Qat’iymas to’plamlar ustida amallar.Qat’iymas munosabatlar

|
Qat’iymas to’plamlar ustida amallar.Qat’iymas munosabatlar
|
bet | 11/16 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 82,68 Kb. | | #156341 |
Bog'liq Farg’ona Davlat Universiteti Matematika informatika fakulteti-www.fayllar.org7.Qat’iymas to’plamlar ustida amallar.Qat’iymas munosabatlar
Reja:
Qat’iymas to`plamlar ta’rifi
2.Qat’iymas mantiq amallari
QT – bu juftlar to`plami. Bu erda to`plamiga element mansubligining to`g`irlik darajasini ifodalaydigan mansublik funktsiyasi; – elementlar berilgan asosiy to`plam.
QTifodalovchisi (sohibi) – bu mansublik funktsiya qiymati noldan ko`p bo`lgan x elementlarining qism to`plamidir.
Mansublik funktsiyasining maksimal qiymati , ya’ni QT ning balandligi deb nomlanadigan qiymati (birga teng) bo`lsa, u holda QT normal to`plam deb ataladi. Agarda bo`lsa, u holda bunday QT subnormal to`plam deb ataladi.
Agar faqat bir elementdan iborat bo`lsa, u holda bunday QT unimodal to`plam deb ataladi. bo`lgan elementlarni o`tish nutqalar deb ataydilar.
Agar QT ifodalovchisi faqat bir elementdan iborat bo`lsa, bunday to`plamni singlton deb ataladi.
Barcha elementlar uchun , ya’ni , bo`lgan QT bo`sh to`plam deb ataladi.
QTning quvvati ko`rinishda belgilanadi. Bu erda – birlashtirish amali.
Qat’iymas mantiq amallari
“Inkor”(“Qat’iymas inkor”), “Va”(“Qat’iymas kon’yunktsiya”), “Yoki” (“Qat’iymas diz’yunktsiya”) amallarining ta’riflarini keltiramiz.
“Qat’iymas inkor” (aniq “Inkor” amalining o`xshashi) – bu natijada [0,1] baholashni beradigan [0,1] qat’iymas baholashning unar inkori amalidir. Bu amal “1dan ayirish” sifatida belgilanadi, ya’ni , , , bu yerda - mulohazaning to`g`rilik darajasi.
Bu qo`shimcha QT tushunchasiga mos keladi. amali quyidagi talablarga javob beradi:
- - chegara shartlari;
- - ikkilik inkori;
- - baholashlarni inversiya qilish (qiymatlarini teskarilariga aylantirish).
(“Bilmayman”, “Indifferentlik/Befarqlik”) bo`lganda uning inkori ham bo`ladi. Shuning uchun 0,5 – bu qat’iymas tushunchaning markaziy qiymati. Unga nisbatan tushunchalar simmetrik qiymatlarni qabul qiladi.
Bul algebrasida “Inkor” amali mantiq o`zgaruvchanning teskari qiymatini (masalan, “0 – issiq” uchun “1 – sovuq” va aksincha) izoxlaydi. amali esa, masalan, “Sovuq” uchun “Sovuq emas” tushunchani izoxlaydi. Bunda “Sovuq” va “Issiq” tushunchalari orasida “Sovuq emas” tushunchasi ko`p qiymatlarni qabul qilishi mumkin.
Qat’iymas “Va” - uch burchakli - miqdor - bu [0,1] oraliqda qiymatlarni qabul qiladigan ikki o`zgaruvchanlar funktsiyasidir.
amali quyidagi talablarga javob beradi:
- — cheklanganlik (chegara shartlari);
- - kommutativlik;
- - assotsiativlik;
- - monotonlik.
T – miqdor amaliga xos bo`lgan amal – bu minimum (min) yoki mantiqiy ko`paytirish(kon’yunktsiya) amali
, ,
yoki quyidagi qat’iymas kon’yunktsiyaning muqobil formulalari:
- algebraik ko`paytirish,
- chegarali ko`paytirish,
|
drastik
(drastic-hal qiluvchi) ko`paytirish
|
“Qat’iymas Yoki” – uch burchakli – miqdor - bu [0,1] oraliqda qiymatlarni qabul qiladigan ikki o`zgaruvchanlar funktsiyasidir. uchun chegara shartlari ko`rinishda ifodalanadi.
– miqdor amaliga xos bo`lgan amal – bu maksimum (max) yoki mantiqiy yig`indi (diz’yunktsiya) amali , yoki quyidagi qat’iymas diz’yunktsiyaning muqobil formulalari:
- algebraik yig`indi;
- chegarali yig`indi;
|
drastik (drastic) yig`indi
|
Algebraik yig`indi va ko`paytirish amallar uchun:
- distributivlik - ; ;
- idempotentlik - ; ;
- singdirish - ; ;
qonunlari bajarilmaydi.
Qat’iymas mantiqda (yoki ) (uchinchisini inkor qilish), (yoki ) (ayniyatlar), ( , – universal to`plam, – bo`sh to`plam) munosabatlar ham bajarilmaydi. Bu erda o`zaro nisbatlar yuz beradi.
Qat’iymas mantiqda, qoida bo`yicha, mantiqiy amallar (algebrik – ayrim hollarda) qo`llaniladi.
|
| |