1. Asosiy vositalar tushunchasi Asosiy vositalar

|
1. Asosiy vositalar tushunchasi Asosiy vositalar
|
bet | 1/3 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 31,07 Kb. | | #274678 |
Bog'liq 7. Asosiy vositalar
7-mavzu: Asosiy vositalar.
Reja:
1. Asosiy vositalar tushunchasi
2. Tan olishdan keyingi baholash
3. Asosiy vositalar eskirishi
1. Asosiy vositalar tushunchasi
Asosiy vositalar – ushbu quyidagi mezonlarga javob beradigan moddiy aktivlardir:
(a) mahsulotlarni ishlab chiqarish yoki yetkazib berish, yoki xizmatlar ko‘rsatish yoki boshqa tomonlarga ijaraga berish yoki ma’muriy maqsadlarda foydalanish uchun saqlanadigan; va
(b) bir davrdan ortiq muddat davomida foydalanilishi kutiladigan.1
Asosiy vositalar obyektining boshlang‘ich qiymati quyidagi mezonlar bajarilganda aktiv sifatida tan olinadi:
kelgusi iqtisodiy naflar;
obyektning boshlang‘ich qiymatini ishonchli baholash mumkin bo‘lsa;
Asosiy vositalar klassifikatsiyasi:
Yer
Bino va inshootlar
Mashina va uskunalar
Transport vositalari
Tugallanmagan qurilish
Asosiy vositalarning quyiadgi qiymati turlari mavjud:2
Boshlang’ich qiymat
Eskirish hisoblanadigan qiymat
Balans qiymati
Haqqoniy qiymat
Qoplanadigan qiymat
Aktivning tugatish qiymati
Tan olishdan keyingi baholash
Asosiy vositalar obyektining tannarxi faqatgina quyidagi shartlar bajarilganda aktiv sifatida tan olinadi:
Birinchi sharti: Korxona tomonidan asosiy vosita bilan bog‘liq kelgusi iqtisodiy naf olinishi ehtimoli mavjud bo‘lsa; va
Ikkinchi sharti: aktivning tannarxi ishonchli baholana olsa.
Ehtiyot qismlar, yordamchi va ta’mirlovchi jihozlar kabi moddalar asosiy vositalar ta’rifiga mos kelganida 16-sonli BHXSga muvofiq tan olinadi. Aksincha holatlarda bunday moddalar tovar-moddiy zaxiralar sifatida tasniflanadi.
Asosiy vositalar obyektlari xavfsizlik yoki atrof-muhitni muhofaza qilish maqsadlarida sotib olinishi mumkin. ushbu kabi asosiy vositalarni sotib olish mavjud bo‘lgan qandaydir asosiy vosita obyektidan olinadigan kelgusi iqtisodiy nafni bevosita oshirmasada, Korxona boshqa aktivlaridan kelgusida iqtisodiy naf olishi uchun zarur bo‘lishi mumkin. Bunday asosiy vositalar obyektlari aktiv sifatida tan olinadi, chunki ular yordamida Korxona tomonidan ular bilan bog‘liq bo‘lgan aktivlardan kelgusida olinadigan iqtisodiy naf bunday obyektlar sotib olinmaganida olinadigan nafdan ko‘ra ko‘proq bo‘ladi.3
Masalan, kimyoviy mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi korxona xavfli kimyoviy moddalarni ishlab chiqarish va saqlash bilan bog‘liq ekologik talablarga rioya etish maqsadida yangi kimyoviy moddalar bilan ishlash texnologiyalarini jalb etishi mumkin; tegishli yangi texnologiyalar aktiv sifatida tan olinadi, chunki ularsiz Korxona kimyoviy maxsulotlarni ishlab chiqara va sota olmaydi.
Korxona asosiy vosita obyektining balans qiymatiga obyektning kundalik xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq xarajatlarini kiritmaydi. Kelib chiqish vaqtida bunday xarajatlar foyda yoki zarar tarkibida tan olinadi. Odatda kundalik xizmat ko‘rsatish xarajatlari asosan mehnat haqi va materiallardan tashkil topadi, hamda o‘z ichiga mayda extiyot qismlar qiymatini ham olishi mumkin. Shunga o’xshash xarajatlarning maqsadi ko‘pincha asosiy vositalar obyektiga “joriy xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash” sifatida tasniflanadi.
|
| |