Kurs ishining obyekti va predmeti

|
Kurs ishining obyekti va predmeti
|
bet | 3/7 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 144,11 Kb. | | #140521 |
Bog'liq Kredit va uning hozirgi zamon shakllari kurs ishiKurs ishining obyekti va predmeti. Kredit va uning turlari.
Kurs ishining maqsad va vazifalari. Kredit va uning hozirgi zamon shakllarini o`rganish.
Kurs ishining tuzilganligi. Mazkur kurs ishi kirish, asosiy qism, bitta bob, to`rtta paragraf, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar qismlaridan tashkil topgan bo`lib, 30 betdan iborat.
ASOSIY QISM
1-BOB. KREDIT TURLARI VA SHAKLLARI
Kreditning turlari. Kreditning shakllari. Kreditning tarmoq yo`nalishiga ko`ra turlari.
Kredit o`zining bir qancha belgilariga ko`ra turlanadi:
I) muddatiga ko`ra kredit 3 turga bo`linadi: qisqa muddatli kreditlar; o`rta muddatli kreditlar; uzoq muddatli kreditlar.
Dunyoning ko`plab mamlakatlarida qisqa muddatli kreditlar deganda 1 yilgacha muddatga berilga kreditlar tushuniladi. O`rta muddatli kreditlar deganda 1-3 yilgacha muddatda, uzoq muddatli kredit 3 yildan ortiq muddatga berilgan kreditlar tushuniladi. Lekin ayrim mamlakatlarda kreditlarning muddatlariga ko`ra farqlanish mavjud. Masalan, aqshda 1-8 yilgacha berilgan kreditlar o`rta muddatli kreditlar hisoblanadi. Xalqaro moliy institutlarida 1-5 yilgacha muddatda berilgan kreditlar o`rta muddatli kreditlar hisoblanadi.
O`zbekistonda o`rta muddatli kreditlar 2004-yilda bekor qilingan. 1yilgacha muddatga berilgan kreditlar qisqa, 1 yildan ortiq muddatga berilgan kredit uzoq muddatli kredit hisoblanadi.
II) Ta`minlanganligiga ko`ra 3 turga bo`linadi:
A) to`liq ta`minlangan kreditlar, bunda kreditning ta`minoti kreditning asosiy qarz summasi va uning foizini qoplashga etadi;
O`zbekiston respublikasining markaziy banki talabi bo`yicha ta`minot miqdori kredit summasiga nisbatan 125 foiz ni tashkil etishi kerak.
B) qisman ta`minlangan kreditlar, bunda kreditlarning ta`minoti kreditning asosiy summasi va foizini qoplashga etmaydi;
C) ta`minlanmagan kreditlar, bu kreditlar ishonchli yoki blankli kreditlar deyiladi. Bu kreditlar yuqori darajada to`lov qobiliyatiga ega bo`lgan ishonchli mijozlarga beriladi.
III) Kredit bahosiga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi:
A) arzon kreditlar, bu kreditlarning foiz stavkasi ssuda kapitali bozorida shakllanadigan foiz stavkasidan past bo`ladi;
B) qimmat kreditlat, bu kredtilarning foiz stavkasi ssuda kapitali bozorida shaklalangan foiz stvakasidan yuqori bo`ladi. Risk darajasi qancha yuqori bo`lsa, kreditning foizi ham shuncha yuqori bo`ladi.
C) tekin kreditlar, bu kreditlarning foizi yo`q.
VI) tarmoq xususiyatiga ko`ra kreditlarning quyidagi turlari mavjud:
Sanoat krediti; savdo krediti; qishloq xo`jaligi krediti va boshqalar.
V) takror ishlab chiqarish jarayonlarining bosqichlariga xizmat etishiga ko`ra kreditning turlari mavjud:
1) kredit ishlab chiqarish uzluksizligini ta`minlash maqsadida xomashyo va materiallar hamda ishlab chiqarish vositalarini sotib olish uchun beriladi;
2) kredit mahsulotni sotish jarayonini moliyalashtirish uchun beriladi;
3) kredit iste`mol jarayonida ham ishtirok etadi.
Vii) kreditlash obektiga ko`ra quyidagi turlarga bo`linadi:
1) xomashyo va materiallar sotib olish uchun beriladigan kreditlar;
2) ishlab chiqarish vositalarini sotib olish maqsadida beriladigan kreditlar;
3) ishlab chiqarish xarajatlari uchun beriladigan kreditlar. Masalan, qishloq xo`jaligida paxta, g`alla, sholi kabi ekinlarni etishtirish uzoq davr va katta xarajat talab qiladi. Kreditlar ana shu xarajatlarni moliyalashtirish uchun beriladi.
4) to`lov aylanmasidagi uzluksizlikni qoplash uchun beriladiga kreditlar.
Masalan, korxonalarning joriy hisobraqamlariga mablag`lar kelib tushish vaqti bilan to`lovni amalga oshirish vaqti o`rtasidagi nomuvofiqlik yuzaga kelsa to`lov aylanmasida uzilish sodir bo`ladi. Yana shuni ham ta`kidlab o`tishimiz joizki davlat budjeti ijrosi paytida ham uzilishlar yuzaga kelishi mumkin.
Viii) davlat budjeti defitsitini qoplash maqsadida beriladigan kreditlar.
Uzoq davrlardan buyon kreditning quyidagi turlari qo`llanilib kelinmoqda:
Qisqa muddatli kreditlash;
Uzoq muddatli kreditlash.
Qisqa muddatli kreditlashda kreditlar bir necha oylardan bir yilgacha bo`lgan muddatga beriladi. Bu turdagi kreditlar ishlab chiqarish aylanma fondlari va muomala fondlarining doiraviy aylanishining uzluksizligini ta`minlaydi. Bizga malumki, aylanma fondlarning doiraviy aylanishi deyarli barcha ishlab chiqarish sohalarida bir yil va undan kamroq vaqt davom qiladi. Bir yil fondlar aylanishining tabiiy o`lchovi sifatida xizmat qiladi. Shuning uchun ham, bir yil qisqa va uzoq muddatli kreditlashning chegarasi bo`lib xizmat qiladi.2
Kreditning quyidagi mustaqil shakllari bor: bank krediti; tijorat keriditi; davlat krediti; ipoteka krediti; iste`mol krediti; sindinsiyali kredit; xalqaro kredit.
I. Bank krediti banklar tomonidan pul shaklida beriladigan kredit bo`lib ssuda deyiladi.
Pulning yuqori likvidli aktiv ekanligi va bank tizimining uzoq muddatli rivojlanish bosqichini bosib o`tganligi bank kreditini asosiy kredit shakliga aylantirishga muhim omil bo`ldi. Tijorat banklari kreditining bahosi ssuda kapitali bozorida shaklllanadi.
Kreditning bahosi qanchalik yuqori bo`lsa, unga bo`lgan talab shunchalik kam bo`ladi. Shu sababli markaziy banklar va hukumatlar iqtisodiyotda yo`naltirilayotgan kreditlar hajmini oshirish maqsadida kredtilarning past va barqaror foiz stavkasini saqlab qolishga harakat qiladilar. Lekin masalaning ikkinchi tomoni ham bor, kreditlarning foiz stavkasi qanchalik past bo`lsa, unga bo`lgan talabning oshishiga olib keladi natijada muomaladagi pul miqdori oshishiga sabab bo`ladi va oqibatda bu inflatsiya darajasining oshiradi.
Bank krediti rivojlanishini belgilovchi keyingi omil banklarning resurs ta`minotidir. Banklarning etarli darajada resurs bazasiga ega bo`lishi kreditlarga bo`lgan talabni qondirishga imkon beradi. Bir so`z bilan aytganda banklarning etarli darajada resurs bazasiga ega bo`lishi ular mijozlarining moliyaviy darajasiga bog`liq.
Bank tomonidan beriladigan kreditlarni o`z vaqtida qaytmasligi oyki kreditlarning qaytish darajasining yuqori ekanligi bank krediti rivojlanishining 3-omili hisoblanadi. 4-omil banklarning kreditlash faoliyatini davlat tomonidan tartibga solib va nazorat qilish tizimining rivojlanganligi bo`lsa, 5-omil makroiqtisodiy vaziyat va uning o`zgarishi hisoblanadi.
Kredit tarixini o`rganishga bag`ishlangan tarqiqotlarning natijalari ko`rsatdiki, tijorat krediti bank kreditidan oldin paydo bo`lgan.
Tijorat krediti deganda, hozirgi davrda tovarlarni to`lov muddatini kechiktirish asosida soitylishiga aytiladi.
Tijorat kreditining obekti tovar hisoblanadi.
Lekin tijorat krediti dastlab paydo mbo`lgan davrda tovarlarni kreditga sotishdan tashqari mulkni ijaraga berish ham tijorat krediti hisoblangan. Tijorat kreditining ma`lum qismi veksel bilan rasmiylashtiriladi.
Tijorat krediti bank krediti kabi ommalashmagan bo`lsa ham u hamon kredit mustaqil shakli sifatida saqlanib qolgan. Bu esa quyidagi sabablar bilan izohlanadi:
Tijorat kreditining foizi ko`pincha bank krediti foizidan past bo`ladi;
Har qanday xo`jalik yurituvchi subekt ham bank krediti ololmaydi. Bu toifa mijozlar uchun tijorat kreditidan foydalanish zaruriyat bo`lib qoladi;
Tijorat veksellari moliyaviy instrument sifatida amaliyotda keng qo`llaniladi. Ularni bankka topshirib kredit olish mumkin.
Davlat krediti. Bir guruh iqtisodchi olimlarning fikriga ko`ra davlat kreditida davlat faqat qarzdor bo`lib qatnashadi. Masalan, davlat qimmatli qog`ozlarini chiqarib aholiga, banklarga va korxonalarga sotadi. Shu yo`l bilan ular ular oldida qarzdor bo`lib qoladi. Bundan tashqari davlat tijorat banklaridan, markaziy bankdan, xalqaro moliya institutlaridan kredit oladi. Ikkinchi guruh olimlarining fikriga ko`ra, davlat kreditida davlat kredit beruvchi bo`lib ishtirok etadi. Masalan, davlat banklar orqali ma`lum bir tarmoqlarni kreditlaydi. Ular hukumat tomonidan qimmatli qog`ozlarni sotib jalb qilingan mablag`lari hisobidan. Ularni davlat zayomlari deyishimiz ham mumkin.
Iste`mol krediti – iste`mol maqsadida beriladigan kreditlar iste`mol kreditlari deyiladi. Ular asosan iste`mol tovalari ko`rinishida bo`ladi. Taraqqqiy etgan mamalakatlarda ippo9teka kreditlari ham iste`mol krediti tarkibiga kiritiladi. Lekin o`zbekistonda ipoteka kredit mustaqil shakl hisoblanadi. Iste`mol krediti tovar va pul ko`rinishida beriladi.
Ipoteka krediti – qo`zg`almas mulkni garovga olish yo`li bilan beriladigan kredit. Ipoteka so`zi grekcha so`zidan olingan. Ipoteka kreditini yuridik va jismoniy shaxslar oladi. Yuridik shaxslar o`ziga tegishli qo`zg`almas mulkni garovga qo`yib, ishlab chiqarish faoliyatini rivojlantirish uchun kredit oladi.
Sinditsiyali kredit – bu 1obektni yoki loyihani moliyalashtirish uchun 2 yoki undan ortiq banklar tomonidan beriladigan kreditdir. Sindinsiyali kreditni tashkil qiluvchi bank bosh yoki etakchi bank deyiladi. Qolga banklar ishtirokchi bankalr deb ataladi. Oldin banklar o`rtasida bosh bitim imzolanadi. Bu bitimga ko`ra bank sindikati tashkil etiladi. Keyin kredit oluvchi va sindikat o`rtasida kredit shartnomasi imzolanadi. Ishtirokchi banklar etakchi bankka sindikatdagi ulushiga ko`ra resurslarini beradi.
Xalqaro kredit – bu ssuda kapitalining davlatlararo harakati bo`lib, bu harakat tovar va valuta ko`rinishidagi mablag`larni qaytarib berishlik, muddatlilik va foiz to`lashlilik asosida berish natijasida yuzaga keladi.
Tijorat banklari faoliyatida kreditlashning quyidagi shakllari mavjud:
Mijozni alohida ssuda hisobraqamidan 1 marotabali kreditlash shakli. Bunda kredit 1marotabali to`lov shaklida bankdan chiqariladi.
Mijozni kredit liniyasi ochish yo`li bilan kreditlash. Bunda mijoz uchun kreditlash limiti o`rnatiladi. Uning bu limitdan foydalanish uchun davr belgilanadi.
Kreditlashning overdraft shakli, ingliz tilida so`zlasuvchi mamlakatlar bank amaliyotida keng qo`llaniladi.
Overdraft krediti mijozning joriy hisobraqamining debetli qoldig`iga beriladi. Mijozlarning banklarda ochilgan joriy hisobraqamlarida faqat bir marta debetli qoldiq bo`lishiga ruxsat etiladi. U ham bo`lsa, bank va mijoz o`rtasida overdraft krediti olish bo`yicha kelishuv bo`lsa.
Overdraft kreditiga ssuda scheti ochilmaydi va bu kredit ta`minotsiz kredit hisoblanadi.
Kreditlashning kontokorrent shakli. Bu shakl nemis tilida so`zlashuvchi mamlakatlarnig bank amaliyotida qo`llaniladi.kontokorrent kreditida mijozning joriy hisobraqami yopiladi va kontokorrent hisobraqam ochiladi. Mijozning barcha faoliyatidan keladigan pul tushumlari kontokorrent hisobraqamining kreditida aks etadi. Mijozning barcha to`lovlari kontokorrent hisobraqamining debetida aks etadi. Kontokorrent krediti kontokorrent hisobraqaminig debetli qoldig`iga beriladi. Kontokorrent hisobraqamining kreditli qoldig`i uchun bank mijozga foiz to`laydi, debetli qoldig`i uchun esa mijoz bankka foiz to`laydi.
Kreditlashning faktoring shakli. Faktoring – bu mol etkazib beruvchini kreditlash shakli bo`lib, bunda bank tovar hujjatlarini o`zining diskont stavkasi bo`yicha regress huquqi bilan yoki regress huquqisiz sotib oladi.
Kreditlashning forfeyting shakli. Forfeyting – bu fransuzcha “a forfe” so`zidan olingan bo`lib ulgurji degan ma`noni anglatadi.
Forfeyting mol etkazib beruvchini kreditlash shakli bo`lib, bunda bank trattani o`zining diskont stavkasi bo`yicha regress huquqi bilan sotib oladi
Kreditning shakllari va turlari, ularning tavsifi. Kreditning boshqa turlari va uning tavsifi.
Kreditga bo`lgan talab qaysi usulda va muddatda, kim tomondan qondirilishiga va qarz oluvchilarga taklif qilinishiga qarab, kredit bir necha tur va shakllarga bo`linadi.
Bank kreditining maqsadliligi. Jahon amaliyotida umumiy biror ehtiyojni qoplash uchun ishlatiladigan kreditlar mavjud. Bunda bank tomonidan beriladigan kreditlar qarz oluvchining moliyaviy resurslarga bo`lgan turli ehtiyojlarini qondirish uchun o`z ixtiyori bo`yicha ishlatiladi. Hozirgi sharoitda ular qisqa muddatli kreditlash sohasida cheklangan tarzda qo`llaniladi, o`rta va uzoq muddatli kreditlashda umuman qo`llanilmaydi. Bizning amaliyotimizda banklar tomonidan biror maqsadni amalga oshirish uchungina kreditlar beriladi.
Kreditning qaysi maqsad uchun berilayotganligi kredit shartnomasida ko`rsatiladi va bank tomonidan berilgan resurslar qarz oluvchi tomonidan faqatgina shartnomada ko`rsatilgan masalani hal etish uchun ishlatiladi. (masalan, olinayotgan tovarlar bo`yicha hisoblashish, ish haqi to`lash va h.k. Uchun) qarz oluvchi tomonidan ko`rsatilgan majburiyatlarning buzilishida bitimda ko`rsatilgan jarimalar qo`llaniladi.
Qarz oluvchilarning kategoriyalari. O`zining faoliyat doirasiga qarab, qarz oluvchi korxona va tashkilotlar bir necha guruhlarga bo`linishi mumkin. Masalan, agrar sohada kredit oluvchilar. Bu sohaning bo`lishi – maxsus kredit muasasalari – agrobanklarning, keyinchalik qishloq xo`jaligi sohalariga xizmat ko`rsatuvchi boshqa banklar paxtabank, g`allabank va boshqa shu turdagi banklarning tashkil topishini belgilab beruvchi asos hisoblanadi. Bu banklar faoliyatining o`ziga xos xususiyati qishloq xo`jaligi ishlab chiqarishi bilan bog`liq bo`lgan mavsumiylikni e`tiborga olgan holda kreditlash hisoblanadi.
Banklararo kreditlar – bank kreditining keng tarqalgan shakllardan biri. Banklararo kreditning joriy stavkasi ma`lum bir tijorat bankning boshqa turlardagi ssudalar berish siyosatini aniqlab beruvchi muhim omil hisoblanadi. Bu me`yorning aniq miqdori (hisob stavkasi) markaziy bank tomonidan belgilanadi.
Tijorat krediti. Iqtisodiyotda kredit munosabatlarining vujudga kelishining birinchi shakllaridan bo`lib, veksel muomalasini vujudga keltirgan va naqd pulsiz hisob kitoblarning rivojlanishiga yordam bergan. Tijorat kreditining subyektlari sifatida yuridik shaxslar: mol etkazib beruvchi va mol sotib oluvchi korxonalar, kreditning obyekti sifatida sotilayotgan tovar ishtirok qiladi. Tijorat krediti o`zining amaliy ko`rinishini huquqiy shaxslar o`rtasida tovar va xizmatlarning to`lov muddatini cho`zish orqali sotish shaklidagi moliya xo`jalik munosabatlarida topadi. Bu kredit shaklining asosiy maqsadi tovarlarni sotishni tezlashtirish va shu orqali foyda olishdan iborat.
Amaliyotda vekselning ikki turi qo`llaniladi. Oddiy va o`tkazma veksel. Oddiy vekselni qarz oluvchi korxona qarz beruvchi korxonaga beradi va tovarlar hamda ko`rsatilgan xizmatlar uchun unga to`lash majburiyatini o`z zimmasiga oladi.
Tijorat krediti bank kreditidan quyidagi xususiyatlari bilan farq qiladi:
1. Kreditor (qarz beruvchi) rolida maxsus kreditmoliya tashkilotlari emas, balki tovar va xizmatlarni ishlab chiqarish hamda sotish bilan shug`ullanuvchi turli yuridik shaxslar ishtirok qiladi.
2. Tijorat krediti faqatgina tovar shaklida beriladi.
3. Tijorat kreditida ssuda kapitali, sanoat va savdo kapitali bilan integratsiyalashgan holda harakat qiladi. Bu bozor iqtisodiyoti sharoitda turli ixtisosdagi va faoliyat yo`nalishdagi korxonalarni o`z ichiga oluvchi xolding, moliyaviy kompaniyalarning vujudga kelishida o`z aksini topadi.
4. Berilgan vaqt oralig`ida tijorat kreditining o`rtacha qiymati doimo bank foizining o`rtacha stavkasidan kichik bo`ladi.
5. Qarz beruvchi va qarz oluvchi o`rtasidagi shartnoma huquqiy rasmiylashtirilganda tijorat krediti bo`yicha to`lov (foiz stavkasi) alohida aniqlanmaydi. Foiz to`lovi tovar bahosiga qo`shilgan holda rasmiylashtiriladi.
Hozirgi sharoitda jahon amaliyotida tijorat kreditning, asosan 3 turi qo`llaniladi:
* qayd qilingan to`lov muddati bo`yicha kredit;
* tovarlarni sotgandan keyingina qarzni to`lash bo`yicha kredit;
* ochiq hisobvaraq bo`yicha kreditlash.
Bunda tijorat krediti shartlari bo`yicha, keyingi tovar partiyasini jo`natish, oldingi jo`natilgan tovarlar bo`yicha qarzlarni to`lash muddatigacha amalga oshirilishi zarur.
Tijorat krediti tovarlar sotish jarayonini tezlashtirishda va korxonalarning aylanma mablag`larini xo`jalik faoliyatidan tezroq bo`shashini ta`minlashda katta ahamiyatga ega.
Iste`mol krediti. Iste`mol krediti o`zining maqsadi bilan kreditning boshqa shakllaridan farq qiladi. Uning farqli belgisi jismoniy shaxslarni kreditlash hisoblanadi. Kreditning bu shaklida kredit beruvchi sifatida maxsus kredit muassasalari bilan birga tovar va xizmatlarni sotishni amalga oshiradigan jismoniy shaxslar ham bo`lishi mumkin.3
Iste`mol krediti ikki shaklda: pul shaklida yoki tovar shaklida berilishi mumkin. Jismoniy shaxslarga ko`chmas mulkka egalik qilish uchun, qimmat bo`lgan davolanishni to`lash, har xil tovarlar va uy jihozlari sotib olish va boshqa ehtiyojlarni qondirish uchun iste`mol kreditlari berilishi mumkin. Pul shaklida iste`mol krediti banklar tomonidan, tovar shaklida esa tovarlar chakana savdosi jarayonida to`lov muddatini cho`zish orqali amalga oshiriladi.
O`zbekistonda hozirgi kunlarda uyjoy sotib olish, uyjoy qurish uchun pul shaklidagi, uzoq muddatli iste`mol krediti va tovar shaklida avtomobil kredit berilmoqda.
Davlat krediti. Kreditning bu shaklining asosiy xususiyati kredit munosabatlarida davlatning qatnashuvidir. Davlat kreditida davlat bir tomondan qarz beruvchi va ikkinchi tomondan qarz oluvchi sifatida ishtirok qilishi mumkin. Qarz beruvchi vazifasini bajara turib, davlat, davlat kredit institutlari, jumladan, markaziy bank orqali iqtisodiyotning har xil sohalarini kreditlashni o`z zimmasiga oladi. Davlat tomonidan:
– iqtisodiyotning ustuvor tarmoqlarini kreditlash;
– moliyaviy resurslarga ehtiyoj sezayotgan davlat ahamiyatiga ega bo`lgan aniq tarmoq yoki mintaqalarga, agar byudjetdan moliyalashtirish imkoniyati tugagan bo`lsa, vaqtincha foydalanishga mablag` ajratilishi mumkin.
Undan tashqari, tijorat banklariga banklararo kreditlar bozorida kredit resurslarni kim oshdi savdosi yo`li bilan yoki to`g`ridanto`g`ri sotish jarayonida davlat tomonidan mablag`lar vaqtincha foydalanishga berilishi mumkin.
Davlatning qarzlari ko`paygan hollarda davlat byudjeti kamomadini moliyalashtirish maqsadida, davlat qarz oluvchi sifatida, davlat qarzlarini joylashtirish jarayonini amalga oshiradi.
Davlat kreditining xarakterli xususiyati shundaki, davlat tomonidan olinadi.
Xalqaro kredit. Kredit munosabatlarining xalqaro miqyosda (davlatlar o`rtasida) amalga oshirilishi xalqaro kreditning yuzaga kelishiga olib keladi. Xalqaro kreditga xalqaro miqyosda xarakat qiluvchi kredit munosabatlari to`plashi sifatida qarash zarur. Kreditning bu shaklini bevosita ishtirokchilari millatlararo moliyakredit institutlari, tegishli davlat hokimiyati, kredit tashkilotlari va alohida yuridik shaxslar bo`lishi mumkin.
Xalqaro kredit bir davlat, shu davlat banki, yuridik shaxsi tomonidan ikkinchi bir davlatga, uning banklariga, boshqa yuridik shaxslariga muddatlilik va to`lovlilik asosida beriladigan kredit hisoblanadi.
Xalqaro kredit davlat va xalqaro institutlar ishtirok etgan munosabatlarda pul (valyuta) shaklida, tashqi savdo faoliyatida esa tovar shaklida bo`lishi mumkin.
Xalqaro kredit xalqaro iqtisodiy munosabatlar doirasida quyidagi funksiyalarni bajaradi:
* mamlakatlar o`rtasida kapitalning qayta taqsimlanishini ta`minlaydi;
* kapitalning kontsentratsiyalashuviga va markazlashuviga sharoit yaratadi va bu jarayonni tezlashtiradi;
* har xil valyutalarda xalqaro hisobkitoblarni olib borishda muomala xarajatlarini qisqartiradi.
Xalqaro kreditlar xarakteri bo`yicha:
Davlatlararo, xususiy, firma kreditlariga;
Shakli bo`yicha – davlat, bank, tijorat;
Tashqi savdo tizimida tutgan o`rni bo`yicha – eksportni kreditlash, importni kreditlashga;
Muddati bo`yicha – qisqa muddatli1 yilgacha, uzoq muddatli 5 yildan ortiq muddatga;
Obyekti bo`yicha – tovar va valyuta;
Ta`minlanganligi bo`yicha – tovarmoddiy boyliklar bilan yoki hujjatlar bilan ta`minlangan kreditlarga bo`linadi.
|
| |