nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nafosat tarbiyasi haqida tushuncha. Maktabda nafosat tarbiyasini berishning mohiyati

|
Nafosat tarbiyasi haqida tushuncha. Maktabda nafosat tarbiyasini berishning mohiyati
|
bet | 127/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Nafosat tarbiyasi haqida tushuncha. Maktabda nafosat tarbiyasini berishning mohiyati
Nafosat tarbiyasi- borliqdagi va sa’natdagi go’zallikni tushunish, ulardan zavqlanish va uni yaratishga intilishni tarkib toptirish.
Inson har doim go’zallikka intiladi, undan ma’naviy ozuqa oladi. O’z hayotini, faoliyatini, turmush sharoitini, o’zini o’rab turgan atrof-muhitni go’zalroq bo’lishiga harakat qiladi. Bu hol o’z navbatida uning didini, nozik his-tuyg’ularini shakllantiradi.
Odamlarni o’ziga rom etuvchi go’zallik namunalari hayotning turli jabhalarida namoyon bo’lib, ularni idrok eta bilishga nafosat tarbiyasi katta hissa qo’shadi.SHuning uchun bolaga juda yoshligidan oilada, maktabgacha tarbiya muassasalarida, ayniqsa maktabdan nafosat tarbiyasi alohida e’tibor bilan beriladi.
Nafosat tarbiyasi har bir davrda, har bir xalqda turlicha bo’lsada, uni amalga oshirishning asosiy vositalari, tabiat go’zalligi, badiy ijod namunalari hamda inson shaxsiyatidagi go’zallikni sanab o’tadi. Bu vositalar bir-birini to’ldirib, boyitib beradi.
Barchasidan to’la bahramand bo’lgan kishining ma’naviy boy, yuksak didli bo’lsagina zavqli hayot kechirishi mumkin.
Tabiat o’ziga xos go’zalliklarga ega bo’lib, ma’lum qonuniyatlar asosida o’zgarib, jilolanib turadi. Yil fasllarining almashinuvi tabiatning ranglarini, shakllantirishining, xushbo’y hidlaru, turli jonzotlarning yoqimli tovushini, inson shuriga tortiq etadi. Ular har bir kishini baxtiyor poklik, beg’uborlik olamiga olib kiradi.
Nafosat tarbiyasining yana bir tarbiyasi badiiy ijod namunalari hisoblanadi. Ayrim pedagogik adabiyotlarda badiy tarbiya deb nomlanib, o’z ichiga badiiy adabiyotni, musiqa, qo’shiq va raqs san’atini, teatr va kino san’atini, tasviriy san’atning, haykaltaroshlik, me’morchilik, xalq amaliy san’ati va boshqalarni oladi.
Bu san’at turlarini yoshlarga nafosat tarbiyasi berishdagi imkoniyatlari cheksizdir. Ayrim san’at asarlarini qiymati dunyoviy boyliklarda nihoyat darajada ustun turganidek, badiy tarbiya ham odamlarning ma’naviy boyishlarida tengi yo’q ta’sir kuchiga egadir.
Dunyoning yetti mo’’jizasi sanalgan Misr firavnlarining ehromlari, Bobilning osma bog’lari, Efesdagi Artemida ibodatxonasi, Rodoskiy haykali va Fors orolidagi moyok xayratomuz go’zallik namunalari sanaladi.
Yoshlarga nafosat tarbiyasi berishda inson shaxsiyatidagi go’zallik kuchli ta’sir etuvchi vositalaridan biridir. Har bir kishi o’ziga xos go’zallikka ega bo’ladi.
Rus yozuvchisi A.CHexov “Insonda hamma narsa go’zal bo’lishi kerak», ammo ularning orasida alohida ajralib turadigan ma’naviy go’zallikdir. SHuning uchun ham milliy istiqlolga erishgandan keyin xalqning ma’naviyatini shakllantirishga katta e’tibor berilmoqda.
|
| |
-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi

|
-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi Pdf ko'rish
|
bet | 120/352 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #141154 |
Bog'liq 00000000858c3fb50185edf3c8360039166-modda. Soliqqa oid huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi
materiallar boʻyicha qaror qabul qilish
(1-q.)
Soliq organining rahbari (rahbar oʻrinbosari) dalolatnomani hamda unga ilova
qilingan hujjatlar va materiallarni ushbu Kodeksning 165-moddasida nazarda tutilgan tartibda
koʻrib chiqish natijalariga koʻra quyidagilarni nazarda tutuvchi qarorni qabul qiladi:
1) soliqlar va penyalarni qoʻshib hisoblashni yoki buni rad etishni;
2) soliq toʻlovchini soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortishni
yoki buni rad etishni.
(2-q.)
Ushbu moddaning birinchi qismida koʻrsatilgan qaror dalolatnoma koʻrib
chiqilganidan keyin besh kun ichida qabul qilinadi.
(3-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda sodir etilgan huquqbuzarlik holatlari bayon etiladi, mazkur holatlarni,
javobgarlikka tortilayotgan shaxs tomonidan oʻz himoyasi uchun keltirilayotgan vajlarni
tasdiqlovchi hujjatlar va boshqa maʼlumotlar hamda ushbu vajlarni tekshirish natijalari
koʻrsatiladi. Shuningdek qarorda ushbu Kodeksning shu qoidabuzarliklarni nazarda tutuvchi
moddalari va qoʻllaniladigan javobgarlik choralari koʻrsatiladi.
(4-q.)
Shaxsni soliqqa oid huquqbuzarlik sodir etganlik uchun javobgarlikka tortish
toʻgʻrisidagi qarorda oʻziga nisbatan qaror chiqarilgan shaxs shu qaror ustidan qaysi muddat ichida
shikoyat qilishga haqli boʻlsa, oʻsha muddat va qaror ustidan yuqori turuvchi soliq organiga
shikoyat qilish tartibi koʻrsatiladi.
(5-q.)
Soliq toʻgʻrisidagi qonunchilikning qaysi aniqlangan buzilishlari uchun shaxslar
maʼmuriy javobgarlikka tortilishi lozim boʻlsa, oʻsha qoidabuzarliklar boʻyicha soliq organining
vakolatli mansabdor shaxsi maʼmuriy huquqbuzarlik toʻgʻrisida bayonnoma tuzadi. Ushbu
huquqbuzarliklar toʻgʻrisidagi ishlarni koʻrib chiqish va ularni sodir etganlikda aybdor shaxslarga
nisbatan maʼmuriy jazoni qoʻllash soliq organlari tomonidan maʼmuriy huquqbuzarliklar
toʻgʻrisidagi qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni tahriridagi qism)
|
| |
Elementar ta’lim nazariyasi

|
Elementar ta’lim nazariyasi
|
bet | 189/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Elementar ta’lim nazariyasi. Pestalotssi nazariyasiga ko‘ra tarbiyalash eng oddiy elementlardan boshlanib, asta-sekin tobora murakkabroq darajaga ko‘tarilib borishi lozim.
Pestalotssining elementar ta’lim nazariyasi jismoniy tarbiyani, mehnat tarbiyasini, axloqiy va estetik tarbiyani hamda aqliy tarbiya va o‘qitishni o‘z ichiga oladi. Tarbiyaning mana shu jihatlarini Pestalotssi bir-biriga bog‘lab olib borishni taklif qildi, mana shunday tarbiyalash natijasidagina insonning hamma jihatlari bir-biriga uyg‘un bo‘lib kamol topishini ta’minlash mumkin, dedi.
Jismoniy tarbiya va mehnat tarbiyasi. Pestalotssi bolaning barcha jismoniy kuchlari va imkoniyatlarini o‘stirishni ularni jismoniy jihatdan tarbiyalashning maqsadi deb, bolaning harakatga, o‘ynashga, bir joyda o‘tirib qolmaslikka, hamma narsaga yopishishga, hamisha harakatda bo‘lishga majbur qiluvchi tabiiy intilishini jismoniy tarbiyalashning asosi, deb hisobladi.
Pestalotssi inson shaxsini kamolotga etkazishda jismoniy tarbiyaga juda katta ahamiyat beradi va uni bolalarning o‘sishiga kattalarning oqilona ta’sir ko‘rsatishining birinchi turi, deb hisobladi.
YUqorida ko‘rsatib o‘tilganidek, o‘qitishni unumli mehnat bilan qo‘shib olib borish Pestalotssining pedagogik tajribasi va nazariyasidagi asosiy qoidalardan biri bo‘ldi. Pestalotssining fikricha (“Lingard va Gertruda” romanida yoçèëèøè÷à) maktabda bolalar kun bo‘yi yigirish va to‘qish dastgohlarida ishlash bilan vaqt o‘tkazadilar; maktab huzurida er uchastkasi bo‘lib, bu uchastkada har bir bola o‘ziga ajratib qo‘yilgan paykaldagi ekinlarni parvarish qiladi, chorva mollarini parvarish qiladi. Bolalar zig‘irpoya tolasini va junni ishlashni o‘rganadilar, qishloqning eng yaxshi xo‘jaliklari bilan, shuningdek, hunarmandchilik ustaxonalari bilan ham tanishadilar. O‘qituvchi ish vaqtida, shuningdek, ishdan bo‘sh vaqtlarida bolalar bilan mashg‘ulotlar o‘tkazadi, ularga savod, hisob va turmush uchun zarur bo‘lgan boshqa bilimlarni o‘rgatadi. Pestalotssi odamning kamolotga etishi uchun mehnat tarbiyasining ahamiyati katta ekanini uqtirib o‘tdi. U ish vaqtida “bolalarning ko‘nglini xushvaqt qilish va aqlini o‘stirishga” intildi. SHuningdek, u mehnatkashlarning bolalarini kelgusida, “industriya”da, sanoat korxonalarida ishlashga tayyorlashga harakat qildi.
|
| |
Muhokamalar va natijalar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 277/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilMuhokamalar va natijalar. Muammoli ta’limning mohiyati talabalar va o’qituvchining umumiy
faoliyati jarayonida talabalar uchun muammoli vaziyatlarni yaratishdir.
Bunday mashg’ulotlar umumiy sxema bo’yicha amalga oshiriladi: o’qituvchi muammoli vaziyatni
yaratadi, talabalar o’zlari uchun noma’lum bo’lgan narsalardan xabardor bo’lib, uni tahlil qiladilar va
muammoni hal qilish yo’llarini izlaydilar. O’qituvchi o’quvchilarga ishlarini tartibga solish va muammoni
hal qilish uchun zarur bo’lgan ma’lumotlarni taqdim etish orqali yordam beradi. Bu muammolilikning
birinchi darajasi. Ikkinchi darajadagi muammolilik birinchi darajadan farq qiladi, chunki o’qituvchi talabalar
bilan birgalikda vaziyatni tahlil qiladi va ularni muammoga keltiradi va ular o’z-o’zidan vazifani
shakllantiradi va uni hal qiladi. Uchinchi daraja shundaki, muammoli vaziyat talabalarga yetkaziladi va ular
uni tahlil qilish, muammoni aniqlash, muammolarni shakllantirish va optimal yechimni tanlashni amalga
oshiradilar. Muammoli ta’lim natijasi – bu yangi bilim, ko’nikma va aqliy faoliyat usullari hisoblanadi.
Chuqur bilimga ega mutaxassislarni tayyorlashning hozirgi holati talabalarga turli xil muqobillarni tanlashni,
mumkin bo’lgan variantlarni tanlashni, tadqiq qilish qobiliyatiga ega bo’lgan u yoki bu yechim variantini
tanlashning oqibatlarini oldindan aytib berishni talab qiladi, bu yerda interfaol o’qitish usullari muhim rol
o’ynaydi.
Muammoli vaziyatlar usuli o’qitishning interfaol usuli bo’lib, talabalarning ijobiy munosabatini
qozonmoqda. Bunda nazariy tamoyillarni o’rganishga imkon berib materialdan amaliy foydalanish
ko’nikmasini o’zlashtirishini ta’minlaydi. Talabalarning kasbiy tayyorgarligiga ta’sir qiladi, ularning
ulg’ayishiga ko’maklashadi, o’qishga bo’lgan qiziqish va ijobiy motivatsiyani shakllantiradi. Shu bilan birga,
bu usul o’qituvchining fikrlash usuli, uning boshqacha fikrlashi va harakat qilishi, ijodiy salohiyatini
yangilashga imkon beradigan o’ziga xos paradigmasi kabi vazifasini bajaradi. Bunda beriladigan muammoli
vaziyatda ma’lumotlarning ma’lum qismlari bo’lmasligi mumkin. Bu ma’lumotga bo’lgan talabni va bu
ma’lumotni olish tinglovchilar vazifalarining asosiy qismi hisoblanadi.
|
| |
kompleks bank xizmati ko'rsatish

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
85
7
Xarajatlar
davri
Ko‘chirmaning faktik kalendar sanasidan keyingi Ko‘chirmaning faktik
kalendar sanasigacha belgilanadi, mazkur davr davomida Mijoz Karta va
uning hisobi bo‘yicha xarajatlarni amalga oshiradi. Xarajatlar davrining
boshlanish va yakunlanish sanasi
birinchi Operatsiya kuniga,
agar ular
Dam olish kuniga to‘g‘ri keladigan bo‘lsa, dam olishdan keyingi kunga
ko‘chirilishi mumkin.
8
Chiqarish
sanasi
Bayram va dam olish kunlarini hisobga olmagan holda har oyning
yigirmanchi kuni
9
To'lov muddati
Har bir Xarajat davri uchun Ko‘chirma shakllantirilgan sanadan boshlab 15
(o‘n besh) kun davom etadi. To‘lov muddatining boshlang‘ich va yakuniy
sanalari birinchi Operatsiya kuniga, agar ular Dam olish kuniga to‘g‘ri
keladigan bo‘lsa, dam olishdan keyingi kunga ko‘chirilishi mumkin.
10
Foizsiz davr
46 kungacha, shundan 31 kungacha - imtiyozli xarajatlar davri, qolgan 15
kun (chiqarilgan kundan boshlab) -ta'til va dam olish kunlarini hisobga
olmagan holda to'lash davri.
11
To'lov usuli
Asosiy qarz bo'yicha minimal to'lov va karta va kredit bo'yicha
boshqa
to'lovlardan iborat majburiy to'lovlar
12
Minimal to'lov
Kredit limiti summasining 7%, lekin asosiy qarz miqdoridan oshmasligi
kerak
13
Kredit bilan bog'liq
qo'shimcha xarajatlar
Yo'q
14
Xavfsizlik
Talab qilinmaydi
15
Qarzni to'lash bo'yicha
majburiyatlarni o'z vaqtida
bajarmaganlik uchun
stavka/jarima
[Mijoz tomonidan Kreditlashning individual
shartlari qabul qilingan
paytda tasdiqlangan Tariflarga muvofiq Tarif miqdori ko‘rsatiladi]
16
Oylik minimal to'lovni o'z
vaqtida to'lamaganlik
uchun komissiya
[Mijoz tomonidan Kreditlashning individual shartlari qabul qilingan
paytda tasdiqlangan Tariflarga muvofiq Tarif miqdori ko‘rsatiladi]
«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
86
NIZOLARNI HAL QILISH TARTIBI

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
42
10.3. Bank savdo/xizmat ko'rsatish korxonasi tomonidan karta orqali to'langan qaytarilgan tovarlar
uchun qaytarilgan pul mablag'larini foydalanuvchi va/yoki Mijozning hisobvarag'iga o'tkazishni ta'minlaydi,
shu bilan birga pul mablag'larini qaytarish operatsiyalari faqat naqd pulsiz ravishda savdo/xizmat ko'rsatish
punkti tomonidan rasmiylashtirilgan chek asosida hisobga pul o'tkazish yo'li bilan amalga oshiriladi.
10.4. Tomonlar Bosh shartnoma doirasida tuzilgan shartnomalarning bajarilishi
munosabati bilan
almashadigan maxfiy ma'lumotlarni ko'rib chiqishga va uni boshqa tomonning yozma ruxsatisiz oshkor
qilmaslikka rozi bo'lishadi, bundan Bosh shartnoma shartlari va Bosh shartnoma doirasida tuzilgan
shartnomalar bundan mustasno. bunday ma'lumotlarni taqdim etish Qonunchilik
talablariga muvofiq
majburiy hisoblanadi.
10.5. Qonun hujjatlarida va / yoki bankning ichki normativ hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda
yozishmalarni o'tkazish, operatsiyalar va boshqa harakatlarni amalga oshirish uchun Qonun hujjatlariga zid
bo'lmagan himoya harakatlari elementlaridan foydalangan holda elektron raqamli imzo yoki himoyalangan
aloqa kanallaridan foydalanish mumkin.
10.6. Bosh shartnomaga qo'shimchalar davlat va rus tillarida tuzilgan va nashr etilgan,
bir xil yuridik
kuchga ega. Rus tilidagi matn turli xil holatlarda ustunlik qiladi.
10.7. Bosh shartnomada nazarda tutilmagan barcha narsalarda tomonlar O'zbekiston Respublikasining
amaldagi qonunchiligiga amal qiladilar.
10.8. Bosh shartnomaga kiritilgan barcha o'zgartirishlar/qo'shimchalar va/yoki Bosh shartnomaga
qo'shimchalar, Agar ular Bosh shartnoma talablariga muvofiq amalga oshirilsa, amal qiladi.
"AVO bank" AJda jismoniy shaxslarga

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
87
Obuna bo‘lish orqali Bank xizmatlari narxi bir oyga “AVO platinum” tarif rejasiga ko‘ra belgilangan kredit
limitining 0,99% (nol butun yuzdan to‘qson to‘qqiz foiz) miqdorida belgilanadi.
Birinchi oy uchun komissiya xizmat ulangan paytda hisoblanadi va yechib olinadi, va keyinchalik har 30
kalendar
kuni uchun hisoblanib, yechib olinadi.
Obuna harakati Bankda ochilgan va obuna qilingan “AVO Platinum Kredit kartasi” tarif rejasi bo‘yicha
Mijozning Shartnomasiga ko‘ra 30 kalendar kun muddatga to‘lov qilingan kundan keyingi kundan
boshlanadi.
Obundani aktivlashtirgan kundan boshlab Obunani taqdim etish va foydalanish
Shartlarini bajargan
taqdirda Mijoz “AVO platinum” Shartnomasi bo‘yicha to‘lovni o‘tkazish Xizmatidan foydalanish imkoniga
ega bo‘ladi.
Mijoz tomonidan Obuna bo‘yicha xizmatlarga ega bo‘lishdan bosh tortish yoki xohlamaslik bank kartasi,
hisobiga xizmat ko‘rsatish shartlarini o‘zgartirishga yoki bank kartasi yoki hisob ochishdan bosh tortishga
asos bo‘lmaydi.
3.
-BOB. JAMI YILLIK DAROMAD - Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining

soliq agentlari boʻlmagan manbalardan olingan daromadlar;
ushbu Kodeks 385-moddasining uchinchi qismida koʻrsatilgan jismoniy shaxslar tomonidan
olingan daromadlar, ular tomonidan jami yillik daromad toʻgʻrisidagi deklaratsiya asosida soliq
toʻlash tartibi tanlanganda;
soliq agenti tomonidan soliq ushlab qolinmagan soliq solinadigan boshqa daromadlar.
(2-q.)
Jami yillik daromad toʻgʻrisidagi deklaratsiya, agar soliq toʻlovchining asosiy
boʻlmagan ish joyidan olingan daromadlaridan soliq uning arizasi boʻyicha ushlab qolingan boʻlsa
taqdim qilinmaydi, bundan ushbu modda birinchi qismining beshinchi xatboshisida koʻrsatilgan
daromadlar mustasno.
(3-q.)
Oʻzbekiston Respublikasining rezidenti boʻlgan yoki joriy yilning 1-apreligacha
rezidentga aylangan chet el jismoniy shaxsi, ushbu modda birinchi va ikkinchi qismlarining
qoidalaridan qatʼi nazar, ushbu Kodeksning 397-moddasida nazarda tutilgan tartibda va
muddatlarda jami yillik daromadi toʻgʻrisida deklaratsiya taqdim etadi.
Ketonuriya - Biokimyo pmd

Ketonuriya
Siydikda keton tanachalari miqdorining ortishi
ketonuriya
deyiladi.
Soglom odamda siydikdagi keton tanachalarning miqdori 125 mg/100
ml teng. Keton tanachalarning salbiy ta’siri ular o‘rta kuchli kislota
xossalariga ega bo‘lib, siydikda anion shaklida bo‘ladi. Siydik bilan
chiqayotganda keton tanachalar natriy ioni bilan bog‘lanib chiqadilar.
Qonda va boshqa suyuqliklarda kationlarni kamayishi atsidoz yoki
ketoatsidozga olib keladi. Kationlar o‘z navbatda suvni organizmdan
chiqib ketishiga sababchi bo‘ladilar va natijada nerv tizimida arefleksiya
va koma holati kuzatiladi.
251
Giperlipoproteinemiyalar
Qonda tashiladigan lipidlarning umumiy miqdori ovqatlanish
maromiga, uning tarkibiga, inson yoshiga, uning yashash sharoitiga,
shu jumladan, iqlimi va yilning fasllariga ma’lum darajada bog‘liq
bo‘ladi. Bu ko‘rsatkich hatto bir kecha-kunduz davomida ham sezilarli
darajada o‘zgarib boradi. Gap shundaki, ovqat yeyilgandan keyin 4-5
soat davomida qonda lipoproteidlar konsentratsiyasi xilomikronlar
hisobiga ortib boradi. Qondagi lipidlar umumiy miqdorini aniqlash
uchun qon nonushtadan oldin olinadi. Bunday qonda xilomikronlar
bo‘lmaydi va faqat ZJPL (lipidlar umumiy miqdorining 15 foiz). ZPL
(60%) va ZYL (25%) mavjud bo‘lib, ular birgalikda qondagi lipidlarning
umumiy miqdorini tashkil etadi. Qonning bu ko‘rsatkichi Ozbekiston
sharoitida yashovchi odamlarda qonidagiga qaraganda anchagina past
darajada bo‘lib, 630-670 mg % (ortacha 650±11,3mg %) ga teng
(O.A.Abrarov, A.R.Isroilov, 1985). Qondagi triglitserid va xolesterinlar
lipoproteinlar tarkibida bo‘ladi. Triglitseridlarning qondagi
konsentratsiyasi 105-120 (ortacha 113±3,7) g %ni tashkil etadi,
xolesterinning umumiy miqdori 165,0±176,0 mg % atrofida bo‘lib,
ortacha 170±3,3 mg %ni tashkil etadi. Uning 13,0% ZJPL tarkibida,
67,0% ZPL va 20,0% ZYL tarkibida bo‘ladi (O.A.Abrarov, A.R.Israilov,
1985; O.A.Levkovich, 1994).
Qonda lipoproteinlar konsentratsiyasining me’yordan ortib ketishi
lipoproteinemiya
deyiladi. Bunda bir yola xolesterin va triglitseridlar
miqdori ham ko‘payadi. Xolesterin miqdorining ortishi ZPL va ZYL
lar konsentratsiyasi bilan bog‘liq bo‘lsa, triglitseridlar konsentratsiyasi
esa xilomikronlar va ZJPLlar miqdori bilan bog‘liq. Shunga ko‘ra
lipoproteinemiyalarning uchta shakli tafovut etiladi:
- Giperxolesterinemiya (ZPL yoki ZYL konsentratsiyasi ortgan).
- Gipertriglitserinemiya (xilomikronlar yoki EJPL konsentratsiyasi
oshgan).
- Aralash shakli.
Kelib chiqish mexanizmiga ko‘ra giperlipoproteinemiyalarning
birlamchi (tug‘ma) va ikkilamchi (turmushda orttirilgan) xillari farq
qilinadi. Tug‘ma giperlipoproteinemiyaga lipoproteinlipazaning
tug‘ilishdan nuqsonli, ya’ni faolligi ancha pasaygan holda bo‘lishi bilan
bog‘liq bo‘lgan giperxilomikronemiya hamda ZPL katabolizmining
pasayishi tufayli vujudga keladigan giperxolesterinemiya yoki
β−
lipoproteinemiyalar misol bo‘la oladi. Ikkilamchi giperlipo-
proteinemiyalar qandli diabet, surunkali gepatit va alkogolizm kabi
kasalliklarda kuzatiladi.
|
Boshqarish tizimining tarkibi

401
Rasmda ko‗rsatilganidek, xar bir agent tarmoqning ma‘lum elementini
boshqaradi, ularning ko‗rsatkichlarini tegishli MIB bazasiga joylashtiradi.
Menedjer o‗z agentlarining MIB dan axborotlarni oladi, ularga ishlov berib va o‗z
axborotlar bazasida saqlaydi. Ish stansiyalarida ishlovchi operatorlar xohishiy bir
menedjer bilan ulanishi mumkun va grafik interfeys yordami bilan
boshqarilayotgan tarmoq haqidagi axborotni ko‗rishi mumkun va menedjerga
tarmoqni yoki uning elementini boshqarish bo‗yicha ba‘zi ko‗rsatmalarni berishi
mumkin.
6.3-rasm. Boshqarish tizimining tarkiblari.
- LABORATORIYA ISHI - O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov

129
2. Hisobotni sxemalar,
chizmalar
bilan to„ldirish
va o„rganilgan
ma'lumotlarni qisqacha konspektlashtirish.
Umumiy ma'lumotlar
7
Iqtisodiyotning
ko„p
tarmoqlari
uchun
qiziqishni
uyg„otadigan
datchiklarning turli xillari ko„plab hodisalarni o„lchash uchun ishlab chiqilgan.
Tenzonometrik datchiklar, ular yelimlangan ustunliklarning mikro egilishlarini
o„lchaydi. Egilishlar kuchlar tomonidan yuzaga kelganligi sababli, tenzorezistorlar
kuch va bosimni hamda deformatsiyalarni o„lchash uchun qo„llanilishi mumkin.
Peezoelektrli datchiklar kristallardan iborat bo„lib, ular yuklanishga chalinganda
elektr signallarini shakllantiradi. Ion tanlanuvchi dala tranzistorlari (ISFETs)
datchiklar hisoblanib, ular kimyoviy moddalarning konsentratsiyasini o„lchashi
mumkin. Ular ionlarni tanlovli o„tkazish vaqtida differensial zaryadni
generatsiyalaydigan maxsus membranalarni qo„llashadi. Dala tranzistorida
qoplangan membrana qo„llanilishga yaroqli bo„lgan signalni generatsiyalash uchun
ishlatiladi. Masalan, ISFET, u esa nitratning tanlovli o„zatiladigan ionlari orqali
yer va suvdagi suspenziyaning nitratlari konsentratsiyasini o„lchashi mumkin.
Videodatchiklar tasvirlarni uzluksiz olish uchun raqamli kamerani qo„llashadi,
keyinchalik ushbu tasvirlardan tahlil orqali foydali ma'lumotlarni olish uchun
dasturiy ta'minotni ishga solishadi.
Основы пакета - bet 122

157
II BO‗LIM
AXBOROT UZATISH
MUHITLARI
2.1§ Simli axborot uzatish muhitlari
Axborot o„tkazish muhiti deb – kompyuterlar o‗rtasida axborot
almashinuvini ta‘minlovchi axborot yo‗llariga (yoki aloqa kanallariga) aytiladi.
Ko‗pchilik kompyuter tarmoqlarida (ayniqsa mahalliy tarmoqlarda) simli yoki
kabelli aloqa
kanallari ishlatiladi, vaholanki simsiz tarmoqlar ham mavjuddir.
Mahalliy tarmoqlarda ko‗pincha axborotlar ketma-ket kodda uzatiladi, yaʻni
bir bit axborot uzatilgandan so‗ngina keyingi bit uzatiladi. Tushunarliki, bunday
axborot uzatish parallel kodda axborot uzatishga
qaraganda murakkab va sekin
ishlovchi usuldir. Shuni hisobga olish kerakki, tezkor parallel usulda axborot
uzatish, ulangan kabellar (simlar) sonini uzatilayotgan
axborotning razryadlar
soniga nisbatan baravar marotaba oshadi (masalan, 8-razryadli kodda 8 marotaba
axborot yo‗li oshadi). Yuzaki qaraganda kabel kam sarf bo‗ladigandek ko‗rinadi,
aslida juda ko‗p sarf bo‗ladi. Tarmoqdagi abonentlar o‗rtasidagi masofa katta
bo‗lsa ishlatiladigan kabelning narxi kompyuter narxi
bilan barobar yoki undan
ham ko‗p bo‗lishi mumkin. 8,16 yoki 32 ta kabellarni o‗tkazishga qaraganda bir
dona kabelni o‗tkazish ancha oson. Taʻmirlash, uzilishlarni topish va tiklash ishlari
ham arzonga tushadi. Lekin bu hammasi emas. Kabelning turidan qat‘iy nazar
axborotni uzoq masofaga uzatish murakkab uzatish va
qabul qilish qurilmalarini
ishlatishni ta‘lab qiladi. Buning uchun axborotni uzatish qismida kuchli signal
hosil qilish va axborotni qabul qilish qismida esa kuchsiz signalni tiklash
Основы пакета - bet 124

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 124/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
159
shisha tolali kabellar (optovolokonniye kabeli, fiber optic).
Kabelning har bir turining o‗z afzalliklari va kamchiliklari mavjuddir,
shuning uchun kabel turini tanlanganda hal qilinayotgan masalaning xususiyatini,
shuningdek, alohida olingan tarmoq xususiyatini va avvaldan mavjud bo‗lgan
barcha korxona standartlarining o‗rniga, 1995-yilda qabul qilingan EIA/TIA 586
(Commercial Building Telecommunication Cabling Standard) standarti mavjud
bo‗lib, hozirgi vaqtda shu standartdan foydalaniladi.
O‗ralgan juft simlar hozirgi kunda eng arzon va eng ko‗p tarqalgan
kabellarda ishlatiladi. O‗ralgan juftlik asosidagi kabel tuzilishi ikkita mis sim
dielektrik material bilan har biri alohida qoplanib, ular o‗zaro bir-biriga o‗ralgan,
bunday juftliklarning bir nechtasi umumiy dielektrik (plastikli) g‗ilofga olingan
bo‗ladi. U ancha egiluvchan va uni aloqa kanaliga yotqizish qulaydir.
Odatda o‗ralgan juft kabel tarkibi 2 ta yoki 4 ta juftlikdan iborat bo‗ladi
2.1-rasm. O„ralgan juft kabelining tuzilishi.
Himoyalanmagan o‗ralgan juftliklar tashqi elektromagnit xalaldan (pomexa)
sust himoyalangan va shuningdek, sanoat ayg‗oqchiligi maqsadida axborotlarni
eshitishdan ham himoyalanmagan. Axborot o‗g‗irlashning ikki turi ma‘lum:
ulanish (kontaktniy) va ulanmasdan masofadan turib (beskontaktniy). Ulanish
orqali axborotni o‗g‗irlash ikkita ignani kabelga sanchish orqali amalga oshirilsa,
ulanmasdan axborotni o‗g‗irlash esa kabel tarqatadigan elektromagnit maydonni
radio orqali qabul qilish usulidan foydalanib amalga oshiriladi. Bu kamchiliklarni
bartaraf etish uchun kabel himoyalanadi (ekranlanadi). To‗qilgan juftlikni (STP)
ekranlashtirish vaqtida har bir juftlikni ochiq to‗qilgan metall simli qobiq
(ekranning) ichiga joylashtiriladi. Bunday konstruksiya kabelni nurlanishini
|
| |
BOSH SHARTNOMANING TUGATISH MUDDATI VA TARTIBI

|
BOSH SHARTNOMANING TUGATISH MUDDATI VA TARTIBIBog'liq AVO dkbo uz7. BOSH SHARTNOMANING TUGATISH MUDDATI VA TARTIBI
7.1.
Bosh shartnoma foydalanuvchi va/yoki Mijoz Bosh shartnomaga qo'shilgan kundan boshlab
kuchga kiradi. Umumiy shartnoma 20 (yigirma) yil muddatga tuziladi va foydalanuvchi va/yoki Mijozning
uni bekor qilish to'g'risidagi arizasi bo'lmagan taqdirda avtomatik ravishda bir xil muddatga uzaytiriladi.
Shu bilan birga, Bosh shartnoma doirasida tuzilgan shartnomalarning amal qilish muddati cheklanishi
mumkin.
7.2.
Bosh shartnomani bekor qilish foydalanuvchi va/yoki Mijozning Bankning Mobil ilovasi orqali
taqdim etilgan arizasi asosida amalga oshiriladi. Bosh shartnomani bekor qilish Mijoz bilan Bosh shartnoma
doirasida tuzilgan barcha shartnomalarning bekor qilinishiga va tegishli hisobvaraqlarning (kartalarning)
yopilishiga, shuningdek, agar bank mahsulotlarini taqdim etish bo'yicha aniq shartnomalarda boshqacha
qoida nazarda tutilmagan bo'lsa, foydalanuvchi tomonidan NPC kartalaridan foydalanishni to'xtatishga olib
keladi. Bunday holda, foydalanuvchi va / yoki Mijoz barcha tuzilgan shartnomalar bo'yicha Bosh
shartnomani bekor qilishdan oldin paydo bo'lgan majburiyatlarini bajarishi kerak.
7.3.
Bosh shartnoma doirasida tuzilgan bank mahsulotini taqdim etish to'g'risidagi alohida
shartnomani bekor qilish Bosh shartnomani bekor qilishga olib kelmaydi.
7.4.
Hisob(lar)/kartalar(lar) ni yopish va Mijozga pul qoldig'ini qaytarish qonun hujjatlarida va bank
mahsulotini taqdim etish to'g'risidagi shartnomada belgilangan tartibda va muddatlarda amalga oshiriladi,
ular Bosh shartnomaga ilova shartlari va to'lov tizimlari qoidalari (agar kerak bo'lsa) asosida tuziladi.
7.5.
Bank bir tomonlama tartibda Bosh shartnomani bajarishdan to'liq yoki qisman Bosh shartnoma va
Qonunchilikda nazarda tutilgan hollarda Bankning Mobil ilovasi yoki bank qarori bilan boshqa uzoq aloqa
kanali orqali xabardor qilish orqali voz kechishga haqlidir. Shu bilan birga, Bosh shartnoma bank tomonidan
xabarnoma yuborilgan kundan boshlab 31 (o’ttiz birinchi) kunda, agar Qonunchilikda boshqa muddat
nazarda tutilmagan bo‘lsa, bekor qilinadi.
7.6.
Agar 1 (bir) yil davomida Hisobraqamlarda Operatsiyalar bajarilmasa, Mijoz barcha
Hisobraqamlarini yopishga rozilik bildiradi va bu ishni Bankka topshiradi. Hisobraqamlarda
Operatsiyalarning bajarilmasligi Mijozning Bankka Hisobraqamlarni yopish to‘g‘risida Ariza jo‘natilishiga
roziligini bildiradi, mazkur Ariza Mijoz tomonidan imzolangan, qog‘oz shaklda taqdim etilgan ariza bilan bir
xil yuridik kuchga ega bo‘ladi.
|
| |
-jadval
Biologik qiymati jihatidan aminokislotalarni tasnifi

|
-jadval
Biologik qiymati jihatidan aminokislotalarni tasnifi Pdf ko'rish
|
bet | 150/273 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,12 Mb. | | #249242 |
Bog'liq Sobirova-R.A-biokimyo21-jadval
Biologik qiymati jihatidan aminokislotalarni tasnifi
Almashtirib bo‘lmaydigan Yarim almashtirib bo‘ladigan Almashtirib bo‘ladigan
aminokislotalar
aminokislotalar aminokislotalar
Valin Arginin Alanin
Leytsin
Tirozin Asparagin kislotasi
Izoleytsin
Gistidin Glitsin
Treonin
Glutamin kislotasi
Lizin
Prolin
Metionin
Serin
Fenilalanin Trirozin
Triptofan
Sistein
Sistin
Ovqat aralashmasida almashtirib bo‘lmaydigan aminokislotalardan
birontasi bo‘lmasa manfiy azot balansi rivojlanishi, ozib ketish, osishdan
toxtash, asab tizimining buzilish holatlari kuzatiladi.
Parenteral oziqlanish
Klinika amaliyoti uchun parenteral oqsilli oziqlanish muammosi
muhimdir. Ma’lumki, oqsillar dastlab oshqozon-ichak yolida erkin
aminokislotalargacha parchalanib va hazmlanganidan keyingina, odam
organizmi ulardan foydalanishi mumkin. Oqsillar parenteral yo‘l bilan
(yani ichak yolini aylanib otilsa) yuborilsa, sensibilizatsiya rivojlanishiga
olib keladi (yot oqsilga nisbatan organizm sezgirligining oshishi),
bordiyu, oqsil takroran yuborilsa, anafilaksiyaga, yani organizmni shok
holatiga olib kelishi mumkin. Ammo ushbu usul bilan oqsil yuborishga,
xususan, jarrohlik amaliyotida qizilongachning kuyishi va
zaharlanishidan, qizilongach va oshqozonning ogir osmali
jarohatlanishida, oshqozon va ichak operatsiyalaridan so‘ng klinitsistlar
majbur bo‘ladilar. Oqsil eritmalarning parenteral yuborilganidan so‘ng,
ogir asoratlarini oldini olish uchun hozirgi vaqtda oqsilli oziqlanish
uchun oqsillar gidrolizatlaridan (aminokislotalar aralashmasi)
foydalaniladi. Aminokislotalar aralashmasini yuborish allergik
reaksiyalar rivojlanishiga olib kelmaydi, chunki aminokislotalar
oqsillardan farqli olaroq tur va to‘qima spetsifikligiga ega emasdir.
Bemorlarda, klinika sharoitida o‘tkazilgan kuzatuvlar aminokislotalar
aralashmasini oqsillarga bo‘lgan ehtiyojini to‘liq qondirishini ko‘rsatdi.
Ammo oqsillar gidrolizati yuborilgandan so‘ng organizmda qator salbiy
reaksiyalar, xususan psixik faoliyatning o zgarishini aytib o‘tish kerak.
|
| |
Основы пакета - bet 128

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 128/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
164
o‗lchami bo‗yicha bir oz katta. RJ-45 razyomi 8 ta kontaktli bo‗ladi, RJ-11 esa 4 ta
kontaktga egadir. Kabel razyomga maxsus siquvchi asbob yordamida ulanadi.
Razyomning ignasimon tilla qoplamali kontaktlari kabelning har bir simi
qoplamasiga sanchiladi, sim qoplamasidan igna o‗tib, sim bilan mustahkam va
sifatli ulanish hosil qiladi. Shuni hisobga olish kerakki, standart tomonidan kabel
uchlarini razyomga ulash uchun 1 sm o‗ralgan juft qismini o‗ramdan ochish
mumkinligi ko‗zda tutilgan.
Ko‗pincha o‗ralgan juftlik axborotlarni faqat bir tomonga uzatish uchun
ishlatiladi, yaʻni «yulduz» yoki «halqa» topologiya turlarida. «Shina» topologiyali
tarmoqlarda odatda koaksial kabel turidan foydalaniladi. Shuning uchun o‗ralgan
juft kabelni ulanmagan uchiga tashqi moslash qurilmasi (terminator) amalda
deyarli qo‗llanilmaydi.
Kabellar ikki turdagi tashqi qobig‗ida ishlab chiqariladi.
Polivinilxloridli qoplamali (PVX, PVC) kabellar arzon va xona sharoitida
ishlatilish uchun mo‗jallangan.
Teflon qoplamali kabellar, nisbatan narxi qimmat va tashqi muhitda
foydalanish ham mumkin.
PVX qoplamadagi kabellarni yana non-plenum, teflon qoplamali kabellarni
esa-plenum deb ham ataladi. Plenum atamasi bu yerda qaysidir partiya
rahbariyatini
yig‗ilishi
maʻnosida
emas
albatta,
tarmoq
kabellarini
joylashtirilishiga eng qulay joy pol bilan pol ustidagi qo‗shimcha pol oralig‗i
(falshpol) va osma shift bilan shift oralig‗idagi bo‗shliq tushuniladi. Aytib
o‗tilganidek, ko‗zdan pana joylardan o‗tkazishga teflon qoplamali kabel qulay
bo‗lib u qiyin yonadi, (PVX kabelga nisbatan) yongan taqdirda ham, o‗zidan
zaxarli gazlarni ko‗p chiqarmaydi.
Standartda aniq qilib ko‗rsatilmagan, lekin tarmoq ish faoliyatiga sezilarli
darajada ta‘sir qiluvchi va barcha kabellarning yana bir ko‗rsatkichi bor, bu
|
| |
BANK REKVIZITLARI - Bosh shartnoma

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
43
"AVO bank" AJda jismoniy shaxslarga
kompleks bank xizmati ko'rsatish
Bosh shartnomasiga 01-ilova
2024 yil 9 fevraldan
1."AVO bank" AJda jismoniy shaxslarga kompleks bank xizmati ko'rsatish bo
shartnomasiga qo'shilish to'g'risidagi ommaviy oferta
Ushbu ommaviy oferta (keyingi o'rinlarda "oferta" deb yuritiladi) "AVO bank" AJning (keyingi
o'rinlarda "bank" deb yuritiladi) muomalaga layoqatli jismoniy shaxslarga fuqarolik kodeksining 360, 369
va 370-moddalariga muvofiq jismoniy shaxslarga kompleks bank xizmati ko'rsatishning Bosh
shartnomasiga (keyingi o'rinlarda "Bosh shartnoma" deb yuritiladi) qo'shilish shartnomasini tuzish
to'g'risidagi rasmiy ofertaidir.
Ushbu oferta vakolatli shaxsni tuzish va Bosh shartnomaga qo'shilishning umumiy shartlarini o'z
ichiga
oladi.
Bankda ochiq bank hisobvarag'i bo'lmagan bank kartalari egalari bankda o'z nomiga ochilgan
hisobvaraqlardan foydalanmasdan amalga oshiriladigan masofaviy bank xizmatlaridan (bundan
buyon
matnda "MBX" deb yuritiladi) foydalanishlari mumkin. Bunday xizmatlar ro'yxati Bosh shartnomada
ko'rsatilgan, shuningdek bankning Mobil ilovasining faoliyati bilan belgilanadi.
Bundan tashqari, kelajakda bankda hisob/maxsus Karta hisobi ochilgan taqdirda, foydalanuvchi jismoniy
shaxs bank xizmatlari va bank tomonidan taqdim etiladigan mahsulotlarning to'liq
funktsiyasidan
foydalanishi mumkin, buning uchun bankning Mobil ilovasida Raqamli identifikatsiyani amalga oshirish
kerak bo'ladi.
Bosh harf bilan yozilgan ofertada ishlatiladigan atamalar Bosh shartnomada
tasvirlangan atamalar va
ta'riflar bilan bir xil.
Основы пакета - bet 125

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 125/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
160
kamaytiradi, tashqi elektromagnit maydon halaqitlardan va juft simlarning bir-
biriga ta‘sirini ham kamaytiradi (crosstalk, perekrestniye novodki, chorraha
yo‗nalishlar). Tabiiyki ekranlashtirilgan o‗ralgan juftlik, ekranlashtirilmagan
juftlikka nisbatan narxi ancha qimmat bo‗ladi, ulardan foydalanilganda maxsus
ekranlashtirilgan ulovchi moslamalardan (razyoem) foydalanish zarur. Shuning
uchun, ekranlashtirilmagan o‗ralgan juftlikka nisbatan ekranlashtirilgan o‗ralgan
juftlik kam uchraydi.
Ekranlashtirilmagan o‗ralgan juftlikning asosiy afzalligi kabel uchlariga
razyomlarni ulashning osonligi va shuningdek har qanday shkastlanishlarni
tamirlashning boshqa turdagi kabelga qaraganda qulayligidir. Qolgan hamma
texnik ko‗rsatkichlari boshqa turdagi kabellarga nisbatan yomon. Masalan, signalni
uzatishda berilgan so‗nish tezligi (kabeldan signal o‗tgan sari uning amplitudasini
kamayishi) bu kabellarda koaksial kabel ko‗rsatkichiga nisbatan katta. Agarda kam
himoyalanganligini ham hisobga olsak, nima uchun o‗ralgan juftlik kabellarining
uzunligi kam bo‗lishi (100 metr atrofida) tushunarlidir. Hozirgi vaqtda o‗ralgan
juftliklardan 100 Mbit/s tezlikda axborot uzatish uchun ishlatilmoqda va uzatish
tezligini 1000 Mbit/s ga yetkazish ustida ish olib borilmoqda.
Ekranlashtirilmagan o‗ralgan juftli kabellarning (UPT) EIA/TIA 568
standartiga ko‗ra beshta toifasi mavjud:
1-toifasidagi kabel–bu oddiy telefon kabeli (o‗ralmagan juft sim) bo‗lib, u
orqali faqat tovushni uzatish mumkin, axborotni emas. Bu turdagi kabel texnik
ko‗rsatgichlari katta chekinishlaridan iborat (to‗lqin qarshiligi, o‗tkazish yo‗lagi,
chorraha yo‗nalishi).
2-toifadagi kabel–bu o‗ralgan juftlikdan iborat kabel bo‗lib, axborotni 1
MGs gacha chastota oralig‗ida uzatish uchun mo‗ljallangan. Kabel chorraha
yo‗nalishlar darajasiga testlanmaydi. Hozirgi vaqtda juda kam ishlatiladi. EIA/TIA
568 standarti 1 va 2 toifadagi tarmoq kabellaridan foydalanish tavsiya etilmagan.
|
| |
Основы пакета - bet 134

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 134/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
172
Ulardan
eng
asosiysi–yig‗ish
(montaj) ishlarining murakkabligi.
Razyomlarni o‗rnatishni mikron aniqlikda amalga oshirish lozim, shisha tolani
uzish aniqligi va uzilgan yuzani shaffoflash aniqligidan razyomdagi signalning
so‗nish ko‗rsatkichi judayam bog‗liq. Razyomlarni o‗rnatish uchun kavsharlanadi
(svarka) yoki maxsus gel yordamida yopishtiriladi. Gelning yorig‗lik sinish
koeffitsienti shisha tolaning yorig‗lik sinish koeffitsientiga teng bo‗ladi. Har
qanday holatda ham bu ishlarni amalga oshirish uchun maxsus moslamalar va
yuqori malakali mutaxassislar kerakdir. Shuning uchun, shisha tolali kabellar turli
uzunlikda va uchlariga kerakli turdagi razyom o‗rnatilgan holda savdoga
chiqariladi.
Shisha tolali kabellarda signalni ikkinchi yo‗nalishga ham ayirish imkoni
bo‗lsa ham (buning uchun maxsus 2–8 kanallarga taqsimlovchi moslamalar ishlab
chiqariladi), odatda bu kabellarni bir tomonga axborot uzatish uchun ishlatiladi.
Yʻani bitta uzatuvchi va bitta qabul qiluvchi qurilma oralig‗ida. Har qanday
taqsimlanish oqibatda yorug‗lik signalini ilojsiz so‗nishga olib keladi va agarda
ko‗p kanalga taqsimlanilsa, u holda yorug‗lik tarmoq oxirigacha yetib bormasligi
ham mumkin.
Elektr kabeliga qaraganda shisha tolali kabelning mustahkamligi va
egiluvchanligi kam (ruxsat etilgan egilish radiusi 10–20 sm atrofini tashkil etadi).
Ionlashgan nurlanish ham unga tez ta‘sir qiladi, chunki shisha tola shaffofligi
kamayib signalning so‗nishi oshib boradi. Keskin temperaturaning o‗zgarishiga
ham sezgir, sababi bunday o‗zgarish taʻsirida shisha tola dars ketishi mumkin.
Hozirgi vaqtda radiatsiyaga chidamli shishadan kabellar ishlab chiqarilmoqda,
tabiiyki, ularning narxi qimmatdir. Shisha tolali kabellar, shuningdek, mexanik
tasirga ham sezgir (urilish, ultratovush) bu holatni mikrofon effekti deb ham
yuritiladi. Bu taʻsirni kamaytirish uchun yumshoq tovush yutuvchi qobiqdan
foydalaniladi. Shisha tolali kabellar faqat «yulduz» va «halqa» topologiyalarda
qo‗llanilidi. Bu holda hech qanday moslash va yerga ulash muammosi mavjud
|
| |
Основы пакета - bet 129

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 129/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
165
kabelda signalni tarqalish tezligidir, ya‘ni kabel uzunligiga nisbatan hisoblanganda
signalni kechikishi. Kabel ishlab chiqaruvchi korxonalar ba‘zi hollarda 1 metrda
signalni ushlanish kattaligini va ba‘zi hollarda esa yorug‗lik tezligiga nisbatan
(NVP-Nominal Velocity of Propagation, xujjatlarda ko‗pincha shu nom bilan
ataladi) signalni kabelda tarqalish tezligini ko‗rsatadi. Bu ikki kattaliklar oddiy
formula bilan bog‗langan.
t
3
=1/(3·10
10
·NVP),
t
3
–kabelni 1 metr uzunligidagi ushlanish kattaligi nanosekundda belgilanadi.
Masalan, agarda NVP=0,65 (yorug‗lik tezligini 65%) bo‗lganda t
3
ushlanish 5,13
ns/m ga teng bo‗ladi. Hozirgi zamon kabellaridagi kechikish kattaligi ko‗pincha 5
ns/m dan iborat.
12.3-jadvalda taniqli ikkita AT s T va Belden firmalarida ishlab
chiqariladigan ba‘zi kabel turlarining NVP kattaligi va 1 metrda kechikish
(nanosekundda) qiymati keltirilgan.
2.3-jadval
Ba‟zi kabellarni vaqt ko„rsatkichlari.
Firma
Kabel
Kabel toifasi
Qoplama turi
NVP
Ushlanish (ns)
TT, T
1010
3
non-plenum
0,67
4,98
-
1041
4
-
0,70
4,76
-
1061
5
-
0,70
4,76
-
2010
3
Plenum
0,70
4,76
-
2041
4
-
0,75
4,44
-
2061
5
-
0,75
4,44
Belden
1229 A
3
non-plenum
0,69
4,83
-
1455 A
4
-
0,72
4,63
-
1583 A
5
-
0,72
4,63
-
1245 Ar
3
Plenum
0,69
4,83
-
1457 A
4
-
0,75
4,44
|
| |
To‘yinmagan yog‘ kislotalar sintezi

248
allosterik ferment bo‘lib uning faolligi ATF miqdoriga bog‘liq. ATF
manfiy allosterik effektor bo‘lib, fermentni ingibirlaydi. Natijada sitrat
va izotsitrat miqdori ko‘payadi. Ular mitoxondriyalarni
tark etib atseti-
KoA-karboksilazaga ta’sir etadi.
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 53

137
2. Tirsakli val holati datchigining tuzilishi va ishini tushuntirib bering.
3. Datchik induktivligining ish prinsipini tushuntirib bering.
Hisobotni bajardi _______________________"__"______ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Hisobotni qabul qildi ______________________"___"_____ 20 __y.
f.i.sh., imzo
12 - LABORATORIYA ISHI
SOVUTUVCHI SUYQLIK VA KIRITISH QUVURIDAGI HAVO
TEМPERATURASI DATCHIKLARINI O‟RGANISH
IShNING MAQSADI:
Sovituvchi suyuqliq va kiritish quvuridagi havo
temperaturasi datchiklari
tuzilishi va ishlashini o„rganish.
JIHOZLAR:
Qismlarga ajratilgan temperatura datchiklari na'munalari,
datchiklarni kesimlari, ko„rgazmali plakatlar.
TOPShIRIQ:
Ishda bayon etilgan uslub va texnik adabiyotlardan,
temperatura datchiklari namunalaridan foydalangan holda ularning tavsiflari
aniqlanadi, natijalar jadvalga kiritiladi.
SNMP protokoli - Основы пакета

400
yoʻqotish va hokazo. Agarda bu voqealardan birortasi sodir bo‗lsa, u holda agent
uzilishni havola qiladi.
Trap – agent tomonidan ishlatilib, alohida holat hosil bo‗lganligi haqida
menedjerga xabar berish uchun ishlatiladi.
SNMP protokoli agent bilan menedjer o‗rtasida axborot uzatish uchun ancha
ishonchli TSR protokolining o‗rniga xabarlarni yetkazishda ishonchliligi kam
bo‗lgan, biroq boshqariluvchi qurilmani kam yuklovchi UDP deytogrammali
transport protokolini ishlatadi.
Основы пакета - bet 292

Menedjer
(server)
Menedjer
(server)
Agent
Agent
Menedjer
(server)
Ishchi stansiya
(server)
Ishchi stansiya
(server)
Menedjer
(server)
Menedjer
(server)
Menedjer
(server)
Agent
Agent
Agent
Ishchi stansiya
(server)
Agent
Agent
Agent
402
6.2§ Tarmoqning xafsizlik xizmatlari
Axborot tizimlarining xavfsizligi mavzusi ko‗rilganda odatda ikki guruh
muammolarni ajratadilar, bu kompyuterning xavsizligi va tarmoq xavfsizligidir.
6.2.1. Kompyuterning xavfsizligi va tarmoqning xavfsizligi
Kompyuterning
xavfsizligiga
alohida tizim sifatida ko‗riladigan
kompyuterda ishlov beriladigan va saqlanadigan axborotlarni himoyalashning
barcha muammolari kiradi. Bu muammolar operatsion tizim vositalari va ilovalar
yordamida hal qilinadi, ularga axborotlar bazasi va shuningdek kompyuterga
joylashtirilgan apparat vositalar kiradi. Tarmoq xavfsizligi deganda tarmoqda
muloqoti orqali bog‗langan qurilmalardagi barcha masalalar tushiniladi, ularga
avvalam bor, aloqa yo‗llaridan uzatish vaqtidagi axborotlarni himoyalash va
tarmoqqa ruxsat etilmagan masofaviy ega bo‗lish. Ko‗pincha kompyuter va tarmoq
xavfsizligi muammosini bir- biridan ajratib bo‗lmasa ham, ular bir-biriga
shunchalik zich bog‗langan bo‗lsa ham tarmoq xavsizligining o‗z xususiyatlari
ko‗rinib turibdi.
Alohida olingan kompyuterni tashqi suyiqastlardan turli usullar bilan
samarali himoyalash mumkun, masalan, klaviaturani qulflab qo‗yish yoki qattiq
diskni olib seyfga qo‗yib ketish. Tarmoq tarkibida ishlayotgan kompyuterni esa
dunyodan to‗liq yakkalab qo‗ya olmaymiz, u boshqa komyuterlar bilan balki
undan ancha katta masofada bo‗lgan muloqotda bo‗lishi kerak, shuning uchun
tarmoq xavfsizligini ta‘minlash ancha qiyin masalalardan hisoblanadi. Agarda siz
tarmoqda
ishlayotgan
bo‗lsangiz,
sizning
kompyuteringizga
begona
foydalanuvchining mantiqiy jihatidan kirishi oddiy holdir. Bunday holda
xavfsizlikni ta‘minlash bu tashrif buyurishni nazoratga olishga olib kelishdan
iborat bo‗ladi – tarmoq foydalanuvchisining har biri uchun uning axborotga ega
|
Основы пакета - bet 293

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 293/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
403
bo‗lish, tashqi qurilmalarga va tarmoqdagi kompyuterlarning har biri bilan tizimli
hatti-harakatlarni amalga oshirish uchun xuquqi aniqlangan bo‗lishi kerak.
Tarmoq
kompyuterlariga
masofaviy
kirishdan
hosil
bo‗ladigan
muammolardan tashqari, tarmoqlar o‗z tabiatiga ko‗ra xavfning yana bir
ko‗rinishiga duch keladi - bu tarmoq bo‗yicha uzatiladigan axborotlarni begonalar
olishi va uni tahlil qilish hamda shuningdek ―yolg‗on‖ trafik hosil qilish
mumkinligi. Xavfsizlikni taminlashdagi mablag‗larni katta qisimini aynan shu
turdagi tartib buzarliklarga sarf qilinadi.
Hozirgi vaqtda korporativ tarmoqlarni qurishda ajratilgan kanallardan
foydalanishdan ommaviy tarmoqlardan (Internet, pravayderlar tarmog‗i)
foydalanishga o‗tilayotgan davrda tarmoq xavfsizlik masalalari alohida ahamiyatga
ega bo‗ladi. Ommaviy tarmoq xizmatlarini havola etuvchilari o‗z magistrallaridan
o‗tayotgan foydalanuvchilarning axborotlarini himoyalashni hozircha kam
taʻminlamoqdalar, yaʻni sir saqlashni, butunlikni va ega bo‗lish kabi tashvishlarni
foydalanuvchining zimmasiga yuklaganlar.
6.2.2. Butunlik, axborotlarga ega bo‗lish, xavf, xujum
Xavfsiz axborot tizimi – bu tizim, u birinchidan ruxsat etilmagan ega
bo‗lishlardan saqlaydi, ikkinchidan, har doim ularni o‗zining foydalanuvchilariga
havola qilishga tayyor, uchinchidan, axborotlarni ishonchli saqlaydi va
axborotlarni o‗zgarmasligini kafolatlaydi. Boshqacha so‗z bilan aytganda, xavfsiz
tizim qoidadan kelib chiqqan holda axborotlarni sir saqlash, axborotlarga ega bo‗la
olish va axborotlarni butunligini ta‘minlash xususiyatiga ega bo‗ladi.
Sir saqlash (confidentiality - konfidensialnost) – bu sirli axborotlarni faqat
bu axborotga ega bo‗lishga ruxsati bor foydalanuvchi ega bo‗lishga
kafolatlanishidir (bunday foydalanuvchilarni mualliflashtirish deb nomlanadilar).
Ega bo„lishlik (availability-dostupnost) – bu mualliflashtirilgan
foydalanuvchi har doim axborotga ega bo‗lishiga kafolatlanishidir .
|
| |
HISOBOT MAZMUNI 
Sovituvchi suyuqlik va kiritish quvuridagi havo temperaturasi datchigi

|
HISOBOT MAZMUNI
Sovituvchi suyuqlik va kiritish quvuridagi havo temperaturasi datchigiBog'liq TEXNIK TIZIMLARNI BOSHQARISH
HISOBOT MAZMUNI
Sovituvchi suyuqlik va kiritish quvuridagi havo temperaturasi datchigi
Sovituvchi suyuqlik
temperaturasi
datchigining rusumi
Temperatura, ºС
Datchikning qarshiligi, Ом
1
2
3
Havo temperaturasi
datchigining rusumi
Temperatura, ºС
Datchikning qarshiligi, Ом
1
2
3
Jadvallarda keltirilgan natijalar asosida datchiklar statik xarakteristikalari quriladi.
142
Sovituvchi suyuqlik temperaturasi Kiritish quvur havo temperaturasi
datchigi datchigi
Ω
Ω
Т, ºС Т, ºС
2.12.2-rasm. Temperatura datchiklari statik xarakteristikalari
Datchikning texnik holati haqida xulosa:
1. ________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________
3. ________________________________________________________________
4. ________________________________________________________________
NAZORAT SAVOLLARI
1. Sovituvchi suyuqlik temperaturasi datchigining vazifasi nimadan iborat?
2. Sovituvchi suyuqlik temperaturasi datchigining tuzilishi va ishlash prinsipini
tushuntirib bering?
3. Kiritish quvuridagi havo temperaturasi datchigining vazifasi?
4. Kiritish quvuridagi havo temperaturasi datchigining tuzilishi va ishlash
prinsipini tushuntirib bering?
Hisobotni bajardi _______________________"__"______ 20 __y.
f.i.sh., imzo
Hisobotni qabul qildi ______________________"___"_____ 20 __y.
f.i.sh., imzo
143
13 - LABORATORIYA ISHI
DATCHIKLARNI TADQIQ QILISH STENDIDA POTENSIOMETRIK
|
| |
Основы пакета - bet 123

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 123/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
158
(detektorlash) kerak. Ketma-ket uzatishda buning uchun faqat bitta uzatuvchi va
bitta qabul qiluvchi qurilma ta‘lab qilinadi. Parallel axborotni uzatishda uzatuvchi
va qabul qiluvchi qurilmalar soni esa ishlatiladigan parallel axborotni razryadlar
soniga teng bo‗ladi. Shuning uchun uzunligi uncha ko‗p bo‗lmagan (10 metrli)
tarmoqni loyihalashtirishda ko‗pincha axborotni ketma-ket uzatish usuli tanlanadi.
Axborotni parallel uzatishdagi nihoyatda muhim shart, bu har bir bitni
uzatishga mo‗ljallangan kabellar uzunligi bir-biriga deyarli teng bo‗lishligidir. Aks
holda turli uzunlikdagi kabellardan o‗tayotgan signallar o‗rtasida qabul qilish
qurilmasining kirishida vaqt bo‗yicha siljish hosil bo‗ladi. Buning natijasida
tarmoq qisman buzilish yoki butunlay ishdan chiqishi mumkin. Masalan, 100
Mbit/s axborot uzatish tezligida va bitni uzatish davri 10 ns bo‗lganda vaqt
bo‗yicha siljish 5–10 ns dan oshmasligi lozim. Bunday siljish kattaligi,
kabellarning uzunligidagi farqi 1–2 metr bo‗lganda hosil bo‗ladi. Kabel uzunligi
1000 metr bo‗lganda esa, bu kattalik 0,1-0,2% ni tashkil qiladi. Haqiqatdan ba‘zi
yuqori tezlikda ishlovchi mahalliy tarmoqlarda 2–4 talik kabel yordamida axborot
parallel uzatiladi. Berilgan tezlikni saqlab qolgan holda ancha arzon kabel ishlatish
mumkin, lekin kabelni ruxsat etilgan uzunligi bir necha 100 metrdan oshmaydi.
Misol tariqasida Fast Ethernet tarmoq segment 100 BASE-T4 keltirish mumkin.
2.1.1.O‗ralgan juftlik asosidagi kabellar
Kabel ishlab chiqaruvchi sanoat korxonalari kabel turlarini ko‗p miqdorda
ishlab chiqaradilar. Hamma ishlab chiqariladigan kabellarni uch turga bo‗lish
mumkin:
o‗ralgan juft simli kabel (vitaya para, twisted pair), ular himoyalangan
yaʻni ekranlashtirilgan (ekranirovanniye, shielded twisted pair, stop) va
himoyalanmagan ya‘ni ekranlashtirilmagan (neekranirovanniye, unshielded twisted
pair, UTP);
koaksial kabellar (coaxial cable);
|
| |