Mehmonxona xo’jaligida kadrlarni rejalashtirishning asosiy turlari va bosqichlari

|
Mehmonxona xo’jaligida kadrlarni rejalashtirishning asosiy turlari va bosqichlari
|
bet | 47/102 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #118418 |
Bog'liq Ma\'ruza 1 23.Mehmonxona xo’jaligida kadrlarni rejalashtirishning asosiy turlari va bosqichlari.
Xodimga bo’lgan ehtiyojni rejalashtirish kadrlarni rejalashtirish jarayonining boshlanich bosqichi hisoblanadi va mavjud ish o’rinlari va rejalashtirilgan ish o’rinlari to’g‘risidagi ma‘lumotlarga, tashkiliy-texnik tadbirlar o’tkazishga, shtat jadvali va bo’sh lavozimlarni egallash rejasiga asoslanadi. Har bir aniq holatda xodimga bo’lgan ehtiyojni aniqlashda tegishli bo’linmalar rahbarlarining ishtirok etishi tavsiya etiladi.Xodimni jalb qilishni rejalashtirishning vazifasi ichki va tashqi manbalar hisobiga kelgusiga kadrlarga bo’lgan ehtiyojni qondirishdan iboratdir.
Mehmonxonalarda xodim bilan ishlash muammolaridan biri kadrlarni jalb qilish paytidagi mehnatga ko’nikishini boshqarishdir. Xodimning mehmonxona bilan o’zaro hamkorligi jarayonida ularning o’zaro moslashuvi vujudga keladi, uning asosini xodim tomonidan sekin-asta mehnatning yangi kasbiy va ijtimoiy-iqtisodiy shart-sharoitlariga kirib borishi tashkil etadi.Ko’nikishning ikki yo’nalishi ajratib ko’rsatiladi:
- boshlang‘ich ko’nikish, ya‘ni kasb faoliyati tajribasiga ega bo’lmagan yosh kadrlarning moslashuvi (mazkur holda gap o‘quv yurtlarining bitiruvchilari haqida boradi);
- ikkilamchi ko’nikish, ya‘ni kasb faoliyati sohasida tajribaga ega bo’lgan xodimlarning moslashuvi (odatda bular faoliyat obyektini o’zgartiruvchilar yoki masalan, rahbar lavozimiga o’tganda kasbiy rolini o’zgartirganlar).
Mehnat bozori faoliyat ko’rsatayotgan sharoitda ikkilamchi ko’nikishning ahamiyati ortadi. Bunda yosh xodimning birlamchi ko’nikishiga katta e‘tibor berayotgan xorijiy firmalarning ish tajribasini diqqat bilan o’rganish zarur. Xodimning mazkur toifasi mehmonxonalar ma‘muriyati tomonidan alohida g‘amxo’rlik ko’rsatishga muhtoj bo’ladilar.
Xodimni ozod qilish yoki qisqartirishni rejalashtirish kadrlarni rejalashtirishda muhim ahamiyatga egadir. Ishlab chiqarish yoki boshqarishning ixchamlashuvi natijasida ishchi kuchining ortiqchaligi vujudga keladi. Xodimni ozod qilishni rejalashtirish tashqi mehnat bozoriga malakali kadrlarni berib yuborish va mazkur xodimlar uchun ijtimoiy qiyinchiliklar vujudga keltirishga barham berish imkonini tudiradi.Xodimni boshqarish sohasidagi mazkur faoliyat keyingi vaqtlargacha amalda vatanimiz mehmonxonalarida rivojlanmadi.
Ishdan bo’shayotgan xodim ishlarini rejalashtirish bo’shash turlarini tasniflashga asoslanadi. Tasniflash mezoni sifatida xodimning mehmonxonadan o’z ixtiyori bilan ketish darajasi hisoblanadi:
-xodim tashabbusi, ya‘ni o’z ixtiyori bilan;
-ish beruvchi yoki ma‘muriyatning tashabbusi bilan;
-pensiyaga chiqishi munosabati bilan.
Mehmonxonadan ketish singari voqeaning muhimligi tufayli bo’shovchi xodimlar bilan ishlashda xodimni boshqarish xizmatlarining asosiy vazifasi mana shu boshqa ishlab chiqarish, ijtimoiy, shaxsiy vaziyatga o’tishni iloji boricha yumshatishdan iboratdir. Bular ayniqsa bo’shashlarning keyingi ikki turiga taalluqlidir.
Pensiyaga chiqish oqibatida mehmonxonadan ketish bo’shashlarning avvalgi turlaridan farq qiladigan bir qator xususiyatlari bilan ajralib turadi. Birinchidan, pensiyaga chiqish oldindan ko’zda tutilgan va vaqt jihatidan yetarli darajada aniqlik bilan rejalashtirilgan bo’lishi mumkin. Ikkinchidan, bu voqea shaxsiy sohada jiddiy o’zgarishlar bilan bog‘liqdir. Uchinchidan, kishining turmush tarzida muhim o’zgarishning sodir bo’lishi uning atrofidagilar uchun yaqqol ko’zga tashlanib turadi. Nihoyat, pensiyaga ketishni baholashda insonga xos bo’lgan ikki tomonlama fikr yuritish, o’z-o’zi bilan muayyan ixtilofga borish xosdir. Mehmonxonalarning yoshi ulg‘ayib qolgan xodimlarga munosabati (shuningdek, tegishli davlat siyosati ham) boshqaruv madaniyati darajasi va iqtisodiy tizim ma‘naviylik darajasining mezoni hisoblanadi.
Kadrlardan foydalanishni rejalashtirish shtatdagi lavozimlarni to’ldirish rejasini tuzib chiqish vositasida amalga oshiriladi. Ish o’rnini belgilashda malaka belgilarini hisobga olish bilan bir qatorda insonga to’g‘ri keladigan ruhiy va fiziologik yumushlarni (nagruzkalarni) va bu sohada da‘vogarning imkoniyatlarini ham hisobga olish zarur.Xodimdan foydalanishni rejalashtirish vaqtida ularga shunday talablar qo’yiladiki, toki xodim kasb kasalligiga uchramasin, erta nogiron bo’lib qolmasin, ishlab chiqarishda shikastlanmasin. Insonga munosib bo’lgan mehnat sharoitlarini ta‘minlab berish kerak. Kadrlardan foydalanishni rejalashtirishda yoshlar, xotin-qizlar, keksa xodimlar, jismoniy va ruhiy imkoniyatlari cheklangan shaxslarning bandligi masalalariga e‘tibor berish talab qilinadi. Xodimning bu toifalaridan ularning malakasi va imkoniyatlariga muvofiq foydalanish ayniqsa muhimdir. Ana shu maqsadda mehmonxonada tegishli ish o’rinlarini zaxira tarzida saqlab turish zarur.
|
| |