nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bulutli xizmatlarning afzalliklari

|
Bulutli xizmatlarning afzalliklari
|
bet | 2/6 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 116,49 Kb. | | #238282 | Turi | Referat |
Bog'liq eew-5BEF5-5FvhoP3i4xwWPpujEaaH00Bulutli xizmatlarning afzalliklari:
Boshlash uchun, keling, mavjud plyuslarga to‘xtalib o‘tamiz, ular quyidagilardan
iborat:
1. Ma'lumotni saqlash uchun siz qimmatbaho kompyuter va aksessuarlarni sotib olishingiz shart emas, chunki hamma narsa "bulutda" saqlanadi.
2. Kompyuterning ishlashi yaxshilanadi, chunki ofis ishlarida va boshqa sohalarda bulutli texnologiyalar masofadan turib dasturlarni boshqaradi, shuning uchun kompyuterda juda ko‘p bo‘sh joy qoladi.
3. Har yili texnik xizmat ko‘rsatish bilan bog'liq muammolar kamayadi, chunki jismoniy serverlar soni doimiy ravishda kamayib boradi va dasturiy ta'minot doimo yangilanib turadi.
4. Dasturni sotib olish narxi kamayadi, chunki dasturni "bulut" uchun faqat bir marta sotib olish kerak va bu hammasi, va ba'zida siz uni ijaraga buyurtma qilishingiz ham mumkin.
5. Bulutli texnologiyalar saqlanadigan ma'lumotlar miqdorida cheklovlarga ega emas. Aksariyat hollarda bunday xizmatlar hajmi millionlab gigabaytni tashkil qiladi.
6. Dasturlar avtomatik ravishda yangilanadi, shuning uchun yuklab olingan dasturlarda bo‘lgani kabi, bunga rioya qilishning hojati yo‘q.
7. "Bulut" dan har qanday operatsion tizimda foydalanish mumkin, chunki dasturlarga kirish veb-brauzerlar orqali amalga oshiriladi.
8. Yangi bulutli texnologiyalar sizga har doim hujjatlarga kirish huquqini beradi, chunki asosiysi Internetning mavjudligi.
9. Yaxshi xavfsizlik va ma'lumotlarni yo‘qotishdan himoya qilish, chunki yuborilgan ma'lumotlar avtomatik ravishda saqlanadi va nusxalari zaxira serverlarga tashlanadi.
Bulutdagi kamchiliklar:
Bu "bulut" va siz bilishingiz va e'tiborga olishingiz kerak bo‘lgan bir qator kamchiliklarga ega:
1. Internet mavjud bo‘lmaganda kirish imkoni bo‘lmaydi va agar u bo‘lmasa, unda faqat kompyuterga yuklab olingan hujjatlar bilan ishlash mumkin bo‘ladi. Ta'kidlash joizki, Internet tez va sifatli bo‘lishi kerak.
2. O‘rnatilgan dasturga qaraganda katta hajmdagi ma'lumotlarni uzatishda bulut xizmati asta-sekin ishlashi mumkin.
3. Xavfsizlik kamdan-kam hollarda, lekin ko‘p holatlarda Cloudzaxira nusxalarini yaratadi, shuning uchun tashvishlanishga hojat yo‘q.
4. Ko‘pchilik sizga bir qator xizmatlarni taqdim etish uchun pul to‘lashingiz kerakligidan xijolat tortadi, ammo bu odamlar pul ishlashlari kerak bo‘lgan biznes loyihadir.
|
| |
Raqamli ilmiy kengash termiz davlat universiteti allayarov sirojiddin kamolovich - bet 14

|
Raqamli ilmiy kengash termiz davlat universiteti allayarov sirojiddin kamolovichBog'liq 75942b50-2005-41b2-9033-b0030cae0457
3-rasm.
Alburnoides holciki
ning Janubiy va Markaziy Osiyo hududlaridagi
populyatsiyalari.
Yashil nuqta – Tojikiston hududidagi Vaxsh, Amudaryo va
Kofirnixon daryolari populyatsiyalari (Levin et al., 2019); qizil nuqta – Oʻzbekiston
hududidagi Surxondaryo, Toʻpalang, Qoratogʻ, Sheraboddaryo, Zarafshon,
Amudaryo populyatsiyalari (Sheraliev et al., 2021); sariq nuqta – Afgʻoniston va
Eron hududidagi Hari daryosi populyatsiyalari (
Coad & Bogutskaya, 2012
).
Meristik koʻrsatkichlar boʻyicha Surxondaryo populyatsiyasi Hari
populyatsiyasidan sezilarli darajada farq hosil qildi. Jumladan, anal suzgich
qanotidagi shoxlangan nurlar soni (12-14 vs 13-16), koʻkrak suzgich qanotidagi
shoxlangan nurlar soni (10-11 vs 13) va yon chiziqdagi tangachalar sonida (42-46
vs. 46-55) yaqqol koʻzga tashlandi. Surxondaryo populyatsiyasi meristik
koʻrsatkichlariga koʻra Zarafshon populyatsiyaga eng yaqini hisoblanadi, ularda
qanotlarning shoxlangan nurlar soni va yon chiziqdagi tangachalar soni deyarli
oʻxshash hisoblanadi.
Filogenetik tahlilda
Alburnoides
urugʻi vakillarining 16 turidan foydalanildi
(4-rasmga qarang). Filogenetik daraxtda ular bir biridan yaqqol ajralib turuvchi ikki:
Yevropa (pastda) va Ponto-Kaspiy (yuqorida) kladani hosil qildi.
Alburnoides
holciki
filogenetik daraxtda Ponto-Kaspiy kladasidan joy oldi va boshqa
turdoshlariga nisbatan
A. kubanicus
ga yaqin boʻlib, ular orasidagi genetik masofa
(K2P) oʻrtacha 5.2-5.7% ga teng boʻldi.
|
| |
ALLAYAROV SIROJIDDIN KAMOLOVICH - Raqamli ilmiy kengash termiz davlat universiteti allayarov sirojiddin kamolovich

4
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi mavzusi Oʻzbekiston Respublikasi Oliy attestatsiya
komissiyasida В2023.1.PhD/В462
raqam bilan roʻyxatga olingan.
Dissertatsiya ishi Termiz davlat universitetida
bajarilgan.
Dissertatsiya avtoreferati uch tilda (oʻzbek, rus, ingliz (rezyume)) Ilmiy
Kengash veb-sahifasida
(
www.fardu.uz
) va «ZiyoNet» axborot-ta’lim portalida (
www.ziyonet.uz
) joylashtirilgan.
Ilmiy rahbar:
Yuldashov Mansur Arziqulovich
biologiya fanlari doktori, professor
Rasmiy opponentlar:
Kamilov Baxtiyar Ganiyevich
biologiya fanlari doktori, professor
Nazarov Muhammadrasul Sharopovich
biologiya fanlari nomzodi, dotsent
Yetakchi tashkilot:
Toshkent davlat pedagogika universiteti
Dissertatsiya himoyasi Fargʻona davlat universiteti huzuridagi
ilmiy darajalar beruvchi
PhD.03/30.06.2021.B.05.06 raqamli Ilmiy kengashning 2024-yil 20-aprel soat 11
00
dagi majlisida boʻlib
oʻtadi (Manzil:
150100, Fargʻona shahar, Murabbiylar koʻchasi, 19-uy. Tel: (+99873) 244-44-02, Faks:
(+99873) 244-44-93; E-mail: fardu_info@umail.uz).
Dissertatsiya bilan Fargʻona davlat universitetining Axborot-resurs
markazida tanishish mumkin
(№336 raqami bilan roʻyxatga olingan). (Manzil: 150100, Fargʻona shahar, Murabbiylar koʻchasi 19-uy.
Tel.: (+99873) 244-44-94).
Dissertatsiya avtoreferati 2024 yil 8-aprel kuni tarqatildi.
(2024 yil 8-apreldagi №13-raqamli reestr bayonnomasi).
Markaziy chegara teoremasi (CLT)

|
Markaziy chegara teoremasi (CLT)
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #243196 |
Bog'liq 4-Mustaqil ishi 2.1Markaziy chegara teoremasi (CLT) 1912 yilda A.M.Lyapunov tomonidan isbotlangan . Limit teoremalari tasodifiy o'zgaruvchilarga qo'yilgan sharoitlarda farqlanadi CLT (bir xil taqsimlangan mustaqil tasodifiy o'zgaruvchilar uchun): Agar tasodifiy o'zgaruvchilar mustaqil bo'lsa, berilgan matematik taxminlar bilan bir xil taqsimlangan a va dispersiya s (dispersiya cheklangan), u holda ularning etarlicha katta soni yig'indisining taqsimlanishi N(n* a bilan normal taqsimot qonuniga o'zboshimchalik bilan yaqin bo'ladi. , n* s 2 ) Katta raqamlar qonuni (LBN) Har bir tasodifiy hodisaning xarakteristikalari bunday hodisalar yig'indisining o'rtacha natijasiga deyarli ta'sir qilmaydigan shartlarni shakllantiradi. - "Katta raqamlar qonuni" (LNA) - ko'p sonli tasodifiy omillarning birgalikdagi ta'siri tasodifdan deyarli mustaqil natijaga olib keladigan shartlarni (ya'ni deyarli doimiy natija) "odat ikkinchi tabiatdir"
- Ko'p sonli tasodifiy o'zgaruvchilar yig'indilarining taqsimlanishi (atomlar sonining cheksiz ko'payishi, qiymatlarning o'zlari qanday bo'lishi kerak) normal taqsimot qachon paydo bo'ladi?
Markov tengsizligi (televidenieda) tasodifiy o'zgaruvchining mutlaq qiymatdagi o'zgarmas musbat konstantadan matematik kutilishi nuqtai nazaridan oshib ketishi ehtimolini baholaydi. Olingan taxmin odatda juda qo'pol. Biroq, agar ikkinchisi aniq ma'lum bo'lmasa, bu tarqatish haqida bir oz tasavvurga ega bo'lishga imkon beradi. FORMULASYON Tasodifiy o'zgaruvchi ehtimollik fazosida aniqlansin va uning matematik kutilishi chekli bo'lsin. Keyin 1-misol Salbiy bo'lmagan tasodifiy o'zgaruvchi bo'lsin. Keyin, olib, biz olamiz 2-misol Chorvachilik fermasida o'rtacha suv iste'moli kuniga 1000 litrni tashkil qiladi va bu tasodifiy o'zgaruvchining standart og'ishi 200 litrdan oshmaydi. Markov tengsizligidan foydalanib, fermaning istalgan kundagi suv oqimining 2000 L dan oshmasligi ehtimolini hisoblang.
|
| |
O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkning yuksalishi

|
O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkning yuksalishi
|
bet | 1/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,69 Mb. | | #248455 |
Bog'liq Economic-Reforms-and-the-Rise-of-Private-Property-in-Uzbekistan (1)
O‘zbekistonda iqtisodiy islohotlar va xususiy mulkning yuksalishi
O‘zbekiston 1990-yillarning boshida markazlashgan sovet tipidagi iqtisodiyotdan bozor tizimiga o‘tib, keng qamrovli iqtisodiy islohotlar dasturini amalga oshirishga kirishdi. Bu islohotlarning asosiy yo‘nalishi davlat korxonalarini xususiylashtirish va xususiy mulk huquqini yo‘lga qo‘yish, faol xususiy sektorni rivojlantirishga yo‘l ochib berish edi.
Jamolbek Rajabov
O‘zbekistonda bozor iqtisodiyotiga o‘tish: maqsad va vazifalar
- Xususiy mulk huquqlarini o'rnatish va mustahkam xususiy sektorni rivojlantirish
- Bozor faoliyatini qo'llab-quvvatlash uchun bank va moliya sektoridagi islohotlar
Davlat mulkini xususiylashtirish: asosiy tamoyillari va bosqichlari
- Davlat korxonalarini turli usullar bilan xususiy mulkka bosqichma-bosqich o‘tkazish:
- Xususiy investorlarga to'g'ridan-to'g'ri sotish
- Ommaviy auktsionlar va tenderlar
- Strategik tarmoqlar va yuqori salohiyatli korxonalarni xususiylashtirishga ustuvor ahamiyat berish
- Monopolistik amaliyotlarning oldini olish va raqobatni rag'batlantirish choralarini ko'rish
- Xususiylashtirish jarayonini nazorat qilish va iste'molchilar manfaatlarini himoya qilish uchun nazorat qiluvchi organlarni tashkil etish
|
| |
4 Mavzu: Hisoblash texnikasi va uning strukturasi. Reja: I. Kirish. II

|
4 Mavzu: Hisoblash texnikasi va uning strukturasi. Reja: I. Kirish. II
|
bet | 1/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 65,54 Kb. | | #111624 |
Bog'liq 4 Mavzu Hisoblash texnikasi va uning strukturasi. Reja I. Kiri
4
Mavzu: Hisoblash texnikasi va uning strukturasi.
Reja:
I. Kirish.
II. Asisiy qism:
Hisoblash texnikasi strukturasi
Hisoblash texnikasi rivojlanish tarixi
Hisoblash texnikasining tuzilishi
Hisoblash texnikasi qurilmalari
III. Xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar.
Kirish
Informatika bu axborotning nafaqat umumiy xususiyatlari, balki unga avtomatlashtirilgan ishlov berishning uslublari, jarayonlari va texnik vositalarini o'rganuvchi fandir. Avtomatlashtirilgan ishlov berish jarayonlarining asosini axborotni yig'ish, talqin qilish, saqlash, qayta ishlash va o'zatish tashkil qiladi. Bu jarayonlar hisoblash texnikasi, jumladan, EHMlar yordamida amalga oshiriladi.
O'tgan asrning 40-yillaridan boshlab universal EHMkrning davri boshlandi desa bo'ladi. Ularning taraqqiyotini avlodlarga bo'lib o'rganish tajribasi keng ko'llanib kelingan. Ayni paytda EHMda ko'llanilgan radiotexnik elementlar bazasi hamda dasturiy ta'minoti kabi tasnif belgilari bo'yicha avlodlarga ajratishdan ham foydalanilgan. Lekin yana bir tasnif belgisi — EHMning arxitekturasidagi farkiga qarab ham u yoki bu avlodga ajratish maqsadga muvofiqdir. Bo'nga oid gapni «bazaviy EHM»ning arxitekturasi, ya'ni abstrakt modelidan boshlaymiz.
Ushbu EHM tarkibidagi arifmetik — mantiqiy, boshqarish, xotira, axborotni kiritish va chiqarish kabi qurilmalar uning arxitekturasini tashkil etadilar.
Universal EHMlar arxitekturasiga qarab quyidagilarga bo'linadi:
Birinchi avlod EHMlari - bu tarkibida tezkor xotira qurilmasi ham bor bo'lgan «bazaviy EHM»dir.
Ikkinchi avlod EHMlari bu birinchi avlod mashinasidan tarkibida tashki xotira qurilmasi ham borligi bilan farq qiladi;
Uchinchi avlod EHMlari — bu ikkinchi avlod mashinasidan tarkibida axborot almashuv qurilmasi(kanal) ham borligi bilan farq qiladi. Kanal tezkor xotira bilan EHMning tashqi qurilmalari orasida axborot almashuviga imkon beradi. Shu tufayli ko'p dasturli (bir vaqtning o'zida, misol uchun, axborotni chop etish, musiqani ijro etish, ma'lumotlarni kiritish va xokazo) re4mni amalga oshirish mumkin bo'ladi. BESM-6, ES EHM va boshqalar uchinchi avlod mashinalari sarasiga kiradi.
Turtinchi avlod EHMlari - bu uchinchi avlod mashinasidan tarkibida har biri parallel ravishda ishlay oladigan ikki va undan ko'p protsessorlar borligi bilan farq qiladi. Cheget, Elbrus-2 kabi EHMlar to'rtinchi avlodga mansub. O'z vaqtida Toshkentdagi «Algoritm» zavodida ishlab chiqarilishi mo'ljallangan Elbrus-2
EHM tarkibida har biri sekundiga 1 mln amaliyotlarni bajarish imkoniyatiga ega bo'lgan 10 ta protsessor bor.
|
| |
Surxondaryo havzasining ixtiofaunasini oʻrganish

Surxondaryo havzasining ixtiofaunasini oʻrganish uslublari va materiallari » deb nomlangan ikkinchi bobida Surxondaryo suv
havzalari – yirik daryolari: Qoratogʻdaryo, Toʻpalangdaryo, Sangardakdaryo,
Xoʻjaipokdaryolarning ixtiofaunani tadqiq qilish boʻyicha yigʻilgan materiallar,
marshrut va statsionar tadqiqotlar oʻtkazilgan joylar hamda qoʻllanilgan uslublar
haqida ma’lumotlar keltirilgan. Tadqiqot materiallari 2019-2023 yillar davomida
Surxondaryo havzasining 18 ta nuqtasidan yigʻilgan. Namuna ovlashda
kataklarining kattaligi 4-6, 24-100 mm, uzunligi 2-3 va 15-30 metr boʻlgan turli
xildagi baliq ovlash uchun moʻljallangan toʻrlardan foydalanildi. Bitta ovlash
nuqtasidan bir namuna olish vaqtida bitta turdan koʻpi bilan 10-15 dona namuna
olindi. Molekulyar tadqiqotlar uchun baliqning oʻng koʻkrak suzgich qanoti steril
holatda kesilib 96-99% li etil spirtiga solindi. Qolgan namunalar morfologik
tekshirish maqsadida dastlab 4-10% formalin eritmasida fiksatsiya qilindi. Oradan
2-7 kun oʻtgach doimiy saqlash uchun 70% li etil spirtiga solindi.
Baliq turlarini aniqlashda L.S. Berg (1949), F.A. Turdakov (1963), M. Kottelat
(2012), A.M. Prokofiev (2017), I. Mirabdullaev va boshqalar (2020), hamda B.
Sheraliev & Z. Peng (2021) adabiyotlarida berilgan ma’lumotlardan foydalanildi.
Turlarning taksonomik holati Eschmeyer’s Catalog of Fishes asosida berildi.
DNK barkoding uchun mtDNK ning COI barkod genidan foydalanildi, bunda
Ivanova et al. (2007) tomonidan tavsiya qilingan FishF2_t1 5`-TGT AAA ACG
ACG GCC AGT CGA CTA ATC ATA AAG ATA TCG GCA C-3` va FishR2_t1
5`-CAG GAA ACA GCT ATG ACA CTT CAG GGT GAC CGA AGA ATC AGA
A-3` praymerlardan foydalanildi. Molekulyar tahlillar BLAST, BOLD Systems,
Mega7, SeaView, MrBayes 3.2, FigTree 1.4.2 dasturlari asosida amalga oshirilgan.
Baliqlarning morfometrik koʻrsatkichlarini hisoblash Kottelat & Freyhof
(2007), Fricke (1984), Kottelat (1984) metodlaridan foydalanilgan holda amalga
oshirildi. Uzunlik va ogʻirlik orasidagi munosabat esa Froese (2006), Sparre &
Venema (1998) metodikasi asosida hisoblandi. Variatsiya va korrelyatsiya
11
koeffitsientlariga oid statistik ma’lumotlar G.F. Lakin (1990), N.A. Ploxinskiy
(1970), G.V Chudnovskaya (1998) usullari boʻyicha tahlil etildi.
Dissertatsiyaning «
Tadqiqot natijalarining aprobatsiyasi

10
ma’lumotlar berilgan. Ushbu bobning “Surxondaryo havzasi ixtiofaunasining
oʻrganilishi” qismida Surxondaryo suv havzalarining baliq faunasi va ularning
tarqalish qonuniyatlarini tadqiq etgan olimlarning ilmiy tadqiqot ishlari haqida
batafsil ma’lumotlar keltirilgan. Shuningdek, Surxondaryo havzasida akvakultura
yoʻnalishidagi tadqiqotlar hamda Surxondaryo havzasi ixtiofaunasini oʻrganishda
zamonaviy taksonomik metodlarning qoʻllanilishi kabi mavzular boʻyicha olib
borilgan tadqiqotlar haqida ham ma’lumotlar berilgan.
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab mintaqada baliq turlarni taksonomik
jihatdan oʻrganilishi deyarli toʻxtaydi. Asosiy e’tibor baliq turlarini biologik,
ekologik va xoʻjalik ahamiyatlarini oʻrganishga qaratiladi. Biroq, soʻnggi 5 yillikda
mintaqa suv havzalaridan dunyo ilm-fani uchun yangi turlarning kashf etilishi
(
Triplophysa ferganaensis, Triplophysa daryoae
), hamda ayrim turlarning
sistematik oʻrni, nomi va maqomi oʻzgarib boshqa urugʻga kiritilishi (
Alburnus
oblongus,
Glyptosternon oschanini,
Alburnoides holciki
) natijasida mintaqa
havzalari ixtiofaunasi boʻyicha qilinadigan ishlar hali koʻpligini koʻrsatdi.
Dissertatsiyaning «
Referat mavzu: Mutaxassislik

Referat mavzu: Mutaxassislik
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
17.05.2024
Hajmi
0,67 Mb.
#239965
Turi
Referat
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Referat mavzu: Mutaxassislik
Download
0,67 Mb.
Matnni ko'rish
Pafnuty Lvovich Chebyshev (1821 yil 14 may 1894 yil 26 noyabr) - bet 4

|
Pafnuty Lvovich Chebyshev (1821 yil 14 may 1894 yil 26 noyabr)
|
bet | 4/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #243196 |
Bog'liq 4-Mustaqil ishi 2.1Shunday qilib, ushbu teorema asosida shuni ta'kidlash mumkinki, agar ma'lum bir parametrning etarlicha katta miqdordagi o'lchovlari tizimli xatosiz qurilma bilan amalga oshirilsa, u holda bu o'lchovlar natijalarining o'rtacha arifmetik qiymati shunchalik kam farq qiladi. o'lchangan parametrning haqiqiy qiymatidan mumkin. FORMULASYON Etarlicha ko'p miqdordagi mustaqil testlar bilan n ehtimoli birlikka yaqin bo'lsa, tasodifiy o'zgaruvchining kuzatilgan qiymatlarining o'rtacha arifmetik qiymati o'rtasidagi farqni ta'kidlash mumkin. X va bu qiymatning matematik kutilishi Mutlaq qiymatdagi M(X) ixtiyoriy kichik sondan kichik bo'ladi m>0 bo'lishi sharti bilan tasodifiy o'zgaruvchi X chekli dispersiyaga ega, ya’ni qaerda n birga yaqin ijobiy sondir. Qarama-qarshi hodisaga jingalak qavs ichida o'tib, biz olamiz Ular tasodifiy o'zgaruvchilar ketma-ketligi ehtimollik bo'yicha tasodifiy o'zgaruvchiga yaqinlashadi va yozadilar. , agar mavjud bo'lsa Misol Barcha miqdorlar turli xil taqsimotlarga ega bo'lgan ketma-ketlikni ko'rib chiqing: miqdor qiymatlarni oladi va ehtimolliklar bilan Keling, bu ketma-ketlik ehtimollik bo'yicha nolga yaqinlashishini isbotlaylik. Misol Keling, ixtiyoriylikni tuzataylik Hamma uchun, ba'zilaridan boshlab tenglik to'g'ri Shunung uchun Shunday qilib, tasodifiy o'zgaruvchilar o'sib borishi bilan kattaroq va kattaroq qiymatlarni olishlari mumkin, ammo kamroq va kamroq ehtimollik bilan. Bernullining ehtimollar nazariyasi teoremasi shuni ko'rsatadiki, ikkita natijaga ega tasodifiy tajriba ko'p marta takrorlanganda, muvaffaqiyatning nisbiy chastotasi bitta sinovda muvaffaqiyat ehtimoliga yaqinlashadi. Bernulli teoremasi katta sonlar qonunining alohida holatidir. FORMULASYON Muvaffaqiyat ehtimoli bo'lgan Bernulli sxemasini ko'rib chiqaylik, ya'ni mustaqil tasodifiy o'zgaruvchilar ketma-ketligi berilsin. FORMULASYON Keling, aniqlaymiz Birinchi n ta sinovdagi muvaffaqiyatlar soni sifatida : Keyin ya'ni MANBALAR RO'YXATI 1. http://mathhelpplanet.com/static.php?p=predelnye - tyeoremy-tyeorii-veroyatnostyei 2. http://ru.wikipedia.org 3. ru.math.wikia.com
|
| |
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy

|
Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiyBog'liq 75942b50-2005-41b2-9033-b0030cae0457Tadqiqotning respublika fan va texnologiyalari rivojlanishining asosiy
ustuvor yoʻnalishlariga mosligi.
Mazkur tadqiqot respublika fan va texnologiyalar
rivojlanishining V. «Qishloq xoʻjaligi, biotexnologiya, ekologiya va atrof-muhit
muhofazasi» ustuvor yoʻnalishiga muvofiq bajarilgan.
Muammoning
oʻrganilganlik
darajasi.
Dunyo
suv
havzalari
ixtiofaunasining bugungi kundagi zamonaviy tur tarkibini aniqlash, sistematik
holatini o
ʻ
rganish, baliq turlarining morfologiyasi, biologiyasi, ekologiyasi va
evolyutsiyasini ochib berish borasida taniqli xorijlik olimlar: J.S.
Nelson va boshq.
(2016), M. Kottelat (1997, 2006, 2012, 2013), M. Kottelat & J. Freyhof (2007), Q.
Bone
va
R. Moore
(2008), G.S. Helfman
va boshq. (2009), H.M. Tyus (2012),
B.W.
Coad
(2015), A. Darshan
va boshq. (2019) tomonidan tadqiqot ishlari olib borilgan.
MDH mamlakatlarida, jumladan, Markaziy Osiyo, Rossiya va unga qoʻshni
boʻlgan hududlarda baliq turlarining taksonomiyasi, tarqalishi, identifikatsiyasi,
tavsifi, morfologik, biologik va ekologik xususiyatlari hamda baliq turlarini
muhofaza qilishga doir qator ilmiy ishlar K. Kessler (1872, 1874, 1877), G.V.
Nikolskiy (1938, 1940, 1974), L.S. Berg (1948, 1949), F.A.Turdakov (1963), V.P.
Mitrofanov va boshq. (1988), A.M. Prokofev (2001, 2009, 2010, 2017) va boshqa
olimlarning ilmiy tadqiqotlarida oʻz aksini topgan.
O
ʻ
zbekistonda suv havzalari ixtiofaunasining shakllanishi, turlar xilma-xilligi,
morfologik va ekologik xususiyatlari, iqtisodiy ahamiyati boʻyicha tadqiqotlar G.K.
Kamilov (1973), A.A. Amanov (1985), M.A. Abdullaev va D.U. Urchinov (1989),
T.V. Salixov (1990), B. Haqberdiyev (1994), U.T. Mirzayev (1994), E.E. Xurshut
(2006), B.G. Kamilov (2019), M.A. Yuldashov (2019), M.Sh. Atamuratova (2021),
B. Sheraliev va Z.Peng (2021), A. Quvatov (2022), Y. Qayumova (2022), N.
Shamsiyev (2023) va boshqa olimlar tomonidan keltirilgan.
Biroq, yuqorida keltirilgan ilmiy tadqiqot ishlari Surxondaryo suv
havzalaridagi baliq turlarining bugungi zamonaviy holatini toʻliq ochib bera
olmagan. Asosiy tadqiqot ishlari turlarni morfologik identifikatsiyalash asosida olib
borilgan. Shuningdek, avvalgi tadqiqotlarning aksariyati oʻtgan asrning oʻrtalaridan
90-yillargacha olib borilgan boʻlib, hozirgi baliq faunasining zamonaviy ixtiologik
qiyofasini, tur tarkibini hamda taksonomik holatini toʻliq ifodalay olmaydi. Shunga
koʻra, Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliqlarning tur tarkibi, taksonomik
holati, ularning suv havzalari boʻylab taqsimlanishi, morfologik xususiyatlari hamda
ularning muhofazaga muhtoj turlarini aniqlash boʻyicha chora-tadbirlarni ishlab
chiqib amaliyotga joriy etish muhim ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
|
| |
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi

9
sibiricus
– MN810110
inventar raqami olingan va u xalqaro miqyosda ushbu turning
filogeniyasini molekulyar-genetik identifikatsiyalash imkonini bergan;
Surxondaryo suv havzalari ixtiofaunasiga mansub 2 turkum, 7 oila, 14 urugʻga
mansub 14 ta turning jami 87 ta baliq namunalari Oʻzbekiston Fanlar Akademiyasi
Zoologiya institutining «Zoologiya kolleksiyasi»
noyob obyektiga kiritilgan
(Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasining 2023 yil 8 maydagi 4/1255-
980-son ma’lumotnomasi). Natijada mavjud baliqlar kolleksiyasi fondini yangi
namunalar bilan boyitgan va baliqlar turlari xilma-xilligini aniqlash hamda turlarni
sistematik tahlil qilish imkonini bergan.
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliqlarning kadastri yuzasidan ishlab
chiqilgan tavsiyalar Oʻzbekiston Respublikasi Ekologiya,
atrof-muhit muhofazasi
va iqlim oʻzgarishi vazirligining Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy
etish va kadastrni yuritish boʻlimi amaliyotiga joriy qilingan (Oʻzbekiston
Respublikasi Ekologiya, atrof-muhit muhofazasi iqlim oʻzgarishi vazirligining 2023
yil 18 avgustdagi 03-03/3-3952-son ma’lumotnomasi). Natijada kadastr
ma’lumotlarini geoaxborot tizimiga kiritishga asos boʻlgan, shuningdek,
ushbu
tavsiyalar noyob va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi baliq turlarini qoʻriqlash, yashash
muhitini saqlab qolish, koʻpaytirish va himoya qilish ishlarini tashkil etishga hamda
tabiiy resurslardan oqilona va barqaror foydalanishni ta’minlash imkonini bergan.
Dissertatsiya tadqiqotining dissertatsiya bajarilgan oliy ta’lim

|
Dissertatsiya tadqiqotining dissertatsiya bajarilgan oliy ta’limBog'liq 75942b50-2005-41b2-9033-b0030cae0457Dissertatsiya tadqiqotining dissertatsiya bajarilgan oliy ta’lim
muassasasi ilmiy-tadqiqot ishlari bilan bogʻliqligi
. Dissertatsiya tadqiqoti Termiz
davlat universiteti Zoologiya kafedrasining ilmiy-tadqiqot ishlar rejasining
“Surxondaryo viloyati hayvonot dunyosi biologik xilma-xilligini tadqiq qilish,
identifikatsiyalash va zararkunandalarga qarshi kurash choralari” mavzusidagi
fundamental loyihasi (2020-2024) doirasida bajarilgan.
Tadqiqotning
maqsadi
Surxondaryo
suv
havzalarida
uchraydigan
baliqlarning tur tarkibi, tarqalishi, ularning ekologik xusiyatlarini aniqlash
hamda
muhofazaga muhtoj vakillarini saqlab qolish boʻyicha chora-tadbirlarni
shakllantirishdan iborat.
Tadqiqotning vazifalari:
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliqlar faunasining zamonaviy tur
tarkibini aniqlash;
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliqlarning faunistik tahlilini amalga
oshirish;
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan taksonomiyasi bilan bogʻliq
noaniqliklar boʻlgan baliq turlarini tadqiq etish;
Mahalliy va endemik baliq turlarning tarqalish areallarini aniqlash;
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliqlarning geoaxborot ma’lumotlarini
shakllantirish;
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan baliq turlariga salbiy ta’sir etuvchi
omillarni aniqlash va muhofaza qilish chora-tadbirlarini ishlab chiqishdan iborat.
Tadqiqotning obyekti
sifatida
Surxondaryo suv havzalarida Teleostei
infrasinfiga mansub barcha baliq turlari olingan.
Tadqiqot predmetini
Surxondaryo suv havzalarida uchraydigan Teleostei
infrasinfiga mansub baliqlarning tur tarkibi, tarqalishi, morfometrik hamda meristik
ko’rsatkichlari tashkil etadi.
Tadqiqotning usullari.
Tadqiqotda taksonomik, morfologik, faunistik,
molekulyar biologik, filogenetik, statistik hamda qiyosiy tahlil usullaridan
foydalanilgan.
|
| |
Tadqiqotning ilmiy yangiligi - Raqamli ilmiy kengash termiz davlat universiteti allayarov sirojiddin kamolovich

8
ilk bor Surxondaryo havzasida tarqalgan endemik baliq turlarining uzunlik va
vazn munosabatlariga asoslangan ekologik xususiyatlari ochib berilgan;
ov ahamiyatga ega boʻlgan, kamyob va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi baliq
turlarining kadastri yaratilgan.
Tadqiqotning amaliy natijalari
quyidagilardan iborat:
Surxondaryo suv havzalarida tarqalgan 4 turkum, 6 oila, 12 urugʻga mansub
iqtisodiy ahamiyatga ega boʻlgan 13 turning (
Carassius gibelio, Cyprinus carpio,
Capoeta
heratensis,
Schizothorax
sp.,
Ctenopharyngodon
idella,
Hypophthalmichthys molitrix
,
Hypophthalmichthys nobilis, Abramis brama,
Alburnus chalcoides, Rutilus lacustris
,
Silurus glanis,
Сhanna argus, Sander
lucioperca
) tavsifi, tabiiy tarqalish areali ва ularni muhofaza qilish choralarini
qamrab oluvchi kadastri yaratilgan;
kamyob va yoʻqolib ketish xavfi ostidagi
(
Sabanejewia aralensis,
Luciobarbus conocephalus, Capoetobrama kuschakewitschi, Glyptosternon
oschanini, Salmo oxianus
)
baliq turlarining tarqalish koordinatalari aniqlangan,
monitoringi olib borilgan, tabiiy resurslardan oqilona va barqaror foydalanishni
ta’minovchi ma’lumotlar Milliy geoaxborot tizimiga kiritilgan.
a= a - Vеktorlar va ular ustida amallar

|
Vеktorlar va ular ustida amallar
|
bet | 7/9 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 63,49 Kb. | | #125913 |
Bog'liq MAVZUa= ax + ay+ az = (±|ax|)i +(±|ay|)j+(±|az|)k =xi +yj+zk (2)
yoyilmani hosil etamiz. Bu yerda x, y, z sonlar uchligi fazodagi a vektorning
koordinatalari bo‘lib, a=( x, y, z) deb yoziladi.
Koordinatalari bilan bеrilgan vеktorlarning tеngligi va ular ustidagi qo‘shish,
ayirish, songa ko‘paytirish amallarining natijalari oson aniqlanadi. Bularni fazodagi
vektorlar uchun ifodalaymiz. Tekisikdagi vektorlar uchun tegishli natijalar z=0
holda kelib chiqadi.
1-TЕORЕMA: a=(х1,у1, z1) vа b=(х2,у2, z2) vеktorlar tеng bo‘lishi uchun
ularning mos koordinatalari tеng, ya’ni х1=х2 , у1=у2 , z1=z2 bo‘lishi zarur va yеtarli.
Teoremaning isboti (2) yoyilmadan kelib chiqadi va o‘quvchiga havola etiladi.
2-TЕORЕMA: a=(х1,у1, z1) vа b=(х2,у2, z2) vеktorlarning yig‘indisi yoki
ayirmasining koordinatalari qo‘shiluvchilarning mos koordinatalari yig‘indisi yoki
ayirmasiga tеng bo‘ladi, ya’ni
a±b=(х1,у1, z1)±(х2,у2, z2)= (х1± х2, y1± y2, z1± z2). (3)
Isbot: Vektorlarning (2) yoyilmasi va ularni o‘zaro qo‘shish, songa ko‘paytirish
amallarining xossalariga asosan
a±b=(х1,у1, z1)±(х2,у2, z2)=(x1 i +y1 j+z1 k)± (x2 i +y2 j+z2 k)=
|
| |
Yechim - Pafnuty Lvovich Chebyshev (1821 yil 14 may 1894 yil 26 noyabr)

|
Pafnuty Lvovich Chebyshev (1821 yil 14 may 1894 yil 26 noyabr)
|
bet | 3/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #243196 |
Bog'liq 4-Mustaqil ishi 2.1Yechim Chorvachilik fermasida suv sarfi X bo'lsin (l). Shartga ko'ra, E (X) = 1000. Markovning tengsizligidan foydalanib, biz P (X < 2000) > 1*1000/2000 = 0,5 ni olamiz, ya'ni. 0,5 dan kam emas. Agar Markov tengsizligiga X tasodifiy o‘zgaruvchining o‘rniga tasodifiy miqdorni qo‘ysak, Chebishev tengsizligini olamiz: CHEBISHEVNING tengsizligi Chebishevning ehtimollar nazariyasidagi tengsizligi tasodifiy o'zgaruvchining odatda o'rtacha qiymatiga yaqin qiymatlarni olishini ta'kidlaydi. Tasodifiy o'zgaruvchining o'rtacha qiymatdan uzoqroq qiymatga ega bo'lish ehtimolini taxmin qiladi. Chebishev tengsizligi Markov tengsizligining natijasidir. FORMULASYON Tasodifiy o'zgaruvchi ehtimollik fazosida aniqlansin va uning matematik kutilishi va dispersiyasi chekli. Keyin FORMULASYON Agar bo'lsa, standart og'ish qayerda Xususan, cheklangan dispersiyaga ega tasodifiy o'zgaruvchi o'rtachadan 25% dan kam ehtimollik bilan 2 dan ortiq standart og'ish bilan og'adi. U o'rtacha qiymatdan 11,2% dan kam ehtimollik bilan 3 ta standart og'ish bilan og'adi. Misol Chorvachilik fermasida o'rtacha suv iste'moli kuniga 1000 litrni tashkil qiladi va bu tasodifiy o'zgaruvchining standart og'ishi 200 litrdan oshmaydi. Chebishev tengsizligidan foydalanib, har qanday tanlangan kunda fermaning suv oqimining 2000 L dan oshmasligi ehtimolini hisoblang. Yechim Dispersiya D(X) = a2 < 2002. 0 < X < 2000 oraliq chegaralari E(X) = 1000 matematik kutilmasiga nisbatan simmetrik boʻlgani uchun, u holda kerakli hodisaning ehtimolini taxmin qilishimiz mumkin. Chebishev tengsizligini qo'llang: bular. 0,96 dan kam emas. Bu masalada Markov tengsizligi ( p ≥ 0,5) yordamida topilgan hodisa ehtimolini baholash Chebishev tengsizligi (P > 0,96) yordamida aniqlandi. Chebishev teoremasi o'rtacha arifmetik qiymatdan foydalanib, matematik kutishni etarli darajada aniqlik bilan baholash yoki aksincha, matematik kutish yordamida o'rtacha kutilgan qiymatni taxmin qilish imkonini beradi.
|
| |
a3+ …+ a - Vеktorlar va ular ustida amallar

|
Vеktorlar va ular ustida amallar
|
bet | 4/9 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 63,49 Kb. | | #125913 |
Bog'liq MAVZUa3+ …+ an yig‘indi vektor topiladi. Masalan, uchta a1, a2 va a3 vektorlarning
a=a1+a2+a3 yig‘indisini topish quyidagi 12-rasmda ko‘rsatilgan:
Agar a1, a2 va a3 bir tekislikda joylashmagan vektorlar bo‘lsa, ko‘pburchak qoidasi
bilan topilgan a=a1+a2+a3 yig‘indi qo‘shiluvchi vektorlarni parallel ko‘chirish orqali
umumiy bir 0 boshga keltirib hosil qilinadigan parallelepipedning 0 uchidan
chiquvchi diagonali kabi ham topilishi mumkin. Bu parallelepiped qoidasi deb
ataladi.
Vеktorlarni qo‘shish amali quyidagi xossalarga ega:
1. a+b = b+a — kommutativlik (o‘rin almashtirish) qonuni;
2. (a+b)+c = a+(b+c) — assotsiativlik (guruhlash) qonuni;
3. λ(a+b) = λa+ λb ; 4. a+0 =a.
11-TA’RIF: a va b vеktorlarning ayirmasi deb a va –b vektorlarning
yig‘indisiga aytamiz.
a va b vеktorlarning ayirmasi a–b kabi belgilanadi bu vektorlardan hosil
qilingan ABCD parallеlogrammning B uchidan chiquvchi
BD diagonalidan
iborat bo‘ladi (13-rasmga qarang).
1.3. Vektorlarning koordinatalari. Dastlab tekislikdagi vеktorlarning
koordinatalari tushunchasini kiritamiz. Buning uchun tеkislikda o‘zaro
perpendikulyar bo‘lgan va O nuqtada kesishuvchi OX(abssissalar o‘qi) va OY
(ordinatalar o‘qi) o‘qlaridan tuzilgan Dekart koordinatalar sistеmasini olamiz.
Bu sistemada tekislikdagi har bir M nuqta o‘zining OX va OY o‘qlardagi
proyeksiyalari bo‘lmish Mx va My nuqtalar orqali (14-rasmga qarang) quyidagicha
aniqlanadi. Mx va My nuqtalardan O koordinata boshigacha bo‘lgan |OMx| va |OMy|
masofalar orqali M nuqtaning koordinatalari deb ataladigan x=±|OMx| (abssissa)
va y=±|OMy| (ordinata) sonlar aniqlanadi. Bunda (x,y) koordinatalarning ishoralari
I–IV choraklarda mos ravishda (+,+), (–,+), (–,–) va (+,–) kabi olinadi. Shunday
|
| |
Texnoloji prosesin qurulmasının əsas prinsipləri

|
Texnoloji prosesin qurulmasının əsas prinsipləri
|
bet | 4/33 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #128586 |
Bog'liq C fakepathMühazir Texnoloji prosesin qurulmasının əsas prinsipləri
Texnoloji proseslərin inkişafı iki prinsipə əsaslanır: texnoloji və iqtisadi. Texniki, müəyyən bir məmulatın emalı üçün işçi cizginin və texniki şərtlərinin bütün tələblərinin yerinə yetirilməsini təmin etməyi əhatə edir. İqtisadi prinsipə əsasən məmulatın hazırlanması minimum əmək və istehsal xərcləri ilə həyata keçirilir. Beləliklə, hazırlanma prosesi ən az müddətdə, minimum xərclə istehsal vasitələrinin texniki imkanlarından tam istifadə edilməklə həyata keçirilməlidir. Məmulatın hazırlanmasının texnoloji prosesinin texniki prinsip baxımından, bərabər olan bir neçə mümkün variantlarından ən səmərəli, məhsuldar və sərfəli variant seçilir. Bərabər məhsuldarlıqla ən gəlirli, bərabər gəlirlilik ilə isə ən məhsuldar seçilir. İnkişaf etdirilən prosesin səmərəliliyinin və rentabelliyinin müəyyən edilməsi onların təşkil olunduğu bütün elementlər üçün aparılır, lakin bəzən onlar ümumiləşdirilmiş göstəricilərə görə hesablama ilə müəyyən edilir (şək. 6.5). Texnoloji prosesin konstruksiyasının layihələndirilməsini müəyyən edən elementlərin və amillərin müxtəlifliyi ümumi quraşdırma qaydalarının yaradılmasını çətinləşdirir. Bununla belə, sənayenin təcrübəsini ümumiləşdirərək, texnoloji proseslərin layihələndirilməsi zamanı nəzərə alınmalı olan bəzi müddəalar vurğulanır.
Şəkil 6.5. Ən yaxşı (optimal) variantın seçilməsi
Proses məmulata olan tələblərin ən az xərclə və ən
yüksək məhsuldarlıqla yerinə yetirilməsini təmin etməlidir.
Emal zamanı bu əməliyyatlar ilk növbədə ən böyük
buraxılabilən həddi yerinə yetirilməlidir, çünki bu halda pəstahların hazırlanması zamanı yaranan gərginliklər yenidən bölüşdürülür və texnoloji prosesin başlanğıcında deformasiya baş verir, sonrakı mərhələdə yəni tələb olunan forma və dəqiqlikdə əməliyyatlar yerinə yetirilir. Həmçinin, əhəmiyyətli bir ehtiyatı aradan qaldırarkən, pəstahın materialında qüsurlar aşkar edilə bilər və belə bir pəstahın sonrakı emalına icazə verilmir.
Hissənin sərtliyinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığı
mexaniki emal əməliyyatları zamanı, sərtliyin bir qədər azaldıqdan sonra mexaniki emal aparılmalıdır.
Bir əməliyyatda göstərilən dəqiqliyə nail olmaq çətin
ola biləcəyi üçün kobud emal və tamamlama işlərini müxtəlif əməliyyatlarda və müxtəlif dəzgahlarda yerinə yetirmək tövsiyə olunur.
Yuxarıda göstərilən müddəalara əlavə olaraq, riayət edilməsi arzu olunandır, digər qaydalar da mövcuddur, məsələn, texnoloji prosesdə termiki emal prosesinin üstünlük verilən iş prinsipi və s.
|
| |
1. Elektr zanjirlarining chastota xususiyati

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
“AKT sohasida kasb ta’limi” yo’nalishi
652-22 guruh talabasi
Davlatov Asatillaning
“Elektronika va sxemalar” fanidan tayyorlagan
Mustaqil ishi
Mavzu:Sinusoidal signal ta’siridagi elektr zanjirlari xususiyatlari
Reja:
1.Elektr zanjirlarining chastota xususiyati.
2.Aktiv va reaktiv qarshiliklarning farqi.
3.Sig’im va induktiv reaktiv qarshiliklarga chastota va fazaning ta’siri.
Sinusoidal o'zgaruvchan kattalikning juda keng ishlatiladigan qiymati bu uning ta'sir etuvchi qiymatidir. U effektiv yoki o'rtacha kvadratik qiymati deb ham ataladi. Tokning ta’sir etuvchi qiymati quyidagicha aniqlanadi:
Demak, sinusoidal tokning ta'sir eituvclii qiymati davr mobaynidagi o'rta kvadratik qiymatiga teng va u tok maksimal qiymatining 70,7 foizini tashkil etadi. EYuK va kuchlanishning ta’sir etuvchi qiymatlari mos ravishda
ga teng. Rezistordan bir xil vaqtda o'tgan sinusoidal va o'zgarmas toklar energiyasining issiqlik energiyasiga aylanisb natijasini taqqoslab ko’ramiz. Rezistordan sinusoidal tok o'tganda bir davr ichida ajralayotgan issiqlik miqdori:
Shu vaqt ichida o'zgarmas tok ta.'sirida ajralib chiqqan issiqlik miqdori:
Ulami o'zaro tenglab, quyidagini hosil qilamiz:
Shunday qilib, sinusoidal tokning ta'sir etuvchi qiymati miqdor jihatdan o'zgarmas tokning shunday qiymatiga tengki, unda sinusoidal va o'zgarmas toklar teng vaqt mobaynida rezistordan o'tganda undan ajralib chiqqan issiqlik miqdorlan o'zaro teng bo'ladi. Ko'pchilik (elektromagnit, ferrodinamik, elektrodinamik, issiqlik va h.k. sistemali) o’lchash asboblari sinusoidal kattalikning ta'sir etuvchi (effektiv) qiymatini o'lchaydi. Sinusoidal kattalikning amplitude qiymatini ossillograflarda o'lchash yoki ta'sir etuvchi qiymat orqali hisoblab topish mumkin. Sinusoidal o'zgaruvchan kattaliklarning o'rta qiymati deb, uning yarim davr ichidagi o'rtacha qiymati tushunihidi. Demak, sinusoidal tokning o'rtacha qiymati:
ya'ni sinusoidal tokning o’rtacha qiymati amplituda qiymatning 2/я- = 0,63 qismini tashkil qiladi. Sinusoidal EYuK va kuchlanishlar uchun ham xuddi shunday tengliklar o'rinli:
Sinusoidal tokning o'rtacha qiymat.ini magnitoelektrik asbobga ketma —ket yarim o'tkazgichli diod ulab o'lchash mumkin.
2.Aktiv va reaktiv qarshiliklarning farqi.
|
MÜHAZİRƏ 7
Səth təbəqəsinin keyfiyyətinin əsas xarakteristikaları

|
MÜHAZİRƏ 7
Səth təbəqəsinin keyfiyyətinin əsas xarakteristikaları
|
bet | 14/33 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #128586 |
Bog'liq C fakepathMühazir MÜHAZİRƏ 7
Səth təbəqəsinin keyfiyyətinin əsas xarakteristikaları
Səthin keyfiyyəti – bu səthə texnoloji təsir nəticəsində səth təbəqəsinin fiziki-kimyəvi xassələrinin və həndəsi parametrlərinin məcmusudur.
Səth təbəqəsi – materialın səthinin həcmi hissənin nüvəsinin materialından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir. Bu təbəqənin dərinliyi məhsulun istehsal texnologiyasını müəyyən edən emal şəraitindən asılı olaraq dəyişir.
Nümunə: bir neçə mkm – kalibr, bir neçə yüz mkm – val. Müasir təsəvvürlərə uyğun olaraq, səth təbəqəsinin keyfiyyəti iki qrup xarakteristikası ilə müəyyən edilmiş mürəkkəb bir anlayışdır (şək. 4.1). Dalğalılıq forma xətaları ilə nahamarlığın arasında aralıq yeri tutur. Onların fərqləndirmə meyarı S addımının nahamarlıqlarının hündürlüyünə R nisbətidir. Formanın buraxılabilən hədləri və səthlərin yerləşmələri dövlət standartına uyğun olaraq müəyyən edilir. Formanın buraxılabilən hədləri və səthlərin yerləşmələri üçün 16 dərəcə dəqiqlik təyin edilmişdir.
Dalğalılıq xırda nahamarlıqdan əsasən addımının böyüklüyü ilə seçilir. Kələ-kötürlüyün addımı 1mm-dən çox
Şəkil 4.1. Səth təbəqəsinin xarakteristikalarından asılılıq sxemi
olarsa dalğalılıq, 1mm-dən az olursa xırda nahamarlıq hesab edilir. Dalğaların hündürlüyü 250mk-a qədər ola bilər. Xırda forma xətalarının məmulatın üzərində əmələ gətirdiyi xırda girinti və çıxıntılara kələ-kötürlük və ya nahamarlıq deyilir. Üzün kələ-kötürlüyü emal üsulundan, emal zamanı tətbiq olunan alətin ağzının formasından, itiliyindən və bucaqlarından, kəsmə rejimindən, dəzgahın, alətin və məmulatın sərtliyindən, məmulatın materialından və bir sıra üsullardan asılıdır. Dalğalıq hal-hazırda normaya salınmamışdır (şək. 4.2). Tövsiyələrə əsasən dalğalıq aşağıdakı kimi təyin edilir:
a) dalğalığın hündürlüyüylə Wz;
b) dalğalığının orta addımıyla Sw.
Şəkil 4.2. Həndəsi xarakteristikaların ayrılmasının meyarları
S/R> 1000; S/R= 50...1000; S/R< 50
forma xətası dalğalıq nahamarlıq
|
| |
Hamar valların emalı - MühaziRƏ 1 Məmulatın istehsal və texnoloji proseslər anlayışı

|
MühaziRƏ 1 Məmulatın istehsal və texnoloji proseslər anlayışı
|
bet | 33/33 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #128586 |
Bog'liq C fakepathMühazir Hamar valların emalı
Bütün valların emalı aşağıdakılara bölünür: kobud, təmiz və tamamlama. Hamar vallar: diametr 20…50 mm-dir. Emalın marşrutu (seriyalı istehsalı):
Düzgün kalibrləmə dəzgahlarda çubuğun
düzəldilməsi.
Ədədi pəstahlara kəsilməsi.
Yan hissələrin frezlənilməsi və mərkəzləşdirilməsi.
Böyük istehsal proqramı ilə frezləmə- mərkəzləmə maşınlarında.
Kobud üstyonma (1 və ya 2 gedişdə).
lyunetin altında boyuncuğun üstyuvası yerləşdirilir
(qeyri-sərt vallar üçün).
Sonradan emal etməklə mərkəzi deşiyin burğu ilə
deşilməsi. Bunun üçün aşağıdakılardan istifadə edirlər:
xüsusi bir kəsici kənarı olan burğu, şnekvari burğu, alət vasitəsilə yağlayıcı-soyuducu mayelərin (YSM) verilməsi ilə ejektor burğuları.
Təmiz yonma.
İşgil qanovcuqların frezlənməsi (üfüqi-frezləmə
dəzgahında və ya işgil-frezləmə yarımavtomatda) aparılır.
Cilalama dairəvi-cilalama və ya mərkəzsiz-cilalama
dəzgahlarında aparılır.
Emal üçün minimum buraxılabilmə payı ilə kalibrlənmiş prokatdan (yaymadan) hamar valların hazırlanması zamanı yalnız cilalanma ilə (yonmamaqla) məhdudlaşdırılır.
Pilləli valların emalı
Hamar vallarla müqayisə etdikdə pilləli vallarda əməliyyatlar əlavə olunur: pillələrin uzunluğuna görə müsaidələri saxlamaqla çıxıntıların kəsilməsi, qanovcuqların və qaltellərin oyulması, yivlərin və şlislərin açılması, lıskaların (lıska detalın səthindən yastı kəsik) çıxarılması və kvadratların frezlənməsi.
Emal marşrutu bir çox cəhətdən hamar valların istehsal marşrutuna bənzəyir. Yivlərin, şlislərin kəsilmə əməliyyatları cilalanmadan əvvəl aparılır, amma təmiz yonma prosesi zamanı qanovcuqların və qaltellərin oyulma prosesi aparılır. Xarici səthinin yonma prosesi üçün çoxkəskili emal (şək. 7.18, а) tətbiq edilir, həmçinin surətçıxarma dəzgahları (şək. 7.18, b) istifadə edilir. Torna-surətçıxarma dəzgahlarının ən son modelləri bir-birindən asılı olmayaraq, hərəkət edən bir neçə (5-ə qədər) surətçıxarma supportlara malikdir, belə halda surətçıxarma supportların hər biri valın səthinin öz sahəsini emal edir (şək. 7.18).
Şəkil 7.18. Çoxkəskili dəzgahların tənzimləmə sxemləri:
а) surətçıxarma alət olmadan; b) surətçıxarma alət ilə
Çoxkəskili emaldan əvvəl surətçıxarma emalının üstünlüyünü aşağıdakı kimi qeyd etmək:
tənzimləmə müddəti 2–3 dəfə azdır;
dəqiqliyi yüksəkdir (IT9-in əvəzinə IT11);
elastik deformasiyaların təsiri azdır, çünki yalnız bir kəsik istifadə edilir;
çıxıntıları yoxdur;
kəsmə sürəti yüksəkdir. Seriya istehsalı zamanı
yarıavtomat surətçıxarma maşınlarının istifadəsi effektiv hesab edilir, lakin dörd pillədən çox olduqda, hətta 20 ... 50 ədəd partiyalarda.
Kiçik seriyalı istehsalda hidrosupportlar ilə dəzgahlar və
RİP ilə (rəqəmsal idarəetmə proqramı ilə) dəzgahlar istifadə edilir.
|
| |
-TA’RIF - Vеktorlar va ular ustida amallar

|
Vеktorlar va ular ustida amallar
|
bet | 6/9 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 63,49 Kb. | | #125913 |
Bog'liq MAVZU12-TA’RIF: (1) tеnglik a vеktorning ortlar bo‘yicha yoyilmasi, x va y
sonlari esa uning koordinatalari dеb ataladi .
X
Y
O
M
Mx
My
II I
III IV
14-rasm
0
Y
X
i
j
ax
ay
a
ay
ax
15-rasm
89
Koordinatalari x va y , ya’ni (1) yoyilmaga ega bo‘lgan a vektor qisqacha
a=(х,у) kabi ifodalanadi. Masalan, yoyilmasi a=2i–3j bo‘lgan vеktorning
koordinatalari х=2, у= – 3 bo‘ladi va a=(2,–3) deb yoziladi. Nol vеktor uchun
yoyilma 0 = 0i+0j=(0,0), ya’ni uning koordinatalari х=0, у=0 bo‘ladi.
Shunday qilib tekislikdagi ixtiyoriy a vеktor o‘zining х vа у koordinatalari, ya’ni
(х,у) sonlar juftligi bilan (1) tеnglik orqali to‘liq aniqlanadi.
Xuddi shunday tarzda fazodagi nuqta va vektorlar uchun koordinatalar
tushunchasi kiritiladi. Buning uchun fazoda o‘zaro perpendikulyar bo‘lgan va O
nuqtada kesishuvchi OX, OY va OZ (applikatalar) o‘qlarini kiritamiz. Bunda
fazodagi har bir M nuqta o‘zining OX, OY va OZ o‘qlaridagi proyeksiyalari Mx ,
My va Mz orqali tekislikda qaralgani singari x, y va z koordinatalari bilan bir qiymatli
aniqlanadi va bu M(x, y, z) kabi ifodalanadi.
Vektorlarning koordinatalarini aniqlash uchun oldin kiritilgan i va j ortlarga
qo‘shimcha ravishda OZ koordinata o‘qida joylashgan k ort vektorni kiritamiz.
Unda, fazodagi vektorlarni qo‘shishning parallelepiped qoidasidan foydalanib,
|
| |
Ekonometrik modelg’ tushunchasi, turlari va undagi o’zgaruvchilar

|
Ekonometrik modelg’ tushunchasi, turlari va undagi o’zgaruvchilar
|
bet | 3/4 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 46,27 Kb. | | #240405 | Turi | Referat |
Bog'liq Ekonometrik modellashtirish bosqichlari-fayllar.org (2) Ekonometrik modelg’ tushunchasi, turlari va undagi o’zgaruvchilar.
Ekonometrik modelg’ – bu ehtimollik - stoxastik modelg’. Bu modelg’ yordamida iqtisodiy ko’rsatkichlarni o’zgarish qonuniyatlarini matematik ko’rinishida tenglamalar, tengsizliklar va tenglamalar tizimi ko’rinishda ifodalash mumkin. Umumiy ko’rinishida ekonometrik modelg’ quyidagicha yoziladi: Y f x1,x2,...,xn
Ekonometrik modelda Y – asosiy endogen ko’rsatkich, modelda Y o’zgarish qonuniyatlarini x1,x2,...,xn yordamida o’rganish mumkin.
x1,x2,...,xn – tahsir etuvchi, ekzogen ko’rsatkichlar.
Ekonometrik modelda fiktiv ko’rsatkichlar qatnashishi mumkin. Fiktiv ko’rsatkichlar – bu sifatli ko’rsatkichlar miqdoriy ko’rsatkichlarga o’tkazilgan ko’rsatkichlar.
Ekonometrik modelg’ chiziqli va chiziqsiz ko’rinishda tuzilishi mumkin:
CHiziqsiz modellar ‘arabola, giperbola, darajali funktsiya, ko’rsatkichli funktsiya, trigonometrik funktsiya va boshqalar ko’rinishida bo’lishi mumkin.
Tuzilgan ekonometrik modelning haqiqiyligi to’’langan mahlumotlar hajmiga; mahlumotlarning aniqlik darajasiga; tadqiqotchining malakasiga; modellashtirish jarayoniga; yechiladigan masalaning xarakteriga bog’liq.
4. Ekonometrik modellashtirish bosqichlari Ekonometrik modellashtirish bosqichlari:
Birinchi bosqich – s’etsifikatsiyalash - iqtisodiy muammoni qo’yilishi – asosiy omillar guruhi tanlanadi, iqtisodiy mahlumot to’’lanadi, asosiy omil va tahsir etuvchi omillar guruhi belgilanadi; korrelyatsion tahlil usuli yordamida ekonometrik modelda qatnashadigan omillar aniqlanadi.
Ikkinchi bosqich – identifikatsiya qilish. «Eng kichik kvadratlar usuli» yordamida tuziladigan ekonometrik modelning parametrlari aniqlanadi.
Uchinchi bosqich –verifikatsiya qilish. Tuzilgan modelni ahamiyati to’rtta yo’nalish bo’yicha tekshiriladi:
modelning sifati ko’plikdagi korrelyatsiya koeffitsienti va determinatsiya koeffitsienti yordamida baholanadi;
modelning ahamiyati a’proksimatsiya xatoligi va Fisher mezoni yordamida baholanadi;
modelning parametrlarini ishonchliligi Stg’yudent mezoni bo’yicha baholanadi;
Darbin-Uotson mezoni yordamida «Eng kichik kvadratlar usulining» bajarilish shartlari tekshiriladi.
|
| |
-TA’RIF - Vеktorlar va ular ustida amallar

|
Vеktorlar va ular ustida amallar
|
bet | 2/9 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 63,49 Kb. | | #125913 |
Bog'liq MAVZU4-TA’RIF: Boshi va uchi bitta nuqtadan iborat bo‘lgan vеktor nol vеktor
deyiladi.
Nol vеktor 0 kabi belgilanib, uning moduli |0|=0 bo‘ladi. Nol vеktorning
yo‘nalishi to‘g‘risida so‘z yuritib bo‘lmaydi.
85
5-TA’RIF: Bir to‘g‘ri chiziqda yoki parallel to‘g‘ri chiziqlarda joylashgan
vеktorlar kollinеar vеktorlar dеb ataladi.
Kelgusida a va b vektorlarning kollinear ekanligini a||b kabi belgilaymiz.
Masalan, ABCD parallelogramm bo‘lsa (9-rasmga qarang), unda
AD ||
BC va
AB ||
CD , ammo
AD vа
AB ,
BC vа
CD vеktorlar kolllinеar
bo‘lmaydi.
Izoh. Nol vеktor 0 har qanday a vеktorga kollinеar dеb hisoblanadi.
6-TA’RIF: Quyidagi uchta shartlar bajarilganda a va b teng vеktorlar
dеyiladi:
1. a||b , ya’ni bu vеktorlar kollinеar;
2. |a|=|b|, ya’ni bu vеktorlar bir xil uzunlikka ega;
3. a va b vektorlar bir xil yo‘nalishga ega.
Agar a va b teng vеktorlar bo‘lsa, a=b deb yoziladi. Masalan, yuqoridagi ABCD
parallelogrammda
AD =
BC ,
AB =
DC bo‘ladi. Bu yerdan vеktorlarni
parallel ko‘chirish mumkinligi kelib chiqadi.
7-TA’RIF: Bitta yoki parallel tekisliklarda joylashgan uch va undan ortiq
vеktorlar komplanar dеyiladi.
Masalan, uchburchakning turli tomonlarida joylashgan vektorlar komplanar
bo‘ladi.
|
| |
a3
a = a - Vеktorlar va ular ustida amallar

|
Vеktorlar va ular ustida amallar
|
bet | 5/9 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 63,49 Kb. | | #125913 |
Bog'liq MAVZUa3
a = a1+ a2+ a3
a1
a2
a
b
a–b
B
A
C
D
13-rasm
12-rasm
88
qilib, tekislikdagi har bir M nuqta o‘zining koordinatalari bo‘lmish (x,y) sonlar
juftligi orqali bir qiymatli aniqlanadi va bu hol M(x,y) kabi yoziladi.
Xuddi shunday tarzda tekislikdagi har bir a vektorni sonlar juftligi orqali
ifodalash mumkin. Buning uchun mos ravishda Оva koordinata o‘qlarida
joylashgan, musbat yo‘nalishga ega va uzunliklari birga tеng bo‘lgan i va j
vеktorlarni kiritamiz (15-rasm).
Kiritilgan i vа j vеktorlar ort vеktorlar yoki qisqacha ortlar dеb ataladi. Endi
bеrilgan a vеktorni yo‘naltirilgan kеsma sifatida qarab, uning ОХ vа Оo‘qdagi
proyeksiyalarini qaraymiz. Bu proyeksiyalar ham yo‘naltirilgan kеsmalar bo‘lib,
ular a vеktorning ОХ vа Оo‘qdagi proyeksiyalari dеb ataladi va ax , ay kabi
bеlgilanadi. Koordinatalar o‘qlarida joylashgan ax , ay vektorlar mos ravishda shu
o‘qlardagi i, j ortlarga kollinear bo‘ladi va shu sababli ax =±|ax|i hamda ay =±|ay|j
deb yozish mumkin. Bunda proyeksiyalar va ortlar bir xil yo’nalishda bo‘lsa +,
qarama-qarshi bo‘lsa – ishorasi olinadi. Unda vektorlarni qo‘shish ta’rifiga asosan
quyidagi tengliklarni yoza olamiz:
a= ax + ay= (±|ax|)i +(±|ay|)j=xi +yj . (1)
|
| |
To’rtinchi bosqich - Referat ekonometrik modellashtirish bosqichlari usmanov M. Z

|
Referat ekonometrik modellashtirish bosqichlari usmanov M. Z
|
bet | 4/4 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 46,27 Kb. | | #240405 | Turi | Referat |
Bog'liq Ekonometrik modellashtirish bosqichlari-fayllar.org (2)To’rtinchi bosqich – tuzilgan va baholangan ekonometrik model yordamida asosiy iqtisodiy ko’rsatkichlar ‘rognoz davriga hisoblanadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1.Christopher Dougherty. Introduction to Econometrics. Oxford University Press, 2011. – 573 p.
2.Gujarati D.N. Basic Econometrics. McGraw-Hill, 5thedition, 2009. –922 p.
3.Абдуллаев О.М., Ходиев Б.Ю., Ишназаров А.И. Эконометрика. Учебник. –Т.: Fan va texnologiya. 2007. – 612 с.
4.Шодиев Т.Ш. ва бошқалар. Эконометрика. –Т.: ТДИУ, 2007. –270 б.
5.Абдуллаев О.М., Жамалов М.С. Эконометрическое моделирование. Учебник. –Т.: Fan va texnologiya. 2010. – 612 с.
http://fayllar.org
|
| |