nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 34

16-Mavzu:
Kulerlarni yog‘lash va tozalash.
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Tizim
blokini demontaj
qilish
2.
Elektr
ta'minoti
sovutgichini tozalash
3.
Sovutgich nima
4.
Demontaj
va
umumiy
tozalash
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 124

Mavzu-_24_:
Laminatorlar va shrederlar vazifasi, tiplari, asosiy texnik
xarakteristikalari
Reja:
1.Laminatorni sozlash va ishlatish.
2.Juvalaydigan mashinalar
3Risolalovchi mashinalar
4List tavlovchn mashnnalar
Laminatorlar
Laminatorlar xujjatlarni namlikdan, changdan, moydan va extiyotsizlikdan saqlash
uchun yuzasiga ximoya qoplamasini qoplaydigan mashinadir. Hujjat mashinada
qizdirilib 2 tomoniga ximoya plyonkasi suriladi yoki hujjat yuzasiga yopishqoq
shaffof plyonka elimlanadi. qimmatbaho qog’ozlar, e’lonlar, kitoblar va hisobot
jildlari, menyu, vizitkalar, texnik talonlar va boshka ko’pgina xujjatlarni
laminaсiyalash maqsadga muvofiqdir. Rexel LM25 modelli laminatorlar A4
hajmdagi xujjatlarni, Rexel LM 35, LM 45 — AZ xajmdagilarni (LM 45—to’liq
avtomatik) laminaсiyalashda ishlatiladi. Rossiyada ishlab chiqarilgan laminatorlar
Blik 100 va Blik 320 misol bo’la oladi (100 va 320 sonlari qoplash kengligini mm
larda ko’rsatadi).
Juvalaydigan mashinalar
Jo’valaydigan (falсovkalovchi) mashinalar — berilgan shakl bo’yicha kogozlarni
turli xil ko’rinishda bukadi va ularni tartib bilan taxlaydi. Rexel firmasining
(Angliya) 1200 EXR va 1500 EXR firmasining FKS Grafipli 3851 FG 3500 va FB
22 jo’valaydigan mashinalari hamma jo’valash ko’rinishlarini bajaradi: bittalik, xat
tipidagi, to’lqinsimon, ikkitalik parallel va boshqalar. Bukish chiziqlari berilgan
sxema bo’yicha operator tomonidan o’rnatiladi. FKS FG 3500 jo’valaydigan
mashinasining samaradorligi soatiga 20000 dona varaqqacha.
Risolalovchi mashinalar
Risolalovchi mashinalar — metall qisqichlar yordamida risolalarni avtomatik
jo’valash va risolalarni biriktirish uchun qo’llaniladi. Hozirgi kunda dastaki va elektr
qog’oz tikuvchilarning yanada oddiyroq turlari chikarilmokda.
g’K5 Ng’ 4080, OS Msh1 Ng’ risolalovchi mashinalari AZ va A4 shakldagi
to’plamlar ustidan ikki karra o’tib biriktiradi, A4 va A5 shakldagi 100—105 ta
varakni risolalaydi, samaradorligi soatiga 1500 dona, varaq tanlovchi bilan
interfeysga ega; OS Msh! 5K mashinasi tanlangan to’plamparni chapdan yukoriga
birietiradi va tikxich uchun yon tomonidan teshiklar ochib beradi.
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

205
DRAMATIK ASARLAR TARAQQIYOTIDA PARALINGVISTIK
HODISALARNING O‘RNI VA AHAMIYATI
Hayitov Hamza Ahmadovich
BuxDUPI “Boshlang‘ich ta’lim nazariyasiva metodikasi”
kafedrasi o‘qituvchisi, f.f.f.d.
Shavkatova Jasmina Jamshid qizi
BuxDUPI BTU 1-kurs talabasi
Annotatsiya. Ushbu maqolada lingvistik hodisalardan biri bo‘lgan
paralingvistikaning badiiy asarlar taraqqiyotidagi ahamiyati ilmiy-nazariy tahlil
qilingan.
Kalit
so‘zlar:
tilshunoslik,
nutq,
imo-ishora,
mimika,
fonetik
paralingvistika, mimik paralingvistika, drama, harakat, tasvir,
fonatsiya,
okulesiya, kinesiya, ko‘zlar mimikasi, tinglovchi, Charlis Darvin,
kinetik birliklar
va hokazo.
Paralingvistika nutq vaziyatida yuzaga keluvchi imo-ishora, mimika kabi
fikriy tana harakatlarini o‘rganadi. Paralingvistika aloqa-aralashuvida –
muomalada muhim vazifa bajaradi. Agar nutq ushbu vositalar ko‘magisiz
tinglovchiga ifodalanilsa fikr unchalik ta’sir kuchiga ega bo‘lmaydi. Aytilishi
mumkin bo‘lgan xabar quruq ma’lumot ichiga qoladi. Aytmoqchimizki, har
qanday fikr o‘zining ta’sirchanligiga, jozibadorligiga,
mushohada talabligiga ega
bo‘lmog‘i lozim. Paralingvistika aynan shunday jihatlari bilan nutqni
obrazlantiradi, shuningdek, jonlantiradi.
Bizga ma’lumki, imo-ishoralar jamiyat taraqqiyotida til (nutq)dan ancha
ilgari yuzaga kelgan. Hatto shaxsning gapirishi, fikr ifodalashi uchun imo-ishoralar
asosiy manba bo‘lib xizmat qilgan. Qizig‘i
shundaki, til jamiyat taraqqiyotida,
shaxsning kamol topishida har qanday o‘rni yo‘q ekanligini ko‘rsatmaydi.
206
Aksincha, ular fikr ifodalashda “oltin qonun”larga amal qiladi. To‘g‘rirog‘i, imo-
ishoralar shaxsning uzoq turmush tajribasining mahsulidir. Shuning uchun ham
imo-ishoralarning tarjimoni bo‘lmaydi. Bu haqda V.N.Teliya shunday deydi:
“Paralingvistika so‘z ma’nosining ochilishiga xizmat qilishi bilan birga,
ularda
tinglovchini o‘ziga rom qilish xususiyati ham mavjud”.
Ko‘rinadiki, imo-ishoralar so‘z ma’nosi bilan hamohanglikda reallashadi.
Shunga ko‘ra nutq ta’sirchanlik kasb etadi. Demak, nutqning ta’sirchanligi faqat
tilning tasviriy vositalari bilan voqealanmaydi, balki paralingvistik vositalar ham
fikrni jozibadorligini ta’minlaydi.
Darhaqiqat, nutqdagi har qanday jozibadorlik,
ta’sirchanlik, obrazliylik ko‘chimlar asosida yuzaga keladi. Paralingvistik vositalar
esa o‘z (asos) ma’nosida ham ta’sirchanlikni berishi mumkin.
Paralingvistika bo‘limlari:
1)fonatsiya;
2)okulesika;
3)kinesika.
Laminatsiya mashinasini laminatsiyalash jarayoni

|
Laminatsiya mashinasini laminatsiyalash jarayoni Pdf ko'rish
|
bet | 127/144 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #231129 |
Laminatsiya mashinasini laminatsiyalash jarayoni
Laminatsiyalash mashinasining umumiy ko'rinishi
Laminatsiyalash mashinalarini ikki toifaga bo'lish mumkin: qoplamaga tayyor
Laminatsiya mashinalari va oldindan qoplangan laminatsiyalash mashinalari. Bu
qog'oz, taxta va plyonkalarni laminatsiyalash uchun maxsus uskunadir. Qog'oz-
plastmassa mahsulotini hosil qilish uchun rezina rolik va isituvchi rolik bilan birga
bosiladi.
Laminatsiyalash mashinalari bilan unchalik tanish bo'lmagan hamkorlar quyidagi
havolani bosishlari mumkin. Quyidagilarni o'qish laminatlash mashinasining
tasnifini tushunishga yordam beradi:
To'rt turdagi laminatsiya mashinalari haqida batafsil tushuntirish
Laminatsiyalash mashinasidan foydalanish ko'nikmalari
Oldindan qoplamali Laminatsiya mashinasi - bu bosilgan mahsulotni oldindan
qoplamali plastmassa bilan birlashtirish uchun maxsus uskuna. Qatlamga tayyor
laminatsiya mashinasi bilan taqqoslaganda, uning eng katta xususiyati shundaki,
elim qoplamasi va quritish qismi yo'q, shuning uchun bu turdagi laminatsiya
mashinasi ixcham tuzilishga, kichik hajmga, arzon narxga, qulay foydalanishga va
yaxshi mahsulot sifati barqarorligiga ega. .
Oldindan qoplangan Laminatsiya mashinasi to'rtta asosiy qismdan iborat: oldindan
qoplangan plastmassa plyonkani ochish, bosma mahsulotni avtomatik kiritish, issiq
presslash zonasi birikmasi va avtomatik o'rash, shuningdek mexanik uzatish,
oldindan qoplangan plastmassa plyonkani tekislash, vertikal va gorizontal slitting,
kompyuter nazorat qilish tizimi va boshqalar yordamchi qurilma tarkibi.
1. Laminatsiyalash mashinasining bosma kirish qismi
Laminatsiyalash mashinasining bosma mahsulotining kirish qismini avtomatik
uzatish mexanizmi bosilgan mahsulotning uzatish vaqtida bir-biriga yopishmasligini
va aralash qismga teng masofada kirishini ta'minlashi mumkin. Laminatsiyalash
mashinasi odatda pnevmatik yoki ishqalanish usullari bilan, aniq tashish va yuqori
aniqlik bilan boshqariladi. Yuqoridagi talablar ham bajarilishi mumkin.
|
| |
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 40

19-Mavzu:
Kompyuter dasturini yangilash
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.Kompyuter
dasturini yangilash
haqida tushincha
2. Kompyuter dasturini yangilash
usullari
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 46

22-Mavzu:
Skanerlarni vazifasi, tiplari, ishlash prinsipi,texnik xarakteristikalari.
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1.
Skaner yoki tasvir skaneri
2.
Dastaki Skanerlar
3.
Rolikli skanerlar
4.
Proekciey skanerlar
5.
Slayd-skanerlar
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Buxoro davlat universiteti

АДАБИ ЕТЛАР
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika –matematika fakulteti
“Fizika” kafedrasi
5140200 - “Fizika” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
Rahmonova Xursheda Nurbek qizining
“Fizika darslarini metrologik tushinchalardan
foydalanib o’qitish”.
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoyaga Ilmiy rahbar:_______ katta o’qituvchi Sh.Sh.Ergashev
ruxsat berildi” “_____” ___________2017 y. Kafedra mudiri _____f-m.f.n. B.E.Niyazxanova Taqrizchi: ____________________
“____” __________2017 y. “_____” __________2017 y.
“Himoya qilishga ruxsat berildi”
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati: 1.
Sh.Rahmatullayev, A.Hojiyev. O‘zbek tilining imlo lug‘ati. Toshkent.
“O‘qituvchi”, 2015.
2.
Q.Abdullayeva, S.Rahmonbekova, G.Bekmurodova, G.Gozixo‘jayeva.
Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilari uchun diktantlar to‘plami. Toshkent. “Niso Poligraf”,
2020.
O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARIDA DIDAKTIK O‘YINLARDAN FOYDALANISH Raximova Inobat Umirovna Bulung‘ur tumani 62-maktab o‘qituvchisi Annotatsiya. Ushbu metodik tavsiyadada boshlang‘ich sinf o‘qish
savodxonligi darslarida qo‘llash mumkin bo‘lgan didaktik o‘yinlarlar haqida
ma’lumotlar berilgan. Didaktik o‘yinlarni darslarda qo‘llash bo‘yicha metodik
tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Kalit so‘zlar: O‘qish savodxonligi, didaktik o‘yinlar, matn ustida ishlash,
natija, samaradorlik, xalqaro tadqiqotlar.
Yurtimiz ertasi bugun maktablarda ta’lim-tarbiya olayotgan yosh avlodga,
ularning har tomonlama komil inson bo‘lib yetishishiga bog‘liq. Bu mas’uliyatli
vazifani bajarish hozirgi zamon o‘qituvchisi, ayniqsa, boshlang‘ich ta’lim
ustozlaridan yuksak mahoratni, doimiy ravishda o‘z ustida ishlashni, ilg‘or pedagogik
texnalogiyalardan darslarda mohirona foydalanishni taqazo etmoqda
Barchamizga ma’lumki, mamlakatimiz ta’lim sifatini baholash bo‘yicha
xalqaro PISA, TIMSS, PIRLS kabi dasturlarda ishtirok etmoqda. Bu tadqiqot
dasturlari, xususan PIRLS dasturi o‘quvchilarning o‘qish, matnni tushunish,
savodxonlik darajasini baholashga qaratilgan. Bu kabi tadqiqotlarda o‘quvchilarimiz
yaxshi natijalarga erishishi uchun o‘qish savodxonligi darslarini yangicha yondashuv
asosida tashkil etish, o‘quvchilarning matn ustida ishlash ko‘nikmalarini
135
shakllantirish, olgan bilimlarini real hayotda qo‘llash bo‘yicha tavsiyalar ishlab
chiqishni talab etmoqda. Quyida o‘qish savodxonligi darslarida foydalanilganda
yaxshi samara berishi mumkin bo‘lgan ayrim didaktik o‘yinlarni tavsiya etamiz.
Qog’oz qirquvchi asboblar

Qog’oz qirquvchi asboblar
Qog’oz kirkuvchi asboblar (keskichlar) rulonli va boshka kog’ozlarni ishlatiladigan
shakldagi varaqlarga (formatlar mm larda: A6 105x148, A5 148*210,
A4 210x297, AZ 297x420) moslab kesish va tayyor kitoblarning chetlarini kesib
tashlash (tekislash) uchun mo’ljallangan.
Keskich turlari juda xilma xildir: kichik (masalan, Ideal firmasining 1034,
1071,2035), oyoqli (3905,4700)dastaki keskichlaridan to, kesish uzunligi 340 mm
dan 1100 mm gacha bo’lgan va bir vaqtning uzida 20 dan 200 varaqkacha kesuvchi
avtomatik dasturlanadigan keskichlarga bo’linadi.
Hujjatlarni yo’q qilish mashinalari
Yashirin va maxfiy hujjatlarni yo’k kilish uchun ularni maydalab kesish va
mikromaydalaydigan mashinalar ko’llaniladi. Hamma yo’q qiluvchi mashinalar
avtomatik yuritma va yo’k kilinayotgan xujjatlar changi yoki briketlar uchun
konteynerlar bilan ta’minlangan. Yo’k kiluvchilar turlari:
— ofis — kerakmas xujjatlarni yo’k klladigan (uzunasiga kesish);
— sanoat — xujjatlarni yo’q qilib kog’oz chiqindilariga aylantnradi;
— maxfiy — xujjatni kog’oz changiga aylantiradi (chiqindilarni aralashtirib
uzunasiga-ko’ndalangiga qirqish, A4 shaklli varaq 9000 zarrachagacha kirqiladi);
— maxsus (qog’ozni metall maxkamlagichi bilan birga maydalaydi, chiqindilarni
qogozli xaltalarga joylaydi).
Rexel firmasining (Angliya) qog’opni yo’q kiluvchi 100 dan ortik modeli juda
ommabopdir, masalan: 70 Auto, 130 Auto, 2500 Auto, X9 High Security, H16
Destroyer, VX5000, Destroyer va boshqalar.
Mavzu_-_25_:
Muqolovchidan foydalanish.
Reja
1.
Laminatsiyalash mashinasining umumiy ko'rinishi
2.
|
“Men ham jajji yozuvchi” didaktik o‘yini

136
barmoqchalarini “Bizning oila” deb nomlangan plakatga yopishtirishadi va
barmoqchalardan daraxtni hosil qilishadi. Bu juda qiziqarli jarayon bo‘lib,
o‘quvchilar daraxtning o‘sishiga oz xissalarini qo‘shish uchun jon-jahdi bilan harakat
qilishadi.
Xulosa o‘rnida aytadigan bo‘lsak, didaktik o‘yinlar mavzuni o‘quvchilarning
yaxshi o‘zlashtirishiga, darsning qiziqarli va tushunarli bo‘lishiga
yordam beradi,
matn ustida ishlash ko‘nikmalarini oshiradi. Quyida 2-sinf o‘qish savodxonligi
fanidan yuqoridagi metodlar qo‘llanilib tashkil etilgan
bir soatlik dars ishlanmani
ilova qilamiz.
List tavlovchn mashnnalar

— nusxa olish uchun kulay;
— kerakli betlarni engil chiqarish, almashtirish yoki ko’shish imkonini beradi.
Mukovalangan xujjatni ranglar (kora, kulrang, oq, qizil, siyoxrang, yashil, sariq) va
plastmassa prujinalar diametrini (6 dan 50 mm gacha) tanlash bilan xushbichim va
ko’rkam kilish mumkin.
Compact Cotb Binder CB 3000, High Performance CB 350, Heavy Duty CB 400,
elektr yuritmali Electrric SV 450, RM 12 mashinalari A4 shakldagi varaqlarni
muqovalaydi.
Metall prujinalar bilan muqovalash. Bu muqovalash ham chiroyli ko’rinishni beradi,
u oddiy va ishlatishda kulaydir. Unda A4 shakldagi 150
tagacha varaqni
muqovalovchi diametri 5 mm dan 14 mm gacha bo’lgan oq, qoraqizil va ko’k
prujinalar ishlatiladi.
Mashinaga misollar — Somb Binder SV 600, Office Wire Binder WB 600.
Termomuqovalash. Mukovalashni eng oddiy va tez usulidir: maxsus jildga
termoelim katlami bilan birga xujjatlar ko’yiladi
va apparatga joylanadi, 40
sekunddan keyin yuqori sifatli mukova tayyor bo’ladi. Ularda turli xil jildlar: turli
rangdagi, tuynukli va tuynuksiz, turli ko’rinishdagi («len», «teri», «saykal»,
«kompozit», «shaffof») va boshkalar ishlatiladi. Lekin termik ishlangan jildlardan
xujjatlarni chikarib olish va ularga ko’shish umuman mumkin emas.
FKS Grafibing BIC 600, Fastbing Practic 210 (Finlandiya), TERMAL BINDER T90
va T95 mashinalari kalinligi 100 mm (200 varaq) bo’lgan A4
shaklli varaklar
to’plamini muqovalash imkonini beradi.
-rasm. Muvozanat holatida tok va kondensator kuchlanishining

10.2-rasm. Muvozanat holatida tok va kondensator kuchlanishining
vaqt bo’yicha o’zgarish grafigi
Unda Uo’rt-yuklamadan olinadigan kuchlanishning o’rtacha qiymati. Yuklamadagi kuchlanishning pulslanish kattaligi (Uo’rt) Sn, Rn va R1 kattaliklar orasidagi munosabatga bog’liq. Xususiy holda, Rn rezistorning qarshiligi kichraytirilsa, chiqish kuchlanishining miqdori kamayib, uning pulslanishining absolyut qiymati ortadi. Aksincha, Rn rezistorning qarshiligi ortsa, chiqish kuchlanishi ortib, uning pulslanishi kamayadi. Sababi qarshilik kichraysa, zaryadsizlanish toki katta va kondensatordagi qoldiq kuchlanish kichik bo’ladi. Aksincha, Rn katta bo’lsa, zaryadsizlanish toki kichik bo’lib, kondensatordagi qoldiq kuchlanish katta bo’ladi. Natijada diod transformator kuchlanishining katta qiymatlarida ochiladi. Shunga ko’ra Rn rezistorning qarshiligi ortishi bilan dioddan tok o’tish vaqti qisqarib, chiqish kuchlanishining Vo’rt pulslanishi kichrayib boradi.
Shuni aytish kerakki, transformator kuchlanishining manfiy yarim davrlarida diodga qo’yilgan kuchlanish Um+Uc qiymatga erishadi. Bu kuchlanish teskari kuchlanish deb ataladi. To’g’rilagichlarni yasaganda diod shu kuchlanishga chidaydigan qilib tanlanishi lozim. Demak, tokning pulslanish darajasi kesish burchagiga bog’liq bo’ladi. Kesish burchagi kichrayishi bilan pulslanish ham kichrayib boradi. Ikkinchi tomondan, kesish burchagi kichrayishi bilan to’g’rilagichning, foydali ish koeffitsiyenti ortadi. Sababi bunda diodga kam yuk tushadi va u osonroq ishlaydi. Shuning uchun uning energiya uzatish qobiliyati ortadi.
Bitta yarim davrli to’g’rilash sxemasida o’zgaruvchan tok manbai energiyasining faqat bir qismidangina foydalaniladi. Undan to’liq foydalanish uchun ikkita yarim davrli to’g’rilash sxemasi tuziladi. U ikkita bitta yarim davrli to’g’rilash sxemasining ketma-ket ulanishidan iborat. Ulardan biri transformator kuchlanishining birinchi yarim davrida ishlasa, ikkinchisi - ikkinchi yarim davrida ishlaydi.
Ikkita yarim davrli to’g’rilash sxemasi asosida yaratilgan to’g’rilagichning prinsipial sxemasi va chiqish kattaliklarining vaqt diagrammasi 10.3-rasmda ko’rsatilgan.
|
Tashqi adapterlar - O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida

|
O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida
|
bet | 4/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 274,5 Kb. | | #126615 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja Bluetooth asoschisi va si Tashqi adapterlar
Ismdan allaqachon kiritilgan narsalarni tushunishingiz mumkin. Tashqi - USB porti uchun.
Oddiy flesh-disk, keyin va bir qismi kabi bir narsaga o'xshaydi va har qanday bo'sh ulagichga kiritilgan.
Agar siz unga tegishni rejalashtirmasangiz, masalan, tizim blokining orqasida, yaxshi, agar sizda noutbuk bo'lsa, siz bunday adapterni osongina va tezda ulashingiz mumkin.
Ichki adapterlar
Adapterning ikkinchi turi ulangan bo'lishi kerak anamo taxta PCI uyasi orqali.
Aslida, bunday narsada biron bir yeng yoki kompyuter ishlarini kiyishi mumkin, u uzoq vaqt va ishonchli tarzda turadi va bu kompyuter yoqilganda u doimo ishlaydi.
Profillar adapteri
Profilni qo'llab-quvvatlaydigan adapterlar o'rtasidagi yana bir farq.
Masalan, agar biror kishi Bluetooth modulidan foydalanib Internetga kirishni istasa, u dial-up dasturining profilidan (Dun) yoki Lan kirish profili (LAN), mos ravishda ushbu profilni sotib olish kerak bo'ladi .
Va aynan bir xil vaziyat audio yoki video signalni uzatish bilan bo'ladi, u erda Advanced Audio tarqatish profili (A2DP) profilingiz kerak bo'ladi. Ya'ni, mo'ljalga qarab adapterni tanlash va sotib olayotganda, unga e'tibor berishingiz kerak.
Masalan, qurilmalarda yoki hatto televizordan masofadan boshqarish moslamasida, audio / video masofadan boshqarish pulti (AVRCP) profiliga ehtiyoj seziladi Yoki masofada qo'ng'iroq qiladi, keyin profilni talab qiladigan profil (HFP) yoki Eshitish vositasi profillari (HSP) bo'ladi.
Bularning barchasi juda muhim, chunki noto'g'ri profilni tanlab, o'zingiz uchun foydasiz Bluetooth adapterini sotib olasiz.
Umuman olganda, adapterni sotib olishdan oldin, siz uning maqsadi to'g'risida qaror qabul qilishingiz kerak.
Turli xil ranglar va o'lchamdagi Bluetooth adapterlari mavjud, turli xil kuchlar, turli xil harakatlar va uzatish stavkasi, hatto Wi-Fi modulingizda birlashtirilishi mumkin bo'lgan variantlar mavjud. Va hatto ikkinchisi bir-birida farq qiladi.
Bundan tashqari, adapterning versiyasi qanchalik yuqori bo'lsa, unda siz ham diqqatni to'laysiz, chunki siz ham e'tiborni ham bajarishingiz kerak.
Aytgancha, agar siz bunday adapterning narxiga qiziqsangiz, yana, barchasi sizning tanlovingizga bog'liq.
Eng oddiy, qobiliyatsiz, birinchi versiyalar va minimal funktsiyalar bilan dollar, eng yaxshisi, eng yaxshisi - yuzlab buksiyalar.
Bundan tashqari, narx rangdan va ishlab chiqaruvchidan farq qilishi mumkin.
Endi, sizga kerakli adapterga qaror qilganingizda va hatto kerakli narsalarni sotib olganingizda, bu savolni qanday qilib kompyuter yoki naushnikga to'g'ri ulanish kerakligi ko'rsatilgan.
|
| |
N ega menga Bluetooth kerak? - O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida

|
O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida
|
bet | 3/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 274,5 Kb. | | #126615 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja Bluetooth asoschisi va si N ega menga Bluetooth kerak?
Keling,, albatta, Wi-Fi, Bluetooth tizimi eng keng tarqalgan ekanligi bilan boshlaylik. Simsiz uzatish va eng muhim simsiz aloqa tizimlaridan biri.
Agar Wi-Fi eng muhim Internetga kirish tizimlaridan biri bo'lsa, o'z navbatida, o'z navbatida, qisqa masofada ma'lumotlarni uzatishning eng samarali usuli sifatida o'zini isbotladi.
Agar ilgari ushbu uzatma faqat 10 metrgacha bo'lsa, u uzunligi 60 metr bilan cheklangan.
Bu juda ko'p ko'rinadi, ammo ba'zida u etarli darajada bo'ladi. Ammo Bluetooth asosiy funksiyalari uchun bu optimal masofani va bu funktsiyalar quyidagilar:
Birinchidan, o'n yil oldin, Bluetooth fayllarni uzatish uchun ishlatiladi;
Qurilmalarni masofada boshqarish imkonini beradigan turli signallar va buyruqlarni qabul qilish va yuborish;
U qurilmadan tayyor suratlarni olish uchun raqamli kameralar bilan ishlatilishi mumkin;
Bluetooth, naushniklar va boshqa simsiz eshitish vositasi bilan ulangan.
Agar ushbu ro'yxatdan kompyuter yordamida biron bir ish qilish kerak bo'lsa, unda, ehtimol, xizmat, o'rnatilgan va ishga tayyor bo'lgan, siz u erda topolmaysiz.
Bluetooth uchun ishlagan va to'g'ri ishlaganingiz uchun, avvalo, kompyuteringiz uchun o'ng Bluetooth adapterini tanlang.
Aslida, Bluetooth dastlabki telefonlar uchun yaratilganiga qaramay, endi etarlicha ko'p miqdordagi zamonaviy do'konlar yoki inshootlar yig'ish kompyuterlari Bluetooth tizimlari bilan jihozlangan va bu ishlarni juda oshiradi.
Ammo bu xususiyat barcha modellarda mavjud emas, bundan tashqari, agar kompyuteringiz yig'ishni boshdan kechirsa va modernizatsiya qilsa, ehtimol unda bunday xizmat mavjud emas.
Bunday holatlarda siz o'ng tomonni tanlashingiz va Bluetooth adapterini o'rnatishingiz kerak.
Tanlashdan oldin , Avvalambor sizga aniq kerakligini aniqlashingiz kerak.
Shunday qilib, masalan, geymer kerak bo'lsa O'yin davomida u adapterni bir qator harakat bilan sotib olish shart emas, deydi 50 metr.
Xuddi shu narsa, masalan, yoqilgan shaxsga tegishli katta masofa Uning noutbukidan va bolalar yoki biznes bilan shug'ullanish. Keyin u maksimal bluetooth adapter oralig'iga muhtoj.
Xuddi shu narsa adapterning o'zi uchun qo'llaniladi:
|
| |
Kompyuterda qurilmani Bluetooth-ga qanday ulash mumkin?

|
Kompyuterda qurilmani Bluetooth-ga qanday ulash mumkin?
|
bet | 6/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 274,5 Kb. | | #126615 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja Bluetooth asoschisi va si Kompyuterda qurilmani Bluetooth-ga qanday ulash mumkin? Bluetoothni qanday yoqish kerak
S huningdek qarang: Eng yaxshi 12 Wi-Fi PC Adapteri yoki noutbuklar: USB, PCI, PCI-E | 2019 reyting 2019 yil.
Bluetooth - bu oddiy qurilma va bu qiyin bo'lmaydi. Uning uchun yagona to'g'ri ish Drayverlarni o'rnatish kerak.
Do'konda sotib olayotganda ularni qurilma o'zi bilan to'liq topib bo'lmaydi. Ko'pincha siz Internetda qidirishingiz va yuklab olishingiz kerak. Tushkunlikka tushmang - bu qiyin emas.
Agar siz Bluetooth ni to'g'ri bajarishni istasangiz - litsenziyalangan haydovchilar o'rnating.
Windows 7-da yoqish
Shuningdek qarang:[Ko'rsatmalar] Wi-Fi yo'riqnomadagi parolni qanday o'zgartirish mumkin: TP-Link, D-Link, Zxel Kreetet, Asus | 2019 yil.
Windows 7 bilan kompyuterda bluetooth-ni yoqishni ko'rib chiqing.
Ba'zi kompyuterlarda o'rnatilgan Bluetooth. Agar siz bunday emas bo'lsangiz. Uni adapter bilan birga do'konda alohida sotib olish kerak.
Shuningdek, siz ma'lumot uzatish moslamasi bilan bir qatorda, siz borligini bilishingiz kerakmi? Ha bo'lsa, ularni oldinga yo'naltiring.
Agar yo'q bo'lsa, siz eng ko'p o'rnatuvchilarni topish va yuklab olish uchun nima uchun qurilmaning aniq nomini va Internetda reamentni topishingiz kerak.
Qurilma ishlay boshlasangiz, uni kompyuter bilan birlashtirishingiz kerak - ulanishingiz kerak. Keyin foydalanuvchini topishga imkon bering.
Keyin siz "Boshlash" ni bosishingiz kerak, tanlang "Qurilmalar va printerlar" Va "qurilma" ga o'ting. Bu erda siz kompyuteringizni qidirishingiz kerak, so'ngra sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing "Puzzle parametrlari" Va kompyuteringiz nomini tanlang.
Yorliqda "Puzzle parametrlari" Shomilni o'rnatish kerak "Bluetooth adapterini uzing".
Endi siz Bluetoothning o'zi ulanishingiz kerak.
2 ta variant mavjud:
1 Birinchi variant: "Boshlash" / "Qurilmalar va printerlar"/ "Qurilmalar" / Endi siz o'z kompyuteringizni nomingiz bo'yicha aniqlashingiz va uni sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing. / "Bluetooth" parametrlari "/ Rs nomi / "Bluetooth adapter" ni o'chirib qo'ying. Tayyor.
2 Ikkinchi variant: to'g'ri sichqonchani bosing "Bluetooth qurilmalari". Bu vazifalar panelida. Keyin buyumni toping va faollashtiring "Adapterni yoqing". Tayyor
Kelgusida kompyuter va Bluetooth o'rtasidagi bog'liqlik mustaqil ravishda qo'llab-quvvatlanadi va bir-birlarining oralig'ida bo'lgan paytda qo'llab-quvvatlanadi. Bajarildi.
Endi noutbukda Bluetooth-ni qanday yoqishni ko'rib chiqaylik.
|
| |
Noutbukni yoqish - O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida

|
O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja: Bluetooth asoschisi va simsiz texnologiyaning kelajagi haqida
|
bet | 7/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 274,5 Kb. | | #126615 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja Bluetooth asoschisi va si
Shuningdek qarang:[Ko'rsatmalar] Routerni qanday sozlash kerak: TP-Link, D-Link va boshqa brendlar | 2019 yil.
Noutbuk sotib olayotganda, to'plamda dasturiy ta'minot mavjud. Agar yo'q bo'lsa, siz ishlab chiqaruvchi sayt bilan bog'lanishingiz va topishingiz kerak, so'ngra kerakli narsani yuklab olishingiz kerak. Haydovchini o'rnating.
Endi kompyuter yangi uskunalarni ko'radi. Bu qurilma menejerida ko'rsatiladi. To'g'ri ishlash uchun kommunal xizmatlarni o'rnating. Ularning vazifalari qurilmalarga ulanish, hatto simli aloqasiz ham ulanish.
Endi kompyuterga boring.
Ba'zida savol tegishli - Noutbukda Bluetoothni topish uchun. Vazifa menejeriga boring - bu erda.
Agar qurilma faol bo'lmasa - "uni kiriting"
Windows 10-da yoqish
Shuningdek qarang:Bluetooth (Bluetooth) qurilmani ko'rmaydimi? Qanday qilib muammoni ulash bilan qanday hal qilish kerak
Windows 10-dagi kompyuterda Bluetoothni qanday yoqishni ko'rib chiqing.
Noutbukda Bluetooth-ni Windows 10-ga ulaydigan bir nechta qadamlarni o'tish kerak. Yana, haydovchilar adapter bilan o'rnatilgan bo'lsa, biz aniqlanamizmi? Buni vazifa menejeri orqali amalga oshirish mumkin.
Statsionar kompyuterda, anduetoothning mavjudligi, ana shu andoza haqida ham ko'rsatiladi. Ammo bu maqsad uchun tizim birligini oching (bundan tashqari, kompyuter kafolatda bo'lsa), bu ahmoq bo'ladi.
Agar siz hayron bo'lsangiz, Bluetooth-ni kompyuterda o'rnatish mumkin, javob aniq, ammo bu sizning kompyuteringizda buning uchun qiymat kerakligini aniqlash kerak yoki aslida aslida yo'qligini aniqlash kerak.
Odatda ana shu onaning taxtada yozilgan. Biroq, uni qazib olish jarayoni juda ko'p vaqt talab qiladigan va qurilmangiz uchun xavfli, shuning uchun tornavida olish uchun shoshilmang.
Ushbu turdagi uzatishning mavjudligi uchun "nonvoyxona" ni tekshirishning sodda usuli mavjud. Buning uchun:
"Kompyuterim" belgisida sichqonchaning o'ng tugmachasini bosing.
Qalqib chiquvchi oynada "Xususiyatlar" ni tanlang.
Keyin "Uskunalar" yorlig'iga o'ting (uchun ), "Qurilma menejeri" ni oching va Bluetooth-ni qidirmoqda.
|
| |
Bluetooth versiyalari xususiyatlari va qo'shimcha xususiyatlari

|
Bluetooth versiyalari xususiyatlari va qo'shimcha xususiyatlari
|
bet | 9/9 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 274,5 Kb. | | #126615 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlarda Bluetooth Reja Bluetooth asoschisi va si Bluetooth versiyalari xususiyatlari va qo'shimcha xususiyatlari
Bluetooth protokolini bosqichma-bosqich rivojlantirish va yakunlash bilan, ushbu texnologiyani ishlab chiquvchi yangi va mukammal versiyalar ishlab chiqarishda davom etmoqda. Adapterni tanlashda siz qo'llab-quvvatlanadigan protokolga e'tibor berishingiz kerak. Qiymat qanchalik yuqori bo'lsa, kattaroq funktsiyalar, adapterda radiusi va energiya samaradorligi bor.
Bugungi maksimal versiya 41 indeksga ega va 60 metr radiusi ichida joylashgan qurilmalar bilan barqaror aloqa o'rnatishga imkon beradi. Ushbu versiyada batareya zaryadidan ishlaydigan mobil qurilmalarga ulanishda juda muhim bo'lgan eng muhim energiyadan foydalanish tizimi mavjud. Eng yangi Bluetooth versiyalarining muhim afzalliklari asta-sekin ma'lumotlarni uzatish tezligini oshiradi va yo'qolgan ulanishni avtomatik tiklashni ko'paytiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
1. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги ва экология. Сапаев М.С., Қодиров Ф.М. Ўқув қўлланма, Тошкент-“Алоқачи”-2019, 276 б.
2. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги. Экология. О.Д.Рахимов, И.Х.Сиддиқов, М.О.Муродов. Олий таълим бакалаврият йўналишлари учун дарслик. Т.: “Алоқачи”, 2017-332 б.
3. Yormatov G‘.Y. va boshqalar. Hayot faoliyati xavfsizligi. –T.: “Aloqachi”, 2009.
4. Yormatov G‘. Y. va boshqalar. Hayot faoliyati xavfsizligi. O‘quv qo‘llanma. -T.: 2005.
5. O‘. Yo‘ldoshev va boshqalar. Mehnatni muxofaza qilish. -T.: Mehnat, 2005.
|
| |
Multipleksor va demultipleksorlar

151
Demultipleksor – boshqarish signallari (y
1
, y
2
)ga
mos ravishda
kirishdagi signal (x) ni chiqishlardan biri (F
1
, F
2
, F
3
, F
4
)ga ulaysh uchun xizmat
qiladi (5.18-rasm).
Multipleksor va demultipleksorlarni
raqamli kamutatorlar yoki
ma’lumotlar slektori deb ham atash mumkin.Har
qanday EXM yoki sistemaga
xos bo’lgan eng asosiy qismlar arifmetik va mantiqiy operiatsiyalarni bajaruvchi
qurilma, boshqarish qurilmasi, xotira qurilmasi va kiritish-chiqarish qurilmalari -
summatorlar, registrlar, sanash qurilmalari, triggerlar, deshifrator va shifratorlar,
multipleksor va demultipleksorlar va mantiqiy
elementlar asosida qurilgan
boshqa sxemalardan iborat bo’ladi.
Namunali chizma - Oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 37/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)Namunali chizma. Grafik vazifa sharti: Biriktiriluvchi 1 (H1=25mm) va 2- detallarning diametri d=20 mm li vint orqali (rezba ochilgan sterjen uzunligi l0=46 mm, qadami P=2 mm, kallagi yarim yumaloq) hosil qilingan birikmasi chizilsin (6.13-rasm).
Ushbu vintli birikmaning ish chizmasi quyidagi bosqichlarda bajariladi.
bosqich. Dastlab vintning parametrlari formulalar yordamida aniqlanadi: vint kallagining balandligi H=0,7d=0,7×20=14 mm; vint kallagidagi sfera radiusi R=0,8d=0,8×20=16 mm; otvyortka uchun ochilgan ariqcha balandligi h=0,4d=0,4×20=0,8 mm; eni: b=0,2d=0,2×20= =4 mm, vint uzunligi: L=l1+H1=46+25=71 mm, bu yerda l1=l0; faskasi: c=0,15d=0,15×20=3 mm.
Keyin biriktiriluvchi detallarning biridagi vint uyasi uzunligi aniqlanadi: (2d+6)+6P=(2×20+6)+6×2=(40+6)+12=58 mm. So‘ngra birikuvchi H1 detalda vint erkin kirishi uchun D1=1,1d=1,1×20=22 mm o‘lchamda silindrik teshik ochiladi.
Yarim yumaloq vint va biriktiriladigan detallarning o‘lchamlari aniqlangandan keyin chizma qog‘ozida hoshiya chizig‘i, asosiy yozuv o‘rni
chiziladi. So‘ngra biriktiriladigan detallarning simmetriya o‘qlari, silindrik teshik va vint uyalarining ko‘rinishlari bajariladi (6.13-rasm, a).
bosqich. Bu bosqichda vint rezbali uyaga burab kiritiladi. Vint va H1 detaldagi silindrik teshik konturlari orasida tirqish (zazor) qoladi. Shuningdek, vintni soddalashtirilmagan holatda chizishni tavsiya qilamiz. Birikmaning frontal proyeksiyasida zarur qirqim bajariladi. Bunda vint qirqib ko‘rsatilmaydi (6.13- rasm, b).
bosqich. So‘nggi bosqichda vintli birikmaning zarur o‘lchamlari qo‘yiladi, ya’ni, biriktiriluvchi detallarning qalinliklari (H1 va H2) va eni, vint diametri va uzunligi qo‘yiladi. Chiziq turlariga rioya qilingan holda chizma taxt qilinadi (6.13- rasm, c).
b)
6.13-rasm
6.3-jadvalda vintli birikmaga oid variantlar berilgan. Talaba undan o‘z variantini olib, yuqorida keltirilgan metodik tavsiyalar asosida mustaqil ravishda vintli birikmaning ish chizmasini bajaradi.
6.3-jadval
|
| |
Yig‘ma birlikning yig‘ish chizmasi spetsifikatsiyasini tuzish

|
Yig‘ma birlikning yig‘ish chizmasi spetsifikatsiyasini tuzish
|
bet | 64/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)Yig‘ma birlikning yig‘ish chizmasi spetsifikatsiyasini tuzish. Spetsifikatsiya har bir yig‘ish birligi, kompleks va komplektlarning yig‘ish va montaj chizmalari uchun tuziladi. Uning shakli, o‘lchamlari va uni to‘lg‘azish tartibi standartda belgilangan (9.4 va 9.5-rasmlar). Spetsifikatsiya alohida A4 bichimda bajariladi va unda yig‘ish birligi, kompleks va komplekt tarkibiga kiruvchi qismlarni aniqlash va ularni tayyorlash, yig‘ish va montaj qilishda zarur bo‘lgan ma’lumotlar beriladi.
Chizmaning spetsifikatsiyasiga buyumning tarkibiy qismlari, mazkur buyumga va uning spetsifikatsiya qilinmagan tarkibiy qismlariga tegishli bo‘lgan konstruktorlik hujjatlari kiritiladi.
Umumiy holdagi spetsifikatsiya bo‘limlardan iborat bolib, ular quyidagi tartibda joylashtiriladi: 1) hujjatlar; 2) komplekslar; 3) yig‘ish birliklari; 4) detallar; 5)
standart buyumlar; 6) boshqa buyumlar; 7) materiallar; 8) komplektlar.
Har bir bo‘lim spetsifikatsiyaning “Nomi” degan ustunida sarlavha sifatida ko‘rsatiladi va ostiga chizib qo‘yiladi. Spetsifikatsiyaning yuqorida keltirilgan har bir bo‘limida quyidagi ma’lumotlar beriladi.
Hujjatlar. Bu bo‘limga spetsifikatsiya qilinadigan buyumning asosiy konstruktorlik hujjatlari komplektini tashkil qiluvchi hujjatlar, buyumning spetsifikatsiya qilinmagan qismlarining (detallarining) ish chizmasidan boshqa hujjatlari kiritiladi. Bu bo‘limda birinchi navbatda spetsifikatsiya qilingan
buyumning hujjatlari, so‘ngra spetsifikatsiyalanmagan qismlarining hujjatlari kiritiladi.
9.4-rasm
Komplekslar. “Yig‘ish birliklari” va “Detallar” bo‘limiga spetsifikatsiya qilinadigan buyum tarkibiga bevosita kiruvchi komplekslar, yig‘ish birliklari va detallar kiritiladi. Ko‘rsatilgan buyumlar alfavit tartibida yoziladi.
Standart buyumlar. Bu bo‘limda buyumlar quyidagi tartibda yoziladi: 1) davlat standartlari; 2) tarmoq standartlari; 3) korxona standartlari.
Har bir standart toifalari chegarasida bir xil guruhlar, har bir guruh chegarasida buyumlarning alfavit tartibida nomlari, bar bir nom chegarasida standartlarning ortib borishi tartibida, har bir standartning belgilanishida buyumning asosiy parametrlari yoki o‘lchamlari ortib borish tartibida yoziladi.
|
| |
Namunali chizma - Oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 34/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)Namunali chizma. Grafik vazifa sharti: qalinliklari H1=50 mm, H2=30 mm bo‘lgan ikki detalni diametri d=24 mm li bo‘lgan bolt yordamida biriktirilsin va uning ishchi chziasi bajarilsin(6.4-rasm).
Ushbu boltli birikmaning ish chizmasi quyidagi bosqichlarda bajariladi.
bosqich. Dastlab boltning parametrlari formulalar yordamida aniqlanadi:
D=2d=2×24=48 mm; h=0,7d=0,7×24=16,8 mm; l=H1+H2+1,3d=50+30+1,3×24=
=50+30+31,2=111,2 mm; с=0,15d= =0,15×24=3,6 mm. Keyin gayka va shaybaning o‘lchamlari aniqlanadi: D=2d=2×24=48 mm; h=0,8d=0,8×24=19,2 mm; Dsh=2,2d=2,2×24=52,8; s=0,15d=0,15×24=3,6 mm. So‘ngra biriktiriladigan
detalda bolt erkin kirishi uchun D1=1,1d=1,1×24=26,4 mm o‘lchamda silindrik teshik ochiladi.
Biriktirish detallarining o‘lchamlari aniqlangandan keyin chizma qog‘ozida hoshiya chizig‘i (ramkasi) va asosiy yozuv o‘rni chiziladi hamda biriktiriladigan detallarning simmetriya o‘qlari va ko‘rinishlari bajariladi (6.3-rasm, a).
bosqich. Endi silindrik ochiq teshikka bolt o‘rnatiladi va shayba hamda gaykalar yordamida birikma hosil qilinadi. Bunda bolt va silindrik teshik konturlari orasida tirqish (zazor) qoladi. Shuningdek, bolt va gaykalarni soddalashtirilmagan holatda chizishni tavsiya qilamiz. Birikmaning frontal va profil proyeksiyalarida zarur qirqimlar bajariladi. Bunda bolt, shayba va gayka qirqib ko‘rsatilmaydi (6.3- rasm, b).
bosqich. So‘nggi bosqichda boltli birikmaning zarur o‘lchamlari qo‘yiladi. Bu yerda jami beshta o‘lcham bo‘ladi, ya’ni, biriktiriluvchi detallarning qalinligi (balandligi) va eni (zarur bo‘lsa uzunligi ham ko‘rsatiladi), bolt diametri va bolt kallagidagi kalit (klyuch) o‘lchamlari qo‘yiladi. Chiziq turlariga rioya qilingan holda chizma taxt qilinadi (6.3-rasm, c).
6.1-jadvalda boltli birikmaga oid variantlar berilgan. Talaba undan o‘z variantini olib, yuqorida keltirilgan metodik tavsiyalar asosida mustaqil ravishda boltli birikma ish chizmasini bajaradi.
6.1-jadval
|
| |
-§. Shponkali va shlitsali birikmalar

|
-§. Shponkali va shlitsali birikmalar
|
bet | 41/81 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 40,48 Mb. | | #143055 |
Bog'liq CHIZMACHILIK.2020.Valiyev (1)
Shponkali birikmalar. Val bilan unga kiydirilgan detallar (tishli g‘ildirak, shkif, mufta va b.)ning shponka vositasida hosil qilingan qo‘zgalmas, ba’zan suriladigan birikmasi shponkali birikma deyiladi.
Shponkali birikmalar prizmatik (6.35-rasm, a), ponasimon (6.35-rasm, b) va segment (6.35-rasm, c) shponkalar vositasida bajariladi. Shponka (pona)larning o‘lchamlari valning diametriga qarab tanlanadi.
6.35-rasm
Texnikada prizmatik shponka bilan biriktirish ko‘proq tarqalgan. U asosan aylanma harakatlarni uzatishda ishlatiladi. Bunday birikmalarni hosil qilish uchun valda shponkaga mos o‘yiq, g‘ildirak vtulkasida ariqcha o‘yiladi va o‘yiqqa shponka joylashtiriladi.
Shponkalar (GOST 23360-78). Prizmatik shponkalar uch xil ko‘rinishda bajariladi. 1-bajarilishda shponka uchlari R=b/2 radiusda (b-shponka eni) yumaloqlangan bo‘ladi. 2-bajarilishda shponkaning bir uchi yumaloqlangan bo‘ladi. 3-bajarilishda shponkaning ikkala uchi yumaloqlanmagan, ya’ni to‘g‘ri burchakli bo‘ladi (6.36-rasm).
6.36-rasm
Tishli g‘ildiraklar bloki ish jarayonida o‘q bo‘yicha surilib ishlaydigan bo‘lsa, u holda shponkani valga vintlar vositasida mustahkamlanadi. Bunday shponkalar yo‘naltiruvchi shponkalar deyiladi (6.37-rasm) va ularni o‘yiqlardan chiqarib olish uchun uning o‘rtasidagi rezbali teshikka vint burab kirgiziladi, shunda vint o‘yiq tubiga taqalib, shponkani o‘yiqdan ajratadi.
6.37-rasm
Katta bo‘lmagan kuchlarni uzatish uchun segment (GOST 24071-80) shponkalar ishlatiladi (6.38-rasm). Barcha shponkalarning o‘lchamlari standartda belgilangan.
6.38-rasm
Texnikada ponasimon (GOST 24068-80) shponkalar kamroq uchraydi, ular yordamidagi birikmalar qo‘zg‘almas bo‘ladi. Ponasimon shponkaning qiyaligi 1:100 qiyalikka teng bo‘ladi va ular to‘rt xil ko‘rinishda bajariladi (6.39-rasm).
6.39-rasm
bajarilishdagi b=10 mm, h=8 mm, l=60 mm bo‘lgan shponkaning shartli
belgilanishiga misol: Shponka 2–10860. GOST 24068-80 da shponka o‘yig‘i va vtulkadagi shponka ariqchasining o‘lchamlari va yuzalarining g‘adir-budirligi,
parallellik qo‘yimi ko‘rsatilgan (6.40-rasm). Shponka o‘yig‘ining uzunligi l1=l+0,5…1,0 mm, d≤30 mm bo‘lganda, k=3…5 mm, d≥30 mm bo‘lganda k=5…7 mm olinadi.
Tirsakli vallarda bir nechta shponka pazlari bo‘ladigan bo‘lsa, ular turli o‘zaro parallel bo‘lmagan teksliklarda joylashtiriladi.
Chekli chetga chiqish o‘lchamlarini val nominal diametridan keyin qo‘yiladi.
Shponkali birikmalarda vallar tishli g‘ildirak yoki boshqa detallarning vtulkalariga nisbatan tanlanadi, shponkalar esa vallarga nisbatan olinadi. Shuning uchun oldin g‘ildirak teshigiga val va shponka qo‘shib chiziladi. Barcha shponkali birikmalarning chizilishi bir xil bo‘ladi.
6.40-rasm
|
| |
Mulk-sarmoya - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova «institutsional iqtisodiyot»

46
emas, balki sarmoyani to`g`ri sarflash kapitalist uchun ushbu qiymatni olish usuli
hisoblanadi.
Menejer.
Kapitalistga menejer – ishlab chiqarish jarayonining rahbari,
xo`jayin
funksiyasini bajaruvchi, lekin mulkni yo`qotish xatariga ega bo`lmagan
iqtisodiy agent qarama-qarshi turadi.
Menejerning ijtimoiy-iqtisodiy roli va yollanma xodimning roli o`rtasida
o`ta muhim farq mavjud. Xodim o`z ishchi kuchini – mehnat qobiliyatini, menejer
esa ishlab chiqarish faoliyatini tashkil qilish bo`yicha xizmatni sotadi. Bitim
tuzilgach, xodim ijrochiga, menejer esa korxona rahbariga aylanadi.
Menejer
daromadining asosini u rahbarlik qiladigan korxona faoliyatining natijalari uchun
mukofot tashkil qiladi.
5.
Mulk-biznes.
Tadbirkor.
Mulk miqdori «qiymat» degan mavhum
tushunchaga aylangan sharoitda sahnaga yangi shaxs –
tadbirkor va yangi mulk
ob’ekti – biznes chiqadi. Chunki nafaqat mehnat, yer va sarmoya, balki
faoliyatning alohida turi – tadbirkorlik ham «qiymatni yaratish» xususiyatiga ega.
Shaxsiy boyish masalasini hal etayotib tadbirkor
munosib ijtimoiy missiya
iqtisodiy faoliyat samaradorligini oshirishni amalga oshiradi. U topgan yangi
qarorlar asta-sekin ijtimoiy normaga aylanadi. Lekin yangi qarorlar – bu nafaqat
yangi
imkoniyatlar, balki yangi xatarlardir. Bir vaqtning o`zida mulkdor va
tadbirkor sifatida ishtirok etuvchi mulkdor-sarmoyador qismlarga ajrala boshlaydi.
Shu tariqa tadbirkor asta-sekin mulkdordan ajralib chiqadi. Unda hatto o`zining,
mulkdordan alohida mulk ob’ekti – biznes paydo bo`ladi.
Sarmoyador
.
Tadbirkorning o`zga mulkka bo`lgan talabi sarmoyani
ijtimoiy qadr-qimmat - qiymatga ega bo`lgan cheklangan resursga aylantiradi. Bir
vaqtning o`zida tadbirkorlik faoliyatidan voz kechgan va o`zga tegishli cheklangan
resurs – sarmoyadan foydalanish huquqini to`lov
evaziga sotuvchi sarmoyador-
mulkdorning ijtimoiy-iqtisodiy roli paydo bo`ladi. Sarmoyadorning shaxsiy
maqsadi mulkdan (sarmoyadan) olinadigan daromadni ko`paytirishdan iborat.
Mulk-talab - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova «institutsional iqtisodiyot»

47
qimmat va uzoq muddatli loyihalarni amalga oshirish mumkin bo`ladi. Ishtirokchining
ijtimoiy-iqtisodiy missiyasi, shu tariqa, xatarlar va javobgarlik dispersiyasidan iborat.
Kreditor.
Agar sarmoyador – bu tadbirkorlik rolidan voz kechgan kapitalist
bo`lsa, u holda kreditor – bu tadbirkorlik faoliyati bilan bog`liq xatarlardan voz kechgan
sarmoyadordir. Professional moliyaviy vositachilardan foydalanish esa xatarlarni
pasaytirish usuli hisoblanadi.
7.
Mulk-aksiya.
Jamiyatning ko`p sonli ishtirokchilari nafaqat uning xo`jalik
faoliyati natijalari uchun javobgarlikning, balki boshqaruvchilar tomonidan ishtirokchilar
ishonchining suiiste’mol qilinishi imkoniyatining ham taqsimlanishini yuzaga
keltiradi. Yangi ijtimoiy-iqtisodiy rol paydo bo`ladi: nazoratchi – xo`jalik
jamiyatiga nisbatan alohida funksiyalarni: jamiyat mol-mulki va daromadlarining
tasarruf etilishi ustidan nazoratni amalga oshiruvchi uning ishtirokchisi.
Nazoratchining shaxsiy maqsadi xo`jalik jamiyatini kapitallashtirishning
o`sishiga erishishdan iborat.
Aksiyador
. Jozibadorligini yo`qotayotgan biznesdan chiqish ham xo`jalik
jamiyatlarining faoliyati bilan bog`liq xatarlarni soddalashtirish usuli hisoblanadi.
Ushbu imkoniyat jamiyatda ishtirok etishning alohida vositasi – aksiyalarning
paydo bo`lishi bilan ta’minlanadi.
Rasmiy jihatdan aksiyalar o`z egalariga jamiyatga nisbatan majburiyat
huquqlarini, xususan: boshqaruv organlarida ishtirok etish huquqi, jamiyat
foydasining bir qismini olish huquqi va jamiyat tugatilgan taqdirda uning mol-
mulkining bir qismiga ega bo`lish huquqini beruvchi qimmatli qog`ozlarni o`zida
namoyon etadi.
Biroq ushbu huquqlar ko`p jihatdan deklorativ hisoblanadi. Boshqarishda
ishtirok etish huquqini faqat aksiyalarning katta miqdordagi paketlariga egalik
qiluvchi aksiyadorlar – majoritariylar amalga oshirishlari mumkin. Jamiyat
tugatilgan taqdirda uning mol-mulkining bir qismini olish huquqini esa amalga
oshirishning iloji yo`q: jamiyatga nisbatan aksiyadorlar ularning talablari ijro etish
uchun qolgan barcha shaxslar qondirilganidan keyin qabul qilinadigan so`nggi
navbatdagi kreditorlarni o`zida namoyon etishadi.
Aksiyadorlarining kompaniyadan chiqishi tufayli yuzaga kelgan uning
aksiyalari kursining tushib ketishi yangi investitsiyaarni jab etish imkoniyatini
keskin pasaytiradi.
Aksiyadorning shaxsiy maqsadi muayyan kompaniyani kapitallashtirishning
o`sishi emas, balki o`ziga tegishli aksiyalar paketlarining kurs qiymatidan
yutishdan iborat. Ushbu maqsadga aksiyalar bozor kotirovkalarining o`zgarishi
tendensiyalarini doimiy ravishda kuzatish orqali erishiladi. Bu esa, o`z navbatida,
aksiyador ijtimoiy-iqtisodiy missiyasining amalga oshirilishiga olib keladi. Uning
sa’y-harakatlar tufayli sarmoya harakatining tezligi keskin oshadi.
Ko`p pag`onali mulkchilik - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova...

44
8.
Totalitar mulkchilikka
sobiq SSSRda mavjud bo`lgan «davlat
mulkchiligi» instituti yaqqol misol bo`ladi.
Totalitar mulkchilikka mos keluvchi rejali-taqsimlash iqtisodiyotida xo`jalik
yurituvchi sub’ektlar o`zlariga biriktirilgan mol-mulkka faqat amalda egalik
qilishadi va o`zlari ishlab chiqargan mahsulotning ham, uni sotishdan olingan
mablag`larning ham egasi hisoblanmaydi. Totalitar mulkchilikning asosiy
xususiyatlari:
·
hokimiyat va mulkning ajratilmasligi;
·
ishlab chiqarish vositalariga davlat monopoliyasi;
·
mehnat sharoitlarining xo`jalik yurituvchi sub’ektlar o`rtasida
markazlashgan tarzda qayta taqsimlanishi;
·
ishlab chiqaruvchining o`zi yetishtirgan mahsulot va uni sotishdan
olinadigan daromadni tasarruf etish huquqidan mahrum etilishi;
·
mehnat sharoitlarini markazlashgan rejalashtirish mexanizmi
yordamida takroriy yaratish.
9. Byurokratiya mulkchiligi ko`p pag`onali mulkchilik rivojlanishining
tabiiy mahsuli hisoblanadi. Ishlab chiqarish emas, balki qayta taqsimlash katta
pullarni paydo qiladi. Uning asosiy xususiyatari:
a) mulkchilik huquqlarini himoya qilishning samarali tizimi mavjud
emasligi;
b) resurslar va mahsulotlarni qayta taqsimlash jarayonida amaldorlar
ishtirokining qonunchilikda belgilangan imkoniyati;
v) narxlar va tariflarning byurokratik tartibga solinishi;
g) xufyona iqtisodiyotning katta ulushi;
d) mehnat sharoitlarini takror yaratish samarali mexanizmining mavjud
emasligi.
Hokimiyat va mulkning ajralmasligining rasmana tan olinishi bilan
xususiy mulkchilik huquqini buzmasdan qolmaydi. Noiqtisodiy majburlashga
asoslangan hokimiyat mulkdorning erkin irodasiga qaraganda iqtisodiy hayotning
muhim omili hisoblanadi. Hokimiyat tuzilmalarida ishtirok etish orqali beriladigan
imkoniyatlar xo`jalik faoliyatidan kelib chiqadigan imkoniyatlarga qaraganda
ancha yuqori. Hokimiyaga ega bo`lgan amaldorlar shaxsiy boylikni ko`paytirish
uchun hokimiyat imkoniyatidan foydalanishadi. Lekin hokimiyat o`z egasiga
mulkdan ko`ra ko`proq narsani beradi, ularning sa’y-harakatlari birinchi navbatda
hokimiyatni saqlab qolishga yo`naltirilgan. Hokimiyatni yo`qotib, ular, odatda,
mulkni ham yo`qotishadi
.