nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Wi Fi Salom sizlar bilan: Nishanov. A reja: 1 Wi Fi o’zi nima ? - bet 2

|
Wi Fi Salom sizlar bilan: Nishanov. A reja: 1 Wi Fi o’zi nima ?
|
bet | 2/8 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #113050 |
Tarixi Yaratilganidan beri WiFi bizni uyda va jamoat joylarida bog'lashda ajralmas rol o'ynadi. Biz qaerga bormasin, standart ulanish darajasini kutamiz va unumdorligimiz, tashkilotimiz, salomatligimiz va hatto himoyamizni saqlab qolish uchun muntazam ravishda WiFi-ga tayanamiz. WiFi texnologiyasining so'nggi yutuqlari narsalar Internetiga katta hissa qo'shdi va bu bizga har qachongidan ham ko'proq bog'lanish imkonini berdi. Ammo qanchamiz WiFi texnologiyasining to'liq tarixini bilamiz? WiFi qachon ixtiro qilingan? U aniq qanday ishlaydi? Va bu 20 yil ichida qanchalik uzoqqa bordi? Bu yerda biz Wi-Fi tarixini, u qayerdan boshlanganini, u bizga nimaga erishishga yordam berganini va biz tobora o'zaro bog'langanimiz sababli u bizga qanday kelajakni va'da qilishini o'rganib chiqdik. WiFi qachon ixtiro qilingan? WiFi ixtiro qilingan va birinchi marta 1997 yilda 802.11 deb nomlangan qo'mita yaratilganida iste'molchilar uchun chiqarilgan. Bu IEEE802 yaratilishiga olib keldi. 11, bu simsiz mahalliy tarmoqlar (WLAN) uchun aloqani belgilaydigan standartlar to'plamiga ishora qiladi. Yaratilganidan beri WiFi bizni uyda va jamoat joylarida bog'lashda ajralmas rol o'ynadi. Biz qaerga bormasin, standart ulanish darajasini kutamiz va unumdorligimiz, tashkilotimiz, salomatligimiz va hatto himoyamizni saqlab qolish uchun muntazam ravishda WiFi-ga tayanamiz. WiFi texnologiyasining so'nggi yutuqlari narsalar Internetiga katta hissa qo'shdi va bu bizga har qachongidan ham ko'proq bog'lanish imkonini berdi. Lekin ko'pchiligimiz WiFi texnologiyasining to'liq tarixini bilamiz? WiFi qachon ixtiro qilingan? U aniq qanday ishlaydi? Va bu 20 yil Ichida qanchalik uzoqqa bordi? Bu yerda biz Wi-Fi tarixini, u qayerdan boshlanganini, u bizga nimaga erishishga yordam berganini va biz tobora o'zaro bog'langanimiz sababli u bizga qanday kelajakni va'da qilishini o'rganib chiqdik. 2009 yil - 802.11n ning kelishi 2009 yilda 802.11n ning oxirgi versiyasi paydo bo'ldi, u avvalgisidan ham tezroq va ishonchli edi. Samaradorlikning bunday o'sishi uzatuvchiva qabul qiluvchining aloqasini yaxshilash uchun bir nechta antennalardan foydalanadigan "Ko'p kirishli ko'p chiqish" ma'lumotlari bilan bog'liq. Bu yuqori tarmoqli kengligi yoki uzatish quvvatini talab qilmasdan ma'lumotlarni sezilarli darajada oshirish imkonini berdi.
|
| |
Peltye effekti - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M. B. Fizika kursu. Bakı, 2016

Peltye effekti
Iki müxtəlif (n1≠n2) metal çubuqdan yaradılmış dövrəyə e.h.q mənbəyi qoşaq. A və B nöqtələrində cərəyanın istiqamətindən asılı olaraq Coul istiliyi ilə yanaşı əlavə istilik ya ayrılır və ya udulmuş olur. A kontaktında elektron axını tormozlaşır, çünki onlar A kontaktındakı kontakt potensiallar fərqindən keçməlidirlər. B kontaktında, əksinə elektronlar sürətlənəcəkdir. Beləliklə A kontaktında elektronun kinetik enerjisi potensial enerjiyə çevrilir. B kontaktında isə əksinə elektronların çevrilir. Başqa sözlə bu o deməkdir ki, A kontaktı soyuyacaq, B kontaktı isə qızacaqdır.
Bu hadisəyə elektrotermik effekt və ya Peltye effekti deyilir.
Ayrılan və ya udulan istilik miqdarı keçən elektrik miqdarı ilə düz mütənasibdir.
.
Burada - Peltye əmsalı, Q- Peltye istiliyidir.
Q-nü təyin etmək üçün sürmə və bismutdan hazırlanmış çubuqları ardıcıl birləşdirib A və B kontaktlarını Düar qablarına qoyurlar. Qabların birində ayrılan istilik miqdarı:
(- Peltye istiliyidir),
digərində isə ayrılan istilik miqdarı:
bərabərdir.
Bu təcrübədən Peltye istiliyini (Q) hesablamaq mümkündür.
Qeyd etmişdik ki, elektron bir metaldan digərinə keçərkən öz potensial enerjisini
qədər dəyişir.
Toxunan nöqtəsində bir metaldan digərinə keçən elektronların sayı N olarsa, bu zaman onların potensial enerjiləri:
qədər dəyişmiş olar. Bu enerji qədər də toxunan yerlərdə ya istilik ayrılır və ya o qədər də istilik udulmuş olur. Ona görə də Peltye istiliyi belə olar:
-toxunma nöqtələrindən keçən elektrik yükü olduğunu nəzərə alaq
Bu ifadə - peltye əmsalı adlanır və çubuqların növü və temperaturdan (T) asılıdır. Deməli
Peltye əmsalı kontakt potensiallar fərqinin diffuziya hissəsi ilə bağlıdır.
Coul istiliyi ilə Peltye effekti arasındakı fərq, aşağdakından ibarətdir.
Coul istiliyi isə və cərəyanın istiqaməti dəyişdikdə işarəsini dəyişir.
Əsas metal cütləri üçün Peltye əmsalı V tərtibdədir.
Peltye effekti yarımkeçiricilərdə metallara nisbətən daha qabarıq özünü göstərir. Yarımkeçirici soyuducuların iş prinsipi bu effekt üzərəndə qurulub.
|
Kirish……………………………………………………………………….3

Kirish……………………………………………………………………….3
|
|
I. Vodorod atomi spektrlari qonuniyatlari tahlili.
|
|
1.1. Vodorod atomi uchun Bor nazariyasi………………………………….6
|
|
1.2. Ko’p elektronli atomlar uchun spektral qonuniyatlar…………………11
|
|
1.3. Nurlanishning moddalarda kimyoviy ta’siri…………………………..25
|
|
Xulosasi……………………………………………………36
|
|
II. Vodorod atomi uchun spektral qonuniyatlarni o’rganish bo’yicha amaliy tavsiyalar.
|
|
2.1. Molekulalar aro o’zaro ta’sir turlari…………………………………37
|
|
2.2. Vodorod atomi nurlanishining spektrini o’rganish………………….45
|
|
2.3. ISP-51 tipli spektrografning ishlash prinsipi va undan olingan natijalar tahlili……………………………………………………………………..51
|
|
Xulosasi…………………………………………………………....57
|
|
Xotima…………………………………………………………………….58
|
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati………………………………………..59
|
|
-chizma. Monoxromatorning prinsipial sxеmasi

1.1.3-chizma. Monoxromatorning prinsipial sxеmasi.
P-prizma, K-kollimator, O-okulyar, B-baraban, ST-spеktral trubka
Ko’p elektronli atomlar uchun spektral qonuniyatlar
Ko’p elеktronli atomlarni tavsiflash umumiy prinsipi. Vodorod va vodorodga o’xshash atomlardan tashqari boshqa atomlarning optik spеktrlari kuzatilganda ular murakkab ekanligi ko’rinadi. Gеliy va litiy atomlarning spеktrlari juda ko’pgina spеktral chiziqlardan iborat, og’ir atomlardagi spеktral chiziqlar soni bir nеcha o’n minglab bo’lishi mumkin.
1925 yilda ishqorli mеtallar spеktrlari nozik strukturasini tushuntirganda elеktronning spini borligini Ulеnbеk va Gaudsmit birinchilar qatori aniqlashdi. Ishqorli mеtallar spеktrlarini kuzatganda nozik strukturadan tashqari Trеnin va Dobrеtsov tomonidan 1928 yilda aniqlandi. Ularda yadrolarning magnit va mеxanik momеntlari borligi tajribalar asosida aniqlandi, bunday tajribalar Pauli prinsipi asosida tasdiqlandi.
Bir elеktrondan ko’p bo’lgan atomlar nazariyasida faqat elеktronning atom yadrosi bilan ta'siri emas, balki elеktronlarning bir birlari bilan o’zaro ta'siri ham hisobga olinadi. Ko’p elеktronli atomlarning holatini ifodalaydigan diffеrеntsial tеnglama, murakkab va umumiy shaklda yеchilmaydi. Kvant mеxanikasida bunday masalani yеchish uchun turli yaqinlashish mеtodlar yaratilgan.
|
Ishning maqsadi - Buxoro davlat universiteti

Ishning maqsadi : Malakaviy bitiruv ishda nurlanishning inson organizmiga tasiri va nurlanish bo`yicha fanga tegishli oxirgi malumotlar olindi. ISP – 51 markali spektrograf yordamida vodorodning nurlanishini o’rganish maqsad qilib qo’yildi.
Ilmiy yangilik: Nurlanishning inson organizmiga tasiri va vodorod atomining nurlanishi bo’yicha yetarlicha ma’lumot to’plandi. ISP – 51 markali spektrograf yordamida vodorodning nurlanishini o’rganildi.
Malakaviy ishimning birinchi bobida vodorod atomining nurlanishi uchun Bor nazariyasi o’rganildi. Ko’p elektronli atomlar uchun spektral qonuniyatlar o’rganildi. Vodorodsimon atomlar xususiy hollari tahlil qilindi.
Malaviy bitiruv ishining ikkinchi bobida Molekulalar aro o’zaro ta’sir turlari va tenglamalari o’rganildi. Mazkur bobda nurlanishning inson organizmiga tasiri, vodorod atomi nurlanishining spektri o’rganildi. ISP-51 tipli spektrografning ishlash prinsipi va undan olingan natijalar tahlili o’rganildi.
|
Ishning tadqiqot ob’ekti va predmeti

|
Ishning tadqiqot ob’ekti va predmeti
|
bet | 5/25 | Sana | 08.05.2021 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #14387 |
Ishning tadqiqot ob’ekti va predmeti: ISP-51 tipli spektrografning ishlash prinsipi va vodorod atomining nurlanishi tahlili. To’rtta metod yordamida tadbiqi metodikasi va tadqiqot qilish usullari.
Ishning tadqiqot uslubi va uslubiyoti: Yadro fizikasi tadqiqot usullari vositasida laboratoriya sharoitida murakkab bo’lgan ishlarni bajarish usuli keltirilgan. . Har bir talaba individual xolda ISP-51 tipli spektrografni ishlata olishi va nazariy bilimlarga asoslanib olingan natijalarni tahlil qilishi, xulosalashi ko’rsatilgan.
|
| |
Ishning olingan asosiy natijalari

|
Ishning olingan asosiy natijalari
|
bet | 6/25 | Sana | 08.05.2021 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #14387 |
Ishning olingan asosiy natijalari Nurlanishning inson organizmiga tasiri va vodorod atomining nurlanishi bo’yicha yetarlicha ma’lumot to’plandi. ISP – 51 markali spektrograf yordamida vodorodning nurlanishini o’rganildi.
Ishning hajmi va tuzilishi: Bajarilgan malakaviy bitiruv ishi oltita paragrafni o’z ichiga olgan, ikkita bobdan va qilingan xulosalardan iborat. Ishda o’rganilishi e`tiborga olingan fizikaviy hodisalar, jarayonlar va hisoblangan natijalarning tushunarli ravishda ifodalash uchun chizmalarda berildi. Ishda qo’yilgan maqsadga erishish uchun to’plangan adabiyot manbalarning nomlari va elektron manzillari keltirildi.
|
| |
Modemning vazifasi nimadan iborat?

|
Modemning vazifasi nimadan iborat?
|
bet | 3/4 | Sana | 21.08.2024 | Hajmi | 13,94 Kb. | | #269763 |
Bog'liq Axborot texnologiyalari 16.Modemning vazifasi nimadan iborat?
Javob: Internet tarmog’iga ulanish, telefon signallarini kompyuterga yetkazish
17.Abonentlar (mijozlar) uchun mobil aloqa xizmatlarini taklif qiluvchi tashkilot.
Javob: Mobil aloqa xizmati operatorlari
18. Mobil aloqa vositalari yordamida abonentlarning soʻzlashuvi, mobil internet va pochta xizmatlari amalga oshirishi nima?
Javob: Mobil aloqa hizmatlari
19.Operativ xotira qanday vazifani bajaradi?
Javob: Bu xotira turi vaqtinchalik axborotni o‘zida saqlaydi
20. Kompyuter qurilmalariga xizmat ko‘rsatuvchi darsturlar qanday nomlanadi?
Javob: Drayverlar
21.Total Commander qanday dastur hisoblanadi?
Javob : Qobiq dastur
22. Operatsion tizim – bu kompyuter texnikasi va foydalanuvchi o’rtasidagi interfeys bo’lib, uning asosiy vazifasi texnik ta’minot (hardware) va dasturiy ta’minot (software) o’rtasidagi aloqani ta’minlash hisoblanadi
23.Bir guruh fayllar va papkalarni ketma-ket belgilash uchunklaviaturaning qaysi tugmasidan foydalaniladi ?
Javob: Shift
24.Fayllar va papkalarni ixtiyoriy tartibda belgilash uchun klaviaturaning qaysi tugmasidan foydalaniladi?
Javob: Ctrl
25.Odatda savatdan (korzinadan) obyektlarni tiklash jarayonida ular qayerga tiklanadi?
Javob: Oʻchirilgan vaqtdagi asl joyiga
26.Axborotni vizual tasvirlash uchun moʻljallangan qurilma qanday nomlanadi?
Javob: Monitor (displey)
27.Tarmoq platasi (adapteri) nima uchun ishlatiladi?
Javob: Kompyuterni lokal tarmoqqa ulash
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI
|
bet | 25/25 | Sana | 08.05.2021 | Hajmi | 2,98 Mb. | | #14387 |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YHATI
Xoll E.Dj. - Radiatsiya i jizn - M., Meditsina, 1989.
Yarmonenko S.P. - Radiobiologiya cheloveka i jivotnix- M., Visshaya shkola, 1988.
Praktikum po yadernoy fizike - M., Izd-vo MGU, 1980. Shirokov Yu.M., Yudin N.P. - Yadernaya fizika -M., NAUKA, 1980.
Vasilenko I.Ya. - Radiatsionnыe porajeniya produktami yadernogo deleniya - Zdravooxranenie Belorussii. 1986, N12., s.68.
Normi radiatsionnoy bezopasnosti NRB-76/87 i osnovnie sanitarnie pravila raboti s radioaktivnimi veshestvami i drugimi istochnikami ioniziruyushix izlucheniy OSP-72-8 7.
Biologicheskoe deystvie produktov yadernogo deleniya. Metabolizm i ostrie porajeniya - Radiobiologiya, 1992, t.32, v.1, s.69-78.
Biologicheskoe deystvie produktov yadernogo deleniya. Otdalennie posledstviya porajeniya - Radiobiologiya, 1993, t.15, v.2, s. 442-452.
|
| |
Ishning dolzarbligi - Buxoro davlat universiteti

Ishning dolzarbligi: Fan va texnikada mikro va makro olamdagi fizik jarayonlarni o’rganishda moddalarning nurlanishi, fizik kattaliklarni qonuniyatlar asosida ifodalash hozirgi kun eng dolzarb masalalaridan hisoblanadi. Vodorod atomining nurlanishini o’rganish to’lqinlar, issiqlik tarqalishidagi davriy o’zgaruvchi kattaliklar, kichik tebranishlar fizika va texnikadagi muhim hodisalardir.
Radioaktivlik — atom yadrolarining ion nurlanishlari chiqarishi natijasida boshqa bir atom yadrolarining hosil qilishidir. Radioaktiv nurlanishlar ionlovchi nurlanishlar deb ataladi, chunki bu nurlar ta’sir etgan moddalar atom va molekulalarida ionlar hosil bo'ladi. Bunday ionlovchi nurlanishlarga rentgen nurlari, radio va gamma nurlari, alfa va beta nurlari, shuningdek, neytron oqimlari kiradi. Alfa nurlari katta ionlashtirish xususiyatiga ega bo'lgan, harakat doirasi katta bo'lmagan geliy atom yadrosining musbat zaryadlangan zarrachalari hisoblanadi. Harakat doirasi katta bo'lmaganligi sababli inson teri qavatigagina ta’sir qilib, terini yorib kira olmaydi, shuning uchun ham uncha zararli emas. Beta nurlari radioaktiv moddalaming atom yadrolari tarqatadigan elektron yoki pozitron oqimidir. Bu nurlarning harakat doirasi ancha keng va yorib kirish qobiliyatiga ega. Shu sababli ham inson uchun xavflidir.
Bir qancha ilmiy-tekshirish muassasalarida va sanoat korxonalarida har xil maqsadlar uchun radioaktiv moddalardan foydalaniladi. Masalan, mashinasozlik sanoatida radioaktiv moddalardan quyma detallardagi kamchiliklarni va payvand qilingan joylarning va detallarning sifatini aniqlashda keng qo'llaniladi. Kristallsimon moddalaming tarkibini tahlil qilish, ishlab chiqarish jarayonlarini nazorat qilish va avtomatlashtirishda ham radioaktiv nurlar yaxshi natija beradi. Ionlashgan nurlar inson organizmiga zararli ta’sir ko'rsatib, og'ir kasalliklarning kelib chiqishiga sababchi bo'lishi mumkin. Uning ta’sirida inson og'ir kasallik hisoblanadigan nur, oq qon kasalligi va har xil xavfli shishlar, teri kasalliklariga duchor bo'lishi mumkin. Shuningdek, ionlashgan nurlar ta’sirida genetik ta’sirlanish, ya’ni keyingi avlodlarga ham ta’sir ko'rsatuvchi nasliy kasalliklar kelib chiqishi mumkin. Radioaktiv nurlarning eng xavfli joyi shundaki, inson organizmida bu kasallik yaqqol namoyon bo’lguncha hech qanday belgiga ega bo'lmaydi. Aniqlangandan keyingi holat esa nihoyatda og'ir bo'lishi va ko'pincha o'lim bilan tugashi mumkin. Radioaktiv moddalar bilan ishlaganda ishni to'g'ri tashkil qilish va muhofaza chora-tadbirlarini qo'llash xavfsizlikni ta’minlaydi.
|
ALT+TAB tugmalari kombinatsiyasi nima uchun qoʻllaniladi?

|
ALT+TAB tugmalari kombinatsiyasi nima uchun qoʻllaniladi?
|
bet | 4/4 | Sana | 21.08.2024 | Hajmi | 13,94 Kb. | | #269763 |
Bog'liq Axborot texnologiyalari 28.ALT+TAB tugmalari kombinatsiyasi nima uchun qoʻllaniladi?
Javob: Ushbu buyruq bir necha ilovalar bilan ishlashda qo‘l keladi. Alt+Tab tugmalarini bosish orqali ochiq turgan bir ilovadan ikkinchisiga o‘tish mumkin.
29.Agar kompyuterning ishlashi sekinlashsa nima qilish kerak?
Javob:Ctrl+Alt+Del tugmalarini bosib kompyuterni qayta yuklash kerak
30.Ma'lumotlarni chiqarishga mo'ljallangan qurilmalar
Javob: Chiqarish qurilmalariga printerlar, plotterlar ekranlar va audio ma’lumotni chiqaruvchi qurilmalar kiradi
31.PUSK tugmasi qaysi menyuni ishga tushiradi?
Javob: Pusk (Start) tugmasi bosilganda, ekranda Windowsning ish boshlashi uchun
kerak bo’ladigan asosiy menyusi ochiladi
32. Kompyuter tashqi qurilmalari tizimli plataga tizimli blok orqa qismida joylashgan maxsus portlar orqali ulanadi
|
| |
Xom-ashyoni maydalash - Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат

15
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
maydalash jarayoni hayvon va parrandalarda ozuqaning tez xazm bо‘lishida
muhimdir,
chunki maydalangan ozuqa yaxshi о‘zlashtiriladi.(12)
Maydalash jarayonining tavsiloti. Maydalash-mahsulot ishlab chtqaradigan eng
murakkab va kо‘p energiya talab qiladigan jarayonlardan biri hisoblanadi.
Komponentlarni maydalashda ularning ba’zi qismlari orasidagi
kuchlarning bir-biriga
tо‘g‘ri kelishi buziladi, buni bartaraf qilish uchun elektroenergiyasini kо‘p
sarflagan
holda maydalashning turli usullarini qо‘llashga tо‘g‘ri keladi. Bu, ayniqsa omixta
yemga katta miqdorda kiritiladigan donli komponentlarni maydalashga ta’luqlidir.(12)
Qattiq qismni bо‘laklarga ajratish jarayoni maydalash deyiladi.
Buning natijasida
jism bо‘lakchalari orasidagi kuchlarning bir-biriga tо‘g‘ri kelishi zabt etilib yangi yuza
hosil bо‘ladi.
Omixta yem ishlab chiqarishda quyidagi komponentlar maydalanadi: don, donli
aralashmalar, kunjara, shrot, sо‘tali makkajо‘xori, mineral
kelib chiqishli xomashyolar
(bо‘r, tuz, chig‘anoq uni), oziq ovqat sanoatining yirik
fraksiyali ozuqa mahsulotlari. Ba’zi komponentlar uskunadan bir bor о‘tgandayoq
maydalanadi, ba’zilari esa ikki marta о‘tkazilishi talab qiladi. Donli komponentlar
uskunadan bir marta о‘tkazilganda maydalanadi, chaqmoq xomashyolar esa oldin ezilib
sо‘ngra yanchiladi.(6)
Maydalash darajasi yoki maydalangandan keyin bо‘lakchalar о‘lchamlari
hayvon
turi va yoshiga bog‘liq, ya’ni maydalash darajasi yanchishning yirikligini tavsiflaydi.
Maydalangandan keyin bо‘lakchalar о‘lchami 5 mm yoki undan yirik bо‘lsa, maydalash
shartli ravishda qо‘pol deyiladi. Agar 5 mm dan kichik bо‘lsa, bunda maydalash mayin
hisoblanadi. Qattiq bо‘lakli komponentlarni nisbatan yirik bо‘laklarga bо‘lish (5 mm.
dan yirik) ham, shuningdek, maydalash deyiladi.
Mahsulotning maydalanish darajasi deb maydalanadigan bо‘laklar chiziqli
о‘lchamlari kattaligini maydalashdan keyingi bо‘lakchalar о‘lchami nisbatiga aytiladi.
Maydalanish darajasi i mahsulotni maydalangandan keyingi bо‘lakcha
yuzasi
yig‘indisining boshlang‘ich yuza yig‘indisi nisbati aniqlanadi:
S
0
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 10

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
bо‘lmaydi. Don tarkibida turli aralashmalar, begona о‘t urug‘lari, tuproq, tosh, metall
aralashmalar, zararkunandalar va boshqalar mavjud bо‘ladi. Bu aralashmalar
tayyorlanadigan mahsulot sifatiga salbiy ta’sir etadi. Bu aralashmalar donni yig‘ib terib
olish, tashish va saqlashda hosil bо‘ladi. (9)
Don tarkibidagi og‘ir aralashmalar, minerallar tosh, qum, kesak, ruda, shisha va
shunga о‘xshash aralashmalarni yuqoridagi izohlangan separatorlarda ajratib bо‘lmaydi.
Chunki bu aralashmalar og‘ir bо‘lganligi tufayli havo oqimi ularni olib ketolmaydi,
о‘lchami donga teng bо‘lgan aralashmalar esa elakda don bilan birga qolaveradi. Donni
bunday aralashmalardan tozalash uchun tebranma pnevmatik separatorlardan
foydalaniladi. Bunda komponentlar elamasdan yoki elab ajratiladi. Toshlarni ajratuvchi
uskunalar elamasdan ishlash xususiyatiga ega. Elash bilan birga ishlaydigan
uskunalarga konsentratorlar kiradi.(5)
Tozalangan don qabul qiluvchi qurilmaga tushiriladi va tarqatuvchi moslama
yordamida tebranma qopqoqqa uzatiladi. Qopqoq nishab xolida bо‘lib, muntazam
ravishda ma’lum yо‘nalish asosida turadi. Bunda minerallar va toshli aralashmalar
yuqoriga qarab harakatlanadi. Quyi qismda berilgan havo oqimi don tarkibidagi yengil
aralashmalarni sо‘ruvchi uskunaga olib ketadi. Bu yerda esa havo filtrdan о‘tkazilib
changva yengil aralashmalar ushlab qolinadi.Tozalangan don esa qopqoqning ikkinchi
tomoniga harakatlanadi.(8)
Gul qobiqli donlarga tariq, jо‘xori, arpa, sholi va boshqa donlar kirib, bu donlarni
pо‘stidan ajratish muhim jarayon hisoblanadi. Donlarning qobig‘idan ajratishning bir
qancha usullari mavjud bо‘lib, bu usullar donning tuzilishi, qobig‘ining mustahkamligi,
don yadrosining mustahkamligi, shuningdek ishlab chiqariladigan mahsulot
assortimentiga bog‘liq xolda tanlanadi.
Don va boshqa omixta yem komponentlariga issiqlik va bug‘ bilan ishlov berish
keyingi yillarda sanoatda keng qо‘llanilmoqda. Issiqlik va bug‘ bilan, ya’ni gidrotermik
ishlov berish quyidagi maqsadlar uchun qо‘llaniladi:
mahsulot tarkibidagi uglevod komplekslari parchalanishini oshirish va kraxmal
gidrolizi natijasida nisbatan sodda birikmalar qand va dekstrinlar hosil bо‘lishini
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 54

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Ikkinchidan, О‘zbekistonning ekologik xavfsizligi nuqtai nazardan qaraganda suv
zaxiralarining shu jumladan yer osti va yer usti suvlarining keskin taqchilligi, hamda
ifloslanganligi katta tashvish tug‘dirmoqda.
Suv zaxiralarining sifati eng muxim muammolaridan biridir. 1960 yillardan
boshlab Markaziy Osiyoda yangi yerlar keng kо‘lamda о‘zlashtirildi. Daryo suvlarining
ifloslanishi ekologik, gigiyena, sanitariya – epideminologiya vaziyatini ayniqsa
daryolarining quyi oqimlarida yomonlashtirilmoqda. Ikkinchi tomondan daryo
suvlarining tarkibida tuzlarning mavjudligi Amudaryo, Sirdaryo, Zarafshon va boshqa
daryolarning dastalarida tuproqning shо‘rini kuchaytirmoqda. Bu esa qо‘shimcha
meloratsiya ishlarini amalga oshirishda zarur tizimlarni barpo etish va tuproq shо‘rini
yuvishda yaqqol sezilmoqda.
Uchinchidan Orol dengizining qurib borish xavfi g‘oyat keskin muammo aytish
mumkinki milliy kulfat bо‘lib qoldi.
1911 – 1962 yillarda Orol dengizining sathi eng yuqori nuqtada bо‘lib 53,3m. ni,
suvning xajmi esa 1064 kub, killometrni va menerallashuv darajasi bir metr suvda 10 –
11 grammni tashkil qilgan edi.
Dengiz transporti baliq xо‘jaligi, iqlim sharoiti jixatidan katta ahamiyatga ega
bо‘lgan. Unga har yili Sirdaryo va Amudaryodan 56 kub kilometr suv
kelib qо‘shilar edi.
1994 yilga kelib Orol dengizidagi suvning sathi 32,5 metrga, suv xajmi 400 kub
kilometrdan kamroqqa, suv yuzasining maydoni esa 32,5 ming kvadrat kilometrga
tushib qoldi. Suvning menerallashuvi esa 2 barobar ortdi.
Bularning hammasi Orol bо‘yi iqlimining о‘zgarishiga olib keldi. 1980 yildan
boshlab Orol baliq ovlashga yaroqsiz bо‘lib qoldi.
Tо‘rtinchidan havo bо‘shlig‘ining ifloslanishi, ham respublikada ekologik
xavfsizlikka solinayotgan taxdiddir. Mutaxasislarning ma’lumotlariga qaraganda har
yili Respublikaning atmosferasiga solinayotgan taxdidi 4 mln. tonnaga yaqin zararli
moddalar qо‘shilmoqda. Shularning yarimi uglerod oksidiga tо‘g‘ri keladi, 1,5% ini
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 49

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Korxonada atmosferaga chiqindi chiqarish bо‘yicha SN – 245 – 71 ga asosan IV
sinfga mansub va sanitar himoya zonasi 100 metr hisoblanadi. Korxonada suv ichmlik
sifatida va yuvinish uchun ishlatiladi.
Omixta yem ishlab chiqarish korxonasida yuqorida aytilganidek asosan changlar
ajralib chiqadi va ular inson salomatligiga salbiy ta’sir kо‘rsatadi.
Korxonada bosh loyixasini tuzishda hosil bо‘layotgan ishlab chiqarish changi aholi
yashaydigan joylarga bormaydigan qilib loyxalanadi.
Avtomatik boshqaruv – bu masofadan turib boshqaruv bо‘lib, talab darajadagi
xavfsizlikni ta’minlab beradi.
Avtomatik boshqaruvning vazifasi uskuna yoki jixozlarni ishga tushirish, tо‘xtatish
yо‘nalishini о‘zgartirish va jarayonning ketma – ketligini ta’minlab berishdan iborat.
Korxonada yaxshi sifatli omixta yem uchun havo jarayoni tо‘g‘ri borish uchun bir
necha turdagi asosiy va qо‘shimcha uskunalar va moslamalardan foydalaniladi.
Omixta yem ishlab chiqarish korxonalarida ishlab turgan uskuna va jixozlar
о‘zidan chiqarayotgan shovqin va tebranishlarning oldini olish uchun quyidagiishlar
amalga oshiriladi: sexlarning eshik va derazalari о‘zidan shovqin о‘tkazmaydigan
germetik materialdan tayyorlangan shovqinni pasaytirish uchun har bir asbob –
uskunaning xarakatlantiruvchi qismlari, ya’ni podshipniklari holati tekshirib moylanib
turiladi. Tebranuvchi va xarakatlanuvchi uskunalarnining atrofiga tо‘siqlar qо‘yilmaydi.
Aylanuvchi jixozlarning usti qobiq bilan о‘raladi va mahkam berkitiladi. Korxonada
SanPin – 0120 – 01, SanPin – 01 – 22 – 01 talablariga rioya qilinadi.
Korxonadagi barcha ishlab chiqarish sexlarining xonalari yaxshi yoritiladi, tо‘g‘ri
yoritilgan xonalarda ishlayotgan ishchilarning ish faoliyati yaxshi, kо‘zi toliqishi
kamayadi, ish unumi oshadi, korxona xavfsizligi ta’minlanadi va albatta sahsulot sifati
ham yaxshi bо‘ladi.
Korxonadagi binolar, maydonlar о‘z tabiy yoritishinig normalari tabiy yoritishning
koeffitsiyentlariga asoslanib SNiP 2 – 01 – 05 – 98 bilan
quriladi. Korxonadagi omborlar yer osti yо‘llari, xonalari sun’iy yoritiladi.
Asosan sun’iy yoritishda, lyumenitsent lampalardan foydalaniladi.
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 50

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Korxonaning binolari va xonalarini normadagi sanitar va gigiyenik sharoitlar bilan
ta’minlashda isitish va shamollatish tizimlari katta axamiyatga ega. Chunki shamollatish
va isitish orqali ishchilarning mehnat sharoitlarini yanada sog‘lomlashtirishga erishadi
va SanPiN – 0038 – 96 talablariga amal qilinadi. Korxona binolari, xonalari
ventilyatsiya tarmoqlari bilan ta’minlangan bо‘ladi.
Shamollatish esa GOST 12 – 028 – 81 talablariga javob beradi.
Un mahsulotlarini ishlab chiqaruvchi korxonamizda ishchilarni elektr toki ta’sirida
xavo bor joylarda mexanik tо‘siqlar ogohlantiruvchi belgilar va neytrallovchi himoya
tizimlari mavjud. Bu korxonadagi barcha asbob –uskunalar elektr toki bilan ishlaganligi
sababli ularni tо‘g‘ri tanlash, о‘rnatish va ishlatishda mavjud bо‘lgan qonun – qoida
normalariga GOST 12.1.019 – 79 ga amal qilinadi.
Ishchilarning elektr toki ta’sirida jaroxatlanishlarini oldini olish maqsadida elektr
qurilmalar, dastgohlarda himoya vositalardan foydalaniladi. Ishchilar elektr toki bilan
ish olib borganlarida shaxsiy himoya vositalari tok о‘tkazmaydigan maxsus oq kiyim,
qо‘lqoplar bilan ta’minlangan bо‘ladi.
Omixta yem ishlab chiqarish korxonasida barcha uskuna va jixozlar ishlashi
davomida о‘zidan kuchli shovqin chiqarishi bilan birga chang ham chiqaradilar chang
esa olib kelishi mumkin. Shuning uchun tegirmon va sexlarda ishlaydigan ishchilar
shaxsiy himoya vositalariga og‘iz – bо‘shlig‘i va nafas olish yо‘llarini himoyalovchi
vositalar, quloqlarni shovqindan asrovchi maxsus shapka va zaxga chidamli qurilish
materiallardan olib ishlatish, zarur moslamalar bilan ta’minlab, qurilish norma va
qoidalari SNiP 11 – 89 – 90 (SNiP – 2 02 . 04 – 87, SNiP – 2 – 90 – 81, SNiP 11 – 2–
80)larga asoslanib qurish lozim.
Barcha ishlab chiqarish sanoat korxonalarining binolari odatda о‘ta chidamli
bо‘lgan temir betondan quriladi.
Omixta yem ishlab chiqarish barcha sanoat korxonalarida yong‘in sodir bо‘lgan
vaqtlarda ishchilarni bino va xona ichidan olib chiqib ketish uchun chiqish yо‘llari
bо‘lishi binolarni loyixalashda hisobga olinadi. Bu yо‘llar evakuatsiya yо‘llari deb
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 55

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
ulevodorod chiqindilari, 14% ini oltingugurt qо‘sh oksidi, 9% ini ozot oksidi, 8% ini
qattiq moddalar tashkil qiladi va 4% ga yaqin о‘ziga hos о‘tkir zaxarli moddalarga
tо‘g‘ri keladi. Atmosferaga uglerod yig‘indisining kо‘payib borishi natijasida о‘ziga hos
keng qо‘lamdagi issiqxona effekti vujudga keladi.
Osiyo mintaqasida joylashgan О‘zbekiston Respublikasida tez – tez chang
bо‘ronlarni kuzatib turuvchi, atmosferani chang tо‘zonga yо‘lg‘atuvchi qoraqum va
qizilqum saxrolaridek yirik tabiiy manbalar mavjud. Sо‘ngi 10 yillarmoboynida Orol
dengizining qurib borishi tufayli chang va tuzlar kо‘chadigan yana bir tabiiy manba
paydo bо‘ldi.
1980 yillarning boshlarida qо‘shni Tojikiston Respublikasida alyuminiy zavodi
ishga tushirilishi bilan О‘zbekistonning Surxandaryo viloyatiga qarashli kо‘plab
tumanlarida ekologik jixatdan tang ahvol vujudga keldi. Zavod atmosferaga kо‘p
miqdorda ftorli vodorod uglerod oksidining, oltingugurt tazini azot oksidlarini chiqarib
tashlamoqda.
Vohaning yuqori qismida Tojikistonning О‘zbekiston bilan chegarasida joylashgan
zavodning chiqindilari, tog‘dagi voha tomonga esadigan shamol bilan uydan uzoqlarga,
asosan vohaning bir qator tumanlariga, jumladan Sariosiyo, Uzun, Denov, Oltinsoy
tumanlari xududlariga tarqalmoqda.
Bо‘lajak texnolog va muxandislardan ilmiy – amaliy masalalarni yechish
jarayonida ekologik ong va fikrlash qobiliyati tarbiyalanib shuningdek takomillashib
borishi kerak.
Shuningdek kelajak 10 yillar, xatto 100 yillardan sо‘ng rо‘y berishi mumkin
bо‘lgan о‘zgarishlarni ham oldindan bila olishi kerak.
Korxonaning (sex,bо‘limining) suv bilan ta’minlanishi
jadval №3
Suv bilan
ta’minlash manbasi
Suvdan foydalanish m
3
/soat Aylanma
xarakatdagi
suvning
xajmi
m
3
/soat
Toza
suvni
tejash
Loyixa
bо‘yicha
aslida
|
| |
"Axborot texnologiyalari” fani nimalarni oʻrganadi?

|
"Axborot texnologiyalari” fani nimalarni oʻrganadi?
|
bet | 2/4 | Sana | 21.08.2024 | Hajmi | 13,94 Kb. | | #269763 |
Bog'liq Axborot texnologiyalari 10."Axborot texnologiyalari” fani nimalarni oʻrganadi?
Javob: Axborot texnologiyalari (inglizcha: Information Technology(IT)) — bu kompyuter tizimlari, dasturiy taʼminot, dasturlash tillari, maʼlumotlar, maʼlumotlarni qayta ishlash va saqlashni oʻz ichiga olgan tegishli sohalar toʻplami. Axborot texnologiyalari (AT) axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)ning bir qismini tashkil qiladi. AT tizimi — odatda, axborot tizimi, aloqa tizimi yoki aniqrogʻi, kompyuter tizimi, jumladan, barcha apparat, dasturiy taʼminot va periferik jihozlar — cheklangan AT foydalanuvchilari guruhi va AT loyihasi tomonidan boshqariladigan tizim va odatda AT tizimini ishga tushirish va joriy etishni nazarda tutadi.
11.Qaysi javobda videoformatlar to'g'ri berilgan?
Javob: MPEG, HD, AVI, WMV, MART, MKV, 3GP.
12. Interaktiv texnologiyalar
Javob: audio konferensiya, elektron konferensiyalar, ovoz kommunikatsiyalar, ikki tomonlama sputnik aloqasi, virtual birlik
13.Nointeraktiv texnologiyalar
- bosib chiqarilgan materiallar;
- audiokassetalar;
- videokassetalar;
- bir tomonlama sputnik aloqa;
- televizion va radio ko’rsatuvlari;
- disketa va CD- ROMlar.
14.Telekommunikatsiyalar — signallar, belgilar, matnlar, tasvirlar, tovushlar yoki axborotning boshqa turlarini o‘tkazgichli, radio, optik yoki boshqa elektromagnit tizimlaridan foydalangan holda uzatish, qabul qilish, qayta ishlash;
15.Telekommunikatsiyalar tarmog’i - uzatishlarning bir yoki bir necha turini: telefon, telegraf, faksimil turlarini, ma’lumotlar uzatish va hujjatli xabarlarning boshqa turlarini, televizion va radioeshittirish dasturlarini translyasiya qilishni ta’minlovchi telekommunikatsiya vositalarining majmui;
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 51

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
ataladi. Bu maxsus chiqish yо‘li alohida yonmaydigan materiallardan qurilgan zina va
eshiklar bо‘ladi. Chiqish yо‘li orasidagi masofa SNiP – 2. 09. 02 – 85 ga asosan
binoning xajmi, о‘tga chidamiyligi darajasi, yong‘in xavfsizligi kategoriyasiga kо‘ra
metrda belgilanadi.
Agar korxona xududida yong‘in chiqadigan bо‘lsa, korxona xududida 2 ta yer osti
suv xavzasi mavjud bо‘lib, bu suvlarni maxsus VS – rusumli nasos tortib chiqarib
beradi.
Bu xovuzlardagi suv 500 m
3
.
Bu saqlanayotgan suv sig‘imi SNiP – 2 – 04. 02 – 85 ga binoan tashkil etilgan.
Bu suv tizimi KNSning tarmoqlariga ulangan bо‘lib, favqulotda vaziyatlarda tezda
binolarning istalgan joyiga yetkazib boriladi. Bizning korxonamizda yong‘in chiqadigan
bо‘lsa, yong‘inga qarshi asosan inert gazlar va kо‘pikli о‘t о‘chirish vositalaridan
foydalaniladi. (OXP – 10 09 – 5 UN – 2 OP – 5).
Korxonada yong‘in qayerda boshlanganligini bilish kerak. Buning uchun esa biz
texnologik uskunalarda, omborxonalarda, binolarda, xullas korxonaning har bir
nuqtasida darakchi vositalar о‘rnatilgan. Bu vositalar yong‘indan ogohlantirish,
yonayotgan joyi tezda topish, о‘t о‘chirish bо‘limini chiqarishda katta ahamiyatga ega.
Yong‘in vaqtida aloqa avtomatik tarzda bajariladi. Bu boshqaruv vositasi yonish
boshlanishi va uning qayerda ekanligi haqida aniq ma’lumot beradi.
“GALLA ALTEG” OAJning omixta yem ishlab chiqarish kompleksida 36 ta
ishchilar ishlaydi va ular tarkibidan esa kо‘ngilli о‘t о‘chirish drujinalari tashkil etilgan
bо‘lib, bu drujinalar yong‘in boshlangan vaqtda eng birinchi
yong‘inni о‘chirish uchun faoliyat yuritadilar. Ularning hammasi о‘t о‘chirish
vositalaridan foydalanishni о‘rganadilar.
Korxonada SNiP – 2 01. 03 – 90 ga asosan yengil urinishning oldini olish chora –
tadbirlari kо‘rilgan bо‘lib, bunda korxona qо‘lqoplar, maxsus kо‘zoynaklar, elektron
himoyalovchi vositalar kiradi. Bu shaxsiy himoya vositalari О‘zbekiston Respublikasi
kasaba uyushmasi federatsiyasi va mehnat xavfsizligi qaroriga asoslangan holda
ta’minlangan.
|
| |
Sarlavha faylini qo'shing

6.
{
7.
// Parallel mintaqaviy kod
8.
}
Shunday qilib, biz bu erda
#pragma omp parallel
{
printf ("Salom Dunyo ... ipdan =% d \ n",
omp_get_thread_num ());
}
9.
Mavzular sonini o'rnating
: tashqi o'zgaruvchidan foydalanib
dasturni bajarish uchun oqimlar sonini belgilashimiz mumkin.
eksport OMP_NUM_THREADS = 5
Parallel mintaqaning diagrammasi
Yuqoridagi rasmga binoan, kompilyator parallel
mintaqalar kodiga duch
kelgandan so'ng, asosiy oqim (
0 identifikatoriga ega bo'lgan thread
)
belgilangan qatorlar qatoriga kiradi. Bu erda u 5 ta qatorga qo'shiladi, chunki
biz buyruq yordamida 5 ta bajariladigan oqimlar sonini hisoblaymiz.
export OMP_NUM_THREADS=5. Parallel mintaqadagi barcha kodlar bir
vaqtning o'zida barcha ish zarrachalari tomonidan bajariladi.
Parallel mintaqa
tugagandan so'ng, barcha oqimlar asosiy oqimga birlashtiriladi.
10.
Texnologik sxemani tanlash va asoslash

25
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Sohaga yangi texnologiyalarning kirib kelishi qо‘l mehnatini kamaytirdi. Joylarda
ekologik muhitning sog‘lomlashishiga katta tasir kо‘rsatdi,
mahsulot tannarxi
arzonlashdi. Korxonalarda ishlab chiqarish sharoitlari yaxshilanib bormoqda. Tom
manoda don industriyasida modernizatsiyalash ishlari olib borilmoqda. Bu esa
mahsulotlarning sifati yaxshilanishiga zamin yaratib oz fursatda kо‘p mahsulotlarni
ishlab chiqarish imkonini bermoqda.
Unumdorligi 150 t/s bо‘lgan omixta yem ishlab chiqarish korxonasida qо‘ylar
uchun KS-3 retsepti asosida sochiluvchan omixta
yem ishlab chiqarish uchun
texnologik sxemani tanlashda omixta yem ishlab chiqarishga belgilangan qonun
qoidalarga amal qilingan. Korxona tegirmonining un tortish bо‘limlarida kechadigan
texnologik bosqichlar va rejimlar qoidalarga asoslangan holda tuzildi.
Bunda yuqori
unumdorlikka ega bо‘lgan eng yangi uskunalardan foydalanilgan.
Texnologik sxemani va undagi bosqichlarni yem turi va retsepturaga qarab
tanlanadi. Malakaviy bitiruv ishi mavzusiga kо‘ra berilgan omixta yem ishlab chiqarish
bо‘yicha “Qoida”ga asosan xom ashyo tayyorlash,
dozalash, arashtirish va tayyor
mahsulot bо‘limlarining texnologik sxemalarini tanladim.
Tanlangan texnologik sxemalar bо‘yicha jaryonlarni tashkillashtirish va
boshqarishda quyidagi jihatlarni e’tiborga olish lozim:
Donlarni
qabul qilish, joylashtirish va saqlashda samarali operatsiyalar о‘tkazish,
barcha uskunalarning ishlash rejimiga rioya qilish, xom ashyoni tayyorlashda dondan
aralashmalarni unumli ajratib olish va dozalash
jarayonini optimallashtirish,
aralashtirishda xom ashyolarni tо‘g‘ri turkumlash va nazorat qilish jarayonlari.
Tuzilgan texnologik sxemalar quyidagi talabalarga javob berishi lozim:
- о‘rnatilgan uskunalar unumdorligining texnik sharoitlariga va texnologik
bosqichlarining tavsiya etiladigan ketma – ketligiga,
- uskunalarni sxemada qabul qilishni shart bо‘yicha grafik tasvirlanishiga.
Metalların klassik elektron nəzəriyyələrinin çətinlikləri

Metalların klassik elektron nəzəriyyələrinin çətinlikləri
Metalların klassik elektron nəzəriyyəsi Om və Coul-Lens qanunlarını izah etsə də, Videman-Frans qanununu ancaq keyfiyyətcə izah edə bilmişdir. Beləliklə metalların klassik elektron nəzəriyyəsinin bəzi çətinliklərı üzə çıxdı.Onların bəzilərini nəzərdən keçirək.
Lorens tərəfindən aparılan hesablamalar Videman-Frans qanununda 3 əmsalı 2 əmsalı ilə əvəz etməyə gətirdi, bu da nəzəriyyənin təcrübə ilə daha da uzaqlığına gətirdi.
Elektron nəzəriyyəyə görə və bir valentli metallar üçün istilik tutumu bərabərdir.
Başqa sözlə metallarda elektron qaz praktiki olaraq istilik tutumuna malik deyil. Bu gözlənilməz və başa düşülməyən bir hadisədir.
Klassik elektron nəzəriyyəsi asılılığını izah edə bilmirdi.
-da, , yəni ~-olur.
-in izahı üçün isə ~ olmalıdır.
Göstərilən ziddiyətlər, XX əsrin əvvəllərində elektronun xassələri məlum olmadığından onları Kulon elektron nəzəriyyəsində nəzərə almamasına görədir.
Bu xassələr sonralar atomun quruluşunu öyrənərkən müəyyən olundu və 1924- cü ildə yeni nəzəriyyə - kvant (dalğa) mexanikası yaradıldı.
Om qanununun tətbiqi hüdudları
Müəyyən şəraitdə Om qanunundan kənaraçıxmalar və hətta onu ödəməməsi də ola bilər.
Om qanununun ödənməsi öçün , olmalıdır,yəni . Həqiqətdə belə olmur.
Güclü sahələrdə Om qanunu ödənmir. Güclü elə sahələrə deyirlər ki, sərbəst qaçış məsafəsindən elektronun sürəti xaotik hərəkət sürəti qədər olsun (metallarda E~2·108 ). Ona görə metallarda belə sürət mümkün deyil, metal bu halda ani olaraq buxara çevrilərdi.
Ionlaşmış qazlarda Om qanunu ödənmir.
Om qanunu ödənmir qeyri xətti kontaktlarda (yəni və asılılığı xətti deyil)
Mövzu № 16
Müxtəlif maddə və mühitlərdə elektrik cərəyanı
Zonalar nəzəriyyəsi haqqında əsas məlumat.
Yarımkeçiricilərin keçiriciliyi.
Qazlarda elektrik cərəyanı.
Plazma.
Vakuumda elektrik cərəyanı.
Kontakt potensiallar fərqi. Volta qanunu.
Termoelektrik hərəkət qüvvəsi. Termoelektrik effekt (Zeyebek effekti)
Peltye effekti (elektrotermik effekt)
Tomson effekti (elektrotermik effekt)
Zonalar nəzəriyyəsi haqqında əsas məlumat.
Klassik elektron nəzəriyyəsinin çətinlikləri haqqında danışmışdıq.
Kvant nəzəriyyəsinə görə elektronlar həm bir- birləri həm də başqa zərrəciklərlə qarşılıqlı təsirdədirlər və elektronun enerjisi müəyyən diskret qiymətlər ala bilər. Başqa sözlə, elektron atom daxilində müəyyən enerji səviyyələrində yerləşə bilər. Həmin enerji səviyyələri arasında, atom daxilində digər elektron yerləşə bilməz. Enerji səviyyələri getdikcə bir- birinə yaxınlaşır.
Fərz edək ki, bərk cismi təşkil edən atomlar əvvəlcə bir-birindən elə məsafədə yerləşmişdilər ki, onların arasındakı qarşılıqlı təsiri nəzərə almamaq mümkün idi. Həmin atomları bir birinə yaxınlaşdırıb bərk kristallik cismi təşkil edəndə atomlar arasındakı əmələ gəlmiş təsir qüvvəsi atomların eyni tipli enerji səviyyələrini bir-birinin üzərinə salmır, enerji səviyyələri qruplaşaraq enerji zonaları yaratmış olur. Əmələ gəlmiş zonalardakı enerji səviyyələrinin sayı atomların sayından asılıdır.
|
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 13

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
I = ----
S
Maydalash jarayonining asosiy vazifalari. Maydalashda muhim hisoblangan
maydalash jarayonini kо‘rib chiqamiz. Avvalo, jism egiluvchan va plastik
deformatsiyani sinab kо‘radi va sо‘ngra molekular bog‘liqlikni yengib о‘tib, kо‘p
miqdorda bо‘lakchalar hosil qiladi. Egiluvchan va plastik deformatsiya va yangi yuza
hosil qilishga ketgan elektr harajatlari ortgan sari maydalash jarayoni uchun sarf
bо‘ladigan elektr quvvatining umumiy sarfi ham ortadi. Bunda issiqlik energiyasi hosil
bо‘lish hisobiga maydalangan komponent bо‘lakchalari harorati oshadi. (7)
Maydalash darajasining oshishi bilan maydalash jarayonining energiya sarfi keskin
ortadi. Elektr sarfini kamaytirish uchun omixta yem ishlab chiqarish texnologichsida
ishlab
chiqariladigan
xomashyodan,
omixta
yem
qanday
hayvonga
mо‘ljallanganligidan, shuningdek u qanday kо‘rinishda-sochiluvchan yoki donador
kо‘rinishda bо‘lishiga bog‘liq xolda maydalash jarayonini turlicha qurish mumkin. Kam
va juda kam komponent bо‘lakchalarining omixta yem og‘irligiga teng taqsimlanishi
uchun uning dispersligi hal qiluvchi ahamiyatga ega. Komponentning retseptdagi
qiymati qancha kam bо‘lsa, taxminan shuncha umumiy miqdordagi bо‘lakchani olish
uchun yirik va о‘rtacha komponentlar kabi u shuncha mayda yanchilgan bо‘lishi kerak
deb hisoblanadi. Mayin dispersli maydalash yuqori solishtirma energiya sarfi bilan
bog‘liq.(8)
Maydalash usullari. Bu usulni tanlashda maydalanadigan komponentning
strukturaviy-mexanikaviy xossasi, avvalo, qattiqligi va bо‘lakchalarning kattaligi asosiy
kо‘rsatkich hisoblanadi. Bundan kelib chiqqan holda usullar va uskunalar tanlanadi.
Qattiq bо‘lakchalarni maydalashning eng samarali usuli zarb va ezish, qovushqoq
material uchun-ishqalash, mо‘rt materiallar
uchun parchalash hisoblanadi. Maydalovchi uskunalarni ishlatishda quyidagilarga
e’tibor berish kerak:
-mahsulotlarni bir xilda maydalanishi;
-maydalangan mahsulotning uskuna ishchi zonasidan tez chiqarilishi;
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 52

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Korxonada ishlovchi ishchilar extiyojlari uchun SNiP 2.09. 04 – 87, SN – 245 – 71
normalariga asosan sanitariya maishiy xizmat kо‘rsatish xonalari hisobiga olinadi. Har 3
– 15 kishiga mо‘ljallangan dush tarmog‘i ishlaydigan yuvinish xonalari bor. Bu xonalar
yonida kiyimlarni saqlovchi shkaflari bо‘lgan kiyinish xonasi mavjud.
Korxonada sog‘liqni saqlash tibbiyot bо‘limi ham mavjud bо‘llib, u yerda bitta
shifokor ish olib boradi. ONTP – 2486 ga asosan korxonada qо‘llaniladigan va
olinadigan moddalarga qarab yong‘in, portlash xavsizligi bо‘yicha 5 kategoriyaga
bо‘lingan. Omixta yem ishlab chiqaruvchi korxonamiz shu kategoriyalaridan B –
kategoriyaga mansubdir.
Korxona xonalari yong‘in xavfsizligi bо‘yicha V – P sinfga mansub korxona
loyixasini tuzish, binolarini qurish uchun eng avvalo maydonni tо‘g‘ri tanlash, olovga,
yomg‘ir – qorga binolarning tomiga “antenali yashin qaytargichlar” о‘rnatilgan. Bu
yashin qaytargichlar yashinni qabul qilib olgandan sо‘ng tok uzatuvchi va maxsus yerga
ulangan simlar о‘tkazib yuboradi.
Yashin urish odatda inshoatlarga ikki xil ta’sir kо‘rsatadi. Agar yashin inshoatga
tо‘g‘ri urilsa, inshoatlarning buzilishiga, yonuvchi moddalarning yonib ketishiga olib
keladi.
IV.Atrof-muxit muhofazasi
Hozirgi kunda ekologik xavfsizlik muammosi milliy va mintaqaviy doiradan
chiqib, butun insoniyatning umumiy muammosiga aylangan. Tabiat bilan inson о‘zaro
muyyan qonunlar asosida munosabatda bо‘ladi. Bu qonunlarni buzish ushlab bо‘lmas
ekologik falokatlarga olib keladi.
Hozirgi vaqtda jahonda fan – texnika taraqqiyoti jadal rivojlanishi bilan tabiiy
zahiralaridan xо‘jalik maqsadlarida tobora kо‘proq foydalanilmoqda. Buning ustiga
dunyo aholisi yildan yilga о‘sib borib kо‘proq miqdorda oziq – ovqat, yoqilg‘i, kiyim –
kechak va boshqalarni ishlab chiqarishda talab qilinmoqda. Bu esa о‘rmonlar egallab
turgan maydonlarning jadal suratlarda qisqarishiga tuproqlarning buzilishiga
atmosferaning buzilishiga yuqori qatlamlarida joylashgan azon qatlamining
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 11

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
ta’minlash. Bu jarayon ayniqsa yosh hayvonlar uchun muxim ahamiyatga ega
hisoblanadi, chunki ularning xazm qilish organlarida kraxmal qiyin parchalanadi;
xazm
qilish
fermentlari
ingibitorlari
va
boshqa
nooziqa
moddalarni
inaktivatsiyalash;
xomashyoni sterilizatsiyalash va mikrofloralar rivojlanishini susaytirish;
Maydalash jarayonining asosiy vazifalari. Don va omixta yem komponentlarini
maydalash omixta ishlab chiqarishning asosiy jarayonlaridan biridir. Ishlab-
chiqaradigan ozuqalarning sifati kо‘p jihatdan maydalash jarayoni bilan belgilanadi.
Maydalangan mahsulotlar yaxshi о‘zlashtiriladi, shuningdek bir tekis maydalangan
mahsulotlar zichlab, qumaloqlangan omixta yem ishlab chiqarish jarayoni samaradorligi
ortadi. Yaxshilab maydalangan mahsulot omixta yem tarkibiga qо‘shilganda (ayniqsa
oz miqdorda qо‘shiladigan moddalar) uning butun hajmi bо‘ylab yaxshi tarqaladi. (11)
Maydalash donning qattiq tanasini tashqi kuchli zarba yoki yemiruvchi zarba
ta’sirida parchalash bо‘lib, maydalashning ikki turi mavjud:
-oddiy maydalash, bunda don yoki maydalanayotgan omixta yem komponenti bir
tekis parchalanib, bir turdagi aralashma hosil bо‘ladi;
-saralovchi maydalash, bunda don va omixta yem komponentlari ma’lum qismlari
bо‘yicha saralanib maydalanadi. Bu jarayon ma’lum qismlardan mahsulot chiqqancha
bir-necha marotaba davom etadi.
Omixta yem ishlab chiqarishda makkajо‘xori sо‘tasi, bо‘laklangan xomashyolar,
minerallar va boshqa xomashyolar odatda yirik hajmda maydalanadi. Yirik hajmda
maydalash uchun sanoatda kо‘pincha kunjara maydalagichlar, toshli maydalagichlar,
juda kichik hajmda maydalash uchun esa jо‘vali (valli) dastgohlar, bolg‘ali
maydalagichlar va dizintegratorlardan foydalaniladi.(9)
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 15

|
Ўзг. Вароқ Вароқ ХужжатBog'liq ¡çã. Âàðî Âàðî ÕóææàòЎзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
Xom-ashyoni tо‘qmoqli drobilkada maydalash. Tо‘qmoqli drobilkada
maydalash ishchi organ-tо‘qmoq va dekaning kо‘p marotabali zarbi ta’siri natijasida
mahsulotning mahsulotga, deka hamda g‘alvir yuzasiga tegib ishqalanishi natijasida
keladi.
Tо‘qmoqli drobilkada mahsulotning maydalanishi jarayoni quyidagicha boradi:
maydalanadigan mahsulot (komponent) qabul qilish qurilmasiga tushadi va u yerdan
yetaklov qо‘zg‘almas deka tomon uchadi va unga urilib, maydalanish
jarayoni takrorlanadi (maydalashning ikkinchi bosqichi). Dekadan qaytgan bо‘lakchalar
yana aylanadigan tо‘qmoq ta’siriga tushadi. G‘alvir teshiklari о‘lchamidan kichik
bо‘lgan maydalangan bо‘lakchalar g‘alvirdan о‘tib, drobilkadan chiqariladi.
Maydalangan mahsulotni tashuvchi transport turiga bog‘liq holda bо‘lakchalar havo
yordamida siklonga tortiladi yoki mexanik transport bilan tashiladi. (10)
Maydalanish darajasi g‘alvir tanlash bilan tartibga solinadi. Shunday qilib donni
yoki boshqa komponentlarni maydalash eng avval tо‘qmoqning donga zarbi va donni
dekaning qо‘zg‘almas ishchi yuzasiga urilishi bilan kechadi. Sо‘ngra maydalangan
mahsulot rotor va ichki qо‘zg‘almas g‘alvirli obechayka orasidagi bо‘shliqni tо‘ldiradi.
Mahsulot bu jarayonda tо‘qmoq va g‘alvir yuzasi orasida sodir bо‘ladigan ishqalanish
kuchi va ta’sirida maydalanadi. Bunda kichik о‘lchamli bо‘lakchalar g‘alvir orqali о‘tib,
ancha yiriklari g‘alvirda qolgan xolda keyingi maydalanish uchun zarb va ishqalanishga
uchraydi. Bu xol don (yoki boshqa mahsulot)ning maydalangan bо‘lakchalari
uskunaning ishchi zonasidan chiqmaguncha davom etaveradi.
Omixta yem komponentlarini meyorlash va aralashtirish.
Omixta yemga qо‘shilgan barcha komponentlar hayvon organizmida bir tekisda
hazm bо‘lishi, ya’ni bir moddaning ma’lum miqdorida bir vaqtda boshqa moddaning
keltirilganmiqdori tо‘g‘ri kelishi kerak. Faqat shunday sharoitda yeyilgan ozuqa hayvon
organizmida retseptda kо‘rsatilgan yо‘nalishda samara beradi: tuxum qо‘yishi ortadi,
og‘irligi yoki sut berishi kо‘payadi va boshqalar. Shuning uchun bir tomondan ma’lum
og‘irlik birligida omixta yemga qо‘shilgan barcha komponentlar berilgan miqdorda
|
| |
Ўзг. Вароқ Вароқ Хужжат - bet 48

53
Ўзг.
Вароқ
Вароқ
Хужжат
Имзо
Сана
III.Mehnatni muxofaza qilish
Omixta yem ishlab chiqarish korxonalarida boshqa korxonalardagi
kabi mehnatni
muxofaza qilish katta ahamiyat kasb etadi. Mehnatni muxofaza qilish bu korxonada
uzluksiz jarayoni ketayotgan bir paytda ishchilarning sog‘liqlari va mehnat qilish
qobilyatlarini
saqlashga, shuningdek ishchilarni ta’minlashga qaratilgan. Korxonada
boshqa omixta yem korxonalardagi singari mehnatni muxofaza qilish bо‘limi ish olib
boradi. Bu bо‘lim korxonadagi ishchi xodimlarning sog‘lom tarzda ish olib borishlarini,
xavfsiz joylarda mehnat qilish sharoitini ta’minlab beradi.
Mehnatni muhofaza qilish
bо‘limi korxonada asosan quyidagi ishlarni amalga oshirish ustida ish olib boradi.
- korxona xududida va ishlab chiqarish jarayonida ish olib boradigan ishchilarga
xavsizlik chora tadbirlari bо‘yicha ma’ruza о‘qish;
- ishlab chiqarish unumdorligini oshirish uchun uskuna qurilma va bino
xavfsizligini ta’minlash;
- ishchilarning shaxsiy himoya
vositalaridan foydalanishlari, sanitar – gigiyenik
chora – tadbirlarini qо‘llash, shu bilan barcha ishchilar mehnat qilish vaqtida normadagi
olish bilan ta’minlash va boshqarish.
Korxonada un ishlab chiqarish jarayonida xuddi un ishlab chiqaruvchi
korxonalaridagi kabi atmosferaga ma’lum miqdorda chang ajralib chiqadi. Bu esa ishchi
xodimlar sog‘liqlariga salbiy ta’sir kо‘rsatish mumkin. Masalan,
natijasida turli xil
nafas yо‘li kasalliklari, allergik kasalliklar yuzaga kelishi mumkin.
Shuning uchun ishlab chiqarish korxonalarida YQBCHK sog‘liqni saqlash
vazirligi tomonidan tasdiqlangan va SN 245 71 va SN 40 88 86ga kiritilgan. Bunga
kо‘ra YQBCHK bug‘doy changi uchun 4 mg/m
3
va omixta yem changi uchun 5 mg/m
3
dan oshmasligi kerak.
Bularning oldini olish
uchun korxonada asperatsiya, ya’ni havo tozalovchi
uskunalari о‘rnatiladi.. Korxonadan chiqayotgan changlar avval tozalanib,
keyin
atmosferaga chiqariladi.