Ushbu natija yorug'lik tezligining birinchi o'lchovi edi

|
Ushbu natija yorug'lik tezligining birinchi o'lchovi edi
|
bet | 4/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,17 Mb. | | #241293 |
Ushbu natija yorug'lik tezligining birinchi o'lchovi edi.
1725 yilda. Jeyms Bredli zenitda (ya'ni to'g'ridan-to'g'ri tepada) joylashgan Ajdaho yulduzi 40,5 kamon soniyali diametrli deyarli aylana orbitasida bir yillik davr bilan aniq harakatni amalga oshirayotganini aniqladi. Fikrning boshqa joylarida ko'rinadigan yulduzlar uchun Bredli ham xuddi shunday aniq harakatni kuzatdi - odatda elliptik.
Bredli kuzatgan hodisaga aberatsiya deyiladi. Bu yulduzning o'z harakatiga aloqasi yo'q. Aberratsiyaning sababi shundaki, yorug'lik tezligining kattaligi cheklangan bo'lib, kuzatish Yerdan, ma'lum darajada v tezlikda harakatlanib, o'z orbitasida amalga oshiriladi.
Yulduzning ko'rinadigan traektoriyasi Yerdan ko'rinadigan konusning ochilish burchagi quyidagi ifoda bilan aniqlanadi: tga \u003d ph / c
Burchakni bilish α va Yer orbitasining tezligi v, yorug'lik tezligini c aniqlash mumkin.U yorug'lik tezligining 308000 km / s ga teng qiymatini oldi.
1849 yilda siz yorug'lik tezligini birinchi bo'lib aniqladingiz. laboratoriya sharoitlari A. Fizo... Uning usuli tish g'ildiragi usuli deb nomlangan. Uning uslubining o'ziga xos xususiyati yorug'lik oqimini (tishli g'ildirakni) muntazam ravishda to'xtatish orqali amalga oshiriladigan signalni boshlash va qaytarish momentlarini avtomatik ravishda ro'yxatdan o'tkazishdir.Rasmda pog'ona g'ildiragi usuli bilan yorug'lik tezligini aniqlash bo'yicha tajriba diagrammasi keltirilgan.Manbadan chiqqan yorug'lik to'sar (aylanuvchi g'ildirakning tishlari) orqali o'tib, oynadan aks etib, yana tishli g'ildirakka qaytdi. G'ildirak va oyna orasidagi masofani, g'ildirakning tishlari sonini, aylanish tezligini bilib, yorug'lik tezligini hisoblashingiz mumkin.
D masofani, tishlarning sonini z, aylanishning burchak tezligini (soniyada aylanishlar soni) v bilib, yorug'lik tezligini aniqlay olamiz. U buni 313000 km / s ga tenglashtirdi.Uning hayoti davomida amerikalik fizik Albert Abraham Mishelson (1852-1931) yorug'lik tezligini o'lchash usulini takomillashtirdi. Keyinchalik murakkab o'rnatishlarni yaratishda u minimal xatolik bilan natijalarga erishishga harakat qildi. 1924-1927 yillarda Mixelson tajriba sxemasini ishlab chiqdi, unda Uilson tog'ining tepasidan San-Antonio tepaligiga (taxminan 35 km masofa) yorug'lik nurlari yuborildi. Aylanadigan panjur uchun o'ta aniqlik bilan ishlab chiqarilgan va sekundiga 528 aylanishgacha aylanadigan maxsus ishlab chiqilgan yuqori tezlikda ishlaydigan rotor tomonidan boshqariladigan aylanadigan oyna ishlatilgan.Rotor tezligini o'zgartirib, kuzatuvchi okulyarda yorug'lik manbasining barqaror tasviriga erishdi. O'rnatish va nometallning aylanish chastotasi orasidagi masofani bilish yorug'lik tezligini hisoblash imkonini berdi.
1924 yildan 1927 yil boshigacha beshta mustaqil kuzatishlar o'tkazildi, masofa va rotor tezligini o'lchash aniqligi oshirildi.
O'rtacha o'lchov natijasi soniyasiga 299 798 km.Mishelsonning barcha o'lchovlari natijalarini c \u003d (299796 ± 4) km / s deb yozish mumkin.Yuqoridagi rasmda Mishelson tajribasining diagrammasi ko'rsatilgan. Quyidagi rasmda tajribaning soddalashtirilgan diagrammasi ko'rsatilgan. Foydalanuvchi sakkiz qirrali prizmaning aylanish chastotasini o'zgartirib, yorug'lik pulsining harakatini kuzatishi va uni kuzatuvchining okulyariga tushishi mumkin.Chastotani sekundiga 0 dan 1100 aylanishgacha 2 s –1 bosqichlarda o'zgartirish mumkin. Tajribada chastotani o'rnatishni osonlashtirish uchun qo'pol tezlikni boshqarish tugmasi qilingan, chastota oynasining o'ng tomonidagi qo'shimcha tugmalar yordamida aniqroq sozlamalar o'rnatilishi mumkin. Optimal natijalarga 528 va 1056 rp.da erishiladi. 0 inqilobda statik yorug'lik nuri manbadan kuzatuvchiga tortiladi.
Yorug'likning paydo bo'lishi kuzatuvchi tomonidan 528 s-1 oynada aylanish chastotasida qayd etiladigan tajriba uchun yorug'lik tezligini hisoblash misoli.
Bu erda ν va T - bu oktahedral prizmaning aylanish chastotasi va davri, τ 1 - bu yorug'lik nuri L o'rnatilgandan boshqasiga o'rnatish masofasini bosib o'tib, orqaga qaytish vaqti bo'lgan vaqt, bu oynaning bir yuzining aylanish vaqti.
Olimlar yorug'lik tezligini o'lchashdan ancha oldin, ular "yorug'lik" tushunchasini aniqlash uchun ko'p mehnat qilishlari kerak edi. Bu haqda birinchilardan bo'lib o'ylagan Aristotel nurni kosmosda tarqaladigan bir xil harakatlanuvchi modda deb bilgan. Uning qadimgi Rim hamkasbi va izdoshi Lukretsiy Karus yorug'likning atom tuzilishini talab qilgan.TO XVII asr yorug'lik tabiatining ikkita asosiy nazariyasini - korpuskulyar va to'lqinlarni tashkil etdi. Birinchisining tarafdorlaridan biri Nyuton edi. Uning fikriga ko'ra, barcha yorug'lik manbalari eng kichik zarralarni chiqaradi. "Uchish" jarayonida ular nurli chiziqlar - nurlar hosil qiladi. Uning raqibi, golland olimi Kristian Gyuygens yorug'lik to'lqin harakatining bir turi ekanligini ta'kidladi.Ko'p asrlik tortishuvlar natijasida olimlar bir fikrga kelishdi: ikkala nazariya ham yashash huquqiga ega, yorug'lik esa ko'zga ko'rinadigan elektromagnit to'lqinlarning spektri.
|
| |