nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzu: Karnoxaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish

|
Mavzu: Karnoxaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish
|
bet | 4/16 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 166,74 Kb. | | #237553 |
Bog'liq Ma’ruzalar matni mavzu Raqamli texnikaning asosiy prinsipi RejMavzu: Karnoxaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish
printsiplari
Reja:
1. Karno xaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish
2. mantiqiy ifodalarni minimallashtirish printsiplari
Mantiqiy funktsiyalarni minimallashtirish quyidagilardan biridir tipik vazifalar sxemalarni o'rganish jarayonida. Shuning uchun, menimcha, bunday maqolaning o'rni bor, sizga yoqadi degan umiddaman.
Bu nima uchun kerak?
Mantiqiy funktsiyaning murakkabligi, shuning uchun uni amalga oshiradigan sxema (sxema) ning murakkabligi va narxi mantiqiy operatsiyalar soniga va o'zgaruvchilar yoki ularning inkorlari soniga mutanosibdir. Asosan, har qanday mantiqiy funktsiyani to'g'ridan-to'g'ri mantiqning aksiomalari va teoremalari yordamida soddalashtirish mumkin, ammo, qoida tariqasida, bunday o'zgartirishlar og'ir hisob-kitoblarni talab qiladi.
Bundan tashqari, mantiqiy ifodalarni soddalashtirish jarayoni algoritmik emas. Shuning uchun funktsiyani sodda, tez va aniqroq soddalashtirishga imkon beradigan maxsus algoritmik minimallashtirish usullarini qo'llash maqsadga muvofiqdir. Bunday usullarga, masalan, Kvin usuli, Karno xaritasi usuli, implikant test usuli, implikant matritsa usuli, Kvin-Mak-Kluski usuli va boshqalar kiradi. Bu usullar keng tarqalgan amaliyot uchun, ayniqsa mantiqiy funktsiyani minimallashtirish uchun eng mos keladi. Karnaugh xaritalaridan foydalanish. Karno xaritasi usuli o'zgaruvchilar soni oltitadan oshmasa ko'rinishni saqlab qoladi. Argumentlar soni oltitadan ko'p bo'lgan hollarda odatda Quine-McCluskey usuli qo'llaniladi.
Muayyan mantiqiy funktsiyani minimallashtirish jarayonida odatda elektron sxemalar yordamida uning minimal shaklini amalga oshirish qaysi asosda samaraliroq bo'lishi hisobga olinadi.
Mavzu: Karnoxaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish
Reja:
1. Karnoxaritasi yordamida mantiqiy ifodalarni minimallashtirish
|
| |
Mavzu: Kodlash va decoder (Kodniochish)ni ishlab chiqarish

|
Mavzu: Kodlash va decoder (Kodniochish)ni ishlab chiqarish
|
bet | 14/16 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 166,74 Kb. | | #237553 |
Bog'liq Ma’ruzalar matni mavzu Raqamli texnikaning asosiy prinsipi RejMavzu: Kodlash va decoder (Kodniochish)ni ishlab chiqarish.
Reja:
1.Kodlash va decoder
2.decoder (Kodniochish)ni ishlab chiqarish
Dekodrani va kodlovchilar. Kododerlarning ta'sirini tayinlash va printsipini oshirishning natijalari
Depoders va kodlovchilarning vazifalari ularning ismlaridan tushunarli. Dekoder qo'shimcha ikkilik kodni ishlab chiqarish raqamiga o'zgartiradi va kodlovchi kirish raqamini ishlab chiqarish raqamini ishlab chiqarish raqamini ishlab chiqarish raqamini almashtiradi (kirish raqamini shifrlaydi). Dekoderning chiqish signallari va kodlovchilarning kiritish signallari, ikkilik kodning mavjud holatlari (dekoderdagi kirish kodi va Kododerdagi chiqish kodi), ya'ni 2 n, bu erda n Ikkilik kodni buzish (5.1-rasm). Defiretlar chiplari DC harflari diagrammalarida (ingliz dekoderidan) va Chippo chipi - CD (ingliz koderidan).
Anjir. 5.1. Dekoderning (chapda) va kodlovchi funktsiyalari (o'ngda)
Dekoder mahsuloti ishlab chiqarishda har doim faqat bitta signal mavjud va ushbu signalning soni kirish kodi bilan aniqlanadi. Keroderning chiqish kodi kirish signal raqami bilan aniqlanadi.
Dekoderning vazifasini ko'rib chiqing.
Standart seriyalar 4 ta ishlab chiqarish uchun dekoderlarni o'z ichiga oladi (kirish kodini tugatish), 8 ta chiqish (3 ta chiqish kodini oqish) va 16 ta chiqish (4 kirish kodini oqlashtirish) kiradi. Ular 2-4, 3-8, 4-16 deb nomlanadi. Boshqaruv inshootlarining dekoderlari (ruxsatnomalar / chiqish signallarini taqiqlash), shuningdek chiqish turlari: 2C yoki OK. Barcha dekoderlarning chiqish signallari salbiy tabaqalikka ega. Kirish kodi ko'pincha maqsadli kiritish deb ataladigan ma'lumotlar mavjud. Ushbu kiritish, 1, 2, 4, 8 indeksi. Bu erda raqam ikkiga bo'lingan (1 - youn youn Bo'shatish, 2, keyingi zaryad va boshqalar), yoki A0, A1, A2. Depoders chiplarining ichki turkumida ID harfi bilan belgilanadi. Shaklda. 5.2 eng odatiy dekoder chiplarini ko'rsatadi.
Mavzu:Xotira dasturi uchun kodlash va decoder mantiqiy sxemasini tuzish
|
| |
Mavzu 13 Multipleksorlar va demultipleksorlar

Mavzu 13 Multipleksorlar va demultipleksorlar
Reja:
1.Multipleksorlar
2.Demultipleksorlarni o`rganish
multipleksorning ishlashi Jadvalda aniqlangan. 1. Strob signal bo'lmasa (C \u003d 0), ma'lumot kirishlari va chiqishi (Q \u003d 0) o'rtasida hech qanday bog'liqlik bo'lmaydi. Strob signal (C \u003d l) qo'llanilganda, ikkilik shaklda i raqami manzil yozuvlarida o'rnatilgan D i ma'lumot kirishlarining mantiqiy darajasi chiqishga uzatiladi. Shunday qilib, A l A 0 \u003d ll 2 \u003d 3 10 manzilini o'rnatayotganda, 3 10 manzili, ya'ni D 3 bilan ma'lumot kiritish signali Q chiqishiga uzatiladi.Ushbu jadvaldan Q chiqishi uchun quyidagi mantiqiy ifodani yozishingiz mumkin:
Ushbu ifodaga muvofiq qurilgan multipleksorning sxematik diagrammasi shakl. 1, b.
Ko'p bitli kirish ma'lumotlarini chiqishlarga parallel ravishda uzatish zarur bo'lgan hollarda, uzatilgan ma'lumotlar bitlari soniga ko'ra multipleksorlarning parallel ulanishi qo'llaniladi.
Mavzu:Multipleksor sxemasini qo‘llanilishi
Reja:
1. Multipleksor sxemasini qo‘llanilishi
2 Multipleksor sxemasini qo‘llanilishi va ishlatilishi
Multiplekserning manzilli kirishlarini belgilash. Multiplekser va demultiplekserning qo'llanilishi va ishlash printsipi Multipleksatorlar va demultipleksatorlar kombinatsiyalangan qurilmalar sinfiga kiradi, ular aloqa liniyalarida ma'lumotlar oqimini belgilangan manzillarda almashtirish uchun mo'ljallangan. Ma'lumotlarning aksariyati raqamli tizimlar to'g'ridan-to'g'ri bosilgan elektron platalarning simlari va o'tkazgichlari orqali uzatiladi. Ko'pincha ikkilik signallarni (yoki analog-raqamli tizimlarda analog) signal manbasidan iste'molchilarga uzatish zarurati tug'iladi. Ba'zi hollarda siz telefon liniyalari, koaksiyal va optik kabellar orqali ma'lumotlarni uzoq masofalarga uzatishingiz kerak. Agar barcha ma'lumotlar bir vaqtning o'zida parallel aloqa liniyalari orqali uzatilsa, bunday kabellarning umumiy uzunligi juda uzun bo'ladi va ular juda qimmatga tushadi. Buning o'rniga, ma'lumotlar ketma-ket shaklda bitta sim orqali uzatiladi va bu bitta havolaning qabul qilish uchida parallel ma'lumotlarga guruhlanadi. Berilgan raqam (manzil)ga ega ma’lumotlar manbalaridan birini aloqa liniyasiga ulash uchun foydalaniladigan qurilmalar multipleksorlar deyiladi. Aloqa liniyasini ma'lum bir manzilga ega bo'lgan axborotni qabul qiluvchilardan biriga ulash uchun ishlatiladigan qurilmalar demultipleksatorlar deb ataladi. Birining parallel ma'lumotlari raqamli qurilmalar multipleksor yordamida ularni ketma-ket axborot signallariga aylantirish mumkin, ular bir sim orqali uzatiladi. Demultipleksatorning chiqishlarida ushbu ketma-ket kirishlarni parallel ma'lumotlarga qayta guruhlash mumkin.
|
Qiymatlar turlari va havola turlari - bet 3

|
Qiymatlar turlari va havola turlari
|
bet | 3/4 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #154755 |
Bog'liq 1. Entity Framework texnologiyasiUmuman olganda qanday bo'lmasin, Entity Framework kontseptual modelingizdan ma'lumotlar bazasiga qanday o'tishni ishlab chiqadi. Shunday qilib, siz o'zingizning kontseptual model ob'ektlaringizga so'rov yuborishingiz va ular bilan bevosita ishlashingiz mumkin. Xususiyatlari - Entity Framework Ochiq kodli mahsulot sifatida ishlab chiqilgan.
- Entity Framework endi .NET relizlar sikliga bog‘lanmaydi yoki unga bog‘liq emas.
- Entity Framework provayderi har qanday relyatsion ma'lumotlar bazasi bilan ishlaydi.
- LINQ dan ob'ektlarga SQL buyruqlarini yaratish.
- Entity Framework parametrlangan so'rovlarni yaratadi.
- Xotiradagi ob'ektlardagi o'zgarishlarni kuzatadi.
- Yaratishni, yangilash va o'chirish buyruqlarini kiritish imkonini beradi.
- Vizual model yoki sinflar bilan ishlaydi.
Entity Framework 5 - Framework murakkab API-ga ega bo'lib, u sizga modellashtirishdan tortib ish vaqtigacha bo'lgan hamma narsani nazorat qilish imkonini beradi. Entity Framework 5 ning bir qismi .NET ichida yashaydi. Va yana bir qismi NuGet yordamida tarqatiladigan qo'shimcha yig'ilish ichida yashaydi.
- Entity Framework-ning asosiy funksionalligi .NET Framework-ga o'rnatilgan.
- Code First-ni qo'llab-quvvatlash, bu Entity Framework-ga vizual model o'rniga sinflardan foydalanish imkonini beradi va EF bilan o'zaro ishlash uchun yengilroq API usuli NuGet paketida mavjud.
- Yadro so'rovlarni, o'zgarishlarni kuzatishni va barcha so'rovlaringizdan SQL so'rovlariga, shuningdek, ma'lumotlarni ob'ektlarga qaytarishni ta'minlaydigan narsadir.
- EF 5 NuGet paketini .NET 4 va .NET 4.5 bilan ishlatishingiz mumkin.
- Bitta katta chalkashlik – .NET 4.5 asosiy Entity Framework API’lariga hisoblagichlar va fazoviy ma’lumotlarni qo‘llab-quvvatladi, ya’ni agar siz EF 5’dan .NET 4 bilan foydalansangiz, bu yangi funksiyalarga ega bo‘lmaysiz. Siz ularni faqat EF5ni .NET 4.5 bilan birlashtirganda olasiz.
Endi Entity Framework 6
|
| |
Entity Framework 6 da .NET ichida joylashgan asosiy API lar endi NuGet paketining bir qismidir

|
Entity Framework 6 da .NET ichida joylashgan asosiy API lar endi NuGet paketining bir qismidir
|
bet | 4/4 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #154755 |
Bog'liq 1. Entity Framework texnologiyasiEntity Framework 6 da .NET ichida joylashgan asosiy API lar endi NuGet paketining bir qismidir. - Barcha Entity Framework NuGet tomonidan tarqatilgan ushbu assambleyaning ichida yashaydi
- Entity Framework enum qo'llab-quvvatlashi va maxsus ma'lumotlarni qo'llab-quvvatlash kabi o'ziga xos xususiyatlarni ta'minlash uchun .NET'ga bog'liq bo'lmaysiz.
- EF6 ning xususiyatlaridan biri .NET 4 uchun raqamlar va fazoviy maʼlumotlarni qoʻllab-quvvatlashini koʻrasiz.
- Entity Framework ustida ishlashni boshlash uchun siz quyidagi ishlab chiqish vositalarini o'rnatishingiz kerak :
- Visual Studio 2013 yoki undan yuqori
- SQL Server 2008 yoki undan yuqori
- NuGet paketidan Entity Framework yangilanishlari
Entity Framework Approaches - Ma’lumotlar bazasi bilan bog’lanish usullari 3 turga bo’linadi:
- Model First Approach
- Database First Approach
- Code First Approach
Foydalanilgan adabiyotlar - https://docs.dot-net.uz/c-.net/orm/entity-framework
- https://www.tutorialspoint.com/entity_framework/index.htm
E’tiboringiz uchun rahmat Ushbu darsni youtube sahifamizda ko’rishingiz mumkin
|
| |
Texnologik hisob uchun dastlabki ma’lumotlarni tanlash

|
Texnologik hisob uchun dastlabki ma’lumotlarni tanlash
|
bet | 1/6 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 60,32 Kb. | | #264875 |
Bog'liq ATK Alisher
TEXNOLOGIK HISOB UCHUN DASTLABKI MA’LUMOTLARNI
TANLASH
Toshkent shahrida yo'lovchilar tashish uchun foydalanilayotgan Mersedes- Benz avtobuslari uchun o'ziga xos servis xizmati tashkil etilgan. Servis xizmatini tashkil etish uchun asos bo'lib ishlab chiqarish dasturi xizmat qiladi. Ushbu masala transport vositalarining texnologik hisobi yordamida yechiladi va uni amalga oshirish uchun quyidagi dastlabki ma'lumotlar zarur (hisob ishlari tushunarli bo’lisi uchun misol tariqasida Toskkent shahrida joylashgan 240 ta Mercedes-Benz avtobuslari uchun servis markazini hisobini keltiramiz).
Hisoblash uchun dastlabki ma'lumotlar
T/r
|
Ko'rsatkich nomi
|
Belgilanishi
|
O'lchov
birligi
|
Qiymati
|
|
Avtokorxonaning turi va o'rnashgan joyi
|
-
|
-
|
Toshkent shahri
|
|
Harakatdagi tarkib soni avtobus, ularning “yoshi” bo’yicha taqsimoti: 40% (0,25-0,5) Lmt, 60% (1,25-1,5) Lmt
|
|
dona
|
240
|
|
Harakatdagi tarkibning yillik safarda bo'lish kunlari
|
|
kun
|
365
|
|
ATK dagi ishchi va xodimlarning yillik ish kunlari
|
|
kun
|
305
|
|
Harakatdagi tarkibning o'rtacha kunlik yurgan yo'li
|
|
km
|
220
|
|
Harakatdagi tarkibning ishlash davri, soat
|
|
soat
|
11
|
|
Avtomobillarning ishlash sharoiti yoki xududi
|
|
-
|
III
|
Mersedes-benz avtobuslarining texnik servisi bo’yicha texhologik hisob
Texnologik hisobdan asosiy maqsad, loyihalanishi kerak bo'lgan servis markazi uchun kerakli ma'lumotlarni aniqlashdan iboratdir.
Bu qismda aBToOycnap texnik servisi (TS) va ularni joriy ta'mirlash (JT) rejasini hisoblash, qabul qilingan ish sharoitlarini aks ettirish va izohlash, ish turlariga asosan ishchilar sonini aniqlash, ishlab-chiqarish maydon yuzalarini hisoblash va tahlil qilish kabi ishlar bajariladi.
|
| |
Nega Entity Framework? - Qiymatlar turlari va havola turlari

|
Qiymatlar turlari va havola turlari
|
bet | 2/4 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #154755 |
Bog'liq 1. Entity Framework texnologiyasiNega Entity Framework? - Entity Framework - bu ORM va ilovalarda foydalaniladigan ma'lumotlarni saqlab qolishning ortiqcha vazifasini kamaytirish orqali ishlab chiquvchining mahsuldorligini oshirishga qaratilgan.
- Entity Framework ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni o'qish yoki yozish uchun kerakli ma'lumotlar bazasi buyruqlarini yaratishi va ularni siz uchun bajarishi mumkin.
- Agar soʻrov oʻtkazayotgan boʻlsangiz, obʼyektlarga LINQ yordamida soʻrovlaringizni domen obʼyektlariga bildirishingiz mumkin.
- Entity Framework ma'lumotlar bazasida tegishli so'rovni bajaradi va keyin sizning ilovangizda ishlashingiz uchun natijalarni domeningiz ob'ektlari misolida amalga oshiradi.
Bozorda NHibernate va LLBLGen Pro kabi boshqa ORMlar mavjud. Aksariyat ORMlar odatda domen turlarini to'g'ridan-to'g'ri ma'lumotlar bazasi sxemasiga moslashtiradi. Entity Framework esa batafsil xaritalash qatlamiga ega, shuning uchun siz xaritalashlarni sozlashingiz mumkin, masalan, bitta ob'ektni bir nechta ma'lumotlar bazasi jadvallari yoki hatto bir nechta ob'ektlarni bitta jadvalga solishtirish orqali. Konseptual model (Conceptual Model) Ma'lumotlar bazasiga yo'naltirilgan ishlab chiqishga odatlangan ishlab chiquvchilar uchun Entity Framework bilan eng katta o'zgarish bu sizning biznes domeningizga e'tiboringizni qaratish imkonini beradi. Ma'lumotlar bazasi nima qila olishi bilan cheklanmasdan ilovangizni nima qilishni xohlaysiz? - Entity Framework bilan markazlashtirilgan nuqta kontseptual model deb ataladi. Bu ilovangizdagi ob'ektlar modeli, siz ilova ma'lumotlarini saqlab qolish uchun foydalanadigan ma'lumotlar bazasi modeli emas.
- Sizning kontseptual modelingiz ma'lumotlar bazasi sxemasiga mos kelishi yoki butunlay boshqacha bo'lishi mumkin.
- Siz o'zingizning kontseptual modelingizni aniqlash uchun Vizual Dizaynerdan foydalanishingiz mumkin, bu esa keyinchalik ilovangizda foydalanadigan sinflarni yaratishi mumkin.
- Siz shunchaki sinflaringizni belgilashingiz va Entity Frameworkning Code First deb nomlangan xususiyatidan foydalanishingiz mumkin va keyin Entity Framework kontseptual modelni tushunadi.
|
| |
Elеktr uskunalarining yеrga ulanib qolishini havfi

|
Elеktr uskunalarining yеrga ulanib qolishini havfi
|
bet | 40/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatiElеktr uskunalarining yеrga ulanib qolishini havfi.Yеrga ulanib qolgan tokni yoyilib kеtishi. Izolyatsiyalangan yoki kuchlanish ostida bo’lgan elеktr o’tkazgich uzilib yеrga tushib qolgan holatida, yoki faza izolyatsiyani yorib o’tib qobiqqa ulanib qolgan holatida, elеktr o’tkazgich yеrga ulanib qoldi dеb hisoblanadi. Shu hodisada hosil bo’lgan potensialarni yer yuziga yoyilib ketishi bilan tavsiflanadi. Taxlilni soddalashtirish uchun yеrga oqib ketayotgan tok bitta o’tgazgich orqali va ulangan joyga esa yarim sfеra shakliga ega, yer tartibi bir xil, yеrni solishtirma qarshiligi (R) esa yеrga ulanib qolgan o’tkazgichni matеrialini solishtirma qarshiligidan bir necha barobar ko’p dеb qabul qilamiz. Ulangan joydan X masofada joylashgan A nuqtasida tok zichligi quyidagicha aniqlanadi:
δ=Ie/S=Ie/2П x 2
bu yеrda: Ie - yеrga oqib kеtayotgan tok miqdori S=2Пx – X- radiusli yarim sfеrani maydonini yuzasi.
Inson uchun elеktr havf darajasi bo’yicha ish sharoitlari quyidagicha ajratiladi: yuqori havfi, xavfli va havfsiz darajalari.
1. Yuqori havf daraja sharoitlari:
namligini mavjudligi (bug’lar yoki suv tomchilari mavjudligi va
nisbiy namlig 75 % dan oshiq);
tok o’tkazuvchan changlarni mavjudligi (tеxnologik yoki boshqa changlar elеktr simlarni qoplab mashinalar va uskunalarni ichkari qismlarga kirib izolyatsiyalarni sovutish sharoitlarini buzadi, lekin yong’in yoki portlash havfi bo’lmaydi);
v) tok o’tkazuvchan asoslar mavjudligi (yer, g’isht, mеtall yoki
tеmirbеton);
g) yuqori haroratni mavjudligi (yil fasliga va turli issiqlik nurlanishlarga qaramasdan uzoq vaqt davomida harorat 350C dan va qisqa vaqt davomida 400 oshadi).
d) bir vaqt o’zida inson tanasini bir tomondan elеktr uskunalarini qobiqlariga ikkinchi tomondan, binolarni yеrga ulangan mеtallokonstruktsiyalariga, tеxnologik apparatlarga, mеxanizmlar va boshqalar (ulanib qolish) sharoitlarini mavjudligi.
|
| |
Ерга улаш қаршилигини ҳисоблаш

|
Ерга улаш қаршилигини ҳисоблаш
|
bet | 1/9 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 325,78 Kb. | | #259986 |
Bog'liq Zaminlash.
6.6. Заминлаш , чақмоқ ва электрокоррозиядан химоя
Ерга улаш қаршилигини ҳисоблаш.
Битта вертикал электрод ерга улагичнинг ерга улаш қаршилигини ҳисоблаш формуласи:
бу ерда:
р - тупроқ қаршилиги (Ом м)
L - ўзакнинг узунлиги (м)
d – тупроқ электродининг диаметри (м)
Т - тупроқ электродининг чуқурлашиши (тупроқ сатҳидан тупроқ электродининг ўртасигача бўлган масофа) (м)
π - математик доимий Пи (3.141592)
ln - натурал логарифм.
Yerga ulash (zazemleniye) -elektr apparatlar, mashinalar, jixrzlar, yashin qaytargichlar va b.ni yer bilan tutashtirish. Yerga ulagichlar vositasida amalga oshiriladi. Yerga ulagich yerga koʻmiladigan metall (poʻlat, mis) elektrod va qurilmalarning yerga ulanadigan qismlarini elektrod bilan biriktiradigan oʻtkazgichdan iborat. Yerga tik qoqiladigan poʻlat quvur (vodoprovod tarmogʻi, markaziy isitish yoki gaz tarmoqlaridan boshqa) qam elektrod vazifasini bajaradi. Yerga ulanadigan qism bilan yer orasidagi qarshilikni kamaytirish uchun elektrod sizot suvlari sathi chuqurligida koʻmiladi; yerning qarshiligi katta boʻlganda elektrodga namakob quyiladi. Ye. u. radioeshittirish tarmoqlarida, radiotexnikada, simli aloqada (bunda yer oʻtkazgich vazifasini bajaradi), yashin qaytargich va b. apparatlarda (ularni ortiqcha kuchlanishdan himoya qilish, yaʼni tokni yerga oʻtkazib yuborish uchun) ishlatiladi. Ye. u. tashqi maydon taʼsirida hosil boʻladigan qarshiliklarni kamaytiradi. Kishilarni tok urishidan himoya qilish uchun kuchlanish ostidagi qurilmalarning tashqi metall qismlari (mashina, apparat korpuslari va b.) yerga ulanadi. Ye. u. qarshiligi oʻzgaruvchan tok koʻprigi bilan oʻlchanadi.
Yerga ulanish. Xususiy uyda to'g'ri topraklama. Nima beradi
Topraklama xususiy uyning simlarini tashkil qilishda ajralmas element hisoblanadi. Haqiqatan ham, elektr tokining kutilmagan tarzda buzilgan taqdirda, bu elektr toki urishidan himoya qiluvchi topraklama. Ha, va orqa tomondan tarmoqqa ulangan kir yuvish mashinasini olishga harakat qilganlar, uning ochiq metall qismlari qanday qilib "chimchilash"ini bilishadi.
Kir yuvish mashinasidan tashqari, to'g'ridan-to'g'ri evro rozetkasi orqali emas, erga ulash tavsiya etiladi:
mikroto'lqinli pechlar - rozetka bilan yomon aloqada bo'lsa, u oqim bilan sezilarli darajada urishi mumkin, shuning uchun deyarli barcha modellarda orqa tomonda alohida tuproqli vintli terminal mavjud;
elektr pechkalar (pechlar va plitalar) - yuqori quvvat tufayli buzilish ehtimoli juda katta, shuning uchun rozetka orqali topraklama etarli emas;
shaxsiy kompyuterlar - korpusning orqa tomonidagi har qanday o'rnatish vintiga asoslanadi, bu sizga suzuvchi potentsiallarni olib tashlash va simsiz Internet tezligini oshirish imkonini beradi.
Bundan tashqari, elektr jihozlari va chaqmoqlardan himoya qilish (agar SPD mavjud bo'lsa) bitta tuproqli pastadirga ulanishi mumkin, bu esa qurilish vaqtida vaqt va kuchni tejash imkonini beradi.
|
| |
Taymingi - Mikroprotsessorning ixtirosi. Mikroprotsessor tarixi. Intel keyingi avlod protsessorlari

|
Mikroprotsessorning ixtirosi. Mikroprotsessor tarixi. Intel keyingi avlod protsessorlari
|
bet | 13/20 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 109,62 Kb. | | #255143 |
Bog'liq SAPAYEVANODIRA (1)Taymingi. Bu ma`lumotni operativ xotira modullari orasida o'tayotganida ushlanib qoladigan vaqti hisoblanadi. Bunday parametrlar ko'p xisoblansada, asosiy 4 tasi quyidagilar:
1.CAS Latency 2.RAS to CAS Delay
3.RAS Precharge Time 4.DRAM cycle Time
Bu parametr operativ xotirani chastotasi bilan bog'liq bo'lib,qancha chastota katta bo'lsa, uni taymingi shuncha katta bo'lishi mumkin. Lekin bazi operativ xotira ishlab chiqaruvchi firmalarni mahsulotlarida "LOW Latency" degan yozuv bo'ladi. Bu "katta chastotada-kam ushlanib qolish vaqti" ma`nosini beradi. Kuchlanish: operativ xotira uchun ketadigan tok kuchi kuchlanishi. Albatta bunday ko'rsatkichi kichkina bo'lgan operativ xotiralar bo'lgani yaxshi. Lekin chastota qanchalik katta bo'lgani sari unga kerak bo'ladigan tok kuchi kuchlanishi ham shunchalik katta bo'lib boraveradi. Bu parametr yuzasidan "LV"-Low Voltage markirovkali operativ xotiralarni xarid qilish maqsadga muofiq bo'ladi.
Operativ xotira degan atama ko`pincha faqat sistemani tashkil etuvchi mikrosxemalarni anglatmay, balki mantiqiy akslantirish va joylashtirish degan tushunchalarni ham o`z ichiga oladi. Mantiqiy akslantirish - bu o`rnatilgan mikrosxemalarda adreslarni tashkil etish usulidir. Joylashtirish - bu aniq bir turdagi axborotni adreslar bo`yicha joylashdir. Biror ofisda qaysidir xodim kartotekadagi
ma`lumotni qayta ishlayapti deb tasavvur qilaylik. Bizning misolda kartoteka vazifasini programma va ma`lumotlarni uzoq vaqt saqlovchi qattiq disk bajaradi. Joriy vaqtda xodim qayta ishlayotgan ishchi stolni sistemaning operativ xotirasi tasvirlaydi. Xodimning o`zi esa protsessorga o`xshagan ish bajaradi. U stoldagi barcha hujjatlarga murojaat qila oladi. Biroq aniq bir hujjat stolda bo`lishidan oldin uni kartotekadan qidirib topish kerak. Agar ishchi stol kerakli darajada katta bo`lsa unda bir vaqtning o`zida bir necha hujjat bilan ishlash mumkin. Sistemaga qo`shimcha qattiq disk qo`shish huddi ofisga yangi kartoteka qo`shilganday - kompyuter doimiy ravishda ko`proq ma`lumot saqlay oladi. Sistemadagi operativ xotirani ortirish ofisdagi ishchi stolni kengaytirish demakdir - kompyuter bir vaqtning o`zida ko`proq programma va ma`lumotlar bilan ishlay oladi.
Zamonaviy kompyuterlarda 3 turdagi xotira qurilmalari ishlatiladi:
|
| |
MUSTAQIL TAYYORLANISH UCHUN USLUBIY KO'RSATMALAR

MAVZU:«FAVQULODDA VAZIYATLARDA AHOLINI MUHOFAZALASH »
Mavzuning o`quv maqsadi: I. Talabalarga favqulotda vaziyatlarda aholini
himoyalash usullari va vositalari haqida
tushuncha berish.
II. Talabalarni himoya vositalaridan foydalanishga
o`rgatish.
Darsni o`tish joyi - Jihozlangan auditoriya va himoya inshootlari
Darsni o`tish usuli - Amaliy mashg`ulot (tushuntirish, suhbat, mashq bajarish)
Innovatsion texnologiya usuli -“Aylana stol”
“Aylana stol” usuli
Ushbu usul talabalarning joriy bilimlarini baxolash bilan birga mavzuni mustahkamlash uchun ham qo`llaniladi. Guruh 2 tadan kichik guruhlarga bo`linadi. Har bir kichik guruhga oq qog`ozga savol beriladi va 1-2 minut ichida javob variantlari yozilishi kerak bo`ladi. So`ngra qog`oz varaqasi olinadi. Shunday qilib, har bir kichik guruhga o`qituvchi tomonidan bittadan savol berib, uni stol bo`ylab aylantiradi. 6 ta kichik guruhga 6 ta savol beriladi. Agar 6 ta savolga to`g`ri javob berilsa, <<5>> baho, 5 ta savolga to`g`ri javob berilsa <<4>> baho, 4 ta savolga javob berilsa <<3>> baho qo`yiladi.
Savol:himoya vositalari sinflanishi.
Javob: shaxsiy, umumiy, tibbiy
Savol:shaxsiy himoya vositalari guruhlari.
Javob:filtrlovchi gaz niqob, ajratuvchi, respiratorlar, bolalar aravachasi.
Savol:filtrovchi gaz niqoblarning qismlari
Javob: rezina shlem, gofrirlangan nay, yutuvchi quti, хalta.
Savol: ajratuvchi gaz niqobining ishlatilishi.
Javob: radiaktiv, bacterial va kimyoviy moddalar qonsentratsiyasi yuqori bo`lganda va kislorod miqdori kamayganda.
Savol:respiratorlar qachon ishlatiladi.
Javob:bacterial aerazollar va changlar bilan zararlanganda.
3>4>5>
|
Ichki organlarni qarshiligi - Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari

|
Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari
|
bet | 36/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatiIchki organlarni qarshiligi asosan tok kuchlanishiga bog’liq va 300-600 om bo’ladi.
Inson tanasini umumiy qarshiligi ham tokni kuchlanishiga bog’liq,
lekin chiziqli emas, kuchlanishni ko’payishi bilan umumiy qarshiligi kamayadi va 300 V kuchlanishida ichki organlarni qarshiligiga yaqinlashadi.
Zh = Rh 2 ,
1 (2fCh Rh )
Rh = 2RH + Rh - inson tanasini aktiv qarshiligi, Om; CH ≈ 0,5 - inson tanasining zichligi, Ф; f - tok chastotasi, Gz
Inson tanasini qarshiligi tokni kuchlanishiga bog’liqi
1, 2) o’zgaruvchan tokni, 50 gs; 3 ,4) o’zgarmas tok
Shunday qilib inson tanasini elektr tokiga ko’rsatayotgan qarshiligi bir tekis va mo’tadil emas. Shu qarshiliklar bilan hisob-kitob qilish o’ziga hos qiyinchiliklarga duch keladi. Hisob-kitobni onsonlashtirish niyatida amaliyotda yetarli aniqlik darajasida inson tanasini qarshiligini Rh = 1000 Om ga teng deb qabul qilingan.
3. Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillari
Elektr shok elektr tok ta’siriga ko’rsatgan tanani og’ir nervreflektori reaksiyasi. Shu holatida qon aylanishi, nafas olishi, asab tizimi va boshqa tizimlarni buzilishiga olib keladi. Shu daqiqadan so’ng tanani to’lqinlanishi fazasi boshlanadi: arteriya bosimi ko’payadi, o’g’rig’iga reaksiya hosil bo’ladi, va hakazo. Shundan keyin esa tormoz fazasi boshlanadi: nerv tizimi bo’shashadi, arterial bosimi kamayadi, nafas olishi susayadi va depressiya holati boshlanadi. Shok holati bir necha minutdan bir sutkagacha davom etishi mumkin. Shundan keyin odam asta-sekin sog’ayib ketadi, yoki biologok o’limi holatiga o’tib ketadi.
Insonni elektr tokidan shikastlanishining asosiy omillariga: tokning turi, inson tanasidan o’tayotgan tokni davom etish muddati, tokni o’tgan yo’li, tokni chastotasiga, insonni shaxsiy hususiyatlarga bog’liq.
|
| |
Xavfli darajadagi sharoitlar - Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari

|
Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari
|
bet | 41/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyati2. Xavfli darajadagi sharoitlar:
namlikni mvjudligi (yomgir, kor, tеz-tеz suvni purkab turilishi, namlik bilan qoplangan pol, patolok, dеvor va xonada joylashgan boshqa prеdmеtlar);
kimyoviy faol muhitni mavjudligi (uzoq vaqt davomida izolyatsiya va uskunani tok o’tkazuvchi qismlarga ta’sir etuvchi yoki, doimo bo’lgan agrеssiv bug’lari, gaz va suyuqliklar);
v) yuqori xavfli ikki va undan ko’p bo’lgan yuqori xavfli
sharoitlariga xos hususiyatlar;
3. Havfsiz darajalari
Insonlarni elеktr tok jarohatlanishi sharoitlarni yo’qligi yuqori xavfli, yoki ayniqsa xavfli sharoitlari yo’qligi.
5.Elektr qurilmalarini himoya vositalari
Umumiy tushuncha va tavsifi
Elektr qurilmalarida qo’llanib kelayotgan himoya choralari shartli ravishda ikki guruhga bo’linishi mumkin: elektr qurilmalarni meyori ish sharoitlariga havfsizligini ta’minlash va avariya holatidagi sharoitlarini havfsizligini taminlash.
Meyoriy ish sharoitlarida havfsizlikni taminlash choralari quyidagicha; izolyatsiya, tok o’tkazuvchi qismlarni oldiga to’siqlar o’rnatish; havfsizlik blokirovkalarni qo’llash; orentasiyani ta’minlash; elektr tarmoqlarni yerdan izolyatsiyalash; yerga ulanib qolgan tokni hajm qismini kompensatsiyalash; himoyalovchi qisqa tutashuv tashkil qilish; kichik kuchlanishni qo’llash; izolyatsiyalangan maydonchalarni qo’llash; potensiallarni tenglashtirish.
Avariya sharoitida (izolyatsiya lat olgan sababli tok yurmaydigan qismlarga kuchlanishni o’tib ketishi) ishlab turgan elektr qurilmani havfsizligini ta’minlashda quyidagi choralar qo’llaniladi: himoyalovchi yerga ulash (zazemleniya); nollanish (zanuleniya); himoyalovchi o’chirish; ikki qavatli izolyatsiyani qo’llash; ish joyini izolyatsiyalash; baland kuchlanishdan past kuchlanishga o’tishida himoya choralrini qo’llash.
Elektr qurilmalarni turlariga, oziqa manbai sharoitlariga (kuchlanish qiymatlari, neytral holati) va ishlatish sharoitlariga (atrof muhit) qarab havfsizlik taminlashida jamlanganlik choralari qo’llaniladi.
|
| |
a) Inson tanasidan o’tayotgan tokning turi

|
a) Inson tanasidan o’tayotgan tokning turi
|
bet | 37/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatia) Inson tanasidan o’tayotgan tokning turi.
Tokni kuchini insonga turli ta’sir ko’rsatadi. Ko’rsatgan ta’siriga qarab quyidagi tok qiymatlariga ajratiladi:
-Tokni sezish chegarasi. O’zgaruvchan tokni 50 gs va miqdori 0.1-
1.5 mA, o’zgarmas tokni miqdori 5-7 mA. Shu holatda inson qo’l panjalari titraydi va issiqlikni sezadi;
-Qo’yib yuboradigan tok. O’zgaruvchan tokni miqdori 8-10 mA, o’zgarmas tok uchun 20-25 mA. Shu holatda inson og’riq sezadi badani qiziydi.
-Ushlab qoladigan tok. O’zgaruvchan tokni miqdori 10-15 mA, o’zgarmas tok uchun 50-80 mA. Shu holatida qo’l mushaklari keskin qisqariladi, shok holati kuzatiladi, nafas olish qiyinlashadi, va inson o’zini tanasini boshqarib ololmaydi.
-Fibrilyasion tok. O’zgaruvchan tok miqdori 100 mA, o’zgarmas tok uchun 300mA. Shu holatda insonni yurak mushaklari tartibsiz qisqariladi, ishlash tartibi buziladi, natijada qon aylanish tizimi ishdan chiqadi.
b)Inson tanasidan o’tayotgan tokni davom etish muddati.
Inson tanasidan o’tayotgan tokni davom etish muddati ham katta ta’sir ko’rsatadi, qanchali tok vaqti ko’p bo’lsa, shunchalik havfi oshaveradi. Shu holatda insonni yurak mushaklari tartibsiz qisqariladi, ishlash tartibi buziladi, natijada qon aylanish tizimi ishdan chiqadi.
T fazasi yurakning eng xavfli fazasi hisoblanadi. Tok yurakdan o’tayotgan vaqtda yurakning fibrilyasiyasi kuzatilinadi, unung davomiyligi 0,2 sek teng.
Tokni yurak T kardiosikl fazasi vaqtida o’tish havfi
а) cog’ odamning elektrokardiogrammasi; б) o’tayotgan tok miqdorini vaqtga bog’liqligi
d)Inson tanasidan tokni o’tgan yo’li.
Inson tanasidan tokni o’tgan yo’li ham katta ahamiyatga ega. Agar elektr tok muhim organlaridan yurak, o’pka, miyalaridan o’tgan bo’lsa o’ta xavfli, boshqa yo’llardan o’tgan bo’lsa, hatari kamroq bo’ladi.
Inson tanasidan o’tayotgan tok eng ko’p uchraydigan yo’llari aniqlangan. Tez uchrab turadigan yo’l o’n qo’l-oyoqlar, undan keyin, qo’lqo’l va chap qo’l-oyoqlar.
|
| |
Mikroiqlimning organizmga ta’siri

|
Mikroiqlimning organizmga ta’siri
|
bet | 12/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatiMikroiqlimning organizmga ta’siri
Inson organizmi havo haroratining juda katta o‘zgarishiga moslasha oladi. Chunki odam organizmida uzluksiz ravishda issiqlik paydo bo‘ladi va u tashqariga ajralib chiqib turadi, buning natijasida issiqlikning paydo bo‘lishi va sarf qilinishi orasidagi doimiy nisbat hamda harorat bir xil darajada saqlanib turadi. Bu fiziologik jarayon esa organizmning isiqlik almashuvi deyiladi.
Odam organizmida uzluksiz paydo bo‘ladigan issiqlik tashqariga uch xil yo‘l bilan chiqadi: konveksiya, nur tarqatish va terlash. Normal mikroiqlimda (havo harorati 20oC atrofida) konveksiya yo‘li bilan 30% atrofida, nur tarqatish yo‘li bilan 45% atrofida, terlash yo‘li bilan esa 25% atrofida organizmdan issiqlik ajralib chiqadi.
Noqulay iqlim sharoitida organizmning issiqlik almashuvi jarayoni buzilishi natijasida, organizmdagi hayotiy zarur a’zolarning normal ishlashi qiyinlashadi va fiziologik funksiyalari o‘zgaradi.
Yuqori harorat yurak va qon tomir tizimiga juda katta ta’sir ko‘rsatadi. Yuqori harorat ta’siri natijasida qon tomir urushi tezlashadi va organizm harorati ko‘tarilishiga sababchi bo‘ladi. Bu esa organizm issiqlik almashuvining buzilishidan darak beradi.
Yuqori harorat ta’siri natijasida qon bosimi pasayadi, qonning kimyoviy tarkibi o‘zgaradi. Issiq havo ta’sirida organizmdan suyuqliklar bilan bir qatorda juda ko‘plab gazlar ham ajralib chiqadi. Organizmning suv tuzi balansi buzilishi natijasida kishilar tomir tortish kasalligiga uchrashlari mumkin.
Yuqori harorat ovqatlanish a’zolariga va vitamin almashuviga ham yomon ta’sir qiladi. Kishilar juda issiq muhitda uzoq muddat ishlashi natijasida ular organizmi qizib ketishi, ya’ni issiq urushi mumkin.
Butun organizmning ortiqcha qizib ketishidan paydo bo‘lgan issiq urushidan oftob urushini farq qilish kerak. Oftob urushi issiqlik nurlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri boshga ta’sir qilishidan va bosh miyaning 40-42 gradusgacha isishida paydo bo‘ladi. Bunda tana harorati normal holda qolishi yoki salgina ko‘tarilishi mumkin. Ba’zida oftob-issiq urishining aralash formalari uchraydi.
Sovuq havoning organizmga ta’siri natijasida organizmlarning har xil bakteriyalarga bo‘lgan qarshiligi susayadi. Natijada kishilar gripp, nafas olish yo‘llarini shamollashi, o‘pka shamollashi, nerv va bosh miyaning shamollashi kasali bilan kasallanadilar. Shuning uchun ham bu kasalliklar shamollanish kasalligi deb ataladi.
|
| |
Disassemblerlar, ularning maqsadi va qo'llash tamoyillari

|
Disassemblerlar, ularning maqsadi va qo'llash tamoyillari
|
bet | 17/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblar35. Disassemblerlar, ularning maqsadi va qo'llash tamoyillari.
Disassemblerlar, obyektni yoki ekzekutabld fayllarni o'qib, ulardagi dastur kodi (assembler kod)ni o'qish, tahlil qilish va foydalanuvchiga ko'rsatish uchun ishlatiladigan texnik vositalardir. Asosan, dastur tizimini yoki masmavi kodni o'qib, uning operatorlarni va operandlarni tahlil qilishda ishlatiladilar. Disassemblerlar, maqsadga muvofiq,
20
foydalanuvchiga dastur kodi strukturasi va uni tahlil qilishda yordam beradigan ma'lumotlarni taqdim etish uchun foydalaniladi.
Disassemblerlar quyidagi maqsadlarga xizmat qilishlari mumkin:
Program tahlili: Disassemblerlar, obyektni yoki ekzekutabld fayllarni o'qib, uning dastur kodini o'qish, tahlil qilish va bu kodni foydalanuvchiga tushuntirishda foydalaniladi. Bu, programni tahlil qilish uchun qulaylik yaratadi va kodning tarkibiy qismlarini (funksiyalar, operatsiyalar, ma'lumotlar strukturasi) ko'rsatadi.
Kod o'qish va tahrir qilish: Disassemblerlar, ekzekutabld fayllarni o'qish, dastur kodini tahlil qilish va shuningdek, kodni o'zgartirish va qayta yaratish imkonini beradi. Bu, kodni
tahlil qilib, uning tarkibiy qismlarini tahlil qilish va o'zgartirish uchun dastur yaratuvchilarga yordam beradi.
Vulnerability tahlili: Disassemblerlar, dastur kodini tahlil qilib, potentsial xavflarni aniqlashga yordam beradi. Bu, dasturda tashqi oqlash, xavfsizlik bo'shliqlari, haqorat ko'rsatadigan kritik funksiyalar va boshqa muammolar mavjudligini aniqlash uchun foydalaniladi.
Reversing: Disassemblerlar, kodning mananingni tahlil qilish uchun foydalaniladi. Kodni o'qib, dastur davomida nima sodir bo'lishini tahlil qilish, fuqarolik yoki g'amxo'rlik maqsadlari bilan kodni qayta yaratish va muammolarni aniqlash uchun ishlatiladi. Disassemblerlar qo'llash tamoyillari o'zgarmaydigan, odatda kompyuter arkhitiekturasi va dasturlash tiliga bog'liq bo'lgan uslublar bilan ishlaydi. Ularning amaliyoti va interfeysi dastur va tizimning
xususiyatlariga bog'liqdir. Qo'llash tamoyillari odatda dasturlash tiliga, tizimning platformasiga va maqsadlarga qarab tanlanadi. Masalan, xalqaro dasturlash tillarida, disassemblerlar foydalanuvchiga instruksiyalarni tahlil qilish va kodni tushuntirish uchun odatda interfaolaringa ega bo'ladi.
|
| |
BIOS, uning tuzilishi va vazifasi

|
BIOS, uning tuzilishi va vazifasi
|
bet | 12/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarBIOS, uning tuzilishi va vazifasi.
BIOS (Basic Input/Output System) — asosiy kiritish-chiqarish tizimi bo‘lib, motherboard (материнская плата)’da alohida chip sifatida ishlaydi. Bu chipning vazifasi kompyuter va operatsion tizimni bir-biriga bog‘lashdan iborat. Har safar kompyuter yoqilganda dastlab bios ishlaydi, kompyuter uskunalari parametrlarini tekshiradi va operatsion tizim yuklanuvchi fayliga(dasturiga) o‘z ishini beradi(NTLDR, bootmgr).
Kompyuter yongandagi har xil yozuvlar va tovushning chiqishi, ROM(Read Only Memory) xotirada yozilgan biosning ishi.
BIOS quyidagi vazifalarni bajaradi:
—
kompyuterni faollashtirish, barcha elementlarini boshlang‘ich holatga keltirish;
—
kompyuter qurilmalarini dastlabki tekshiruvini amalga oshiradi(POST-test);
—
kompyuter qurilma qismini dastlabki sozlash ishlarini amalga oshiradi;
—
tizim resurslarini taqsimlaydi;
—
PCI qurilmalarini ro‘yxatdan o‘tkazish va sozlash;
—
operatsion tizimni dastlabki yuklanishini amalga oshiradi(bootmgr);
—
qurilmalarni bir-biri bilan moslashuvini tekshiradi;
—
elektr ta’minotini boshqarish, kompyuterni o‘chirish, uxlash holatiga o‘tkazish.
BIOS’ni to‘g‘ri sozlash, kompyuter ishlashiga ta’sir ko‘rsatadi, shuning uchun dastlab shu dasturchani yaxshi o‘rganib olish lozim. Har xil turdagi motherboar’lar har xil BIOS turlarini ishlatishadi, shuning uchun bitta yagona qo‘llanma qilishning iloji yo‘q, lekin asosi baribir bir xil. Protsessorlarning turi rivojlangan sari, BIOS sozlashlari ham qiyinlashib bormoqda. Bu esa, qo‘shimcha qiyinchiliklar tug‘dirmoqda.
BIOS dasturini asosan quyidagi firmalar ishlab chiqishadi:
16
—
American Megatrends (AMI);
—
Award Software;
—
Phoenix Technologies.
BIOS turiga qarab, uning ko‘rinishi ham o‘zgarib boradi, uning turidan tashqari bir necha versiyalari ham mavjud, bu versiyalar ham yangilanib borishi lozim.
Maqolalarda Award Software tomonidan ishlab chiqilgan BIOS dasturlarini misol qilib olaman, chunki eng ommalashgan turi shu
|
| |
Windows operatsion tizimi. Qismiy tizimlar va ijro (bajaruvchi) tizimi. 35.Semantik analizator va uning vazifalari

|
Windows operatsion tizimi. Qismiy tizimlar va ijro (bajaruvchi) tizimi. 35.Semantik analizator va uning vazifalari
|
bet | 16/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarWindows operatsion tizimi. Qismiy tizimlar va ijro (bajaruvchi) tizimi. 35.Semantik analizator va uning vazifalari.
Semantik analizator (ya'ni semantik tahlilchi) bir dastur tizimli dasturlash davomida ishlatiladigan bir qismidir. U, dastur kodi yozilganida, koddagi muhim semantik qoidalar va tuzilmalarni tekshirib, dastur logicasiga asoslangan ma'lumotlar bilan ishlashni ta'minlaydi.
Semantik analizatorning asosiy vazifalari quyidagilardan iborat bo'lishi mumkin:
Muqobil koddagi muhim semantik xatoliklarni aniqlash: Semantik analizator, dastur kodi ichidagi muhim semantik xatoliklarni aniqlayadi. Bu xatolar, sintaksis to'g'risida hech qanday xatolik bo'lmagan bo'lsa ham, dasturda noto'g'ri ifodalangan mananing kelishi, muvofiqligi
yoki dastur tizimining lozim bo'lgan qoidalari bilan birgalikda bog'liq xatolar bo'lishi mumkin.
O'zgaruvchilar va o'zgaruvchi turlari to'g'risida tekshirish: Semantik analizator, dasturda o'zgaruvchilarning to'g'ri ishlatilishi va o'zgaruvchi turlarining qarshilik etishi kabi muhim semantik tuzilmalar bo'yicha tekshirish amalini bajaradi.
Muhit va kiritishlar bilan bog'liq semantik tuzilmalar: Semantik analizator, dastur muhiti
va kiritishlar to'g'risidagi muhim semantik tuzilmalarni tekshiradi. Masalan, dasturda talab etiladigan muhitni (masalan, fayl nomi, tizim resurslari, tarmoq ulanishi va boshqalar) tekshirishi mumkin.
Muammolar va o'zlashtirishlar: Semantik analizator, dasturda muammolar (masalan, o'zgaruvchi e'lon qilinmaganligi, funksiya e'lon qilinmaganligi) va o'zlashtirishlar (masalan, o'zgaruvchiga qiymat berilmaganligi) bilan bog'liq semantik tuzilmalarni aniqlayishi mumkin.
Semantik analizator, dastur tizimining to'liqligini ta'minlash va dastur yaratuvchilarga qulaylik ko'rsatishda muhim bir qismidir. U dasturda semantik xatoliklarni aniqlab, ulardan
oldindan ogohlantirish beradi va dasturning to'g'ri ishlashi uchun zarur tadqiqot va tuzatish jarayonlarini yoritadi.
|
| |
Kichik kuchlanishlarni qo’llash - Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari

|
Hayot faoliyati xavfsizligi fanining asosiy mazmuni, maqsadi va vazifalari
|
bet | 43/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatiKichik kuchlanishlarni qo’llash.Elektr tok havfsizligini ta’minlash maqsadida 42V va undan kam bo’lgan kuchlanish qo’llaniladi.
Inson tanasidan o’tayotgan tok, kuchlanish va tanani qarshiligi bilan aniqlanadi. Qarshilik orqali kam miqdordagi kuchlanishda, kam miqdordagi tok o’tadi. Agar tok o’tishni proporsional emasligini hisobga olinsa bu tok ya’nada kamayadi.
Ishlab chiqarish sharoitlariga EUU (PUE) ikki kuchlanishni qo’llanishni talab etadi: 12V va 36 (42) V. Kuchlanish 42V va undan kam bo’lgan yuqori xavfli va ayniqsa, mahsus xavfli sharoitlarda kichik oziqa manbaini qo’llanishi shart bo’lgan quyidagi elektr uskunalarda: dastani elektr asboblarini ikki qavat izolyasiyasi bo’lmagan holda, eltib yuradigan yoritkichlarida, 2,5 metrdan past joylashgan maxaliy stasionar chog’lanuvchi yoritkichlarda, yerga ulangan metal konstruksiyalarga tegib olishi mumkin bo’lgan sharoitlarda.
Kichik kuchlanishlarni manbalari: golvanik elementi batareyalari, akkumlyatorlar, vipramitel uskunalari, transformatorlar. Avto transformator yoki reostat orqali kichik kuchlanishni olish man etiladi, bunga sabab, olinayotgan kichik kuchlanish yuqo’ri kuchlanish bilan chambarchas bog’liq bo’ladi. Ko’pincha pasaytiruvchi transformatorlar qo’llaniladi. Boshqa past kuchlanishni manbalari kichik qo’llaniladi. Pasaytiruvchi transformatorlarni qo’llashni yagona havfi – baland kuchlanishni past kuchlanishga o’tib ketishi mumkinligi. Bu havfni kamaytirish uchun transformatorni ikkilamchi cho’lg’amini yerga ulab qo’yiladi, yoki nollaniladi. (bitta simni uchini kichik kuchlanishni chulg`amini o’rta nuqtasiga ulanadi) yoki, chulg`amlar orasiga yerga ulangan statistik ekran o’rnatiladi.
Kichik kuchlanishni qo’llash doirasi elektrlashtirilgan dastak asboblar (shu jumladan dastak poyalniklar) bilan, xavfli va ayniqsa xavfli sharoitlarida esa mahalliy yoritkichlar bilan chegaralangan. Lekin kichik kuchlanishlarni (12 va 36 V) havfsiz deb bo’lmaydi. Shu kuchlanishida halok bilan tugagan hodisalar ham ma’lum. 10V gacha bo’lgan kuchlanishida eng havfsiz darajaga yetiladi, ammo bunday kuchlanishi qo’llanilishi ancha chegaralangan (dastaki eltuvchi yoritkichlar, radiopriyomlar va o’yinchoqlar).
|
| |
Sanoq tizimlari, ma'lumotlarni kodlash, sonlarni xotiraga joylashtirish formatlari

|
Sanoq tizimlari, ma'lumotlarni kodlash, sonlarni xotiraga joylashtirish formatlari
|
bet | 10/78 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 209,36 Kb. | | #158808 |
Bog'liq Tizimli dasturlash javoblarSanoq tizimlari, ma'lumotlarni kodlash, sonlarni xotiraga joylashtirish formatlari.
Axborot o‘lchov birliklari-xar xil turdagi ma‘lumotlarni (tovush, matn, tasvir, video) kompyuterda raqamlar (kodlar) ko‘rinishda saqlanadi. Biz unlik sanoq sistemada hamma hisob kitoblarni qilsak, kompyuter esa ikkilik sanoq sistemalarda ularni bajaradi. Shuning uchun ma‘lumotlarni minimal xajmi BIT deb nomlanadi va 1 yoki 0 ga teng bo‘ladi. Maksimal 256 belgi bo‘lishi mumkinligi uchun bitta belgi uchun xotirada 1 bayt xajm xotira ajratiladi 1bayt=8 bit.
Ma‘lumotlar kompyuterda ikkilik sanoq tizimida va unlik-ikkilik sanoq tizimida ifodalanadi. Sanoq tizimlari-bu ma‘lum sanoq sonlarigacha yoki bir nechta harf va sonlardan iborat sonlarning tartibli ketma-ketligidan iborat. Sanoq tizimlari pozitsion va nopozitsion turlarga
14
bo‘linadi. Pozitsion tizimlar - bu tizimlar tartibli sanoq sonlaridan iborat. Nopozitsion tizimlar- raqamlar va harflarning tartibsiz joylashuvidan tashkil topgan. Hoxlagan tartibdagi sanoq tizimlari uchun quyidagi formula o‘rinli.
Pastki indeksdagi tartiblanish raqamlarni qo‘yish joyi (razryad), bu yerda R-musbat qiymatlar uchun S-manfiy qiymatlardagi razryadlar uchun m- razryaddan iborat bo‘lgan ma‘lumotlarning maksimal son qiymati quyidagicha ifodalanadi:
N
max
=P
m
-1
S-razryadli 0ga teng bo‘lmagan minimal qiymatlarni hisoblash formulasi: N min
=P
-s
m-butun qismi uchun P m+s
Ikkilik sanoq tizimida R=2 ga teng bo‘lib, 0 va 1 dan tashkil topgan. Misol, ikkilik sanoq tizimida 101110,101 unlik sanoq tizimida 46,625 ga teng ekanligini yuqoridagi formulalar yordamida ko‘rib chiqamiz:
Shuningdek ikkilik va o‘nlik sanoq tizimidan tashqari 16 sonoq tizimlari ham mavjud. Mashinada ikkilik sanoq tizimi asos qilinish tamoyili . Yani ma’lumotlarni va buyruqlarni tasvirlashda ikkilik sanoq tizimida tasvirlanadi. • Xotiraning yagonalig tamoyili . Buyruqlar raqamli ko‘rinishda, sonlarga aylantirilib saqlanadi. Buyruqlarda ishtirok etuvchi emas, balki tezkor xotira yacheyka adresidagi operatsiyalar soni ko‘rsatiladi. Operatsiyalar natijalari adres yacheykalarida joylashadi. Boshqacha aytadigan bo‘lsak, dasturlar va ma’lumotlar xotirada ikkilik sanoq tizimida saqlanadi va ular uchun ma’lumotlar kabi amallarni bajarish mumkin.
|
| |
c) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasi

|
c) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasi
|
bet | 38/44 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 468,94 Kb. | | #104380 |
Bog'liq xayot faliyatic) Inson tanasidan o’tgan tokning chastotasi .
O’zgaruvchan tok xatarligi tokni chastotasiga bog’liq. Tadqiqotlar bilan aniqlanganki, tokni chastotasi 10 gs dan- 500 gs gacha birdek xavfli. 500 gs dan oshgan sari fibrilyasion tok miqdori oshib boradi, va chastotasi 1000 gs dan oshgandan keyin yahshigina havsizligi kamayadi.
O’zgarmas tok xatarligi kamroq va fibrilyasion tok miqdori 3-4 barobar yuqoriroq, chastotasi 50 gs li o’zgaruvchan tokga nisbatan. Lekin o’zgarmas tok ta’sirida inson o’tkir o’g’riqlarni sezadi. O’zgarmas tokni xatarligini, o’zgaruvchan tokga nisbatan, faqat tok kuchlanishi 400 V gacha haqiqat desa bo’ladi. O’zgarmas tok kuchlanishi 400-600 V oralig’ida va 50 gs li o’zgaruvchan tikni xatarligi tahminan bir xil.
O’zgarmas tokni kuchlanishi 600 V dan oshgan sari inson uchun xatarliroq bo’lib boradi. Buni fiziologik jarayonlari ta’siri bilan tushuntiriladi. Demak, insonga elektr tokni ta’siri turli va har xil faktlar bilan chambarchas bog’liq. Inson tanasidan tokni o’tkazuvchanligi fizikaviy biokimyoviy va biofizikaviy jarayonlaridan bog’liq, shu uchun elektr tokiga inson tanasini qarshiligi bir tekis emas.
e) Elektr jarohatni insonni shaxsiy hususiyatiga bo’g’liqligi.
Elektr jarohatni og’irligi insonni shaxsiy hususiyatlarga ham bo’g’liq. Misol uchun “ushlab qoladigan” tokni miqdori ayrim tanaga “sezish chegarasi” ayrimlarga “qo’yib yuboradigan” chegarasi bo’lishi mumkin. Bundan tashqari inson tanasini o’g’irligiga va uning baqvatligiga ham bo’g’liq. Shuni aytish kerakki ayollar uchun tokni miqdori tahminan 1,5 barobar pastroq, erkaklarga nisbatan. Tokni ta’sirini darajasi insonni asab tizimi va organizmning holatiga ham bog’liq. Agar inson asablangan, dipressiya yoki kasal (ayniqsa teri kasalligi, yurak tomir tizimi, asab tizimi va hakazo) yoki mast holatida bo’lsa tokni havfi yanada oshadi.
“Diqqat faktori” ham, katta ahamiyatga ega. Agar inson elektr tokni “urishiga”, “tayyor” bo’lsa, ta’siri kamayadi, agar “urishi” kutilmagan bo’lsa havfi keskin oshadi.
|
| |