nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tog' jinslarini qazib olishga tayyorlash. 81

|
Tog' jinslarini qazib olishga tayyorlash. 81
|
bet | 7/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariTog' jinslarini qazib olishga tayyorlash. 81
Tog' jinslarini qazish va yuklash. Kon massasini tashish. 83
Qoplovchi toq jinslaridan ag'darmalar qosil qilish. 87
4. BOB. TOG’ JINSLARINI YUMSHATISH ASOSLARI 88
4.1.Tog‘ jinslarining fizik-mexanik xususiyatlari 88
4.1.Tog' jinsini qazib olishga tayyorlash usullari. Mexanik usulda 93
qazib olishga tayyorlash. 93
Tog' jinslarini qazib olishga tayyorlash usullari. 93
4.3Burg’ulash portlatish usuli bilan tog’ jinsini qazib olishga 98
tayyorlash. 98
Tog’ jinslarini portlatish usuli bilan qazib olishga tayyorlash. 98
tasnifi5 98
Skvajinalarni burg'ulash texnologiyasi. 100
Portlovchi moddalarni tog' jinsi massiviga joylashtirish usullari. 105
5BOB. QAZISH-YUKLASHISHLARI ASOSLAR 109
5.1Qazish-yuklash ishlari haqida umumiy ma'lumot. Qazish- yuklash ishlarining texnik va texnologik asoslari. 109
Qazish-yuklash ishlari haqida tushuncha. 109
Zaboy turlari. 112
Zaxodkalar turlari. 114
5.2.Tog' jinslarini bir cho'michli kon qazish mashinalari bilan 116
qazib olish. 116
Tog' jinslarini draglaynlar yordamida qazib olish. 116
5.3.Tog' jinslarini ko'p cho'michli kon qazish mashinalari bilan 128
qazib olish. 128
Tog' jinslarini rotorli ekskavatorlar bilan qazib olish. 128
Tog' jinslarini zanjirli ekskavatorlar bilan qazib olish. 130
6BOB. KON MASSASINI TASISH ASOSLARI 132
6.1Karyer yuklari va karyerda yuk oqimini shakllantirish. 132
Karyer yuklari. 132
Yuk oqimini shakllantirish. 133
6.2.Avtomobil transportining kon-texnologik qo'llanilish soxalari. 137
Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo'llash. 137
Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish. 142
|
| |
-rasm - 17-ma’ruza Mavzu: tarmoq xizmatlari reja

|
17-ma’ruza Mavzu: tarmoq xizmatlari reja
|
bet | 4/13 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #158004 |
Bog'liq 17-ma’ruza Mavzu tarmoq xizmatlari reja17.2-rasm. Qabul qilish domenidagi ajratilgan pochta serverili sxema.
2. SMTP-mijoz 25 port (SMTP-server) orqali TSR-ulanish о‘rnatish uchun ushbu IP-manzil bо‘yicha sо‘rov jо‘natadi.
3. Shu vaqtdan boshlab SMTP protokoli bо‘yicha mijoz va server о‘rtasida muloqot boshlanadi. Qayd qilishimiz kerakki bu yerda va boshqa uzatishga mо‘ljallangan barcha protokollarda mijozdan SMTP-ulanishni о‘rnatishga sо‘rovni uzatish yо‘nalishi xabarni uzatish yо‘nalishi bilan bir xil bо‘ladi. Agarda server tayyor bо‘lsa, TSR-ulanish о‘rnatilgandan sо‘ng Azizaning xabari uzatiladi.
4. Xat pochta serverining buferida saqlanib qoladi, sо‘ng tizim tomonidan Azizaning xatlarini saqlash uchun ajratilgan shaxsiy buferga yо‘naltiriladi. Bu kabi buferlar pochta qutisi deb ataladi. Qayd qilish muhimki, pochta serverida Azizadan tashqari juda kо‘p mijozlari mavjud va shu uning ishini murakkablashtiradi. Yaʻni pochta serveri kо‘p foydalanuvchi ega bо‘lishini tashkillashtirish bо‘yicha turli-tuman masalalarni xal qilishi kerak, taqsimlangan resurslarni boshqarish bilan bir qatorda ega bо‘lishni xavsizligini ta’minlashgachan bо‘lgan masalalarni ham.
5. Qaysidir vaqtda, pochta serveriga xabarning kelganligi bilan mutloq bog‘liq bо‘lmagan vaqtda, Iroda о‘zining pochta dasturini ishga tushiradi va pochtani tekshirish buyrug‘ini bajaradi. Bu buyruqdan keyin pochta mijozi pochta serveriga ega bо‘lish protokolini ishga tushirishi kerak. Biroq bu SMTP bо‘lmaydi. Eslatamiz, SMTP protokoli axborotlarni serverga uzatish zarur bо‘lganda ishlatiladi, Iroda esa aksi serverdan xabarlarini olishi kerak. Bu holat uchun boshqa protokollar yaratilgan, umumiy nomi pochta serveriga ega bо‘lish protokollari deb nomlangan, masalan, ROR3 va IMAP. Bu ikki protokollar axborotlarni qabul qilish uchun mо‘ljallangan protokollarga kiradi (ROR3 protokoli 110 porti orqali TSR-ulanish о‘rnatilishga sо‘rovni kutadi, IMAP protokoli esa 143 port orqali sо‘rovni kutadi, rasmda bu portlar umumlashtirilgan holda TSR port kabi tasvirlangan). Bu ikkisining birini ishlashi natijasida Azizaning xati Irodaning kompyuterini xotirasida bо‘ladi. Kо‘rdikki bu gal mijozdan serverga sо‘rov yо‘nalishi strelka bilan kо‘rsatilgan axborot uzatish yо‘nalishi bilan mos tushmadi.
|
| |
Ochiq usulda qazib olish tizimi klassifikatsiyalari. 187

|
Ochiq usulda qazib olish tizimi klassifikatsiyalari. 187
|
bet | 5/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari8.3Ochiq usulda qazib olish tizimi klassifikatsiyalari. 187
Tizimlar sinfi indeksi. 189
■S • 189
ъ 189
Qazib olish tizimi tasniflari. 191
Transportli qazish tizimi. 191
.ч/ / 192
Kombinastiyalashgan qazish tizimi. 192
9 BOB. KARYER MAYDONINI OCHISH 194
9.1Karyer maydonini ochishning mohiyati 194
9.2.Ochiq kon lahimlari va ularning qo’Uamlishi 196
9.3.Ochish usullari va ularning klassifikatsiyasi. 201
Ochish usullari to'g'risida tushuncha. 201
Ochish usullari klassifikatsiyasi. 204
Karyer ishchi gorizontlarini ochish sxemalari to'g'risidagi asosiy 206
tushunchalar. 206
10 BOB. KONCHILIK SANOATINING ATROF MUHITGA 209
TA’SIRI 209
10.2 Konchilikda atmosferaning ifloslanishi va uning oldini olish 214
10.3 Kon ishlarining gidrosferaga ta'siri 219
10.4 Konchilik ishlarida yerdan foydalanish va tuproq 224
muhofazasi 224
FOYDALANILGAN ADABIY OTLAR. 228
Internet saytlari: 229
Tog' jinslarini ko'p cho'michli kon qazish mashinalari bilan qazib olish. ... 115
DARSLIK 1
KONCHILIK ISHI ASOSLARI 1
Normatova Muborak Jabborovna 2
KONCHILIK ISHI ASOSLARI 2
(Foydali qazilma konlarini ochiq usulda qazib chiqarish asoslari) 2
DARSLIK 2
Navoiy-2022 2
Normatova M.J. 2
KIRISH. 13
IBOB. MINERAL RESURSLAR MANBALARIHAQIDA UMUMIY TUSHUNCHALAR 16
1.1.Yer qa’rining tuzilishi 16
1.1-rasm. Yer ichki tuzilishining modeli. 18
Yerning ichki tuzilishi modeli 19
1.2-rasm. Yerning kesmasi. 20
Yer po‘stining kimyoviy tarkibi. 22
1.3-rasm Yer qa’ridagi kimyoviy elementlarning tarqalishi. 24
|
| |
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
10.01.2024
Hajmi
0,68 Mb.
#133691
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,68 Mb.
Matnni ko'rish
Mastaqil ish mavzulari

|
Mastaqil ish mavzulari
|
Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 2,64 Kb. | | #152462 |
Bog'liq Mastaqil ish mavzulari-fayllar.org
| xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
Mastaqil ish mavzulari
Mastaqil ish mavzulari
1. Olchash asboblarini qiyoslash va elektr ozbekiston standartlashtirish, metrologiya, sertifikatlashtirish va mahsulot sifatini boshqarish sohasidagi tadqiqotlar va mutaxassislar tayyorlash instituti (Oiston Respublikasidagi, viloyat va shaharlardagi standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish hududiy markazlari (SMSXM) va ularning vazifalari
8. ISO xalqaro elektrotexnika komissiyasi va uning vazifalari
10. MOZMnalishi
11. Olchash vositalarining metrologik xarakteristikalari
13. Elektr kattaliklarni olchash olchashlar haqidagi fan. Ishlab chiqarish va uning tarmoqlarida metrologik xizmati va tayicha xalqaro tashkilotlar. Xalqaro birliklar tizimi-SI sistemasini olchashlar va ularning xatoliklari. Xatoliklarning turlari. Olchash transformatorlari. Ossillograflar. Raqamli olchash. Quvvat va qarshilikni oyicha asosiy tushunchalar va atamalar. Organish.
http://fayllar.org
| |
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги муҳаммад ал-хоразмий номидаги

196
1-rasm
Tolali optik tizimlarda asosan uch turdagi yorug‘lik manbalaridan foydalanib kelinayapti:
qattiq jismli lazerlar, yarim o‘tkazgichli yorug‘lik sochuvchi diodlar va yarim o‘tkazgichli injeksion
lazerlar. Ammo hozirgi paytda uzluksiz tartibda ishlash uchun, geterolazerlar qo‘llanilmoqda.
Bunday lazerlar maxsus ko‘p qatlamli geterolazerlar tizimidan iborat bo‘lib,
ularning tavsiflari
mavjud: 1. Lazerdan o‘tayotgan tok bilan nurning sochilish quvvatini bog‘lovchi volt-amper tavsifi;
2. Nurlanishning modali tarkibi; 3. Nurlanishning yo‘naltirish diagrammasi.
Televizion stansiyaning radioqabul qiluvchisini
televizor deb atalib, uning asosiy’ qismi
maxsus konstruksiyaga ega bo‘lgan elektron nurli trubka — kineskopdir (kineskop — grekcha so‘z
bo‘lib,
u yoki bu predmetning harakat, holatini ko‘rsata oladigan qurilmadan iborat). Kineskop
ekranining ichki qismi nurlanuvchi modda bilan qoplangan. Bu modda (SS
yoki kadmiyning
volframli birikmasi) bir qancha talablarga javob beradi: 1) uning ko‘rinishi elektrodlar dastasi
yordamida vujudga kelib, uning to‘xtashi bilan nurlanish to‘xtashi zarur; 2) nurlanishning elektron
nur intensivligiga to‘g‘ri mutanosib bo‘lishi shart va h.k.
Yuqorida keltirilgan fikrlar va mulohazalarga binoan quyidagi ta’rif asosli bo‘la oladi:
Fizikaviy muhit sifatida optik kabeldan foydalanib uzatish tomonidagi birorta puktdan qabul qilish
tomonidagi boshqa bir punktga axborotlarni uzatishni ta’minlovchi texnik vositalar to‘plami tolali
aloqa tizimi, deb ataladi.
Adabiyotlar:
1.
Убайдуллаев Р.Р. Волоконно–оптические сети-М.: Эко– Трендз, 2000.
2.
Волоконно – оптические системы передачи: учебник для высших учебных заведений /
М.М. Бутусов, С.М. Верник, С.Л. Галкин, В.Н. Гомзин, Б.М. Машковцев, К.Н.
Щелкунов; Под ред. В.Н. Гомзина.–М.:
Радио и связь, 1992.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Компьютерлаштиришни янада ривожлантириш ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш тўғрисидаги» Фармони қачон қабул қилинган

|
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Компьютерлаштиришни янада ривожлантириш ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш тўғрисидаги» Фармони қачон қабул қилинган
|
bet | 1/15 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 113 Kb. | | #118877 |
Bog'liq АКТгакириш сavollar2020платформа
Iqtisodiy yo’nalish sirtqi ta’lim talabalari uchun “Iqtisodiyotda axborot texnologiyalar va tizimlar” fanidan 1-semestr test materiallari.
“Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan? Javob O‘zbekiston Respublikasining qonuni, 11.12.2003 yildagi 560-II-son
“Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan? Javob O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 12.10.2022 yildagi O‘RQ-793-son
“Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan? Javob O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 29.09.2022 yildagi O‘RQ-792-son
“Elektron hujjat aylanishi to‘g‘isida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan? Javob (2-modda O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
“Elektron xukumat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan? Javob O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori, 03.06.2016 yildagi 188-son
“Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonunining asosiy maqsadi: javob O‘zbekiston Respublikasining Qonuni, 29.09.2022 yildagi O‘RQ-792-son
Axborot texnologiyalarini qo‘llab avvaldan shakllan-tirilgan davlat xizmatlarini fuqarolar, biznes va davlat-ning boshqa tarmoqlariga axborotlarni taqdim etish nima deb ataladi?
“Axborot” ga to‘g‘ri berilgan ta’rifni aniqlang.
Hardware – bu.
Software –bu.
Kompyuter xotirasi uchun xarakterli bo‘lgan parametrni ko‘rsating: Kompyuter xotirasi uchun xarakterli bo’lgan parametrni ko’rsating:
JAVOB: Ҳажм
“Kompyuter ishlab turgan vaqtda unga ma’lumotlarni kiritish qurilmasi” – bu ta’rif quyida keltirilgan qaysi terminga mos keladi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Компьютерлаштиришни янада ривожлантириш ва ахборот-коммуникация технологияларини жорий этиш тўғрисидаги» Фармони қачон қабул қилинган
|
Выбран правильный ответ - Правильный ответ: Beg‘arazlik O‘qitish – bu Выбран правильный ответ

Выбран правильный ответ:
“Talabalar hayotini boshqarish”
48. HEMISning “Talabalar hayotini boshqarish” moduli amalga oshiradigan vazifalaridan birini toping.
Правильный ответ:
Talabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi;
49. HEMIS — Higher education Management Systems bo‘yicha to‘liq berilgan fikrni toping
Выбран правильный ответ:
oliy ta’lim muassasalarining faoliyatini maqsadga muvofiq boshqarish va raqamlashtirish tizimi
50. HEMISning “O‘quv jarayonini boshqarish” moduli amalga oshiradigan vazifalaridan birini toping.
Правильный ответ:
Oliy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasi va uni amalga oshirish yuzasidan ko‘rsatmalar
51. Oliy ta’lim muassasalarining faoliyatini maqsadga muvofiq boshqarish va raqamlashtirish dasturini toping
Правильный ответ:
HEMIS — Higher education Management Systems
52. Xalqaro baholash dasturi TALIS (Teaching and Learning International Survey) qaysi tashkilot tomonidan ta’sis etilganligini toping.
Правильный ответ:
Xalqaro iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish tashkiloti tomonidan ta’sis etilgan
53. Xalqaro baholash dasturi TALIS (Teaching and Learning International Survey) tadqiqoti nima asosda tashkil etiladi.
Выбран правильный ответ:
turli mamlakatlarda tashkil etiladigan pedagogik jarayonlarning xalqaro qiyosiy tahliliga asoslanadi.
54. Umumta’lim maktablari pedagogik kadrlari bilan o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturini toping.
Правильный ответ:
TALIS
55. TALIS –tadqiqotining asosiy vazifalaridan birini toping.
Правильный ответ:
Moderator o‘qituvchilarni tanlash va e’tirof etish
56. Xalqaro baholash dasturidan birini toping
Правильный ответ:
TALIS
57. TALIS –tadqiqotining asosiy vazifalaridan birini toping.
|
Bitiruv loyiha ishi

|
Bitiruv loyiha ishi
|
bet | 1/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMI
“Badiiy asar tili” modulini o‘qitishda interfaol usuldan foydalanish
mavzusidagi
BITIRUV LOYIHA ISHI
MUNDARIJA
KIRISH..................................................................................................3-4
I-BOB. BADIIY ASAR TILINI O‘RGANISH VA TAHLIL QILISHNING NAZARIY JIHATLARI
1.1. “Adabiyotshunoslik nazariyasi” o‘quv predmetiga ta’lim texnologiyasining tatbiq etilishi ....................................................................5-8
1.2. Tahlil vositasida badiiy asar tiliga xos xususiyatlarni aniqlashda interfaol usullarning o‘rni ............................................................................9-21
II-BOB. BADIIY ASAR TILI MODULINING O‘QUV-USLUBIY TA’MINOTI.
2.1. “Badiiy asar tili” modulidan ma’ruza matni.................................22-52
2.2. Modul yuzasidan keyslar to‘plami, amaliy topshiriqlar, ishlanmalar.................................................................................................53-72
2.3. Nazorat topshiriqlari va mustaqil ta’lim yuzasidan ko‘rsatmalar................................................................................................73-80
XULOSA VA TAKLIFLAR................................................................81-82
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI..........................83-86
KIRISH
Bitiruv loyiha ishining dolzarbligi “Adabiyotshunoslikka kirish” o‘quv predmetining “Badiiy asar tili” mavzusi yuzasidan ta’lim texnologiyasi ma’ruza, seminar va amaliy mashg‘ulotlarni texnologizatsiyalash qoidalari asosida ishlab chiqilgan.
Badiiy asar tilini o‘rganish va o‘rgatish dolzarbligi, yo‘llari bayon qilingach, loyihalashtirilgan o‘qitish texnologiyalari taqdim etilgan:
– ma’ruza mashg‘ulotlarida: kirish, axborot, ekspert taklif qilgan holdagi, muammoli, ma’ruza-vizualizatsiya, ma’ruza-konferensiya, ma’ruza-munozara, muayyan vaziyatni hal qilgan holdagi ma’ruza, yakuniy ma’ruzalar.
– keys-stadi va o‘qitadigan o‘yin usullariga asoslangan amaliy mashg‘ulotlarda, o‘quv topshiriqlarini bajarish jarayonida olingan bilimlarni qo‘llash ko‘nikmalarini shakllantirish bo‘yicha (muammoli seminar), bilim va ko‘nikmalarni chuqurlashtirish va kengaytirish bo‘yicha, shuningdek, shaxsiy rivojlanish malakasini takomillashtirish bo‘yicha seminarlarda foydalanilishi mumkin.
|
| |
Правильный ответ - Правильный ответ: Beg‘arazlik O‘qitish – bu Выбран правильный ответ

Правильный ответ:
Pedagogning ijtimoiy mavqeini oshirish.
58. 1-4-sinf o‘quvchilarining o‘qish va matnni tushunish yuzasidan o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturini toping.
Правильный ответ:
PIRLS
59. 1-4-sinf o‘quvchilarining o‘qish va matnni tushunish, matematik va tabiiy savodxonligini aniqlash maqsadida o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturini toping.
Правильный ответ:
TIMMS
60. Kredit-modulning ECTS tizimida har bir modul qancha miqdordagi kreditlarni aks ettiradi
Правильный ответ:
Muayyan miqdordagi kredit
61. Ikki karra o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturini toping.
Выбран правильный ответ:
PIZA
|
Tarbiya jarayoni - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
14-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.12.2022
Tarbiya jarayonida tarbiyalanuvchi shaxsida ongning shakllanib borishi, his-
tuygʻularning
rivojlanishi, ijtimoiy hayot uchun zarur boʻlgan ijtimoiy aloqalarni
tashkil etishga xizmat qiladigan xulqiy odatlarning hosil boʻlishi kabi oʻzgarishlar
kuzatiladi.
Tarbiya jarayonining muvaffaqiyatli kechishi uning maqsadi, shakllari, metodlari,
vositalari, mavjud
pedagogik shart-sharoitlar, shaxsning oʻzini-oʻzi tarbiyalash va
qayta tarbiyalashi ehtiyojiga egaligiga bogʻliq.
Oʻzini oʻzi qayta tarbiyalash shaxsning oʻzidagi salbiy odatlar,
xarakteridagi
zararli sifatlarni yoʻqotish, ularni bartaraf etishga qaratilgan ichki faoliyati jarayonidir.
Tarbiya maqsadi ijtimoiy buyurtma asosida belgilanadi. Unda eng oddiy
harakatdan tortib, to keng koʻlamli ijtimoiy harakatni
tashkil etishdan iborat
jarayonning mohiyati yoritiladi.
Tarbiya maqsadi umumiy va individual xarakter kasb etadi.
Tarbiya jarayoni quyidagi
qonuniyatlar asosida kechadi:
- tarbiyaning obyektiv va subyektiv omillarga bogʻliqligi;
- tarbiyaning shaxs rivojlanishi bilan birligi va oʻzaro aloqadorligi;
- faoliyat va munosabat shaxsning ijtimoiy
ahamiyatli fazilatlarni
shakllantirishning negizi va asosiy manbai ekanligi;
- tarbiyalanuvchilarning oʻzaro tarbiyaviy ta’siri, oʻzaro munosabatlari hamda faol
faoliyati oʻrtasidagi bogʻlanishning mavjudligi.
Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI O'lIY VA O'RTA MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI |
| O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI |
| MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOShKENT AXBOROT TEXNOLOGIYaLARI UNIVERSITETI |
|
|
|
|
|
Ganiev Salim Karimovich, Kuchkarov Taxir Anvarovich
|
|
TARMOQ XAVFSIZLIGI
| (Mobil tarmoQ xavfsizligi) |
|
|
(o'quv qo'llanma)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Toshkent - 2019
|
UDK: 681.3 004.77(057.4)
BBK: 32.973
G 01
S. K. Ganiev, T. A. Kuchkarov. Tarmoq xavfsizligi (Mobil tarmoq xavfsizligi). O'quv qo'llanma. - T.: "Aloqachi", 2019, 150 b.
Ushbu o’quv qo’llanma tayanch oliy o’quv yurti Toshkent axborot texnologiyalari universitetining “Axborot xavfsizligini ta’minlash” kafedrasi professor-o’qituvchilari tomonidan tayyorlangan bo’lib, unda mobil tarmoq infrastrukturasi, simsiz tarmoqlar, Yerning sun’iy yo’ldoshli aloqa tizimlari, mobil tizimlarda xavfsizlik tahdidlari, mobil operatsion tizim xavfsizligi, mobil ilovalardagi zaifliklar, simsiz va mobil tarmoqlar xavfsizligini ta’minlovchi texnologiyalar, mobil kommersiyada xavfsizlikni ta’minlash, bulutli hisoblashlarda axborotni himoyalash usullari, simsiz tarmoq xavfsizligining auditi va monitoringi masalalari ko’rilgan.
O’quv qo’llanma oliy o’quv yurti talabalariga, malakani oshirish guruhlari tinglovchilariga hamda simsiz va mobil tizimlar himoyasi sohasida faoliyat ko’rsatuvchilariga mo’ljallangan.
UDK: 681.3 004.77(057.4)
BBK: 32.973
G 01
Taqrizchilar:
S.S. Parsiev, TATU "Telekommunikatsiyada boshqaruv tizimlarining apparat va dasturiy ta’minoti" kafedrasi mudiri, texnika fanlari nomzodi, dotsent.
A.A. Nigmanov, "Axborot va jamoat xavfsizligi" markazi, XVR bo’limi boshlig’i, texnika fanlari nomzodi.
|
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 14- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
14-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.12.2022
ta’sirida shaxs kamolotini ta’minlashga erishish imkoniyatidan
unumli foydalanishga
intilish maqsadga muvofiq.
Shunday qilib, maktabdagi tarbiya inson shaxsini
tarkib toptirish va kamolga
etkazish jarayonidan iborat boʻlib, uning mazmuni ta’limdagidek alohida predmetlarda
emas, balki oʻquvilarning hayot-faoliyatlari va oʻzaro munosabatlaridan tashkil topadi.
Mana shulardan tarbiya jarayonining oʻziga xos xususiyatlari kelib chiqadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Karimov I.A. Barkamol avlod – Oʻzbekiston taraqqiyotining poydevori. –
Toshkent, Sharq
nashriyot-matbaa konserni, 1997.
2. Mavlonova R. Umumiy pedagogika. – Toshkent: “Fan va texnologiyalar”, 1997.
3. Pedagogika. Jismoniy tarbiya institutlari uchun darslik – Toshkent:
“Oʻqituvchi”, 1990.
Мобил алоқа тизимларда ахборот хавфсизлиги

2
UDK:
681.3
004.77(057.4)
BBK:
32.973
G 01
S. K. Ganiev, T. A. Kuchkarov. Tarmoq xavfsizligi (Mobil
tarmoq xavfsizligi). O'quv qo'llanma. - T.: "Aloqachi", 2019, 150 b.
Ushbu o’quv qo’llanma tayanch oliy o’quv
yurti Toshkent axborot
texnologiyalari universitetining “Axborot xavfsizligini ta’minlash”
kafedrasi professor-o’qituvchilari tomonidan tayyorlangan bo’lib, unda
mobil tarmoq infrastrukturasi, simsiz tarmoqlar, Yerning sun’iy yo’ldoshli
aloqa tizimlari, mobil tizimlarda
xavfsizlik tahdidlari, mobil operatsion
tizim
xavfsizligi, mobil ilovalardagi zaifliklar,
simsiz va mobil tarmoqlar
xavfsizligini
ta’minlovchi
texnologiyalar,
mobil
kommersiyada
xavfsizlikni ta’minlash, bulutli hisoblashlarda axborotni himoyalash
usullari, simsiz tarmoq xavfsizligining auditi
va monitoringi masalalari
ko’rilgan.
O’quv qo’llanma oliy o’quv yurti talabalariga,
malakani oshirish
guruhlari tinglovchilariga hamda simsiz va mobil tizimlar himoyasi
sohasida faoliyat ko’rsatuvchilariga mo’ljallangan.
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик

Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/80
Sana
13.05.2024
Hajmi
1,7 Mb.
#229572
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Очиқ ахборот тизимларида ахборот психологик хавфсизлик
Download
1,7 Mb.
Matnni ko'rish
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги
|
bet | 1/77 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 23,18 Mb. | | #128710 |
Bog'liq Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияла
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
“KOMPYUTER TIZIMLARI” KAFEDRASI
«Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish»
fanidan
O’QUV-USLUBIY MAJMUA
A.ABDUKARIMOV, A.S.NARKULOV
Bilim sohasi: 300000 – Ishlab chiqarish - texnik soha
Ta’lim sohasi: 330000 – Kompyuter texnologiyalari va informatika
Ta’lim yo‘nalishi: 5330500 – Kompyuter injiniringi (“Kompyuter
injiniringi”, “AT-servisi”)
5330100 – Telekommunikatsiya texnologiyalari
(Telekommunikatsiya texnologiyalari)
SAMARQAND -2021
1-MAVZU: KIRISH. RAQAMLI QURILMALARNI LOYIHALASHGA KIRISH FANINING MAQSADI VA VAZIFALARI
Reja:
1. Raqamli qurilmalarni loyihalash haqida tushuncha
2. Raqamli qurilmalar va signallar
Tayanch so’z va iboralar: Elektronika, mikroelektronika, signal, integral sxema, tebranish, yarim o’tkazgich.
Kirish
Hozirgi kunda telekommunikatsiya va axborotlashtirish tizimining rivojlanish darajasi tom ma’noda mikroelektronika va nanoelektronika mahsulotlarining ularda qo‘llanilish darajasiga bog‘liq.
Birinchi IMS lar 1958 - yilda yaratildi. IMS larning hajmi ixcham, og‘irligi kam, energiya sarfi kichik, ishonchliligi yuqori bo‘lib, hozirgi kunda uch konstruktiv-texnologik variantlarda yaratilmoqda: qalin va yupqa pardali, yarim o‘tkazgichli va gibrid.
Mikroelektronikaning qariyb yarim asrlik rivojlanish davri mobaynida IMS larning keng nomenklaturasi ishlab chiqildi. Telekommunikatsiya va axborot-kommunikatsiya tizimlarini loyihalovchi va ekspluatatsiya qiluvchi mutaxassislar uchun zamonaviy mikroelektron element bazaning imkoniyatlari haqidagi bilimlarga ega bo‘lish muhim.
5
|
| |
Microsoft Word 2016-Каримов И. М. Ахборот хавфсиз асослари Дарслик-лот doc

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI ICHKI ISHLAR VAZIRLIGI AKADEM IYA
KARIMOV I. M., TURGUNOV N. A.
AXBOROT XAVFSIZLIGI ASOSLARI
Darslik
Toshkent–2016
O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasining Tahririyat-noshirlik hay’atida ma’qullangan
T a q r i z c h i l a r :
Toshkent Axborot texnologiyalari universitetining axborot xavfsizligi kafedrasi dotsenti, texnika fanlari nomzodi A.A. Ganiyev;
Toshkent shahar IIBB Axborot markazi boshlig‘i, texnika fanlari nomzodi
M. Rajabov
Karimov I. M.
K-23 Axborot xavfsizligi asoslari: Darslik / I. M. Karimov, N. A. Turgunov. – T.: O‘zbekiston Respublikasi IIV Akademiyasi, 2016. – 91 b.
Darslikda axborot xavfsizligi va tashkil etuvchilari, axborotni muhofaza qilish, himoyalangan axborotga tahdidlar, axborotlarni muhofaza qilishga kompleks yondashuv va uni amalga oshirish chora-tadbirlari; axborotni muhofaza qilishning asosiy obyektlari, O‘zbekiston Respublikasida axborot xavfsizligi va ma’lumotlarni muhofaza qilishga oid normativ-huquqiy hujjatlar, axborot himoyasi sohasida xalqaro standartlar, ma’lumotlarni ruxsatsiz olishning obyektlari, usullari va vositalari, himoyaning texnik vositalari, ma’lumotlar chiqib ketish texnik kanallari tasnifi, ma’lumotlarni tutib olish, kriptografiya va kriptotahlil, shifrlar va ularning xossalari, shifrlovchi dasturlar, elektron raqamli imzo, ma’lumotlarni himoyalashning apparat-dasturiy vositalari, axborotni muhofaza qilishning davlat tizimi, uni amalga oshiruvchi qonun, normativ hujjatlar, yetakchi chet el mamlakatlarida axborot xavfsizligini ta’minlash tizimlariga oid ma’lumotlar keltirilgan. Ushbu ma’lumotlar bilan tanishish orqali kitobxonlar axborot xavfsizligi va ma’lumotlarni himoyalash bo‘yicha o‘z nazariy bilimlarini shakllantirib, uning tashkil etuvchilari imkoniyatlari haqida batafsil tushunchalarga ega bo‘ladilar.
IIV Akademiyasi tinglovchilari, kursantlari, huquqni muhofaza qilish idoralari xodimlari va boshqa turdosh sohalarda faoliyat yuritayotgan mutaxassislarga mo‘ljallangan.
|
“Ахборот технологиялари” кафедраси доценти в

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL‑XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI URGANCH FILIALI
Telekommunikasiya texnologiyalari fakulteti
Urganch, Al-Xorazmiy 110, tel. ish: (8 362) 224 61 32
mob: (+998) 973623784
e-mail: shoira.urazmetova@gmail.ru
“Tabiiy fanlar” kafedrasi dotsenti
Urazmetova Shoira Azatbaevnaning 2023–2024 o‘quv yili shaxsiy ish rejasining bajarilishi bo‘yicha hisoboti
Urganch- 2023
“Tabiiy fanlar” kafedrasi dotsenti Urazmetova Shoiraning 2023 – 2024 o‘quv yili kuzgi semester uchun shaxsiy ish rejasining bajarilishi bo‘yicha hisoboti
O‘QUV ISHLARI. Kuzgi semestrda 1,5 stavka uchun Men 2022-2023 o‘quv yili davomida shaxsiy ish rejamning o‘quv ishlari bo‘limi bo‘yicha sentyabr oyida Diskret tuzilmalar 2-kurs 941-22, 941-22, 931-22, 932-22, 913-22 guruhlariga ma’ruza va amaliy mashg’ulotlarni olib bordim. Shundan 250 soat bajarildi.
II. ILMIY-USLUBIY ISHLAR.
1) Diskret tuzilmalar, Ehtimollik va statistika fanlaridan (kunduzgi va sirtqi talabalar uchun)ishchi dasturlar ishlab chiqildi.
2) Diskret tuzilmalar fanlaridan o‘quv-uslubiy majmuasini qayta ishlab chiqildi va hemis tizimga joylandi.
3) Diskret tuzilmalar fanidan oraliq va yakuniy baholashlar uchun nazorat savollari (test, masalalar va boshqa), topshiriqlar ishlab chiqildi.
4) “Diskret tuzilmalar” fanidan o`quv qo’llanma uchun grif olindi.
III. ILMIY-TADQIQOT ISHLARI.
1.Respublika OAK jurnalida ilmiy maqola chop qilishga tayyorladim.
2.Scoup jurnalga chop qilish uchun ingliz tiliga tarjima qilinyapdi.
IV. “USTOZ-SHOGIRD” ISHLARI.
1)Talabalarga baholash tizimi bo‘yicha ma’lumotlar berildi. Ularga qayerdan ta’lim va akademik sohada yordam olishi mumkin ekanligini tushuntirildi.
“Tabiiy fanlar” kafedrasi dotsenti: Sh.A Urazmetova
|
Ўзбекистон республикаси ахборот технологиялари ва коммуникацияларини ривожлантириш вазирлиги

O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O`RTA MAXSUS TA‟LIM
VAZIRLIGI
URGANCH DAVLAT UNIVERSITETI
«EKONOMETRIKA ASOSLARI»
FANIDAN
ISHCHI O‟QUV DASTURI
(2022-2023 O‟QUV YILI)
Bilim sohasi:
300000 - Ijtimoiy fanlar,jurnalistika va axborot
Taʼlim sohasi:
310000 – ijtimoiy va xulq atvorga mansub fanlar
Taʼlim yoʼnalishi:
60310100 - Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar
bo‟yicha)
Semestr
Mashg‟ulotlar
3
Jami
Ma‟ruza
16
16
Amaliy
16
16
Mustaqil ishi
148
148
Jami:
180
180
Urganch - 2022
2
Mazkur fanning ishchi o„quv dasturi(sillabusi) Urganch davlat universiteti Kengashi
tomonidan 2022 yil “_04__” _07__ dagi №_11__ bayonnomaga asosan
tasdiqlangan “Ekonometrika asoslari” fanining o`quv dasturi asosida tuzilgan
FAN TO‟G‟RISIDAGI MA‟LUMOT
Fan/modul kodi
EKAB1142
O„quv yili
2022-2023
Semestr
3
ECTS - Kreditlar
3-semestr – 6
Fan/modul turi
Majburiy
Ta‟lim tili
O„zbek
Haftadagi dars soatlari
3-semestr – 4
1.
Fanning nomi
Auditoriya
mashg„ulotlari (soat)
Mustaqil
ta‟lim (soat)
Jami
yuklama
(soat)
Ekonometrika asoslari
32
148
180
FAN O‟QTUVCHILARI HAQIDA MA‟LUMOT
Kafedra
Iqtisodiyot
Dastur muallifi:
Xolmurotov F
Telefon raqami:
+998937544614
g-mail:
fozilbek@gmail.com
Tashkilot
Urganch Davlat Universiti. Iqtisodiyot fakulteti binosi
KIRISH
O„zbekiston Respublikasi uchun jahon hamjamiyatida munosib o„rinni egallash,
raqobatbardosh milliy iqtisodiyotni shakllantirish va uning barqaror rivojlanishini
ta‟minlashni ustuvor vazifalardan hisoblanadi. Mamlakatimiz iqtisodiy salohiyatining
tobora yuksalib borayotgani, so„nggi yillarda ishga tushirilgan yangi zamonaviy
quvvatlar, ishlab chiqarish va ijtimoiy infratuzilmaning rivoji, tizimli ravishda amalga
oshirilayotgan islohotlar va iqtisodiyotning erkinlashtirilishi, respublikamizda
yaratilgan nihoyatda qulay investitsiya muhiti asosiy rivojlanish omillar ekanligini
ko„rish mumkin.
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash sharoitida o„zgarib turuvchi raqobat muhiti va
bozor sharoitlarini ilg„ab olish, ularning mohiyati hamda qonuniyatlarini chuqur tahlil
qilishda ekonometrik usullar va modellardan foydalanish yordamida makroiqtisodiy
indikatorlarni prognozlash, tavakkalchilik va noaniqlik sharoitida optimal iqtisodiy
qarorlar qabul qilish, keyinchalik, bu qarorlar bajarilishini kompyuter orqali
monitoring qilish masalalarining nazariy va amaliy tomonlarini o„rganishda
“Ekonometrika asoslari” fani muhim ahamiyat kasb etadi.
“Ekonometrika asoslari” fani matematik va tabiiy-ilmiy fanlar blokiga
kiritilgan kurs hisoblanib, 2-3-kursda o„qitilishi maqsadga muvofiq.
“Ekonometrika asoslari” fani ekonometrik modellashtirish, ekonometrik
modellar, korrelyatsion-regression tahlil, ko„p omilli ekonometrik model,
3
ekonometrik modellarni baholash, tenglamalar tizimi ko„rinishidagi ekonometrik
modellarni, iqtisodiy ko„rsatkichlarni prognozlashni hamda vaqtli qatorlar
nazariyasini o„rganadi.
|
-Ijtimoiy soliq to‘lovchilar, Soliq solish obyekti, Soliq bazasi, Soliq stavkalari, Soliq davri va Hisobot davri

59-Ijtimoiy soliq to‘lovchilar, Soliq solish obyekti, Soliq bazasi, Soliq stavkalari, Soliq davri va Hisobot davri
Ijtimoiy soliq to‘lovchilar, Soliq solish obyekti, Soliq bazasi, Soliq stavkalari, Soliq davri va Hisobot davri haqida ma'lumotlar quyidagicha:
1. Ijtimoiy Soliq To‘lovchilar: Bu jismoniy shaxslar, masalan, fuqarolar va yuridik shaxslar (korxonalarni o‘z ichiga olgan fuqarolar) uchun belgilangan ijtimoiy soliq to‘lovchilari bo‘ladi. Ularning soliqlarini hisobga olganing asosiy sababi davlatning ijtimoiy tuzilishi uchun kerak bo‘lgan mablag‘larni mobilizatsiya qilishdir.
2. Soliq Solish Obyekti: Soliq solish obyekti, soliqning qaysi obyekt va shaxsga o‘zi bo‘yicha hisoblanganligini ifodalaydi. Masalan, daromadlar, mulk, hisob kitoblar, soliq mablag‘lari va boshqalar soliq solish obyekti hisoblanadi.
3. Soliq Bazasi: Soliq bazasi, soliqning qanday hisoblanganligini va unga qaysi obyektlar, daromadlar yoki moliyaviy mablag‘lar asos bo‘lganligini ko‘rsatadi. Soliq bazasi soliq to‘lovlari uchun moliyaviy bazani ifodalaydi.
4. Soliq Stavkalari: Soliq stavkalari soliq to‘lovlarining miqdori hisobiga qarab belgilanadi. Bu, soliq to‘lovchining daromadlari yoki boshqa soliq bazasi bo‘yicha hisoblanadi va soliq summasini aniqlash uchun qo‘llaniladi.
5. Soliq Davri: Soliq davri soliq to‘lovlarining qaysi muddat ichida to‘lanishi kerakligini belgilaydi. Odatda, bu yillik soliq davri bo‘ladi, lekin boshqa muddatlar ham mavjud bo‘lishi mumkin.
6. Hisobot Davri: Hisobot davri soliq to‘lovchilarining soliq hisobotlarini qachon taqdim etishi kerakligini ko‘rsatadi. Odatda, bu yillik hisobot davri bo‘ladi va soliq hisobotlari odatda soliq davri oxirida yoki uning keyingi yili boshida taqdim etiladi.
Bu ma'lumotlar soliq tizimining asosiy konseptlari va jarayonlari haqida umumiy ma'lumotlar beradi. Har bir davlatning soliq tizimi o‘zining maxsus qonuniy va tuzilishi bo‘ladi, shuning uchun har bir davlat o‘z soliq tizimini aniqlab beradi va barcha qonuniy normativ hujjatlari asosida amalga oshiradi.
|
Правильный ответ - Правильный ответ: Beg‘arazlik O‘qitish – bu Выбран правильный ответ

Правильный ответ:
Didaktik materiallar
21. Testlar murakkablik darajasiga ko‘ra qanday klassifikatsiyalanadi:
Правильный ответ:
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, ijodiy (kreativ) testlar
22. Test topshiriqlarining ta’limiy funksiyasi berilgan javobni toping
Правильный ответ:
O‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalardagi tipik kamchiliklarni aniqlash barobarida, talabalarni o‘z bilimlarini orttirish maqsadida muntazam, tizimli fan asoslarini o‘rganishga undaydi.
23. Test topshiriqlarining didaktik funksiyalari to‘liq berilgan javobni toping
Правильный ответ:
Ta’limiy, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi, nazorat
24. Talabalar bilimi va malakasini nazorat va baholash qilish tamoyillaridan birini toping.
Правильный ответ:
Keng qamrovlilik
25. Test topshiriqlarining rivojlantiruvchi funksiyasi berilgan javobni toping.
Правильный ответ:
Egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarni mustahkamlash, rivojlantirish, erishilgan natijalarda o‘zining ulushi muhim o‘rin tutishini e’tiborga olgan shaxs va kelgusi faoliyatidagi ma’suliyatini anglagan holda o‘z-o‘zini rivojlantirishga undaydi
26. Kredit-modul tizimiga berilgan javobni toping.
Правильный ответ:
o‘qitishning modul texnologiyalari jamlamasi va kredit o‘lchovi asosida baholash modeli
27. Bilimga berilgan to‘liq javobni toping.
Правильный ответ:
narsa va hodisalarning muhim belgi va xususiyatlari, jarayonlar to‘g‘risida fan tomonidan aniqlangan tushunchalardan tarkib topadi.
28. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qaysi Qarorida Xalqaro baholash dasturi asosida tadqiqotlar o‘tkazish belgilangan?
Правильный ответ:
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 8 dekabr 2018 yilda “Xalq taʼlimi tizimida taʼlim sifatini baholash sohasidagi xalqaro
tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori
29. Talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning tarbiyaviy funksiyasining mohiyatini toping.
|
DIP(ing. D - 5 ma’ruza Analog imslar haqida tushuncha. Reja

DIP(ing. D ual I n-liniya P ackage) - mikrosxemaning uzun tomonlarida ikkita qator pinli quti. Ilgari va ehtimol hozir ham DIP to'plami ko'p pinli mikrosxemalar uchun eng mashhur paket edi. Bu shunday ko'rinadi:
3.5-rasm. Ikkita qator pinli mikrosxemaning tuzilishi.
Sodda barqaror tok generatori sxemasi
Ixtiyoriy zanjirdan avvaldan belgilangan qiymatli tok oqishini ta’minlovchi elektron qurilma barqaror tok generatori (BTG) deb ataladi. Yuklamadan oqayotgan tokning qiymati kuchlanish manbai, zanjir parametrlari va temperatura o‘zgarishlariga bog‘liq bo‘lmaydi.
3.6-rasm. Ideal BTG VAXi.
BTGning vazifasi kirish kuchlanishi va yuklama qiymati o‘zgarganda chiqish toki qiymatini o‘zgarmas saqlashdan iborat bo‘lib, ular turli funksional vazifalarni bajaruvchi analog va raqamli mikrosxemalarda ishlatiladi.
O‘zgarmas tok qiymatini faqat cheksiz katta dinamik qarshilikka ega bo‘lgan ideal tok manbai ta’minlashi mumkin. Ideal tokmanbai VAXi gorizontal AV to‘g‘ri chiziqdan iborat (3.6-rasm). UB sxemada ulangan Btning chiqish xarakteristikasi ideal tok generatori VAXiga yaqin bo‘ladi. Demak, UB sxemada ulangan tranzistor amalda tok generatori vazifasini bajarishi mumkin. Lekin temperaturaviy barqarorlikni va keng dinamik diapazonni ta’minlash uchun amalda ikkita yoki undan ko‘p tranzistor ishlatiladi.
Eng sodda BTG sxemasi 3.7-rasmda ko‘rsatilgan. Sxemada I1 tok zanjiriga to‘g‘ri siljitilgan diod ulanishli, tayanch tranzistor deb ataluvchi VT1 tranzistor ulangan. U juda kichik qarshilikka ega. Shuning uchun VT1 kuchlanish generatori va zifasini o‘taydi. URYu boshqariluvchi zanjir bilan ketma-ket ulangan VT2 tranzistorning emitter-baza o‘tishini kuchlanish bilan ta’minlaydi.
VT2 tranzistor emitter-baza kuchlanishi bilan boshqarilgani munosabati bilan uning xususiyatlari UB sxemaning xususiyatlariga mos keladi. Ma’lumki, UB ulangan sxemada aktiv rejimda kollektor toki kollektordagi kuchlanishga deyarli bog‘liq bo‘lmaydi (3.7-rasm). Shuning uchun ixtiyoriy RYudan o‘tayotgan tok I2 tayanch kuchlanish UEB2 bilan aniqlanadi. I2 = I1 ekanligini amalda ko‘rsatamiz.
3.7-rasm.Sodda BTG sxemasi.
IE1 va IE2 toklar yuqori aniqlikda
(3.1)
Ifoda bilan approksimatsiyalanadi, bu yerda, I0– teskari siljitilgan EO‘ning to‘yinish toki. Tranzistorlarning IE0 va φT parametrlari aynan bir xil bo‘lgani uchun UBE1= UBE2 shartdan
. (3.2)
3.7-rasmdan
, .
(3.2)ni e’tiborga olgan holda
(3.3)
yozish mumkin.
|
Ayratov hojiakbar tayanch iboralar - bet 6

|
Ayratov hojiakbar tayanch iboralar
|
bet | 6/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2 Agar dielektrik sifatida SiO2 qo‘llanilsa, u holda bu tranzistorlar MOYa–tranzistorlar deb ataladi. MDYa – tuzilmalarni yaratishda elementlarni bir – biridan izolyatsiya qilish operatsiyasi mavjud emas, chunki qo‘shni tranzistorlarning istok va stok sohalari bir–biriga yo‘nalgan tomonda ulangan p-n o‘tishlar bilan izolyatsiyalangan. Shu sababli MDYa–tranzstorlar bir–biriga juda yaqin joylashishi mumkin, demak katta zichlikni ta’minlaydi. Bipolyar va MDYa IMSlar planar yoki planar – epitaksial texnologiyada yasaladi. Planar texnologiyada n-p–n tranzistor tuzilmasini yasashda p–turdagi yarim o‘tkazgichli plastinaning alohida sohalariga teshiklari mavjud bo‘lgan maxsus maskalar orqali mahalliy legirlash amalga oshiriladi. Maska rolini plastina sirtini egallovchi kremniy ikki oksidi SiO2 o‘ynaydi. Bu pardada maxsus usullar (fotolitografiya) yordamida darcha deb ataluvchi teshiklar shakllanadi. Kiritmalar yoki diffuziya (yuqori temperaturada ularning konsentratsiya gradienti ta’sirida kiritma atomlarini yarim o‘tkazgichli asosga kiritish), yoki ionli legirlash yordamida amalga oshiriladi. Ionli legirlashda maxsus manbalardan olingan kiritma ionlari tezlashadi va elektr maydonda fokuslanadilar, asosga tushadilar va yarim o‘tkazgichning sirt qatlamiga singadilar. Planar texnologiyada n-p–n tranzistor tuzilmasini yasashda p–turdagi yarim o‘tkazgichli plastinaning alohida sohalariga teshiklari mavjud bo‘lgan maxsus maskalar orqali mahalliy legirlash amalga oshiriladi. Maska rolini plastina sirtini egallovchi kremniy ikki oksidi SiO2 o‘ynaydi. Bu pardada maxsus usullar (fotolitografiya) yordamida darcha deb ataluvchi teshiklar shakllanadi. Kiritmalar yoki diffuziya (yuqori temperaturada ularning konsentratsiya gradienti ta’sirida kiritma atomlarini yarim o‘tkazgichli asosga kiritish), yoki ionli legirlash yordamida amalga oshiriladi. Ionli legirlashda maxsus manbalardan olingan kiritma ionlari tezlashadi va elektr maydonda fokuslanadilar, asosga tushadilar va yarim o‘tkazgichning sirt qatlamiga singadilar.
|
| |
Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak

|
Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak
|
bet | 5/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2 Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak. Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak. Rezistorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda rezistor hosil qilish uchun bipolyar tranzistor tuzilmasining biror sohasi: emitter, kollektor yoki baza qo‘llaniladi. Emitter sohalari asosida kichik qarshilikka ega bo‘lgan rezistorlar hosil qilinadi. Baza qatlami asosida bajarilgan rezistorlarda ancha katta qarshiliklar olinadi. Kondensatorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda teskari yo‘nalishda siljigan p–n o‘tishlar asosida yasalgan kondensatorlar qo‘llaniladi. Kondensatorlarning shakllanishi yagona texnologik siklda tranzistor va rezistorlar tayyorlash bilan bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Demak ularni yasash uchun qo‘shimcha texnologik amallar talab qilinmaydi. Kondensatorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda teskari yo‘nalishda siljigan p–n o‘tishlar asosida yasalgan kondensatorlar qo‘llaniladi. Kondensatorlarning shakllanishi yagona texnologik siklda tranzistor va rezistorlar tayyorlash bilan bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Demak ularni yasash uchun qo‘shimcha texnologik amallar talab qilinmaydi. MDYa – tranzistorlar. IMSlarda asosan zatvori izolyatsiyalangan va kanali induksiyalangan MDYa–tranzistorlar qo‘llaniladi. Tranzistor kanallari p- va n– turli bo‘lishi mumkin. MDYa–tranzistorlar faqat tranzistorlar sifatida emas, balki kondensatorlar va rezistorlar sifatida ham qo‘llaniladi, ya’ni barcha sxema funksiyalari birgina MDYa – tuzilmalarda amalga oshiriladi. Agar dielektrik sifatida SiO2 qo‘llanilsa, u holda bu tranzistorlar MOYa–tranzistorlar deb ataladi. MDYa – tuzilmalarni yaratishda elementlarni bir – biridan izolyatsiya qilish operatsiyasi mavjud emas, chunki qo‘shni tranzistorlarning istok va stok sohalari bir–biriga yo‘nalgan tomonda ulangan p-n o‘tishlar bilan izolyatsiyalangan. Shu sababli MDYa–tranzstorlar bir–biriga juda yaqin joylashishi mumkin, demak katta zichlikni ta’minlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‘tishdagi p-n o‘tish qo‘llanilsa, u holda kollektor – baza o‘tishdagi p-n o‘tish uziq bo‘lishi kerak
|
Ikkala sinfga mansub yarim o‘tkazgichli ISlar texnologiyasi yarim o‘tkazgich kristallini galma – gal donor va akseptor kiritmalar bilan legirlash (kiritish)ga asoslangan

|
Ikkala sinfga mansub yarim o‘tkazgichli ISlar texnologiyasi yarim o‘tkazgich kristallini galma – gal donor va akseptor kiritmalar bilan legirlash (kiritish)ga asoslangan
|
bet | 4/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar2 Ikkala sinfga mansub yarim o‘tkazgichli ISlar texnologiyasi yarim o‘tkazgich kristallini galma – gal donor va akseptor kiritmalar bilan legirlash (kiritish)ga asoslangan. Natijada sirt ostida turli o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan yupqa qatlamlar, ya’ni n–p–n yoki p–n–p tuzilmali tranzistorlar hosil bo‘ladi. Bir tranzistorning o‘lchamlari enigi bir necha mikrometrlarni tashkil etadi. Alohida elementlarning izolyatsiyasi yoki r-n o‘tish yordamida, yoki dielektrik parda yordamida amalga oshirilishi mumkin. Tranzistorli tuzilma faqat tranzistorlarni emas, balki boshqa elementlar (diodlar, rezistorlar, kondensatorlar) yasashda ham qo‘llaniladi. Natijada sirt ostida turli o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan yupqa qatlamlar, ya’ni n–p–n yoki p–n–p tuzilmali tranzistorlar hosil bo‘ladi. Bir tranzistorning o‘lchamlari enigi bir necha mikrometrlarni tashkil etadi. Alohida elementlarning izolyatsiyasi yoki r-n o‘tish yordamida, yoki dielektrik parda yordamida amalga oshirilishi mumkin. Tranzistorli tuzilma faqat tranzistorlarni emas, balki boshqa elementlar (diodlar, rezistorlar, kondensatorlar) yasashda ham qo‘llaniladi. Mikroelektronikada bipolyar tranzistorlardan tashqari ko‘p emitterli va ko‘p kollektorli tranzistorlar ham qo‘llaniladi. Ko‘p emitterli tranzistorlar (KET) umumiy baza qatlami bilan birlashtirilgan bir kollektor va bir necha (8-10 gacha va ko‘p) emitterdan tashkil topgan. Ular tranzistor – tranzistorli mantiq (TTM) sxemalarni yaratishda qo‘llaniladi. Ko‘p emitterli tranzistorlar (KET) umumiy baza qatlami bilan birlashtirilgan bir kollektor va bir necha (8-10 gacha va ko‘p) emitterdan tashkil topgan. Ular tranzistor – tranzistorli mantiq (TTM) sxemalarni yaratishda qo‘llaniladi. Ko‘p kollektorli tranzistor tuzilmasi ham, KET tuzilmasiga o‘xshash bo‘ladi, lekin integral – injeksion mantiq (I2M) deb ataluvchi injeksion manbali mantiqiy sxemalar yasashda qo‘llaniladi. Diodlar. Diodlar bitta p-n o‘tishga ega. Lekin bipolyar tranzistorli IMSlarda asosiy tuzilma sifatida tranzistor tanlangan, shuning uchun diodlar tranzistorning diod ulanishi yordamida hosil qilinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ikkala sinfga mansub yarim o‘tkazgichli ISlar texnologiyasi yarim o‘tkazgich kristallini galma – gal donor va akseptor kiritmalar bilan legirlash (kiritish)ga asoslangan
|
Pardali va gibrid mikrosxemalar

|
Pardali va gibrid mikrosxemalar
|
bet | 3/8 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 211,68 Kb. | | #143507 |
Bog'liq 730-22 GAYRATOV HOJIAKBAR Integral mikrosxemalar22. Pardali va gibrid mikrosxemalar Pardali IS – bu dielektrik asos sirtiga surtilgan elementlari parda ko‘rinishida bajarilgan mikrosxema. Pardalar past bosimda turli materiallardan yupqa paradalar ko‘rinishida cho‘kmalar hosil qilish yo‘li bilan olinadi. Parda hosil qilish usuli va unga bog‘liq bo‘lgan qalinligiga ko‘ra yupqa pardali IS (parda qalinligi 1 – 2 mkmgacha) va qalin pardali IS (parda qalinligi 10 – 20 mkm gacha va katta) larga bo‘linadi. Hozirgi kunda barqaror pardali diodlar va tranzistorlar mavjud emas, shu sababli pardali ISlar faqat passiv elementlar (rezistorlar, kondensatorlar va x.z.) dan tashkil topadi Hozirgi kunda barqaror pardali diodlar va tranzistorlar mavjud emas, shu sababli pardali ISlar faqat passiv elementlar (rezistorlar, kondensatorlar va x.z.) dan tashkil topadi Gibrid IS (yoki GIS) – bu pardali passiv elementlar bilan diskret aktiv elementlar kombinatsiyasidan tashkil topgan, yagona dielektrik asosda joylashgan mikrosxema. Diskret komponentlarni osma elementlar deb atashadi. Qobiqsiz yoki mikrominiatyur metall qobiqli mikrosxemalar gibrid IMSlar uchun aktiv elementlar bo‘lib hisoblanadilar. Gibrid integral mikrosxemalarning asosiy afzalligi: nisbatan qisqa ishlab chiqish vaqtida analog va raqamli mikrosxemalarning keng turlarini yaratish imkoniyati; keng nomentkaluturaga ega bo‘lgan passiv elementlar hosil qilish imkoniyati; MDYa – asboblar, diodli va tranzistorli matrisalar va yuqori yaroqli mikrosxemalar chiqishi. 3. Yarim o‘tkazgichli IMSlar 3. Yarim o‘tkazgichli IMSlar Tranzistorning ishlatilish turiga ko‘ra yarim o‘tkazgichli IMSlarni bipolyar va MDYa IMS larga ajratish qabul qilingan. Bundan tashqari, oxirgi vaqtlarda boshqariluvchi o‘tishli maydoniy tranzistorlar yasalgan IMSlardan foydalanish katta ahamiyat kasb etmoqda. Bu sinfga galliy arsenidida yasalgan IMSlar, zatvori Shottki diodi ko‘rinishida bajarilgan maydoniy tranzistorlar kiradi. Hozirgi kunda bir vaqtning o‘zida ham bipolyar, ham maydoniy tranzistorlar qo‘llanilgan IMSlar yaratish tendensiyasi belgilanmoqda.
|
| |