nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
subselection - Информатика

411
T.r.
Ras
m
i
Nomi
T
u
g
m
as
i
Vazifasi
7
Овал
O
Oval chizish;
8
Прямоугольник
R
To`rt (ko`pburchak) burchak chizish;
9
Карандаш
Y
Qalam;
10
Кисть
B
mo`yqalam
asosan rasmning biror
qismini ranglash,
yoki qalin chiziqlar
chizish uchun mo`ljallangan;
-modda. Soliqni (yigʻimni) toʻlamaslik yoki toʻliq toʻlamaslik

Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasining yuridik yoki jismoniy shaxs boʻlgan nazorat
qiluvchi shaxslari tomonidan mazkur kompaniya foydasining ulushi soliq bazasiga
kiritilmaganligi natijasida soliq summalarini toʻlamaganlik yoki toʻliq toʻlamaganlik, -
nazorat qilinadigan chet el kompaniyasining soliq bazasiga kiritilishi lozim boʻlgan
foydasiga nisbatan tegishincha foyda soligʻi boʻyicha yoki jismoniy shaxslardan olinadigan
daromad soligʻi boʻyicha toʻlanmagan soliq summasining yigirma foizi miqdorida, lekin oʻn
million soʻmdan kam boʻlmagan miqdorda jarima solishga sabab boʻladi.
-modda. Nazorat-kassa texnikasini va hisob-kitob

(4-q.)
Ushbu modda uchinchi qismining oʻn uchinchi va oʻn toʻrtinchi xatboshilarida
koʻrsatilgan soliqqa oid huquqbuzarliklar boʻyicha yashirilgan soliq bazasi summasi oxirgi oʻn
ikki oy uchun aniqlanadi.
(5-q.)
Hisobvaraq-fakturalarda yoki nazorat-kassa texnikasi cheklarida olingan tovarlar
(xizmatlar) nomenklaturasiga yoxud faoliyatning oʻziga xos xususiyatlariga va amalga
oshiriladigan turlariga muvofiq boʻlmagan identifikatsiya kodlarini aks ettirish -
hisobvaraq-fakturalarda yoki nazorat-kassa texnikasi cheklarida koʻrsatilgan realizatsiya
qilingan tovarlar (xizmatlar) qiymatining bir foizi miqdorida jarima solishga sabab boʻladi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
-rasm - Biokimyo pmd

317
79-rasm.
Ichki sekretsiya bezlari
Idora etish sistemasiga gormonlar ishlab chiqarilishining qoshilishi
distant boshqarilishni
amalga oshirishga imkon beradi, yani hujayra
o‘z metabolizmini boshqarishdan tashqari boshqa hujayralar ta’siriga
uchraydi (79,80-rasm).
Gormonlar ichki sekretsiya bezlarining maxsus hujayralarida hosil
bo‘lgandan so‘ng, qonga otib, moddalar
almashinuvi va fiziologik
funksiyalarga regulyator (boshqaruvchi) ta’sir ko‘rsatuvchi organik
tabiatli moddalardir.
318
Gormonlar tasnifi
Kimyoviy tabiatiga ko‘ra gormonlar uch guruhga bo‘linadi:
1. Peptid (oqsil) tabiatli gormonlar:
a) murakkab oqsillar - glikoproteinlar;
bularga FSG, lyuteinlovchi
gormon, TTG va boshqalar;
b) oddiy oqsillar: prolaktin, STG,
insulin va boshqalar kiradi;
d) peptidlar: AKTG, glyukagon, kalsiytonin, somatostatin,
vazopressin, oksitotsin va boshqalar kiradi.
2.Aminokislotalar unumlari: katexolaminlar,
tireoid gormonlar,
melatonin va boshqalar kiradi.
3. Steroid birikmalar va yog‘ kislotalar unumlari (prostaglandinlar).
Steroidlar gormonlarning katta guruhini tashkil qiladi; ularga buyrak
usti bezlari gormonlari (kortikosteroidlar), jinsiy gormonlar (androgenlar
va estrogenlar), 1,25-dioksixolekalsiferol va boshqalar kiradi.
4. Eykazanoidlar ko‘p to‘yinmagan yog‘ kislotalar (araxidonat)
unumlari bo‘lib, uch sinf birikmalarni o‘z ichiga oladi: prostaglandin,
tromboksan va leykotriyenlar. Ular
suvda erimaydigan nostabil
birikmalar bo‘lib, o‘z ta’sirini sintezlangan joyi yaqinidagi hujayralarga
ko‘rsatadi.
80-rasm.
Endokrin va nerv sistemalarining bir-biriga bog‘lanishi. To‘g‘ri
chiziqlar gormon sintezini, punktir chiziqlar –nishon a‘zoga ta‘sirini
ko‘rsatadi
-modda. Shikoyatni koʻrmasdan qoldirish

|
-modda. Shikoyatni koʻrmasdan qoldirish Pdf ko'rish
|
bet | 168/352 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #248757 |
Bog'liq soliq kodeksi 2023234-modda. Shikoyatni koʻrmasdan qoldirish
(1-q.)
Yuqori turuvchi soliq organi, agar quyidagilarni aniqlagan boʻlsa, shikoyatni toʻliq
yoki qisman koʻrmasdan qoldiradi:
shikoyat shikoyatni bergan shaxs yoki uning vakili tomonidan imzolanmagan boʻlsa yoxud
vakilning shikoyatni imzolash uchun vakolatlarini tasdiqlovchi belgilangan tartibda
rasmiylashtirilgan hujjatlar taqdim etilmagan boʻlsa;
shikoyat ushbu Kodeksda belgilangan shikoyat berish muddati tugaganidan keyin berilgan
va uni tiklash toʻgʻrisidagi iltimosnomani oʻz ichiga olmagan boʻlsa yoki shikoyat berish uchun
oʻtkazib yuborilgan muddatni tiklash rad etilgan boʻlsa;
shikoyat boʻyicha qaror qabul qilinishiga qadar shikoyatni bergan shaxs nomidan shikoyatni
toʻliq yoki qisman chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza kelib tushgan boʻlsa;
ilgari aynan oʻsha asoslar boʻyicha shikoyat berilgan boʻlsa;
shikoyat soliq organining ushbu Kodeksga muvofiq belgilangan tartibda ilgari shikoyat
qilingan qarori ustidan berilgan boʻlsa;
shikoyat ushbu Kodeksning 232-moddasida belgilangan tartib buzilgan holda berilgan
boʻlsa;
shikoyat ushbu Kodeksning 233-moddasi talablariga muvofiq rasmiylashtirilmagan boʻlsa;
shikoyat qoʻzgʻatilgan jinoyat ishi doirasida yoki soliq toʻlovchi sudga shikoyat masalasi
boʻyicha murojaat qilganda berilgan boʻlsa.
(2-q.)
Shikoyatni koʻrib chiqayotgan soliq organi shikoyat olingan yoxud shikoyatni toʻliq
yoki qisman chaqirib olish toʻgʻrisidagi ariza olingan kundan eʼtiboran besh kun ichida shikoyatni
toʻliq yoki qisman koʻrmasdan qoldirish haqida qaror qabul qiladi.
(3-q.)
Qabul qilingan qaror toʻgʻrisida shikoyatni bergan shaxsga qaror qabul qilingan
kundan eʼtiboran uch kun ichida yozma shaklda xabar beriladi.
(4-q.)
Shikoyatni koʻrmasdan qoldirish shaxsning shikoyat berish uchun ushbu Kodeksda
belgilangan muddatlarda shikoyat bilan takroran murojaat qilishiga monelik qilmaydi, bundan
ushbu modda birinchi qismining toʻrtinchi va beshinchi xatboshilarida nazarda tutilgan asoslar
boʻyicha shikoyatni koʻrmasdan qoldirish hollari mustasno.
|
| |
Основы пакета - bet 154

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 154/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
206
bunday boshqaruvchi abonent mavjudligi tarmoqning mustahkamlik darajasini
pasaytiradi, chunki uning ishdan chiqishi butun tarmoqda amalga oshirilayotgan
axborot almashinuvni shu zahotiyoq to‗xtatadi.
Jiddiy qilib aytganda, kompyuterlar xalqada to‗liq teng xuquqli emaslar
(shina topologiyasi kabi). Ayni vaqtda axborot qabul qilayotgan bir kompyuter
axborotni boshqa kompyuterlarga nisbatan oldin, qolgan kompyuterlar esa
axborotni keyin qabul qiladi. Maxsus «halqa» topologiyasi tarmoqning aynan shu
mo‗ljallangan axborotni tarmoqda almashinuvini boshqarish usullari, xususiyatiga
asoslangan bo‗ladi. Bu usullarda axborotni navbatdagi kompyuterga uzatish
huquqi davrida ketma-ket joylashgan kompyuterlarga navbati bilan beriladi.
«Halqa»ga yangi abonentni ulash odatda oddiy, lekin albatta ulash vaqtida
butun tarmoqni ishdan to‗xtatish lozim bo‗ladi. «Shina» topologiyasi kabi halqada
ham abonentlarni tarmoqdagi maksimal soni katta (ming va undan ham ko‗p).
Halqa topologiyasi odatda yuklamalarga chidamli hisoblanadi, u tarmoq orqali eng
ko‗p axborot oqimini ishonchli ta‘minlaydi, chunki unda konflikt holati yo‗q
(shina topologisida mavjud) shuningdek, markaziy obyekt ham yo‗q (yulduz
topologiyasida mavjud). [10]
Signal halqadagi tarmoqning hamma kompyuterlardan o‗tgani uchun,
tarmoqdagi kompyuterlarni birontasi ishdan chiqsa, (yoki tarmoq qurilmalaridan
biri) butun tarmoqning ish faoliyati to‗xtaydi. Xuddi shuningdek, tarmoq
kabellarining birontasi uzilsa yoki qisqa to‗qnashuv ro‗y bersa, butun tarmoq ish
faoliyatini davom ettira olmaydi. Halqa topologiyasi kabellari uzilishiga eng
sezgir, shuning uchun bu topologiyada odatda ikkita (yoki ko‗proq) parallel aloqa
yo‗llari o‗tkaziladi, ulardan biri zaxira uchun mo‗ljallanadi.
Halqa topologiyaning yirik yutug‗i shundan iboratki, unda har bir obyekt
signalni qayta tiklash imkoniyati butun tarmoq uzunligini keskin oshirishga xizmat
qiladi (ba‘zida bir necha o‗n kilometrgacha). Bu ma‘noda Halqa topologiyasi
boshqa barcha topologiyalardan yuqori ustunlikka egadir.
|
| |
Jismoniy topologiya - Основы пакета

Jismoniy topologiya – ya‘ni kompyuterlarni o‗zaro joylashishi va
kabellarni o‗tkazish sxemasi. Bu ma‘noda, masalan, passiv yulduz aktiv yulduz
211
topologiyasidan farq qilmaydi, shuning uchun ko‗p hollarda faqat ―Yulduz‖ deb
yuritiladi.
Mantiqiy topologiya – ya‘ni kompyuterlar o‗zaro aloqa strukturasi va
signalning tarmoqda tarqalish belgilaridir. Bunday ta‘rif topologiyaning ancha
to‗g‗ri tarifidir.
Axborot almashinuvini boshqarish topologiyasi – bu alohida
kompyuterlar o‗rtasidagi axborot almashish huquqi, ketma-ketligi va prinsiplaridir.
Axborot topologiyasi – bu tarmoqdan uzatilayotgan axborotlar oqimining
yo‗nalishidir.
3.10–rasm. Turli topologiyalarning ishlatilishiga misollar.
212
Misol uchun, jismoniy va mantiqiy topologiyali «shina» tarmog‗i
axborotlarni uzatish uchun estafeta usulidan foydalanishi mumkin (ya‘ni bu halqa
ma‘nosida) va bir vaqtning o‗zida barcha axborotni alohida ajratilgan bir
kompyuterdan uzatishi ham mumkin (ya‘ni bu yulduz ma‘nosida). Mantiqiy
topologiyali «shina» tarmog‗i, jismoniy topologiyali «yulduz» (passiv) va «daraxt»
(passiv) ko‗rinishga ham ega bo‗lishi mumkin.
Jismoniy, mantiqiy va boshqarish topologiyali har qanday tarmoq axborot
topologiyasi ma‘nosida yulduz deb hisoblanishi mumkin, agarda bir server va bir
necha mijoz asosida yig‗ilgan tarmoq bo‗lsa, faqatgina shu server bilan aloqa
qilinadi. Bu holda tarmoqning buzilishga barqarorlik darajasining kamligi haqidagi
fikrlar markazdagi buzilishlarning sababi deyish adolatli bo‗ladi (bu holda –
server). Xuddi shuningdek, har qanday tarmoq axborot ma‘nosida shina
topologiyasi deb atalishi mumkin, agarda u bir vaqtning o‗zida server va
shuningdek, mijoz bo‗ladigan kompyuterlar yordamida qurilgan bo‗lsa. Har
qanday boshqa shina hollari kabi, alohida kompyuterlarning buzilishi bunday
tarmoqqa kam ta‗sir qiladi. Markaziy hisoblash tarmoqlar topologiyasi haqidagi
tahlilni tugatar ekanmiz, ta‗kidlab o‗tish kerakki, tarmoq turini tanlashda
topologiyaning turi asosiy omil bo‗la olmaydi. Muhim omillar masalan tarmoqni
standartlik darajasi, axborot almashish tezligi, abonentlar soni, qurilmalarning
narxi va tanlangan dasturiy ta‘minot bo‗la oladi. Lekin, boshqa tomondan olib
qaraganimizda, ba‘zi tarmoqlar turli bosqichda turli topologiyalarni ishlatish
imkonini beradi. Endi tanlash bu bobda o‗tilgan jami fikr va mulohazalarni hisobga
olgan holda butunlay foydalanuvchining zimmasiga tushadi.
|
-modda. Soliq tekshiruvlari natijalari boʻyicha qabul

3) soliq organining nomi, normativ xususiyatga ega boʻlmagan hujjat, ustidan shikoyat
berilayotgan mansabdor shaxslarning harakatlari (harakatsizligi);
4) shikoyat berayotgan shaxs oʻzining huquqlari qaysi asoslarga koʻra buzilgan deb
hisoblasa, oʻsha asoslar;
5) shikoyat berayotgan shaxsning talablari.
(4-q.)
Shikoyatda telefon raqamlari, elektron pochta manzillari va shikoyatni oʻz
vaqtida
koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan boshqa maʼlumotlar koʻrsatilishi mumkin.
(5-q.)
Shikoyat soliq organining normativ xususiyatga ega boʻlmagan hujjati, uning
mansabdor shaxslarining harakatlari yoki harakatsizligi ustidan shikoyat berayotgan shaxsning
vakolatli vakili
tomonidan berilgan taqdirda, shikoyatga ushbu vakilning vakolatlarini
tasdiqlovchi hujjatlar ilova qilinadi.
(6-q.)
Shikoyatga shikoyat berayotgan shaxsning dalillarini tasdiqlovchi hujjatlar ilova
qilinishi mumkin.
Основы пакета - bet 159

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 159/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
214
o‗zi bilan o‗zi ulanmagan, ya‘ni boshqa qandaydir tizimlar bilan aloqa qilish
imkoniyati mavjud tizim tushiniladi (yopiq tizimga nisbatan).
Xalqaro standartlar tashkiloti tomonidan OSI (International Standards
Organization) 1984-yili OSI model taqdim qilingan. Shundan beri hamma tarmoq
mahsulotlarini ishlab chiqaruvchilar tomonidan foydalanib kelinmoqda. Har
qanday universal model singari, OSI modeli ham ancha qo‗pol. Tez
o‗zgartirishlarni bajarishi qiyin, shuning uchun turli formalar taklif qiladigan real
tarmoq vositalari qabul qilingan vazifalarni taqsimlashga juda ham rioya
qilmaydilar.
Lekin OSI modeli bilan tanishish tarmoqda ro‗y berayotgan jarayonni yaxshi
tushunishga yordam beradi. Hamma tarmoqdagi bajariladigan vazifalar
(funksiyalar) modelda 7 ta bosqichga bo‗lingan (10.1 – rasm). Yuqori o‗rindagi
bosqichlar ancha murakkab, global masalalarni bajaradilar. Buning uchun pasdagi
bosqichlarni o‗z maqsadlari uchun ishlatib ularni boshqaradilar. Pastda joylashgan
bosqichlar maqsadi – yuqori bosqichga xizmat ko‗rsatish, yuqori joylashgan
bosqichlar uchun ko‗rsatiladigan bu xizmatning mayda qismlarining bajarilish
tartibi muhim emas.
Pastda joylashgan bosqichlar ancha sodda, ancha aniq vazifalarni
bajaradilar. Ideal holda har bir bosqich o‗zidan tepada va pastda joylashgan
bosqich bilan muloqot qiladi. Yuqori bosqich ayni vaqtda ilovaga ishlayotgan,
amaliy masalaga to‗g‗ri kelsa, pastki bosqich esa signalni aloqa kanali orqali
uzatishga to‗g‗ri keladi. 3.11 – rasmda keltirilgan bosqichlar vazifasi tarmoq
abonentlarining har biri tomonidan bajariladi.
Bir abonentdagi har bir bosqich shunday ishlaydiki, u boshqa abonentning
xuddi shu bosqichi bilan to‗g‗ri aloqasi borday, ya‘ni tarmoq abonentlarining bir
xil nomli bosqichlari o‗rtasida virtual aloqa mavjud.
|
| |
-modda. Soliq bazasi - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

|
Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining Pdf ko'rish
|
bet | 269/352 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #248757 |
Bog'liq soliq kodeksi 2023366-modda. Soliq bazasi
(1-q.)
Soliq bazasi quyidagilar hisoblanadi:
1) Oʻzbekiston Respublikasining rezidentlari boʻlgan jismoniy shaxslar uchun - ushbu
boʻlimda nazarda tutilgan soliq imtiyozlarini hisobga olgan holdagi jami daromadlari;
2) Oʻzbekiston Respublikasining norezidentlari boʻlgan jismoniy shaxslar uchun - ushbu
boʻlimda nazarda tutilgan soliq imtiyozlari qoʻllanmagan holdagi jami daromadlari.
(2-q.)
Soliq bazasini aniqlashda soliq toʻlovchining ham pul shaklida, ham natura shaklida
olgan daromadlari yoki daromadlarni tasarruf etish uchun yuzaga kelgan huquqlari, shuningdek
moddiy naf tarzidagi daromadlari hisobga olinadi. Bunda soliq toʻlovchining alohida turdagi
daromadlari ushbu boʻlimda belgilangan shartlarda va tartibda jami daromad tarkibida hisobga
olinishi yoki hisobga olinmasligi mumkin.
(3-q.)
Soliq toʻlovchining chet el valyutasida ifodalangan daromadlari, haqiqatda
daromadlar olingan sanadagi Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy bankining kursi boʻyicha milliy
valyutaga qayta hisob-kitob qilinadi.
(4-q.)
Turli soliq stavkalari boʻyicha solinadigan soliq bazasi alohida aniqlanadi.
(5-q.)
Soliq bazasi, agar ushbu Kodeksda boshqacha qoida belgilanmagan boʻlsa, soliq davri
boshidan eʼtiboran oʻsib boruvchi yakun bilan aniqlanadi.
(6-q.)
Soliq bazasi nazorat qilinadigan chet el kompaniyalarining ushbu Kodeksning VII
boʻlimiga va 208-moddasiga muvofiq aniqlanadigan yigʻma foydasini ham oʻz ichiga oladi.
(7-q.)
Soliq bazasiga ushbu boʻlimda belgilangan hollarda va tartibda tuzatish kiritiladi.
(8-q.)
Ushbu Kodeksning VI boʻlimida nazarda tutilgan hollarda soliq toʻlovchining
daromadlariga ushbu Kodeksning 20-bobida nazarda tutilgan tartibda tuzatish kiritiladi.
(9-q.)
Agar soliq toʻlovchining daromadidan uning oʻz farmoyishiga, sudning yoki boshqa
organlar va tashkilotlarning qaroriga koʻra ushlab qolishlar amalga oshirilsa, bunday ushlab
qolishlar soliq bazasini kamaytirmaydi.
|
| |
Основы пакета - bet 160

216
Hamma bosqich vazifalarini batafsil ko‗rib chiqamiz.
Amaliy bosqich (Application, prikladnoy uroven) yoki ilovalar bosqichi, u
quyidagi xizmatlarni amalga oshiradi: foydalanuvchining ilovasini shaxsan
tasdiqlaydi, masalan, fayllar uzatishning dasturiy vositalari, axborotlar bazasiga
ega bo‗lish, elektron pochta vositalari, serverda qayd qilish xizmati. Bu bosqich
qolgan 6 ta bosqichni boshqaradi.
Prezentatsiya bosqichi (Presentation, prezentativniy uroven) yoki
axborotni tanishrtirish bosqichi, bu bosqichda axborot aniqlanadi va axborot
formatini ko‗rinish sintaksisini tarmoqqa qulay ravishda o‗zgartiradi, ya‘ni
tarjimon vazifasini bajaradi. Shu yerda axborot shifrlanadi va dishifratsiyalanadi,
lozim bo‗lgan taqdirda ularni zichlashtiradi.
U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev - bet 135

227
yoki lokal tarmoq deb nomlanadi) uchun ajratilgan. Tarmoqda asosan
uchta sinf IP manzillaridan foydalaniladi.
6.1- jadval
Sinf
Bo‘linish
Diapazon
Tarmoq
manzili
Kompyuter
manzili
A
0111
1111
1.0.0.0
126.255.255.255
dastlabki8bit
ohirgi 24 bit
B
1011
1111
128.0.0.0
191.255.255.255
dastlabki 16bit
ohirgi16bit
C
1101
1111
192.0.0.0
223.255.255.255
dastlabki 24bit ohirgi8bit
D
1110
1111
224.0.0.0
239.255.255.255
Ma’lumotlarni ko‘p manzilli
jo‘natish manzillari
E
1111
1111
240.0.0.0
255.255.255.255
Zaxiralangan manzillar
HozirdakundaIPv4
manzillaritugaganligisababliIPv6
protokolinitarmoqdaqo‘llashustidaglobalmiqyosdaishboshlangan.
Internettarmog‘ishudarajadarivojlanmoqdaki,
utaqdimetayotganxizmatturlarihamko‘payibbormoqda.
Internetbuyumlari,
ya’nimasofadanboshqaruvtizimlari,
«aqlliuy»
kabizamonaviyimkoniyatlarnita’minlashuchunIPv6
niqo‘llashdanboshqailojqolmadi.
transport pog‘onasi - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

225
pog‘onasiga yana ikkita protokollar tayinlanishi mumkin: ICMP
(Internet Control Message Protocol) bu marshrutizator paketni uzatish
paytida yuz bergan xatoliklar to‘g‘risida resursga ma’lumot uzatish
uchun mo‘ljallangan va IGMP (Internet Group Management Protocol)
esa bir vaqtning o‘zida bir nechta manzilga paketlarni yo‘naltirish
uchun ishlatiladi.
OSI modelining pastki pog‘onalari (kanal va fizik) uzatuvchi
vositaga kirish, kadrlarni shakllantirish va elektr signallari darajalarini
muvofiqlashtirish, kodlash,
sinxronizatsiya
va
ba’zi
boshqa
funksiyalarni amalga oshiradi. TCP/IP stekining pastki pog‘onasida
vazifa ancha sodda - u faqat tarmoq tarkibiga kiritilgan tarmoq
texnologiyalari bilan o‘zaro aloqani tashkil qilish uchun javobgardir.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 193

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I. Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri
mа’lum qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II. Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1.Текст menyusini CorelDRAW dasturida matn
yaratish uchun qanday maxsus asbobi mavjud?
2.Текст (Text) asbobi belgilanmagan bo’lib,
belgilash asbobi belgilangan bo’lsa ham, uni
tahrirlash rejimiga o’tkazadimi?.
3.Shriftni qanday tanlab olinadi?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli, vektorli, fraktal)
bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt
vаriаnti
3-ilоvаdа
kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
|
Mavzu: Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari

|
Mavzu: Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari Pdf ko'rish
|
bet | 194/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)62. Mavzu: Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari.
Reja:
1.Текст menyusi
2.Matnni tahrirlash
3.Shriftni tanib olish.
Текст menyusi CorelDRAW dasturida matn yaratish uchun Текст (Text) maxsus
asbobi mavjud. Bu asbob ikki rejimda: satrli va abzasli matn sifatida qo’laniladi.Matnni
tahrirlash. Dasturda matnni tahrirlash juda qulay tashkil etilgan bo'lib, xatto Текст (Text)
asbobi belgilanmagan bo’lib, belgilash asbobi belgilangan bo’lsa ham, ikki marta matn
obyekti ustida sichqoncha chap tugmasining bosilishi uni tahrirlash rejimiga o’tkazadi.
Ayrim hollarda Текст (Text) menyusining Редактировать текст buyrug’i bilan ochiladigan
oynada ham matnni tahrirlash qulay. Simvollarni kiritish va o’chirishdan tashqari
CorelDRAW dasturi matnni formatlash uchun keng imkoniyatlar, ya‘ni matn ko’rinishini,
harflar va satrlar joylashishini o’zgartirish kabi amallarni bajarish imkoniyatini beradi.
Buning uchun menyuning Форматирование символов (Character Formatting) va
Форматирование абзаца (Paragraph Formatting) buyruqlari bilan ochiluvchi qo’shimcha
oynalaridan foydalanish mumkin. Форматирование символов (Character Formatting)
qo’shimcha oynasida matnning asosiy parametrlari joylashgan: matn shrifti turi, uning
stili, o’lchami va joylashishi.
Shriftni tanib olish
Shriftni tanib olish
CorelDRAW X4 da yangi paydo bo’lgan imkoniyatlardan biri bu rastrli
tasvirni
(skanerlangan
yoki
ixtiyoriy
boshqa) tahlil
qilib,
unda
yozilgan
matnning
shrift
turini
aniqlashdir.
Bu
imkoniyatdan foydalanish
uchun
CorelDRAW hujjatiga tasvir joylashtiriladi va Текст►WhatTheFont?!...
buyrug’i
tanlanadi.
Bunda
sichqoncha
ko’rsatkichi
nishon
ko’rinishiga
o’zgaradi va tahlil qilinishi kerak bo’lgan soha sichqoncha bilan belgilanadi
Текст►WhatTheFont?!... buyrug‘ini tanlash Belgilangan sohada sichqoncha chap tugmasi
bosiladi va brauzer oynasida http://www.myfonts.com/internet sahifasi ochiladi. Bu
sahifada
Поиск tugmasi bosilib, ochiladigan oynada tahlil natijalari ko’rinadi.
|
| |
Sinov savollari? - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

62-MAVZU
Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari.
1.1.O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nazariy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.Текст menyusi
2.Matnni tahrirlash
3.Shriftni tanib olish
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari
haqida umumiy tasavvur va tushunchalarni shakllantirish.
O’qitish natijasi: Matn obyektlarining turlari va matn uskunalari bo`yicha mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Текст menyusi roli va o’rni
haqida ma’lumot berish.
2. Matnni tahrirlash, mazmuni va
vazifalarini yoritib berish.
3. Shriftni tanib olishni ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Текст menyusi roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2. Matnni tahrirlash, mazmuni va vazifalarini ko’rsatib
beradilar.
3. Shriftni tanib olishni sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
IPv6 protokoli - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

228
lmaganligisababli)
o‘noltiliksanoqtizimidagisonlarbilanyoziladi.
Masalan,
8000:0000:0000:0000:0127:AB68:CD45:EF15
IPv6 protokolini yaratishdan asosiy maqsad quyidagilardan
iborat:
Tarmoqdagi milliardlab qurilmalarni manzillash;
Marshrutizatorlarni ishlashini tezlashtirish
uchun protokolni
soddalashtirish;
Xavfsizlikni ta’minlash;
Sifatli xizmat ko‘rsatish.
IPv6 protokolida manzillarning uchta turi mavjud:
Unicast – tarmoqdagi xost manzili (ma’lumotni faqat bitta
xost qabul qiladi).
Anycast – guruhli manzil (ma’lumotni
guruhdagi faqat bitta
xost qabul qiladi).
Multicast – guruhli manzil (ma’lumotni guruhdagi barcha
xost qabul qiladi).
IPv6 protokolida nol bitlik manzillar
yozuvini qulayroq qilish
uchun, ortiqcha nollarni olib tashlash uchun maxsus sintaksis nazarda
tutilgan. « :: » yozuvidan foydalanish 16 ta nollik bitlardan iborat
guruhlar borligiga ishora qiladi. « :: » kombinatsiyasi faqatgina manzil
yozilishida paydo bo‘lishi mumkin. « :: »
ketma-ketligi, shuningdek,
yozuvdan manzildagi boshlang‘ich va
yakunlovchi nollarni olib
tashlash uchun foydalanilishi mumkin.
Masalan: 8000:0000:0000:0000:0127:AB68:CD45:EF15
8000::0127:AB68:CD45:EF15
Nazorat savollar - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

173
vositalari ustidan davlat nazorati laboratoriyasi tashkil etilgan edi. Shu yilniig o‘zida O‘rta Osiyo
o‘lchov va tarozilari Palatasi tashkil qilindi va u aynan O‘rta Osiyo respublikalarida metrologik
xizmatlar asoschisi bo‘ldi.
Hozirgi kunda ―O‘zstandart‖ agentligi boshchilik qilayotgan O‘zbekiston Respublikasi Davlat
metrologik xizmati ko‘p tarmoqli, texnik jihatdan to‘la jihozlangan, zamonaviy me‘yoriy va
metodik xujjatlar bilan ta‘minlangan Respublika sinov va sertifikatlashnirish markazi, O‘zbekiston
milliy metrologiya instituti, Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish ilmiy-tadqiqot
instituti, 16 ta xududiy markazlar va 148 ta yuridik shaxslar metrologik xizmatlaridan iborat
bo‘lgan katta tizimdir. O‘zbekiston milliy metrologiya institutining asosiy vazifasi respublikamizda
o‘lchashlar birligini ta‘minlash orqali noto‘g‘ri o‘lchashlarning salbiy natijalaridan iste‘molchilar
xuquqlari, fuqarolar sog‘lig‘i va xavfsizligi, atrof muhit hamda davlat manfaatlarini muhofaza qilish
va davlatimiz eksport salohiyatini oshirishga ko‘maklashishdan iboratdir.
Mamlakatimiz iqtisodiyotini yanada rivojlantirishning bugungi dolzarb masalalaridan biri bu –
davlatimiz ekport salohiyatini oshirish. Bu masalani hal qilishda metrologiyaning o‘rni o‘ziga
xosligi bilan ajralib turadi. Xalqaro savdoga ko‘maklashish uchun mamlakatda o‘tkazilgan
o‘lchashlar natijalarini boshqa davlatlar tomonidan tan olinishini ta‘minlash bu masalaning asosiy
negizi sanaladi. Respublikamizda berilgan sertifikatlar boshqa davlatlar tomonidan tan olinishi
eksport qiluvchilarga qulayliklar yaratib, eksport mahsulotlarini tan narxi arzonlashtirilishiga olib
keladi.
O‘zstandart»
agentligining
Respublika Metrologiya xizmatlari ko‘rsatish markazi
O‘zbekiston
Respublikasi
Vazirlar
Mahkamasining
2002
yil
3
oktabrdagi
342-sonli
«Standartlashtirish,
metrologiya
vasertifikatlashtirish
tizimini
takomillashtirish
chora-tadbirlari
to‘g‘risida»gi qaroriga muvofiq tashkil qilingan.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2003 yil 9 dekabrdagi PF-3358-sonli «Respublika
davlat boshqaruv organlari tizimini takomillashtirish to‘g‘risida»gi Farmoni hamda O‘zbekiston
Respublikasi
Vazirlar
Mahkamasining
2004
yil
5
avgustdagi
373-sonli
«O‘zbekiston
standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligining tuzilishini va faoliyatini tashkil»
Respublika Metrologiya xizmatlari ko‘rsatish markazi Metrologiya xizmatlari ko‘rsatish markaziga
o‘zgartirilgan. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 28 apreldagi «O‘zbekiston
standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi faoliyatini takomillashtirish chora-
tadbirlari to‘g‘risida» PQ-2935-sonli qaroriga muvofiq mavjud «Milliy etalonlar markazi» davlat
muassasasi, «Metrologiya xizmatlari ko‘rsatish markazi» davlat korxonasi va «Standartlashtirish,
metrologiya
va
sertifikatlashtirish
ilmiy-tadqiqot
instituti» davlat muassasasining metrologik
bo‘linmalari negizida «O‘zbekiston milliy metrologiya instituti» davlat korxonasini («O‘zMMI»
DK) tashkil etildi.
Xalqaro etalonlar - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

170
global masshtabda o‘tkazish zarurligini anglatadi. Chunki ishonarli o‘lchash informasiyasi sinov
natijalarining o‘zaro tan olinishini tasdiqlaydigan va mahsulot va xizmatlarning muvofiqligini
tasdiqlash va jami baholash infrastrukturasini asosi bo‘ladi. Bu o‘z navbatida, kattalik birliklarini
turli mamlakatlar etalonlari bilan qayta tiklanadigan o‘lchamlarini doimiyligi va majburiy
kelishishligiga qattiq talablar qo‘yadi.
Bu talablarni ta‘minlash uchun milliy etalonlar xalqaro va (yoki) davlatlararo etalonlar bilan
solishtirilishi kerak bo‘ladi va agar bu boshqa mamlakat milliy etalonlari bilan zarur bo‘lsa.
Talabalar soni: 26 –30 gacha

Talabalar soni: 26 –30 gacha
Mashg’ulot
shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
3D Studio MAX dasturi haqida tushuncha
Foydalanuvchi interfeysi haqida ma’lumot
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor, slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
Ikkilamchi etalon - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

168
Ishchi etalon - birlikning o‘lchamini ishchi o‘lchash vositalariga uzatish uchun mo‘ljallangan
etalon.
Ishchi etalon birligining o‘lchami ikkilamchi nusxa etalon bo‘yicha yoki ba‘zi hollarda, to‘g‘ridan-
to‘g‘ri birlamchi etalon bo‘yicha qo‘yiladi.
Etalonlarning tarkibiga na faqat kattalik birligini qayta tiklaydigan va saqlashni amalga oshiradigan
eng yuqori aniqlikdagi o‘lchash vositalari etalonlar kiritiladi, balki birlik o‘lchamini etalondan
boshqa o‘lchash vositalariga uzatish, o‘lchash sharoitini nazorat qilish va etalonda saqlanadigan
kattalik birligi o‘lchamini o‘zgarmasligini kuzatish uchun zarur bo‘lgan boshqa o‘lchash vositalari
ham kiritiladi.
Zarur bo‘lganda, etalonlar tarkibiga ularning ishini ta‘minlaydigan boshqa texnikaviy vositalar
(masalan, informasion-hisoblash komplekslari, maxsus platformalar, inshootlar va boshqalar)
kiritiladi.
Ishchi etalonlar zarur bo‘lganda, namunaviy o‘lchash vositalari (NO‘V) uchun qabul qilinganidek,
1,2,...n - razryadlarga ajratiladi. Bu xolda birlikning o‘lchami razryadlari bo‘yicha bir-biriga tobe
ishchietalonlar tizimi orqali uzatiladi va birlikning o‘lchami bu tizimdagi oxirgi ishchi etalondan
ishchi o‘lchash vositasiga uzatiladi.
Yuqorida yozilganidek, etalonlarning o‘zaro metrologik tobeligi ko‘rsatilgan sxema ko‘rinishida
berilishi mumkin.
Taqqoslash - etaloni
Nusxa - etalon
Guvoh - etalon
Ishchi - etalon
Ikkilamchi
etalonlar
Birlamchi etalon
Etalonlarning metrologik tavsiflari GOST 8.381-80 muvofiq ifodalanadi. Odatda etalonlar uchun
o‘lchash natijalarini o‘rtacha kvadratik og‘ishi bo‘yicha ifodalangan birlikni qayta tiklashdagi
tasodifiy xatoligini baxolanishi va yo‘qotilmagan muntazam xatoligini baxolanishi ko‘rsatiladi.
Hozirda etalonlar uchun o‘lchash noaniqligini o‘rnatish, belgilash (aniqlash) majburiy talab bo‘lib
qoldi.
XIII BOʻLIM - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

365-modda. Soliq solish obyekti
(1-q.)
Soliq toʻlovchining jami daromadi jismoniy shaxslardan
olinadigan daromad
soligʻining (bundan keyin ushbu boʻlimda soliq deb yuritiladi) soliq solish obyekti deb
hisoblanadi.
(2-q.)
Ushbu Kodeksning 392-moddasida belgilangan tartibda soliqni qatʼiy
belgilangan
miqdorda toʻlash xohishini bildirgan yakka tartibdagi tadbirkorlar uchun soliqqa tortish obyekti
boʻlib amalga oshirilayotgan faoliyat turini tavsiflovchi fizik koʻrsatkichlar hisoblanadi.
(OʻzR
30.12.2020-y. OʻRQ-659-son Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
Metrologiya institutiga quyidagi vazifalar yuklatilgan

174
• davlat metrologiya xizmatini rivojlantirish;
• mavjud yuqori aniqlikdagi o‘lchash vositalari va usullarini takomillashtirish, yangilarini
yaratish, o‘lchash, nazorat
• va sinash vositalarini standartlashtirish;
• o‘lchash vositalari turini tasdiqlash maqsadida davlat sinovlari bo‘yicha ishlarni tashkil
qilish;
• o‘lchash vositalarini metrologik attestatlash, qiyoslash va kalibrlash ishlarini tashkil qilish.
Ko‘rsatilgan
vazifalarni
amalga
oshirish
uchun
Metrologiya xizmatlari ko‘rsatish
markazining qiyoslash laboratoriyalari yuqori aniqlikdagi qiyoslash asbob-uskunalari hamda
namunaviy o‘lchash vositalariga ega.
Bugungi kunda Metrologiya instituti tarkibida o‘lchash vositalari ustidan davlat metrologik
nazorati bo‘yicha 7 laboratoriya faoliyat yuritadi.
04 bo‘lim. Massa kattaliklarini o‘lchash ilmiy ishlab chiqarish bo‘limi
05 bo‘lim. Radiotexnik kattaliklarni va ionlovchi nurlanishlarni o‘lchash, putur
etkazmasdan tekshirish ilmiy ishlab chiqarish bo‘limi
06 bo‘lim.
Geometrik va mexanik kattaliklarni o‘lchash ilmiy ishlab chiqarish bo‘limi.
07 bo‘lim. Elektr va magnit kattaliklarni o‘lchash ilmiy ishlab chiqarish bo‘limi.
08 bo‘lim. Bosim va sarf kattaliklarini o‘lchash ilmiy ishlab chiqarish bo‘limi.
09 bo‘lim. Fizik-kimyoviy, optik-fizikaviy va harorat kattaliklari ilmiy ishlab chiqarish
bo‘limi.
Etalonlarni qonuniy tasniflanishi

169
Etalonlarning texnik infrastrukturasi, maxsus binolar, inshootlar, uskunalar etalon komplekslarining
ajralmas qismi bo‘lib, ularning tarkibi etalonlarning hujjatlarida beriladi.
Milliy etalonlar davlatning strategik muhim va mutlaqo xususiyatlik ob‘ekti bo‘lib, uni sotish va
sotib olish mumkin emas.
Milliy etalonlarning muhimligi (qiymatliligi) o‘lchash birliligini ta‘minlashda ularning roli bilan
hamda ko‘p holda aniq nushalash imkoniyatini yo‘qligi bilan va birlamchi etalonlarni yo‘qolgan
hollarda qayta tiklash imkoniyatini yo‘qligi bilan aniqlanadi. Etalonlarning qiymatliligi muntazam
metrologik tadqiqot (izlanish) lar va xalqaro solishtirishlar natijasida ularning xususiyatlarini
o‘rganish va takomillashtirish bilan keskin oshadi.
Milliy
etalonlarning
ilmiy-texnikaviy
darajasi
davlatning
ilmiy
va
texnikaviy
potensialining
ko‘rsatkichi hisoblanadi va mamlakatning texnikaviy va iqtisodiy mustaqilligini va uning strategik
maqsadlarini amalga oshirish, shu bilan bir qatorda milliy xavfsizligini ta‘minlash uchun etarli
darajada bo‘lishi kerak.
Milliy etalonlar bilan bir qatorda MDH davlatlar doirasida
davlatlararo etalonlar ham mavjud. Bu
etalonlar kelishuv asosida ishtirokchi davlatlar uchun boshlang‘ich etalon sifatida belgilangan
tartibda tan olingan etalonlardir (bu etalonlar: ―Standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlash-
tirish sohasida kelishilgan siyosatni o‘tkazish olib borish to‘g‘risida‖ gi bitimga asosan).
Davlatlararo etalon ikki va undan ortiq ishtirokchi davlatlar kelishuvi bo‘yicha qabul qilingan milliy
etalonlardan iborat bo‘ladi.
O‘lchashlar birliligini global masshtabda ta‘minlash uchun O‘lchashlar va tarozilar xalqaro byurosi
(MBMV) da saqlanadigan xalqaro etalonlar qo‘llaniladi.
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI

|
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
|
bet | 9/12 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 31,84 Kb. | | #102573 |
Bog'liq Mehnat muxofazasiIV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
22-modda. Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan davlat nazorati
Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga hamma joylarda rioya etilishi ustidan davlat nazoratini bunga maxsus vakolat berilgan, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tasdiqlaydigan nizom asosida ishlovchi davlat idoralari amalga oshiradilar.
Batafsil ma’lumot O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016-yil 20-apreldagi 117-sonli qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Mehnat vazirligi to‘g‘risida”gi nizom, O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2011-yil 11-maydagi 131-sonli qarori bilan tasdiqlangan “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzuridagi Yer qa’rini geologik o‘rganish, sanoatda, konchilikda va kommunal-maishiy sektorda ishlarning bexatar olib borilishini nazorat qilish davlat inspeksiyasi to‘g‘risida”gi nizomga va O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2010-yil 19-fevraldagi 29-sonli “O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligining mehnat, aholini ish bilan ta’minlash va mehnatni muhofaza qilishga doir qonun hujjatlariga rioya etilishini nazorat qilish faoliyatini takomillashtirish yuzasidan tashkiliy chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi qarorida keltirilgan.
23-modda. Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazorati
Mehnatni muhofaza qilishga doir qonunlar va boshqa me’yoriy hujjatlarga rioya etilishi ustidan jamoatchilik nazoratini mehnat jamoalari va kasaba uyushmasi tashkilotlari tomonidan mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha o‘zlari saylaydigan vakillar amalga oshiradilar.
Mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan vakil ish joylarida mehnat muhofazasining ahvolini moneliksiz tekshirish, aniqlangan kamchiliklarni bartaraf etish va aybdor shaxslarni javobgarlikka tortish to‘g‘risida takliflar kiritish huquqiga egadir. Mehnat muhofazasi bo‘yicha vakilga o‘z vazifalarini bajarishi uchun har haftada ish paytida kamida ikki soat vaqt ajratib beriladi va o‘rtacha ish haqi miqdorida haq to‘lanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
IV BO‘LIM. MEHNATNI MUHOFAZA QILIShGA DOIR QONUNLAR VA BOShQA ME’YORIY HUJJATLARGA RIOYA ETILIShI USTIDAN DAVLAT VA JAMOATChILIK NAZORATI
|
Ethernet tarmoqlari - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

223
0 dan 255 gacha oraliqda) va tarmoq orqali xabarda qabul qiluvchi
manzili va paket raqamini o‘z ichiga olgan belgilangan o‘lchamdagi
paketlarni yo‘naltirishni ta’minlaydi. TCP/IP
protokoli tarmoq
paketlarini tashishni ta’minlaydi, xabar jo‘natuvchi tomonidan
paketlarga bo‘linadi va xabar qabul qiluvchi
tomonidan paketlardan
yig‘iladi. IP manzil kompyuter foydalanuvchisiga Internet provayder
tomonidan doimiy ravishda belgilanishi (statik) mumkin, yoki,
Internetga kirishda dinamik (har safar har xil)
ravishda tayinlanishi
mumkin. TCP/IP uchun eng keng tarqalgan zamonaviy nom Internet
protokol to‘plami (Internet Protocol Suite) hisoblanadi. TCP/IP
stekida 4 ta pog‘ona belgilangan.
TCP/IP
stekining
amaliy pog‘onasi
OSI modelining eng yuqori
uchta pog‘onasiga mos keladi: amaliy, taqdimot va seans.
Tizim
tomonidan taqdim etilgan xizmatlarni foydalanuvchi dasturlari bilan
birlashtiradi. Turli mamlakatlar va tashkilotlarning tarmoqlarida ko‘p
yillar davomida ishlatilgan TCP/IP stek ko‘plab protokollar va amaliy
pog‘onadagi xizmatlarni o‘z ichiga olgan. Bularga FTP, telnet, SMTP,
HTTP va boshqalar kiradi.
TCP/IP stekining
Основы пакета - bet 277

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 277/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
383
yerda yana ulanish moslamalariga, razyomlarga, elektr bo‗yicha moslashtirish va
yerga ulanish hamda to‗siqlardan himoya qilish va hokazolarga talablar aniqlanadi.
5.2.2. Yordamchi protokollar va TCP/IP stek vositalari.
Protokol – bu qoida va amallar to‗plami bo‗lib, aloqa olib borish tartibini
boshqaradi. Tabiyki, axborot almashinuvida qatnashayotgan hamma kompyuterlar
bir xil protokol bilan ishlashi kerak, chunki axborot uzatib bo‗lgandan so‗ng
hamma qabul qilib olingan axborotlarni avvalgi ko‗rinishga yana qaytarish kerak.
Eng quyi bosqichlarning protokollari (jismoniy va kanal), ya‘ni qurilmalarga
tegishli bo‗lganlarini yuqoridagi boblarda ko‗rib chiqdik. Xususan ularga
kodlashtirish va dekoderlash usullari kiradilar. Hozir esa biz ancha yuqori bosqich
protokollarining xususiyatlariga to‗xtalib o‗tamiz, ularning vazifalarini dasturlar
amalga oshiradilar.
Tarmoq adapteri bilan tarmoq dasturiy taminotining aloqasini tarmoq
adapterlarining drayverlari amalga oshiradilar. Drayver sharofati bilan aynan
kompyuter adapter qurilmasining hech qanday xususiyatlarni bilmasligi mumkin
(ko‗rsatkichlarni, manzilini va u bilan axborot almashish kodlarini). Drayver har
qanday turdagi adapter platasi bilan dasturiy taʻminoti muloqotini bir turli qilishga
xizmat qiladi (uni fiksatsiyalaydi). Tarmoq adapterlarini ishlab chiqaruvchilar
ularga qo‗shib tarmoq drayverlarini ham birga beradi. Tarmoq drayverlari tarmoq
dasturlariga har turdagi ishlab chiqaruvchining platasi va hatto turli mahalliy
tarmoqlar platasi bilan ham bir xil ishlashga imkon beradi (Ethernet, Arcnet,
Token-Ring). Agarda gap OSI standart modeli haqida borsa, unda drayverlar
odatda yuqori bosqich ostining vazifasini bajaradilar. Masalan, adapterning bufer
xotirasida uzatiladigan peketlarni drayverlar hosil qiladilar, tarmoq orqali kelgan
paketlarni bu xotiradan o‗qiydilar, axborot uzatishga buyruq beradilar va
kompyuterga paketni qabul qilingani haqida xabar beradilar.
|
| |
Shahlola ULUG‘OVA - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 169/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilShahlola ULUG‘OVA
Buxoro davlat universiteti dotsenti,
Psixologiya fanlari nomzodi
Rayima NEMATOVA
Buxoro davlat universiteti
katta oʻqituvchisi
TADBIRKOR AYOLLARNING BOZOR MUNOSABATLARIGA IJTIMOIY-
PSIXOLOGIK MOSLASHUVCHANLIGINING OʻZIGA XOSLIGI
Maqolada tadbirkor ayollarning bozor munosabatlariga ijtimoiy-psixologik moslashuvchanligining
oʻziga xosligi toʻg‘risida soʻz boradi.
Kalit soʻzlar: tadbirkorlik, moslashuv, bozor munosabatlari, ikkilamchi kasbiy faoliyat, motivlar.
В статье идёт речь об особенностях социально-психологической адаптации женщин-
предпринимателей к рыночным отношениям.
Ключевые слова: предпринимательство, адаптация, рыночные отношения, вторичная
профессиональная деятельность, мотивы
The article talks about the peculiarity of socio-psychological predisposition of entrepreneurial women
to market relations.
Key words: entrepreneurship, adaptation, market relationship, secondary professional activity,
motivations
Kirish. Tadbirkor ayollarda bozor munosabatlari, iqtisodiy hayot qadriyatlari, muvaffaqiyatlari, ularga
erishish yoʻllari, usullari va zarur boʻlganda ikkilamchi kasbiy faoliyat haqidagi real tafakkurni shakllantirish
hamda iqtisodiy erkin shaxsni tarbiyalashda ijtimoiy-iqtisodiy fanlar alohida oʻrin tutadi. Chunki shaxsda
yangicha iqtisodiy tafakkurni shakllantirish bozor islohotlarini muvaffaqiyatli amalga oshirishning asosiy
kafolatidir. bozor iqtisodiyotiga yoʻl tutgan davrdan boshlab, tobora koʻproq kishilar, xususan, xotin-qizlar
foydali tadbirkorlik sohasida tashabbus, omilkorlik va mahorat koʻrsatmoqdalar. Bunday sharoitda oʻz-
oʻzidan aniqki, xotin-qizlar orasida erkin va ijodiy mehnatda yuqori natijalarga erishish uchun zarur boʻlgan
iqtisodiy bilimlarga va iqtisodiy manfaatli faoliyatning barcha sohalarida ikkilamchi kasbiy faoliyatni egallab
olishga intilish kuchayadi.
|
| |
-modda. Daromad olingan sana - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

(1-q.)
Ushbu boʻlimning maqsadida daromad olingan sana quyidagicha aniqlanadi:
1) daromadni toʻlash kuni, shu jumladan daromadni soliq toʻlovchining banklardagi
hisobvaraqlariga oʻtkazish yoki daromadlar pul shaklida
olinganda - daromadni soliq
toʻlovchining topshirigʻiga koʻra uchinchi shaxslarning hisobvaraqlariga oʻtkazish kuni;
2) daromadlar natura shaklida olinganda - daromadlarni natura shaklida berish kuni;
3) daromadlar moddiy naf tarzida olinganda - tovarlarni (xizmatlarni), qimmatli qogʻozlarni
sotib olish kuni. Agar sotib olingan qimmatli qogʻozlarga haq toʻlash ushbu qimmatli qogʻozlarga
boʻlgan mulk huquqi soliq toʻlovchiga oʻtganidan
keyin amalga oshirilsa, daromadning haqiqatda
olingan sanasi sotib olingan qimmatli qogʻozlarning qiymatiga tegishli toʻlovni toʻlash kuni
sifatida aniqlanadi;
4) bir turdagi qarama-qarshi talablarni hisobga olish kuni;
5) belgilangan tartibda soliq agenti tomonidan umidsiz
qarz hisobdan chiqarilgan kun;
6) xodim safardan qaytganidan keyin boʻnak hisobot tasdiqlangan oyning oxirgi kuni.
(2-q.)
Mehnatga haq toʻlash tarzida daromad olinganda bunday daromadning olingan sanasi
deb, soliq toʻlovchiga mehnat shartnomasi (kontrakti) asosida mehnat majburiyatlarini
bajarganligi uchun, unga daromadlar hisoblangan oyning oxirgi kuni eʼtirof etiladi, shuningdek
mehnat toʻgʻrisidagi qonunchilikda nazarda tutilgan ish qidirish davriga kompensatsiya toʻlangan
sana eʼtirof etiladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(3-q.)
Kalendar oy tugaguniga qadar mehnat munosabatlari bekor qilingan taqdirda, soliq
toʻlovchi tomonidan mehnatga haq toʻlash tarzida olingan daromadning haqiqatda olingan sanasi
deb unga daromad hisoblangan oxirgi ish kuni eʼtirof etiladi.
(4-q.)
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi foydasining summasi tarzidagi daromadlar
uchun daromadning haqiqatda olingan kuni deb chet el kompaniyasi yoki tuzilmasi roʻyxatdan
oʻtkazilgan mamlakatning qonunchiligiga muvofiq moliya yili
uchun moliyaviy hisobot
tuziladigan davrning tugallanish sanasi toʻgʻri keladigan kalendar yildan keyingi soliq boʻyicha
soliq davrining oxirgi sanasi eʼtirof etiladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi
qism)
(5-q.)
Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasi roʻyxatdan oʻtkazilgan mamlakatning
qonunchiligiga muvofiq moliyaviy hisobotni tuzish va taqdim
etish majburiyatlari mavjud
boʻlmagan taqdirda, bunday kompaniya foydasining summasi tarzidagi daromadning haqiqatda
olingan sanasi deb foyda aniqlanadigan kalendar yilidan keyingi kalendar
yilning oxirgi kuni
eʼtirof etiladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
Etalonlarning solishtirilishi -

|
Etalonlarning solishtirilishi -Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmuaEtalonlarning solishtirilishi - kattalikni yoki uning hosilaviy o‘lchamlarini ishtirokchi-davlat
solishtirish etalonlar yordamida qayta tiklash natijasida aniqlangan o‘lchamlari o‘rtasidagi nisbatni
belgilovchi amallar majmuidir.
Fizik kattalikning, uning karrali yoki ulushli qiymatlarining o‘lchamini qayta tiklash, saqlash va
uzatish uchun mo‘ljallangan milliy (davlat) etalonlari solishtirilishi kerak.
Solishtirish amalini o‘tkazish zarurligi to‘g‘risidagi qarorni metrologiya bo‘yicha xalqaro va
regional tashkilotlarning tavsiyalarini hisobga olgan holda etalon – ega (davlat) si qabul qiladi.
Milliy etalonni tekshirish (tadqiq qilish) va qayta tiklanadigan birlik o‘lchamini aniqlash bo‘yicha
ishlarning majburiy tarkibiy qismi bo‘lib solishtirish hisoblanadi.
Qoidaga binoan, aniqlik darajasi bir xil bosqichda bo‘lgan etalonlar solishtirilishi kerak.
Etalonlarning solishtirilishi tashiladigan etalonlar yordamida amalga oshiriladi, bunday etalon
bo‘lmagan holda ishtirokchi davlatlar kelishuvi bo‘yicha solishtirish vositasi tanlanadi.Solishtirish
etaloni (solishtirish vositasi) barqarorlik talablariga muvofiq bo‘lishi kerak.
Etalonlarni solishtirilishi aylanma, radial yoki kombinasiyalangan bo‘lishi mumkin.Solishtirish
tusini tanlash (aylanma yoki radial) taqqoslash etaloni (solishtirish vositasi) ning barqarorligiga
qarab o‘tkaziladi.
Solishtirish ishtirokchi - davlatlar soniga qarab solishtirish ikki tomonlama va ko‘p tomonlama
solishtirishga bo‘linadi.
Ko‘p tomonlama solishtirishning eng tarqalgan turi xalqaro va regional solishtirishlardir.
Etalonlarni xalqaro solishtirilishi konsultativ komitet (KK) rahbarligi ostida O‘lchovlar va tarozilar
xalqaro kamitetining (O‘TXK) va regional metrologik tashkilotlarning ruhsati va nazorati ostida
o‘tkaziladi. Ular solishtiriluvchi etalonlarning ekvivalentligini tan olinishini va o‘lchashlarning
hamda solishtirish ishtirokchilarining sertifikasion sinovlarining to‘g‘riligini yuridik asosini tashkil
etadi.
|
| |
-modda. Yuqori turuvchi organ tomonidan

muddat soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) tomonidan quyi turuvchi soliq organlaridan
shikoyatni koʻrib chiqish uchun zarur boʻlgan hujjatlarni (axborotni) olish uchun yoki shikoyat
bergan shaxs qoʻshimcha hujjatlar taqdim etganda uzaytirilishi, biroq oʻn besh kundan ortiq
boʻlmagan muddatga uzaytirilishi mumkin.
(10-q.)
Soliq organi rahbarining (rahbar oʻrinbosarining) shikoyatni koʻrib chiqish
muddatini uzaytirish toʻgʻrisidagi qarori shikoyat bergan shaxsga qaror qabul qilingan sanadan
eʼtiboran uch kun ichida topshiriladi yoki yuboriladi.
(11-q.)
Soliq organining shikoyatni koʻrib chiqish natijalari boʻyicha qarori shikoyat bergan
shaxsga qaror qabul qilingan sanadan eʼtiboran uch kun ichida topshiriladi yoki yuboriladi.