Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining tahlili (ming so‘mda)

|
Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining tahlili (ming so‘mda)
|
bet | 95/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining tahlili (ming so‘mda)
O‘n kunliklar
|
Hisobot yili
|
Maromiylik hisobiga ishlab chiqarilgan
mahsulot
|
Jamida tutgan ulushi,
%
|
Biznes- rejada
|
Haqi- qatda
|
Biznes- rejada
|
Haqiqatda
|
I o‘n kunlik
|
724000
|
715874
|
715874
|
34,20
|
28,45
|
II o‘n kunlik
|
714800
|
865407
|
714800
|
33,76
|
34,40
|
III o‘n kunlik
|
678739
|
934650
|
678739
|
32,04
|
37,15
|
Jami:
|
2117539
|
2515931
|
2109413
|
100,0
|
100,0
|
Maromiylik koeffitsiyenti:
2109413
KM = ------------ = 0,996 2117539
Yuqoridagi jadval ma’lumotlari asosida mazkur aksionerlik jamiya- tining mahsulot ishlab chiqarish maromiyligiga baho berish mumkin. Ma’lumotlardan ko‘rinadiki, korxonada hisobot davrida mahsulot ishlab chiqarish maromiylik koeffitsiyenti 0,996 ni tashkil etgan. Mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining buzilishiga joriy yildagi oylarning birinchi o‘n kunligida biznes-rejada belgilangan 724000 ming so‘mlik mahsulot ishlab chiqarilishi o‘rniga, haqiqatda 8126 ming so‘mga kam mahsulot ishlab chiqarilganligi sabab bo‘lgan. Natijada mahsulot ishlab chiqarish maromiyligi 0,004 koeffitsiyentga bajarilmagan. Shunday bo‘lsada, aksionerlik jamiyatida hisobot yilidagi oylarda keyingi ikkinchi va uchinchi o‘n kunliklari bo‘yicha mahsulot ishlab chiqarish rejalari ortig‘i bilan ado etilganligi bois, korxonadagi umumiy mahsulot ishlab chiqarish rejasi ortig‘i bilan bajarilgan. Umuman olganda, bunday natijalarni ijobiy baholasak bo‘ladi, chunki, korxonada maromiylik buzilishi unchalik katta emas ekan, odatda, mahsulot ishlab chiqarish maromiyligining buzilishi oqibatida korxonada ishlab chiqarilayotgan mahsulotlarning sifatiga putur yetishiga, xo‘jalik subyektlari o‘rtasidagi o‘zaro shartnomalarning o‘z vaqtida to‘liq bajarilmasligiga, iqtisodiy jarimalar qo‘llanilishiga, kassa rejalarining to‘liq bajarilmasligiga hamda mahsulotlarni sotish hajmlariga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Korxona ma’muriyati imkon qadar mahsulot ishlab chiqarish maromiyligini buzilmaslik choralarini ko‘rishi kerak bo‘ladi.
Mahsulotlar sotishdan olingan sof tushum hajmi tovarlar sifati, miqdori, shartnoma va bozordagi baholarning o‘zgarishlari bilangina bog‘liq bo‘lib qolmasdan, sotish uchun mo‘ljallangan tovarlarning turib qolishidan sifatining buzilishi, ishlab chiqarishdagi braklar hajmiga ham bog‘liqdir. Ishlab chiqarish jarayonidagi texnologik o‘zgarishlar evaziga, bajaruvchilarning layoqatsizligi va mas’uliyatsizligi tufayli yo‘l qo‘yilgan kamchiliklar ta’sirida tovarlarning sifatini pasayishi va brak mahsulotlar paydo bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
Shuningdek, xomashyo sifatini pastligi, standartga mos kelmasligi, dastgohlarni tez buzilishi, ishlab chiqarish jarayonidagi nuqsonlar, kadrlar malakasini pastligi tufayli ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar tarkibida brakka yo‘l qo‘yilishi mumkin. Brakka yo‘l qo‘yilishi tufayli
iste’molga chiqadigan tayyor mahsulot hajmi kamayadi, mahsulot tan- narxi qimmatlashadi, chunki mahsulot brak ishlab chiqarish uchun qilingan xarajatlarni zoyi ketganligini, unumsizligidan dalolat beradi. Tomonlarning o‘zaro tuzgan shartnomalarida yetkazib beriladigan tovarlarning miqdori, narxidan tashqari assortimenti va sifati ham kelishiladi, demak, brak mahsulotlar ishlab chiqarish yoki tovarlar sifatining buzilishi iste’molchining huquqini buzilishiga va iqtisodiy zarar ko‘rishga olib keladi. Shartnomaga muvofiq ishlab chiqaruvchi iste’molchiga sifatsiz mahsulot ishlab chiqargani uchun yetkazilgan zararni qoplashi shart. Ishlab chiqaruvchi firma da’vogarlik muddati tugamasdan avval nuqsonga ega bo‘lganligi uchun qaytarilgan tovar o‘rniga boshqa mahsulotlar jo‘natishi yoki avvalgi tovarlarning nuq- sonini tuzatib iste’molchiga jo‘natishi lozim. Mahsulotlar braki – tuza- tiladigan va tuzatilmaydigan turlarga bo‘linadi. Yo‘l qo‘yilgan brakni mahsulotlar qiymatiga ta’sirini aniqlash uchun brak natijasida firma be- huda sarflagan barcha moddiy, mehnat va moliyaviy xarajatlari jamla- nadi, shuningdek, kamchilikni tugatish uchun amalga oshirilgan qo‘- shimcha sarflar ham qo‘shilgan holda brak tannarxi aniqlanadi. Bu aniq- langan yo‘qotishlarni tovar mahsuloti tannarxiga bo‘lish orqali brak tufayli mahsulot hajmining kamayishi aniqlanadi. Buni quyidagi shartli miso- limiz orqali ko‘rsatib o‘tishimiz va tahlil qilishimiz mumkin bo‘ladi:
Ishlab chiqarilgan tovar mahsuloti hajmi – 10000 ming so‘m; Brak mahsulot uchun ketgan barcha sarflar – 26 ming so‘m;
Ishlab chiqarilgan tovar mahsuloti tarkibidagi brak mahsulotlarning tutgan ulushi – 26/10000*100=0,26 %.
Hozirgi bozor iqtisodiyoti sharoitida har bir xo‘jalik yurituvchi subyekt o‘zining ishlab chiqarish faoliyatida chiqimsiz texnologiyaga asoslanishi hamda imkon qadar mahsulotlarning brakligi darajasini pasaytirishi lozim bo‘ladi.
|
| |