nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch iboralar - Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish” fanidan yakuniy davlat attestatsiyasi uchun savollari

Tayanch iboralar: ochiq zanjir bo‘yicha, boshqarish algoritmi, boshqarish qurilmasi, boshqarish ob’ekti
Toydiruvchi ta’sir (yuk) bo‘yicha boshqarish prinsipi
Tayanch iboralar: Toydiruvchi ta’sir, og‘ishni kompensatsiyalash, invariantlik, tizim reaksiyasini tezkorligi
Boshqarilayotgan parametrning og‘ishi bo‘yicha rostlash prinsipi
Tayanch iboralar: berk tizim, boshqarilayotgan parametr, xatolik, aks aloqa zanjiri, uzatish funksiyasi
Ochiq va berk tizimlar birlashgan (kombinatsiyalashgan) tizim bo‘yicha boshqarish prinsipi
Tayanch iboralar: Toydiruvchi ta’sir, boshqarilayotgan, kattalik aniqlik va tezkorlikni oshirish, ochiq va berk tizimlar, invariantlik
Boshqarish xarakteristikasi doimiy bo‘lgan tizimlarni boshqarish prinsiplari.
Tayanch iboralar: regulyator, stabilizatorlar, temperatura stabilizatori, dasturli boshqarish, kuzatish orqali boshqarish, kuzatuvchi tizim.
Boshqarish xarakteristikasi o‘zgaruvchi bo‘lgan tizimlarni boshqarish prinsiplari.
Tayanch iboralar: optimal boshqarish, ekstremal boshqarish, kuzatuvchi tizim, adaptiv boshqarish, regulyator, stabilizatorlar.
Avtomatik boshqarish tizimlarining tasnifi.
Tayanch iboralar: boshqarishning fundamental prinsiplari bo‘yicha, boshqarish maqsadi (algoritmi) bo‘yicha, tizimni sozlash usuli bo‘yicha, strutkrasi bo‘yicha.
Statik va dinamik avtomatik boshqarish tizimlari.
Tayanch iboralar: Statik tizim, dinamik tizim, ochiq sikl bo‘yicha, og‘ish bo‘ycha, toydiruvchi ta’sir bo‘yicha va kombinatsiyalangan boshqarish.
Statsionar va nostatsionar avtomatik boshqarish tizimlari.
Tayanch iboralar: Statsionar tizim, nostatsionar tizim, ochiq sikl bo‘yicha, og‘ish bo‘ycha, toydiruvchi ta’sir bo‘yicha va kombinatsiyalangan boshqarish.
|
II. Podstansiyalar, qo‘shilmalarda bitta naryad bilan bir nechta ish joylarida ish bajarish

|
II. Podstansiyalar, qo‘shilmalarda bitta naryad bilan bir nechta ish joylarida ish bajarishBog'liq Elektrostansiya va podstansiyalarningII. Podstansiyalar, qo‘shilmalarda bitta naryad bilan bir nechta ish joylarida ish bajarish.
Ushbu Qoidani qayd etilgan holatlardan tashqari bitta qo‘shilmaning bitta va
birnechta ish joylarida ishlashga bitta naryad berish ruxsat etiladi.
Hamma tok o‘tkazuvchi qismlardan, shu jumladan havo va kabel elektr uzatish
tarmoqlari kirib-chiqqan qismidan kuchlanish olingan elektr uskunalarida va
qo‘shni elektr uskunalarga kirish yo‘llari berkitilgan (1000 V kuchlanishgacha
bo‘lgan shchit va uskunalar kuchlanish ostida qolishi mumkin) hollarda, barcha
qo‘shilmalarda bir vaqtda ishlash uchun bitta naryad berishga ruxsat beriladi.
Bunday paytda ish rahbarini talab qilinmaydi.
Agregatlar (qozon, turbina, generator) va alohida texnologik uskunalarni (qo‘l
chiqarib tashlash, isitish, yoqilg‘i maydalagich tizmalari va boshqalarni)
ta’mirlashga chiqarilgan taqdirda bitta naryad ushbu agregat elektr motorlarining
hammasida (yoki bir qismida) va ushbu agregatlarni (uskunalarni) elektr
motorlarini elektr energiyasi bilan ta’minlovchi taqsimlovchi elektr uskunalarning
hamma (yoki bir qismi) qo‘shilmalarida ishlash uchun bitta naryad beriladi.
Kuchlanishi bir xil va bir taqsimlovchi elektr uskunasidan ulangan elektr
motorlarda ishlash uchun bitta naryad berilishi mumkin.
Elektr motorlarda va ular ulangan komplekt taqsimlovchi elektr uskunalari
bilan jihozlangan taqsimlovchi uskunalarda brigadani bir ish joyidan ikkinchi ish
joyiga o‘tkazishni rasmiylashtirish talab qilinmaydi. Brigadani ushbu elektr
uskunalarning bir nechta ish joyiga tarqatib ishlashiga ruxsat etiladi.
Konstruksiyasi boshqacha ishlangan taqsimlovchi elektr uskunalaridagi elektr
motorlar qo‘shilmalarida ishlashga ijozat olinganda va ish bajarilganda bir ish
joyidan ikkinchi ish joyiga o‘tkazish naryadda rasmiylashtirilishi zarur.
YAkka tizimdor shinali va istalgan miqdorda seksiyaga ega bo‘lgan 6-110 kV
kuchlanishli taqsimlovchi elektr uskunasida ta’mirlash uchun barcha seksiyalarni
to‘la chiqarilgan taqdirda, shinalarda va shu seksiyaning barcha (yoki bir qismi)
qo‘shilmalarida bitta naryad berib ishlashga ruxsat etiladi. Ushbu seksiya
chegarasida brigada a’zolarini bir nechta ish joyiga tarqatib ishlatish mumkin.
|
| |
1-seminar mavzu: Pedagogik kompetentlikning tuzilishi va mohiyati

|
1-seminar mavzu: Pedagogik kompetentlikning tuzilishi va mohiyati
|
bet | 1/4 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 53,71 Kb. | | #140381 |
Bog'liq 1-SEMINAR
1-SEMINAR
Mavzu: 1. Pedagogik kompetentlikning tuzilishi va mohiyati.
Reja:
“Kompetentlik” va “kasbiy kompetentlik” tushunchalarining mohiyati.
Pedagogik kompetentlik fanining mazmuni va mohiyati.
Pedagogik kompetentlik fanining maqsadi, vazifasi
Seminar mashg‘ulotini olib borish tartibi: Talabalardan ixtiyoriy ravishda kichik guruhlar shakllantiriladi, mavzu buyicha asosiy tushunchalarni javdal va sxemalari shakllantiriladi. Talabalar o‘zlari bajargan amallarini individual yoki guruhiy tarzda izohlab,himoya etadilar.
Tayanch tushunchalar: kompetentlik, kasbiy kompetentlik, kasbiy kompetentlik sifatlari, pedagogik kasbiy kompetentlik, Individual rivojlantirish dasturi, pedagogning individual rivojlanish dasturi, O‘z -o‘zini rivojlantirish, pedagogning o‘z ustida ishlashi, pedagogning o‘z ustida ishlash bosqichlari, O‘z -o‘zini baholash.
“Kompetentlik” tushunchasining mohiyati. Bozor munosabatlari sharoitida mehnat bozorida ustuvor o‘rin egallagan kuchli raqobatga bardoshli bo‘lish har bir mutaxassisdan kasbiy kompetentlikka ega bo‘lish, uni izchil ravishda oshirib borishni taqozo etmoqda. Xo‘sh, kompetentlik nima? Kasbiy kompetentlik negizida qanday sifatlar aks etadi? Pedagog o‘z ida qanday kompetentlik sifatlarini yorita olishi zarur. Ayni o‘rinda shu va shunga yondosh g‘oyalar yuzasidan so‘z yuritiladi.
“Kompetentlik” tushunchasi ta’lim sohasiga psixologik izlanishlar natijasida kirib kelgan. SHu sababli kompetentlik “noan’anaviy vaziyatlar, kutilmagan hollarda mutaxassisning o‘z ini qanday tutishi, muloqotga kirishishi, raqiblar bilan o‘z aro munosabatlarda yangi yo‘l tutishi, noaniq vazifalarni bajarishda, ziddiyatlarga to‘la ma’lumotlardan foydalanishda, izchil rivojlanib boruvchi va murakkab jarayonlarda harakatlanish rejasiga egalik”ni anglatadi.
Kasbiy kompetentlik – mutaxassis tomonidan kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo‘llay olinishidir.
Kasbiy kompetentlik mutaxassis tomonidan aloxida bilim, malakalarning egallanishini emas, balki xar bir mustakil yuna- lish buyicha integrativ bilimlar va xarakatlarning o‘z lashtiri- lishini nazarda tutadi. Shuningdek, kompetensiya mutaxassislik bilimlarini doimo boyitib borishni, yangi axborotlarni urga- nishni, muxim ijtimoiy talablarni anglay olishni, yangi ma’lu- motlarni izlab topish, ularni kayta ishlash va o‘z faoliyatida kullay bilishni takozo etadi.
|
| |
Konteynerlar

|
Konteynerlar
|
bet | 1/4 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 130,84 Kb. | | #272194 |
Bog'liq arslon kuurs ishi (2)
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA‘LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
TOSHKENT MOLIYA INSTITUTI
“AXBOROT TIZIMLARI VA RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR” KAFEDRASI
“ALGORITMLASH VA DASTURLASH ASOSLARI” FANIDAN
KURS ISHI
MAVZU: MASSIV ELEMENTLARINI SARALASH ELEMENTLARI
QIDIRUV ELEMENTLARI
Tayyorladi ____ kurs __________ guruh
talabasi ___________________________
Ilmiy rahbar:_______________________
_________________________________
|
Kafedra tomonidan ro‘yxatga olingan tartib raqami №_____
“__” __________2024-y. _______
|
Kurs ishi himoyaga tavsiya qilindi (qilinmadi)
“__” __________2024-y.
Ilmiy rahbar imzosi: _________
|
Kurs ishi qayta taqrizga topshirish sanasi
Sana “__” ___________2024-y.
Rahbar imzosi: _____________
|
Kurs ishi himoyaga tavsiya qilindi (qilinmadi)
Sana “__” __________2024-y.
Ilmiy rahbar imzosi: __________
|
Kurs ishi bahosi________
Komissiya a’zolari:
_____________________________
_____________________________
_____________________________
|
TOSHKENT – 2024
Mundarija:
Kirish……………………………………………………………....3
Massivlar. Saralsh va qidiruv algoritmlari…………..……..….....4
Saralash va qidiruv algoritmlari ustida amallar……..…………..7
Saralsh va qidiruv algoritmlari afzalliklari va xususiyatlari ….11
|
| |
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

|
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCEBog'liq DIS02DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
9
qidiradi. Ilm dargohining vazifasi - o‘sib borayotgan yosh avlodga hayotda
ma’no va uning munosib o‘rnini topishga yordam berish, buning uchun
munosib shart -sharoitlar yaratish. Ilm dargohida yosh avlodlarning o‘z oldiga
qo‘yilgan vazifalarni qiziqish bilan bajarishga imkon beradigan ta’lim tizimini
amalga oshirish kerak. Har bir o‘qituvchi barcha imkoniyatlardan foydalanishi
kerak, shunda farzandlarimiz qiziquvchanlik bilan o‘rganadilar. Informatika
fanining jozibali tomonlarini, uning aqliy qobiliyatlarini yaxshilashdagi,
qiyinchiliklarni yengib o‘tishdagi imkoniyatlarini tushunadilar va boshdan
kechiradilar. Ta’limning noan’anaviy, nostandart shakllaridan, xususan
didaktik o‘yinlardan foydalanish o‘quv jarayoniga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Hammamizga ma’lumki ommabop bo‘lgan krossvord o‘yini
o‘quvchilarda qiziqish uyg‘otishi tabiiydir. Krossvord ko‘rinishidagi so‘rov
shakli o‘quvchilar uchun har doim qiziqarli va o‘ziga tortadigan usuldir. Ushbu
o‘yinga o‘quvchilar shu darajada kirishib ketadilarki, hatto, o‘zlari ham
informatikaning turli mavzulari bo‘yicha krossvordlar tuzishlari mumkin.
Mustaqil ijodiy faoliyatning bunday shakli foydali bo‘lishi bilan birga, faqatgina
bilimdon o‘quvchilarnigina emas, balki past o‘zlashtiruvchilarni ham qamrab
oladi. Boshqa o‘quv fanlaridan past o‘zlashtiruvchi talabalar ko‘pincha
informatikadan yaxshi va tirishqoq talabalarga aylanadilar.
Krossvord – inglizcha “cross-word” so‘zidan olingan bo‘lib, “so‘zlar
kesishmasi” degan ma’noni bildiradi. Krossvordlar sodda va murakkab
tuzilgan bo‘lib, o‘quvchilarning yosh parametrlari va nechanchi sinfda o‘qishi
hisobga olinadi. Masalan, informatika darsida shu fanni o‘ziga mos keladigan
atamalar kesishmasidan tuziladi.
Quyida “Informatika” fanidan krossvordlardan namunalar keltiramiz.
B
1.
Tarmoq nomi
|
| |
R 
E 
G 
I 
O N A L 
2.
Web brauzer 
2

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
10
Krosvordlar odatda trapetsiya, to‘g‘rito‘rtburchak shakllarda beriladi. Quyida
biz o‘quvchilarning qiziqishini orttirish maqsadida uning shaklini o‘zgartirib
gul tasviriga joylashtirdik.
2-rasm. R-harfi bilan tugaydigan so‘zli
gul shaklidagi krossvord
1. Qattiq disk (vinchester).
2. Axborotlarni ko‘rish qurilmasi (monitor).
3. Rasmlar va matnlarni kompyuter xotirasiga kiritish uchun hizmat qiladigan
qurilma (skaner).
4. Magnit lentada arxiv ma’lumotlarni saqlash uchun hizmat qiladigan qurilma
(strimmer).
5. Arifmetik yoki
mantiqiy amallarni bajarib, butun sistemaning ishini nazorat
qiluvchi qurilma (prosessor).
Ta’lim jarayonida o‘yinlardan foydalanish o‘quvchilarni xursand qilish
maqsadida foydalanilmasligi zarur. U albatta didaktik bo‘lishi, ya’ni darsda hal
qilinadigan aniq o‘quv tarbiyaviy vazifalarga bo‘ysunishi kerak. Shuning uchun
ham, o‘yin
avvaldan rejalashtiriladi, uning dars tuzilmasidan o‘rni yaxshilab
o‘ylab chiqiladi, uni o‘tkazish shakli belgilab olinadi va shu asosda o‘yinlar
tayyorlanadi. O‘yinli texnologiyalar o‘qitishning boshqa shakllari va metodlari
kabi yuqori samara beradi.
Talabaga har qanday fan, hususan, informatika
fanining zamonaviy rivojlanish darajasidagi bilimlarni berish o‘yinning asosiy
maqsadi bo‘lishi kerak.
Xulosa qilib aytganda, o‘yin texnologiyalardan foydalanib mashg‘ulotlarni
olib borishni faol o‘qitish shakllaridan biri deb qarash mumkin. Bunday darslar
o‘qituvchi va o‘quvchilarning
ijodiy yondashuvini, o‘quvchilarning faol bilish
faoliyati jarayonida malakalarni o‘zlashtirishlarini, o‘zining kelajakdagi
Ingliz va/yoki rus tillarini o`qitish kurslari xizmatini ko`rsatish bo`yicha Ommaviy Taklif

|
Ingliz va/yoki rus tillarini o`qitish kurslari xizmatini ko`rsatish bo`yicha Ommaviy Taklif
|
bet | 1/9 | Sana | 22.03.2021 | Hajmi | 21,73 Kb. | | #13372 |
Ingliz va/yoki rus tillarini o`qitish kurslari xizmatini ko`rsatish bo`yicha
Ommaviy Taklif
Terminlar va tushunchalar.
Ommaviy taklif – bu shartnoma tuzish taklifidir. Shartnomaning o`zi taklifni so`zsiz qabul qilish orqali tuziladi.
Taklif aksepti – 2.3 bandda ko`rsatilgan harakatlarni bajarish orqali taklifni to`liq va shartsiz qabul qilinishi. Taklif aksepti shartnomani qabul qilish hisoblanadi.
O`quvchi / Mijoz – ushbu shartnoma shartlarini to`liq qabul qilgan har qanday vakolatli shaxs.
O`quv markazi – “Soft Media Interaktiv” MChJ. Yuridik manzili: 150710, Qo`qon shahar, Turon ko`chasi 9. X/r: 2020 8000 9045 2194 5001; Milliy bank Qo`qon filiali. MFO: 00545. STIR: 206 494 714. OKED: 63120. Tel: 542-32-00.
Umumiy qoidalar.
O`zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksining 367-moddasiga binoan ushbu hujjat “Soft Media Interaktiv” MChJ (keyingi o`rinlarda O`quv markazi deb ataladi) har qanday jismoniy shaxsga (bundan keyin – O`quvchi / Mijoz) ushbu shartnomani tuzish va unda belgilangan barcha shartlarni qabul qilish uchun rasmiy ommaviy taklif hisoblanadi. Agar xizmatdan foydalanuvchi voyaga yetmagan bo`lsa, mijoz ota-onasi bo`lishi mumkin (vasiy, voyaga yetmaganning qonuniy vakili bo`lgan boshqa jismoniy shaxs).
Ushbu taklif rasmiy hujjat bo`lib, Qo`qon shahri, Turon ko`chasi, 8 uyda joylashgan o`quv markazining ofisida namoyish etilishi mumkin. Shuningdek, internet global tarmog`ida www.billiongroup.uz saytida chop etilishi mumkin.
Ushbu taklifda ko`rsatilgan shartlarni bajarish bo`yicha har qanday harakat, shu jumladan xizmatlar uchun to`lov; mijozning O`quv markaziga o`zining shaxsiy ma`lumotlarini taqdim etish (ism, familiya, tug`ilgan sana, telefon raqami); www.billiongroup.uz veb-saytida mijozning taklif shartlari bilan tanishganligini tasdiqlash, shuningdek shaxsning xizmatlardan foydalanish niyatini tasdiqlovchi boshqa harakatlar – ushbu taklifni to`liq va so`zsiz qabul qilish hisoblanadi.
O`zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 369 va 370chi moddalariga binoan, quyida ko`rsatilgan shartlar qabul qilingan va tegishli miqdordagi to`lov to`langan taqdirda, ushbu taklifni qabul qilgan shaxs, bundan keyin o`quvchi / mijoz deb ataluvchi ushbu taklifni qabul qilgan tomonlardan biriga aylanadi (O`zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksining 370chi moddasining 4chi bandiga binoan taklifni qabul qilish (aksept) bu taklifda ko`rsatilgan shartlar bo`yicha shartnoma tuzishga teng hisoblanadi). O`quv markazi va o`quvchi / mijoz ham ushbu taklifda birgalikda tomonlar deb ataladi, alohida-alohida esa – Tomon deb ataladi.
|
| |
DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE

DEVELOPMENT AND INNOVATIONS IN SCIENCE
International scientific-online conference
11
pedagogik faoliyatida o‘yinli texnologiyalaridan foydalanish ko‘nikma va
malakalarini shakllantirishni ko‘zda tutadi. O‘yinli
texnologiyalardan
foydalanib mashg‘ulotni tashkil etish va o‘tkazish o‘rganilayotgan
materialga
doir atamalarni mukammal tushunishda va eslab qolishda stimul bo‘lib
hisoblanadi. O‘yinli texnologiyalar natijasida o‘quvchilarning
bilish faoliyati
rivojlanadi, o‘quv materialini yaxshi o‘zlashtiradi,
olgan bilimlarini
mustahkamlaydi va shu fanga qiziqishi ortadi. Har bir darsni qiziqarli va keng
doirali qilib, boshqa fanlar bilan bog‘liq holda o‘tkazilsa,
maqsadga muvofiq
bo‘ladi. Bu texnologiyalarning ahamiyati
bugungi kunning dolzarb
masalalaridan biri bo‘lgan yosh avlodni fikrlash
doirasini rivojlantiradi,
mustaqil va erkin fikrlashga o‘rgatishdan iborat .
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Informatika va axborot texnologiyalar. A.Sattorov o‘qituvchi”
nashriyot
matbaa ijodiy uyi 2008
2.
Yuldashev U.Yu., Zakirova F.M. Методика преподавания информатики.
Учебник для педагогических вузов. – T. 2005.
3.
http://library.ziyonet.uz/ru/book/47956
4.
https://kun.uz/uz/60638009
5.
https://daryo.uz/2022/01/28/shaxsan-ozim-rahbarlik-qilaman-shavkat-
mirziyoyev-boshchiligida-maktab-talimini-isloh-qilish-kengashlari-tuziladi/
6.
International conference on learning and teaching 2022/1. International
scientific conference(2022-year 15-february,
Uzbekistan,Tashkent) 29-34-
bet
- 25-Mavzu. Innovatsiya sam

|
25-Mavzu. Innovatsiya sam
|
bet | 14/27 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #259634 |
Bog'liq 25-MAVZU. Innovatsiya samaradorligini baholash10.2.4. Iqtisodiy samaradorlik
Innovatsion loyihaning iqtisodiy samaradorligi sarmoya qo‘yilma-larining samaradorligini majmuaviy baholash bilan bevosita bog‘liq, chunki bu vaziyatda loyiha investitsiyalash obyekti sifatida qaraladi.
Bozor munosabatlariga o‘tish investitsiyalar iqtisodiyotda samaradorligini sezilarli darajada oshirishni ta’minlaydigan egiluvchan yechimlarini talab qiladi. Samaradorlik nazariyasining eng muhim masalalaridan biri mezonlash yondashuvi hisoblanadi, chunki turli mezonlar mavjud paytda iqtisodiy samaradorlikning turli mos bo‘lgan ko‘rsatkichlari (koeffitsiyentlar) o‘rin olgan. Mezonlash yondashuvi negizida investitsiyalar unumdorligining uch qismli mezonlari yotadi: iqtisodiy, ekologik va ijtimoiy. Bu samaradorlikni izohlashni bir muncha murakkablashtiradi va dastavval har bir keltirilgan soha uchun maqbul variantlarini aniqlaydigan, so‘ng ularning ma’lumotlarini integratsiyalashga imkoniyat beradigan uslubiyatini talab qiladi.
Ko‘rsatib o‘tilgan sohalarga ta’sirini hisobga olishga nisbatan aniq yondashuvni iloji boricha ko‘rsatkichlarning chegaralangan soniga keltirish kerak. Bu esa, ko‘p omilli masalalarning yechimini bir muncha osonlashtirishga imkon beradi. Iqtisodiy nuqtayi nazardan investitsiyalar hozirgi va o‘tgan mehnat xarajatlari bilan tavsiflanadi. Ushbu konsepsiyaga mos ko‘rsatkichlar (jamg‘arma sarflash hajmi, mehnat sarflash hajmi, materiallarni sarflash hajmi va h.k.) investitsiya samaradorligini yanada oshirishni ta’minlash uchun kamayish tendensiyasiga ega.
Ijtimoiy mezoni kommunal-maishiy mehnat sharoitlarini
yaxshilash, qo‘l mehnati xarajatlarini pasaytirish hamda bir ishchi hisobiga daromadlarning oshishini hisobga oladi.
Ekologik jihati havo, suv, yer resurslarining qurilishida va boshqa sohalarda foydalanishni kamaytirishga qaratilgan (10.3-jadval).
10.3-jadval
|
| |
Sof to‘lovlar oq - 25-Mavzu. Innovatsiya sam

|
25-Mavzu. Innovatsiya sam
|
bet | 5/27 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #259634 |
Bog'liq 25-MAVZU. Innovatsiya samaradorligini baholashSof to‘lovlar oqimi va loyihaning samaradorligini
koeffitsiyentini hisoblash
1. Integral ko‘rsatkichlar:
a) sof diskontlangan daromad (NPV) butun hisob-kitob davrida sof to‘lovlarning diskontlangan oqimlarining yig‘indisi bilan hisoblanadi:
bu yerda, – diskont me’yori; Ct – sof to‘lovlarning oqimi. Diskontlash yo‘li bilan kelgusi daromad va xarajatlarning joriy qiymatlari aniqlanadi. Shu bois, diskont me’yorini kapitalning qiymati (cost of capital) deb ataladi, ya’ni uni ko‘pincha investor kapitalining talab qilinadigan unumdorligi bilan aniqlaydi. Diskontning iqtisodiy mohiyati pul mablag‘lardan farqli o‘laroq – belgilangan davrda boy berilgan foyda me’yoridan iborat. Diskontlash koeffitsiyentini investorlarning xohishiga qarab o‘zgartirish mumkin, ammo, bu o‘zgarish xavf-xatar tufayli vujudga kelayotgan yo‘qotishlarni qoplashi lozim. Diskontlashning yuqori koeffitsiyenti, uning kichik koeffitsiyentidan farqli o‘laroq prognoz qilinadigan boshlang‘ich mablag‘larining kirimini kamaytirishni tezlashtiradi. Agar innovatsion loyihaning firma faoliyatini an’anaviy sohasidan ko‘ra, xavf-xatari past deb faraz qilsak, uning odatdagidan ko‘ra, yanada past ko‘rsatkichi olinadi.
Kelgusi pul oqimlarining noaniqligi – diskontni tanlashda asosiy muammolardan biri hisoblanadi. Agar kelgusi pul oqimlari noaniq bo‘lsa, oddiygina xavfsiz qaytarib olish me’yori 0 (r0 ) bo‘yicha diskontlash lozim bo‘ladi. Agar NPV 0 bo‘lsa, investitsiyalarning rentabelligi diskontlashning minimal koeffitsiyentidan oshadi; agar NPV 0 bo‘lsa, loyihaning rentabelligi minimal me’yoridan past bo‘ladi va loyihadan voz kechishga to‘g‘ri keladi. Agar muqobil variantlar bo‘lsa, NPV ijobiy miqdorini olish uchun kerak bo‘lgan investitsiya hajmini aniqlashtirish talab etiladi. NPV ning investitsiyaning joriy qiymatiga It I K bo‘lgan nisbati sof diskontlangan daromad koeffitsiyenti deb ataladi va investitsiyalardan tushadigan mablag‘larning diskontlangan me’yoriga teng.
|
| |
C++ dasturlash tilida STL bilan tanishish

|
C++ dasturlash tilida STL bilan tanishish
|
bet | 2/6 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 27,76 Kb. | | #249743 | Turi | Referat |
Bog'liq Referat Mavzu Konteynerlar. Assotsiativ konteynerlar bilan ishl-www.hozir.org1-rasm Dasturlash tillarining rivojlanishi
Umumlashgan yoki unifikasiyalangan dasturlashning maqsadi tartiblash kabi ko‘p qo‘llaniluvchi algoritmlar va sinflar saqlanuvchi universal kutubxonalar yaratish orqali dasturlash jarayonini avtomatlashtirishdan iboratdir. Shu bilan birga, bu kutubxonaga kiruvchi funksiyalar universal xarakterga ega bo‘lishi, ya’ni ixtiyoriy turdagi ma’lumotlar ustida amallar bajarish imkonini berishi lozim.
Shablonlarga asoslangan umumlashgan dasturlashga misol Stepanov
va Target tomonidan yaratilgan va C++ tili standartiga kiritilgan STL (Standart Template Library) kutubxonasidir. Kutubxona yadrosi uchta elementdan iborat:
Konteynerlar,
Algoritmlar
Iteratorlar.
Konteynerlar — bu boshqa elementlarni saqlash uchun mo‘ljallangan sinflar shablonlaridir. Konteynerlar asosiy xususiyati shundaki ular ixtiyoriy tipdagi elementlarni o‘zida saqlash uchun mo‘ljallangan. To‘g‘rirog‘i, har bir tur uchun shablon nusxasi kerak bo‘lganda, kompilyator tomonidan avtomatik tarzda yaratiladi. Algoritmlar konteyner elementlari ustidan operasiyalar bajaradi.
Bibliotekada qidirish, saralash va almashtirish uchun algoritmlar mavjud. Algoritmlar elementlar ketma_ketligi bilan ishlash uchun mo‘ljallangan. Algoritmlar asosiy xususiyati shuki ular ixtiyoriy konteynerlar bilan ishlay oladi.
Konteynerlar asosiy va hosila konteynerlarga ajratiladi. Asosiy konteynerlarga quyidagilar kiradi:
vector — dinamik massiv
list — chiziqli ro‘yxat
deque — ikki tarafli tartib
set — to‘plam
multiset — har bir elementi noyob bo‘lishi shart emas to‘plam
map — kalit/ qiymat juftlikni saqlash uchun assosiativ ro‘yxat. Bunda har bir kalit bitta qiymat bilan bog‘langan.
|
| |
- 25-Mavzu. Innovatsiya sam

|
25-Mavzu. Innovatsiya sam
|
bet | 27/27 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #259634 |
Bog'liq 25-MAVZU. Innovatsiya samaradorligini baholash10.4.3. Ssenariylar ishlab chiqish usullari
Ushbu usul yuqorida ko‘rib chiqilgan investitsion xavf-xatarni hisobga olish uslublarining muqobil varianti hisoblanadi. U uslubiy tavsiyalarda to‘g‘ridan to‘g‘ri davlat yoki hududiy yoxud bilvosita (kafolat, subsidiya, subvensiya, soliq imtiyozlari, soliq investitsion kreditlari, moddiy va nomoddiy aktivlarni tezlashtirilgan amortizat-siyasi bo‘yicha imtiyozlari va h.k.) moliyalashtirish ko‘zda tutilgan loyihaning texnik-iqtisodiy asosini tayyorlashda majburiy operatsiyadan biri deb qayd etilgan. Tegishli davlat yoki hududiy organlar esa bu holatda loyihaning texnik-iqtisodiy asosnomasini yuqorida nomi keltirilgan tavsiyalarga muvofiq holda tekshirishi lozim.
Ushbu usuldan diskont stavkasi sifatida foydalanilgan paytda innovatsion loyihalar uchun ssuda foizining nominal xavf-xatarsiz stavkasi qo‘llaniladi. Yakka tartibdagi loyihaning xavf-xatarlari esa loyiha bo‘yicha kutilayotgan pul oqimlarining hisob-kitobida ishtirok etayotgan ko‘rsatkichlarning o‘zgarishiga sabab bo‘ladi.
At pul oqimi hisob-kitobida har bir kelgusi t davrda pul oqimining prognoz qilinadigan umumiy miqdorini tashkil etuvchi barcha kutilayotgan ko‘rsatkichlar, ushbu usulga muvofiq kelgusida tegishli ko‘rsatkichning aynan shu miqdorning chiqish ehtimolligiga (subyekti va eksperti baholagan holda, ammo zarur miinimal hujjatlashtirish marketing va boshqa tadqiqotlar asosida) qarab o‘zgartirilishi lozim. Bunda ko‘rib chiqilayotgan ko‘rsatkichlarning yakuniy miqdorlari ularing muqobil miqdorining ehtimollik yig‘indisi sifatida hisoblanadi.
h
Ssenariya usulining ko‘rinishi 10.10-rasmda keltirilgan. Agar kelgusi davrda foydaga soliq solish stavkasi Z ehtimolligi bilan ht1 darajasida kutilayotgan bo‘lsa, (1-Z) ehtimolligi bilan esa ushbu ko‘rsatkich t2 ga teng bo‘lsa, loyihaning sof diskontlangan daromadni NPV yoki t davrida kutilayotgan loyihaning qoldiq joriy qiymati PVqoldiq ni hisob-kitobiga kiritganda At pul oqimi
teng bo‘lgan t davrda ehtimoli eng yuqori bo‘lgan ht soliq solish stavkasidan kelib chiqadigan rejalashtirilgan foydadan olinadigan soliq miqdorini o‘z ichiga olishi lozim.
Ssenariya usullarini qat’i qo‘llanilishi pul oqimini tashkil etuvchi ayrim ko‘rsatkichlarning namoyon bo‘lishida mumkin bo‘lgan turli oqibatlar to‘g‘risida juda katta axborotlarga ega bo‘lishini talab etadi. Shuningdek, ushbu oqibatlarning keng yoyilgan ssenariyalarini ko‘rib chiqishni taqozo qiladi. Natijada ushbu usuldan foydalanish bir ko‘rishda oson tuyilganligiga qaramasdan, u ko‘p mehnat talab qiladigan va mas’uliyatli ish hisoblanadi.
|
| |
Atributlar yordamida tarmoq vizualizatsiyasini yaratish netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash Reja: netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash

|
Atributlar yordamida tarmoq vizualizatsiyasini yaratish netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash Reja: netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash
|
bet | 1/13 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 7,06 Mb. | | #109944 |
Bog'liq atributlar yordamida tarmoq vizulizatsiyasini yaratish Atributlar yordamida tarmoq vizualizatsiyasini yaratish NETDRAW yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash Reja: NETDRAW yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash. - Ijtimoiy tarmoqlarga kirish.
- Ma'lumotlarni yig'ish.
- Ma'lumotlarni import qilish.
- Tarmoqni vizuallashtirish.
- Asosiy komponentni ajratib olish.
- Tugun markazlashuvi: 6.1. Markazlashtirish darajasi;6.2. Eigenvektor markazlashuvi;6.3. Yaqinlik markazi;6.4. Mediatsiyaning markaziyligi.
- Tarmoqqa ulanish imkoniyati:7.1. K-yadro tahlili; 7.2. Kichik guruhlar tahlili;
- Vizualizatsiya yaxshilandi: 8.1. NETDRAW filtrlari; 8.2. NETDRAW grafik boshqaruvi; 8.3. NETDRAW boshqaruv paneli; 8.4. Egonet NETDRAW boshqaruvi. 8.5. NETDRAW-da vizualizatsiyaga atributlar qo'shish.
NETDRAW yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash
NETDRAW ijtimoiy tarmoqlarni vizualizatsiya qilish uchun eng qulay va shubhasiz eng keng tarqalgan dasturlardan biridir. Ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilish boʻyicha eng koʻp qoʻllaniladigan UCINET dasturi (Borgatti, Everett, & Freeman, 2002) bilan birga uning mashhurligi Microsoft Windows muhitidan foydalanish va ular ishlab chiqilayotganda sohaga yangi tahliliy texnikalarni muntazam ravishda kiritish bilan bogʻliq. UCINET tarmoqni murakkab tahlil qilish uchun keng qamrovli vositalarni taqdim etsa-da, NETDRAW-ning o'zi kuchli analitik imkoniyatlarga ega va bepul mavjud. Tarmoqni tahlil qilish uchun NETDRAWning o'zi juda mos vositadir.
Ushbu taqdimot yangi foydalanuvchiga oddiy ijtimoiy tarmoq tahlilini amalga oshirishga, lekin juda murakkab natijalarga erishishga imkon beradigan qisqa bosqichma-bosqich qo'llanmani taqdim etadi. U ijtimoiy tarmoqlarga qisqa muddatda kirish bilan boshlanadi va ma'lumotlarni yig'ish, tahlil qilishga tayyorgarlik ko'rish va ma'lumotlarni import qilishga o'tadi. Oddiy vizualizatsiyadan so'ng asosiy komponentni ajratib olish va tugunning markaziyligi o'lchovlarini hisoblash amalga oshiriladi. Odatda, standart qiymatlar faqat aniq sabablar mavjud bo'lganda o'zgartirilishi kerak. Buyruqlarning joylashuvi va mavjudligi NETDRAW ning bir versiyasidan boshqasiga biroz farq qiladi va tez-tez yangilanadi. Ushbu qo'llanmadagi tavsiflar 2.139 versiyasidan olingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Atributlar yordamida tarmoq vizualizatsiyasini yaratish netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash Reja: netdraw yordamida ijtimoiy tarmoqlarni tahlil qilishni boshlash
|
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va  asosiy parametrlari

|
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
|
bet | 3/3 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 447,5 Kb. | | #155708 |
Bog'liq Maydon tranzistorlari3.4. Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ham ataladi. 29 a-rasmda USI=const bo‘lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
Stok – zatvor xarakteristikadan ko‘rinib turibdiki, UZI=0 bo‘lganda tranzistor orqali maksimal tok oqib o‘tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi va ma’lum UZI.BERK. qiymatga yetganda nolga teng bo‘lib qoladi va stok toki IS deyarli nolga teng bo‘lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu holat kanal uzunligining uncha katta bo‘lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo‘rinishga ega bo‘ladi:
. (3.12)
29 b–rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma’lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‘liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to‘g‘ri chiziqli o‘zgaradi (tekis o‘zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to‘xtaydi.
a) b)
29 – rasm.
MT asosiy parametrlari. Maydoniy tranzistorlarning asosiy parametrlaridan biri bo‘lib xarakteristika tikligi hisoblanadi
(mA/V),
va uni quyidagi ifodadan aniqlash mumkin
, (3.13)
bu yerda Smax – UZI=0 bo‘lgandagi maksimal tiklik. (3.12) (3.13) ifodalardan ko‘rinib turibdiki, UZI ortishi bilan stok toki va maydoniy tranzistor xarakteristika tikligi kamayadi.
Statik xarakteristikalardan maydoniy tranzistorning boshqa parametrlarini ham aniqlash mumkin.
Tranzistorning differensial (ichki) qarshiligi istok va stok oralig‘idagi kanal qarshiligini ifodalaydi
UZI =const bo‘lganda (3.14)
To‘yinish rejimida (VAX ning tekis qismida) Ri bir necha MOmni tashkil etadi va USI ga bog‘liq emas.
Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti tranzistorning kuchaytirish xususiyatini ifodalaydi:
IS =const bo‘lganda (3.15)
Bu koeffisient stokdagi kuchlanish stok tokiga zatvordagi kuchlanishga nisbatan qanchalik ta’sir ko‘rsatishini ifodalaydi. “Manfiy” ishora kuchlanish o‘zgarishi yo‘nalishlarining qarama-qarshiligini bildiradi. Har doim ham bu koeffisientni xarakteristikadan aniqlab bo‘lmaganligi sababli, bu kattalikni quyidagicha hisoblash mumkin:
|
| |
Birlashtirish

|
Birlashtirish
|
bet | 1/2 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 21,11 Kb. | | #122100 |
2017-yil oxirida Mercedes - Benz Yevropaning eng qimmat brendlari reytingida birinchi o'rinni egalladi. Amerikaning Fortune jurnali mutaxassislari uni 43,9 milliard dollarga baholadilar. Ushbu ko'rsatkich dunyodagi avtomobil ishlab chiqaruvchilar orasida eng yuqori ko'rsatkichdir. Toyota, BMW, Volkswagen va boshqalar ortda qoldi.
Keling, kompaniyaning paydo bo'lishi va rivojlanish tarixini qisqacha ko'rib chiqaylik.
Benz
Voqealarga boy bo'lgan Mercedes Benz kompaniyasining yaratilish tarixi uzoq 1883 yilda, Mannheim (Germaniya) muhandisi 39 yoshli Karl Benz Benz & Cie kompaniyasini ro'yxatdan o'tkazganidan boshlanadi.
Kompaniya dvigatellar, turli xil avtomobillar ishlab chiqarish bilan shug'ullangan, yuk mashinalari ishlab chiqarish uchun zavod qurgan. Uning mahsulotlari chet elga sotilgan. Kompaniya devorlari ichida 1909-yilda Germaniyadagi eng yaxshi poyga mashinasi-Blitsen Benz ishlab chiqarilgan.
Daimler
Uch yildan so'ng Benz bilan parallel ravishda Daimler va uning sherigi Maybax Shtutgartda vagonga o'xshash o'zlarining namunaviy avtomobillarini qurmoqdalar. 1890-yilda Daimler Motor Heselschaft kompaniyasini tashkil qiladi. Kompaniya o'z avtomobillarini sotishni boshlaydi.
Nomining tarixi Emil Jellinek nomi bilan chambarchas bog'liq. 90-yillarda u boy odam bo'lib, Nitstsa konsuli bo'lib xizmat qilgan, u Daimler va Maybax bilan uchrashgan. Avtomobillarning ashaddiy muxlisi Emil Daimler mgdan boy avtopoygalarni sevuvchilarga qayta sotish uchun mashinalarga buyurtma berishni boshladi va keyinchalik kompaniyaning savdo vakili bo'ldi.
Ikkala firma ham raqobatchilarning bosimini boshdan kechirdilar, bu ularning birlashishiga sabab bo'ldi. Ikki yillik tayyorgarlikdan so'ng Daimler-Benz AG 1926-yilda tashkil etilgan.
Ular tovar nomini o'zgartirishga qaror qilishdi. Mercedes brendining tarixi sheriklarning eng mashhur avtomobillari nomlaridan boshlandi. Brend "Mercedes-Benz"deb nomlangan.
|
| |
Instrumental - Muloqot haqida tushuncha. Muloqot turlari va vazifalari Muloqot

|
Muloqot haqida tushuncha. Muloqot turlari va vazifalari Muloqot
|
bet | 2/4 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 23,41 Kb. | | #147544 |
Bog'liq Muloqot haqida tushuncha. Muloqot turlari va vazifalari MuloqotInstrumental muloqot sifatida mustaqil ehtiyoj bilan rag‘batlantirilmaydigan, maqsadga aylanmagan, lekin muloqot aktining o‘zidan qoniqishdan tashqari, qandaydir boshqa maqsadga qaratilgan muloqotni keltirish mumkin. Maqsadli – bu o‘z holicha maxsus ehtiyojni, ushbu vaziyatda muloqotga bo‘lgan ehtiyojni qondirish vositasi bo‘lib xizmat qiluvchi muloqot.
Ta’kidlab o‘tish lozimki, odamlarning amaliy faoliyatida muloqotning quyidagi turlarini ajratadilar:
1. «Niqoblar aloqasi» - suhbatdoshning shaxs xususiyatlarini tushunish va hisobga olishga intilish mavjud bo‘lmagan rasmiy muloqot bunda haqiqiy hissiyotlar, istaklar, munosabatlarni yashirish imkonini beruvchi rasmiy iboralar, odatiy xushmuomalalik, dimog‘dorlik niqoblari, yuz, imo-ishora ifodalarining to‘plami qo‘llaniladi.
2. Oddiy muloqotda boshqa odamga zarur yoki xalal beruvchi ob’ekt sifatida baho beradilar: agar zarur bo‘lsa, aloqaga faollik bilan kirishadilar, agar xalal beradigan bo‘lsa, – itarib yuboradilar, yoki tahdidli qo‘pol iboralarni qo‘llaydilar.
3. Rasmiy-rolli muloqot – bu sheriklarning ijtimoiy rollari darajasidagi muloqot (boshliq – qo‘l ostidagi xodim, sotuvchi – xaridor, servis xizmati xodimi – mijoz). Bunda ma’lum qoidalar va xohishlar asosida ish yuritilib, muloqot mazmuni va vositalari ularga bo‘ysundirilgan.[1]
4. Boshqariladigan muloqot suhbatdoshning shaxs xususiyatlaridan kelib chiqib, turli usullarni ( xushomad, qo‘rqitish, aldov va boshqalar) qo‘llagan holda undan foyda olishga qaratilgan.
5. Dunyoviy muloqot – bu turning mohiyati biror mavzuga oid bo‘lmasligidan iborat, ya’ni, odamlar o‘z fikrlarini emas, balki bunday vaziyatlar uchun umumiy bo‘lgan fikrlarni bildiradilar.
6. Havoyi muloqot – bu muloqot uchun muloqot.
7.Do‘stlarning ma’naviy, shaxslararo muloqoti vaqtida istalgan mavzuni qo‘zg‘atish va bir-birlarini yuz ifodasi, tovush ohangi va harakatlar yordamida tushunish mumkin.
|
| |
Dars. Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi

|
Dars. Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi
|
bet | 1/3 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 144 Kb. | | #110211 |
Bog'liq 3 dars Murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi
Mavzu: 3-DARS. MUROJAATDAN FOYDALANIB AMAL BAJARISHDA
NUSXALASHNING AFZALLIGI
Darsning maqsadi:
| Ta’limiy: O’quvchilarga murojaatdan foydalanib amal bajarishda nusxalashning afzalligi o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish
|
Kompetensiya
|
TK: mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish saralash, qayta ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish.
FOK: Aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish,
|
Dars usuli
|
suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
Dars turi
|
Bilim va ko’nikmalarni nazorat qiluvchi va mustahkamlovchi.
|
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi
|
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:10-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti, “Jajji bilimdon” jurnali.
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
|
|
|
| |
Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji

|
Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji
|
bet | 1/57 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #120356 |
Bog'liq Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
O’RTA MAXSUS KASB-HUNAR TA’LIMI MARKAZI
NAVOIY VILOYAT O’RTA MAXSUS KASB-HUNAR TA’LIMI BOSHQARMASI
NAVOIY TEXNIKA-IQTISODIYOT KASB-HUNAR KOLLEJI
|
«Tasdiqlayman»
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari ____________B.A.Islomov
“____”____________2013 yil
|
|
|
MENEJMENT VA MARKETING
ASOSLARI
fanidan
MA’RUZALAR MATNI
“Iqtisod fanlari” kafedrasining
“____”_____2013 yil____sonli yig’ilishida
ko’rib chiqildi va tasdiqlandi.
Kafedra mudiri:______ Muhiddinova N.B.
Navoiy 2013 yil
Tuzuvchi: Xoliqova M.O. Navoiy texnika-iqtisodiyot kasb-hunar kolleji “Iqtisod fanlari” kafedrasi o’qituvchisi
Taqrizchi:
|
i.f.n. Mamadaliyeva N
Navoiy davlat konchilik institutining
Iqtisod fanlari o’qituvchisi
|
KIRISH
Bozor munosabatlarining ravnaq topishida, erkin raqobat va aholi turmush farovonligini ta'minlashda marketing faoliyati muhim ahamiyat kasb etadi.
Maketing-bozorda vujudga keladigan munosabatlarni faollashtirish uslublarini, tovarlarni ishlab chiqarish hamda realizasiya qilish muammolarini kompleks, sistemali echish uslublarini, bozorda vujudga keladigan o'zgarishlarga tezda moslashish, istemolchilarga tabaqali yondashish raqobatdosh yangi tovarlarni vujudga keltirish va ularni ishlab chiqarishni tashkil etish, kon'yunkturani o'rganish va bashorat qilish hamda ta'sirchang reklamani rivojlantirish masalalarini o'rganishni o'zigi maqsad qilib qo'ygandir. Bozor talablarining hozirgi zamon darajasida bu masalalarni o'rganish etishib kelayotgan yosh mutaxassislar uchun ham katta ahamiyatga egadir. Marketing fanining asosiy maqsadi va vazifalari o'quvchilarga marketing boshqaruvining bozor konsepsiyasiga mos ravishda bozorni o'rganish, ishlab chiqarishni iste'molchilarning talablariga moslashtirish, yangi tovarlarni ishlab chiqarish va o'zi uchun yangi bozorni yaratishga oid bilimlarni o'rgatishdan iborat.
«Marketing asoslari» fani bo'yicha ma'ruza va amaliy mashg'ulotlarni o'tkazishda muammoli ochiq ma'ruzalar o'tkazish, darslarni olib borishni faol usullari, davra suhbatlari, vaziyatga oid masalalarni, ishbilarmonlik o'yinlarini keng qo'llagan holda masofaviy o'qitish kabi ta'limning yangi texnologiyalari qo'llaniladi.
Fanning asosiy tushunchalarini izohlash va kursni o'zlashtirishda quyidagi texnik vositalardan foydalanish maqsadga muvofiq: kodoskop, diaproektor, vidio-audio, kompbyuter texnologiyalari, multimediyadasturlari.
|
| |
Mehnat munosabatlarining vujudga kelish asosi?

|
Mehnat munosabatlarining vujudga kelish asosi?
|
bet | 3/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 85 Kb. | | #150659 |
Bog'liq TEST-SAVOLLARI-VA-ULARNING-JAVOBLARI (1)9. Mehnat munosabatlarining vujudga kelish asosi?
a) mehnat daftarchasi;
b) pasport;
c) mehnat shartnomasi;
d) ariza.
10. Quyidagilardan qaysi biri mehnatga oid munosabatlarni tartibga solishga doir tamoyillarga taalluqli emas?
a) mehnat qilish erkinligi;
b) mehnatga oid munosabatlar sohasida hech qanday cheklashlar va
kamsitishlarga yo‘l qo‘yilmasligi;
c) zarurat bo‘lganda majburiy mehnatga yo‘l qo‘yilishi;
d) fuqarolarning mehnat qilish huquqlariga ega bo‘lishi va ulardan
foydalanishda teng imkoniyatlarga ega ekan.
11. Quyidagilardan qaysi biri majburiy mehnat deb hisoblanadi?
a) harbiy yoki muqobil xizmat to‘g‘risidagi qonunlar asosida mehnat qilish;
b) favqulodda holatlar yuz bergan sharoitlarda mehnat qilish;
c) sudning qonuniy kuchga kirgan hukmiga binoan mehnat qilish;
d) biron-bir jazoni qo‘llash bilan tahdid qilish orqali ish bajarishga majburlash.
12. Kirish imtihonlari topshirishga ruxsat etilgan xodimlarga oliy o‘quv yurtlariga kirish uchun qancha muddat ta’til beriladi?
kamida o‘n kalendar kun;
kamida o‘n besh kalendar kun;
kamida yigirma kalendar kun;
kamida yigirma besh kalendar kun.
13. Xodim bilan ish beruvchi o‘rtasidagi muayyan mutaxassislik, malaka, lavozim bo‘yicha ishni muayyan haq evaziga bajarish haqidagi kelishuv qanday ataladi?
a) mehnat bitimi;
b) kontrakt kelishuvi;
c) mehnat shartnomasi (kontrakt);
d) shartnoma majburiyati.
14. O’n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimlarga beriladigan yillik ta’til miqdori to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni toping.
kamida yigirma to‘rt kalendar kun;
kamida yigirma olti kalendar kun;
kamida yigirma sakkiz kalendar kun;
kamida o‘ttiz kalendar kun.
|
| |
Xodimga yetkazilgan ma’naviy zarar uchun to‘lanadigan kompensatsiyaning miqdori qancha miqdordan kam bo‘lishi mumkin emas?

|
Xodimga yetkazilgan ma’naviy zarar uchun to‘lanadigan kompensatsiyaning miqdori qancha miqdordan kam bo‘lishi mumkin emas?
|
bet | 2/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 85 Kb. | | #150659 |
Bog'liq TEST-SAVOLLARI-VA-ULARNING-JAVOBLARI (1)5. Xodimga yetkazilgan ma’naviy zarar uchun to‘lanadigan kompensatsiyaning miqdori qancha miqdordan kam bo‘lishi mumkin emas?
xodimning oylik ish haqidan;
o‘rnatilgan eng kam ish haqi miqdoridan;
xodimning bir yil davomida olgan ish haqidan;
ma’naviy zarar yetkazgan shaxsning oylik ish haqidan.
6. Milliy qonun hujjatlari o‘n uch yoshdan o‘n besh yoshgacha bo‘lgan shaxslarga yengil ishlarda ishlashga yoki yollanib ishlashga ruxsat etishi mumkin, agar bu:
ularning ota-onasi rozi bo‘lsa;
ularning maktabga qatnashiga, ularning vakolatli hokimiyat organlari tomonidan tasdiqlangan kasbga yo‘naltirish yoki kasbiy tayyorgarlik dasturlarida ishtirok etishlariga, yoki ularning olgan o‘quvlaridan foydalanish layoqatiga zarar yetkazmaydigan bo‘lsa;
ularning olayotgan maoshi ta’lim olishi uchun to‘lovlarni qoplashga ishlatiladigan bo‘lsa;
korxona, tashkilot, muassasa rahbari ularga ziyon yetkazmasligi haqida kafolat beradigan bo‘lsa.
7. Quyidagi qoidalardan qaysi biri noto‘g‘ri?
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslarning belgilab qo‘yilgan normadan ortiq og‘ir yuk ko‘tarishlari va tashishlariga yo‘l qo‘yilmaydi;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslarni tungi ishlarga, ish vaqtidan tashqari ishlarga va dam olish kunlaridagi ishlarga jalb etish taqiqlanadi;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimlarga ish vaqtining muddati haftasiga yigirma to‘rt soatdan oshmaydigan qilib belgilanadi;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslar mehnatidan shu toifa xodimlarining sog‘lig‘i, xavfsizligi yoki axloq-odobiga ziyon yetkazishi mumkin bo‘lgan mehnat sharoiti noqulay ishlarda, yer osti ishlarida va boshqa ishlarda foydalanish taqiqlanadi
8. Mehnat shartnomasi xodimning aybli xatti-harakatlari munosabati bilan bekor qilingan hollarda ogohlantirish muddati to‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni toping.
a) kamida 2 oy oldin;
b) kamida 1 oy oldin;
c) kamida 3 kun oldin;
d) 2 hafta oldin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Xodimga yetkazilgan ma’naviy zarar uchun to‘lanadigan kompensatsiyaning miqdori qancha miqdordan kam bo‘lishi mumkin emas?
|
Mehnat shartnomalarining muddati noto‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni tanlang

|
Mehnat shartnomalarining muddati noto‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni tanlang
|
bet | 4/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 85 Kb. | | #150659 |
Bog'liq TEST-SAVOLLARI-VA-ULARNING-JAVOBLARI (1)15. Mehnat shartnomalarining muddati noto‘g‘ri ko‘rsatilgan javobni tanlang.
nomuayyan muddatga;
besh yildan ortiq bo‘lmagan muayyan muddatga;
o‘n yildan ortiq bo‘lmagan muayn muddatga;
muayyan ishni bajarish vaqtiga mo‘ljallab tuzilishi mumkin.
16. Mehnat kodeksining 80-moddasiga ko‘ra, quyidagilardan qaysi biri ishga qabul qilishda talab etiladigan hujjatlar tarkibiga kirmaydi?
a) pasport;
b) mehnat daftarchasi;
c) harbiy bilet yoki harbiy hisobda turganlik haqida guvohnoma;
d) tavsifnoma.
17. Og‘zaki mehnat shartnomasi tuzilishiga ...
a) yo‘l qo‘yiladi;
b) yo‘l qo‘yilmaydi;
c) taraflarning roziligi bilan yo‘l qo‘yiladi;
d) ishning xususiyatiga ko‘ra yo‘l qo‘yiladi.
18. Xodim bilan mehnat shartnomasi rasmiylashtirilmagan va buyruq chiqarilmagan bo‘lsa-yu, ammo xodim amalda tegishli ruxsat bilan ishlashni boshlagan bo‘lsa...
a) amalda mehnat shartnomasi tuzilganligini anglatadi;
b) xodim ishga qabul qilinmagan sanaladi;
c) bu masalani ish beruvchi hal qiladi;
d) mehnatga oid munosabatlar vujudga kelmagan deb hisoblanadi.
19. Ishga qabul qilishda dastlabki sinov nima maqsadda belgilanadi?
a) xodimning topshirilayotgan ishga layoqatliligini tekshirib ko‘rish;
b) uning jismoniy qobiliyatini tekshirib ko‘rish;
c) uning xarakterini aniqlash;
d) uning ishonchlilik darajasini aniqlash.
20. Quyidagi shaxslardan qaysi birini ishga qabul qilishda dastlabki sinov muddati qo‘llash mumkin?
homilador ayollarga;
olti oygacha muddatga mehnat shartnomasi tuzilib, ishga qabul qilinayotgan shaxslarga;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslarga;
o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalarining ta’lim muassasasini tamomlagan kundan e’tiboran uch yil ichida birinchi bor ishga kirayotgan bitiruvchilariga.
21. O’z xususiyati yoki amalga oshiriladigan sharoitiga ko‘ra o‘smir sog‘lig‘i, xavfsizligi yoki ma’naviyatiga ziyon yetkazishi mumkin bo‘lgan har qanday ish turiga yoki yollanma ish turiga qabul qilish uchun eng kichik yosh necha yoshdan kam bo‘lmasligi kerak?
17 yoshdan;
18 yoshdan;
20 yoshdan;
22 yoshdan.
|
| |
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 1/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Kirish.
Mavzu: Kirish
|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: O`rta asrllar,ijtimoiy tuzum,krepostnoy huquq,natural xo`jalik.
Soatlar soni: 1 soat
|
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
|
|
| |
Quyidagi qoidalardan qaysi biri noto‘g‘ri?

|
Quyidagi qoidalardan qaysi biri noto‘g‘ri?
|
bet | 5/5 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 85 Kb. | | #150659 |
Bog'liq TEST-SAVOLLARI-VA-ULARNING-JAVOBLARI (1)22. Quyidagi qoidalardan qaysi biri noto‘g‘ri?
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslarni ish beruvchi har qanday holda ishga qabul qilishi shart;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan barcha shaxslar dastlabki tibbiy ko‘rikdan o‘tgandan keyingina ishga qabul qilinadilar;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimlar o‘n sakkiz yoshga to‘lgunlariga qadar har yili majburiy tarzda tibbiy ko‘rikdan o‘tkazib turilishi kerak;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan shaxslar mehnatga oid huquqiy munosabatlarda katta yoshdagi xodimlar bilan teng huquqqa ega.
23. O’n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimlar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini ish beruvchining tashabbusi bilan bekor qilishda, mehnat shartnomasini bekor qilishning umumiy tartibiga rioya qilishdan tashqari, yana qaysi organdan rozilik olish kerak?
kasaba uyushmasi qo‘mitasidan;
o‘n sakkiz yoshga to‘lmagan xodimning ota-onasidan;
Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligidan;
mahalliy mehnat organidan.
24. O’rta maxsus, kasb-hunar o‘quv yurtlarida ishlab chiqarishdan ajralmagan holda ta’lim olayotgan xodimlarga diplom loyihasini (ishini) bajarish yoki bitiruv imtihonlari topshirish vaqtida qanday imtiyoz berilgan?
olti kunlik ish haftasi bo‘lganda haftada bir kun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etiladilar;
besh kunlik ish haftasi bo‘lganda haftada 18 soat o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etiladilar;
olti kunlik ish haftasi bo‘lganda oyda ikki kun o‘rtacha ish haqi saqlangan holda ishdan ozod etiladilar;
olti kunlik ish haftasi bo‘lganda haftada bir kun xodim hisobidan ishdan ozod etiladilar.
25. O’rta maxsus o‘quv yurti talabalariga diplom loyihasini (ishini) tayyorlash va yoqlash davrida qancha muddat o‘rtacha oylik ish haqi saqlangan holda qo‘shimcha ta’tillar beriladi?
ikki hafta;
bir oy muddat;
ikki oy muddat;
uch oy muddat.
|
| |