nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
221
Geoaxborot boʻyicha ta’lim va oʻqitish davlatlarning ehtiyoji va sharoitiga
qarab ishlab chiqiladi.
Milliy kartografiya tashkilotlari oʻz xodimlarini turli sohalarga
moslashtirib, malakasini oshira boshlaydi.
Milliy kartografiya markazlarining eng aniq va ishonarli ma’lumotlar bilan
ta’minlovchi tashkilot sifatidagi oʻrni yanada oshib boradi.
Milliy kartografiya markazlarining ishlari boshqa
xususiy tashkilotlarga
boʻlib beriladi va bunda ular faqatgina ishonchliligi va toʻgʻriligini
tekshirib turuvchi tashkilot sifatida qoladi.
Davlat tashkilotlari geoaxborot boʻyicha oʻz talablaridan kelib chiqib,
qonunlar va me’yorlar ishlab chiqadi va tartibga solib turadi.
Global geofazoviy ma’lumotlarni yetkazib
beruvchi yirik kompaniyalar
soni 10 tadan oshmaydi.
Ixtiyoriy kiritiladigan geoma’lumotlar soni koʻpayib boradi va bunda
geoportalning ahamiyati katta boʻladi.
Barcha uchun ochiq boʻlgan shaharlar kartalari
yanada rivojlanadi va
tekinligicha qoladi.
10 Turli mamlakatlarda raqamli iqtisodiyot rivojlanish darajasi

10 Turli mamlakatlarda raqamli iqtisodiyot rivojlanish darajasi
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
14.05.2024
Hajmi
0,74 Mb.
#232124
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
10 Turli mamlakatlarda raqamli iqtisodiyot rivojlanish darajasi
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Geoaxborot tizimining rivojlanish istiqbollari - bet 18

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
222
Yangi ochilayotgan geoinformatika sohasidagi oʻqitish dasturlari, ya’ni
ilmiy yoʻnalishga asoslangan magistrlik va doktorlik dasturlari mutaxassislar
fikricha quyidagilarni qamrab olishi zarur:
ishbilarmonlik va boshqaruvchilik;
geografik bilimlar tamoyillari;
geoaxborot texnologiyalarini bilish va tushunish;
tashkiliy masalalarni bilish;
moliya, investitsiya va tavakkalni boshqarish;
xodimlar bilan ishlash tamoyillari;
turli sohalar oʻrtasidagi oʻzaro farqlar;
turli davlatlarning axborot sohasi boʻyicha qonunlari;
malaka oshirish va tahliliy malakalar.
Dunyodagi koʻpgina geoaxborot mutaxassislari oʻzlarini texnik
yoʻnalishdaman deb hisoblashadi, vaholanki, geoaxborot sohasi nafaqat texnik
bilimlardan, balki yuqoridagi bilimlardan ham tashkil topgan boʻlishi zarur.
Bunday bilimlarni oʻrganish va dunyodagi ushbu soha vakillari bir xildagi bilim,
malaka va tushunchaga ega boʻlishi uchun yaratilayotgan ta’lim dasturlari asosan
uch tamoyilga asoslanishi zarur.
Kompyuterning ichki va tashqi portlari

|
Kompyuterning ichki va tashqi portlari
|
bet | 2/6 | Sana | 07.09.2024 | Hajmi | 325,14 Kb. | | #270494 |
Bog'liq 2-Amaliy ishKompyuterning ichki va tashqi portlari Bu maqolada biz kompyuterning ichki va tashqi portlari haqida ma`lumotga ega bo`lish va ishlash tartibini o`rganish. Kompyuter interfeysi va tarmog`i haqida ko`nikmaga ega bo`lish haqida malumotga ega bo’lamiz.
Informatsion texnologiyalarda port – bu yuborilayotgan va qabul qilinayotgan axborotlar o`rtasidagi bog`lanishni tashkil etadi (mantiqiy yoki fizik).Odatda quyidagilar:
Qurilmali (apparatli) portlar – bu asosan kompyuterning fizik qurilmasi bo`lib u asosan vilka yoki kabel yordamida kompyuterga bog`lanadi.Ularga quyidagilar kiradi:
Parallel port, Davomli port, USB, PATA/SATA, IEEE 1384 (FireWire), PS/2
Kiritish- chiqarish porti – mikroprotsessorlarda (masalan Intel) qurilmalar yordamida ma`lumotlar almashish imkonini beradi. Kiritish- chiqarish porti dasturga ma`lumotlar berish va uni almashishni tashkil etadi.
Tarmoqli port – TCP va UDP protokol parametrlari bo`lib u IP formatidagi ma`lumotlar paketi qo`llanilishini aniqlaydi.
Kompyuterning tashqi qurilmalari bilan axborot almashishi jarayonini, kopmyuterning tashqi interfeysi tashkil qiladi. Tashqi interfey tashqi portlar, shinalar, kopmyuterlar birlashmasi va tashqi qurilmalar jamlamasidan iboratdi. Asosan kopmyuter va tashqi qurilmalarni bir-biriga bog’lashda shinalardan foydalaniladi.
Kopmyuterga printer, scaner, sichqoncha, klaviatura va shunga o’xshash qurilmalarning kompyuterga ulanishi tashqi interfeysga misol bo’ladi. Tashqi interfeysni amalga oshirish uchun unga apparat va dasturiy ta’minot: tashqi qurilmani boshqaruvchisi (controller) va controller ni boshqaruvchi maxsus dastur, drayver (driver) kerak bo’ladi.
Har qanda kopmyuterda tashqi interfeys bir qancha portlar, jumladan, LPT, PS/2, COM, USB, … kabilar orqali amalgam oshiriladi. (1-rasmga qarang). Har bir portning o’ziga yarasha vazifasi bor.
IEEE 1284 (Printer port, parallel port, LPT) – shaxsiy kompyuterga ulashga mo`ljallangan xalqaro parallel interfeys standartiga mos tushuvchi qurilma. “LTP” nomi MS DOS oilasidagi operatsion tizimdagi “LTP1” (Line Printer Terminal yoki Line PrinTer) standart nomidan kelib chiqqan. Hozirgi vaqtda bu interfeys asosan USB interfeysi bilan mos tushadi va u yi`g`ma apparatlarni (skaner – printer - kserokopiya) ulashsh uchun ishlatiladi. Lekin asosan yuqori tezlikda chop etish va printer uchun ishlatiladi. Bu bilan asosan Cetronics, Betronics, HP, Hewlett-Packard firmalari tomonidan ishlab chiqariladi. Ular 1284.3-2000 va 1284.4-2000 standartiga asoslangan. Ishchi rejimlari:
|
| |
Protokollar steki - 2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot almashinish...

|
2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot almashinish jarayonlari Ishdan maqsad
|
bet | 5/6 | Sana | 07.09.2024 | Hajmi | 325,14 Kb. | | #270494 |
Bog'liq 2-Amaliy ishProtokollar steki
Kompyuter tarmog`ini boshqarish davomida bir necha ko`rinishdagi protokollar to`plamidan foydalanish mumkin. Quyida ulardan bir nechtasi berib o`tilgan:
ARCNET, DECnet, Ethernet, IP, TCP, UDP, AppleTalk, Token Ring, IPX, SPX, FDDI, HIPPI, Myrinet, QsNet, ATM, IEEE-488, USB, IEEE 1394 (Firewire, iLink), X.25, Frame relay, Bluetooth, IEEE 802.11, Systems Network Architecture, RapidIO
Kommunikatsiya nazariyasi
1. Darajalar:
a) OSI modeli;
b) Amaliy daraja;
c) Axborotni taqdim etish darajasi;
d) Seansli daraja;
e) Transportli daraja;
f) Tarmoqli daraja;
g) Kommutatsiya;
h) Marshrutizatsiya;
i) Kanalli daraja (Ma`lumotlarning bog`lanish darajasi);
j) Fizik daraja;
2. Tarmoqlar orasida ma’lumotlar almashish turlari:
a) Simli (o`tkazgichli) aloqa: PSTN telefon tarmog`i, Modem va kommutatorli aloqa, Belgili liniyalar(Выделенные линии);
b) Paketlar kommutitatsiyasi (Коммутация пакетов): Frame relay, PDH, Ethernet, RS-232;
c) Oprik tola bo`yicha ma`lumot almashinish: Synchronous optical networking, Fiber distributed data interface;
d) Simsiz aloqa
i) Yaqin radiusli harakat: Bluetooth, Human Area Network;
ii) O`rta radiusli harakat: IEEE 802.11, Netsukuku
iii) Uzoq radiusli harakat: Sun`iy yo`ldoshli aloqa, MMDS, SMDS
e) Mobil telefon yordamida ma`lumotlar almashish: CSD, GPRS, HSCSD, EDGE, UMTS, HSDPA, HSUPA, CDMA, CDPD, Paging networks, DataTAC, Mobitex, Motient;
Kompyuterning tashqi qurilmalari bilan axborot almashishi jarayonini, kopmyuterning tashqi interfeysi tashkil qiladi. Tashqi interfey tashqi portlar, shinalar, kopmyuterlar birlashmasi va tashqi qurilmalar jamlamasidan iboratdi. Asosan kopmyuter va tashqi qurilmalarni bir-biriga bog’lashda shinalardan foydalaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot almashinish jarayonlari Ishdan maqsad
|
Ishlash 
tizimi - Geoaxborot tizimining rivojlanish istiqbollari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
215
obyektning haqiqiy yoʻl qiyaligini hisoblash;
yordamchi axborotni qayta ishlash va qabul qilish.
Hozirgi kunda tez-tez GPS degan atamaga duch kelmoqdamiz va bu
tushuncha nafaqat geodeziya sohasida, balki mobil telefonlarda ham keng
ravishda qoʻllanilmoqda. GPS global pozitsion tizim degan ma’noni anglatadi. Bu
tizim Yerga doimiy ravishda elektromagnit signallarni yuborib turuvchi sun’iy
yoʻldoshlar tizimidan tashkil topgan. Bunday signallarni qabul qilish uchun Yerda
ham maxsus qabul qilib oluvchi priyomnik (qabul qilgich)lar va qurilmalar
boʻladi. Bunday qurilmalarning afzalligi shundaki, sun’iy yoʻldoshdan yer
yuzidagi obyektgacha boʻlgan masofa yuqori aniqlikda (bir necha 10 km dan bir
necha millimetrgacha) oʻlchanadi va natijada bunday aniqlikdagi hisob-
kitoblardan olingan obyektning koordinatasi yoki joylashgan joyi ham yuqori
aniqlikda oʻlchanadi.
Global pozitsion tizimni yaratish fikri oʻtgan asrimizning 50-yillarida
paydo boʻldi va uni amaliyotda qoʻllash fikri Jon Xopkins Universiteti tomonidan
ilgari surildi. GPS 1969-yili AQSH mudofaa vazirligining buyurtmasi asosida
ishlab chiqilgan. Boshlangʻich bosqichda bu tizim dengiz sathidan 22,5 km
balandlikda, 55 daraja qiyalikda, orbita boʻylab 6 marta aylanadigan 24 ta sun’iy
yoʻldosh va yer yuzasida kuzatish uchun moʻljallangan hamda sun’iy
yoʻldoshlarning harakatini doimiy kuzatib turuvchi, lozim boʻlsa orbitadagi
yoʻnalish xatoliklarini yetkazib turuvchi maxsus yer stansiyalar tizimidan iborat
boʻlgan (7.6-rasm). Sun’iy yoʻldoshlar Yerga kuchsiz signallar joʻnatadi, lekin bu
obyektning joylashgan koordinatasini aniqlash uchun yetarli hisoblanadi. Bu
antiqa tizim AQSH hukumati uchun 12 milliard dollarga tushgan.
7.6-rasmda GPS
Foydalanuvchi interfeysi - 2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot...

|
2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot almashinish jarayonlari Ishdan maqsad
|
bet | 4/6 | Sana | 07.09.2024 | Hajmi | 325,14 Kb. | | #270494 |
Bog'liq 2-Amaliy ishFoydalanuvchi interfeysi – foydalanuvchi bilan qurilmalar o`rtasidagi aloqani ta’minlab beruvchi muhit:
Buyruqlar qatori interfeysi: matnli qator (buyruq) yordami bilan yo`l ochuvchi kompyuter konstruksiyasi;
Foydalanuvchining grafik interfeysi(graphicaluserinterface, GUI): Monitorning elementlarini taqdim etuvchi dasturiy funksiya;
Dialogli interfeys;
Yagona tilli interfeys: foydalanuvchi dastur bilan uning ona tilisida “gaplasha oladi”.
Miya interfeysi (in english: brain- computer interface) – kompyuter elektordlar va miyaga o`rnatilgan retseptorlar yordamida foydalanuvchi miyasidagi o`zgarishlarga mos ravishda ovoz va nurlanishni boshqarib turishga javobgar bo`ladi.
Fizik interfeys – bu fizik qurilmalar bilan ishlash muhiti. Bu muhit haqida gapirilganda asosan kompyuter portlari tushuniladi:
Tarmoqli interfeys;
Shlyuz (telekommunikatsiya) – mahalliy tarmoqlarni undan kattaroq tarmoqlar bilan, misol uchun Internet, bog`lovchi qurilma;
Shina(Kompyuter);
COM interfeys (Component Object Model interface) – mavhum funksiyalar va xususiyatlarni shu interfeys komponentalari orqali boshqa dasturlarda aniq funksiya ko`rinishida qo`llash imkonini beradi;
Ma’lumotlar almashish uslubiga ko`ra interfeys parallel va interfeyslarga bo`linadi
4.Kompyuter tarmog`i (hisoblash tarmog`i, ma`lumotlar almashish tarmog`i) – ikki yoki undan ortiq kompyuterlar o`rtasidagi aloqa tizimidir. Ma`lumotlar almashish turli xil fizik hodisalarni qo`llash orqali amalga oshiriladi: elektr signallari yoki elektromagnit nurlanishlarning turli xil ko`rinishlari orqali.
Kompyuter tarmog`i o`z navbatida ma`lum qoidalar asosida bir necha turlarga bo`linadi.
Sinflanishi
Hududiy chegaralanishlar va o`lchamlar bo`yicha:
a) Shaxsiy tarmoq (PAN, Personal Area Network);
b) Mahalli tarmoq (LAN, Local Area Network);
c) HomePNA;
d) Shahar tarmog`i (MAN, Metropolitan Area Network);
e) Milliy tarmoq;
f) Xalqaro hisoblash tarmog`i (WAN, Wide Area Network);
2. Operatsion tizim tarmog`i bo`yicha:
a) Windows asosida;
b) UNIX asosida;
c) NetWare asosida;
d) Aralashgan;
3. Funksional qo`llanilishi bo`yicha:
a) Ma`lumotlarni saqlash tarmog`i;
b) Serverli fermalar;
c)
d) SOHO tarmog`i;
4. O`zaro aloqadorlik bo`yicha:
a) Mijoz- server;
b) Ko`p qatlamli arxitektura;
c) Nuqta- nuqta;
d) Bir rangli(bir xillilik);
5. Tarmoq topologiyasi tipi bo`yicha:
a) Shina;
b) Yulduz;
c) Xalqa;
d) Panjara;
e) Aralashgan topologiya;
f) To`liq aloqadagi topologiya;
6. Zaruriy holda doimiy aloqani ta`minlash bo`yicha:
a) Paketli tarmoq, misol uchun Fidonet va UUCP;
b) Onlayn (online) tarmoq, misol uchun Internet va GSM
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2-Amaliy mashg’ulot 2-Mavzu: Kompyuterning tashqi qurilmalari va ularning o’zaro ma’lumot almashinish jarayonlari Ishdan maqsad
|
O‘quvchilar ichki tartib va odob-axloq qoidalarini buzgan taqdirda ko‘riladigan choralar

|
O‘quvchilar ichki tartib va odob-axloq qoidalarini buzgan taqdirda ko‘riladigan choralar
|
bet | 39/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-202430. O‘quvchilar ichki tartib va odob-axloq qoidalarini buzgan taqdirda ko‘riladigan choralar:
o‘quvchining qog‘oz yoki elektron kundaligiga tanbeh yozish;
qoida buzilish holatlari takroran kuzatilganda, o‘quvchini muassasa ichki nazorat ro‘yxatiga olish va yakka tartibda shug‘ullanish;
ota-onasi (ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar)ni muassasaga taklif qilish, “Oila-mahalla-ta’lim muassasasi” hamkorligi jamoat kengashi doirasida muhokama qilish;
farzandi tarbiyasiga mas’uliyatsizlik bilan yondashayotgan ota-onalar (ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar)ning ish joyiga yoki mahalla fuqarolar yig‘iniga ma’lumot yuborish;
ota-onasi (ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar)ga nisbatan muassasaga biriktirilgan inspektor-psixolog tomonidan tegishli ma’muriy javobgarlik choralarini qo‘llash.
31. Mazkur qoidalarga rioya etmaganlik holatlari ta’lim muassasasidagi Kuzatuv kengashlarida ham muhokama qilinishi mumkin.
32. Ta’lim muassasasiga biriktirilgan inspektor-psixolog odob-axloq qoidalarining buzilishi holatlarini ko‘rib chiqish natijalari bo‘yicha pedagog-xodimga nisbatan intizomiy yoki boshqa tarzdagi qoida buzilishlarining mavjudligi (mavjud emasligi) to‘g‘risida dalolatnoma tayyorlanadi.
Qoidalar buzilishi holatlari aniqlangan taqdirda qoidani buzgan pedagog xodimni javobgarlikka tortish to‘g‘risida muassasa rahbariga taklif kiritiladi. Bunda yo‘l qo‘yilgan qoida buzilishining xarakterini hisobga olgan holda pedagog xodimga nisbatan odob-axloq qoidalarining buzilishiga yo‘l qo‘ymaslik to‘g‘risidagi ogohlantirish bilan cheklanishi mumkin.
pedagoglar o‘zlari yo‘l qo‘ygan qoida buzilishi, qoida buzilishining ko‘rib chiqilishi jarayoni haqida axborotni olish va o‘zini himoya qilish uchun dalillarni taqdim etish, shuningdek muassasaning qarorlari yuzasidan belgilangan tartibda shikoyat qilish huquqiga ega.
33. Jamoa a’zolari ichki tartib va odob-axloq qoidalarini buzganida ularga nisbatan mehnat qonunchiligida belgilangan tartibda intizomiy jazo choralari qo‘llaniladi.
|
| |
O’quvchilar tomonidan zamonaviy yagona maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilmaganlik uchun javobgarlik

|
O’quvchilar tomonidan zamonaviy yagona maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilmaganlik uchun javobgarlik
|
bet | 42/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024 O’quvchilar tomonidan zamonaviy yagona maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilmaganlik uchun javobgarlik
1. O’quvchilarning maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilmaslik ta'lim muassasasining ichki tartib-qoidalarini buzish deb baholanadi va bunday o’quvchilarga quyidagi choralar qo’llanishi mumkin:
ogohlantirish;
kundalik daftariga qayd etish;
tushuntirish ishlarini olib borish uchun ota-onasini xabardor qilish;
fuqarolarning o’zini o’zi boshqarish organlari va ta'lim muassasasidagi yig’ilishlarda ota-onalar ishtirokida muhokama qilish.
2. O’quvchilarning ta'lim muassasasiga maktab formasida kelishlarini ta'minlash uchun ota-onalar mas'ul hisoblanadi.
3. Ta'lim muassasasida o’quvchilar tomonidan maktab formasini kiyish tartibiga rioya qilinishi ta'lim muassasasi rahbariyati, sinf rahbarlari, yoshlar yetakchisi va pedagog xodimlar tomonidan nazorat qilib boriladi.
Vazirlar Mahkamasining "Davlat umumiy
oʻrta ta‟lim muassasalari oʻquvchilarini zamonaviy
yagona maktab formasi bilan ta‟minlash chora-tadbirlari
toʻgʻrisida" 2018 yil 15 avgustdagi 666-son qaroriga
kiritilayotgan oʻzgartirishlar
1. 3-banddagi "2024/2025 oʻquv yilidan boshlab esa majburiy hisoblanadi" soʻzlari "2022/2023 oʻquv yilidan boshlab esa toʻliq joriy etiladi" soʻzlari bilan almashtirilsin.
2. 6-banddagi ""Oʻzstandart" agentligi" soʻzlari "Oʻzbekiston Teхnik jihatdan tartibga solish agentligi" soʻzlari bilan almashtirilsin.
3. 7-bandning uchinchi хatboshisidagi "2024/2025 oʻquv yilidan boshlab" soʻzlari "2022/2023 oʻquv yilidan boshlab" soʻzlari bilan almashtirilsin.
4. 11-band quyidagi tahrirda bayon qilinsin:
"11. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish Oʻzbekiston Respublikasi хalq ta‟limi vaziri B.O. Saidov zimmasiga hamda Vazirlar Mahkamasining Ta‟lim, sogʻliqni saqlash va sport masalalari kotibiyatiga yuklansin".
Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi (www.lex.uz),
2022 yil 20 may
Biz, __-“___”-sinf o`quvchilаri, Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 15-avgustdagi 666 – sonli qarori bilаn tаnishdik. Bungа so`zsiz аmаl qilаmiz. Tanishib chiqqanligimizni o`z imzоlаrimiz bilаn tаsdiqlаymiz:
|
| |
-bob. Yakuniy qoidalar - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

|
Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘
|
bet | 40/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-20244-bob. Yakuniy qoidalar
34. Mazkur qoidalar bilan har o‘quv yili boshida o‘quvchilarning ota-onasi (yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar)ga hamda ta’lim muassasasi pedagog xodimlari tanishtiriladi (tanishtirish varaqasi namunasi ilova qilinadi).
35. Odob-axloq qoidalarida aks ettirilmagan masalalar yuzasidan vujudga kelgan nizoli vaziyatlar amaldagi qonun hujjatlariga muvofiq hal etiladi.
36. Mazkur Qoidalar ta’lim muassasasi hududida amal qilinishi lozim bo‘lgan minimal talablar hisoblanib, muassasa tomonidan qabul qilinadigan Ustavda ushbu qoidalar qat’iy belgilangan holda kiritiladi va uning ijrosi shaxsan ta’lim muassasasi rahbari tomonidan ta’minlanadi.
NAMUNA
|
“Umumiy o‘rta ta’lim muassasasining ichki tartib va odob-axloq qoidalari”ga
ILOVA
|
“Umumiy o‘rta ta’lim muassasasining ichki tartib va odob-axloq qoidalari” bilan maktabning pedagogik jamoasi, o‘quvchilar va ularning
ota-onalarini tanishtirish
JADVALI
a) pedagogik jamoa uchun
____________ viloyati __________ tumani ____-sonli maktab pedagogik jamoalari qoidalar bilan tanishtiriladi.
Ichki tartib va odob-axloq qoidalari bilan tanishdim va unga rioya etilishini ta’minlayman.
T/r
|
F.I.SH.
|
Lavozimi (dars berayotgan fani)
|
Imzo
(tanishganligi to‘g‘risida)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
…..
|
|
|
|
|
| |
Kоtibi - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

|
Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘
|
bet | 21/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024Kоtibi: __________________
Qаtnаshdilаr: __________________________________________________________________________
______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Kun tаrtibidаgi mаsаlаlаr: _______________________________________________________________ ___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Eshitildi: ______________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Yig`ilish
_____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
SINF O‘QUVCHILARINING - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

№
|
Ko’riladigan masalalar
|
Muddati
|
I – YIG’ILISH
|
1
|
Sinf faollarini saylash
|
Sentabr
|
2
|
O‘quvchilarni darsliklar bilan ta’minlanishi
|
3
|
Ustozlar va Murabbilar bayramini nishonlash
|
4
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
II– YIG’ILISH
|
1
|
O‘quvchilarni maktab formasi
|
Oktabr
|
2
|
O‘quvchilarni tartib-intizomi
|
3
|
Til bairamini nishonlash
|
4
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
III – YIG’ILISH
|
1
|
Birinchi chorak yakuni
|
Noyabr
|
2
|
O‘quvchilarni o‘quv qurollari va kundalik.com nazorati
|
3
|
Kuzgi ta’tilni mazmunli o‘tkazish to‘g‘risida
|
4
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
IV– YIG’ILISH
|
1
|
Yarim yillik yakun , o‘quvchilarni o‘zlashtirishi
|
Dekabr
|
2
|
Yangi yil bayramini o‘tkazish , tartib-intizom
|
3
|
Qishqi ta‘tilni mazmunli o‘tkazish to‘g‘risida
|
4
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
V – YIG’ILISH
|
1
|
Vatan himoyachilari kunini nishonlash
|
Yanvar
|
2
|
O‘quvchilarni formasi va o‘quv qurollari to‘g‘risida
|
3
|
Iqtidorli o‘quvchilar bilan qo‘shimcha ishlash
|
4
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
VI – YIG’ILISH
|
1
|
Sinf ozodaligi , o‘quvchilarni tartib-intizomi
|
Fevral
|
2
|
Past o’zlashtiruvchi va dars qoldiruvchi o’quvchilar to‘g‘risida
|
3
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
VII – YIG’ILISH
|
1
|
Maktab atrofini obodonlashtirish to‘g‘risida
|
Mart
|
2
|
Navro‘z bayramini nishonlash
|
3
|
Uchinchi chorak yakuni
|
4
|
Bahorgi ta’tilni mazmunli o‘tkazish to‘g‘risida
|
5
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
|
VIII – YIG’ILISH
|
1
|
Sinf ozodaligi , o‘quvchilarni tartib-intizomi, o‘quvchilar formasi va kundaligini yuritilish ahvoli
|
Aprel
|
2
|
O’quvchilar bilimini nazorat qilish
|
3
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
IX – YIG’ILISH
|
1
|
Bir yillik yakun , o‘qivchilarni sinfdan-sinfga ko’chish
|
May
|
2
|
So‘nggi qo‘ng‘iroq tadbirida qatnashish
|
3
|
Yozgi ta’tilni mazmunli o‘tkazish to’g’risida
|
4
|
Sinf xonasini yangi o‘quv yiliga tayyorlash va tamirlash
|
5
|
Maktab mulkini asrab avaylash
|
|
Mahsulotni shtrixli kodlanishi uchun ayrim

|
Mahsulotni shtrixli kodlanishi uchun ayrim
|
bet | 4/4 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 340,5 Kb. | | #256603 |
Bog'liq 1408940163 58751Mahsulotni shtrixli kodlanishi uchun ayrim
davlatlarning EAN kodi
Davlat
kodi
|
Davlat
nomi
|
Davlat kodi
|
Davlat
nomi
|
Davlat kodi
|
Davlat
nomi
|
93
90-91
779
54
380
789
50
599
759
400-440
489
520
57
729
|
Avstraliya
Avstriya
Argentina
Belgiya va
Lyuksemburg
Bolgariya
Braziliya
Buyuk Britaniya
Vengriya
Venesuela
Germaniya
Gonkong
Gretsiya
Daniya
Isroil
|
539
569
84
80-83
529
690
850
750
87
94
70
590
560
460-469
888
|
Irlandiya
Islandiya
Ispaniya
Italiya
Kipr
Xitoy
Kuba
Meksika
Niderlandiya
Yangi-Zelandiya
Norvegiya
Polsha
Portugaliya
Rossiya
Singapur
|
383
00-09
869
64
30-37
859
780
73
76
860
880
45-49
478
|
Sloveniya
AQSH va
Kanada
Turkiya
Finlyandiya
Fransiya
Chexiya
Chili
Shvetsiya
Shveytsariya
Yugoslaviya
Janubiy
Korea
Yaponiya
O‘zbekiston
|
O‘zbekiston Respublikasida shtrix-kodlar tobora keng tadbiq etilib bormoqda. 1999 yili O‘zstandart qoshidagi metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlashtirish sohasidagi mutaxassislarni tayyorlash va malaka oshirish institutida shtrix-kodlash masalalari bilan shug‘ullanuvchi markaz tashkil etildi. Ushbu markazning ta’sis etilishidan maqsad mahsulotlarni avtomatlashtirilgan tarzda identifikatsiyalash borasidagi muammolarni hal etish va bu faoliyatni keng ravishda targ‘ib etishdir Albatta, bunda xalqaro meyoriy hujjatlarni hisobga olgan holda kodlashning standartlashtirilishi alohida ahamiyatga egadir.
O‘zbekiston Respublikasida shtrixli kodlashning tadbiq etilishi eng avvalo, 1996 yilning 26 aprelida qabul qilingan "Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida" nomli qonunning 4-moddasida ko‘rsatilgan iste’molchining xarid qilinayotgan mahsulot haqida zarur va ishonchli ma’lumot olish huquqini amalga oshirishda yangi zamin yaratadi.
Shtrixli kodlash ishlab chiqarish korxonalari uchun quyidagi imkoniyatlarni yaratadi:
avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlarining tadbiq etilishini osonlashtiradi;
ishlab chiqarish, mahsulotni saqlash va realizatsiya qilish kabi faoliyatlardagi hisob-kitob ishlarining samaradorligini oshiradi;
resurslarni chuqur tahlil qilish imkoniyatini beradi;
hujjatlar aylanishini qisqartiradi;
mahsulotni realizatsiya qilish va harakati haqidagi ishonchli ma’lumotlarni muntazam ravishda yig‘ishni yo‘lga qo‘yish mumkin;
boshqaruv va nazorat organlariga tezkor ravishda mahsulot xususidagi ma’lumotlarni tavsiya etish.
Biroq xaridor sotib olayotgan mahsulotining faqat tayyorlangan davlati borasidagi ma’lumotnigina emas, balki tegishli barcha ma’lumotlarni ham bilishni istaydi. Bu muammo ham vaqti kelib standartlashtirish yordamida hal etilishi mumkin. Buning uchun sertifikatlashtirish yo‘li bilan tasdiqlanuvchi, standartlarning majburiy talablari ro‘yxatini kengaytirish lozim bo‘ladi.
|
| |
Lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari

5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
1/9
Личный кабинет
/
Мои курсы
/
Лечебный факультет
/
1 курс
/
O'zb
/
Tibbiyot kasbiga kirish
/
Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish)
/
/
Amaliy mashg’ulot materiallari
Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr
bоlаlаrni pаrvаrish qilish)
Amaliy mashg’ulot materiallari
6-mаvzu.
Narkoz tushunchasi, turlari, asoratlari bo’yicha shifokorning bemor bilan muloqot
qilishining ahamiya .
Narkoz
(yun. narcosis – karaxtlik) – sun’iy
yo’l bilan (ba’zi kimyoviy moddalar va
boshqa omillar ta’sirida) hosil qilinadigan
chuqur uyqu hola , bunda kishi hech narsani
sezmaydi, ix yoriy harakat qila olmaydi, es-
hushi butunlay yoki qisman yo’qoladi.
Qadim zamonlardan beri bemorlarni
jarrohlik usulida davolash vaq da insonning
yuqori og’riq sezgisini yengib o’ sh muammosini hal qilish zarura olimlar va
shifokorlarni tashvishga solib kelgan. Qadim zamonlardan buyon insoniyat
og’riqsizlan rishning ishonchli va xavfsiz usullarini aniqlash maqsadida izlanishlar olib
bormoqdalar va hozirgi kunda og’riqsizlan rish usullarini o’rganadigan alohida fan
ham mavjud bo’lib, bu anesteziologiya fanidir. Hozirgi kunda anesteziologiya fani
og’riqsizlan rish usullarini takomillash rish yo’lida izlanishlarni davom e rib,
umumiy og’riqsizlan rish vaq da tanada salbiy ta’sir va keyingi asoratlarni
kamay rishga alohida e’ bor berilmoqda.
5/10/24, 2:08 AM
lf-1-uz Tibbiyot kаsbigа kirish (Хirurgik bеmоr bоlаlаrni pаrvаrish qilish): Amaliy mashg’ulot materiallari
https://mt.sammu.uz/mod/page/view.php?id=724558
2/9
Anesteziologiya
– og’riqsizlan rish to’g’risidagi fan bo’lib, operatsiya jaroha ning
bemor tanasiga nojo’ya ta’siridan himoya qilish usullarini o’rganadi. Zamonaviy nuqtai
nazardan, anesteziologiya – tanani jarrohlik jaroha va uning oqibatlaridan himoya
qilish, jarrohlik aralashuvi vaq da hayo y funksiyalarni nazorat qilish va boshqarishdir.
Jarrohlik amaliyo odam organizmi uchun nafaqat og’riqli, balki ma’lum bir darajada
agressiv omil ham hisoblanib, buning na jasida organizmda kompensatsiya-adap v
reaksiyalar kompleksini ham kel rib chiqaradi.
|
Misol. “GAZ” so‘zini shifrlash va dеshifrlash qilish talab etilsin. Dastlabki 
so‘zni shifrlash uchun quyidagi qadamlarni bajarish lozim. 
1-qadam

105
ikkilik xona kеrak bo‘ladi. Dastlabki axborot ikkilik kodda quyidagi ko‘rinishga
ega bo‘ladi:
000100 000001 001001.
Blok
uzunligi
L
butun
sonlar
ichidan
)
1
33
(
log
2
L
shartini
qanoatlantiruvchi minimal son sifatida aniqlanadi.
n
=33 bo‘lganligi sababli
L
=6.
Dеmak, dastlabki matn
( )
4, 1, 9
X i
kеtma-kеtlik ko‘rinishida ifodalanadi.
7-qadam.
)
(
i
X
kеtma-kеtligi ochiq kalit {7, 33} yordamida shifrlanadi:
Y(1)=(4
7
)(mod 33)=16384(mod 33)=16
Y(2)=(1
7
)(mod 33)=1(mod 33)=1
Y(1)=(9
7
)(mod 33)=4782969(mod 33)=15
Shifrlangan so‘z Y(i)=<16, 1, 15>
Shifrlangan so‘zni dеshifrlash maxfiy kalit {3, 33} yordamida bajariladi:
Y(1)=(16
3
)(mod 33)=4096(mod 33)=4
Y(1)=(1
3
)(mod 33)=1(mod 33)=1
Y(1)=(15
3
)(mod 33)=3375(mod 33)=9
Dastlabki son kеtma-kеtligi dеshifrlash qilingan X(i)=<4, 1, 9> ko‘rinishida
dastlabki matn “GAZ” bilan almashtiriladi.
Kеltirilgan misolda hisoblashlarning soddaligini ta’minlash
maqsadida
mumkin bo‘lgan kichik sonlardan foydalanildi.
QАRОR QILАDI - Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘

|
Sinf rahbari daftari “kelishildi” mmibdo‘
|
bet | 30/51 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #160150 |
Bog'liq 1-4 sinflar Sinf rahbari daftari hujjatlari 2023-2024QАRОR QILАDI
__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________
Yig`ilish rаisi: ___________________
Kоtibi: ___________________
№
|
Oylar
O’quvchini ismi, sharifi
|
Sentabr
|
Oktabr
|
Noyabr
|
Dekabr
|
Yanvar
|
Fevral
|
Mart
|
Aprel
|
May
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
7
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
8
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
9
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
10
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
11
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
12
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
13
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
14
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
15
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
16
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
17
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
18
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
19
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
20
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
21
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
22
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
24
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
25
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
26
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
27
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
28
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
29
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
30
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
31
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
33
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
34
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
35
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
36
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
37
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
38
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
39
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
40
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
41
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
42
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
43
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
O‘QUVCHILARNING DARSLIKLA BILAN TA’MINLANISHI
t/r
|
o’quv predmeti nomi
O’quvchining familiyasi va ismi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
Tayanch iboralar - O'zbekiston respublikasi

Tayanch iboralar:
1. Dispers sistemalar
2. Moddalarni eruvchanligi
3. Eritma konsentrasiyasini ifodalash usullari
4. Titr.
5. Eritmalarda diffuziya
6. Osmos xodisasi
7. Eritmaning bug bosimi
8. Eritmaning muzlashi va kaynashi.
Nazorat sovollari:
1. Chin eritmalar
2. Dagal dispers sistemalar
3. Moddalarning eruvchanligiga misollar
4. Foiz, molyar, normal, molyal konsentrasiyalarga misollar
5. Osmotik bosimga misollar
6. Eritmaning muzlash va kaynash temperaturasiga misollar.
7. Diffuziya natijasida kelib chikadigan konuniyatlar
8. Tuyingan bug
9. Eritma kaynash temperaturasining kutarilishi
10. Eritma muzlash temperaturasining pasayishi
Adabiyotlar:
1. 137-150 betlar 2. 108-119 betlar 3. 239-263 betlar 4. 70-77 betlar
MA'RUZA № 9
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - 3 I bob. Impressionizm tushunchasi va uning kelib chiqish tarixi

|
3 I bob. Impressionizm tushunchasi va uning kelib chiqish tarixi
|
bet | 7/7 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 73,57 Kb. | | #149124 |
Bog'liq Yusufjonova 1FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR.
1 Jon Revald. Impressionizm tarixi. Respublika nashriyoti, Moskva, 2002 yil.
2 Andreev L.G. Impressionizm. M. MGU, 1980 yil
3 Vlasov V.G. "San'atdagi uslublar". SPb., "Lita". 1998 yil
4 Koretskaya I.V. Simvolizm poetikasi va estetikasidagi impressionizm. - Kitobda: XIX asr oxiri - XX asr boshlarida Rossiyada adabiy-estetik tushunchalar. M., 1975 yil
5. Gribunina N.G. Jahon badiiy madaniyati tarixi. - Tver, 1993 yil.
6. Denvir B. Impressionizm. Rassomlar va rasmlar. – M.: 2008 yil.
7. Impressionistlar va post-impressionistlarning rasmi: Albom. - L.: 1986 yil.
8. Zaretskaya D.M., Smirnova V.V. Jahon san'ati. Qo'llanma maktablar, gimnaziyalar, litseylarning yuqori sinflari, shuningdek oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun ta'lim muassasalari. – M.: 2008 yil.
9. Ilyina T.V. San'at tarixi. G'arbiy Evropa san'ati. - M.: magistratura, 1993.
10. Kalitina N.N. 16—20-asr oxiri frantsuz tasviriy sanʼati. - L .: 1990 yil.
11. Manner D. Degas hayoti va ijodi. B. m.: Spika, 2003 yil.
|
| |
Mos kelish usuli - - Metrologiya va standartlashtirish

|
Metrologiya va standartlashtirish
|
bet | 19/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIMos kelish usuli - o‘lchov bilan taqqoslash usulining turi. O‘lchanayotgan kattalik bilan o‘lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini shkaladagi belgilar yoki davriy signallarni mos keltirish orqali o‘tkaziladigan o‘lchash. Masalan, kalibr yordamida val diametrini moslash.
Har bir tanlangan usul o‘z usuliyatiga, ya’ni o‘lchashni bajarish usuliyatiga ega bo‘lishi lozim. O‘lchashni bajarish usuliyati deganda, ma’lum usul bo‘yicha o‘lchash natijalarini olish uchun belgilangan tadbir, qoida va sharoitlar tushuniladi.
O‘lchanadigan kattalikning o‘lchash jarayonida o‘zgarish xarakteriga ko‘ra statik va dinamik o‘lchashlarga ajratiladi. Statik o‘lchash deganda qiymati o‘lchash jarayoni mobaynida o‘zgarmaydigan kattalikni o‘lchash tushuniladi. Bundan tashqari, davriy o‘zgaruvchan kattaliklarning turg‘un rejimidagi o‘lchashlar ќam kiradi. Masalan, o‘zgaruvchan kattalikning amplituda, effektiv va boshqa qiymatlarini turg‘un rejimida o‘lchash.
Dinamik o‘lchashlarga qiymatlari o‘lchash jarayonida o‘zgarib turadigan kattaliklarni o‘lchashlar kiradi. Dinamik o‘lchashga vaqt bo‘yicha o‘zgaradigan kattalikning oniy qiymatini o‘lchash misol bo‘la oladi.
Yuqorida ko‘rilgan o‘lchash usullaridan tubdan farq qiluvchi diskret o‘lchash usuli ќam mavjud. Diskret o‘lchash usuli shundan iboratki, unda vaqt bo‘yicha uzluksiz o‘zgaradigan kattalik vaqt bo‘yicha diskretlanadi, miqdor bo‘yicha esa kvantlanadi yoki boshqacha qilib aytganda vaqt bo‘yicha uzluksiz o‘zgaradigan kattalik vaqtning ayrim momentlariga tegishli uzuq qiymatlariga o‘zgartiriladi.
X(t) – vaqt bo‘yicha uzluksiz o‘zgaradigan kattalikning o‘zgarish grafigi; Xk – kvant miqdorlari ya’ni o‘lchanadigan X=f(t) kattaligining t1, t2, t3, ……. tn momentlariga tegishli uzuqqiymatlari. Demak, diskret o‘lchash usuli bo‘yicha o‘lchanadigan kattalikning ќamma qiymati (0 t) emas, balki, ayrim momentlarga tegishli qiymatigina ma’lum bo‘ladi. Diskretlash bu muayyan diskret (juda qisqa) vaqt oralig‘ida qadnomalarni olishdir. t1, t2, t3, ……. tn– diskretlash momentlari deyiladi va t1t2 gacha oraliq diskretlash momentlari deyiladi. Kvantlash esa, X(t) kattalikning uzluksiz qiymatlarini Xk diskret qiymatlarining to‘plami (nabori) bilan almashtirishdir. O‘lchanadigan kattalikning uzluksiz qiymatlari muayyan tartiblar asosida kvantlash darajalarining qiymatlari bilan almashtiriladi. Kodlashtirish esa, muayyan ketma-ketlikda ifodalangan sonli qiymatlarni tavsiya etishdan iborat.
Uzluksiz o‘zgaruvchan kattalikning diskret usuli asosida uzuk diskret qiymatlariga, kodlarga o‘zgartirilishi asosan 3 xil usulda amalga oshiriladi. (1-rasm. a, b, v):
a) ketma-ket ќisob usuli;
b) taqqoslash (solishtirish) usuli;
v) sanoq usuli;
|
| |
-расм.а, б, в - Metrologiya va standartlashtirish

|
Metrologiya va standartlashtirish
|
bet | 20/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQI1-расм.а, б, в
3.2. O‘lchash vositalari va ularning turlari
Ma’lumki, o‘lchashni biror bir vositasiz bajarib bo‘lmaydi.
O‘lchash vositasi deb o‘lchashlar uchun qo‘llaniladigan va me’yorlangan metrologik xossalarga ega bo‘lgan texnikaviy vositaga aytiladi.
O‘lchash vositalarining turlari xilma-xil. Ular sodda yoki murakkab, aniqligi katta yoki kichik bo‘lishi mumkin. O‘lchash vositalari me’yorlangan metrologik xossalarga ega bo‘lishlari lozim va bu metrologik xossalar davriy ravishda tekshirilib turiladi. O‘lchash amalida o‘lchanayotgan kattalikning qiymati to‘g‘ri aniqlanishi aynan mana shu o‘lchash vositasining to‘g‘ri tanlanishiga va ishlashiga bog‘liq.
O‘lchash vositalarining namoyondalari sifatida quyidagilarni keltirishimiz mumkin:
o‘lchovlar;
o‘lchash asboblari;
o‘lchash o‘zgartkichlari;
o‘lchash qurilmalari;
o‘lchash tizimlari.
O‘lchovlar - keng tarqalgan o‘lchash vositalaridan hisoblanadi.
O‘lchov deb, kattalikning aniq bir qiymatini hosil qiladigan, saqlaydigan o‘lchash vositasiga aytiladi. Masalan, tarozi toshi, elektr qarshiligi, kondensatori va shu kabilarni o‘lchovlarga misol qilib olishimiz mumkin.
O‘lchovlarning ham turlari va xillari ko‘p. Standart namunalar va namunaviy moddalar ham o‘lchovlar turkumiga kiritilgan.
Standart namuna - modda va materiallarning xossalarini va xususiyatlarini tavsiflovchi kattaliklarni hosil qilish uchun xizmat qiladigan o‘lchov sanaladi. Masalan, g‘adir-budurlikning namunalari, namlikning standart namunalari.
Namunaviy modda esa, muayyan tayyorlash sharoitida hosil bo‘ladigan va aniq xossalarga ega bo‘lgan modda sanaladi. Masalan, "toza suv", "toza metall" va hokazolar. "Toza rux" 4200S temperaturani hosil qilishda ishlatiladi.
O‘lchovlar ko‘p qiymatli (o‘zgaruvchan qarshiliklar, millimetrlarga bo‘lingan chizg‘ich) va bir qiymatli (tarozi toshi, o‘lchash kolbasi, normal element) turlarga bo‘linadi. Ba’zan o‘lchovlar to‘plamidan ham foydalaniladi.
Kattalikning o‘lchamini hosil qilish va foydalanishda quyidagi qatorni yodda tutishimiz lozim bo‘ladi:
Ishchi o‘lchash vositalari, namunaviy o‘lchash vositalari, ishchi etalon, solishtirish etaloni, nusxa etalon, ikkilamchi etalon, maxsus etalon, birlamchi etalon va davlat etaloni.
Fan va texnikaning eng yuqori saviyasida aniqlik bilan ishlangan namunaviy o‘lchovlar etalonlardeb ataladi. Etalonlar ishlatiladigan va davlat etalonlariga bo‘linadi. Davlat etalonlari namunaviy o‘lchov va asboblarni tekshirishda qo‘llaniladi va Davlat standarti idoralarida saqlanadi.
|
| |
O‘lchov bilan taqqoslash (solishtirish) usuli -

|
O‘lchov bilan taqqoslash (solishtirish) usuli -
|
bet | 18/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIO‘lchov bilan taqqoslash (solishtirish) usuli - o‘lchanayotgan kattalikni o‘lchov orqali yaratilgan kattalik bilan taqqoslash (solishtirish) usuli. Masalan tarozi toshi yordamida massani aniqlash. O‘lchov bilan taqqoslash usulining o‘zini bir nechta turlari mavjud:
Ayirmali o‘lchash (differensial) usuli - o‘lchov bilan taqqoslash usulining turi hisoblanib, o‘lchanayotgan kattalikning va o‘lchov orqali yaratilgan kattalikning ayirmasini (farqini) o‘lchash asbobiga ta’sir qilish usuli. Misol qilib uzunlik o‘lchovini qiyoslashda uni komparatorda namunaviy o‘lchov bilan taqqoslab o‘tkaziladigan o‘lchash. Yoki, voltmetr yordamida ikki kuchlanish orasidagi farqni o‘lchash, bunda kuchlanishlardan biri juda yuqori aniqlikda ma’lum, ikkinchisi esa izlanayotgan kattalik hisoblanadi.
U=U0 Ux; Ux=U0 U
Ux bilan U0 qanchalik yaqin bo‘lsa, o‘lchash natijasi ham shunchalik aniq bo‘ladi.
Nolga keltirish usuli - bu ham o‘lchov bilan taqqoslash usulining bir turi hisoblanadi. Bunda kattalikning taqqoslash asbobiga ta’siri natijasini nolga keltirish lozim bo‘ladi. Masalan, elektr qarshiligini qarshiliklar ko‘prigi bilan to‘la muvozanatlashtirib o‘lchash.
Almashlash usuli - o‘lchov bilan taqqoslash usulining turi hisoblanib, o‘lchanayotgan kattalikning o‘lchov orqali yaratilgan ma’lum qiymatli kattalik bilan o‘rin almashishiga asoslangan. Misol, o‘lchanadigan massa bilan tarozi toshini bir pallaga galma-gal qo‘yib o‘lchash yoki qarshiliklar magazini yordamida tekshirilayotgan rezistorning qarshiligini topish:
Bunda “K”ni ikkala holatda (1,2) qo‘yganda 1=2shart bajarilishi kerak.
I1 = U / R01
I2 = U / Rk 2
|
| |
O‘lchashlar noaniqligi - Metrologiya va standartlashtirish

|
Metrologiya va standartlashtirish
|
bet | 25/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIO‘lchashlar noaniqligi:o‘lchash natijalari bilan bog‘liq bo‘lgan va o‘lchanayotgan kattalikka yetarli asos bilan qo‘shib yozilishi mumkin bo‘lgan qiymatlar tarqoqligini (sochilishini) tavsiflovchi parametr.
Izohlar
1. Parametr, masalan, standart og‘ish (yoki unga karrali son) yoki ishonch intervali (oralig‘i) kengligi bo‘lishi mumkin.
2. O‘lchash noaniqligi odatda ko‘plab tashkil etuvchilarni o‘z ichiga oladi. Bu tashkil etuvchilarning ba’zilari qator o‘lchashlar natijalarining statistik taqsimlanishidan baholanishi mumkin va eksperimental standart og‘ishlar bilan tavsiflanishi mumkin. Standart og‘ishlar bilan tavsiflanishi mumkin bo‘lgan boshqa tashkil etuvchilar ham tajribaga yoki boshqa axborotlarga asoslangan ehtimolliklarning taxmin qilingan taqsimlanishidan baholanadi.
3. Shubhasiz, o‘lchash natijasi o‘lchanayotgan kattalik qiymatining eng yaxshi bahosi bo‘lib hisoblanadi va tuzatishlar va taqqoslash etalonlari bilan bog‘liq bo‘lgan, tartibli (sistematik) ta’sirlardan yuzaga keladigan tashkil etuvchilarni o‘z ichiga olgan holda noaniqlikning tashkil etuvchilari dispersiyaga hissa qo‘shadi.
Standart noaniqlik:standart og‘ish sifatida ifoda etilgan o‘lchash natijasining noaniqligi.
A xil bo‘yicha (noaniqlikni) baholash:Qator kuzatuvlarni statistik tahlil qilish yo‘li bilan noaniqlikni baholash metodi.
V xil bo‘yicha (noaniqlikni) baholash:Qator kuzatuvlarni statistik taxlil qilishdan farq qiluvchi usullar bilan noaniqlikni baholash metodi .
To‘liq noaniklik:Chegarasida o‘lchanayotgan kattalikka yetarli asos bilan qo‘shib yozilishi mumkin bo‘lgan qiymatlar taqsimotining katta qismi joylashgan o‘lchash natijasi atrofidagi oraliqni aniqlovchi kattalik.
Izohlar
. Taqsimotning bu qismiga qamrov ehtimoli yoki oraliq uchun ishonch darajasi sifatida qaralishi mumkin.
. To‘liq noaniqlik, shuningdek, umumiy noaniqlik deb ham atalishi mumkin.
|
| |
-qadam. Ikkita 200 dan katta bo‘lgan tub son p va q tanlanadi. 
2-qadam

104
ko‘rinishda ifodalanadi. Bitlar kеtma-kеtligi L bit uzunlikdagi bloklarga ajratiladi,
bu yеrda L
log
2
(n+1) shartini qanoatlantiruvchi eng kichik butun son.
Har bir
blok [0, n-1] oraliqqa taalluqli butun musbat son kabi ko‘riladi. Shunday qilib,
dastlabki axborot X(i), i=
I
,
1
sonlarning kеtma-kеtligi orqali ifodalanadi.
I ning
qiymati shifrlanuvchi kеtma-kеtlikning uzunligi orqali aniqlanadi.
7-qadam. Shifrlangan axborot quyidagi formula bo‘yicha aniqlanuvchi Y(i)
sonlarning kеtma-kеtligi ko‘rinishida olinadi:
).
(mod
))
(
(
)
(
n
i
X
i
Y
e
Axborotni dеshifrlash qilishda quyidagi munosabatdan foydalaniladi:
X(i)=(Y(i))
d
(mod n).
Shunday qilib, kriptotizimlarda RSA algoritmining qo’llanishi quyidagicha:
har bir foydalanuvchi ikkita yetarli darajada katta bo’lmagan p va q tub sonlarni
tanlaydilar va yuqorida keltirilgan algoritm bo’yicha
d va e tub sonlarini ham
tanlab oladi. Bunda n=pq bo’lib, {e;n} ochiq kalitni {d;n} esa maxfiy kalitni
tashkil etadi. Ochiq kalit ochiq ma’lumotlar kitobiga kiritiladi. Ochiq kalit bilan
shifrlangan shifrmatnni shu kalit bilan deshifrlash imkoniyati yo’q bo’lib,
deshifrlashning maxfiy kaliti faqat shifr ma’lumotining
haqiqiy egasigagina
ma’lum.
уланиш - download

Qidiruv: уланиш
Виртуал химояланган тармоқлар
Vpn концепцияси яратилди. "Виртуал" ибораси vpn атамасига иккита узел ўртасидаги уланишни вақтинча деб кўрилишини таъкидлаш мақсадида киритилган Ҳақиқаттан, бу уланиш доимий, қатъий бўлмай
444,74 Kb.
1
o'qib
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari ba kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
Mavzu: Умумий эмиттер уланиш схемасидаги биполяр транзисторнингнинг статик Вольт-ампер характеристикаларини тадқиқ этиш
11,94 Kb.
1
o'qib
Mavzu: Учинчи авлод мобил алоқа тизимларининг техник параметрлари
G атамаси билан (ингл third generation – «учинчи авлод») маълумот узатиш ва Интернет тармоқларига юқори тезликда мобил уланиш билан номланади
60,71 Kb.
20
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘lchov asbobining mutlaq xatoligi

|
O‘lchov asbobining mutlaq xatoligi
|
bet | 24/58 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #238909 |
Bog'liq “METROLOGIYA VA STANDARTLASHTIRISH” MA\'ruzalar matni SIRTQIO‘lchov asbobining mutlaq xatoligi deb, shu asbobning ko‘rsatishi bilan o‘lchanayotgan kattalikning hakiqiy qiymati oradagi farqqa aytiladi. Bu yerda, xatoliklar plyus yoki minus ishorasi bilan kattalikning birliklarida ifodalanadi. Mutlaq xatolik kattaligining haqiqiy qiymatiga nisbati nisbiyxatolik deb ataladi. Nisbiy xatolik orqali o‘lchashning aniqlik darajasiniifodalash juda qulay.
(1.7)
Odatda, hakiqiy qiymat — Xq va topilgan qiymatlar Xk ga nisbatan ∆X juda kichik bo‘ladi, ya’ni
Shuning uchun,quyidagi ifodani yozish mumkin:
(1.8)
Shunday qilib, nisbiy xatolikni hisoblashda mutlaq xatolikning asbobning ko‘rsatishiga nisbatini olish mumkin. Nisbiy xatolik % larda ifodalanadi.
Kattalikning haqiqiy qiymatini aniqlash uchun o‘lchov asbobinnng ko‘rsatishiga tuzatish kiritiladi. Uning son qiymati teskari ishora bilan olingan mutlaq qiymatga teng:
T=Xh-Xk yoki T=-∆X (1.9)
bu yerda, T-tuzatma.
Asbobning xatoligi shkala diapazonining foizlarida ifodalanadi. Bunday xatoliklar keltirilgan xatolik deyiladi va mutlaq xatolikning asbob o‘lchash chegarasiga nisbatiga teng, ya’ni
(1.10)
bu yerda, N — asbobning o‘lchash chegarasi.
Asbob ko‘rsatishining standart yo‘l qo‘yadigan eng katta xatoligi yo‘l qo‘yiladigan xatolik deyiladi. Xatolik miqdori o‘lchashlar olib borilayotgan tashqi muhitga (atrof muhit harorati, atmosfera bosimi, tebranish va boshqalarga) bog‘liq bo‘lgani sababli asosiy va qo‘shimcha xatoliklar tushunchalari kiritiladi.
O‘lchash asbobi uchun texnik sharoitlar imkon bergan, maxsus yaratilgan normal ish sharoitida yo‘l qo‘yilgan xato asosiy xatolik deyiladi. Atrof-muhiting normal holati deb 20°S harorat va 101325 N/m2 (760 mm sim. ust) atmosfera bosimi qabul qilingan. Tashqi sharoit o‘zgarishining asboblarga bo‘lgan ta’siridan kelib chiqqan xato qo‘shimcha xatolikdir. O‘lchov asboblarining sifati ularning xatoliklaridan tashqari asboblar variatsiyasi, sezgirligi va sezgirlik chegarasi bilan xarakterlanadi.
7.1. O‘lchash noaniqligi bo‘yicha atamalar va ta’riflar
|
| |