International Journal of Advanced Technology and Natural Sciences ISSN

|
International Journal of Advanced Technology and Natural Sciences ISSNBog'liq mis-ishlab-chiqarish-texnologik-eritmalaridan-metallarni-cho-ktiruvchi-reagentlar-yordamida-ajratishInternational Journal of Advanced Technology and Natural Sciences ISSN:
2181-144X
39
© International Journal of Advanced Technology and Natural Sciences Vol.2(2) 2020
Mis kontsentratsiyasi past (0,53 g/l) va nikel kontsentratsiyasi yuqori (75 g/l) boʼlgan
nikel elektrolitidan misni ajratish qiyin. Mualliflar [36] elektrolitdan misni chuqur olib
tashlashda marganets sulfidi (MnS) ni ishlatgan. Eksperimental natijalar shuni koʼrsatadiki,
misning (ρ(Cu)) kontsentratsiyasi 530 dan 3 mg/l gacha kamayadi va MnS sarfi nazariydan
1,4 baravar yuqori boʼlsa, qoldiqdagi mis va nikel (R
Cu/Ni
) ning massa nisbati 15 dan
oshadi.
Nikel elektrolizida elektrolitdan misni olib tashlash uchun reaktiv sifatida nikel
tiokarbonat (NiCS
3
) qoʼllashni taklif qilingan. Yeksperimental natijalardan shu koʼrinadiki,
NiCS
3
yuqori reaktivlikka ega va nikel elektrolizi elektrolitidagi Cu tezda yoʼq qilinishi
mumkin. Optimal reaksiya sharoitida, NiCS
3
reaktivining miqdori nazariy miqdordan 1,4-
1,6 baravar koʼp boʼlganda, reaksiya harorati ≥ 60°C, pH qiymati 4,0 va reaksiya vaqti 30
minut boʼlsa, Cu konsentratsiyasi 3 mg/l dan kamga tushirilgan [37].
Mualliflar [38] tomonidan Ni-
Cu aralashgan rudasini tanlab eritishdan hosil boʼlgan
eritmadan elektrokimyoviy usullar metallar ionlarini aj
ratish oʼrganilgan. Tadqiqotda sulfatli
mis-nikel eritmalaridan kislotali muhitda mis va nikel ionlarining elektrokimyoviy hatti-
harakatlari kuzatilgan.
Kobalt tarkibli mis-nikelli eritmalardan N-(2-gidroksipropil) pikolilamin smolasi
yordamida mis va nik
elni sorbsiyalash usulida ajratib olish, sorbtsiyalashdan soʼng esa
mis, nikel va kobalьtni alohida elyuat tarkibiga oʼtkazish koʼrsatilgan [39].
Sanoat oqava suvlari tarkibidan ogʼir rangli metallarni tozalashda ishqor NaOH va
Na
2
CO
3
eritmasidan foydalani
sh koʼrsatilgan [40]. Sanoat oqava suvlari tarkibidan ogʼir
rangli metallarni choʼktirishning pH ga bogʼliqligi keltirilgan [41].
Tadqiqot qismi.
Mis kuporos ishlab chiqarishda hosil boʼladigan texnologik eritmalar
tarkibidagi metallarni choʼktirish usuli bilan ajratib olishda choʼktiruvchi reagentni tanlashda
quyidagi asosiy omillar hisobga olindi:
1) mis kuporos ishlab chiqarishda hosil boʼladigan texnologik eritmalardagi
metallarning kontsentratsiyasi va kimyoviy tarkibi;
2) choʼktiruvchi reagentning narxi;
3) choʼktiruvchi reagentning dastgohlarga nisbatan korrozion taʼsiri;
4) choʼktiruvchi reagentning metallarga nisbatan tanlovchanligi;
Tajribada texnologik eritmalar tarkibidagi metallarni choʼktirishda ammoniy rodаnid
(NH
4
CNS) qoʼllanildi.
Аmmoniy rodаnid metall ionlari bilan quyidagicha reaksiyaga kirishadi:
СuSO
4
+ 2NH
4
CNS = Cu(CNS)
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
NiSO
4
+ 2NH
4
CNS = Ni(CNS)
2
+
(NH
4
)
2
SO
4
FeSO
4
+ 2NH
4
CNS = Fe(CNS)
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
CoSO
4
+ 2NH
4
CNS = Co(CNS)
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
ZnSO
4
+ 2NH
4
CNS = Zn(CNS)
2
+ (NH
4
)
2
SO
4
O’tkazilgan tajriba natijalari quyida keltirilgan.
Dastlabki eritmaning kimyoviy tarkibi 1-jadvalda keltirilgan.
|
| |