nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-QO‘SHIMCHA MASHGʻULOT - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Oʻlchashda AKTdan foydalanishning aniqlik va xavfsizlik
yagona sabablari emas. Agar oʻlchash ishlari uzoq vaqt
davomida amalga oshirilishi kerak boʻlsa, insonlar oʻlchashni
unutib qoʻyishi yoki kerakli vaqtda oʻlchay olmay qolishi
mumkin. Shu sababli oʻlchash borasida AKT tizimlar insonlarga
qaraganda bir qancha afzalliklarga ega:
• Aniqlik: AKT insonga qaraganda aniqroq va tezroq oʻlchay
oladi.
• Ishonchlilik: Har safar va har doim oʻlchashni amalga
oshirishda AKTga ishonish mumkin.
• Toʻgʻrilik: AKT oʻlchash toʻgʻri vaqtda amalga oshirilishini
taʼminlaydi.
• Xalaqit bermaslik: oʻlchash ishlarini oʻlchanayotgan
narsaga bezovta qilmasdan amalga oshirish mumkin.
• Kompyuterda yozib olingan maʼlumotlarni inson
tomonidan yozib olingan maʼlumotlarga qaraganda ancha
oson va tez tahlil qilish mumkin.
• Avtomatlashtirilgan tizimlar inson ishlay olmaydigan
holatlarda ishlay oladi hamda insonlarni boshqa vazifalarni
bajarish imkoniyatini yaratadi.
Ilmiy tajribalar
Oʻlchash ishlarini amalga oshirib, soʻng olingan oʻlchovlar
asosida qarorlar qabul qiluvchi protsessorlar tomonidan
boshqarilishi kerak boʻlgan koʻplab turli ilmiy tajribalar bor.
Nega ilmiy tajribalar davomida oʻlchash uchun sensorlardan
foydalanish bu qadar muhim?
• Koʻpincha oʻtkazilayotgan tajriba insonlar uchun xavfli
boʻladi. Insonlardan foydalanib boʻlmaydigan holatlarida
sensorlardan foydalanish mumkin.
• Ilmiy tajribalar natijalari olinadigan oʻlchovlarning
aniqligiga asoslanadi.
• Bu biror oʻlchash jarayoni oʻtkazib yuborilmasligi uchun
zarur, aks holda tajriba natijalari shubha ostiga olina
boshlanadi.
• Natijalarni oʻzgartirishi mumkin boʻlgan har qanday
narsaning tajribaga xalal bermasligini taʼminlash muhimdir.
Harorat sensorlaridan idishda reaksiyaga kirishayotgan
kimyoviy moddalarning haroratini oʻlchashda foydalanish
mumkin; ular dvigateldagi ishqalanish me’yordan ortmasligini
taʼminlash maqsadida muhandislik ustaxonasida dvigatel
qism haroratini oʻchash uchun ishlatilishi mumkin. Harorat
sensorlaridan foydalaniladigan koʻplab holatlar mavjud.
Yorugʻlik sensorlaridan foydalanish hollari kamroq kuzatiladi.
Ulardan, masalan, oʻsimliklarning oʻsishi boʻyicha biologik
tajribada foydalanish mumkin. Kompyuterdan uzoq vaqt
davomida muayyan vaqt oraliqlaridagi yorugʻlik darajalarini
oʻlchashda foydalanish mumkin. Soʻng ushbu maʼlumotlar
har xil oʻsimlik turlarining turli oʻsish sharoitlaridagi oʻsish
darajasini aniqlash boʻyicha tajribaning bir qismi sifatida
ishlatilishi mumkin.
Tajribalarda bosim sensorlariga ham ehtiyoj tugʻilishi mumkin.
Bosim sensorlari kimyoviy tajribalarda nihoyatda muhimdir.
Ayrim reaksiyalar faqat muayyan bosim ostida amalga
oshirilganda ish beradi va kompyuter toʻgʻri bosim darajasidan
foydalanilishini taʼminlashi lozim. Shuningdek, kimyoviy
reaksiyalarda koʻpincha oʻz holatini oʻzgartiruvchi va yirik
miqdorda gaz hosil qiluvchi kimyoviy moddalar ishlatiladi.
Agar bitta reaktor idishda saqlansa, katta bosim yuzaga kelishi
kuzatiladi, agar bosim nihoyatda kuchli boʻlsa, bu juda xavfli
boʻlishi mumkin.
Hide Details - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

18.31-rasm. Hisobotning yuqori kolontituli va sahifaning
yuqori kolontitulini yasash.
Header/ Footer vositalar panelidan turli elementlarni ikki
marta bossangiz, elementlar oʻzlarini hisobotingizning
sahifasida joylashtiradi. Hisobotning sarlavhasi, logotipi, sana
va vaqti oʻzini hisobotning yuqori kolontitul boʻlimida oʻzini
joylashtiradi, sahifaning raqami oʻzini hisobotning sahifa
kolontituli boʻlimida joylashtiradi. Avtomatik yangilanadigan
elementlar sahifaning yuqori kolontituliga joylashadi,
hisobotda bir marta paydo boʻladigan elementlar hisobotning
yuqori kolontituliga joylashadi.
Dermatologik polimer pardalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori...

Dermatologik polimer pardalar
Dermatologik polimer paradalar mahalliy ta’sirga ega bo‘lib, turli teri kasalliklarni: yaralar, yallig‘lanishlar, kuygan terini davolashga mo‘l-jallangan.
Misol sifatida tarkibida chakanda moyini saqlovchi kollagen asosida tayyorlangan "Oblekol" pardasini keltirish mumkin. “Oblekol” polimer pardasining katta kichikligi 5 x 5 sm yoki 10 x 10 sm ega bo‘lib, yara ustiga yopishritirilganda o‘zidan yara sathiga sekin-asta bir xil miqdorda ta’sir etuvchi moddani ajratib turadi. Undan tashqari, yarani mikroblardan ham himoya qiladi.
Kollagen bu tabiiy polimer bo‘lgaligi uchun, 2-3 kundan so‘ng o‘zi teri fermentlari bilab parchalanadi.
|
Internet telefoniyadan foydalanish

|
Internet telefoniyadan foydalanish Pdf ko'rish
|
bet | 106/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikInternet telefoniyadan foydalanish
Ovozni internet orqali yuborish protokoli (VOIP - Voice
Over Internet Protocol) telefon qoʻngʻiroqlarini amalga
oshirish uchun ovoz maʼlumotlarini tashishda internetdan
foydalanish imkonini beradi. VOIP texnologiyasidan
foydalanilganda ovoz maʼlumotlari turli yoʻnalishlar
boʻylab yuboriladigan maʼlumotlar paketlariga ajratiladi,
paketlar bitta manzilga yetib boradi va toʻgʻri tartibda
qayta jamlanadi (qarang: 4-bob). Bu texnologiya paketlar
kommutatsiyasi deyiladi. VOIP telefoniya, internetda ulanish
uchun dastlabki xarajatni hisobga olmaganda, odatda bepul
boʻladi. VOIP telefoniya kompyuter va stansionar telefon
oʻrtasida yoki shunchaki, ikkita kompyuter oʻrtasida boʻlishi
mumkin.
6.02 Maʼlumotlarni boshqarish
dasturlari
Maʼlumotlarni kuzatish, maʼlumotlarni ajratib olish va
maʼlumotlar tahlili aksariyat tashkilotlarning qilishi talab
etiladigan eng muhim vazifalaridandir. Axborot tahlili (DA)
nisbatan yangi soha boʻlib, qarorlar qabul qilishga aniqroq
taʼsir qila oladigan xulosalar chiqarilishi uchun katta hajmdagi
ishlov berilmagan maʼlumotlarni tahlil qiladi.
Hayotingizning deyarli barcha jabhalari haqidagi maʼlumotlar
murakkab usullar orqali toʻplanmoqda. Maktablar, tugʻilish
statistikasiga qarab, maktabda har yili nechta bola uchun
joy talab etilishi haqidagi maʼlumotlarni oladi. Soʻng
maktablar kerakli sondagi oʻqituvchilarni jalb qilish uchun
oʻz maʼlumotlarini ish agentliklariga ulashadi, agar xodim
yetishmovchiligi bashorat qilinsa, oliy taʼlim idoralariga
bu haqida xabar qilinadi hamda universitet talabalari
taʼlim sohasida karyera qilish haqida oʻylab koʻrishga
ragʻbatlantiriladi. Agar bu ish bermasa, oʻqituvchilarni boshqa
davlatlardan ishga qabul qilishga toʻgʻri kelishi mumkin. Bunda
tahlillarning natijalari mamlakatlar uchun muhim, chunki bu
hukumatlar eʼtibor qaratishi kerak boʻlgan ustuvor yoʻnalishlar
haqida ancha oldindan maʼlumot beradi.
Biroq kishilar haqida bu qadar koʻp maʼlumot toʻplashning
dahshatli tomonida ham bor bo’lib, bu mavzu himoya va
xavfsizlik haqidagi 8-bobda yoritilgan.
Soʻrovnomalar
Qay turdagi maʼlumotlarni boshqarish dasturi boʻlishidan
qatʼi nazar, boshlanish nuqta – maʼlumotlarni toʻplashdir. Bu
avtomatik tarzda amalga oshirilishi mumkin, lekin yana bir usul
soʻrovnomalardan foydalanishdir. Kompyuter nuqtayi nazaridan,
soʻrovnoma tadqiqotlari
|
| |
18-bob: Ma’lumotlarni boshqarish

Saralashni yaxshilash uchun uni bir qancha mezonlar
boʻyicha, masalan, alifbo bo‘yicha saralashingiz mumkin
(18.23-rasmdagi ikkinchi skrinshotga qarang).
Maʼlumotlarning ostki toʻplamlarini (subset)
tanlash uchun ma’lumotlar bazasidan qidirish
Turli maydon turlari, masalan, alfaraqamli yoki Booleanda
ma’lumotlarni topish uchun soʻrov yaratishingiz va “Mezonlar”
va uning ostidagi “or” deb atalgan qatorni toʻldirishingiz kerak;
18.24-rasmdagi soʻrov 18.25-rasmda koʻrsatilgan natijani
beradi.
Field:
Table:
Sort:
Show:
Criteria:
or:
CustomerName
Customer
Address
Customer
Hair Colour
Customer
‘Blonde’
‘Brown’
Appointment Date
Customer
Amount Paid
Customer
Between 20 And 40
18.24-rasm. Boolean izlash mezonlaridan foydalanish.
Turli operatorlardan foydalanib izlash
LIKE,
AND,
NOT,
OR,
>,
<,
=,
>=,
<= va
<> kabi boshqa
operatorlardan ham foydalanishingiz mumkin.
Agar maydonda maʼlumot turi sifatida matn boʻlsa, lekin
matn soʻziga teng barcha yozuvlarni topishni istasangiz, LIKE
operatoridan foydalanishingiz mumkin.
Izlayotgan maydoningizda raqamli ma’lumotlar turlari bilan
teng qiymatlarni izlayotgan boʻlsangiz, tenglik belgisidan
foydalanishingiz mumkin.
Almashtirma belgilar (Wildcards)
Agar izlayotgan narsangiz haqida aniq fikrga ega boʻlmasangiz
va aniq maʼlumotlarni bilmasangiz,
almashtirma belgili
qidiruvlarni amalga oshirishingiz mumkin. Agar biror mijoz
“2” bilan boshlanuvchi qiymat toʻlaganini bilsangiz, lekin
ular “12 so’m”, “20 so’m” yoki “2” bilan boshlanuvchi boshqa
raqamligini eslay olmasangiz, siz izlayotgan aniq yozuvni
izlash uchun almashtirma belgili qidiruvdan foydalanishingiz
mumkin (18.26-rasm).
REPEAT buyrugʻi imtihon uchun zarur boʻlgan buyruqlarning 
eng oxirgisi.
Avtomatik plitalar boshqaruvi

|
REPEAT buyrugʻi imtihon uchun zarur boʻlgan buyruqlarning
eng oxirgisi.
Avtomatik plitalar boshqaruvi Pdf ko'rish
|
bet | 118/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikREPEAT buyrugʻi imtihon uchun zarur boʻlgan buyruqlarning
eng oxirgisi.
Avtomatik plitalar boshqaruvi
2-bobda avtomatik kir yuvish mashinalari muhokama
qilingandi, endi avtomatik funksiyaga ega plitani koʻrib
chiqamiz. Avtomatik plitada foydalanuvchi tomonidan
kiritiladigan ikkita maʼlumot mavjud: kerakli harorat va
pishirish vaqtining davomiyligi. Sensor plitadagi haroratni
oʻlchaydi, mikroprotsessor esa haroratni oʻzgarmas holda
saqlab turish uchun qizitish elementlarini boshqaradi.
Mikroprotsessor pishirish vaqti tugaganda foydalanuvchiga
xabar berish uchun chiroq va signalni boshqaradi.
6.05-SAVOL
a
Oʻquvchidan teng tomonli uchburchak chizish uchun
buyruq yozish soʻraldi. Yozilgan buyruq quyidagicha
boʻldi:
REPEAT 3 (FORWARD 5, LEFT 60). Bu buyruq
yaratadigan diagrammani chizing va u nega soʻralgan
narsani chizmasligini tushuntiring. Toʻgʻri buyruq
qanday boʻlishi kerak? Teng tomonli oltiburchak
chizish uchun buyruq yozishga urinib koʻring.
Quyidagi buyruq ishga tushirilsa, natija qanday
boʻladi?
REPEAT 4 ((REPEAT 4 (FORWARD 4, LEFT 90), RIGHT 90)
Bir nechta oddiy chizmalar va ularni chizuvchi
buyruqlarni ishlab chiqishga urinib koʻring.
b
LOGO – juda qudratli dasturlash tilidir. Undan
qanday foydalanish mumkinligini oʻrganing. Agar
maktabingizda uning nusxasi boʻlsa, tovushlar yaratish
uchun mavjud buyruqlarni oʻrganing.
6.16-rasm. Avtomatik plitada mikroprotsessor tomonidan
soʻraladigan savollar va qabul qilinadigan qarorlarni aks ettiruvchi
grafik.
Markaziy isitish va kondetsioner kontrollerlari
Boshqaruv dasturlari uchun oltita omilni hisobga olishingiz
kerak. Quyida ushbu omillar xonadon vakillari uchun xonani
yetarlicha iliq (yoki salqin) saqlash nuqtayi nazaridan
keltirilgan:
1 Qanday maʼlumotlar kiritilishi kerak? Foydalanuvchi
kiritadigan maʼlumotlar: talab etiladigan xona harorati;
tizim yonadigan vaqt; tizim oʻchadigan vaqt. Tizim
tomonidan kiritiladigan maʼlumotlar: harorat sensori
xonadagi haqiqiy haroratni kiritadi; soat vaqt haqidagi
maʼlumotlarni beradi.
2 Istalgan natija: bu holatda, xona foydalanuvchi
kiritgan haroratgacha isitiladi yoki sovitiladi. Bu faqat
tizim yoqilishi kerak boʻlgan vaqtlarda amalga oshirilishi
lozim.
|
| |
Oʻlchash dasturlari - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 111/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik6.03 Oʻlchash dasturlari
Oʻlchash dasturlari biror qiymat yoki qiymatlar toʻplamini
oʻlchash bilan bogʻliqdir. Oʻlchanayotgan obyektning
oʻlchamini namoyish qilish orqali foydalanuvchiga qiymatlarni
koʻrsatish uchun kompyuterdan foydalanish mumkin. Olinishi
kerak boʻlgan oʻlchovni ifodalash uchun kompyuterga baʼzi
maʼlumotlar taqdim qilinishi kerak. Ushbu oʻlchov natijalari
avtomatik tarzda oʻlchab, qiymatlarni kompyuterga qaytara
oladigan qurilmalar tomonidan olinadi. Bu qurilmalar
sensorlar deb ataladi. Oʻlchanadigan aksariyat maʼlumotlar
analog maʼlumotlar boʻladi. Ushbu ish davomida har qanday
oʻlchangan analog maʼlumot kompyuter tizimi ishlata olishi
uchun raqamli maʼlumotga oʻzgartirilishi zarur. Kiritish
qurilmalari sifatidagi sensorlar haqida batafsilroq maʼlumot
uchun 2-bobga qarang.
AKT yuqori aniqlikda oʻlchash borasida insonlardan ancha
yaxshiroq. Ob-havo stansiyasida (qarang: 6.07-rasm) oʻlchov
ishlari amalga oshirishda aniqlik juda muhimdir, chunki
o’lchangan maʼlumotlardan ob-havo bashoratini ishlab
chiqishda foydalaniladi. Xuddi shuningdek, kimyoviy reaksiya
vaqtida reaktor idishi ichidagi haroratni ham aniq oʻlchash
kerak boʻlishi mumkin. Agar harorat juda pasayib ketsa,
reaksiya toʻxtaydi, lekin u juda koʻtarilib ketsa, bosim tufayli
butun idish xavfli boʻlib qolishi mumkin. Ushbu harorat
nuqtalari nihoyatda aniq boʻlishi mumkin.
6.07-rasm. Avtomatik ob-havo stansiyasi;ular odatda qayta
quvvatlanadigan batareya, maʼlumot yozish moslamasi va turli
sensorlardan iborat boʻladi.
a Nima uchun qaydlar jadvalingiz boʻlishi kerak? Kitoblar
va foydalanishga berilgan adabiyotlarni kuzatib borish
muammosini boshqa yoʻl bilan hal etish mumkinmi?
(Foydalanish uchun olingan adabiyotni kitoblar jadvali
yoki oʻquvchi jadvaliga qoʻshish mumkinmi? Shu yerdagi
qaydlar jadvalida berilgan maʼlumotlar bilan ikkala usulni
ham sinab koʻring va nima boʻlishini bilib oling).
b Maktabingiz kutubxonasida qanday tizim ishlatilishini
aniqlang. Qoʻlda toʻldiriladigan, qogʻozda yuritiladigan
tizim ekanmi? Kompyuterlashtirilgan tizim ekanmi?
Uning qanday ishlashi haqida xulosa chiqarishga urinib
koʻring va ushbu yechimda berilgan uch jadvaldan
kutubxonangizda foydalanish yoʻli haqida oʻylang.
Kutubxona tizimida kerak boʻladigan maxsus qurilma
va apparatlar nimalardan iborat? Har safar biror kitob
foydalanish uchun olinganda uning ISBN raqamini
qoʻlda terish oqilona usulmi?
|
| |
Yangi mavzu:Tog’ jinslarini uzluksiz ishlovchi qazib-yuklochi mashinalar yordamida qazib olish

|
Yangi mavzu:Tog’ jinslarini uzluksiz ishlovchi qazib-yuklochi mashinalar yordamida qazib olish
|
bet | 68/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmua1.Yangi mavzu:Tog’ jinslarini uzluksiz ishlovchi qazib-yuklochi mashinalar yordamida qazib olish.
Reja:
1.Ekskavator haqida umumiy ma’lumot.
2.Tog’ jinslarini rotorli ekskavator yordamida qazib olish.
3.Rotorli ekskatorining parametrlari
4.Yakuniy nazorat
5.Aqliy hujum asosida o‘quvchilarni fa`ollashtirish
6.Reja asosida mavzuni tushuntirish kerakli ma`lumotlarni qayd ettirish.
7.Yangi mavzu rasmlar va tarqatma materiallar asosida to‘ldiriladi.
8.Mustahkamlash uchun mavzu yuzasidan tezkor savollar asosida mustahkamlanadi.
Bahs-munozaralar asosida o‘quvchilar fikrlari to‘ldirilib asoslab beriladi.
9.Kichik guruhlarga bo‘lib masalalar beriladi va nazorat qiladi
|
Uy ishini taqdim etadilar.
Mavzu yuzasidan savollarga javob beradilarYangi mavzu va rejasini daftarga qayd qilib qo‘yadilar.
Mavzuni diqqat bilan tinglaydilar.
Kerakli adabiyotlarni yozib oladilar
Kerakli asosiy tushunchalarniyoziboladilar.Kerakli ma`lumotlarni tinglab yozib oladilar
Yangi mavzu asosida bahs munozara yuritadilar,savollarga javob yozadilar.
Kichik guruhlarga bo‘linib o‘qituvchi tomonidan berilgan Klaster metodi asosida bu sinfga kiruvchi organik birikmallarni yozadilar.
Mavzu yuzasidan mustahkamlash uchun savollar beriladi,qo‘shimcha savollar beriladi
Yakuniy nazorat uchun berilgan test topshiriqlariga javob beradilar.
|
3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
Nazariy o‘quv mashg‘ulotining o‘qitish texnologiyasi.
Mavzu-23:Tog’ jinslarini mexanik kurakli ekskavatorlar bilan qazib olish.
|
| |
Vaqt 80 daqiqa - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 66/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaVaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1.Ekskavator haqida umumiy ma’lumot.
2.Tog’ jinslarini rotorli ekskavator yordamida qazib olish.
3.Rotorli ekskatorining parametrlari
4.Yakuniy nazorat
|
O‘quvmashg‘ulotiningmaqsadi: Tog’ jinslarini uzluksiz ishlovchi qazib-yuklochi mashinalar yordamida qazib olish va rotorli ekskavatornio‘rganish.
|
|
O‘qitishnatijasi
|
O‘quvchilarbumavzunio‘rganishdatog’ jinslariniuzluksizishlovchiqazib-yuklochimashinalaryordamidaqazibolishvarotorliekskavatornio‘rganiboladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
1.Ekskavator haqida umumiy ma’lumot beriladi.
2.Tog’ jinslarini rotorli ekskavator yordamida qazib olish haqida tushintiraldi.
3.Rotorli ekskatorining parametrlari haqida ma’lumot beriladi
4.Yakuniy nazorat
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1.Ekskavator haqida umumiy ma’lumotga ega bo’lishadi.
2.Tog’ jinslarini rotorli ekskavator yordamida qazib olish haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
3.Rotorli ekskatorining parametrlari ma’lumotga ega bo’lishadi.
4.Yakuniy nazorat ishini bajaradilar.
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh, aqliy hujum, bahs munozara , slaydlar , jadvallar, tarqatma materiallar va plakatlar.
|
|
|
| |
sariq tekis : 
3 - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 147/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmua9
sariq tekis :
3
sariq burishgan:
3
yashil tekis:
1
yashil burishgan ekanligi aniqlandi.
Agar biz diduragaylardagi ikki xil belgining har birini alohida-alohida o‘rgansak, u holda doni
12 sariq : 4 yashil, 12 tekis : 4 burishgan ekanligini ko‘rlarniz. Demak ayrim belgilar bo‘yicha
xuddi monoduragaylardagidek F
2
da dominant belgining retsessiv belgiga bo’lgan nisbati 3:l ga teng.
Bu o‘z-o‘zidan diduragaylardagi bir belgi ikkinchisiga tobe bo’lmagan, balki alohida-alohida
irsiylanishidan dalolat beradi (29-rasm). Diduragaylardagi olingan natijallarni xulosalab, Mendel
uchinchi
—
belgilarning mustaqil holda irsiylanish qonunini
ixtiro etdi.
Bu qonunning mohiyati organizmning bir juft belgilari uning boshqa juft belgilariga bog‘liq
bo‘lmagan holda, mustaqil irsiylanishini bildiradi. Shunga ko‘ra ikkinchi avlodda ota-ona belgilarini
o‘zida mujassamlashtirgan o‘simliklardan tashqari, bir belgini changchi o’simlikdan, ikkinchi belgini
urug‘chi o‘simlikdan olgan duragaylar paydo bo’ladilar. Ya’ni F
2
da dastlabki changchi va urug‘chi
belgilarining yangi kombinatsiyalari: doni sariq sirti burishgan va doni yashil sirti tekis formalar
hosil bo’ladi. Bunday yangi formallarni hosil bo’lishiga
kombinativ
o‘zgaruvchanlik
deyiladi.
Endi duragaylarning genotipini tahlil qilishga o‘tlarniz. Monoduragaylar bilan tanishganda
Mendel donning sariq rangini A alleli, yashil belgisini aalleli bilan ifoda qilganining shohidi bo’ldik.
Tabiiy ravishda alfavitda A
harfidan keyin B keladi. Shuni e’tiboiga olgan holda Mendel no‘xat
donining tekisligini
B
alleli, burishganligini
b
alleli bilan ifodalaydi.
29-rasm
.
No‘xat o’simligining diduragaylarida don rangi va shaklining
irsiylanishi.
Belgilarning irsiylanishini o‘rganish uchun tanlangan ota-ona organizm odatda genetik jihatdan
sof, ya’ni gomozigota holatda bo‘lishi kerak. Binobarin, chatishtirishda qatnashgan doni sariq sirti
tekis no‘xat o‘simligi genotipi
|
| |
Mahalliy kasalliklarni davolash uchun mo‘ljallangan immobillangan preparatlar

Mahalliy kasalliklarni davolash uchun mo‘ljallangan immobillangan preparatlar
Ayrim mahalliy kasalliklarni davolashda IFP zararlangan to‘qima yoki a’zolarni yoniga o‘rnatiladi va uzoq vaqt davomida fermentlar davolovchi ta’sirini ko‘rsatadi.
Ta’siri yo‘naltirilgan IF yaratishda ham polimerli yordamchi moddalar qo‘llaniladi: poliakrilamid (PAA), etilsellyuloza (ES), sefadeks, triatsetat sellyuloza, nitrotsellyuloza, neylon, ftoroplast, PVS, PVP).
Shu turdagi IF, asosan turli shakllarda yaratiladi:granula, tabletka, plyonka, tolasimon. Ular tananing kerakli joyiga o‘rnatiladi yoki implantatsiya kilinadi. Polimer tarkibidagi ferment asta sekin uzoq vaqt davomida kerakli tezlikda ajralib, o‘zining ta’sirini ko‘rsatadi.
Hozirgi vaqtda, organizmda so‘rilib ketadigan ferment saqlovchi polimer preparatlarni kateter yordamida mushaklarga kiritib, shu erda ferment-larning yuqori mahalliy konsentratsiyasini hosil qilish maqsadga muvofiqdir.
Dori moddaning ajralib chiqish tezligi uning molekulyar massasiga, polimerning konsentratsiyasiga bog‘liq bo‘ladi. Yo‘naltirilgan immobillangan fermentlarning afzallik tomoni- ular tashqi fiziologik muhitdan himoya qilingan bo‘ladi va o‘rnatilgan joydan belgilangan miqdorda ajralib o‘zini ta’sirini ko‘rsatadi. SHuni hisobiga, davolovchi dozani kamaytirish imkoniyati tbo‘ladi.
Tripsin, lizotsim, katalazalarning immobillangan turlarini granula yoki tabletka shaklida olishda, ularning har xil polimerlar bilan aralashmalari qo‘llaniladi. Polimer tashuvchi sifatida: sefadeks, triatsetat sellyuloza, nitrotsellyuloza, etilsellyuloza, sellyuloza, PAA, neylon o‘rganildi.
Shu polimerlarga ferment kovalent bog‘lar orqali bog‘langan bo‘lib, eritilganda eritmaga polimerning bitta zarrachasi bilan birgalikda o‘tadi. Bu holatda uning turg‘unligi oshadi va salbiy ta’sirlari ancha kam bo‘ladi.
Ftoroplast (suvda erimaydigan) yoki PVP (suvda eriydigan) asosida immobillangan proteolitik fermentlar yaratilgan. Ular har xil yiringlagan yaralarni davolash uchun tavsiya etiladi va plyonka (pardalar) shaklida olinadi.
Fermentlar diffuziya yoki pardani erish oqibatida ajralib o‘zini davolovchi faoliyatini namoyon etadi. Shu turdagi immobillangan ferment-larni samaradorligi yuqori bo‘lishi kuzatildi. Yaralarning 3 - 4 marta tozalanishi tezlashadi va davolash kursiga sarflanadigan ferment miqdorini 20 martagacha kamaytirish imkoniyati bo‘ldi (ta’siri uzaytirilganligi va yo‘naltirilganligi hisobiga).
IF larning yana bir afzallik tomoni - yaraga qoplangan parda uzoq vaqt davomida almashtirilmaslik mumkin. Bu esa rivojlanayotgan, yangidan tiklangan to‘qimalarni shikastlanishga yo‘l qo‘ymaydi. Agar yaralar oddiy, bint bilan qoplansa, unda ularni almashtirish jarayonida tiklangan to‘qimalarga zarar keltiriladi va yaralarni tuzalishi sekinlashadi.
Immobillangan fermentlarni ishlatish ularni davolovchi kursiga sarflanadigan miqdorini kamaytirishga, ta’sir etish vaqtini uzaytirishga va salbiy reaksiyalar darajasini pasaytirish imkoniyatini beradi.
|
Buzilgan tog‘ - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 99/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaBuzilgan tog‘ jinslari bog‘liqlik darajasi
bо‘yicha kategoriyalari.
Buzilgan tog‘ jinslari bog‘liqlik darajasi bо‘yicha kategoriyaga bо‘linadi:
I kategoriya - sochiluvchan buzilgan tog‘ jinslari. Bо‘laklar orasidagi kо‘p qavat oraliqlar soni bilan tavsiflanadi, lekin alohida bо‘laklar siqilishi va ular orasida ilashish bо‘lishi mumkin. Jinslar sochiluvchan bо‘ladi va tug‘ri kо‘rinishli qiyalik hosil qiladi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,4-1,65 oralig‘ida, ba’zida undan ham katta bо‘ladi.
II kategoriya - bog‘liqli sochiluvchan buzilgan tog‘ jinslari. Alohida tabiiy bо‘lmalar va bо‘laklar orasidagi katta bо‘lmagan oraliqlar (bо‘shliqlik) soni bilan tavsiflanadi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,2—1,3.
III kategoriya - bog‘liqli buzilgan jinslar. Bir-biri bilan tо‘liq ajralmagan, massivning tabiiy yoriqligi kо‘rinishda bо‘ladi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,03—,05, ba’zida 1,05-1,1. Pog‘onalar tik qiyalikka ega.
Bо‘laklikni bо‘lakning о‘rtacha chiziqli о‘lchami bо‘yicha topiladi. Buzilgan jinslar bо‘lakligi bо‘yicha beshta kategoriyaga bо‘linadi.
I kategoriya —juda ham mayda buzilgan jinslar eng katta bо‘lagi о‘lchamlari 0,4÷0,6 mm gacha; dcp 0,1.
II kategoriya —mayda buzilgan jinslar,bо‘laklar о‘lchami 0,6÷1,0 m.gacha; dsp = 0,5÷0,25.
III kategoriya —о‘rtacha buzilgan jinslar, bо‘laklar о‘lchami 1,0 —1,4 m.gacha: dcp = 0,25÷ 0,35 m.
IY kategoriya - katta buzilgan jinslar.Engkattabо‘lagiо‘lchami 1,5÷2,0 m. d cp —0,4÷0,6 m.
Y kategoriya —engkattabuzilganjinslartarkibidagialohidabо‘laklarо‘lchami 2,5÷3,0 mvaundanhamkattabо‘ladi: dcp=0,7÷0,9 m.
Judahammayda, maydavaо‘rtachabuzilgansochiluvchanjinslaruchunyumshanuvchanlikmaksimalkoeffitsentichegaralanganvauasosan 1,5 danoshmaydi.
Portlatishusulibilanbuzilganjinslartegishliholdajudahamkatta, katta, о‘rtacha, maydavaengmaydaportlatilganjinslardebaytiladi. Mexanikyumshatish (yumshatgichlarda) natijasidaolingan, bо‘laklarikattaligi 0,2 metrdankattabо‘lmaganmaydabuzilganjinslar, maydalanganjinslar, 0,1mdankattabо‘lmaganlariniesakichikqilibmaydalanganjinslardebaytiladi. Judaxammaydalanganjinslargabо‘lakchalarkattaligi 70, 40, 20, 10 mmnitashkiletadiganqirralishag‘allimaydashag‘alkiradi.
Qazibolishningtexnologiksharoitlaribо‘yicharuxsatetilganidankattaо‘lchamigaegajinslibо‘laklarnoо‘lchamlidebaytiladi. Ularqо‘shimchamaydalanishikerak. Noо‘lchamlibо‘laklarо‘lchamivachiqishinisbiytushunchabо‘lib, tashuvchivayuklovchivositalarningquvvatibilananiqlanadi. Ruxsatetilganbо‘lakо‘lchamiqanchakattabо‘lsa, birxilsifatliportlashdannoо‘lchamlibо‘lakningchiqishishunchakambо‘ladi.
|
| |
Vaqt 80 daqiqa - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 72/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaVaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1.Karyer yuklari.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish.
|
O‘quv mashg‘ulotining maqsadi: Karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalarihaqida bilib oladilar.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganishda karyer yuklari. Avtomobil transportining kon-texnologik qo’llanilish sohalario’rganishdan iborat.
|
Pedagogik vazifalar:
1.Karyer yuklari haqida tushunchaga ega bo’lish.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash haqida ma’lumot berish.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish haqida ma’lumot berish.
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1.Karyer yuklari haqida tushunchaga ega bo’lish.
2.Kon massasini tashishda avtomobil transportini qo’llash haqida ma`lumotga ega bo‘ladilar.
3.Kon massasini tashishda avtotransport ishini tashkillashtirish haqida ma`lumotga ega bo‘ladilar.
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
O‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
|
|
| |
Biologiya (2) — копия cdr - bet 104

|
Biologiya (2) — копия cdr Pdf ko'rish
|
bet | 104/192 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 5,73 Mb. | | #261392 |
Bog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
treklar va tarmoqlarning raqam manzillarini ko'rsatishni talab qilsa,
foydalanuvchining ishi og'ir bo'lmaydi.
Operatsion tizim dasturchilarni nafaqat disk drayveri apparati bilan
bevosita ishlash, ularni oddiy fayl interfeysi bilan ta'minlash zaruriyati-
dan xalos qiladi, balki boshqa kompyuter uskunalarini boshqarish bilan
bog'liq bo'lgan barcha boshqa operatsiyalarni bajaradi: jismoniy xotira,
taymerlar, printerlar va boshqalar.
Operatsion tizim nafaqat foydalanuvchilar va dasturchilarni
kompyuter apparatiga qulay interfeys bilan ta'minlabgina qolmay, balki
kompyuter resurslarini ajratuvchi mexanizm hamdir.
MS DOS - bu eng ko'p ishlatiladigan operatsion tizim shaxsiy
kompyuterlar... MS-DOS uchun ilovalar soni o'n minglabni tashkil etadi.
Hech qachon shiddat bilan rivojlanayotgan kompyuter sohasida
bunday ko'p sonli dasturlar bo'lmagan. Ushbu dasturlarning xilma-xilligi
MS DOS operatsion tizimini yanada rivojlangan va kuchli operatsion
tizimlarning etakchisida ushlab turadi. Tabiiyki, ushbu OS o'zining
afzalliklari va kamchiliklariga ega.
1. DOS cheklovlari
Shubhasiz, 90-yillarning hisoblash tizimlarining asosiy farqlovchi
xususiyati bu foydalanuvchining grafik interfeysi (GUI). GUI
tarafdorlarining ta'kidlashicha, qayta ishlangan ob'ektlarni to'g'ridan-
to'g'ri vizual idrok etishga yo'naltirilgan ushbu interfeys kompyuter bilan
ishlashni sezilarli darajada tezlashtiradi va rivojlanish qulayligi tufayli uni
keng iste'molchiga osonlashtiradi.
Yana bir jiddiy kamchilik - bu DOS dasturlarida mavjud bo'lgan
cheklangan xotira - 640 K. Aslida, DOS 1 Mb tezkor xotiradan
foydalanishi mumkin, ammo IBM PC arxitekturasi mavjud xotirani 640 K
gacha qisqartiradi - ko'p ishlaydigan xotira, kengaytirilgan xotira, DOS
kengaytirgichlari., 80386 protsessori uchun xotira menejerlari
tomonidan yaratilgan yuqori xotira bloklari, ammo haqiqat shundan
iboratki, amaliy dasturlarda zamonaviy mashinalarda o'rnatilgan
megabayt operativ xotiralarni ishlatish uchun tabiiy usul yo'q.
Ushbu to'siqlarni bir marotaba engishning yagona ishonchli usuli
bu protsessorni himoyalangan rejimda ishlashga majbur qilish. Ammo
na DOS, na uning amaliy dasturlari ushbu rejimda ishlashga qodir emas,
|
| |
Savol va topshiriqlar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 152/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaSavol va topshiriqlar
1.
Mendel ishlarining muvaffaqiyatini ta’minlagan omilllarni sanab bering.
2.
Duragaylash metodida qo‘llaniladigan ramzllarni izohlang.
3.
Fenotip, genotip, allel, geterozigota va gomozigota atamalariga ta’rif bering.
4.
Gametalar sofligi farazini tushuntirib bering.
5.
Bekkros chatishtirish qanday amalga oshiriladi?
6.
Tahliliy chatishtirish nima uchun qo‘llaniladi?
7.
Oraliq holda irsiylanish nima va unga misollar keltiring.
8.
Ko‘r tomonlama allelizm hodisasini tushuntiring va unga misollar keltiring.
9
. Allel va allel boimagan genlar faoliyatida qanday farq bor?
10.
Kodominantlik nima?
11.
Qon guruhlari misolida kodominantlikni tushuntiring.
13.
K.Pirson usulidan qanday foydalaniladi?
14.
Diduragay chatishtirishning mohiyatini tushuntirib bering.
15.
Diduragay chatishtirishda F
2
da fenotip bo‘yicha qanday nisbatlarda ajralish ketadi?
16.
Diduragay chatishtirishda F
2
da genotip bo‘yicha qanday nisbatlarda ajralish kuzatiladi?
17
Mendelni uchinchi irsiyat qonunini ta’riflang.
18.
Kombinativ o‘zgaruvchanlik nima?
19.
Fenotipikradikal nima? Qachon qoilaniladi?
20.
Diduragay chatishtirishning sitologik asoslarini sharhlab bering.
21.
Poliduragay chatishtirish deb nimaga aytiladi?
22.
Triduragay chatishtirishda F
2
da genotip va fenotip bo‘yicha qanday nisbatlarda ajralish ro‘y beradi?
23.
Qanday qilib poliduragay chatishtirishda hosil bo’ladigan turli gametalar, genotiplar va fenotiplar soni
hisoblanadi ?
24.
Diduragayning to’liq irsiylanishida necha xil fenotipik va genotipik sinf kuzatiladi?
|
| |
I
B - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

I B ,I B i -
uchinchi qon guruhi,
I A I B -
to‘rtinchi qon guruhi belgilanadi. I
A
va I
B
allel holatlari
i allel holati ustidan dominantlik qiladi. Genotipda I
A
I
B
bo‘lganda ikkala
dominant allel holatining ta’sirida fenotip shakllanib to‘rtinchi qon guruhi namoyon
bo‘ladi. Bu hodisaga, ya’ni fenotipda bir genni ikkala allel holatini namoyon bo‘lishi
kodominantlik deyiladi.
4. Diduragay va poliduragay chatishtirishlar, ularda aniqlangan qoidalar A) Diduragay chatishtirishda belgilarning to‘liq irsiylanishi. Mendel o‘z tajribalarida
no‘xatning faqat bir turg‘un belgisi bilan farqlanadigan xillarini emas, balki ikki, uch belgisi bilan
tafovut qiladigan xillarini ham chatishtirgan va ulardan hosil bo‘lgan duragay avlodlarida
belgilarning irsiylanishini o’rgangan. Odatda ikki muqobil belgisi bilan farqlangan ota-ona
organizmlarning chatishishidan olingan duragayllarni
diduragay deb ataladi.
Mendel o‘z tajribalarini birida doni sariq, tekis va yashil, burishgan belgili no‘xat
navlarini bir-biri bilan chatishtirdi. Chatishtirish natijasida olingan F
1
duragaylarning hammasida
donlar sariq rangli va tekis ekanligi ma’lum bo’ldi. Demak donning sariq rangi yashil rang ustidan,
tekis formasi burishgan formasi ustidan dominant ekanligi ma’lum bo’ldi. F
1
avlod duragaylar o‘z-
o‘zi bilan chatishtirilganda ulardan hosil bo’lgan ikkinchi avlodda ota-onaga o‘xshash, ya’ni doni
sariq tekis, doni yashil burishgan no‘xatlar bilan bir qatorda, doni sariq burishgan, doni yashil sirti
tekis bo’lgan o‘simliklar hosil bo’ldi. To‘rtta fenotipik sinflarning miqdoriy nisbati
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi

|
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi
|
bet | 140/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi
Polimer dorivor pardalar texnologiyasi quyidagi asosiy bosqichlardan iborat:
Polimer dorivor pardalarni sifatini baholash:
Tayyorlangan polimer dorivor pardalar quyidagi asosiy ko‘rsatkichlar bo‘yicha baholanadi:
-tashqi ko‘rinishi;
birxilligi;
pH ko‘rsatkichi;
erish vaqti;
mexanik zarrachalarni yo‘kligi;
o‘rtacha massasi,
yuzasi,qalinligi;
chinligi va ta’sir etuvchi moddalarni miqdori
|
| |
Qishloq xo’jaligida mehnat resurslari shakllanishi va foydalanishining o’ziga xos

199
1. Doimiy;
2. Mavsumiy;
3. Vaqtinchalik ishchilar, shuningdek, shtatda turuvchi;
4. O’smirlar;
5. Nafaqaxo’rlar kiradilar.
Shu jumladan:
1.Doimiy ishchilarga-muddatsiz ishga qabul qilinganlar;
2.Mavsumiy ishchilar-6 oygacha muddatga qabul qilinganlar;
3.Vaqtinchalik ishchilarga-2 oygacha muddatga qabul qilinganlarkiritiladi.
2012 yilda respublikada o’smirlar soni 9040,8
ming kishini, mehnat resurslari soni 18517,6
ming kishini va nafaqaxo’rlar soni 2435,1 ming kishini tashkil etgan. Bu 2003 yilga nisbatan mos
ravishda o’smirlar sonining 1404,2 ming kishiga yoki 4,3 % ga kamayganligini, mehnat resurslari va
nafaqaxo’rlarning 4084 kishiga yoki 28,3% ga va 606 ming kishiga yoki 33, 1% ga o’sganligini
bildiradi. Qishloqda esa shu davrda o’smirlar va mehnat resurslarining soni mos ravishda 1,727 ming
kishiga yoki 26,5 % ga va 18,5 ming kishiga yoki 0,2 % ga kamayganligini ko’rsatib, faqat
nafaqaxo’rlar sonining 33,6 ming kishiga yoki 3,4 % ga oshganligidan dalolat beradi.
Demak, respublika bo’yicha o’smirlar sonining kamayishi tug’ilishning
kamayishi hisobiga,
mehnat resurslarining o’sishi esa asosan shaharliklar hisobiga to’g’ri kelgan.
Shuningdek, 2012 yilda respublikaga kelganlar soni 4,5 ming kishini va chiqib ketganlar soni
45,4 ming kishini tashkil etgan bo’lib, aholi migrasiyasi saldosi – 40,9 ming kishiga teng bo’lgan.
2003 yilda esa bu ko’rsatkich -88,1 ming kishini tashkil qilgan.
Quyidagi 1-jadvalda mehnat resurslari va aholining bandligi to’g’risidagi 2003-2012 yillar
tahlili berilgan.
2012 yilda 2003 yilga nisbatan iqtisodiy faol aholi 3228,9 ming kishiga yoki 33,6 % ga
ko’paygan.Shu jumladan ayollar 37,7 % ga va erkaklar 30,3 % ga oshgan. Shu davrda jami iqtisodiy
faol aholining 95,1 % i yoki 12223,8 ming kishi iqtisodiyot tarmoqlarida band bo’lgan.
Bu yerda
ayollar soni 31,8 % ga va erkaklar soni 24,1 % ga oshgan.Umuman iqtisodiyot tarmoqlarida band
bo’lganlar shu davrda 27,5 % ga ko’paygan.
Demak, keyingi 10 yilda mehnat resurslari tarkibida ayollarning salmog’i oshib borgan.Bu
iqtisodiyotning turli sohalarida tadbirkorlikning rivojlanishi va bunda erkaklar bilan bir qatorda
ayollar mehnatining o’rni oshib borayotganligining yaqqol isbotidir.
Korxonalarning mehnat resurslaridan tashqari ba’zi hollarda qishloq xo’jaligida (mavsumiy
ishlarda) mehnat shartnomasi asosida chetdan jalb qilinganlar
mehnatidan ham foydalaniladi, shu
jumladan yollanma ishchilar ham. Qishloq xo’jaligida mehnat resurslarining shakllanishi va ulardan
foydalanishning asosiy xususiyatlari quyidagilar:
1.Biologik
ishlab chiqarish vositalari, tirik organizmlar-tuproq, o’simlik,
hayvonlarni
rivojlantirishga qulay sharoitlar yaratish uchun xodimlar mehnati mazmunining yo’naltirilganligi. Bu
qishloq xo’jaligida ishlab chiqarish tirik organizmlarning rivojlanishi, o’zgarishiga, ularning tabiatini
noorganik elementidan organik moddalarga sintezlashuviga bog’liqdir;
O‘qitish metodlari - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 78/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaO‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
O‘qitish vositalari:
|
Doska, o‘quv uslubiy materiallar, didaktik materiallar.
|
O‘quv fa`oliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoaviy, yakka tartibda
|
O‘qitish sharoiti:
|
Kompyuter, proektor bilan jixozlangan auditoriya
|
Qaytar aloqaning usuli va vositalari
|
Ma’ruzalar matni, kompyuter, proektor, tarqatma materiallar, plakatlar.
|
Umumta`lim fan o‘qituvchisi____________Narzillayev A.N.
O‘quv mashg‘ulotinig texnologik xaritasi-26
Ish bosqichlari va vaqtlari
|
Fa`oliyat mazmuni
|
O‘qituvchi fa`oliyati
|
Ta`lim oluvchi fa`oliyati
|
1bosqich:O‘quv mashg‘ulotiga kirish(5daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1Mashg‘ulotga tayorgarlik ko‘radi va davomatni aniqlaydi.
|
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘radilar
|
2-bosqich
Asosiy(70daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni fa`ollashtirish:
Uyga berilgan vazifani tekshiradi
Mavzu yuzasidan savollar beradi
Topshiriqni bajargan o‘quvchilarni baholaydi.
1.Yangi mavzu:Kon massasini konveyer transorti bilan tashish.
Reja:.
1. Konveyer haqida umumiy ma’lumot.
2. Konveyer turlari.
3. Konveyerning texnik tasnifi.
4.Aqliy hujum asosida o‘quvchilarni fa`ollashtirish
5.Reja asosida mavzuni tushuntirish kerakli ma`lumotlarni qayd ettirish.
6.Yangi mavzu rasmlar va tarqatma materiallar asosida to‘ldiriladi.
7.Mustahkamlash uchun mavzu yuzasidan tezkor savollar asosida mustahkamlanadi.
Bahs-munozaralar asosida o‘quvchilar fikrlari to‘ldirilib asoslab beriladi.
8.Kichik guruhlarga bo‘lib masalalar beriladi va nazorat qiladi
|
Uy ishini taqdim etadilar.
Mavzu yuzasidan savollarga javob beradilarYangi mavzu va rejasini daftarga qayd qilib qo‘yadilar.
Mavzuni diqqat bilan tinglaydilar.
Kerakli adabiyotlarni yozib oladilar
Kerakli asosiy tushunchalarniyoziboladilar.Kerakli ma`lumotlarni tinglab yozib oladilar
Yangi mavzu asosida bahs munozara yuritadilar,savollarga javob yozadilar.
Kichik guruhlarga tajribalar ketma ket bajariladi bo‘linib o‘qituvchi tomonidan berilgan topshiriq savollarga javob yozib aldegid va ketonlarni farqlaydilar.
Mavzu yuzasidan mustahkamlash uchun savollar beriladi,qo‘shimcha savollar beriladi
Reaksiya tenglamalri va xulosalar yoziladi..
|
3-bosqich
Yakuniy(5daqiqa)
|
Fa`ol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanadi va rag‘batlantiriladi.
Uyga topshiriq beriladi
|
Qo‘yigan baholarni tinglaydilar
Uyga topshiriqni yozib oladilar.
|
|
| |
Vaqt 80 daqiqa - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 69/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaVaqt 80 daqiqa
|
Ta`lim oluvchilar soni___ta
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
1. Karyer mexanik kuraklarining texnologik xarakteristikasi.
2. Tog’ jinslarini skreperlar bilan qazib olish.
3. Tog’ jinslarini buldozerlar bilan qazib olish.
|
O‘quvmashg‘ulotiningmaqsadi: Tog’ jinslarini mexanik kurakli ekskavatorlar bilan qazib olish shuningdek tog’ jinslarini skreperlar va buldozerlar bilan qazib olishni o‘rganish.
|
|
O‘qitish natijasi
|
O‘quvchilar bu mavzuni o‘rganishda tog’ jinslarini mexanik kurakli ekskavatorlar, skreperlar va buldozerlar bilan qazib olishni bilib oladilar.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Karyer mexanik kuraklarining texnologik xarakteristikasi haqida ma’lumot berish.
2. Tog’ jinslarini skreperlar bilan qazib olish haqida ma’lumot berish.
3. Tog’ jinslarini buldozerlar bilan qazib olish haqida ma’lumot berish.
|
O‘quv fa`oliyati natijalari:
1. Karyer mexanik kuraklarining texnologik xarakteristikasi haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
2. Tog’ jinslarini skreperlar bilan qazib olish haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
3. Tog’ jinslarini buldozerlar bilan qazib olish haqida ma’lumotga ega bo’lishadi.
|
O‘qitish metodlari:
|
Kichik guruh,aqliy hujum,bahs munozara.
|
|
|
| |
Umumiy ta’sirga ega bo‘lgan polimer pardalar

Umumiy ta’sirga ega bo‘lgan polimer pardalar
Hozirgi vaqtda anabizin gidroxlorid va sitizinli polimer pardalar ishlab chiqarilgan, papiros chekishni tashlash jarayonini engillashtirish maqsadida. Ular, shakli bo‘yicha tuxumsimon, katta-kichikligi 9 x 4,5 x 0,5 mm li plastinka bo‘lib, og‘iz shilliq qavatiga yopishtirib qo‘yiladi.
Stenokardiyani davolashga mo‘ljallangan trinitrolong va dinitrosor-bilong polimer pardalari ishlab chiqilgan. Ular og‘iz bo‘shlig‘iga yopish-tiriladi va tarkibida nitroglitserin va izosorbid dinitratni saqlab, 5-6 soat davomida o‘z ta’sirini qo‘rsatadi. Pardalarning katta kichikli-9x4,5x0,5 mm.
Testosteron gormonini saqlovchi polimer pardalar olingan ularning razmerlari 76x26x3mm, ta’sir etish vaqti - 7 sutka.
|
Hisobotlarda zaruriy ma’lumotlar va nomlarni aks

Berkitishni istagan ma’lumotlar
yoki yorliqlarni tanlab, vositalar
panelining
Grouping and Totals boʻlimidan
Hide Details
tugmasini bosib, tafsilotlarni berkitishingiz mumkin. Agar
tugmani
ikkinchi marta bossangiz, ma’lumotlar qayta paydo
boʻladi (18.29-rasmga qarang). Yozuvlar bir nechta darajada
guruhlanganda
Hide Details keyingi
pastki darajadagi
guruhlashda yozuvlarni berkitishni bildiradi. Bu soʻrovingizni
yaratganingizdan keyin hisobotingizning natijalarini koʻrsatish
arafasida boʻlganingizda amalga oshiriladi. Hisobot dizaynini
koʻrish boʻlimidagi
Eritish usulini Tachibana taklif etgan

2. Eritish usulini Tachibana taklif etgan.
Shu usul bilan QDS larni olish uchun dori moddalar va polimer organik erituvchilarda alohida eritiladi. Hosil bo‘lgan dori moddalarning eritmasiga polimerning shu erituvchidagi eritmasi qo‘shiladi, aralash-tirilgandan so‘ng erituvchi bug‘lantiriladi. Hosil bo‘lgan polimerdagi dori moddalarning qattiq eritmasi quritilib (kerakli namlikgacha) maydalanib, elanadi.
Polimerlar sifatida PVP, dezoksixol kislota, xolesterol kabi polimerlar qo‘llanadi. Erituvchi sifatida esa spirt, xloroform ishlatiladi.
|
Buzilgan tog‘ - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 96/132 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #119905 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslari majmuaBuzilgan tog‘ jinslari bog‘liqlik darajasi
bо‘yicha kategoriyalari.
Buzilgan tog‘ jinslari bog‘liqlik darajasi bо‘yicha kategoriyaga bо‘linadi:
I kategoriya - sochiluvchan buzilgan tog‘ jinslari. Bо‘laklar orasidagi kо‘p qavat oraliqlar soni bilan tavsiflanadi, lekin alohida bо‘laklar siqilishi va ular orasida ilashish bо‘lishi mumkin. Jinslar sochiluvchan bо‘ladi va tug‘ri kо‘rinishli qiyalik hosil qiladi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,4-1,65 oralig‘ida, ba’zida undan ham katta bо‘ladi.
II kategoriya - bog‘liqli sochiluvchan buzilgan tog‘ jinslari. Alohida tabiiy bо‘lmalar va bо‘laklar orasidagi katta bо‘lmagan oraliqlar (bо‘shliqlik) soni bilan tavsiflanadi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,2—1,3.
III kategoriya - bog‘liqli buzilgan jinslar. Bir-biri bilan tо‘liq ajralmagan, massivning tabiiy yoriqligi kо‘rinishda bо‘ladi. Yumshanuvchanlik koeffitsenti Kp=1,03—,05, ba’zida 1,05-1,1. Pog‘onalar tik qiyalikka ega.
Bо‘laklikni bо‘lakning о‘rtacha chiziqli о‘lchami bо‘yicha topiladi. Buzilgan jinslar bо‘lakligi bо‘yicha beshta kategoriyaga bо‘linadi.
I kategoriya —juda ham mayda buzilgan jinslar eng katta bо‘lagi о‘lchamlari 0,4÷0,6 mm gacha; dcp 0,1.
II kategoriya —mayda buzilgan jinslar,bо‘laklar о‘lchami 0,6÷1,0 m.gacha; dsp = 0,5÷0,25.
III kategoriya —о‘rtacha buzilgan jinslar, bо‘laklar о‘lchami 1,0 —1,4 m.gacha: dcp = 0,25÷ 0,35 m.
IY kategoriya - katta buzilgan jinslar.Engkattabо‘lagiо‘lchami 1,5÷2,0 m. d cp —0,4÷0,6 m.
Y kategoriya —engkattabuzilganjinslartarkibidagialohidabо‘laklarо‘lchami 2,5÷3,0 mvaundanhamkattabо‘ladi: dcp=0,7÷0,9 m.
Judahammayda, maydavaо‘rtachabuzilgansochiluvchanjinslaruchunyumshanuvchanlikmaksimalkoeffitsentichegaralanganvauasosan 1,5 danoshmaydi.
Portlatishusulibilanbuzilganjinslartegishliholdajudahamkatta, katta, о‘rtacha, maydavaengmaydaportlatilganjinslardebaytiladi. Mexanikyumshatish (yumshatgichlarda) natijasidaolingan, bо‘laklarikattaligi 0,2 metrdankattabо‘lmaganmaydabuzilganjinslar, maydalanganjinslar, 0,1mdankattabо‘lmaganlariniesakichikqilibmaydalanganjinslardebaytiladi. Judaxammaydalanganjinslargabо‘lakchalarkattaligi 70, 40, 20, 10 mmnitashkiletadiganqirralishag‘allimaydashag‘alkiradi.
Qazibolishningtexnologiksharoitlaribо‘yicharuxsatetilganidankattaо‘lchamigaegajinslibо‘laklarnoо‘lchamlidebaytiladi. Ularqо‘shimchamaydalanishikerak. Noо‘lchamlibо‘laklarо‘lchamivachiqishinisbiytushunchabо‘lib, tashuvchivayuklovchivositalarningquvvatibilananiqlanadi. Ruxsatetilganbо‘lakо‘lchamiqanchakattabо‘lsa, birxilsifatliportlashdannoо‘lchamlibо‘lakningchiqishishunchakambо‘ladi.
Yangi mavzuni mustahkamlash.
1. Tog‘ jinslarini ta’riflab bering ?
2. Qoyali va yarim qoyali, mustahkam tog‘ jinslariga misollar keltiring?
3. Yumshoq va buzilgan tog‘ jinslariga misollar keltiring?
4. Buzilgan tog‘ jinslari bog‘liqlik darajasi bo‘yicha kategoriyalari tariflab bering ?
5. Massivning yoriqlar bo’yicha klassifikatsiyalanishi nechi turga bo’linadi va ularga tarif bering ?
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 133/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
146
guruh bilаn ishlаshdа ijоbiy nаtijа bеrаdi. Bundаy ishlаsh o‘quvchilаrdа boshqalаr
fikrini tinglаsh vа bаhs-munоzаrа yuritish kunikmаlаrini shаkillаntirish imkоnini
bеrаdi.
Yangi mаtn mаzmunini egаllаsh vа fikirlаshgа o‘rgаtish quyidagi usullаmi
qullаsh mumkin:
"Uch pоg‘оnаli intеrvyu" usuli. Bu usul o‘quvchilаrni kichik gshuhlаrdа
mаtinni o‘qitib, mаtn mаzmunini mustaqil o‘zlаshtirishdаn bоshlаnаdi. So‘ng
o‘quvchilаr bir-biridаn intеrvyu оlаdilаr. Mаsаlаn, А o‘quvchi V o‘quvchidаn
intеrvyu оlаdi. Intеrvyudа mаtn yuzаsidаn sаvоllаr bеrаdi. A o‘quvchi sаvоllаrgа
jаvоb bеrib, mаtnning аsоsiy mаzmunini uch-to‘rtgа
l) tаyanch bilimlаrini fаоllаshtirish;
2) o‘ylаsh fаоliyatini fаоllаshtirish;
3) bilishgа, o‘rgаnishgа qiziqish uyg‘оtish.
Bu usuldа ish dаrs maqsadini aniqlashdаn bоshlаnаdi. Quyilgаn maqsad
o‘quvchining shаxsiy maqsadigа аylаnishi kеrаk, chunki tаnlаb оlingаn maqsad
mаjburiy qo‘yilgаn maqsaddаn sаmаrаliroq bo‘lаdi. Bundа o‘qituvchining
mаhоrаti rеjаlаshtirilgаn mаvzuning o‘quvchilаr" nutqiy fаоliyati uchun
zаrurligini tushuntirib, bu mаvzuni egаllаshni o‘quvchilаr maqsadigа
аylаntirishlari kerakt. Аnа shundа o‘quvchilаr mаvjud bilimlаr bilаn
chеgаrаlаnish еtаrli emаsligi, ulаrgа qo‘shimchа qilib yangi mаvzuni o‘rgаnish
kеrаkligini tushunаdilаr. Shu bоis hаm o‘rgаnilаyotgаn mаvzu chaqiriq
jаrаyonining аsоsiy mаzmuni bo‘lаdi.
Mаvzu mаzmunini, аnglаsh, yangi axborotlаrni egаllаsh zаrurligini
tushunish o‘quvchi tаsаvvuri vа dunyo qarashini kеngаytirаd. Bu esа o‘quvchigа
mаvjud bilimlаrni yangi bilimlаr bilаn bog‘lаsh, ulаrni fаоllаshtirish imkоnini
bеrаdi.
Yangi mаtn mаzmunini egаllаsh vа fikirlаshgа o‘rgаtish quyidagi usullаmi
qo‘llаsh mumkin:
"Egri-bugri"
usuli
yagоnа bаzаviy mеyorgа аsоslаngаn, undа maqsad-
mаvzuni to‘liq o‘zlаshtirish. О’quvchilаr 3 guruhgа bo‘linаdi.
Bu usul
ko‘proq
mаshg‘ulоt dаrslаridа qullаnаdi. Mаsаlаn, "Аngiliya mаdаniyati" mаvzisi
o‘rgаnilаyotgаn bo‘lsа, birinchi giruh Аngliyadа аn’аnаviy qаdriyatlаr bo‘yichа,
ikkinchisi-dаvlаt tizimi, uchunchi
guruh
esа mаktаb tizimi bо‘yichа ish оlib
bоrаdi. Tаnlаgаn mаvzu bo‘yichа
guruh
а’zоlаri nаvbаti bilаn fikr bildirib,
umimiy
mаtn tuzаdilаr. Bu еrdа maqsad
guruh
а’zоlari bir-birining fikrlаrini
o‘zlаshtirishgа qarqtiladi.
Bu
usul yangi bilimlаmi mustаhkаmlаsh, o‘quvchilаr
bilimini tеkshirish hаmdа nаtijаsini bаhоlаshdа eng sаmаrаli
usul
hisоblаnаdi.
|
| |
Diduragay chatishtirishning sitologik asosiari

30-rasm.
Diduragay chatishtirishdagi belgilarning irsiylanishini sitologik asoslari
.
Shunday qilib, XX asrning oxirida hujayraning, meyoz bo’linishi, o‘simlik va hayvonlarda
urug’lanish tafsilotlari aniqlangach nemis biologi
A.Veysman
ana shu ma’lumotlarga asoslanib
irsiyatni avloddan-avlodga berilishi xromosomalarga bog‘liq degan mulohazani ilgari surdi.
Bu mulohazaning to‘g‘riligini 1902 yili Gyermaniyada