nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б Pdf ko'rish
|
bet | 118/194 | Sana | 29.09.2024 | Hajmi | 3,67 Mb. | | #272877 |
Bog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismМай 2021 10-қисм
Тошкент
iborat bo’lgan mavzu nomi yoziladi.
Birikma bo’yicha asosiy so’z bilan uning yonida mavzu bilan bog`liq so’z va takliflar kichik
doirachalar ”yo’ldoshlar” yozib qo’shiladi. Ularni ”asosiy” so’z bilan chiziqlar yordamida
birlashtiriladi. Bu ”yo’ldoshlarda” ”kichik yo’ldoshlar” bo’lishi mumkin. Yozuv ajratilgan vaqt
davomida yoki g`oyalar tugagunicha davom etishi mumkin. Toifa-xususiyat va munosabatlarni
muhimligini namoyon qiluvchi (umumiy) alomat. Ajratilgan alomatlar asosida olingan
ma’lumotlarni birlashtirishni ta’minlaydi. Tizimli fikrlash, ma’lumotlarni tuzilmaga keltirish,
tizimlashtirish ko’nikmalarini rivojlantiradi. Toifalarni jadval ko’rinishida rasmiylashtiradilar.
Ғoyalarni ma’lumotlarni toifaga mos ravishda bo’ladilar. Ish jarayonida toifalarning ayrim nomlari
o’zgarishi mumkin. Yangilari paydo bo’lishi mumkin. Ish natijalarining taqdimoti
BBB Jadvali
- Bilaman/ Bilishni hohlayman/ Bilib oldim. Mavzu, matn, bo’lim bo’yicha
izlanuvchilikni olib borish imkonini beradi. Tizimli fikrlash, tuzilmaga keltirish, tahlil qilish
ko’nikmalarini rivojlantiradi. Jadvalni tuzish qoidasi bilan tanishdilar. Alohida kichik guruhlarda
jadvalni rasmiylashtiradilar. ”Mavzu bo’yicha nimalarni bilasiz” va ”Nimani bilishni hohlaysiz”
degan savollarga javob beradilar (oldindagi ish uchun yo’naltiruvchi asos yaratiladi). Jadvalning
1- va 2-bo’limlarini to’ldiradilar. Ma’ruzani tinglaydilar, mustaqil o’qiydilar. Mustaqil kichik
guruhlarda jadvalning 3-bo’limini to’ldiradilar.
VENNA diagrammasi
2- va 3-jihatlarini hamda umumiy tomonlarini solishtirish yoki
taqqoslash yoki qarama-qarshi qo’yish uchun qo’llaniladi. Tizimli fikrlash, solishtirish, taqqoslash,
tahlil qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi.
VENNA diagrammatuzish qoidasi bilan tanishadilar. Alohida kichik guruhlarda diagramma
Vennani tuzadilar va kesishmaydigan joylarni (x) to’ldiradilar. Juftliklarga birlashadilar, o’zlarining
diagrammalrini taqqoslaydilar va to’ldiradilar. Doiralarni kesishuvchi joyida, ikki-uch doiralar
uchun umumiy bo’lgan, ma’lumotlar ro’yxatini tuzadi.
1. Aylana yoki to’g`ri to’rtburchak shakllaridan foydalanishni o’zingiz tanlaysiz.
2. Chizmaning ko’rinishini - mulohazalar zanjirini to’g`ri chiziqli, to’g`ri chiziqli emasligini
o’zingiz tanlaysiz.
3. Yo’nalish ko’rsatkichlari sizning qidiruvlaringizni: dastlabki holatdan izlanishgacha bo’lgan
yo’nalishingizni belgilaydi.
|
| |
Shtrix-kod - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

tovarga tushiriladi. EAN uyushmasi tom onidan
berilgan birinchi
ikkita yoki uchta raqam mamlakat kodini bildiradi. Kodning bu
qismini bayroq deb atashadi.
9.3-jadval
Shtrix-kodlardan foydalanish sohalari
T /r
Rod nomi
Kodni qo‘Bash
1.
T o‘g*ri burchak
konturli ITF-14
kodi
Tovar partiyalarini (jo‘natilayotgan o‘ramlar)
kodlash uchun. Gofre o‘ramlarida oson
bosiladi.
2.
Kod 128
Qo‘shimcha axborot bosadi (partiya raqami,
chiqarilgan sanasi. sotish muddati va b.)
3.
«galnia-gal 5 dan
2
Tizimning faoliyat ko‘rsatishi

|
Tizimning faoliyat ko‘rsatishi Pdf ko'rish
|
bet | 101/172 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 8,11 Mb. | | #229141 |
Bog'liq LOGISTIKA. Umarova D.MTizimning faoliyat ko‘rsatishi.
Moddiy oqimlarni boshqarishda
tizimga berilganlami kiritish m oddiy oqim paydo b o lish i bilan
boshlanadi. Shu daqiqadan boshlab yuklar harakatining barcha
jarayonlari (qayta yuklash, om borda joylashtirish, ushlab qolish
va hokazo) qam rab olingan holda E H M ning operativ xotirasiga
joylashtiriladi.
150
Tadbirkorlik faoliyatida axborotlarga ma/.munan qiziqishlarning
tasniflanishi
9 .1-jadvai
T /r
Axborot turlari
%
1
.
Hamkorlar ishonchliligi to ‘g ‘risida
70
2.
Tadbirkorlik axboroti manbalari to‘g ‘risida
56
3.
Narxlar va r.arx hosil b o iish i to‘g ‘risida
49
4,
Xo'jaliк shartnomalari va bahslar, arbitraj to'g'risida
45
5.
Banklar to'g'risida
30
6.
Investitsiya komparayalari, fondlar, birjalar to lg ‘risida
35
7.
Tashqi iqtisodiy faoliyat to ‘g ‘risida
30
8.
Kredit bozorlari holati to ‘g ‘risida
35
9.
Fond, qimmatli qog£ozlar bozori holati to ‘g ‘risida
30
10.
Korxonalar, firmalar (manziilar, ish k o‘rsatkichlari)
to‘g ‘risida
30
1
\ .
Mulk bozori to‘g'risida
39
12.
M ahsulotlar va xizmat ko'rsatish bozori holati to ‘g ‘risida
26
13.
Respublika iqtisodiyotida chet elliksheriklar ishtiroki
to ‘g ‘risida
30
14.
Qonuuchilik to‘g ‘risida
26
|
| |
qog‘ozsiz axborot almashish

0 ‘tgan asrning 40-yillarida amerikalik olimlar D. Vudlend va
B. Silver tom onidan magazinlar kassasida narxJarni o ‘qiy oladigan
texnik vositalar uslida izlanishlar olib borishgan. 1949-yilda olimlar
patent olishgan. Patentda markazdagi belgi atrofida aylanmali kodni
tavsiflagan.
60-yillarning oxirida AQSH va Kanadada supermarketlardagi
term inallarni avtom atlashtirish bo'yicha tadqiqotlar boshlandi.
«H o'kiz ko‘zi» ramziy belgi va uni o ‘qish uchun skanerlar ustida
ishlar tugallanib joriy etildi.
U PC (Universal Product Code) shtrix-kodining hozirgi talqini
1973-yilda AQShda paydo bo‘ldi. Tovarlarni muvaffaqiyatli shtrix-
kodlash va avtom at tarzda identifikatsiyalash Yevropada katla
q iz iq ish u y g ‘o td i. 1 9 7 7-yilda E A N -1 3 (E u ro p e a n A rticle
Numbering) kodi va belgisi yaratildi hamda tasdiqlandi.
Rossiyada «Y U N IS-KAN/GS1 RUS» savdo shtrix-kodlarini
belgilab berish bilan avtom atik identifikatsiyalash uyushm asi
shug‘ullanadi.
Axborot logistik tizimlarning qurilish tamoyillari

—
muhirrs talab b o ‘lib, tizim da qo ‘llanilayot.gan hujjatlarni
soddalashtirish va standartlash hisoblanadi.
9.2, Logistik axborot tizimlarining tuzilishi
va faoliyati
Tadbirkorlikda axborot texnologiyaiaridan foydalanish va
0 ‘zbekistonda kichik biznes bilan shug‘uilanuvchi korxonalarning
logistik ko‘rsatkichlari.
Axborot resurslarini shakllantirish va undan
foydalanish tadbirkorlik faoliyati yagona
iqtisodiy axborot makoni
yaratilishidagi eng m uhim yechilishi kerak bo ‘lgan m uam m olardan
biridir.
Zamonaviy biznes axborot texnologiyalari tadbirkorlik axboroti
m a’lum otlar bazasi va bankidan tashkil topib. bular jamiyatning
barcha axborot resurslari bilan uzluksiz tarzda bog‘langan bo‘lishi
kerak.
Ushbu ish doirasida, tadbirkorlar axborot m uhitida 0 ‘zbe
kiston Respublikasi tovar ishlab chiqaruvchilar va tadbirkorlar
palatasi a ’zolari o ‘rtasida olib borilgan tadqiqotlar muvaffaqiyatli
biznes u c h u n nisbatan m uhim b o ‘lgan tadbirkorlik axboroti
sektorlarini aniqlash im konini berdi. 9.1-jadvalda
tadbirkorlik
axboroti to ‘g ‘risidagi m a ’lum otlar berilgan b o ‘lib, u yoki bu
axborotni afzal ko‘nshiariga ko‘ra so‘ralganlar (%da) joylash-
tirilgan.
Tahlil natijasi shuni ko‘rsatadiki, hisobga olingan m a’lum ot
bazalarining (MB) 84%i davlat sektoriga tegishlidir. Hozirgi paytda,
ishbilarmonlik va tijorat axborotlari M B
ning shakllanishi va rivo-
jlanishi iqtisodiyotining nodavlat sektorida ro ‘y bermoqda. Bugungi
kunda yuzlab axborot mahsulotlari ishlab chiqaruvchi tashkilotlar
va axborot xizmati k o ‘rsatishga ixtisoslashgan tashkilotlar ishlab
turibdi.
la
b - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

Ishlatilishidan qo'shim cha foyda keltiruvchi zamonaviy axborot
texnoiogiyalarini ishga solishga ketgan xarajatlam ing o ‘rn in i
to ld irg an holda uiardan foydalanish
natijasida iqtisod qilingan
mablag‘ amalda uch taraf - ishlab chiqaruvchi, yetkazib beruvchi
va tra n sp o rt kom paniyasi o lrtasid a m a ’lu m b ir n isb atlard a
(proporsiyalarda) boiinadi.
M oddiy-texriika ta ’m inoti tizim in i axborot xizm ati bilan
ta ’minlash uchun quyidagi to ‘qqizta elem ent mavjud bo‘lishi kerak:
1) ta ’m inot
predm eti turi;
2) m iqdor yoki hajm;
3) ta ’m inot predm etining kelib chiqishi;
4) uning joylashuvi;
5) joylashuv punktiga yetib kelish vaqti;
6) joylashuv punktidan jo 'n ash vaqti;
7) jo ‘natish (transportirovka) tizimi;
8) jo ‘natish (transportirovka) vaqti;
9) zaxiralash.
Sanab o'tilgan m a’lum ot guruhlari har bir joylashtirish o ‘rnini
va tashilayotgan obyekt uchun tuziladi.
Shu maqsadda axborotni
o ‘qish va uzatish punktlari har bir joyda o ‘m atiladi.
Korxonaning sotuv faoliyatini axborot bilan qo‘llash uchun
avtomatlashtirilgan axborot tuzilmalarining xotirasida saqlanayotgan
quyidagi axborotning asosiy turlarini ishga solish kerak:
1) sotuv bozori tarixi (jum ladan hududlar bo'yicha tahlil ham ),
sotish operatsiyalari turlari;
2) bozor va sotuv istiqbollari;
3) raqobat: tarix, holat, istiqbollar;
4) bozordagi ulushi:
tarixi va tahlili;
5) narxlar va baho belgilash;
6) xarajatlar;
7) bozor (sotuv) modellari;
8) xodimlar faoliyatining nazorati;
9)
joylarda rejalashtirish, ish safarlari davri, xodimlar oVrtasida
safarlami taqsimlash;
10) yangi mahsulotga o ‘tish bo £yicha talablarning manbasi;
11) xaridorlarning ro‘yxati;
155
12)
chiquvchi va kiruvchi axborot;
13) pechatiash va pochta j o ‘natish;
14) reklama faoliyatining natijalari tahlili va javoblar nazorati;
15) sotuv faoliyatining hisoboti;
16) buyurtm a harakati, schyotlarni to'lashga qo ‘yish, smeta
va
hisobot tuzish;
17) ichki va tashqi axborotdan foydalanish imkoniyatiga ega
boMish.
Joriy ishlab chiqarish va tijorat jarayonlariga integratsiya-
lashuvga sharoit yaratilgandagina korxonada logistik tizim samara
beradi. Bu m uam m o tegishli axborot bazasini yaratish bilan
yechiladi. Bunga fondlarni «aktual kuzatish» (amaldagi
va rejadagi
buyurtm alarning mavjudligi, asosiy va oraliq om borlarni ta ’
minlash) va muddatlarni «aktual kuzatish» (yetkazib berish, qayta
ishlash, kutish, to‘xtab qolishlar, muddatiga rioya qilish)lar kiradi.
Bu m a’lumotlarni yig‘ish uchun ishlab chiqarish tizimi korxona
bo'yicha «datchik (qabul qiluvchi qurilma)
va oMchagich asbob-
lar»ga ega bo£lib, ular yordamida joriy jarayonlarning hajm va
m uddatlarini nazorat qiladi va bu m a’lum otlarni sharxlashga
uzatishadi. Logistik tizim o ‘zining «o‘lchash» tarmog'iga quyidagi
talablarni
qo ‘yadi:
• tez va ishonchli, qo‘lda yoki avtomatlashtirilgan
transport
va ishiab chiqarish vositalari to ‘g‘risida raa’lum ot to ‘plash;
• har bir onda har bir joyda ishlab chiqarish jarayonlarining
ketishi xususida aktual axborotga ega bo‘lib, ichki axborot
tizimida qaror qabul qilishga yondashish.
Hozirgi paytda
Oqiwshini klasstan shig`arip jiberiw

jag`daylarda oqiwshig`a akil aytiw, uyaltiw maqsetinde oni pedagogikaliq ken`eske shaqiriwg`a
boladi. Oqiwshi ol jerde o`z minez-qulqi xaqqinda aytadi. Mug`allimlerdin`, ata-analar komiteti
ag`zalarinin`, direktordin` ken`eslerin tin`laydi. Bunday pedagogikaliq ken`eske tu`sken
oqiwshilardan du`zelmeytug`ini og`ada az ushirasadi. Biraq mu`mkinshiligi bolg`anshelli balani
pedagogikaliq ken`eske tu`sirmew kerek, al onin` ornina ondag`i kemshiliklerdi saplastiriw
jollarin ko`rsetiwi kerek.
Minez-qulqina qoyilatug`in baxani kemitiw. Oqiwshinin` minez-qulqina Baxa xa`r bir
sherektin` xa`m oqiw jilinin` axirinda qoyiladi. Oqiwshinin` minez-qulqi «
u`lgili»,
«qanaatlandirarli», «qanaatlandirarsiz» degen baxalar menen baxalanadi. Oqiwshinin`
minez-qulqina qoyilatug`in baxani kemitiw, bul awir jazalardin` tu`rine jatadi. Sebebi, «
u`lgili»
baxasi qizig`iwshiliq penen oqiytug`in, ja`miyetlik jumislarg`a aktiv qatnasatug`in oqiwshilarg`a
qoyiladi. «
Qanaatlandirarliq» baxasi mekteptin` tiykarg`i talaplarin orinlaytug`in oqiwshilarg`a
qoyiladi. «
Qanaatlandirarsizliq» baxasi o`z waziypalarina juwapkersizlik penen qaraytug`in,
mektep talaplarin moyinsinbaytug`in oqiwshilarg`a qoyiladi. «Qanaatlandirarsizliq» baxasin
alg`an oqiwshilarg`a, mektepti pitkergeni menen attestat berilmeydi. Sonliqtan oqiwshi minez-
qulqina qoyilatug`in baxani kemitkende abaylap, a`ytewir na`rse ushin kemite bermew kerek.
Baxasin kemitken waqitta oqiwshi narazi bolmaslig`i ushin ne sebep kemitip atirg`anin`di
tu`sindirip beriw kerek.
Xu`rmetli waziypalardi tapsiriw

|
Xu`rmetli waziypalardi tapsiriw
|
bet | 71/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgXu`rmetli waziypalardi tapsiriw. Oqiwshini jeke qoshametlew ushin og`an xu`rmetli
waziypa-mug`allimnin` ja`rdemshisi, assistenti, juwapli na`wbetshi waziypalari tapsiriladi xa`m
onin` orinlaniwi jiyi-jiyi alg`is yamasa siyliqlaw menen belgilenedi. Xu`rmetli waziypalar
oqiwshilarg`a tek g`ana olardin` sol waziypani orinlawg`a umtiliwshilig`i basim bolg`an
jag`dayda g`ana tapsiriladi. Oqiwshilar bunday waziypani alg`an waqitta maqtanish sezimine
bo`lenedi. Uliwma qoshametlewge oqiwshini xaqiyqat erisken tabislari ushin oni oqiwshilar
kollektivi aldinda a`melge asiriw, bul iste oqiwshinin` jas xa`m jeke o`zgesheligin esapqa aliw
siyaqli talaplar qoyiladi. Degenmenen oqiwshini jiyi-jiyi qoshametlewge bolmaydi.
Jazalaw metodi. Jazalaw metodin qollaniw-turmis talabinan, oqiwshinin` minez-qulqinan,
jas xa`m jeke o`zgesheliklerinen kelip shig`adi. Jazalaw eskertiw, so`gis ja`riyalaw, klasstan
shig`arip jiberiw, oqiwshini mug`allimler jiynalisina shaqiriw (pedsovet ), minez qulqina
qoyilatug`in baxani kemitiw. mektepten shig`ariw turlerinde ushirasadi.
Eskertiw-bala oqiwilar qag`iydasin buzg`an waqitlari beriledi. Ol oqiwshilarg`a jeke tu`rde
ko`p beriledi. Egerde joldaslarinin` ko`zinshe eskertiw berilse onda ol oqiwshi o`zin ju`de
qolaysiz sezedi, o`zine tez ta`sir etedi. Eskertiwdi abaylap, biraq arnawli formada beriw kerek,
eskertiw bergende oqiwshinin` jeke basin xu`rmetlewdi esten shig`armawimiz kerek. Biraq qatti
tu`rde onin` unamsiz qiliqlarin talqilap, oqiwshidan unamsiz qiliqti joq etiwdi talap etiw kerek.
Eskertiwdi klass kollektivinin` o`zi berse ju`da` paydali boladi. Ayrim jag`daylarda sabaq
waqtinda klass sho`lkemlespey qaladi, ta`rtipsizlik baslanadi. A`lbette bunday ta`rtipsizlikti
baslawshi bir yamasa eki bala boladi. Biraq mug`allim kim baslawshi ekenin bilmeydi. Eskertiw
jasaw kerekpe, kerek emes pe? A`lbette jasaw kerek. Biraq pu`tkil klassqa eskertiw berilse, onda
ishinde jaziqsiz balalar da ketedi...
Vigovor. Bul oqiwshig`a birneshe, eskertiwler ta`sir etpegen jag`dayda xa`m ayrim
qolaysiz is islep qoyg`anda beriledi. Ma`selen oqiwshi sabaqta otirip so`ylese, og`an eskertiw
beresen` biraq, ol tag`ida ta`kirarlay berse, og`an eskertiw ta`sir etpese vigovor beriledi. Vigovor
bererde oqiwshinin` islegen ta`rtipsizligi atap ko`rsetiledi. Vigovor beriw waqtinda dawisti
o`zgertip iriletiw kerek. Vigovor beriw waqtinda oqiwshi mug`allim stolinin` janina kelip
oqiwshilarg`a qarap turiwin yamasa o`z partasinda tikeyip turiwin talap etiw kerek.
Mugallimnin` aytqanlarin orinlamag`an, sabaqqa qayta-qayta keshige bergen, mektep mu`lkin
bu`ldirgen oqiwshig`a mektep direktori ta`repinen vigovor beriledi. Mektep direktori awizsha
vigovor beriw menen bir qatarda jazba buyriq tu`rinde vigovorda beredi. Bunday vigovor alg`an
oqiwshi klass jiynalisina tu`sedi. O`z minez-qulqin q ay ishinde du`zetse ja`ne basqa buyriq
penen da`slepki vigovor alip taslanadi.
|
| |
Rejim arqali shiniqtiriw - Uliwma pedagogika

|
Uliwma pedagogika
|
bet | 69/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgRejim arqali shiniqtiriw-belgilengen rejimge u`yretiw, baslawish klass oqiwshilari ushin
ju`de za`ru`r. Sebebi rejim-bul waqitti u`nemlewdin` tiykari. Rejimdi duris paydalaniw
oqiwshilardin` aqliy xizmet etiu protsesinde tez sharshap qaliwina jol qoymaydi. Sonday-aq
olardin` shiniqqan boliwina unamli ta`sir etip, o`z bilimin ko`teriwge, ja`miyetlik paydali islerge
qatnasiwina, u`y jumislarina ko`meklesiwge ja`rdem beredi. Kerisinshe ku`ndelik rejimdi duris
paydalanbaw balanin` aqil-oyinin` ta`rtibinin` rawajlaniwina unamsiz ta`sir etip, onin` den-
sawlig`inin` nasharlaniwina, ruxiy rawajlaniwinin` kambag`allasiwina alip keledi. Bala mektepte
4-6 saat boladi, al qalg`an jigirma saat mektepten tis boladi. Sonliqtan mektep xa`m sem`yanin`
ku`ndelik rejimi bar boliwina erisemiz.
Tapsirma beriw arqali shiniqtiriw. Mektepte tapsirmalar sistemasi og`ada u`lken orindi
iyeleydi. Balalar baslawisha` klass oqiwshisi boliwi menen-aq, gu`lshi, fizikaliq ta`rbiya
sho`lkemlestiriwshisi, xojaliq baslig`i degen tapsirmalar aladi. Ja`miyetlik tapsirmalar sistemasi
balani kollektiv nizamlari menen jasaw xa`m islewge, ja`miyettin` konkret islerine o`zlerinin`
baylanisli ekenligin duris seziwge u`yretedi.
Qoshametlew xa`m jazalaw metodi. Geyde mug`allim ta`rbiya protsesinde xoshametlew,
jazalaw siyaqli metodlardi qollanadi. Oqiwshilar o`zlerindegi minez-quliqtin` u`lken adamlar
ta`repinen baxalaniwina biyparwaliq penen qaray almaydi. Olar turmistin` birinshi mektebin
bastan o`tkeredi, olar ushin o`zlerinin` anaw yamasa minaw jag`daylarda duris yamasa naduris
ekenliklerin biliw ku`ta` a`xmiyetli. Xoshametlew xa`m jazalaw oqiwshi minez-qulqina berilgen
baxalar, olar ta`repinen islengen qiliqlardin` maqullaniwi yamasa qaralaniwi menen aniqlanadi.
Mug`allim qoshemetleu xem jazalaudin jerdemi menen okiushilardin minez-kulkin jolga saladi
xem jaksilaydi.
|
| |
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

Май 2021 10-қисм Тошкент o‘qish birligi sifatida bo‘g‘in olinadi, bo‘g‘in ustida ishlashga katta ahamiyat beriladi.
Metodning shakllanish va tashkil topish jarayonida bo‘lgan tamoyillari:
1. Ta’lim jarayonini tashkil etish nuqtai nazaridan: savod o‘rgatish jarayonida o‘quvchilarga
differensial va individual yondashish;
2.O‘qitishning istiqboli nuqtai nazaridan: grammatika, so‘z yasalishi, imlo, leksikologiyaga oid
bilimlarni nazariyasiz amaliy asosda muntazam berib borish;
3.Psixolog — lingvistik nuqtai nazaridan: tovush va harfni o‘qitishning qulay usulnni izlash, to-
vush va harflarning mosligini, osonligini, ikkinchidan, ta’limning tarbiyaviy va o‘stiruvchi xarak-
teri hisobga olinadi.
Ta’lim jarayonida o‘quvchilarga tarbiya ham berib boriladi. Tarbiyalash didaktikaning muhim
prinsiplaridandir.
Maktabda axloqiy tarbiya beriladi, ilmiy dunyoqarash elementlari shakllantiriladi.
Foydalanilgan Adabiyotlar: 1. Abdullayeva Q va b. Savod o‘rgatish metodikasi. Toshkent, “O‘qituvchi”, 1996.
2. G‘ulomov M. Chiroyli yozuv malakasini shakllantirish. Toshkent, “O‘qituvchi”, 1992.
3. Jo‘rayeva N. Boshlang‘ich sinflarda yozuvga o‘rgatish. Toshkent. A.Navoiy nomidagi
O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti. 2009.
4. Jo‘rayeva N. Husnixat darslarida ta’limiy o‘yinlardan foydalanish. Toshkent, “Xalq
ta’limi” , 2016-yil, 3 -son.
5. Safarova R va b. Savod o‘rgatish darslari. Toshkent. “Ma’naviyat”, 2003.
111
Май 2021 10-қисм Тошкент SAVOD O’RGATISH DAVRIDA O’QUVCHILARNI O’QISHGA O’RGATISH Nuriddinova Nafisa Ravshanovna Namangan viloyati Norin tumani XTB ga qarashli 29-umumiy
o’rta ta’lim maktabining boshlang’ich sinf o’qituvchisi
Asqarova Mashhura Umaraliyevna Namangan viloyati Norin tumani 22-umumiy
o’rta ta’lim maktabining boshlang’ich sinf o’qituvchisi
Foydalanilgan adabiyotlar - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

114
Май 2021 10-қисм
Тошкент
PEDAGOGIKA VA PSIXOLOGIYADA INNOVATSIYALARNI QO’LLASH
Rahimova Dilafro‘z Hamitovna
Rahimova Muhabbat Saidovna
Sayfiyeva Muqaddam Baxriddinovna
Qodirova Saodat Xayrullayevna
Buxoro viloyati Vobkent tumani
3-son umumta’lim
maktabning
boshlang’ich sinf o’qituvchilari
Annotatsiya:
Ushbu maqolada pedagogika va psixologiya sohalariga innovatsiyalar, interfaol
metodlarni qo’llash masalalari keltirilgan.
Kalit so’zlar:
pedagogika, psixologiya, innovatsiya, interfaol, interaktiv.
Pedagogika va psixologiya sohalarini rivojlantirish va unga yangiliklarni
jalb qilish davlat
siyosati ma’no-mazmunidan va uning dolzarbligidan kelib chiqib, uni quyidagicha izohlash
mumkin:
-yangi ta’lim tizimi, barkamol avlod kadrlarini tayyorlashdagi o’zgarishlar va yangicha
yondashuvlar, zamonaviy kasb sohalarining paydo bo’lgani hamda uning mamlakatimiz sharoiti
bilan bog’liqligidir;
- pedagogika va psixologiya tushunchalari ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot
natijasida muayyan
davrdan boshlab, inson faoliyatining alohida mustaqil sohasiga aylanib, jamiyatning ijtimoiy
tajribasini keyingi bosqichga uzatadi;
- ta’lim inson shaxsining intellektual-ma’naviy qirralarini shakllantirish, uning jamiyat ishlab
chiqarishi
va ijtimoiy, siyosiy, madaniy, ma’rifiy hayotida faol va muvaffaqiyatli ishtirokini
ta’minlashga qaratilgan harakatlar yig’indisi bo’lib, ma’rifat hamda bilim berishni anglatadi;
- pedagogika va psixologiya sohalari jamiyatning ijtimoiy institutlaridan biri bo’lib, tabiat va
jamiyat hayotini aks ettiruvchi ijtimoiy ong shaklidir.
Bu sohalarda samarali innovatsiyalardan foydalanish katta ilmiy salohiyatni,
ijodiy kuch-
quvvatni birlashtirib, ma’naviy barkamol insonni tarbiyalashga, mamlakatda qudratli ilmiy
salohiyatni yaratishga xizmat qiladi.
Zamonaviy o‘qituvchi ta’lim – tarbiya jarayonida innovatsion usullardan foydalana bilishi va
uni amalga oshira olishi lozim. Bu jarayonda o‘qituvchiga qo‘yiladigan talablar:
- innovatsion
texnologiya tushunchasini, uning mazmun mohiyatini bilishi;
- innovatsion texnologiyalarning ta’lim maqsadini amalga oshirishdagi o‘rni va rolini bilishi;
- innovatsion texnologiyalarni fanlar bo‘yicha qo‘llash prinsiplarini bilishi;
- ta’limiy va ishchanlik o‘yinlarini bilishi;
- muammoli rivojlantiruvchi ta’lim metodlarini bilishi;
- o‘quvchilarning mustaqil faoliyatlarini tashkil qilish va ta’minlash yo‘llarini bilishi;
- o‘quvchilarning o‘z ustida mustaqil ishlash mahoratini
oshirish usullarini egallashi;
- ko‘rgazmali o‘qitish usullarini bilishi va egallashi;
- ilg‘or pedagogik texnologiyalarni qo‘llab, na’munaviy imitatsiya o‘quv mashg‘ulotlarini
o‘tishi;
- ta’lim-tarbiyaning faollashtiruvchi usullarini bilishi, egallashi kerak va bularni amalga
oshirishda asosan interaktiv metodlardan to‘liq foydalaniladi.
QURILMАNING TUZILISHI VА ISHLАSHI

|
QURILMАNING TUZILISHI VА ISHLАSHI
|
bet | 127/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniQURILMАNING TUZILISHI VА ISHLАSHI
Qurilmа o`zgаruvchаn tоk аmpеrmеtri vа vоltmеtri, o`rgаnilаyotgаn sig`imi mа’lum vа nоmа’lum kоndеnsаtоrlаr, o`zgаruvchаn tоk mаnbаi hаmdа elеktr kаlitlаrdаn tаshkil tоpgаn (1-rаsm). qurilmаni ishgа tushirish uchun аsоsiy o`zgаruvchаn tоk tаrmоg`igа 24 V kuchlаnish bеruvchi аsbоb ulаnаdi, so`ngrа kаlit K qo`shilаdi. Ishning elеktr zаnjirigа qo`shilgаn vоltmеtr vа аmpеrmеtrning ko`rsаtgаnlаrini yozib оlinаdi.
Ishni bаjаrish tаrtibi :
Lаbоrаtоriya ishining yo`riqnоmаsini o`qib o`rgаnibsхеmаni tахlil qilib bo`lgаndаn so`ng o`qituvchining sаvоllаrigа jаvоb bеrib, ishni bаjаrishgа ruхsаt оling.
Lаbоrаtоriya ishining elеktr sхеmаsini o`rgаning.
1-rаsmdа ko`rsаtilgаn sхеmаni yig`ing vа uni o`qituvchigа tеkshirtiring.
Sig`imi mа’lum S kоndеnsаtоrning qоplаmаlаrigа 50 Gs chаstоtаli 15—20V o`zgаruvchаn kuchlаnish bеrish uchun kаlit K2ni 1 hоlаtgа o`tkаzing, so`ngrа kаlit K2ni qo`shing vа kоndеnsаtоr zаnjiridаgi tоk kuchini hаmdа kuchlаnishni o`lchаng.
Sig`im qаrshiligini (5) fоrmulаgа muvоfiq hisоblаng vа оlingаn nаtijаlаrni sоlishtiring.
Elеktr zаnjirgа nоmа’lum sig`imli Sх kоndеnsаtоrni ulаng vа kоndеksаtоr оrqаli o`tаyotgаn o`zgаruvchаn tоkning kаttаligini o`lchаng vа (5) ifоdаdаn fоydаlаnib, kоndеnsаtоrning sig`imini hisоblаng.
Nаzоrаt sаvоllаri:
Nimа uchun kоndеnsаtоr оrqаli o`zgаruvchаn tоk o`tаdi, аmmо o`zgаrmаs tоk o`tmаydi?
Kоndеnsаtоrning sig`im qаrshiligining kоndеnsаtоr sig`imi vа o`zgаruvchаn tоk chаstоtаsigа bоg`liq ekаnligini tushuntiring.
|
| |
Nazorat uchun savollar - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

IX BOB. AXBOROT LOGISTIKASI
Reja:
1. Axborot logistikasi va uning tizimlari.
2. Logistik axborot tizimlarining tuzilishi va faoliyati.
3. Axborot infratuzilmasi.
4. L ogistikada avtom at ravishda iden tifikatsiyalash texnologiyasidan
foydalanish.
9.1. Axborot logistikasi va uning tizimlari
Axborot logistikasi tushunchasi va masalaiari.
Logistika maqsad-
Jariga erishish uchun logistik jarayonlarni boshqaruv orqali doimiy
tarzda kuzatish va ta ’sir ко‘rsatish zarur. Bu holatda boshqaruv
ishlab chiqarishda va m ahsulot sotishda band boMgan ham m a
boiinm alarning faoliyatini bir-biriga moslashtirishga yo‘naltirilgan
b o la d i. Bunday birlashuvning quroli b o lib axborot ta ’minoti
xizm at qiladi. A xborot o q im lari logistik tizim n in g ham m a
elem entlarini birlashtiruvchilari sifatida nam oyon b o iad i. Axborot
turli xil logistik operatsiyalarni bajarish davomida yuzaga keladi
va moddiy oqim harakatining ham m a bosqichlarida uni kuzatib
boradi. Logistik tizim da boshqaruv qarorlarini ishlab chiqishda va
qabul qilishda axborot qoMlaniladi.
Axborot logistikasi moddiy oqimlarni kuzatib boruvchi beril-
ganlar oqimini taslikil etish va korxonada ta ’minot, ishlab chiqarish,
sotuv b o ‘limlarini bogiovchi muhim b o ‘g ‘in hisoblanadi.
Axborot logistikasining maqsadi bo lib boshqaruv tizimini axbo
rot bilan to'ldirishning yuqori darajasini ta ’minlash ham da logistik
tizim boshqaruv iyerarxiyasining har bir darajasiga zarur axborotni
socralgan sifatda va aniq m uddatlarda yetkazib berish hisoblanadi.
Elektrodvigatel - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 124/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matni3.Elektrodvigatel.Mexanik energiyani elekrr energiyaga aylantirish jarayoni bilan tanishdik. Uning teskarisi, ya’ni elektr energiyasini mexanik energiyaga aylantirish uchun ishlatiladigan qurilmalarga elektrodvigatellar deyiladi. Eletrodvigatelning ish prinsipi quyidagicha: magnit maydonda joylashtirilgan ramka orqali elektr toki o’tkazilsa, unga aylantiruvchi moment ta’sir qiladi va ramka aylana boshlaydi.
4.O’zgаruvchаn tоkning ishi vа quvvаti. Mа’lumki, o’zgаrmааs tоkning ishi vа quvvаti
A=I2Rt vа P=I2R
edi. CHеksiz kichik dt vаqt ichidа o’zgаruvchаn tоknihаm o’zgаrmаs tоk dеb qаrаshimiz mumkin. U hоldа dt vаqt ichidа tоkning bаjаrgаn ishini
dA=I2Rdt
yuqoridagilsrni hisоbgа оlib, o’zgаruvchаn tоkning ishi quyidаgichа bo’lаdi:
A=Im2RT/2
Tоkning quvvаti esа quyidаgichа bo’lаdi:P=Im2R/2
O’zgаruvchаn tоk kuchining vа kuchlаnishning effеktiv qiymаti, ya’ni tа’sir etuvchi qiymаtlаri quyidаgichа bo’lаdi:
vа
Mavzuga doir sаvоllаr:
1 .O’zgаruvchаn EYUK ni qаndаy hоsil qilish mumkin?
2.Sinusоidаl tоk qаndаy vujudgа kеlаdi? Z.EYUK ning аmplitudаsi yozing?
4.Tоk kuchining аmplitudаsini yozing?
5.Tоk kuchining effеktiv qiymаtini ko’rsаting?
6.Kuchlаnishning effеktiv qiymаtini ko’rsаting?
7.Qаndаy qilib o’zgаruvchаn tоkni o’zgаrmаs pulsаtsiyalаngаn tоkkа аylаntirish mumkin? 8.O’zgаruvchаn tоkning ishi qаndаy bo’lаdi?
9.O’zgаruvchаn tоkning quvvаti qаndаy bo’lаdi?
Mavzuga doir testlar:
1. O'zgaruvchan tok tarmog`idagi EYK ε=50sin20πt qonun bo'yicha o'zgaradi. Uning eng katta va π/2fazadagi qiymtlarini aniqlang (V).
A)50;5Q В)50; 20 C)20;50 D)20;20
2. Zanjirdagi kuchlamqhntng o'zgarish qonuni U=220cos20πt (V) ko`rinishga
ega. Kuchlanishning o'zgarish davri nimaga teng.
A)0,01s B)0,02s C)0,ls D)0,22 s
3. Konturdagi zaiyadning o'zgarish qomini q=10-6cosl06t (C) ko`rinishga ega. Konturdagi tokning maksimal qiymatini aniqlang (mA).
A) 100 B) 1000 С) 10 D) 1
4. Radiopriyomnik konturining kondensatoridagi zaryad q=l0-9cos106πt (C) qonun bo'yicha o'zgarayotgan bo'lsa, u qanday chastotaga moslangan bo'ladi (Hz)?
A) 106 B)106π C)5*l05 D)5
5. Agar radiopriyoninikning tebraniqh konturidagi fok kuchining o'zgarish qonuni i=10-6cosl06πt (A) ko'riniahda bo'lsa, u qanday chastotaga moslangan bo'ladi (Hz)?
A) 106 B)106π C)5*l05 D)5
|
| |
qmax
= 
t\ (P — - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

0 ‘rtacha zaxira esa:
q0rt
=
t\ (P —
0 / 2 4 0 ni tashkil etadi.
Z axiralarn in g t o i i s h davri ishlab ch iq arish n in g o ‘rtach a
b ir k u n lik h a jm id a n k e lib c h iq q a n h o ld a a n iq l a n i s h i
(
t\
— 240
qop/P)
hisobga olingan holda, m ateriallarni k o ‘pay-
tirish va saqlash bilan b o g iiq yillik xarajatlar yig‘indisi quyida-
gicha aniqianadi:
С — C'i * Q/qoPi
+
Q
•
Cdona
+
C2
•
qopt (1 - Q /P )/
2,
bunda C'i — buyurtm larni berish va hujjatlashtirish bilan bog‘liq
ishlab chiqarishni tayyorlashga ketadigan xarajatlar; Cdona ~ bir
dona m ahsulotning tannarxi.
q
opt ga nisbatan bu tenglam ani
yechsak, ishlab chiqarish partiyasining optim al hajm ini aniq-
laymiz:
Agar
Q
bilan
P
o ‘rtasidagi farq 0 ga yaqin b o ‘Isa,
qopt
cheksizlikka intiladi. Bu talab darajasi ishlab chiqarish hajmiga
teng b o ig a n holda ishlab chiqarish jarayoni uzluksiz b o ‘lishi
zarurligini bildiradi.
Agar
P Q
dan ancha katta b o isa , unda ishlab chiqarilayotgan
partiyaning optimal miqdori buyurtm aning optimal miqdoriga teng
va zaxira birinchi talab bo ‘yicha toid irilish i mumkin.
Misol.
Detal korxonada ishlab chiqariladi va ishlab chiqarishni
tayyorlashga ketadigan xarajatlar 8,33 pul birligi/donaga teng deb
tasaw u r qilaylik.
D etallam ing yillik iste’moii 1500 donani, bir dona zaxirani
saqlashga ketadigan xarajatlar 0,1 pul birligini, mahsulotning yillik
ishlab chiqarilish hajm i 12000 d o n an i tashkil etadi. Ishlab
chiqarilayotgan partiyaning optimal miqdori
TEMA BOYINShA SORAWLAR, TAPSIRMALAR XA`M TESTLER

2.Ta`rbiya protsesinin` dialektikasin aniqlap berin`.
3.Ta`rbiya protsesindegi qarama-qarsiliqti sheshiwge bolatug`in konkret misallar keltirin`.
4.Minez-qulq xa`m miynet motivlerinde ta`rbiyanin` sirtqi ta`sirlerinin` o`zgertiw
mexanizmlerinin` qanday ekenligin ko`rsetin`.
5.Mekteptin` bir klasinda bolin` xa`m ta`rbiyalaw protsesinde ta`rbiyashi menen
ta`rbiyalaniwshinin` ornin aniqlan`.
TESTLER.
1.Ta`rbiya teoriyasi neni u`yrenedi
A. Ta`rbiyanin` payda boliwin xa`m rawajlaniwin u`yrenedi.
V. Xa`r bir adamzat
ja`miyetindegi ta`rbiyanin` o`zgesheliklerin uyrenedi.
S. Unamli minez-quliqti qa`liplestiriw
jollarin u`yrenedi.
D.Ta`rbiyanin maqsetin, waziypalarin, mazmunin, printsiplerin, turlerin xa`m
metodlarin u`yrenedi.
E.Oqitiwdin` maqseti, waziypalari xa`m oni sho`lkemlestiriw tu`rlerin
u`yretedi.
2.
Ta`rbiyanin` oqitiwdan o`zgesheligin ko`rsetin`
A. Ta`rbiyani oqitiwdan, oqitiwdi ta`rbiyadan ajiratip bolmaydi.
V. Ta`rbiya-ta`rbiya
barisinda, al oqitiw sabaq barisinda a`melge asiriladi.
S. Ta`rbiya quramali, uzaq dawam
etetug`in, qarama-qarsiliqli, shidamliliqti, u`zliksiz alip, qosip bariwdi talap etetug`in, na`tiyjesi
birden sezilmeytug`in u`lgili bag`darlama tiykarinda sho`lkemlestiriledi.
D. Ta`rbiya menen
ta`rbiyashilar, klass basshilari, al oqiw isleri menen mug`allimler shug`illanadi.
E. Ta`rbiya tek
ta`rtipsiz oqiwshilar menen, al oqitiw barliq balalar menen alip bariladi.
Balalar ja`ma`a`tinin` shaxs rawajlanıwındag`ı ornı.
Jobasi
1.Oqıwshılar ja`ma`a`ti-jeke pedagogikalıq protsesstin` tiykargı tu`rleri.
Ishni bаjаrish tаrtibi - Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi...

|
Mavzu: Kirish. Tabiatni o'rganishda fizikaning o'rni va uning boshqa fanlar taraqqiyotidagi ahamiyati. Reja
|
bet | 129/197 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 8,06 Mb. | | #149719 |
Bog'liq Fizikadan maruza matniIshni bаjаrish tаrtibi :
1. Lаbоrаtоriya ishining yo`riqnоmаsini o`qib o`rgаning.
Lаbоrаtоriya ishining elеktr sхеmаsini yig`ing vа uni o`qituvchigа tеkshirtiring.
Istаlgаn indukgivlik g`аltаgini (trаnsfоrmаtоrning birоrtа chulg`аmi, drоssеl vа sh.k) tаnlаb, uni zаnjirgа qo`shing.
4. LАTR (lаbоrаtоriya аvtоtrаnsfоrmаtоri) yoki rеоstаt yordаmidа elеktr zаnjirigа 0—20 vоlt kuchlаnishlаrni 5V dаn оshirib bоrib, hаr sаfаr vоltmеtr vа аmpеrmеtrning ko`rsаtgаnlаrini kеtmа-kеt yozib оling vа nаtijаlаrni quyidаgi jаdvаlgа kiriting.
5. g`аltаkni zаnjirdаn uzing vа uning qаrshiligini Uitstоn ko`prigidа o`lchаng.
6. g`аltаkning induktiv qаrshiligini, yuqоridа kеltirilgаn fоrmulаlаrdаn fоydаlаnib hisоblаng.
7. Tаjribаning хаtоligini hisоblаng vа ishdаn хulоsа chiqаring.
O`lchаsh tаrtibi
|
Vоltmеtr ko`rsаtishi
U, B
|
Аmpеrmеtr ko`rsаtishi
I,A
|
RL, Оm
|
Δ RL, Оm
|
G`аltаkning to`lа qаrshiligi
Z, Оm
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Qoshametlew - Uliwma pedagogika

Alg`is ja`riyalaw oqiwshinin` ku`ndeligine jaziladi. Son`g`i waqitlari oqiwshinin` unamli isleri
ushin ata-anasina, olardin` jumis islep atirg`an jerine xat jiberiw arqali alg`is ja`riyalaw tu`ride
kollanilip kiyatir. Bul tek g`ana ata-anani emes, al onin` islep atirg`an jerindede ko`birek tarbiya
ma`selelerine kewil bo`liwge mejburleydi.
Siyliqlaw. Mekteplerde qoshametlewdin` siyliqlaw tu`ride qollaniladi. Ma`selen
oqiwshilarg`a kitap, teatrg`a bilet beriw, ekskursiyag`a jiberiw xa`m t.b. Jazg`i dem alisinda
fermerlerge ja`dem bergeni ushin fermerler oqiwshilardi turistlik jollamalar menende siyliqlaydi.
Konkurs, olimpiada xa`m jaris jen`impazlari da siyliqlanadi Uliwma qoyilg`an maqsetti orinlaw
ushin o`zinin` pu`tkil ku`sh jigerin aqil-oyin jumsag`an, xizmette do`retiwshilik, baslamaliliq
xa`m o`z betinshelik ko`rsetken ayrim kollektiv yamasa oqiwshilar siyliqlanadi.
Nagrada. Nagradanin` en` joqari formasi bul oqiwshilarg`a beriletug`in maqtaw
gramatolari. Maqtaw gramotalari ayrim predmetler boyinsha erisilgen ayriqsha tabislari ushinda
beriledi xa`m ol oqiwshilarg`a saltanatli tu`rde tapsiriladi. Ayrim jarislarda ko`zge tu`sken
oqiwshilarda xu`rmet gramotalari menen nagradalanadi.
Ta`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati menen baylanislilg`i

|
Ta`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati menen baylanislilg`i
|
bet | 52/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgTa`rbiyanin` turmis ha`m miynet a`meliyati menen baylanislilg`i printsipin a`melge
asiriw balalarg`a, o`spirim ha`m jaslarg`a ta`rbiyaliq ta`sir ko`rsetiwdin` sferasin ken`eytiwge,
jas a`wladti turmisqa, ja`miyetlik paydali miynetke tayarlawg`a, materialliq bayliqlardi islep
shig`ariw sferasina aktiv qatnasiwg`a ja`rdem beredi. Ayirim jag`daylarda ta`rbiyanin` turmis
penen baylanisi ta`rbiyaliq is penen, oqiwshilardin` o`nimli miyneti ortasindag`i baylanis dep
g`ana qaraladi. Biraq, ja`miyetlik turmis o`nimli miynetke qarag`anda ken` tu`sinik. Onin`
ja`rdeminde oqiwshilardi ja`miyetlik jumistin` ha`r qiyli formalarina qatnastirip, olardin` bul
miynetin ja`miyetke xizmet etiw mektebi dep, ja`miyet ushin materiallik ha`m ma`deniy
bayliklardin` molshilig`i ushin uliwma xaliqliq gu`restin` bir sostav bo`legi dep oylawlarina
g`amxorliq etiw kerek.
Jeke adamdi kollektiv arqali, kollektivte ha`m kollektiv ushin ta`rbiyalaw printsipi
o`ndiris qurallarinin` uliwma menshikligi menen dosliq qatnas ha`m o`z-ara ja`rdem qatnaslari
menen xarakterleniwshi biyg`a`rez ja`miyettin` ta`biyatinan kelip shig`adi. Bul printsip oqiu`shi
jaslardi kollektivlik xizmettin` ha`r qiyli tu`rlerinde uzliksiz shiniqtirip bariwdi, kollektivlik
xizmetti uliwma ma`seleler sheshiuge qaratiwdi talap etedi. Aqilg`a muwapiq
sho`lkemlestirilgen kollektiv ha`r bir balani qisindirmaydi, onin` rawajlaniwin shegaralamaydi.
Ol jeke uqip penen talantlardin` rawajlaniwi ha`m gu`lleniwi ushin ken` imkaniyatlardi aship
beredi. Sonin` menen birge kollektivte kollektivizm ha`m o`z-ara joldasliq ja`rdem siyaqli
minez-quliq printsipinin` iske asiwina qolayli sharayatlar do`retedi.
Ta`rbiyalaniwshig`a qoyilatug`in talaplardin` birligi ha`m onin` jeke basin
xu`rmetlew. Talap etiwshilik ha`m sonin` menen birge ta`rbiyashilardin` balalarg`a,
o`spirimlerge ha`m jaslarg`a miyirmanliq ja`ne g`amxorliq penen qatnas jasawi olarg`a
beriletug`in ta`rbiyaliq ta`sirdin` effektivli boliwin arttiradi, ta`rbiyalaniwilardin` moralliq ha`m
ideyaliq jaqtan u`zliksiz o`sip bariwin ta`miynleydi. Bul printsip gumanizm, optimizm
ideyasina, adamg`a shin iseniwine tiykarlang`an. Ta`jiriybeli oqitiwshilar o`z
ta`rbiyalaniwshilari menen jeke islesedi. Olar en` aldi menen ta`rbiyalaniwshilarinan jaqsi,
unamli qa`siyetler izlewge, tabiwg`a ha`reket etedi. Olar usi unamli qa`siyetlerge tiykarlana
otirip, o`z ta`rbiyalaniwshilarinin` minez-qulqindag`i kemshiliklerdi ha`m unamsiz qa`siyetlerdi
saplastiradi. Olar jaza beriwdi siyrek qollanadi. Adamgershilik qa`siyetlerge tiykarlana otirip
ta`rbiyashilar o`z ta`rbiyalaniwshilarina olardin` o`zlerinin`de jaqsi islerge uqipli ekenligine
isendire baslaydi. Pedagogikaliq optimizm mug`allimlerdin` ajralmas qa`siyeti. Ol oqiwshilardi
ta`rbiyalawdin` tiykari, iseniw metodi, olardi xu`rmetlew ha`m olardin` mu`mkinligine iseniw
bolip tabiladi. Bul iseniw oqiwshilarg`a joqari talaplar qoyiwdi joqqa shig`armaydi, al ko`zde
tutadi.
|
| |
Balani u`yde ta`rbiyalawdin` maqseti xa`m waziypalari

|
Balani u`yde ta`rbiyalawdin` maqseti xa`m waziypalari
|
bet | 57/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgBalani u`yde ta`rbiyalawdin` maqseti xa`m waziypalari. Pu`tkil elimiz boyinsha
sheshiliwi tiyisli ko`pshilik mashqalalar ishinde, sem`ya-mashqalasi birinshi orinda turadi.
Sebebi sem`yada adamzat ja`miyetinin` jan`a adami o`sip-jetilisedi, ta`rbiyalanadi. Bala mektep
jasina tolg`ang`a shekem u`yde ta`rbiyalanadi, al mekteptegi oqiw jillarinda sabaqtan son` u`yde
ta`rbiya beriledi. Balani u`yde ta`rbiyalaw mashqalasi bir qatar a`xmiyetli waziypalardin`
sheshiliwine ja`rdem beredi. Ma`selen: 1-den sem`ya saqlanadi xa`m bekkemlelenedi. Bala
arqali ko`pshilik sem`yalarda ajirasiwlarg`a shek qoyiladi, toliq emes sem`yalardag`i bala
ta`rbiyasina da kewil bo`linedi. Asirawshisinan ayirilg`an bala arqali ajirasqan sem`yalarda
tiklenedi. 2-den balalardin` ata-analarina g`amkorliq jasaladi. Olar atasina, anasina, kempir-
g`arrisina basqa da tuwisqan tuwg`anlarina jaqin qatnasta boliwg`a u`yrenedi. 3-den analardin`
bas ta`rbiyashi sipatinda ro`li bekkemlenedi. 4-den jas shan`araqtin` bekkemleniwine ta`sir
jasaydi. Olar ma`sla`xa`tlar beredi. Ata-analardin` usinday juwapkershilikli waziypalardi
atqaratug`inlig`i O`zbekstan xa`m Qaraqalpaqstan Respublikasi Nizaminda keltirilip o`tilgen.
Bul Nizamda ata-ananin` nekesi, sem`yani bekkemlewde xa`m bala ta`rbiyasinda juwapker
ekenligi ko`rsetilgen.
Xa`r bir shan`araq ta`rbiyaliq xizmetlerdi de atqaradi. Bul ta`rbiyaliq xizmetler shan`araq
ag`zalarin to`mendegilerge minnetleydi. 1-den o`zinin` ul-qizlarina unamli ta`sir jasaw. 2-den
shan`araqta unamsiz minez-quliq ko`rinislerin boldirmawdin` ila`jlarin islep shig`iw. 3-den
Sirttan beriletug`in unamli u`lgilerdi qabillaw mu`mkinshiliklerinen paydalaniw. 4-den sirttan
beriletug`in unamsiz ta`sirlerge tosqinliq jasaw.
Uy ta`rbiyasinin` na`tiyjeli boliwi, bir qatar shart-sharayatlarg`a da baylanisli boladi.
Bunday shart-sharayatlar to`mendegilerden ibarat. 1. Xa`r bir shan`araqtin` xaliq penen
baylanislig`i. Shan`araq bere almaytug`in ta`rbiyani xaliq bere aladi. Xaliq shan`araqtag`i
ta`rbiyag`a bag`dar beredi. 2. Shan`araqta ja`ma`a`t ushin jeke adamdi ta`rbiyalaw. 3. U`yde ata-
ana xa`m balalardin` birliktegi miynetlerin sho`lkemlestiriw. Bul shan`araq basshisinin`
talapshan`lig`i xa`m do`retiwshiligine baylanisli boladi. 4. Shan`araq turmisin sho`lkemlestiriw.
5. Shan`araqta ku`nlik rejimdi ornatiw. 6. Shan`araqta jaqsi qatnasiqlardi ornatiw. 7. Balalardin`
u`ydegi oqiw miynetlerin duris sho`lkemlestiriw. 8. Shan`araqta balalardin` jas o`zgesheliklerin
xa`m jinisin esapqa aliw.
|
| |
Ta`rbiyaliq ta`sirlerdin` izbe-izligi, sistemalilig`i xa`mde birligi

|
Ta`rbiyaliq ta`sirlerdin` izbe-izligi, sistemalilig`i xa`mde birligi
|
bet | 53/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgTa`rbiyaliq ta`sirlerdin` izbe-izligi, sistemalilig`i xa`mde birligi. Biz balag`a turaqli
xa`m sistemali, izbe-iz xa`m u`zliksiz ta`rbiya bergende g`ana o`z maqsetimizge erise alamiz.
Milliy ta`rbiya qiyin xa`m uzaq dawam etetug`in protsess. Sonliqtan ol qisqa waqitta
sheshilmeydi. Og`an uzaq waqitlar sistemali tu`rde miynet etiwge tuwra keledi. Sistemaliliq
xa`m izbe-izlik printsipin paydalaniw ta`rbiya tarawi boyinsha aling`an bilim uqipliliq xa`m
ko`nlikpelerdi bekkemlew xa`m qollaniwdi, aldin`g`i da`sturlerdi saqlawdi talap etedi. Bul iste
klassta xa`m mektepte o`tkeriletug`in ta`rbiyaliq jumislarda, balalar ta`repinen o`zlestirilgen
bilim, uqipliliq ko`nlikpelerge olardin` a`detlerine, turmis ta`jiriybelerine su`yengen xalda
qollanilsa jaqsi na`tiyjeler beredi. Sistemaliliq xa`m izbe-izlik printsipi birlikti talap etedi.
Uzaq dawam etken ta`rbiya praktikasi buni xa`r ta`repleme da`lillep berdi. Sebebi bul birliktin`
bolmawi na`tiyjesinde ayirim adamlar xa`m sho`lkemlerdin` ta`rbiyaliq isin buzip jiberedi,
balalardin` ekileniwshiligine, olardin` minez qulqinda unamsiz qa`siyetlerdin` boliwina jol
qoyadi.
Unamli qa`siyetlerge su`yenip ta`rbiyalaw. Bul printsip tiykarinan ta`rbiyashinin`
balalarg`a jasag`an qatnasin ko`rsetedi. Pedagogikaliq jaqtan balanin` unamli qa`siyetlerine
su`yeniw olardi miynet, a`dep-ikramliliq, estetikaliq jaqtan ta`rbiyalawg`a ja`rdem etedi. Al
ta`rbiyaliq protsess tek g`ana ta`rbiyalaniwshi minez qulqindag`i kemshiliklerdi saplastiriwg`a
bag`darlang`an bolsa, onda bul pedagogikaliq jaqtan maqsetke muwapik emes bolg`an bolar edi.
Bunday jag`daylarda ta`rbiyashi menen ta`rbiyalaniwshi ortasinda qiyin qatnas payda bolip, olar
bir-birin jek ko`retug`in, bir-birine qarama-qarsi, o`shpenli bolip ketedi. Ta`rbiyalaniwshi minez-
qulqindag`i unamsiz qa`siyetlerdi saplastiriwimiz biz pedagoglar ushin za`rur, biraq bul iste bas
bag`dardi bir maqsetke bag`darlang`an jeke adam boyindag`i unamli qesiyetlerdi
qa`liplestiriwge, do`geregindegi adamlar menen adamgershilik penen qatnas jasawg`a qaratiw
kerek. Unamli qa`siyetlerge su`yenip ta`rbiyalaw printsipi ta`rbiyaliq protsesste en` baslawshi
zvenolardi tan`lap aliw menen baylanisadi. Bul metod ta`rbiyashinin` balalar menen islesiw
xizmetin, bul iste ta`rbiya metodlarin duris tan`lawin unamsiz xa`m unamli qa`siyetlerdi tez
ajiratip aliwin, oqiwshilarda unamli qa`siyetke bolg`an su`ysiniwdi xa`m unamsiz qa`siyetlerge
shidamawshiliqti ta`rbiyalaw jollarin belgilep beredi.
|
| |
Tezlashtirilgan ishiatish

yig‘uv sexining omboriga yuboriladi. Zaxira tushishining kunduzgi
tezligi quyidagi shartdan aniqianadi:
(/> - 0 / 2 4 0 ,
bunda
P —
yig'uvchi qismlar ishlab chiqarilishining yillik hajmi,
Q
— materiallarga bo‘lgan yillik ehtiyoj.
Agar ishlab chiqarilish (kelib tushish) va m ateriallarning
ishlatilish sur’atlari aniq b o lsa , zaxira fondi butun davr davomida
to ‘lib boradi va uning oxirida maksimal miqdorga erishiladi.
Zaxiraning maksimal darajasi:
Open Source Intelligence | 89

Anytime you apply a transform, you make the graph larger. The more transforms you
have, the more data you can acquire. If you start with a single entity, it doesn’t take
long before you can have a lot of information. It will be presented in a directed graph
so you can see the relationships, and you can easily click any entity to get additional
details, including the associated entities, both incoming and outgoing. This can make
it easy to clearly see how the entities are related to one another and where the data
came from.
If you are the kind of person who prefers to visualize relationships in order to get the
bigger picture, you may enjoy using Maltego. Of course, you have other ways to get
the same information that Maltego provides. It’s just a little more laborious and cer‐
tainly a lot more typing.
DNS Reconnaissance and whois | 95

put, you can see the TXT record that was required to indicate to Google that I was the
registrant for the domain and had control of the DNS entries. You can also see who
the name servers for the domain are in this. This is partial output because a substan‐
tial amount of output results from using this tool. To get this output, I used the com‐
mand
dnsrecon -d cloudroy.com -D /usr/share/dnsrecon/namelist.txt
.
Example 3-12. Using dnsrecon to gather DNS information
[
*
]
SOA dns078.a.register.com 216.21.231.78
[
*
]
NS dns249.d.register.com 216.21.236.249
[
*
]
Bind Version
for
216.21.236.249 Register.com D DNS
[
*
]
NS dns151.b.register.com 216.21.232.151
[
*
]
Bind Version
for
216.21.232.151 Register.com B DNS
[
*
]
NS dns078.a.register.com 216.21.231.78
[
*
]
Bind Version
for
216.21.231.78 Register.com A DNS
[
*
]
NS dns118.c.register.com 216.21.235.118
[
*
]
Bind Version
for
216.21.235.118 Register.com C DNS
[
*
]
MX aspmx3.googlemail.com 74.125.141.27
[
*
]
MX aspmx.l.google.com 108.177.112.27
[
*
]
MX alt2.aspmx.l.google.com 74.125.141.27
[
*
]
MX alt1.aspmx.l.google.com 173.194.175.27
[
*
]
MX aspmx2.googlemail.com 173.194.175.27
[
*
]
MX aspmx3.googlemail.com 2607:f8b0:400c:c06::1b
[
*
]
MX aspmx.l.google.com 2607:f8b0:4001:c02::1a
[
*
]
MX alt2.aspmx.l.google.com 2607:f8b0:400c:c06::1b
[
*
]
MX alt1.aspmx.l.google.com 2607:f8b0:400d:c0b::1b
[
*
]
MX aspmx2.googlemail.com 2607:f8b0:400d:c0b::1b
[
*
]
A cloudroy.com 208.91.197.39
[
*
]
TXT cloudroy.com
google-site-verification
=
rq3wZzkl6pdKp1wnWX_BItql6r1qKt34QmMcqE8jqCg
[
*
]
TXT cloudroy.com
v
=
spf1 include:_spf.google.com ~all
Although it was fairly obvious from the MX records, the TXT record makes it clear
that this domain is using Google for hosting services. This is not to say that finding
just the TXT record tells that story. In some cases, an organization may change host‐
ing providers or no longer be using the service that required the TXT record without
removing the TXT record. Since there is no harm in leaving that record in the DNS
zone, organizations may leave this detritus around even after it’s not needed anymore.
Even knowing that they once used those services may tell you a few things, so using a
tool like
dnsrecon
to extract as much DNS information as you can might be useful as
you are working through your testing.
Ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formalari, oni klassifikatsiyalaw

|
Ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formalari, oni klassifikatsiyalaw
|
bet | 62/97 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 450,29 Kb. | | #136582 |
Bog'liq Uliwma pedagogika-fayllar.orgTa`rbiyani sho`lkemlestiriw formalari, oni klassifikatsiyalaw. Oqiwshilardi
ta`rbiyalaw xa`r qiyli ta`rbiya formalarin qollaniw na`tiyjesinde a`melge asiriladi. Ta`rbiya
formalarin saylaw-ta`rbiyaliq jumistin` mazmuni ta`rbiyashinin` sheberligine xa`m ta`rbiya
protsesine ta`sir etiwshi basqa da jag`daylarg`a baylanisli boladi.
Ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formasi-bul ta`rbiyaliq protsestin` xa`r qiyli elementlerinin`
ishki baylanisin sa`wlelendiretug`in xa`m ta`rbiyashimenen ta`rbiyalaniwshi arasindag`i o`z-ara
qatnasti ta`miyinleytug`in ta`rbiyaliq protsesti sho`lkemlestiriw usillari bolip tabiladi.
Ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formasi tu`sinigi ken` xa`m tar mag`anada qollaniladi.
Ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formasi ken` mag`anada qollanilg`anda, ayrim o`tkeriletug`in
ta`rbiyaliq isler emes, al ta`rbiyani sho`lkemlestiriwdin` pu`tkil protsesin tu`sinemiz. Bunday
tu`sinikke oqitiw protsesinde ta`rbiyalawdi sho`lkemlestiriwdin` bir formasi sipatinda, klasstan
xa`m mektepten tis o`tkeriletug`in ta`rbiyanin` a`xmiyetli formalari sipatinda qabillawg`a boladi.
Son`g`i waqitlari balalardi xa`m o`spirimlerdi jasap turg`an jerinde ta`rbiyalaw formalari
ken`nen qollanilmaqta.
Pedagogikaliq a`debiyatta ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formalarin alip qarag`an waqitta
oqiwshilardin` sho`lkemleskenligine, ta`rbiyaliq protsessti klass, gruppa xa`m ayirim
oqiwshilardin` qatnasiwinda o`tkeriliwine qarap bo`ledi. Usilardi esapqa alg`anda ta`rbiyani
sho`lkemlestiriwdin` frontal` yamasa massaliq formasi, gruppaliq yamasa krujok formasi
xa`m oqiwshilardi jeke isler menen shug`illandiriw formalari kelip shig`adi.
Son`g`i wakitlari ta`rbiyani sho`lkemlestiriw formalarin klassifikatsiyalag`anda ta`rbiya
metodlarinin` ta`sirine qarap bo`lgenimizde tarbiyalawdin` awiz-eki, praktikalik xa`m
ko`rsetpeli formalarida kelip shig`adi. Bul korsetilgenlerden tisqari, son`g`i waqitlari quwirshaq
teatri, slyot xa`m tag`i basqa formalari payda boldi. Ta`rbiyaliq jumistin` tiykarg`i maqseti bul
iste xa`r qiyli ta`rbiyaliq formalarin paydalaniw bolip esaplanadi.
|
| |