va uning asosiy xarakteristikalari. Parallel toklarning o’zaro ta’sir kuchi.
38. Yorug‘lik interferensiyasi.
39. O’zgarmas tok. Om, Joul -Lens qonunlari. Kirxgof qoidalari.
40. Fotoeffekt. Eynshteyn tenglamasi.
41. Yadro reaksiyalari. Reaksiyalarda saqlanish qonunlari.
42. Amper va Lorens kuchi.
43. Geometrik optika. Linzalar.
44. Atom tuzilishi. Bor postulotlari.
45. Yorug‘likning qaytish va sinish qonunlari.
46. Atom yadrosining tuzilishi. Nuklon.
47. Elektromagnit induksiya hodisasi.
48. Elektr maydon kuchlanganligi. Maydonlarni qo’shish superpozisiya prinsipi.
49. Geometrik optika. Linzalar va ularda tasvir yasash.
50. Magnit maydon va uning asosiy xarakteristikalari.
51. Yorug’lik interferensiyasi. Kogerent to’lqinlar.
52. Elektr maydon kuchlanganligi
va potensiali
53. Fotometrik kattaliklar. Yoritilganlik.
54. Elektromagnit induksiya xodisasi. Magnit oqimi va uning birligi.
1. Muvozanat holatda p-n o’tish. Nomuvozanat holatda p-n o’tish

1. Muvozanat holatda p-n o’tish. Nomuvozanat holatda p-n o’tish
Download
225,27 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
05.01.2024
Hajmi
225,27 Kb.
#130393
Download
225,27 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Muvozanat holatda p-n o’tish. Nomuvozanat holatda p-n o’tish
Download
225,27 Kb.
Matnni ko'rish
Microsoft office Word dasturida tezkor tugmalardan nusxa olish uchun qanday kombinatsiyadan foydalanamiz ?

|
Microsoft office Word dasturida tezkor tugmalardan nusxa olish uchun qanday kombinatsiyadan foydalanamiz ?
|
Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 15,48 Kb. | | #148805 |
Bog'liq Документ Microsoft Word
Savollar
Microsoft office Word dasturida tezkor tugmalardan nusxa olish uchun qanday kombinatsiyadan foydalanamiz ?
Tarmoq turlarini aytib bering ?
Microsoft office Word dasturida tezkor tugmalardan olingan nusxani biror joylash uchun qanday kombinatsiyadan foydalanamiz ?
Local qanday tarmoq ?
Microsoft office Word dasturida tezkor tugmalardan CTRL+Z ?
Global tarmoq ?
Excel dasturida o’zgarmas katallikni hosil uchun qanday belgidan foydalanamiz $
Fayl bilan Papkani bir biridan farqi
Kompyuterni yoqdik obnovit qilyapmiz, klavyaturada qanday tugmalardan foydalanamiz
Matnda kursor qanday ko’rinishda bo’ladi
|
| |
"RAYHON" so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?

17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi25 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, (y →x) →y ni qiymatini toping |
"RAYHON" so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?
|
bet | 5/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- 17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping
- 19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
- 21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi
- 25 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, (y →x) →y ni qiymatini toping
11 "RAYHON" so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?
JAvob : 720
13 A to‘plam n ta elementdan iborat bo‘lsa, uning barcha qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
Javob : 2n
14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi?
Javob : munosabat
15 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 5 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 20
16 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 6 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 24
17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping?
JAvob : {1,1,0,0,0,0,1,1}
18 Ikkala chetki (boshlang‘ich va oxirgi) uchlari ustma-ust tushgan qirra (yoy), ya'ni grafning (a,a)?U elementi sirtmoq deb ataladi. Sirtmoq, odatda, yo‘naltirilmagan deb hisoblanadi. Qirralari (yoylari) orasida sirtmoqlari bo‘lgan graf … deyiladi.
Javob : psevdograf
19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
Javob : ikki tomonlama cheksiz marshrut
20 To‘plam elementlari soni 3 ta bo‘lsa uning barcha xosmas qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
JAvob : 2
21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi?
JAvob : Sugraf
22 Berilgan formulaning diz'yunktiv normal shakli (DNSH) deb, … aytiladi.
Javob : unga teng kuchli va elementar kon'yunksiyalarning diz'yunksiyalaridan tashkil topgan formulaga
25 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, (y →x) →y ni qiymatini toping?
JAvob ; {1,0,1,0}
26 Maktab kutubxonasida 4 xil matematika, 2 xil fizika va 3 xil tarix faniga doir kitoblar bor. Doston turli fanga oid ikkita kitobni uyda o?qish uchun olmoqchi. U buni necha usulda amalga oshirishi mumkin?
Javob : 26
|
| |
-mavzu - Termiz muhandislik-texnologiya instituti

|
Termiz muhandislik-texnologiya instituti
|
bet | 2/15 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 161,5 Kb. | | #134934 |
Bog'liq GINS SXM1-mavzu. Kirish. Muhandislik va kompyuter grafikasi fani, uning vazifalari va bakalavrlar tayyorlashdagi o‘rni. Chizmalarni taxt qilish. Formatlar. Masshtablar. Chiziqlar turlari. Shriftlar.Proyeksiyalash usullari. Monj usuli. Markaziy proyeksiyalash usuli. Parallel proyeksiyalash usuli. Nuqta. Nuqtaning ortogonal proyeksiyalari. Monj epyuri. Nuqtani ikki tekislikka proyeksiyalash. Nuqtaning to‘rtta chorakdagi proyeksiyalari. Nuqtani o‘zaro perpendikulyar bo‘lgan uchta tekislikka proyeksiyalash.
2-mavzu. To‘g‘ri chiziq. To‘g‘ri chiziqning fazodagi holati. Xususiy vaziyatdagi to’g’ri chiziqlar. To’g’ri chiziq xossasi. To‘g‘ri chiziqning fazodagi holati. To’g’ri chiziqlarning proyeksiya tekisliklariga nisbatan vaziyatlari.
3-mavzu. To’g’ri chiziqning izlari. Ikki to‘g‘ri ciziqning o‘zaro holatlari. To‘g‘ri chiziqni proyeksiya tekisliklari bilan kesishtirib izlarini aniqlash. Fazoda berilgan ikki to‘g‘ri chiziqning o‘zaro vaziyatlarini epyurda tasvirlash.
4-mavzu. Tekislik. Tekislikdagi nuqta va to’g’ri chiziq. Tekislikning bosh chiziqlari. Tekislikning xossasi. Tekislik turlari. Tekislikdagi nuqta va to’g’ri chiziq. Tekislikning bosh chiziqlarini tasvirlash.
5-mavzu. Xususiy vaziyatdagi tekisliklar. Tekisliklar proyeksiya tekisliklari bilan qanday vaziyatda joylashsa xususiy vaziyatdagi tekisliklar hosil bo‘ladi.
6-mavzu. To’g’ri chiziq va tekislikning kesishuvi. To’g’ri chiziq va tekislikning kesishuviga oid metric va pozitsion masalalar yechishga o‘rgatish.
|
| |
A va B to‘plamlarning ayirmasi deb, … aytiladi?

133 A va B to‘plamlarning ayirmasi deb, … aytiladi?
JAvob : A ning B da mavjud bo‘lmagan hamma elementlaridan tuzilgan va A-B yoki A\B ko‘rinishda yoziladigan C to‘plamga
134 À={1,2,3,4,5} berilgan bo‘lsa, AxA to‘plàmdà aniqlangan ℘={(x,y): x,y∈A, y element x ga bo‘linadi va x=y} munosabat quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
JAvob : ℘={(1,1), (2, 2), (3,3), (4, 4), (5,5)}
135 Rayhon" kafesining taomnomasida 3 xil somsa, 4 xil 1-taom, 5 xil 2-taom bor ekan. 3 turdagi taomga buyurtmani nechta usulda berish mumkin?
JAvob : 60
136 Tepalikdagi buloqqa 4 ta yo‘l olib boradi. Sayyoh necha xil usulda buloqqa borishi va qaytishi mumkin?
JAvob : 16
137 "=" munosàbàti qanday munosàbàt bo‘làdi?
JAvob : ekvivàlentlik
138 Agar A to‘plamning har bir elementi B to‘plamda mavjud bo‘lsa, u holda A to‘plam B to‘plamga … deyiladi?
JAvob : qism to‘plam
139 x1, x2, x3, ... , xn mulohazalarni inkor, dizyunksiya, konyunksiya, implikatsiya va ekvivalensiya mantiqiy amallari vositasi bilan ma'lum tartibda birlashtirib, hosil qilingan murakkab mulohaza … deb ataladi?
JAvob : formula
140 Tepalikdagi buloqqa 6 ta yo‘l olib boradi. Sayyoh necha xil usulda buloqqa borishi va qaytishi mumkin?
JAvob : 36
141 Agar berilgan elementar mulohazalarning har biri elementar kon'yunksiya ifodasida faqat bir marta qatnashsa, bu ifoda shu … deb ataladi.
JAvob : elementar mulohazalarga nisbatan to‘liq elementar kon'yunksiya
142 Tepalikdagi buloqqa 6 ta yo?l olib boradi. Sayyoh borgan yo?lidan qaytmaslik sharti bilan jami necha usulda buloqqa borib kelishi mumkin?
JAvob : 30
143 x∨(y∧z) ifoda quydagilarda qaysi biriga teng?
JAvob : (x ∨ y) ∧ (x ∨ z)
145 Aytaylik birin-ketin k ta harakatni amalga oshirish talab qilngan bo‘lsin. Agar birinchi harakatni - n1 usulda, ikkinchi harakatni - n2 usulda, va hokazo k -harakatni - nk usulda amalga oshirish mumkin bo‘lsa, u holda barcha k ta harakatni … usulda amalga oshirish mumkin bo‘ladi.
JAvob : n1xn2xn3x...xnk
|
Trasformator tarmoqdan olgan quvvat iste'molchiga bergan quvvatga deyarli teng bo‘lishi JlUl = J2U2 transformator bog‘liq

6. Trasformator tarmoqdan olgan quvvat iste'molchiga bergan quvvatga deyarli teng bo‘lishi JlUl = J2U2 transformator bog‘liq
Tuzilishiga
7. O‘zgaruvchan tok deb … tokka aytiladi
Yo‘nalishi va qiymati sinus qonuni bo‘yicha o‘zgaradigan
8. Tranformator salt ishlash rejimidagi isroflarni isroflar deyish mumkin
Magnit
9. Radiotexnikada … rezonansidan tebranish konturlarida kerakli radiostantsiyalarning signallarini qabul qilishda foydalaniladi
Kuchlanishlar rezonansidan
10. Elektr energiya bu …… energiyadir
Elektr va magnit maydon
11. Uch fazali tok generatori cho‘lg‘am uchlarini uchburchak usulida ulash uchun … ulanish lozim
birinchi cho‘lg‘am oxiri ikkinchi cho‘lg‘am boshiga,ikkinchi cho‘lg‘am oxiri uchunchi cho‘lg‘am boshiga, uchunchi cho‘lg‘am oxiri birinchi cho‘lg‘am boshiga
12. P = JUcosφifoda …… quvvatni ifodalaydi
Aktiv
13. Elektr o‘lchov asbobining shkalasiga qarab …… ma'lumot olinadi
Hamma javob to‘g‘ri
14. Aktiv qarshilikli o‘zgaruvchan tok zanjirida kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi … bo‘ladi
nolga teng
15. Neytral simli uch fazali tok tarmogining avzalligi
Iste'molchi 2 xil kuchlanish olish mumkin
16. Aktiv qarshilikdan o‘tgan tok … sarflanadi
Umuman sarflanmaydi
17. Xc = 1 / Cω ifoda o‘zgaruvchan tok zanjiridagi … ifodalaydi
Sig‘im qarshilikni
18. Toklar rezononsi RC L elementlar o‘zaro … ulangan o‘zgaruvchan tok zanjirida sodir bo‘ladi
Paralel
19. Faza bo‘yicha yarim davrga siljigan sinusoidal kattaliklar bir-biriga nisbatan …… fazada o‘zgaradi deyiladi
Teskari
20. Uch fazali asinxron dvigateliga uchta liniya simini ulab ishlatish mumkin, chunki …
Nagruzka simmetrik, neytral simda tok yo‘q
http://fayllar.org
|
-mavzu. O‘chirish va ob‘ektlarni real vaqtda katta-kichik qilish buyruqlari. Massiv buyrug‘idan foydalanish

|
-mavzu. O‘chirish va ob‘ektlarni real vaqtda katta-kichik qilish buyruqlari. Massiv buyrug‘idan foydalanish
|
bet | 6/15 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 161,5 Kb. | | #134934 |
Bog'liq GINS SXM28-mavzu. O‘chirish va ob‘ektlarni real vaqtda katta-kichik qilish buyruqlari. Massiv buyrug‘idan foydalanish. Chizish asboblar panelidagi barcha buyruqlarni misollar yordamida o‘zlashtirish. Shtrix va gradient buyrug‘i. Detallarga qirqim berish va bo’yash. Bloklar va atributlar hosil qilish.
29-mavzu. Tahrirlash asboblar panelidagi barcha buyruqlarni misollar yordamida o‘zlashtirish. Ob‘ektlarni bog‘lash asboblar paneli. Tutashma elementli buyumlarni chizish. Chizmalarni fayllarda saqlash va ochish. Chizmalarni printer yoki plotter yordamida chop etish.
30-mavzu. 3D oʻlchamli ishchi fazoda ishlash. Modellashtirish asboblar panellaridagi barcha buyruqlami misollar yordamida o’zlashtirish. Mashinasozlik detallarini modellashtirish.
III. Amaliy mashg‘ulotlari bo‘yicha ko‘rsatma va tavsiyalar.
Amaliy mashg’ulotlarini o’tkazishda quyidagi didaktik tamoyillarga amal qilinadi:
amaliy mashg’ulotlarining maqsadini aniq belgilab olish;
o’qituvchining innovatsion pedagogik faoliyati bo’yicha bilimlarni chuqurlashtirish imkoniyatlariga talabalarda qiziqish uyg’otish;
talabada natijani mustaqil ravishda qo’lga kiritish imkoniyatini ta’minlash;
talabani nazariy-metodik jihatdan tayyorlash;
amaliy mashg’ulotlari nafaqat aniq mavzu bo’yicha bilimlarni yakunlash, balki talabalarni tarbiyalash manbai xamdir.
Amaliy mashg’ulotda talabalar chizma geometriya fanidagi nuqta, to’g’ri chiziq, ikki to’g’ri chiziq, tekislik, sirtlar mavzulari yuzasidan metrik va pozision masalalarni yechish uslubiyatini o’rganadilar. Talabalarni uy-grafiq ishlari variantlar asosida koordinatalar orqali berilishi tavsiya etiladi
Amaliy mashg’ulot uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
|
| |
-mavzu. Ko‘pyoqliklar kesishuvi. Sirtlarni yoyish

|
-mavzu. Ko‘pyoqliklar kesishuvi. Sirtlarni yoyish
|
bet | 4/15 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 161,5 Kb. | | #134934 |
Bog'liq GINS SXM14-mavzu. Ko‘pyoqliklar kesishuvi. Sirtlarni yoyish. Ko‘pyoqliklarning xususiy va umumiy vaziyatdagi tekisliklar bilan kesishuvi. Ko‘pyoqliklarning yoyilmalarini qurish usullari. Sirtlarni yoyish. Sirtlarning to‘g‘ri va egri chiziqlar bilan kesishui. Sirtlarning o‘zaro kesishuv chiziqlarini yordamchi kesuvchi tekisliklar va sferalar vositasida yasash usullari. Sirtlarga urinma to‘g‘ri chiziq va tekisliklar o‘tkazish. Sirtlarga normalar o‘tkazish. Sirtlarni aniq, taxminiy va yoyish usullari. Masalalar yechish algoritmlari.
15-mavzu. Sirtlarning o’zaro kesishuvi va ularni yasash usullari. Yordamchi tekislik usuli. Yordamchi sferalar usuli. Sirtlarning o’zaro kesishuv chiziqlarini yasash usullari. Yordamchi tekislik usuli. Yordamchi sferalar usuli. Sirtlarning o’zaro kesishuv chiziqlarini yasashning eksentrik va konsentrik usullari.
II.II. Muhandislik grafikasi.
16-mavzu. Kirish. “Muhandislik grafikasi” fani asoslari va predmeti. Geometrik chizmachilik. Asosiy tusunchalar. O‘lcham qo‘yish qoidalari. Geometrik yasashlar. To‘g‘iri chiziq va egri chiziqlarni yoylar bilan tutashtirish. Tutashmalar.
17-mavzu. Proyeksion chizmachilik. Ko‘rinishlar. Aksonometrik proyeksiyalar. Proyeksion chizmachilikda detallarning ko‘rinishlarini yasash. Detallarning berilgan ikkita ko‘rinishi asosida yetishmagan ko‘rinishini topish. Aksonometrik proyeksiyalar va ularning turlari. Aksonometrik proyeksiyalarning yasalishi.
18-mavzu. Qirqimlar va kesimlar. Qirqimlarning turlari. Aksonometriyada qirqim. Ko‘rinishning yarmi bilan qirqimning birga berilishi. Kesim va uning turlari.
19-mavzu. Mashinasozlik chizmachilligi. Detallarning birikmalari. Ajraladigan birikmalar. Ajralmaydigan birikmalar. Mashinasozlik chizmachilligi haqida asosiy tushinchalar. Detallarning birikmalari. Ajraladigan birikmalar. Ajralmaydigan birikmalar. Boltli birikmalar. Shpilkali birikmalar. Rezbalarning chizmalarda berilishi. Uzatmalar va ularning chizmasida shartliliklar va soddalashtirishlar.
20-mavzu. Eskiz. Texnik rasm. Ish chizmalari. Eskiz va uni bajarish. Texnik rasm. Ish chizmalari va uni o‘qish.Yig‘ma birlik chizmalari. Spetsifikatsiya tuzish.
21-mavzu. Perspektiva va soyalar. Perspektiva qurish apparati. To‘g‘ri chiziq, tekis shakl va gemetrik jismlarning perspektivasi. Perspektiva yasash usullari. Arxitektorlar usuli. Perspektivada soyalar haqida umumiy ma`lumot. Perspektiva qurish apparati. To‘g‘ri chiziq, tekis shakl va gemetrik jismlarning perspektivasi. Perspektiva yasash usullari haqida umumiy ma`lumot. Arxitektorlar usuli.
|
| |