Asfaltbeton va sementbeton qoplamalarini mukammal ta’mirlash

7.4. Asfaltbeton va sementbeton qoplamalarini mukammal ta’mirlash
Ushbu texnologiya profilaktika chorasi bo‘lib, qoplamalarning yuqori
qatlamlarida bitum va asfaltning xususiyatlarini ularni maxsus emulsiyalar bilan
singdirish orqali qisman tiklashga xizmat qiladi. Bular quyidagi shartlarga javob
beradigan qoplamalarda qo‘llaniladi:
- qoplamaning yuzasiga shikast etkazmaslik;
- asfaltbetonning o‘rtacha zichligi - 2,2 g / sm
2
dan oshmasligi kerak.
Kationli singdiruvchi emulsiyalar emulsiya birligida suvli emulsifikator
eritmasida dispersli bog'lovchi (tar, bitum, neft moylari) yordamida tayyorlanadi.
Emulsiyaning asosiy manba tarkibiy qismlarining turiga qarab kationik emdirish
markalarga bo‘linadi:
EKP-1 - bog'lovchi sifatida tar yoki bitum yordamida olingan kationli
singdiruvchi emulsiyalar;
EKP-2 - bog'lovchi sifatida neft moylaridan foydalangan holda olingan
kationik singdiruvchi emulsiyalar.
330
Emulsiyaning fizik-mexanik xususiyatlariga ko‘ra, kationik emdirish
materiallari 7.1-jadval talablariga javob berishi kerak.
Ko‘rsatkichning nomi
Ko‘rsatkich qiymati
EKP-1
EKP-2
1. Tashqi ko‘rinishi
to‘q jigarrang (qora)
rangdagi bir hil
suyuqlik:
ochiq jigarrang (to‘q
jigarrang) rangdagi bir
hil suyuqlik.
2. Emulsifikatorli bog'lovchi
tarkibi,%
58.0-62.0
28.0-35.0
3. 063 elakdagi qoldiqning bir
xilligi,% dan ko‘p emas
OD
0,1
4.Engler viskometre (VU)
bo‘yicha 25'S, ° E haroratda
shartli qovushqoqlik, ortiq emas
7
3
5- parchalanish koeffitsienti,
kamida,%
260
260
Kationli singdiruvchi EKP-1 markali emulsiyani ishlab chiqarish uchun 80 °
C haroratda 5 mm teshikka ega viskozometir bilan - 30-40 s yoki 25 ° C haroratda
igna kirib chuqurligi bo‘lgan bitum - 200-220 mm"
1
bog'lovchi sifatida foydalanish
tavsiya etiladi. Bitumni plastifikatsiya qilish uchun EFOM va PN-6 moylarini
plastifikator sifatida ishlatish tavsiya etiladi.
Emdiruvchi sinf EKP-2 emulsiyasini ishlab chiqarishda bog'lovchi sifatida
fenolik moyli ekstrakti va PN-6 neft plastifikatori va sanoat moylari ishlatiladi.
Asfaltbeton qoplamalarni tiklash texnologiyasi ishning quyidagi texnologik
bosqichlarini o‘z ichiga oladi: tayyorgarlik ishlari, emulsiya bilan to‘ldirish va
qoplamaga texnik xizmat ko‘rsatish. Ishni boshlashdan oldin quyidagilar zarur:
qoplamaning tengligini aniqlash; ulchamlarini olish va asfaltbetonning o‘rtacha
zichligini aniqlash; xomashyo sifatini nazorat qilish; qoplamani chang va
331
iflosliklardan tozalash; to‘siqlar va harakatni tartibga solishning texnik vositalarini
o‘rnatish. Qoplamaning tekisligi har 100 metrda beshta nazorat punktida
qoplamaning har bir chetidan 0,75-1,0 m masofada uch metrli reka yordamida
aniqlanadi. Asfaltbeton qoplamalarni tiklash, agar 10 mm dan oshiq reka ostidagi
bo‘shliqlar soni 10% dan kam bo‘lsa, amalga oshirilishi mumkin. Asfaltbetonning
o‘rtacha zichligi standart usul bilan aniqlanadi. Sinov natijalari shimdirish
samaradorligi koeffitsientini aniqlash uchun nazorat qilinadi. Ishning texnologik
sxemasi 7.7-rasmda keltirilgan.
7.7-rasm. Emulsiyalarni sepish bilan asfaltbeton qoplamalarni tiklash
ishlarining texnologik sxemasi:
I bosqich - harakatni tashkil qilish va qoplamani chang va iflosliklardan
tozalashning texnik vositalarini o‘rnatish; II bosqich - emulsiyani to‘ldirish; A -
harakatni tashkil qilishning texnik vositalarini olib tashlash, 40 km / soat tezlik
chegarasi bo‘lgan transport vositalarining o‘tishi.
Qoplama chang va ifloslikdan tozalangan (7.8-rasm). Ishdan oldin texnik
vositalar to‘plami bilan himoyalanadi.
7.8-rasm. Qoplamani yuvish va tozalash mashinalari
332
7.9-rasm. Avtoguranator bilan qoplamaga bitum sepish
Emulsiyalarni sepish avtogudranator tomonidan amalga oshiriladi. Kationik
sepish sinfidagi EKP-1 emulsiyasini tarqatishdan oldin emulsiyani suv bilan
aralashtirish kerak. Aralashtirish aylanma nasosi yordamida avtogudronatorda
amalga oshiriladi. EKP-1 emulsiyasi va suvning nisbati 1: 1 ga teng. Aralashtirish
paytida tarkibiy qismlarning harorati (EKP-1, suv) 10 ° C dan oshmasligi kerak.
7.10-rasm. Qoplamalarni yuvish va tozalash uchun mashinalar.
Aylantirish nasosining 500 l/min aylantirish ishlashi quvvati aralashtirish
vaqti bilan 10-15 daqiqa. Aylantirish nasosining boshqa sig'imiga ega tarmoqdan
foydalanganda, aralashtirish vaqti hisoblash yo‘li bilan belgilanadi.
Ishlarni ishlab chiqarishda EKP-2 emulsiyasi tayyor shaklda qo‘llaniladi.
Sepish paytida EKP-2 sepilayotgan emulsiyasining tavsiya etilgan harorati 60 ° C
dan oshmasligi kerak.
Kationik emdirish emulsiyasi iste'moli 0,5 l / m
2
ni tashkil qiladi. Dozalash
aniqligi ± 1%. Emprenye emulsiyasini to‘liq quritgandan so‘ng transport
vositalarining harakati ochiladi. To‘liq quritish vaqti ob-havo sharoitlariga bog'liq.
Agar harakatni to‘liq tuxtatishning iloji bo‘lmasa, barcha ishlar avval bir bo‘lakda
amalga oshiriladi, keyin emulsiya to‘liq so‘rilib quritilganidan keyin, ikkinchisida.
333
Ta'mirlash ishlari tugaganidan keyin bir kun ichida tezlikni soatiga 40 km ga
cheklash tavsiya etiladi.
Sementbeton qoplamalarini ta'mirlash. Sementbeton qoplamalarini ta'mirlash
ishlarining quyidagi ketma-ketligi tavsiya etiladi:
• kengayish choklarini (kengayish choklarini) tashkil etish;
• kengaytirish choklarini kesish, tozalash, geometriyasini tiklash va ularni
ta’mirlash;
• choklarni saqlash;
• plitalarning shikastlangan qismini butun qalinligi bilan almashtirish;
• qoplamaning sirtini tekislash;
• plitalar va teshiklarning singan qirralarini yo‘q qilish;
• beton yuzaning buzilishini bartaraf etish;
• qisqargan yoriqlarni bartaraf etish;
• beton yuzani maxsus hidrofobik birikmalar bilan mustahkamlash.
Kengaytirish choklarining muhrlanishini tiklash quyidagi operatsiyalarni o‘z
ichiga oladi: chokni eski mastikadan tozalash; kesivchi mashinalar bilan kesish;
metall cho‘tkalar bilan choklarni tozalash; choklarni zichlangan havo bilan
tozalash; chokni nam havo bilan issiq havo bilan quritish; yamalgan bulaklarni
zichlash; chok devorlariga ishlov berish; chokni ta’mirlash.
Yoriq qirralari singan bo‘lmaganda 40 mm gacha bo‘lgan yoriqlarni saqlash
amalda kengaytirish choklarini ta’mirlash bilan bir xil texnologiya asosida amalga
oshiriladi.
Saqlashdan oldin yoriqlar barmoq tegirmoni bilan 30 mm chuqurlikdagi arra
bilan kesiladi va tosh maydalari, chang, ifloslik va boshqa begona narsalardan
yaxshilab tozalanadi, bu ta’mirlash materiallarining betonga yaxshi yopishishiga
xalaqit beradi. Yoriq zichlangan havo bilan puflanadi, ho‘l beton bilan - issiq havo
bilan rezina shag'al quyiladi yoki muhrlangan shnur bosiladi, yoriq devorlari
qoplama bilan ishlanadi va muhrlanadi.
Yoriqlarning qirralari sezilarli darajada vayron bo‘lgan taqdirda, ular
chiplarni ta'mirlash kabi maxsus materiallardan foydalangan holda tuzatadilar.
334
Qattiq qoplamadagi choklar va yoriqlarning barcha turlarini ta’mirlash uchun
sovuq va issiq tuldiruvchi moddalari, shuningdek butun va ichi bo‘sh kauchuk
profil ishlatiladi.
Tuldiruvchi materiallar turini tanlashda, qoplama joylashgan mintaqaning
mumkin bo‘lgan maksimal salbiy va ijobiy havo harorati hisobga olinadi.
Qoplamalarda tuldiruvchi moddasining samaradorligi va uning xizmat qilish
muddati katta rol o‘ynaydigan materiallarning deformatsiyalanishi bilan
ta'minlanadi.
Rossiya va MDH mamlakatlarining yo‘llarida turli yo‘l-iqlim zonalarida
choklar va yoriqlarni yopish uchun Novomast (Rossiya) va CRAFCO (AQSh)
seriyasidagi mastikalar keng qo‘llaniladi (7.2-jadval), BIGUMA (Germaniya) va
boshqalar.
Plitalar qirralarini yo‘q qilishda nuqsonli joylarni konturlash olmosli diskli
chok to‘sar yordamida amalga oshiriladi. Buzilgan beton kam zararli energiya
bilan pnevmatik asbob bilan chiqariladi (maxsus bolg'a matkap, igna tabancasi) va
ta'mirlash joyi metall cho‘tkalar bilan yaxshilab tozalanadi.
Choklar va yoriqlarning singan qirralarini bartaraf etishda, chokga (yoriq)
yordamchi choklar qlinadi. Keyin sirt qoplanadi, shikastlangan joy ta'mirlash
materiallari bilan to‘ldiriladi va agar ta'mirlash materiali mineral biriktiruvchi
asosida tayyorlangan bo‘lsa, sirt ehtiyot bo‘ladi. Ta'mirlash materiallari qotib
qolgandan so‘ng, yordamchi shakldagi choklar urnatiladi.
Plitalarning shikastlangan qismlarini almashtirishda, almashtirilgan plastinka
kontur bo‘ylab to‘liq qalinlikka qadar kesiladi va segmentlarga kesiladi.
Ushbu texnologiyaning muhim elementi almashtiriladigan taxtalarning
kesilgan qismlarini ko‘tarishdir.
Buning uchun qoplamada burg'ulash quduqlariga
o‘rnatilgan maxsus koletli tutqichlardan foydalaniladi. Bu sizga qoplamaning
ulashgan qismlarining chekkalarini shikastlamasdan plitalarning shikastlangan
qismlarini olib tashlashga imkon beradi.
Keyinchalik, taglik qatlami va yangi tashkil etilgan qoplama o‘rtasida
toymasin qatlam o‘rnatiladi. Ilgari yotqizilgan va yangi qoplama plitalari,
335
mustahkamlovchi ramkalar va pinlar birgalikda ishlashini ta'minlash uchun. Beton
aralashma kichik o‘lchamdagi mexanizatsiyalash yordamida yotqiziladi, bu esa
kerakli tekislik va qiyalikni qoplashga imkon beradi.
Sementbeton qoplamalarini ta'mirlashda Rossiyada MACspa (Italiya)
litsenziyasi bo‘yicha "Irmast-Xolding" YoAJ tomonidan ishlab chiqarilgan Emaco
quruq beton aralashmalaridan keng foydalanildi. Emaco seriyali aralashmalarning
asosini Port-Sement klinkeri va kengaytirish va plastifikatsiyalash qo‘shimchalari
asosida olingan tez qotib turadigan plastiklashtirilgan kengayish mahsuloti bo‘lgan
maxsus sement tashkil etadi.
Emaco beton aralashmalarining va ularga asoslangan betonning asosiy
afzalliklari quyidagilardir: foydalanish qulayligi va yotqizilganidan keyin siqishni
talab qilmaydigan tayyor aralashmaning yuqori moslashuvchanligi; yuqori
harakatchanlik va harakatchanlikni uzoq vaqt ushlab turish (1,5 soatdan ortiq),
reoplastiklik va suv bilan aralashtirilganidan keyin aralashmalarning ajralmasligi;
qisqargan kompensatsiya plastikda ham, qattiqlashtirilgan holatda ham; yuqori
boshlang'ich (kamida 30 MPa) va yakuniy (70 MPa dan kam bo‘lmagan) beton;
eski beton va po‘latga mukammal yopishish, yuqori charchoq qarshilik; muzga
qarshi materiallar eritmasidagi betonning sovuqqa chidamliligi 300 tsiklni tashkil
qiladi, suvga chidamliligi bo‘yicha beton darajasi esa W12 dan yuqori; metall
tolasi bo‘lgan beton uchun yuqori zarba qarshiligi va bikirlik kuchi; betonning
elastik moduliga yaqin elastik modul.
Beton
yo‘llarda,
ayniqsa,
kengayish
choklarida
kestirib,
choklar
ta'minlanmagan bo‘lsa, alohida plitkalarda cho‘kma topiladi. Sarkma plitalarini
ko‘tarish bo‘yicha ishlarni bajarish uchun har bir plastinkada diametri 35 ... 50 mm
bo‘lgan 6-8 teshik burg'ulashadi va plitaning butun yuzasiga teng ravishda
yoyiladi. Armatura teshiklarga joylashtirilgan va o‘rnatiladi. Bosim ostida etkazib
berilgan havo ta'siri ostida beton plitalar taglikdan uzilib qoladi. Keyin pechka
ostiga maxsus tezkor ta'sirchan eritma in'ektsiya yo‘li bilan kiritiladi va bo‘shliqlar
bosim ostida to‘ldiriladi. O‘rnatilgan plitalar kerakli darajaga ko‘tariladi. Beton
plitaning yuqori qismidagi burg'ulash teshiklari tozalanadi va maxsus
336
kompozitsion bilan to‘ldiriladi. Ta'mirlangan uchastkada harakatlanish faqat ish
tugagandan so‘ng 4 soatdan keyin amalga oshiriladi.
Qoplamadagi notekislikni bartaraf etishning yana bir usuli - uni maydalash.
Buning uchun maxsus kuchli mashinalardan foydalaniladi, ularning ishchi tanasi
umumiy kengligi 0,6 ... 1,5 m bo‘lgan olmos pichoqlari to‘plamiga ega bo‘lgan mil
bo‘lib, qolgan betonning mikro tuzilishini buzmasdan norovonliklar kesiladi.
Ushbu texnologiya nafaqat qoplamadagi notekislikni bartaraf etishga xizmat
qiladi, balki g'ildiraklarning beton qoplamaga yopishib borishi natijasida harakat
xavfsizligi darajasining oshishi bilan bog'liq.
Betonni tozalash - bu qattiq qoplamalarga zarar etkazishning eng xarakterli
shakli. Peeling chuqurligi 10 mm gacha bo‘lgan holda, uni maydalash orqali
qoplamaning sirtini oldindan tekislash mumkin, so‘ngra betonni emdirish orqali
hidrofobik tarkib bilan mustahkamlash mumkin.
Peeling chuqurligi 10 mm dan oshgan holda, ta'mirlashning mumkin bo‘lgan
usullaridan biri shundaki, shikastlangan sirt avval vayron qilingan betondan
tozalanadi, maxsus astar bilan ishlov beriladi va keyin Emaco seriyasining yuqori
kuchliroq temir-beton yordamida ta'mirlanadi.
Beton yuzalarni sayoz tozalash joylarini tuzatish uchun mineral biriktiruvchi
materiallar bilan bir qatorda sun'iy qatronlar asosidagi materiallar qo‘llaniladi.
Sun'iy qatronlarga asoslangan betonning asosiy kamchiliklari, agar ularning
tarkibi noto‘g'ri tanlangan bo‘lsa, 8 ... 12% ga etishi mumkin bo‘lgan qattiqlashuv
jarayonida ularning katta qisqarishi. Bundan tashqari, polimer betonning harorat
deformatsiyalari sementbetonining harorat deformatsiyalariga nisbatan 2-3-5
baravar yuqori. Biroq, ishni kichik hajmda va qisqa vaqt ichida bajarish uchun
sun'iy qatronlarga asoslangan materiallar afzalroqdir. Amaliyotda sinovdan o‘tgan
materiallardan biri bu Silikal savdo belgisi ostida ishlab chiqarilgan metakrilat
qatronlariga asoslangan materiallardir.
Rossiya va MDH mamlakatlarida turli xil iqlim sharoitlarida ishlaganda,
o‘zgartirilgan Concretin modifikatsiyalangan epoksi qatroni o‘zini yaxshi isbotladi.
"Beton" epoksi qatronlarining taniqli epoksi qatronlar bilan taqqoslaganda,
337
mahalliy sanoat tomonidan ishlab chiqarilgan ED-10, ED-16, ED-20 epoksi
qatronlarining asosiy afzalligi past boshlang'ich yopishqoqlik, tarkibida
erituvchilar yo‘qligi, qotib qolgan holatda past elastik modul va juda katta.
cho‘zish.
Beton qoplamali epoksi "Konkretin" ning yopishishini oshirish uchun "IHS-
BV"ning kichik yopishqoq, hal qiluvchi bo‘lmagan qatroni ishlatiladi.
Chuqur shikastlanganda, beton yuzasini tekislash uchun fraktsiyalangan
kvarts qumi bilan aralashtirilgan Concretin GMH epoksi qatroni qo‘llaniladi.
Beton GMH epoksi beton quyidagi xususiyatlarga ega.
Zichlik 23 ° S, g / sm3
..................................................... 2,05
Termal kengayish koeffitsienti,°S
-1
.................................3 • 10
-5
Siqish kuchi, MPa .............................................................50
Tortish kuchi, MPa .............................................................20
Elastiklik moduli, MPa
......................................................3,8 • 10
3
Tanaffusda pirovard uzayish,%...............................................1,5
Beton qoplamalarining sirt qatlamini tuzatish uchun V.V. Ushakov va A.V.
Vishnevskiy chang polimerlaridan foydalanishni taklif qilishdi. Kukunli polimerlar
yuqori harorat ta'sirida eriydi va keyingi sovutish paytida kino qoplamalarini hosil
qiladi. Bu ularni qo‘llash usullari an'amarkaiy polimer materiallarini qoplash
moslamalari texnologiyasidan tubdan farq qilish uchun asosdir. Keng tarqalgan
amorf kukunli polimerlardan biri polivinil butirol (PVB).
To‘ldirgichning chang polimer materiallari tarkibiga kiritilishi va uning
polimer eritmalari bilan o‘zaro ta'siri shakllanish jarayoni va qoplama
xususiyatlariga sezilarli ta'sir ko‘rsatadi. Polimerning fizik-mexanik xususiyatlari
PVB asosidagi materiallar quyidagicha.
Uzatish paytida kuchlanish kuchi, MPa ............................ 5.6 ... 8.2
Elastiklik moduli, MPa ................................................... (10) ... 13.5) • 103
Ajratish paytida yopishish, MPa ......................................... 1,5 ... 1,9
Tortishish qarshiligi, MPa .................................................. 1.7 ... 2.0
Lineer harorat koeffitsienti
338
kengayish, ° S-1 .................................................... ......... (19 ... 24) -IG6
1000 sikldan keyin ymirilish, g / sm2 .................................. 0,075
PVB asosidagi qoplamalarni qurishda asosiy texnologik operatsiya isitishdir.
Polimereral kompozitsiyalarni isitish uchun maqbul harorat va vaqt sharoitlariga
rioya qilish eng yuqori fizik-mexanik xususiyatlarga ega qoplamani olish imkonini
beradi.
Ta'mirlash texnologiyasi quyidagi operatsiyalardan iborat.
• buzilgan beton yuzasini tozalash, ta'mirlangan joyni yuvish va quritish;
• PVB va silika qumidan iborat quruq aralashmani tayyorlash va tarqatish;
• tavsiya etilgan parametrlarga muvofiq infraqizil nurlanishni o‘rnatish bilan
polimer-mineral kompozitsion qatlamini isitish;
• tabiiy sharoitda ta'mirlanadigan qoplamaning qattiqlashishi.
Qoplamaning tez shakllanishi munosabati bilan ta'mirlanadigan maydon
bo‘ylab transport vositalarining harakatini 2 ... 3 soat ichida ochish mumkin.
So‘nggi yillarda beton qoplamalarda, sirtni tozalashga alternativa sifatida,
sovuq emulsiya-mineral aralashmalarning nozik himoya qatlamlari, shuningdek,
shag'al toshning yuqori miqdori bo‘lgan yupqa asfaltbeton qatlamlari o‘rnatildi.
Siqilish yoriqlarini bartaraf etish uchun maxsus sement aralashmalari
qo‘llaniladi. Microdur, Intratsom, Spinor materiallari, ayniqsa, aralashma
tayyorlash uchun mo‘ljallangan, juda dispers sementdir. Yuqori tezlikda
ishlaydigan mikser yordamida (... aylanish tezligi 3000 ... 7000 min "1) suv bilan 1
... 3 min aralashtirilgandan so‘ng, aralashma juda yuqori kirish qobiliyatini qo‘lga
kiritadi.
Siqilish yoriqlarini yo‘q qilish texnologiyasi quyidagicha. Beton plita sirtini
yaxshilab tozalanadi va namlanadi. Sement-suv aralashmasi, superplastifikator
(sement massasining 19%) qo‘shilishi bilan 0,5 ... 0,7 suv-sement nisbati bilan
tayyorlanadi. Aralashma beton ichiga singib ketmaguncha ishlov berish uchun
yuzasiga surtiladi. An'amarkaiy usulda beton yuzasiga texnik xizmat ko‘rsatishni
amalga oshiriladi.
339
Yoriq paydo bo‘lganidan keyin darhol tuzatilgan hollarda eng katta samaraga
erishiladi.
Betonning sirt qobig'iga chidamliligini oshirish uchun, jahon amaliyotida
keng tarqalgan sepiladigan mustahkamlovchi aralashmalar bilan qoplama ishlov
berish qo‘llaniladi.
Ushbu birikmalardan foydalanish sizga quyidagilarga imkon beradi:
• betonni suvdan himoya qilishda va namlikni filtrlashdan saqlagan holda, suv
o‘tkazmaydigan xususiyatlarga ega bo‘lishi;
• betonning sovuqqa chidamliligini oshiradi;
• tuzlar, xloridlar, sulfatlar, fosfatlar, yog'lar, erituvchilarning betonga
kirishiga to‘sqinlik qiladi va qattiq, chang o‘tkazmaydigan qoplama hosil qiladi;
• qoplama yuzasining qattiqligini oshiradi;
• betonning bug o‘tkazuvchanligini ta'minlaydi;
• sho‘r yuvish jarayonini oldini oladi.
Tarkibi beton yuzasiga qo‘llaniladi, har xil ifloslantiruvchi moddalar va
eritmaning betonga kirishiga to‘sqinlik qiladigan begona moddalardan tozalanadi.
Betonning sirtini tozalash uchun qum yoki suv o‘tkazmaydigan qurilmalardan
foydalanish mumkin.
Betonni mustahkamlovchi kompozitsiyalar bilan sirt ishlov berish odatda
ikki-uch qatlamda amalga oshiriladi. Kuchaytiradigan kompozitsiyalar betonning
suvga chidamliligini, shuningdek, nam yuzalarga yopishish koeffitsientini saqlab
turishi kerak. Tozalangan sirtning xususiyatlari kamida bir yil saqlanishi kerak.
|