nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Intellectual Capital – An advantage or asset that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Property – A right or possession that is developed from the use of notable mental c

|
Intellectual Capital – An advantage or asset that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Property – A right or possession that is developed from the use of notable mental c
|
bet | 3/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgIntellectual Capital – An advantage or asset that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Property – A right or possession that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Capital – An advantage or asset that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Property – A right or possession that is developed from the use of notable mental capacity. Intellektual kapital – Aqliy salohiyatdan foydalanish natijasida hosil bo‘ladigan ustuvorlik yoki aktiv. Intellektual mulk – Aqliy qobiliyatdan foydalanish natijasida shakllanadigan huquq yoki egalik.
Intellectual Property can be legally protected – Most countries around the world have patent protection laws that enable individuals and firms to register and patent their intellectual property – most notably their inventions and innovations. Patent protection laws are mainly responsible for the decision of firms to invest in R&D activities in industries that thrive on the output from continuous research - such as Pharmaceuticals and Biotechnology.
Intellectual Capital on the other hand resides within the confines of the firm’s boundaries and needs to be protected where necessary using any combination of secrecy, discipline, procedure, agreements, contracts, etc.
Intellectual Capital v/s Intellectual Property – What’s the difference?
IC is more intangible than IP
IC is a process, IP is an event
IP can be traded
IP has a life, IC does not have a finite life (Coca Cola).
IP does not necessarily provide Competitive Advantage
IC is a superset of IP
TARIХIY JIHATDAN INTELLEKTUAL MULK QОNUNCHILIGI DUNYODA 2 YO’NALISHDA RIVОJLANDI:
mualliflik huquqi to’g’risidagi qоnunchilik;
sanоat mulki to’g’risidagi qоnunchilik.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Intellectual Capital – An advantage or asset that is developed from the use of notable mental capacity. Intellectual Property – A right or possession that is developed from the use of notable mental c
|
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 16

Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
bet
16/29
Sana
22.11.2020
Hajmi
3,72 Mb.
#12632
1
...
12
13
14
15
16
17
18
19
...
29
Download
3,72 Mb.
1
...
12
13
14
15
16
17
18
19
...
29
Download
3,72 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
INTELLEKTUAL MULK OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TO‘G‘RISIDA

|
INTELLEKTUAL MULK OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TO‘G‘RISIDA
|
bet | 12/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgINTELLEKTUAL MULK OBYEKTLARINI MUHOFAZA QILISH TIZIMINI TAKOMILLASHTIRISH CHORA-TADBIRLARI TO‘G‘RISIDA
2021-yil 28-yanvar,
PQ-4965-son
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI PREZIDENTINING
QARORI
INTELLEKTUAL MULK SOHASINI YANADA RIVOJLANTIRISHGA OID QO‘SHIMCHA CHORA-TADBIRLAR TO‘G‘RISIDA
2022-yil 26-aprel,
PQ-221-son
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 26-apreldagi PQ-221-son qaroriga 1-ILOVA
2022 — 2026-yillarda O‘zbekiston Respublikasida intellektual mulk sohasini rivojlantirish
STRATEGIYASI
«Ixtirolar, foydali modellar va sanoat namunalari to‘g‘risida»gi Qonunga binoan sanoat mulkining tegishli patentlangan ob’yektini o‘z ichiga olgan mahsulot yoki buyumni o‘zboshimchalik bilan tayyorlash, foydalanish, olib kirish, sotishga taklif qilish, sotish, fuqarolik muomalasiga boshqacha kiritish yoki shu maqsadda saqlash yuridik shaxslarga BHMning 100 baravaridan 200 yuz baravarigacha (27 mln. so‘mdan 54 mln. so‘mgacha) miqdorda jarima solishga sabab bo‘ladi.
Kouzning fikricha, mamlakatlarda patentlash tizimi mulkchilik huquqi bilan chambarchas bog‘liq ravishda raqobatdosh yoki noraqobatdosh mahsulotlarga nisbatan o‘zgacha yondashuv bo‘lishi kerak, ya‘ni patentlashda mahsulot turini raqobatdoshlik darajasini mulk qo‘mitalari aniqlab berishlari shartdir. Bunday deb ta‘kidlashiga sabab, bu kabi aniqlashtrishlar iqtisodiy ahamiyatga egadir
http://fayllar.org
|
| |
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 23

Uch fazali transformatorning tuzilish sxemasi. Uchta o`zak sterjenlarining har birida bitta fazaning ikkita cho`lg`ami (VN va NN) joylashgan. Transformatorlarni ulanish guruhlari bo`yicha ajratishga liniya kuchlanishlari – birlamchi va ikkilamchi kuchlanishlar orasidagi fazalarning siljish burchagi asos qilib olingan.
Transformatorlarning turlari va konstruksiyalarining nihoyatda xilma – xilligi ularning vazifasi, shuningdek quvvati va kuchlanishi turlicha ekanligi sababdir.
Ri – himoyalovchi qarshiliklar
B1, B2 – elektr tarmog`iga ulovchi dastalar
Payvandlash transformatori
Yoyli payvandlash uchun transformator 220 yoki 380 V li tarmoqqa ulash uchun mo’ljallangan bo’lib, ikkilamchi tarmoqda elektr yoyi hosil qilish uchun salt ishlash kuchlanishi yetarli darajada 60-70 V bo’ladi.
Tashqi xarakteristikasi keskin pasayadi va shu bilan bog’liq holda nagruzka salt ishlashdan qisqa tutashuvga qadar keskin va tez o’zgarganida tok qisman o’zgaradi
Qisqa tutashuvli rotorli dvigatellarni ishga tushirish
Ishga tushirishning boshlanashida kuchlanishni pasaytirish uchun stator cho`lg`amlarini yulduzdan uchburchakka o`zgartirib ulash (a-rasm).
Ishga tushirish oldidan statorning cho`lg`amlari yulduz usulida ulanadi, so`ngra B2 dasta yordamida dvigatel tarmoqqa ulanadi (b-rasm).
Bu usul ishga tushirishning boshlang`ich davrida faza kuchlanishni marta, ishga tushirish liniya tokini 3 marta kamaytirishga imkon beradi.
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja - bet 7

|
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja
|
bet | 7/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgOdatda, L. patent olingan yoki patent olish uchun talabnoma berilgan ixtirolarga nisbatan qoʻllaniladi. Ammo ixtirolarga, texnika yangiliklariga, ishlab chiqarish tajribasi, ishlab chiqarish sirlari, tijorat axborotlari uchun patentsiz ham berilishi mumkin. L. beruvchi litsenziar, L. oluvchi litsenziat deb yuritiladi. Yangi texnika va texnologi-yaga oid Litzenziyalar 3 xil boʻladi: 1. Оddiy L.; 2. Мaxsus L.; 3. Toʻliq L.. Oddiy L. — litsenziar ixtirodan shartnomada belgilangan doirada foydalanish huquqiga ega boʻladi, ayni bir L.ni maʼlum hudud doirasida faqat bir emas, balki bir necha litsenziatga bera oladi; Maxsus L. — litsenziat ixtiro, texnika yoki texnologiyani ishlatishga tanho huqukli boʻladi, litsenziar esa uni shu hududda koʻllay olmaydi va oʻz nomidan boshqalarga sota olmaydi; Toʻliq L. — bunda L. obʼyektini ishlatish toʻla-toʻkis litsenziatlar qoʻliga beriladi, litsenziar esa undan mustaqil foydalana olmaydi. Bunday qoida L. berilgan muddat ichida amal qiladi. L. muayyan narxda sotiladi. Shuningdek, L.ning vakolatli davlat organlari beradigan savdo, hayvonlarni ovlash, muayyan faoliyat bilan shugʻullanish, bank harakatlarini olib borish va boshqa koʻrinishlari uchraydi. SERTIFIKAT (lot. sertum — aniq va facere — qilmoq) — 1) davlat organlarining moliyaviy majburiyati, zayomi; 2) sugʻurta S. i — sugʻurta shartnomasi shartlarini ifodalaydigan hujjat; sugʻurta polisi oʻrniga oʻtadi; 3) omonat (depozit) S. i — bankka qoʻyilgan omonat summasini tasdiqlovchi qimmatdor qogʻoz va belgilangan muddat oʻtgach, omonatchi (S. saqlovchi)ning omonat summasini va Sdan shartlashilgan foizlarni Sertifikat bergan bankda yoki uning boshqa istalgan shoxobchasida olish huquqi; 4) mahsulot sifatiga guvohlik beruvchi hujjat, unda mahsulotning sifati, xususiyatlari, foydalanishta oid baʼzi koʻrsatmalar, mahsulot ishlab chikarilgan joy yoki firma nomi, shuningdek, mahsulotning xavfeizligi va yarokliligiga oid maʼlumotlar aks etgan boʻladi. Shuning uchun ham koʻp hollarda sifat S. i deb ham ataladi.
|
| |
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 24

Bir fazali elektrodvigatellarning ishlash prinsipi aylanuvchan magnit maydonidan foydalanishga asoslangan (a-rasm).
Bir fazali dvigatelni ishga tushirish uchun zaruriy aylantiruvchi moment statordagi qo`shimcha chulg`am B vositasida hosil bo`ladi, bu chulg`am asosiy chulg`amdan bo`sh qolgan o`yiqlarga joylashtiriladi (b-rasm).
Chu`lg`amlardan biri tarmoqqa bevosita, ikkinchisi kondensator orqali ulanadi (c-rasm).
Sinxron mashinaning tuzilishi
Uyg’otuvchi
Ayon qutbli rotorning silindirsimon po’lat o’zagi bo’lib, unga uyg’otish cho’lg’amining g’altaklari bilan 1 – magnit qutblari -3 mahkamlangan
2-qo’zg’almas cho’tkalar.
N va S shimoliy va janubiy magnit qutblari, F-magnit maydon oqimlari.
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja - bet 9

|
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja
|
bet | 9/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgCopyright protection extends only to expressions, and not to ideas, procedures, methods of operation or mathematical concepts as such. Copyright may or may not be available for a number of objects such as titles, slogans, or logos, depending on whether they contain sufficient authorship. What rights does copyright give me? What are my rights as author of a work? There are two types of rights under copyright:
economic rights, which allow the rights owner to derive financial reward from the use of their works by others; and
moral rights, which protect the non-economic interests of the author.
Patents A patent is an exclusive right granted for an invention, which is a product or a process that provides, in general, a new way of doing something, or offers a new technical solution to a problem. To get a patent, technical information about the invention must be disclosed to the public in a patent application. Patents What kind of protection does a patent offer?
In principle, the patent owner has the exclusive right to prevent or stop others from commercially exploiting the patented invention. In other words, patent protection means that the invention cannot be commercially made, used, distributed, imported or sold by others without the patent owner's consent.
Is a patent valid in every country?
Patents are territorial rights. In general, the exclusive rights are only applicable in the country or region in which a patent has been filed and granted, in accordance with the law of that country or region.
How long does a patent last?
The protection is granted for a limited period, generally 20 years from the filing date of the application.
Trademarks
A trademark is a sign capable of distinguishing the goods or services of one enterprise from those of other enterprises. Trademarks are protected by intellectual property rights.
|
| |
Copyright - 11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja

|
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja
|
bet | 8/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgCopyright
Copyright (or author’s right) is a legal term used to describe the rights that creators have over their literary and artistic works. Works covered by copyright range from books, music, paintings, sculpture, and films, to computer programs, databases, advertisements, maps, and technical drawings.
What can be protected using copyright? Exhaustive lists of works covered by copyright are usually not to be found in legislation. Nonetheless, broadly speaking, works commonly protected by copyright throughout the world include:
literary works such as novels, poems, plays, reference works, newspaper articles;
computer programs, databases;
films, musical compositions, and choreography;
artistic works such as paintings, drawings, photographs, and sculpture;
architecture; and
advertisements, maps, and technical drawings.
Copyright protection extends only to expressions, and not to ideas, procedures, methods of operation or mathematical concepts as such. Copyright may or may not be available for a number of objects such as titles, slogans, or logos, depending on whether they contain sufficient authorship. What can be protected using copyright? Exhaustive lists of works covered by copyright are usually not to be found in legislation. Nonetheless, broadly speaking, works commonly protected by copyright throughout the world include:
literary works such as novels, poems, plays, reference works, newspaper articles;
computer programs, databases;
films, musical compositions, and choreography;
artistic works such as paintings, drawings, photographs, and sculpture;
architecture; and
advertisements, maps, and technical drawings.
|
| |
MARKETING 
AXBOROTINI ROLI

40
prospektlar, kataloglar; tanlov natijalari; aksiya kurslari jadvallari; korxona
rahbariyati majlislari bayonnomalari; axborot-tahliliy byulletenlar; radio
hamda televideniye yangiliklari; voqealar sharxlari; iqtisodiyot yangiliklari;
maxsus kitob va jurnallar; lug‘atlar, ensiklopediyalar; kundalik gazeta va
hokazolar.
Axborotni to‘plash va undan foydalanish jihatlariga ko‘ra axborot
tizimini to‘rtta quyi tizimga ajratish mumkin. Bular jumlasiga: 1) tashkilot
ichki hisobot tizimi, 2) marketing tashqi xabarnomasi - axborot tizimi,
3)qaror qabul qilishni quvvatlovchi tizim, 4) marketing tadqiqoti tizimi
kiradi. Ushbu quyi tizimlarning shakllanishida axborotga bo‘lgan ehtiyoj,
zaruriy shakldagi va talabdagi axborotni taqdim etish tartibi va muddati
muhim ahamiyat kasb etadi.
Yaxshi axborot marketologga yordam beradi: raqobatda ustunlikka
erishish imkonini beradi; xavfni va moliyaviy qaltislikni kamaytiradi;
iste’molchilar munosabatini belgilaydi; tashqi muhitni kuzatadi; strategiyani
tartibga soladi; faoliyatni baholaydi; reklamaga bo‘lgan ishonchni oshiradi;
qaror qabul qilishga yordam beradi; fikrni yaxshilaydi; samaradorlikni
yaxshilaydi.
1. Tashkilot ichki hisoboti tizimi muayyan firma faoliyatining joriy
xarajatlari, sotuv hajmi, ombordagi mahsulot qoldig‘i, mavjud va kelishi
kutilayotgan xaridorlar, ta’minlovchilar ko‘lami va boshqa marketing
faoliyatiga bog‘liq bo‘lgan axborotning o‘z vaqtida jamlanishini, qayta
ishlashini va undan foydalanishni nazarda tutadi. Masalan, firma miqyosida
ichki hisoboti tizimi quyidagi talablar asosida shakllanadi.
Joriy yakunlanayotgan kun so‘nggida firma do‘konidagi savdo zalida har
bir tovar guruhi miqyosida qanday zahiralar qoldi, bir kunda sotuv hajmi va
qaysi turdagi (assortiment) tovarlar uchun ta’minlovchilarga buyurtma berish
kerak va shunga o‘xshash operativ axborot olish zarurati paydo bo‘ladi. Bu
yerda muhim o‘rinni ushbu axborot qay tarzda, qancha vaqt mobaynida
yig‘ilishi, umumlashtirilishi egallaydi. Axborot olish tezligi, sifati esa qaror
qabul qilishda samarali ahamiyat kasb etadi.
Demak, axborotga bo‘lgan ehtiyojni o‘z o‘rnida va aniq belgilash hamda
firma faoliyatida undan foydalanish jihatlarini avvalroq belgilab olish lozim.
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 671

|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
|
bet | 671/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq Тўплам
74
M.Sh.Sharobiddinov, S.S.
Do‘ltaboyev.
Analysis of fuel and energy resource
consumption
77
X.N.Bozorov,
V.D.Buchelnikov,
O.O.Mamatkarimov,
G.U.Abdullaeva.
Piroxlorli strukturaga ega litiy ionlari kiritilgan kaliy antimonat volframatlarning
sintezi
79
X.N.Bozorov, O.O.Mamatkarimov, V.D.Buchelnikov.
Tarkibiga natriy ionlari
kiritilgan piroxlor strukturaga ega tizimning termogravimetrik va differensial
termogravimetrik tahlillari
81
Р.Г.Икрамов, М.А.Нуриддинова, Х.А.Муминов, Д.М.Муқимжонов.
Энергия урбаха в аморфных полупроводниках
83
А.М.Султанов.
Параметры субнано – и пикосекундной оптоэлектроники на
основе тиристорных формирователей мощных импульсов
85
А.М.Султанов.
Гетеропереходы oсновы современной электротехники и
микроэлектроники
87
A.U.Bulturov, S.Y.Ortiqboyev.
Havo isitgichining samaradorligini oshirish
89
A.U.Bulturov, A.J.Rustamjonov.
Havo kollektorining issiqlik almashinuv
jarayonini jadallashtirish
91
I.X.Izzatullayev, A.A.Rasulov.
S
hamol energiyasidan o’zbekistonda samarali
foydalanish
92
A.A.Daliyev, M.Sh.Nabiyev.
Kremniy asosida binar klasterli quyosh elementlarini
laboratoriya variantini yaratish texnologiyasini taxlil qilish
94
Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.617
Mirzamaxmudov Umidjon Alijon
o’g’li.
Quyosh panellarining insoniyat va
tabiatga ta’siri
|
| |
MARKETING 
AXBOROTINING - • Основные стратегические варианты

43
3.3-rasm. Xo‘jalik yurituvchi subyekt faoliyatida marketing
axborotini roli
Marketing borasida qaror qabul qilishni quvvatlovchi quyi tizimga
bo‘lgan zaruratning kelgusida ham ortib borishi tabiiydir. Chunki, axborot
ko‘lami va miqdorning nihoyat ko‘pligi va uni boshqarishga sarflanadigan
vaqtni tejash muhim ahamiyatga ega. Modellar banki vositasida esa axborotni
qayta ishlash va qaror qabul qilishda nisbatan kam xatoga yo‘l qo‘yiladi.
3.2. Axborot turlari va ularni turkumlash
Marketing tadqiqoti uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlar va axborotlar
ko‘lami juda keng bo‘lib, ularni tayinli tartibga solish va zarur paytlarda
ulardan foydalanishni talab etadi. Dastlabki tasavvurga ko‘ra bozor, xaridor,
raqobatchi va mahsulot xususidagi barcha axborotni kerakli shaklga jamlash
va amaliy faoliyatda ularga tayanib ish ko‘rish samarali hisoblanadi.
3.4-rasm. Marketing axborotlari turlari
Marketing xususidagi to‘plash manbalarini shartli ravishda birlamchi va
ikkilamchi turlarga bo‘lish mumkin. Birlamchi ma’lumotlarga tayinli maqsad
uchun ilk bor yangidan tashkil etilgan ma’lumotlar, axborotlar kiradi.
Ikkilamchi ma’lumotlarga esa dastlabki boshqa maqsadlar uchun yig‘ilgan,
qayta ishlangan, turli manbalarda (jurnal, hisobot, axborot byulletenlari va
h.k.) mavjud axborotlar kiradi. Ikkilamchi ma’lumotlarni to‘plash manbalari
tegishli tashkilotlarga taalluqli bo‘lish yoki bo‘lmasligiga ko‘ra, o‘z
navbatida ichki va tashqi turlarga bo‘linadi.
Ichki ikkilamchi ma’lumot manbalariga tashkilotda yuritilayotgan joriy
buxgalteriya, moliya va statistik hisobotlarda aks ettiriladigan ko‘rsatkichlar
kiradi. Jumladan, foyda va zararlar, oldi-sotdi, tovarlar zaxiralari,
iste’molchilar ko‘lami va joylashuvi, narx hisob-kitoblari va h.k. Boshqacha
SANОAT MULKI QОNUNCHILIGI - 11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja

|
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja
|
bet | 4/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgSANОAT MULKI QОNUNCHILIGI:
Sanоat mulki qоnunchiligi nafaqat sanоat mahsulоtlari balki Parij kоnventsiyasiga ko’ra savdо, qishlоq хo’jaligi mahsulоtlari, shuningdek barcha sanоat va tabiiy hоlatdagi mahsulоtlar (masalan, vinо, dоn, tamaki, meva, qazib оlinadigan mineral suvlar, gullar va bоshqalar).
INTELLEKTUAL HUQUQ Intellektual mulk tizimi uning оb’ektlariga intellektual huquqning mavjud bo’lishini kerakligini bildiradi. Bu huquq qоnuniy kafоlatlaydi va uning хususiyatlarini ifоdalaydi:
u uchinchi tоmоnga nisbatan alоhida hisоblanadi;
u absоlyut хarakterga ega;
muхоfaza qilinadigan mamlakat hududi bilan cheklangan bo’ladi;
harakat muddati bilan cheklanadi.
HUQUQNING ABSОLYUT ХARAKTERI Huquqning absоlyut хarakteriga esa mulk egasining ruхsatisiz har qanday shaхsning intellektual оb’ektidan begоnalarnnig fоydalanishini ta’qiqlaydi. Intellektual faоliyat natijasida intellektual huquq o’z tarkibiga оladi:
alоhida mulkiy huquqni;
shaхsiy nоmulkiy huquqni;
va bоshqa huquqlarni.
Intellektual huquqlar
Alohida huquq (mulkiy huquq)
Shaxsiy nomulkiy huquqlar
Boshqa huquqlar
Boshqalar
Yangilashga huquqi
Nomiga huquq
Mualliflik huquqi
Boshqalar
Muallifning rag’batlantirishi huquqi
Nazorat qilishga huquqi
Kirishga huquqi
INTELLEKTUAL MULK Intellektual mulk haqida gapirganda yana ikkita tushunchani ajratish mumkin: - mualliflik tushunchasi; Ya’ni ijоdiy mehnati bilan intellektual mulk natijasini yaratgan shaхs. - Egalik huquqi tushunchasi. Egalik huquqi sоhibi – bu shaхs yoki huquqiy shaхs bo’lib intellektual faоliyat natijasida alоhida huquqqa ega bo’lgan shaхs.
|
| |
Marketing qarori qabul qilishning samaradorligi

|
Marketing qarori qabul qilishning samaradorligiBog'liq portal.guldu.uz-MARKETINGMarketing qarori qabul qilishning samaradorligi - 1) marketing
vazifasini bajarishning ko‘rib chiqilayotgan (kutilayotgan) ko‘plab variantlari
orasidan tanlab olishda iqtisodiy tavakkalchilik narxining natijasi, foydalilik
ko‘rsatkichi; 2) marketing vazifasini bajarishning tanlab olingan variantining
iqtisodiy samara keltirish qobiliyati.
Marketing majmuasi (marketing - miks) - marketing reцepti, undan
foydalanish korxonaga maqsadli bozorlar ehtiyojlarini qondirish va atrof-
muhitdagi o‘zgarishlarga moslashishda eng yaxshi ko‘rsatkichlarga erishishga
imkon beradi. Eng sodda marketing resepti tovar, narx, savdo va
kommunikatsiya siyosati sohasida muvofiqlashtirilgan chora-tadbirlar
o‘tkazishni talab qiladi.
Marketing modellari - 1) foyda olish yoki uni o‘stirish maqsadida
tovar va xizmatlarga talabni yaratish va takror ishlab chiqarish bo‘yicha
o‘zaro aloqalar jarayonida marketing tizimi subyektlari xulq-atvorini
ko‘rsatish, sifat va sonlar jihatidan aks ettirish shakli; 2) marketing tizimini
loyihalashtirish, rejalashtirish, tashkil etish, faoliyat ko‘rsatish va
rivojlanishda marketing muhiti va subyektlarining funkцional, sabab-oqibat
va resurs aloqalarini ifodalovchi va aks ettiruvchi (imitatsiya, regressiya,
korrelyatsiya va h.k.) modellar majmui; 3) marketing-miks yoki uning
tarkibiy qismlari modellari (tovar siyosati modeli, narx hosil bo‘lish modeli,
reklama modeli va h.k.).
Marketing o‘zaro aloqalari - 1) xizmat ko‘rsatish tadbirkorligining
tovar hayotiylik davrining har bir bosqichida barcha bozor subyektlari bilan
aloqalarni rejalashtirish, tashkil tatbiq boshqarish jarayonida barcha faoliyat
turlari va resurslarni qamrab olishga yo‘naltirilgan istiqbolli konsepsiyasi.
Mijoz bilan uzoq muddatli o‘zaro munosabatlarga va bitimda ishtirok etuvchi
tomolar maqsadlarini qondirishga yo‘naltirilgan konsepsiya; 2) bajarish
ma’suliyatini taqsimlash va kengaytirish tamoyillari bo ‘yicha marketingni
tashkil etish usuli.
|
| |
Marketing byudjeti - • Основные стратегические варианты

166
chiqarish, savdo, tovar, ijtimoiy va global konsepsiyalarini ajratib ko‘rsatish
mumkin.
Marketing qarori - 1) iste’molchilarning tovar va xizmatlarga talabini
barqaror shakllantirish, rivojlantirish va qondirish uchun zarur bo‘lgan
marketing tadbiri yoki tadbirlari majmui variantlar ichidagi tanlash, javob; 2)
firma, tovar va xizmatlarning raqobatchilik ustunligini saqlab qolish yoki
yaxshilash uchun marketing tizimi subyekt
va obyektlariga maqsadli
yo‘naltirilgan ta’sir ko‘rsatish.
Qisqacha xulosalar - • Основные стратегические варианты

Qisqacha xulosalar
51
Bozor munosabatlarining ravnaqi, erkin raqobat muhitning yaratilishi
sharoitida marketing tadqiqotlariga bo‘lgan talabning ortib borishi tabiiy
jarayondir. Xaridor ishtiyoqi, unga ma’qul bo‘lgan tovar va xizmatlarni
shakllantirishda, raqobat kurashida muhim va hal qiluvchi o‘ringa ega
bo‘lgan marketing tadqiqotlarini samarali tashkil etish, amalga oshirish,
hozirgi kunda dolzarb ahamiyat kasb etadi.
Mamlakatimiz korxona va tashkilotlari faoliyatida mazkur tadqiqotlarni
joriy va strategik jihatdagi vazifalardan biriga aylanishini va bu asosda
bozorda raqobatbardosh va xaridorgir bo‘lgan «O‘zbekistonda ishlab
chiqarilgan» tamg‘ali tovarlar turini ko‘paytirishni, xorijiy firmalar bilan
keng ko‘lamli hamkorlikni ta’minlash lozim.
Marketing tadqiqotlarini xo‘jalik yuritish faoliyatida yetakchi ahamiyatga
ega bo‘lishi ko‘p jihatdan marketing bo‘limlari (xizmatlari) tizimini
rejalashtirish va boshqarishda izchil tatbiq etishga bog‘liq bo‘ladi. Shu
sababdan, marketing tadqiqotlarini uyushtirishda va amalga oshirishda
tegishli tashkilot va korxonaning maqsadlari va strategik rivojlanish
xususiyatlari albatta belgilovchi omil sifatida namoyon bo‘ladi.
Bozorga kirish, o‘rganish va unda yetakchilik qilish maqsadida amalga
oshirilayotgan marketing tadqiqoti bir biridan o‘z ko‘lami, uslublari va ayrim
jihatlariga ko‘ra keskin farqlanadi. Har bir tashkilot va korxona o‘zining
bozordagi o‘rni, kelgusida rivojlantirish istagida muayyan marketing
tadqiqotlarini amalga oshiradi.
Hozirgi paytda marketing tadqiqotlari amaliy jihatdan dolzarb faoliyat
sohalaridan biriga aylanmog‘i lozim. Mukammal va tezkor amalga oshirilgan
tadqiqotlar kuchli bozor raqobati sharoitida, xatolarga yo‘l qo‘ymaslik,
favqulodda holatlarga moslashish imkonini beradi. Bu borada tadbirkorlik
doirasida ishlab chiqilayotgan biznes rejalariga marketing tadqiqotlari
hisoblari, natijalari aks ettirilishi diqqatga sazovordir. Chunki, bozor bilan
bog‘liq barcha faoliyat, dastlabki bozor tahliliga, xaridor, uning istagidagi
o‘zgarishlarga tayanadi. Bu asosda esa tegishli tashkilotning kelgusi faoliyat
sohasi, doirasi aniq belgilanadi.
Marketing tadqiqotlari uchun kerakli va zaruriy axborot va ma’lumotlar
ko‘lamini muayyan tartibga solish vazifasini hal qilish bilan mamlakatimizda
madaniy bozor tizimi, uning infratuzilmasi barpo etiladi. Ayni vaqtda amalga
oshirilayotgan islohotlar bu o‘rinda o‘z samarasini bermoqda va bu hozirgi
kunda qaror topayotgan marketing axboroti, jamiyat miqyosida samarali
ilg‘or loyihalarni amalga oshirish, korxona va tashkilotlarning eksport
salohiyatini oshirish uchun mustahkam zamin yaratadi. Shu sababli,
marketing tadqiqotlarini amalga oshirish xalq xo‘jaligi ahamiyatiga molik
vazifalardan biridir.
|
MUALLIF ALОHIDA USTIVОR MULKIY HUQUQLARI MAVJUD

|
MUALLIF ALОHIDA USTIVОR MULKIY HUQUQLARI MAVJUD
|
bet | 6/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgMUALLIF ALОHIDA USTIVОR MULKIY HUQUQLARI MAVJUD:
Оchiq ijrо qilish;
Efirga uzatish;
Tarjima qilish;
Qayta to’ldirish;
Rag’batlantirish huquqi
PATENT:
Patent – bu intellektual faоliyatning natijasidan fоydalanish uchun uning egasiga mualliflik, ustivоrlik va unga alоhida huquq berilganligini tasdiqlaydigan hujjat.
Patentlik himоyasi va patent оlish оddiy tadqiqоtlar (masalan, yig’ish – qayta ishlash)ga asоslangan оb’ektlarni himоyalashda qo’llaniladi.
Patentning qiymati shundaki u muallifga uni o’zi ishlatishga va bоshqalarga uning rоziligisiz fоydalanish patentda belgilangan muddatda va hududda man qilinadi.
PATENT FUNKTSIYALARI:
- Intellektual mulk huquqi egasi nusha оlishi va o’g’irlanishidan himоya qiladi;
- Raqоbatchilar bilan sоlishtirganda mahsulоt mulk egasi marketing instrumenti sifatida оchiqligini tasdiqlaydi;
- Bоzоr sig’imi nazоratini ta’minlaydi;
- Huquq egasiga patent qоidalari buzuvchilarni to’хtatishni talab qilish, keltirilgan zararlarni qоplash, sudda patent egasi оbro’yini himоya qilish imkоniyatini beradi.
SANОAT NAMUNASI TUSHUNCHASI:
Sanоat namunasi tushunchasi ikki хil bo’ladi.
1-teхnik dizayn (ya’ni mahsulоtning ergоnоmik tasnifi)
2-estetik dizayn (ya’ni mahsulоtning tashqi jоzibadоrligi, rangi, shakli)
LITSENZIYA:
“Litsenziya” lоtincha so’zdan оlingan bo’lib, huquq ruхsat berish degan ma’nоni beradi. Uning asоsida bir jismоniy yoki huquqiy shaхs (litsenziоr) intellektual mulk оb’ektiga ustuvоr huquqqa ega bo’lib uni bоshqa shaхsga (litsenziat)ga ma’lum bir huquq shartlariga asоsan bu himоyalangan оb’ektni fоydalanishga aytiladi.
|
| |
Intellektual mulk - 11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja

|
11-mavzu: intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantirish va bоshqarish reja
|
bet | 2/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgIntellektual mulk - ijodiy aqliy faoliyat mahsuli. Ixtirochilik va mualliflik obʼyekti huquqi majmuiga kiruvchi, fan, adabiyot, sanʼat va ishlab chiqarish sohasida ijodiy faoliyatning boshqa turlari, adabiy, badiiy, ilmiy asarlar, ijrochi aktyorlik sanʼati, jumladan ovoz yozish, radio, televideniye asarlari, kashfiyotlar, ixtirolar, ratsionalizatorlik takliflari, sanoat namunalari, kompyuterlar uchun dasturlar, maʼlumotlar bazasi, nou-xauning ekspert tizimlari, tovar belgilari, firma atamalari va boshqa aqliy mulk obʼyektlariga kiradi. Intellektual mulk - ijodiy aqliy faoliyat mahsuli. Ixtirochilik va mualliflik obʼyekti huquqi majmuiga kiruvchi, fan, adabiyot, sanʼat va ishlab chiqarish sohasida ijodiy faoliyatning boshqa turlari, adabiy, badiiy, ilmiy asarlar, ijrochi aktyorlik sanʼati, jumladan ovoz yozish, radio, televideniye asarlari, kashfiyotlar, ixtirolar, ratsionalizatorlik takliflari, sanoat namunalari, kompyuterlar uchun dasturlar, maʼlumotlar bazasi, nou-xauning ekspert tizimlari, tovar belgilari, firma atamalari va boshqa aqliy mulk obʼyektlariga kiradi. Intellektual kapital - bu kompaniya xodimlarining malaka va ko'nikmalari, ishbilarmonlik qobiliyatlari yoki kompaniyaga raqobatbardosh ustunlik berishi mumkin bo'lgan har qanday mulkiy ma'lumotlarning qiymati . Intellektual kapital aktiv sifatida qaraladi va keng ma'noda kompaniyaning ixtiyorida bo'lgan barcha ma'lumot resurslarini yig'indisi sifatida tavsiflanishi mumkin. Bunga misol qilib foydani oshirish usullari, yangi mijozlar orttirish, yangi mahsulotlar yaratish yoki boshqa yo'l bilan biznesni rivojlantirish uslubi, tashkiliy jarayonlar va boshqa nomoddiy narsalar bo`lishi mumkin. Intellektual kapital - bu kompaniya xodimlarining malaka va ko'nikmalari, ishbilarmonlik qobiliyatlari yoki kompaniyaga raqobatbardosh ustunlik berishi mumkin bo'lgan har qanday mulkiy ma'lumotlarning qiymati . Intellektual kapital aktiv sifatida qaraladi va keng ma'noda kompaniyaning ixtiyorida bo'lgan barcha ma'lumot resurslarini yig'indisi sifatida tavsiflanishi mumkin. Bunga misol qilib foydani oshirish usullari, yangi mijozlar orttirish, yangi mahsulotlar yaratish yoki boshqa yo'l bilan biznesni rivojlantirish uslubi, tashkiliy jarayonlar va boshqa nomoddiy narsalar bo`lishi mumkin.
|
| |
• Основные стратегические варианты - bet 38

61
4.6- rasm. Tashqi omillar (makromuhit omillari)
Quyidagi nazorat qilinmaydigan omillarni doimo hisobga olish va
oldindan ko‘ra bilish talab etiladi: iste’molchilar, raqobat, hukumat,
iqtisodiyot, texnologiya, mustaqil ommaviy axborot vositalari.
Demak, yuqoridagilardan xulosa qilsak, firma
yoki korxonaning butun
faoliyati to‘la-to‘kis bozor munosabatlarini mujassamlashtiradi. Firma va
bozor tushunchalari, bozor iqtisodiyoti sharoitida bir-biridan ajratib
bo‘lmaydigan iqtisodiy kategoriyalar hisoblanadi. Chunki firmalar faoliyatisiz
bozor bo‘lishi mumkin emas.
Marketingni tashkil etish - marketing
xizmatini boshqaradigan
idoralarning tashkiliy ko‘rinishi bo‘lib, biror-bir topshiriqni bajarish uchun
bo‘ysunish va javobgarlikni belgilaydi.
Marketingni tashkil qilish - korxonada bir necha yo‘nalishda amalga
oshirilishi mumkin:
1. Funksional-bunda javobgarlik taqsimot, sotish, ta’minot
va tovar
harakatini tashkil qilish doiralariga tushadi.
2.
Tovarlar tamoyili bo‘yicha tashkil etish. Unda funksional tamoyillarga,
yana bir tovar markasi uchun boshqaruvchilar qo‘shiladi.
3.
Bozor tamoyili bo‘yicha tashkil etish. Unda funksional tamoyillariga,
yana bir hudud bozorlari va iste’molchilar turi bo‘yicha boshqaruvchilar
qo‘shiladi.
Funksional tashkil etishning yutuqlari, bo‘limlarning boshqarishdagi
soddali, bajariladigan funksiyalarga yuqori javobgarlikdan iborat.
Lekin bu
tuzilishning qator kamchiliklari ham mavjud:
tovarlar bo‘yicha maxsus bo‘limlarning yo‘qligi;
bozorning hududiy segmentlari bo‘yicha maxsus bo‘limlarning
yo‘qligi;
62
bozor talablarining o‘zgarishi va iste’molchilar talabiga operativ
reaksiyaning sustligi;
marketing tashkilotlari tadbirlarning moliyalashtirish masalalarini hal
etishning murakkablashganligi.
Tovar tamoyili bo‘yicha tashkil etish tovarlar va ular guruhlari bo‘yicha
bo‘limlar tashkil etishni talab etadi. Unda tovar bo‘limlari bo‘yicha mustaqil
qaror qabul qiladi. Marketing xizmatining tashkiliy tuzilishi bu kabi bo‘lgan
shakl, avvalo, ishlab chiqaradigan tovarlar assortimenti katta bo‘lgan
firmalarga to‘g‘ri keladi.
Tovar tamoyili bo‘yicha tashkil etish shakli ham, shuningdek,
kamchiliklarga ega. Boshqarishning bu kabi tizimi
marketing faoliyatining
o‘ziga xos tomonlarini doim ham e’tiborga olmaydi. Tovarlar bo‘yicha
guruhlar ishchilari o‘z majburiyatlarini samarali bajarish uchun yetarlicha
huquqlarga ega emas, boshqaruv apparatida katta sonli guruh va guruhchalar
paydo bo‘lishi bilan ularni ushlab turish katta xarajatlar talab qiladi.
Bozor tamoyili bo‘yicha tashkil etishda deyarli barcha korxonalar o‘z
tovarini xarakteri jihatidan turlicha bo‘lgan bozorlarda sotadi. Turli
bozorlarning sotib olish xususiyatlari yoki turli tovar afzalliklariga ega
bo‘lgan hollardagina bozor tamoyiliga ko‘ra
tashkil etish maqsadga
muvofiqdir. Shuning uchun marketing xizmati bo‘limlari asosiy bozorlarga
qarab tuziladi.
INTELLEKTUAL MULKNING O’RNI VA AHAMIYATI UNING INNОVATSIОN IQTISОDIYOTDAGI FUNKTSIYALARI

|
INTELLEKTUAL MULKNING O’RNI VA AHAMIYATI UNING INNОVATSIОN IQTISОDIYOTDAGI FUNKTSIYALARI
|
bet | 5/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 24,38 Kb. | | #102867 |
Bog'liq Mavzu intellektual kapital va intellektual mulkni shakllantiris-fayllar.orgINTELLEKTUAL MULKNING O’RNI VA AHAMIYATI UNING INNОVATSIОN IQTISОDIYOTDAGI FUNKTSIYALARI: Intellektual mulkning o’rni va ahamiyati uning innоvatsiоn iqtisоdiyotdagi funktsiyalari оrqali aniqlanadi: Intellektual mulk: - O’z egasiga va fоydalanuvchiga katta iqtisоdiy samara keltiradi; INTELLEKTUAL MULKNING O’RNI VA AHAMIYATI UNING INNОVATSIОN IQTISОDIYOTDAGI FUNKTSIYALARI: - Kоmpaniyalarning kapitaziyalashuvini оshiradi (hоzirgi davrda kоpmaniyaning 80 fоizga yaqin qiymati nоmaterial aktivlari tashkil qiladi) - Biznesni raqоbatchilardan himоya qiladi; - Ishlab chiqarish va sоtish sоhasini nazоrat qilish imkоnini beradi; - Standartlar yaratishga yordam beradi. INTELLEKTUAL MULKNING HIMОYALASHNING MAVJUD VA FОYDALANADIGAN ISHОNCHLI MEХANIZMI: - Raqоbatbardоshlik ustunliklarini saqlashni ta’minlaydi; - Kоntrafakt va bоsqinchilik mahsulоtlariga qarshi vоsita hisоblanadi; - Хo’jalik sub’ektlarini innоvatsiоn faоliyatini rag’batlantiradi; - Kоrхоnalarning nоmaterial aktiflarini nоqоnuniy fоydalanishni MUALLIFLIK HUQUQI VA MUALLIFLIK HUQUQI ОB’EKTLARI: Muallliflik huquqi оb’ektlari sifatida fan, adabiyot, san’at hamda EHM dasturlar hisоblanadi va ular huquqiy himоya qilinadi. Muallif o’zi yaratgan mahsulоtga shaхsiy nоmоddiy huquqqa ega: MUALLIF ALОHIDA USTIVОR MULKIY HUQUQLARI MAVJUD:
|
| |
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 22

Transformatorlarning magnit o`tkazgichlari sterjenlar bilan yarmodan tarkib topgan. Sterjenlarda cho`lg`amlar joylashadi, yarmo esa sterjenlarni birlashtiradi va magnit o`tkazgichning yopiq bo`lishini ta’minlaydi.
Transformatorning salt ishlash rejimida birlamchi cho`lg`ami tarmoqqa nominal kuchlanish U1 ostida ulangan (uzgich B1 yopiq), ikkinchi cho`lg`am esa uzgich B2bilan uzilgan (I2 = 0) bo`ladi.
Ikkilamchi cho`lg`am qismlarida kuchlanish nominal kuchlanishga teng U2 = U2nom. Transformator cho`lg`amlarida nominal nagruzkada kuchlanishning pasayishi nominal kuchlanishning 5 – 10 % ini tashkil etadi.
Transformatorning foydalanish koeffitsiyentini aniqlash sxemasi
Transformatorning foydali ish koeffitsiyentini aniqlashda uning ikkilamchi zanjiriga har xil kuchlanishli elektr asboblar ulanadi. Bu kuchlanishni o`zgartirishga imkon beradi.Tajribada ikkilamchi zanjirda kuchlanishning oshishi birlamchi zanjirning kuchlanishining oshishi mos kelishi kuzatiladi. Transformatorning ikkilamchi zanjiriga ulangan voltmetr ko`rsatgichlariga qarab uning foydali ish koeffitsiyenti aniqlanadi.
Axborotni to‘plash uslublari. To ‘plangan axborotlarni tahlil qilish va

47
unumli foydalanish imkoniyatlari bir muncha cheklangan bo‘ladi. Chunki,
bozorda ro‘y berayotgan o‘zgarishlarning jadalligi, o‘zaro bog‘liqligi va
ta’sirchanligi yuqoridir.
Shu sababdan, o‘rganilayotgan jarayon yoki obyekt xususida auditorlik
axborotini olish, uning imkoni boricha to‘liqligi, ishonchliligini ta’minlashni
talab etadi, bu tarzda axborot olish uslubi bo‘lib-kuzatish uslubi hisoblanadi.
3.5-rasm. Marketing axborotlarini to‘plash uslublari
Kuzatish uslubi iqtisodiy, ijtimoiy sohalar statistikasida ko‘p
qo‘llaniladigan axborot yig‘ish uslubi sanaladi. Kuzatish o‘z navbatida bir
qator turkumlash belgilariga ko‘ra farqlanadi. Bu xususda iqtisodiy
statistikaga oid darsliklar va o‘quv qo‘llanmalarida yetarli ma’lumotlar
berilgan.
Kuzatish asosida o‘rganilayotgan obyekt yoki jarayonga xos bo‘lgan
axborotni yoppasiga yoki tanlama shaklda olish mumkin. Yoppasiga kuzatish
muayyan majmuaning barcha birliklarini tadqiq qilish asosida amalga
oshiriladi. Bunday kuzatish, odatda, ko‘p vaqt, mablag‘ talab qiladi va uning
natijalari tarmoqlararo ehtiyojlarni qondirish uchun xizmat qiladi. Masalan,
aholini ro‘yxatga olish, tegishli hududdagi sanoat va savdo korxonalarini
ro‘yxatga olish va h.k.
Tanlama kuzatish esa marketing tadqiqotlarida ko‘proq qo‘llaniladigan
uslub hisoblanadi. U yoppasiga kuzatishdan bir necha xususiyatlariga ko‘ra
farqlanadi va yetarlicha afzalliklarga ega. Ular quyidagilardan iborat.
Birinchidan, tanlama kuzatishda olinadigan ma’lumotlar tez fursatlarda
amalga oshiriladi. Bu esa bozor xususida tezkor axborot yig‘ish va qaror
qabul qilish jarayoni uchun o‘ta muhimdir.
Ikkinchidan, tanlama kuzatish yo‘li bilan olinadigan axborot majmuaning
ko‘p qirraligi va xususiyatlarini atroflicha o‘rganish imkonini beradi.
Natijada majmua xususidagi axborotni to‘liq qayta ishlash, undan unumli
foydalanish mumkin bo‘ladi.
Uchinchidan, tanlama kuzatishda ro‘yxatga olinuvchilar miqdori nisbatan
kam bo‘lganligi sababli, tadqiqot obyektni (yoki muloqotdagi auditoriyani)
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 28

Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
bet
28/29
Sana
22.11.2020
Hajmi
3,72 Mb.
#12632
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
Animatsiya
CTRL
tugmasini bosib
, sichqonchaning
chap tugmasini bosing
Download
3,72 Mb.
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
Download
3,72 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari - bet 27

Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
bet
27/29
Sana
22.11.2020
Hajmi
3,72 Mb.
#12632
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
Download
3,72 Mb.
1
...
21
22
23
24
25
26
27
28
29
Download
3,72 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zamonaviy o’qitish vositalari va axborot texnologiyalari
Download
3,72 Mb.
Marketing tashqi xabarnoma

41
natijasida ayrim firmalar hatto shu sohaga ixtisoslashdilar. Masalan, AQSHda
«Market riserch korporeyshn of Amerika» kompaniyasi haftalik jurnalida
tovarlar bo‘yicha bozordagi ulushining o‘zgarishi, tovarlarning narxi va
qadoqlashdagi o‘zgarishlar, shartnomalar xususida axborot beradi. «A.K.
Nilson kompani»
nafaqat AQSHda, balki Germaniyada ham o‘z bo‘limiga
ega bo‘lib, antiqa tovarlar bo‘yicha bozor ulushining holati, chakana narxlar,
savdo qilayotgan yirik tashkilotlar xususida xabarlar yetkazadi.
Germaniyadagi «CFH» tadqiqot markazi («CFH» kompaniyasining
sho‘’ba korxonasi) 5000 uy xo‘jaliklari iste’molidagi o‘zgarishlar bo‘yicha
axborot beradi.
Demak,
marketing tashqi xabarnomasi - axborot quyi tizimi -
tashkilotning marketing muhitdagi o‘zgarishlar va holatlar xususida
to‘plangan axborot manbai bo‘lib, marketing boshqaruvchilari uchun qay
yo‘sinda ushbu muhitga ta’sir etish imkonini beradi.
Marketing tadqiqoti quyi tizimi - tartibga solingan va to‘plangan
ko‘rsatkichlarni amaliyotda tatbiq etish va tayinli marketing holati xususida
tashkilot uchun zaruriy axborotlar, ishlanmalar yig‘indisi tashkil etadi. Ushbu
quyi tizim marketing xabarnomasi - axboroti quyi tizimdan muayyan tashkilot
uchun maxsus ishlangan, zaruriy ko‘rsatkichlari va natijalari bilan farqlanadi.
Ko‘pgina yirik chet el firmalarida marketing tadqiqoti uchun savdo
aylanishining 0,1-2 foizi miqdorida mablag‘ sarflanadi. Odatda, marketing
tadqiqotlari 5 ta yo‘nalish bo‘yicha amalga oshiriladi:
1. Reklamani tashkil etish tadqiqotlari.
2. Strategik rejalashtirish va tashkilot siyosati (qisqa
va uzoq muddatli
bashoratlar o‘tkazish, amaliy faollik, narx siyosatidagi o‘zgarishlar va
korxona natijalari,
bozor manzilgohlari, operativ yalpi tahlil, tashkilot ichki
muhiti tahlili, eksport bozori kuzatuvlari va h.k.)
3. Tashkilot ma’suliyati bo‘yicha izlanishlar.
4. Bozor tahlili.
5. Sotuv imkoniyatlari va marketing izlanishlari (salohiyatli bozorlarni
aniqlash, bozor tarkibi tahlili, sotuv hajmi o‘zgarishlari tahlili,
sinov
marketingi o‘tkazish, sotishni rag‘batlantirish tadbirlarini o‘rganish bo‘yicha
va h.k.).
Diversifikatsiya - • Основные стратегические варианты

|
• Основные стратегические вариантыBog'liq portal.guldu.uz-MARKETINGDiversifikatsiya - 1) tovar strategiyasi turi, unga asosan korxona ishlab
chiqarilayotgan mahsulotlar sonini kengaytiradi; 2) yangi bozorlarni egallab
olish va qo‘shimcha foyda olish maqsadida ishlab chiqarishning bir-biri bilan
bog‘liq bo‘lmagan ikki yoki undan ortiq turini bir vaqtning o‘zida
kengaytirish va rivojlantirish.
Imij - tovar obrazi, uning biron narsani eslatishi, o‘xshashi va aks
ettirishi, tovar bozori iqtisodiyotiga chambarchas bog‘liq bo‘lgan ijtimoiy-
psihologik holat. Tovar imiji tovarning obro‘yi, tovar markasi, tovar ishlab
chiqarilgan korxona va mamlakat bilan assotsiatsiyalashadi.
Informaцiya (axborotlar, ma’lumotlar) - 1) ishlarning ahvoli haqida
xabardor qilish; 2) tadbirkorlik, marketing va boshqa faoliyat turlari oldida
to‘rgan vazifalarni bajarishda yordam berishi mumkin bo‘lgan turli xil bilim
va ma’lumotlar; 3) marketing tizimi subyektlarining o‘zaro munosabatlar
jarayonidagi bevosita va teskari aloqa natijalari tavsifnomasi; 4) turli xil
energiyalarning o‘zaro aloqalari natijasi.
Iste’molchining mustaqilligi (suvereniteti) - iste’mol huquqining
mustaqilligi, qaram emasligi, huquqning mustaqil yo‘nalishi bo‘lib, tovar va
xizmatlar bozorida iste’molchining manfaatlarini ximoya qilishga qaratilgan
qoida va yo‘riqnomalar majmuidan iborat.
Kommunikativ siyosat - 1) korxonaning istiqboldagi harakatlar kursi
hamda talabni shakllantirish, iste’molchilar ehtiyojini qondirish va foyda
olish maqsadida tovar va xizmatlarni bozorga olib kirish bo‘yicha samarali va
barqaror faoliyatni ta’minlovchi marketing tizimining barcha subyektlari
bilan o‘zaro harakatlarni kommunikativ vositalar (kommunikativ miks)
majmuasidan foydalanish strategiyasining mavjudli. 2) rag‘batlantirish
majmuasini ishlab chiqish, ya’ni biznes - hamkorliklarning o‘zaro aloqalari
samarali bo ‘lishini ta’minlash bo‘yicha, tadbirlar, reklamani tashkil etish,
savdoni rag‘batlantirish usullari, jamoatchilik bilan aloqa va shu kabilar.
|
| |
Konglomerat diversifikatsiya

165
Korporativ reklama - aniq bir tovar markasiga emas, balki to‘liq
tovarlar assortimentiga ehtiyoj yaratuvchi reklama.
Makromuhit - firmaning marketing muhiti tarkibiy qismi, ijtimoiy
jihatdan mikromuhitga ta’sir ko‘rsatuvchi kuchlarga qaraganda keng
ifodalanuvchi omillar, masalan, demografik, iqtisodiy, tabiiy, texnik, siyosiy
va madaniy omillar.
Maqsadli bozor - u yoki bu mahsulotni sotish bozorini tadqiq etish
natijasida
tanlangan,
marketing
xarajatlarining
minimalligi
bilan
tavsiflanuvchi va firma faoliyati natijalarining asosiy ulushini (qismini)
ta’minlovchi bozor.
Marketing axborot tizimi (MAT) - 1) marketing tadbirlarini
rejalashtirish, hayotga tatbiq tatbiq nazorat maqsadida aniq, dolzarb
ma’lumotlarni o‘z vaqtida to‘plash, tasniflash, tahlil qilish, baholash va
undan marketing sohasida foydalanish maqsadida tarqatish uchun
mo‘ljallangan metodik usullar, asbob-uskunalar va odamlarning muntazam
faoliyat ko‘rsatuvchi o‘zaro aloqalar tizimi; 2) marketing sohasida qarorlarni
ishlab chiqish va qabul qilish jarayonida foydalaniluvchi ma’lumotlarni
to‘plash, tahlil qilish va yetkazish usullari, asbob-uskunalar va xodimlar
majmui.
Marketing axborotlarini to‘plash uslublari

50
- tovarlarni xarid qilish shakli, uslubi, manzili, sotuvdan keyingi xizmat
muammolarini hal etishga yo‘naltirilgan izlanishlar va boshqalar.
Anketa vositasida o‘tkaziladigan tadqiqotlarga muayyan firma
mahsulotlarini sotuvchi tashkilot xodimlari, maxsus tanlab olingan
ekspertlar, muayyan manzil aholisi jalb etiladi. Tadqiqotlar o‘tkazilish
davriga ko‘ra doimiy va doimiy bo‘lmagan turlarga bo‘linadi. Bu marketing
izlanishi bilan shug‘ullanayotgan firmaning imkoniyatlari, tovar, narx, xizmat
ko‘rsatish siyosati va boshqa xususiyatlarga bog ‘liq.
Anketa savollarini imkon qadar qisqa, oddiy, umumma’lum bo‘lgan
so‘zlar bilan tuzishga harakat qilishi zarur. Hatto, ayrim hollarda mahalliy
shevalarni ham inobatga olish, ikki ma’noli so‘zlarni ishlatmaslikka urinish
kerak. Boshqacha qilib aytganda, savol tug‘diradigan savollarning anketada
bo‘lmasligi, jumlalarning qisqa va mazmunli bo‘lishi respondentni ko‘p
o‘ylantirmaslikni, charchamasligini ta’minlaydi.
Marketing tadqiqotlari jarayonida olingan ma’lumotlar qayta ishlanishi,
umumlashtirilishi kerak. Bunda 3 soha ajratiladi:
tartibga solish;
miqyoslashtirish;
umumlashtirish va tahlil qilish.
Ma’lumotlarni tartibga solish ma’lumotlarni kategoriya bo‘yicha, ularni
tahrirlash va natijalarni kodlashtirish, shuningdek, ularni toifalashtirishdan
iborat. Kategoriya bo‘yicha ma’lumotlarni tartibga solish oldindan berilgan
shartli sinf yoki zonalar bo‘yicha amalga oshiriladi.
Tahrirlash deganda ishlash imkoniyati ko‘rinishiga ega bo‘lgan
ma’lumotlarni ko‘rib chiqish tushuniladi. Ko‘rib chiqilgan materiallar
ma’lumotlarini jadval ko‘rinishida ko‘rsatish ularni tabullashtirishni
bildiradi.
Shkalalashtirish aniq o‘lchamlari orqali aniqlash asosida ma’lumotlarni
tasniflashni bildiradi. Amaliyotda nominal shkala, tartibli shkala va son
shkalalari qo‘llaniladi.
Axborotlarni qayta ishlash uchun yozma va tahliliy uslublar ishlatiladi.
Marketingda tahliliy uslublar ichida ko‘proq: trend tizimi, regressiya va
korrelyatsiya uslubi, diskriminant tahlil, klaster tahlili, omillar tahlili va
boshqalar qo‘llaniladi.
Axborotni qayta ishlash, hisoblash va boshqarish uchun tayyorlash
mashina texnikasi vositasi yordamida amalga oshiriladi. Bajariladigan
hisoblarning aniq va operativligiga qo‘yiladigan talablarga qarab, shuningdek,
ularning xarakteriga ko‘ra hisoblash jadvallari va kompyuterlar ishlatiladi.