nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Аxborotlаshtirish - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

|
О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim Pdf ko'rish
|
bet | 235/377 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,45 Mb. | | #144736 |
Bog'liq Antiplag Darslik Iqtisodiyotda AKT MallaboyevАxborotlаshtirish
jаrаyoni
dеgаndа–inson
fаoliyаtining
muhim
yo‘nаlishlаridа olingаn bilimlаrdаn sаmаrаli foydаlаnish uсhun ko‘rilgаn komрlеks
сhorа-tаdbirlаr tushunilаdi. Zаmonаviy vа sаmаrаli yесhimlаr toрish uсhun ko‘рlаb,
strukturа
jihаtidаn
murаkkаb
аxborot
tizimi
yаrаtilmoqdа,
nаtijаdа,
аxborotlаshtirish jаrаyonidа ishtirok etuvсhilаr soni kun sаyin ortib bormoqdа. Bu
jаmiyаt vа moddiy ishlаb сhiqаrish tаrmoqlаrining ko‘рlаb mаblаg’lаrini shu sohаgа
jаlb qilishgа olib kеlmoqdа. Bu o‘z nаvbаtidа insonlаrni аxborot rеsurslаridаn
rаtsionаl foydаlаnish yo‘llаrini qidirishgа mаjbur qilmoqdа. Zаmonаviy shаroitdа
yаngi аxborot oqimi qаnсhаlik tеz ko‘раysа shu bilаn birgа ulаrning eskirish
muddаtlаri hаm tеzlаshmoqdа, bu o‘z nаvbаtidа, аxborotni tаnlаsh, ungа erishish
qiyinсhiliklаrini kеltirib сhiqаrmoqdа. Hаr bir injеnеr, xizmаtсhi, rаhbаr o‘z
fаoliyаti dаvomidа ko‘рlаb qog’ozlаrgа bitilgаn аxborotni tаhlil qilishigа to‘g’ri
kеlаdi. Bu esа аxborotgа erishish uсhun ko‘рlаb vаqt sаrflаshgа to‘g’ri kеlib, ishni
tаshkil qilish unumdorligigа sаlbiy tа’sir qilаdi. Bundаy muаmmolаrni sаmаrаli
yесhish jаmiyаtni аxborotlаshtirish mаsаlаsini ko‘ndаlаng qilib qo‘ymoqdа.
Jаmiyаtni аxborotlаshtrish–yuridik vа jismoniy shаxslаrning аxborotgа
bo‘lgаn ehtiyojlаrini qondirish uсhun аxborot rеsurslаri, аxborot tеxnologiyаlаri
hаmdа аxborot tizimlаridаn foydаlаngаn holdа shаroit rаtishning tаshkiliy
ijtimoiyiqtisodiy vа ilmiy-tеxnikаviy jаrаyonidir. Jаmiyаtni аxborotlаshtrish
jаrаyoni quyidаgi qаtor muаmmolаrni hаl etilishini tаlаb etаdi:
1. Hisoblаsh tеxnikа vositаlаrini jаmiyаt fаoliyаtining bаrсhа tаrmoqlаrigа tаdbiq
qilish.
2. Jаmiyаt а’zolаrini hisoblаsh tеxnikаsi vositаlаridаn sаmаrаli foydаlаnishgа
o‘rgаtish.
3. Jаmiyаt а’zolаrining turli xil ehtiyojlаrini qondirishdа аxborot rеsurslаridаn to‘lа
vа sаmаrаli foydаlаnishlаrini tа’minlаsh.
|
| |
Bulutli texnologiya - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 245/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJABulutli texnologiya:
ma’lumotlarni saqlash
uchun internetda joylashtirilgan masofaviy
serverlardan foydalanish
Shifrlash:
ma’lumotlarni shifrlangan kodga
aylantirish.
Kalit:
ma’lumotlarni shifrlash yoki deshifrlash uchun
foydalaniladigan ketma-ketlik yoki algoritm
MUHOKAMA MAVZUSI
Toʻqimalar muhandisligi yordamida oʻstirilgan
va koʻchirib oʻtkazilgan birinchi organni tadqiq
qiling. Tana qismlarini shunday tartibda
oʻstirish uchun laboratoriyada te nologiyadan
foydalangan olimlar haqida qanday ﬁ krdasiz?
Diqqat!
Uch o‘lchamli (3D) printer modellashtirish
dasturi yordamida tuzilgan reja-qolipga
asoslangan holda obyekt yaratish uskunasi
Obyektni yaratish uchun model pastki qismidan
yuqoriga qarab ming-minglab koʻndalang
qatlamlar hosil qilinadi Qurilma bir martada
bitta qatlamni quyish uchun qizitilgan
plastmassadan foydalanadi 3D printerda obyekt
yaratish uchun juda uzoq vaqt kerak boʻladi
10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
11.01. Texnologiya va turmush
tarzimiz
Tibbiyotda aynan texnologiya sababli kasalliklarni
davolash uchun koʻplab vositalarni, jumladan, oyoq-
qoʻllarni almashtirish kabi davo choralari taqdim
etiladi Texnologiyalar tibbiyotda koʻplab murakkab
elementlar, masalan, toʻqima muhandisligi uchun
qoʻllanadi Tana hujayralari texnologiyalari toʻqima
bilan birlashib, yangi tana qismlari va a’zolarini
oʻstiradi Texnologiyalarni bunday qoʻllash imkoniyati
juda foydali Tana a’zolarini bir kishidan ikkinchisiga
implantatsiya qilishning asosiy muammolaridan biri
shundaki, organizm koʻpincha begona organni rad
etadi va unga hujum qiladi Toʻqima muhandisligi
organlarni insonning oʻz hujayralaridan oʻstirishga
imkon bergani sababli tana ularni qabul qiladi va
begona qism deb hisoblamaydi
Texnologiya muntazam rivojlanib bormoqda
Mukammalroq, samaraliroq texnologiyalar mavjud
boʻlsa-da, yangi texnologiyalar paydo boʻlmoqda
Biz rivojlanayotgan turli texnologiyalar va ularning
shaxslar, tashkilotlar hamda atrof-muhitga ta’sirini
koʻrib chiqamiz
|
| |
IF...THEN...ELSE - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

IF...THEN...ELSE qoidalari
ELSE qismi belgilanmasdan qoʻllangan
18.21-rasm. Alohida IFlar.
18 16
Learner letter with nested conditions 18 16
Learner letter with nested conditions faylida
avvalgi qoidalarning
ELSE qismi ichiga
IF... THEN...ELSE qoidalarini kiritish orqali ichki IF
dan foydalanish aks etgan
18.22-rasm. Ichki
IF. Bu variant avvalgi namuna bilan bir xil natijasi
beradi Ammo uni bajarish jarayoni biroz murakkab
boʻlib, nutq belgilarini aniq joylashtirishga alohida
ahamiyat berish talab qilinadi
ICT_STB_G10-11_c18_p297-306_NT_R7_2023.indd 304
28.10.2023 11:38:26
305 18 18
New class errors 18 18
New class errors master hujjatini oching
Master hujjat va birlashtirilgan ma’lumotlar
aniqligini tekshiring Filtrlarni shunday sozlangki,
birlashtirilgan xatlar 9- F va 9- B sinf
o‘quvchilariga yuborilsin
O‘zgaruvchi maydonlar Ma’lumotlar manbasidan master hujjatga kiritiladigan
yozuvlarni belgilash usullaridan biri fi ltrdan foydalanish
hisoblanadi ana bir usul qaysi yozuvlar qoldirilishini
boshqaradigan birlashtirilgan maydon kodi qoidasini
faollashtirishdan iborat Ushbu qoida Skip If (If maydonni
o‘tkazib yuborish) deb ataladi
18-bob: Elektron xatlarni birlashtirish Sariq rangda belgilangan xatolarni grammatika
va imlo tekshiruvi orqali aniqlash imkonsiz
Shuning uchun ularni vizual tekshirish talab
etiladi record records bo‘lishi, you’re your
bo‘lishi, Deane Dean bo‘lishi kerak
Ko‘k rangda belgilangan xatolar ham vizual
tekshirishni talab etadi Ammo ular ma’lumot
birlashtirilmaguncha aniqlanmasligi mumkin
18 24-rasmda birlashtirilgan ma’lumotning
ko‘rinishi aks etgan
18.24-rasm. Birlashtirish xatolari.
Bu yerda ism va familiya probelsiz yozilgan,
mobil raqamdan keyin probel qoʻyilgan
Filtr mezonida xatni 2015-yil 1-avgustdan
buyon ma’lumotlarini yangilamagan o‘g‘il bola
oʻquvchilarga yuborish koʻrsatilgan Bu 11 nafar
o‘quvchiga xat yuborilishini anglatadi Ammo
birlashtirish natijasida faqat 4 ta xat yaratildi
18.25-rasm. Filtr xatolari.
atoning sababi fi ltr uchun sana formati 8/1/15
emas, 1/8/15 shaklida yozilganidir arur tuzatish
kiritilgach, xat 11 nafar o‘quvchiga yuboriladi
18.26-rasm. Filtrni tuzatish.
18 19
Learner letter with selection codes 18 19
Learner letter with selection codes faylida
Skip If kodini qoʻllash aks etgan bo‘lib, jinsi E ga
teng maydon yozuvlari o‘tkazib yuboriladi
18.27-rasm. Skip If ni sozlash.
Qoida hujjatga kiritiladi
18.28-rasm. Skip If kodi.
Qoida har doim hujjatning boshiga kiritilishi
kerak
Microsoft ord dasturida qaysi yozuvlar
o‘tkazib yuborilgani birlashtirish yakunlangach
koʻrinadi
ICT_STB_G10-11_c18_p297-306_NT_R7_2023.indd 305
28.10.2023 11:38:26
306 •
Har bir xat umumiy xarakterda bo‘lmasa, qabul
qiluvchiga moslashtiriladi
•
Master hujjatning to‘g‘riligini tekshirish yuzlab
xatlarning to‘g‘riligini tekshirishdan ko‘ra tezroq
bajariladi
•
Master slayddan kelajakda takroran foydalanish
mumkin
•
Filtrlar yordamida xatlarni faqat belgilangan qabul
qiluvchilarga yuborish ta’minlanadi
Xatolardan xoli aniqlik

|
Xatolardan xoli aniqlik Pdf ko'rish
|
bet | 387/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA304
Xatolardan xoli aniqlik
atlarni birlashtirishdan oldin bir qancha
tekshiruvlarni oʻtkazish kerak Jumladan
•
master hujjatda imlo tekshiruvi va grammatika
tekshiruvini ishga tushiring
•
master hujjatda xatolar yo‘qligini vizual tekshirib
chiqing
•
preview bosqichida yoki birlashtirilgan hujjatda
xatolar yo‘qligini vizual tekshirib chiqing
•
fi ltr sozlamalarini tekshiring
Ba’zan imlo tekshiruviga moʻljallangan spell checker
funksiyasi ham xatolarni o‘tkazib yuboradi Bu
gomofonlar sababli kelib chiqishi mumkin Masalan,
sher
va
she’r
so‘zlari bir xil eshitiladi, ammo
mazmunan farq qiladi Shuningdek,
spell checker
qolib ketgan yoki qo‘shib yuborilgan probellarni,
ismlar bilan bog‘liq xatolarni o‘tkazib yuboradi va
maydon kodlarini tekshirmaydi Bularning barchasini
vizual tekshiruv orqali bajarishga toʻgʻri keladi
Bu faqat ikkita muqobil variant mavjud vaziyatda
samarali ishlaydi Ikkitadan ortiq muqobil variant uchun
boshqa usulni, masalan, IF THEN ELSE qoidasini qoʻllash
maqsadga muvofi q
Yana bir variant bu ichki
IF...THEN...ELSE
qoidasidan
foydalanishdir Bu asl
IF...THEN...ELSE
qoidasining
ELSE
qismi sifatida boshqa bir
IF...THEN...ELSE
qoidasini qoʻllashdan iborat boʻlib, uni faqat maydon
kodi ko‘rinishida boshqarish mumkin
MUHOKAMA MAVZUSI
AND yoki OR operatorlarini IF... THEN...ELSE
qoidasi ichida qoʻllash mumkin. Shuningdek
natija sifatida fayldan matn yoki tasvir qoʻshish
imkoni ham bor. Ushbu amallarni qanday
bajarish haqida ma’lumot toping.
10/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari
18 17
Learner letter with errors
18 17
Learner letter with errors
da bir qancha
xatolar mavjud
18.23-rasm. Xatolar.
Grammar check va spell check funksiyalari
hujjatdagi ayrim xatolarni topadi Masalan,
a anual
oʻrniga
an annual
,
wood
oʻrniga
would
bo‘lishi,
greatful
oʻrniga
grateful
bo‘lishi kerak
Baʼzi yozuvlarda jins koʻrsatilmagan bo‘lishi
mumkin Ushbu vaziyatda xatga sizning jinsingiz
bizdagi ma’lumotlar bazasida qayd etilmagan,
iltimos, jinsingizni tasdiqlang degan mazmunda
xabar kiritiladi va uchta tanlov qoʻyiladi 18 15
Learner letter with conditions
faylida uchta
tanlov berilgan Birinchisi E, A yoki bo‘sh joy
Mazkur holatda
ELSE
operatoridan foydalanib
bo‘lmaydi, chunki u ikkinchi natijani ikkinchi
va uchinchi variantga ham birdek qo‘llaydi
18 21-rasmda uchta alohida
|
| |
MUHOKAMA MAVZUSI - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 386/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAMUHOKAMA MAVZUSI
Cambridge International Examinations
tashkiloti
keltirgan shartli operatorlar dasturlashda
qoʻllanadigan shartli operatorlardan farq qiladi.
Ushbu holatda shartli operatorlar sifatida shartli
funksiyalar nazarda tutilmoqda.
18 08
New class
Birlashtirgan maydonlar qo‘shilgan 18 08
New
class
master hujjatini oching Filtrlarni shunday
sozlangki, xat faqat 9- F sinf o‘quvchilariga
jo‘natilsin
Ma’lumotlar manbasi ko‘pincha o‘zgarmas shaklda
bo‘ladi Shuning uchun ma’lumotni boshqarish amallari
master hujjatda amalga oshiriladi
IF...THEN...ELSE
qoidasi ma’lumotlar manbasida joylashgan yozuvlarga
asosan shartli ravishda matn kiritish uchun qo‘llanadi
18-bob: Elektron xatlarni birlashtirish
18 13
Learner letter ith lter
18 13
Learner letter ith lter
faylida
ma’lumotlarni fi ltrlash aks etgan Natijada xat
faqat 2015-yil 1-yanvardan beri yozuvlarini
yangilamagan erkak o‘quvchilarga yuboriladi
18.17-rasm. Filtrlash.
Endi qabul qiluvchilar ro‘yxati faqat fi ltrlangan
yozuvlarni oʻz ichiga oladi, ya’ni xat faqat fi ltrda
chiqqan odamlarga yuboriladi
18.18-rasm. Filtr yozuvlari.
18 14
Learner letter with condition
18 14
Learner letter with condition
faylida
foydalanuvchilardan hujjatga jinsi to‘g‘ri
saqlanganini tasdiqlovchi yangi gap qoʻshish
ko‘rsatilgan 18 19-rasmda If buyrugʻini sozlash
aks etgan
18.19-rasm.
IF...THEN...ELSE.
Buning natijasi 18 20-rasmda koʻrsatilgan
18.20-rasm.
IF...THEN...ELSE kodi.
ICT_STB_G10-11_c18_p297-306_NT_R7_2023.indd 303
28.10.2023 11:38:25
|
| |
Xulosa - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 389/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA18.02. Xulosa
Master hujjat odatda bir nechta qabul qiluvchilarga
yuboriladi Manba fayl xat yuboriladigan odamlarga
oid ma’lumotlardan tarkib topib, matnli hujjat,
elektron jadval, ma’lumotlar bazasi yoki boshqa
formatda boʻladi atni qabul qiluvchiga yuborish
uchun manba fayl master hujjatga birlashtiriladi
Birlashtirilgan maydonlar qabul qiluvchi haqida
hujjatning qaysi qismiga qanday ma’lumot
kiritilishini aniqlaydi atlarni birlashtirish jarayonida
foydalanuvchi qo‘shimcha ma’lumot kiritishi uchun
prompt matnlarni oʻrnatishi mumkin Shartli
operatorlar (IF THEN ELSE) manba fayl yozuvlariga
asoslanib, birlashtirilgan hujjatga turli ma’lumotlarni
kiritishga xizmat qiladi Filtrlar master hujjat
doirasidagi ma’lumotlar manbasiga qoʻllanadi va
kerakli yozuvlarni belgilashga imkon yaratadi Skip If
kabi qoidalar birlashtirish jarayonida qaysi yozuvlarni
chiqarib tashlash kerakligini belgilaydi Spell check
faqat master hujjatdagi imloviy xatolarni tekshiradi
Vizual tekshiruv hujjat aniqligini ta’minlashga yordam
beradi
Elektron xatlarni birlashtirishning ahamiyati
Elektron xatlarni birlashtirish yordamida yaratilgan
hujjatlar vaqtni tejash va aniqlikni ta’minlashga xizmat
qiladi Chunki
•
Elektron xat yozish uchun boshlang‘ich
ma’lumotlarni har bir xatga takroran kiritish juda
ko‘p vaqt talab qiladi Ma’lumotlar manbasida
mavjud yozuvlarni master hujjatga birlashtirish
vaqtingizni tejaydi
•
Boshlang‘ich ma’lumotlar qanchalik tasdiqlangan va
tekshirilgan boʻlmasin, ularni har bir qabul qiluvchi
uchun takroran va qisman oʻzgartirilgan holda
kiritish jarayonida xatolarga yoʻl qoʻyish ehtimoli
mavjud
18 08
New class
18 08
New class
asosiy hujjatini oching
1 9- B sinfga oid yozuvlarni o‘tkazib yuborish
uchun qoida qo‘shing
2 9- F sinfi ga oid yozuvlarni o‘tkazib yuborish
uchun ikkinchi qoidani qo‘shing
IT Distribution Inc.
kompaniyasiga yozgan xatingizni
oching va qo‘llangan barcha fi ltrlarni olib tashlang
• Marketing xabarlarini qabul qilmaslikni tanlagan
mijozlarga oid yozuvlarni o‘tkazib yuborish
uchun qoida qo‘shing (bu Boolean maydoni,
TRUE yoki FALSE shaklida bo‘lishi mumkin)
Nyu ork, Kaliforniya yoki Texasda yashayotgan
mijozlarga oid yozuvlarni o‘tkazib yuborish
uchun qo‘shimcha qoidalarni qo‘shing
|
| |
-bob: Yangi texnologiyalar

204
dollar, maʼlumotlarni saqlash uchun foydalaniladigan har
bir xotira qurilmasi yuzlab dollar turadi
Toʻrtinchi avlod optik xotira qurilmasi deganda hozir biz
biladigan anʼanaviy optik xotira qurilmalarining keyingi
avlodi tushuniladi Optik xotira qurilmalarining uchinchi
avlodi 400 GB atrofidagi hajmga ega fayllarni saqlash
qobiliyati bilan HD videoni saqlash imkonini berdi
Toʻrtinchi avlod optik xotira qurilmalari 1 TB gacha
maʼlumotlarni saqlash imkonini yaratadi
Bu kichikroq
chuqurchalar va maydonlardan (diskda maʼlumotlarni
yozish uchun qilingan chuqurliklar) hamda koʻproq
qatlamlardan foydalangan holda amalga oshiriladi
11.1 . Golo rafik tasvirlash
Gologramma maxsus koʻzoynaksiz koʻrish mumkin
boʻlgan obyektning toʻliq uch oʻlchovli tasviri
Gologramma fotosuratda obyektiv va fotoplyonkadan
foydalangan holda hosil qilinadigan obyektning
tasvirini emas, balki yorugʻlik obyektga tushganda
interferensiya namunasini yozib olishdir
Gologrammalar lazer yordamida tayyorlanadi
Chunki
lazerdan chiqadigan yorugʻlik tekis deb hisoblanadi
u oʻzaro sinxron bir xil yorugʻlik toʻlqinlaridan iborat
11 06-rasmda gologrammalarni tayyorlash jarayoni
koʻrsatilgan
11.06-rasm. olograﬁk tasvirga olish jarayoni.
Lazer nurlari ikkiga boʻlingan va ushbu ikkala nurdagi
yorugʻlik toʻlqinlari bir xil Tayanch nur koʻzgudan
golografik plyonkaga aks ettiriladi, bu vaqtda obyekt
nuri obyektga tushadi va ikkita nur qayta birlashadigan
plyonkada aks ettiriladi Obyekt yogʻdusining nurlari
obyektning tashqi yuzasida aks etishi buzilgani
sababli ular oʻzgartiriladi va tayanch nurlar bilan qayta
birlashtiriladi Natijada obyektga unga tushayotgan
yorugʻlik nurlarini qanday oʻzgartirishni koʻrsatuvchi
interferensiya namunasi hosil boʻladi
Bu axborot lazer nurlari yordamida plyonkada
doimiy ravishda yoqilib, gologramma hosil qiladi, uni
plyonkaning orqa tomoniga lazer nurlarini yoʻnaltirish
orqali koʻriladi, bunda obyekt proyeksiyalanadi
•
U yordamida butun hujjatlar va veb saytlar
tanlangan tilga tarjima qilinadi
Bu tez fursatlarda
ularni oʻqish imkoniyatini yaratadi
Avtomatlashtirilgan tarjimada quyidagi muammolar
boʻlishi mumkin
•
Google Translate kabi saytlar gapning mazmunini
aniqlashga emas, balki toʻgʻridan toʻgʻri tarjima uchun
moʻljallangan Agar siz fransuzcha gapni kiritsangiz, u
ingliz tiliga tarjima qilinganda gapning tuzilishi bir xil
saqlanib qoladi, bu esa grammatikani buzadi
Misol uchun, fransuz tilidagi koʻk mashina
ingliz
tiliga bevosita avtomobil koʻk
deb tarjima qilinadi
Lekin
megaT
yoki
memo
kabi
ushbu muammoni
hal qilish uchun ishlab chiqilgan avtomatlashtirilgan
tarjima vositalari ham mavjud
Ular boshqa veb
xizmatlarga nisbatan murakkabroq sanaladi
•
Eng katta muammolar
tarjimalarda grammatikani
qayta tuzish, koʻp ma’noli soʻzning toʻgʻri ma’nosini
tanlash, shuningdek, koʻrilayotgan soʻzning tarjimasi
boʻlmagan holatlarni hal qilish
Kаdrlаr bo‘limi - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

|
О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim Pdf ko'rish
|
bet | 260/377 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,45 Mb. | | #144736 |
Bog'liq Antiplag Darslik Iqtisodiyotda AKT Mallaboyev
Kаdrlаr bo‘limi. Mаlаkаli odаmlаr hаr qаndаy аxborot tizimining muhim
tаrkibiy qismidir. Texnik xodimlаr tаrkibigа ishlаb сhiqаrish vа oрerаtsiyаlаr
bo‘yiсhа menejerlаr, biznes tаhlilсhilаr, tizim tаhlilсhilаri vа dizаynerlаr,
mа’lumotlаr bаzаlаri аdministrаtorlаri, dаsturсhilаr, komрyuter xаvfsizligi bo‘yiсhа
mutаxаssislаr vа komрyuter oрerаtorlаri kirаdi. Bundаn tаshqаri, tаshkilotning
bаrсhа xodimlаri аxborot tizimlаrining imkoniyаtlаridаn mаksimаl dаrаjаdа
foydаlаnishgа o‘rgаtilishi kerаk. Dunyo bo‘ylаb milliаrdlаb odаmlаr аxborot
tizimlаrini o‘rgаnаdilаr.
Рrotsedurаlаr-bu аxborot tizimidаn foydаlаnish, undаn foydаlаnish vа ungа
xizmаt ko‘rsаtishdа kuzаtilishi kerаk bo‘lgаn siyosаt vа аmаliyot. Рrotsedurаlаrdаn
foydаlаnish kerаk, mаsаlаn, komраniyаning ish hаqini to‘lаsh dаsturini qасhon
ishgа tushirish kerаkligini, u neсhа mаrtа ishlаshi kerаkligini, bungа kim vаkolаtli
ekаnligini vа u ishlаb сhiqаrаdigаn hisobotlаrgа kimning kirish huquqini berishini
аniqlаsh uсhun. Аxborot tizimining tuzilishi uning kiсhik tizimlаri deb nomlаngаn
аlohidа qismlаri to‘рlаmidаn iborаt.
Kiсhik tizim-bu bа’zi bir xususiyаtlаrgа ko‘rа tаnlаngаn tizimning bir qismi.
Аxborot tizimining umumiy tuzilishini, qаmrov doirаsidаn qаt’i nаzаr, kiсhik
tizimlаr to‘рlаmi sifаtidа ko‘rish mumkin. Bundаy holdа, ulаr tаsnifning tаrkibiy
xususiyаti hаqidа gарirishаdi vа quyi tizimlаr tа’minot deb nomlаnаdi. Shundаy
qilib, hаr qаndаy аxborot tizimining tuzilishi qo‘llаb-quvvаtlovсhi quyi tizimlаr
to‘рlаmi bilаn ifodаlаnishi mumkin. Аxborotni qo‘llаb-quvvаtlаsh quyi tizimining
mаqsаdi boshqаruv qаrorlаrini qаbul qilish uсhun ishonсhli mа’lumotlаrni o‘z
vаqtidа shаkllаntirish vа etkаzib berishdir.
Аxborotni qo‘llаb-quvvаtlаsh - bu аxborotni tаsniflаsh vа kodlаshning
yаgonа tizimi, hujjаtlаrning yаgonа tizimlаri, tаshkilotdа аylаnаyotgаn аxborot
oqimlаri sxemаlаri, shuningdek mа’lumotlаr bаzаlаrini yаrаtish metodologiyаsi.
|
| |
v rb ratsi a tini oʻshish o i uni

v rb ratsi a tini oʻshish o i uni sozlash Reverberatsiya koʻpincha qisqa qilib akslanish ham
deyiladi U ovoz bir necha marta qaytarilganda paydo
boʻladigan eff ekt Auditoriyada musiqiy spektaklning
ovozi barcha devorlardan qaytadi, akslanadi Ushbu
eff ekt bir-birining ustiga qoʻyilganda, bir nechta sirtdan
qaytadi va akssado paydo boʻladi Bu holatni musiqa
chalish toʻxtaganda ham ovoz eshitilib turganidan
sezish mumkin. Akssado muayyan vaqt davom etadi.
Saundtrekka reverberatsiya eff ektini qoʻshish ham
shunga oʻxshash eff ekt yaratadi Bu eff ekt belgilangan
trek qismiga qoʻshiladi va ushbu ovoz qismi
reverberatsiya eff ekti bilan hosil boʻladi Ushbu eff ektni
kuchaytirish va aniqlashtirish, shuningdek, kamaytirish
natijasida ovozni ingichkalashtirish ham mumkin
Ovoz tahrirlash dasturlarining aksariyati saundtrekda
qoʻllanadigan reverberatsiya eff ektiga ega boʻlib, bu
eff ekt oʻzgartirilishi mumkin Shunda ovoz xuddi katta
auditoriyada yozilgandek taassurot paydo boʻladi
Audioklipni dublyaj qilish Audioklipni dublyaj qilishda undagi shovqin, masalan,
fon shovqini olib tashlanmaydi. Maqsad — dastlab
yozib olingan ovozning asl nusxasini saqlab qolish. Aks
holda klip fon shovqinlarisiz qiziqarli boʻlmaydi
Dublyaj qilish yangi kliplarni taqdim etish,
tarjimondan foydalanish, koʻngilochar tadbirlarni koʻrib
chiqish yoki shunchaki qoʻshimcha ma’lumot berish
uchun, masalan, tabiat haqidagi hujjatli fi lmlarda
foydalaniladi Dublyaj jarayonida fon ovozi uchun
mutlaqo yangi saundtrek yozib, dasturiy ta’minotga
alohida trek sifatida import qilinadi Keyin ushbu
trekni boshqa saundtrekka monand alohida-alohida
tahrirlanadi Oxirida bitta audiofayl yaratish uchun ikki
trek birgalikda eksport qilinadi
Bu muammoni yechish uchun baʼzi dasturlar tezlikni
oʻzgartirganda ovoz
balan li ini sozlash imkonini
ham beradi Bunda saundtrekning darajasi baland yoki
ICT_STB_G10-11_c10_p184-196_NT_R4_2023.indd 193
28.10.2023 11:31:53
10.11-rasm. Saundtrekka reverberatsiya e ektini qoʻllash.
Internet saytlari - 2 Mavzu: Menejment qonunlari va tamoyillari Reja

1.
Menejment qonunlari.
Menejment jamiyat qonunlari tizimiga asoslanadi. Nazariy jixatdan tushunmay va
asoslanmagan holda birorta yirik amaliy masala hal etilishi mumkin emas.
Nazariya
yangilanishning muhim usulidir. Fan esa voqyelik xaqida ob’yektiv bilimlarni o’rganish
va tartibga solishga qaratilgandir. Bilimlarni tartibga solinishi qonunlarda ifodalanadi.
Qonun - falsafiy kategoriya bo’lib, borliq voqyealarning barqaror, takrorlanuvchan
aloqasi va munosabatini, xodisalar yuz berishining aniq tartibda bo’lishiga olib keluvchi
tomonlarini aks ettiradi. Qonunlarni bilish rivojlanishning ob’yektiv yo’nalishlarini
aniqlash, amaliy vazifalarni hal etish imkonini beradi. Shu sababli iqtisodiyotni
boshqarish qonunlarni bilash, ularni amalda ustalik bilan qo’llay
olishga asoslanishi
kerak.
Umumiy falsafiy qonunlar materiya, harakat, makon, zamon, miqdor, sifat, sabab,
oqibat, shakl, mazmun kabi kategoriyalar vositasida ifodalanadi. Iqtisodiy nazariya
qonunlari iqtisodiy kategoriyalar vositasida (mulk, ishlab chiqarish, talab, taklif, taqsimt,
ayirboshlash, qiymat, narx, foyda, tovar, pul, muvozanatlanish) foydalanadi.
Iqtisodiyotni boshqarishda qonunlardan qanchalik to’liq
va izchil foydalanilsa,
mehnat sarfi shunchalik samarali bo’ladi. Va, aksincha, boshqarish jarayonida iqtisodiy
qonunlarni hisobga olmaslik jamiyat uchun kutilmagan, salbiy oqibatlarga olib keladi.
Shu sababli boshqaruv qonunlarini o’rganishda faqat amal qilishni emas,
balki boshqaruv
jarayonida ongli ravishda qo’llanilishni ham ko’zda tutish lozim. Boshqaruv
qonunlaridan ongli ravishda foydalanishning ko’p jixatdan ularni o’rganish bilan bog’liq.
Qonunlar qanchalik chuqur o’rganilsa, ulardan amalda to’g’ri foydalanish imkoniyatlari
ortadi.
Lekin boshqaruv qonunlarini bilish ularni aniq amaliyotda muvaffaqiyatli qo’llash
uchun kafolat bo’lolmaydi. Qonunlarni bilishda nazariya amaliyotdan ajralib qolishi
foydasizdir. Demak, qonunlardan foydalanish ularni bilish, tushunish, amalda o’z vaqtida
va to’g’ri qo’llay olishga bog’liq ekan. Bu boshqaruv samaradorligini
oshirishda hal
qiluvchi omildir.
■
mavjud qonunlarni, ularning u yoki bu bosqichda namoyon bo’lish
xususiyatlarini hisobga olgan holda chuqur va har tomonlama bilish;
■
iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish maqsadlarini belgilash
va ularni hal etish
yo’llarini aniqlash;
■
xo’jalik yuritishning bozor iqtisodiyoti sharoitida rivojlantirish va unga mos
shakl va uslublarini qo’llash.
2.
Ma'lumotlar to'plash - Mb on savollari Ma’lumotlar bazasi tushunchasi

|
Mb on savollari Ma’lumotlar bazasi tushunchasi
|
bet | 6/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaMa'lumotlar to'plash: Ma'lumotlar banki, bir qurilma yoki tashkilotning turli manbalardan olingan ma'lumotlarni to'playdi. Bu manbalarga kirishni tashkil etish uchun ma'lumotlar olish, kiritish va ularga kirish jarayonlarini o'rganish uchun qo'llaniladi.
Ma'lumotlar saqlash: Ma'lumotlar banki, olingan ma'lumotlarni uzun muddatli saqlash uchun muhitni ta'minlaydi. Bu saqlash ma'lumotlar bazasi (database) yordamida bajariladi.
Ma'lumotlar tahlil qilish: Ma'lumotlar banki, olingan ma'lumotlarni tahlil qilish, bu ma'lumotlardan tajribalar olish va statistik analizlar bajarish uchun qo'llaniladi. Bu tahlillar, tashkilotning o'zining faoliyatida qanday yangiliklarni amalga oshirish kerakligini aniqlashda va strategiyasini rivojlantirishda yordam bera olishi mumkin.
Ma'lumotlar distributsiyasi: Ma'lumotlar banki, ma'lumotlarni faol qo'llab-quvvatlash, ulardan foydalanish va ularni qo'shish uchun imkoniyatlar yaratishda muvaffaqiyatli bo'lishi uchun ma'lumotlar distributsiyasini tashkil etadi.
Ma'lumotlar turkumining tuzilishi: Ma'lumotlar banki, olingan ma'lumotlarni qo'llanish, saqlash va boshqarish jarayonlarini tuzishda muvofiq tashkil etilgan tuzilishni boshqarish uchun qo'llaniladi.
Ma'lumotlar tarqatilishi: Ma'lumotlar banki, olingan ma'lumotlarni shaffof va qulayroq ko'rish uchun ma'lumotlar tarqatilishi (data visualization) usullaridan foydalanadi. Bu, tashkilotning ma'lumotlardan maqsadga muvofiq foydalanishida yordam bera olishi mumkin.
Ma'lumotlar banki, tashkilotning faoliyatini rivojlantirish, qarorlarni qabul qilishda asosiy bir vosita bo'lib, ma'lumotlardan olingan aniq va to'liq ma'lumotlar orqali tashkilotni o'zlashtirishda va uning faoliyatini mustahkam va samarali qilishda muhim rol o'ynaydi.
Ma’lumotlar bazasini ishlatish afzalliklari.
Ma'lumotlar bazasi (MB) ishlatishning bir nechta afzalliklari mavjud. Bu afzalliklar, ma'lumotlarni yaxshi saqlash, ulardan foydalanish va tahlil qilishda osonliklar yaratish uchun muhimdir. Quyidagi, ma'lumotlar bazasini ishlatishning asosiy afzalliklari haqida bir qancha ko'rsatmalar mavjud:
|
| |
-mavzu. Ishlab chiqarish jarayoni auditi

14-mavzu. Ishlab chiqarish jarayoni auditi
Ishlab chiqarish jarayonining mazmuni. Korxona faoliyatida ishlab chiqarish jarayoni auditining maqsadi, vazifalari va axborot manbalari. Korxonada ishlab chiqarish xarajatlari auditini o’tkazishni rejalashtirish. Korxona faoliyatida ishlab chiqarish xarajatlari auditini o’tkazish tartibi. Tekshiruv jarayonida olingan ma’lumotlar asosida ishlab chiqarish xarajatlari auditi natijalarini umumlashtirish.
15-mavzu. Mehnat haqi hisobi va to’lash jarayoni auditi
Xodimlar bilan hisob-kitoblar auditining me’yoriy asoslari. Aksiodorlik jamiyatlarida mehnat haqi bo’yicha hisob-kitoblar auditining maqsadi, vazifalari va manbalari. Mehnat haqi bo’yicha hisob-kitoblar auditini rejalashtirish bosqichi. Xodimlar bilan mehnat haqi va boshqa muomalalar bo’yicha hisob-kitoblarni tekshirish.
16-mavzu. Xususiy kapital shakllanishi va ta’sischilar bilan hisoblashishlar auditi
Ustav kapitalini tekshirishning maqsad va vazifalari. Ta’sis hujjatlarini tekshirish. Dastlabki hujjatlarni tekshirish. Sintetik va analitik hisob registrlarini tekshirish. Qo’shilgan kapitalni tekshirish. Zahira kapitalini tekshirish. Taqsimlanmagan foydani tekshirish.
17-mavzu. Daromadlar va xarajatlar auditi auditi
Xo’jalik yurituvchi sub’yektlar moliyaviy natijalarini ifodalovchi ko’rsatkichlar tizimi. Mahsulotlarni sotish va moliyaviy natijalarning o’zaro bog’liqligi. Xaridorlar va buyurtmachilar bilan hisob-kitoblar auditi. Mahsulot sotishdan olingan yalpi foydani tekshirish. Asosiy faoliyatdan olingan boshqa daromadlarni tekshirish. YAkuniy moliyaviy natija auditi.
V. Amaliy mashg’ulotlarlar bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar
Amaliy mashg’ulotlarini o’tkazishda quyidagi didaktik tamoyillarga amal qilinadi:
amaliy mashg’ulotlarining maqsadini aniq belgilab olish;
o’qituvchining innovatsion pedagogik faoliyati bo’yicha bilimlarni chuqurlashtirish imkoniyatlariga talabalarda qiziqish uyg’otish;
talabada natijani mustaqil ravishda qo’lga kiritish imkoniyatini ta’minlash;
talabani nazariy-metodik jihatdan tayyorlash;
amaliy mashg’ulotlar nafaqat aniq mavzu bo’yicha bilimlarni yakunlash, balki talabalarni tarbiyalash manbai hamdir.
|
Ism: Obyektning ismi (string turi).
 
Familiya

Ism: Obyektning ismi (string turi).
Familiya: Obyektning familiyasi (string turi).
Tug'ilgan yil: Obyektning tug'ilgan yili (integer turi).
Lavozim: Obyektning lavozimi (string turi).
Bo'lim: Obyektning xizmat qilgan bo'limi (string turi).
Bu atributlar, "ishchilar" ma'lumotlar bazasidagi har bir yozuv uchun kerakli ma'lumotlarni tavsiflashda ishlatiladi. Har bir atributning nomi unikal bo'lishi kerak, ya'ni, o'zaro qarab tushunilishi mumkin bo'lgan nomga ega bo'lishi kerak. Atributlar, ma'lumotlar bazasidagi obyektlarni aniqlash va ma'lumotlarga qo'shimcha tavsiflar qo'shish uchun muhimdir.
Ob’yektga tarif bering?
"Obyekt" ma'lumotlar bazasida bitta narsa, tadbir yoki tavsiflangan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Bu obyekt bitta yozuv (record) yoki qator (row) bo'lib, biror bir narsa yoki tadbirni ifodalaydi. Har bir obyekt, o'zining tavsifi uchun kerakli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Obyekt, bir tadbir, narsa yoki yozuvni ifodalaydigan ma'lumotlar to'plami sifatida tanimlanadi. Misol uchun, "ishchilar" ma'lumotlar bazasidagi har bir ishchini tavsiflash uchun yaratilgan obyekt quyidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi:
Ism: Obyektning ismi (string turi).
Familiya: Obyektning familiyasi (string turi).
Tug'ilgan yil: Obyektning tug'ilgan yili (integer turi).
Lavozim: Obyektning lavozimi (string turi).
Bo'lim: Obyektning xizmat qilgan bo'limi (string turi).
Har bir obyektning ma'lumotlari o'ziga xos va unikal bo'lib, bu obyektning tavsifini boshqarish va uni tanishishda foydali bo'ladi. Obyektlar, ma'lumotlar bazasining asosiy tuzilmasini shakllantirish uchun asosiy konseptlardan biridir. Obyektga o'z nomi, xususiyatlari (atributlari), va tavsifi uchun kerakli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Ob’yеktlar attributlariga misollar keltiring?
"Obyekt" va "atribut"lar ma'lumotlar bazasidagi asosiy kontseptlardir. Obyekt, bir narsa yoki tadbirni ifodalayuvchi tavsiflangan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi, va har bir obyektning xususiy ma'lumotlarini ifodalayuvchi atributlar mavjud bo'ladi. Quyidagi misollar orqali obyekt va atributlarni tushuntirib, ma'lumotlar bazasidagi ularning mavzusini tushunishingiz mumkin:
|
Dasturiy Ta'minot Bilan Boshqarish

|
Dasturiy Ta'minot Bilan Boshqarish
|
bet | 8/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaDasturiy Ta'minot Bilan Boshqarish: MB, dasturiy ta'minot orqali qulay va samarali boshqariladi. Bu, MB administratorining ma'lumotlar bazasini saqlash va tiklash jarayonlarini o'zgartirish uchun dasturlarni yaratish uchun imkonini beradi.
Shu afzalliklar, ma'lumotlar bazasini ishlatishning hujjatlarini oson va samarali bo'lishini ta'minlaydi va tashkilotning faoliyatini yaxshilashga yordam bera olishda muhimdir
Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi, ma'lumotlar bazasi va boshqa axborot resurslarini boshqarish, saqlash va ulardan foydalanish jarayonlarini avtomatlashtirish uchun yaratilgan tizimdir. Bu tizimlar, tashkilotlarga unifikatsiyalangan ma'lumotlarga tezroq kirish, ulardan foydalanish va ularni boshqarishda yordam beradi. Quyidagi, avtomatlashtirilgan axborot tizimlarining ba'zi namunalari keltirilgan:
SAP (Systems, Applications, and Products in Data Processing): SAP, korxona boshqaruvini avtomatlashtirish uchun ishlab chiqilgan keng tashkilotlarda ommalashtirilgan axborot tizimidir. Bu tizim, korxona boshqaruvining har bir qismini (hisob-kitob, kadr boshqaruv, loyihalash, sotish-oliyati, kadrlararo moliya va boshqalar) birlashtiradi.
Oracle E-Business Suite: Oracle E-Business Suite, korxonaning barcha muhim boshqaruv jarayonlarini avtomatlashtirish uchun yaratilgan boshqa bir avtomatlashtirilgan axborot tizimidir. Bu tizim, korxona boshqaruvini, moliya, loyihalash, sotish-oliyati, kadrlararo moliya va boshqa bo'limlarini birlashtiradi.
Microsoft Dynamics 365: Bu tizim, korxonaning marketing, savdo, xizmat va turli sohalarini boshqarish uchun ishlab chiqilgan tizimdir. Bu tizim, korxonaning turli bo'limlarini birlashtiradi va ma'lumotlar o'z-o'zini almashib turadi.
Salesforce: Salesforce, marketing, savdo va xizmat boshqaruvini avtomatlashtirish uchun mo'ljallangan tizimdir. Bu tizim, mijozlar bilan munosabatlarni, sotuvlarni va marketing operatsiyalarini boshqarishga yordam beradi.
|
| |
Ma'lumotlarni Saqlash - Mb on savollari Ma’lumotlar bazasi tushunchasi

|
Mb on savollari Ma’lumotlar bazasi tushunchasi
|
bet | 7/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaMa'lumotlarni Saqlash: MB, katta miqdordagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan strukturali tuzilishi bilan ma'lumotlarni qulay va tezroq saqlash imkoniyatini beradi.
Ma'lumotlarni Tahlil Qilish: MB, olingan ma'lumotlarni statistik, analitik va diger tahlillar uchun osonlik bilan ishlab chiqish imkonini beradi. Bu, korxona rahbariyati uchun muhim qarorlarni qabul qilishda yordam bera olishda muhimdir.
Ma'lumotlarni Qo'llash: MB, ma'lumotlarni qo'llab-quvvatlashda yordam bera olish uchun yorqin tahlil imkoniyatlarini taqdim etadi. Bu, korxona faoliyatini rivojlantirish, yangiliklarni amalga oshirish va xizmatlarini yaxshilashda oson va samarali bo'ladi.
Ma'lumotlarni Saqlash va Tiklashdagi Tezlik: MB, ma'lumotlar bazasini yorqin yedirish va tiklash uchun optimaqlangan bo'lib, bu esa ma'lumotlar bilan ishlash jarayonlarini tezlashtiradi.
Xavfsizlik: MB, ma'lumotlar bazasini maxfiylik va xavfsizlik jarayonlarini o'rnashda yorqinlik bilan ishlab chiqilgan bo'lib, ma'lumotlarni to'liq himoya qilishda yordam bera olish imkonini beradi.
Ma'lumotlarni Integratsiya Qilish: MB, turli manbalardan olingan ma'lumotlarni to'plab, ularni o'zaro integratsiya qilishda yordam bera olish imkonini beradi. Bu, biror bir maqsad uchun kerakli ma'lumotlarni to'plashda va ulardan foydalanishda osonlik yaratadi.
Ma'lumotlarni Qarorlarning Qabul Qilishda Ishtirok Ettirish: MB, tashkilot rahbariyati va qaror qabul qiluvchilariga kerakli ma'lumotlarni tajribalar va analizlar orqali taqdim etishda yordam bera olish imkonini beradi.
Internetdagilar Orqali Qo'llab-quvvatlash: MB, internetdagilar orqali ma'lumotlarni o'zgartirish, qo'llab-quvvatlash va ulardan foydalanish imkonini beradi.
Avto-ma'lumot Saqlash: MB, avto-ma'lumot saqlash tizimini o'rnatingan bo'lib, ma'lumotlarni avtomatik ravishda saqlash va tiklash imkonini beradi.
|
| |
Kurs ishining tuzilishi - Andijon mashinasozlik instituti «iqtisodiyot»

|
Andijon mashinasozlik instituti «iqtisodiyot»
|
bet | 2/9 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 161,5 Kb. | | #230118 |
Kurs ishining tuzilishi.Ushbu mustaqil ishi kirish, xulosa , va o’zaro bir biri bilan ma’zmunan bog’langan 4 ta rejadan iborat bo’lib, umumiy hajmda 33 betni tashkil qiladi.
1.Ishsizlik tushunchasining iqtisodiy mazmuni
Ishsizlik va unga bog’liq muammolar mehnat bozoridagi ijtimoiy – mehnat munosabatlarining asosiy mazmunini tashkil qiladi. Ishsizlik muammosini o’rganishdan asosiy maqsad aholining bandligini yaxshilash orqali mamlakat ishlab chiqarishini kengaytirish va aholi turmush darajasini yanada yaxshilashga aloqador tadbirlar ishlab chiqishdan iborat. Jamiyatdagi ishsizlik darajasini pasaytirish uchun qo’shimcha ishchi o’rinlarini yaratish, ularni ishga tushirish aholining tabiiy o’sishidan orqada qolmasligi kerak.
Iqtisodiy nuqtai nazardan ishsizlik deganda – ishchi kuchining ish- joyi bilan ta’minlanmaganligi va natijada, uning biron –bir qonuniy daromad manbaiga egabo’lmasligining muayyan (aniq) holati tushuniladi. Odatda jahon mamlakatlari ishsizlik tushunchasini BMT,
Xalqaro Mehnat Tashkiloti (XMT), iqtisodiy hamkorlik va rivojlanish jamiyati talablariga ko’ra ishlab chiqishadi.
Xalqaro tashkilotlarning bergan ta’rifiga binoan “ishsizshaxslar” deganda –ishga ega bo’lmagan, ishlashga tayyor va ish izlayotgan fuqarolar tushuniladi. Mana shu asosiy shartlarga rioya qilgan holda, turli mamlakatlarda fuqaroni ishsiz shaxs deb e’tirof etish uchun qo’shimcha shartla rtalab qilinadi.
O’zbekistonning amaldagi qonunchiligiga ko’ra, “Ishsizlar–16 yoshdan to pensiya bilan ta’minlanish huquqini olishgacha bo’lgan yoshdagi, haq to’lanadigan ishga yoki daromad keltiradigan mashg’ulotga ega
bo’lmagan, ish qidirayotgan va ish taklif etilsa, unga kirishishga tayyor bo’lgan yoxud kasbga tayyorlashdan, qayta tayyorlashdan o’tishga yoki malakasini oshirishga tayyor bo’lgan mehnatga layoqatli shaxslar (bundan ta’lim muassalarida ta’lim olayotganlar mustasno). Ushbu moddaning birinchi qismida ko’rsatilgan, ishga joylashishda ko’mak olish uchun mahalliy mehnat organlariga murojaat qilgan va
ulartomonidan ish qidiruvchi sifatida ro’yxatga olingan shaxslar ishsiz deb e’tirof etiladi”.
Ishsiz shaxslar deb e’tirof etish uchun quyidagi to’rt shart mavjud bo’lishi lozim:
Birinchi shart–fuqaro mehnatga qobiliyatli bo’lishi va amaldagi qonun hujjatlariga binoan pensiya ta’minoti huquqiga ega bo’lmasligi kerak.
Huquqiy jihatdan mehnat qilish qobiliyatining quyi darajasi, Mehnat kodeksining 77-moddasiga muvofiq 16 yosh deb belgilangan.
|
| |
Ma'lumotlar bazasini ta'minotini ta'minlash

|
Ma'lumotlar bazasini ta'minotini ta'minlash
|
bet | 5/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaMa'lumotlar bazasini ta'minotini ta'minlash: MB administratori, ma'lumotlar bazasining faol ishlashini ta'minlash uchun harakat qiladi, qanday qilib ma'lumotlarni yedirish va tiklashda muammo yuzaga kelayotganini aniqlaydi.
Optimallashtirish: MB administratori, ma'lumotlar bazasini to'liq ishlovchi qilish, so'rovlar va protseduralarni tezroq ishlatish, vaqtni kamaytirish uchun optimallashtirish uchun harakat qiladi.
Yedirish va tiklash: MB administratori, ma'lumotlarni yedirish, tiklash va tekshirish jarayonlarini amalga oshiradi, shuningdek, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarning bozor yoki maslahat qilinadiganligini nazorat qiladi.
Ma'lumotlar bazasi tartibini saqlash: MB administratori, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni tartibga solish va uning strukturasini saqlash bilan shug'ullanadi.
Yedirish va tiklash sohasida muvofiqlikni ta'minlash: Ma'lumotlar bazasidagi yedirish va tiklash protseduralari qonuniyliklarga muvofiqlikka ega bo'lishi kerak. MB administratori, shuningdek, barcha qonun va huquqiy talablar bilan tanishgan bo'lishi kerak.
Monitoring va taqiqlovchi sohalarda ishlash: MB administratori, ma'lumotlar bazasini monitoring qilish, qanday qilib uning to'g'ri ishlashini vaqtiy ravishda ta'minlash uchun monitoring va taqiqlovchi usullarni amalga oshirish bilan shug'ullanadi.
Ma'lumotlar bazasi saqlash va tiklash jarayonlarini yaratish: MB administratori, ma'lumotlar bazasi saqlash va tiklash jarayonlarini yaratish, so'rov va protseduralarni tuzatish, yaratish va yangilash uchun ma'lumotlar bazasini boshqarishda qatnashadi.
MB administratori, ma'lumotlar bazasidagi barcha operatsiyalarni, saqlash, tiklash, yedirish va ma'lumotlarni boshqarishda mas'uliyatga ega bo'lib, ma'lumotlar bazasining ishlayotgan vaqtiy va samarali bo'lishini ta'minlaydi.
Ma’lumotlar banki tushunchasi.
"Ma'lumotlar banki" (ingliz tilida "data warehouse") — bu, bir korxona yoki tashkilotning tuzilishi ichida mavjud bo'lgan turli manbalardan olingan ma'lumotlar to'plamini ifodalovchi ma'lumotlar tizimi. Ma'lumotlar banki, korxonalarning qaror qabul qilish va strategiya tuzishda muvaffaqiyatli bo'lishi uchun kerakli bo'lgan ma'lumotlarni to'plash, saqlash, tahlil qilish va uning asosida ma'lumotlar asosida qaror qabul qilishlarini boshqarish uchun ishlab chiqiladi.
Ma'lumotlar bankining asosiy vazifalari quyidagilar bo'lishi mumkin:
|
| |
SAS (Statistical Analysis System)

|
SAS (Statistical Analysis System)
|
bet | 9/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaSAS (Statistical Analysis System): SAS, statistik tahlil, ma'lumotlarni tahlil qilish va ma'lumotlarni boshqa tizimlar bilan birlashtirish uchun ishlab chiqilgan tizimdir.
IBM Cognos Analytics: Bu tizim, korxonaning ma'lumotlarini o'rganish, tahlil qilish va takliflarni yaratish uchun mo'ljallangan tizimdir.
Bu avtomatlashtirilgan axborot tizimlari, korxona boshqaruvini yaxshi tashkil etish, ma'lumotlarni tezroq topish va tahlil qilish, takliflar yaratish va savdo jarayonlarini boshqarishda yordam beradi. Har bir tizimning xususiyatlari va foydalari mavjudligi, tashkilotning maqsadlari va hajmi boyicha tanlangan bo'lishi lozim.
Ma’lumotlar qaysi belgilari bo‘yicha sinflarga ajratiladi?
Malumotlar bazasi (MB) fanidan ma'lumotlar quyidagi belgilari bo'yicha sinflarga ajratiladi:
Jadval (Table): MB-da ma'lumotlar odatda jadval (table) shaklida saqlanadi. Jadvalning har bir qator (row) bir ma'lumot yozuvini (record) ifodalaydi, va har bir ustun (column) ma'lumotning turi (field) bo'yicha.
Qator (Row): Jadvalda joylashgan ma'lumotlar to'plamini ifodalaydi. Qator, biror bir ma'lumot yozuvini (record) ifodalaydi.
Ustun (Column): Jadvaldagi biror bir ma'lumot turi (field) bo'yicha joylashgan. Ustunlar, jadvaldagi ma'lumotlar turlarini ifodalaydi.
Bazaga kirish (Query): Ma'lumotlar bazasidan ma'lumotni olish uchun tuzilgan so'rov. Bu, ma'lumotlarni tanlash, filtratsiya qilish va kerakli ma'lumotlarni olishda yordam bera olish uchun ishlatiladi.
Tahlil (Analysis): Ma'lumotlarni tahlil qilish va ma'lumotlar bazasidagi qonuniyliklarni aniqlash uchun amaliyotlar.
Ma'lumotlar turi (Data Type): Har bir ma'lumot turi (string, integer, float, date, va h.k.) bo'yicha tanimlanadi. Bu, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarning turini aniqlaydi.
Indeks (Index): Ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlar ustida tezkor qidiruv va tartiblashni amalga oshirish uchun ishlatiladigan indekslar.
|
| |
Misol 1: "Kitoblar" Ma'lumotlar Bazasi

|
Misol 1: "Kitoblar" Ma'lumotlar Bazasi
|
bet | 4/14 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 57,81 Kb. | | #268301 |
Bog'liq 20 gachaMisol 1: "Kitoblar" Ma'lumotlar Bazasi
Obyekt: "Kitob"
Atribut: "Nomi"
Atribut: "Muallif"
Atribut: "Nashriyot"
Atribut: "Chiqqan yili"
Atribut: "Til"
Atribut: "Sahifa soni"
Bu yerda har bir "kitob" obyekti quyidagi atributlarni o'z ichiga oladi: nomi, muallifi, nashriyoti, chiqqan yili, til va sahifa soni.
Misol 2: "Ishchilar" Ma'lumotlar Bazasi
Obyekt: "Ishchi"
Atribut: "Ism"
Atribut: "Familiya"
Atribut: "Tug'ilgan yili"
Atribut: "Lavozim"
Atribut: "Bo'lim"
Atribut: "Maosh"
Bu yerda har bir "ishchi" obyekti quyidagi atributlarni o'z ichiga oladi: ism, familiya, tug'ilgan yili, lavozim, bo'lim va maosh.
Har bir obyektning xususiy ma'lumotlarini ifodalayuvchi bu atributlar, obyektlar orasida farqni ko'rsatishda va ma'lumotlarni tuzishda yordam beradi
MB administratori deganda nima tushuniladi?
"Ma'lumotlar bazasi (MB) administratori" yoki "DB administratori" ma'lumotlar bazasini boshqaruvchi va uni saqlashda mas'uliyatga ega bo'lgan shaxsdir. U ma'lumotlar bazasining tuzilishi, boshqarilishi, xavfsizligi, yedirilishi, optimallashtirilishi va umumiy ta'minoti bilan shug'ullanadi.
MB administratorining vazifalari quyidagilar bo'lishi mumkin:
Ma'lumotlar bazasini tuzish va boshqarish: MB administratori, ma'lumotlar bazasini o'rnating, tuzish va o'zgartirish uchun zarur bo'lgan strukturalarni yaratadi.
Xavfsizlik: Xavfsizlik ma'lumotlar bazasining eng muhim xususiyatlaridan biridir. MB administratori, ma'lumotlar bazasini maxfiylik va himoya sohasida nazorat qiladi.
|
| |
Audiokliplarni turli fayl formatlarida eksport

197
Chapter XX: Chapter title
11-bob
Yangi texnologiyalar
Ta’lim maqsadlari
Ushbu bob yakunida quyidagi bilim va koʻnikmalarga ega boʻlasiz:
■
rivojlanayotgan
texnologiya turlari,
shu jumladan, ularning qanday
ishlashi va nima maqsadda
foydalanilishini ta’riﬂ ash;
■
rivojlanayotgan te nologiyalarning sha slar tashkilotlar atrof-muhit va tibbiyotga ta’sirini baholash;
■
ma’lumotlarni bulutli texnologiyalar orqali saqlashning afzallik va kamchiliklarini muhokama qilish.
ICT_STB_G10-11_c11_p197-209_NT_R5_2023.indd 197
28.10.2023 11:32:46
198
Evristik:
tajriba orqali yangi bilimni kashf etish.
Biometriya:
insonning
jismoniy xususiyatlari
oʻlchovi
Mе’yordan psiхik оg’ishganlik va bоlaning ijtimоiylashuvi

|
Mе’yordan psiхik оg’ishganlik va bоlaning ijtimоiylashuvi
|
bet | 257/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22 Mе’yordan psiхik оg’ishganlik va bоlaning ijtimоiylashuvi.
Me’yordan psixik og‘ishlik eng avval bolaning aqliy rivojlanishi,uning psixik nuqsonlari bilan bog‘liq.
Bu guruhga eng avvalo psixik rivojlanishida to‘xtalish (ZPR) bo‘lgan bolalar va aqliy norasolar yoki oligofreniya (yunon tilidan, oligos – kichik va phren - aql) lar kiradi. Bolalarda turli darajali ruhiy xastaliklar uchraydi: yengil – debillik, chuqur – idiotiya. Shuningdek, psixik og‘ishga nutqdagi nuqsonlilar, xissiy (emotsional) – irodaviy muhitdagi nuqsonlilar ham kiradi. Bu psixik og‘ishlikning eng so‘nggi shakli bo‘lib, autizm (Yunon tilidan, autos- sam) – psixikaning holati, muloqotga ehtiyoji yo‘qligi, odamoviligi bilan xarakterlanadi va o‘z-o‘zini o‘ldirish, suitsitga moyil bo‘ladi.
Me’yordan psixik og‘ishganlik bolalarning alohida guruhiga iqtidorlilar kiradi. Bu bolaga muvaffaqiyatga erishishini ta’minlovchi, biron-bir faoliyatni
bajarishda yutuqlarga erishuvida muhim bo‘lgan bolalar iste’dodining o‘ziga xos turlaridir. hozirgi davrda bolalardagi iste’dodni, ulardagi musiqaga, san’atga, tasviriy san’at, sport, aqliy qobiliyatlilarini ertaroq aniqlovchi ajoyib metodikalar ishlash chiqilgan. Bu metodikalar bolalar qobiliyatlarini shakllashtirishga ham xizmat qiladi.
Pеdagоgik оg’ishganlik..
Pedagogik me’yordan og‘ishlik. Bu shunday tushunchaki, hozircha pedagogika va ijtimoiy pedagogikada juda kam qo‘llaniladi. Pedagogik me’yorlarda eng avvalo standartlar ko‘zda tutiladi. Ular ta’lim darajalarini belgilab beradi. Ta’limni egallaganlik yoki egallay olmaganlik me’yordan og‘ish me’yorlari haqida fikr yuritish mumkin. Pedagogik me’yorlar bo‘lib, mamlakatda qabul qilingan umumiy ta’lim standartlar hisoblanadi. Bu standartlarga muvofiq ma’lum yoshdagi bola, shu davrga muvofiq darajadagi ta’limni o‘zlashtirishi, o‘rta ma’lumot (9-sinf)ni olishi va o‘rta maxsus yoki kasb ta’limini olgan bo‘lishi lozim. o‘zbekiston respublikasi “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” (1997) ga muvofiq umumiy o‘rta ta’lim (9-sinf) hamma uchun majburiydir. Shu baza asosida mustaqil ta’lim sifatida majburiy bo‘lgan o‘rta maxsus yoki kaab ta’limi o‘qish muddati uch yil davomida amalga oshiriladi.
|
| |
Tizimning murаkkаbligi - О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim

|
О‘zbеkistоn rеsрublikаsi оliy vа о‘rtа mахsus tа’lim Pdf ko'rish
|
bet | 239/377 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 19,45 Mb. | | #144736 |
Bog'liq Antiplag Darslik Iqtisodiyotda AKT MallaboyevTizimning murаkkаbligi uning tаrkibidаgi qismlаrning iсhki vа tаshqi bog’liqlаri
vа dinаmik o‘zgаrishlаrigа bog’liq.
Tizimning bo‘lаklаnishi uning ko‘р quyi qismlаrdаn yoki elementlаrdаn iborаt
bo‘lishidir, vа ulаr mа’lum mаqsаdgа erishish uсhun yo‘nаltirilgаn.
Tizimning yаxlitligi – bu elementlаr to‘рlаmi, umumiy mаqsаdgа erishishgа
mo‘ljаllаngаn.
Tizim qismlаrni ko‘р tаmoyilligi vа ulаrni o‘zаro fаrqlаnishi – ulаrning
funksionаl vаzifаsi hаr xilligi vа аvtonom ishlаy olishidа.
Tizimni tаrkiblаnishi uning iсhki аloqаlаrini iyerаrxiklik рog’onаsi bo‘yiсhа
tаqsimlаnishidаdir. Boshqаruv vаzifаsi аmаlgа oshirilаdigаn tizim, odаtdа,
boshqаruv tizimi deyilаdi. U boshqаruvсhi vа boshqаriluvсhi tizimlаrni o‘z iсhigа
olаdi. Boshqаruv tizimining ishi boshqаruvсhi vа boshqаriluvсhi quyi tizimlаrning
o‘zаro hаmdа tegishli аloqа kаnаllаri bo‘yiсhа tаshqi muhit bilаn аloqаlаri
yordаmidа аmаlgа oshirilаdi. Tizimlаr umumiy nаzаriyаsining rivoji hаr xil
sinflаrgа oid tizimlаrni tаdqiq etishning zаmonаviy uslublаri hаmdа tаdbirlаrini
yаrаtish bilаn bog’liqdirki, bundа turli tizimlаrning rivojlаnish qonuniyаtlаri
аniqlаnаdi. Tаdqiqot tizimlаrini tegishli tаdqiqot арраrаtlаri tuzish bilаn bog’liq
bo‘lgаn nаzаriy, rаsmiy vа аmаliy kаbi uсhtа guruhgа аjrаtish mumkin. Tizimli
yondаshuvning nаzаriy qismigа tizimli tаdqiqotning mаqsаdlаri hаmdа bir qаtor
mаnbаlаri, muаmmolаrini o‘rgаnish kirаdi.
Tizimlаr nаmunаsi
Tizim
Tizim elеmеntlаri
Tizimning
аsosiy
mаqsаdi
Iqtisodiy ob’yеkt
Odаmlаr, jihozlаr, mаtеriаllаr, bino vа
hokаzo
Tovаr ishlаb сhiqаrish
Komрyutеr
Elеktron
vа
elеktromеxаniq
elеmеntlаr, аloqа tаrmoqlаri vа
hokаzo
Mа’lumotlаrni
qаytа
ishlаsh
Tеlеkommuni-
kаtsiyа tizimi
Komрyutеrlаr, modеllаr, kаbеl, tаrmoq
dаsturiy tа’minot vа hokаzo
Аxborot uzаtish
Аxborot tizimi
Komрyutеrlаr, komрyutеr tаrmoqlаri,
аxborot vа dаsturiy tа’minot, odаmlаr
Kаsbiy аxborot ishlаb
сhiqаrish
|
| |