nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
AMALIY ISHNI BAJARISH TARTIBI

|
AMALIY ISHNI BAJARISH TARTIBI
|
bet | 4/4 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 2,63 Mb. | | #151011 |
Bog'liq 2 amaliy mashg`ulot IAKTAMALIY ISHNI BAJARISH TARTIBI:
1-Topshiriq. Kompyuterda fayl va papkalar bilan ishlash.
Kompyuterda fayl va papkalar bilan ishlash jarayonida bir necha asosiy amallar bajariladi: fayllarni hosil qilish, ochish, nusxalash, qayta nomlash, yopish, uzatish va o‘chirish.
1. Papka hosil qilish uchun ish stolida sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosilib, hosil bo‘lgan oynachada (kontekst menyuda)→ Создать → Папку buyrug‘i tanlanadi.
2. Fayl yoki papkani ochish uchun kursor bilan belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosiladi va hosil bo‘lgan oynachada → Открыть buyrug‘i tanlanadi.
3. Fayl yoki papkani uzatish uchun uni kursor bilan belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosiladi va hosil bo‘lgan oynachada “Отправить” buyrug‘i tanlanadi.
4. Fayl yoki papkani o‘chirish uchun papka yoki faylni kursor bilan belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosiladi va hosil bo‘lgan oynachada “Удалить” buyrug‘i tanlanadi.
5.Fayl yoki Papkani qayta nomlash uchun uni kursor bilan belgilab, sichqonchaning o‘ng tugmachasi bosiladi va hosil bo‘lgan oynachada “Переименовать” buyrug‘i tanlanadi.
6. Fayl yoki Papkani nusxalash uchun uni kursor bilan belgilab, sichqonchaning o‘ng
tugmachasi bosiladi va hosil bo‘lgan oynachada “Копировать” buyrug‘i tanlanadi.
2-Topshiriq. WordPad dasturida Shrift va abzas panelidan foydalanib “Ariza” yarating.
Darsni mustaxkamlash uchun savollar
1 Operatsion tizimlarni nima ?
2 Fayl nima?
3 WordArt vаzifаlаrini аytib bеring.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.N.X.Shoaxmedova, I.M.Abdullayeva. Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar: Darslik. - T.: «Iqtisodiyot», 2021.- 74 b.
Internet resurslari:
1. https://www.youtube.com/watch?v=jBYEKl-IoBg&list=PLFRnhpV9odGCOxxTQHfbdYI2NTTIn4_ZM&index=1
|
| |
Бошланиш - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

37
diapazonida nazariy natijalarga adakvetligini ta’minlanligini xulosa
kilish mumkin [69; 74-78-b, 70; 125-129-b].
Infokommunikatsiya obyektlari energiya ta’minoti qurilmasi va
bo‘laklarining uzatish funksiya va koeffitsientlarining turli kirish
qiymatlari (K = 0,9 - 1,1) va o‘zgarish
vaqti doimiysining T turli
qiymatlarida (T = 0,1 - 0,3) olingan dinamik tasniflari tadqiqot
algoritmari va natijalari 2.3 va 2.4 rasmlarda keltirilgan.
Qurilmaga
kelayotgan signal va undan chiqayotgan kuchlanish ko‘rinishidagi
signalni xisoblash algoritmlari ketma ketligi, o‘zgartkich parametrlarini
xisoblash jarayonlari taxlil qilindi [63].
(t);
KU
(t)
U
АП
АКИБ
=
(2.17)
(t);
U
)
T
t
e
K(1
(t)
U
АП
АП
АКИБ
−
−
=
(2.18)
(t),
U
T
t
e
T
K
ω(t)
dt
(t)
U
АП
АП
АКИБ
−
=
=
(2.19)
Sin
ωin
(t)
U
(t)
U
АКИБ
П
АКИБ
=
(2.20)
(t);
U
(t)
U
(t)
U
АП
АКИБ
П
АКИБ
АКИБ
+
=
∑
(2.21)
Model asosida shakllantirilgan dinamik tasniflar birlamchi toklarni
apparatga ulangandan so‘ng o‘zgartkich signal o‘zgartirish bo‘laklari va
elementlarining uzatish funksiyasiga bog‘lik ravishda 0,02 dan 0,11 sek.
mikdorgacha bo‘lgan vaqtda o‘zining turg‘un xolatiga erishishini
ko‘rsatdi. Infokommunikatsiya obyektlarining energiya ta’minoti
manbalari monitoringida
tadqiq etilayotgan apparatning, yuqoridagi
algoritmlarda keltirilgan ketma-ketliklar
va shartlar asosida davrlar
kesimida dinamik tavsiflarining grafik ko‘rinishidagi natijalari
quyidagicha ketma-ketlikda keltirib o‘tilgan.(2.5- rasmga qarang)
1)K=0.9, T=0.03
Windows standart dasturlari

|
Windows standart dasturlari
|
bet | 2/4 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 2,63 Mb. | | #151011 |
Bog'liq 2 amaliy mashg`ulot IAKTWindows standart dasturlari:
Calc - Калькулятор dasturini ishga tushiradi.
Notepad- Блокнот dasturini ishga tushiradi.
MsPaint- Paint grafik muharriri dasturini ishga tushiradi.
WordPad- WordPad matn muharriri dasturini ishga tushiradi.
Quyida oynalar bilan tezkor ishlashga xizmat qiluvchi 13 ta tugmachalar kombinatsiyasini keltirib o‘tamiz.
Alt + Tab. Bunda Alt tugmachasini bosib ushlab turgan holda, keyin Tab’ni bosiladi. Paydo bo‘lgan panelda barcha ochiq turgan dasturlar oynalari prevyu shaklida ko‘rinadi. Tab’ni qayta-qayta bosish orqali istalgan birining ustiga borib qo‘yib yuborolsa, o‘sha oynaga o‘tiladi.
Ctrl + Alt + Tab. Yuqoridagi usulda Alt’ni qo‘yib yuborilishi bilan oynalar prevyusi avtomatik tarzda g‘oyib bo‘ladi. Lekin mana bu tarzda – uchta tugmacha birikmasi bilan uni yo‘qolib qolmaydigan qilish mumkin. Oynalarni bemalol ko‘rasiz, ko‘rsatkich (strelka) tugmachalari bilan keraklisining ustiga borasiz va Enter bosilsa – shunda panel yo‘qolib, o‘sha dasturga kiriladi.
Win + Tab. Bu kombinatsiya «Vaqt shkalasi»ni ekranga chiqaradi: yaqin orada ochgan barcha dastur va hujjatlar oynalari aks etadi. Shu yerning o‘zida, yuqori chap burchakdagi tugmacha yordamida yangi ish stoli ochilsa, dasturlarni ularda saralab joylash mumkin bo‘ladi. Oynani sichqoncha bilan ham, ko‘rsatkich tugmachalari va Enter bilan ham tanlash mumkin.
Win + ↓. Ochiq turgan oynani pastga yig‘ib qo‘yadi. Agar oyna ekranning chekkalariga yoyib qo‘yilgan bo‘lsa, bu tugmachalar birikmasi dastlab uni chorak qismigacha kichraytiradi. Ikkinchi marta bosilganda esa oyna to‘liq yig‘iladi.
Win + ↑. Joriy oynani ochadi. Agarda oyna ekran chekkalarigacha yoyilgan bo‘lsa, dastlab chorak qismi kattaligida ochiladi, ikkinchi marta bosilganda to‘liq yoyiladi.
|
| |
–rasm - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

87
tadqiqoti uchun dasturiy ta’minot” nomli dasturiy vosita olingan (DGU
№ 08803 20201168
guvohnomasi Ilova 1.9 da ko‘rsatilgan ).
- O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi tomonidan
yangilik sifatida ro‘yxatdan o‘tgan DGU 08003 sonli “Energiya
samaradorlikni monitoringi va boshqaruvi elementlarini ishonchlilik va
ish xolatlarining ko‘rsatkichlarini tadqiq etish dasturiy ta’minoti” nomli
dasturiy
vosita olingan
(DGU № 08003 20201168
guvohnomasi Ilova
1.10 da ko‘rsatilgan ).
- O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi tomonidan
yangilik sifatida ro‘yxatdan o‘tgan DGU 07874 sonli “Energiya
samaradorligini monitoringi va boshqarishning
avtomatlashtirilgan
dasturiy-axborot ta’minoti” nomli dasturiy vosita olingan
(DGU №
07874 20200221 guvohnomasi Ilova 1.11 da ko‘rsatilgan ).
- O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi tomonidan
yangilik sifatida ro‘yxatdan o‘tgan DGU 07860 sonli “Tokni
o‘zgartirish uchun mo‘ljallangan qurilmalarda energiya va signallarning
o‘zgarish jarayonlarini tadqiq etish uchun dasturiy ta’minot” nomli
dasturiy vosita olingan
(DGU № 07860 20191254
guvohnomasi Ilova
1.12 da ko‘rsatilgan ).
- O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi tomonidan
yangilik sifatida ro‘yxatdan o‘tgan DGU 07500 sonli “Tarqalgan
parametrli uch fazali uchta sezish elementli o‘zgartgichlarning dinamik
tavsiflarini tadqiqoti dasturiy ta’minoti” nomli dasturiy vosita olingan
(DGU № 07500 20
191633 guvohnomasi Ilova 1.13 da ko‘rsatilgan ).
- O‘zbekiston Respublikasi Intellektual mulk agentligi tomonidan
yangilik sifatida ro‘yxatdan o‘tgan DGU 07373 sonli “Tarqalgan
parametrli uch fazali uchta sezish elementli o‘zgartgichlarning
statik
tavsiflarini tadqiqoti dasturiy ta’minoti” nomli dasturiy vosita olingan
(DGU № 07373 20191450
guvohnomasi Ilova 1.14 da ko‘rsatilgan).
Ushbu dissertatsiya ishida ko‘p parametrli toklari monitoringi va
boshqaruvi qurilmalarining tadqiqi
uchun foydalanilgan Cloud
Computing texnologiyalari asosida ishlab chiqilgan pwcontol.uz
masofadan monitoringi jarayonlarini amalga oshirishga mo‘ljallangan
tizim yaratilgan. Infokommunikatsiya ob’eklari elektr ta’minoti tizimida
reaktiv quvvat manbalarini joriy etish xarajatlarini qoplash va doimiy
ravishda nazorat va boshqaruvini amalga oshirishga mo‘ljallangan
algoritm va dasturiy majmualar bo‘yicha asosiy ma’lumotlar shundan
iboratki, dasturiy majmualar android
va windows operatsion tizim
88
uchun mo‘ljallangan, dasturlash tili JAVA, C++ dasturlash tilida ishlab
chiqilgan [86;87].
Dasturiy vositalar kichik xajmli va o‘rnatishga qulay,
foydalanuvchi uchun o‘rganish o‘rganish oson. Xar bir dasturiy
majmualar uchun olingan guvoxnomalar amaliyotda qo‘llanilganligi
bilan aloxida axamiyatga yegadir.
Hisoblash va infokommunikatsiya majmualari uzluksiz energiya
bilan ta’minlashda quyosh energiya ta’minoti, shamol energiyasi, dizel
generatori, akkumulator batareyasi hamda zarur bo‘lganda
markazlashgan energiya ta’minoti yo‘lga qo‘yilgan bo‘lib, stansiyaning
tashqa va ichki ko‘rinishlari 4.3 va 4.4-rasmlarda keltirilgan [60; 72; 73;
74; 75].
-rasm - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

4.3-rasm. Energiya ta’minoti boshqaruvi qurilmalarining energiya
taminlash manbalarini tashqi ko‘rinishlari.
4.4-rasm. Tadqiqotlar o‘tkazilgan tajriba qurilmalarining ishlab
turgan xolatidagi ko‘rinishi.
89
Infokommunikatsiya obyektlari energiya ta’minoti qurilmalarining
jarayonlarini nazorati uchun ishlab chiqilgan apparatni, manbalar soniga
mos keladigan mikrokontrollyorlar blokini, taklif etilgan algoritm
bo‘yicha yaratilgan dasturiy ta’minotni amaliy qo‘llash asosida elektr
energiya tejash 1,8 foizga oshirilib, sinov vaqtida ko‘p parametrli tokini
monitoringii va boshqaruvi orqali energiyadan samarali foydalanish
imkoni taqdim etildi.
4.3-§. Energiya ta’minoti monitoringi natijalarining samaradorlik va ishonchlilik ko‘rsatkichlarini tahlili Elektr energiya istemol qiluvchi obektlar xususan, transport
tizimlarini ishonchli va uzluksiz elektr energiyasi bilan ta’minlash ko‘p
jihatdan rele himoyasi va avtomatlashtirish qurilmalarining holati va
to‘g‘ri ishlashiga bog‘liq. Qurilmalarning elementar ma’lumotlar
bazasining hozirgi holatini o‘rganish, o‘rni himoyasi va
avtomatlashtirish qurilmalarining shikastlanishini tahlil qilish
Respublikamiz miqyosidagi tarmoqlarda o‘rni himoyasi va
avtomatlashtirishning ishonchliligini oshirish bo‘yicha chora-tadbirlarni
aniqlash dolzarb xisoblanadi. Energiya ta’minoti monitoringi va
boshqaruvi uchun mo‘ljallangan apparat va dasturiy majmua rele
himoyasi va avtomatlashtirish qurilmalarining miqdoriy va sifat tarkibi
to‘g‘risidagi ma’lumotlarni statistik tahlil qilish usuli uchun qo‘llanildi.
Elektr tarmoqlari majmuasining holati baholanadi, bunda xususiy
kapitalning o‘z elektr inshootlarini modernizatsiya qilishdan
manfaatdorligi past. Elementlar bazasini rivojlantirishda ham, o‘rni
himoyasi qurilmalarining noto‘g‘ri ishlashi va shikastlanishining
sabablarida ham salbiy tendensiyalar aniqlandi. Strukturaviy-funksional
usul avtomatlashtirish va rele himoyasi qurilmalari ishlashining
ishonchliligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlarni ishlab chiqish
uchun ishlatilgan. Amaliyotda qo‘llanilishi natijasida qurilmalarning
umumiy sonining sezilarli darajada qisqarish tendensiyasi kuzatildi,
eskirganligi tufayli nosozliklar ulushi esa nosozliklar umumiy sonining
chorak qismiga yetdi. Zararning asosiy sabablari bilan har xil turdagi
o‘rni himoyasi qurilmalari uchun eng ko‘p zararlar statistikasini tahlil
qilish amalga oshiriladi. Mavjud ma’lumotlarning tahlili rele himoya
vositalarini modernizatsiya qilish va ularning ishlashi ishonchliligini
oshirish bo‘yicha chora-tadbirlar ishlab chiqish zarurligini ko‘rsatadi.
Ushbu muammolardan kelib chiqib ishlab chiqilgan qurilma va uni
90
masofadan monitoring qilish uchun mo‘ljallangan dasturiy majmuaning
samaradorlik ko‘rsatkichlari 4.5-rasmda yanada aniqroq qilib keltirib
o‘tilgan.
-jadval - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

16-jadval
Kolbalar raqami
1
2
3
4
5
6
Eritma
miqdori,
ml hisobida
150
150
150
125
110
105
151
Normal konsentrasiya
hisobida
0,012
0,025
0,05
0,1
0,2
0,4
Eritmada bo’ladigan sirka kislotaning miqdori natriy gidroksidning 0,1
n li eritmasi yordamida titrlanib topiladi. Buning uchun 1, 2 va3- kolbalardan 50
ml dan, 4 kolbadan 25 ml, 5 kolbadan 10 ml va 6 kolbadan esa 5 ml eritma
pipetka bilan o’lchab olinadi. Kolbaning har biridan 100 ml eritma qoladi. Har
qaysi kolbaga 3 g dan hayvon suyagi ko’miri solinib, 10 minut davomida yaxshi
chayqatiladi. Har qaysi kolbadagi aralashma alohida - alohida qog’oz filtr orqali
filtrlanadi. Filtratning har qaysidan pipetka bilan avval olingancha miqdorda
namuna olib titrlanadi va unda har qaysi sirka kislota bor ekanligi topiladi.
Titrlashdan chiqqan natijalar 100 ml eritmaga hisoblanib, keyin ular orasidagi
farq topiladi.
Sirka kislota eritmasi ko’mir qo’shilmasidan oldin titrlanib, uning
dastlabki konsentratsiyasi C va filtrat titrlanib, uning adsorbilangandan keyingi
konsentratsiyasi C
1
topiladi, ya’ni:
X = C - C
1
Chiqqan natijalardan foydalanib grafik chiziladi. Buning uchun S
1
ning
qiymatlari absissa o’qiga x/m ning qiymatlari esa ordinata o’qiga qo’yib
chiqiladi. Hosil qilingan egri chiziq adsorbsiya izotermasi bo’ladi: a bilan n
qiymatlarini grafik tuzish yo’li bilan topish uchun yuqorida ko’rsatilgan kabi
lgC
1
ning qiymatlari absissa o’qiga lgx/m ning qiymatlari esa ordinata o’qiga
qo’yib chiqiladi. Shu yo’l bilan topilgan nuqtalar bir to’g’ri chiziqda yotishi
kerak; m – erituvchining og’irligi.
Topilgan to’g’ri chiziqning absissa o’qiga nisbatan qiyaligi burchagining
tangensi o’lchanadi, bu n qiymatni beradi; to’g’ri chiziq ordinata o’qi bilan
kesishgan nuqtadan to koordinata boshigacha bo’lgan masofa lga ning qiymatiga
to’g’ri keladi.
152
Kuzatish natijalarini yozish tartibi:
17 - jadval
Kolba
raqamlari
Taxminiy
konsentratsiya
S
s
1
s - s
1
=x
x/m
lgc
1
lgx/m
1
2
3
4
5
6
|
Nazorat savollari - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

153
LABORATORIYA ISHI №10
BO'KISH. GELLAR VA ULARNING BO'KISHI
Ishning maqsadi:
A. Jelatinaning bo'kish darajasi bilan eritma pH orasidagi bog'lanishni
o’rganish.
B. Rezina iplar organik suyuqliklarda bo'ktirilganda vaqt o'tishi bilan ular
qancha o'zgarishini o'lchash.
Ish uchun kerak bo’ladigan asbob va reaktivlar. Og'zini zich berkitish
uchun silliqlangan shisha probirka o'rnatilgan, shkalaga bo'lingan 15 ml li oltita
probirka; oltita oddiy probirka; o'n ikkita probirka terib qo'yish uchun yog'och
yoki metall shtativ; uchta byuretka; shishaga yozish uchun mum qalam.
Maydalangan quruq jelatina; 0,1n sirka kislota; 0,1n natriy atsetat
eritmalari.
1-tajriba. Jelatinaning bo'kish darajasi bilan eritma pH orasidagi
bog'lanish. Oddiy probirkalarda tubandagicha eritmalar tayyorlanadi. Bu
eritmalarning har qaysisi uchun pH qiymatlari hisoblab chiqariladi.
-jadval - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

150
G
∞
ni aniqlagan holda, k ni toping.
A
N
G
1
s
va
d
M
G
l
tenglamalardan G
∞
qiymatidan l va s
∞
ni hisoblang.
LABORATORIYA ISHI №9
QATTIQ JISM SIRTIDAGI ADSORBSIYA. ADSORBENTNING
SIRT YUZASINI ANIQLASH
Ishning maqsadi.
a) Qattiq fazada adsorbsiyani kuzatish.
b) Adsorbsiya izotermasini tuzish.
v) Freyndlix tenglamasidagi a va n qiymatlarini topish.
Ish uchun kerak bo’ladigan asbob va reaktivlar. Og’zi po’kak bilan
berkitilgan 250 ml li kolba 150 ml li oltita konussimon kolba, 50 ml li pipetka,
20 ml li pipetka, 10 ml li p
Pipetka, 5 ml li pipetka, 0,1 ml ulushlarga bo’lingan 50 ml li byuretka,
filtrlash uchun 6 ta voronka, filtr qog’oz, hayvon suyagi ko’miri.
Eritmalar: 2 n li sirka kislota, 0,1 n li o’yuvchi natriy, fenolftalein
eritmalari.
Ishning bajarilishi
1-tajriba. Sirka kislotaning hayvon suyagi ko’miri sirtiga qanday
adsorbsiyalanishini o’lchash.
Sirka kislotaning 2 n li eritmasini suyultirib, oltita kolbada taxminan
tubandagicha konsentratsiyali eritmalardan shu ko’rsatilgan miqdorda
tayyorlanadi.
Kolloid eritmalarda yorug’likning tarqalishi. Tindal-Faradey

47
Dag’al dispers sistemalarda (ularning zarrachalari yorug’lik to‘lqin
uzunligidan katta bo‘lganligi sababli) muhit-zarracha chegarasida yorug’likning
tartibsiz qaytishi va betartib sinishi natijasida yorug’likning sochilishi hodisasi
kuzatiladi. Dag’al diapers sistemalarda to‘lqin uzunliklari turlicha bo‘lgan nurlar
bir xilda tarqaladi. Agar sistemaga oq nur tushsa, sistemadan tarqalgan nur ham
oq bo‘ladi.
Kolloid zarrachalardan nurning tarqalish hodisasi o‘sha nurning to‘lqin
uzunligiga bog’liq bo‘ladi. Reley qonuniga muvofiq, kolloid sistema orqali
yorug’lik o‘tayotganida difraksiya tufayli tarqalgan yorug’likninf intensivligi
kolloid zarrachalarning soniga, zarracha hajmining kvadratiga mutanosib bo‘lib,
tushayotgan nur to‘lqin uzunligining to‘rtinchi darajasiga nomutanosibdir:
2
2
2
2
1
2
2
2
1
4
2
0
)
2
(
§._Energiya_ta’minoti_obyektlarini_masofadan_monitoringi_apparat-dasturiy_majmuasini_amaliy_tadqiqi'>4.2-§. Energiya ta’minoti obyektlarini masofadan monitoringi

86
Signal o‘zgartirishda birlamchi toklarini signalga o‘zgartirish
jarayonini monitoringi va boshqarishning asosiy vositasi sifatida
birlamchi signal o‘zgartirish qurilmalari qaraladi [60; 73; 74].
Energiya ta’minoti boshqaruvi qurilmalarining jarayonlarini toklari
monitoringii qurilmasining tuzilishi 4.2 rasmda keltirilgan. Qurilmada
hisoblash va infokommunikatsiya majmualari energiya ta’minoti
jarayonlarini maosfadan monitoring qilishda xar bir manba uchun
aloxida ulanish vositasi biriktirilgan. Manba xolatini nazorat qilish va
boshqarishda dasturiy majmuadan kelyotgan buyruqlarni qayta ishlash
va kerakli enegrgiya ta’minoti manbalarini ulab uzish jarayonlarini
amalga oshiradi.
GSM moduli SIM800L - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

GSM moduli SIM800L. Elektr ta’minoti manbalari joriy xolatlari
va zaxira energiya to‘plovchi manbalarning kuchlanish ko‘rinishidagi
parametrlarini uzluksiz monitoringi qilish jarayonida GSM moduli
asosida ishlaydigan SIM800L signal uzatish qurilmasidan foydalanilgan.
Ushbu modul xar bir axborotni qayta ishlagandan keyingi xolatni doimiy
ravishda tizimli dasturiy vositaga uzatib turadi. Ushbu qurilma 95%
xollarda boshqaruv tizimlari bilan aloqa jarayonini tashkil qilishda
malumotlarni qabul qilish va jo‘natishni tashkil qiladi. Ushbu signal
uzatish moduli yordamida ko‘pchilik zamonaviy tizimlar yani
mikrokontrollerlar masofadan boshqariladi. SIM800L moduli
mikrokontroller yordamida boshqarish mumkin bo‘lgan mobil aloqa
yaratishga imkon beradi. Funksiyalar diapazoni juda katta, masalan Wi-
Fi tarmog‘iga ulanmagan hududlarda ma’lumotlarni uzatishga
mo‘ljallangan. Lekin SIM800L FTP, TCP/IP va HTTP ilovalar, elektron
pochta yoki MMS kabi boshqa ko‘plab fukksiyalarni taklif etadi.
SIM800L to‘rt diapazonli GSM va GPRS mo‘dulidir. U GSM850,
EGSM900, DCS1800 va PCS1900 chastota diapazonlarini qamrab oladi.
SIM800L dan foydalanishingiz uchun 2G micro-SIM karta kerak
bo‘ladi. Mikrokontrollerning SIM800L bilan RX/TX va AT buyruqlari
orqali ketma-ket aloqa qiladi [116].
Atmega 328. Arduino kontrolleri Atmega328 asosida qurilgan.
Platformada 14 ta raqamli, 6 ta analog kirish, 16 MGs taymer, USB
ulagichi, quvvat ulagichi, ISSP ulagichi va qayta o‘rnatish tugmasi
mavjud. Ishlash uchun platformani USB kabeli yordamida kompyuterga
ulanadi yoki AC / DC adapteri yoki batareyadan foydalanib quvvatni
taminlash mumkin .
44
2.2-jadval. Atmega328 mikrokontrollerining texnik xususiyatlari
№
-50
0 - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

40
obyektlarining energiya ta’minoti manbalarini masofadan monitoring
qilishda qo‘llash uchun ishlab chiqilgan va tadqiq etilgan apparat aynan
aniq, ishonchli va tezkor signal yetkazib berish vazifalarni bajarishga
mo‘ljallangan (2.6- rasm).
Energiya ta’minoti manbalarini masofadan monitoring qilishda
ko‘p parametrli signal o‘zgartirish jarayonlarida energiya taminot
manbalari joriy xolati xaqidagi axborotni tizimli monitoringi dasturiga
uzatishda signal uzatish bo‘lagi asosiy vazifani bajaradi. Energiya
manbalarining birlamchi toklarini signalga o‘zgartiruvchining tuzilmasi
magnetik asosda joylashgan tok o‘tkazgich qurilmasining tuzilish
xususiyatlarini hisobga olgan holda tanlanadi. Energiya ta’minoti
qurilmalari monitoringida asosan qurilma ishlash jarayonidagi
o‘zgarishlar xolati va uni boshqarishda Arduino va STM32
mikrokontrollerlari qiyosiy taxlil qilindi va eng optimali tanlandi[37;
162-163-b, 38; 60-66-b].
Aa
-rasm - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

47
Energiya ta’minoti manbalarini masofadan monitoring qilishda bir
qancha qurilmalar (apparat ta’minotini tashkil etuvchilari) vazifasiga
ko‘ra taxlil qilindi. Apparat ta’minotining asosiy bo‘lagi bo‘lgan
mikrokontrollerlar parametrlariga ko‘ra testlandi.
2.3-jadval.
Mikrokonltrollerlarni ishlash vaqti bo‘yicha testlash.
№
Сенсор - I. X. Siddikov A. A. Abdumalikov

41
tokka mutanosib analog chiqish kuchlanishini taminlaydi. Ushbu asbob
integrall sxemaladaran iborat. Ushbu qurilmaning chiqish kuchlanishi
ijobiy bo‘lib, tok birlamchi o‘rashning mis o‘tkazuvchanligi bilan ajralib
turadi. Yuklama tokining ichki qarshiligi 1,2 mOm ni tashkil qiladi.
Qurilmaning chiqish signali analog ko‘rinishga ega, shuning uchun
uni to‘g‘ridan-to‘g‘ri voltmetr bilan chiqish kuchlanishini o‘lchash,
analog pin va ARO‘ orqali Atmega328 mikrokontrolleriga ulanadi.
Tadqiqot ishida ko‘p parametrli signallar monitoringi uchun ishlashda 0
dan 5 voltgacha chiqish kuchlanishini taminlaydi. ACS712 tok
qurilmasida chiqish kuchlanishi o‘lchanadi (2.7- rasm).
Қувват манбаси
U
чиқиш
=5V
Қаршилик
ACS712
Ток сенсори
Arduino
UNO
Волтметр
2.7-rasm.
Elektr o‘lchov sxemasi.
ACS712 ga 5V kuchlanishni yetkazib berish uchun (ACS712 dagi
5V pinga) Arduino NANO dan foydalaniladi. ACS712 qurilmacining
asosi Arduino NANOga ulangan. O‘lchash uchun voltmetr ACS712
ning analog chiqishiga ulanadi. Kirish diapazonining -2A dan 2A gacha
bo‘lgan 12 ta o‘lchash nuqtasini berib qurilma sinab ko‘rildi. Xar bir
mos keladigan o‘lchovning kuchlanish qiymati quyidagicha ko‘rsatiladi.
ACS712 tok o‘zgartkichining infokommunikatsiya obyektlarining
energiya istemolidan kelib chiqib o‘rganishlar natijasida quyidagi
keltirib o‘tilgan chiqish kuchlanishlar o‘lchami va grafigi keltirib
o‘tilgan [23; 37-45-b, 24; 143-b].
2.1-jadval
ACS712 qurilmasidagi mos keladigan o‘lchovning kuchlanish
qiymatlari
-jadval - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

154
soatdan
keyin probirkalarni olib, bo'kish natijasida jelatina hajmi qancha
kengaygani o'lchanadi. Bo'kish darajasi hisoblab
chiqariladi va jelatinaning
bo'kish darajasi eritma pH ga qanday bog'liq ekanini ko'rsatadigan grafik
chiziladi.
Ish natijalari jadvalga yozib boriladi:
Eslatma. Jelatina quruqmi, bo'kkanda bundan qat’iy nazar uning hajmini
o'lchash uchun avval probirkalarni bir-ikki chertib, sathi tekislanishi kerak.
19 - jadval
Eritmalar
Tartibi
Probirkalar raqami
1
2
3
4
5
6
0,1 n CH
3
COOH, ml hisobida
9
7
5
3
1
-
0,1 n CH
3
COONa ml hisobida
1
3
5
7
9
-
Distillangan suv, ml hisobida
-
-
-
-
-
10
Eritmalar pH hisobida
Jelatinaning bo’kishdan
avvalgi
hajmi, V
0
ml hisobida
Jelatinaning bo’kishdan keyingi
hajmi, V ml hisobida
Bo’kish
darajasi, % hisobida
K
v
=[(V-V
0
)*100] / V
0
-§. Energiya ta’minoti manbalarining monitoring

56
funksional modullari
asosida qurilmada kechuvchi, yani manbalardan
keluvchi kuchlanish ko‘rinishidagi
signallarni qayta ishlab
markazlashgan monitoring tizimiga yetqazishni taminlab beradi. (2.14-
rasm)
Ishlab chiqilgan algoritmda infokommunikatsiya obektlarining
energiya istemolidan kelib chiqqan xolda
manbalarning bir qancha
parametrlari yuboriladi va kerak bo‘lgan xolatlarda mikrokontroller
dasturiy vositalarida biriktirilgan formulalar
asosida aniqlikga erishish
taminlanadi [4; 6; 298-302-b, 7; 274-277-b].
Бошлаш
U
шэт
,U
қэт
,U
дг
,U
АБ
,
U
шэт
<48V
U
қэт
<48V
U
дг
<48V
U
АБ
<48V
U
АБ
=48V
Аккумулятор ярим
тўлиқ зарядли
U
АБ
=0V
Аккумулятор кам
зарядга эга
Аккумулятор
носоз
Аккумулятор
тўлиқ зарядли
Шамол энергия таьминоти
-U
шэт
Қуёш энергия таьминоти
-U
қэт
Дизел энергияси
-U
дг
Аккумулятор батареяси
-U
АБ
Тамом
Ха
Ха
Ха
Ха
Ха
Йўқ
Йўқ
Йўқ
Йўқ
Ха
Йўқ
48v>48v>48v>48v>
Useful Commands - Kali Linux Revealed

3.4.3. Managing Processes
The
ps aux
command lists the processes currently running and helps to identify them by showing
their PID. Once you know the
PID of a process, the
kill -
signal pid
command allows you to send
it a signal (if you own the process). Several signals exist; most commonly used are TERM (a request
to terminate gracefully) and KILL (a forced kill).
The command interpreter can also run programs in the background if the command is followed
by “
&
”. By using the ampersand, you resume control of the shell immediately even though the
command is still running (hidden from view as a background process). The
jobs
command lists
the processes running in the background; running
fg %
job-number
(for
foreground) restores a
job to the foreground. When a command is running in the foreground (either because it was
started normally, or brought back to the foreground with
fg
), the Control+Z key combination
pauses the process and resumes control of the command line. The process can then be restarted
in the background with
bg %
job-number
(for
background).
3.4.4. Managing Rights
Linux is a multi-user system so it is necessary to provide a permissions system to control the set of
authorized operations on files and directories, which includes all the system resources and devices
(on a Unix system, any device is represented by a file or directory). This principle is common to
all Unix-like systems.
Each file or directory has specific permissions for three categories of users:
• Its owner (symbolized by u, as in User)
• Its owner group (symbolized by g, as in Group), representing all the members of the group
• The others (symbolized by o, as in Other)
Three types of rights can be combined:
• Reading (symbolized by r, as in Read);
• Writing (or modifying, symbolized by w, as in Write);
• Executing (symbolized by x, as in eXecute).
In the case of a file, these rights are easily understood: read access allows reading the content
(including copying), write access allows changing it, and execute access allows running it (which
will only work if it is a program).
Keywords
Installation - Kali Linux Revealed

In this chapter, we will focus on the Kali Linux installation process. First, we will discuss the min-
imum installation requirements (section
4.1
, “
Minimal Installation Requirements
” [page 66]) to
ensure that your real or virtual system is well-configured to handle the type of installation that
you will pursue. Then we will go through each step of the installation process (section
4.2
, “
Step
by Step Installation on a Hard Drive
” [page 66]) for a plain installation, as well as for a more se-
cure installation involving a fully encrypted file system. We will also discuss
preseeding, which
allows unattended installations (section
4.3
, “
Unattended Installations
” [page 95]) by providing
predetermined answers to installation questions. We will also show you how to install Kali Linux
on various ARM devices (section
4.4
, “
ARM Installations
” [page 98]), which expands Kali’s capabili-
ties far beyond the desktop. Finally, we will show you what to do in the rare case of an installation
failure (section
4.5
, “
Troubleshooting Installations
” [page 99]), so you can work through the issue
and successfully finish a tough install.
4.1. Minimal Installation Requirements
The installation requirements for Kali Linux vary depending on what you would like to install. On
the low end, you can set up Kali as a basic Secure Shell (SSH) server with no desktop, using as little
as 128 MB of RAM (512 MB recommended) and 2 GB of disk space. On the higher end, if you opt to
install the default Xfce desktop and the
kali-linux-default metapackage, you should really aim for
at least 2048 MB of RAM and 20 GB of disk space.
Besides the RAM and hard disk requirements, your computer needs to have a CPU supported by
at least one of the amd64, i386, or arm64 architectures.
Figure 2.26 - Kali Linux Revealed

|
Kali Linux Revealed Pdf ko'rish
|
bet | 36/174 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 11,68 Mb. | | #137314 |
Bog'liq Kali-Linux-Revealed-2021-editionFigure 2.26 Kali Linux Virtual Machine Ready
2.3. Summary
In this chapter, you learned about the various Kali Linux ISO images, learned how to verify and
download them, and learned how to create bootable USB disks from them on various operating sys-
tems. We also discussed how to boot the USB disks and reviewed how to configure the BIOS/UEFI
and startup settings on various hardware platforms so that the USB disks will boot.
Summary Tips:
• www.kali.org is the only official download site for Kali ISOs. Do not download them from
any other site, because those downloads could contain malware.
• Always validate the sha256sum of your downloads with the
sha256sum
command to ensure
the integrity of your ISO download. If it doesn’t match, try the download again or use a
different source.
• You must write the Kali Linux ISO image to a bootable media if you want to boot it on a
physical machine. Use Win32 Disk Imager on Microsoft Windows, the Disks utility on Linux
using GNOME, or the
dd
command on Mac OS X/macOS/Linux. Be very careful when writing
the image. Selecting the wrong disk could permanently damage data on your machine.
• Configure the BIOS/UEFI Setup screens on a PC or hold the Option key on OS X/macOS to
allow the machine to boot from the USB drive.
• Virtual machine programs like VirtualBox and VMware Workstation Pro are especially useful
if you want to try out Kali Linux but aren’t ready to commit to installing it permanently on
44
Kali Linux Revealed
your machine or if you have a powerful system and want to run multiple operating systems
simultaneously.
Now that you have a working installation of Kali Linux, it is time to delve into some Linux funda-
mentals that are required for basic and advanced operation of Kali. If you are a moderate to ad-
vanced Linux user, consider skimming the next chapter (chapter
3
, “
Linux Fundamentals
” [page
48]).
45
Chapter 2 — Getting Started with Kali Linux
|
| |
Figure 2.20 - Kali Linux Revealed

Figure 2.20 Guest Operating System Installation
The wizard assumes that you want to install the operating system immediately and asks you to
select the ISO image containing the installation program (Figure
2.20
, “
Guest Operating System
Installation
” [page 39]). Select “Installer disc image file (iso)” and click on Browse to select the
image file.
39
Chapter 2 — Getting Started with Kali Linux
Figure 2.21 Select a Guest Operating System
When the operating system cannot be detected from the selected ISO image, the wizard asks you
which guest OS type you intend to run. You should select “Linux” for the OS and “Debian 10.x
64-bit” for the version, as shown in Figure
2.21
, “
Select a Guest Operating System
” [page 40]. We
select ”Debian 10.x” due to Kali Linux being constantly updated to the newest version of Debian.
40
Kali Linux Revealed
Figure 2.22 Name the Virtual Machine
Choose ”Kali Linux” as the name of the new virtual machine (Figure
2.22
, “
Name the Virtual Ma-
chine
” [page 41]). As with VirtualBox, you also have the option to store the virtual machine files
in an alternate location.
Figure 2.23 Specify Disk Capacity
41
Chapter 2 — Getting Started with Kali Linux
The default hard disk size of 20 GB (Figure
2.23
, “
Specify Disk Capacity
” [page 41]) is usually suf-
ficient but you can adjust it here depending on your expected needs. As opposed to VirtualBox,
which can use a single file of varying size, VMware has the ability to store the disk’s content over
multiple files. In both cases, the goal is to conserve the host’s disk space.
Figure 2.24 Ready to Create Virtual Machine
VMware Workstation is now configured to create the new virtual machine. It displays a summary
of the choices made so that you can double-check everything before creating the machine. Notice
that the wizard opted to allocate 2048 MB of RAM to the virtual machine, which is sufficient for
our needs. If the allocated value is lower, that is not enough so click on Customize Hardware... (Fig-
ure
2.24
, “
Ready to Create Virtual Machine
” [page 42]) and tweak the Memory setting, as shown
in Figure
2.25
, “
Configure Hardware Window
” [page 43].
42
Kali Linux Revealed
Figure 2.25 Configure Hardware Window
After a last click on Finish (Figure
2.24
, “
Ready to Create Virtual Machine
” [page 42]), the virtual
machine is now configured and can be started by clicking ”Power on this virtual machine” as
shown in Figure
2.26
, “
Kali Linux Virtual Machine Ready
” [page 44].
43
Chapter 2 — Getting Started with Kali Linux
|
What is a
Makefile - Kali Linux Revealed

gpg: revocation certificate stored as ’/home/pkgrepo/.gnupg/openpgp-revocs.d/
å
F8FE22F74F1B714E38DA6181B27F74F7B4EF2D0D.rev’
public and secret key created and signed.
gpg: checking the trustdb
gpg: marginals needed: 3
completes needed: 1
trust model: PGP
gpg: depth: 0
valid:
1
signed:
0
trust: 0-, 0q, 0n, 0m, 0f, 1u
pub
rsa2048/B4EF2D0D 2020-06-17 [S]
Key fingerprint = F8FE 22F7 4F1B 714E 38DA
6181 B27F 74F7 B4EF 2D0D
uid
[ultimate] Offensive Security Repository Signing Key
sub
rsa2048/38035F38 2020-06-17 []
Note that when you are prompted for a passphrase, you should enter an empty value (and confirm
that you don’t want to protect your private key) as you want to be able to sign the repository non-
interactively. Note also that
gpg
requires write access to the terminal to be able to securely prompt
for a passphrase: that is why you changed the ownership of the virtual terminal (which is owned
by root since you initially connected as that user) before starting a shell as pkgrepo.
Now you can start setting up the repository. A dedicated directory is necessary for
reprepro
and
inside that directory you have to create a
conf/distributions
file documenting which distribu-
tions are available in the package repository:
pkgrepo@kali:~$ mkdir -p reprepro/conf
pkgrepo@kali:~$ cd reprepro
pkgrepo@kali:~/reprepro$ cat >conf/distributions <
Extending and Customizing Kali Linux

• To modify a configuration file. You have multiple, better options like using configuration
management to automatically install a modified configuration file or installing a configu-
ration package that will put a file in a configuration directory (when available) or that will
divert the original configuration file.
• To update to a newer upstream version. Again, it is better to work with developers to update
the package directly in Debian or Kali. With the rolling release model, updates are rather
quick to reach end users.
Among all the available packages, there are some that are building blocks of Kali Linux and that
could be interesting to fork in some situations:
•
kali-meta: this source package builds all the kali-linux-* and kali-tools-* meta packages and
notably
kali-linux-default, which defines what packages are installed in the default Kali Linux
ISO image.
•
desktop-base: This source package contains various miscellaneous files that are used by de-
fault in desktop installations. Consider forking this package if you would like to show your
organization’s brand in the default background or change the theme of the desktop.
•
kali-menu: this package defines the structure of the Kali menu and provides
.desktop
files
for all applications that should be listed in the Kali menu.
10.3.2. Creating Configuration Packages
Now that we have touched on PXE booting and discussed configuration management with Salt-
Stack as well as package forking, it is time to wrap these processes up into a practical example and
extend the scenario by creating a custom configuration package to deploy a custom configuration
to multiple machines semi-automatically.
In this example, you will create a custom package that sets up and utilizes your own package repos-
itory and GnuPG signing key, distributes a SaltStack configuration, pushes a custom background,
and provides default desktop settings in a unified way to all your Kali installations.
This may seem like a daunting task (especially if you glance through the
Debian New Maintainer
Guide
2
) but fortunately for us, a configuration package is mainly a sophisticated file archive and
turning it into a package is rather easy.
Looking into a Sample - Kali Linux Revealed

•
/etc/apt/sources.list.d/offsec.list
: a
sources.list
entry for APT, enabling the
company’s internal package repository
•
/etc/apt/trusted.gpg.d/offsec.gpg
: the GnuPG key used to sign the company’s inter-
nal package repository
•
/etc/salt/minion.d/offsec.conf
: a SaltStack configuration file to indicate where to find
the Salt master
•
/usr/share/images/offsec/background.png
: a nice background image with the Offen-
sive Security logo
•
/usr/share/glib-2.0/schemas/90_offsec-defaults.gschema.override
: a file provid-
ing alternate default settings for the GNOME desktop
First, create an
offsec-defaults-1.0
directory and put all the files in that directory. Then run
dh_make --native
(from the
dh-make package) to add Debian packaging instructions, which will
be stored in a
debian
sub-directory:
$
mkdir offsec-defaults-1.0; cd offsec-defaults-1.0
$
dh_make --native
Type of package: (single, indep, library, python)
[s/i/l/p]?
i
Email-Address
: buxy‘
License
: gpl3
Package Name
: offsec-defaults
Maintainer Name
: Raphaël Hertzog
Version
: 1.0
Package Type
: indep
Date
: Thu, 16 Jun 2020 18:04:21 +0200
Are the details correct? [Y/n/q]
y
Currently there is not top level Makefile. This may require additional tuning
Done. Please edit the files in the debian/ subdirectory now.
First, you are prompted for a package type. In the example, we selected
indep, which indicates
that this source package will generate a single binary package that can be shared across all archi-
tectures (Architecture: all).
single acts as a counterpart, and produces a single binary package that
is dependent on the target architecture (Architecture: any). In this case,
indep is more relevant,
since the package only contains text files and no binary programs, so that it can be used similarly
on computers of all architectures. The
library type is useful for shared libraries, since they need to
follow strict packaging rules. In a similar fashion,
python should be restricted to Python modules.
Nefelometriya usuli - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

51
doira bir xilda yoritiladi. Silindrik shisha idishlardan birini (2,3) (maxsus
moslama yordami bilan) yuqoriga ko‘tarish yoki pastga tushirish orqali
idishdagi kolloid eritmalarning yoritiladigan balandliklarini o‘zgartirib ikkala
yarim doirani birdek yoritishga erishish mumkin. Faraz qilaylik, bu balandliklar
h
1
va h
2
bo‘lib, ikkala eritmadagi kolloid zarrachalarning hajmlari bir-biriga teng
bo‘lsin, u holda ikkala eritma uchun K=KV=const bo‘ladi. Doiraning ikkala
yarim qismlari bir xilda ravshanlikka ega bo‘lganligi sababli:
I
1
=I
2
=K
.
C
1
.
I
01
=K
.
C
2
.
I
02
tenglikka ega bo‘lamiz. Bu erda I
01
– sinalayotgan eritmadagi yorug’lik kuchi,
I
02
–standart kolloid eritma solingan idishdagi yorug’lik kuchi, C
1
– sinaladigan
eritma
kontsentratsiyasi,
C
2
–standart kolloid eritma kontsentratsiyasi.
Yuqoridagi tenglamani o‘zgartirib, quyidagicha yozamiz:
1
2
2
01
02
2
1
h
h
C
I
I
C
C
demak,
1
2
2
1
h
h
C
C
asosida C
1
ni hisoblay olamiz.
fluktuatsiyalar nazariyasi - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

43
§ 8. DISPERS SISTEMALARNING OPTIK XOSSALARI
Tayanch so‘z va iboralar: Kolloid eritmalarning rangi, kolloid
eritmalarda yorug’likning yoyilishi, kolloid eritmalarni o‘rganishda nefelometr
va ul’tramikroskopning ahamiyati, rentgenografiya, elektronografiya usullari.
Optik xossalariga: yorug’likning kolloid eritmalarda tarqalishi,
kolloid
eritmalarning rangi, yorug’likning kolloidlarga yutilishi, ultramikroskop,
elektromikroskopik va rentgenografik xossalari kiradi.
§ 7. SEDIMENTASIYA - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

§ 7. SEDIMENTASIYA Tayanch so‘z va iboralar: Kolloid eritmalarning rangi, kolloid eritmalarda yorug’likning yoyilishi, kolloid eritmalarni o‘rganishda nefelometr va ul’tramikroskopning ahamiyati, rentgenografiya, elektronografiya usullari. Sedimentatsiya tezligining dispersion muhit qovushqoqligiga teskari
proporsionalligi formuladan ko‘rinib turibdi. Bir xil dispersion muhitda bo‘lgan
turli modda eritmalarining sedimentatsiya tezligi o‘sha dispers fazaning radiusi
kvadratiga, dispers faza va dispersion muhit moddalarning zichliklari ayirmasiga
39
to‘g’ri proporsionaldir. Avval yirik zarrachalar, undan keyin esa mayda
zarrachalar cho‘kadi. Albatta D>d bo‘lgan hollardagina cho‘kish kuzatiladi.
Agar DSedimentatsiya tezligini aniqlash uchun N.A. Figurovskiyning sedimentator deb
ataladigan asbobidan foydalaniladi (6-rasm).
6-rasm. Figurovskiy asbobi (sedimentator). 1-kvarsdan yasalgan shayn; 2-shisha ip; 3-tarozi pallachasi.
Bu usulning mohiyati shundaki, suspenziya ichiga joylashgan pallachaga
(t) vaqt ichida cho‘kkan modda massasi (m) aniqlanadi.
Tajriba natijalarini grafik orqali ham ifodalash mumkin. Buning uchun
absissalar o‘qiga vaqtni, ordinata o‘qiga modda massasini qo‘yib sedimentatsion
diagrammasi hosil qilinadi (7-rasm).
τ
7-rasm. Sedimentatsion diagramma.
40
Sedimentatsiya diagrammasining chiziqlari turli suspenziyalar uchun
turlicha bo‘ladi. Bu chiziqlardan foydalanib, suspenziyadagi zarrachalarning
o‘rtacha radiuslarini aniqlash mumkin. Shuningdek, agar sistema polidispers
bo‘lsa, sedimentatsiya diagrammasidan foydalanib, suspenziyalarning qancha
foizi qanday disperslikka ega ekanligini hamda suspenziya fraksiyalarining
nisbiy miqdorlarini aniqlay olamiz (8-rasm).
-rasm. Polidispers suspenziyaning sedimentatsion diagrammasi

41
Perren tenglamasi gazlarning kinetik nazariyasidan kelib chiqadigan
gipsometrik (yoki barometrik) qonun formulasiga asoslanadi. Agar balandlik h
bo‘lsa, bu
balandlikdagi havo bosimi P
1
bilan yer sirtidagi havo bosimi P
0
orasidagi gazlarning kinetik nazariyasiga ko‘ra quyidagi bog’lanish (Laplas
tenglamasi) mavjud:
h
g
M
P
P
RT
1
0
lg
303
,
2
Agar bu tenglamadan h ni topsak:
1
0
lg
303
,
2
P
P
g
M
RT
h
kelib chiqadi.
Bundan foydalanib, qanday balandlikda havoning
bosimi yer sirtidagi
bosimidan ikki marta kamayishini hisoblab chiqishi mumkin. Bu holda
2
1
0
P
P
bo‘lgani uchun h quyidagicha hisoblanadi:
km
sm
P
P
g
M
RT
h
6
10
6
2
lg
981
29
300
10
31
,
8
303
,
2
lg
303
,
2
5
7
1
0
Demak, havo bosimi 27
0
C da 6 km balandlikda ko‘tarilgandan keyin ikki
marta kamayadi. Bu balandlikni faqat havo uchun emas,
balki har qanday
molekulyar massaga ega bo‘lgan gaz uchun ham hisoblab topish mumkin .
Perren o‘z tenglamasida gipsometrik qonun formulasidagi
1
0
P
P
nisbatni
2
1
n
n
nisbat bilan almashtirdi. U o‘z tenglamasini sinab ko‘rish natijasida atom va
molekulalarning realligini isbotlashga muvaffaq bo‘ldi. Perren Afrikada
o‘sadigan gummi-gud nomli daraxt shirasidan chirk (mastika) tayyorlab, undan
maxsus sentrifuga yordamida sharchalar hosil qildi.
Ularni suvga solib dispers
sistema tayyorladi. Bu sistemaga cho‘kmay qoladigan sharchalarning radiuslari
2,1∙10
-5
sm chamasida edi. Perren mikroskop yordamida bir-biridan 1/1-10
-2
sm
farq qiladigan ikki balandlikdagi hajm birligida bo‘lgan zarrachalar soni 100:12
42
nisbatida ekanligini topdi. Bu qiymatlarni o‘z tenglamasiga qo‘yib tajribalaridan
birida
Avogadro
soni
6,5∙10
-23
ga
teng
ekanligini
hisoblab
chiqardi:
23
2
3
5
7
2
1
1
2
0
3
10
5
,
6
12
100
lg
10
1
,
1
1
981
)
1
19
,
1
(
)
10
1
,
2
(
14
,
3
4
3
293
10
31
,
8
303
,
2
lg
)
)(
(
4
3
303
,
2
x
n
n
h
h
g
r
RT
N
(bu erda 1,19 – dispers zarracha moddasining zichligi, 1 – suvning zichligi).
Perren hisoblab chiqargan Avogadro sonining qiymatlari boshqa metodlar
asosida topilgan qiymatlarga nihoyatda yaqinligi Perrenning kolloid zarrachalar
zolda gaz molekulalarga o‘xshash harakatlanadi, degan taxminni tasdiqladi.
Broun harakatini yanada batafsil va chuqur
tekshirish natijasida
) Kiruvchi liniyalar - Elektrotexnika fakulteti» «Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiyalar

|
Elektrotexnika fakulteti» «Elektrotexnika, elektromexanika va elektrotexnologiyalar
|
bet | 5/18 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #248368 |
Bog'liq AZAMJONOV OMADILLO BMI1) Kiruvchi liniyalar:
a) L-Gumbaz 110 kV Avtozavod 110/6 kV podstansiyadan keladi.
b) L-Oraziy 110 kV Hakan 220/110/10 kV podstansiyadan keladi.
2) Chiquvchi liniyalar:
a) L-Segaza 110kV Antekst 35/10 kV podstansiyaga boradi.
b) L-O‘rmabek 110kV O‘ramabek podstansiyaga boradi.
«Oltin vodiy» - 110/10 kV podstansiyasida 10 kV lik komplekt taqsimlash qurilmasi mavjud va u quyidagi jixoz va apparatlardan iborat.
1.Kommutatsiya apparatlari;
2.Avtomatika va ximoyalash uskunalari;
3.O‘lchov asboblari;
4.Yig‘ma va bog‘lovchi shinalar;
5.Yordamchi uskunalar.
Taqsimlash qurilmalarni tuzilishi bo‘yicha ochiq va yopiq turlari mavjud. Ular komplekt yig‘ilgan yoki qisman yig‘ilgan xolda ishlab chiqariladi.
Ochiq taqsimlash qurilmalari ochiq xavoda o‘rnatiladi. Berk taqsimlash qurilmalarini uskunalari esa bino ichida o‘rnatiladi.
Komplekt taqsimlash qurilmalari to‘la va qisman berk shkaflar yoki bloklardan iborat bo‘ladi. Ularda kommutatsiya apparatlari, avtomatika va ximoya uskunalari, o‘lchov asboblari, yordamchi uskunalar to‘la yig‘ilgan va yig‘ishga tayyor xolda zavodlardan keltiriladi va binolar ichiga o‘rnatishga moslanadi.
10/6/0,4 kV li taqsimlash qurilmalarini 2 turi mavjud: ochiq va berk komplekt taqsimlash qurilmalari tarkibidagi, ximoya, o‘lchash va boshqarish uskunalariga hamda past haroratga sezgir bo‘lgan apparatlarga isitish tizimi o‘rnatiladi. Xavo harorati 50C dan past bo‘lishi mumkin bo‘lgan joylarda o‘chirgichlar yuritmasi isitish uskunasi bilan jixozlanadi.
«Oltin vodiy» - 110/10 kV podstansiyasi yopiq taqsimlash qurilmasida quyidagi fidrlar mavjud.(1-jadval)
1-kirish 10kV T1-transformator. TT-1500/5
|
№
|
|
|
| |
Hisoblashlardagi variantlarni texnik-iqtisodiy taqqoslash

|
Hisoblashlardagi variantlarni texnik-iqtisodiy taqqoslash
|
bet | 14/18 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #248368 |
Bog'liq AZAMJONOV OMADILLO BMI2.5. Hisoblashlardagi variantlarni texnik-iqtisodiy taqqoslash.
«Oltin vodiy» - 110/10 kV podstansiyasi yopiq taqsimlash qurilmalarini rekonstruksiya qilishda texnik-iqtisodiy taqqoslash. Texnik-iqtisodiy taqqoslashda quyidagi harajatlar hisoblanadi:
a) 1 dona KRUN qurilmasi tannarxi. CT
b) Yo‘l harajatlari. CY
c) O‘rnatish va ekspluatatsiyaga tayyorlash xarajatlari. Co‘r
d) O‘rnatilishi kerak bo‘lgan KRUN lar soni. N
Umumiy harajatlar quyidagicha hisoblanadi:
CU= CY+Co‘r+CK
bu yerda CK=N CT ga teng.
I-variant.
Rekonstruksiya uchun tanlab olingan KRUN seriya NV-12 turidagi vakuumli komplekt taqsimlash qurilmasi texnik xarakteristikasi.
№
|
Parametri
|
Qiymati
|
1
|
Nominal kuchlanishi, kV
|
6, 10
|
2
|
Maksimal ishlash kuchlanishi, kV
|
12
|
3
|
Nominal chastotasi, Hz
|
50
|
4
|
Nominal toki, A
|
1600
|
5
|
Nominal uzish toki, kA
|
20
|
6
|
Qisqa tutashuv tokning so‘ndirilish davomiyligi, s
|
3
|
7
|
Boshqaruv va yordamchi elementlar nominal kuchlanishi, V
|
=220, =110
|
8
|
Yoqish/o‘chirish vaqti, s
|
0.035-0.05
|
9
|
Xizmat qilish muddati, yil
|
30
|
10
|
1 donasining tannarxi, so‘m
|
122 000 000
|
a) 1 dona KRUN tannarxi: CT=122,000,000 so‘m.
b) Yo‘l harajatlari: CY=10,000,000 so‘m.
c) O‘rnatish va ekspluatatsiyaga tayyorlash xarajatlari: Co‘r=10,000,000 so‘m.
Bu taqsimlash qurilmasida 14ta o‘rnatamiz. N=14
CK=N CT= so‘m
Umumiy harajat miqdori:
CU= CY+Co‘r+CK=10 000 000+10 000 000+ 1 708 000 000= 1 728 000 000so‘m
|
| |