ma’ruza Elektrodinamikaning moddiy tenglamalari. Elektrodinamikaning 1, va tenglamalari. Om qonuning differentsial shakli

|
ma’ruza Elektrodinamikaning moddiy tenglamalari. Elektrodinamikaning 1, va tenglamalari. Om qonuning differentsial shakli
|
Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #254904 |
3-Ma’ruza Elektrodinamikaning moddiy tenglamalari. Elektrodinamikaning 1, 2 va 3 tenglamalari. Om qonuning differentsial shakli. Om qonuni differensial va integral koʻrinishdagi oʻtkazuvchan materiallarning katta qismining oʻtkazuvchanligini aniq tavsiflovchi empirik munosabatdir. Biroq, ba'zi materiallar Om qonuniga bo'ysunmaydi, ular "noomik" deb ataladi. Qonun 1827 yilda nashr etgan olim Georg Om sharafiga nomlangan. O'z ichiga olgan oddiy elektr davrlari yordamida kuchlanish va oqim o'lchovlarini tavsiflaydigan xar xil uzunlikdagi simlar. Om o'zining tajriba natijalarini yuqoridagi zamonaviy shakldan biroz murakkabroq tenglama bilan tushuntirdi. - Om qonuni differensial va integral koʻrinishdagi oʻtkazuvchan materiallarning katta qismining oʻtkazuvchanligini aniq tavsiflovchi empirik munosabatdir. Biroq, ba'zi materiallar Om qonuniga bo'ysunmaydi, ular "noomik" deb ataladi. Qonun 1827 yilda nashr etgan olim Georg Om sharafiga nomlangan. O'z ichiga olgan oddiy elektr davrlari yordamida kuchlanish va oqim o'lchovlarini tavsiflaydigan xar xil uzunlikdagi simlar. Om o'zining tajriba natijalarini yuqoridagi zamonaviy shakldan biroz murakkabroq tenglama bilan tushuntirdi.
- Om qonuni tushunchasi diff. shakl turli umumlashtirishlarni bildirish uchun ham ishlatiladi, masalan, uning vektor shakli elektromagnetizm va materialshunoslikda qo'llaniladi:
Om qonuni differentsial va integral shaklda ikki nuqta orasidagi o'tkazgichdan o'tadigan oqim ikki nuqtadagi kuchlanishga to'g'ridan-to'g'ri proportsional ekanligini bildiradi. Doimiy tenglama quyidagicha ko'rinadi:
I=V/R, bu erda I - amper birliklarida o'tkazgichdan o'tadigan oqim nuqtasi, V (Volt) - volt birliklarida o'tkazgich bilan o'lchanadigan kuchlanish, R - omlarda o'tkazilayotgan materialning qarshiligi. Aniqroq qilib aytadigan bo'lsak, Om qonuni R bu jihatdan oqimdan qat'iy nazar doimiy ekanligini bildiradi.
Differensial va integral shakldagi Om qonuni, ehtimol, elektr fizikasining dastlabki tavsiflarining eng muhimi edi. Bugun biz buni deyarli aniq deb hisoblaymiz, ammo Om o'z ishini birinchi marta nashr etganida, bunday emas edi. Tanqidchilar uning talqiniga dushmanlik bilan munosabatda bo'lishdi. Ular uning ishini "yalang'och xayollar" deb atashgan va Germaniya ta'lim vaziri "bunday bid'atni targ'ib qilgan professor ilm o'rgatishga noloyiq", deb e'lon qilgan - Differensial va integral shakldagi Om qonuni, ehtimol, elektr fizikasining dastlabki tavsiflarining eng muhimi edi. Bugun biz buni deyarli aniq deb hisoblaymiz, ammo Om o'z ishini birinchi marta nashr etganida, bunday emas edi. Tanqidchilar uning talqiniga dushmanlik bilan munosabatda bo'lishdi. Ular uning ishini "yalang'och xayollar" deb atashgan va Germaniya ta'lim vaziri "bunday bid'atni targ'ib qilgan professor ilm o'rgatishga noloyiq", deb e'lon qilgan
- Oʻsha paytda Germaniyada hukmron boʻlgan ilmiy falsafa tabiat toʻgʻrisidagi tushunchani rivojlantirish uchun tajribalar oʻtkazish shart emas, deb hisoblar edi. Bundan tashqari, Geogrning ukasi Martin, kasbi bo'yicha matematik, nemis ta'lim tizimi bilan kurashdi. Bu omillar Ohmning ishini qabul qilishga to'sqinlik qildi va uning ishi 1840 yillargacha keng qabul qilinmadi. Shunga qaramay, Om o'limidan ancha oldin ilm-fanga qo'shgan hissasi uchun tan olingan.
Differensial va integral shakldagi Om qonuni empirik qonundir,ko'pgina tajribalar natijalarini umumlashtirish, bu ko'pchilik materiallar uchun oqimning elektr maydon kuchlanishiga taxminan proportsional ekanligini ko'rsatdi. Bu Maksvell tenglamalaridan unchalik asosiy emas va barcha vaziyatlarda mos kelmaydi. Har qanday material yetarlicha elektr maydoni ta'sirida parchalanadi. - Differensial va integral shakldagi Om qonuni empirik qonundir,ko'pgina tajribalar natijalarini umumlashtirish, bu ko'pchilik materiallar uchun oqimning elektr maydon kuchlanishiga taxminan proportsional ekanligini ko'rsatdi. Bu Maksvell tenglamalaridan unchalik asosiy emas va barcha vaziyatlarda mos kelmaydi. Har qanday material yetarlicha elektr maydoni ta'sirida parchalanadi.
- Om qonuni keng miqyosda kuzatilgan. 20-asr boshlarida Om qonuni atom miqyosida koʻrib chiqilmagan, ammo tajribalar buning aksini tasdiqlaydi.
Tok zichligining qoʻllaniladigan elektr maydoniga bogʻliqligi asosan kvant-mexanik xususiyatga ega (klassik kvant oʻtkazuvchanligi). Om qonunining sifat tavsifi 1900 yilda nemis fizigi Pol Drude tomonidan ishlab chiqilgan Drude modelidan foydalangan holda klassik mexanikaga asoslanishi mumkin. Shu sababli, Ohm qonuni ko'p shakllarga ega, masalan, differensial shakldagi Ohm qonuni. - Tok zichligining qoʻllaniladigan elektr maydoniga bogʻliqligi asosan kvant-mexanik xususiyatga ega (klassik kvant oʻtkazuvchanligi). Om qonunining sifat tavsifi 1900 yilda nemis fizigi Pol Drude tomonidan ishlab chiqilgan Drude modelidan foydalangan holda klassik mexanikaga asoslanishi mumkin. Shu sababli, Ohm qonuni ko'p shakllarga ega, masalan, differensial shakldagi Ohm qonuni.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
ma’ruza Elektrodinamikaning moddiy tenglamalari. Elektrodinamikaning 1, va tenglamalari. Om qonuning differentsial shakli
|