nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Выводы - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
194
4.
Число витков катушки зависит от температуры спекания,
чем выше
температура уменьшается напряженность магнитного поля, тем меньше
становится намагничивающая сила, тем меньше число витков.
Литература
1. Dmitrienko S.B., Kochuk E.V., Apyazi V.V., Tolmacheva V.V., Zolotov Y.U. Recent
advance in sample preparation techniques and methods of
sulfonamides detection and
review // Anal. Chim Acta 2014 V.850. pg – 25
2. Usan Berdiev, Abitkhodja Burkhankhodzhaev, Malika Tuychieva, Elena Iksar, Komil
Usmonov, Investigation of energy indicators with asymmetry of the voltage of the power
source of mainline electric locomotives of alternating current, AIP Conference
Proceedings 2552, 030018 (2023); https://doi.org/10.1063/5.0131839.
3. Soft magnetic composite Technology CMC- update Hoganes AB. Swedes – N2, 2003 -
8 p № 1 б 2005 - 4p
4. U.T.Berdiev, A.K.Vecher, F.F. Khasanov, Investigation
of the frequency
characteristics of composite iron powders with insulating oxide coatings. «Construction
Mechanics, Hydraulics and Water Resources Engineering» (CONMECHYDRO – 2021),
Узбекистан, Ташкент, 1 – 3 апреля.
5. Existing & Future avtomatic applications for soft magnetic composites / Lars hultman,
henrigue Lopes // 1 workshop sobre Inovaqoes nos materials Magnetic para a Industria
Avtomobilistica Actual as percpectives dos Carros hibrido . 30 Julno 2008 – Sao Paolo,
Brazil.
6.
A.U.Gapparov, G. A. Govor, U. T. Berdiyev, F. F. Hasanov, and A. M. Kurbanov.
Magnetic-soft
materials
based
on
iron
for
electromechanical
engineering, IOP Conf. Series: Earth and Environmental Science 614
(2020) 012048.
7. Sarkar K. Pai P.K , Katiyor P.K. Composite coatings from blast furnace pig iron by
high velocity oxy - fuel (HVOF) process and their electrochemical behavior. Surf. Coat.
Techol. 2019. No. 372. p72 – 83 DO1: 10.1016/j. surfcoat. 2019.05 /25
8. Imprvored Machinablity by Selection of PM Materlais, Additives and Tool Materials /
Olof Andersson, Mats Larsson Bo Ha // Proceedins of PM 2010
Powder Metallurgy
Worid Congress & Exhibitlon, Florense 10-14 October 2010, Vol 2, p379-384
9. Xu X. Y, Liuw.J., Zhong M.L., Sun H.Q., Chen G.N. Drect laser fabricated in Situ
Materials Science 2004-No 39-P4289-4293
10. Tyнг М. Особенность формирования комплекса магнитных свойств
порошкового Fe-P материала –аналога технического железа,
полученного горячей
обьемной
штамповкой
пористой
загатовки.
Автореф
Ростов-на Дон, 2010 27с
11. J.S. Fayzullayev. ―Improvement of functional diagnostics of asynchronous motors‖ in
AIP Conference Proceedings, 2612, 050034 (2023).
12. А.K. Vecher, G. A. Govor, U. T. Berdiyev, F. F. Khasanov, Magnitomyagkiye
materialy na osnove zheleza, ispol'zuyemyye v elektromashinostroyenii, Vestnik TashIIT,
№ 3, 212–217, (2019).
13. U.Berdiev, A. Norboev, Z. Mamarajabova Investigation of Asymmetry in
Asynchronous Motor Used in a Borehole Pump List of Author(s):―2023
International
Conference February 19-23,2023 San Francisco, CA‖, ICNTET-2022.
Eruvchi moddaning ajralishi - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Aralashma
ikki qatlamga ajraladi, chunki glitsеrin baliq moyi bilan aralashmaydi.
Koagulyatsiya hosil bo’lishi
Ayrim dori prеparatlarining kolloid eritmalari (protargol, kollargol, ixtiol)
elеktrolit yoki
spirt ta'sirida koagulyatsiyaga uchraydi va cho’kmaga tushadi.
Rp: Solutionis Ichthyoli 5%—200 ml
Natrii chloridi 4,0
Misce. Da. Signa. Sirtga ishlatiladi.
Ixtiol eritmasi natriy xlorid tuzi bilan cho’kma hosil qilgan bo’lsa uning ta'siri o’zgaradi,
bunday dorini bеmorga bеrish mumkin emas. Ayrim kolloid eritmalarda qisman koagulyatsiya
holatlari kuzatiladi.
Oqsil moddalari, shilimshiq, yеlim, kraxmal eritmalariga ko’p
miqdorda
elеktrolit yoki yuqori quvvatli spirt qo’shilganda qisman koagulyatsiyaga uchrash holatlari
kuzatiladi. Shuning uchun elеktrolitni ehtiyotlik bilan eritma holida qo’shish
maqsadga muvofi-
bo’ladi. Spirtli suyuqliklar doriga oxirida qo’shiladi, bu esa yuqori molеkulali birikma va kolloid
modda eritmalari tarkibidagi tuz zarrachasining yiriklashishini kamaytiradi va cho’kma hosil
bo’lishining oldini oladi.
Adsorbtsiya
Ta'sir qiluvchi moddaning adsorbtsiyaga uchrashi quyidagi holatlarda sodir bo’ladi.
Masalan, hab dori massasi tarkibidagi alkaloid tuzlar va o’simlik kukuni o’rtasidagi o’zaro
nomutanosiblikni aytish mumkin. Shunga o’xshash ayrim mikstura
va eritmalar tayyorlaganda
zaharsiz cho’kma hosil bo’lishi mumkin. Bu cho’kma mikstura tarkibidagi ayrim dori moddalarini
adsorbtsiyalashi mumkin. Bu holat ayniqsa dori tarkibiga zaharli yoki kuchli ta'sir etuvchi modda
kirganda juda havfli hisoblanadi.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 93

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
yilda floppi va qattiq disklari uchun HFS Macintosh fayl tizimining o'rnini
bosdi. Undan CD-ROMlarda ham foydalanish mumkin.
NT fayl tizimi - bu shuningdek Yangi texnologiya fayl tizimi (NTFS)
nomi bilan ham tanilgan - Windows-ning Windows mahsulotlari uchun
standart fayl tizimi. NT 3.1 OS oldinga. Oldingi FAT fayl tizimidagi
yaxshilanishlar metadata ma'lumotlarini yaxshiroq qo'llab-quvvatlashni,
ishlash va diskdagi bo'sh joyni ishlatishni o'z ichiga oladi. NTFS Linux
OS-da bepul, ochiq manbali NTFS drayveri orqali qo'llab-quvvatlanadi.
Mac OS-lar NTFS-ni faqat o'qish uchun qo'llab-quvvatlaydi.
Diskning universal formati (UDF)bu optik muhitda va DVD-larda
ishlatiladigan sotuvchi-neytral fayl tizimi. UDF ISO 9660 fayl tizimini
almashtiradi va DVD Forum tomonidan tanlangan DVD video va audio
uchun rasmiy fayl tizimidir.
Fayl tizimi singari, ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi (DBMS)
yangilanishi va olinishi mumkin bo'lgan ma'lumotlarni samarali saqlaydi.
Ammo ikkalasi ham bir-birini almashtirib bo'lmaydi. Fayl tizimi
tuzilmaydigan va ko'pincha o'zaro bog'liq bo'lmagan fayllarni saqlagan
holda, ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimli va tegishli ma'lumotlarni
saqlash va boshqarish uchun ishlatiladi. ma'lumotlar bazasi ma'lumotlar
bazasi uchun cheklovlarni yaratadi va belgilaydi. Fayl tizimi bir vaqtning
o'zida bitta faylga kirishga imkon beradi va har bir faylga alohida
murojaat qiladi. Shu sababli, zaxira kabi funktsiyalar fayl tizimining o'zi
tomonidan emas, balki individual darajada amalga oshiriladi. Bu
ma'lumotlar tizimini ma'lumotlar bazasining ma'lumotlar bazasiga
qaraganda ancha kam mos keladigan shakliga aylantiradi, bu esa bitta
marta aniqlangan bitta ma'lumotlar omborini saqlab turadi.
MBBTning markazlashtirilgan tuzilishi fayl tizimiga qaraganda
fayllarni oson almashishni ta'minlaydi va fayl tizimidagi fayllarga alohida
o'zgartirishlar kiritilganda yuzaga keladigan anomaliyalarni oldini oladi.
Fayl tizimida fayllarni himoya qilish usullari mavjud, ammo juda
muhim xavfsizlik uchun ma'lumotlar bazasi ma'lumotlar bazasiga
kirishning yo'lidir. Fayl tizimidagi xavfsizlik OS tomonidan belgilanadi va
vaqt o'tishi bilan uni saqlab qolish qiyin bo'lishi mumkin, chunki fayllarga
kirish va foydalanuvchilarga avtorizatsiya berilishi mumkin. Ma'lumotlar
bazasi ma'lumotlar bazasi parollarni himoya qilish, shifrlash va
cheklangan avtorizatsiyaga tayanib, xavfsizlik cheklovlarini yuqori
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 96

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
sifatida taqdim etish mumkin (har bir katak bitta baytdir). Saqlanadigan
har qanday fayl o'z kataklariga ega bo'ladi. Odatda, kompyuter
omborlari saqlash haqidagi har qanday baytga ishora qilish
uchunsektorvasektor ichidagi ofsetjuftliklaridan foydalanadi.
Sektor bu jismoniy saqlash omborining eng kam adreslangan birligi
baytlar guruhi (odatda512 bayt). Qattiq diskdagiMasalan, bayt1040,
sektor#3va 16 bayt sektoridaofset deb nomlanadi>([Sektor] + [sektor] +
[16 bayt]). Ushbu sxema saqlash manzilini optimallashtirish va saqlash
joyida joylashgan ma'lumotlarning har qanday qismiga murojaat qilish
uchun kichikroq raqamdan foydalanish uchun qo'llaniladi. Manzilning
ikkinchi qismini (tarmoq ichidagi ofset) qoldirmaslik uchun fayllar
odatda sektor boshlanishidanvabutun sektorlarni egallaydisaqlanadi
(masalan: a 10 -baytli fayl butun sektorni egallaydi, 512 baytli fayl ham
butun sektorni egallaydi, shu bilan birga 514 baytli fayl ikki butun
sektorni egallaydi).
Har bir fayl "ishlatilmagan" sektorlarda saqlanadiva keyinchalik uni
ma'lum pozitsiyasi va hajmi bo'yicha o'qish mumkin. Biroq, qanday
sektorlar band va qayerlari bepul ekanligini qaerdan bilamiz? Faylning
hajmi, holati va nomi qaerda saqlanadi? Aynan shu narsafayl tizimi
uchun javob beradi.
Umuman olganda,fayl tizimibu ma'lumotlarning tarkibiy ko'rinishi
va ushbu ma'lumotlarni tavsiflovchimetadatato'plami. Format ishlash
jarayonida saqlashga qo'llaniladi. Fayl tizimi butun saqlash maqsadlari
uchun xizmat qiladi va shuningdek, izolyatsiya qilingan saqlash
segmentining bir qismi -disk bo'limi. Odatda, fayl tizimida tarmoqlar
emas, balkibloklarishlaydi.Fayl tizimining bloklari bu saqlash manzilini
optimallashtiradigan tarmoqlar guruhlari. Zamonaviy fayl tizimlari
odatda 1 dan 128 sektorgacha (512-65536 bayt) blok o'lchamlarini
ishlatadilar. Odatda fayllar blok boshida saqlanadi va butun bloklarni
egallaydi.
Fayl tizimida doimiyyozish/o'chirish operatsiyalari uning
parchalanishiga olib keladi. Shunday qilib, fayllar butun birlik sifatida
saqlanmaydi, lekin qismlarga bo'linadi. Masalan, har birida 4 blokdan
iborat fayllar saqlanadi (masalan, fotosuratlar to'plami). Foydalanuvchi 8
blokdan iborat faylni saqlamoqchi va shuning uchun birinchi va oxirgi
fayllarni o'chirib tashlaydi. Shunday qilib, u 8 blokdan bo'sh joyni
bo'shatadi, ammo birinchi navbatdasaqlash joyi yaqinida, ikkinchisi -
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 90

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Boshqaruv sxemasi yo‘riqlarning kodli shinasi orqali boshqaruv
qurilmasidan boshqaruv signallarini qabul qilib, registrlar va AMQ
summatori ishini boshqarish uchun mo‘ljallangan signallarga aylantiradi.
MQ arifmetik (+, - , *, :) operatsiyalarni faqat so‘nggi razryaddan
so‘ng qayd etilgan vergulli ikkilik axborotga, ya’ni faqat butun ikkilik
sonlarga nisbatan bajaradi.
O‘zgaruvchan vergulli ikkilik sonlar hamda ikkilik-kodlashgan o‘nli
sonlarga nisbatan operatsiyalar ijrosi matematik soprotsessor yoki
maxsus tuzilgan dasturlar jalb etilgan tarzda bajariladi.
5-MAVZU: OPERATSION TIZIM. OPERATSION TIZIM (OS) –
ATAMALAR VA TA’RIFLAR. FAYL TIZIMI. FAYL FORMATLARI.
Operatsion tizim - fayl tizimi
Kompyuterda fayl tizimi, ba'zan yozma fayl tizimi - bu fayllarni
nomlash usuli va ularni saqlash va olish uchun mantiqan joylashadigan
usul. Fayl tizimisiz, saqlanadigan ma'lumotlar alohida fayllarga ajratib
bo'lmaydi va ularni aniqlash va olish qiyin bo'ladi. Ma'lumotlar hajmi
oshgani sayin, alohida fayllarni tashkillashtirish va ulardan foydalanish
imkoniyati ma'lumotlar saqlashda yanada muhim ahamiyat kasb
etmoqda. Raqamli fayl tizimlari va fayllar hujjatlarni saqlash va olishning
bir xil mantiqiy usulidan foydalangan holda qog'ozga asoslangan
tizimlar uchun nomlangan va modellashtirilgan.
Fayl tizimlari Microsoft Windows, macOS va Linux-ga asoslangan
tizimlar kabi operatsion tizimlar (OS) o'rtasida farq qilishi mumkin. Ba'zi
fayl tizimlari maxsus dasturlar uchun mo'ljallangan. Fayl tizimlarining
asosiy turlariga tarqatilgan fayl tizimlari, diskka asoslangan fayl tizimlari
va maxsus maqsadli fayl tizimlari kiradi
Fayl tizimi ma'lumotlarni saqlaydi va tashkillashtiradi va ularni
saqlash qurilmasidagi barcha ma'lumotlar uchun indeks turi deb
hisoblash mumkin. Ushbu qurilmalarga qattiq disklar, optik disklar va
flesh-disklar kiradi.
Fayl tizimlari fayllarni nomlash uchun konventsiyalarni belgilaydi,
ularning ichida nomlarning maksimal soni, qaysi belgilar ishlatilishi
mumkin va ba'zi tizimlarda fayl nomi suffiksi qancha vaqt bo'lishi
mumkin. Ko'pgina fayl tizimlarida fayl nomlari katta-kichik harflarga
bog'liq emas.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 92

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Kirish yoki imkoniyatlarni boshqarish ro'yxati kabi fayl ruxsatlari,
shuningdek, fayl tizimiga kirishni boshqarish uchun ishlatilishi mumkin.
Ushbu turdagi mexanizmlar oddiy foydalanuvchilar tomonidan
kirishga to'sqinlik qilish uchun foydalidir, ammo tashqi tajovuzkorlarga
nisbatan unchalik samarali emas.
Fayllarni shifrlash ham foydalanuvchilarning kirishiga to'sqinlik
qilishi mumkin, ammo u ko'proq tizimlarni tashqi hujumlardan himoya
qilishga qaratilgan. Shifrlangan kalit shifrlanmagan matnga uni shifrlash
uchun qo'llanishi mumkin yoki kalit shifrlangan matnni dekodlash uchun
ishlatilishi mumkin. Faylga faqat kaliti bo'lgan foydalanuvchilar kirishlari
mumkin. Shifrlash bilan fayl tizimida ma'lumotlarni samarali boshqarish
uchun shifrlash kalitini bilish shart emas.
Fayl tizimlarining bir qator turlari mavjud, ularning barchasi tezligi
va hajmi kabi har xil mantiqiy tuzilmalar va xususiyatlarga ega. Fayl
tizimining turi OT va ushbu OS ehtiyojlariga qarab farq qilishi mumkin.
Uchta eng keng tarqalgan kompyuter operatsion tizimlari
Microsoft Windows, Mac OS X va Linux. Mobil OSlarga Apple iOS va
Google Android kiradi.
Asosiy fayl tizimlari quyidagilarni o'z ichiga oladi:
Fayllarni taqsimlash jadvali (FAT)Microsoft Windows OS tomonidan
qo'llab-quvvatlanadi. FAT oddiy va ishonchli deb hisoblanadi va eski fayl
tizimlaridan keyin modellashtiriladi. FAT 1977 yilda disketa uchun ishlab
chiqilgan, ammo keyinchalik moslashtirilganyoki qattiq disklar. Samarali
va aksariyat zamonaviy OTlar bilan mos keladigan bo'lsada, FAT
zamonaviy texnologiyalarning ishlashi va kengayish darajasiga mos kela
olmaydi.
Global fayl tizimi (GFS)Linux OS uchun fayl tizimidir va u umumiy
disk fayl tizimidir. GFS umumiy blokli saqlash joyiga to'g'ridan-to'g'ri
kirishni taklif qiladi va undan lokal fayl tizimi sifatida foydalanish
mumkin.
GFS2 - yangilangan versiya, asl GFS-ga kirmagan, masalan
yangilangan metadata tizimi. GNU General Public License shartlariga
muvofiq GFS va GFS2 fayl tizimlari bepul dastur sifatida mavjud.
Ierarxik fayl tizimi (HFS)Mac operatsion tizimlarida foydalanish
uchun ishlab chiqilgan. HFS-ni Mac OS Standard deb ham atash
mumkin va bunga Mac OS Extended tomonidan erishildi. Dastlab 1985
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 91

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Faylning o'zi bilan bir qatorda, fayl tizimlari fayl hajmi, shuningdek,
uning atributlari, metadata katalogidagi manzil va ierarxiya kabi
ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Metadata, shuningdek, haydovchida
mavjud bo'lgan bo'sh joy bloklarini va qancha bo'sh joyni aniqlashi
mumkin.
Fayl tizimi kataloglarning tuzilishi orqali faylga yo'lni belgilash
uchun formatni ham o'z ichiga oladi. Fayl katalogga - yoki Windows OS-
dagi papkaga - yoki daraxt tuzilmasidagi kerakli joyga pastki katalogga
joylashtiriladi. Kompyuter va mobil OTlarda fayllar tizimlari mavjud
bo'lib, ularda fayllar ierarxik daraxt tuzilishiga joylashtiriladi.
Saqlash muhitida fayllar va kataloglar yaratilishidan oldin,
bo'limlarni joyiga qo'yish kerak. Bo'lim - bu alohida-alohida
boshqariladigan qattiq disk yoki boshqa saqlash hududidir. Bitta fayl
tizimi birlamchi bo'limga kiritilgan va ba'zi OTlar bitta diskda bir nechta
qismlarga ega bo'lishga imkon beradi. Bunday holda, bitta fayl tizimi
buzilgan bo'lsa, boshqa qismdagi ma'lumotlar xavfsiz bo'ladi.
Fayl tizimlari fayllarni saqlash va olish uchun metadatadan
foydalanadi. Metadata teglariga misollar quyidagilardan iborat:
Metadata fayl tarkibidan alohida saqlanadi, ko'plab fayl tizimlari
fayl nomlarini alohida katalog yozuvlarida saqlaydi. Ba'zi meta-
ma'lumotlar katalogda saqlanishi mumkin, boshqa metadata esa inode
deb nomlangan strukturada saqlanishi mumkin.
Unixga o'xshash operatsion tizimlarda inode faylning tarkibiga
bog'liq bo'lmagan metadata ma'lumotlarini saqlashi mumkin. Inode
ma'lumotni raqam bo'yicha indekslaydi, bu fayl joylashgan joyga va
undan keyin faylning o'ziga kirish uchun ishlatilishi mumkin.
Metadata ustiga sarmoya kiritadigan fayl tizimiga misol - bu Apple
tomonidan ishlatiladigan OS X, OS. Bu optimallashtirishning bir qator
xususiyatlarini, shu jumladan 255 ta belgidan iborat fayl nomlarini olish
imkonini beradi.
Fayl tizimlari, shuningdek, foydalanuvchilarning ma'lum bir
guruhiga o'qish va yozishni cheklashi mumkin. Parollar - buni amalga
oshirishning eng oson usuli. Fayllarni kim o'zgartirishi yoki o'qishi
mumkinligini boshqarish bilan bir qatorda, kirishni cheklash ma'lumotlar
modifikatsiyasining boshqarilishini va cheklanganligini ta'minlashi
mumkin.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 95

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
…Notijorat Detroyt simfonik orkestri uch yadroli Scale Computing
HC3 giper-konvergentsiyasi bilan ma'lumot infratuzilmasini yangiladi.
...Giper-konvergentsiya xarajatlarni qisqartirdi, soddalashtirilgan
operatsiyalarni amalga oshirdi va Amarilloni bulutni siljishda saqlash
uchun ishlatadigan qilib o'rnatdi.
...Core Java C ++C tili Tarmoqlarni dasturlash Python Ma'lumotlar
tarkibi.
Android PHP Ruby Servlet JSP HTML kursi Veb-o'yin maydonchasi
CSS REST veb-xizmati Kompyuter tarmog'I operatsion tizim Kompyuter
arxitekturasi Unity Engine bilan o'yinlarni ishlab chiqish ma'lumotlar
bazasi MongoDB GIT Scrum Framework Jenkins Maven Apache
Cordova siljishlar Afayl«erkin shakllangan», indekslangan yoki tuzilgan
baytlarning to'plami bo'lishi mumkin, faqat uni yaratganga ma'no
beradi. Yoki boshqacha qilib aytganda, katalogdagi yozuv bu fayldir.
Fayl nomi, yaratuvchisi, sanasi, turi, ruxsati va boshqalar kabi atributlarga
ega bo'lishi mumkin Fayl tuzilishi Fayl turli xil tuzilishga ega. Ulardan
ba'zilari quyidagicha bo'lishi mumkin: Faylning ba'zi bir atributlari:
Faylga kirish usullari Fayllarni kirish va xotirada o'qish usullari Access
usullari bilan aniqlanadi. Odatda bir nechta kirish usulini qo'llab-
quvvatlaydigan OT mavjud bo'lsa, bitta kirish usuli tizimlar tomonidan
qo'llab-quvvatlanadi Fayllar to'g'risidagi ma'lumot Direktsiyalar
tomonidan saqlanadi. Katalog bir nechta fayllarni o'z ichiga olishi
mumkin. Hatto ularning ichida kataloglarga ega bo'lishi mumkin.
Windows-da biz ushbu kataloglarni papkalar deb ham ataymiz
quyidagicha ma'lumot katalogda saqlanadi: Studytonight nima?
Hamkorlik Testimonials darsliklar Core Java Ma'lumotlarning tuzilishi
Tarmoqlarni dasturlash ma'lumotlar bazasi va SQL Core Java C tili GATE
2019 Kodni o'rganing Veb-saytlarni yaratish Suhbat savollari Java
Intervyu Savol C ++ Intervyu Savol OS intervyu savoli MBBT bo'yicha
intervyu savol Keyingi maqola fayl tizimiga umumiy nuqtai nazarni, har
qanday saqlashda ma'lumotlarni boshqarishning asosiy vositalarini
taqdim etadi va turli xil fayl tizimlarining o'ziga xos xususiyatlarini
tavsiflaydi. Har qanday kompyuter fayli ma'lum hajmdagi saqlash
vositasida saqlanadi. Aslida, har bir saqlash - raqamli ma'lumotlarni
o'qish yoki o'qish uchun chiziqli maydon. Undagi har bir bayt,manzildeb
nomlanuvchi saqlash boshlanishidan boshlanadi va ushbu manzilga
murojaat qilinadi. Saqlash joyiniraqamlangan hujayralar to'plamipanjara
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 97

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
saqlash oxirida joylashgan. Bunday holda, 8 blokli fayl ikki qismga
bo'linadi (har bir qism uchun 4 blok) va bo'sh joy "teshiklarni" oladi.
Ikkala parcha haqida ma'lumot bitta faylning qismlari sifatida fayl
tizimida saqlanadi foydalanuvchi fayllaridan tashqari, fayl tizimi o'zining
parametrlari (masalan, blok hajmi), fayl tavsiflovchilari (fayl hajmi, fayl
joylashuvi, parchalar va boshqalar), fayl nomlarivakataloglar ierarxiyasi.
U shuningdek, xavfsizlik ma'lumotlarini, kengaytirilgan atributlarni
va boshqa parametrlarni saqlashi mumkin. Foydalanuvchilarning turli xil
talablariga javob berish uchun, masalan saqlash samaradorligi,
barqarorlik va ishonchlilik, turli xil maqsadlarga yanada samarali xizmat
ko'rsatadigan ko'plab fayl tizimlari ishlab chiqilgan.
Microsoft Windows ikkita asosiy fayl tizimidan foydalanadi: NTFS,
ushbu OS-ning eng zamonaviy versiyalarining asosiy formati, sukut
bo'yicha va eski DOS-dan meros bo'lib o'tgan va exFAT bo'lgan FAT.
uning keyingi kengaytmasi sifatida. Bundan tashqari, ReFS fayl tizimi
Microsoft Windows Server 2012-dan boshlab server kompyuterlari
uchun yangi avlod fayl tizimi sifatida ishlab chiqilgan. FAT: FAT (Fayllarni
taqsimlash jadvali) 1980 yildan beri mavjud bo'lgan eng oddiy fayl tizim
turlaridan biridir. U fayl tizimideskriptorlari sektori (yuklash sektori yoki
superblock),fayl tizimi bloklarini taqsimlash jadvali (faylni taqsimlash
jadvali deb nomlanadi) vaoddiy saqlash joyidan iborat. Fayllar va
papkalarni saqlash uchun. FAT-dagi fayllar kataloglarda saqlanadi. Har
bir katalog 32 baytli yozuvlardan iborat bo'lib, ularning har biri faylni
yoki kengaytirilgan atributlarni (masalan, uzun fayl nomi) belgilaydi. Fayl
yozuvi faylning birinchi blokiga tegishli. Keyingi bloklarni taqsimlash
jadvali orqali bog'langan ro'yxat sifatida topish mumkin. Bloklarni
ajratish jadvali blok tavsiflovchilarining qatorini o'z ichiga oladi. Zero
qiymati blok ishlatilmayotganligini vanol bo'lmaganbiri faylning keyingi
blokiga yoki maxsus qiymatga tegishli ekanligini bildiradi. fayl tugashi
uchun. FAT12, FAT16, FAT32 dagi raqamlar fayl tizimi blokini sanash
uchun ishlatilgan bitlarning soniga to'g'ri keladi.
Bu shuni anglatadiki, FAT124096 tagacha turli xil havolalarni
ishlatishi mumkin, FAT16 va FAT32 mos ravishda 65536 va 4294967296
dan foydalanishi mumkin. Bloklarning haqiqiy maksimal soni bundan
ham kam vafayl tizimi drayverining bajarilishiga bog'liq Qadimgi
disketalarga ishlatilgan va hozirda keng ish topa olmaydilar FAT12 va
FAT16. FAT32 hanuzgacha xotira kartalari va USB stiklari uchun keng
|
| |
ball bilan vino sifatida ishlatilishi boimagan, faqat uksus olishga yaroqli

|
ball bilan vino sifatida ishlatilishi boimagan, faqat uksus olishga yaroqli Pdf ko'rish
|
bet | 150/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbe2
ball bilan vino sifatida ishlatilishi boimagan, faqat uksus olishga yaroqli
vinolar baholanadi;
1 ball bilan oziq-ovqat maqsadida ishlatishga yaroqsiz bo'lgan vinolar.
Ma’lumotlardan aniq bo'ladiki, yosh vinolar uchun eng yuqori 8 ball
hisoblanadi. Sifati yuqori bo'lgan vinolar 6 dan ko'p ball bilan, kamchiligi,
nuqsonlari va kasalliklari bor bo'lgan vinolar undan past ballar bilan baholanadi.
Degustatsiyalash texnikasi quyidagicha o'tadi.
Tekshirish paytida degustatsiyalash stakanining 1/3 qismiga vino quyiladi.
Vinoni qo'lga olgan degustator uni yorug'likka qaratib tiniqligi, rangi haqida
xulosa chiqaradi. Keyin stakan aylana holatda harakatlantirilganda, u ichidagi vino
yupqa qatlam bo'lib idish devorlarida aylana boshlaydi. Bu usul vinodan aromatik
moddalar chiqishiga yordam beradi. Vinoni kuzatib, hidlab tekshirigandan so'ng
degustator ta’mni aniqlashga o'tadi.
Buning uchun degustator vinodan kichik ho'plam olib, boshini pastga egib
vinoni og'iz bo'shlig'ining pastki qismida ushlab turadi. Bunday holatda vino
tanglayni o'rta qismiga tilning oldi va yon tomonlariga tegib turadi. Natijada
vinoning nordon, shirin va taxirlik xususiyatlari Aniqlanadi. Shundan so'ng
degustator boshini yuqoriga ko'tarib vinoni og'iz bo'shlig'ining orqa tomoniga
o'tiladi va og'izni chayadi. Bu esa begona ta’mlami aniqlashga yordam beradi.
Degustatsiyalash yakunida degustator og'izni biroz ochib havo oladi. og'iz
bo'shlig'ida isitilgan vinodan o'tayotgan havo o'zi bilan analitik moddalami olib
sezgi bo'shlig'igi o'tadi. Natijada ta’m bilan birga vinoning buketi hamda ham
ma’lumot olinadi.
132
Og'izdagi bir ho‘plam vino sinalgandan keyin u ichib yuboriladi yoki
boim asa
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 147

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 147/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
formatlashning barcha parametrlarini o'z ichiga olgan "Tavsif" bo'limi
mavjud.
Formatlash parametrlari haqida ma'lumot oling.
Bu nima buyruqni tanlash uchun Yordam menyusini bosing. Kursor
ikonka o'zgaradi (o'q va savol belgisi).
Kursorni siz qiziqqan matn qismiga qo'ying. Ushbu fragment uchun
barcha formatlash variantlarini o'z ichiga olgan maxsus oyna paydo
bo'ladi.
O'zgartirilgan kursorni matn ustiga siljitish orqali siz istalgan matn
parchasini formatlash variantlari to'g'risida barcha ma'lumotlarni
olishingiz mumkin.
Yakuniy hujjatni to'ldirish uchun maxsus vositalarni taqdim
etadigan hujjatning maxsus turi. Shablon quyidagi elementlarni o'z
ichiga olishi mumkin:
ushbu turdagi barcha hujjatlar uchun bir xil bo'lgan matn yoki
format, masalan, eslatma yoki hisobot uchun;
avtomatik matn elementlari;
menyular va klaviatura yorliqlari operatsiyalari;
asboblar paneli.
Shablonlar va hujjatlar
Odatiy bo'lib, barcha hujjatlar ma'lum bir imtiyozlar to'plamini o'z
ichiga olgan umumiy shablonga asoslangan: menyular uchun standart
sozlamalar, klaviatura, asboblar paneli, standart o'rnatilgan uslublar.
Unda makroslar, avtomatik matn elementlari mavjud emas. Vaqt
o'tishi bilan u turli xil sozlamalar kiritilganligi sababli o'zgarishi mumkin.
"Muntazam" shablon - bu umumiy shablon, chunki u nafaqat har
qanday hujjat, balki har qanday shablon asosida yotadi. Hujjatni
yaratgandan so'ng, unga formatlash sozlamalarini, avtomatizatsiya
elementlarini qo'shgandan so'ng, siz uni shablon qilishingiz mumkin.
Yaratilgan shablon asosida hujjatlarni yaratish orqali siz avval
o'rnatilgan barcha sozlamalardan foydalanish imkoniyatiga ega bo'lasiz.
Ularni bajarishning hojati yo'q, ular avvalgi hujjatda bo'lgani kabi,
siz ham shablon yaratgan hujjatda muvaffaqiyatli ishlaydi.
Agar siz yaratilgan shablonni ma'lum bir turdagi hujjatlar uchun
ishlatmoqchi bo'lsangiz (masalan, faqat ba'zi shakllarni yaratish uchun),
unda bunday shablon maxsus deb nomlanadi. Qoida tariqasida, maxsus
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 102

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 102/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
quvvatlaydi, I / O operatsiyalarining tezligini oshiradi va suzuvchi nuqta
parametrlarini hisoblash imkoniyatlarini kengaytiradi. Bu texnik va
analitik rivojlanish, shuningdek moliyaviy va statistik tahlil qilish uchun
etarlicha kuchli platforma.
Unix operatsion tizimi
Unix OS Bell Telefon Laboratoriyalarida yaratilgan. Bu bir vaqtning
o'zida juda ko'p foydalanuvchilarni qo'llab-quvvatlashga qodir bo'lgan
ko'p tarmoqli OS. Bitta kuchli server ko'p sonli foydalanuvchilarning
so'rovlariga javob bera oladi. Bunday holda, siz faqat bitta tizimni
boshqarishingiz kerak. Bundan tashqari, tizim juda ko'p turli xil
funktsiyalarni bajarishga qodir, xususan, hisoblash serveri, ma'lumotlar
bazasi serveri, muhim tarmoq xizmatlarini qo'llab-quvvatlaydigan
tarmoq serveri va boshqalar.
Turli xilligiga qaramay uNIX versiyalari, butun oilaning asosi aslida
bir xil arxitektura va bir qator standart interfeyslardan iborat. Har biri tor
ixtisoslashgan vazifani hal qiladigan bir qator kommunal xizmatlarni o'z
ixtiyorida qoldirgan holda ulardan kompleks komplekslarni qurish
mumkin.
Linux operatsion tizimi
1991 yilda Finlyandiya talabasi Linus Torvalds elektron pochta orqali
OT-ning birinchi prototipini elektron pochta orqali yubordi va uni
yoqtirgan har kimni uning ishiga javob bermaslikka chaqirdi. O'shandan
beri ko'plab dasturchilar qurilma drayverlarini qo'shish, turli xil
dasturlarni ishlab chiqish va boshqalar orqali Linux-ni qo'llab-
quvvatlashni boshladilar. Linux hozirda juda kuchli va bepul tizimdir.
Linus Torvalds operatsion tizimning o'zi emas, balki mavjud tarkibiy
qismlarni birlashtirgan holda, yadroni yaratdi. Uchinchi tomon
kompaniyalari o'z bizneslarini rivojlantirish uchun yaxshi istiqbollarni
ko'rib, tez orada operatsion tizimni yordamchi dasturlar va amaliy
dasturiy ta'minot bilan to'ldirishga kirishdilar. Ushbu yondoshuvning
etishmovchiligi bu yaxlit va puxta o'ylangan tizimni o'rnatish tartibining
yo'qligi va bu Linux-ni kengroq qabul qilish uchun asosiy to'siqlardan
biri hisoblanadi. Va shunga qaramay, ushbu operatsion tizim yildan-
yilga tarmoq operatsion tizimlarining taniqli global ishlab
chiqaruvchilarining tobora ko'proq bozor ulushini yutmoqda.
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 146

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 146/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
uchun siz o'zingizning uslubingizni o'rnatishingiz mumkin, bu noyob
nomga ega bo'ladi. Bunday holda, elementlarni formatlashda siz Format
menyusining buyruqlari (Shrift, Abzats va boshqalar) yordamida
parametrlarni o'rnatishingiz shart emas. Kerakli uslublarni o'rnatish
kifoya, keyin har safar shunchaki ro'yxatdan kerakli uslubni tanlang.
Uslublardan foydalanish samaradorlikni oshirishi va ishingizni
tezlashtirishi mumkin. Uslublar bilan formatlash kerakli matn qismlarini
ajratib ko'rsatish va ro'yxatdan ushbu qism uchun kerakli uslubni tanlash
uchun qisqartiriladi.
MS Word-da uslub butun abzatsga yoki bir nechta belgilarga
qo'llanilishi mumkin. Asosiy farq shundaki, abzatsning oxiri tufayli
abzatsni tanlab bo'lmaydi, unga kursorni qo'yish kifoya qiladi va belgi
uslubini istalgan o'lchamdagi matn parchasiga qo'llash mumkin, ammo
paragraf belgisiz, shuning uchun kerakli qism tanlanishi kerak.
Bitta belgini uslublashning eng oson usuli - uni tanlab olish va
kerakli asboblar paneli tugmachasini bosish: qalin, kursiv, ostiga chizish
va tanlangan belgi shunga yarasha shakllantiriladi. Abzats uslubiga
kelsak, uning nomi Formatlash asboblar panelidagi Style maydonida
kursor abzats ichida joylashganida paydo bo'ladi.
"Oddiy" uslubi standart tayanch uslubi sifatida ishlatiladi. Ushbu
uslub har qanday hujjatning asosiy matniga qo'llaniladi va boshqa
uslublarni yaratish uchun asos bo'lib xizmat qiladi.
Shunday qilib, paragraflarni matnning ma'lum bir elementi qanday
ko'rinishi kerakligi g'oyasiga muvofiq formatlash orqali, yangi
formatlash turiga nom berishni unutmasdan, siz turli maqsadlar uchun
turli xil uslublarni yaratishingiz mumkin.
Uslublarning haqiqiy maqsadi ularni qo'llash qulayligi. Haqiqat
shundaki, turli xil uslublar mavjud bo'lganda, siz alohida matn
elementlarini formatlash uchun vaqtni sarflamasligingiz kerak, kursorni
qaysi uslubini o'zgartirmoqchi bo'lsangiz xatboshiga joylashtiring,
standart asboblar panelidagi uslublar ro'yxatini oching va taqdim etilgan
ro'yxatdan kerakli uslubni tanlang. Natijada, parcha mos ravishda
formatlanadi.
Formatlash parametrlarini maxsus yordam oynasida, shuningdek
"Uslub", "Uslubni o'zgartirish", "Uslub yaratish", "Organizer" dialog
oynalarida topish mumkin. Yuqoridagi barcha dialog oynalarida
|
| |
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

oʻtkazmalarga ishlov berish uchun masofaviy serverda
ma’lumotlarni yangilash uchun ishlatiladi. Bu ma’lumotlar
bazasi bilan amalga oshiradigan muhim vazifalarga bir misol
boʻladi.
Onlayn buyurtmalar, elektron tijorat, onlayn-bank va
boshqalar ma’lumotlar bazasi dasturlaridan ma’lumotlarni
eksport qilish imkoniyatidan foydalanishga misol boʻladi.
Ma’lumotlarni yanada samaraliroq
stilda bir qancha
foydalanuvchilarga yuborish uchun SharePoint roʻyxatlariga
eksport qilishingiz mumkin. Shu tarzda xaridorlar, mijozlar va
boshqalarning kontakt maʼlumotlarini
qayta-qayta nusxalab
ko‘chirish kabi ikir-chikir vazifalardan ozod bo‘lish mumkin.
PDF va XPS fayllari boshqalarga axborotlarni osonlik bilan
tahrirlashga ruxsat bermagan holda axborotlarni ulashish
imkonini beradi. Axborotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri
PDF va XPS
fayl turlariga eksport qilish imkoniyati foydalanuvchilarni
PDF va XPS hujjatini yaratishdan oldin turli dasturlardan
axborotlarni nusxalash va joylash ishlaridan ozod qiladi.
Ilgari ma’lumotlar bazasidagi axborotlaringizni nusxalab, uni
matn fayliga joylagansiz va soʻng PDF hujjatiga oʻtkazgansiz,
chunki ma’lumotlar bazasi dasturining oldingi versiyalarida
axborotlarni toʻgʻridan-toʻgʻri PDF yoki
XPS hujjat turiga eksport
qilish funksiyasi mavjud boʻlmagan.
Pochtani birlashtirish koʻpchilik bizneslarda ishlatildi va
bunda ma’lumotlar bazasi muhim ma’lumotlarning manbaiga
aylandi. Oxirgi yillarda shaxslarning kontakt maʼlumotlari
saqlangan ma’lumotlar bazasini toʻplash va sotish katta biznes
turiga aylandi.Bu maxfiylik masalasida koʻplab
muammolar
va kompyuterlardan notoʻgʻri foydalanishni keltirib chiqardi.
Bizneslar shaxslarning kontakt maʼlumotlari saqlangan
maʼlumotlar bazalarini sotib olib,
elektron pochta orqali spam
koʻrinishida reklamalar va pochta orqali yoqimsiz xabarlar
yuboradi.
Hozirgi zamonda ma’lumotlar bazalari shaxslarning
daxlsizligiga taʼsir koʻrsatishi mumkin boʻlgan
holatlarni
muhokama qiling.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 145

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 145/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Üstbilgi va altbilgi, Üstbilgi va altbilgisi yaratish tartibi asosiy hujjat bilan
bir vaqtning o'zida ishlashga imkon bermaydi.
Siz istalgan rejimda sarlavhalar va altbilgilarni yaratishingiz va
tahrirlashingiz mumkin. Biroq, sarlavhalar va altbilgilar tayyor hujjatda
qanday ko'rinishini faqat sahifalar joylashuvi yoki oldindan ko'rish
rejimida ko'rishingiz mumkin.
MS Word shuningdek, hujjatning birinchi sahifasi uchun alohida
alohida sarlavha yaratish qobiliyatiga ega.
Sana va vaqtni kiriting.
Sana va vaqtni avtomatik ravishda yangilash uchun MS Word sizga
bir nechta vositalarni taqdim etadi:
Üstbilgi va altbilgi asboblar panelidagi Sana va vaqt tugmalari.
Bunday holda, sana va vaqtning sukut bo'yicha formatidan
foydalaniladi.
Buyruqni qo'shish | Sana va vaqt. Aynan shu vosita yordamida
sarlavhaga qo'shish uchun foydalanamiz joriy sana va vaqt.
Buyruqni qo'shish | Maydon sizga eng mos sana va vaqt
formatlarini tanlashga imkon beradi.
Hujjatni qismlarga ajratish
MS Word-da bo'limlar bo'limni sindirish belgisini qo'shish orqali
amalga oshiriladi. Normal va Page Layout rejimlarida ushbu belgi
"Section Break" deb nomlangan ikkita chiziqli chiziq sifatida ko'rinadi,
ammo bu satrlar bosilganda ko'rsatilmaydi.
Bo'lim belgisi hujjatda yangi bo'lim qaerdan boshlanishini bildiradi,
bu o'z formatiga ega bo'lishi mumkin. Masalan, siz yangi margin
parametrlarini o'rnatishingiz, sahifa yo'nalishini o'zgartirishingiz va
yangi sarlavhalar va altbilgilarni belgilashingiz mumkin.
Tanaffus belgisidan keyingi qism boblarga bo'linishda odatdagidek
keyingi sahifada yoki keyingi juft yoki toq sahifada boshlanishi mumkin.
Agar boblar toq sahifada boshlanib, oldingi bob ham toq sahifada
tugagan bo'lsa, keyingi juft sahifani o'tkazib yuborish kerak.
Bo'lim belgilari Insert | yordamida o'rnatiladi Bo'shliq. Ushbu
buyruqni bajarish natijasida "Break" dialog oynasi ochiladi.
Uslub - bu o'z nomiga ega bo'lgan formatlash variantlari to'plami.
Uslublar bir qadamda bir nechta formatlash parametrlarini
o'rnatishga imkon beradi. Bunday holda, dizayn elementlarining har biri
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 144

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 144/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Bu Enter tugmachasini har bosganingizda yuz beradi. Haqiqat
shundaki, Enter tugmasi abzats belgisini o'rnatadi, u allaqachon aytib
o'tilganidek, paragrafni formatlashning barcha xususiyatlarini o'z ichiga
oladi. Abzats belgisini o'chirishda matn oldingi yoki keyingi
xatboshining barcha parametrlarini meros qilib oladi.
Qog'oz hajmi va yo'nalishini aniqlash
Hujjatni tayyorlashda siz odatda yo'nalishni va qog'oz o'lchamini
belgilashingiz kerak. MS Word qog'oz yo'nalishlarini ikki turini beradi -
portret va landshaft. Odatda, portret yo'nalishi ishlatiladi, lekin siz
landshaft yo'nalishi va nostandart qog'oz o'lchamlariga murojaat
qilishingiz kerak bo'lgan holatlar bo'lishi mumkin.
MS Word qog'oz, yuridik, konvert va boshqalarni o'z ichiga olgan
o'nga yaqin qog'oz o'lchamlarini taklif qiladi. Agar kerak bo'lsa, kerakli
sahifa o'lchamlarini mustaqil ravishda o'rnatishingiz mumkin.
Sahifa o'lchamini va yo'nalishini belgilash uchun "Sahifa
sozlamalari" dialog oynasining "Paper size" yorlig'idan foydalaning.
Ushbu dialog oynasini ochish uchun Fayl | ni tanlang Sahifa sozlamalari.
Ushbu sozlamalar butun hujjatga yoki uning bir qismiga qo'llanilishi
kerakligini belgilashingiz mumkin. Ga qarab qaror, avval uni qismlarga
ajratishingiz yoki kerakli fragmentni tanlashingiz kerak. So'ngra Ilova
ochiladigan ro'yxatidan kerakli variant tanlanadi.
Sarlavhalar va altbilgilar
Sarlavhalar va altbilgilar hujjat dizaynining keng tarqalgan elementi
bo'lib, ular sahifaning yuqori qismida (sarlavha) yoki pastki chetida
(altbilgi) joylashgan.
Xabarning sarlavhasi, boblarning sarlavhasi, sahifalash, muallifning
ismi, yaratilgan sanasi, izohlari va hk. Taglavhada grafikalar ham bo'lishi
mumkin (masalan, kompaniya logotipi).
Ikki tomonlama sxemadan foydalanganda, o'ng va chap sarlavhalar
va altbilgilar odatda bir-biridan tarkibidagi ma'lumotlari bilan farq qiladi.
Masalan, chap pastki yozuvda kitobning sarlavhasi va juft sahifalarning
raqamlanishi, o'ng qismida joriy bobning nomi va toq sahifalarning
raqamlanishi ko'rsatilgan.
Xuddi shu nomdagi asboblar paneli sarlavhalar va altbilgilar bilan
ishlash uchun ishlatiladi. Ushbu panelni ochish uchun View | -ni tanlang
|
| |
5-bob: Axborot texnologiyalarining ta’siri

5.07-rasm. ATdan foydalanish bilan bogʻliq salomatlik muammolari muolajasi uchun uskunalar: RSI xastaligidan aziyat chekuvchilar
uchun sichqoncha, orqa bilan bogʻliq muammolar uchun maxsus kursilar va bilak tirgagichli sichqoncha toʻshamasi.
Ideal holatda kompyuter ekrani koʻzingiz bilan bir xil balandlikka
joylashtirilishi kerak. Orqa bilan bogʻliq muammolarning oldini
olishda yordam berishi uchun sozlanadigan kursi yoki maxsus
ergonomik klaviaturalardan foydalaning.
Uzoq vaqt kompyuterdan foydalanishdagi boshqa oqilona
amaliyotlarga muntazam qisqa tanaffuslar qilish, shuningdek,
mashq qilish va to’g’ri ovqatlanish kabilar kiradi.
Kabellarga qoqilib ketish va qurilmalarni qayerga joylashtirish
kabi ATdan foydalanishga oid jismoniy xavfsizlik masalalari
8-bobda yoritilgan.
Xulosa
●
Kundalik hayotimizda ATdan koʻproq foydalanish natijasida yangi turdagi kasblar paydo boʻlmoqda. Biroq baʼzi mahsulotlarni ishlab
chiqarish va xizmatlarni koʻrsatish uchun talab etiladigan amaliy koʻnikmalarga ehtiyoj qolmaganligi sababli, muayyan turdagi
kasblar yoʻqolib ham bormoqda.
●
Ish uslubining oʻzgarishi va yanada moslashuvchan ish soatlari insonlar uchun ijtimoiylashish yoki oʻqishni davom ettirish orqali
karyera maqsadlari sari intilish yoxud, shunchaki, oʻz vaqtini koʻproq nazorat qilish uchun koʻproq boʻsh vaqt yaratmoqda.
●
Aksariyat maishiy qurilmalar va jihozlarda uchraydigan mikroprotsessorlarning taʼsiri insonlar uchun qo’shimcha vaqt taqdim
etmoqda. Ammo asosiy kamchilik jismoniy harakatning yetishmasligidir, chunki aksariyat ogʻir jismoniy vazifalarni bajarishni
mashinalar oʻz zimmasiga olgan.
●
Kundalik hayotda foydalaniladigan kompyuterga asoslangan jihozlarning koʻpayishi tufayli salomatlik va xavfsizlikka yangi tahdidlar
yuzaga kelgan.
Aloqa uchun mobil telefonlardan foydalanish

KALIT SOʻZLAR
3G va 4G: internetga ulanish uchun smartfonlar tomonidan
foydalaniladigan kommunikatsiya protokollari, 4G
texnologiyasi 3G texnologiyasidan tezroq.
Matnli tezkor xabarlar
Matnli xabarlar mobil telefonlardan foydalangan holda
muloqot qilishning eng arzon usulidir. Bunda qisqa xabarlar
tizimi (SMS) deb ataluvchi xizmatdan foydalaniladi. U qisqa
xabarlarni tez va oson yuborish imkonini beradi.
Kino koʻrish yoki kompyuter oʻyinlarini oʻynashda qulayroq
boʻlishi uchun mobil telefonlarning ekranlari umumiy
interfeysning katta qismini tashkil etadigan qilib ishlab
chiqilgan. Klaviaturalar hozirda sensorli ekranga birlashib
ketgan boʻlib, ekran boshqa funksiya uchun bajarayotganda
yoʻqoladi.
Rasm 1. Spansulalarda dori moddaning ta’sirini uzaytirilish prinsipi

Rasm 1. Spansulalarda dori moddaning ta’sirini uzaytirilish prinsipi
Rasm 2. Spansulalar ko‘rinishi
Spansulalarda ko‘pincha 3-4 turdagi mikrokapsulalar birlashtiriladi. Mikrokapsulalarning diametri 30-50 mkm atrofida bo‘ladi.
Dori moddalarning mikrokasulalarini hosil qilish uchun ko‘pincha mumli moddalar ishlatiladi. Misol sifatida Omitoks ( omeprazol saqlovchi), Olfen ( diklofenak natriy saqlovchi), Mikalit (karbonat litiy saqlovchi) spansula shaklidagi preparatlarni keltirish mumkin.
Spansulalarning ichiga faqat mikrokapsulalar emas, balki mikrodra-jelar ham joylashgan bo‘lishi mumkin. Mikrodrajelarni hosil qilish uchun, obakilovchi qozonga shakar kristallarini joylashtirilib, qand sharbati bi-lan namlanadi va dorivor modda yordamida qobiq hosil qilinadi. Tayyorlangan mikrodrajelarning bir qismi birlamchi doza sifatida ishlatish uchun olib qo‘yiladi. Ikikinchi qismi esa qoplovchi moddalar yordamida (glitserilmo-nostearat va asalari mumi aralashmasi) qobiq bilan qoplanadi. Qobig‘i har xil qalinlikga ega bo‘lgan mikrodrajelarni bir biridan ajratish oson bo‘lish uchun ular bir xil buyok bilan buyaladi. ( Rasm 4)
|
-rasm. Ko‘p qavatli tabletkani olish sxemasi

|
-rasm. Ko‘p qavatli tabletkani olish sxemasi
|
bet | 452/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
8-rasm. Ko‘p qavatli tabletkani olish sxemasi
Erimaydigan karkasli tabletkalarni olish sxemasi quyidagilardan iborat: dastlab matritsaga (a) granulyatning birinchi miqdori solinadi (1) va presslab qo‘p qavatli tabletkani pastki qismi hosil qilinadi (2). Ushbu qatlamda dori va karkas hosil qiluvchi moddalar bo‘lmaydi, aksincha, qand, kraxmal, natriy xlorid yoki laktoza saqlashi mumkin. So‘ng (3) pastki puanson (b) presslangan pastki qatlam bilan pastga tushiriladi va hosil bo‘lgan bo‘shliqqa boshqa granulyat – dori va karkas hosil qiluvchi moddalar solinadi. So‘ng (4) granulyat pastki qatlam ustiga presslanadi, bundan keyin ustki qatlam (5, 6,) presslanadi. Ustki qatlam ham pastki qatlamga o‘xshab qand, kraxmal, natriy xlorid yoki laktoza saqlashi mumkin. Presslash jarayoni yakunida pastki puanson tayyor bo‘lgan uch qavatli tabletkani itarib chiqaradi (7). Shunday qilib karkasli tabletka ikki chetidan himoyalovchi (odatda ushbu qatlamlar bo‘yalgan bo‘ladi) qatlamlar bilan qoplanadi. Karkasli taboletka qabul qilinganida, dori modda avval ochiq tomonidan, so‘ng himoya qatlami erib ketganidan keyin yon tomondan eriydi.
Shuningdek, bunday tabletkalar bir nechta qavatdan iborat bo‘lib ularga turli xil dorivor moddalar kiritilgan bo‘lishi mumkin. Misol sifatida meksaza preparatini keltiriz mumkin. Meksazaning birinchi qavatiga bromelin kiritilgan bo‘lib, u oshqozonda eriydi va oqsillarni parchalanishida ishtirok etadi. Ikkinchi qavatidagi pankreatin ichakning yuqori qismida erib, uglevod, eg‘lar va oqsillarni hazm bo‘lishiga yordam beradi. Tabletkaning uchinchi qavatidagi ta’sir etuvchi moda enteroseptol bo‘lib, ichakning pastki qismida eriydi va antibakterial xususiyatiga egadir.
|
| |
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi - bet 136

Oxirgi yillarda dermatologiya amaliyotida antibakterial, antiseptik, yallig‘lanishga qarshi, regeneratsiya jarayonlarini faollashtiruvchi prepa-ratlarni zamonaviy dori shaklida, ya’ni polimer dorivor pardalar sifatida ishlatish maqsadga muvofiqligi ko‘rsatilmoqda.
Polimer dorivor pardalar tasnifi
1. Polimer dorivor pardalar ta’siri bo‘yicha:
- umumiy ta’sir ko‘rsatuvchi;
- mahalliy ta’sir ko‘rsatuvchi pardalarga bo‘linadi.
2. Hozirgi vaqtda polimer dorivor pardalar qo‘llanilishi bo‘yicha quyidagichatasniflanadi:
-oftalmologik;
-og‘iz bo‘shlig‘iga o‘rnatiladigan;
- dermatologik (teri ustiga);
-rinologik;
|
Rasm 3. Durula turdagi tabletkalar tuzilishi

|
Rasm 3. Durula turdagi tabletkalar tuzilishi
|
bet | 132/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Rasm 3. Durula turdagi tabletkalar tuzilishi
Ta’sir etuvchi modda (6- rasmda qora rangda) g‘ovakli tizimdan me’da ichak shiralariga diffuziyalanadi. Ko‘pincha, bunday tabletkalar oshqozon- ichak yo‘llaridan maydalanmay, ya’ni erimay but butunligicha o‘tadi.
Lontab turdagi tabletkalar. Bu kompleksli tabletkalar bo‘lib, qobiq va yadrodan iborat. Tashqi qobiqda ta’sir etuvchi moddaning birlamchi miqdori saqlanib, tabletka qabul qilingandan so‘ng bir necha daqiqada oshqozonda eriy-di va tanada dori moddaning davolovchi konsentratsiyasini hosil qiladi.
Tabletkaning yadrosi esa durula turida, ya’ni karkaslidir, va dori moddaning keyingi 2-chi va 3-chi dozalarni saqlaydi. Lontab turidagi tabletkalarning tuzilishi 7- rasmda keltirilgan.
|
| |
Design View formatida 
oching va raqamli ma’lumotlarning tenglashtirilishini 
oʻzgartirish uchun maydonni tanlang va belgilang. 
Home

|
Design View formatida
oching va raqamli ma’lumotlarning tenglashtirilishini
oʻzgartirish uchun maydonni tanlang va belgilang.
Home Pdf ko'rish
|
bet | 331/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikDesign View formatida
oching va raqamli ma’lumotlarning tenglashtirilishini
oʻzgartirish uchun maydonni tanlang va belgilang.
Home
buyruqlar paneliga oʻting va
Text Formatting bandini tanlang
va raqamli ma’lumotlar oʻngga tenglashtirilishi uchun
right-
aligned bandini tanlang. Ma’lumotlar bazasi hisobotini yoping
va mos ravishda saqlang. Agar ma’lumotlar bazasini
Report
View yoki Design View koʻrinishida ochsangiz, u shunday
koʻrsatadi.
Shuningdek, oʻnli kasrlar joylari sonini oshirish yoki
kamaytirish quyidagicha qilinishi mumkin:
Hisobotda maydonni
Design View koʻrinishida belgilang
va sichqonchaning oʻng tomonini bosing.
Properties
bandini tanlang va qayta
Format bandini tanlang. Decimal
Places joylarini tanlang va agar u valyuta boʻlsa, “2” oʻnli
kasr xonalarini tanlang. Mos ravishda, agar foiz bir oʻnli kasr
xonasida boʻlsa, kasrning xonasi uchun “1” tanlang. Hisobotini
yoping va mos ravishda saqlang. Uni qayta ochsangiz, siz
tanlagan maydon siz formatlagan oʻnli kasr xonalarini aks
etishini koʻrsatishingiz kerak.
Boshqa dasturda ishlatish uchun
ma’lumotlarni eksport qilish
Ma’lumotlar bazasida yaratilgan hisobotlarni boshqa dastur
dasturlarida qoʻllash zarur boʻladi. Bunday ma’lumotlarni
koʻrsatish uchun uni eksport qilishingiz kerak. Biroq
18.35-rasmda ma’lumotlarni eksport qilish uchun juda koʻp
dastur turlari mavjud.
18.35-rasm. Turli dasturlarga ma’lumotlarni eksport qilish.
Ma’lumotlar bazalari va ma’lumotlarni manipulyatsiya
qilish usullari kundalik hayotda juda muhim xizmatlarni
qoʻllab-quvvatlaydi. Onlayn xarid qilishda xaridlarni amalga
oshirishdan oldin kezib chiqadigan elementlaringiz masofaviy
serverda joylashgan ma’lumotlar bazasida saqlanadi,
bunga Structured Query Language (SQL) serverini keltirish
mumkin. SQL bayonotlari vazifalarni bajarish, masalan,
18.34-rasm. Oʻnli kasrlarning toʻgʻri sonini aks ettirish uchun ma’lumotlar bazasi hisobotida raqamli maydonlarni formatlash.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Design View formatida
oching va raqamli ma’lumotlarning tenglashtirilishini
oʻzgartirish uchun maydonni tanlang va belgilang.
Home
|
Tushuntirish matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 451/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Tushuntirish matni
Durula turdagi tabletkalar. Bunday tabletkalar “karkasli” yoki “skeletli” deb ataladi, chunki ular qattiq erimaydigan skelet asosida olinadi. Ta’sir etuvchi modda qattiq erimaydigan skelet asosi bilan preslanib olinadi. Skelet materiali sifatida noorganik birikmalar (gips, titan oksidi, bariy sulfat, kalsiy fosfat) va organik birikmalar (PE, PVX) ishlatiladi. Shu birikmalar presslashda tabletkada g‘ovakli tizim hosil qiladi. Durula turdagi tabletkalar tuzilishi 4-rasmda ifodalangan.
7-rasm. Durula turdagi tabletkalar tuzilishi
Ta’sir etuvchi modda (7-rasmda qora rangda) g‘ovakli tizimdan me’da ichak shiralariga diffuziyalanadi. Ko‘pincha, bunday tabletkalar oshqozon- ichak yo‘llaridan o‘z shaklini o‘zgartirmay (maydalanmay) but butunligicha o‘tadi. Ushbu tabletkalarni teshiklari dori modda va oson eruvchan to‘ldiruvchilar (laktoza, mannit va b.) aralashmasi bilan to‘ldirilgan gubkaga o‘xshatish mumkin.
Erimaydigan karkasli tabletkalar karkas hosil qiluvchi modda va dori modda bilan birgalikda oddiy yoki ko‘p qavatli tabletka olinadigan mashinalarda presslab olinadi (8-rasm).
|
| |