Andre-Mari Amper - Amper qonuni – bir-biridan muayyan masofada joylashgan oʻtkazgichlarning kichik bir qismidan...

|
Amper qonuni – bir-biridan muayyan masofada joylashgan oʻtkazgichlarning kichik bir qismidan oqayotgan ikki tokning oʻzaro mexanik ta’siri haqidagi qonun
|
bet | 2/7 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 405,89 Kb. | | #244989 |
Bog'liq mustaqil ish magnitAndre-Mari Amper (1775–1836) — аransuz fizigi. Lionlik (Fransiyadagi shahar) savdogar oilasida dunyoga kelgan. Ajoyib oilaviy kutubxonasiga ega uy taʼlimini olgan. (Xususan, koʻzga koʻringan matematiklarning asarlarini asl nusxada oʻqish uchun lotin tilini mustaqil oʻrgangan.) Fransuz taʼlim tizimida katta mansab qozonganki, Napoleon Bonapart boshchiligidagi Fransiya universitetlar tizimining bosh inspektori etib tayinlangan. Amper oʻzining elektrodinamik izlanishlari haqida xulosa qilgan va aniq matematik formulirovka bergan eng mashxur ishi “Tajribalar orqali kelib chiqqan elektrodinamik hodisalar nazariyasi” 1827-yilda chop etilgan.
Lorentz kuchlari
Lorents kuchi elektromagnit maydonlar mavjudligi sababli nuqta zaryadiga ta'sir qiluvchi magnit va elektr kuchlarining kombinatsiyasini anglatadi. Bundan tashqari, Lorentz kuchi mutaxassislar tomonidan elektromagnit kuch sifatida ham tanilgan.
Lorentz kuchlari bilan tanishtirish
Mutaxassislar Lorentz kuchini magnit va elektr kuchlarining kombinatsiyasi sifatida belgilaydilar. Bundan tashqari, bu kuch elektromagnit maydon tufayli nuqta zaryadiga ta'sir qiladi.
Lorents kuchi matematik tabiat tenglamalarini hamda zaryadlangan zarrachalarga ta'sir etuvchi kuchlarning fizik ahamiyatini tushuntiradi. Bundan tashqari, bu zarralar elektr va magnit maydonni o'z ichiga olgan kosmosda harakatlanadi.
Lorents kuchini qanday o'lchaymiz?
B maydonida mavjud bo'lgan harakatlanuvchi zaryadga Lorents kuchi
Lorents kuchi zaryadlangan zarrachaning harakati magnit maydon orqali sodir bo'lganda va jarayonda maydon chiziqlarini kesib o'tganda sodir bo'ladi. Bu kuch zarracha tezligi v va magnit maydon B ga to'g'ri burchak ostida ta'sir qiladi.
Turli vaziyatlarda bu kuchning yo'nalishi zarracha tezligi va magnit maydonning yo'nalishiga, shuningdek zarracha zaryadining belgisiga bog'liq. Ushbu kuchning yo'nalishini eslab qolishning ikkita usuli bor va bu ikkala yo'l ham "chap qo'l qoidasi" ning variantlari.
Bosh barmoq, birinchi barmoq va ikkinchi barmoq:
Ular bir-biriga to'g'ri burchak ostida ushlab turiladi va aylanish shunday sodir bo'ladi:
Birinchi barmoqning ishorasi magnit maydon yo'nalishida
bundan tashqari, Ikkinchi barmoqning ishorasi Oqim yo'nalishida
Bosh barmog'ining yo'nalishi, agar magnit kuch yagona kuch bo'lsa, Harakat moyil bo'ladigan yo'nalishda bo'ladi.
Barmoqlaringizni belgilash uchun "FBI" qisqartmasidan foydalanishni o'z ichiga olgan chap qo'l qoidasini eslab qolishning muqobil usuli mavjud. Shunday qilib, "I" o'rta barmoqni, "F" - bosh barmog'ini va "B" - birinchi barmoqni anglatadi.
Ushbu uchta barmoqni bir-biriga to'g'ri burchak ostida ushlab turish, oqim I, F kuchi va magnit maydon B yo'nalishlari o'rtasidagi munosabatni ko'rsatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Amper qonuni – bir-biridan muayyan masofada joylashgan oʻtkazgichlarning kichik bir qismidan oqayotgan ikki tokning oʻzaro mexanik ta’siri haqidagi qonun
|