nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Diqqat qiladilar - Biznesni tashkil etish va yuritish

Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar
Tashkiliy qism
1-ilova
2-ilova
O‘quv fan bo‘yicha o‘quvchilar o‘zlashtirishlarining baholash me’zonlari
Baholashko‘rsatkichlari va me’zonlari
T/R Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chikarishda qo’llay oladigan, ushbu
fanni boshqa fanlar bilan bog’lay oladigan, mustaqil ish va
vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa o’quvchilarga o’rnak bo’ladigan.
5
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
3
Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan,
o’quv qurollari to’lik bo’lgan, adabiyotlardan foydalanishni
bilgan.
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar.
2
Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va
talabalarning mashg’ulotga
tayyorgarligi to’g’risida
o’zining fikrini bildiradi.
O’quv mashg’ulot bo’yicha
dastlabki tasavvurni beradi.
talabalar davomatni aniqlab
oladi.
Assalomu-
alaykum,hurmatli
talabalar.
|
Paket rejimi (Wilstesh rejimi) - 11-Mavzu: Tizim interfeyslari va shinalarni tashkil etish turlari. Ma’lumotlarni...

PCI shinasining dastlabki amalga oshirilishida 33 MGts ishladi,
keyinchalik
PCI 2.1 spetsifikatsiyasi 66 mgz-ning 266 Mb / s o'tkazmasiga to'g'ri keladigan
chastotani aniqladi. PCI shinasida 32 va 64 bit va 32- va 64 bitli kartalar kengligi
va 32-bitli
kartalar, shuningdek IRQ liniyalari etarli emas. 1995 yil o'rtalaridan
boshlab barcha yuqori tezlikda RS qurilmalar PCI shinasida bir-biri bilan o'zaro
ta'sir qiladi. Ko'pincha u qattiq disk kontrollerlari va grafik kontrollerlar uchun
ishlatiladi, ular PCI shinasidagi uyalarda yoki kengaytma kartalarida o'rnatilgan.
PCI shinasi
PCI shinasida VLB shinasiga qaraganda ancha
kengaytirish va texnik
muammolarsiz ko'proq kengayish turkumi. PCi-ning ko'pgina tizimlari 3 yoki 4
PCi uyalari tomonidan qo'llab-quvvatlanadi, ba'zilari sezilarli darajada katta.
Universal ketma-ketlik
Kompir, raqamli, IBM, Intel, Microsoft,
NEC va Shimoliy
Telekom tomonidan ishlab
chiqilgan
Shina turlari va standartlari - 11-Mavzu: Tizim interfeyslari va shinalarni tashkil etish turlari. Ma’lumotlarni...

Xt.
82
mhz
ISA (AT)
1984
16 bit
Bir vaqtning o'zida: 8-10
mhz
8 Mb / s
MCA.
1987
32 bit
Asenkron: 10.33 MGZ
40 Mb / s
Eysa (serverlar
uchun)
1988
32 bit
Sinxron:
\u200b\u200bmax. 8 MHZ
32 Mb / s
VLB, 486 uchun 1993
32 bit
Bir vaqtning o'zida: 33-50
MGts
100-160
Mb / s
PCI
1993
32/64
BitA
Asenkron: 33 mhz
132 MB / s
USB
1996
Izchil
1.2 Mb / s
Firewire
(ieeee1394)
1999
Izchil
80 Mb / s
USB 2.0
2001
Izchil
12-40 Mb /
s
PCI shinasi aslida zamonaviy Rsda jami I / o shinalar orasida eng katta spektaklga
ega. Bu bir nechta omillar bilan izohlanadi:
Diversifikatsiya turlari - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

5.2. Moddiy oqimlarni bashorat qilish
Logistik strategiyani ishlab chiqishdan oldin ikkita bosqichni
bosib o ‘tish kerak: logistik faoliyatni bashorat qilish va rejalash
tirish.
Logistik faoliyatni bashorat qilish —
kuzatuvlarga va nazariy
vaziyatga asoslangan kelajakda yuz berish ehtim oli b o ‘lgan voqea
tushunehasi; bir yoki bir nechta voqea sodir b o iis h ehtim oli
yoki jarayonning taxminiy ahvoli to ‘g‘risida asosli mulohaza yuri-
tish; kelajak davr to ‘g‘risida m ulohaza yuritish.
Bashorat qilish — sodir b o iish i m um kin b o ig a n m aiu m o tlam i
olish jarayonidir.
Bashorat qilish tartibi quyidagi bosqichlardan iborat:
1)
bashorat obyektlarini aniqlash;
2) bashorat qilish lozim b o ig a n obyektlami tanlab olish;
3) bashorat qilish m uddatini aniqlash: qisqa m uddatli, o 'rta
muddatli yoki uzoq muddatli;
4) bashorat qilish modelini (modellarini) tanlash;
5) b a sh o rat qilish u ch u n m uhim b o ig a n
m a iu m o tla rn i
to ‘plash;
6) bashorat qilish m odelini asoslab berish;
7) oldindan aytib berishni tuzish;
8) natijalam i kuzatish.
Bashorat qilishda turii usullar q o ‘llaniladi. O ldindan aytib
berish
usullari — bu kelajakdagi berilgan
vaqt oraligida sodir
b o iish ehtimoli b o ig a n
voqea rivojini aniqlash va ularni pul
yoki mahsulot ifodasida belgilashning turii usullaridir. Ular, odatda,
o'ziga xos maqsadda foydalanish uchun ishlab chiqiladi,
shuning
uchun barcha mavjud usullarga to iiq tushuncha berish imkoniyati
yo‘q. Odatda, murakkab tuzilmaga ega standart usullardan foyda-
laniladi. Bashorat qilish usullari, jum ladan reprezentativ so‘roq
o ‘tqazish va ekspertlar so‘rovlari natijasiga asoslanishi mumkin.
Barcha usullar quyidagi asosiy guruhlarga ajratiladi:
1)
Darsga 
tayyorgarlik - Biznesni tashkil etish va yuritish

|
Biznesni tashkil etish va yuritish Pdf ko'rish
|
bet | 101/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен
Darsga
tayyorgarlik
Ko‘radilar.
Tinglaydilar,
yozib oladilar.
Yozib oladilar
Tinglaydilar
2-bosqich.
Asosiy
(60
daqiqa.)
II. Ta’lim oluvchilar bilimini
faollashtirish(10daqiqa)
2.1. Ta’lim oluvchilar bilimini tezkor-so‘rov/ savol-
javob/ aqliy xujum/pinbord/o‘ylang va juftlikda fikr
almashing/orqali faollashtiradi. Javoblarni qabul
qiladi, ular asosida yangi o‘quv materialni uzviyligi
bo‘yicha ma’lumotlar berishga o‘tadi.3-ilova
III.Yangi o‘quv materialiga kirish (50daqiqa)
2.2. Namoyish va sharxlash orqali mavzu bo‘yicha
asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi.
2.3. Har bir rejani mustahkamlash uchun savollar
beradi
2.4. Mavzuning har bir qismi bo‘yicha xulosalar
qiladi.
2.5. Ma’lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi.
2.6. Yangi o‘quv materialini o‘zlashtirish darajasini
tekshirish bo‘yicha tezkor-so‘rov o‘tkazadi 5-ilova
Savolga javob
beradilar
Tinglaydilar
Savollarga javob
beradilar.
Ma’lumotlarni
daftarga qayd
qiladilar.
Savollarga javob
beradilar
3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq.)
Mashg‘ulot yakuni va uyga vazifa berish.
3.1. Mavzuni yakunlaydi va mazkur fanning
kelgusida kasbiy faoliyatlaridagi axamiyatini
yoritish bilan yakunlaydi.
3.2. Ta’lim oluvchilar bilimini baholaydi.
3.3. Uyga vazifa beradi va uni bajarish yuzasidan
yo‘riqnoma beradi 6-ilova
|
| |
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 99

18-Mavzu: Tаdbirkоrlik sub’yеktlаrini sоliqqа tоrtish tаrtibi
O’quv mashg’ulotida ta’lim texnalogiyasi modeli
O’quv soati: 80 daqiqa
O’quvchilar soni:_____ ta
O’quv mashg’uloti shakli va turi
Nazariy/ amaliy – bilimlarni
mustahkamlash, ko’nikma va
malakalarni
shakllantirish
O’quv mashg’ulot rejasi
1.Kichik biznеs vа tаdbirkоrlik sub’yеktlаrini
sоliqqа tоrtish tаrtibi.
2.Kichik biznеs vа tаdbirkоrlik sub’yеktlаridаn
sоliq оlish qоidаlаri .
3. Kichik biznеs vа tаdbirkоrlik sub’yеktlаrining
sоliq imtiyozlаri
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
o’quvchilarga Tаdbirkоrlik sub’yеktlаrini
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 47

Ushbu biznes notijorat shaklga ega bo'lishiga qaramay, u Adliya vazirligida
ro'yxatdan o'tkazilishi kerak. Bunday ro'yxatdan o'tishning davomiyligi taxminan
o'ttiz kun yoki undan ham ko'proq bo'lishi mumkin, barchasi aniq holatga va ro'yxatga
olish tezligiga bog'liq. Shuningdek, mo'ljallangan faoliyat turini ko'rsatish kerak.
Ro'yxatdan o'tgandan so'ng siz majburiy to'lovni to'lashingiz, shuningdek soliq
xizmati va davlat statistika organlarida ro'yxatdan o'tishingiz kerak. Ammo bu oxiri
emas, shundan keyin barcha davlat inspeksiya xizmatlarining nazoratidan o'tish kerak.
Tekshiruvdan so'ng tadbirkorga maktabgacha ta'lim sohasida tadbirkorlik faoliyatini
amalga oshirish uchun litsenziya beriladi.
Mustahkamlash uchun savollar:
1.Xususiy MTTni o’tkazish uchun qanday va qayerga murojaat qiladilar?
2. Murojaatning qanday turlari bor?
3. Yagona darcha tamoyili nima?
4.An’anaviy murojaatni tushuntiring?
5. Xususiy MTTlarni davlat ro’yhatidan o’tkazish uchun qanday hujjatlar
topshiriladi?
6-ilova
O m bor x o ‘ja lig i — - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

nish obyekti tovar-m oddiy qiymatliklarini
omborga joylashtirish,
yukni qayta ishlash va о ‘rash jarayonidir.
Omborga joylash tirish
~
lo g istik k an al is h tiro k c h ila ri
tom onidan
zaxiralarni saqlash, ularning butligini ta ’minlash, ularni
maqsadga muvofiq (ratsional) joylashtirish,
hisobga olish, doimo
yangilab turish va xizmatlarning xavfsiz usullaridan iboratdir.
Omil iqtisodiy
— hozirgi vaqtda ishlab
chiqarish xarajatlari
va m oliya xarajatlarini kam aytirish im ko n iy atlarin i qidirish
birinchi o ‘ringa qo ‘yilmoqda. Logistika m ahsulot ishlab chiqa-
mvchini va iste'm olchilarning iqtisodiy qiziqishlarini bog‘lash
imkonini beradi.
Omil (tashkiliy-iqtisodiy)
—
bozor
sharoitida tovar harakati
jarayonlarini am alga oshiruvchi yangi tashkiliy shakllarning
vujudga kelishi va rivojlanishi davomida boshqaruv va koordinat-
siyaning integratsion shakllari ham da
ishlab chiqaruvchi kor-
xonaiar, iste’molchilar, om borlar va transportning o ‘zaro ta ’si-
rining logistik jarayonlarini ta ’minlash tobora katta ahamiyatga
ega bolm oqda.
Omil (axborot)
—
bozor iqtisodiyoti axborot aloqalarining
rivojlanishiga ko'maklashadi, ular bozor
munosabatlarining sababi
va natijasi bo‘lib, bir-birlarini o ‘zaro to ‘)diradi. Axborot tushun
chasi logistika bilan bozorni cham barchas bog‘laydi, chunki
logistik jarayonlarning predmeti, vositasi va tashkil
etuvchisi b o lib
axborot oqimlari hisoblanadi.
Nazorat qilish - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

yigMsh va qayta ishlash am alga o shiriladi, ishlab chiqarish
buyurtm alarini bajarish b o ‘yicha rejadagi vazifalardan chetla-
nishlar aniqlanadi va tahlil qilinadi, olib borilgan ishlarning
qo'yilgan maqsadga moslik darajasi haqida xulosalar chiqariladi.
Aniqlangan kamchiliklarni yo‘qotish boshqarish yoMi bilan amalga
oshiriladi.
Narx —
xarid qilingan m ahsulot yoki xizmatning qiymati, u
o ‘z ichiga mahsulot (xizmat)ning narxi va pulda aks ettirishga
ega bo‘lmagan m ustahkam qiymatni oladi, keyingisiga, masalan,
korxona obro'sining o ‘zgarishi, firma faoliyat sohasining ijtimoiy
ahamiyatini, o ‘sish istiqbollari va ishlab chiqarishni rivojlantirishni
kiritish m um kin.
Netto ehtiyoj —
sof ehtiyoj. Brutto ehtiyoj va ixtiyorda mavjud
bo‘lgan ehtiyoj o ‘rtasidagi farqi sifatida aks ettiriladi.
Noishlab chiqarish iste’moli —
noishlab chiqarish sohasida
tashkilot va korxonalarda ijtimoiy mahsulotning shaxsiy iste’mol
uchun joriy davrda ishlatilishidir. Logistika chegarasida moddiy
oqim harakatining ham m a bosqichlarida ishlab chiqarish iste’moli
bo‘ladi. Faqat oxirgi logistik zanjimi yakunlovchi bosqichda moddiy
oqim noishlab chiqarish iste’moli sohasiga tushadi.
Ombor zaxirasi —
bu ishlab chiqarishga m o'ljallangan va
buxgalteriya hisobida keltirilgan mavjud m ateriallar m iqdori.
Materiallarga haqiqiy ehtiyojni aniqlash maqsadida om bor zaxirasi
ikki qismga ajratiladi: belgilangan ishlab chiqarish dasturi ixtiyoriga
berilgan, lekin sex tom onidan ishlatilmagan m ateriallar hamda
olinishi mumkin b o ‘lgan m ateriallar (mavjud zaxira).
hujjat bilan ta ’minlanishi —

3)
aniqlik
— rejlashtirish obyektlarining xususiyatlari qay dara-
jada aniq o ‘lchanishi lozimligini to £g ‘ri
tanlash ham da rejaning
qismlari va mazm unini aniqlash muhimdir.
4)
muvoflqlik —
rejalashtirish tizim ining barcha alohida rejalari
yaxlit holga keltiriladi va muvofiqlashtiriladi. Muvoflqlik eng aw al
rejaning tarkibiy qismlariga va alohida rejalar o ‘rtasidagi bog‘liq-
likka tegishli. Rejalaming mazmuni jihatidan maqsadlar,
prog-
nozlar, tadbirlar, m ab lag iar, rejalar va m uddati uchun m as’ul
shaxslar harakati muvofiqlashtiriladi. Alohida rejalarning zarurligi,
shoshilinchliligi, iyerarxiyaligi, izchilligi va o 'zg aru v ch an lik
darajasi yuzasidan muvofiqlashtirilishi talab etiladi.
Rejalam ing
yaxUt holga keltirilishi turli darajadagi rejalar muvofiqligini o ‘z
ichiga oladi.
Rejalar muvofiqligi — biron darajadagi rejalaming muvofiq
lashtirilishi butun bir tizim faoliyatini rejalashtirish, ya’ni logistik
ish tartibini bajarishga qaratilgan bir-biri bilan bog'liq materiallar
oqimini
qayta ishlash, standart va texnik sharoitlar rejalarini ishlab
chiqish demakdir.
Iqtisodiy rejalashtirish narxlar, baholar, ish haqi va boshqa
xarajatlarning um um iy tendensiyasini baholashda zam r bo‘lgan
m a’lum otlar bilan t a ’minlaydi. Tarm oqli
rejalashtirish tarm oq
modellarini va jadvallarini ishlab chiqishni o ‘z ichiga oladi.
Logistika vazifalari korxonaning um um iy biznes-rejasiga kiri-
tilishi lozim. Shu tariqa bozor sharoitini tahlil etish va ish hara
kati uslubini belgilash jarayonida xaridorlar talabini aniqlash va
taqsimlash vositalarini tanlash zam r b o ia d i. Ish harakatining
boshqa turlarini baholash va keyinchalik ko ‘proq raqobat ko‘rsa-
tadigan strategiyani aniqlash jarayonida
tovarlami yetkazib berish,
saqlash va harakatlantirish bilan bo g liq omillar hisobga olinishi
kerak.
K om paniyalar aksariyat hollarda uyushgan rejalashtirishga
logistika masalalarini kiritmaydi va shuning uchun foyda olmaydi.
Buning sababi m ateriallar oqimi boshqaruvi jarayonining o ‘zga-
ruvchan mohiyatidadir. Bunday korxonalarda logistikani ta ’m inot
bilan tenglashtiradilar, qisqa m uddatli
omil sifatida izohlaydilar,
uzoq m uddatli rejalashtirish bilan kam da-kam bog‘laydilar.
78
Yuqori o'zgaruvchanlikka ega b o ig a n logistika ham qisqa
muddatli, ham uzoq muddatli omil b o ig a n i sababli ular orasidagi
farqni belgilash ju d a m urakkab. Biroq logistikaga qilinadigan
moliyaviy
va moddiy xarajatlar miqdori, shuningdek, logistikaning
korxona raqobatbardoshligiga ta ’sir ko‘rsatish darajasi bunday
farqni
aniq belgilashni talab etadi, ayniqsa, um um iy biznes-rejaga
logistika elementlari kiritilishi zarur b o ig a n hollarda.
Rejadagi vazifalar asosida moddiy ta’minot

|
Rejadagi vazifalar asosida moddiy ta’minotBog'liq LOGISTIKA. Umarova D.MRejadagi vazifalar asosida moddiy ta’minot.
Bu uslub m aterial
larga b o ig an ehtivojning determ inant hisobiga asoslanadi. Bunda
m a’lum davrda vujudga keladigan birlamchi va ikkilamchi ehtiyoj-
larni aniqlash imkonim beruvchi mahsulot strukturasini hamda
qo‘shimcha ehtiyojlarning m a’lum bo'lishi nazarda tutiladi.
R ejadagi vazifalar asosida xom ashyo bilan t a ’m in lash d a
buyurtmalar hajmi netto ehtiyojdan kelib chiqqan holda aniqianadi,
bunda rejalashtirilayotgan kelib tushishlar va om borda mavjud
m ateriallar m iqdori hisobga olinadi. Bu hisob ketm a-ketligi
5.1-jadvalda kovrsatilgan. M ateriallarga buyurtm alar faqatgina
umumiy ehtiyoj mavjud zaxiralardan oshsa beriladi.
O m bor zaxirasi, ko ‘zlangan zaxira va sex zaxirasi tushun-
chalariga tasnif beramiz. Ombor zaxirasi — bu ishlab chiqarishga
m oijallagan va buxgalteriya hisobida keltirilgan mavjud materiallar
miqdori. Materiallarga haqiqiy ehtiyojni aniqlash maqsadida om bor
zaxirasi ikki qismga ajratiladi: belgilangan ishlab chiqarish dasturi
ixtiyoriga berilgan, lekin sex tom onidan ishlatilmagan materiallar
ham da olinishi m umkin boigan materiallar (mavjud zaxira).
K o‘zlangan zaxiralar — bu realizatsiyaga m o ijallan g an va
shuning uchun q o i ostida mavjud deb olinmaydigan materiallar
miqdori. Sex zaxirasi — bu om bordan olingan va qayta ishlash
maqsadida sexda joylashgan materiallar.
5 .1-jadval
Rejadagi vazifalar asosida moddiy ta’minot
(netto-ehtiyojni aniqlash)
T /r
Ko‘rsatkichlar
Hisobot tartibi
1.
Birlamchi ehtiyoj
-
2.
Ikkilam chi ehtiyoj
—
80
5 .1-jadvalning clavomi
3.
|
| |
Mahsulotga va zarur tashkil etuvchilarga boHgan

5.5. Ta’minot va ishlab chiqarish manbaiarini global
joylashtirish strategiyasi
Global logistika tushunchasi.
Global logistika — bu xalqaro
savdoda m ateriallar oqimini boshqarishning o ‘zaro bog'liq vazifalar
majmuyi. Global logistika davlatlararo qollab -q u w atlan ad ig an
shartnom a, kelishuv, umumiy rejalar shaklida m ehnat taqsimoti,
sherikchilik va kooperatsiyalashtirish asosida jahonning turli m am -
lakatlarining biznes-tuzilrnalarini biriktiradigan turg'un rnakro-
logistik tizim ini tashkil etish bo'yicha strategiya
va taktikani ishlab
chiqishni nazarda tutadi.
«Global logistika» atamasi jahon iqtisodiyotining rivojlanishga
moyilligini aks ettiradi. Unga alohida m amlakat va hududlarda
ixtisoslashtirilgan tadbirkorlik faoliyatidan o ‘ta tashkillashtirilgan
jahon bozor xo'jaligi tom on harakatlanishi xos.
Global logistikaning asosiy vazifalari — m akrohududiy xo'jalik
tuzilm alar darajasida m ateriallar oqimini shakllantirish,
boshqarish
va muvofiqlashtirish.
G loballashtirishning h a rak atla n tiru vch i ku ch lari.
Logistik
m enejm ent sohasida uni zamonaviy globailashtirishda harakat
lantiruvchi kuchlar quyidagilar:
• yangi bozorlarga chiqish, o 'z m am lakatlaridan tashqaridagi
arzon xomashyo m anbalari va m ehnat resurslari hisobiga
o'sishning yangi zaxiralarini izlash;
• global logistik tizim da integratsiyaning asosi b o ‘Igan keng
xalqaro m ehnat taqsim oti va zamonaviy
axborot-kom pyuter
texnologiyalariga ega ko‘p sonli kompaniyalar tashkil etilishi
h am d a rivojlangan global in frastru k tu rag a ega xalqaro
logistik vositachilarning paydo bo'lishi (transport-ekspe-
ditorlik kompaniyalari, ekspert operatsiyalarini boshqaruvchi
kompaniyalar, tashqi savdo kompaniyalari);
• savdo va iqtisodiy munosabatlarni rivojlantirish yo'lida savdo,
bojxona, transport va moliyaviy to ‘siqlarni olib tashlash
uchun amalga oshirilayotgan ishlar.
Bu am allar kapital, tovar
va axborotlarning m ilhy chegaralardan o ‘tishini yengil-
lashtiradi.
83
Shu bilan birga global logistikani rivojlantirish yo‘lida sabablari
turlicha bo‘lgan to ‘siqlar ko‘p, shu jum ladan siyosiy tizimdagi
farq, mamlakatlarning iqtisodiy va ijtimoiy
rivojlanish darajasi bir
xil boMmagani. M asalan, bunday to‘siqlar YeS va sharqiy Yevropa
mamlakatlari o'rtasida, YeS va Rossiya o ‘rtasida mavjud.
Bunda moliyaviy to ‘siqlar ham o ‘rin tutgan. Ular davlatning
soliq, boj va savdo siyosati, kapital kiritilishidagi
cheklovlar bilan
bog'liq.
Ikki tomonlama geteroo‘tishli lazerlar

|
Ikki tomonlama geteroo‘tishli lazerlar
|
bet | 52/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Ikki tomonlama geteroo‘tishli lazerlar
Ikki tomonlama geteroo‘tishli lazerlarning yaratilishi injeksion lazerlar rivojida yangi qadam bo‘ldi.
3.18-rasmda ikki geteroo‘tishli tuzilma, uning to‘g‘ri yo‘na- lishda ulangan sharoitdagi energetik diagrammasi, shuningdek, tuzilma bo‘ylab sindirish ko‘rsatkichlari qiymatining o‘zgarishi aks ettirilgan.
n p p
GaAlAs GaAs Ga^l^s
OOQQQ
OO000
a)
n
О — elektronlar
© — kovaklar
d)
3.18-rasm. Ikki tomonlama geteroo‘tishli injeksion lazer:
tuzilishi (a), energetik diagrammasi (b), tuzilma bo‘ylab sindirish
ko'rsatkichining o'zgarishi (d)
112
www.ziyouz.com kutubxonasi
Ikki tomonlama injeksion lazerlarda p turdagi GaAs dan iborat aktiv qatlam ikki tomonidan keng energetik sohali yarimo‘tkazgich qatlamlari orasida joylashtiriladi. Bu hoi mazkur tuzilma to‘lqin xususiyatlarining kuchayishi va optik yo‘qotishlarning kamayishiga olib keladi.
Ikki tomonlama injeksion lazerlarda bo‘sag‘a tokining muhim tarzda kamayishiga, shuningdek, quyidagi holat ham sabab bo‘ladi: elektronlar keng enegetik sohali n turdagi GaAlAs emitter qatlami- dan aktiv qatlamga o‘z potensial energiyasini yo‘qotgan holda yetib kelib, go‘yoki «tog‘cha» dan yiqilganday bo‘ladi.
Bu hodisa superinjeksiya nomi bilan yuritiladi. Natijada tokning bo‘sag‘a zichligi 1...3 kA/sm2 gacha kamayadi va bu hoi yetarli darajada katta ish resursiga ega bo‘lgan uzluksiz ish rejimini ro‘yobga chiqarish imkonini beradi.
|
| |
Geteroo‘tishli lazer diodlari, ularning
xarakteristikalari va parametrlari

|
Geteroo‘tishli lazer diodlari, ularning
xarakteristikalari va parametrlari
|
bet | 50/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Geteroo‘tishli lazer diodlari, ularning
xarakteristikalari va parametrlari
Lazer generatsiyasi chog‘ida tok bo‘yicha va optik yo‘qotishlami kamaytirish uchun n turdagi keng energetik sohali va p turdagi tor energetik sohali yarimo'tkazgichlardan tarkib topgan geteroo‘tish- lardan foydalaniladi. Bunda hatto aynimagan yarimo'tkazgichlardan tayyorlangan o‘tishlarda ham, tor energetik sohali yarimo'tkazgich man etilgan energetik sohasining kengligiga qaraganda kattaroq to‘g‘ri yo'nalishdagi kuchlanishlarda energetik sathlaming teskari egallanganligi yuz beradi.
109
Bir tomonlama geterotuzilishli lazerlarda aktiv sohaga bevosita yondosh bo‘lgan p turdagi GaAs qatlamiga unga qaraganda kengroq energetik sohali p turdagi GaAlAs qatlami o‘stiriladi. Bunday tuzilmada aktiv soha orqali o‘tib, kovaklar bilan rekombinatsiya qilishga ulgurmagan elektronlar Al/mes balandlikka ega bo‘lgan potensial to‘siq mavjudligi tufayli keng energetik sohali p turdagi GaAlAs yarimo‘tkazgichining o'tkazuvchanlik energetik sohasiga o‘ta olmaydi. Elektronlar bu potensial to‘siqdan qaytib, qaytadan aktiv sohaga tushadi va katta ehtimollik hamda kovaklar bilan rekombinatsiya qiladi. Bu hoi generatsiya jarayoni kvant sama- radorligining muhim tarzda ortishiga olib keladi (3.16-rasm).
Bundan tashqari, geterotuzilmada to‘lqin uzatish bilan bog‘liq hodisa yuz beradi. Darhaqiqat, uch qatlamli tuzilmada n2 sindirish kohsatkichiga ega bo‘lgan aktiv soha sindirish kohsatkichlari va n3 bo‘lgan aktiv bohmagan sohalar orasiga joylashgan.
a)
n
GaAS
P
GaAs
P
GaAllxAs
Jt J И7
J V
b)
W
|
| |
-bosqich. 
Asosiy 
(60 
daqiqa.)

vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa o’quvchilarga o’rnak bo’ladigan.
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
Yll
  
./©000000 - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 51/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Yll
./©000000
0 О О
0 — kovaklar q — elektronlar
rasm. Bir tomonlama geteroo‘tishli lazer:
tuzilishi (a); energetik diagrammasi (b); geteroo‘tuzilma
bo‘ylab sindirish ko‘rsatkichining taqsimoti (d)
110
www.ziyouz.com kutubxonasi
Agar sindirish ko‘rsatkichlari
п2>П\>п3
(3.16)
shartni qanoatlantirsa, yorug‘lik nurining 1-va 2-qatIamlar chegarasiga tushish burchagi 012 ning qiymati quyidagi tenglama bilan aniqlanadigan kritik qiymatdan katta bo‘ladi (3.17-rasm):
0k=arcsin(H2/H1).
(3.17)
Shunga o‘xshash holat 2- va 3-qatlamlar chegarasida ham kuzatiladi. Shunday qilib, agar aktiv qatlamning sindirish ko‘rsat- kichi uni yon tomonlardan o‘rab turgan qatlamlarning sindirish ko‘rsatkichlaridan katta bo‘lsa, ya’ni (3.12) tengsizlik bajarilsa, elektromagnit nurlanish qatlamlar chegarasi tekisligiga parallel ravishda tarqaladi.
3-qatlam (GaAl^As)
2-aktiv qatlam (p-GaAs)
1-qatlam (n-GaAs)
3.17-rasm. Geteroo‘tishli tuzilmalarda to‘lqin uzatish
Natijada, to‘lqin uzatish hodisasi nurlanishning aktiv sohadan aktiv bo‘lmagan qo'shni sohalarga o‘tishiga to‘sqinlik qiladi, ya’ni optik yo‘qotishlami kamaytirishga ko‘maklashadi. Sindirish ko‘rsat- kichining o‘tishdagi o‘zgarishi 10 foizgacha bo‘lganida, nurlanishning cheklanishi yorqin namoyon bo‘ladi.
Bunga faqat geteroo‘tishlar yordamida erishish mumkin. Gomotuzilishli lazerlarda aktiv sohaning sindirish ko‘rsatkichi qo‘shni sohalaming sindirish ko‘rsatkichlaridan atigi 0,1—1 foizga farq qilishi mumkin. Shu sababdan bir tomonlama geteroo‘tishli lazerlarda nurlanishning keskin cheklanishiga faqat geteroo‘tish chegarasidagina (2- va 3-qatlamlar orasidagina) erishiladi.
Yuqorida zikr etilgan ikkala omilning birgalikdagi ta’siri damlash bo‘sag‘a toki qiymatning 20...100 kA/sm2 dan 7...40kA/sm2 gacha kamayishiga va bir vaqtning o‘zida energetik diagramma og‘ish
111
www.ziyouz.com kutubxonasi
burchagining tangensi bilan aniqlanuvchi differensial kvant sa- maradorlikning 15—20 foizdan 35—50 foizgacha ortishiga olib keladi. Bir tomonlama geteroo'tishli tuzilmalar impulsli injeksion lazerlarda keng qo‘llaniladi. LPI va ILPI turidagi lazer diodlarida chastotalar ketma-ketligining oralig‘i 10 kHz ga teng bo‘lganida nurlanishning impuls quwati 1..25 W ni tashkil etadi.
|
| |
P+R parkovka joylariga yo’naltirish tizimi

|
P+R parkovka joylariga yo’naltirish tizimi
|
bet | 64/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)P+R parkovka joylariga yo’naltirish tizimi. Parkovkaga yo’naltirish tizimi shahar transport ishini boshqarish tizimining bir qismi hisoblanadi. O’zgaruvchan transport ma’lumotlari bilan ta’minlash imkoniyati va foydalaniladigan yo’l belgilari nuqtai nazaridan P+R avtomobillarni parkovkaga yo’naltirish tizimi statik va dinamik tizimlariga ajratiladi. Tizim quyidagi umumiy tamoyillariga javob berishi lozim [19]:
eng yaqin va qulay bo’lgan turargohlarda (parkovka) bo’sh joylarning mavjudligi va ularga avtomagistrallar va chorrahalardan yetib olishning optimal marshruti to’g’risidagi aktual, aniq va to’liq axborotlar bilan ta’minlash;
P+R tizimi parkovka bandligi to’g’risida optik signalizatsiya uskunalari yordamida transport vositalari egalarini axborotlar bilan ta’minlaydi;
barcha shahar xududlarida butun va yagona, tushunarli va keyinga rivojlanishiga mos bulishi lozim;
konunlar talablariga mos bulishi.
10.3. Parkovka (turargoh) joylariga avtomobillarni yo’naltirish
turlari (yo’llari)
Parkovka (turargoh) joylariga avtomobillarni statik yo’naltirish tizimlarida o’rnatilgan yo’l belgilari yordamida avtomobillarni yunaltirish to’g’risida ketayapti. Amaliyotda axborot beruvchi Dl1a va “To’xtash joyi” yo’l belgilarining kombinatsiyasi ishlatiladi va ular yaqin bo’lgan turargohning nomi, yetib borish masofasi va yo’nalishi to’g’risida qo’shimcha ma’lumotlar bilan to’ldiriladi, undan tashqari kaysi jamoat transporti turida turargohga yoki shahar markazita yetib borish mumkinligi to’g’grisida ham axborot beriladi.
|
| |
Ildiz tugunlari - Samarqand davlat universiteti o. R. Yusupov, I. Q. Ximmatov, E. Sh. Eshonqulov

109
osti aloqasi tegishli daraxt osti tushunchasi orqali aniqlanadi (―toʻplam
osti" atamasi bilan oʻxshashlik boʻyicha).
Daraxt strukturasi orasida tartiblangan daraxtlar eng keng tarqalgan.
Binar (Ikkilik) qidiruv daraxti - tartiblangan daraxt turidir.
Daraxtlar ustida bajariladigan umumiy amallar:
1)
yangi elementni ma‘lum bir joyga kiritish;
2)
daraxt osti kiritish;
3)
daraxt shoxini qoʻshish (payvandlash deb ataladi);
4)
har qanday tugun uchun ildiz elementini topish;
5)
ikkita uchning eng kichik umumiy ajdodini topish;
6)
daraxtning barcha elementlarini sanab chiqish;
7)
daraxt novdasi elementlarini sanab chiqish;
8)
izomorfik daraxt osti qidirish;
9)
elementni qidirish;
10)
daraxt shoxini olib tashlash;
11)
daraxt ostini olib tashlash;
12)
elementni oʻchirish.
Daraxtlarning qoʻllanish sohalari:
1)
ma‘lumotlar iyerarxiyasini boshqarish;
2)
axborot olishni soddalashtirish
3)
ma‘lumotlarning saralangan roʻyxatlarini boshqarish;
4)
arifmetik ifodalarni tahlil qilish (inglizcha parsing), dasturni
optimallashtirish;
5)
turli xil vizual effektlarni olish uchun raqamli rasmlarni
yaratish texnologiyasi sifatida;
6)
koʻp bosqichli qaror qabul qilish shakllarida (shaxmat).
Transportda elektron to’lov tizimi. EFC (Electronic Fee Collection)- integrallashgan elektron to’lov tizimi

|
Transportda elektron to’lov tizimi. EFC (Electronic Fee Collection)- integrallashgan elektron to’lov tizimi
|
bet | 77/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)13.2. Transportda elektron to’lov tizimi. EFC (Electronic Fee Collection)- integrallashgan elektron to’lov tizimi.
EFC (Electronic Fee Collection) elektron to’lov tizimlari ko’p yillar davomida ko’pchilik davlatlarda transportda yo’l haqini to’lashda ishlatilmoqda, ya’ni maxsus kategoriyali transport vositalari tomonidan yo’llardan foydalanish uchun haqini to’lashda, misol, yuk avtomobillarning og’irligi belgilangan mehyordan oshgan xollarda yoki barcha transport vositalarning yo’ldan foydalanish haqini to’lashni amalga oshirganda.
EFC nafaqat ko’rsatilgan xizmatlardan olinadigan daromadlar manbai hisoblanadi, xattoki samarali tartibga soluvchi vosita (regulyator) sifatida ishlatilishi mumkin, misol uchun progressiv tariflar yordamida agarda xaydovchi shahar markaziga jamoat yo’lovchi transportidan foydalanmasdan o’zining transport vositasida kirib borsa yo’l haqi bir necha barobar oshadi. Transport vositalari avtotransport tonnelidan harakatlansa yo’l haqini to’lash xuddi yuqoridagi misol kabi amalga oshiriladi.
EFC integral elektron to’lov tizimi- YI (Evropa Ittifoqi) davlatlari darajasida CEN TC278 ishchi guruhi doirasida standartlashtirilgan va qabul qilingan platforma. WG1 «Electronic Free Collection» ishchi guruhi tomonidan ishlab chiqilgan standartlarning asosiy qismi bo’lib, alohida olingan transport operatorlari (to’lovli transport xizmatlarini ko’rsatuvchi sub’ektlar) o’rtasida elektron to’lovlar haqida yoki alohida olingan to’lov tizimlari (moliya tashkilotlari) o’rtasidagi axborot almashuvini ta’minlovchi usullar hisoblanadi.
EFC integral elektron to’lov tizimi ushbu kontseptsiya bo’yicha vazifasi- yo’l haqi to’lovini to’laqonli amalga oshirilishini ta’minlashdan iborat.
Yo’l haqini to’lamaslik ikki shakllda bo’lishi mumkin: ataylab yoki bilmasdan. Yo’l haqini ataylab to’lamaslik xollarida so’z yolg’onlik to’g’risida ketmoqda, ushbu xollarda albatta xaydovchiga nisbatan jarima solinadi. EFC integral elektron to’lov tizimi samarali ishlashi uchun yaxshi nazorat tizimi tadbiq etilishi lozim.
EFC integral elektron to’lov tizimidagi nazorat tizimlari asosiy ikki sinflarga ajratiladi: mobil va statsionar.
|
| |
Grafda oʻtish eni boʻyicha qidiruv- BFS algoritmi

|
Grafda oʻtish eni boʻyicha qidiruv- BFS algoritmiBog'liq ALGORITMLAR VA MA‟LUMOTLAR STRUKTURALARI
7.1. Grafda oʻtish eni boʻyicha qidiruv- BFS algoritmi
G = (V, E) grafi berilgan boʻlsin va boshlangʻich uchi
tanlansin.
Birinchi kenglik boʻyicha qidirish algoritmi v uchga yetib boruvchi
barcha uchlarni "ochish" uchun G grafning barcha qirralarini muntazam
ravishda kesib oʻtadi. Oʻtish jarayonida barcha uchlarni oʻz ichiga olgan
dastlabki uchda joylashgan kenglik boʻyicha qidiruv daraxtini yaratadi.
E‘tibor bering, ildiz uchidan ushbu daraxtning istalgan uchiga masofa
(qirralarning soni) eng qisqa boʻladi.
Kenglik boʻyicha birinchi qidiruv ushbu nomga ega, chunki grafni
bosib oʻtish jarayonida k+1 masofadagi har qanday uchni qayta
ishlashdan oldin k masofadagi barcha uchlar belgilanadi.
Algoritm ham yoʻnaltirilgan, ham yoʻnaltirilmagan graflar uchun
ishlaydi. Algoritm gʻoyasi: birinchisiga tutash boʻlgan barcha uchlar
ochiladi, ya‘ni ular roʻyxatga joylashtiriladi va bitta belgini oladi.
Shundan soʻng, dastlabki uch toʻliq qayta ishlanadi va 2 bilan
belgilanadi.
Roʻyxatning birinchi yuqori qismi keyingi uchga aylanadi.
Amaldagi bilan qoʻshni boʻlgan avval belgilanmagan barcha uchning
roʻyxatning oxiriga qoʻshiladi (ochiladi). Joriy uch roʻyxatdan oʻchirilib,
2 raqami bilan belgilanadi. Jarayon uchlar roʻyxati boʻsh boʻlguncha
davom etadi. Ma‘lumotlar roʻyxatining ushbu koʻrinishi navbat deyiladi.
Quyidagi misolni koʻrib chiqamiz (27-rasm). 27-a) rasmda grafning
dastlabki koʻrinishi berilgan. 27-b) rasmda, uchlar yonida, graf uchlarini
koʻrish tartibi qavsda koʻrsatilgan. Breadth First Search (BFS) daraxtini
hosil qiladigan qirralar qalin rangda berilgan.
96
a)
b)
27-rasm. BFS algoritmi jarayonida graf uchlarini koʻrish
|
| |
-rasm. O'zbekiston xalqaro transport yo'nalishlari

|
-rasm. O'zbekiston xalqaro transport yo'nalishlari
|
bet | 70/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)11.3-rasm. O'zbekiston xalqaro transport yo'nalishlari
O'zbekiston milliy transport kommunikatsiyalarini takomillashtirish va ularni xalqaro transport tizimiga integratsiya qilish bo'yicha xalqaro dasturlarning ishtirokchisi hisoblanadi. Respublika hududidan 20 dan ortiq xalqaro transport yo'nalishlari o'tadi.
11.4-rasm. O'zbekiston xalqaro transport yo'nalishlari
Ushbu yo'nalishdagi keng ko'lamli o'zgarishlar mintaqalar nuqtai nazaridan ham ro'y bermoqda: nafaqat barcha sohalardagi bunyodkorlik ishlariga, balki yo'l qurilishiga, mavjud magistral yo'llarni ta'mirlashga ham e'tibor qaratilmoqda. Shunday qilib, "Obod qishloq" va "Obod mahalla" dasturlari doirasida yo'l-transport infratuzilmasi, muhandislik-kommunikatsiya tarmoqlari va ijtimoiy soha ob'ektlarini qurish va obodonlashtirish ishlari amalga oshirilmoqda.
"O'zbekiston- 2030" strategiyasining vazifalari qatorida mamlakatimizning global transport-logistika tarmoqlariga integratsiyalashuvini chuqurlashtirish va milliy transport tizimi salohiyatini oshirish ko'zda tutilgan. Buning uchun, xususan, respublika hududi orqali tranzit yuklarni tashish hajmini 16 mln tonnaga yetkazish; tuman markazlaridan qishloq aholi punktlarigacha jami 5,5 ming kilometr sement-beton qoplamali yo'llar qurish; Davlat- xususiy sheriklik asosida Toshkent- Samarqand va Toshkent-Farg'ona vodiysi yo'nalishlari bo'yicha yangi avtomobil yo'llarini barpo etish; "yangi o 'zbekiston" massivlarida va xalqaro avtomobil yo 'llari bo' ylab olti mingta savdo va servis obyektlarini barpo etish; boshqa loyihalarni amalga oshirish bo ' yicha.
Shu bilan birga, sohada jiddiy e'tibor qaratilayotgan ko'plab amalga oshirilmagan imkoniyatlar mavjud. Shunday qilib, 2023 yil 12 sentyabrda Prezident rahbarligida bo'lib o'tgan yo'l tizimini isloh qilish bo'yicha yig'ilishda davlatimiz rahbari shunday dedi: "sifatli yo'l-bu odamlarning kayfiyatiga va iqtisodiyotimizning tomirlariga ta'sir qiluvchi omil. Shuning uchun yo'l qurilishiga yangi yondashuvlarni joriy etish, sifatni oshirish, sohani raqamlashtirish, xususiy sektorni keng jalb etish zarur".
Avtomobil yo'llarini loyihalash, qurish, ta'mirlash va saqlash bo'yicha vazifalar belgilangan. Avvalo, kompleks yondashuv asosida dizaynni takomillashtirish zarurligi ta'kidlandi. Ya'ni, loyihada yo'l bo'yidagi xizmat ko'rsatish ob'ektlari aniq ko'rsatilishi kerak: to'xtash joylari, yoqilg'i quyish shoxobchalari, oziq-ovqat, savdo va texnik xizmat ko'rsatish ob'ektlari, shuningdek yashil maydonlar.
Davlatimiz rahbari yo'l qurilishini resurs usulidan volumetrik usulga o'tkazish taklifini qo'llab-quvvatladi. Shuningdek, xalqaro muhandis-maslahatchilar federatsiyasi standartlarini joriy etish muhimligi qayd etildi, bu esa sertifikatlangan muhandislar tomonidan yakuniy bosqichda yo'l qurilishidagi barcha jarayonlar ustidan nazoratni amalga oshirishni nazarda tutadi.
|
| |
Axborot kiosklari - Oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik...

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti intellektual transport tizimlari darslik
|
bet | 78/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)13.3.Axborot kiosklari
Interfaol android kioskidan asosan aloqa, kompyuter o'yinlari, yoki ta'lim uchun foydalaniladi. Ushbu kiosklarning qimmati boshqa kiosklarga o'xshash, chunki u ma'lumotlarga oson kirish uchun qulay platformani ta'minlaydi. Muzeylar, milliy bog'lar, kutubxonalar va aeroportlar axborot kiosklari keng tarqalgan joylardir.
Interfaol android kiosk HD IPS ekrani, 10 nuqtali sensorli va 178 daraja ultra keng ko'rish burchagiga ega. Ko'p sensorli ekranli kiosk displeylari butun dunyo bo'ylab chakana va tijorat sharoitlarida qo'llaniladi. Ushbu turdagi axborot kiosklarida maxsus tayyorlangan dasturiy ta'minotga ega kompyuter terminali joylashgan. Ular foydalanuvchiga sensorli texnologiyadan foydalangan holda berilgan ma'lumotlar bo'ylab harakatlanish imkonini beradi, shu bilan birga ularning kompyuter tizimiga kirishiga to'sqinlik qiladi. Zamonaviy ma'lumot kiosklari Wi-Fi imkoniyatlari va 3G ulanishini o'z ichiga oladi. Ular, shuningdek, odatda qattiqlashtirilgan shisha yordamida himoya yuz paneli bilan yasalgan.
13.1-rasm. Interfaol android kiosklar
Sensorli ekranli kiosklar marketing, savdo, reklama va jamoatchilik bilan aloqalar sohasida samarali hisoblanadi. U masofadan boshqarishni qo'llab-quvvatlaydi va foydalanuvchilar real vaqt rejimida ma'lumotlarni o'zgartirishi, yangi reklama qo'shishi, yangi ilovalarni faollashtirishi va boshqalarni amalga oshirishi mumkin.
Axborot kioski turli xil konfiguratsiyalar va operatsion tizimlarda mavjud, masalan, Windows, Linux yoki Android. Ular, shuningdek, har qanday o'lchamdagi displeyga, har qanday uslubdagi korpus yoki asosga o'rnatilishi mumkin.
Kiosklar asosan maxsus foydalanish uchun ishlab chiqarilgan korpuslardagi ixtisoslashtirilgan kompyuterlar bo'lganligi sababli, interfaol android kiosklari ularni auditoriya va tegishli korxonalar ehtiyojlariga moslashtirish uchun ajoyib tarzda sozlash imkonini beradi. Bunday ko'p qirrali funksionallik bilan sensorli ekranli kiosklar korxonalarga o'zlarining foydalanuvchi bazasiga istalgan miqdordagi xizmatlar va imkoniyatlarni taqdim etib, ancha samarali ishlash imkonini beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi andijon mashinasozlik instituti intellektual transport tizimlari darslik
|
Samarqand davlat universiteti o. R. Yusupov, I. Q. Ximmatov, E. Sh. Eshonqulov - bet 63

94
f) g) 7-§. Grafda oʻtish algoritmlari Graflar bilan ishlashda barcha asosiy amallar (masalan, grafni bitta
koʻrinishda ikkinchisiga oʻtkazish, bosib chiqarish yoki grafni chizish)
uning tizimli oʻtishini, ya‘ni grafning har bir uchiga va har bir qirrasiga
tashrif buyurishni nazarda tutadi. Agar labirintni graf koʻrinishida
namoyish etsak, u yerda qirralar oʻtish joylari, uchlar esa qirralarning
kesishish nuqtalari boʻlsa, u holda grafni bosib oʻtish uchun har qanday
toʻgʻri algoritm ixtiyoriy ravishda labirintidan chiqish yoʻlini topishi
kerak. Ushbu algoritmlarning eng mashhurlari grafda oʻtish boʻyi
boʻyicha qidiruv (DFS) va oʻtish eni boʻyicha qidiruv (BFS) algoritmlari
boʻlib, ular qoʻllaniladigan muammolarni hal qilish uchun koʻplab
boshqa algoritmlar uchun asos boʻlib xizmat qiladi.
Graflar boʻylab harakatlanishning asosiy gʻoyasi shundaki, har bir
uchni birinchi marta tashrif buyurganingizda belgilang va barcha
qirralari koʻrib chiqilmagan uchlar haqidagi ma‘lumotlarni saqlang.
Qadimgi Yunoniston afsonalarida Tesey labirint atrofida yurish uchun
Ariadna bergan ipdan foydalangan, qarichlab tosh yoki maydalangan
toshlar bilan bosib oʻtgan yoʻlini belgilab qoʻygan, sanab oʻtilgan turlar
grafni bosib oʻtish uchun ishlatilgan. Grafni bosib oʻtish jarayonida har
bir uch uchta holatdan birida boʻladi:
1) ochilmagan - uchning dastlabki holati;
2) ochiq - uch topilgan, ammo unga tushgan qirralar koʻrib
chiqilmagan;
95
3) ishlov berilgan (belgilangan) - ushbu uchga tushgan barcha
qirralarga tashrif buyuriladi.
Grafning har bir uchi ketma-ket ushbu holatlarning barchasini qabul
qilishi aniq. Dastlab, faqat bitta uch ochiq boʻladi, ya‘ni grafni bosib
oʻtish ushbu uchdan boshlanadi.
Parkovka (turargohlar) joylariga avtomobillarni dinamik yo’naltirish tizimlari

|
Parkovka (turargohlar) joylariga avtomobillarni dinamik yo’naltirish tizimlari
|
bet | 65/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)Parkovka (turargohlar) joylariga avtomobillarni dinamik yo’naltirish tizimlari. Dinamik yo’naltirish tizimi transport-telematik tizimning asosiy qismi hisoblanadi va boshqariladigan informatsion tablo yoki o’rnatilgan yo’l belgilari yordamida xaydovchilar yaqin bo’lgan turargohlar, ularning bandlik darajasi va yetib borish masofasi to’g’risida muhim bo’lgan tezkor axborotlar olishadi. Tizim misol tariqasida yaqin va bo’sh joylarga ega bo’lgan turargohga optimal yetib borish marshrutini ham tavsiya etishi mumkin. Turargohlar, boshqariladigan informatsion tablo va boshqarish tizimi o’rtasida aktual axborotlarni kafolatli uzatish doimiy ishlayotgan aloqa tarmoqli orqali ta’minlanadi.
10.3.P+R turargohlarni boshqarish tizimi.
Turargohlarni boshqarish tizimi quyidagi funktsiyalarni bajarilishini ta’minlaydi:
- turargohlardagi avtomobillar soni to’g’risidagi ma’lumotlarni to’plash va qayta ishlash;
- boshqariladigan informatsion tablo yordamida turargohlarda bo’sh joylar soni to’g’risida axborotlarni uzatadi;
- dinamik yo’naltirish tizimi uskunalarini holati to’g’risida ma’lumotlar yig’adi va saqlaydi;
- yuqoridagi barcha axborotlarni jamlash hamda shaharda parkovkalarning joylashishi va ularning holati to’g’risida ham axborotlar aks ettiriladi;
- zarur bo’lgan xollarda tizimning xolatini aks ettiruvchi yoki parametrlarni tezkor o’zgartirish uchun xizmat qiluvchi personalni aralashuvini ta’minlaydi.
Ushbu tizimni boshqarish bloki ma’lumotlarni to’plab, ularga ishlov beruvchi va baholovchi dastur bilan jihozlangan kompyuterdan iborat. Markaziy boshqaruvga asoslangan tarmoqning afzalligi yangi uskunalar bilan kengayish iloji mavjudligi (misol, yangi informatsion (axborot) tablo, yangi turargohlarni qurilishi va boshqalar). Boshqariladigan informatsion tablo vizual axborotlarni o’rnatilgan yo’l belgilarini qo’shimcha simvollar yordamida aks ettiradi. Ushbu yo’l belgilari xaydovchilar uchun avtomobillarni turargohlarga yo’naltirish tizimiga ulangan barcha turargohlarni sig’imi to’g’risida tezkor axborotlar berib turadi.
|
| |
Turargohlardan foydalanish uchun to’lovlarni amalga oshirish

|
Turargohlardan foydalanish uchun to’lovlarni amalga oshirish
|
bet | 63/109 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 12,4 Mb. | | #254493 |
Bog'liq ИТТ darslik (2)10.2.Turargohlardan foydalanish uchun to’lovlarni amalga oshirish
Kirishdagi to’lovlar. Ushbu xolatda mijoz birinchi navbatda turargohdan kancha vaqt mobaynida foydalanishni aniqlab oladi va oldindan to’lovni amalga oshiradi. Parkovka talonida (shtrix-kod yoki magnitli talon) belgilangan to’langan muddati (vaqti) tugaguncha transport vositasing egasi turargohni tark etishi lozim, aks xolda keyingi to’xtab turish muddati uchun qo’shimcha to’lovni amalga oshirish talab etiladi.
CHiqib ketishdan oldin to’lov. Bunday vaziyatda mijoz magnitli kartani oladi (yoki magnitli talonni), unda talon raqami, kelish muddati va vaqti ko’rsatiladi. Bu boskichda mijoz to’lovni amalga oshirmaydi. Agarda mijoz turargohni tark etmoqchi bo’lsa ushbu xolatda u karta yoki talonni to’lov avtomatiga kiritadi va to’lov xaqi to’g’risida ma’lumot oladi. To’lov amalga oshirilgandan so’ng talon mijozga qaytariladi va unda magnit kartasi yoki magnit talonida to’lov xaqida yangi kodlangan ma’lumot kiritiladi va unga asosan mijoz turargohni tark etishi mumkin.
Elektron to’lov tizimi. Xozirgi kunda turargohlar xizmatlaridan foydalanganligi uchun to’lovlar EFC (Electronic Fee Collection) elektron to’lov tizimi orqali turargohlarda amalga oshirilmoqda. Mijozning mikroprtsessorli kartasidan avtomatik ravishda ko’rsatilgan xizmatlari uchun to’lovlar amalga oshiriladi. Turargohlar xizmatlari uchun avtomatik ravishda to’lovlarni amalga oshirish evaziga 100% barcha to’lovlar ta’minlanadi. To’lov stantsiyasi deb amaliyotda yo’l yaqinida to’lov xududiga kirish joyining qoshida joylashgan elektron vositalar aytiladi. Avtomobillardagi vositalarining to’lov stantsiya- si bilan bo’lgan aloqasi simsiz va uning yordamida to’lovlarni amalga oshirishda DSRC (Dedicated Short Range Communication) tizimidan foydalaniladi.
P+R (park and Ride) turargohlar tizimi. ITTdan samarali foydalanishning yaqqol misoli. Ushbu tizim har xil transport turlaridan foydalanish imkonini yaratadi- shahar tashqarisida yengil avtomobillardan va shahar markazida shahar jamoat (avtobus, trolleybus, metro, poezd) transportlaridan foydalanish. Tizimning samarasi quyidagilardan iborat:
- shahar jamoat transporti ishini sifatini oshirish va foyda keltirish;
- jamoat transportida kunlik imtiyozli talon yoki yo’l xaqi va parkovka to’lovini umumlashtirilgan tarifidan foydalanish evaziga shahar integrallashgan jamoat transporti bilan parkovka tariflarini birlashtirish imkoni yaratiladi;
- shahsiy transportga nisbatan harakatlanish vaqti qisqaradi;
- xaydovchilar bilan doimiy ravishda targ’ibot ishlarini olib borish. P+R parkovka funktsiyasini texnik jihatdan quyidagi qismlarga ajratish mumkin:
- P+R avtomobillarni parkovkaga yo’naltirish tizimi;
- P+R parkovkasida texnologik xizmat ko’rsatish tizimi;
- shaharda harakatni boshqarish tizimi bilan P+R parkovka birlashtirish va kommunikatsion uskunalar.
|
| |
Акционерное общество o’zbekiston temir yo’llari

Акционерное общество o’zbekiston temir yo’llari
Download
136,69 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
23.07.2024
Hajmi
136,69 Kb.
#268315
Download
136,69 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Акционерное общество o’zbekiston temir yo’llari
Download
136,69 Kb.
Matnni ko'rish
Yangi texnikalar (NBT) va an'anaviy naslchilik usullarini (CBT)

2017 yil aprel
SAM Oliy darajadagi ilmiy maslahatchilar guruhi
88
Qishloq xo'jaligi biotexnologiyasida yangi texnikalar
Tushuntirish eslatmasi
umuman mumkin emas (Lusser va boshq., 2011).
mikroorganizmlar juda ko'p sonli mutatsiyalarni keltirib chiqaradi
(masalan, tezlik bilan
mutatsiya uchun tanlangan maqsadli gen ma'lum bo'lishi kerak.
Bu shart
O'simliklardagi o'z-o'zidan paydo bo'ladigan mutatsiyalardan 500 baravar yuqori (Cooper va boshqalar,
Genomni tahrirlash usullari bilan kiritilgan mutatsiyalarni, masalan, Surveyor Nukleaz Assay va T7-Assay
yordamida aniqlash mumkin. Taxminan -
maqsadli mutatsiyalar o'xshash ketma-ketlikda bir xil tahlillar bilan aniqlanishi mumkin
maqsaddan tashqari mutatsiyaga shubha qilish mumkin bo'lgan maqsadli
saytga yoki tomonidan
2008; Jander va boshqalar, 2003; Till va boshqalar, 2007). Binobarin, selektsioner asosan fenotip asosida
kerakli xususiyatlarni aniqlash uchun ko'p vaqt talab qiluvchi quyi oqim tanlashni amalga oshirishi kerak.
Bu
tanlov
jarayon yangida noma'lum mutatsiyalar mavjudligini istisno etmaydi
WGS, sekvensiya xatolari va genomning ma'lum hududlarini ketma-ketlashtirishning mumkin emasligi
sababli WGS barcha maqsaddan tashqari mutatsiyalarni aniqlay olmasligini cheklash bilan. Biroq, nisbatan
yuqori o'zgaruvchanlik
xilma-xillik.
turlar ichidagi hayvon va o'simlik genomlari buni imkonsiz qiladi
mavjud,
ya'ni qidirish uchun ma'lum maqsad mavjud bo'lsa (bu o'zgarishlar tasodifiy va ko'p bo'lgan
mutatsiya naslchilikda emas). Agar kiritilgan o'zgartirish(lar) haqida ma'lumot mavjud bo'lmasa
(ya'ni
ma'lum bo'lmasa) .
ODM va SDNni o'z ichiga olgan yangi texnikalardan foydalanish boshqa strategiyani nazarda tutadi.
Bunday holda, mutatsiyalar soni
sezilarli darajada kamayadi
yuqoridagi bilan solishtirish va bir yoki bir nechta oldindan belgilangan bilan cheklangan
qidiriladigan maqsad), o'zgarishlarni aniqlash qiyinroq.
Aniqlash WGS bilan, ehtimol, boshqa yondashuvlar bilan birgalikda mumkin, lekin faqat taqqoslash uchun
mos mos yozuvlar genomi bilan.
Bunday hollarda, aniqlangan o'zgarishlar asosida yotqizilgan texnikani
aniqlash
Maqsaddan tashqari mutatsiyalarni o'z-o'zidan paydo bo'ladigan mutatsiyalardan farqlash.
4.2.2. Kutilmagan effektlar
va tabiiy o'zgaruvchanlikdan faqat analitik usullar bilan farqlanadi
O'simliklardagi fizik yoki kimyoviy omillar orqali tasodifiy mutagenez va
mutatsiyalar va, ehtimol, maqsaddan tashqari ba'zi mutatsiyalar. Biroq,
funktsiyasi
Machine Translated by Google