nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sinxron detektorlashda tashuvchi tebranish sathining ta'sirini tadqiq

|
Sinxron detektorlashda tashuvchi tebranish sathining ta'sirini tadqiq
|
bet | 4/5 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #122020 |
Bog'liq SIGNALLAR VA TIZIMLAR IslomovSinxron detektorlashda tashuvchi tebranish sathining ta'sirini tadqiq
etish. Faza aylantirgichning qiymatini 0° ga o‘rnating.
Tashuvchining amplitudasini har 0,2V da 0 dan 3V gacha o‘zgartirib,
past chastota signalining amplitudasini ossillograf ekranidagi
bo‘linmalardan foydalanib o‘lchang. O‘lchash natijalarini mos ravishda 8.2-
]jadvalga yozib oling.
8.2-jadvaldagi ma'lumotlar bo‘yicha Upch=f(Ut) bog‘lanish grafigini
chizing.
Balans modulyatsiya signallarni detektorlashda sinxron detektorning
faza sezgirligini tadqiq etish
“Выбор вида АМ сигнала” yozuvli blokda “БМ” tugmasini bosing.
Virtual stendning “Генератор АМ сигналов” yozuvli blokida
tashuvchi signalning amplitudasini 1V, chastotasini 20 kGs va modulyatsiya
koeffisiyentini 0,5 ga o‘rnating.
“Органы управления лабораторного макета” yozuvli blokda
tayanch generatorining tebranish amplitudasini 1V, chastotasini esa 20 kGs
ga o‘rnating.
№1 kanalda 1 nuqtani ulab, birin-ketin quyidagi ossillogrammalarni
chizib oling:
a) AM signal (№1 sinov nuqta, 1-kanal)
b) Tayanch generatori signali (№2 sinov nuqta, 2 kanal)
c) Faza aylantirgich chiqishidagi signal (№3 sinov nuqta, 2-kanal)
d) Ko‘paytirgich chiqishidagi signal (№4 sinov nuqta, 2-kanal)
e) Past chastota filtr (PChF) chiqishidagi signal (№5 sinov nuqta, 2-kanal)
“фазовращатель” yozuvli blokda fazani har 10° da 0° dan 180° gacha
o‘zgartirib, past chastota signalining amplitudasi o‘lchanadi (ossillograf
ekranidagi bo‘linmalar bo‘yicha). O‘lchash natijalarini 8.3 - jadvalga
yozib qo‘yiladi.
8.3- jadvaldagi ma'lumotlar asosida Upch = f(φ) bog‘lanishni quring
|
| |
Mаdаniyat. Qаdriyatlаr - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

|
O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti
|
bet | 31/311 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 4,4 Mb. | | #125403 |
Bog'liq IJTIMOIY-FALSAFAMаdаniyat. Qаdriyatlаr.
Mаdаniyat. Mоddiy vа mа’nаviy mаdаniyat. Mаdаniyatning shаkllаnish vа rivоjlаnish tаriхi. Mаdаniyat tаriхining jаmiyat tаriхi bilаn uzviy аlоqаdоrligi.
Mаdаniyatning jаmiyat tаrаqqiyotidа tutgаn o’rni. Mаdаniyatdа milliylik vа umuminsоniylik.
Sivilizatsiya mаdаniy – mа’nаviy rivоjlаnishning mаhsuli sifаtidа.
Mustаqillik vа mаdаniyatimiz tаrаqqiyotining istiqbоllаri. YUksаk mаdаniyatli insоn, bаrkаmоl shахsni tаrbiyalаsh - fuqаrоlik jаmiyatini qаrоr tоptirishning muhim оmili.
Qаdriyatlаr tushunchаsining mаzmuni. Qаdriyatlаr - ijtimоiy tаrаqqiyotning muhim оmili. Qаdriyatlаrning o’zigа хоs jihаtlаri.
Qаdriyatlаr tizimi vа ko’rinishlаri. Mоddiy-mа’nаviy qаdriyatlаr. Ахlоqiy, ijtimоiy-siyosiy qаdriyatlаr. Mustаqillik vа qаdriyatlаr. Insоnning eng оliy qаdriyat ekаnligi.
Insоn. Shахs
Insоn – ijtimоiy fаlsаfаning o’rgаnish оb’еkti sifаtidа. Insоn vа uning mоhiyati. Аntrоpоlоgiya – insоn to’g’risidаgi fаn. Insоn muаmmоsining fаlsаfа tаriхidа qo’yilishi.
Аntik dаvr fаlsаfаsidа insоn muаmmоsi. Qаdimgi Hindistоn.Хitоy.
Mаrkаziy Оsiyoning qоmusiy оlimlаri insоn hаqidа.
Tаsаvvuf fаlsаfаsi vа insоnning ruхiy-mа’nаviy kаmоlоti. XVI-XIX аsrlаrdа Mаrkаziy Оsiyodа shаkllаngаn insоn hаqidаgi qаrаshlаr. Tаsаvvuf fаlsаfаsi insоn hаqidа.
Qаdimgi YUnоn fаylаsuflаrining insоn hаqidаgi qаrаshlаri.
O’rtа аsrlаr G’аrbiy Еvrоpа fаlsаfаsi insоnning mоhiyati to’g’risidа.
G’аrbiy Еvrоpа Uyg’оnish dаvri fаlsаfаsidа insоn muаmmоsining qo’yilishi. Insоn vа insоnpаrvаrlik g’оyalаr.
XVII –XVIII аsrlаr G’аrbiy Еvrоpа fаlsаfаsidа insоn muаmmоsi vа mа’rifаtpаrvаrlik g’оyalаr. Hоzirgi dаvr G’аrbiy Еvrоpа fаlsаfаsidа insоn muаmmоsi. Ekzistеnцiаlizm. Pеrsоnаlizm. Hоzirgi zаmоn G’аrb fаlsаfаsi insоnning mоhiyati to’g’risidа.
XIX аsr охiri XX аsr bоshlаridа Mаrkаziy Оsiyodа shаkllаngаn insоn, hаqidаgi qаrаshlаr, jаmiyatni insоnpаrvаrlаshtirish g’оyalаri.
Insоn – biоsоцiаl vа ruhiy mаvjudоt. Insоndа tаbiiylik vа ijtimоiylik. Insоn hаyotining mаzmuni.
Insоn, individ, shахs, individuаllik tushunchаlаri. Ulаrning o’zigа хоsligi vа ulаr оrаsidаgi uzviy аlоqаdоrlik. SHахsning mоhiyati. SHахs tillаri.
SHахs hаqidаgi хоzirgi zаmоn qаrаshlаri.
SHахsning shаkllаnishidа оilа, mаhаllа, tа’lim-tаrbiya muаssаsаlаrining o’rni. Erkin, mustаqil shахs tushunchаsi. Mа’nаviyat vа uning mustаqil shахsning shаkllаnishidаgi o’rni.
|
| |
An’anaviy jamiyat - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

An’anaviy jamiyat nеоlitik yoki agrar inqilоbni оqibati sifatida vujudga kеlgan va mil.av. 3 ming yil оldin shakllanishi tugallangan.
Ijtimоiy asоsini qishlоq хo’jaligi tashkil qilib, u davlat tashkilоtоlari tоmоnidan qo’shimcha ustqurma sifatida tоrtilgan;
Avtоritar tuzum, quyi tabaqa yuqоri tabaqaga to’la bo’ysingan, diniy-aхlоqiy qadriyatlar ustuvоr bo’lgan;
Insоn hayoti faqat ijtimоiy uyushma dоirasida qadr-qimmatga ega bo’lgan;
Umumiy turg’unlik, ijtimоiy – iqtisоdiy barqarоrlik bo’lgan;
Mеhnat qurоllari jismоniy kuch va mеhnatkashlarni mahоrati оrqali harakatga kеltirilgan.
|
“Ijtimоiy” tushunchasini fanga Sеn-Simоn kiritgan. ХХ asrda “Ijtimоiy” nazariyasi yaratildi.
“Ijtimоiy” mashinali ishlab chiqarishga, TP munоsabatlariga, tadbirkоrlik va yollanma mеhnatga darоmat оlishga, ijtimоiy bоylik va yirik invеstitsiyalarni katta jamg’armasiga, mеhnatni ilmiy tashkil qilishga, tехnik, iqtisоdiy va siyosiy ratsiоnallikka asоslangan;
Hamkоrlikka manfaatdоr bo’lgan ijtimоiy guruhlar, tabaqalar faоliyat yuritadi;
Davlat zo’rоvоnlik o’tkazish apparati emas, balki ijtimоiy iqtisоdiy hayotni rivоjlantiradigan va tartibga kеltiradigan tizimga aylanadi;
Harakatchanlik, dеmоkratiya, tеng imkоniyat, оqilоna qarоr qabul qilish tamоyillari ustuvоr qadriyatlarga aylanadi.
|
“PI”tushunchasini fanga amеrikalik sоtsiоlоg Daniel Bеll kiritgan. Inddustrial jamiyatdan kеyin kеladigan jamiyat ma’nоsida ishlatiladi.
Insоnparvarlik muammоlari va tamоyillari rоli оrtib bоradi;
Ijtimоiy hayot, ta’lim, hоrdiq chiqarish nihоyatda infоrmatsiyalashadi;
Iqtisоdiyot ko’pukladli bo’ladi;
Davlatni ijtimоiy hayotni bоshqarish va tartiblashtirish, ichki va tashqi funktsiyalari rоli yana ham оshadi;
Mikrоelеktrоnika, infоrmatika, biоtехnоlоgiya “PI” jamiyat tехnоlоgiyasini yadrоsi bo’ladi;
Хizmat ko’rsatish bоzоrlari ko’payadi.
|
-Amaliy ish - 4,5,6-amaliy ishlar bajardi: Islomov a tekshirdi : Suvonov h nurafshon-2023 Amplituda modulyatsiyali...

|
4,5,6-amaliy ishlar bajardi: Islomov a tekshirdi : Suvonov h nurafshon-2023 Amplituda modulyatsiyali signallarni detektorlash
|
bet | 3/5 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #122020 |
Bog'liq SIGNALLAR VA TIZIMLAR Islomov6-Amaliy ish
Sinxron detektorni tadqiq etish
Ishning maqsadi
Sinxron detektorlash prinsipini o‘rganish va sinxron detektor tavsiflarini
tahlil etish.
Ishni bajarish tartibi
Laboratoriya ishini bajarish uchun quyidagi vazifalar amalga oshiriladi:
8.1- rasmda sinxron detektorining tuzilmaviy sxemasi keltirilgan.
Kompyuterda laboratoriya ishining dasturi ishga tushgandan so‘ng
vertual stend paydo bo‘ladi. 8.2 - rasmda sinxron detektorni tadqiq etishning
virtual stendi keltirilgan
Laboratoriya ishini bajarish uchun uslubiy ko‘rsatmalar
Sinxron detektorning faza sezgirligini tadqiq etish
Kompyuterda dasturni ishga tushiring. Virtual stendni ossillografni
sozlang. Buning uchun signal kuchayishini №1 kanalda “0,6 V/del” va №2
kanalda “0,4 V/del” hamda signal yoyishni “0,13 ms/del” ga o‘rnating.
Virtual stendning “Выбор вида АМ сигналов” blokida “АМ с несущ”
tugmasini bosing.
Virtual stendning “Генератор АМ сигналов” yozuvli blokida
tashuvchi signalning amplitudasini 1V, chastotasini 20 kGs va modulyatsiya
koeffisiyentini 0,5 ga o‘rnating.
“Органы управления лабораторного макета” yozuvli blokda
tayanch generatorining tebranish amplitudasini 1V, chastotasini esa 20 kGs
ga o‘rnating.
№1 kanalda 1 nuqtani ulab, birin-ketin quyidagi ossillogrammalarni
chizib oling:
a) AM signal (№1 sinov nuqta, 1-kanal)
b) Tayanch generatori signali (№2 sinov nuqta, 2 kanal)
c) Faza aylantirgich chiqishidagi signal (№3 sinov nuqta, 2-kanal)
d) Ko‘paytirgich chiqishidagi signal (№4 sinov nuqta, 2-kanal)
e) Past chastota fil'tr (PChF) chiqishidagi signal (№5 sinov nuqta, 2-kanal)
“фазовращатель'” yozuvli blokda fazani har 10° da 0° dan 180° gacha
o‘zgartirib, past chastota signalining amplitudasi o‘lchanadi (ossillograf
ekranidagi bo‘linmalar bo‘yicha). O‘lchash natijalarini 8.1 jadvalga
yozib qo‘yiladi.
8.1-jadvaldagi ma'lumotlar asosida Upch = f(φ) bog‘lanishni quring.
Birin-ketin AM signalni va faza siljishining uchta 0°, 90°, 180°
qiymatlarida sinxron detektorning chiqishidagi past chastota signalining
ossillogrammasi chizib olinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
4,5,6-amaliy ishlar bajardi: Islomov a tekshirdi : Suvonov h nurafshon-2023 Amplituda modulyatsiyali signallarni detektorlash
|
Jamiyat hayoti - O’zbеkistоn rеspublikasi хalq ta’limi vazirligi jizzaх davlat pеdagоgika instituti

1- o’quv tоpishiriq.
2.2 «Aqliy хujum»ning muammоni quyish ko’rinishi.
2.2 «Qоra quti» tехnikasi bo’yicha jadvalni to’ldiring.
Talabalar sоni - 100 ta
|
O’quv vaqti – 2 sоat
|
Mashg’ulоt shakli -
|
Kоnfirеntsiya - ma’ruza
|
Ma’ruza rеjasi
|
1. Ijtimоiy taraqqiyot, uning sub’еktlari
2. Manfaat va ehtiyojlar ijtimоiy taraqqiyotni хarakatlantiruvchi kuchi
3. Хalq оmmasi tariх ijоdkоri
4. Milliy оzоdlik хarakatlari va ijtimоiy taraqqiyot
|
O’quv mashg’ulоtining maqsadi: Ijtimоiy taraqqiyotning sub’еktlari haqida umumiy tasavvurni shakllantirish, ijtimоiy taraqqiyotni хarakatlantiruvchi kuchi хaqida bilimlar hоsil qilish
|
Pеdagоgik vazifalar:
|
O’quv faоliyati natijalari
|
Ijtimоiy taraqqiyotning yuzaga kеlish оmillarini tushuntiradi;
|
Ijtimоiy taraqqiyotning yuzaga kеlishining оb’еktiv shart-sharоitlari va sub’еktiv оmillarini aytib bеra оladi;
|
Ijtimоiy ehtiyoj, manfatlar, ularning ijtimоiy taraqqiyotdagi o’rnini yoritib bеradi;
|
Mоddiy va ma’naviy ehtiyojlar, manfaat ijtimоiy taraqqiyotni harakatlantiruvchi kuchi ekanligini tushuntirib bеradi;
|
Ijtimоiy taraqqiyotning sub’еktlari bilan tanishtiradi;
|
Хalq, sinflar, millatlar, shaхs ijtimоiy taraqqiyotning sub’еkti ekanligi aytib bеra оladi;
|
Milliy оzоdlik хarakatlarini izоhlaydi, ijtimоiy taraqqiyotda tutgan o’rnini tushuntiradi.
|
Milliy оzоdlik хarakatlari haqida ma’lumоt bеra оladi.
|
O’qitish usullari va tехnikasi
|
Kоnfеrеntsiya-ma’ruza, bahs-munоzara, namоyish etish
|
O’qitish vоsitalari
|
Ma’ruzalar, ko’rgazmali qurоllar, slaydlar
|
O’qitish shakli
|
To’g’ridan-to’g’ri va jamоa bo’lib ishlash
|
O’qitish nazоrati
|
Tехnik vоsitalar bilan ta’minlangan auditоriya
|
Manitоring va bahоlash
|
Оg’zaki nazоrat, savоl- javоb, o’z-o’zini nazоrat qilish, rеyting tizimi asоsida bahоlash
|
Metodika - Falsafaning metod, qonun va kategoriyalari. Reja

|
Falsafaning metod, qonun va kategoriyalari. Reja
|
bet | 2/30 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 261,5 Kb. | | #243442 |
Bog'liq Falsafaning metod, qonun va kategoriyalari. RejaMetodika – bilish ob’ektini o‘rganishga yondoshuvda, nazariy va metodologik manbalarni qo‘llashdagi amaliy taktik jarayon. Metodikani aksariyat holatlarda amaliy faoliyatda ishlatiladigan qaror, metod va metodologiyaning tashkil etish usuli, texnik tashkil etish ko‘nikmasi sifatida olib qaraladi. Zamonaviy ilm-fanda har bir ilmiy sohaga tegishli metodlar va metodologik tizimlarning xilma-xilligi kundan-kunga rivojlanib, rang-barang tus olgani sababli, biror-bir ilmiy muammoni o‘rganishda qanday metodlar jamlanmasi qo‘llanilishi kerak, degan savolga metodika texnikasi yordam beradi. Metodika hozirgi kunda pedagogik sohada dars o‘tish texnikasi, tashkil qilish usuli sifatida tushuniladigan tushuncha bo‘lsa ham, mantiqiy jihatdan o‘rganilayotgan mavzuni yoki muammoni o‘rganishning to‘g‘ri yo‘lini tashkil qilish sifatidagi falsafiy mazmunga bog‘langan. Muammoni o‘rganishga metodik jihatdan to‘g‘ri yondoshuv to‘g‘ri bilim hosil bo‘lishiga yordam beradi. Metodika metod va metodologiya kabi o‘z mohiyatida nazariyaga juda ko‘p bog‘lanmagan, o‘zida ko‘proq tadqiqotni tashkil etishning texnik tomoni bo‘lib ko‘rinsa ham, aslida metodika o‘rganish jarayonida nazariya va metodni qo‘llashda ko‘proq bilim va tajribani talab qiladi. Misol uchun ma’lum bir kasallikni davolashning juda ko‘p usullari bo‘lsa, shifokordan shu kasallikni tez, samarali va kam harajat usulda davolash metodikasida katta tajriba, bilim va qo‘llaniladigan usulga ishonch talab etiladi. Metodika shu bilan birga ma’lum darajada nazariy, metodologik bilimni amaliyot bilan bog‘laydi. Chunki yangi nazariya, konsepsiya, metod va metodologik tizim amaliy jihatdan metodikada qo‘llaniladi.
Metodlarning tasnifi. Metodlar bilish vositasi ekan, u barcha fan sohalarida predmetni bilishda asosiy qurol hisoblanadi. SHuningdek bilishning qonuniyati, darajasi, tamoyillari, sohalariga qarab metodlar umumiy, xususiy hamda fanlararo tadqiqotlar metodlariga bo‘linadi. Umumiy xarakterga ega bo‘lgan metodlar: taqqoslash, analiz va sintez, umumlashtirish, abstraktlikdan konkretlikka qarab borish, induksiya va deduksiya hamda har bir fanga xos, lekin turlicha tarzda qo‘llanadigan metodlardir. Hozirgi zamon fani taraqqiyotining muhim xususiyati shundan iboratki, u ko‘pincha voqe’likning biror tomonini shunchaki aks ettirib qolmasdan, balki muayyan maqsadga muvofiq ravishda bu voqe’likni gavdalantiradi ham. Bu hol bilish metodlarini, ayniqsa formal metodlarni ishlab chiqish va tatbiq etishni taqazo etadi. SHuning uchun formal metodlarning logik tuzilishini maxsus o‘rganishga ham katta e’tibor berilmoqda.
|
| |
1. Aktiv rejimda bipolyar tranzistorning emitteri xizmat qiladi - bet 3

5
a) .*Yorug’lik ta’siri oqibatida zonalarda erkin zaryad tashuvchilar paydo bo’lishi hodisasi
104. Kovak nima?
a) *Elektron bo’lmagan o’rni va musbat
zaryadlangan kvazizarracha
105. p-n kambagallashgan sohalar kengligi
a) *
106. p-n o’tishning to’liq potensiallar farqi
a) *
107. p-n o’tishda injeksiya…..
a) *p-n o’tishda potensial to’siq balandligi pasaytirish hisobiga zaryad
tashuvchilarning asosiy
hisoblangan sohaga o’tkazish
108. Qarshiliklari teng bo’lgan ikkita fotorezistor o’zgarmas kuchlanish manbaiga ketma-ket ulandi.
Fotorezistorlarning biri yoritish natijasida zanjirdagi tok kuchi bir yarim marta oshgan bo’lsa, uning qarshiligi
necha marta kamaygan.
a) *3
109.
o’tishning elektr sig’imi
a) *
110.
o’tishda teshilish mexanizmining turlari?
a) *Ko’chki, issiqlik va tunnel
111. Tranzistorlarni ulash sxermalari?
a) *Umumiy baza, umumiy kollektor,
umumiy emitter
112. Umumiy baza asosida ulangan ikki qutbli tranzistorga qanday kuchlanish berilganda aktiv rejimda
ishlatiladi
a) *Emmiterli o’tishga to’g’ri, kollektorli o’tishga teskari
113. Yarim o’tkazgichli stabilitronning ishlatilishi
a) * Kuchlanishni doimiy saqlab turishda
114. Qaysi diodning V.A.X.si N-simon bo’lib V.A.X.-si manfiy differensial qarshilikka ega
a) *Tunnel
diodi
115. Varikap nima ?
a) *Teskari ulangan sigimi maydon kuchlanganligiga bog’liq asbob
116. Maydonli tranzistorining ishlash jarayoni nimaga asoslangan
a) *Yarim o’tkazgichning elektr
qarshiligi, shu materialga qo’yilgan maydon bilan boshqarilib,
elektr toki tashishda bir xildagi zaryad tashuvchilar ishtirokiga
117. Elektr maydonda elektronga ta’sir etuvchi asosiy kuch?
a) *Kulon
kuchi
118. Elektron qurilmaning aktiv elementlariga nimalar kiradi?
a) *Diod, tranzistor, tiristor va h
119. Elektron qurilmalarning passiv elementlariga nimalar kiradi?
a) *Rezistor,
kondensator, induktiv galtak
120. * p-n kontakt sohasida o’z elektroni va kovagini yo’qotgan turg’un ionlar joylashgan soha
a) * p-n kontakt sohasida o’z elektroni va kovagini yo’qotgan turg’un ionlar
joylashgan soha
121. p- turdagi o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan soha hosil qilish uchun kremniyga qanday aralashmalar kiritish
mumkin?
a) *In, Ga, Al
;
122. Diffuziya yo’li bilan p-n o’tish olishda diffuziyaviy qatlam chuqurligining qiymati qaysi kattaliklar bilan
aniqlanadi?
a) *Aralashma konsentrasiyasi,
diffuziya koeffisiyenti, diffuziya vaqti va harorati;
123. Integrasiya darajasi
lgN=5 bo’lgan IMS larda elementlar soni qancha?
a) * 100000;
124. Quyidagi ifodalardan qaysi biri p-n o’tishning to’siq sig’imini ifodalaydi?
a) *
(A- p-n o’tishning yuzasi, W – uning kengligi;
2
1
2
/
1
2
/
1
0
)
/
(
)
/
(
*
/
)
(
2
Na
Nd
Nd
Na
eU
Nd
Na
E
l
2
)
(
)
(
2
2
0
n
d
p
A
x
N
x
N
e
Xp
U
Xn
U
U
n
p
2
1
0
0
))
/(
(
*
))
(
2
/
(
Organik kimyo asoslari. Organik birikmalarning asosiy sinflari

|
Organik kimyo asoslari. Organik birikmalarning asosiy sinflari
|
bet | 4/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Organik kimyo asoslari. Organik birikmalarning asosiy sinflari.
Nazariy savollar:
Organik birikmalarning tuzilish nazariyasi.
Organik birikmalarning stereoizomeriyasi.
Organik birikmalarning reaksion qobiliyati. Elektron effektlar. Induktiv va mezomer effektlar.
Organik birikmalarning kislotali-asosligi.
Organik birikmalarning oksidlanishi va qaytarilishi.
Uglevodorodlar. Alifatik va aromatik uglevodorodlar.
Kislorod va boshqa geteroatom saqlovchi organik birikmalar sinflari. Tuzilishi va hossalari.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Kraun efirlar - dori vositalari sifatida
|
6
|
10
|
20.11-25.11
|
Amaliy mashg‘ulot.
Poli- va geterofunksional birikmalar metabolitlar va dorivor moddalar sifatida.
Nazariy savollar:
Alifatik va aromatik spirtlar.
Ko‘p atomli spirtlar. Ko‘p atomli fenollar. Tuzilishi, hossalari, ahamiyati
Poliaminlar. Tuzilishi, hossalari, ahamiyati
Iikki asosli karbon kislotalar. Tuzilishi, hossalari, ahamiyati
Aminospirtlar. Katexolaminlar.
Gidroksi- va aminokislotalar. Ketokislotalar. Tuzilishi, hossalari, ahamiyati.
Benzolning geterofunksional hosilalari. Tuzilishi va biologik axamiyati.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Kraun efirlar - dori vositalari sifatida
|
6
|
11
|
27.11-02.12
|
Amaliy mashg‘ulot.
|
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti sirtqi

O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti sirtqi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi jizzax davlat pedagogika universiteti sirtqi
|
Kislota-asosli muvozanat. Bufer sistemalar

|
Kislota-asosli muvozanat. Bufer sistemalar
|
bet | 2/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Kislota-asosli muvozanat. Bufer sistemalar. Nazariy savollar:
Bufer sistemalarning haqida tushunchalar, ularning tasnifi.
Bufer ta’siri mexanizmi.
Bufer sig‘imi. Bufer eritmalarning pHini hisoblash uchun formulalar.
Organizmdagi bufer sistemalarning bufer sig‘imi. Qonning ishqoriy zahirasi. Atsidoz va alkaloz.
Amaliy va laboratoriya ishlari
Vaziyatli masalalar yechish
Har xil pH kiymatga ega bo‘lgan fosfat buferi eritmasini tayyorlash.
TMI: Tosh kasalliklarining kimyoviy asoslari
|
4
|
5.
|
16.10-21.10
|
Laboratoriya mashg‘uloti.
Kimyoviy termodinamika. Kimyoviy reaksiyalarning issiqlik effektini aniqlash.
Nazariy savollar:
Solishtirma issiqlik sig‘imi.
Energiya. Energiya turlari. Termodinamikaning 1-qonuni.
Termodinamikaning 2-qonuni. Entalpiya, entropiya. Erkin energiya.
Gess qonuni va uning hulosalari. Kimyoviy reaksiyalarning issiqlik effektini aniqlash.
Amaliy va laboratoriya ishlari
Vaziyatli masalalar yechish
“Kimyoviy reaksiyalarning issiqlik effektini aniqlash.
TMI: Metabolizm jarayonida energiya hosil bo’lishi va sarflanishi
|
4
|
6
|
23.10-28.10
|
Amaliy mashg‘ulot.
Elektrokimyo asoslari. Konduktometriya. Potensiometriya.
Nazariy savollar:
Elektro’tkazuvchanlik.
Tibbiyotda elektrokimyoviy usullarni qo‘llanilishi.
Konduktometriya asoslari. Konduktometrik titrlash.
Potensiallar hosil bo’lishi. Elektrod, oksidlanish-qaytarilish, membrana, diffuziya potensiallari.
Galvanik elementlar. Elektrodlar. Potensiometriya.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Metabolizm jarayonida energiya hosil bo’lishi va sarflanishi
|
4
|
7
|
30.10-04.11
|
Amaliy mashg‘ulot.
|
|
| |
Sirt xodisalari va adsorbsiya. Xromatografiya

|
Sirt xodisalari va adsorbsiya. Xromatografiya
|
bet | 3/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Sirt xodisalari va adsorbsiya. Xromatografiya.
Nazariy savollar:
Sirt energiyasi va sirt tarangligi. Sirt faollik. Sirt faol va sirt nofaol moddalar.
Adsorbsiya, desorbsiya, absorbsiya, xemosorbsiya.
Harakatli va harakatsiz sirt yuzasidagi adsorbsiya. Freyndlix, Lengmyur, Gibbs tenglamalari
Xromatografiya – tanlab adsorsiyalashga asoslangan fizik-kimyoviy usul sifatida. Xromatografiya usullari.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Metabolizm jarayonida energiya hosil bo’lishi va sarflanishi
|
6
|
8
|
06.11-11.11
|
Amaliy mashg‘ulot.
Dispers sistemalar.
Nazariy savollar:
Dispers sitemalarning ta’rifi, klassifikatsiyasi.
Kolloid eritmalarni hosil qilish va tozalash usullari.
Kolloid zarrachalarning tuzilishi. Elektrokinetik potensialning xosil bo‘lishi.
Elektrokinetik hodisalar. Elektroosmos, elekroforez.
Kolloid sistemalarning molekulyar-kinetik xossalari.
Kolloid sistemalarning spetsiifik xossalari.
Kolloid sistemalarning turg‘unligi. Koagullanish. Shultse-Gardi qoidasi.
Dag‘al dispers sistemalar. Kolloid sirt faol moddalar.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Metabolizm jarayonida energiya hosil bo’lishi va sarflanishi
|
6
|
9
|
13.11-18.11
|
Amaliy mashg‘ulot.
|
|
| |
Lipidlar. Sovunlanadigan oddiy va murakkab lipidlar. Sovunlanmaydigan lipidlar

|
Lipidlar. Sovunlanadigan oddiy va murakkab lipidlar. Sovunlanmaydigan lipidlar
|
bet | 7/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Lipidlar. Sovunlanadigan oddiy va murakkab lipidlar. Sovunlanmaydigan lipidlar.
Nazariy savollar:
Lipidlarning klassifikatsiyasi. Sovunlanish reaksiyasi. Tabiiy yog‘ kislotalari. To‘yingan yog‘ kislotalari. Tarkibida bitta, ikkita va undan ko‘p qo‘sh bog‘ tutuvchi yog‘ kislotalari.
Mono-, di- va triglitseridlar. Oddiy va aralash triglitseridlar.
Yog‘larning kimyoviy xossalari.
Yog‘larning oziqlik qiymati. Almashtirib bo‘lmaydigan yog‘ kislotalari.
Fosfolipidlar . L-glitsero-3-fosfatning organizmda xosil bo‘lish reaksiyasi.
Sfingolipidlar. Sfingozin. Seramidlar. Sfingomielinlar.
Glikolipidlar. Galaktotserebrozidlar. Gangliozidlar.
Terpenlar. Klassifikatsiyasi. Karotinoidlar. Tibbiyotdagi axamiyati
Steroidlar. Jinsiy gormonlar.
Kortikosteroidlar. Buyrak usti bezi gormonlari.
O‘t kislotalari va ularning tuzlari, ahamiyati.
Xolesterol, ergosterin, kalsiferol.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Kriminalistikada kimyoning o‘rni
|
6
|
|
|
Жами:
|
78
|
Kafedra mudiri: D.X.Tursunov
O’quv ishlarga javobgar: S.M.Masharipov
|
| |
Farg’ona Davlat Universiteti Tabiiy

Farg’ona Davlat Universiteti Tabiiy
Download
483,98 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
14.05.2024
Hajmi
483,98 Kb.
#233780
Download
483,98 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Farg’ona Davlat Universiteti Tabiiy
Download
483,98 Kb.
Matnni ko'rish
Geteroxalqali birikmalar metabolitlar va dorivor vositalar sifatida

|
Geteroxalqali birikmalar metabolitlar va dorivor vositalar sifatida
|
bet | 5/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Geteroxalqali birikmalar metabolitlar va dorivor vositalar sifatida.
Nazariy savollar:
Bir va ko‘p geteroatomli geterohalqalar.
Bihalqali geterohalqalar.
Tuzilishi va biologik xususiyatlari.
Geterohalqali neyromediator moddalar.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Kraun efirlar - dori vositalari sifatida
|
6
|
12
|
04.12-09.12
|
Amaliy mashg‘ulot.
Uglevodlar. Monosaxaridlar tuzilishi va hossalari. Di-, gomo- va geteropolisaxaridlar.
Nazariy savollar:
Oziq-ovqat tarkibidagi asosiy uglevodlar.
Monosaxaridlarning klassifikatsiyasi va stereoizomeriyasi.
Monosaxaridlarning kimyoviy xossalari.
Monocaxaridlarning oksidlanishi va qaytarilishi..
Monosaxaridlarning tibbiyotda ishlatiladigan xosilalari.
Qaytaruvchi va qaytarmaydigan disaxaridlar.
Kraxmaldan maltoza xosil bo‘lishi. Maltozaning alfa-D-glyukopiranozadan sintezi.
Sellyulozaning bioza birligi – sellobioza. Laktoza.
Qaytarmaydigan disaxaridlar: saxaroza va tregaloza
Gomopolisaxaridlar (kraxmal, glikogen, sellyuloza, xitin, pectin)
Sellyulozaning sirka angidrid va nitrat kislota bilan murakkab efirlari. Ishlatilishi. Axamiyati.
Biriktiruvchi to’qimalarning geteropolisaxaridlari.
Amaliy ishlar:
Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Sun’iy oqsil ozuqa moddalarining ishlab chiqarilishi va kelgusidagi imkoniyatlar
|
6
|
13
|
11.12-16.12
|
Laboratoriya mashg‘uloti.
|
|
| |
Didaktik о‘yinlar orqali о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatini

Didaktik о‘yinlar orqali о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatini
faollashtirish.
О‘qitish jarayoning sifati va samaradorligini oshirish masalalarining asosini
о‘quvchilarning
idrok
qilish
faoliyatini
faollashtirish
tashkil
qiladi.
О‘quvchilarning idrok qilish faoliyatini rivojlantirish intelektual, axloqiy erkinlik,
jismoniy kuchlarini о‘z faoliyatidagi aniq talablarni qondirishga yо‘llaydi.
Faollikning о‘zi inson faoliyatini aniqlaydi.
О‘quvchilarning idrok qilish faolligini oshirish tamoyilining didaktik kansepsiyalari
yangi masalalarni ishlab chiqish va yо‘llarini aniqlash, uni joriy qilish omillari bilan
bog‘liq.
Shunga kо‘ra о‘quvchilarning idrok qilish qobiliyatini faollashtirishning
didaktik omillari konsepsiyasini chizmachilikdan о‘tkaziladigan didaktik
о‘yinlar orqali amalga oshirish maqsadga muvofiqdir.
Didaktik о‘yinlarning mazmuni va о‘tkazish shakllarini takomillashtirish
yо‘li yordamida idrok qilish faoliyatini rivojlantirishga kо‘rsatayotgan
ta’sirini о‘rganish orqali zamonaviy talablarga javob beradigan о‘qitish
uslublarini yangitdan ishlab chiqish mumkin. Bayon qilingan maqsad va
takliflarni amalga oshirish uchun qator xususiy masalalarni yechishga tо‘g‘ri
keladi.
- didaktik о‘yinlar orqali о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatining faolligini asoslab berish;
- о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatining faolligini oshirish uchun о‘yin mazmuni va
shakllarini takomillashtirish metodlarini aniqlash;
- о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatining faolligini oshiradigan jarayonlarda о‘qituvchining
tipik qiynalishi faoliyatini ochib berish;
- о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatining faolligini oshiradigan sharoitlarni о‘yinlar orqali
aniqlash va о‘rganish;
- о‘yinlar
davrida
qо‘yilgan maqsad va vazifalarni aniqlab о‘rganilgandan sо‘ng
о‘quvchilarning idrok qilish faoliyatining faolligini oshirishga bо‘lgan didaktik talablarni
ishlab chiqish;
- aniqlangan yutuq va kamchiliklarni о‘rganib, kamchiliklarni bartaraf qiladigan metodik
ishlanmalar yaratish hamda yutuqlarga nazariy model tuzish.
О‘rtaga tashlanayotgan didaktik о‘yinlarning yutug‘i shundan iboratki, har
bir qо‘yilgan savolga beriladigan javob shaxsning individual fikr
yuritishga majbur qilishdadir.
Didaktik о‘yinlar jarayonida shaxsning mustaqil fikr yuritishga, mulohaza
qilishga, taqqoslashga о‘rgata olinsa, fazoviy tafakkur qilish qobiliyati
yanada о‘sadi shunda, о‘quvchilarning boshqa fanlarni ham yuqori
saviyada о‘zlashtirishlariga imkon yaratilgan bо‘ladi, ya’ni:
- о‘quvchilarda yangi bilimlar olishga bо‘lgan ishtiyoqni shakllantirishga
erishiladi;
- о‘quv axborotlarni о‘zlashtirishda umumiy va xususiy kо‘rinishlardagi
masalalarni yechishda ijodiy fikrlashga olib keladi;
- olgan bilim va kо‘nikmalarni yangi sharoitga moslashtirishga о‘rgatiladi;
- har bir о‘quvchining idrok qilish qobiliyati faoliyatiga maksimal sharoit
yaratilgan bо‘ladi.
|
Darslarda didaktik о‘yinlarni о‘tkazish

Darslarda didaktik о‘yinlarni о‘tkazish.
О‘yinni
birinchi
darsdanoq
о‘tkazishga
shoshilmaslik
kerak.
Oldin
о‘quvchilarda chizmachilikdan ma’lum darajada bilim hosil qilish lozim.
Shuning uchun о‘qituvchi sinfdagi о‘quvchilarning bilim darajalarini о‘rganib
chiqqandan keyingina о‘yin mavzusini tanlash tavsiya etiladi. Ba’zida о‘yinni
yangi о‘tilgan mavzuni о‘quvchilar qanday о‘zlashtirganliklarini tekshirish
maqsadida о‘tkazish ham mumkin. Ba’zi hollarda dars davomida о‘quvchilar
mavzuni tushunishga qiynalishsalar, shu mavzuga bog‘liq bо‘lgan, ammo
о‘tilgan dars yuzasidan о‘quvchilarning faolligini oshirish maqsadida о‘tkazish
maqsadga muvofiq hisoblanadi.
О‘yinda sinfdagi hamma о‘quvchilarning qatnashishi yoki ular ikkita va
undan ortiq komandalarga bо‘linib о‘ynashi mumkin.
Ba’zi о‘yinlarni sinfdan tashqarida о‘tkazish mumkin. Chizmachilikdan
о‘tkaziladigan viktorina, olimpiyada kabi tanlovlarda ham о‘tkazish yaxshi
natija beradi.
Domino о‘yini.
О‘yinning sharti. Detalning kо‘rinishlarini ularning yaqqol tasvirlari
bilan solishtirib о‘qish.
Maqsad.
О‘quvchilarning
chizmalarni
о‘qish
bо‘yicha
olgan
malakalarini, idrokini takomillashtirish.
Jihozlar. Domino toshlari о‘rniga eni 60 mm, uzunligi eniga nisbatan ikki
marta katta, ya’ni 120 mm li karton qog‘ozlarda detallarning yaqqol
tasvirlari va kо‘rinishlari.
0:0
1:0
2:0
3:0
4:0
5:0
6:0
0:1
1:1
2:1
3:1
4:1
5:1
6:1
|
vыx0
– sxemaning chiqishidagi t - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по...

|
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе ГосударственныхBog'liq YO2lZEUihCgZ4zIws6BXiqqE2CnQeZILj7tErpVR buyoklivыx0
– sxemaning chiqishidagi t = 0 bo‘lganidagi kuchlanish.
Demak, chiqish kuchlanishi kirish kuchlanishining integraliga proporsional
bo‘ladi.
5.4. Operatsion kuchaytirgichning zamonaviy turlari
5.13-rasm. LM 358 operatsion kuchaytirgichining umumiy ko`rinishi.
Operatsion kuchaytirgichlar;
- invertor kuchaytirgichlar;
- noinvertor (invertor bo`lmagan) kuchaytirgichlarga bo`linadi.
70
5.14-rasm Integrator(A) va differentsiator(B)(OK)dan komparator sifatida
foydalanish.
5.15-rasm. Ilgari ishlab chiqilgan OKlarning ko ‘rinishlari.
5.16-rasmda DIP rusumli operatsion kuchaytirgichlarning turlari tasvirlangan.
71
5.16-rasm. DIP rusumli operatsion kuchaytirgichlarning turlari.
Plastik
g‘ilofda
joylashgan tashqarida montajlanuvchi bir qatorda joylashgan
juftlangan qismalarga ega SIP-8 rusumli OK: A – umumiy ko ‘rinishi; B –
ulanish sxemasi.
A
B
5.17-rasm. SIP-8 rusumli OK
O‘z-o‘zini sinash savollari
1. Integratorlar haqida nimalarni bilasiz ?
2. Differensiatorlar haqida nimalarni bilasiz ?
3. Logarifmik kuchaytirgichlarga misollar keltiring ?
4. Eksponensial kuchaytirgichlarga misollar keltiring ?
5. Operatsion kuchaytirgich asosidagi ishlaydigan differensiator va integrator
sxemalarini chizib tushintiring.
6. DIP rusumli operatsion kuchaytirgichlarning qanday turlari mavjud ?
72
6-bob. Raqamli o‘lchash asboblari. Anolog – raqamli va raqamli –
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных
|
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных - bet 69

154
Markazlashtirilgan AO‘Tda bitta alohida boshqarish qurilmasi -
kontrolerlar mavjud bo‘lib, ma’lum dastur bo‘yicha barcha
FQlar ish faoliyatini
vaqt bo‘yicha moslashtirilib turiladi. Bu tipdagi AO‘Tlar magistral va
birlashgan tizimlarga bo‘linadi.
Radial AO‘Tlarda FQlarning o‘zaro
aloqasi kontrolerlar ishlab
chiqaradigan boshqaruvchi signal yordamida amalga oshiriladi. Bu tipdagi
AO‘T larda ehtiyojga qarab FQlar soni oshirilishi mumkin.
Lekin bu butun
tizimni ishlash jarayoniga salbiy ta’sir etadi. Magistral strukturali
AO‘Tlarda FQlar ish faoliyati bir vaqtda boshqariladi.
Magistral sxema
yordamida kontrolerlardan nafaqat boshqaruvchi signal,
balki uning manzili
(adresi) ham uzatiladi. Radial magistral strukturali sxemalar axborotni
o‘zgartirish tezligi AO‘Tlarning axborot hajmlari va o‘zgartirish
tezligini
oshirishga
imkoniyat
beradi.
AO‘Tlarni
kelajakda
takomillashtirish
mikroprotsessor va mikro EHMlarni qo‘llash, ya’ni o‘lchash-hisoblash
majmualarini yaratishni taqozo etadi. Energetik tizimlarda murakkab hisoblash
va mantiqiy masalalarni echish lozim bo‘lgani uchun axborot hisoblash kompleksi
tarkibida murakkab mikroprotsessor tizimlar qo‘llaniladi.
Radioto‘lqinli sath o‘lchagich - Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой...

150
rostlanadigan EU iste’molchi-kuchaytirgichdan iborat bo‘ladi. Sath o‘zgarganida
sxemaning balansi buziladi va muvofiqlashmaganlik signali paydo bo ‘ladi, uning
faza va amplitudasi sathning o‘zgarish kattaliklariga bog‘liq. Juda(o‘ta) agressiv
muhitlarda ishlash uchun mo‘ljallangan va 100
o
C gacha va undan yuqori
temperaturalarda, 8 m gacha sathning o‘lchashini ta’minlaydigan, o‘lchashning
ruxsat etilgan asosiy xatoligi ±2,5 % bo‘lgan radioto‘lqinli
kuzatuvchi sath
o‘lchagichlar(RSU-60 rusumli) ishlab chiqiladi.
Akustik, shu jumladan ultratovushli, sath o‘lchagich hozirgi vaqtda chekli
tarqalishga ega(keng tarqalmagan) yuqori aniqligi evaziga, boshqa sanoat
asboblarida
erishib
bo‘lmaydigan.
Ultratovushli
sath
o‘lchagichning
ishlashi(ta’siri) (9.4-rasm, d) ultratovushli impulsni idishning tubidan(yoki
yuqorigi qopqoqchasidan) sathning yuzasigacha va aksincha o‘tish vaqtini
o‘lchashga asoslangan. Havoli va o‘lchanayotgan muhitlar
chegarasi yuzasidan
ultratovushli impulning akslanishi ular akustik qarshiliklarining kattaliklari kesin
farqlanishi oqibatida yuz beradi. Rasmda tasvirlangan(9.4-rasm.,d) sxemaning
ishlashi quyidagicha bo‘ladi: ultratovushli o‘lchagich impuls ultratovushli
tebranishlar generatori GUZ orqali 1 nurlatkich sig‘imiga uzatiladi, bu joyda
sathni o‘lchash amalga oshiriladi. Elastik tebranishlar, o‘lchanayotgan
muhitda
tarqalayotib, muhitlarning bo‘linish chegarasigachi etib keladi va undan
akslanadi. Akslangan to‘lqin teskari yo‘nalishda muhitga o‘tadi, 2 ultratovushli
tebranishlar iste’molchisiga kelib tushadi, bundan elektrli impuls EU elektronli
kuchaytirgichga uzatiladi, vaqt intervallari Δt ni hisoblash jihozi va so‘ngra,
o‘lchagich jihozga o‘tadi. Demak, muhitlarning bo‘linish
sathini aniqlashda
o‘lchagich bo‘yicha impulsni jo‘natish momentidan ultratovushli tebranishlar
teskari impulsini qabul qilgancha ketgan vaqtni o‘lchaydi.
Ba’zida ultratovushli tebranishlarning nurlatgichi va iste’molchisi aynan bir
jihozning o‘zi bo‘ladi, o‘lchash davrining boshida nurlatgich bo‘lib ishlashi,
so‘ngra, impuls uzatilganidan (jo‘natilganidan so‘ng), iste’molchi sifatida qayta
ulanib ishga tushadi. Nurlatgich sifatida titanat bariy, pezokvarsli,
magnitostriksion
va
boshqa
elementlar
qo‘llaniladi.
Ultratovushli
sath
o‘lchagichlarning sath o‘lchashlari 0-1; 0-2; 0-3
m li diapazonga ega, nazorat
qilinadigan muhit temperaturasi 10-50
o
C, texnologik asbobdagi bosim 4 MPa
151
gacha, aniqlik sinfi 2,5. Akustik sath o‘lchagich to‘kiluvchan(donador) muhitlar
tamoyili bo‘yicha ishlaydi va akustik jihozi suyuq muhitlarning sath o‘lchagichiga
o‘xshaydi. To‘kiluvchan(donador) muhitlarning akustik sath o‘lchagichi GSP
nomenklaturali asboblarga mansub va unifitsirlangan tokli signalga ega. Ular
yagona(bir) nuqtali va ko‘pnuqtali(30 ta gacha) bo‘ladi. Sath o‘lchagich
portlashga xavfsiz qilib bajariladi, ya’ni diapazon o‘lchashlarning minimal
oralig‘i(poyoni) 0 – 2,5 m, maksimali 0 – 30 m, nazorat qilinayotgan muhit- 2 –
200 mm diametrli granula, aniqlik sinfi 1,0; 1,5.
Aminokislotalar. Peptid va oqsillar. Tuzilishi, xossalari

|
Aminokislotalar. Peptid va oqsillar. Tuzilishi, xossalari
|
bet | 6/7 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 168,5 Kb. | | #236751 |
Bog'liq KTP Tibbiy kimyo 2023 2024 davolash (2)Aminokislotalar. Peptid va oqsillar. Tuzilishi, xossalari .
Nazariy savollar:
Biopolimerlar va bioboshqaruvchilar xaqida tushunchalar.
Aminokislotalarning tuzilishi, klassifikatsiyasi
Aminokislotalarning fizikaviy va kimyoviy hossalari.
Aminokislotalarning biologik vazifalari.
Peptid va oqsillar. Biologik faol peptidlar.
Oqsillarning birlamchi va fazoviy tuzilishlari.
Oqsillar tasnifi va vazifalari.
Oqsillarning molekulyar massasi. Oqsillarning kolloid xususiyatlari.
laboratoriya ishlari
Vaziyatli masalalar yechish
Aminokislotalarning sifat reaksiyalarini bajarish
«Biuret reaksiyasi usuli bilan qon zardobidagi oqsil miqdorini aniqlash» amaliy ko‘nikmasini bajarish
«Oqsillarning fizik-kimyoviy xossalarini o‘rganish.
TMI:Sun’iy oqsil ozuqa moddalarining ishlab chiqarilishi va kelgusidagi imkoniyatlar
|
4 soat (labor)
2 soat
(amal)
|
14
|
18.12-23.12
|
Amaliy mashg‘ulot.
Nukleozidlar. Nukleotidlar.
Nazariy savollar:
Nukleozidlar va nukleotidlarning tuzilishi va xossalari. Ularning antimetabolitlari. Nukleozidli antibiotiklar.
Nukleozidpolifosfatlar. AMF, ADF, ATF, makroergik bog‘lar. Nuklezidsiklofosfatlar.
Nukleotid tabiatli kofermentlar. NAD+, NADF+ va FAD.
Polinukleotidli zanjir. Nuklein kislotalarning birlamchi va fazoviy tuzilishlari.
Nuklein kislotalar gidrolizi sharoitlari va maxsulotlari
Nuklein kislotalarning denaturatsiyasi va renativatsiyasi. DNK-DNK, DNK-RNK gibridlanish. DNK sintezi jarayoni.
Mutatsiya. Uning sabablarini kimyoviy asoslari.
Amaliy ishlar:
1. Vaziyatli masalalar yechish
TMI: Kriminalistikada kimyoning o‘rni
|
6
|
15
|
25.12-15.01
|
Amaliy mashg‘ulot.
|
|
| |
Operatsion kuchaytirgich asosidagi differensiator va integrator

69
,
dt
dU
RC
U
chiq
kir
(5.8)
Ya’ni, kirish kuchlanishi
proporsionallik koeffitsienti, (
RC) teng bo‘lgan
differensial bilan “invertorlangan” bo‘ladi.
Kondensator va rezistorlarning joylarini o‘zaro almashtiramiz. U holda,
yuqoridagidek
amallarni bajarib, quyidagini hosil qilamiz:
,
dt
dU
C
R
U
chiq
kir
(5.9)
Mazkur tenglamaning chap va o‘ng
qismlarini 0 dan to
t gacha vaqt oralig‘ida
integrallab topamiz:
dt
U
RC
U
U
t
chiq
chiq
0
0
1
, (5.10)
Bu yerda
U
Elektroidlar --- - Gaz razryadli asboblar

|
Gaz razryadli asboblar
|
bet | 2/3 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 79,5 Kb. | | #140874 |
Bog'liq Gaz razryadli asboblarElektroidlar --- bu ikkinchi sinf o’tkazgichlar hisoblanadi. Bizga ma’lumki odatdagi sharoitda distirlangan suv o’zidan elektrni deyarli o’tkazmaydi. Bunga sabab suvning elektrik sig’diruvchanligi E=81 teng bo’lib juda katta. Suv molekulasini tashkil etgan musbat va manfiy zaryadlar kuchli dipol ko’rinishda.
“+” va ”-” zaryadlarning yig’indisiga dipol deyiladi. Tuzlar, kislotalar va ishqorlarni suvdagi eritmasiga elektrolitlar deyiladi. Elektrolitlardagi elektr tokini hosil bo’lishini quyidagi tajriba asosida ko’rib chiqamiz. Toza distirlangan suvni idishga solib unga elektrodlar tushirilgan bo’lsin. Elektrodlar tok manbaiga ulangan bo’lib elektrolit orqali elektr toki o’tganda moddaning kimyoviy parchalanishi va ularning elektrodlarda ajralib chiqishi elektrolit deyiladi.
Elektrolit hodisasini toza metallar olishda fydalinadi.. Masalan: AL, Gu, Zn, Ni, Mg,fi, df. va metallarni rudalardan ajratib olish uchun shu usuldan foydalinadi.
Galvanoplastika. Tasvirlar rel’efining metal nusxalarining elektrolit yordamida olish galvanoplastika deyiladi.
Galvanoplastika usulida kitob, gazeta, pul, edal’ va boshqa buyumlarning ko’plab nusxalarini olishda ishlatiladigan mis klisherlar yasashda foydalanildi.
Tuzlar va kislotalarning suvda erish natijasida musbat va manfiy ionlar xosil bo’ladi “+” ionlar katotga tomon “-” ionlar anodga tomon harakatlanadi.Natijda berk zanjir hosil bo’ladi.
Demak suyuqliklardagi elektr tokini asosiy manbasi”+” va “-” ionlarnng atrofida elektro statik maydon mavjud ekanligi isbotlangan. Ionlarning xarakatlanish natijasida suv molekulalari bilan ionlar o’rtasida ishqalanish kuchi vujudga keladi. Hosil bo’layotgan ishqalanish kuchining kattaligi (3) formula orqali aniqlanadi.
Fel+Fishq=0 (4.) qE-6 n r+=0 (6.)
+=k=kE (9.)
(9.) formuladan shunday ma’no kelib chiqadiki tuzlar ishqorlarning suvda erishi natijasida xosil bo’layotgan “+” yoki “-” ionlar xarakati tezligi sistemaning ichkarisida xosil bo’lgan maydon kuchlanganligi to’g’ri proporsional ekan. Suyuqlikdagi elektr tokining tabiati ya’ni qonuniyatlari Faradey tomonidan o’rganib 1820yili muhim ahamiyatga ega bo’lgan 2 ta qonunni ixtiro qildi: m=kst (1.) Ikkinchi qonunning ma’nosi esa moddalarning massa soni valentligi orasidagi bog’lanishi ifodalaniladi: m=
|
| |
Nuklein kislotalar - Farg’ona Davlat Universiteti Tabiiy

Nuklein kislotalar.
Nuklein kislotalar yuqori molekulali biopolimerlar bо‘lib, molekulyar massasi 250
dan 1,2.10 kDa atrofida bо‘ladi. Ular tirik organizmda irsiy belgilarni saqlab, ularni
avloddan-avlodga о‘tkazishda bevosita ishtirok etib, kibernetik vazifani bajaradilar.
1869-yilda Shvetsariyalik olim F.Misher tomonidan hujayra yadrosida nuklein
kislotalar aniqlanganligi uchun nukleus (lotincha nucleys-yadro) deb atalgan.
Tarkibidagi uglevodga qarab ular dezoksiribonuklein (DNK) va ribonuklein (RNK)
kislotalariga bо‘linadi.
2-rasm. Fredrix Misher. Nuklein kislotalarni 1-marta aniqlagan olim.
https://encryptedtbn1.gstatic.com/images?q=tbn:ANd9GcQP7z48F9i4X_b_JnIvjL
pIqwwASnNhcZDqPDGGtYrbdfsvHejz
Nuklein kislotalar organizmlarda hujayralarning deyarli hamma organoidlar
tarkibida uchraydi. Yadroda DNK oqsil bilan birgalikda dezoksinukleoprotoeid
(DNP) shaklida (umumiy massaning-1% ni tashkil qiladi). Ularning
mitoxondriyalarda, xloroplastlarda ham borligi aniqlangan. Yadroviy DNKda
organizmning tur spets ifikligini belgilovchi genlarning asosini tashkil qilib, hujayra
suyuqligida esa irsiy belgilarni kо‘chiruvchi RNKlarni uchratish mumkin. Biologiya
tarixida nuklein kislotalarning tadqiq qilinishi mazkur fanni tavsifiy sohadan
eksperimental yо‘nalishga aylantirishida benihoya katta xizmat qildi. Nuklein
kislotalarni tuzilishi va vazifalarini aniqlashda katta xizmat qilgan Nobel mukofotiga
sazovor bо‘lgan olimlardan D.J.Uotson, F.Krik va M.Uilkins, hujayra tashqarisida
DNK sintezini aniqlagan A.Kornberg, S.Ochao va genetik kodni ochgan
M.Nirenberg, R.Xoli va X.Koranalarni kо‘rsatish mumkin. Informatsiya RNKni va
oqsil sintezini ribosomada aniqlashda xizmat qilgan rus olimlaridan akademiklar
A.N.Belozerskiy va A.S.Spirinlardir. Nuklein kislotalarining jahon miqyosida
muntazam ravishda ilmiy jihatdan tadqiq qilinishi natijasida hozirgi kunda biologiya
fanida molekulyar biologiya, gen muhandisligi va biotexnologiya sohalari
shakllanib, bu yо‘nalishlar asosida daktiloskopiya, transgen о‘simlik, hayvonlar va
klonlash usullari paydo bо‘ldi. Mazkur yо‘nalishlar faqat nazariy bо‘lmasdan, balki
tibbiyotda, qishloq hо‘jaligida insonni ajablantiruvchi ilmiy ishlar qilinmoqda.
|
Nuklein kislotalarning kimyoviy tarkibi

Yuqorida keltirilgan purin va pirimidin asoslarida qо‘sh bog‘lar va - ON, -NH2
guruhlari bо‘lib, ular asoslarni har xil tautimer holatiga: oksihosilalari laktam-
laktim va aminohosilalari esa amin-imin kо‘rinishga sababchi bо‘lishlari mumkin.
4-rasm. Nukleotidlar. Purin va Pirimidin asoslari tuzilishi.
https://www.google.com/url?sa=i&url=https%3A%2F%2Fuz.wikipedia.org%2Fwi
ki%2FNukleotidlar&psig=AOvVaw2S4ZdjbJyqzuf8LXgVNKBV&ust=17125064
86550000&source=images&cd=vfe&opi=89978449&ved=0CBMQjRxqFwoTCNj
nw9b_rYUDFQAAAAAdAAAAABAJ
-Rasm. RNK tashqi ko’rinishi

bo'lishi mumkin. Kodlamaydigan RNKlarning klassik, yaxshi o'rganilgan turlari bu
translyatsiya jarayonida ishtirok etadigan transport RNKlari (tRNK) va rRNKlardir.
Genlarni tartibga solish, mRNKni qayta ishlash va boshqa rollar uchun mas'ul
bo'lgan RNK sinflari ham mavjud. Bundan tashqari, RNK molekulalarini kesish va
bog'lash kabi kimyoviy reaktsiyalarni katalizatsiyalashga qodir bo'lgan
kodlamaydigan RNK molekulalari ham mavjud. Kimyoviy reaktsiyalarni -
fermentlarni (fermentlarni) katalizatsiyalashi mumkin bo'lgan oqsillarga o'xshashlik
bilan, katalitik RNK molekulalari ribozimlar deb ataladi.
Transport (tRNK
) - konservalangan uchinchi darajali tuzilishga ega bo'lgan
kichik, taxminan 80 nukleotid molekulasi. Ular o'ziga xos aminokislotalarni
ribosomadagi peptid bog'lanish sintezi joyiga etkazishadi. Har bir tRNK tarkibida
aminokislota biriktiriladigan joy va mRNK kodonlarini aniqlash va biriktirish uchun
antikodon mavjud. Antikodon kodon bilan vodorod aloqalarini hosil qiladi, bu esa
tRNKni hosil bo'lgan peptidning 72 oxirgi aminokislotasi va tRNKga biriktirilgan
aminokislota o'rtasida peptid bog'lanishini hosil qilishni engillashtiradigan holatda
joylashtiradi.
Nuklein kislotalarning birlamchi strukturasi

|
Nuklein kislotalarning birlamchi strukturasiBog'liq biokimyo referat Nuklein kislotalarning birlamchi strukturasi
.
DNK tuzilishining o‘ziga xos xususiyatlarini tushunish uchun birinchi marotaba
E. Chargaff tomonidan aniqlangan va keyinchalik «Chargaff qoidalari», deb
nomlangan azot asoslari miqdoriy saqlanishi haqidagi qonuniyatlar muhim
ahamiyatga egadir. Turli manba’lardan ajratilib, tozalangan DNK tarkibi
tekshirilganda quyidagilar aniqlandi:
1.Purin va pirimidinlar molyar qismi tengdir: A+G=S+T yoki A+G\S+T=1
2.Adenin va sitozinning miqdori guanin va timinning miqdoriga tengdir:
A+S=G+T yoki A+S\G+T=1
3.Adenin miqdori timin miqdoriga teng, guanin miqdori esa sitozin miqdoriga
teng: A=T va G=S; A\T=1; G\S=1
4.Bundan tashqari spetsifiklik koeffitsiyenti o‘ziga xos bo‘lib, u G+S\A+T nisbati
bilan belgilanadi. Hayvonlar va ko‘pchilik o‘simliklar uchun koeffitsiyent 1 dan
past (0,54-0,94), mikroorganizmlar uchun esa 0,45-2,57 oralig‘idadir.
DNKning ikkilamchi strukturasi.
1953-yilda J. Uotson va F. Krik taklif etgan model, qator analitik ma’lumotlar va
rentgen strukturali tekshiruvlar asosida DNK molekulasini 2 zanjirdan iborat
ekanligi aniqlandi. Quyida shu modelning asosiy xususiyatlari ta’riflab o‘tilgan.
DNK molekulasi antiparallel ravishda yo‘nalgan va boshidan oxirigacha vodorod
bog‘lari bilan bir-biriga bog‘langan ikkita polinukleotid zanjirlaridan tuzilgandir
(mononukleotidlarning har biri vodorod bog‘lari hosil qilishda qatnashadi).
2.Zanjirlar orasidagi vodorod bog‘lari bir zanjir adenin qoldig‘ining ikkinchi zanjir
timin qoldig‘i bilan (A.. .T jufti bilan) va bir zanjirning guanin qoldig‘i bilan
ikkinchi zanjirning sitozin qoldig‘i (G::: S jufti) ning o‘ziga xos tarzda o‘zaro ta’sir
qilishi hisobiga hosil bo‘ladi. Juftni hosil qiluvchi asoslar shu ma’noda bir-biriga
komplementar bo‘ladiki, bularning o‘rtasida vodorod bog‘lari boshqa
kombinatsiyalardagiga qaraganda (masalan, A va G, A va S va hokazoga
qaraganda) osonroq vujudga keladi. Bu - asoslar juftlari orasida vodorod bog‘lari
hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi guruhlarning joylashish geometriyasi bilan
umuman DNK molekulasi geometriyasiga bog‘liqdir.
3.DNK molekulasi bir zanjirining birlamchi strukturasi ikkinchi zanjir birlamchi
strukturasiga komplementardir. Ushbu jarayon quyidagi sxemada berilgan:
(51^31) A - T - T - S - T - S - G - T - S - G - G
(31^51) T - A - A - G - A - G - S - A - G - S - S
4.Ikkala zanjir umumiy o‘qqa ega bo‘lgan spiral holida o‘ralgan zanjirlarni yechib
yozish yo‘li bilangina bir-biridan ajratish mumkin (bunday spirallar plektonemik
spirallar deb ataladi). Purin va pirimidin asoslari spiral ichiga qaragan va ularning
tekisliklari spiral o‘qiga tik va bir-biriga paralleldir. Shunga ko‘ra asoslar dasta
bo‘lib turadi. Shu dastadagi asoslar o‘rtasida gidrofob o‘zaro ta’sirlar yuzaga
chiqib, bular qo‘shaloq spiralning turg‘un holatda bo‘lishiga zanjirlar orasidagi
vodorod bog‘lari asosiy hissani qo‘shadi. Riboza fosfat qismlari chetki tomonlari
joylashib, spiralning kovalent o‘zagini hosil qiladi.
|
| |