nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 203/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 241
TA'LIM MUASSASALARIDA AMALIYOTCHI
PSIXOLOGLAR MUTAXASSIS SIFATIDA
Kanizaxon Abdullayeva Djabaraliyevna Qoʻqon shahar Abu Taib Xoʻqandiy
96 A 27 maktab Amaliyotchi psixolog
ANNOTATSIYA
Ushbu maqolada amaliyotchi psixologlarning shaxs sifatida egallashi lozim
boʻlgan xususiyatlari va mutaxassis sifatida jamiyat hayotidagi oʻrni muhokama
qilingan. Shuningdek, amaliyotchi psixologlarning axloqiy va kasbiy tamoyillari
yoritib berilgan.
KALIT SOʻZLAR: psixolog, amaliyot, jamiyat, kasb, professional, etika,
estetika, psixologik xizmat, intellektual ,korreksiya;
KIRISH
XX asr boʻsagʻasida psixologiya fani va uning ilgʻor vakillari oʻzlarining
navbatdagi jahonshumul ilmiy maqsadlari - insonga, ayni paytda, jamiyatga
psixologik xizmat koʻrsatish tizimining muqarrarligini nazariy-ilmiy jihatdan
asoslab berishga muvaffaq boʻldilar. Shaxs va uning faoliyatini har tomonlama
rivojlantirish muammosiga psixologiyaning amaliy tatbiqiy yoʻnalishlari asosida
yondashish zarurligi haqida koʻpgina olimlar oʻz fikr-mulohazalarini bildirganlar
va bildirib kelmoqdalar.
ASOSIY QISM
Psixologik xizmatning asosiy mazmuni – sogʻlom shaxsning oʻsishini taʼminlash
shaxs rivojlanishidagi turli qiyinchiliklarni korreksiya qilish va kasb tanlash
muammosidir. Birinchi boʻlib 1975-yilda Estoniyada psixologik xizmat tashkil
etildi. Uning rahbari X.I.Liymets, Yu.L.Serd boʻlib tarbiyasi qiyin oʻsmirlar uchun
ish olib bordilar. Rossiyada I.V.Dubrovina psixologik xizmatning rivojlanishiga
juda katta hissa qoʻshgan. Har bir davlatning ijtimoiy taraqqiyoti oʻsha davlat
hududida yashovchi fuqarolarning ijodiy oʻsishi va axloqiy potensialiga bogʻliq
boʻladi. Jumladan, bu kasb AQShda oʻtgan XX asrning 1960-yillarida paydo boʻlib
hozirgi zamon psixologiyasidagi asosiy tarmoq hisoblanadi.
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. XML web-xizmati loyihasini yarating
2.XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish haqida
3.XML web-xizmati loyihasini yaratingva foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish bilan tanishtirish.
2.XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish tasnifini berish.
3 XML web-xizmati loyihasini yarating foydalanish tushuntirish.
4.XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2 XML web-xizmati loyihasini yaratingfoydalanish ni tasniflaydilar,
3 XML web-xizmati loyihasini yarating foydalanish haqida aytib beradilar,
4. XML web-xizmati loyihasini yarating foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. XML loyihasini yaratish
2. XML loyihasini yaratishfoydalanish haqida
3. XML loyihasini yaratishva foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1. XML loyihasini yaratish foydalanish bilan tanishtirish.
2XML loyihasini yaratishfoydalanish tasnifini berish.
3. XML loyihasini yaratishfoydalanish tushuntirish.
4. XML loyihasini yaratishfoydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. XML loyihasini yaratish foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. XML loyihasini yaratishfoydalanish ni tasniflaydilar,
3. XML loyihasini yaratishfoydalanish haqida aytib beradilar,
4. XML loyihasini yaratish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
Kuchlanishi 1 kV gacha bo’lgan havo liniyalarini montaj qilishda ishlatiladigan simlarning tavsiflari

|
Kuchlanishi 1 kV gacha bo’lgan havo liniyalarini montaj qilishda ishlatiladigan simlarning tavsiflari
|
bet | 43/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.orgKuchlanishi 1 kV gacha bo’lgan havo liniyalarini montaj qilishda ishlatiladigan simlarning tavsiflari
Eslatma.1. Simlarning markalaridagi belgilar: A–alyuminiy, AS–po’lat–alyuminiy, PSO–bir simli po’lat, PS–oddiy po’lat, ko’p simli po’lat; PMS–ko’p simli, mis qoplangan po’lat.
2. Jadvalda kuchlanishi 1 kV gacha bo’lgan havo liniyalarida eng ko’p ishlatiladigan simlarning tavsiflari keltirilgan.
Ovalsimon ulagich (gilg’za)da ulash usuli ko’p simli alyuminiy simlarni ulashda qo’llaniladi. Ulash uchun simlarni ularning kesimlariga qarab tanlangan ulagich (gilg’za)ga kiritiladi va ularning bir–birining qarshisiga, simlarning uchlari ulagich (gilg’za)ning qarshi tomonidagi (chiqish) teshigidan chiqadigan qilib itariladi, so’ngra ulagich (gilg’za) presslanadi, simlarning bo’sh uchlari esa sirtmoqda uchma–uch payvandlanadi. Simlarni ikkita ulagich (gilg’za)da birga presslab ulash usuli asosan, kesimlari 70 mm2 va undan katta bo’lgan ko’p simli alyuminiy simlarni montaj qilishda qo’llaniladi. Ulagich (gilg’za)lar presslash mexanizmlarida presslanadi.
Simlarni oldindan uchma–uch payvandlab oval’ ulagich (gilg’za)larda ulab, keyin ulagich (gilg’za) va simlarni quymasi bilan birga presslash yo’li bilan ulash usuli ko’pincha III va IV darajali muz qoplash rayonlarida joylashgan va liniya simlariga katta shamol kuchlari tahsir qilish mumkin bo’lgan, tayanchlarning oraliqlari katta bo’lganda, ularning o’rtasida havo liniyalarining ko’p simli simlarini montaj qilishda qo’llaniladi.
Simlarni oval’ ulagich (gilg’za)da ustma–ust qo’yib presslash yo’li bilan ulash eng oddiy usul hisoblanadi, bu usul kesimlari 16–50 mm2 li ko’p simli simlarni montaj qilishda qo’llaniladi. Ulagichlar bir xil metaldan ishlangan bo’lishi kerak: mis ulagichlar (SOM)–mis simlar uchun; alyuminiy ulagichlar (SOA)–alyuminiy simlar uchun; po’lat ulagichlar (SOS)–po’lat simlar uchun.
Ochiq ko’p tomirli simlarni boltli qismlar yordamida ham tutashtirish mumkin. Boltli qismlar bilan simlarni faqat tayanchlarda va simlarda mexanik yuklama tahsir etmaslik sharti bilan ulashga yo’l qo’yiladi.
|
| |
-96 
Maktabda informatika fan va o’quv predmeti sifatida o`qitilishi

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 247
Maktabgacha ta`limda jismoniy tarbiya metodikasining predmeti va asosiy
tushunchalari
112-116
Yuqori molekulyar birikmalarning xossalari va ahamiyati
117-124
Matematika fanining oʻqitishda fanlararo bogʻlanish
125-129
8-sinflarda algebraik kasrlarni ko'paytirish va bo'lish mavzusini o'rgatish
130-133
BOSHOSHLANGʻICH SINFLARDA INNAVATSION METODLARDAN
FOYDALANISH
134-137
Oʻquvchilarni matematika fanidan kreativ fikrlash qobiliyatini shakllantirishda
Xalqaro PISA dasturining oʻrni
138-143
Odam va uning salomatligi fani. Qon aylanish sistemasi haqida umumiy
tushuncha
144-150
Ona tili o’qitish didaktikasi va uning umumiy asoslari
151-155
Ona tili va adabiyot darslarida zamonaviy pedagogik texnologiyalarni
qo’llashning o’ziga xos jihatlari
156-160
RЕPRЕSЕNTАTIОN ОF THЕ САTЕGОRY ОF UNСЕRTАINTY
INЕNGLISH
161-164
BIOLOGIYA FANIDA INNOVATSION METODLAR
165-168
YORUG‘LIK OQIMI. YORUG‘LIK KUCHI. YORITILGANLIK QONUNI
169-172
Tabiiy geografiya darslarini mustaqil o`rganishfda interfaol metodlardan
foydalanishning ahamiyati
173-177
Boshlang’ich ta`limda innovatsion texnologiyalardan foydalanish yo’llari
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab - bet 13

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 16
Kichik maktab o’quvchilarini bayon yozishga tayyorlash metodikasi
Samarqand viloyati Samarqand shahri 63-sonli umumiy o’rta ta’lim
maktabning boshlang’ich ta’lim o’qituvchisi
Saydullayeva Fatima Anarbayevna
Annotatsiya.Maqolada
1-4
sinf o’quvchilarini bayon yozishga,hikoya
,ertak,matnlarni qayta hikoyalashga yordam beruvchi tavsiyalar berilgan.Maqola
yosh o’qituvchiga o’quvchilarni bayon yozishga tayyorlash uchun metodik
yordam.
Kalit so’zlar:Bayon ,bayon turlari,reja,tanlab o’qish,og’zaki va yozma
nutq,
Biz ta’lim va tarbiya tizimining barcha bo’g’inlari faoliyatini bugungi zamon
talablari asosida takomillashtirishni o’zimizning birinchi darajali vazifamiz deb
bilamiz.Yosh avlod tarbiyasi haqida gapirganda,Abdurauf Fitrat bobomizning
mana bu fikrlariga har birimiz ,ayniqsa,endi hayotga kirib kelgan o’g’il –
qizlarimiz amal qilishlarini men juda-juda istardim.,,Xalqning aniq maqsad sari
harakat qilishi,davlatmand bo’lishi,baxtli bo’lib izzat – hurmat topishi, jahongir
bo’lishi yoki zaif bo’lib horlikka tushushi,baxtsizlik yukini tortishi,e’tibordan qolib
o’zgalarga tobe va qul,asir bo’lishi ularning o’z ota-onalaridan bolalikda olgan
tarbiyalariga bog’liq.Bola tarbiyasiga to’g’ri yondashish,uni muvaffaqiyatli
o’qitish uchun bola rivojlanishidagi turli yoshdagi davrlariga xos xususiyatlarni
bilish va uni hisobga olish muhimdir.
O'quvchilar nutqini o'stirish ularga aniq ko'nikmalarni singdirish demakdir.
Boshlang'ich sinf o'quvchilari mustaqil mashq sifatida bog'lanishli nutqni
o'stirishdan quyidagi ko'nikmalarni bilib oladilar:1. Mavzuni tushunish,
chegarasini aniqlash va uni nisbatan to'liq yoritish ko'nikmasi. Masalan, „Biz uy
ishlarida ota-onamizga qanday yordamlashamiz?" mavzusi berilsa, o'quvchilar aniq
bajargan ishlari haqida hikoya qiladilar. Ular mavzuni yaxshi tushunishlari uchun
bayon matni qayta hikoya qildiriladi, inshoda esa berilgan mavzu yuzasidan
mustaqil hikoyalash mashq qilinadi. 2. Inshoni asosiy fikrga b o ‘ysundirish
ko'nikmasi. Bolalar ishi m a’lum fikrni (tabiatning ajoyib tasvirini idrok etish,
|
Payvandlash transformator,termit patron,termit, po’lat xomut , sim bandaj, elektrod tutqich , ko’mir elektrod

|
Payvandlash transformator,termit patron,termit, po’lat xomut , sim bandaj, elektrod tutqich , ko’mir elektrod
|
bet | 83/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.orgPayvandlash transformator,termit patron,termit, po’lat xomut , sim bandaj, elektrod tutqich , ko’mir elektrod
| |
|
Tomirni vertikal vaziyatda qo’yib unga ajraladigan qolip 4 ning (1–rasm,a) (ko’mir yoki po’latdan ishlangan) ikkala qismi qizdiriladi va ular po’lat xomut 5 bilan yoki sim bandaj bilan mahkamlanadi. Qolipning yuqorigi chetlari tomirning payvandlanadigan qirqimi uchidan 1–2 mm chiqib turishi lozim; qolipning pastki qismiga 1–1,5 mm li asbest shnur o’raladi. Bevosita qolipning ostida, izolyatsiyadan tozalangan tomirda sovitgich 6 o’rnatiladi. Elektrod tutqich va sovitgichdan chiqqan simlarning uchi quvvati kamida 1,5 kVA bo’lgan payvandlash transformatoriga ulanadi va tomirning kesilgan uchiga flyus surtib payvandlashag kirishiladi. Buning uchun elektrod tutqich 2 da mahkamlangan ko’mir elektrod 3 tomir uchiga bosiladi va shanday holatda yaxshilab qizib suyuqlanishning dastlabki belgilari paydo bo’lguncha ushlab turiladi. Keyin elektrodni tomir kesimi uchida sekin harakatlantirib tomirning hamma tomirchalari suyultiriladi va hosil qilingan suyuqlanmaga flyus surtilgan qo’shilma 0 alyuminiy chiviq 1 botiriladi. Qo’shimcha suyuqlangandan keyin qo’shimcha chiviq qolipni oxirigacha to’ldiradi. Metall sovigandan so’ng tomirdan qolip va sovitgich olinadi, hosil bo’lgan payvandlangan tomirlarning yaxlit uchi po’lat cho’tka bilan shlak va flyus qoldiqlaridan tozalanadi. Biriktirish uchun shunday tayyorlangan tomirlar uchlariga flyus surtiladi va tomirlar kesimi yuzalarida uncha katta bo’lmagan oraliq qoldirib gorizontal holda o’rnatilgan tarnovsimon biriktirish va tarnovlash qolipiga yotqiziladi, keyin ingichka sim bilan qolip simlarga bog’lab qo’yiladi. Qolip 8 ning ikkila tomonida tomirlarning izolyatsiyadan tozalangan qismlarida, sovitgichlar o’rnatiladi va ular payvandlash transformatoriga ulanadi (1–rasm,b). Payvandlanadigan tomirlarning uchlariga elektrodni navbatma–navbat tekkizib, ular suyuqlantiriladi, so’ngra qolipga flyus surtilgan qo’shilma–chiviq kiritiladi va u ham suyuqlantiriladi, bunda alyuminiy suyuqlanmasi qolipning hammasi to’lguncha va qolip ustida balandligi 1–2 mm li sferik qabariq hosil bo’lguncha payvandlash davom ettiriladi. Qolip va sovitgichlar olinib payvandlangan qism egovlanadi va asfalg’t yoki gliftal laki surib izolyatsiyalanadi, so’ng izolyatsiya ustidan yana lak surtiladi. Simlarning ulanadigan tomirlarini payvandlash operatsiyasi tartibi 1–rasm, v da ko’rsatilgan.
|
| |
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish
2. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish haqida
3. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.Sahifalar orasida kodlardan foydalanish bilan tanishtirish.
2. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish tasnifini berish.
3. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish tushuntirish.
4. .Sahifalar orasida kodlardan foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. Sahifalar orasida kodlardan foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. Sahifalar orasida kodlardan foydalanishni tasniflaydilar,
3..Sahifalar orasida kodlardan foydalanishhaqida aytib beradilar,
4.Sahifalar orasida kodlardan foydalanishni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
-* rasm. Simlarni montaj tsilish uchun mosla- malar

|
-* rasm. Simlarni montaj tsilish uchun mosla- malar
|
bet | 45/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.org3-* rasm. Simlarni montaj tsilish uchun mosla- malar:
s—doiraviy va yassi knemalya «lyagushka». O — montaj dismasi, g — KES. 70 universal montaj dismasi.
3- rasm. Simlarni montaj tsilish uchun moslamalar:
s—doiraviy va yassi knemalya «lyagushka». O — montaj dismasi, g — KES. 70 universal montaj dismasi.
4- rasm. Simlarning solqilanish strelasini qarash.
Qilanishning uzgarishi bir xil bo’ladi.
Simlar har bir anker k;ulochda alohida tortiladi, yahni anker typi- dagi tayanchlar orasida tortiladi, bularga burchak va oxirgi tayanchlar ham kiradi. Simning bir uchi oxirgi yoki anker tayanchga sirtmoi; dilib markam boglanadi, simning bono’a uchi «lyagushka» bilan (3-rasm,a) yoki montaj qilishda ishlatiladigan boltli qisma (3- rasm,b) bilan qisib olinadi, boltli qismada turli kesimli simlar uchun ariqchalar ochilgan. Katta kesimli mis, aynidsa alyuminiy simlar uchun yassi qismali «lyagushka» Dan foydalanish lozim, chunki qisma doiraviy bulsa, sim tortilayotganida shikastlanishi mumkin. Universal montaj qismasi (3- rasm, v) simlarni tortish uchun eng takomillashganqurilma hisoblanadi. «Lyagush- kaga», montaj universal qismaga polispast bloki boglanadi va blok arqonini tortib talab qilinadigan solqilanish strelasi hosil bulguncha sim tortiladi. Kesimlari 50 mm2 dan katta va anker qulochi uzun bulganda simlar dastaki yoki elektr dvigatelli yuritmasi bor chigir yordamida tortiladi.
Anker tsulochi'ning hamma simlari soltsilanish strelasi bir xil qiymatga ega bo’lishi kerak. Kesimlari turlicha bulgan simlar osilganda solqilanishni eng katta kesimli simning solqilanishi buyicha olinadi. Simlarning montaj solqilanishi strelasining qiymati montaj paytida havoning turli haroratlari uchun soldilanish egri. chizik;lari yoki jadvali buyicha aniqlanadi. Kuchlanishi 1 kV gacha bulgan X,L larining alyuminiy simlari uchun solqilanishning taxminiy qiymatlari 33- jadvalda keltirilgan.
Talab qilinadigan solqilanish diymatiga turli usullar bilan erishishmumkin, lekin bevosita kuz bilan chamalash eng oddiy va shuning uchun kup dullaniladigan usul hisoblanadi. Berilgan solqilanish strelasi qiymatini urnatish uchun ikkita qo’shni tayanchlarga bittadan bulinmali reyka boglanadi, keyin montajchi tayaychga chidib simni uning past nuqtasi kuz bilan chamalash liniyasiga tugri kelguncha tortishga (4- rasm) buyrug’ beradi.
Tayanchda simlar vertikal joy- lashganda soldilanishni rostlash yuqoridagi simdan, gorizontal, joylashganda — o’rtadagisidan boshlanadi. Rostlash tamom bulgandan keyin ingichka boglash simi bilan liniya simi izolyatorlarga boglanadi. Boglaydigan sim materiali liniya simining materiali bilan bir xilda bo’lishi kerak Pulat simlarni 1,5—2 mm li ruxo’langan yumshoq po’lat sim bilan, alyuminiy va pulat-alyuminiy simlar esa 2,5—3,5 mm li alyuminiy sim
2- jadval. KuCHlanishi 1 kY gacha bulgai alyuminiy simli havo linyyalarining solqilayii*
|
| |
Motorlarning harorati rejimini tekshirish

|
Motorlarning harorati rejimini tekshirish
|
bet | 49/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.orgMotorlarning harorati rejimini tekshirish
Izolatsiyalovchi materialning klassiga qarab, atrof-muhit harorati 40°C ligida motorlar uchun ruxsat etilgan haroratlarning oshish chegarasi turlicha (60 dan 125°C) bo‘ladi.
Elektr motorlarning qizib ketishi birinchi navbatda chulg‘amlarning izolatsiyasi uchun xavflidir, chunki bu holda ularning ishlash muddati qisqaradi, ba ’zan esa elektr mashinalar batamom ishdan chiqadi.
Motorning qizishi yuklanish va ish rejimiga bog‘liq. Qizib ketishning asosiy sababi, motorlarning tok bilan o‘ta yuklanishidir. Bu hodisa uzoq muddatli rejimda o‘zgaruvchan tok motorlari uchun stator zanjiridagi, o‘zgarmas tok motorlari uchun yakor zanjiridagi tokni nazorat tarzda o‘lchab ko‘rib aniqlanadi.
Qisqa muddatli takrorlanuvchan rejimda ishlaydigan motorlarda tok doimo o‘zgarib turadi, shuning uchun ularning yuklanishini shchitga o'rnatilgan oichov asboblar yordamida emas, balki maxsus asboblar (ossillograflar) yordamida tokning vaqt bo‘yicha o'zgarishi diagrammasi olinadi va uning asosida mexanizmning ish sikli uchun tokning ekvivalent qiymati aniqlanadi.
Yuklanish normal bo'lganda motorning qizib ketishiga uning yomon sovitilishi (ventilator qanotlarining shikastlanishi, shamol- latish kanallari va tuynuklarning to'lib qolishi) yoki atrof-muhit harorati 40°C dan ortib ketishi sabab bo‘lishi mumkin.
Quwati 100 kVt va undan kam bo‘lgan motorlarning qizish
darajasi termometr bilan aniqlanadi. Termometr bo‘lmaganda
motorning qizish darajasi odatda qo‘lni tekkizib tekshiriladi. Agar u
juda issiq bo'lsa, ko‘chma, yaxshisi spirtli termometr bilan o'lchanadi,
chunki u magnit maydon ta’sirida xatoga yo‘l qo'ymaydi. Termo-
metming aktiv qismi aluminiy folga bilan zich qilib o‘raladi va motor
sirtidagi o‘lchanadigan joyga siqib qo‘yiladi, ustidan esa izolatsiya-
langan joyi issiqlikni izolatsiyalovchi paxta bilan o'raladi.
*
Motorlar chulg‘amlarining to‘g‘ri ulanganini va tuzukligini tekshirish
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 26
“nima bilan” shug`ullanilishini o`zi hal qilsin. Masalan: hal qilishning barcha
bosqichlarini o`zi yecha olsagina mantiqiy fikrlashi rivojlanib boraveradi. Savolga
to`g`ri va tez javob berishi uchun kattalar shoshilmasligi kerak.Kech bo`lsa ham
bola o`z xatosini o`zi to`g`rilasin, o`z fikrining to`g`riligini o`zi dadil turib isbotlay
olsin. M.Montessori pedagogikasining ahamiyati xuddi shunday sifatlarni
tarbiyalashga, aqliy qobiliyatlarni rivojlantirishga qaratilganligidadir. U yaratgan
o`yinlar sezgi organlari: ko`rish, eshitish, teri-tuyush. Hid bilish, ta`m bilish orqali
narsa va hodisalarni bilib olishga mo`ljallangan “kvadrat tuz”, “bo`sh katakni
to`ldir”, “nuqtalat o`yini”, “Loto”, “Rangiga qarab o`rnini top”, “O`z o`rnini top”,
“Qaysi biri ortiqcha” o`yinlari shular jumlasidandir. Atoqli italiyalik pedagok,
psixiatr vrach M.Montessori 1870-1952 yillarda yashab ijod etgan. U asos solgan
bolalar uylariga maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar jalb qilinib, u yerda
tarbiyaning o’ziga xos tizimi amalga oshirildi. U tuyg’u organlarini tarbiyalashni
birinchi o’ringa qo’yadi,buning uchun tegishli didaktik material ishlab chiqadi.
Mashqlar sistemasi bolalarda muayyan ko’nikma va malakalarni: predmetlarni
shakliga,vazni va rangiga qarab farqlash,xilma-xil ovoz va hidlarni bilish
ko’nikmalarini hosil qilishga qaratilgan. Montessoru foydalanadigan didaktik
materiallar o`z-o`zini nazorat qilish prinsipiga muvofiq yaratilgan bo`lib,
bolalarga, pedagogning ishtirokisiz, mustaqil shug`ullanish imkonini beradi. Lekin
bunda sezgi organlarining rivojlanishi nutqning o`sishi bilan bog`lanmas
edi.Kattalar tomonidan majburlash, “uni o`yna”, “buni o`yna”, “xato qilding”,
“mana bunday bajar” qabilida ish tutish M. Montessori pedagogikasiga zid
uslublardir. Uning ta`limi “O`zim bajarishim uchun menga yordam ber” qabilida
ish yuritishga asoslangandir. Bola erkin “kim bilan”, “nima bilan”, “qachon”
tushunchalarini o`zi hal qilsin. O`zi ko`rib, eshitib, harakat qilib, paypaslab
mushohada, ya`ni mantiqiy fikrlay olsin.Maktabgacha ta’lim sohasida pedogogik
jarayonga xozirgi kun talablari bolalarni erkin fikrlashga undovchi qanday
topshiriqlar, ta’limiy oyinlardan foydalanish lozimligi togrisida tushuncha beradi.
Bolalarda erkin , xur fikrlilikni tarbiyalash istagi xalqimizda qadimdan
mavjudligini ta’kidlash uchun Xoja Nasriddin xaqidagi rivoyatlardan birida
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 202/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 240
texnologiyalarni ta'lim jarayoniga joriy etish, ta'lim samaradorligini oshirish uchun
tinimsiz izlanish bugungi kunning ehtiyojiga aylanmoqda. Yangi metodlarni ta'lim
jarayoniga tatbiq etish pedagoglar oldida turgan masalalardan biri hisoblanadi.
O'qituvchi dars jarayonida boshqa ma'lumotni berish bilan bir qatorda internet
ma'lumotlari, multimedia dasturlari, jadvallar va shunga o'xshash mavzuga oid
qo'shimcha ma'lumotlarni ko'rsatib o'tsa, bu nafaqat o'quvchilarning darsga bo'lgan
qiziqishini oshiradi, balki o'quvchilarning mustaqil o'qishini talab darajasida
shakllantirishiga, mavzuni imkon darajasida to'la o'zlashtirishiga ham yordam
beradi.
"Aqliy hujum". Bu hujum ona tili va adabiyot darslarining boshlanishida yoki
istalgan joyida qo'llanishi mumkin. Bu boqichda muammo o'quvchilarga aqliy
hujum yo'li bilan beriladi va ularning fikrlari orqali ochiladi. "Aqliy hujum" metodi
biror mavzu yuzasidan berilgan muammolarni hal etishda keng qo'llaniladi. "Aqliy
hujum" metodi yordamida qo'yilgan muammo yuzaridan bir necha yechimlarni
topish imkoniyati yuzaga keladi.
Xulosa qilib aytganda, o'quvchilarni mustaqil, erkin fikrlashga, izlanishga, har
bir masalaga ijodiy yondashish, mas'uliyatni sezish, tahlil qilish, eng asosiysi,
o'quvchini qo'zg'atishga qaratilganligi, pedagogning o'z tanlagan kasbiga bo'lgan
qiziqishini kuchaytiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
G'ulomova M.X., Sobirova N.K. Yangi innovatsion texnologiya yordamida ta'lim
samaradorligini oshirish usullari – T.: 2009
Sayidaxmedov N. Pedagogik amaliyotda yangi texnologiyalarni qo‘llash
namunalari. — T.: RTM, 2000. — 46 b.
G‘ulomova M. X., Sobirova N. K. Yangi innovatsion texnologiya yordamida
ta’lim samaradorligini oshirish usullari // Innovatsiya o‘quv jarayonida (tezislar
to‘plami). –T.: 2009.– 106 b.
|
| |
MUNDARIJA - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 208/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBMUNDARIJA
MAQOLA MAVZUSI
MAQOLA
SAHIFASI
Fizika- texnika taraqqiyotining garovidir
2-4
ERTALABKI BADAN TARBIYANING INSON ORGANIZMIGA FOYDASI
5-11
O`rin-joy otlari
12-15
Kichik maktab o’quvchilarini bayon yozishga tayyorlash metodikasi
16-23
Maktabgacha yoshdagi bolalarni mashg'ulot jarayoniga qiziqtirishda
noan'anaviy usullarning ahamiyati
24-27
Bo`lajak informatika o`qituvchisining innovatsion faoliyatiga tayyorlashning
metodik aspektlari
28-32
Boshlang`ich sinflarda ona tili o`qitish metodikasi va axborot
texnologiyalaridan foydalanish
33-37
Matematika darslarini mustaqil o'rganishda interfaol metodlardan
foydalanishning ahamiyati
38-43
Boshlang'ich sinflarda didaktik o`yinlardan foydalanish
44-48
BOSHLANG‘ICH SINF DARSLARIDA EKOLOGIK TARBIYA BERISH
49-52
BOSHLANG’ICH TA’LIMNING YANGI TENDENSIYASI
53-55
BOSHLANG'ICH MAKTABDA ENG YAXSHI O'QITISH USLUBLARI
BO'YICHA QO'LLANMA
56-66
GEODEZIYA FANI , UNING AHAMIYATI VA VAZIFALARl
67-70
Boshlang'ich sinflarda matematika o'qitish metodikasi
71-73
ILK O’RTA ASRLAR O’RTA OSIYO TARIXIDA AFROSIYOB DEVORIY
SURATLARI AHAMIYATI
74-79
OʻNLI KASRLARNI ODDIY KASR KOʻRINISHIDA IFODALASH
BO'YICHA USLUBIY TAVSIYALAR
80-83
Kasb hunar kollejlarida Informatika va IT fanini kasbga yo`lantirib o`qitish
metodikasi
84-89
МАКТАБГАЧА ЁШДАГИ БОЛА ҚИЗИҚИШЛАРИНИ ЭРТА
АНИҚЛАШНИНГ ПСИХОЛОГИК УСУЛЛАРИ
|
| |
Elektr mashinalarni sinovli ishga tushirish

|
Elektr mashinalarni sinovli ishga tushirish
|
bet | 48/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.orgElektr mashinalarni sinovli ishga tushirish.Barcha montaj ishlari tugatilganidan soЈng, elektr mashina sinovli ishga tushirilishi kerak. Elektr mashinani sinovli ishga tushirishdan awal mashinaning barcha elementlari sinchkovlik bilan ko’zdan kechiriladi va vali qo’l bilan
ylantirilib ko‘riladi (katta quwatli mashinalarning vali ko‘tarma kran yordamida aylantirib ko‘riladi). Elektr mashinani sinovli ishga tushirish vaqtida podshipnikning harorati tekshirilib boriladi va shuningdek, mashina qismlarining titrashlari qiymatlari vibrometr yordamida o‘lchab boriladi. Sirpanuvchi podshipniklar uchun ruxsat etilgan harorat qiymati 80°C dan oshmasligi va shuningdek, tebra- nuvchi podshipniklar uchun esa 65°C dan oshmasligi kerak.
Elektr mashinaning normal yuklanganlik ish rejimi uchun pod- shipniklaming ruxsat etilgan titrash qiymatlarining (amplitudaning ikkilangan qiymati) tezlikka bog'liqligi:
Elektr mashina tezligi, ayl/min 3000 1500 1000 750
Tebranish qiymati, mm 0,005 0,1 0,13 0,16
Rotor yoki yakorning aylanish yo‘nalishi to‘g‘ri ekanligi va elektr mashina elementlari normal yig‘ilganligiga ishonch hosil qilish uchun elektr mashinaga awal «siltovli» oz vaqtga kuchlanish berib, ishga tushiriladi. So‘ngra elektr mashinani yuklanishsiz birmuncha uzoq vaqtga ishga tushiriladi. Mashina salt yurish rejimida tekshirilganidan keyin yuklanish bilan ishlatiladi.
2 2. ELEKTR MOTORLARGA XIZMAT KO‘RSATISH
Elektr motorlami uzoq muddatga ishga yaroqli holatda saqlash uchun ta’mirlar oralig‘ida ularga texnik xizmat ko‘rsatish katta aha- miyatga ega. Uning vazifasiga motoming harorati rejimini, uning cho ‘tka- lari kontakti, kollektori va kontakt halqalarining ahvolini, vibratsiyani, podshipniklar ahvolini va ularda moy borligini kuzatish kiradi.
Ishchi mexanizm va mashinalarning ishlashi davomida navbatchi xodim ularning motorlarini bir marta ko‘zdan kechirib chiqadi va motorni chang hamda iflosliklardan tozalaydi, bunda u ish rejimi og‘ir bo‘lgan (tez-tez ishga tushiriladigan va to‘xtatiladigan, mexa- nizmi o'qiga katta yuklanish tushadigan, atrof-muhit harorati yuqori bo‘lgan) motorlarga alohida ahamiyat beradi .3
Elektr mashinalarning davomli normal ishlashini ta’minlash maqsadida vaqti-vaqti bilan tarmoqdan o‘chiriladi, xodim mashinani. siqilgan havo bilan tozalaydi, podshipniklarda moy bor-yo‘qligini tekshiradi, kollektor va kontakt halqalarini tozalaydi, cho‘tka tutqich- larining ishini, izolatsiya ahvolini tekshiradi va zaminlovchi qurilma- lami ko‘rib chiqadi, cho‘tkalami neytral holatga o‘matadi va shamol- latish kanallarini tozalaydi.
|
| |
Elektr apparatlarining tuzilishi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati kasbiy ta'limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xududiy boshqarmasi dehqonobod tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 54/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.org2. Elektr apparatlarining tuzilishi
Elektr zanjirlarini boshqarish uchun ishlatiladigan apparatlar noavtomatiik va avtomatik apparatlarga bo’linadi.
Rubilhniklar, almashlab ulagichlar, Rubilhnikli yashiklar, paketli uzgichlar, shuningdek operator bevosita qo’lda boshqaradigan barabanli uzgichlar va kontrollerlar noavtomatik apparatlardir.
Kontaktorlar, magnitli yurgizgichlar va masofadan boshqariladigan avtomatlar yoki elektr dvigatelning yoki tahminlovchi manbaning o’rnatilgan ishlash rejimi o’zgarganda (o’ta yuklanish yoki kuchlanishning pasayishi yoki butunlay yo’qolib qolishi va h.k.) ishlaydigan avtomatlar avtomatik apparatlar hisoblanadi.
3. Noavtomatik apparatlar
Rubilhnik (1–rasm, a), elektr dvigatellarni va elektr zanjirlarni manbaga ulash va uzish uchun, shuningdek yuklamasiz operativ boshqarish uchun ishlatiladi.
Almashlab ulagich (1–rasm, b) asosan qisqa tutashtirilgan rotorli asinxron dvigatellarni yurgizishda hosil bo’ladigan yurgizish toklarini kamaytirish maqsadida uning cho’lg’amlarini “yulduz” usulida ulashda “uchburchak” usulida qayta ulash uchun, shuningdek kuchlanishi 20 va 380 V li zanjirlarni kommunitatsiyalash uchun ishlatiladi.
Paketli uzgich (1–rasm, v) elektr dvigatellarni, shunigdek kuchlanishi 380 V li elektr zanjirlarini ulash va uzish uchun ishlatiladi. Paketli uzgich bir qutbli plastmassa halqalar to’plamidan iborat, halqalar ichida har bir qutb uchun alohida kontaktlar va yoy o’chiruvchi qurilmalar joylashgan.
Yurgizib yuborish yashigi (1–rasm, g) Rubilhnikdan tashqari komplekt saqlagichlar bilan tahminlangan, saqlagichlar yoki shikastlanishi natijasida hosil bo’ladigan o’ta yuklanish toklarida, elektr tamog’ini – esa katta toklardan saqlanydi. Yurgizish yashigi kuchlanishi 500 V gacha bo’lgan tarmoqlarda elektr dvigatellarni qo’lda boshqarish uchun ishlatiladi, u Rubilhnik ulangan holda bo’lganda uning eshigini ochirmaydigan, shuningdek yashikning eshigi ochilgan holda bo’lganda uni ulab bo’lmaydigan maxsus blokirovkali qurilmasi bilan tahminlangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati kasbiy ta'limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xududiy boshqarmasi dehqonobod tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari

|
Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari
|
bet | 2/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 96,78 Kb. | | #248807 |
Bog'liq Meliyev M 2Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari
Elektr texnika materiallari fani bo‘yicha elektrotexnik materiallarning turlari o‘rganiladi. “Elektr texnika materiallar va elektr uskunalar montaji” fani talabalarni mazkur fanga oid ma’lumotlar, materiallarining elektr texnikadagi o‘rni hamda ularning amalda qo‘llanilishi bilan tanishtiradi. Hozirgi paytda fan va texnika rivojlangan, texnologik jarayonlar takomillashgan bir vaqtda elektr texnika ham yangi bosqichlarga ko‘tarilib, turli xildagi materiallar ishlab chiqarilmoqda va o‘zlashtirilmoqda. Ishlab chiqarilayotgan elektr texnika materiallarining yangi xossalarga ega turlari ko‘p miqdorda tayyorlanmoqda. Yangi turdagi materiallarni yaratishga ularning fizik, kimyoviy va mexanik xossalarini chuqur o‘rganish orqali erishilmoqda. Elektr texnika uskunalarini loyihalash, ishlab chiqarish va tekshirishda mutaxassis turli-tuman xossaga ega bo‘lgan elektr texnika materiallari bilan to‘qnashadi. Bu materiallar elektr mashinasi va jihozlarida kuzatiladigan elektromagnit jarayonida ishtirok etadi. Elektr texnika materiallaridan ma’lum darajada elektr, mexanik va magnit xossalar talab etiladi. Elektr texnika materiallari fanida talabalar e’tiboriga quyidagilar havola etiladi va o‘rganiladi:
Elektrotexnik materiallarning turlari Dielektriklarning muhim xususiyatlaridan biri, uning tashqi elektr maydoni ta’sirida qutblanishidir. Qutblanish deganda dielektrikda elektr maydoni ta’sirida zaryadlangan zarrachalarning fazoviy joylashuvini o‘zgartirish holati tushuniladi. Elektr maydoni ta’sirida bo‘lgan dielektrik ikki vektor qiymati – elektr maydon kuchlanganligi (E) va qutblanganlik (P) bilan ifodalanadi. Elektr maydon kuchlanganligi zaryadlangan jism yoki zarrachalarning elektr maydonidagi ta’sir kuchini ifodalaydi. Elektr maydon kuchlanganligi vektorning yo‘nalishi sifatida jism nuqtaviy zaryadining musbat kuch chizig‘i yo‘nalishi qabul qilingan. Elektr texnikada vujudga kelayotgan muammolarni ijobiy hal etish uchun yangidan-yangi materiallarni ishlab chiqarish, shu bilan birga mavjud materiallar xossalarini uzluksiz takomillashtirib borish va ularning sifatini yaxshilash kerak bo‘ladi. Bu esa yangi texnologiya asosidagi yuqori sifatli elektr texnika materiallari ishlab chiqaruvchi korxonalarni juda tez rivojlantirishni taqozo etadi. Qo‘yilgan maqsadga amaliy ravishda yondoshish uchun qo‘llanishi mumkin bo‘lgan materiallarning kimyoviy, fizik va mexanik xossalarini chuqur talqin eta bilish kerak.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - 2-mustaqil ish mavzu: Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari....

|
2-mustaqil ish mavzu: Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari. Zaryadlar va oqimlar. Elektromagnit maydon vektorlari
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 96,78 Kb. | | #248807 |
Bog'liq Meliyev M 2FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Telekommunikatsiya tarmoqlari. Dotsent, t.f.n., Gulto’rayev N. X va boshqalar. Т.: Fan va texnologiya ,Toshkent – 2011.
2. Телекоммуникационные Системы и Сети. профессора В. П. Шувалова. Москва – 2005, Горячая линия - Телеком.
3. Соколов Н.А. Телекоммуникационные сети. 1 и 2 части - М.: Альварес Паблишинг, 2003.
4. Соколов Н.А. Телекоммуникационные сети. 3 и 4 части - М.: Альварес Паблишинг, 2004.
5. Комютерные сети., В. Олифер Н. Олифер Питер - 2010
6. LAN Systems. Raj Jain Professor of CIS. The Ohio State University, Columbus OH 43210
7. Kompyuter tarmoqlari chuqurlashtirilgan kursi. X. Zayniddinov, S. O’rinboyev, A. Beletskiy. “Sharq” nashriyoti, Toshkent – 2007.
8. Wikipedia.com , (the free encyclopedia)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-mustaqil ish mavzu: Vektor tahlilining qo'llaniladigan tushunchalari va qonunlari. Zaryadlar va oqimlar. Elektromagnit maydon vektorlari
|
Loyiha tuzilmasining oldindan belgilangan qatlamlari

|
Loyiha tuzilmasining oldindan belgilangan qatlamlari
|
bet | 4/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #251587 |
Bog'liq 7-ma\'ruzaLoyiha tuzilmasining oldindan belgilangan qatlamlari - quyidagicha:
- Resurslar-maxsus matnlar, rasmlar va videokliplar, shuningdek grafik ob'ektlarni yaratish;
- Dastur shablonlari-dastur shablonlarini yaratish uchun;
- Ekran shablonlari-grafik ekran shablonlarini yaratish uchun;
- Ma'lumotlar bazasi bilan bog'lanish shablonlari – ma'lumotlar bazasi bilan bog'lanish shablonlarini yaratish;
- Hujjatlar shablonlari-hujjatlar (hisobotlar) shablonlarini yaratish uchun;
- Tizim(система)-tugunlarni va ularning tarkibiy qismlarini sozlash uchun (tugun ushbu qatlamning ildiz guruhi sifatida yaratilgan);
- Manbalar / qabul qiluvchilar-monitorlar bilan almashinadigan turli xil qurilmalar va dasturiy ta'minotlarda manbalar/qabul qiluvchilarning tavsiflarini yaratish, shuningdek TRACE MODE 6 tizim o'zgaruvchilarini sozlash
- Foydalanuvchi- tizimda ishlashga ruxsat etilgan foydalanuvchilar.
- Komponentlar kutubxonalari-ob'ektlar kutubxonalarini yaratish uchun-individual vazifalarning dizayn echimlari.
Tizim(система) tugunlari - RTM tuguni RTM (RVM) oilasining ijro etuvchi modullari – operatorning grafik ekranlarini namoyish qilishni qo'llab-quvvatlaydigan, turli xil uskunalar bilan ketma-ket interfeys va tarmoq orqali almashishni qo'llab-quvvatlaydigan va t-FACTORY kanallaridan tashqari barcha sinflarning kanallarini qayta hisoblashni amalga oshiradigan monitorlar bilan ishlaydigan kompyuterda ishlashga mo'ljallangan.
- Logger tuguni Logger ijro etuvchi moduli (logger) – loyihaning barcha tugunlari kanallari orqali arxivlarni saqlashga qodir monitor ishlaydigan kompyuterda ishlashga mo'ljallangan.
- EmbeddedRTM tuguni Mnemoschem – ni qo'llab-quvvatlaydigan, turli xil protokollar orqali uskunalar bilan almashishni qo'llab-quvvatlaydigan va kanallarni qayta hisoblashni amalga oshiradigan Embedded RTM monitorlari oilasining ijro etuvchi modullari tomonidan boshqariladigan kompyuterda yoki kontrollerda ishlashga mo'ljallangan.
|
| |
TRACE MODE 7 imkoniyatlari

|
TRACE MODE 7 imkoniyatlari
|
bet | 3/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #251587 |
Bog'liq 7-ma\'ruza TRACE MODE 7 imkoniyatlari - TRACE MODE 7-bu C++ tilida yozilgan operatsion tizimlarning mahalliy ilovasi bo'lib, unga yuqori ishlash imkonini beradi.
- Tizim bitta loyihada 4 mingtagacha serverni qo'llab-quvvatlashga va Real vaqt rejimida 4 milliongacha kanalni yuqori tezlikda boshqarishga qodir. Signalning minimal displey vaqti 50 MS, buyruqning ekrandan o'tish vaqti 17 MS, ekranning ochilish vaqti esa 30 MS.
TRACE MODE 7 funktsiyalari:
yuqori aniqlikdagi ko'p monitorli tizimlarda ishlaydigan trend va veb-kirishdan iborat sifatli vektorli, kengaytiriladigan grafik operator interfeysini (SCADA/HMI) ishlab chiqish;
bepul mahalliy drayverlar yoki OPC orqali 2800 dan ortiq PLC, hisoblagichlar va qurilmalarga ulanish;
1 chertishda jarayon tarixi ma'lumotlar bazasini yaratish (shu jumladan issiq zaxira bilan);
samarali Alarm va hodisalarni boshqarish tizimini yaratish;
IEC 6-1131/3 standart tillarida ma'lumotlarni boshqarish va qayta ishlash dasturlarini jadvallar, statistik ma'lumotlar yoki ko’rsatmalar yordamida yozish;
o'rnatilgan generator yordamida yuqori sifatli hisobotlarni oson yaratish;
inet7 mahalliy protokoli (TCP)asosida tezkor tarmoq almashinuvini o'rnatish;
FSTEC talablariga javob beradigan SCADA xavfsizlik tizimini sozlash;
GOST IEC 6-1131/3 standart tillarida sanoat boshqaruvchisini (SOFTLOGIC) dasturlash;
moslashuvchan o'z-o'zini sozlash yordamida PID regulyatorlarini qo'lda va avtomatik ravishda sozlash;
turli xil arxitekturalarda TP ACS-ni yarating: mijoz-server, taqsimlangan(RSU) yoki veb-yo'naltirilgan;
Sifatsiz aloqa sharoitlari uchun ishonchli ishlaydigan tizimlarni ishlab chiqish (telemexanika);
serverlar va mijozlarning issiq zahiralari bilan nosozliklarga chidamli tizimlarni oson yaratish;
ABTini disk otladkaa va diagnostika qilishning kuchli vositalaridan foydalanish.
Trace Mode dasturining tuzilmasi
Dastur tarkibi
Integratsiyalashgan ishlab chiqish muhiti (instrumental tizim)
kanallar bazasi muharriri
ma'lumotlarni taqdim etish muharriri
shablon muharriri
Ijro modullari
Real vaqt мonitorlari
drayverlar
|
| |
H++2e~→2H 2Н→Н2 (katod jarayoni)

|
H++2e~→2H 2Н→Н2 (katod jarayoni)
|
bet | 3/7 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 30,67 Kb. | | #228711 |
Bog'liq 3 Sanoatda elektroliz jarayonining qo’llanilish — копияH++2e~→2H 2Н→Н2 (katod jarayoni)
H++2e~→2H 2Н→Н2 (katod jarayoni)
ya’ni, neytral muhitda suvning qaytarilinsh ustun turadi:
2Н2О+2е~→ 2ОН-+Н2↑
Vodorodni ajralib chiqishi suvning dissotsiyalanishi muvozanatini buzadi va suvning yana yangi miqdorlari dissotsiyalanadi (ko‘p marotabali dissotsiatsiya). Na+natriy ionlari katodda faqat quyidagi holatda razryadlanishi mumkin: eritmada ularning konsentratsiyasi shunday yuqori bo‘lishi kerakki, bunda ularning razryadlanish potensiali vodorod potensiali, ya’ni —0,415 v ga teng bo‘lsin, eritmada qolgan ON- Na+ bilan katod yonida ishqor hosil qiladi.
Na++OH~→ NaOH
va NaCl bilan birgalikda vannadan chiqariladi va tozalanadi. Anodda Sl razryadlanib, С12 gazi hosil bo‘ladi.
2Сl--2е~→2С1 2С1 →С12 (anod jarayoni)
Anodlar inert va faol bo‘lishi mumkin. Faol anodlar elektroliz vaqtida oksidlanadi, inert anodlar o‘zgarmaydi. Inert anodlarga grafit, ko‘mir, platinadan yasalgan elektrodlar kiradi. Elektroliz natijasida olinadigan mahsulotlar toza bo‘lishi uchun katod va anod oraliqlarini ajratish kerak. Buning uchun diafragma qo‘llaniladi va filtrlovchi vertikal diafragmali elektrolizyorlar ishlatiladi. Elektrolizyorning anod sohasiga nay orqali uzluksiz osh tuzining konsentrlangan eritmasi (305 —310gg‘l) kiritiladi. Elektrolit doimiy ravishda anod sohasidan diafragma teshiklari (kovaklari) orqali katod sohaga o‘tib boradi. Katod sohasidagi vanna tubidagi nay orqali ishqor va parchalanmagan osh tuzidan iborat bo‘lgan suyuqlik chiqarilib turadi. NaOH mikdori 100-300 gg‘l, NaCl-180-200 gg‘l. Gorizontal diafragmali elektroliz vannalarida hosil bo‘lgan ishqor konsentratsiyasi 120—130 gg‘l ga teng. Ishqor konsentratsiyasi yuqori (650—700 gg‘l) va sifati toza (osh tuzi bilan aralashmagan) bo‘lishi uchun suyu+katodli elektrolizyorlar qo‘llash mumkin bo‘lgan. Simob katodda ajralib chiqayotgan natriy, simob bilan amalgama hosil qiladi.
|
| |
Toshkent kimyo texnologiyalar instituti yangiyer filiali - bet 2

|
Toshkent kimyo texnologiyalar instituti yangiyer filiali
|
bet | 2/7 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 30,67 Kb. | | #228711 |
Bog'liq 3 Sanoatda elektroliz jarayonining qo’llanilish — копияFaradeyning ikkinchi qonuniga ko‘ra, turli elektrolitlardan bir xil miqdorda elektr o‘tkazilganda elektrodlarda ajralib chiqayottan moddalarning og‘irlik miqdori shu moddalarning kimyoviy ekvivalentlariga proporsional. Elektrokimyoviy ekvivalent «K» esa shu moddaning kimyoviy ekvivalentiga proporsional:
Faradeyning ikkinchi qonuniga ko‘ra, turli elektrolitlardan bir xil miqdorda elektr o‘tkazilganda elektrodlarda ajralib chiqayottan moddalarning og‘irlik miqdori shu moddalarning kimyoviy ekvivalentlariga proporsional. Elektrokimyoviy ekvivalent «K» esa shu moddaning kimyoviy ekvivalentiga proporsional:
Har qanday moddaning elektrodlarda 1 g—ekv miqdorini ajratib olish uchun bir xil elektr miqdori, ya’ni 96500 kulon (Faradey soni yoki 1 Faradey) kerak. Birgalikda bu ikki qonun quyidagicha ta’riflanadi: elektrolitdan o‘tgan elektr miqdori (Q) ajralib chiqqan moddaning gramm—ekvivalentlar soniga (N) to‘g‘ri proporsionaldir.
F- Faradey soni (96500 kulon yoki 26,8 ag‘s)
YE-moddaning kimyoviy ekvivalenti. Elektrolitdan 1 ag‘s elektr miqdori o‘tkazilganda ajralib chiqqan modda miqdoriga uning elektrokimyoviy ekvivalenti deyiladi.
Osh tuzi eritmasining elektrolizi
Sanoatda natriy xlorid va kaliy xlorid tuzlari suvdagi eritmalarining elektrolizi natijasida juda toza xlor olinadi. Bundan tashqari muhim mahsulotlar vodorod va ishqor ham hosil bo‘ladi. Xlor ishlab chiqarishning elektrokimyoviy usuli 1890 yildan beri qo‘llaniladi. Osh tuzining suvdagi eritmasida dissotsiatsiya natijasida 4 xil ion mavjud bo‘ladi.
NаСl↔Na++Сl- Н2О↔Н++ОН-
Eritmadan elektr toki o‘tkazilganda katod tomon N+ va Na+, anod tomon Sl- va OH- harakat qiladi.
Elektrokimyoviy kuchlanish qatoriga ko‘ra birinchi navbatda razryadlanish potensiali eng kichik bo‘lgan ion razryadlanadi. Osh tuzining neytral eritmasida qatti+katodda Na+ razryadlanish normal potensiali—2,71 v (К+ uchun —2,92 v), voldorodning esa shu sharoitda qaytar ajralib chiqish potensiali—0,415 v ga teng. Shuning ychyn NaCl ning neytral eritmalarining elektrolizida qatti+katodda faqat vodorod ionlari razryadlanadi.
|
| |
Trace Mode scada tizimi bilan tanishish

|
Trace Mode scada tizimi bilan tanishish
|
bet | 1/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 0,6 Mb. | | #251587 |
Bog'liq 7-ma\'ruza Reja Zamonaviy jarayonlarni boshqarish tizimlarining dasturiy ta'minoti SCADA (Supervisory Control and Data Acquisition dispetcherlik boshqaruvi va ma'lumotlar yig'ish)- TJBAT tarkibida ishlaydigan ma'lumotlarni to'plash va tezkor dispetcherlik boshqaruvi tizimi.
TJBAT
2-Kontrollerlar
SCADA tizimlarining asosiy funktsiyalari: - datchikrlardan keladigan texnologik jarayonning holati to'g'risida ma'lumot to'plash, qayta ishlash va saqlash;
- mnemonik sxema ramkalari shaklida texnologik jarayonni vizualizatsiya qilish;
- jarayonni boshqarish;
- belgilangan qiymatlardan parametr og'ishlari haqida xabardor (signalizatsiya) qilish;
- arxiv ma'lumotlari asosida xulosalar va boshqa hisobot hujjatlarini shakllantirish;
- korxonaning axborot tizimlari bilan ma'lumot almashish
№ п/п
|
Dasturning nomi
|
Ishlab chiqaruvchi, davlat, sayt
|
tarqatiilishi
|
1
|
Trace Mode
|
AdAstra, http://www.adastra.ru/
|
asosiy versiyasi
|
2
|
GE iFIX
|
ООО "Индасофт", www.indusoft.ru
|
pullik
|
3
|
ПК "Сириус-SCADA"
|
НПА Вира Реалтайм, www.rlt.ru
|
pullik
|
4
|
NAUTSILUS PHOCUS
|
Науцилус, http://www.nautsilus.ru/
|
Demo versiyasi
|
5
|
Master SCADA
|
|
|
| |
ИнСат, http://www.insat.ru/

Год
|
Страна
|
Город/н.пункт
|
Предприятие
|
Название АСУ
|
Авиационная и космическая промышленность
| | | | |
2014
|
Российская Федерация
|
г. Мирный, Архангельской области
|
Космодром "Плесецк"
|
АСУ ТП теплоэнергетических объектов стартовых площадок космодрома "Плесецк"
|
1998
|
Российская Федерация
|
Королев
|
Центр управления полетами
|
АСУ коммутации средств радиосвязи
|
1994
|
Российская Федерация
|
Москва
|
Международная космическая станция
|
АСУ климатом тренажера
|
Атомная промышленность
| | | | |
2015
|
Индия
|
Куданкулам, штат Тамилнад
|
АЭС Куданкулам
|
Система автоматизированной противопожарной защиты энергоблоков №1 и №2 АЭС Куданкулам
|
2010
|
Казахстан
|
г. Курчатов
|
Национальный ядерный центр Республики Казахстан
|
АСУ ТП процесса подготовки вакуумной камеры установки ТОКАМАК КТМ к экспериментам
|
2010
|
Украина
|
Хмельницкая область, Нетешин
|
Хмельницкая АЭС
|
Система противопожарной безопасности 1-го и 2-го энергоблоков
|
Оборона
| | | | |
2002
|
Российская Федерация
|
пос. Горный, Саратовской области
|
Завод по переработке боевых отравляющих веществ
|
АСУ объекта по уничтожению химического оружия АСУТП-1-1282-ОПО
|
Газовая и нефтяная
| | | | |
2014
|
Российская Федерация
|
158-м км магистрального газопровода Нижневартовский ГПЗ — Парабель — Кузбасс
|
ООО «Газпром трансгаз Томск»
|
АСУ ТП КС компрессорной станции Александровская
|
2004
|
Российская Федерация
|
Сургут
|
НГДУ "Сургутнефть" (ОАО Сургутнефтегаз)
|
АСУ ТП дожимной насосной станции (ДНС) ДНС-1 Пильтанского месторождения
|
Пищевая
| | | | |
2015
|
Российская Федерация
|
Сарапул, Удмуртия
|
ОАО «МК «Сарапул-молоко»
|
Двухуровневая интегрированная система учета ресурсов и сырья молочного комбината на основе SCADA TRACE MODE
|
Водоканал
| | | | |
2003
|
Российская Федерация
|
Москва
|
Мосводоканал КНС "Саввинская"
|
АСУ ТП контроля канализационной насосной станции (КНС) "Саввинская"
|
Автоматизация зданий
| | | | |
2016
|
Российская Федерация
|
Балашов (Саратовская область)
|
Группа Компаний Ашан
|
SCADA TRACE MODE в системе диспетчеризации установок приточно-вытяжной вентиляции магазина "АШАН"
|
2015
|
Российская Федерация
|
Москва
|
Биотехнологический бизнес-инкубатор МГУ им. Ломоносова
|
Диспетчеризация чистых помещений Биотехнологического бизнес-инкубатора МГУ
|