Kompleks kommunikatsion dastur tuzish va uning bosqichlari

|
Kompleks kommunikatsion dastur tuzish va uning bosqichlari
|
bet | 188/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» faninin9.2. Kompleks kommunikatsion dastur tuzish va uning bosqichlari
Reklama o‘z oldiga qo‘yilgan maqsadi, tuzilishi, yo‘naltirishi, amalga oshirilishi, moliyalanish manbai, amal qilish muddati kabilarga qarab turlicha bo‘lishi mumkin. Ularni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
Tovarlar va nufuz reklamasi. Tovarlarga yo‘naltirilgan reklamaning asosiy maqsadi xaridorlarga ayrim tovarlarga nisbatan talabni shakllantirish va uni sotib olishga ishontirish va rag‘batlantirishdir. Bunday reklama ma’lum tovarni har tomonlama xaridorlarga tanishtiradi va targ‘ib qiladi. Tovarning barcha xossalari, xususiyatlari, ko‘rinishi, sifat ko‘rsatkichlari haqidagi iste’molchilarga chuqur, har tomonlama va to‘liq ma’lumot beradi. Bu bilan u xaridorda tovarga nisbatan qiziqish uyg‘otadi. Asosan, Janubiy Koreya bilan hamkorlikda ishlab chiqarilayotgan «Neksiya» engil avtomobilini qanchalik tejamkorligi, uning tezligi, qulayligi va boshqa shu toifadagi engil avtomashinalardan ustun tomonlariga televidenie, radio, matbuotda urg‘u berilishi, bu mashinaga havas va qiziqish uyg‘otdi. Bu xabarni bir necha bor qaytarilishi, uning atrofida shov-shuv tug‘dirish, «Neksiya»ga bo‘lgan qiziqishni talabga aylantira boshlaydi.
Oqibatda iste’molchi mashinani ishlab chiqaruvchi Asaka «Neksiya» avtozavodiga va uning joylardagi vositachi va maxsus magazinlariga har xil savollar bilan murojaat qila boshladi va nihoyat, xaridor bo‘lish ehtimolligidan real xaridorga aylandilar.
Nufuzli reklama firmaning raqobatchilarga nisbatan ustunliklarini barchaga targ‘ib qilib, ko‘rsatuvchi reklama bo‘lib, uning asosiy maqsadi ham barcha xaridor bo‘lishi mumkin bo‘lgan xaridorlar va keng jamoatchilik orasida firmaning yaxshi nomini-imidjini yaratish va firmaga nisbatan xaridorlarni ishontirishdir. Tabiiyki, bunda firmaning tovari doimo a’lo, kafolatli sifatga ega degan fikrni xaridor ongiga singdirishga harakat qilinadi. Masalan, «Neksiya» mashinasini reklama qilish bir vaqtning o‘zida, uni ishlab chiqaruvchi zavodni Janubiy Koreyadagi «ona» zavodni texnika va texnologiyasi, ishchi va xodimlari, mutaxassislari, ularni turmush tarzi, yashashi, bilimdon mutaxassislar ishlayotgan, yaxshi asbob-uskunalar bilan qurollangan, avtomatlashgan texnologiyaga ega bo‘lgan zavod sifatsiz mashina chiqarishi mumkin emasligi haqidagi fikrni uyg‘otadi va mustahkamlaydi.
Nufuzli reklama firmani iste’molchining g‘amxo‘ri, tashqi muhitni e’zozlab saqlovchi, jonkuyar, barcha xatti-harakati faqat yaxshilikka yo‘naltirilgan farishta qilib ko‘rsatishga intiladi. Bu bilan firma tovarlariga yangidan-yangi xaridorlarni jalb qilishga va kelajakda ham uning tovarlari uchun bo‘lajak xaridor yaratishga intiladi. Bunday reklama har xil yo‘lar va usullar bilan amalga oshiriladi. Masalan, «Neksiya» ishlab chiqaruvchi zavod respublika miqyosida hayriyalar o‘tkazdi, 1100 ta engil avtomashinani xalqimizga sovg‘a qildi. O‘z ishchilarini turmush darajasini oshirish maqsadida uy-joy bilan ta’minladi, ko‘pgina xodimlariga bepul mashina i’nom qildi va hokazolar. Bunday sa’yi-harakatlar zavodning obro‘sini o‘z ishchi xodimlari, aholi o‘rtasida ortishiga olib keldi.
Reklamaning bevosita va bilvosita turi ayniqsa keng tarqalgandir. Bevosita reklama tijorat asosida amalga oshiriladi. Unda reklama beruvchining shaxsan topshiriladigan ma’lumotlari asosida biror xabarnoma, xizmat yoki tovari haqidagi barcha ko‘rsatmalari yoritiladi. Bilvosita reklama - reklamani to‘g‘ridan-to‘g‘ri emas, balki qandaydir niqoblangan holda, ko‘zga tashlanmaydigan, bilintirilmagan holda ustalik bilan amalga oshiriladi. Bunda reklama beruvchi ko‘rsatilmaydi va reklama vositasidan ham foydalanilmaydi. Masalan, «Iqtisodiyot va hisobot» respublika jurnalida «Neksiya» engil avtomashinasi tijorat yo‘li bilan Toshkent shaxrining Xalqlar Do‘stligi 15- uyi sotilishi haqidagi xabar bevosita reklamaga kiradi. Lekin shu jurnalda e’lon qilingan engil avtomashinalar haqidagi ilmiy maqolada «Neksiya»ning boshqa shu toifadagi mashinalarga nisbatan ustunligi haqida fikr bildirilsa, bu «Neksiya» mashinasini bilvosita reklamasidir. Biror firmaning prezidenti yoki xizmatchisi, ishchisining u yoki bu xatti-harakati haqdagi axborot, kinofilmlarda film qaxramonlarining mashinalarda bir-birini quvishida u yoki bu mashinani quvib o‘tib ketishi, ag‘darilmay aylanib to‘xtab qolishi va hokazolar ham shu reklama turiga kiradi.
Reklamalar himoya qilish, birlashtirish, (ittifoq) korporativ yoki kirish va kiritish maqsadlari uchun qo‘llanuvchi reklamalarga ham guruhlanadi. O‘z nomidan ma’lumki bunday maqsadda amalga oshirilayotgan reklamalar ko‘p hollarda tadbirkor, ishlab chiqaruvchilar tomonidan tovarlarni bozorlarga kiritish yoki raqobatchilardan himoya qilish va nihoyat uni engish uchun uyushmalar tuzish, birlashib harakat qilish kabi maqsadlarga amalga oshiradilar. Bozorga kirib olgach esa o‘z tovarlarini raqobat kurashida engib chiqish, himoya qilish uchun ham shu turdagi reklamalardan foydalanadilar. Bu reklamalarda firmani xalq, davlat oldidagi xizmatlari, uning obro‘si urg‘u bilan ko‘rsatiladi. Unda davlatning firmaga ko‘rsatayotgan marhamati, masalan kreditlar, buyurtmalar berishda uni boshqa firmalarga nisbatan a’lo ko‘rishi, yoqtirishi, litsenziyalar berishda, sug‘urtalar qilishda imtiyozlar berishi ta’kidlanadi. Bu bilan firmaning tovar yoki xizmatlarini naqadar qadrli, noyob, sifatli ekanligiga xaridorning diqqati jalb qilinadi.
Reklamalar xuruj qiluvchi (agressiv) yoki tanishtiruvchi oddiy, sipoh, xotirjam, tushuntirish harakteriga ega ham bo‘lishi mumkin. Bunday reklamalar berilayotgan reklama axborotining xususiyatidan kelib chiqadi. Masalan, «Neksiya» engil avtomashinasining endigina ishlab chiqarilishi zavodda o‘zlashtirilayotgan davrida reklama ma’lumotnoma, tanishtirish tarzida berilmog‘i, unda mashinaning o‘ziga xosligi, ustun tomonlari, tezligi, tejamkorligi kabi xizmatlariga urg‘u beriladi. Bunday reklama iste’molchilarga yaxshi va yangi «Neksiya» mashina markasi paydo bo‘lganligi haqida xabar beradi. Uni sotib olish mumkinligini xaridorga tushuntiradi va uqtiradi. Biroq, bu mashina bilan bozorlarimiz to‘lib bo‘lgan taqdirda xuruj qiluvchi reklama turini qo‘llash maqsadga muvofiqdir. Bunda, endi Asaka avtomashinalar ishlab chiqaruvchi zavodning «Neksiya» engil avtomashinasining boshqa shu turdagi aa toifadagi engil avtomashinalardan afzallik tomonlari uqtirilib, katta urg‘u bilan bu mashinaning qanday go‘zal dizaynga ega ekanligi, tejamkorligi va shu bilan birga qanchalik tezkorligi, boshqarishning oddiyligi, haydovchini charchatmasligi (sotilgandan so‘nggi unga ko‘rsatiladigan xizmatlarning qulayligi kabi fazilatlari bo‘rttirib ko‘rsatiladi).
Ba’zan ortiqcha xarajatli reklamalar ham qo‘llaniladi. Bunday reklamaning maqsadi bozorda raqobatchilarni sindirish va engishdir. U reklama xarajatlarini keragidan ortiqcha bo‘lsa ham amalga oshiriladi. Bunday yuqori xarajatlarga raqobatchilarning qurbi etmay, o‘z tovarlarini yaxshi reklama qilolmay dog‘da qoladilar va raqobat kurashida engiladilar.
|
| |