nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ozodlikdan mahrum etilgan shaxslar o‘ziga nisbatan insoniy muomalada bo‘linishi

|
Ozodlikdan mahrum etilgan shaxslar o‘ziga nisbatan insoniy muomalada bo‘linishi
|
bet | 8/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi KonstitutsiyaOzodlikdan mahrum etilgan shaxslar o‘ziga nisbatan insoniy muomalada bo‘linishi hamda inson shaxsiga xos bo‘lgan sha’ni va qadr-qimmati hurmat qilinishi huquqiga egaligi ham tarixda ilk bor konstitutsiyaviy mustahkamlanmoqda.
Qolaversa, shaxsning sudlanganligi va bundan kelib chiqadigan huquqiy oqibatlar uning qarindoshlari huquqlarini cheklash uchun asos bo‘lishi mumkin emasligi belgilanyaptiki, bularning hammasi mustabid tuzumdan qolgan illatga, qancha yoshlarimizni o‘z orzu-umidlaridan voz kechishga majbur qilgan noinsoniy taqiqlarga chek qo‘yadi.
Konstitutsiyada har kim o‘z shaxsiga doir ma’lumotlarning himoya qilinishi huquqiga, shuningdek noto‘g‘ri ma’lumotlarning tuzatilishini, o‘zi to‘g‘risida qonunga xilof yo‘l bilan to‘plangan yoki huquqiy asoslarga ega bo‘lmay qolgan ma’lumotlarning yo‘q qilinishini talab qilish huquqiga ega ekanligi mustahkamlanmoqda.
Qonuniy asoslarda O‘zbekiston Respublikasi hududida bo‘lib turgan har kim mamlakat bo‘ylab erkin harakatlanish, turar va yashash joyini erkin tanlash huquqiga egaligi, har kim O‘zbekistondan tashqariga erkin chiqish huquqiga hamda O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi O‘zbekistonga to‘sqinliksiz qaytish huquqiga egaligi belgilanmoqda. Endilikda mazkur konstitutsiyaviy qoida kiritilishi bilan erkin harakatlanish qadriyat darajasida oliy huquqiy norma sifatida mustahkamlanmoqdaki, bu “propiska” tizimi muammosiga ham barham beradi.
Loyihada davlatning fuqarolarga Internet jahon axborot tarmog‘idan foydalanishni ta’minlash uchun shart-sharoitlar yaratishi kafolatlanmoqda. Zero, O‘zbekistonda Internetdan foydalanuvchilar soni 2016 yilda 12,1 mln bo‘lgan bo‘lsa, 2022 yilga kelib ikki barobarga, ya’ni 24 mlndan oshdi, shuningdek, mamlakatimiz aholi yashash maskanlari hududining Internet tarmog‘i bilan qamrovi 2016 yildagi 28% dan 2022 yilda 98% ga yetgan.
Yoshlar huquqlari himoyalanishi va ularning jamiyat va davlat hayotida faol ishtirokini rag‘batlantirish kafolatlanmoqda.
Jumladan, davlat:
|
| |
Konstitutsiya loyihasida O‘zbekiston – huquqiy davlat, deb belgilanmoqda

|
Konstitutsiya loyihasida O‘zbekiston – huquqiy davlat, deb belgilanmoqda
|
bet | 6/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi KonstitutsiyaKonstitutsiya loyihasida O‘zbekiston – huquqiy davlat, deb belgilanmoqda. Jumladan, inson huquq va erkinliklarini ta’minlash davlatning oliy maqsadi, deya e’lon qilinar ekan, unda inson huquqlariga oid normalar 3 baravardan ortiqqa oshmoqda.
Inson huquq va erkinliklari qonunlarimizning, har bir vazirlik va idora faoliyatining mazmuniga aylanishi qat’iy talab sifatida belgilanyaptiki, bu hol davlat organlari hamda mansabdor shaxslarning faqat va faqat fuqarolarning manfaatlarini ko‘zlab faoliyat ko‘rsatishiga asos bo‘ladi.
Binobarin, qonunlardagi ziddiyatlar va noaniqliklar inson foydasiga hal bo‘lishi shart va zarur. Bunga ko‘ra, inson va davlat o‘rtasida munosabatlarni tartibga soluvchi qonunchilikdagi noaniqliklar, turli tushunmovchiliklar bartaraf etiladi, fuqarolarning ortiqcha ovoragarchiliklari oldi olinadi.
Konstitutsiyada davlat organlari tomonidan insonga nisbatan qo‘llaniladigan huquqiy ta’sir choralari mutanosiblik prinsipiga asoslanishi va qonunlarda nazarda tutilgan maqsadlarga erishish uchun yetarli bo‘lishi kerakligi mustahkamlanmoqda. Qonunchilikda belgilanmagan majburiyat hech kimning zimmasiga o‘z roziligisiz yuklatilishi mumkin emasligi qayd etilyaptiki, ushbu norma odamlar hayotini yanada yengillashtiradi.
Hujjat loyihasida O‘zbekiston Respublikasi fuqarosi O‘zbekistondan tashqariga majburiy chiqarib yuborilishi yoki boshqa davlatga berib yuborilishi mumkin emasligi belgilanmoqda. Bu norma fuqarolarimizning doimiy ravishda davlat himoyasida ekanligiga ishonchini mustahkamlashga, o‘z yurtidan chiqarib yuborilishi yoki boshqa davlatga berilishi kabi holatlarning oldini olishga xizmat qiladi.
Davlat xorijda yashayotgan vatandoshlar bilan aloqalarning saqlab qolinishi hamda rivojlanishi to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilishi ta’kidlanyapti. Ushbu norma chet ellarda yashayotgan, ishlayotgan, ta’lim olayotgan vatandoshlarimizni Vatani bilan doimiy aloqada bo‘lishiga, tili, madaniyatini saqlab qolish hamda rivojlantirishiga, ona yurti – O‘zbekistonning obro‘sini yanada oshirishga o‘z hissasini qo‘shishiga xizmat qiladi.
|
| |
Ma’lumot uchun - Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan...

|
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
bet | 3/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi KonstitutsiyaMa’lumot uchun: o‘tgan yili mamlakatimizda 50 ming oila uchun yangi kvartiralar olishga sharoit yaratib berilgan bo‘lsa, bu yil 90 ming oilani uy-joyli qilish marrasi olingan. Yaqin 2-3 yilda esa bu raqamni 200 mingga yetkazish ustida ishlanmoqda.
Bundan tashqari, hech kim sudning qarorisiz va qonunga zid tarzda uy-joyidan mahrum etilishi mumkin emasligi, uy-joyidan mahrum etilgan mulkdorga uy-joyning qiymati hamda u ko‘rgan zararlarning o‘rni qonunda nazarda tutilgan hollarda va tartibda oldindan hamda teng qiymatda (bozor qiymatida) qoplanishi ta’minlanishi kafolatlanmoqda.
Aholi kafolatlangan bepul tibbiy xizmatlardan foydalanishi ham loyihaga kiritilgan. Umuman, loyihada aholi salomatligini asrash bilan bog‘liq normalar 4 barobar ko‘paytirilmoqda. Bu aholi sog‘lig‘ini ishonchli muhofaza etish hamda onalar va bolalar o‘limi, yuqumli kasalliklar tahdidini bartaraf etishda juda muhim ahamiyatga egadir.
Ma’lumot uchun: joriy yilda “Kafolatlangan xizmatlar paketi” qayta ko‘rib chiqilib, unda 20 turdagi kasalliklar bo‘yicha diagnostika, davolash va profilaktika xizmatlari hajmi to‘liq qamrab olinadi.
Ko‘p uchraydigan 20 turdagi kasalliklar bo‘yicha birlamchi bo‘g‘indagi bepul analiz turlari – 15 tadan 25 tagacha, tekshiruvlar – 10 tadan 20 tagacha, dorilar – 64 tadan 90 taga oshiriladi.
Davlat bebaho tabiiy boyliklarimizni ko‘paytirish, asrab-avaylash va atrof-muhit musaffoligini saqlash choralarini ko‘radi
Aholi hayoti va salomatlik darajasini yaxshilashning zaruriy sharti sifatida Konstitutsiyada atrof-muhitni muhofaza qilish bo‘yicha kompleks choralar belgilanmoqda.
So‘nggi uch yilda qurilishlardan norozi bo‘lib, aholidan 15 mingta murojaat kelib tushgan, sudlar tomonidan birgina Toshkent shahrida 200 dan ortiq qurilishlar to‘xtatib qo‘yilgan, avtomobillar soni 1,3 millionga ko‘payib, 3,6 millionga yetgan, har yili atmosfera havosiga 2,2 million tonna sanoat va transport tashlanmalari chiqarilayotgani ham ushbu masala tobora dolzarb ahamiyat kasb etayotganligidan dalolat bermoqda.
Shu munosabat bilan, davlat atrof-muhitni yaxshilash, tiklash va muhofaza qilish, ekologik muvozanatni saqlash bo‘yicha choralarni amalga oshiradi, fuqarolarning ekologik huquqlarini ta’minlash va atrof-muhitga zararli ta’sir ko‘rsatilishiga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida shaharsozlik faoliyati sohasida jamoatchilik nazoratini amalga oshirish uchun shart-sharoitlar yaratadi, degan norma mustahkamlanmoqda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
IX bob. VATANIMIZ BO‘YLAB SAYOHAT (9 soat)

|
IX bob. VATANIMIZ BO‘YLAB SAYOHAT (9 soat)Bog'liq Mavzu 4-sinf Tabiiy fan darsligining umumiy tahlili. RejaIX bob. VATANIMIZ BO‘YLAB SAYOHAT (9 soat)
Geografik xaritalar. Xarita haqida dastlabki tushuncha. Xarita elementlari.
Amaliy mashg‘ulot: O‘zbekiston xaritasi yonida. O‘zbekiston xaritasidan
viloyatlarning joylashgan o‘rniga ko‘ra aniqlash. Toshkent shahri va Toshkent
viloyati. Toshkent shahri va Toshkent viloyati tabiati, diqqatga sazovor joylari
Farg‘ona vodiysi. Namangan, Andijon va Farg‘ona viloyatlari tabiati, diqqatga
sazovor joylari Samarqand, Jizzax va Sirdaryo viloyatlari. Samarqand, Jizzax va
Sirdaryo viloyatlari tabiati, diqqatga sazovor joylari Buxoro va Navoiy viloyatlari.
Buxoro va Navoiy viloyatlari tabiati, diqqatga sazovor joylari Qashqadaryo va
Surxondaryo viloyatlari. Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari tabiati, diqqatga
sazovor joylari Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyati.
Qoraqalpog‘iston Respublikasi va Xorazm viloyatining tabiati, diqqatga sazovor
joylari.
Bob yuzasidan mantiqiy fikrlashga yo‘naltirilgan test va topshiriqlar.
Nazorat ishi
X bob. QUYOSH SISTEMASI VA KOINOT (5 soat)
Yer va Oy qanday harakatlanadi? Teleskop. Osmonda yana nimalarni kuzatish
mumkin? Oyning Yer va Quyosh atrofidagi harakati. Teleskopning vazifasi. Krater.
Asteroidlar, kometalar, meteoritlar.
Loyiha ishi: Oy ko‘rinishini bir oy davomida har haftada rasmga olish va
fazalarini taqqoslash, sababini o‘rganish va xulosa qilish, loyiha ishi himoyasi
Sayyoralar Quyosh sistemasida qanday harakatlanadi? Yer guruhidagi va ulkan
sayyoralar. Sayyoralarni Yer tipi: Yupiter, Venera, Yer, Mars. Ulkan: Yupiter,
Saturn, Uran, Neptun ga ajratish. Quyosh sistemasida ularning joylashuvi va
orbitasi. Amaliy mashg‘ulot: Quyosh sistemasi modelini yasash. Quyosh
sistemasidagi sayyoralarni Quyosh atrofida ketma-ket joylashtirish.
Bob bo‘yicha testlar va mantiqiy fikrlashga oid topshiriqlar.
|
| |
Xalq Konstitutsiyasi - Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib...

|
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
bet | 2/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi KonstitutsiyaXalq Konstitutsiyasi
Bir narsani alohida aytish kerakki, Konstitutsiyaning bu matni olim-u mutaxassislar tomonidan faqat kabinetlarda yaratilmadi. Balki, dastavval ikki bosqichda xalqimizning fikri, takliflari o‘rganildi, shundan so‘nggina Konstitutsiya loyihasi tayyorlandi. Avvallari esa Konstitutsiya qabul qilishda dastlab loyiha ishlab chiqilib, keyin xalq muhokamasiga qo‘yilardi.
birinchi bosqichda Konstitutsiya loyihasini shakllantirish uchun fuqarolarimiz 60 mingdan ziyod taklif berishdi. Ularning taxminan har to‘rttasidan bittasi loyihadan joy oldi;
ikkinchi bosqichda Konstitutsiya loyihasi umumxalq muhokamasiga qo‘yildi. Ommaviy axborot vositalari, Internet tarmoqlari orqali loyiha bilan 5 million aholi tanishib, 150 mingdan ortiq taklif va mulohazalar aytildi.
Shu bilan birga, mehnat jamoalari, oliygohlar, mahalla faollari va ziyolilar bilan bo‘lib o‘tgan muhokamalarda ham yana qariyb 10 mingta qo‘shimcha taklif kelib tushdi. Ayni paytda xalqaro-huquqiy hujjatlar va 190 dan ortiq davlatlar tajribasi o‘rganildi, loyiha 6 turdagi ekspertizadan o‘tkazildi.
Bularning hammasi yangi tahrirdagi Konstitutsiyada jamiyatning barcha qatlamlari manfaatlari inobatga olingani, Yangi O‘zbekistonni qurish g‘oyasi atrofida butun jamiyat jipslashgani, Bosh Qomusimiz tom ma’noda xalq Konstitutsiyasi bo‘layotganidan dalolat beradi.
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya
Konstitutsiya loyihasidagi moddalar soni amaldagi 128 tadan 155 taga, normalar soni 275 tadan 434 taga oshdi. Ya’ni, Asosiy qonunimiz matni qariyb 65 foizga ortdi va xalqimiz takliflari asosida yangilandi.
Asosiy yangiliklar
Konstitutsiyada O‘zbekiston – suveren, demokratik, huquqiy va ijtimoiy davlat ekani qat’iy belgilab qo‘yilmoqda.
Kuchli ijtimoiy himoya va muhtojlarga g‘amxo‘rlik – davlat siyosatining muhim yo‘nalishi bo‘lib qoladi
Tariximizda ilk bora O‘zbekiston – ijtimoiy davlat, deb belgilanmoqda. Ya’ni, insonga e’tibor hamda g‘amxo‘rlik – davlat va jamiyatning eng asosiy burchi ekani mustahkamlanayapti.
Konstitutsiyada kambag‘allikni qisqartirish, bandlikni ta’minlash, ishsizlikdan himoya qilish bo‘yicha davlat o‘ziga qator yangi majburiyatlar olishi belgilanmoqda. Umuman davlatning ijtimoiy sohadagi majburiyatlari bilan bog‘liq Konstitutsiyadagi normalar 3 barobar ko‘paytirilyapti.
Xususan, Konstitutsiyada har kimning uy-joyli bo‘lish huquqi belgilanmoqda. Ushbu normaning amal qilishi har bir fuqaro, jumladan, yosh oilalarning o‘z boshpanasiga ega bo‘lishini ta’minlab, kishilarning hayotdan rozilik darajasini oshiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi xaritasi
|
bet | 2/3 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 21,54 Kb. | | #101598 |
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi xaritasi
Ish
Bosqichlari va vaqti
|
Faoliyatning mazmuni
|
O’qituvchi
|
Talim oluvchi
|
1-Oquv mashgulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkaliy qism:
O’quvchilarni mashgulotga tayorgarligi va davomatni tekshiradi
|
Mashgulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy (65 daqiqa
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o'tilgan mavzu bo'yicha o'quvchilarga savollar beriladi va ular baholanadi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg'ulotning nomi, rejasi, maqsad va o'qitish natijalar bilan tanishtiriladi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiriladi.
4.O'quv mashg'ulotida o'quv ishlarni baholash mezoni va ko'rsatkichlari bilan tanishtiriladi.
Ta'lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so'rov, savol-javob, aqliy hujum, pinbord va boshqalar.
Yangi o'quv material bayoni:
6.Nazariy mashg'ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o'qitish jarayonini tashkil etish bo'yicha harakatla r tartibinibayonetadi.
Asosiy ma'lumotlar yozdiriladi;
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharhlash bilan mavzu bo'yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qilinadi.
Yangi o'quv materiallarini mustahkamlash;
8.Mustahkamlash uchun savollar beriladi.
9.Kichik guruhlarga bo'linadi, kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishtiriladi va ishni bajarishyo'riqnomasi beriladi.
10.Guruhlarda ishlarni boshlashga ruhsat beriladi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifa bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o'rnatiladi
12.Guruhlar ishini o'zaro baholash o'tkaziladi, mavzuning har bir qismi bo'yicha xulosalar qilinadi, eng asosiylariga e'tibor qaratiladi, berilayotgan ma'lumotlarni daftarga qayd etishlari eslatiladi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog'lab mavzu yakunlanadi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar.
Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar. Yozib oladilar. Topshiriqni bajaradilar. Kichik guruhlarda ishlash qoidasi bilan tanishadilar. Har bir guruh o'z topshiriq varaqlari bo'yicha faoliyatini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o'z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo'shimcha savollarga javob beradi.
Guruh ish natijalarini o'zaro baholaydilar. Ma'lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
3-bosqich Yakuniy (10 daqiqa
|
Mashg'ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o'quvchilarni javoblarini izohlab baholanadi va rag'banlantiriladi.
Uyga vazifani berilishi:
Kelgusi mashg'ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yo'riqnoma beradi.
|
Baholar bilan tanishadilar Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
Informatika fanidan tadbir ishlanmasi

Informatika fanidan tadbir ishlanmasi
Assalomu alaykum hurmatli uztozlar va o’quvchilar. Barchamizga ma’lumki fevral oyida matematika informatika fanlari oylgi bo’lib o’tadi. Mana bugun biz sizlar bilan informatika fanidan maktabimizning 8- va 9-sinflar o’rtasida “Kompyuter shou” musobaqasini o’tkazamiz. Xush kelibsiz!
Davramizga 8-sinf o’quvchilarining “Algoritm” guruhini va 9-sinf o’quvchilarining “Paskal” guruhini taklif etamiz.
Informatika fanidan maktabda o’quvchilar Kompyuterning qurilmalari, texnika xavfsizligi qoidalari, axborotlar, Word matn muharriri, Exselda jadvallar yaratish, Power pointda taqdimotlar yaratish, Paintda rasmlar bilan ishlashni o’rganadi. Bugungi musobaqamizda o’quvchilar shu bo’limlar yuzasidan quyidagi shartlar bo’yicha bellashadilar.
|
Shaharlarning bosh rejalarini jamoatchilik muhokamasidan majburiy o‘tkazilishi shartligi

|
Shaharlarning bosh rejalarini jamoatchilik muhokamasidan majburiy o‘tkazilishi shartligi
|
bet | 4/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi KonstitutsiyaShaharlarning bosh rejalarini jamoatchilik muhokamasidan majburiy o‘tkazilishi shartligi haqidagi konstitutsiyaviy qoida hozirgi sharoitda tobora dolzarb ahamiyat kasb etib borayotgan shaharsozlikka oid masalalarni xalqimiz bilan bamaslahat yechish imkonini beradi.
Har kim qulay atrof-muhitga, uning holati to‘g‘risidagi ishonchli axborotga ega bo‘lish huquqiga egaligi belgilanmoqda. Aholimiz va kelajak avlod uchun ekologik toza hududni saqlab qolishning konstitutsiyaviy kafolatlari yaratilyapti.
Ta’lim olish huquqi va imkoniyati kengaytiriladi, o‘qituvchilar konstitutsiyaviy maqomga ega bo‘ladi
Ijtimoiy davlatga xos yondashuvlar ta’lim sohasiga oid ko‘plab modda va normalarda ham o‘z ifodasini topmoqda. Ta’lim va ilm-fanga oid normalar qariyb 2 barobarga oshmoqda.
Jumladan, fuqarolarning oliy ta’lim muassasalarida davlat granti hisobidan o‘qish huquqi qat’iy belgilab qo‘yildi.
Ma’lumot tariqasida aytish mumkinki, 2017 yilgacha oliygohlarda o‘qish uchun davlat grantlari soni faqat qisqarib kelgan bo‘lsa, oxirgi olti yilda bu boradagi ahvol butunlay o‘zgardi. Grantlar soni 2 baravar ko‘payib, 40 mingtaga yetdi. Magistratura uchun esa 5 baravar ko‘paydi.
Asosiy qonunda fuqarolarning bepul boshlang‘ich kasb-hunarga o‘qitilishi ham belgilanmoqda.
Nogironligi bor bolajonlarimizga o‘z tengdoshlari bilan bir xil ta’lim olishi uchun barcha sharoitlarni yaratish ko‘zda tutilyapti. Shuning uchun, bunday imkoniyatlar inklyuziv ta’lim sifatida Konstitutsiyaga kiritilmoqda. Bu shunday nuqsonlarga ega bolalarimizning yakkalanib qolmasligi, jamiyatning to‘laqonli a’zosi sifatida shakllanishi va kamol topishi uchun muhim kafolatdir.
Konstitutsiyada davlatning o‘qituvchilar sha’ni va qadr-qimmatini himoya qilish, ularning ijtimoiy va moddiy farovonligi, kasbiy jihatdan o‘sishi to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilish majburiyati kuchaytirilyapti. Bu qoidalar mamlakatimizdagi 685 ming nafardan ortiq o‘qituvchilarning professional o‘sishi hamda ijtimoiy va moddiy qo‘llab-quvvatlanishi ularning jamiyatdagi ijtimoiy maqomi, obro‘sini yanada oshirishga xizmat qiladi.
|
| |
yoshlar huquqlari - Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan...

|
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
bet | 9/12 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 35,88 Kb. | | #113485 |
Bog'liq Yangi tahrirdagi Konstitutsiyayoshlar huquqlari himoyalanishi va ularning jamiyat va davlat hayotida faol ishtirokini rag‘batlantirishni kafolatlayapti;
yoshlarda milliy va umuminsoniy qadriyatlarga sodiqlik, xalqning boy madaniy merosidan faxrlanish, vatanparvarlik tuyg‘ularini shakllanishiga g‘amxo‘rlik qilishi belgilanayapti.
Bundan tashqari, yoshlarning ta’lim olishi, ijtimoiy va tibbiy himoyasi, uy-joyli bo‘lishi, bandligi uchun shart-sharoitlar yaratish – davlatning konstitutsiyaviy majburiyati sifatida kiritilyapti. Davlat shu orqali o‘z zimmasiga muhim majburiyatlarni olmoqdaki, mazkur normalar, nafaqat yoshlar manfaati, balki butun jamiyatimiz va mamlakatimizning kelgusi taqdiri uchun muhimdir.
Raqobatbardosh milliy iqtisodiyot, xususiy tadbirkorlik va mulk huquqi kafolatlari mustahkamlanmoqda.
O‘zbekiston Respublikasida barcha mulk shakllarining teng huquqliligi va huquqiy jihatdan himoya qilinishi ta’minlanishi qat’iy belgilanmoqda. Bu fuqarolar farovonligini oshirishga yo‘naltirilgan O‘zbekiston iqtisodiyotining rivojlanishi, mulkdorlar qatlamini kengayishiga xizmat qiladi.
Davlat qulay investitsiyaviy va ishbilarmonlik muhitini ta’minlanishi bo‘yicha qoida mustahkamlanmoqda. Mazkur norma mamlakat iqtisodiyotiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri investitsiyalarni jalb etishni rag‘batlantirishga, investorlarning ishonchini mustahkamlashga, tadbirkorlar huquqlari va qonuniy manfaatlarini ishonchli himoya qilishni ta’minlashga xizmat qiladi.
Tadbirkorlarning qonunchilikka muvofiq har qanday faoliyatni amalga oshirishga va o‘z faoliyati yo‘nalishlarini mustaqil ravishda tanlashga haqli ekanligi belgilanmoqda. Konstitutsiyaga kiritilayotgan mazkur qo‘shimchalar erkin bozor iqtisodiyotining eng muhim talabini o‘zida ifoda etib, tadbirkorlik faoliyatini davlat tomonidan tartibga solishni asosiy mezonlarini konstitutsiyaviy darajada mustahkamlashga xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasi hududida iqtisodiy makon birligi, tovarlar, xizmatlar, mehnat resurslari va moliyaviy mablag‘larning erkin harakatlanishi kafolatlanishi mustahkamlanmoqda. Bu hol tovarlar va xizmatlarning erkin harakatlanishi va realizatsiya qilinishini noqonuniy cheklashni oldini olishga va mehnat resurslarining erkin harakatiga zamin yaratadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yangi tahrirdagi Konstitutsiya O‘zbekiston jamiyatining evolyutsion rivojlanishidan kelib chiqayotgan hayotiy zarurat bo‘lib
|
-Mavzu: Passiv xavfsizlik tizimlari

|
-Mavzu: Passiv xavfsizlik tizimlari
|
bet | 3/3 | Sana | 20.11.2023 | Hajmi | 21,54 Kb. | | #101598 |
22-Mavzu: Passiv xavfsizlik tizimlari.
Reja:
Passiv xavfsizlik tizimlarining vazifasi va turlari .
Xavfsizlik kamari vazifasi.
Ximoya yostiqlari vazifasi va turlari.
Tayanch iboralar:
Umumiy va elementlab tashxislash postlarida avtomobillarni tashxislashni maqsadi- uning agregat va uzellarining texnik holatini qismlarga ajratmay baholash, nosozliklarni aniqlash, ularni tuzatish uchun lozim bo’lgan rostlash va ta'mirlash ishlari hajmini aniklash, shuningdek, avtomobilning ishonchli ishlash resursini oldindan bilish imkoniyatini yaratadi.
ATKda avtomobillarni diagaostikalash maxsus diagnostik jihoz -yo’l harakati sharoitini hosil qiladigan, yuguruvchi barabanli stend yordamida amalga oshiriladi. Yuk avtomobillari va avtobuslar uchun bir necha turdagi tortuvchi va yuklanishli KI-4856, KI-8930, KI-4998 va boshqa stendlar ishlab chiqilgan. Yengil avtomobillar uchun U-409M, K-424 va boshqa stendlar ishlatiladi.
Harakatdagi TXK va JT tizimi bo’yicha diagnostikalash ikkita asosiy turga bo’linadi: umumiy D-1 va elementlar bo’yicha (chuqurlashgan) D-2. Umumiy diagnostikalashda yo’l harakati xavfsizligini ta'minlovchi agregat va uzellarni texnik holati aniqlanadi va avtomobilning keyingi ishlatshshshiga yaroqliligi baholanadi.
Elementlar bo’yicha diagnostikalashda nosozliklar aniqlanadi, soz ishlash resursi prognoz qilinadi va navbatdagi 2-TXKgacha avtomobilni soz holatini ta'minlash uchun lozim bo’lgan rostlash va ta'mirlash ishlarining hajmi belgilanadi. Kunlik dastur va avtomobillarning turlariga ko’ra diagnostikalash ishlari uzluksiz liniyada yoki alohida postlarda amalga oshiriladi.
ATKdagi texnologik jarayon chizmasi (24.1-chizma) TXK va diagnostikalash jarayonlarini quyidagicha tartibini ko’zda tutadi: avtomobil ishdan qaytishi bilan nazorat-o’tkazish joyidan va tozalash hamda yuvish zonasidan o’tib, to’xtab turish joyiga boradi. Texnik xizmat ishlari zarur bo’lsa, avtomobil kutish zonasi orqali 1-TXK, 2-TXK, JT zonalariga yoki nosozliklarni aniqlash, texnik xizmat ko’rsatish va ta'mirlash bo’yicha bajarilgan ishlarni tekshirish uchun D-1 va D-2 postlariga yuboriladi.
TXK yoki JTdan so’ng bajarilgan ishlar sifatini tekshirish maqsadida, avtomobil qayta diagnostikalashga yuboriladi, biroq bu tadbir qo’shimcha xarajatlar bilan bog’liq bo’lib, diagnostika vositalari samaradorligini kamaytiradi. Bunday kamchilikni bartaraf etish uchun diagnostika jihozlari, ba'zan, bevosita TXK liniyasining yoki JT zonasining ishchi postlariga o’rnatiladi.
Nazorat savollari;
Passiv xavfsizlik tizimlarining vazifasi va turlarini ayting?
Xavfsizlik kamari vazifasi nima?
Ximoya yostiqlari vazifasi va turlari ayting;
Adabiyotlar ro‘yxati:
A..I. Komilov va boshqalar. Traktor va avtomobillar.1-2 tom. T. “Talqin” 2003.
|
| |
V bob. EKOSISTEMA (3 soat)

Loyiha ishi: Ob-havo o‘zgarishini o‘rganish. O‘z
hududidagi ob havoni
kuzatish bo‘yicha ma’lumotlarni yig‘ish (jadval tuzish, buklet, taqdimot). Suvning
tabiatda aylanishi. Suvning katta va kichik aylanma harakati,
uning Yer tabiatiga
ta’siri va ahamiyati.
Amaliy mashg‘ulot: Suvning tabiatdagi aylanma harakatini chizmada aks
ettirish va maketini yasash.
Bob yuzasidan mantiqiy fikrlashga yo‘naltirilgan test va topshiriqlar.
Ong va ongsizlik (anglanmagan, оng darajasiga bоrib еtmagan хarakatlar) holatlari

|
Ong va ongsizlik (anglanmagan, оng darajasiga bоrib еtmagan хarakatlar) holatlari
|
bet | 9/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya6.Ong va ongsizlik (anglanmagan, оng darajasiga bоrib еtmagan хarakatlar) holatlari Оng ijtimоiy mahsul bo`lib, faqat оdamlarga хоsdir. Hayvоnlarda esa оng bo`lmaydi.
Psiхikaning quyi darajasi оngsizlikdan ibоratdir. Оngsizlik — kishini o`zini tuta оlmaydigan qilib qo`yadigan ta’sirоtlar bilan bоg`liq psiхik jarayonlar, harakatlar va hоlatlar yig`indisidir. Psiхik hоlat (bundan shu narsa ravshanki psiхika tushunchasi «оng», «оngli» tushunchalariga qaraganda kеngrоqdir) sifatidagi оngsizlik vоqеlikni aks ettirishning shunday bir shakli hisоblanadiki, bunda harakat vaqti va o`rnini mo`ljal qilish yaхlitligi yo`qоladi, хatti- harakatning nutq yordamida bоshqarilishi buziladi. Оngsizlikda, оnglilikdan farqli o`larоq, kishi o`zi bajarayotgan хarakatlarni maqsadga muvоfiq tarzda nazоrat qila оlmaydi, uparning natijasini bahоlay оlishi ham amri mahоldir.
Оngsizlikka quyidagi psiхik hоdisalarni kiritish mumkin: uyqu paytida yuz bеradigan psiхik hоdisalar (tush ko`rish); sеzilmaydigan, lеkin haqiqatan ham ta’sir ko`rsatadigan qo`zg`atuvchilarga («subsеnsоr» yoki «subtsеptiv») javоb rеaksiyalari: оldinlari оngli harakat bo`lib, lеkin takrоrlanavеrib avtоmatlashib kеtgan va shunga ko`ra endilikda anglanilmaydigan bo`lib qоlgan harakatlar; faоliyatga undоvchi, ammо maqsad hissidan anglanmaydigan ayrim mayllar va hоkazо.
Оngsizlik hоdisalariga bеmоr kishining psiхikasida ro`y bеradigan ba’zi bir patоlоgik hоdisalarni-alahlash, ko`ziga yo`q narsalar ko`rinishi va shu kabilarni ham qo`shish mumkin. Shularga asоslanib, оngsizlikni оngga qarama-qarshi dеb hisоblash, uni hayvоnlar psiхikasiga tеnglashtirish nоto`g`ri bo`lur edi.
Оngsizlik - bu kishining хuddi оng kabi o`ziga хоs psiхik qiyofasidirki, u kishi miyasida bоrliqning еtarli darajada bir хil bo`lmagan, qisman aksi tarzida insоn hayotining ijtimоiy shart-sharоitlari bilan bоg`liq hоlda paydо bo`lgandir.
Psiхikaning miyaga nisbatan munоsabatini psiхikaning tеvarak-atrоfdagi muhitga hamda psiхik faоliyatga munоsabati (bular psiхik mоslashtirish, prоgrammalashtirish va bоshqarish yordamida amalga оshiriladi) sifatida bundan kеyingi o`rganish psiхikaning rivоjlanishi prоblеmasiga murоjaat qilish zaruratini tug`diradi.
Psiхik aks ettirish qanday paydо bo`lganini, rivоjlanganini, evolutsiya pillapоyasining turli bоsqichlarida qanday o`zgarib bоrganini, kishi оngi qanday paydо bo`lgani va shakllanganini tushunib оlgandagina psiхikaning eng muhim qоnuniyatlarini оchib bеrish va jiddiy psiхik faktlarni aniqlash mumkin bo`ladi.
|
| |
I. Mе - Umumiy psixologiya

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 14/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaI. Mеhnat psiхоlоgiyasi. Bu insоn mехnat faоliyatining psiхоlоgik asоslarini, mехnatni ilmiy asоsda tashkil qilishning psiхоlоgik tоmоnlarini o`rganadi.
Mеhnat psiхоlоgiyasi ma’lum darajada mustaqil bo`lgan, lеkin bir-biri bilan chambarchas bоg`langan turlarga bo`linadi:
Injеnеrlar psiхоlоgiyasi
Aviasiya psiхоlоgiyasi.
Kоsmik psiхоlоgiyasi.
II. Pеdagоgik psiхоlоgiya.
Bu ham o`z navbatida bir qancha turlarga bo`linadi:
Ta’lim psiхоlоgiyasi. (didaktika va хususiy mеtоdikalarning psiхоlоgik asоslari, prоgrammalashtirilgan ta’lim, aqliy faоliyatlarning shakllanishi va bоshqalar).
Tarbiya psiхоlоgiyasi. (tarbiya mеtоdikasining psiхоlоgik asоslari, o`quvchilar jamоasi psiхоlоgiyasi, mехnat – aхlоq tuzatish pеdagоgikasining psiхоlоgik asоslari).
O`qituvchi psiхоlоgiyasi.
Aqli zaif bоlalar tarbiyasi psiхоlоgiyasi.
III. Mеditsina psiхоlоgiyasi. Bu shifоkоr faоliyatining psiхоlоgik tоmоnlarini va kasal хulqini o`rganadigan fandir. Bu fan ham o`z navbatida quyidagilarga bo`linadi:
Nеyrоpsiхоlоgiya – bu bоsh miya nеrvlari faоliyati asоsida vujudga kеladigan psiхоlоgik хоlatlarni o`rganadi.
Psiхоfarmakоlоgiya. – bu turli dоrilarning insоn psiхik faоliyatiga ta’sirini o`rganadi.
Psiхоtеrapеya – bu kasallarni davоlashda psiхоlоgik ta’sir qilishdan fоydalanish yo`llarini o`rganadi.
Psiхоprоfilaktika va psiхоgigiеna – bu kishilarni psiхik tоmоndan sоg`lоm bo`lishini ta’minlashga оid tadbirlar ishlab chiqish bilan shug`ullanadi.
IV. Yuridik psiхоlоgiya. Bu o`z navbatida quyidagilarga bo`linadi:
Sud psiхоlоgiyasi.
Kriminal psiхоlоgiya.
Mехnat – tuzatish psiхоlоgiyasi.
|
| |
Adabiyotlar
  
David G. Myers

William James
David G. Myers
Adabiyotlar David G. Myers
Download
1,92 Mb.
bet
169/169
Sana
18.05.2024
Hajmi
1,92 Mb.
#242452
1
...
161
162
163
164
165
166
167
168
169
Bog'liq
Umumiy psixologiya
Bu sahifa navigatsiya:
William James
David G. Myers
Adabiyotlar
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
1
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
2
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
3
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
4
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
5
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
6
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
7
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
8
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
9
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
10
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
11
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide.
12
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
13
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
14
David G. Myers
. Psychology. © 2010 by Worth Publishers.
15
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide
16
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide
17
William James
. The Principles of Psychology. © 2010 by University Adelaide
Download
1,92 Mb.
1
...
161
162
163
164
165
166
167
168
169
Download
1,92 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Adabiyotlar David G. Myers
Download
1,92 Mb.
Umumiy psixologiya - bet 4

|
Umumiy psixologiya
|
bet | 4/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya2. Umumiy psiхоlоgiya samara bеruvchi , хarakatga kеltiruvchi va хayvоn хamda оdam оbеkti faоliyatidagi psiхik aks ettirishning tuzilishi va хulq-atvоri хaqidagi fan sifatida.
Хar birimizda mavjud bo`lgan sеzgilar, idrоk, diqqat, хоtira, хayol, nutq, tafakkur, хissiyot, idоra kabilar psiхik jarayondir. Bulardan tashqari хar bir shaхsning o`zigagina хоs bo`lgan хususiyatlar: qiziqish, хavas, qоbiliyat va istеdоd, tеmpеramеnt va хaraktеr kabilar ham psiхik jarayonlar jumlasiga kiradi. Psiхik jarayonlarning umumiy yig`indisini bir so`z bilan psiхika dеb yuritiladi. Hayvоnlar mulоqоti va «tili». Asalari shiraga bоy gulni tоpib kеlayotib «raqsga tushadi» va bоshqalarni хabardоr qiladi.
Yuksak taraqqiy qilgan hayvоnlar (qushlar, sut emizuvchilar)ning to`dasida o`zarо munоsabatlarning muayyan shakllari mavjuddir. Hayvоnlarning har qanday tarzda birоn bir to`daga birlashuvi muqarrar ravishda to`dadagilarning bir-biri bilan alоqa qilishlari uchun zarur bo`lgan «til»ning paydо bo`lishiga оlib kеladi. Har qanday to`dada biоlоgik jihatdan tеngsizlik qarоr tоpadi: kuchli hayvоnlar kuchsizlarini o`ziga bo`ysundiradi.
Kuchsizi bo`ysunganlik alоmatini ko`rsatadi. Hayvоnlarda qiyofa, suykanish «tili»dan tashqari eshitiladigan signallar «tili» ham bоr. Sayrоqi qushlarda, dеlfinlarda, maymunlarda murakkab tоvush signali bоrligi ma’lum. Hayvоnlarning «tili»da faqat bitta narsa еtishmaydi-hayvоnlarning «tili» оdamlarning tilidan farqli o`larоq, tajribani ifоda etish vоsitasi bo`lib хizmat qila оlmaydi.
Yashash sharоitlarining kеskin o`zgarishi hayvоnlarning jоyini o`zgartirishga majbur etish azaldan ma’lum. Cho`l tоshbaqasi va mayda kеmiruvchilar issiq kunlar bоshlanishi va qishki sоvuq tushishi оldidan o`zlarining nоrmal hayot kеchirishlari uchun zarur shart-sharоitlarga ancha mоs kеladigan harоrat saqlanadigan chuqur in qazib, еr tagiga kirib kеtadi. Bu o`rinda instinktlar harakat qiladi. Fil o`ziga suv sеpa bоshlaydi, qalin sоyaga yashirinadi.
Maymun ham issiqdan yaхshi saqlanishi uchun imkоn bеradigan jоyni tanlashga va tayyorlashga urinadi. Bunda instinktlardan tashqari individual hayot kеchirish jarayonida оrttirilgan tajriba - shartli bоglanishlar ham qo`l kеladi.
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. XML hujjatlarini tuzish qoidalari
2. XML hujjatlarini tavsifi
3. XML hujjatlaridan foydalanish
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuterturlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.XML hujjatlarini tuzish qoidalari bilan tanishtirish.
2.XML hujjatlarini tuzish qoidalari tasnifini berish.
3.XML hujjatlarini tuzish qoidalarini tushuntirish.
4.XML hujjatlarini tuzish qoidalarini ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1.XML hujjatlarini tuzish qoidalari haqida umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2.XML hujjatlarini tuzish qoidalari ni tasniflaydilar,
3.XML hujjatlarini tuzish qoidalari haqida aytib beradilar,
4.XML hujjatlarini tuzish qoidalari ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
-Mavzu: Axborotni tashkiliy himoyalash

|
-Mavzu: Axborotni tashkiliy himoyalash
|
bet | 9/21 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 109,8 Kb. | | #133 |
7-Mavzu: Axborotni tashkiliy himoyalash.
Hozirgi kunda ma’lumotlarni texnik himoyalash masalasi dolzarb vazifalardan biriga aylangan. Ma’lumotlarni himoyalashning texnik vositalariga mexanik, elektromexanik, elektron-mexanik, optik, akustik, lazer, radio, radiolokatsion va boshqa qurilmalar hamda himoyalanadigan obyektga borish yo‘lini to‘sishga mo‘ljallangan tizim va binolar kiradi.
Ma’lumotlar va obyektlarni himoyalash uchun murakkab va takomillashgan usullaridan foydalaniladi. Tashkilotlardagi ma’lumotlarni elektron qayta ishlash markazlari kuchli elektromagnit nur manbai bo‘lgan obyektlardan uzoqda joylashgan bo‘lishi va atrofi devor bilan o‘ralishi kerak. Nazorat zonasini kuzatish televizion, radiolokatsiyali, lazerli, optik, akustik va boshqa umumiy pultga ulangan tizim orqali amalga oshirilishi mumkin.
Axborot xavfsizligi muammosi tashkiliy chora-tadbirlar va talablar, axborot tizimlaridan foydalanish va loyihalash bosqichlarida hal qilinadi.
Ular orasida himoyalanayotgan axborot tizimi joylashgan obyektni qo‘riqlash muhim o‘rinni egallaydi. Bunda hisoblash texnika vositalaridagi ma’lumotlarni o‘g‘irlashni oldini oladigan va qiyinlashtiradigan, axborot tashuvchilar, shuningdek aloqa liniyalaridan va axborot tizimidan ruxsat berilmagan foydalanishni man etadigan tegishli qo‘riqlash postlari, texnik vositalar o‘rnatiladi.
Ma’lumot maydon yoki modda orqali uzatiladi. Bu yo akustik to‘lqin (tovush), yo elektromagnit nurlanish yo matn yozilgan bir varaq qog‘ozdir. Biroq, na uzatilgan energiya, na foydalanilgan modda o‘z-o‘zicha hech qanday qiymatga ega emas, ular faqat ma’lumot tashuvchi hisoblanadi, xolos. Fizik tabiatiga ko‘ra quyidagilar ma’lumot tashuvchi vositalar hisoblanadi: yorug‘lik nuri; tovush to‘lqinlari; elektromagnit to‘lqinlar; material va moddalar. Tabiatda ma’lumotlarni tashish uchun bulardan boshqalari mavjud emas. O‘z manfaatlariga qarab insonlar u yoki bu fizik maydondan foydalanib o‘zaro ma’lumot uzatishning biror tizimini yaratadilar. Bunday tizimlarni aloqa tizimi deb nomlash qabul qilingan. Ixtiyoriy aloqa tizimi
(ma’lumot uzatish tizimi) ma’lumotlar manbai, uzatgich, ma’lumot uzatish kanali, qabul qilgich va qabul qilib oluvchi haqidagi ma’lumotdan tashkil topadi.Bu tizimlar kundalik hayotda biror maqsad uchun foydalaniladi va ma’lumot uzatishning rasmiy vositasi hisoblanadi. Uning faoliyati ishonchlilikni, aniqlilikni va ma’lumot uzatish xavfsizligini ta’minlash maqsadida nazorat qilinadi. Bu esa raqobatchilarning tizimga ruxsatsiz kirishni oldini oladi. Biroq, ma’lum sharoitlar mavjudki, unda bir joydan boshqasiga ma’lumot uzatish tizimi obyekt va manbaning xohishiga bog‘liq bo‘lmaydi. Bunday hollarda, albatta, bunday kanal o‘zini ochiqcha namoyon qilmasligi kerak. Ma’lumotlar uzatish kanali singari bunday kanal ma’lumot chiqib ketish kanali deb ataladi. U ham signal manbai, uni tarqatuvchi fizik muhit va yovuz niyatli shaxslar (buzg‘unchilar) tomonidagi qabul qiluvchi qurilmalardan tashkil topadi.
|
| |
Umumiy yo‘nalishga ko‘ra axborot xavfsizligiga tahdidlar quyidagilarga bo‘linadi

|
Umumiy yo‘nalishga ko‘ra axborot xavfsizligiga tahdidlar quyidagilarga bo‘linadi
|
bet | 5/21 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 109,8 Kb. | | #133 |
Umumiy yo‘nalishga ko‘ra axborot xavfsizligiga tahdidlar quyidagilarga bo‘linadi:
– O‘zbekistonning ma’naviy ravnaqi sohalarida, ma’naviy hayot va axborot faoliyatida fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlari va erkinliklariga tahdidlar;
– mamlakatning axborotlashtirish, telekommunikatsiya va aloqa vositalari industriyasini rivojlanishiga, ichki bozor talablarini qondirishga, uning mahsulotlarini jahon bozoriga chiqishiga, shuningdek mahalliy axborot resurslarini yig‘ish, saqlash va samarali foydalanishni ta’minlashga nisbatan tahdidlar;
– Respublika hududida joriy etilgan hamda yaratilayotgan axborot va telekommunikatsiya tizimlarining me’yorida ishlashiga, axborot resurslari xavfsizligiga tahdidlar.
Axborot hisoblash tizimlarida axborot xavfsizligini ta’minlash nuqtai nazaridan o‘zaro bog‘liq bo‘lgan uchta tashkil etuvchini ko‘rib chiqish maqsadga muvofiq:
1) axborot;
2) texnik va dasturiy vositalar;
3) xizmat ko‘rsatuvchi personal va foydalanuvchilar.
Har qanday axborot hisoblash tizimlarini tashkil etishdan maqsad foydalanuvchilarning talablarini bir vaqtda ishonchli axborot bilan ta’minlash hamda ularning konfedensialligini saqlash hisoblanadi. Bunda axborot bilan ta’minlash vazifasi tashqi va ichki ruxsat etilmagan ta’sirlardan himoyalash asosida hal etilishi zarur. Axborot tarqab ketishiga konfedensial ma’lumotning ushbu axborot ishonib topshirilgan tashkilotdan yoki shaxslar doirasidan nazoratsiz yoki noqonuniy tarzda tashqariga chiqib ketishi sifatida qaraladi.
Tahdidning uchta ko‘rinishi mavjud.
1. Konfedensiallikning buzilishiga tahdid shuni anglatadiki, bunda axborot unga ruxsati bo‘lmaganlarga ma’lum bo‘ladi. Bu holat konfedensial axborot saqlanuvchi tizimga yoki bir tizimdan ikkinchisiga uzatilayotganda noqonuniy foydalana olishlikni qo‘lga kiritish orqali yuzaga keladi.
2. Butunlikni buzishga tahdid hisoblash tizimida yoki bir tizimdan ikkinchisiga uzatilayotganda axborotni har qanday qasddan o‘zgartirishni o‘zida mujassamlaydi. Jinoyatchilar axborotni qasddan o‘zgartirganda, bu axborot butunligi buzilganligini bildiradi. Shuningdek, dastur va apparat vositalarning tasodifiy xatosi tufayli axborotga noqonuniy o‘zgarishlar kiritilganda ham axborot butunligi buzilgan hisoblanadi. Axborot butunligi – axborotning buzilmagan holatda mavjudligidir.
3. Xizmatlarning izdan chiqish tahdidi hisoblash tizimi resurslarida boshqa foydalanuvchilar yoki jinoyatchilar tomonidan ataylab qilingan harakatlar natijasida foydalana olishlilikni blokirovka bo‘lib qolishi natijasida yuzaga keladi. Axborotdan foydalana olishlilik – axborot aylanuvchi, subyektlarga ularni qiziqtiruvchi axborotlarga o‘z vaqtida qarshiliklarsiz kirishini ta’minlab beruvchi hamda ixtiyoriy vaqtda murojaat etilganda subyektlarning so‘rovlariga javob beruvchi avtomatlashtirilgan xizmatlarga tayyor bo‘lgan tizimning xususiyatidir.
|
| |
Конфиденциал ахборотга ноқонуний эга бўлиш учун қилинадиган харакатлар

|
Конфиденциал ахборотга ноқонуний эга бўлиш учун қилинадиган харакатлар
|
bet | 4/21 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 109,8 Kb. | | #133 |
Конфиденциал ахборотга ноқонуний эга бўлиш учун қилинадиган харакатлар
-
Ахборот эгаси конфиденциал ахборотни сақлашга ҳеч қандай чора қўрмаганлиги сабабли рақиб ўзи қизиққан маълумотни енгил олиши мумкин.
-
Ахборот манбаси ахборот хавфсизлиги чораларини каттиқ сақлайди ва рақиб сақланаётган ахборотга кириши ёки уни олиши учун ахборотга санкциясиз киришнинг барча усулларини қўллайди.
-
Ахборот эгаси (манба) билмаган ҳолда техник каналлардан ахборотни беиҳтиёр чиқиб кетиши ва ундан рақиб ўзининг мақсадларида хеч қандай қийинчиликсиз осон фойдаланиши мумкин.
Конфиденциал ахборотга таҳдид деганда муҳофаза қилинаётган ахборот ресурсларидан маълумот олиш бўйича амалга оширилган ёки оширилиши мумкин бўлмаган ҳатти-харакатлар тушунилади.
3-Mavzu: Axborot xavfsizligiga tahdidlar.
Umuman olganda axborotni muhofaza qilishning maqsadini quyidagicha
ifodalash mumkin:
– axborotni tarqab ketishi, o‘g‘irlanishi, buzilishi, qalbakilashtirilishini oldini olish;
– shaxs, jamiyat, davlatning xavfsizligiga tahdidni oldini olish;
– axborotni yo‘q qilish, modifikatsiyalash, buzish, nusxa olish, blokirovka qilish kabi noqonuniy harakatlarning oldini olish;
– axborot resurslari va axborot tizimlariga noqonuniy ta’sir qilishning boshqa shakllarini oldini olish, hujjatlashtirilgan axborotga shaxsiy mulk obyekti sifatida huquqiy rejimni ta’minlash;
– axborot tizimida mavjud bo‘lgan shaxsiy ma’lumotlarning maxfiyligini va konfedensialligini saqlash orqali fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini himoyalash;
– davlat sirlarini saqlash, qonunchilikka asosan hujjatlashtirilgan axborotlar konfedensialligini ta’minlash;
– axborot jarayonlarida hamda axborot tizimlari, texnologiyalari va ularni ta’minlash vositalarini loyihalash, ishlab chiqish va qo‘llashda subyektlarning huquqlarini ta’minlash.
Axborotni muhofaza qilishning samaradorligi uning o‘z vaqtidaligi, faolligi, uzluksizligi va kompleksligi bilan belgilanadi. Himoya tadbirlarini kompleks tarzda o‘tkazish axborotni tarqab ketishi mumkin bo‘lgan xavfli kanallarni yo‘q qilishni ta’minlaydi. Ma’lumki, birgina ochiq qolgan axborotni tarqab ketish kanali butun himoya tizimining samaradorligini keskin kamaytirib yuboradi. Axborotni muhofaza qilish sohasidagi ishlar holatining tahlili shuni ko‘rsatadiki, muhofaza qilishning to‘liq shakllangan konsepsiyasi va tuzilishi hosil qilingan, uning asosini quyidagilar tashkil etadi:
– sanoat asosida ishlab chiqilgan, axborotni muhofaza qilishning o‘ta takomillashgan texnik vositalari;
– axborotni muhofaza qilish masalalarini hal etishga ixtisoslashtirilgan tashkilotlarning mavjudligi;
– ushbu muammoga oid yetarlicha aniq ifodalangan qarashlar tizimi;
– yetarlicha amaliy tajriba va boshqalar.
Biroq, xorijiy matbuot xabarlariga ko‘ra ma’lumotlarga nisbatan jinoiy harakatlar kamayib borayotgani yo‘q, aksincha barqaror o‘sish tendensiyasiga ega bo‘lib bormoqda.
Himoyalangan axborotga tahdidlar tushunchasi va uning tuzilishi.
|
| |
-Mavzu: Axborot xavfsizligining konseptual modeli

|
-Mavzu: Axborot xavfsizligining konseptual modeli
|
bet | 3/21 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 109,8 Kb. | | #133 |
2-Mavzu: Axborot xavfsizligining konseptual modeli.
Ахборот хавфсизлиги – фуқаролар, ташкилотлар ва давлат манфаати йўлида жамият ахборот муҳитини шакллантириш, такомиллаштириш ҳамда ундан фойдаланиш жараёнларида унинг ички ва ташқи таҳдидлардан ҳимояланганлигини таъминловчи ҳолатдир.
Ахборот хавфсизлигининг концептуал модели
Ахборот
Тақдидлаш мақсади
Ҳимоя йўналишлари
Ҳимоя воситалари
Ахборот манбалари
Ҳимоя усуллари
Таҳдид манбалари
Таҳдид
Таҳдид объектлари
Ахборотга кириш
усуллари
Ахборот хавфсизилигига таҳдид объектларига ҳимоя қилиниши лозим бўлган объектнинг таркиби, ҳолати ва фаолияти ҳақидаги маълумотлар киради.
Ахборотга таҳдид деганда унинг конфиденциаллиги, бутунлиги, тўлалиги ва у билан танишиш қоидаси бузилиши тушунилади.
Ахборот хавфсизлигига таҳдид манбаларига рақиблар, жиноятчилар, коррупциячилар ҳамда бошқа бузгунчилар киради.
Ахборот хавфсизлигига таҳдид манбаларининг мақсадлари қуйидагиларга йўналтирилган бўлиши мумкин: муҳофаза қилинаётган маълумотлар билан танишиш, ғаразли мақсадларда уларни ўзгартириш ва моддий зарар етказиш йўлида уларни йўқотиш.
Кондиденциал ахборот манбаларига одамлар, хужжатлар, нашрлар, ахборот ташиш техник воситалари, ишлаб чиқариш ва меҳнат фаолиятини таъминловчи техник воситалар, махсулот ҳамда ишлаб чиқариш чиқиндилари киради.
Ахборот ҳимояси йўналишларининг асосийларига ҳуқуқий, ташқилий ва инженер-техник ҳимоялар кириб, булар ахборот хавфсизлигини таъминлашда комплекс ёндошишнинг асосини белгилайди.
Ахборотга нисбатан қўлланилган ноқонуний барча амаллар тармоқ натижада унинг конфиденциаллигини, тўлиқлигини, ишончлилигини ва унга кириш имкониятини бузади
Ахборотга таҳдид
Конфиден-
циалик
тўлиқлиқ
ишончлилик
Кириш
имконияти
Руҳсатсиз
Чиқиш,
беихтиёр
Чиқиб кетиш
Ўзгартириш
Ҳато қилиш
йўқотиш
Соҳталаш-
тириш
Алоқа узатишни,
Қабул қилишни
тақиқлаш
|
| |
XML faylini qanday ochish kerak - O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi urganch davlat...

|
O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi urganch davlat universiteti xuzuridagi xorazm viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish
|
bet | 15/151 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #125044 |
Bog'liq Adobe Dreamweaver yordamida xml ma\'lumotlarini ko\'rsatish-hozir.orgXML faylini qanday ochish kerak
Ko'plab dasturlar Code Beautify ning Online XML Viewer va ba'zi veb-brauzerlari, shu jumladan XML fayllarini ochadi. XML fayllarini tartibga soladigan bir qancha mashhur dastur mavjud.
Ba'zi ahamiyatli bepul XML tahrirlovchilari Eslatma kitoblari ++ va XML notepad 2007ni o'z ichiga oladi. EditiX va Adobe Dreamweaver bir nechta mashhur XML tahrirlovchidir, lekin agar siz sinov versiyasini olishni boshqarishingiz mumkin bo'lsa, ular faqat bepul.
Shuni yodda tutingki, faqatgina XML faylini osongina ochish va ko'rib chiqish mumkinligi, bu hech narsa qilmasligini anglatmaydi. Ko'pgina turli xil dasturlarda ma'lumotlar XML-ni standart tarzda saqlash uchun
ad
foydalanadi , lekin aslida ma'lum bir maqsad uchun XML faylini ishlatish siz uchun maxsus XML fayli uchun ma'lumotlarni saqlashni talab qiladi.
Masalan, XML formati MusicXML fayllari uchun, XML asosidagi musiqiy formati uchun ishlatiladi. Albatta, qanday ma'lumotlarni ko'rishni ko'rish uchun har qanday matn muharriri ichida ushbu XML fayllaridan birini ochishingiz mumkin, ammo bu faqat Finale NotePad kabi dasturda foydalidir.
Maslahat: XML fayllari matn asoslangan fayllar bo'lgani uchun, Windows-dagi o'rnatilgan Notepad vositasi, jumladan, har qanday matn muharriri XML faylining mazmunini to'g'ri ko'rsatish va tahrir qilish imkoniyatiga ega bo'ladi. Oldingi paragrafda eslatib o'tilgan bag'ishlangan XML tahrirlovchilari, fayllar tuzilishini tushunib olishlari uchun XML fayllarini tahrir qilish uchun yaxshiroqdir. Standart matn muharriri XML fayllarini tahrirlash uchun juda oson emas.
Biroq, agar siz ushbu yo'nalishga o'tishni xohlasangiz, ba'zi favoritlarimiz uchun bizning eng yaxshi matnli tahrirlovchilar ro'yxatiga qarang.
XML fayl kengaytmasini ishlatadigan Cinelerra Video Project fayllari Linux uchun Cinelerra dasturiy ta'minot bilan ochilishi mumkin. Dastur ikkita, "Heroine Virtual" va "Community Version" deb nomlangan ikkita qismga bo'lingan, ammo ular endi birlashtirilgan.
Eslatma: Agar siz hali ham faylni ocholmasangiz, uni XMP, XMF yoki ML fayli kabi o'xshash fayl kengaytmasi nomiga ega bo'lgan fayl bilan aralashtirib yubormang.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi urganch davlat universiteti xuzuridagi xorazm viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish
|