MÜHAZİRƏ 12
Maşin hissələrinin hazirlanma texnologiyasi. Pəstahların hazırlanma üsulları və növləri

|
MÜHAZİRƏ 12
Maşin hissələrinin hazirlanma texnologiyasi. Pəstahların hazırlanma üsulları və növləri
|
bet | 24/33 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #128586 |
Bog'liq C fakepathMühazir MÜHAZİRƏ 12
Maşin hissələrinin hazirlanma texnologiyasi. Pəstahların hazırlanma üsulları və növləri
Kimya maşınqayırmasında istifadə olunan əsas pəstah növləri bunlardır:
prokat (yayma) məhsullarından olan pəstahlar;
döymə və ştamplanmış pəstahlar;
qara və əlvan metallardan tökmə pəstahları;
metal keramika pəstahları;
qaynaqlanmış pəstahlar;
qeyri-metal materiallardan pəstahlar.
Maşınqayırmada istifadə olunan əsas pəstah növlərini
nəzərdən keçirək. Pəstah daha dəqiq hazırlanmalı və emal qabiliyyəti yüksək olan materialdan olmalıdır. Bu halda kəsmə ilə emala sərf edilən vaxt azalır. Emal zamanı kəsmə qüvvəsi təsirindən yaranan deformasiyaları azaltmaq üçün yüksək sərtliyə malik olmalıdır. Prokat (yayma) məhsullarından olan pəstahlar.
prokat çeşidləri (dəyirmi, kvadrat, altıbucaqlı,
düzbucaqlı və formalı);
təbəqə (qalın təbəqə S = 4…160 mm; nazik təbəqə <
4 mm; folqa S < 0,2 mm);
v) boru (D = 30…650 mm, S = 2…160 mm); qaynaqlı borular (D = 5…2500 mm, S = 0,5…16 mm);
q) xüsusi (dövri olaraq - uzununa, eninə-vintli).
Yayma üsulu metal hissələrin birbaşa istehsalı üçün pəstah kimi və ya plastik formalaşdırma (döymə, ştamplama) üçün ilkin pəstah kimi istifadə edilə bilər. Kütləvi və ya geniş miqyaslı istehsalda xüsusi yayma məhsulların istifadəsi məqsədəuyğundur, pəstahlar isə hazır hissənin formasına mümkün qədər yaxındır. Bu pəstahların bəziləri əlavə mexaniki emal və ya yalnız tamamlama tələb etmir.
Döymə və ştamplanmış pəstahları. Döymə və ştamplama metalların təzyiqlə emalına aiddir. Bu üsullarla müxtəlif avadanlıqlarda pəstahlar alınır. Fərdi və az istehsalda - döymə çəkicləri və hidravlik döymə presləri. Döymə ağır pəstahların (250 tona qədər) hazırlanmasının yeganə üsuludur. Hazır hissənin formasına (kiçik miqyaslı istehsalda) daha yaxından yanaşmaq üçün xüsusi ştamplardan istifadə olunur (şək. 7.1).
Şəkil 7.1. Alt ştamplamada ştampama qurğusunun sxemi
Serial və kütləvi istehsalda ştamplama çəkiclərində və preslərdə açıq və qapalı ştamplarda pəstahlar hazırlanır.
Ştamplama üsulu ilə pəstahlarda çıxıntılar və çökəkliklər ştampın hərəkət istiqamətində olmalı, yan səthləri isə ştamplama mailliyinə malik olmalı, bir səthdən digər səthə keçidlər səlis olmalıdır.
Ştamplama texnologiyasını intensiv şəkildə tənzimləyən texnoloji proseslər bunlardır:
mərkəzdənqaçma tökmələrdən hazırlanmış
pəstahların soyuducu qəlibə ştamplanması;
ekstruziya ilə ştamplama (qapalı və parçalanmış
ştamplarda);
v) flaşsız ştamplama;
q) dövri yayma məhsullardan ştamplama;
d) poladın davamlı tökülməsi ilə əldə edilən pəstahlardan döymə;
Qatılaşdırıcı bir çubuq şəklində pəstahlar əldə etmək üçün həlqələr, oymaqlar, dəzgahlar, üfüqi döymə maşınları (ÜDM) səmərəli istifadə olunur. Bu üsul səmərəli və qənaətcildir. İlkin materialı dairəvi kəsik yayma məhsullardır (şək. 7.2). ÜDM-də ştamplama ayrı-ayrı axınlarda bir neçə keçiddə edilə bilər. Soyuq təbəqə ştamplama yüksək məhsuldar bir üsuldur. İlkin materialı təbəqələr və təbəqə şəklində olan metaldır. Bişirmə metalın plastik xüsusiyyətlərini bərpa etmək üçün istifadə olunur. Təzyiq emalına da daxildir: yayma məmulatlarından pəstahların bükmə dəzgahlarında əyilməsi, içi boş valcıqların yuvarlanması, yayma dəzgahlarında valların yuvarlanması.
Şəkil 7.2. Üfüqi döymə maşınının iş sxemi
Qara və əlvan metallardan tökmə. Tökmələrin 3 dəqiqlik sinfi üzrə müəyyən edilmişdir. Tökmə əməliyyatlarını seçərkən ilk növbədə istehsalın miqyasından və konkret istehsal şəraitində texnoloji avadanlığın mövcudluğu ilə müəyyən edilən tökmənin alınma üsulundan asılı olaraq, dəqiqlik sinfini müəyyən etmək lazımdır. Pəstahın seçilməsində əsas amil maya dəyərdir. Ən çox universal üsul- qumla tökmə üsulu: fərdi və kiçik istehsalda əl ilə qəlibləmə və seriyalı maşın qəlibləmə ilə yerinə yetirilir. Hal-hazırda tez sərtləşən qarışıqlarda tökmə istifadə olunur. Kütləvi istehsalda böyük tökmələrin hazırlanması üçün metal materiallarda torpağa tökmə istifadə olunur. Əsas qəliblərdə tökmə sənayenin bütün növlərində geniş tətbiq olundu. Serial və kütləvi istehsal şəraitində məhsuldar, lakin daha bahalı üsullardan istifadə olunur:
örtük qəliblərə tökmə;
kokilə tökmə;
dəqiq tökmə;
təzyiq altında tökmə;
mərkəzdənqaçma tökmə
|
| |