7-bh-21 guruh talabasi Iskandarov Azizbekning

7-bh-21 guruh talabasi Iskandarov Azizbekning
Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti
“Tadbirkorlik va boshqaruv” fakulteti
7-BH-21 guruh talabasi
Iskandarov Azizbekning
Makro va mikroiqtisodiyot fanidan “Ishlab chiqarish hajmi samarasiga ko’ra firmaning optimal o’lchamini aniqlash” mavzusida tayyorlagan
Ma’ruzasi
2022-yil
Mavzu: Ishlab chiqarish hajmi samarasiga ko’ra firmaning optimal o’lchamini aniqlash
Reja:
Ishlab chiqarish quvvat birligi va uni aniqlash
Uskunalarning ishlash vaqti jamg’armasi
Quvvatni baholash. Haqiqiy va maksimal quvvat
Xulosa.
Tayanch iboralar:Ishlab chiqarish quvvati , maksimal quvvat, haqiqiy quvvat, ekspert usuli, Statistik usul, hisoblash usuli
Ishlab chiqarish quvvati - birligi korxonaning texnologik xususiyatlari asosida tanlanadi. Masalan, konserva zavodi uchun shartli qutilar bo'lishi mumkin, pivo zavodi uchun - pivo dalining soni , mashinasozlik korxonasi uchun - uskunalar turlarini ishlab chiqaradi - mashinalar to'plami va boshqalar. Agar mahsulot bir xil bo'lmasa -da, lekin texnologiyaning umumiyligi bo'lsa, unda ba'zida ishlab chiqarish quvvatini qayta ishlangan xom-ashyo birliklarida o'lchash mumkin.
Ishlab chiqarish quvvatlarining etarli emasligi etkazib berishning yomon ko'rsatkichlariga, ishlab chiqarish jarayonidagi zaxiralarning ko'payishiga va ishlab chiqarish xodimlarining umidsizligiga olib keladi. Bu mijozlar ehtiyojini qondirish va rentabellikning pasayishiga olib kelishi mumkin.
Boshqa tomondan, ortiqcha quvvat kompaniyani keraksiz xarajatlar bilan to'ldirishi mumkin. Imkoniyatlarni rejalashtirish resurslardan foydalanishni optimallashtirishga yordam beradi.
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati natura birligida
o’lchanadi. Masalan, metallurgiya sanoatida ishlab chiqarish
quvvati tonnada, to‘qimachilikda yigirilgan ip tonnada, gazla-
malar metrda, avtotraktor tarmoqlarida avtomobillar va trak-
torlar donalab o’lchanadi.
Ishlab chiqarish quvvati xususiyatlari inobatga olinadi va quyidagi formula bilan hisoblanadi ;
Q=Ds*Du*Div
Bu yerda: Q - korxonaning ishlab chiqarish quvvati;
Ds - bir turdagi dastgohlar soni ;
Du - vaqt birligidagi bir dona dastgohning unumdorligi;
Div - dastgohlaming ishlash vaqti.
Mijozlar talabining darhol yoki kelajakda o'sishini qondirish uchun imkoniyatlar oshiriladi. Zudlik bilan quvvatni oshirishga odatda quyidagilar erishiladi:
- Mavjud jihozlardan smenalar yoki qo'shimcha ish vaqtini qo'shib uzoqroq vaqt davomida foydalanish.
- boshqa kompaniyaning uskunalarini subpudrat shartnomasi.
Boshqa tomondan, kelajakda ishlab chiqarish quvvatining o'sishiga quyidagilar erishiladi:
- Mavjud uskunalardan yanada samarali foydalanish.
- yuqori narxni nazarda tutadigan yangi uskunalarni sotib olish.
Ish smenalarini qo'shish yoki yangi uskunalarni sotib olish haqida o'ylashdan oldin, fabrikada foydalanilmagan imkoniyatlarni ko'rib chiqing. Ushbu potentsialni ikkita toifaga bo'lish mumkin:
Uskunaning yo'qolishi, bu uning to'liq imkoniyatlaridan kamroq ishlash uchun uskunalar tomonidan yo'qolgan quvvat.
Yo'qotishlarni rejalashtirish, bu kompyuterning ishlashi rejalashtirilmagan vaqt tufayli yo'qolgan quvvat.
Jamoa yo'qotishlarini hal qilishning keng qamrovli va amaliy usuli bu katta olti yo'qotish. Ular maxsus takomillashtirish vositalariga tayinlangan:
- Konfiguratsiyalar va sozlashlar ya’ni rejalashtirilgan to'xtash joylari.
- Buzilishlar, rejadan tashqari to'xtashlar.
- Kamaytirilgan tezlik .
- kichik to'xtash joylari.
- ishlab chiqarishni rad etish.
- Ishga tushirish konfiguratsiyasini rad etish.
Ishlab chiqarish samaradorligini oshirish yuqori quvvatli fazilatli siklga olib keladi. Uskunani yanada aniqroq va kichik partiyalar uchun yanada samarali dasturlash mumkin.
Vaqt o'tishi bilan korxonaning ishlab chiqarish quvvatining qiymati o'zgaradi. Bu turli omillarga bog'liq, ularning asosiylari ;
-Uskunaning tabiiy eskirishi, bu uning ishlashini pasayishiga olib keladi
-Rejalashtirilgan ta'mirlash
-Yangi asbob -uskunalarni joriy etish
-Yangi quvvatlarni ishga tushirish
-Uskunani modernizatsiya qilish va shunga mos ravishda uning ishlashi va sifat xususiyatlarini o'zgartirish
-Mahsulotlar nomenklaturasining o'zgarishi yoki mavjud nomenklaturadagi nisbatlarning o'zgarishi
-Mahsulot tarkibidagi o'zgarishlar, xom-ashyo, yarim tayyor mahsulotlar, dizayn va boshqalar
-Korxona ishining o'zgarishi
-Boshqa sabablar .
Uskunaning ishlash vaqti jamg'armasi
Ishlab chiqarish quvvatini hisoblash uchun uskunaning ishlash vaqtini aniqlash kerak. Ulashish:
Vaqt taqvim fondi (F k) - taqvim soatlari, kunlar, smenalar va boshqalarni aks ettiradi. yilda
Rejim vaqt jamg'armasi (F p), u korxonaning ishlash rejimini hisobga oladi (mumkin bo'lgan ish kunlari, smenalar va boshqalar).
Uzluksiz ishlab chiqarish jarayonida kalendar fondi rejim fondiga teng bo'ladi ; F k = F r
Agar ishlab chiqarish jarayoni uzluksiz bo'lmasa, vaqtning nominal (nominal) jamg'armasi quyidagi formulalar bo'yicha hisoblanadi:
Fk=Dk*24
Fr=Dr*Dlc*C
Fr=C*-[(Dk-Dchiqish ) * Dlc –Chn * Doldindan
Dk – bir yil calendar kunlari soni .
24- bir kunliksoatlar soni
Doktor- yiliga ish kunlari soni.
Dl bilan... - korxonaning ish rejimini va bayram oldidan ish kunining qisqarishini hisobga olgan holda, bir smenaning o'rtacha davomiyligi.
C- bir kunlik smenalar soni.
D chiqib.- har yili dam olish kunlari soni.
Ch n.-bayram oldidan ishlamaydigan kunlar soni.
D oldindan.- bu davrda bayram oldidan kunlar soni
Samarali (rejalashtirilgan, real) vaqt jamg'armasi (F eff.). Rejim jamg'armasi asosida, ta'mirlash uchun to'xtashlarni hisobga olgan holda hisoblanadi:
Fef=Fr*(1-a/100)
a- rejali ta'mirlash ishlarini bajarish va ta'mirlash vaqtida xizmat ko'rsatish vaqtini yo'qotish foizi (2-12%ni tashkil qiladi .
To'lov uskuna mahsuldorligi bo'yicha ustaxonaning ishlab chiqarish quvvati formula bilan aniqlanadi:
M = n × F effx a
M – ishlab chiqarish quvvati, t.
n- uskunalar soni, dona.
F ef... - uskunalar ishlashining yillik samarali jamg'armasi, soat.
a- uskunalar mahsuldorligi (mashina-soatiga ishlab chiqarish tezligi).
Potentsial ishlab chiqarish imkoniyatlaridan foydalanishni tavsiflash uchun undan foydalaniladi o'rtacha yillik ishlab chiqarish quvvatidan foydalanish darajasi:
Ki.b.= Q/M
Q- bu davr uchun ishlab chiqarilgan mahsulot hajmi .
Tabiiyki, uskunaning kuchini oshirishdan oldin, uning qanchalik samarali ishlashini va uning ishlash samaradorligini oshirish chegaralari nimada ekanligini aniqlash kerak.
Ostida uskunaning samaradorligi vaqt birligiga ma'lum uskunalar tomonidan ishlab chiqariladigan sotiladigan mahsulotlar yoki ishlar hajmining ko'rsatkichini tushunish. Bu shuni anglatadiki, asbob -uskunalarning maksimal samaradorligi, vaqt birligiga to'g'ri keladigan sifatli mahsulotlarning maksimal hajmi ishlab chiqarilganda yoki ma'lum bir hajm eng qisqa vaqt ichida ishlab chiqarilganda erishiladi. Haqiqiy uskunaning kuchi ishlab chiqarishning mavjud tashkiloti bilan. O'z navbatida, uskunaning maksimal quvvati- vaqt birligiga uskunalar tomonidan ishlab chiqarilishi mumkin bo'lgan ma'lum assortimentdagi mahsulotlarning maksimal hajmi ishlab chiqarishni optimal tashkil etish bilan.
Uskunaning maksimal quvvati doimiy qiymat emas - ishlab chiqarish jarayonini yanada optimallashtirish jarayonida uning darajasini qayta ko'rib chiqishga ruxsat beriladi. Agar uskunaning yuqori samaradorligiga erishilsa va ishlab chiqarish jarayoni optimal tarzda tashkil etilsa, haqiqiy quvvat maksimalga teng bo'lishi mumkin. Masalan, agar ishlab chiqarish liniyalarining ishlashi tahlili natijasida haqiqiy quvvat maksimaldan ikki baravar ko'p farq qilishi aniqlansa, bu shuni anglatadiki, xuddi shu hajmdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun korxonalar uskunaning samaradorligi yuqori bo'lsa, bunday samaradorlik ancha past bo'lgan korxonaga qaraganda, uskunalarning yarmini talab qilishi mumkin. Binobarin, uskunalar ishining yuqori samaradorligiga erishish uchun etarlicha e'tibor qaratadigan korxonalarda "har tomonlama" tejashning haqiqiy imkoniyati bor: ular investitsiyalarga bo'lgan ehtiyojni kamaytiradi, do'konlar maydonini tejaydi, mehnat xarajatlarini kamaytiradi.
Haqiqiy quvvatni hisoblashning bir necha usullari mavjud.
|