nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Davra suhbati” metodining kamchiliklari

|
“Davra suhbati” metodining kamchiliklari
|
bet | 11/82 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 462,37 Kb. | | #119205 |
Bog'liq Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash (3)“Davra suhbati” metodining kamchiliklari:
ko‘p vaqt talab etiladi;
ta’lim beruvchining o‘zi ham rivojlangan fikrlash qobiliyatiga ega bo‘lishi talab etiladi;
ta’lim oluvchilarning bilim darajasiga mos va qiziqarli bo‘lgan mavzu tanlash talab etiladi.
“Rolli o‘yin” metodi-ta’lim oluvchilar tomonidan hayotiy vaziyatning har xil shart-sharoitlarini sahnalashtirish orqali ko‘rsatib beruvchi metoddir.
Rolli o‘yinlarning ishbop o‘yinlardan farqli tomoni baholashning olib borilmasligidadir. Shu bilan birga “Rolli o‘yin” metodida ta’lim oluvchilar ta’lim beruvchi tomonidan ishlab chiqilgan sstenariydagi rollarni ijro etish bilan kifoyalanishsa, “Ishbop o‘yin” metodida rol ijro etuvchilar ma’lum vaziyatda qanday vazifalarni bajarish lozimligini mustaqil ravishda o‘zlari hal etadilar.
Rolli o‘yinda ham ishbop o‘yin kabi muammoni echish bo‘yicha ishtirokchilarning birgalikda faol ish olib borishlari yo‘lga qo‘yilgan. Rolli o‘yinlar ta’lim oluvchilarda shaxslararo muomala malakasini shakllantiradi.
“Rolli o‘yin” metodida ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilar haqida oldindan ma’lumotga ega bo‘lishi lozim. Chunki rollarni o‘ynashda har bir ta’lim oluvchining individual xarakteri, xulq-atvori muhim ahamiyat kasb etadi. Tanlangan mavzular ta’lim oluvchilarning o‘zlashtirish darajasiga mos kelishi kerak. Rolli o‘yinlar o‘quv jarayonida ta’lim oluvchilarda motivastiyani shakllantirishga yordam beradi. Quyida “Rolli o‘yin” metodining tuzilmasi keltirilgan.
“Rolli o‘yin” metodining tuzilmasi “Rolli o‘yin” metodining bosqichlari quyidagilardan iborat:
Ta’lim beruvchi mavzu bo‘yicha o‘yinning maqsad va natijalarini belgilaydi hamda rolli o‘yin sstenariysini ishlab chiqadi.
O‘yinning maqsad va vazifalari tushuntiriladi.
O‘yinning maqsadidan kelib chiqib, rollarni taqsimlaydi.
Ta’lim oluvchilar o‘z rollarini ijro etadilar. Boshqa ta’lim oluvchilar ularni kuzatib turadilar.
O‘yin yakunida ta’lim oluvchilardan ular ijro etgan rolni yana qanday ijro etish mumkinligini izohlashga imkoniyat beriladi. Kuzatuvchi bo‘lgan ta’lim oluvchilar o‘z yakuniy mulohazalarini bildiradilar va o‘yinga xulosa qilinadi. Ushbu metodni qo‘llash uchun sstenariy t’lim beruvchi tomonidan ishlab chiqiladi. Ba’zi hollarda ta’lim oluvchilarni ham sstenariy ishlab chiqishga jalb etish mumkin. Bu ta’lim oluvchilarning motivastiyasini va ijodiy izlanuvchanligini oshirishga yordam beradi. Sstenariy maxsus fan bo‘yicha o‘tilayotgan mavzuga mos ravishda, hayotda yuz beradigan ba’zi bir holatlarni yoritishi kerak. Ta’lim oluvchilar ushbu rolli o‘yin ko‘rinishidan so‘ng o‘z fikr- mulohazalarini bildirib, kerakli xulosa chiqarishlari lozim.
|
| |
Robotlarning sinflanishi - X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar

|
X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar
|
bet | 5/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Robotlarning sinflanishi.
Sanoat robotlari quyidagi xususiyatlari bo‘yicha sinflanadi: funksional vazifasi; maxsusligi; yuk ko‘tarish qobiliyati; yuritma turi; manipulyatorlar soni; harakatlanish joylashtirish usuli; koordinata sistemasining turi; programmalash
usuli va boshqalar (1.1 - rasm). Universal robotlar turli xil operatsiyalarni bajarishga va har xil jihozlar bilan birga ishlashga mo‘ljallangan.
Maxsuslashgan robotlar ma’lum bir aniq operatsiyani bajarishga mo‘ljallangan. Masalan, payvandlash, yig‘ish, bo‘yash operatsiyalari.
Maxsus robotlar faqat bir konkret operatsiyani bajaradi. Masalan, texnologik jihozning konkret modeliga xizmat qiladi.
Robotlar bajaradigan texnologik operatsiyaning turiga qarab asosiy texnologik operatsiyani bajaruvchi robotlar (masalan, texnologik payvandlash, bo‘yash, yig‘uv operatsiyalari) va yordamchi texnologik operatsiyani (masalan, olib – qo‘yish operatsiyasi) amalga oshiradigan robotlarga bo‘linadi.
Robotning yuk ko‘tarish qobiliyati manipulyatsiya qilinayotgan ob’ektning massasi bilan aniqlanadi va robotning bajaradigan vazifasiga bog‘liq bo‘ladi, hamda bir necha grammdan to bir necha ming kilogrammgacha bo‘lishi mumkin.
Sanoat robotlari yuk ko‘tarish qobiliyati bo‘yicha quyidagi guruhlarga bo‘linadi: o‘ta yengil – 1 kg gacha, yengil – 10 kg dan 200 kg gacha, og‘ir – 200 kg dan 1000 kg, o‘ta og‘ir – 1000 kg dan yuqori [1, 5].
Robotlarda qo‘llaniladigan yuritmalar pnevmatik, gidravlik, elektrik va aralash yuritmalar guruhlariga bo‘linadi. Yuqori yuk ko‘tarish qobiliyati robotlarning zvenolarida gidravlik yuritmalar, manipulyator qisqichlarda esa sodda, kichik quvvatli pnevmatik yuritmalar ishlatiladi. Ko‘pincha robotlarda bitta manipulyator bo‘ladi (bir qo‘lli robotlar), ammo robotning vazifasiga qarab robotlarda ikkita, uchta va to‘rtta manipulyator (ikki qo‘lli, uch qo‘lli, to‘rt qo‘lli robotlar) bo‘lishi mumkin. Erkinlik darajalar soni n bo‘yicha robotlar quyidagi turlarga bo‘linadi: n = 2; n = 3; n = 4; va n>4. Robotning harakatlanish imkoniyati unda harakatlanish qurilmasi borligi yoki yo‘qligi bilan aniqlanadi. Birinchi holda ularni harakatlanuvchi robotlar va ikkinchi holda statsionar robotlar deb ataladi.
|
| |
“Davra suhbati” metodining tuzilmasi “Davra suhbati” metodining bosqichlari quyidagilardan iborat

Mashg‘ulot mavzusi e’lon qilinadi.
Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarni mashg‘ulotni o‘tkazish tartibi bilan tanishtiradi.
Har bir ta’lim oluvchiga bittadan konvert va javoblar yozish uchun guruhda necha ta’lim oluvchi bo‘lsa, shunchadan “Javoblar varaqalari”ni tarqatilib, har bir javobni yozish uchun ajratilgan vaqt belgilab qo‘yiladi. Ta’lim oluvchi konvertga va “Javoblar varaqalari”ga o‘z ismi-sharifini yozadi.
Ta’lim oluvchi konvert ustiga mavzu bo‘yicha o‘z savolini yozadi va “Javoblar varaqasi”ga o‘z javobini yozib, konvert ichiga solib qo‘yadi.
Konvertga savol yozgan ta’lim oluvchi konvertni soat yo‘nalishi bo‘yicha yonidagi ta’lim oluvchiga uzatadi.
Konvertni olgan ta’lim oluvchi konvert ustidagi savolga “Javoblar varaqalari”dan biriga javob yozadi va konvert ichiga solib qo‘yadi hamda yonidagi ta’lim oluvchiga uzatadi.
Konvert davra stoli bo‘ylab aylanib, yana savol yozgan ta’lim oluvchining o‘ziga qaytib keladi. Savol yozgan ta’lim oluvchi konvertdagi “Javoblar varaqalari”ni baholaydi.
Barcha konvertlar yig‘ib olinadi va tahlil qilinadi.
Ushbu metod orqali ta’lim oluvchilar berilgan mavzu bo‘yicha o‘zlarining bilimlarini qisqa va aniq ifoda eta oladilar. Bundan tashqari ushbu metod orqali ta’lim oluvchilarni muayyan mavzu bo‘yicha baholash imkoniyati yaratiladi. Bunda ta’lim oluvchilar o‘zlari bergan savollariga guruhdagi boshqa ta’lim oluvchilar bergan javoblarini baholashlari va ta’lim beruvchi ham ta’lim oluvchilarni ob’ektiv baholashi mumkin.
“Rolli o‘yin” metodining afzallik tomonlari

“Rolli o‘yin” metodining afzallik tomonlari:
o‘quv jarayonida ta’lim oluvchilarda motivastiya (qiziqish)ni shakllantirishga yordam beradi;
ta’lim oluvchilarda shaxslararo muomala malakasini shakllantiradi;
nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llay olishni o‘rgatadi;
ta’lim oluvchilarda berilgan vaziyatni tahlil qilish malakasi shakllanadi.
“Rolli o‘yin” metodining kamchilik tomonlari:
“Bahs-munozara” metodi-biror mavzu bo‘yicha ta’lim oluvchilar bilan o‘zaro bahs, fikr almashinuv tarzida o‘tkaziladigan o‘qitish metodidir.
Har qanday mavzu va muammolar mavjud bilimlar va tajribalar asosida muhokama qilinishi nazarda tutilgan holda ushbu metod qo‘llaniladi. Bahs- munozarani boshqarib borish vazifasini ta’lim oluvchilarning biriga topshirishi yoki ta’lim beruvchining o‘zi olib borishi mumkin. Bahs-munozarani erkin holatda olib borish va har bir ta’lim oluvchini munozaraga jalb etishga harakat qilish lozim. Ushbu metod olib borilayotganda ta’lim oluvchilar orasida paydo bo‘ladigan nizolarni darhol bartaraf etishga harakat qilish kerak.
Quyida “Bahs-munozara” metodini o‘tkazish tuzilmasi berilgan.
“Bahs-munozara” metodining bosqichlari quyidagilardan iborat:
Ta’lim beruvchi munozara mavzusini tanlaydi va shunga doir savollar ishlab chiqadi.
Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarga muammo bo‘yicha savol beradi va ularni munozaraga taklif etadi.
Ta’lim beruvchi berilgan savolga bildirilgan javoblarni, ya’ni turli g‘oya va fikrlarni yozib boradi yoki bu vazifani bajarish uchun ta’lim oluvchilardan birini kotib etib tayinlaydi. Bu bosqichda ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarga o‘z fikrlarini erkin bildirishlariga sharoit yaratib beradi.
Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilar bilan birgalikda bildirilgan fikr va g‘oyalarni guruhlarga ajratadi, umumlashtiradi va tahlil qiladi.
Tahlil natijasida qo‘yilgan muammoning eng maqbul echimi tanlanadi.
|
Neftni qazib olish usullari

Neftni qazib olish usullari
Download
492,07 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
19.09.2024
Hajmi
492,07 Kb.
#271678
Download
492,07 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Neftni qazib olish usullari
Download
492,07 Kb.
Matnni ko'rish
Foydalanilgan - Neftni qazib olish usullari

Foydalanilgan
adabiyotlar:
1.
Сайфиддинов, О., Ғойипов, А., & Рахмонов, Д. (2022). КОМПОЗИЦИОН
ФЕНОЛ-ФОРМАЛЬДЕГИД
СМОЛАЛАРИНИ
ТЕРМИК
ХОССАЛАРИНИ
ЎРГАНИШ.
2.
Mukhammadjon, J., Dilshod, R., & Botirov, E. (2022). ESSENTIAL OIL
COMPOSITION OF TWO SPECIES OF SCUTELLARIAAERIAL PARTS FROM
UZBEKISTAN AND THEIR ANTIMICROBIAL ACTIVITIES. BEST SCIENTIFIC
RESEARCH, 1(1), 208-215.
3.
Gʻoyipov, A. (2022). TERMOPLASTIK POLIEFIRLAR ISHRIROKIDA
MODIFIKATSIYALASHNING AFZALLIKLARI.
4.
Ergashev, S., Gʻoyipov, A., & Alimuxamedov, M. (2022). KOMPOZITSION
FENOL-FORMALDEGID OLIGOMERLARINING TARKIBINI NEFELOMETRIK
`
224
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
USULDA О ‘RGANISH. Science and innovation, 1(A5), 424-430.
5.
Rakhmonov, D., & Gayipov, A. (2022). STUDY OF COMPOSITION AND
CRITICAL PARAMETERS OF DUST FROM LOCAL COTTON INDUSTRY.
International Bulletin of Applied Science and Technology, 2(9), 77-81.
6.
Gʻoyipov, A., Mamayunusova, M., & Ergasheva, Z. (2022). QOVOQ MAG
‘ZINING TARKIBINI TADQIQ ETISH.
7.
Azizbek, G., & Muzaffar, D. (2022). PRODUCTION OF POLYESTER BASED ON
ADIPIC ACID AND DETERMINATION OF OPTIMAL COMPONENT RATIO OF
COMPONENTS. Universum: технические науки, (7-4 (100)), 43-46.
8.
Usmonova, Z., Boyturaev, S., Soadatov, A., G’oyipov, A., & Dehkanov, Z.
(2018). PROCESSING OF CALCIUM NITRATE GRANULATED CALCIUM
SALTPETER. Scientific-technical journal, 1(2), 98-105.
9.
Шеркузиев, Д. Ш., & Арипов, Х. Ш. (2020). ВЛИЯНИЕ ГИДРОГЕЛЯ НА
МЕХАНИЧЕСКИЙ СОСТАВ И АГРОХИМИЧЕСКИЕ СВОЙСТВА НЕОРОШАЕМЫХ
ПОЧВ. BBK 79, 859.
10.
Mukhammadyusuf Zokirov, & Azizbek Gayipov. (2022). METHODS OF
PREVENTION OF YOUTH INTERNET DEPENDENCE. BEST SCIENTIFIC
RESEARCH -2023, 2(1), 83–92.
11.
Абдухакимов, Т. Т. У., Шеркузиев, Д. Ш., & Арипов, Х. Ш. (2020).
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ МЕСТНОГО СЫРЬЯ ДЛЯ ПРОИЗВОДСТВА КЛИНКЕРА.
Universum: технические науки, (10-2 (79)), 31-33.
12.
Tal’At, A., Doniyor, S., & Khayrullakhan, A. (2022). OBTAINING A NEW TYPE
OF HYDROGEL BY POLYMERIZING FARPAN WITH FORMALIN AND VARIOUS
ADDITIVES. Universum: технические науки, (4-13 (97)), 9-13.
13.
Shermatov, A., & Maulyanov, S. (2022). KINETICS OF ISOLATION OF
COLCHICINE AND COLCHAMINE ALKALOIDS FROM PLANT CONTENTS. Science
and Innovation, 1(5), 431-436.
14.
Qobuljon, A., Ibrohim, R., & Gayipov, A. (2022). METHOD OF
DETERMINATION OF FURFURYL ALCOHOL. Scientific Impulse, 1(4), 1774-1778.
15.
Юсупов, И., Зокиров, М., & Сайфиддинов, О. (2022, October). БИОГОМУС
ЎҒИТЛАРИ. БИОГОМУСНИНГ ХОССАЛАРИ ВА ҚЎЛЛАНИЛИШИ. In
Международная конференция академических наук (Vol. 1, No. 29, pp. 17-
24).
16.
Shamshidinov, I., Kodirova, G., Sayfiddinov, O., & Zakirov, M. (2022).
METHOD OF APPLICATION OF BIOGUMUS AS WELL AS OBTAINING LIQUID
BIOORGANOMINERAL FERTILIZERS FROM RAIN WORM BIOGUMUS.
|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya

«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
International Bulletin of Applied Science and Technology, 2(10), 40-46.
17.
Khayitov, B., & Rustamov, I. (2022). ORGANIZING INTERACTIVE LESSONS IN
TEACHING CHEMICAL TECHNOLOGY SCIENCES. Science and Innovation, 1(5),
464-468.
18.
Нажмиддинов, Р. Ю., Мелиқўзиева, Г. Қ., Зокиров, М., & Юсупов, И.
(2022). Марказий Қизилқум фосфоритларидан таркибида кальций ва
магний бўлган концентрланган фосфорли оддий ўғитлар олиш. Ijtimoiy
fanlarda innovasiya onlayn ilmiy jurnali, 2(6), 56-61.
19.
Шеркузиев, Д. Ш. (2008). О составе жидкой и твердой фаз продуктов
разложения фосфоритов Центральных Кызылкумов при пониженной
норме азотной кислоты. Узб. хим. ж, (3), 63.
20.
Sherquzyev, D. S., Shirinov, S. D., Yusupov, M. O., & Asqarova, O. (2018).
HYDROGEL PRODUCTION OF NEW GENERATION BASED ON LOCAL RAW
MATERIALS. European Science Review, 1(11-12), 141-145.
21.
Зокиров, М. (2022). ЁШЛАРНИНГ ИЗЛАНИШЛАРИНИ ҚЎЛЛАБ
ҚУВВАТЛАШ
ИЛМИЙ
ПЛАТФОРМАСИНИ
ТАШКИЛ
ЭТИШНИНГ
ДОЛЗАРБЛИГИ. Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya va
amaliyot, 1(28), 107-110.
22.
Doniyor o‘g‘li, R. D., & Tohirjon o‘g, A. T. A. (2022). EGILUVCHAN
POLIMERLARNING MOLEKULYAR STRUKTURASI VA XOSSALARI. Scientific
Impulse, 1(4), 1769-1773.
|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya

|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: NazariyaBog'liq ZDIT2852 (1)«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
“ Gazaliftlik” usul yani skvajinlar orqali havoni haydash bilan turbalarda tortib
olinadi
“Nasoslik” usuli orqali.
Neftni qayta ishlash fraksiyali haydash termik krekin katalik kreking reforming
gidro kreking va boshqa jarayonlar orqali qayta ishlanadi
Neft oʻta muhim yonilgʻi-energiya manbai boʻlib, benzin, kerosin dizel yonilgʻisi,
mazut, moylash materiallari va bitumlar olishda asosiy xom ashyo sifatida
ishlatiladi.
Neft Qora yoki qoʻngʻir, baʼzan och malla rangli boʻlib, oʻziga xos hidi bor. Zichligi
750–970 kg/m³. Zichligi 20° da 850 kg/m³ dan past boʻlgan Neftlar yengil,851 –
885 kg/m³ — oʻrtacha ogʻirlikdagi va 885 kg/m³ dan yuqorilari ogʻir Neft
hisoblanadi. Qaynash temperaturasi 28° dan yuqori. Qotish temperaturasi —
60°dan —26° gacha, 50° dagi qovushoqligi 1,2—55 mm2/s, solishtirma issiqlik
sigʻimi 1,7—2,1 kJ/(kg .K), yonish issikligi 43,7—46,2 MJ/kg ga teng . Chaqnash
harorati 35— 120°. Organik erituvchilarda eriydi, suvda erimaydi, lekin suv
bilan turgʻun emulsiya hosil qiladi. Neft tarkibida parafin, naften va aromatik
uglevodorodlar boʻladi, uglerod 82—87%, vodorod —11,5—14,5%, oltingugurt
0,1—5,5%ni tashkil etadi. Bundan tashqari, vanadiy, nikel, kalsiy, magniy, temir,
alyuminiy, kremniy, natriy kabi 20 dan ortiq elementlar, 5% gacha har xil
aralashmalar — naften kislotalar, asfalt-smola moddalar, merkaptanlar, vodorod
sulfid, tiofen va tiofanlar, disulfidlar, piridin, piperidin va boshqa mavjud. Neft
tarkibidagi oltingugurt miqdoriga qarab kam oltingugurtli (0,6% gacha),
oltingugurtli (0,6—1,8%) va koʻp oltingugurtli (1,8%dan ortiq) sinflarga
boʻlinadi. Baʼzi olimlar Neft ni tabiatdagi kimyoviy oʻzgarishlar natijasida hosil
boʻlgan deb hisoblaganlar. Bu haqda 2 qarama-qarshi fikr — anorganik va
organik gipotezalar mavjud. Anorganik gipoteza asoschisi fransuz kimyogari M.
Bertlo (1866) Neft yer qaʼrida karbonat kislotaning ishqoriy metallarga taʼsiri
natijasida, shunga oʻxshash, D. I. Mendeleyev (1877) yer qaʼriga sinish zonalari
orqali tushgan suvning uglerodli metall (karbid) larga taʼsiri natijasida hosil
boʻlgan, degan fikrni bildirganlar.
XX asr boshlarida esa Neft hosil boʻlishining organik gipotezasi rivojlanti-rildi va
choʻkindi jinslardagi sapropel (organik balchiq) bilan Neft uzviy aloqada deb
topildi. Bu gipotezaga koʻra, Neft koʻl va dengiz ostida choʻkindi jinslar bilan
birga choʻkadigan har xil yirik hayvonlar (qad. ixtiozavrlar, kitlar va
hashalotlar)dan tortib planktonlargacha boʻlgan jonivorlar va oʻsimlik
qoldiqlaridan hosil boʻlgan. Dengiz va koʻl tubida yigʻilgan organik moddaning
bir qismi dengiz jonivorlariga oziq boʻlsa, bir qismi suvda erigan kislorod bilan
oksidlanib yoʻqolgan va organik moddaning juda oz (2—3% gacha) miqdori
|
| |
Sanitariya-gigienik - 7-maruza: Ishlab chiqarishda sodir bo’ladigan baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini o`rganish...

|
7-maruza: Ishlab chiqarishda sodir bo’ladigan baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini o`rganish va kamaytirish Reja
|
bet | 2/6 | Sana | 18.11.2023 | Hajmi | 58,96 Kb. | | #100999 |
Bog'liq маруза7Sanitariya-gigienik sabablar. Ob-havo sharoitining qoniqarsiz bo’lishi, korxonadagi havo muhitining changlanganligi, ish joylarini etarlicha yoritilmaganligi, shovqin va titrashning mavjudligi, sanitariya- gigenik xonalarining etarli emasligi yoki ularning sanitariya talablariga javob bermasligi va b.
Iqtisodiy sabablar. Mehnat muhofazasi masalalariga sovuqqonlik bilan qarash, shuningdek,oylik maoshlarni o’z vaqtida berilmaslik va ishchilarning yuqori ish unumiga erishishga intilmasligi, ish sharoitlarini yaxshilashga etarli mablag’ ajratilmasligi tufayli kelib chiquvchi sabablar hisoblanadi.
Ishchining aybi bilan sodir bo’ladigan baxtsiz hodisalarga uning ehtiyotsizligi, intizomsizligi, ishga betob yoki mast holda kelishi sabab bo’ladi.
Kasbiy kasalliklar – ishlovchi uchun zararli va xavfli ish sharoitlarining ta’siri natijasida hosil bo’ladigan kasallik. SHikastlanishlar va kasbiy kasalliklarning sabablari:
Tashkiliy ish joyini qoniqarsiz tashkil qilish.
Texnik nazoratning etarli emasligi.
Texnik-texnologik jarayonning mukammal emasligi.
Nobop mikroiqlim sharoitlari
YOritilganlikning etishmasligi va h.
Ishlab chiqarishda chang eng ko’p tarqalgan noqulay omil hisoblanadi. Sanoat, transport, qishloq xo’jaligidagi ko’plab texnologik jarayonlar chang hosil qilishga sabab bo’ladi. Kelib chiqishiga ko’ra organik (o’simlik va hayvonot), noorganik (metall, mineral) va aralash changlar mavjud. Ayniqsa, changda azot kremniy ikki oksidning bo’lishi pnevmokonioz kasalligining paydo bo’lishida o’ziga xos rol o’ynaydi. CHangning kremniy erkin birikmasida mavjud bo’lgan, ayniqsa miqdori 10 % dan ortadigan kvarsli chang ta’sirida silikoz kasalligiga chalinish mumkin. Bu kasalliklar kon, shaxta, mashinasozlik, shisha, chinni va sanoatning boshqa tarmoqlarida ishlaydigan kishilarda ko’proq uchraydi. CHang organizmga nafas yo’llari, teri va ovqat hazm qilish yo’llari orqali kirib, ishchi xodimlarning zaxarlanishiga sabab bo’ladi hamda o’tkir va surunkali kasb kasalliklarini qo’zg’ashi mumkin. Zaxarlar o’ziga xos ta’sirdan tashqari, organizmning yuqumli va boshqa kasalli
|
| |
“Bahs-munozara” metodining afzalliklari

“Bahs-munozara” metodining afzalliklari:
ta’lim oluvchilarni mustaqil fikrlashga undaydi;
ta’lim oluvchilar o‘z fikrining to‘g‘riligini isbotlashga harakat qilishiga imkoniyat yaratiladi;
ta’lim oluvchilarda tinglash va tahlil qilish qobiliyatining rivojlanishiga yordam beradi.
“Bahs-munozara” metodining kamchiliklari:
ta’lim beruvchidan yuksak boshqarish mahoratini talab etadi;
ta’lim oluvchilarning bilim darajasiga mos va qiziqarli bo‘lgan mavzu tanlash talab etiladi.
“Muammoli vaziyat” metodi-ta’lim oluvchilarda muammoli vaziyatlarning sabab va oqibatlarini tahlil qilish hamda ularning echimini topish bo‘yicha ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan metoddir.
“Muammoli vaziyat” metodi uchun tanlangan muammoning murakkabligi ta’lim oluvchilarning bilim darajalariga mos kelishi kerak. Ular qo‘yilgan muammoning echimini topishga qodir bo‘lishlari kerak, aks holda echimni topa olmagach, ta’lim oluvchilarning qiziqishlari so‘nishiga, o‘zlariga bo‘lgan ishonchlarining yo‘qolishiga olib keladi. «Muammoli vaziyat» metodi qo‘llanilganda ta’lim oluvchilar mustaqil fikr yuritishni, muammoning sabab va oqibatlarini tahlil qilishni, uning echimini topishni o‘rganadilar.
Quyida “Muammoli vaziyat” metodining tuzilmasi keltirilgan.
“Muammoli vaziyat” metodining tuzilmasi “Muammoli vaziyat” metodining bosqichlari quyidagilardan iborat:
Ta’lim beruvchi mavzu bo‘yicha muammoli vaziyatni tanlaydi, maqsad va vazifalarni aniqlaydi. Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarga muammoni bayon qiladi.
Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarni topshiriqning maqsad, vazifalari va shartlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim beruvchi ta’lim oluvchilarni kichik guruhlarga ajratadi.
Kichik guruhlar berilgan muammoli vaziyatni o‘rganadilar. Muammoning kelib chiqish sabablarini aniqlaydilar va har bir guruh taqdimot qiladi. Barcha taqdimotdan so‘ng bir xil fikrlar jamlanadi.
Bu bosqichda berilgan vaqt mobaynida muammoning oqibatlari to‘g‘risida fikr-mulohazalarini taqdimot qiladilar. Taqdimotdan so‘ng bir xil fikrlar jamlanadi.
Muammoni echishning turli imkoniyatlarini muhokama qiladilar, ularni tahlil qiladilar. Muammoli vaziyatni echish yo‘llarini ishlab chiqadilar.
Kichik guruhlar muammoli vaziyatning echimi bo‘yicha taqdimot qiladilar va o‘z variantlarini taklif etadilar.
Barcha taqdimotdan so‘ng bir xil echimlar jamlanadi. Guruh ta’lim beruvchi bilan birgalikda muammoli vaziyatni echish yo‘llarining eng maqbul variantlarini tanlab oladi.
|
Antik davr va O‘rta asrlarda rivojlanishi, ya’ni hali ilmiy asoslanmagan, empirik rivojlanish davri

|
Antik davr va O‘rta asrlarda rivojlanishi, ya’ni hali ilmiy asoslanmagan, empirik rivojlanish davri
|
bet | 16/82 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 462,37 Kb. | | #119205 |
Bog'liq Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash (3)Antik davr va O‘rta asrlarda rivojlanishi, ya’ni hali ilmiy asoslanmagan, empirik rivojlanish davri ta’lim muassasalarining asosiy vazifasi talabalarning ongiga falsafiy-diniy mazmundagi bilimlarni etkazish sanalgan. Asosiy e’tibor jamiyatni barqarorlashtirish, jamiyat a’zolarini diniy savodxonlikka ega qilishga qaratilgan. O‘sha davrda oliy ta’lim muassasalarining shakllanish jarayoni boshlanishiga to‘g‘ri keladi va u ta’lim muassasalarida ixtiyoriy ravishda 7 ta san’at yo‘nalishini o‘rganish yo‘lga qo‘yilgan.
Mazkur san’at yo‘nalishini o‘rganish jamiyat a’zolarining ma’naviy-axloqiy, aqliy, jismoniy rivojlanishi, estetik did, ekologik qarashlarning vujudga kelishiga zamin tayyorlagan.
O‘sha davrning ta’lim muassasalarining ta’limiy maqsadi sifatida talabalarning intellektual va jismoniy barkamolligini ta’minlash, mantiqiy fikr yuritish ko‘nikmalarini tarkib toptirish belgilanganligi bois, ta’lim- tarbiya jarayonida talabalar tomonidan bilimlarni o‘zlashtirish barobarida o‘qitish jarayonida vujudga keltiriladigan muammoli vaziyatlarda muammolarni aniqlash, tahlil, sintez, taqqoslash, qiyoslash, umumlashtirish va xulosa yasash kabi aqliy operastiyalarni bajarishi ko‘zda tutilgan. Talabalar tomonidan o‘zlashtirilgan bilimlar og‘zaki savol-javob va suhbat orqali nazorat qilingan va baholangan.
Ta’lim-tarbiya jarayonining yakuniy natijasi og‘zaki savol-javob va suhbat orqali nazorat qilinishi ko‘zlangan natijani bermaganligi sababli, nazoratning keng qamrovli va maqsadga muvofiq shakl va vositalarini ishlab chiqish zarurati vujudga keldi.
XVI-asr va XIX-asrning oxirigacha bo‘lgan davr, ta’lim-tarbiya jarayonining sifati bo‘yicha dastlabki tasavvurlar paydo bo‘lgan davrda ta’lim-tarbiya jarayonining yakuniy natijasi va o‘qituvchilarning pedagogik faoliyatini baholash yuzasidan muayyan izlanishlar olib borilgan, lekin mazkur izlanishlar ko‘zlangan natijani bermagan.
Atoqli pedagog Ya.A.Komenskiyning “Buyuk didaktika” asarida asosiy didaktik kategoriyalar, o‘qitish maqsadi, ta’lim mazmuni, bilimlarni nazorat qilish, ta’lim-tarbiya jarayonining sifatini belgilash didaktik jihatdan asoslanilgan.
Olim tomonidan pedagogika faniga yangi atama va tushunchalar “bilimlarni nazorat qilish va baholash”, “imtihon”, “kollekvium”, “diktant” kabilar kiritildi.
Ma’lumki, o‘qitish jarayonining baholashda yakuniy natija sifatida talabalar tomonidan egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarga asoslanadi.
Ta’lim muassasasining yuqori malakali va raqobatbardosh kadrlarni tayyorlash sifatini orttirish maqsadida besh balli baholash tizimi yo‘lga qo‘yildi.
|
| |
Kreativlik - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni...

|
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
bet | 81/82 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 462,37 Kb. | | #119205 |
Bog'liq Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash (3)Kreativlik
|
(lot., ing. “create ” – yaratish, “creative” – yaratuvchi, ijodkor)
– individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorlikni tavsiflovchi va mustaqil omil sifatida iqtidorlilikning tarkibiga kiruvchi ijodiy
qobiliyati.
|
an ability of an individual characterizing readiness for producing new ideas and an independent factor comprising creative skills
|
Ijod
|
ijtimoiy sub’ektning yangiligi, ahamiyati va foydaliligi jamiyat yoki muayyan guruh tomonidan tan olingan faoliyati yoki
faoliyati natijasi.
|
a results of a work acknowledged by a society or a certain group of people on subject’s novelty, significance and
usefulness.
|
| |
Ijodiy tafakkur
|
tafakkurning ijod jarayonini tashkil etish va ijod natijalari (mahsullari)ni bashoratlashni ifodalovchi
turi.
| |
a type of thinking that expresses the organization of creative work and predicts its results.
| | |
Ijodiy topshiriqlar
|
muammoli vaziyatlarni tizimli tahlil asosida hal qilishga yo‘naltirilgan masalalar tizimi.
|
a system of issues intended to solve based on the systematic analysis of problem-
based cases.
|
Ijodkorlik
|
muayyan yangilikning ahamiyati va foydali ekanligini belgilovchi shaxs
faoliyati va uning natijasi.
|
an individual’s activity and its result that identify significance and
usefulness of novelties.
|
| |
Ijodkor shaxs
|
ijodiy jarayonni muvaffaqiyatli amalga oshira oladigan hamda aniq ijodiy natija (mahsulot)larga ega shaxs.
|
an individual who successfully carries out a creative process and possesses certain creative result.
| |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
Test topshirig‘i - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni...

|
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
bet | 74/82 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 462,37 Kb. | | #119205 |
Bog'liq Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash (3)Test topshirig‘i
|
To‘g‘ri javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
Muqobil javob
|
1
|
1
|
1
|
Ahmad Farg‘oniy xotirasiga qaysi horijiy mamlakatning poytaxtida haykal
qo‘yilgan?
|
*Misr poytaxti Qohira shahrida
|
Rossiya poytaxti Moskva shahrida
|
Yaponiya poytaxti Tokio shahrida
|
Ozarbayjo n
poytaxti Boku shahrida
|
ShU SAVOL BO‘YIChA OChIQ VA YoPIQ TEST
№
|
OChIQ TEST
|
№
|
YoPIQ TEST
|
1.1.1.
|
1.Ahmad Farg‘oniyga .......
mamlakatning poytaxti
.......da haykal qo‘yilgan?
A. Misr poytaxti Qohira shahrida.
V. Rossiyaning poytaxti Moskva shahrida
S. Yaponiyaning poytaxti Tokio shahrida
D. Ozarbayjonning poytaxti Boku shahrida
|
1.1.1.
|
1. Ahmad Farg‘oniyga qaysi mamlakatning poytaxtida haykal qo‘yilgan?
A. Misr poytaxti Qohira shahrida.
V. Rossiyaning poytaxti Moskva shahrida
S. Yaponiyaning poytaxti Tokio shahrida
D. Ozarbayjonning poytaxti Boku shahrida
|
Algoritm. O‘quv kursi mazmuni bo‘yicha tuzilgan savollar to‘plami, ular asosida tuzilgan test topshiriqlari majmuasi, Reyting tizimining nazorat turlari: joriy, oraliq va yakuniy nazorat uchun guruhlangan testlarni o‘quv- metodik majmuadan o‘rin olgan mavzularni nazorati uchun shakllantirilgan savollar tarkibiga kiriting.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya

|
«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: NazariyaBog'liq ZDIT2852 (1)«Zamonaviy dunyoda innovatsion tadqiqotlar: Nazariya
va amaliyot» nomli ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
dengiz tubida loyqaga aralashib, unga qoramtir tuye bergan. Loyka ichida
organik modda kislorodsiz muhitda anaerob bakteriyalar taʼsirida oʻzgargan.
Choʻkindi jinslar tarkibidagi sapropelning bir necha mln. yillar davomida
oʻzgarib Neft hosil boʻlishi labaratoriya sinovlarida amaliy jihatdan oʻrganilgan.
Bunda Yer poʻstining 1200–1500 m chuqurligidagi organik moddalarning
murakkab molekulalari parchalanib, gazsimon, suyuq va qattiq uglevodorodlar
ajralib chiqishi mumkin. Undan ham chuqurroq (3000–4000 m)da jarayon
yanada tezlashib, Neft hosil boʻlishining bosh fazasini vujudga keltirgan va
uglevodorodlar maksimal miqdorda ajralib chiqqan.
Neftli qatlamlar Yer poʻsti tarixining hamma davrlariga mansub qavatlarida
uchraydi, ammo eng koʻp zaxirasi devon, yura, bur va toʻrtlamchi davr
yotqiziqlarida joylashgan. Neftli qatlamlar maydoni 1000 km², qalinligi 100 m
gacha yetib, bir konda bir necha Neftli katlam mavjud boʻlishi mumkin.
Xulosa:
Neft iqtisodiyotning asosiy manbai hisoblanadi. Mubolag‘asiz, insoniyat
farovonligi bu manbaga bog‘liq. Biroq ko‘p yillar davomida yonuvchan suyuqlik
o‘rganilishiga qaramay, uning kelib chiqishi hali ham sir bo‘lib qolmoqda.
Neftning kelib chiqishi haqida olimlar nima deydi ? U qayerdan paydo bo‘lgan ?
Yagona nazariya mavjud emas Turli tadqiqotchilar “qora oltin” sayyorada
qanday paydo bo‘lganligi to‘g‘risida o‘zlarining farazlarini ilgari surishadi. Nega
ular neft kelib chiqishining yagona nazariyasiga ega emas? Neft va gaz doimiy
ravishda yer qa’ridagi tabiiy bo‘shliqlar (teshiklar, yoriqlar) bo‘ylab
harakatlanadi. Biroq, mineralning aynan qayerda va qanday hosil bo‘lishi bugun
ham aniqlanmagan. Topilgan konlar esa shunchaki qusursiz to‘planish joylar: u
yerdan neft qochib qutula olmaydi.
|
| |
REFERENCES - Journal of scientific research and technology(jsrt) volume-x issue-x month

|
Journal of scientific research and technology(jsrt) volume-x issue-x month
|
bet | 8/8 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 60,45 Kb. | | #242316 |
Bog'liq JSRT Paper Template-OTH (1)-OTHREFERENCES
President of the Republic of Uzbekistan Sh.M. Address of Mirziyoyev to the Oliy Majlis and Senate of the Republic of Uzbekistan on January 21, 2020. http://turkiston.uz (date of application: 16.03.2020).
Parpieva M.M. The importance of digital technologies in the development of the digital economy in Uzbekistan. Scientific electronic magazine "Statistics Bulletin of Uzbekistan" of the Institute of Personnel Training and Statistical Research under the State Statistics Committee. 2022, issue 2.
Parpieva M.M. The role of innovation in the development of the digital economy. Scientific electronic magazine "Statistics Bulletin of Uzbekistan" of the Institute of Personnel Training and Statistical Research under the State Statistics Committee. 2022, issue 3.
P.Z. Hashimov. Z.F. Fakhriddinova. Prospects for the development of the digital economy in Uzbekistan. - Magazine "Economy of Information Technologies".
Gulyamov S.S., Ayupov R.H., Abdullaev O.M., Baltabaeva G.R. Blockchain technologies in the digital economy. - T.: TMI, "Economy-Finance" publishing house, 2019.
Petrukhina E.V., Gujin A.A., Velichko N.Yu., Nijaradze L.D., Volkova A.V., Oveshnikova L.V. Sovremennye teorii menedzhmenta, Oryol, 2014. - 110 p
|
| |
V. SYSTEM ARCHITECTURE - Journal of scientific research and technology(jsrt) volume-x issue-x month

№
|
Description
|
Definition source
|
1
|
Electronic economy (digital, web, internet economy) - economic activity based on digital technologies related to electronic business and electronic commerce, electronic goods and services produced and sold by them.
|
Wикипедиа: ҳттпс://ру.wикипедиа.
орг/wики/Э-эcономй
|
2
|
Network economy (virtual, digital, electronic) - economic activity carried out using electronic networks (digital telecommunications). From a technological point of view, the network economy is a legitimate environment
|
Глоссарй.ру: ҳттп://www.глоссарй. ру/cги-бин/гл_сч2.cги?РРлйлиг9!_ қутусоқг
|
3
|
Digital economy is an economic activity in which information is in digital form. They can increase the productivity of various types of production
|
ҳттп://кремлин.ру/аcтс/ банк/41919
|
4
|
Digital economy is computer technology related to digital development. These include: online services, electronic payments, online trading, mutual financing, etc.
|
ҳттп://www.финграмота.орг/ теорияфинансов/итем/2198-чтотакоэтсифроваяэкономика
|
5
|
Digital economy is economic, social and cultural relations based on the use of digital information and communication technologies.
|
ҳттп://www.тадвисер.ру/индех.пҳп/ Артиcле3АдигиталЭcономёфРуссиа
|
6
|
The digital economy is a network of global economic activities used for commercial purposes.
|
ҳттп://www.тпинаука.ру/2018/02/ Скрипко.пдф
|
7
|
The difference between the digital economy and the ordinary economy.
|
ҳттпс://соф.уз/уз/пост/рақамли-иқтисодиёт-ҳақида-нималарни-билиш-керак
|
Savollar - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil...

Savollar:
Fakultet dekani ushbu masalani o‘rganishda qanday xatoga yo‘l qo‘ydi?
Ushbu masala qanday o‘rganish lozimligi haqida tavsiya ishlab chiqing.
Nima sababdan suhbat davomida talabalar tomonidan Hasan Husanovichning pedagogik faoliyatidagi kamchiliklar borasida fikr bildirilmadi?
Siz ushbu muammoni qanday hal etgan bo‘lardingiz?
Tinglovchilarga tavsiya etiladigan manbalar:
O‘zbekiston Respublikasining Konstitustiyasi, “Inson huquqlari deklarastiyasi”, O‘zbekiston Respublikasining Oliy ta’lim muassasalari Nizomi, Pedagogik kvalimetriya.
Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:
Keys mohiyatini etarlicha anglab oling.
Muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi omillarni aniqlang.
Aniqlangan omillar orasidan muammoga barchasidan ko‘proq dahldor bo‘lgan omil (yoki ikkita omil)ni ajrating.
Ana shu omillar asosida echimni asoslashga harakat qiling.
O‘z fikringizni bayon eting.
Keysni echish jarayoni:
Tinglovchilar keys mohiyatini u bilan tanishish orqali kichik guruhda muhokama qilinadi.
Tinglovchi kichik guruh a’zolari bilan hamkorlikda muammoni hal etishga zamin tayyorlaydigan omillarni aniqlaydi.
Muammoni hal etishga imkon beradigan omillardan eng muhimlari ajratib olinadi.
Kichik guruh a’zolari umumiy fikr asosida eng muhim omillarni bayon etadi.
Kichik guruhlarning fikrlari tahlil etiladi va umumiy xulosa yasaladi.
O‘qituvchining echimi
Fakultet rahbarlari o‘qituvchining pedagogik faoliyatidagi kamchiliklarni o‘rganishda xatolikka yo‘l qo‘ygan. Bu holatda pedagogik kvalimetriyaning anonim so‘rovnoma metodidan foydalanish va olingan natijalarni muhokama etilishi lozim edi.
keys. Fakultet ilmiy Kengashida “Yilning eng yaxshi o‘qituvchisi” tanloviga nomzodlar tanlanmoqda. Bakalavriat yo‘nalishining 3 kursida turli kurslardan mashg‘ulot olib boradigan 2 ta professor-o‘qituvchining pedagogik faoliyati va erishilgan natijalar tahlil etilmoqda. Har ikkala ustozning hamma ko‘rsatkichlari bir xil, lekin talabalarning fanlar bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlari tahlilida farq mavjud.
Birinchi ustoz talabalarning fanlar bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlarini standart test topshiriqlari bilan baholagan va 100% o‘zlashtirish va 60% ta’lim samaradorligiga erishgan.
Ikkinchi ustoz talabalarning fanlar bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlarini nostandart test topshiriqlari bilan baholagan va 98% o‘zlashtirish va 50% ta’lim samaradorligiga erishgan.
Ilmiy kengash yig‘ilishi birinchi ustozni tanlovda g‘olib deb topgan va rag‘batlantirilgan.
|
MUSTAQIL TA’LIM MAZMUNI - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini...

MUSTAQIL TA’LIM MAZMUNI
Tinglovchi mustaqil ishni muayyan modullar xususiyatlarini hisobga olgan holda quyidagi shakllardan foydalanib bajaradi:
Mutaxassislik fani bo‘yicha mashg‘ulotlar mazmuniga bog‘liq holda reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli va ijodiy test topshiriqlarini tayyorlash.
Mutaxassislik bo‘yicha mashg‘ulot ishlanmalarini loyihalash va mavzu mazmuniga mos holda ijodiy topshiriqlar ishlab chiqish.
Mustaqil ish mazmuni va shakli yo‘nalish tarkibidagi modullar xususiyatlarini hisobga olgan holda kengaytirilishi va o‘zgartirilishi mumkin.
O‘zingiz o‘qiydigan kurs bo‘yicha joriy nazorat uchun test topshiriqlarini shakllantirish yuzasidan tavsiyalar
Joriy nazorat topshiriqlari shu mavzuning mazmunini qamrab olishi lozim.
Mavzu mazmunidan kelib chiqqan holda nazorat topshiriqlarida:
Ochiq test topshiriqlari;
Yopiq test topshiriqlari;
Ko‘p javobli test topshiriqlari;
Standart va nostandart test topshiriqlari bo‘lishi lozim.
Test topshiriqlarining qiyinlik darajasi reproduktiv (30%), produktiv (30%), qisman-izlanishli (20%) va kreativ test topshiriqlari (20%) miqdorda bo‘lishi tavsiya etiladi.
Mavzular bo‘yicha shakllantirilgan nostandart test topshiriqlarini My test dasturiga kiriting va amaliyotga joriy etish yo‘llarini belgilang.
O‘zingiz o‘qiydigan kurs bo‘yicha oraliq nazorat uchun test topshiriqlarini shakllantirish yuzasidan tavsiyalar
Oraliq nazorat topshiriqlari o‘rganilgan bob yoki bo‘lim mazmunini qamrab olishi lozim.
Bob yoki bo‘lim mazmunidan kelib chiqqan holda nazorat topshiriqlarida:
Ochiq test topshiriqlari;
Yopiq test topshiriqlari;
Ko‘p javobli test topshiriqlari;
Standart va nostandart test topshiriqlari bo‘lishi lozim.
Test topshiriqlarining qiyinlik darajasi reproduktiv (30%), produktiv (30%), qisman-izlanishli (20%) va kreativ test topshiriqlari (20%) miqdorda bo‘lishi tavsiya etiladi.
Bob yoki bo‘lim mazmunini qamrab olib shakllantirilgan nostandart test topshiriqlarini My test dasturiga kiriting va amaliyotga joriy etish yo‘llarini belgilang.
|
Savollar - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil...

Savollar:
Fakultet ilmiy Kengashi ushbu masalani o‘rganish va tahlil qilishda qanday xatoga yo‘l qo‘ydi?
Ushbu masala qanday o‘rganish lozimligi haqida tavsiya ishlab chiqing.
Siz qanday fikrdasiz, Ilmiy kengash yig‘ilishi to‘g‘ri qaror qabul qildimi?
Siz ushbu muammoni qanday hal etgan bo‘lardingiz?
Tinglovchilarga tavsiya etiladigan manbalar:
O‘zbekiston Respublikasining Konstitustiyasi, “Inson huquqlari deklarastiyasi”, O‘zbekiston Respublikasining Oliy ta’lim muassasalari Nizomi, Pedagogik kvalimetriya.
Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:
Keys mohiyatini etarlicha anglab oling.
Muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi omillarni aniqlang.
Aniqlangan omillar orasidan muammoga barchasidan ko‘proq dahldor bo‘lgan omil (yoki ikkita omil)ni ajrating.
Ana shu omillar asosida echimni asoslashga harakat qiling.
O‘z fikringizni bayon eting.
Keysni echish jarayoni:
Tinglovchilar keys mohiyatini u bilan tanishish orqali kichik guruhda muhokama qiladi.
Tinglovchi kichik guruh a’zolari bilan hamkorlikda muammoni hal etishga zamin tayyorlaydigan omillarni aniqlaydi.
Muammoni hal etishga imkon beradigan omillardan eng muhimlari ajratib olinadi.
Kichik guruh a’zolari umumiy fikr asosida eng muhim omillarni bayon etadi.
Kichik guruhlarning fikrlari tahlil etiladi va umumiy xulosa yasaladi.
O‘qituvchining echimi
O‘zbekiston Respublikasining “Oliy ta’lim muassasi Nizomi”da “Yilning eng yaxshi o‘qituvchisi” tanloviga nomzodlarni tanlashda ijodkor, yangilikka intiluvchan va pedagogik jarayonga innovastiyalarni joriy etgan ustozlarga e’tibor qaratish lozimligi ko‘rsatilgan.
Birinchi ustozning talabalarning fanlar bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlarini standart test topshiriqlari bilan yuzaki baholagan va olingan natija amalda o‘zini oqlamasligi aniq. Bu holatda ikkinchi ustoz tomonidan talabalarning fanlar bo‘yicha o‘zlashtirgan bilimlarini nostandart test topshiriqlari bilan baholaganligi uning ijodkorligini bildiradi va erishilgan natijaning ishonchliligi yuqori.
Ilmiy kengash yig‘ilishi to‘g‘ri qaror qabul qilishi uchun mazkur jarayonni chuqur o‘rganishi, integrativ nostandart test topshiriqlari asosida talabalar bilimini aniqlashi lozim edi.
|
Kvalimetriya - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni...

|
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
bet | 22/82 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 462,37 Kb. | | #119205 |
Bog'liq Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash (3)Kvalimetriya va matematika. Nazariy kvalimetriya matematikaning juda ko‘p muammolarining xususiyatlarini tahlil etadi. Ba’zi muammolar hal etilgan va amaliy matematikada muhim qoidalar sifatida qo‘llaniladi. Murakkab muammolarni hal etish uchun kvalimetriya amaliy matematikaning juda ko‘p bo‘limlari bilan birgalikda hal etish yo‘llarini tadqiq etishi lozim.
Shuni qayd etish lozimki, boshqa fanlarda kvalimetriya matematik
metodologiyasi va prinstiplarini qo‘llaydi, ya’ni matematik nazariya va statistika metodlarini qo‘llaydi. Boshqacha so‘z bilan aytganda, kvalimetriya matematika, xususan amaliy matematika va matematik statistika bilan uzviy bog‘liq.
Kvalimetriya va tipologiya. Tipologiya tabiiy jamoalar va ideal modellarni o‘rganishning ilmiy metodi sanalib, ulardagi o‘zgarishlar va buzilishlarning sabablarini o‘rganadi.
Tipologiya sistematika va taksonomiya yo‘nalishlaridan olingan natijalarni o‘rganish kvalimetriyaning metodologik metodlaridan foydalanishni talab etadi.
Mazkur metod ob’ekt sifatini uning modeli va ko‘rsatkichlari asosida o‘rganish asosida mazkur ob’ekt sifatining modelini iearxik, ko‘p darajali modelining shajarasini tuzish imkonini beradi.
Qat’iy darajada aytish lozimki, ob’ekt sifatining modelini iearxik, ko‘p darajali modelining shajarasini tuzish nafaqat kvalimetriyada balki barcha fanlarning nazariy masalalarida asosiy o‘rin egallaydi.
Kvalimetriya va tizimlarning umumiy nazariyasi.
Yuqorida kvalimetriyaning boshqa fan sohalari bilan uzviy aloqasi haqida berilgan fikrlar tizimlarning umumiy nazariyasi fan tarmog‘iga ham taaluqli. Haqiqatan ham tabiat va jamiyatda mavjud tizimlarni o‘rganishning umumiy nazariyasi, o‘rganiladigan tizimning tarkibiy qismlarini ko‘p darajali, ko‘p maqsadli, ierxarik darajasini shakllantirish, ularning sifati (K), indekslari
(Q) ni e’tiborga olgan holda tizimning umumiy nazariyasi kvalimetriyaning metodologiyasi asosida ishlab chiqilgan.
Shu sababli, kvalimetriya va tizimlarning umumiy nazariyasi bir-biri bilan uzviy bog‘liq.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi
|
KEYSLAR BANKI - Oliy ta’lim tizimi pedagog va rahbar kadrlarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirishni...

KEYSLAR BANKI
1-keys. Respublikamizda oliy ta’lim muassasalariga test sinovlari orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yilgan. Test sinovlarining afzalliklari mavjud bo‘lishiga qaramasdan, o‘qishga qabul qilingan talabalarning bilimlarida muayyan kamchiliklar uchraydi. Ularning ba’zilarida nutq va muloqot madaniyati past darajada, o‘z fikrini bayon etish, fikrini asoslash ko‘nikmalari, ijodiy va mustaqil fikr yuritish ko‘nikmalari tarkib topmaganligi ma’lum bo‘ladi.
Savollar:
Muammo nimadan iborat?
Mazkur muammoni hal etish uchun professor-o‘qituvchilar qanday ishlar olib borishi lozim deb o‘ylaysiz?
Siz bu muammoga qanday echimlar taklif qilasiz?
Manba: Pedagogik kvalimetriyaga doir adabiyotlar.
Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:
Keys mohiyatini etarlicha anglab oling.
Muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi omillarni aniqlang.
Aniqlangan omillar orasidan muammoga barchasidan ko‘proq dahldor bo‘lgan omil (yoki ikkita omil)ni ajrating.
Ana shu omillar asosida echimni asoslashga harakat qiling.
O‘z fikringizni bayon eting.
Keysni echish jarayoni:
Tinglovchilar keys mohiyatini u bilan tanishish orqali kichik guruhda muhokama qilinadi.
Tinglovchi kichik guruh a’zolari bilan hamkorlikda muammoni hal etishga zamin tayyorlaydigan omillarni aniqlaydi.
Muammoni hal etishga imkon beradigan omillardan eng muhimlari ajratib olinadi.
Kichik guruh a’zolari umumiy fikr asosida eng muxim omillarni bayon etadi.
Kichik guruhlarning fikrlari tahlil etiladi va umumiy xulosa yasaladi.
O‘qituvchining echimi
omil: Davlat Test markazi tomonidan fanlar bo‘yicha tuzilgan test topshiriqlari standart testlar bo‘lib, abiturienlarning fan asoslarini o‘zlashtirish darajasini aniqlashga emas, balki ularning xotirasining kuchlilik darajasini aniqlaydi.
omil: Professor-o‘qituvchilar o‘qishga qabul qilingan talabalarning nutq va muloqot madaniyati, o‘z fikrini bayon etish, fikrini asoslash ko‘nikmalari, ijodiy va mustaqil fikr yuritish ko‘nikmalarini rivojlantirish maqsadida nostandart o‘quv va test topshiriqlaridan foydalanishi lozim.
keys. Oliy ta’lim muassasasining “Anonim xatlar” qutisiga tabiiy fanlar fakultetida pedagogik faoliyat yuritayotgan Hasan Husanovichning ta’magirligi, talabalarga tazyiq o‘tkazishi haqida ma’lumot kelib tushdi.
Fakultet dekani Hasan Husanovich mashg‘ulot olib boradigan guruh talabalari bilan Hasan Husanovich ishtirokida umumiy tarzda suhbat o‘tkazdi. Xatdagi faktlar tasdiqlanmadi. Bu holatni qanday izohlash mumkin?
|
Zilzilalar, magnituda va ball orasidagi bog’liqliklar Mashrab Rahmonqulovich Aliyev Jizzax politexnika instituti Annotatsiya

Zilzilalar, magnituda va ball orasidagi bog’liqliklar
Mashrab Rahmonqulovich Aliyev
Jizzax politexnika instituti
Annotatsiya: Ushbu maqolada zilzila sodir bo‘lganda
uning magnitudasi va
intensivligini aniqlashning bir-biriga bog‘liqliklari va farqlari yoritilgan.
Kalit so‘zlar: zilzila, magnituda, intensivlik, epitsentr, seysmik energiya, ball
Earthquakes, relationships between magnitude and ball
Mashrab Rahmonqulovich Aliyev
Jizzax politexnika instituti
Abstract: This article highlights the interdependencies and differences between
determining the magnitude and intensity of an earthquake when it occurs.
Keywords: earthquake, magnitude, intensity, epicenter, seismic energy, score
Zilzila sodir bo‘lganda manbada juda katta kinetik energiya ajralib chiqadi.
Energiyaning miqdori manbaning chuqurligi, o‘lchami
hamda kuchlanish holatiga
bog‘liq. Energiyaning haqiqiy miqdorini bevosita aniqlash juda murakkab masala
bo‘lganligi sababli, zilzila energiyasiga baho berishda
uning magnituda deb atalgan
shartli xarakteristikasidan foydalaniladi. Magnituda o‘lchamsiz son bo‘lib, zilzila
manbaidan ajralib chiqadigan miqdorini anglatadi. Zilzilaning magnitudasi 1935
yilda Kaliforniya texnologiya institutining professori
Charlz Rixter tuzgan shkala
yordamida aniqlanadi. Magnituda termini astronomiyadan olingan bo‘lib, u
astronomiyada yulduzlar yorqinligiga baho beradigan ko‘rsatgich sifatida
qo‘llaniladi. Rixter shkalasining asosini seysmograflar
yordamida yozib olinadigan
seysmik to‘lqinlarning maksimal amplitudasi tashkil etadi. Asrimizning 40 yillarida
amerika olimlari Ch.Rixter va B.Gutenberg magnituda (
M)
ni aniqlash uchun
quyidagi sodda formulani tavsiya etdilar:
M = ℓgA – ℓgA
0
= ℓg(A/A
0
), (1)
bu yerda,
A
0
va
A - biror seysmik to‘lqin siljishlarining maksimal amplitudalari
bo‘lib, ulardan birinchisi eng kuchsiz (etalon), ikkinchisi esa epitsentrdan ma’lum ∆
(km) masofada maxsus asboblar vositasida yozib olingan yozuvlardan o‘lchab olinadi
(1-rasm,
a,
b). Sirt to‘lqinlari siljishi amplitudasini aniqlashda
ℓgA
0
= – 1,32∆ deb
olinadi; u holda yuqoridagi formula quyidagi ko‘rinishga keladi:
M = ℓgA +1,32ℓg∆. (2)
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3.848
April 2023 / Volume 4 Issue 4
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
389
Bu formula, epitsentr masofasi
∆ ma’lum bo‘lsa, bitta seysmik stansiyada yozib
olingan siljishlar
yozuvidan foydalanib, magnitudani aniqlash imkonini beradi.
Ammo, odatda,
M bir qancha stansiyalardan olingan ma’lumotlarni umumlashtirish
asosida belgilanadi. Sodir bo‘lgan eng kuchli zilzilalarning magnitudasi 8,6 – 8,8
atrofida ekani ma’lum.