nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
11-ma’ruza. Mikrozarrachalarning korpuskulyar-to‘lqin dualizmi. De-Broyl gipotezasi

11-MA’RUZA. Mikrozarrachalarning korpuskulyar-to‘lqin dualizmi. De-Broyl gipotezasi
Yorug’likning dualistik xususiyatlari, ya’ni uning to‘lqin va korpuskulyar xususiyatlari
to’g’risidagi fikrni rivojlantirib 1924 yilda De-Broyl yangi gipotezani ilgari surdi. Tabiat simmetriyaga
moyil bo’lganligi tufayli modda zarralarining faqat korpuskulyar xususiyatlari emas, balki to‘lqin
xususiyatlari ham sodir bo’lishi kerak.
Boshqacha qilib aytganda, De-Broyl gipotezasiga asosan, korpuskulyar-to‘lqin dualizm
elektromagnit nurlanish uchun ham, modda zarralari uchun ham tegishlidir. U holda elektromagnit
nurlanish fotoni uchun o’rinli bo’lgan quyidagi
h
c
hv
р
munosabatni modda zarralari uchun ham qo’llash mumkin. Shuning uchun massasi m, tezligi v
bo’lgan zarraning harakatlanish jarayonida uzunligi
mv
h
p
h
(11.1)
bo’lgan to‘lqinning xususiyatlari namoyon bo’lishi kerak, degan xulosaga kelinadi. (11.1) ifodani De-
Broyl to‘lqin uzunligi formulasi deb,
ni esa De- Broyl to‘lqin uzunligi deb atash odat bo’lgan. De-
Broyl gipotizasi bilan tanishgach, Eynshteyn quyidagi fikirni aytdi: agar bu gipotiza uchun bo’lsa,
elektronlar uchun difraksiya hodisasi kuzatilishi lozim.
Haqiqatan, 1927 yilda Devisson va Jermer
tajribasida bu fikr tasdiqlandi. Bu tajribasining
sxemasi 26.6-rasmda tasdiqlangan. Qizdirilgan K
katoddan chiqqan termoelektronlar katod va A anod
oralig’idagi elektr maydoni ta’sirida tezlatiladi.
Elektronlar
dastasi
va
diafragmalar
yordamida
ingichka dasta shaklida kristallga, undan sochilgan
elektronlar esa ionizatsion kamera (IK)ga tushadi.
Ionizatsion kamerada vujudga kelgan tok galvanometr
yordamida o’lchanadi. Tajribada ionizatsion kamerani
siljitish yordamida turli burchaklar ostida sochilgan
elektronlarni qayd qilish imkoniyati mavjud edi.
Tajribalar natijasi shuni ko’rsatdiki, sochilish burchagining o’zgarishi bilan ionizatsion kameradagi tok
kuchi monoton ravishda o’zgarmaydi, balki bir qaror maksimumlar kuzatiladi.
Masalan, nikel kristali bilan tajribada o’tkazilganda elektronlarni tezlatuvchi (ya’ni K va A lar
orasidagi) potensiallar farqi 54 V bo’lganda (bunday maydonda elektron
4
10
6
m/s tezlikka
erishadi) sochilish burchagining
=50
qiymatida maksimum kuzatildi. Agar shu tajriba elektronlar
dastasi bilan emas, balki rentgen nurlari bilan o’tkazilgan, difraksion maksimum
=50
da kuzatilishi
uchun rentgen nurlarining to‘lqin uzunligi 1,67
10
–10
m bo’lishi lozim. Ikkinchi tomondan, tajribada
qo’llanilgan elektronlar uchun, (11.1) ifoda asosida, De-Broyl to‘lqin uzunlikni hisoblasak,
≈-
1,67
10
–10
m qiymatni hosil qilamiz. Mos keluvchi bu natijalar de-Broyl gipotezasi to’g’riligining
isboti bo’lib xizmat qiladi.
|
Mo’minov xusan 072-19 guruh

MO
’
MINOV XUSAN 072-19 GURUH
TATU-2024
O‘ZBEKISTONDA ELEKTRON TIJORATNING HUQUQIY
ASOSLARINI TAKOMILLASHTIRISH
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada O‘zbekiston Respublikasidagi elektron tijorat munosabatlarini
tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlar tahlil qilingan. Bundan tashqari ushbu
munosabatlarning Markaziy Osiyo mamalakatlari doirasidagi huquqiy holati hamda
rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqilgan. Bundan tashqari O‘zbekiston elektron tijorat
munosabatlarini tartibga solishning zarurati, ushbu sohadagi muammo va
kamchiliklar tahlil qilingan. Ushbu tahlillar natijasida O‘zbekistonda elektron tijorat
huquqiy asoslarini takomillashtirish yuzasidan bir qancha tajklif va tavsiyalar ishlab
chiqilgan.
Kalit so‘zlar: elektron tijorat, e-tijorat, e-pay, O‘zbekiston, smart shartnomalar,
blokchein texnologiyalari.
KIRISH
Jahon hamjamiyatining ko‘zlangan rivojlanish
va farovonlikka erishish uchun,
axborot texnologiyalariga (AT) bo‘lgan ehtiyoji katta sur’atlar bilan oshib borayapti.
Iqtisodiy o‘sishning faollashuvi, dunyo aholisi yashash darajasining yaxshilanishi
axborot texnologiyalarining kundalik hayotimizga singib ketagani natijasidir.
Dunyo
tajribasi shuni ko‘rsatadiki erkin axborot oqimining ta’minlanishi bozor
iqtisodiyotiga o‘tishni tezlashtiradi va sotsial farovonlikni oshiradi.[1]
O‘zbekiston iqtisodiyotining ham bosqichma-bosqich rivojalnishi oqibatida
biznes faoliyatini yuritishning yangi prinsiplari, ayniqsa elektron tijoratning ahamiyati
juda oshdi. Bugungi kunga kelib, har bir internet foydalanuvchisi
elektron tijorat
so‘zining ma’nosini tushunishga harakat qilib ko‘rgan. Hali o‘zining uzoq tarixini
qurishga ham ulgurmagan bunday faoliyat bilan bog‘liq AQSh bozorlarida yiliga
o‘rtacha 1,5-2 trln. AQSh dollari miqdorida mablag‘lar aylanadi. [2]
Axborot texnologiyalarining tez rivojlanishi iqtisodda ham o‘z aksini topmasdan
qolmaydi.
Hozirgi kunda iqtisodda, ayniqsa tadbirkorlik sohasida erishilayotgan
yutuqlar negizida aynan axborot texnologiyalari turli segmentlarining yuqori darajada
rivojlanganligi va samarali qo‘llanishi yotadi. O‘zbekiston iqtisodiyoti ham bundan
mustasno emas albatta. Yaqqol misol sifatida axborot texnologiyalarining bir qator
segmentlari masalan, ma’lumotlar yetkazish tarmoqlari, axborot internet-resurslari va
ular orasidagi
elektron hujjat almashuv, biznes va tijoratning barqaror
rivojlanayotganini keltirish mumkin. O‘zbekiston uchun axborot texnologiyalarini
rivojlantirish yangi iqtisodiy aloqalarni ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etadi.
Lekin
bu jarayon, axborot texnologiyalari sohasida ta’lim standartlarining oshishi,
MO
’
MINOV XUSAN 072-19 GURUH
TATU-2024
milliy telekommunikatsiya tarmoqlarining modernizatsiyalashuvi,
huquqiy bazaning
shakllanishi oqibatida vujudga keladigan jamiyatning ma’lum darajadagi informatsion
tayorligi mavjud bo‘lgan holatdagina sodir bo‘ladi.
Dasturlash paradigmalarini qo’llab quvvatlash

|
Dasturlash paradigmalarini qo’llab quvvatlash
|
Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 112 Kb. | | #270402 |
Bog'liq 4-ma\'ruza
Mavzu: Dasturlash paradigmalarini qo’llab quvvatlash
Ushbu ma’ruzada dasturlash tili qanday qilib aniqlanadi va uning dasturlash tizimlarida qo’llanilishi va turli paradigmalarni qo’llab-quvvatlanishi bayon qilingan. Dasturlash tillarini aniqlash va uning kengaytmaylarini dasturlash tizimlarida amalga oshirshning usul va vositalari ko’rib chiqilgan. Misol tariqasida PureLisp va Pascal dasturlash tillari olingan.
Odatda dasturlash tili leksika, sintaksis, semantika va pragmatika darajalarida tavsiflanadi. Dasturlash semantikasi uchun dasturiy tizimlarni qo’llanilishi interpretator yoki kompilyator sifatida amalga oshiriladi.
Sintaktik jihatdan o’xhshash bo’lgan dasturlash tillarini ularni boshqa tizmga ko’chirish uchun tayyorlash va almashtirish qulay bo’lishi mumkin.
Dasturlash tillari va dasturlash tizimlarini tavsiflash muammolari dasturlash tillarini tavsiflashning vengercha metodi bilan hal etilgan. Bu metodika 60-yillarning oxirida ishlab chiqilgan. Uning asosiy g’oyasi- abstrakt sintaksis va abstrakt mashinada dasturlash tilining semantikasini tavsiflashda foydalanish.
Dasturlash tilining formal ta'rifi
Dasturlash tili - bu kompyuter holatini(bajaradigan ishini) rejalashtirish uchun mo’ljallangan belgilar tizimi.
Belgilar tizimi- belgili vaziyatlar to’plamini aniqlovchi belgilashlar to’plami.
Belgili vaziyatlar-semiotikaning birlamchi tushunchasi bo’lib, uning elementlari belgi va denotatlar hisoblanadi.
Belgi- bu nom yoki ifoda, denotat-qiymat, mazmun.
Belgilar va denotatlarlarga misollar:
Belgilar
|
Denotat
|
Xabar
|
Mazmun
|
Harf
|
Tovush
|
So’z
|
Tushuncha
|
Sqrt
|
Kvadrat ildizni hisoblash
|
If-then-else
|
Hisoblashning tarmoqlanishi
|
Dasturlash tilining sintaksisi va semantikasi:
Ruxsat etilgan belgilar tuzilmasini tavsiflovchi qoida tilning sinktaksisi deb ataladi.
Ruxsat etlgan belgilarga mos keluvchi denotatlarni tavsiflovchi qoida tilning semantikasi deb ataladi.
Dasturlash tilining amaliy ta’rifi
Dasturlash tili –bu inson(foydalanuvchi) va kompyuter(bajaruvchi) o’rtasida muloqotni ta’minlovchi vosita.
Dasturlash tili yordamida kompyuter uchun xabarlar yaratiladi. Bu xabarlar kompyuterga tushunarli bo’lishi kerak.
Mumkin bo’lgan xatolar sintaktik, semantik va pragmatik turlarga bo’linadi.
Xato haqida xabarlarlarning tasnifi
Dasturlash tilining texnologik ta’rifi
Dasturlash tili-bu dasturiy mahsulotlar ishlab chiqish vositasi.
Dastur quyidagi xusussiyatlarga ega bo’lishi kerak:
-ishonchlilik(xatolar kam bo’lishi kerak);
-bardoshlilik(foydalanuvchi xato qilganda, resurslar yetishmaganda, qurilmalar qisman buzilganda o’zining ishlash qobilaytini saqlab qolishi kerak);
-javobgalik ( o’zining va foydalanuvchining xatolarini tushuntirib berishi kerak.)
|
| |
1-BOB. ELEKTR ENERGIYANI NAZORATI VA HISOBINING

11
1-BOB. ELEKTR ENERGIYANI NAZORATI VA HISOBINING
AVTOMATLASHTIRILGAN TIZIMLARI (ENHAT)
1.1. ENHAT tushunchasi va pog‘onalari
Energiya resurslarining rivojlangan savdosi ma’lumotlarni o‘lchash,
yig‘ish va qayta ishlash bosqichlarida inson ishtirokini minimumga olib
keladigan va energiya resurslarini yetkazib beruvchi tomonidan ham,
iste’molchi tomonidan ham turli
tarif tizimlariga ishonchli, aniq va ixcham
moslashtirilgan avtomatlashtirilgan tizimli energiyani hisoblashdan
foydalanishga asoslangan tizimlarni tadbiq etishni talab qilmoqda. Shu
maqsadda iste’molchilar hamda ta’minotchi korxonalar o‘z
obyektlarida
ENHATni tashkil qiladilar.
ENHAT bu – nazorat-o‘lchov qurilmalari, aloqa kommunikatsiyalari
(ma’lumotlarni uzatish tarmog‘i), EHM va dasturiy ta’minot (DT) dan tashkil
topgan energiya iste’moli jarayonini avtomatik
boshqarish va avtomatik
hisobga olishni tashkil etish uchun mo‘ljallangan texnik va dasturiy vositalar
majmuidir.
ENHAT quyidagilarga imkon beradi:
- Elektr energiyasi bozori subyektlari bilan ma’lumotlar almashinuvini
avtomatlashtirish;
- Elektr energiyasi bozori subyektlari va iste’molchilari bilan hisob-
kitoblarni avtomatlashtirish;
- Elektr energiyasini hisobga olishning ishonchliligini va tezkorligini
oshirishga erishish;
- Elektr energetik tizimlarning texnik holatlarining avtomatik nazorat
qilinishini ta’minlash;
- iste’molchilar o‘rtasida energiya va quvvat
taqsimlanishining turli
boshqarish sxemalarini ishlatish;
12
- korxonaning ish samaradorligini oshirish.
ENHAT tarkibiga quyidagilar kiradi:
- elektr energiya va quvvat hisoblagichlari (raqamli, interfeysli yoki
impuls chiqishli);
- ma’lumotlarni
yig‘ish va uzatish qurilmasi (multipleksorlar,
telesummatorlar va boshqalar);
- kommunikatsiyalar
(kommutatsiyalanadigan
telefon
kanallari,
ajratilgan telefon kanallari, GSM, GPRS, radiokanallar va boshqalar);
- aloqa apparaturalari (modemlar, radiomodemlar,
multipleksorlar va
boshqalar);
- maxsus DT o‘rnatilgan EHM (iste’molchilar hisoblagichlaridan
ma’lumotlarni yig‘ish va tahlil qilish hamda boshqa korxonalar yoki elektr
energiyasini yetkazib beruvchi bilan o‘lchov ma’lumotlarini
almashtirish
uchun).
–BOB 
ENERGIYANI TEJASH VA ENHAT

6
О Г Л А В Л Е Н И Е
ВВЕДЕНИЕ
10
ГЛАВА 1 АВТОМАТИЗИРОВАННЫЕ СИСТЕМЫ УЧЕТА И
КОНТРОЛЯ ЭЛЕКТРИЧЕСКОЙ ЭНЕРГИИ
11
1.1.
Концепция и уровень АСКУЭ
11
1.2.
Внедрение автоматизированных систем учета энергии –
ключевое условие эффективности производства энергии
18
1.3.
Экономический и
технический АСКУЭ
22
1.4.
Цели и задачи учета энергопотребления
24
ГЛАВА 2 СОЗДАНИЕ И ПОСТРОЕНИЕ
АВТОМАТИЗИРОВАННЫХ СИСТЕМ УПРАВЛЕНИЯ
ЭЛЕКТРОЭНЕРГИИ
28
2.1.
Структуры АСКУЭ
28
2.2.
Настройка АСКУЭ с помощью опросов в оптических
портах
32
2.3.
Настройка
АСКУЭ
с
помощью
опросчиков,
мультиплексора или модемных счетчиков
34
2.4.
Настройка АСКУЭ с автоматическим преобразованием
данных в счетчиках путем сбора и обработки данных
35
2.5.
Создание многоуровневого
АСКУЭ для средних и
крупных
промышленных
предприятий
или
энергосистем
37
ГЛАВА 3 ЗАДАЧИ ПО СТРОИТЕЛЬСТВУ АСКУЭ НА
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЯХ
41
3.1.
Цель
внедрения
автоматизированных
систем
на
промышленных предприятиях
41
3.2.
Экономическая эффективность АСКУЭ на промышленных
предприятиях
43
3.3.
Энергетическое
сознание
–
ключевое
оружие
энергосбережения
45
3.4.
Переключиться на мультизонный
тариф
46
ГЛОССАРИЙ 
195 
ТЕСТЫ - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. Meliqo

8
I N T R O D U C T I O N
Contents
Chapter 1 Automated systems of accounting and control of electric
energy
11
1.1.
Concept and level of ASKUE
11
1.2.
Introduction of automated energy accounting systems – a key
condition for the efficiency of energy production
18
1.3.
Commercial and technical ASKUE
22
1.4.
Goals and objectives of energy consumption accounting
24
Chapter 2 Establishment and construction of automated control
systems for electricity
28
2.1.
Structures of ASKUE
28
2.2.
Setting up ASKUE by using polls in optical ports
32
2.3.
Setting up ASKUE with interrogators, multiplexer or
modem counters
34
2.4.
Set up ASKUE with automatic data transformation in
counters by collecting and processing data
35
2.5.
Establishment of multi-level ASKUE for medium and large
power plants or power systems
37
Chapter 3 Tasks for the construction of ASKUE in industrial
enterprises
41
3.1.
The purpose of the introduction of automated systems in
industrial enterprises
41
3.2.
Economic efficiency of ASKUE in industrial enterprises
43
3.3.
Energy consciousness is the key weapon of energy saving
45
3.4.
Switch to multi-zone tariff
46
Chapter 4 Prospects of ASKUE in Uzbekistan
49
4.1.
ASKUE in Uzbekistan: yesterday and today
49
4.2.
Perspectives of application of ASKUE information-measuring
system in Uzbekistan
58
4.3.
Experience of ASKUE in foreign countries
70
Oraliq nazoratlar - Reyting nazoratlari grafigi

|
Reyting nazoratlari grafigi
|
bet | 3/3 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 17,06 Kb. | | #99109 |
Bog'liq Талаба билимини баҳолашOraliq nazoratlar. Oraliq nazoratlar semestr davomida 1 marta o’quv mashg’ulotlari davomida o’tkaziladi talabalarning bajargan ishlari portfolio shaklida jamlanib tahlil qilib baholanadi.
Jami 15 ta amaliy mashg’ulotining har biri bo’yicha o’zlashtirish natijalari 5 ballik tizimda baholanadi va jami 95 ball to’planadi, talabaning darslardagi faolligi va ishtirokiga umumiy 5 ball qo’yiladi. Umumiy hisobda oraliq nazorat topshiriqlari 100 ballik tizimda baholanadi.
Talabaning oraliq nazorat bo’yicha o’zlashtirgan ballari quyidagi jadval asosida kredit ballariga va harfli tizimga o’giriladi.
Harfli tizimdagi baho
|
Ballarning raqamli ekvivalenti
|
Foiz ko’rsatkichi
|
An’anaviy usuldagi baho
|
A
|
4,0
|
95-100
|
A’lo
|
A–
|
3,67
|
90-94
|
B+
|
3,33
|
85-89
|
Yaxshi
|
B
|
3,0
|
80-84
|
B–
|
2,67
|
75-79
|
S+
|
2,33
|
70-74
|
S
|
2,0
|
65-69
|
Qoniqarli
|
S–
|
1,67
|
60-64
|
D+
|
1.33
|
55-59
|
Qoniqarsiz
|
D
|
1,0
|
50-54
|
F
|
0
|
0-49
|
Yakuniy nazorat (chiqish nazorati).
Yakuniy nazorat taqdimot (yoki hamkorlikdagi taqdimot) shaklida o’tkaziladi. Talabaning yakuniy nazoratdagi o’zlashtirishi ham xuddi oraliq nazoratdagi kabi 100 ballik tizimda baholanadi va yuqoridagi jadval asosida uning baholash ko’rsatkichi aniqlanadi. Yakuniy nazorat bahosi fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini belgilaydi.
|
| |
ball “yaxshi” - Reyting nazoratlari grafigi

|
Reyting nazoratlari grafigi
|
bet | 2/3 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 17,06 Kb. | | #99109 |
Bog'liq Талаба билимини баҳолаш4 ball “yaxshi”
fanga oid asosiy ko’rsatgichlarni bilish va baholash;
tizimli yondoshish, uzviylika amal qilish;
asosiy amaliy ko’nikma va malakalarni o’zlashtirish;
nazariy bilimlarni turli vaziyatda u yoki bu qo’llay olish darajada.
3 ball “qoniqarli”.
fanga oid asosiy ko’rsatgichlarni bilish va baholash;
fanda tizimli yondosha olmaslik;
ayrim amaliy ko’nikma va malakalarni o’zlashtirish;
nazariy bilimlarni turli vaziyatda u yoki bu qo’llay olish darajada.
2 ball “qoniqarsiz”.
o’rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil fikr yurita olmaslik;
fanda tizimli yondosha olmaslik;
asosiy amaliy ko’nikma va malakalarni o’zlashtira olmaslik.
Baholash mezonlari:
Joriy nazoratlar amaliy mashg’ulotlar bo’yicha o’tkaziladi. Hisobot mashg’ulot materiallari asosida o’tkazilgan mavzular bo’yicha maksimal 5 baho bilan baholanadi. Oxirida yig’ilgan baholarning o’rtachasi qo’yiladi.
Oraliq nazorat yozma (3 savol, har bittasi 5 balldan) shaklida o’tkaziladi. Barcha savollarga to’g’ri javob berilsa 5 baho qo’yiladi.
Yakuniy nazorat variantlari ma’ruza va amaliy mashg’ulotlari mavzularini qamrab olgan holda shakllantiriladi. 3 ta savoldan iborat variantlar asosida yozma ish o’tkazilib, har bir savol 5 ballgacha baholanadi.
Talabalar bilimini baholash
Kirish nazorati. Bu nazorat turi modulga kirish maqsadida anketa-so’rovnomasi shaklida o’tkaziladi. Bunda talabalarga fanning kelajakdagi talabalar bilan faoliyatida tutgan o’rni, ahamiyati, fan mazmuni, fanni o’qitish usullariga oid so’rovlar o’tkaziladi, talabalarning fanni o’rganish uchun zarur bo’lgan dastlabki bilimlari aniqlanadi, taklif va tavsiyalar olinadi. Ushbu so’rovlar natijasi chuqur o’rganilib fanni o’qitishni tashkil qilish jarayonida zarur o’zgartirishlar kiritiladi.
|
| |
Tijorat va texnik ENHAT - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov...

23
sxemasi uchun 2-sex elektr ta’minoti Wh
2
hisoblagich bo‘yicha aniqlanadi. 1-
sex 1-TP dan (Wh
1
hisoblagich) va 2-TP dan (Wh
3
va Wh
2
hisoblagichlar
ko‘rsatkichlari ayirmasi) ta’minlanadi.
Shunday qilib, 1-sexning elektr
iste’molini 1-sex = Wh
1
+(Wh
3
- Wh
2
) ifoda bo‘yicha aniqlash mumkin.
Wh
3
hisoblagich ko‘pincha TP da emas, bosh pasaytiruvchi
podstansiya (BPP) da, ya’ni ta’minot kabeli oxirida o‘rnatiladi.
1.3 – rasm. Texnik hisobga olish tizimida elektr energiya iste’molini hisobga
olish: TP – transformator podstansiyasi; Wh – elektr energiya hisoblagichlari.
Odatda sexlar va texnologik uskunalar bo‘yicha
elektr energiya
iste’molini hisobga olishni ajratishni amalga oshirish uchun qo‘shimcha
hisoblagichlar o‘rnatilishi, qayta ulanishlarni amalga oshirish va
podstansiyalarni tartiblashtirish zarur.
Bozor
munosabatlarining
rivojlanishi,
korxonalarni
qayta
modernizatsiya qilish, ularning alohida bo‘linmalarini texnologik
jarayonlarga bog‘liq ravishda ajratish va tijorat tomonidan mustaqil, lekin
ishlab chiqarishni energiya ta’minoti umumiy sxemasi orqali bog‘langan –
tijorat va texnik asosida hisobga olish subabonentlari
bir tizim doirasida
birlashadi. Mos ravishda tijorat va texnik hisobga olish tizimi ENHAT lari
alohida hamda yagona tizim sifatida ishlatilishi mumkin.
Wh
1
Wh
2
Wh
3
1-sex
2-sех
2-ТP
1-ТP
24
Ikki turdagi tijorat va texnik hisobga olish tizimi o‘ziga xos
xususiyatlarga ega. Tijorat asosida hisobga olish tizimi konservativ
(mutaasib) tizim bo‘lib, u o‘rnatilgan energiya ta’minoti sxemasiga ega. Bu
tizim uchun yuqori aniqlikdagi hisoblash asboblarini o‘rnatilishi talab
qiladigan uncha katta bo‘lmagan iste’mol nuqtalarining bo‘lishi xarakterli,
past va o‘rta pog‘ona ENHATlari vositalarining o‘zi esa O‘z
Standart
agentligining o‘lchash vositalari reestridan tanlanishi kerak. Bundan tashqari,
tijorat asosida hisobga olish tizimlari majburiy tartibda muhrlanadi, bu
korxona xodimi tomonidan nazarda tutilmagan operativ o‘zgartirishlarni
kiritilishi mumkinligini cheklaydi. Texnik hisobga olish tizimi aksincha,
ishlab chiqarishga o‘zgarayotgan talablarni aks ettirish bilan dinamik va
doimo rivojlanmoqda. Texnik hisob asosida nazorat qilish tizimi O‘z Standart
o‘lchash vositalari reestriga kiritilmagan asboblardan foydalanishga ruxsat
etadi, lekin bunda tijorat va texnik hisobga
olish tizimlaridan energiya
resurslaridan foydalanish bo‘yicha ma’lumotlar nobalansi sabablarini
aniqlashtirilishiga bog‘liq muammolar vujudga kelishi mumkin. Energiya
ta’minoti tashkilotlari hisoblagichlarida muxrlashning bo‘lmasligi korxona
bosh energetigi xizmatiga energiya resurslarini texnik nazorat qilish va
korxona energiya ta’minoti sxemasiga kiritilgan joriy o‘zgartirishlar,
hisoblagichlari ko‘rsatkichlariga o‘zgartirishlarni kiritish imkoniyatini beradi.
Tijorat va texnik hisobga olish tizimlarining bu kabi o‘ziga xos
xususiyatlarini
hisobga olib, sanoat korxonalarida ENHATni qurish va uni
ishlatish bilan iqtisodiy sarf harajatlar narxini optimallashtirish lozim.
Chapter 5 Principles of accounting policy in electricity market

9
5.3.
The advantages of creating a single ASKUE system
94
5.4.
“Energy” is a complex of technical tools
95
5.5.
“ISTOK” production ASKUE
107
Chapter 6 Establishment of automated systems for the management
and accounting of energy resources of industrial enterprises
117
6.1.
ASKUE of the machine building company on the basis of the
complex “Energy +”
117
6.2.
Automated control and calibration system of the paper mill
123
Chapter 7 Software package for building energy measurement and
control systems
133
7.1.
Energy measurement and control systems software
133
7.2.
About commercial and technical features of
energy resources
140
7.3.
Company support
141
Chapter 8 Household consumers ASKUE
150
8.1.
Household consumers system ASKUE
150
8.2.
Automated system “Continuum”
156
Chapter 9
Energy saving and ASKUE
170
9.1.
Energy consumption level of enterprises
170
9.2.
Modern automated systems for
monitoring and recording
energy resources
177
Glossary
195
Tests
199
Bibliography
218
10
KIRISH
«Elektr ta’minoti tizimida elektr energiyasi
nazorati va hisobining
avtomatlashtirilgan tizimlari» fanini o‘qitilishidan maqsad - iste’molchilarni
kerakli miqdorda va sifatda elektr energiyasi bilan ta’minlab, uni nazorat
qilish va hisoblashni avtomatlashtirib beruvchi elektr ta’minot tizimini
o‘rganishdir.
«Elektr ta’minoti tizimida elektr energiyasi nazorati va hisobining
avtomatlashtirilgan tizimlari» fanini o‘rganishning asosiy vazifalari: Elektr
ta’minotida energiya nazoratini avtomatik qurish yo‘llarini, shu sistemada
ishlatadigan uskunalarni to‘g‘ri tanlash masalalarini, elektr ta’minot tizimida
ENHAT masalalarini talabalar o‘zlashtirishidir.
«Elektr ta’minoti tizimida elektr energiyasi nazorati va hisobining
avtomatlashtirilgan tizimlari» fani bo‘yicha o‘zlashtirilgan ma’lumotlarga,
hamda o‘quv rejasida rivojlantirilgan elektr texnikaning
nazariy asoslari
(zanjirlar nazariyasi, transformatorlar, nosinusoidal katgaliklar qismlari);
elektr o‘lchov; elektr mashinalari; elektr ta’minoti
sistemasida elektr
stansiyalar va podstansiyalar; dasturiy ta’minot va iqtisodiy hisoblarda EHM
ishlatilishi; elektr ta’minoti sistemasida elektr tarmoqlari; energetikani
matematik masalalari va h.k. fanlarni bilishga asoslanadi.
Darslikda zamonaviy enеrgеtikaning jamiyat hayotidagi roli ko‘rib
chiqildi, enеrgiyani hosil qilish, uni korxonalarning mavjud iste’molchilari
o‘rtasida taqsimlanishi va iste’molchilarda avtomatik
tizimlarning turlari
o‘rganilgan. Bundan tashqari, O‘zbekiston energetikasida ENHATning
rivojlanish istiqbollari ko‘rib chiqildi, enеrgеtika
va sanoat korxonasi elektr
ta’minotining loyihalash masalalari batafsil ishlab chiqildi. Sanoati
rivojlangan davlatlarning ENHAT tajribasi ifodalangan(kеltirilgan).
Hujayralarda oqsillar biosintezi - bet 2

|
Hujayralarda oqsillar biosintezi
|
bet | 2/2 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 186 Kb. | | #122304 |
Bog'liq Hujayrada oqsil biosintezi1. T.E.Ostonaqulov, I.T.Ergashev, К.Q.Shermuhamedov, B.A.Normatov «Genetika asoslari» Toshkent 2003 y.
2. M.N.Aberqulov, К.К. Shermuhamedov Genetikadan amaliy mashg`ulotlar. Toshkent 2004 y.
3. К.К. Shermuhamedov, M.N.Aberqulov. «Genetika» ma`ruza matnlari 2000 yil.
4. Gershenzon M.N. Osnovo` sovremennoy genetiki. Кiev, «Urojay», 1979.
5. Gulyaev G.V. Genetika. M., «Кolos», 1984.
6. Dubinin N.P. Obshaya genetika. M., «Nauka», 1970.
7. Maqsudov Z.Yu. Umumiy genetika. T., «O`qituvchi», 1980.
8. Morozov E.M.,Tarasevich E.I.Anoxina V.S.Genetika v voprosax i otvetax. Minsk, 1989.
9. Sobirov P.S., Do`stqulov S.D. Genetika asoslari va chorva mollarini urchitish. T., «Mehnat», 1989.
10. Sobirov P.S., Do`stqulov S.D.Genetikadan amaliy mashg`ulotlar.Samarqand, 1990.
11. Кrasota V.F., Lobanova V.T.,Djaparidze T.G. «Razvedene selskoxozyaystvenno`x jivotno`x» M., Agropromizdat, 1990 g.
12. Akmalxonov Sh. A., Ashirov M.I. «Naslli tanalar va g`unojinlarni o`stirish texnologiyasi» T, 1991 g.
13. Ashirov M.I., Xidirov К.I. –Produktivnost korov cheonopestroy poroda razlichnoy lineynoy prenadlejnosti. Nauchnie trudi UzNIIJ: «Razvedenie i seleksiya selxoz jivotno`x v Uzbekistane» T., 1991.
14. Shodmanov S.I. – Metodicheskie rekmomendasii po ispolzovaniyu grupp krovi v seleksionno-plemennoy rabote s krupno`m rogatim skotom. g.Leningrad, 1974.
15. Dustqulov S.D., Qaxharov A.Q., Isroilov F.I. – «Chorva mollarini urchitish» T., «Mehnat», 1993
16. www.ziyonet.uz
|
| |
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. Meliqo - bet 2

3
ANNOTATSIYA
«Elektr ta’minoti tizimida elektr energiyasi
nazorati va hisobining
avtomatlashtirilgan tizimlari» darsligi o‘quv dasturi asosida tayyorlangan. Mazkur
darslik xorijiy adabiyotlarda keltirilgan ma’lumotlar asosida va xorijning nufuzli oliy
ta’lim muassasalarida mazkur fanni o‘qitish borasida amalga
oshirilayotgan ishlar
asosida takomillashtirilib qayta nashrga tayyorlandi. Darslikda elektr energiyani
nazorati va hisobining avtomatlashtirilgan tizimlarining pog‘onalari
va tuzilmalari
to‘g‘risida batafsil to‘xtalib o‘tilgan. Sanoat korxonalarida energiya nazorati va
hisobini amalga oshirish va avtomatlashtirilgan tizimlarni
qurish orqali energiyadan
ratsional foydalanish usullari keltirib o‘tilgan. Bu tizimlarning O‘zbekiston sharoitida
qo‘llanilish istiqbollari va bu boradagi chet el mamlakatlarining tajribasi misol
tariqasida keltirib o‘tilgan.
Mazkur darslik oliy o‘quv yurtlarining talabalari uchun mo‘ljallangan.
АННОТАЦИЯ
Учебник «Автоматизированные системы учета и контроля электрической
энергии в систем электроснабжения» подготовлен на
основе учебной
программе. Этого курса этот учебник подготовлен с использованием
информации, представленной в зарубежной литературе и на основе опыта работ
по преподаванию этого предмета в престижных вузах за рубежом. В учебнике
посвщен этапам и структурам автоматизированных
систем учета и контроля
электроэнергии. В промышленныех предприятиях имеется значительный
потенциалем рационального использования
энергии путем проведения
энергоаудита и учета создания автоматизированных систем. В качестве примера
рассматриваются перспективы использования этих систем в условиях
Узбекистана и опыт зарубежных стран.
Этот учебник предназначен для студентов высших учебных заведений.
ANNOTATION
The textbook «Automated systems of accounting and control of electric energy
in supply system» is based on the curriculum. This tutorial is based
on the information
provided in foreign literature and is being prepared for publication on the basis of the
ongoing work on teaching this subject in prestigious higher education institutions
abroad. The textbook focuses on the steps and structures
of automated systems for
accounting and controlling electricity. Industrial enterprises have the potential to use
energy rationally though energy audit and accounting and the construction of
automated systems. The perspectives of the use of these systems in the conditions of
Uzbekistan and the experience of foreign countries in this area are an example.
This tutorial is designed for students of higher education institutions.
ZBEKISTONDA
 ENHATNING ISTIQBOLLARI

5
4.1.
O‘zbekistonda ENHAT: kecha
va bugun
49
4.2.
O‘zbekistonda ENHAT axboroto‘lchov tizimining qo‘llanilish
istiqbollari
58
4.3.
ENHAT ning chet el mamlakatlarida qo‘llanilish tajribasi
70
5–BOB
ELEKTR ENERGIYA BOZORLARIDA HISOBGA
OLISH SIYOSATINI SHAKLLANTIRISH
TAMOYILLARI
75
5.1.
Hisobga olish siyosati prinsiplarini belgilash
75
5.2.
Sanoat korxonalarining energiya ta’minotida
energiya
tashuvchilarni hisobga olish tizimlarini tahlil qilish
87
5.3.
Yagona ENHAT tizimini yaratishning afzalliklari
94
5.4.
“Energiya” texnik vositalar
majmuasi
95
5.5.
“ISTOK” ishlab chiqarish ENHAT si
107
6–BOB
SANOAT KORXONALARI ENERGIYA MANBALARINI
BOSHQARISH VA HISOBGA OLISH UCHUN
AVTOMATLASHTIRILGAN TIZIMLARNI QURISH
117
6.1.
“Energiya +” texnik vositalar majmuasi asosida mashinasozlik
korxonasining ENHAT si
117
6.2.
Qog‘oz fabrikasining elektr energiyasini avtomatlashtirilgan
nazorat va hisoblash tizimi
123
7–BOB
ENERGIYA O‘LCHASH VA BOSHQARISH
TIZIMLARINI QURISH UCHUN DASTURIY
TA’MINOT TO‘PLAMI
133
7.1.
Energiya o‘lchash va boshqarish tizimlari dasturiy ta’minoti
133
7.2.
Energiya resurslaridan savdo-texnik xususiyatlar
to‘g‘risida
140
7.3.
Kompaniyalarni qo‘llab quvvatlash
141
8–BOB
MAISHIY ISTE’MOLCHILARDA ENHAT
150
8.1.
Maishiy iste’molchilarda
ENHAT tizimi
150
8.2.
“Continuum” avtomatlashtirilgan tizimi
156
ГЛАВА 4 ПЕРСПЕКТИВЫ АСКУЭ В УЗБЕКИСТАНЕ

7
ГЛАВА 5 ПРИНЦИПЫ УЧЕТНОЙ ПОЛИТИКИ НА РЫНКЕ
ЭЛЕКТРОЭНЕРГИИ
75
5.1.
Определить принципы подотчетности
75
5.2.
Анализ систем учета энергоносителей для промышленных
предприятий
87
5.3
Преимущества создания единой системы АСКУЭ
94
5.4
“Энергия” - комплекс технических инструментов
95
5.5.
“ИСТОК” производство АСКУЭ
107
ГЛАВА 6 СОЗДАНИЕ АВТОМАТИЗИРОВАННЫХ СИСТЕМ
УПРАВЛЕНИЯ И УЧЕТА ЭНЕРГОРЕСУРСОВ
ПРОМЫШЛЕННЫХ ПРЕДПРИЯТИЙ
117
6.1.
АСКУЭ машиностроительной компании на базе комплекса
“Энергия +”
117
6.2.
Автоматизированная система контроля и калибровки
бумажной фабрики
123
ГЛАВА 7 ПАКЕТ ПРОГРАММ ДЛЯ ПОСТРОЕНИЯ СИСТЕМ
ИЗМЕРЕНИЯ И КОНТРОЛЯ ЭНЕРГИИ
133
7.1.
Программное обеспечение для систем измерения и
контроля энергии
133
7.2.
О
коммерческих
и
технических
особенностях
энергоресурсов
140
7.3.
Поддержка компании
141
ГЛАВА 8 АСКУЭ БЫТОВЫX ПОТРЕБИТЕЛЕЙ
150
8.1.
Система АСКУЭ бытовых потребителей
150
8.2.
Автоматизированная система “Continuum”
156
ГЛАВА 9 ЭНЕРГОСБЕРЕЖЕНИЕ И АСКУЭ
170
9.1.
Уровень энергопотребления предприятий
170
9.2.
Современные автоматизированные
системы контроля и
учета энергоресурсов
177
-10. Funktsiyalar (qism programmalar)

|
-10. Funktsiyalar (qism programmalar)
|
bet | 4/20 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #100452 |
Bog'liq MASALA SHARTLARI laboratoriya ishlari (C )9-10. Funktsiyalar (qism programmalar)
1. Programma tuzilsin. a,b,c,d kesmalar berilgan. Ulardan har uchtasidan uchburchak qurish mumkin bo'lsa, shu uchburchak yuzasi chop etilsin. (Bunday uchburchak mavjud bo'lsa, x,y va z tomonlari bo'yicha uchburchak yuzasini hisoblab, chop etadigan funktsia tuzilsin).
2. Butun a,b,p,q (b0) parametriga ega qisqart(a,b,p,q) funktsiyasi a/b kasrni qisqarmaydigan p/q ko'rinishiga olib kelsin va undan 1+1/2+1/3+...+1/20 kasrni qisqarmaydigan c/d ko'rinishiga keltirishda foydalanilsin.
4. ex3-x2-(2e+1)x+2=0 tenglamaning 0.0001 aniqlikda hisoblangan ildizlari yig'indisini hisoblovchi funktsia tuzilsin (=3.1415927, e=2.7182818).
5. Uchburchak a,b va c tomonlari bilan berilgan. Tomonlari berilgan uchburchakning medianalaridan iborat uchburchakning medianalari topilsin. (Izoh: uchburchakning a tomoniga o'tkazilgan mediana ga teng).
15. Programma. Berilgan c va d (c .
Birinchi integral n=20 da, ikkinchisi n=100 da trapetsiya formulasidan foydalanib ifodaning qiymati hisoblansin:
bu yerda
16. Programma. Berilgan 40 elementli haqiqiy x,y va z vektorlar orqali hisoblansin.
17. Programma.
va
tenglamalarning yechimlari aniqlikda topilib, o'sish tartibida chop etilsin.
21. Programma. Ikkita uchburchak uchlarining koordinatalari berilgan. Uchburchaklardan qaysi birining yuzasi katta ekanligi aniqlansin.
22. Programma. Uchburchak uchlari va shu uchburchak ichidagi ixtiyoriy nuqta koordinatasi bilan berilgan. Berilgan nuqtadan uchburchak tomonlarigacha bo'lgan eng yaqin masofa topilsin. (Bu masofani topishda uchburchak yuzasi uchta tomoni bo'yicha hamda, asosi bilan balandligi bo'yicha hisoblanishi inobatga olinsin.)
23. Programma. Tekislikda uchta to'g'ri chiziq tenglamalari bilan berilgan. Agar bu to'g'ri chiziqlar juft-jufti bilan kesishib, uchburchak hosil qilsa, shu uchburchak yuzasi hisoblansin.
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali
|
bet | 1/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 228,14 Kb. | | #237186 |
Bog'liq eyleer - копия
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI farg’ona filiali
730-23 guruh talabasi
Reja:
Eyler funksiyasi
Eyler va Ferma teoremalari.
Koeffitsientlarni o`zgartirish usuli
Ljandr simvoli va uning xossalari.
Eyler funksiyasi. Eyler va Ferma teoremalari.
Chegirmalarning keltirilgan sistemasidagi elementlar sonini aniqlash uchun
Eyler funksiyasi deb ataluvchi 𝜑(𝑚) funksiyadan foydalaniladi.
𝑚 − ixtiyoriy musbat son bo`lsin, 𝑚 dan katta bo`lmagan va 𝑚 bilan o`zaro tub bo`lgan bo`lgan musbat sonlar sonini 𝜑(𝑚) bilan belgilanadi.
TA`RIF. Agar quyidagi ikkita shart bajarilsa, 𝜑(𝑚) sonli funksiya Eyler funksiyasi deyiladi:
𝜑(1) = 1
𝜑(𝑚) funksiya 𝑚 dan kichik va 𝑚 bilan o`zaro tub bolgan musbat sonlar soni.
TEOREMA. 𝜑(𝑚) ta (𝑚 > 1) sonlarning ixtiyoriy to`plami, ya`ni 𝑚 bilan o`zaro tub va 𝑚 modul` bo`yicha ixtiyoriy ikkitasi taqqoslanmaydigan sonlar to`plami 𝑚 modul` bo`yicha chegirmalarning keltirilgan sistemasi bo`ladi.
TEOREMA. a butun son 𝑚 bilan o`zaro tub va 𝑏1, 𝑏2, … , 𝑏𝜑(𝑚) − 𝑚
modul` bo`yicha chegirmalarning keltirilgan sistemasi bo`lsin, u holda
𝑎𝑏1, 𝑎𝑏2, … , 𝑎𝑏𝜑(𝑚)
ham 𝑚 modul bo`yicha chegirmalarning keltirilgan sistemasi bo`ladi.
ISBOTI. 1-teoremaga ko`ra,
𝑎𝑏1, 𝑎𝑏2, … , 𝑎𝑏𝜑(𝑚)
sonlar to`plamidagi ixtiyoriy ikkitasi 𝑚 modul` bo`yicha taqqoslanmasligini ko`rsatish kifoya. Haqiqatan, agar
𝑎𝑏𝑖 = 𝑎𝑏𝑘(𝑚𝑜𝑑𝑚) 𝑖 ≠ 𝑘
bo`lsa, (𝑎, 𝑚) = 1 bo`lgani uchun
𝑏𝑖 = 𝑏𝑘(𝑚𝑜𝑑𝑚)
bo`ladi. Bunday bo`lishi mumkin emas, chunki 𝑏𝑖, 𝑏𝑘 lar 𝑚 modul` bo`yicha chegirmalarning turli sinflariga tegishli.
TA`RIF. Natural sonlar to`plamida aniqlangan 𝑓 funksiya uchun (𝑚, 𝑛) = 1 bo`lganda
𝑓(𝑚 ∙ 𝑛) = 𝑓(𝑚) ∙ 𝑓(𝑛)
tenglik bajarilsa, u holda 𝑓 funksiya multiplikativ funksiya deyiladi.
|
| |
AQSh:
The New York Times
The Washington Post
USA Today
The Wall Street Journal

2.Birlashgan Qirollik

|
AQSh:
The New York Times
The Washington Post
USA Today
The Wall Street Journal
2.Birlashgan Qirollik
|
bet | 4/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134 Kb. | | #231769 |
Bog'liq Akademik yozuv mustaqil ta\'lim1.AQSh:
The New York Times
The Washington Post
USA Today
The Wall Street Journal
2.Birlashgan Qirollik:
The Guardian (Birlashgan Qirollik)
The Times (Qo'shma Qirollik)
Financial Times (Iqtisodiy Times)
3.Germaniya:
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Süddeutsche Zeitung
Die Zeit
4.Rossiya:
Kommersant
Izvestia
Rossiyskaya Gazeta
5.Fransiya:
Le Monde
Le Figaro
Libération
6.Yaponiya:
The Japan Times
Mainichi Shimbun
Yomiuri Shimbun
7.Xitoy:
People's Daily
China Daily
South China Morning Post
8.Hindiston:
The Times of India
Hindustan Times
The Indian Express
9. Qatar:
Al Jazeera Qatar asosidagi xalqaro yangilik tarmoqida faoliyat ko'rsatuvchi telekanal va onlayn media. Boshqa yangilik byujetlaridan o'ziga xos ravishda xizmat qiladi.
10. Germaniya- Der Spiegel Germaniyaning eng katta va etkazib beruvchi mukofotga sazovor jurnallaridan biri. Investigatsiya jurnalistikasi bilan mashhur.
3-topshiriq:
1.Marg‘ilon Shahar- “Soliqchi - ko‘makchi” tamoyili asosida amalga oshirilayotgan ishlar yuzasidan Marg’ilon shahar soliq inspeksiyasi boshlig‘i Z.Mirzayevning hisoboti. Tadbirkorlik subyektlari va aholi bilan o‘tkazilgan ochiq muloqotlarda bildirilgan takliflarni inobatga olgan holda faol ishbilarmonlik muhitini shakllantirishni yanada rag‘batlantirish, soliq majburiyatini bajarishda aholi tomonidan ortiqcha xarajatlarga yo‘l qo‘ymaslik, shuningdek, qo‘shimcha ish o‘rinlarini yaratish maqsadida joriy yil 14-iyun kuni Prezidentning PQ-192-son qarori qabul qilindi. Qarorga ko‘ra, 2023-yil 1-iyun holatiga quyidagilar hisobdan chiqariladi: jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i va yer solig‘i (noturar ko‘chmas mulk obyektlari bundan mustasno) bo‘yicha muddatida to‘lanmagan qarziga hisoblangan penya summalari; oxirgi 6 oy mobaynida moliya-xo‘jalik faoliyatini amalga oshirmayotgan YaTTlarning qat’iy belgilangan miqdorlardagi jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig‘i va ijtimoiy soliqdan vujudga kelgan qarzi, hamda ularga hisoblangan penya va jarimalar summasi; xo‘jalik yurituvchi subyektlarning tashqi savdo operatsiyalari bo‘yicha muddati o‘tgan debitor qarzdorligi uchun qo‘llanilgan jarimalar summasi. Ushbu soliq qarzi, penya va jarimalarni undirish bilan bog‘liq sud va ijro ishlari tugatiladi.
2. Marg‘ilon Shahar- Bahodir Xoliqov Farg‘ona viloyatining Rishton tumaniga, Shukurulloxon Nisbatxonov esa Marg‘ilon shahriga hokim etib tayinlandi. Prezidentning viloyatga tashrifi chog‘ida har ikki hududning sobiq rahbarlari ishlarni lozim darajada tashkil etmagani uchun lavozimidan olingandi.
|
| |
M U N D A R I J A - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. Meliqo

|
O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi I. U. Raxmonov X. A. Sattorov M. V. MeliqoBog'liq ELEKTR TA’MINOTI TIZIMIDA ELEKTR darslikM U N D A R I J A
KIRISH
10
1–BOB
ELEKTR ENERGIYANI NAZORATI VA HISOBINING
AVTOMATLASHTIRILGAN TIZIMLARI (ENHAT)
11
1.1.
ENHAT tushunchasi va pog‘onalari
11
1.2.
Energiya resurslarini hisobga olishning avtomatlashtirilgan
tizimlarini
joriy
etish
– energiya ishlab chiqarish
samaradorligining zaruriy sharti
18
1.3.
Tijorat va texnik ENHAT
22
1.4.
Energiya iste’molini hisobga olishning maqsad va vazifalari
24
2–BOB
ELEKTR ENERGIYANI NAZORATI VA HISOBINING
AVTOMATLASHTIRILGAN TIZIMLARI (ENHAT)NI
TASHKIL ETISH VA QURISH
28
2.1.
ENHAT ning tuzilmalari
28
2.2.
Optik port orqali hisoblagichlarda so‘rov o‘tkazish orqali
ENHAT ni tashkil etish
32
2.3.
Interfeys o‘zgartirgichlari, multipleksor yoki modem orqali
hisoblagichlarda so‘rov o‘tkazilishi bilan ENHAT ni tashkil
etish
34
2.4.
Ma’lumotlarni yig‘ish va ishlov berish orqali hisoblagichlarda
avtomatik so‘rovni o‘tkazilishi bilan ENHAT ni tashkil etish
35
2.5.
O‘rta va yirik quvvatli sanoat korxonalari yoki energetika
tizimi uchun ko‘p pog‘onali ENHAT ni tashkil etish
37
3–BOB
SANOAT KORXONALARIDA ENHAT NI QURISHNING
VAZIFALARI
41
3.1.
Sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan tizimlarni joriy
etilishining maqsadga muvofiqligi
41
3.2.
Sanoat korxonalarida ENHAT tashkil etishning iqtisodiy
samaradorligi
43
3.3.
Energiyani hisobga olish – energiya tejamkorligining asosiy
quroli
45
3.4.
Ko‘p zonali tarifga o‘tish
46
4–BOB
O‘
|
| |
Dunyo bo`ylab - Mustaqil ta’lim uchun topshiriqlar: 1-Mustaqil ta’lim: Berilgan mavzu bo‘yicha rasmiy axborot tayyorlash

|
Mustaqil ta’lim uchun topshiriqlar: 1-Mustaqil ta’lim: Berilgan mavzu bo‘yicha rasmiy axborot tayyorlash
|
bet | 2/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134 Kb. | | #231769 |
Bog'liq Akademik yozuv mustaqil ta\'limDunyo bo`ylab- Ushbu tele kanal bizga turxil dunyo mo`jizalari ma’lumotlar hayvonot va nabodoot olami haqida ma’lumotlar yangiliklardan bohabar bo`lishimiz mumkin bo`ladi.Ushbu telekanalda harkuni turli xil yangiliklardan bohabar bo`lamiz.
Uzreport TV — Oʻzbekistondagi nodavlat informatsion telekanal. 2014-yilning 28-aprel kuni Oʻzbekiston hududida efirga uzatilishi boshlangan. Ushbu telekanal 1999-yilda tashkil etilgan «UzReport» informatsion agentligiga qarashli hisoblanadi. Dunyoning 100dan ortiq davlatida nomoyish qilinadi[manba kerak]. Telekanalni televizorga ulangan raqamli TV-tyuneri, internet, shuningdek Androidli planshet va smartfonlar orqali tomosha qilish mumkin.
Mening Yurtim- 2-noyabr 2014-yildan oʻz faoliyatini boshlagan yangi „Mening yurtim“ nodavlat telekanali shu yilning dekabr oyidan toʻliq efirda namoyish etila boshlangan Hozirgi kunda „Markaziy studiya“, „Hashtag“, „Like bos“, „Yashirin kamera“, „Muzqaymoq Party“, „Hudud“, „Diydor shirin“, „Xush koʻrdik“, „Happy time“, „Kinolife“, „25-kadr“, „Eʼtibor markazida“ kabi koʻrsatuvlari xalq orasida mashhurlikka erishdi.
Futbol TV — 2017-2022-yillarda faoliyat yuritgan Oʻzbekistondagi umummilliy, xususiy futbol kanali. Telekanalning test rejimidagi translyatsiyasi 2017-yil 23-aprelda boshlangan boʻlib, oʻsha yilning may oyida telekanal toʻlaqonli ish jarayonini boshlagan. HD formatda faoliyat yuritadi. „Futbol TV“ telekanali ham „Uzreport TV“ telekanali kabi Oʻzbekistondagi eng yirik axborot agentliklaridan biri — „UzReport“ axborot agentligiga tegishli. Futbol oʻyinlaridan tashqari futbolga bagʻishlangan turli koʻrsatuv va dasturlarni efirga uzatib boradi. Oʻzbekistondagi eng mashhur telekanallardan biri.
GRANDE RADIO- Audio va video yozish, Axborot vositalarda reklama, Matbuotida reklama (OAVida reklama), Radio kompaniyalar, radiostansiyalar, radiokanallar, Radioda reklama, audioroliklar tayyorlash, Reklama - videoroliklarni tayyorlash, Reklama agentligi, Reklama tayyorlash, Televideniyada reklama, TVga reklamani joylashtirish.
ORIAT DONO- Shirkatning "ORIAT DONO" radiosi 2000 yil 17 dekabrda o‘z faoliyatini boshlab, o‘zbek va rus tillarida efirga chiqqan. Radiostantsiyaning tinglovchilari 25 yoshdan 45 yoshgacha aholining asosan ziyoli qatlamini o‘ziga jalb qilgan. Radio to‘lqinlarida MDH va xorij musiqasi, o‘tgan asrning 80-90 yillar oltin fondidagi asarlar va zamonaviy qo‘shiqlar berib borilgan. "ORIAT DONO" o‘zining diniy chiqishlari bilan aholi o‘rtasida tanilgan. Ayniqsa, Ramazon oylarida har kungi diniy suhbatlari mashhur bo‘lgan.
|
| |
III. XULOSA - Mavzu rejasi

|
Mavzu rejasi
|
bet | 3/3 | Sana | 26.07.2024 | Hajmi | 3,74 Mb. | | #268688 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi Raqamli texnologiyalar vazirligi MuhammIII. XULOSA
Xulosa qilib aytganda, MIMD arxitekturasi parallel ishlov berishning asosiy yondashuvlarini ifodalaydi, u alohida afzalliklarga va ilovalarga ega. Ushbu arxitekturani tushunish zamonaviy hisoblash vazifalari talablariga javob beradigan samarali parallel hisoblash tizimlarini loyihalash va amalga oshirish uchun zarurdir. Parallel ishlov berish kuchidan foydalanib, tadqiqotchilar va ishlab chiquvchilar turli sohalarda hisoblash samaradorligi va ishlashda yangi chegaralarni ochishlari mumkin. MIMD ni boshqa arxitekturalardan farqi afzalliklari va kamchiliklari bor. MIMD ko'proq SIMD dan qimmatroq. Shunday qilib, agar kimdir arzon va oddiy arxitektura, narsalarni qidirsa keyin SIMD bu vaziyatda ideal. Super kompyuter MIMD arxitekturasining namunasidir. MIMD murakkab arxitektura va murakkab uskunaga ega. SIMD kompyuterlari tezroq va ko'plab hisob-kitoblarni yuqori tezlikda bajaradi. SIMD tizimlari ko'p sonli hisob-kitoblarni talab qiladigan muammolar uchun qo'llaniladi, bunda barcha ishlov berish elementlari bir xil operatsiyani parallel ravishda bajaradi. Har bir soat siklida har bir PE o'zining shaxsiy ma'lumotlarida bir xil operatsiyani bajaradi. MIMD tizimlari algoritmlarni alohida qismlarga bo'lish orqali hal qilish uchun ishlatiladi
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Остин Т. "Архитектура компьютера. 6-е изд." – Kopyuter arxitekturasi
haqidagi kitob
2. Ledley Robert S. "Computer Architecture and Security. Fundamentals of
Designing Secure Computer Systems"– Kopyuter arxitekturasi
haqidagi kitob
FOYDALANILGAN INTERNET RESURSLARI.
3.http://library.ziyonet.uz – ZiyoNET › Kutubxona › Kompyuter arxitekturasi
4.http://sunny.ccas.ru/library.html – Jahon kutubxonalari serveri. 45ta mamlakatning 1000 ortiq kutubxonalariga kirishni ta’minlaydi.
5. http://www.intel.ru – Zamonaviy texnik vositalarni ishlab chiqish va tarqatish bilan shug‘ullanuvchi AQSh Intel firmasining serveri.
6. http://www.mesi.ru – Moskva iqtisodiyot, statistika va informatika universitetining serveri.
|
| |
Chastotalar - Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqasi. Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqalari, sun'iy yo'ldosh tizimlari...

|
Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqasi. Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqalari, sun'iy yo'ldosh tizimlari Yangi sun'iy yo'ldosh aloqalari
|
bet | 5/16 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #260151 |
Bog'liq Zamonaviy sunChastotalar
Shaffoflik oynasi 2-10 gigagertsli diapazon bilan cheklangan. Intelsat 4-6 gigagertsli mintaqadan (C-band) foydalanadi. Yukning ortishi trafikning bir qismini Ku-diapazoniga (14, 11, 12 gigagertsli) o'tishiga olib keldi. Ish maydoni transponderlarga qismlarga bo'linadi. Er usti signali qabul qilinadi, kuchaytiriladi va qaytariladi.
Muammolar
Ishga tushirishning yuqori narxi. 35 ming kilometrni bosib o'tish juda ko'p resurslarni talab qiladi.
Signalning tarqalishining kechikishi sekundning chorak qismidan oshadi (1 s ga etadi).
Sun'iy samolyotning ko'rish chizig'ining kichik burchagi energiya sarfini oshiradi.
Qabul qilish zonasi samarasiz qoplangan. Gigant bo'shliqlar obunachilardan mahrum. Eshittirish samaradorligi juda past.
Shaffoflik oynalari tor, er osti stantsiyalari qutblanishni o'zgartirish uchun geografik jihatdan tarqoq bo'lishi kerak.
Yechimlar
Eğimli orbitani kiritish orqali kamchiliklar qisman yo'q qilinadi. Sun'iy yo'ldosh geostatsionar bo'lishni to'xtatadi (yuqoridagi Sovuq urush ayg'oqchi sun'iy yo'ldoshlariga qarang). Kecha-kunduz aloqani ta'minlash uchun kamida uchta teng masofadagi qurilma talab qilinadi.
Polar orbita
Faqatgina qutb orbitasi sirtni qoplashga qodir. Biroq, kosmik kemaning bir necha orbital davri talab qilinadi. Burchak atrofida joylashgan sun'iy yo'ldoshlar to'dasi muammoni hal qilishga qodir. Polar orbitalar tijoriy eshittirishni chetlab o'tib, tizimlarning ishonchli yordamchisiga aylandi:
navigatsiya;
meteorologiya;
yerni boshqarish stantsiyalari.
Eğimli orbita
Tilt Sovet sun'iy yo'ldoshlari tomonidan muvaffaqiyatli ishlatilgan. Orbita quyidagi parametrlar bilan tavsiflanadi:
aylanish muddati - 12 soat;
egilish - 63 daraja.
8/12 soat davomida ko'rinadigan uchta sun'iy yo'ldosh ekvatordan kirish imkoni bo'lmagan qutb mintaqalari bilan aloqani ta'minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqasi. Zamonaviy sun'iy yo'ldosh aloqalari, sun'iy yo'ldosh tizimlari Yangi sun'iy yo'ldosh aloqalari
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Mustaqil ta’lim uchun topshiriqlar: 1-Mustaqil ta’lim: Berilgan mavzu bo‘yicha rasmiy...

|
Mustaqil ta’lim uchun topshiriqlar: 1-Mustaqil ta’lim: Berilgan mavzu bo‘yicha rasmiy axborot tayyorlash
|
bet | 8/8 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134 Kb. | | #231769 |
Bog'liq Akademik yozuv mustaqil ta\'limFoydalanilgan adabiyotlar:
1. Sh. M. Mirziyoyev Xalqimizning roziligi faoliyatimizga berilgan eng oliy bahodir
2-jild. -T.: “O‘zbekiston” 2018.
2. A. U. Anorboyev Kiberjinoyatchilik, unga qarshi kurashish muammolari va kiberxavfsizlikni ta‘minlash istiqbollari. Monografiya. -T: Milliy gvardiya instituti.
3. https:/uz.wikipediya.org/wiki/kiberhujum.
4.https:/cses.uz/uz/news/axborot-xavfsizligi-yangiliklari/xitoylik-kiberjinoyatchilar -microsoft-sql-serverga-yangi-bekdor-bilan-hujum-qilishmoqda.
5.https:/uz.wikipediya.org/wiki/kiberjinoyat.
6.https:/uz.eyewated.com/kiber-jinoyatchilik-bu-nima.
7.https:/www.calltouch.ru/blog/kiberbezopastnost-v-2022-godu-novye-metody-prestupnikov.
|
| |
Oshkent axborot texnologiyalari universiteti tarmoq xavfsizligi fanidan

Tekshirdi: Chunayev Norquvvat Toshkent-2024 VTP
Oshkent axborot texnologiyalari universiteti tarmoq xavfsizligi fanidan
Download
3,12 Mb.
Sana
17.05.2024
Hajmi
3,12 Mb.
#240667
Bog'liq
Tarmoq.5-8
Bu sahifa navigatsiya:
Tekshirdi: Chunayev Norquvvat Toshkent-2024 VTP
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD
AL-XORAZMIY NOMIDAGI
T
OSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TArmoq
xavfsizligi fanidan
5-8
-Labaratoriya ish
Guruh: NWS006-2
Bajardi:
Fayzullayev Muhammadali
Tekshirdi:
Chunayev Norquvvat
Toshkent-2024
VTP
RIP
ACL
NAT
Download
3,12 Mb.
Download
3,12 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Oshkent axborot texnologiyalari universiteti tarmoq xavfsizligi fanidan
Download
3,12 Mb.
Pr 2590 wiedza I myśl internetowy miesięcznik tyflospołeczny wydawca Stanisław Kotowski

|
Pr 2590 wiedza I myśl internetowy miesięcznik tyflospołeczny wydawca Stanisław Kotowski
|
bet | 1/61 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #15539 |
Pr 2590
WIEDZA i MYŚL
INTERNETOWY MIESIĘCZNIK TYFLOSPOŁECZNY
Wydawca Stanisław Kotowski
Czasopismo nie jest dofinansowywane ze środków publicznych ani żadnych innych. Wydawane jest bez nakładów finansowych. Osoby piszące artykuły oraz zaangażowane przy redagowaniu, adiustacji i korekcie oraz kolportażu nie otrzymują wynagrodzenia. Fundacja „Klucz” przetwarza „WiM” nieodpłatnie na format MP3 w systemie DAISY, a IVO Software Sp. z o.o. udostępnia bezpłatnie niezbędne do tego oprogramowanie.
Czytelnicy otrzymują „WiM” również bezpłatnie. Wystarczy napisać na adres: ST.k@onet.pl lub ST.k1@wp.pl i w każdym miesiącu znaleźć aktualny numer w swojej „Skrzynce odbiorczej”.
Wersję dźwiękową oraz w formacie RTF można pobierać pod adresem:
http://wypozycz.bcpzn.pl/wim/
oraz:
http://klucz.org.pl/WIM.php
Pod tymi adresami można również pobierać numery archiwalne „WiM”.
Najnowszy numer w wersji DAISY znajduje się pod linkiem:
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIM.zip
Najnowszy numer w formacie RTF pobierać można pod linkiem:
wypozycz.bcpzn.pl/wim/WIMRTF.zip
|
| |