Mehnat, texnologik - Axborot tex maruza doc

|
Axborot tex maruza doc
|
bet | 3/38 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #274204 |
Bog'liq III bob. Fayllarni arxivlash.Mehnat, texnologik va ishlab chiqarish jarayoni vositalarini kompleks avtomatlashtirish.
Ilmiy tadqiqotlar, loyixalash va ishlab chiqarish axborotlashtirish.
Tashkiliy- iqtisodiy boshqarishni avtomatlashtirish.
Aholiga xizmat ko’rsatish sohasini axborotlashtirish.
Ta’lim va kadrlar tayorlash jarayonini axborotlashtirish.
Har qanday fan borliqning ba’zi tushunchalarini umumlashgan, bir- biriga boglangan ravishda o’rganadi. Masalalan, fizika tabiatdagi voqealar, hodisalar, ularning kelib chiqish shart- sharoitlari, ulardan inson hayotida foydalanish kabilarni o’rganadi. Fizikani o’qitishda turli usul va uslublardan foydalaniladi. Fizikada bilishning asosini nazariy bilim va o’zlashtirilgan bilimni amaliyotda tekshirish tashkil etadi. Har ikkala holda ham materialni o’zlashtirishda ma’lum darajadagi axborotlar majmui o’quvchilar ongiga etkaziladi.
Bilim olishda, ya’ni ma’lum turdagi axborotlarni o’zlashtirishda kompyuter tizimining yordami benihoyat kattadir.Axborot qanday ko’rinishda ifodalanishidan qat’iy nazar, uni yigish, saqlash, qayta ishlash va foydalanishda kompyuter texnikasining rolini quyidagilar belgilaydi:
Birinchidan, o’qitishda yangi axborot texnologiyalaridan foydalanish standart (an’anaviy) tizimga nisbatan o’quv jarayonini jadallashtirib, talabada ilmga qiziqishni oshiradi, ular ijodiy faoliyatini o’stiradi, bilim berishga differensial yondashish, olingan bilimlarni takrorlash, mustahkamlash va nazorat qilishni yengillashtiradi, talabani o’quv jarayonining sub’ektiga aylantiradi.
Ikkinchidan, yangi axborot texnologiyalaridan ta’lim-tarbiya jarayonida quyidagi shakllarda foydalanish mumkin bo’ladi:
muayyan pedmetlarni o’qitishda kompyuter darslari;
kompyuter darslari—ko’rgazmali material sifatida;
talabalarning guruhli va frontal ishlarini tashkillashtirishda;
talabalarning ilmiy izlanishlarini tashkillashtirishda;
talabalarning o’qishdan bo’sh vaqtlarini to’g’ri tashkil qilish masalalarini xal etishda va h.k.
Mehnat samaradorligining bundan keyingi o’sishi va faravonlik darajasini ko’tarish. Katta hajmdagi multimediya axborotini (matn, grafika, video tasvir, tovush, annimatsiya) qabul qilish ishlashga yangi intellektual vositalar va inson mashina interfeyslardan foydalanish asosidagina erishish mumkin.
Informatikada mehnat unumdorligini oshirish sur’atlari yyetarli bo’lmasa, butun xalq xo’jaligida samaradorligini o’sishi anchagina kamayib ro’y berishi mumkin.
Hozirgi dunyodagi barcha ish joylarining 50 foiziga yaqin axborotni qayta ishlash vositalari bilan ta’minlangan..
Axborot texnologiyalari rivojlanishning zamonaviy jahon darajasi shundaki , respublikada axborot makoninig infratuzilmalari va milliy axborot – hisoblash tarmog’i integratsiyasiga mos keluvchi milliy tizimi yaratish iqsodiyot, boshqarish, fan va ta’lim samaradorligining muhim omili bo’lmoqda. Axborot jamiyatni rivojlantiruvchi va uning taraqqiyotiga asos bo’luvchi muhim vosita hisoblanadi. Shu kabi axborot insoniyat tarixida eng muhim iqsodiy ko’rsatkichlardan biri bo’lsa ,jamiyatni kompyuterlashtirish esa iqsodiyotni tarkibiy jihatdan qayta ko’rishda asosiy harakatlantiruvchi kuchdir.
Jamiyatni axborotlashtirish, yangi axborot texnalogiyalari bilan ta’minlash insonlarning turli – tuman ma’lumotlarga bo’lgan ehtiyojini qondirishda muhim o’rin tutadi.
Inson axborot olami ichra yasharkan , voqeya hodisalar jarayonlarning bir – biriga aloqadorligini, o’zaro munosabatlari va mohiyatni tashkil etish ,o’z hayotidan kelib chiqayotgan murakkab savollarga ilmiy javob topish maqsadida ko’pdan - ko’p dalil va raqamlarga murojaat qiladi.
Axborot tufayli nazariya amalyot bilan birikadi. Amaliyot nazariyasiz, nazariya esa amalyotsiz mavjud ham bo’lmaydi ,rivojlanmaydi ham.
Zavodlarimizning asosiy maqsadi informatika vositalarining ahamiyati to’g’risida fikr yuritish emas, balki jamiyatning axborotga bo’lgan ehtiyojini qondirishdagi usul va vositalar to’g’risida tushunchaga ega bo’lishdir .
Mazkur ehtiyoj doim mavjud bo’laveradi va biror -bir axborotli muhit doirasida qondiriladi. «Axborotli muhit» tushunchasiga hozirgi kunda ingformatika masalalarini o’rganishda muhim o’rin egallaydi. Insoniyatni o’rab to’rgan muhit o’z xizmatlariga ko’ra turlichadir – tabiy, siyosiy, ijtimoiy, milliy va oilaviy ruhiy bo’lishi munkin. Aniqrog’i bular har birimiz yash bir butun muhitninig tekisliklaridir.
Mazkur tekisliklarining markazida axborotli muhit turadi va u barcha axborotli odimlarni boshqaradi: voqelikning moddiy axborotli muhitni boshqarish vositalari – energetik tomonlarini to’ldiradi, rivojlantiradi va bunda u turli ijtimoiy faktorlar bilan chambarchas bog’liq bo’ladi.
Axborotli muhitning tabiyatni tushunishda axborotning bilimga aylanishini o’rganish katta ahamiyatga ega. Bir qarashda bir xildak tuyo’ladi ammo ular munosabatini chuqurroq o’rganishda axborotda bilimning kommunikativ «boshqa vositalar» o’rtasidagi bog’liqlik xususiyati borligini ko’ramiz.
Jamiyatda odamlar o’rtasidagi aloqa faktori bo’limlar o’rtasidagi «ko’prik» - bu axborotdir. Demak ,bilimni «o’zi uchun» axborotga aylantirish mexanizmi axborotli muhitini vujudga keltirishda alohida o’rin egallaydi. Qadimda axborotli muhit juda qashshoq bo’lib ,u tor doiradagi eng kerak va chekli ma’lumotlar majmuasidan iborat edi, bu hol odamlar orasidagi bog’liq doirasini ming yillab chegaralab keladi va odamning jamiyat axborotli muhitidagi hissani kamaytirib yuboradi.
Bugungi kunda ijtimoiy turli ko’rinishdagi axborotlar majmuasi keng va rivojlangan bo’lib ,uning jamiyatda tutgan o’rni behisobdir.
Oxirgi davrda axborotli muhitda katta o’zgarishlar bo’lib bormoqda. Ana shu o’zgarishlar qog’ozsiz texnologiya zaruriyatini keltirib chiqaradi. Bu esa o’z navbatida, EHM ning yanada keng rivojlanishiga sabab bo’ladi. Axborotli muhitning kelajakda inson hayotida o’rni va ahamiyati, bugungi holatdan ancha yuqori bo’lishi uchun bajarilishi lozim bo’lgan vazifalar ko’llamini kegaytirish talab etiladi..
Respublikamizda axborotlashtirish keng yo’lga qo’yilishi bilan undagi har bir fuqaroga kerakli paytda, kerakli miqdorda, kerakli sifatda olish imkoniyatlari ochilmoqda. Respublikamizdagi viloyatlar, shaharlar, tumanlarga qarashli korxonalar, tashkilotlar va muassasalar zamonaviy kompyuter texnikalari bilan jixozlanib, ular maxsus qurilmalar (telefon tarmog’i, modem va boshqalar) yordamida axborotlarni uzatish va qabul qilish imkoniyatiga ega bo’lmoqda. Insonning iqsodiy, ekologik, siyosiy va boshqa sohalarda fikrlash doirasining kengayishi axborotli muhitninig sifat va miqdor jihatdan o’zgarib, yangi xususiyatga ega bo’lgan axborotli muhitning kelib chiqishiga sabab bo’lmoqda.
Demak axborotlashtirish vaqtinchalik tadbig’ emas, rivojlanishning zarur vositasidir va axborotli muhitning hozirgi rivojlanish darajasidagi holatini informatikasiz qo’llab bo’lmaydi. Axbortlarni tez, sifatli yig’ish, saqlash, qayta ishlash va uzatish kabi vazifalarni bajarishda hisoblash texnikasining xizmati beqiyos ekaniga ishonch hosil qilmoqda. Iqsodiyotning boshqarishdagi o’zgarishlar, bozor munosabatlariga o’tish buxgalteriya hisobini tashkil qilish va olib berishga katta ta’sir ko’rsatadi. Hisobning xalqaro tizimlarga o’tishi amalga oshirilmoqda bu
uning uslubiyatini yangi shakllarini ishlab chiqarishni talab qiladi. Buxgalteriya hisobining axborot tizimi va uning kompyutyerda ishlab chiqarishning tashkil qilishning an’anaviy shakllari katta o’zgarishlarga uchragan. Hisobchidan korxona moliyaviy holatining ob’yektiv baholarini bilish, moliyaviiy tahlil usullarini egallash, qimmatli qog’ozlar bilan ishlashni bilish bozor jarayonlarida pul mablag’lar investisiyalarini asoslash va boshqalar talab qilinadi.
Jamiyatning informatsiyalashuvi deganda zamonaviy informatsion texnologiya va telekommunikatsiya asosida davlat xokimyati, turli vazirlik, ishlab – chiqarish korxonalari, mahalliy o’z –o’zini boshqarish organlarining hamda fuqarolarining informatsiyaga bo’lgan ehtiyojlarini yetarli va to’la qondira oladigan optimal sharoitlar yaratishga qaratilgan ijtimoiy – iqsodiy va ilmiy – texnikaviy jarayon tushuniladi.
Axborotlashgan jamiyat - jamiyatning ko’pchilik a’zolari axborot, ayniqsa, uning oliy shakli bo’lmish bilimlarni ishlab chiqarish, saqlash, qayta ishlash va amalga oshirish bilan band bo’lgan jamiyatidir.
Axborotlashgan jamiyatga o’tishda kommunikasiya axborot texnologiyalari negizida yangi axborotni qayta ishlash sanoati yuzaga keladi. Hozirgi paytda shu narsa ravshan bo’lib qolmoqdaki, u yoki bu mamlakat XXI asrda munosib o’rin egallashi va boshqa mamlakatlar bilan iqsodiy musobaqada teng qatnashishi uchun o’z iqtisodiy tuzilishi, ustivorliklari. boyliklari, institutlarni qayta qurish sanoatni axborot tizimlari talablariga moslashtirishlari lozim.
Bizning Respublikamiz ham mustaqillik tufayli axborotlashgan jamiyat tomon kirib bormoqda. Bu masala Prezidentimiz va hukumatimizning diqqat markazida birinchi masalalar qatorida turibdi.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining 2002 yil 30 mayda «Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot kommunikasiya texnologiyalarini joriy etish to’g’risidagi» farmoni va uning bajarilishini ta’minlash yo’lida Vazirirlar Maxkamasining 2002 yil 6 iyundagi maxsus qarori Respublikamizda Informatika va Axborot texnologiyalarini rivojlantirishda yana bir muhim bosqich bo’lib qoldi.
|
| |