Interfaol usullardan foydalanish shakllari

Interfaol usullardan foydalanish shakllari:
individuallashtirish; kichik guruhlarga ajratish;
tabaqalashtirish; o‘rgatish va o‘rganish jarayonida demokratik muhitni yaratish; o‘zaro muloqot,
hamkorlikni tashkil etish.
Interfaol usullar o’quvchilar oldiga ushbu maqsad va vazifalarni qo’yadi:
muammoli
vaziyatni amaliy va hayotiy topshiriqlar asosida yechish; o’z-o’zini fikr yuritishga rag’batlantirish;
atrofdagilar bilan do’stona munosabatlarni shakllantirish; mustaqil, ijodiy, tanqidiy, mantiqiy
fikrlash; mustaqil, ijodiy, tanqidiy, mantiqiy fikrlash; faol bo’lish.
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, pedagogika va psixologiya sohalarida innovatsion
metodlardan foydalanish avvalo ta’lim samaradorligini kafolatlaydi, raqobatbardosh kadrlar
yetishib chiqishini ta’minlaydi. Ta’lim oluvchining ijodiy qobiliyatlarini namoyon qiladi,
o’quvchilarda kommunikativ kompetensiyani, o’zaro emotsional aloqalarni o’rnatishiga yordam
beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1. T. Gafforova Boshlang’ich ta’limda zamonaviy pedagogic texnologiyalar.
2. A.Mamatkazina, A.Salomov, F.Boynazarov Yangi pedagogik texnologiya asoslari.
3. www.google.uz
116
Май 2021 10-қисм
Тошкент
O’QITISHNING FAOL PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARI.
Rajabova Dilyora
Navoiy viloyati Qiziltepa tumani
6-umumiy o’rta ta’lim maktabi
Ona tili va adabiyot fani o’qituvchisi
Annotatsiya.
O’qitishning an’anaviy va noan’anaviy usul va metodlari farq qilinadi. Ular
mohiyatiga ko’ra faol va osoyishta turlarga ajratiladi. Ularning har biri o’z tarixi va shakllanish
mexanizmiga ega. Bularning orasida uzoq yillar davomida sinovlardan muvaffaqiyatli o’tgan va
yuksak pedagogik samara beradiganlari juda ko’p.
Kalit so’zlar.
Ma’ruza, abstract, didaktika, pedagogik texnologiya, tarbiya, ta’lim, metod,
noan’anaviy usul, an’anaviy.
Insoniyat o’zini va atrof-muhitni anglab yetishi jarayonida ta’lim va tarbiya uchun asqotadigan
xilma-xil texnologiyalarni yaratgan. Ularning aniq son va sifatini hech kim aniq belgilay olmaydi.
Bunga hozirgi davrda mavjud bo’lgan turli davlatlarning ta’lim tizimlarida amal qilinayotgan
turfa pedagogik texnologiyalar misol bo’la oladi. Gap ularning qaysi biridan kim qanday samara
bilan foydalanishidadir. Katta samara bermaydigan yoki o’zini oqlay olmagan texnologiyalar kun
tartibidan tushib qolaveradi va ular insoniyat sivilizatsiyasining tarixiy “sandig’iga” jamlanib
borilaveradi. Har qanday o’quv kursi, ma’lumki. quyidagi komponentlami o’zida jamlaydi: -
kursning davomliligi (muddati); - o’qitishning maqsad va vazifalari; - o’qitishning mazmuni;
- maqsadli guruhning tashkil etilishi; - o’qitish jarayoni; - o’qitish metodikasi; - o’quv quvvati; -
baholash. O’qitishning mazmuni o’quv birligining davomiyligi va o’zlashtirish darajasi orasidagi
uzviy bog’lanishning grafigi tarzida ifodalanishi mumkin. Bunda uch toifadagi o’zlashtirish
darajalari farq qilinadi va ular majburiy (past), zaruriy (o’rtacha) va maqsadga muvofiq (eng
yuqori) ko’rsatkichlarga ega bo‘ladilar. Har qanday pedagogik texnologiya qo‘llanilishida
didaktikaning asosiy va yordamchi tamoyillari (prinsplari), albatta, amal qiladi: - ma’lumdan
noma’lumga; - oddiydan qiyinga yoki murakkabga; - aniqdan mavhumroqqa (abstraktga); -
kuzatishdan nazariy umumlashmalarga; - umumiy yoki odatdagidan xususiyga yoki noodatdagiga
va boshqalar. Ayrim faol pedagogik texnologiyalar tavsifi haqida ma’lumotlar keltirilganda
ularning qiyosiy bahosi oydinlashadi. Ma’ruza o’qitishning eng keng tarqalgan shakli bo‘lib,
pedagogik faoliyatda yetakchi o’rinni egallaydi. U o’qituvchi mehnatining oliy shakli darajasida
e’tirof etiladi. Uni bir tomonlama aloqaning ko’rinishi, deb ham ataladi. Bunda o’qituvchining
faolligi va tinglovchilarning nofaolligi ko’zda tutiladi. Biroq munozara shaklida bayon etiladigan
ma’ruza eng faol pedagogik texnologiya elementidir. Munozarali ma’ruzada tinglovchilarning
faolligi juda yuqori bo’lishiga erishish mumkin. Iqtisodiyot o’quv predmetlarini, odatda, ko’proq
m a’ruzalar tarzida bayon etiladi. Chunki bunday kurslar ko’proq nazariy yoki umumlashtiruvchi
xarakterga tabiatan ega bo’ladilar. Pedagogik terminologiya nuqtai nazaridan ularni bilish, aqliy
umumlashtirish mashg’ulotlari deb hisoblash mumkin. Bunda metodikaning barcha boshqa
metodlari kamroq samaraii bo’lib qoladilar. M a’ruzani tashkil etish paytida o’qituvchi o’quv
predmetining eng muhim jihatlarini alohida ta’kidlash evaziga muvafiaqiyat qozonishi mumkin.
Ma’ruzada tinglovchilar boshqa samaraii metodlar bilan o’qitilgandagi kabi tayyorgarlik (bilim)
oladilar. Faol metodika yordamida o’qilgan ma’ruzalar davomida tinglovchilarni faollashtirish
evaziga o’qitish jarayonining teng huquqli ishtirokchilariga aylantirish mumkin. Bunda o’quv
materiali tez va soz o’zlashtiriladi. M a’ruzani faol tadbirga aylantirish uchun uning mavzusi va
tuzilmasi orasidagi bog’lanishning yechimini topish zarur bo’ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
1. Jumaev A. Bo’lajak o’qituvchi shaxsining ijtimoiy faollik omillari. / “Xalq ta’limi” jurnali,
2006.
2. Og’ayev S. Yangi pedagogik texnologiya-hayotiy ehtiyoj. / “Xalq ta’limi” jurnali, 2001
3. www.ziyouz.com
|