nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm - GS-01 optik gaz analizatori

|
-rasm - GS-01 optik gaz analizatoriBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org4.5.1-rasm - GS-01 optik gaz analizatori
(kabel rakorlarisiz)
Место пломбировки корпуса газоанализатора (стык верхней крышки и корпуса)
|
Gaz analizatori korpusining muhrlanish joyi (yuqori qopqoq va korpusning birikmasi)
|
Место пломбировки головки фланца винта крепления фиксирующего датчик
|
Sensorni mahkamlaydigan vintning gardish boshini muhrlash joyi
|
4.5.2-rasm. - muhrlarni joylashtirish
Gaz analizatori quyidagi asosiy funktsiyalarni bajaradi:
- belgilangan komponentlar tarkibini doimiy ravishda o'lchash;
- to'g'ridan-to'g'ri oqimning (4 - 20) mA birlashgan chiqish analogli oqim signalini shakllantirish;
- RS-485, Modbus ™ protokoli chiqish raqamli signalini shakllantirish;
- rele chiqish signallarini shakllantirish.
Gaz analizatorlari havodagi yonuvchi gazlar va bug'larning portlashdan oldingi kontsentratsiyasini o'lchash muammolarini hal qilish uchun maxsus ishlab chiqaruvchi tomonidan ishlab chiqilgan o'rnatilgan dasturiy ta'minotga (keyingi o'rinlarda dasturiy ta'minot deb ataladi) ega.
Gaz analizatori dasturi quyidagi asosiy funktsiyalarni ta'minlaydi:
- birlamchi o'lchov o'tkazgichidan o'lchov ma'lumotlarini qayta ishlash va uzatish;
- chiqish analog signalini shakllantirish (4 - 20) mA;
- RS485 raqamli chiqish signalini shakllantirish;
- rele chiqish signallarini shakllantirish;
- gaz analizator apparatini o'z-o'zini diagnostika qilish;
- gaz analizatorining nol ko'rsatkichlari va sezgirligini belgilash, signal chegaralarini o'rnatish.
Gaz analizatori dasturi quyidagi hisoblash algoritmlarini amalga oshiradi:
1) birlamchi o'lchov o'tkazgichidan olingan ma'lumotlarga ko'ra, aniqlangan komponentning portlovchi kontsentratsiyasigacha bo'lgan qiymatlarni hisoblash;
2) chiqish analog signalining qiymatlarini hisoblash;
3) joriy o'lchov natijalarini belgilangan signal chegarasi darajalari bilan taqqoslash;
4) gaz analizator apparatini uzluksiz o'z-o'zini diagnostika qilish.
O'lchov diapazonlari, gaz analizatorlari uchun asosiy ruxsat etilgan xatolik chegaralari 4.5.1-jadvalda keltirilgan.
4.5.1-jadval - Ruxsat etilgan asosiy xatoning o'lchov diapazonlari va chegaralari
Belgilanayotgan komponent
|
O'lchov diapazoni
|
Ruxsat etilgan asosiy xatolik chegaralari
|
portlashdan oldingi konsentratsiyalar, % НКПР
|
hajm ulushi,%
|
mutlaq, % НКПР
|
nisbatan, %
|
Metan (CH4)
|
0 dan 60 gacha
|
0 dan 2,64 gacha
|
± 3
|
-
|
60 dan 100 gacha
|
St. 2,64 dan 4,4 gacha
|
-
|
± 5
|
Propan (C3H8)
|
0 dan 60 gacha
|
0 dan 1,02 gacha
|
± 3
|
-
|
|
60 dan 100 gacha
|
St. 1,02 dan 1,7 gacha
|
-
|
± 5
|
Eslatmalar:
1) LEL qiymatlari GOST 30852.19-2002 ga muvofiq ko'rsatilgan.
2) Gaz analizatorlari ko'rsatilganlarga qo'shimcha ravishda organik moddalarning keng doirasiga sezgir bo'lganligi sababli, ruxsat etilgan asosiy xato chegaralari faqat bitta yonuvchi komponentni o'z ichiga olgan aralashmalar uchun normallashtiriladi.
|
|
| |
-rasm. NaCl ning elektrolitik dissotsilanish diagrammasi

|
-rasm. NaCl ning elektrolitik dissotsilanish diagrammasiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org5.3.3-rasm. NaCl ning elektrolitik dissotsilanish diagrammasi
Konduktometrik usul binar yoki psevdo-binar eritmalarning konsentratsiyasini o'lchash uchun javob beradi. Maxsus elektr o'tkazuvchanligining (EEC) elektrolitlarning ba'zi suvli eritmalari konsentratsiyasiga bog'liqligi 5.3.4-rasmda ko'rsatilgan.
5.3.4-rasm. UEP ning suvli eritmalar konsentratsiyasiga bog'liqligi
5.3.5-rasm. ekvivalent kontaktli ikki elektrodli hujayraning parallel elektr davrini ko'rsatadi. Bunday holda, qarshilik R PIP ning eritma bilan faol qarshiligini simulyatsiya qiladi va sig'im C - uning dielektrik xususiyatlari.
Konduktometrik amaliyotda ko'pincha to'rt elektrodli uch elektrodli hujayradan oddiyroq ishlatiladi (5.3.6-rasm). Shunday qilib, hujayraning qarshiligini va shu bilan eritmaning UEP ni o'lchash orqali, aslida, uning impedansi aniqlanadi, bu ko'plab omillarga bog'liq.
Ishlash printsipi HI 2316, HI 8633, HI 9033, HI 98303 modifikatsiyalarining konduktometrik suyuqlik analizatorlari o'zgaruvchan tokda elektr o'tkazuvchanligini o'lchashga asoslangan (5.3.7-rasm). Haroratni o'lchash kanalining ishlash printsipi o'lchangan qiymatga mutanosib ravishda birlamchi transduserdan elektron blokga beriladigan elektr qarshiligini o'zgartirishga asoslangan. Analizatorlar suv muhiti parametrlarini o'lchaydigan o'lchov o'tkazgich va estrodiol datchiklardan (birlamchi transduserlar) iborat. Analizatorlar laboratoriya sharoitida ham, dala sharoitida ham o'lchash uchun mo'ljallangan. Analizator modifikatsiyalari ishlatiladigan sensor va o'lchov birligining dizayni, metrologik tavsiflari, o'lchash kanallari soni, shuningdek, bajarilish turi (cho'ntak, portativ, statsionar) bilan farqlanadi.
A - Analizator HI 2316 B - Analizator HI 8633
|
| |
O`zbеkiston xududida kutilishi mumkin favqulodda vaziyatlar

3. Xududlarda kutilishi mumkin FV larga tayyorgarlik chora-tadbirlari.
4.Aholini xarakatlari.
«Har bir mintaqada xavfsizlikni ta'minlash muammolari shunchaki mavhum
xaraktеrda bo`lmaydi.
Har qaysi mintaqada o`z xususiyatlari, xavf soladigan o`z manbalari va
xavfsizlikni saqlaydigan o`z omillari bo`ladi»
I.Karimov
O`zbеkiston Rеspublikasi Vazirlar Mahkamasining qaroriga ko`ra bizning
mintaqada 7 xil FV turlari tasdiqlangan:
1.Zilzila,еr surilishi;
2.Sеl,suv toshqinlari va boshqalar;
3.Kimyoviy-xavfli ob'еktlarda avariya va falokatlar (o`tkir zaqarli moddalar
ajralib chiqishi);
4.Portlash va yong`in qavfi mavjud ob'еktlardagi avariya va falokatllar;
5.Tеmir yo`l va boshqa transport vositalarida tashish paytidagi avariya va
falokatlar;
6.Xavfli epidеmiyalarni tarqalishi;
7.Radioaktiv manbalardagi avariyalar.
1998 yil 27 oktyabrda 455-sonli O`z.Rеs
Vazirlar Maxkamasining
“Tеxnogеn, tabiiy va ekologik tusdagi favqulodda vaziyatlarning tasnifi
to`g`risida”
gi Qarori qabul qilingan.
O`z. R. 1999 yil 20 avgust
“Axolini va xududlarni tabiiy hamda tеxnogеn
xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muxofaza qilish to`qrisida”
gi
Qonuni
18-modda – Umumta'lim
maktablari, akadеmik litsеylar,
kasb-hunar
kollеjlari hamda oliy o`quv yurtlarida, ishlab chiqarish
va turar joylarda axolini
favqulodda vaziyatlarda xarakat qilishga o`rgatish umumiy va majburiydir.
O`z.R Vazirlar Maxkamasining 2011 yil 24 avgustdagi 242-
-rasm. Fotokolorimetrik gaz analizatorlarining tasnifi

|
-rasm. Fotokolorimetrik gaz analizatorlarining tasnifiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.org4.7.2-rasm. Fotokolorimetrik gaz analizatorlarining tasnifi
4.8. Xromatografik gaz analizatorlari
Xromatografik gaz analizatorlari ko'p komponentli gaz aralashmalarini tahlil qilish uchun mo'ljallangan asboblardir. Aralashmaning tarkibini o'lchash tashqi va ichki molekulalararo o'zaro ta'sirlarning tabiatiga qarab sorbent qatlami bo'ylab gaz harakatining turli tezligi tufayli uni alohida komponentlarga ajratish yo'li bilan amalga oshiriladi.
Xromatografik gaz analizatorining sxematik diagrammasi rasmda ko'rsatilgan. 4.8.1.
анализируемый газ
газ-носитель
|
tahlil qilingan gaz
tashuvchi gaz
|
4.8.1-rasm. Xromatografik gaz analizatorining ishlash diagrammasi:
1 - shar; 2 - regulyator; 3 - detektor; 4 - dispenser; 5 - ajratuvchi ustun; 6 - termostat; 7 - mikroprotsessor; 8 - displey; 9 - yozib olish moslamasi; 10 - qayta o'rnatish
Tashuvchi gaz ballon 1 dan detektor 3 ga beriladi. Regulyator 2 tomonidan doimiy gaz oqimini ta’minlaydi. Tahlil qilinayotgan gaz namunasi tashuvchi gazga dispenser 4 yordamida kiritiladi. Ajratuvchi ustunda 5. aralashma A, B va C komponentlariga ajratiladi, ularning har biri gaz tashuvchisi bilan ikkilik aralashmani hosil qiladi. Ikkilik aralashmalar detektorda alohida tekshiriladi. Natijalar displey 8 va magnitafon lentasi 9da ko'rsatiladi.
Xromatografik ajratish - bu sorbsiya, desorbsiya va diffuziyani o'z ichiga olgan murakkab jarayon. Diffuziya ajratish jarayonining sifatini pasaytirishi mumkin. 5-ustunda komponentlarni ajratishni yaxshilash uchun termostat 6 taqdim etiladi.
Xromatografik ajratish jarayoni samaradorligining asosiy ko'rsatkichlari quyidagilardan iborat:
1. Gaz komponentini ushlab turish vaqti, s - gaz namunasini detektorga (xromatograf) kiritish va ushbu komponentning maksimal konsentratsiyasini aniqlash momenti o'rtasidagi vaqt oralig'i.
2. Komponent tomonidan ushlab turilgan tashuvchi gazning hajmi, m3, tashuvchi gazning hajmiy tezligining mahsulotiga teng bo'lgan tashuvchi gaz hajmi, m3 / s.
3. N xromatografik ustunning samaradorligi:
– uning konsentratsiyasi cho'qqisining yarmiga to'g'ri keladigan aralashma komponentining o'tishi uchun vaqt oralig'i, s.
R gazining B va A komponentlarini ajratish samaradorligi quyidagicha aniqlanadi:
– bu yerda mos ravishda A va B aralashmaning tarkibiy qismlarini ushlab turish vaqti s; - konsentratsiya cho'qqisining yarmiga to'g'ri keladigan A va B aralashmaning tarkibiy qismlarining o'tish vaqt oralig'i, s.
|
| |
Базовые - download

Qidiruv: Базовые
Базовые технологии локальных сетей: Ethernet
Kt standartlari. Ieee standartlari oilasi. Kt standartlari va texnologiyalari. Simli va simsiz tarmoq texnologiyalari. Ieee 802 standartlari
0,58 Mb.
8
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Содержимое - download

Qidiruv: Содержимое
Лекция 2 Тема: Технология создания Web страниц. Возможности языка html
Web-документов. Он определяет синтаксис и размещение специальных инструкций (тегов), которые не выводятся на экран, но указывают браузеру, как отображать содержимое документа
Лекция
44,89 Kb.
6
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Tеrrorizmdan muhofaza qilishning usullari

qo`nqiroq to`qrisida tеgishli organlar (MXX, ichki ishlar bo`limi)ga xabar bеring,
zarur bo`lsa odamlarni evakuatsiya qilishni tashkil eting;
qo`nqiroq qiluvchi bilan uzoqroq muloqotda bo`lishga qarakat qiling (suqbatni
yozib olish, boshqa tеlеfondan mutasaddi organlarga xabar bеrish uchun), uning
yoshi, millati, jinsini taxminan aniqlashga qarakat qiling, ovozi, gapirish oqangi,
nutqiga e'tibor qarating;
suqbat boshlangan vaqt va uning davomiyligini qayd eting;
gaplashib bo`lgach tеlеfon dastagini qo`ymay boshqa tеlеfon orqali qo`nqiroq
qiluvchining nomеrini aniqlashga kirishing;
suqbat va uning mazmuni to`qrisida gap tarqatmang.
REYTING BAHOLASh TIZIMI - I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси

|
I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси
|
bet | 7/8 | Sana | 02.10.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #273195 |
Bog'liq portal.guldu.uz-sillsbus4. REYTING BAHOLASh TIZIMI:
Talabaning amaliy mashg’ulotlarni o’zlashtirish darajasi quyidagi mezon asosida aniqlanadi
OB ni baholash
Oraliq nazorat “Informatika va axborot texnologiyalari” fanining bir necha mavzularini qamrab olgan bo’limi bo’yicha, tegishli nazariy va amaliy mashg’ulotlar o’tib bo’lingandan so’ng yozma (yoki test), talaba mustaqil ta’limi asosida amalga oshiriladi. Bundan maqsad talabalarning tegishli savollarni bilishi yoki muammolarni echish ko’nikmalari va malakalari aniqlanadi. O’quv yilining kuzgi semestri oroliq nazoratida 1 ta test (yoki yozma ish) so’rovi va talaba mustaqil ishlashi uchun ish mavzulari rejalashtirilgan bo’lib, test (yoki yozma) so’roviga 5 ball, og’zaki so’rovga 5 ball ajratilgan. .
YaB ni baholash
Yakuniy nazorat “Informatika va axborot texnologiyalari” fanining barcha mavzularini qamrab olgan bo’lib, nazariy va amaliy mashg’ulotlar o’tib bo’lingandan so’ng test yoki yozma ravishda amalga oshiriladi. Bundan maqsad talabalarning fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichlari, ya’ni bilim darajasi yoki muammolarni echish ko’nikmalari va malakalari aniqlanadi. YaB nazorat ishlari test usulida ham o’tkazilishi nazarda tutilgan, test sovollari ishchi o’quv dasturi asosida tayyorlanadi. YaB ga ajratilgan balldan 3 dan past ball to’plagan talaba o’zlashtirmagan hisoblanadi. YaB ni o’zlashtirmagan talabalarga qayta topshirish imkoniyati beriladi. YaN bo’yicha olinadigan test yoki yozma ish variantlari kafedra mudiri rahbarligida tuziladi va dekanatlarga topshiriladi.
4. Informatsion-uslubiy ta’minot
4.1 Asosiy adabiyotlar:
Harvey Gould, Jan Tobochnik, Wolfgang Christian. "An introduction to computer simulation methods. Applications to Physical Systems". Pearson Education, Inc., publishing as Addison Wesley, 2007.
Х.Гулд, Я.Тобочник. Компютерное моделирование в физике. М.: Мир, 1990.
Осново компьютерного моделирования: Учебное пособие. - Глазов: ГПИ, 2005.
|
| |
Fanning maqsad va vazifalari - I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси

|
I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси
|
bet | 2/8 | Sana | 02.10.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #273195 |
Bog'liq portal.guldu.uz-sillsbusFanning maqsad va vazifalari
Fanni o’qitishdan maqsad - talabalarda, fizik sistemalarni o’rganishda jarayonlarni modellashtirish uchun kompyuterdan samarali foydalana olish ko’nikmalarini shakllantirishdan iborat. Fan doirasida dasturlash tillari, modellashtirish va hisoblash fizikasi asoslari o’rganiladi.
Fanning vazifasi - talabada fizik jarayonlarni aniq tasavvur qilish. Bu jarayonlarning matematik modeli va dasturini tuzish, yechimlarini topish hamda ularni tahlil qilish ko’nikmasini shakllantirishdan iborat.
Fan bo’yicha bilim, ko’nikma va malakaga qo’yiladigan talablar
Fanni o’zlashtirish jarayonida amalga oshiriladigan masalalardoirasida talaba C, Visual Basic, Java dasturlash tillaridan biri yordamida fizik masalalarni echish uchun fizik bilimlarni qo’llash; fizik bilimlarning amaliy tadbiqiga oid misollar keltirshsh; fizika hodisalari mohiyatini yaxshi bilgan hxolda ularning kompyuterda modelini yaratish asoslari; modellashtirish metolologiyasi asoslari; differentsial tenglamalarni sonli echish usullari; ma’lumotlarning grafik ko’rinishda akslantirish; masalaning aniq qo’yilishi va uning taqribiy echimlari haqida; tadqiqiy va metodik masalalarni kompyuter yordamida yechish; zamonaviy informatsiya texnologiyalarni fizik hodisa va jarayonlarda qo`llash ko`nikmasiga va foydalana olish tajribasiga ega bo’lishi kerak.
Fanning o’quv rejadagi boshqa fanlar bilan o’zaro bog’liqligi, uslubiy jihatidan uzviyligi va ketma-ketligi “Informatika va axborot texnologiyalari” fani “Oliy matematika”, “Elementar matematika” va “Fizika” fanning nazariy va amaliy xulosalariga tayanadi va 1– semestrda o’qitiladi. Dasturni amalga oshirish o’quv rejasida rejalashtirilgan oliy matematika va fizika fanlaridan olingan nazariy va amaliy bilimlarga tayanadi.
Fanning ta’limdagi o’rni
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash fani talabalarda axborot va mutaxasislik fanlarinidan modellar tayyorlash, loyihalarni virtual ko’rinishda akslantirish, dunyoqarashni shakllantirishga hizmat qilishi bilan bir qatorda, uning axboriy madaniyatni egallashida asosiy rol o’ynaydi. Bugungi «Axborot» asrida yoshlarning komp’yuter savodxonligini oshiribgina qolmay, balki dasturlash tillarini o’rgatish orqali yangi model va modellashtirish, dasturlar yaratishlariga zamin bo’ladi. Akademik lisey va kasb – hunar kollejlardagi kasbiy faoliyatlaridan yangi axborot texnologiyalaridan foydalanish va ularni o’qitiyotgan fanlariga tadbiq etishga katta yordam beradi.
|
| |
Jismnnng erkin tushishinn modellashtirish(2 soat)

|
Jismnnng erkin tushishinn modellashtirish(2 soat)
|
bet | 4/8 | Sana | 02.10.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #273195 |
Bog'liq portal.guldu.uz-sillsbus2.1.5. Jismnnng erkin tushishinn modellashtirish(2 soat)
Jismning erkin tu shish xarakati. Masataning qo`yilishi. Tanlangan dasturlash tili muhitida modelni tayyorlash. Hisobli eksperiment.
2.1.6. Gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakatini modellashtirish(2 soat)
Gorizontga burchak ostida otilgan jism xarakati. Masalaning qo`yilishi. Tanlangan dasturlash tili muhitida modelni tayerlash. Hisobli eksperiment.
2.1.7. Jismnnng tekis tezlanuvchan xarakatini modellashtirish (2 soat)
Jismning tekis tezlanuvchan xarakati. Masalaning qo’yilishi. Tanlangan dasturlash tili muhitida modelni tayyorlash. Hisobli eksperiment.
2.1.8. Tebranma jarayonlarni modellashtirish(2 soat)
Tebranma jarayonlar. O`zaro perpendikulyar garmonik tebranishlarni qo’shish. Masalaning qo’yilishi. Tanlangan dasturlash tili muhitida modelni tayorlash. Hisobli eksperiment.
2.1.9 Tasodifiy jarayonlarni modellashtirish (2 soat)
Tasodifiy jarayonlar. Monte Karlo usuli. Masalaning qo’yilnshi. Tanlangan dasturlash tili muhitida modelni tayorlash. Hisobli eksperiment.
2.2. Amaliy mashg’ulotlar mazmuni:
Amaliy mashgulotlarda fanning tegishli bo’limlari bo’yicha aniq topshiriq va masalalarga doyr dasturlar tuziladi. Bu jarayonda talabalar asosiy ma’ruza mavzulari buyicha olgan bilim va ko’nikmalarini amaliy masalalar yechish orqali yanada boyitadilar.
Amaliy mashg’ulotlarda qo’yilgan na’munaviy masalalar, dastlab muhokama qilinadi: masalaning qo’yilishi, echimning umumiy sxemasi, til konstruktsiyasi va turlarining xusiyatlari, aniq masalalari dasturlashda ularni qo’llashning o’ziga xosligi tahlil qilinadi. So’ngra, talabalarga, amaliy mashgulot talab va tavsiyalarini hisobga olib, echilishi kerak bo’lgan individual topshiriq (loyiha)lar beriladi. Topshiriqlar, amaliy mashgulotlarda qabul qilingan texnologiyalar asosida amalga oshiriladi. Individual topshiriqning talaba tomonidan tuzilgan va tahrirlangan dasturi kompyuterda bajariladi. Topshiriq (loyiha) natijalari, o`qituvchi ularni tahlil qilishi va baholash uchun qulay formada taqdim etiladi.
|
| |
Mustaqil ta’limni tashkil etishning shakli va mazmuni

|
Mustaqil ta’limni tashkil etishning shakli va mazmuni
|
bet | 6/8 | Sana | 02.10.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #273195 |
Bog'liq portal.guldu.uz-sillsbus3.Mustaqil ta’limni tashkil etishning shakli va mazmuni
"Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish va dasturlash asoslari" fanini o’rgatuvchi talabalar auditoriyada olgan nazariy bilimlarini mustahkamlash va fandagi amaliy masalalarni yechishda ko’nikma hosil qilish uchun mustaqil ta’lim tizimiga asoslanib, kafedra o’qituvchilari rahbarligida, mustaqil ish bajaradilar. Bunda ular qo’shimcha adabiyotlarni o’rganadilar hamda Internet saytlaridan foydalanib ma’ruza va laboratoriya mashg’ulotlari mavzusiga doyr uy vazifalarini bajaradilar.
Talabaga mustaqil ishni tayyorlashda muayyan fanning xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagi shakllardan foydalanish tavsiya etiladi.
darslik va o’quv qo’llanmalar buyicha fan mavzularini o’rganish;
tarqatma materiallar bo’yicha ma’ruzalar qismini o’zlashtirish;
kompyuter texnologiyalari tizimlari bilan ishlash;
laboratoriya ishiga tayyorgarlik va olinadigan natijalarni tahlil qilish;
maxsus adabyotlar bo’yicha konspektlar tayorlash;
talabaning o’quv-ilmiy-tadqiqot ishlarini bajarish bilan bog’liq bo’lgan adabiyotlar, monografiya va ilmiy to’plamlarni chuqur o’rganish;
interaktiv va muammoli o’qitish jarayonida faol qatnashish.
Tavsiya etiladigan mustaqil ish nazariy mavzulari:
Differentsial tenglamalarni sonli echish.
Dasturlash tillari
Mexanika, kinematika, optika, tebranishlar.
Visual Basic tili operatorlari
Java tili operatorlari.
Algoritm nazariyasi elementlari
Kompyuterli grafika.
Kompyuterli animatsiya.
Didaktik vositalar
1. Jihozlar va uskunalar, moslamalar: elektron doska-Hitachi, LCD-monitor, elektron ko’rsatgich (ukazka).
2. Video – audio uskunalar: video va audiomagnitofon, mikrofon, kolonkalar.
3. Kompyuter va mul’timediali vositalar: komp’yuter, proektor, DVD-diskovod, Web-kamera, video-ko’z (glazok).
|
| |
Qo’shimcha adabiyotlar - I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси

|
I силлабус «Физик жараёнлар ва компьютерда дастурлаш асослари» фанининг силлабуси
|
bet | 8/8 | Sana | 02.10.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #273195 |
Bog'liq portal.guldu.uz-sillsbus4.2 Qo’shimcha adabiyotlar:
Sh.M.Mirziyoyev. "Erkin va farovon, demokratik O'zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz". Toshkent: "O'zbekiston", 2016.-56 b.
Sh.M.Mirziyoyev. "Tanqidiy tahlil. qat'iy tartib - intizom va shaxsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo'lishi kerak". Toshkent: "O'zbekiston". 2017. - 104 b.
Sh.M.Mirziyoyev. "Qonun ustivorligi va inson manfaatlarini ta'minlash - yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi". Toshkent: "•O'zbekiston", 2017. -48 b.
4. Sh.M.Mirziyoyev. "Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz". Toshkent: "O'zbekiston", 2017. - 488 b.
Introduction to Computer Programming with O. DigiPen Institute of Technology -2005. -337 p.
Sh.Gerbert. C♯ 4.0: Полное руководство. : Пер. с англ. — М. : ООО "ИЛ. Виляме", 2011.— 1056 с.
7. Култин Н. Б.Visual Basic. Освой на примерах. — СПБ.: БХВ-Петербург. 2004. - 288 с.
8. Ш.Герберт. Java 8. Полное руководство.: 9-е изд.: Пер. с англ.— М.: ООО "И.Д. Виляме", 2015. -1376 с.
D.V.Sivuxin. Umumiy fizika kursi.1-4 tom1ar.
10. http://e-dastur.uz/dasturlash.html
11.http://www.microson.com.
Ishchi o’quv dasturga o’zgartirish va qo’shimchalar kiritish to’g’risida ___________________ o’quv yili uchun ishchi o’quv dasturiga qo’yidagi o’zgartirish va qo’shimchalar kiritilmoqda:
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
O’zgartirish va qo’shimchalarni kirituvchilar:
______________________________________ ___________
(professor-o’qituvchining I.F.O.) (imzosi)
Ishchi o’quv dasturga kiritilgan o’zgartirish va qo’shimchalar “Fizika-matematika” fakulteti Ilmiy-uslubiy Kengashida muhokama etildi va ma’qullandi ( _____ yil “___” _______dagi “____” - sonli bayonnoma).
Fakultet Ilmiy-uslubiy
Kengashi raisi: dots. D.Toshtemirov
|
| |
Shakl 4.6.2 - Elektrokimyoviy sensorni yoqish sxemasi

|
Shakl 4.6.2 - Elektrokimyoviy sensorni yoqish sxemasiBog'liq Учебное пособие для студентов, обучающихся по направлениям подго-hozir.orgShakl 4.6.2 - Elektrokimyoviy sensorni yoqish sxemasi
Xonalarda elektrokimyoviy hujayrali gaz analizatorlarini o'rnatishda, termokimyoviy gaz analizatorlarida bo'lgani kabi, o'lchangan gazning xususiyatlarini hisobga olish kerak - u havodan engilroq yoki og'irroqdir. Elektrokimyoviy sensorli gaz analizatorlarini kuchli issiqlik oqimlari aylanib yuradigan joylarda yoki isitish moslamalari yaqinida joylashtirish tavsiya etilmaydi, chunki elektrokimyoviy sensorning isishi ko'pincha o'lchangan konsentratsiya ko'rsatkichlarining oshishiga va ovozli signallar va yorug'lik signallarining noto'g'ri signallariga olib keladi. Agar gaz analizatorini boshqa joyga o'rnatishning iloji bo'lmasa, uni isitish moslamasining yon tomoniga kichik himoya ekrani qo'yib, uni yuqori harorat ta'siridan himoya qilishingiz mumkin.
Elektrokimyoviy sensorlar an'anaviy analitik uskunalarga nisbatan quyidagi afzalliklarga ega:
- kichik umumiy o'lchamlar;
- yuqori selektivlik;
- foydalanish qulayligi;
- qurilishning soddaligi;
- yuqori ishonchlilik;
- muhim ish resursi;
- nisbatan past narx.
Quyidagi elektrokimyoviy datchiklar mavjud: kulometrik, potentsiometrik, amperometrik (voltametriya), konduktometrik.
Keling, zamonaviy elektrokimyoviy gaz analizatorining C7064E modelining xususiyatlarini va ishlash printsipini ko'rib chiqaylik (4.6.3-rasm). S7064E gaz analizatori xavfli sanoat hududlari havosida vodorod sulfidi (H2S) kontsentratsiyasini ishonchli aniqlash va uzluksiz o'lchash imkonini beradi. Gaz analizatori Det-Tronix U9500 yoki R8471B kontrollerlari bilan ham, 4-20 mA analog kirish signalini kuzatishga qodir bo'lgan boshqa qurilmalar bilan ham qo'llanilishi mumkin.
корпус газоанализатора
чувствительный сенсор
крышка сенсора
гидрофобный фильтр
|
gaz analizatorining korpusi
sezgir sensor
sensor qopqog'i
gidrofobik filtr
|
|
| |
АЛКИЛАРИЛ ЭФИРЛАР - M. M. Hojimatov- andijon davlat universiteti kimyo kafedrasi dots., PhD

АЛКИЛАРИЛ ЭФИРЛАР
Алкиларил эфирлар аренларнинг ҳосилалари ҳисобланади (алкоксиаренлар).
Алкиларил эфирлар асосан фенолларни асослар иштирокида алкиллаб олинади. Фенолларни кислотали муҳитда алканоллар ёки алкенлар билан алкиллаш ҳам мумкин, лекин бундай шароитда қўшимча сифатида бензол халқаси бўйича алкиллаш маҳсулотлари ҳам чиқади. Алкиларил эфирлар ёқимли ҳидли рангсиз суюқликлар ёки кристалл моддалардир. Алкиларил эфирлар феноллар каби электронодонор хоссаларга эга. Боғларнинг қутбланганлиги, дипол моментининг йўналиши ҳам фенолларга ўхшаш.
Алкиларил эфирларда O-R боғининг қутбланганлиги юқори бўлганлиги учун эфир боғи осон узилади. Бензол халқасидаги электрон зичлиги катта бўлганлиги сабаб электрофил ўрин олиш реакциялари осон кетади. Диалкил эфирларга қараганда арилалкил эфирларнинг асос хоссалари кучсиз (pKBH+≈-6…-7). Фақат 60-70 % ли сульфат кислотадагина протонланишни бошлайди. Протон кислород атомига ва бензол халқасига бирикиши мумкин.
Протонланган ҳолатда O-R боғи янада қутблироқ бўлиб қолади ва унинг гетеролитик парчаланиши осонлашади:
Алкиларил эфирлар HBr, HI кислоталари, Льюис кислоталари билан қиздирилганда осон парчаланади. Алкиларил эфирлар бензол халқаси бўйича жуда осон алкилланади, ацилланади, галогенланади, нитроланади, сульфоланади.
Муҳим вакиллари
Анизол (метилфенил эфири) – 155 oC да қайнайдиган, ёқимли ҳидли рангсиз суюқлик, , сувда эримайди. Фенолни ишқорий муҳитда диметилсульфат билан метиллаб олинади. Анизол органик синтезда эритувчи сифатида ишлатилади.
Гваякол (о-метоксифенол, пирокатехиннинг монометил эфири)- 98,4 oC да суюқланадиган рангсиз кристалл модда. Пирокатехинни метиллаб олинади. Гваякол хушбўй моддалар, масалан ванилин ва доривор моддалар олишда ишлатилади.
Вератрол (пирокатехиннинг диметил эфири)- 22,5 oC да суюқланадиган, 206,5 oC да қайнайдиган рангсиз модда. Пирокатехинни метиллаб олинади. Вератрол хушбўй моддалар синтез қилишда ишлатилади.
ДИАРИЛ ЭФИРЛАР
Диарил эфирлар умумий қоида бўйича номланади. Баъзан улар диарилоксидлар ҳам дейилади.
Диарил эфирлар фенолятларга галогенаренлар таъсир эттириб олинади. реакция 200-300 оC да боради. Мис ва бир валентли мис тузлари иштирокида реакция тезлашади (Ф.Ульман).
Иодаренлар осон ракцияга киришади. Диарил эфирлар галоганаренлар ва ишқордан феноллар олишда қўшимча сифатида ҳосил бўлади.
Диарил эфирлар бироз ёқимли ҳидли, рангсиз кристалл моддалардир. Сувда эримайди. Термик барқарор. Масалан дифенил эфири 400 оC да ҳам ўзгармайди.
Диарил эфирларнинг молекулаларида кислород атомининг тақсимланмаган электрон жуфтлари бензол халқасидаги π-электронлар системалари билан ўзаро таъсирлашади.
Диарил эфирлар амалда протонланмайди, C-O боғини парчалаб бўлмайди. Фақат 220 оC дан юқори температурада AlCl3 билан билан таъсирлашганда парчаланади. Диарил эфирлар ҳам алкиларил эфирлар каби алкилланади, ацилланади, галогенланади, нитроланади, сульфоланади.
Дифенил эфир- 26 oC да суюқланадиган, 259 oC да қайнайдиган геран ҳидли кристалл модда. 400 oC гача қиздирилганда ҳам ўзгармайди. Саноатда бифенил билан аралашмаси (даутерм) иссиқлик ташувчи восита сифатида қўлланилади.
|
Tеrrorizm amalga oshirish usullari

Insonlarni qiynoqqa solish;
Elеktromagnit nurlanish;
Ruqiy-infarmatsion ta'sir;
Aloqa va kompyutеr tizimlariniizdan chiqarish ;
Vaqima va tartibbuzarliklarni yuzaga kеltirish;
qo`rqitish,pora bеrib o`z tomoniga oqdirish;
Tеrrorizm amalga oshirish vositalari:
Turli zamonaviy qirqin qurollari;
Portlovchi moddalar (oddiy va yadroviy)
Radioaktiv va
zaxarlovchi moddalar, biologik vositalar
Tovushli impulslar va elеktromagnit tarqatgichlar
Ommaviy axborot vositalari (intеrnеt, tеlеvidеniе, radio, varaqalar,
kitoblar,
risolalar)
Bugungi kunda tеrrorizmga qarshi kurash jaxon xamjamiyati uchun eng dolzarb
masalaga aylandi. Shu jumladan, bizning yurtimizda xam bеgunoq kishilarning
qoni to`kilishi, obod joylar vayron bo`lishi, aqoli o`rtasida vaqima, parokandalik
kеlib chiqishining oldini olish maqsadida bu kabi
ishlarni amalga oshirmoqchi
bo`lganlarga qarshi qat'iy kurash olib borilmoqda. Bu kurashning moxiyati,
jumladan, Prеzidеntimizning "Xozirgi vaqtda ko`z o`ngimizda dunyoning
gеopolitik, iqtisodiy va ijtimoiy, axborot-kommunikatsiya
manzarasida chuqur
o`zgarishlar ro`y bеrayotgan, turli mafkuralar tortishuvi kеskin tus olayotgan bir
vaziyatda, barchamizga ayonki,
fikrga qarshi fikr, qoyaga qarshi qoya, jaxolatga
qarshi ma'rifat bilan kurashish xar qachongidan ko`ra muxim axamiyat kasb
etmoqda", — dеgan fikrlarida o`zining yorqin ifodasini topgan.
Rеspublikamiz tеrrorizm bilan birga uni moliyalashtirish
bilan uzviy boqliq
bo`lgan narkobiznеsga qarshi kurashda xam katiy siyosat olib bormoqda. 1999
yilda «Giyoxvandlik vositalari va psixotrop moddalar to`qrisida»gi, 2000 yilda
«Tеrrorizmga qarshi kurash to`qrisida»gi va 2004 yilda «Jinoiy faoliyatdan olingan
daromadlarni lеgallashtirishga va tеrrorizmni moliyalashtirishga qarshi kurashish
to`qrisida»gi qonunlarning qabul qilingani qam fikrimizni tasdiqlaydi.
Bir so`z bilan aytganda, mamlakatimiz tеrrorizmga qarshi tizimli va tadrijiy kurash
olib bormoqda. Bu kurash davlatimiz suvеrеnitеta,
xavfsizligi, barqarorligi va
konstitutsiyaviy tuzumini saqlash, mamlakatimizda fuqarolik jamiyatini kurish va
inson xuquqlarini ta'minlash uchun xizmat qiladi.
2
  
Mashg’ulot turi - M. M. Hojimatov- andijon davlat universiteti kimyo kafedrasi dots., PhD

Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 2Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 3Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 4 |
M. M. Hojimatov- andijon davlat universiteti kimyo kafedrasi dots., PhD
|
bet | 114/131 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 9,69 Mb. | | #141266 |
Bog'liq Органик кимё мажмуа.docx 2023 y (2)Bu sahifa navigatsiya:
- Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 2
- Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 3
- Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9 4
1
|
2
|
Mashg’ulot turi: Laboratoriya
Mavzu: Organik kimyo laboratoriyasida ishlash qoidalari. Moddalarni tajribaga tayyorlash, tajribalar o‘tkazish tartibi
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
2
|
4
|
Mashg’ulot turi: Laboratoriya
Mavzu: Organik moddalarni tozalash usullari – qayta kristallash, haydash, ekstraktsiyalash, sublimatsiya. Organik moddalarning sifat va miqdor analizi. Organik kimyo laboratoriyasida ishlash qoidalari, moddalarni tajribaga tayyorlash, tajribalar o‘tkazish tartibi, organik moddalarni tozalash usullari – qayta kristallash, haydash, ekstraktsiyalash, sublimatsiya mavzularidan og‘zaki so‘rov.
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
3
|
4
|
Mashg’ulot turi: Laboratoriya
Mavzu: Metanni natriy atsetatdan olinish va xossalarini o‘rganish. Alyuminiy karbidni gidrolizlab metan gazini olinishi. To‘yingan uglevodorodning konsentrlangan mineral kislotalar bilan o‘zaro ta’siri. To‘yingan uglevodorodlarni kerosin va benzinni alangalanishiga qarab aniqlash.
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
4
|
4
|
Mashg’ulot turi: Laboratoriya
Mavzu: Etilenni etil spirtlardan olinishi va uning xossalarini o‘rganish. Bromning etilenga birikishi. Etilenni oksidlash (Ye. Ye. Vagner reaksiyasi). Etilenni kislotali muhitda oksidlash.
|
|
| |
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9

|
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
bet | 111/131 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 9,69 Mb. | | #141266 |
Bog'liq Органик кимё мажмуа.docx 2023 y (2)Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
16
|
4
|
Mashg’ulot turi:Ma’ruza
16-mavzu. Uglevodlar. Monosaxaridlar va ularning turlari. Monosaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Monosaxaridlarni biologik ahamiyati. Disaxaridlar va ularning turlari. Disaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Disaxaridlarni biologik ahamiyati. Polisaxaridlar va ularning turlari. Polisaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Polisaxaridlarni biologik ahamiyati.
Mavzu rejasi:
Uglevodlar. Monosaxaridlar va ularning turlari. Monosaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi.
2.Monosaxaridlarni biologik ahamiyati. Disaxaridlar va ularning turlari. Disaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi.
3. Disaxaridlarni biologik ahamiyati. Polisaxaridlar va ularning turlari.
4.Polisaxaridlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Polisaxaridlarni biologik ahamiyati.
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
17
|
4
|
Mashg’ulot turi:Ma’ruza
17-mavzu. Aminokislotlarni izomeriyasi va nomenklaturasi. Aminokislotlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Tirik organizmlarda uchraydigan aminokislotalarni biologik ahamiyati. Oqsil molekulasining tuzilishi. Oqsillarga xos sifat reaksiyalar. Nuklein kislotalar va ularning tarkibi. Nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari. Nuklein kislotalarning biologik ahamiyati.
Mavzu rejasi:
Aminokislotlarni izomeriyasi va nomenklaturasi.
2.Aminokislotlarni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Tirik organizmlarda uchraydigan aminokislotalarni biologik ahamiyati.
3.Oqsil molekulasining tuzilishi. Oqsillarga xos sifat reaksiyalar. Nuklein kislotalar va ularning tarkibi.
4. Nuklein kislotalarning fizik-kimyoviy xossalari. Nuklein kislotalarning biologik ahamiyati.
|
|
| |
Guruh talabasi Jumayev Shaxzodning avtomobil yo’llaridagi shuniy inshoatlarni loyihalash fanidan tayyorlagan ishi

|
Guruh talabasi Jumayev Shaxzodning avtomobil yo’llaridagi shuniy inshoatlarni loyihalash fanidan tayyorlagan ishi
|
bet | 1/4 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #273835 |
113-21 guruh talabasi Jumayev Shaxzodning avtomobil yo’llaridagi shuniy inshoatlarni loyihalash fanidan tayyorlagan ishi Qabul qildi: Muminov E. Reja: - 1. Arkali ko'priklarning turlari, konstruksiyalari va qo'llaniladigan sohalari.
- 2. Arkali va kombinatsiyalangan ko'priklarning ko'tarib turuvchi elementlari.
- 3. Vantli ko'priklarning turlari, konstruksiyalari va qo'llaniladigan sohalari.
- 4. Yaxlit to'sinli oraliq qurilmalarning konstruksiyasi.
- 5. Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Arkali ko'priklarning turlari, konstruksiyalari va qo'llaniladigan sohalari. - Arkali ko'priklar, asosan, o'zining estetik ko'rinishi va kuchli tuzilishi bilan ajralib turadi. Ular turli xil materiallar va konstruktsiyalardan foydalanib quriladi. Arkali ko'priklarning asosiy turlari, konstruktsiyalari va qo'llaniladigan sohalari quyidagilardir:
Arkali ko'priklarning turlari:
1. Oddiy arkali ko'prik:
- Konstruktsiya: Bitta yoki bir nechta arkalar bilan ta'minlangan.
- Qo'llanilishi: Kichik daryolar va yo'llar ustida.
2. Yuqori arkali ko'prik:
- Konstruktsiya: Arkalar yuqorida joylashgan, ko'prikning pastki qismi ochiq.
- Qo'llanilishi: Katta yuklarni ko'tarish uchun, shaharlararo yo'llarda.
3. Pastki arkali ko'prik:
- Konstruktsiya: Arkalar pastda joylashgan, ko'prikning yuqori qismi ochiq.
- Qo'llanilishi: Daryo yoki kanal ustida, suv transporti uchun.
4. Kombinatsiyalangan arkali ko'prik:
- Konstruktsiya: Arkali va boshqa ko'prik turlarining kombinatsiyasi.
- Qo'llanilishi: Murakkab geologik sharoitlarda, ko'p yo'nalishli transport tizimlarida.
Arkali ko'priklarning konstruktsiyalari:
- Temir-beton: Kuchli va uzoq muddatli, ko'plab zamonaviy ko'priklarda qo'llaniladi.
- Po'lat: Yuqori yuk ko'tarish qobiliyatiga ega, ko'priklar uchun eng keng tarqalgan material.
- Dreva: Estetik ko'rinish uchun ishlatiladi, lekin kamroq kuchli.
- Aralash materiallar: Turli materiallarning kombinatsiyasi, ko'prikning kuchini oshirish uchun.
Qo'llaniladigan sohalar:
- Transport: Yo'llar, temir yo'llar va piyodalar uchun ko'priklar.
- Suv transporti: Daryolar, kanallar va boshqa suv yo'llari ustida.
- Arxitektura: Estetik ko'rinish uchun, shaharlar va parklar ichida.
- Infratuzilma: Katta shaharlar va sanoat hududlarida transport tizimlarini qo'llab-quvvatlash.
Arkali ko'priklar, o'zining kuchi va estetikasi bilan ko'plab sohalarda muhim rol o'ynaydi. Ular nafaqat transportni ta'minlaydi, balki atrof-muhitga ham ijobiy ta'sir ko'rsatadi.
|
| |
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9

|
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
bet | 112/131 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 9,69 Mb. | | #141266 |
Bog'liq Органик кимё мажмуа.docx 2023 y (2)Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
18
|
2
|
Mashg’ulot turi:Ma’ruza
18-mavzu. Metall organik birikmalar va ularni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi. Kremniy, fosfor va mishyakli organik birikmalarni olinishi, xossalari va ishlatilishi.
Mavzu rejasi:
Metall organik birikmalar va ularni olinishi, fizik-kimyoviy xossalari va ishlatilishi.
2. Kremniy, fosfor va mishyakli organik birikmalarni olinishi, xossalari va ishlatilishi.
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
19
|
4
|
Mashg’ulot turi:Ma’ruza
19-mavzu. Tabiiy yuqori molekulyar birikmalar haqida tushunchalar. Polimerlarni olinishi va xossalari. Kauchuklar va ularni olinishi va xossalari. Yuqori molekulyar birikmalar tolalar sifatida. Tabiiy, sun’iy va sintetik tolalar va ularni olinishi, xossalari.
Mavzu rejasi:
Tabiiy yuqori molekulyar birikmalar haqida tushunchalar. Polimerlarni olinishi va xossalari.
Kauchuklar va ularni olinishi va xossalari.
Yuqori molekulyar birikmalar tolalar sifatida.
Tabiiy, sun’iy va sintetik tolalar va ularni olinishi, xossalari.
Adabiyotlar: A1,A2,A3,A4, Q5,Q6,Q7,Q8,Q9
|
20
|
4
|
Mashg’ulot turi:Ma’ruza
20-mavzu. Organik birikmalarning biologik faolligi (pestisidlarning klasifikatsiyasi, gerbisidlar, fungisidlar, insektitsidlar). Kimyo sanoatini rivojlanishida organik kimyo fanini ahamiyati. O‘zbekistonda ishlab chiqariladigan organik mahsulotlar.
Mavzu rejasi:
Organik birikmalarning biologik faolligi (pestisidlarning klasifikatsiyasi, gerbisidlar, fungisidlar, insektitsidlar).
Kimyo sanoatini rivojlanishida organik kimyo fanini ahamiyati.
O‘zbekistonda ishlab chiqariladigan organik mahsulotlar.
|
|
| |
www.ziyouz.com - Microsoft Word alkimyogar ziyouz com doc

|
Microsoft Word alkimyogar ziyouz com doc Pdf ko'rish
|
bet | 22/67 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 308,52 Kb. | | #106877 |
Bog'liq Alkimyogar (Paulo KOELO) @worldof bookswww.ziyouz.com kutubxonasi
22
Ishni tugatib, Santyago xo‘jayindan ovqat so‘radi.
— Yurchi men bilan, — dedi unga javoban xo‘jayin.
Eshikka “Tushlik payti” deb yozilgan lavhachani ilib, u Santyagoni tor ko‘chaning baland
joyidagi yemakxonaga olib bordi. Ular bu yerdagi yagona stol-ga kelib o‘tirishdi.
Billur sotuvchi kuldi:
— Idishlarni tozalashingga hojat yo‘q edi. Qur’onda och odamning qornini to‘ydirish
buyurilgan.
— Nega siz meni to‘xtatmadingiz?
— Chunki idishlar kir edi. Qolaversa, ikkalamiz ham miyamizni keraksiz lash-lushlardan
tozalashimiz zarur-ku.
Ovqatlanib bo‘lishgach, savdogar dedi:
— Sen mening do‘konimda ishlasang deyman. Bugun, sen idishlarni artib
tozalayotganingda ikkita xaridor keldi —bu xayrli alomat.
“Odamlardan belgi-alomatlar haqida tez-tez eshitasan, — o‘yladi cho‘pon bola, — biroq
ular o‘zlari aytishayotgan gaplarining fahmiga borishmaydi. O‘zim-chi, o‘zim ham,
ma’nisiga bormay necha yil qo‘ylarim bilan so‘zsiz tilda gaplashib yurdim-ku”.
— Xo‘sh, nima deysan — tiqilinch qildi savdogar. — Mening do‘konimda ishlaysanmi?
— Tong otguncha hamma idishlarni yuvib tozalayman, — javob qildi
bo‘zbola. — Haqiga menga Misrga yetib olishimga yetarli pul berasiz.
Savdogar chol yana kulib yubordi.
— Mening do‘konimda yil bo‘yi billur idishlarni yuvib, buning ustiga
har bir sotilgan idish pulidan yaxshigina foiz olib tursang ham
Misrgacha yetadigan pul topolmaysan, baribir qarz ko‘tarishingga
to‘g‘ri keladi. Tanjer bilan Misr orasi — minglab kilometr sahro.
Bir daqiqa og‘ir jimlik cho‘kdi, go‘yo butun shahar uyquga
cho‘mganday bo‘ldi. Bozorlar, o‘z molini maqtab yotgan savdogarlar,
minoraga chiqib azon aytayotgan kishilaru, dastasi hashamli qilichlar — bari g‘oyib
bo‘ldi. Umid va sarguzashtlar ishtiyoqi, keksa podshoh va Taqdir Yo‘li, xazina va
ehromlar o‘z-o‘zidan yo‘qoldi-yitdi. Dunyoni o‘lik sukunat o‘z zabtiga oldi. Chunki
Santyagoning ruhi tamom cho‘kib ketgan edi. U na og‘riqni, na azobni va na afsus-
nadomatni his etar, nigohi yemakxonaning ochiq eshigiga qarab qotib qolgan va faqat
juda-juda o‘lgisi kelar, hammasi hozirning o‘zidayoq butkul yo‘q bo‘lishini istardi.
Savdogar unga qarab qoshini kerdi — ertalab, haligina bu bola quvnoq ko‘ringan edi.
Endi qovog‘idan qor yog‘ayapti: quvnoqligidan asar ham qolmadi.
— Men senga, o‘g‘lim, vataning-ga borib olishing uchun yetadigan pul bera olaman, —
dedi savdogar.
Bo‘zbola indamadi. Keyin o‘rnidan turdi, kiyimlarini tortib to‘g‘riladi va to‘rvasini qo‘liga
oldi.
— Men do‘koningizda qolib ishlayman, —dedi u.
Va biroz sukut saqlab, qo‘shib qo‘ydi:
— Menga pul kerak, to‘rt-beshta qo‘y sotib olishim uchun.
|
| |
www.ziyouz.com - Microsoft Word alkimyogar ziyouz com doc

|
Microsoft Word alkimyogar ziyouz com doc Pdf ko'rish
|
bet | 66/67 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 308,52 Kb. | | #106877 |
Bog'liq Alkimyogar (Paulo KOELO) @worldof bookswww.ziyouz.com kutubxonasi
66
— Oltin! — qichqirdi u.
Endi oy uning yuzini yoritardi, Santyago qaroqchining ko‘zlarida o‘zining ajalini ko‘rdi.
— U yerda yana bo‘lishi kerak! — dedi boshqasi.
Ular Santyagoni qazishga majbur qilishdi va u bo‘ysunmay ilojsiz edi. Biroq xazinadan
darak bo‘lmadi va qaroqchilar uni do‘pposlay boshlashdi. Do‘pposlash sahar pallasigacha
davom etdi. Ustidagi kiyimi burda-burda bo‘ldi va ajali yetishiga ozgina qolganini his
etdi.
Shu payt Alkimyogarning gapi yodiga tushdi: “Pulning senga nima keragi bor, agar
o‘lishingga to‘g‘ri kelsa? Pul ajalingni bir lahzaga ham kechiktirolmaydi”.
— Men xazina qidirayapman! — baqirdi Santyago.
Yorilib, qoni qotgan lablarini zo‘rg‘a qimirlatib, u qaroqchilarga tushida ikki marta misr
ehromlari poyiga bekitilgan xazinani ko‘rganini gapirib berdi.
Qaroqchilar sardori uzoq jim turdi va keyin sheriklaridan biriga murojaat qildi:
— Uni qo‘yib yubor. Unda boshqa hech narsa yo‘q, bu quymani u biror joydan o‘margan.
Santyago yiqildi. Qaroqchilar sardori uning ko‘ziga qaramoqchi bo‘ldi, biroq bo‘zbolaning
nigohi ehromlarga qadalgan edi.
— Ketdik bu yerdan, — dedi sardor sheriklariga, keyin o‘girilib Santyagoga dedi:
— Men seni shuning uchun tirik qoldirayapmanki, sen bunaqa ahmoq bo‘lish
yaramasligini tushungin. Xuddi o‘sha joyda, hozir sen turgan joyda, mening o‘zim ikki yil
burun ayni bir tushni bir necha marta ko‘rdim. Tushimda ko‘rinishicha, go‘yo men
Ispaniyaga borishim kerak, u yerda bir vayrona cherkov bor emish, unga cho‘ponlar
qo‘ylarini qamab tunarmish, omborxonasida tutanjir o‘sib chiqqanmish, shu cherkovni
qidirib topishim kerakmish. Biroq men tush ko‘rdim, deb sahroda tentirab yo‘l kezadigan
ahmoq emasman.
Shu gapdan keyin qaroqchilar ketishdi.
Santyago azob bilan o‘rnidan turdi va so‘nggi bor ehromlarga qaradi. Ular bo‘zbolaga
tabassum qildi, u ham javoban kulib qo‘ydi va yuragi baxt-saodatga to‘lganini his etdi.
U o‘z xazinasini qo‘lga kiritdi.
|
| |
Qizdirib eritilgan ohor bilan ohorlash

93
– bu usulda ohorlanganda erituvchi modda alohida moslamada
aylanib yuradi:
Erituvchi yordamida ohorlanishning kamchiligi bu usulda ishlov
berilgan iplarning pishiqligi birmuncha kamayishidir.
Erituvchi qo‘llanilganda pardozlash jarayonida ohorni yuvib
tashlash osonlashadi.
Iplarni ulash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASH
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
|
To‘quv dastgohi jihozlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markaziBog'liq IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASH5.2. To‘quv dastgohi jihozlari
Lamel
–
tanda kuzatuvchisining elementi bo‘lib, tanda ipi
uzilganda dastgohni to‘xtatish uchun xizmat qiladi. Lamellar
to‘qimadagi ipning chiziqli zichligiga qarab tanlanadi va tanda
iplari soniga teng bo‘ladi (4.6-rasm). Lamellar reykalarga o‘rnatilib,
reykalarning soni lamellar zichligiga bog‘liq.
5.6-rasm.
Lamellar.
Gula
– alohida shodalarga terilgan bo‘lib, tanda iplarini o‘rta
holatdan ko‘tarib-tushirish, ya’ni homuza qilish uchun xizmat qiladi
(5.7-rasm).
5.7-rasm.
Gulalar.
101
Shoda
–
to‘quv dastgohining muhim asbobi bo‘lib, u
homuza tuzish va to‘qimada ma’lum o‘rilish hosil qilish uchun
ishlatiladi. Shodalar rom va gulalardan iborat. To‘quv dastgohiga
o‘rnatiladigan shodalar soni tanda iplarining o‘rilish rapportiga,
iplarni shodalardan o‘tkazish tartibiga va shodaga terilgan gulalar
zichligiga bog‘liq. Shodalarga ipli yoki metall gulalar terilgan b
o‘lishi mumkin.
Ip gulali shodalar bir-biri bilan ikki qator tasmaga bog‘langan
ipli gulalardan tashkil topgan. Har bir guruhda yigirmatadan gula
bo‘lib, ularning o‘rtasida tanda iplarni o‘tkazish uchun bir tekis
joylashgan ko‘zchalar bo‘ladi. Dastgohga o‘rnatiladigan gulalar soni,
shodalar soni va tanda iplari soniga bog‘liq bo‘ladi. Shodaning eni
to‘qilayotgan to‘qimani tig‘ bo‘yicha taxtlash eniga bog‘liq.
Tig‘
ning vazifasi arqoq ipini to‘qima chetiga jipslashtirish,
to‘qimani tig‘ bo‘yicha enini, tanda bo‘yicha esa zichligini
belgilaydi (5.8-rasm).
qalinligi
14
eni
Ishchi uzunlik
Umumiy uzunlik
Ishc
hi
U
m
umiy
5.8-rasm.
To‘quvchilik tig‘lari.
|
| |
Ohorlash va emulsiyalash jarayonida iplarning fizik- mexanik

94
4.8. Ohorlash jarayonini avtomatlashtirish
Ohorlash mashinasidagi kompyuterli
nazorat-boshqaruv tizimi
tanda iplarini talab etilgan standart bo‘yicha ohorlab berishni
ta’minlaydi. Ohorlash mashinasining kompyuterli nazorat-boshqaruv
tizimi to‘quv fabrikasining umumiy tarmog‘iga ulash imkoniyatini
beradi. Trikotaj fabrikalarida yagona
kompyuterli boshqaruv
tarmog‘i mavjud bo‘lib, amalda ishlatilmoqda. Avtomatlashtirilgan
(yagona tarmoqli) to‘quv fabrikalarining amalda ishlayotgani
hozircha yo‘q, faqatgina loyihalanmoqda. To‘quv fabrikalaridagi
oltita – qayta o‘rash,
tandalash, ohorlash, saralash-o‘lchash, qadoq-
lash jarayonlarining 16 nuqtasi avtomatlashtirishni talab etadi.
Bulardan 12 tasida mahsulotlarni yuklash-tushirish ishlari qo‘lda
bajarilib, faqatgina 4 tasi mashinalar
yordamida avtomatik tarzda
amalga oshiriladi.
Ohorlash jarayonida quyidagi amallar va omillar avtomatik
nazorat qilinib, boshqariladi:
– Pnevmosilindr yordamida rom zonasini avtomatlashtirish
– Tanda iplari tarangligining datchiklar va maxsus tebranuvchi
roliklar orqali nazorat qilinishi.
– Ohor tog‘orasida ohor sathi, haroratining nazorat qilinishi.
– Ohor qozonida ohor sathi, haroratining nazorat qilinishi.
– Quritish zonasida haroratning nazorat qilinishi.
– Namlik miqdorining avtomatik nazorat qilinishi.
– O‘rash, zichlash omillarining nazorat qilinishi.
Ip nuqsonlari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
IPLARNI TO‘QUVCHILIKKA TAYYORLASH
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi
|
To‘g‘ri burchakli rom - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi o‘rta maxsus, kasb-xunar ta’lim markazi

52
Uzluksiz zanjirli rom
Bunday rom birinchi marta «Barber Coleman» (AQSH)
kompaniyasida foydalanila boshlangan. Romning ikki tomondagi
asoslari markazga nisbatan o‘tkir burchak ostida joylashgan (3.6-
rasm). Romning ichkari tomonida bobinalar o‘rnatiladi va zanjirli
uzatma yordamida harakatlantirilib, tashqari tomonga o‘tkaziladi.
Ipni chuvatish tashqari tomondan amalga oshiriladi. Tugagan
bobinalarni almashtirish qisqa (15 min. atrofida) vaqt ichida
bajariladi. Rom oralig‘ida zaxira bobinalar uchun maydon bor.
Uzluksiz zanjirli rom tandalash jarayonini yuqori tezlikda amalga
oshirish imkoniyatini beradi. Rom yordamida juda kichik taranglik
ostida 6–100 teksgacha bo‘lgan yigirilgan iplarni tandalash
mumkin. Har qanday bobinani o‘rnatish imkoniyati mavjud. Rom
to‘liq kompyuterli nazorat-boshqaruv tizimiga ega.
3.6-rasm.
Uzluksiz zanjirli tandalash romi.