nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dasturlash sistemasi - Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari

|
Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari
|
bet | 38/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika institutiDasturlash sistemasi-dasturlash tillari va ularga mos til prosessorlari majmuasidan iborat bo’lib, dasturlarga ishlov berish va sozlashni taminlovchi dasturlar to’plamidan iborat. Dasturlash sistemasining tashkil qiluvchilar (dasturlar) amaliy dasturlar to’plami singari OS boshqaruvi ostida ishlaydi.
Kompyuter resurslari OS boshqaruvi ostida bo’ladi. OS ga ehtiyoj resurslar taqsimoti va ularni boshqarish masalasi zaruriyatidan kelib chiqadi. Resurslarni boshqarishdan maqsad foydalanuvchiga kompyuterdan effektiv foydalanish bilan birga resurslarni boshqarish tashvishidan ozod qilish.
OS quyidagi xususiyatlarga ega bo’lishi talab qilinadi:
Ishonchlilik. OS o’zi ishlayotgan qurilmalar bilan birga ishonchli bo’lishi kerak. OS foydalanuvchi aybi bilan vujudga kelgan xatoni aniqlash, uni taxlil qilish va tiklanish holatida bo’lishi kerak. OS foydalanuvchining o’zi tomonidan qilingan xatodan himoyalashi, hech bo’lmaganda dasturiy muhitga keltiriladigan zararni minimumga olib kelishi kerak.
Himoya. OS bajarilayotgan masalalarni o’zaro bir biriga tasiridan himoyalash kerak.
Bashorat. OS foydalanuvchi so’roviga bashoratchilik bilan javob berishi kerak. Foydalanuvchi buyruqlari sistemada qabul qilingan qoidalar asosida yozilgan bo’lsa, ularning ketma-ketligi qanday bo’lishidan qat’iy nazar natija bir xil bo’lishi kerak.
Qulaylilik. Foydalanuvchiga OS ni taklif qilishdan maqsad resurslarni aniqlash va bu resurslarni boshqarish masalalarini yechishdan ozod qilishdir.
Sistemani inson psixologiyasini hisobga olgan holda loihalash kerak.
Effektivlik. Resurslar taqsimotida OS foydalanuvchi uchun maksimal holda sistema resurslaridan foydalanish darajasini oshirish kerak. Sistemaning o’zi esa iloji boricha kamroq resurslardan foydalanishi kerak. Resurslarning OS tomonidan band qilinishi foydalanuvchi imkoniyatlarini kamaytirishga olib keladi.
|
| |
Xotirani boshqarish - Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari

|
Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari
|
bet | 44/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika institutiXotirani boshqarish - OS tarkibidagi maxsus dasturlar yordamida bajariladi. Xotira ishchi dastur bilan yuklanganda sistema uchun qabul qilingan hajmdagi xotira ajratiladi yoki bo’lmasa topshiriqlar tilida ko’rsatilgandek joy ajratiladi. Shuni aytish kerakki OS asosini tashkil qiluvchi dasturlar xotirada doim saqlanib turadi uning uchun xotirada maxsus joy ajratilgan va boshqa dasturlar yordamida bu joyga kirish OS himoya dasturi yordamida himoyalangan.
Dasturiy resurslar bevosita OS ishini ta’minlaydigan va foydalanuvchi ishlatadigan( yordamchi) dasturlar majmuasidan iborat bo’ladi. Yordamchi dasturlar xajmi foydalanuvchi ehtiyojiga qarab aniqlanadi. Bu holda yordamchi dasturlar qancha ko’p bo’lsa shuncha yaxshi deyish notug’ri, chunki dastur qancha ko’p bo’lsa ularni saqlash, qidirish va ishga tushirish shunchalik murakkab bo’ladi. Shu sababli aktiv holatda zaruriy dastur resurslarini saqlab zarur bo’lmagan resurslarni esa arxiv holatda saqlash va kerak bo’lgan holda ularni tiklash tafsiya qilinadi.
Nazorat va boshqaruv. OS tarkibida jarayonni boshqarish bilan birga uni nazorat qiluvchi dastur mavjud bo’ladi. Bu dastur prosessorga topshirilgan vazifani qay darajada bajarayotganligi va to’liqligini taxlil qiladi. Har bir boshqaruv bajarilgandan so’ng holat kodi nazorat dasturiga qaytariladi va dastur uni taxlil qilib berilgan topshiriq qay darajada bajarilganligi haqida xulosa qiladi va ma’lumot boshqaruv dasturiga uzatiladi.
Bog’lanish. OS tarkibiga kirgan barcha dasturlar bir biri bilan chambarchas bog’langan. Bu bog’lanishlar tashqi va ichki bo’ladi. Tashqi bog’lanish bevosita OS boshqarish dasturi bilan bog’lansa, ichki bog’lanish real bajarilayotgan dasturlarning ishini ta’minlash uchun yordamchi dastur bo’ladi.
Bundan tashqari hodisa bog’lanishi hodisalar ketma-ketligi bilan aniqlanadi. Ya’ni bu holda har bir hodisa bajarilish sharti taxlil qilinadi va biron-bir hodisa bajarilishi uchun albatta ma’lum hodisa bajarilishi talab qilinadi.
OS da yuqorida qayd etilgan dasturlardan tashqari yana quyidagi yordamchi dasturlar mavjud. Bu dasturlar quyidagilarni bajaradi:
qurilmalarning parallel ishlashini ta’minlash;
dasturlarga parallel xizmat qilish;
umumiy jarayonni aniqlash va boshqarish;
sinxron jarayonga xizmat;
kritik resurslarni aniqlash;
lokal va umumiy berilganlarni aniqlash va boshqarish; - va h.k.z.
|
| |
-MAVZU. Operatsion tizimlar va ularning turlari

|
-MAVZU. Operatsion tizimlar va ularning turlari
|
bet | 41/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika instituti13-MAVZU. Operatsion tizimlar va ularning turlari Reja:
Operatsion tizimlar haqida tushuncha
Operatsion tizimlar turlari
OS tashqi buyruqlari diskda alohida saqlangan dasturlar yordamida bajariladi.
Ixtiyoriy OS ga turli amallarni bajarishga mo’ljallangan o’nlab dasturlar kiritilgan. Masalan, barcha OS larga kiritilgan qurilma drayveri deb nomlanadigan maxsus rezedent dasturlar kiritish-chiqarish sistemasini to’ldirish uchun qo’llaniladi.
Drayverlar qo’shimcha tashqi qurilmalarni yoki mavjud qurilmalarni nostandart ishlatilishini ta’minlab beradi. Real OS loihalanganda fizik qurilmalar imkoniyatlari foydalanuvchi talabiga to’liq javob bera olmasa maxsus rezedent dasturlar yaratib kompyuter imkoniyatlarini kuchaytirish mumkin.
Mavjud OS ning bir-biridan farqi "sistema darajasi" bilan aniqlanadi. Ya’ni konkret tipdagi kompyuter uchun mos OS qurish (ko’chirish) bilan aniqlanadi.
Bunda OS tan-narxi kompyuter arxitekturasi, unga kirgan qurilmalar, berilganlarni ichki ko’rinishi bilan birga OS tarkibiga kiritilgan imkoniyatlarga bog’liq bo’ladi. +aralayotgan OS larning farqini faqat professional(sistemali) dasturchigina farqlay oladi. Odatda oddiy foydalanuvchiga bunday farqlar sezilmaydi. Bunday farqlar xotira hajmi, berilganlarga ishlov berish vaqti, sistema imkoniyatlari va ishonchliligi bilan aniqlanadi.
Himoya. OS da ishlatiladigan berilganlar himoyalangan bo’lishi kerak. Himoyalanish OS tarkibiga kirgan dasturdan, foydalanuvchi dasturdan va foydalanuvchining biron-bir harakatidan bo’ladi. Har qanday OS o’z tarkibiga kirgan dasturlarni himoyalashi ko’zda tutilgan bo’ladi. Biroq bu himoyalanish buzilishi mumkin, buzilish odatda tashqi aralashuv natijasida amalga oshiriladi. Shu sababli OS tarkibidagi ayrim dasturlarga kirish umuman taqiqlab qo’yiladi. Albatta bunday taqiqni malakali foydalanuvchi "aylanib" o’tishi mumkin, biroq bunday usul tafsiya qilinmaydi.
Effektiv joylashtirish. Berilganlarni qay tartibda joylashtirish sistemaning mukammal ishlashiga omil bo’ladi. Berilganlar pog’ana-pog’ana joylaytiriladi. OS shunday ko’rilganki berilganlar bir biriga yaqin joyda joylashadi. Bunda ko’p ishlatiladigan berilganlar oldingi "fon"da, kamroq ishlatiladiganlar esa keyingi bo’limlarda joylashtiriladi. Albatda joylashtirishda ikkita berilganlar majmuasi o’rtasida bo’sh joy qoldirmaslikka harakat qilinadi. Berilganlar majmuasi orasida bo’sh joy hosil bo’lishi mumkinmi? Ha, mumkin. Bu berilganlarning saqlanishining ichki tuzilishidan kelib chiqadi. OS berilganlarni effektiv joylashtirish uchun shunga o’xshash holatlarni hisobga olgan holda joylashtiradi.
|
| |
Kompyuter bilan muloqat - Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari

|
Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari
|
bet | 42/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika institutiKompyuter bilan muloqat. OS ning ayrim resurslarida kompyuter bilan muloqat ko’zda tutilgan. Bundan tashqari foydalanuvchi ham o’z dasturiga muloqatni kiritishi mumkin. Muloqat tashabbuskori sistema yoki foydalanuvchi bo’lishi mumkin. Tashabbuskor sistema bo’lganda, sistema hosil bo’lgan holatdan boshqa holatga o’tish yo’lini foydalanuvchi tafsiyasiga asosan bajaradi. Bunday holatlar rejali yoki rejasiz bo’lishi mumkin. Rejali holat sistemada ko’zda tutilgan bo’lib foydalanuvchining javobi sistema unumdorligini oshirishga olib keladi.
Rejada ko’zda tutilmagan muloqatda esa sistema jarayonni qay tartibda bajarishni "bilmaydi" va tupik holat vujudga kelishi ham mumkin. Masalan, foydalanuvchi dasturi sistemada mavjud bo’lmagan resursni talab qilishi. Muloqat tashabbuskori foydalanuvchi bo’lganda, sistema kutish holatiga o’tadi va foydalanuvchining buyrug’iga asosan ishni davom ettiradi. Masalan, sistema xizmat qilayotgan dasturni vaqtinchalik yoki umuman to’xtatish.
Kompyuterning ishonchliligini taminlash. Kompyuterning qurilmalari normal ishlashi uchun ma’lum shart sharoitlar bajarilishi talab qilinadi, bular elektr manbai parametrlari, tashqi muhit temperaturasi va boshqalardir. Bu shart sharoitlardan chetga chiqish kompyuter aparaturasida uzilishga yoki notug’ri
ishlashiga olib keladi. OS da apparatura notug’ri ishlashi natijasida paydo bo’ladigan xatolikni inkor qiluvchi dastur mavjud bo’lib zaruriyat tug’ilganda sistema tashabbusi bilan bu dastur ishlaydi va hosil bo’lgan xatolikka ishlov beradi. Bundan tashqari dasturiy resurslar noto’g’ri ishlashi natijasida xatolik vujudga keladi. Bu vaziyatda ishlatilayotgan dasturning to’g’ri yoki noto’g’ri ishlayotganligini aniqlash uchun turli uslublardan faydalaniladi. Bunday uslublardan biri quyidagicha. OS tarkibiga maxsus dastur kiritiladi va bu dastur berilganlarga ishlov berishdan avval va ishlov bergandan so’ng tekshiriladi. Shu dastur kodlari yig’indisi tekshiriladi, agarda hosil bo’lgan kod avvaldan shu dastur uchun aniqlangan kodga teng bo’lsa, u holda dastur tug’ri ishlaydi yoki ishlagan deb talqin qilinadi. Odatda OS tarkibiga kirgan barcha dasturlar uchun yagona kod tanlanadi, masalan barcha bitlar nolga tenglab olinadi. Buning uchun dasturning oxirgi buyrug’idan keyin nol kodiga to’ldiruvchi bo’lgan kod tanlanadi va bu kodni dastur kodlari bilan yig’indisi nol kodini beradi. Shu bilan dastur ishi natijasining ishonchliligiga erishiladi, chunki dasturdagi bitta bitning qiymati o’zgarishi dastur uchun aniqlangan kontrol yig’indida boshqa kod hosil qiladi. Bu holatlarni aniqlash va uni taxlil qilish uchun OS tarkibiga maxsus dasturlar kiritiladi.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
3(11), November, 2023
4. Integrativ dasturlar: ushbu tipdagi dasturlar bir necha o‘quv predmeti yoki
o‘quv fanlariga oid mavzularni uyg‘unlashtirilgan holda taqdim etishni nazarda tutadi.
Bugungi kunda o‘quv rejasida o‘quv predmetlarining soni maksimum ko‘payib
ketganligini inobatga olsak, bunday tipdagi dasturlarni yaratishga kuchli ehtiyoj
sezilmoqda.
5. Mavzulararo integratsiya: bunda ayni bir kurs doirasida beriladigan o‘quv
materiallari boshqa bir kurs doirasidagi mohiyatan yaqin bo‘lgan o‘quv materiallari
bilan integratsiyalashtiriladi.
Dunyoda son-sanoqsiz aloqalar mavjud bo‘lib, har bir bog‘liqlik boshqalariga
zarar keltirmasligi zarur. Amaliyot shuni ko‘rsatadiki, ko‘p fanlarning dasturlarida,
bir xil hodisalarni o‘rganishga bag‘ishlangan mavzular va muammolar bir-biriga
o‘xshash bir necha “nuqtalar” mavjud. Bo‘lajak mutaxassislarning kasbiy
kompetentligini rivojlantirish uchun matematik va tabiiy-ilmiy fanlarni umumkasbiy
va mutaxassislik fanlari bilan integratsiyasi asosida, o‘qituvchi va tinglovchilarning
faoliyatini tashkil etishni hisobga olib, tegishli ta’lim texnologiyalarini ishlab chiqish
lozim.
Har bir guruh tinglovchilarida xotiralar, hislar, chalg‘ishlarga e’tibor qaratishlar
bo‘lishi tabiiy holdir. Ulardan ba’zilari o‘qituvchining tushuntirish sur’atidan
qoniqishadi, lekin ba’zilari uchun u juda tezdir. Jadvalda ishlatiladigan ma’lumotlar
kimgadir aniq ko‘rinadi, boshqalari esa uzoq tushuntirishlardan so‘nggina buni qabul
qiladi. Tinglovchilarning mustaqil ilmiy izlanishlari ularning imkoniyatlarini biroz
tenglashtiradi, chunki har bir kishi o‘zi muammoni hal qilish usulini tanlaydi.
O‘qituvchi dars mashg‘ulotlarida vazifalar, uslublar, vazifani hal qilish uchun mos
keladigan usullarni va vositalarni tanlashi kerak bo‘ladi.
Ta’limning mazmuni shaxsning faoliyatida oqilona tashkil etilishi lozim, ya’ni u
muayyan shakllarda taqdim etiladi. Ta’limga nisbatan “shakl” tushunchasi ta’lim
berish usuli va ta’limni tashkil qilish sifatida ikki xil holatda qo‘llaniladi. O‘quv
shakllari tinglovchilar tarkibi o‘zgarishi bilan individual, guruhli shuningdek, jamoa
va juftlikka ajratiladi. O‘quv mashg‘ulotlarini tashkil etish shakllari muayyan turdagi
sinflarni - ma’ruza, seminar, amaliy mashg‘ulotlar, ixtiyoriy mashg‘ulotlarni tashkil
etadi. Ular maqsadlar, mazmunlar, usullar, o‘quv qo‘llanmalarni, o‘qituvchi va
tinglovchilar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni o‘z ichiga oladi, chunki ular
birlashtiruvchi rol hisoblanadi.
Ushbu ta’lim shakllari doirasida tinglovchilarning jamoa, guruh, individual
ishlarini tashkil etish mumkin. Ta’limning umumiy va maxsus shakllarini birlashtirib,
ta’lim tizimlarining turli ma’ruza-seminar, masofa va boshqa shakllari olinadi.
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
3(11), November, 2023
davrlar mobaynida tabiiy ravishda ikki yoki undan ortiq ilmiy fanlar bo‘yicha o‘quv
materiallarining mazmunidan kelib chiqqan aloqalarni ko‘rib chiqadi. Ikkinchi
yo‘nalish,
integratsiyalashuv jarayoni uchun asos bo‘lib, birorta texnika
yo‘nalishidagi institutlar fanlari chegarasiga mutlaqo mos kelmaydigan ma’lum bir
ma’lumot va ko‘nikmalar to‘plamini tanlashdan iborat.
Jismoniy tarbiya va sport bo‘yicha mutaxassislarni
qayta tayyorlash va
malakasini oshirish instituti tinglovchilari turli xil fanlarni o‘rganishlarida tizimli
bilim, ko‘nikma va malakalarga ega bo‘lishlari zarur. Umumkasbiy va mutaxassislik
fanlarining tarkibiy qismlari o‘rtasidagi aloqalar turli xil bo‘lib, ular orasidagi
elementlarning tarkibiga bog‘liq. Ta’lim intizomining turli tarkibiy qismlari o‘rtasida
aniqlangan faktlar,
hodisalar, tushunchalar, toifalar, qoidalar,
formulalar, sxemalar
orqali fanlar o‘rtasida o‘rnatilgan ko‘plab ulanishlarni aniqlab olish mumkin. Ushbu
aloqalar ilmiy mavzudagi «informativ» yoki informatsion tomonlari o‘rtasida paydo
bo‘ladi. Shu bilan birga, har bir fan turli xil tarkibiy qismlarga ega:
fan tili, tadqiqot
usullari, nazariya, qo‘llaniladigan qism, mashq va fanning muayyan tuzilishini tashkil
etuvchi vazifalar.
O‘zaro aloqalar integratsiyalashuvi jarayoni mustaqil bilimlar sohasidagi
umumiy va nazariy tushunchalarni shakllantirish yoki amaliy muammolarni hal qilish
usullari natijasida yuzaga keladi. Shunday qilib, bilimlarni birlashtirish yangi nazariy
va amaliy natijalarni amalga oshishi va mutaxassislarni
tayyorlash darajasini
oshirishga yordam beradi.
M.J.Turdiyeva fikricha ta’lim jarayonini integrativ dasturlar va darsliklar
asosida tashkil etish nazarda tutilar ekan, bunda integratsiyaning turli darajalaridan
foydalanish maqsadga muvofiq. Jumladan:
1. Mavzularni ketma-ket taqdim
etish asosida integratsiya, bunda o‘quv
materiallarini bayon qilishda konsentrizm prinsipiga amal qilinadi. Ya’ni oldingi
o‘quv materiali keyingisini to‘ldiradi. Lekin hech qachon bir-birini takrorlamaydi.
Bunday integrativ yondashuv natijasida tinglovchining bilim, ko‘nikma va malakalari
hamda ijodiy faoliyatlari muntazam ravishda rivojlanib, boyib boradi.
2. O‘quv dasturlarida o‘zaro uyg‘unlashgan nuqtalarni vujudga keltirishga
asoslangan integratsiya; bunda ham takror tarzda beriladigan
tavtalogiya asosidagi
o‘quv materiallarining oldini olish uchun dasturlarda mavzulararo uyg‘unlikni
ta’minlash muhim ahamiyatga ega. Buning afzalligi shundaki, tinglovchining vaqti va
kuchi tejaladi, darsliklarning hajmi ixchamlashadi va tannarxi arzonlashadi [2].
3. Modullashgan integratsiya: bunday integratsiya doirasida turdosh o‘quv
fanlariga oid bilim va tushunchalar bir tizimga solingan holda, uzviy tarzda
tinglovchilarga taqdim etiladi.
Moslanuvchanlik - Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari

|
Reja: Shaxsiy kompyuterning tashkiliy qismlari
|
bet | 39/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika institutiMoslanuvchanlik. Sistema amallari foydalanuvchiga qarab sozlanishi mumkin. Resurslar majmuasi OS effektivligi va samaradorligini oshirish maqsadida ko’paytirish yoki kamaytirilishi mumkin.
Kengaytiruvchanlik. Evolyusiya jarayonida OS ga yangi fizik va dasturiy resurslar qo’shilishi mumkin.
Aniqlik. Foydalanuvchi sistema interfeys darajasidan pastda sodir bo’ladigan jarayondan bexabar qolishi mumkin. Shu bilan birga foydalanuvchi sistema haqida qancha bilgisi kelsa shuncha bilish imkoniyatiga ega bo’lishi kerak. Bu holatda interfeys sistemasida qabul qilingan qoida va fizik qurilmalar ulanishi va o’zaro bog’liqligining funksional xarakteristikasi asosida amalga oshiriladi.
Avval qayd etganimizdek - OS ning asosiy vazifasi bu resurslar tahsimoti va kompyuterda ishlashni boshqarishdan iborat. OS foydalanuvchini resurslar tahsimotidan ozod qilib kompyuterni uch xil rejimda ishlashini ta’minlashi mumkin: bir dasturli; ko’p dasturli; ko’p masalali.
Bir dasturli rejim - kompyuterning barcha resurslari faqat bir dasturga xizmat qiladi.
Ko’p dasturli rejim (multidastur) - OS bir vaqtning o’zida bir biriga bog’liq bo’lmagan bir necha dasturlarga xizmat qiladi. Bunda resurslar dasturlar o’rtasida o’zaro taqsimlanadi. Multidastur rejimi markaziy prosessor ish vaqti bilan "periferiya" qurilmalari ishini ta’minlashdan iborat. Bu usulning bir dasturli rejimidan afzalligi resurslardan effektiv foydalanish va berilgan masala yechilishini tezlatishdir.
Ko’p masalali rejim - multimasala rejimi bir vaqtning o’zida bir necha masalaning paralel ishlashini ta’minlash ko’zda tutilgan. Bunda bir masalaning natijasi ikkinchi masala uchun berilganlar majmuasini tashkil qilishi ham mumkin.
OS yechilayotgan masalalarni bir-biri bilan bog’liqligini rejalashtiradi va nazorat qilib boradi. Ko’p dasturli rejimdan ( dasturlar orasida vaqtni taqsimlash prinsipi) farqli bu yerda barcha masalalar bo’yicha parallel ishlash ko’zda tutilgan. Ko’p masalali rejim faqat multisistemada (bir necha prosessor) tashkil qilinadi.
OS kompyuter va foydalanuvchi o’rtasidagi vositachi hisoblanadi. OS foydalanuvchi so’rovini analiz qiladi va uni bajarilishini ta’minlaydi. So’rov OS tilida qabul qilingan buyruqlar ketma-ketligi ko’rinishida bo’ladi. OS so’rovlarni turli rejimlarda bajarishi mumkin, shu sababli OS ni quyidagi tiplarga bo’lish mumkin:
Paket rejimi - bu masalalar majmuasiga ishlov beruvchi sistema, ya’ni bir yoki bir necha foydalanuvchi tomonidan tayyorlangan topshiriqlarni bajaruvchi sistema. Masalalar majmuasi kompyuterga kiritilgandan so’ng foydalanuvchi bilan uning masalasi o’rtasida muloqat qilish taqiqlangan. Bunday OS bir dasturli yoki ko’p dasturli rejimlarda ishlashi mumkin.
|
| |
Topshiriqni boshqarish tili

|
Topshiriqni boshqarish tili
|
bet | 43/46 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 13,72 Mb. | | #249645 |
Bog'liq davlat pedagogika institutiTopshiriqni boshqarish tili. Kompyuterda bajarilishi kerak bo’lgan topshiriq avtomatik tarzda yoki foydalanuvchi aniqlagan parametrlar yordamida bajariladi. Jarayonni boshqarish uchun OSga boshqarish tili kiritiladi va topshiriqni bajarish uchun zarur bo’lgan resurslar aniqlanadi. Odatda agar topshiriqni boshqarish tilida ma’lum resurlar qayd etilmasa unda sistema uchun qabul qilingan parametrlar olinadi. Topshiriqni boshqarish tili hozirgi zamon shaxsiy kompyuterlarida sistemani tashkil qilinayotgan paytda tanlab olinadi. Parametrlarni tanlab olish foydalanuvchining talab va ehtiyojiga qarab amalga oshiriladi. Har bir sistemani qo’shimcha dasturlar bilan boyitish har doim ham yaxshi natijaga olib kelmaydi. Masalan, funksional jixatdan bir vaqtning o’zida bir necha dasturning sistemada saqlanishi sistema uchun kerakli dasturning qidirilishiga ko’p vaqt va qo’shimcha xotira sarflanishiga olib keladi. Shu kabi sistema uchun bevosita zarur bo’lmagan dasturning saqlanishi ham shu natijaga olib keladi. Dasturiy ta’minot bo’yicha mutaxasis bo’lmagan foydalanuvchi uchun topshiriqni boshqarish tilini tahlil qilish va unga o’zgartishlar kiritish tafsiya qilinmaydi.
Resurslar taqsimoti. Avval aytganimizdek resurslar fizik va dasturiy bo’ladi. OS yordamida resurslar shunday taqsimlanadiki natijada bajarilayotgan topshiriqlar ma’lum ketma-ketlikda amalga oshiriladi. Topshiriqlar tili yordamida foydalanuvchining dasturi normal ishlashini ta’minlaydigan resurslar aktiv holatga chaqiriladi va topshiriq bajarilishiga qarab ular ma’lum ketma-ketlikda bajariladi. Resurslar ishlatilishi ketma-ketligi boshqarish tili va foydalanuvchi dasturi yordamida amalga oshiriladi.
Prosessor vaqti. Topshiriq bajarilishi uchun ketgan umumiy vaqt prosessor va kutish vaqti majmuasidan iborat bo’ladi. Prosessor vaqti bevosita foydalanuvchi dasturiga ishlov beradigan vaqt bilan aniqlanadi. +o’shimcha vaqt bu
OS resurslariga murojaat va uni bo’shashini kutish, muloqat, prosessorga bog’liq bo’lmagan boshqa resurslarni ishlash vaqtidir. Foydalanuvchi dasturiga ketgan umumiy vaqtga nisbatan prosessor vaqti salmog’i har doim kam bo’ladi.
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
3(11), November, 2023
A.I.Avazboyev va Y.U.Ismadiyarovlar ta’rificha integratsiya - u yoki bu
fanning ularni unifikatsiyalar va majmualashtirishga olib keladigan tarkibiy
qismlarning yagona dunyoqarash mantiqiy-metodologik o‘zaro ta’siri jarayoni. Fan-
texnika taraqqiyotining hozirgi bosqichida, integratsiya jarayoni differensatsiya
jarayoniga nisbatan ustunlik qilmoqda. Ilmiy bilimlar differensatsiyasi fan, texnika
taraqqiyotida ma’lum ahamiyatga ega, ammo u hal qiluvchi ahamiyat kasb etmaydi.
Bu vazifani ilmiy bilimlar integratsiyasi jarayoni bajaradi.
Ta’lim tizimiga tatbiq etilganidek, “integratsiya” konsepsiya sifatida ikki xil
ma’noga ega: birinchi navbatda, u tinglovchilar atrofidagi dunyoning yaxlit
ko‘rinishini hosil qiladi (bu yerda integratsiya ta’limning maqsadi deb hisoblanadi),
ikkinchidan, u mavzu bilimlarining yaqinlashishi uchun umumiy platformani topadi
(bu
yerda
integratsiya
-
o‘rganish
vositasi).
Amalda
bilimlarning
integratsiyalashuvidan maqsadga yo‘naltirilmagan holda foydalanish ko‘proq
darajada amalga oshiriladi. Uzoq muddatli kuzatuvlar shuni ko‘rsatadiki,
umumkasbiy fanlar bo‘yicha o‘qiyotgan tinglovchilar matematika, fizika va
informatika fanlarini o‘rganishda bilim, ko‘nikma va malakalarni qo‘llashda
qiyinchiliklarga duch keladi. Ularda mustaqil fikrlash, olgan bilimlarini o‘xshash
bo‘lgan masalalarga tatbiq etish yoki boshqa holatlarga o‘tkazish qobiliyati kabilar
shakllanmagan bo‘ladi.
R.V.Salomova fanlarni integratsiyalashgan holda o‘qitish ularning tutash
mavzularini bir vaqtda va bir-biriga bog‘liq holda o‘rganish imkoniyatini yaratadi
deb hisoblaydi. Integratsiyalash fanlarni o‘qitishning yangicha yondashuvidir.
Bunday darslar turli fanlarning o‘quv materiallari bir-birini to‘ldirishi hisobiga vaqtni
tejash imkoniyatini beradi. Integratsiyaning asosiy usullari quyidagilardan iborat:
- darslar boshqa fanlardagi mavzularga bog‘lab o‘tkaziladi;
- darslar ijodiy laboratoriya ishlari ko‘rinishida olib boriladi;
- darslar elektron axborot ta’lim resurslari bilan to‘ldiriladi.
Malaka oshirish jarayonida integratsiya ma’lum fan doirasida va fanlararo bo‘lib
(1-rasmga qarang), uni o‘quv mashg‘ulotlarida amalga oshirish integrativ yondashuv
jarayoni bo‘lib xizmat qilishini ta’kidlab o‘tamiz.
3 - «Korrelyatsion- regression tahlil» mavzusi bo‘yicha mustaqil ishlash uchun masala 1-Masala

|
«Korrelyatsion- regression tahlil» mavzusi bo‘yicha mustaqil ishlash uchun masala 1-Masala
|
bet | 2/2 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 16,08 Kb. | | #159174 |
Bog'liq 6.Amaliy 1.2
|
3
|
1
|
3
|
3,6
|
2
|
5
|
6,2
|
3
|
6
|
7,5
|
4
|
7
|
8,7
|
5
|
4
|
6,0
|
6
|
3
|
3,7
|
7
|
5
|
6,2
|
8
|
4
|
5,9
|
9
|
6
|
7,8
|
10
|
7
|
8,7
|
Aniqlang:
Elektr bilan qurollanganlik va bir ishchiga nisbatan ishlab chiqarilgan mahsulot o‘rtasidagi o‘zaro bog‘lanishni aniqlash uchun chiziqli bog‘lanish tenglamasini va chiziqli korrelyasiya koeffitsientini.
2. Olingan kursatkichlar mohiyatini tushuntirib bering.
5 - Masala. 10 ta turli dehqon xo‘jaliklarida bug‘doy hosildorligining, erni haydash chuqurligiga bog‘liqligini o‘rganish maqsadida tajribalar o‘tkazildi. Ularning natijasi quyidagicha bo‘ldi:
Dehqon xo‘jaliklari tartib raqami
|
Yerni haydash chuqurligi, sm
|
O‘rtacha hosildorlik, s/ga
|
1
|
2
|
3
|
1
|
8
|
10,7
|
2
|
9
|
10,6
|
3
|
10
|
11,1
|
4
|
11
|
12,3
|
5
|
12
|
11,6
|
6
|
13
|
10,7
|
7
|
15
|
11,8
|
8
|
17
|
13,3
|
9
|
18
|
11,5
|
10
|
19
|
13,9
|
Hosildorlik va erni haydash chuqurligi o‘rtasidagi bog‘lanishni o‘rganish maqsadida chiziqli bog‘lanish tenglamasi va chiziqli korrelyasiya koeffitsientini hisoblang.
Aniqlangan ko‘rsatkichlar mohiyatini tushuntirib bering.
6 - Masala. Bir turdagi mahsulot ishlab chiqaruvchi 10 ta kichik korxonadagi asosiy ishlab chiqarilgan mahsulot to‘g‘risida quyidagi ma’lumotlar berilgan:
Korxona tartib raqami
|
Asosiy ishlab chiqarish fondlari qiymati, mln. so‘m
|
Ishlab chiqarilgan mahsulot,
mln. so‘m
|
1
|
2
|
3
|
1
|
68
|
54
|
2
|
90
|
109
|
3
|
80
|
68
|
4
|
99
|
85
|
5
|
65
|
93
|
6
|
102
|
98
|
7
|
64
|
65
|
8
|
120
|
166
|
9
|
102
|
129
|
10
|
145
|
164
|
Aniqlang: Asosiy fondlar va ishlab chiqarilgan mahsulot o‘rtasidagi bog‘lanish harakterini va yo‘nalishini. Ushbu bog‘lanishga analitik baho bering. Bog‘lanish tenglamasini eching.
O‘rganilayotgan belgilar o‘rtasidagi bog‘lanish zichligini. Olingan natijalarga baho bering.
|
| |
Qurilishning titul ro‘yxati

|
Qurilishning titul ro‘yxati
|
bet | 2/3 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 87,52 Kb. | | #112841 |
Bog'liq yol xojaligi Mustaqil ishQurilishning titul ro‘yxati - qurilishning butun davriga kapital qo‘yilmalar hajmini va uni sarflash yo‘nalishlarini ko‘rsatgan, uning texnik – iqtisodiy ko‘rsatkichlarini aks ettirgan holda har bir ob’ekt bo‘yicha to‘ziladigan moliyaviy xujjatdir.
Qurilishda ish hujjatlari – alohida binolar va inshoatlarga hamda ish turlariga ish chizmalari komplektidir.
Investitsiya faoliyatida kapital qurilishni mablag‘ bilan ta’minlovchi organga (muassasaga) buyurtmachi tomonidan qo‘yidagilar taqdim etiladi: - Qurilishlarning aniq mo‘ljalli ro‘yxati (loyiha-qidiruv ishlarining aniq ro‘yxati);
- Qurilishning titul ro‘yxati;
- Buyurtmachi bilan pudratchi o‘rtasida tuzilgan shartnoma nusxasi;
- Qurilish tavakkalchiliklarini sug‘o‘rtalash yuzasidan pudrat tashkiloti tomonidan tuzilgan shartnoma nusxasi va tanlov savdolari natijalari to‘g‘risida buyurtmachining hisoboti;
- Har qaysi investitsiya loyihasini amalga oshirish uchun ochilgan moliyalashtirishning har bir hisob raqami bo‘yicha bank rekvizitlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar.
Investitsiya faoliyatida kapital qurilishni mablag‘ bilan ta’minlovchi organ buyurtmachi tomonidan taqdim etilgan hujjatlar asosida investitsiya loyihasini mablag‘ bilan ta’minlashni amalga oshiradi
Xizmat ko‘rsatuvchi bank kapital qurilishga mablag‘lar o‘z vaqtida o‘tkazilishi uchun javob beradi.
Buyurtmachi esa to‘lov topshiriqlari qurilishning titul ro‘yxatiga qat’iy muvofiq bo‘lishi uchun javob beradi.
Kapital qurilishda shartnomaviy narxlash O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi 12 sentabr 2003 yildagi №395sonli «Kapital qurilishda xo‘jalik munosabatlari mexanizmini takomillashtirish chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qaroriga asosan amalga oshiriladi.
Mazkur qarorga asosan, O‘zbekistonda kapital qurilishdagi shartnomaviy narxlar yagona uslubiyati barcha mulk shakllari uchun qabul qilinib keladi.
Qurilish ishlarida olib boriladigan tenderlar O‘z.R. Vazirlar Mahkakmasining 03.09.1998y.dagi №375 sonli qaroriga muvofiq amalga oshiriladi. Tenderlarning tartibi qarorning 5-ilovasida «O‘z.Res. xududida kapital qurilish ishlarida konko‘rs savdolar – tenderlarni tashkil etish va o‘tkazish to‘g‘risida»gi Nizomda keltirilgan. Qurilish ishlarida tender o‘tkazishdan maqsad belgilangan muddat va qiymat doirasida qurilish, montaj, remont ishlarini sifatli amalga oshiruvchi qurilish tashkilotini konko‘rs asosida tanlab olishdan iborat. Tender savdolarini o‘tkazish markazlashtirilgan davlat mablag‘laridan, mahalliy xukumat mablag‘laridan foydalangan holda qurilish ishlarini bajarish uchun majburiy shart qilib belgilangan. Tenderda quyidagi tomonlar qatnashadi:
Yo‘l qurilishda pudrat shartnomalari konko‘rs asosida to‘ziladi va imzolanadi. Konkurs shartlari buyurtmachi tomonidan aniqlab olinadi. Shartnoma imzolanishigacha qurilishni moliyalashtirish va xujjatlashtirish ishlari xam aniqlab olinishi talab etiladi.
|
| |
Variantlar
  
Maqolaga qarang - Oddiy shaklga kirish. Ma'lumotlarni tahrirlash uchun Access shakllarini yaratish....

Variantlar
|
Maqolaga qarang
|
Agar siz formada ko'rsatiladigan maydonlarni tanlash imkoniyatiga ega bo'lishni istasangiz, forma ustasi yordamida shakl yarating.
|
|
Shaklga yorliqlarni qo'shish sizga ma'lumotlarni tartibga solish va shaklni o'qish uchun qulayroq qilish imkonini beradi, ayniqsa, agar formada juda ko'p boshqaruv elementlari mavjud bo'lsa.
|
|
Veb-brauzer boshqaruvi formada veb-sahifalarni ko'rsatish imkoniyatini beradi. Qaysi sahifa ko'rsatilishini dinamik aniqlash uchun uni ma'lumotlar bazasi maydonlari va boshqaruv elementlariga bog'lashingiz mumkin. Misol uchun, siz ma'lumotlar bazasidagi manzillardan saytda maxsus xaritalar yaratishingiz yoki etkazib beruvchining veb-saytidagi narsalarni qidirish uchun ma'lumotlar bazasidagi mahsulot ma'lumotlaridan foydalanishingiz mumkin.
|
|
Access-dagi boshqaruv elementlari shakldagi boshqaruv elementlarini tekislash imkonini beruvchi yo'riqnomalar (tartiblar) bo'ylab joylashtirilgan. Shaxsiy boshqaruv elementlarini qanday ko'chirish va o'lchamlarini o'zgartirishni o'rganing.
|
|
Ko'rsatma
Ma'lumotlar bazasi jadvaliga OLE ob'ekt maydonini qo'shing. Aynan shu sohada Microsoft Access tasvirlarni saqlashi mumkin. Kerakli ma'lumotlar bazasini oching va "Jadvallar" yorlig'ida rasmni joylashtirmoqchi bo'lgan elementni tanlang. Jadval uchun konstruktorni chaqiring. Uning strukturasini tahrirlashda OLE Object Field ma'lumotlar turiga ega bo'lgan boshqa maydonni qo'shing. Unga nom bering va ma'lumotlar bazasi o'zgarishlarini saqlang ("Fayl" - "Saqlash").
Yaratilgan maydon katakchasiga OLE ob'ektini joylashtiring, ya'ni. rasmning o'zi. Buning uchun jadvalni ko'rish rejimida oching. Siz qo'shilgan ustunni ko'rasiz. Kursorni kerakli katakka qo'ying va kontekst menyusini ochish uchun o'ng tugmasini bosing. "Ob'ektni qo'shish" buyrug'ini tanlang.
Ochilgan dialog oynasida tavsiya etilgan qo'shish opsiyalaridan birini faollashtiring. Siz allaqachon mavjud grafik faylni qo'shishingiz yoki avval tegishli muharrirda yaratishingiz va keyin uni joriy ma'lumotlar bazasiga bog'lashingiz mumkin. Birinchi holda, "Ob'ekt turi" maydonida yangi rasm yaratmoqchi bo'lgan dasturni tanlang, masalan, "Bo'yoq cho'tkasi chizish". OK tugmasini bosing, muharrir dasturi bir vaqtda ishga tushadi. Ob'ektni ma'lumotlar bazasiga kiritish rasmni yaratgandan so'ng, grafik dasturni yopganingizdan so'ng tugaydi.
Jadval maydoniga mavjud rasmni kiritish uchun ikkinchi variantni tanlang - muloqot oynasidagi "Fayldan yaratish" tugmachasini faollashtiring. "Browse ..." tugmasini bosing va tasvir bilan grafik faylning yo'li va nomini belgilang. Diskda .bmp yoki .dib formatida rasm bo'lishi ma'qul. Agar kerak bo'lsa, oynada "Bog'lanish" katagiga belgi qo'ying - bu DBMSga grafik fayldagi o'zgarishlarni kuzatish va jadvaldagi tasvirni qayta yuklash imkonini beradi.
|
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
SJIF 2023 = 6.131 / ASI Factor = 1.7
(E)ISSN:2181-1784
www.oriens.uz
3(11), November, 2023
T
л '
Uiii j ar ay onirt a gi
integratsiya
1
1
1
M a'liiin fan
doirasiilagi
F anlararo integratsiya
integratsiya
1
B o'liinlararo
U m iunkasbiv
integratsiya
fanlararo integi'atsiya
I
M utaxassislik
M avzulararo
l _
fanlararo integi'atsiya
integratsiya
1-rasm. Integratsiya turlari
Integrativ yondashuv mazmunan tutash, aloqador,
mantiqiy bir-birini taqozo
etuvchi va bir-biriga singib chuqurlashtiruvchi va kengaytiruvchi o‘quv fanlarini
integratsiyalash uchun qo‘llanib, yaxlit mantiqiy mukammal bilim,
ish-harakat
usullari va shaxsiy sifatlarni shakllantirishdan iborat.
N.M. Ahmedova fikriga ko‘ra integratsiya - u yoki bu kasb egasiga kerak
bo‘ladigan tarqoq bilimlar majmuini yaxlit holga keltirish va vaqt meyorlarini
kreativlik asosida sarf etish mahorati. Integrativ yondashuv esa bo‘lajak
o‘qituvchining chet til ta’lim sharoitida tinglovchilarning
mutaxassislikka oid bilim,
ko‘nikma, amaliy ish-xarakat usullari va shaxsiy sifat hamda fazilatlarini yaxlitligini
ta’minlash xohish-istaklari, ehtiyojlari hamda ularga ta’lim-tarbiya berish maqsad va
vazifalariga mos qulay ta’lim muhitini tashkil etishga qaratilgan yaratuvchanlik va
izlanishli-tadqiqotchilik faoliyati.
Turli
yondashuvlarni
umumlashtirib,
integratsiyani
birlashma
va
murakkablikning o‘sishi bilan birga ayrim fanlarning strukturaviy elementlarining
yagona mafkuraviy va mantiqiy-metodologik asoslari bo‘yicha o‘zaro ta’sir
qilish
jarayoni deb hisoblashimiz mumkin. Shu nuqtai nazardan fanlar integratsiyasi tegishli
tuzilishga ega bo‘lgan tizim sifatida qaralishi va rivojlanishning turli bosqichlariga
ega obyektiv jarayon sifatida e’tiborga olinishi kerak. Integrativ yondashuv esa turli
fanlarni o‘zlashtirishdan
olingan bilim, ko‘nikma, malaka va tajribalarni hisobga
olish, tayanish,
integratsiya qilish, chet tillarda muloqot, kasbiy shakllanish,
kasbiy
moslashish, kasbiy kommunikativlik, kasbiy kompetentlikni baravar rivojlantirish.
Boshqariladigan bilimlar integratsiyasini amalga oshirishda 2 ta yo‘nalish
mavjud. Ulardan birinchisi an’anaviy tavsifga ega va unda o‘qituvchi muayyan
mantiqiy bog'langan - Oddiy shaklga kirish. Ma'lumotlarni tahrirlash uchun Access shakllarini yaratish. Access-da...

mantiqiy bog'langan boshqa jadval bilan, va biz bu aloqani buzolmaydi.
Shuning uchun, to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlarni kiritish o'rniga, biz oxirgi uchta kirish maydonini ochiladigan ro'yxatga aylantirishimiz kerak, ular allaqachon ushbu shartnomani mantiqiy ravishda bog'lamoqchi bo'lgan mijozlar haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olishi kerak. Buning uchun sichqoncha ko'rsatkichini bizga kerakli element ustiga olib boramiz va paydo bo'lgan ro'yxatda sichqonchaning o'ng tugmachasini bosgandan so'ng bizga kerakli buyruqni tanlang.
Bunday holda, biz Microsoft Access-ga jadval maydonini tahrirlash usulini o'zgartirishni xohlayotganimizni bildirgan holda, kombinatsiyalangan menyu bandini tanlaymiz. Biz foydalanuvchining unga taklif qilingan ro'yxatdan kerakli maydon qiymatini tanlashini xohlaymiz.
Biz ushbu operatsiyani oxirgi uchta maydon ("Yuridik shaxs bilan shartnoma", "Jismoniy shaxs bilan shartnoma" va "Depozit shartlari") uchun bajaramiz. Biz ushbu natijani olamiz:
Biroq, ma'lumotlarni boshqa Access jadvallari bilan bog'lash uchun siz dasturga ro'yxatlarning har birida qanday qiymatlarni to'ldirish kerakligini aytishingiz kerak. Ochiladigan ro'yxatlari bo'lgan ushbu maydonlar "ishlashi" uchun siz xususiyatlarni o'rnatishingiz kerak ma'lumotlar manbai. Buning uchun sichqoncha kursorini kerakli kombinatsiya oynasi ustiga olib boring va paydo bo'lgan menyuda "Xususiyatlar" bandini tanlang.
Ochilgan ro'yxat bilan maydonning xususiyatlarini o'z ichiga olgan oyna ochiladi, bu sizga dasturga (Microsoft Access) ushbu ro'yxatni qanday ma'lumotlarni to'ldirishni va uni qanday rejimda tahrirlashni, qanday xatolarni qayta ishlashni aytish imkonini beradi. kabi ko'rinadi va hokazo.
Biz ochiladigan ro'yxatni ma'lumotlar bilan to'ldirish uchun avtomatik ravishda foydalaniladigan qator manbasini ko'rsatishimiz kerak.
Biz OKPO kodidan foydalangan holda shartnomalar va yuridik shaxslar jadvalini bog'lash vazifasiga duch kelamiz. Lekin foydalanuvchi uchun OKPO kodini tanlash noqulay. Ishning qulayligi nuqtai nazaridan, yuridik shaxslar ro'yxatini taqdim etish va foydalanuvchi yuridik shaxsni tanlagandan so'ng, uning nomi o'rniga DB (Ma'lumotlar bazasi) maydoniga OKPO kodini yozish to'g'riroq bo'ladi. Ya'ni, ma'lumotlar taqdimotini foydalanuvchi uchun sezilmaydigan tarzda almashtirish.
Ushbu muammoni hal qilish uchun "Yuridik shaxs" jadvalini tanlang va ochiladigan ro'yxatni ochish tugmasi yonida joylashgan uchta nuqtali "..." tugmachasini bosing.
Query Builder ochiladi:
Yuridik shaxs nomi va uning OKPO kodini o'z ichiga olgan ochiladigan ro'yxat kerak. Buning uchun maydon satrida boshidan yuridik shaxs nomini tanlang va keyingi ustunda OKPO kodini tanlang. Natijani saqlaymiz.
|
Ishning maqsadi - Oddiy shaklga kirish. Ma'lumotlarni tahrirlash uchun Access shakllarini yaratish. Access-da yuqori...

Ishning maqsadi: MS Access ma'lumotlari bilan jadvallarni tahrirlash formalarini yaratish ko'nikma va malakalarini egallash.
Microsoft Access-da Shakllarni loyihalash ustasidan foydalanish
Albatta, Access foydalanuvchi hohlaganidek, deyarli elementma-element ma'lumotlarni kiritish shaklini "noldan" yaratish imkonini beradi. Biroq, aksariyat hollarda bu mantiqiy emas, chunki dastur sizga ushbu jarayonni sezilarli darajada soddalashtirish va avtomatlashtirishga imkon beradi, bu esa foydalanuvchining vaqtini va kuchini tejaydi. Shuning uchun, shakl yaratish uchun biz foydalanamiz shakl ustasi. U "Yaratish" yorlig'ida joylashgan.
Shakl ustasi bir nechta oddiy savollarni berish orqali ma'lumotlarni kiritish shaklini yaratish uchun barcha ishlarni bajaradi. Uni ishga tushirish uchun"Forma ustasi" tugmasini bosing va quyidagi natijani oling
Bizdan talab qilinadigan birinchi narsa, biz tahrir qiladigan ma'lumotlar jadvalini tanlashdir. Jadvalni tanlash yuqoridagi ochiladigan ro'yxatda amalga oshiriladi. Jadvalni aniqlaganimizdan so'ng, tahrirlash mumkin bo'lgan maydonlar ro'yxati darhol to'ldiriladi. Bu erda biz forma uchun kerakli maydonlarni tanlashimiz mumkin. Har bir jadval va so'rovdan faqat kerakli narsalarni tanlashimiz mumkin. Agar ba'zi maydonlar foydalanuvchi tomonidan to'g'ridan-to'g'ri tahrirlashni talab qilmasa, ularni ro'yxatning o'ng tomoniga o'tkazish shart emas. Tegishli tugmalar yordamida chapdan o'ngga siljitish orqali biz kerakli maydonlarni tanlaymiz, ular ma'lumotlar jadvali tarkibini tahrirlash shaklida ko'rsatiladi.
Misol tariqasida, shartnomalar bo'yicha ma'lumotlarni tahrirlash uchun forma yarataylik. Buning uchun oynada shartnoma jadvalining barcha maydonlarini o'ng tomonga o'tkazamiz.
Shunga ko'ra, "Finish" tugmasini bosgandan so'ng, shakl yaratish ustasi o'ng ro'yxatdagi maydonlardan tahrirlash formasini yaratadi va agar chapdagi ro'yxatda jadval maydonlari bo'lsa, ular bo'lmaydi. tahrirlash uchun yakuniy shakl.
Natijada, biz ushbu shaklda kerakli shaklni olamiz:
Agar shartnomalar ro'yxati bilan jadval "mustaqil" bo'lsa, unda bu bosqichda tugatish mumkin edi. Ammo, agar bizning ma'lumotlar bazasi o'z tarkibida normallashtirilganligini eslasak, shartnoma jadvalida ushbu shartnoma tuzilgan shaxs to'g'risida to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlar mavjud emas, faqat unga havola borligini bilib olamiz. Bu stol
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Umurtqasizlar hayvonlar a'zolari tizimi evolyutsiyasi mundarija kirish

|
Umurtqasizlar hayvonlar a'zolari tizimi evolyutsiyasi mundarija kirish
|
bet | 6/6 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 431,5 Kb. | | #271760 |
Bog'liq Umurtqasizlar hayvonlar a\'zolari tizimi evolyutsiyasi mundarija Foydalanilgan adabiyotlar
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.Mirziyoevning “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi farmoni. Toshkent shahri, 8.10.2019 y.
2. “Kimyo va biologiya yo‘nalishlarida uzluksiz ta’lim sifatini va ilm-fan natijadorligini oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-4805 qarori. 12.08.2020 y.
3. Vestxayde V., Riger R. Zoologiya bespozvonochnыx. V 2-x tomax, perevod s nemes., KMK, Moskva – 2008 g.
4. Dogel V.A. Zoologiya bespozvonochnыx. Izd. 7. Moskva. Vыsshaya shkola. 1981. 606 s.
5. Ruppert E.E., Foks R.S., Barns R.D. Zoologiya bespozvonochnыx. V 4-x tomax, perevod s angl., “Akademiya”. Moskva - 2008g.
QOSHIMCHA ADABIYOTLAR
6. Mavlonov O.M., Xurramov Sh.X., Eshova X.S. Umurtqasizlar zoologiyasi. Toshkent, Ofset print, 2006. 550 b.
7. Mavlonov O., Xurramov Sh., Norboev Z. Umurtqasizlar zoologiyasi. Darslik. Toshkent “O‘zbekiston” 2002. 392 b.
8. Mo’minov B.A., Eshova X.S., Raximov M.Sh. Umurtqasiz hayvonlar zoologiyasidan amaliy mashg’ulotlar. Toshkent, Patent press, 2005.190 b.
9. Kartashyov N.N., Sokolov V.E., Shilov I.A. Praktikum po zoologii pozvonochnыx. Izd. 2-ye, (Prerab. i dopoln.). M., Vыsshaya shkola 1981.
10. Xadorn E., Verner R. Obщaya zoologiya. Per. s nemes. Moskva. Mir, 1989.
11. Sharova I.X. Zoologiya bespozvonochnix. Moskva, Vlados, 2002.
Internet saytlari:
1. O’quv uslubiy majmua – O’UM fakultet kutubxonasi fondida
2. http://php.med.unsw.edu.au/embryology
3. http://www.sdbonline.org
4. http: //www.ziyonet.uz.
5. http://www pedagog.uz.
6. http://www.maik.ru.
7. http://www.libmmn.h.15.ru
8. http://www.cultinfo.ru
9. http://elbrary.ru/projects/citation/citation_info.asp
4
|
| |
Har bitta fayl xotirada 1 yoki undan katta yacheykani egallaydi

|
Har bitta fayl xotirada 1 yoki undan katta yacheykani egallaydi
|
bet | 2/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 0,92 Mb. | | #245215 |
Bog'liq Fayl tizimlariHar bitta fayl xotirada 1 yoki undan katta yacheykani egallaydi - Har bitta fayl xotirada 1 yoki undan katta yacheykani egallaydi
0
2
3
4
5
7
9
1
8
6
[1]
[4, 5, 7, 8]
[6]
Yacheykalar ro’yxati
0
2
3
4
5
6
8
1
7
9
(1, 1)
(4, 4)
(9, 1)
Muammo?
Muammo?
- Fragmentatsiya
- Masalan, 3 yacheykali faylni joylashtirish
Direktoriyalar Odatda fayl tizimlari fayllarni saqlashda ierarxaik, daraxt ko’rinishadi strukturadan foydalanishadi. Direktoriya o’zi obyekt sifatida qaraladi va o’z ichiga boshqa obyektlarni olishi mumkin - Direktoriyada ikkita ko’rsatgich bo’ladi:
- 1. Direktoriya otasiga (root)
- 2. O’ziga
/ (root)
bin
python
.
..
“.” o’ziga ko’rsatgich
“..” root ga ko’rsatgich
2
3
4
5
6
7
8
9
Disk
C:\
Windows
Users
C:\
Name
|
Index
|
Dir?
|
Perms
|
.
|
2
|
Y
|
rwx
|
Windows
|
3
|
Y
|
rwx
|
Users
|
4
|
Y
|
rwx
|
pagefile.sys
|
5
|
N
|
r
|
1
0
pagefile.sys
fayl tizimlari - FAT – File Allocation Table (Fayllarni jadvalli joylahtrish) – fayllar tizimining klassik strukturasi bo’lib xozir asosan Flash xotiralarda qo’llaniladi, ilgari qattiq disklarda keng foydalanilgan. Turli versiyalari mavjud: FAT12, FAT16, VFAT, FAT32, etc.
- Bill Geyts va Mark Makdonald tomonidan ishlab chiqilgan
- NTFS – New Technology File System ( fayl tizimining yangi texnologiyasi). Microsft tomonidan Windows NT oilasi operatsion tizimlari uchun fayllar sistemasi.
fat - FAT abbreviaturasi “Faylllarni joylashtirish jadvali” deb ataladi. Bu termin fayllar to’g’risida chiziqli jadval strukturaga tegishli fayllar nomlari, ularning attributlari va boshqa ma’lumotlar fayllarni joylashuvini aniqlaydi. FAT elementi fizik fayl boshlanishi joylashgan diskning hududini aniqlaydi.
- FAT fayl tizimi ixtiyoriy mantiqiy diskning diskli hududi ikkita qismga ajraladi:
- tizimli
- ma’lumotlar
FAT strukturasi
MBR (Master Boot Record) – asosiy yuklanuvchi maydon bo’lib o’zida diskdagi razdellar to’g’risidagi ma’lumotni saqlaydi( qaysi sektordan boshlanishi,, silindrlar va h.k). Bundan tashqari BIOS uchun OT tizim fayllarini qidirib topish uchun ko’rsatmalarni o’zida saqlaydi.
Partion Table(PT) – razdellar jadvali. Bu sektor yo’laklar, sektorlar, “vint” golovkalari va fayl tizimi tipi to’g’risida ma’lumot saqlaydi.
Volume Boot Sector – tomning yuklanuvchi sektori. Bu sektor esa klaster hajmi to’grisida ma’lumot, joylashgan fayllar foydalanilayotgan jadvali tipi va hajmi uchjun javob beradi.
FAT1 va FAT 2 diskda fayllarni joylashtirish jadvali
Root direktoriyasi strukturasi
Root Directory – ildiz katalog. Bu razdel faylni tipi, nomi, hajmi, yaratilish vaqti haqidagi ma’lumotni saqlaydi. bundan tashqari har bir fayl uchun ildiz katalogda fayl boshlanuvchi klaster raqami mavjud.
|
| |
Mavzu: O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish - bet 3

|
Mavzu: O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish
|
bet | 3/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,93 Kb. | | #243467 |
Bog'liq Mavzu O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish-azkurs.orgVESA shinasi kompyuter texnologiyalari sohasida yangi so'zga aylandi. Maxsus tashqi qurilmalarni protsessorning o'ziga ulash uchun mo'ljallangan bo'lib, u hali ham yuqori ma'lumotlarni uzatish tezligiga ega va protsessorning yuqori ishlashini ta'minlaydi.
Ammo bunday aloqa kanallari tizimi mikroprosessorning to'g'ri ishlashini ta'minlay olmaydi. Shuning uchun u tizimda ISA bilan birgalikda amalga oshiriladi va boshqa kengaytma vazifasini bajaradi.
xulosa
Quyidagi tizimlardan kamida bittasi bo'lmasa, kompyuterning ishlashi mumkin emas:
-Protsessor.
-Video kartalar.
-Tasodifiy kirish xotirasi.
Ammo bu komponentlarning hammasi birgalikda ishlay olmaydi. Buning uchun ular o'rtasida mantiqiy va hisoblash operatsiyalari amalga oshiriladigan aloqani tashkil etish kerak. Bunday aloqa tizimlari kompyuterning tizimli shinalarini tashkil qiladi. Shuning uchun, biz yana bir ajralmas komponent deb ayta olamiz.
1. O’quv uslubiy majmua. A.A.Kaxxarov K.E.Shukurov Sh.I.Xoldorov
2.https://prezi.com
3.Wikipedia
http://azkurs.org
|
| |
Eysa (serverlar uchun) - Mavzu: O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish

|
Mavzu: O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish
|
bet | 2/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,93 Kb. | | #243467 |
Bog'liq Mavzu O‘rnatilgan tizimlarda shinalarni tashkil etish-azkurs.orgEysa (serverlar uchun)
|
1988
|
32 bit
|
Sinxron: \u200b\u200bmax. 8 MHZ
|
32 Mb / s
|
VLB, 486 uchun
|
1993
|
32 bit
|
Bir vaqtning o'zida: 33-50 MGts
|
100-160 Mb / s
|
PCI
|
1993
|
32/64 BitA
|
Asenkron: 33 mhz
|
132 MB / s
|
USB
|
1996
|
Izchil
| |
1.2 Mb / s
|
Firewire (ieeee1394)
|
1999
|
Izchil
| |
80 Mb / s
|
USB 2.0
|
2001
|
Izchil
| |
12-40 Mb / s
| Kompyuter shinasining uchta asosiy ko'rsatkichi bor: soat chastotasi, bit kengligi, ma'lumotlarni uzatish tezligi yoki tarmoqli kengligi.
Kompyuterning har bir shinasining oddiy o'tkazgichdan farqi shundaki, u uch turdagi chiziqlarga ega: ma'lumotlar liniyalari, manzillar liniyalari, boshqaruv chiziqlari.
Shinalarni taqsimlash bir qancha omillarga asoslanadi. Asosiy ko'rsatkich - bu joylashuv. Ushbu ko'rsatkichga ko'ra, shinalar:
Protsessor, RAM, anakart kabi tizim blokining ichki komponentlarini o'zaro bog'lanishini ta'minlaydigan ichki. Bunday tizimli shina mahalliy deb ham ataladi, chunki u mahalliy qurilmalar bilan aloqa qilish uchun ishlatiladi.
Tashqi qurilmalar (adapterlar, flesh -disklar) anakartga ulash uchun ishlatiladi.
Umumiy holda, tizim shinasi bir nechta qurilmalarni bitta tizimga birlashtirishga xizmat qiladigan har qanday qurilma bo'lishi mumkin. Hatto tarmoq ulanishlari Internet, masalan, qaysidir ma'noda tizim shinasi.
|
| |