nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
va og‘ir. Bundan ham og‘ir holatlarda alkogoldan zaharlanish ro‘y bеradi 
va bеmor komaga tushadi.
Yengil darajadagi mastlik

Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
— 398 —
atrofida o‘tirgan bo‘lsa, u bilan tortishavеradi, ba’zida yoqalashib kеtadi.
Jismoniy baquvvat bo‘lsa, kuchini ko‘rsatishga harakat qiladi.
Jismonan va
ruhan nimjon bo‘lsa, o‘zini ayblab yig‘layvеradi yoki kulavеradi. Bunday
odamlar birovlar bilishi shart bo‘lmagan oilaviy sirlarini aytib qo‘yishadi
va ertasi kuni uyatga qolib yurishadi. Mastlik paytida xotira va fikrlash
izdan chiqadi. Natijada o‘sha kuni aytilgan so‘zlar va kimlar bilan yoqa-
lashganini ertasi kuni eslay olmaydi. Hatto atrofida kimlar bilan o‘tir-
ganini ham unutib yuboradi. O‘tirgan joyda uxlab qolish holat lari ham
ko‘p uchraydi. Uyg‘onganidan kеyin mastlik bеlgilari biroz pasayadi, bi-
roq kuchli bosh og‘rig‘i boshlanadi. Agar bеmor ko‘p ovqat yеgan bo‘lsa,
miya ustunidagi vеgеtativ markazlar qo‘zg‘alishi tufayli ko‘ngil aynishi
va qusish ro‘y bеradi.
Obyеktiv tеkshiruvda koordinator funksiyalar buzilganligi, muskullar-
ning
diffuz gipotoniyasi, taxikardiya va AQB oshganligi aniqlanadi.
Bеmorning yuz-ko‘zlari va butun tanasi qizargan bo‘ladi, ko‘p tеrlaydi.
Bеmorda gipеrtoniya kasalligi yoki atеrosklеroz bo‘lsa, unda gipеrtonik
kriz, stеnokardiya yoki tranzitor ishеmik ataka ro‘y bеrishi mumkin. Ba’zi-
da infarkt yoki insult rivojlanadi. Miya tomirlari anеvrizmasi bor odamlar-
da AQB oshishi natijasida anеvrizma yorilib, gеmorragik insult rivojlanishi
ehtimoli juda yuqori. Mastlikning turli bosqichlarida psixozlar ro‘y bеrishi-
ni ham esda tutish lozim.
Asosiy vositalarning turkumlanishi va ularni baholash

IV.
Binolar (sigirxonalar, tovuqxonalar, cho‘chqaxonalar, g‘allaxonalar, idora binolari,
yoqilg‘i omborlari, garajlar va hokazolar).
V.
Inshootlar (silos minoralari, issiqxonalar, sugorish shahobchalari, go‘ngxonalar,
hayvonlar uchun qafaslar va hokazolar).
VI.
Uzatish moslamalari (suv taqsimlash shahobchalari, radio eshittirish, telefon
shahobchasi va hokazolar).
VII. Mashina va uskunalar, shu jumladan: kuch uzatuvchi mashinalar va uskunalar
(traktorlar, o‘ziyurar mashinalar, elektr dvigatellari va hokazolar); ish mashinalari va uskunalar (erga
ishlov berish mashinalari va qurollari, sepish va ekish mashinalari, o‘rim-yig‘im mashinalari, don
yanchish mashinalari, sog‘ish qurilmalari, somon qirqish mashinalari va hokazo); o‘lchash va tartibga
solish asboblari, qurilmalar va laboratoriya uskunalari (agrozooveterinariya xonalarining asboblari
va laboratoriya uskunasi, avtomobil torozilari, mikroskoplar va hokazolar); hisoblash texnikasi
(hisoblash mashinalari) va boshqalar, boshqa mashinalar va uskunalar (o‘t o‘chirish mashinalari,
telefon stantsiyalari, radio eshittirish uzellari va boshqalar).
VIII. Mebel va ofis jihozlari.
IX.
Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasi.
X.
Transport vositalari (yuk va yengil avtomobillar, avtobuslar, avtopritseplar, ot-arava
transporti, suv transporti va hokazolar).
XI.
Ish hayvonlari (otlar, ho‘kizlar, eshaklar, tuyalar va hokazo).
XII. Mahsuldor hayvonlar (sigir, buqalar, urg‘ochi cho‘chqalar, erkak cho‘chqalar,
sovliqlar, qo‘chqorlar).
XIII. Dastgohlar (elektrparmalagichlar, iskanalar va boshqalar).
XIV. Ishlab chiqarish inventari va buyumlari (baklar, katta don qutilari, dastgohlar,
flyagalar, bidonlar va boshqalar).
XV. Xo‘jalik inventari (idora jihozlari, yozuv mashinkalari, divanlar, gilamlar va hokazo).
XVI. Ko‘p yillik o‘simliklar (mevali daraxtlar, ihotazorlar va boshqalar).
XVII. Boshqa asosiy vositalar (kutubxona fondlari, inventarlari va hokazo).
XVIII. Konservatsiya qilingan asosiy vositalar
XIX. Uzoq muddatli ijara (moliyaviy lizing)ga olingan asosiy vositalar.
Asosiy vositalar butun ishlatilish davri davomida
dastlabki ¢iymati ularning eskirishi alohida
hisoblangan holda hisobga olinadi.
Asosiy vositalarning dastlabki qiymati deyilganda ularni barpo qilish, qurish (loyiha smeta
hujjatlarini qo‘shgan holda) yoki sotib olish bahosini (tashib keltirish va o‘rnatish xarajatlarini
qo‘shib) tushuniladi.
Dastlabki qiymatidan tashqari asosiy vositalarning
¢oldi¢ va
¢ayta tiklash ¢iymati ham
mavjud.
Asosiy vositalarning ayni paytdagi
¢oldi¢ ¢iymati dastlabki qiymat va ushbu asosiy
vositalarning xuddi shu paytgacha bo‘lgan eskirish summasi o‘rtasidagi farq sifatida aniqlanadi.
Qayta tiklash (ayni paytdagi) qiymati deyilganda sotib olingan va qurilgan inventar obektning ayni
paytdagi amal qilib turgan baholardan kelib chiqadigan qiymati tushuniladi.
Buxgalteriya hisobida asosiy vositalarning
¢ayta tiklanish qiymati asosiy vositalarni qayta
baholash paytidagina aks ettiriladi.
-mavzu. Lug‘at tarkibining shakl va ma’no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi

|
-mavzu. Lug‘at tarkibining shakl va ma’no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi
|
bet | 3/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner9-mavzu. Lug‘at tarkibining shakl va ma’no munosabatlari jihatidan tavsiflanishi
Omonimlar va ularning turlari. Omoformalar va ularning turlari. Sinonimlar va ularning turlari. Antonimlar va ularning turlari. Paronimlar. Giponimiya.
10-mavzu. Lug‘at tarkibidagi so‘zlarning kelib chiqishi, ijtimoiy guruhlar tomonidan qo‘llanishi jihatidan tavsiflanishi. Lug‘at tarkibidagi ajralmas birikmalar – frazeologik birikmalarning ma’no va tarkib jihatdan tavsiflanishi
O‘zbek tili leksikasida o‘z qatlam. O‘zbek tili leksikasida o‘zlashgan qatlam. Qo‘llanish doirasi chegaralanmagan leksika (so‘zlar). Qo‘llanish doirasi chegaralangan leksika (so‘zlar). Tarixiy jihatdan o‘zbek tili leksikasi. O‘zbek tili leksikasining boyish manbalari. Lug‘at tarkibining hissiy-ta’siriy bo‘yoqdorligi jihatidan tavsiflanishi. Leksikografiya (lug‘atshunoslik). Lug‘atlar, ularning turlari.Frazeologiya haqida umumiy ma’lumot. Tasviriy ifoda (parafraza).
4-MODUL. Grammatika
11-mavzu. Morfemika va morfema haqida umumiy ma’lumot. O‘zbek tilida so‘z yasalishi. So‘zlarning tuzilish jihatidan turlari
Morfemika haqida umumiy ma’lumot.Asos morfema va uning xususiyatlari. Affiks morfema va uning xususiyatlari. Affiksal morfemalarning turlari. Affikslarda shakl va ma’no munosabati. So‘zning morfema tarkibidagi o‘zgarishlar. Morfologik qayta bo‘linish. So‘z yasalishi haqida umumiy ma’lumot. O‘zbek tilidagi so‘z yasash usullari haqida. So‘zlarning tuzilish jihatidan turlari.
12-mavzu. Grammatika, uning qismlari. Morfologiya haqida umumiy ma’lumot
Grammatika haqida umumiy ma’lumot. So‘zning shakli va grammatik ma’no. Grammatik ma’noni ifodalash vosita va usullari.So‘zning grammatik shakli. Grammatik kategoriya. So‘z turkumlariga ajratish tamoyillari.
5-MODUL. Mustaqil so‘zlar
13-mavzu: Ot turkumining ta’rifi, leksik-grammatik xususiyatlari, ma’no turlari
Otning ta’rifi va leksik-grammatik xususiyatlari. Otning ma’no turlari. Atoqli otlarning turlari. Turdosh otlarning turlari. Ot turkumining son kategoriyasi. Son kategoriyasi haqida. Mantiqiy son va grammatik son haqida. Son kategoriyasining ikki shakli.
|
| |
II. Nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)

|
II. Nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
|
bet | 2/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skanerII. Nazariy qism (ma’ruza mashg‘ulotlari)
Fan tarkibiga quyidagi mavzular kiradi:
1- MODUL. Kirish
1-mavzu.Til ijtimoiy, doim o‘zgarib, rivojlanib turuvchi hodisadir
Tilshunoslik fani, uning vazifalari haqida ma’lumot. Tilning ijtimoiy mohiyati, tuzilishi. Tilning paydo bo‘lishi, taraqqiyoti.
2- mavzu. Milliy va adabiy til. Milliy til va adabiy til
Tillarning tasnifi:1) geneologik tasnif; 2) morfologik tasnif. Tilshunoslik bo‘limlari.
2-MODUL. Fonetika
3-mavzu. Fonetika va fonologiya
Fonetika haqida ma’lumot. Fonologiya haqida ma’lumot. Nutq a’zolari, nutq apparati. Artikulyatsiya haqida ma’lumot. Tilning fonetik vositalari.
4-mavzu. Ona tilining vokalizmi va konsonantizmi
Unli tovushlar va ularning xususiyatlari. Undosh tovushlar va ularning xususiyatlari. Hosil bo‘lish o‘rniga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. Hosil bo‘lish usuliga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi. Ovoz va shovqinning ishtirokiga ko‘ra undosh tovushlar tasnifi.
5- mavzu. Nutqning fonetik bo‘linishi. Nutq tovushlarining fonetik o‘zgarishlari
Fraza (jumla), haqida ma’lumot. Takt, fonetik so‘z . Bo‘g‘in, tovush. Urg‘u va uning turlari. Tovush o‘zgarishlarining turlari. Kombinator o‘zgarishlar va ularning turlari. Pozitsion o‘zgarishlar va ularning turlari.
6- mavzu. Grafika
Grafika haqida umumiy ma’lumot. Grafemalar va ularning turlari. Yozuv haqida umumiy ma’lumot. Yozuvning turlari . O‘zbek yozuvi tarixidan.
7-mavzu. Orfografiya va orfoepiya
Orfografiya haqida umumiy ma’lumot. Orfografiya tamoyillari. Fonetik tamoyil. Morfologik tamoyil. Etimologik tamoyil. Tarixiy-an’anaviy tamoyil. Differensiatsiya tamoyili. Orfoyepiya haqida umumiy ma’lumot:1) unli fonemalar orfoyepiyasi. 2) undosh fonemalar orfoepiyasi.
3-MODUL. Leksikologiya
8-mavzu. Leksikologiya, uning obyekti, turlari, vazifalari. Ona tili lug‘at tarkibining ma’no jihatdan tavsiflanishi
Leksikologiya, uning obyekti, vazifalari. So‘z va leksema munosabati.Leksemaning ifoda va mazmun tomoni. Lug‘aviy ma’no va uning tarkibiy qismlari. Leksemalarda bir ma’nolilik va ko‘p ma’nolilik. Lug‘aviy ma’noning turlari. Lug‘aviy ma’no taraqqiyoti yo‘llari.
|
| |
VIII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari

|
VIII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari
|
bet | 14/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner4.
|
VIII. Ta’lim texnologiyalari va metodlari:
interfaol keys-stadilar; (mantiqiy fikrlash, tezkor savol-javoblar);
guruhlarda ishlash;
amaliy mashg‘ulotlar
taqdimotlarni qilish;
individual loyihalar;
jamoa ishlash va himoya qilish uchun loyihalar.
ijodiy ishlar yaratish
|
5.
|
IX. Kreditlarni olish uchun talablar:
Fanga oid nazariy va amaliy tushunchalarni to‘la o‘zlashtirish, tahlil natijalarini to‘g‘ri aks ettira olish, o‘rganilayotgan jarayonlar haqida mustaqil mushohada yuritish, ijod qilish va joriy, oraliq nazorat shakllarida berilgan vazifa va topshiriqlarni bajarish, yakuniy nazorat bo‘yicha amaliy ishni topshirish.
|
6.
|
Asosiy adabiyotlar:
1. M.Hamroyev, D.Muhammedova, D.Shodmonqulova, X.G‘ulomova, Sh.Yo‘ldosheva. Ona tili (darslik). Toshkent: TDPU. 2008.
2. R.Ikromova, D.Muhamedova, M.Hamroyev. Ona tilidan mashqlar to‘plami. Toshkent: TDPU. 2009.
3. M.Yo‘ldoshev. O‘zbek tili praktikumi (1-qism). Toshkent: TDPU. 2005.
4. Qosimova K., Matchonov S., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Sariyev Sh. Ona tili o‘qitish metodikasi. –T.: Bayoz, 2022. – 304 b.
5. T.I.Berejnaya, Sh.T.Maxkamova. Rodnoy yazik. Tashkent. 2007 .
6. L.I. Raxmatullayeva Metodika prepodavaniya rodnogo yazika. Tashkent. 2007 .
Qo‘shimcha adabiyotlar
Mirziyoyev Shavkat Miromonovich. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruza, 2017 yil 14 yanvar / Sh.M. Mirziyoyev. – Toshkent: O‘zbekiston, 2017. – 104 b.
Mirziyoyev Shavkat Miromonovich. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza. 2016 yil 7 dekabr /SH.M.Mirziyoyev. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017. – 48 b.
Mirziyoyev Shavkat Miromonovich. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. Mazkur kitobdan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning 2016 yil 1 noyabrdan 24 noyabrga qadar Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyatlar va Toshkent shahri saylovchilari vakillari bilan o‘tkazilgan saylovoldi uchrashuvlarida so‘zlagan nutqlari o‘rin olgan. /SH.M.Mirziyoyev. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017. – 488 b.
Mirziyoyev Shavkat Miromonovich. Yangi O‘zbekiston strategiyasi.-Toshkent, 2021. -458 b.
|
|
| |
5-маvzu. Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i

|
5-маvzu. Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i
|
bet | 1/10 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #230286 |
Bog'liq 5-ìàvzu. Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk sol
5-маvzu.
|
Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘i.
|
Ma'ruza mashg‘ulotining texnologiyasi
Vaqti – 2 soat
|
Talabalar soni: 75-80 nafar
|
O‘quv mashg‘ulotining shakli
|
Axborot, vizual ma'ruza.
|
Ma'ruza mashg‘ulotining rejasi
|
1.Yuridik shaxslar mol-mulk solig‘ini to‘lovchilar va soliqqa tortish ob'ekti.
2.Yuridik shaxslarning mol-mulk solig‘i stavkasi va soliqdan imtiyozlar. Soliq xisobini taqdim etish va soliqni to‘lash.
3.Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini to‘lovchilari, ob'ekti va soliq stavkalari.
4.Jismoniy shaxslarning mol-mulkiga soliqdan imtiyozlar.
5.Jismoniy shaxslarning mol-mulk solig‘ini hisoblash va to‘lash muddatlari.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Yuridik va jismoniy shaxslar mol-mulkiga solinadigan soliq to’g’risidagi bilimlarni shakllantirish va mustahkamlash
|
Pedagogik vazifalar:
- mol-mulk solig‘ini mazmunini yoritish;
-asosiy belgilari, sub'ektlari va ob'ektlari bilan tanishtirish;
- Soliq tizimida mol-mulk solig‘ini joriy qilishdan ko‘zlangan maqsad to‘g‘risida tasavvur hosil qilish;
- Yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk solig‘ining davlat byudjeti daromadlari tarkibidagi ulushi haqidatushunchaga ega bo’lish.
|
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
- O`zbekiston Respublikasi soliq tizimiga mol-mulk solig`ining iqtisodiy mohiyatini o’rganadi;
yuridik shaxslardan olinadigan mol-mulk solig`ini undirish ob’ekti va bazasini aniqlaydi;
yuridik shaxslarlardan olinadigan mol-mulk solig`i hisoblash va byudjetga yo’naltirishni o’rganadi;
jismoniy shaxslar to`laydigan mol-mulk solig`i va uning ahamiyatini anglab yetadi;
jismoniy shaxslardan mol-mulk solig`ini undirish tartibini bilib oladi.
|
O‘qitish uslubi va texnikasi
|
Munozarali ma'ruza, fikrlar hujumi.
|
O‘qitish shakli
|
Frontal, guruhiy, juftlikda ishlash
|
O‘qitish vositalari
|
Ma'ruza matnlari, proektor, grafik organzayzerlar, doska, bo‘r
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Namunadagi auditoriya
|
|
| |
-mavzu. Sodda gapning ta’rifi va tasnifi. Zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari

|
-mavzu. Sodda gapning ta’rifi va tasnifi. Zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari
|
bet | 6/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner29-mavzu. Sodda gapning ta’rifi va tasnifi. Zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari
Bosh bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari. Ikki bosh bo‘lakli gaplarning turlari. Bir bosh bo‘lakli gaplarning turlari. So‘z gaplarning ta’rifi. So‘z gaplarning tasnifi. To‘liqsiz gaplarning ta’rifi va tasnifi.
9-MODUL. Qo‘shma gap sintaksisi
30-mavzu. Qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi
Qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi. Bog‘langan qo‘shma gaplar. Ergash gapli qo‘shma gaplar. Bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar.
31-mavzu. Ko‘chirma gap va o‘zga gap
Ko‘chirma gaplar. Ko‘chirma gaplarda tinish belgilari. O‘zga gapning ta’rifi. O‘zga gapning tasnifi .
10-MODUL. Matn va uning xususiyati
32-mavzu. Matnning ta’rifi va tasnifi. Matnning xususiyatlari. Matnning qurilishi. Matnni shakllantiruvchi vositalar
Matnning ta’rifi . Matnning tasnifi . Matnning xususiyatlari. Matnning qurilishi. Matnni shakllantiruvchi vositalar.
11-MODUL. Uslubiyat
33-mavzu. Adabiy til uslublari. Leksik va fonetik uslubiyat
Uslub haqida ma’lumot. Uslub turlari haqida ma’lumot. Uslubiyatni yuzaga keltiruvchi vositalar. Uslubiyat turlari. Omonimlarning uslubiy xususiyatlari. Sinonimlarning uslubiy xususiyatlari. Antonimlarning uslubiy xususiyatlari. Paronimlarning uslubiy xususiyatlari.Turli sabablarga ko‘ra qo‘llanishi chegaralangan so‘zlarning uslubiy xususiyatlari. Nutq tovushlarining uslubiy xususiyatlari. Urg‘uning uslubiy xususiyatlari.
34-mavzu. Morfologik uslubiyat.
Ot turkumiga xos uslubiy xususiyatlar. Sifat turkumiga xos uslubiy xususiyatlar. Olmosh turkumiga xos uslubiy xususiyatlar. Fe’l turkumiga xos uslubiy xususiyatlar.
35-mavzu. Sintaktik uslubiyat
Gap bo‘laklarining uslubiy xususiyatlari. Sodda gaplarning uslubiy xususiyatlari. Qo‘shma gaplarning uslubiy xususiyatlari.
12-MODUL. Boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasining umumiy masalalari.
|
| |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING

|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
|
bet | 15/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skanerO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
FARMONI
O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar strategiyasi to‘g‘risida. (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70-modda)
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020 - yil 6 – noyabrdagi "O‘zbekistonning yangi taraqqiyot davrida ta’lim - tarbiya va ilm - fan sohalarini rivojlantirish chora tadbirlari to‘g‘risida " gi PF - 6108 - son Farmoni.
Axborot manbaalari
http://www.edu.uz–O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi sayti.
http:www.uzedu.uz – O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi sayti.
http://www.gov.uz– O‘zbekiston Respublikasi hukumati portali.
www.pedagog.uz
www. tdpu. uz
|
|
| |
-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasi fanining predmeti va vazifalari

|
-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasi fanining predmeti va vazifalari
|
bet | 7/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner36-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasi fanining predmeti va vazifalari
Ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish tamoyillari, ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan aloqadorligi. Ona tili va o‘qish savodxonligini o‘qitishning maqsadi va vazifalari.
37-mavzu. Til ta’limida innovasion pedagogik texnologiyalar
Boshlang‘ich sinf ona tili va o‘qish savodxonligini darslariga qo‘yiladigan talablar. ularning turlari. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida qo‘llaniladigan metodlar. Ona tili va o‘qish savodxonligi darslarida innovasion pedagogik texnologiyalar.
38-mavzu. Ona tilidan Davlat ta’lim standarti va o‘quv dasturi mazmuni
Ona tili ta’limi orqali o‘quvchilarning tayanch va fanga oid kompetensiyalarini shakllantirish usullari. Nutqiy kompetensiyalar va lingvistik kompetensiyalarga DTSda qo‘yiladigan talablar.
39-mavzu. Darsdan tashqari ishlarni tashkil qilish metodikasi
Sinfdan tashqari ishlarning shakllari va vazifalari. Ona tili to‘garagi. To‘garak, tanlov, badiiy kechalarni tashkil etish usullari.
13-MODUL. Boshlang‘ich sinf ona tili ta’limida nutqiy va lingvistik kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi
40-mavzu. Savod o‘rgatish metodikasi
Savod o‘rgatish metodikasining maqsad va vazifalari. Savod o‘rgatishda qo‘llanadigan metodlar.
41-mavzu. Savod o‘rgatish jarayoni bosqichlari
Savod o‘rgatish davrida o‘quvchilarni o‘qishga o‘rgatish. Savod o‘rgatishda mashq turlari. Savod o‘rgatishda nutq o‘stirish.
42-mavzu. Savod o‘rgatish davrida boshlang‘ich yozuvga o‘rgatish
Yozuvga o‘rgatishning tashkiliy va gigenik shartlari. Yozuvga o‘rgatishda o‘quvchilar nutqini o‘stirish. Savod o‘rgatishda o‘qish va yozish darslari
43-mavzu. Fonetika va grafika asoslarini o‘rgatish metodikasi
Kichik yoshdagi o‘quvchilarning ona tilini o‘zlashtirishida fonetika bilimining ahamiyati. O‘quvchilarda so‘zning tovush va harf tarkibi haqidagi boshlang‘ich tasavvurini shakllantirish.
|
| |
tufayli avval bir elektrod turgan nuqtada manfiy zaryad hosil bo'ladi va

|
tufayli avval bir elektrod turgan nuqtada manfiy zaryad hosil bo'ladi va Pdf ko'rish
|
bet | 222/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limottufayli avval bir elektrod turgan nuqtada manfiy zaryad hosil bo'ladi va
330
galvanometr strelkasi bir tomonga siljiydi, so 1!#1’ ^°jZf
elektrod turgan nuqtaga borib, u erda manfiy ^">dU
^
1ГТ1
galvanometr strelkasining ikkinchi tomonga s>li*s *Да sa a
, 0 a. I'
CL
.
■
.
•
. .
.
i kki fazali tebranish
bhunday qilib, juda qisqa vaqt davom etadig31
kuzatiladi.
, . .
.
. ,
To‘qima qo‘z g ‘alganda kuzatiladigan elek11 j10 lsa armi ° rganls
katta ahamiyatga ega. Elektr hodisalariga qarab10 Ч,т а va orSa*1
funksional holatini o ‘rganish mumkin. Miya,
^uz’ muskulJ f da
kuzatiladigan elektr hodisalarini o ‘rganish shu ( # n ar a РаУ ° ° ^aP
turli-tuman kasalliklaming tabiatini tushunib °4"s ®a ^ or am ,
l'.
To‘qimalarda hosil bo‘ladigan elektr hodisalarini^ f 1 ct 1C^1S sa a ar!
haqida olimlar hali qat'iy bir fikrga kelg^ m .
°^lml
V.Y.Chagovets 1896 yilda bioelektr jarayonlan1*11® lon
ia \ .a<^ .a®*
flkrni bayon qildi.
V.Y.Chagovets
o ‘z
a
° Фташ п ё
qo‘z g ‘algan joyida manfiy zaryadning hosil bo‘l‘s * s u
аГ ° nf
kislotaning ko‘proq hosil bo‘lishiga bog‘liq deb Ь|3° a V
; '
a^^VC, S
fikricha, hosil bo‘layotgan karbonat kislota tezda dissotsiatsiyaga uc ra ,
har xil tezlikda harakat qiladigan tarkibiy qiJI71 arSa’ ^
Z11 ™us a
zaiyadlangan tT kationida va manfiy zarya^311®311
|
| |
hozirgi vaqtda o ‘tkazilgan tekshirishlar tirik to‘qimalardagi elektr

|
hozirgi vaqtda o ‘tkazilgan tekshirishlar tirik to‘qimalardagi elektr Pdf ko'rish
|
bet | 224/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limothozirgi vaqtda o ‘tkazilgan tekshirishlar tirik to‘qimalardagi elektr
jarayonlari g ‘oyatda murakkab ekanligini ko‘rsatdi. Q o‘zg ‘alishning
boshlarida nervning muayyan bir qismida elektr zaryadi o ‘zgaradi. Ana
shu mahalliy jarayon yoyiluvchi qo‘zg ‘alish to‘lqiniga aylanguncha
kuchayib boradi. Asosiy qo‘zg‘alish to iq in i o ‘tib ketgandan keyin (bu
to‘lqin ossillografda asosiy o ‘tkir tishcha shaklida qayd qilinadi) izma-iz
keladigan potensiallar degan boshqa tebranishlar boshlanadi.
Asosiy qo‘zg‘alish toiqinining o ‘tish muddati - asosiy o ‘tkir tishcha
- turli to‘qimalarda turlicha bo‘ladi, lekin bu muddat juda qisqa b oiib ,
sekundning mingdan bir boiaklari bilan oichanadi. Xolbuki izma-iz
keladigan potensiallar uzoqroq muddatda o ‘tadi, bu muddat sekundning
yuzdan bir va undan bir boiaklari bilan oichanadi.
Harakat toklarini o ‘rganish klinikada keng qoilanilmoqda. Harakat
toklari qo‘zg ‘aluvchan to‘qimalarda ro‘y beruvchi jarayonlarni aks ettirib,
organ faoliyatidagi nozik o ‘zgarishlami bilishga, turli kasalliklarni
tekshirish va aniqlashga imkon beradi.
Yurak kasalliklarida elektr hodisalarini o ‘rganish ayniqsa keng
qoilaniladi. Yurakdagi harakat toklarini fotoqog‘ozga yozib olish, ya’ni
elektrokardiogramma yurak faoliyatining normadan sal chetga chiqishini
ham k o‘rsatib beradi.
SILLIQ M USKULLARNING XUSUSIYATLARI
Silliq muskullar ham qo1 zg‘ aluvchanIik, qo‘z g ‘alishni o ‘tkazish,
qisqarish, elastiklik, plastiklik, cho‘ziluvchanlik, tonuslik va avtomatiya
xususiyatlariga
ega.
Silliq
muskullaming
qo‘zg‘aluvchanligi
va
qo‘zg ‘alishni
o ‘tkazishi
ko‘ndalang-targil
|
| |
1-18 cambria 0112. indd - bet 173

— 255 —
v bob. psixosomatik tibbiyot asoslari
hatto ertalabki erеktsiyalar ham mavjud bo‘ladi. Vaziyatli impotеnsiyaning
sabablari quyidagilar: xotinining jinsiy munosabatga sovuqqonlik bilan qa-
rashi (frigidlik), uzoq davom etuvchi janjallar; bir xil shaklda (holatda) jin-
siy aloqa qilavеrish; jinsiy yaqinlikka xotini tomonidan aniq bir vaqtning
bеlgilab qo‘yilishi; xotiniga xiyonat qilganidan vijdoni qiynalib yurishi;
ayol kishidan kеladigan yoqimsiz hid yoki uning o‘ziga yaxshi e’tibor bеr-
masligi; xotini unga yoqmaydigan jinsiy usullarga majbur qilish va shunga
o‘xshash holatlar. Shuni ta’kidlash lozimki, vaziyatli impotеnsiya ruhan tе-
tik va sog‘lom odamlarda kuzatilmaydi. U mеlanxolik, tеz ta’sirlanuvchan
va jizzaki erkak larda ko‘p uchraydi. Quyidagi voqеa bunga yaqqol misol
bo‘la oladi:
Sеksual buzilishlar psixologiyasi

— 250 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT
PSIXOLOGIYASI
prostataning sеkrеti qonga ko‘p miqdorda tushadi va urug‘don faoliyati-
ni susaytiradi. Mabodo, 50 dan oshgan erkakda jinsiy mayl kuchaysa, bu,
odatda, prostata adеnomasi bilan bog‘liq bo‘ladi, chunki adеnoma bеzning
faoliyatini pasaytiradi.
Jinsiy gormonlar sеkrеtor funksiyani boshqarishda katta ahamiyatga
ega bo‘lsa-da, libido, erеksiya va eyakulyatsiya kastrassiya qilingan erkak
va ayollarning dеyarli 50 foizida u yoki bu darajada saqlanib qoladi. Lеkin
faqat balog‘atga yеtgandan so‘ng qilingan kastrassiyada jinsiy funksiya
saqlanib qolishi mumkin. Bitta urug‘donning xaltachasiga tushmay
qolishi
yoki yallig‘lanishi ham jinsiy qobiliyatni pasaytirmaydi.
Ayollarda libidoni nafaqat ayollar, balki erkaklar gormoni ham
kuchaytiradi. Ayollar libidosi buyrakusti bеzining po‘stloq
hujayra-
larida ishlab chiqariladigan androgеnlarga, ya’ni erkaklar jinsiy gor-
monlariga ham bog‘liq. Shuning uchun
ham tuxumdonlarni olib tash-
lash, odatda, libido so‘nishiga sabab bo‘lmaydi, buyrak usti bеzlari
faoliyatining susayishi esa ayollarda libidoni pasaytiradi. Erkaklar jin-
siy gormonlari ayollarda erotik tusdagi his-tuyg‘ularini uyg‘otadi, or-
ganizmga faollashtiruvchi ta’sir ko‘rsatadi, erogеn sohalar sеzgirligini
oshiradi. Bundan farqli o‘laroq, erkaklarga yuborilgan ayollar gormoni
erkaklik funksiyasini sustlashtiradi.
Ammo jinsiy qo‘zg‘alish nafaqat gormonlar ta’siri ostida, balki erogеn
sohalardan miyaga kеluvchi signallar orqali ham paydo bo‘ladi. Eng sеz-
gir erogеn sohalar – erkaklarda pеnisning kallasi va uning asosi, kamroq
sеzgir soha moyak xaltasi bo‘lsa, ayollarda kuchli erogеn soha – bu klitor,
so‘ng kichik lablar, undan so‘ng esa qinning kirish joyidir. Aksariyat ayol-
larda ko‘krak bеzining uchi ham kuchli erogеn soha hisoblanadi va uni
ta’sirlantirib, orgazmni chaqirish mumkin. Lеkin ko‘krak bеzining uchi
va qinning orqa qismi sеzgirligi sust rivojlangan ayollar ham bor.
Ginеkologlar fikriga ko‘ra, ayol kishi har doim ham qiniga kirgizilgan
narsaning hajmini aytib bеra olmaydi. Biroq aksariyat ayollar jinsiy alo-
qa paytida qinning tubida paydo bo‘ladigan to‘lqinlarni yaxshi sеzishadi.
Lеkin koitus (jinsiy aloqa) paytida kuzatiladigan orgazm olatning qin
dеvo riga ishqalanishidan hosil bo‘ladigan impulslar hisobiga paydo bo‘la-
di, dеb qaraladi. Jinsiy aloqadan so‘ng orgazm kuzatilmasa, klitorni qo‘l
bilan ta’sirlantirish orqali orgazmni chaqirish mumkin. Bu, albatta, vagi-
nal orgazmdan ko‘ra, klitor orgazmi kuchli rivojlangan ayollarda osonroq.
Lеkin orgazm kеlishini faqat tananing ma’lum bir erogеn sohalari bilan uz-
viy bog‘lash xato bo‘lur edi. Vaholanki, orgazm kеlishida jinsiy qovu shish
paytida kuzatiladigan boshqa (o‘pishish, quchoqlashib yotish, erkalash)
XVI MAVZU. YAGONA YER SOLIG`I - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

279
nizomga muvofiq Samarqand va Toshkent viloyatlarining qishloq xo‘jalik tovar ishlab
chiqaruvchilari 2004 yilning 1 yanvaridan boshlab tajriba tariqasida yagona yer solig‘ini
qishloq
xo‘jalik yerlarining me’yoriy qiymatiga asosan hisoblash tartibiga o‘tkazildi.
Bu tajriba 2005 yildan boshlab Surxondaryo viloyatiga, 2006 yildan boshlab Andijon, Buxoro
va Xorazm viloyatlariga hamda 2007 yildan boshlab Navoiy, Jizzax va Farg‘ona viloyatlariga tadbiq
etildi.
Yagona yer solig‘ining stavkasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qishloq xo‘jalik yerlarining
me’yoriy qiymatiga nisbatan foiz hisobida belgilangan.
Yagona yer solig‘i quyidagi barcha amaldagi umumdavlat (alkagol mahsulotlari uchun aktsiz
solig‘idan tashqari) va mahalliy soliqlar hamda yig‘imlar o‘rniga kiritilgan:
• daromad (foyda) solig‘i;
•
qo‘shilgan qiymat solig‘i;
• aktsiz solig‘i;
•
suv resurslaridan foydalanganlik uchun soliq;
• er ostidan foydalanganlik uchun soliq;
• mulk solig‘i;
•
er solig‘i;
• infratuzilmani rivojlantirish solig‘i;
• boshqa mahalliy soliqlar va yig‘imlar.
Yagona yer solig‘ining to‘lovchisi hisoblangan qishloq xo‘jalik tovar ishlab chiqaruvchilari
uchun
bojxona boji, davlat boji, litsenziya yig‘imlari, byudjetdan
tashqari fondlarga ajratmalar,
hamda alkagol mahsulotlar uchun aktsiz solig‘i to‘lashning amaldagi tartibi saqlanib qoladi.
Qishloq xo‘jalik ishlab chiqarishini yuritishga egalik qilish va foydalanish uchun berilgan yoki
ijaraga olingan yer maydonlari soliq ob’ekti bo‘lib hisoblanadi.
Qishloq xo‘jalik kooperativlari (shirkatlar), fermer xo‘jaliklari va agrofirmalar yagona yer
solig‘ining to‘lovchilaridir.
Agar fermer xo‘jaligi qishloq xo‘jalik mahsulotlarini ishlab chiqarish va qayta ishlash bilan bir
qatorda shu faoliyat turlari bilan shug‘ullansa, ular alohida hisob yuritishlari va boshqa faoliyat turlari
bo‘yicha qonunchilikda belgilangan soliqlarni to‘lashlari lozim.
O‘rmon va ovchilik xo‘jaliklari, ilmiy-tekshirish tashkilotlari va ilmiy muassasalarning tajriba,
eksperimental va o‘quv-tajriba xo‘jaliklari, huquqiy shaxs maqomiga ega bo‘lmagan
yordamchi
qishloq xo‘jaligi hamda dehqon xo‘jaliklari yagona yer solig‘i to‘lamaydi.
Jamoat binolari va xonadonlar, suv havzalari, kanallar, kollektor va yo‘llar bilan band bo‘lgan
yerlar hamda qishloq xo‘jaligida foydalanilmaydigan boshqa yerlar bo‘yicha tegishli tuman va
shaharlarning sug‘oriladigan yerlarining birinchi sinfi uchun belgilangan stavkalar baza stavkasiga
qabul qilingan.
anionl§a
parchalanadi. Bu vaqtda hosil bo‘lgan H+ Ptloni

|
anionl§a
parchalanadi. Bu vaqtda hosil bo‘lgan H+ Ptloni Pdf ko'rish
|
bet | 223/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limot3 anionl§a
parchalanadi. Bu vaqtda hosil bo‘lgan H+ Ptloni
3
amoniga
qaraganda tezroq diffuziyalanib, to ‘qima bo‘ylab tarcla a
t 3 ^nioni
sekinroq diffuziyalanganligi sababli shikastlafl§arV У0 1
^an
joyining manfiy zaryadlanishiga sabab boia^’
^ at a to 4 ,ma a
potensiallar farqi vujudga keladi.
,
,
Galvanometr elektrodlari muskulning zararii*nima^an yuzasi§a acla
qo‘yilsa (galvanometr tori tebranmaydi, chunki ni1*5 u nm§ zarar anmagan
yuzasi musbat zaryadli bo‘ladi), so‘ngra n e r v f e e tr to
1 l an a sir
etilsa, harakat tokini sezish mumkin. G a lv # me*
гаиГакЫ;
harakatlarni bajaradi. U muayyan bir tomong3 uri a i., so ngra no
holatiga keladi, shundan keyin qarama-qarshi
un a 1 va Уш а
avvalgi holatiga qaytadi. Galvanometr torining s .'*n аУ \ 1 Уос1 а™а
tebranishiga sabab shuki, qo‘z g ‘alish nervning W
sir anSan -^У1 a РаУ (°
b o iib tarqaladi va shu munosabat bilan elektrodl3r ostl a^* e e tr
fi '■
o ‘zgaradi. Galvanometr terming chapga va o ‘n #
tebranishi ikki
fazali tokning kelib chiqish natijasidir.
> • л
Harakat toki tinchlik tokidan katta farq qilad*' *nc
to 1 c artla^or’
tarqalmaydigan jarayondir; harakat toki esa, bir ]®У a
° ,° ®аП ,а1|
keyin nerv yo muskuldan qo‘z g ‘alish to‘lqini b il# ir®a tartla a L
ara a
331
toki tinchlik tokiga qarama-qarshi oiaroq juda oz vaqt davom etadi, u
vujudga kelgach tez tarqaladi va y o ‘qolib ketadi.
Tirik to‘qimalardagi elektr hodisalari ustida ossillograf yordami bilan
|
| |
-mavzu. Otlarning aloqa-munosabat kategoriyalari. Otlardagi kelishik kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot

|
-mavzu. Otlarning aloqa-munosabat kategoriyalari. Otlardagi kelishik kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot
|
bet | 4/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner14-mavzu. Otlarning aloqa-munosabat kategoriyalari. Otlardagi kelishik kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot
Otlarning aloqa-munosabat kategoriyalari: otlardagi egalik kategoriyasi. Otlardagi kelishik shakllarining morfologik-sintaktik xususiyatlari.
15-mavzu. Otlarning yasalishi, tuzilish jihatdan turlari. Otlarda modal ma’no. Otlarning tuzilish jihatdan turlari
Otlarning yasalishi:1) morfologik usulda ot yasalishi; 2) sintaktik usulda ot yasalishi; 3) semantik usulda ot yasalishi; 4) abbreviatsiya usulida ot yasalishi. Otlarda modal ma’no va uning ifodalanishi. Otlarning tuzilish jihatdan turlari.
16- mavzu. Sifat so‘z turkumi. Sifatning leksik-grammatik xususiyatlari, ma’no turlari. Sifatlarning modal shakllari
Sifatning ta’rifi va leksik-grammatik xususiyatlari. Sifatlarning ma’no jihatdan turlari. Sifatlardagi daraja kategoriyasi. Sifatlarning yasalishi. Sifatlarning otlashishi. Sifatlarning tuzilish turlari.
17-mavzu. Son so‘z turkumi
Sonning leksik-grammatik xususiyatlari, ma’no turlari. Sonning leksik-grammatik xususiyatlari.Sonning ma’no turlari. Bir sonining o‘ziga xos grammatik xususiyatlari. Hisob so‘zlari (numerativlar) Sonlarning otlashishi. Sonlarning tuzilish jihatdan turlari.
18-mavzu. Olmoshning ta’rifi, leksik-grammatik xususiyatlari
Olmoshning ta’rifi. Olmoshlarning ma’no turlari. Olmoshlarning tuzilish turlari. Boshqa turkumga oid so‘zlarning olmoshga ko‘chishi.
19- mavzu. Fe’l so‘z turkumi sifatida
O‘timli va o‘timsiz fe’llar. Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar. Fe’llardagi nisbat kategoriyasi. Fe’lning ta’rifi. O‘timli va o‘timsiz fe’llar. Bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llar. Nisbat kategoriyasi haqida ma’lumot.Fe’l nisbatlari: a) aniq nisbat; b) o‘zlik nisbat; d) majhul nisbat; ye) birgalik nisbat; f) orttirma nisbat.
20-mavzu. Fe’lning vazifadosh shakllari
Fe’lning vazifadosh shakllari. Sof fe’l uning xususiyatlari. Ravishdosh uning xususiyatlari. Sifatdosh, uning xususiyatlari. Harakat nomi va uning xususiyatlari.
|
| |
-mavzu. Boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi

|
-mavzu. Boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi
|
bet | 9/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner54-mavzu. Boshlang‘ich sinfda epik asarlar ustida ishlash metodikasi
Har xil janrdagi asarlar bilan ishlashning o‘ziga xos xususiyatlari. Ertakni o‘qish metodikasi. Hikoya janridagi asarni o‘qitish metodikasi. Ilmiy-ommabop asarlarni o‘qitish metodikasi.
55-mavzu. Boshlang‘ich sinfda liroepik asarlar ustida ishlash metodikasi
Masal janridagi asarlarni o‘qitish metodikasi. Masal janrinig boshqa janrlardan farqini tushuntirish. Epik she’rlar bilan tanishtirish usullari.
56-mavzu. Boshlang‘ich sinfda lirik asarlar ustida ishlash metodikasi
She’r janridagi asarni o‘qitish metodikasi. Lirik she’rlar bilan tanishtirish usullari.
57-mavzu. Boshlang‘ich sinfda xalq og‘zaki ijodi ustida ishlash metodikasi
Doston, topishmoq, tez aytish, maqol, xalq qo‘shiqlari janridagi asarlarni o‘qitish metodikasi.
58-mavzu. Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarda mustaqil kitobxonlikni shakllantirish
Mustaqil kitobxonlikni shakllantirishning maqsadi va vazifalari. To‘g‘ri kitobxonlik faoliyatini shakllantirish tizimiga tavsifnoma.
59-mavzu. Mustaqil kitobxonlikni shakllantirish uchun kitob tanlash tamoyillari
Boshlang‘ich maktabda kitobxon o‘quvchilarni shakllantirish bosqichlari.
60-mavzu. Kichik yoshdagi o‘quvchilar nutqini o‘stirish yo‘llari va vazifalari
Nutq va uni o‘stirish tushunchasi. Nutq turlari
61-mavzu. O‘quvchilar nutqiga qo‘yilgan talablar
Nutq o‘quvchilar tafakkurini o‘stirishda muhim vosita. O‘quvchilar nutqini o‘stirishning boshqa o‘quv predmetlar bilan bog‘liqligi.
62-mavzu. Bog‘lanishli nutq va uni o‘stirish vazifalari
Bog‘lanishli nutq haqida umumiy tushuncha. Bog‘lanishli nutqdan mashq turlari. Bog‘lanishli nutqqa oid aniq ko‘nikmalar
63-mavzu. Bog‘lanishli nutq. Og‘zaki qayta hikoya qilish va yozma bayon
Namunaviy matnni qayta hikoyalash va bayon yozishga qo‘yilgan talablar. Qayta hikoyalash va bayonning turlari.
|
| |
1-18 cambria 0112. indd - bet 177

— 259 —
v bob. psixosomatik tibbiyot asoslari
asab tizimi har tomonlama tе
kshirilib, unda hе
ch qanday og‘ir kasallik bе
l-
gilari yo‘qligini, lе
kin nе
vrastе
niya kasalligi borligi, bu esa sababi yo‘qotilsa,
butunlay tuzaladigan dard ekanligi aytildi. Bе
mor 2-3 kundan so‘ng bizga
bo‘lib o‘tgan voqе
ani batafsil aytib bе
rdi. Bе
morning e’tiroziga qaramasdan,
uni qaytadan urologga va dе
rmatovе
nе
rologga ko‘rsatdik. Laborator va
paraklinik tе
kshiruvlardan so‘ng quyidagi xulosaga kе
lindi: bе
morda av-
val ham, hozir ham hе
ch qanday vе
nе
rik kasallik bo‘lmagan. Bu xulosalar
bе
morningkayfiyatiniko‘taribyubordi.Ubizningbarchamaslahatlarimiz
va tavsiyalarimizga to‘la amal qildi. Ikki oy Toshkе
ntda yurdi. Ayollar bi-
lan yaqinlashganda jinsiy mayl va erе
ktsiya paydo bo‘ladigan bo‘ldi. Unga
hayotda erkak kishi tе
tikroq va ziyrak bo‘lishi, hamma aldovlarga uchavе
r-
masligini ta’kidlab, o‘z yurtiga – uyiga yuborildi.
Bе
mor bilan bir nе
cha oydan so‘ng uchrashganimizda, xotini bilan ajrash-
gani, boshqa qizga uylangani va u homilador ekanligi, jinsiy muammolar endi
yo‘qligini xursand bo‘lib gapirib bе
rdi. Kе
yin ma’lum bo‘lishicha, bе
morning
avvalgi xotini suyuqoyoq bo‘lgan, o‘qib yurgan paytida homilador bo‘lib qol-
gan va bolasini oldirib tashlab, opalarining maslahati bilan O.ga turmushga
chiqqan ekan.
Bu misolda turg‘un jinsiy zaiflikning kuchli strеssdan so‘ng bir kеcha-
da paydo bo‘lgani ning guvohi bo‘ldik. Xo‘sh, bu bеmorda jinsiy ojizlikning
birdan yo‘qolishi mеxanizmi nimalardan iborat? Tanadagi kamchiliklarga
doir o‘ta salbiy ma’lumotlar bosh miya po‘stlog‘ida turg‘un o‘choq paydo
qiladi va dominanta qonuniyatiga asosan po‘stloqning boshqa qismlarida
yangi qo‘zg‘alishlarni «bosib» turadi. Buning oqibatida bosh
miya faoliyati
avval paydo bo‘lgan dominant o‘choq ta’siri ostida bo‘ladi. Bu paytda nеv-
roz (asosan, ipoxondriya va istеriya) kasalligi shakllana boshlaydi. Miya
po‘stlog‘ida katta qo‘zg‘alish kuchiga ega bo‘lgan ushbu dominant o‘choq-
ning faoliyatini pasaytirish yoki yo‘qotish uchun po‘stloqda undan ham
kuchli ta’sirga ega yangi «ijobiy dominant o‘choq»ni paydo qilish kеrak.
Ana shundagina avvalgi qo‘zg‘alish kuchi pasayadi yoki yo‘qoladi. Bu yangi
qo‘zg‘a lishni qanday paydo qilish mumkin? Bu qo‘zg‘alishni odamga kuchli
ta’sir qiladigan vеrbal ta’sirlar yoki gipnoz orqali, davolash mobaynida ish-
latiladigan samarali usullar orqali paydo qilish mumkin. Bizning misolimiz-
da po‘stloq faoliyatini o‘ziga bo‘ysundirib turgan “salbiy dominant o‘choq”
– bu to‘y kеchasi kеlinning yigitga aytgan so‘zlari
“Sе
n impotе
ntsan, jinsiy
Nomoddiy aktivlarni turkumlash va baholash

Buxgalteriya hisobida nomoddiy aktivlarni hisobga olishni soddalashtirish maqsadida
ularni turkumlab olish maqsadga muvofiq hisoblanadi. Amaliyotda
nomoddiy aktivlarning
quyidagi turlari mavjud:
♦
Patentlar — korxona tomonidan muayyan mahsulotni ishlab chiqarish va sotish uchun
foydalaniladigan, qonun bilan himoyalangan guvohnoma hisoblanadi. Patent korxona tomonidan
belgilangan me’yoriy hujjatlar asosida sotib olinadi;
♦
Nou-xau — ishlab chiqarish-xo‘jalik faoliyati davomida
foyda keltiruvchi yangi
texnologiyalardir. Uni ta’sischilar kelishuvida aniqlangan qiymat bo‘yicha korxona ustav
kapitaliga ulush hisobida kiritish mumkin.
Nou-xau texnik, tijorat, boshqaruv,
moliya kabi
xarakterdagi texnik bilim va amaliy xarakterdagi boshqa bilimlarni o‘z ichiga oladi;
♦
Tovar belgilari, savdo markalari va atamalari — belgilangan tartibda ro‘yxatdan o‘tgan
hamda boshqa firmalar tomonidan ruxsat berilmagan tarzda foydalanishdan qonun bilan muhofaza
qilingan korxonalar nomi va bu korxonalar mahsulotlarining nomlari;
♦
-mavzu. O‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari

|
-mavzu. O‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari
|
bet | 8/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner44-mavzu. O‘quvchilarda grammatika va so‘z yasalishiga oid tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari
Grammatik tushunchaning mohiyati va uni kichik yoshdagi o‘quvchilar o‘zlashtirishidagi qiyinchiliklar.
45-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda so‘zning morfemik tarkibini o‘rganish metodikasi
Asos va qo‘shimcha ustida ishlashning mazmuni va metodikasi. So‘z turkumlarini o‘rganish bilan bog‘liq holda so‘zning tarkibi ustida ishlash
46-mavzu. Lug‘at ustida ishlash metodikasi
So‘z ma’nosini tushuntirish metodikasi. Badiiy asarni qayta hikoyalash, materialni o‘rganish bilan bog‘liq holda o‘quvchilar lug‘atini faollashtirish yo‘llari.
47-mavzu. So‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi
Otni o‘rganish metodikasi. Sifatni o‘rganish metodikasi. So‘z turkumlarini leksik va grammatik ma’nosi ustida ishlash.
48-mavzu. So‘z turkumlarini o‘qitish metodikasi
Sonni o‘rganish metodikasi. Olmoshni o‘tish metodikasi. Fe’lni o‘rganish metodikasi. So‘z turkumlarini leksik va grammatik ma’nosi ustida ishlash.
49-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda sintaktik tushunchalar ustida ishlash metodikasi
So‘z birikmasi va gap ustida ishlash. Materiallarni sinflarga joylashtirish tizimi. O‘quvchilarda asosiy sintaktik tushunchalarni shakllantirishning shart-sharoitlari.
50-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda punktuatsiya elementlari va orfografiyani o‘rganish metodikasi
Kichik yoshdagi o‘quvchilarni punktuatsiya bilan tanishtirish. Boshlang‘ich sinflarda imloga o‘rgatish. Imloga oid mashqlar.
51-mavzu. Kitobxonlik faoliyatini shakllantirish
O‘qish malakasi haqida tushuncha. O‘qish malakalarining sifatlari: to‘g‘ri, tez, ongli, ifodali o‘qish.
52-mavzu. Boshlang‘ich sinflarda badiiy asarni tahlil qilish
Badiiy asarni tahlil qilishning adabiy asoslari. Boshlang‘ich sinflarda badiiy asar ustida ishlash jarayoni.
53-mavzu. Xalqaro baholash dasturlari haqida ma’lumot. Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini PIRLS tizimi asosida baholashga o‘rgatish
PIRLS xalqaro tadqiqoti bo‘yicha boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining matnni o‘qish va tushunish darajasini aniqlash malakasini shakllantirish. PIRLS topshiriqlari asosida o‘quvchilarni mustaqil fikrlashga o‘rgatish (namunaviy, konstruktiv, variativ, ijodiy mashq turlari).
|
| |
Bir tekis (to‘g‘ri chiziqli) usul

|
Bir tekis (to‘g‘ri chiziqli) usul Pdf ko'rish
|
bet | 160/371 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #102937 |
Bog'liq Buxgalteriya1. Bir tekis (to‘g‘ri chiziqli) usul:
Dastlabki qiymati - qoldiq qiymati
q
1000000-100000
q 180000 so‘m
Xizmat muddati
5 yil
2. bajarilgan ishlar hajmiga mutanosib ravishda amortizatsiya hisoblash (ishlab
chiqarish) usuli.
Ushbu usul bo‘yicha amortizatsiya hisoblash faqat asosiy vositadan foydalanish natijasiga
asoslanadi, uni hisoblash jarayonida vaqt oralig‘i rol o‘ynamaydi. Masalan, avtomobilning xizmat
muddati davomida, uning texnik tavsifiga muvofiq bosib o‘tiladigan yo‘li 90000 km ga
mo‘ljallangan. 1 km ga to‘g‘ri keladigan amortizatsiya xarajatlari quyidagicha aniqlanadi:
Dastlabki qiymati - qoldiq qiymati
q
1000000-100000
q 10 so‘m
Taxmin qilinayotgan ish birligi hajmi
90000
Agar avtomobilning birinchi yilda bosib o‘tgan yo‘lini 20000 km; ikkinchi yilda 30000 km;
uchinchi yilda 10000 km; to‘rtinchi yilda 20000 km va beshinchi yilda 10000 km deb faraz qilsak,
amortizatsiya ajratmalarini hisob-kitobi quyidagi jadval ko‘rinishida bo‘ladi:
Dastlabki
qiymati
Yurgan
yo‘li, km
Yillik
amortizatsiya
summasi, so‘m
To‘plangan
amortizatsiya
Balans
qiysmati
Sotib
olingan
sanaga
1000000
-
-
-
1000000
1 yil oxiriga
1000000
20000
200000
200000
800000
2 yil oxiriga
1000000
30000
300000
500000
500000
3 yil oxiriga
1000000
10000
100000
600000
400000
4 yil oxiriga
1000000
20000
200000
800000
200000
5 yil oxiriga
1000000
10000
100000
900000
100000
3. Kamayib boruvchi qoldiq usuli.
Bu usul kumulyativ usul printsipiga asoslangan. Ushbu usulda istalgan qathiy stavka (%)
qo‘llanilishi mumkin. Ko‘p hollarda normal bir tekis (to‘g‘ri chiziqli) usulda qo‘llaniladigan
amortizatsiya normasining ikkiga ko‘paytirilgan miqdori olinadi.
Birinchi misolimizdagi yuk avtomashinasining xizmat muddati 5 yil edi. To‘g‘ri chiziqli (bir
tekis0 amortizatsiya hisoblash usuli bo‘yicha amortizatsiya normasi 20%. Demak, kamayib boruvchi
qoldiq usuli bo‘yicha ikkiga ko‘paytirilgan amortizatsiya normasi 40%ga teng bo‘ladi (20%x2).
Ushbu qathiy belgilangan stavka (40%) bo‘yicha har yil oxiradi amortizatsiyalanmay qolgan (qoldiq)
qiymatga nisbatan amortizatsiya hisoblab boriladi. Bunda:
Dastlabki
qiymati
Yillik amortizatsiya summasi
To‘plangan
amortizatsiya
Balans
qiymati
Sotib olingan sana 1000000
-
-
1000000
1 yil
1000000
(1000000x40:100)q400000
400000
600000
2 yil
1000000
(600000x40:100)q240000
640000
360000
3 yil
1000000
(360000x40:100)q144000
784000
216000
4 yil
1000000
(216000x40:100)q86400
870400
129600
5 yil
1000000
29600
900000
100000
|
| |
WiMAX tizimi va IMT-2000 dasturi

375
tini mobil versiyasining asosi sifatida qabul qilingan. OFD-
MAning afzalligi yana shundaki, u istiqbolli MIMO, STC va
yo‘naltirish diagrammalarini shakllantirish
kabi samarali an-
tenna texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlashi tufayli yangi mobil
va keng polosali simsiz aloqa tizimlarini yaratish uchun asos
hisoblanadi.
Eslatib o‘tish kerakki, WiMAX tizimi avvalambor ma’lumot
uzatishga asoslangan keng polosali simsiz ulanish texnologi-
yalarining
rivoji hisoblanadi, aksincha, LTE tizimi esa dast-
lab ovoz uzatishga asoslangan sotali aloqa texnologiyalariga
qarashlidir. Lekin bu jarayonda borgan
sari keng polosali va
mobil aloqa tizimlarining konvergensiyasi (bir-biriga yaqin-
lashishi) yanada yaqol kuzatilmoqda, xususan, WiMAX tex-
nologiyasi
katta mobillikka intilmoqda, LTE tizimi esa o‘ta
yuqori tezlikda ma’lumot uzatish imkoniyatlari tomon rivoj-
lanmoqda (26.1-rasm).
Nutq
uzatishga
mo‘ljallangan
Iqtisodiy samaradorligi
Ma’lumot uzatishga
mo‘ljallangan
Yuqori
o‘tkazuvchanlik
qobiliyati
3G/UMTS
mobil WiMAX
Terminal portativligi
Bir-birini qoplash
maydoni
Yuqori
mobillik
qobiliyati
-mavzu. Fe’l mayllari. To‘liqsiz fe’llar. Fe’l zamonlari, ularning turlari. Fe’llarning tuslanishi. Fe’llarning yasalishi, Fe’llarning modal shakllari

|
-mavzu. Fe’l mayllari. To‘liqsiz fe’llar. Fe’l zamonlari, ularning turlari. Fe’llarning tuslanishi. Fe’llarning yasalishi, Fe’llarning modal shakllari
|
bet | 5/15 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 315,53 Kb. | | #143998 |
Bog'liq SILLABUS YANGI TALQIN -skaner21-mavzu. Fe’l mayllari. To‘liqsiz fe’llar. Fe’l zamonlari, ularning turlari. Fe’llarning tuslanishi. Fe’llarning yasalishi, Fe’llarning modal shakllari
Mayl kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot. Fe’l mayllari to‘liqsiz fe’llar.Zamon kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot. Otgan zamon fe’llari va ularning turlari. Hozirgi zamon fe’llari va ularning turlari. Kelasi zamon fe’llari va ularning turlari. Fe’llarning shaxs-son kategoriyasi haqida umumiy ma’lumot.Fe’l yasalish usullari. Fe’lning modal ma’no ifodalovchi shakllari. Fe’llarning tuzilish jihatdan turlari.
22-mavzu. Ravish so‘z turkumi, uning leksik-grammatik xususiyatlari
Ravishning ta’rifi va leksik-grammatik xususiyatlari. Ravishning ma’no turlari. Ravishlarda daraja kategoriyasi, otlashishi, yasalishi.
6-MODUL. Yordamchi so‘z turkumlari
23-mavzu. Yordamchi so‘zlar. Alohida guruh so‘zlar
Yordamchi so‘zlar ta’rifi va ularning turlari. Modal so‘zlar va ularning tasnifi. Undov so‘zlar va ularning tasnifi. Taqlid so‘zlar va ularning tasnifi.
7-MODUL. So‘z birikmasi sintaksisi
24-mavzu. So‘z birikmasi sintaksisi.
So‘z birikmasi ta’rifi va tasnifi. Gaplarning tasnifi:1) ifoda maqsadiga ko‘ra tasnifi; 2) inkor-tasdiq jihatdan tasnifi.
8-MODUL. Sodda gap sintaksisi.
25-mavzu. Gapni bo‘laklari. Bosh bo‘laklar. Ega va uning ifodalanishi. Kesim, uning turlari, ifodalanishi
Gap bo‘laklarining ta’rifi va tasnifi. Ega va uning ifodalanishi. Kesimning ta’rifi va turlari. Kesimning ifodalanishi.
26-mavzu. Ikkinchi darajali bo‘laklar
To‘ldiruvchining ifodalanishi va tasnifi. Aniqlovchi ta’rifi va tasnifi. Holning ta’rifi va tasnifi.
27-mavzu. Uyushiq va ajratilgan bo‘laklar
Uyushiq bo‘laklar ta’rifi va tasnifi. Ajratilgan bo‘laklar ta’rifi va tasnifi. Uyushiq va ajratilgan bo‘laklarda tinish belgilari.
28-mavzu. Gap bo‘laklari sanalmaydigan birliklar
Gap bo‘laklari sanalmaydigan birliklarning ta’rifi. Gap bo‘laklari sanalmaydigan birliklarning tasnifi. Gap bo‘laklari sanalmaydigan birliklarda tinish belgilari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-mavzu. Fe’l mayllari. To‘liqsiz fe’llar. Fe’l zamonlari, ularning turlari. Fe’llarning tuslanishi. Fe’llarning yasalishi, Fe’llarning modal shakllari
|