L=2
πω
2 - A. X. Vаxidov, D. A. Abdullaеva avtomatikaning tеxnik vositalari toshkеnt- 2011

L=2
πω
2
S10
-7
/
δ (2.7)
chiqishdagi tok esa: I
o’zg
=U/Z=U/
√R
2
+(
ωL)
2
(2.10)
bu yerda: R=R
ch
+R
o’zg
- cho’lg’amning va o’lchov asbobi qarshiliklarining
yig’indisi, Om;
ωL - cho’lg’amning induktiv qarshiligi, Om;
ω - cho’lg’amning o’ramlar soni;
S - magnit o’tkazgichning kesim yuzasi, m
2
;
δ - xavo bo’shlig’i, m.
36
Datchikning sezgirligi quyidagi tenglama orqali ifodalanadi:
K
d
=dI
o’zg
/d
δ=U⋅10
7
/2
πω
2
ωS
(2.11)
Differensial datchiklarda kirish signalining belgisi o’zgarilganda chiqish
signalining belgisi ham unga mos ravishda o’zgaradi.
Тransformator datchiklarda (2.6- rasm) kirish signali plunjer yoki
yakorning xarakati bo’lib, chiqish signali esa I
1
- I
2
toklarning geometrik ayirmasi
bo’ladi. Yakorning neytral holatida I
1
- I
2,
demak o’lchov asbobida tok yo’qligini
bildiradi. Yakorning
holati
o’zgarilishi bilan cho’lg’amlarning induktivligi
o’zgaradi va I
1
,I
2
toklarining muvozanatlari o’zgaradi. Natijada o’lchov asbobidan
ΔI= I
1
-I
2
toki oqib o’tadi. Ushbu tokning fazasi yakorning xarakatlanish
yo’nalishiga bog’liq bo’ladi.
Тransformator datchikning sxemasi 2.6.d – rasmda ko’rsatilgan. Bu yerda
kirish kattaligi burchak xarakati
α bo’lib, chiqish kattaligi esa ikkilamchi
asbobdagi tok bo’ladi. Yakorning neytral holatida, ya’ni
α
1
=
α
2
o’rta o’zakda
EYUK hosil bo’lmaydi, chunki chetlardagi cho’lg’amlar qarama-qarshi
yo’nalishda o’ralgan va ular o’zaro teng. Yakorning xarakatlanishi bilan
cho’lg’amlardan birining magnit qarshiligi kamayadi, ikkinchisiniki esa oshib
ketadi. Natijada o’rta cho’lg’amda EYUK hosil bo’lib, ikkilamchi asbobdan tok
oqib o’ta boshlaydi.
Ko’rib chiqilgan prinsip asosida amalda ko’pgina o’lchov asboblari,
jumladan misol sifatida, induktiv manometr shu prinsip asosida ishlaydi (2.7-
rasm).
Induktiv manometr sezgir element 3, unga biriktirilgan yakor 6 va po’lat
o’zakli cho’lg’amdan iborat. O’lchanayotgan bosim quvurcha 1 orqali bo’shliq 2
ga kelib, membrana 3 ni bukadi, natijada o’zak 6 cho’lg’am o’zagi 4 ga qarab
xarakatlanadi. Demak cho’lg’amning induktivligi o’lchanayotgan bosimga
proporsional o’zgariladi. Chiqish signali esa 8 klemmalardan 5 olinadi. Bunday
datchikarning statik tavsifnomasi kichik qismda chiziqli bo’lganligi tufayli ular
qishloq va suv xo’jaligi ishlab chiqarishida juda kam qo’llaniladi. Bunday
kamchiliklar differensial datchiklarda bartaraf qilingan. Bundan tashqari
37
differensial datchiklarda kirish signalining belgisi o’zgarilganda chiqish
signalining belgisi ham unga mos ravishda o’zgaradi.
Тransformator datchiklarda (2.6, b - rasm) kirish signali plunjer yoki
yakorning xarakati bo’lib, chiqish signali esa I
1
- I
2
toklarning geometrik ayirmasi
bo’ladi. Yakorning neytral holatida I
1
- I
2,
demak o’lchov asbobida tok yo’qligini
bildiradi. Yakorning holati o’zgarilishi bilan cho’lg’amlarning induktivligi
o’zgaradi va I
1
,I
2
toklarining muvozanatlari o’zgaradi. Natijada o’lchov asbobidan
ΔI= I
1
-I
2
toki oqib o’tadi. Ushbu tokning fazasi yakorning xarakatlanish
yo’nalishiga bog’liq bo’ladi.
Тransformator datchikning sxemasi 2.7, d - rasmda ko’rsatilgan. Bu yerda
kirish kattaligi burchak xarakati
α bo’lib, chiqish kattaligi esa ikkilamchi
asbobdagi tok bo’ladi. Yakorning neytral holatida, ya’ni
α
1
=
α
2
o’rta o’zakda
EYUK hosil bo’lmaydi, chunki chetlardagi cho’lg’amlar qarama-qarshi
yo’nalishda o’ralgan va ular o’zaro teng. Yakorning xarakatlanishi bilan
cho’lg’amlardan birining magnit qarshiligi kamayadi, ikkinchisiniki esa oshib
ketadi. Natijada o’rta cho’lg’amda EYUK hosil bo’lib, ikkilamchi asbobdan tok
oqib o’ta boshlaydi.
2.6- rasm. Induktiv va transformator datchiklarining sxemalari va ularning
tavsifnomalari
38
2.7.-rasm. Induktiv manometrning sxemasi.
|