nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xarid qilish usullari bo‘yicha

|
Xarid qilish usullari bo‘yicha
|
bet | 71/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Xarid qilish usullari bo‘yicha
Oddiy savdo jarayonida xaridor tomonidan tovarlarni sotib olish shaxsan sodir bo‘ladi. Elektron do‘konda tovar sotib olayotganda, xaridor Internet orqali ro‘yxatdan o‘tish va buyurtma berishdan o‘tadi.
Kirish imkoniyati bo‘yicha
Har qanday elektron do‘konlar dunyoning deyarli har bir burchagidagi mijozlar uchun mavjud. Shuning uchun, u sayohatlar va xizmat safarlarida zarur tovar va xizmatlarni tanlashda cheklanmagan. Bunday do‘konlar kun bo‘yi ochiq bo‘lib, odatiy do‘konlarda bo‘lgani kabi ko‘plab xaridorlarning navbati yo‘q. Xaridor o‘zi uchun qulay bo‘lgan vaqtda xarid qilish imkoniyatiga ega .
Elektron tijorat bozor sifatida
Elektron bozor deganda axborot va telekommunikatsiya texnologiyalari va tizimlarining rivojlangan tuzilmalar sharoitida o‘ziga xos xususiyatlari bilan tavsiflangan uning ishtirokchilari va ularning o‘zaro munosabatlari jarayonlarini tushunimiz mumkin.
Elektron bozor an’anaviy jismoniy bozorga qaraganda ancha mukammal raqobat bilan ajralib turadi. Elektron bozorda ko‘plab sotuvchilar va xaridorlar ishlaydi, bozorga yangi ishtirokchilar kirib borishi uchun hech qanday to‘siqlar yo‘q, barcha ishtirokchilar ma’lumot olish huquqiga ega.
Elektron bozorda tovarlar va xizmatlarning ishlab chiqaruvchilari va iste’molchilari ishtirok etadilar .
Aloqa sohasidagi o‘zgarishlar iste’molchilarga tovarlar va xizmatlar to‘g‘risida ma’lumot olish, buyurtmalar berish, mahsulotlarni to‘lash vositalariga ta’sir etayapti.
Elektron bozor ko‘p jihatdan oddiy bozorga o‘xshaydi, uning asosiy tarkibiy qismlari quyidagilardan iborat:
o‘yinchilar (kompaniyalar, yetkazib beruvchilar, vositachilar, do‘konlar va mijozlar);
mahsulotlar (tovarlar va xizmatlar);
jarayonlar (ta’minot, ishlab chiqarish, marketing, raqobat, taqsimlash, iste’mol va boshqalar).
Farqi shundaki, elektron bozor elementlari (hech bo‘lmaganda ularning bir qismi) virtual (elektron) bo‘ladi.
Shuni ta’kidlash kerakki, potentsial xaridor va sotuvchilarning katta soniga etishish bilan bog‘liq bo‘lgan aniq afzalliklarga qaramay, elektron bozor an’anaviy bozorlarga xos bo‘lgan barcha muammolarni hal qila olmaydi. Bundan tashqari, u o‘z muammolarini keltirib chiqaradi. Avvalo, u elektron bitimlar samaradorligini kamaytiriradigan yangi turdagi xarajatlar paydo bo‘lishi.
Elektron (raqamli) mahsulotlar talabga moslashuvchanligi yo‘qori. Xaridorning ehtiyojlariga oid ma’lumotlar taqdim etilayotgan mahsulot turlarini sezilarli darajada kengaytirishi mumkin. Bunday yetarlicha tabaqalashtirilgan va segmentlangan bozorda narxlar xaridor to‘lashga rozi bo‘lgan maksimal darajagacha ko‘tarilishi mumkin.
|
| |
Elektron biznesning asosiy turlari

|
Elektron biznesning asosiy turlari
|
bet | 67/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Elektron biznesning asosiy turlari
Elektron biznes – bu raqamli formatga o‘tgan va hozirda Internetda ishlaydigan turli xil biznes yo‘nalishidagi kompaniyalarning yirik to‘plamidir. Kompaniyaning elektron yoki boshqa turdagi biznesga kiritilishi ishlatilayotgan texnologiyalar bilan emas, balki ushbu kompaniya faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlari bilan belgilanadi.
Quyidagi elektron bizneslar Internetda hayotiyligini asoslagan.
2.2.4-jadval Elektron biznesning asosiy turlari
Elektron biznes turi
|
Faoliyat turi
|
Savdo maydonchalari
|
Internet - birjalar, Internet auktsionlar, tovarlar va xizmatlar kataloglari
|
Elektron xaridlar va sotishni boshqarish
|
Elektron savdo ( e-commerce) yoki mobil telefon yordamida savdo ( m -commerce)
|
Portallar
|
Axborot, korporativ, tijorat, shaxsiy
|
Global jamoat tar-
moqlarini tashkil etish, texnik xizmat
ko‘rsatish
|
Tarmoq operatorlari tomonidan xizmat ko‘rsatiladi
|
Moliyaviy xizmatlar
|
Onlayn to‘lov tizimi ( e-cash), ayirboshlash shaxobchalari, internet - banking ( e- banking ), onlayn - savdo ( e-trading )
|
Investitsiya fondlari
|
Birlashtirilgan investitsiya fondlari yoki bufer fondlari va pay fondlari.
|
|
|
| |
Talabaning fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi

|
Talabaning fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi
|
bet | 3/4 | Sana | 02.01.2024 | Hajmi | 224,66 Kb. | | #129542 |
Bog'liq S MI 3-kurs 6s 4 8 4 OPERATSION TIZIMLAR VA OFIS ILOVALARI sillabusTalabaning fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) 5 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning moxiyati va mazmunini to’liq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yo’l ko’ymasa;
fan bo’yicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy axamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo’lsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash kobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va lo’nda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan bo’lsa;
mustaqil topshiriqlarni to’liq va aniq bajargan bo’lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy-huquqiy xujjatlarni to’liq o’zlashtirgan bo’lsa;
fanga tegishli mavzulardan biri bo’yicha ilmiy makola chop ettirgan bo’lsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
b) 4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo’l qo’ymasa;
fanning mazmunini amaliy axamiyatini tushingan bo’lsa;
fan bo’yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o’quv dasturi doirasida bajarsa;
fan bo’yicha berilgan savollarga to’g’ri javob bera olsa;
fan bo’yicha konspektini puxta shakllantirgan bo’lsa;
fan bo’yicha mustaqil topshiriqlarni to’liq bajargan bo’lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshka me’yoriy xujjatlarni o’zlashtirgan bo’lsa.
v) 3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fan haqida umumiy tushunchaga ega bo’lsa;
fandagi mavzularni tor doirada yoritib, bayon kilishda ayrim chalkashliklarga yul kuyilsa;
bayon qilish ravon bulmasa;
fan bo’yicha savollarga mujmal va chalkash javoblar olinsa;
fan bo’yicha matn puxta shakllantirilmagan bo’lsa.
|
| |
Tahlilda foydalaniladigan axborot manbalarining to‘g‘riligini

98
Texnik tekshirish, axborot manbalarini arifmetik jihatdan to‘g‘rili-
gini, rasmiylashtirish qoidalariga rioya qilinganligi va ko‘rsatkichlarning
bir-biriga mosligini e’tiborga olgan holda o‘rganishdir. Yuzaki tekshi-
rishda hisobotga barcha ma’lumotlarni kiritilganligi, ularning arifmetik
yig‘indisi, Moliya, Iqtisodiyot vazirliklari va Statistika Qo‘mitasi
tomonidan tasdiqlangan hisobot shakllariga rioya qilinganligi, hisobot
shakllarining bir-biri bilan bog‘liqligi, hisobotni topshirish muddati,
mansabdorlarning imzosi tekshiriladi.
Mazmun jihatidan tekshirish, ma’lumotlarning haqqoniy ekanligi,
unda aks ettirilgan raqamlarning haqiqatda borligini aniqlashni o‘z ichi-
ga oladi. Bunday tekshirish buxgalteriya hisobi boshlang‘ich hujjatlarida
keltirilgan raqamlarni inventarizatsiya o‘tkazish orqali taqqoslash, sanab
ko‘rish va o‘lchash yo‘li bilan to‘g‘riligiga ishonch hosil qilishdir.
Mazmun jihatidan tekshirish quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
¨ Inventarizatsiya natijalari hisobotda o‘z aksini topishi.
¨ Korxona hisobot ma’lumotlaridagi budjetga to‘lovlar va budjet
mablag‘lari hisobiga moliyalashtirish summasini moliya tashkiloti
ma’lumotlariga mos kelishi.
¨ Foyda va zararlar schotiga o‘tkazilgan ko‘rsatkichlarni tekshi-
rish (ustav kapitalining o‘zgarishi, tabiiy ofatdan ko‘rilgan zarar, asosiy
vositalarni tugatilishi va hokazolar).
Korxonalar faoliyatini tahlil qilish davomida ko‘plab manbalardan
foydalanishga to‘g‘ri keladi.
oshirish uch xil yo‘nalishda bo‘lishi mumkin, ya’ni

97
¨ Qayd etish.
¨ Boshlang‘ich ma’lumotlarni yig‘ish va uzatish.
¨ Umumiy ma’lumotlar bazasini tashkil etish.
¨ Ko‘rsatkichlar algoritmi bo‘yicha ma’lumotlarni qayta ishlash.
¨ Iste’molchilar uchun kerakli ma’lumotlarni tayyorlash.
Tahlil uchun kerakli ma’lumotlarning aniqligini va tez muddatda
tayyorlashning eng aniq yo‘llaridan biri – kompyuter dasturlari
yordamida qayta ishlash hisoblanadi.
Kompleks avtomatlashgan sharoitda tahlil uchun kerakli ma’lu-
motlardan foydalanish xususiyatlari ma’lum darajada imkoniyatlarni
ochib beradi:
1. Boshlang‘ich hujjatlar - hisob, statistika normativ ma’lumotlar
kompyuterning xotirasiga qo‘yilib faqat bir xil manba ya’ni mashina
xotirasiga olinadi.
2. Tahlil uchun kerakli turli murakkab hisoblashlar ma’lum
sekundlarda bajariladi.
3. Ta’sir etuvchi omillarni mashinalar aniq ko‘rsatib beradi.
4. Tahlil uchun kerakli ma’lumotlar va tahlil natijalari o‘rnatilgan
shaklda mashinagramma, tabelogrammalarda ifodalanadi.
5. Turli xil iqtisodiy ma’lumotlar mashinalar uchun bir xil shifr va
kodlarda kiritiladi.
Rivojlangan mamlakatlar tajribasiga ko‘ra ishni avtomatlashtirilgan
tarzda olib borish iqtisodiy samaradorlikka olib keladi.
Jami:
  
58 - Operatsion tizimlar va ofis ilovalari

|
Operatsion tizimlar va ofis ilovalari
|
bet | 2/4 | Sana | 02.01.2024 | Hajmi | 224,66 Kb. | | #129542 |
Bog'liq S MI 3-kurs 6s 4 8 4 OPERATSION TIZIMLAR VA OFIS ILOVALARI sillabus
Asosiy adabiyotlar
|
1.
|
А.В.Гордеев «Операционные системы» Учебник, Изд. Питф, 2007г.
|
2.
|
В.Т.Олифф, Н.А.Олифф, «Операционные системы», Учебник, Изд. Питф, 2007 г.
|
3.
|
А.В.Гордеев, А.Ю.Молчанов «Системное программное обеспечение» Учебник, СПб.:Питф, 2002 г
|
4.
|
Т.Олифф, Н.А.Олифф, «Компьютфнью сети», Учебник, Изд. Питф, 2005 г.
|
Qo'shimcha adabiyotlar
|
1.
|
Mirziyoyev Sh. M. Erkin va farovon, demokratik o‘zbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti lavozimiga kirishish tantanali marosimiga bag‘ishlangan Oliy Majlis palatalarining qo‘shma majlisidagi nutq / Sh.M. Mirziyoyev. – Toshkent : O‘zbekiston, 2016. - 56 b.
|
2.
|
Mirziyoyev Sh M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. Mamlakatimizni 2016 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruza, 2017 yil 14 yanvar / Sh.M. Mirziyoyev. – Toshkent : O‘zbekiston, 2017. – 104 b.
|
3.
|
Mirziyoyev Sh. M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash – yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi qabul qilinganining 24 yilligiga bag‘ishlangan tantanali marosimdagi ma’ruza. 2016 yil 7 dekabr /Sh.M.Mirziyoyev. – Toshkent: “O‘zbekiston”, 2017. – 48 b.
|
|
| |
g) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanishi mumkin

|
g) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanishi mumkin
|
bet | 4/4 | Sana | 02.01.2024 | Hajmi | 224,66 Kb. | | #129542 |
Bog'liq S MI 3-kurs 6s 4 8 4 OPERATSION TIZIMLAR VA OFIS ILOVALARI sillabusg) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baho bilan baholanishi mumkin:
fan bo’yicha mashg’ulotlarga tayorgarlik ko’rilmagan bo’lsa;
fan bo’yicha mashg’ulotlarga doir hech qanday tasavvurga ega bo’lmasa;
fan bo’yicha matnlarni boshqalardan ko’chirib olganligi sezilib tursa;
fan bo’yicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yo’l qo’yilgan bo’lsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.
Fan o’qituvchisi to’g’risida ma’lumot
Muallif:
|
Abduvaliyev Akmal Alimovich
|
E-mail:
|
Akmaljon.abduvaliyev@gmail.com
|
|
Tashkilot:
|
Andijon davlat pedagogika instituti,
“Informatika va aniq fanlar” kafedrasi
|
Taqrizchilar:
|
M.T.Yusupov - AndMI, Axborot texnologiyalari kafedrasi mudiri, PhD, dosent
M.Muydinova - ADPI, Informatika va aniq fanlar kafedrasi mudiri, PhD, dosent
|
Mazkur Sillabus institut o’quv-uslubiy Kengashining 2023 yil 28- avgustdagi 1-sonli yig’ilish bayoni bilan tasdiqlangan.
Mazkur Sillabus “Informatika va aniq fanlar” kafedrasining 2023 yil 25-avgustdagi 1-sonli yig’ilish bayoni bilan ma’qullangan.
O’quv-uslubiy boshqarma boshlig’i E.Tajimirzayev
Fakultet dekani A. A. Yuldashev
Kafedra mudiri M.A.Muydinova
Tuzuvchi A.A.Abduvaliyev
|
| |
Bu tahlilni asosiy kamchiligi

107
ladigan ko‘rsatkichlar soni tezkor tahlilda o‘rganiladigan ko‘rsatkich-
lardan ancha ko‘pdir. Tezkor tahlilning natijasi joriy tahlilga nisbatan
unchalik aniq bo‘lmaydi, chunki oyning istalgan kunida ishlab
chiqarilgan mahsulotning haqiqiy tannarxini va mahsulot tannarxining
pasayishi natijasida olingan foyda miqdorini aniq hisoblab chiqish
mumkin emas, oldindan mahsulotning qancha qismi shu oyda sotiladi,
qancha qismi esa kelgusi oyda sotilishini aniq hisoblab bo‘lmaydi, lekin
tezkor tahlilning bu kamchiligi uning ahamiyatini kamaytirmaydi, zero,
tezkor tahlil orqali olingan natijalarning mutlaq aniqligidan ko‘ra uni o‘z
vaqtida olish ahamiyatliroqdir.
Bunday tahlilni o‘tkazish uchun ma’lumot manbalari bo‘lib,
boshlang‘ich hujjatlar, buxgalteriya va tezkor texnik hisob ma’lumotlari,
uning shaxsiy kuzatish natijalari hisoblanadi. Bu hujjatlarda iqtisodiy
ko‘rsatkichlar ko‘proq natural holda beriladi. Tahlilni natura
ko‘rsatkichida amalga oshirilishi tezkor tahlilning xarakterli xususiyati
bo‘lib hisoblanadi.
Edmund Berk
     
110
MUSTAHKAMLASH UCHUN

111
«VIJDON ERKINLIGI VA DINIY
TASHKILOTLAR TO‘G‘RISIDA»GI
QONUNNING MAZMUN-MOHIYATI
23-§
FAOLLASHTIRISH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Hech o‘ylab ko‘rganmisiz, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasida
«O‘zbekiston Respublikasida barcha fuqarolar bir xil huquq va erkin-
liklarga ega bo‘lib, jinsi, irqi, millati, tili, dini, ijtimoiy kelib chiqishi,
e’tiqodi, shaxsi va ijtimoiy mavqeyidan qat’i nazar, qonun oldida teng-
dirlar», deb qayd etilganida qanday qadriyatlar nazarda tutiladi?
2. Vijdon erkinligini ta’minlash borasida mamlakatimizda qanday amaliy
ishlar olib borilmoqda?
Konstitutsiyamizning 31-moddasida «Hamma uchun
vijdon erkinligi kafolatlanadi. Har bir inson xohlagan
dinga e’tiqod qilish yoki hech qaysi dinga e’tiqod qil-
maslik huquqiga ega. Diniy qarashlarni majburan sing-
dirishga yo‘l qo‘yilmaydi», deb mustahkamlab qo‘yil-
gan.
Ushbu qoidani amalga oshirish mexanizmi sifatida
qabul qilingan O‘zbekiston Respublikasining «Vijdon
erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonuni
3-moddasida vijdon erkinligi fuqarolarning har qanday
dinga e’tiqod qilish yoki hech qanday dinga e’tiqod qil-
Voyaga yetmagan bolalarni diniy tashkilotlarga jalb etish, shuningdek,
ularning ixtiyoriga, otaonalari yoki ularning o‘rnini bosuvchi shaxslar ix
tiyoriga zid tarzda dinga o‘qitishga yo‘l qo‘yilmaydi.
O‘zbekiston - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi...

114
O‘zbekiston qonunlarida, shuningdek, diniy eks-
tremizm, separatizm va aqidaparastlik g‘oyalari bilan
yo‘g‘rilgan matbaa nashrlari, kino, foto, audio, video
mahsulotlari va shu kabi boshqa mahsulotlarni tayyor-
lash, saqlash va tarqatish huquqbuzarlik ekanligi belgi-
lab qo‘yildi.
Xulosa qilib aytganda, «Vijdon erkinligi va diniy
tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonunning hayotga tatbiq eti-
lishi respublikamiz hayotida katta voqea bo‘ldi. Sohaga
oid amalga oshirilayotgan huquqiy islohotlar natijasida
diniy tashkilotlarni ro‘yxatga olish hamda ularga rahbar-
IJODIY FAOLIYAT
Berilgan matnni diqqat bilan oqing va uni O‘zbekiston Respublikasi
Konstitutsiyasining 4-moddasida belgilangan mazkur qoida bilan bo‘g‘lab
tushuntiring: «O‘zbekiston Respublikasi o‘z hududida istiqomat qiluvchi
barcha millat va elatlarning tillari, urf-odatlari va an’analari hurmat qilinishi-
ni ta’minlaydi, ularning rivojlanishi uchun sharoit yaratadi».
«Samarqand shahrida Sohibqiron Amir Temur davrida bunyod etilgan,
Doniyor payg‘ambar nomi bilan ataladigan maqbara islom, xristian va
yahudiylik dini vakillari tomonidan birdek e’zozlanadi.
Elyurtimiz necha asrlardan buyon bu qutlug‘ qadamjoni asrabavaylab,
obod qilib, unga hurmatehtirom ko‘rsatib kelmoqda».
Boshqarish tizimi bo‘yicha o‘tkaziladigan tahlil turlari

105
natijalarga obyektiv baho berish, foydalanilmagan ichki xo‘jalik rezerv-
larini kompleks tarzda aniqlash va ularni kelgusida ishlab chiqarish
samaradorligini oshirishga jalb etish, ishda yo‘l qo‘yilgan kamchilik va
ularni aybdorlarini topish, moddiy va ma’naviy rag‘batlantirishni tashkil
etishdan iborat.
Joriy tahlilning keng ko‘lamda qo‘llanishining asosiy sabablari deb
quyidagilarni hisoblash mumkin:
1. Tahlilning barcha vazifalari biznes-rejaning tig‘izligi va
asoslanganligi, uning bajarilishini nazorat qilish, xo‘jalik faoliyatida
erishiladigan natijalarni oldindan aytib berish, mehnat, moddiy va
moliya resurslaridan samarali foydalanish joriy tahlil zimmasiga tushadi.
2. Joriy tahlilning keng ko‘lamda qo‘llanilishi barcha korxona-
larning tasdiqlangan yagona hisobot shakllariga, asosan, yuqori tashki-
lot, statistika, moliya va soliq organlari, davlat bankiga hisobot top-
shirish vazifasining zarurligi.
3. Joriy tahlilning bajariladigan tahliliy ishlarda tutgan salmog‘i 90
foizni tashkil qiladi, chunki dastlabki va tezkor tahlilni o‘tkazish usuli
hali to‘la ishlab chiqilmagan.
4. Joriy tahlilda korxonaning xo‘jalik faoliyati har tomonlama
chuqur o‘rganiladi, chunki tahliliy xodimning ixtiyorida barcha
axborotlar manbayi mavjuddir.
5. Xo‘jalik faoliyatini tahlil qilish tarixan joriy tahlildan boshlangan.
6. Iqtisodiy oliy o‘quv yurtlarida mutaxassislarni tayyorlash ham
joriy tahlil asosida olib boriladi.
Joriy tahlil uchun asosiy axborotlar oylik, kvartallik, yillik reja va
hisobotlar manbayi bo‘lib hisoblanadi.
Joriy tahlilning subyekti - korxonaning iqtisodiy bo‘limlari, yuqori
tashkilot, moliya, soliq va statistika organlari, davlat banki hisoblanadi.
Joriy tahlilning obyekti-korxonalar, ularning filiallari, boshqarmalar va
vazirliklardir. Joriy tahlilning dastlabki va tezkor tahlildan ustunligi
shundaki, uni o‘tkazishda axborotlar tizimi sistemali va kompleks
xarakterga ega bo‘lib, rasmiy jihatdan qabul qilingan buxgalteriya va
statistika hisobotlariga asoslanadi.
tahlilning turkumlanishi - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

104
rejalashtirish funksiyasini olaylik. Kelgusi davrga reja tuzish uchun
korxona faoliyatining o‘tgan yillarini atroflicha tahlil qilish va shu
asosda uning rivojlanish tendensiyasini aniqlab olish zarur. Rivojlanish
tendensiyasi va kelgusida iqtisodiy ko‘rsatkichlarda yuz beradigan sifat
o‘zgarishlarini ham hisobga olgan holda uning faoliyatini ifodalovchi
ko‘rsatkichlarini kelgusi qiymatlari shakllantiriladi. Xuddi shuningdek,
boshqarishning muvofiqlashtirish, tashkil qilish va nazorat funksiyalari
ham iqtisodiy tahlil bilan bevosita bog‘liq.
Ishlab chiqarishni boshqarish nuqtayi nazaridan iqtisodiy tahlil
turlarini quyidagi chizmada tasvirlash mumkin (5-chizma ).
Bundan tashqari iqtisodiy adabiyotlarda iqtisodiy tahlilning turlari
quyidagilarga qarab ham turkumlanadi;
1) Xalq xo‘jaligini tarmoq strukturasi (sanoat va uni tarmoqlari,
qishloq xo‘jalik, qurilish, transport, savdo, moddiy-texnika ta’minoti va
boshqalar);
2) Kengaytirilgan takror ishlab chiqarish bosqichlari tahlili (ishlab
chiqarish, iste’mol, taqsimot va ayriboshlash jarayonlarini tahlili);
3) Tahlilni o‘tkazuvchi subyekti bo‘yicha, ya’ni tahlilni kim
tomonidan o‘tkazilayotganligiga qarab (iqtisodiy xizmat xodimlari,
korxonani ijtimoiy tashkilotlari, moliya, kredit organlari, auditorlik
tashkilotlari, kasaba uyushmalari, qo‘mita va ijtimoiy tashkilotlar);
4) Tahlil o‘tkazish muddati bo‘yicha (yillik, kvartallik, oylik,
dekadalik, kunlik, smenalik va bir martalik tahlil);
5) o‘rganiladigan masalalarning mazmuni va mukammalligi
bo‘yicha (xo‘jalik faoliyatini kompleks tahlili va tematik tahlili);
6) obyektni o‘rganish usuliga qarab (kompleks, tizimli tahlil,
taqqoslama, tanlanma, korrelatsion tahlil va boshqalar).
Korxonalar faoliyatini kompleks tahlil qilish ularni faqatgina
iqtisodiy faoliyatini tahlil qilmasdan, texnik, ijtimoiy, tabiiy sharoitlari
va ularni o‘zaro aloqasini ham tahlil qilib berishi lozim.
O‘zbekiston Respublikasining «Vijdon erkinligi va diniy

112
maslikdan iborat kafolatlangan konstitutsiyaviy huquqi
ekanligi belgilab qo‘yilgan.
Unga ko‘ra fuqaro o‘zining dinga, dinga e’tiqod qi-
lishga yoki e’tiqod etmaslikka, ibodat qilishga, di-
niy rasm-rusumlar va marosimlarda qatnashish yoki
qatnashmaslikka, diniy ta’lim olishga o‘z munosabatini
belgilayotgan paytda uni u yoki bu tarzda majbur etish-
ga yo‘l qo‘yilmasligi qayd etiladi.
Otaonalar o‘z farzandlarining turli zarar
li oqimlarga kirib ketmasligi kabi masalalar uchun
mas’uldirlar. Ular o‘z farzandlari ma’naviyati, shuning-
dek, odob-axloqi uchun javobgar bo‘ladilar. Har bir ota-
ona o‘zlarining milliy qadriyatlarini bolalarga to‘g‘ri
tushuntirishlari lozim.
Din va e’tiqod masalalari inson ma’naviyatining
uzviy qismi hisoblanadi. Mazkur masalalarning maz-
mun-mohiyati haqida chuqur va asoslangan bilimlar-
ga ega bo‘lish hayotiy-amaliy faoliyatni to‘g‘ri tashkil
etish ga xizmat qiladi.
Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi
normalarning qonunchilikka kiritilishi natijasida diyo-
rimizda rasmiy faoliyat olib borayotgan barcha din va-
killariga katta imkoniyatlar yaratildi.
Qonunning asosiy maqsadi har bir shaxsning vijdon
erkinligi va diniy e’tiqod huquqini, dinga munosaba-
TARIXGA NAZAR
1998-yil 1-mayda O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining XI ses-
siyasida «Vijdon erkinligi va diniy tashkilotlar to‘g‘risida»gi Qonunning
23 moddadan iborat yangi tahriri qabul qilindi va bu qonunni ishlab chiqish-
da mamlakatimizning o‘ziga xos sharoiti, unda yashovchi aholining huquq
va manfaatlari hamda mentaliteti hisobga olindi.
Dinga e’tiqod
qilish yoki o‘zga
e’tiqodlar er-
kinligi milliy
xavfsizlikni va
jamoat tartibini,
boshqa fuqaro-
larning hayoti,
salomatligi,
axloqi, huquqi
va erkinlikla-
rini ta’minlash
uchun zarur
bo‘lgan daraja-
dagina cheklani-
shi mumkin.
Takrorlash uchun savollar

113
3-topshiriq.
Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimida iqtisodiy tahlilni ham
avtomatlashtirishning istiqbollarini o‘z fikr-mulohazalaringiz orqali
izohlab bering. Tahlil jarayonida qanday kompyuter dasturlaridan
foydalanish mumkinligini ko‘rsatib o‘ting.
Test savollari:
1. O‘rganadigan davriga qarab iqtisodiy tahlilning turlari qaysi
javobda to‘g‘ri aks ettirilgan?
a) joriy tahlil, boshqaruv tahlili, moliyaviy tahlil;
b) tezkor tahlil, ichki tahlil, tashqi tahlil;
d) tezkor tahlil, joriy tahlil, funksional qiymatli tahlil, xo‘jaliklararo
tahlil;
e) tezkor tahlil, joriy tahlil, istiqbolli tahlil.
Moliyaviy hisobot ma’lumotlarini bir-biriga mosligini tekshirish

|
Moliyaviy hisobot ma’lumotlarini bir-biriga mosligini tekshirishBog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docMoliyaviy hisobot ma’lumotlarini bir-biriga mosligini tekshirish
Birlamchi
Ikkilamchi
Mosligi
Ko‘rsatkichlar
nomi
Shakl
raqami
Satri
Summa,
ming
so‘m
Shakl
raqami
Satri
Summa,
ming
so‘m
Asosiy vositalar:
Boshlang‘ich
qiymat.
1
010
71000
3
130
71000
Mos
Eskirish qiymati.
1
011
44500
3
130
44500
Mos
Ustav kapital
1
320
80000
5
080
80000
Mos
Taqsimlanmagan
foyda
1
350
45000
5
080
45000
Mos
va hokazolar
3.5. Iqtisodiy tahlilning turlari va ularning tasniflanishi
Tahlil turlarini turkumlash – ularni umumlashtirish va bir tizimga
keltirishga, eng muhim tomonlarini aniqlashga hamda ushbu fanning
istiqbolda yanada takomillashtirish uchun keng imkoniyat ochib beradi.
Tahlilning barcha turlari o‘z belgilariga qarab ma’lum guruhlarga
umumlashtiriladi. Bunday guruhlashgan belgilarga quyidagilarni kiritish
mumkin: tahlilning vazifalari, uni o‘tkazish muddati, qabul qilinadigan
qarorlarning xarakteri, korxonalar faoliyatini o‘rganishning asosiy
tomonlari, rezervlarni aniqlash usullari, o‘rganiladigan obyekt, tahlil
qiluvchi subyekt, o‘rganiladigan hodisalarning ko‘lami, axborotlarni
qayta ishlash usullari kabilar. Barcha turdagi tahlilning turlari ularning
bajargan vazifalariga qarab quyidagi guruhlarga umumlashtiriladi:
biznes-rejaning tig‘izligi, asoslanganligini baholash va uning bajarilishi-
ni nazorat qilish, erishiladigan natijalarni bashorat qilish ya’ni oldindan
aytib berish, erishilgan natijalarga obyektiv baho berish va shu
maqsadda korxona faoliyatiga bog‘liq va bog‘liq bo‘lmagan sabablarni
aniq belgilash, ichki xo‘jalik hisobi yakunini o‘tkazish, rezervlarni
aniqlash va ularni ishlab chiqarishga jalb etish, kelgusida rejalashtirish
uchun asos (baza)ni aniqlash, optimal boshqaruv qarorlarini qabul qilish
uchun tahliliy variantlarni tayyorlash.
Ishlab chiqarishni iqtisodiy tahlil qilishni umumiy tarzda quyidagi
chizmada keltirilgandek ifodalash mumkin (4- chizma).
|
| |
TASAVVUF VA TARIQATLAR - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
Dunyo dinlari tarixi. 10-sinf (2017, Z.Islomov, D.Rahimjonov)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Shavkat Mirziyoyev - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

115
MUSTAHKAMLASH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. O‘zbekiston Respublikasi Jinoyat kodeksining 216
2
-moddasini o‘qib,
diniy tashkilotlar to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzishning subyek-
tiv tomonlarini tushuntirib bering. Mazkur jinoyatning subyekti kimlar
bo‘lishi mumkin? Jinoyatning obyekti nima?
2. Mamlakatimizda diniy konfessiyalar o‘rtasidagi tinchlik va totuvlikni
qo‘llab-quvvatlash uchun qanday tadbirlar amalga oshirilmoqda?
3. O‘zbekiston Respublikasi qonunlarida prozelitizm uchun qanday ja-
vobgarlik belgilangan?
4. Tarix fanidan olgan bilimlaringizga tayanib, fuqarolarning vijdon er-
kinligi qanday ta’minlanganligi yuzasidan fikr bildiring,
5. Vijdon erkinligi deganda nimani tushundingiz?
lik qilish, noan’anaviy diniy oqimlar yoyilib ketishining
oldini olish, diniy ta’lim tizimini takomillashtirish,
shuningdek, diniy adabiyotlarni chop etish va tarqa tish
kabi diniy hayot barqarorligini ta’minlashga qaratil-
gan vazifalarni bajarish uchun zamon talab lariga mos
huquqiy mexanizm yaratildi.
IJODIY FAOLIYAT
Berilgan matnni diqqat bilan o‘qing. Davlatning diniy tashkilotlarga be-
rayotgan imkoniyatlarini bag‘rikenglik tamoyillari asosida mushohada qiling.
«Diniy tashkilotlarning markaziy boshqaruv organlari diniy maqsadlar
ga mo‘ljallangan buyumlar, diniy adabiyotlar va diniy mazmundagi boshqa
axborot materiallarini O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida belgi
langan tartibda ishlab chiqarishga, eksport va import qilishga hamda tarqa
tishga haqlidir».
Yassaviya - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi...

Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
Dunyo dinlari tarixi. 10-sinf (2017, Z.Islomov, D.Rahimjonov)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Korxona moliyaviy natijalarining tahlili

|
Korxona moliyaviy natijalarining tahlili
|
bet | 10/10 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #262083 |
Bog'liq “Poytaxt avto parking” MCHJ da amaliyot hisobotiKorxona moliyaviy natijalarining tahlili
Moliyaviy natijani tahlil qilishning asosiy maqsadi moliyaviy resurslardan foydalanishni xolisona baholash asosida korxonaning moliyaviy holatini mustahkamlash uchun xo’jalik ichidagi zaxiralarni aniqlashdan iborat.
Moliyaviy natijani aniqlash uchun uni tashkil etuvchi daromadlar va xarajatlar hisobini tashkil etish zarur. Bularning barchasi tanlangan tadqiqot mavzusining dolzarbligini belgilaydi.
Har bir korxonaning o'z maqsad va vazifalari bor, bir korxona boshqaruvi uchun maqbul bo'lgan tavsiyalar boshqa korxona uchun zararli yoki foydasiz bo'lishi mumkin. Shu sababli, har bir korxona o'z faoliyatining o'ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, har qanday asosiy maqsadni amalda qo'llash uchun boshqaruv, nazorat va tahlil funktsiyalarini to'liq amalga oshirishni ta'minlaydigan buxgalteriya hisobi variantlarini tanlash huquqiga ega. korxonaning samarali ishlashi.
Korxonaning moliyaviy natijalarini tahlil qilish qiymati uning moliyaviy holatini mustahkamlashda katta rol o'ynaydi. Ma'lumki, korxona foyda keltirmasdan rivojlana olmaydi, shuning uchun xo'jalik yurituvchi sub'ekt uchun moliyaviy natijani yaxshilash vazifasi hayotiy ahamiyatga ega. Moliyaviy natijalarni tahlil qilishning asosiy maqsadi - tashkilotning moliyaviy faoliyatidagi kamchiliklarni o'z vaqtida aniqlash va bartaraf etish va korxonaning moliyaviy holatini va uning to'lov qobiliyatini yaxshilash uchun zaxiralarni topish, tegishli qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish. boshqaruv qarorlari xo'jalik yurituvchi sub'ekt faoliyati samaradorligini oshirishga qaratilgan.
Moliyaviy tahlil natijalari alohida e'tibor talab qiladigan zaif tomonlarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralarini ishlab chiqish imkonini beradi.
Moliyaviy tahlil usuli deganda iqtisodiy jarayonlarni ularning shakllanishi va rivojlanishidagi o’rganishga yondashish usuli tushuniladi.
Moliyaviy hisobot “Poytaxt avto parking” MCHJda hisobot yili boshidan ortib boruvchi yakun bilan tuziladi.
Moliyaviy hisobotning tarkibi va mazmuni O’zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan belgilanadi.
|
| |
MUSTAHKAMLASH UCHUN - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

|
Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslikBog'liq Dunyo dinlari tarixi. 10-sinf (2017, Z.Islomov, D.Rahimjonov)MUSTAHKAMLASH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Sunniylik nechta fiqhiy mazhabdan iborat?
2. Kalom ilmi nimani o‘rganadi?
3. Mazhablarning yangi paydo bo‘lgan firqalardan farqi nimada?
4. Sunniylikdagi to‘rt mazhabning tarqalish hududlarini xaritada ko‘rsatib
bering.
Kalom ilmining sultoniga nisbatan hurmat-ehtirom, ixlos ram-
zi sifatida O‘zbekistonda 2000-yili Imom Moturidiy tavalludining
1130 yilligi keng nishonlandi, u kishi mangu orom topgan Chokar-
diza qabristonidagi maqbara qayta tiklandi.
e’tiborlisi, islom olamining aksariyat mintaqalarida, Su-
riya, Iroq, Turkiya, Pokiston, Hindiston, Shimoliy Afri-
ka kabi mamlakatlarda moturidiylik ta’limoti hozir ham
oliy, o‘rta va diniy o‘quv yurtlarida mustaqil fan sifatida
o‘qitib kelinadi.
Ash’ariya ta’limoti. Ushbu ta’limotga basralik Abul
Hasan Ash’ariy (873–936) asos solgan. Imom Ash’ariy
umrining yarmini adashgan oqimlarga qarshi kurashga
bag‘ishlagan.
Ash’ariy Muhammad ibn Jarir Tabariy, Ibrohim ibn
Ahmad Marvaziy, Mahmud ibn Dovud Isbahoniy, Ab-
dulloh ibn Ahmad ibn Hanbal, Abu Mansur Moturidiy
kabi olimlar bilan bir davrda yashagan.
Ash’ariya ta’limoti ham sunniylik aqidasiga muvo-
fiq ta’limot hisoblanadi. Ushbu ta’limot ham, asosan,
mo‘taziliya, qadariya, jabariya kabi adashgan guruhlar-
ning aqidaviy g‘oyalariga qarshi turgan. Ash’ariya ta’li-
moti, asosan, Iroqda, so‘ngra saljuqiylar hukmronligi
davrida Xurosonda rivojlangan.
Qadimiy Bog‘dod.
Abul Hasan
Ash’ariy butun
umrini shu shahar
da o‘tkazgan.
72
Tasavvuf va unga o‘zakdosh bo‘lgan so‘fiy, mutasavvif atamalari-
ning kelib chiqishi arab tilidan «jun, yung» ma’nosini bildiruvchi
«suf» so‘zidan olingan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Evristik metod - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 68/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Evristik metod – shakllanmagan metod bo‘lib bozor jarayoni mutaxassislarining tajribasi, sezish qobiliyatlari orqali marketing bilan bog‘liq masalalarni yechimi topiladi.
«Delfa metodi. Bu metod diqqatga sazovor va samarali hisob- lanadi. Uning mohiyati shundaki, ekspert so‘rovlari bir necha bosqichda olib boriladi, so‘rov natijasiga ko‘ra bildirilgan g‘oyalar anonim xusu- siyatiga ega, ekspertlarning bir-biri bilan muloqotda bo‘lishi cheklangan.
jamoa g‘oyasini paydo bo‘lish metodi («miyaga hujum» meto- di). Bu metod ekspertlarning ijodiy jarayonda faol qatnashuviga asos- langan.
xavf nazariyasi – tizimning nobarqarorligini o‘rganuvchi va bashoratlovchi xavfning yuzaga kelish belgilarini aniqlash maqsadidagi analitik dastur.
Matritsa usuli – yakuniy ifoda va natijaviy ko‘rsatkichlarga ta’- sir etuvchi omillarni juftlik, birlik va ko‘plik koeffitsiyentlarda aniqlash. Ulardan eng muhimlari quyidagilardan iborat:
SWOT analiz (tahlil) – korxonaning kuchli(S) va bo‘sh bo‘g‘inlari(W)ni aniqlaydigan, shuningdek, bozor imkoniyatlari(O) va holatlari(T)ni o‘rganadi. Bunday tahlil natijasiga ko‘ra korxona va uning mahsulot turlarini raqobatga bardoshligi baholanadi, bozor strategiyasi shakllanadi. Marketing faoliyatini tahlili ikki guruhga bo‘lib o‘rganiladi.
Strategik tahlil marketing tizimida korxonani uzoq muddatga mo‘ljallangan bozorni prognozlashdagi pozitsiyasidir.
Tezkor (taktik) tahlil – korxonaning bozor jarayonini hisobga olgan holda joriy imkoniyatlarini faol o‘rganish, ya’ni qisqa muddatdagi tutgan yo‘lidir. Tezkor tahlil ma’lumotlari asosida bozor talabiga mos keladigan, yuqori foyda keltiradigan, pul mablag‘larini tushumini muntazam ta’minlay oladigan puxta assortiment dasturini ishlab chiqish imkoniyati yaratiladi. Korxona mahsulot ishlab chiqarish va uni sotish bo‘yicha optimal dasturning shakllanishi bo‘yicha variantlarni ishlab chiqadi.
|
| |
Xususiy kapital va moliyaviy natijalar hisobi

Xususiy kapital va moliyaviy natijalar hisobi
Xususiy kapital xo’jalik yurituvchi sub’ektning aktivi va majburiyatlari o’rtasidagi farqni o’zida mujassamlashtiradi. Xususiy kapital, ishlab chiqarish va mulk egasiga to’lash, qo’shimcha investitsiya va boshqa faoliyatlarning natijalariga bog’liq holda ko’payishi yoki kamayishi mumkin. Xususiy kapital uch qismdan tashkil topadi:
Ustav kapitali;
Qo’shilgan kapital;
Rezerv kapitali.
“Poytaxt avto parking” MCHJning ustav kapitali uning mablag’larining tashkil bo’lishida asosiy manba hisoblanadi. Bu kapitalni tashkil qilish qonun va ta’sis hujjatlariga asosan tartibga solinadi.
Davlat korxonalarining ustav kapitali davlatning byudjeti tomonidan xo’jalik yurituvchi sub’ektning foydalanishiga topshirilgan vaqtda ajratilgan mablag’larning yig’indisidir. Nodavlat sub’ektlarning kapitali esa aktsiyadorlar tomonidan qo’yilgan mablag’larning yig’indisidan iboratdir.
Mulkchilikning tegishli shakllariga taalluqli xo’jalik yurituvchi sub’ektlarda ustav kapitalini tashkil qilish tartibi ta’sis hujjatlari va hukumatning tegishli qonunlari asosida tartibga solinib turiladi. Ustav kapitali harakatining buxgalteriya hisobi 8300 – "Ustav kapitali" schyotida, 13–jurnal orderda yuritiladi.
Moliyaviy hisobot
Moliyaviy hisobotlar ular kompaniyaning ma'lum bir yildagi moliyaviy ishlarining aniq tasviridir. Ular kompaniyaning buxgalteriya tahlilchilari tomonidan tuzilgan moliyaviy ma'lumotlardan foydalangan holda tayyorlanadi. Ular buxgalteriya hisobining belgilangan tamoyillariga rioya qilgan holda xabar qilinishi va barcha darajalarda muvofiqligi uchun standartlashtirilishi kerak.
Moliyaviy hisobotlar muntazam ravishda tuziladi. Ular kompaniyaning moliyaviy holati, rentabelligi va faoliyati to'g'risida aniq tasavvur hosil qilish uchun ko'rsatiladigan daftarlarning barcha qiymatlarini yozma xulosasi.
Ular, odatda, bir yil bo'lgan hisobot davri oxirida tayyorlanadi va keyinchalik soliq va investitsiya maqsadlarida ularning aniqligi, shaffofligi va adolatliligini tekshirish uchun auditor tomonidan tekshiriladi. Moliyaviy hisobotni o'zlashtirish - bu yangi bozorlarga kirishni, yangi mahsulotni ishlab chiqarishni yoki sotishni va davom etishni xohlaysizmi, biznes maqsadlariga erishish uchun birinchi qadamdir. Shu tarzda siz qarorlarni qo'llab-quvvatlash uchun raqamlarga ega bo'lasiz.
|
AQIDAVIY TA’LIMOTLAR - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

|
Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslikBog'liq Dunyo dinlari tarixi. 10-sinf (2017, Z.Islomov, D.Rahimjonov)AQIDAVIY TA’LIMOTLAR
Islom dinida Alloh taolo, uning sifatlari, insonlarning
taqdiri, qiyomat, jannat va do‘zax, gunoh va savob kabi
aqidaviy masalalarni o‘rganuvchi fan «kalom ilmi» deb
ataladi. Milodiy VIII–IX asrlarda musulmonlar orasi-
da yunon falsafasidan ta’sirlangan, Qur’on oyatlari va
hadis larni noto‘g‘ri tushungan toifalar paydo bo‘ldi.
Ular goh Allohni insonga o‘xshash tasvirlar, goh uning
xususiyatlarini inkor etar, payg‘ambarlar, Qur’oni karim
sha’niga noloyiq fikrlarni bildirar edilar. Mana shunday
sharoitda sunniylik yo‘nalishi olimlari ayrim oqimlar-
ning buzg‘unchi g‘oyalariga bir qator raddiyalar bergan-
lar. Natijada moturidiya va ash’ariya ta’limotlari yuzaga
kelgan. Sunniylik doirasida mazkur ikki yo‘nalish ham
to‘g‘ri hisoblanadi.
Moturidiya ta’limotiga movarounnahrlik olim,
buyuk ajdodimiz Abu Mansur Moturidiy (870–944) asos
solgan.
Moturidiy sof diniy aqida doirasidan chiqmagan hol-
da aql-idrokni ulug‘laydi va mantiqan asoslangan bilim-
ning ahamiyatini alohida ta’kidlaydi.
Moturidiyga ko‘ra, inson hayotiy imtihonlar uchun
yaratilgan. Shu bilan bir vaqtda unga ushbu sinovlardan
muvaffaqiyatli o‘tish va to‘g‘ri yo‘lni topish uchun keng
imkoniyatlar ham berilgan. Inson o‘z xatti-harakatlarini
tanlashda ixtiyorlidir.
Buyuk alloma o‘z qarashlari bilan hanafiylik ta’limo-
tining Markaziy Osiyo xalqlari an’analari, urf-odatla-
ri bilan chambarchas bog‘liqligini ko‘rsatib berdi. Eng
Donishmand —
baqqol ning
do‘koniga
o‘xshaydi:
borini indamay
gina ko‘rsatadi
qo‘yadi, nodon
esa lashkar
nog‘orasining
o‘zi: ovozi
balandu, ichi
bo‘mbo‘sh va
g‘arib.
Sa’diy
Sheroziy
Moturidiya ta’limoti XI–XII asrlarda keng miqyosda rivojlangan.
Ushbu davrlarda ta’limot nafaqat Movarounnahrda, barki Xuroson,
Iroq, Misr va Shom o‘lkalariga ham tarqala boshlagan.
Abu Mansur
Moturidiy
maqbarasi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi muassasalari uchun darslik
|
Tether - Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020

|
Raqamli iqtisodiyot asoslari (Darslik) toshkent – 2020
|
bet | 166/201 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,94 Mb. | | #232599 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi Tether
Tether – bu Tether Limited tomonidan chiqarilgan fiat bilan bog‘liq bo‘lgan kriptovalyuta.
Tether, Bitniin BTC-dan farqli o‘laroq, Omni Layer protokoli orqali blockchaindan foydalanadi. Omni Layer protokoli blokcheyn bilan o‘zaro ishlaydigan, Bitcoinga asoslangan kriptovalyuta tokenlarining chiqarilishi va qaytarilishini ta’minlaydigan ochiq manbali dastur. Tether valyutasi 100% Tether platformasidagi zaxira hisobvarag‘idagi haqiqiy xorijiy valyuta aktivlari bilan ta’minlanadi. Tether Limited kompaniyasining xizmat ko‘rsatish shartlariga muvofiq kriptovalyutani milliy valyutalarga sotib olish yoki almashtirish mumkin.
Blokcheyn texnologiyasidan foydalangan holda, Tether foydalanuvchilarga dollar, yevro va ienalarga bog‘langan raqamli tokenlarni saqlash, yuborish va qabul qilish imkonini beradi. Bitcoin raqamli aktivlarning global bozor qiymatining qariyb 70 foizini tashkil qiladi. Biroq, kunlik va oylik savdolar hajmiga ko‘ra [36], Bitcoin kriptovalyuta yetakchi emas, balki bozor kapitallashuvi Bitkoinga nisbatan 30 baravar kam Teter.
2018-yilda Tetherning savdo hajmi Bitcoin narxidan kuniga 21 milliard dollarga oshdi. Mutlaq rekord 2018-yil may oyida o‘rnatildi, bunda USDT (Tether cryptocurrency token) kuniga 31 milliard dollarni rekord darajadagi aylanmani qayd etdi.
4.4.3-jadvalda eng mashhur kriptovalyutalarni asosiy ko‘rsatkichlari berilgan.
4.4.3-jadval Eng mashhur kriptovalyutalar ko‘rsatkichlari
|
| |
AKq - Aksiyadorlik kapitalining qiymati IAq - Imtiyozli aksiyalar qiymati

Bu ko‘rsatkich tahlil qilinganda shuni e’tiborga
olish lozimki, bunda ushbu ko‘rsatkich 1 dan ortiq bo‘lmasa birmuncha ijobiy
holat deb baholash mumkin, ya’ni korxona dividend to‘lash uchun yetarli darajada foyda olganligidan dalolatdir.
Aksincha, bu ko‘rsatkich 1
dan oshib ketsa, korxona dividend to‘lash maqsadida rezerv kapitalidan foydalan- ganligini anglatadi.
Xususiy kapital tahlili uning tarkibidan joy olgan ko‘rsatkichlar hi- sobiga o‘zgarib boradi. Har bir tarkibning o‘zgarishi ham o‘z mazmu- niga ko‘ra ma’lum ko‘rsatkichlarning o‘zgarishi orqali amalga oshadi.
Ustav kapitali. Xususiy (hissador) kapitalining qiymati qimmatli qog‘ozlarning emissiyasi va joriy yil foydasi va zarari hisobiga o‘zgarishi mumkin. Bu ko‘rsatkichlar «Xususiy kapital to‘grisida hisobot» ning 020; 030 va 060- satrlarida o‘z aksini topadi.
MUSTAHKAMLASH UCHUN - Dunyo dinlari tarixi o‘rta umumta’lim muassasalarining 10-sinflari va o‘rta maxsus, kasb-hunar...

77
O‘ZBEKISTONDA DINIY BAG‘RIKENGLIK
VA IJTIMOIY BARQARORLIK
16-§
FAOLLASHTIRISH UCHUN
SAVOL VA TOPSHIRIQLAR
1. Berilgan rasmlarda xalqimizga xos qanday qadriyatlar uyg‘unlashgan?
2. Bag‘rikenglik deganda nimani tushunasiz?
3. Vatanimiz tarixidan bag‘rikenglik tamoyiliga oid ma’lumotlarni kel-
tiring.
4. Ikkinchi jahon urushi yillarida o‘zbek xalqining bag‘rikenglik qadriyati
qanday namoyon bo‘ldi?
Bugun O‘zbekiston diniy bag‘rikenglik, millatlararo
totuvlik borasida butun
dunyoga namuna bo‘lmoqda. O‘zbekiston xalqiga xos ushbu fazilat uzoq va
murakkab tarixiy jarayonlar natijasida yuzaga kelgan. Og‘ir sinovlarni boshi-
dan kechirgan turli e’tiqod vakillari qiyin vaqtlarda bir-birlarini qo‘llab-quv-
vatlab, o‘zaro yordam qo‘lini cho‘zganlar. O‘lkamiz tarixi turli din vakillari
orasida diniy asosdagi nizolar chiqmaganligi bilan ajralib turadi.
Bundan deyarli 1,5 ming yil avval hozirgi Markaziy Osiyoni o‘z
ichiga ol-
gan G‘arbiy turk hoqonligi davrida (552–576) o‘lkada ma’lum bo‘lgan barcha
78
din vakillariga o‘z e’tiqodlarini amalga oshirish uchun
keng yo‘l qo‘yib berilgan.
VIII asr boshida Movarounnahrga islom dini kirib
keldi. Bunda yangi diniy e’tiqod va mahalliy urf-odat,
an’analar birlashib, boshqa musulmon mamlakatlaridan
farqli o‘ziga xos shaklni oldi. Keyinchalik shu o‘lka ula-
molari tomonidan keng rivojlantirilgan hanafiylik maz-
habi mazkur urf-odatlarning Qur’on
va hadislarga mos
qismini diniy manba sifatida qabul qildi. Natijada di-
niy-ijtimoiy masalalarni hal qilishda «urf» fiqhiy man-
balardan biri bo‘lib qoldi.
Islom olamida kim musulmon,
kim musulmon emas,
degan tortishuvlar avj olgan bir paytda Markaziy Osiyo
ulamolari islom dinini qabul qilib, o‘zini musulmon sa-
nagan kishini
kofirlikda ayblash mumkin emas, degan
qoidani islom dinining manbalari bilan asoslab berdilar.
Islom dinining ushbu o‘lkada keng tarqalgan mazhabi
hanafiylikning bosh aqidaviy tamoyillari ana shunday
bag‘rikenglikka asoslangan.
Imomi A’zam Abu Hanifa (699–767)
tomonidan
bosh
langan bunday bag‘rikenglikning ilmiy-aqidaviy
asoslari yurtimiz allomalaridan Imom Moturidiy (870–
944), Abul Muin Nasafiy (1046–1115) kabi zotlar tomo-
nidan davom ettirildi. Ular qoldirgan boy ilmiy meros
asrlar osha musulmon mamlakatlar madrasalarida diniy
Jami talab ko‘rsatkichi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 67/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Jami talab ko‘rsatkichi. Har bir iste’molchining o‘z, shaxsiy talabi bozordir. Jami bozor talabi yoki umumiy bozor talabi barcha iste’molchilar talabi yig‘indisidan kelib chiqadi. Shunday ekan, jami talab ko‘rsatkichi narxlarning muayyan darajasida barcha iste’molchilar sotib oladigan tovarlar miqdorining ifodasi sifatida keladi.
Jami taklif ko‘rsatkichi. Bu ko‘rsatkichning shakllanishi ham xuddi talabniki singari, jami taklif yig‘indisidan kelib chiqadi. Bu esa jami sotilishi lozim bo‘lgan tayyor mahsulot ifodasi sifatida keladi.
Marketing tadqiqotida tahlilning turli metod va usullaridan foydalaniladi. Marketing faoliyatida tahlilni qo‘llaydigan metodlaridan ayrimlari quyidagilardan iborat:
An’anaviy usullar:
analitik ko‘rsatkichlar tizimi;
omilli modellashtirish;
taqqoslash, guruhlashtirish va boshqalar.
Iqtisodiy matematik usullar tahlil etilayotgan ko‘rsatkichlar o‘rtasida tasodifiy stoxastik bog‘lanish bo‘lgan hollarda qo‘llaniladi. Marketing tadqiqotlarini olib borishda eng ko‘p qo‘llaniladiganlari quyidagilardan iborat:
keng o‘lchovli metod (birinchi galda klaster tahlili) orqali mar- keting xulosalarining asosga ega ekanligi bilan bog‘liq muammolarni yechishda qo‘llaniladi. Masalan, sotish hajmiga bir-biri bilan bog‘liq bir qancha omillardan eng muhimlari baho, raqobatga bardoshlik, reklama xarajatlari va hokazolarni ta’sir etish darajasi aniqlanadi;
regressiv va korrelatsiya metodlari o‘zgaruvchan guruhdagi ko‘rsatkichlar o‘rtasidagi bog‘liqlik qanchalik jips ekanligini aniqlashda keng qo‘llaniladi;
statistik metod – ommaviy, takrorlanib turadigan hodisalar va bozor holatini kuzatishda foydalaniladi;
qaror chiqarish nazariya metodi – marketing faoliyatida bunday nazariyalar bozordagi holat o‘zgarishiga iste’molchilarning munosa- batini aniqlashda ishlatiladi. Boshqarish faoliyatining samaradorligi ko‘pincha qabul qilinayotgan qarorlarga bog‘liq. Korxonadagi muammolar va ularning aniq yechimi boshqaruvchiga yuklangan, ishlab chiqarish, texnikaviy, ijtimoiy, iqtisodiy, marketing va huquqiy qaror- larni to‘g‘ri qabul qilish va o‘z vaqtida bajarilishiga bog‘liq.
variatsion tahlil marketing faoliyatiga ta’sir etuvchi omillar analitik yo‘l bilan bajariladigan ishlarga aloqasi yo‘q bo‘lgan hollarda qo‘llaniladi.
chiziqli va chiziqsiz programmalashtirish xo‘jalik jarayonlarini funksiya va cheklanishlarda qatorli tarzda programmalashtirish va ularni boshqarish bo‘yicha muqobil qatorlardan eng optimal variantini aniqlashda qo‘llaniladi.
|
| |
Resurslar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 66/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Bu sahifa navigatsiya:
- Talab
0
Resurslar bahosi
chizma. Taklif harakatining chizmasi
Taklif bozor tovar bilan to‘la ta’minlangandan keyin o‘zgarmasdan bir me’yorda bo‘lishi ham mumkin, bunda baho oshib borishi bilan bozorga chiqariladigan tovar ko‘payishining zarurati bo‘lmay qoladi. Shunda ishlab chiqarish hajmi ham o‘zgarmay, taklif ham bahoga bog‘liq bo‘lmagan holda barqarorlashishi mumkin.
Talab o‘zgarishi (elastikligi) mavjud bo‘lib, bu :
baho o‘zgarishi va holati;
xaridorlar soni va ularning didi, istagi;
iste’molchilarni xarid etish imkoniyati;
inflatsiya ehtimoli va boshqalar
Yuqoridagi talabni belgilovchi omillardan tovar bahosi va iste’molchilarning xarid etish imkoniyati muhim o‘rin tutadi. Taklif, bozor tovar bilan to‘la ta’minlangandan keyin o‘zgarmasdan bir me’yorda bo‘lishi ham mumkin, bunda baho oshib borishi bilan bozorga chiqariladigan tovar ko‘payishining zarurati bo‘lmay qoladi. Shunda ishlab chiqarish hajmi ham o‘zgarmay, taklif ham bahoga bog‘liq bo‘lmagan holda barqarorlashishi mumkin.
Taklifning o‘zgaruvchanligi, umuman talab o‘zgaruvchanligiga o‘xshab, tovar bahosining o‘zgarishi, taklifning o‘zgarish darajasini aniqlash uchun taklif o‘zgaruvchanligi ko‘rsatkichi (K) qo‘llaniladi. Unga ko‘ra,
K Taklif etilgan tovаr miqdori o‘zgarishi
(%)
Bаhоlаrning o‘ zgarishi (%)
Agar, K>1 bo‘lsa, taklif o‘zgaruvchan; K=1 bo‘lsa, noo‘zgaruvchan;
K<1 bo‘lsa mutlaq noo‘zgaruvchan bo‘ladi.
Talab va taklifni ifodalashda asosiy ko‘rsatkichlar quyidagilar hisoblanadi:
|
| |