-topshiriq - Mavzu. Akademik yozuv va axborot

2-topshiriq. Matnni qayta aytib bering. Taxminan hajmi taxminan 50-100 so'z,
yozish vaqti 10 daqiqadan oshmaydi.
Variant 1. Qayta so'zlashda asosan so'zlashuv so'zlaridan va jarangli so'zlardan
foydalaning.
Matn 1. Akademik ko'nikmalar fenomeni hozirda mashhurlik cho'qqisida, lekin rus
akademik muhitida bu kontseptsiyadan terminologiyadan boshlab va o'quv
jarayonida akademik ko'nikmalarning o'rni bilan yakunlanishi haqida hali ham
konsensus mavjud emas. IN G‗arb oliy ta‘lim tizimida biz uchun nisbatan yangi
bo‗lgan bu tushuncha boy tadqiqot va qo‗llash tarixiga ega.
Shunday qilib
, ushbu
kontseptsiyaning mohiyatini tahlil qilish, uning modelini ishlab chiqish va uni
ta'lim amaliyotiga joriy etish tajribasini tavsiflash uchun akademik ko'nikmalar
tushunchasini rus pedagogika fanida mavjud bo'lgan analoglari bilan bog'lash
zarurati aniq. Rossiyada oliy ta'lim. [Lytaeva M. A., Talalakina E. V. Akademik
mahorat: mohiyati, modeli, amaliyoti // Ta'lim masalalari. 2011. yo'q. 4.]
Variant 2. Qayta hikoya qilishda deyarli faqat ilmiy terminologiyadan
foydalaning.
Matn 2. [Elena, ayol, xoreograf] Xo'sh, agarda iste'dod bo'lsa. Ha? Mana bizning
Zhenya biz bilan / menimcha / u xoreografik daho / ya'ni u hamma narsani
sahnalashtira oladi / nima xohlasangiz / miyasi qaynab ketgan / u yaxshi bola /
xoreograf. Xoreograf bu bema'nilik. Va u erda / gimnastikada ham xuddi shunday.
Esimda / Men Karmen ostida to'p bilan mashq qildim - fr / fr - u buni men uchun
qildi. Bu yaxshi edi. [Raqslar haqida suhbat (2019) // Rus tilining milliy korpusi,
Og'zaki korpus to'plamidan]
Akademik yozuv tushunchasi Tayyorladi
3. Akademik yozuvning xususiyatlari
Akademik yozuv tushunchasi . Har bir fan bo'yicha talabalar, professorlar va
tadqiqotchilar fikrlarni etkazish, bahs-munozara qilish va ilmiy muloqot qilish
uchun akademik yozuvlardan foydalanadilar. Akademik yozuvlar dalillarga
asoslanadigan dalillarni, aniq so'z tanlashni, mantiqiy tartibni va shaxssiz tusga
ega. Ba'zida uzoq muddatli yoki etilmaydigan, kuchli ilmiy maqola deb qarashiga
qaramay, u qarama-qarshidir: u ma'lumot beradi, tahlil qiladi va soddadillik bilan
ishontiradi va o'quvchini ilmiy muloqotda tanqidiy ravishda shug'ullanishga imkon
beradi.
Akademik yozuvlarga misollar . Ilmiy yozish, albatta, ilmiy muhitda ishlab
chiqarilgan har qanday rasmiy yozma ishdir. Akademik yozish juda ko'p shaklda
keltirilgan bo'lsa-da, ba'zi bir eng keng tarqalgan. 1.Adabiy tahlil. Bir adabiy
tahliliy maqola, adabiy asar haqida bahs yuritadi, baholaydi va bahs qiladi. Uning
nomidan ma'lum bo'lishicha, adabiy-tahliliy insho faqatgina umumlashtirilishi
bilan chegaralanmaydi. Bir yoki bir nechta matnlarni diqqat bilan o'qishni talab
qiladi va odatda ma'lum bir xarakterga, mavzuga yoki motifga e'tibor beradi.
Akademik yozuvlarga misollar . Tadqiqot xujjati. Tadqiqot xulosasi tezisni qo'llab-
quvvatlash yoki dalil qilish uchun tashqi ma'lumotlardan foydalanadi. Tadqiqotlar
barcha fanlar bo'yicha yoziladi va baholovchi, analitik yoki tanqidiy bo'lishi
mumkin. Umumiy tadqiqot manbalari quyidagilarni o'z ichiga oladi: ma'lumotlar,
asosiy manbalar (masalan, tarixiy yozuvlar) va ikkilamchi manbalar (masalan,
taniqli ilmiy maqola ). Tadqiqot yozuvini yozish bu tashqi axborotni o'z
fikrlaringiz bilan sintezlashni o'z ichiga oladi. Dissertatsiya. Dissertatsiya (yoki
tezroq) doktorlik dissertatsiyasining yakunida taqdim etilgan hujjatdir. dasturi.
Dissertatsiya doktorlik dissertasiyasining tadqiqot natijalarini umumlashtirishi
hisoblanadi.
Akademik yozuvning xususiyatlari. Ko'pgina ilmiy fanlar o'zlarining noyob
uslubiy konvensiyalarini qo'llashadi. Biroq, barcha akademik yozuvlar ma'lum
xususiyatlarga ega. Ochiq va cheklangan e'tibor. Akademik hujjatning asosiy
mavzusi - argument yoki tadqiqot savolnomasi tezroq bayonot bilan belgilanadi.
Qog'ozning har bir xatboshi va jumlasi shu asosiy yo'nalishga qayta bog'lanadi.
Qog'ozda fon yoki kontekstli ma'lumot bo'lishi mumkin, ammo barcha tarkib
tezisni qo'llab-quvvatlash maqsadiga xizmat qiladi. Mantiqiy tuzilma. Barcha
akademik yozuv mantiqiy, sodda tuzilishga asoslanadi. Oddiy shaklda ilmiy
maqola tanqidiy, tanqidiy maqola va xulosani o'z ichiga oladi. Kirish introduktsiya
ma'lumotlari bilan ta'minlaydi, inshoning ko'lami va yo'nalishini belgilaydi va
tezisni bildiradi.
Akademik yozuvning xususiyatlari . Tananing paragraflari tezkor bayonnomani
qo'llab-quvvatlaydi, har bir organning paragrafi bitta qo'llab-quvvatlash nuqtasini
ishlab chiqadi. Xulosa tezisiga qaytib, asosiy fikrlarni umumlashtiradi va
qog'ozning natijalarini keltirib chiqaradi. Har bir jumla va paragraf mantiqiy
ravishda ochiq-oydin dalillar taqdim etish uchun keyingi bilan bog'lanadi. O
Dalillarga asoslangan dalillar. Akademik yozuv yaxshi ma'lumotga asoslangan
argumentlarni talab qiladi. Ma'ruzalar ilmiy manbalardan (tadqiqot maqolasi kabi)
yoki asosiy matndan olingan takliflar (adabiy tahlillar inshomlari kabi) bilan
tasdiqlanishi kerak. Dalillardan foydalanish dalillarga ishonchni beradi. O
Imonsonal ohang. Akademik yozuvning maqsadi, mantiqiy dalilni ob'ektiv nuqtai
nazardan etkazishdir. Akademik yozuvlar his-tuyg'ularga, yovuzlikka yoki boshqa
tilga tarjima qilingan tilga to'sqinlik qiladi. Fikringiz bilan shaxsan rozilik
berasizmi yoki rozi bo'lmasangiz ham, uni qog'ozda aniq va xolisona taqdim
etishingiz kerak.
Referat – asosiy matn yoki bir necha manbalarni talqin qilish shakllaridan biri.
Shuning uchun referat, konspektdan farqli ravishda, yangi, muallifning matni
hisoblanadi. Bunday holdagi yangilik yangicha bayonni, materialning bir tizimga
solinishi, har xil nuqtai nazarlarni qiyoslashda muallifning alohida pozisiyasini
nazarda tutadi. Referatlash qandaydir masalaning bir yoki bir necha manbalarning
tasniflanishi, umumlashtirilishi, tahlili va sintezi asosida bayon qilinishini nazarda
tutadi.
Referatning oziga xosligi: keng miqyosli dalillar, qiyoslashlar, mushohadalar,
baholarga ega bolmaydi, matnda qanday yangi, muhim jihat bor, degan savolga
javob beradi.
Referatlar turlari. Bayonning toliqligi boyicha Referatlanadigan manbalar soni
boyicha
Bayonning toliqligi boyicha: 1.Axborotli (referat-konspektlar) 2. Indikativ (referat
– rezyumelar) Referatlanadigan manbalar soni boyicha: 1. Monografik 2. Tahliliy
Referatning tuzilishi 1.Bibliografik bayon 2. F.I.Oi. Asar nomi. Nashr qilingan
joyi. Nashriyot. Yil. Sahifalar soni
1. Bibliografik bayon - Referat matni 2. F.I.Oi. Asar nomi. Nashr qilingan joyi.
Nashriyot. Yil. Sahifalar soni - Mavzu, muammo; referat qilinadigan ishning
predmeti, maqsadlari va tuzilishi. - Qisqacha mazmuni. - Aniq natijalari. - Muallif
xulosalari. - Ish natijalari qollaniladigan soha.
Referat diqqat-etiborni yangi malumotlarga qaratadi va boshlangich matnga
murojaat etishning maqsadga muvofiqligini belgilaydi! Oquv fani boyicha
referatlarning tayyorlanishi oqishda quyidagi natijalarga erishishni nazarda tutadi: -
O‘quv fanining dolzarb nazariy masalalari boyicha bilimlarning chuqurlashuvi,
ushbu bilimlarning Siz tanlagan mavzuga ijodiy qollanilishi. - Tanlangan kasbiy
sohadagi xorijiy tajribaning ozlashtirilishi, undan mamlakat sharoitida, Sizning
kelgusidagi kasbiy faoliyatingizda amalda qollanish imkoniyatlari va
muammolarining organilishi.
Tanlangan mavzu boyicha turli adabiy manbalarni (monografiyalar, davriy
matbuotdagi maqolalar va shu kabilar) organish mahoratini takomillashtirish va
ularni tanqidiy tahlil etish asosida materialni mustaqil va savodli bayon qilish,
dalillangan xulosalar chiqarish va takliflar berish. - Yozma ishni togri
rasmiylashtirish malakalarini rivojlantirish.
Referat materialning shunchaki bir oddiy takrorlanishi, bir yoki bir necha
manbalardagi materialni ozlashtirib olishdan iborat bolib qolmasligi, yani
kochirmachilik va kompilyasiya mahsuli bolmasligi kerak. Unda referent tanlagan
mavzuga oid va ishlab chiqilgan adabiyotlarda mavjud bolgan jamiki material
tahlil qilib chiqilishi lozim.
Referat ( lot. Refero - axborot beryapman) - biror ilmiy asar, maqola, o'qilgan kitob
va shu kabi mazmunining qisqacha Yozma yoki og'zaki bayoni; o'rganilgan ilmiy
masalaning natijasi haqida axborot; tegishli adabiyot va boshqa manbalardan
olingan sharxli tahlilini o'z ichiga olgan maʼlum mavzudagi maʼruza.lot.
Referat, manba, ilmiy axborotni o'taydi. Unda muayyan mavzu yoritilishi bilan
birga, ilmiy ilmiy tadqiqotlar, ilmiy tadqiqotlar tahlil qilinishi va tanqid qilinishi
mumkin. O'zbekistonda referat maktab ilmiy tadqiqot institutlari, oliy o'quv
yurtlari, akademik litseylar, kasb- hunar kollejlari, umumiy taʼlim maktablarida
ko'p qo'llanmalar didaktik vositadir. Umumiy o'rta taʼlim maktablari, kasb-hunar
kollejlari, akademik litseylar o'quvchilari hamda oliy o'quv yurtlari talabalarining
fakultativ mashg'ulotlardagi maxsus axborotlari ham referat emas. Dissertatsiya
olingan referat (avtorferat) da dissertatsiyaning asosiy mazmuni va natijalari
ifodalanadiO'zbekistonda
Davlat standartiga asosan, referat - hujjatning mazmuni, asosiy faktik ma'lumotlar
va mahsulotlarning, muallifning qo'shimcha izohlashi yoki tanqidisiz, lo'nda
ifodasidir
Referat rejasini tuzish Referat rejasi quyidagilarni oz ichiga olishi kerak: kirish,
asosiy qism, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar royxati, ilovalar (referatning shart
bolmagan qismi).
Referatning rejasi tanlangan mavzuda korilishi lozim bolgan masalalar doirasi va
referatning asosiy mazmunini belgilaydi. U referentning mavzu materialida
umumiy yonalish olishga imkon beradi, uning togri tanlanishi va bayon qilish
mantiqini taminlaydi. Har bir bandi qatiy tanlangan material bilan taminlangan
puxta oylangan reja referatning muvaffaqiyatli yozilishining goyat muhim
shartidir. Referatning asosiy qismi ozining londa va aniq nomiga ega masalalarga
va kichik masalalarga (bandlarga) bolinishi zarur.
Har bir fan bo'yicha talabalar, professorlar va tadqiqotchilar fikrlarni etkazish,
bahs-munozara qilish va ilmiy muloqot qilish uchun akademik yozuvlardan
foydalanadilar. Akademik yozuvlar dalillarga asoslanadigan dalillarni, aniq so'z
tanlashni, mantiqiy tartibni va shaxssiz tusga ega. Ba'zida uzoq muddatli yoki
etilmaydigan, kuchli ilmiy maqola deb qarashiga qaramay, u qarama-qarshidir: u
ma'lumot beradi, tahlil qiladi va soddadillik bilan ishontiradi va o'quvchini ilmiy
muloqotda tanqidiy ravishda shug'ullanishga imkon beradi.
Akademik Yozuvlarga misollar
Ilmiy yozish, albatta, ilmiy muhitda ishlab chiqarilgan har qanday rasmiy yozma
ishdir. Akademik yozish juda ko'p shaklda keltirilgan bo'lsa-da, ba'zi bir eng keng
tarqalgan.
1. Adabiy tahlil . Bir adabiy tahliliy maqola, adabiy asar haqida bahs yuritadi,
baholaydi va bahs qiladi. Uning nomidan ma'lum bo'lishicha, adabiy-tahliliy
insho faqatgina umumlashtirilishi bilan chegaralanmaydi. Bir yoki bir nechta
matnlarni diqqat bilan
o'qishni
talab qiladi va odatda ma'lum bir xarakterga,
mavzuga yoki motifga e'tibor beradi.
2. Tadqiqot xujjati . Tadqiqot xulosasi tezisni qo'llab-quvvatlash yoki dalil qilish
uchun tashqi ma'lumotlardan foydalanadi. Tadqiqotlar barcha fanlar bo'yicha
yoziladi va baholovchi, analitik yoki tanqidiy bo'lishi mumkin. Umumiy
tadqiqot manbalari quyidagilarni o'z ichiga oladi: ma'lumotlar, asosiy manbalar
(masalan, tarixiy yozuvlar) va ikkilamchi manbalar (masalan, taniqli
ilmiy
maqola
). Tadqiqot yozuvini yozish bu tashqi axborotni o'z fikrlaringiz bilan
sintezlashni o'z ichiga oladi.
1. Dissertatsiya .
Dissertatsiya
(yoki tezroq) doktorlik dissertatsiyasining
yakunida taqdim etilgan hujjatdir. dasturi. Dissertatsiya doktorlik
dissertasiyasining tadqiqot natijalarini umumlashtirishi hisoblanadi.
Akademik Yozuvning xususiyatlari
Ko'pgina ilmiy fanlar o'zlarining noyob uslubiy konvensiyalarini qo'llashadi.
Biroq, barcha akademik yozuvlar ma'lum xususiyatlarga ega.
1. Ochiq va cheklangan e'tibor . Akademik hujjatning asosiy mavzusi -
argument yoki tadqiqot savolnomasi tezroq bayonot bilan belgilanadi.
Qog'ozning har bir xatboshi va jumlasi shu asosiy yo'nalishga qayta bog'lanadi.
Qog'ozda fon yoki kontekstli ma'lumot bo'lishi mumkin, ammo barcha tarkib
tezisni qo'llab-quvvatlash maqsadiga xizmat qiladi.
2. Mantiqiy tuzilma . Barcha akademik yozuv mantiqiy, sodda tuzilishga
asoslanadi. Oddiy shaklda ilmiy maqola tanqidiy, tanqidiy maqola va xulosani
o'z ichiga oladi. Kirish introduktsiya ma'lumotlari bilan ta'minlaydi, inshoning
ko'lami va yo'nalishini belgilaydi va tezisni bildiradi. Tananing paragraflari
tezkor bayonnomani qo'llab-quvvatlaydi, har bir organning paragrafi bitta
qo'llab-quvvatlash nuqtasini ishlab chiqadi. Xulosa tezisiga qaytib, asosiy
fikrlarni umumlashtiradi va qog'ozning natijalarini keltirib chiqaradi. Har bir
jumla va paragraf mantiqiy ravishda ochiq-oydin dalillar taqdim etish uchun
keyingi bilan bog'lanadi.
3. Dalillarga asoslangan dalillar . Akademik yozuv yaxshi ma'lumotga
asoslangan argumentlarni talab qiladi. Ma'ruzalar ilmiy manbalardan (tadqiqot
maqolasi kabi) yoki asosiy matndan olingan takliflar (adabiy tahlillar
inshomlari kabi) bilan tasdiqlanishi kerak. Dalillardan foydalanish dalillarga
ishonchni beradi.
1. Imonsonal ohang . Akademik yozuvning maqsadi, mantiqiy dalilni ob'ektiv
nuqtai nazardan etkazishdir. Akademik yozuvlar his-tuyg'ularga, yovuzlikka
yoki boshqa tilga tarjima qilingan tilga to'sqinlik qiladi. Fikringiz bilan shaxsan
rozilik berasizmi yoki rozi bo'lmasangiz ham, uni qog'ozda aniq va xolisona
taqdim etishingiz kerak.
Tezis bayonotlarining ahamiyati
Keling, siz adabiyot sinfingiz uchun analitik insholarni tugatgansiz (va o'zingiz
shunday deb aytsangiz, bu ajoyib). Agar tengdosh yoki professor sizdan inshoning
nimani anglatishini so'rasa - inshoning nuqtasi nimani anglatadi - bir jumla bilan
aniq va qisqacha javob bera olishingiz kerak. Bu yagona jumla sizning tezisiz.
Birinchi xatboshining oxirida topilgan dissertatsiya fikri inshoning asosiy g'oyasi
bir jumlaga ega.
Bu umumiy dalillarni keltirib chiqaradi va argument uchun asosiy qo'llab-
quvvatlash nuqtalarini ham belgilashi mumkin. Aslida, tezislar bayonoti yo'l
xaritasi bo'lib, o'quvchiga qog'oz qaerga ketayotganini va qanday qilib u erga
qanday etib borishini aytib beradi.
Tezis bayonoti yozish jarayonida muhim rol o'ynaydi. Tezis bayonotini
yozganingizdan so'ng, siz qog'oz uchun aniq yo'nalish yaratdingiz. Tezislar
bayonnomasiga tez-tez murojaat qilish sizni loyiha bosqichida tashvishga solib
qo'yishga to'sqinlik qiladi. Albatta, tezislar bayonoti qog'oz mazmuni va
yo'nalishidagi o'zgarishlarni aks ettirish uchun qayta ko'rib chiqilishi mumkin (va
kerak). Uning yakuniy maqsadi, aslida, ravshanlik va o'ziga xoslik bilan
qog'ozning asosiy g'oyalarini qo'lga kiritishdir.
Qochishning keng tarqalgan noto'g'ri hatti
Har bir sohadagi akademik yozuvchilar yozilish jarayonida shu kabi
qiyinchiliklarga duch kelishadi. Ushbu keng tarqalgan xatolardan qochib,
o'zingizning ilmiy maqolangizni yaxshilashingiz mumkin.
1. So'zlik . Akademik yozuvning maqsadi murakkab g'oyalarni aniq, qisqa
shaklda etkazishdir. Afsuslanish tilidan foydalangan holda sizning
dalilingizning ma'nosini buzmang.
2. Tez va noaniq dissertatsiyalar . Tezis bayonoti har qanday ilmiy maqolada
yagona eng muhim jumla hisoblanadi. Sizning hujjatingiz ravshan bayonnomasi
mavjudligiga va har bir bo'limning ushbu tezisga bog'langanligiga ishonch hosil
qiling.
3. Norasmiy til . Akademik yozish rassom bo'lib, so'z, iboralar yoki nutq tiliga
kiritilmaydi.
4. Tavsifsiz tahlil . Faqat sizning manbalaringizdagi g'oyalarni yoki dalillarni
takrorlamang. Buning o'rniga, bu dalillarni tahlil qiling va o'zingizning fikringiz
bilan qanday bog'liqligini tushuntiring.
Toplangan materialning bir tizimga solinishi va referatning yozilishi Kirishda
tanlangan mavzuning nazariy va amaliy jihatlardan dolzarbligi asoslanadi, referat
qilish maqsadi va vazifalari ifodalanadi. Agar referat monografik bolsa (bir manba
yoki muallif referat qilinayotgan bolsa), unda kirishda quyidagilar korsatiladi:
1) muallif haqidagi qisqacha malumotlar (ilmiy darajasi, uning ixtisosligi, boshqa
ishlari); 2) manba mavzuining qisqacha bayoni; 3) ishning maqsadi; 4) ishning
ruknlari; 5) muallifning ustuvor yonalishi va boshqalar.
Asosiy qismda barcha muhim qoidalar aks ettirilishi kerak. Referat asosiy
qismining matni toplangan materialning tegishlicha taqsimlanishi bilan
masalalarga va kichik masalalarga (bandlarga) bolinishi zarur. Har qanday masala,
kichik masala (band)ning ajratilishi, umuman referatning tuzilmaga solinishi
quyidagicha algoritm boyicha bajarilishi lozim: vazifa ishlab chiqilishi xulosa.
Bayon qilish shakli – referentning tanlashi boyicha: konspektli, parchali, tahliliy
boladi. Material quruq bayon qilib berilmasligi kerak. Tegishli xulosalarga, shu
jumladan matn bilan chambarchas boglanadigan statistik materialga ega tahlil
zarur. Keng hajmdagi statistik malumotlarni jadvallarga yigish maqsadga muvofiq.
Statistik malumotlar asosida u yoki boshqa ijtimoiy-iqtisodiy hodisalar va
jarayonlarni ancha yaqqol tasavvur etish va rivojlanish dinamikasida aks ettirishga
imkon beradigan diagrammalar, grafiklarni qurish mumkin.
Referatda keltiriladigan barcha jadvallar, diagrammalar, grafiklar, sxemalar
sarlavhalanishi va raqamlanishi kerak. Statistik malumotlar olingan manbalarning
sarlavhalari korsatilgani holda qayd qilinishi lozim. Matnda beriladigan barcha
raqamli materialning tegishli manbalari korsatilishi kerak. Shuningdek, boshqa
mualliflar asarlaridan olingan matndan kochirmalar, fikrlar, qoidalar, xulosalar
sozma-soz kochirib olinganida ham albatta satr ostida qaydlar berilishi zarur.
Munozarali masalalar boyicha har xil nuqtai nazarlarning tahlili, qoshiladigan yoki
ozining pozisiyasining dalillanishi ham referatning afzalligi hisoblanadi.
Referatning xulosasi referent tanlangan mavzuni organish natijasida qilgan aniq
ifodalangan xulosalarni, shuningdek hal etilmay qolgan va keyinchalik ishlab
chiqishni talab qiladigan masalalarni oz ichiga oladi.
5. Adabiyotlar royxatining rasmiylashtirilishini tekshirish Foydalanilgan
adabiyotlar royxati qatiy belgilangan tartibda tuziladi: 1. OzR qonunlari. 2.
OzR Prezidenti farmonlari. 3. OzR Hukumati qarorlari. 4. Meyoriy hujjatlar,
yoriqnomalar. 5. Kitoblar, davriy nashrlarda elon qilingan maqolalar. 6.
Internetdan olingan axborot manbalari. Manbalarning bibliografik bayonida
quyidagilar korsatiladi: muallifning familiyasi va ismi-sharifi, kitob nomi,
nashr qilingan joyi, nashriyot nomi va nashr yili. Agar maqola jurnalda
(gazetada) bosilgan bolsa, unda jurnal (gazeta) nomi, chiqqan yili, jurnal
(gazeta) sahifasi raqami.
6.
A X BO R O T TU S H U N C H A S I
Axborot (lotincha «informatio»-tushuntirmoq, bayon etmoq) zamonaviy fan va
siyosatning asosiy tushunchalaridan biri; dastlab kishilar tomonidan og`zaki,
keyinroq yozma yoki boshqa shakllar uzatilgan ma`lumot; XX asrning o`rtalaridan
boshlab insonlararo, inson-avtomat, avtomat-avtomat o`rtasidagi ma`lumot hamda
hayvonlar va o`simliklardagi signal almashinuvi, hujayrada hujayraga muayyan
belgilarning uzatilishi va shu kabilarni anglata boshlagan.
Ijtimoiy hayotga tatbiqan axborot-kishilar, predmetlar, faktlar, hodisalar, jarayonlar
va shu kabilar haqidagi ma`lumot (ma`lumotlar majmui)ni anglatadi.
Axborotlashtirish-axborot resurslarini shakllantirish va ulardan foydalanish
hisobiga fuqarolar, davlat hokimiyati va o`z-o`zini boshqarish organlari,
tashkilotlar va jamoat birlashmalarining axborot sohasidagi ehtiyojlarini qondirish,
huquqlarini ro`yobga chiqarish maqsadida optimal sharoitlarni yaratish uchun
tashkil etiladigan ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnik jarayonlar majmui.
Informatsion jarayonlar-axborotni qidirish, yig`ish, qayta ishlash, to`plash, saqlash
va tarqatish jarayoni.
Axborot tizimi (informatsion sistema)-informatsion jarayonlarni amalga oshiruvchi
tartibga solingan hujjatlar hamda axborot texnologiyalari majmui.
Axborot resurslari-muayyan (kutubxona, arxiv, fond, ma`lumotlar banki kabi)
axborot tizimlaridagi alohida hujjatlar va hujjatlar majmui.
Ijtimoiy-siyosiy axborot- ijtimoiy va siyosiy hayot borasida jamiyat a`zolari,
ijtimoiy guruhlar, siyosiy tashkilotlar o`rtasida almashinuv predmeti hisoblangan
va ular o`z faoliyatida foydalanadigan bilimlar, ma`lumotlar va xabarlar majmui.
Ijtimoiy-siyosiy axborotlar insonlar o`rtasidagi aloqalar, siyosiy jarayonlar,
jamiyatni boshqarish, ilmiy, o`quv va tarbiyaviy ishlarni tashkil etish, targ`ibot va
tashviqotni amalga oshirishda tobora muhim va ustuvor ahamiyat kasb etmoqda.
To`laligi, asoslanganligi va ishonchliligi muhim ahamiyat kasb etadigan ijtimoiy-
siyosiy axborotlarni ishlab chiqishda fan, ularni tarqatishda OAV muhim rol‘
o`ynaydi.
Axborot madaniyati texnik-texnologik va ijtimoiy-madaniy jihatlarga ega. Texnik-
texnologik jihatdan axborot madaniyati axborotni olish, qayta ishlash, saqlash va
etkazib berishga xizmat qiladigan texnik-axborot vositalari va ulardan oqilona
foydalanish usullari haqidagi bilimlar tizimini anglatadi.
Ijtimoiy-madaniy ma`noda axborot madaniyati insonning muayyan ma`naviy-
axloqiy, siyosiy, huquqiy va estetik qadriyatlarni o`zlashtirgan holda axborot
maydonida hayotiy faoliyat ko`rsatishini anglatadi.
|