O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi

|
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi
|
bet | 1/8 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 399,08 Kb. | | #146882 |
Bog'liq O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta\'lim vazirligi-fayllar.org
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi
Qarshi davlat universiteti
Informatika o‘qitish metodikasi yo‘nalishi
Ma'lumotlar bazasi fanidan
Mustaqil ish
Bajardi: 018/2 guruh sirtqi ta'lim shakli
talabasi Maxmadiyarova Mahfuza
QARSHI-2020
Mavzu: Ma'lumotlar bazasini logik va fizik tasvirlash
Reja:
Ma‟lumotlar bazasi tushunchasi.
MBBT ni tarkibi.
Ma‟lumotlar bazasi va MBBT ni fizik tashkil etish
Relyasion ma‟lumotlar modeli
1. Ma’lumotlar bazasi tushunchasi.
Baza bu – ishlov berilmagan elementlar bo`lib, ularning ichiga matn, son, tasvir, audio va videolar kirishi mumkin. Masalan, matn klaviaturada kiritiladi, ovoz kompьyuter mikrofoni orqali, fototasvirlar raqamli kamera, video va uning ovozi esa raqamli videokamera orqali yoziladi hamda kompьyuterning xotirasiga saqlanadi.
Axborot – bu ishlov berilgan ma‟lumotdir. Aniqrog‟i tashkiliy, aniq, sifatli va foydali ma‟lumotlardir. Undan tashqari axborot hujjatlari audio ko`rinishida, tasvir va video ko`rinishda bo`lishi mumkin. Masalan, muloqot aloqasi (ya‟ni yozilgan ovoz) elektron xat shaklida, do`stga, oila a‟zolariga ularni eshitish uchun yuborilgan bo`lishi mumkin. Yana bir misol, do`stlar raqamli kamerada olingan fotorasmni Veb sahifada ko`rishi mumkin. Veb kamerada real vaqt rejimida video konferentsiya shaklida ko`rib, gaplashish mumin bo`ladi.
Kompьyuterlar axborotlarni ma‟lumotlar bazasi asosida ishlov beradi. Masalan, universitetning ma‟lumotlar bazasi deganda, o`quv xonalari, o`quv fanlari, o`quv soatlari, o`qituvchilar va talabalar haqidagi ma‟lumotlarni o`z ichiga oluvchi baza tushuniladi. Talaba darsga kelganda, bazani boshqaruvchi maxsus xodim kompьyuterga bir nechta elementlar kiritib, uni darsga kirishiga ruxsat beradi. Maxsus xodim undan tashqari talabaning fototasvirini kompьyuterga kiritish uchun raqamli kameradan ham foydalanadi. Bu talaba haqidagi rasm va boshqa ma‟lumotlar kompьyuterning asosiy xotira qurimasi qattiq disk (HHD)da saqlanadi. Keyin esa kompьyuter yangi ishlov berilgan talaba haqidagi ma‟lumotni chop etish uchun printerga yuboradi (6.1-rasm). Talabaning ID raqami shaxsini tasdiqlovchi hujjati yakunlangandan keyin ma‟lumotlar bazasini boshqarish dasturiy ta‟minoti yordamida diskning magnit yo`lagida kodirovka qilinadi. Ushbu dastur ma‟lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) deyiladi. Ushbu dasturda ma‟lumotlarni qo`shish, modifikatsiya qilish, bazadan ularni o`chirish, ma‟luotlar bazasi bo`yicha shakl (forma) va hisobot (otchet) tayyorlash mumkin bo`ladi. Bu dasturning yangi versiyalari va ularning afzallik jihatlarini quyida keltirib o`tilgan.
1-rasm. YAngi talabaning ma‟lumotlariga maxsus dastur yordamida ishlov berib, unga darchga kirishi uchun ruxsatnoma berish.
ATlarni asosida ma‟lumotlar bazasi yotadi. Ma’lumotlar bazasi deganda, ma‟lumotlarni shunday o„zaro bog„langan to„plamini tushunamizki, u mashina xotirasida saqlanib, maxsus ma‟lumotlarni bazasini boshqarish tizimi to„ldirilishi, o„zgartirilishi, takomillashtirilishi mumkin.1
Aniq ma‟lumotlarni (masalani) hal qilishda inson real dunyoni u yoki bu sohasi bilan cheklanadi. Bunday hollarda faqat ba‟zibir ob‟ektlarni o„rganishgina qiziqish o„yg„otadi.
Bunday ob‟ektlarni majmuasini predmet soxa deyiladi.2
Hech bir inson inkor qilolmaydiki, hozirgi kunda axborot texnologiyalari asrida yashayapmiz. Vaholanki, o`zimizga tegishli yoki ish faoliyatimizga tegishli ko`pgina axborotlarni elektron tarzda olib yuramiz. Qolaversa, dunyo aholisining kattagina qismi kundalik hayotda ulkan hajmdagi axborotlar majmui bo`lgan internet tarmog‟idan foydalanadi. Biz foydalanadigan axborot hajmi kattalashib borgan sari uni boshqarish murakkablashib boraveradi.
Savol kelib chiqishi tabiiyki, qanday qilib internet tarmog‟idagi qidiruv saytlari biz qidirgan axborotni sekundlar ichida minglab muqobillari bilan birga topib beradi? Qanday qilib normativ-huquqiy hujjatlar to`plamidan iborat elektron axborot tizimlari bizning so`rovga mos hujjatlarni bir lahzada topib beradi? Javob oddiy, bularning hammasi berilganlar bazasini boshqarish tizimlari (keyingi o`rinlarda BBBT) orqali amalga oshiriladi. BBBT uchun ko`p dasturiy ta‟minotlar ishlab chiqilgan, misol uchun SQL Server, Oracle, MySQL, MS Access va h.k.
|
| |