nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Database Kafedra: “Axborot texnologiyalari”

|
Database Kafedra: “Axborot texnologiyalari”
|
bet | 1/4 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 13,35 Mb. | | #271525 |
Bog'liq MB 10-ma\'ruza database Kafedra: “Axborot texnologiyalari” Fan: Ma’lumotlar bazasi - 6 kredit
- Umumiy soat: 180 soat
- Ma’ruza: 44 soat
- Laboratoriya: 30 soat
- Mustaqil ta’lim: 106 soat
Fan o‘qituvchisi:
Katta o‘qituvchi. Kudratov R.B.
Maktabni tamomlashing bilan yiliga 40 ming dollar maosh olib keladigan ishni topish dargumon. Shaxsiy limuziniga ega kompaniya rahbari bo‘lish uchun shunga yarasha harakat qilish zarur.
Bill Gates
№10-ma’ruza: SQL (Structured Query Language) tili. SQL operatorlarini yozish.
database
Fan o‘qituvchisi:
Katta o‘qituvchi. Kudratov R.B.
Reja: 14:40 1 Max=0,2*15=3 ball 14:55 Yo‘qlama
2
3
4
5
13:50 14:15 13:35
SQL tilining SELECT (tanlash) operatorlari va uning paramentrlari
1. SQL ning ichki tillari
DDL yoki Data Definition Language (Ma’lumotlarni aniqlash tili) - ma'lumotlar bazasi sxemasini aniqlash uchun SQL buyruqlaridan iborat.
U shunchaki ma'lumotlar bazasi sxemasining tavsiflari bilan shug'ullanadi va ma'lumotlar bazasida ma'lumotlar bazasi obyektlari strukturasini yaratish va o'zgartirish uchun ishlatiladi.
Ushbu buyruqlar odatda dastur orqali ma'lumotlar bazasiga kirishi kerak bo'lgan umumiy foydalanuvchi tomonidan foydalanilmaydi.
DDL buyruqlar ro'yxati:
- CREATE : Bu buyruq ma'lumotlar bazasini yoki uning obyektlarini (masalan, jadval, indeks, funksiya, ko'rinishlar, saqlash protsedurasi va triggerlar) yaratish uchun ishlatiladi.
- DROP: Ushbu buyruq ma'lumotlar bazasidan obyektlarni o'chirish uchun ishlatiladi.
- ALTER: Bu ma'lumotlar bazasi tuzilishini o'zgartirish uchun ishlatiladi.
- TRUNCATE: Bu jadvaldagi barcha yozuvlarni, shu jumladan yozuvlar uchun ajratilgan barcha joylarni olib tashlash uchun ishlatiladi.
- COMMENT: Bu ma'lumotlar lug'atiga sharhlar qo'shish uchun ishlatiladi.
- RENAME: Bu ma'lumotlar bazasida mavjud obyekt nomini o'zgartirish uchun ishlatiladi.
|
| |
Ms access 2010 ning asosiy elementlari va maydonlar xususiyati

Ms access 2010 ning asosiy elementlari va maydonlar xususiyati
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
12.02.2024
Hajmi
0,6 Mb.
#154903
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ms access 2010 ning asosiy elementlari va maydonlar xususiyati
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Kelishilgan” Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
SAMARQAND DAVLAT ChET TILLAR INSTITUTI
“Kelishilgan”
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
_____________________
“___” ___________ 2018 yil
|
|
“Tasdiqlayman”
Samarqand davlat chet tillar instituti rektori I.M.Tuxtasinov
_____________________
“___” _________ 2018 yil
|
MAGISTRATURAGA KIRISh SINOVI DASTURLARI
VA BAHOLASh MEZONLARI
5A111401 – Xorijiy til va adabiyoti (ingliz tili)
5A120102 – Lingvistika (ingliz tili)
5A120102 – Lingvistika (nemis tili)
5A120102 – Lingvistika (fransuz tili)
5A120102 – Lingvistika (ispan tili)
5A120102 – Lingvistika (italyan tili)
5A120102 – Lingvistika (koreys tili)
5A120102 – Lingvistika (xitoy tili)
5A120201 – Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (ingliz tili)
5A120201 – Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (yapon tili)
5A120201 – Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (arab tili)
Mutaxassisliklari uchun
|
IEEE 802.3 - 710 – 18 – guruh talabasi Bajardi : Durdiyev Oxunjon Tekshirdi : Sanjar Mirzahalilov Toshkent -2020...

|
710 – 18 – guruh talabasi Bajardi : Durdiyev Oxunjon Tekshirdi : Sanjar Mirzahalilov Toshkent -2020 Mustaqil ish -1 Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari
|
bet | 4/5 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 344,41 Kb. | | #142703 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va komunikatsiy-fayllar.orgIEEE 802.3
Stаndаrt tаrmоqlаr o‘rtаsidа eng ko‘p tаrqаlgаn tаrmоq bu Ethernet tаrmоg‘idir. U birinchi bo‘lib 1972 yildа Xerox firmаsi tоmоnidаn yarаtilib, ishlаb chiqаrilа bоshlаndi. Tаrmоq lоyiхаsi аnchа muvоfаqiyatli bo‘lgаnligi uchun 1980 yili uni kаttа firmаlаrdаn DEC vа Intel qо‘llаdilаr (Ethernet tаrmоg‘ini birgаlikdа qо‘llаgаn firmаlаrni bоsh hаriflаri bilаn DIX dеb yuritilа bоshlаndi). Bu uchtа firmаning hаrаkаti vа qо‘llаshi nаtijаsidа 1985 yili Ethernet hаlqаrо stаndаrti bo‘lib qоldi, uni kаttа hаlqаrо stаndаrtlаr tаshkilоtlаri stаndаrt sifаtidа qаbul qilаdilаr: 802 IEEE qо‘mitаsi (Institute of Electrical and Electronic Engineers) vа ECMA (European Computer Manufactures Association). Bu stаndаrt IEEE 802.3 nоmini оldi.
IEEE 802.03 stаndаrtining аsоsiy ko‘rsаtgichlаri quyidаgilаr:
Tоpоlоgyasi – shinа; uzаtish muхiti – kоаksiаl kаbеl; uzаtish tеzligi – 10 Mbit/s; mаksimаl uzunligi – 5 km; аbоnеntlаrning mаksimаl sоni – 1024 tаgаchаn; tаrmоq qismining uzunligi – 500 m; tаrmоqning bir qismidаgi mаksimаl аbоnеntlаr soni – 100 tаgаchа; tаrmоqgа egа bo‘lish usuli – CSMA/CD, uzаtish mоdulyatsiyasiz (mоnоkаnаl).
Jiddiy qаrаlgаndа IEEE 802.3 vа Ethernet оrаsidа оz fаrq mаvjud, lеkin ulаr hаqidа оdаtdа eslаnmаydi.
Ethernet hоzir dunyodа eng tаnilgаn tаrmоq vа shubhа yо‘q аlbаttа u yaqin kеlаjаkdа hаm shundаy bo‘lib qоlаdi. Bundаy bo‘lishigа аsоsiy sаbаb, uning yarаtilishidаn bоshlаb hаmmа ko‘rsаtgichlаri, tаrmоq prоtоkоli hаmmа uchun оchiq bo‘lgаnligi, shundаy bo‘lgаnligi uchun dunyodаgi judа ko‘p ishlаb chiqаruvchilаr Ethernet qurilmа vа uskunаlаrini ishlаb chiqаrа bоshlаdilаr. Ulаr o‘zаrо bir-birigа to‘liq mоslаngаn rаvishdа ishlаb chiqilаdi аlbаttа.
Dаstlаbki Ethernet tаrmоqlаridа 50 Оmli ikki turdаgi (yug‘оn vа ingichkа) kоаksiаl kаbеllаr ishlаtilаr edi. Lеkin kеyingi vаqtlаrdа (1990 yil bоshlаridаn) Ethernet tаrmоg‘ining аlоqа kаnаli uchun o‘rаlgаn juftlik kаbеllаridаn fоydаlаnilgаn vеrsiyalаri kеng tаrqаldi. Shuningdеk оptik tоlаli kаbеllаr ishlаtilаdigаn stаndаrt hаm qаbul qilindi vа stаndаrtlаrgа tеgishli o‘zgаrtirishlаr kiritildi. 1995 yili Ethernet tаrmоg‘ining tеz ishlоvchi vеrsiyasigа stаndаrt qаbul qilindi, u 100 Mbit/s tеzlikdа ishlаydi (Fast Ethernet dеb nоm bеrildi, IEEE 802.03 u stаndаrti), аlоqа muхitidа fgаn juftlik yoki оptik tоlа ishlаtilаdi. 1000 Mbit/s tеzlikdа ishlаydigаn vеrsiyasi hаm ishlаb chiqаrilа bоshlаndi (Gigabit Ethernet, IEEE 802.03 z stаndаrti).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
710 – 18 – guruh talabasi Bajardi : Durdiyev Oxunjon Tekshirdi : Sanjar Mirzahalilov Toshkent -2020 Mustaqil ish -1 Mavzu: Kompyuter tarmoqlarining standart texnologiyalari
|
-rasm. Qurilish sohasiga doir xalq hashari tasvirlangan

|
-rasm. Qurilish sohasiga doir xalq hashari tasvirlangan
|
bet | 6/44 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #153431 |
Bog'liq Dilfuzaxon oya1-rasm. Qurilish sohasiga doir xalq hashari tasvirlangan.
“Hashar-elga yarashar” mavzusida og‘zaki matn tuzing. Hasharning inson ma’naviy tarbiyasidagi ahamiyatinini so‘zlab bering.
3-mashq. Mutaxassislikka doir matn orqali bilimingizni mustahkamlang va og’zaki bayon eting.
O‘zbekistonda qurilish materiallarini ishlab chiqarishning holati va istiqbollari
O‘zbekiston Respublikasi qurilish materiallarining ulkan tabiiy zahiralari mavjudligi bilan ajralib turadi: qurilishbop toshlar konlari 49 ta, qum-shag’al materiallari konlari –76 ta, g’isht va cherepitsa hamda ohaktosh, qurilish qumi, gips, keramzit, mel, talk va boshqa materiallar xom ashyosi konlari – 198 ta. “O‘zqurilishmateriallari” aktsiyadorlik kompaniyasiga birlashgan qurilish materiallari korxonlari Respublikamiz qurilish ob’ektlarini qurilish materiallarining barcha turlari bilan ta’minlaydi: sement, ohak, gips, devorbop, tombop va pardozlash (oyna, marmar va granit toshlari) materiallari, santexkeramika, gidroizolyatsiyalovchi materiallar – jami asosiy qurilish mahsulotlarining 100 dan ortiq turlari bilan. Ushbu sohaga chet el investitsiyalarini olib kirish uchun qulay investitsion muhit yaratilgan. Qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalari ishlab chiqarishga ixtisoslashgan korxona va tashkilotlar ishlab chiqarishni tashkil etish uchun asbob-uskunalar, jixozlar va ularga komplektlovchi buyumlarni chetdan olib kirishda bojxona to‘lovlaridan ozod qilinadi, bojxonaga oid rasmiylashirish to‘lovlaridan tashqari.
O‘zbekiston va unga chegaradosh mamlakatlarda kapital qurilishning jadal sur’atlar bilan o‘sishi qurilish materiallari, ayniqsa g’isht, sement, pardozlash materiallari iste’molining keskin ortishiga qo‘shimcha omil bo‘lib xizmat qilmoqda. Ushbu tendensiyaning yaqin kelajakda ham saqlanib qolishi mutaxassislar tomonidan bashorat qilinmoqda. O‘zbekiston Respublikasida dunyoda mashhur bo‘lgan «Knauf» (Germaniya) kompaniyasi, Ispaniya, AQSH, Avstriya va boshqa mamlakatlarning taniqli firmalari faoliyat ko‘rsatmoqdalar. Hozirgi kunda qurilish materiallarini ishlab chiqarish sohasining rivojlanishiga 430 mln. AQSH doll. miqdorida investitsiyalar kiritilishi talab etiladi. Ularni sement, santexkeramika, keramik plitka, issiqlik izolyatsiyalovchi materiallar, yelim, lok-bo‘yoq materiallar ishlab chiqarishni kengaytirish uchun sarflash maqsadga muvofiqdir.
|
| |
-rasm. Bino - Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna
|
bet | 44/44 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #153431 |
Bog'liq Dilfuzaxon oya11-rasm. Bino.O‘zbek milliy akademik drama teatri va turar-joy binosi.
2-topshiriq. Quyida berilgan so‘zlar ishtirok etgan gap tuzing va yozing.
1.Undov so‘zlar - междометия – Oh, voy, uff, obbo, eh.
2.Modal so‘zlar–модальные слова– balki, mabodo, ehtimol, shubhasiz.
3. Taqlid so‘zlar–подражательныеслова– yalt-yult, g`ir-g`ir, taq-tuq, milt-milt.
3-topshiriq. So‘z mulkining sultoni Alisher Navoiyning “Insonni so‘z ayladi judo hayvondin, Bilkim guhari sharifroq yo‘q ondin” degan hikmatli so`zini sharhlang.
4-topshiriq. Matn orqali mutaxassislikka doir bilimingizni mustahkamlang.
Bazalt armatura afzalliklari
Asosiy afzalliklarga issiqlik o‘tkazuvchanligining past darajasiga bevosita bog’liq bo‘lgan yuqori issiqlik va olovga chidamlilik kiradi.
Bazalt plastik armatura yuqori kuchlanish xususiyatlari bilan ajralib turadi. An’anaviy po‘latdan yasalgan armatura bilan taqqoslaganda, bu raqamlar mustahkamlik chegarasidan deyarli 3 baravar ko‘p.
Kompozit bazalt panjarasining korroziyaga chidamlilik darajasi deyarli zanglamaydigan po‘latdan yasalgan darajaga teng. Bundan tashqari, agressiv muhit bilan o‘zaro ta’sirlashganda korroziyaga chidamlilik kuzatiladi. Bu, ayniqsa, xlorid tuzlari, oltingugurt va xlorid kislotasi va azot oksidlari uchun to‘g’ri keladi.
12 -rasm. Bazalt armatura.
|
| |
YODDA SAQLANG! - Ms access 2010 ning asosiy elementlari va maydonlar xususiyati

YODDA SAQLANG!
1. MS Access 2010 da jadval hosil qilib, ularga ma’lumotlami kiritish uch xil
usulda amalga oshirilishi mumkin:
1. Ma’lumotlami to‘g‘ridan- to‘g‘ri kiritish.
2. Режим-Конструктор.
3. Создание-Конструктор таблиц.
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. MS Access 2010 ning menyu bandlarini sanab bering?
2. MS Access 2010 ning Конструктор таблиц bo‘limi qaysi menyuda
joylashgan?
3. MS Access 2010 ning Режим-Конструктор bo‘limini tanlab, o‘quvchilaming
familiyasi, ismi, yashash manzili to4g‘risidagi MO yarating.
4. MS Access 2010 ni uch xil usulda ishga tushiring.
5. Создание-Конструктор таблиц bo‘limini tanlab, o‘quvchilar familiyasi,
ismi, yashash manzili, telefon raqami to‘g‘risidagi MO yarating.
|
MS ACCESS 2010 DA MA’LUMOTLAR OMBORINI TASHKIL

3.
Создание-Конструктор таблиц.
MS Access 2010 oynasida bitta jadval hosil qilish
uchun Режим- Конструктор
bo‘limidan foydalanish mumkin. Agar oynada bir nechta jadvallar hosil qilish va
ular bilan o‘zaro bog‘lanish hosil qilish uchun Создание menyusining Конструктор
таблиц bo‘limi orqali bajariladi.
1-mashq. MS Access 2010 da o‘quvchilar to‘g4risidagi ma’lumotlami
shakllantirish
usuli.
Bajarish:
■
MS Access 2010 ning Режим-Конструктор ketma-ketligi bajariladi. Natijada
quyidagi oyna hosil bo‘ladi:
■
■ Имя таблицы qatoriga “O‘quvchilar ma’lumoti”
nomi bilan saqlaymiz va
jadvalni
quyidagi
tartibda
shakllantirib
olamiz:
■
ushbu oynadan chiqamiz (oyna chetidagi x belgisi tanlanadi).
Natijada quyidagi oyna hosil bo‘ladi:
■
oynadan Да tugmasi tanlanadi (“O‘quvchilar ma’lumoti” nomli jadval hosil
bo‘ladi).
■
o‘quvchi haqidagi ma’lumotlar
omborini shakllantirish uchun, “O‘quvc hilar
ma’lumoti” nomli yozuv ustiga sichqoncha tugmasi ikki marta bosiladi:
■ hosil bo‘lgan ma’lumotlar omborini o‘quvchilar haqidagi ma’lumotlar bilan to‘
Idiriladi:
■ yaratilgan ma’lumotlar omborini kompyuter xotirasiga saqlaymiz (Файл -
Сохранить базу данных как).
MS Access 2010 da yaratilgan jadvalning ustun yozuvini o‘zgartirish imkoniyati
mavjud. Buning uchun Главная - Режим - Конструктор buyrug’i bajariladi.
Работа с базами данных - Ms access 2010 ning asosiy elementlari va maydonlar xususiyati

Формы - ma’lumotlami ko‘rish va tahrirlash uchun xizmat qiladi;
Страницы - HTML (gipermatn) formatidagi fayllar, ular MS Access 2010
da ma’lumotlarini Internet Explorer brouzeri yordamida ko‘rish uchun ishlatiladi;
Отчеты - ma’lumotlami umumlashtirish
va chop qilish imkonini beradi;
Макрос - bir yoki bir qancha amallami avtomatik ravishda bajaradi.
MS Access 2010 dagi maydonlar ma’lumotlami mantiqiy tashkil etishning
elementar birligi hisoblanadi.
YODDA SAQLANG!
1.
Ma’lumotlar ombori(MO) — kompyuter xotirasiga kiritilgan ma’lum bir
strukturaga ega, o‘zaro bir-biri bilan bog‘langan va tartiblangan ma’lumotlar
majmuasidir.
2.
Ma’lumotlar omborini boshqarish tizimi (MOBT)
- foydalanuvchilar
tomonidan MOni yaratish, to’ldirish va birgalikda qoTlash uchun mo‘ljallangan
dasturiy vositalar tizimidir.
3.
MS Access 2010 ning fayllar “.accdb” kengaytmaga ega.
1.
Ma’lumotlar ombori deganda nimani tushunasiz?
2.
MOning modeli haqida ma’lumot bering.
3.
Tuzilmalashtirilgan ma’lumot deganda nimani tushunasiz?
4.
Sinfingizdagi o‘quvchilaming
familiyasi, ismi, tug‘ilgan yili, telefon raqami,
fanlardan
olgan baholari bo‘yicha tuzilmalashtirilmagan
ma’lumotlami
shakllantiring.
5.
MOBTga ta’rif bering.
6.
MOni yaratuvchi qanday dasturiy vositalami bilasiz?
7.
MOning modeli haqida ma’lumot bering.
8.
Guruhingiz o‘quchilarining familiyasi, ismi, yashash manzili to‘g‘risidagi
ma’lumotlami
shakllantiring
9.
MS Access 2010 MOBTning qaysi turga mansub?
10.
MS Access 2010 da obycktlaming asosiy elemcntlarini tushuntirib bering?
11.
MS Access 2010 da maydon turlari haqida ma’lumot bering?
12.
MS Access 2010 ni ishga tushiring va uning asosiy oynasida yangi
ma’lumotlar omborini (Новая база данных) yarating
-bob. Konfidensial ma’lumotlarning oshkor etilishidan himoyalash

|
-bob. Konfidensial ma’lumotlarning oshkor etilishidan himoyalashBog'liq 3224-сон 10.03.2020. O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avtomatlashtirilgan bank tizimlarida axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida3-bob. Konfidensial ma’lumotlarning oshkor etilishidan himoyalash
Oldingi
tahrirga
qarang.
15. Bank qonunchilik hujjatlari va o‘zining ichki hujjatlari bilan belgilangan
konfidensial ma’lumotlarning oshkor etilmasligini ta’minlaydi.
(15-bandning birinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirining 2021-yil 28-
iyuldagi 16-mh-sonli
buyrug‘i
(ro‘yxat raqami 3313, 28.07.2021-y.) tahririda — Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son)
Bunda, bank tomonidan quyidagilar bajarilishi lozim:
bankka yoki uning bo‘linmasiga taalluqli bo‘lgan konfidensial ma’lumotlar, shu
jumladan bank sirini tashkil etuvchi va shaxsga doir ma’lumotlar ro‘yxatini belgilash;
yetkazilgan zararni qoplash maqsadida har bir xodim bilan konfidensial
ma’lumotlarni sir saqlash bo‘yicha majburiyatnomani imzolash;
konfidensial ma’lumotlardan foydalanishga ruxsati mavjud bo‘lmagan xodimlarning
ushbu ma’lumotdan foydalanilmasligini ta’minlash;
konfidensial ma’lumotlarini o‘zida saqlovchi kompyuterlar va ulardagi hujjatlarning
ishonchli saqlanishini ta’minlash;
O‘zbekiston Respublikasining “
Bank siri to‘g‘risida
”gi va “
Shaxsga doir ma’lumotlar
to‘g‘risida
”gi qonunlarida ko‘rsatilgan talablar bajarilishini ta’minlash;
konfidensial ma’lumotlarni oshkor qilinishini oldini olishning boshqa choralarini
ko‘rish.
16. Telekommunikatsiya tarmog‘i orqali davlat siri toifasiga kiruvchi ma’lumotlar
uzatilishi taqiqlanadi.
4-bob. Axborot xavfsizligini ta’minlash tizimini tashkil etish va axborot xavfsizligi
tavakkalchiligini boshqarish
17. Bankda huquqiy, tashkiliy, texnik choralar va axborot muhofazasi tizimlari
(qurilmalari) yig‘indilaridan iborat bo‘lgan axborot xavfsizligini ta’minlash tizimi tashkil
etiladi.
18. Axborot xavfsizligini ta’minlash tizimida foydalaniladigan axborotni muhofaza
qilishning dasturiy-texnik vositalari litsenziyalangan va sertifikatlangan bo‘lishi lozim.
19. Axborot xavfsizligini ta’minlash tizimi:
axborot xavfsizligi tavakkalchiliklarini aniqlash, oldini olish va bartaraf etishni;
|
| |
-bob. Elektron arxivni tashkil qilish, elektron arxiv hujjatlarining tarkibi

02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 14 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
Elektron arxivning axborot resursi tashqi saqlovchilarga ko‘chirilib, seyfda yoki temir
shkafda saqlanishi lozim.
103. Asosiy ish jarayonidagi ma’lumotlar va ularning xotirasida (server disklarida)
saqlanayotgan ma’lumotlar elektron arxivning axborot resursi hisoblanmaydi.
104. Banklari elektron arxivning axborot resursi nusxalarini saqlanishi uchun kamida
ikkita saqlash joylarini tashkil etishlari lozim.
Elektron arxiv har kuni dasturiy ravishda axborot resursini shakllantirishi (arxivlanishi),
elektron axborot tashuvchi vositalarga yozilishi jarayoni elektron jurnalda qayd etib borilishi
lozim. Elektron jurnalda axborot resursiga ko‘chirilgan axborotlar to‘g‘risida (vaqti, nomi,
hajmi va boshqa) ma’lumotlar hamda elektron arxiv butligini aniqlash maqsadida ushbu
axborotlarning xesh summasi (nazorat raqamlari) qayd etib borilishi kerak. Elektron
arxivning mas’ul xodimi ushbu ishlarni amalga oshirganligi to‘g‘risida maxsus daftarda
qayd qilib boradi.
105. Bankning ichki audit xizmati xodimi har oyda kamida bir marta elektron
arxivning ishlarini tekshirishi va tekshiruv natijalarini arxiv ishlarini qayd etish maxsus
daftariga kiritib borishi zarur. Kamchiliklar aniqlangan taqdirda bankning ichki audit
xizmati tomonidan dalolatnoma rasmiylashtirilishi va kamchiliklarni bartaraf etish choralari
ko‘rilishi tashkillashtiriladi.
106. Elektron arxiv tomonidan elektron arxivning axborot resursi ma’lumotlari har olti
oyda bir marta butligi yuzasidan tekshirib turiladi hamda ushbu tekshirish natijalari
maxsus daftarda yuritiladi. Agar elektron arxiv axborot resurslari ma’lumotlari qisman yoki
umuman buzilganligi aniqlansa, tegishli ma’lumotlar qayta tiklanishi va bu haqida
dalolatnoma tuzilishi lozim.
107. Elektron arxivga topshirilgan elektron hujjatlarning (elektron resurslarning)
saqlanish muddati, qog‘oz asosdagi hujjatlar uchun o‘rnatilgan muddatlardan kam
bo‘lmasligi lozim.
Bank tomonidan saqlanish muddati doimiy bo‘lgan elektron ma’lumotlar, idoraviy
arxivda o‘n besh yil mobaynida saqlangandan so‘ng, bir nusxasi o‘rnatilgan tartibda davlat
arxivlariga topshirilishi lozim.
108. Bankning filiallari faoliyati tugatilganda elektron arxivning axborot resursi
bankning hududiy filiallariga, hududiy filiallari mavjud bo‘lmagan banklar Bosh bankka
belgilangan tartibda topshiriladi. Bank faoliyati tugatilib boshqa bankka qo‘shib
yuborilganida, elektron arxiv ma’lumotlari qo‘shib yuborilayotgan bank elektron arxiviga
belgilangan tartibda topshiriladi.
109. Bank faoliyati tugatilganda elektron arxivning axborot resurslari Davlat arxiviga
topshiriladi.
110. Elektron arxiv xodim(lar)i axborot resurslarining to‘liqligi, to‘g‘ri shakllanganligi
hamda ishonchliligi uchun shaxsan javobgar hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida

O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
|
axborot xavfsizligi - O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni...

|
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqidaBog'liq 3224-сон 10.03.2020. O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avtomatlashtirilgan bank tizimlarida axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqidaaxborot xavfsizligi
— axborot munosabatlarining subyektlariga nomaqbul ziyonlarni
keltirishi mumkin bo‘lgan tabiiy yoki sun’iy xususiyatli tasodifiy yoki qasddan qilingan
ta’sirlardan axborot va ta’minlab turadigan infratuzilmaning muhofaza qilinganligi;
axborot xavfsizligi noxush hodisasi
— axborot xavfsizligining yagona voqeasi yoki
bir qator noxush yoki kutilmagan voqealari bo‘lib, ushbu voqealar tufayli axborotning
oshkor bo‘lishi va axborot xavfsizligiga tahdidlar ehtimoli;
hujum
— axborot aktivlarini yo‘q qilish, ochish, o‘zgartirish, blokirovkalash, tutib olish,
ruxsat etilmagan foydalanish huquqini olish yoki axborot aktivlaridan ruxsatsiz
foydalanishga urinish;
kompyuter virusi
— destruktiv xususiyatga, o‘z nusxasini ko‘paytira olish (asl nusxa
bilan to‘liq mos bo‘lmasligi ham mumkin) va foydalanuvchi bilmagan holda ularni
kompyuter tizimlari, tarmoqlari turli resurslari va shu borada joriy etish qobiliyatiga ega
bo‘lgan dasturdir (bajariladigan kodlar to‘plami);
monitoring
— avtomatlashtirilgan bank tizimi va axborot tizimlari holatini kuzatish;
server xonasi
— bank serverlari, telekommunikatsiya qurilmalari, uzluksiz quvvat
manbalari va boshqa hisoblash texnikalari joylashgan xona;
tarmoqlararo ekran
— avtomatlashtirilgan bank tizimiga kelib tushadigan va (yoki)
tizimdan chiqib ketadigan axborotning nazorat qilinishini amalga oshiradigan dastur va
(yoki) dasturiy vosita;
xesh summasi
— kriptografik algoritm yordamida hisoblangan, fayl butligini
tekshirish summasi;
shaxsga doir ma’lumotlar
— muayyan jismoniy shaxsga taalluqli bo‘lgan yoki uni
identifikatsiya qilish imkonini beradigan, elektron tarzda, qog‘ozda va (yoki) boshqa
moddiy jismda qayd etilgan axborot;
elektron arxiv
— arxiv maqomiga ega bo‘lgan, bank elektron hujjatlarini jamlovchi,
hisobga oluvchi, saqlovchi va foydalanishni amalga oshiruvchi bankning tarkibiy bo‘limi.
2. Banklar o‘z faoliyatining barqarorligini ta’minlashi va axborot xavfsizligi
tahdidlarining oldini olish uchun axborot tizimlari va axborot resurslaridagi axborotning
xavfsizligini ta’minlashi hamda butun ish faoliyati davomida saqlab turishi lozim.
|
| |
Mustaqil ish Mavzu: Kanal sathida tartibsiz rejim hujumlari

Mustaqil ish Mavzu: Kanal sathida tartibsiz rejim hujumlari
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,61 Mb.
#234810
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ish Mavzu: Kanal sathida tartibsiz rejim hujumlari
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
-bob. Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi

02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 8 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
Ma’lumotlar bazasiga kiritiladigan barcha dasturiy o‘zgartirishlar avval test-sinov serverida
tekshirilishi hamda ijobiy natijaga erishilganda ishchi serverga joriy etilishi lozim.
Banklar avtomatlashtirilgan bank tizimining ma’lumotlar bazasiga dasturiy
o‘zgartirishlarni test-sinovdan o‘tkazish, ularni ushbu bazaga kiritish hamda kiritilgan
o‘zgartirishlarni hujjatlashtirish va ularning hisobini yuritish axborot xavfsizligi xizmati
tomonidan axborotlashtirish bo‘yicha mas’ul xodim bilan birgalikda amalga oshiriladi.
42. Ma’lumotlar bazasida o‘rnatilgan serverning ish jarayoni uchun zarur bo‘lmagan
xizmatlar to‘xtatilishi va axborot portlari yopib qo‘yilishi lozim. Ishlatiladigan axborot
portlarining ro‘yxati foydalanish maqsadi ko‘rsatilgan holda bank boshqaruvi raisi
tomonidan tasdiqlanadi.
43. Ma’lumotlar bazasining administratori va ma’lumotlar bazasida axborot
xavfsizligini ta’minlovchi xodimlarning vazifalari, vakolatlari va javobgarliklari bankning
ichki hujjatlari bilan belgilanadi.
44. Ma’lumotlar bazasi administratorining paroli 12 ta belgidan kam bo‘lmasligi lozim,
bunda parolning belgilari sifatida pastki va yuqori registr harflari, raqamlar va maxsus
belgilardan (@,#-, $, &, % va h.k.) qo‘llaniladi.
Struktura i dannye” (“Ma`lumotlar va uning tuzilishi”) –

|
Struktura i dannye” (“Ma`lumotlar va uning tuzilishi”) –
|
bet | 2/3 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 355,16 Kb. | | #144552 |
Bog'liq 8 mabvzuStruktura i dannye” (“Ma`lumotlar va uning tuzilishi”) – jarayonda faqatgina ma`lumotni o’zigina emas, balki ob`ektning tuzilishi ham eksport qilinadi.
“Tolko struktura” (“Faqat tuzilishi”) – faqatgina ob`ektni tuzilishi eksport qilinadi. Biror ob`ektni tuzilishidan foydalagan holda, yangi ma`lumotlarni kiritishda ilatiladi.
Eksport jarayoni tugallandi.
|
Agar eksport qilinayotgan jadval bog’langan bo’lsa, bog’lanish saqlab qolinadi. Belgilangan yozuvlar yoki ob`ektni bir qismini eksport qilib bo’lmaydi. O’zaro bog’liq bo’lgan jadvallarning har biri import qilinadi. Jadvallar orasidagi bog’liqlik saqlanadi. So’rovlar, formalar va hisobotlar manbaa jadvali bilan eksport qilinadi.
|
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni matnli (txt) faylga eksport qilish. Ma`lumotlar va ob`ektlarni eksport qilish matnli fayllarni import qilish jarayoniga o’xshash holda bajariladi. Faqatgina formatlangan holda maketi bilan eksport qilinganda “-” va “|” belgilari orqali jadval ham chiziladi.
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni XML faylga eksport qilish.
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni PDF yoki XPS faylga eksport qilish.
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni tanlangan formatda elektron pochta orqali jo’natish.
- jadvallar va so’rovlarni MS Word hujjati bilan birlashtirish. Birlashtirish orqali jadvallar va so’rovlardagi maydonlar qiymatidan MS Word hujjatida foydalanamiz. Masalan, MBdagi barcha talabalar uchun mazmuni bir xil bo’lgan xatlarni tayyorlash, chop etish va elektron pochta orqali jo’natishda birlashtirish ishlatiladi.
“Ustanovit svyaz s gotovm dokumentom Microsoft Word” (“Mavjud Microsoft Word hujjati bilan bog’lanish”)- birlashtirish MB va mavjud Microsoft Word hujjati orasida o’rnatiladi;
“
|
| |
-bob. Avtomatlashtirilgan bank tizimiga kirishni boshqarish

02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi
nizomni tasdiqlash haqida
Page 7 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
xizmatining ruxsati berilgandan hamda amalga oshirilishi va buning uchun kerakli texnik
choralar ko‘rilgandan keyin kiritiladi.
35. Axborot xavfsizligi xizmati avtomatlashtirilgan bank tizimiga kirishga ruxsat
berilgan foydalanuvchilar ro‘yxatini hamda ularning ushbu
tizimdan foydalanishi bankda
o‘rnatilgan tartibga muvofiqligini nazorat qiladi.
36. Bank avtomatlashtirilgan bank tizimiga ruxsatsiz kirishning oldini olish choralarini
ko‘radi.
Bank xodimi ishdan bo‘shaganda, ushbu xodimning tizimga kirish huquqlari 1
kundan kechiktirmasdan bekor qilinishi kerak. Lavozimi o‘zgargan xodimga ishlash
huquqlari yangidan berilishi lozim.
37. Bank avtomatlashtirilgan bank tizimidan ruxsatsiz
foydalanishning oldini olish
maqsadida:
foydalanuvchilarni identifikatsiya va autentifikatsiya qilishi hamda ushbu jarayonni
boshqarishi;
muvaffaqiyatsiz kirishga urinishlarni aniqlash va kirish
imkoniyatlarini cheklash;
foydalanuvchining ma’lum bir vaqt oralig‘ida harakatsizligi yoki yangidan kirish
harakati aniqlanganda ish sessiyasini to‘xtatish;
foydalanuvchining avtomatlashtirilgan bank tizimi sozlanishlarini (parametrlarini)
o‘zgartirish imkoniyatini cheklash.
38. Axborot tizimlarida to‘lovlarga oid ma’lumotlarni
kiritish, o‘zgartirish, tasdiqlash,
o‘chirish huquqiga ega bo‘lgan foydalanuvchilarning autentifikatsiya
qilinishi apparat-
dasturiy qurilmalarni qo‘llash orqali amalga oshiriladi.
Ushbu apparat-dasturiy qurilmalar shaxsiy qo‘llanishga berilgan bo‘lishi kerak. Bunda
har bir foydalanuvchi tizimga kirish uchun uning o‘ziga ajratilgan apparat-dasturiy
qurilmadan foydalanishi lozim.
39. Masofadan bank xizmatlarini ko‘rsatishning
barcha jarayonlarida axborot
xavfsizligini ta’minlash choralari bankning ichki hujjatlarida belgilanadi.
Masofadan bank xizmatlarini ko‘rsatish tizimida foydalanuvchilarning tizimga kirishi,
axborot almashinuvi va ularning amallari to‘g‘risidagi to‘liq ma’lumotlar (IP va/yoki MAC
manzili, mobil telefondan foydalanganda — IMEI-kod) elektron bayonnomalarda qayd etib
borilishi kerak.
-bob. Axborot xavfsizligi noxush hodisalarini bartaraf etish

|
-bob. Axborot xavfsizligi noxush hodisalarini bartaraf etishBog'liq 3224-сон 10.03.2020. O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avtomatlashtirilgan bank tizimlarida axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida5-bob. Axborot xavfsizligi noxush hodisalarini bartaraf etish
26. Banklarda axborot xavfsizligi siyosatining buzilishi quyidagi axborot xavfsizligi
noxush hodisalariga olib keladi:
axborot konfidensialligining buzilishi;
axborot butligining buzilishi;
texnologik jarayonning buzilishi;
axborotdan erkin foydalanish huquqining buzilishi.
27. Bankda noxush hodisalar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni olish uchun monitoring
tizimlari joriy etiladi. Bunda ushbu tizimlarning ishlashini monitoring qilish va yuzaga
kelgan noxush hodisalarni bartaraf etish bo‘yicha doimiy ravishda ishlaydigan ishchi guruh
tuziladi.
28. Noxush hodisalarni bartaraf etish uchun tashqi ekspertlar yoki texnik xizmat
ko‘rsatuvchi tashkilot mutaxassislari jalb qilinishi mumkin. Noxush hodisalarni bartaraf
qilish uchun tashqi ekspertlar yoki texnik xizmat ko‘rsatuvchi tashkilot mutaxassislari jalb
qilinganda, bank ular bilan konfidensial ma’lumotlarni oshkor qilmaslik to‘g‘risidagi
shartnoma tuzishi lozim.
29. Axborot xavfsizligi noxush hodisalari aniqlanganlik haqidagi ma’lumotlar axborot
xavfsizligi bo‘yicha mas’ul xodim tomonidan hujjatlashtirib borilishi lozim.
Axborot xavfsizligi bo‘yicha mas’ul xodim noxush hodisa aniqlangan holatda axborot
xavfsizligi monitoringi tizimi ma’lumotlaridan foydalanishi va axborot xavfsizligi noxush
hodisa ro‘y bergan vaqtdagi axborot tizimlarining elektron jurnallari butligini ta’minlashi
kerak.
30. Banklar texnik vositalardan foydalanganda noxush hodisalarni aniqlash
maqsadida quyidagilarni ta’minlashlari zarur:
texnik vositalardan ruxsatsiz foydalanishni taqiqlash;
texnika vositalarni ruxsatsiz o‘chirib qo‘yilishidan himoya qilish;
monitoring va axborot xavfsizligi noxush hodisalarining elektron bayonnomalarini
elektron arxivda saqlash va ruxsatsiz o‘zgartirish yoki yo‘q qilishdan himoyalash.
31. Ish jarayonida noxush hodisalar aniqlanganda bank xodimlari bu haqda zudlik
bilan axborot xavfsizligi xizmatini xabardor qilishlari kerak.
Noxush hodisalar sodir etilgan vaqtda axborot xavfsizligi xizmati amalga oshiradigan
harakatlari bankning ichki hujjatlarida belgilanadi.
32. Bank sodir bo‘lgan noxush hodisa to‘g‘risida O‘zbekiston Respublikasi Markaziy
bankiga (bundan buyon matnda Markaziy bank deb yuritiladi) zudlik bilan yozma yoki
elektron shaklda xabar berishi lozim.
|
| |
-bob. Umumiy qoidalar - O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi...

02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi
nizomni tasdiqlash haqida
Page 2 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
haqiqiyligini tasdiqlash tartib-taomili;
axborot aktivlari
— axborot resurslari, axborotni qayta ishlash qurilmalari va boshqa
bank uchun muhim bo‘lgan
axborotlar;
Oldingi
tahrirga
qarang.
axborot resursi
— axborot tizimi tarkibidagi elektron shakldagi axborot, ma’lumotlar
banki, ma’lumotlar bazasi, shu jumladan axborot tizimlarida ochiq shaklda
joylashtiriladigan yoxud e’lon
qilinadigan audio-, video-, grafik va matnli axborot;
(1-bandning yettinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki boshqaruvining
2021-yil 28-maydagi 12/3-sonli
qarori
(ro‘yxat raqami 3224-1, 17.06.2021-y.) tahririda — Qonunchilik
ma’lumotlari milliy bazasi, 17.06.2021-y., 10/21/3224-1/0567-son)
axborot tizimi
— axborotni to‘plash, saqlash, izlash, unga ishlov berish hamda undan
foydalanish imkonini beradigan, tashkiliy jihatdan tartibga solingan jami axborot resurslari,
axborot texnologiyalari va aloqa vositalari;
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida - bet 19

(Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 10.03.2020-y., 10/20/3224/0312-son; 26.01.2021-y.,
10/21/3285/0073-son, Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 17.06.2021-y., 10/21/3224-1/0567-son;
Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 28.07.2021-y., 10/21/3313/0724-son; 01.02.2023-y., 10/23/3224-
2/0064-son)
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 20 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
2/0064-son)
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 21 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 22 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 23 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 24 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 25 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 26 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
02/05/24, 17
:
43
3224-
сон
10.03.2020.
O‘zbekiston Respublikasi tijorat banklari avto…a axborotni muhofaza qilish to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida
Page 27 of 27
https://lex.uz/docs/-4763600
|
Internet resurslari - Tasdiqlayman” Pedagogika markazi direktori “ ” 2024-yil

|
Tasdiqlayman” Pedagogika markazi direktori “ ” 2024-yil
|
bet | 33/33 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 6,48 Mb. | | #273777 |
Bog'liq 3-tabaqa Informatika fanining nazariy amaliy asoslari 2.1Internet resurslari:
http://www.markaz.tdi.uz –Ta’lim sifatini baholash bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi sayti;
http://www.rtm.uz – Respublika ta’lim markazi sayti;
https://onlinedu.uz/courses/1?category=87 – “Uzluksiz kasbiy ta’lim” elektron platformasi;
https://t.me/dastur_muhokamasi – Umumiy o‘rta ta’limning Milliy o‘quv dasturi loyihasini yanada takomillashtirish bo‘yicha muhokamalar;
https://t.me/rtm_aniq_fanlar – Respublika ta’lim markazi “Aniq fanlar” telegram kanali.
http://www.multimedia.uz - Multimedia umumta’lim dasturlarini rivojlantirish markazi sayti.
|
| |
Ta’lim texnologiyasi STEAM

|
Ta’lim texnologiyasi STEAM
|
bet | 9/33 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 6,48 Mb. | | #273777 |
Bog'liq 3-tabaqa Informatika fanining nazariy amaliy asoslari 2.1Ta’lim texnologiyasi STEAM aniq fanlar blok-modulida
o‘quvchilarning egallagan bilim, ko‘nikma va malakalarini kundalik hayot
bilan bog‘liqligini ko‘rsatishda dars va sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda
o‘quv tadqiqotlarini o‘tkazish, tajribalarni bajarish, loyihalashtirishga
yo‘naltirilgan ijodkorligini tarbiyalash, yangiliklar yaratishga bo‘lgan
qiziqishlarini rivojlantirishga qaratilgan. Bu texnologiyani amalga oshirishda o‘quvchilar tomonidan turli texnik qurilmalarni yasash uchun loyihalar yaratish, loyiha asosida qurilmaning maketini yaratish va uni amaliyotda ishlatib ko‘rish, kamchiliklarini topish hamda uni bartaraf etish kabi vazifalar bajariladi.
Aniq fanlar blok-modulida o‘quvchilar mantiqiy fikrlashini va amaliy
ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan xalqaro baholash dasturi (PISA, TIMSS) talablariga mos keladigan topshiriqlar bilan ishlashga mo‘ljallangan
amaliy mashg‘ulotlar hamda mustaqil bajarishga va ijodiy fikrlashga
undovchi amaliy topshiriqlar bilan ishlashni yosh avlod ongiga singdirish
o‘qituvchi oldidagi asosiy vazifalardan biri sanaladi.
Aniq fanlarni o‘qitishda nafaqat ularning o‘zaro ichki, balki tashqi,
ya’ni turdosh blok-modullar tarkibiga kiruvchi fanlar bilan integratsiyasi ham
katta ahamiyatga ega. Jumladan, quyidagi fan yo‘nalishlari bilan o‘zaro
chambarchas aloqalari muhim hisoblanadi:
Ona tili va adabiyot, xorijiy tillar orqali shakllantiriladigan kompetensiyalar tabiiy va iqtisodiy fanlarni o‘qitishda o‘quvchilarning ijodiy fikrlashini rivojlantirishda, yozma va og‘zaki ravishda o‘z qarashlarini ravon bayon etish malakalarini hosil qilishda, ilmiy atamalarni to‘g‘ri qo‘llash hamda baxs-munozaralar jarayonida erkin uloqot qilishga o‘rgatishda muhim o‘rin tutadi.
Tarix o‘quv predmeti tabiiy va iqtisodiy fanlar bilan ham bevosita
bog‘langan. Ilm-fan yutuqlarining ishlab chiqarish sohalari, iqtisodiy-ijtimoiy
munosabatlarining rivojlanishi va atrof-muhit holatiga ta’sirini ko‘rsatishda
tarixiy ma’lumotlarning ahamiyati kattadir.
|
| |
I. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish

|
I. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish
|
bet | 3/33 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 6,48 Mb. | | #273777 |
Bog'liq 3-tabaqa Informatika fanining nazariy amaliy asoslari 2.1I. Ta’lim va tarbiya jarayonini tashkil etish
1.1. Tarbiya metodikasi asoslari;
1.2. Ta’limda ilgʻor xorijiy tajribalar;
1.3. Ta’limda raqamli texnologiyalar;
1.4. Inklyuziv ta’lim asoslari.
II. Kasbiy rivojlanish va hamkorlik
2.1. Mutaxassislik fanlari nazariy-amaliy asoslari;
2.2. Oʻqitishning zamonaviy ta’lim texnologiyalari;
2.3. 4K koʻnikmalarini shakllantirish metodikasi;
2.4. Tanlov fanlar.
Kursning maqsadi va vazifalari
Kurs maqsadi:
Ta’lim-tarbiya jarayoni samaradorligini oshirish uchun zarur boʻladigan kasbiy bilim, koʻnikma va malakalarni zamonaviy metodika asosida muntazam yangilash, malaka talablari asosida ularning kasbiy faoliyatga doir kompetentligini rivojlantirishdan iborat.
Kursning vazifalariga quyidagilar kiradi:
Tinglovchilarga jamiyatda amalga oshirilayotgan ijtimoiy-iqtisodiy islohotlar mazmuni va ta’lim-tarbiya jarayonlarini tashkil etishning metodologik huquqiy-me’yoriy asoslarini singdirish;
Kurs yakunida tinglovchilarning bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalariga qoʻyiladigan talablar:
Informatika va AT fani oʻqituvchilarining bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalariga qoʻyiladigan talablar Umumiy oʻrta ta’lim maktab Informatika va AT fani oʻqituvchisining kasb standarti asosida, Informatika va AT yoʻnalish boʻyicha umumiy oʻrta ta’lim maktab pedagog kadrlarining malakasini oshirish mazmuni, sifati va ularning tayyorgarligi hamda kompetentligiga qoʻyiladigan malaka talablari bilan belgilanadi.
Informatika va AT fanidan uzluksiz kasbiy rivojlantirish kursining hajmi 144 soatni tashkil etadi. Mazkur soatlar har bir tabaqa uchun 3 yillik muddat kesimida quyidagicha taqsimlanadi.
Jumladan:
III tabaqa ta’lim dasturi – kasbiy mahorati va bilim koʻrsatkichlari qoniqarli boʻlgan pedagog kadrlar uchun uchun 36 soat ishlab chiqarishdan ajralmagan holda, 72 soat soat ishlab chiqarishdan ajralgan holda malaka oshirish hamda 36 soat mustaqil ta’lim shaklida tashkil etiladi. Jumladan:
|
| |
10-sinf informatika va at 1-variant Excel 2010 dastirining “Главная” bo‘limi qanday vazifalar uchun mo‘ljallangan?

4. Excel 2010 dastirining “Разметки страницы”
bo‘limi qanday vazifalar uchun mo‘ljallangan?
a. Jadvallardagi ma’lumotlarni kiritishga va tahrirlashga mo‘ljallangan;
b. Jadvalga biror rasm, diagramma kabi obyektlarni joylashtirishga mo‘ljallangan;
c. Jadval varaqlarini bosmaga chiqarish uchun sahifalarning chegaralari va boshqa parametrlarini belgilash uchun mo‘ljallangan;
d. Jadvallardagi hisoblashlarni amalga oshiruvchi har xil formulalardan foydalanish uchun mo‘ljallangan;
5. Qaysi mantiqiy ifoda (A B) C ifodaga teng kuchli?
A) A B C B) ( A B) C C) ( A B) C D) A B C
6. А, B, C, D harflarni kodlash uchun ikki razryadli ketma-ket ikkilik sonlari qo‘llandi (mos ravishda, 00 dan 11 gacha). Agar shu usulda ADBC belgilar ketma-ketligi kodlansa va natija o‘n oltilik kodda yozilsa, u holda … hosil bo‘ladi.
A) 38 B) ADBC C) D8 D) 36
Informatika va axborot texnologiyalari fanida asoson ixtiro va kashfiyotlar

|
Informatika va axborot texnologiyalari fanida asoson ixtiro va kashfiyotlar
|
bet | 8/33 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 6,48 Mb. | | #273777 |
Bog'liq 3-tabaqa Informatika fanining nazariy amaliy asoslari 2.1 Informatika va axborot texnologiyalari fanida asoson ixtiro va kashfiyotlar Massachusets Texnologiya Institutida amalga oshiriladi. Ushbu Institut haqida qisqacha to‘xtaladigan bo‘lsak, Asosan ilm-fan va texnologiyaga katta eʼtibor berib, AQShda va jahonda yetakchi universitet hisoblanadi. Institut, MIT Lincoln laboratoriyasi, Bates markazi va Haystack rasadxonasi kabi bir qator yirik kampusdan tashqari muassasalarni, shuningdek, Broad va Whitehead institutlari singari filiallarni oʻz ichiga oladi. Ushbu institut 19-asr oʻrtalaridan boshlab AQSh sanoatidagi oʻsish natijasida 1861-yili tashkil topgan va taʼlim tizimida asosan labaratoriya amaliyotiga katta urgʻu bergan. Natijada mamlakatning koʻplab sanoat ishlab chiqarish tashkilotlari bilan yaqindan hamkorlik qilgan. 1930-yillarda Karl Compton va Vannevar Bushlarning universitet taʼlim dasturiga kiritgan oʻzgarishlari natijasida universitet fundamental ilmiy izlanishlarga yanada chuqurroq yoʻnaltirilgan.
Bu universitet ma’muriyati mamnuniyat bilan iqtidorli talabalarni yoki o‘quvchilarni tanlab oladi. Agar o‘quvchilar yoki talabalar faol maktabda yoki universitetda, ular ijtimoiy jihatdan namoyon bo‘ladigan yuqori reytingi ega, Massachusets texnologiya instituti talabasi bo‘lish uchun ixtirochilik qobiliyati ya’ni ko‘proq kriativ fikrlash talab qilinadi.
3. O‘quvchilarning turli ta’limiy ehtiyojlari asosida ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etishning o‘ziga xos xususiyatlari.
Shu bilan birgalikda ixtisoslashtirilgan ta’lim yo‘nalishida ham yoshlarning iste’dodi va qobiliyatini har tomonlama rivojlantirish, ularning ilm-fanni egallashga bo‘lgan intilishlarini qo‘llab-quvvatlash hamda ularni barkamol, jismonan va ruhan sog‘lom shaxs sifatida Vatanga sadoqat ruhida tarbiyalash maqsadida fanlardagi mavzularni kengaytirib o‘qitish maqsadga muvofiq.
|
| |
Sozdat novy dokument i ustanovit svyaz s nim” (“Yangi hujjatni hosil qilish va u bilan bog’lanish”) -

|
Sozdat novy dokument i ustanovit svyaz s nim” (“Yangi hujjatni hosil qilish va u bilan bog’lanish”) -
|
bet | 3/3 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 355,16 Kb. | | #144552 |
Bog'liq 8 mabvzuSozdat novy dokument i ustanovit svyaz s nim” (“Yangi hujjatni hosil qilish va u bilan bog’lanish”) - birlashtirish MB va yangi hosil qilinadigan Microsoft Word hujjati orasida o’rnatiladi.
“Yangi hujjatni hosil qilish va u bilan bog’lanish” ni tanlab, “OK” tugmasini bosamiz. MS Word dasturi ishga tushadi va “Rasslki” (“Tarqatma”)
Masalan, MBdagi barcha talabalarni Navro’z ayyomi bilan tabriklab tabrik jo’natish uchun, tabrik so’zini bir marotaba yozib olib, talabalarning familiya, ismi va sharifini MBdan olamiz.
MBdagi maydonni qo’yishda “Vstavit pole sliyaniya” (“Birlashtirish maydoni qo’yish”) dan maydonni tanlab olamiz.
-“Prosmotret rezultat” (“Natijalarni ko’rish”) tugmasini bosib maydon qiymatlarini navbatma-navbat ko’ramiz.
tugmalari yozuvdan-yozuvga o’tishni ta`minlaydi.
“Pravila” (“Qoidalar”) tugmasini bosib, maydondagi qiymatlarni shart asosida tekshirish, keyingi yozuvga o’tish kabi amallarni bajara olamiz. Masalan, bir sahifada bir nechta tabrikni joylashtirishni quyidagicha bajaramiz:
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni MS Word (RTF fayl)ga eksport qilish.
- jadvallar va so’rovlarni SharePoint ro’yxati ko’rinishida eksport qilish.
-jadvallar va so’rovlarni ODBC MBga eksport qilish.
- jadvallar, so’rovlar, formalar va hisobotlarni HTML faylga eksport qilish.
Agar ma`lumotlarni doimiy ravishda import va eksport qilish zaruriyati va maxsus sozlashlar amalga oshirilgan bo’lsa bu jarayonni saqlab qo’yib, kerakli paytda ishlata olamiz. Import va eksport jarayoning oxirgi qadamida bu haqida so’raladi.
“Soxranennye operatsii importa” (“Saqlab qo’yilgan import jarayonlari”)- bu tugmani bosib saqlab qo’yilgan import jarayonlarini ko’rish va ularni qayta ishga tushirish mumkin.
“Soxranennye operatsii eksporta” (“Saqlab qo’yilgan eksport jarayonlari”)- bu tugmani bosib saqlab qo’yilgan eksport jarayonlarini ko’riladi va qayta ishga tushiriladi.
|
| |
2-ma’ruza. Zagotovkalarni moslamalarda bazalashtirish

2-ma’ruza. Zagotovkalarni moslamalarda bazalashtirish
Download
1,22 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
18.12.2023
Hajmi
1,22 Mb.
#122110
Download
1,22 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2-ma’ruza. Zagotovkalarni moslamalarda bazalashtirish
Download
1,22 Mb.
Matnni ko'rish
Bilim sohasi: 700 000–Muhandislik, ishlov berish va qurilish sohalari Ta’lim sohasi: 710 000–Muhandislik ishi

Bilim sohasi: 700 000–Muhandislik, ishlov berish va qurilish sohalari Ta’lim sohasi: 710 000–Muhandislik ishi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Bilim sohasi: 700 000–Muhandislik, ishlov berish va qurilish sohalari Ta’lim sohasi: 710 000–Muhandislik ishi
|
I. FANNING MAZMUNI - Bilim sohasi: 700 000–Muhandislik, ishlov berish va qurilish sohalari Ta’lim sohasi: 710 000–Muhandislik ishi

|
Bilim sohasi: 700 000–Muhandislik, ishlov berish va qurilish sohalari Ta’lim sohasi: 710 000–Muhandislik ishiBog'liq 03
I. FANNING MAZMUNI
“Fizika” fani tabiatdagi fizikaviy hodisalar haqidagi umumiy qonunlarni ochib
beradi va bu qonunlar o„z navbatida boshqa fanlar, hamda texnika sohasida amaliy
jihatdan foydalaniladi. “Fizika” fani texnika rivojlanishi bilan bog„langan, shuning
uchun ham bu fan dolzarbdir.
Fanni o‘qitish maqsadi.
Fanni o„qitishdan maqsad “Fizika” kursini
o„qitishning asosiy maqsadi talabalarda tabiatdagi hodisa va jarayonlarga ilmiy nuqtai
nazaridan qarash madaniyatini shakllantirish, shuningdek, nazariy va eksperimental
materiallar asosida fizik qonuniyatlarning obyektiv ekanligini, o„zlashtirish
imkoniyatining mavjudligini isbot etishdir.
Fanning vazifasi –
bu bir tomondan tabiat va texnikadagi fizik hodisalar
mohiyatini fizika fanidagi fundamental tushunchalar orqali tushuntirish bo„lsa,
ikkinchi tomondan nazariy bilimlarni talabalar kelgusida oladigan mutaxassisliklari
bo„yicha yuzaga keladigan muammolarning, jumladan texnologik sikllarda modda va
issiqlik balansini hisoblash, materiallarning issiqlik, elektr o„tkazuvchanligi,
elastiklik modullarini aniqlash, kimyoviy reaksiyalar kinetikasini hisoblash kabi
masalalarni yechish uchun ularning fizik modelini yaratish yo„lidagi o„quvlarni
shakllantirishdir.
Fanning oʻquv rejasidagi boshqa fanlar bilan oʻzaro bogʻliqligi va uslubiy
jihatdan uzviy ketma–ketligi.
“Fizika” fani boshqa barcha tabiiy fanlar uchun
poydevor bo„lib, o„z navbatida fizika fani bilan matematika, nazariy mexanika,
elektrotexnika, kimyoviy fizika va biofizika kabi fanlar bog„liqdir. Shuni alohida
ta‟kidlash lozimki, fizika kursini o„rganishda oliy matematika fani muhim rol
o„ynaydi. Oliy matematika apparati, differensial va integral hisob bo„limlari bilan
tanishmay, fizikaviy kattaliklarni tushuntirish va qonunlarni keltirib chiqarish
mumkin emas.
|
| |