nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Inson qismlarning birlashmasi emas, balki yaxlitlikdir;
2

|
Inson qismlarning birlashmasi emas, balki yaxlitlikdir;
2
|
bet | 27/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 20241.Inson qismlarning birlashmasi emas, balki yaxlitlikdir;
2.Shaxs - odam sifatida shaxsiy insoniy muammolarni mujassam etadi;
3.Inson anglashga va aqlan biror xatti-harakatni amalga oshirishga qodirdir;
4.Inson doimo tanlash imkoniyatiga ega;
5. Inson xulq-atvori doimo intensionaldir, ya'ni sababga ega va u doimo ongli ravishda qaror qabul qila oladi.
Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda ekzistensial terapiyaning asosiy negizini quyidagilar deb hisoblash mumkin:
A. Psixoterapevtik jarayonda to‘liq ishtirok etishni ta'minlash. Bunda mijoz bu jarayonga qiziqishi, chuqur kirishishi, o‘zi va o‘z hayotiga e'tiborli bo‘lishi lozim. Shunda sub’yektivlikning chuqur mohiyati namoyon bo‘ladi.
B. Mijozni o‘ziga nisbatan mavjud bo‘lgan chuqur qiziqishlariga yo‘naltirish. Ba’zan bunday qiziqish susaygan bo‘lib, shu tufayli mijoz terapiyaga muhtojlik sezadi.
V. Mijozning o‘z qiziqishini izohlashi sub’ektiv kechinmalarga diqqatining qaratilishida muammoni hal etish imkoniyatini kengaytiradi. Bu jarayonda o‘ziga to‘liq e'tibor qaratiladi, ayniqsa, tana sezgilari, emotsiyalar, fikrlar alohida e'tiborga olinadi.
G. Qarshilikning paydo bo‘lish ehtimoli. Bu vaziyat inson «Men va tashqi olam» tuzilmasini shakllantirgani tufayli o‘z ichki imkoniyatlariga kirib borishining chegaralanganligida aks etadi.
D. Ekzistensial psixoterapiya jarayoni «Men va tashqi olam» tizimini, idrokning shaxsiy tuzilmasini o‘zgartiruvchi ichki o‘zini-o‘zi anglash jarayonidan tashkil topadi;
E. Psixoterapiyaning samarasi shaxs hayotiy hislarining kengaygani va yashash qobiliyatining oshganligida aks etadi.
Yuqorida aytib o‘tilgan nazariya va oqimlar hozirgi kunda ham sotsial psixologiyaning rivojlanishiga o‘z hissalarini qo‘shib kelmoqdalar. Rus sotsial psixologiyasi va sobiq Ittifoq tizimida bo‘lgan mamlakatlardagi sotsial psixologik qarashlar rivojlanishida ham chet el, xususan amerikalik olimlarning ulushlari kattadir.
Tayanch tushunchalar: funksionalizm, kognitivizm, psixoanaliz,
bixeviorizm, interaksionizm, tranzakt tahlil, sotsiometriya, ekzistensial psixologiya.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar
|
| |
Namoyon qilinishiga qarab

|
Namoyon qilinishiga qarab
|
bet | 33/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Namoyon qilinishiga qarab faol va yashirin rollarga ajratiladi. Faol rol aniq bir vaziyat yoki vaqtda bajariladi, yashirin rol esa dolzarb vaqtda namoyon bo‘lmaydi, lekin ushbu jarayonda u mavjud bo‘ladi.
Bundan tashqari taqdirga bitilgan (ayol, yosh bola, o‘zbek) va hayot davomida o‘zlashtirilgan (ona, rahbar, o‘qituvchi) rollarga bo‘linadi.
Sotsial rollar borasida ish olib borgan psixologlar Djorj Mid va Tamotsu Shibutanining fikriga ko‘ra, sotsial rollar shaxsning aniq bir vaziyatda optimal harakat qilishini ta’minlovchi uzoq vaqt davomida shakllanib kelgan xulq-atvor usullaridir.
Har bir rol o‘zining huquq va majburiyatlar to‘plamiga egadir. Majburiyat - o‘z rolidan kelib chiqib unga yoqadimi yoki yo‘qmi qat’iy nazar shaxs bajarishi lozim bo‘lgan xulq-atvor va xatti-harakatlar ketma-ketligi.
O‘z roliga mos bo‘lgan majburiyatini bajarar ekan, har bir shaxs boshqalardan talab qilishi mumkin bo‘lgan huquqlarga ham ega. Majburiyatlar hamisha burchlar bilan birgalikda kechadi. Ularning uyg‘unligi sotsial rolning me’yorida bajarilishini ta’minlaydi, aksincha holat esa sotsial rolning yaxshi o‘zlashtirilmaganligidan dalolat beradi.
V.4. Sotsial rolning shaxs shakllanishiga ta’siri
Sotsial rolning shaxs shakllanishiga ta’siri juda katta. Shaxs o‘zi bajaradigan rollar tufayli boshqalar bilan munosabatga kirishadi. Shaxsning bajaradigan rollari qanchalik ko‘p bo‘lsa, uning hayotga va jamiyatga moslashuvi osonroq kechadi. Yangi rolni zimmasiga olish ham shaxsdan katta mas’uliyatni talab etishi bilan birga shaxs ruhiyatiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi. Shuning uchun psixoterapiyada shaxs xulqini korreksiya qilishga yordam beruvchi o‘zida psixodrammani qamrab olgan imagoterapiya deb nomlanuvchi usul qo‘llaniladi.
Bu usul Yakob Levi Moreno tomonidan tavsiya etilgan bo‘lib, unga ko‘ra patsientga yangi - o‘zi istagan, lekin imkoni bo‘lmagan rolni bajarish imkoni beriladi. Bu orqali Moreno nevrozlarni davolagan. Har bir rolni o‘ziga xos bajarilishida shaxsning xarakteri, temperamenti va shaxsiy xususiyatlari ham katta rol o‘ynaydi.
|
| |
Tayanch tushunchalar - Sotsial psixologiya

|
Sotsial psixologiya
|
bet | 38/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Tayanch tushunchalar: sotsial norma, sanksiya, rol, rolning masshtabi, rolni qabul qilish, emotsionallik, rolni shakllantirish, rollar motivatsiyasi, faol va yashirin rollar, imagoterapiya, texnik va fikriy, “Men” obrazi, refleksiya, haqiqiy “Men”, yolg‘on “Men”, Persona, referent.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar
Sotsial norma deganda nimani tushundingiz?
Sotsial sanksiyalar qanday holatlarda ishlatiladi?
Ilk marotaba sotsial rol tushunchasini kimlar kiritgan, ularning ta’rifi?
Namoyon qilinishiga qarab faol va yashirin rollarni tushuntirib bering.
Rollardagi nizolar haqida olimlarning fikrlarini bayon qiling.
T.Parsons bo‘yicha sotsial rolning asosiy tavsiflari
Refleksiya tushunchasiga izoh bering.
“Men” obrazi deganda nimani tushundingiz?
O‘z-o‘zini anglashda yosh va jinsiy o‘ziga xoslik haqida fikr bildiring.
Persona tushunchasi haqida fikringizni bayon qiling.
O‘z-o‘ziga bahoning mohiyatini tushuntiring.
O‘z-o‘zini tarbiyalash omillari va mexanizmlariga nimalar kiradi?
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari
Shaxs tarbiyasining va tarbiyalanganligining muhim omillaridan hisoblanuvchi obraz?
Men
Individ
Jamoa
Rol
Kimning nazariyasiga ko‘ra, o‘z-o‘zini anglash, o‘zidagi mavjud sifatlarni baholash jarayoni ko‘pincha konkret shaxs tomonidan og‘ir kechadi, ya’ni inson tabiati shundayki, u o‘zidagi o‘sha jamiyat normalariga to‘g‘ri kelmaydigan, noma’qul sifatlarni anglamaslikka, ularni «yashirishga» harakat qiladi, hattoki, bunday tasavvur va bilimlar ongsizlik sohasiga siqib chiqariladi?
Leybnits
Darvin
Z. Freyd
E. Fromm
|
| |
POZITIV (IJOBIY) - Sotsial psixologiya

|
Sotsial psixologiya
|
bet | 31/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024POZITIV (IJOBIY)
|
NEGATIV (SALBIY)
|
RASMIY
|
Rasmiy-pozitiv sanksiyalar (R+) jamoatchilik oldida shaxsning rasmiy tashkilotlar tomonidan rag‘batlantirilishi - hukumat sovrinlari, davlat medallari, stipendiyalar.
|
Rasmiy-negativ sanksiya (R-) yuridik qonunlar, hukumat qarorlari, buyruq va farmoyishlarida ko‘rsatilgan jazolashlar - qamoq jazosi, fuqarolik huquqidan mahrum etish, ishdan bo‘shatish, jarima solish, mulkni musodara qilish kabi jazolar.
|
NORASMIV
|
Norasmiy-pozitiv sanksiya (N+) rasmiy tashkilotdan chetda bo‘lmagan jamoatchilik oldida rag'batlantirish: kompliment, olqishlash.
|
Norasmiy-negativ sanksiyalar (N-) rasmiy bosqich va yo‘l-yo‘riqlar bilan ko‘rib chiqilmagan jazolar: tanbeh, ustidan kulish.
|
V.3. Sotsial rol tushunchasi va ko‘rinishlari
Shaxsning jamiyatdagi xatti-harakatlarini nazorat qilib turishga yordam beruvchi yana bir mexanizm sotsial roldir. Har bir alohida shaxs jamiyat tomonidan ishlab chiqilgan va qabul qilingan sotsial normalar va sanksiyalarni u yoki bu sotsial rollarni bajarishi mobaynida xulqida namoyon etadi.
Sotsial rol jamoatchilik munosabatlari tizimida u yoki bu individ egallovchi ma’lum holatning fiksatsiyasidir. Sotsial rol o’zida jamoatchilik munosabatini aks ettiruvchi shaxsning sotsial faoliyati va xulq-atvorining muhim ko‘rinishidir.
Ilk marotaba sotsial rol tushunchasi amerikalik sotsiologlar Ralf Linton va Djorj Gerbert Mid tomonidan ilmiy atama sifatida taklif etilgan. Har bir individ bir emas, bir nechta sotsial rollarni bajaradi. Sotsial rol uni bajaruvchi shaxsning har bir harakati va faoliyatini mayda-chuydasigacha belgilab bermaydi, balki bu shaxs o‘z rolini qanchalik qabul qilganligiga qarab o‘z rolini bekam-u ko‘st bajarishi yoki aksincha bo‘lishi mumkin.
Sotsial rolning asosiy tavsiflari amerikalik sotsiolog Tolkott Parsons tomonidan ajratib ko‘rsatilgan. Bular masshtab, qabul qilish usuli, emotsionallik, shakllantirish, motivatsiya.
|
| |
-rasm. Quvur qoliplash mashinasi sxemasi

|
-rasm. Quvur qoliplash mashinasi sxemasi
|
bet | 68/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)16.1-rasm. Quvur qoliplash mashinasi sxemasi
1-shesternya, 2-tayanch val,
Yuqori movut yetaklovchi 12 va siquvchi 11 vallar orasidan o‘tayotib suvsizlantiriladi. Val 12 val 22 dan konussimon tishli uzatma va val 13 orqali harakat oladi. Ikkinchi yetaklovchi val 22 shesternyalar 1, 25, 26, 27 orqali tayanch val 2 dan harakatlanadi. Presslovchi vallar 4 tayanch val 2 dan shesternyalar 1, 6, 26, 30 va zanjir 31 orqali harakatlanadi. Pastki movut taranglovchi mexanizm 20, yuqori movut esa taranglovchi mexanizm 7 yordamida tarang holatda ushlanadi.
16.2. Asbest-sement quvurlari qoliplovchi mashinaning ayrim mexanizm va qismlarining tuzilishi
Asbest-sement quvurlar qoliplash mashinasida quvur tayyorlangandan so‘ng mashina to‘xtatiladi va o‘qlov o‘ralgan quvur bilan olinib, o‘rniga bo‘sh o‘qlov o‘rnatilishi kerak. Bu vazifa quvur qoliplovchi mashinalarda maxsus o‘qlov almashtirish mexanizmlar zimmasiga yuklatilgan.
16.2-rasmda quvur qoliplash mashinasining o‘qlov almashtirish mexanizmi sxemasi keltirilgan.
16.2-rasm. Quvur qoliplash mashinasining o‘qlov almashtirish mexanizmi sxemasi
1-bosim ekipaji; 2-format o‘qlovi; 3-ilgich; 4-yo‘naltiruvchilar;
5-konveyer; 6-kalandr; 7-teshish mexanizmi; 8-val; 9,10-richaglar;
11-tirgak; 12- ilgak; 13-ajratgich; 14-quvur
16.3. Asbest-sement quvur qoliplovchi mashinaning unumdorligini va yuritma quvvatini hisoblash
Quvur qoliplash mashinaning unumdorligi (dona/soat) quyidagi tenglama asosida aniqlanadi:
n = 3600 / ts (16.1)
bu yerda ts - quvurni qoliplash sikli ;
ts = tf + tyo (16.2)
tf = π S (D + S) / v δ (16.3)
tf – quvurni qoliplash vaqti, s; tyo – yordamchi operatsiyalar vaqti, s masalan, 3,1 m quvur qoliplovchi mashina uchun tyo = 4,8-6,0 sek ; 4,1 m quvur qoliplovchi mashina uchun tyo = 24-30 sek; S – quvur devorining qalinligi, m ; D – quvurning ichki diametri,m ;
δ=0,2-0,3 mm – plyonka qalinligi
Quvur uzunligi orqali esa:
U = 3600 lk / ts (16.4)
bu yerda lk – quvur uzunligi
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

|
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
|
bet | 67/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Asbest-sement mahsulotlari olish uchun qanday xom ashyo ishlatiladi ?
Asbest-sement mahsulotlari olish texnologiyasini ayting
Asbest-sement suspenziyasi qaysi mashinalarda olinadi ?
Begunlar tuzilishi va ishlashini ayting
Gollenderda qanday mahsulot olinadi ?
Turboaralashtirgich qanday tuzilgan va qanday ishlaydi ?
Tayyorlangan asbest-sement suspenziyasi qayerda aralashtirilib turiladi ?
Varaq qoliplovchi mashina qanday tuzilgan va qanday ishlaydi ?
Varaq qoliplovchi mashinaning unumdorligi qanday hisoblanadi ?
Varaq qoliplovchi mashina yuritmasining quvvati nimaga sarflanadi va qanday hisoblanadi ?
16.1. Asbest-sement quvurlari qoliplovchi mashinaning konstruktiv sxemasi va ishlash asoslari.
Asbest-sement quvurlari 3,4,5 metr uzunlikda va tashqi diametri 100-600 mm bo‘ladi; maxsus buyurtmalarga binoan quvurlar 1000 mm diametrda ham tayyorlanib berilishi mumkin.
Asbest-sement quvurlariga yuqoriroq talablar qo‘yilishi sababli, ular yupqaroq plyonkadan o‘qlovga o‘rash yo‘li bilan olinadi. Quvurlar olish uchun asbestning ham yuqoriroq navlari ishlatiladi. Barcha quvur qoliplovchi mashinalar ta’minlash apparati, bosim ekipaji, o‘qlovni uzatish va yechish mexanizmi, asbestsement quvurini qoliplovchi o‘qlovdan ajratish mexanizmi, yuritma va kalandrdan iborat bo‘ladi.
Quvur qoliplash mashinasi sxemasi 16.1-rasmda keltirilgan. Mashina quyidagicha ishlaydi.
Asbest-sement suspenziyasi cho‘michli aralashtirgichdan aralashtirgich 16 ga beriladi va u yerdan setkali silindr 19 ning vannasi 17 ga tushadi. Vannada suspenziya cho‘kib qolishining oldini olish maqsadida ikkita aralashtirgich 18 o‘rnatilgan. Setkali silindr yuzasidagi asbest-sement plyonka ishchi movut 21 yuzasiga o‘tkaziladi va u vakuum quti 9 yordamida suvsizlantiriladi. So‘ng plyonka sozlovchi valik 29 dan o‘tib tayanch val 2 da joylashgan o‘qlov 3 ga o‘rala boshlaydi. Tayanch val 2 maxsus yuritmadan harakatlanadi.
Asbest-sement plyonka o‘qlovga o‘ralib, quvurni shakllantiradi. Plyonkadan bo‘shagan movut yuvgich 28 yordamida suv bilan yuviladi, suv va asbest-sement plyonkaning qoldiq zarrachalari vakuum-quti 27 yordamida so‘rib olinadi. Movut yana setkali silindr yuzasiga boradi va yangi plyonka shakllanadi.
O‘qlovda shakllantirilayotgan quvur bosim ekipaji 5 ning vallari 4 yordamida siqiladi va plyonka ushbu vallarga o‘ralib ketishining oldini olish maqsadida yuqori movut 8 ishlatiladi. Movut 8 vaqti – vaqti bilan quvurcha 10 tomonidan suv bilan yuvilib turiladi.
|
| |
Vazifaviy tuzilma - О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti

71
Ushbu tuzilma umumiy rahbar va bо‗linmalar( texnik, iqtisodiy va h.k.)
rahbarlari ijrochilarga о‗z ta‘sirini vazifalar bо‗yicha taqsimlaydilar.
Rahbarlar bir
birlarining
ishiga
aralashmaydilar.
Umumiy
rahbarlar
faqat
bо‗linmalar
rahbarlarining harakatlarini muvofiklashtiradilar va о‗z vazifalarining cheklangan
rо‗yxatini bajaradilar (rahbarlar о‗rtasidagi muvofiklashtiruvchi
aloqa rasmda
kо‗rsatilmagan).
Har bir rahbar faqat vazifalarning aniq ijrochilar tomonidan ishni bajarilishi
uchun zarur bо‗lgan zarur qisminigina о‗ziga oladi.
Bunda rahbarlarni ishni
bajarilishini borishi haqida xabardor qiluvchi teskari aloqa bо‗lmasligi mumkin.
Bunday tuzilmada rahbarlar vazifaviy deb ataladilar.
Ijrochi ham о‗zining ishlarining bir qismini quyida turuvchi darajaga
topshirishi va unga nisbatan vazifaviy rahbar bо‗lishi mumkin.
Shunday qilib, bitta
ijrochi bir vaqtda bir necha vazifaviy rahbarlarga bо‗ysunishi mumkin.
Boshqaruvning vazifaviy tuzilishining afzalliklari kuyidagalar:
- rahbarlikka aniq sohadagi omilkor mutaxassislarni jalb qilinishi;
- nostandart vaziyatlarni hal qilishdagi operativlik;
- vazifaviy rahbarlarning kasb mahoratini tez о‗sishi;
Boshqaruvning vazifaviy tuzilishining kamchiliklari kuyidagilar:
- yakka hukumronlik tamoyilini buzilishi;
- javobgar shaxsni yо‗q bо‗lishi;
- bо‗linmalar faoliyatini muvofiklashtirishni qiyinligi.
Tо‗g‗ri chiziqli-vazifaviy tuzilma о‗z ichiga ham tо‗g‗ri chiziqli va ham vazifali
tashkil
qilishlarni oladi, bu ijrochilar uchun ikki tomonlama bо‗ysunishni yaratadi.
Boshqaruvning kо‗pgina idoralari va ijrochilari boshqaruv faoliyati(vazifalari)ning
alohidagi turlarini bajarishga ixtisoslashadilar , vazifaviy bо‗linmalar quyida turuvchi
bо‗limlarga kо‗rsatmalar va farmoyishlarni (vakolatlari doirasida ) berish huquqiga
egalar (1.13- rasm.)
Qachondan boshlab sotsial psixologiya faniga eksperimental fan sifatida qarala boshlandi?
2

|
Qachondan boshlab sotsial psixologiya faniga eksperimental fan sifatida qarala boshlandi?
2
|
bet | 28/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 20241 .Qachondan boshlab sotsial psixologiya faniga eksperimental fan sifatida qarala boshlandi?
2. Sotsial psixologiya fanining eksperimental fanga aylanishiga kimlar katta hissa qo‘shgan?
3. Funksionalizm yo‘nalishining asosiy g‘oyasini izohlab bering.
4. Sotsial psixologiyaning asosiy yo‘nalishlari haqida nimalarni bilib oldingiz?
5.Kognitivizm yo‘nalishining asosiy mohiyati nimadan iborat?
6.Bixevioristlar qanday tadqiqotlarni o‘tkazib kelishgan?
7.Psixoanaliz yo‘nalishining asosiy g‘oyasi haqida fikr yuriting.
8.Transakt tahlil yo‘nalishi haqida tushunchangizni bayon etib bering
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari
Sotsial psixologiya taraqqiyotining eksperimental davri qachondan boshlandi?
1945-yil
1946-yil
1947-yil
1948-yil
AQSHda qachon «Ijtimoiy muammolarni psixologik tadqiq etish jamiyati» tashkil topdi?
1936-yil
1931-yil
1932-yil
1934-yil
D.Dyui, D.Endjell, G.Kerr qaysi qarash tarafdorlari bo‘lgan?
Funksionalizm
Transakt tahlil
Kognitivizm
Psixoanaliz
Qaysi nazariy maktab psixologik fikrlashning sotsiologik tomonini o‘zida aks ettiradi?
Bixeviorizm
Psixoanaliz
Kognitivizm
Interaksionizm
Qaysi psixologiya turi inson va hayvonlar xulq-atvori qonuniyatlari muammolarini o‘rganish bilan shug‘ullanadi?
Bixeviorizm
Psixoanaliz
Kognitivizm
Interaksionizm
Bixeviorizm namoyandalarini belgilang.
Z.Freyd, A.Adler, K.Xorni
I.Pavlov, V.Bexterev, D.Uotson
E.Tolmen, B. Skinner, K.Xallar
B va C javoblar to‘g‘ri
«Anglanmaganlik, bu biologik ichki sezgilar va insonning hayvonlar bilan umumiy bo‘lgan organik ehtiyojlaridan iborat». Ushbu ta’rif nima haqida?
Superego
Id
Ego
Jinsiy ehtiyojlar
Psixoanalizning qaysi tarafdori hokimiyatga intilishni ajratib ko‘rsatadi?
Z.Freyd
A.Adler
K.Xorni
E.Fromm
Shaxsning qaysi qismi inson qadriyatlari, uning hayotiy maqsadlari, ideallaridan tashkil topgan?
A) Id
B) Ego
C) Superego
D) To‘g‘ri javob yo‘q
|
| |
-BOB. AYLANUVCHI PECHLARNING ICHKI VA TASHQI ISSIQLIK ALMASHTIRGICHLARI

|
-BOB. AYLANUVCHI PECHLARNING ICHKI VA TASHQI ISSIQLIK ALMASHTIRGICHLARI
|
bet | 27/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3) 7-BOB. AYLANUVCHI PECHLARNING ICHKI VA TASHQI ISSIQLIK ALMASHTIRGICHLARI 7.1. Ichki issiqlik almashtirgichlar: zanjirlar, yakka o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlar
Aylanuvchi pechning ichki issiqlik almashinuv qurilmalari issiqlikdan foydalanishni yaxshilash, issiq gaz va material o‘rtasidagi issiqlik almashish jarayonini jadallashtirish maqsadida o‘rnatiladi. Pechning nisbatan sovuq qismida nurlanish orqali issiqlik uzatish deyarli yo‘qligi sababli bu yerda issiqlik almashish yuzasini ko‘paytirish talab etiladi. Shu maqsadda pech korpusi ichiga turli zanjirli sistemalar, har xil konstruksiyadagi issiqlik almashtirgichlar va filtr – qizdirgichlar o‘rnatiladi.
Zanjirlar aylanuvchi pech ichida quritish zonasida o‘rnatiladi: zanjirlar osilishi pechning sovuq uchidan 3-5 m masofada boshlanadi va pechning o‘lchamlariga qarab 20-45 metrni tashkil qiladi (3.3 –jadvalda keltirilgan). Zanjirlar qo‘llash natijasida pech unumdorligi oshadi va yoqilg‘i sarfi kamayadi. Chunki zanjirlar materialning harakatini sekinlashtirib, issiqlik almashinish yuzasini oshiradi. Shuningdek, zanjirlar pechdan chiqayotgan changning anchagina qismini ham ushlab qoladi.
Zanjir uzunligi L = 0,6 ÷ 0,7Dpech;
Zanjir qadami o‘q bo‘ylab 100 ÷ 400 mm, aylana bo‘ylab esa 300 ÷ 400 mm gacha
Fzanjir/ F futerovka = 6 ÷12
Zanjirlar ikki usulda osiladi: bir uchi bo‘sh va girlyandsimon (shodasimon). Zanjirlar 19-25 mm diametrli 12X18N10T markali issiqqa chidamli po‘lat simlardan halqasimon qilib tayyorlanadi. Pechning harorati 2500S dan kam bo‘lgan zonasida esa oddiy uglerodli po‘latdan tayyorlangan zanjir osiladi. 500 0S dan yuqori haroratda 18Cr8Ni markali zanglamaydigan po‘latdan, 800 0S dan yuqori haroratda esa tarkibida ko‘p miqdorda xrom va nikel bo‘lgan yuqori mustahkamlikka va issiqqa chidamlilikka ega bo‘lgan qotishmalardan foydaniladi. Zanjirlar shaxmat tartibida yoki 300 burchak ostida osiladi.
|
| |
Tayanch roliklarni mustahkamlikka hisoblash

|
Tayanch roliklarni mustahkamlikka hisoblash
|
bet | 26/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3) 6.4. Tayanch roliklarni mustahkamlikka hisoblash
6.5 – rasm. Kontakt mustahkamlikni hisoblashga doir.
1 – tayanch rolik yuzasini tashqi ta’sirlardan himoyalovchi to‘sgich; 2 – tayanch rolikning bandaj bilan ilashuvchi yuzasi; 3 – tayanch rolik holatini sozlovchi qurilma; 4 – tayanch rolik podshipnigi qopqog‘i; 5 – o‘q; 6 – tayanch rolik podshipnigi korpusi; 7 – vintli qurilma;
Rolik bilan bandaj to‘qnashadigan joyda ularning ezilish jarayoni kuzatiladi va kontakt mustahkamlik sharti quyidagicha yozilishi mumkin:
ez = R E ( rb + rr ) / ( bb rb rr ) ez , (6.45)
bu yerda: E - rolik materialining qayishqoqlik moduli;
ez -ezilishga ruxsat etilgan kuchlanish (po‘lat uchun:
ez = 300-50MPa ; cho‘yan uchun: ez = 350 MPa)
rb - bandajning tashqi radiusi, m;
rr - rolikning tashqi radiusi.
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Aylanuvchi pech tanasini mustahkamlikka hisoblashda u qanday balka deb qabul qilinadi?
Aylanuvchi pech tanasiga qanday kuchlar ta’sir qiladi?
Aylanuvchi pech tanasiga ta’sir qiluvchi kuchlarning qaysilari taqsimlangan va qaysilari bir nuqtaga qo‘yilgan deb hisoblanadi?
Tayanch roliklar reaksiyalari yig‘indisi nimaga teng bo‘ladi va qanday aniqlanadi?
«Uch moment teoremasi» mohiyatini aytib bering?
«Uch moment teoremasi» aylanuvchi pech tanasini mustahkamlikka hisoblanganda qaysi parametrlarni topishga imkon beradi?
Burovchi momentlar epyurasini tasvirlang?
Ko‘ndalang kesuvchi kuchlar epyurasini tasvirlang?
Aylanuvchi pech bandajlari mustahkamlikka qanday hisoblanadi?
|
| |
Huquqbuzarlikning oldini olish

|
Huquqbuzarlikning oldini olish
|
bet | 128/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Huquqbuzarlikning oldini olish. Bu soha va unga aloqador muammolar har doim ham psixolog aralashuvini talab qilib kelgan. Chunki jinoyatchi yoki huquqbuzar shaxsi o‘z-o‘zidan shakllanib qolmaydi, uni shakllantiruvchi omillar, motivlar va bolani qayta tarbiyalash va reabilitatsiya masalalari sotsial psixologik jarayonlar mohiyatini bilish va ularga faol ta’sir ko‘rsatish talab qiladi. Shuning uchun ham mamlakatimizda yoshlar o‘rtasida huquqiy ma’rifat va huquqiy madaniyatni shakllantirishga juda katta e’tibor qaratilgan va bu ishda amaliyotchi xodim - psixologning o‘rni va roli katta bo‘ladi.
Yuqorida e’tirof etilgan psixologiyaning tadbiqiy sohalari uchun umumiy narsa shuki, bu sohalarda ishlaganlar avvalo yaxshi psixodiagnost, ya’ni psixologiya metodlarini o‘z o‘rnida samarali ishlatishni bilishi va yaxshigina psixoterapevt va psixokorrektor - ya’ni, aniqlangan muammo yoki «kasallikni» tuzatuvchi mohir professional bo‘lishi kerakligini taqozo etadi.
Tayanch tushunchalar: tadbiqiy, amaliy, soha, sanoat, ishlab chiqarish, marketing, xodim, siyosat, oila va nikoh, maorif, huquqbuzarlik.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar
Sotsial psixologiyaning tadbiqiy va amaliy sohalari deganda nimani tushundingiz?
Sanoat va ishlab chiqarish sohasi sotsial psixologiyaning ahamiyati nimada?
Siyosat sohasidagi psixologiyaning asosiy vazifalari nimalardan iborat?
Oila va nikoh borasidagi tadbiqiy ishlar bo‘yicha bugungi kunda qanday ishlar amalga oshirilmoqda?
Maorif sohasidagi amaliy ishlar nimani nazarda tutadi?
Ta’lim sohasida amaliy psixologiyaning vazifalari haqida gapirib bering.
Huquqbuzarlikning oldini olishda sotsial psixologiyaning ahamiyatini izohlab bering.
Sotsial psixologiyaning tadbiqiy sohalari uchun umumiy narsa nimalarda namoyon bo‘ladi?
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari
Qaysi sohada tatbiqiy ishlar birinchi navbatda konkret tashkilotda kadrlar zahirasini to‘g‘ri va oqilona tashkillashdan tortib, xodimlar ish sharoitlari va mehnat unumdorligiga ta’sir etuvchi omillar kompleksini ilmiy ravishda o‘rganib, hayotda natija olishga qaratilgan harakatlar majmuidir?
Oziq-ovqat
Sanoat va ishlab chiqarsh
Ma’orif
Siyosat
|
| |
– rasm. SMS – 29 reaktor – dekarbonizatori

|
– rasm. SMS – 29 reaktor – dekarbonizatori
|
bet | 32/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)7.9 – rasm. SMS – 29 reaktor – dekarbonizatori
1 – aylanuvchi pech; 2 – pechning yuklash qismi zichlanganligi; 3 – ushlab turuvchi moslama; 4 – aralashtirish kamerasi; 5 – qiya gazoxod ; 6 – uyurmali kamera; 7 – uyurmali gorelka; 8 – sovitkichdan kelayotgan gazoxod; 9 – kallektor; 10,11 – nov; 12 – yuklash kallagi; 13 – tayanch metall konstruksiya.
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Aylanuvchi pechlarda ichki issiqlik almashtirgichlar nimaga xizmat qiladi?
Aylanuvchi pechning qanday ichki issiqlik almashtirgichlari mavjud ?
Zanjirlar pechning qaysi qismida joylashtiriladi ?
Zanjirlar qanday usullar yordamida pech tanasida mahkamlanadi ?
Zanjirlar pech ichida qanday qalinlikda o‘rnatiladi ?
Yakka tartibda o‘rnatiladigan issiqlik almashtirgichlarning qaysi turlarini bilasiz ?
Aylanuvchi pechning qanday tashqi issiqlik almashtirgichlari mavjud va ular nimaga xizmat qiladi?
Siklonsimon issiqlik almashtirgich qaysi usulda sement ishlab chiqarishda ishlatiladi ?
Reaktor-dekarbonizator nimaga xizmat qiladi?
Issiqlik almashtirgichlarning turlarini sanab bering.
8– BOB. KLINKER SOVITKIChLAR
Bir tonna klinker tannarxining taxminan 35 foizi klinker pishirish uchun sarflanayotgan yoqilg‘i narxiga to‘g‘ri keladi. Shu sababli klinker pishirish jarayonida hosil bo‘ladigan issiqlikdan samarali foydalanish, yoqilg‘ini tejash, pechdan chiqayotgan tutun gazlari issiqligidan pech agregatidagi texnologik jarayonlarda foydalanish dolzarb vazifa hisoblanadi. Shuningdek, pechdan chiqayotgan klinkerning harorati 1200 – 1300 K atrofida bo‘lib, uni tashish va saqlash ham muammo.
Shu sababli aylanuvchi pechdan chiqayotgan klinkerni sovitish uchun turli konstruksiyadagi sovitkichlardan foydalaniladi. Klinker sovitish uchun barabanli, rekuperatorli va kolosnikli qurilmalar yaratilgan. Aylanuvchi pechlardan chiqayotgan klinkerni sovitish uchun asosan rekuperator tipidagi va panjarali sovitkichlar ishlatiladi.
|
| |
Reaktor – dekarbonizator - Вазирлиги

|
Вазирлиги
|
bet | 31/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)7.2.4. Reaktor – dekarbonizator.
Pech agregati tarkibiga kiruvchi reaktor – dekarbonizatorning texnologik vazifasi asosiy xom ashyo komponenti ohaktoshning aylanuvchi pechga tushishidan oldin yuqori darajada karbonsizlanishini ta’minlashdan iborat.
Karbonsizlanish jarayoni xom ashyo unini uyurmali kamerada muallaq holda ushlab turish sharoitida 1200 – 1300 K haroratda jadal qizdirish orqali amalga oshiriladi.
Uyurmali kameraga tushgunga qadar xom ashyo uni siklonli issiqlik almashtirgichda 1000 K gacha qizdirilgan bo‘ladi. Shuningdek, uyurmali kameraga mazut forsunkasi yoki gaz gorelkasi orqali yoqilg‘i uzatiladi. Klinker sovitkichdagi issiq havo uyurmali kameraga tangensial yo‘nalishda kiritiladi.
Aylanuvchi pechdan chiqayotgan issiq tutun gazlari yuklash qismi orqali aralashtirish kamerasiga o‘tadi. Dekarbonizator metall devorlarini issiqlikdan saqlash uchun u ichidan futirovka qilinadi.
7.8 – rasm. Reaktor dekorbanizatorning prinsipial sxemasi
1 – Materialning harakat yo‘nalishi; 2 – siklon; 3 – gazning harakat yo‘nalishi; 4 – gazoxod(gaz yurish quvuri); 5 – xom ashyo unini uzatish tirqishi; 6 – forsunka; 7 – asosiy yoqilg‘i forsunkasi; 8 – aralashtirish kamerasi; 9 – aylanuvchi pechdan chiqayotgan gaz yo‘li; 10 – qiya gaz yo‘lagi; 11 - uyurmali kamera; 12 – klinker sovitgichdan kelayotgan issiq havoning kirish tirqishi; 13 – uyurmali gorelka;
Dunyoning Yaponiya, Daniya, Germaniya kabi rivojlangan mamlakatlarida reaktor – dekarbonizatorning turli xildagi konstruksiyalari ishlab chiqilgan. Quyida SMS – 20 pech agregatiga o‘rnatilgan SMS – 29 markali reaktor – dekarbonizatorning texnik xarakteristikasi keltirilgan.
Reaktor – dekarbonizatorning texnik xarakteristikasi.
7.2-jadval
Ko‘rsatkichlar
|
Qiymati
|
Klinker bo‘yicha ish unumdorligi, t / sutka
|
3000
|
O‘lchamlari , DxH, m
Uyurmali gorelkaniki
Uyurmali kameraniki
|
1.99x1.6
4.04x7.3
|
Massasi (futerovkasiz), t
|
100
|
|
| |
Rekuperator tipidagi sovitkichlar

|
Rekuperator tipidagi sovitkichlar
|
bet | 33/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Rekuperator tipidagi sovitkichlar aylanuvchi pechlardan chiqayotgan klinkerni 11000S dan 450 – 6000 S gacha sovitishga xizmat qiladi. Ularning asosiy afzalliklari: tuzilishining soddaligi va qo‘shimcha yuritma kerak emasligi. Bunday sovitkichlar asosan uzunligi 150 metrgacha va diametri 4 metrgacha bo‘lgan aylanuvchi pechlarning oxiriga o‘rnatiladi. Klinkerni past haroratlargacha sovitmasligi va pechning oxirgi tayanchiga rekuperator sovitkichning og‘irligi qo‘shimcha og‘irlik bo‘lib tushishligi rekuperator tipidagi sovitkichlarning kamchiligi hisoblanadi.
Rekuperator sovitkich (8.1-rasm) aylanuvchi pech 1 ning issiq uchiga o‘rnatilgan bir nechta barabanlar 2 dan tashkil topib, ular aylanuvchi pech tanasi 1 ga o‘tish kamerasi 3 va sharnir diafragmalar 4 yordamida mahkamlanadi. Barabanlar ichidan uzunligining 1/3 qismigacha o‘tga chidamli g‘ishtlar bilan qoplanadi, qolgan qismiga zanjirlar va materialni ko‘tarib to‘kadigan tochkalar o‘rnatilgan.
8.1-rasm. Rekuperator tipidagi sovitkich
Sovitkich quyidagicha ishlaydi:
Pechning ichida issiq uchiga qarab kelayotgan klinker o‘tish kameralari 3 orqali rekuperator barabanlariga taqsimlanadi va o‘zining harakatini shu barabanlar ichida davom ettiradi. Yoqilg‘ining yonishi uchun kerakli bo‘lgan havo shu barabanlar ichida klinker harakatiga qarama-qarshi harakatda bo‘lib, klinker issiqligini o‘ziga olib, o‘tish kameralari orqali pech ichiga kiradi va u yerda pechning sovuq uchi tomon tutunso‘rg‘ich yordamida harakatlanadi.
Rekuperator barabanlari ichida sovitilgan klinker plastinkali transportyorga tushirilib, klinker omboriga jo‘natiladi.
Rekuperator sovitkichlar bilan jihozlangan aylanuvchi pechlar tuzilishi soddaroq bo‘ladi (qo‘shimcha yuritmalar va ventilatorlar yo‘qligidan), bu esa klinker kuydirish uchun safrlanayotgan elektr energiyasini kamaytiradi va pechni ishlatish va xizmat ko‘rsatishga ketayotgan sarf – harajatlarni ham kamaytiradi.
|
| |
Tashqi issiqlik almashtirgichlar: shlam konsentratori, konveyer kalsinator, siklonsimon issiqlik almashtirgichlar

|
Tashqi issiqlik almashtirgichlar: shlam konsentratori, konveyer kalsinator, siklonsimon issiqlik almashtirgichlar
|
bet | 29/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)
Shlam konsentratorida (7.3 - rasm) namlik pechdan chiqayotgan issiqlik yordamida bug‘lantiriladi. Kalta aylanuvchi pechlarda shlam konsentratori o‘rnatish natijasida unumdorlik 15-20 %-ga ortishi mumkin.
Shlam konsentratori silindr 12, qobiq 10, o‘tish kamerasi 1 va shlam ta’minlagich 4 dan iborat. Silindr ikkita qopqoq 5 va uning sapfalari 3 yordamida podshipniklar 2 ga tayanadi. Podshipniklar suv bilan sovitiladi.
7.3 – rasm. Shlam konsentratori
O‘ng qopqoqda tojli tishli g‘ildirak 6 mahkamlangan va u yordamida silindr aylantiriladi (aylanish tezligi – 0,11 ÷ 0,17 rad/s) qopqoqlar 5 bir-biri bilan temir balkalar 11 yordamida mahkamlanadi va hosil bo‘lgan bo‘shlikka turli sharlar, silindrchalar 7 solinadi.
Maxsus ta’minlagich 4 yordamida konsentrator ichiga shlam tomchilab quyiladi va pechdan chiqayotgan gazlar yordamida shlam tarkibidagi namlikning ma’lum qismi bug‘latiladi.
7.2.2. Konveyer kalsinator.
Konveyer kalsinator (7.4-rasm) tezligi 0,067-0,137 m /s bo‘lgan uzluksiz kolosnikli panjara 9 dan tashkil topgan.
Panjaraning bir uchidan dastlab granulyatsiya qilingan xom ashyo solinadi.
7.4 – rasm. Konveyer kalsinator
Kalsinator ishlaganda, xom ashyo granulyator 9 dan tarnov 10 yordamida panjara 1 ga tushadi. Aylanuvchi pech 11 dan chiqayotgan gazlar kamera 5 ning tepa qismiga kiritiladi va ventilator 7 yordamida granulalar qatlami orasidan so‘riladi. Kirayotgan gazlar harorati 1000 gradusga yaqin.
Konveyer kalsinator quruq usulda sement ishlab chiqarishda qo‘llaniladi.
7.2.3. Siklonsimon issiqlik almashtirgichlar
Siklonsimon issiqlik almashtirgichlar quruq usulda sement ishlab chiqarishda qo‘llaniladi.
Siklonli issiqlik almashtirgichlar XX asrning 50-yillari boshida Germaniyaning Gumboldt firmasi tomonidan yaratilgan.
Siklonsimon issiqlik almashtirgich (7.6-rasm) uchta alohida siklonlar 4, 5, 9 va batareyali siklon 7 dan tashkil topgan. Siklonlar bir-biri bilan gaz yo‘llari 3 yordamida ulangan.
Xom ashyo bunker 12 dan konveyer 15 va elevator 17 yordamida vintli ta’minlagich 18, 19 ga uzatiladi. Aylanuvchi pech 1 dan chiqayotgan gazlar gazoxod 2 va so‘ng barcha siklonlardan pastdan tepaga qarab o‘tadi. Xom ashyo esa tepadan pastga qarab barcha siklonlardan o‘tadi va qizdirilgan holda pechga tushadi.
Quruq usulda sutkasiga tegishlicha 3000 va 5000 t. klinker ishlab chiqaruvchi SMS – 26 va SMS – 27 markali reaktor – dekarbonizatorli pech agregatlarida Rossiyaning VNIItsemmash ilmiy tadqiqot instituti tomonidan avvalgi konstruksiyalarni xorijiy tajriba asosida takomillashtirilgan holda ishlab chiqilgan siklonli issiqlik almashtirgichlar o‘rnatilgan.
Xorijiy firmalarning siklonli issiqlik almashtirgichlari konstruksiyaning pastki gaz yo‘li qismida bir necha maxsus siqilish joylari ko‘zda tutilishi bilan farq qiladi. (Fransiyaning, Fiv – Kay Babkok, Germaniyaning Polizius firmalari)
|
| |
Psixologning qaysi sohadagi faoliyati har bir shaxsning o‘z tug‘ma va orttirilgan qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltira olishi va namoyon eta olishiga imkon beradi?

|
Psixologning qaysi sohadagi faoliyati har bir shaxsning o‘z tug‘ma va orttirilgan qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltira olishi va namoyon eta olishiga imkon beradi?
|
bet | 130/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Psixologning qaysi sohadagi faoliyati har bir shaxsning o‘z tug‘ma va orttirilgan qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltira olishi va namoyon eta olishiga imkon beradi?
Huquq-tartibot
Maorif
Oila
Siyosiy
... - psixologiya metodlarini o‘z o‘rnida samarali ishlatishni bilish.
Psixodiagnostika
Psixoterapiya
Psixiatriya
To‘gri javob yo‘q
BOB. KURS DASTURI MAZMUNI
Sotsial psixologiya fan sifatida
Sotsial psixologiya metodini tushunish umumiy psixologiya va sosiologiya predmetini tushunishiga bog‘liqligi. Psixologik va sotsiologik adabiyotlarda sotsial psixologiya predmetini birdek tushunishning yo‘qligi. Sotsial psixologiya predmetiga nisbatan mavjud uch nuqtai nazar.
Sotsial psixologiyaning boshqa fanlar, psixologiyaning boshqa turkumlari bilan munosabati. Sotsial psixologiya predmeti tushunchasi. Tarixni tanqidiy analiz qilish va chet sotsial psixologiyasidagi nazariyalarning, oqimlarning mohiyati.
Sotsial psixologik qarashlarning rivojlanish tarixi
Sotsial falsafiy va sotsiologik ta’limotlarda sotsial-psixologik g‘oyalarni rivojlantirishi. Sotsial psixologiyaning mustaqil fan bo‘lib ajralib chiqishida sotsial, ilmiy va ideologik nazariyalarni yaratish bo‘yicha birinchi harakatlar.
“Xalqlar psixologiyasi” uning tarixiy sabablari va vazifalari, Lasarus, Shteyntal tomonidan uni programmasining shakllanishi. «Xalqlar psixologiyasi»ga Vundtning maxsus yondashuvi. Omma va olomon psixologiyasi. Tard ishlarida uch manbani va ishlarida uch tugallanishni “Sotsial xatti-harakat instinkti” nazariyasi (Mak-Dugall). Sotsial psixologiyaning chet eldagi hozirgi vaqtda mavjud bo‘lgan asosiy nazariy konsepsiyasi. Yevropa sotsial psixologiyasida katta guruhlar va ommaning sotsial jarayonlarini tahlil qilishga qiziqishning uyg‘onishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Psixologning qaysi sohadagi faoliyati har bir shaxsning o‘z tug‘ma va orttirilgan qobiliyatlarini to‘g‘ri yo‘naltira olishi va namoyon eta olishiga imkon beradi?
|
Avtomabil yo`llarini qidiruvi va loyihalashning meyoriy hujjatlari

|
Avtomabil yo`llarini qidiruvi va loyihalashning meyoriy hujjatlari
|
bet | 1/3 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 5,96 Mb. | | #150130 |
Bog'liq KUPRIK MARUZA Ko’prikning va ko’priksimon inshootlarning kengligini aniqlash. Reja: - Kirish.
- Ko`prik inshooting kengligini belgilash.
- Ko`prikosti gabaritlari.
- Xulosa
- Foydalanilgan adabyotlar.
Koʻprik — toʻsiq (daryo, kanal, jar yoki boshqa joylar) dan yoʻl oʻtkazish uchun quriladigan muhandislik inshooti. Vazifasiga koʻra, Koʻprikning avtomobil, temir yoʻl va piyodalarga moʻljallangan Koʻprik, yoʻl oʻtkazgich; joylashish oʻrniga koʻra, shahar Koʻpriklari va shahardan tashqaridagi yoʻllarga quriladigan; birlashtirilgan (avtomobil va temir yoʻllar uchun birga qurilgan), akveduk, viaduk xillarga; ishlatiladigan materialiga koʻra, yogʻoch, tosh, metall, temir-beton Koʻprikga, prolyot tizimlariga qarab, balkali, arkli va osma, konsol; prolyotlar soniga koʻra, bir prolyotli va koʻp prolyotli;
yuk koʻtaruvchi konstruksiyasiga nisbatan joylashishiga koʻra, ustidan, pastdan, oʻrtasidan harakatlanadigan xillarga; qatnovning uzluksiz va uzlukli boʻlishiga qarab, koʻprik doimiy va harakatlanuvchi (ochiladigan, koʻtariladigan, soʻzadigan) xillarga; yigʻma va qismlarga ajraladigan xillarga boʻlinadi.
Kirish
Koʻpriklar bu daryolarning, katta-kichik ariqlarning, umuman suvi bor toʻsiqlarning ustidan yoʻllarni oʻtkazish uchun quriladigan inshootdir. Ular oraliq qurilmalar va tayanchlardan tashkil topgan boʻladi. Oraliq qurilmalar tayanchlarga tayangan ҳolda ular orasidagi boʻshliqni yopib ustidan xarakatlanuvchi yuklarni oʻtkazib, ularning va oʻzining ogʻirligini tayanchga uzatadi.
Tayanch esa oraliq qurilmalarni koʻtarib turadi va undan tushayotgan ogʻirlikni poydеvor va zaminga bеradi. Koʻrinishi, konstruksiyasi va ularning ishlash tartibi koʻpriklarnikiga oʻxshagan koʻpriksimon inshootlar xam mavjud. Ularga yoʻl oʻtkazgichlar, jarkoʻpriklar va estakadalar kiradi.
Yoʻl oʻtkazgichlar -yoʻllarni birining ustidan ikkinchisini va kеrak dеb topilsa uchinchi va xokazolarini oʻtkazish uchun quriladi
Jarkoʻpriklar - chuqur jarliklarning ustidan yoki past joylarning ustidan yoʻllarni katta (20 m.dan va undan xam koʻp) balandlikda oʻtkazish zarurligi boʻlgan xollarda quriladi.
Koʻpriklarning va koʻpriksimon inshoot- larning kеngliklarini aniklash, yoʻldagi avtomobilьlar va piyodalar qatnovi miqdoriga qarab loyiҳani tеxnikaviy - iqtisodiy asoslash bosqichida aniqlanadi. Koʻprikning umumiy kеngligi, turlicha xizmatlarni bajarishga moʻljal- langan maxsus elеmеntlar kеngligidan iborat- dir.
Koʻprik qatnov qismi elеmеntlari; I- piyodalar yoʻlagi II - xavfsizlik tasmasi; III - qatnov qismi; IV - koʻprik qoplamasi; 1-panjarali toʻsiq; 2- piyodalar yoʻlagi qoplamasi; 3- toʻsiq; 4-yorituvchi chiroqlar; 5-suv qochirish qurilmasi; 6- qatnov qismi qoplamasi; 7-qatnov qismining yuk koʻtaruvchi elеmеntlari; 8 – oraliq qurilmaning koʻtaruvchi elеmеntlari.(Balka-toʻsin yoki plita)
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar

|
Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
|
bet | 38/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)Takrorlash va mustaqil ishlash uchun savollar
Klinkerni sovitishdan qanday maqsad ko‘zlanadi?
Klinker sovitkichlar turlarini tariflang
Rekuperator sovitkichning tuzilishini ifodalang
Rekuperator sovitkichda klinker nima yordamida sovitiladi?
Rekuperator sovitkich unumdorligi qanday hisoblanadi?
Panjarali sovitkichda klinker nima yordamida sovitiladi?
Panjara ustida klinker nima evaziga harakat qiladi?
Panjarali sovitkich unumdorligi qanday hisoblanadi?
Panjarali sovitkich yuritmasi quvvati nimaga sarflanadi?
Panjarali sovitkichda bolg‘ali maydalagich nimaga xizmat qiladi?
III – BO‘LIM. OHAK IShLAB ChIQARISh TEXNOLOGIK KOMPLEKSLARI 9 – BOB. Ohak ishlab chiqarish sxemalari va qo‘llaniladigan jihozlar 9.1. Ohakning xalq xo‘jaligidagi ahamiyati
Ohakning bog‘lovchi xossalari odamzodga qadim zamonlardan ma’lum bo‘lgan va bunga o‘sha zamonlarda yaratilgan me’moriy yodgorliklar guvoh bo‘la oladi (toshlardan solingan imoratlar g‘ishtlari bir-biri bilan aynan ohakdan tayyorlangan aralashmalar yordamida biriktirilgan va h.).
Ohak tabiiy ohaktoshdan uni kuydirish yo‘li bilan olingan va bunda oddiy kimyoviy reaksiya vujudga kelgan:
SaSO3 → SaO + SO2 ↑ , (9.1)
Reaksiya natijasida hosil bo‘lgan SaO kuydirilgan ohak bo‘lib, uni shu holda ishlatib bo‘lmaydi, Ishlatishdan avval ohak suv yordamida so‘ndiriladi:
SaO + N2O = Sa(ON)2 + Q, (9.2)
Bu kimyoviy reaksiya ekzotermik bo‘lib, uni amalga oshishi jarayonida talaygina miqdorda issiqlik Q ajralib chiqadi.
Hosil bo‘lgan so‘ndirilgan ohak qurilish va texnologik turlarga bo‘linib, xalq xo‘jaligining quyidagi tarmoqlarida ishlatiladi :
a) qurilishda:
- g‘isht terishda va devorlarni suvoq qilish aralashmalar tayyorlashda (qurilish ohagi);
b) qurilish materiallari ishlab chiqarish sanoatida:
- silikat g‘ishti yetishtirishda (texnologik ohak).
- devorbop silikat beton mahsulotlar ishlab chiqarishda.
- metallurgiya sanoatida cho‘yanlardan po‘latlar olishda.
v) qishloq ho‘jaligida ayrim yerlarni ohaklantirishda:
g) kimyo sanoatida:
- soda, karbid, gipoxlorid, kalsiy, magniy va ishqorlar ishlab chiqarishda.
d) oziq – ovqat sanoatida:
- qand ishlab chiqarishda va boshqa sohalarda (suvni kimyoviy tozalashda, dezinfeksiya qilishda va sh.o‘.)
Oziq-ovqat sanoatida shakar ishlab chiqarishda ishlatiladigan ohakda SaO miqdori 90-92 % ni tashkil etishi lozim, SO2 esa 2-5 % bo‘lishi kerak.
Kimyo sanoatida ishlatiladigan ohakka maxsus talablar qo‘yiladi. Masalan, kalsiy gipoxloridi va kalsiy karbidi olishda ohak tarkibidagi SaO 95 % ni tashkil etishi kerak. Soda ishlab chiqarishda SaO + MgO miqdori 82-85 % ni, SO2 miqdori 6-8 %ni tashkil etishi lozim.
|
| |
Qaysi yo‘nalishda psixologning vazifasi «Nimani?» va «Kim?» xarid qilib olishga ehtiyoji borligini o‘rganishga ko‘maklashish sanaladi?

|
Qaysi yo‘nalishda psixologning vazifasi «Nimani?» va «Kim?» xarid qilib olishga ehtiyoji borligini o‘rganishga ko‘maklashish sanaladi?
|
bet | 129/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Qaysi yo‘nalishda psixologning vazifasi «Nimani?» va «Kim?» xarid qilib olishga ehtiyoji borligini o‘rganishga ko‘maklashish sanaladi?
Menejerlik
Marketing
Personal
Shaxsiy
Nimaga ta’rif berilmoqda: Bu kadrlarni ishga jalb etishda bilish zarur bo‘lgan qobiliyatlar va shaxsiy fazilatlardan tortib, ularni to‘g‘ri yo‘naltirish, o‘z joyiga qo‘yish, tashkilot doirasida guruhlarni shakllantirish, xodimlarga ma’lumotlarni o‘z vaqtida yetkazish bilan bog‘liq kadrlar siyosatini olib borishga aloqador xizmatdir.
Marketing
Personal
Sotsial psixologiya
Kadrlar bilan ishlash
Qaysi sohada zarurat tug‘ilganda, psixolog shunday tez va ishonchli o‘lchaydigan metodikalarni ishlatadiki, ularning natijalari sir saqlanib, o‘sha buyurtmachining talabiga ko‘ra izlanishlar olib boriladi?
Ishlab chiqarish
Iqtisodiy
Ta’lim-tarbiya
Siyosiy
Qanday jarayonda psixologning asosiy vazifasi odamlarning kayfiyatini o‘rgangan holda da’vogar imijini shakllantirishga, odamlarga yoqtirishga sabab bo‘ladigan shaxsiy fazilatlar algoritmini tuzish, omma oldiga chiqishga psixologik tayyorlash, raqiblarning bahslashish madaniyati va etikasi borasida psixologik yo‘l-yo‘riq va usullar borasida ma’lumotlar almashinish kerak bo‘ladi?
Bozor munosabatlarda
Majlislarda
Saylovoldi kampaniyalarda
Maorif sohasida
Qachon O‘zbekistonda “Oila yili” deb e’lon qilingan?
2000-yil
2001-yil
1998-yil
1999-yil
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qaysi yo‘nalishda psixologning vazifasi «Nimani?» va «Kim?» xarid qilib olishga ehtiyoji borligini o‘rganishga ko‘maklashish sanaladi?
|
- rasm. Aylanuvchi pechning ichki zanjir sistemasi

|
- rasm. Aylanuvchi pechning ichki zanjir sistemasi
|
bet | 28/81 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 101,09 Mb. | | #250860 | Turi | Учебник |
Bog'liq Тех.компл.-дарслик (3)7.1- rasm. Aylanuvchi pechning ichki zanjir sistemasi
a) – bir uchi erkin holatda osilgan zanjir;
1 – oddiy zanjir halqasi qirqimi; 2 – oddiy zanjir halqasi
b) – har ikki uchidan shodasimon tarzda osilgan zanjir.
1 – zanjirning chet qismini pech tanasiga mahkamlovchi kronshteyn, 2,3 – bolt, gayka, 4 – pech tanasi, 5 – zanjirning chekka zvenosi, 6 – futerovka.
Zanjirlarning asosiy ko‘rsatkichi: zanjirlar tashqi yuzasining futerovka yuzasiga yoki baraban hajmiga nisbati. Zanjirlar osmasini taxminan 3-5 uchastkaga bo‘lish mumkin. Birinchi uchastkada zanjirlar osish zichligi 10-12 m2/m2 tashkil etadi va bu yerda shlamning dastlab qurishi amalga oshiriladi. Ikkinchi uchastkada zanjirlar osish zichligi 3-4 m2/m2, uchinchi uchastkada 2,5 m2/m2, to‘rtinchi uchastkada 3-4 m2/m2.
Yakka o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlar pech ichida material harakati bo‘yicha zanjirlardan so‘ng joylashtiriladi; materialning harorati bu yerda 800-1100 0 S ni tashkil etadi.
Bu issiqlik almashtirgichlar pechning har bir aylanganida gazlar bilan isitilib so‘ng material bilan sovitilishini hisobga olib ular detallari issiqqa chidamli materiallardan tayyorlanishi kerak. Issiqlik almashtirgichlar o‘rnatilishi pech ko‘ndalang kesimi yuzasini kamaytirish natijasida gazlar tezligi oshadi va pechdan chang olib chiqish darajasi ortadi.
7.2-rasmda yakka o‘rnatilgan issiqlik almashtirgichlarning ayrim turlari ko‘rsatilgan.
7.2 – rasm. Yakka o‘rnatiladigan issiqlik almashtirgichlar
a), b) uyali issiqlik almashtirgich. U 10-12 seksiyadan tashkil topgan. Har bir seksiya kengligi 400-500 mm va qalinligi 25 mm bo‘lgan 6 ta tokchadan iborat. Tokchalar bitta uchlari bilan pech tanasiga mahkamlanadi, har ikkita tokchaning ikkinchi uchlari bir – birlariga boltlar bilan mahkamlanadi.
v) uyali keramik issiqlik almashtirgich. Bu almashtirgich uyalari issiqqa chidamli shamot g‘ishtlardan tayyorlanadi va bir nechta seksiyadan iborat bo‘ladi;
har bir seksiya oldingisiga nisbatan 30-40 o ga buriladi.
g) zvenoli issiqlik almashtirgich. Bu issiqlik almashtirgich 12-24 parallel seksiyalardan tashkil topgan va har bir seksiya yonidagiga nisbatan 15 gradusga burilgan. Pech tanasi ichidagi harorat 650-8000S bo‘lganda 18Cr8Ni markali zanglamaydigan po‘latdan, 530-9700S bo‘lganda №309 yoki №310 (ASTM) zanglamaydigan po‘latdan foydaniladi.
|
| |
Mahsulotli tashkiliy tuzilmada - О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat...

78
Natijada bu firma yangi mahsulotni ishlab chiqarishda boshqa tashkiliy
tuzilmalarga asoslangan firmalarga qaraganda kattaroq muvaffaqiyatlarga erishadi
(1.17- rasm).
Iste‘molchiga qaratilgan tashkiliy tuzilmada ishlab chiqarish va xizmat
kо‗rsatish darajasida vazifalarni mijozlar guruhlari bо‗yicha ajralib chiqishi sodir
bо‗ladi, barcha bо‗linmalar, iste‘molchilarning faqat bitta guruhiga xizmat
kо‗rsatuvchi tashkilot kabi, iste‘molchilarning ma‘lum guruhlari atrofida, ularning
talablarini qanoatlantirish uchun guruhlanadilar. Bu e‘tiborni mijozlar yoki
bozorlarning ma‘lum guruhlari talablariga jamlashga imkon beradi. Bunda mijozda
tashkilot faqat uning uchun ishlayotgandek tuyiladi. (1.18-rasm).