nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
cb4! ae5 13.ed2! ce3 14.fh8

|
cb4! ae5 13.ed2! ce3 14.fh8
|
bet | 84/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 12.cb4! ae5 13.ed2! ce3 14.fh8
Oqlar g’alaba qozondi.
V.Gabrielyan – L. Shterental
19.hg5! ec7 20.cd6 fh6 21.ef2 ce5 22.fh8
Yutuq bilan.
V.Bakumenko
1.dc5! db4 2.ac5 gf6?
2 … hg5 3.hf6 ge5=
3.gf4 fg7?
Qoralar raqib donasini yutib olishayotganga o’hshaydi. Ammo…
4.cb4!! aa1 5.cb6! ac5 6.fe5 fd4 7.hg5 hf4 8.cb2 ac3 9.db2 yutuqli yakun bilan.
A.Yegorov – V.Pogorelov
1.ab4 ca3 2.fe5 df4 3.eg5 fe5?
Qoralar shuni sezishdiki, 3 … gh6? yutqazar ekan, chunki 4.gh2 hf4 5.fg3 hf2 6.eg7 hf6 7.dc5 bd4 8.cg7 yutuq bilan. Pogorelov boshqa yurishga qo’l urdi, lekin undan keyin ham oqlarda kombinatsiya bor edi.
3 … bc5 4.db6 ac5 5.gh6 ed6 6.hf8 de5 7.fb4 ac5 bilan o’ynash kerak edi.
4.bf6 ge5 5.cb4!
Qoralar keyingi yurishlari bilan ikki marta dona olishga majbur bo’lishmoqda va oqlar bu vaqt ichida kombinatsiya tuzishga ulgurishmoqda.
5 … ac5 6.bc3 hf6 7.cd4 ec3 8.df8 Qoralar taslim bo’lishdi.
S.Tyutin – S.Sokolov
Yurish qoralardan.
Oqlar vaziyatining katakliligidan foydalanib, S.Sokolov chiroyli kombinatsiyani amalga oshirmoqda.
16 … ab6! 17.ca7 cb6! 18.ac5 fg5 19.hf4 ed4 20.ce3 de5 21.fd6 ec1 Oqlar taslim bo’lishdi.
Ye.Sarkisov – P.Perelman
Yurish qoralardan.
P.Perelman oddiy kombinatsiyani amalga oshirmoqda.
8 … hg5 9.fh6 fg5 10.hf4 de3! 11.ff6 ec1
Oqlar taslim bo’lishdi.
L.Glezer – M.Shapiro
Yurish qoralardan.
15 … cd4!! 16.ec5 ed4! 17.ce3 fe5! 18.hd4 ab6 19.eg5 bc5 20.db6 ca1 Qoralarning g’alabasi bilan.
Ajoyib kombinatsiya.
Yu.Pavlov – I.Levinskiy
Pavlov qiziqarli kombinatsiyani amalga oshirdi.
|
| |
dd6 ea3 16.fe3!! hf2 17.cb4

|
dd6 ea3 16.fe3!! hf2 17.cb4
|
bet | 83/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 15.dd6 ea3 16.fe3!! hf2 17.cb4
Pozitsion o’yinni yakuniga yetkazib oqlar yutuqqa erishmoqda.
S.Vorontsov – L.Potapov
15.ab4!! ca3 16.cb4! ac5 17.fe5! fd4 18.dc3 db2 19.ef4 ge3 20.fa1 yutuq bilan.
Iste’dodli shashkachining juda chiroyli kombinatsiyasi.
V.Medkov – P.Slezkin
18.ef6! ge7
Agar 18…ge5 19.fb4 ac5 20.ef4 ge3 21.fd8
yutuq bilan.
19.ed4! cg5 20.cb4 ac5 21.gf4 ge3 22.fh8
Juda chiroyli kombinatsiya.
B.Mirotin – Volovelskiy
1.ed4! ce3 2.cd4 ec5 3.ef2 ge3 4.fh4 yutuq bilan.
Ushbu kombinatsiya standartga aylangan.
A.Xaryanov – Bogoslovskiy
1.de5! fd4 2.ce5 aa1 3.gh2! af6 4.cb2 fa1 5.dc3 ag3 6.fa5 yutuq bilan.
Qiziqarli va chiroyli kombinatsiya.
S.Danilin – B.Makkaveyev
10.ed4! ge3 11.cb6! ce5
Agar 11…ec5 yurilsa, unda 12.bf6 fg7 13.fe7 df8 14.bd6 yutuq bilan.
12.fd8
Amaliy o’yinlar uchun muhim g’oya.
V.Savosko – Ye.Kamochkov
Yurish qoralardan.
11…de5!! 12.db6
Agar 12.dh4 yurilsa, unda 12…fg3! 13.hf4 ab6 yutuq bilan.
12…ac5 13.bd6 fg3!! 14.df4 gc3
Oqlar taslim bo’lishdi.
Bu S.Danilin g’oyasining qiyinlashtirilgan ko’rinishi.
N.Kukuyev – S.Natov
Yurish qoralardan.
14 … de5! 15.ff8 ab4! 16.ac5 de7 17.fd6 ch4
Qoralar g’alaba qozonishdi.
Ushbu kombinatsiya “shlagbaum” deb ataladi, chunki c5 donasi damka uchun to’siq vazifasini bajaradi.
V.Bakumenko – V.Romanov
8.cd2!! cd4? 9.ee7 gc1 10.eg5 hf4 11.ab6!
Oldindan tayyorlab qo’yilgan qarshi hujum.
11 … ca5
Boshqa yurish bundan ham yomon.
|
| |
cd6 ce5 16.gf4! eg3 17.ed2! ge1 18.gf2 eg3 19.cb4 ac5 20.ed4 ce3 21.dh2 ba7 22.hc7!

|
cd6 ce5 16.gf4! eg3 17.ed2! ge1 18.gf2 eg3 19.cb4 ac5 20.ed4 ce3 21.dh2 ba7 22.hc7!
|
bet | 85/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 15.cd6 ce5 16.gf4! eg3 17.ed2! ge1 18.gf2 eg3 19.cb4 ac5 20.ed4 ce3 21.dh2 ba7 22.hc7!
Oqlar g’alaba qozonishdi.
V.Medkov – I.Kukuyev
Qoralar donani qurbon qilib, raqibni harakatsiz qilib qo’yishdi. Lekin ularning rejasini Medkov o’ziga xos kombinatsiya bilan bekor qildi.
12.ed4!! gc5 13.fe3! hd4 14.ce5 df4 15.bd6 ce5 16.ab4 ac3 17.bh8 Qoralar taslim bo’lishdi.
V.Bakumenko – Cherkashen
1.cd4! ec3 2.ef2! ce1 3.gh4 ee5 4.cb2 ac3 5.ba5
Qoralar taslim bo’lishdi.
Amaliy o’yinlar uchun muhim kombinatsiya.
M.Smolyak – V.Bakumenko
Yurish qoralardan.
1 … ba7!
Qoralar 2…hg3 yurishi bilan kombinatsiyasini amalga oshirish bilan tahdid qilishmoqda.
2.hg3? gf4! 3.ge5 hg3 4.fh4 hg5 5.hf6 de7 6.fd8 ba5 7.db6 aa3 Qoralar g’alaba qozonishdi.
I.Kozlov
1.hg5!! eg3 2.ed4! hf4 3.de3 fd2 4.ce1 ae5 5.gh2 db4 6.hh6
Oqlar g’alaba qozonishdi.
A.Semyonov – I.Sergeyev
13.de3 fd2 14.dc5 bd4 15.ab6! ea5 16.ba3 db2 17.ae3 ac3 18.ef2 ce1 19.gh4 eg3 20.hh6 va oqlar g’alaba qozonishdi.
Z.Tsirik – B.Simonyan
15.ed2! ba5
Agar 15…ef6 yurilsa, unda 16.fg5 fd4 17.ef4 hf6 18.fe5 df4 19.bb8 yutuq bilan.
15…gh6 ga javoban 16.ef6 eg5 17.fe5 yutuq bilan.
16.gh2! ag3 17.ed4 cg5 18.hf8 df4 19.fh2
Oqlar g’alaba qozonishdi.
A.Semyonov – A.Furer
A.Semyonov chiroyli kombinatsiyani amalga oshirdi.
12.cb4!! ea1
12…ga1 da ham xuddi shu kombinatsiya o’tadi.
13.de3! ac3 14.gf2! db4 15.ed2 ce1 16.ed4 ae5 17.gh4 eg3 18.ha5
Qoralar taslim bo’lishdi.
F.Dobrovitskiy – V.Gorodetskiy
Yurish qoralardan.
|
| |
fe5!!
Oqlarga doskadagi barcha muhim xonalarni egallab olish imkonini beruvchi ajoyib dona qurbon qilinishi.
23 … df4 24.eg5 hf4 25.bc5

|
fe5!!
Oqlarga doskadagi barcha muhim xonalarni egallab olish imkonini beruvchi ajoyib dona qurbon qilinishi.
23 … df4 24.eg5 hf4 25.bc5
|
bet | 89/139 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 31,19 Mb. | | #117717 |
Bog'liq Shashka bo\'yicha o\'quv qo\'llanma 100000 23.fe5!!
Oqlarga doskadagi barcha muhim xonalarni egallab olish imkonini beruvchi ajoyib dona qurbon qilinishi.
23 … df4 24.eg5 hf4 25.bc5 Qoralar taslim bo’ldi.
25…ba5 ga 26.dc3 hal qiladi.
V .Sokov – S.Dyachkov
13.ed6! ba3
13…gf6 yomon, chunki 14.de3! bas3 (14…gh4 15.ba3X)15.bc3 ab2 16.gh4 bf2 17.ge3X.
14.bc3 ab2 15.gf2! bd4 16.dc3 db2 17.ac3
V.Sokov qo’rqmasdan donasini qurbon qildi va oraliq (rojon) ni egallab oldi.
17 … gf6
Xatolik. Aniqrog’i 17 … gh4! 18.gf4! (18.cd4 yomon, chunki 18…hg5! va oqlar almashina olishmaydi
19.fe3 hf2 20.eg1 20 … gf4! va qoralar g’alaba qozonishmoqda) 18 … gf6 19.cd4 fg7 20.fe5
18.cd4 gh4 19.fe3! hf2 20.eg1 hg5 21.hg3 gh4 22.gf2 fg7?
Ortiqcha shashkaga ega bo’lib, qoralar o’z imkoniyatlariga ortiqcha baho berib yuborishdi va 22 … fg5! 23.ed2 de7! 24.dc5 hg7 25.de3 gh6 26.gf4 ab6! 27.ca7 ec5 26.fe5 cb4 dan keyin hosil bo’ladigan durangga erishishning o’rniga, mag’lubiyatga olib keladigan yurish qilishmoqda.
23.dc5! gh6
23…fg5 ham qaysidir ma’noda durang imkoniyatini berardi.
24.ed2 hg7 25.de3 fe5
V.Sokov ko’rsatganidek, 25…fg5 ham saqlab qola olmasdi, chunki 26.gf4 gf6 27.de7 fe5 28.fd6 df6 29.dc7 fe5 30.cb8 ed4 31.bd6 ac5 32.ed4
26.df4 gf6 27.cd6! fe5
22-yurish fg7 ni qilayotib, qoralar bu yerda 27…fg5 ni davom ettirmoqchi bo’lishdi va 28.de7! df6 29.fe5 fd4 30.ec5 dan keyingina oqlar g’alaba qozonishini sezib qolishdi.
28.dc7 db6 29.fb6 ba5 30.dc7 ab4 31.cd8
Qoralar taslim bo’lishdi.
Z.Tsirik – S.Takser
6 … ed4! 7.ce5 gh4 8.ed2 ba7 9.bc3 ab6! 10.cd4
10.cb4 yomonroq, chunki 10 … ba5 11.dc3 gf6! 12.eg7 hf6 13.fe5! fb2 14.ac3 de7 qoralardagi ustunlik bilan.
10 … fe7 11.dc3
Xatolik. Yaxshirog’i 11.ab2! ef6 12.bc3 fg5 13.ef6 ge5! 14.df6 ge7 teng o’yin bilan.
11 … gf6 12.eg7 hf8 13.de5?
Yutqazmoqda. 13.cb4 ba5 14.db6 ac3 15.ba7 cb6 16.ac5 db4 17.ac5 d6 18.ce7 fd6 19.ed4 ce5 20.fg5 hf6 21.fe3 ni davom ettirish kerak edi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
fe5!!
Oqlarga doskadagi barcha muhim xonalarni egallab olish imkonini beruvchi ajoyib dona qurbon qilinishi.
23 … df4 24.eg5 hf4 25.bc5
|
Kerakli jixozlar - O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim...

|
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
bet | 97/133 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #274623 |
Bog'liq Katta guruh tematika lotinchaKerakli jixozlar:xashorotlar rasmlar.
Faoliyat borishi:
1.Rasmlar yerdamida suxbat.
2.Lugat ishi.
3.“Xashorotni ta'riflab ber didaktik uyin”.
Qushimcha:xashorotlar xaqida topishmoqlar.
Nimaga e'tibor berish:nutqni grammatik shakillanishi.
Ilm-fan va tabiat markazi
“Foydali va zararkunanda xashorotlar”
Maqsad:xashorotlar turlarini eslatish,ularni taqqoslash.
Kerakli jixozlar:mavzuga oid rasmlar,uyinchoq xashorotlar.
Faoliyat borishi:
1.Xashorotlar turlarini eslab olish.
2.Kartochkalar bilan ishlash.
3.Xashorotlarning foyda va zarari xaqida suxbat.
4.Muxokama.
Qushimcha:”'>Qushimcha:”xashorotlar”pazllar yigish.
Nimaga e'tibor berish:tabiatni asrash,xashorotlar bilan kontaktda extiyetkorlik.
San'at markazi
Rasm”Baxorgi bog”
Maqsad:noan'anaviy usullar bilan tanishtirib borish,syujet tuzish.
Kerakli jixozlar:buyeqlar,paxta chuplar ,qogoz.
Faoliyat borishi:
1.Namunalar bilan tanishtirish.
2.Bolalar ijodi.
3.Rasmlar kurgazmasi.
Qushimcha: Ural Tansыkbayevning”Baxor keldi”rasmini tomosha qilish.
Nimaga e'tibor berish:gigiyena qoidalariga rioya qilish,bajarish texnikasi.
APREL
OYLIK MAVZU: “YeR SAYYoRASI-UMUMIY UYIMIZ ”
Guruh
|
__________________ nomli katta guruhi
|
Mavzu
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
Gullaganbaxor - O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini...

|
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
bet | 98/133 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #274623 |
Bog'liq Katta guruh tematika lotinchaGullaganbaxor
Davr
|
Apreloyining 1 xaftasi
|
Rivojlanish sohalari bo'yicha maqsadlar
|
jismoniy rivojlanish va sog'lom turmush tarzining shakllanishi;
|
Kursatmaasosidaturliusuldayuguradi(ilonizi,zikzakli yuguradi ,predmetlar orasidan emaklaydi.
|
ijtimoiy-hissiyrivojlanish;
|
Sogligi uchun zarur ishlarni tushunadi,uzi uchun mashgulot tanlay oladi,yaxshi yomon xolatlarga baxo bera oladi.
|
nutq, muloqot, o'qish va yozish malakalari;
|
Mustakil ravishda ixtiyoriy nuikdan foydalana oladi.ijodiy xikoya tuzishda tovushlarni tugri va anik aytadi.Kogozni turli usullar bilan buylashni biladi ,kogozga tugri chizik tayokcha chiza oladi.
|
bilishjarayoninirivojlanishi;
|
Tajribaga asoslanib berilgan topshirikni amalda (kalit bilan mashinani yurgazishga ) xarakat kiladi. Musikali asarga xis etadi.Jonli va jonsiz olamni ajratadi
|
ijodiy rivojlanish.
|
Kichik mazmunli kompozisiya yaratadi, kogozlarni kesadi,buklaydi yirtadi.
|
Rivojlanish markazlari
|
Ta'lim-tarbiyaviy faoliyat
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
APREL 1 HAFTASI - O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim...

|
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
bet | 100/133 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #274623 |
Bog'liq Katta guruh tematika lotincha APREL 1 HAFTASI «YeR SAYYoRAMIZ –UMUMIY UYIMIZ»
Qurish-yasash, matematika markazi
«KLUMBA» GULLAR UChUN
Maqsad:turli hajmli geometirik figuralardan (kub,g'isht, plastina, piramida) klumba qura oladi oladi, ular nomlarini va belgilarini biladi.nima uchun kerakligini biladi. Predmetlarni ma'lum bir xususiyatlarini jamlab konstruksiyani tera oladi,fazoda joylashtirish qoidalarga rioya eta oladi. Ko'rish xamda fikrlash orqali predmetlar joylashuvini taxlil qila oladi, xisobni biladi, predmetlarni katta-kichikligiga qarab taqqoslay oladi, chapga-o'ngga tushunchalarini farqlaydi.
Jihoz va materiallar:kubiklar, geometrik figuralar, lego figuralari.
Faoliyatning borishi:
“Gulzor “ nomli rasmlarni ko'rish;
Ishning bajarilishinin bolalar tomonidan rejalashtirilishi;
Gulzor maydonchasida o'z kompozisiyalarini amalga oshirish uchun mayda gullar bilan to'ldirish
Qo'shimcha qism: o'z kompozisiyalarini mayda gullar bilan to'ldirish (shafran,kapalak gul, chinni gullar na'munasi ) badiiy so'z bilan yo'naltirib borish.
E'tiborga molik jihati:
Bolalarning jamoada ishlay olish qobiliyati,ularning ijodiy taffakurini rivojlanishi, o'zaro jamoaviy munosabatlar jarayoni.
Syujetli – rolli o'yinlar va dramotizasiyalash markazi
Til va nutq markazi
Maqsad: baxor faslining belgilarini, baxorda tabiatning va ob-havoning o'zgarishini biladi, lug'at boyligini yangi tushunchalar bilan oshiradi va og'zaki nutqini faollashtiradi, rasmga qarab so'zlab berishda bog'lanishli nutqni rivojlantiradi.
Jihozvamateriallar:baxor tasvirlangan rasmlar , baxor xaqida adabiyotlar, AKT, slaydli disklar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
) Ürək qlikozidlərinə xas olan xüsusiyyət hansıdır?

239) Ürək qlikozidlərinə xas olan xüsusiyyət hansıdır?
A) Kalium ionlarının miqdarını artırır
B) Müsbət inotrop effekt göstərir
C) Kalsium ionlarının miqdarını azaldır
D) Antidiuretik təsir göstərir
E) Ürəyin dəqiqəlik həcmini azaldır
Ədəbiyyat: M.Qəniyev “Farmakologiya”,E. Ağayev, İbrahim Rəhimov, “Farmakologiya” Bakı “Nurlan” 2005 səh 222
240) Orqanizmə çoxlu miqdarda inyeksiya məhlulu yeritmək lazım gələrsə, həlledici kimi nədən istifadə edilir?
A) 3%-li hidrogen-peroksid məhlulundan
B) 5%-li askorbin turşusu məhlulundan
C) 5%-liqlükoza məhlulundan
D) 0,1%-li kalium permanqanat məhlulundan
E) 0,1%-li epinefrin (Adrenalin) məhlulundan
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 554
|
) Termolabil maddələr hansı temperaturda sterilizə olunur?

241) Termolabil maddələr hansı temperaturda sterilizə olunur?
A) 1500C-də
B) 1000C-dən aşağı
C) 1200C-də
D) 1000C-də
E) 1000C-dən yuxarı
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 41
242) “Apotheka” sözünün mənası nədir?
A) Anbar
B) Klinika
C) Köşk
D) Aptek
E) Laboratoriya
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 45
243) Bu dərmanlardan hansının aptekdən reseptsiz buraxılmasına icazə verilir?
A) Seduksen
B) Validol
C) Fenazepam
D) Sibazon
E) Fenobarbital
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 15
244) Aptek şəraitində termostabil dərman maddələrinin inyeksiya məhluluları necə hazırlanır?
A) Termiki sterilizə yolu ilə
B) Dərman maddəsinin üzərinə 0,5%-li xlorbutanol əlavə etməklə aseptik şəraitdə
C) Dərman maddəsinin üzərinə 0,3%-li trikrezol əlavə etməklə aseptik şəraitdə
D) Dərman maddəsinin üzərinə 0,5%-li fenol əlavə etməklə aseptik şəraitdə
E) Aseptik şəraitdə
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 41
245) Peroral yolla orqanizmə yeridilən dərman maddəsi neçə dəqiqədən sonra təsir göstərir?
A) 15-40 dəqiqə sonra
B) 10 dəqiqə sonra
C) 5 dəqiqə sonra
D) 60 dəqiqə sonra
E) Həmin anda
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 49
|
E'tiborga molik jihati - O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida...

|
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
bet | 78/133 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #274623 |
Bog'liq Katta guruh tematika lotinchaE'tiborga molik jihati:
Pochta xodimi vazifasini bilishi, savol javob muloqati orqali nutqlari shakllanishi.
Yangi so'zlarni bilishi.
Kasbga qiziqishlarini ortirish.
Til va nutq markazi Shaxarning diqqatga sazovar joylari aks etgan suratlarga qarab xikoya tuzish.
Maqsad:O'z shahrini illyustra orqali tanishi, shaxarning diqqatga sazvor joylarini bilishi, diqqat, xotira, tafakkurlarini shakllanishi va nutqlarini rivojlanishi.
Jihoz va materiallar:AKT, rasmli kartochkalar, kesma kartochkalar.
Faoliyatning borishi:
Shaharning diqqatga sazovor joylarini kuzatishi.
Mavzuga oid suratlar orqali gaplar tuzishi.
Qisqa hikoya qilib berishi.
Shahar haqidagi tasavvurlarini shakllanishi.
Qo'shimcha qism: Diqqatga sazovor joylariga sayohat uyushtirish.
E'tiborga molik jihati:diqqatga sazovar joylari aks etgan suratlar orqali hikoya tuza olishi diqqat, xotira, tafakkur va nutqlarini rivojlantirish.
Ilm va tabiat markazi
Qurilmani platformaga joylashtirib chidamlilikka sinovdan o'tkazish (har xil kuchda).
Maqsad: qurilmani joylashtirishda to'g'riligini bilishlari, o'lchamini to'g'ri o'lchab joylashlarini bilishlari. Ushlab ko'rib sinovdan o'tkazishlari.
Jihoz va materiallar:qurilish xom-ashyolari, qurilgan bino turishi uchun platforma, baland binolar aks etgan suratlar.
Faoliyatning borishi:
Qurilgan inshoatlar tasvirlangan suratlarni ko'rishi;
Inshoaatlarni qurishi.
Binoni chidamlilikka tekshirish (turli kuch bilan).
Sinovdan o'tkazilishi.
Qo'shimcha qism: zilzila vaqtida o'zini tutish qoidalarini mustahkamlash.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 493
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
bitta oddiy sababga ko‘ra ta'lim mazmunida aks ettirilishi kerak bo‘lgan voqelik, belgilangan ta'lim
idealiga erishish uchun: insonga o‘z ehtiyojlari va manfaatlariga muvofiq o‘zini ochish va amalga
oshirishga yordam berish.
Mamlakatda xotin-qizlarning huquq va qonuniy manfaatlarini himoya qilish, ularning
iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy faolligini oshirish, sog‘lig‘ini saqlash, kasbga o‘qitish va bandligini
ta’minlash, tadbirkorlikka keng jalb etish, ehtiyojmand xotin-qizlarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash,
gender tenglikni ta’minlash borasida olib borilayotgan islohotlarni tizimli davom ettirish
maqsadida ko‘plab qonunlar farmon va farmoyishlar chiqarilmoqda.
Bu esa albattaki xotin-qizlarga berilayotgan e’tibor desak mubolag‘a bo‘lmaydi. Fan va
gender tenglik 2030 yilgacha bo‘lgan Barqaror rivojlanish kun tartibida bayon etilgan taraqqiyot
maqsadlariga erishishning ajralmas unsurlari hisoblanadi. Binobarin, BMT Barqaror rivojlanish
maqsadlaridan biri – gender tenglikni ta’minlash, xotin-qizlarning huquq va imkoniyatlarini
kengaytirish, davlat boshqaruvi tizimida ayollar ishtirokini ta’minlashdan iborat.
Barqaror rivojlanish maqsadlari asosida jahon hamjamiyati xotin-qizlarni ilm-fanga jalb
etishda sezilarli yutuqlarga erishdi. Shunga qaramay, ayollar hali ham ayni jabhada cheklovlarga
duch kelmoqda.
Respublika ilmiy va o‘quv muassasalarida 700 nafardan ortiq ayol fan doktori hamda 6 nafar
akademik ayol faoliyat ko‘rsatmoqda. O‘zbekiston Fanlar akademiyasi qoshidagi ilmiy
institutlarda uch mingga yaqin xotin-qiz ilmiy-tadqiqot faoliyatini samarali olib bormoqda.
O‘zbek olimalari kimyo, biotexnologiya, qishloq xo‘jaligi va boshqa ko‘plab sohalarda o‘z
bilim hamda qobiliyatlarini namoyon etmooqda. Ularning intellektual ishlari xorijiy ilmiy
markazlar tomonidan yuqori baholanmoqda.
Prezidentimizning 2020 yil 29 oktyabrdagi Farmoni bilan 2030 yilgacha fanni rivojlantirish
konsepsiyasi tasdiqlandi. Ta’kidlash joizki, mazkur Farmon iqtisodiy va ijtimoiy sohalarni jadal
rivojlantirish, ilmiy, intellektual va moliyaviy resurslarni to‘liq safarbar etish bilan ilmiy va
innovatsion salohiyatdan keng foydalanish, kelajakda ilm-fanni uzluksiz isloh qilishning ustuvor
yo‘nalishlarini aniqlash, o‘z-o‘zini o‘ylaydigan yuqori malakali kadrlar tayyorlash uchun muhim
ahamiyatga ega.
|
| |
) Yerli anestiziyanın bütün növlərində istifadə olunan dərman hansıdır?

261) Yerli anestiziyanın bütün növlərində istifadə olunan dərman hansıdır?
A) Benzokain (Anestezin)
B) Sovkain
C) Prokain-hidroxlorid (Novokain)
D) Lidokain
E) Trimekain
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 79
262) Büzüşdürücü maddələrin təsir mexanizmi nə ilə əlaqədardır?
A) Zülalları dehidratasiyaya uğradır
B) Qanı laxtalandırır
C) Zülalları hidroliz edir
D) Zülalı pıxtalaşdırır
E) Qan damarlarını genişləndirir
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 81
263) Alkaloidlərlə zəhərlənmə zamanı tanninin neçə %-li məhlulundan istifadə edilir?
A) 10%-li
B) 5%-li
C) 0,5 %-li
D) 2%-li
E) 4%-li
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 82
|
) Mədə-bağırsaq traktından pis sorulan dərman maddəsi hansıdır?

246) Mədə-bağırsaq traktından pis sorulan dərman maddəsi hansıdır?
A) Qastrozepin
B) Panzinorm forte
C) Mezim forte
D) Streptomisin
E) Fenazepam
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 480
247) Mədə bağırsaq sisteminin selikli qişasını qıcıqlandıran maddələrə hansı aiddir?
A) Libeksin
B) Almagel
C) Askorbin turşusu
D) Festal
E) Aspirin
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 177
248) Dərman maddələri düz bağırsağa imalə şəklində nə qədər təyin olunur?
A) 10 ml
B) 30 ml
C) 50-100 ml
D) 25 ml
E) 20 ml
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 50
249) Dəri altına hansı maddələri yeritmək olmaz?
A) Yağlı
B) İnyeksiya
C) Keyləşdirici məhlullar
D) Sulu
E) Qıcıqlandırıcı
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 51
|
) Romazulan preparatı hansı bitki xammalındanalınır?

264) Romazulan preparatı hansı bitki xammalındanalınır?
A) Çay yarpaqlarından
B) Çobanyastığı çiçəklərindən
C) Adaçayı yarpaqlarından
D) Qaragilə meyvələrindən
E) Palıd qabığından
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 83
265) Əsasi bismut-nitrat hansı tabletin tərkibinə daxildir?
A) Validol
B) Papazol
C) Aspirin
D) Aeron
E) Vikalin
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 83
266) Mentol hansı tabletin tərkibinə daxildir?
A) De-nol
B) Qastal
C) Vikair
D) Vikalin
E) Validol
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 83
267) Yerli anastetikləri xarakterizə edən əsas cəhət hansıdır?
A) Qıcıqlandırıcı təsirə malik olan faktorları adsorbsiya edirlər
B) Sinir uclarını qıcıqlandıraraq müvafiq fizioloji effektlər törədirlər
C) Afferent liflərdə impulsların ötürülməsinin müvəqqəti və geridönən blokadası baş verir
D) Dəri və selikli qişalarda qoruyucu örtük əmələ gəlir
E) Selikli qişa səthini örtərək hissi sinir uclarına göstərilən qıcıqlandırıcı təsirin qarşısını alır
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”, “Nurlan”. Bakı, 2005 səh 74
268) Yalnız səthi və ya terminal anasteziyada istifadə olunan dərman vasitəsi hansıdır?
A) Prokain
B) Benzokain
C) Trimekain
D) Dikain
E) Sovkain
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 76
|
) Venaya hansı məhlullar yeridilir?

250) Venaya hansı məhlullar yeridilir?
A) Emulsiyalar
B) Sulu
C) Suspenziyalar
D) Spirtli
E) Yağlı
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 52
251) Dərman maddəsinin orqanizmə göstərdiyi ümumi təsir necə adlanır?
A) Keyləşdirici
B) Bürüyücü
C) Büzüşdürücü
D) Rezorbtiv
E) Qankəsici
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 58
252) Süd vəziləri vasitəsilə xaric olduğu üçün südəmər uşağı olan analara təyin edilməyən dərman hansıdır?
A) Sulgin
B) Yod
C) Ftalazol
D) Morfin
E) Tiamin bromid
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 166
|
) Daxilə təyin olunan təsiri uzadılmış dərmana aid olmayan cəhət hansıdır?

934) Daxilə təyin olunan təsiri uzadılmış dərmana aid olmayan cəhət hansıdır?
A) Qəbulu sadə və rahat olması
B) Fəsadların kənar edilməsi
C) Az vaxtda müalicəvi təsir əldə edilməsi
D) Tibb işçisinin iştirakının olması
E) Ağrıların olmaması (inyeksiyadan fərqli olaraq)
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 411
935) Qalen preparatları hansı xammaldan hazırlanır?
A) Qurudulmuş dərman bitkilərindən
B) Mineral maddələrdən
C) Kimyəvi maddələrdən
D) Vitaminlərdən
E) Antibiotiklərdən
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 418
|
) Aşağıdakı maddələrdən hansı qanqlioblokatorlara aiddir?

269) Aşağıdakı maddələrdən hansı qanqlioblokatorlara aiddir?
A) Arduan
B) Anatruksonium
C) Ditillin
D) Tubokurarin-xlorid
E) Heksametonium-benzosulfonat(Benzoheksonium)
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 113
270) Qanqliblokatorlar hansı halda işlənir?
A) Hipertonik krislərdə
B) Qanaxmalar zamanı
C) Daxili orqanların atoniyasında
D) Diabet zamanı
E) Doğuş fəaliyyətini zəiflətmək üçün
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 111
271) Hipertoniya zamanı sititonu təyin etmək olarmı?
A) Olar
B) Damarları genişləndirir
C) Olmaz
D) Yuxu törədir
E) Qan təzyiqini aşagı salır
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 97
272) Lobelin hansı bitkidən alınır?
A) Acı yovşandan
B) Xaş-xaş bitkisindən
C) Efedra bitkisindən
D) Lobelia infanta
E) Xədicə gülündən
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 97
|
) Halotanın (Ftorotan) narkoz efirindən üstün cəhətləri hansıdır?

288) Halotanın (Ftorotan) narkoz efirindən üstün cəhətləri hansıdır?
A) Qusma törədir
B) Hipertoniyaya səbəb olur
C) Selik ifrazını artırır
D) Bronxospazm törədir
E) Narkotik təsiri daha güclüdür, efirdən fərqli olaraq nadir hallarda oyanma törədir
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 140
289) Halotanin əlavə təsiri hansıdır?
A) Bronxospazm əmələ gətirir
B) Oyanma tez baş verir
C) Arterial təzyiqi aşağı salır
D) Hiperqlikemiya əmələ gətirir
E) Arterial təzyiqi yüksəldir
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 140
|
) Qalen preparatlarına hansı dərman forması aid deyil?

936) Qalen preparatlarına hansı dərman forması aid deyil?
A) Poroşoklar
B) Ekstraktlar
C) Şirələr
D) Ətirli sular
E) Tinkturlar
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 418
937) Apteklərdə hazırlanan dərmanları zavod istehsallı dərmanlardan fərqləndirən cəhət nədir?
A) Zavodda dərman hazırlanması intensiv gedir
B) Fərdi resept əsasında hazırlanır
C) Dərmanların dozalandırılması daha dəqiqdir
D) Avtomatik proseslərdən istifadə olunur
E) Dərmanın keyfiyyəti yüksək olur
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 336
|
İnformasiya-arayış sistemləri - Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları

|
Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları
|
bet | 15/32 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #234249 | Turi | Mücərrəd |
Bog'liq İT İMTAHAM cavablarİnformasiya-arayış sistemləri
konret tətbiq sahəsi üzrə istifadəçiləri maraqlandıran suallara cavab-arayış vermək üçün istifadə olunurlar. İstifadəçilər sistemə 2 cür sorğu ilə müraciət edə bilərlər: reqlamentli və ixtiyari. Reqlamentli sorğunun məzmunu və verilmə tezliyi əvvəlcədən məlum olur (planlaşdırılır). İxtiyari sorğularda isə bu cür müəyyənlik olmur. Sistem sorğuya uyğun cavabları ya lazımi verilənlərin tapılıb istifadəciyə catdırılması ilə, ya da tapılan verilənlərin üzərində müəyyən əməliyyatlar aparmaqla onların emalı nəticəsi kimi verir.
İnformasiya-idarəetmə sistemləri
idarəetmə üçün qərarların qəbul edilməsinin inforomasiya təminatı funksiyasını yeriən yetərirlər. Odur ki, bu sistemlərə həmçinin qərarların qəbulunun informasiya təminatı (ingiliscə- Decision Support System (DSS)) sistemləri də deyilir. Bu sistemlər də istifadəçilərin həm reqlamentli, həm də ixtiyari sorğularına cavabları təmin etməlidirlər. Müəssisənin idarə edilməsində sistemə verilən reqlamentli sorğular əslində funkional bölmələrdə (plan, təchizat, satış, mühasibat və s.) həll olunan planlaşdırma, üçot, nəzarət və s. tipli məsələlərin həlli deməkdir.
İnformasiya-məsləhət sistemləri
insana (qərar qəbul edən şəxsə) qərarların qəbul edilməsi ücün məsləhətlər verirlər, yəni mümkün variantları təklif edirlər. Sistemin verdiyi məsləhətlər əsasında insan öz qərarını verir. Bu cür sistemlərin işi biliklərə əsaslandığından onların intellektual səviyyələri yüksək olur. İnformasiya-məsləhət sistemlərinin tipik nümayəndəsi ekspert sistemləridir.
Sənədli-faktoqrafik sistemlər həm sənədlərin, həm də faktoqrafik informasiyanın toplanıb saxlanmasını, axtarışını və lazım gəldikdə emalını yerinə yetirə bilirlər.
Bu cür sistemlərə başqa sözlə inteqrallaşdırılmış sistemlər deyilir. İnteqrallaşdırılmış sistemlər mövcud informasiya sistemləri icərisində ən mürəkkəbi hesab olunur.Əslində inteqrallaşdırılmış sistem uyğun olaraq sənədlərlə və faktoqrafik informasiya (verilənlər) ilə işləyən 2 hissədən (altsistemdən) ibarət olur.
Sənədli-faktoqrafik sistemlərin inkişaf etmiş variantlarında konkret mövzu sahəsinə aid sənədlərdən faktoqrafik informasiyanın cıxarılması prosesi aparılır. İngiliscə bu prosesə data mining deyilir.Bu tip sistemlərin daha mükəmməl variantlarında sənədlərdən verilənlərlə yanaşı, biliklər də alınır (knowledge discovery).
Böyük informasiya sistemləri əksər hallarda göstərilən siniflərə aid əlamətlərin hamısına və ya bir qisminə malik olurlar.Məsələn, iri müəssisələr ücün yaradılan korporativ informasiya sistemləri müxtəlif funksiyaları yerinə yetirən bir necə altsistemdən ibarət olurlar.
|
| |
İdarəetmə səviyyəsi - Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları

|
Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları
|
bet | 11/32 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #234249 | Turi | Mücərrəd |
Bog'liq İT İMTAHAM cavablarİdarəetmə səviyyəsi (idarəetmə fəaliyyətinin növü) həll olunan məsələlərin mürəkkəbliyi ilə təyin olunur.Məsələ mürəkkəbləşdikcə onun həll üçün idarəetmə səviyyəsi də yüksək olmalıdır.Həlli dərhal (operativ) tələb olunan sadə məsələlər daha çox yaranır, odur ki, onlar üçün idarəetmə səviyyəsi daha aşağı olmalıdır.Bu səviyyədə operativ qərarlar qəbul edilir. İdarəetmədə həmçinin qəbuledilən qərarların reallaşdırılma dinamikası nəzərə alınmalıdır.Bu da idarəetməyə vaxt amili nöqteyi-nəzərindən baxmağı tələb edir.
Şəkildə səlahiyyətlərin, məsuliyyətin, məsələlərin mürəkkəbiyinin artma dərəcəsi və qərarların qəbuletmə dinamikası ilə uyğunlaşdırılan səviyyəli idarəetmə strukturu əks etdirilmişdir
İdarəetmənin səviyyələri
Şəkil. Üç səviyyəli idarəetmə strukturu
İdarəetmənin operativ səviyyəsi dəfələrlə təkrarlanan məsələlərin və əməliyatların həllini və cari informasiyanın dəyişməsinə cəld reaksiya verilməsini təmin edir.Bu səviyyədə həm yerinə yetirilən əməliyyatların həcmi, həm də idarəetmə qərarlarının qəbulunun dinamikası yüksək olur.Situasiyanın dəyişməsinə cəld reaksiya verilməsi tələb olunduğundan, idarəetmənin bu səviyyəsi operativ adlanır.Operativ idarəetmə səviyyəsində həll olunan məsələlərin böyük hissəsini uçot və nəzarət məsələləri təşkil edirlər.
Məsələn,
istehsal olunan və satılan məhsulun uçotu,
xammalın və materialların sərfinin uçotu,
mühasibat uçotu,
məhsulun keyfiyyətinə nəzarat və s.
Funksional (taktiki) səviyyədə operativ səviyyədə hazırlanan informasiyanın analizini tələb edən məsələlər həll olunur.
Həll olunan məsələlərin həcmi azalır, lakin mürəkkəbliyi artır.
Analizə, dərk etməyə, çatmayan məlumatın toplanmasına əlavə vaxt tələb olunduğundan, bəzən lazımi nəticəni operativ almaq mümkün olmur.
İdarəetmə, informasiyanın daxilolma anından qərarların qəbuluna və onların reallaşdırılmasına qədər və həmçinin reallaşdırma anından onlara reaksiya verilənə qədər sərf olunan vaxtla əlaqəli olur.
|
| |
)İnformasiya sisteminin ümumi strukturu

|
)İnformasiya sisteminin ümumi strukturu
|
bet | 17/32 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #234249 | Turi | Mücərrəd |
Bog'liq İT İMTAHAM cavablar15)İnformasiya sisteminin ümumi strukturu
İnformasiya sisteminin ümumi strukturu
Miqyasından, informasiya resurslarının xarakterindən və tətbiq sahəsindən asılı olmayaraq istənilən tip informasiya sisteminin ümumiləşdirilmiş strukturunu şəkildəki kimi təsvir etmək olar. Göründüyü kimi, informasiya sistemi altsistem adlanan bir necə hissədən ibarətdir.
Altsistem ümumi sistemin müəyyən əlamətə görə ayrılmış bir hissəsidir. Altsistemlər informasiya sisteminin bütövlükdə fəaliyyətinin təmin edilməsinə xitmət edirlər.
O dur ki, onlara təminedici altsistemlər deyilir.
Həmin altsistemlərə
texniki,
riyazi,
proqram,
informasiya,
təşkilati və
hüquqi təminat
altsistemləri aiddir.
16. İS-nin strukturu: Texniki təminat
Texniki təminat
Texniki təminat –informasiya sisteminin işləməsinə xidmət edən texniki vasitələr kompleksindən və həmcinin həmin vasitələr və texnoloji proseslər ücün uyğun sənədlərdən ibarətdir.
Texniki vasitələr kompleksinə aşağıdakılar daxildir:
hər hansı modelə aid kompüterlər;
informasiyanın toplanması, saxlanması, emalı, ötürülməsi və əks etdirilməsi ücün qurğular;
kommunikasıya vasitələri (informasiyanı ötürən və qəbul edən qurğular və rabitə kanalları);
təşkilati-texniki vasitələr;
istismar materialları
və s.
Səndlərdə texniki vasitələrin
ilkin secimi,
onların istismarının təşkili,
verilənlərin emalının texnologiyası,
texnoloji təchizat
kimi məsələlər öz əksini tapır.
Sənədləri şərti olaraq 3 qrupa bölmək olar:
texniki təminata aid dövlət və sahə standartlarını əhatə edən ümumsistem sənədləri;
texniki təminatın həyata keçirilməsinin bütün mərhələlərinə aid metodikanı əhatə edən xüsusi sənədlər;
texniki təminata aid hesabatların aparılmasında istifadə olunan normativ-arayış sənədləri.
Texniki təminatın təşkilində əsasən 2 formadan istifadə olunur:
Mərkəzləşdirilmiş
qismən və ya tam mərkəzləşdirilməmiş.
Mərkəzləşdirilmiş texniki təminat böyük kompüterlərdən və hesablama mərkəzlərindən istifadə olunmasına əsaslanır.
Mərkəzləşdirilməmiş texniki təminatda isə funksional altsistemlərin bilavasitə istifadəçilərin iş yerlərində quraşdırılmış fərdi kompüterlərdə reallaşdırılması nəzərdə tutulur.
Daha təkmil və müasir yol texniki təminatın kompüter şəbəkələri bazasında qismən mərkəzləşdirilməmiş formada təşkilidir.
Bu halda İS-in texniki təminatı bütün funksional altsistemlər üçün ümumi xarakter daşıyan verilənlər bazalarını saxlayan böyük kompüterlərdən (meyn-freymdən) və ayrı-ayrı funksional altsisemlərdə quraşdırılmış və onlara aid verilənlərin saxlanması və emalı üçün istifadə olunan fərdi kompüterlərdən və kommunikasiya vasitələrindən ibarət olur.
|
| |
Şəkil.  
Miqyasına görə informasiya sistemlərinin təsnifatı 12)

|
Şəkil.
Miqyasına görə informasiya sistemlərinin təsnifatı 12)
|
bet | 13/32 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #234249 | Turi | Mücərrəd |
Bog'liq İT İMTAHAM cavablarŞəkil.
Miqyasına görə informasiya sistemlərinin təsnifatı 12)
Lokal informasiya sistemləri
Lokal informasiya sistemi adətən şəbəkəyə qoşulmayan bir fərdi kompüterdə reallaşdırılır.
Bu cür sistem ümumi informasiya bazasından istifadə edən bir neçə tətbiqə malik ola bilər.
Sistem istənilən anda bir istifadəçiyə və ya vaxt bölgüsü ilə bir işçi yerində işləyən bir neçə istifadəçiyə xidmət edir.
Bu cür tətbiqlər çox vaxt verilənlər bazalarının (VB) lokal və ya stolüstü idarəetmə sistemləri (VBİS) vasitəsilə əldə edilir.
Ən çox istifadə olunan (yaxud olunmuş) lokal VBİS-ə
dBase,
Clipper,
FoxPro,
Paradox,
Access
sistemləri aiddir.
Qrup informasiya sistemləri
Qrup informasiya sistemi müəyyən işçi qrupun üzvləri tərəfindən kollektiv istifadə olunması üçün nəzərdə tutulur və əksər halda lokal kompüter şəbəkəsində yaradılır.
Bu cür tətbiqlərdə işçi qruplar üçün SQL serverlər adlanan verilənlər bazalarının serverlərindən istifadə olunur.
Həm kommersiya, həm də müstəqil xarakterli çoxlu sayda müxtəlif SQL-serverlər mövcuddur.
Onlara misal olaraq
MySQL,
DB 2,
Oracle,
Microsoft(MS) SQL Server,
InterBase,
Sybase,
İnformix və s.
göstərmək olar.
Korporativ informasiya sistemləri
işçi qruplar üçün İS-in inkişafı nəticəsində yaradılmış və məsafəya görə səpələnmiş qovşaqlarla və şəbəkələrlə xarakterizə olunan iri kompaniyalar üçün nəzərdə tutulur.
Bu cür sistemlər əksər halda bir neçə səviyyəli iyerarxik struktura malik olub, kliyent-server və ya çoxsəviyyəli arxitektura ilə qurulurlar.
Onların reallaşdırılmasında qrup İS-də tətbiq edilən verilənlər bazalarının serverlərindən istifadə oluna bilər.
İri korporativ İS-də daha çox
kimi VBİS-lərdən istifadə olunur.
Qrup və korporativ informasiya sistemlərinin fəaliyyətinə və verilənlərin mühafizəsinə daha ciddi tələblər qoyulur.
|
| |
Strateji idarəetmə - Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları

|
Fənn: İnformasiya texnologiyası İmtahan sualları 1 it fənninin əsas anlayışları
|
bet | 12/32 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #234249 | Turi | Mücərrəd |
Bog'liq İT İMTAHAM cavablarStrateji idarəetmə təşkilatın üzünmüddətli strateji məqsədlərinə nail olmasına yönələn idarəetmə qərarlarının hazırlanmasını təmin edir.
Qəbul edilən qərarların nəticələri uzun müddət keçdikdən sonra özlərini biruzə verdiklərindən, bu səviyyədə strateji planlaşdırma böyük əhəmiyyət kəsb edir.
Odur ki, idarəetmənin bu səviyyəsini çox vaxt strateji və ya uzunmüddətli planlaşdırma adlandırırlar.
Bu səviyyədə qəbul edilən qərarların düzgünlüyü aylar və bəzən illər keçəndən sonra təsdiq oluna bilər.
İdarəetmə qərarlarının qəbulunda məsuliyyət təkcə riyazi və xüsusi aparatın köməyilə aparılan analizin nəticələri ilə deyil, menecerlərin professional intuisiyaları ilə də təyin olunur.
Göstərilən səviyyələrdə idarəetmə funksiyarını müxtəlif peşə dərəcələrinə malik olan mütəxəssislər və menecerlər yerinə yetirirlər.
Onlar öz sahələri üzrə həll olunası problemləri, məsələləri və funksiyaları təyin etmək üçün informasiya sisteminin layihələndirilməsi və tətbiqi mərhələlərində fəal iştirak etməlidirlər.
Qeyd etmək lazımdır ki, İS özü-özlüyündə gəlir gətirmir, lakin gəlirin alınmasına imkan yaradır.
O baha başa gələ bilər və əgər, onun strukturu və istifadə olunma strategiyası ətraflı ölçülüb-biçilməyibsə, xeyirsiz ola bilər.
İS-in tətbiqi istifadəçiləri, idarəetmə heyyətini vaxtında və lazımi informasiya ilə təmin edə bilirsə, idarəetmənin keyfiyyəti artır, firmanın işi yaxşılaşır və bu da son nəticədə iqtisadi səmərəyə gətirir.
İşçilərin funksiyaları avtomatlaşdırıldığından, onların sayını azaltmaq olar.
Odur ki, İS tətbiq edilən firma və təşkilatlarda rəhbərlik bu amili nəzərə almalı, sosial və psixoloji siyasəti düzgün seçməlidir.
11)İnformasiya sistemlərinin təsnifatı
12)İS-nin miqyasina görə təsnifatı
13)IS-nin resurslarına görə təsnifatı
3-ü 1 də sual
İnformasiya sistemləri müxtəlif əlamətlərə görə sinifləşdirilir. Ən çox istifadə olunan təsnifat üsullarına baxaq.
Miqyasına görə təsnifat 12)
İnformasiya resurslarının xarakterinə görə təsnifatı 13)
Miqyasına görə informasiya sistemlərini aşağıdakı qruplara bölürlər:
lokal İS,
qrup İS,
korporativ İS
|
| |
IoT-ga asoslangan uy avtomatizatsiyasini simulyatsiya qilish qadamlari

|
IoT-ga asoslangan uy avtomatizatsiyasini simulyatsiya qilish qadamlari
|
bet | 6/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 450,45 Kb. | | #254973 |
IoT-ga asoslangan uy avtomatizatsiyasini simulyatsiya qilish qadamlari
AMALIY QISMI
Birinchidan, pastki chap burchakdagi Bosh sahifa belgisini tanlang va endi kerakli Uy komponentlarini tanlang.
Uy belgisini bosing va maishiy texnika-ni tanlang.
3. Komponentlarni torting va joylashtiring
Olib tashlang va torting
4. Bundan tashqari, tegishli Appliances-ni bosish va konfiguratsiya opsiyasini tanlash orqali Appliances nomini o'zgartirishingiz mumkin. Boshqa qurilmalarning nomini o'zgartirish uchun ham xuddi shu amallarni takrorlashingiz kerak.
Ismni kiriting
5. Shunday qilib, endi simsiz ulanishni o'rnatamiz. Simsiz qurilmalarga o'ting va Home Gateway-ni tanlang
Uy shlyuzini tanlang
6. Endi Bosh sahifa shlyuzini bosish orqali Home Gateway SSID-dan nusxa oling.
SSID-dan nusxa oling
7. Shuning uchun barcha qurilmalarni Home Gateway ga simsiz ulanish uchun sozlash kerak.
Demak, bunga qurilmani oʻng tugmasini bosish-> Kengaytirilgan->I/U konfiguratsiyasi->PT-IOT-NW-1W-ni tanlash orqali erishishingiz mumkin. Xuddi shunday, boshqa qurilmalar uchun ham amallarni takrorlang.
8. Keyin konfiguratsiya opsiyasini bosish orqali SSID-ni har bir qurilmaga joylashtiring. Xuddi shunday qadamlarni boshqa qurilmalar uchun ham takrorlang.
SSID-ni barcha qurilmalarga joylashtiring
9. Endi IOT serverini barcha jihozlar uchun uy shlyuzi sifatida tanlaylik.
Appliances->select Advanced->config->choose Home Gateway. ni tanlang . Xuddi shunday qadamlarni boshqa qurilmalar uchun ham takrorlang.
IOT serveri sifatida Home Gateway-ni tanlang
10. Shunday qilib, barcha qurilmalar uy shlyuziga ulanganligini sezishingiz mumkin
11. Endi Appliances Control and Monitor uchun aqlli qurilmani tanlang.
Pastki chap burchakda oxirgi qurilmalarni tanlang
12. Endi aqlli qurilmangizni Uy shlyuzingizga ham ulang
13. Shunday qilib, aqlli qurilmangiz uy shlyuzingizga ulangan. Smart qurilmani bosing va Ish stolini tanlang. Endi tizimga kirishingiz mumkin
14. Nihoyat, siz asboblar panelida nazorat qilishingiz va nazorat qilishingiz mumkin.
|
| |
Natija:
 
Xulosa - O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi...

|
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 7/7 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 450,45 Kb. | | #254973 |
Natija:
Xulosa. Shunday qilib, ushbu qo'llanmada biz aqlli qurilma yordamida qanday boshqarish va monitoring qilishni muhokama qildik. Biz kichik loyihalar bilan boshlashimiz va keyinroq shartlarni qo'llashni ham o'rganishimiz mumkin. (Harorat 30 dan yuqori bo'lsa, AC ni yoqing).
Xulosa
Ulangan qurilmalar simsiz aloqa protokollarining har xil turlaridan foydalangan holda doimo bir-birlari va bulut bilan aloqa qilishadi. Aloqa tezkor IoT dasturlarini yaratishi bilan birga, IoT xavfsizligining zaif tomonlarini ochishi va zararli aktyorlar yoki tasodifiy ma'lumotlarning tarqalishi uchun kanallarni ochishi mumkin. Foydalanuvchilarni, qurilmalarni va kompaniyalarni himoya qilish uchun IOT qurilmalari xavfsiz va himoyalangan bo'lishi kerak. IoT xavfsizligining asoslari qurilmalar o'rtasida ulanishlarni boshqarish, boshqarish va o'rnatishda mavjud. To'g'ri himoya qilish ma'lumotlarning maxfiyligini ta'minlashga yordam beradi, qurilmalar va bulut manbalariga kirishni cheklaydi, bulutga ulanishning xavfsiz usullarini taklif qiladi va qurilmadan foydalanishni tekshiradi. IoT xavfsizlik strategiyasi qurilma identifikatorini boshqarish, shifrlash va kirishni boshqarish kabi siyosatlar yordamida zaifliklarni kamaytiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Barnet E. Eclipse IDE. - M.: KUDIS-Obraz, 2006. - 160 c.
2. Blox, Djoshua Java. Effektivnoye programmirovaniye / Djoshua Blox. - M.: LORI, 2014. - 440 c.
3. Vasilyev A.N. Java. Ob’yektno-oriyentirovannoye programmirovaniye. – SPb.: Piter, 2012. – 398 s.
4. E. Tanenbaum. Sovremennыye operasionnыye sistemы. — SPB: Piter, 2006. — 1020
5. R. Lav. Linux. Sistemnoye programmirovaniye. — SPB: Piter, 2014. — 448 c.
6. Robertu Iyeruzalimski. Programming in LUA. — SPB: DMK Press, 2014. — 382 c.
7. E. Tanenbaum, D. Uezeroll. T18 Kompyuternыye seti. 5-ye izd. — SPb: Piter, 2012. — 960 s.
8. B Uord. Vnutrenneye ustroystvo Linux. — SPB. : Piter, 2012. — 678 c.
9. Stepanov, S.N. Osnovы teletrafika multiservisnыx setey / M.: Eko-trendz, 2010.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
) Hansı dərman maddələri suspenziyaların tərkibinə verilmir?

927) Hansı dərman maddələri suspenziyaların tərkibinə verilmir?
A) Fenilsalisilat
B) Kitrələr
C) Maqnezium oksid
D) Zəhərli dərmanlar
E) Kamfora
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 149
928) Novokain məhlulunu sabitləşdirmək üçün nədən istifadə olunur?
A) Zəif turşuların duzlarının məhlullarından
B) Xlorid turşusunun məhlulundan
C) Qələvi məhlullarından
D) Natrium-xlorid məhlulundan
E) Natrium-hidrokarbonat məhlulundan
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 397
929) Hansı dərman maddələrinin məhlulları sabitləşdirilmir?
A) Skopolamin hidrobromid məhlulu
B) Maqnezium-sulfat məhlulu
C) Sititon məhlulu
D) Strixnin-nitrat məhlulu
E) Atropin-sulfat məhlulu
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 397
|
) Ampullardakı məhlulların keyfiyyəti necə yoxlanılır?

930) Ampullardakı məhlulların keyfiyyəti necə yoxlanılır?
A) Məhlulun pH göstəricisi
B) Miqdari analiz
C) Mexaniki qarışığın olub-olmaması
D) Keyfiyyət analizi
E) Məhlulun steril olması
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 292
931) Göz damcıları daha çox hansı maddə ilə izotonikləşdirilir?
A) Natrium-xloridlə
B) Sink-sulfatla
C) Albusidlə
D) Askorbin turşusu ilə
E) Kalium-yodidlə
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 293
932) Göz damcılarına hansı tələblər cavab vermir?
A) Adi şəraitdə hazırlamalı
B) İzotonik olmalı
C) Stabil olmalı
D) Steril olmalı
E) Şəffaf olmalı
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 293
933) Təsiri uzadılmış dərman formalarına aid olmayan cəhət nədir?
A) Dərmanın qəbul sayını ixtisara salır
B) Dərmanın qəbul sayını artırır
C) Optimal müalicəvi qatılığı təmin edir
D) Ardıcıl olaraq tərkibindən dərman maddələrini çıxarır
E) Vaxtın qənaət edilməsi
Ədəbiyyat: И.А.Муравьев.Технология лекарственных форм.»Медицина»,Москва,1988 səh 410
|