nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
h
I - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

161
Hisоbiy gоrizоntаl yoritilgаnlik
,
cos
2
3
Kh
I
E
g
lk (6.4)
bu yerdа: I
– yoritqichning yorug‘lik kuchi, kd;
α
– yorug‘lik tushish burchаgi, grаdus;
h
– yoritqich o‘rnаtilgаn bаlаndlik, m;
K
= 1,2÷2 – zaxira koeffitsiyenti
Vertikаl yoritilgаnlik
,
tg
E
Е
g
v
lk (6.5)
Yorug‘lik оqimi uslubi –
bu uslubdа hаm оldindаn yoritish
аsbоbining turi tаnlаnаdi. So‘ng jоyni yoritish uchun yetаrli bo‘lаdigаn
yorug‘lik оqimi hisоblаnаdi. Keyin yoritish аsbоblаri sоni hisоblаnаdi.
Bu usuldаn kаttа mаydоnlаrni yoritishdа fоydаlаnilаdi.
Umumiy yorug‘lik оqimi
,
2
1
.
.
K
K
S
E
F
m
yo
yo
m
u
lm (6.6)
bu yerdа:
yo
m
Е
.
– me’yoriy yoritilgаnlik, lk;
m
yo
S
.
– yoritilаdigаn mаydоn yuzаsi, m
2
;
1
К
=1,2÷1,5 – zaxira koeffitsiyenti;
2
К
=1,15÷1,5 – yorug‘lik yo‘qоtilish koeffitsiyenti.
Yoritish аsbоblаri sоni
yo
u
yo
F
F
n
(6.7)
bu yerdа:
yo
F
– yoritish аsbоbining yorug‘lik оqimi, lm.
Mashg’ulot shakli va turi

Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. 3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
2. Foydalanuvchi interfeysi haqida ma’lumot
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Fayl tizimi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

178
murakkabliklarini himoyalaydi va bu saqlanuvchiga nisbatan sodda
mantiqiy modelli dasturni fayl yaratuvchisiga taqdim etadi,
shuningdek unga murakkab fayllar uchun qulay bo‘lgan buyruqlardan
foydalanishni taqdim etadi.
FT tomonidan yechiladigan vazifalar umuman hisoblash
jarayonini tashkil qilish usuliga bog‘liq. FT ning eng sodda ko‘rinishi
bu bir foydalanuvchilik va bir dasturli OT lar, masalan MS-DOS. Bir
foydalanuvchilik va bir dasturli FT ning asosiy funksiyasi quyidagi
masalalarni hal etish hisoblanadi:
Faylni nomlash;
Ilovalar uchun dasturiy interfeys;
Ma’lumotlar saqlaydigan fizik tashkil etuvchisida fayl
tizimining mantiqiy modelini tasvirlash;
Resursdagi to‘xtalishlarga, qurilma va dasturiy vositalar
xatoliklariga fayl tizimining bardoshliligi.
FT masalasi bir foydalanuvchi ishlashiga mo‘ljallangan, lekin
unga bir vaqtning o‘zida bir nechta jarayonlarni ishga tushirishga
imkon beradigan
bir foydalanuvchili ko‘pdasturli OT
operatsiyalarini
murakkablashtiradi. Bu toifadagi birinchi OT OS/2 bo‘lgan. Yangi
topshiriqni qo‘shish masalasini bajarishda faylga bir nechta jarayonlar
kirishiga ruhsat berilishi kerak bo‘lgan. Bu holatda fayl resurslarga
ajratilgan, demak fayl tizimi ushbu resurslar bilan bog‘liq barcha
muammolarni hal etishi kerak bo‘lgan. Bir foydalanuvchilik ko‘p
dasturli fayl tizimida faylni va uning qismlarini bloklash, quvib
o‘tishni oldini olish, berklikni rad etish, nusxalarni moslashtirish va
boshqalarni ko‘rib chiqish mumkin.
-Mavzu  3 DS Max dasturi koordinata tekisligi bilan ishlash

Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1.Koordinatalar sistemalari.
2.Dekart koordinatalar sistemasi.
3.Tcilindrik koordinata sistemasi.
4.Sferik koordinata sistemasi.
5. 3D modellashtirish dasturi
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Jami
  


  
180 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari, savol-javob va amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. 4.Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yhati: Shavkat Mirziyoyev “Milliy taraqqiyot yo‘limizni qat’iyat bilan davom ettirib,yangi bosqichga ko‘taramiz” Toshkent – “O‘zbekiston”-2018. Shavkat Mirziyoyev “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shahsiy javobgarlik - har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak” Toshkent – “O‘zbekiston”-2017. O..Salimov , J.Kulmuhamedov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil. A.Muhitdinov, J.Qulmuhamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019 yil. A.I.Kamilov, “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007 yil. A.Muhitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Hakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014 yil. D.I.Hoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017 yil. D.I. Hoshimov, G‘.N.Mahmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”, “Avtomsan” Toshkent-2019 yil. A.Abdurahmonov Avtomobillarni elektr jihozlarini ishlatish, diagnostika qilish va ta’mirlash(ihtisosliklar bo‘yicha “Ilm Ziyo” 2016yil Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 71/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashKvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1.Yonilg‘I ta'minlash tizimini tashxislash va ta'mirlash chilangari.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
3.2.4
|
Ajratilgan soat:
|
96
|
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
Tuzuvchilar:
|
Madjitov A.
|
Pedagogik innovatsiyalar instituti Ta’lim texnologiyalari, o‘quv reja va dasturlarini ishlab chiqish bo‘limi bosh mutaxassisi
|
|
Yusupova G.
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar maktabi direktori
|
|
O.Tuhtamuratov.
|
Shayhontohur tuman kasb-hunar maktabi o‘quv ishlari bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
-Mavzu Hujjat yaratish, o’lchov birliklari, ranglar palitrasi

|
-Mavzu Hujjat yaratish, o’lchov birliklari, ranglar palitrasi
|
bet | 126/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslik33-Mavzu Hujjat yaratish, o’lchov birliklari, ranglar palitrasi
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-80 daqiqa
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1-usul: hujjatni yaratish bosqichida rangni sozlang
2-usul: to'ldirish
3-usul: qo'lda bo'yash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
|
| |
Mashg‘ulot yakuni - Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi

Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
Kompyuter grafikasi darslik
Maxsus fan o‘qituvchisi: Kodirova Soxiba 45-Mavzu Uch o‘lchamli grafika asoslari Reja 1.Uch o’lchamli texnologiyalar 2. Mavzuning dolzarbligi 3D Max dasturi haqida ma`lumot. 3D Studio MAX uch ulchovli modellashtirish va ko`rgazmali namoyish qilishning (vizualizatsiya) yangicha bosqichi xisoblanadi. Bu dastur yordamida yuqori sifatli animatsiya va uch o`lchovli modellarni professional darajada yaratish mumkin. Bunda siz ikki o`lchovli va uch o`lchovli ob‟ektlarni qo`llashingiz mumkin. Bu dastur yordamida yuqori sifatli multiplikatsion filmlar, ma‟lum fanlar bo`yicha ko`rgazmali dasturlar tuzish mumkin. Xo`sh, bu dasturda qanday ishlash mumkin? 3D Studio MAX da ob‟ektlarni ko`rish maydonini (viewport)da yaratasiz. Buning uchun siz kerakli asbobni tanlab, kursorni ko`rish maydoniga keltirganingizda kursor shakli o`zgaradi. Sichqoncha yordamida ob‟ektning o`lchovlarini berasiz. Yaratilgan ob‟ektlarda kino effektlar yaratish uchun maxsus kamera va yoritgich asboblarini qo`llashingiz mumkin. Ob‟ekt sirti uchun turli material tanlashingiz mumkin, ya‟ni unga masalan, shaffof yoki g`adir-budir sirt berishingiz mumkin. Ko`rish maydonida yaratilgan ob‟ektlarni harakatlantirib, kichik animatsiya hosil qilish mumkin. Buning uchun {Animatsiya} tugmasini bosib, kadrlarni o`zgartirgan holda ob‟ektni harakatlantirish bilan oxirgi kadrga kelinadi. So`ngra, animatsiya panelidan {Play} tugmasi bosiladi. Natijada kadrlar almashinib, animatsiya hosil bo`ladi. Bu yaratilgan animatsiyani fayl ko`rinishida kompyuter xotirasida saqlash va istalgan video tasvirlarni o`qiy oladigan dastur yordamida o`qishimiz mumkin. Fayl *.avi kengaytmali formatda saqlanadi. Download 39,74 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Namangan viloyati norin tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI

|
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
bet | 170/230 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 39,74 Mb. | | #271664 |
Bog'liq Kompyuter grafikasi darslikO`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchining
|
O‘quvchi-ning
|
O‘quv mashg‘ulo-tiga kirish
(5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshirish
|
Mashg‘ulotga tayyorlanadi
|
2. Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi (1-ilova)
Maqsad va vazifalarni belgilanishi
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtiriladi;
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi;
4.O‘quv ishlarida o‘quvchilarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (2-ilova);
Ta’lim oluvchining bilimlarini faollashtirish
5.Tezkor so‘rov, savol-javob, aqliy hujum texnikalari orqali bilimlarni faollashtiradi;
Yangi o‘quv metodlari bayoni:
6.Nazariy mashg‘ulotlarning rejasi va tuzilishiga muofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi.
7.Mavzu bo‘yicha Power Point tartibida namoyish va sharxlar bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. (3-ilova)
|
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar
Guruhlarga bo‘linadilar.
Javob beradilar
Diqqat qiladilar
Guruhlarda ishlaydilar
Fikr almashadilar
|
3. Yakuniy bosqich
(10 daqiqa)
.
|
|
|
| |
Fayl tizimlarini ierarxik tuzilishi

180
bir fayl sahifalarda bo‘ladi. Katalog - ildiz katalog yoki ildiz (root)
deb ataladigan yuqori pog‘onada turadi.
Bunday tashkil etishda foydalanuvchi barcha fayllar nomlarini
eslab qolish zaruratidan ozod bo‘ladi, unga shu yoki boshqa fayllarni
qaysi guruhda saqlanishi mumkinligini bilish yetarli bo‘ladi. Ya’ni uni
kataloglar ketma-ketligini ko‘rib izlab topish uchun. Ierarxik struktura
ko‘p foydalanuvchilik tizimlar uchun ham qulay: har bir
foydalanuvchi o‘zining katalogi yoki katalog daraxti shoxlarida
o‘zining fayllarini joylashtiradi.
Mashg`ulot natijalari - O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`limi vazirligi andijon viloyati kasbiy...

Kompetensiya kodi va nomi
|
Amaliyot natijasi nomi
|
Web content klasifikasiyasi bo`yicha
|
|
UK-2. Rahbar tomonidan belgilangan maqsadga erishish uchun jamoada ishlay
olish;
|
|
UK-4. Jamoada va ma’lum vazifani bajarishga yo‘naltirilgan guruhda ishlash,hamkasblar, rahbarlar va mijozlar bilan samimiy, xushmuomala
va samarali muloqot qilish;
|
|
UK-6. Umuminsoniy fazilatlarga ega bo‘lish, o‘z millatini va Vatanini sevish,
u bilan faxrlanish, milliy urf-odatlar, qadriyatlarni hurmat qilish;
|
|
UK-10. Kasbiy faoliyatda xavfsizlik texnikasi va mehnat muhofazasi
qoidalariga amal qilish ko‘nikmalariga ega bo‘lish, shuningdek, olingan kasbiy
bilimlardan foydalangan holda harbiy burchni bajarish (yigitlar uchun)
|
|
KK-2.1. Tarmoq uchun katta hajmdagi axborotni tizimlashtirish;
|
-kompyuter tarmoqlarida axborotlarni joylashtiradilar;
-tarmoqlardagi ma`lumotlar bazasidan ma`lumotlarni so`rovlar orqali oladilar;
-server kompyuterlarida boshqarishni bajara oladilar;
-katta hajmdagi axborotlarni tizimlashtirishni bajara oladilar;
|
KK-2.2. WEB-dastur dizaynini WEB-rivojlanishning hozirgi tendensiyalari
asosida ishlab chiqish;
|
-Web dasturlarida sahifalarni yaratishni bajara oladilar;
-Web dasturiy ta`minot yordamida web dizayn turlari bilan ishlaydilar;
-Java script, Bloknot dasturlaridan foydalanib web sayt yaratish va dizaynini yaratishni bajara oladilar;
|
KK-2.3. WEB-sayt, axborot resurslari, ijtimoiy tarmoqlar va messenjerlar
uchun loyihalashga qo‘yiladigan talablarni ishlab chiqish, materiallar tanlash,
dizaynini ishlab chiqish va joylashtirish;
|
-Web saytlarga axborotlarni joylashtirish , ma`lumotlarni o`cherish va ko`chirib olish bajara oladi;
-web sayt axborot rusurslarida foydalana oladi;
-internet tarmog`ida ijtimoiy tarmoqlar va mesenjerlar yuklab olish, foydalanish, axborotlar tarqatish va axborotlarni olishni bajara oladilar;
|
KK-2.4. Audio va video vositalar va video muharrirlar yordamida audio va
vizual kontentni qayta ishlash;
|
-multimediya vositalari turlariga kiruvchi qurulmalarni vazifasi va imkoniyatlarini bilib oladilar;
-multimediyaning dasturiy ta`minotiga kiruvchi dasturlarni turlari, vazifalari va imkoniyatlaridan foydalana oladilar;
-Audio ma`lumotlar bilan ishlovchi vositalar bilan ishlay oladilar;
-Video ma`lumotlar bilan ishlovchi vositalar bilan ishlay oladilar;
|
KK-2.5. Tarmoqda WEB-ilovaning xavfsizlik auditini amalga oshirish;
|
-Tarmoqning xavfsizligini ta`minlash usullarini o`rganadi;
-tarmoqda ma`lumotlar xavfsizligini dasturiy vositalar yordamida ta`minlay oladi;
|
KK-2.6. Tarmoqdagi WEB-ilovalarni targ‘ib qilish bo‘yicha chora-tadbirlarni
amalga oshirish;
|
- Tarmoqdagi WEB-ilovalarni targ‘ib qilish bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshira oladi;
|
KK-2.7. Barcha axborot-kommunikatsiya va interaktiv texnologiyalardan
foydalanish;
|
-Axborot-kommunikatsiya vositalarini o`rnatish, parametrlarini sozlash va ishlata oladilar.
- interaktiv texnologiyalardan foydalana oladilar
|
KK-2.8. Multimedia kontentini internetda nashr qilish.
|
- Multimedia kontentini internetda nashr qilishni bajara oladilar
|
Faylga kirish mexanizmlari - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

181
disk bo‘ylab qismlarga bo‘lingan bo‘ladi. Chunki u bu bo‘linishlar
faylni mantiqiy tuzilishi bilan hech qanday bog‘lanmagan. Masalan,
uning alohida mantiqiy yozuvi diskning son sanoqsiz sektorlarida
joylashgan bo‘lishi mumkin. Real qurilmada faylni, katalogni va
axborot tizimlarini joylashtirish faylni fizik tashkil etilishi bilan
tavsiflanadi. Turli xil fayl tizimlari turli xil fizik tashkil etilishga ega
bo‘ladi.
Disklar, qismlar, sektorlar, klasterlar

184
Operatsion tizim qismlarni turli xil holatlarini qo‘llab-
quvvatlashi mumkin, asosan operatsion tizim modelini yuklash uchun
foydalanilishi mumkin bo‘lgan qismlarni qayd etadigan va faqat fayl
ma’lumotlarini saqlash va ilovalarni o‘rnatish mumkin bo‘lgan
bo‘limlarni tasvirlaydi. Diskning bo‘limlaridan biri faol bo‘ladi.
Aynan shu bo‘lim operatsion tizimni yuklovchi hisoblanadi.
5.3- rasm. Ikkita NTFS fayl tizimi va bitta FAT fayl tizimi o‘rnatilgan
3 qismga ajratilgan disk
a
b - O‘zbеkiston rеspublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi a. L. Haqberdiyev kon korxonalarini elektrlashtirish

205
Elektr yuritmаni bоshqаrish sхemаsi mоylаsh tizimi sхemаsi
bilаn bоg‘lаngаn. Аgаr tegirmоnning mоylаsh jаrаyoni to‘хtаb qоlsа,
uzish zаnjiridаgi kоntаktlаr ishlаb, elektr dvigаtelni to‘хtаtib qo‘yadi.
Yuklаmа uzgich QW ning hоlаti vа uning o‘chib qоlishi
sаbаblаri to‘g‘risidа хаbаr berish uchun HL1, HL2, HL3 lаmpаlаri vа
KH1, KH2 ko‘rsаtish relelаri qo‘llаnilgаn. Ko‘rsаtish relelаri bir fаzаli
yergа ulаnish bo‘lgаnini yoki mоylаsh
tizimi ishlаmаyotgаni
to‘g‘risidа хаbаr berаdi.
Bоyitish fаbrikаlаrining iste’mоlchilаri, jumlаdаn, tegirmоnlаr-
ning elektr tа’minоti, fаbrikаning ishlаb
chiqаrish mаydоnchаsidа
jоylаshtirilgаn bоsh pаsаytiruvchi podstansiyasining PKTQ dаn
аmаlgа оshirilаdi. PKTQ yuqоri kuchlаnishli kоmplekt tаqsimlоvchi
qurilmаlаrdаn (KTQ) tаshkil tоpаdi vа ikkitа seksiyadаn ibоrаt bo‘lаdi.
Seksiyalаr оrаsidа seksiya KTQ si qo‘yilаdi
vа u nоrmаl hоlаtdа
uzilgаn bo‘lаdi. Аgаr bir tоmоndаgi seksiyadа qаndаydir sаbаbgа
ko‘rа, elektr energiya bo‘lmаy qоlsа, seksiya KTQ si аvtоmаt rаvishdа
ulаnаdi vа ikkitа seksiya iste’mоlchilаri vаqtinchа ikkinchi seksiyagа
kelаyotgаn elektr energiya bilаn tа’minlаnаdi.
Tegirmоnlаrning elektr yuritmаsi аvvаl аytilgаnidek,
yuqоri
kuchlаnishli bo‘lаdi. Bоyitish mаjmuаsidа ulаr uchun tаqsimlоvchi
punkt (TP) o‘rnаtilаdi. Bоsh pаsаytiruvchi podstansiyasining pаst
kuchlаnishli tаqsimlоvchi qurilmаsining
ikkitа seksiyasidаn ungа
ikkitа аlоhidа kаbel liniyalаri оrqаli 6 kV li elektr energiya uzаtilаdi.
TP ikkitа seksiyagа аjrаtilgаn bo‘lib, kоmplekt tаqsimlоvchi
qurilmаlаrdаn tаshkil tоpаdi. Seksiyalаr оrаsigа seksiya KTQ ulаnаdi
vа u nоrmаl hоlаtdа uzilgаn bo‘lаdi. Аgаr
bir tоmоndаgi seksiyadа
qаndаydir sаbаbgа ko‘rа elektr energiya bo‘lmаy qоlsа seksiya KTQ si
аvtоmаt rаvishdа ulаnаdi vа ikkitа seksiya iste’mоlchilаri vаqtinchа
ikkinchi seksiyagа kelаyotgаn elektr energiya bilаn tа’minlаnаdi.
Tegirmоnlаrning elektr yuritmаlаrigа TP seksiyalаridаgi KTQ lаrdаn
аlоhidа kаbel liniyalаri оrqаli 6 kV li elektr energiya uzаtilаdi. Shu
bilаn birgа TP dа pаst kuchlаnishli iste’mоlchilаrni
elektr energiya
bilаn tа’minlаsh uchun ikkitа kuch trаnsfоrmаtоri o‘rnаtilаdi.
Trаnsfоrmаtоrlаr 6 kV kuchlаnishni 380 V gа pаsаytiradi. Pаst
kuchlаnishli elektr energiya аvtоmаt uzgich vа ishga tushirgichlar
оrqаli аlоhidа kаbellаr bilаn iste’mоlchilаr elektr yuritmаlаrigа
uzаtilаdi.
Mezоnning nоmlanishi - Iqtisod-moliya

Biznes lоyihalarini bahоlash usullarining tasniflash belgilari
1. Sоf keltirilgan qiymat (yoki sоf kel-
tirilgan samara, sоf diskоntlangan darо-
mad, integral samara)
1. Investitsiyalarni o‘zini оqlash
muddati
2. Investitsiyalarning rentabellik indek-
si (yoki fоydaliligi, darоmadliligi)
2. Investitsiyalar samaradоrligi
kоeffitsiyenti
3. Darоmadlilikning (yoki fоydaning, in-
vestitsiyani qaytarilishining) ichki me’-
0,05 x 1,75 + 0,07 x 2,4 + 0,07 x 2,75 + 0,08 x 2,79 + 0,08 x 2,99 +
0,09 x 3,03 + 0,09 x 3,25 + 0,2 x 3,2 + 0,12 x 3,35 + 0,15 x 3,4 = 5,95.
Amalga оshirilgan hisоb-kitоblardan ko‘rinib turganidek, hamma-dan
ma’qulrоg‘i 3-variantdagi elektrоn magazindir,
chunki uning hisоb-lab
chiqilgan integral bahоsi hammadan katta miqdоrga ega.
Tоvarning bahоsi
O‘z vaqtida yetkazib berilishi
Tоvarning оmbоrda
bоrligi
Tоvar assоrtimentining xilma-xilligi
Nomlangan kanallar(yoki konveyerlar)

192
Fayl atributlar to‘plami fayl tizimining o‘ziga xos xususiyatlarini
belgilaydi: fayl xarakteristikasida turli xil turdagi fayl tizimlarida turli
xil atribut to‘plamlaridan foydalanish mumkin. Masalan, yuqorida
keltirilgan
ro‘yxatdagi
so‘nggi
uchta
atribut
bo‘lmagan
strukturalashmagan faylni qo‘llab-quvvatlovchi fayl tizimida fayl
tuzilishi bilan bog‘langan bo‘ladi. Bir foydalanuvchilik OT lar
atributlar to‘plami foydalanuvchi va himoya qiluvchi (ya’ni fayl egasi,
fayl yaratuvchisi, faylga kirish uchun parol, faylga kirishga ruhsat
berish to‘g‘risidagi axborot) layoqatiga ega atributlar bo‘lmaydi.
Foydalanuvchi atributga kirish huquqini olish uchun ushbu
maqsadda fayl tizimiga taqdim etilgan vosita yordami bilan olishi
mumkin. Odatda istalgan atribut ma’nosini o‘qishga ruhsat beriladi,
o‘zgartirishga esa faqat ayrimlariga ruhsat beriladi. Masalan,
foydalanuvchi faylga kirish qoidalarini o‘zgartirish mumkin, lekin unga
faylni joriy hajmini va yaratilgan sanani o‘zgartirishga ruhsat berilmaydi.
Tavsilotlari - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

325
unga ishongan taraf tomonidan imzolangan bo‘lsa, A foydalanuvchi
raqamli guvohnomadagi ochiq kalit aslida B foydalanuvchidan
ekanligiga ishonishi mumkin. Raqamli sertifikatlar A foydalanuvchiga
B foydalanuvchining ushbu kalit unga tegishli ekanligi haqidagi
da’vosini tekshirishga va ochiq kalitning egasini ko‘rsatadigan o‘rtada
C foydalanuvchi hujumini oldini olishga imkon beradi.
8.8- rasm. O‘zgartirilgan ochiq kaliti
Raqamli sertifikat odatda quyidagi ma’lumotlarni o‘z ichiga
oladi:
Egasining ismi yoki alias nomi;
Egasining ochiq kaliti;
Sertifikat beruvchining nomi;
Sertifikat beruvchining elektron raqamli imzosi;
Raqamli sertifikatning seriya raqami;
Ochiq kalitning amal qilish muddati.
Raqamli sertifikat asosan ochiq kalit uchun konteynerdir. Shu
bilan birga, sertifikatlarda foydalanuvchi tomonidan taqdim etilgan
boshqa ma’lumotlar, masalan, elektron pochta manzili, pochta manzili
va ro‘yxatga olish to‘g‘risidagi asosiy ma’lumotlar, masalan,
mamlakat yoki mintaqa, pochta indeksi, foydalanuvchining yoshi va
jinsi bo‘lishi mumkin. Raqamli sertifikatlar foydalanuvchilardan
boshqa obyektlarni, masalan serverlar va ilovalarni aniqlash uchun
ishlatilishi mumkin.
Asimmetrik shifrlash algoritmi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

Asimmetrik shifrlash algoritmi Asimmetrik shifrlash algoritmi ochiq kalitga asoslangan, bu esa
simmetrik shifrlashdagi muammoni yechadi.
1970-yillarning o‘rtalarida ikkita olim — Vinfild Diffi va Martin
Xellman — ochiq kalit yordamida shifrlash tamoyilini tushuntirib
berishdi. Ochiq kalit yordamida shifrlashni asosiy jihati shundan
iboratki, bunda bir vaqtni o‘zida ikkita unikal juft kalitlar generatsiya
qilinadi. Birinchi kalit shifrlashda ishlatilsa, ikkinchi kalit
deshifrlashda ishlatiladi yoki aksincha (bu shifrlash algoritmida ikkita
turli xil kalitlar ishlatiladi). Ushbu algoritmda shifrlash va parolni
ochish uchun turli xil kalitlardan foydalaniladigan xususiyatga ega va
agar yaxshi tanlangan shifrlash kaliti bo‘lsa, tegishli shifrlash kalitini
ochish deyarli mumkin emas. Bunday sharoitda shifrlash kaliti oshkor
qilinishi mumkin va faqat deshifrlash kaliti sir saqlanadi.
8.5- rasm. Asimmetrik shifrlash algoritmi sxemasi
RSA kriptoalgoritmi 1978 yilda 3 ta olim (Rivest, Shamir va Adleman) ochiq kalit
yordamida shifrlash tizimi Diffi-Xellman tamoyillariga to‘liq javob
beradigan RSA (Rivest, Shamir, Adleman) kriptoalgoritmini ishlab
chiqishdi. Bu usul quyidagi bosqichlardan iborat:
1.
Ikkita juda katta oddiy r va q tasodifiy tarzda tanlanadi.
2.
n=p∙q va φ(n) = (p - 1)∙(q - 1) (
Eyler ) tenglamalari hisoblanadi.
3.
e <φ(n) va φ(n) bilan umumiy bo‘luvchiga ega bo‘lmagan e soni
tanlanadi.
4.
1 < d < φ(n) va mod(d·e - 1, φ(n)) = 0 shart bo‘yicha d
tanlanadi.
5.
Ochiq kalit – {e, n}, yopiq kalit – {d, n} juftliklari hosil qilinadi.
6.
Shifrlash uchun
c = mod(m e , n) hisoblanadi.
7.
Deshifrlash uchun
m = mod(c d , n) hisoblanadi.
321
8.6- rasm. Ochiq va yopiq kalitlarni ishlatilishi sxemasi
DES
va
RSA
algoritmlarining
solishtirma
tavsilotlari
8.7- jadvalda keltirilgan.
8.7- jadval
axborotlashgan jamiyat- dagi o‘rni

|
axborotlashgan jamiyat- dagi o‘rni Pdf ko'rish
|
bet | 182/251 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #270410 |
Bog'liq Inf metaxborotlashgan jamiyat- dagi o‘rni
haqida tartibli aytib beradi..
Ta’lim berish usullari
Axborotli ma’ruza, namoyish,
tushuntirish, “Ikki qismli kundalik”
jadvali, “Nima uchun” sxemasi,
“Aqliy hujum”, “Toifalash jadval”
Ta’lim berish shakllari
Guruhlarda ishlash
Ta’lim berish vositalari
O‘quv qo‘llanma, kompyuter,
proyektor, slayd
Ta’lim berish sharoiti
Kompyuter xonasi
Monitoring va baholash
Og‘zaki nazorat: savol- javob
Yozma so‘rov: Ilovadaga jadvallar
O‘QUV MASHG‘ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
ta’lim beruvchi
ta’lim
oluvchilar
1. Mavzuga
kirish
bosqichi
(20 daqiqa)
1.1. Mavzu nomini, mavzu rejasini,
maqsadini aytadi va slayd orqali namoish
etadi.
1.2. Mavzuga doir tayanch so‘z va
iboralarni tanishtiradi; mustaqil ishlash
uchun adabiyotlar ro‘yxatini aytadi.
Tinglaydila,
yozib
oladilar.
Aniqlashtira
dilar,
savollar
318
1.3. Dars maboynida foydalanilayotgan
usul va vositalar, baholash mezonlari
bilan tanishtiradilar
beradilar
2. Asosiy
bosqich (50
daqiqa)
2.1. Power Point dasturi yordamida
slaydlarni namoyish qilish va izohlash
bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi (1- ilova).
2.2. O‘tilgan mavzuni mustahkamlash
uchun guruhlar “Ikki qismli kundalik”
|
| |
A
ma
ld
a 
Rejada - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

317
tushuncha.
2.
Axborotlashgan jamiyat haqida.
3. Informatikaning axborotlashgan
jamiyatdagi o‘rni
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi:
Talabalarga axborot texnologiyalari
haqida tushuncha berish, axborotlashgan jamiyat haqida va
informatikaning axborotlashgan jamiyatdagi o‘rni haqida bilimini
shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
•
Axborot texnologiyalari
haqida tushuncha berish;
•
Axborotlashgan jamiyat
haqida o‘quvchilar bilimini
shakllantirish;.
•
Informatikaning
axborotlashgan
jamiyatdagi
o‘rnini o‘rgatish.
O‘quv faoliyati natijalari:
•
Axborot texnologiyalari haqida
aytib beradi;
•
Axborotlashgan jamiyat haqida
tasniflaydi;.
•
Informatikaning
Akademik litsey va kasb- hunar kollejlarida yillik rejalashtirish

316
Taqvimiy – mavzular rejasi
_______________________________________________ kafedrasining
20___ yil “____” _____________
dagi ______ sonli yig‘ilishiida muhokama etilib, ma’qullandi.
Kafedra mudiri: ________________________ _____________
№
Mavzu
A
jr
at
ilg
an
vaqt
Mashg‘u
lot
turi
Ta’lim
metodlari
Ta’lim
Vositalari
Fanlararo
aloqadorlik
O‘quvchilar
ning
auditoriyada
bajaradigan
mustaqil
ishi
(topshiriqlar
)
Foyda
lanadi
gan
manb
alar
Uyga
vazif
a
Sana va guruhlar
Izoh
Rejada
A
ma
ld
a
Rejada
Izoh - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

225
Izoh:
Qo‘llanmada
interfaol
uslublar
uchun
quyidagicha
belgilashlar
qo‘llanilgan.
M – ma’ruza, AH – aqliy hujum, K – klaster, BST – blits-
savol- test, SJ – savol- javob, MY – mashq bajarish yoki misol va
masala yechish.
Asosiy tushunchalar:
Mantiqiy qo‘shish, mantiqiy ko‘paytirish, mantiqiy inkor,
mulohazalar, mantiqiy qiymatlar.
Darsning blok- chizmasi
Dars bosqichlari
Vaqt
Usullar
1 Tashkiliy qism
3 minut
2 O‘tilganlarni takrorlash
7 minut
SJ
,
K
,
BST
3 Yangi mavzu ustida ishlash
17 minut
M
,
AH
4 Yangi mavzuni mustahkamlash 15 minut
SJ
,
K
,
BST
,
MY
5 Uyga vazifa
3 minut
O‘tilganlarni qisqacha takrorlash quyidagicha amalga oshirish
mumkin.
SJ
,
K
Avvalgi mavzulardagi materiallar asosida.
BST
Bobga doir testlar.
Mavzuni yoritish:
M
Mulohazalar, asosan, matematikaning predmeti bo‘lib xizmat
qiladi.
Mantiqiy amallar mulohazalar ustida bajarilib, ularning natijalari
“ROST” yoki “YOLG‘ON” qiymatlaridan biriga teng bo‘lishi mumkin.
Mulohaza sifatida “ROST” yoki “YOLG‘ON”ligini aytish mumkin
bo‘lgan ixtiyoriy gapni qarash mumkin. Masalan, “ikki karra ikki –
to‘rt” – mulohaza bo‘ladi, chunki u rost, “Farg‘ona - Germaniyaning
poytaxti” ham mulohaza bo‘ladi, chunki u yolg‘on. Ba’zan, “ROST”
sifatida 1 va “YOLG‘ON” sifatida 0 yozishga odatlanilgan.
O‘quvchilar “Mantiqiy qo‘shish”, “Mantiqiy ko‘paytirish” va
“Mantiqiy inkor” amallari bilan tanishtiriladi.
Matematikada bu amallar uchun maxsus belgilar (nomlar) qabul
qilingan.
226
Jumladan:
“Mantiqiy qo‘shish” -
|
Informatika va axborot texnologiyalari fanining o‘quv rejasi

315
tavsiyalarini hisobga olgan holda qo‘shimcha bilim va ko‘nikmalarni
kiritish orqali kengaytirish mumkin.
O‘quv rejalashtirish hujjatlari va ularni ta’lim jarayonida qo‘llash
tartibi. Ishchi o‘quv reja va fanlar ishchi o‘quv dasturlarni ishlab chiqish.
Fanlar bo‘yicha tavim rejalar. Dars tahlillarini o‘tkazish va ochiq darslar
jadvalini tuzush. Dars jadvali. O‘quv jarayoni grafigi.
O‘rta maxsus kasb- hunar ta’limi markazining 2012 yil 29-
oktyabrdagi “ 276- sonli “O‘quv- rejalashtirish hujjatlari namunalarini
tasdiqlash to‘g‘risidagi” buyrug‘iga asosan o‘quv- rejalashtirish
hujjatlariga quyidagilar kiradi:
-
Taqvimiy mavzular rejasi;
-
Nazariy dars rejasi;
-
Amaliy mashg‘ulotning rejasi;
-
Nazariy dars tahlili;
-
Amaliy mashg‘ulot tahlili.
Korxonaning marketing bo‟yicha yondoshuvida asosiy e‟tibor

291
D) iqtisodiyotning barcha soxalariga sarflanadigan harajatlar.
6. Marketingning asosiy qoidasi nima?
A) iste‘molchi bozorda qirol
B) ishlab chiqaruvchi bozorda qirol
C) talabning ustunligi
D) taklifning ustunligi
7. Demarketingning maqsadi nimadan iborat?
A) Narxni ko‘tarish, servisni qisqartirish bilan talabni vaqtinchalik surunkasiga
tushirish
B) Salbiy talabni o‘rganish
C) Marketing kompleksini o‘rganish.
D) Imkoniy bozor miqyosini aniqlash zarur maxsulotlarni yaratish.
8. Marketing qanday tizimni ifodalaydi?
A)
ishlab chiqarish-sotish
B) sotish
C) ishlab chiqarish
D) ayirboshlash
9. Marketingni boshqarish jarayonining marketing chora-tadbirlarni
amalga oshirish bosqichida nimalar hisobga olinadi?
A) marketing strategiyasini ishlab chiqish, marketing faoliyatini rejalashtirish,
marketing nazorati
B) strategik nazorat, yillik rejani bajarilishini nazorat qilish
C) strategik rejalashtirish, taktik rejalashtirish
D) operatsion marketing, strategik marketing
Secure Shell (SSH) - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

328
yaratish vositasi sifatida ishlatish mumkin. SSH ning birinchi
versiyasi 1995-yilda Xelsinki Texnologiyalar Universitetining
tadqiqotchisi tomonidan universitet parolni o‘g‘irlash xurujining
qurboni bo‘lganidan keyin chiqilgan.
Hypertext Transport Protocol Secure (HTTPS)
. TLS va SSL-
ning keng tarqalgan foydalanish maqsadlaridan biri bu brauzer va veb-
server o‘rtasida Hypertext Transport Protocol (HTTP) aloqasini
ta’minlashdir. Ushbu himoyalangan versiya aslida "oddiy" HTTP
bo‘lib, u SSL yoki TLS orqali yuborilgan va Hypertext Transport
Protocol Secure (HTTPS) deb nomlanadi. HTTPS HTTP 80 portining
o‘rniga 443 portidan foydalanadi. Foydalanuvchilar URL manzillarini
http:// o‘rniga https:// bilan kiritishlari kerak. HTTP uchun boshqa
kriptografik transport protokoli Secure Hypertext Transport Protocol
(SHTTP) edi. Biroq, bu HTTPS kabi xavfsiz emas edi va hozir
eskirgan deb hisoblanadi.
VA
G)) 
VA - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

VA G))
VA (I
VA (
EMAS A))
VA (
EMAS G)=
ROST .
D mulohaza uchun rostlik jadvalini tuzib chiqib kim chempion
bo‘lganini bilib olish mumkin. Albatta, mantiq qonunlarini qo‘llab D
mantiqiy ifodani soddalashtirish osonroqdir.
Mavzuni mustahkamlash va yakunlash: SJ Darslikdagi yoki qo‘shimcha savol va topshiriqlar.
MY Darslikdagi 1- 2- 3- mashqlar yoki qo‘shimcha vazifalar.
BST Testlardan namunalar: 1. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohaza yolg‘on
bo‘lgandagina rost bo‘ladi?
A) VA
B) EMAS
D) YOKI
E) AMMO
2. Qanday mantiqiy amallar bor?
A) VA, YOKI
B) EMAS
D) LEKIN
E) A va B
3. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati ikkala mulohaza rost
bo‘lgandagina rost bo‘ladi?
A) VA
B) EMAS
D) BIROQ
E) YOKI
4. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohazalardan birortasi
rost bo‘lganda rost bo‘ladi?
A) AMMO
B) EMAS
D) VA
E) YOKI
5. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohaza rost
bo‘lgandagina yolg‘on bo‘ladi?
A) VA
B) EMAS
D) LEKIN
E) YOKI
6. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohazalardan bittasi rost
bo‘lganda yolg‘on bo‘ladi?
A) VA
B) BIROQ
D) EMAS
E) YOKI
7. Qaysi mantiqiy amal inventor sxemasiga mos keladi?
A) VA
B) BIROQ
D) EMAS
E) YOKI
8. Qaysi mantiqiy amal mos tushish sxemasiga mos keladi?
A) VA
B) BIROQ
D) EMAS
E) YOKI
Uyga vazifa: 1. Darslikdagi 4- mashq.
2. Test tuzish (5 ta va undan ortiq).
- blits- savol- test- 28 - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

237
A)
Shart tekshiradi
B)
Oddiy harakatni
D) Boshlanishni E)
Qiymat
kiritishni
5. Algoritmni asosiy turlarini aniqlang.
A) So‘zli B)
Tarmoqlanuvchi
D) Formulali
E)
Barchasi
9- blits- savol- test- 29
Algoritmning turlari
1. EMAS mantiqiy amaliga mos rostlik jadvalini yozib bering.
2. Flash- xotira haqida soz’lab bering.
3. y=a
2
+c/b hisoblanishi kerak bo‘lsa, algoritm qaysi turga mansub
bo‘ladi?
4.
blok qanday ko‘rsatmani bildiradi?
A) Shart tekshiradi
B) Oddiy harakatni
D) Boshlanishni E) Qiymat
kiritishni
5. Algoritmni asosiy turlarini aniqlang.
A) Dasturli
B)
Jadvalli
D) Takrorlanuvchi
E)
Barchasi
9- blits- savol- test- 30
Algoritmning turlari
1. Mos tushish mantiqiy sxemasini chizib bering.
2. A=rost, B=rost bo‘lsa,
A
B
B
mantiqiy ifoda qiymatini
hisoblang.
3. y=a·b hisoblanishi kerak bo‘lsa, algoritm qaysi turga mansub bo‘ladi?
4.
blok qanday ko‘rsatmani bildiradi?
A) Shart tekshiradi
B) Oddiy harakatni
D) Boshlanishni E)
To‘g‘ri javob yo‘q
5. Algoritmni asosiy turlarini aniqlang.
A)
Chiziqli
B) Tarmoqlanuvchi
D)
Takrorlanuvchi
E) Barchasi
Uyga vazifa:
1. Darslikdagi 3–mashq.
2. Test tuzish (10 ta va undan ortiq).
3*. O‘quvchining yoshiga qarab sinfini aniqlash algoritmini tuzish.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 25 yanvardagi

O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 25 yanvardagi “ Umumiy o‘rta, o‘rta maxsus va kasb- hunar ta’limi tizimini tubdan
takomillashtirish chora- tadbirlari to‘g‘risida”gi
farmoniga ko‘ra ilg‘or
xorijiy mamlakatlar tajribasi asosida umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, kasb-
hunar ta’limi tizimini tubdan takomillashtirish, malakali kadrlar
tayyorlash uchun shart- sharoitlar yaratish, kasb- hunar kollejlari
bitiruvchilari bandligini ta’minlash, shuningdek, 2017- 2021 yillarda
O‘zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi
bo‘yicha Harakatlar strategiyasini amalga oshirish maqsadida:
- 2018/2019 o‘quv yilidan boshlab majburiy umumiy o‘rta va o‘rta
maxsus
ta’lim
umumta’lim
maktablarida,
shu
jumladan,
ixtisoslashtirilgan maktablarda, ixtisoslashtirilgan san’at va madaniyat
maktab- internatlarida, ixtisoslashtirilgan olimpiya zaxiralari maktab-
internatlarida hamda akademik litseylarda uzluksiz va 11 yillik
muddatda amalga oshiriladi;
- 2019/2020 o‘quv yilidan boshlab kasb- hunar kollejlariga
o‘qishga qabul qilish umumta’lim maktablarining 11- sinflari
bitiruvchilari hisobidan, ixtiyoriylik asosida, tegishli mutaxassislikka
(kasbga) ega bo‘lish uchun 6 oydan 2 yilgacha bo‘lgan o‘qitish
muddatlarida amalga oshiriladi. Ushbu qaror buyicha hozirgi kunda
mavjud kasb- hunar kollejlari 2017 yil 6 fevralda tasdiqlangan
kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan tahrirdagi DTS da
243
o‘quvchilar
Informatika va axborot texnologiyalari quyidagi
bosqichlarda va mazmunda o‘qitish ishlari olib borishi belgilangan.
O‘rta maxsus, kasb- hunar ta’limi muassasalarida informatika va
axborot texnologiyalari o‘quv fanini o‘rganish bosqichlari
*
(12 + 2048 + 2048
2
) = 3,43766 
*

189
Bundaytizimdabirma’noliidentifikatsiyafayliuchunto‘liqnombilannoml
ashdanfoydalaniladi.
To‘liqnomildizdanushbufaylgachabo‘lganyo‘lorqalisoddabelgili
barchakataloglarzanjirinio‘zidataqdimetadi.
Bundayko‘rinishdato‘liqnomnomlartarkibidabo‘ladi,
ya’nisoddanomlarOTajratgichidabir-biridanalohidaqabulqiladi.
Ajratgichsifatidako‘pinchato‘g‘rivateskarichiziqishlatiladi,
shusabablikatalogildiziniko‘rsatilmaydi. 6.1b-rasmda Main.exe sodda
nomiga ega ikkita fayl ko‘rsatilgan, biroq ular /depart/Main.exe va
/user/Anvar/Main.exe nomlari bilan farqlanadi.
Fayl va uning to‘liq nomi o‘rtasida daraxtsimon fayl tizimida
bitta fayl – bitta to‘liq nomga mos bir ma’noni bildiradi. Tarmoq
tuzilishiga ega fayl tizimida fayl bir nechta kataloglar tarkibiga kirishi
mumkin, demak bir nechta to‘liq nomlarga ega bo‘ladi, bu yerda bitta
fayl – ko‘plab to‘liq nomga mos keladi. Ikkala holatda ham fayl to‘liq
nomni bir ma’noli identifikatsiyalaydi. Fayl nisbiy nomga ham
tenglashtirilishi mumkin.
Fayl nisbiy nomi “joriy katalog” tushunchasi orqali aniqlaniladi.
Fayl tizimi katalogida bittasi har bir vaqt onida har bir foydalanuvchi
uchun joriy fayl bo‘ladi, chunki bu katalogni OT buyrug‘i asosida
foydalanuvchining o‘zi tanlaydi. Fayl tizimi faylli to‘liq nomini
shakllantirish uchun nisbiy nomga qo‘shimcha sifatida keyinchalik
foydalanish maqsadida joriy katalog nomini belgilaydi. Foydalanuvchi
nisbiy nomni qo‘llash orqali joriy katalogdan ushbu faylgacha
marshrut yo‘li orqali katalogni fayl zanjir nomini identifikatsiyalaydi.
Masalan, agar joriy katalog /user katalogi bo‘lsa, unda faylning nisbiy
nomi
/user/Anvar/Main.exe
quyidagi
shaklda
ifodalanadi:
Anvar/Main.exe.
Belgili nomlar foydalanuvchi uchun qulay, lekin operatsion
tizim uchun emas. OT o‘zining ichki maqsadlari uchun faylga noyob
nomlarni taqdim etadi. Ya’ni bitta fayl – bitta noyob nom kabi. Noyob
nom foydalanuvchi fayliga yoki ilovasiga taqdim etilgan bir xil bir
yoki bir nechta belgili nomlari mavjud bo‘ladi. Noyob nomlar faqat
operatsion tizimda foydalanishga mo‘ljallanadi va o‘zida identifikator
sonlarini nomoyon qiladi. Bunday noyob nomli faylga Unix tizimida
indeksli tavsiflovchi raqamini misol qilib keltirish mumkin
abonentlik shoxobchalari - Abdujabbor muhammadiyev

|
Abdujabbor muhammadiyev Pdf ko'rish
|
bet | 139/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)abonentlik shoxobchalari
formal relevantlik
monitoring
jismoniy olish
Kommunikatsiya
Mantiqiy xulosa chiqarish
muhit
induktiv
kanallar
deduktiv
axborot manbai
induktiv-deduktiv
axborot qabul qiluvchi
Idrok etish
Prognoz qilish
ovozni (nutqni) idrok etish
obyektiv qonuniyatlarni hisobga olish
matnni (tasvimi) idrok etish
subyektiv omillarni hisobga olish
taktil idrok etish
maqsadni shakllantirish
ta’mni idrok etish
hidni idrok etish
Tanib olish
Qarorlar qabul qilish
nutqni
ko'plab muqobillarorasidan tanlash
matnni
boshqaruv komandasini ishlab chiqish
tasvimi
taktil sezgilami
Harakatlami amalga oshirish
ta'm sifatlarini
boshqaruv obyektiga moddiy-
energetik ta’sir ko'rsatish
hidni
komandaning bajarilishini nazorat qilish
Tanib olingan signallarni
Harakatlami tushuntirish
tushunish
belgili ifodalaming
o'zaro aloqaning dialogli mexanizmlari
tushunarliligi
tushunish darajalari
o‘zaro tushunish mexanizmlari
tushunarlilik mezoni
Bilimlami taqdim etish
0 ‘qitib4>‘rgatish
turkumlash tizimlari
tushunish jarayonidagi aniqlashlar
semantik tarmoq lar
ostensiv aniqlashlar
freymlar
verbal aniqlashlar
mahsullar
kontekstual aniqlashlar
sistematik o‘qib-o‘rganishdagi aniqlashlar
Saqlash
ilmiy bilish darajasidagi aniqlashlar
semantik bosqich
tushunchalarni o'rgatish
mantiqiy bosqich
harakatlami o'rgatish
10-rasm. Intellektual jarayonlar
143
www.ziyouz.com kutubxonasi
Sun’iy intellektga doir tadqiqotlarda quyidagi metodlar maj-
muidan foydalaniladi: matematik mantiq metodlari, freymlar tili,
matematik va amaliy lingvistika metodlari; bilish mexanizmini
o'rganuvchi kognitiv psixologiya metodlari va h.k.
Sun’iy intellekt nazariyasida «dunyo modeli» tushunchasi amal
qiladi. Jumladan, yuristning ongida aks etgan dunyo modeli quy
idagi asosiy qismlardan tashkil topadi:
huquqiy tartibga solish obyektlari;
huquqiy tartibga solishning maxsus obyektlari;
huquqiy tartibga solishning umumiy modellari;
huquqiy tartibga solishning maxsus modellari.
O'zbekiston Respublikasining huquqi va qonunchiligiga to'liq
asos bilan murakkab intellektual tizimlar sifatida qarash mumkin.
Qonun matnining birligiga to'g'ri keladigan yuridik axborotlaming
zichligi juda katta bo'ladi. Jamiyat faoliyatining eng muhim soha-
lari - siyosat, iqtisodiyot, ijtimoiy hayot va boshqalarni tartibga
solishning murakkab muammolarini o'z ichiga olgan konstitutsiya
viy qonunlar alohida turkumni tashkil etadi. Huquqiy tartibga
solishning murakkabligi awalambor shu bilan aniqlanadiki, ushbu
sohada boshqaruv yo'li bilan ta’sir ko'rsatishning obyekti bo'lib
o'z sifat o'lchamlariga ko'ra xilma-xil bo'lgan hodisalar va mu
rakkab inson omili mavjud bo'lgan ijtimoiy jarayonlar ishtirok
etadi. Yuristning fikrlash faoliyatiga yuksak saviyadagi intellektual-
lik, ixtisoslashish va professionalizm xos bo'ladi.
|
| |
nazoratga olgan - M tojiyev, I. Nigmatov

|
M tojiyev, I. NigmatovBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Mnazoratga olgan.
Qamchiq dovonidagi qor ko'chish ofati (1 999-yil 21-noyabr) keltirgan
ta ’lafotlari hamda mazkur yoTning xalqaro m iqyosdagi o ‘m ini hisobga
olgan holda va xavfsiz harakatni ta’minlash maqsadida hukumatimiz qa-
rori bilan «Qam chiq» qidiruv-qutqamv otryadi tashkil etildi. Bu otradning
asosiy vazifasi Qamchiq dovonida uzluksiz kuzatuv ishlarini olib borish,
favqulodda vaziyat ro‘y berishining oldini olish, sodir boTganda tezkor
harakat qilib, xavfsizlikni ta’minlashdan iborat.
F avqulodda vaziyatlar y azirligiga tezkor b o ‘ysunuvchi respub
lika ixtisoslashtirilgan tuzilm alari, 42219-h arb iy q ism ining m exa-
nizatsiyalashtirilgan batalyoni, Ichki ishlar vazirligin in g R espub
lika y o n g ‘inga qarshi harbiylashgan m axsusotradi, S o g ‘liqni saqlash
93
vazirligin in g
R espublika
shoshilinch
tibbiy
yordam
markazi,
« 0 ‘zb ek iston havo y o ‘llari» m illiy aviakom paniyasining avia otradi,
«T oshshaharyo‘lovchitrans» uyushm asinin g avto sanitariya otradlari,
vazirlik va idoralarning favqulodda vaziyatlam i tugatish b o ‘y ich a tu-
zilgan boshqa tuzilm alarini o ‘zich ig a oladi. Bu tuzilm alarning v a z i
falari tayyorgarlik muddatlari, ularni ja lb etish tartibi FV bilan kel-
ishilgan harakat rejalari asosid a olib boriladi.
Vazirlik v a idoralarning harbiylashtirilgan va professional avariya-
qutqaruv, avariya-tiklash va boshqa ixtisoslashtirilgan bo'Iinmalari ido-
raga qarashli obyektlarda ishlab chiqarish avariyalari va halokatlari bilan
bog‘liq favqulodda vaziyatlam i bartaraf etish, shuningdek, epidemiya,
epizootiya va epifitotiyalar yuzaga kelganda maxsus vazifalam i hal etish
|
| |
uchun m o ‘ljallangan - M tojiyev, I. Nigmatov

|
M tojiyev, I. NigmatovBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov Muchun m o ‘ljallangan.
Hududiy quyi tizimlarda - Qoraqalpog‘iston Respublikasi, viloyat-
lar, shaharlar va tumanlarda fuqaro muhofazasi boshliqlari qarorlari bilan
geofizik, tabiiy-iqlim va boshqa m ahalliy sharoitlami hisobga olgan holda
hududiy avariya-qutqaruv, avariya-tiklash tuzilmalari, tezkor tibbiy yor
dam markazlari va qutqamv komandalari tashkil etiladi.
Xuddi shu y o ‘nalishda 0 ‘zbekiston R espublikasi Vazirlar M ahka-
m asining 1999-yil 12-apreldagi qaroriga m uvofiq tabiiy, texnogen va
ek ologik xususiyatli favqulodda vaziyatlardan Toshkent shahri aholisi
xavfsizligin i ta’m inlash va o ‘z vaqtida ogohlantirish maqsadida hamda
Ichki ishlar boshqarmasi, tez tibiiy yordam xizm ati va shahar avariya
xizm atlari (aloqa, suv, issiqlik, gaz, elektr ta’m inoti) kuchlarini m uvo-
fiqlashtirish m aqsadida Toshkent shahar hokim ligining favqulodda v a zi
yatlar boshqarm asi tarkibida «Qutqaruv xizm ati» tuzildi. Qutqaruv xiz-
m atining xizm at k o ‘rsatish raqami «05 0 » b o ‘lib, unga quydagi vazifalar
yuklatilgan:
- tabiiy, texnogen va ekologik xususiyatli favqulodda vaziyatlarda
aholini ogohlantirish va qutqarish ishlarini olib borish;
- favqulodda vaziyat xavfi tug‘ilganda aholiga zudlik bilan kerakli
yordam k o ‘rsatish, kerak paytda qo‘shimcha kuchlami jalb qilish, birinchi
tibbiy yordam k o ‘rsatish va avariya-qutqarish ishlarini y o 'lg a qo‘yish;
- qutqaruv xizm atining doim iy tayyorgarligini ta’minlash, kuchlami
doim iy tayyorgarlikda tutish;
- favqulodda vaziyatlam ing oldini olish ishlarini y o ‘lga qo‘yish va
bajarish;
94
- favqulodda vaziyatlam i keltirib chiqaradigan x a v f manbalarini hi-
|
| |
Qo‘shimcha mashqlar - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

|
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi Pdf ko'rish
|
bet | 141/251 | Sana | 06.09.2024 | Hajmi | 5,02 Mb. | | #270410 |
Bog'liq Inf met
Qo‘shimcha mashqlar.
1. A
B mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
2.
A
B mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
3.
(A
B) mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
4. A
B mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
5.
A
B mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
6.
(
A
B) mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
7.
A
B mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
8.
(
A
B) mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini yozing.
9. A = rost, B = rost, D = rost bo‘lganda
A
(B
D) mantiqiy
ifoda qiymatini hisoblang.
10. A = rost, B = rost, D = yolg‘on bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
11. A = rost, B = yolg‘on, D = rost bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
12. A = rost, B =yolg‘on, D= yolg‘on bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
13. A= yolg‘on, B= rost, D=rost bo‘lganda
A
(B
D) mantiqiy
ifoda qiymatini hisoblang.
14. A= yolg‘on, B= rost, D= yolg‘on bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
15. A= yolg‘on, B= yolg‘on, D=rost bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
16. A= yolg‘on, B=yolg‘on, D= yolg‘on bo‘lganda
A
(B
D)
mantiqiy ifoda qiymatini hisoblang.
17. A=“101
2
=5
10
”, B=“1 bayt=1024 bit”, D=“A
16
=1010
2
” bo‘lganda
A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
18. A=“111
2
=7
10
”, B=“1 Gb=1024 Kbit”, D=“10
16
=1010
2
”
bo‘lganda A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
19. A=“11
2
=2
10
”, B=“1 bayt=8 bit”, D=“8
10
=1000
2
” bo‘lganda A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
20. A=“101
2
=3
10
”, B=“1 Kbayt=1024 bit”, D=“E
16
=1100
2
”
bo‘lganda A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
21. A=“10
2
=7
10
”, B=“1 Mb=1024 bit”, D=“7
8
=111
2
” bo‘lganda A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
232
22. A=“111
2
=4
10
”, B=“1 Kb=8 bit”, D=“8
16
=1000
2
” bo‘lganda A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
23. A=“110
2
=6
10
”, B=“1 Mb=1024 Kb”, D=“F
16
=1111
2
” bo‘lganda
A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
24. A=“100
2
=4
10
”, B=“1 Gb=1024 Mb”, D=“B
16
=1110
2
” bo‘lganda
A
(B
D) ifoda qiymatini hisoblang.
|
| |