nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
vinolar nazoratdagi namunalarga nisbatan sifat jihatidan ancha ustun bo'lgan. Ular

|
vinolar nazoratdagi namunalarga nisbatan sifat jihatidan ancha ustun bo'lgan. Ular Pdf ko'rish
|
bet | 112/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbevinolar nazoratdagi namunalarga nisbatan sifat jihatidan ancha ustun bo'lgan. Ular
alkogol, kislota va ekstrakt jihatidan ancha boydir.
Sulfit kislota ezilgan uzum mezgasiga ta’sir qilganda rangi sezilarli darajada
kamayadi. Suzish paytida havo kislorodi vinoga ta’sir ko'rsatganda uning rangi
tiniqlashib, yanada boyroq bo'ladi.
Bijg'itish idishlarini to'ldirish va sof achitqilami kiritish. Bijg'itish idishlami
(chan, temirbeton rezervuar,metaldan yasalgan toniler) to'ldirish odatda
egronomiya yoki maxsus masalalar yordamida amamlga oshiriladi.
Sof achitqi eritmasi mezga suzilib sulfid angidrid bilan unga ishlov berilgandan
so'ng qo'shiladi. Suyuq sulfid angidrid qo'yilgan tag idishga (mezganiki 2% ga
teng) qo'yilib sharbat yana bir bor aylantirib suziladi. Ob-havo issiq paytida
idishlar asta-sekin to'ldirilayotganda sof achitqi sritmasini mezga o'z achitqisida
bijg'ib ketmasligi uchun bir necha kiritiladi.
Qizil xo'raki vinolami ishlab chiqarishda sof achitqilami qo'llash qator
ustuvorlikka ega, ya’ni olingan vino yaxshi ta’mga ega bo'ladi, qizil mezga bir
tekisda bijg'iydi, bijg'ish to'la kechadi, vino tez tiniqlashib, chidamli bo'ladi.
Qizil vinolami bijg'itish uchun ilmiy tadqiqot institutlari, ulaming filiallari va
stansiyadan olingan seleksiyalangan achitqilar rasolari ishlatiladi.
Yirik idishlarda sharbatni bijg‘itish harorati va uning tartiblashtirilishi.
Chan va boshqa idishlarda bijg'itish jarayoni kechayotganla harorat doimo nazorat
ostida bo'lishi lozim, chunki bijg'iyotgan sharbatning barcha qismlarida u bir xil
ko'rsatkichlarga ega emas. Bijg'itish doimo jadalroq kechayotgan qoplamada
harorat balandroq bo'ladi. Tajriba shuni ko'rsatadiki, yuqori qismdagi shakar
deyarli bijg'ib bo'lganda, pastki qismda esa bijg'ish boshlang'ich bosqichda
|
| |
Test topshiriqlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

406
- To’g’ri javob yo’q
3.
H
arajatlarning tashkil topishiga qarab tannarx turlarini ko’rsating.
- Rejali tannarx, kutiladigan tannarx, haqiqiy tannarx
- Rejali tannarx, texnologik tannarx, ishlab chiqarish tannarxi
- Texnologik tannarx, ishlab chiqarish tannarxi, to’la tannarx
- Ishlab chiqarish tannarxi, to’la tannarx, texnologik tannarx
III. Topshiriqning talabalar tomonidan bajarilishin nazorat qilish, yo’l-yo’riqlar berish.
IV. Topshiriq yechimining asosiy natijalari bo’yicha xulosa va takliflar.
V. Savol-javoblar.
VI. Uyga vazifa.
Nazorat uchun savollar
1.Ishlab chiqarish xarajatlari tushunchasi nima?
2.Mahsulot tannarxi tushunchasi va turlari?
3.Mahsulot tannarxini hisoblash usullari qanday?
4.Mahsulot tannarxini pasaytirish qanday yo’llar bilan amalga oshiriladi?
– Jadval - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

405
d)
g)
d)
e)
j)
z)
k)
l)
sh.j.:
sanoat
ishlab
chiqarishi
Q.x.
ning
boshqa
mahsulotlari
O’g’itlar
Yoqilg’i mahsulotlari
Elektr energiyasi
Yoqilg’i
Ta’mirlash
va
qurilish
materiali
Boshqa
materiallar
va
sarflar
3. Asosiy vositalar eskirishi
4. Sug’urta to’lovlari
5. Bank qarzi to’lovlari
6. Boshka harajatlar
Jami harajatlar
100
100
100
2 – Jadval
Moddalar bo’yicha asosiy ishlab chiqarishga qilingan harajatlar
№
Harajatlar moddasi
Mahsulot ishlab chiqarishga
O’simlikchilikd
a
Chorvachilikd
a
Butun q/x bo’yicha
qiymati Jamiga
nisbatan
% da
qiymati Jamiga
nisbata
n % da
qiymati Jamiga
nisbatan %
da
1. Mehnat haqi harajatlari
2. Urug’lik va ko’chat materialari
3. Mineral va organik o’g’itlar
4. Yem-xashak
5. Asosiy vositalarni saqlashga qilingan
harajatlar
6. Boshqa harajatlar
Eslatma
:O’simlikchilik yalpi mahsuloti__________________ so’m. Chorvachilik yalpi
mahsuloti________________ so’m. Q/x yalpi mahsuloti _______________________ so’m.
Sotuvga kelgan markali va ordinar vinolaming yetilishi va ishlovi. Markali va

Maxsus kameralarda (madernik) issiq yordamida
0
‘tkir vinolarga ishlov berish chizmasi (№5)
_____________________________________________ _____ 22-jadval
T exnologik chizma
Vinolar uchun ajratilgan kun
M adera turi
Portveyn turi
Dastlabki kungacha quwatlash
2
2
Dam berish
10
10
Filtrlab isitish kameraga o'tkazish
1
1
Isitish
30
10
Isitish kameradan o'tkazish
1
1
Dam berish
10
10
Yakuniy kupaj va filrlash
1
1
Dam berish
10
10
Yelimlash
1
1
Yelim qo'shib yetiltirish
12
12
Yelimdan ajratish
1
1
Dam berish
20
20
Quyish
I
1
Jami
100 kun
80 kun
Buõgàltå-
– xo‘jalik jarayonida sodir bo‘lgan operatsiyani (voqea, hodisani)
hujjatlarda qayd etish
Budjet

234
D
Dalolatnoma – yuridik kuchga ega bo‘lgan rasmiy hujjat
Davlat
– davlat tomonidan korxona va tashkilotlarga muayyan mahsulot
turini tayyorlash va uni iste’molchilarga yetkazib berish, ishlab
chiqarish, noishlab chiqarish va ilmiy -tadqiqot xarakteridagi ma’lum
ishlarni bajarish uchun beriladigan topshiriq.
Davlat
– davlat mulki bo‘lgan va uning nazorati ostida faoliyat ko‘rsatuvchi
korxonalar hisoblanadi.
Davlat
– davlat tomonidan o‘z funksiyalarini amalga oshirish uchun
sarflanadigan markazlashtirilgan pul fondidir.
Debet
– Xo‘jalik mablag‘lari va ularning manbalarini ko‘payishi va
kamayishini qayd qilish uchun schyot ikki qismidan iborat bo‘ladi.
Uning chap qismi debet (lat. debet – qarzdor), o‘ng qismi kredit (lat.
credit – ishonadi) deb nomlanadi. «Debet» va «Kredit» iboralarini
«D-t» yoki «D» va «K-t» yoki «K» belgilari bilan ifodalasa ham
bo‘ladi.
Debitor
– (lat.debitor–qarzdor) – biror idora, tashkilot va shu kabilardan qarzdor
bo‘lgan shaxs yoki tashkilot.
Debitorlik – korxona, tashkilotlarning jo‘natgan tovari uchun olinishi kerak bo‘lgan
haqi yoki hali olinmagan tovar uchun to‘langan pul.
Devalvatsiya – (lat.de–old qo‘shimcha, bu o‘rinda pasaymoq ma’nosida va lat.
Valeo–qiymat) – mamlakat savdo to‘lov balansining keskin
yomonlashuvi, valuta rezervining holdan toyishi, xalqaro valuta
bozorida milliy valuta kursining pasayishi bilan bog‘liq holda milliy
pul birligi qiymatining rasmiy ravishda pasaytirilishi.
Demono-
– (lat. De–ajr atish, bekor qilish–old qo‘shimchasi, yunon, mono–
tanho va poleo–sotaman)–sog‘lom iqtisodiy bellashuvga yo‘l berish
maqsadida yakka hokim korxonalar va birlashmalar o‘rniga o‘zaro
raqobatlashuvchi ko‘plab korxonalarni tuzish. D. ikki yo‘l bilan
amalga oshiriladi: 1) yirik monopol mavqedagi birlashmalar,
kompaniyalar tarqatilib, ulardan mustaqil korxonalar ajralib chiqadi;
2) yakka hokim korxona, birlashma yoki kompaniyalar saqlangan
holda ular bilan raqobat qila oladigan korxona yoki birlashmalar
tashkil etiladi.
Deklara-
– 1) hukumat, tashkilot, firma nomidan rasmiy e’lon qilingan bayonot;
asosiy prinsiplarni tantanali e’lon qilish; 2) bojxonada D.–
qimmatbaho buyumlarni, mahsulotlarni chegaradan olib chiqishda
va qimmatbaho paketlarga, banderolga qo‘shib jo‘natiladigan hujjat.
Ushbu hujjatda paket mazmuni, qiymati ko‘rsatiladi: 4) soliq D.-
daromadning miqdori, manbayi, mulk hajmi va boshqalar xususida
soliq to‘lash uchun yozilgan ariza.
Demping
– (ing. dumping–tashlash)–bozorni egallash va undan raqobatchilarni
siqib chiqarish maqsadida mahsulotlarni sotuv narxiga nisbatan
arzonga sotish.
Sovutish va isitishni qo‘llamasdan ordinar vinolarga

Sovutish m uddati 2 kungacha qisqartirilganda 6-chizm a tegishli holda
qisqartirilishi mumkin.
Tez tiniqlashadigan gibrid vinolam ing 7-chizm a b o ‘yicha ishlovi 35 kungacha
qisqarashi mumkin.
Kerak boiganda vinosoz ishlov berish muddatini saqlagan holda operatsiyalar
izchilligini o‘zgartirishi mumkin.
Ordinar vinolar joydan joyga tashilgandan so‘ng ularga markali vinolar
ishlovidan farqli ravishda qo'shimcha ishlov berish mumkin. Dam berish muddati
qisqartiriladi (20 kun).
Nazorat savollari
1. Vinoni toidirib quyishdan maqsad nima?
2. Vinoda spirt va qand konsentratsiyasi oshganda qanday jarayon sodir
boiadi?
Internet saytlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

Internet saytlari 1.
www.samqxi.uz
– Samarqand qishloq xo’jalik instituti veb-sahifasi
2.
www.lex.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
3.
www.uzreport.com
– Axborot agentligi.
4.
www.agro.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo’jaligi vazirligi.
MA’RUZADA TA’LIM TEXNOLOGIYASI O’quv soati: 6 soat
Talabalar soni: 60-80 ta
O’quv mashg’ulotining shakli - ma’ruza
Mavzu- Qishloq xo’jaligininger-suv resurslari va ulardan samarali foydalanish – ko’rgazmali ma’ruza
Mavzu rejasi 7.1.Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab chiqarish
vositasi. Mamlakat yer resurslarining tarkibi
7.2.Mulk munosabatlari sistemasida yer resurslari. Yer mulkini
ro’yobga chiqarishning iqtisodiy mexanizmi
7.3.Suv resurslaridan foydalanish samaradorligi
7.4.Yer resurslaridan samarali foydalanishning omillari va
ko’rsatkichlari. Yer monitoringi
Ma’ruza mashg’ulotining maqsadi: Ta’limiy: Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab chiqarish vositasi ekanligi, mamlakat yer
resurslarining tarkibi, suv resurslari, yer resurslaridan samarali foydalanish haqida ma’lumotlarga,
bilimlarga hamda ko’nikmalarga ega bo’ladi.
Tarbiyaviy: Talabalarda yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab chiqarish vositasi ekanligi,
mamlakat yer resurslarining tarkibi, suv resurslari, yer resurslaridan samarali foydalanish haqida
tasavvurlar shakllanadi.
Rivojlantiruvchi: Talabalar yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab chiqarish vositasi ekanligi,
mamlakat yer resurslarining tarkibi, suv resurslari, yer resurslaridan samarali foydalanishga oid
tafakkur va dunyoqarashini rivojlantiradi.
Pedagogik vazifalar:
•
Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy
ishlab chiqarish vositasi. Mamlakat yer
resurslarining tarkibi haqida
tushunchalar berish;
•
Mulk munosabatlari sistemasida yer
resurslari. Yer mulkini ro’yobga
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
7.1.Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab
chiqarish vositasi. Mamlakat yer resurslarining tarkibi
7.2.Mulk munosabatlari sistemasida yer resurslari. Yer
mulkini ro’yobga chiqarishning iqtisodiy mexanizmi
7.3.Suv resurslaridan foydalanish samaradorligi
143
chiqarishning iqtisodiy mexanizmi bilan
tanishtirish;
7.4.Yer resurslaridan samarali foydalanishning omillari va
ko’rsatkichlari. Yer monitoringi
tomonlama tekshiruvdan o'tkazilishi lozim. Ular suv-spirt eritmada, distillangan

|
tomonlama tekshiruvdan o'tkazilishi lozim. Ular suv-spirt eritmada, distillangan Pdf ko'rish
|
bet | 303/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbetomonlama tekshiruvdan o'tkazilishi lozim. Ular suv-spirt eritmada, distillangan
suvda va rN bor eritmada erib ketmasligi kerak.
Kationitlami qo'llab og'ir metallar (temir, mis) kationlarini bartaraf etib kasal
paydo bo'lishini oldini olish mumkin. Kationitlaming vinolardagi boshqa metallar
shu jumladan, kaliy ionlarini chiqarib olish xususiyatlarini qo'llab kaliy ionlarining
konsentratsiyasini kamaytirish natijasida vino toshlarini cho'kishini oldini olish
mumkin. Vinolami barqarorlashtirish yo'llaridan biri bo'lgan kationitlami ishlatish
ho'raki yarim shirin vinolami ishlab chiqarishda katta yordam beradi.
Mineral ozuqa moddalami kationitlar yordamida bartaraf etib ho'raki yarim
shirin vinolami barqarorlashtirish maqsadida qator tajribalar o'tkazildi. Tadqiqotlar
jarayonida ionlar almashuvini qo'llash natijasida sharbat va yarim shirin vinolar
tayyorlandi. Ulaming tarkibidagi kaliy, kalsiy, magniy, temir, ammoniy va boshqa
metallar ionlari va aminokislotalari to'laligicha natriy ionlari bilan almashtirildi.
Vodorod ionlarining konsentratsiyasi esa o'zgarmay qoldi. Shu usulda olingan
sharbat xona haroratida yopiq idishda saqlanganda barqarorlashdi.
Kationitlar bilan birga sulfit angidritlami qo'llash istiqbolli ekanligini
tadqiqotlar ko'rsatdi. Yarim shirin vinolami barqarorlashtirish uchun bunday
holatda 50-80 mg/1 sulfit angidrid kerak bo'ladi.
Sariq qonli tuz bilan vinolarga ishlov berish tez yetilish uslubi. Sariq qonli tuz
bilan ishlov berilganda og'ir metallar tuzlari bartaraf etilishdan tashqari vino sifati
yaxshilanadi. Sariq qonli tuz bilan yoki vinolarga ishlov berilganda ulaming ta’mi
yaxshilanadi, yetilishi tezlashadi. Vinoni yetilishi va barqarorlashishi uchun
qoilanilgan bu uslub eng yaxshi ekanligini vinochilik tajribasi isbotlab kelmoqda.
|
| |
Portlock Storage Manager - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 331/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.22.8 Portlock Storage Manager
DNF08702
NEU!!
Nachdem ich in der Vergangenheit als Diskmanagementtool für Netware Server das Programm Server Magic von Powerquest gelobt und auch selbst benutzt habe (zumindest in der Version 3.0), empfehle ich heute den Portlock Storage Manager http://www.portlock.com.
Dieses Programm beherrscht einige zusätzliche Features wie Imaging auf Bandlaufwerke oder FTP-Server und unterstützt in der aktuellen Version 4.x auch die aktuelle NetWare 6.5 und NSS-Volumes, außerdem NTFS- und Linux Partitionen.
Der Storage Manager wurde entwickelt, um die Installation und Wartung, aber auch die Wiederherstellung eines NetWare 3.x, 4.x, 5.x und 6.x Servers zu vereinfachen.
Sie können sowohl die DOS Partition als auch NetWare Partitionen und Volumes inklusive NSS und NSS Storage Pools neu erstellen, kopieren, vergrößern und zumindest teilweise verkleinern, spiegeln und eine Spiegelung auch wiederherstellen. Vor allem die letzten beiden Punkte erlauben ein perfektes und blitzschnelles Disaster Recovery. Das Backup und Restore erfolgt als Image auf eine weitere Festplatte, per TCP/IP oder direkt auf einen SCSI-Streamer!
Auch Novell ist von dieser Technik so überzeugt, dass sie den Storage Manager für die NetWare 6.x Demonstrations-CD (mit der Beispiel-Firma Digital Airlines) lizensiert haben, was die übliche Installationszeit der kompletten NetWare von etwa 75 Minuten auf unter 10 Minuten reduziert.
Hinweis: NetWare 3.x wird nur mit dem Storage Manager 3.x unterstützt, wobei die letzte Version 3.36 scheinbar öfters keine Partitionen erkennt. Die Version 3.33 lief in mehreren Tests problemlos.
Zu allen Produkten von Portlock gibt es beim Hersteller Trialversionen, die nur Beschränkungen bzgl. der Plattengröße haben.
Symantec hat zwar noch eine neue Server Magic Version 6.5 herausgebracht, die auch NetWare 6.0 und 6.5 bis SP1 unterstützt. NetWare 6.5 SP2 wird aber nicht mehr unterstützt, weitere Updates von Symantec gibt es jedoch nicht mehr.
|
| |
B  
ning 
taqsimlanishiga bog‘liqdir. 
Qutblarning o‘rtasida magnit induksiyaning qiymati 
 B = B

172
Shunga ko’ra,
abcd
o‘ramda ilgarigidek o‘zgaruvchan
EYuK hosil qilinadi, ammo kollektor bo‘lgani
sababli cho‘tkalar o‘zgarmas potentsiallarga ega bo‘lib qoladi.
Normal tipli o‘zgarmas tok mashinalaridagi kollektor plas-tinkalarining soni 50…80 ta bo‘lib, ulardan
olinadigan tokning qiymati deyarli o‘zgarmas bo‘ladi.
O‘zgarmas tok mashinasi asosan ikki qismdan iborat bo‘lib, uning magnit oqim hosil qiluvchi birinchi
qismi induktor, EYuK hosil qiluvchi ikkinchi qismi esa yakor deb ataladi.
Induktor o‘z navbatida stanina
1
hamda asosiy (bosh) qutblar
2
dan iborat bo‘lib, yakor esa yakor
o‘zagi
3,
kollektor
4,
val 5, podshipnik
6,
podshipnik qalqoni 7 va ventilyator
8
dan iborat bo‘ladi (13.3-
rasm).
13.3 – rasm. O‘zgarmas tok mashinalarining konstruktiv sxemasi
(a)
va magnit zanjiri(b).
13.3 O‘zgarmas tok generatorlari va ularning tavsiflari
Elektr mashinasining ishlashi uchun zarur bo‘lgan magnit maydon hosil qilish usuliga ko‘ra o‘zgarmas
tok mashinalari elektromagnit va doimiy magnit bilan qo‘zg‘atiluvchi mashinalarga bo‘linadi. Doimiy magnit
bilan qo‘zg‘atiluvchi mashinalar magnito-elektr mashina deb ham ataladi. Bunday mashinalar juda
kam uchraydi, ular asosan taxogenerator va shu singari maxsus mashinalar sifatidagina ishlatiladi.
Elektromagnit bilan qo‘zg‘atiluvchi mashinalar qo‘zg‘atuvchi chul-g‘amining ulanish sxemasiga
ko‘ra
53- - H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

|
H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov Pdf ko'rish
|
bet | 107/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbe106
53-
rasmda avtomatik ravishda aralashtirish va sovutish tizimi ko‘rsatilgan.
Amoforada qizil mezga bijg‘iganda sharbat uzuluksiz ravishda aylanib turadi.
Natijada uzumning qattiq qismlari suvlari chiqib ketadi. Amforada bijg‘ish
natijasida bo‘yoq moddalar yaxshi eriydi, achib qolish xavfi bartaraf etiladi, kerakli
miqdorda shamollatish ta’minlanadi. Amforada yirik ishlab chiqarishda katta
ustivorlikka ega bo‘lib, harajatlami kamaytiradi. Jazoir va Janubiy Afrikadagi
vinochilik xo’jaliklarda qo‘llanilayotgan amforalar sig‘imi 5-7 ming dkl ga teng.
Metall tanklarda sharbatni bijg‘itish.
Hozirgi vaqtda qizil mezgani bijg'itish
uchun poiat, ichi sirlangan, zanglamaydigan po’latdan yasalgan turli shaklli va
oicham li metall rezervuar (tank)lar qo‘llaniladi.
Germaniyada 3-4 atm bosimga bardosh beruvchi metall rezervuarlar (54-rasm)
ishlatilmoqda. Mazkur tanklarda turp qoplamasi yaxshi aralashtiriladi. Bu
rezervuarlar parvarishni uncha ko‘p talab qilmaydi, oson tozalanadi va doim
ishlatishga tayyor bo’ladi.
Tankning yuqori qismida mezgani to’ldirish lyuki mavjud, pastki qismida esa
bijg’ishdan so’ng uni tushirish uchun lyuk o’matilgan. Mezga tanklarda 3-4
atmbosimida bijg’iydi. Bosim bijg’ish jarayonida hosil bo’lgan karbonat kislota
kompresslar yordamida tankka yuborilishi natijasida yuzaga keladi. Sovuq (issiq)
suvni tank ustiga sepib bijg’ish harorati tabiiylashtiradi. Tank harorati 18 dan 260
gacha bo’lishi lozim. Turpdagi hosil bo’lgan qoplamani aralashtirish maqsadida
bijg’ish muddati davomida 4-5 marta karbonat kislotani sharbatga bosimda
yuborish lozim.
54-rasm. Sulfit kislotasining past bosimida bijg‘ituvchi
|
| |
Qurish haqidagi maiumotlar. Paster maiumoti haqida ma’lumot bering

|
Qurish haqidagi maiumotlar. Paster maiumoti haqida ma’lumot bering Pdf ko'rish
|
bet | 306/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbe3. Qurish haqidagi maiumotlar. Paster maiumoti haqida ma’lumot bering.
4. Vinoni toidirish muddatlari to‘g‘risida ma’lumot bering.
5. Toidirish uchun vinolami tanlash nima uchun kerak?
6. Vinoni toidirish jarayoni qanday amalga oshiriladi?
7.Yuviladigan filtrlar kanday ma:eriallardan tayyorlangan va uning tuzilishi
kanday?
8. Vinoni suzish usullari va qurilmalari to‘g ‘risida ma’lumot bering.
9. Vinoni nasoslar bilan suzish qanday amalga oshiriladi?
10. Filtrlash deb nimaga aytiladi?
11 .Vinoni filtrlashda kanday materiallardan qoilaniladi?
12.Vinoni qayta suzishda dudlash va sulfitlash jarayoni qanday amalga
oshiriladi?
13.Vinoga termik ishlov berishdan maqsad va u qanday amalga oshiriladi?
14.Sentrifugalash yordamida vinolami tozalash qurilmasi va uning ishlash
jarayoni qanday boradi?
15.Vinoning tiniqlashtirishda qoilaniladigan moddalar va ular qanday
guruhlarga boiinadi?
16. Vinolarda sovuq bilan ishlov berish amaliyoti qanday amalga oshiriladi va
uning qoilanishdan maqsad nima?
17.Vinolarga termik ishlov berishning kombinatsiyalangan usullari qanday
amalga oshiriladi?
224
15-b ob . V IN O N I E G A L IZ A T S IY A L A S H V A K U P A J L A S H
15.1.Vinoning sifat uzumni terish vaqtiga bogiiqligi
Yosh vinoning sifat ekologik, meteorologik sharoitlar, uzumni
terish vaqti,
uzum sifati, undan sharbat olish usuli, bijg'ish jarayoni va shu kabi
boshqa
omillarga bog'liq. Hatto bir uzumzordagi bir navli uzumdan tayyorlangan vinolar
orasida mutloq bir xil vino tanilmaydi. Vinolaming har bir partiyasi
o 'zig a xos
ko'rinishi, ta’mi bilan ajralib turadi. Bu farqliklar organoleptik baholash va
|
| |
chunki muntazam ravishda sharbatni aralashtirib turishga xojat qolmaydi

|
chunki muntazam ravishda sharbatni aralashtirib turishga xojat qolmaydi Pdf ko'rish
|
bet | 106/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbechunki muntazam ravishda sharbatni aralashtirib turishga xojat qolmaydi.
Temirbeton rezervuarlarda sharbatni bijg‘itish.
Sovutgich uskunalari bor
vinochilik xo'jaliklarida qizil mezga yirik temirbeton rezervuarlarda bijg'itiladi.
Rezervuarlaming 4/5 hajmi sharbat bilan to'ldiriladi. Bijg'ish jarayoni ustidan
qattiq nazorat o'matiladi. Harorat me’yoridan oshgan holatlarda bijg'iyotgan
sharbatni sovutish uchun choralar ko'riladi. Chan va rezervuarlardagi mezgalami
aralashtirish uchun yuqori lyuk ochiq bo'lgan holatda bijg'iyotgan sharbatni nasos
yordamida haydashadi. Buning uchun so'rib oluvchi shlang chan yoki
rezervuaming pastki jo'mragiga ulanadi, ikkinchi tomoni lyuk orqali ichkariga
tashlanadi. Agar bijg'iyotgan sharbatni shamollatishga kerak bo'lsa, jo'mrakdan
maxsus idishga oqizib tushiriladi va undan yuqori lyuk orqali yana rezervuarga
nasos yordamida haydaladi.
Temirbeton amforalarida sharbatni bijg‘itish.
Jazoir va Janubiy Amerikada
qizil mezgani bijg'itish uchun temirbeton rezervuarlar - amforalar qo'llaniladi.
Amforada (53-rasm) o'rtasida teshigi bor to'siq o'matilgan (taxminan x
balandlikda). Yuqori tomonida to'siq kosa hosil qiladi.
a
b
53-rasm. Qizil bo‘tqani avtomatik aralashtiradigan va sovutadigan temir
beton amfora
Teshikka ikki uchi ochiq oqartirilgan metall quvur tiqiladi. Uning pastki qismi
to'siqqa osiltirilgan tagi yopiq silindrga tushirilgan. Amforada bijg'iyotgan
sharbatni sovutish moslamasi mavjud. Moslama keng tmba bo'lib, sovutgich
uskunadan yuboriladigan tuz eritmasi oqadigan quvur uning ichidan o'tgan.
Bijg'iyotgan mezgani aralashtirish, sovutish bijg'ish jarayonida hosil bo'lgan
karbonat kislota tomonidan amalga oshiriladi.
|
| |
Ethernetkabel im Freien - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

3.23.3 Ethernetkabel im Freien
DNF95899
Bei hiesigen Temperaturverhältnissen dürfte die Kälte bei Ethernet/Koax/RG58 Kabeln keine Rolle spielen, wenn es um die Fehlerfreiheit der Daten geht.
Vom Verlegen während der Kälteperiode ist allerdings abzuraten, da kalte Kabel leicht brechen. Liegt es erstmal (gut geschützt), funktioniert es auch. Jedenfalls solange, wie es nicht bewegt oder anderweitig mechanisch belastet wird.
3.23.4 Vendor Codes von Netzwerkkarten
DNF95900
Eine Auswahl:
00-00-0C Cisco
00-00-11 Tektronics
00-00-1B Novell/Eagle Technology
00-00-5A SK Schneider und Koch bzw. SysKonnect
00-00-69 Silicon Graphics
00-00-6B MIPS
00-00-6E Artisoft
00-00-C0 Western Digital, jetzt SMC
00-00-D4 PureData
00-01-C8 Thomas Conrad Corp.
00-80-63 Hirschmann
00-80-C7 Xircom
00-AA-00 Intel
00-DD-00 Ungermann-Bass
00-DD-01 Ungermann-Bass
08-00-02 3Com (Formerly Bridge)
08-00-06 Siemens Nixdorf
08-00-07 Apple
08-00-09 Hewlett-Packard
08-00-0E NCR
08-00-10 AT&T
08-00-11 Tektronix, Inc.
08-00-6A AT&T
08-00-6E Excelan
Eine Onlinesuche nach dem Hersteller gibt es bei http://standards.ieee.org/regauth/oui/index.shtml.
Das Tool MACView von WiredRed http://www.wiredred.com/download.html beinhaltet auch eine kleine Vendor-Datenbank und zeigt die Hersteller der Netzwerkkarten aller Clients im Netzwerk an.
|
NWADMIN: mehrere User ändern

|
NWADMIN: mehrere User ändern
|
bet | 332/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.22.9 NWADMIN: mehrere User ändern
DNF02485
Vor allem beim Einstellen von Quotas (Speicherplatzrestriktionen) ist es sehr mühselig, das in NWAdmin für mehrere Benutzer einzeln einzurichten.
Wenn Sie im NW Admin32 mehrere Benutzer mit gedrückter STRG-Taste (oder auch einen kompletten Block mit Shift) markieren, können Sie über das Menue "Objekt" im Menuepunkt "Details zu mehreren Benutzern" bzw. in der englischen Version bei "Details on multiple Users" alle markierten Objekte in einem Rutsch ändern. Nur in diesem Menuepunkt gibt es übrigens die Einstellung "Volume Space Rectrictions", im normalen "Details" Dialog suchen Sie diese vergebens.
Auch weitere Einstellungen wie Gruppenzugehörigkeiten, Login Beschränkungen und Eingaben zum Standort oder Abteilung werden immer für die markierte Gruppe durchgeführt.
Hinweis:: Bei manchen NW Admin32 Versionen scheint der Menuepunkt "Details zu mehreren Benutzern" nur dann sichtbar zu sein, wenn auch wirklich mehrere Benutzer markiert sind!
Und wenn Sie sehr viele NDS Einstellungen möglichst automatisiert ändern müssen, ist das Tool N4Utils (aktuelle Version 1.48) genau das Richtige. Per Batchaufruf habe ich selbst mit diesem Freewaretool für zig User Aliasobjekte, Homeverzeichnisse und Gruppenmitgliedschaften erstellt und Objekt Verschiebungen innerhalb der NDS realisiert. Sie finden das Tool bei http://www.NetwareFiles.de als n4utl148.zip.
3.23 Hardware
|
| |
G
Garov - Buxgalteriya hisobi

237
I
Ijara
– (arab) – mustaqil xo‘jalik yuritish yoki boshqa biror faoliyatni amalga
oshirish maqsadida yer, suv, korxona va
boshqa mulkka egalik qilish
hamda vaqtincha foydalanish uchun to‘lanadigan muayyan haq. I.
mulkka egalik huquqini o‘zgartirmaydi.
Ijara
– ijarachi bilan ijaraga oluvchi o‘rtasida tomonlarning teng huquqliligi
asosida tuzilgan kelishuv, shartnoma. ISh quyidagilarni ko‘zda tutadi;
1) ijaraga olinayotgan
mulk tizimi va qiymatini; 2) ijara to‘lovi
miqdorini; 3) ijara muddatini; 4) ijaraga berilgan mulkni ta’mirlash
va to‘la tiklash bo‘yicha tomonlar majburiyatini; 5)
mulkni
shartnomada kelishilgan holda ijarachiga yetkazishni.
Ikkiyoq-
– bu xo‘jalik operatsiyalarini buxgalteriya hisobining schyotlarida qayd
qilish usulidir. Bunda har bir xo‘jalik operatsiyasi bir vaqtning o‘zida
ikki marta ikkita schyotda aks ettiriladi.
Import
– mahsulotni xorijiy sheriklardan sotib olish va mamlakatga olib kirish.
Import
– (lat.importo–kiritaman)– 1) mamlakat ichiga foydalanish yoki sotish
uchun chetdan olib
kelingan xorijiy mahsulotlar; 2) kapital I.–
xorijdan mamlakatga kelayotgan kapital (kredit, zayom va boshqa);
3) chetdan olib kelingan mahsulotlarning umumiy soni va qiymati.
Inventa-
– bu korxonada qanday mablag‘lar borligini va uning hisob ma’lumotlar
bilan to‘g‘ri kelishini tekshirish hisoblanadi. Inventarizatsiyaning
asosiy maqsadi bo‘lib, buxgalteriya hisobi va nazorat ko‘rsat-
kichlarining ishonchliligini ta’minlash hisoblanadi. Inventarizatsiya
qonunchilikda belgilangan muddatlarda o‘tkaziladi.
Investitsiya – (nem.investitlion, lat. investere–kiyintirmoq)–investor
tomonidan biror
bir faoliyatni amalga oshirish uchun kapital mablag‘larni, sarmoyalarni
joriy qilish, foyda olish maqsadida sarf qilish. I. mamlakat ichida
(ichki investitsiya) va xorijiy mamlakatlarda (tashqi investitsiya)
amalga oshirilishi mumkin. Moliya I.si–qimmatbaho qog‘ozlarni xarid
qilish, pul mablag‘larini jamg‘arish
va boshqalarni, real I.- moddiy
ishlab chiqarishga sarflangan sarmoyalarni o‘z ichiga oladi.
Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab chiqarish vositasi. Mamlakat yer

145
binoan yerga sarflangan qo’shimcha
mehnat va kapital, qo’shimcha olinadigan mahsulotning
miqdorini kamaytiradi. Bunga qarama-qarshi o’zbek iqtisodchisi, professor A.A.Abdug’aniyev o’z
ilmiy ishlarida tuproq unumdorligining oshib borish jarayonini qonun darajasiga ko’tarish haqida
fikr yuritgan. Chunki yerga kancha ko’p unumli mehnat qilinsa va to’g’ri, ilmiy asoslangan xarajatlar
qilinsa unumdorligini pasaytirmasdan aksincha bir xil darajada ancha vaqt saqlab turishi va ba’zi-
ba’zida oshirib turishi ham mumkin. Shunday qilib yer o’z unumdorligini takror yaratadi. Yerdan
foydalanish xarakteri ko’pgina tabiiy, tarixiy, texnik, iqtisodiy va boshqa omillarga bog’liq bo’ladi.
Bunda hal qiluvchi rolni ijtimoiy-iqtisodiy omil o’ynaydi. Jamiyatda
hukmronlik qiluvchi ishlab
chiqarish usuli, shuningdek iqtisodiy munosabatlarning holati yer munosabatlarining xarakterini
aniqlaydi.
O’zbekiston Respublikasining barcha yer resurslari yagona yer fondini tashkil etadi. Ular
maqsadli foydalanishiga qarab, O’zbekiston Respublikasi yer kodeksining 2-bobida ko’rsatilganidek
quyidagi kategoriyalarga bo’linadi:
1.Qishloq xo’jaligiga mo’ljallangan yerlar;
2.Aholi punktlarining yerlari;
3.Sanoat, transport, aloqa, mudofaa va boshqa maqsadlarga mo’ljallangan yerlar;
4.Tabiatni muhofaza qilish, sog’lomlashtirish, rekreasiya maqsadlariga mo’ljallangan yerlar;
5.Tarixiy-madaniy ahamiyatga molik yerlar;
6.O’rmon fondi yerlari;
7.Suv fondi yerlari;
8.Davlat zahira yerlari.
Ta’lim metodlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

Ta’lim metodlari Ma’ruza, savol-javob, aqliy hujim,
blis so’rov, o’zaro o’qitish metodi,
“Muammoli vaziyat” metodi.
Ta’lim vositalari Ma’ruza matni, videoproyektor,
slaydlar, asosiy ma’lumot va tayanch
tushunchalardan iborat ma’ruza bo’yicha
tarqatma material.
Ta’lim shakllari Frontal, jamoaviy, guruhlarda ishlash.
O’qitish shart-sharoiti Texnik vositalardan foydalanish va
guruhlarda ishlashga mo’ljallangan
auditoriya
Monitoring va baholash Og’zaki nazorat, savol-javob, reyting
tizimi asosida baholash.
MA’RUZA MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK HARITASI Ish bosqichlari va vaqti Faoliyat mazmuni ta’lim beruvchi ta’lim oluvchi 1 - bosqich.
O’quv
mashg’ulotiga
kirish
(30 daqiqa)
1.1.Talabalar davomati aniqlanadi, auditoriya va
talabalarning darsga tayyorgarligi tekshiriladi.
1.2.Bugungi kundagi yangiliklar va mavzuning
ahamiyati.
1.3.O’tilgan mavzu bilan bog’lash, mavzu, uning
maqsadi, o’quv mashg’ulotidan kutilayotgan
natijalar ma’lum qilinadi.
1.1.Eshitadi, yozib oladi.
2 - bosqich.
Asosiy
qism
(180 daqiqa)
2.1.Ma’ruza matni mavzusining matni tarqatiladi.
Reja, tayanch tushunchalar bilan tanishish taklif
etiladi.
2.2.Slaydlardagi ko’rgazma va sharhlar asosida
qullaniladigan nazariy usullar bilan tanishtiriladi.
Yer resurslari qishloq xo’jaligida asosiy ishlab
chiqarish vositasi ekanligi, mamlakat yer
resurslarining tarkibi, suv resurslari, yer
resurslaridan
samarali
foydalanish
haqida
tayyorlab kelingan chizma orqali talabalar
hukmiga havola etiladi. Dars davomida talabalarni
faollashtiruvchi savollar o’rtaga tashlanadi. Har
bir rejadagi savol bo’yicha xulosalar qilinadi.
2.3.Keltirilgan tayanch tushunchalarni chuqurroq
izohlash maqsadida talabalarga Klaster texnikasi
qo’llaniladi.
2.1.Eshitadi.
Navbat bilan bir-birini
takrorlamay
atamalarni
aytadi.
O’ylaydi, javob beradi va
to’g’ri javobni eshitadi.
2.2.Muammoli vaziyatda
o’z fikri bilan, muammoni
xal
qilish
yo’llarini
qidiradi.
2.3.Eslab qoladi, yozadi.
Har bir savolga javob
berishga harakat qiladi.
Ta’rifni
yozib
oladi,
misollar keltiradi
3 - bosqich.
Yakuniy
(30 daqiqa)
3.1.Mavzu bo’yicha yakun qiladi, qilingan
ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatida muhim
ahamiyatga ega ekanligiga talabalar e’tiborini
qaratadi.
3.1.O’z-o’zini,
o’zaro
baholashni o’tkazadi.
3.2.Savol beradilar, javob
beradilar.
144
3.2.Faol qatnashgan talabalarni baholaydi.
3.3.Mavzu bo’yicha test topshiriqlarini beradi.
3.4.Mustaqil ishlash uchun topshiriq beradi.
3.3.Mavzu bo’yicha test
topshiriqla-rini bajaradilar.
3.4.Mustaqil ishlash uchun
topshiriqlarni yozadilar.
Dialogli texnologiya EHM ni foydalanuvchiga vaqinlashtiradi, ammo

|
Dialogli texnologiya EHM ni foydalanuvchiga vaqinlashtiradi, ammoBog'liq axborotlashtirishDialogli texnologiya EHM ni foydalanuvchiga vaqinlashtiradi, ammo
axborotning ruxsatisiz kirishdan ximoyalashni ta’minlash bo'yicha
kuchavtirilgan choralarni qo'llashni talab qiladi.
Dialogli tizim samaradorligini foydalanuvchi nuqtayi nazaridan
aniqlash maqsadga muvofiqdir, u javob qaytarish vaqti, xizmat ko'rsatishni
kutish vaqtini va vazifani hal qilish vaqtini tizimning asosiy ko'rsatkichlari
deb hisoblaydi.
6 .3 .3 . M a ’lumotlarni grafik usulida qayta
ishlash texnologiyalari
Zamonaviy axborot texnologiyalarining eng rivojlanib borayotgan
sohalaridan biri — bu kompyuter grafikasi vositalaridir. Kompyuter
grafikasi nafaqat iqtisodiyot masalalarini hal qilishda, balki xalq
xo'jaligining boshqa sohalarida ham keng qo‘llanilmoqda.
„Kompyuter grafikasi" tushunchasi adabiyotlarda juda keng talqin
qilinadi. Horijiy adabiyotlarda bu bilan bir qatorda yana mashina grafikasi
(inglizcha „machine graphics") va mikrokompyuter grafikasi (inglizcha
„microcomputer graphics") atamalari ham qoMlaniladi.
Kompyuter grafikasini passiv (sust) va interaktiv guruhlarga boMish
awaldan m a’lum. Bundan bir necha o‘n yil awal olimlarning, san’at
ustalarining, multiplikatsion filmlar qahromonlarining suratlari alfavitli —
raqamli chop etuvchi qurilmalardan chiqarish keng tarqalgan edi. Bunda
rasm ma’lum nuqtalarga bir xil belgilami tushirish orqali, rang tafovut
esa ba’zi bir joylarda shu belgilami bir necha marta tushirib (och rang
uchun) mashina qog‘ozi sathida hosil qilinadi. Tasvirni bunday usulda
hosil qilish passiv kompyuter grafikasiga tegishlidir.
Interaktiv kompyuter grfikasi bu shundayki, bunda tasviming holati,
uning shakli, mazmuni, oMchamlari va rangi displey ekranida interaktiv
qurilmalar yordamida dinamik ravishda uzluksiz o ‘zgartirilib, boshqarib
turiladi.
Zamonaviy shaxsiy kompyuterlarda hosil qilinadigan grafiklar amaliy
jihatdan qaraganda hammasi interaktivdir.
Grafik tasvirni hosil qilishning zamonaviy usullari bilan yaxshiroq
tanishish uchun kompyuter grafikasining usullarini ko'rib chiqamiz.
Vektorli funksional kompyuter grafikasi — bu usulda vektorli
displeylardan foydalaniladi. Vektorli qurilmalarda xotirlovchi elektron nurli
trubka qoMlanilib, nur ekran bo'yicha berilgan traektoriya bo'yicha bir
marta yugurib o'tadi va shu holat ikkinchi buyruq kelmaguncha trubka
xotira qurilmasida saqlanib qoladi.
1 2 8
|
| |
Ma’lumotlarni - Axborot texnologiyasi va tizimlari

tizimlarda (AFT) to'plangan ma’lumotlar o'zaro bog'lanmagan holatda
bo'ladi. Shu sababli bunday turdagi tizimlar o'rniga ma’lumotlar bazasidan
(MB) foydalanilmoqda.
Taqsimlash darajasiga ko'ra AT elementlari bitta EHMda (lokal) va
hisoblash tarm og'ida (taqsimlangan) joylashgan turdagi tizimlarga
bo'linadi.
ma’lumotlardan mustaqil bo'lishi ta'minlanmagan. Ayrim joylarda bitta

|
ma’lumotlardan mustaqil bo'lishi ta'minlanmagan. Ayrim joylarda bitta Pdf ko'rish
|
bet | 102/174 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 4,18 Mb. | | #156878 |
Bog'liq axborotlashtirishma’lumotlardan mustaqil bo'lishi ta'minlanmagan. Ayrim joylarda bitta
muammoli sohasining turli masalalariga oid axborot massivlarida ma"-
lumotlar takrorlanadi. Bu hoi turli masalalar bo‘yicha bir hil ma’
lumotlarni bir necha marta kiritishga olib keladi va dastlabki ma’lumotlarga
o'zgartirishlar kiritganda ancha muammolarni keltirib chiqaradi.
Shuningdek, amaliy dasturlar MBBT da universal algoritmik tilda
yaratilishi mumkin.
M a’lumotlaming mustaqilligi
— MBBT ga qo'yilgan asosiy talab,
talablaming kuchli tili esa foydalanuvchining talablarini qondirishning
muhim shartidir. Bu tillar assotsiativ manzillashtirish va ma’lumotlar
to'plami bilan amallar bajarish vositalariga ega. Bu esa o'z navbatida EHM
lardan samarali foydalanishga sharoit yaratadi.
MBBT
ikki tartibda: interpretator va kompilator tartibda ishlashi
mumkin.
Interpretator tartibda
dasturlaming buyruqlari bosqichma-bosqich,
birin-ketin bajariladi. Unda har bir buyruq nazorat qilinadi, so'ngra
mashina tiliga aylantirib, bajariladi. Tegishli amallar bajarilgandan keyin,
ular xotiradan o'chiriladi, tizim qayta ishlash bosqichiga o'tadi va keyingi
buyruqni bajarishga kirishadi, interpritator tartibida ,,Exe“ kengaytirmali
fayl hosil qilinmaydi. Bunday faylni hosil qilish uchun kopilator tartibida
foydalaniladi. Kompilator tartibida buyruqlar bevosita bajarilmaydi, balki
ular ,,exe“ faylga yoziladi. Exe faylni hosil qilish jarayoni ikki bosqichdan
iborat bo'ladi: boshlang'ich dasturni nazorat qilish va uni obj turga
aylantirish; matn muharriri yordamida dasturni exe faylga aylantirish.
Exe faylning bajarilishi uchun MBBT ning mavjud bo'lishi shart emas,
interpretator tartibida ishlaydigan MBBT ga dBase III Plus, FoxBase va
Karat kiradi, kompilator tartibida Clipper, panel tartibida esa Clario
ishlaydi.
MBBT foydalanuvchi bilan m a’lumotlar bazasi o'rtasidagi aloqani
ta ’minlovchi dastur sifatida ishtirok etadi. Uning funktsiyalari menyu va
dasturlar ko'rinishida namoyon bo'ladi.
Menyu tartibi MBBTning funksiyalari ekranda tasvirlanadi. Foyda
lanuvchi kursorni harakatlantirish orqali tegishli funksiyani aniqlashi va
bajarishga chaqirishi lozim. Tizim aniqlangan funksiyalami bajarib bo 'l
gandan so'ng yana menyu holatiga qaytadi.
Dasturiy tartibda tegishli buyruqlar kiritiladi, dasturlar qayta ishla-
nadi va bajarishga chaqiriladi. Bu holda MBBT interpritator tartibida
ishlaydi va foydalanuvchidan dasturlash tillarini bilish talab qilinadi.
142
|
| |
Rastrli komp’yuter grafikasi

liar bir qator bo'ylab yugurib o'tadi (sekundiga 25 marta). Har bir PEL
lardan o'tayotganda nurning erkinlik darajasi o'zgaradi. Displeylar turli
rejimda ishlashi mumkin. Bir qator piksellar sonining ekrandagi qatorlar
soniga ko'paytmasi displeyning sezuvchanlik darajasini ko'rsatadi. Sezua-
chanlik darajasi qanchalik katta bo'lsa, shunchalik hosil qilinadigan
tasvirning sifati ham yaxshi bo'ladi, lekin teskari nisbatda apparatura
tannarxi qimmatlashib boradi.
Fraktal grafikasi. Fraktal grafikasi vektorli kompyuter grafikasiga
o'xshash hisoblanadigan grafika deyiladi. EHM xotirasida xech qanday
obekt saqlanmaydi, faqatgina tenglamalar va teoremalar saqlanadi.
Tenglamaning koeftsiyentlarini o'zgartirish
natijasida har xil obektlar
hosil qilinadi.
Demak, fraktal kompyuter grafikasining bazaviy usullari matematik
tenglama va teoremalardir. 6.14-rasmda oddiy fraktal obyekti — teng
tomonli fraktal
keltirilgan.
Oddiy fraktal
„uchburchagi"
6.14-rasm.
Hozirgi vaqtda zamonaviy dasturiy taminlanishda rangli tasvirlar bilan
ishlash vositalariga katta e’tibor qaratildi. Rangni kodlashtirish quyidagicha
olib boriladi: Ikki xil rangga (oq-qora) ikki bit joy ajratiladi, bir bayt
ajratilsa, unda 256 ta rang hosil qilinadi, ikki bayt (16 bit) ajratilsa —
65536 rang. Bu rejim High Collor deb nomlangan. Agar kodlashtirishga
uch bayt (24 bit) ajratilsa, unda 16,5 min. rang hosil qilinadi. Bu rejim
True Collor deb ataladi.
Amaliyotda ko'pgina rang modellari, tiplari mavjud, ammo kompyuter
grafikasida faqat uchtasi qo'llaniladi. Bularga RGB (Red,Green,Blue), SMYB
(Cuan, Magenta Yellov, Vlask) va HSB (Hue, Saturation, Brightness)
rang modellari turlari kiradi. RGB modeli kompyuterga qulay keladi,
SMYB modeli bosmaxona ishlariga loyiq bo'ladi, HSB modeli esa
foydalanuvchiga qulay keladi.
Amaliyotda keng tarqalgan rastrli grafik redaktorlari quyidagilar: Adobe
Photoshop, Photostyler, Picture Publisher va vektorli grafik redaktorlari
Adobe Illustrator (7.0), Macromedia Freehand (8.0), va CorelDraw (5 da
9 versiyalari).
131
unga vaqtni (bo'lish) taqsimlash usuli deyiladi. Vaqtni taqsimlash usuli —

|
unga vaqtni (bo'lish) taqsimlash usuli deyiladi. Vaqtni taqsimlash usuli —Bog'liq axborotlashtirishunga vaqtni (bo'lish) taqsimlash usuli deyiladi. Vaqtni taqsimlash usuli —
multidasturlash, unda EHM zaxiralari avtomatlashtirilgan axborot tizi
midagi ma'lumotlami qayta ishlash jarayonlari guruhidagi har bir jarayon
uchun vaqt intervallari davomiyligi va navbatliligi shu tizimni boshqaruvchi
dasturi bilan aniqlanadi.
Multidasturlash — bu bitta EHM da bir necha dasturlaming yoki
qismlarning bajarilishi jarayoni bo'lib, unda bitta dastuming tugallanishi
ikkinchi dasturni kiritish uchun yoki boshqalarini davom ettirish uchun
majburiy emas.
Hozirgi vaqtda dialogli usul keng tarqalmoqda. Foydalanuvchi va EHM
o'zaro hamkorligining dialogli usuli insonga axborotni EHM da tezkor
qayta ishlash uchun imkoniyat yaratadi. Amaliyotda ko'pincha usullardan
birgalikda foydalanishni kuzatish mumkin, u ularning xususiy afzalliklari
hisobiga vazifalami EHM da yechishning samaraliroq texnologiyasini tash
kil qilishga yordam beradi.
Agar dialog ishtirokchilarining roli qat’iy belgilangan bo'lsa, unda
bunday dialog qattiq deb ataladi. Masalan, ,,savol-javob“ usulida ishlash.
Ko'p variantli menyu shaklidagi ierarxik tuzilmali dialog moslashuvchan
deb ataladi. Nixoyat, muloqot ishtirokchilariga axborot bilan ixtiyoriy
ravishda imkon beradigan dialog erkin deb ataladi.
Amaliy vazifalami hal qilish uchun dialogning tuzilishi foydalanuvchi
EHM o'rtasida axborotni almashtirishning turli xildagi extimolli usullarini
o'z ichiga oladi, ya’ni dialogli tizim xabarlariga ega. Har bir so'rovga bir
necha muqobil javob xabarlari mos keladi.
Dialogni tashkil qilishning eng keng tarqalgan turlari: menyu, andaza
(shablon), buyruq, tabiiy til.
Menyu dialogning turi sifatida foydalanuvchi uchun juda qulaydir.
Andaza — bu, foydalanuvchi va EHM o'zaro hamkorligining muloqot
usuli, uning har bir qadamida tizim faqat foydalanuvchi kiruvchi
axborotining formati bo'yicha sintaktik cheklanishni qabul qiladi.
Buyruq turidagi dialog foydalanuvchi tomonidan qo'yiladi. Bunda
dialogning ushbu qadamida yo'l qo'yiladigan foydalanuvchi buyruqlarining
biri bajariladi.
Tabiiy til — dialogning shunday turiki, unda foydalanuvchi tomonidan
so'rov va javob tabiiyga yaqin tilda olib boriladi.
Amaliyotda iqtisodiy masalalami yechishda dialogning bir necha
turlarining birikmasidan foydalaniladi.
Dialogli tizimlar ergonomika va zamonaviy dizayn yutuqlaridan
foydalanish kerak. Rangliligi, grafigi bo'yicha o'ziga jalb qiliuvchi dialog,
ko'p darchalilik ishni qulay, kam charchatadigan va unumliroq qiladi.
127
|
| |
Avtomatlashtirilgan ish joylarini loyihalashtirish

AIJ ni loyihalashtirishning bosqichlari va qadamlari quyidagilardan
iborat:
1-bosqich — loyihadan oldingi tadqiqot.
1 - q a d a m
— loyihalashtirish uchun materiallarni yig'ish bo'yicha
talablarni
shakllantirish, loyihalashtirish obyektini o'rganish, tizimni
rivojlantirish variantlarini ishlab chiqish va tanlash.
2 - q a d a m
— materiallarni tahlil qilish
va hujjatlarni shakllantirish,
boshlang'ich yig'ilgan tadqiqot materiallari asosida tizimni loyihalashtirishga
texnik-iqtisodiy asoslar va texnik vazifalami yaratish hamda tasdiqlash.
2-bosqich — loyihalashtirish.
1 - q a d a m
— texnik loyihalashtirish, bu yerda ishlab chiqishning barcha
nuqtayi nazaridan eng ratsional loyiha qarorlarini tanlash ishi olib boriladi,
tizimning barcha tarkibiy qismlari yaratiladi va yozma bayon qilinadi,
ishning natijalari esa texnik loyihada aks ettiriladi.
2 - q a d a m
—
ishchi loyihalashtirish, bu jarayonda dasturlarni ishlab
chiqish, ma’lumotlar bazalarining tuzilishiga
tuzatishlar kiritish, texnik
vositalami yetkazib berish va ulardan foydalanish bo'yicha yo'riqnomalami
yaratish, texnik vositalardan foydalanish asosida o'z
kasbiy vazifalarini
amalga oshirayotgan ijrochi-mutaxassislarga lavozim yo'riqnomalari
ko'rinishidagi rasmiylashtirilgan keng yo'riqnoma materiallar tizimini
tayyorlash amalga oshiriladi.
3-bosqich — tizimni ishga tushirish.
1 - q a d a m
—
tadbiq etishga tayyorlash — texnik vositalami o'rantish
va foydalanishga topshirish, ma’lumotlar bazalarini
yuklash va dasturlarda
tajriba o'tkazish, xodimlami o'qitish.
2 - q a d a m
— tizimning barcha tarkibiy qismlarini sanoat foydalanishiga
topshirishdan oldin tajriba sinovlaridan o'tkazish.
3 - q a d a m
AIJ bazasidagi yangi axborot texnologiyalarini tadbiq etish

dekompozitsiyalash o'tkaziladi va ularning o'zaro aloqalari aniqlanadi.
Har bir ajratilgan tarkibiy qism uchun tegishli loyiha qarorlari va hujjatlar
ishlab chiqiladi. Ishlab chiqilayotgan tuzilma obyektning faoliyat
yuritishining maqsadlari ierarxiyasiga muvofiq quriladi va bir necha izchil
darajadagi vazifalarning daraxt qurilishidagi tuzilishda aks ettiriladi. Shunday
qilib, AIJ tuzilmasini ishlab chiqish bilan
bir vaqtda boshqaruvning
amaldagi tizimini muvofiqlashtirish ham amalga oshiriladi.
„Yuqoridan-pastga" tamoyilining qo'llanilishi bir qator muhim
afzalliklarga ega:
1
. Loyiha hujjatlari dasturiy ta’manotni ishlab chiqish bilan bir vaqtda
yaratiladi.
2. Xatoni o'zgartirish butun tizimni o'zgartirishiga
olib kelmaydi,
balki uning bitta yo'nalashiga ta’sir qiladi.
3. Agar yuqori darajadagi AIJ ning interfeysi mavjud bo'lsa,
belgilangan darajalarga yangi shoxchalarni qo'shish yo'li bilan tizimni
rivojlantirish imkoniyati mavjud.
—
sanoat foydalanishiga topshirish, ishlarni qabul qilish — 
topshirish dalolatnomalari bilan rasmiylashtirish.
4-bosqich

Talablaming quyidagi asosiy turlari hisobga olinishi kerak:
• foydalanuvchi bilan do'stona interfeysni ishlab chiqishga bo‘lgan
talablar;
• ishning interaktiv rejimini ta’minlovchi texnik vositalariga qo'
yiladigan talablar;
• AIJ ning tizimning boshqa AIJ lari bilan o ‘zaro aloqasini ta’minlash
bo'yicha talablar;
• foydalanuvchilaming sifatli qaror ishlab
chiqish zaruriyatidan kelib
chiqgan holda foydalanish hujjatlarining tarkibi va mazmuniga bo'lgan
talablar;
• avtomatlashtirilgan vazifalarning tarkibi ish yuritish va ayrim
mashaqqatli operatsiyalar bajarilishini ta ’minlovchi
vazifalar bilan
to'ldirilishi kerak.
AIJ ga qo'yilgan talablar yaratilayotgan AIJ yaratilish jarayoniga mos
kelishi kerak bo'lgan qanday shartlar va me’yorlaming majmuasidan iborat?
Ulaming tarkibi ikkita qismga ajratiladi:
• bevosita AIJ ga qo'yiladigan talablar;
• loyihalashtirish jarayonini tartibga soluvchi talablar.
AIJ ga qo'yiladigan talablar quyida keltirilgan:
1. Al ning yaratilishida qo'yiladigan ichki talablar:
1.1. AIJ ning vazifalarini belgilash.
1.2. Dastlabki ma’lumotlaming ro'yxatini tuzish.
1.3. Chiquvchi natijaviy m a’lumotlaming ro'yxatini tuzish.
1.4. Foydalanuvchi bilan AIJ ning o'zaro muloqot qilish va uni
boshqarish usullarini aniqlash.
1.5. Ma’lumotlarning hajmi va saqlash
muddatlariga cheklashlami
ishlab chiqish.
2. AIJ ni ishlab chiqish bo'yicha texnik hujjatlarga talablar.
2.1. Texnik vazifa.
2.2. Texnik loyiha.
2.3. Ishchi loyiha.
• Tizimli dasturlovchining rahbarligi.
• Amaliy dasturlovchining rahbarligi.
• Dasturlar imkoniyatlarining keng bayon qilinishi.
• Dasturlaming dasturlash tilidagi matnlari.
• Tajribalar o'tkazishga qaratilgan nazorat misollari.
3. AIJ faoliyat yuritishi mo'ljallangan muhitiga qo'yilgan talablar:
• Operatsion tizimning turi va versiyasi.
• Talab qilinadigan ADP, MBBT va dasturlar kutubxonasi.
• Mahalliy tarmoq bilan o'zaro hamkorlikning vositalari.
183
4. Foydalanish talablari.
5. AIJ ni ishlab chiqishga ajratilgan resurslar.
5.1. AIJ ni yaratish muddatlari.
5.2. Ijrochilaming soni va vaqtning resurslari.
5.3. Mashina vaqtining resurslari.
6. Dasturlarni testdan o'tkazishga talablar.
7. Dasturlash tiliga talablar.
Tarbiyachi - Mttda ta’lim-tarbiyaviy jarayonni va rivojlanish cdr

Tarbiachi: Kim pilisos haqida she’r biladi?
Muhayyo:
Pilisos egalladi zamonaviy texnika
Ishlarni egalladi bekajonlar
Ishlarni bir pastda yakunladi
Tarbiyachi: Bolajonlar buni foydali tomonlari juda qulay. Mana pilisosni ishlatishni ham
o’rganib oldik. Buni kattalar yordamisiz hech qachon ishlata ko’rmang. Doimo kattalar
yordamida foydalaning. Yangi pilisosni o’g’il bolalar yordamida yig’ishtirib olib qo’yamiz.
Uylarimiz saramjon-sarishta bo’ldi.