nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ommaviy tadbirni tayyorlash va o‘tkazish metodikasi

|
Ommaviy tadbirni tayyorlash va o‘tkazish metodikasi
|
bet | 20/33 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #126639 |
Bog'liq ААМ ва Х сиртқи услубий кўрсатма (1)Ommaviy tadbirni tayyorlash va o‘tkazish metodikasi
Xususiyati:
|
Ahamiyati:
|
Kamchiligi:
|
|
|
|
Xulosa: Talaba tomonidan xulosa bayon etiladi
|
Muhokamalar natijasida yaratilgan jadvallarni o‘qituvchi o‘zining asosiy jadvalida umumlashtiradi. Shu asosda, umumiy muhokama tashkil etiladi. Natijada talabada ommaviy tadbirni tayyorlash va o‘tkazish metodikasi bo‘yicha tushunchalar hosil bo‘ladi. Amaliy faoliyat davomida axborot kutubxona muassasalarida ommaviy tadbirlarni turli metodikalar asosida o‘tkazish ko‘nikmalari shakllanadi.
Topshiriq
Maktab kutubxonalarida o‘tkaziladigan ommaviy tadbir ssenarisini tuzish
Axborot resurs markazida mavzuli kitob ko‘rgazmalarini tayyorlash
Bir asar bo‘yicha o‘tkaziladigan konferensiyalar tayyorlash
Bir mavzuga oid tematik konferensiyalar tayyorlash
Bir janrga oid kitobxonlar konferensiyasi tayyorlash
Bir muallif ijodiga bag‘ishlangan konferensiyalar tayyorlash
Jurnallar bo‘yicha o‘tkaziladigan konferensiyalar tayyorlash
Talabalar bilimni baholash mezonalari: topshiriq bajarilgach 5 daqiqa davomida guruhlar biri birining ishini muhokama etadi. Natiajada ularda kasbiy kompetensiya hosil bo‘ladi. O‘qituvchi talabalarda nazariy bilimni o‘zlashtirish va amaliy topshiriqni bajarishdagi tirishqoqligi bo‘yicha baholaydi.
Topshiriqni natijasi: talabaning ommaviy tadbirlarni tayyorlash va o‘tkazish metodikasi asosida tadbir rejasini tuzadi. Amaliy mashg‘ulot auditoriyada guruxlararo talaba tomonidan tashkil qilinadigan tadbir rejasi muxokama qilinadi.
|
| |
Savol va topshiriqlar - «sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati

Savol va topshiriqlar:
1. Marosimlarni nishonlashda og‘zaki ijodning qaysi janrlaridan
foydalanilgan?
2. Nima uchun marosimlarni xalq qadriyatlarining namunasi
deb atadik?
3. Xalq marosimlarining turlari va ularni o‘tkazish tartiblari
haqida so‘zlang.
4. O‘zingizga yaqin qariyalardan ayrim marosimlarni o‘tkazish
tartiblarini mukammal yozib oling va so‘zlab bering.
Adabiyotlar:
1. Imomov K., Mirzayev T., Sarimsoqov B., Safarov O. O‘zbek
xalq og‘zaki poetik ijodi. T., ≪O‘qituvchi≫. 1990. 116—141-bet.
2. Alaviya M. O‘zbek xalq marosim qo‘shiqlari. T., ≪Fan≫,
1974.
3. Sarimsoqov B. O‘zbek marosim folklori. T., ≪Fan≫, 1986.
4. Gulyor. O‘zbek xalq ijodi turkumi. T., G‘afur G‘ulom
nomidagi badiiy adabiyot nashriyoti. 1967.
|
Development of the Digital Economy in Uzbekistan

Development of the Digital Economy in Uzbekistan
Download
340,49 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
20.02.2024
Hajmi
340,49 Kb.
#159684
Download
340,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Development of the Digital Economy in Uzbekistan
Download
340,49 Kb.
Matnni ko'rish
Gidrostatik zichlik o‘lchagichlar

|
Gidrostatik zichlik o‘lchagichlar
|
bet | 85/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblarGidrostatik zichlik o‘lchagichlar o‘zgarmas balandlikdagi suyuqlik ustunining bosimini o‘lchashga asoslangan.
Gidrostatik zichlik o‘lchagichlarda suyuqlik ustunining bosimi, odatda, suyuqlik orasidan inert gaz (havo) ni uzluksiz haydab o‘lchab turiladi. Bu gaz (havo) ning bosimi suyuqlik ustuni bosimiga mutanosib bo‘ladi. Suyuqlik ustunining bosimini bu usulda o‘lchash (pezometrik zichlik o‘lchagichlar)ko‘rsatishlarni masofaga uzatish imkoniyatini beradi.
Qovushqoqlik o‘lchash tizimlari
Suyuq muhitlarning qovushoqligini o‘lchash sanoatda TJABT ni joriy qilishda eng murakkab muammolardan biridir. Jarayonlarning ko‘pchiligi dispers tizimlar, suspenziyalar, kolloid eritmalar va plastik massalarni qayta ishlash bilan bog‘liq. Ayrim mahsulotlar sezgir elementga yopishib qolib, ishlab chiqarish jarayonida sezgir elementga ta'sir etib, ulardan foydalanishni qiyinlashtirishi mumkin.
Sanoatda viskozimetrlarning qo‘llanilishi qovushoqlikni o‘lchash uslublarining konstruktiv-texnik kamchiliklari yoki viskozimetrlarning o‘zicha ishlatish sharoitlarini yaratish qiyinligi sababli juda ham cheklangandir.
Sanoatning bir qancha tarmoqlarida, masalan, sun'iy tolalar, sintetik smolalar, kauchuk eritmalari, bo‘yoqlar, surkov moylari va boshqa mahsulotlar ishlab chiqarishda qovushoqlik mahsulot tarkibi va sifatini aniqlovchi kattalik hisoblanadi. Shuning uchun ko‘pgina hollarda qovushoklikni avtomatik tarzda uzluksiz o‘lchab turish muhim ahamiyatga ega bo‘ladi.
Suyuqliklarning sirpanish yoki siljishga qarshilik ko‘rsatish xususiyati qovushoqlik deyiladi.
Berilgan oqimda suyuqlik ikki qatlamining siljishida tangensial kuch vujudga keladi. Shu kuch Nyuton qonuniga ko‘ra quyidagicha aniqlanadi:
,
Zoldirli viskozimetrlar
Zoldirli viskozimetrlar suyuqliklarning qovushoqligini o‘lchashda keng ishlatiladi.
Qovushoqlikni erkin tushuvchi jism usuli bilan o‘lchash Stoks konuniga asoslangan. Bu konunga muvofiq erkin tushuvchi jismning suyuqlikdagi tezligi shu suyuqlik qovushokligi bilan bog‘langan, bu bog‘lanish quyidagicha ifodalanadi:
Rotatsion viskozimetrlar
Suyuqliklar qovushoqligini o‘lchashda hamda ularning reologik xususiyatlarini o‘rganishda rotatsion viskozimetrlardan foydalanish qulay. Bu asboblar tekshirilayotgan suyuqlik hosil qiluvchi qarshilik momentlari va aylantiruvchi momentlarni o‘lchashga asoslangan.
Titrlash
|
| |
Ish natijalarining taqdimoti

|
Ish natijalarining taqdimoti
|
bet | 45/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Ish natijalarining taqdimoti
“Nilufar guli” grafikli organayzeri chizmasini mavzu bo`yicha quyidagicha tartibda ishlab chiqish mumkin:
Mavzuga oid “Nilufar guli” grafikli organayzeri chizmasi tuzilishi
“Zinama-zina” grafikli organayzeri. “ Zinama-zina” grafikli organayzeri asosida marraga kim birinchi chiqish texnologiyasining sxematik tuzilishi bo`yicha o`tilgan mavzularni mustahkamlash samarali hisoblanadi. Quyida uning sxematik tuzilishi keltirilgan bo`lib, mavzuga oid savollar ketma-ketligi oddiydan murakkabga qarab tuziladi.
“Servis xizmati” yo`nalishi bo`yicha.
“Nima uchun” grafikli organayzeri chizmasini tuzish qoidalari:
Aylana yoki to`g`ri to`rtburchak shakllardan foydalanishni o`zingiz tanlaysiz.
Chizmaning ko`rinishi-mulohazalar zanjiri to`g`ri chiziqlimi, nato`g`ri chiziqli emasligini o`zingiz tanlaysiz.
Yo`nalish ko`rsatgichlari sizning qidiruvlaringizni ya`ni dastlabki halotdan izlanishgacha bo`lgan yo`nalishingizni belgilaydi. Mavzuga oid “Nima uchun” grafikli organayzeri chizmasi tuzlishi
“Qanday-qanaqa” grafikli organayzerini qurish qoidalari bo`yicha tavsiya
Ko`pgina hollarda savollarga javob berish “Nima qilish kerak”ligi to`grisida o`ylanib qolmasligingiz kerak. Asosan savollarga javob berishda “Bunday javob berish kerak?”, “Qanday” asosiy savollar yuzaga kelishidan iborat bo`ladi. “Qanday”savollarining izchil berilishi quyidagi imkoniyatlarni beradi: savol javobini topish nafaqat bor-imkoniyatlarini, balki ularni amalga oshirish yo`llarini ham tadqiq qilish; quyidan yuqoriga bosqichma –bosqich bo`ysunadigan savollar tuzilmasini aniqlaydilar. Bunda o`quvchilar eng oddiy darajali savollar bilan ishlashni boshlaydi. Savollarga javob berish va muammoni yechishning pastki darajasi birinchi galdagi harakatlarning ro`yxatiga mos keladi.
“Qanday-qanaqa” grafikli ordaneyzeri chizmasi hech qachon tugallangan bo`lmaydi: unga yangi savollarni kiritish mumkin; agarda chizmada savol uning “ Shoxlarida” bir necha bor qaytarilsa, unda u biror muhimlikni anglatadi. U savolga javob berishning asosiysi bo`lishi mumkin; yangi savollarni grafik ko`rinishida: daraxt yoki kaskat ko`rinishidami, yuqoridan pastgami yoki chapdan o`ngda qayd qilishini o`zingiz hal etasiz; agarda siz o`zingizga tog`ri savollar bersangiz va uning rivojlanishi yo`nalishini namoyon bo`lishida ishonchni saqlasangiz, “Qandayqanaqa” grafikli organayzeri yordamida siz har qanday savolni javobini topishingizni kafolatlaydi.
“Qanday-qanaqa” grafikli organayzeri chizmasi.
|
| |
Grafikli organayzerlar - Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi

|
Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi
|
bet | 44/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Grafikli organayzerlar (tashkil etuvchi) – fikriy jarayonlarni ko`rgazmali taqdim etish vositasi hisoblanadi. Bu esa o`z ichiga quyidagi usullarni qamrab oladi.
mavzuga oid ma`lumotlarni tarkiblashtirish, o`rganilayotgan tushunchalar o`rtasidagi o`zaro bog`liqliklarni o`rnatish usul va vositalari: “Klaster”, “Toifalash jadvali”, “Insert”, “B/B/B” jadvali va b,
mavzuga oid ma`lumotlarni tahlil qilish, solishtirish va taqqoslash usul va vositalar: “T-jadvali”, “Venn diagrammasi”, “Zinama-zina” va b,
mavzuga oid qo`yilgan muammani aniqlash, uni hal etish, tahlil qilish va rejalashtirish usullari va vositalari: “Nima uchun?”, „Baliq skeleti”, “Piramida”, “Nilufar guli” sxemalari, “Qanday?” “Ierarxik diagrammasi”, “Kaskad” tarkibiy- mantiqiy sxema va b.
Darslar davomida o`quvchilarga o`quv materialni ko`rgazmali shakli orqali o`qitish samaradorligi natijaviyligiga erishish mumkin. Chunki xalqimizda bir naql bor: “Ming marta eshitgandan ko`ra bir marta ko`rgan afzal”. Shunday ekan, yuqorida keltirilgan grafikli organayzerlardan foydalanishga doir tavsiyalarni “Texnologiya va dizayn” va “Servis xizmati” yo`nalishlari bo`yicha o`tiladigan ushbu mavzu misolida tayyorlangan ko`rgazmali materiallar asosida ko`rib chiqamiz.
“Texnologiya va dizayn” yo`nalishi bo`yicha.
“Nilufar guli” grafikli organayzerida foydalanish bo`yicha tavsiya.
“Nilufar guli” grafikli organayzeri chizmasi- muammoni yechish vositasi. O`zida nilufar guli ko`rinishini namoyan qiladi. Uning asosida to`qqizta katta to`rt burchak tashkil etadi va tizimli fikrlash, tahlil qilish ko`nikmalarini rivojlantiradi va faollashtiradi.
“Nilufar guli” grafikli organayzeri chizmasini tuzish qoidalari:
o`quvchilar alohida kichik guruhlarga ajratiladi va belgilangan tartibda o`quvchilar tomonidan chizma tuziladi: to`rt burchak markazida avval asosiy muomma (g`oya, vazifa) yoziladi. Uni yechish go`yalari esa markaziy to`rt burchakning atrofida joylashgan sakkizta to`rt burchakka yozilgan g`oyalarni, atrofda joylashgan sakkizta to`rt burchaklarning markaziga yoziladi, ya`ni gulning barglariga olib chiqiladi. Shunday qilib, uning har biri o`z navbatida yana bir muammodek ko`riladi;
kichik muammolarni, ularning har biridan esa, kichik muammoni batafsil
ko`rib chiqish uchun “kichik shoxchalarni” chiqariladi. Shunga asosan har bir g`oyani batafsil kuzatish lozim;
v) amaliy nuqtai nazardan barcha g`oyalarni ixcham deb tasavvur qiling (bitta-ikkitasi bilan chegaralaning), bu ham aql uchun foydali mashq hisoblanadi;
g) sizga katta qog`oz varag`i zarur bo`ladi. Doimo o`zingiz mushohadalaringiz natijasini bir varaq qog`ozda ko`rish foydali hisoblanadi. Qarama-qarshi holda esa sizga bir varaqdan boshqasiga sakrab yurishingizga va bunda zaruriy biror muhim narsani unutishingizga olib keladi.
|
| |
Conclusion - Development of the Digital Economy in Uzbekistan

Conclusion
The past 2020 was declared as the “Year of the Development
of Science, Education and the Digital Economy” and for the
next 5 years, an active transition to the digital economy was
identified as one of the main priorities.
The prospects and profitability of introducing digital
technologies into the production of goods and services can
be seen in various examples of successful business
development. Eight of largest companies in terms of
capitalization in the world: Apple, Microsoft, Alphabet,
Amazon, facebook, Alibaba Group, Tencent, Visa Inc. are
digital.
The experience of foreign countries shows that the digital
economy is developing simultaneously in a wide range of
areas and cannot be built by a limited number of companies,
even if they are endowed with special powers and resources.
Therefore, the main role in the digital economy should be
played by private business with a strong entrepreneurial and
innovative approach and the state should create conditions
for private initiative.
The main thing while developing ICT in the country,
affordable high-speed Internet should keep pace with the
interest of businesses to introduce digital technologies into
various production processes to increase labor productivity.
In Uzbekistan, the state is successfully coping with its role of
creating the necessary conditions for the development of the
digital economy, as evidenced by the results achieved and
the ambitious goals set for the near future.
Literature
[1]
https://review.uz/en/post/obzor-centra-
ekonomicheskix-issledovaniy-i-reform-razvitie-
cifrovoy-ekonomiki-v-uzbekistane-za-chetre-goda
[2]
www.economyouzbekistan.uz
|
Dynamics of growth in the volume of services in

|
Dynamics of growth in the volume of services inBog'liq 3 maqolaInfaktor-2Dynamics of growth in the volume of services in
"Information and Communication" in the GVA in 2016-
2020 (trillion soums)
2016 2017
2018
2019
GDP
242.5 302.5 406.6 510.1
Gross value added
220.1 267.7 361.1 464.9
Information and
Communication
4.4
5.7
7.0
7.4
One
of
such
indices
is
the Telecommunication
Infrastructure Index (TII), which is formed on the basis of
the following indicators per 100 inhabitants of the country:
the number of Internet users and fixed telephone lines, as
well as mobile subscribers, wireless broadband and fixed
broadband networks. Since 2016, Uzbekistan has improved
its performance on this index from 0.246 to 0.472.
The ICT Development Index (IDI), which was compiled by
the International Telecommunication Union at the end of
2017 among 176 countries of the world. The IDI index
consists of 11 statistical indicators reflecting the availability
of ICTs, the degree of their use and the practical skills of
using ICTs by the population. A new methodology for
compiling the IDI is currently being developed. In the latest
ranking of the IDI index, Uzbekistan rose by 8 positions
compared to 2016 and took 95th place (index - 4.9) among
176 countries of the world.
The Global Cybersecurity Index is also compiled by the
International Telecommunication Union and assesses the
level of government commitments in five areas: legal
measures, technical measures, organizational measures,
capacity development and international cooperation. Since
2016, Uzbekistan has improved its indicators in this rating
from 0.1471 to 0.666 and rose from 93rd to 52nd place
among 175 countries.
The mobile communications index is compiled by the
international Association of Mobile Operators (or
"Association GSMA"), which also includes all mobile
operators in Uzbekistan. The index shows the level of
development and the use of the mobile Internet. The index
measures performance of 170 countries against the key
drivers of mobile internet adoption: infrastructure,
accessibility, consumer readiness, content and services.
|
| |
‘zbekiston respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi q‘rta maxsus. Kasb-hunar ta’limi markazi - bet 34

‘zbekiston respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi q‘rta maxsus. Kasb-hunar ta’limi markazi
B.Bymetov Qalam tasvir
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ‘zbekiston respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi q‘rta maxsus. Kasb-hunar ta’limi markazi
|
Long-term plans for the development of the digital

International Journal of Trend in Scientific Research and Development (IJTSRD) @
www.ijtsrd.com
eISSN: 2456-6470
ID: IJTSRD52043 | Integrated Innovation on Technical Science and Economic Development
Page 198
centers will be able to unleash their potential as startups,
freelancers and even founders
of IT campaigns in the
network of branches of IT parks that open in every region of
the country.
PEDAGOGIKA FANINING TUZILISHI VA UNING BOSHQA

|
PEDAGOGIKA FANINING TUZILISHI VA UNING BOSHQA
|
bet | 2/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 100,84 Kb. | | #235844 |
Bog'liq Muhammadov Murodjon Psixalogiya PEDAGOGIKA FANINING TUZILISHI VA UNING BOSHQA FANLAR BILAN BOGLIQLIGI
Fan va texnikaning tez sur’atlar bilan rivojlanishi, turli yo‘nalishlarda bilim hajmining o‘sib borishi fanning tabaqalanib, turli tarmoqlarga bo‘linishiga sabab bo‘lmoqda. Yaqin o‘tmishda falsafadan ajralib chiqqan pedagogika fanida ham ko‘pgina tarmoqlarga bo'linish jarayoni ko’zga yaqqol tashlanadi. Ayrim tarmoqlar esa mustaqil fan sifatida shakllanadi. Masalan, maktab pedagogikasi, maktabgacha tarbiya pedagogikasi. Ayrimlari esa fan sifatida endi shakllanib kelmoqda. Kattalar pedagogikasi, oliy maktab pedagogikasi shular jumlasidandir. Hozirgi zamon pedagogikasi ko‘p tarmoqli fan bo‘lib, avvalo, tarbiya ijtimoiy hodisa ekanligi jihatidan pedagogika tarixi bilan bog'lanadi. Pedagogikaning ko‘zi ojiz, aqli zaif, qulog'i kar - jismoniy kamchiliklarga ega bo‘lgan bolalami tarbiyalash va ulami hayotga tayyorlash bilan shug'ullanadigan у ana bir tarmog‘i - maxsus pedagogika (surdopedagogika, tiflopedagogika, oligofrenopedagogika) defektologiya bilan chambarchas bog‘liqdir. Pedagogika fani tarmoqlariga predmetlami o'qitishning qonuniyatlarini o'rganuvchi fan - metodika ham kiradi. Shu bilan birga, pedagogika fani boshqa fanlardan ajralgan holda rivojlana olmaydi. Pedagogikaning tarbiya sohasidagi obyekti o‘sib kelayotgan yosh avlod bo'lganligi uchun pedagogika insonni o'rganuvchi fanlar bilan bog‘liqdir. Pedagogika fanining metodologik asosini falsafa tashkil etadi.Chunki tarbiyaning maqsadi, ilmiy dunyoqarashni shakllantirish; jamoa va shaxs muammolari va shu kabilar ikki fanni birlashtiradi. Iqtisodiy va, xususan, uning bir bo‘lagi bo‘lgan xalq ta’limi iqtisodi pedagogika bilan bog‘lanib ketadi. Chunki iqtisodchilarning olib borgan tadqiqotlari natijasiga ko‘ra, ishlab chiqarishning yuksak samaradorligi umumiy ta’limning yuqori darajada rivojlanganligiga bog‘liq ekan. Pedagogika bola tarbiyasida uning yosh va individual (psixologik) xususiyatlarini hisobga olib boradi. Shu bois pedagogika uchun pedagogik psixologiyaning bola xususiyatlari, ularda o‘tadigan psixik jarayonlarning qonuniyatlari haqidagi ma’lumotlar muhimdir. Shunga ko‘ra, pedagogikaning psixologiya fani bilan bog'liqligi an’anaviy tus olgan.
|
| |
Mehnat unumdorligi - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 19/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarMehnat unumdorligi — bu ishlab chiqarish sohasida band bo‘lgan mehnat sarfining samaradorligidir. (150-b.)
Yo‘ldoshev N.K. Menejment asoslari va biznes reja: darslik / N.K.Yo‘ldoshev, S.Sh.Yusupov, G.E.Zaxidov. – Toshkent: – O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati nashriyoti, 2017. – 252 bet.
Maqsad — bu muddao, ya’ni u yoki bu niyatga erishmoq uchun ko‘zda tutilgan mushtarak orzu. Ay nan shu maqsad kishi faoliyatini o‘z orzularining ushalishiga yo‘naltiradi. Biz dastlab o‘zimizning oldimizda turgan maqsadimizni aniqlab olamiz, so‘ngra esa shu maqsadimiz bo‘lajak harakatlarimizni oldindan
aniqlab beradi; faoliyatimizning ustuvor yo‘nalishini belgilaydi; faoliyatimizni aniq sohaga ishga yo‘naltiradi; u yoki bu faoliyatimizning zarurlik darajasini belgilab beradi.
Maqsadlar - bu aniq yakuniy holatlar bo‘lib, u yoki bu subyekt (tashkilot, jamoa, inson)ning faoliyati unga erishishga qaratiladi. Maqsadlar tashkiliy munosabatlarni belgilaydi, ularga motivatsiya va nazorat tizimlari asoslanadi.
To‘g‘ri shakllangan maqsadlarni qanoatlantirishi kerak bo'lgan bir necha asosiy talablar mavjud. Ular quyidagicha bo‘lishi kerak:
- haqiqiy;
- egiluvchan;
- o'lchanadigan, vaqtga qaratilgan;
- aniq;
- bir-birlari bilan birga bo'la oladigan;
- ta’sirning asosiy subyektlari uchun qulay.
Maqsadlarning ikkita asosiy turlari mavjud: uzoq muddatli va qisqa muddatli. (25-b.)
Odatda bir yil yoki kamroq muddatda erishiladigan maqsadlar qisqa muddatli, uch yil yoki ko‘proq muddatda erishiladigan maqsadlar uzoq muddatli deb hisoblanadi. Agar zaruriyat vujudga kelsa, yana oraliq (o‘rtacha muddatli) maqsadlar ham belgilanadi. (25-26-b.)
“Maqsadlar shajarasi” ierarxiya ko‘rinishida bir necha darajalardan:
— bosh maqsad;
— birinchi darajali maqsadlar;
— ikkinchi darajali kichik maqsadlar va hokazolardan tashkil topadi. (26-b.)
Maqsadli yondashuv usuli besh pog‘onadan iborat:
— korxonaning uzoq muddatli va strategik maqsadini aniqlash;
— faoliyat sphalari bo‘yicha korxonaning umumiy maqsadlarini aniqlash;
— xususiy, yakka maqsadlarni rejalashtirish va ularning bajarilish usullarini ishlab chiqish;
— natijani baholash;
— tuzatishlar kiritish. (30-b.)
|
| |
Boshqaruv usullari - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 21/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarBoshqaruv usullari — bu qo‘yilgan maqsadlarga erishish uchun boshqaruvchi tizimcha — boshqaruv subyektini boshqariluvchi tizimcha — boshqaruv obyekti (xodim, jamoa, boshqaruvning ijtimoiy-iqtisodiy obyekti)ga ta’sir ko'rsatish usullaridir. Boshqaruv usullari va boshqaruv jarayoni usullari ajratiladi. Boshqaruv usullari boshqaruv obyektiga ta’sir ko‘rsatishning yakunlangan jarayonini ta’riflaydilar. Boshqaruv jarayoni usullari bilan faqat ayrim ishlar bajariladi. (67-b.)
Menejer — bu boshqaruv faoliyati bilan shug‘ullanuvchi va bozor sharoitlarida faoliyat yurituvchi tashkilot faoliyatining ma’lum turlari bo‘yicha qarorlar qabul qilish vakolatlariga ega bo‘lgan odamdir. Menejerlar tashkilotda har xil o‘rinlarni egallaydi (direktor, guruh rahbari, ishlarning ma’lum turlarini tashkilotchisi, boshliq, mudir va h.k.), judayam bir xil bo‘lmagan masalalarni yechadi, har xil vazifalarni bajaradi.
— tashkilot faoliyatining strategiyasini ishlab chiqadi; (73-b.)
Boshqaruv uslubi - bu rahbar tomonidan foydalaniladigan masalalarni yechishni eng xarakterli va barqaror usullarining majmuasi, uning qo‘l ostidagilarga nisbatan xulqining odatlaridir. (79-b.)
Boshqaruv uslubi jamoa va umuman korxona (tashkilot) faoliyatining samaradorligiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Haqiqiy sharoitlardagi boshqaruvning aniq uslubi obyektiv va subyektiv xarakterdagi quyidagi omillarni belgilab beradi:
— jamoaning vazifalari va xizmatlari;
— jamoaning ish sharoitlari;
— jamoaning o‘lchamlari va tuzilishi;
— rahbarning shaxsiy sifatlari va tajribasi;
— menejerning kasbiy mahorati;
— mehnat jamoasi a’zolarining kasbiy tayyorgarlik darajasi va ongliligi;
— mehnat jamoasining pishib yetilganligi va birlashganligi darajasi va boshqalar. (79-b.)
(Avtokrativ, demokratik, liberal.)
Menejerning imidji — bu uning obrazi, ushbu menejerning unga alohida o‘ziga xoslikni beruvchi va uni bir qator boshqa rahbarlardan ajratib turuvchi, farqlanuvchi va mutloq tariflari haqidagi mustahkam tasavvurdir. Imidjning asosini ishning maqsadga qaratilgan holda tashkil qilinayotgan va qollab-quvvatlanayotgan
uslubi va menejerning shaxslararo munosabatlari va rasmiy atributlari (belgilari) tashkil qiladi.
≪Imidj≫ inglizcha so‘z bolib, ≪obraz≫, ≪shuhrat≫ni bildiradi. Bu kimningdir, nimaningdir ommaviy ongda vujudga kelgan va stereotip xarakterga ega bolgan hissiyotli obrazidir. 0 ‘zining imidji haqidagi g‘amxo‘rlik bu uni odamlar ongida gavdalanishi, o‘zini-o‘zi eng yaxshi tanishtirishdir. (83-b.)
|
| |
Rahbarlik - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 18/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarRahbarlikda hokimiyatni amalga oshirish quyidagicha turlarda bo‘lishi
mumkin:
— rahbar-ma’muriyatchi (administrator);
— rahbar-qayta quruvchi;
— rahbar-yaratuvchi. (111-b.)
Marketing deganda ma’lum texnik iqtisodiy talablarga javob beradigan va oldindan belgilangan hajmda raqobatdosh turdagi mahsulotlar chiqarishga moslashgan, korxona ishlab chiqarish faoliyatini asosli mo‘ljalda bozor talablari va ehtiyoji hisobini o‘rganishga yo‘naltirilgan ichki firma tizimi tushuniladi. (124-b.)
Marketing — bu o‘zining tamoyillari, funksiyasi, tizimi, me’yoriy va huquqiy aktlariga ega bo‘lgan boshqarish tizimidir:
1. Marketingning asosiy tamoyili yashash strategiyasi va maqsadlarni
aniqlashning asosli erkinligidir.
2. Korxona imkoniyatlarini resurslar bilan bog‘liqligiga kompleks yondashuv.
3. Markazlashgan va nomarkazlashgan boshqarishni qulay bog‘lab olib borish.
Bu tamoyillarni amalga oshirishga mo‘ljallangan marketing funksiyalari:
— iste’molchilar so‘rovi, taklifi va bozor talabini to‘la va aniq hisobi;
— chiqarilayotgan mahsulotning qulay assortimentini aniqlash;
— korxona faoliyatining oxirgi natijalari bo‘yicha aniqlanadigan samarali
asoslangan qarorlar qabul qilish;
— iste’molchilar ehtiyojini shakllantirish va sotishdan rag‘batlantirish tizimi, sotishdan so‘ng texnik xizmat ko‘rsatishni tashkil qilish, tovar harakati tizimi, maksimal foydali sotish kanallarini aniqlash asosida sotish siyosatini ishlab chiqish. Bu funksiyalarni amalga oshirish — boshqarishning mos darajasida qaror qabul qilish uchun marketing dasturi doirasida hisob-kitoblarni sozlash maqsadida bozor bilan qayta aloqalar o‘rnatilishini ko‘zda tutadi. (126-b.)
Menejerning vazifasi:
— agar muvaffaqiyatsizlikka uchrasa, unda bo‘ysunuvchilarni ayblamay shaxsiy mas’uliyatni o‘ziga olishi;
— xodimlar talantini va kasbiy malakasini yanada o‘sishiga imkoniyat yaratish;
— belgilangan maqsadga erishish natijalarini tekshirishi, ammo buyruq berish
orqali xodimlar tafakkuriga tazyiq o‘tkazmasligi;
— xodimlar kamchiliklari va muvaffaqiyatsizliklariga xolislik bilan yondashish;
— xodimlarni individual xususiyatlarini hisobga olish: har biriga o‘ziga xos yondashish;
— xodimlar oldida o‘z mas’uliyatini his qilish, ularning o‘rtog‘i bo‘lmay boshlig‘i bo‘lish;
— xodimlar mehnat sharoitini yaxshilash, o‘zaro harakatga omillash orqali belgilangan maqsadlarga erishish;
— har bir xodimga uning mehnat natijalarini his qilishiga yordam berish;
— xodimlarni birgalikda harakatga qobiliyatli qilish, ular harakatiga natijali va samarali tus berish, individual xususiyatlarini yuzaga chiqarishga imkoniyat tug‘dirish. ()133-b.
|
| |
Innovatsiyalar boshqarmasi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
SURXONDARYO VILOYATI OLIY TA’LIM, VA
INNOVATSIYALAR BOSHQARMASI
DENOV TUMANI 3-SON KASB-HUNAR MAKTABI
«TASDIQLAYMAN»
Denov tumani 3-son kasb-hunar maktabi direktori:
__________________ A. Ikromov
«______» ______________ 2023 yil
“Avtomobillar tuzilishi” o‘quv amaliyotidan
Ishchi o`quv
dasturi
( 60 soat)
Ishchi o‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining
2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
na’munaviy o‘quv dasturi asosida ishlab chiqildi.
-
Kasb (mutaxassislik) kodi va nomi:
|
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash kasbi bo‘yicha
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi:
|
Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash.
Yonilg‘i ta'minlash tizimini tashxislash va ta'mirlash chilangari.
“B” yoki “BC” toifali avtomobil haydovchisi.
|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan.namunaviy o’quv rejada “Avtomobillar tuzilishi” o‘quv amaliyotiga ajratilgan soatlar miqdori:
O’quvchining umumiy o’quv yuklamasi 60 soat, shu jumladan mashg’ulot turlari bo’yicha ajratilgan soatlar :
|
Boshqaruv jarayoni - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 24/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarBoshqaruv jarayoni — bu tashkilot resurslarini u tomonidan o‘z maqsadlariga erishish uchun shakllantirish va foydalanish bo‘yicha uzluksiz, izchil bajariladigan, o‘zaro bog‘langan harakatlari majmuasidir. Bu harakatlarni boshqaruv vazifalari deb ataydilar. Shunday qilib, boshqaruv jarayoni barcha vazifalarning umumiy yig‘indisi hisoblanadi.
Boshqaruv vazifalari - boshqaruv faoliyatining nisbatan mustaqil, ixtisoslashtirilgan va ajratilgan turlaridir. Bunday hisoblanishning boshqaruv vazifasi aniq aks ettirilgan mazmunga, uni amalga oshirishning ishlab chiqilgan mexanizmiga va doirasida uning tashkiliy ajralishi yakunlanadigan ma’lum tuzilmaga ega bo‘lishi kerak. Mazmun ostida aniq vazifa doirasida amalga oshirilishi
kerak bo‘lgan harakat tushuniladi. (68-b.)
Axborot massivi - boshqaruv idoralari tomonidan foydalaniladigan axborotlarning barcha turlari yig‘indisini ma’lum alomatlar bo‘yicha tartibga solish. U quyidagilarni ta’minlashi kerak: iste’molchilarni saqlanayotgan axborotlarga to‘g‘ridan to‘g‘ri murojaat qilishlari, ularning axborot ehtiyojlarini toliqroq qanoatlantirish, axborotlarni operativ qidirib topish va berish, axborotlarni buzilishdan saqlash.
Axborot oqimi — axborotlarning manbalardan iste’molchilargacha harakatlanishidir.
Axborot hajmi — shartli birliklar (so‘z, xabar, belgilar, harflar, raqamlar va boshqalar) yordamida o‘lchanadigan va boshqaruv idoralarining axborot to‘ldirilganligini belgilash, boshqaruvni avtomatlashtirish bo‘yicha qarorlar qabul qilish uchun foydalaniladigan miqdoriy ta’rifdir. (92-b.)
Axborot tizimlari ishining sifatiga tashxis qo‘yish va uni tahlil qilish uchun axborot sifati tushunchasi mavjud, u odatda quyidagi parametrlar bilan baholanadi: tuzatilganlik, ziddiyatsizlik, aniqlik, jadallik, relevantlik (tegishlilik). (93-b.)
Tashkilotning ichki muhiti uning hayotiy manbasi hisoblanadi. U o‘z ichiga tashkilot faoliyatini yuritish, vaqtning ma’lum oralig‘ida mavjud bo'lish va yashab qolish imkoniyatini beradi. Agar u ma’lum miqdorda faoliyat yuritishini ta’minlab bermasa muammo va, hattoki, halokatining sababchisi bo‘lishi ham mumkin.
Tashkilotning ichki muhiti quyidagi tashkil qiluvchilarning uzviy bog‘lanishidan iborat (5.3-rasm).
— tashkiliy tuzilma;
— tashkilot ichidagi jarayonlar;
— texnologiya;
— xodimlar;
— tashkiliy madaniyat. (117-b.)
|
| |
Strategik qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish

|
Strategik qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish
|
bet | 23/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarStrategik qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish. Konkret ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlar va hodisalarni tahlil qilish asosida muammoni aniqlash, ushbu muammoni hal etish uchun maqsadlarni, shuningdek uni hal etish muddatlari, vositalari va yo‘llarini belgilash, ehtimoli tug'ilgan alternativlarni ishlab chiqish, mezonlar (kapital mablag‘larni tejash, muddatlarni qisqartirish va boshqalar)ni aniqlash va eng qulay variantni tanlash, qarorni qabul qilish, uning bajarilishini tashkil qilish.
Tashkiliy boshqarish qarorlari buyruq tarzida yoki farmoyish bilan rasmiylashtirilgandan so‘ng qonun tusiga kiradi. (93-b.)
Nazoratning quyidagi funksiyalari mavjud:
— diagnostik funksiya;
— qayta aloqalar funksiyasi;
— nazoratni mo‘ljalli funksiyasi;
— rag‘batlantiruvchi funksiya;
— sozlovchi funksiya;
— pedagogik funksiya. (94-b.)
Axborot - bu boshqaruv apparati faoliyatining ham dastlabki nuqtasi, ham natijasidir, shuningdek, amalga oshirilayotgan harakatlar mavjudligi sharti, mustahkamlash usulidir. Axborot hajmi ortishi bilan boshqaruv axborotining sifat ko'rsatkichlariga bolgan talab ham ortib boradi. (95-b.)
Kommunikatsiya — bu axborot almashishdir. Ana shu axborot negizidan rahbar ma’lumotlar olib, samarali qarorlar qabul qiladi va ishchi xodimlarga yetkazadi. (100-b.)
Boshqaruvning samaradorligi - bu boshqaruv faoliyatining natijalari va bunda amalga oshirilgan xarajatlar (moddiy, moliyaviy, mehnat va boshqa resurslardan foydalanish)ning o‘zaro munosabati va o‘zaro hamkorligini aks etuvchi murakkab kategoriyadir. Boshqaruv jarayonining vazifaviy roli — rivojlanishining darajasi va dinamikasini, boshqaruv jarayonining sifatli va miqdorli tomonlarini aks ettirishdir.
Menejmentning samaradorligi - ko‘p qirrali kategoriyadir. U iqtisodiy, ijtimoiy va boshqa hodisalarning o‘ziga xos xususiyatlarini aks ettiradi. (130-b.)
-iqtisodiy samaradorlik;
-ijtimoiy samaradorlik. (130-b.)
Yo‘ldoshev, N.K. Menejment: darslik / N.K. Yo‘ldoshev, G.E. Zaxidov. – Toshkent: – “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati” nashriyoti, 2018. – 392 bet.
|
| |
Xodimlardan foydalanish - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 30/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarXodimlardan foydalanish — xodimlarning mehnat salohiyatini samaraliroq amalga oshirish uchun sharoitlarni ta’minlashga qaratilgan tadbirlar majmuasidir. (336-b.)
Nazorat — menejmentning dasturlar, rejalar vazifalar, boshqaruv qarorlari bajarilishini ta’minlash bo‘yicha vazifasi. U o‘z ichiga boshqaruv obyektidagi jarayonlarning borishi orqasidan kuzatish, nazorat qilinayotgan parametrni berilgan dastur bilan solishtirish, dasturdan chetga chiqishlar, ularning sabablari va xarakterini aniqlashni oladi. Boshqarilayotgan obyektda sodir bolayotgan jarayonlar nazoratning obyekti boladi. Nazoratning ikkita asosiy shakllari mavjud — faol va passiv. Passivi qandaydir jarayonni yanunlanishi bo‘yicha diskretli amalga oshiriladi, faoliyatda butun jarayon davomida boshqarilayotgan obyektga ta’sir kolsatiladi, bu chetga chiqishlarni bartaraf etish va jahl bilan ta’sir kolsatishni o‘rnini qoplashga imkon beradi. (373-b.)
Rahbarni o‘zini o‘zi boshqarishi — rahbar tomonidan kunlik amaliyotda ishning sinalgan usullaridan izchil va maqsadga qaratilgan holda foydalanilishi, uning o‘zini o‘zi rivojlantirishi.
Rejalashtirish - boshqaruvning tashqi muhit vaziyatlari va omillarini tahlil qilish, maqsadlarga erishishning muqobil variantlarini bashoratlash, muvofiqlashtirish, baholash, tizimning bo‘lg‘usi holati, unga yetishish yo‘llari, usullari va vositalarini belgilab beruvchi rejalarni ishlab chiqishdan iborat bolgan vazifalaridan biridir. Kompaniyalar darajasida rejalashtirish strategik va biznes rejalar shaklida amalga oshiriladi. Umummilliy darajada u indikativ yo‘naltiruvchi xarakterga ega. Rejalashtirishda iqtisodiy-matematik, muvozanatli usullar va ekspert baholaridan foydalaniladi. (374-b.)
Yo‘ldoshev N.Q. va b. Menejment va marketing asoslari: o‘quv qo‘llanma / Q.N.Yo‘ldoshev, M.M. Azlarova, G. Y. Xo‘djamuratov – Toshkent: Iqtisodiyot. – 2012, 258 bet.
Menejment – inglizcha so'z bo'lib, ingliz tilining Oksford lug'atida berilgan ta'rifga binoan u:
-boshqaruv hokimiyati va san'ati";
-"resurslami boshqarisb bo'yicha alohida mohirlik va ma'muriy ko'nikmalar" ma'nosini ifodalaydi.
Boshqacha so'z bilan aytganda, muejmeat – bu boshqaruv, ya'ni resurslarni, odamlami boshqarish, samarali faoliyat olib borish va foyda olishni bilish, uni ko'paytirish jarayonidir. (15-b.)
|
| |
Менежментнинг - download

|
Qidiruv: Менежментнинг | Менежментнинг методологик асослари Hozirgi zamon iqtisodchisi va menejeri bozor iqtisodiyoti sharoitida boshqaruv prinsiplarini yaxshi bilish kerak. Mazkur kurs «Menejment» va «Iqtisod» mutaxassisligi bo'yicha tayyorlanadigan talabalarga mo'ljallangan 252 Kb. 24 | o'qib |
1
| |
Kabelli konstruktsiyalarda ochiq elektr o’tkazuvchilar

|
Kabelli konstruktsiyalarda ochiq elektr o’tkazuvchilar
|
bet | 30/96 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 10,46 Mb. | | #265084 |
Bog'liq ASLUS javoblar7. Kabelli konstruktsiyalarda ochiq elektr o’tkazuvchilar.
Kabellarni bunday usul bilan tortish avtomatlashtirish tizimlarida keng qo’llaniladi. Bu usul ishlab chiqarish inshootlari va tashqi uskunalarda man qilinmagan hamma hollarda qo’llaniladi. Ishlab chiqarish inshootlarida ochiq elektr o’tkazuvchilar (OEO’) bino konstruktsiyalari, devorlar , pol ostidan va shiftdan olib o’tilishi mumkin. Tashqi uskunalarda esa bino devorlari, kabel va texnologik estakadalarboylab tortilishi mumkin. Alohida ko’zda tutilgan hollardan tashqari hollarda avtomatlashtirish tizimi uchun maxsus kabel estakadasiqo’llanilmaydi. Kabellarni tortish uchun konstruktsiyalar alohida ishlab chiqarilgan elementlardan yig’iladi. Tayanch kabel konstruktsiyalar gorizontal holada bir-biridan 0.8-1.0 m masofada o’tkailadi. Burilish joylarida konstruktsiyalar orasidagi masofa kabelning qayrilish radiusidan kelib chiqib tanlanadi. Avtomatlashtirish tizimida gorizontal yotqizilgan kabellar orasidagi masofa belgilanmagan, lekin vertical tortilgan kabellar orasidag I masofa 100 mm dank am bo’lmasligi kerak. §11.3 da aytib o’tilganidek ishlab chiqarish inshootlaridagi kabel konstruktsiyalarida himoya qobig’iga ega bo’lgan kabellardan foydalaniladi, shuningdek himoya qobig’isiz lekin yonmaydigan sirtga ega kabellar poldan 2 metr balandlikda o’tkazilishi mumkin.
Tashqi uskunalarda esa himoya qobig’iga ega bo’lgan kabellar ruxsat etiladi. Yonuvchi konstruktsiyalar va yuzalarda himoya qobig’I ustidan yonuvchan qatlami bo’lgan kabellardan foydalanish mumkin emas. Himoya qobig’iga ega bo’lmagan kabellarni gorizontal o’tkazishda ulab osilib qolmasligi kerak.
Kabel konstruktsiyalarida ochiq holda kabel tortish uchun qoyilgan asosiy talablarni ta’kidlab o’tish joiz:
-kabellar yo’nalishini iloji boricha to’g’ri chiziqli qilish kerak.
Elektr o’tkazishlar chizmalarini loyihalash. Umumiy holatlar, elektr o’tkazgichlar turlarini tanlash, kabel va utkazgichlarni tanlash. Turli vazifali zanjirlarni birgalikda o’tkazish masalalari. Po’lat quti, lotok, kabel konstruksiyalaridan o’tkazish, optik kabellarni o’tkazish.
10-ma’ruza.
Elektr o’tkazishlar chizmalarini loyihalash
|
| |
Qaror qabul qilish - Fan va texnologiya

|
Fan va texnologiya
|
bet | 32/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarQaror qabul qilish – bu tashkilot rahbarining oldidagi maqsadga erishish uchun o'z vakolati va omilkorligi doirasida qarorning mavjud variantlaridan eng ma’qbulini tanlash jarayonidir. (70-b.)
(76-b.)
Xodimlarni rejalashtirish - bu inson omiliga bo'lgan ehtiyojni oldindan aniqlashdir. (92-b.)
Motivlashtirish – bu ruhiy omil bo‘lib, shaxs faolligining manbai, sababi, dalili va har xil turli ehtimollaridir. U xodimlarni jonli mehnat faoliyatiga rag‘batlantiruvchi kuchli vositadir.
Boshqacha qilib aytganda, motivlashtirish – bu kishilar faoliyatini ruhiy yo‘llar bilan maqsadga muvofiq yo‘naltirishdir. U muayyan ehtiyojni qondirish bilan bog‘liq. Ehtiyoj esa sabablarda namoyon bo‘ladi.
Ehtiyoj odamlarni harakatga intiltiruvchi, qo‘zg‘otuvchi motivdir.
(98-b.)
Marketing – ayirboshlash yo‘li bilan ehtiyoj va talablarni qondirishga yo‘naltirilgan inson faoliyatining turi, bozordagi barcha qatnashchilarning o‘zaro manfaatlariga asoslangan harakatlarini, talabni shakllantirish va qondirish uchun birlashtirishdir.
Marketing – murakkab, dinamik, ko‘p qirrali tushunchadir, bu esa marketingga tamoman universal tavsif berish mumkin emasligidan dalolatdir. (116-b.)
Zayavitdinova N.M. Menejment: o‘quv qo‘llanma / N.M. Zayavitdinova, D.M. Artikova, S.Sh. Xodjiyeva, – Toshkent: “Turon Nashriyot”, 2021. – 160 bet.
Menejment - bu inglizcha so'z bo'lib, ingliz tilining Oksford lug'atida berilgan tavsifga binoan u:
boshqaruv hokimiyati va san’ati;
resurslarni boshqarish bo'yicha alohida mohirlik va ma’muriy ko‘- nikmalar, degan ma’nolarni anglatadi. (5-b.)
Boshqaruv – bu tanlov, qaror qabul qilish va uning bajarilishini nazorat qilish jarayonidir. (7-b.)
Maqsad – bu muddao, murod, biror niyatga erishish uchun ko‘zda tutilgan mnushtarak orzu. Aynan shu maqsad kishi faoliyatini, o‘z orzularini ushalishiga yo‘naltiradi.
Biz dastlab har bir insonning o‘z oldiga qo'yadigan maqsadini aniqlab olamiz, so'ngra esa shu maqsad:
insonning bo'lajak harakatlarini oldindan aniqlab beradi;
inson faoliyatining ustuvor yo'nalishini belgilaydi;
inson faoliyatini aniq soha, ishga yo'naltiradi;
inson faoliyatining zarurlik darajasini belgilab beradi;
pirovard natijani baholash me’yorlarini belgilaydi va h.k.
Maqsadning ilmiy asoslanganligi va to'g'ri belgilanganligi boshqaruv uchun juda muhimdir. Chunki aynan shu maqsadga binoan: (12-b.)
boshqarish funksiyalari;
boshqarish usullari;
boshqarishning tuzilmaviy tarkibi;
lavozimlarni belgilash va kadrlarni tanlash kabi muhim masalalar hal etiladi.
Boshqaruv maqsadiga qo'yiladigan asosiy talablar:
|
| |
Maqsad bir ma’noli va aniq bo'lishi lozim

|
Maqsad bir ma’noli va aniq bo'lishi lozim
|
bet | 33/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslar1. Maqsad bir ma’noli va aniq bo'lishi lozim;
Agar qayoqqa borishni bilmasangiz, u holda biror yo'lni tanlashga ham hojat qolmaydi.
2. Maqsad real va bajarilishi mumkin bo'lishi kerak;
Qaysi tomonga suzishni aniq maqsad qilib olmagan yelkanli qayiqqa hech qanday shamol ham hamroh bo'la olmaydi.
3. Maqsad miqdoran o'lchovga ega bo'lishi zarur;
Miqdoran o'lchovga, me’yorga ega bo'lmagan maqsad - bu sarob.
4. Maqsad barcha bajaruvchilarga tushunarli bo'lishi kerak;
Maqsad, uni boshqarish tamoyillari va pirovard natijasi bajaruvchilarga tushunarli bo'lishi va ularga yozma ravishda sodda tilda yetkazilishi kerak.
5. Maqsad bo'limlar va mas’ullar bo'yicha detallashtirilgan bo'lishi kerak;
Maqsad har bir faoliyat turi, har bir ma’sul shaxs bo'yicha batafsil taqsimlab chiqilgan bo'lishi lozim. Shundagina bu maqsadning ijro qilinish darajasini aniq nazorat qilish mumkin bo'ladi.
6. Maqsad ko'p qirrali bo'lishi lozim.
Bu-umumiy, bosh maqsadning xususiy va yakka maqsadlarga bo'linishini, “Maqsadlar shajarasi” ni tuzishni talab qiladi. (13-b.)
Menejment uchun umumiy va maxsus maqsadlar xarakterlidir. Umumiy (strategik) maqsadlar butun firmaning rivojlanish konsepsiyasini aks ettiradi. Maxsus maqsadlar esa, umumiy maqsadlar chegarasida firmaning asosiy faoliyat turlari bo‘yicha tuziladi.
Boshqaruv – bu tartibsiz ommani (olomonni) samarali maqsadga yo‘naltirilgan va unumdor guruhga aylantiruvchi maxsus faoliyat ko‘rinishi. Boshqarishda maqsadli yondashuv usuli yoki maqsadli menejment – bu boshqarishning muayyan tizimi bo‘lib, unda ikkita unsur bir-biri bilan uzviy bog‘langan bo‘ladi:
maqsad (pirovard natija);
nazorat. (19-b.)
Qonun – falsafiy kategoriya bo'lib, borliq voqealarning barqaror, takrorlanuvchan aloqasi va munosabatini, hodisalar yuz berishining aniq tartibda bo‘lishiga olib keluvchi tomonlarini aks ettiradi. Qonunlarni bilish rivojlanishning obyektiv yo'nalishlarini aniqlash, amaliy vazifalarni hal etish imkonini beradi. (57-b.)
Menejer - bu maxsus tayyorgarlik ko'rgan, boshqarishning sir-asrorlari, qonun-qoidalarini puxta egallagan malakali mutaxassisdir.
Menejer bu yollanma boshqaruvchi bo'lib, alohida ijtimoiy qatlamga mansub bo'ladi. (123-b)
Rahbar - bu professional bilimlarga ega bo‘lgan, maxsus tayyorgarlik ko‘rgan, boshqarishning sir-asrorlarini biladigan, boshqaruv qonun-qoidalarini puxta egallagan va ularga amal qiladigan malakali mutaxassisdir. Rahbar bir qator talablarga javob berishi kerak. “Rahbarlik qilish” degan so’zga izohli lug’atlarda boshqarish, maslahat berish, kuzatish, yo'naltirish, ko'rsatma berish degan turli ma’lumotlar berilgan. Bundan ko’rinib turibdiki, hozirgi davrda rahbarlar qondirishi lozim bo’lgan talablar juda ko’pdir. (134-135-b.)
|
| |
Юксак вазифа (миссия) ва мақсадларни аниқлаш

|
Юксак вазифа (миссия) ва мақсадларни аниқлаш
|
bet | 35/44 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,59 Mb. | | #251140 |
Bog'liq Menejmentga oid adabiyotlardan iqtiboslarЮксак вазифа (миссия) ва мақсадларни аниқлаш ўрганилаётган стратегик бошқариш тизимининг жараёнларидан бири, у учта кичик жараёнлардан таш- кил топган, ҳар бири эса муҳим масъулиятли ишдир. Биринчи кичик жараён фирманинг юксак вазифасини аниқлашда, иккинчиси узоқ мудцатли мақсадларини аниқлашда ва ниҳоят қисқа мудцатли мақсадларини аниқлашда ифодаланади. (60-61-б.)
Юксак вазифа ва мақсадлар аниқлангач, стратегияни таҳлил қилиш ва танлаш босқичига ўтилади. Бу жараён ҳақиқатан ҳам стратегик бошқаришнинг ўзаги дейилиши мумкин. Ташкилот махсус усуллар ёрдамида ўзининг мақсадларига ва юксак вазифаларини амалга оширишга эришади.
Стратегияни бажариш кескин жараён бўлиб, айнан у муваффақиятли бўлганидагина фирма қўйган мақсадларига эришишга олиб келади. Агар фирмадаги салоҳиятлар етарли даражада жалб этилмаса, стратегия амалга оширилмай қолиши мумкин. Айниқса, бу меҳнаткашлар салоҳиятидан фойдаланилмаган ҳолларда рўй беради.
Стратегиянинг бажарилишини баҳолаш ва назорат қилиш мантиқан сўнгги жараён бўлиб, стратегик бошқаришда намоён бўлади. Ушбу жараён ташкилот мақсадларини амалга ошираётган жараённинг бориши ҳақида тескари боғланиш барқарор бўлишини таъминлайди.
Ҳар қандай назоратнинг асосий масалалари қуйидагилар:
— қайси кўрсаткич бўйича текшириш лозимлигини аниқлаш;
— назорат қилинувчи объектнинг ҳолатини баҳолашда қабул қилинган стандартлар, меъёрлашлар ёки бошқа эталон кўрсаткичлар билан мос келиши;
— ўтказилган баҳолаш оқибатида оғиш сабаблари аниқланса, у ҳолда оғиш сабабларини тушунтириш;
— лозим ва зарур бўлса, баҳолашга тузатишлар киритиш. (61-б.)
Стратегик назорат натижаларига биноан тузатиш киритилса, фирманинг стратегиясига ҳам, мақсадларига ҳам тааллуқли бўлади. (62-б.)
5-чизма. Ташкилотларга кутилмаган ҳолатларнинг таъсир этиш андозаси (64-б.)
Стратегияни бажариш билан зарур ўзгаришлар ўтказиш кўзда тутилади, бусиз энг яхши ишлаб чиқилган стратегия ҳам муваффақиятсиз тугаши мумкин. Шунинг учун тўлиқ ишонч билан айтиш мумкинки, стратегик ўзгаришлар — бу стратегиянинг бажарилишига калитдир.
Ташкилотда стратегик ўзгаришни ўтказиш жуда мураккаб масалалардан. Бу масалаларни ечишдаги қийинчилик шундаки, биринчи навбатда, ҳар қандай ўзгариш қаршиликка учрайди.
Шу боис ўзгаришни ўтказишда, энг ками билан, қуйидагиларни енгиб ўтиш лозим:
— режалаштирилаётган ўзгариш қандай қаршиликка учрашини очиш, таҳлилдан ўтказиш ва олдиндан айта олиш;
— бу қаршиликни имкон қадар камайтириш (муайяннини);
— янги ҳолат (вазият)ни белгилаш.
Қаршилик кўрсатувчилар, ўзгаришнинг эгалари ҳам бу одамлар. Аслида одамлар ўзгаришлардан қўрқмайдилар, улар ўзгарган бўлишларидан қўрқадилар. Ташкилотдаги ўзгаришлар уларнинг ишларига, ташкилотдаги уларнинг ҳолатларига таъсир этади. Шу боис улар ўзгаришларга халақит берадилар. (83-б.)
|
| |
Dars turi: yangi bilim,ko’nikma,malakalarini shakllantiruvchi dars
Dars metodi

|
Dars turi: yangi bilim,ko’nikma,malakalarini shakllantiruvchi dars
Dars metodi
|
bet | 4/9 | Sana | 17.06.2024 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #264111 |
Bog'liq 2-Sinf MMatematika 100 % Konspekt 2022-2023 o\'quv yiliDars turi: yangi bilim,ko’nikma,malakalarini shakllantiruvchi dars
Dars metodi:an’anaviy, savol-javob,suhbat , tushuntirish , “G’aroyib xalta”, “Futbol ” o’yinlari
Dars jihozi: darslik,tarqatma materiallar va testlar,ko’rgazmali qurollar , notebook,multimedia.
Darsning borishi.
T/R
|
Bo’limlar
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O`tgan mavzuni mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzu bayoni
|
15 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
10 daqiqa
|
5
|
O`quvchilarni rag`batlantirish. Darsni yakunlash.
|
10 daqiqa
|
6
|
Uyga vazifa
|
Telgram orqali @MEHMONLARGA
Telefon nomer 97-227-89-26
2 daqiqa
|
Jami
|
45 daqiqa
|
I.Taskiliy qism. O’quvchilar bilan salomlashish,davomatni aniqlash .
O’quvchilar diqqatini darsga jalb etish .
II.O’quvchilar bilan kirish suhbati o’tkazish.O’quvchilarni matematika darsligi bilan tanishtirish.O’quvchilarni “Matematika”darsligining mualliflari M.Ahmedov, N.Abduraxmonova, M.Jumayevlar haqida tushunchalar berish .O’quvchilarga matematikadan birinchi dars ekanligi bu darslarda sanashni, cho’plardan shakllar yasashni , misollar , masalalar yechishni , geometrik shakllarni o’rganish tushuntiriladi .
III.Yangi mavzu bayoni.O’quvchilarni yangi mavzu bilan tanishtiriladi. Yurtboshimiz tomonidan
1.Hisoblashni tushuntiramiz.
2. Natijalarni taqqoslaymiz.
40 > 28 86 = 86
3. Berilgan o‘lchamdagi kesmalarni chizamiz.
4.Namunaga ko‘ra davom ettiramiz.
18 = 4 + 14 47 = 7 + 40 49 = 8 + 41 77 = 7 + 71
5. Hisoblaymiz.
14 sm + 5 sm= 19 sm 81 sm + 7 sm= 89 sm 57 sm - 2 sm= 55 sm
53 sm + 6 sm= 59 sm 34 sm - 4 sm= 30 sm 99 sm - 9 sm= 90 sm
IV.Yangi mavzuni mustahkamlash.
V. Darsni yakunlash. O’quvchilarning darsdagi faoliyatiga qarab rag’batlantirish .
VI.Uyga vazifa: O’rganib kelish .
O’IBDO’ : __________ _________________________
Telgram orqali @MEHMONLARGA
Telefon nomer 97-227-89-26
Sana_______________202__yil
Mavzusi: Yig‘indi va ayirmani toppish.
Maqsad: O’quvchilarga DTS talablari asosida ikki amalli masalalarni yechishni o’rgatish.
|
| |