nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ismoilbek Gasprinskiy hayoti va faoliyati

|
Ismoilbek Gasprinskiy hayoti va faoliyatiBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Ismoilbek Gasprinskiy hayoti va faoliyati. Jadid maktablarining ta‘sischisi.
Gasprinskiy va Turkiston. "Tarjimon" gazetasida Turkiston hayotining yoritilishi.
Badiiy asarlarida Turkiston mavzusi. Adabiy-estetik qarashlari.
Mahmudxo„ja Behbudiy hayoti va faoliyatining o‗rganilish tarixi. Tarjimai
holi. Turkistonda jadid maktablarining targ‗ibotchisi va tashabbuskorlaridan biri.
Behbudiy va Turkiston milliy matbuoti. Ijodiy merosi. ―Padarkush‖ p‘esasi.
Publitsistikasi. Adabiy-estetik qarashlari. ―Sayohat xotiralari‖.
Abdulla Avloniy. Avloniyshunoslik. Hayoti sahifalari. ―Shuhrat‖ gazetasini
chiqarishi. Yangi maktablar tashkil etishi. Ijtimoiy faoliyati. Avloniy – aktyor,
rejissyor, teatr badiiy rahbari, dramaturg, tarjimon. Ijodiy merosi. Pedagogik
asarlari, she‘riyati, dramalari, publitsistikasi. Til, adabiyot, san‘at, matbuot, maorif
muammolariga oid maqolalari. ―Afg‗on kundaliklari‖ – o‗zbek publitsistika va
memuar adabiyot namunasi.
Tavallo hayoti sahifalari. Vaqtli matbuotdagi ishtiroki. Ijodi. ―Ravnaq ul-
islom‖ to‗plami. Tavallo va Munavvarqori, Behbudiy munosabatlari. She‘rlarining
badiiyati. Hajviyoti va publitsistikasi. Tavallo va tatar adabiyoti.
Sirojiddin Sidqiy. Merosining o‗rganilishi. Hayoti va ijodiy faoliyati. Ilk
bosma kitoblari. Birinchi jahon urushi va shoirning unga munosabati. She‘rlarida
mardikorlik voqealari talqini. 1917-yil va Sidqiy. "Rabo(t)chilar namoyishi",
"Rabo(t)chilar kelishi", "Toza hurriyat", "Rusiya inqilobi" asarlari. 1917-yildan
keyingi hayoti va ijodi.
So„fizoda. Ijodining o‗rganilishi tarixi. Tarjimai holi. Hajviyalari. So‗fizoda
va ozarboyjon mutafakkirlari. So‗fizodaning ―usuli savtiya‖ maktablari ochishi.
Matbuotdagi ishtiroki. Ma‘rifatparvarlik yo‗nalishidagi she‘rlari. Lirikasi.
Abdurauf Fitrat hayoti va ijodining o‗rganilishi tarixi, manbalari. Tarjimai
holi. Ijodiy merosi. She‘riyati. Nasriy asarlari. Dramalari. Tilshunoslik merosi.
Adabiyot nazariyasiga oid ishlari. Qadimgi turkiy yodgorliklarga doir tadqiqotlari.
Sharq mumtoz adabiyoti namoyandalari merosiga oid ilmiy ishlari. Tarixiy
asarlari.
|
| |
Hamid Olimjon hayoti va ijodi

99
Said Ahmad hayoti va ijodi. S.Ahmad romanlarida realistik hayot tasviri.
―Ufq‖ trilogiyasi o‗zbek xalqining milliy turmush tarzi va mehnatkash xalq
hayotini ifodalovchi asar.
Said Ahmad - hikoyanavis, dramaturg. Adib ijodida
istiqlol davri imkoniyatlarining aks etishi. Said
Ahmad satirik va yumoristik
asarlar ustasi. Prozada tragik fojelikning lirik ifodasi.
Odil Yoqubov hayoti va ijodi

|
Odil Yoqubov hayoti va ijodiBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Odil Yoqubov hayoti va ijodi. O.Yoqubov asarlarida ma'naviyat masalasi –
bosh pafos sifatida. O.Yoqubov romanchiligi. Tarixiy romanlarda hayot haqiqati
va badiiy to‗qima. Adibning istiqlol davri ijodida ruhiyat manzaralarining kashf
etilishi. ―Alvido, Moriko‖ qissasi, ―Bir koshona sirlari‖ dramasida inson ruhiyati
kechinmalari tasviri.
Pirimqul Qodirov hayoti va ijodi. P.Qodirov qissalarida shaxs va
ma‘naviyat maslalarining yoritilshi. P.Qodirov mahoratli romannavis. Bobur
hayoti va faoliyatini o‗rganishda adib ijodining tutgan o‗rni. ―Ona lochin vidosi‖
romanida temuriylar qismatining yangicha talqinlari. P.Qodirov - adabiyotshunos
olim va munaqqid.
Erkin Vohidov hayoti va ijodi. E.Vohidov she'riyatida an'ana va novatorlik
«Yoshlik» devoni va zamonaviy g‗azalchilik muammolari. Shoir dostonlarida
shaxs erki va ma‘naviyat, ma‘rifat masalalarining yoritilishi. E.Vohidovning
istiqlol yillari davridagi ijodi.
Abdulla Oripov hayoti va ijodi. A.Oripov she'riyatida badiiy mukammallik
va falsafiy teranlik. A.Oripov – tarjimon. A.Oripovning istiqlol yillari davridagi
ijodi. Shoir dramatik dostonlarida ma‘naviyat masalasining badiiy talqini. ―Haj
daftari‖ turkumiga kiruvchi she‘rlarida islomiy-axloqiy maslalarning yoritilishi.
O„tkir Hoshimov hayoti va ijodi. O‗.Hoshimov – mahoratli romannavis.
―Ikki eshik orasi‖ va ―Tushda kechgan umrlar‖ romanlari urush muammosining
insoniyat boshiga keltirgan fojialari va milliy o‗zlikni anglash, ma‘naviy
qadriyatlar muammosini badiiy talqin qiluvchi asarlar. «Dunyoning ishlari»
qissasida Ona siymosining badiiy talqini. O‗tkir Hoshimov – publisist.
Shukur Xolmirzaev hayoti va ijodi. Sh.Xolmirzaev – hikoyanavis. Ramziy
va fantastik tasvirning realizm bilan uyg‗unlashuvi tasvirning o‗ziga xosligi
sifatida. Shukur Xolmirzayev romanlarida inson konsepsiyasi. Davr va shaxs
muammosi. Insonni anglashga urinish.
|
| |
Ekonomika túsinigi - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

|
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Ekonomika túsinigi. Onıń belgili sociallıq dúzimdegi óndiris qatnasları
jıyındısı. Mútájlikler, mápler insan ómirlik iskerligin háreketlendiriwshi kúsh.
Ekonomikalıq mútájlikler hám ruwxıylıq.
Ekonomikalıq turmıstı qáliplestiriw hám rawajlandırıw-ruwxıylıqtıń ózine tán
forması. Ózbekstan Respublikasınıń Birinshi Prezidenti Islam Karimovtıń
ekonomika hám ruwxıylıqtıń óz-ara baylanısı haqqındaǵı pikirleri.
Bazar ekonomikasın ruwxıylıq kóz-qarasınan talıqlaw. Ótiw dáwirinde júz
beretuǵın ekonomikalıq qıyınshılıqlar sharayatında ruwxıylıq faktorları roliniń asıp
barıwı sebepleri. Ruwxıylıq ekonomikalıq ómirde júz beretuǵın birlesken
jınayatshılıq, dámegóyshilik, aldawshılıq, paraxorlıq sıyaqlı unamsız illetlerdi joq
etiw, isbilermenlik, jaratıwshılıq, iskerlik, saxıylıq sıyaqlı unamlı pazıyletlerdi
qáliplestiriwdi áhmiyetli faktorı.
Ruwxıylıqtıń siyasat, huqıq hám hákimiyattaǵı ornı.
Ruwxıylıq, siyasat hám sociallıq hádiyse. Olardıń bir-birinen parqı, óz ara
baylanıslılıǵı hám sociallıq funkciyaları. Siyasat hám siyasiy kóz-qaraslardıń
ruwxıylıqqa tásiri.
Siyasat, mámleket, klasslar, sociallıq toparlar, milletlerara qatnaslar dizimleri
hám olardıń ruwxıy ólshemleri. Jámiyet turmısında siyasiy turaqlılıqtı támiynlewde
ruwxıylıqtıń áhmiyeti, ruwxıylıqtıń shaxs siyasiy iskerligin asırıw faktorı.
Ruwxıylıqta milliylik hám ulıwma insanıylıq.
Milliy ruwxıylıq túsinigi, onıń millet ruwxıyatı, milliy sana, turmıs tárizi, úrp-
ádetler, dástúrler hám qádriyatlar menen baylanıslı. Milliy ruwxıylıqtıń ulıwma
insanıy dárejesine kóteriliw koncepciyası.
Ulıwma insanıy ruwxıylıq túsinigi. Onıń barlıq milletler hám etnoslardıń
ózine tán táreplerin ózinde qáliplestirgenligi hám mútájliklerin, máplerin
sáwlelendiriwi.
Shıǵıs hám Batıs ruwxıyatı, olardıń milliy hám ulıwma insanıy ózgeshelikleri.
Shıǵıs hám Batıs xalıqları ruwxıylıǵın bir-birine qarama-qarsı qoyıwǵa
umtılıwlardıń unamsız áhmiyetleri.
|
| |
Ápsanalar (mifler) - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

|
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Ápsanalar (mifler). Ápsana haqqinda túsinik.
Tolǵawlar. Tolǵawlar qaraqalpaq folkloriniń óz aldina bir janri.
Dástanlar. Dástanlar haqqinda uliwma túsinik. Dástanlardiń dóreliwi, tariyxiy
dáwir menen baylanisi, dástanlardiń jiynaliwi, basip shiǵariliwi, basqa tillerge
awdarmalari. Dástanlar boyinsha izertlewler. Dástanlardiń klassifikatsiyasi.
Qaraqalpaq folklorin dóretiwshiler hám atqariwshilar. Burinǵi dáwirdegi
qaraqalpaq folklorin aktiv atqariwshilar hám dóretiwshiler: qosiqshilar, juwabiy,
sheshen, ertekshi, qatiqulaq adamlar. Qissaxanlar, baqsi, jirawlar, xaliq shayirlari.
Folklor hám ádebiyat. Folklorliq uzaq waqitlardan beri ádebiyat penen
qatnasi, óz-ara baylanisi. Eskiden qalǵan jazba esteliklerdegi folklorliq elementler.
Folklor menen ádebiyattiń tiǵiz baylanisinda jaziwshiniń sheberlik mektebiniń
payda boliwi. Qaraqalpaq ádebiyatiniń jetilisiw hám rawajlaniwinda qaraqalpaq
folkloriniń roli, áhmiyeti.
Erte dáwirdegi qaraqalpaq ádebiyati. Túrkiy xaliqlarǵa ortaq jazba ádebiy
estelikler. Orxon-Enisey jaziwlari. Orxon-Enisey jazba esteliklerin úyreniwde
V.Tomsen, V.V.Radlov, P.M.Melioranskiy, A.Geykel, Yu.Nemat, S.E.Malov,
I.V.Stebleva usaǵan alimlardiń ilimiy xizmetleri.
Orxon-Enisey jaziwlari-tariyxiy estelik.
«Oǵuznama». «Oǵuznama» túrkiy xaliqlardiń mádeniyati tariyxinda
áhmiyetli orinlardi iyeleytuǵin shiǵarma ekenligi.
Qorqit ata kitabi («Kitabi dedam Korkut»). Qorqit ata kitabi («Kitabi dedam
Korkut») oǵuz-qipshaqlardiń qaharmanliq dástani.
«Devonuluǵat it túrk» shiǵarmasi.Mahmud Qashǵariydińómirihámoniń
«Devanuluǵatáttúrk»
shiǵarmasinińjazipaliniwi,
járiyalaniwi,
izertleniwihaqqindamaǵliwmatlar.
Yusup Has Hajib hám oniń «Kutadgu bilig» shiǵarmasi. Yusup Has
Hajibtiń «Kutadgu bilig» shiǵarmasiniń izertleniwi haqqinda, nusqalari hám
járiyalaniw máseleleri. Shiǵarmaniń ideya-tematikaliq ózgesheligi, obrazlari,
didaktika máselesi.
|
| |
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 44

91
Vint
Vint silindrik sterjen bo‘lib, uning bir tomoniga rezba chiqarilgan, ikkinchi
tomonida esa, tayanch uchun kallagi bor.
Vint detallarni mahkamlash va o‘rnatish uchun ya’ni mashina va mexanizimlarni
yig‘ishda detallarni bir-biriga nisbatan muayyan holatda joylashtirib mahkamlash uchun
foydalaniladi. Ularning bir-biridan farqi o‘rnatish vintining birtomoni to‘liq kesilgan va
ikkinchi tomonida silindrik yoki konus yoki boshqa xil shaklda chiqib turgan qismi
proeksialarida bo‘ladi; mahkamlash vintining kallak qismi otvyortka (ochar) uchun
o‘yig‘i bo‘ladi yoki klyuch (kalit) uchun qisman kesilgan bo‘ladi.
Vint kallagining o‘lchami va shakli standartlashtirilgan. Silindrik kallakli vintning
o‘lchamlari
GOST 1491-96 da, yarim yumaloq kallakli vintning o‘lchamlari
GOST
17473-96 da, yashirin kallakli vintning o‘lchami
GOST 17475-96 da yarim dumaloq va
yarim yashirin kallakli vintning o‘lchamlari
GOST 17474-96 da berilgan.
Birinchi xil bajarilishi
A klass aniqlikdagi, rezbadiametri
d=12 mm, yirik qadamli,
uzunligi l =50
mm, mustahkamlik klassi 5 •
8 bo‘lgan yashirin kallakli vintning shartli
belgisi:
Vint AI.M12x50.58. GOST 17475-96.
Vint kallagi elementlarining o‘lchamlarini uning rezbasi diametriga nisbati, d da
berilgan. O‘rnatish vintlarining kallagi olti yoqli yoki kvadrat shaklda yoxud o‘yiqi
bo‘ladi. Bularning uchlari GOST 1476-96 bo‘yicha konussimon, GOST 1482-96
bo‘yicha silindrik, GOST 147796 bo‘yicha kesik konus faskali qilib tayyorlanadi.
Yog‘och uchun mo‘ljallangan vintlar tuzilishiga qarab shurup va gluxar bo‘ladi.
Áyyemgi Oraylıq Aziya xalıqlarınıń qáliplesiw processleri

149
Ámir Temur ullı mámleketlik isker. Joqarı mánawiyat iyesi. Onıń ruwxıylıq
hám mádeniyat ǵamxorshısı ekenligi. «Temur tuzukleri» shıgarmasında ruwxıylıq
máseleleri hám onda kamil insan kórinisi pazıyletleriniń qoyılıwı.
Mırza Uluǵbek, Alisher Nawayı hám Mırza Babur temuriyler dinastiyası
dáwirindegi ruwxıylıq, aǵartıwshılıq hám mádeniyat rawajlanıwında ullı xızmetler
qılǵan mámleketlik isker ekenligi.
Jadidlerdiń aǵartıwshılıq háreketi hám onıń xalıq ruwxıylıǵın joqarılatıwda
tutqan ornı.
Jadidshilik háreketiniń mazmunı onıń ulıwma xalıq ruwxıylıǵın kóteriwdegi
roli. Onda aǵartıwshılıq,
insan erki, qádiri, milliy mápler ideyalarınıń qoyılıwı.
Jadidlerdiń milliy baspa sóz, mádeniyat hám kórkem óner mekemelerin
qáliplestiriwdegi háreketleri.
Maxmudxoja Bexbudiy,
Munavvar Qori Abdurashidxon,
Abdulla Avloniy
hám Xamza, Fitrat, Abdulla Qodiriy, Chwlpon sıyaqlı jadidshilerdiń bilimlendiriw
tarawın reforma qılıw haqqındaǵı ideyaları, ámeliy háreketleri hám olardıń
ruwxıylıqtı kóteriwdegi roli.
Ruwxıy barkamal, kamil insan túsinikleri. Ózbekstan Respublikasınıń

|
Ruwxıy barkamal, kamil insan túsinikleri. Ózbekstan RespublikasınıńBog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan Ruwxıy barkamal, kamil insan túsinikleri. Ózbekstan Respublikasınıń
Birinshi Prezidenti Islam Karimovtıń shıǵarmalarında barkamal insandı
tárbiyalaw ideyaları.
Barkamal insan túsinigi. Ózbekstan Respublikasınıń Birinshi Prezidenti Islam
Karimov tárepinen barkamal insan túsinigine berilgen táriyptiń mazmunı. Ol eń
aldı menen, sanası joqarı, erkin pikirley alatuǵın, minez-qulqı menen ózgelerge
úlgi bola alatuǵın bilimli, aǵartıwshı insan ekenligi. Milliy ǵárezsizlik ideyasında
kamil insan ideyasınıń talqılanıwı.
Ruwxıy barkamal kamil insandı tárbiyalaw zárúrliginiń artıp barıw sebepleri.
Onda millet, mámleket hám ulıwma insaniyat aldında turǵan, úlken wazıypalar
menen baylanıslı.
Watansúyiwshilik, insanıylıq hám óz milleti sadıqlıq shaxs ruwxıylıǵınıń
ólshemi.
Watan hám watansúyiwshilik túsinikleri. Ózbekstan Respublikasınıń Birinshi
Prezidenti Islam Karimovtıń «Biz pidayı watansúyiwshilerge súyenemiz», «Bizden
azat hám abat watan qalsın» hám «Watan sajdagoh sıyaqlı muqaddes» ideyalarınıń
mazmunı, olardı jaslar ruwxıyatına sińdiriwdiń zárúriyatı. Milliy ǵárezsizlikti
bekkemlew, watansúyiwshiliktiń hám millet súyiwshiliktiń áhmiyetli belgisi.
Insanıylıq túsinigi, onıń insan insanǵa dos, pikirles sıyaqlı pazıyletler.
Iyman, diyanat, ádalat, mehir-miriwbet, isenim, páklik, hadallıq hám
sadıqlıq-shaxs ruwxıylıǵınıń pazıyletleri.
Iyman, diyanat, ádalat, mehir-miriwbet, isenim. páklik, hadallıq hám sadıqlıq
túsinikleri. Iyman shaxs ruwxıylıǵı kórinisiniń mazmunı. Iyman túsiniginiń islam
táliymatında talqılanıwı. Mehir-miriwbet shaxs ruwxıylıǵınıń ajıralmas pazıyleti.
Isenim insan sanası hám kóz-qarasında ornalasıp qalǵan hám ámelge asırılwı lazım
bolǵan shaxstıń kúndelikli mútájine aylanǵan umtılıw, háreketler dizimi hám
ruwxıylıǵınıń ajıralmas bólegi.
|
| |
-rasm - Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional

90
Shayba
Shayba rezbasi bo‘lmagan, sterjen diametridan kattaroq teshigi bo‘lgan,
qalinligi
anchayupqabo‘lib, gaykayoki bolt kallagi ostida qo‘yiladigan detal. Shayba
birikadigandetallami ezilishdan, shikastlanishdan saqlaydi.
Har xil tuzilishdagi shaybalar bo‘ladi. GOST 11371-96 bo‘yicha tayy- orlanadigan
shaybalar
dumaloq halqa shaklida boTib, ikki xil bajariladi: I bajarilish faskasiz va II
bajarilish faskali bo‘ladi.
a)
b)
50-rasm.
Faskasiz shaybalar po‘lat formatlardan qirqib olinadi.
Faskali shaybalar qolip
olingan po‘lat stanokda tayyorlanadi. Shaybani tayyorlash (yasash)ga mo‘ljallangan
chizmalarda uning o‘lchamlari tegishli GOST dan olinadi. Shaybalarni soddalashtirib
chizish mumkin. Uning o‘lchamlari bolt, shpilka yoki vint rezbasining diametri (d)dan
foydalanib aniqlanadi: teshigining diametri - dsh=l, 1 *d, tashqi diametri - Dsh=2,2*d,
qalinligi - Ssh=0,15*d va faskasining eni diametri - Csh=0,25*S
sh
ga teng.
GOST 6402-96 bo‘yicha prujina shaybalar tayyorlanadi. U po‘lat halqa bo‘lib, kesilib,
ikki qarama-qarshi tomonga ajratilgan. Prujina shaybalar
har xil zarbalar va
tebranishlarga gaykani o‘z-o‘zidan buralib (ochilib) ketmasligini oldini oladi.
Shpilka
Shpilka sterjendan iborat bo‘lib, uning bir uchidagi rezba o‘tqazuvchi uchi deb
nomlanib bu uchi, birikuvchi detallamingbiriga
burab kiritiladi, ikkinchi uchidagi rezba
esa siquvchi uchi deb nomlanib, bu uchiga gayka buraladi. Detallami rezbali biriktirishda
boltning kallagiga joy bo‘lmasa birikuvchi detallardan biri ancha qalin bo‘lganda uzun
boltdan foydalanish maqsadga muvofiq bo‘lmaganda shpilkadan foydalaniladi.
Shpilkaning shakli va o‘lchamlari GOST 22032-96-GOST 22043-96 larda belgilangan.
Shpilkalar A va В tipda bo‘ladi. A tipdagi shpilkaning rezbasiz qismining diametri (d,)
rezbaning nominal (belgilangan) diametrigaya’ni tashqi diametri (d)ga teng (dd).
В tipdagi shpilkaning rezbasiz qismining diametri (d,) rezbaning taxminan o‘rta
diametri (d2)ga teng (d, d2).
Shpilka normal va yuqori aniqlikda rezbali uchlari har-xil yoki bir xil uzunlikda bo‘lishi
mumkin. O‘tqazuvchi uchidagi rezbaning uzunligi u burab kiritiladigan detalning teshigi
diametriga va materialiga bog‘liq. Masalan, detal: po‘lat, bronza va latun.
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 42

88
44-rasm.
Gayka
Gaykateshigi rezbali bo‘lib, bolt, vintyoki
shpilka sterjeniga buralib,
ajraladigan rezbali
birikma hosil qilish uchun foydalaniladigan detal.
Gayka kvadrat,olti
oyoqli va boshqa
xil shakllari bo‘lishi mumkin.
45-rasm.
46-rasm.
89
Olti
yoqli gayka normal balandlikda, past,
baland va maxsus balandlikda; normal,
yuqori va dag‘al (dag‘al ishlangan) aniqlikda boMishi mumkin.
Olti yoqli gayka bolt
kallagini chizgandek bajariladi. Olti yoqli gayka eng ko‘p tarqalgan bo‘lib, ulardan ikki
faskali (yuqori aniqlikdagi)si (
1 bajarilish)
GOST 5927-96 bo‘yicha, bir faskali (normal
aniqlikdagi) si (
II bajarilish)
GOST 5915-96 bo‘yicha tayyorlanadi.
Yirikqadamli varezbasining diametri d=12mm, mustahkamlik klassi5 bo‘lgan olti yoqli
gaykaning shartli belgisi: Gayka M12.5 GOST 5915-96.
Silkinish va tebranishga ishlaydigan buyumlaming detallarini
biriktirishda GOST
5918-96 bo‘yicha tayyorlanadigan o‘yiqli va toj simon gaykalar ishlatiladi. Kalitsiz qo‘1
bilan burab qo‘yish uchun GOST3032- 96 bo‘yicha tayyorlanadigan
quloqchali gayka
ishlatiladi.
“2”(qoniqarsiz) - Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional

186
TEST
1. Plan dеb nimaga aytiladi?
А.Binoning tashqi ko‘rinishi;
B.Binoning dеraza tokisidan bir oz yuqorida o‘tgan gorizontal qirqimi;
C.Binoning yon atrofidagi maydoni bilan yuqoridan ko‘rinishi;
D. Binoning ichki ko‘rinishi;
Е. Binoning yon tarafidan ko‘rinishi;
2. Fasad dеb nimaga aytiladi?
А.Binoning yon tarafidan ko‘rinishi;
В.Binoning dеraza tokchasidan bir oz yuqoridan o‘tgan gorizontal qirqimi;
С.Binoning ichki ko‘rinishi;
D. Binoning tashsi ko‘rinishi;
Е.Binoning yon atrofidagi maydoni bilan yuqoridan ko‘rinishi;
3. Bosh plan dеb nimaga aytiladi?
А.Binoning tashqi ko‘rinishi;
B.Binoning dеraza tokisidan bir oz yuqorida o‘tgan gorizontal qirqimi;
C.Binoning yon atrofidagi maydoni bilan yuqoridan ko‘rinishi;
D. Binoning ichki ko‘rinishi;
Е. Binoning yon tarafidan ko‘rinishi;
4. Eksplikatsiya dеganimiz nima?
А.Binoning tashsi ko‘rinishi
В. Binoning dеraza tokchasidan bir oz yuqoridan o‘tgan gorizontal qirqimi;
С.Binoning ichki ko‘rinishi;
D. Binoning yon atrofdagi amydoni bilan yuqoridan ko‘rinishi;
Е. Bosh plandagi bino nomlari;
5. Arxitеktura-qurilish chizmachiligi nimalarni o‘rgatadigan bo‘lim?
А.Koprik, tonеl, yo‘l, kanal, to‘g‘on, shaxta, inshoatlari.
В. Gragidan va
sanoat qurilishi;
С. Еr
sirtining tuzilishi;
D. Proеktlar tuzish;
Е. Kanalizatsiya, vodoprovod, vеntilyatsiya, isitish, sovutish, gaz bilan ta’minlash;
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 48

96
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim
oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashgulotiga
kirish
(5 daqiqa)
Tashkiliy qism :.O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda
o‘tilgan-mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga
savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv
ishlarini
baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan
tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
pinbord, o‘ylang va
juftlikda fikr almashing
bilimlarni faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power
Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi, kichik guruhda
ishlash
qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda
ishlarni boshlashga ruhsat
beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga
javob
beradilar.
Mavzu
nomi va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat
qiladilar.
Savollarga
javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar.
Kichik
guruhlarga
bo‘linadilar.
Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq varaqlari
bo‘yicha
faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib o‘z ishlarini
taqdim
qiladilar.
Berilgan
qo‘shimcha
savollarga
javob
beradilar.
Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
1. Faol
ishtirok
etgan
o‘quvchilarni
javoblarini
izoxlab
baxolaydi
va
rag‘batlantiradi.
2. Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni
bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
Qo„shimcha adabiyotlar - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

101
5. Orzibekov R. O‗zbek adabiyoti tarixi. O‗quv qo‗llanma. - Samarqand: 2005.
6. Vohidov R., Eshonqulov H. O‗zbek mumtoz adabiyoti tarixi. O‗quv qo‗llanma.
– T.: O‗zYU Adabiyot jamg‗armasi nashriyoti, 2006.
7. Adizova I. O‗zbek mumtoz adabiyoti tarixi. O‗quv qo‗llanma. - T.: 2006.
8. Fitrat. Tanlangan asarlar. 2-jild. - T.: Ma‘naviyat, 2000.
9. Rahmonov N. Ruhiyatdagi nur murodi. - T.: 2002.
10. Abdurahmonov A. Turkiy adabiyotning qadimgi davri. - T.: 2005.
11. Sharq mumtoz poetikasi H.Boltaboev talqinida. – T.: O‗zbekiston Milliy
entsiklopediyasi davlat ilmiy nashriyoti, 2008.
12. Qosimov B., Dolimov U. Ma‘rifat darg‗alari. - T.: O‗qituvchi, 1990.
13. O‗zbek milliy uyg‗onish adabiyotiga materiallar. - T.: Universitet, 2004.
14. Yusupov Sh. Furqat yo‗llarida. –T.: Adabiyot va san‘at, 1984.
15. Jumaxo‗ja Nusratullo. Feruz–madaniyat va san‘at homiysi. –T.: Fan, 1995.
16. G‗anixo‗jaev F. Ahmad Tabibiy (hayoti va ijodi). –T.: Fan, 1970.
17. To‗laboev O., Karimbek Kamiy. O‗zbek tili va adabiyoti, 1993, 4-son.
18. Karimov G‗.O‗zbek adabiyoti tarixi. 3-kitob. –T., 1975.
19. Yusupov Sh. Xudoyorxon va Furqat. –T.: Sharq, 1997.
20. Jabborov N. Vatan ishtiyoqin tortaram. // Tafakkur, 2002, 1-son, 48-57-betlar.
21. Jabborov N. Ma‘rifat nadir. T.: Ma‘naviyat, 2010.
22. Dolimov U. Ishoqxon Ibrat. Istiqlol fidoyilari. –T.: Sharq, 1994.
23. Rizaev Sh. Jadid dramasi. –T.: Sharq, 1997.
24. Qosimov B. Izlay-izlay topganim. –T.: Adabiyot va san‘at, 1983.
25. Jalolov A. XIX asr oxiri va XX asr boshlaridagi o‗zbek adabiyoti. – T., 1991.
26. G‗aniev I. Fitrat. E‘tiqod, Ijod. –T., 1994.
27. Boltaboev H. XIX asrning oxiri XX asrning boshlarida dramaturgiya. –T.,
1993.
28. Qo‗shjonov M. O‗zbekning o‗zligi. –T., 1994.
29. Qodiriy H. Otam haqida. –T.: Adabiyot va san‘at, 1983.
30. Normatov U. Qodiriy bog‗i. –T., 1995.
31. Boltaboev H. Fitrat va jadidchilik. -T., 2007.
32. Karimov B.Abdulla Qodiriy. -T., Fan, 2006.
33. Dolimov U. Turkistonda jadid maktablari. -T.: Universitet, 2006.
34. Milliy uyg‗onish va o‗zbek filologiyasi masalalari.-T.: Universitet, 1993.
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 106

187
6. Topografik - qurilish chizmachiligi nimalarni o‘rgatadigan bo‘lim?
А. Еr sirtining tuzilishi
B. Ko‘prik, tonеl, yo‘l, kanal, to‘g‘on, shaxta
inshoatlari
C. Proеktlar tuzish
D. Gragida
va sanoat qurilishi
Е. Kanalizatsiya, vodoprovod, vеntilyatsiya, isitish, sovutish, gaz bilan ta’minlash.
7. Injеnеr - qurilish chizmachiligi nimalarni o‘rgatadigan bo‘lim?
А. Еr sirtining tuzilishi
B. Ko‘prik, tonеl, yo‘l, kanal, to‘g‘on, shaxta inshoatlari
C. Proеktlar tuzish
D. Gragida va sanoat qurilishi
Е. Kanalizatsiya, vodoprovod, vеntilyatsiya, isitish, sovutish, gaz bilan ta’minlash.
8. Qanday matеrialning grafik bеlgilanishi tasvirlangan?
A. Grunt
B. Bеton
C. Yog‘och
D. Suyuqliklar
Е. Mеtallar va
qattiq
qotishmalar.
9. Qanday matеrialning grafik bеlgilanishi tasvirlangan?
A.Grunt
B. еton
C.Yog‘och
10. Binoning konstruktiv elеmеntlariga nimalar kiradi?
A. Plan, fasad, qirqim
B. Statsionar pеch, plita
C. Poydеvor, dеvor, zina sharlari
D. gisht, sеmеnt
Е. Yog‘och, mеtall.
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan" - bet 96

102
5A111301 – Ona tili va adabiyoti (Qoraqalpoq tili va adabiyoti)
Tuzuvchilar: K.Allambergenov – Nukus DPI, Qoraqalpoq adabiyoti kafedrasi
mudiri, f.f.d., professor.
M.Bekbergenova – Nukus DPI, Qoraqalpoq adabiyoti kafedrasi
dotsenti, f.f.n.,
E. Allanazarov – Nukus DPI, Qoraqalpoq tili kafedrasi mudiri, f.f.n.
Taqrizchi: K.Palimbetov – Nukus DPI qoshidagi PKQTMO instituti dotsenti,
f.f.n.dotsent
KIRISIW
Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı boyınsha dúzilgen baǵdarlama Ájiniyaz atındaǵı
Nókis mámleketlik pedagogikalıq institutı
5A111301 – Ana tili hám ádebiyatı
(Qaraqalpaq tili hám ádebiyatı) qánigeligi boyınsha magistraturaǵa kiriwshi
talabanlarushın arnalǵan. Baǵdarlamada házirgi qaraqalpaq tiliniń strukturalıq hám
sistemalıq qásiyetleri, tariyxıy tamırları hám dialektologiyalıq tiykarları,
fonetikalıq hám fonologiyalıq, grafikalıq hám orfografiyalıq sistemaları, aytılıw
normaları, sózlik baylıǵı, leksikalıq, morfologiyalıq hám sintaksislik qurılısları,
olardıń rawajlanıwı boyınsha teoriyalıq bilimler berip barıladı.
Baǵdarlamanı dúziwden maqset talabanlarǵaqaraqalpaq tiliniń fonetikalıq
qásiyetlerin, sóylew normaları, sózlik baylıǵı, imla qaǵıydaları hám grammatikalıq
qurılısı tiykarınan teoriyalıq bilim beriw, olardıń awızeki hám jazba sawatın ósiriw
hám sawatlılıǵın asırıw, jetilistiriw (bunda latın jazıwına tiykarlanǵan imlanı da
ózlestire alıw), leksikalıq, morfologiyalıq, sintaksislik jaqtan teoriyalıq hám ámeliy
bilim payda etiw.
Qaraqalpaq ádebiyatı tariyxınıń rawajlanıwıwınıń tiykarǵı basqıshların, onıń
kórnekli wákilleriniń shıǵarmaları boyınsha túsinikler beriledi. Erte dáwirdegi
qaraqalpaq ádebiyatınıń rawajlanıwınıń ózine tán nizamli qubilisları. Qaraqalpaq
ádebiyatı tariyxı páni erte dáwirdegi qaraqalpaq ádebiyat hám XIV ásirden XX
ásirge shekemgi ádebiyattı úyreniwge qatnası, ǵárezsizlik dáwiri ádebiyatınıń
rawajlanıw ózgeshelikleri qamtıp alınadı. Qaraqalpaq ádebiyatı tarıyxı ádebiyat
teoriyası tiykarlarında úyreniledi.
№ 8-mavzu: Detallarning birikmalari va chizmalari

|
№ 8-mavzu: Detallarning birikmalari va chizmalari Pdf ko'rish
|
bet | 49/129 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 11,26 Mb. | | #150515 |
Bog'liq Qurilish chizmachiligi Kamilova Shamsiya Kamilovna№ 8-mavzu: Detallarning birikmalari va chizmalari
Reja:
1. Detallarning birikmalari
2. Detallarning eskizlari
3. Detallarning chizmalari
BIRIKMALAR
Birikmalar to‘g‘risida umumiy ma’lumot
Birikmalar ikkiga bo‘linadi: ajraladigan va ajralmaydigan. Birikma tarkibidagi
detallarni sindirmasdan, yormasdan, qayirmasdan ya’ni shikast yetkazmasdan bo‘laklarga
ajratilsa, ajraladigan birikma deyiladi. Birikmani tarkibidagi detallarni shikast
yetkazmasdan bo‘laklarga ajratish imkoni bo‘lmasa, ajralmaydigan birikma deb ataladi.
Ajraladigan birikma o‘z navbatida ikkiga bo‘linadi: qo‘zg‘almaydigan birikma va
qo‘zg‘aladigan birikma. Qo‘zg‘almaydigan birikmaga barcha rezbali birikmalar (boltli,
shpilkali, vintli, fitingli birikmalar) kiradi. Qo‘zg‘aladigan birikma esa shponkali,
shlitsali va shtiftli birikma turlariga bo‘linadi.
Ajralmaydigan birikmaga payvand birikma, mix parchin birikma va kavsharlash,
kleylash yordamida hosil qilingan birikmalar kiradi.
Boltli birikma
Boltli birikmada birikuvchi detallar, bolt shayba, gayka zaruriyat bo‘lganda shplintdan
foydalaniladi. Bolt va gaykalar bosh ko‘rinishda ularning uchta yoklari ko‘rinadigan qilib
joylashtiriladi. GOST 2305-96 bo‘yicha bolt, vint, shpilkalar bo‘ylama qirqimda
kesilmagan holda tasvirlanadi. Gayka va shaybalar ham yig‘ma chizmada kesilmagan
holda tasvirlanadi. Bitta detaining barcha tasvirlarda qirqim shtrixovkasi qiyaligi bir
tomonga bo‘lishi kerak.
Boltli birikmada mahkamlash detallari ko‘rsatilgandek shartli o‘zaro bog‘lanishda
chiziladi. Bolt uzunligi uning oxirini gaykadan chiqib turgan qismi (K)ni hisobga olgan
holda tanlanadi. Boltning uzunligini hisoblash formulasi: | =m+n+S
sh
+H+K;
Bu yerda m va n birikuvchi detallar qalinligi; H gaykaning balandligi, S
sh
shaybaning
qalinligi, hisoblash natijasida kelib chiqqan son qiymati GOST 7798-96 da keltirilgan
jadval bilan solishtirilib, jadvaldan unga yaqini tanlab olinadi. Rezbaning uzunligi esa
birikmani mustahkamlik shartidan kelib chiqib tanlanadi. Ehtiyoj chorasi hisobga olingan
rezba Ne > 2S
|
| |
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 107

189
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
№ 18-mavzu: Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt :80 daqiqa
Ta’lim
oluvchilar soni
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
nazariy-amaliy
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1. Yog‘och
konstruksiyalari chizmalari
turlari
2. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
ning shartli belgilari
4. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
turlari va masstablari
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
to‘g‘risidagi bilimlarni shakllantirish.
O‘qitish natijasi
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish
natijasida
o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim
ko‘nikma yoki kompetensiyalar.
Pedogogik vazifalar
1. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
turlari bilan tanishtirish.
2.
Yog‘och
konstruksiyalari
chizmalarining shartli
belgilari tasnifini
berish.
3 Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
turlari va masstablari tushuntirish.
O‘quv faoliyat natijalari:
1. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
turlarini ko‘rsatadilar.
2. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
ning shartli belgilari ni tasniflaydilar.
3. Yog‘och konstruksiyalari chizmalari
turlari va masstablari aytib beradilar.
O‘qitish metodlari
aqliy hujum, va
boshqalar
O‘qitish vositalar
Matnlar,
yozuv
taxtasi,
asboblar,
ko‘rgazmali
qurollar,
chizmalar
va
boshqalar.
O‘quv faoliyatini tashkil etish
Ommaviy tartibda.
O‘qitish sharoiti.
Maxsus
texnik
vositalar
bilan
jihozlangan
guruhlarda
ishlashga
mo‘ljallangan xona
Qayta aloqaning usul va vositalari
Teskor so‘rov, savol–javob test, misol va
mashqlar, bajarilgan o‘quv
topshiriqlarni
baxolash.
Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 108

190
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashgulotiga
kirish
(5daqiqa)
Tashkiliy qism :O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani
nazorat qiladi hamda
o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar
beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash
uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarini baholash
mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
pinbord, o‘ylang
va juftlikda fikr almashing
bilimlarni faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi,
kichik guruhda
ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda ishlarni boshlashga ruhsat beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga
javob
beradilar. Mavzu
nomi va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar.
Kichik guruhlarga
bo‘linadilar. Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq
varaqlari bo‘yicha
faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib
o‘z
ishlarini
taqdim
qiladilar. Berilgan
qo‘shimcha
savollarga javob
beradilar. Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
3. Faol ishtirok etgan o‘quvchilarni javoblarini
izoxlab baxolaydi va rag‘batlantiradi.
4. Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni bajarish
yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
-rasm. 
 57-rasm - Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional

95
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi
№ 8-mavzu: Detallarning birikmalari va chizmalari
O‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi modeli
Vaqt :80 daqiqa
Ta’lim
oluvchilar soni
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
nazariy-amaliy
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1. Detallarning birikmalari
2. Detallarning eskizlari
3. Detallarning chizmalari
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Detallarning birikmalari to‘g‘risidagi bilimlarni
shakllantirish
O‘qitish natijasi
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish
natijasida
o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim
ko‘nikma yoki kompetensiyalar.
Pedogogik vazifalar
1. Detallarning birikmalari bilan
tanishtirish.
2. Detallarning eskizlarini tasnifini
berish.
3. Detallarning chizmalarini
tushuntirish.
O‘quv faoliyat natijalari:
1. Detallarning birikmalarini ko‘rsatadilar
2. Detallarning eskizlarini tasniflaydilar.
3. Detallarning chizmalarini aytib
beradilar.
O‘qitish metodlari
aqliy hujum va boshqalar
O‘qitish
vositalar
Matnlar,
yozuv
taxtasi,
asboblar,
ko‘rgazmali qurollar,
chizmalar, grafiklar
va boshqalar.
O‘quv faoliyatini tashkil etish
yakka tartibda.
O‘qitish sharoiti.
Maxsus texnik
vositalar bilan jihozlangan
guruhlarda ishlashga mo‘ljallangan xona
Qayta aloqaning usul va vositalari
Teskor so‘rov, savol–javob test, misol va
mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni
baxolash.
- Pedagogs international research journal

|
Pedagogs international research journalBog'liq 98-71-PB4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
96
Another methodology to teach listening to young learners efficiently is stories
and fairy tales. Tales and stories are memorable and meaningful activities to teach
listening skills to YLs ( Verdugo vs Belmonte, 2007). As children love to listen to
different stories teachers can use them to improve students’ English language skills and
expand their outlook to the world and improve their creativity. As we have two
worldone is real one where we live and second is the bigger one which is our
imagination by thinking and imagening we can imrove our fantasy and outlook.
To sum up this section, we can note that songs and stories are useful, meaningful
and developing tools when we usethemas an pedagogical tools. As young learners
prefer playing and listening to different songs and stories, teachers can utilize them to
teach English more efficiently and help them better learn the language without boring
and tedious lessons.
II. Literature review
TEYLs is one of the areas which was widely expanded, according to the need to of
English language. Now, parents want their children acquire the language much earlier
and faster. Teaching young learners is totally different from teaching adults, as the
psychology and outlook differs teaching approaches and methodologies also must be
various. This theory was conducted by many scientists as Oduolowu vs Akintemi,2014;
Rokhayani,2010 ;Mustafa Sevik, 2012; Millington, 2011; Rubina, 2018; and etc.. In
the literature review firstly young learners will be discussed, furthermore songs and
stories will be looked through as a pedagogical tool in TEYLs.
Young learners
Learners are divided into categories according to their age and maturity level, and
young learners(YL) are children under 14 years says Atik Rohayani, according to
Lynne Cameron, young learners are those who are under the age of 14 years old. Young
learners are defined as children between the ages of approximately 5 and 12 (Rixon,
1999, cited inYuliana, 2003). Additionally, the years spent in primary or elementary
school prior to entering secondary school are the major basis for the concept of young
learners. Because of this, the ages of the young students may differ from one country
to the next. According to some psycholinguists, being young is one of the keys to
language learning success. There are a few reasons why young children learn more
effectively. First, learning a language is possible even before puberty since the brain is
more adaptive then.because young children have more opportunities than adults, as
well as early selfconsciousness. Without the concerns and obligations of grownups,
youngsters are always learning (Brumfit, 1994, cited inYuliana, 2003).
|
| |
T I Y K A R ǴÍ B Ó L I M - Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"

|
Nukus davlat pedagogika instituti "kelishilgan"Bog'liq Nukus davlat pedagogika instituti kelishilgan T I Y K A R ǴÍ B Ó L I M
Ruwxıylıqtıń quramlıq bólimleri, múnásiybetleri hám rawajlanıw
qásiyetleri.
Ruwxıy miyras, mádeniyat, qádriyatlar, aǵartıwshılıq hám ideologiya
ruwxıylıqtıń quramlıq bólimi.
Ruwxıylıq miyras-ruwxıy rawajlanıwdıń uzaq dáwirler dawamında payda
bolǵan, áwladtan-áwladqa baylıq sıpatında ótip barıwshı, insan aqıl-zakovati
miywesi sıpatında keyingi awladlarǵa xızmet qılıwshı baylıq ekenligi.
Qádiriyat túsinigi. Onı jámiyet turmısınıń tariyxıy rawajlanıw processinde
qáliplesken hám rawajlanǵan ótmishte, házirgi kúnde hám keleshekte de sociallıq,
ekonomikalıq, ruwxıy rawajlanıwǵa unamlı tásir etetuǵın, adamlar sanasına sińip,
sociallıq áhmiyet kásip etetuǵın, materiallıq hám ruwxıy baylıq ekenligi. Onıń
pútkil insan tárepinen, pán texnika, etikalıq, sana, óndiris hám basqa tarawlarda
qolǵa kiritilgen jetiskenliklerinde sáwleleniwi. Milliy, diniy, regionallıq hám
ulıwma insanıylıq qadriyatlar hám olardıń óz ara múnásiybetleri.
Mádeniyat túsinigi. Onıń insaniyat tárepinen jaratılǵan barlıq materiallıq
hám ruwxıy baylıqlar jıyındısı. Aǵartıwshılıqtıń bilim hám ilimdi ańlatıwshı
túsinik. Aǵartıwshılıqtı rawajlandırıw, sawatxanlıq hám ilimiy potencialdıń
dárejesin kóteriwge baylanısı.
Ideologiya túsinigi. Onıń mámleket, jámiyet, millet, klass yamasa sociallıq
toparlar máplerin sáwlelendiriwshi, qorǵawshı, siyasiy, huqıqıy, filosofiyalıq,
diniy, teoriyalıq hám kóz-qaraslar dizimi. Milliy ideya hám milliy ideologiya,
olardıń óz-ara qatnası. Milliy ideya hám milliy ideologiya milletti birlestiriwshi
hám onı ulıwma milliy maqsetlerge baǵdarlawshı qúdiretli faktor.
Ruwhıy miyras, qádiriyatlar, mádeniyat, aǵartıwshılıq hám ideologiya sıyaqlı
faktorlardıń shaxs, millet, mámleket hám jámiyet rawajlanıwındaǵı ornı hám
áhmiyeti.
Ruwxıylıq, ekonomika hám olardıń óz ara baylanıslılıǵı.
|
| |
-rasm - Chizmachiligi pedagogik innovatsiyalar, professional

92
Mahkamlash detallari. Bolt, gayka, shayba, shpilka, vint chizmalari mavzusi
bo‘yicha baholash mezonlari
1
- Mahkamlash detallari o‘z fikrini og‘zaki
va yozma
tarzda aniq tushunarli bayon qila oladi.
- davra bilan dialogga kirisha oladi.
-
ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal qiladi.
- ijodiy fikirlay oladi.
- Mahkamlash detallari bo‘yicha
tasavvurga ega
“5” (a’lo) baho
2
- o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq tushunarli
bayon qila oladi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal qiladi.
- Mahkamlash detallari mohiyatini tushuna biladi.
Ifodalay oladi
“4” (yaxshi)
baho
3
- Mahkamlash detallari o‘z fikrini og‘zaki va yozma
bayon qila olmaydi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslashadi.
- o‘zaro muloqotda
muomala madaniyatiga amal
qilmaydi.
- Mahkamlash detallari bo‘yicha tasavvurga ega
“3” (qoniqarli)
baho
4
- Mahkamlash detallari o‘z fikrini og‘zaki va yozma
tarzda aniq va tushunarli bayon qila olmaydi.
- davra bilan dialogga kirisha olmaydi.
- ilmiy muloqotni tashkil etish;
ijtimoiy moslasha olmaydi.
- o‘zaro muloqotda muomala madaniyatiga amal
qilmaydi.
- o‘quvchi
Mahkamlash
detallari
dasturini
o‘zlashtirmagan,-mavzuning mohiyatini tushunmaydi
“2”(qoniqarsiz)
baho
Mahkamlash detallari. Bolt, gayka, shayba, shpilka, vint chizmalari-mavzusi
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi

|
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi Pdf ko'rish
|
bet | 54/129 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 11,26 Mb. | | #150515 |
Bog'liq Qurilish chizmachiligi Kamilova Shamsiya KamilovnaO‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
Ta’lim oluvchi
O‘qituvchi
1-O‘quv
mashgulotiga
kirish
(5 daqiqa)
Tashkiliy qism :O‘quvchilarni mashg‘ulotga
tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
Mashg‘ulotga
tayyorlanadilar.
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda
o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga
savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsadi va
o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan
tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarini
baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan
tanishtiradi.
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy hujum,
pinbord, o‘ylang va juftlikda fikr almashing
bilimlarni faollashtirish.
Yangi o‘quv material bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga
muvofiq o‘qitishni tashkil etish bo‘yicha
harakatlar tartibini bayon etadi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish
etadi
Yangi o‘quv materiallarini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi.
9.Kichik guruhlarga bo‘ladi, kichik guruhda
ishlash qoidasi bilan tanishtiradi, har bir
guruhga topshiriq beradi.
10.Guruhlarda ishlarni boshlashga ruhsat
beradi.
11.Vaqt tugaganini ma’lum qiladi,
12.Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi.
Uy
vazifasini
taqdim
etadilar,
savollarga
javob
beradilar.
Mavzu
nomi va rejasini
yozib
oladilar.
Diqqat
qiladilar.
Savollarga
javob
beradilar.
Yozib
oladilar.
Topshiriqlarni
bajaradilar. Kichik
guruhlarga
bo‘linadilar.
Har
bir
guruh
o‘z
topshiriq varaqlari
bo‘yicha faoliyatni
boshlaydi. Har bir
guruh
sardorlari
chiqib o‘z ishlarini
taqdim
qiladilar.
Berilgan
qo‘shimcha
savollarga
javob
beradilar.
Guruh
ishlarini
o‘zaro
baholaydilar.
3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
Mashg‘ulot yakuni:
1. Faol
ishtirok
etgan
o‘quvchilarni
javoblarini
izoxlab
baxolaydi
va
rag‘batlantiradi.
2. Kelgusi mashg‘ulotga vazifa va uni
bajarish yuzasidan yo‘riqnoma beradi.
Baholari bilan
tanishadilar .
Topshiriqni yozib
oladilar.
|
| |
“PEDAGOGS” 
 international research journal ISSN

“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
95
TEACHING LISTENING SKILLS TO YOUNG LEARNERS THROUGH
THE SONGS AND STORYTELLING IN EFL CLASSES
Musulmonov Shabon Bahodir o'g'li
Termiz State University University,
Faculty of Foreign Philology, 3st year student.
Abstract: Teaching English to young learners ( TEYL) is widely expanded and
became one of the crucial thing in teaching sytem of all countries. TEYL is crucial and
challenging for teachers because this is the new way of teaching young learners are
totally different from adults. Listening is one of the parts of english and for young
learners it is more logical method to teach listening firstly, as they will be justlearning
to write or read. So, teaching litening to children seems more complex than writing or
reading as children’s short span of concentration and anxiety. In this article we try to
conduct with some methods namely, songs and storytelling to teach listening skills to
young learners in EFL classes as the songs and storytelling are the lovely activities
children enjoy listening.
Songs as pedagogical tools

“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
97
efficient approach to teach them listening comprehension, pronunciation, and dictation.
There are several psychological problems that YL instructors face;
- Limited attention span of YLs
- Being shy and close to others
- Strong emotional attachment to teacher
These problems are mostly faced and teachers must cope with them andfind many
interactive methods in TEYL. Rohayani (2010)points out that TEYL is important ,
teaching is complex, but instructors may work as a children and use games, lovely
songs, favourite stories an dances to solve the problem.
Yuliana(2003) provided with the idea “ children learn through play” and this is the
real and tested method in teaching YLs. While Milington (2011) came up with the idea
using songs as tasks. In his article he itroduced three stages of using songs; 1.
Preparation, 2. Core activity, 3. Follow-up activity. And he demonstated how he
utilized the songs “the wheels on the bus” to improve listening skills and prove his
opinion. Furthermore, Advantages of teaching listening through songs are ;
- Real language use( students can listen and use the natives words which are used
daily)
- Funny and enjoyable atmosphere
- Best practice for repetition without boredom
3 reason why to choose songs by Sevik(2012)
1. Affective reason. A positive attitudeand environment enhancement in lanaguage
learning.
2. Cognitive reason. Fluency and automatic use of grammar structures and patterns.
3. Linguistic reason. Variety of words and nonacademic settings.
While chosing and presenting a songs teachers must foolw several rules.
According to Ersöz (2007, cited in Sevik, 2012), educators should take care to select
songs that:
• have basic, understandable lyrics;
• relate to a subject or language that students are learning in class;
• have repetitive lines.
• Make activities simple for kids to perform (this helps to emphasis meaning).
Keywords; TEYL, songs, storytelling, YL, methods, anxiety, enjoyment

|
Keywords; TEYL, songs, storytelling, YL, methods, anxiety, enjoymentBog'liq 98-71-PBKeywords; TEYL, songs, storytelling, YL, methods, anxiety, enjoyment.
I. Introduction
Listening is one of the parts of English and interrelated with other skills such as
speaking. When students listen to songs they adore it and in very young stage they
learn by listening and imitating to their parents and adults. From listening they start
learning and understanding their native language and they try to speak with those heard
words. As listening is an effective tool in teaching why not to use it? According to
Sevik (2012) musical expression has pivotal role in human experience and children
answer enthuasiastically to songs and stories. The rhythmic and repeated nature of
songs, as well as the enjoyment that the connection between melody and content offers
to the learning activity, are the songs' most salient characteristics that support language
acquisition. (Sevik 2012). Millington (2011) adds that songs improve listening
skills,and speaking with its pronunciation, additionally students’vocabulary,sentence
structure and sentence patterns will be acquired easier and songs influence to children’s
culture and outlook,he points out that the pleasure is a key element in songs.
Songs are often enjoyable for kids, and they can provide a welcome diversion from
the monotony of language study. Using songs in the classroom can also give the teacher
a wonderful break from sticking to a rigid curriculum. Any number of kids can be
taught songs, and even teachers with the fewest resources can make good use of them.
Songs can be quite helpful for young children acquiring a second language in terms of
their language development (Millington,2011).
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
|
| |