Saysmik- tebranish 8 lik davlatlar- aqsh,Yaponiya, Germaniya, B. Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya Migratsiya

|
Saysmik- tebranish 8 lik davlatlar- aqsh,Yaponiya, Germaniya, B. Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya Migratsiya
|
Sana | 01.01.2020 | Hajmi | 18,72 Kb. | | #7899 |
ATAMALAR
Daryo-O’zan deb ataluvchi chuqurlikda oqaytogan suv
Samum-Sahroi kabir cho’lida esadigan shamol
Saysmik- tebranish
8 lik davlatlar- AQSH,Yaponiya, Germaniya, B.Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya
Migratsiya- ko’chish
Immigratsiya- mamlakatga ko’chib kelish
Emmigratsiya- mamlakatdan ko’chib ketish
Kriklar-Daryolarning quruq o’zanlari
Astanafera- Yer po’sti bilan mantiya oralig’idagi kuchsiz qatlam
Relef- yunoncha “Ko’tarilaman” degan ma’noni bildiradi
Giosinkinal-yer po’stining o’ta serharakat joylari zilzila, vulqon
Erotosfen- dunyoning birinchi xaritasini tuzgan shaxs
Fernan Magellan- 1519-1522-yillarda dunyoni g’arbdan sharqqa aylanib Tinch okeanini kesib o’tgan shaxs.Yer sharsimon ekanlinini aniqlagan
Ufq- yer tutashgan chiziq
Ufq tekisligi- Ufqqacha bo’lgan doira shaklidagi tekis yer
Azimut- Joydagi ikki yo’nalish orasida hosil bo’lgan burchak
Mashtab- -3 xil ko’rinishda bo’ladi.1) sonly 2) chiziqli 3) nomli
Nisbiy balandlik- yer yuzasidagi biror nuqtaning boshqa nuqtadan tik balandligiga aytiladi
Mutlaq balandlik- Quruqlikning okean sathidan va okeanlar bilan tutashgan dengizlar sathidan tik balandligiga aytiladi.
Vulqonlar- lavalar asta sekin tepa va tog’larni hosil qiladi.Bunday tepa va tog’lar vulqonlar deyiladi
Exalot- dengiz va daryolar chuqurligi
Irmoqlar- daryoga yon tomondan kelib quyiladigan kichikroq daryola
Suv ayrig’ich- qo’shni daryolar haxzalarini bir-biridan ajratib turadigan chegara
Cho’kma- quruqlikdagi dengiz sathidan past yerlar
Kompas- ufq asboblarini aniqlovchi asbob
Termometr- havo haroratini o’lchovchi asbob
Barometr- havo bosimini o’lchovchi asbob
Flyuger- shamol yo’nalishini o’lchovchi asbob
Anometr- shamol tezligini aniqlovchi asbob
Gigrometr- havo namligini aniqlovchi asbob
Briz shamoli- bir kechada kunduzda o’z yo’nalishini 2 marta o’zgartirib turadigan shamol
Briz- shabada
Tabiat komponentligi- tog’ jinslari, suv, havo, tuproq organism, o’simlik, hayvonot
Irq- yer yuzasida 3 ta irq bor- 1) yevropoid (oq) 2) mangloid (sariq) 3) Negroid (qora)
Yer yuzasida 4 mingga yaqin xalq yashaydi
Millioner shaharlar- dunyoda har birining aholidi 10 mln ga yaqin kishidan ortiq bo’lgan 20 ta shahar bor
Chink- Dengiz yuzasidan tik ko’tarilib turadigan yonbag’rlar
Tranzit- Yuk yoki yo’lovchilarni oraliqdagi stansiya viloyat, davlat orqali o’tishi
Magistral- asosiy aloqa yo’li
Omil- biror bir jarayonning ishlab chiqarishni joylashtirishning asosiy sharti
Fraxt- Suv yo’lida yuk tashish xaqqi
Pampa- Indislar tilida daraxtsiz yerlar
Selva- o’rmon
Lanshaft- joy
Davlatlarning iqtisodiy daromadlari bo’yicha guruhlash jahon banki Atlasi metodikasi doirasida amalga oshadi
Atlas-Haritalarning to’plami uchun Atlas nomini Merkator tomonidan 1595-yili tahlil etilgan
Sayyoralar- quyosh sistemasidagi yirik osmon jismlari
Kametalar- bosh va dumdan iborat bo’lgan quyosh sistemasidagi osmon jismi
Tabiiy yo’ldosh- sayyora atrofida doimiy aylanib turadigan osmon jismi
Globus- yer sharining kichraytirilgan tasviri ya’ni modeli
Mobilizm- siljiydigan, harakatlanadigan
Minor masjidi- 2014-yil 4-oktabrda qurbon hayitida ochilgan
Yer sharining diametric- 12800 km
Ekvador- uzunligi ya’ni yer sharining qoq o’rtasidan o’tkazilgan aylana 40 ming km gat eng
Aholi soni 1 mlndan ortiq shaharlar jahon mamlakatlari bo’yicha taqsimlanishi:
1.Xitoy- 35 ta
Hindiston- 21 ta
3.Rossiya-13 ta
4.Yaponiya- 12 ta
5 AQSH- 12 ta
6.B.Britaniya-12 ta
7.Braziliya- 8 ta
Voha- Insonlar tomonidan cho’l va chalacho’l o’zgartirilgan ,obod qilingan joylar
Kislorod fabrika- eng o’simligi ko’p joylar
Reyka- qor qalinligini o’lchovchi asbob
Yog’in- Havodan yer yuzasiga suyuq yoki qattiq holatda tushadigan suvlar
SHamol- havoning gorizantal harakati
Zona- lotincha, ensiz, uzun
Melioratsiya- Yerning holatini yaxshilash,tekislash, sug’orish, sho’rini yuvish,nihol o’tqazish, tuproq hosildorligini yaxshilash
Kooperatsiya- korxonalarda ishlab chiqarayotgan mahsulotlarni mamlakat darajasida yuksalishi
Proposfera- burilish
gorizantal- quruqlik yuzasida mutlaq balandligi bir xil bo’lgan nuqtalarni tutashtiruvchi chiziqlar
Izochiziqlar- biror geografik hodisalar bir xil bo’lgan nuqtalarni tutashtiradigan chiziqlar
Izoterma- havo harorati o’xshash nuqtalarni tutashtiruvchi
Quyosh- yerga eng yaqin yulduz
Oy-yer- tabiiy yo’ldosh
Meridian- Yer yuzasidan o’tkazilgan yarim aylana chiziq
Botiq- yer po’stining o’ta mustahkam qismlari
Geografik kenglik- meridianlarning ekvadordan berilganda nuqtagacha bo’lgan qismi yoyning daraja hisobidagi kattaligi
Shimoliy kenglik- Ekvadordan shimolda joylashgan nuqtalarning kengligi
Janubiy kenglik- Ekvadordan janubda joylashgan nuqtalarning kengligi
Geografik uzunlik- Bosh meridiandan berilgan nuqtagacha bo’lgan parallel yoyning daraja hisobidagi uzunligiga aytiladi
Geografik kordinatasi- Yer yuzasidagi har bir nuqtaning kenglik va uzunligi
Yadro- yerning markaziy qismi
Mantiya- YAdroni mantiya deb ataluvchi qobiq o’rab turadi.Qalinligi 2900 km gat eng
Relef- yer yuzasidagi barcha bal;and pastliklarga aytiladi
Lava- yer yuzasida oqib chiqqan qaynoq modda
Gamada- Sahroi kabirda toshloq sahrolar
Antropogen- kishilarning ho’jalik faoliyati
Shamol- havoning gorizantal harakati
Tayfun- kuchli shamol tezligi 100 m 3
Sambo- Indis va negrlar chatishmasi
Erotosfen- Dunyoning biringchi xaritasini III asrda tuzgan
Globus- Toshkentdagi O’zbekiston Milliy Universitetining geografiya fakultetida o’rnatilgan , bo’yi 2.5 m, diametric 2 m, aylanasi 6 m, og’irligi 490 kg, Toshkent globusi deyiladi.
Meridian- yer yuzasidan o’tkazilgan yarim aylana chiziqlar
Parallel- yer ekvadoriga parallel qilib chizilgan aylana chiziqlar
Ruletka- bir- biriga yaqin turgan 2 predmet orasidagi masofani o’lchaydi
Yer po’stining qalinligi- 40 km
Yadrodagi harorat- 4000 gradus
Yer po’sti 3 qavat tog’ jismlaridan iborat:
1.Cho’kindi 2. Granit 3. Bazalt
Plitalar- yerning alohida- alohida yirik bo’laklari
Magma- yer yoriqlaridan yuqoriga ko’tarilgan suyuq jinslar
Gayzer- Issiq buloqlarda suv vaqti- vaqti bilan favvora kabi otilib turadi
Epitsenta- yer qimirlash markazi
Gipotsentr- Yer qimirlash o’chog’i
Yerning ichki kuchi- yer qimirlash, lavalar otilishi, yer po’sti yorilishi
Yerning tashqi kuchi- suv, shamol, muzliklar, quyosh nuri, organizmlar kiradi
Torf- botqoqliklarda o’simlik qoldiqlaridan hosil bo’ladi
Tinch okean- maydoni 180 mln km 2 . Eng chuqur joyi Mariana botig’i-11022 m
Atlantika okeani- maydoni 91 mln km 2 . Eng chuqur joyi Puerto- Riko botig’i- 8742 m
Shimoliy muz okeani- maydoni 14 mln km 2 – 5527 m
Hind okeani- maydoni 76 mln km 2 Eng chuqur joyi Zond botig’i- 7729 m
Bo’g’iz-okean, dengiz, ko’l va daryolarning 2 ta katta qismini tutashtirib turadigan tor yo’lak
Grunt suv – yer yuzasidagi g’ovak jinslar orasidagi suvlar
Suvayirg’ich- qo’shni daryo havzalarini bir- biridan ajratib turadigan chegara
Ko’l- tabiiy chuqurliklarda to’planib qolgan suv
Qor chizig’i- qor yig’iladigan va muzlik hosil bo’ladigan balandlikning quyi chegarasi
Troposfera- atmosferaning quyi qatlami
Bulut turlari-aylanmoq, o’zgarmoq degan ma’nolarni bildiradi. To’p- to’p, qat-qat, patsimon
Reyka- qor qalinligini o’lchovchi asbob
Gidrosfera- suv qobig’i
Litosfera- yerning tosh qobig’i
Nunutak- Tog’larning muzlardan chiqib turgan cho’qqilari
Atmosfera- havo qobig’i
Biosfera- hayot qobig’i
Tabiat kompleksi- tabiatni hosil qiluvchi tarkibiy qismlar
Tabiat komponentlari- tog’ jinslari, suv, havo, organizm, tuproq kiradi
Ritmiklik- tabiatda vaqt o’tishi bilan bir xil hodisalarni takrorlanib turishi
Zonallik- quruqlikda ekvadordan qutbiy kengliklar tamon tabiat komplekslarining birin-ketin almanishishi
Yer yuzasining 11 % muzliklar egallaydi
Dunyo okeanida- 11 ta tabiat mintaqasi bor
Eralar- Arxey, Proterozoy, Paleozoy, Mezozoy, Kaynazoy
Dunyo okeani atamasini rus olimi Y.M.Shokalskiy 1917 –yil fanga kiritgan.
Buyuk geografik kashfiyotlar- XV asrdan Atlantika okeanidan boshlangan
Nektonlar- erkin ko’cgib yuruvchi organizmlar
Planktonlar- suv oqimiga qarshilik ko’rsata olmay,mutlaq holatda suzib yuruvchi organizmlar
Tinch okeani- Ulug’ okean
Atlantika okeani- Yelkasida osmon gumbazini ko’tarib turuvchi paxlavon
Hind okean- sug’oriladigan daryo
Afrika- Eng katta cho’li , eng sersuv daryosi, eng issiq materik
Afrika materigi- Qadimda Liviya deb atalgan
Afrikaning- 40% maydonini savannalar egallaydi
Avstraliya- janubiy
Krik- darolarning quruq o’zani
Okeaniya- Tinch okeanining markaziy va g’arbiy qismida sochilib yotgan katta-kichik orollar
Melaneziya- qora orol
Mikroneziya- qora orol
Polineziya- ko’p orol
Maorilar- Yangi Zellandiyada tub joy aholisiga aytiladi
Antraktida- qarama-qarshi , teskari
Nunutaklar- tog’larning muzlardan chiqib turgan cho’qqilariga aytiladi
Amazoniya- Amazonka havzasidagi ekvatorial o’rmonlar
Dunyodagi eng uzun g’or- Fant – Mamont g’ori 500 km
Ximolay- qor ma’koni demakdir
Cho’l mintaqasi- dengiz sathidan 400 metr balandlikka bo’lgan joylar
Adir mintaqasi- dengiz sathidan 400 metrdan baland bo’lgan joylar
Tog’ mintaqasi- dfengiz sathidan 1200 metrdan baland bo’lgan joylar
Migratsiya- mamlakatga ko’chib kelish
Yaylov mintaqasi- baland tog’larning yonbag’rlarida , past tog’larning tepa qismlari
O’zbekistonda- 119 ta shahar, 1065 ta shaharcha, 11 mingdan ortiq qishloq va ovul bor
Aglemeratsiya- Shaharlarning rivojlanish yo’ldosh shaharlarni vujudga kelishi
Kooperatsiyalashuv- hamkorlik
Majmua- ishlab chiqishning tashkil etishning iqtisodiy samaradorlikka qaratilgan muhim shakli
Briket- ko’mir kukunini bosim ostida yoki yopishqoq moddaga aralashtirib xoldir shaklga keltirilgan mahsulot
O’zbekiston- oltin qazib chiqarish bo’yicha dunyoda 7-o’riin,MDH davlatlari ichida 2-o’rinda turadi.
Selluloza- maydalangan va kimyoviy yo’l bilan ishlangan yog’och massasi
Sanoat rayonlari- sanoat tugunlari,markazlari va punktlari toplangan hudud
Yashil inqilob- qishloq xo’jaligini fan,texnika, yutuqi negizida tubdan o’zgartirish
Eksport- Tovarni tashqi bozorga , xorijga chiqishi
Import- chet mamlakatlardan zarur mahsulotlarni sotib olish
Taqvim- uzoq vaqt hisoblab boriladigan sana tizimiga aytiladi
Rekratsiya resurslari- insonning jismoniy va madaniy dam olishi , davolanish maskani (Tiklash o’rnini to’ldirissh)
Kibernetika- yo’lboshchi, yo’lboshqaruvchi
Quyosh sistemasi- quyosh, 8 ta sayyora, 160 dan ortiq yo’ldosh, 40 mingdan ortiq asteroid va 1 mln ga yaqin kametadan iborat
To’qay- daryo bo’ylaridagi daraxst,buta, o’t, o’simliklardan iborat qalin changalzor o’rmon
Endogen- yerning ichki kuchi
Ekzogen- yerning tashqi kuchi
Eroziya- yemirilish
Abraziya- qirish, qirtishlash
Defilyatsiya- puflash
Kars- suvda yaxshi eriydigan tog’ jinslari
Surilma- tog’ jinslarining og’irlik kuchi ta’sirida yonbag’r bo’ylab, pastga tushishi
Monitoring- tabiiy resurslardan oqilona foydalanish
Batemerk- chuqurlik o’lchayman
Endemik- mahalliy, tubjoy
Voha- cho’l va chalacho’llarda suv chiqarilib obod qilingan yer
Urbanizatsiya- shaharlar va shahar aholisining o’sishi
Geoid- yer, “Yer ko’rinishida”
Nivelir- joining nisbiy balandligini yana bir nuqtadan 2-nuqtaning qancha balandligini aniqlash uchun ishlatiladigan asbob
Orol- hamma tomoni suv bilan o’ralgan quruqlik
Yarim orol- uch tomoni suv bilan o’ralgan quruqlik
Qit’a- yirik quruqlik va uning atrofidagi orollar
Tuzuvchi: G.Jo’rayeva
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Saysmik- tebranish 8 lik davlatlar- aqsh,Yaponiya, Germaniya, B. Britaniya,Fransiya,Italiya, Kanada, Rossiya Migratsiya
|