nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kitobat san’ati - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 112/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастури4 - CHORAK (8 soat)
Kitobat san’ati
Kitobat san’ati sintetik san’at turi sifatida: rassom-yozuvchi-noshir, kitobat san’atining badiiy grafik – elementlari, kitob illyustrasiyasi, maket va uning konstruktsiyasi.
Chizmachilik fanidan
Davlat ta`lim standarti
O`quvchilar chizmachilik faniga oid quyidagi bilim, ko`nikma va malakalarini egalashlari shart:
- to`g`ri burchakli proyeksiyalash asoslari to`g`risida tushunchaga ega bo`lish;
- chizmalarni bajarish va tushunchalarni yasash usullarni bilish;
- chizmachilik asboblaridan ratsional foydalana olish;
- buyumlarning asliga qarab uni tahlil qila olish;
- detal chizmasiga qarab geometrik tahlil qilish;
- sodda buyumlarning chizmasi, eskizini bajarish va o`qiy olish;
- chizmalarda kesimlar va qirqimlarni bajarish hamda belgilashning asosiy qoidalarini bilish;
- yig`ish va qurilish chizmalarini o`qish to`g`risida umumiy tushunchaga ega bo`lish;
- detallarning asosiy birikmalarini bilish hamda, chizmalarini chizish va o`qiy olish;
- oddiy qurilish chizmalarini o`qiy olish.
I. Davlat ta`lim standartiga sharh Umumiy o`rta ta`lim maktablarida chizmachilik kursi ta`limning umumiy maqsadlarini amalga oshirishga xizmat qilib, o`quvchilarning tabiat va texnikani ko`rgazmali idrok etishiga, predmetlarning tuzilishini va fazoviy munosabatlarini chuqurroq bilishiga, ko`z bilan ko`rib bo`lmaydigan jarayonlar va xodisalarni sinchiklab o`rganishga yordam beradi. Shuningdek, chizmalarni o`qish va bajarish orqali bolalarning fazoviy tasavvuri va mantiqiy tafakkurini, texnikaviy ijod, bunyodkorlik, loyihalash kabi sifatlarni rivojlantiradi.
Maktab chizmachilik ta`limining maqsadi o`quvchilarni murakkab bo`lmagan texnik chizmalarni bajarish, o`qish va o`z fikrini grafik tasvirlar vositasida ifoda etishga o`rgatishdan iborat.
O`quvchilar chizmachilik asoslariga oid quyidagi bilim, ko`nikma va malakalarni egallashlari shart:
|
| |
Galen preparatlar tеxnologiyasi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori...

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 248/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafeGalen preparatlar tеxnologiyasi
Nastoyka (Tinctura, tincturae) – tiniq, rangli spirt, spirt-suv yoka spirt-efir yordamida o’simlik xom ashyosidan qizdirilmasdan va ekstragentdan ajratmasdan olinadigan suyuq dori turi.
Nastoykalar farmatsevtika ishlab chiqarish korxonalarda olinadi: kuchli t’asir etuvchi modda saqlagan xom ashyodan 1:10, kuchisiz t’asir etuvchi modda saqlagan xom ashyodan 1:5 nisbatda olinadi.
Rp: Tincturae Valeriane
Tincturae Convallaria aa 100,0 g
MDS 15 tomchidan 2 marta
Tarkibda keltirilgan tindirmalar tugallanmagan tsiklli reperkolyatsiya usulida 70% etyil spirti yordamida 1:10 nisbatda olinadi.
7-rasm. Tugallanmagan tsiklli reperkolyatsiya usulida tindirma olish
Ekstraktlar (Extractum, extracti — o’simlik xom ashyosidan ajratib olinadigan ta'sir etuvchi moddasi kontsеntrlangan dori turi.
Ekstragеnt turiga qarab ekstraktlar quyidagicha tasniflanadilar:
1. suvli (Extracta aquosa),
2. spirtli (Extracta spirituosa)
3. efirli (Extracta aetherea).
Konsistеntsiyasi bo’yicha:
1. suyuq (Extractum fluidum),
2. quyuq (Extractum spissum)
3. quruq (Extractum siccum).
Suyuq ekstraktlar 1:1 yoki 1:2 nisbatda tayyorlanadi. Hayvonlar uchun bеriladigan ekstraktlarning 1 martali qabul qiladigan dozasini bilish zarur. Suyuq ekstraktalar nastoykalar kabi dozalarga ajratilmay bеriladi, quyuq va quruq ekstraktlar dozaga ajratilib - poroshok, tablеtka, shamcha va x.k. bеriladi. Rеtsеptda albatta ekstrakt konsistеntsiyasi ko’rsatilishi lozim.
Rp.: Extracti Aloes fluidi 50 ml
D. S. buzoqchaga 1 choy qoshiqdan kuniga 3 mahal.
Hisoblash. Buzoqchaga bеriladigan aloy suyuq ekstrakti 1 marta 5 ml (choy qoshiq bilan) bеriladi, 10 marta uchun 50 ml kеrak bo’ladi. Ekstraktlar qorong’i, quyosh nurlaridan himoya qilingan xona haroratida saqlaSh kеrak.
Quyidagi kеltirilgan rеtsеtni bajarilishini daftaringizga qayd qiling:
Rp.: Natrii salicylatis 2,0 (basis)
Coffeini-benzoat Natrii 2,0 (adjuvans)
Sirupi simplicis 20 ml (corrigens)
Aquae purifikatae ad 150 ml (constituens)
M. f. mixtura
D.S. Buzoqcha uchun 1 osh qoshiqdan 3 mahal.
|
| |
QO`L TO`PI

Nazariy ma`lumotlar

QO`L TO`PI
Nazariy ma`lumotlar:
Jismoniy tayyorgarlik — ishchanlik unumdorligi mezoni. Dars paytida belgilangan mashg`ulot - mashq o`tkazishning xavfsizligini ta`minlash qoidalari. To`pni bir qo`lda ushlab 5-6 metrdagi sherigiga uzatish.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
To`pni bir qo`l bilan uloqtirish (panjalarda to`pni ushlash). Sakrab to`pni uloqtirish. Darvozabon o`yinini bilish (tik turish, harakatlanish, qo`llar bilan ketayotgan to`pni qaytarish). To`pni yerga urib olib yurish.
O`quv mezonlari:
1. To`pni yerga urib yugurish 20-30 metr (tezlikda).
2. To`pni aniq nishonga otish (7 marta tushirish 10 tadan).
Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. O`yin qoidalari.
2. To`pni yerga urib yurish, yugurish (tennis to`pi bilan ham mumkin).
3. To`pni sakrab turib, tayanch hosil qilib otish.
4. O`g`il bolalar: osilib turib tortilish (5-6 marta}.
5. Qiz bolalar: past qo`shpoyada yotgan holda osilib tortilish (10-12 marta).
|
Mustaqil ish mavzu: Mustaqillik yillarida Qurolli Kuchlar, Ichki Ishlar, Davlat Xafvsizlik Xizmati va Favqulotda Vaziyatlar Xizmatlari tizimidagi islohotlar

Mustaqil ish mavzu: Mustaqillik yillarida Qurolli Kuchlar, Ichki Ishlar, Davlat Xafvsizlik Xizmati va Favqulotda Vaziyatlar Xizmatlari tizimidagi islohotlar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mustaqil ish mavzu: Mustaqillik yillarida Qurolli Kuchlar, Ichki Ishlar, Davlat Xafvsizlik Xizmati va Favqulotda Vaziyatlar Xizmatlari tizimidagi islohotlar
|
-chizma 
Talab egri chizig’i - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

142
2.
O’z-o’zidan aniqki, bozorda iste’molchilar soni ko’paysa, talab ortadi,
iste’molchilarning soni kamaysa, talab qisqaradi. Masalan, aloqa vositalarining
takomillashuvi xalqaro moliyaviy bozor doirasini, undagi qimmatli qog’ozlarning
oldi-sotdi jarayonlarida ishtirok etuvchilar sonini mislsiz kengaytiradi hamda aktsiya
va obligatsiya kabi moliyaviy aktivlarga bo’lgan talabning o’sishiga olib keladi.
Tug’ilish darajasining pasayishi bolalar bog’chasi va maktabga bo’lgan talabni
kamaytiradi.
3.
Pul daromadi o’zgarishining talab hajmiga ta’siri boshqa omillarga qaraganda
ancha murakkab. Pul daromadining ortishi juda ko’p tovarlarga talabni nisbatan
oshiradi, daromadning kamayishi esa bunday tovarlarga talabni kamaytiradi. Daromad
oshsa, uning o’sishiga qarab iste’molchilar aksariyat hollarda narxi yuqori bo’lsada,
ko’proq sifatli tovarlarni xarid qilishga harakat qilishadi. Bunda ular non, kartoshka,
karam kabi mahsulotlarni kamroq sotib olishlari mumkin. Chunki ortiqcha daromad
ularga ancha yuqori oqsil tarkibiga ega bo’lgan oziq-ovqat mahsulotlari, masalan,
go’sht va sut mahsulotlari xarid qilish imkonini beradi.
Umuman olganda, modernizatsiya juda keng tushuncha bo’lib, bugungi

135
- mamlakatda ijro hokimiyati rolini oshirish, ayni paytda uning vakolatlari va
huquqlarini kengaytirish orqali hukumatning mas’uliyatini yanada oshirish;
- mamlakatning Oliy qonunchilik organi – ikki palatali Parlamentni
shakllantirish;
- hokimiyatning asosiy bo’g’ini va davlat tayanchi bo’lgan o’zini-o’zi boshqarish
organlari – mahalla, mahalla qo’mitalari va qishloq fuqarolik yig’inlariga keng
imkoniyatlar berish orqali ularning vakolatlarini oshirish va faoliyati hamda rolini
amalda kuchaytirish;
- mamlakat istiqboli bilan bog’liq bo’lgan hamda davlat ahamiyatiga doir muhim
qarorlar qabul qilishda ayni paytda faoliyat ko’rsatayotgan siyosiy partiyalar va
fuqarolik institutlarining roli, ishtiroki hamda ta’sirini tubdan kuchaytirish va
boshqalar.
2. Sud-huquq tizimi islohoti sohasida:
- sud-huquq tizimini isloh qilish va liberallashtirishni davom ettirgan holda uning
faoliyatini demokratik tamoyillar asosida yanada takomillashtirib borish;
- prokuratura tizimining ayrim huquq va vakolatlarini sudlarga o’tkazilishini
ta’minlash va boshqalar.
3. Ommaviy axborot vositalari rolini oshirish borasida:
- ommaviy axborot vositalari tizimini yanada rivojlantirish;
- matbuot, radio-televidenie faoliyatini yanada liberallashtirish, ularning mustaqil
faoliyat yuritishlari va erkinligini amalda ta’minlash;
- ommaviy axborot vositalarining nodavlat shakllari yaxlit tizimini yaratish,
ularning iqtisodiy mustaqilligini ta’minlashga hamda tezkor axborotlarni olish va
xalqqa yetkazish masalalarida erkinlikni oshirish;
- jamiyatda ommaviy axborot vositalarini erkinlashtirish orqali fuqarolar sog’lom
fikrlari va g’oyalarini ayta oladigan «erkin so’z», «erkin fikr» minbariga aylantirishga
erishish va boshqalar.
Ko`nikmalar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 161/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриKo`nikmalar:
- mashg`ulotda kiyiladigan sport kiyimlarining gigienik talablarini bilish;
- saf mashqlari: turgan joyida orani ochish va yaqinlashtirish, chalish qadamlar bilan sakrab-sakrab, juft qadamlar bilan orani ochish va yaqinlashtirish mashqlarini bajarish;
- 30-40 sm balandlikdagi to`siq ustidan o`mboloq oshish;
- past turnikdan osilib turgan holatda, bir oyoq bilan depsinib, ikkinchi oyoqda siltanib, to`ntarilib tayanchga ko`tarilish mashqlarini bajarish;
- balandligi 100-110 sm uzunasiga qo`yilgan xari (kozyol) ustidan oyoqlarni kerib sakrash (o`g`il bolalar);
- yugurib kelib xari ustiga tayanib tizzalarda turish va cho`qqaygan holda qo`llar bilan siltanib kerishib sakrab tushish (kiz bolalar);
- muvozanat saqlash mashqlarini bajarish;
- 10-13 minut davomida asta-sekin bir maromda yugurishni bajarish;
- yugurib kelib «Xatlab o`tish» usulida balandlikka sakrashda depsinish usullarini bajarish;
- basketbolda: to`pni yerga urib yo`nalishini o`zgartirib, tezlik bilan olib yugurish, to`pni joyida turib bir qo`l bilan yelkadan sherigiga uzatish, shuningdek, joyni o`zgartirib, harakatlanib uzatish texnik usullarini bajarish;
voleybolda: o`yinda turish holatini va joylarini o`zgartirish qoidalarini, katta qadamlab chapga, o`ngga, orqaga, oldingga tezlik bilan yurish usullarini bajarish;
qo`l to`pida: to`pni qo`l panjalari orqali uloqtirish, yumalab kelayotgan va yerdan sakrab otilgan to`pni ushlash usullarini bajarish;
futbolda yurakning qisqarish tezligini mustaqil o`lchashni, to`pni tepish texnik usullarini bajarish;
harakatli o`yinlarda: yugurish, sakrash, uloqtirish yoki irg`itish mashqlarini to`g`ri va aniq bajarish;
kurashda: o`quvchilarda diqqat e`tibor, harakatchanlikni, kuchni, egiluvchanlikni, chaqqonlikni va statik chidamlilikni rivojlantirishga qaratilgan mashqlarni bajarish;
suzishda: ko`krakda chalqancha yotib krol usulida suzish vaqtida burilishlarni bajarish.
|
| |
Kompyuter qurilmalari haqida o‘yin tayyorlash

176
ularni buttonga aylantiramiz. Buttonlarning Down kadriga tegishli audio fayllarni
joylashtirib chiqamiz.
Hosil bo‘lgan loyihani Ctrl+Enter tugmalarini bosish orqali ko‘rish
mumkin. Mevalar sichqoncha yordamida chertilsa, ularning nomi aytiladi. Bu
loyihani chet tilini o‘rgatishda ham qo‘llash mumkin. Bunda mevalarning
inglizcha nomini aytuvchi audio fayllar kerak bo‘ladi.
Malakalar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 162/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриMalakalar:
- saf yurishlar: turgan joyida qo`llarni saf yurishdagidek harakatlantirish, safda oyoq va qo`l harakatlarini muvofiqlashtirib olib borgan holda mashqlarni bajara olish;
- yakka cho`p ustida ko`llarni har xil holatda tutib, «Qaldirg`och» hosil qilish;
- 200-300 metr 5 martada 100 metrdan yurib yugurish, yugurib kelib «Oyoqni bukish» usulida uzunlikka sakrashni bajara olish;
- yengil atletika bo`yicha mezonlarni topshirish;
- basketbolda: to`pni ikki qo`l bilan ko`krakdan, bir qo`l bilan ikkinchi qo`l yordamida joydan turib 3 metr masofadan halqaga otishni bajarish, o`rganilgan basketbol elementlarini qo`llab ikki tomonlama mini- basketbol o`ynash;
- pastdan kelgan to`pni ikki qo`lda qaytarish, voleybol to`ri ustidan 4-6 metr masofada turib, pastdan to`g`riga to`pni bir qo`lda ushlab, ikkinchi qo`l bilan urib o`tkazish texnik usullarini bajara olish;
- qo`l to`pida: to`pni darvozaga pastdan, yuqoridan uloqtirishda to`siq hosil qilishni bajara olish;
- harakatli o`yinlarda: o`yinlarni mustaqil ravishda tashkil etish va o`tkazishda ishtirok eta olish;
- futbolda: o`rtacha me`yorda to`g`riga va doira bo`ylab oyoq yuzasining tashqi va ichki tomoni bilan to`pni olib yurish, «Bo`sh o`rinni tanlash» taktik harakatini bajara olish;
- belbog`li kurash usulidagi turish holatlari, siljish va ushlash, kift urish (kiftlashish), himoyalanish, qoqib tashlash (qoqma), qarshi harakat mashqlarini bajara olish.
7-sinf
Bilimlar:
- jismoniy mashqlarni bajarishda o`z-o`zini nazorat va muhofaza qilish qoidalarining asoslarini bilish;
- 60 metr masofaga past startdan chiqib yugurish;
- 3-4 minut davomida o`rta tezlikda asta-sekin yugurish;
- 800-1000 metr masofaga yugurish;
- 4x100 metrga estafetali yugurish;
- uzunlikka va balandlikka to`liq yugurib kelib sakrashlar, to`p uloqtirishlar;
- mo`ljallangan (basketbol, qo`l to`pi voleybol) usullarni bajarish;
- to`pni tezlik bilan yerga urib olib yurish (basketbol, qo`l to`pi);
- jarima to`pini halqaga tashlash: ikki tomonlama o`yinda qatnashish;
- kurashda ushlashni, tashlashni, himoyalanishni va qarshi usullarni qo`llashni bilish;
- suzishda 50 metrli masofani vaqtga suzib o`tish usullarini bilish.
|
| |
Ko`nikmalar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 163/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриKo`nikmalar:
past startdan chiqib yugurish, masofa bo`ylab yugurish, 10-15 minut davomida bo`sh notekis joylardan bir me`yordagi tezlik bilan yugurishlarni bajarish;
basketbolda: to`pni yerga urib olib yurish va to`xtash, to`xtashdan keyin to`p bilan aylanishlar, to`pni joyida turib hamda harakatlanishda to`pni uzatish mashqlarini bajarish;
voleybolda: pastdan kelayotgan to`pni ikki qo`llab qabul qilish va qaytarish, to`pni musht bilan urib qaytarish usullarini bajarish;
qo`l to`pida: yugurib kelib ikkala oyoqda to`xtash, oldinga, orqaga, chapga, o`ngga harakat qilib siljish mashqlarini bajarish;
kurashda: harakat sifatlarini rivojlantirish uchun beriladigan mashqlarni bajarish;
futbolda: to`pni oyoqning ichki yoni va yuzasi bilan yo`nalish hamda tezlikni o`zgartirib olib yurish usullarini bajarish;
to`pni oyoqda va boshda jangler usulida bajarish;
sport o`yinlari elementlari bor harakatli o`yinlarni bajarish.
Malakalar:
3-4 metrli arqonga tirmashib chiqish (qiz bolalar);
5 metrli arqonga tirmashib chiqish usullarini bajara olish (o`g`il bolalar);
muvozanat saqlash mashqlarini bajara olish;
- yengil atletika bo`yicha mezonlarni topshirish;
basketbolda: to`pni bir qo`lda yelkadan joyida turib va harakatda, ikkala qo`llarda jarima chizig`idan halqaga otish usullarini bajara olish;
turli basketbol elementlarini qo`llab, ikki tomonlama o`ynash usullarini bajara olish;
voleybolda: turgan joyida har-xil usulda ikki qo`l bilan yuqoridan va pastdan tushgan to`pni yuqoriga chiqarib o`ynash usullarini bajara olish;
3 urinish qoidasiga rioya qilgan holda bir-birlariga to`pni uzatib o`ynash usullarini bajara olish;
qo`l to`pida: qarama-qarshi yugurish harakatida to`pni sherigiga uzatish, 7 metrli jarima to`pini otish usullarini bajara olish;
kurashda: kurash usulidagi oyoq oldidan chalish usulini, qarshi usulini, ichkaridan boldir bilan ilib orqaga tashlash texnik usullarini bajara olish;
belbog`li kurash usulidagi kurashda, to`shga tizza urib yonga tashlash, tashqaridan to`sib tashlash, taktik va texnik tayyorgarlik usullarini bajara olish;
dumalab kelayotgan to`pni oyoq yuzasining tashqi tomoni bilan tepish, havoda uchib kelayotgan to`pni bosh bilan urib qaytarish, yon chiziqdan to`pni o`yinga kiritish usul qoidalarini bajara olish;
- harakatli o`yin qoidalarini, vaqt belgilari, uslublarini bilish, shuningdek, o`yinni o`tkazishda yordamchi hakam vazifasini bajara olish.
|
| |
Bilimlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 118/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриBilimlar
kesim va uning turlarini bilish va qo`llay olish;
chizmada metall, nometall, yog`och va shisha materiallarning grafik belgilanishi;
qirqimlarni haqida tasavvurga ega bo`lish;
chizmalarga mahalliy qirqim qo`llay olish;
chizmalarda ko`rinishning yarmi (bir qismi) bilan qirqimning yarmi (bir qismini) birlashtirishni bilish;
chizmalarda shartlilik va soddalashtirishlardan foydalanish;
aksonometrik proyeksiyalarda qirqim bajarish;
sodda detallarning eskizi va texnik rasmlarda qirqimlar, kesimlarni qo`llash;
mashinasozlik chizmalariga oid umumiy ma`lumotlar ;
konstruktorlik hujjatlarining turlari;
ajraladigan va ajralmaydigan birikmalar haqida bilish;
yig`ish chizmalari haqida bilish, ularni o`qiy olish;
rezbalar va ularning turlarini ajrata olish;
elektr va radio sxemalarning turlari;
qurilish chizmachiligiga oid umumiy ma`lumotlarga ega bo`lish;
chizmani kompyuterda tasvirlash usullari haqida bilimga ega bo`lish;
Ko`nikmalar
kesim va uning turlarini bilish va qo`llay olish;
chizmalarda frontal, gorizontal, profil, og`ma va mahalliy qirqimni qo`llash;
chizmalarda ko`rinishning yarmi (bir qismi) bilan qirqimning yarmi (bir qismini) birlashtirish qo`llash;
chizmalarda chiqarilgan va ustiga chizilgan kesimlarni qo`llash;
chizmalarda shartlilik va soddalashtirishlardan foydalanish;
sodda detallarning eskizi va texnik rasmlarda qirqimlar, kesimlarni qo`llash;
loyihalash elementlariga oid ijodiy masalalarni bajarish;
yig`ish chizmalari haqida bilish, ularni o`qiy olish;
rezbali detallardan bolt, shpilka, shpilka uyasi va vint chizmalarini bajarish;
kompyuter yordamida oddiy detal chizmasini yasash.
Malakalar
kesim va uning turlarini chizmada qo`llash;
chizmalarda ko`rinishning yarmi (bir qismi) bilan qirqimning yarmi (bir qismini) birlashtirish;
murakkab qirqimlarni chizmalarda qo`llash;
chizmalarda shartlilik va soddalashtirishlardan foydalanish;
sodda detallarning eskizi va texnik rasmlarda qirqimlar, kesimlarni qo`llash;
loyixalash elementlariga oid ijodiy masalalarni bajarish;
soddalashtirilgan boltli va shpilkali birikmalar chizmalarini bajarish.
VIII sinf
|
| |
Gazlama va tolali materiallar bilan ishlash (7 soat)

Gazlama va tolali materiallar bilan ishlash (7 soat)
Chok turlaridan foydalanib, kartondan guldon, chovgum ushlagich, yumshoq o`yinchoq tikish. To`qish turlari haqida ma`lumot, to`qishning oddiy usullari, turli geometrik shaklarni to`qish.
Texnik modellash 2 soat
Turli harakatli o`yinchoqlar yasash.
Plastilin va loy ishi (3 soat)
Plastilin yoki loydan turli idishlar, hayvonlar, o`yinchoqlar yasash
Turli materiallar bilan ishlash (2 soat)
Tabiiy materiallardan turli o`yinchoq yasash. Chiqindi materiallardan turli o`yinchoqlar yasash.
|
Malakalar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 160/216 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #137371 |
Bog'liq Оптималлаштирилган ў ув дастуриMalakalar:
- bir oyoqda (chap yoki o`ng) «Qaldirg`och» bo`lib turish mashqini bajara olish;
oldinga, orqaga o`mbaloq oshish, orqa tomonga oyoqlarni yuqoriga ko`tarib kuraklarda tik turish, chalqancha yotgan holda ko`prik hosil qila olish;
muvozanat saqlash mashqlarini bajara olish;
- gimnastik o`rindiqqa tayanib qo`llarni bukish va yozish, qizlar uchun -4-6 marta;
- yakka cho`p ustidan sakrab burilish mashqlarini bajara olish;
- 1 metr balandlikdagi «Ot» (kon) ustidan yumshoq sakrab tushish mashqlarini bajara olish;
- yugurib kelib «Oyoq bukish» usulida uzunlikka sakrashni o`rganish, yugurib kelib «Hatlab o`tish» usulida balandlikka sakrashni bajarish, to`pni 1-3 qadamdan yugurib kelib uloqtirishni (shuningdek, nishonga, doira chambarak ichiga tushirish bilan) bajarish;
- yengil atletika bo`yicha mezon talablarini bajara olish;
- to`pni halkaga bir qo`l bilan yelkada (boshka qo`l yordamida) ikki qadam yurib tashlash usulini bajara olish;
- mini basketbol o`yinini turli elementlar yordamida o`ynash;
- voleybol to`pini barmoq uchlarida qabul qilish va uzatish usullarini bajarish; qabul qilish va uzatish usullarini bajarish;
- voleybol o`yini va musoboqa qoidalari, hakamlik bo`yicha ma`lumotga ega bo`lish;
- pastki va yuqoridan kelgan to`pni qaytarish usullarini bajara olish;
- qo`l to`pida to`pni zarb bilan darvozaga otish usulini bajara olish;
- futbolda oyoq yuzasining ichki yoni, o`rta qismi bilan to`p tepish usulini bajara olish;
- futbol bo`yicha o`yin mashqlarini va mezon talablarini bajarish;
- kurash usuli: «Yiqilishdan saqlan» usuli, yiqilish usuli, yon tomonlarga yiqilish usullarini bajara olish;
- «Olib qochar», «To`pni aylana ichiga tushirma», «Qo`riqchi», «To`p o`rtaga», «Arg`amchi bilan estafeta», «Kuchlilar va chaqqonlar», «Kim uzoqqa otadi» kabi harakatli o`yinlarni bajara olish.
6-sinf
Bilimlar:
- sport gimnastik anjomlarida bajariladigan mashqlar kompleks bajarilishini bilish;
- tikkasiga qo`yilgan to`siqlardan tayanch hosil qilib, tayanchsiz holatlarga (40-50 sm balandlikda) o`tishni o`rganish;
- yugurib kelib, uzunlikka va balandlikka sakrashlar;
- 10 minut davomida bir me`yorda yugurish;
- 1 minut davomida gardishni belda aylantirish hamda arg`amchida sakrash;
- basketbol to`pini yerga urib yurishda balandligi va tezligini o`zgartirib olib yurishlar;
- basketbol, qo`l to`pini bir va ikki qo`llab sherigiga uzatishlar;
- basketbol to`pini bir va ikki qo`llarda savatga tushirishlar;
- qo`l to`pini (past, balanddan va yondan) sherigiga uzatishlar: ikki tomonlama o`yinlarda qatnashish;
- kurashchining turli harakatlarini (ushlashlar, chalishlar, himoyalanishlar qarshi hujum) bajarish;
- suzishning brass usulini burilish bilan bajara olish.
|
| |
Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

137
ijtimoiy himoyani kuchaytirgan holda asta-sekinlik, lekin qat’iyatlilik bilan
bosqichma-bosqich rivojlangan bozor iqtisodiyotiga o’tishdan iboratdir.
4.
Iqtisodiy islohotlar – bu bozor munosabatlarini shakllantirishga qaratilgan
chora-tadbirlar majmuidir. Iqtisodiy islohotlardan ko’zda tutilgan maqsad mamlakat
aholisi uchun yashash va xo’jalik faoliyati yuritishning eng yaxshi sharoitlarini
yaratish, ularning ma’naviy-axloqiy yetukligiga erishish, iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy
barqarorlikni ta’minlashdan iborat.
5.
Iqtisodiy islohotlarning bosh bo’g’ini mulkchilik munosabatlarini tubdan
o’zgartirishdir, chunki shu orqali ko’p ukladli iqtisodiyot va raqobatlashish muhiti
shakllantiriladi hamda bozor iqtisodiyotiga o’tishning shart-sharoitlari vujudga
keltiriladi.
6.
Respublikada bozor iqtisodiyotiga o’tish davrida, iqtisodiyotni rivojlantirish
borasida bir qator vazifalar turadi. Bular xususiylashtirish va raqobatchilik muhitini
shakllantirish jarayonlarini chuqurlashtirish; makroiqtisodiy barqarorlikka erishish;
milliy valyutani mustahkamlash; iqtisodiyot tarkibiy tuzilishini tubdan o’zgartirish;
ijtimoiy kafolatlari kuchli bo’lgan demokratik davlatni shakllantirish vazifalaridir.
7.
O’tish davrida olib borilayotgan iqtisodiy islohotlarni keng aholi qatlamlari
tomonidan qo’llab-quvvatlanishining asosiy sharti islohotlarning ijtimoiy
yo’naltirilganligidir.
8. Milliy taraqqiyotimizning hozirgi pallasida mamlakatimizni isloh etish va
modernizatsiyalash jarayonlari yanada kuchaytirilib, pirovard strategik maqsadimiz –
ijtimoiy yo’naltirilgan bozor iqtisodiyotiga asoslangan ochiq demokratik davlat barpo
etish va fuqarolik jamiyatini shakllantirish yo’lidagi harakatlar izchil ravishda amalga
oshiriladi. Modernizatsiya juda keng tushuncha bo’lib, bugungi kunda uni jamiyat
hayotining turli jabhalarini tubdan o’zgartirish, yangilash, bu borada taraqqiyotni
jahondagi mavjud ilg’or andozalar tomon yo’naltirish va takomillashtirish
jarayonlarining majmui sifatida ifodalash mumkin.
Xorijiy adabiyotlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

586
23.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi. – T., 1992 y.
24.
O’zbekiston Respublikasining Mehnat kodeksi. – T., 1996 y.
25.
O’zbekiston Respublikasining Yer kodeksi. – T., 1998 y.
26.
O’zbekiston Respublikasining Soliq kodeksi, - T., 2008 y.
27.
O’zbekiston Respublikasining Byudjet kodeksi. – T., 2013 y.
28.
“Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 1991 y.
29.
“Fuqarolarning
davlat
pensiya
ta’minoti
to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 1993 y.
30.
“Erkin iqtisodiy zonalar to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T.,
1996 y.
31.
“Tabiiy monopoliyalar to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T.,
1997 y.
32.
“Xo’jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatini davlat tomonidan nazorat qilish
to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 1998 y.
33.
“Fermer xo’jaligi to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 1998
y.
34.
“Qishloq xo’jaligi kooperativi (shirkat xo’jaligi) to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 1998 y.
35.
“Qishloq xo’jaligi korxonalarini sanatsiya qilish to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 1998 y.
36.
“Dehqon xo’jaligi to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 1998
y.
37.
“Tadbirkorlik faoliyati erkinligining kafolatlari to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 2000 y.
38.
“Sug’urta faoliyati to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 2002
y.
39.
“Axborot erkinligi printsiplari va kafolatlari to’g’risida”gi O’zbekiston
Respublikasi Qonuni. – T., 2003 y.
40.
“Tadbirkorlik faoliyati sohasidagi ruxsat berish tartib-taomillari to’g’risida”gi
O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 2012 y.
41.
“Xususiy bank va moliya institutlari hamda ular faoliyatining kafolatlari
to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 2012 y.
42.
“Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari
to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 2012 y.
43.
“Oilaviy tadbirkorlik to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T.,
2012 y.
44.
“Raqobat to’g’risida”gi O’zbekiston Respublikasi Qonuni. – T., 2012 y.
talab – bu 
pul bilan ta’minlangan ehtiyojdir

140
Yakka talab ham, bozor talabi ham miqdor jihatdan aniqlanadi. Lekin bu miqdor
har doim ham bir xil bo’lib turmaydi, balki o’zgaruvchan bo’ladi. Talab miqdorining
o’zgarishiga bir qancha omillar ta’sir qiladi. Ularning ichida eng ko’p ta’sir qiladigan
omil narx omilidir.
Narx va sotib olinadigan tovarlar miqdori o’rtasidagi bo’ladigan bog’liqlikni
quyidagi 7.1-jadval ma’lumotlari asosida qarab chiqamiz.
Tashqi siyosat sohasida - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

136
- davlat tuzilmalarining xususiy tadbirkorlik faoliyatiga aralashuvini yanada
ko’proq cheklash;
- kichik biznes va fermerlikni rivojlantirishga e’tiborni qaratish;
- xususiy tadbirkorlik va kichik biznes bilan shug’ullanuvchilar faoliyat
ko’rsatishlari uchun keng imkoniyatlar yaratish hamda ularni rag’batlantirib borishni
tashkil etish;
- soliq tizimini yanada takomillashtirish;
- soliqqa tortish borasida qo’shimcha imtiyozlar va pereferentsiyalar berilishini
ta’minlash va boshqalar.
Yuqoridagilardan ko’rinadiki, modernizatsiyalash jarayonlari mamlakatimiz
hayotining deyarli barcha jabhalarini qamrab oladi. Ayniqsa, mazkur yo’nalishlar
orasida iqtisodiyotni modernizatsiyalash muhim o’rin tutadi. Zero, milliy
iqtisodiyotning barqaror va samarali amal qilishini ta’minlash, uni jahonning
rivojlangan mamlakatlari taraqqiyoti darajasiga olib chiqish, turli siyosiy va iqtisodiy
o’zgarishlar, jahon bozori kon’nkturasidagi tebranishlar, inqiroz holatlariga nisbatan
«chidamliligi», mustaqil rivojlana olish imkoniyat va salohiyatlari aynan
iqtisodiyotdagi tub islohotlar va ularning natijalariga bog’liqdir. Biroq, shu bilan birga
iqtisodiyotni
modernizatsiyalash
ijtimoiy
hayotning
boshqa
sohalaridagi
o’zgarishlarga chambarchas bog’liq. Ya’ni, barcha soha va jabhalar o’rtasida jadal
isloh etish va modernizatsiyalash jarayonlarining amalga oshirilishida izchillik va
mantiqiy muvozanatni ta’minlashga harakat qilish lozim.
Shu o’rinda modernizatsiyalash jarayonining jamiyat har bir a’zosining ongliligi
va mustaqilligini oshirishdagi o’rniga alohida e’tibor qaratish lozim deb hisoblaymiz.
Chunki, iqtisodiyot hamda mamlakat hayotining boshqa sohalarini modernizatsiyalash
eng avvalo ushbu jarayonlarda ishtirok etuvchi, ularni amalga oshiruvchi va doimiy
ravishda takomillashtirib boruvchi jamiyat a’zolari dunyoqarashi, tafakkurining
o’zgarishi, ularning demokratik va tub islohot jarayonlaridagi faolligi oshishiga
bevosita bog’liqdir.
topshirilgan sana - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

585
Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro’yxati
1. Asosiy adabiyotlar
6.
Shodmonov SH.SH., G’ofurov U.V. Iqtisodiyot nazariyasi. Darslik. – T.:
IQTISOD-MOLIYA, 2010. – 728 bet.
7.
O’lmasov A., Vahobov A.V. Iqtisodiyot nazariyasi. Darslik. – T.: «SHarq»,
2006. – 480 bet.
8.
I.K.Stankovskaya, I.A.Strelets. Ekonomicheskaya teoriya. Uchebnik. 3-e izd.,
ispr. – M.: «Eksmo», 2009. – 448 str.
9.
Samuelson Pol E., Nordxaus Vilyam D. Ekonomika. Uchebnik. 18-e izd.: Per s
angl. – M.: OOO «I.D.Vilyams», 2009. – 1360 str.
10.
Makkonnel K.R., Bryu S.L. Ekonomiks: printsipы, problemi i politika.
Uchebnik. 17-izd. - M.: INFRA-M, 2009. – 916 str.
2. Qo’shimcha adabiyotlar
9.
Quronov M. va boshq. Betakrorimsan, yagonasan, ona vatanim – O’zbekistonim!
/ Uslubiy qo’llanma. – T., Ma’naviyat, 2015 y.
10.
SHodmonov SH., G’afurov U. Iqtisodiyot nazariyasi. Ma’ruzalar matni. – T.:
TDIU, 2008. – 320 bet
11.
SHodmonov SH., G’afurov U. Iqtisodiyot asoslari. Ilmiy-ommabop nashr. – T.:
TDIU, 2007. – 192 bet
12.
SHodmonov SH., G’afurov U. Bozor iqtisodiyoti asoslari. Ilmiy-ommabop
nashr. – T.: TDIU, 2007. – 76 bet
13.
Nosova S.S., Novichkova V.I.. Ekonomicheskaya teoriya dlya bakalavrov.
Uchebnoe posobie. - M.: KNO RUS, 2009. – 368 str.
14.
Xudokormov A.G. Ekonomicheskaya teoriya: Noveyshie techeniniya Zapada. –
M.: INFRA-M, 2009. – 416 str.
15.
Avtonomova V., Ananina O., Makashevoy N.. Istoriya ekonomicheskix ucheniy.
Uchebnoe posobie. Pod. red. - M.: INFRA-M, 2009. – 784 str.
16.
SHodmonov SH.SH., Baubekova G.D. Pedagogicheskoe masterstvo i innovatsii
v prepodavanii ekonomicheskoy teorii. - T.: Yangi asr avlodi. 2004. – 164 str.
Uyga beriladigan topshiriqlar

Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. Balandlikka sakrash va kuchli mashqlarni bajarish.
2. Ertalabki gigienik gimnastika mashqlaridan 8-10 tasini bajarish.
3. Polga tayanib, qo`llarni bukish va yozish (o`g`il bolalarga 10-15 marta, qizlarga 5-6 marta).
4. Devordan yarim metr uzoqlikda turgan holda devorga qo`llar bilan tayanib, kuch bilan devordan orqaga itarilish (10-15 marta).
5. 2 kg og`irlikdagi gantel bilan 4-5 mashqni bajarish.
6. 20-30 metrgacha oldinga yugurish, bir oyoqdan ikkinchi oyoqqa sakrab yurish, orqa bilan yugurish.
7. Arg`amchida bir va ikki oyoqda sakrash.
|
Gazlama va tolali materiallar bilan ishlash (2 soat)

Gazlama va tolali materiallar bilan ishlash (2 soat)
Tikuvchilik haqida ma`lumot. Tikuvchilikda ishlatiladigan asbob-uskunalar va xavfsizlik texnika qoidalari. Chok turlari haqida ma`lumot, to`g`ri chok tikishni o`rganish.
Plastilin va loy ishi (6 soat)
Loy yoki plastilindan ishlash qoidalari haqida tushuncha. Plastilindan turli haykalchalar, jo`ja shaklini yasash. Pazandachilikda ishlatiladigan xomashyolar, asbob-uskunalar haqida suhbat. (Plastilindan tort, mevalar shaklini yasash)
Turli materiallar bilan ishlash (4 soat)
“Oltin kuz” mavzusida gerbariy tayyorlash. Qishloq xo`jalik mehnati turlari, o`simlik va gullarni parvarishlash.
Badiiy qurish-yasash (8 soat)
Tabiiy va turli materiallardan o`yinchoqlar, parranda yoki hayvonlar shakllarini qurish-yasash. Hokandoz, rangli qog`ozdan qirqilgan geometrik shakllarni bir-biriga yelimlash, qog`ozni buklash va yelimlash orqali o`yinchoqlarni, turli maketlar va uchuvchi planer qurish – yasash.
|
VOLEYBOL  

Nazariy ma`lumotlar

VOLEYBOL
Nazariy ma`lumotlar:
1. O`quvchilarni umumrivojlantirish mashqlaridan harakat malakalarining tezkorligini oshirish maqsadida, ularga chapga, o`ngga, to`g`riga, orqaga, qadamlab, qoidasiga rioya qilgan holda tezlik bilan yurish harakatlarini o`rgatish.
2. Turgan joyda to`pni yuqoridan bir-birlariga uzatishni o`rgatish.
3. To`pni pastdan ikki va bir qo`lda uzatishni o`rgatish.
4. Voleybol o`ynash qoidalari to`g`risida tushuncha berish va amaliy o`rgatish.
5.To`plarni chap va o`ng qo`lda sakratib yugurish.
O`quvchilarga qo`yiladigan talablar:
1. O`yinning boshlanishi va tamom bo`lishini, necha hisobgacha o`ynash qoidalarini, hisoblashni qanday, kim olib borishini, hakamlikni va musobaqalashishni o`rgatib borish, uy vazifalarini bajarishni, ya`ni pastki va yuqorigi tomondan kelgan to`pni qaytarishni bilishi, voleybol o`ynash qoidalarini bilishlari talab qilinadi.
O`quv mezonlari:
1. Ikki o`yinchining bir-biriga to`pni yuqoridan uzatishini baholash: 10 marta bir-biriga qoidasiga rioya qilgan holda uzatsalar - "5" ball, 8 martaga - "4" ball, 6 martaga - "3" ball qo`yiladi.
2. Devordan qaytgan to`pni qoidasiga rioya qilgan holda pastdan qaytarishni baholash.
|
harbiy jangovar holati, askar va ofitserlarning ma‘naviy va ruhiy tayyorgarlik

darajasi bugungi tez o’zgarayotgan davr talablaridan ortda qolayotganligini qayd
etish lozim” degan so’zlari bu borada hali jiddiy ishlar qilish zarurligini ko’rsatadi.
2022-2026-yillarga mo’ljallangan yangi O’zbekistonning taraqqiyot strategiyasida
“Mamlakatimiz xavfsizligi va mudofaa
salohiyatini kuchaytirish, ochiq, pragmatik va
faol tashqi siyosat olib boorish” ustuvor yo’nalishi bo’yicha
davlatning mudofaa
qobiliyatini yanada mustahkamlash, Qurolli Kuchlarning
jangovar shayligini, uning
imkoniyatlari
va qobiliyatini kuchaytirish, harbiy xizmatchilar,
ularning oila
a‘zolarining ijtimoiy himoyasini har tomonlama kuchaytirish, favqulodda
vaziyatlarning
oldini olish va bartaraf etishning samarali tizimini yaratish,
Markaziy Osiyoda
xavfsizlik, savdo-iqtisodiy, suv, energetika, transport va madaniy-gumanitar sohalardagi
yaqin hamkorlikni sifat jihatidan yuqori bosqichga olib chiqish singari maqsadlar
belgilangan.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.Mirziyoyev Sh. Niyati ulug’ xalqning ishi ham ulug’, hayoti yorug’ va kelajagi
farovon bo’ladi. (kirill alifbosida). T. ―O'zbekiston‖. 2019. 3-tom, 49-bet.
2. Mirziyoyev Sh. Xalqimizning roziligi bizning faoliyatimizga berilgan eng oliy
bahodir. T. ―O’zbekiston, 2018. 2-tom, 142-143-betlar.
3. O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2005, 5-6-son, 151-
modda.
4. O'zbekiston Respublikasining Mudofaa doktrinasi to’g’risida‖gi 2018-yil 9-
yanvardagi O'zbekiston Respublikasining Qonuni.
Internet saytlari
1.www.kutubxona.uz
2.www.lex.uz
3.www.arxiv.uz
Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

138
Islohotlar kontseptsiyasi – ijtimoiy-iqtisodiy islohotlarning asosiy maqsad va
yo’nalishlari, uni amalga oshirishning vazifalari va strategik yo’llarining umumiy
g’oyasi.
Iqtisodiyotni barqarorlashtirish – tanglik holatlariga barham berish asosida
makroiqtisodiy muvozanatlikni saqlash va ishlab chiqarishni yuksaltirish uchun shart-
sharoitlarni vujudga keltirish.
Modernizatsiyalash – jamiyat hayotining turli jabhalarini tubdan o’zgartirish,
yangilash, bu borada taraqqiyotni jahondagi mavjud ilg’or andozalar tomon
yo’naltirish va takomillashtirish jarayonlarining majmui.
Takrorlash uchun savollar va topshiriqlar:
1.
Bozor iqtisodiyotiga o’tishning jahon tajribasida sinalgan asosiy yo’llari
(modellari) ni ta’riflab bering. Ularning umumiy va o’ziga xos tomonlarini ko’rsating.
2.
O’zbekistonning bozor munosabatlariga o’tish yo’li qanday xususiyatlarga
ega? Respublika iqtisodiyotini isloh qilishga qanday tamoyillar asos qilib olinadi?
3.
Bozor munosabatlarini bosqichma-bosqich qaror toptirish tamoyilining
mazmunini batafsil tushuntiring. Har bir bosqichning maqsad va vazifalarini to’laroq
bayon qiling.
4.
Mamlakatimizda iqtisodiyotni isloh qilish qanday yo’nalishlar bo’yicha
amalga oshirildi? Har bir yo’nalish bo’yicha o’zingizning fikr-mulohazalaringizni
bildiring.
5.
Bozor munosabatlariga o’tishda iqtisodiy islohotlar o’z oldiga qanday
vazifalarni qo’yadi? Bu vazifalarning to’laroq tavsifini bering.
6.
Bozor iqtisodiyotini shakllantirish davrida davlatning yetakchilik faoliyati nimadan
iborat ekanligini tushuntirib bering.
7.
O’zbekistonda bozor iqtisodiyotini qaror toptirishning qanday davlat
dasturlarini bilasiz? Ular bir-biri bilan qanday bog’langanligini tahlil qiling.
8.
Iqtisodiyotni erkinlashtirish va islohotlarni chuqurlashtirishning mazmunini
tushuntiring. Respublikamizda iqtisodiyotni erkinlashtirish o’z oldiga qanday vazifalarni
qo’yadi?
9.
Prezidentimiz tomonidan belgilab berilgan milliy taraqqiyotimiz alohida davrlarining
maqsad va vazifalari nimalardan iborat? Bu davrlarda qanday iqtisodiy chora-tadbilar amalga
oshirildi?
10.
Iqtisodiyotni modernizatsiyalash va isloh etishning asosiy ustuvor vazifalarini
so’zlab bering.
-ilova. 
Kurs ishi mavzusi rejasini tuzish bo’yicha na’muna

584
3-ilova.
Kurs ishi titulini rasmiylashtirish bo’yicha na’muna.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
Namangan davlat universiteti
“IQTISODIYOT ” KAFEDRASI
“IQTISODIYOT NAZARIYASI ” fanidan
KURS ISHI
Mavzu: ______________________________________________________
______________________________________________________________
Bajardi: ___________________
fakulteti,
_____________guruhi talabasi
_____________________________
Tekshirdi: _____________________________
NAMANGAN – 2022
Kurs ishi taqrizga
-jadval - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

7.1-jadval Narx va sotib olinadigan tovar miqdori o’rtasidagi bog’liqlik Bir kilogramm kartoshka
narxi (so’m)
Kartoshkaga bo’lgan yakka
talab miqdori (bir oyda
kilogramm)
Kartoshkaga bo’lgan bozor
talabi miqdori (bir oyda
tonna)
700
600
500
400
300
10
20
30
50
60
10
20
30
50
60
Jadvaldagi misolda kartoshkaning 300 so’mdan 700 so’mgacha bo’lgan narx
darajalarida ularga bo’lgan talab miqdorlari ifodalangan. Ma’lumotlar tovar narxining
pasayishi sotib olinadigan tovar miqdorining o’sishiga va aksincha, narxning o’sishi
talab miqdorining kamayishiga olib kelishini ko’rsatadi. Narxning eng yuqori – 700
so’m darajasida yakka talab (masalan, o’rtacha bir oilaning talabi) eng oz miqdor – 10
kg ni tashkil etgan bo’lsa, narx pasayishi bilan talab miqdori ko’payib bormoqda: 600
so’mda – 20 kg, 500 so’mda – 30 kg va h.k. Narxning eng past darajasi – 300 so’mga
talabning eng yuqori miqdori – 60 kg to’g’ri kelmoqda.
Jadvalning navbatdagi ustunida kartoshkaga bo’lgan bozor talabi miqdori
ifodalangan. Bunda muayyan hududda taxminan 1000 ta oila istiqomat qiladi va
ularning kartoshka narxining o’zgarishiga nisbatan deyarli bir xil xatti-harakat,
munosabatda bo’ladilar, degan shartga asoslanildi. Misoldan ko’rinadiki, bozor talabi
miqdorining narxga nisbatan o’zgarishi ham yakka talabning o’zgarishiga mutanosib
ravishda ro’y bermoqda.
Tovar narxi va sotib olinadigan tovar miqdori o’zgarishi o’rtasida bo’ladigan teskari yoki qarama-qarshi bog’liqlik talab qonuni deyiladi. Real iqtisodiy hayotda ba’zan bu qoidaga zid bo’lgan, ya’ni ayrim tovar
narxining o’sishi bilan unga bo’lgan talab miqdorining yanada ortishi holati ham
uchraydi. Bu holat
Giffen samarasi deb (ingliz iqtisodchisi R.Giffen nomi bilan)
ataladi. Giffen kambag’al ishchi oilalari kartoshka qimmatlashishiga qaramasdan uni
iste’mol qilish kengayishini kuzatib, bu samarani tasvirlab ko’rsatgan. Tushuntirish
shunga asoslanadiki, kartoshka kambag’al oila ovqatida mahsulotlarning asosiy
qismini egallaydi. Agar kartoshka narxining o’sishi ro’y bersa, bunda kambag’al oila
go’sht sotib olishdan umuman voz kechishga majbur bo’ladi, o’zining ko’p bo’lmagan
daromadining barchasini kartoshka sotib olishga sarflaydi.
141
Demak, bunday vaziyatda narxlarning oshishi zarur tovarlarga talab miqdorining
kamaymasdan, aksincha ko’payishiga olib kelishi mumkin.
Tovar narxi va uning xarid qilinadigan miqdori (talabning) o’rtasidagi teskari
bog’liqlikni oddiy ikki o’lchamli grafikda ham tasvirlash mumkin: yotiq chiziq bozor
talabi miqdorini, tik chiziq narxni ko’rsatadi (7.1-chizma).
-sinf

Qog`oz va karton bilan ishlash (13 soat)

2-sinf
Qog`oz va karton bilan ishlash (13 soat)
Qog`ozlarni buklash usullari, rangli qog`ozlardan turli gullar shaklini yasash. Qog`ozni qirqish va buklash orqali dekorativ gullar, kitobcha uchun muqova tayyorlash. Rangli qog`ozlardan archa bezaklarini yasash. Rangli qog`ozlardan quyoncha, oq qush, baliq, qayiq, pingivin, samolyot, pirpirak, ikkiga buklangan qog`ozlardan qirqib, applikatsiya usulida naqsh yasash. Qog`oz va karton yordamida “Bahorgi guldasta” ni applikatsiya usulida tayyorlash. Uchiriladigan qog`oz qush yasash. Qog`ozdan applikatsiya usulida tabriknoma tayyorlash. Qog`ozdan turli o`yinchoqlar yasash.
|
Uyga beriladigan topshiriqlar

Uyga beriladigan topshiriqlar:
1. 10 soniya davomida bir joyda tizzalarni baland ko`tarib yugurish.
2. Bir joyda turib tizzalarni baland ko`tarib sakrash. 10 marta sakrash - "5" ball, 8 marta sakrash - "4" ball, 6 marta sakrash -"3" ball bilan baholanadi (o`g`il bolalar uchun), 8 marta sakrash - "5" ball, 6 marta sakrash- "4", 4 marta sakrash - "3" ball bilan baholanadi (qizlar uchun).
3. Qo`llarni 45° devorga tayangan holda, bukish va yozish. 15 marta bajarish - "5" baho, 12 marta bajarish - "4" ball, 10 marta bajarish - "3", ball bilan baholanadi (O`g`il bolalar uchun); 12 marta bajarish- "5" ball 10 marta bajarish - "4" ball, 8 marta bajarish - "3" ball bilan baholanadi (qizlar uchun).
4. To`pni yerga urib asta o`tirib, turib yugurish (6 marta o`ng va chap qo`llarda).
|
Soliqlar va subsidiyalar darajasi

Soliqlar va subsidiyalar darajasi. Soliqlarning aksariyat turlari ishlab
chiqarish xarajatlari tarkibiga kiradi. Shu sababli soliqlarning oshishi ishlab chiqarish
xarajatlarini oshiradi va taklifni qisqartiradi. Masalan, import tovarlarga boj
to’lovlarining oshishi uning taklifini qisqartiradi. Aksincha, davlat qandaydir tovar
ishlab chiqarish yoki biror sohaga subsidiya (subsidiya – davlat tomonidan aholi yoki
korxonalarga o’z zararlarini qoplash yoki boshqa maqsadlar uchun qaytarilmaslik
sharti bilan beriluvchi mablag’) bersa, bu amalda xarajatlarni kamaytiradi va uning
taklifini oshiradi.
4.
Boshqa tovarlar narxi. Boshqa tovarlar narxlarining o’zgarishi ham mazkur
tovar taklifini o’zgartiradi. Masalan, boshqa o’zgarmas sharoitlarda qo’y go’shti
narxining pasayishi natijasida undan olinadigan foyda darajasi ham pasayib, qassoblar
tomonidan mol go’shti taklifining oshirilishiga olib keladi.
5.
Narx o’zgarishining kutilishi. Kelgusida mahsulot narxining o’zgarishining
kutilishi ham ishlab chiqaruvchining bugungi kundagi bozorga mahsulot yetkazib
berish xohishiga ta’sir ko’rsatishi mumkin. Masalan, kelajakda neft narxining keskin
pasayishining kutilishi neftning taklifini pasaytiradi.
6.
Ishlab chiqaruvchilar yoki sotuvchilar soni. Tovar ishlab chiqaruvchilar
qanchalik ko’p bo’lsa, taklif qilinadigan mahsulot miqdori shunchalik ko’p bo’ladi.
Tarmoqdagi ishlab chiqaruvchilar soni ortib borishi taklifni ko’paytiradi, chunki tovar
ishlab chiqarish ko’payadi.
Taklif hajmining o’zgarishiga tovarning saqlanish xususiyati, saqlash xarajatlari
va transport-tashish imkoniyatlari ham ta’sir ko’rsatadi. Masalan, uzoq vaqt saqlab
bo’lmaydigan qishloq xo’jalik va oziq-ovqat mahsulotlari uchun taklif kamdan-kam
o’zgaruvchan bo’ladi.
Ishlab chiqarish jarayonining xususiyati, tabiiy resurslarning mavjud darajasi
ham taklifga ta’sir ko’rsatadi. Masalan, narxning o’zgarishiga javoban ishlab
chiqarishni kengaytirish yoki boshqa xil mahsulot ishlab chiqarishga o’tish imkoniyati
mavjud bo’lsa taklif o’zgaradi. Qishloq xo’jaligiga yaroqli bo’lgan yerlar cheklangan
bo’lsa, uning narxi (renta) qanchalik oshmasin, yer taklifini oshirib bo’lmaydi.
147
Ijodiy kasb soha xodimlarining (masalan, olimlar, shoirlar, yozuvchilar,
musavvirlar va boshqalar) mehnat mahsuli va noyob san’at asarlarining taklifi ham
noo’zgaruvchan bo’ladi.
Mahsulotlarni ishlab chiqarish texnologiyasi (10 soat)

|
Mahsulotlarni ishlab chiqarish texnologiyasi (10 soat)
|
bet | 118/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Mahsulotlarni ishlab chiqarish texnologiyasi (10 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Metallarga ishlov berish texnologiyasi, konstruksiyalash elementlari. Yupqa tunuka va simdan buyumlar tayyorlash. Metall buyumlarda biriktirish turlari: harakatsiz (payvand) va yarim harakatchan (shlitsali, shponkali, rezbali). Metallarga ishlov berishda qo`llaniladigan xalq hunarmandchiligi elementlari. Metallga ishlov berishga oid kasb-hunarlar to`g`risida ma`lumot.
Amaliy mustaqil ishlar: Detallar va buyumlar konstruktiv qirqimlarini topish. Metallarga ishlov berish jarayonlari bilan uyg`unlashtirilgan xalq hunarmandchiligi texnologiyasi.
|
| |
joylarda fuqarolarni saqlash

- zararlangan
suv va yemishlardan saqlanish;
- zararlingan joylarda fuqarolarni saqlash rejimlariga rioya qilish;
- zararlangan joylardan fuqarolarni evakuatsiya qilish;
- zararlangan hududlarga
odamlarni kiritmaslik;
- fuqarolarni sanitar qayta ishlovdan o‘tkazish, kiyim-kechak, texnika,
inshootlarni dezaktivatsiya qilish.
Radioaktiv m oddalar bilan zararlangan joylarda odamlarning xatti-
harakatlari radiatsiyaviy holatdan kelib chiqib aniqlanadi, bunda:
a) muayyan zararlangan joylarda, odamlar, RSBda bir necha soatgacha
saqlanishlari, so‘ngra oddiy inshootlarda bo‘lishlari tavsiya etiladi.
Ammo korxonalar va yashash maskanlari ishlarini oddiy rejim asosida
amalga
oshiradilar;
b) kuchli zararlangan joylardagi fuqaroiar himoya inshootlarida uch
kungacha saqlanishlari va keyingi to'rtinchi kunda oddiy inshootlarda
bo‘lishlari mumkin. Bunday holatlarda korxona
va maskanlar alohida
rejimda ishlashlari, ochiq joyda ishlovchilar esa bir necha soatdan, bir
necha kungacha ishni to‘xtatish!ari zarur;
d)
xavfli va juda xavfli shikastlanishda fuqaroiar
himoya inshootlarida
uch kundan kam bo‘lmasliklari hamda oddiy inshootlarda tashqariga
chiqmasdan saqlanishlari kerak. Bunday korxonalarda hamma oziq-ovqat
mahsulotlari germetik idishlarda saqlanishi (shkaflarda, shishali j'oki
emalli
idishlarda, polietilen qopchalarda) va ovqat tayyorlashda faqat
zararlanmagan suvlardan foydalanish lozim.
Y ong‘inga chidam li tom yop gich plitalar uch turga b o ‘linadi: o ‘tga chi-

|
Y ong‘inga chidam li tom yop gich plitalar uch turga b o ‘linadi: o ‘tga chi- Pdf ko'rish
|
bet | 171/239 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 8,77 Mb. | | #145886 |
Bog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi. Tojiboyev M. Nigmatov MY ong‘inga chidam li tom yop gich plitalar uch turga b o ‘linadi: o ‘tga chi-
dam lilik darajasi 2,5 soatdan kam b o ‘lm asa 1-turga, 1 soat b o ‘lganda
2- turga v a 0,75 soatga teng b o ‘lsa 3 turga kiradi. Ular yonm aydigan
ashyolardan tayyorlanadi va m e’yor talab etgan o ‘tga chidam lilik mud-
206
dati davom ida y o n g ‘inning bino qavatlari b o ‘yich a tarqalib ketm asligini
ta’m inlash uchun xizm at qiladi.
Yong'inga qarshi tom yopgich plitaiarda qoida b o ‘yicha tuynuk
qo'yilm aydi. Lekin tuynuk qo'yish lozim b o is a , ular y o n g ‘inda yonm ay
digan qopqoqlar yoki m axsus klapanlar bilan himoyalanadi. Bunday toi
fadagi tom yopgich plitalam ing ishlatilish sohalari m axsus hamda tarmoq
qurilish m e’yorlari va qoidalarida m e’yorlanadi. Bu xildagi tom yopgich
plitalam ing eng k o ‘p tarqalganlari 2- va 3-turlari hisoblanib, ular asosan
I v a II darajali o ‘tga chidam lilikka ega bo‘lgan bino va inshootlam ing
yerto‘la hamda chordoq tomlarini yopishda q o ‘llaniladi.
Agar qolgan barcha qavatlaming tom yopgich plitalari o ‘tda yonm ay
digan ashyolardan tayyorlangan va xonaning shifti b o ‘yicha tuynuksiz
yaxlit o ‘m atilgan b o ‘lsa hamda o ‘tga chidam lilik darajasi 0,75 soatdan
kam boMmasa, ular y on g‘inga qarshi to ‘siq vazifasini o ‘tashi mumkin.
Yong‘inga qarshi ishlaydigan 1-turdagi tom yopgich plitalar, asosan,
bir qavatli sanoat korxonalari va omborxonalardagi y o n g ‘inga qarshi
b o ‘linmalar, seksiyalar va hududlarning tom ini yopishda qoMlaniladi,
chunki ularning devorlari ham shu toifadan b o ‘!ib, bir xildagi o ‘tga chi-
damlilik darajasiga ega.
I
va
|
| |