nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yüksəkkeçiriciliyə malik materiallar

|
Yüksəkkeçiriciliyə malik materiallar
|
bet | 6/11 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #140899 |
Bog'liq movzu 2 (2)
Bu qrupa normal şəraitdə xüsusi müqaviməti 0,1 mk Om-m-dən böyük olmayan keçiricilər aid edilir. Bu materiallar arasında ən geniş yayılanı mis və alüminiumdur (cədvəl 2.2).
Mis. Keçirici material kimi, misin geniş yayılmasını təmin edən onun aşağıdakı üstünlükləridir:
1) xüsusi müqaviməti kicikdir (bütün metallardan yalnız gümüşün xüsusi müqaviməti misə nisbətən bir qədər kiçikdir);
2) mexaniki möhkəmliyi kifayət qədər yüksəkdir;
3) əksər hallarda korroziyaya davamlılığı qənaətbəxşdir (hətta yüksək nəmlik şəraitində mis havada zəif cksidləşir, nəinki, məsələn, dəmir və misin intensiv oksidləşməsi yalnız yüksək temperaturlarda başlayır);
4) asan emal olunur - misdən yayma üsulu ilə vərəq və lentlər, dartma yolu ilə isə diametri mikronlarla ölçülən naqillər almaq mümkündür;
5) lehimlənməsi və qaynaq olunması asandır.
Alüminium. Əhəmiyyətinə görə misdən sonra ikinci keçirici materialdır. Gümüşü-ağ rənglidir və yüngül metallar içərisində ən vacibi hesab olunur. Alüminiumun xüsusi müqaviməti misinkinə nisbətən 1,6 dəfə böyükdür, lakin alüminium misdən 3,5 dəfə yüngüldür. Buna görə də en kəsik sahəsinin böyük olmasına baxmayaraq, eyni müqavimətli və uzunluqlu alüminium naqil mis naqilə nisbətən iki dəfə yüngüldür. Eyni zamanda, alüminium təbiətdə daha çox yayılmışdır və ucuzluğu ilə xarakterizə olunur. Qeyd olunan xüsusiyyətlər alüminiumdan elektrotexnikada geniş istifadə olunmasına şərait yaradır. Alüminiumun çatışmayan cəhəti onun mexanikimöhkəmliyinin aşağı olmasıdır
İfratkeçirici və kriokeçirici metallar
Mütləq sıfra yaxın temperaturlarda metalların (metal ərintilərinin) müqavimətinin sıçrayışla sıfra düşməsi ifratkeçiricilik hadisəsi, bu cür hala keçidə uyğun gələn temperatur isə kritik temperatur Tik adlanır. Bu hadisəni ilk dəfə 1911-cu ildə holland fiziki Kamerlinq- Onnes heliumu mayeləşdirdikdən sonra civənin elektrikkeçiriciliyinin temperaturdan asılılığını tədqiq edərkən kəşf etmişdir.
|
| |
Rezistor və qızdırıcicihazlar üçün yüksək müqavimətli ərintilər

|
Rezistor və qızdırıcicihazlar üçün yüksək müqavimətli ərintilər
|
bet | 10/11 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #140899 |
Bog'liq movzu 2 (2)Rezistor və qızdırıcicihazlar üçün yüksək müqavimətli ərintilər
Yüksək müqavimətli ərintilər normal şəraitdə xüsusi müqaviməti 0,3 mkOrn-m-dən az olmayan keçirici materiallardır. Onlardan elektrik ölçü cihazlarının, nümunəvi rezistorların, reostatların və elektrikqızdırıcı qurğuların hazırlanmasında istifadə olunur. Elektrikölçmə texnikasında istifadə edildikdə bu ərintilərə olan tələblər: xüsusi müqavimətinin yüksək, xüsusi müqavimətin temperatur əmsalının mümkün qədər kiçik, həmçinin misə nisbətən termoelektrik hərəkət qüvvəsinin qiyməti də az olmalıdır.
Manqanin elektrik ölçü cihazları və nümunəvi rezistorlar üçün mis əsaslı ərintidir. Təxmini tərkibi və xassələri: Cu 85 %, Mn 12 %, Ni 3 %; ərintinin adı onun tərkibində manqanın olmasından irəli gəlir (latınca manqanium); tərkibində misin çox olması ona sarımtıl rəng verir;
Konstantan mis-nikel ərintisidir. Tərkibi: 60 % Cu və 40 % Ni; bu tərkib Cu-Ni sistemində />nun kifayət qədər yüksək qiymətində onun ccp-nun minimumunu təmin edir. «Konstantan» adı temperatur dəyişdikdə />nun praktiki olaraq sabit qalması ilə izah olunur.
Xromnikel ərintiləri (nixrom). Bu ərintinin optimal tərkibi aşağıdakı kimidir: 61 % Ni, 15 - 18 % Cr, 1,5 % Mn, yerdə qalanı Fe və ya 75 - 78 % Ni, 20 - 23
%Cr, 1,5 % Mn, yerdə qalanı Fe-dur. Bu ərintilərdən elektrik sobalarının, plitkaların, lehim alətlərinin və s. hazırlanmasında istifadə olunur; diametri 0,02 mm olan naqillər, eləcə də 0,1 x1,0 ттvə daha böyük lentlər hazırlanır.
Termocütərintiləri. Bir çox qeyri-metallik materiallar (birinci növbədə yarımkeçiricilər) termoelektrik termometriyada müvəffəqiyyətlə istifadə olunması üçün böyük potensiala malikdirlər. Lakin onların alınma texnologiyası mükəmməl olmadığından, termocütlərin çox əksər hissəsi metallik komponentlərdən hazırlanır. Bu məqsədlə ən çox işlənən ərintilər bunlardır:
1) kopel (56 % Cu və 44 % Ni);
2) alümel (95 % Ni, yerdə qalanı Al, Si və Mn);
3) xromel (90 % Ni və 10 % Cr);
4) platinorodium (90 % Pt və 10 % Rh).
Şəkil 2.10-da nisbətən geniş tətbiq olunan termocütlərin termo EHQnin, isti və soyuq lehim yerlərinin temperaturlar fərqindən asılı olaraqdəyişməsi göstərilmişdir.
Şəkil 2.10. Termocütlər üçün termo EHQ -nin temperatur fərqindən asılılığı; termocütiər: 1 - xromel- kopel; 2 - dəmir-kopel; 3 - mis-kopel; 4 - dəmir-konstantan; 5 - mis- konstantan; 6- xromel-alümel 7-platinorodium-platin
|
| |
) Müxtəlif təyinatlı metallar  5) Nəcib metallar

|
) Müxtəlif təyinatlı metallar 5) Nəcib metallar
|
bet | 3/11 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,59 Mb. | | #140899 |
Bog'liq movzu 2 (2) 4) Müxtəlif təyinatlı metallar 5) Nəcib metallar 6) Rezistor və qızdırıcı cihazlar üçün yüksək müqavimətli ərintilər 7) Lehimlər və flüslər Dərsin Hədəfləri Bu dərsi bitirdikdə - Keçiricilər haqqında ümumi məlumat
- Metalların əsas xassələri
- Yüksəkkeçiriciliyə malik materiallar
- Müxtəlif təyinatlı metallar
- Nəcib metallar
- Rezistor və qızdırıcı cihazlar üçün yüksək müqavimətli ərintilər
- Lehimlər və flüslər
Öyrənmiş olacaqsınız. Müvəffəqiyyətlər diləyirik!..
KEÇİRİCİ MATERİALLAR
- Elektrik cərəyan keçiriciləri bərk cisim, maye və xüsusi şəraitdə qazlar ola bilər.
- Bərk keçiricilərə metallar, metal ərintiləri və karbonun bəzi modifikasiyaları aiddir.
- Metallar elektrik cərəyanını və istiliyi yaxşı keçirən, onlara məxsus parıltıya malik plastik maddələrdir. Elektrotexnika və elektron texnikası materialları arasında metallar xüsusi yer tutur.
- Maye keçiricilərə ərimiş halda olan metallar və müxtəlif elektrolitlər daxildir. Civə istisna olmaqla, bir qayda olaraq, bütün metalların ərimə temperaturu yüksəkdir (civənin ərimə temperaturu mənfi 39°C-dir). Ərimə temperaturu otaq temperaturuna nisbətən yaxın olan (29,8°C) bir metal da qalliumdur. Digər metallar yalnız yüksək və çox yüksək temperaturlarda maye keçiricilər ola bilər.
- Bərk və maye halında metallardan elektrik cərəyanının keçmə mexanizmi sərbəst elektronların hərəkəti ilə müəyyən olunur; onlar elektron elektrikkeçiricili və ya birinci növ keçiricilər adlanır.
Elektrolitlərə və ya ikinci növ keçiricilərə turşuların, qələvilərin və duzların məhlulları (əsasən sulu), eləcə də ionlu birləşmələrin ərintiləri aiddir. Bu növ keçiricilərdən elektrik cərəyanı keçdikdə elektrik yükləri ilə birlikdə molekulların (ionların) bir hissəsinin daşınması müşahidə olunur, nəticədə elektrolitin tərkibi tədricən dəyişir və elektrodlarda elektroliz məhsulu toplanır.
Bütün qazlar və buxarlar, o cümlədən metal buxarla rı elektrik sahə gərginliyinin kiçik qiymətlərində dielektrik hesab edilir. Lakin müəyyən bir kritik qiymətdən yuxarı gərginliklərdə qazlarda zərbə və fotoionlaşma baş verir və onlar keçirici olur. Bu keçiricilik elektron və ion xarakterli ola bilər.
Ümumiyyətlə, keçiricilərdə elektrikkeçiriciliyinin növü sərbəst yükdaşıyıcıları ilə müəyyənləşir (məsələn, elektron elektrikkeçiriciliyində yükdaşıyıcıları sərbəst elektronlar, ion elektrikkeçiriciliyində isə müsbət və mənfi ionlardır).
Güclü ionlaşmış qaz elektronların və müsbət ionların konsentrasiyasının bərabərlik halında plazma adlanan xüsusi keçiricilik mühiti hesab olunur
|
| |
Klassik va kvant Xoll effekti

|
Klassik va kvant Xoll effekti
|
bet | 1/2 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 0,51 Mb. | | #136662 |
Bog'liq Klassik va kvant Xoll effekti 12-mavzu
Klassik va kvant Xoll effekti
REJA:
1. Umumiy nuqtai nazar va asosiy farq
2. Hall effekti nima
3. Kvant zali effekti nima
4. Yonma -yon taqqoslash - Jadval shaklidagi Hall effekti vs Kvant zal effekti
5. Xulosa
Kirish
Xoll effekti - bu elektr tokiga va qo'llaniladigan magnit maydonga to'g'ri keladigan kuchlanish farqini ishlab chiqarishni anglatadi. Bu erda voltaj farqi elektr o'tkazgichda paydo bo'ladi. Elektr toki shu elektr o'tkazgich orqali amalga oshiriladi va unga qo'llaniladigan magnit maydon oqimga perpendikulyar bo'ladi. Bu effektni 1879 yilda Edvin Xoll kashf qilgan. U, shuningdek, induktsiya qilingan elektr maydonining tok zichligi va qo'llaniladigan magnit maydoniga nisbati bo'lgan Xoll koeffitsientini ixtiro qilgan. Bu koeffitsientning qiymati - o'tkazgich ishlab chiqarilgan materialning xarakteristikasi. Shuning uchun bu koeffitsientning qiymati tokni tashkil etuvchi zaryad tashuvchining turiga, soniga va xususiyatlariga bog'liq.
Zal effekti o'tkazgichdagi tokning tabiati tufayli paydo bo'ladi. Odatda, elektr toki elektronlar, teshiklar, ionlar yoki ularning uchtasi kabi ko'plab kichik zaryad tashuvchilarning harakatini o'z ichiga oladi. Magnit maydon mavjud bo'lganda, bu zaryadlar Lorents kuchi deb ataladi. Agar bunday magnit maydon bo'lmasa, zaryadlar iflosliklar bilan to'qnashuvlar orasidagi qarama -qarshilikning to'g'ri chizig'iga to'g'ri keladi.
Bundan tashqari, magnit maydon perpendikulyar qo'llanilganda, to'qnashuvlar orasidagi zaryadlarning yo'li egri bo'ladi; Shunday qilib, harakatlanuvchi zaryadlar materialning bir yuzida to'planib, boshqa yuzida teng va qarama -qarshi zaryadlar qoladi. Bu jarayon Hall elementi bo'ylab zaryad zichligining assimetrik taqsimlanishiga olib keladi, bu ko'rish chizig'iga ham, qo'llaniladigan magnit maydoniga ham perpendikulyar bo'lgan kuchdan kelib chiqadi. Bu zaryadlarni ajratish elektr maydonini o'rnatadi. Bunga Hall effekti deyiladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Inson yashamog‘i uchun ovqatlanishi, kiyinishi, shuningdek, uy-joy, ro'zg'or buyumlari,...

|
Inson yashamog‘i uchun ovqatlanishi, kiyinishi, shuningdek, uy-joy, ro'zg'or buyumlari, turli jihozlarga EGA bo'lmog'i zarurdir. Bu zarur hayotiy vositalarning barchasi inson mehnati bilan yaratiladi
|
bet | 11/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #236423 |
Bog'liq Ishlab chiqarish samaradorligining mazmuni, ko\'rsatkichlari va uni oshirishga ta\'sir qiluvchi omillarFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelejagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz O’zbekiston NMIU 2017yil
Mirziyoev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manffatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligi garovi .Tosh kent”O’zbekiston 2017 yil.
Sh.Q.Fozilchaev, N.G’. Xidirov “Investitsiya va lizing asoslari”;
O’zbekiston Respublikasining 2019-yil 29-oktyabr “Investitsiya faoliyati to’g’risida “gi qonunining yangi tahriri;
A.N.Jo’raev “Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish manbalari qiymatini baholash”
O‘zbekiston Respublikasi Davlat Statistika Qo‘mitasi. 0 ‘zbekiston Respublikasining 2020 yil statistik axborotnomasi, Т.: 2020
Sherqul Shodmonov va Ubaydullo Gaffurov IQTISODIYOT NAZARIYASI Toshkent - «Moliya» - 2017
O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. Mirziyoyevning Davlat Mustaqilligining 27 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimagi nutqi
INTERNET SAYTLARI
www.stat.uz O’zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistia agentligi
www.uza.uz - 0‘zbekiston Respublikasi Milliy Axborot Agentligi rasmiy sayti.
www.ceep.uz - 0‘zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot vazirligi huzuridagi Samarali iqtisodiy siyosat markazi rasmiy sayti
www.uzsecurities.com - 0 ‘zbekiston Respublikasining Qimmatli qog‘ozlar bozori haqida axborot beruvchi rasmiy sayti.
www.uzexport.com - 0 ‘zbekiston Respublikasining mamlakat eksport salohiyati haqida axborot beruvchi rasmiy sayti
http://ziyonet.uz –talim partali
http://uz.wikipedia.org – malumotlar portali
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Inson yashamog‘i uchun ovqatlanishi, kiyinishi, shuningdek, uy-joy, ro'zg'or buyumlari, turli jihozlarga EGA bo'lmog'i zarurdir. Bu zarur hayotiy vositalarning barchasi inson mehnati bilan yaratiladi
|
I BOB. ISHLAB CHIQARISH OMILLARI ULARNING O’ZARO TA’SIRI VA RIVOJLANISHI

|
I BOB. ISHLAB CHIQARISH OMILLARI ULARNING O’ZARO TA’SIRI VA RIVOJLANISHI
|
bet | 2/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #236423 |
Bog'liq Ishlab chiqarish samaradorligining mazmuni, ko\'rsatkichlari va uni oshirishga ta\'sir qiluvchi omillarI BOB. ISHLAB CHIQARISH OMILLARI ULARNING O’ZARO TA’SIRI VA RIVOJLANISHI
1. Ishlab chiqarish omillari va ularning tarkibi
Moddiy va m a’naviy ne’m atlarni yaratish, xizm atlar ko'rsatish inson hayoti, uning yashashi va kamol topishi uchun moddiy asosdir. Shuning uchun ishlab chiqarishning to'xtovsiz takrorlanishi va uni rivojlantirish har doim eng muhim iqtisodiy qonuniyat va ob’yektiv zaruriyatdir.
Har qanday jamiyatda ishlab chiqarishning amalga oshishi, eng awalo, uning ro'y berishi uchun bu jarayonda qatnashadigan omillar mavjud bo'lmog'i lozim. Iqtisodiyotning tizimi va shaklidan qat’i-nazar ishlab chiqarish yoki xizmat ko'rsatishning hamma sohalari uchun umumiy bo‘lgan uchta omil: ishchi kuchi, mehnat qurollari va mehnat predmetlari bo'lishi shart (1-chizma).
Ishchi kuchi deb, insonning mehnat qilishga bo‘lgan aqliy va jismoniy qobiliyatlarining yig‘indisiga aytiladi. Ishchi kuchi m ehnat qobiliyatiga ega bo'lgan kishilar uchun xosdir. Lekin ishchi kuchi insonning o ‘zi emas yoki uning mehnati ham emas, uning qobiliyatidan iboratdir.
Mehnat qurollari deb, inson uning yordamida tabiatga, mehnat predmetlariga ta’sir qiladigan vositalarga aytiladi (m ashinalar, stanoklar, traktorlar, qurilmalar, uskunalar va boshqalar). Mehnat predmetlari esa bevosita m ehnat ta’sir qiladigan, ya’ni m ahsulot tayyorlanadigan narsalardir (yer-suv, xom ashyo va boshqa turli materiallar). Mehnat predmetlari tabiatda tayyor holda uchrashi mumkin yoki oldingi davrdagi mehnat mahsuli, ya’ni xom-ashyo bo'lishi mumkin. Mehnat qurollari va mehnat predm etlari birgalikda ishlab chiqarish vositalari deb yuritiladi. Bu esa m ehnat jarayonining tabiatidan kelib chiqadi; shuning uchun ham ishlab chiqarish vositalari hamma ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar, insoniyat taraqqiyotining hamma bosqichlari uchun xosdir.
Mehnat vositalarini mehnat predm etlariga ta’sir etish xususiyatiga ko‘ra, bir nechta katta guruhlarga bo ‘lish mumkin.
Birinchi guruhga mashinalar, mexanizmlar, stanoklar, uskunalar, turli xil apparatlar va boshqalardan iborat mehnat qurollarini kiritish mumkin. Ularning yordam ida ishchi tabiat ashyolari va kuchlariga bevosita ta ’sir qiladi va bu ashyolarni o'zining iste’moli uchun zarur bo‘lgan shaklga keltiradi.
|
| |
II BOB Kаliy pеrmаngаnаtning tаyyorlаngаn eritmаsi titrini оksаlаt kislоtаning stаndаrt eritmаsi bo’yishа аniqlаsh

|
II BOB Kаliy pеrmаngаnаtning tаyyorlаngаn eritmаsi titrini оksаlаt kislоtаning stаndаrt eritmаsi bo’yishа аniqlаsh
|
bet | 6/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 240,5 Kb. | | #240166 |
Bog'liq kmno4II BOB Kаliy pеrmаngаnаtning tаyyorlаngаn eritmаsi titrini оksаlаt kislоtаning stаndаrt eritmаsi bo’yishа аniqlаsh.
2.1.Mor tuzi tarkibidagi temir (II) miqdorini permanganatometriya metodi bilan aniqlash
Tоzаlаb yuvilgаn jumrаkli byurеtkаni kаliy pеrmаngаnаt eritmаsi bilаn yuvib, so’ngrа eritmа to’ldirib titrlаsh ushun tаyyorlаnаdi. Pipеtkа оksаlаt kislоtа eritmаsi bilаn shаyilаdi vа undа 25,00ml stаndаrt eritmаdаn o’lshаb оlib kоnussimоn kоlbаgа sоlinаdi, ustigа 2n H2SO4 eritmаsidаn 15ml qo’shib аrаlаshmа 75-800 gаshа qizdirilаdi (eritmа qаynаb kеtishigа yo’l qo’ymаslik kеrаk,аks hоldа оksаlаt kislоtа pаrshаlаnib kеtаdi). Qаynоk eritmа byurеtkаdаgi KMnO4 eritmаsi bilаn titrlаnаdi. KMnO4 eritmаsi dаstlаb issik eritmаni охistа shаykаtib turgаn hоldа tоmshilаtib qo’yilаdi. Хаr tоmshi KMnO4 ning rаngi o’shgаndаn so’ng kеyingi tоmshini qo’shish mumkin. KMnO4 eritmаsini dаstlаb qo’shilgаn tоmshilаri аnshа sеkin rаngsizlаnаdi. Lеkin аyni rеаktsiya ushun kаtаlizаtоr vаzifаsini o’tаy оlаdigаn Mn2+ kаtiоnlаri eritmаdа хоsil bo’lishi bilаn KMnO4 eritmаsi tоmshilаrining rаngi judа tеz ushа bоshlаydi. Bir tоmshi pеrmаngаnаt tа’siridаn bir ikki minut ishidа yo’qоlmаydigаn оsh pushtirаng хоsil bo’lgunshа titrlаsh dаvоm ettirilаdi. Kаmidа ush mаrtа аniq titrlаsh vа bir-birigа yaqin nаtijаlаrning o’rtаshа qiymаti оlinаdi. Оlingаn qiymаtdаn KMnO4 eritmаsining nоrmаlligini аniqlаshdа fоydаlаnilаdi. Misоl ushun 0,02040 n kоntsеntrаtsiyali 25,00 ml N2S2О4 eritmаsini titrlаsh ushun o’rtаshа 26,16ml KMnO4 eritmаsi sаrflаngаn bo’lsin, undа KMnO4 eritmаsining nоrmаlligi bo’lаdi Eritmalardagi Fe2+ miqdorini aniqlashni permanganatometriyadan foydalanishning muhim bir ko’rinishlaridan hisoblanadi. Mor tuzi (NH4)2SO4∙FeSO4∙6H2O yoki (NH4)2Fe(SO4)2 ∙ 6H2O eritmasini KMnO4 ning ishchi eritmasi bilan titrlanganda quyidagi reaksiya boradi:
Fe2+ - e = Fe3+
MnO4- + 8H+ + 5e = Mn2+ + 4H2O
Ayni shu holatda Mor tuzi ekvivalent massasi uning molyar massasiga teng va temirning ekvivalenti uning mol massasiga, ya’ni 55,85 g/molga teng.
|
| |
Aniqlash tartibi - Permanganatometriya metodi

|
Permanganatometriya metodi
|
bet | 7/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 240,5 Kb. | | #240166 |
Bog'liq kmno4 Aniqlash tartibi. 250 ml hajmli o’lchov kolbasiga ma’lum hajmdagi Mor tuzi eritmasidan solib, kolbadagi eritma hajmi distillangan suv qo’shib belgisigacha yetkaziladi va batafsil aralashtiriladi.
Pipetka bilan tayyorlangan eritmadan 25 ml olib titrlash kolbasiga solinadi, ustiga sul’fat kislotaning 2N eritmasidan 10-15 ml qo’shiladi va byuretkadagi kaliy permanganatning ishchi eritmasi bilan titrlanadi. Titrlash xona temperaturasida olib boriladi. Kaliy permanganat eritmasini qo’shish titrlanayotgan eritma 1-2 minutda yo’qolmaydigan och pushti rangga kirganda to’xtatiladi. Titrlash jarayoni kamida 3 marta takrorlanadi, bir-biriga yaqin hajmlarni o’rtachasi olinadi va tekshirilayotgan eritmadagi temirning grammlar miqdori hisoblab topiladi.
Yozish tartibi
Mor tuzining eritmasini KMnO4 ning ishchi eritmasi bilan titrlash.
1-titrlash uchun ketgan 0,04850 N KMnO4 eritmasi V1=23,85 ml
2-titrlash uchun ketgan 0,04850 N KMnO4 eritmasi V2=23,80 ml
3-titrlash uchun ketgan 0,04850 N KMnO4 eritmasi V3=23,75 ml
KMnO4 eritmasi titrini aniqlanuvchi modda – temir (II) bo’yicha hisoblash.
Mor tuzi eritmasi tarkibidagi temir (II) miqdorini hisoblash.
Agar 25 ml tekshirilayotgan Mor tuzi eritmasini titrlash uchun kaliy permanganatning ishchi eritmasidan o’rtacha 23,80 ml sarflangan bo’lsa, 250 ml Mor tuzi eritmasi tarkibidagi temir (II) miqdori quyidagicha hisoblanadi:
Kislotali muhitda issiq eritmalarda nitritlar kaliy permanganat ta’sirida nitratlargacha oksidlanadi:
5NaNO2 + 2KMnO4 + 3H2SO4 = 5NaNO3 + 2MnSO4 + 3H2O + K2SO4
bo’lgani uchun
Natriy nitritning kislotali muhitga keltirilgan eritmasini kaliy permanganat eritmasi bilan sekin titrlanganda, nitritlarni kislotalar ta’sirida oson parchalanishi kuzatiladi. Shu sababli yo’qotishni oldini olish uchun titrlashda Lyunge metodi qo’llaniladi. Bu metodda kaliy permanganatning kislotali eritmasiga byuretkadan tekshiriladigan nitrit eritmasi qo’shiladi.
0,05N eritmadan 250 ml tayyorlash uchun kerak bo’ladigan natriy nitritning aniq tortimi o’lchov kolbasiga solinadi va eritma hajmi kolba belgisigacha yetkaziladi, hosil bo’lgan eritma bilan byuretka to’lg’iziladi. 500 ml hajmli konussimon kolbaga pipetkada aniq o’lchangan kaliy permanganatning ishchi eritmasidan solinib ustiga teng hajmdagi 1:4 nisbatda suyultirilgan sulfat kislota eritmasi qo’shiladi. Bu hosil bo;lgan aralashma hajmini suv qo’shib 250 ml ga yetkaziladi va isitiladi. So’ng natriy nitrit eritmasi bilan bir tomchi ortiqcha qo’shilgan natriy nitrit eritmasi rangsizlanguncha titrlanadi. Titrlash uch marta takrorlanadi, o’rtacha qiymat olinib, tekshirilayotgan eritmadagi natriy nitrit miqdori hisoblanadi. Tuzning tortimi massasini bilgan holda texnik tuz tarkibidagi nitrit miqdori foizlarda hisoblanadi.
|
| |
Permanganatometriya metodi - bet 9

Na2S2O3 ning 0,01N eritmasidan 500 ml tayyorlash. Erkin yodga nisbatan kraxmalning sezgirligi yuqoriligini hisobga olib, yodometriyada titrimetrik analizning boshqa metodlariga nisbatan kam konsentratsiyadagi ishchi eritmalar ishlatiladi. Odatda, 0,05-0,01N eritmalardan foydalaniladi.
Yodometriyadagi oksidlanish-qaytarilish reaksiyasi asosida topilgan Na2S2O3 ning ekvivalent massasi Э(Na2S2O3H2O)=248,19g ga teng. 500 ml taxminan 0,01N eritma tayyorlash uchun 1,25 g atrofida Na2S2O3 olinadi. Na2S2O3 ning titrlangan eritmasini aniq massadagi tortim olish bilan tayyorlab bo’lmaydi, chunki bu tuz kristallari havoda o’zgaradi, suvli eritmalarda havo kislorodi ta’sirida va yorug’lik ra’sirida parchalanishi mumkin. Shu sababli, avval tiosulfatning taxminy konsentratsiyadagi eritmasi tayyorlanib, 10 kun qorong’u joyda saqlanadi, so’ng uning titri, odatda kaliy dixromatning tayyorlangan standart eritmasi bilan topiladi.
Natriy tiosulfat eritmasi titrini kaliy dixromat bo’yicha topish. Kaliy dixromat eritmasi juda barqaror va titrlashda aniq natijalar beradi. Tiosulfat eritmasi titrini aniqlashda yordamchi kaliy yodid eritmasi ishlatiladi. Kaliy dixromat bo’yicha natriy tiosulfat eritmasi titrini aniqlash mohiyati shunday: kaliy dixromat oksidlovchi sifatida kaliy yodiddan erkin yodni ajratadi, bu ajralgan yod miqdori kaliy dixromatning olingan tortimi massasiga ekvivalent miqdorda bo’ladi. Ajralib chiqqan yodni natriy tiosulfat eritmasi bilan titrlanadi.
6KJ + K2Cr2O7 + 7H2SO4 = 3J2 + Cr2(SO4)3 + 4K2SO4 + 7H2O
6J- + Cr2O72- + 14H+ = 3J2 +2Cr3+ + 7H2O
Cr2O72- + 14H+ + 6e = 2Cr2+ + 7H2O 1
2J- -2e = J2 3
Tayyorlanadigan K2Cr2O7 eritmasi konsentartsiyasi ham natriy tiosulfat eritmasi konsentratsiyasi kabi 0,01N bo’lishi kerak (V(K2Cr2O7)=250 ml).
Analitik atrozida K2Cr2O7 ning tortimi o’lchab olinadi, 250 ml hajmli o’lchov kolbasiga o’tkaziladi, distillangan suvda eriltiladi, eritma hajmi distillangan suv qo’shib, kolba belgisiga yetkaziladi, kolba belgisiga yetkaziladi, kolba tiqini berkitilib, eritma yaxshilab aralashtiriladi. Olingan tortimning aniq massasi bo’yicha kaliy dixromat eritmasi normalligi hisoblanadi.
Natriy tiosulfat eritmasi titri quyidagicha bajariladi. Konussimon kolbaga pipetkada 25 ml kaliy dixromatning standart eritmasidan o’lchab solinadi, ustiga 15-20 ml 4N H2SO4 eritmasidan qo’shiladi. So’ng 3-5 g KJ qo’shilib, 5 minut qorong’i joyga kolba ichidagi aralashmasi bilan qo’yiladi. Shundan so’ng 100-150 ml distillangan suv qo’shilib, normalligi topilishi lozim bo’lgan natriy tiosulfat eritmasi bilan titrlanadi. Avval titrlashni indikatorsiz olib boriladi, eritma och-sariq tusga kirgach 2-3 ml kraxmal eritmasi qo’shiladi va eritmaning ko’k ranggi yo’qolib, Cr3+ ioni hosil bo’lishi hisobiga yashil rang hosil bo’lguncha titrlanadi. Shu tarzda titrlashni 3 marta takrorlab, titrlash uchun ketgan tiosulfatning o’rtacha hajmi bo’yicha tiosulfat eritmasining normalligi quyidagi formuladan topiladi:
|
Yozish tartibi - Permanganatometriya metodi

|
Permanganatometriya metodi
|
bet | 8/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 240,5 Kb. | | #240166 |
Bog'liq kmno4Yozish tartibi
a) KMnO4 eritmasini titrlashga sarf bo’lgan nitrit eritmasi hajmi
1-titrlash uchun sarf bo’lgan nitrit eritmasi V1= ml
2-titrlash uchun sarf bo’lgan nitrit eritmasi V2= ml
3-titrlash uchun sarf bo’lgan nitrit eritmasi V3= ml
b) Ishchi eritma KMnO4 normalligi asosida NaNO2 eritmasi normalligini hisoblash:
v) Eritma normalligi (N(NaNO3) bo’yicha, tortimdagi nitrit miqdorini hisoblash.
g/ml
m(NaNO2) = T(NaNO2) ∙ V o’lchov kolba = g.
Hisoblashni aniqlanuvchi modda bo’yicha titr asosida ham bajarish mumkin.
II.6. Yodometriya metodi. Natriy tiosulfat, yod eritmalarini tayyorlash va ular titrini aniqlash
Tekshirilayotgan modda miqdori to’g’risida yutilgan yoki ajralib chiqqan yodning miqdoriga qarab xulosa chiqariladigan titrimetrik analizning metodi yodometriya deb ataladi.
Yodometriyada oksidlovchi sifatida erkin yod ishlatiladi, u ba’zi bir qaytaruvchilar bilan reaksiyaga kirishish qobiliyatiga ega:
J2 + 2 e 2J-
J2 / 2J- juftining standart elektrod potensiali E0=0,54B ga teng (pH=0 va 250C da). Oksidlanish potensiali bu qiymatdan kichik bo’lgan moddalar J2 ga nisbatan
qaytaruvchilar hisoblanib, yuqoridagi reaksiyani chapdan o’ngga yo’naltiradi, yodni “yutadi”. Bunday moddalarga oltingugurt (IV) oksidi, natriy tiosulfat Na2S2O3, qalay
(II) xlorid va boshqalar misol bo’la oladi. Oksidlash potensiali 0,54B dan yuqori
bo’lgan moddalar J- ga nisbatan oksidlovchi bo’lib, reaksiyani erkin yod hosil bo’lish tomoniga yo’naltiradi.
2J-- 2 e J2
Bunday moddalarga KMnO4, K2Cr2O7, marganets dioxsidi MnO2, Cl2, Br2 va boshqalarni misol qilsa bo’ladi.
Yutilgan yoki ajralgan yod miqdorini o’lchash orqali oksidlovchilar yoki qaytaruvchilar miqdorini hisoblash mumkin.
Yodometrik metodda aniqlashlar to’g’ri va teskari titrlash bilan amalgam oshiriladi. Ajralib chiqqan erkin yod miqdorini Na2S2O3 ning ishchi eritmasi bilan titrlab aniqlanadi:
J2 + 2S2O32- = 2J- + S4O62-
Na2S2O3 erkin yodni yutib, reaksiyaning muvozanatini o’ng tomonga siljitadi. Reaksiyaning chapdan o’ngga borishi uchun ortiqcha erkin yod kerak. Odatda, teskari titrlash o’tkaziladi. Aniqlanadigan qaytaruvchiga bir varakayiga titrlangan yod eritmasidan ortiqcha miqdorda qo’shiladi. Qo’shlgan yodning bir qismi qaytaruvchi bilan reaksiyaga kirishadi, ortib qolgan qismi Na2S2O3 eritmasi bilan titrlab topiladi.
Yodometriyada juda sezgir indikator tariqasida kraxmal eritmasi ishlatiladi. Kraxmal yod bilan beqaror to’q ko’k rangli birikma beradi. Ko’k rang kraxmal zarrachalarini yod bilan adsorbsion birikma – yodokraxmal hosil bo’lish hisobiga kelib chiqadi. Harorat ko’tarilishi bilan yodning kraxmal bilan birikmasi parchalanadi va eritma rangsizlanadi. Shu sababli moddalarni yodometrik aniqlash xona haroratida olib boriladi. Yod eritmasini tiosulfat bilan titrlashda kraxmalni titrlash oxriga yetib kelganda qo’shish lozim, aks holda ajralib chiqqan yodning ko’p miqdori kraxmal tomonidan adsorbilanib yodning tiosulfat bilan o’zaro ta’sir reaksiyasi sekinlashadi.
|
| |
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 13/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 240,5 Kb. | | #240166 |
Bog'liq kmno4IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR :
Файзуллаев О. Аналитик кимё асослари. Тошкент, А.кодирий нашриёти. 2003.
Миркомилова М.С., Аналитик кимё, Тошкент, “Ўзбекистон”, 2003.
Алексеев В.Н. Количественный анализ: Учебн. М.: Химия, 1972.
Васильев В.П. Аналитик кимё. 1-кисм. Тошкент, Узбекистон. 1999.
Бобоев Н.Б., Турабов Н.Т., Ибраимов Ч.И. Титриметрик анализ методлари. Методик қўлланма. Тошкент. Университет. 1994.
Толипов Ш.Т., Хусаинов Х. Аналитик кимёдан масалалар туплами. Тошкент. Ўқитувчи, 1983.
Tuychiyev, А. I. (2022). О ‘QUVCHILАRDА INTIZОMIY KО ‘NIKMАLАRNI RIVОJLАNTIRISH DОLZАRB PEDАGОGIK MUАMMО SIFАTIDА. Academic research in educational sciences, 3(2), 896-901. 8. Sidikova, G. S., & Ibrahimovich, T. A. (2021). FORMATION OF CHILDREN'S HEALTH CULTURE AS A SOCIAL AND PEDAGOGICAL PROBLEM. Conferencea, 71-74.
9. Uzakova, L., & Usmonova, D. (2021). Comparative Study of Uzbek and English Speech Etiquette. Pindus Journal of Culture, Literature, and ELT, 1(12), 60-63. 10.Uzakova, L. (2021). O ‘ZBEK VA INGLIZ NUTQIY ETIKETLARINING QIYOSIY TADQIQI. Scientific progress, 1(3), 213-216. 11.Uzakova, Q. Y. (2021). OLIY TEXNIKA TA’LIMI TIZIMIDA TALABALARINING KOMMUNIKATIV MULOQОT MADANIYATINI RIVOJLANTIRISHNING DEONTOLOGIK ASOSLARI. Academic research in educational sciences, 2(6), 641-645. 12.Maxmudova, O. (2022). ONA TILINI ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALAR ASOSIDA O ‘RGANISH. Central Asian Research Journal for Interdisciplinary Studies (CARJIS), 2(Special Issue 4), 97-104. 13.Usmonova, D. (2022). TO STUDY THE IMPORTANCE OF TRANSPOSITION OF WORD CATEGORIES IN ENGLISH. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI, 1(10), 128-131.
|
| |
Fan nomi: Innovatsiya va loyihalarni boshqarish Mustaqil ish 2 Guruh: ipm001 Talabalar

|
Fan nomi: Innovatsiya va loyihalarni boshqarish Mustaqil ish 2 Guruh: ipm001 Talabalar
|
bet | 1/3 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 457,89 Kb. | | #260346 |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Mutaxassislik: Raqamli texnologiyalari konvergensiyalari
Fan nomi: Innovatsiya va loyihalarni boshqarish
Mustaqil ish - 2
Guruh: IPM001
Talabalar: Maksetova Ayjamal
Jovbekov Sirojiddin
Safarov Shohzod
Satvoldiyev Abrorjon
Raximberdiyev Sanjarbek
O‘qituvchi: Kodirov Abdurashid
TASHKENT-2024
2-Topshiriq. Marketing tadqiqoti loyihasini amalga oshirish.
Loyiha nomi: F.P.Med ilovasini yaratish
Maqsadli auditoriyani aniqlash: Maqsadli auditoriya mobil ilovalardan foydalanish va qulay interfeysni boshqarish uchun qulay bo'lishi kerak. Ushbu loyiha 18-65 yosh oralig’idagi insonlar uchun juda qulay. Chunki bu yosh oralig'i smartfonlardan qulay foydalanishni yaxshi ko'radigan va turli xil kichik sog'liq muammolarini boshdan kechirishi mumkin bo'lgan shaxslarni qamrab oladi. Shuningdek o'z vaqtini qadrlaydigan va sog'lig'i bilan bog'liq muammolar haqida tushunchaga ega bo'lishning tez va qulay usulini xohlaydiganlarga, ish, oila va boshqa majburiyatlarni hal qiladigan band odamlarga, farzandlarining sog'lig'i haqida qayg'uradigan va kichik kasalliklar uchun ishonchli manbaga muhtoj bo'lgan ota-onalar uchun va yoshi kattalar, 45-65 yoshdagi faol hayot tarzini saqlab qolish va sog'lig'ini faol boshqarishga qiziqqan shaxslarga xizmat qiladi.
Raqobatchilarni o’rganish: Bu simptomlarni tahlil qilish va potentsial tashxislarni taklif qiluvchi yaxshi tashkil etiladigan dastur. Ushbu loyiha hali O’zbekistonda ishlab chiqilmagan, lekin ayrim chet davlatlarida shunga o’xshash loyihalar qilingan. Bizni loyihamizda ualrdan farqli ravishda ukol qilishda yordam beradigan hamshira uyga chaqirtirish xizmati, malakali shifokorlar integratsiyasi va shifokor bilan oldindan uchrashuvni belgilash afzalligi mavjud. Shuningdek, sog'liqni saqlash mobil ilovalariga talab ortib borayotgani F.P.Med uchun bozor ulushini egallash katta imkoniyat yaratadi. Dorixonalar, klinikalar yoki taqiladigan qurilmalar kompaniyalari bilan hamkorlik F.P.Med imkoniyatlari va imkoniyatlarini kengaytirishi mumkin. Sun’iy intellekt texnologiyasi rivojlanib borar ekan, F.P.Med yanada moslashtirilgan tavsiyalar uchun yanada murakkab xususiyatlarni o‘z ichiga oladi.
|
| |
I BOB Permanganatometriya metodi

|
I BOB Permanganatometriya metodi
|
bet | 3/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 240,5 Kb. | | #240166 |
Bog'liq kmno4I BOB Permanganatometriya metodi
1.1. Analitik kimyo fani va uning xalq xo’jaligidagi ahamiyati.
Analitik kimyo fani moddalar va ularning aralashmalarining sifat va miqdoriy tarkibini tekshirish metodlari haqidagi fandir.
Analitik kimyoning vazifasi analiz usullarini ishlab chiqish, ularni amalda qo’llash hamda analitik kimyo metodlarining nazariy asoslarini keng miqyosda o’rganishdan iborat.Analitik kimyo muhim nazariy va amaliy ahamiyatga ega. Deyarli barcha kimyo qonunlari analitik kimyo metodlari yordamida topiladi. Turli moddalar, ma’danlar, minerallar, oy tuprog’i, uzoq sayyora va boshqa osmoniy jismlarning tarkiblari analitik kimyo metodlari orqali aniqlanadi. Xozirgi zamonning biror bir kimyoviy izlanishini, hoh u yangi modda olish bo’lsin yoki yangi texnologik tizim ishlab chiqilmasin, ishlab chiqarishni jadallashtirish yoki mahsulot sifatini oshirish bo’lmasin,baribir ularni analitik kimyo metodlarisiz amalga oshirib bo’lmaydi. Analitik kimyo analizdagi maqsad va uni hal qilish metodlariga qarab ikkita katta qismga bo’linadi: Sifat va Miqdor analizi.
Sifat analizda tekshirilayotgan modda tarkibidagi ayrim elementlarni bor yo’qligi aniqlanadi.
Miqdor analizida tekshirilayotgan modda tarkibidagi ayrim tarkibiy qismning miqdori aniqlanadi. Xozirgi davrda analitik kimyo tekshirishda ko’p sonli va turli-tuman metodlardan foydalanmoqda. Bu metodlarni 3 guruxga bo’lish mumkin: Kimyoviy, Fizikaviy va Fizik-kimyoviy. Kimyoviy metodlar kimyoviy o’zgarishlarga asoslangan bo’lib bu o’zgarishlar eritmalarda boradi va cho’kmalar,rangli birikmalar va gazsimon moddalar xosil bo’lishiga sababchi bo’ladi. Fizikaviy va fizik-kimyoviy metodlar ba’zan instrumental metodlar deb ham ataladi. Bu metodda moddaning biror xossasini ifodalaydigan muayyan parametrlar qiymatini aniq o’lchashga imkon beradigan asbob-uskunalardan foydalaniladi. Fizik va fizik-kimyoviy metodlarning bir qator afzalliklariga qaramasdan analitik kimyo fani asosini tashkil qiluvchi kimyoviy metodlar texnik va qishloq xo’jalik analizlarida ko’proq amaliy ahamiyatga ega.
|
| |
Arxitektura-qurilish universiteti yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishda geomatika sohasida erishilgan yutuqlarni

|
Arxitektura-qurilish universiteti yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishda geomatika sohasida erishilgan yutuqlarniBog'liq Axborot xati UZ
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI SAMARQAND DAVLAT
ARXITEKTURA-QURILISH UNIVERSITETI
YER RESURSLARIDAN FOYDALANISH SAMARADORLIGINI
OSHIRISHDA GEOMATIKA SOHASIDA ERISHILGAN YUTUQLARNI
AMALIYOTGA JORIY ETISHNING DOLZARB MUAMMOLARI
mavzusidagi xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya
A X B O R O T X A T I
Mirzo Ulug‘bek nomidagi Samarqand davlat arxitektura – qurilish universitetida
“22-aprel — Xalqaro Yer kuni” munosabati bilan 2024-yil 16-17-aprel kunlari “
Yer resurslaridan
foydalanish samaradorligini oshirishda geomatika sohasida erishilgan yutuqlarni amaliyotga joriy
etishning dolzarb muammolari”
mavzusidagi xalqaro ilmiy- amaliy konferensiya bo‘lib o‘tadi.
Xalqaro anjuman quyidagi yo‘nalishlar bo‘yicha o‘z ishini olib boradi:
Geomatika sohasi yutuqlari asosida yer resurslaridan foydalanishni raqamlashtirishning
zamonaviy holati va rivojlantirish muammolari;
Yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishda geomatika sohasida erishilgan
yutuqlar va innovatsion texnologiyalarni qo‘llash muammolari;
Davlat kadastrlari munosabatlarini takomillashtirishning dolzarb muammolari;
Yer va davlat kadastrlari geoportalini yaratish va yuritishning ustuvor yo‘nalishlari;
Yer va davlat kadastrlarining huquqiy munosabatlarini va qonunchilik bazasini tadqiq qilish;
Yer resurslaridan foydalanishda geodezik-kartografik ishlar, masofadan zondlash, suniy
yo‘ldosh tizimlari, geoinformatika va uchuvchisiz uchish texnologiyalarini tadbiq qilish muammolari;
Geomatika va yer tuzish sohalari uchun malakali kadrlar tayyorlash, qayta tayyorlash hamda
mutaxassislar malakasini oshirish tizimini innovatsion rivojlantirish muammolari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Arxitektura-qurilish universiteti yer resurslaridan foydalanish samaradorligini oshirishda geomatika sohasida erishilgan yutuqlarni
|
Oksalat kislota (yoki uning tuzlari)ning standart eritmasini tayyorlash

Oksalat kislota (yoki uning tuzlari)ning standart eritmasini tayyorlash. Ish eritmasi KMnO4 ning tayyorlangan eritmasi qanday normallik (0,05N) da bo’lsa oksalat kislota eritmasi ham shu normallikda tayyorlansa maqsadga muvofiq bo’ladi.
Oksalat kislotaning 0,05 N eritmasidan 250 ml tayyorlash uchun kerak bo’ladigan tortimi massasini quyidagicha hisoblash mumkin:
Shuncha massadagi H2C2O4 ∙ 2H2O tortimi analitik tarozida o’lchanib, 250 ml hajmli o’lchov kolbasida eritiladi, eritma hajmi suv bilan belgigacha yetkazilib, yaxshilab aralashtiradi. Tayyorlangan eritma titri va normalligi olingan tortim massasi asosida aniqlanadi. Shundan so’ng, oksalat kislota eritmasini standart eritma sifatida KMnO4 eritmasi titrini aniqlashda foydalanish mumkin.
Kaliy permanganat eritmasi normalligini aniqlash. Kaliy permanganate eritmasini titrlash indikatorsiz o’tkaziladi. Titrlashda quyidagi reaksiya boradi:
5H2C2O4 + 2KMnO4 + 8H2SO4 = 2MnSO4 +K2SO4 +8H2O + 10CO2↑
C2O42- ioni 2 elektron yo’qotib CO2 gacha oksidlanadi.
Yaxshi yuvilgan shisha jo’mrakli byuretkani kaliy permanganat eritmasi bilan nol belgisigacha to’xtatiladi. Pipetka bilan oksalat kislota eritmasidan 25,00 ml o’lchab olib, titrlash kolbasiga solinadi, ustiga sulfat kislotaning 2N eritmasidan 10-15 ml qo’shiladi va 70-800C haroratgacha isitiladi va isitilgan eritma kaliy permanganat eritmasi bilan titrlanadi. Kaliy permanganat eritmasi tomchilatib, issiq eritmani doimo chayqatib turib qo’shiladi, har bir keyingi tomchisi, oldingi tomchining ranggi yo’qolgach, qo’shiladi. Boshlanishda KMnO4 eritmasining rangsizlanishi sekin bo’ladi, keyin katalizator vazifasini bajaruvchi MnSO4 hosil bo’lgach, rangsizlanish tez yuz beradi. Ortiqcha qo’shilgan bir tomchi permanganate ta’siridan 1 minut ichida yo’qolmaydigan och pushti rang hosil bo’lgach, titrlash to’xtatiladi. Titrlash kamida 3 marta shu yo’sinda takrorlanib KMnO4 eritmasining o’rtacha hajmi olinadi. Bunda sarflangan titrantning eng ko’p va eng kam hajmlari orasidagi farq 0,1 ml dan oshmasligi kerak.
Yozish tartibi
KMnO4 eritmasini titrlash.
1-titrlash uchun sarf bo’lgan KMnO4 eritmasi V1=25,45 ml
2-titrlash uchun sarf bo’lgan KMnO4 eritmasi V2=25,55 ml
3-titrlash uchun sarf bo’lgan KMnO4 eritmasi V3=25,50 ml
KMnO4 eritmasi normalligini hisoblash. Titrlashda oksalat kislotaning 0,04941N eritmasidan foydalanildi deb olsak, KMnO4 eritmasi normalligi quyidagi tenglamadan topiladi:
Bu yerdan,
Tuzatish koeffitsiyenti va eritma titrini hisoblash.
|
"Axborot texnologiyalari" kafedrasi 5- amaliy ish topshirig’i Fan

|
"Axborot texnologiyalari" kafedrasi 5- amaliy ish topshirig’i Fan
|
bet | 1/3 | Sana | 20.06.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #264601 |
Bog'liq Xurramov 6-topshiriq
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARNI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI NURAFSHON FILIALI
"Axborot texnologiyalari" kafedrasi
5- amaliy ish topshirig’i
Fan__“ Latexga kirish”_
Guruh: 610-21 guruh
Talaba: Xurramov Bobur
Rahbar: Delov To’lqin Erkinovich
6-TOPSHIRIQ
Bibliografik ro‘yxat yaratishni o‘rganish va hujjat
yaratish ko‘nikmalarini shakllantirish
Nazariy ma’lumotlar
Bibliografik ro‘yxati bibliografik tavsiflarni o‘z ichiga oladi. Ishlatilgan
(keltirilgan, muhokama, zikr) va (yoki) tavsiya adabiyotlar ro‘yxatini
shakllantiradi.
LaTeX bibliografik ro‘yxatlarni yaratish uchun turli yondashuvlarni qo‘llab-
quvvatlaydi. thebibliography buyrug‘i orqali standart va eng soddalar ro‘yxatlarni
yaratish imkoniyatini beradi.
Bibliografik bazalardan foydalanish yanada rivojlangan yondashuvdir. Bu
yerda har bir manba muayyan kalitlarga ko‘ra tavsiflanadi, bu ro‘yxatni tuzishni
yaxshilaydi va bunday ma'lumotlar bazalarini ishlashga qodir qidiruv tizimlari
uchun ham foydalidir. BiBTeX bunga eng yaxshi misoldir.
BibTeX bazasi oddiy .bib matnli faylda oson tahrir qilinadi. Fayl tuzilishi oddiy, bunday fayldagi yozuvga misol:
@ARTICLE { tag,
author = {Mualliflar ro'yxati},
title = {Maqola sarlavhasi},
year = {yil},
journal = {Jurnal nomi} }
Har bir yozuvda aynan bitta nashr - maqola, kitob, dissertatsiya va boshqalar tasvirlangan. Yozuv @type ko'rinishidagi turdagi deklaratsiyadan boshlanadi. Deyarli barcha turdagi nashrlarni BibTeX -da tasvirlash mumkin, eng keng tarqalgan kitob / monografiya (book), maqola (article) va hokazolardan boshlab. Turi ko'rsatilgandan so'ng, nashr tavsifi boshlanishini ko'rsatuvchi jingalak qavslar {qo'yiladi. atributlar. Qavslar tashqarisidagi birinchi atribut - bu nashrning o'ziga xos identifikatori - yuqorida aytib o'tilgan iqtibos kaliti. Bu identifikatorni foydalanuvchi xohishiga ko'ra olish mumkin.
|
| |
Qo’shimcha vazifa va ko’rsatmalar

|
Qo’shimcha vazifa va ko’rsatmalar
|
bet | 2/2 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 19,47 Kb. | | #144173 |
Bog'liq KURS ishi yuzi AYLQo’shimcha vazifa va ko’rsatmalar ___________________________ ______________________________________________________________
Kurs (ishi) loyihasini bajarish rejasi ___________________________ ____________________________________________________________________________________________________________________________
Rahbar ____________
(imzo)
2-ilova
TERMIZ MUHANDISLIK-TEXNOLOGIYA INSTITUTI
Avtomobil yo’llarini qidiruvi va loyihalash FANIDAN KURS ISHI (LOYIHASI) GA MULOHAZA
Talaba _____________________________________
(ismi va familiyasi)
Mavzu ______________________________________________________________
__________________________________________________________________________________________________________________________________________
Mavzuning dolzarbligi asosida _________________________________________ _______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Qismlari bo’yicha bajarilgan ish tavsifnoma (ishning nazariy va amaliy ahamiyati, zamonaviy-ilmiy uslublardan foydalanganligi)
____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Muallifning ishga bahosi (Mustaqilligi, intizomliligi va boshqalar)
_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Umumiy xulosalar (ishning topshiriqga mos kelishi, talab darajasiga javob berishi, himoyaga qo’yilish imkoni)
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
“___”_________2023 yil Rahbar:__________________
(Imzo)
imzo (muhr)
|
| |
Juda qadim zamonlarda Yunonistonda ignabargli daraxtlar qol- dig'ining toshga

Juda qadim zamonlarda Yunonistonda ignabargli daraxtlar qol- dig'ining toshga
Download
55 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
02.02.2024
Hajmi
55 Kb.
#150220
Download
55 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Juda qadim zamonlarda Yunonistonda ignabargli daraxtlar qol- dig'ining toshga
Download
55 Kb.
Matnni ko'rish
-mavzu. Adabiyotshunoslikka oid fanlarni o'rganishda o'qituvchining roli

|
-mavzu. Adabiyotshunoslikka oid fanlarni o'rganishda o'qituvchining roli
|
bet | 4/5 | Sana | 04.01.2024 | Hajmi | 20,75 Kb. | | #130170 |
Bog'liq Fan dasturi6-mavzu. Adabiyotshunoslikka oid fanlarni o'rganishda o'qituvchining roli
O'qituvchi o'quv jarayoni va filologik ta'lim sistemasida yetakchi bo'g'in sifatida. Oliy ta'lim adabiyotshunos-o'qituvchisi muvaffaqiyatli faoliyatining asoslari va omillari. Adabiyotshunoslik kurslari, maxsus kurslar va seminarlarni tuzish va tayyorgarlik ko'rishda o'qituvchining faoliyati, uning o'quv jarayonidagi vazifalari. O'qitiladigan fanlar va maxsus fanlarning metodik ta'minotini, o'quv va metodik qo'llanmalarni, dasturlarni, referat ishlari, nazorat ishlari, kurs va diplom ishlari mavzularini ishlab chiqish, tayyorlash va nashr qilish bo'yicha bajariladigan ishlar. O'qituvchining o'quv ishlari, uning kasbiy mahorati, o'quv mashg'ulotlariga, ularni rejalashtirish va tahlil qilishga tayyorgarlik ko'rishi. Talabalarning o'qilayotgan kursni o'zlashtirishlari bo'yicha ishlarni tashkil etish. O'qituvchining iqtidorli talabalar va predmetlarni yaxshi o'zlashtirolmaydigan talabalar bilan individual ishlash bo'yicha, talabalarni o'rganish, ular orasida betakror shaxsiy qobiliyatga ega bo'lganlarini aniqlash va ularni rivojlantirish bo'yicha faoliyati. Talabalarning ilmiy-tadqiqot ishlarini tashkil etish, unga rahbarlik qilish.
O'qituvchining o'z malakasini oshirish, o'z ishini, uning mazmuni, texikasi, natijalari va hamkasblari bilan tajriba almashish, boshqa o'qituvchilarning pedagogik tajribasini, metodik adabiyotlarni o'rganish bo'yicha faoliyati. Shaxsiy ish rejalarini, yangi metodikalar, o'qitishning ijodiy usul va vositalarini ishlab chiqish. Talabalar ijodiy tafakkurini rivojlantirishda, ilmiy bilimlarni mustaqil ravishda izlab topa bilishida, badiiy asarlarni tahlil va talqin qilishda, ularning adabiyotshunoslik faoliyati norma va metodlarini egallashida o'qituvchining roli.Adabiyotshunoslik fanlarini o'qitishda OUYU o'qituvchisi ilmiy-tadqiqot faoliyatining ahamiyati.
Ularning o'zaro bog'liqligi, ilmiy-tadqiqot ishi natijalaridan o'quv jarayonida foydalanish, o'qituvchi tomonidan tadqiq etayotgan muammoga talabalarni jalb etish imkoniyati. Adabiyotshunos-o'qituvchining tarbiyaga oid vazifalari. Adabiyot o'quvchilarning ichki dunyosi va ularning qadriyatlar tizimiga ta'sir etish uchun eng kuchli vosita sifatida. OO'YU o'qituvchisining ma'naviy qiyofasi. Hamkasblarga va talabalarga hurmat bilan munosabatda bo'lish o'quv jvrvyonini tashkil etishning muhim omili sifatida. Fuqarolik pozitsiyasi, madaniyat, demokratizm, intellegntlik, dunyoqarash kengligi, professsional kompetentsiyaga egalik, yuksak ma'naviy sifatlar o'zbek universitetlari adabiyotshunos-o'qituvchilarining an'anaviy qiyofasi. Fakultet kafedralaridagi eng yaxshi professor-o'qituvchilar.
|
| |
2-mavzu. Axborot texnologiyalarining turlari reja: Axborot texnologiyalari 2-mavzu

2-MAVZU.AXBOROT TEXNOLOGIYALARINING TURLARI
Reja:
1.Axborot texnologiyalari
2.Ma'lumotlarga ishlov bеruvchi axborot tеxnologiyalari
3.Boshqarishning axborot tеxnologiyalari
4.Ofis(idora)ning axborot tеxnologiyasi.
Axborot texnologiyalari (AT, inglizcha information technology, IT) – so`zidan olingan bo`lib axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va uni tarqatish uchun foydalaniladigan jami uslublar, qurilmalar, usullar va jarayonlar tushuniladi.
AKT – axborot kommunikatsiya texnologiyalari, axborotga ishlov berish va kommunikatsiyani taʼminlash uchun zarur boʻladigan barcha texnik vositalarni, jumladan kompyuterlar va tarmoq jihozlarini, shuningdek, zarur dasturiy taʼminotni ham anglatadi. Yaʼni, axborot texnologiyalarining barcha turini, shuningdek, telefon, radio va televideniye hamda axborotni audio va video jihatdan qayta ishlash va uzatish uchun zarur boʻladigan texnologiyalarni nazarda tutadi.
A xborot texnologiyasi — bu axboriy ma'lumotni bir ko’rinishdan ikkinchi, sifat jixatidan yangi ko’rinishga keltirish, axborotni yig’ish, qayta ishlash va uzatishning usul va vositalari majmuasidan foydalanish jarayonidir.
Moddiy ishlab chiqarish texnologiyasining maqsadi insonning talabini qondiradigan yangi mahsulot ishlab chiqarishdan iborat. Axborot texnologiyasining maqsadi esa insonning biror-bir ishni bajarishi uchun zarur bo’lgan, uni tahlil etish va u asosida qaror qabul qilishi kerak bo’lgan yangi axborotni ishlab chiqarishdan iborat. Turli texnologiyalarni qo`llab, bitta moddiy resurslardan turli mahsulotlar olish mumkin. Xuddi shu narsani axborot texnologiyalariga nisbatan xam aytish mumkin. Misol: matematikadan nazorat ishini bajarganda har bir o’quvchi boshlang’ich axborotni qayta ishlash uchun o’zining bilimini kullaydi. Masalaning yechimi bo’lgan yangi axborot mahsuloti, o’quvchi tanlay olgan masalani yechish texnologiyasi, usuliga bog’liq.
M oddiy ishlab chiqarishda turli maxsus jixozlar, stanoklar, uskunalar va boshqalar ishlatiladi. Axborot texnologiyalari uchun xam o’zining «uskunalari», vositalari mavjud. Bular kseroks, telefaks, faks, skaner va boshqa vositalardir. Bu vositalar orqali axborotga ishlov berilib, uzgartiriladi. Uozirgi paytda axborotga ishlov berish uchun kompyuterlar va kompyuter tarmoklari keng qo`llanilmoqda. Axborot texnologiyasida kompyuterlar va kompyuter tarmoqlarining qo`llanishiga urg`u berish maqsadida ko’pincha kompyuter va kommunikatsion texnologiya haqida gapirishadi.
Axborot texnologiyasi o`zi uchun asosiy muxit bo’lgan axborot tizimlari bilan bevosita bog’liqdir. Chunki axborot texnologiyasi axborot tizimlarida mavjud bo’lgan ma'lumotlar ustida bajariladigan turli xil murag’kablikdagi operatsiyalar, amallar va algoritmlarni bajarishdan iborat bo’lgan tartiblashtirilgan jarayondir.
Axborot tеxnologiyalari bir nеcha turlarga bo’linadi:
|