Barglar sarg'ayishini sabablari - O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona...

|
O’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi farg’ona davlat universiteti qo‘lyozma shalkda
|
bet | 18/23 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 88,84 Mb. | | #142800 |
Bog'liq Magistrlik dissertatsiyasi Barglar sarg'ayishini sabablari:
Agar pelargonium barglari sarg'ayadi va qirralarning atrofida quriy boshlasa, o'simlikda namlik yo'q.
Barglarning sarg'ayishi ularning xiralashishi bilan birga bo'lsa, aksincha, sabab, namlikning ko'pligi.
Pastki barglar sarg'ayadi va asta-sekin tushadi - o'simlik uchun yorug'lik yetarli emas.
Nima uchun xona geranium barglari transplantatsiyadan keyin sarg'ayadi - bu moslashish jarayoni bo'lib, u "yashash joyini" o'zgartirganda ham sodir bo'lishi mumkin.
(3.24-rasm. O’ng oylik geranium) (3.25-rasm. Issiqxonada geranium.)
Pelargonium zararkunandalar va kasalliklarning hujumidan ozgina azob chekadigan yopiq guli o'simliklardan biridir. Ammo ba'zida bunday muammolar mavjud:
Kulrang chirish (mog'or). U asosan o'simlikning barglarini yuqtiradi, kasal barglarni darhol olib tashlash va sug'orishni to'xtatish kerak. Pelargoniumdan keyin antifungal preparatlar bilan purkaladi.
Ildiz chirishi. Agar o'simlik juda tez-tez sug'orilgan bo'lsa, gul tuvakdagi tuproq qurishga ulgurmay doimo nam bo’lsa, bunda kasallik paydo bo'ladi. Afsuski, pelargonium uchun ildiz chirishi zararli va qaytarilmasdir.
Shira. Bunday zararkunandalar yashil, kulrang va qora rangda bo'lishi mumkin va barglarning pastki qismiga joylashadi. Zararkunandalarni yo'q qilish uchun yopiq gullar uchun insektitsid mos keladi, u paketdagi ko'rsatmalarga muvofiq ishlatiladi.
Kukunli chiriyotgan. Bu qo'ziqorin kasalligi. Siz uni hech narsa bilan aralashtirib yubora olmaysiz, chunki o'simlikning barglari va poyalari gullagan un kabi oq rang bilan qoplangan. Issiqxonada yuqori namlik tufayli qo'ziqorin paydo bo'ladi. Qarshi kurashish uchun mis sulfat, ammoniy nitrat 0,5% va boshqalarning eritmasi yaxshi mos keladi. Ammo zaharli moddalardan foydalanish har doim ham pelargoniumga foydali ta'sir ko'rsatishi mumkin emas, shuning uchun past konsentrlangan eritmalardan foydalanish kerak.
Muayyan sharoitlarda o'simlik qishda gullaydi. Qish uchun geraniumlarni tayyorlash. O'sishning tugashi va o'simliklar uchun uyqu holatiga o'tish sentyabr-oktyabr oylarida sodir bo'ladi. Geraniumlar uchun uyqu davri noyabrdan fevralgacha boshlanadi. Bu vaqtda gul salqin xonada (8-10 daraja) saqlanadi, ehtiyotkorlik bilan sug'oriladi, toshib ketishining oldini oladi.
(3.26-rasm. Issiqxonada geranium.) (3.27-rasm. Issiqxonada geranium.)
Yopiq urug’li o'simliklarni yil davomida ko’paytirish mumkin. Eng oddiy kesish usuli kesish paytida paydo bo'ladigan bo'shliqlaringizni ishlatishga imkon beradi. Ikki yoki uchta bargli apikal kurtakning bir qismi, suv bilan idishga joylashtiriladi, tezda yosh ildizlar bilan o'sadi. Ularni doimiy joyga ekish orqali biz osongina ochib, toza geranium tupini o'stirishimiz mumkin. Xuddi shu mavsumda ushbu turning urug'ini ko'paytirish qiyinroq deb hisoblanadi. Novdadan ko’paytirish samarali.
(3.28-rasm. Tajriba uchun issiqxonada kesilayotgan geranium.)
Geranium gulini eng tez va oson ko’paytirish usuli bu gulni novdasidan ko’paytirish hisobladi. Gulni eng yuqori yosh poyasidan 7 sm o’lchab kamida 2 ta barg qoldirib kesiladi. Kesilgan novdalarni ildiz otgunga qadar suvga solib qo’yiladi. Yoki kesilgan novdalarni to’g’ridan to’g’ri yumshoq, g’ovak, ozuqali torf tuprog’iga ekish mumkin. Gulning yuqori qismidan foydalanishimizga sabab, bu qismi boshqa qismlarga nisbatan toza, kasalliklarga chalinmagan va tez o’sish xususiyatiga ega bo’lgan apikal meristemaga egadir. Bu qismda apikal kurtaklar bor.
(3.29-rasm. Issiqxonadagi tajriba jarayoni.)
Tajriba o’tkazish uchun gulning turli uzunlikdagi poyalaridan foydalanib ko’rildi. Tajriba natijasida esa aynan poyaning eng yuqori 7 sm bo’lgan qismi ekilganda yangi o’simlik ko’chatlari olindi. 9 sm olib ekilganda esa sekin o’sdi va kasallikka chalinish kuzatildi. 4 sm olib ekilganda rivojlanishi juda passiv bo’lib ayrimlari nobud bo’ldi.
(3.30-rasm. Tajriba jarayoni.)
Geranium - tarixi va turlari. Geranium dastlab yovvoyi o'simlik hisoblanar edi, ammo uning g'ayrioddiyligi va go'zalligi e'tibordan chetda qolmadi. 1795-yilda Janubiy Afrikadan olib kelingan geraniumlar rus bog'larida va issiqxonalarda yetishtirila boshlandi. 1863-yilda ko'plab navlar naslchilik orqali o'stirildi va gul yopiq madaniyatga aylandi. Geranium - bu geranium bo'lib, uning poyasi 60 sm ga yetadi, parchalangan barglari va turli xil soyali gullari, soyabon to'pgullarida to'plangan.. Gullash erta bahordan qishgacha davom etadi. Hozirgi vaqtda 100 dan ortiq navlar mavjud.
Foydali xona geranium. Geranium (boshqacha aytganda, pelargonium) bir qator shifobaxsh xususiyatlarga ega, shuning uchun bu o'simlikni uyda yetishtirish undagi odamlarning sog'lig'iga foydali ta'sir ko'rsatadi. Uning barglari efir moylarini o'z ichiga oladi, ularning xushbo'yligi o'simlik qismlarini qo'llarimizga surtish orqali seziladi. Geranium tarkibidagi moddalar antibakterial xususiyatlarga ega va ichki havoni tozalashga qodir. Asabiy taranglik, stress, qon tomirlarining spazmlarini yo'q qiladi. Pelargonium an'anaviy tibbiyotda keng qo'llaniladi . Masalan, yangi barglar va infuziyalar buyrak kasalliklari, dizenteriya va ichak kasalliklarini davolash uchun ishlatiladi. Nazofarenks, tonzillit, otit vositalarining geranium yallig'lanishini davolash usullari mavjud. Ba'zi turlarda antikoagulyantlar mavjudligi sababli, bu foydali o'simlik ko'pincha ishlatiladi. Yurak-qon tomir tizimi kasalliklarida: ishemiya, aritmiya, taxikardiya, tromboflebitlarda ishlatiladi. Dorivor maqsadlarda qon-qizil geranium ayniqsa tez-tez ishlatiladi. Ushbu turdagi barglarning qaynatmasi yallig'lanishga qarshi va biriktiruvchi ta'sirga ega, shuning uchun u ichak traktining yallig'lanishini davolash uchun ishlatiladi, gastrit va oshqozon yarasida og'riq qoldiruvchi ta'sirga ega. O'simlikning ildizlaridan infuzion tayyorlanadi, bu qon bosimini pasaytiradi va malign o'smalarning rivojlanishini to'xtatadi. Mumkin bo'lgan kasalliklar uchun profilaktika chorasi sifatida biz faqat xushbo'y gulning bir nechta barglarini yig'ib, xushbo'y choy tayyorlashimiz kerak. Va butun oila bilan birgalikda haftada bir marta kechki ovqat paytida ichiladi.
|
| |