nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm - Biokimyo pmd

33-rasm.
Oqsil ingibitorlar
110
Puromitsin oqsil biosintezining ingibitorlaridan hisoblanadi.
Puromitsin aminoatsil – tRNKdagi oxirgi adenil kislota qoldig‘i bilan
struktur jihatdan o‘xshash bo‘lganligi uchun peptidil t – RNK bilan
reaksiyaga kirishib peptidil – puromitsinni hosil qiladi. Natijada peptid
zanjirining uzayishi to‘xtaydi va ribosomadan erkin peptidil –
puromitsinlar ajralib chiqadi. Puromitsin ham prokariot, ham
eukariotlarda oqsil sinteziga tormozlovchi ta’sir etadi (33-rasm).
O‘simtalarga ta’sir etuvchi aktinomitsin D oqsil biosintezini
ingibirlaydi. U har xil tur RNKlar, ayniqsa, mRNK sinteziga
tormozlovchi ta’sir etadi. Aktinomitsin DNKga bog‘liq RNK-
polimerazalarni ingibirlab transkripsiyani to‘xtatadi.
Tuberkulyozni davolashda ishlatiladigan antibiotik rifamitsin
bakteriyadagi DNKga bog‘liq RNK-polmerazani ingibirlaydi. Yaqinda
rifamitsinni viruslarga qarshi ta’siri ochildi; u DNK – saqlovchi virus
chaqirgan traxoma kasalligini muvaffaqiyatli davolashda qo‘llanilyapti.
Demak, bu antibiotik klinik onkologiyada viruslar chaqirgan,
o‘simtalarni davolashda o‘z tadbiqini topadi deb asoslansa bo‘ladi.
Terlama kasalligini davolashda qo‘llaniladigan bir qancha antibiotiklar
ham oqsil biosintezini ingibirlaydi. Masalan: elongatsiya stadiyasidagi
peptidiltransferaza reaksiyasini xloramfenikol, translokaza fermentini
siklogeksamid ingibirlaydi.
Tuberkulyozga qarshi antibiotiklar – streptomitsin, neomitsin
mRNKning translyatsiyasi vaqtida xatolarni vujudga keltiradi (masalan:
kodon UUU fenilalanin o‘rniga leytsinni polipeptid zanjiriga biriktirishi
natijasida anomal oqsil hosil bo‘lib, bakteriyaning halok bo‘lishiga olib
keladi).
Tetratsiklin aminoatsil – tRNKni ribosomadagi 50 S subbirlikdagi
aminoatsil markazi bilan bog‘lanishini tormozlab, 70 S ribosomadagi
oqsil biosintezini ingibirlaydi. Penitsillin hujayra membranasi tuzilishida
ishtirok etuvchi geksapeptidlarning sintezini tormozlab, oqsil sintezini
ingibirlaydi. Ularning sintez mexanizmi oqsilning ribosomal sintez
mexanizmidan farqlanadi.
Eritromitsin va oleandomitsin ribosomadagi translyatsiya vaqtida
ishtirok etuvchi translokazaning faolligini tormozlaydi.
Oqsil sintezida ishtirok etuvchi biron-bir zvenoning buzilishi yoki
tushib qolishi patologik holatning rivojlanishiga olib keladi, bunda
kasalning belgilari sintezi buzilgan oqsilning tabiati va funksiyasiga
bog‘liqdir.
|
Fermentativ reaksiyalar substrat konsentratsiyasigabog‘liq

118
laboratoriyalarda ferment faolligi va miqdorini aniqlashda substratlar
to‘yinish konsentratsiyasida ishlatiladi. Agarda fermentlarni ketma-ket
substrat konsentratsiyasini oshirib inkubatsiya qilinsa, har gal reaksiya
tezligi ortadi: avval juda tez, keyin sekinroq va nihoyat maksimal
darajaga yetadi, ya’ni – Vmax, maksimal reaksiya tezligiga to‘g‘ri
keladi.
Mixaelis K
M
konstantasining qiymati ushbu reaksiya uchun
jarayonda qatnashayotgan uning tezligini ta’minlab bergan substratning
konsentratsiyasiga teng, Km = 1/2 Vmax. Km = mol/l bilan belgilanadi.
Fermentativ reaksiya tezligi ferment miqdoriga to‘g‘ri
proporsionaldir.
To‘qima va hujayrada ferment miqdori qanchalik ko‘p
bo‘lsa, fermentativ jarayon tez kechadi. Agar ferment miqdori uning
sintezini buzilishi hisobiga kam bo‘lsa, reaksiya sust kechadi. Bu esa
davo vosita sifatida ularni qo‘llashni taqozo etadi.
-rasm - Biokimyo pmd

105
xususan m-RNK, ishtirokisiz, balki ribosomalarsiz ham amalga oshishi
mumkin. 1976-yilda Gamburgda o‘tkazilgan X Xalqaro biokimyog‘arlar
kongressida F. Lipman (AQSH) va K.Kuraxasi (Yaponiya) 2 ta tabiiy
siklik peptid antibiotiklar – gramitsidin S va tirotsidinni Bacillus brevis
dan ajratilgan ekstrakt, hamda ekstraktdan ajratilgan oqsil fraksiyalarda
sintezlanishining isbotini taqdim etganlar. Xususan, Bacillus brevis
ekstraktidan ajratilgan va tozalangan 2 ta oqsil preparati 10 aminokislota
qoldiqlaridan hosil bo‘lgan siklik polipeptid gramitsidin Sning hosil
bo‘lishini ta’minlaganlar. Tozalangan oqsil fraksiyalari (molyar og‘irligi
100000 va 180000) bu siklik dekapeptidni (D – fenilala-
nilprolilvalilornitilleytsin) hosil bo‘lishi uchun faqat aminokislotalar,
ATF va Mg
+2
ionlarini bo‘lishini talab etgan:
Yengil oqsil fraksiya (molyar og‘irligi 100000) birligi polipeptid
zanjirga D-fenilalanin – kiritilishi va ratsemirlanishini, og‘ir fraksiya
esa (molyar og‘irligi 180000) – qolgan 4ta a- aminokislotalar birikishini
boshqaradi, ikkala ferment, shuningdek, peptid bog‘larini hosil
bo‘lishida ishtirok etadi. Yonida joylashgan multiferment kompleksida
xuddi shunday pentapeptid sintezlanadi, keyin ikkala pentapeptid
«bosh» va «dum» turida birikib, zanjirni yopib, siklik dekapeptid hosil
qiladi. Birinchi ferment tarkibida kovalent bog‘langan fosfopantein
qoldig‘i topilgan. Shuning uchun uni o‘sayotgan peptid zanjiriga ferment
bir qismidan ikkinchi qismiga tiol guruhi ishtirok etadi deb taxmin
qilingan. Xuddi shunday sintez mexanizmi tirotsidin (dekapeptid) va
13ta aminokislota qoldig‘i saqlovchi peptid-mikobatsellin antibiotiki
uchun ham isbot qilingan.
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 111

O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va
ochiq kon ishlari texnologiyasi mexanizatsiyasi va kon ishlarini
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va
|
-jadval
Ba’zi fermentlarning optimum pH muhiti

117
Tirik organizmlarda fermentativ reaksiyalar tezligining
haroratga bog‘liqligi
Organizm haroratining muayyan darajadan ortib ketishi fermentlar
faolligini pasaytiradi. Fermentativ reaksiya maksimal faoliyat
kechiradigan daraja ushbu ferment uchun optimal harorat deb yuritiladi.
Ko‘pchilik fermentlarning ta’siri uchun optimal tana harorati 37
0
Cga
yaqin (normal tana harorati). Masalan: oqsil va kraxmalning kislotalar
bilan gidrolizi 100
0
Cda bir necha soat davomida kechadi, ferment
ta’sirida esa 37
0
Cda bir necha daqiqada sodir bo‘ladi. H
2
O
2
ning temir
ionlari bilan parchalanishi sekin boradi, katalaza fermenti ta’sirida esa
juda tez kechadi va fermentdagi 1 mg temir 10 tonna neorganik temirning
o‘rnini bosadi.
Fermentativ reaksiyalar tezligini tana haroratiga bog‘liqligi muhim
amaliy ahamiyatga egadir. Masalan, infeksion omillar ta’sirida
organizmda isitmaning ko‘tarilishi (lixoradka) biokimyoviy jarayonlarni
tezlashtiradi va hujayrada endogen substratlarni tanqisligini vujudga
keltiradi (organizmni darmonsizlantiradi). Negaki tana haroratining 1
o
C
ortishi fermentativ reaksiyalar tezligini 20% oshiradi. Ba’zi fermentlar
termolabil bo‘lgani sababli yuqori tana haroratida denaturatsiyaga
uchraydi va biokimyoviy jarayonlar tabiiy kechishini o‘zgartiradi.
Bularni oldini olish uchun lixoradka holatida dori vositalar
qo‘llanilishini taqozo etadi. Demak, ulardagi modda almashinuvini
pasaytirishi ajratilgan a’zolarni sovutishda qo‘llaniladi. To‘qima va
suyuqliklarni yaxlatilgan holatda yoki past temperaturada saqlash
autokatalitik parchalanishning oldini olish usuli bo‘lib qoldi.
F E R M E N T L A R - Biokimyo pmd

112
esa E.Fisher fermentlar spetsifikligini «qulf-kalit» nazariyasi asosida
isbotlab beradi. XX asrning boshlarida I.P. Pavlov oshqozon-ichak
yo‘lidagi fermentlar nofaol – proferment holatda bo‘lishini,
tripsinogenni enterokinaza ta’sirida faollanishini ko‘rsatadi va
fermentlar faolligini aniqlash usullarini yaratadi. Mixaelis va Menten
1913-yilda fermentlar ta’sir etish mexanizmi
va fermentativ reaksiyalar
kinetikasini yaratishadi. 1926-yili Samner ureaza fermentini kristall
holda oladi va uni oqsil tabiatligini ko‘rsatadi. 1957-yili Viland va
Pfleyderer fermentlarni molekulyar shakllarda – izofermentlarda
bo‘lishini isbotlaydilar. 1960-yilda
Fillips lizotsimni uchlamchi
strukturasini rentgenostruktur tahlil orqali aniqlaydi.
Fermentlar neorganik katalizatorlardan quyidagilar bilan farqlanadi:
1. Juda yumshoq sharoitlarda faollik ko‘rsatadilar (past temperatura,
normal bosim, pHning ma’lum qiymatlari va boshqalar).
2. Kimyoviy reaksiyani juda jadal tezlashtiradilar (35-rasm).
3. Yuqori spetsifiklikka egadir.
4. Fermentlar faolligi boshqariladi.
34-rasm.
Fermentlar ahamiyati. Fermentlarning biologiya va tibbiyotdagi
o‘rni
113
5. Fermentativ reaksiya
tezligi
ferment miqdoriga
to‘g‘ri proporsionaldir.
Fermentlar uchun xos
bo‘lgan bir qator xususiyatlar
ularning oqsil tabiati bilan
bog‘liqdir.
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 56

Teng holatlarda tara koeffitsiyenti qancha kam b o ’lsa, tashish shunchalik
iqdisodiy jihatdan foydali.
Har bir o ’qqa to ’g ’ri keladigan vagon massasining qismi (vagon tarasi va
foydali yuk) o ’qqa b o ’lgan bosimni ko ’rsatadi va y o ’lning yuqori tuzulish
qism iga q o ’yiladigan talablami ifodalaydi.
lm y o ’lga b o ’lgan bosim vagonning umumiy o g ’irligining uning uzunligiga
bo ’lgan nisbatiga teng. Bu k o ’rsatkich sun’iy inshootlardan (ko’priklar, yo’l
o ’tkazgichlar va boshqa) o ’tish imkoniyatini k o ’rsatadi.
Lokomolivlar.
Lokomotivlar sifatida karyerlarda elektrovozlar, teplovozlar
va tortish agregatlari q o ’llaniladi. Elektrovozlaming qulayligi bu ularning
nisbatan yuqori foydali ish koeffitsiyentiga egaligi, bu ko ’rsatkich 14-16%ga
teng, shuningdek boshqaruvchi balandlikda harakatlanishning yuqori tezligi,
40%o gacha b o ’lgan ko ’tarilish qiyaliklami bosib o ’tish qobiliyati, ishga doimiy
shaylik, oson xizm at k o ’rsatish va qattiq iqlimiy sharoitlarda ishonchli ish
qobiliyati ham qulayliklarga kiradi. Kontaktli elektrovozlar bugungi kunda keng
qo ’llanilmoqda, ular 1500 va 3000 V kuchlanishli doimiy tokda ishlaydi (jadv.
4.2). elektrovozlam ing kamchiligi deb, ularning ishi elektr manbaiga bog’liqligi
va aloqa tarmoqlari va tortish nimstansiyasini qurishga b o ’lgan katta xarajatlarni
sanab o ’tish mumkin.
Bunda,
1>
Kartoshka kotleti - Pazandachilik asoslari

|
Pazandachilik asoslari
|
bet | 29/53 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 219,59 Kb. | | #149983 |
Bog'liq Pazandachilik asoslari-fayllar.orgKartoshka kotleti. Ishlovdan o‘tgan kartoshka pishiriladi, quritilib, issiq
holda eziladi, so‘ng 40- 50°C gacha sovitilib, xom tuxum qo‘shib yaxshilab
aralashtiriladi.
Aralashmaga 10-15 gramm jazlangan piyoz qo‘shish mumkin. So‘ng
aralashma porsiyaga taqsimlanadi va un yoki urvoqqa belanib kotlet shakli
beriladi. Tayyorlangan kartoshka kotleti tovada qizdirilgan yog‘ga solinib ikki
yoqlama qobiq hosil qilib qovuriladi va qovurish shkafiga qo‘yib iste‘molga tayyor
holga keltiriladi. Tarqatishda kartoshka kotleti likobchaga qo‘yilib, ustidan
sariyog‘ yoki margarin sepib, bir chetiga smetana yoki smetana sardagi quyib
beriladi. Smetana va sardaklar alohida idishda berilishi ham mumkin.
Kartoshka zrazilari. Kartoshkani xuddi kartoshka kotletiga o‘xshash
pishirib, mahsulot qo‘shib tayyorlanadi. Porsiyaga taqsimlab, obinon shakli berilib
o‘rtasiga qiyma solinadi, chetlari bukilib, yemirilgan g‘isht shakli berilib, un yoki
urvoqqa belanadi va tovadagi qizib turgan yog‘ga solib ikki yoqlama qobiq hosil
qilib qovuriladi. So‘ng qovurish shkafiga solib iste‘molga tayyor holga keltiriladi.
Qiyma tayyorlash uchun: piyoz somoncha shaklida to‘g‘ralib jazlanadi,
to‘la pishirib chopilgan tuxum, ko‘kat, yanchilgan murch bilan aralashtiriladi.
Tuxum o‘rniga pishirib, mayda chopilgan qo‘ziqorin yoki somoncha shaklida
to‘g‘ralib, margarin bilan biroz suyuqlikda yumshoq pishirilgan sabzi qo‘shilishi
ham mumkin.
Tarqatishda kartoshka zrazisi likobcha yoki laganchaga suzilib, ustidan
sariyog‘ yoki margarin sepiladi. Smetana yoki tomat, qo‘ziqorin sardagi alohida
idishda yoki zrazi yoniga qo‘yib berilishi mumkin.
Kartoshka 241 g, tuxum 1/10 dona, bosh piyoz 48 g, margarin 5 g, tuxum 1/2
dona, urvoq yoki bug‘doy uni 12 g, oshxona yog‘i 10 g, oshxona margarini yoki
51
sariyog‘ 10 g, yoki smetana 20 g yoki sardak 75 g. Sof og‘irligi: yog‘ bilan 210 g,
smetana bilan 220 g, sardak bilan 275 g.
|
| |
Slit Beam Profiler Application changelog

Slit Beam Profiler Application changelog:
V1.0 Oct-14-2005
Initial release
V1.1 Jan-20-2006
- Message title "USERPOWER_POPUP_TITLE" corrected
- Actual power for user power calibration corrected
- Zoom and pan also applicable to vertical scale
- Variable clip level instead two fixed
- 2D graph configuration panel added including
- vertical logarithmic scale
- marking of maximum positions (centroid or peak)
- maximum autocenter function
- marking of zero and clip level
- settable zoom
- 3D graph configuration including
- top view default
- zoom
- gray scale
- contour
- VISA, Driver and Firmware version check at program start
- Larger font for selected parameter value
- Rolling average implemented
- Display of selected parameter with 6 decimal digits if peak power < 0.01
V2.0 Sep-15-2006
- Beam width correction for 13.5% clip level added
- M² measurement added
- BP parameter structure and display extended
- Pass/Fail panel and functionality added
- Printing capability added
V2.1 Nov-15-2006
- Bug removed: Display text was 'Centroid' overwritten by 'Peak Power'
- Pass/Fail test result also visible in main panel
- Beam quality designator k changed to K
V2.2 Feb-26-2007
- Support of UV Beam Profiler BP104-UV and BP109-UV
- Separate man/auto switches for gain, bandwidth and offset settings
- Bug fix: M2 measurements accepts now wavelengths out of Beam Profiler range for calculation
- M2 divergence unit changed from rad into mrad
- M2: in case of very low divergence (parallel beam) a linear fit is done automatically
- M2: a hyperbolic fit (with lens) and a successive linear fit (w/o. lens) can be combined to an approximation of the unfocussed beam
- Implementation of DataSocket data transfer for BP and M2 results
V2.3 Apr-02-2008
- Support for Windows Vista
- Adjustable 'Field of View' for 3D graph, displays small beams at high resolution
- Manual updated with M
V2.4 Jun-04-2009
- Support of new models BP104-IR2 and BP109-IR2
- Settable wavelength range for BP and M2 extended
- Fonts changed for better readability on Japanese OS
- For M2: Power unit switches to 'mW' if it was 'digit' before -> prevents erroneous beam diameter readings
V2.5 Jun-05-2009 - internal release
- Calibration panel does not close after offset value calibration - this is fixed.
V2.6 Jan-22-2010
- Modifications to cope with VXIpnp driver V2.4.
V2.7 Apr-23-2010
- USB drivers signed to support installation on Windows VISTA / 7 systems.
- Instrument driver files included in distribution package.
V2.8 Jun-02-2010
- Bug removed: missing analysis support added to distribution kit
- Corrected printer icon
|
E+I 
↔
 EI - Biokimyo pmd

125
39-rasm
. Ingibirlanish turlari
Raqobatsiz ingibirlanishda ingibitor ferment bilan funksional
bo‘lmagan guruhlar orqali bog‘lanadi. Raqobatsiz
ingibirlanishga sianid
kislota, kimyoviy birikmalar, natriy ftorid, natriy azid va boshqalar ta’siri
misol bo‘la oladi. Ular ferment katalitik
markaziga kiruvchi SH-
guruhlarni bog‘lab oladi. Raqobatsiz ingibitor ta’sirini substrat miqdorini
ko‘paytirib bartaraf qilish mumkin emas. Ingibitorga bog‘lovchi
moddalar bilan ta’sir etish mumkin. Bunday moddalar reaktivatorlar
deb yuritiladilar. Raqobat
qilmaydigan ingibirlanish deb, ferment-
substrat kompleksiga ingibitorning birikishi bilan boradigan fermentativ
reaksiyaning pasayishiga aytiladi. Raqobat
qilmaydigan ingibitor
ferment bilan substratsiz muhitda birikmaydi. Ayni vaqtda, ingibitor
substratning ferment bilan bog‘lanishini
yengillashtiradi, keyin esa o‘zi
126
ferment-substrat kompleksi bilan birikib, ferment faolligini ingibirlaydi.
Bu ingibirlanishning kam uchraydigan turidir.
BP1 VXIpnp Instrument Driver changelog

BP1 VXIpnp Instrument Driver changelog:
V1.0 Oct-13-2005
Initial release
V1.1 Jan-20-2006
- new function CalcBeamWidth() supports variable clip level
- max. sample count reduced to 8176 (8192 fails)
- new function BP1_RollingAverageScan()
- offset settings MAX_VAR_DARK_DIGITS and FIX_DARK_DIGITS relaxed
V1.2 May-05-2006
- Sample application added
V2.0 Sep-13-2006
- new function CorrectBeamWidth_ISO for correcting beam width
- improved beam width determination in CalcBeamWidth and CalcBeamParams using interpolation
- new function BP1_Calc1st2ndMoments
- warnings if gain was too low and can be optimized in next scan
- limit beam width correction in BP1_CorrectBeamWidth_ISO to slit width
V2.1 Feb-26-2006
- support of UV Beam Profiler BP104-UV and BP109-UV
- separate functions for setting gain, bandwidth and offset manually
- bug fix: correct BP109-IR for wrong calibrated min wavelength
V2.2 Apr-01-2008
- support for Windows-Vista
V2.3 Jun-04-2009
- support of BP104-IR2 and BP109-IR2
- BP1_ReadScan extended to receive 8 speed values per drum revolution, struct scaninfo enlarged
- new function BP1_SetupScan_MotorVoltage()
V2.4 Jan-25-2010
- BP1_init() function now according to VXIpnp style which is compatible with LabView 8 and later.
- LabVIEW driver files renamed, added .NET driver files to distribution
V2.7 Apr-23-2010
- Increased version to V2.7 to align it to application version.
- USB drivers signed to support installation on Windows VISTA / 7 systems.
V2.8 Jun-02-2010
- Bug removed: missing analysis support added to distribution kit
- Corrected printer icon
|
License - Thorlabs Slit Beam Profiler Application bp1 vxipnp Instrument Driver Readme

License:
The Beam Profiler Application software is copyright Ó 2005-2010, Thorlabs GmbH. For license details please see file License.rtf in the applications installation directory.
The BP1 instrument driver library is copyright Ó 2005-2010, Thorlabs GmbH. For license details please see file LGPL2.1.rtf in the drivers installation directory.
Supported platforms:
This software was verified with the following platforms:
- Windows 2000
- Windows XP (32-bit version)
- Windows Vista (32-bit version)
- Windows Vista x64 Edition (64-bit version)
- Windows 7 (32-bit version)
- Windows 7 x64 Edition (64-bit version)
|
Law of Conservation of Energy - Toshkent farmatsevtika instituti fizika, matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti fizika, matematika va axborot texnologiyalari kafedrasi
|
bet | 44/69 | Sana | 19.03.2017 | Hajmi | 172,07 Kb. | | #410 |
Law of Conservation of Energy:
Also known as the First Law of Thermodynamics, this is the principle that energy can never be created or destroyed, only converted from one form to another (e.g. the chemical energy of gasoline can be converted into the energy of motion of a car). The total amount of energy in an isolated system (or in the universe as a whole) therefore remains constant.
Law of Universal Gravitation:
Published by Sir Isaac Newton in 1687, and sometimes also known as the Universal Law of Gravity, this was the first formulation of the idea that all bodies with mass pull on each other across space. Newton observed that the force of gravitybetween two objects is proportional to the product of the twomasses, and inversely proportional to the square of the distance between them. Although the theory has since been superseded by Albert Einstein's General Theory of Relativity, it predicts the movements of the Sun, the Moon and the planets to a high degree of accuracy and it continues to be used as an excellent approximation of the effects of gravity for everyday applications (relativity is only required when there is a need for extreme precision, or when dealing with the gravitation of very massive objects).
|
| |
Limon kislotali bijg’ish - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 59/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маърузаLimon kislotali bijg’ish
Mog‘or zamburug‘lari shakarni oksidlanib, limon kislotaga aylanishi limon kislotali bijg‘ish deb ataladi
CH3COOH +2C6H12O6 + ЗО2 = 2C(OH)COOH + 4H2O+CH3COOH
Limon kislota bir qator o‘rtadagi mahsulotlar orqali hosil bo‘ladi. Ilgari limon kislotasi limon va apelsin kabi sitrus mevalarning sharbatidan olinar edi. Hozirgi vaqtda esa, asosan, oksidlovchi bijg‘ish yo‘li bilan tayyorlanadi. Limon kislotali bijg‘ishni Aspergillus niger mog‘ori yordamida amalga oshiriladi.
Shirali mahsulot - melassa limon kislotasi ishlab chiqarish uchun xom ashyo bo‘lib xizmat qiladi. Unda 15 foizga yaqin shakar va zamburug‘ uchun zarur ozuqa moddalar bor. Mog‘orni 6-8 kun davomida 300C o‘stiriladi. Limon kislota sarf qilingan shakarga nisbatan 50-60 foiz hosil bo‘ladi. Agar limon kislotasi o‘z vaqtida ajratib olinmasa, u soddaroq birikmalargacha - shavel, sirka kislotalari, karbonat angidrid va suvgacha oksidlanadi.
Limon kislota amalda keng qo‘llaniladi. Tibbiyotda, konditer va kulinariya mahsulotlari, alkogolsiz ichimliklar, siroplar va shu kabilar tayyorlashda limon kislotasidan foydalaniladi.
Kletchatka va yogochning aerob sharoitda parchalanishi
Bu jarayon turli mog‘or zamburug‘lari ta’sirida vujudga keladi. Ular saprofit yoki o‘simliklar paraziti bo‘lishi mumkin. Kletchatkani ko‘pchilik bakteriya va aktinomitsetlar ham parchalaydi.
Kletchatkaning aerob parchalanish jarayoni tabiatda keng tarqalgan. Bu jarayon natijasida o‘simliklar qoldiqlari minerallashib, tuproqda gumus hosil bo‘ladi.
Kletchatka parchalovchi - sellyulazalitik mikroorganizmlar paxtachilikda katta zarar keltiradi, chunki ular paxta tolasini dalada, saqlashda va qayta ishlashda parchalashlari mumkin.
Yog‘ochda 50-60 foiz kletchatka, 30 foiz lignin, 15 foiz gemitsellyuloza va bir oz mikdorda mo‘mli va boshqa moddalar mavjud. Quruq yog‘och uzoq vaqt yaxshi saqlanadi, namlangani esa mikroorganizmlar ta’sirida tez parchalanadi, ko‘pincha uni mog‘orlar chiritadi.
Yog‘ochning hamma komponentlari (tarkibiy qismlari) parchalanishi mumkin. Yog‘och mikroorganizmlar ta’sirida zararlansa u chirishi mumkin. Yog‘ochning parchalanishi halk xo‘jaligida katta zarar keltiradi.
Namlik va havo bor sharoitda yog‘och tez parchalanadi. Yog‘ochni parchalaydigan mog‘orlar 22-60 foiz namlikda yaxshi o‘sadi. Undan ko‘proq yoki kamroq namlikda mog‘orlar o‘smaydi.
|
| |
Oksidlovchi bijg‘ishlar - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 57/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маърузаOksidlovchi bijg‘ishlar
Havo kislorodi ishtirokida mikroorganizmlar keltiradigan biokimyo jarayonlari oksidlovchi (aerob) jarayonlarga kiradi.
Nafas olish jarayonida ko‘pchilik aerob mikroorganizmlar organik moddalarni karbonat angidrid va suvgacha oksidlaydi. Ammo ba’zi aeroblar ularni qisman oksidlay oladi, natijada muhitda to‘la oksidlanmagan organik birikmalar hosil bo‘ladi. Bu birikmalar bijg‘ish jarayonida hosil bo‘ladigan mahsulotlarga o‘xshashi tufayli, aerob mikroorganizmlar yordamida organik moddalarni qisman oksidlanish jarayonlari oksidlovchi bijg‘ish deb ataladi.
Tabiatda aeroblar anaerob mikroorganizmlarga nisbatan bir muncha ko‘proq va turlidir. Odatda birinchi mikroorganizm hayot jarayonida hosil qilgan mahsulotlar ikkinchi mikroorganizm tomonidan oksidlanadi. Mikroorganizmlar navbatma-navbat bir-biri bilan almashib o‘sib, organik moddani karbonat angidrid va suvgacha to‘la parchalaydi.
Oksidlovchi bijg‘ishga hamma organik moddalar duch keladi, shular qatorida yog‘och, mo‘m kabi mustaxkamlari ham.
Sirka kislotali bijg‘ish
Bu bijg‘ishda sirka kislotali bakteriyalari ta’sirida etil spirti oksidlanib, sirka kislotasiga aylanadi.
CH3CH2OH + O2 ► CH3COOH + H2O
etil spirit sirka kislota
Spirtli bijg‘ish kabi sirka kislotali bijg‘ish ham qadimdan ma’lum. Ko‘pincha havoda vino va pivo ochiq idishda qolib ketsa, ular yuzasida bakterial parda hosil bo‘lib, spirt sirkaga aylanadi.
Sirka achitqich bijg‘ishni keltiruvchi bakteriyalar grammanfiy, tayoqchasimon, sporasiz qat’iy aerob organizmlardir. Bu bakteriyalarning harakatchan va harakatsiz turlari mavjud. Ular kislotali muhitga chidamli bo‘lib, optimum pH 5,4-6,3 ga teng, ba’zilari esa 3,0 atrofidagi pH da ham o‘sadi.
Sirka kislotali bakteriyalari ikki turkumga mansubdir: Gluconobacterium (sirka kislotasini oksidlamaydigan) va Acetobacter (sirka kislotasini karbonat angidrid va suvgacha parchalaydigan).
Bu bakteriyalar bir-biridan hujayralarning o‘lchami, spirtga bardoshligi, sirka kislotasini hosil qiladigan miqdori va boshqa xususiyatlari bilan farq qiladi. Ularning o‘sish harorat optimumi 300C atrofida.
Sirka etil spirtidan ikki bosqichda hosil bo‘ladi:
|
| |
CH3CHOH + O2 ► 2CH3CHO + 2H2O - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 58/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маъруза2CH3CHOH + O2 ► 2CH3CHO + 2H2O
2CH3CHO + O2 ►2CH3COOH
Sirka kislotali bakteriyalarning o‘nlab turlari ma’lum. Ularning ba’zilari vitamin V1, V2, V12 ni sintez qiladi.
Sanoatda sirka kislotali bijg‘ishi sirka olishda qo‘llaniladi.
Eskicha usul bilan sirka olishda vinoga ozgina sirka qo‘shib, kislotalab havoda qoldirilgan. Sirka kislotali bakteriyalar yuzada parda hosil qilib, vinoni sirkaga aylantiradi. Sirkani vaqti-vaqti bilan quyib olib, ajratib, yana vino qo‘shiladi. Parda tagidan sirkani o‘z vaqtida ajratish kerak, chunki spirt tugaganda bakteriyalar sirkani karbonat angidrid va suvgacha oksidlab yuborishi mumkin.
Oziq-ovqatlarga ishlatadigan sirka kislotasini sanoatda sirka kislotali bijg‘ish asosida maxsus minora shaklidagi chanlarda (generatorlarda) olinadi. Generator buk daraxtining (qora qayin) lentasimon o‘ralgan payraxalari bilan to‘ldirilgan bo‘lib, tepa qismidan bir me’yorda sirka, spirtli ozuqali eritma, mineral tuzlar va o‘stiruvchi moddalar bilan yoki suyultirilgan vino quyilib turiladi. Ozuqa substrati albatta nordon bo‘lishi kerak, chunki kislotali muhit parda hosil qiluvchi achitqilar shilimshiq yovvoyi sirka kislotali bakteriyalarni rivojlanishini oldini oladi. Ishlab chiqarishda A. aceti kulturasi qo‘llanadi. Payraxalarda sirka kislotali bakteriyalari ko‘p mikdorda rivojlanadi.
Generatorning pastki qismida tayyor sirka kislota to‘planadi. Uni vaqti-vaqti bilan chandan quyib olinadi.
Ba’zan sirka kislotasida zararkunanda-mayda (uzunligi 1-2 mm) qurtlar uchraydi, rivojlanib sirka achitqich bakteriyalardan ozuqlanadi. Sirka loyqalanib, ta’mi yoqimsiz bo‘lib qoladi.
Hozirgi davrda sirkani «chuqurlikda» o‘stirish usuli bilan germetik yopiq apparatlarda - fermentyorlarda spirtli ozuqa substratga sirka kislotali bakteriyalarni kiritib, uzluksiz aeratsiya qilib olinadi.
Agar sirka kislotali bakteriyalari vino, pivo, kvas, alkogolsiz ichimliklar va boshqa mahsulotlarda rivojlansa, ularni aynitadi.
|
| |
Qon
– siydikda qizil qon tanachalari (
gematuriya) yo

diabetda kuniga 150 g gacha keton tanachalari chiqarilishi mumkin.
Siydikda hech qachon atseton, atsetosirka kislotasi bo‘lmaydi, yoki
aksincha, chiqarilmaydi. Odatdagi nitroprussid sinamalari nafaqat
atsetonni, balki atsetosirka kislotani borligini aniqlashga imkon beradi;
β
– oksimoy kislotasi siydikda keton tanachalari (qandli diabet va
boshqalar) juda ko‘payganda paydo bo‘ladi.
Keton tanachalari siydik bilan nafaqat qandli diabetda, balki
ochlikda, ovqat tarkibida uglevodlar bo‘lmaganida ajralishi bilan bog‘liq
kasalliklarda kuzatiladi. Masalan: tireotoksikozda, qon quyilishida, kalla
– miya jarohatlarida. Ilk yoshlik davrida oshqozon-ichak yo‘li uzoq
davom etadigan kasalliklari (dizenteriya, toksikozlar) ochlik natijasida
Siydikni azotsiz organik tarkibiy qismlari

|
Siydikni azotsiz organik tarkibiy qismlari Pdf ko'rish
|
bet | 242/273 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,12 Mb. | | #249242 |
Bog'liq Sobirova-R.A-biokimyoSiydikni azotsiz organik tarkibiy qismlari
– bu shavel, sut va limon
(sitrat), shuningdek moy, valeriana, qahrabo (suksinat),
β
-oksimoy,
atsetosirka va boshqa kislotalar. Sutkalik siydikda organik kislotalarni
umumiy miqdori odatda 1 g dan ortmaydi.
Me’yoriy sutkalik siydikda bu kislotalarni miqdori milligrammlarga
to‘g‘ri keladi, shuning uchun ularni miqdorini aniqlash juda
murakkabdir. U yoki bu holatlarda ular ko‘pchiligini chiqarilishi
ko‘payadi va ularni aniqlash siydikda oson kechadi. Masalan: kuchli
mushak ishida sut kislota miqdori, alkalozda – sitrat va suksinat miqdori
ortadi.
Siydikning anorganik (mineral) tarkibiy qismlari
– qon va
organizmni boshqa to‘qimalari tarkibiga kiruvchi barcha mineral
moddalar siydik tarkibida bo‘ladi. Sutkalik siydik quritilganda hosil
bo‘lgan 50–65 g quruq moddani 15–25 g anorganik moddalarga to‘g‘ri
keladi.
Natriy va xlor ionlari
– me’yorda ovqat bilan qabul qilingan
xloridlarni 90% (bir sutkada 8–15 g NaCl) siydik bilan chiqariladi. Ba’zi
patologik holatlarda (surunkali nefrit, diareya, o‘tkir bug‘im revmatizmi
va boshqalar) siydik bilan xloridlarni chiqarilishi pasayadi. Na
+
va Cl
+
ionlarini maksimal konsentratsiyasi (siydikda 340 mmol/l) organizmga
ko‘p miqdorda gipertonik eritmalar yuborilgandan keyin kuzatilishi
mumkin.
Kaliy, kalsiy va magniy ionlari –
ko‘pchilik tekshiruvchilar
koptokcha filtratida bo‘lgan kaliy ionlarini barchasi nefron proksimal
qismida birlamchi siydikdan qayta so‘riladi deb hisoblaydilar. Distal
segmentda kaliy ionlarini sekretsiyasi yuz beradi. U asosan kaliy va
vodorod ionlarini almashinuvi bilan bog‘liqdir. Demak, organizmda
kaliyni kamayishi nordon siydikning ajralishi bilan boradi.
Ca
2+
va Mg
2+
ionlari buyrakdan kam miqdorda ajraladi. Organizmdan
chiqarilishi kerak bo‘lgan Ca
2+
va Mg
2+
ionlarini taxminan 30% siydik
430
orqali ajratiladi. Ishqoriy yer metallarini asosiy qismi najas orqali
chiqariladi.
|
| |
O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va - bet 55

shuningdek qisman “xopper” turidagi 60t yuk k o ’tarish qobiliyatiga ega
vagonlardan foydalaniladi. “Gondola” turidagi vagonlar alohida b o ’lgan tag
qism ga ega b o ’ladi, tag qism xreb balkasi yonidagi sham irlarda harakat qiladi.
Tushurilgan taglik qiya maydonni tashkil qiladi, ulardan yuk ikki tomondan
to ’kiladi. “X opper” turidagi vagonlar qiya yon devorlarga ega bo ’ladi va
lyuklardan b o ’shatiladi, lyuklar vagon ramasidan pastda joylashgan. Yuk relslar
orasiga yoki yon tomonga bo’shatiladi.
B o ’sh to g ’ jinslarini tashish uchun bir va ikki tomonli o ’zi b o ’shatiladigan
vagon-dumpkarlardan
foydalaniladi.
D um pkarlam ing
tuzilishi
1.5-3m
balandlikdan 3-5t li katta tog’ jinsi b o ’laklarining tushishidan hosil b o ’ladigan
zarbalarga dosh beradigan ko’rinishda yasaladi (ekskavatorlar bilan yuklashda).
Dum pkarlar shuningdek rudani tashishda ham q o ’llaniladi. Dumpkarlar yuk
k o ’tarish, sig ’im, tara koefFitsiyenti, o ’qqa b o ’lgan bosim, lm y o ’lga bo ’lgan
bosim bilan xarakterlanadi (jadv. 4.1).
Alkaptonuriyada - Biokimyo pmd

429
1940-yilda A. Kvik va A.Ya. Pitel klinik amaliyotga gippur probasini
(Kvik-Pitel probasini) kiritdilar. Me’yorda
jigar hujayralari organizmga
qabul qilingan benzoat kislotani (yengil nonushtadan keyin bemor 3-4
g benzoat natriy qabul qiladi) glitsin bilan biriktirish orqali
zararsizlantiriladi. Hosil bo‘lgan gippur kislota siydik bilan chiqariladi.
Kvik-Pitel probasi o‘tkazilganda me’yorda siydik bilan qabul qilingan
benzoat natriyni 65-85% chiqariladi.
Jigar jarohatlanganda gippur
kislota hosil bo‘lishi buziladi, shuning uchun siydikda uning miqdori
keskin pasayadi.
Oziq-ovqat toksikoinfeksiyalari - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 45/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маърузаOziq-ovqat toksikoinfeksiyalari
Oziq-ovqat toksikoinfeksiyalarini oziq-ovqatlarga ko‘p miqdorda tushgan bakteriyalar, rikketsiyalar, viruslar, mog‘orlar va boshqa mikroorganizmlar keltirib chiqaradi. U og‘ir oshqozon-ichak kasalligidek o‘tib boradi. Ko‘pchilik toksikoinfeksiyalarni salmonellalar deb ataluvchi paratif guruh bakteriyalari keltiradi.
Salmonellyoz - odamdagi o‘tkir ichak kasalligi. Uni salmonellalar keltirib chiqaradi.
Salmonellalarning 2000 dan ortiq turi o‘rganilgan. Bu bakteriyalar Gram- tayoqchalar, spora hosil qilmaydi, kattaligi 2 - 3 mkm x ~0,6 mkm.
Salmonellalar turli fizik-kimyoviy omillarga chidamli. Yillab quritilgan holda, ayniqsa quruq go‘ng, chang, oziqa, oziq-ovqat mahsulotlarida yashashi mumkin. 5,5 dan 450C haroratda o‘sadi, yashashi uchun optimal harorat - 370C. Mahsulotlar 600C qizdirilganda salmonellalar 1 soatdan so‘ng, 700C - 15 min.dan so‘ng, 750C - 5min. dan so‘ng, qaynatilganda esa darxol o‘ladi.
Salmonellyoz infeksiyasining o‘tishiga asosan go‘sht va go‘sht mahsulotlari sabab bo‘ladi. Go‘shtga salmonella hayvonning hayotligi paytida ham, so‘yilganidan so‘ng ham tushishi mumkin. Salmonella bilan oziq-ovqat mahsulotlarining buzilishi odamdan ham o‘tishi mumkin. Salmonellyoz infeksiyasining tarqalishida ko‘pincha yana sut va sut mahsulotlari, ayniqsa g‘oz, o‘rdak, kurka, tovuq tuxumi va go‘shti sababchi bo‘ladi.
Hozir ichak-paratif bakteriyalarning ko‘p miqdorda har xil turlari ma’lum. Toksikoinfeksiyalarni keltiruvchi mikroblar faqat kasal odam va hayvonlardagina emas, sog‘lomlarda ham uchraydi. Shuning uchun go‘sht mahsulotlari ko‘pincha oziq-ovqat paratif toksikoinfeksiyalarning sababchisi bo‘ladi. Ko‘pchilik chirituvchi bakteriyalar ham oziq-ovqatdan zaharlanishni keltirib chiqaradi. Masalan, Bacterium vulgare, Bact. coli mahsulotlar aynishining sababchisidir.
Oziq-ovqat infeksiyalarining asosiy turlari: terlama, dizenteriya, brutsellyoz, sil va sibir yazvasi.
Oziq-ovqat kasalliklarining sabablari
Mahsulotlarni tayyorlash, saqlash va sotish sanitariya qoidalarini buzish.
Mahsulotlar bilan ishlaydigan xizmatchilar tomonidan gigiena qoidalariga rioya qilmaslik.
Oziq-ovqatlarni ishlab chiqarishdagi texnologik rejimini buzish.
Saqlash sharoit va muddatlarini buzish.
Oziq-ovqat kasalliklarining oldini olish uchun ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va mexanizatsiyalash katta ahamiyatga ega.
|
| |
Sut kislotali bijg‘ish - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 54/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маърузаSut kislotali bijg‘ish
Sut kislotali bijg‘ish sut kislotali bakteriyalari ta’siri shakarning parchalanib, sut kislota hosil bo‘lishidan iborat. Bu jarayonni umumiy yig‘indi holida quyidagicha tenglama bilan ko‘rsatish mumkin:
C6 H12 O6 = 2CH3 CHOHCOOH + 18 kkal
Sut kislotali bakteriyalar gomofermentativ va geterofermentativ turlarga bo‘linadi.
Gomofermentativ sut kislotali bakteriyalari bijg‘ishda asosan sut kislotasini, ozgina miqdorda qo‘shimcha mahsulotlar hosil qiladi.
Geterofermentativ sut kislotali bakteriyalari bijg‘ishda sut kislotasi bilan birga, anchagina sirka kislotasi, etil spirti, karbonat angidrid, vodorod va xushbo‘y hid beruvchi moddalar hosil qiladi.
Sut kislotali bakteriyalar sharsimon va tayoqchasiomon, harakatsiz, spora hosil qilmaydigan fakultativ anaeroblardir. Ular mono- va disaxaridlarni yaxshi bijg‘itadilar. Sut kislotali bakteriyalari ozuqa manbaiga talabchan bo‘lganlari uchun, ayrim aminokislotalar va vitaminlar bo‘lmasa, ular o‘smaydi. SHu sababli ulardan muhitdagi ba’zi aminokislota va vitaminlarni aniqlashda foydalaniladi. Ko‘pchilik sut kislotali bakteriyalari proteolitik aktivlikka ega, ammo ular oqsilni faqat aminokislotalargacha parchalaydi.
Haroratga bo‘lgan munosabat bo‘yicha sut kislotali bakteriyalarini o‘sish optimumi 25-350C teng mezofillarga va optimumi 40-45 0C atrofidagi termofillarga bo‘linadi. 60-800C gacha qizdirganda ular 10-30 minutda halok bo‘ladi, ammo ba’zi issiqqa chidamli turlari 850C da ham bir necha minut saqlanadi.
Amaliyotda keng qo‘llanadigan gomofermentativ sut kislotali bakteriyalarning turlariga quyidagilar kiradi: sut kislotali streptokokki (Streptococcus lactis), qaymoqli streptokokk (Stretococcus cremoris), termofil streptokokk (Steptococcus thermophilus), bolgar tayoqchasi (Lactobacillus bulgaricus), atssedofil tayoqchasi (L. acidophilus), Delbryuk tayoqchasi (L. delbrueckii), sut kislotali tayoqchasi (L. plantarum).
Geterofermentativ sut kislotali bakteriyalarning texnik jihatdan muhimlari quydagilardir: Str. citrovorus, Str. raracitrovorus, Str. diacetilactis, L. brevis, Leuconostoc cremoris.
Sut kislotali bakteriyalari sut sanoatida, non pishirishda, sabzavotlarni tuzlashda, kvas ishlab chiqarishda, ozuqalarni siloslashda, terilarni oshlashda, sut kislotasini ishlab chiqishda qo‘llanadi.
|
| |
Atseton-butilli bijg‘ish - «kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»

|
«kimyo texnologiya» fakulteti «oziq-ovqat texnologiyasi» kafedrasi «oziq ovqat mikrobiologyasi»
|
bet | 56/80 | Sana | 12.06.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #262830 |
Bog'liq ООМ ва Б маърузаAtseton-butilli bijg‘ish moy kislotali bijg‘ishga yaqindir, ammo bunda butil spirti va atseton moy kislotasiga nisbatan ko‘proq hosil bo‘ladi. Yana vodorod, karbonat angidrid va etil spirti hosil bo‘ladi.
Atseton - etilli bijg‘ish ham moy kislotali bijg‘ishga yaqin bo‘lib, bunda atseton va etil spirti moy kislotasidan ko‘proq hosil bo‘ladi.
Pektin moddalarining bijgishi
Pektin moddalari o‘simliklar hujayralarining qobig‘i tarkibiga kiradi va hujayralarni bir-biriga yopishtirib, ularni bir butun to‘qima qilib birlashtiradi. Ho‘l meva, ildiz meva, o‘simlik barglari va shu kabilar pektin moddalariga boy bo‘ladi.
Bakteriyalar ta’sirida pektin moddalari bijg‘ib oddiyroq moddalarga parchalanadi, moy va sirka kislotalar, etanol, karbonat angidrid, vodorod va shu kabilar hosil bo‘ladi.
Pektin moddalarining bijg‘ishi tabiatda katta ahamiyatga egadir, negaki, u turli o‘simlik materiallarning emirilishiga sabab bo‘ladi. O‘simlik qoldiqlari mavjud bo‘lgan tuproq va suvda pektin moddalar doimo bijg‘ib turadi.
Zig‘ir va tolali boshqa o‘simliklarni suvda ivitganda pektin moddalarning bijg‘ishidan foydalaniladi.
Kletchatkaning anaerob sharoitda parchalanishi. Bizning planetamizdagi uglerodlarning yarmi sellyuloza (kletchatka) tarkibiga kiradi va uni nativ holda hayvonlar hazm qila olmaydi. Lekin kletchatka kuchli kimyoviy oksidlovchilar ta’sirida yoki maxsus sellyuloza parchalovchi fermentli kompleks ta’sirida oson parchalanadi.
Kletchatkaning anaerob sharoitda parchalanishini spora hosil qiluvchi bakteriyalar - batsillalar va klostridiyalar keltiradi. Bu bakteriyalar turli haroratlarda, shu bilan birga +600C da ham rivojlanadi. Ba’zilari uchun esa +650C optimal hisoblanadi (Clostridium thermocellum ning tipik vakillari).
Kletchatkaning anaerob parchalanishida moy va sirka kislotalari, etil spirti, metan, karbonat angidrid, vodorod hosil bo‘ladi.
|
| |
V. Olingan natijalar va ularning tahlili

|
V. Olingan natijalar va ularning tahlili
|
bet | 17/20 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #136704 |
Bog'liq DORIVOR O‘SIMLIK XOM-ASHYOLARINI TAYYORLASH,V. Olingan natijalar va ularning tahlili:
1. Mevalari sifatida ishlatiladigan dorivor o‘simliklar bilan ishlash ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
2. Mevalari sifatida ishlatiladigan dorivor o‘simliklar bo‘yicha nazariy va amaliy bilimga ega boʻlishdi.
3. Mevalari quritish usullari ketma-ketlik qoidasiga amal qilish tavsiyalari ishlab chiqildi.
VI. Xulosa:
Mevalari sifatida ishlatiladigan dorivor o‘simliklardan farmasevtika sanoatida foydalanish ahamiyati va mevalarini quritish bo‘yicha mustaqil xulosa qiladi.
VII. Adabiyotlar
1. Мазнев Н.И. Высокоэффективные лекарственные растения. Большая энциклопедия народной медицины. М.: Эксмо, 2012. — 656 с.
2. Ивашин Д.С., Катина З.Ф., Рибачук Ч.З. Справочник по заготовки лекарственних растений. Киев 1989г. Дарслик 170 с.
4. Х.Х. Халматов, А.Х. Усмонхужаев, М.И. Махсумов, У.А. Ахмедов.
Атлас лекарственных растений Узбекистана.
5. Х.Х. Халматов, И.А. Харламов, З.И. Мавланкулова. Лекарственные растения Центральной Азии. Т., изд. мед. литературы им. Абу Али ибн Сино, 1998, 296 с.
6. A.Ergashev, U .Axmedov, A.Abzalov, M.Yu lchieva, A.Mamatkarimov. «Dorivor o‘simliklarni yetishtirish texnologiyasi» Toshkent 2009
9-LABORATORIYA MASHG‘ULOTI
I. MAVZU: Po‘stloqlarini laboratoriya sharoitida quritish usullari.
II. Ishning maqsadi:
Po‘stloqlar sifatida ishlatiladigan dorivor o‘simliklar bilan tanishish, Po‘stloqlar saqlash xamda saqlash usullari bilan tanishish, Vaqtinchalik va doimiy saqlash uchun mo‘ljallangan joylar, optimal temperaturada saqlash, Omborxonalarni tozalash, Omborxonalarda har xil o‘simlik hom-ashyolariga har xil materiallarning ishlatilish usullari, Saqlash joylari va vaqtini o‘rganish xaqida ma’lumotlar berish.
III. Kerakli jihozlar va materiallar:
Dorivor o‘simlik xom ashyolari (po‘stloqlar), Gost talablariga muvofiq yashiklar, qoplar, qogozli qoplar, elektron torozi, qisgich, elaklar.
|
| |
-rasm - Biokimyo pmd

116
Muhitning ferment faolligiga ta’siri.
Fermentlar
molekulasining
sirtida ko‘pgina zaryadlangan guruhlar mavjud. Ferment molekulasining
umumiy zaryadi manfiy va musbat zaryadlangan guruhlarning nisbati
bilan belgilanadi. Muhitning o‘zgarishi
zaryadning ortishi yoki
pasayishiga olib keladi.
Muhitning ma’lum qiymatida oqsil zarrachasi elektroneytral bo‘lib
qoladi, ya’ni manfiy va musbat zaryadlar soni bir xil bo‘lib qoladi va
ferment molekulasi zaryadga ega bo‘lmaydi, ya’ni izoelektrik nuqtada
bo‘ladi. Ko‘pchilik fermentlar yuqori turg‘unlik
va faollikka izoelektrik
nuqta yoki unga yaqin bo‘lgan sharoitda ega bo‘ladilar. Muhitning
keskin o‘zgarishi molekula konformatsiyasining o‘zgarishiga olib
keladi; denaturatsiya va fermentning inaktivatsiyalanishini vujudga
keltiradi. Fermentativ faollik eng yuqori bo‘lgan
nuqta fermentning
optimal pHi deb ataladi. Bunda ham ferment faol markazidagi funksional
faol guruhlar maksimal reaksion holatda ham substrat fermentning bu
guruhlari bilan bog‘lanishining eng qulay holatida bo‘lishi mumkin.
Ferment faolligining pHga bog‘liqligi qo‘ng‘iroqsimon shaklga ega.
Hujayra ichida joylashgan fermentlar odatda neytral muhit (pH 7,2),
ya’ni tana suyuqliklari ega bo‘lgan pH qiymatiga egadirlar.
Pepsin kabi
hujayradan tashqarida faollik ko‘rsatuvchi fermentlar optimum pHga
kislotali muhitda ega bo‘lishlari mumkin (12-jadval).
Yumshoq pishgan, (ilitilgan) tuxum

56
holatiga ko‘ra «xaltacha ko‘rinishda» pishgan tuxumga o‘xshash, ya‘ni
quyuqlashgan tuxum oqi xaltachani eslatadi.
To’la pishirilgan tuxum. Ishlovdan o‘tgan tuxum qaynab turgan tuzli suvda
10-12
minut qaynatilib, sovuq suvda chayilib, po‘sti tozalanmay iste‘molga
tarqatiladi. Tozalangan holda salatlar,
sovuq taomlar, suyuq taomlar, sardaklar
qiymaga aralashtirish uchun ishlatiladi. To‘la pishirilgan tuxumning oqi va sarig‘i
quyuq, zich ko‘rinishda bo‘ladi. Agar tuxum uzoq muddatda qaynatilsa zichlanish
darajasi davom etaverishi natijasida qattiq holga kelib, hazm bo‘lishi qiyinlashadi.
Tuxum tuzli suvda pishirilganda tuxum ichidagi
bosimga nisbatan yuqoriroq
sun‘iy osmatik bosim hosil qilinadi. Shu sababdan tuxum suvga solganda yorilsa
tuz solish natijasida uning suvga oqib chiqishi to
l
xtaydi. To‘la pishirilgan luxum
sovuq suvga solib sovitiladi. Agar sovuq suvda sovitilmasa, oqsil tarkibidagi
oltingugurtli vodorod birikmasi bilan tuxum sarig‘idagi temir elementlari o‘zaro
reaksiyaga kirishib temirli oltingugurt birikmasini hosil qiladi va tuxum sarig‘i
ustida qoramtir dog‘ hosil bo‘ladi. Bunday hodisaning oldini olish uchun
pishirilgan tuxum qaynoq suvdan olinib, sovuq suvda sovitilishi kerak.
Po‘choqsiz holda tuxumni pishirish. Kastryulkadagi suvni qaynash darajasiga
ko‘tarib, tuz,
sirka solib, aylanma holda aralashtirib, o‘rtasidagi o‘rama
chuqurlikka tuxum chaqib solinadi va 3-4 minut davomida past darajada
qaynatiladi. Bunda ajralib chiqqan oqsillar pichoq bilan taniga yopishtirib turiladi.
Tuxum sarig‘i suyuqroq bo‘lib, tuxum oqining o‘rtasida joylashishi kerak.
Bunday usulda pishirilgan tuxumlar sovuq yoki issiq holda berilishi mumkin.
Tarqatishda qovurilgan oq bulka non ustiga qo‘yib, ustidan sardak quyib yoki issiq
go‘sht taomlariga qo‘shib beriladi. Bu usulda tuxumni pishirish uchun 1 l suvga 50
g sirka, 10 g tuz solinadi.
-LABORATORIYA - O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar
|
bet | 12/20 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #136704 |
Bog'liq DORIVOR O‘SIMLIK XOM-ASHYOLARINI TAYYORLASH,5-LABORATORIYA MASHG‘ULOTI
II. MAVZU: Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini sun’iy quritish usullari bilan tanishish
II. Ishning maqsadi:
Dorivor o‘simlik xom-ashyosini suniy quritish usullarini tahlil qilish, Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish usullari, Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish mexanizmi xaqida ma’lumotlar berish.
III. Kerakli jihozlar va materiallar:
Stelaj, issiqlik pechi, issiqlik trubalari, xavo o‘tkazgich, havo tortgich trubalar, tutin trubalari, quyosh-yoqilg‘ilik, qurilmalari, energiya, fiziologik-bioximik jarayonlar
IV. Ishni bajarish tartibi
Sun’iy quritish jarayonida-birinchidan vaqtdan tejaladi, ikkinchidan xom-ashyoning sifat ko‘rsatkichlari talab doirasida bo‘ladi va uchinchidan xom-ashyoning sanitar holati (tabiiy quritishga nisbatan) qoniqarli bo‘ladi.
Quritish vaqtining davomiyligi bir necha soatga kisqaradi. Mahsulotning sifati (tabiiy quritishga) nisbatan yuqori, quritish uchun talab etiladigan maydon esa (tabiiy quritishga) nisbatanancha kamayadi. Ishlab chiqarishning sanitar holati oshadi. Quritish jarayoni iqlim sharoitlariga bog‘liq bo‘lmaydi.
6-rasm. Suniy quritish moslamalari.
Quritish davrini ijobiy tomonga o‘zgartirishga imkon beradi. Kech kuz oylarida tayyorlangan o‘simlik organlari yoki uzilgan ho‘l meva xom ashyo mahsulotlarini sifatli qurishi va talablarga javob berishini ta’minlaydi.
Hozirgi kunda turli xil sun’iy (USK-2E va b.q) quritgich moslamalari mavjud va bundan turli sohalarda maqsadli ravishda foydalaniladi.
V. Olingan natijalar va ularning tahlili:
1. Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish usullari ko‘nikmasiga ega bo‘ladi.
2. Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish bo‘yicha nazariy va amaliy bilimga ega boʻlishdi.
3. Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish qoidasiga amal qilish tavsiyalari ishlab chiqildi.
VI. Xulosa:
Dorivor o‘simliklar xom-ashyosini suniy quritish usullari, dorivor o‘simliklar xom-ashyosini quritishda sanitar holati, suniy quritish vaqtining davomiyligini o‘rganib oladi mustaqil xulosa qiladi.
|
| |
Bikarbonatlar, fosfatlar va sulfatlar

431
o‘lchamini ortishi, shuningdek koptokchalarda qon oqimi pasayishi
natijasida vujudga keladi. Buyrakdan tashqari proteinuriya siydik
yo‘llari yoki prostata bezini jarohatlanishiga bog‘liqdir.
Klinik amaliyotda ko‘p qo‘llanilaniladigan
«albuminuriya»
iborasi
(siydikda oqsil aniqlanganda) noto‘g‘ridir, chunki siydik bilan nafaqat
albumin, balki globulinlar ham ajraladi. Masalan: nefrozlarda siydikdagi
oqsilni umumiy miqdori 26 g/l gacha bo‘lishi mumkin,
bunda albuminlar
konsentratsiyasi 12 g/l, globulinlar esa – 14 g/l.
Odam siydigidagi qator fermentlar faolligini aniqlash mumkin:
lipaza, ribonukleaza, LDG, aminotransferaza, urokinaza, fosfataza,
α
–
amilaza, leytsinaminopeptidaza va boshqalar.
α
–amilaza va ba’zi
boshqa
fermentlardan tashqari fermentlar faolligini aniqlashni asosiy
qiyinchiliklari siydikning quyuqlanishi va bunda ferment faolligini
ingibirlashdan muhofaza qilishga bog‘liqdir.