nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
- nazorat ishi - I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan...

|
I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan necha marta kam? Yechish
|
bet | 59/91 | Sana | 02.04.2021 | Hajmi | 2,4 Mb. | | #13942 |
9 - nazorat ishi
I variant
1. Tanlash usuli bilan tenglamaning ildizlarini toping.
2. Sport maydonchasi to¢gri to¢rtburchak shaklida bo¢lib, bo¢yi eniga 10 m ortiq. Agar maydoncha юzi 9000 bo¢lsa, uning o¢lchamlarini toping.
3. Bikvadrat tenglamaning ildizlarini toping:
4. Kasrni qisqartiring: .
5. Tenglamalar sistemasini yeching: .
II variant
1. Tanlash usuli bilan tenglamaning ildizlarini toping.
2. Polizning maydoni to¢gri to¢rtburchak shaklida bo¢lib, bir tomoni ikkinchsidan 20 m ortiq. Agar polizning юzi 8000 m2 bo¢lsa, uning tomonlari uzunliklarini toping.
3. Bikvadrat tenglamaning ildizlarini toping: .
4. Kasrni qisqartiring: .
5. Tenglamalar sistemasini yeching: .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I poyezd 4 soatda 336 km, avtobus 3 soatda 126 km yo’l bosdi. Avtobusning tezligi poyezd tezligidan necha marta kam? Yechish
|
Gapning aktual bo‘linishlari - Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakul’teti

4. Gapning aktual bo‘linishlari. Gapning aktual bo‘linishi gapning formal bo‘linishiga qarshi qo‘yiladi. Agar formal bo‘linishda gap tarkibi grammatik elementlarga bo‘linsa, aktual bo‘linishda gap ma`no jihatdan bo‘linadi. Gapning formal bo‘linishining asosiy elementlari ega va kesim hisoblansa, aktual bo‘linishining asosiy elementlari gapning ifoda asosi, ma`lum qismi esa gapning yadrosi, ya`ni nima xabar qilayotgan qismi hisoblanadi. Bunda fikr ma`lumdan noma`lumga qarab harakat qiladi.
Boshqacha aytganda, gapning konkret matndagi mundarijasidan kelib chiqib mazmun jihatdan bo‘linishi. Bunday bo‘linishda gap ikki qismdan iborat bo‘ladi: 1.So‘zlovchi va tinglovchi (o‘quvchi) uchun ma`lum narsani ifodalovchi qism(tema); 2.So‘zlovchi bildirmoqchi, aytmoqchi bo‘lgan qism, ya`ni yangi informatsiya qismi (rema): Sovxoz kollektivining bu yilgi rejalari yana ham katta. Tema: Sovxoz kollektivining bu yilgi rejalari, rema: yana ham katta.
Gapning aktual bo‘linishida gap ifoda asosi va ifoda yadrolariga bo‘linadi: Institut studentlari (ifoda asosi) sport musoboqalarida ғolib chiqdilar (ifoda yadrosi).
Gapning hamma tiplari ham aktual bo‘linavermaydi. Odatda bo‘laklarga ajralmaydigan gaplar, nominativ gaplar, to‘siqsiz gapning ba`zi tiplari aktual bo‘linmaydi.
YOzuvda gapning aktual bo‘linishi tinish belgilari bilan ajratilmaydi.
Oғzaki nutqda esa aktual bo‘linishda intonatsiya asosiy vositadir.
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 68

5 -
A) 1, 3, 5
B) 1, 3, 4
C) 2, 3, 4
D) 1, 2, 3
E) 3, 4, 5
10. Aşağıdakı verilənlərdən hansıları real qaz üçün doğrudur.
1 - Qaz molekulları arasınd a qarşılıqlı təsir qüvvələri yoxdur
2 - Qaz molekulları arasında qarşılıqlı təsir qüvvələri vardır
3 - Qaz molekulları bir - biri ilə və olduqları qabın divarları ilə toqquşduqda özlərini elastiki kürəciklər kimi aparirlar
4 - Qaz molekulları arasındakı məsafə onların xətti ölçülərinə nəzərən çox - cox böyükdür
5 - Qaz molekulları məxsusi həcmə malikdirlər
6 - Qaz molekulları daxili təzyiq yaradır
A) 2, 3, 6
B) 2, 5, 6
C) 2, 4, 6
D) 1, 5, 6
E) 2, 3, 5
11. İki atomlu sərt, 2-ikiatomlu elastiki və 3-üçatomlu sərt molekullardan ibarət ideal qazların xüsusi istilik tutumunu azalma ardıcıllığı ilə göstərin.
A) 1, 2, 3
B) 3, 2, 1
C) 2,3.1
D) 2,1,3
E) 1,3,2
12. Adiobat, izotermik, izoxor, və izobar proseslərdə ideal qazın xüsusi istilik tutumlarını azalma sırası ilə düzün.
A) CA, CV, CT, CP
B) CT , CP, CV, CA
C) CV, CA, CP, CT
D) CP, CA, CV, CT
E) CT , CA, CV, CP,
13. Real qazın təcrübədən alınan izotermində AB- BC- CD keçidlərinin düzgün ardıcıllıqlarını müəyən edin.
1- Maye halı
2-Qaz halı
3–Qaz-maye halı
A) 2, 1, 3
B) 2, 3, 1
C) 3, 2, 1
D) 3, 1, 2
E) 1, 2. 3
14. Mayer düsturunun alınmasının düzgün ardıcıllıqlarını müəyən edin.
1 -
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 67

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
67/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
63
64
65
66
67
68
69
70
...
246
3 -
4 -
Download
1,9 Mb.
1
...
63
64
65
66
67
68
69
70
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Van - der - Vaals tənliyində “a” və “b” duzəlişləri molekulyar qarsiliqli təsir baximindan nəyi xarakterizə edir?

5. Van - der - Vaals tənliyində “a” və “b” duzəlişləri molekulyar qarsiliqli təsir baximindan nəyi xarakterizə edir?
A) “b” cəzbetməni "a" isə itələməni.
B) Hər iki duzəliş molekullar arası itələməni
C) “a” cəzbetmə, “b” isə itələmə qüvvəsini.
D) Boyl temperaturdan yüksək temperaturlarda "A"abəndində göstəriləni
E) “a” və “b” duzəlişləri yalnız inversiya temperaturdan kiçik temperaturlarda məna kəsb edir
6. Aşağıdakı verilənlərdən hansıları real qaz üçün doğrudur.
1 - Qaz molekulları arasınd a qarşılıqlı təsir qüvvələri yoxdur
2 - Qaz molekulları arasında qarşılıqlı təsir qüvvələri vardır
3 - Qaz molekulları bir - biri ilə və olduqları qabın divarları ilə toqquşduqda özlərini elastiki kürəciklər kimi aparirlar
4 - Qaz molekulları arasındakı məsafə onların xətti ölçülərinə nəzərən çox - cox böyükdür
5 - Qaz molekulları məxsusi həcmə malikdirlər
6 - Qaz molekulları daxili təzyiq yaradır
A) 2, 5, 6
B) 2, 3, 6
C) 2, 4, 6
D) 1, 5, 6
E) 2, 3, 5
7. Maye molekulları hansı hərəkəti icra edirlər?
1 - İrəliləmə
2 - Firlanma
3 - Rəqsi
A) 2, 3
B) 1, 2, 3
C) 1, 3
D) 3
E) 2
8. Aşağıdakı ifadələrdən hansılar Karno dövrü üçün doğrudur?
I - Karno dövrü 2 izotermik və 2 adiabatik prosesdən ibarətdir
II - Karno dövrü 1 izoxor və 1 izobar prosesdən ibarətdir
III - Karno dövrü dönəndir
A) II və III
B) I və III
C) Yalnız I
D) Yalnız II
E) Yalnız III
9. Adiobatik prosesin tənliklərini təyin edilir.
1 -
2 -
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 71

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
71/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
67
68
69
70
71
72
73
74
...
246
C)
D)
E)
Download
1,9 Mb.
1
...
67
68
69
70
71
72
73
74
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Elektrik sahəsi intensivliyi nəyə deyilir?

|
Elektrik sahəsi intensivliyi nəyə deyilir?
|
bet | 72/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
2. Elektrik sahəsi intensivliyi nəyə deyilir?
A) Sahənin verilmiş nöqtəsinə gətirilmiş vahid müsbət yükə təsir edən qüvvə ilə olçülən kəmiyyətə
B) Sahənin verilmiş nöqtəsində ixtiyari yükə təsir edən qüvvəyə
C) Sahənin verilmiş nöqtəsində yüklü cismin malik olduğu enerjiyə
D) Sahəni qrafik təsvir edə bilən qüvvə xətlərinə
E) Sahə qüvvələrinin vahid müsbət yük üzərində gördüyü işə
3. Hansı sahə bircins elektrik sahəsi adlanır?
A)
B) olan sahə
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 69

2 -
3 -
4 -
A) 2, 4, 1, 3
B) 4, 2, 1, 3
C) 2, 1, 4, 3
D) 1, 4, 2, 3
E) 3, 4, 2, 1
15. Karno dövrünü icra edən proseslərin ardıcıllıqlarını müəyən edin.
1- Qaz izotermik genişlənir.
2 - Qazadiabatik sıxılır.
3 - Qaz adiabatik genişlənir.
4 - Qaz izotermik sıxılır.
A) 1, 2, 3, 4
B) 1, 3, 4, 2
C) 1, 3, 2, 4
D) 4, 2, 1, 3
E) 1, 4, 3, 2
16. Aşağıdakı verilənlər arasında uyğunluq yaradın.
I – İzoxorik proses
II – İzotermik proses
III – Adıobatik proses
IV - İzobarik proses
1 - Temperaturun sabit qalması ilə baş verən proses
2 – Təzyiqin sabit qalması ilə baş verən proses
3 – Həcmin sabit qalması ilə baş verən proses
4 – Xariclə istilik mübadiləsi olmayan halda baş verən proses
A) I – 3; II – 1; III – 2; I V– 4
B) I – 3; II – 1; III – 4; I V– 2
C) I – 3; II – 4; III – 1; I V– 2
D) I – 2; II – 1; III – 4; I V– 3
E) I – 3; II – 2; III – 4; I V– 1
17. İrəliləmə, fırlanma və rəqsi hərəkət zamanı hər sərbəstlik dərəcəsinə düşən enerjini müəyyən edin.
I – İrəliləmə
II – Fırlanma
III – Rəqsi hərəkət
1 - kT
2 - kT
3 - kT
A) I – 2; II – 1; III – 1
B) I – 2; II – 2; III – 1
C) I – 1; II – 2; III – 3
D) I – 2; II – 3; III – 1
E) I – 1; II – 2; III – 3
18. İzoproseslərlə onların gördüyü işlər arasındakı uyğunluğu müəyyən edin.
I - İzotermik
II - İzobarik
III – İzoxorik
IV – Adiobatik
1 – A = 0
2 – A = Cv( T1 – T2 )
3 – A = P(V2 – V1)
4 -
A) I – 3; II – 4; III – 1; I V–
B) 2 I – 4; II – 3; III – 1; I V– 2
C) I – 1; II – 3; III – 4; I V– 2
D) I – 2; II – 3; III – 1; I V– 4
E) I – 4; II – 2; III – 1; I V– 3
19. Aşağıdkı qanunlarla onların riyazi ifadələri arasındakı uyğunluğu müəyyən edin:
I – Termodinamikanın I qanunu
II - Termodinamikanın II qanunu
III –I və II qanunun birləşmiş ifadəsi
1 -
2 -
3 - dQ = dU + dA
A) I – 3; II – 1; III – 2
B) I – 3; II – 2; III – 1
C) I – 1; II – 3; III – 2
D) I – 2; II – 3; III – 1
E) I – 1; II – 2; III – 3
20. İzoproseslərə uyğun termodinamikanın I qanununun riyazi ifadələrini göstərin:
I - İzotermik
II - İzobarik
III – İzoxorik
IV – Adiobatik
1 - dQ = dU + dA
2 - dQ = dA
3 - dA = - dU
4 - dA = dU
A) I – 2; II – 1; III – 3; I V– 4
B) I – 2; II – 1; III – 4; I V– 3
C) I – 2; II – 3; III – 4; I V– 1
D) I – 2; II – 4; III – 1; I V– 3
E) I – 3; II – 1; III – 4; I V– 2
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 211

E)
13. Sonsuz dərin potensial çuxurda hərəkət edən zərrəciyin ehtimal sıxlığının sıfra bərabər olduğu nöqtələrinin sayını baş kvant ədədinin n=1, 2, 3 və 4 qiymətlərinə uyğun ardıcıllıqla yazın.
A) 2, 3, 4, 5;
B) 1, 2, 3, 4;
C) 0, 1, 2, 3;
D) 2, 4, 6, 8;
E) 1, 2, 4, 6;
14. Potensial çuxurun eninin () baş kvant ədədin n= 1, 2, 3, 4 qiymətlərinə uyğun aldığı qiymətlər ardıcıllığını göstərin ( - de- Broyl dalğa uzunluğudur)
A) ; 2; 3; 4;
B) 0,5; ; 1,5; 2;
C) 2; 4; 6; 8;
D) ; 3; 5; 7;
E) 0,5; 1,5; 2,5; 3,5;
|
,Niderlandiyada inklyuziv talim tajribasi

|
,Niderlandiyada inklyuziv talim tajribasi
|
bet | 51/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)100,Niderlandiyada inklyuziv talim tajribasi
Niderlandiyaning 28 ta umumta’lim boshlang’ich maktablarining tarkibida nuqsonli bolalar ham o’qitiladi. Ta’limiy maslahat markazlarida maxsus ehtiyojli bolalarni umuta’lim sharoitida ukitish va tarbiyalash yo’llari, xususiyatlari hamda bu bolalar haqida iilish va ma’lumotlar berish borasida bo’lim faoliyat yuritgan. Bu no’limlarda o’kuv materiallari va dasturlarini yangilash, imgegrasion ta’limning yagona g’oyasini ishlab chiqish, bu ta’lim jzimidagi muammolarni yo’llarini izlab topish borasida ish yuritilgan.
100.BMTning aqliy jixatdan orqada qolgan huquqlari to’g’risidadi deklaratsiyasi
BMT tomonidan 1989 yilda qabul qilingan «Bola huquqlari to’g’risidagi»gi Konvensiyasi hamma bolalarni, shu qatori maxsus ehtiyojli bolalar huquqlarini ham himoya qiladi va qo’llab-quvvatlaydi. Aynan 2, 23, 28, 29 - moddalarda maxsus ehtiyojli bolalari huquqlari belgilangan. Bolalar huquqlari To’g’risidagi Konvensiyaning 2-moddasi maxsus yordamga muhtoj bolalar uchun asosiy modda hisoblanadi. Unda mazkur Konvensiyadagi har bir modda irqi, dini, millati, etnik yoki ijtimoiy kelib chiqishidan qat’iy nazar barcha bolalaga tegishliligi haqida ta’kidlanib, “Barcha huquqlar har bir bola uchun tegishli. Kamsitish yoki jazolashning barcha shakllaridan bolaning himoyasini ta’minlash uchun zarur choralarni ko’rish ishtirokchi davlatlar majburiyatlariga kiradi” deb bayon qilingan. Shuningdeq Bolalar huquqlari to’g’risidagi Konvensiyaning 23-bandida maxsus ehtiyojli bolalarning ta’limi xususida quyidagicha ta’kidlangan “Nogiron bolani maxsus ehtiyojlarini aniqlab, uni ijtimoiy hayotga qo’shishi va shaxs sifatida rivojlana olishiga yetaklovchi vasita hisoblanadigan ta’lim olishga har tomonlama yordam berishi lozim. Ishtirokchi davlatlar aqliy va jismoniy jihatdan yaxshi rivojlanmagan bola o’zining qadr-qimmatini ta’minlaydigan, o’ziga ishonch tug’diradigan va uning jamiyat hayotidagi faol ishtirokini yengillashtiradigan sharoitlarda yashashlarini ta’minlaydilar”. Maxsus ehtiyojli bolalrni umumta’lim muassasalari tizimida o’qitish ularning haq-huqularni ta’minlaydi. Shuning uchun Bolalar huquqlari to’g’risidagi Konvensiya maxsus ehtiyojli bolalarni huquqlarni ta’minlaydigan asosiy huquqiy me’yoriy hujjatdir.
|
| |
Malakaviy tamoili - Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)

|
Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)
|
bet | 53/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)100.Malakaviy tamoili
Maxsus ehtiyojli bolalar inklyuziv tarzda o’qitilayotgan sinflarda yuqori malakali o’qituvchilarning dars berishi talab etiladi. Bundan tashqari inklyuziv sinf o’qituvchisi defektlogiya sohasi bo’yicha ham malaka oshirgan bo’lishi kerak. 1). Izlab topish va jalb qilish bosqichi. Nogiron odamlarning hayoti asosan yakkalab qo’yishlar bilan bog’liq. Ko’plab davlatlarda nogiron odamlarga past nazar bilan qaralib, ular hamjamiyatdan chetlashtirilmoqda. Buning oqibatida nogiron bolalarning ta’lim olish imkoniyatlari yanada chegaralanib qolmoqda. Millatning etnopsixologik xususiyatlaridan biri bo’lmish nogiron farzandini boshfalardan bekitish hollari esa nogiron bolalar kelajak hayoti uchun juda fojeali holatdir. Mana shunday salbiy oqibatlarni oldini olish maqsadida aholi o’rtasida targ’ibo-tashviqot ishlarini olib borish lozim. Oilaga, ya’ni asosan ota-onalarga nogiron bola ham maktab ta’limtarbiyasini olishi shart ekanligini to’g’ri tushintirib bera olish kerak. Shunday usullar bilan ta’limdan chetda qolib ketgan nogiron bolalarni izlab topish imkoni yaratiladi. Ro’yxatga olingan bolalar o’z yaqin arofidagi umumta’lim maktablariga jalb etiladi. 2). Maxsus ehtiyojli bolalar bilan shug’illanish bosqichi. Bu bosqichda umumta’lim muassasalari tizimiga kiritilgan maxsus ehtiyojli bolalar bilan olib boriladigan o’quv-tarbiyaviy, korreksion-rivojlantiruvchi vazifalar rejasi tuzib chiqiladi. 3). Reabilitasiya bosqichi. Bu bosqichda bolalarning nogironligi tufayli bajara olmaydigan faoliyatlarini bajarish qobiliyatlari va ularning imkoniyatlari darajasini kengaytirish ishlari amalga oshiriladi. Shu sababali bu bosqichda nogiron odamlar nafaqat ta’lim tarbiya, balki ularning ishlab chiqarish faoliyatlarini oshiruvchi treninglar ham olib boriladi. Ular “obyekt” emas, balki “subyekt” vazifasini o’taydi. Natijada nogiron bolalarning nima qila olmasligi emas, balki ular nimalar qilisha qodir ekanligi diqqat markazda turadi. 4).Intergasiya bosqichi. Bu bosqich inklyuziv tarzida o’qitilgan, reabilitasiya jarayoni malga oshirilgan nogirn bolalarni ijtimoiy jamiyatga to’la kiritish bosqichidir. Integrasiya bosqichida nogiron bolalar to’laligicha ijtimoiy jamiyatga kiritiladi. Ya’ni bu bosqichda nogiron bolalarning ham o’zlarining teng imkoniyatlari va huquqlaridan foydalangan holda kasb va ishlash joyini mustaqil tanlash imkoniyati beriladi. Maxsus ehtiyojli bolalarni umumta’lim sharoitida o’qitish ularni o’ziga xos xususiyatlari, nuqson turi, darajasi va sinfdagi bolalar sonini e’tiborga olgan holda tashkil qilinadi. Avvalo shuni ta’kidlash joizki, o’quvchilarning yoshlari bir xil bo’lsada, lekin ular bir birlariga o’xshamaydilar.
|
| |
Inklyuziv ta’limda kompleks yondashuv tamoili

|
Inklyuziv ta’limda kompleks yondashuv tamoili
|
bet | 52/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)100.Inklyuziv ta’limda kompleks yondashuv tamoili
Nogiron bolalarga ularga nogiron deb faqatgina nuqson jihatdan yondashishi emas, balki bu bolalrga har tomonlama yondashish lozim. Bu esa maxus ehtiyojli bolalar uchun ta’lim masalasini rejalashtirayotgan uning butun hayoti davomida yuzaga kelishi mumkin bo’lgan ehtiyojini hisobga olgan holda tuzishni talab etadi. Bundan tashqari inklyuziv ta’limda nogiron boladagi mavjud nuqonlarni bartaraf etish, korreksiyalash, kompensasiya qilish bilan bir qatorda bilim ko’nikmalarga ega qilish, kasb hunarga o’rgatish ishlarini parallel ravishda olib borish talab etiladi. Bu tamoyilning mohiyatida maxsus ehtiyojli bolalarga ilk yosh davrida erta yondashish ham yotadi. Maxsus ehtiyojli bolalar ta’limi boshlang’ich va o’rtamaxsus ta’limni olishlari blan yakunlanmasligi kerak. Nogiron bolalarning kasbhunar ta’limi va oliy ta’limi ham amalga oshirilishi taalab etadi. Chunki inklyuziv ta’lim tizimining vazifalaridan biri maxsus ehtiyojli bolalrni har tomonlama rivojlantirish, ularning barcha huquqlarini ta’minlashdan iboratdir.
101.Inklyuziv talimda moslashuvchanlik tamoili
Bu tamoyilning mazmuni shundaki, o’quv reja, dastur va darsiliklar maxsus ehtiyojli bolalarning imkoniyatlariga moslashuvchan bo’lishi kerak. Bolaning maxsus ta’limga bo’lgan ehtiyojlari har qanday integrasiya faoliyatining asosini tashkil etishi kerak. Shaxs ehtiyojlarining darajalari va turlari har xil bo’lganligi tufayli bunday faoliyatlar moslashuvchan o’zgaruvchan bo’lishi talab etiladi. Malakaviylik tamoyili. Maxsus ehtiyojli bolalar inklyuziv tarzda o’qitilayotgan sinflarda yuqori malakali o’qituvchilarning dars berishi talab etiladi. Bundan tashqari inklyuziv sinf o’qituvchisi defektlogiya sohasi bo’yicha ham malaka oshirgan bo’lishi kerak. 1). Izlab topish va jalb qilish bosqichi. Nogiron odamlarning hayoti asosan yakkalab qo’yishlar bilan bog’liq. Ko’plab davlatlarda nogiron odamlarga past nazar bilan qaralib, ular hamjamiyatdan chetlashtirilmoqda. Buning oqibatida nogiron bolalarning ta’lim olish imkoniyatlari yanada chegaralanib qolmoqda. Millatning etnopsixologik xususiyatlaridan biri bo’lmish nogiron farzandini boshfalardan bekitish hollari esa nogiron bolalar kelajak hayoti uchun juda fojeali holatdir. Mana shunday salbiy oqibatlarni oldini olish maqsadida aholi o’rtasida targ’ibo-tashviqot ishlarini olib borish lozim. Oilaga, ya’ni asosan ota-onalarga nogiron bola ham maktab ta’limtarbiyasini olishi shart ekanligini to’g’ri tushintirib bera olish kerak. Shunday usullar bilan ta’limdan chetda qolib ketgan nogiron bolalarni izlab topish imkoni yaratiladi. Ro’yxatga olingan bolalar o’z yaqin arofidagi umumta’lim maktablariga jalb etiladi
|
| |
##num=15//level=1// sumtest=20//name= Atom nüvəsinin əsas xarakteristikaları. Nüvənin rabitə enerjisi. Nüvə qüvvələri //

|
##num=15//level=1// sumtest=20//name= Atom nüvəsinin əsas xarakteristikaları. Nüvənin rabitə enerjisi. Nüvə qüvvələri //
|
bet | 213/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
##num=15//level=1// sumtest=20//name= Atom nüvəsinin əsas xarakteristikaları. Nüvənin rabitə enerjisi. Nüvə qüvvələri //
1. Kütlə defekti nədir?
A) Nüvəni təşkil edən nüklonların kütlələri cəmi ilə nüvənin kütləsi fərqinə
B) Nüvəni təşkil edən protonların kütlələri cəmi ilə nüvənin kütləsi fərqinə
C) Nüvəni təşkil edən neytronların kütlələri cəmi ilə nüvənin kütləsi fərqinə
D) Nüvəni təşkil edən nüklonların kütlələri cəmi ilə nüvənin kütləsi cəminə
E) Nüvəni təşkil edən protonların kütlələri cəmi ilə nüvənin kütləsi cəminə
2. Nüvənin rabitə enerjisi nəyə deyilir?
A) Bir nuklona düşən enerşiyə
B) Nüvəni ayrı - ayrı nuklonlara ayırmaq üçün lazım olan enerjiyə
C) Nüvənin kinetik və potensial enerjilərinin cəminə
D) Nüvələri birləşdirmək üçün lazım olan enerjiyə
E) Nüvəni iki qəlpəyə ayırmaq üçün lazım olan enerjiyə
3. və izotopların hansı əlamətləri fərqlidir ?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
##num=15//level=1// sumtest=20//name= Atom nüvəsinin əsas xarakteristikaları. Nüvənin rabitə enerjisi. Nüvə qüvvələri //
|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 210

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
210/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
206
207
208
209
210
211
212
213
...
246
D)
Download
1,9 Mb.
1
...
206
207
208
209
210
211
212
213
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
AQSHda inklyuziv talim tajribasi

|
AQSHda inklyuziv talim tajribasi
|
bet | 50/78 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 329,17 Kb. | | #112808 |
Bog'liq Inklyuziv talim jahon miqyosidagi hujjat (Yunesko)100.AQSHda inklyuziv talim tajribasi
1945 yildan boshlab nogiron bolalarni
differensial o’qitish tizimi tashkil etilgan bo’lib, bu ta’lim tizimida barcha turdagi nuqsonli bolalar o’qitila boshladi. Ammo 1980 yilga kelib maxsus ehtiyojli bolalarning ota-onalari demokratiya huquqlari uchun kurashib, farzandlarini umumta’lim muassasalarida o’qitilishini talab qilib chiqdilar.
Folker Ruttening ma’lumotlariga qaraganda "Ayni paytda ixtisoslashtirilgan ta’lim sohasida ishlovchi pedagoglar maxsus ehtiyojli bolalarga segregasiya ya’ni, maxsus ta’lim berishning afzalliklarini shubha ostiga qo’ya boshladilar. 1983 yilda Avstriya Ta’lim vazirligi inklyuziv ta’lim tizimining modelini tuzish yuzasidan tajriba loyihasi to’g’risida qaror qabul qildi. Bu ta’lim modeli to’rtta turga ajratildi:
*Inklyuziv sinflar-umumta’lim maktablariga bittadan to’rttagacha maxsus ehtiyojli o’quvchilar qabul qilinadi. Bitta maxsus ehtiyojli o’quvchi ikkita sog’lom boladek hisoblanib, sinfdagi bolalarning umumiy soni qisqartiriladi. Sinfda ikkita o’qituvchi ishlab ulardan biri maxsus tayyorgarlikka ega bo’lib, bolalar bilan haftasiga 4 soatdan 6 soatgacha korreksion mashg’ulotlar olib boradi. Maxsus ehtiyojli bolalar individual dasturlar asosida o’qitiladi.
*Hamkorlik qiluvchi sinflar-ixtisoslashtirilgan va umumta’lim maktablarining sinf o’qituvchilari tomonidan belgilangan hamkorlikni amaldga oshiradilr.
*Kichik komplektli maxsus sinflar- umumta’lim maktablarining sinflarida 6-11 ta maxsus ehtiyojli o’quvchi jamlanadi hamda maxsus o’quv reja va dasturlar asosida o’qitiladi.
*Yordamchi o’qituvchilar oddiy sinfga 4 ta va undan ko’p maxsus ehtiyojli o’quvchilar jamlanadi hamda maxsus tashxis qilish va korreksion metodikalarni qo’llay oladigan o’qituvchi lavozimi
joriy etiladi".
1991 yilda pedagogik tajriba-sinov va maktablarni rivojlantirish markazlari tomonidan inklyuziv sinf modeli eng samarali deb topildi. 1993 yilda esa Avstriya xukumati maxsus ehtiyojli bolalar ota-onalarining maxsus yoki umumiy ta’limni tanlash hukuqini tasdiqlovchi qonunni qabul qildi.
Angliya va Uelsda barcha o’quvchilarning ta’limga ehtiyojlarini qondirish uchun sinf bilan ishlaydigan o’qituvchi mas’uldir. Ta’lim to’g’risidagi aktga binoan (1996) barcha umumta’lim maktablarida shtatli xodimlar ichidan maxsus ta’lim masalalari bo’yicha koordinator (SENCO)
tayinlanadi.
|
| |
Radioaloqa terminlarining derivatsion xususiyatlari

Radioaloqa terminlarining derivatsion xususiyatlari
Download
325,67 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
15.06.2024
Hajmi
325,67 Kb.
#264037
Download
325,67 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Radioaloqa terminlarining derivatsion xususiyatlari
Download
325,67 Kb.
Matnni ko'rish
Tahlilning instrumental usullari / Darslik - bet 21

1. O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining
qaysi moddasi atrof-muhit
muhofazasiga, jumladan tozaligi masalalariga bag’ishlangan?
2. “Tabiatni muhofaza qilish to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi
Qonunining
qaysi
moddalarida
tabiat
resurslaridan
foydalanish
atrof-muhitni ifloslanishdan asrash to’g’risida aytib o’tilgan?
3. Tahliliy kimyo nima va uning qisqacha rivojlanish tarixi?
4. Kimyoviy reaksiyalar natijasida moddalarning
vaznini saqlanib qolish
qonuni nima va kim tomonidan kashf etilgan?
5. Tahlil uslublarining klassifikatsiyasi
6. Tahlilning fizikaviy uslublari
7. Tahlilning instrumental (fizik-kimyoviy) uslublari
8. Tahlilning fizik-kimyoviy (instrumental) uslublari
ekologik va amaliy
axamiyati
9. Tahlilning instrumental uslublarining afzalliklari va kamchiliklari
10. Tahlilning instrumental usullarida qo’llaniladigan asosiy usullar.
11. Suv molekulasining tuzilishi va fizik-kimyoviy xossalari
12. Eritmalar va kontsentratsiyalarni ifodalash usullari
13. Refraktometriya va densimetriya nima?
14. Eruvchanlik va eruvchanlik koeffitsienti nima?
15. Gazlarning suvda eruvchanligi va temperatura orasida qanday bog’liqlik
bor?
16. Moddaning massa kontsentratsiyasi nima?
17. Foizli kontsentratsiya nima?
18. Moddaning molyar massasi nima?
19. Molyar kontsentratsiya nima?
20. Normal eritma qanday yaratiladi?
21. Suvning fizik-kimyoviy xossalarini gapirib bering.
22. Qaysi kontsentratsiyalarni ifodalash turlarini bilasiz?
II BOB. TAHLILNING ELEKTR-KIMYOVIY USULLARI
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 73

|
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
|
bet | 73/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
C) - si bərabər artan sahə
D) Sıxlığı sabit qalan sahə
E) - si bərabər azalan sahə
4. İntensivlik seli nəyə deyilir?
A) intensivlik xətləri qarşısına qoyulmuş ixtiyari səthdən keçən qüvvə xətlərinin sayı ilə təyin olunan kəmiyyət
B) intensivlik xətləri qarşısına qoyulmuş ixtiyari səthdən keçən qüvvə xətlərinin fopması ilə təyin olunan kəmiyyət
C) intensivlik xətləri qarşısına qoyulmuş ixtiyari səthin yalnız ölçüsü ilə təyin olunan kəmiyyət
D) intensivlik xətləri qarşısına qoyulmuş ixtiyari səthin yalnız həndəsi forması ilə təyin olunan kəmiyyət
E) intensivlik xətləri qarşısına qoyulmuş ixtiyari səthdən keçən qüvvə xətlərinin boyu ilə təyin olunan kəmiyyət
5. Elektrik tutumu nəyə deyilir?
A) ədədi qiymətcə naqilin vahid həcminə düşən yükün miqdarına bərabər olan kəmiyyətə
B) ədədi qiymətcə naqilin potensialını vahid qədər artıran yükə bərabər olan kəmiyyətə
C) ədədi qiymətcə naqilin potensialının onun yükünə olan nisbətinə bərabər kəmiyyətə
D) ədədi qiymətcə naqilin vahid uzunluğuna düşən yükün miqdarına bərabər olan kəmiyyətə
E) ədədi qiymətcə naqilin vahid zamanda malik olduğu yükün miqdarına bərabər olan kəmiyyətə
6. Elektrik yüku aşagıdaki xassələrə malikdir:
1 – invariantdır
2 – diskretdir
3 - additivdir
4 –saxlanandır
5 - kəsilməzdir
6 - additiv deyil
A) 1, 2, 3, 5
B) 1, 2, 3, 4
C) 1, 2, 3, 6
D) 1, 3, 4, 5
E) 2, 3, 4, 5
7. Eyni və əks işarəli yüklər bir - birilə necə qarşılıqlı təsirdə olur?
Eyni işarəli yüklər:
1 - itələyər
2 - cəzb edər
3 -yüklərin olduğu mühitdən asılıdır
Əks işarəli yüklər:
4 - itələyər
5 - cəzb edər
6 yüklərin olduğu mühitdən - asılıdır
A) 5, 1
B) 1, 5
C) 3, 6
D) 2, 5
E) 1, 4
8. Yüklərin saxlanması qanunu necə ifadə olunur?
1 -
2 -
|
| |
Proceedings of International Conference on Modern Science and Scientific Studies

|
Proceedings of International Conference on Modern Science and Scientific StudiesProceedings of International Conference on Modern Science and Scientific Studies
Hosted online from Paris, France.
Date:
19
th
June, 2023
ISSN: 2835-3730
Website:
econferenceseries.com
165 |
P a g e
terminlar sintaktik usulda ikki va undan ortiq so‘z shakllarini o‘zaro bog‘lash yo‘li
orqali ham hosil qilinadi. Masalan:
1) O‘z til birliklarini o‘zaro biriktirish usuli orqali termin hosil qilinadi:
tayyor
bo‘lmaslik vaqti, kirish kuchaytirgichi, asosiy yaproq, guruhli kechiktirish,
tebranishlarning so‘nishi, yer to‘lqini, eltuvchi quvvat, beixtiyoriy nurlanish,
o‘rtacha quvvat, ikkilangan navbat, santimentrli to‘lqinlar o‘tkazish qobiliyati,
fazoda tarqalish, to‘lqinlarning tarqalishi, tarqoq qabul
va shu kabi terminlar;
2) O‘z til birliklari va o‘zga til birliklarini o‘zaro biriktirish usuli orqali termin hosil
qilinadi:
polosa kengligi, oraliq liniya, oxirgi stansiya, signalning kuchsizlanishi,
asosiy polosa, ko‘tarilgan refraksiya, qutblantiruvchi selektor, oddiy modulatsiya,
radiochastota
shovqini,
joy
relyefi,
qo‘shni
kanal,
pasaytirilgan
refraksiya,parabolik qaytargich, antenna qaytargichi, dialektrik o‘tkazuvchanlik,
qabul yo‘q zona
va sh.k.
3) O‘zga til birliklarini biriktirish orqali soha terminlari hosil qilinadi:
topografik
karta, radiorele liniyasi, standart refraksiya, regenerativ retranslyator, pereskopiv
antennalar, rezerv stvol, trassa profile,magistral radiorele liniya, kritik refraksiya,
zona radiorele liniyasi, analog signal, adaptiv modulatsiya, aktiv filtr, amplituda
detektori, antenna polotnosi
kabi terminlar.
Radioaloqa sohasiga oid birikma terminlar juft, takroriy, qisqartma so‘zlar
ishtirokida ham hosil qilingan. Bunday terminlarning modeli quyidagicha:
|
| |
[juft so‘z+leksema] modelidagi terminlar

Proceedings of International Conference on Modern Science and Scientific Studies
Hosted online from Paris, France.
Date:
19
th
June, 2023
ISSN: 2835-3730
Website:
econferenceseries.com
166 |
P a g e
yuzaga keltiradi hamda nutqiy notejamlik holatlarini kengaytiradi. Terminlarni tahlil
etish jarayonimizda sohada to‘qqiz va o‘n komponentli terminlarning mavjudligiga
guvoh bo‘ldik. Bundan tashqari, yuqoridagi misollardan ma’lum bo‘ldiki, ko‘p
komponentli terminlarning aksari gibrid so‘zlar hisobiga kengaygan. Ushbu
terminlarni talaffuz qilishning o‘zi sohadan bexabar kishilar uchun yotdir. Gibrid
terminlardan hosil qilingan ko‘p komponentli terminlarning nafaqat talaffuz, balki
yodda saqlab qolish jarayoni ham bir muncha harakatni talab qiladi. Biz ushbu
jarayonga ijobiy baho berishdan yiroqdamiz, terminning tushunchasiga putur
yetkazmagan holatlarda ularni qisqartirib iste’molda qo‘llanilishi tarafdorimiz.
Chunki nutqiy tejamkorlikni hisobga olgan soha egalari ham, iste’molchi shaxslar
ham terminlarning qisqartirilishidan manfaatdor bo‘ladi.
Solishtirma (æ) elektr o’tkazuvchanlik

miqdori;
Spektroskopiya — moddalarning elektromagnit nurlanish bilan o’zaro ta’sirlari
xaqidagi fan;
Nurlanish spektri (NS) - biron bir moddadan chiqayotgan nurlanish tarkibidagi
chastotalarning (yoki nur to’lqini uzunligining) yig’indisi;
Absorbtsiya spektroskopiyasi - tahlil qilinayotgan
modda molekulasi
elektromagnit to’lqinni absorbtsiya qilishiga (yutishiga) asoslangan tahlil;
Spektrofotometrik tahlil usuli - monoxromatorlar tomonidan olingan qat’iy
belgilangan to’lqin uzunligida (λ) yorug’lik yutilishining
yutilish spektrini
aniqlash yoki o’lchash;
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Mahmudova N. O‘zbek tilidagi telekommunikatsiya terminlarining semantik,
struktur va derivatsion xususiyatlari: Filol.fan. bo‘yicha falsafa d-ri, dis…. —
Qo‘qon-2022.
2. Urunova Z. O‘zbek tilida defektologiya terminlari. Filol.fan.bo‘yicha falsafa d-
ri. diss. avtoref. —Toshkent, 2021.
3. Shirinova Y.O‘zbek tili bank-moliya terminologiyasi. Filol. fan.bo‘yicha falsafa
d-ri. —Toshkent-2020.
4. Valiyev T. Avtoyo‘lsozlik terminlarining shakily strukturasiga ko‘ra turlari.—
Samarqand-2016.
5. A.N.Aripov. raqamli radiorele uzatish tizimlari.—Toshkent -2015.
6. Radioto‘lqinlarining tarqalishi va antenna-fider qurilmalariga oid atamalarning
ruscha -o‘zbekcha izohli lug‘ati.—Toshkent-2016.
7. Radiorele tizimiga oid atamalarning ruscha-o‘zbekcha izohli lug‘ati.—Toshkent-
2013.
8. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari:darslik. —Toshkent-2008.
9. Radiochastota spektri va radioelektron vositalar bo‘yicha o‘zbekcha-ruscha izohli
lug‘at.
10. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari izohli lug ‘ati.—Toshkent-2010.
|
| |
Noanalitik xromatografiya

(10-15 km balandlikkacha faol hayot mavjud bo’lgan, ba’zan 20 km
balandlikdagi stratosfera qatlamining quyi qismini, ya’ni
tinim holidagi
organizmlarning chang donachalari, urug’lari, sporalari
va boshqalar uchrashi
mumkin bo’lgan qismini) hamda suv qobig’i - gidrosferani to’lig’icha va erning
tosh kobig’i - litosferaning - ustki cho’qindi tog’ jinslari qatlamlarini 11 km
chuqurlikgacha oladi.
Noosfera - (grekcha noos-aql, ong, spaira – sferik qobiq)
jamiyat bilan
atrof-muhitning o’zaro ta’sirlashuv makonidir. Noosfera, ya’ni
fikrlovchi qobiq
insonning ongli faoliyati ta’sirida jamiyat va tabiatning evolyutsion rivojini asosiy
harakatga keltiruvchi kuch yoki omilidir
O’zgarmas temperaturada ma’lum hajmdagi suyuqlikda erigan

Eritmalarning kontsentratsiyalarini ifodalash turlari. To’yingan
eritmalar kam ishlatiladi. Ko’pgina hollarda to’yinmagan
eritmalardan
foydalaniladi. Kam modda erigan eritmalar suyultirilgan eritmalar, ko’p miqdor
modda erigan eritmalar kontsentrlangan eritmalar deb yuritiladi.
Eritmaning yoki erituvchining ma’lum massa miqdorida yoki ma’lum
hajmida erigan modda miqdori eritmaning kontsentratsiyasi deb ataladi.
Kontsentratsiyalarni ifodalashning TIU tahlillarida qo’llaniladigan asosiy turlari
quyidagilardan iborat:
Massa kontsentratsiyasi. Bu 1 l eritmada
erigan moddaning massasini
ko’rsatadi:
C =
𝑚 𝑚𝑜𝑑𝑑𝑎
𝑉 𝑒𝑟𝑖𝑡𝑚𝑎
(6)
m modda – erigan moddaning massasi, g
Veritma – eritmaning hajmi, litrda.
O’lchov birligi – ko’pincha
g/l. Mikrotahlillarda kichikroq o’lchamlar:
mg/l, µg/l ham qo’llaniladi, masalan, suvdagi mikroelementlar tahlilida. Ushbu
usul bilan ko’pincha tabiiy va mineral suvlarning tarkibini baholashadi.
Foizli kontsentratsiya. Bu o’lchamsiz miqdor bo’lib,
erigan moddaning
foizlarda ifodalangan massa qismi erigan modda miqdori eritmaning umumiy
miqdoriga nisbatan foiz hisobida ifodalanadi.
C (%) =
𝑚 𝑚𝑜𝑑𝑑𝑎
𝑚 𝑒𝑟𝑖𝑡𝑚𝑎
x 100% (7)
Masalan, 15% li osh tuzi eritmasi deyilganda 100 gramm eritmada 15 g
NaCl bor, 85 grami suvdir (aniqroq aytganda osh tuzi tarkibida bir qator boshqa
tuzlar ham bo’ladi). Yoki, masalan, 3%-lik yodning spirtdagi eritmasi har 100 g
eritmada 3 g yod yoki 3g yod 97g spirtda erigan.
3.
Molyar kontsentratsiya (Cm). 1 litr eritmada qancha mol miqdorida erigan
modda borligini ko’rsatadi
Ya’ni erigan moddaning 1 litr eritmadagi mollar soni
eritmaning molyar kontsentratsiyasi deyiladi. Bunday eritmalar molyar eritmalar
deyiladi.
Odatda molyar kontsentratsiya
Cm yoki M bilan ifodalanadi.
Masalan, 1M N
2
SO
4
eritmasi – bu 1 litr eritmada 1 mol (ya’ni 98 g) sulfat
kislotasi borligini bildiradi. Demak, 2M H
2
S0
4
eritmasi deganda har bir litrida 196
g kislota bor.
C
m
=
𝑀 𝑚𝑜𝑑𝑑𝑎
𝑉 𝑒𝑟𝑖𝑡𝑚𝑎
(8)
Mmodda – erigan moddaning molyar massasi (g/mol),
Veritma – eritmaning hajmi, litrda.
Normal eritma deb 1 litr eritmada erigan moddaning
ekvivalentlar soniga
aytiladi. Bunday eritmalar normal eritmalar deb ataladi. Ular Cn yoki N harfi bilan
ifodalanadi.
Chunonchi, 2n H
2
S0
4
eritmasi deganda bir litr eritmada 2 ekvivalent sulfat
kislota erigan deb tushunish kerak. 1 ekvivalent H
2
S0
4
49 (g) ga teng bo’lsa, 2
ekvivalenti 98 (g) ga teng. Demak, 1 n eritma tayyorlash uchun 49 g kislotani 1 l
suvda eritish lozim.
Demak,
o’zaro
reaksiyaga
kirishayotgan
eritmalarning
normal
kontsentratsiyalari o’zaro teng bo’lsa, bu eritmalar qoldiqsiz reaksiyaga kirishadi.
Bunday eritmalarning qoldiqsiz reaksiyaga kirishadigan
hajmlari ularning
normalliklariga teskari proportsionaldir:
V
1
/ V
2
= N
2
/ N
1
(9)
Bu nisbatlagi V
1
—
birinchi eritmaning hajmi, V
2
— ikkinchi eritmaning
hajmi, N
1
— birinchi eritmaning normalligi, N
2
— ikkinchi eritmaning normalligi.
Bu tenglama asosida reaksiya uchun kerak bo’ladigan eritmalarning
hajmigina
emas,
balki
reaksiya
uchun
sarf
bo’lgan eritmalarning
kontsentratsiyasini ham hisoblab topish mumkin.
Bunday potentsiallar xilma-xilligi potentsiometrik

Bunday potentsiallar xilma-xilligi potentsiometrik yacheykaning elektr harakatlantiruvchi kuchi (EHK) degan nom bilan ataladi:
𝐸𝐻𝐾 = ∆𝜑 = 𝜑𝑡𝑎𝑞. – 𝜑𝑖𝑛𝑑. (2.1)
Demak, qandaydir bir metal plastinkasini suvga tushirganda, uning
yuzasida ikki qavatli elektr qatlamini hosil bo’lishi bilan bog’liq jarayon
kuzatiladi. Metalning kristal panjaradan iborat ionlari suvning qutb
molekulalarining ta’siri ostida ajraladilar va suvga o’tib uni musbat zaryadlaydilar
(
𝜑
+
). Elektronlar metalning, uni manfiy zaryadlagan (
𝜑
˗
) holda, yuza qatlamida
qoladilar. Natijada metal va aralashma o’rtasida dinamik
muvozanat o’rnatiladi:
Me – ne
¯
↔ M
n+ Metalning eritma – metal yuzasi ajralish fazasining
chegarasida ikki qatlamli elektr qatlam hosil bo’ladi.
Metal-eritma chegarasida hosil bo’lgan potentsiallar farqi ∆φ
= φ
+
– φ
–
(muvozanat paydo bo’lgan sharoit yuzaga kelish sharti bilan), teng
kuchli, ya’ni muvozanat elektrod potentsiali deb ataladi.
Elektrod potentsiali (EP) kattaligining eritmadagi ionlar faolligiga
bog’liqligi Nernst tenglamasida aks etadi:
𝜑
𝑝
= 𝜑
0
+
𝑅𝑇
𝑛𝐹
ln 𝑎
𝑀𝑒
𝑛+
(2.2)
Bu yerda
𝜑
0
– standart elektrod potentsiali, Voltlarda o’lchanadi; R = 8,314 Dj/(mol·K) – universal gaz doimiysi; T – absolyut harorat (K); n –
elektrodli reaksiyada ishtirok etuvchi elektronlar soni; F=96500 Kl/mol
-1
–
Faradey doimiysi;
a Me
n+
–eritmadagi reaksiyada qatnashayotgan moddani
oksidlangan va qaytarilgan formasi ionlarining (ushbu misolda metal ionlarining)
faolligi.
2.3 Elektr-kimyoviy usullarda elektrodlar
Tahlilning potentsiometrik uslubida elektrodlarning ikkita asosiy
toifalaridan foydalaniladi:
- fazalari orasidagi chegarada elektronlar ishtirokida reaksiyalar
kechadigan, ya’ni elektron almashinuvchi elektrodlar (birinchi va ikkinchi
Javob - Jismoniy madaniyatning maqsai va vazifalari ? Javob

|
Jismoniy madaniyatning maqsai va vazifalari ? Javob
|
bet | 11/18 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 46,89 Kb. | | #264902 |
Bog'liq gost savollariJavob. 7 m
Gandbol o'yinida necha marotaba o'yinchi almashtirish mumkun?
Javob. cheksiz
Gandbol darvozasining o'lchami necha metr?
Javob. 2x3
Gandbol maydonining chiziqlari qalingili necha sm bo'ladi?
Javob. 5sm
Gandbol o'yinida necha o'yinchi o'ynaydi?
Javob.7ta
Gandbol o'yinida burchak to'pi bo'ladimi?
Javob. Ha. Faqt himochidan to'p chiqsa
Darvozabonning jarima maydoni necha metr bo'ladi?
Javob. 6metr
Gandbol o'yinida jarima tarkibida necha kishidan iborat?
Javob. 12
Agar jamoa tarkibida 3ta darvozabon bo'lsa ularni nomerlari qaysi variantda to'g'ri ko'rsatilgan?
Javob. 1, 12, 16,
Gandbol o'yinida o'yinchining o'rin almashtiradigan joyni o'lchami necha metr?
Javob. 3 metr
Gandbol o'yinida qizil kartochka olgan o'yinchi necha minutdan keyin o'yinga tushadi?
Javob. 4minut o'rniga boshqa kiradi.
Jamoa zaxira o'rindigida o'yinchilar soni necha kishidan oshmasligi kerak?
Javob. 5 tadan
Agar jamoada noto'g'ri o'yinchi almashtirilsa jamoa qanday jazolanadi?
|
| |
Tahlilning instrumental usullarida

qanday eritma eruvchi moddadan va erituvchidan tashkil topgan bo’ladi.
Tuzlarning suvli eritmalarida suv erituvchi hisoblanadi. Agar eritmani hosil
qiluvchi ikkala komponent erish jarayonida bir xil agregat holatda bo’lsa masalan,
spirt va suv), ko’proq miqdordagi komponent erituvchi hisoblanadi. Ba’zi bir
moddalarning erishida issiqlik ajralib chiqishi erituvchi bilan eruvchi modda
o’rtasida kimyoviy o’zaro ta’sir borligini ko’rsatadi. Moddalarning eruvchanligi
(ya’ni to’yingan eritmasining kontsentratsiyasi) erigan moddaning va
erituvchining tabiatiga shuningdek, harorat va bosimga bog’liq.
Moddaning ma’lum temperaturada 100 g erituvchida erib, to’yingan eritma
hosil qiladigan massasi uning eruvchanlik koeffitsienti deb ataladi. Masalan,
glyukoza uchun bu bu ko’rsatkich 200 g, osh tuzi uchun 35 g.
Nazariy jihatdan olganda mutlaqo erimaydigan modda bo’lmaydi. Hatto,
oltin va kumush ham juda oz darajada bo’lsa ham suvda eriydi. Ko’pincha, qattiq
moddalarning suvda eruvchanligi harorat ko’tarilishi bilan ortib boradi. Gazlarda,
aksincha, temperatera ortishi bilan eruvchanlik kamayib boradi.
Gazlarning suvdagi eruvchanligi ekzotermik jarayondir. Temperatura
ko’tarilishi bilan gazlarning eruvchanligi kamayadi. Gaz suyuqlikda eriganda
ma’lum vaqtdan so’ng muvozanat qaror topadi:
Gaz + suyuqlik ↔ gazning suyuqlikdagi to’yingan eritmasi.
Gaz eriganda sistemaning hajmi ancha kamayadi. Demak, bosimning
oshirilishi muvozanatning o’ng tomonga siljishiga, ya’ni gaz eruvchanligining
oshishiga olib keladi. Gazlarning suyuqliklardagi eruvchanligi Genri qonuni bilan
ifodalanadi:
Tahlilning potentsiometrik usullari

2.2 Tahlilning potentsiometrik usullari Potentsiometrik uslub, galvanik elementlar tomonidan qaytariluvchi elektr harakatlantiruvchi (yurituvchi) kuchlarni (EHK) o’lchashga asoslangan bo’lib, ushbu kuchlar aralashma tarkibidagi moddalar tarkibini aniqlash va turli
fizik-kimyoviy kattaliklarni o’lchashga ishlatiladi. Potentsiometrda odatda ikkita
Bevosita o'lchashlarda elektr tokini (potentsialini) moddaning eritmadagi
kontsentrasiyasi bilan bog'liqligidan foydalaniladi.
Bilvositada esa tokning kuchini (potentsialini) aniqlanishi lozim bo'lgan
moddani ma'lum titrant bilan titrlashning oxirgi nuqtasini belgilab olish uchun
o'lchanadi, ya'ni o'lchanayotgan parametrning titrant xajmiga bog'liqligidan
(titrlanganlik darajasidan) foydalaniladi.
elektroddan iborat galvanik element qo’llanilib, ushbu elektrodlar bitta eritmaga
(ko’chirilmas element, 2.1 rasm) yoki turli xil tarkibga ega bo’lgan va bir-biri
bilan suyuqlik ko’prigi orqali aloqaga ega (ko’chadigan zanjir) eritmalarga
solinadi (2.2 rasm).
Boshqacha qilib aytganda, tahlil, tadqiq etilayotgan aralashmaga solingan
ikkita elektrod – taqqoslash elektrodi va indikator elektrodidan iborat
potentsiometrik katakchada o’tkaziladi. Potentsiali eritmadagi aniqlanadigan ionlarning faolligi (kontsentratsiyasi) ga bog’liq bo’lgan elektrod – indikator elektrodi deb ataladi. 2.2 rasm. Turli xil tarkibga ega bo’lgan va bir-biri bilan suyuqlik ko’prigi (kalit)
orqali aloqaga ega eritmalarga solingan galvanik element (ko’chadigan zanjir).
Indikator elektrodning potentsialini o’lchash uchun aralashmaga, potentsiali aniqlanadigan ionlarning kontsentratsiyasiga bog’liq bo’lmagan ikkinchi elektrod tushiriladi. Bunday elektrod taqqoslash elektrodi deb ataladi. EHKning kattaligini ushbu elektrodlar potentsialining har xilligi farqidan
hisoblash mumkin.
Buning uchun elektrodlar tashqi elektr zanjiridan o’lchash asbobiga –
potentsiometrga ulanadi. Potentsiometr yacheykadagi elektrodlar potentsialining
har xilligini farqini, ya’ni indikator elektrodining potentsialini taqqoslov
elektrodining potentsialiga nisbatan o’lchaydi. Taqqoslov elektrodining
potentsiali bunday sharoitda doimiy (konstant) (
𝝋taq. = const) kattalik bo’ladi
,
indikator elektrod potentsiali o’zi esa bunday konstant kattalik hisoblanmaydi
(𝜑𝑖𝑛𝑑. ≠ 𝑐𝑜𝑛𝑠𝑡. )
.
Sonsuz dərin potensial çuxurda hərəkət edən zərrəciyin baş kvant ədədinin

15. Sonsuz dərin potensial çuxurda hərəkət edən zərrəciyin baş kvant ədədinin n=1, 2, 3 və 4 qiymətlərində ehtimal sıxlığının maksimum olduğu nöqtələrinin sayını azalma ardıcıllığı ilə yazın.
A) 5, 4, 3, 2;
B) 3, 2, 1, 0;
C) 5, 3, 1, 0;
D) 6, 4, 2, 0;
E) 4, 3, 2, 1;
16. Kvant mexanikasına verilmiş kəmiyyətlərlə, onlara qoşma olan kəmiyyətlər arasındakı uyğunluğu müəyyən edin.
1-Koordinat;
2-Enerji;
3-İmpuls.
a- Zaman;
b- İmpuls;
c- İmpuls momenti;
d- Enerji;
e- Koordinat;
A) 1-e, 2-b, 3-a;
B) 1-a, 2-c, 3-d;
C) 1-b, 2-d, 3-e;
D) 1-d, 2-c, 3-b;
E) 1-b, 2-a, 3-e;
17. dalğa funksiyası üzərinə qoyulan şərtlərlə onların səbələri arasındakı uyğunluğu müəyyən edin.
1-Sonlu olmalıdır
2- Birqiymətli olmalıdır;
3- Kəsilməz olmalıdır;
a- Ehtimal birqiymətli olduğuna görə;
b-Ehtimal sıçraylşla dəyişmədiyinə görə;
c- Ehtimal sonlu olduğuna görə;
A) 1-c, 2-a, 3-b;
B) 1-a, 2-c, 3-b;
C) 1-b, 2-a, 3-c
D) 1-c, 2-b, 3-a;
E) 1-a, 2-b, 3-c;
18. Uyğunluğu müəyyən edin.
I - Elektronun spinə malik olmasını təsdiq edən təcrübə
II - Maddə - dalğa dualizmini təsdiq edən təcrübə
III - Atomun xətti spektə malik olmasını təsdiq edən təcrübə
1 - Devisson - Cermer təcrübəsi
2 - Frank - Hers təcrübəsi
3 - Ştern - Gerlax
A) I - 3, II - 2, III - 1
B) I - 1, II - 2, III - 3
C) I - 2, II - 1, III - 3
D) I - 3, II - 1, III - 2
E) I - 2, II - 3, III–1
19. Uyğunluğu müəyyən edin.
I - zərrəciyin dalğa uzunluğu
II - zərrəciyin kütləsi
III - zərrəciyin sürəti
1 -
2 -
3 -
A) I - 2, II - 1, III - 3
B) I - 1, II - 2, III - 3
C) I - 3, II - 1, III - 2
D) I - 3, II - 2, III - 1
E) I - 2, II - 3, III –1
20. Verilmiş obyektlərlə onların həndəsi ölçüləri arasındakı uyğunluğu müəyyən edin:
I-molekul;
II-nüvə;
III-atom;
1-10-15 m;
2-10-8 m;
3-10-10 m;
A) I-1, II-2, III-3;
B) I-1, II-3, III-2;
C) I-2, II-3, III-1
D) I-2, II-1, III-3;
E) I-3, II-1, III-2;
|
Massa kontsentratsiyasi - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

kontsentratsiyasiga bog’liq bo’lmagan ikkinchi elektrod;
Ionoselektiv (membranali) elektrodlar – kationlari
yoki anionlari bilan
qaytariluvchan, qattiq yoki suyuq membranalari bilan yutuvchi elektrodlar bo’lib
– aniqlanadigan ionlarga nisbatan yuqori darajadagi maxsuslik va o’xshashlikka
ega bo’lgan elektrokimyoviy yarimelementlar;
Bevosita potentsiometriya (ionometriya) – ionlar kontsentratsiyasi,
jumladan
[N
Q
]ni, Nernst tenglamasi yordamida galvanik elementlarning elektr
harakatlantiruvchi kuchlari (EHK) bo’yicha aniqlash (masalan pH-metriya).
2. Bilvosita yoki potentsiometrik titrlash elektr potentsiali o’lchamlarini turli
Reaksiyalarda ekvivalentlik nuqtasini topishga qo’llashga asoslanadi;
Konduktometriya – elektr o’tkazuvchanlikni o’lchashga
asoslangan turli
fizikaviy-kimyoviy kattaliklarni aniqlash;
Elektr o’tkazuvchanlik - elektrolitlar eritmalarining tashqi elektr maydoni ta’siri
ostida elektr tokini o’tkazishi;
Basketbol mashg'ulotlari uchun zarur sport maydonchalar qachon, qaysi shaharlarda qurildi?

|
Basketbol mashg'ulotlari uchun zarur sport maydonchalar qachon, qaysi shaharlarda qurildi?
|
bet | 15/18 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 46,89 Kb. | | #264902 |
Bog'liq gost savollariBasketbol mashg'ulotlari uchun zarur sport maydonchalar qachon, qaysi shaharlarda qurildi?
Javob. 1921-yil Toshkent, Qo'qon, Andijon, Farg'ona shaharlarida
O'zbekistonda ayollar jamoalari orasida birinchi rasmiy basketbol mujsobaqasi qachon o'tkazilgan?
Javob. 1921-yil iyulda Farg'ona, Samarqand, Chernyayyevning ayollar jamoalari o'rtasida
Oliy o'quv yurtlari terma jamoalari qaysi yili basketbol musobaqalarida uchrashdilar?
Javob. Farg'ona Poltorask, Toshkent, Sirdaryo jamoalari 1924-yil avgustda
Basketbol bo'yicha I Butun O'zbekiston Spartakidasining dasturiga qachon kiritilgan?
Javob. 1927-yil
Basketbol tarixi. I Butun mamlakat Spartakiadasida Ozkekiston delegasiyasi nechanchi yili, qaysi shaharda, necha nafar sportchi bilan ishtirok etdi?
Javob. 1928-yil avgust Moskva shahrida 193nafar sportchi bilan ishtirok etdi.
Basketbol tarixi, ''Spartak,, ''Lokomotiv,, sport jamoalari nechanchi yil tuzilgan?
Javob. 1935-yil
Basketbol tarixi. Jismoniy tarbiya to'garaklarini tashkil etish to'g'risida qaror qachon qabul qilindi?
Javob. 1930-yil noyabr
Basketbol tarixi.'' Lokommotiv ,, jamiyatida murabbiylik vazifasini 1935-yil kim bajaradi?
Javob. M. Fedorov
Basketbol tarixi. ''Spartak’' jamiyatida murabbiylik vazifasini 1935 yil kim bajargan?
Javob. A.Kirilov
Basketbol tarixi. ''Dinamo'' jamiyatida murabbiylik vazifasini 1935yil kim bajargan?
|
| |
Fokolorimetrik tahlil usullari

Ko’zga ko’rinadigan nurlar - 10 dan 400 nmgacha bo’lgan elektromagnit to’lqin
uzunligi oralig’i;
Monoxromator - to’lqin uzunliklarining monoxromatik
yoki tor diapozoniga
o’ziga xos to’lqin uzunligini ajratib oladigan instrument;
Xromatografiya - aralashmaning tarkibiy qismlarini statsionar (ko’chmas) faza
bilan harakatchan faza orasida taqsimlanishi (ajratilishi)
natijasida tadqiq
qilinayotgan moddani aniqlashning instrumental usuli;
Analitik xromatografiya - o’rganilayotgan aralashmalarning sifatiy va miqdoriy
tarkibini xromatografik aniqlash;