nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bajardi: ismoilova. M tekshirdi: kuchaboyev. R

|
Bajardi: ismoilova. M tekshirdi: kuchaboyev. R
|
Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #140713 |
Bog'liq 1-Amaliy ish AX
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI QARSHI FILIALI
“TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI"FAKULTETI
TT-11-21 guruh 3-bosqich talabasi "AXBOROTLARNI KODLASH" fanidan tayyorlagan
AMALIY ISH-1
BAJARDI: ISMOILOVA.M
TEKSHIRDI: KUCHABOYEV.R
Qarshi-2023
Topshiriq
Agar xabarda n ta element bo‘lsa, bo‘lishi mumkin bo‘lgan xabarlar soni nimaga teng?
Teng ehtimollik va o‘zaro mustaqil simvollardan tuzilgan alfavit simvollariga to‘g‘ri keluvchi noaniqlik (entropiya) formulasi.
xabarlar umumiy soni k bo‘lganida informatsiya miqdori l ni topish formulasi.
Misol, uzatilishi mumkin bo‘lgan k ta xabarlardan biri 5 bit informatsiyani uzatadi. k topilsin.
Misol, agar alfavit simvollari q=3 bo‘lsa, xabarlar elementlarini 4, 5, 6 tadan kombinatsiyalab (n=4, n=5, n=6), xabarlarning soni N ni qanday olish mumkin?
Agar xabarda n ta element bo‘lsa, bo‘lishi mumkin bo‘lgan xabarlar soni nimaga teng?
Teng ehtimollik va o‘zaro mustaqil simvollardan tuzilgan alfavit simvollariga to‘g‘ri keluvchi noaniqlik (entropiya) formulasi.
Xabarlar umumiy soni k bo‘lganida informatsiya miqdori l ni topish formulasi.
Misol, uzatilishi mumkin bo‘lgan k ta xabarlardan biri 5 bit informatsiyani uzatadi. k topilsin.
Yechilishi:H=log2q=5; k=25=32
Misol, agar alfavit simvollari q=3 bo‘lsa, xabarlar elementlarini 4, 5, 6 tadan kombinatsiyalab (n=4, n=5, n=6), xabarlarning soni N ni qanday olish mumkin?
Topshiriq
1.Shartli entropiya va birlashma entropiya qachon ishlatiladi?
2.Birlashma entropiya va shartli entropiya o‘zaro qaysi formula orqali bog‘langan (A simvol va B simvol holatida)?
3.Xalallar yo‘qligi sharoitida informatsiyani uzatish tezligi S ni hisoblash formulasi.
4.Ikkilik simvollar uchun informatsiyani uzatish tezligini S ni hisoblash formulasi.
5.Signallarni uzatish tezligi nimaga bog‘liq va formulasini yozing.
6.Aloqa kanalining o‘tkazish qobiliyatini aniqlash formulasi.
Shartli entropiya va birlashma entropiya qachon ishlatiladi?
Birlashma entropiya va shartli entropiya o‘zaro qaysi formula orqali bog‘langan (A simvol va B simvol holatida)?
Xalallar yo‘qligi sharoitida informatsiyani uzatish tezligi S ni hisoblash formulasi.
Ikkilik simvollar uchun informatsiyani uzatish tezligini S ni hisoblash formulasi.
Signallarni uzatish tezligi nimaga bog‘liq va formulasini yozing.
Aloqa kanalining o‘tkazish qobiliyatini aniqlash formulasi.
Xulosa
Men bu amaliy ishni bajarish mobaynida turli xil ko’plab ma’lumotlarga ega bo’ldim. Olgan bilim va ko’nikmalarim darsliklarim va hayot davomida kerak bo’lishiga ishonaman va izlanishda davom etaman.
Foydalanilgan adabiyotlar
http://fayllar.org
http://www.wikipediya.org
http://www.kompy.info
http://hozir.org
|
| |
Kuchaytirgichlar va operatsion kuchaytirgichlari to‘g‘risida

5.2 Kuchaytirgichlar va operatsion kuchaytirgichlari to‘g‘risida tushunchalar Operatsion kuchaytirgich va uning zanjirlarini tadqiq etish Kuchaytirgich bu elektr signallarni kuchaytirish uchun xizmat qiladigan
asbob. Kuchaytirgichning asosiy qismi bu kirish signali yordamida nazorat
62
qilinadigan manbadir. Amaliyotda ko`p hollarda juda past elektr signallarni
kuchaytirish zaruriyati mavjud. Hozirgi davrda kuchaytirgichlar elektro energetika
yoki avtomatlashtirilgan boshqaruv sohasida emas balki texnikaning deyarli
barcha sohalarida, noelektrik kattaliklarni elektr usulida o`lchash yoki datchiklarda
hosil qilingan juda kichik signallarni (tenzoresistorlar, termorezistorlar,
akselerometrlar, meditsina texnikasi va boshqalar) kuchaytirish uchun keng
qo`llanilmoqda.
ULS - 1 laboratoriya uskunasida va EWB paket – dasturida operatsion
kuchaytirgich sxemalarini yig`ish, operatsion kuchaytirgichlarning fizik va
fundamental xususiyatlari, kuchaytirish xususiyatlari va chastota xarakteristikalari
haqida bilim va ko`nikma berishdan iborat.
Talabalar bu laboratoriya ishini o`zlashtirgandan so`ng quyidagi masalalarni mustaqil hal eta oladilar:
Maxsus maqsadlar uchun operatsion kuchaytirgichlarnining sxemalarini
loyihalay oladi ;
EWB paket – programmasi yoki ostillografdan foydalangan holda
operatsion kuchaytirgich sxemasini tahlil qila oladi;
operatsion kuchaytirgichga asoslangan har xil signallar hosil qilish elektr
sxemalarini tahlil qila oladi;
operatsion kuchaytirgich yordamida diffensiator, integrator va kuchlanish
takrorlagichi kabi sxemalarni yig`a oladi.
Operatsion kuchaytirgich haqida umumiy ma`lumotlar Hozrgi zamon elektrotexnika va elektronikasining asosiy qismini operatsion
kuchaytirgichlar tashkil qiladi. So`ngi yillarda operatsion kuchaytirgichlar integral
sxemalar singari tayyorlanib juda kichik gabarit o`lchamlarga ega. Ularning
fazifalari faqat kichik signallarni kuchaytirish emas, balki ular integratorlar,
differensiatorlar, kuchlanish takrorlagichlari va boshqa vazifalarni bajarish uchun
keng qo`llanilmoqda.
63
Quyidagi rasmlarda LM 358 operatsion kuchaytirgichining sxematik tasviri,
oyoqlarining raqamlanish sxemasi va umumiy ko`rinishi keltirilgan.
20-Seminar mashg’uloti. Irodani rivojlantirish va patologiyasi Maqsad

Asosiy adabiyotlar
|
Muxamedova D.G.Mullaboyeva N.M.Umumiy psixologiya.-T.,O’zMU.-2018,-370b
|
2. Myers D.G. Psychology. Ninth Edition. – Worth Publishers, 2019. – 910 p https://www.amazon.com/Psychology-9th-David-G-Myers/dp/1429215976
|
3. G‘oziev E.G‘. Umumiy psixologiya. T.: O‘qituvchi, 2018.
|
4. Ivanov.P.I., Zufarova M.E. Umumiy psixologiya.-Toshkent. 2014
|
Qo’shimcha adabiyotlar
|
1. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017. – 488 b.
|
2. Mirziyoev Sh.M. “Yangi Oʻzbekiston Strategiyasi” Toshkent 2021 y
|
3. Duane P.Schults. Theories of Personality. Wadsworth, a division of Thomson Learning, Inc. Copyright © 2005.-550p. Shaxsiyat nazariyalari.
|
4. Edited by Michael Lewis, Jeannette m. Haviland-Jones, and lisa feldman barrett. Handbook of emotions/ The Guilford press. New York London.-2008. Hissiyotlar qo'llanmasi.
|
5. Cambridge Handbook of Personality Psychology// Edited by Philip J. Corr. Cambridge University Press 2009 Shaxsiyat psixologiyasi bo'yicha qo'llanma
|
6. Василев И.А., Магомед-Эминов М.Ш.Мотивация и контрол за действием. М, 1991
|
7. G‘oziev E.G‘. Psixologiya. -T., O‘zMU «Universitet», 2003
|
8. G‘oziev E.G‘. Tafakkur psixologiyasi. Toshkent: Universitet ,1990.
|
9. G‘oziev E.G‘. Xotira psixologiyasi. -ToshDu , 1994.
|
10. Дормашев Ю. Б., Романов В. Я. Психология внимания. - М., 1995.
|
11. Зинченко Т. П. Памят в эксперименталной и когнитивной психологии.– СПб.: Питер, 2002. – 320 с.
|
12. Ж.Годфруа. Что такое психология? М. 1999 г. 2-том.
|
13. Зинченко Т. П. Памят в эксперименталной и когнитивной психологии. - СПб, 2002.
|
14. Изард К. Эмотсии человека. М., 2001
|
15. Илин Э. П. Мотиватсия и мотивы. – СПб.: Питер, 2002. – 512 с.
|
16. Usmanova E.Z. O‘quvchilarning mustaqil tafakkurni qanday shakllantirish mumkin?-«Pedagogika va yosh psixologiya» ilmiy-ommabop seriya, 2000,№1.
|
Internet saytlari
http://textshare.tsx.org
http://www.mgimo.ru/fileserver/
http://www.ssu.runnet.ru/...
http://www.philol.msu.ru/~rlc2001/ru/sch_14.htm
http://www.voppsy.ru
http://flogiston.ru/arch
http://psychol.ras.ru
http://psyberia.ru
|
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных - bet 77

|
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе ГосударственныхBog'liq YO2lZEUihCgZ4zIws6BXiqqE2CnQeZILj7tErpVR buyokli
173
Ayrim atamalar qisqacha izohlari(Glossariy)
“Metrologiya” – o‘lchovlar, ularning yagona birlikda bo‘lishini ta’minlash
usullari va vositalari hamda talab qilinadigan aniqlikka erishish yo‘llari haqidagi
fan;
“Yagona o‘lchov birligi” – o‘lchovlarning natijalari qonunlashtirilgan
birliklarda aks ettirilgan va xatoliklari berilgan ehtimollikda ma’lum bo‘lgan
o‘lchov holati;
“O‘lchov vositasi” – o‘lchovlar uchun foydalaniladigan va normalangan
metrologik xususiyatga ega bo‘lgan texnika vositasi;
“Birlik etaloni” – fizik o‘lcham birligini boshqa o‘lchov vositalariga o‘tkazish
maqsadida uni qayta hosil qilish va saqlash uchun mo‘ljallangan o‘lchov vositasi;
“Davlat etaloni” – vakolat berilgan milliy organning qarori bilan O‘zbekiston
Respublikasi hududida o‘lchov birligining o‘lchami sifatida e’tirof etilgan etalon;
“Metrologik xizmati” – davlat organlari va yuridik shaxslarning metrologiya
xizmatlari tarmog‘i hamda ularning o‘lchovlar yagona birlikda bo‘lishini
ta’minlashga qaratilgan faoliyati;
“Davlat metrologiya nazorati” – metrologiya qoidalariga rioya etilishini
tekshirish maqsadida davlat metrologiya xizmati organlari amalga oshiradigan
faoliyat;
“O‘lchov vositalarini tekshiruvdan o‘tkazish” – o‘lchov vositalarining
belgilab qo‘yilgan texnik talablariga muvqofiqligini aniqlash va tasdiqlash
maqsadida davlat metrologiya xizmati organlari (vakolat berilgan boshqa organlar,
tashkilotlar) tomonidan bajariladigan operatsiyalar majmui;
“O‘lchov vositalarini kalibrlash” – metrologik jihatlarning haqiqiy
qiymatlarini va o‘lchov birliklarining qo‘llashga yaroqliligini aniqlash hamda
tasdiqlash maqsadida kalibrlash laboratoriyasi bajaradigan operatsiyalar majmui;
O‘zR 25.04.2003 y. 482-II-son Qonuniga muvofiq o‘n birinchi xatboshi chiqarib
tashlangan “o‘lchov vositalarini yasash(ta’mirlash, sotish, ijaraga berish) uchun
listenziya” – davlat metrologiya xizmati tomonidan yuridik va jismoniy shaxslarga
beriladigan, mazkur faoliyat turlari bilan shug‘ullanish huquqini guvohlantiruvchi
hujjat;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных
|
Mexanik cho’kindi tog’ jinslari va qurilishda ishlatilishi

|
Mexanik cho’kindi tog’ jinslari va qurilishda ishlatilishi4.5.2. Mexanik cho’kindi tog’ jinslari va qurilishda ishlatilishi.
Mexanik cho’kindi tog’ jinslari metomorfik, magmatik yoki cho’kindi tog’
jinslari nurashi natijasida hosil bo’lgan turli kattalikdagi zarrachalar yig’indisidan
iborat. Cho’kindi tog’ jinslari zarralarining katta-kichikligiga va ularning bog’langan-
bog’lanmaganligiga ko’ra; a) zarrachalari bog’lanmagan va b) zarrachalari bog’langan
chaqiq cho’kindi tog’ jinslari guruxlariga bo’linadi.
Zarrachalari bog’lanmagan chaqiq cho’kindi tog’ jinslari. Bu guruhga yirik
zarrachalarning diametri 0,05 mm va undan ham katta, ya’ni tarkibida valun /katta
yumaloq tosh/, xarsang tosh, shag’al, graviy, sheben, dresva /o’tkir qirrali mayda
shagal/ va bir-biriga puxta hamda jips yopishgan stementlangan xar-xil ulchamli
shag’allardan iborat bo’lgan konglometrlar, brekchiya, qumtoshlar va boshqalar kiradi.
Zarrachalari bog’lanmagan chaqiq cho’kindi tog’ jinslari zarralarining o’lchamiga
ko’ra klassifikastiyalanadi. 4.1-jadvalda keltirilgan zarrachalar tog’ jinsi tarkibida 50%
dan ortig’ini tashkil qilsa, shu zarraning nomi tog’ jinsiga beriladi. Masalan, qumning
tarkibida 1-2 mm kattalikdagi zarrachalar 50% dan ortiq bo’lsa, u qum-yirik qum deb
ataladi. Umuman yuqorida keltirilgan zarrachalari bog’lanmagan cho’kindi tog’ jinslari
nam va quruq holatda bo’lishiga qaramay ularning xususiyatlari bir xildir. Ular yaxshi
siqilmaydi, shuning uchun inshootlarga poydevor hisoblanadi.
Zarrachalari bog’langan chaqiq cho’kindi tog’ jinslariga gil, mergel /gil va kalstiy
karbonat aralashmasi/, supes, suglenok, gilli slanestlar, lyoss va lyossimon tog’ jinslari
kiradi. Gil deb mayda /diametri 0,002 mm kichik/ zarrachalardan iborat va ko’p
miqdorda suvni /3 dan 60% gacha/ shimib olish qobiliyatiga ega bo’lgan tuproq mineral
massalar to’plamiga aytiladi. Gil quriganda uning xajmi kamayib yoriladi. Gil suv
o’tkazmaydi, boshqa jinslarga nisbatan petrografik tarkibi jihatidan oddiy
alyumosilikatlardan iborat bo’lib, unga temirning tuzli okisdlari va boshqa minerallar
aralashgan bo’ladi. Umuman gillarning tarkibi juda ham o’zgaruvchan bo’ladi. Gillar
o’z tarkibiga qarab, yoki plastik bo’lmaydi yoki yuqori darajada plastik bo’ladi.
Gillarning kelib chiqishi turlichadir. Muzlik gillar, dengiz gillari, okean gillari va
boshqa gillar bo’ladi. Eng ko’p gil yotqiziqlari dengizda hosil bo’ladi.
|
| |
Metallar elektr o‘tkazuvchanligining klassik elektron nazariyasi

|
Metallar elektr o‘tkazuvchanligining klassik elektron nazariyasi
|
bet | 7/13 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 73,14 Kb. | | #134952 |
Bog'liq Ma’ruza Mavzu Elektrodinamika. Elektrostatika-fayllar.orgMetallar elektr o‘tkazuvchanligining klassik elektron nazariyasi.
Metallar tarkibida erkin elektronlar qanday paydo bo‘ladi? Metallarning neytral atomlari bir-birlariga maolum masofaga yaqinlashganlarida ularning orasida o‘zaro tortishish kuchlari paydo bo‘ladi va metallning kristall panjarasi hosil bo‘ladi.
Kristall panjara hosil qilgan atomlarning valent elektronlari joylashgan tashqi qobiqlari bir-biriga kirishib ketadi. Natijada valent elektronlarning o‘z atomlari bilan bog‘lanishi juda susayib ketadi va issiqlik harakatlari tufayli o‘z atomlaridan osonlikcha ajralib butun kristall bo‘ylab bemalol tartibsiz harakatlana oladilar. Elektronlaridan ayrilgan metalning musbat ionlari esa bir-birlari bilan mustahkam bog‘langan holda tebranma harakat qiladilar. Bunda metall ichida erkin elektronlar hosil qilgan elektr maydon kuchlanganligi, musbat ionlar hosil qilgan maydon kuchlanganligi bilan o‘zaro kompensatsiyalanishini unutmaslik kerak.
Mazkur g‘oyaga asoslanib, Drude va Lorenslar 1904-1907 yillarda metall o‘tkazuvchanligining klassik elektron nazariyasini yaratdilar. Ular erkin elektronlarni ideal gaz qonunlariga bo‘ysunadigan elektron gaz deb fikr yuritdilar. Agar bir valentli metall atomining har biri bittadan, ikki valentliligi esa ikkitadan erkin elektron hosil qiladi deb faraz qilsak, metalldagi erkin elektronlarning konsentratsiyasi, ya’ni bir 1m3 hajmdagi soni 1028-1029 m-3, yapni juda katta bo‘ladi. Ammo ideal gazlarda kuzatilganidek erkin elektronlar kristall panjaraning ionlari va boshqa elektronlar bilan faqat o‘zaro to‘qnashganda ta’sirlashadi deb faraz qilinadi. Shuning uchun ham ular faqat kinetik energiyaga ega bo‘ladilar:
mv2/2 = 3kT/2 (4)
bundan elektronnning o‘rtacha kvadratik tezligi:
(5)
bu erda k = 1,3810-23 J/K Bolpsman doimiysi; m= 9.1 10-31 kg elektronning massasi; T- absolyut temperatura.
Xona temperaturasida (T=300 K) o‘rtacha kvadratik tezlik ukv=110 km /s tashkil etadi.
Elektronning bir to‘qnashuvdan ikkinchi to‘qnashuvgacha bosib o‘tgan yo‘lini uning erkin yugirish yo‘li , o‘tgan vaqtini esa erkin yugirish vaqti deyiladi:
= /u (6)
u elektronning o‘rtacha kvadrat tezligiga yaqin o‘rtacha tartibsiz harakat tezligi.
Agar metall ichida bir jinsli elektr maydon kuchlanganligi hosil qilinsa, elektronlar, zaryadi manfiy bo‘lgani uchun, maydonga teskari yo‘nalishda qo‘shimcha v tezlik oladi. Uning natijaviy s tezligi tartibsiz u va tartibli v tezliklarning yig‘indisiga teng bo‘lib qoladi.
|
| |
O‘zgarmas va o‘zgaruvchan tok ko‘priklari va ularning zanjirlarini

52
4.31-rasm. Zamonaviy qarshiliklarning ko‘rinishlari va parametrlari
rezistorni qanday siljitib joylatirishimizdan qat’i nazar, qarshilikdagi belgi har
doim ko‘rinib turadi, va zararli muhit ta’sirida o‘chgan yozuvlardan qo‘rqmasa
ham bo‘ladi. Chunki rangli halqalarni o‘chirish ancha qiyin bo‘ladi.
Qarshiliklar qiymatining doimiy bo‘lishiga bog‘liq
holda quyidagi turlarga
bo‘linadi: o‘zgarmaydigan, o‘zgaruvchan va maxsus. Doimiy(o‘zgarmaydigan)
qarshiliklarning qiymatini bir xilda bo‘ladi, o‘zgaruvchan qarshiliklarning
qarshiligini ishlatish jarayonida o‘zgartirish imkoni mavjud, maxsus qarshiliklarda
tashqi omillar ta’siri ostida qarshilikning qiymati o‘zgaradi:
tok yoki
kuchlanishning o‘zgarishida(varistor), harorat o‘zgarishida(termistorlar), yorug‘lik
o‘zgarishida (fotorezistor), va hokazo. Tok o‘tkazuvchi elementining turiga ko‘ra,
simli va simsizga bo‘linadi.
Ishlatilish tavsifi bo‘yicha diskretli qarshiliklar issiqbardosh, namlikka
chidamli, tebranish
va zarbaga chidamli, juda ishonchli va boshqalarga bo‘linadi.
Ma’lumki, sof metallarda erkin elektronlar soni ko‘p bo‘ladi va shu sababli
ulardan qarshilik elementini tayyorlashda foydalanilmaydi.
Simli rezistorlarni
tayyorlashda nikel, xrom va boshqalarning qotishmalaridan foydalaniladi.
53
4.32 – rasmda tasmali qarshilik qurilmasi ko‘rsatilgan. Dielektrikli
silindrsimon asos 1 ga 2 rezistiv tasma tushirilgan.
Silindrning chetlariga tok
o‘tkazuvchi 3 kontaktli qalpoqchalar qoplangan. 4 qismalar ham qalpoqchalarga
kavsharlangan. Tashqi muxitdan himoyalovchi 5 qoplama tasmani tashqi ta’sirdan
saqlaydi.
4.32-rasm. Tashqi qismi qoplangan qarshilikning umumiy ko‘rinishi.
Nazorat turi Ajratilgan jami ball Nazorat (topshiriq) shakli

|
Nazorat turi Ajratilgan jami ball Nazorat (topshiriq) shakli
|
bet | 1/3 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 13,46 Mb. | | #273318 |
Bog'liq 2- mavzu. Axborot jarayonlarining apparat va dasturiy ta’minotlari | | - Nazorat (topshiriq) shakli
| | | | | - Nazorat ishi:
- 1 ON uchun (20 ta test)
- 1 ON uchun (20 ta test)
| | | | | - Talaba faolligi (amaliy darslardagi)
| - 10 ball (mashg‘ulotlar soniga bo‘linadi)
| | | | | - 20 ball (topshiriqlar soniga bo‘linadi)
| | | | | - 50 ball
- (har bir savolga 1 balldan)
| | - 2-Mavzu: Axborot jarayonlarining apparat va dasturiy ta’minotlari
- 1. Texnik vositalarining umumiy ta’rifi.
- 2. Shaxsiy kompyuterning arxitekturasi. Kompyuter turlari.
- 3. Kompyuterlarning ichki va tashqi qurilmalari. Axborotlarni kiritish-chiqarish qurilmalari.
- 4. Axborotlarni uzatish va saqlash vositalari.
- 5. Dasturiy ta’minot tushunchasi. Dasturiy ta’minotning turlari.
- 1 - shaxsiy kompyuter 1973-yil Fransiyada Truong Trong Ti tomonidan ishlab chiqarilgan. Avvaliga mazkur kompyuter elektron o’yinchoq sifatida qabul qilingan. So’ngra bu kompyuter 1977-yilda amerikalik Stiv Jobs boshliq“Apple Compyuter” firmasi tomonidan mukammallashtirilib, ommaviy ravishda chiqarila boshlandi.
|
| |
GTMning turlari - Pedagogik innovatsiyalar, professional

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 205/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi
GTMning turlari
a)
– klapanlari va taqsimlash vali pastda-slindrlar blokida joylashgan
b)
–klapanlari yuqorida-slindrlar blokining kallagida, taqsimlash vali pastda
c)
–klapanlari va taqsimlash vali yuqorida
d)
–slindrlar blokining kallagida joylashgan.
Dekompressiya mexanizmi
Dizelni yurgizib yuborish va uning mexanizmlarini rostlashda tirsakli valni
aylantirish talab etiladi. Bunda silindrlarda havo siqilishidan qarshilikni
kamaytirish uchun tirsakli valni aylantirish vaqtida kiritish, ba'zan chiqarish
klapanlarini butun ish davomida atmosfera bilan tutashtirib qo‘yiladi. Bu maqsad
uchun ish jarayoni gaz taqsimlash mexanizmi bilan bog‘liq bo‘lgan
dekompressiya mexanizmi xizmat qiladi.
391
GTM ning faza diagrammasi
Avtomobil dvigatellarining gaz taqsimlash fazalari
( tirsakli valning aylanishi burchagi b
o‘
yicha graduslarda)
Dekompressiya mexanizmlarining prinsipial chizmalari:
a—valikning turtkiga ta'sir etishi bilan; b—maxsus shtanga bilan
koromisloning
qisqa yelkasini ko‘tarish hisobiga; d—koromislo uzun yelkasiga valik bilan
bosish hisobiga; e —koromisloning uzun yelkasini bolt bilan bosish hisobiga;
1—valik; 2—turtki; 3—shtanga; 4—koromislo; 5—koromislo mexanizmining
shtangasi; 6—bolt (vint); 7—kontrgayka
Gaz taqsimlash faza diagrammasi
Gaz taqsimlashning faza diagrammasi — bu doiraviy diagramma
shaklida keltirilgan va tirsakli valning burilishi bo‘yicha graduslarda
ko‘rsatilgan klapanlarning (ikki taktli dvigatellarda
derazalarning) ochilish va yopilish momentlari (fazalari) orasidagi
davrlardir
392
|
| |
Dvigatel moylash tizimi deb

Dvigatel moylash tizimi deb
-
ishqalanadigan sirtlarga
ma’lum harorat, ma’lum bosim ostida kerakli miqdorda
moy uzatish va moyni kerter tubiga qaytarish uchun
xizmat qiladigan qurilmalar to‘plamiga aytiladi.
405
406
A-41 dvigateli moylash tizimi chizmasi.
1-asosiy magstral; 2-kanal; 3-shtanga; 4-kronshteyn; 5-turtkich o‘qi
bo‘shlog‘I; 6-sentrofuga; 7-tiqin; 8-harorat to‘g‘risida xabar beruvchi
datchik; 9-to‘kish klapani; 10-nasosning haydash seksiyasi saqlagich klapani;
11-nasosning haydash seksiyasi; 12-moy qabullagich; 13-nasosning radiator
seksiyasi; 14-nasosning radiator seksiyasi saqlash klapani; 15-karter tubi; 16-
vulka; 17-reduktor; 18-bo‘ylama kanal; 19-tayanch o‘qi; 20 vq 21 – kanal; 22-
tiqin; 23-tishli g‘ildirakdagi radial kanal
407
Moy nasoslari:
a-moy nasosi chizmasi: 1 —yetaklovchi tishli g‘ildirak; 2-
yetaklanuvchi tishli g‘ildirak; 3—haydash kanali; 4-saqlagich klapani; 5—nasos
korpusi;
6-karter tubi; 7—tiqin magniti; 8-to‘kish teshigi tiqini; 9—kirish
kanali; 10-setka; B-ZMZ-53-11 dvigateli moy nasosi: b-nasosning detallari; 1 va
8— yetaklanuvchi tishli g‘ildiraklar;
2-valik; 3-asosiy seksiya korpusi; 4 va 14—o‘qlar; 5 va 15— yetaklanuvchi tishli
g‘ildiraklar; 6 va 11-qistirmalar; 7-plastina; 9—qo‘shimcha seksiya korpusi; 10-tiqin;
12—prujina; 13-plunjer.
408
Oddiy va quruq karterli moylash tizimlari
a - oddiy; b-quruq karterli moylash tizimlari; 1
—
moy baki; 2
— moy filtri; 3 — karter poddoni; 4 —
so‘ruvchi moy nasosi; 5 — moy nasosi; 6 — moy
radiatori.
Sochiluvchi va sochilmaydigan to‘liq oqimli moy
filtrlari
409
Ta’minlash tizimi
Dizelli
dvigatellarni
ta’minlash tizimi
Karbyuratorli
dvigatelni
ta’minlash tizimi
Gaz balonli
dvigatellarni
ta’minlash tizimi
1
— korpus; 2 — filtrlovchi element; 3 —
o‘tkazuvchi klapan; 4 — kiritish klapani; 5 — chiqarish
klapani; 6
— o‘tkazuvchi klapan ochilganda moyning
oqish kanali; 7
— filtrlovchi elementni almashtirishda
karterga moyni oqizish kanali.
410
Ta’minlash
tizimi
quyidagi
vazifalarni
bajaradi
Havo va
yoqilg‘ini
tozalash
Yonilg‘I
aralashma
tayyorlash
Slindrlarga
uzatish
Ishlab bo‘lgan
gazlarni
shavqinsizlant
irib chiqarib
yuborish
|
Pedagogik innovatsiyalar, professional - bet 206

V-simon dvigatelli gaz taqsimlash mexanizmining detallari
394
Uch klapanli GTM
Turt klapanli yonish kamerasi
Kompaniya
DaimberChrusler
ta’kidlashicha, ikkita
kiritish va bitta
chiqarish ikkita o‘t
oldirish sham bilan
chiqindi gazlarda
zararli moddalarni
keskin kamayishini
ta’minlay oladi.
395
Klapanlar
Turtkichlar
396
Issiqlik tirqishi
Gidrokompensator
a)-gidrokompenator taqsimlash vali mushtchasi bilan klapan oralig‘ida
joylashgan
б)- gidrokompensator taqsimlash vali mushtchasi bilan koromislo
oralig‘ida joylashgan
b)- gidrokompensator slindrlar bloki kallagi bilan klapan richagi
oralig‘ida joylashgan
1-gidrokomsator, 2-taqsimlash vali, 3-koromisli, 4-klapan richagi
5-klapan
397
Gidrokompensatorning ishlash prinsipi
Klapan ochilganda
Klapan yopilganda
А-plunjer bo‘shlig‘i; Б-gilza bo‘shlig‘i; В-turtkich bo‘shlig‘i; 1- taqsimlash
valining mushtchasi; 2-slindrlar blokining kallagi; 3-klapan sterjini; 4-moy kanali;
5-turtkich; 6-plunjer; 7-gilza; 8-teskari klapan; 9- teskari klapan prujinasi; 10-
teskari klapan stakani; 11- plunjer prujinasi
398
399
Vazifasi:
dvigateldagi kuchli qizigan detallardan issiqlikni
tarqatilishini bir me’yorda ta’minlab, dvigatelning optimal
issiqlik rejimini saqlab turishdan iborat
(dvigatel optimal xarorat ish rejimi 80°S - 100°S grafigi
taxlili)
Dvigatellarni sovitish
Suyuqlik yordamida
Havo yordamida
400
Sovitish tizimining umumiy sxemasi
Suv kuylagi
Slindr kallagi
Karter bloki
radiator
Nasos
termostat
Ventilyator
Turboprovodlar
To‘kish jo‘mragi
401
1-radiator, 2-qopqoq, 3-ventilyator,4-termostat, 5-suv nasosi, 6-
kengayish bachogi,
7-tsilindrlar blokining kallagi, 8-suv quvuri, 9-isitgich ventilyatori,
10-isitgich radiatori, 11- kallakning suv g‘ilofi, 12-tsilindrlar
blokining suv g‘ilofi, 13 –porshen, 14-kran, 15-radiatorning pastki
bachogi
Havo bilan sovitish tizimi
402
Sovitish tizimining umumiy sxemasi
403
Vazifasi:
moylash tizimi dvigatel detallarining ishqalanuvchi
yuzalariga etarli miqdorda moy etkazib berish bilan ulardagi
ishqalanishni va eyilishni kamaytirish vazifasini bajaradi. Shuningdek
ishqalanuvchi yuzalarni qisman sovitadi va ularda eyilishdan xosil
bo‘lgan metal zarrachalari bilan birga moy qurumlarini yuvadi, so‘ngra
karter tubidagi ifloslangan moylarni filtrlaydi.
Moylash tizimining oddiy sxemasi
1,3 — filtrlovchi elementlar; 2, 27, 28, 32 — o‘tkazuvchi klapanlar; 4 —
manometr; 5 — taqsimlash vali; 6 — turtki; 7 — shtanga; 8 — porshen; 9 —
purkagich; 10,24 —blok moy kanali; 11,14 — koromislo moy kanali; 12 —
koromislolar o‘qi kanali; 13 — setkali filtr; 15 — shatun moy kanali; 16 — shatun
pasti kallagi purkagichi; 17 — tirsakli val bo‘yinlari moy kanali; 18 —moy sathini
o‘lchagich; 19 — termometr; 20 — o‘zak bo‘yni podshipniklari; 21 — poddon; 22
— temperatura datchigi; 23 — moy so‘rgich; 25 — asosiy moy magistrali; 26 —
to‘kish qopqog‘i; 29, 30 — moy nasosi; 31 — kran; 33 — moy radiatori
|
Gazlift ko’targichlarning konstruktsiyasi

|
Gazlift ko’targichlarning konstruktsiyasi
|
bet | 2/5 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 1,45 Mb. | | #104827 |
Bog'liq 10-MA\'RUZA (2)2. Gazlift ko’targichlarning konstruktsiyasi
Gaz havo ko’targichlari tizimi quvurlar qatorining soniga, quduqqa tushirilishiga, siqilgan gaz harakatini yo’naltirishga va gazneft aralashmasini uzatishga muvofiq guruhlarga bo’linadi.
Ko’targichlar bir qatorli, ikki qatorli va bir yarim qatorli bo’ladi (3-rasm). Bu quduqqa tushiriladigan quvurlar soniga bog’liq. Ishchi agentni yo’naltirilishi boyicha ikki tizimga bo’linadi: halqali va markaziy. 3-rasmda ikki qatorli halqali ko’targich tizimi tasvirlangan.
Bunday ko’targichda quduqqa ikki qator quvur tushiriladi. Bunda ishchi agent ikkita tizma oralig’i halqa fazasi orqali quvurga haydaladi, neft esa ichki quvur orqali ko’tariladi. Quduq ikki qatorli ko’targich bilan jihozlanganda, tashqi qatordagi quvurlar quduqning filtrigacha tushiriladi. U qatlamdan to’plangan qumlarni neft bilan olib chiqadi.
NKQ-ning dinamik sathga botish chuqurligiga ko’targichning botish chuqurligi deyiladi. Neftgaz va suv bilan birgalikda markaziy quvur orqali ko’tariladi. Bir qatorli ko’targichlarda markaziy tizimdan ishchi agent NKQ-ga haydaladi, gaz suyuqlik aralashmasi quvur oralig’i fazasi (halqasi) orqali ko’tariladi.
3-rasm. Gazlift quduqining konstruktsiyasi.
a – bir qatorli; b – ikki qatorli; d – bir yarim qatorli.
U tashqi qatordagi quvurning davomi hisoblanadi (3-rasm, d).
Bir qatorli ko’targichlarni jihozlashda shartli diametrlari 48 mm dan 89 mm gacha bo’lgan NKQ-lar qo’llaniladi.
Ikki qatorli ko’targichlar uchun tashqi qator tizmasi uchun 114 mm.dan – 73 mm.gacha, ikki qator tizma uchun 48 mm.dan – 73 mm.gacha bo’lgan quvurlardan foydalaniladi.
Mustahkamlash tizmasining ichki diametri va NKQ muftasining tashqi sirti orasidagi masofa 12-15 mmni tashkil etadi.
Gazlift quduqlarini ishlatishga tushirishda quduq usti armaturasi bilan jihozlanadi va quduq ustining germetikligi ta’minlanadi. NKQ-lari osiladi, ishchi agentlarni quvur oralig’i fazasiga haydash va gaz suyuqlik aralashmasi quduqdan otma tizimga haydaladi. Bir qatorli ko’targichning armaturasi 4.4-rasmda tasvirlangan.
Tizma boshchasiga (1) chorbarmoq (2) o’rnatilgan, qaysiki planshayba (4) orqali NKQ-ga(3) osiladi. Halqa oralig’i orqali ishchi agent gaz taqsimlash hujrasidan otma halqa (6) oralig’i tizimiga to’planadi, bunda qulfaklar (5 va 9) ochiq, qulfaklar (7, 8 va 14) yopiq. Gazsuyuqlik aralashmasi NKQ-lari orqali ko’tarilib, qulfakka (9) va otma tizim (10) orqali guruhli gaz separator qurilmasiga yo’naltiriladi. Quduqni ishlatish davomida markaziy qulfaklar (7 va 8) ochiq, qulfaklar (5 va 9) yopiq. Chorbarmoqda (13) bufer tiqin (zaglushka) (11) manometr (12) bilan o’rnatilgan. Tadqiqotlar o’tkazish kerak bo’lsa, mos keladigan asboblar tushiriladi. Bunda bufer (11) bekitgichi bilan birgalikda rolikli lubrikator o’rnatiladi.
|
| |
Matritsa va vektor me'yorlarining izchilligi

|
Matritsa va vektor me'yorlarining izchilligi
|
bet | 10/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmi Matritsa va vektor me'yorlarining izchilligi
Matritsa normasi ‖ ⋅ ‖ a b (\displaystyle \|\cdot \|_(ab)) ustida K m × n (\displaystyle K^(m\times n)) chaqirdi kelishilgan normalar bilan ‖ ⋅ ‖ a (\displaystyle \|\cdot \|_(a)) ustida K n (\displaystyle K^(n)) va ‖ ⋅ ‖ b (\displaystyle \|\cdot \|_(b)) ustida K m (\displaystyle K^(m)), agar:
‖ A x ‖ b ≤ ‖ A ‖ a b ‖ x ‖ a (\displaystyle \|Ax\|_(b)\leq \|A\|_(ab)\|x\|_(a))
har qanday uchun A ∈ K m × n , x ∈ K n (\displaystyle A\in K^(m\times n),x\in K^(n)). Qurilish bo'yicha operator normasi dastlabki vektor normasiga mos keladi.
Izchil, lekin bo'ysunmaydigan matritsa normalariga misollar:
Normlarning ekvivalentligi
Kosmosdagi barcha normalar K m × n (\displaystyle K^(m\times n)) ekvivalentdir, ya'ni har qanday ikkita norma uchun ‖ . a (\displaystyle \|.\|_(\alfa )) va ‖ . ‖ b (\displaystyle \|.\|_(\beta )) va har qanday matritsa uchun A ∈ K m × n (\displaystyle A\K^(m\times n)) qo'shaloq tengsizlik to'g'ri.
QUYIDAGI MASALADA C++ DASTURLASH tlida codi yozilgan
Namunaviy masala Tezkor tartiblash usuli yordamida n ta (n>0) butun sonlardan iborat x massiv kamaymaydigan ko‘rinishda tartiblansin.
void T e z k o rT artiblasWint *a, int i_chap, int iu n g l
{
int chap, ung, ai;
if (i_chap> - iung) return;
chap-i_chap;
ung-i_ung;
ai-a[(chap+ungM2);
while{chap<-ung)
{
while(a[chap]while(a[ung}>ai) ung-;
if(chap<—ung)
{
int vaqtincha-a[chapl;
a[chap]-a[unfll;
alungl-vaqtincha;
chap++; ung-;
}
}
Tezkor_Tartiblash(a, i_chap, ung);
Tezkor_Tartiblash(ar chap, ijmg);
}
int main()
{
int *x;
int n;
c in » n ;
x -n e w int [n];
for (inti-0;icout«"Berilgan massiv”« e n d l;
forfint i-0;icout«endl;
Tezkor_Tartiblash(x,0,n-1);
coutcc'Tartibiangan massiv:"«endl;
forlint i-0 ;i< n ;i+ +) c o u t « x [i] «'\t';
return 0;
XULOSA
Qilingan ishdan xulosam shuki Matritsaning faqat uchta normasi mavjud ekan
|
| |
qo‘zg‘almas detallar - Pedagogik innovatsiyalar, professional

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional Pdf ko'rish
|
bet | 20/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasiqo‘zg‘almas detallar
6.1. O‘quv mashg‘ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
O‘quv soati:
2soat
Talabalar soni: 26
та
O‘quv mashg‘uloti shakli va turi
Nazariy -to‘liq o‘quv mashg‘ulot
O‘quv mashg‘uloti rejasi
1.Krivoship-shatun mexanizmining turlari.
2.Qo‘zg‘aluvchan detallar.
3.Qo‘zg‘almas detallar
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi
: Krivoship-shatun mexanizmining turlari.
Qo‘zg‘aluvchan va qo‘zg‘almas detallar to‘g‘risidagi tasavvurlarni hosil qilish.
O‘qitish natijasi:
Krivoship-shatun mexanizmining turlari.
Qo‘zg‘aluvchan va qo‘zg‘almas detallarini
o‘rganadi.
Pedagogik vazifalar:
-Krivoship-shatun mexanizmining
turlari bilan tanishtirish;
-Porshen, porshen halqalari va
barmog‘I Tirsakli valning tuzilishi
ishlash jarayoni bilan tanishtirish;
- Qo‘zg‘aluvchan detallar bilan
tanishtiradi
O‘quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
-Krivoship-shatun mexanizmining turlarini
bilib olish;
-Porshen, porshen halqalari va barmog‘I
Tirsakli valning tuzilishi ishlash jarayoni
to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan tanishish;
-Qo‘zg‘almas detallarni bilib oladi
O‘qitish metodlari
Ахborotli –kichik ma’ruza, namoyish,
suhbat,aqliy hujum, Pinbord
O‘qitish vositalari
O‘quv materiali, taqdimot uchun A32
baraqlari,
markerlar,
skotch,
ekspert
varaqlar, slaydlar, kompyuter tizimi.
Oquv faoliyatining tashkil etish
shakllari
Оmmaviy, jamoaviy, Pinbord
O‘qitish shart-sharoitlari
Guruhlarda ishlashga, texnik vositalardan
foydalanishga mo‘ljallangan auditoriya.
Qaytar aloqaning usul va visitalari
Og‘zaki nazorat: tezkor-so‘rov
|
| |
“Krivoship-shatun mexanizmining turlari. Qo‘zg‘aluvchan va

|
“Krivoship-shatun mexanizmining turlari. Qo‘zg‘aluvchan va Pdf ko'rish
|
bet | 21/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasi6.2.
“Krivoship-shatun mexanizmining turlari. Qo‘zg‘aluvchan va
qo‘zg‘almas detallar” mavzusi bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotining texnologik
xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(5 daqiqa).
1.1. Mavzuning nomi, maqsadi, kutilajak
natijalari e’lon qilinadi..
1.2.Ma’ruzani o‘tkazish shaklini tushuntiradi.
(1-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(70 daqiqa).
2.1.O‘qituvchi jadval beradi.
Mavzuni e’lon qiladi.
Butun dars davomida ular ma’lum bo‘lgan
axborotni jadvalning “bilaman” qismiga,
mavzu bo‘yicha yana qanday ma’lumotlarni
bilishni xoxlasa jadvalning “bilishni
xoxlayman” qismiga yozadilar.(2-ilova)
2.2.Mavzuga oid matn tarqatiladi.
2.3.Talabalarda
mavjud
bo‘lgan
va
qo‘shimcha
o‘zlashtirilgan
axborotlar
taqqoslanib,
munozara
qilinadi
handa
mavzuning o‘zlashtirilganligi tahlil qilinadi.
2.4.Mavzu yuzasidan o‘quv materialaning
taqdimot slaydlari namoyish etiladi.
2.4. Talabalar uch guruhga bo‘linadi 1-guruh
KSHni vazifasini, 2- guruh detallarini, 3-
guruh ishlash jarayonini yozib doskaga
birlashtiradilar pinbord bajaradilar (3-ilova)
Bajarilgan ishlar yuzasidan hisobot taqdimot
qilinadi
2.5.O‘tilgan mavzu yuzasidan ikki guruhga
bo‘linib Blits-so‘rov o‘tkaziladi (4-ilova)
Savollarga javob
beradilar.
Diqqat qiladilar.
Kichik guruhlarga
bo‘linadilar.
Diqqat qiladilar
Jadvalni
to‘ldiradilar.
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
3.1. Guruhlarda o‘zaro baholash natijalarini
ma’lum qilishlarini
so‘raydi. Natijalarni
sharhlaydi. Mashg‘ulotga yakun yasaydi.
3.2. Mustaqil ishlari uchun vazifa beradi:
nazorat savollariga tayyorlanib kelish (5-
ilova)..
O‘zaro baholash
natijalarini ma’lum
qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
| |
5.2 - Pedagogik innovatsiyalar, professional

33
5.2.
“Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi va umumiy tuzilishi” mavzusi
bo‘yicha o‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
talabaning
I. kirish
bosqichi
(15 daqiqa).
1.1.
Mavzuning nomi, maqsadi, kutilajak
natijalari e’lon qilinadi. (1-ilova).
1.2.Ma’ruzani o‘tkazish
shaklini tushuntiradi
baholash mezonlari aytib o‘tiladi.(2-ilova)
Diqqat qiladilar.
II.Asosiy
bosqish
(60 daqiqa).
2.1.Talabalar e’tiborini rejadagi savollar va
ulardagi tushunchalarga qaratadi. Aqliy hujum
o‘tkazadi. (3-ilova)
Savollar beriladi;
1.KSHMning vazifasi nima?
2. Porshen qanday materialdan tayyorlanadi?
3.Slindrlardan qanday tartibda joylashadi?
4.Shatun qanday materialdan yasaladi?
5.Slindrni chizib bering.
2.2 Mavzuni boshlashdan oldin alabalarga mavzu
yuzasidan matn tarqatiladi.
2.3.Matnni o‘qish davomida
talabalar insert
jadvalini to‘ldirib boradi. (4-ilova)
2.4. Talabalar tomonidan biladigan tushunchalar
aytib o‘tiladi, yangi ma’lumotlar o‘qituvchi
tomonidan to‘ldiriladi, zid ma’lumotlar
muhokama qilinadi.
2.5.Ma’ruza
davomida suqrot texnikasini
qo‘llagan holatda tez-tez savollar beriladi.
1.Moy sidiruvchi halqaning vazifasi nima?
2.Qotishma nima?
3. Nima uchun porshen qotishmadan
tayyorlanadi?
2.6.Ma’ruzada detallar ko‘rgazmalardan
foydalaniladi.
2.7. O‘quv materialinig slaydli taqdimoti
namoyish etiladi. (5-ilova)
Savollarga
javob
beradilar.
Diqqat qiladilar.
Kichik
guruhlarga
bo‘linadilar.
Kichik
guruhlarda
taqdimot
materialini
tayyorlaydilar.
Fikr
almashadilar.
Guruh sardorlari
А32 varag‘ida
to‘ldirilgan
jadvalni yozuv
taxtasiga
biriktiradilar va
uni
sharhlaydilar;
Jadvalni
to‘ldiradilar.
III. Yakuniy
bosqich
(5 daqiqa).
3.1. Guruhlarda o‘zaro
baholash natijalarini
ma’lum
qilishlarini
so‘raydi.
Natijalarni
sharhlaydi. Mashg‘ulotga yakun yasaydi.
3.2. Mustaqil ishlari uchun vazifa beradi: nazorat
savollariga tayyorlanib kelish (5-ilova)..
O‘zaro baholash
natijalarini
ma’lum
qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari

|
Guruh ish natijalarini baholash mezonlari Pdf ko'rish
|
bet | 19/216 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 19,16 Mb. | | #252024 |
Bog'liq O\'zbekiston respublikasiGuruh ish natijalarini baholash mezonlari
Ko‘rsatgichlarр
Maks.ball
Guruh ish natijalarining
bahosi
1
2
3
4
Ma’lumotning to‘liqligi
1,0
Taqdimot
(ma’lumotning
chizmali tarzda taqdim etilishi
0,6
Guruhning
faollik
darajasi
(qo‘shimchalar kiritish, savol-
javoblar berish)
0,4
Ballarning maksimal hajmi
2
3-ilova
“Insert” jadvali
V
+
?
“
V”— Men bilgan ma’lumotga mos
“+”
– Men uchun yangi ma’lumot
“?”--
Men uchun tushunarsiz yoki ma’lumotni aniqlash, to‘ldirish talab etiladi.
Mavzu: Krivoship-shatun mexanizmining vazifasi va umumiy
tuzilishi
Reja:
1.Umumiy ma’lumotlar.
2. Slindrlar.
3.Porshen, porshen halqalari va barmog‘i
4.Tirsakli val
.
35
4-ilova
5-ilova
1.
KSM qanday detallardan tashkil topgan?
2.
Porshen halqalarining vazifasi nimadan iborat?
3.
Porshen barmog‘i qanday vazifani bajaradi?
4.
Porshen qanday materialdan tayyorlanadi?
5.
Zamonaviy avtotraktor dvigatellarda qanday turdagi KSHMlari
qo‘llaniladi?
6.
KSHMning vazifasi nimadan iborat?
7.
Tirsakli val necha gradusga burilda to‘liq ish sikli bajariladi?
8.
Takt nima?
Uyga vazifa-
Mavzu yuzasidan test tayyorlash.
36
6-MAVZU: Krivoship-shatun mexanizmining turlari. Qo‘zg‘aluvchan va
|
| |
Elementar o'zgarishlarda matritsaning darajasi o'zgarmaydi

|
Elementar o'zgarishlarda matritsaning darajasi o'zgarmaydi
|
bet | 2/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiElementar o'zgarishlarda matritsaning darajasi o'zgarmaydi.
2 MATRISANI DARAJASINI HISOBLASH VA ULARNI ALGORITMLARI
Matritsaning darajasini hisoblash algoritmi determinantni hisoblash algoritmiga o'xshaydi va elementar o'zgartirishlar yordamida matritsa oddiy shaklga keltiriladi, buning uchun darajani topish qiyin emas. Har bir transformatsiyada daraja o'zgarmaganligi sababli, o'zgartirilgan matritsaning darajasini hisoblash orqali biz asl matritsaning darajasini topamiz.
O'lchamlar matritsasining darajasini hisoblash talab qilinsin mxn.
Hisob-kitoblar natijasida A1 matritsasi shaklga ega
Agar uchinchi qatordan boshlab barcha qatorlar nolga teng bo'lsa , kichikligidan . Aks holda, raqamlari ikkidan katta bo'lgan qatorlar va ustunlarni almashtirish orqali biz uchinchi qatorning uchinchi elementi noldan farq qilishiga erishamiz. Keyinchalik, mos keladigan raqamlarga ko'paytiriladigan uchinchi qatorni katta raqamlarga ega bo'lgan qatorlarga qo'shib, biz uchinchi ustunda to'rtinchi elementdan boshlab nollarni olamiz va hokazo.
Ba'zi bir bosqichda biz (r + 1) dan boshlab barcha satrlar nolga teng bo'lgan (yoki da mavjud bo'lmagan) matritsaga kelamiz va birinchi qatorlar va birinchi ustunlardagi minor uchburchakning determinanti bo'ladi. diagonalda nolga teng bo'lmagan elementlarga ega matritsa. Bunday matritsaning darajasi. Shuning uchun Rang(A)=r.
Matritsaning darajasini topish uchun taklif qilingan algoritmda barcha hisoblar yaxlitlashsiz bajarilishi kerak. Oraliq matritsalar elementlaridan kamida bittasining o'zboshimchalik bilan kichik o'zgarishi, natijada olingan javobning dastlabki matritsa darajasidan bir necha birlik bilan farqlanishiga olib kelishi mumkin.
Agar dastlabki matritsadagi elementlar butun sonlar bo'lsa, unda kasrlarni ishlatmasdan hisob-kitoblarni bajarish qulay. Shuning uchun, har bir bosqichda, hisob-kitoblarda kasrlar ko'rinmaydigan qatorlarni shunday raqamlarga ko'paytirish tavsiya etiladi.
Laboratoriya va amaliy ishlarda biz matritsaning rankini topish misolini ko'rib chiqamiz.
MATRISA NAORMASI FORMULASI HAQIDA NAZARIY MALUMOTLAR.
Matritsaning faqat uchta normasi mavjud.
|
| |
Teorema - O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

|
O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
|
bet | 4/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiTeorema. i=2,3,..., n-1 uchun (7) tenglamaning a i va c i koeffitsientlari noldan farqli bo‘lsin va
i=1, 2,..., n uchun ½b i ½>½a i ½+½c i ½. (o'n bir)
Keyin (10), (9) formulalar bilan aniqlangan supurish to'g'ri va barqarordir.
Entsiklopedik YouTube
1 / 1
✪ Vektor normasi. 4-qism
Subtitrlar Ta'rif
K asosiy maydon bo'lsin (odatda K = R yoki K = C ) va K ning elementlaridan tashkil topgan m satr va n ta ustunli barcha matritsalarning chiziqli fazosi. Agar har bir matritsa manfiy bo'lmagan bilan bog'langan bo'lsa, matritsalar bo'shlig'iga norma beriladi. haqiqiy raqam ‖ A ‖ (\displaystyle \|A\|), uning normasi deb ataladi, shuning uchun
Kvadrat matritsalar holatida (ya'ni. m = n), matritsalar bo'lishi mumkin ko'paytirmoq bo'sh joyni tark etmasdan va shuning uchun bu bo'shliqlardagi normalar odatda mulkni ham qondiradi submultiplikativlik :
Submultiplikativlik kvadrat bo'lmagan matritsalar normalari uchun ham bajarilishi mumkin, lekin bir vaqtning o'zida bir nechta talab qilinadigan o'lchamlar uchun aniqlanadi. Ya'ni, agar A matritsa bo'lsa ℓ × m, B esa matritsadir m × n, Bu A B- matritsa ℓ × n .
Operator normalari
Matritsa me'yorlarining muhim sinfi operator normalari, deb ham ataladi bo'ysunuvchilar yoki qo'zg'atilgan . Operator normasi har qanday matritsaga asoslanib, va da belgilangan ikkita normaga muvofiq yagona tarzda tuzilgan. m × n dan chiziqli operator bilan ifodalanadi K n (\displaystyle K^(n)) V K m (\displaystyle K^(m)). Xususan,
‖ A ‖ = sup (‖ A x ‖: x ∈ K n, ‖ x ‖ = 1) = sup (‖ A x ‖ ‖ x ‖: x ∈ K n, x ≠ 0). (\displaystyle (\begin(hizalangan)\|A\|&=\sup\(\|Ax\|:x\k ^(n),\ \|x\|=1\)\\&=\ sup \left\((\frac (\|Ax\|)(\|x\|)):x\in K^(n),\ x\neq 0\o'ng\).\end(hizalangan)))
Vektor bo'shliqlari bo'yicha me'yorlar izchil ko'rsatilgan holda, bunday norma submultiplikativ hisoblanadi (qarang).
|
| |
Birinchi matritsa normasi - O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

|
O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
|
bet | 7/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiBirinchi matritsa normasi= modul bo'yicha olingan har bir ustunning barcha elementlarini qo'shish orqali olingan raqamlarning maksimali.
Misol: 3x2 A matritsa berilsin (10-rasm). Birinchi ustunda elementlar mavjud: 8, 3, 8. Barcha elementlar ijobiydir. Ularning yig‘indisini topamiz: 8+3+8=19. Ikkinchi ustun quyidagi elementlarni o'z ichiga oladi: 8, -2, -8. Ikki element salbiy, shuning uchun bu raqamlarni qo'shganda, bu raqamlarning modulini (ya'ni minus belgilarisiz) almashtirish kerak. Ularning yig‘indisini topamiz: 8+2+8=18. Ushbu ikkita raqamning maksimali 19 ga teng. Shunday qilib, matritsaning birinchi normasi 19 dir.
10-rasm.
Ikkinchi matritsa normasi barcha matritsa elementlari kvadratlari yig'indisining kvadrat ildizidir. Va bu degani, biz matritsaning barcha elementlarini kvadratga aylantiramiz, keyin olingan qiymatlarni qo'shamiz va natijadan kvadrat ildizni chiqaramiz.
Bizning holatda, matritsaning 2 normasi 269 ning kvadrat ildiziga teng bo'lib chiqdi. Diagrammada men taxminan 269 ning kvadrat ildizini oldim va natija taxminan 16,401 edi. Ildizni chiqarmaslik to'g'riroq bo'lsa-da.
Uchinchi norma matritsasi moduli olingan har bir satrning barcha elementlarini qo'shish orqali olingan raqamlarning maksimali.
Bizning misolimizda: birinchi qatorda elementlar mavjud: 8, 8. Barcha elementlar musbat. Ularning yig‘indisini topamiz: 8+8=16. Ikkinchi qatorda elementlar mavjud: 3, -2. Elementlardan biri manfiy, shuning uchun bu raqamlarni qo'shganda siz ushbu raqamning modulini almashtirishingiz kerak. Ularning yig‘indisini topamiz: 3+2=5. Uchinchi qatorda 8 va -8 elementlari mavjud. Elementlardan biri manfiy, shuning uchun bu raqamlarni qo'shganda siz ushbu raqamning modulini almashtirishingiz kerak. Ularning yig‘indisini topamiz: 8+8=16. Ushbu uchta raqamning maksimali 16 ga teng. Shunday qilib, matritsaning uchinchi normasi 16 ga teng.
Ta'rif
K asosiy maydon bo'lsin (odatda K = R yoki K = C ) va K ning elementlaridan tashkil topgan m satr va n ta ustunli barcha matritsalarning chiziqli fazosi. Agar har bir matritsa manfiy bo'lmagan haqiqiy son bilan bog'langan bo'lsa, matritsalar bo'shlig'iga norma beriladi. ‖ A ‖ (\displaystyle \|A\|), uning normasi deb ataladi, shuning uchun
Kvadrat matritsalar holatida (ya'ni. m = n), matritsalar bo'sh joy qoldirmasdan ko'paytirilishi mumkin va shuning uchun bu bo'shliqlardagi normalar odatda xususiyatni ham qondiradi. submultiplikativlik :
Submultiplikativlik kvadrat bo'lmagan matritsalar normalari uchun ham bajarilishi mumkin, lekin bir vaqtning o'zida bir nechta talab qilinadigan o'lchamlar uchun aniqlanadi. Ya'ni, agar A matritsa bo'lsa ℓ × m, B esa matritsadir m × n, keyin A B- matritsa ℓ × n .
|
| |
Normlarga misollar - O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi

|
O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmiy nomidagi
|
bet | 9/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 108,14 Kb. | | #229637 |
Bog'liq O’zbekiston raqamli tehnalogiyalar vazirligi muhammad al xorazmi Normlarga misollar Vektor p (\displaystyle p)-norma
Ko'rib chiqish mumkin m × n (\displaystyle m\times n) matritsa o'lcham vektori sifatida m n (\displaystyle mn) va standart vektor normalaridan foydalaning:
‖ A ‖ p = ‖ v e c (A) ‖ p = (∑ i = 1 m ∑ j = 1 n | a i j | p) 1 / p (\displaystyle \|A\|_(p)=\|\mathrm ( vec) (A)\|_(p)=\left(\sum _(i=1)^(m)\sum _(j=1)^(n)|a_(ij)|^(p)\ o'ng)^(1/p))
Frobenius normasi
Frobenius normasi, yoki evklid normasi uchun p-normasining alohida holatidir p = 2 : ‖ A ‖ F = ∑ i = 1 m ∑ j = 1 n a i j 2 (\displaystyle \|A\|_(F)=(\sqrt (\sum _(i=1)^(m)\sum _(j) =1)^(n)a_(ij)^(2)))).
Frobenius normasini hisoblash oson (masalan, spektral norma bilan solishtirganda). U quyidagi xususiyatlarga ega:
‖ A x ‖ 2 2 = ∑ i = 1 m | ∑ j = 1 n a i j x j | 2 ≤ ∑ i = 1 m (∑ j = 1 n | a i j | 2 ∑ j = 1 n | x j | 2) = ∑ j = 1 n | x j | 2 ‖ A ‖ F 2 = ‖ A ‖ F 2 ‖ x ‖ 2 2 . (\displaystyle \|Ax\|_(2)^(2)=\sum _(i=1)^(m)\chap|\sum _(j=1)^(n)a_(ij)x_( j)\right|^(2)\leq \sum _(i=1)^(m)\left(\sum _(j=1)^(n)|a_(ij)|^(2)\sum _(j=1)^(n)|x_(j)|^(2)\o'ng)=\sum _(j=1)^(n)|x_(j)|^(2)\|A\ |_(F)^(2)=\|A\|_(F)^(2)\|x\|_(2)^(2).)
Submultiplikativlik: ‖ A B ‖ F ≤ ‖ A ‖ F ‖ B ‖ F (\displaystyle \|AB\|_(F)\leq \|A\|_(F)\|B\|_(F)), kabi ‖ A B ‖ F 2 = ∑ i, j | ∑ k a i k b k j | 2 ≤ ∑ i , j (∑ k | a i k | | b k j |) 2 ≤ ∑ i , j (∑ k | a i k | 2 ∑ k | b k j | 2) = ∑ i , k | a i k | 2 ∑ k , j | b k j | 2 = ‖ A ‖ F 2 ‖ B ‖ F 2 (\displaystyle \|AB\|_(F)^(2)=\sum _(i,j)\left|\sum _(k)a_(ik) b_(kj)\right|^(2)\leq \sum _(i,j)\left(\sum _(k)|a_(ik)||b_(kj)|\right)^(2)\ leq \sum _(i,j)\left(\sum _(k)|a_(ik)|^(2)\sum _(k)|b_(kj)|^(2)\o'ng)=\sum _(i,k)|a_(ik)|^(2)\sum _(k,j)|b_(kj)|^(2)=\|A\|_(F)^(2)\| B\|_(F)^(2)).
‖ A ‖ F 2 = t r A ∗ A = t r A A ∗ (\displaystyle \|A\|_(F)^(2)=\mathop (\rm (tr)) A^(*)A=\ mathop (\rm (tr)) AA^(*)), qayerda t r A (\displaystyle \mathop (\rm (tr)) A)- matritsa izi A (\displaystyle A), A ∗ (\displaystyle A^(*)) Hermit konjugati matritsasidir.
‖ A ‖ F 2 = r 1 2 + r 2 2 + ⋯ + r n 2 (\displaystyle \|A\|_(F)^(2)=\rho _(1)^(2)+\rho _ (2)^(2)+\nuqtalar +\rho _(n)^(2)), qayerda r 1 , r 2 , … , r n (\displaystyle \rho _(1),\rho _(2),\nuqtalar,\rho _(n))- matritsaning yagona qiymatlari A (\displaystyle A).
‖ A ‖ F (\displaystyle \|A\|_(F)) matritsani ko'paytirishda o'zgarmaydi A (\displaystyle A) ortogonal (unitar) matritsalarga chapga yoki o'ngga.
Maksimal modul
Maksimal modul normasi p-normasining yana bir maxsus holatidir p = ∞ .
‖ A ‖ max = max ( | a i j |). (\ displaystyle \ | A \ | _ (\ matn (maks)) = \ max \ (| a_ (ij) | \).)
Norm Shatten
|
| |