I bob. Bulutli texnologiyalarni tashkil etish - bet 3

12
Bulutli texnologiyalarni yuzaga kelish jarayoni.
Bulutli texnologiyalar -
bu model isteʻmolchiga ATni servis sifatida internet
orqali namoyon qiladi. Bulutli hisoblashlarning yuzaga kelishida «virtualizatsiya»
texnologiyalarining ahamiyati juda katta hisoblanadi. Birinchi b
o‘lib 1960 yilda
virtualizatsiya texnologiyalari IBM taklif qilingan ammo qimmat meynfreym
kompyuter texnologiyalarini arzon x86 protsesorli kompyuter serverlariga
o‘tgandan
s
o‘ng virtualizatsiya termini ancha vaqtgacha esdan chiqarildi. 2000 yildan boshlanib
holat
o‘zgara boshladi, shu yillarga qadar WMware x86 razryadli virtualizatsiyada
monopoliyani q
o‘lga kiritdi. 2005 yilda WMware kompaniyasi virtual mashinalarni
DTdan foydalangan holda bepul tadbiq qildi. 2006 yilda Microsoft kompaniyasi
«Microsoft virtual PC» Windows versiyasini ishga tushirildi…” 2006 yilda Amazon
kompaniyasi
o‘z qurilmalarida virtual serverlarni kengaytirish orqali «Amazon Elastic
Compute Cloud» yuzaga keldi buning yana asosiy sabablaridan biri virtual serverlarni
boshqa qurilmalarga (isteʻmolchilarga) ijaraga berish orqali bulutli texnologiyalarni
kelib chiqishiga turtki b
o‘ldi.
Bulut
- AT-infratuzilma tashkilotlarining innovatsion modeli (konsepsiya)
hisoblanib, u alohida ajratilgan va konfiguratsiyalangan apparat va tarmoq
resurslaridan, dasturiy taminotdan tashkil topgan va ular masofadagi provayderlarni
maʻlumotlar markazida yotadi.
1.2- rasm. Bulutli hisoblashning sxematik k
o‘rinishi.
13
Bulutli hisoblash tushunchasida keltirilgan asosiy qoidalar quyidagilar.
Foydalanuvchi hisoblash ehtiyojlarini
o‘z xohishiga ko‘ra tanlaydi;
- resurslar tezkor ravishda qayta taqsimlash imkoniyati bilan yagona pulga
birlashtirilgan;
- ma'lumotlar tarmog'i orqali kirish universaldir;
- xizmatlar deyarli vaqtni sarflamasdan avtomatik rejimda taqdim etilishi,
kengaytirilishi yoki shartnoma tuzilishi mumkin;
- iste'mol qilingan resurslar avtomatik ravishda hisoblanadi.
Aks holda, bulutli texnologiyalarning mohiyati quyidagicha ifodalanishi
mumkin: ular hisoblash quvvatini, dasturiy ta'minotni, platformalarni - xizmat sifatida
ta'minlash uchun yaratilgan. Aynan shu printsip asosida bulutli hisoblashning asosiy
biznes modellari: Xizmat sifatida dastur (SaaS), xizmat sifatida platforma (PaaS),
xizmat sifatida infratuzilma (IaaS), xizmat sifatida ish stoli (DaaS) va boshqalar.
Ularning har biri, shubhasiz, foydalanuvchilarning turli toifalariga (va shuning uchun
bozor segmentlariga) qaratilgan.
Foydalanuvchi endi uskuna yoki dasturiy ta'minot uchun t
o‘lov to‘lamaydi - u
faqat uni ishlatish uchun t
o‘laydi, uni o‘ziga xos tarzda ijaraga oladi. Va bu Internetdan
yoki boshqa ma'lumot tarmog'idan foydalanib, darhol va masofadan turib amalga
oshiriladi. Albatta, bunday inqilobiy biznes modeli bozorda juda k
o‘p narsani
o‘zgartiradi.
Axborotni hisoblash va saqlash uchun masofaviy manbalardan foydalanish
g'oyasi hech qachon yangi emas (bu shaklda yoki boshqa shaklda, bu savol XX asrning
80-90-yillariga qadar bir necha bor k
o‘tarilgan), ammo uni yirik, muvaffaqiyatli
loyihalar shaklida amalga oshirish nisbatan yangi narsa.
2006 yilda Amazon
o‘zining Web Services loyihasini ishga tushirdi; uning
mahsuloti, boshqa narsalar qatori, foydalanuvchiga masofadan turib hisoblash
quvvatini taqdim etdi. Ushbu g'oyani IBM va Google (Google App Engine tez
rivojlanayotgan Google) kabi kompaniyalar ham qabul qilishdi.
14
Bugungi kunda Google Docs kabi xizmat ommaviy iste'molchiga tanish va bu
Apple tomonidan ishlab chiqarilgan iCloud bilan birgalikda eng keng tarqalgan bulutli
texnologiyalar mahsulotlaridir. Ammo eng shuhratparast, albatta, Microsoft loyihasi
edi - kompaniya nafaqat dasturiy ta'minot va qayta ishlangan ma'lumotlarni saqlash
joyi, balki platforma va infratuzilmani ham xizmat sifatida taklif qilishga qaror qildi.
Windows Azure deb nomlangan loyiha allaqachon bulutga asoslangan operatsion
tizimga
o‘xshash narsa bo‘lsa ham, foydalanuvchining o‘z muhitida to‘g'ridan-to‘g'ri
ishlashi uchun m
o‘ljallanmagan. Bu IaaS va PaaS modellaridan foydalanadigan
mahsulot (yuqorida muhokama qilingan).
Google ham xuddi shu y
o‘nalishda fikr yuritmoqda, uning kelajakdagi
rivojlanishi Chrome OS ham bulutga asoslangan operatsion tizim, ammo Microsoft
mahsulotidan juda farq qiladi. Agar Azure turli xil xizmatlarni (xususan, boshqa taniqli
bulut xizmati - iCloud) xizmatlarni taqdim qilish uchun yaratilgan b
o‘lsa, unda Chrome
OS kam quvvatli jihozlardan foydalanishga y
o‘naltirilgan foydalanuvchi operatsion
tizimidir. SaaS bulutli hisoblashning oldingi prinsipidan ushbu OT paydo b
o‘lishi
tufayli yangi - DaaS ajratilgan (xizmat sifatida ish stoli). Shunday qilib, ikkala x86-ga
asoslangan va ARM-ga asoslangan tizimlar harakat qilishi mumkin. Chrome OS bilan
jihozlangan noutbuklar 2012 yil kuzida sotila boshlandi.
Bir tomondan, bulutli texnologiyalar hali ham rivojlanishining dastlabki
bosqichida. K
o‘plab ulug'vor loyihalar hanuzgacha oxirgi versiyalardan yiroqda,
foydalanuvchilar va ishlab chiquvchilar hali oldinda b
o‘lgan yangi imkoniyatlarga
ishonishga odatlanmagan. Bundan tashqari, bulutli texnologiyalar oldida keng miqyosli
va juda muhim vazifa turibdi - turli xizmatlar orasida ma'lum standartlashtirish va
universallikka erishish.
Boshqa tomondan, ushbu texnologiyalarga qiziqish eng yuqori ch
o‘qqiga
yaqinlashmoqda va global IT bozorining deyarli barcha asosiy ishtirokchilari "bulutli"
loyihalarga sarmoya kiritishga harakat qilib, ushbu sohada
o‘z joylarini topishga
15
harakat qilmoqdalar. Bu ushbu texnologiyani rivojlantirishning qaysi sohalari eng
istiqbolli va tijorat nuqtai nazaridan aniq b
o‘lmasligiga qaramay sodir bo‘ladi.
Gartner tadqiqot kompaniyasi 2011 yilda bulutli texnologiyalarning
rivojlanishini
o‘rganish uchun "texnologiyaning etuklik davri" kontseptsiyasini kiritdi,
buning uchun u grafik yaratdi:
Shu bilan birga, mutaxassislar ma'lum tajribani qayta k
o‘rib chiqish tufayli 2012
yil oxiriga kelib bulutli kompyuterlarga b
o‘lgan qiziqishning biroz pasayishini taxmin
qilishdi. Biroq, hozirgi kunga qadar bu pasayish kuzatilmadi.
Forrester Research mutaxassislarining fikriga k
o‘ra, yangi bozorda katta yutuq
(kompaniya 2011 yilda 42 milliard dollarga baholagan edi) allaqachon bir nechta
toifadagi ishlab chiqaruvchilarga hamroh b
o‘lib kelmoqda va faqatgina Google singari
kompaniyalar
keng
doiradagi
foydalanuvchilar
tomonidan
tinglanadigan
kompaniyalarga q
o‘shilishmoqda.
Yuqori stavkalarni yirik korxonalar - birinchi navbatda, IBM ishlab chiqaradigan
kompaniyalar k
o‘rsatmoqda. Bulutli hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun tayyor
apparat va dasturiy ta'minot tizimini yaratadigan muvaffaqiyatli kompaniyalar -
Hewlett-Packard va Dell. Tarqalgan kompyuterlar bilan ishlashda katta tajribaga ega
b
o‘lganlar bozorda yaxshi joy egallashdi: masalan, Kanadaning "Platform Computing"
kompaniyasi mavjud tajribani moslashtirib, bulutli texnologiyalarga tezroq
o‘rganib
olishga muvaffaq b
o‘ldi.
K
o‘plab potentsial sanoat rahbarlari yangi bozorga to‘liq kirish uchun hali vaqt topa
olishmagan - masalan, Cisco va Citrix-dan k
o‘p narsani kutish mumkin.
Mamlakatimizga kelsak, u ham chetda qolmaydi. 2016 yilga kelib, Rossiyaning
bulutli texnologiyalar bozori 5 milliard dollargacha
o‘sishi taxmin qilinmoqda. Biroq,
hozirga qadar bulutli texnologiyalarni joriy qilish b
o‘yicha Rossiya dunyoda atigi 34-
o‘rinni egallab turibdi. Texnik bo‘lmaganlarga qo‘shimcha ravishda, buning ko‘p
sabablari bor, ular quyida muhokama qilinadi. Masalan, Rossiya Federatsiyasi hududi
hali ham yuqori tezlikda Internet bilan etarlicha ta'minlanmagan - bulutli
|