nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kirish - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar...

229
IT dasturlari, shuningdek, banklarga real vaqt rejimida mijozlarga xizmatlarni
taklif qilish imkonini beradi. Mobil banking ilovalari va onlayn portallar
yordamida mijozlar istalgan joydan va istalgan vaqtda oʻz hisob raqamlariga
kirishlari, operatsiyalarni amalga oshirishlari va boshqa bank vazifalarini
bajarishlari mumkin. Bu, ayniqsa, band hayot kechiradigan va oddiy ish vaqtida
jismoniy filialga tashrif buyura olmaydigan mijozlar uchun foydalidir.
Bundan tashqari, bank tizimida IT-dasturlardan foydalanish yangi mahsulot va
xizmatlarning rivojlanishiga olib keldi. Misol uchun, raqamli hamyonlar,
kontaktsiz toʻlovlar va blokcheynga asoslangan yechimlar banklarning
mijozlarga taqdim etayotgan innovatsion takliflaridan biridir. Ushbu xizmatlar
nafaqat mijozlarning oʻzgaruvchan ehtiyojlarini qondiradi, balki bozorda
banklarga raqobatdosh ustunlikni ham beradi.
Shu bilan birga, zamonaviy bank tizimida IT-dasturlardan foydalanish bilan
bogʻliq baʻzi qiyinchiliklar ham mavjud. Asosiy tashvishlardan biri bu
kibertahdidlar va maʻlumotlarning buzilishi xavfi hisoblanadi. Banklar oʻz
tizimlari va mijozlar maʻlumotlarini ruxsatsiz kirish va kiberhujumlardan
himoya qilish uchun mustahkam kiberxavfsizlik choralariga sarmoya kiritishlari
kerak. Bundan tashqari, IT-tizimlarning xavfsiz va dolzarb boʻlib qolishi uchun
ularni doimiy monitoring qilish va yangilab turish zarurati mavjud.
Xulosa
qilib aytganda, zamonaviy bank tizimida IT-dasturlardan foydalanish
istiqbollari juda katta va texnologiyani oʻzlashtirgan banklar bozorda
raqobatdosh
ustunlikka
ega
boʻlishlari
mumkin.
Avtomatlashtirish,
shaxsiylashtirish, real vaqtda xizmatlar va innovatsiyalarning afzalliklari
kiberxavfsizlik bilan bogʻliq muammolardan ancha ustundir. Shu sababli,
banklar oʻz mijozlariga yanada yaxshi xizmatlar va mahsulotlarni taqdim etish
uchun IT dasturlariga sarmoya kiritishda va texnologiyalardan foydalanishda
davom etishlari kerak.
Dars turi: 
yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars 
Dars uslubi

126
a) 1,2,4 b) 1,3,4 c) 1,4 d) 1,2,3 e) 1,2,3,4
14. CH
4
+O
2
=CO
2
+H
2
O sistemada metan gazining konsentratsiyasi 3 marta va
kislorod konsentratsiyasi 2 marta oshirilsa, to‘g‘ri reaskiyaning tezligi qanday
o‘zgaradi?
a) 12 marta kamayadi b) 9 marta ortadi c) 6 marta ortadi d) 12 marta ortadi
15. Hajmi 4 l bo‘lgan idish 6 mol A gaz bilan to‘ldirildi. 30 sekunddan so‘ng
idishda A gazdan 3 mol qoldi. Reaksiyaning o‘rtacha tezligini (mol 1 sek)
aniqlang.
a) 0,75 b) 0,025 c) 0,1 d) 1,5
Tashkil etilgan fond esa quyidagi maqsadlar uchun sarflanadi

523
2. Likvidlik koeffitsiyentlari.
3. To‘lov qobiliyati koeffitsiyentlari.
4. Bozor indikatorlari.
Bu ko‘rsatkichlar ham o‘z tarkibiga bir qancha koeffitsiyentlarni
oladi:
Demak, birinchi ko‘rsatkich tarkibiga:
Ø
Xususiy kapital rentabelligi.
Ø
Korxonaning jami investitsiyalar rentabelligi.
Ø
Leveridj.
Ø
Sotish rentabelligi.
Likvidlilik koeffitsiyentlariga:
a) tez likvidlanadigan koeffitsiyentlar
b) debetorlik qarzlarining aylanish koeffitsiyenti;
d) ishlab chiqarish zaxiralarini aylanishi koeffitsiyenti;
e) qiyin likvidlanish koeffitsiyenti.
k
2 - p 2 - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

X
(69.18)
tenglam a bilan ifodala-
nadigan h a ra k a tn in g d o irav iy tak-
rorligi
p, davri
T = 2n jp a m p litu -
dasi davriy funksiya sifatida o ‘zga-
O
138-rasm.
ruvchi te b ra n m a h a ra k a td a n iborat
deyish m um kin. Bu te b ra n ish am -
plitudasi:
Bu am p litu d an in g davri
p -k
va u Г ga n isb a ta n a n c h a k atta b o ‘ladi.
(69.18)
grafigi 138-rasm da ko ‘rsatilgan. M ajburiy va erkin te b ra
nish doiraviy takrorliklari bir xil b o ‘lgan
(p = k ) hoi
rezonans holi deb
ataladi.
p = k b o ‘lganda (69.3) differensial tenglam a quyidagicha yoziladi:
R ezonans holida (69.19) tenglam aning xususiy yechim ini quyida
gi k o ‘rinishda aniqlaym iz:
(69.20) d a n vaqt b o ‘yicha hosila olam iz:
x = - 2 B k s m ( k t + 5) -
Bk2tc o s ( k t + 5 ) .
(69.21)
(69.20) va (69.21) ni (69.19) ga q o ‘ysak:
hosil b o ‘ladi. (69.22) dan:
В =
kelib chiqadi.
2
к
D em ak, (69.19) differensial tenglam aning um um iy yechim i quyi
dag ich a boMadi:
(69.23)
d a n k o ‘ram izk i, n u q ta n in g h a ra k a ti erkin va m ajburiy
teb ra n ish lar yig‘indisidan iborat.
R ezo n an s holidagi m ajburiy te b ra n m a harakat tenglam asi
Magnit to‘ldiruvchilari va magnit maydoni manbalari

|
Magnit to‘ldiruvchilari va magnit maydoni manbalari
|
bet | 101/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeMagnit to‘ldiruvchilari va magnit maydoni manbalari
Magnitli to‘ldiruvchilar sifatida asosan temir- Fe, intermetallik birikmalar –SmCo5, SmCo17 - kobalt samariy qotishmalari, ferritlarya’ni Fe2O3 ning har xil metallar oksidlari bilan birikmalari qo‘llaniladi.
Metallik temirni keng ishlatilishini uning tez oksidlanishi chegaralaydi. SHuning uchun, hozirda ferritlar keng ishlatiladi, asosan bariy geksaferriti Ba Fe12O19 va magnetit Fe3O4. Ular organizmga nisbatan bezarar va dori turining magnit xususiyatini belgilaydi. Magnetit - kimyoviy usulda quyidagi reaksiya natijasida olinadi:
8NaOH
FeCL2 + 2FeCL3 --- Fe3O4 + 8NaCL + 4H2O
Magnetit tabiatda ham uchraydi. Ayrim bakterialarda magnetitni sintez qilish qobiliyati bor. Undan tashqari odamning tanasida ham magnetit uchrar ekan.
Magnetitning mutlaqo organizmga bezarar ekanligi aniqlangan (endogen modda). Undan tashqari, magnetitning bakteriostatik, bakteritsid xosslalari bor va u nisbatan arzon modda.
Magnit maydonining manbalari sifatida har xil ferritli magnit-lar ishlatish tavsiya etladi. Hozirgi paytda sanoatda kuyidagi yangi ferritli magnitlar ishlab chiqarilmoqda: MDM 2-2, MDM 2-1.
1980 yillardan boshlab elastik magnitlar -EM ishlab chiqariladi. EM lar bu murakkab tarkibli materiallar. Ular tabiiy yoki siloksan kauchuk, vinilpirrolidon va har xil magnitli to‘ldiruvchilardan tashkil topgan. Asosan ularning tarkibiga bariyli ferrit - Ba Fe12O19 eki kobaltsamariy qotishmalari -SmCo5 kiritiladi. EM lar yuqori elastik xususiyatlarga ega bo‘lib, toksik reaksiyalardan holis bo‘lganligi uchun ular sirtga va odamning tanasiga kiritish uchun ham mo‘ljallangan.
Sirtga qo‘llaniladigan EM lar applikator sifatida bo‘lib parda, uzuk, marjon, bilakuzuk, kamar va sh.u. shakllarida yaratiladi va tananing kerakli joyiga o‘rnatilish mumkin.
|
| |
( A/
q - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

Bunda П0, П lar bilan mos ravishda, sistem a nuqtalariga ta ’sir
etuvchi barcha kuchlarning boshlang‘ich va istalgan paytga mos kel-
gan potensial energiyalari belgilangan.
Sistema potensial energiyasi bilan kinetik energiyasining yig‘indi-
si
sistemaning mexanik energiyasi deb ataladi.
(99.1)
dan ko‘ramizki,
potensialli kuch maydonida harakatlanuv-
chi sistema mexanik energiyasi o ‘zgarmas ekan. Bu mexanik energiya-
ning saqlanish qonuni deyiladi.
M oddiy nuqta mexanik energiyasining saqlanish qonuni quyida
gicha:
m j/ 2
m v}
£ J L + n = - J L + n 0 .
(99.2)
Demak, potensialli kuch maydonida harakatlanayotgan moddiy
nuqtaning mexanik energiyasi o ‘zgarmas miqdordir.
1 00- §. Moddiy nuqta va mexanik sistema kinetik energiyasining
o ‘zgarishi haqidagi teoremani qoMlab masalalar yechish
Kinetik energiyaning o ‘zgarishi haqidagi teorem ani q o ‘llab m a
salalar yechish quyidagi tartibda bajariladi:
1. M oddiy nuqta yoki mexanik sistemaga ta ’sir qiluvchi kuchlar
rasmda tasvirlanadi.
2. M oddiy nuqta yoki sistemaning ko‘chishida unga ta ’sir qila-
yotgan kuchlarning ishlari yig‘indisi topiladi.
3. Moddiy nuqta yoki sistemaning boshlang‘ich va oxirgi vaziyat-
dagi kinetik energiyalari hisoblanadi.
4. M asalaning q o ‘yilishiga qarab (97.6)—(99.2) form ulalarning
biri tuziladi va kerakli n o m a’lum lar aniqlanadi.
58-masala. Massasi
m =0, 5 kg bo‘lgan moddiy nuqta Yer sirti-
dan
V0 m /s boshlang'ich tezlik bilan otilgan. Uning
M holatidagi
tezligi
V=\2 m /s. M azkur nuqtaning
M0 holatdan Л/h o la tg a ko‘chi-
shidagi og‘irlik kuchining ishi aniqlansin (178-rasm).
Yechish. M oddiy nuqtaga ta ’sir qiluvchi kuch faqat og‘irlik ku
chi
G dan iborat. U ning ishi (98.2) ga ko‘ra:
_
mV2 _ m V 2
2
2
Son qiym atlarni q o ‘ysak,
A
(70.23)
(70.24)
Z = - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

2. M oddiy n u q tag a t a ’sir etuvchi k u ch lar rasm da tasvirlanadi.
3. M oddiy nuqta harakatining boshlang‘ich shartlari aniqlab olinadi.
4. M oddiy n u q tan in g h arak at differensial tenglam asi tuziladi.
5. Tuzilgan differensial tenglam a turiga qarab uning y echim i yo-
ziladi.
6. T opilgan y ech im fizik nuqtayi n a z a rd a n tahlil etilib, kerakli
n o m a ’lum lar aniqlanadi.
39-masala. B ikirliklari c, = 2 N /m ,
c2 = 4 N /m ,
c3 = 6 N / m
b o ‘lgan u c h ta k e tm a -k e t u lan g a n p ru jin a g a yuk osilgan. M a z k u r
p ru jin alar u c h u n ekvivalent p ru jin an ing bikirlik koeffitsiyenti a n iq -
lansin (143-rasm).
Yechish. Y u k n in g s ta tik m u v o z a n a t h o la tin i, y a ’ni y u k n in g
o g ‘irlik kuchi b ila n p ru jin a la r elastiklik kuch i m uvozanatlashadigan
n u q ta n i k o o rd in a ta b o sh i deb olam iz.
Ox o ‘qni h arakat y o ‘n alish i
b o ‘yicha vertikal p astg a y o ‘naltiram iz.
Bikirliklari tu rlic h a b o ‘lgan u chta prujinani ularga ekvivalent b it-
ta prujina bilan alm ashtiram iz. Ekvivalent prujinaning bikirlik k oef-
fitsiyentini aniqlash u c h u n
M yukning prujinalarga ta ’sirini tek sh ira-
m iz. Y uk t a ’sirida u c h c h a la pru jin a c h o ‘ziladi.
M yuk tin c h h o la td a b o ‘lg an d a u n in g o g ‘irligi p ru jin a la rn in g
elastiklik kuchi bilan m uvozanatlashadi h a m d a
^ = c l / l s t > ^ =
c l f l
S t> ^ = c 3 / 3 s t >
G =
c e k v / s t ’
( 7 1 . 1 )
G
G
G
b u n d a n
/ I st = — , /
2st = — > Узst = —
kelib chiqadi.
x  + 2 bx + k 2x = P0 - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

г2 = л/l -
2 h2 > О va y"( z
2
) > 0 b o ‘lib,
X maksimum qiymatni qa-
bul qiladi. A,max n i aniqlash uch u n (70.19) dagi
z
o ‘rniga
z2
q iy m ati-
ni q o ‘yamiz:
i
_
1
.
J?.
m ax
/------
7
Г ■
h
= — -
d a
A,
=
1
.
2М 1-Л2 ’
2
max
42
D em ak,
h < — boMgan h o ld a m ajb u riy te b ra n ish a m p litu d a si
m aksim um qiym atga erishadi. U ni an iqlash u c h u n (70.21) ning ik-
kinchisiga (70.18) ni q o ‘yamiz:
kelib chiqadi.
M oddiy nuqtanin g teb ran m a harak atig a m u h itn in g qarshilik k u
chi t a ’sir etganda m ajburiy te b ra n m a h a ra k a t va uyg‘otuvchi k u c h
ning doiraviy takrorliklari ham , tebranish davrlari ham bir xil b o ‘lib,
m ajburiy teb ran ish fazasi esa uyg‘otuvchi k uch fazasidan p ga farq
qiladi. p — fazalar siljishi deb ataladi. Bu siljish (70.12) d a n a n iq la
nadi.
(70.12) tenglik (70.18) ga ko‘ra quyidagicha yoziladi:
г= 0 b o ‘lganda tgp = 0. Bu h o ld a k ich ik tak rorlikdagi m ajb uriy
teb ran ish
(p <
k)
u ch u n p =
0 , k atta tak ro rlik
ip > k)
da esa p =
n.
(70.24)
dan k o ‘ram izki, fazalar siljishi
z
ga h am d a qarshilik k oef
fitsiyenti
h
ga b o g ‘liq. p bilan
z
orasidagi m u n o sab at grafigi
h
ning
h a r xil qiym atlari u ch u n 142-rasm ,
b
da k o ‘rsatilgan.
71- §. M oddiy nuqtaning tebranma harakatiga doir
masalalar yechish
M oddiy n u q tan in g te b ra n m a h a ra k a tig a oid m asalalar quyidagi
tartib d a yechiladi.
1.
M oddiy nuqtaning statik m uvozanat holati koordinata boshi deb
qabul qilinib, harakat yo‘nalishi bo'yicha koordinata o ‘qi yo‘naltiriladi.
131
P
=
J k 2 - 2 b 2
•
(70. 22)
(70.22) ni (70.11) ga qo‘ysak:
d T = dAe, T - T 0 = dAe - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

(97.5) tenglikning har ikki tom onini
dt ga b o iib ,
— =
N e .+
N ‘
dt
(97.8)
ni hosil qilamiz.
Demak,
sistema kinetik energiyasining vaqt bo ‘yicha birinchi ho-
silasi mazkur sistemaga ta ’sir etuvchi barcha kuchlar quvvatlarining
y ig ‘indisiga teng.
98 - §. Moddiy nuqta kinetik energiyasining o ‘zgarishi
haqidagi teorema
Massasi
m b o ‘lgan erkin
M nuqta
t?
—
*
У(\
т
F kuch ta ’sirida harakatlansin (177-
(98.1)
dan ko'rinib turibdiki, moddiy nuqta kinetik energiyasi
ning differensiali ta ’sir qiluvchi kuchning elem entar ishiga teng.
Moddiy nuqtaga ta ’sir etuvchi kuchning Л/0Л/, ko‘chishdagi ishi
bilan kinetik energiyasi orasidagi m unosabat
ko‘rinishda yoziladi. Demak,
moddiy nuqta kinetik energiyasining bi-
ror chekli oraliqdagi о ‘zgarishi unga ta ’sir etuvchi kuchning shu ora-
liqdagi ishiga teng.
(97.8)
formulani moddiy nuqta uchun quyidagi ko‘rinishda yo
zish mumkin:
99 - § . M exanik energiyaning saqlanish qonuni
Mexanik sistem a potensialli kuch m aydonida harakatlansin. Bu
holda sistemaga q o ‘yilgan tashqi va ichki kuchlar ishlarining yig‘in-
disi
Ae +A‘ = П 0 - П b o ‘lib, sistem a kinetik energiyasining o ‘zga-
rishini ifodalovchi (97.6) tenglik quyidagicha yoziladi:
ra s m ).
Bu holda (97.7) quyidagicha yoziladi:
F
(98.1)
177-rasm.
2
2
= J
Fxds - A
(98.2)
Boshqarmasi - bet 121

131
b) muvozanat konstantasining turli omillarga bog‘liqligi: Muvozanat konstantasi
eksperimental yo‘l bilan aniqlanadi. Uning son qiymati berilgan haroratdagi
muvozanat holatiga baho beradi. Muvozanat konstantasining qiymati qancha katta
bo‘lsa, reaksiyada mahsulot miqdorlari ko‘p, agar uning qiymati kichik bo‘lsa,
dastlabki modda(lar) ning miqdori ko‘pligini ko‘rsatadi. Muvozanat konstantasi
to‘liq emas, dastlabki moddalarning miqdorlari
kamaysa, tegishli mahsulot miqdori
ortadi, ya’ni biror moddaning konsentratsiyasi
o‘zgarishi, boshqa moddalarning
konsentratsiyalari o‘zgarishiga olib keladi. Muvozanat konstantasi haroratga
bog‘liq. Demak, kimyoviy muvozanat holatida boshlang‘ich moddalar
konsentratsiyalarining ko‘paytmasi reaksiyadan keyingi hosil bo‘lgan moddalar
konsentratsiyalarining
ko‘paytmasiga teng bo‘ladi.
Kimyoviy muvozanat vaqtida
harakat to‘xtamaydi, vaqt birligi ichida qancha mahsulot parchalansa, xuddi
o‘shancha mahsulot hosil bo‘ladi. Kimyoviy muvozanat dinamik (harakatchan)
xususiyatga ega bo‘lgani uchun u tashqi omillar ta’sirida o‘zgaradi.
4. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Mavzuga doir masalalar yechish
2-masala. 2A + B↔ C reaksiya muvozanat holatida boshlang‘ich moddalar
konsentratsiyalari [A]=0,5 mol/
l; [B]=0,2 mol/
l ga teng bo‘lsa muvozanat
holatidagi C moddaning konsentratsiyasini (mol/
l) toping (K
M
=1).
Masalaning yechimi: reaksiya bo‘yicha A va B moddalarning muvozanat
konsentratsiyalari hamda muvozanat konstantasi qiymatlari ma’lum, shu qiymatlar
asosida C moddaning muvozanat konsentratsiyasini topamiz:
ИСПОЛЬЗУЕМЫЕ ИСТОЧНИКИ - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

|
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari Pdf ko'rish
|
bet | 399/452 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 8,84 Mb. | | #265988 |
Bog'liq QarMII konf 26-27 may 2023 (1)ИСПОЛЬЗУЕМЫЕ ИСТОЧНИКИ:
1.
Abdullaev, I., Akramkhanov, A., & Mavlyanov, G. (2019). Enhancing agricultural
productivity and profitability through value chain integration in Uzbekistan.
Agricultural and Food Economics, 7(1), 1-19.
2.
Alimukhamedova, N., Petrick, M., & Wandel, J. (2018). Does land fragmentation
increase the cost of cultivation? Evidence from Uzbekistan.
Journal of Agricultural
Economics, 69(3), 810-827.
3.
FAO
(2021).
FAOSTAT
database.
Retrieved
from
http://www.fao.org/faostat/en/#home.
4.
Khamraeva S. N. (2020). Analysis and problematic issues of food security in
Uzbekistan.
Trans Asian Journal of Marketing & Management Research. 4, 31-35.
5.
Khamraeva S. N., Alimova M. Y. (2021). Methodological bases for assessing the
level of innovative development of agriculture and its service infrastructure activities.
Journal of Contemporary Issues in Business
and Government, 2, 4063.
869
ҚЎШИЛГАН ҚИЙМАТ СОЛИҒИ БЎЙИЧА ИМТИЁЗЛАР ҲИСОБИНИ
ТАКОМИЛЛАШТИРИШ
Джалилов Раҳмонкул Ҳамидович –
Қарши муҳандислик-иқтисодиёт
институти, катта ўқитувчи
Аннотация. Ушбу илмий мақолада қўшилган қиймат солиғи, унинг
республикамиз ва хорижий мамлакатлар солиқ тизимидаги ўрни, солиқ
имтиёзларидан фойланиш ҳолати ва зарурияти асосланган.
Калит сўзлар: солиқ, қиймат, билвосита солиқлар, қўшилган қиймат
солиғи, солиқ имтиёзи, фoйдaлaнилмaгaн мaблaғлap, бюджeт, ҳисобот даври.
Аннотация. В основу данной научной статьи положены налог на
добавленную стоимость, его место в налоговой системе нашей республики и
зарубежных стран, статус и необходимость использования налоговых льгот.
Ключевые слова: налог, стоимость, косвенные налоги, налог на
добавленную стоимость, налоговый кредит, неиспользованные денежные
средства, бюджет, отчетный период.
Abstract. This scientific article is based on the value added tax, its place in the
tax system of our republic and foreign countries, the status and necessity of using tax
benefits.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
ПАХТА-ТЎҚИМАЧИЛИК КЛАСТЕРЛАРИНИНГ

232
аниқлаш, уларда молиявий ҳисоботнинг халқаро стандартларини қўллашни
тақозо этади.
Шунинг учун, айни пайтда бутун дунё миқёсида молиявий
натижалар ҳисоби ва ҳисоботини халқаро
стандартлар асосида ташкил
қилишга
эътибор
қаратилмоқда.
Ваҳоланки,
жаҳоннинг
кўпгина
давлатлари
фонд
биржаларида
акциялари
жойлаштирилган
компаниялардан молиявий ҳисоботларни халқаро стандартлар асосида
тузишнинг долзарблигини янада оширмоқда.
Мамлакатимиз иқтисодиёти тармоқларининг ривожи кўп жиҳатдан
қишлоқ хўжалигига боғлиқ. Шу боис аграр соҳани тубдан ислоҳ қилиш
давлат сиёсатининг устувор вазифаларидан бири ҳисобланади. Қишлоқ
хўжалигига бозор муносабатларини босқичма-босқич
жорий этишнинг
меъёрий-ҳуқуқий
асосларини
яратиш
ва
уни
доимий
равишда
такомиллаштириб боришга алоҳида эътибор қаратилмоқда.
Айтиш керакки, изчил юқори ўсиш суръатлари билан бирга, ялпи
ички маҳсулотнинг умумий ҳажмида қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари
улушининг камайиш тенденцияси кузатилмоқда. Масалан, 2012 йилда бу
борадаги кўрсаткич 29 фоизни ташкил этган бўлса, 2021 йилда фақатгина
25 фоизни ташкил этди. Лекин, қишлоқ, ўрмон ва балиқчилик хўжалиги
соҳасида маҳсулот ишлаб чиқариш хажми охирги йилларда муттасил ўсиб
бориш тенденциясига эга бўлган, 2021 йил якуни бўйича 183,5 трлн. сўмни
ташкил қилиб 2012 йилга нисбатан 146,5 трлн. сўмга кўпдир.
2022 - 2026 йилларга мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт
стратегиясида ҳам қишлоқ
хўжалигини
илмий асосда интенсив
ривожлантириш орқали деҳқон ва фермерлар даромадини камида 2
баравар ошириш, қишлоқ хўжалигининг йиллик ўсишини камида 5 фоизга
етказиш
71
мақсад қилиб қўйилган. Ва бунда янги ва фойдаланишдан
чиққан 464 минг гектар майдонни ўзлаштириш ва кластерларга очиқ
71
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 28 январдаги “2022 — 2026 йилларга
мўлжалланган Янги Ўзбекистоннинг тараққиёт стратегияси тўғрисида”ги ПФ-60-сон Фармони
233
танлов асосида ажратиш зарурлиги қайд этилганлиги
янги кластерларни
ташкил этиш учун замин яратмоқда.
Фикримизча, иқтисодий кластерлар маълум бир мақсадга эришиш
мақсадида турли ҳил хўжалик
юритувчи субъектлар, илмий-тадқиқот,
таълим муассаларининг ўзаро боғлиқ бўлган кооперациядир.
Кластер тизими яхши натижа кўрсатганидан кейин, мамлакатимиз бўйлаб
турли кластерлар ташкил этилди. Бугунги кунда республикада пахта-
тўқимачилик, ғаллачилик ва мева-сабзавотчилик кластерлари фаолият
олиб бормоқда.
m'z = G - c ( z - ‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi

|
‘zbekist0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim yazirligi q‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi markazi Pdf ko'rish
|
bet | 102/191 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 6,72 Mb. | | #137496 |
Bog'liq 1048 pdf 63c96812dd27f 1674143762m'z = G - c ( z + / st) - цг + И sin —t .
V m
Bu yerda С = cfm b o ‘lishini e ’tiborga olib,
b = J ~ , k = р = Д , P0 = —
(71.16)
2m
V
m
m
belgilashlar kiritsak, differensial tenglam a:
z + 2bz + k 2z = P0 s \n p t
(71.17)
ko‘rinishni oladi.
J is m n in g m ajb u riy te b r a n m a h a ra k a ti te n g la m a sin i an iq la sh
uch u n (71.17) ning xususiy yechim ini topish kerak. U (70.13) tengla
m a yordam id a aniqlanadi:
x 2 = Aq sin(/?/ + p ) .
(71.18)
Bu ifodadagi Aq va |3 (70.11) ham d a (70.12) fo rm ulalardan foy-
dalan ib topiladi.
(71.16) ni (70.11) va (70.12) ga q o ‘ysak,
kelib chiqadi.
138
Demak,
M jismning majburiy tebranma harakati
г = -
ten g la m a bilan ifodalanadi.
7
Nazorat savollari
1. Tebranma harakat deb qanday harakatga aytiladi?
2. Tebranma harakatni izohlaydigan qanday asosiy parametrlar bor?
3. Davr deb nimaga aytiladi?
4. Chastota deganda nimani tushunasiz?
5. Faza deb nimaga aytiladi?
6. Tebranma harakat necha xil bo‘ladi?
7. Erkin tebranm a harakat deb nimaga aytiladi?
8. Qanday harakat majburiy tebranma harakat deyiladi?
9. So'nuvchi tebranm a harakat deb nimaga aytiladi?
10. x - k2x = 0 formulada k2 bilan qanday nisbat belgilangan?
11. Tebranma harakat amplitudasi deb nimaga aytiladi?
12. Moddiy nuqtaning garmonik tebranma harakati tenglamasini yozing.
13. Rezonans hodisasini izohlang.
14. Majburiy tebranm a harakat differensial tenglamasini yozing.
15. Moddiy nuqta erkin tebranm a harakatining differensial tenglam a
sini yozing.
16. Moddiy nuqta so‘nuvchi tebranma harakatining differensial tengla
masini yozing.
17. Qarshilik kichik (b < k) bo ‘lganda so'nuvchi tebranm a harakat
qonuni qanday yoziladi?
18. Moddiy nuqta majburiy tebranm a harakatining (muhit qarshiligi
hisobga olinmagan holdagi) differensial tenglamasini yozing.
19. Moddiy nuqta majburiy tebranm a harakat (muhit qarshiligi hisob
ga olinmagan holdagi) qonunini yozing.
20. Qanday harakat aperiodik harakatdan iborat?
21. Muhit qarshiligidagi majburiy tebranm a harakat differensial teng
lamasini yozing.
22. Muhit qarshiligidagi majburiy tebranm a harakat qonunini yozing.
23. «Tepish» holi nima?
24. So‘nuvchi tebranishda amplituda qanday o ‘zgaradi?
25. Aperiodik harakat tenglamasi qanday?
26. Dekrement nima?
27. Dinamik koeffitsiyent qanday aniqlanadi?
28. Rezonans holda majburiy tebranm a harakat qonunini yozing.
29. Fazalar siljishi nima?
30. Qaytaruvchi va qarshilik kuchining koeffitsiyentlari teng boMganda
moddiy nuqta aperiodik harakatining tenglamasi qanday boMadi?
139
|
| |
IXK2
- kimyo fanining nazariy asoslarini kundalik 
turmush va kasbi sohalarga tatbiq eta oladi. 
c) Rivojlantiruvchi

133
Darsni yakunlash
Uyga beriladigan topshiriqlar
Darsning borishi
1. Tashkiliy qism:
O‘quvchilar bilan salomlashish, davomatni aniqlash
2. o‘tgan mavzuni so‘rash:
“Formulani sharxlang”
3. Namunaviy masalalar yechish:
1-masala. A+2B=C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng
moddalarning muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,4 mol/l, [B]=0,5
mol/l, [C]=0,25 mol/l, [D]=0,8 mol/l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
Masalaning yechimi: Muvozanat holatida turgan sistemada moddalarning molyar
konsentratsiyalari berilgan. Shu qiymatlar asosida muvozanat konstantasini
quyidagi formula orqali topishimiz mumkin.
Masala sharti bo‘yicha berilgan reaksiya va moddalarning muvozanat
konsentratsiyalari muvozanat konstantasini hisoblaymiz:
Demak A+2B=C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat konstantasi 2 ga teng
ekan, ya’ni bu reaksiyada teskari reaksiya tezligi to‘g‘ri reaksiya tezligidan ikki
marta
katta bo‘lgan ekan.
O‘quvchilarni baholash - Boshqarmasi

135
mashqlarni yecha oladi va maktab laboratoriyasida o‘tkaziladigan tajribalar
jarayonida zarur bo‘lgan xavfsizlik qoidalarini biladi.
b) Tarbiyaviy:
Kundalik turmushda biz to‘qnash kelaidgan turli qytar reaksiyalarda
muvozanatga ta’sir etuvchi omillar qanday bo‘lishi haqidagi ma’lumotlarni sulfat
kislota va ammiak kabi muhim kimyoviy birikmalar ishlab chiqarish jarayonlari
orqali izohlash orqali ekologik, stetik, iqtisodiy tarbiya berish.
c) Rivojlantiruvchi:
Kimyoviy reaksiyalar haqidagi bilimlarni rivojlantirish.
TK2-
o‘rganilgan bilimlar asosida kundalik turmushda foydalaniladigan jarayonlardagi
hisoblashlarni bilish
Dars turi:
yangi bilim va tushunchalarni shakllantiruvchi dars
Dars uslubi:
aralash(amaliy, suhbat, test topshiriqlari bilan ishlash, munozara va
tahlil)
Dars jihozi:
darslik, test tarqatmalar.
Darsning texnologik chizmasi
Dars bosqichlari
Молиявий назорат - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro...

862
Ҳозирги кунда ҳуқуқбузарликлар ва суистеъмолликларнинг олдини
олишга, ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш воситаларини такомиллашти-
ришга, юзага келиши мумкин бўлган ҳуқуқбузарликлар ва суистеъмолликлар-
нинг олдини олиш мақсадида ҳуқуқбузарликларга ўз вақтида чора кўришга,
ушбу ҳаракатларга чек қўйишга, айбдорларни аниқлашга қаратилган молиявий
назоратнинг огоҳлантириш функцияси устувор йўналиш ҳисобланади.
Молиявий назоратни огоҳлантириш функциясининг моҳияти шундан
иборатки, текширишлар натижаларини умумлаштириш материаллари асосида
ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш, молиявий интизомни мустаҳкамлаш,
молиявий
назорат
самарадорлигини
ошириш,
назорат
ишларини
такомиллаштириш, назоратнинг янги усуллари ва услубларини ишлаб чиқиш
бўйича чора – тадбирларни ишлаб чиқишдан иборат.
Давлат молиявий назоратини ташкил этиш ва уни амалга ошириш маълум
бир
тамойилларга
асосланади.
Молиявий
назорат
амалга
ошириш
тамойилларини қуйидаги асосий турларга бўлишни мақсадга мувофиқ деб
ҳисоблаймиз (3 – расм).
3 – расм. Молиявий назорат тамойиллари турлари
28
Молиявий назоратни ташкилий тамойиллари назоратни ташкил этиш
жараёнида қўлланилади. Ташкилий тамойиллардан бири бу мувофиқлик бўлиб,
28
Муаллифлар томонидан тузилган
Молиявий назорат
тамойиллари турлари
Молиявий назоратнинг
ташкилий тамойиллари
мувофиқлик
қонунийлик
автономия
Молиявий назоратнинг
ахлоқий тамойиллари
холислик
компетенция
жавобгарлик
Молиявий назоратнинг
Demak, C moddaning muvozanat konsentratsiyasi 0,05 mol/l ga teng bo‘lgan. 
Javob: 0,05 mol/l

132
5. O‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarni baholashda kimyoviy elementlar
belgilaridan foydalaniladi:
“5” baho;
“4” baho;
“3” baho.
6. Uyga vazifa:
§25 2-qismni o‘qib, o‘rganib, maslalarni oxirigacha yechib kelish.
45-MAVZU:
Mavzuga oid masalalar yechish.
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy:
Kimyoviy muvozanat mavzusiga oid masalalar yechish.
IXK2
-
kimyoviy qonuniyatlar asosida olgan bilimlaridan hayotiy faoliyatda foydalana
oladi
b) Tarbiyaviy:
Masalalar yechish jarayonida tartib bilan amallarni bajarishga
o‘rgatish. Sistemalarda yuzaga keladigan holatlar haqida ma’lumot berish orqali
ekologik, estetik tarbiya berish.
Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari

Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari
Ta’siri uzaytirilgan peroral dorilar davomli dorilarning asosiy qismini tashkil etadi.
Spansula dori turi. Spansulalar deb qopqoqli qattiq jelatinli kapsulani ichini dori moddaning mayda mikrokapsula yoki mikrodrajesi bilan to‘lg‘azilgan dori turiga aytiladi.
Spansulalardagi dori moddaning ta’sir muddati uzaytirilishi, jela-tinli kapsulani ichiga, qobig‘i har xil qalinlikda bo‘lgan, dori moddaning mikrokapsulalarini joylashtirish hisobiga ta’minlanadi. Spansulalar-ning tashqi ko‘rinishi va ularda dori moddalarni ta’siri uzaytirilish prinsipi 2- va 3-rasmlarda ifodalangan.
2-rasm. Spansulalarni ko‘rinishi
Demak, spansulalar - bu mikrokapsula yoki mikrodrajelardan tashkil topgan qattiq jelatinli kapsula. Mikrokapsulalar har xil qalinlikga ega bo‘lgan qobiq bilan qoplanganligi uchun, ular bir vaqtda erimayda va ulardan dori modda uzluksiz ravishda, qobiqlarni ketma ket erishi hisobiga, uning qondagi terapevtik konsentratsiyasi ta’minlanadi (3-rasm).
Spansulalarda ko‘pincha 3-4 turdagi mikrokapsulalar birlashtiriladi. Mikrokapsulalarning diametri 30-50 mkm atrofida bo‘ladi.
3-rasm. Spansulalarda dori moddaning ta’sirini uzaytirilish
prinsipi
Spansulalarning ichiga faqat mikrokapsulalar emas, balki mikrodrajelar ham joylashgan bo‘lishi mumkin. Spansulada 50 tadan to 400 tagacha mikrodrajelar bo‘ladi, ularning bir qismi qoplanmagan bo‘lsa, qolgan qismi bir yoki ikki marta yog‘li moddalar bilan turli qalinlikda qoplangan bo‘ladi.
4-rasm. Mikrodrajelarni olish sxemasi
Mirodrajelar to‘ldirilgan spansula texnologiyasi: qand kristallariga obakilash qozonida dori modda qoplanadi, bunda bog‘lovchi modda sifatida qand qiyomi ishlatiladi. Olingan mikrodrajelarning bir qismini dori moddaning birlamchi dozasini (1) hosil qilishda, qolganlarini turli qalinlikdagi bir va ikki marta qobiq (masalan, glitserilmonostearat va asalari mumi aralashmasi) bilan qoplanib, ikkilamchi va uchlamchi dozalarni (2 va 3) hosil qiladilar. Ko‘pincha qobiqning qalin-yupqaligiga qarab qobiqlangan mikrodrajelar turli rangga bo‘yaladi. Bu turli dozalarni oson ajratish uchun qilinadi. So‘ng qobiqlanmagan va turli qalinlikda qobiqlangan mikrodrajelar ma’lum nisbatda aralashtiriladi va jelatina kapsulaga solinadilar. Bir kapsulada turli vaqtda eriydigan bir dozani tashkil etuvchi dori preparat mujassamlangan bo‘ladi. Jelatina kapsula oshqozon shirasida eriydi va dori preparatning qobiqlanmagan qismi so‘rilib, ta’sir ko‘rsata boshlaydi. Natijada organizmda dori preparatning dastlabki konsentratsiyasi hosil bo‘ladi. So‘ng bir qavat qobiq bilan qoplangan mikrodrajelar erib, so‘riladi. Ohirida ikki qavat bilan qoplangan mikrodrajelar eriydilar va ta’sir ko‘rsatadilar (4-rasm).
|
КИРИШ - download

|
Qidiruv: КИРИШ | Html га кириш 2,28 Mb. 5 | o'qib | | Html га кириш 2,33 Mb. 5 | o'qib | | Html га кириш 2,29 Mb. 3 | o'qib | | Html га кириш 2,59 Mb. 5 | o'qib | | Ахборот технологиялари фанига кириш 1,24 Mb. 4 | o'qib | | Тупроқшуносликка кириш Some of the authors of this publication are also working on these related projects 1,86 Mb. 53 | o'qib | | MySql га кириш O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi 67,16 Kb. 12 | o'qib | | MySql га кириш O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi 62,56 Kb. 12 | o'qib | | 1-маърўза: Кириш Bu ishlarni ro‟yobga chiqarish ancha bilim, tajriba, sabr – toqat va ilmiy nuqtai 1,96 Mb. 75 | o'qib | | 1- мавзу: Кириш Mavzu: “YO’l harakati qoidalari va xavfsiz harakatlanish asoslari” fanining maqsadi, vazifalari va manbalari 461,5 Kb. 2 | o'qib | | Elektronika va Sxemalar 2 fani N3711 биполяр транзисторининг кириш ва чиқиш характеристикаларини ўлчаш бўйича амалий кўникмаларни мустаҳкамлаш 1,17 Mb. 1 | o'qib | | Туристик маҳсулот маркетинги фанига кириш Xalqaro Savdo Tashkiloti (xst) mutaxassislari turistik marketingning 3 yo‘nalishini ta’kidlaydilar 486,81 Kb. 5 | o'qib | | Elektronika va sxemalar 2 fanidan N3416 биполяр транзисторининг кириш ва чиқиш характеристикаларини ўлчаш бўйича амалий кўникмаларни мустаҳкамлаш 1,13 Mb. 1 | o'qib | | Кириш. Киберҳуқуқ ва киберэтика фанининг мақсади ва вазифалари «Ахборот эркинлиги принциплари ва кафолатлари тўғрисида»ги қонуни 2002 йил 12 декабрь 0,59 Mb. 1 | o'qib | | Ахборот технологиялари фанига кириш Matematik modellashtirish, sonli tahlil qilish usullarini tizimlarda amalga oshirish. Hisobli exsperiment Ma’ruzachi: A. U. Shukurov 2,6 Mb. 9 | o'qib |
| |
-masala. Tenglamasi 3A+2B=A

134
4. Mustaqil tarzda masalalar yechish:
a) A+B=C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng moddalarning
muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,25 mol/
l, [B]=0,4 mol/
l, [C]=0,2
mol/
l, [D]=0,5 mol/
l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
b) A+B=2C+D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng moddalarning
muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,08 mol/
l, [B]=0,4 mol/
l, [C]=0,4
mol/
l, [D]=0,5 mol/
l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
c) 3A+B=C+2D reaksiya bo‘yicha muvozanat qaror topgandan so‘ng
moddalarning muvozanat konsentratsiyalari quyidagicha: [A]=0,1 mol/
l, [B]=0,5
mol/
l, [C]=0,03 mol/
l, [D]=0,4 mol/
l bo‘lsa, muvozanat konstantasini aniqlang.
d) A + B↔ C reaksiya muvozanat holatida boshlang‘ich moddalar
konsentratsiyalari [A]=0,4 mol/
l; [B]=0,25 mol/
l ga teng bo‘lsa muvozanat
holatidagi C moddaning konsentratsiyasini (mol/
l) toping (KM=2).
e)
A+2B↔C
reaksiya
muvozanat
holatida
boshlang‘ich
moddalar
konsentratsiyalari [A]=0,5 mol/
l; [B]=2 mol/
l ga teng bo‘lsa muvozanat holatidagi
C moddaning konsentratsiyasini (mol/
l) toping (KM=1).
f)
2A+B↔C
reaksiya
muvozanat
holatida
boshlang‘ich
moddalar
konsentratsiyalari [A]=1,5 mol/
l; [B]=3 mol/
l ga teng bo‘lsa muvozanat holatidagi
C moddaning konsentratsiyasini (mol/
l) toping (KM=0,1).
“Oblekol” PDP si ta’sir mexanizmi bo‘yicha qaysi pardalarga tegishli?

|
“Oblekol” PDP si ta’sir mexanizmi bo‘yicha qaysi pardalarga tegishli?
|
bet | 265/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafe8. “Oblekol” PDP si ta’sir mexanizmi bo‘yicha qaysi pardalarga tegishli?
a. Oftalmologik
b. Stomatologik
v. Rinologik
g. Dermotologik
d. Sublingval
9. Keltirilgan PDP ning qaysi biri rezorbtiv (umumiy ta’sir) xususiyatga ega?
a. “Gentrikal” pardasi
b. “Oblekol” pardasi
v. Apilak pardasi
g. Trinitrolong
d. Dimedrol pardasi
10. Keltirilgan PDP dan oftalmologik pardalarni tanlang
a.apilak
b. “Oblekol”
v. Trinitrolong
g. Sitizin pardasi
d. Eferin gidroxlorid pardasi
Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Nazarova Z.A., Tureeva G.M. Maxsus dori turlari texnologiyasi.- Toshkent, 2009.- 163 b.
2. Nazirov Z.N. Gomeopatiya.-Toshkent, 2001.- 120 b.
3. Miralimov M.M. Farmatsevtik texnologiya asoslari. - Toshkent: “Fan” nashriyoti, 2007. - 343 b.
4, Технология лекарственных форм. Кондратьева Т.С. taxriri ostida.- Moskva, 1991.- 434 b.
5. Назарова З.А., Туреева Г.М. Технология лекарств нового поколения. – Тексты лекций. – Ташкент, 2000. – 220 с.
6. Yunusxo‘jaev A.N. O‘zbekiston Respublikasida Farmatsiya faoliyati haqida. - II kitob. – Toshkent, 2001. - 312 b.
7. Tиxoнov A.И., Ярных T.Г. Технология лекарств. – Xaрков, 2002.-704 с.
8. Чуешов В.И. Промышленная технология лекарств. – Xaрков, 2002.-761 с.
15-laboratoriya mashg’uloti.
Mavzu: Spansula, strukturali tabletkalar, terapevtik dori sistemalar tuzilishi. Polimer dorivor pardalarni sifatini baxolash
Mavzuni ahamiyati: Dorivor moddaning ta’siri uzaytirilgan dori vositalari: spansula, strukturali tabletkalar, terapevtik dori sistemalar bo‘yicha amaliy bilimlarni o‘zlashtirish. Dorivor moddaning ta’siri uzaytirilgan dori vositalari: spansula, strukturali tabletkalar, terapevtik dori sistemalar bo‘yicha bilimlarga ega bo‘lish, polimer dori pardalar sifatini baholash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar olish.
Vaziyatli masalalar:
“Spansula va medulalar tuzilishida farq bormi?” – degan savolga talaba “Farqi yoq. Ikkalasi ham qattiq qopqoqli jelatina kapsulaga joylangan turli qalinlikdagi qobiq bilan qoplangan mikrokapsulalar yoki mikrodrajelardan tashkil topgan” – deb javob berdi. Bu to‘g‘rimi?
Membrana tuzilishdagi TTS quyidagi qatlamlardan tashkil topgan: dori modda saqlagan polimer matritsa, himoyalovchi qatlam, adgezion qatlam. Bu to‘g‘rimi?
Matritca tuzilishdagi TTS quyidagi qatlamlardan tashkil topgan: dori modda saqlagan polimer rezervuar, himoyalovchi qatlam, adgezion qatlam va membrana. Bu to‘g‘rimi?
“Retard, durula, lontab va dupleks turdagi tabletkalarni keksa yoshdagi bemorlarga berish uchun dozasini kamaytirish maqsadida nechta qismga bo‘lish mumkin?” – degan savolga talaba: “2, 3 yoki 4 qismga bo‘lish mumkin” – deb javob berdi. Javob to‘g‘rimi?
|
| |
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

|
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
|
bet | 266/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeMustaqil tayyorlash uchun savollar:**
1. Terapevtik dori sistemalari, ularning ta’rifi, tasnifi
2. Terapevtik dori sistemalarda qo‘llaniladigan yordamchi moddalar
3. Transdermal terapevtik sistemalar (TTS)larning tasnifi, tuzilishi
4. TTS larning nomenklaturasi
5. Peroral “Oros” sistemasini tuzilishi, ta’sir etish mexanizmi
6. Boshqa turdagi terapevtik sistemalar
7. Ta’siri uzaytirilgan dori turlarini yaratish zaruriyati.
8. Peroral ta’siri uzaytirilgan dori turlari ta’rifi, tasnifi.
9. Spansulalar ta’rifi, ta’sir etish mexanіzmi
10. Strukturali tabletkalar tasnifi, ularni afzallik tomonlari.
11. Retard va durula turdagi tabletkalarning ta’sir etish mexanizmi.
12. Lontab va dupleks turdagi tabletkalar tuzilishi.
** Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muhokamasini zamonaviy pedagogik texnologiyalarning “Aqliy hujum” usulidan foydalanib o‘tkaziladi.
Uslubiy ta’minot va mashg‘ulot jihozlanishi: VR-1; VR-5; VR-20; VR-100 qo’l torozi va toshlar (DTST 7328-61); VKT-1000 torozi (DTST 7328-61); petri idishi, tozalangan suv uchun byuretka; pipetkalar, shisha voronka; o’lchov silindirlari; diametri 10-15 sm li chinni kosacha; paxta; doka; filtr qog’ozi; Sirtki”, degan asosiy va „Salqin joyda saqlansin”, „Yorug’lik tushmaydigan joyda saqlansin”, kabi qo’shimcha yorliqlar.
Asosiy matn
Dori turlaridagi dorivor moddalarning ta’sir etish vaqtini uzaytirish masalasi katta amaliy ahamiyatga ega, ayniqsa ximioterapiya sohasida.
Ximioterapiyaning samaradorligi dorivor moddani qonda doimo tera-pevtik konsentratsiyasi ta’minlanishiga bog‘liq bo‘ladi va shunga erishish uchun ma’lum vaqt o‘tgach (sutkada davomida bir necha marta) dorivor modda qayta qayta iste’mol qilinish lozim.
Bu esa har hil noqulaychiliklar tug‘diradi: yordamchi moddalarni tanaga kiritilishi, ko‘p miqdorda preparatlarni sarflanishi, qondagi ta’sir etuv-chi moddani konsentratsiyasi bir me’yorda bo‘lmasligi.
Hozirda ishlatiladigan ko‘p dorilarning kamchiligi ta’sir qiluvchi moddaning miqdori tanada uzoq vaqt saqlanmasligida.
Davolovchi konsentratsiyani bir me’yorda bo‘lmasligi dorining terapevtik samaradorligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Sil, lepra, qator bakterial va virus kasalliklarni muvaffaqiyatli davolashni faqat dori moddaning qonda terapevtik konsentratsiyasi uzoq vaqt saqlanib turgandagina amalga oshirish mumkin. Shuning uchun ta’sir muddati uzaytirilgan dori turlari ishlab chiqish ham nazariy, ham amaliy ahamiyatga egadir.
Farmakokinetik ta’siri oldindan belgilangan dorilarni yaratishda, ayniqsa ta’siri uzaytirilgan dorilarni, turli texnologik usullar, maxsus yordamchi moddalar qo‘llash va dori turlarini strukturasini o‘zgartirish yo‘llari bilan amalga oshiriladi.
|
| |
g„o„za tupidagi hosil shoxi aniq ko„rsatiladi va vazr i alohida o„rganiladi

|
g„o„za tupidagi hosil shoxi aniq ko„rsatiladi va vazr i alohida o„rganiladi Pdf ko'rish
|
bet | 106/163 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #259446 |
Bog'liq 64363c7a88a43g„o„za tupidagi hosil shoxi aniq ko„rsatiladi va vazr i alohida o„rganiladi.
0„simliklaming qumq massasi hisobga olinadigan boMsa, o„suv davri davomida
to„kilgan hamma qisinlari (barg, rrieva va tugunchalari) har qaysi idish bo„yicha
yoki butun variant bo'yicha alohida xaltachaga yigMb boriladi va vazni
aniqlanadi.
Vegetatsion tajribalarda fenologik kuzatishlar yoki boshqa omillami ta‟siri
o„rganiladi, shonalash, gullash, meva tugish va pishish jadalligi dala tajribalarida
qanday bajarilsa shu uslubiyat asosida bajariladi. Lekin o„simliklar sonidan farq
qiladi.
Vegetatsion tajribalarda o„simliklar soni ekin turiga qarab belgilanadi.
Bunda ekinning va nabning biologik xususiyati, o‟ganilayotgan omil xisobga
olinadi. Masalan g‟alla don ekiniarida urug‟
Texnik ekinlarda esa bitta sosudga o‟simlik turiga qarab 1-2 ta urug‟
ekiiadi. Urug‟lami ekishda ulaming yerkin o‟sishi, oziqa va suvdan samarali
foydalanishiga aloxida e‟tibor beriladi. O‟simliklar uchun qulay sharoit yaratish
uchun urug‟lami ekish usuli bilan birga, sosudlarni joylashtirish tartibiga ham
aloxida e‟tibor berilishi lozim. Ya‟ni, sosudlar bir -biridan ma‟lum belgilangan
masofada joylashtirilishi lozim. Odatda sosudlarni joylashtirishda variantlar va
takrorlanishlar bo‟yicha joylashtirish farqlanadi. Bitta variantdagi sosudlar 20-
25 cm, variantlar orasi 30-40 cm, takrorlanishlar orasi 50-100 cm oralikda
joylashtiriladi.
Vegetatsion tajribalarda sosudlarni sistematik usulda, tartibli joylashtirish
maqsadga muvofiq. Bu psul tajribani olib borish va venologik kuzatuvlar
o‟tkazish uchun qulay.
sosudlarga o‟simlikning oziqlanish maydonini xisobga olgan holda qalin ekiiadi.
|
| |
Surtmalarning biosamaradorligini in vitro usulida aniqlash

|
Surtmalarning biosamaradorligini in vitro usulida aniqlash
|
bet | 110/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeSurtmalarning biosamaradorligini in vitro usulida aniqlash
Bu surtmalarning asosiy, uning terapevtik faolligini ifodalovchi, ko‘rsatkich hisoblanadi. In vitro usulida surtmalardan ta’sir etuvchi moddalarni ajralib chiqish tezligi baxolanadi.
1-usul: agar-agarga to‘g‘ri diffuziya usuli. Agar-agarga ta’sir etuvchi moddaga mos keluvchi reaktiv solinadi. Ta’sir etuvchi moddani agar-agarga diffuziya tezligi uning turli xil rangga bo‘yalganligiga qarab o‘lchanadi.
2-usul: dori moddalarni membranalar orqali o‘tishiga asoslangan/ Kruvchinskiy usuli/. Kruvchinskiy usulida surtmalarni biosamaradorligi aniqlash moslamasi 18 rasmda keltirilgan.
Rasm 3. Yumshoq dori turlarini biosamaradorligini teng muvozanatli dializ ( Kruvchinskiy) usuli bo‘yicha aniqlash
1- dializ muhit quyish uchun shisha idish; 2-termometr; 3-dializ nayi; 4-namunalarni taxlilga olish uchun pipetka; 5- yarimo‘tkazuvchan sellofan membrana
Dorivor moddalarni surtmalardan ajralib chiqish tezligini aniqlash uchun belgilangan vaqt oralig‘ida muhitdan namunalar olinib, maxsus formula orqali dori moddani necha foizi yoki gramm miqdori muhitga o‘tgani aniqlanadi va maxsus chizmalar yoki jadvallar tuziladi.
Membrana sifatida sellofan plyonkasi qo‘llanilishi mumkin.Surtmalarning biosamaradorligini in vivo usulida baxolash in vitro usullari yordamida surtmalarning biosamaradorligini to‘liq baxolanishi imkoniyatini bermaydi.
Shuning uchun in vivo usullari qo‘llaniladi.Ularning bir necha turlari ishlatiladi.
1. So‘rilgan dori moddalarni miqdorini aniqlash. Odamning yoki hay-vonlarning terisiga belgilangan miqdorda surtma surtiladi va shu joyga bosim / 100 mm simob ust / ta’siri ko‘rsatiladi.
Teri ostiga so‘rilgan moddalarning miqdori surtma namunalarining qoldig‘i bo‘yicha aniqlanadi/ ya’ni teriga surtilgan surtmani namunasini va so‘rilmagan qoldig‘ining ayirmasi bo‘yicha /.
Gistologik tekshirishlar bo‘yicha.
Shamchalarning biosamaradorligini aniqlash
Shamchalarning biosamaradorligini aniqlashda ham turli usullar qo‘llaniladi. Ulardan asosy ta’sir etuvchi moddalarning membrana orqali diffuziyasiga asoslangan. Membrana sifatida sellofan, " SARTORIUS " firmasining membranasi /teri modeli/ qo‘llaniladi.
Aniqlash uchun shamcha maydalaniladi va 3 g dan tortib olinadi va dializ kamerasiga joylashtiriladi.Dializat 370S haroratda bo‘lishi kerak. Dializat aralashtirib turiladi. Aniqlashni 6 soat davomida olib boriladi. Dializatga ajralgan dori moddalar miqdori tegishli fizik-kimyoviy usullar bilan aniqlanadi.
|
| |
Ranglar palitrasi - G‘oyaga ko‘ra rasm chizish

Ranglar palitrasi - G‘oyaga ko‘ra rasm chizish
Mavzu: “Dadamning portreti. Mening dadam - Vatan himoyachisi”
Material: alьbom varaqlari, oddiy va rangli qalamlar
Umumiy guruhlarda ishlash
|
Kun yakuni bo‘yicha qisqa suhbat o‘tkazish
|
Davr
|
YAnvarь IV-hafta ___dan ___ gacha
|
Guruh
Mavzu
|
Bolalarni boshlang‘ich ta’limga yillik majburiy tayyorlashga ________________ tayyorgarlik guruhi (nomi)
|
“Uy hayvonlari. CHorvadorlar mehnati”
|
Rivojlanish sohalari bo‘yicha maqsadlar
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish
|
Bir joydan turib sakrash, to‘pni tepaga otish va bir necha bor ikki qo‘llab ushlashni o‘rganish Predmetlar orasidan emaklab o‘tish
|
Ijtimoiy-emotsional rivojlanish
|
YAratilgan tasvirdan, mehnatning natijalaridan quvonish
|
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish ko‘nikmalari
|
Bolalarning uy hayvonlari haqidagi bilimlarini kengaytirish, bolalar lug‘atini yangi so‘zlar va iboralar bilan boyitish. Surat bo‘yicha o‘z munosabatini bildirib hikoya tuzishni o‘rgatish Nutqning grammatik tuzilishini rivojlantirish Og‘zaki nutq va atrofdagi odamlar bilan nutqli muloqotni shakllantirish
|
|
-rasm. G‟alla ekinlari bilan olib borilayotgan vegetatsion tajriba

|
-rasm. G‟alla ekinlari bilan olib borilayotgan vegetatsion tajriba Pdf ko'rish
|
bet | 107/163 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #259446 |
Bog'liq 64363c7a88a4310-rasm. G‟alla ekinlari bilan olib borilayotgan vegetatsion tajriba
11-rasm. Qand lovlagi bilan olib borilayotgan
vegetatsion tajriba
Vegetatsion tajribalar o„tkazish texnikasi va sharoiti.
Vegetatsion idishlarda olib boriladigan tajribalarda dala sharoitida olib
boriladigan usullar singari fenologik kuzatuvlar, uchyotlar, labaratoriya
tahlillari, fiziologik va biokimyoviy tadqiqotlar olib boriladi.
0„simlikIaming o„g„itlar bilan oziqlanishi , temperatura , suv yorug„lik va
boshqa omillami o'simlikning o„sish va rivojlanish jarayonlariga ijobiy ta‟siri
o'rganishda vegetatsion tajribalarining ahamiyati katta. Bu usulning o'ziga hos
xususiyati unda ilmiy tadqiqot ishlari boshqa tadqiqot turlariga nisbatan ancha
aniq bajariladi. Shu tufayli kupchilik rivojlangan davlatlarda vegetasion
tajribalr olib borishga katta etibor beriladi. Shuningdek vegetasion
tajribalamining imkoniyatlari ham ancha yuqori.
Agrokimyo, tuproqshunoslik, o'simliklar fiziologiyasi, biokimyoga oid
ko'plab ilmiy tadqiqot ishlari vegetatsion usulda olib boriladi. Vegetatsion
tadqiqotlaming imkoniyati katta boiib, bu usulda dala va lizimetrik tajribalarda
o'rganish mumkin bo'lmagan yoki bajarish kiyin bo'lgan tadqiqotlarni ham olib
borish mumkin. Tadqiqotchi tashqi omillaming ta‟sirini chuqur, mukammal
o'rganishi, har bir rivojlanish fazalarida miqroiqlimning o'zgartirishi mumkin.
Ya‟ni, tajribalarda tadqiqotchi vegetatsion tajribada o'simlik uchun qulay
bo'lgan sharoit yarata oladi. Vegetatsion idishlarda tajriba o'tkazish dala
sharoitida olib boriladigan tajribalardan shu jixatdan ancha ustunlik qiladi.
Biroq tajriba o'tkazuvchi boshqara olmaydigan, tez o'zgarib turuvchi
|
| |
"Nima uchun davlatga Konstitutsiya kerak?" mavzusidagi suhbat

Tarbiyachining bolalar bilan faoliyati
|
O‘quv-tarbiya faoliyati
|
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish
/jismoniy tarbiya mashg‘ulotlari, salomatlik saboqlari , HXA, YHQ/
|
|
|
Jismoniy tarbiya
OVD – Muvozanat - yotiq taxta ustidan yurish va yugurish Kublar orasida chap va o‘ng oyoqda sakrash To‘p otish - to‘pni ikki qo‘llab savatchaga otish
|
|
Jismoniy tarbiya
O‘yinli mashqlar -
“YUgur - tegib ketma”
“Kim birinchi”
H/o‘yin “Polda qolma”
|
Ijtimoiy-emotsional rivojlanish
/badiiy adabiyot/
|
|
|
|
|
|
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish ko‘nikmalari
/nutqni rivojlantirish,
tovushlarni aytish, chet tilini o‘rganish, grammatika/
|
|
Qiziqarli ingliz tili
/Pedagog rejasiga ko‘ra/
|
“Mahmadonanikida mehmonda” -
Nutqni rivojlantirish
Vatan to‘g‘risida she’larni yodlash
|
|
ABVGDeyka
“V" harfi va tovushi. “Jarangsiz undosh tovush” tushunchasini mustahkamlash.
So‘zning ovozli tahlili.
Bo‘g‘in va so‘zlarni tuzish va o‘qish - kesma alifbolar bilan ishlash
|
Bilim orttirish orqali rivojlanish
/Olam haqida tushunchalar va bilimlar, ilmiy metodlar , elementar matematika/
|
Atrof muhit bilan tanishuv
Mavzu bo‘yicha suhbat: “Harbiy - jasurlar kasbi”
Harbiylarning hayoti va mehnatiga qiziqishni uyg‘otish
Tadqiqotlik
faoliyati
"Ko‘rinmas havo" tajribasi
Bayramga sharlarni shishiramiz
|
Boshlang‘ich matematika
9 sonini ikki kichik sonlardan hosil qilish
9 doirasida predmetlar guruhlarini taqqoslash
Daftarlarda ishlash
|
|
Boshlang‘ich matematika
9 tagacha predmetlarni tengligi va tengsizligi
«=», «>»
Daftarlarda ishlash
"Ko‘rinmas havo" tajribasi
Sovunli ko‘pikdan shar shishiramiz
- huddi shuncha, kamroq, ko‘proq.
|
|
Ijodiy rivojlanish
/Rasm chizish, loy ishi , aplikatsiya, qo‘l mehnati, konstruktorlik, musiqa/
|
Musiqiy charxpalak
- Musiqa
/Musiqa xodimi rejasiga ko‘ra/
|
Mohir qo‘llar -
Kollaj texnikasida qo‘l mehnati
Mavzu: “Dadam uchun tabriknoma”
Material: elim, karton, rangli qog‘oz, shaklli qaychi, jurnallardan qirqib olingan avtomobil va erkaklarga xos bo‘lgan boshqa narsalar
|
Bo‘rtma naqshli loy ishi
Mavzu: “Samodagi samolyot”
Material: ko‘k karton
samolyot chizilgan A-4 o‘lchamning yarmiga teng qog‘oz, plastilin to‘plami, plastilin pichoqlari, taxtakachlar, qo‘l uchun qog‘ozli salfetkalar, bulutlar uchun paxta, tayyor bo‘rtma naqsh texnikasida yasalgan samolyot namunasi
|
Musiqiy charxpalak
- Musiqa
/Musiqa xodimi rejasiga ko‘ra/
|
|