nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Emulsion surtma dori asoslari - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Emulgator sifatida kam eriydigan ionlashadigan va ionlashmaydigan yuqori aktiv moddalar
(PAV) ishlatilishi mumkin. Ionlashadigan emulgatorlar orasida YUAMlarning anioni aktiv guruhi
mavjud bo’lib, ulardan asosiysi sovun hisoblanadi.
Surtmalar uchun emulsion asoslar.
40 g vazеlin suv xammomida 70 °S haroratda eritiladi va 2,4 g polisorba-80, 70 °С
haroratgacha isitilgan 78 ml tozalangan suv bilan yaxshilab emulgirlanadi. Sovutib muzlatgichda
saqlanadi. Mikrob kontaminatsiyasini oldini olish uchun 0,02 % natriy bеnzoat, 1G`2000
mеtilparabеn, 1G`4000 propilparabеn qo’shish tavsiya etiladi.
7
Emulgatorlar — ko’p valentli sovunlar
Ko’p valentli metalli sovun suv-yog tipida yuqori dispers emulsiya tipini hosil qilib, yuqori
miqdorda (70% gacha) suv saqlaydi. Ko’p valentli metall sovunning bu xossasi (BFITI) BFITI
ning emulsion surtma dorilar asoslari ishi buyicha asoslab berildi. BFITI emulgator sifatida
o’simlik yog’idan olinadigan yog’ kislotalari bilan rux birikmasini — emulgator sifatida
ishlatishni taklif etdi (1-emulgator). Ayrim hollarda surtma dorilarning ruxli sovun bilan birga,
kalsiyli sovun qo’shilib hosil qilgan emulgatori 2-emulgator deb yuritiladi. Emulgator
tayyorlashda o’simlik yog’i bo’lishi shart emas, uning o’rniga smola kislotasini ishlatish mumkin.
Bu
holatda 3-emulgator hosil bo’ladi. Emulsion surtma dorilar asosini tayyorlashda
ionlashmaydigan emulgatorlar ko’p tarqalgan. Ular qatoriga yuqori molekulali spirtlar va ularning
hosilalari, yuqori molekulali halqali spirtlar va ularning hosilalari, ko’p atomli spirt efirlari kiradi.
Surtma dorilar asoslari ichida keng qo’llaniladigan asoslardan biri spermatsetning gidroliz
mahsulotlari hisoblanadi. Bularga setil spirti S
16
N
33
ON va stearin spirti S
18
N
43
ON lar kiradi. Setil
spirti 50
0
S, stearil spirti esa — 59
0
S haroratda eriydi. Ikkalasi ham yaxshi emulgator hisoblanadi.
MDHda yuqori molekulali spirtlarning manbai kashalot yog’idir, uning asosini setil spirti va
olein spirti tashqil qiladi. Tana yog’ida ularning miqdori 90% gacha, tana ichki qismida 70%dan
yuqori. Emulgator №1 15 qismini kashalot yog’idan olingan yuqori molekulali spirt sulfat
kislotasining natriyli tuzi bilan bergan efiri tashqil qiladi va 85 qismini kashalot yog’i tarkibidagi
erkin yog’ moy kislotalari tashqil qiladi. VNIXFI №1 emulgatori rasmiy bo’lib, 10-20% gacha
qo’shilishi mumkin. Ishlab chiqariladigan yuqori yog’ spirtlari emulgator qatoriga kirib, kosmetik
surtma dorilar ishlab chiqarishda ishlatiladi. U yuqori molekulali spirt va fosfat kislota efirining
kaliyli tuzidan tashqil topgan 30% emulgator va 70% kashalot yog’ining yuqori molekulali
spirtlari eritmalari emulsion mum nomi bilan ataladi. Bu bir xildagi qattiq massa bo’lib, rangli, pH
5,8 dan 7,0 gacha, yog’larda yaxshi eriydi, uglevodorod va suyuq yog’larda ham eriydi. Vazelinda
5% emulsion mum 28% suvni emulsiyalaydi.
Emulgatorlar, yuqori molekulali halqali spirtlar va ularning hosilalari

saqlaydigan emulsion surtma dorilar asoslarini olishda keng ishlatiladi. Masalan, murakkab suvli
surtma dori. Britaniya farmakopeyasidan topish mumkin. Dastlab eritma tayyorlab olinadi, 3 g
yung osti mumi spirti va 12 g parafin, 5 g vazelin va 30 g vazelin moyi olinadi: bunda korpus hosil
bo’ladi, keyin 50 ml suv bilan aralashtiriladi.
XNIXFI ning ko’rsatmasi bo’yicha (1968) yung osti mum spirti bilan surtma dorilar asoslari
shu tarkibda va xuddi shu tartibda tayyorlanadi, faqat parafin serezin bilan aralashtiriladi. Bu
surtma dori asosi ko’pgina dorivor moddalar xossalariga mos keladi (reaksiyaga kirishmaydi). Bu
spirtni saqlash jarayonida uni oksidlanishdan saqlash maqsadida qaytaruvchilar (antioksidant)
qo’shiladi.
Holesterin. Holesterin yung osti mumi spirtning tarkibini asosiy qismini tashkil etadi.
Holesterin yuqori darajada emulsiyalash va teri orqali o’tkazuvchanlikni oshirish xususiyatiga ega.
Chuchqa yog’i teri osti yog’iga 10% miqdorida qo’shilsa, gidrofillanish (suv shimish, ho’llanish)
xususiyatini 218% gacha, sariq vazelinga qo’shilsa, 235 % gacha gidrofillash qobiliyatini oshirish
mumkin.
b A1 va D1 kataklaridagi formatlashni tasvirlab bering.
c

15-bob:
Xatolarni tekshirish
185
Taʼlim maqsadlari
Bu bob yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
bajarilayotgan barcha ishlarda uchun dasturdan
qanday foydalanish kerakligi;
■
maʼlumotlar kiritishning aniqligini taʼminlash uchun tekshirish texnikasidan qanday foydalanish kerakligi;
■
tasdiqlash tushunchasi.
15- bob haqida umumiy maʼlumot
Xatolarni tekshirish – kompyuterning barcha ishlarida
iloji boricha kamroq xatolik borligiga
ishonch hosil qilish
uchun tekshirish jarayoni. Bu kompyuteringiz ishini sinash
jarayonidan farq qiladi, chunki u shunchaki yuzaki sinovdan
o‘tkazadi. Bu xuddi qoʻlyozma
matndagi imlo, punktuatsiya va
grammatik xatolarini tekshirishga oʻxshaydi va unda,
kiritilgan
maʼlumotlar haqiqiyligi ham tekshiriladi.
KALIT SOʻZ
Yangi stil shabloniga “yetim” va “yakka” qatorni

Xulosa
●
Korporativ hujjatlar boshqa kompaniya hujjatlaridan ajralib turishi uchun muayyan formatlash stiliga mos kelishi zarur.
●
Brend kompaniyani reklama materiallaridagi stili orqali targʻib qilish metodi hisoblanadi. Korporativ brend qanchalik koʻp joyda
koʻrinsa, insonlar kompaniyani eslab qolishi shunchalik osonlashadi.
●
Muvofiq
stil deganda, hamma ish materiallari bir xil shaklda boʻlishi hamda rang, shrift, tasvir va matn ko‘rinishini o‘zgartirish
nazarda tutiladi.
●
Aksariyat dasturlar foydalanish uchun o‘zining hujjat shabloniga ega bo‘lib, ularni oʻzgartirish,
shuningdek, yangi shablonlar yaratish
ham mumkin.
●
Stillarni birlamchi
stil sifatida saqlash, keyinchalik yana sozlash amallarini bajarish, kelgusida yaratiladigan
hujjatlarda hamma
narsani boshidan boshlamasdan takroran qoʻllash mumkin.
●
Matn ko‘rinishini o‘zgartirish deganda matnni qalinlashtirish, qiyalashtirish, tagiga chizish yoki rang bilan ajratib koʻrsatish
nazarda
tutiladi.
14.03-SAVOL
a Time ustunining tekislanishi deganda nimani tushunasiz?
Xatoni tekshirish - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 273/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikXatoni tekshirish: turli usul yordamida hujjatning aniqligi va
toʻgʻriligini tekshirish jarayoni.
15.01 Xatolarni tekshirish uchun
dasturlardan foydalanish
Imloni tekshiruvchi dastur
Imloni tekshiruvchi dastur soʻzni oʻz lugʻatidagi barcha soʻzlar
bilan taqqoslaydi va oʻzi biladigan soʻzlarga mos kelmaydigan
soʻzning tagiga qizil toʻlqinsimon chiziq chizadi. Oʻsha soʻz ustiga
sichqoncha kursorini olib kelib, uning oʻng tugmasi bosilsa,
tanlashingiz mumkin boʻlgan muqobil soʻzlar roʻyxati chiqadi.
Agar so‘zning o‘zi toʻgʻri yozilgan deb hisoblasangiz, lugʻatga uni
yangi soʻz sifatida qoʻshishingiz mumkin.
Imloni tekshiruvchi dasturdan foydalanishda koʻp jihatlarni
hisobga olish zarur. Birinchidan, siz sozlamalarda tahrir uchun
oʻzingiz afzal bilgan tilni belgilashingiz lozim. Bunda ingliz tilining
bir-biridan ozroq farq qiluvchi Buyuk Britaniya va AQSHda
qoʻllaniladigan versiyalari ham qaratishingiz kerak. Chunki, bu
davlatlarda bir maʼnoni anglatuvchi soʻz turli shaklda boʻlishi
mumkin. Ayrim mamlakatlarning ingliz tilidagi lugʻatlarida
qoʻshimcha soʻzlar mavjud boʻlib, ular boshqalarning lugʻatlariga
kiritilmagan, shu sababli bitta ingliz tili uchun turli xil lugʻatlar
mavjud (15.01-rasmga qarang).
15.01-rasm. Matn bilan ishlash dasturida turli mamlakatlar
uchun turli xil “ingliz tili” lug‘atining qo‘llanilishi.
Agar siz “excell” soʻzini yozmoqchi boʻlsangiz, imlo uni
avtomatik ravishda “excel” so‘ziga oʻzgartirib qo‘yishi mumkin.
Ushbu funksiya “autocorrect” deb nomlanadi va u siz
yozmoqchi boʻlgan soʻzning toʻgʻri versiyasini taklif qiladi. Baʼzi
mobil qurilmalar oldindan matn taklif qiluvchi funksiyadan
foydalanadi, bu funksiya soʻzni toʻliq yozguningizga qadar
harf terayotganingizda siz yozmoqchi boʻlgan soʻzning
ehtimoliy muqobillarini taklif qiladi. Shunda siz oʻsha soʻzni
toʻliq yozmasdan, taklif qilingan soʻzlardan birini tanlashingiz
mumkin boʻladi.
Siz imlo tekshiruvi dasturiga toʻliq ishonmasligingiz kerak,
chunki u sizning jumlalaringiz mazmunini inson tilida
tushunmaydi. Imloni tekshiruvchi dastur soʻzlarni faqat oʻz
lugʻatida saqlangan soʻzlarga solishtirishi va imlo xatosi
boʻlishi mumkinligi toʻgʻrisida ogohlantirishi mumkin xolos.
Siz qoʻllagan soʻzingizning gapda toʻgʻri ishlatilganiga ishonch
hosil qilishingiz kerak boʻladi.
Insonlar matn terishda xato qilishga moyil boʻlishadi va imloni
tekshiruvchi dastur matn terish yakunlanishini kutib turishdan
koʻra, matn terish paytida imlo xatolarini aniqlab, ularni tezroq
tuzatishga yordam beradi. Bu matn teruvchining vaqtini
“...ise” va “...ize” bilan tugaydigan soʻzlarni qidirib, ularning
imlosini tekshiring. Ushbu soʻzlar qaysi mamlakat
lugʻatlarida uchraydi?
|
| |
Yog‘li distrofiyaning asosiy mexanizmlarini sanab o‘ting

Yog‘li distrofiyaning asosiy mexanizmlarini sanab o‘ting.
|
Barcha sanalganlar
|
Distrofiya nima?
|
Hujayraning shikastlanish turlaridan biri
|
Muguzli distrofiya uchun nima xarakterli?
|
Ortiqcha muguzlanish
|
Metabolizmda qatnashuvchi fermentlarning irsiy yetishmovchiligi mavjud kasalliklar guruhi qanday nomlanadi?
|
To‘planish kasalliklari
|
Mezenximal disproteinozlarning ta’rifini bering
|
Biriktiruvchi to‘qimada oqsil almashinuvi buzilishlarining namoyon bo‘lishi
|
Qaysi kasallikda fibrinoid bo‘kish tizimli xarakterga ega bo‘ladi?
|
Revmatik kasalliklar
|
Patogenez – bu:
|
Kasallikning paydo bo‘lishi, rivojlanishi va oqibatining qonuniyatga asoslangan ketma-ketligi
|
Morfogenez – bu:
|
Aniq jarayonlar yoki kasalliklar bo‘yicha struktura o‘zgarishlarining rivojlanish ketma-ketligi
|
Patomorfoz – bu:
|
Kasallikning kliniko-morfologik ko‘rinishlaridagi turg‘un o‘zgarishlar
|
Etiologiya – bu:
|
Kasallik kelib chiqishi sabablari va shart-sharoitlari haqidagi ta’limot
|
|
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

|
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
|
bet | 256/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
Bolalarga mo’ljallangan qattiq dori turlari tеxnologiyasi, sifatini baholash, jihozlash, saqlash va bеrishdagi o’ziga xosligi.
Bolalarga bеriladigan qattiq va yumshoq dori turlarda qo’llaniladigan yordamchi moddalarga qo’yiladigan talablar va ularni dori vositalarni biosamaradorligiga ta'siri.
Farmatsеvtika sanoatida ishlab chiqariladingan bolalar uchun mo’ljallangan qattiq va yumshoq tayyor dorilarni nomеnklaturasi.
Bolalar uchun mo’ljallangan qattiq va yumshoq dorilarni takomillashtirish istiqbollari.
** Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muhokamasini zamonaviy pedagogik texnologiyalarning “BUMERANG” usulidan foydalanib o‘tkaziladi.
|
| |
TOPSHIRIQLAR - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

TOPSHIRIQLAR
A. Quyida kеltirilgan bolalar uchun mo’ljallangan rеtsеptlarni va ularni tеxnologiyasini kundalik daftariga qayd eting.
1. Rp: Extracti Glycyrrhizae spissi 4,0
Sirupi simplicis 86,0
Spiritus aethylici 10,0
M.D.S. Bir dеsеrt qoshiqdan kuniga 3-4 mahal (10 yoshli bolaga).
2. Rp: Solutionis Protargoli 1% - 10,0
M.D.S. Burun tomchilari (3 yoshli bolaga).
36. Rp: Phenylii salicylatis 1,0
Aquae Menthae 50,0
M.D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 3 mahal (10 yoshli bolaga).
Taklif etilgan tarkiblarni tayyorlash uchun dori va yordamchi moddalar miqdorini asoslab bеring. Bеrilgan dorilar dozasini “Dozis-faktor” koeffitsienti yoki 1-ilovada kеltirilgan usullardan biri yordamida hisoblang. Tеxnologik jarayon tasvirini ta'riflang.
Nohush ta'mni tuzatish uchun korrigеntlar qo’shilgan tarkiblarni “Harf va son indеkslari” usuli bo’yicha baholang. Tayyorlangan dorilarni sifatini baholash, jihozlash, saqlash kabi masalalarga ahamiyat bеring.
B. Kеltirilgan tarkiblarga qo’shiladigan qand qiyomini uslubiy ko’rsatmalarda taklif etilgan massa-hajm usuli bo’yicha tayyorlang va sifatiga baho bеring.
|
-SAVOL
a - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 218/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik10.06-SAVOL
a 10.03-jadvalda berilgan dastlabki ikkita kamchilikni
koʻrib chiqing hamda qidiruvlar
i har doim ham kalit so‘zga mos keluvchi
maʼlumotlarni topa olmasligi;
ii topilgan maʼlumot har doim ham ishonchli
boʻlmasligi sababini sanab oʻting.
b Internetdan foydalanishning afzalliklari va
kamchiliklarini muhokama qiling hamda ro‘yxatdagi
katakchalarni toʻldirishga urinib ko‘ring.
Internetdan foydalanishning afzallik va
kamchiligi
Internet – bu foydalanuvchi laptop, planshet va smartfonga
nega koʻp vaqt sarflashining asosiy sabablaridan biridir. Bu
juda qiziqarli va foydali vosita, lekin Internetdan foydalanishda
juda hushyor boʻlishingiz kerak. Internetdan foydalanishning
afzalliklari va kamchiliklari roʻyxati berilgan 10.03-jadvalida
nazar soling.
Afzalliklari
Kamchiliklari
Cheksiz miqdordagi
maʼlumotning mavjud
ekanligi
Kerakli maʼlumot qidirish
har doim ham siz istagan
darajada tez boʻlmaydi
Maʼlumot olish tezligi
Internetda ishonchli
maʼlumotni topish har doim
ham oson boʻlmaydi
Kutubxonaga tashrif buyurish
oʻrniga uyda oʻtirib tadqiqot
olib borish imkoniyati
Shaxsiy maʼlumotning
oʻgʻirlanish ehtimoli
VOIP dasturi kabi
mahsulotlar uchun
platforma taqdim etish
imkoniyati
Virus
Oʻyin-kulgi
Ekstremal tasvir, fikr,
zoʻravonlik aks etgan va
xavfli boʻlgan saytning
barcha uchun mavjudligi
Onlayn xizmatlar, masalan
onlayn xarid qilish va
toʻlovni amalga oshirish
Spam xabar
Dasturiy taʼminot va musiqa
yuklab olish
Bulutli xotirada saqlash
10.03-jadval. Internetdan foydalanishning afzalliklari va
kamchiliklari.
136
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
|
| |
Surtma tayyorlash qoidalari - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Surtmalar tеxnologiyasida qo’llaniladigan asbob uskunalar
Shisha va chinni plastinkalar, ularga asoslar o’tkaziladi va shpatеl bilan aralashtiriladi.
Havonchalar, havoncha dastalari ishlatiladi. Agar ko’p miqdorda surtmalar
tayyorlansa mеxanik
aralashtirgichlardan foydalanish tavsiya etiladi.
8-rasm
Unguator ModelB-R Электрон хавонча ва дастаси.
9-rasm.
аралаштиргич мосламалар
11
10-rasm
Контейлар
Gidrofob asoslarda tayyorlanadigan surtmalar. Qotishma va eritma tipidagi surtmalar
Qotishma tipidagi surtmalar. Bu turga kiruvchi surtmalarni tayyorlashda avval qiyin
suyuqlanuvchi, keyin tez suyuqlanuvchi moddalarni qo’shib eritiladi. Eritish
suv hammomida
chinni idishlarda olib boriladi. Suyuq komponentlar oxirida qo’shiladi. Surtmani gomogenizatsiya
qilish qizdirilgan havonchada toki surtma sovigunga qadar aralashtirish yo’li bilan olib boriladi.
Surtma gomogenizatsiya qilingandan keyin yumshoq va oson surtiladigan holatga keladi. Agar
suyuq surtma sovuguncha tinch holatda qoldirilsa, qattiq mikrokristallik va ultramikroskopik
karkas hosil bo’lishiga olib keladi. Bundan tashkari aralashtirilgan vaqtda surtma havoni o’z ichiga
olish orqali ko’pik strukturasini hosil qiladi.
11
Allen L., Ansel H. Pharmaceutical Dosage Forms and Drug Dilevery Systems he 10th ed.
Philadelphia-Baltimore-NY, 2014.(760 р)
Bu dorixat murakkab diaxil surtmasi bo’lib, uning tarkibiga qo’rg’oshinli malham kiradi. Bu
xona
haroratida qattiq massa, 70
0
S haroratda suyuladi. Malham suv hammomida chinni idishda
suyultirilib, so’ngra unga kungaboqar moyi qo’shiladi. Bu vaqtda
havoncha quritgich shkafida
qizdiriladi. Suyultirilgan aralashmani issiq havonchaga o’tkazib, to sovuguncha aralashtiriladi va
oxirida yalpiz moyi qo’shiladi.
Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish

Talabalarini o‘zlashtirishini tekshirish:
Test nazorat savollari
1. Pudralarni tarkibi bo‘yicha tasnifini keltiring:
a) o’simlik asosli, minera asosli, aralash asosli
b) oqattioq, suyuoq, yumshooq
v) kompakt, krem, suspenziya
g) faoqat yumshooq
d) sochiluvchan pudralar
2. Pudralarni ishlab chioqarilishi bo’yicha tasnifini keltiring:
a) Sochiluvchan, kompakt, antiseptik, terrakota, yaltirooq, yashil pudralar.
b) kopakt, krem pudralar
v) sochiluvchan pudralar
g) terrakota va yaltirooq pudralar
d) rashel pudralar
3.YAshil pudralar nima uchun ishlatiladi?
a) oqizil dog’larni nioqoblash uchun
b) kuk rangni nioqoblash uchun
v) sarioq rangni nioqoblash uchun
g) oquyosh nurida oqoraygan teriga surtish uchun
d) oquyosh nuri tegmagan ooq rangli teriga surtish uchun.
|
Terrakota pudralar nima uchun ishlatiladi?

4. Terrakota pudralar nima uchun ishlatiladi?
a) yuz konturini anioq tasvirlash uchun
b) teriga rumyana kabi tabiiy rang berish uchun
v) oquyosh nuri tegmagan teriga oqoraygan tus berish uchun
g) oquyoshda oqoraygan teriga surtish uchun
d) ten sifatida oqovooqlarga surtish uchun
5. Sochiluvchan pudralarning o’lchamini keltiring:
a) 3-20 mkm
b) 20-30 mkm
v) 30-40 mkm
g) 40-50 mkm
d) 50-60 mkm
6.Kosmetik va parfyumer vositalarga oid GOSTlar nechta bulimdan iborat:
a) 7
v) 5
s) 6
d) 2
e) 4
7.Parfyumer va kosmetik vositalarining ta’rifi GOST larning kaysi bulimida beriladi:
a) Texnik talablar bulimida
v) Kullash soxasi bulimida
s) Xafsizlik talablari bulimida
d) Transportlashtirish va saklash bulimida
e) Kabul kilish koidalari bulimida
8.Kosmetik va parfyumer vositalar jixozlanish GOST larning
|
Tayyorlanishi bo’yicha dorivor qiyomlar

Tayyorlanishi bo’yicha dorivor qiyomlar:
dori moddani (tindirma, ekstrakt) tayor qand qiyomi tarkibiga q’oshish;
dori moddaning suvli eritmasi, quritilgan va Yangi yig’ilgan o’simlik xom ashyosidan olingan ajratma hamda shiralarga qand qo’shib tayorlanadigan qiyomlar.
Masalan, Pertussin (Pertussinum) texnologiyasi:
Tarkibi:
Toshcho’p suyuq ekstrakti – 12 qism
Qand qiyomi - 82 qism
Kaliy (natriy) bromat - 1 qism
Etil spirit 80% - 5 qism
Texnologiyasi: chinni kosachada 60-700 C haroratdagi 0,36 qism tozalangan suvda 0,64 qism qand eritiladi, qiyom 2 marta qaynab chiqqanidan so’ng (25 daqiqadan oshmasligi kerak), hosil bo’lgan ko’pik olib tashlanadi. Ko’pik hosil bo’lish tugashi, uni tayor bo’lganligini bildiradi. Qiyom soviganidan keyin tortiladi va ustiga kaliy bromid, toshcho’p suyuq ekstrakti va 80% etil spiriti qo’shiladi, 10-15 daqiqa aralashtiriladi va 24 soatga qoldiriladi. Qiyom bo’z matosidan suzib olinadi va standartlanadi.
|
kaysi bulimida keltiriladi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

kaysi bulimida keltiriladi.
a) Texnik talablar bulimida
v) Kullash soxasi bulimida
s) Xafsizlik talablari bulimida
d) Transportlashtirish va saklash bulimida
e) Kabul kilish koidalari bulimida
9. Kosmetik losonlarning sifatini baxolash uchun kanday kursatgichlar aniklanadi?
a) DM zarrachalarining disperslik darajasi
v) RNi
s)turgunligi
d zarrachalarining disperslik darajasi, RNi, turgunligi, bir xilligi
e) texnologiyasi
10. Kosmetik kremlarning saklash sharoitida eng muximi nima?
a) namlik va xarorat
v) yorliklar
s) solingan idish
d) oftob nuri tushmasligi
e) olingan moddalar
11. Kosmetik kremlarning saklashda nisbiy namlik necha foizgacha bulish kerak?
a) 60 %
v) 70 % dan oshik emas
s) 80 %
d) 65 %
e) 85 %
|
-QOʻSHIMCHA MASHGʻULOT - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Imtihon uslubidagi savollar
Daftaringizga quyidagi savollarga javob yozing.
Darsligingizga yozmang.
10.01. Email guruhlari nima ekanligini tasvirlang.
[1]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
10.02. Veb-saytni baholashda tekshirishingiz kerak boʻlgan
toʻrtta narsani tushuntiring.
[4]
a …………………………………………………………
b …………………………………………………………
c …………………………………………………………
d …………………………………………………………
10.03. Blog va wiki oʻrtasidagi farqni muhokama qiling. [3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
10.04. Veb-brauzer va qidiruv tizimi orasidagi farqni
tushuntiring.
[3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
Backup/Kopieren von Printqueues

|
Backup/Kopieren von Printqueues
|
bet | 258/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.16.4 Backup/Kopieren von Printqueues
DNF02499
Queues sind nichts anderes als Verzeichnisse auf dem Server. Bei NW 3.x und 4.x liegen sie in SYS:SYSTEM/.QDR, bei neueren Versionen (falls kein NDPS benutzt wird) auf einem beliebigem Volume in /QUEUES/.QDR. Sobald eine Queue mit einem PServer verbunden wird und Jobs abgelegt werden, aber wirklich erst dann, werden in diesem Verzeichnis zwei versteckte Dateien (Q_xxxx.SRV und Q_xxxx.SYS) erstellt, die vom Fileserver bzw. PServer dauernd offen gehalten werden.
Beim Backup oder manuellen Kopieren können diese Dateien dadurch nicht gesichert werden.
Unter Netware 3.x gibt es die Möglichkeit, den PServer zu entladen, dann das Volume SYS: zu dismounten und gleich wieder neu zu mounten. Eine andere (allerdings etwas unpraktikablere) Methode ist das Runter- und Neuhochfahren des ganzen Servers, ohne den PServer mitzuladen. Ein einfaches Herunterfahren des PServers (mit UNLOAD PSERVER) reicht dagegen nicht, um die beiden Dateien schließen und damit kopieren zu können.
Außerdem haben Print Server nach einem Restore oft keine Rechte mehr auf das eigene Konfigurationsverzeichnis unter SYS:SYSTEM. Dort stehen die eingerichteten Drucker und die Verknüpfungen mit den jeweiligen Queues. Diese Rechte können mit GRANTP.ZIP (von ftp://ftp.wiso.uni-dortmund.de/novell/ wieder erzeugt werden.
Ein manuelles Löschen und Neuanlegen der Queues und das Verbinden mit den entsprechenden Druckern ist da manchmal schneller, wenn sich die Anzahl in Grenzen hält.
|
| |
I. Jismoniy tarbiya ta`limining maqsadi va vazifalari

I. Jismoniy tarbiya ta`limining maqsadi va vazifalari
O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g`risida»gi qonuniga ko`ra (7-modda) davlat ta`lim standarti davlatning ta`lim sohasida o`z fuqarolari oldidagi va har bir fuqaroning davlat va jamiyat oldidagi majburiyatlarini aks ettiradigan asosiy hujjatlardan biridir.
Ta`lim-tarbiya muassasalarida ta`lim uzluksizligi davomida tegishli saviyani ta`minlovchi Davlat ta`lim standarti har bir shaxsga ijtimoiy-siyosiy, iqtisodiy va shaxsiy muammolarni hal etishga to`laqonli kirishish imkoniyatini beradi.
Ta`lim muassasasida jismoniy tarbiya fanining maqsadi-o`quvchilarning sog`ligini saqlash va mustahkamlash, jismoniy sifatlar va imkoniyatlarini rivojlantirish, ularda jismoniy madaniyat asoslarini shakllantirishni kafolatlovchi shart-sharoitlar yaratib berishga majburdir.
Umumiy o`rta ta`lim uchun jismoniy tarbiya fani bo`yicha Davlat ta`lim standarti Jismoniy tarbiya fani mazmuniga, o`quv yuklamasi hajmiga (o`quv rejasidagi o`quv soatlari), majburiy jismoniy tayyorgarlik darajasiga (jismoniy sifatlarning rivojlanishi, harakat, malaka va ko`nikmalarning shakllanishi), kun, hafta, yil davomidagi harakat tartibining majburiy hajmiga; o`quvchilarning nazariy tayyorgarligiga (jismoniy tarbiya, gigiena, shifokor nazorati, sport tibbiyoti, o`z-o`zini nazorat va boshqalar) qo`yiladigan talablar yig`indisini belgilab beradi.
Mazkur standart o`quvchilarning bilim, ko`nikma va malakalari, shuningdek, shaxsning asosiy ma`naviy, axloqiy va jismoniy sifatlari doirasini tartibga soladi; o`quv tarbiya jarayonida miqdoriy va sifat jihatdan baho berish tartibi va usullarini ko`rsatadi.
Jismoniy tarbiya ta`limining asosiy vazifalari:
- jismoniy madaniyat ta`limning darajasiga mosligi va barcha uchun barobarligini ta`minlash;
- jismoniy tarbiya mazmunining xalqaro mezonlarga mosligini ta`minlash, jismoniy tarbiya va sport sohasida o`quvchilarni jismoniy imkoniyatlari va bilimlariga ko`ra jahon darajasiga olib chiqish;
- jismoniy tarbiya va ta`lim jarayonini ijtimoiy-davlat yo`li bilan tartibga solish;
- turli yo`nalishlarda jismoniy tarbiya va ta`lim jarayonini nazorat qilish va boshqarish;
- ta`limni insonparvarlashtirish;
- jismoniy tarbiya ta`limi sifatini oshirish.
Jismoniy tarbiya o`quvchilar sog`ligini saqlash va mustahkamlash, asosiy jismoniy sifatlarni rivojlantirish, hayotiy zarur harakatlar, malaka va ko`nikmalarni shakllantirish, o`z-o`zini jismoniy takomillashtirish istak va ehtiyojlarini shakllantirish, jismoniy madaniyat sohasida ijobiy qiziqishlarni o`stirish faoliyatida asosiy bo`g`in hisoblanadi.
II. Jismoniy tarbiya fanining tarkibi
Jismoniy tarbiya fani umumiy o`rta ta`limda quyidagilardan tarkib topadi:
|
C. a) Bolalrga mo’ljallangan dorilarni dozasini hisoblash uchun taklif etilgan usullarni ta'riflang (1-ilova).

b)

C. a) Bolalrga mo’ljallangan dorilarni dozasini hisoblash uchun taklif etilgan usullarni ta'riflang (1-ilova).
b) Bolalarni yoshiga qarab bеrilishi chеklangan, ehtiyotkorlikni talab qiladigan va o’ziga xos ta'sirga ega dorilar nomеnklaturasi bilan tanishing (2-3-ilovalar).
c) Ta'm korrigеntlarning turlari va ularni ishlatish asoslarini izohlab bеring (4-5-ilovalar).
d) «Tarmoqlar» mеtodi bo’yicha «Bolalar uchun suyuq dorilar», «Bolalar uchun qattiq dorilar», «Korrigеntlar» so’zlarga klastеrlar tuzing.
1. Rp: Solutionis Kalii iodidi 1% - 50 ml
D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 3 mahal ichilsin (1 yoshli bolaga).
2. Rp: Solutionis Natrii bromidi 3%-100 ml
Analgini 3,0
Sirupi sacchari 5 ml
M.D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 3 mahal ichilsin (5 yoshli bolaga).
3. Rp: Streptocidi 3,0
Sirupi sacchari 5 ml
Aquae purificatae 100 ml
M.D.S. Bir dеsеrt qoshiadan kuniga 3 mahal (7 yoshli bolaga).
4. Rp: Olei Ricini 5,0
Aquae purificatae 50 ml
Sirupi simplicis 5 ml
M.D.S. Bir osh qoshiqdan 3 mahal (7 yoshli bolaga).
5. Rp: Infusi radicis Althaeae 2,0-100 ml
Elixiris pectoralis 4 ml
M.D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 4 mahal (8 yoshli bolaga).
|
Emulgator-pentol - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

emulgatorni olishda xom ashyo hisoblanadi, yoki bular o’rniga o’simlik yog’lari va kokos,
palmitat kislotalari aralashmalari ishlatilishi mumkin. Saxaroza molekulasida 8 OH guruhi bor
bo’lib, ularni eterifikatsiya yo’li bilan har xil sirt aktivlik xususiyatini namoyon qiluvchi ko’plab
birikmalarni sintez qilish mumkin. O’zining xususiyatiyatiga ko’ra sirt aktiv moddalardir va
emulgator sifatida qo’llash mumkin. Palmitin va stearin kislotalarining diefirlari (2%) miqdorda
vazelin moyi (47%) bilan suv (45%), metilsellyuloza (1%) va serezin (5%) ular bilan
aralashtirilganda suv-yog tipidagi turg’un konsistensiyali emulsiya hosil bo’ladi. Metilsellyuloza
va serezin bu yerda ivituvchi vazifasini o’taydi. Bu asos va dorivor moddalarning rezorbsiyasi
(salitsil kislotasi, sulfatsil-natriy) vazelinga qaraganda yaxshi natija beradi. Bu emulgator toza
holda, rangsiz kristallik modda bo’lib, hidsiz va ta’msiz. 100
0
S haroratgacha chidamli 120
0
S dan
boshlab eriy boshlaydi. Organizmda yog’ kislotalariga, glyukozaga va fruktozaga parchalanadi.
Terida allergik holatlarni chaqirmaydi, pH ko’rsatkichni normal saqlab turadi, suv balansini ham
normada ushlab turadi.
Atsetillanganlanolin - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 236/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Atsetillanganlanolin. Lanolin sirka angidridi bilan tozalash yo’li bilan olinadi. Birinchidan,
5% gacha miqdorda qo’shilganda turg’un surtma dori asosini hosil qiladi, surtma dorilar hosil
qilish konsistensiyasini (o’z holatini) past haroratlarda saqlab tura oladi.
Polioksietillangan lanolin. Bu birikma oksietilen lanolinning efir guruhiga birikishi yo’li
bilan hosil bo’ladi. Suvda eriydigan lanolin ikki markada olinadi: «Vodlan-45», pH 8 va «Vodlan-
60», pH 7,1. Polioksietillangan lanolin suyultirilgan etil spirtida ham eriydi. Agar 3% miqdorda
qo’shilsa, yumshoq surtma dori (krem) asosi hosil bo’ladi.
Polimerlangan glitserin hosilalaridan olingan emulgatorlar
Bu guruhga T-2 va T-1 qattiq emulgatorlar yordamida olingan surtma dori asoslari kiradi,
bu asoslar margarin ishlab chiqarishda ishlatiladi. Ulardan birinchisi diglitserinning stearin
kislotasi bilan hosil qilgan to’liqmas mono-va diefirlari aralashmasidir. T-2 esa shu aralashmani
triglitserin distearatlari bilan hosil qilgan aralashmasidir. 1956 yilda E.N.Kutumova T-2
emulgatori asosida surtma dori asoslaridan birini yaratdi, tarkibi: 6 qism vazelin bilan 1 qism
emulgatorning 3 qism emulsiya suvi aralashmasidan tashqil topgan bo’lib, ko’rinishi oq yumshoq
surtma dori holidagi massa.
Span emulgatorlari
Bu sorbitanning yuqori yog’ kislotalari bilan bergan to’likmas efiridir. Sorbitan sorbitol olti
atomli spirtidan hosil bo’ladi. Bu birikma halqalanganda xuddi tetragidropiron va tetragidrofuran
birikmalari singari tuzilishga ega bo’ladi. Sorbitan furan tuzilishida degidratlanganda bitsiklik
angidrid holiga o’tadi va bu birikma sorbit deb ataladi, buni ham yog’ kislotalari bilan
eterifikatsiyalash mumkin. Sorbitan bilan qanday kislota birikishiga qarab har xil spanlar hosil
bo’ladi, bu spanlar asosdagi kislotasiga qarab har xil xususiyatli bo’ladi va shunga qarab
nomlanishda nomerlari bilan farqlanadi. Span-20, Span-40, Span-60 va h.k. Spanlar lipofil
birikmalardir. Chunki ular moylarda, spirt, atseton va xloroformda yaxshi eriydi. Suv-yog tipidagi
emulsiya hosil qiladi. Ionlashmaydigan harakterdagi dorivor preparatlardan surtma dori
tayyorlashda keng ishlatiladi.
|
| |
Qotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash

|
Qotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 241/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Qotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash
Qotishma tipidagi asosni tayyorlashda avval eng qiyin eriydigan asos eritiladi, kеyin esa
qolganlarini. Bu barcha asoslarni to’liq erishini, surtmani bir xilligini ta'minlaydi.
12
Oling: Mum - 5,0
Spermatset – 10,0
Shaftoli moyi 35,0
Aralashtiring.Bering.Belgilang.
Pasporti: Mum – 5,0
Spermatset – 10,0
Shaftoli moyi – 35,0
Umumiy og’irligi -50,0
Dorixatni tayyorlash uchun erish temperaturasi yuqori bo’lgan mum (63-65
0
S) suv
hammomida eritilib, ustiga spermatset qo’shiladi (45-54
0
S). Aralashma havonchaga olinib,
shaftoli moyi bilan aralashtiriladi toki aralashma sovuguncha.Tayyor surtma doriga kerakli yorliq
yopishtirib bemorga berish uchun tayyorlanadi.
Surtma dorini bemorga berishdan oldin uni rangi, hidi, og’irligi, retseptdagi dorivor
moddalarga mos kelishi, mexanik iflosliklar bo’lmasligi kerak.
Oling: Shaftoli moyi 3,0
Parafin
Vazelin teng miqdorda 5,0
Aralashtiring.Bering. Belgilang.
Pasporti: Shaftoli moyi 3,0
Parafin 5,0
Vazelin 5,0
Umumiy og’irligi 13,0
Texnologiyasi: Dorixatni tayyorlash uchun erish harorati yuqori bo’lgan parafin (50-54
0
S)
suv hammomida eritilib, ustiga vazelin qo’shiladi, aralashma havonchaga olinib, shaftoli moyi
bilan toki aralashma sovuguncha aralashtiriladi. Tayyor surtma doriga kerakli yorliq yopishtirib
bemorga berish uchun tayyorlanadi.
Eritma tipidagi surtmalar
Eritma tipidagi surtmalar deb, ular tarkibiga kiradigan moddalarning asoslarda erishi yoki
bir–birini eritishi natijasida qotishma massa hosil qilishiga aytiladi. Bular yuqorida bayon etilgan
umumiy qoidaga asosan tayyorlanadi.
Ta’sir qiluvchi dori moddasi yupqa poroshok holiga keltirilib issiq (40-50
0
S) surtma asosida
eritilib, surtma to soviguncha aralashtirilib turiladi. Bu guruhga kamforaning (Unguentm
Camphoratum) 20% li surtmasi kiradi. Kamfora moddasi vazelin va lanolin (2q1) aralashmasida
eritiladi.
Tеrmalabil moddalar (xuybo’ylashtiruvchi moddalar, oson eriydigan, yuqori tеmpеraturada
parchalanib kеtadigan) yarim sovigan asosga kiritiladi. Yarim sovigan asos qovushqoq massa
12
Lloyd V.Allen, Gavrilov A.S. Farmatsevtichesaya texnologiya izgotovleniya lekarstvennыx preparatov.-«GEOTAR-
Media».- Moskva.-2014. (511 bet)
bo’lib dori moddalarni parchalanib kеtishini, bo’linib kеtishini oldini oladi. Spirtda erigan dori
moddalarni kiritishda alohida e'tibor asosning tеmpеraturasiga qaratiladi.
13
Rp.: Camphorae pulveratae 2,0
Vaselini 6,0
Lanolini anhydrici 2,0
M.f. unguentum
D.S. Kamfora surtmasi
Pasporti: Kamfora poroshogi 2,0 g
Vazelin 6,0 g
Suvsiz lanolin 2,0 g
Umumiy og’irligi 10,0
|
| |
Mustaqil tayyorlash uchun savollar

6. Suspenzion surtma tarkibidagi qattiq faza 5% dan 25% gacha tashkil qilsa, ular nima
yordamida maydalanadi?
7. Suspenzion surtmalarni sifati qaysi ko’rsatkichlar bo’yicha baholanadi?
Mustaqil bajarish uchun retseptlar
1.Oling: Bor kislotasidan 1 ,0
Vazelindan 19,0
Aralashtiring surtma hosil bo’lsin
Bering. Belgilang.
2.Oling: Streptotsiddan 0,5
Salitsil kislotasidan 0.3
Vazelindan 10,0
Aralashtiring surtma hosil bo’lsin
Bering. Belgilang
3.Oling: Rux oksididan
Jelatindan teng miqdorda 1,25
Glitserindan 5,0
Tozalangan suvdan 5 ml
Aralashtiring surtma hosil bo’lsin
Bering. Belgilang.
Uslubiy ta’minot va mashg‘ulot jihozlanishi: Dori moddalari, asos, havoncha, havoncha
dastasi, og’zi keng shish idishlar, “Sirtga”, “Salqin joyda saqlansin” degan yorliqar, DF X; XI;
ma’ruza, darslik, prezentatsiyalar, ma’lumotnomalar, adabiyotlar, tarqatma materiallar.
** Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muhokamasini zamonaviy pedagogik
texnologiyalarning “
Loyiha” usulidan foydalanib o‘tkaziladi.
Asosiy matn
Suvda va asosda erimaydigan hamda suspenziya holida tarqalgan qattiq dori moddalar
saqlagan surtmalar suspenzion (trituratsion) surtmalar deyiladi. Bundan tashqari suvda yaxshi
eriydigan ammo ko’p miqdorda yozilgan moddalar hamda rezortsin va ruh sulfatlar
surtmalarga suspenziya holida kiritiladi (ko’z surtmalaridan tashqari). Suspenzion surtmalarni
tayyorlashda suspenziyalar tayyorlash kabi eng
muhim texnologik
jarayon bu
dispergirlashdir, chunki dori turining farmakologik faolligi erimaydigan fazaning
dispersligiga bog’liq. Suspenzion surtmalaming yuqori qovushqoqligi tufayli qattiq faza
cho’kmaga tushishi kamayadi. Shuning uchun bu dori turini tayyorlashda stabilizatorlar
ishlatilmaydi.
Suspenzion surtmalarda qattiq faza 50% gacha va undan ko’p foizni tashkil qlishi
mumkin, shunga qarab surtmani tayyorlashda har xil texnologik bosqichlar ishlatish
maqsadga muvofidir.
Agar surtma tarkibidagi suvda va asosda erimaydigan moddalar 5% dan kam tashkil qilsa,
unda ularni dispergirlash yordamchi suyuqlik ishtirokida olib boriladi (suyuklik qattiq fazani
yarim miqdorida olinadi.
B.V.Deryagin qoidasi). Surtma asosining tabiatiga qarab
yordamchi suyuqlik sifatida shaftoli, bodom, kungaboqr moyi (yog’li asosda). Vazelin moyi
(uglevodoroddi asosda), glitserin yoki suv (gidrofil asosda) ishlatiladi.
Rp: Acidi borici 1,0
Vaselini 19,0
M.f ung.
D.S.
Farmatsiyada ishlatiladigan tvinlar

1.
Tvin –20
Polioksietilen –(20) – sorbitanmonolaurat
16,7
6
suyuq
2.
Tvin –40
Polioksietilen
–
(20)
–
sorbitanmonopalmitat
15,6
6
“---”
3.
Tvin – 60
Polioksietilen – (20) – sorbitanmonostearat 14,9
6
“---”
4.
Tvin – 61
Polioksietilen – (4) – sorbitanmonostearat
9,6
2
“---”
5.
Tvin – 65
Polioksietilen – (20) – sorbitantristearat
10,5
6
qattiq
6.
Tvin – 80
Polioksietilen – (20) – sorbitanmonooleat
15,0
6
“---”
7.
Tvin – 81
Polioksietilen – (5) – sorbitanmonooleat
10,0
2
“---”
8.
Tvin – 85
Polioksietilen – (20) – sorbitantrioleat
11,0
6
“---”
Asos tanlash qoidalari
Surtmalar tеxnologiyasida asos tanlash bir qancha faktorlarga bog’liq:
1. Surtma tarkibidadan dori moddasini ajralib chiqish tеzligi;
2. Dori moddasini mahalliy yoki tеri orqali absorbatsiya bo’lishi;
3. Tеrida namlikni ushlab qolinishini ta'minlanishi;
4. Dori moddasining surtma tarkibida turg’unligini ta'minlanishi;
5. Oson yuvilishi kеrak;
6. Surtmaning ishlatiladigan yuzalarini xususiyatlarini e'tiborga olish
8
.
Surtmalarning tеrapеvtik ta'sirini oshiruvchi moddalar.
Farmatsеvtik tеxnologiyada suv tozalangan suv alohida ahamiyatga ega,
chunki tеri orqali so’rilib o’tadigan barcha moddalar suvda yaxshi erish xususiyatiga ega.
Surtmalar transkutan (tеri orqali) ta'sirga ega moddalar saqlaydi masalan, dimеtilsulfoksid
(DMSO). Lеkin uning qo’llanilishi bugungi kunda uning nojo’ya ta'siri haqida ko’p sonli
maqolalarda kеltirilgan. Bugungi kunda boshqa organik erituvchi-laurokapram (
Azone) (
1-n-
Dodecyl=Azacycloheptol-2-Ketone) DMSO ni o’rnini bosmoqda. Bu modda surtma tarkibiga 5 %
miqdorda kiritish tavsiya etiladi.
Farmatsеvtika amaliyotida bugungi kunda tеrining o’tkazuvchanligini oshiradaigan
yordamchi moddalar ishlatilmoqda. Bular erituvchi, mochеvina va surfoktantlardir: N-S-dietil-
mеta-toluolamid, Transkutol, Azone
, dietiltoluolamd, propilеnglikol va uning efirlari, butandiol,
мочевина.Yuqori samaradorlik ta'sirga ega bo’lsa ham bu moddalar, tеri qitiqlash xususiyatini
namoyon qilishi mumkin. Shuni e'tiborga olib zarrachalarni maksimal maydalash maqsadga
muvofiq bo’ladi. Yuqori dispеrs darajada maydalangan dori moddalar katta yuzaga ega bo’lib,
maydalik darajasini hisobiga yuqori ajralish tеzligiga ega.
9
…………………………………………………………… - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
10.05. HTTP va HTTPS oʻrtasidagi farqni tushuntiring. [2]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
10.06. Internet va World Wide Web orasidagi farqni
tushuntiring.
[4]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
138
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
139
11-bob:
Fayllar boshqaruvi
Taʼlim maqsadlari
Bu bob yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
css, csv, gif, htm, jpg, pdf, png, rtf, txt, zip kabi turli maqsadlarda qo‘llaniladigan turli fayllar;
■
saqlagan faylni tez vaqt mobaynida topish;
■
turli fayllarni ochish va import qilish;
■
faylni foydalanuvchi rejalashtirgan va yaratgan ierarxik katalog/papkada saqlash;
■
kontentni aniqlash imkoniyatini beruvchi fayl nomi yordamida faylni saqlash;
■
faylni turli formatda saqlash va chop etish;
■
dasturdagi maʼlumotlar paketini .doc, .docx, .xls, .sdb, .sdc, .rtf, .ppt kabi formatda saqlash va eksport qilish;
■
standart fayl formatidan qachon foydalanish kerakligini tushunish;
■
maʼlumotlarni .csv, .txt, .rtf, .pdf, .css, .htm kabi standart formatda saqlash va eksport qilish;
■
ma’lumotni yuklab olish, saqlash yoki internet orqali yuborish uchun fayl hajmini kamaytirish zarurligini tushuntirish va ulardan
qanday vaziyatlarda foydalanish kerakligini aniqlash;
■
faylni siqish texnikasi yordamida fayl hajmini kamaytirish.
|
LABORATORIYA ISHI - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

LABORATORIYA ISHI
1. Keltirilgan tarkib bo’yicha oquruoq teri uchun mo’ljallangan sochiluvchan oquruoq pudrani tayyorlang:
a) Oling: Magniy karbonat 1,0
Kraxmal 2,0
Talk 5,0
Ruh oksidi 2,0
Bering. Belgilang. YOg’siz pudra.
Pasport: Magniy karbonat 1,0
Kraxmal 2,0
Talk 5,0
Ruh oksidi 2,0
Umumiy massa 10,0 g
Texnologiyasi: Ishlab chioqarish korxona sharoitida pudralarni tayyorlash uchun tarkibda keltirilgan moddalar alohida-alohida maydalanadi, so’ng tarkib komponentlari aralashtiriladi va teshigining diametri 20-60 mkm li elakdan o’tkaziladi. Tayyor bo’lgan pudralarni sifati baholanadi va oqadooqlanadi.
Dorixonada tayyorlanadigan pudralar umumiy poroshoklar texnologiyasi bo’yicha olinishi mumkin: xovonchaga talk solinib maydalanadi, so’ng talkdan 1,0 g xovonchada oqoldiriladi ustiga 1,0 g magniy karbonat solib aralashtirib maydalanadi, oz-ozdan aralashmaga 2,0 ruh oksidi va 2,0 g kraxmal oqo’shib boriladi, ohirida maydalangan talk oqo’shiladi. Tayyor bo’lgan pudra elanganidan so’ng (80-100 mkm li elak) sifati baholanadi va penitsillin shisha idishga oqadooqlanib, “Sirtki” deb jihozlanadi.
2. YOg’li terilar uchun pudralar:
Oling: Guruch kraxmali 3,0
Talk 6,0
Ruh oksidi 1,5
Bering. Belgilang. Pudra.
Pasport: Guruch kraxmali 3,0
Talk 6,0
Ruh oksidi 1,5
Umumiy massa 10,5 g
Texnologiyasi: Ishlab chioqarish korxona sharoitida pudralarni tayyorlash uchun tarkibda keltirilgan moddalar alohida-alohida maydalanadi, so’ng tarkib komponentlari aralashtiriladi va teshigining diametri 20-60 mkm li elakdan o’tkaziladi. Tayyor bo’lgan pudralarni sifati baholanadi va oqadooqlanadi.
Dorixonada tayyorlanadigan pudralar umumiy poroshoklar texnologiyasi bo’yicha olinishi mumkin: xovonchaga talk solinib maydalanadi, so’ng talkdan 1,0 g xovonchada oqoldiriladi ustiga 1,5 g ruh oksidi solib aralashtirib maydalanadi, oz-ozdan aralashmaga 3,0 g kraxmal oqo’shib boriladi, ohirida maydalangan talk oqo’shiladi. Tayyor bo’lgan pudra elanganidan so’ng (80-100 mkm li elak) sifati baholanadi va penitsillin shisha idishga oqadooqlanib, “Sirtki” deb jihozlanadi.
|
-bob: Fayllar boshqaruvi - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Uning afzalligi shundaki, bu usulda maʼlumotlarni kiritishga
qaraganda elektron jadval maʼlumotlarini import qilish juda tez
amalga oshishi mumkin. Ayniqsa, milliondan ortiq qator va 16000 ta
ustunni import qilishingiz mumkin boʻlganida! Yana bir afzallik shuki,
ular boshqa elektron jadval dasturiga import qilinishi mumkin.
.csv faylini import qilmoqchi boʻlganingizda, buning eng oson
yoʻli uni elektron jadvalingizda ochish va .xls fayl kengaytmasi
sifatida saqlashdir.
Import qilinadigan va ochilishi mumkin boʻlgan boshqa fayl
turlariga namuna:
• .xml: kompyuter tizimi va maʼlumotlar bazasi o‘zaro mos
kelmaydigan formatdagi maʼlumotlarni saqlaydi, XML
maʼlumot saqlashning dastur va qurilmalarga bogʻliq
boʻlmagan mustaqil usulini taqdim etadi. U turli xil dasturlar
o‘rtasida ma’lumot almashinishni osonlashtirish uchun
ularni matn formatida saqlaydi. XML faylini ochishning
eng oson usuli – uni ikki marta ustiga bosish va shaxsiy
kompyuterda o‘rnatilgan standart dasturlarning qaysi biri
faylni ochishi kerakligi tanlab berishingiz kerak bo‘ladi.
• .zip: siqish texnologiyasidan foydalanilgan fayl formati.
Asosan ushbu fayl formatidan ma’lumotni yuborish uchun
foydalaniladi.
• .pdf: bepul yuklab olinadigan dastur yordamida fayllarni
ochish va oʻqish imkonini beruvchi fayl formati.
• .txt: formatlarsiz oddiy matn fayl formati.
KALIT SOʻZLAR - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 224/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikKALIT SOʻZLAR
Vergul bilan ajratilgan qiymatlar (CSV): jadval formatida
saqlangan ma’lumotlar.
Fayl qanday import qilinishini tushunish uchun avval uning
qanday eksport qilinishiga nazar soling. Ushbu misolda
Microsoft Excel dasturi ishlatadi, ammo har qanday elektron
jadval bilan ishlovchi dastur shunga oʻxshash holda jarayonni
tashkil etadi.
Elektron jadvalni .csv fayli sifatida saqlash uchun elektron
jadval faylini oching va
File > Save As > buyruq‘ini bosing.
Save as type maydonidagi ro‘yxatdan CSV fayl kengaytmasini
tanlang.
Save tugmasini bosing (11.03-rasmga qarang).
Book1
Excel Workbook
File name:
Save as type:
Excel Workbook
Excel Macro-Enabled Workbook
Excel Binary Workbook
Excel 97-2003 Workbook
XML Data
Single File Web Page
Web Page
Excel Template
Excel Macro-Enabled Template
Excel 97–2003 Template
Text (Tab delimited)
Unicode Text
XML Spreadsheet 2003
Microsoft Excel 5.0/95 Workbook
CSV (Comma delimited)
Formatted Text (Space delimited)
Text (Macintosh)
Text (MS-DOS)
CSV (Macintosh)
CSV (MS-DOS)
DIF (Data Interchange Format)
SYLK (Symbolic Link)
Excel Add-In
Excel 97-2003 Add-In
PDF
XPS Document
OpenDocument Spreadsheet
11.03-rasm. Elektron jadval faylini .csv fayl kengaytmasi
sifatida saqlash.
Agar sizning faylingizda “May contain features that are not
compatible with CSV” (CSV bilan mos kelmaydigan xususiyatlar
mavjud boʻlishi mumkin) degan xabar paydo boʻlsa, davom
etish uchun “
Yes” tugmasi bosiladi. Bu faqatgina siz
foydalangan har qanday formatlash xususiyatlarini (masalan,
ranglar yoki matn qalinligi) yoki formulalar saqlanmasligini
bildiradi.
141
|
| |
Internetda topilgan axborotning ishonchliligini

|
Internetda topilgan axborotning ishonchliligini Pdf ko'rish
|
bet | 219/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikInternetda topilgan axborotning ishonchliligini
qanday baholash mumkin
Axborotning ishonchliligini bilishga yordam beradigan bir
nechta usullar:
• Muallif: kim axborotni yaratgan?
• Aniqlik: maʼlumot Internet, kitob yoki jurnalda nashr
etilgan ayni mavzu boʻyicha boshqa axborotlarga mos
keladimi? Bu imlo va grammatik xatodan xolimi?
• Dolzarblik: hujjatda nashr etilgan sana koʻrsatilganmi?
U oʻz dolzarbligini yoʻqotmaganmi yoki hali ham talabga
javob beradimi? Havolalar yangilanganmi, ularning
barchasi ishlayaptimi?
• Subyektivlik: tashkilot veb-serveridagi hujjat siyosat yoki
muayyan falsafiy qarashlar bilan bogʻliqmi? Sayt faqat
bitta individual koʻrinishni aks ettiradimi (bu uning bosh
sahifasi hisoblanadimi)?
• Mamlakat va domen: bu hukumat sayti (.gov) mi
yoki taʼlim sayti (.edu, .ac)mi? Bu notijorat tashkilotmi
(.org)? Koʻpchilik mamlakat kodlari qatʼiy nazorat
qilinmasa-da, mamlakat kodi qanaqa ekanligini koʻrib
qoʻygan yaxshi.
10.07-SAVOL
Mamlakat nomi mashqi. 10.04-jadvaldan nusxa oling
va alohida varoqqa nusxasini joylang. Uni toʻldirish
uchun birinchi ustundagi mamlakat kodini ishlatadigan
mamlakat nomini ikkinchi ustunga yozing. Keyin esa
uchinchi ustunda koʻrsatilgan domendan foydalanadigan
tashkilot nomini toʻrtinchi ustunga yozing.
Mamlakat
Asosiy foydalanish
.uk
.com
.de
.org
.fr
.ac
.au
.net
.lt
.co
.kz
.eu
.ca
.biz
.cn
.info
.my
.uz
.mg
10.04-jadval. Internetda mamlakat va tashkilotni
belgilanishi
Agar jadvalda sizning mamlakatingiz koʻrsatilmagan
boʻlsa, uni jadvalga qoʻshing. Imkon boʻlsa, boshqa bo‘sh
o‘rinlarga ham ma’lumotlarni qoʻshish mumkin.
Ikki xil internet resursini baholang va ularning har biri
haqida qisqacha hisobot yozing. Hisobotingizda sarlavha
sifatida quyidagi mezonlardan foydalanishingiz kerak. Va
nihoyat, veb-sayt sizni talablaringiz va sifat standartiga
javob berishi haqida xulosa qoʻshing:
• Muallif
• Auditoriya
• Inkor qilish
• Aniqlik
• Qiymat
• Havola
|
| |