nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Results - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadiBog'liq 11-son PM Ped PsixoloResults. Diversity promotes critical thinking and challenges conventional notions. It teaches students
how to interact with individuals from various backgrounds in a successful manner. It improves workplaces
and communities. A diverse education prepares students to be good citizens in an increasingly complex and
multicultural society; it develops collaboration and mutual respect; and it supports the development of
communities in which people are appreciated for their character and contributions. Equality offers
disadvantaged students the chance to overcome challenges and accomplish achievements. It provides an
equitable chance to learn in a manner that supports each student's specific learning style. It establishes an
effective family-teacher relationship in order to establish a stronger learning atmosphere at home for each
student. Creating an inclusive education system requires not only encouraging inclusion (through curriculum,
architecture, accessibility, and so on), but also actively resisting the reproduction of inequality. It's a means
of working for a more inclusive and accessible education system as well as social justice for traditionally
deprived students.
Analysis. Even so, the ability to choose who will teach and be taught has been curtailed in some
regions and attacked in others. It is not through quotas that diversity on college campuses has gained any
ground. Diversity also doesn't support or call for the admission of candidates who aren't qualified. However,
colleges and universities must continue to be able to reach out and make an effort to create healthy and
varied learning environments that are suitable for their missions if we are to achieve the diversity we desire
and ensure the future of the country. It is essential to the development of higher education, besides the health
of our democracy. Academic institutions need to help students from all backgrounds more. However,
equitable treatment for higher tuition differs from equal treatment. Many countries have national
examinations, either to graduate high school or to enter graduate school. Equality issues may develop as a
result of students from advantaged backgrounds attending better schools or being able to afford private
tutoring. Equity differs from equality in that it refers to providing opportunities that acknowledge and
alleviate the difficulties that some students may experience. Equity means giving people what they need
based on their starting point. Equity acknowledges people's challenges and advantages in the workplace.
|
| |
Ispan tili

Italyan tili

|
Ispan tili
Italyan tili
|
bet | 42/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Ispan tili
Italyan tili
Ambroso Serena,”PAROLE”, Bonacci editore, Roma, 2002, 10 percorsi nel lessico italiano
Almanacco Italia, Istituto Geografico De Agostini, Novara, 2001
Anelli A., Tante idee… per (far) apprendere l’italiano, Bonacci, Roma, 2007, 1° ed
Barbara Camalich, Maria Cristina Temperini “Un mare di parole”, Bonacci Editore, Roma 1997
Bettoni C., Imparare un’altra lingua, Laterza, Bari, 2009
Bettoni C., Vicentini G., Passeggiate italiane. Lezioni di italiano livello avanzato, Bonacci, Roma 2014
Bonaiuto M., Maricchiolo F., La comunicazione non verbale, Carocci, Roma, 2009,2° ed.
Bruni F., L’Italiano. Elementi di storia della lingua. Utet, Torino, 1984
Castiglioni I., La comunicazione interculturale, Carocci, Roma, 2006
Ceppellini V., Nuovo dizionario pratico di grammatica e linguistica, De Agostini, Novara, 1996
Chiuchiu’A., Minciarelli F., Silvestrini M., In italiano, Guerra, Perugia, 1996
Costamagna L., Pronunciare l’italiano, Guerra, Perugia, 1996 (manuale e audiocassette)
Catizone P., Humphris C., Micarelli L., Volare 1, Dilit, Roma, 1997 (manuale e audiocassette)
Concetta Amato Mondo italiano, bonacci editore, Roma, 1993.
Coveri L., Benucci A., Diadori P., Le varieta’ dell’italiano, Bonacci, Roma, 1999.
Dardano M., Trifone P., Grammatica italiana, Zanichelli, Bologna, 1995
Guida P., Martina M., Esercitarsi con la grammatica A1-A2, Guerra, Perugia, 2006
Guida P., Pepe M., “Esercitarsi con la grammatica”, livello intermedio B1-B2, Perugia, 2006
Jafrancesco E., Parla e scrivi, Cendali, Firenze, 1990
Mazzetti A., Falcinelli M., Servadio B., Qui Italia. Lingua e grammatica, Le Monnier, Firenze, 2002
Lombardi Vallauri E., La linguistica. In pratica, Zanichelli, Bologna, 2007
Luca Serianni, Italiano, Milano, RCS Quotidiani S.p.A., 2006. ISBN 1-828-05014-0
Maffei S., Spagnesi M., Ascoltami. 22 situazioni comunicative, Bonacci, Roma, 2004, 2 audio cassette
Mazzetti A., Falcinelli M., Servadio B., Quaderno di esercitazioni, Le Monnier, Firenze, 2002
Marmini P., Vicentini G., Passeggiate italiane. Lezioni di italiano livello intermedio, Bonacci, Roma 2003.
Marta Sambugar, Carmello, Angiolina Sambugar “Struttura dell’italiano” tipolitografia Istituto S. Gaetano, Verona.
Maurizio Dardano, Pietro Trifone “La lingua italiana” , 1985 Nicolo Zanichelli S.p.A. , Bologna
Maurizio Dardano e Pietro Trifone, “ La lingua Italiana”(Bologna,1985)
Marazzini C., La lingua italiana, Il Mulino, Bologna, 2002
Pelizza G., Mezzardi M., L’italiano in azienda, Guerra, Peruggia, 2002
Pichiassi M., Zaganelli G., Contesti italiani, Guerra, Perugia, 2003
Sciascia L. A ciascuno il suo, Adelphi, Milano, 1988
Sciascia L. Il giorno della civetta, Adelphi, Milano, 1993
Verri-Menxel Rosangela “La bottega dell`italiano”, Bonacci editore, Roma, 1989, antologia di scrittori italiani del Novecento
F. De Sanctis. Storia della letteratura italiana. Tea, Milano, 1989
S. Guglielmino.H. Grosser. Il sistema letterario. Principato. Milano, 1994
V.de Caprio, S. Giovanardi. I testi della letteratura italiana. Einaudi Scuola, Milano, 1994
|
| |
Magistraturaga kirish uchun “Ikkinchi chet tili” fanidan bilish zarur bo’lgan mavzular va ularning mazmuni

|
Magistraturaga kirish uchun “Ikkinchi chet tili” fanidan bilish zarur bo’lgan mavzular va ularning mazmuni
|
bet | 49/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Magistraturaga kirish uchun “Ikkinchi chet tili” fanidan bilish zarur bo’lgan mavzular va ularning mazmuni
Oila va jamiyat.
Talabalik hayoti.
Do’stlik. Eng yaqin do’stim.
Muloqot va uning turlari. Telefon orqali muloqot.
Mutaxassislik va kasbiy faoliyat.
Tili o’rganilayotgan mamlakat geografiyasi, iqlim sharoitlari.
Tili o’rganilayotgan mamlakat aholisi, davlat tuzilishi.
O’zbekiston Respublikasining davlat tuzilishi.
Tili o’rganilayotgan mamlakat shaharlari.
O’zbekistonning turistik shaharlari.
O’zbekiston sporti.
O’zbekistonning milliy bayramlari.
Tili o’rganilayotgan mamlakatning milliy bayramlari.
O’zbekiston Respublikasining va tili o’rganilayotgan mamlakatning milliy ramzlari.
O’zbekiston va tili o’rganilayotgan mamlakatda adabiyot va sanat.
O’zbekiston va tili o’rganilayotgan mamlakatda sport.
O’zbekiston va tili o’rganilayotgan mamlakatda turizm.
O’zbekiston va tili o’rganilayotgan mamlakatlarning milliy taomlari.
Maishiy xizmat ko’rsatish (ximiyaviy tozalash, buyurtmalar berish, soch oldirish va h.)
Xarid qilish. Bozor va supermarket.
Ekologiya va salomatlik.
O’zbekistonning ta’lim tizimi.
Tili o’rganilayotgan mamlakat ta’lim tizimi.
Jamiyatda ayollarning tutgan o’rni.
O’zbekiston va tili o’rganilayotgan mamlakat o’rtasidagi madaniy aloqalar.
“Ikkinchi chet tili” fani bo’yicha sinovning mazmuni
va tuzilishi
Ikkinchi chet tilidan imtihon topshirishda bakalavriat ta’lim jarayonida egallagan bilim va ko’nikmalarini namoyish etish kerak. U o’rganilayotgan ikkinchi chet tilining orfografik, orfoepik, grammatik va leksik normalarini egallash va ularni nutq faoliyatining barcha turlarida, xususan muloqotning og’zaki va yozma shaklida qo’llay olish kerak. Har bir ta’lim yo’nalishi o’z xususiyatidan kelib chiqib, bakalavr yo’nalishlari uchun “Ikkinchi chet tili” faniga tuzilgan o’quv dasturidagi talablar bo’yicha o’rganish uchun taklif qilingan mavzularni jamlagan holda test variantlarini tuzadi.
|
| |
Kalit so’zlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Kalit so’zlar: xilma-xillik, oliy ma'lumot, ta'lim tajribasi, tenglik, inklyuziya, tajriba, jarayon.
Introduction. The desire to fully explore the world and its wonders is a fundamental human impulse.
Everyone should be able to attend a school that is supportive and inclusive. Diversity, equity, and inclusion
are three closely linked values held by many organizations that are working to be supportive of different
groups of individuals, including people of transformed races, ethnicities, religions, abilities, genders, and
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
65
sexual orientations. Most colleges and universities differ in their ways. Some of them are great urban
universities, while others are small campuses; some are public, while others are independent. Some suggest
graduate and professional programs, while others focus on undergraduate education.
Figure 1. Description of the diversity, equity and inclusion
Methods. More and more colleges and universities have particular and unique methods and purposes.
One of the most significant features of the higher education system's collective diversity throughout
universities is that it has contributed to the world's greatest. We must maintain diversity if we want to fulfill
the demands of our democratic society and the expanding worldwide extent of the economy. The public has
a right to know why these institutions are so convinced that racial and ethnic diversity should be one of many
factors taken into account when making admissions decisions. There are some reasons: Diversity improves
the quality of tuition. We gain knowledge from others whose experiences, viewpoints, and opinions differ
from our own, and it is ideal for imparting these teachings in an intellectually and socially diverse and rich
environment. It encourages individual processes and a healthy society. Teaching for diversity entails
recognizing a number of variations in the classroom. Teaching for inclusion involves respecting difference.
Teaching for equity encourages differences to influence the way we think, teach, learn, and act so that all
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
66
experiences and methods of being are valued with equality and fairness. When teachers and schools provide
students with resources that are specific to their circumstances, the general atmosphere in the classroom
increases.
|
ВАЖНОСТЬ РАЗНООБРАЗИЯ, СПРАВЕДЛИВОСТИ И ИНКЛЮЗИВНОСТИ В

|
ВАЖНОСТЬ РАЗНООБРАЗИЯ, СПРАВЕДЛИВОСТИ И ИНКЛЮЗИВНОСТИ ВBog'liq 11-son PM Ped PsixoloВАЖНОСТЬ РАЗНООБРАЗИЯ, СПРАВЕДЛИВОСТИ И ИНКЛЮЗИВНОСТИ В
ВЫСШЕМ ОБРАЗОВАНИИ
Эта статья о важности разнообразия, справедливости и инклюзивности в высшем
образовании. Разнообразие студентов, преподавателей и сотрудников имеет важное значение для
университетов и институтов для достижения их основной цели — предоставления выдающегося
образования. Это касается и того, как университеты обучают, какие программы они
предоставляют, а также других аспектов. Также приводятся данные об идеях и практических
методах продвижения разнообразия и инклюзивности в классах и учебных программах высшего
образования. Он подчеркивает растущую важность международных образовательных программ в
Узбекистане и ценность понимания многообразия студентов в меняющемся, все более
взаимосвязанном мире. В статье исследуется разнообразие физических и психологических
характеристик, социально-экономического происхождения, систем ценностей, традиций и
формирующейся идентичности, а также различные ожидания в отношении преподавания,
выставления оценок.
Ключевые слова: разнообразие, высшее образование, образовательный опыт, справедливость,
инклюзивность, опыт, процесс.
OLIY TA'LIMDA XILMA-XILLIK, TENGLIK VA KENG QAMROVLILIKNING AHAMIYATI
Ushbu maqola xilma-xillik, tenglik va keng qamrovlilik oliy ta'limda juda muhimligi haqida.
Talabalar, fakultetlar va xodimlarning xilma-xilligi universitet va institutlar uchun ajoyib ta'lim berishdek
asosiy maqsadlariga erishish uchun muhimdir. Bu, shuningdek, universitetlar qanday ta'lim berishlari,
qanday dasturlarni taqdim etishlari va boshqa jihatlarga tegishli. Shuningdek, oliy ta'lim sinflari va o'quv
dasturlarida xilma-xillik va inklyuziv ta’limni targ'ib qilish bo'yicha tushunchalar va amaliy usullar haqida
ma'lumotlar keltirilgan. Bu O’zbekistonda xalqaro ta'lim dasturlarining ortib borayotgan ahamiyatini va
o'zgaruvchan, doimiy ravishda o'zaro bog'liq bo'lgan dunyoda talabalar xilma-xilligini tushunish qiymatini
ta'kidlaydi. Maqolada jismoniy va psixologik xususiyatlar, ijtimoiy-iqtisodiy asoslar, qadriyatlar tizimi,
an'analar va paydo bo'lgan o'ziga xosliklar, shuningdek, o'qitish, baholash va baholash bo'yicha turli xil
kutishlar o'rganiladi.
|
| |
- Ijtimoiy bilimdonlik - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadiBog'liq 11-son PM Ped Psixolo- Ijtimoiy bilimdonlik- dars mobaynida sinf bilan samarali o‘zaro muomala shaklini tashkil eta olish,
yoshlar bilan til toptirish va sog‘lom ma’naviy muxitni hosil qila olish qobiliyati;
- Uslubiy bilimdonlik- barcha bilimlarini, ko‘rgan-kechirganlarni yoshlarga tushunarli, ravon tilda
yetkaza olishi, ta’lim texnologiyasi va metodlaridan boxabarlik qobiliyati;
- Kasbiy-siyosiy bilimdonlik -o‘z o‘quv fanini, ijtimoiy-siyosiy taraqqiyot sohasi bo‘yicha chuqur va
har tomonlama mukammal bilimlariga ega bo‘la olishi, o‘z ustida ishlash qobiliyatini o‘zida shakllantirgan
bo‘lishi kerak.
Amaliyotda eng obro‘li, bilimdon pedagoglar birinchi navbatda insoniy bilimdonlik sohiblari
bo‘lishadi va shundaylarni o‘quvchilar yaxshi qabul qilishadi. Chunki zamonaviy o‘quvchi ko‘plab
ma’lumotlarga ega, uning psixologiyasi, talab-takliflarini aniq bilib til topisha olgan shaxsgina pedagogik
jarayonda katta yutuqlarga erishadi.
O‘qituvchi pedagogik faoliyati modeli ramziy tarzda to‘rt yo‘nalishda bo‘lib, tavsiflash mumkin.
Birinchi yo‘nalishga o‘qituvchining ta’lim berish faoliyati (fanni chuqur bilishi, kasbiy omilkorlik va
eruditsiya, me’yoriy hujjatlarni bilish, yangi pedagogik va informatsion texnologiyalardan xabardorlik,
o‘qitishning texnik va axborot bazasi sohasidagi xabardorligi, faoliyatni ilmiy tadqiqot asosida tashkil eta
olish, o‘z faniga doir ma’lumotlarni chet tillarda bilishi, o‘quv jarayonini ilmiy qura olish, ustoz-shogirdlik
jihatlarni qo‘llay olish texnologiyasi; ikkinchi yo‘nalishga o‘qituvchining tarbiyaviy faoliyati (tarbiya va
tarbiyaviy jarayonlardan xabardorlik, tarbiyaviy ishlarni yuksak darajada tashkil eta olish, shaxsiy-ma’naviy
axloqiylik, milliy istiqlol g‘oyasini anglaganlik darajasi, tarbiyachilik burchiga sadoqat, fuqarolik va
vatanparvarlik tuyg‘usiga egalik, tarbiyaviy ishlarnitashkil etish mahoratiga egalik); uchinchi yo‘nalishga
|
| |
Tadqiqot natijalari va tahlili

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
75
4. Tashqi bog‘lanish: 3D taʼlim o‘quvchilarni dunyo bo‘ylab tashqi obyektlar bilan bog‘lanish
imkoniyatini yaratadi. Ular dunyo bo‘ylab turli obyektlarning 3D modellari bilan tanishish, ulardan o‘rganish
va ulardan foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Biroq bu qurilmalar salbiy tomonlarga ham ega bo‘lishi mumkin. O‘qituvchilar va talabalar o‘qitish
jarayonida salbiy tomonlarni cheklash va ularni savolga solishtirish orqali o‘rganishlarini osonlashtirishlari
mumkin.
Noafzalliklari:
1. Texnikaviy talablar: 3D taʼlim uchun texnikaviy vositalar va dasturlar talab qilinadi. Bu esa 3D
modellarni yaratish, tahlil qilish va ulardan foydalanish uchun o‘quvchilarning texnikaviy bilimlarini
oshirishni talab qiladi.
2. Resurslar: 3D taʼlim uchun yuqori sifatli 3D modellarga va dasturlarga ega bo‘lish zarur. Bu esa
o‘quvchilarning ulardan foydalanish imkoniyatini cheklashga olib kelishi mumkin.
3. O‘qituvchilar tayyorligi: 3D taʼlimning samaradorligi o‘qituvchilarning texnikaviy bilimlari va
ularni 3D modellarni o‘rganish va ulardan foydalanishda tayyorlik darajalariga bog‘liq. Bu esa o‘qituvchilar
tayyorligi va ularning 3D taʼlimni o‘rganishga tayyorlash uchun yetarli vaqtni talab qiladi.
3D taʼlimning afzalliklari va noafzalliklari bilan tanishib chiqish bilan birga, o‘quvchilarning 3D
modellarni o‘rganish va ulardan foydalanishning samaradorligini oshirish uchun yuqori sifatli resurslarga,
o‘qituvchilar tayyorligiga va texnikaviy talablarga eʼtibor qaratish lozim. Shuningdek, o‘quvchilarning 3D
taʼlim usulini qabul qilish va unga qiziqishni oshirish ham muhimdir.
Tadqiqotlarimiz natijasida shuni aniqladikki, 3Dni taʼlimda qo‘llash orqali samaradorlikka erishish
uchun quyidagi usullarni amalga oshirish mumkin. Dastlab, texnologiyalarni o‘rganish orqali ekan. 3D
qo‘llashni o‘rganish uchun kerakli texnologiyalarni o‘rganish va ularni to‘liq tushunish juda muhimdir. Bu
3D model qilish, 3D printerda bosib chiqarish va boshqa 3D texnologiyalarni o‘rganishni o‘z ichiga oladi.
Keyingi bosqich esa amaliyotni oshirishdir. 3Dni taʼlimda qo‘llash uchun amaliyotni oshirish juda muhimdir.
Bu bilimlarni amaliyotda qo‘llab-quvvatlash, texnikaviy qo‘llashni o‘rganish va 3D model yaratishda
ishlatishga imkoniyat beradi. Uchinchi bosqich esa yaratuvchilikni rag‘batlantirish. 3Dni taʼlimda qo‘llash
orqali yaratuvchilikni rag‘batlantirish juda muhimdir. Talabalar 3D model yaratish va uni bosib chiqarish
orqali o‘zlarining fikrini ifodalash, dizayn qilish va innovatsion yechim topishga imkoniyat beradi.
So‘nggi bosqich ishbilarmonlik va jamoa ishlarini oshirishdir. 3Dni taʼlimda qo‘llash orqali talabalar jamoa
ishlarini oshirish, ishbilarmonlik va boshqa texnikaviy ko‘nikmalarini rivojlantirishga imkoniyat beradi. Bu
esa ularning kasbiy rivojlanishiga yordam beradi. Bu usullar bilan talabalar 3Dni taʼlimda qo‘llash orqali
samaradorlikka erishishlari mumkin.
1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/23
Sana
10.02.2024
Hajmi
0,64 Mb.
#154258
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Kalit so‘zlar: e - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi Pdf ko'rish
|
bet | 230/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloKalit so‘zlar: ekologiya, ekologik madaniyat, ekologik ong, tabiat, ekologik mas’ulyat, ekologik
tarbiya omillari, atrof-muhit, maktabgacha ta’lim tashkiloti .
ФОРМИРОВАНИЕ ЭКОЛОГИЧЕСКОЙ КУЛЬТУРЫ ДОШКОЛЬНИКОВ.
Одним из самых актуальных вопросов сегодняшнего дня является экология. Причины
экологических проблем различны, наиболее значимыми из них являются недостаточное
формирование экологической культуры. В этой статье говорится о том, что экологическая
культура изначально формируется у детей дошкольного возраста. В настоящее время состояние
экологии всё более ухудшается. Поэтому, одной из важных задач перед человечеством является
устранение этих проблем и предотвращение предстоящих проблем. Дети - это неизведанное
сокровище. У них с малых лет необходимо сформировать и обогащать представления об экологии. В
данной статье отражены формы и методы экологической культуры
Ключевые слова: Экология, экологическая культура, экологическое сознание, природа,
экологическая ответственность, факторы экологического воспитания, окружающая среда,
организация дошкольного образования.
FORMATION OF ENVIRONMENTAL CULTURE OF PRESCHOOL CHILDREN.
Ecology is one of the most urgent issues of today. There are various reasons for environmental
problems, the most important of which is the lack of a well-formed environmental culture. In this article, it is
said that ecological culture is initially carried out in preschool children. Today, environmental problems are
increasing more and more. Therefore, one of the important tasks before humanity is to eliminate these
problems and prevent future problems. Children are treasures to be discovered. It is necessary to form
concepts about ecology in them from a young age, to enrich their ideas about ecology. This article shows the
forms and methods of ecological culture.
Key words: Ecology, ecological culture, ecological consciousness, nature, ecological responsibility,
factors of ecological education, environment, Preschool education organization.
Kirish. Bugungi kunga kelib insonlar ekologik madaniyatga rioya qilmaganliklari sababli, insonlar va
tabiat o‘rtasidagi xilma-xil muammoli vaziyatlar hali hanuzgacha davom etmoqda. Ekologik madaniyat bu -
insonlarning yetakchi umuminsoniy qadriyatlarining asosidir. Uning mohiyati shundaki, ekologik inqirozga
olib keladigan salbiy muammolarni ijobiy faoliyatga aylantirish maboynida ekologik madaniyatni bilish, uni
ongli ravishda anglash muhim sanaladi. Lekin jamiyatdagi insonlar ekologik madaniyatga ongli ravishda
amal qilmaslik holatlari kuzatilmoqda. Shu sababli bu kabi xilma-xil muammolar hali hanuzgacha o‘z
yechimini topaolmay davom qilib kelmoqda. Shu kabi muhim jihatlardan biri, bu munosabatlardagi
|
| |
chuqurligini oshiradi - 1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

|
1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasiBog'liq Material science - lecture 4chuqurligini oshiradi.
Legirlangan po‘latlarda karbidlar
Element uglerodga qancha yaqin bo‘lsa, shuncha karbid hosil imkoniyati
yuqori bo‘ladi. Bu qator aktivligi ortishi bo‘yicha quyidagi qator tartibida bo‘ladi.
Fe-Mn-Cr-Mo-W-Nb-V-Zr-Ti.barcha karbidlar yuqori qattiqlikka ega. Ular 2
gruppaga bo‘linadi: 1) Fe
3
C; Mn
3
C; Cr
7
C
3
; Cr
23
C
6
; 2) Mo
2
C; WC; VC; TiC. Ikkinchi
gruppaning qattiqligi ancha yuqori.
Fazalar o‘zgarishiga ta’siri
Legirlovchi elementlar martensit parchalanishini pasaytiradi (kobalt, teskari,
uni tezlatadi). Bunday po‘latlarning bo‘shatish harorati yuqoriroq bo‘ladi. Bu
toblangan po‘latlarni bo‘shatish harorati ko‘tarilgan sari po‘latning qattiqligi,
mustahkamlik chegarasi, oquvchanlik chegarasi pasayib, plastiklik xossolari oshadi.
Uglerodga nisbatan legirlovchi elementlar 2 guruhga bo‘linadi:
1.
Karbid hosil qilmaydiganlar: Ni; Si; Co; Al; Cu.
2.
Karbid hosil qiluvchilar: Cr; Mn; W; Mo; V; Ti; Hb; Ta; Ts; Hf.
Legirlovchi elementlar dislokatsiyalar hisobiga, fazalar o‘zgarishi, allotropik
o‘zgarishlar, karbidlar hosil qilishi hisobiga metallning mustahkamligini,
qattiqligini oshiradi. Boshqa xususiyatlariga ham ta’sir qiladi.
Cr – ishqalanib yeyilishga qarshiligini oshiradi, zangga bardomligini oshiradi.
W va G bilan harorat ta’sirida defformatsiyalanmaslik qobiliyatini oshiradi. Shuning
uchun legirlangan XVG po‘latidan uzun o‘lchamli («dlinnыe mernыe») kesgichlar
yasaladi, masalan protyajka.
W – o‘tga bardoshliligini. Ayniqsa V bilan birga masalan bu po‘lat – R18 −
tez kesar po‘lati. har xil kesgichlar yasaladi.
Ni – qattiqlikni, zanglamaslikni va h.k. xossalarini oshiradi. Ayniqsa, nikelь
xrom bilan birgalikda: Cr-Ni – tizimidagi po‘latlar.
|
| |
O‘ta qattiq materiallar - 1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

Bor nitridi mikrokukunlarini pishirish natijasida kub panjarali bor nitridi
olinadi. Bularni olish jarayoniga qarab el’bor, el’bor-R, borazon deb nomlanadi.
Kubik bor nitridi olmos bilan bir xil kristallik panjaraga ega, xossalari ham bir
xil. Qattiqligi olmosnikidan qolishmaydi (HV=9000) Lekin, issiqqa bardoshligi
yuqoriroq (1200ºС) va kimyoviy inert. Bu xossasi (temir bilan kimyoviy reaktsiyaga
kirishish qobiliyati yo‘qligi) undan yasalgan keskich bilan qiyin ishlanadigan,
toblangan, tsementitlangan po‘latlarni (HRC 60) qirqish imkonini beradi.
Birinchi gruppaga - 1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

Bularga o‘rta uglerodli (0,3-0,5%) va legirlovchi elementlari 5% dan
oshmagan po‘latlar kiradi. «
Yaxshilanishi» bu toblash va yuqori otpuskdir. Bunday
po‘latlar yuqori mustahkamlikka, uyushqoqlikka ega; kuchlanishlar yig‘indisiga
kam e’tibor beradi, tablanish chuqurligi yaxshi. Shuning uchun zarbiy kuchlarga
bemolol ishlaydi. Beshta gruppaga bo‘lingan:
1.
Stalь 35, Stalь 40, Stalь 45.
2.
30X; 40X
3.
30XM; 40XГ; 30XГT
4.
40XН; 40XНM.
5.
38XН3M; 38XН3MФA.
Prujina va ressoralar uchun po‘latlar
Plastik deformatsiyaga yo‘l qo‘yilmaydi. Kremniy va marganets bilan
legirlanadi. Toblanish va toblanish kalinligi yuqori. 65; 70; 65Г; 40XФA.
Sharikli va rolikli podshipnik po‘latlari
Xar xil qutbli mujassamlantirilgan (udelьnыy) kuch ta’sir qiladi. Qattiq,
yeyilishga chidamli va nuqtaviy charchamasligi (kontaktnaya ustalostь) kerak.
ШX4; ШX15; ШX15СГ; ШX20СГ.
Legirlangan po‘latlarni markalanishi

С – kremniy,
X – xrom,
Ц – sirkoniy,
Ю –
alyuminiy,
Ч – siyrak-er metallari.
18X2Н4В 0,18% - С 2% - X
4% - Н
1% - В
Qurilishda ishlatiladigan kam legirlangan po‘latlar
Bularda uglerod 0,1-0,25% bo‘ladi. Bu po‘latlardan fermalar, kema korpuslari
armaturalar va h.k. lar quriladi. Kam uglerodli bo‘lgani uchun yaxshi payvandlanadi.
Bular temirbeton qovurg‘alari uchun, neft
mahsulotlari va gaz quvurlari, metall
chiviqlari ham yasaladi. Lekin, mashina detallari uchun onda-sonda ishlatiladi. Bu
po‘latlar Ст.1; Ст.2; ….. ; Ст.6 deb markalanadi. Bu po‘latlarning mustahkamligi
o.g.
= 240 Mpa ga teng.
Qurilishda ishlatiladigan po‘latlarga kam legirlangan po‘latlar: 14Г2; 17ГС;
14XГС; 15XСРД (Д-Cu). Stal 15XСНД qattiq sovuqda (-60
o
С) da ham ishlaveradi,
chunki Н + Д lar sovuqda ham mo‘rtlashmaydi. Bundan tashqari bular havoda
zanglamaslik qobiliyatini ham oshiradi.
Sementitlanadigan konstruktsion po‘latlar
Dinamik kuch ostida ishlaydigan va ustki yuzalari ishqalanib yeyiladigan
detallar kam uglerodli po‘latdan (C<0,2%) yasalib, sementitlanib, so‘ngra toblanadi
va past bo‘shatiladi. Bunda sirtqi qatlamlari yetarli qattiq bo‘ladi – HRC=60 (o‘zagi
qattiqligi esa – HRC = 20-40).
Agar legirlangan po‘latlar tsementitlanib, toblansa, o‘zagi ko‘shimcha
puxtalanadi. Qancha ko‘p legirlangan bo‘lsa, shuncha ko‘p puxtalanadi.
O‘zagining puxtalanish darajasiga qarab bu po‘latlar 3 gruppaga bo‘linadi.
Sintaktik munosabatlarning turlari

2. Sintaktik munosabatlarning turlari. Sintaktik munosabatlar dastlab ikki turga bo‘linadi: predikativ va nopredikativ
Predikativ bo‘linish gap qurilishi asosi (grammatika markazi/ komponentlari (ega va kesim)ning sintaktik munosabatidir. Bular orqali gap hosil qilinadi. Misol: Men ishga kecha chiqdim. (shaxs va sonda moslashayapti).
Nopredikativ boғlanish bunday xususiyatga ega emas. Teng boғlanish (teng sintaktik munosabatda bo‘lish, so‘zlar shuningdek, qo‘shma gaplarning predikativ komponentlari orasidagi biri ikkinchisiga bo‘ysinmagan, teng aloqasini ko‘rsatuvchi munosabat:o‘qituvchi va o‘quvchi, qo‘nғiroq chalindi va dars boshlandi va ergash boғlanish (bunda biri hokim va ikkinchisi tobe bo‘lgan so‘zlar o‘zaro aloqaga kirishadi: Salimni ko‘rdim) nopredikativ boғlanishning bir turlaridir.
Tenglashish munosabati asosan, teng boғlovchilar va sanash intonatsiyasi orqali ifodalanadi.
Ikkinchisida esa tobe bo‘lgan so‘z hokim so‘zni aniqlaydi, to‘ldiradi va hokazo.
Tobelanish munosabatini ifodalovchi vositalar, asosan affikslar, ko‘makchilar, flektsiya, so‘z tartibi va intonatsiyadir.
Sintaktik munosabatining ergashish usuli uch xil: moslashuv, bitishuv , boshqaruv.
Tobe so‘zning hokim so‘z shakliga mos holda bo‘lishi moslashuv dir. Mas., shaxs va sonda - SHamol maysalar orasida lola chamanlarini silkiydi. Qaratqich-qaralmish: Ustozning vasiyatlariga sodiq qolamiz
Tobe so‘zning hokim so‘z talab qilgan formani olish boshqaruv dir: Oltin o‘tda bilinadi. Boshqaruvchi vazifasini fe`l bajaradi.
So‘z birikmasining bitishuv turida hokim va tobe so‘z o‘zaro so‘z tartibi yoki ohang yordamida munosabatga kirishadi: Keksa boғbon, kichkina maydon kabi.
Sintaktik munosabatlar grammatik vositalar orqali ifodalanadi. Ular quyidagilar: affikslar, yordamchi so‘zlar, so‘z tartibi va intonatsiya.
Affikslar yoki so‘z formalari sintaktik aloqani ifodalashda keng qo‘llaniladigan vositadir. Turkiy tillarda-suffikslar, hind-evropa tillarida - flektsiya: Xoroshaya pogoda, alie rozi.
YOrdamchi so‘zlar grammatik vosita sifatida barcha tillarda mavjud.
Morfologik ko‘rsatkichlar bo‘lmaganda so‘z tartibi sintaktik munosabatlarni ko‘rsatuvchi asosiy vosita rolini o‘ynaydi.
Intonatsiya ham sintaktik munosabat ifodalaydigan vositadir. Intonatsiyani tashkil etgan komponentlar: logik urғu, pauza, ritm, milodika turli tillarda turli darajada sintaktik vosita sifatida ishlatiladi.
|
So‘z birikmasi va gap - Alisher navoiy nomidagi samarqand davlat universiteti o‘zbek filologiyasi fakul’teti

3. So‘z birikmasi va gap.
Sintaksisning asosiy o‘rganish ob`ektlaridan biri so‘z birikmasidir.
Tushunchalar orasidagi turli munosabatlarni ifoda qilish uchun grammatik jihatdan o‘zaro birikkan ikki va undan ortiq so‘z so‘z birikmasi deyiladi.
So‘z birikmasida ayrim tushunchalarni ifoda qiluvchi so‘zlar o‘zaro sintaktik munosabatga kirib, murakkab tushunchani bildiradi va boshqa-boshqa gap bo‘lagi bo‘lib keladi: Katta bino, Saodatning kitobi.
Ko‘makchi so‘zlar o‘zi boғlangan mustaqil so‘z bilan birgalikda bir bo‘lak hisoblanadi: Maysalar ustida shudring tomchilari yarqiraydi.
Voqelikni va unga bo‘lgan munosabatni ifoda qilish uchun grammatik jihatdan shakllangan, intonatsion hamda mazmun jihatdan nisbiy tugallikka ega bo‘lgan so‘zlar boғlanmasi yoki yakka so‘z gap deyiladi.
Gap fikrni ifoda qiluvchi nutq birligi hisoblanadi.
Uning xususiyatlari:
- so‘zlarning birikuvidan tashkil topadi
- muhim belgisi predikativlik
- intonatsion tugallikka ega
- fikriy jihatdan nisbiy tugallikka ega.
Ifoda maqsadiga ko‘ra turlari: darak, so‘roq, buyruq. Bulardan tashqari undov gap ham bor. Tuzilishiga ko‘ra: sodda va qo‘shma. Sodda gap: bir tarkibli, ikki tarkibli.
Bir tarkibli: egasiz bir tarkibli, kesimsiz bir tarkibli gap. egasiz bir tarkibli gap: egasi topilar gap, egasi topilmas gap.
Egasi topilar gap: shaxsi aniq gap, shaxsi noaniq gap, shaxsi umumlashgan gap. Bulardan tashqari nominativ gap ham bor.
Ikki tarkibli gap: ega tarkibli, kesim tarkibli.
Gapning ikkinchi darajali bo‘laklari: aniqlovchi, to‘ldiruvchi, hol.
Xullas, gap har qanday tilda ham kommunikativ mohiyatga ega bo‘lgan asosiy birlik sanaladi.
SHu paytga qadar gapga 300 dan ortiq ta`rif berilgan. Uning grammatik jihati, logik jihati. Psixologizm oqimi, formalistlar oqimlari qarashlari.
Gap atamasi ikki ma`nolidir. Birinchi ma`nosi-til birligi aloqa uchun xizmat qilishga qaratilgan konstruktiv birlikdir. Bu gap modeli, gap formulasi deb yuritiladi. Ikkinchi ma`nosi konkret xabar konkret kontekst bilan boғliq bo‘lgan nutq birligidir.
Gap qurilish modeli bilan ifoda mazmuninig birligi gapning asosiy kommunikativ xususiyati hisoblanadi.
SHunday qilib, ob`ektiv borliq va unga bo‘lgan munosabatni ifoda qilib, grammatik shakllanib, nisbiy tugal fikr yoki his-tuyғu anglatib, intonatsion butunlikka ega bo‘lgan so‘z hamda so‘zlar birlashmasi gap deyiladi.
Predikativlik gapning grammatik ma`nosini ifoda qiladi. U gap hosil qiluvchi kategoriya bo‘lib, gapda ifoda qilinayotgan fikrning borliqqa bo‘lgan munosabatini modal planda hamda zamon va shaxs-sonda ifoda qiluvchi kategoriyadir. Modallik predikativlikning tarkibiy qismi bo‘lib, fe`l mayllari, modal so‘zlar bilan ifoda qilinadi. Umuman predikativlik sintaktik mayl, zamon, shaxs-son kategoriyalari, modal so‘zlar va intonatsiya orqali ifodalanadi. Uslub.
|
O‘QITUVCHI SHAXSI VA KASBIGA QOʻYILADIGAN ZAMONAVIY TALABLAR

|
O‘QITUVCHI SHAXSI VA KASBIGA QOʻYILADIGAN ZAMONAVIY TALABLARBog'liq 11-son PM Ped PsixoloO‘QITUVCHI SHAXSI VA KASBIGA QOʻYILADIGAN ZAMONAVIY TALABLAR
Fayziyeva Umida Asadovna,
Buxoro davlat universiteti dotsenti, p.f.f.d (PhD)
Maqolada o‘qituvchining shaxsiy va kasbiy sifatlar, pedagogik faoliyatning tarkibiy qismlari, shaxsiy
va kasbiy sifatlarni egallash bosqichlari, pedagogik maqsadning o‘ziga xos xususiyatlari tadqiq etilgan.
Kalit so‘zlar: o‘qituvchi, kasbiy sifatlar, shaxsiy sifatlar, pedagogik faoliyat, ta’lim, tarbiya.
СОВРЕМЕННЫЕ ТРЕБОВАНИЯ К ЛИЧНОСТИ И ПРОФЕССИИ ПЕДАГОГА
В статье рассматриваются личностные и профессиональные качества педагога,
составляющие педагогической деятельности, этапы приобретения личностных и профессиональных
качеств, конкретные характеристики педагогической цели.
Ключевые слова: учитель, профессиональные качества, личностные качества, педагогическая
деятельность, образование, воспитание.
MODERN REQUIREMENTS FOR THE PERSON AND PROFESSION OF THE TEACHER
The article examines the personal and professional qualities of the teacher, the components of
pedagogical activity, the stages of acquiring personal and professional qualities, the specific characteristics
of the pedagogical goal.
Key words: teacher, professional qualities, personal qualities, pedagogical activity, education,
upbringing.
Kirish. Pedagogik faoliyat o‘ziga xos tarixiy-ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan faoliyat bo‘lib, u
insonni hayot, mehnat, ijtimoiy turmushga tayyorlash va eng avvalo, yosh avlodni mustaqil faoliyat
ko‘rsatib, mamlakatda, jamiyatda muvaffaqiyatli mehnat qilib, ijtimoiy-foydali faoliyat bilan shug‘ullana
oladigan inson shaxsini shakllantirish va rivojlantirishga qaratiladi. Jahonning pedagogik faoliyatga
tayyorlanadigan o‘quv muassasalarida, avvalo, bo‘lajak o‘qituvchilarning innovatsion, kreativ, akseologik,
akmeologik salohiyatini ta’minlash, kasbiy kompetentligini yuksaltirish, pedagogik-psixologik bilimlar
asosida pedagogik faoliyatning ilmiy-nazariy va amaliy-metodik tayyorgarligini rivojlantirish yetakchi
o‘rinni egallaydi.
|
| |
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi - bet 66

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadiBog'liq 11-son PM Ped Psixolo
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
63
Adabiyotlar:
1.
Fayziyeva D.KH. Ustanovleniye razgovornogo trakta v IP-telefonii // Molodoy uchenyy. 2017.
№4. S. 113-114 betlar
2.
Fayzieva D.Kh. Using software for teaching foreign languag using software for teaching foreign
languages. Academy 2020. № 9 (60). 13-17 betlar
3.
Fayzieva D.Kh. About the theory of multiple intelligence. Vestnik nauki i obrazovaniya 2020. №
19 (97), Part 2. 85-88- betlar
4.
Fayziyeva D.KH. Yakhyayeva SH.T.. Vliyaniye tsifrovogo obrazovaniya na uspekhi
uchashchikhsya //Universum: tekhnicheskiye nauki 2022.// № 5 (98) — 48-51 betlar
5.
Fayziyeva D.KH. Takhirov B.N.. Adizova Z.M.. Obucheniye programmirovaniyu s pomoshch'yu
geymifikatsii//Vestnik nauki i obrazovaniya 2022 //№ 6 (126).Part 2. 33-37- betlar
6.
Fayziyeva D.KH, Turayeva G.KH.. Artificial intelligence in modern projects //Universum:
tekhnicheskiye nauki 2023.// № 4 (109) — 52-54 betlar
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
64
UDC 81-139
THE IMPORTANCE OF DIVERSITY, EQUITY, AND INCLUSION IN HIGHER EDUCATION
Fayziyeva Malikajon Choshovna,
Teacher of English Linguistics Department,
Foreign Languages Faculty,
Bukhara State University, Bukhara
m.ch.fayziyeva@buxdu.uz
This article is about the vitality of diversity, equity, and inclusion in higher education. Diversity in
student, faculties, and staff is of significance for universities and institutes to accomplish their primary goal
of providing an outstanding education. It also concerns how universities educate, what programs they
provide, as well as other aspects. There are also given data about insights and practical methods for
promoting diversity and inclusion in higher education classrooms and curricula. It highlights the growing
importance of international education programs in Uzbekistan and the value of understanding
student diversity in a changing, evermore interconnected world. The article explores diversity across
physical, and psychological traits, socio-economic backgrounds, value systems, traditions, and emerging
identities, as well as diverse expectations around teaching, grading, and assessment.
Keywords: diversity, higher education, educational experience, equity, inclusion, experience, process.
|
| |
Ikki toblab, past temperaturada bo‘shatish

4. ε – faza – bu temirni G‘e
2
N tarkibli nitridi.
Azotlangan po‘lat yuza qatlami ε – fazali bo‘lsa, u suv va atmosfera
sharoitida zangbardosh bo‘ladi. ε va γ
1
fazali qatlamlar nisbatan yuqori qattiqlikka
ega emas (HV=450-550). Ancha – muncha qattiqlikka ega maxsus legirlangan
po‘latlarni (Sr, Mo, Al, V, Ti bilan) azotlash yo‘li bilan olinadi. Bu legirlovchi
elementlar nitrid hosil qiluvchi elementlardir.
Po‘lat 38X2MYuA po‘latini azotlanagandan so‘ng yuqori qattiqlik va
ishqalanib yeyilishga qarshilik olinadi: HV=1200.
Azotlash jarayoni ancha uzoq vaqtni talab qiladigan operatsiya. Masalan,
38X2MYuA po‘latida azotlangan qatlam qalinligi t=0,5mm olish uchun harorat 500-
520
0
S da 55 soat ushlab turish kerak.
Nikelli issiqbardosh qotishmalarni xossalari va qo‘llanilishi

Nikelli issiqbardosh qotishmalarni xossalari va qo‘llanilishi.
Deformatsiyalanadigan qotishmalar
Gaz turbinalari lopatkalari uchun birinchi marta XN77TYu qotishmasi
ishlatilgan. Bunga "bor" elementi qo‘shilsa, XN77TYuR-ning 700-800°S
haroratdagi mustahkamligi 25% ortadi. Bor zarrachalariga yopishib olib, buzilish
tezligini pasaytiradi.
Qotishma XN70VMTYu-ning issiqbardoshlik legirlovchi elementlarning
birgalikdagi ta’siri asosida olingan: Titan bilan alyuminiyning, volfram bilan
molibdenning qiyin eriydigan elementlari, hamda ozgina borlarning juftma-juft
ta’siri. Qotishmada puxtalovchi faza 20%-ni tashkil etadi.
XN70VMFTYu qotishmaning issiqbardoshligi yanada ko‘proq: puxtalanish
fazasi 25%. Bundan tashqari MeS, Me6 S va Me23 S6 karbidlarining hosil bo‘lishi
sabab. 800-850°S-da 20000 soat ishlay oladi.
XN55VMTFKYu, XN51VMTYuKFR qotishmalari yuqori puxtalikka va
plastiklikka ega 900-950°S-da ham ishlayveradi.
Gaz turbinlari disklari uchun ham yuqoridagi nikelli qotishmalar ishlatiladi,
lekin legirlovchi elementlarning nisbati boshqacha. Bundan tashqari disklarni kukun
metallurgiyasi usulida ham olinadi.
2. Quyma qotishmalar.
Quyma qotishmalar gaz turbinlari lopatkalari va soplo lopatkalari - ishchi
lopatkalari va soplo lopatkalari uchun ishlatiladi. Bir butun qo‘yiladigan rotorlar
uchun ham qo‘llaniladi.
Quyma qotishmalarni legirlash imkoniyati ko‘proq, bu issiqbardoshlikni
oshiradi, plastiklikni pasaytiradi.
Eng ko‘p tarqalganlari: JS6K, JS6U, JS6F, VJL12U. Bularning ichida eng
issiqbardoshi JS6F: 1100°C-da ham ishlayveradi.
Olovbardosh nikel qotishmalari
Yonish kameralarida ishlovchi olovbardosh materiallar yana qo‘shimcha
talablarga ham javob berishi kerak. Ular haroratning keskin o‘zgarish sharoitida
ishlaydilar: kamera qizdiriladi – sovitiladi. Buning natijasida yetarli darajada termik
kuchlanish vujudga keladi, keysiki darz ketishga va buzilishiga olib yelishi mumkin.
Shuning uchun iloji boricha issiqlik natijasida (kengayish) chizigiy kengayish-uza-
yish koeffitsienti kam va katta issiqlik o‘tkazish koeffitsientli materiallar ishlatilishi
kerak.
XN78T, XN75MBTYu, XN60VT qotishmalari va "dispers" puxtalangan
qotishmalar VDU-1 va VDU-2 lar ko‘p tarqalgan.
VDU-1, VDU-2 qotishmalar yuqori haroratda eriydigan oksidlar bilan
puxtalanadi: ThO2 (toriy oksidi) - t°erish =2800°S. Bu qotishmalar yaxshi
olovbardosh (1300°S-da ham mustahkamligini pasaytirmasdan ishlayveradi) va
termik kuchlanishlarga yaxshi.
Adabiyotlar ro’yxati
1. Umarov E.O. “Materialshunoslik” o‘quv fanidan laboratoriya va amaliyot
ishlari o‘quv qo‘llanmasi.
2. Umarov E.O. Materialshunoslik. Darslik.
3. Norxudjaev F.R. Materialshunoslik. Darslik.
Qo‘shimcha adabiyotlar
Адаскин А.М. Материаловедение. Учебник. - М.: “Машиностроение” 2006
|
Sianlash 
Po‘latdan yasalgan detal yuzini – sirtini bir vaqtning o‘zida ham uglerod, ham 
azot bilan diffuzion to‘yintirish jarayoni tsianlash

Sianlash Po‘latdan yasalgan detal yuzini – sirtini bir vaqtning o‘zida ham uglerod, ham azot bilan diffuzion to‘yintirish jarayoni tsianlash
Material science - lecture 4
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Sianlash Po‘latdan yasalgan detal yuzini – sirtini bir vaqtning o‘zida ham uglerod, ham azot bilan diffuzion to‘yintirish jarayoni tsianlash
|
Xromlash - 1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

Xromlash Xrom
bilan
to‘yintirilgan
qatlam
qattiq
yeyilishga
chidamli,
karrroziyabardosh va olovbardosh bo‘ladi. Xromlash ham 3 xil muhitda olib
boriladi: qattiq, suyuq, gaz.
Qattiq muhitda xrom bilan diffuzion to‘yintirishda detallar aralashma (60-
65% ferroxrom, 30-35% giltuproq-alyuminiy oksidi, 5% xlorid kislota) solingan
yashikka joylashtiriladi. Qopqog‘i maxkam berkitilib, suvalib, qizdiriladi: 1050-
1150
0
S, 12-15 soat ushlab turiladi, so‘ngra 700-600
0
S haroratgacha pech bilan birga
sovitiladi, shundan keyin havoda sovitiladi.
Suyuq muhitda xromlashda aralashma sifatida 20% xrom xloridi CrCl
2
va
80% bariy xloridi VaCl
2
aralashmasi ishlatiladi. Parchalanishdan ajralib chiqqan
xrom 950-1100
0
S haroratda sirt qatlamiga diffuziyalanadi. 4 soat davomida 0,04-0,1
mm. Qalinlikda diffuziyalanadi.
Gaz muhitida xromlashda detallar xrom solingan retortaga joylashtiriladi.
Retorta 950- 1050
0
S ga qizdirilgach undan vodorod xlorid aralashmasi o‘tkaziladi.
Kam uglerodli po‘latlarni xromlashgan qatlami qattiqligi uncha katta emas:
HV=200-250. Lekin, ko‘p uglerodli po‘latlarniniki ancha yuqori HV=1380.
Shular kabi detal yuzalarini siliytsiylash (kremniy bilan to‘yintirish),
sulьfidlash (oltingugurt bilan to‘yintirish), bor bilan to‘yintirish va boshqa
kimyoviy-termik ishlash usullari ham sanoatda keng qo‘llaniladi.
MATERIALLAR TURI VA ULARNI QO‘LLASH SOHASI. Legirlovchi elementlar po‘latga kiritilib, uning xossalariga va qurilishiga
ta’sir qiladi. Elementlar kiritilgan po‘latlar legirlangan po‘latlar deyiladi. Po’latni o’zida kremniy va marganets bo‘ladi, lekin kremniy miqdori 0,4% dan oshsa, marganets 0,8% dan oshsa bunday po‘latlar ham legirlangan
hisoblanadi - 1 Bob Po‘latlarni kimyoviy-termik ishlash. Materiallar turi va ularni qo‘llash sohasi

hisoblanadi. Legirlovchi elementlar po‘lat tarkibidagi umumiy miqdoriga qarab ularni 3
sinifga bo’lish mumkin:
-kam legirlangan (0,1 dan 0,3%gacha C va 0,2dan 4,4%gacha legirlovchi
elementlar);
- o’rta legirlangan (0,35 dan 0,5%gacha C va 5dan 10%gacha legirlovchi
elementlar);
-uqori legirlangan (10% dan ko’p legirlovchi elementlar);
Bazi legirlovchi elementlarning miqdori juda kam bo‘lishi mumkin: Nb, Ti
miqdori 0,1% dan oshmaydi; V ham 0,005% dan oshmaydi.
Legirlangan po‘latlar texnika taraqqiyoti talablari natijasida paydo bo‘lgan.
Legirlash mexanik xossalarni (mustahkamlik, plastiklik, uyushqoqlik), fizik
xosssalarni
(elektrutkazuvchanlik,
magnit
xarakteristikalari,
radiatsiyaga
chidamliligi), kimyoviy xossalari (zanglamaslik) o‘zgartirish maqsadida qullaniladi.
Legirlangan po‘latlar uglerodli po‘latlarga nisbatan qimmat. Shuning uchun
ularni yana termik ishlab qullash maqsadga muvofiq.
Asosiy legirlovchi elementlarga Cr; Ni; Mn; Si; W; Mo; V; Al; Ti; Cu; B; lar
kiradi. Kupincha bitta emas, birnechta elementlar bilan birgalikda legirlanadi: Cr va
Ni ; Cr va Mn; Cr; Ni; Mo va V lar bilan.
Temirda
eriydigan
barcha
elementlar
temirning
allotropik
shakl
o‘zgarishlariga ta’sir qiladi. Ba’zi elementlar (Mn; Ni; Pt; Co; Zn) A
3
nuqtani
pasaytirib, A
4
nuqtani ko‘taradi. Ba’zi elementlar esa (Si; P; W; Mo; V; Al; Be; Sn;
Sb; Ti; Cr) A
3
ko‘tarib, A
4
pasaytiradi. Ferrit va austenit turg‘unligigi ta’sir qiladi:
a) Ni, Mn, Cu, Co lar -qismini kengaytiradi va austenit turg‘unligini erish
haroratidan uy haroratigacha turg‘unligini ta’minlaydi. Bunday po‘latlar austenit
po‘latlar deyiladi.
b) Cr, Si, V, W, Mo, Al, Ti lar esa -qismini kengaytirib, ferrit turg‘unligini
ta’minlaydi. Bu po‘latlar ferrit po‘latlar deyiladi.
Konstruktsion po‘latlarda asosiy struktura tashkil etuvchi - bu ferritdir va
metall hajmining 90% dan ko‘pini egalaydi. Shuning uchun ferrit xossalaridan po‘lat
xossalari butunlay bog‘liq.
Metalldagi temir atomlari o‘lchamlari bilan legirlovchi elementlar atomlari
o‘lchamlari o‘rtasidagi farq qancha katta bo‘lsa, kristallik panjara buzilishi
(qiyshayishi) shuncha katta bo‘ladi. Ma’lumki, buzilish−qiyshayish, nuqsonlar soni
qancha katta va ko‘p bo‘lsa, shuncha ferritning mustahkamligi va qattiqligi (
v
, NV)
shuncha ortib, plastiklik va uyushqoqlik pasayadi.
Barcha elementlar ferrit qattiqligini oshiradi. Ayniqsa, Ni, Cr ning ta’siri
kuchli va ular konstruktsion po‘latlarning
v
;NV; plastikligini va toblash
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi - bet 233

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
218
Adabiyotlar:
1. Bekchanova F.M., Xatamova N.Sh. Innovative developments
and research in education
international scientific-online conference. “tarbiyalanuvchilarda ekologik tushuncha va ekologik madaniyatni
rivojlantirish texnologiyasining modeli,
shakllari, metodi va vositalari”. № 14 2 tom 87-bet.
2. Maktabgacha Pedagogika Qodirova F.R., Toshpo’latova Sh.Q., Kayumova N.M., A’zamova M.N.
“Tafakkur” nashriyoti TOSHKENT – 2019 295-bet
3. Quchqarova N.M. Journal of Advanced Research and Stability. Tarbiyachilarga “Avesto”da
iqtisodiy qarashlar va iqtisodiy tarbiya masalalarini o‘rganish, 2-bet
4. Bekchanova F.M. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations
Journal home page: https://inscience.uz/index.php/socinov/index. “The value of observation in
environmental education of preschoolers” № 2/S, 4 tom, 124-125-bet.
5. Specific aspects of steam technologies in preschool education. international
bulletin of applied
science and technology, 3(1), 150-bet
6. “Pedagogika nazariyasi va tarixi” Sharifzoda S.O’., Otajonov O.A., Salovatova X.S., Karimov
H.Q., Yunusxo’jayev M.Z., “Bookmany Print” Toshkent-2023 440-bet.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
219
BOSHLANG‘ICH SINF BOLALARIDA O‘QUV FAOLIYATINING XUSUSIYATLARI
Korayeva Latifa Zarifovna,
Navoiy innovatsiyalar universiteti o‘qituvchisi(PhD)
Ushbu maqolada boshlang‘ich sinf bolalarida o‘quv faoliyatining xususiyatlari o‘rganilgan.
Boshlang‘ich sinf yoshidagi bolalarni o‘qitish jarayoni, o‘quv faoliyatining asosiy komponentlari: o‘quv
masalalari, o‘quv vaziyatlari, o‘quv harakatlari, nazorat qilish va baholash bilan tanishtirishdan
boshlanadi. Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini ta’limga moslashish sifatlarini baholash va to‘plangan
tadqiqot ishlari natijalarining psixologik tahlili keltirilgan.
Kalit so‘zlar: boshlang‘ich sinf bolalari, o‘quv faoliyati, o‘qitish jarayoni, o‘quv faoliyatining asosiy
komponentlari, ta’limga moslashish.
Baholash mezonlari - Kelishilgan” Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

|
Kelishilgan” Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 50/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Baholash mezonlari
Ikkinchi chet tili bo’yicha talabgorning 4 ta til ko’nikmalarini baholashga qaratilgan sinov tashkil etiladi. Bunda tillar bo’yicha tinglab tushunish, so’zlashish, fikrini yozma bayon etish va o’qib tushunish ko’nikmalari baholanadi.
Sinov quyidagi bosqichlardan iborat bo’ladi:
1-bosqich: 3 ta til ko’nikmalari bo’yicha test. Jami 75 ball beriladi.
2-bosqich: Og’zaki suhbat. Jami 25 ball beriladi.
Sinovda quyidagicha vaqt me’yorlari tavsiya etiladi:
1-bosqich.
Test darajasi – B2 (CEFR). Test to’rt qismdan iborat: o’qish (Reading), tinglab tushunish (Listening), yozish (Writing) va gapirish (Speaking) ko’nikmalari.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 76

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
76/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
72
73
74
75
76
77
78
79
...
246
4 -
5 -
A)
1, 2, 3
B)
1, 3
C)
3, 4
D)
5
E)
2, 3
11. Müstəvi, sferik və silindrik kondensatorların tutumlarını ifadə edən düsturlar ardıcıllığını göstərin.
1 -
Download
1,9 Mb.
1
...
72
73
74
75
76
77
78
79
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.