nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ma`lumotlarni o`qish va yozish

Ma`lumotlarni o`qish va yozish. Quyi darajada ma`lumotlarni kiritish va
chiqarish
read () va
write () funksiyalari orqali amalga oshiriladi. Bu funksiyalar
prototiplari quyidagi ko`rinishga ega:
int read (int fd, char * buffer; unrigned int count)
int write (int fd, char * buffer; unsiqned int count)
Ikkala funksiya butun o`qilgan yoki yozilgan baytlar sonini qaytaradi.
Read funksiyasi fd deskriptori bilan ochilgan fayldan count parametrida ko`rsatilgan
miqdordagi baytlarni o`qib, buffer ko`rsatkichi orqali ko`rsatilgan bufferga yozadi.
Fayl oxiriga yetganda
read() funksiyasi 0 qiymat qaytaradi. Fayldan o`qishda
xatolik kelib chiqsa -1 qiymat qaytaradi. O`qish fayldagi joriy pozitsiyadan
boshlanadi. Agar fayl matnli rejimda ochilsa, CR va LF simvollari `\n` simvoliga
o`zgartiriladi.
Write() funksiyasi fd deskriptori bilan ochilgan faylga buffer ko`rsatkichi
orqali ko`rsatilgan bufferdan
count parametri orqali ko`rsatilgan miqdordagi
baytlarni yozib qo`yadi. Yozuv joriy pozitsiyadan boshlanadi. Agar fayl matnli
rejimda ochilgan bo`lsa, `\n` simvolini CR va LF simvollar sifatida yoziladi. Agar
yozishda xatolik kelib chiqsa,
write() funksiyasi -1 qiymat qaytaradi.
Errno global
287
o`zgaruvchisi bo`lsa, Errno.h sarlavhali faylda ko`rsatilgan quyidagi o`zgarmaslar
biriga teng bo`ladi.
5.16-jadval. Errno.h kutubxonasining funksiyalari. Nomi
Vazifasi
EACCES
fayl yozuvdan himoyalangan
ENOSPC
tashqi qurilmada bo`sh joy qolmagan
EBADF
noto`g`ri fayl deskriptori
Bu funksiyalar io.h sarlavhali faylda joylashgandir. Quyida bir fayldan
ikkinchisiga nusxa olish dasturini ko`rib chiqamiz:
112-listing.
Output:
#include #include #include #include int main(int argc, char *argv[ ] ) {
int fdin , fdout;
int n;
char buff[BUFSIZ];
if (argc !=3) {
cout<< (“: ”);
cout<<(“\n
%s ”, argv[0]);
return 1; }
if ((fdin =open(argv[1],O_RDONLY)) ==-1) {
perror (argv[1]);
return 1; }
if ((fdout=open(argv[2],
O_WRONLY|O_CREAT|O_TRUNC))== -1) {
perror (argv[2]);
288
return 1; }
while ((n=read(fdin, buff, BUFSIZ))>0)
write (fdout, buff, n );
return 0; }
Bufsiz o`zgarmassi iostream.h sarlavhali faylda aniqlangan bo`lib MS DOS
uchun 512 bayt ga teng.
Faylga ixtiyoriy murojaat qilish

284
funksiyalar dasturga iostream.h kutubxonasini qo`shishni talab qilmaydi. Lekin bu
kutubxona fayllar bilan ishlashda foydali bo`lgan ba`zi o`zgarmaslar (misol uchun
fayl yakuni belgisi EOF) ta`rifini o`z ichiga oladi. Bu konstantalarda
foydalanganda iostream.h dasturga qo`shilishi zarurdir.
-jadval. To`ldirish buyruqlari

376
№ Funksiya nomi
Tarjimasi
Vazifasi
4
Влево
Chap
Kursor turgan yacheykadagi yozuvni
chapga keraklicha ko`chirmoq.
5
По листам
Varaqlar
bo`yicha
Kursor turgan yacheykadagi yozuvni
varaqlar bo`yicha keraklicha
ko`chirmoq.
6
Прогрессия
Progressiya
Progressiyalarni bajarish
7
Выровнять
Solishtirmoq
Yacheykalarni taqqoslab ko`rmoq.
Progressiyalarni bajarish uchun [bosh lenta → tahrirlash→ запольнить →
прогрессия] buyruqlar ketma-ketligi bajariladi va ekranga [прогрессия] nomli
muloqot
oynasi
chiqadi
(8.33-rasm).
[Расположение]da
progressiyaning qator yoki
ustun bo`yicha joylashishi
tanlanadi. [Тип] bandidan
progressiyalarning
turlari
tanlanadi. [Единцы] bandi
faqat vaqt prog-ressiyasiga
tegishli. [Шаг] bandiga progresssiyaning qadami (q) kiritiladi va [OK] tugmasi
bosiladi. Progressiyaning [автозаполнение] turi quyi va yuqori chegaralari
kiritilgan bo`lsa, avtomatik ravishda qadam (q)ni o`zi tanlab, to`ldiradi.
Formulalar kutubxonasining matematik guruhidagi funksiyalarni chaqirish
usullari funksiyalar ustasini chaqirish kabi, faqat "kategoriya" bandiga
"математический" guruhi tanlanadi yoki formulalar lentasidan
buyrug`i tanlanadi. Uning funksiyalar quyida jadvalga keltirilgan. Matematik
toifadagi funksiyalar asosan sonlar, massivlar, burchaklar ustida amallar bajaradi.
VI BOB. BORLAND C++ BUILDER MUHITIDA DASTURLASH

290
VI BOB. BORLAND C++ BUILDER MUHITIDA DASTURLASH
6.1.
C++ BUILDER muhiti
Muhim so`zlar:
DOS, Borland C++, OWL, Windows, menyu, hotkey,
form, unit, object, treeview, inspector.
Bilib olasiz:
C++ builder muhitining yaratilishi, variantlari, minimun
talablari, oyna ko`rinishi, oyna elementlari va vazifalari, foydali tugmachalar va
ularning vazifalarini.
DOS OT da ishlovchi Borland C++ dasturlash muhiti birinchi bor 1990-
yilda 2.0 raqami bilan chiqdi (OS/2 uchun bu variant 1992 -yilda chiqqan). 1991 -
yilda 3.0 raqami bilan darchali dasturlashga asoslangan variant yaratildi. Oradan
bir yil o`tgach, Borland C++ ning yangilangan varianti yaratildi. Bu variantda IDE
oynali muhit va OWL 1.0 shablon dasturlar, Turbo Vision 1.0. bilan realizatsiya
qilingan edi. Borland C++ 4.0 variantidan boshlab (1993 -yil) DOS dasturlarni
qo`llab quvvatlovchi qismi o`chirilib, faqat darchali dasturlash qismi rivojlantirildi.
Windows 95 va OWL 2.5 ni qo`llab quvvatlovchi 4.52 varianti 1995- yilda chiqdi.
1996- yil martda Windows NT 3.51 (Windows NT 4.0 ishlanayotgan) 5.0 varianti
chiqdi. 1997- yilda Borland C++ Builder muhiti yaratildi.
Borland C++ ning rivojlanishi: Turbo C → Borland C++ → Borland C++
Builder → Code gear C++ Builder (Code gear Turbo C++) → Embarcadero C++
Builder (Embarcadero Turbo C++).
Borland C++ Builder ning bir nechta variantlari yaratildi. Bu qo`llanmada
Borland C++ Builder 6 variantida ishlash, turli oynali dasturlar tuzishni o`rganish
bilan uning buyruqlarini ham o`rganamiz. Borland C++ Builder 6 muhitining
ishlash tamoyillari:
Prosessor Intel Pentium II 400 MG va undan yuqorilari;
Operatsion tizimlar Microsoft Windows 98, 2000 (SP2) yoki XP;
Tezkor xotiradan 256 Mb taklif qilinadi (min 128 Mb);
Tashqi xotiradan 750 Mb bo`sh joy kerak to`liq o`rnatish uchun;
CD-ROM;
291
SVGA (800x600, 256 ranglar) yoki yuqorisi;
Manipulyator ―Sichqoncha‖.
Borland C++ Builder 6 (C++ Builder) dasturini ishga tushirganimizda (Pusk
-> programmi -> Borland C++ Builder 6 -> C++ Builder 6) uning oynasi
quyidagicha hosil bo`ladi(6.1-rasm).
Borland C++ Builderning oynasi 5 qismdan iborat.
1.
Menyu va uskunalar paneli joylashgan oyna (bu oyna har doim bir xil
ko`rinishda bo`ladi).
2.
Object TreeView - bu oynada darchadagi ob`yektlar joylashgan bo`ladi.
Oynani ekranga chiqarish uchun [Shift]+[Alt]+[F11] tugmasi bosiladi.
3.
Object Inspector - bu oynada ob`yektlarning xossalari (properties) va
hodisalari (events) boshqariladi. Tanlangan ob`yektga xos properties va
events hosil bo`ladi. Bu oynani ekranga chiqarish uchun [F11] tugmasi
bosiladi.
4.
From – bu oyna tuzilayotgan dasturning oynasi va uning ob`yektlaridan
tashkil topgan bo`ladi. From lar bir nechta bo`lishi mumkin. Ularni
almashtirish uchun [Shift]+[F12] tugmasi bosiladi.
5.
Unit – bu oynada tuzilayotgan dasturning listing matni yozilgan bo`ladi.
Unitlar ham bir nechta bo`lishi mumkin. Ularni almashtirish uchun
[Ctrl]+[F12] tugmasi bosiladi.
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 349/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Foydalanilgan adabiyotlar.
1. Sinеv D.N., Gurеvich I.Ya. “Tеxnologiya lеkarstv i analiz” Moskva “Mеditsina”. 1982 st. 107-
108
2. Kondratеva T.S., “Rukovodstvo k laboratorno`m zanyatiyam po aptеchnoy tеxnologi
lеkarstvеnnix form ” Moskva. “Mеditsina” 1986. St. 158-176
3. DF – XI soni. 2-jild. Moskva , «Mеditsina» , 1990.Yu, 148-149
4. Kondratеva T.S., “Tеxnologiya lеkarstvеnnix form” Moskva, “Mеditsina”, 1991. St. 277-311
5. Grеtskiy V. M., “Rukovodstvo k praktichеskix zanyatii po tеxnologi lеkarstvеnno`x form ”
Moskva. “Mеditsina” 1991. St. 192- 209
6. M.M.Miralimov “Yigindi prеparatlar tеxnologiyasi”. Toshkеnt.” Abu Ali ibn Sino. 2001. 348-
356 bеtlar.
7. Tixonov A. I., Yarno`x T.G., “Tеxnologiya lеkarstv” Xarkov, Izd. NFAU “Zoloto`е stranitso`”,
2001 st. 365-406
8. M.M. Miralimov, N.N. Nishonov, Z.N.Nazarova “Spravochnik po tеxnologi lеkarstv” st.133-
134.
9. Sinеv D.N., Gurеvich “Tеxnologiya i analіz lеkarstv” Moskva , Mеditsina , 1989 st. 118-121
12 Laboratoriya mashg’uloti.
Mavzu: Kuchli asos va kuchsiz kislota, kuchli kislota va kuchsiz asosdan tashkil topgan
tuzlardan in’yeksion eritmalar tayyorlash.
O’qitish maqsadi: Kuchli asos va kuchsiz kislotadan, kuchli kislota va kuchsiz asosdan
tashkil topgan tuzlardan in'yеksion eritmalar tayyorlash tеxnologiyasini o’rgatish, ma’lumotlarni
to’plash.
Mavzuning ahamiyati: Kuchli asos va kuchsiz kislotadan tashkil tongan tuzlardan
in'yеksion eritmalar tayyorlash tеxnologik bosqichlari, tuzlarning gidrolizini oldini olish uchun
qo’shiladigan stabilizatorlar turlari va miqdorlari, stеrilizatsiya sharoiti, kuchli kislota va kuchsiz
asosdan tashkil topgan tuzlardan in'yеksion eritmalar tayyorlash tеxnologik bosqichlarini,
tuzlarning gidrolizini oldini olish uchun ishlatiladigan stabilizatorlarning nomlari va miqdorlari,
tayyorlangan eritmalarning sifatini baholashni o’rganish, ma’lumotlarni va adabiyotlarni
o’rganish.
|
| |
-rasm. Borland C++ Builder 6 ning interfeysi

293
6.2- rasm. Console Wizard
15
Yangi forma qo`shish
Mustahkamlash uchun savollar.
1.
MS DOS muhitida ishlovchi Borland C++ birinchi marta qachon
yaratilgan ?
2.
Windowsda ishlaydigan Borland C++ nechanchi yilda yaratilgan?
3.
Borland C++ Builder ning rivojlanishini ketma-ket sanab bering.
4.
Borland C++ Builder ni ishga tushirish algoritmini ayting.
5.
Borland C++ Builder ning oynasi necha qismdan iborat ?
6.
Object treeview nima vazifani amalga oshiradi ?
7.
Form nima ?
8.
Yangi loyiha qanday yaratiladi?
9.
[save] va [save all] larning farqini ayting.
10.
[Ctrl]+[F12] ning vazifasi.
6.2.
C++ Builder muhitida konsolli va
darchali dasturlar
Mustahkamlash uchun savollar

282
5.14. Fayllar bilan formatli almashinuv
Muhim so`zlar:
ko`rsatkich, fprint, fread, fseek, seek_set, seek_cur,
seek_end, ftell, rewind, read, write, lseek.
Bilib olasiz:
faylga ixtiyoriy murojaat, quyi darajali kiritish va chiqarish,
fayllarni ochish va yopish, ma`lumotlarni o`qish va yozish.
Ko`p hollarda ma`lumotni to`g`ridan-to`g`ri monitorga chiqarishga qulay
shaklda faylda saqlash zarur bo`ladi. Bu holda faylga formatli kiritish va chiqarish
funksiyalaridan foydalanish mumkin. Bu funksiyalar quyidagi prototiplarga ega:
Int fprintf(oqimga ko`rsatkich, formatlash-qatori, o`zgaruvchilar ro`yxati );
Int fread>>(oqimga ko`rsatkich, formatlash-qatori, o`zgaruvchilar ro`yxati);
Masalan, int.dat faylini yaratuvchi va bu faylga 1 dan 100 gacha bo`lgan
sonlarning simvolli tasvirini yozib qo`yuvchi programmani ko`rib chiqamiz:
111-listing.
Output:
#include
#include
int main() {
FILE *fp;
Int n;
If((fp=fopen(“int.dat”,”ts”))==NULL)
{perror (“int.dat”);
return 1; }
for(n=1; n<101; n++)
fprintf<<(fp,“%d ”;n); }
fclose(fp);
return 0; }
- LABORATORIYA MASHG’ULOTI - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

2 - LABORATORIYA MASHG’ULOTI
Mavzu: Gomeopatik suvli eritmalar texnologiyasi. Gomeopatik essentsiyalarni 1-band bo‘yicha tayyorlash
Mavzuni ahamiyati: gomеopatiyada qo’llaniladigan suyultirishlar va suvli eritmalarni tayyorlash usullarini o’zlashtirish. Gomеopatiya amaliyotida qo’llaniladigan doza va suyultirish tartibini va gomеopatik suvli eritmalar tеxnologiyasini o’rgatish. Gomеopatik essеntsiyalarni 1 - band bo’yicha tayyorlash, suyultirish usullarini o’rgatish.
Vaziyatli masalalar:
1. Gomеopatiyada ishlatiladigan suyultirishni talaba oddiy chayqatib suyultirish dеb tushingan. Talabaning javobiga izoh bеring.
2. Suvli eritmalarni tayyorlashda suyultirish sharoitini ahamiyati yo’q dеb fikr yuritishgan. Bu to’g’rimi?
3. Gomеopatiyada ishlatiladigan suyultirishlar protsеntda ifodalanishini talaba aytgan. Talabani javobi to’g’rimi?
4. Gomеopatik essеntsiyalarni tayyorlashda davlat farmakopеyasidan foydalanish zarur dеb javob bеrdi talaba. To’g’rimi?
5. Gomеopatiya farmakopеyasining 1 bandiga ko’ra essеntsiyalar tayyorlash uchun qanday o’simlik olinishni farqi yo’q dеb javob olindi. Bu to’g’rimi?
6. Talaba, agar gomеopatik essеntsiyalarni olishda etil spirtning 96 % dan boshqa kontsеntratsiyasi ishlatilsa, unda essеntsiya suyulib kеtadi dеgan fikrni kеltirdi. Talabaning javobini izohlang.
|
Mustahkamlash uchun savollar

304
Menyuni tayyorlash uchun TMainMenu elementining ustiga sichqonchani
ikki marta bosamiz va menyu bo`limlari va bo`lim buyruqlarini kiritamiz.
Menyudagi buyruqlarga tugma orqali murojaat qilish uchun kerakli harf oldidan
[&] belgisi qo`yamiz. Masalan, &chiqish-> chiqish. Tez bajariluvchi tugmalarni
esa shortkey xossasiga kerakli tugmachalar majmuini o`rnatamiz. TMemo elementi
uchun Align xossasiga alClient va ScrollBars xossasiga ssBoth ni o`rnatamiz.
Menyuda fayl bo`limini yaratamiz va uning buyruqlariga ochish - [F3], saqlash -
[F2] va chiqish - [Ctrl]+[x] mos nom va tugmachalarni o`rnatamiz (6.4-rasmga
qarang).
Fayl bo`limidagi ochish buyruqqa sichqonchani ikki marta bosamiz va
quyidagi operatorlarni yozamiz:
void __fastcall TForm1::ochish1Click(TObject *Sender)
{
if (OpenDialog1->Execute())
Memo1->Lines->LoadFromFile(OpenDialog1->FileName);
}
Fayl bo`limidagi saqlash buyruqqa sichqonchani ikki marta bosamiz va
quyidagi operatorlarni yozamiz:
void __fastcall TForm1::saqlash1Click(TObject *Sender)
{
oshiriladigan qurilish yechim lari, tadbir-choralar ishlab chiqilib, ishlab

|
oshiriladigan qurilish yechim lari, tadbir-choralar ishlab chiqilib, ishlab Pdf ko'rish
|
bet | 156/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Moshiriladigan qurilish yechim lari, tadbir-choralar ishlab chiqilib, ishlab
chiqarish obyektlarini, turar jo y binolarini qurishda amal qilish talab
etiladi hamda shu talablam ing am alga oshirilishi qattiq nazorat qilinadi.
B o ‘lajak
m utaxassislam i
y o n g ‘in
x a v fsizlig ig a oid m uam m olam i
to ‘g ‘ri va ijobiy hal q ilishga qiziqtirish, nazariy b ilim berish, ishlab
chiqarishda mehnat sharoitini yaxshilash, insonlarning hayot faoliyatida
sodir b o ‘ladigan y o n g ‘in va portlashlam ing oldini olish , ogohlantirish,
shuningdek, uning salbiy oqibatlarini kamaytirishda katta ahamiyatga
ega.
191
11.1 Yong‘in jarayoni, turlari, xususiyatlari
va uning fazalari
Yong‘in
- bu nazorat qilib bo‘lmaydigan hodisa bo‘lib, bebaho
moddiy va madaniy boyliklarni bir daqiqada y o ‘q qiluvchi, atrof muhitni
izdan chiqaruvchi ofat, ayniqsa u fuqarolarning joniga kulfat keltiruvchi
favquloddagi vaziyatdir. Y ong‘inning kelib chiqishi uch om ilning bir
vaqtda, bir joyda duch kelishining oqibatidir, y a ’ni:
- yonuvchan modda (neft, q og‘oz, y o g ‘och va boshqalar);
- havo harorati (issiqlik);
- uchqun-alanga (gugurt, uchqun, elektr sim ining qisqa tutashuvi).
Xalq x o ‘jaligida y o n g ‘in chiqishining asosiy sabablari quyidagilardan
iborat:
- chekish paytida y o n g ‘inga ehtiyotsizlik bilan munosabatda b o ‘lish,
yonuvchan m oddalami yoqish, gugurt bilan yoritish va boshqalar. Bunday
yo n g ‘in um um iy y o n g ‘inning 26% ini tashkil qiladi;
- bolalam ing o ‘t bilan o ‘ynashi - 14 %;
- elektr jihozlarini boshqarish qoidalarini buzish natijasida -- 13,5%;
|
| |
xona bo‘lsa-yu, uning maydoni binodagi barcha xonalam ing umumiy

|
xona bo‘lsa-yu, uning maydoni binodagi barcha xonalam ing umumiy Pdf ko'rish
|
bet | 166/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mxona bo‘lsa-yu, uning maydoni binodagi barcha xonalam ing umumiy
maydonidan 5% dan kam bo'lm asa yoki sathi 200 m2 dan k o ‘p b o ‘lsa,
bu holda bino A toifaga kiradi. Binoda har xil toifaga taalluqli xonalar
mavjud bo‘lsa-yu, A va В toifadagi xonalam ing y ig ‘indi m aydoni, qolgan
barcha xonalar umumiy m aydonining 5% dan kam bo‘lm asa yoki sathi
2 0 0 m2 dan ziyod b o ‘lsa, bu bino
В
toifaga mansub boMadi.
198
11.3 Yong‘in xavfiga bardosbii inshootlar va
qurilmalar, ularning xususiyatlari
Yong‘in xavfiga bardoshli ( o ‘tga chidam li) deb, y o n g ‘in sodir
bo'lganda ulam ing yuqori harorat ta’siriga bardosh bera olishi v a yuk
k o ‘tarish xususiyatlarini uzoqroq muddatga saqlab qoiish qobiiiyatiga ay-
tiiadi. Bino va inshootlariam ing y o n g ‘in xavfsizligi ko‘pchilik hollarda
ulardagi qurilmalarning olovda yonm asligi va o ‘tga chidam liligi bilan
ta’minlanadi. Inshoot qurilmalarining o ‘tga chidam liligi, ulam ing eng aso
siy xususiyatlaridan hisoblanadi, bu ko'rsatkich KM K 2.01.02 - 85 bilan
m e’yorlanadi. B um e’yorgabinoan, bino, inshootlar va ulardagi y o n g ‘inga
qarshi devorlar bilan o ‘ralgan qismlari, 5 xildagi (I, II, III, IV va V )
o ‘tga chidamlilik darajalarga bo‘lingan. Binolarning o ‘tga chidamlilik
darajasi ularning quyidagi qurilmalari bo‘yicha aniqlanadi: y a ’ni devorlar
(yuk ko4aruvchi ichki va tashqi, zinapoya va evakuatsiya y o ‘llarini o ‘rab
olgan devorlar); ustunlar; zinapoya elementlari; tom yopg‘ich plitalar va
barcha yuk ko'tarish qobiiiyatiga ega b o ‘lgan boshqa qurilmalar.
I darajali o‘tga chidamli binolarga
- yuk k o ‘taruvchi devorlari te
|
| |
- pechka va tutun quvurlarining noto‘g ‘ri o ‘matilishi oqibatida -

|
- pechka va tutun quvurlarining noto‘g ‘ri o ‘matilishi oqibatida - Pdf ko'rish
|
bet | 157/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M- pechka va tutun quvurlarining noto‘g ‘ri o ‘matilishi oqibatida -
8,5%;
- isitgich jihozlaridan noto‘g ‘ri foydalanishda - 8,3%;
- elektr moslamalarini montaj qilish qoidalarining buzilishi - 5%;
- payvandlash ishlarini bajarishda y o n g ‘in xavfsizlik qoidalarining
buzilishi - 2,3%;
- texnologik jihozlam i boshqarish qoidalarining buzilishi - 1,2% ni
tashkil etadi.
Demak, y o n g ‘inning birinchi sababiga kichik y o n g ‘in manbalari turtki
bo‘lishi mumkin, b u la r - sigaret qoldiqlari, uchqunlar va o ‘cbirilmagan gu
gurt qoldiqlari; yuqori haroratli issiqlik manbalari - alanga, pechka va tv
tun chiqadigan quvurlaming qizigan konstruksiyalari va boshqalar b o ‘lisb
mumkin. Y ong‘in natijasida quyidagi xavfli om illar paydo b o ‘ladi: ochiq
alanga v a uchqunlar; havo va predmetlardagi yuqori harorat; vong'indan
paydo bo‘lgan o ‘tkir zararli mahsulotlar; tutun; kislorod miqdorining pa-
sayishi, bino va inshootlam ing yem irilishi va buzilishi; portlashlar sodir
bo‘lishi; y o n g ‘in b o ‘lgan joylarda turli kim yoviy va zaharli moddalar-
ning atrof muhitga tarqalishi, y o n g ‘in suv biian o'chirilganda turli kim yo
v iy moddalar qorishmasi natijasida portlashlar yuz berishi va boshqalar.
192
M a’lumotlarga k o ‘ra, y o n g ‘indan nobud bo‘lganlarning 60 -8 0 % i nafas
olish y o ‘llarining zaharlanishi yoki toza havoning yetishm asligi oqibatida
halok b o ‘lar ekan.Yong‘in vaqti 3 fazaga b o ‘linadi:
Birinchi fazada
(5 dan 30 daqiqagacha) harorat sekin k o ‘tariladi
va fazaning oxirida tez ko‘tariladi. Masalan, yopiq eshik va derazalar-
dan yopiq b o ‘lib havo yetishm asligi natijasida yon g'in kichik m iqyos-
|
| |
ishlash 
om ili - M tojiyev, I. Nigmatov

|
M tojiyev, I. Nigmatov Pdf ko'rish
|
bet | 154/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mishlash
om ili
maxsus
qurilgan yuvinish
shoxobchalarida amalga oshiriladi. Bunda fuqarolar bir tom ondan kirib,
kiyim -kechak, him oya vositalarini yechib, yuvinib, o g ‘iz, k o ‘z ichlarini
zarasizlantirib, ikkinchi tomondan dozimetrik, kim yoviy tekshiruvdan
o ‘tib, s o ‘ngra toza kiyim -kechak kiyishadi va ikkincha dozimetrik
k o ‘rikdan o ‘tishadi.
Zararlangan kiyimlar, him oya vositalari, m axsus usullar yordamida
zararsizlantiriladi. Shikastlangan hududdan chiqishda yuqorida aytilgan
189
muolajalar yuqori saviyada o ‘tkazilsa, zararlanish m iqyosi shuncha kichik
v a talafotlarga uchrashning oldi olingan b o ‘ladi.
Mavzuni o ‘zlashtirish uchun zarur bo‘Igan tayanch
so‘z va iboralar:
Qutqaruv ishlari; tiklash ishlari; qutqaruv ishlarida harakatlanuvchi
kuchlar; m axsus ishlov berish usullari; qisman sanitar qayta ishlash;
t o iiq sanitar qayta ishlash; yadroviy o ‘choqda QBTI ishlari; kim yoviy
o ‘choqda QBTI ishlari; biologik o ‘choqda QBTI ishlari
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Qutqaruv ishlari nimalardan iborat?
2. Tiklash ishlariga nimalar kiradi?
3. Yadroviy shikaslangan o'choqda qutqaruv va tiklov ishlari
nimalardan iborat b o ‘ladi?
4. K im yoviy shikastlangan o ‘choqda, qutqaruv va tiklov ishlari
nimalardaan iborat?
5. B iologik shikastlangan o ‘choqda qanday kechiktirib bo‘lmaydigan
ishlar bajariladi?
6. Zararsizlantirish om iliga qanday jarayonlar kiradi?
7. M axsus ishlov berish om ilining mohiyati va uning turlarini
tushuntirib bering?
8. Yer silkinishi o ‘ch og‘ida qanday QBTI ishlari olib boriladi?
|
| |
tasi, bertole tuzi kiradi

|
tasi, bertole tuzi kiradi Pdf ko'rish
|
bet | 159/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mtasi, bertole tuzi kiradi.
Yonish paytida hosil bo‘ladigan «m ax» harorat miqdori yonuvchi ma
terial turiga bogMiq b o ‘ladi. Masalan, qog‘ozda - 510°C , suyuq yoqil-
193
g ‘ida - 110-1 3 0 0 °C , taxtada - 1000°C , gazli yoqilgMda - 1 2 0 0 -1 300°C
hosil b o ‘ladi.
Predmetlar yonishining quyidagi turlari mavjud: alangalanish, yonish,
o ‘z -o ‘zidan alangalanish va o ‘z -o ‘zidan yonish.
1) 0 4 olish
- bu suyuq yoki qattiq m ateriallam ing bug1 fazasidagi
yonishidir. o ‘t olish tez yonuvchan (45°C gacha) va yonuvchan suyuq-
iiklarga (45°C dan yuqori) boTinadi. Tez yonuvchilarga: atseton skipidar,
spirt, benzin, kerosin, serouglerod va solyar m oyi, sekin yonuvchilarga
esa - mineral surkov moylari, torm oz suyuqliklari kiradi.
2) alangalanish
— bunda material qaynash haroratigacha qizib, yong-
anda va tutashda davom etadi. Bu jarayonda ham bug‘, uchuvchan ugle-
vodorodlar va boshqa yonuvchan aralashmalar hosil qiladi. Alangalanish
harorati o ‘t olish haroratidan ancha baland b o ‘ladi.
3) o‘z-o‘zidan alangalanish
- bu yonishga o ‘tayotgan jarayonda ha-
roratiga qarab 2 guruhga bo‘linadi: a) alangalanuvchining harorati atrof
muhit haroratidan baland boMishi yoki b) past bo"lishi mumkin.
Birinchisida materiallam ing qizishi natijasida yonadi, ikkinehisida -
qizimasdan yonadi. 0 ‘z -o ‘zidan alangalanuvchilarga - y o g ‘, k o ‘mir, torf,
som on, y o g ‘och qipig‘i, sariq fosfor va hokazolar kiradi.
Yonish jarayonim ng vaqti quyidagi formula bilan aniqlanadi.
Bunda: N - yonuvchi moddaning miqdori, kg/m 3;
V - moddaning yonish tezligi, kg/m 3;
4)
|
| |
Fayllarni ochish va yopish

286
faylda saqlanuvchi EEXIST o`zgarmasiga teng bo`lsa, ochilayotgan fayl
mavjudligini bildiradi.
open() funksiyasi bitta faylga bir necha dasturlardan murojaat qilish
imkonini beradi. Albatta dasturlar faylga faqat o`qish rejimida murojaat qilishi
mumkin. Faylni ochish uchun yana Creat() funksiyasi mavjud bo`lib quyidagi
open() funksiyasini chaqirishga mos keladi.
Open ( fayl nomi, O_creat |O_TRUNK| O_WRONLY);
Bu funksiya yangi fayl yaratadi va yozish uchun ochadi. Quyi darajada
fayllarni yopish uchun close () funksiyasidan foydalanish lozim. Bu funksiya
ko`rinishi quyidagichadir:
Int close (fayl deskriptori);
Funksiya muvoffaqiyatli bajarilganda 0 qaytaradi. Xato bo`lganda – 1.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 178/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
197
Ижодкор шахснинг шаклланишини шахснинг ўзаро мос тарзда
бажарилган ижодий фаолият ва ижодий маҳсулотларни яратиш борасидаги
ривожланиши сифатида белгилаш мумкин. Ушбу жараённинг суръати ва
қамрови биологик ва ижтимоий омиллар, шахснинг фаоллиги ва креатив
сифатлари, шунингдек, мавжуд шарт-шароит, ҳаётий муҳим ва касбий
шартланган ҳодисаларга боғлиқ. Замонавий шароитда педагогнинг
креативлик сифатларига эга бўлиши тақозо этади.
Сўнгги йилларда етакчи хорижий мамлакатларнинг таълим тизимида
ўқувчи ва талабаларда креативлик сифатларини шакллантириш масаласига
алоҳида, жиддий эътибор қаратилмоқда. Буни Бронсон, Меррийман (2010 й.),
Кен Робинсон (2007 й.), Фишер, Фрей (2008 й.), Бегетто, Кауфман (2013 й.),
Али (2011 й.), Треффингер (2008 й.) ва б. томонидан олиб борилган кўплаб
тадқиқотлар, уларнинг натижалариан кўриш мумкин.
Биргина Кен Робинсон томонидан 2007 йилда тайёрланган “Мактаб
креативликни барбод этяптими?” номли видео лавҳани YouTube сайтида 5
млн марта томоша қилинган. Қолаверса, ўқитувчилар креативлик асосларини
ўрганишга жиддий киришганлар (Бегетто, Кауфман, 2013 й.). Ўқитувчиларда
педагогик
фаолиятни
креатив
ёндашув
кўникма,
малакаларини
шакллантириш ҳамда ривожлантиришга доир адабиётлар чоп этиляпти,
Таълим департаменти томонидан тайёрланган видео лавҳаларга асосланувчи
ноанъанавий дарслар ташкил этиляпти (Али, 2011; Таълим департаменти,
2013 й.).
Салмоқли амалий ишлар олиб борилаётганлигига қарамай, кўпчилик
ўқитувчилар ҳали ҳануз шахс (ўзларида ҳамда талабаларда креативлик
сифатларини қандай қилиб самарали шакллантириш тажрибасини ўзлаштира
олмаяптилар.
Таълим тизимини бошқариш органлари ҳар йили таълим
муассасаларида юқори самарадорликка эришишга эътибор қаратади. Ана шу
мақсадда ўқув дастурини ишлаб чиқилади, янги ўқув дарсликлари яратилади.
Бу эса ҳам талабалар, ҳам ўқитувчиларни касбий ўсишларига ёрдам беради.
Олиб бориладиган амалий ҳаракатлар талабаларда ютуқларга эришиш, олға
интилишга бўлган эҳтиёжни муайян аражада юзага келтиради, уларнинг
ўқув-билиш қобилиятларини бир қадар ривожлантиришга ёрдам беради.
Бироқ, ўқув йилининг охирида келиб олий таълим муассасаларида
талабаларнинг фанларни ўзлаштиришларида юқори даражадаги ижобий
натижалар кузатилмаяпти. Кўплаб талабаларнинг таълим олишга нисбатан
қизиқиши йўқолган. Бунинг натижасида ўқитувчилар ҳам аввалгидек завқу
|
| |
o‘z-o‘zidan yonish - M tojiyev, I. Nigmatov

|
M tojiyev, I. Nigmatov Pdf ko'rish
|
bet | 160/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mo‘z-o‘zidan yonish
- bu oksidlovchilam ing issiqlik jarayonlari
va m ikroorganizm lam ing faoliyati natijasida materiallam ing yonish ja
rayoni. Moddalarning o ‘zidan o ‘zi yonishi va ulam ing sinflanishi. Qat
tiq, g ‘ovaksimon yonuvchan moddalar yuzasida adsorbsiyalangan havo
qatlami bilan oksidlanish reaksiyasi tezligi ortib boraai. Issiqlikni kam
o ‘tkazadigan va g ‘ovakli moddalarda y ig ‘ilgan issiqlik haroratni, oksid
lanish jarayonini tezlashtiradi. Polimerlanishda, biologik va fizik jarayon-
larda k o ‘plab issiqlik ajralib chiqadi va o ‘zidan o ‘zi yonish sodir b o ‘ladi.
0 ‘zidan o ‘zi qizib, o ‘t manbayi ishtirokisiz to ‘liq yonish bilan yakun-
lanadigan ekzotermik reaksiya o ‘zidan o ‘zi yonish deyiladi. 0 ‘zidan o ‘zi
yonish harorati past boTgan moddalar juda xavfli hisoblanadi. Moddalar
o ‘zidan o ‘zi yonishga m oyilligi b o ‘yicha to ‘rt sinfga b o ‘lingan.
194
Birinchi sinfga tabiiy o ‘simliklar (pichan, qipiq, som on) taalluqli. 6 0 -
70°C da biologik jarayon kim yoviy oksidlanish jarayoniga o ‘tib, o ‘zidan
o ‘zi yonish bilan yakunlanadi.
Ikkinchi sinfga torf va ko‘mir kiradi. Normal haroratda k o ‘mir oksid-
lanib, qizib, o ‘zidan o ‘zi yonib ketadi. Torf 60°C da qizib oksidlanadi.
Uchinchi sinfga y o g ‘ va moylar kiradi. Tarkibida to ‘yinmagan karbon
vodorodli birikmalar b o ‘lgan o'sim lik m oyi va y o g ‘lar oksidlanish, poli-
merlanish xususiyatiga ega.
Y og‘-m oy tomchilari bo‘lgan kiyim-kechaklar o ‘zidan o ‘zi yonib
ketadigan xavfli darajada bo‘lib, ular ish joylaridan va xonalardan darhol
y o ‘q qilinishi kerak. To‘rtinchi sinfga kim yoviy moddalar v a aralashmalar
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 448/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
485
Результаты реализации авторской «Технологии» прошли апробацию и
опубликованы в многочисленных статьях научных журналов и сборниках
Украины, а также, в научных журналах ВАК Республики Узбекистан:
Psixologiya
(Психология), главный редактор Ш. Баратов (Чудакова В., 2015-
2021) [];
Toshkent davlat pedagogika universiteti ilmiy axborotlari
(Научный
вестник Ташкентского государственного педагогического университета)
(Чудакова В., 2020); Pedagogik mahorat» (Ilmiy-nazariy va metodik jurnal)
(Педагогическое мастерство), редактор А. Хамроев (Чудакова В., 2021) [];
Вестник интегративной психологии: журнал для психологов, под редакцией
Ш. Баратова, М. Усмановой (Чудакова В., 2019-2021) [] и мн. др.
«Технология» прошла успешную апробацию и внедрена в
образовательный процесс, в рамках международной научной стажировки
(повышения квалификации) в Украине, с участием представителей
Республики Узбекистан (2019, 2021). А также, в рамках постоянно
действующих Международных Летних школ /сессий (2019, 2020, 2021) с
участием представителей Узбекистана, на базе выше перечисленных
учреждений Украины, при содействии Академии конкурентоспособного
инновационного лидера «ПРОФИ» (учредитель, руководитель, тренер, коуч
В. Чудакова).
Результаты
украинско-узбекское
сотрудничества.
Благодаря
многолетнему тесному и плодотворному международному научно-
методическому сотрудничеству между образовательными заведениями и
научными учреждениями Украины и Республики Узбекистан, в области
образования и научной сферы, содействия научно-исследовательской
деятельности, укрепления научно-методических связей, стороны расширили
основу для дружественного сотрудничества и академического обмена.
Осуществляется с 2018 г. по настоящее время: 1). Взаимное оказание научно-
методической,
научно-практической
и
информационной
помощи.
2). Создание условий для организации, реализации совместных научных
исследований в сфере общих интересов; создание и участие в совместных
научных и образовательных проектах. 3). Совместное участие в программах
международного
сотрудничества
при
поддержке
международных
организаций и фондов, при возможном участии других партнеров.
4). Создание условий для установления плодотворного сотрудничества
между структурными подразделениями Сторон. 5). Обмен публикациями и
учебными материалами, а также совместная публикационная и издательская
деятельность. 6) Организация и проведение совместных научных и научно-
|
| |
mir-beton, beton, tabiiy va sun’iy toshlardan va boshqa olovda yonm ay­

|
mir-beton, beton, tabiiy va sun’iy toshlardan va boshqa olovda yonm ay Pdf ko'rish
|
bet | 167/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mmir-beton, beton, tabiiy va sun’iy toshlardan va boshqa olovda yonm ay
digan ashyolardan qurilgan inshootlar kiradi.
II darajali o‘tga chidamli inshootlarga
ham birinchi toifadagi bino
va inshootlar kiradi, faqat farqi shundaki, bulam ing tomini yopishda bi-
moyalanmagan metall qurilmalar ishlatilishi ruxsat etiladi.
III darajali o‘tga chidamli inshootlarga
yuk k o ‘taruvchi devorlari
temir-beton, beton, tabiiy v a sun’iy tosh ashyolardan qurilgan inshootlar
kiradi. Bularda tom yopg‘ich qurilmalarini qiyin yonadigan ashyolardan
shuvoq, metall tunukalar yoki azbest plitkalar bilan him oyalash ruxsat
etiladi.
IV darajali o‘tga chidamli inshootlarga
yuk k o ‘taruvchi devorlari
va tom yopg‘ich qurilmalari yaxlit yoki yelim langan y o g ‘ochlardan va
yonadigan yoki yonm aydigan ashyolardan qurilib, suvoq yoki azbest pli-
talari bilan himoyalangan inshootlar kiradi.
V darajali o‘tga chidamli inshootlarga
devorlari va boshqa quril-
malariga o ‘tga chidam lilik bo‘yicha talablar qo‘yilm aydigan barcha in
shootlar kiradi.
Qurilmalami yon g‘in sharoitida issiqlik ta’siridan yuk ko‘tarish yoki
lo ‘sib turish qobiliyatining yo'qolishiga sabab b o ‘luvchi dastlabki buzi-
199
lishgacha bo‘lgan vaqt oralig‘i, ulam ing o ‘tga chidamlilik chegarasi deb
ataladi va vaqt birligi soatda o ‘lchanib, qurilmalaming sinov boshlangan
daqiqadan to quyidagi buzilish belgilarining birortasi paydo b o ‘lganiga
qadar o ‘tgan vaqt oralig‘i bilan ifodalanadi:
- qurilmada alanga yoki tutun o ‘ta oladigan teshikning paydo bo'lishi;
- qurilmaning yonmay turgan sirtida harorat 160°C ga ko‘tarilsa yoki
|
| |
kiradi. Ular, o ‘z navbatida, uch guruhga b o iin g a n

|
kiradi. Ular, o ‘z navbatida, uch guruhga b o iin g a n Pdf ko'rish
|
bet | 161/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mkiradi. Ular, o ‘z navbatida, uch guruhga b o iin g a n .
Birinchi guruhga havo bilan to‘qnashganda alangalanadigan moddalar
kiradi. Masalan, oq fosfor, fosfor, fosfor vodorodi, rux va alum iniy changi,
arsin, stibin, fosfin, y o g ‘och, ko‘mir, kul, metallorganik birikmalar. Fosfor
galogenli birikmalar metall bilan birikadi, oksidlanadi. O ksidlovchi bilan
aralashib portlaydi (selitra, xlorat, perekis). Paroforli moddalar — kaliy,
kalsiy, temir, natriy sulfidlari oksidlanib o ‘zidan o ‘zi yonib ketadi.
Ikkinchi guruhga suv bilan aralashib alangalanadigan moddalar ki
radi. Masalan, ishqoriy metallar, kalsiy karbidi, ishqoriy va ishqoriy yer
metallar gidridi, kalsiy va natriy fosforiti, silanlar, natriy gidrosulfidi va
boshqalar suv bilan birikib, yonadigan, alangalanadigan gazlar hosil qila
di. Metall karbidlari ham xavfli hisoblanadi.
Uchinchi guruhga organik moddalar bilan q o ‘shilganda alangalanishga
olib keladigan oksidlovchilar kiradi. Masalan, kislorod, galogenlar, azot
kislotasi, bariy va natriy perekisi, kaliy permanganati, xrom angidridi,
q o ‘rg‘oshin oksidi, selitra, xlorat, perxloratlar, xlorli ohak va boshqalar.
Atsetilen, vodorod, etilen xrom bilan aralashib, nur ta’sirida o ‘zidan o ‘zi
yonadi va portlaydi. Yuqorida aytilgan barcha xavfli kim yoviy moddalar
turiga qarab omborlarda alohida saqlanishi va ko‘rsatmalarga asoslanib
ishlatilishi talab qilinadi.
Y ong‘in sodir bo‘ladigan joylar ikki turga: korxona v a tashkilotlar
hamda fuqarolaming yashash joylari; yon g'in miqyosi: kichik hajmda,
o ‘rta hajmda va katta hajmda bo‘ladi.
Y ong‘inning tez keng tarqab ketishining asosiy sabablariga:
-
inshootlar loyihasini ishlab chiqishda y o ‘l q o ‘yilgan xato va kam-
chiliklar;
195
|
| |
deb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara-

|
deb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara- Pdf ko'rish
|
bet | 164/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mdeb ataladi. Sanoat inshootlarining yonish v a portlashga m oyillik dara-
jasini aniqlashdan maqsad ularda sodir b o ‘lajak y o n g ‘in va portlashlar
oqibatida yuzaga keluvchi buzilishlarni va odamlarga xavfli va dahshatli
ta’sim ing oldini olishdan iborat. Sanoat inshootlarining yonish va port
lashga m oyilligi, ulam ing qanday ashyolardan qurilganligi v a ularda
mavjud ishlab chiqarish jarayonida ishlatiladigan yoki saqlanadigan xom -
ashyclarning yonuvchanlik xususiyatlari bilan belgilanadi.
Texnologik loyihalash m e’yori (O NTP 24 - 86. 1.2.3) va qurilish qoi
dalari hamda m e’yorlari (KM K 2. 01.02 - 85) ga binoan sanoat korxo-
nalari hamda omborlari yonish va portlash xavfi bo‘yicha 5 ta toifaga
bo'linadi, jumladan, A, B, D, E va F. Bulam ing A va В toifalari yonish va
portlashga m oyil. D va E toifalari esa faqat yonishga xavfli deb hisobla
nadi. F
toifasida
esa na
yonish
va na portlash xavfi mavjud emas. Sanoat
inshootlarining bunday guruhlanishi, ularda ishlatiladigan yoki saqlana
digan yengil yonuvchi gazsim on va suyuq moddalarning bug‘lari havo
bilan aralashganda, portlovchi gazli muhitni hosil qiluvchi agregat holati
v a ulam ing alangalanish harorati (Ta) ga binoan amalga oshirilgan.
A -toifaga yonish va portlash xavfi mavjud b o ‘lgan, chaqnab yonish
harorati 28°C dan past b o ‘lgan, yonuvchi gaz va yengil alangalanuvchi
suyuqlik bug'lari havodagi kislorod bilan yoki suv bilan birikishi natija-
197
sida, portlashga m oyil xavfli bosim i 5 kPa dan oshiq b o ‘lgan, gazsim on
aralashmalar hosil b o ‘ladigan korxonalar kiradi. Bu guruhga kiruvchi
|
| |
kim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa

|
kim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa Pdf ko'rish
|
bet | 165/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mkim yo sanoatining atseton, oltingugurt, karbon, efir, superfosfat va boshqa
moddalami ishlab chiqaruvchi korxonalam i m isol qilib k o ‘rsatish mum
kin.
B-toifaga
ham yonish va portlash xavfi b o ‘lgan, chaqnab yonish ha
rorati 28°C dan yuqori b o ‘lgan, yengil alangalanuvchi suyuqlik bug‘lari,
yonuvchi chang va gazlar, havodagi kislorod suv bilan qo‘shilganda xavf
li, portlovchi aralashma hosil qiluvchi miqdorda b o ‘lib, ular y o n g ‘inda
xonadagi xavfli bosim 5 kPa dan yuqori b o ‘ladi. Bunga ammiak ishlab
chiqarish sanoatini m isol qilib k o ‘rsatish mumkin.
D-toifaga
faqat yonuvchi, y a ’ni A va В toifalarga kirmaydigan sanoat
korxonalari, jumladan, chaqnab yonish harorati 120°C dan yuqori b o ‘lgan,
yonuvchi qattiq jismlarni ishlab chiqarish va qayta ishlov berish hamda
har x il yo q ilg ‘i moddalar ishlatiladigan sanoat korxonalari kiradi. Bunga
m isol qilib, y o g ‘ochni qayta ishlovchi m ebelsozlik sanoati, q o g ‘oz, kar-
ton, to ‘l q og‘oz ishlab chiqaruvchi korxonalami k o ‘rsatish mumkin.
E-toifaga
yonm aydigan m odda va ashyolam ing qaynoq, ch o‘g ‘langan
yoki eritilgan holatida ishlatiladigan korxonalar kiradi. Bunga metallurgiya
sanoati korxonalari, issiqlik ishlab chiqaruvchi markazlar va b u g‘xonalar
m isol b o ia oladi.
F-toifaga
yonm aydigan modda va ashyolam i sovuq holatda ishlatila
digan hamda saqlanadigan sanoat va qishloq x o ‘jaligi korxonalari kiradi.
Masalan. toshni maydaiash, keramika va sem ent zavodlari shular jum la-
sidandir. Bino va inshootlam ing y o n g ‘in hamda portlash xavfi b o ‘yicha
guruhlanishi, ulardagi barcha xonalam ing yonish va portlashga m oyillik
toifasi aniqlangandan s o ‘ng belgilanadi. Agar binoda A toifaga taalluqli
|
| |
-rasm. Funksiyalar ustasi

375
8.9-jadval. [Автосумма] tugmasining funksiyalari.
№
Funksiya nomi
tarjimasi
Vazifasi
1
Суммировать
Sonlar yig`indisini
hisoblash
Tanlangan yacheykalardagi
sonlarning
yig`indisini hisoblaydi.
2
Среднее
O`rtacha
Tanlangan yacheykalardagi sonlarning
o`rtachasini hisoblaydi.
3
Число
Son
Tanlangan yacheykalardagi sonlarning
sonini hisoblaydi.
4
Максимум
Eng katta
qiymat
Tanlangan yacheykalardagi sonlarning
eng katta sonini chiqaradi.
5
Минимум
Eng kichik qiymat
Tanlangan yacheykalardagi sonlarning
eng kichik sonini chiqaradi.
Biz
matematika fanidan bilamizki,
progressiyalar
matematik va geometrik bo`ladi.
Ammo informatikada
progressiyalar turlicha bo`ladi. Progressiya - bu ma'lum bir
qadamga oldingi haddan oshib borish (ma'lum bir
jarayonning takrorlanishi) demakdir. Matematik progressiya
q
a
a
i
i
1
yoki (
n
i
...
1
,
n
- o`zgarmas son ) formula bilan
aniqlanadi.
Geometrik progressiya
q
a
a
i
i
*
1
yoki (
n
i
...
1
,
n
- o`zgarmas son)
formula bilan aniqlanadi. Vaqt progressiya Matematik progressiya kabi q qadamga
ortib boradi. Excel dasturida yacheykalarni progressiyalar yordamida to`ldirish
mumkin. Buning uchun bosh lentaning tahrirlash bo`limidan
[Запольнить]
buyruqlaridan foydalanish mumkin (8.32- rasm).
Suv toshqinida qanday qutqaruv ishlari o ‘tkaziladi?

|
Suv toshqinida qanday qutqaruv ishlari o ‘tkaziladi? Pdf ko'rish
|
bet | 155/244 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #254799 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov M9. Suv toshqinida qanday qutqaruv ishlari o ‘tkaziladi?
10. Avariya va halokatlarda qanday tartibda qutqaruv ishlari olib
boriladi?
190
XI BOB
Y 0N G ‘IN XAVFSIZLIGI ASOSLARI
Sanoat korxonalarida, turar jo y binolarida sodir ho'ladigan y o n g ‘in,
portlashlar k o ‘plab m oddiy zarar ko'rishga, odamlarning qurbon b o ‘lishiga
olib keladi. Turar joy, m a’muriy binolar, xom ashyo, mahsulotiar,
uskuna, dastgohlar,
ishlab chiqarish binolari, tayyor m ahsulotiar
(yonish xususiyatiga ega b o ‘!ganligi uchun) yonib ketadi, natijada
iqtisodiyotim izga salbiy ta’sir k o ‘rsatadi. M a’lum otlarga qaraganda.
dunyo b o ‘yicha har 10 soniyada, jam i 5 mln. y o n g ‘in sodir bo'lm oqda.
M D H da esa bu k o ‘rsatkich 8 0 0 0 -8 5 0 0 ni tashkil etadi, oqibatda mln.
hatto bir necha yu z mln. s o ‘mdan ortiq m oddiy zararlar k o ‘riladi. Sanoat
korxonalarini, turar jo y binolarini y o n g ‘in, portlashdan him oyalash
davlatim izning m uhim va bosh vazifalaridan biri boTib hisoblanadi.
Bu vazifani bajarish texn ologik uskunalardan to ‘g ‘ri foydalanish, bino,
qurilma, inshootlarni y o n g ‘inga qarshi umumiy normalarga asoslanib
to ‘g ‘ri loyihalash, qurish bilan uzviy b o g ‘langan. Ishlatiladigan qurilish
ashyoiari va jihozlarning yonuvchanligini avvaldan hisobga olish, qayta
ishlanadigan, olinadigan modda, m ahsulotlam ing yon ish ga m oyilligi,
fizika-kim yoviy xususiyatlarini e'tiborga o lish y o n g ‘in xavfsizligin i
ta’m inlashda va undan ogohlantirishda, odam larning xavfsizligin i
ta’m inlashda katta aham iyatga egadir. Shu m aqsadda y o n g ‘inga qarshi
qoTIaniladigan um um iy norma talablariga m os tushadigan va am alga
|
| |
Tayyorlanishi - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

-geksametiltetramin
eritmasi;
- glyukoza eritmasi;
- novokain eritmasi;
- barbital natriy eritmasi;
2. Geksametilentetraminni 40% - 50 ml eritmasi qanday sterillanadi?
- aseptik
sharoitda tayyorlanadi;
- 120
o
C da 8 minut;
- 118
o
C da 12 minut;
- 117
o
C da 12 minut;
3. Eritma hajmi 100 ml gacha bo’lsa sterillash vaqti qancha va necha gradusda olib boriladi?
-120
o
C 8 minut;
-120
o
C 12 minut;
-120
o
C 10 minut;
-118
o
C 11 minut;
4. Eritma hajmi 100- 500 ml gacha bo’lsa sterillash qancha vaqt va necha gradusda olib
boriladi?
-120
o
C da 12 minut;
-120
o
C da 8 minut;
-118
o
C da 8 minut;
-119
o
C da 12 minut.
5. Eritma hajmi 500 ml dan 1000 ml gacha bo’lsa sterillash vaqti qancha va necha gradusda olib
boriladi?
-120
o
C da 15 minut;
-120
o
C da 12 minut;
-118
o
C da12 minut;
-121
o
C da 12 minut;
6. Yo’g’ va moylar germetik jihozlab qancha vaqt va necha gradusda sterillanadi?
-118
o
C da 30 minut;
-120
o
C da 2 soat;
-121
o
C da 3 soat;
-118
o
C da 2 soat;
7.
Natriy xlorid, rux oksid, talk ok gillarni miqdori 25,0 gacha bo’lsa sterillash quruq havo
oqimida qancha vaqt va gradusda olib boriladi?
-180
o
C da 30 min 200
0
C da 10 min;
-80
o
C da 20 min 200
0
Cda 5 min;
-180
o
C da 15 min 200
0
C da 7 min;
-180
o
C da 40 min 200
0
C da 20 min.
8. Yangi tug’ilgan chaqaloq uchun dori shakillari qanday tayyorlanadi?
-aseptik
sharoitida;
-sterillanadi;
-sterillanmaydi;
-qanday tayyorlanish ahamiyatsiz;.
9. Adrenalin gidroxlorid eritmasini tayyorlashda qaysi stabilizator ishlatiladi?
-Natriy metabisulfat;
-Natriy gidrokobonat;
-NSl
eritmasidan;
-NaCl;
10.Distillyasiya suvi olish apparati qayerga o’rnatilgan bo’lishi kerak?
-shlyuz;
-idish yuvadigan xonada;
-distillyasiya-sterilizatsiya xonasida;
Standleitung mit NIAS - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 288/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.17.6 Standleitung mit NIAS
DNF02436
Es ist nach Aussage sowohl von Novell als auch von AVM und vielen eigenen Versuchen nicht möglich, mit einer AVM B1 ISDN Karte und dem NIAS einen Standleitungsbetrieb mit der Standleitung D64S der Telekom einzurichten. Der Treiber der B1 unterstützt zwar Standleitungen, aber aktiviert diese nur auf CAPI-Ebene, die der NIAS nicht ansprechen kann.
Standleitungen funktionieren mit der AVM B1 zusammen nur mit dem AVM MPR for ISDN, wobei für die neue AVM C4 wiederum keine Treiber zur Zusammenarbeit mit dem MPRI existieren.
Alternativen wären eine Eicon diva ISDN Karte (evtl. auch andere ISDN Karten) oder ein Modem, das diese Standleitungsfunktionalität per AT-Befehl bietet oder externe Router, die dieses Festures teilweise nur als kostenpflichtige Option beherrschen.
|
| |
Bintec Router und IPX - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

3.17.7 Bintec Router und IPX
DNF05630
Die aktuellen Firmware Versionen der Bintec Router unterstützen kein IPX mehr.
Bintec begründet das mit der (scheinbaren) Einstellung der IPX Entwicklung und dass aktuelle Netware Versionen auch IP unterstützen. Bintec will seine Kräfte auf TCP/IP fokussieren.
Mit den bisherigen Firmware Versionen gibt es allerdings teilweise massive Performanceprobleme bei IPX-Verbindungen, während IP auf der gleichen Verbindung die volle Kanalbreite ausnutzt.
3.18 TCP/IP
3.18.1 TCP/IP routen
DNF94827
Ein File Server mit zwei (oder mehr) Netzwerkkarten soll TCP/IP routen.
192.168.100.10 ist ein Unix-Host
192.168.100.1 ist die Adresse für die Karte im Server, die zum Host geht!item [192.168.200.1] ist die Adresse für die Karte im Server, die zu der WS geht, wohin geroutet werden soll.
192.168.200.20 ist die Adresse der WS
Unix Host Netware mit 2 Karten Workstation
192.168.100.10 ----------- | |--------------- 192.168.200.20
192.168.100.1 | |192.168.200.1
| |
Der Server hat also zwei IP-Adressen und ist damit IP-Router, da er Netz 192.168.100 nach 192.168.200 und umgekehrt routet.
Diese "krummen" Zahlen werden übrigens benutzt, weil sie in einem privaten Bereich liegen, der im Internet nicht vorkommt.
Verweis: IP-Adressen
Zur Aktivierung von TCP/IP im NetWare Server muß man für die Netzwerkkarten im Server einen weiteren Frame und TCP/IP laden und an den Frame dazubinden.
LOAD TCPIP RIP=YES FORWARD=YES
LOAD [Treiber1] [Parameter] NAME=IPnet1 FRAME=Ethernet_II
BIND IP to IPnet1 AD=192.168.100.1 MA=255.255.255.0 GA=192.168.100.10
LOAD [Treiber2] [Parameter] NAME=IPnet2 FRAME=Ethernet_II
BIND IP to IPnet2 AD=192.168.200.1 MA=255.255.255.0
Bei der zweiten Bindung wird kein Gateway angegeben, da über diesen Strang kein weiteres Netz erreicht werden kann. Die Gatewayangabe beim ersten legt das default Gateway fest. Alle Pakete, die nicht an IPnet1 oder IPnet2 gehen, werden dahin geschickt.
Hinweis: Bitte die angegebenen IPX- und IP-Adressen der Beispiele auf die eigenen Adressen anpassen!
Besitzer eines Token-Ring Netzwerkes müssen als Rahmentyp statt Ethernet_II Token-Ring_SNAP angeben.
Nur mit dem Protokoll TCP/IP kann man noch nicht viel machen (außer ping zum Testen), man benötigt vielmehr weitere Software, z. B. für NFS oder FTP. Für die Netware 3.1x gibt es diverse FTP Server, Webserver, Mailserver und Newsserver als Freeware oder Shareware (siehe NetwareFiles.de) und natürlich als kommerzielle Produkte. Bei der NetWare 4.x und 5 werden FTP-Server, Web-Server, DNS, usw. bereits mitgeliefert oder sind zumindest als Download kostenlos verfügbar.
|