Massiv turlari - Zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini

|
Zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
|
bet | 2/4 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 33,55 Kb. | | #100585 |
Bog'liq 4-mustaqil ish (1)Massiv turlari
Odatda massivlarga zarurat, katta hajmdagi, lekin cheklangan miqdordagi va tartiblangan qiymatlarni qayta ishlash bilan bog‘liq masalalarni echishda yuzaga keladi. Faraz qilaylik, talabalar guruhining reyting ballari bilan ishlash masalasi qo‘yilgan. Unda guruhning o‘rtacha reytingini aniqlash, reytinglarni kamayishi bo‘yicha tartiblash, konkret talabaning reytingi haqida ma’lumot berish va boshqa masala ostilarini echish zarur bo‘lsin. Qayd etilgan masalalarni echish uchun berilganlarning (reytinglarning) tartib-langan ketma-ketligi zarur bo‘ladi. Bu erda tartiblanganlik ma’nosi shundaki, ketma-ketlikning har bir qiymati o‘z o‘rniga ega bo‘ladi (birinchi talabaning reytingi massivda birinchi o‘rinda, ikkinchi talabaniki - ikkinchi o‘rinda va hakoza). Berilganlar ketma-ket-ligini ikki xil usulda hosil qilish mumkin. Birinchi yo‘l - har bir reyting uchun alohida o‘zgaruvchi aniqlash: Reyting1,…,ReytingN. Lekin, guruhdagi talabalar soni etarlicha katta bo‘lganda, bu o‘zgaruv-chilar qatnashgan programmani tuzish katta qiyinchiliklarni yuzaga keltiradi. Ikkinchi yo‘l - berilganlar ketma-ketligini yagona nom bilan aniqlab, uning qiymatlariga murojaatni, shu qiymatlarning ketma-ketlikda joylashgan o‘rnining nomeri (indeksi) orqali amalga oshirishdir. Reytinglar ketma-ketligini Reyting deb nomlab, undagi qiymatlariga Reyting1,…,ReytingN ko‘rinishida murojaat qilish mumkin. Odatda berilganlarning bunday ko‘rinishiga massivlar deyiladi. Massivlarni matematikadagi sonlar vektoriga o‘xshatish mumkin, chunki vektor ham o‘zining individual nomiga ega va u fiksirlangan miqdordagi bir turdagi qiymatlardan - sonlardan iboratdir.
Demak, massiv - bu fiksirlangan miqdordagi ayrim qiymatlar-ning (massiv elementlarining) tartiblangan majmuasidir. Barcha elementlar bir xil turda bo‘lishi kerak va bu tur element turi yoki massiv uchun tayanch tur deb nomlanadi. YUqoridagi keltirilgan misolda Reyting - haqiqiy turdagi vektor deb nomlanadi.
Programmada ishlatiladigan har bir konkret massiv o‘zining individual nomiga ega bo‘lishi kerak. Bu nomni to‘liq o‘zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati massivning o‘zi bo‘ladi. Massivning har bir elementi massiv nomi, hamda kvadrat qavsga olingan va element selektori deb nomlanuvchi indeksni ko‘rsatish orqali oshkor ravishda belgilanadi. Murojaat sintaksisi:
[indeks]
Bu ko‘rinishga xususiy o‘zgaruvchi deyiladi, chunki uning qiymati mas-sivning alohida elementidir. Bizning misolda Reyting massivining alohida komponentalariga Reyting[1],…,Reyting[N] xususiy o‘zgaruv-chilar orqali murojaat qilish mumkin. Boshqacha bu o‘zgaruvchilar indeksli o‘zgaruvchilar deyiladi.
Massiv indeksi sifatida butun son qo‘llaniladi. Umuman olganda indeks sifatida butun son qiymatini qabul qiladigan ixtiyoriy ifoda ishlatilishi mumkin va uning qiymati massiv elementi nomerini aniqlaydi. Ifoda sifatida o‘zgaruvchi ham olinishi mumkinki, o‘zgaruvchining qiymati o‘zgarishi bilan muro-jaat qilinayotgan massiv elementini aniqlovchi indeks ham o‘zgaradi. SHunday qilib, programmadagi bitta indeksli o‘zgaruvchi orqali massivning barcha elementlarini belgilash (aniqlash) mumkin bo‘ladi. Masalan, Reyting[I] o‘zgaruvchisi orqali I o‘zgaruvchining qiymatiga bog‘liq ravishda Reyting massivining ixtiyoriy elementiga murojaat qilish mavjud.
Haqiqiy turdagi (float, double) qiymatlar to‘plami cheksiz bo‘lganligi sababli ular indeks sifatida ishlatilmaydi.
С++ tilida indeks doimo 0 dan boshlanadi va uning eng katta qiymati massiv e’lonidagi uzunlikdan bittaga kam bo‘ladi.
Massiv e’loni quyidagicha bo‘ladi:
[]={boshlang‘ich qiymatlar}.
Bu erda - o‘zgarmas ifoda. Misollar:
|
| |