nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Matematika fanidan o’zlashtirish natijalari

Matematika fanidan o’zlashtirish natijalari.
13+7
28-8
15+5
20
Xulosa qilib aytganda ta’lim jarayoniga yangilik olib kirish va joriy etish bugungi boshlang’ich sinf o’qituvchisining asosiy vazifasidir. Demak, har bir o’qituvchi izlanishi, bugungi kun talablari asosida o’zini o’zi tarbiyalashi, o’z ustida tinmay izlanishi, zamonaviy pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini o’zlashtirishi va ta’limda qo’llay olishi kerak.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI STANDARTI
O‘zbekiston Respublikasi
uzluksiz majburiy ta‘lim tizimining
Davlat ta‘lim standartlari
Boshlang‗ich ta‘lim bo‘yicha
uzluksiz majburiy ta‘lim tizimida
bitiruvchilarning tayyorgarlik darajasi
va unga qo‗yiladigan
TALABLAR
TOSHKENT – 2013
2
BOSHLANG‘ICH TA‘LIM BO‘YICHA
UZLUKSIZ MAJBURIY TA‘LIM TIZIMINING
DAVLAT TA‘LIM STANDARTI
TUSHUNTIRISH XATI
Davlat ta‘lim standartlari boshlang‘ich ta‘limda o‘quvchilarning ona tili, o‘qish, matematika va tabiiyot
(atrofimizdagi olam, tabiatshunoslik) fanlari bo‘yicha bilimlar mazmunini va tayyorgarlik darajalarini
belgilab beradi, o‘quv reja va dasturlar, darsliklar, qo‘llanmalarni ishlab chiqishda asos bo‘lib xizmat qiladi.
Boshlang‘ich ta‘lim uchun ona tili, o‘qish, matematika va tabiiyot (atrofimizdagi olam,
tabiatshunoslik) fanlari bo‘yicha davlat ta‘lim standartlarini ishlab chiqishda quyidagi mehyoriy va qonun
hujjatlari asos qilib olindi: O‘zbekiston Respublikasi Konstitusiyasi, BMTning bolalar huquqlari bo‘yicha
konvensiyasi, O‘zbekiston Respublikasining «Ta‘lim to‘g‘risida», «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
to‘g‘risida»gi qonunlari; O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 16 avgust 1999 yildagi 390-
sonli «Umumiy o‘rta ta‘lim davlat standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida»gi qarori, shuningdek
– O‗z DSt 1.0:1998. O‘zbekiston Respublikasi davlat standartlashtirish tizimi. Asosiy qoidalar;
– O‗z DSt 1.1:1992 O‘zbekiston standartlashtirish tizimi. Davlat standartlarini ishlab chiqish, kelishish,
tasdiqlash va davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi;
– O‗z DSt 1.9:1995 O‘zbekiston Respublikasi standartlashtirish davlat tizimi. Tarmoq standartlarini
ishlab chiqish, kelishib olish, tasdiqlash va ro‘yxatga olish tartibi;
– O‗z DSt 1157:2008 Hujjatlarni unifikasiyalashtirish tizimi. Tashkiliy-farmoyish hujjatlar tizimi.
Hujjatlarni rasmiylashtirishga bo‘lgan talablar.
– O`z DSt 1718:2010 Boshlang‘ich ta‘lim o‘quvchilarning tayyorgarlik darajasi va zaruriy bilimlar
mazmuniga qo‘yiladigan talablar.
|
O’ttiz beshta? - 2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya

|
2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya
|
bet | 58/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 322,85 Kb. | | #153092 |
Bog'liq KOMPITINSIYAO’ttiz beshta?
Sakkizta
Nechta?
Bitta
Ona tili fanidan o’zlashtirish natijalari.
O’qish fanidan adabiy-nutqiy kompetensiyalarni egallashida , o’quvchilarning ifodali o’qish, mazmunini tushunib o’qish, yoddan ifodali o’qish kabi ko’nikma , malakalarini shakllantirib borishda , ularning mustaqil, ijodiy fikrlashni rivojlantirishda, vatanparvarlik va milliy g’ururni shakllantirish, umuminsoniy qadryatlar ruhida tarbiyalashda ilg’or padagogik va axborot kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanish juda o’rinlidir.
O’qituvchi darsda boshqaruvchi, o’quvchilar esa ishtirokchiga aylanmog’i zarur.Boshlang’ich sinflarda o’quvchilarni yoshi va bilim saviyasini hisobga olib, oddiy,oson va vaqt kam sarflanadigan o’yin mashqlardan foydalanish yaxshi samara beradi.
O’qish va boshqa fanlarda ilg’or pedagogik texnologiyalar o’z ichiga bir qancha metod, didaktik o’yinlar va mashqlarni qamrab oladi. Bular: suhbat, og’zaki bayon, tarmoqlash, muammoli izlanish, munozara, kichik guruhlarda ishlash, “Aqliy hujum”, “Venn diagrammasi”, “Sinkveyn”, “Zig-zag”, “T-chizmasi”, “Birgalikda o’qish”, “BBB”, “Kalit so’z”, “Topib o’qi”, “Sonlar tilsimi”, “Chala xat”, “Qarsak”, mashqlari, rebus va boshqotirmalar. Ulardan samarali foydalanish o’quvchilarning mantiqiy fikrlash va hozirjavobligini o’stirib, ta’lim olish sifati va bilim samaradorligini oshiradi.
“T-chizma” usulida o’quvchilarni munozaraga chorlaydi. Javoblar bir-biriga zid yoki taqqoslab yoziladi. Masalan qish fasli haqidagi matn o’qilgandan so’ng ,T-chizmasini chizib qishning afzalliklari va salbiy tonomlarini ko’rsatib beradi.
Oppoq qor yog’adi. Havo juda sovuq bo’ladi.
Tabiat dam oladi. Yo’llar sirpanchiq bo’ladi.
O’qish fanidan o’zlashtirish natijalari.
Boshlang’ich maktabda matematika ta’limi o’quvchilarning mantiqiy fikrlash qobiliyatlarini shakllantirish va rivojlantirishga, o’z fikrlarini mustaqil bayon qila olish, egallagan bilimlarini ijtimoiy faoliyatlarida qo’llash hamda ta’limda belgilangan kompetinsiyalarga erishishda darslarga tayyorgarlik va to’g’ri tashkil etish nuhim ahamiyat kasb etadi.Dars jarayonida ilg’or pedagogik va axborot-kommunikasiya texnologiyali multimedia ilovalaridan foydalanish o’quvchilarning og’zaki va yozma matematik nutqi, tafakkuri, diqqati, xotirasi hamda matematik tushunchalarini boyitadi.
Interfaol metodlarni ta’limda ko’zlangan maqsadga to’g’ri tanlash darsning qiziqarli o’tishi va samaradorligiga yordam beradi. Matematika fanida “3x4”, “4x5”, “6x6” metodlari kichik guruhlarda ishlashga mo’ljallangan. “Tarmoqlash”, “Blits-so’rov”, “Tushunchalar tahlili”, “Zig-zag” metodlari bilan birga “Davom ettir”, “Tez javob”, “Antiqa rassom”, “Mosllashtiruv”, “Kim chaqqon” “Mohir quruvchi”, “Tangram” kabi didaktik o’yinlar bolalarning aqliy faoliyatiga tezroq kirishishlariga va qiziqishlarinioshirishga sabab bo’ladi.
|
| |
Ikkita pud tuzi - Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf...

|
Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga miqdorlarni o’rgatishning o’ziga xos xususiyatlari
|
bet | 4/13 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 201,31 Kb. | | #120800 |
Bog'liq Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Ikkita pud tuzi
Bu ommaviy mahsulot hajmining qirq funtga teng bo'lgan qadimgi o'lchovidir, u kilogramm bilan o'n oltidan sal ko'proq, yoki aniqrog'i bugungi kun me'yorlari bo'yicha 16,38 kg. Ism lotincha pondusdan kelib chiqqan, ya'ni "og'irlik" degan ma'noni anglatadi. Pudalar dastlab asal, un va tuzni eng mashhur tovar sifatida o'lchashgan, ammo keyinchalik bu hajm barcha qattiq va og'ir mahsulotlarga tarqaldi.
Hozirgi vaqtda "pud" atamasi faqat og'ir vaznli sportchilar orasida saqlanib qolgan, klassik o'n olti kilogramm vazn "pud og'irligi" deb nomlangan.
Shu bilan birga, pud eng katta og'irlik deb hisoblanmadi - yangi ulgurji o'lchovda o'n pud yig'ildi: Berkovets, uning nomi Byork orolidan kelgan va qadimgi savdogarlar savdo qilgan. Bu bitta ishchining kemaga yuklashi mumkin bo'lgan mum bilan to'ldirilgan bitta oddiy bochkaning og'irligi edi. Bir zumda deyarli 164 kilogramm! Darhaqiqat, Rossiyada har bir soniya qahramon edi.
Og'irliklar
Pud va berkovtsdan tashqari, mahsulot hajmining kichikroq rus o'lchovlari ham mavjud edi:
Grivna deb ham ataladigan funt 32 lot yoki 96 g'altakdan iborat edi. Bizning me'yorlarimiz bo'yicha bu deyarli 410 gramm. Bu vaqt sinovidan o'tgan oz sonli kishilardan biri - Amerikada va G'arbiy Evropa mamlakatlarida ular hanuzgacha uni asosiy sifatida ishlatishadi. Rossiyada Grivnası savdogarlar orasida eng keng tarqalgan bo'lib, og'irlik o'lchovi va pul birligi edi.
Qur'a uchta makaraga (12,8 gramm) tenglashtirildi va bu juda keng tarqalgan o'lchov edi: pishirish va dorixonada hajm birligi.
Spool (zlatnik) dastlab zamonaviy ma'noda og'irligi 4,26 gramm bo'lgan oltin tanga nomi bo'lib, uni savdogarlar kundalik buyumlar: shakar, choy va tuzni tortib, tarozida og'irlik o'rniga ishlatganlar. 1899 yilda g'altak rasmiy ravishda hajm og'irligi o'lchovi deb hisoblangan.
Qadimgi davrda bu ulush eng kichik vazn o'lchovi deb hisoblangan - uning vazni taxminan 0,044 grammni tashkil qiladi va u farmatsevtlar tomonidan ishlatilgan. To'qson oltita qism bitta g'altakni tashkil etdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga miqdorlarni o’rgatishning o’ziga xos xususiyatlari
|
XVIII asrda qo'llanilgan vazn o'lchovlari

|
XVIII asrda qo'llanilgan vazn o'lchovlari
|
bet | 3/13 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 201,31 Kb. | | #120800 |
Bog'liq Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasiXVIII asrda qo'llanilgan vazn o'lchovlari:
Izoh: o'sha paytda eng ko'p ishlatilgan (XVIII asr) ta'kidlangan
Hududiy tadbirlar
Maydonlarni o'lchash uchun asosiy o'lchov o'ndan bir qismi, shuningdek, ushrning fraktsiyalari sifatida ko'rib chiqildi: o'ndan birining yarmi, to'rtdan biri (uzunligi - 40 fatm uzunlik va 30 kenglik) va boshqalar. O'tkazilgan tadqiqotchilar (ayniqsa, 1649 yilda "Katedrallar kodeksi" dan keyin) asosan davlatga tegishli bo'lgan uchta arshin fathomga teng bo'lib, 2,1336 m ga teng edi. Shunday qilib, 2400 kvadrat fathdagi ushr taxminan 1,093 gektarni tashkil etdi.
O'ndan va choraklardan foydalanish erlarning rivojlanishi va davlat hududining ko'payishiga mos ravishda oshdi. Biroq, XVI asrning birinchi yarmida allaqachon erlarni choraklarda o'lchashda erlarning umumiy ro'yxati ko'p yillar davom etishi aniq bo'ldi. Va keyin, 16-asrning 40-yillarida, eng ma'rifatli odamlardan biri Ermolay Erasmus, to'rtburchak maydonni kattaroq birlikdan foydalanishni taklif qildi, bu esa 1000 sazhen verst tomoni bilan kvadrat maydonni anglatardi. Ushbu taklif qabul qilinmadi, ammo katta shudgorni joriy etish jarayonida muhim rol o'ynadi. Ermolai Erasmus birinchi nazariy metrologlardan biri bo'lib, u metrologik va. Echimini birlashtirishga intilgan ijtimoiy muammolar... Pichanzorlar maydonlarini aniqlashda ushr katta qiyinchilik bilan kiritildi, chunki joylashganligi sababli erlar va tartibsiz shakllar o'lchash uchun noqulay bo'lgan. Hosil o'lchovi tez-tez ishlatilgan. Asta-sekin, bu o'lchov o'ndan biriga bog'liq bo'lgan qiymatga ega bo'ldi va 2 yarim uyumga, to'rtdan to'rt qismga, 8 yarim chorakdan va hokazolarga bo'lindi. Vaqt o'tishi bilan pichan, maydon o'lchovi sifatida, 0,1 ushrga tenglashtirildi (ya'ni, o'ndan o'rtacha 10 pichan olingan deb ishonilgan). Mehnat va ekish choralari ushrning geometrik o'lchovi bo'yicha ifodalangan.
Zamonaviy yoshlar tilida "stopudovo" so'zi mavjud, bu to'liq aniqlik, ishonch va maksimal ta'sirni anglatadi. Ya'ni, "yuz funt" hajmning eng katta o'lchovidir, agar so'zlar bunday vaznga ega bo'lsa? Bu qancha - pud, bu so'zni kim ishlatishini biladimi?
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 13/13 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 201,31 Kb. | | #120800 |
Bog'liq Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasiFoydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
Umumiy o'rta ta'limning davlat ta'lim standard va o'quv dasturi. Boshlang'ich ta'lim. Toshkent. «Sharq» konsern. 1999 yil 7 - maxsus son. 136-179betlar.
L. Sh. Levenberg va boshqalar. «Boshlang’ich sinflarda matematika o'qitish metodikasi». O'quv qo'llanma. Т. «O’qituvchi» nashriyoti. 1985 yil 360 bet.
M.Jumaev va boshqalar “1-sinf uchun matematika daftari” Toshkent O’qituvchi nashriyoti.
N.U.Bekboeva va boshqalar “Matematika 2-sinflar uchun darslik” Toshkent O’qituvchi 2018 yil
N.N. Bekboyeva va boshqalar. «Boshlang'ich sinflarda matematika
o'qitish metodikasi». CTquv qo'llanma. Т. «О’qituvchi» nashriyoti.
1996 yil 512 bet.
B.T. Toshmurodov «Boshlang'ich sinflarda matematika o'qitishni
takomillashtirish». Uslubiy qo’llanma. T. «(O’qituvchi» nashriyoti.
2000 yil 239 bet.
Boshlng'ich ta'lim haqida konseptsiya. Boshlang'ich ta'lim jurnali. 1995 yil 3 va 4 - sonlar.
Jumayev M.E. «Matematika o'qitish metodikasidan praktikum». О quv qo'llanma. Т. «O’qituvchi»- 2004 yil. 328 bet.
Boshlang'ich ta'lim jurnallari.
Axmedov M. va boshqalar. Matematika «О’qituvchi» kitobi.
T.«Uzinkomsentr» - 2003 yil.
Bikboyeva N.I. Yangiboyeva E. 4-sinf uchun darslik.
Sh.M.Mirziyoyev. “Erkin va farovon demokratik O’zbekiston Davlatini birgalikda barpo etamiz” –T.: “O’zbekiston” 2016-y -56-b.
Sh.M.Mirziyoyev. “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak”. –T.: “O‘zbekiston” 2017 y. -104-b.
|
| |
Pul birliklari - Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf...

|
Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga miqdorlarni o’rgatishning o’ziga xos xususiyatlari
|
bet | 7/13 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 201,31 Kb. | | #120800 |
Bog'liq Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi
Qadimgi slavyan valyuta tizimi rus millatining o'ziga xosligi va o'ziga xosligini o'ziga xos tarzda ta'kidlagan: to'rt kishilik (25 rubl), rubl (metall rublning ikkinchi nomi), oltindan (3 kopek) va besh tanga (uch × besh \u003d 15), 10 tiyin va yarim rubldan iborat dime (eng kichigi tenglashtiriladi) bir tiyin) - bu qanday yoqimli ismlar!
Buyuk Pyotr davrida oddiy ishchining ish haqi kuniga besh dan sakkiz kopekgacha bo'lgan, bu miqdor yarim funt nonning narxiga teng edi - bu sakkiz kilogramm! O'sha vaqtga kelsak, bu juda ko'p.
Rus lazzati butun dunyoga psixologiyaning barcha nozikliklarini, slavyanlar hayotiy donoligini hamma uchun ochiq so'zlar bilan ochib beradigan maqollarda aniq ko'rinadi.
"Ikki kishiga tuz po'stini yeyish" bu odam bilan har tomonlama tanishish uchun ko'p vaqt sarflashdir.
"Kichik g'altak, ammo qimmat" - hajmi muhim emas.
"Bir funt qancha pul urayotganini bilib oling" - qayg'u va azobning og'irligini his qilish.
"Qozoqdan ikkita tepa va allaqachon ko'rsatgich" - o'zlarining hayotiy tajribasiga ega bo'lmagan, lekin boshqalarga hayot haqida ma'lumot berishga harakat qiladigan yoshlar haqida.
Zamonaviylikning quyidagi o'lchovlar jadvali va jadvallari barcha o'lchamlarning qanchalik ezilganligini va soddalashtirilganligini ko'rsatadi.
Eng muhim narsa yo'qoldi milliy til variantlarning xilma-xilligi, har bir narsani "rus qalbi" doirasida tizimlashtirish va haydash istagi buyuk va qudratli tilning ijodiy parvozini yutdi. Faqat "o'tmishdagi xarajatlar" qoldi - bu hali ham yo'qolgan buyuklikni saqlaydigan ajoyib maqollar.
Qadimgi rus uzunlik o'lchovlari tizimi quyidagi asosiy o'lchovlarni o'z ichiga olgan: verst, fathom, arshin, tirsak, span va vershok.
ARSHIN - qadimgi ruscha o'lchov o'lchovi, zamonaviy, 0,7112 m ga teng. Arshin shuningdek o'lchov o'lchagichi deb nomlangan, unga odatda vertolyotlarga bo'linishlar qo'llanilgan.
Uchun uzunlikning kichik o'lchovlari qadimgi qadimdan Rossiyada ishlatilgan o'lchov edi - "span" (17-asrdan - uzunlikka teng uzunlik boshqacha nomlangan - "to'rtdan bir arshin", "chorak", "chet"), undan ko'rinib turibdiki, kichraytirish oson edi loblar - ikki dyuym (1/2 dyuym) yoki bir dyuym (1/4 dyuym).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Asosiy va boshqa miqdorlarni o’rgatish metodikasi Reja: Kirish I bob. Boshlang’ich sinf o’quvchilariga miqdorlarni o’rgatishning o’ziga xos xususiyatlari
|
Foydalanuvchi talablari - 1-vazifa. Loyiha uchun so‘rovnoma

|
1-vazifa. Loyiha uchun so‘rovnoma
|
bet | 3/3 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 30,43 Kb. | | #239713 |
Bog'liq dasturiy injiniring khusanFoydalanuvchi talablari:
>Bu qurilmani xohlagan o’lchamga keltra olishi.
>Foydalanuvchilar o’zini qiziqtiradigan mavzular va materiallarni tanlab foydalana olishi.
>Foydalanuvchi oz farzandi rivojlanish ma’lumotlarini kuzata olishi.
>Foydalanuvchi ozi istagan haroratni,Suralarni,ovoz balandligini,kislarod miqdorini,hamda vaqtni belgilay olishi.
VAZIFA. FUNKTSIONAL TALABLAR
Moslashtirish va ishga tushirish.
>Foydalanuvchi o’zi haqidagi ma’lumotlarni kiritish kerak yani joylashuvma’lumotlarini.
> Foydalanuvchi o’z farzandi ma’lumotlarini kiritish kerak(yoshi,jinsi,va hokozo).
>Foydalanuvchi qurilmaning ishlash vaqtini belgilay olishi kerak.
>Foydalanuvchi qurilmani hajmini belgilay olishi kerak ya’ni o’z farzandiga moslashtirib.
Foydalanuvchi profillari.
>Foydalanuvchilar o'z profillarini ko'rish va tahrirlash imkoniyatiga ega bo'lishi kerak.
>Foydalanuvchi profillarida foydalanuvchining ismi, farzandining ismi,yoshi,o’lchami, bo’lishi kerak.
>Foydalanuvchi profillari o’z parollariga ega bo’lishi kerak.
Farzandi rivojlanishi haqidagi ma’lumotlari.
>Qurilma bolakaylarning o’sishi haqidagi ma’lumotlarni berishi kerak.
>Qurilma hamda ma’lumotlarni tahlil qilish qilish orqali qancha vaqtda belgilangan rivojlanishga yetish kerakligini ayta olishi kerak.
Motivatsiya tizimi:
>Bu qurilma bolalarning rivojlanishini aytish orqali bundan foydalanish qanchalik samara berayotganini aytib ko’proq foydalanishga undashi kerak.
>Yana qancha muddat foydalanilsa bola yana qanday darajada rivojlana olishini ko’rsata olishi kerak.
Ijtimoiy funktsiyalar:
|
| |
-VAZIFA. LOYIHA UCHUN KOMANDA TARKIBINI ANIQLASH

|
-VAZIFA. LOYIHA UCHUN KOMANDA TARKIBINI ANIQLASH
|
bet | 2/3 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 30,43 Kb. | | #239713 |
Bog'liq dasturiy injiniring khusan2-VAZIFA. LOYIHA UCHUN KOMANDA TARKIBINI ANIQLASH
1.Loyiha menejeri: Bu shaxs loyihaning umumiy boshqaruvi uchun javobgardir. U rejalashtiradi, vazifalarni belgilaydi, taraqqiyotni nazorat qiladi, resurslarni boshqaradi va manfaatdor tomonlar bilan muloqot qiladi. Loyiha menejeri, shuningdek, risklarni boshqaradi va loyihaning jadval va byudjet bo'yicha bajarilishini ta'minlaydi.
2. Dasturiy ta'minotni ishlab chiquvchilar: Bular dasturiy mahsulot kodini ishlab chiqish uchun mas'ul shaxslardir. Ularni turli ixtisosliklarga bo'lish mumkin, masalan, front-end ishlab chiquvchilari , back-end ishlab chiquvchilari , testerlari , dizaynerlari va boshqalar. Ularning har biri dasturiy mahsulot yaratishga hissa qo'shadi.
3. Foydalanuvchi interfeysi (UI) va foydalanuvchi tajribasi (UX) dizaynerlari: Ular dasturiy mahsulot dizayni va foydalanuvchi tajribasini ishlab chiqishda ishtirok etadilar. Ular yaxshi foydalanuvchi tajribasini ta'minlaydigan jozibali va foydalanuvchilar uchun qulay interfeyslarni yaratadilar.
4. Sinovchilar (QA muhandislari): Bu odamlar dasturiy mahsulotni xato va nuqsonlar uchun sinovdan o'tkazish uchun mas'uldirlar. Ular test holatlarini ishlab chiqadi, testlarni o'tkazadi va topilgan muammolarni hujjatlashtiradi. Sinovchilarning vazifasi dasturiy mahsulot chiqarilishidan oldin uning yuqori sifatini ta'minlashdir.
5. Tahlilchilar va maslahatchilar: Ular dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayonida analitik yordam va maslahat beradilar. Ular mijozlar talablarini tahlil qilish, ma'lumotlarni to'plash, strategiyalarni ishlab chiqish va hokazolarda ishtirok etishlari mumkin.
6. Mijozlar yoki mijozlar: Bular dasturiy mahsulotni ishlab chiqishga buyurtma bergan shaxslar yoki tashkilotlardir. Ular odatda loyiha uchun talablar va yo'nalishlarni taqdim etadilar va fikr-mulohazalarni taqdim etish va natijalarni tasdiqlash orqali ishlab chiqish jarayonida ishtirok etishlari mumkin.
3-VAZIFA. FOYDALANUVCHI TALABLARI.
Maqsadli auditoriya:
>Qurilma bolalariga qulaylik yaratishni xohlagan hamda koproq vaqt tejashni xohlagan odamlarga qaratilgan bo’lish keark.
>Qurilma barcha o’lchamdagi yosh bolalarga qulay bo’lish kerak,hamda xafsizlik darajasi yuqori bo’lish kerak.
>Qurilma samaradorligi juda yuqori bo’lish bilan birga mustahkam hamda ishonchli bo’lish kerak.
|
| |
-rasm. Teplofikatsion bug‘ – kuch qurilmasining Ts-diagrammasi
  
8-rasm

|
-rasm. Teplofikatsion bug‘ – kuch qurilmasining Ts-diagrammasi
8-rasm
|
bet | 6/6 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 133,08 Kb. | | #135747 |
Bog'liq ma ruza 107-rasm. Teplofikatsion bug‘ – kuch qurilmasining Ts-diagrammasi
|
8-rasm. IEM ning sxemasi.
|
Qurilmada issiqlikdan foydalanish.
K=(L+q2)/q1.
munosabat bilan aniqlanadi.
Bu yerda L-ishga aylangan issiqlik, q2 – issiqlik iste’molchilari foydalangan issiqlik.
Adabiyotlar
Нашокин В.В. Техническая термодинамика и теплопередача М., 1980. 96-120 б.
Лариков Н.Н. Теплотехника. М.,1986 й. 49- 61 б.
Асраев Р.А., Эфендиев А.М., Сафаров Р.Т. Иссиқлик техникаси. Бухоро 2001 й. 45-54 б.
|
| |
Grammatik kompetensiya - 2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya

|
2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya
|
bet | 63/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 322,85 Kb. | | #153092 |
Bog'liq KOMPITINSIYA2. Grammatik kompetensiya.
Standartda nutqiy faoliyatning har bir turi yuzasidan til materiali, til vositalari va grammatik bilimlar,
hosil qilinadigan zaruriy ko‘nikma va malakalar belgilanadi. Bunda o‘rganilayotgan o‘zbek tilining
fonetikasi, leksikasi va grammatikasi bo‘yicha nutqning og‘zaki va yozma shakllaridan keng va to‘g‘ri
foydalanish uchun zarur bo‘lgan ilmiy-amaliy mahlumotlar berish, o‘zbek tilida to‘g‘ri talaffuz, imlo va
punktuasiyaning asosiy qoidalarini o‘zlashtirish imkoniyatlaridan o‘rinli foydalanish talab etiladi.
5
A1 DARAJA UCHUN MAJBURIY MINIMAL TA‘LIM MAZMUNI
Boshlang‘ich
ta‘lim
(1-4 sinflar)
Bosqich mazmuni
Majburiy minimal
o‘quv materiallari
Fonetika: tovush va harf, unli va undosh tovushlar miqdori, alifbo;
orfoepiya: unli va undosh tovushlar talaffuzi;
orfografiya: bosh harf va kichik harflar imlosi, tutuq belgisi;
leksikologiya: so‘z va uning lug‘aviy mahnosi;
so‘z tarkibi: asos va asosdosh so‘zlar, qo‘shimchalar, so‘z yasovchi, egalik,
kelishik, shaxs-son qo‘shimchalari;
morfologiya: so‘z va uning so‘roqlar asosida mahnosiga ko‘ra guruhlash (shaxs,
narsa, belgi, harakat, miqdor bildiruvchi so‘zlar), so‘z turkumlari va ularning
tasnifi (fehl, ot, sifat, son, olmosh);
|
| |
O‘qish - 2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya

|
2-sinflar uchun barcha fanlardan kompetensiyali dars ishlanmalari Kompetensiya
|
bet | 70/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 322,85 Kb. | | #153092 |
Bog'liq KOMPITINSIYAO‘qish
Hikoya, she‘r, ertak, topishmoq, maqol, tez aytish, rivoyatlarni ifodali, tushunib o‘qish.
O‘rganilgan she‘rlarni yoddan ifodali o‘qish. Matndagi so‘z, ibora va gaplarning mahnosini
tushunib o‘qish. Bolalar yozuvchilarining turli janrdagi asarlarini tanlab, mustaqil o‘qish,
maktab kutubxonasidagi badiiy asarlardan unumli foydalanish, mustaqil o‘qish uchun asar
tanlash va ifodali o‘qish.
Gapir
ish
Hikoya, she‘r, ertak, topishmoq, maqol, tez aytish, rivoyatlarni to‘liq yoki qisqartirib,
so‘zlab berish. Bolalar yozuvchilarining turli janrdagi asarlarini tanlab, mustaqil o‘qish va
so‘zlay bilish. Asar qahramonlarining xatti-harakatini baholash, ularga munosabat
bildirish. Mustaqil o‘qish uchun asar tanlash va ifodali o‘qib, so‘zlab berish.O‘qilgan asar
asosida kichik sahna ko‘rinishlarida faol qatnashish.O‘quv yili yakunida 20 ta she‘rni
yoddan aytib berish.Matn yuzasidan suhbatda ishtirok eta olish. Asarga ishlangan
illyustrasiyalarga munosabat bildirish.
Yozis
h
Husnixat va imlo qoidalariga rioya qilgan holda yozish. Asardagi qahramonlar haqida
kichik matn tuza olish. Badiiy asar mazmuni yuzasidan savollarga javob yoza olish. Bolalar
yozuvchilari, ularning asarlari nomini mustaqil yoza olish. Tabiat tasviri, kuzatilgan voqea
va hodisalar haqida kichik hajmdagi matnlarni yoza olish. O‘rganilgan mavzular doirasida
bayon yozish.
9
Matematika fani bo‘yicha uzluksiz ta‘lim tizimining
|
| |
Tabiiy gazni konversiyalash usuli bilan vodorod olish

|
Tabiiy gazni konversiyalash usuli bilan vodorod olish
|
bet | 36/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va Tabiiy gazni konversiyalash usuli bilan vodorod olish.
Metan neftga hamroh gazlarining asosiy qismini tashkil etadi. Konvertorlarda nikel, magniy oksid yoki kobalt katalizatorlari ishtrokida 1000-11000 S haroratda metan gazi suvg’i yordamida oksidlanadi.
CH4+H2O = CO+3H2; CH4+2H2O = CO2+4H2;
Hosil bo‘lgan gaz bosim ostida bilan etanolamin eritmasi bilan yuvish jarayonida CO gazidan tozalanadi. 5000C haroratda CO gazi temirxrom katalizator yordamidag’ yordamida CO2 gaziga aylantiriladi.
CO+H2O = CO2+H2
Suvni elektroliz qilish bilan vodorod ishlab-chiqarish.
Elektrolitning suvli eritmasiga joylashtirilgan 2ta elektrod (katod va anod) elektroliz apparatini hosil qiladi (elektrolitik yacheykalar). Elektrodlarga doimiy kuchlanish berilsa, elektrokimyoviy reaksiyalar ya’ni oksidlanish-qaytarilish jarayonlari kechadi. Suvning sanoat korxonalarida vodorod va kislarodga elektrolitik parchalanishida ishqoriy elektrolit eritmalaridan foydalaniladi. (KON-gidroksid kam holatda, NaON – natriy gidroksid).
Ishqoriy elektrolitik eritmalaridan elektr toki o‘tkazilganda qo‘yidagi reaksiya kechadi.
Katodda suvning qaytarilish jaraenida molekulyar (N2) va gidroksid ionii hosil bo‘ladi.
2H2O + 4e = 2H2 + 4OH-
bilan gidroksid ionii oksidlanib, suv va molekulyar kislorod (O2)hosil bo‘ladi.
4OH- – 4e = 2H2O+ O2
Elektrokimyoviy jarayon tenglamasi quyidagicha.
2H2O = 2H2 + O2
E
Katalit
(elektrolit eritmasining
katod qismi)
lektrolitik yacheyka sxemasi quyidagicha
|
| |
Yog’‘larni gidrogenlashning kimyoviy jarayonlari

|
Yog’‘larni gidrogenlashning kimyoviy jarayonlari
|
bet | 28/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va Yog’‘larni gidrogenlashning kimyoviy jarayonlari. Yog’‘larni gidrogenlash jarayoni vodorod va katalizator ishtirokida kechadigan bir necha kimyoviy reaksiyalar yig‘indisidan iborat:
To‘yinmagan yog’‘ kislotalarini etilen bog‘lariga vodorodning birikishi.
-CH2-CH = CH-CH2 - + H2 – CH2 - CH2 - CH2 - CH2 - ;
2. To‘yinmagan yog’‘ kislotalarning pozitsiya izomerining hosil bo‘lishi.(uglerod molekulasi zanjirida etilen bog‘i migratsiyasi)
-CH2-CH = CH-CH2- –CH2-CH2-CH=CH ;
3. To‘yinmagan yog’‘ kislotalar geometrik izomerlarining hosil bo‘lishi (sis-trans-izomeriya)
-CH2-CH - CH2-CH
-CH2-CH CH-CH2- ;
sis forma trans forma
4. Uchglitseridda yog’‘ kislotalarini qayta taqsimlanishi (pereeti-rifikatsiya)
Gidrogenlash jarayonida yuqoridagi qayd etilgan uchta reaksiya sodir bo‘ladi.
Reaksiya xarakteri va intensivligi glitserid tarkibi hamda gidrogenlanadigan yog’‘ xususiyatiga bog‘liq bo‘ladi.
Paxta yog’‘ini gidrogenlashda yog’‘ kislotalari tarkibini o‘zgarishi 19-rasmda berilgan.
Kislota miqdori, %
19 – rasm. Paxta yog’‘ini gidrogenlashda yog’‘ kislotalari tarkibini o‘zgarishi: 1-olein, 2-to‘yingan kislotalar, 3-linol
Gidrogenlash jarayonining tezligi. Glitseridlarni gidrogenlash tezligi ulardagi yog’‘ kislotalari tarkibiga, katalizator aktivligi va miqdoriga, sistemadan vodorod o‘tkazishning intensivligi va uni yog’‘da bir tekis tarkalishiga, yog’‘ni qizdirish haroratiga bog‘liq.
Katalizator qancha aktiv bo‘lsa, gidrogenlash shunchalik tez kechadi. Katalizator miqdorini ko‘payishi, reaksiyani tezlashtiradi. Lekin katalizator yog’‘ massasidan 0,3-0,4 %dan ko‘proq olinsa, reaksiya tezligi sezilarli darajada ortmaydi. Harorat oshishi bilan gidrogenlash tezligi ham oshadi. Sanoatda gidrogenlash 180-2200S haroratda olib boriladi. Gidrogenlash harorati katalizator aktivligiga va yog’‘ tabiatiga bog‘liq.
|
| |
YOG’‘LARNI GIDROGENLASH KATALIZATORLARI

|
YOG’‘LARNI GIDROGENLASH KATALIZATORLARI
|
bet | 31/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va YOG’‘LARNI GIDROGENLASH KATALIZATORLARI..
Gidrogenlashda katalizning mexanizmi. Vodorod va to‘yinmagan modda – etilen katalizator yuzasiga adsorbsiyalanadi va aktivlashgan holga keladi. Aktivlashgan vodorod va to‘yinmagan modda molekulalari bir-biriga juda yaqin joylashgan bo‘lsa, ular o‘zaro reaksiyaga kirishib, gidrogenlash jarayoni sodir bo‘ladi. Natijada to‘yingan modda etan hosil bo‘lib, u fizikaviy adsorbsiyalangan bo‘lgani uchun katalizator yuzasidan oson desorbsiyalanadi.
Kataliz mexanizmini, xemosorbsiyaning reaksiyaga kirishuvchi moddalar molekulalarini aktivlashtirish nuqtai nazaridan etilenni gidrogenlanishini quyidagi sxema orqali ifodalash mumkin.
K + H2 (K) (H2)ad.akt ;
K + C2H4 (K) (C2H4)ad.akt ;
(K) (H2)ad.akt + (K) (C2H4)ad.akt (K) (H2)ad.akt (C2H4)ad.akt
K (C2H6)ad.fiz. K + C2H6
Bu yerda: (H2) ad.akt va (C2H4) ad.akt. – aktivlashib adsorbsiyalangan vodorod va etilen, K-katalizator.
To‘yinmagan birikmalar qo‘sh bog‘larini vodorod bilan to‘yintirish murakkab bo‘lib, u ikki bosqichda kechadi. Dastlab qo‘shbog‘ni bitta uglerod atomi vodorod bilan to‘yinadi, keyin ikkinchisi to‘yinadi. Shunday qilib, gidrogenlash jarayoni yarim gidrogenlanish oraliq faza orqali boradi. Buni quyidagilardan ko‘rish mumkin.
- CH = CH - + vodorod - CH2 – CH- + vodorod C H2 – CH2 –
tez - CH=CH- + vodorod
- CH 2 – CH -
sekin - CH2 – CH2 - + vodorod
Yarim gidrogenlanish oraliq fazada yarim gidrogenlangan mahsulot hosil bo‘ladi, u juda chidamsiz modda, undan to‘yinmagan modda hosil bo‘lishi bilan bir atom vodorod ajralishining tezligi, to‘liq gidrogenlanish tezligidan mahsulotni shu xususiyati, gidrogenlash jarayoni davrida, to‘liq gidrogenlanmagan yog’‘larni xossalariga ta’sir qiluvchi turli oraliq mahsulotlarni hosil bo‘lishiga sabab bo‘ladi.
|
| |
Katalizator harakatining mohiyati

|
Katalizator harakatining mohiyati
|
bet | 32/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va Katalizator harakatining mohiyati. Kimyoviy reaksiya amalga oshishi uchun molekulalar to‘qnashishi kerak, lekin to‘qnashishlarning juda kam qismi molekulalarning birikishiga olib keladi. Bu shu bilan izohlanadiki, juda kam qism molekulalarning energiyasi bog‘larni uzib, yangi bog‘lar hosil qilish qobiliyatiga ega. Molekulaning bu minimal energiyasi, reaksiyaning energiya aktivligi deyiladi.
Katalizator reaksiyaga kirishuvchi moddalar bilan birikib, yuqori reaksiya qobiliyatli yuzani hosil qiladi, atomlararo bog‘lanishni parchalab, ularni tuzilishini o‘zgartiradi.
Katalizatorlar reaksiya tezligini 106- 1016 marta tezlashtiradi. Gidrogenlash jarayonining energiya aktivligi 700 kJ/mol dan 40-60 kJ/molgacha kamaytiradi.
Gidrogenizatsiya quyidagi bosqichlardan iborat:
1) reaksiyaga kirishuvchi moddalarni katalizator yuzasiga keltirish;
2) bu molekulalarni katalizator yuzasida adsorbsiyasi;
3) sorbsiyalangan molekulalarning kimyoviy almashinish va mahsulot hosil bo‘lishi;
4) mahsulot molekulalari bog‘larining katalizator yuzasidagi sarfi;
5) katalizator yuzasidan ularni ajratish.
Katalizator yuzasida ikki xil adsorbsiya yuz beradi.
fizikaviy 2) xemosorbsiya (aktivlashtirilgan adsorbsiya)
Fizikaviy adsorbsiyada adsorbsiyalangan molekulalar yuza atomlari bilan o‘zaro ta’sir qilmaydi. Molekulalar xususiyati o‘zgarmaydi, biroq molekulalar yuzaga mustahkam bog‘langan bo‘ladi.
Fizikaviy sorbsiyada molekulalarning desorbsiyasi oson va tez o‘tadi. Harorat ko‘tarilishi bilan fizikaviy adsorbsiya kamayadi va tez yo‘qoladi, bu fizikaviy adsorbsiyalangan molekulalar bilan qattiq jism sirtining o‘zaro ta’siri juda ham kuchsiz ekanligini bildiradi.
Fizikaviy adsorbsiyadan farqli o‘laroq, xemosorbsiya katalizatorning butun yuzasida ro‘y bermay, balki ayrim qismlarida (aktiv markazlarda) yuz beradi.
Xemosorbsiyada molekulalar aktivlashadi. Harorat ko‘tarilishi bilan xemosorbsiya tezlashadi. Xemosorbsiya natijasida adsorbent sirti bilan sorsiyalangan modda o‘rtasida kimyoviy ta’sir vujudga keladi, natijada xemosorbsion birikma hosil bo‘ladi. Xemosorbsiya tanlash xususiyatiga ega, ya’ni modda va katalizator o‘rtasida kimyoviy muvofiqlik bo‘lishi kerak. Masalan, platina, palladiy, nikel vodorod va to‘yinmagan birikmalarni xemosorbsiyalash qobiliyatiga ega. Vodorodning yuqori kimyoviy aktivlikka ega bo‘lgan erkin atomlari nikel bilan birikib gidridlar hosil qiladi:
H : H H + H; H + Ni NiH
|
| |
Vodorodni saqlash. (24-rasm) - 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va margarin mahsulotlari...

|
1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va margarin mahsulotlari ishlab chiqarish
|
bet | 38/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va Vodorodni saqlash. (24-rasm). Gidrozavodlarda vodorod 2.7-3.6 kPa bosim ostida xajmi 3000 m3 gacha bo‘lgan ho‘l gazgolderlarda saqlanadi. Gazgolder qalpog‘ining ko‘tarilish balandligi gazgolderdagi vodorod miqdoriga bog‘liq. Yuqori chegaralovchi sath shunday o‘rnatiladiki, bunda qalpoqning pastki qismi suv basseyniga 0,2-0,3 m botirilgan bo‘lishi kerak.
Suv bilan to‘ldirilgan temir beton hovuz ustida suv yuzasiga ochiq tomoni bilan o‘rnatilgan qo‘ng‘iroq, suvli gazgolderning asosiy qismi hisoblanadi. Gaz sexdan bosim ostida 4 quvur orqali beriladi va qo‘ng‘iroq asta – sekin suvdan ko‘tariladi. Qo‘ng‘iroqning suvdan qancha ko‘tarilishi gazgolderga yig‘ilgan gaz hajmiga bog‘liq bo‘ladi. Eng yuqori sathida qo‘ng‘iroqning pastki qismi suvga 0,2 – 0,3 m cho‘kib turishi kerak. Shu orqali N2 gazini orqali atmosferaga chiqishini oldi olinadi. Gazgolder N2 gazidan tozalash uchun qo‘ng‘iroqning ustidagi ventil orqali olib boriladi.
Gazgolderdan vodorod 9 va 7 quvurlar orqali chiqadi. Quvurlar 4 va , hamda 3 va 9 lar gidravlik zatvor 6 orqali ulangan. Ishchi holatda gidravlik zatvorlar bo‘sh bo‘ladi. Elektrolizer uzoq muddat ishlashi uchun (10 – 20 yil) distilangan suv ishlatish kerak. uning tarkibida temir, xlor, va karbonat tuzlari bo‘lishi mumkin emas.
Yuqoridagi tuzlarning yig‘ilib qolishi elektrolizer elementlarini korroziyaga olib keladi. Ishqoriy eritma tayyorlashda toza kimyoviy kaliy ishqorini ishlatish kerak. elektrolizerlarning chidamligini oshirish uchun 1 m3 elektrolit eritmasiga 2 – 3 kg bixromat solinadi.
24 – rasm. Gazgolder
Vodorod ishlab chiqarish texnologik sxemasi. (25-rasm). Distillangan suv (2)distillyatordan (3) kondensat yig‘uvchiga kelib tushadi, u (4) yerdan nasos bilan (5) bakga yuboriladi. (5) bakdan suvning bir qismi (6) boshqa bakga yuboriladi, u yerda konsentratsiyasi 29% yoki 320-380 g/l bo‘lgan KON eritmasi tayyorlanadi va (1) elektrolezerga yuboriladi. (7) bak elektrolezer remonti va avariya holatda bo‘lganda KON eritmasini tushirib olish uchun xizmat qiladi. Elektrolezerga doimiy elektr toki to‘g‘rilovchi (vыpryamitel) asbob orqali keladi. Elektroliz 80-850C haroratda amalga oshiriladi.
Olingan vodorod va kislorod gaz kanallariga keladi, keyin (12) kondensator da sovitiladi. Kondensatordan vodorod va kislorod (13) gaz yig‘uvchiga kelib bil sovitiladi va yuviladi, keyin esa (9,10) gidrozatvorlarga orqali vodorod gazgolderga yuboriladi, kislorod esa o‘zini gazgolderiga yoki atmosferaga chiqarib yuboriladi. Gidrozatvorlar vodorod va kislorod sistemalariga bir xil bosim berib turadi.
25 – rasm. Elektrolitik usulda vodorod ishlab chiqarishni texnologik sxemasi
|
| |
Dissertatsiya mavzusi bo’yicha “Xalqaro ilmiy konferensiya” da e’lon qilingan maqolalar

Dissertatsiya mavzusi bo’yicha “Xalqaro ilmiy konferensiya” da e’lon qilingan maqolalar
Mavzu: Talabalarning mustaqil ishi xususiyatlarini oʻrganish
Annotatsiya: Ushbu maqolada talabalar mustaqil ishi tahlili berilgan. Mustaqil ishda elektron texnologiyalardan foydalanish natijalari keltirilgan.
Kalit so‘zlar: ta’lim, talabalarning mustaqil ishi, elektron texnologiyalar.
Universitetda tahsil oluvchi talabalarning mustaqil ishi ta’lim jarayonlarini tashkil etish shaklida koʻrib chiqiladi va ularning muhim qismini ifodalaydi. U talabalarning ijodiy salohiyatini rivojlantirishga, ularda ma’lum fanlar sohasidagi bilim, koʻnikma va malakalarni, shuningdek, shaxsiy bilimlarni rivojlantirishga qaratilgan. Ushbu ishda talabalar mustaqil ishlardan foydalanishining oʻziga xos xususiyatlari oʻrganiladi.
Mavzu: Talabalarning mustaqil ishlash shartlarini oʻrganish
Annotatsiya: Ushbu maqolada talabalarning mustaqil ishi muammosi tadqiq etiladi va turli universitet talabalari uchun mustaqil ish sharoitlarini oʻrganish natijalari tavsiflangan.
Kalit soʻzlar: mustaqil ish, faoliyat, tashkil etish, sharoit, oʻz-oʻzini boshqarish, samaradorlik, faollik, motivatsiya.
Hozirgi kunda zamonaviy dunyo oʻz taraqqiyotining sanoatdan keyingi yoki axborot bosqichiga oʻtish arafasida turibdi. Ishlab chiqarish jarayoni yanada texnologik, zamonaviy va malakali mutaxassislarga talabchan boʻlib bormoqda.
Mustaqil ish tayyorlamaslikning eng keng tarqalgan sabablari: dangasalik, vazifaning tushunarsizligi, qiziqishning yetishmasligi, manbalarning yetishmasligi. Shunday qilib, oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, xulosalar chiqarish mumkin:
- Mustaqil ishni bajarmaslik sabablarining subyektivligi muammolari;
- talabalar kutubxonalarga faqat oʻzlarining qiziqishlari uchun emas, balki belgilangan mustaqil ishni bajarish uchun tashrif buyurishadi;
- kiber-plagiat holatlarining koʻpayishi.
|
4-Laboratoriya mashg’uloti.(2-soat) Mavzu: Optik va elektron nivelerlashda geometric nivelerlash usullari nisbiy balandlikni o‘lchash. Laboratoriya mashg‘uloting mazmuni va maqsadi

4-Laboratoriya mashg’uloti.(2-soat) Mavzu: Optik va elektron nivelerlashda geometric nivelerlash usullari nisbiy balandlikni o‘lchash. Laboratoriya mashg‘uloting mazmuni va maqsadi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 4-Laboratoriya mashg’uloti.(2-soat) Mavzu: Optik va elektron nivelerlashda geometric nivelerlash usullari nisbiy balandlikni o‘lchash. Laboratoriya mashg‘uloting mazmuni va maqsadi
|
Ertalabki doira/ Bolalar uchrashuvi

|
Ertalabki doira/ Bolalar uchrashuvi
|
bet | 77/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgErtalabki doira/ Bolalar uchrashuvi
/ Ertalabki badantarbiya, suhbatlar, individual ishlash,
SHaxsiy gigiena ko‘nikmalari va o‘zini tutish madaniyati, mehnat tarbiyasi/
|
Dushanba
|
Seshanba
|
CHorshanba
|
Payshanba
|
Juma
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
«Dam olish kuni qanday o‘tdi»
Maqsad: nutqda oddiy jumlalarni ishlatib, muloqot qilishni o‘rganishni davom ettirish.
O‘z-o‘ziga xizmat qilish
Bolalarni toza va tartibli bo‘lishga odatlantirish uchun, tashqi ko‘rinishdagi beparvolikni o‘z vaqtida yo‘q qilish kerak
_____ bilan
Individual ishlash
Tasniflash
«Sabzavotlar va mevalar»
Maqsad: mantiqiy fikrlashni rivojlantirish va tegishli xulosalar chiqarish.
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
Maqsad: «Eyish mumkin yo mumkin emas»
Maqsad: ko‘nikmalarni shakllantirish
«Sabzavotlar» mavzusidagi diagramma asosida qissaviy hikoya
Uy ro‘zg‘or ishlari
O‘yin xonasini tozalashga yordam beramiz
Maqsad: birgalikda ishlash qobiliyatini rivojlantirish
O‘z-o‘ziga xizmat qilish
Kiyinish va echinish.
Maqsad: echinish shkaflarida kiyimlarni yaxshilab taxlab joylashtirish qobiliyatini shakllantirish
_____ bilan
Individual ishlash
D / o‘. «SHakli bo‘yicha narsani toping»
Maqsad: geometrik jismlar to‘g‘risidagi bilimlarni mustahkamlash
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
|
|
| |
Ertalabki doira/ Bolalar uchrashuvi

|
Ertalabki doira/ Bolalar uchrashuvi
|
bet | 86/279 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,77 Mb. | | #255854 |
Bog'liq 1-ilova o‘zbekiston respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi-fayllar.orgErtalabki doira/ Bolalar uchrashuvi
/ Ertalabki badantarbiya, suhbatlar, individual ishlash,
SHaxsiy gigiena ko‘nikmalari va o‘zini tutish madaniyati, mehnat tarbiyasi/
|
Dushanba
|
Seshanba
|
CHorshanba
|
Payshanba
|
Juma
|
Mavzu bo‘yicha suhbat: «SHaharda siz qanaqa qushlarni ko‘rasiz?»
Maqsad: bolalarning qushlar haqidagi bilimlarini chuqurlashtirish va kengaytirish, monologik nutqni rivojlantirish, qisqa hikoya qilish qobiliyatini rivojlantirish
Uy ro‘zg‘or ishlari
Maqsad: guruh xonasini tozalash
tartibni tiklash, ish natijalaridan zavqlanish istagini tarbiyalash
_____ bilan
Individual ishlash
D / o‘ «O‘z joyingizni toping»
Maqsad: uchta belgida navigatsiya qilish qobiliyatini birlashtirish
|
Mavzu bo‘yicha suhbat: «Ko‘chmanchi qushlar».
Maqsad: qushlarning uchib kelish va ketish sabablarini aniqlash (ko‘chib yuruvchi, qishlaydigan, ko‘chmanchi qushlar);
dunyo haqidagi g‘oyalarni kengaytirish, so‘z boyligini boyitish.
O‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish
Maqsad: kiyimdagi muammolarni bartaraf etish qobiliyatini birlashtirish
_____ bilan
Individual ishlash
D / o‘. «Aksincha»
Maqsad: mavzu bo‘yicha so‘zlar ma’nosida qarama-qarshi tomonni tanlash qobiliyatini shakllantirish
|
Mavzu bo‘yicha suhbat:
«Qushlarga qanday qilib qishni o‘tkazishga yordam berish kerak»
Maqsad: qushlarga nisbatan g‘amxo‘r munosabatni rivojlantirish; ular uchun qiyin davrda qushlarga yordam berish istagi.
Fikrlarni aniq va ravshan ifoda etish qobiliyatini shakllantirish, izchil nutqni shakllantirish.
|
|
| |
Axborot tehnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi tatu farg’ona filiali

Axborot tehnologiyalari va kommunikatsiyalarini
rivojlantirish vazirligi
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi TATU Farg’ona filiali
“ Axbotor-ta’lim tehnologiyalari ” kafedrasi
INDIVIDUAL LOYIHA
Farg’ona – 2020 yil
Mavzu:
o'quv kurslarini tashkil etishda aloqa texnologiyasidan
foydalanish asoslari
Reja:
1. Masofaviy ta’lim berish metodlari.
2. Masofali o`qitish va uning tashkil qilish asoslari.
3.Masofali o`qitishning tashkiliy-uslubiy modellari.
Tarmoqlar metodi
Fikrlarni tarmoqlanishi – bu pedogogik strategiya bo’lib, u o’quvchilarni
biron bir mavzuni
chuqur o’rgatishlariga yordam berib, o’quvchilarni mavzuga ta’luqli tushuncha yoki aniq fikrni
erkin va ochiq ravishda ketma ketlik bilan o’zviy bog’langan xolda tarmoqlanishlarga o’rgatadi.
Bu metod biron mavzuni chuko’r o’rgatishdan avval o’quvchilarni
fikirlash faoliyatini
jadallashtirish hamda kengaytirish uchun xizmat qilishi mumkin. Shuningdek o’tilgan mavzuni
mustaxkamlash, yaxshi o’zlashtirish, umumlashtirish hamda o’quvchilarni shu mavzu bo’yicha
tasavvurlarni chizma shaklida ifodalashga undaydi. Bunday jarayon esa o’quvchilarga o’z bilimlari,
tushunishlari va tasavvurlari darajasini aniqlashga yordam beradi.
O’quvchilarning fikirlarini tarmoqlash qo’yidagicha tashkil etiladi:
Xayolga kelgan har qanday shu mavzuga taluqli bo’lgan fikr ketma ket yoziladi.
Fikrlar tugamaguncha yozishni davom ettirish kerak bo’ladi, agar shu mavzuga taluqli
bo’lgan fikirlar tugab qoladigan bo’lsa, bunday xolatda fikirni yanada takomillashtirishga xarakat
qilish kerak bo’ladi.
Iloji boricha fikrlarning ketma ketligi va o’zaro bog’likligini ko’paytirishga intiling.
Ushbu metod yakka, kichik gurux, jamoa bilan ishlashda qo’llanilishi mumkin, guruh xolatida
qo’llanilishi guruhlar fikrini to’plash va ularni bir tizimdagi ko’rilmaga keltirish mumkin.
VODOROD ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI

|
VODOROD ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI
|
bet | 35/51 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #157144 |
Bog'liq 1 Moylarni rafinatsiyalash va gidrogenizatsiyalash. Margarin va VODOROD ISHLAB CHIQARISH TEXNOLOGIYASI
Vodorod eng ko‘p tarqalgan kimyoviy element hisoblanadi. Tabiatda faqat bog‘langan holatda uchraydi. Masalan: suvda 11% bog‘langan vodorod, tabiiy gaz va neft uglevodorodlarida esa 25%ni vodorod tashkil etadi.
Yuqorida qayd etilgan mahsulotlar vodorod ishlab chiqarishning asosiy xom ashyolari hisoblanadi.
Vodorod zaharli emas, rangsiz, eng yengil gaz hisoblanadi. Atmosfera bosimida 00S haroratda vodorod zichligi 0,09 kg/m3 vodorodning havo bilan portlash chegarasi (hajmiy foizda) pastki chegarasi – 4%, yuqori chegarasi – 75% ni tashkil etadi.
Vodorod qiyin eriydigan gazlar jumlasiga kiradi, ya’ni moy, yog’‘ va yog’‘ kislotalarida erish harorat va bosim ko‘tarilishi bilan oshadi.
Gidrogenlashga vodorodninig nazariy sarf miqdori Vt (m3/t yog’‘da) quyidagi formula bilan ifodalanadi.
Vt = 0,8825 (Y.Sb – Y.S0)
Y.Sb va Y.S0 – gidrogenlanlanayotgan yog’‘ning boshlang‘ich va oxirigi yod sonlari .
Korxonalarda salomas ishlab chiqarishda vodorodning sarf miqdori ancha ko‘proq bo‘ladi, chunki vodorodning ma’lum miqdori gidrogenizatsiya uskunalarini davriy ravishda tozalash jarayonida ancha miqdori atmosferaga chiqib ketadi, xamda kommunikatsiya, uskunalari zich mahkamlanmaganligi va salomas bilan ham yo‘qotiladi.
Amaliy vodorodning sarf miqdori Vf (m3/t yog’‘)ga teng
Ozuqa salomasi ishlab chiqarishda
Vf = (0,95 ÷ 1,1) (Y.Sb – Y.So ),
Texnik salomas ishlab chiqarishda
Vf = (1,05 – 1,2(Y.Sb – Y.So)
Vodorod ishlab-chiqarishning sanoat miqyosidagi usullari. Texnik vodorod 3 xil usulda ishlab chiqariladi:
1) temirg’ usuli (kontaktli)
2) konversiya usuli
3) elektirolitik usuli
Temirg’ usuli (kontaktli)
Temirg’ usuli bilan vodorod olish Fe metallini suvg’i yordamida oksidlanish reaksiyalariga asoslangan.
3 Fe+3N2O 3FeO + 3N2; 3FeO +H2 O Fe 3O + H2
Umumiy ko‘rinishda quyidagi tenglama bilan yozish mumkin
3 Fe + 4 H2 O Fe O4 + 4H2
Hosil bo‘lgan temir oksidi suv gazi yordamida temir metall holatiga qaytariladi.
Fe3O4 + CO 3FeO + CO2; 3FeO + 3CO 3 Fe + 3 CO2
Yoki umumiy ko‘rinishda quyidagi tenglama bilan ifodalash mumkin
Fe3O4 + 4 CO = 3 Fe + 4CO2
Temir oksidini suv gazi yordamida kayrarilish reaksiyasi kuyidagi tenglama bilan ifodalanadi
F e3O4 + 2 (H2 + CO) 3Fe + 2H2O + 2CO2
Hosil bo‘lgan temir metallini hil qaytadan suvg’i bilan oksidlanadi. Vodorod ishlab chiqarish jarayoni ikki fazada olib boriladi.
1. Temir suvg’i bilan vodorod hosil qilinadi.
2. hosil bo‘lgan temir oksidi suvg’i yordamida temir metall holatiga qaytariladi.
Temir –g’ usuli bilan vodorod ishlab-chiqarish navbatma-navbat kechadigan oksidlanish –qaytarilish jarayonlaridan iborat.
|
| |
ishlab chiqarish vositalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universitetiBog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIishlab chiqarish vositalar
qiymatining mahsulotga o’tgan qismi
(s)
;
2) yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning bir qismi, ya’ni, ishchilarga tegishli
qismi –
zaruriy mahsulot qiymati
(v)
;
3) yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning mulkdorlar, tadbirkorlar va
jamiyat uchun ishlab chiqarilgan qismi –
qo’shimcha mahsulot qiymati
(m)
dan
iboratdir (2.3-jadval).
2.3-jadval
Milliy mahsulotning tuzilishi (shartli raqamlar misolida)
Izchil
tarmoqlar
Xomashy
o,
yoqilg’i,
material-
lar
Qo’shilgan qiymat
Yalpi
ichki
mahsu
-lot
Yalpi
ijti-
moiy
mahsu
-lot
Amortizatsiy
a
Ish haqi Soliq
va
to’lovla
r
Foyd
a
Iste’mol qilingan ishlab
chiqarish
vositalari
qiymati (s)
Zaruriy
mahsulo
t (v)
Qo’shimcha
mahsulot
(m)
Paxta ishlab
chiqarish
40
30
30
20
20
100
140
Paxtani
qayta ishlash
140
40
50
25
30
145
285
To’qimachili
k
285
50
60
30
40
180
465
Tikuvchilik
465
45
50
35
30
160
625
Jami
930
165
190
110
120
585
1515
s=1095
v=190
m=230
585
1515
Jadvaldan ko’rinadiki, Yalpi ijtimoiy mahsulot 1515 birlikni, Yalpi ichki
mahsulot esa 585 birlikni tashkil etadi. Demak, mamlakat miqyosida takror hisobga
yo’l qo’ymaslik uchun Yalpi ichki mahsulotni hisoblashda sotib olingan xomashyo,
yonilg’i va materiallar qiymati hisobga olinmaydi, faqat qo’shilgan qiymat hisobga
olinadi. Ammo har bir korxona va tarmoq uchun sotilgan tovar mahsuloti faqatgina
Yalpi ichki mahsulotdan emas, balki jami yaratilgan ijtimoiy mahsulotdan iboratdir.
Shuni ta’kidlash lozimki, Yalpi ijtimoiy mahsulot tarkibida oraliq mahsulot
hamda ayrim takroriy hisoblar mavjud bo’lganligi sababli u ishlab chiqarish
natijasiga to’g’ri baho bera olmaydi.
|
| |
120 
Valyuta-moliya sohasidagi davlatlararo tashkilotlar faoliyatining 
rivojlanishi. 
2

623
“qoniqarli”, 2 – “qoniqarsiz” baho mezonlarida amalga oshiriladi.
Oraliq nazorat semestrda bir marta og’zaki shaklida o’tkaziladi.
Talabalar semestrlar davomida fanga ajratilgan amaliy (seminar) mashg’ulotlarda
muntazam, har bir mavzu bo’yicha baholanib boriladi va o’rtachalanadi. Bunda talabaning
amaliy (seminar) mashg’ulot hamda mustaqil ta’lim topshiriqlarini o’z vaqtida, to’laqonli
bajarganligi, mashg’ulotlardagi faolligi inobatga olinadi.
SHuningdek, amaliy (seminar) mashg’ulot va mustaqil ta’lim topshiriqlari bo’yicha
olgan baholari oraliq nazorat turi bo’yicha baholashda inobatga olinadi. Bunda har bir
oraliq nazorat turi davrida olingan baholar o’rtachasi oraliq nazorat turidan olingan baho
bilan