Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 1/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi
Kompyuter savodxonligi
KOMPYuTER SAVODXONLIGI
1. KOMPYuTER BILAN TANIShUV.
1.1. Texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya-gigiena talablari.
1.1.1. Elektr tokidan foydalanish qoidalari.
Tabiatdagi barcha narsalarda, xususan, inson organizmida ham elektr
zaryadlari mavjud bo‘lib, ular o‘zaro muvozanatda turadi va hayot uchun hech qanday
xavf tug‘dirmaydi. Bundan tashqari, inson tanasi a’zolarining faoliyati o‘ta
kuchsiz elektr signallari yordamida amalga oshiriladi va boshqariladi. Lekin
inson organizmidan elektr toki oqib o‘ta boshlaganda, bu muvozanat va
zaryadlarning joylashish tartibi o‘zgaradi va juda qisqa vaqtda insonning yurak,
miya kabi o‘ta muhim a’zolarining tiklab bo‘lmaydigan darajada ishdan chiqishiga,
ya’ni inson o‘limiga olib keladi.
Inson hayoti uchun butun tana bo‘ylab, masalan, bir qo‘ldan ikkinchisi tomon
yoki qo‘ldan oyoqqa qarab o‘tadigan elektr toki eng xavfli hisoblanadi. Odatda, tok
urganda elektr toki inson tanasi orqali yerga o‘tib ketadi. Shu sababli
informatika xonasini beton polli xonalarga yoki binoning yerto‘lalariga
joylashtirish qat’iyan ta’qiqlanadi va sinf xonasining poli elektr tokini
o‘tkazmaydigan qilib (masalan, taxtadan) yasalishi va barcha kompyuterlarning
korpuslari yerga ulanishi (yoki elektr ta’minotining yevroandozalarga moslab
ulanishi) talab qilinadi.
Yuqori kuchlanish (220 Volt) yuradigan simlarning barchasi, shu jumladan
uzaytirgichlar, kompyuter va boshqa elektr qurilmalari elektr ta’minotiga
ulanish simlarining ikki marta izolyatsiya qilinganligi talab etiladi. Kompyuter
xonasida faqat ovoz kuchaytirish qurilmalari, skanerlar kabi elektr quvvatini
kam iste’mol qiluvchi qurilmalar bitta izolyatsiyali simlar bilan elektr tarmog‘iga
ulanadi. Shu sababli ular boshqa elektr qurilmalaridan alohida turishlari va
ularning oldiga o‘quvchilar kela olmasligi lozim.
Inson tanasidan oqib o‘tadigan tok miqdori inson tanasining elektr tokiga
qarshiligiga ham bog‘liq. Foydalanuvchilarning shamollab qolishi, isitmasining
chiqishi, terlab turib kompyuterda ishlashi, barmoqlarining shilinishi yoki
yaralanishi va hatto qo‘lni yuvib, yaxshi artmaslik ham inson tanasi qarshiligini 2-
50 marta kamaytirib, tok urish xavfini shuncha marta oshirib yuborishi mumkin.
Shu sababli informatika fanidan darslarni jismoniy tarbiya va mehnat ta’limi
kabi fanlardan keyin dars jadvaliga qo‘yish mumkin emas. O‘quvchilarni
informatika xonasiga kiritishda ularni birma-bir ko‘zdan kechirib chiqish,
sog‘lig‘i yomon va barmoqlarida muammolar bo‘lgan o‘quvchilarga alohida e’tibor
qaratish kerak.
Kompyuterning va unga ulanadigan barcha qurilmalarning korpuslari tok
o‘tkazmaydigan materiallardan yasaladi va metall ishlatilganda ham, ular tok
o‘tkazmaydigan bo‘yoqlar bilan qoplanadi. Bundan faqat kompyuterning orqa
tomonidagi murvatlar va turli simlar ulanadigan uyalar istisnodir.
Kompyuterning korpusida yuqori kuchlanishli elektr toki bo‘lmasa-da, ular
yerga ulanmagan yoki yaxshi ulanmagan va uzoq vaqt, masalan, kun bo‘yi ishlayotgan
bo‘lsa, korpusda hayot uchun xavfli miqdordagi elektr zaryadlari yig‘ilib qolgan
bo‘lishi mumkin. Shu sababli sinfda kompyuterlarni devor bo‘ylab yoki xonaning
o‘rtasiga ikki qator qilib joylashtirilishi kerak. Ayniqsa, sinfga qarab, devor
yonida o‘tiradigan o‘qituvchining kompyuterini o‘rnatishga jiddiy e’tibor berib,
uning orqa tomoniga o‘quvchilarning o‘ta olmasliklari ta’minlanishi kerak.
6
Zamonaviy kompyuter texnikasida sistema blokining old tomonidagi tugma
kompyuterni elektr tarmog‘idan butunlay uzmaydi. Buning uchun kompyuter
korpusining orqa tomonidagi tugmadan foydalanish kerak. Agar kompyuter
korpusida bunday tugma bo‘lmasa, kompyuterni elektr tarmog‘iga ana shunday
tugmasi bor maxsus uzaytirgichlar orqali ulash lozim. Bundan tashqari, sinfdagi
barcha kompyuterlarni elektr tarmog‘idan uzuvchi yagona uzgich ham bo‘lishi kerak.
|
| |