nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga qarshi suv ta’minoti

|
1. Umumiy ma’lumotlar. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari. Yong’inga qarshi suv ta’minoti
|
bet | 1/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 145 Kb. | | #141534 |
Bog'liq Yong\'inga qarshi tizimlar va ularning olib boradigan tadbirlarini urganish pptx
Yong'inga qarshi tizimlar va ularning olib boradigan tadbirlarini urganish
Reja:
1. Umumiy ma’lumotlar.
2. Yong’inni o’chirish moddalari va ularning xossalari.
3. Yong’inga qarshi suv ta’minoti.
4. Yong’in xavfsizligi sitemasiga talablar.
5. O’t o’chirgichlar, o’t o’chirish qurilmalari va mashinalari. Yong’in muxofazasini tashkil etish va yong’inni o’chirish.
1. Umumiy ma’lumotlar
YOng’in - maxsus joydan boshqa joyda yonuvchi, moddiy zarar keltiruvchi va nazorat qilib bo’lmaydigan yonish jarayonidir.
YOng’inning odam va hayvonlarga ta’sir qiluvchi xavfli va zararli omillari: ochiq yong’in, atrof-muhit va narsalarning yuqori harorati, toksik moddalarni yonishi, tutun, havo tarkibida kislorod konsentrasiyasining kamayishi, qurilish konstruksiyalarining qulayotgan qismlari; portlashdagi to’lqin zarbi, otilayotgan qismlar va zararli moddalar hisoblanadi.
YUqorida qayd qilingan omillarning xavfliligi yong’inni davom etish vaqtiga (Tyo) bog’liq bo’ladi va quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi.
Tyo=N/ , (19.1.)
bu yerda N-yonuvchi modda miqdori, kg/m3; -moddani yonish tezligi kg/m3soat. Agar binoda har xil qattiq va suyuq moddalar bo’lsa hamda bino maydonining dyeraza maydoniga nisbati 4:10 atrofida bo’lsa yong’inni davom etish vaqti.
Tyo=Sr/6S0 (g1/n1+g2/n2+...+gn /nn) (19.2.)
formula bo’yicha topiladi.
bu yerda g1..gn-har bir yonuvchi modda miqdori (kg/m2); n1…nn-moddalarning yonish tezligini hisobga oluvchi koeffisient (qabul qilinadi:benzin uchun-15, rezina, organik shisha uchun-35, avtomobil shinalari uchun- 40, yog’ochlar uchun-65 va boshqalar).
YOng’inni o’chirishdan ko’ra uning oldini olish osondir. SHu sababli korxonalar, ishlab chiqarish uchastkalari rahbarlari yong’in chiqish sabablarini bilishi va uni oldini olish bo’yicha tegishli tadbirlarni amalga oshirishikerak.
|
| |
Mahsulotning gigroskopikligi deganda

|
Mahsulotning gigroskopikligi deganda
|
bet | 20/39 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #110149 |
Bog'liq Oziq ovqat maxsulotlarini saqlash usullariMahsulotning gigroskopikligi deganda uning atrof-muhitdan namlikni yutishi va uni kapillyarlarida hamda butun yuzasi bilan ushlab turish xususiyati tushuniladi. Oziq-ovqat mahsulotlarining gigroskopiklik xususiyatlari ularning strukturasiga, tarkibiga, shuningdek haroratga va havoning nisbiy namligiga yuqori darajada bog‘liqdir. Kukun holidagi oziq-ovqat mahsulotlari (Quruq, sut, qahva), choy, quritilgan mevalar va sabzavotlar yuqori gigroskopiklik xususiyatiga ega ekanligi bilan farq qiladi.
Oziq-ovqat mahsulotlarining gigroskopiklik xususiyatini ularning tarkibida atrof-muhit atmosferasidagi suv bug‘larini yutishi yuqori bo‘lgan moddalarning bo‘lishi keskin darajada oshiradi. Bunday moddalar qatoriga asalning gigroskopikligini keltirib chiqaradigan fruktoza, osh tuzining gigroskopikligini oshiradigan kaltsiy va magniy tuzlarini misol qilib keltirish mumkin.
Oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida gigroskopik suvning miqdori havoning nisbiy namligiga bog‘liq bo‘ladi. Nisbiy namlik deganda havodagi suvning absolyut miqdorining, shu haroratda havoni butunlay to‘yintirish uchun zarur bo‘ladigan suv bug‘larining miqdoriga nisbati bilan o‘lchanadigan kattalik tushuniladi.
Havoning nisbiy namligi quyidagi formula yordamida aniqlanadi:
Mabc ∙ 100 W ꞊ ––––––––––
Mmakc
Bu yerda: W - nisbiy namlik, %;
Mabc - havodagi suv bug‘larining absolyut miqdori, g/m3;
Mmakc- shu haroratda va bosimda havodagi suv bug‘larining maksimal miqdori, g/m3.
Amaliyotda oziq-ovqat mahsulotlarini saqlashda havoning nisbiy namligi psixrometr asbobi yordamida aniqlanadi.
Saqlash rejimlarini tartibga solishga asoslangan usullar
Mahsulotlarni saqlash turlari
Texnologik jarayonlarning xarakteri va yo‘nalishlariga qarab saqlash usullarini 3 ta guruhga ajratish mumkin:
saqlash rejimlarini boshqarishga, tartibga solishga asoslangan usullar;
mahsulotlarni har xil joylashtirishga asoslangan usullar;
mahsulotlarga har xil usullar bilan ishlov berishga asoslangan usullar.
Hap bir guruh aniq usullarni o‘z ichiga oladi. Ularning soni ilm-fan taraqqiyoti asosida takomillashib va rivojlanib bormoqda.
Lekin ko‘pgina usullar ilmiy-tadqiqotlar darajasida qolib ketmoqda. Buning asosiy sabablari ularning qimmat turishi, iqtisodiy samaradorligining pastligi, pul mablag‘larining yetishmasligi va boshqalar bilan tushuntiriladi.
Temperatura rejimini boshqarishga asoslangan usullarga sovutish va muzlatish usullari kiradi.
|
| |
Izobrajenie - Rejim - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 11/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.Izobrajenie - Rejim bo'limidan mos rang modeli (Oq-qora( Bitmap), RGB, CMYK, Lab...) tanlanadi.
Masalan, RGB rang modeli rejimidagi tasvirni oq-qora rang modeli rejimiga o'tkazamiz.
1.9-rasm.Oq-qora rejimga o’zgartirish.
Shunda yuqoridagi tasvirimiz oq-qora rang rejimiga o'tadi.
1.10-rasm. Natija
Yoki, aksincha oq-qora rang modeli rejimidagi tasvirni RGB rang
modeli rejimiga o'tkazib ko'ramiz.
1.11-rasm.Rangli tasvirga aylantirish.
Shunda tasvirni qayta ishlashda turli ranglardan foydalanish mumkin.
Aks holda faqat ikki rangdan foydalanish mumkin. Buni rang tanlash
uskunasi oraqali rangni almashtirib ham ko'rish mumkin.
1.12-rasm.Natija
II BOB. ADOBE PHOTOSHOP DASTURDA QATLAMLAR BILAN ISHLASH. 2.1§ Qavatlar to‘g‘risida asosiy tushunchalar.
Photoshop dasturidagi qavatlar ustma-ust taklangan shaffof qog‘ozlarga
o‘xshaydi. Qavatning shaffof maydonlari orqali uning tagidagi qavatlarni ko‘rish
mumkin. Qavatdagi tasvirni boshqa qavatlarga nisbatan joylashuvini o‘zgartirish
uchun ushbu qavatni siljitish mumkin. Bundan tashqari qavatning xiralik darajasini
o‘zgartirib uni qisman shaffof qilish mumkin. Odatda qavatlardan bir nechta
tasvirdan kompozitsiya tayyorlanganda, tasvirga matn yoki vektorli grafik figuralar
qo‘shganda foydalaniladi. Qavatlarga maxsus effektlar qo‘shish mumkin.
Yangi tasvir bitta qavatga ega. Tasvirga qo‘shilishi mumkin bo‘lgan qavatlar,
qavat effektlari va qavat to‘plamlarining soni faqatgina kompyuterning texnik imkoniyatlari bilan chegaralanadi. Qavatlar bilan Qavatlar paneli yordamida
ishlanadi. Qavat guruhlari qavatlarni tartiblash va boshqarishga yordam beradi.
Qavat guruhlaridan paneldagi qavatlarni mantiqiy tartiblashda foydalaniladi.
Xususiyatlar va maskalarni bir vaqtning o‘zida guruhdagi barcha qavatlarga qo‘llash mumkin.
Ba’zi hollarda qavatlar aniq bir kontentga ega bo‘lmaydi. Masalan, sozlama
qavatlar undan pastdagi qavatlarga ta’sir qiladigan rang va ton sozlamalarini o‘z
ichiga oladi. Tasvir joylashgan qavatga tegmagan holda sozlama qavatga
o‘zgartirish kiritish orqali tasvirni o‘zgartirish mumkin.
Smart Object deb nomlanadigan maxsus turdagi qavatlar bir yoki bir nechta
qavatlarni o‘z ichiga oladi. Smart Object qavatini tasvir piksellariga o‘zgartirish
kiritmasdan o‘zgartirish (masshtablash, qiyshaytirish yoki shaklini o‘zgartirish)
mumkin.
Photoshop dasturida qavatlar paneli barcha qavatlar, qavat guruhlari va qavat
effektlari ro‘yxatini aks ettiradi. Qavatlar paneli orqali qavatlarni aks ettirish yoki
yashirish, yangi qavat yaratish va qavat guruhlari bilan ishlash mumkin. Qavatlar
paneli quyidagi ko‘rinishga ega:
|
| |
Векторларнинг скаляр, вектор ва аралаш кўпайтмалари Фазода текислик тенгламалари Фазода тўғри чизиқ тенгламалари

|
Векторларнинг скаляр, вектор ва аралаш кўпайтмалари Фазода текислик тенгламалари Фазода тўғри чизиқ тенгламалари
|
bet | 1/8 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 483,32 Kb. | | #133992 |
Bog'liq 4 дарс
Фазода аналитик геометрия
Векторларнинг скаляр, вектор ва аралаш кўпайтмалари
Фазода текислик тенгламалари
Фазода тўғри чизиқ тенгламалари
Тўғри чизиқ ва текисликнинг ўзаро жойлашиши
Vektorlarning skalyar, vektor va aralash ko’paytmalari
Ta’rif. Boshi A nuqtada, oxiri B nuqtada bo’lgan yo’naltirilgan kesmaga vektor deb ataladi va yoki kabi belgilanadi.
vektorning uzunligi uning moduli deb ataladi va kabi belgilanadi. Oxiri boshi bilan ustma – ust tushadigan vektor nol vektor deb ataladi va bilan belgilanadi. Agar = 1 bo’lsa, u holda birlik vektor deyiladi.
Bir to’g’ri chizqda yoki paralell to’g’ri chiziqlarda yotuvchi vektorlar kollinear vektorlar deyiladi.
Agar ikki vektor o’zaro kolleniar, bir xil yo’nalgan va modullari teng bo’lsa, bu vektorlar teng vektorlar deyiladi.
Teorema. Noldan farqli va vektorning kollinear bo’lishining zaruriy va etarli sharti, shunday son topiladiki bundan quyidagi shart bajariladi
. (1)
Bir tekislikda yoki paralell tekisliklarda yotuvchi vektorlar komplanar vektorlar deyiladi.
Noldan farqli vektorning songa ko’paytmasi vektor bo’lib, uning uzunligi teng, yo’nalishi esa, da ning o’nalishi bilan bir xil, da esa ning o’nalishi bilan qarama – qarshi bo’ladi.
Ikkita va vektorlarning yig’indisi deb uchburchak yoki paralellogram qoidasi bo’yicha aniqlanadigan vektorga aytiladi.
|
|
|
|
Ikkita va vektorlarning ayirmasi deb vektorga aytiladi
|
|
vektorning (x, y, z) koordinatalari deb, boshlang’ich nuqtasi koordinata boshi bilan ustma - ust tushganda, oxirgi nuqtasining koordinatalariga aytiladi.
(x, y, z) vektorni ko’rinishida ifodalanishi mumkin, bu yerda - birlik vektorlar (ortlar), mos ravishda Ox, Oy, Oz o’qlarining musbat yo’nalishi bilan mos tushadi
(2)
vektorning uzunligi (3)
formula bilan aniqlanadi.
Vektorning yo’naltiruvchi kosinuslari deb sonlariga aytiladi, bunda mos ravishda vektorning Ox, Oy, Oz o’qlari bilan hosil qilgan burchaklari: (4)
bunda (5)
Ikkita va yig’indisining koordinatalari va vektorning songa ko’paytmasi quyidagi formulalar bo’yicha aniqlanadi:
(6)
(7)
vektorning l o’qdagi proeksiyasi deb prl
(8)
songa aytiladi, bu yerda vektor va l o’q orasidagi burchak.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 5/5 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 23,04 Mb. | | #259837 |
Bog'liq Amaliy ish DilshodbekFoydalanilgan adabiyotlar
X.Magdiyev, S. Mirzaev. Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari (2015) - Toshkent.
O‘zbekiston Respublikasi «Davlat yer kadastri to‘g‘risida»gi Qonuni.
28-avgust 1998-yil.
O‘zbekiston Respublikasi «Geodeziya va kartografiya to‘g^risida»gi Qonuni. 25 aprel 1997 -yil.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “O‘zbekiston Respublikasi Davlat kadastr yagona tizimini tashkil etish va uni yuritish tartibi to‘g‘risi”dagi Nizomni tasdiqlash haqida»gi 1996-yil 17-lyuldagi 255-son va 2005-yil
16-fevraldagi 66-son Qarorlari.
I.I.Ixlosov, D.M.Rizayeva “Davlat kadastri asoslari” Toshkent (2019)
T.X.Boltayev, Q.Raxmonov, O.M.Akbarov “Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari” Toshkent (2019).
https://uz.wikipedia.org sayti
https://www.buxstat.uz/uploads sayti.
|
| |
-rasm - Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi

|
Fakulteti Informatika va uni o`qitish metodikasi kafedrasi
|
bet | 12/19 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #238274 |
Bog'liq Adobe photoshop dasturning grafik obyektlarda ranglar va qatlamlar bilan ishlashning zamonaviy usullari.2.1-rasm. A – qavatlar panelining menyusi, B – filtr, C – qavatlar guruhi, D – qavat, E – qavat effektlari ro‘yxatini aks ettirish/yashirish, F – qavat effekti, G – qavat yorlig‘i
Qavatlar panelini aks ettirish uchun dasturning Window menyusidan Layers
buyruq qatorini tanlash kerak.
Oq yoki rangli orqa fonga ega yangi tasvir yaratilganida qavatlar panelidagi
eng pastki qavati orqa fon deyiladi. Har bir tasvir faqatgina bitta orqa fonga ega
bo‘ladi. Orqa fon qavatining qavatlar panelidagi joylashishi, ranglarni aralashtirish
rejimi va xiraligini o‘zgartirib bo‘lmaydi. Orqa fon qavatini oddiy qavatga
o‘zgartirib uning ushbu xususiyatlarini o‘zgartirib olish mumkin.
Shaffof kontentga ega tasvir yaratilganda tasvir orqa fon qavatiga ega
bo‘lmaydi. Tasvirning eng pastki qavati orqa fon qavati kabi cheklovlarga ega
bo‘lmaydi.
Orqa fon qavatini oddiy qavatga o‘zgartirish uchun quyidagilarni bajarish
kerak:
1. Qavatlar panelida orqa fon qavatini sichqon ko‘rsatkichi bilan ikki marta
bosish yoki dasturning Layer menyusining New bo‘limidan Layer From Background buyruq qatorini tanlash kerak;
2. Ochilgan dialog oynasidan qavatning xususiyatlari belgilanadi:
2.2-rasm. Dialog oynasidan qavatning xususiyatlari.
3. Dialog oynasining OK tugmasi bosiladi.
Oddiy qavatni orqa fon qavatiga o‘zgartirish uchun kerakli qavat tanlanasi va
dasturning Layer menyusining New bo‘limidan Background From Layer buyruq
qatorini tanlash kerak. Natijada qavatning barcha shaffof piksellari joriy orqa fon
rangiga o‘zgaradi va qavatlar panelining eng pastiga joylashadi.
Qavatlarni bir tasvir doirasida, boshqa bir tasvirga yoki yangi tasvirga diblikat
qilish mumkin.
Qavatni bir tasvir doirasida dublikat qilish uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Qavatlar panelidan qavat yoki guruh tanlanadi;
2. Tanlangan qavat yoki guruh sichqon ko‘rsatkchi bilan ushlab qavatlar
panelining tugmasi ustiga tashlanadi yoki dasturning Layer menyusi yoki
qavatlar panelining menyusidan Duplicate Layer yoki Duplicate Group buyruq
qatorini tanlash kerak. Ochilgan dialog oynasida qavat yoki guruh uchun nom
kiritiladi va OK tugmasi bosiladi:
|
| |
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

|
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕBog'liq document (2)
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 10
Часть–3_ Декабрь–2022
130
2181-3187
qiziqishlariga muvofiq tarzda ko‘ngillilik asosida tashkil qilinadi. O‘quvchilar
sinfdan va maktabdan tashqari ishlarda o‘zlarini qiziqtiradigan mashg‘ulotlarni
tanlab olishadi ularda mustaqil tashabbuskorona ishtirok etishadi.
Maktab va
sinfdan tashqari muassasalarning tashkiliy ishlarini, mazmuni va
maqsadini belgilash bugungi kunimizning barcha qirralarini hisobga olishni tala
b etmoqda. Sinf tashqari mazkur tarbiyaviy ishlar shaxs kamoloti bosqichlarini
belgilab olishga qaratilganligi bilan tavsiflanadi. Mazkur muammoni ijobiy hal
etish uchun sinfdan tashqari, tarbiyaviy ishlar tizimida quyidagilar bo‘lishi lozim:
– pedagoglar va o‘quvchilar o‘rtasida o‘zaro hurmat munosabatlarini
shakllanganlikning o‘ziga xos an’ana vositalariga
tayanish
;
– ulg‘ayayotgan inson shaxsini tarbiyada
oliy ijtimoiy qadriyat deb tan olish, har
bir bola, o‘smir va yosh yigitning betakror va o‘ziga xosligini hurmatlash, ijtimoiy
huquqini e’tiborda tutish zarur.
Sinfdan tashqari ishlarni to‘la qamrab olgan to‘garaklar bir necha xilda
bo‘lishi mumkin:
a) fan to‘garaklari;
b) mohir qo‘llar to‘garaklari;
v) duradgorlik to‘garaklari;
g) sport to‘garagi;
d) badiiy havaskorlik to‘garagi.
O‘rta umumta’lim maktablarida bu ishlarni sinf rahbari va tarbiyaviy ishlar
tashkilotchisi uyushtiradi. Sinf rahbari to‘garak rahbarlariga yaqindan yordam
beradi. Qiziqishlari, intilishlari bir xil bo‘lgan o‘z o‘quvchilarini biror to‘garakka
a’zo bo‘lishga chorlaydi.
Sinfdan tashqari tashkil qilingan ishlar o‘quvchilar hayotidagi tarbiyaviy
faoliyatni to‘ldiradi. Ularni dunyo qarashini to‘g‘ri shakllanishiga, axloqiy kamol
topishiga ko‘maklashadi. Nazariy bilimlarni amaliyot, ishlab chiqarish bilan
chambarchas bog‘lanishiga zamin yaratadi. Sinfdan tashqari ishlarga rahbarlik
qiluvchi tashkilotchilarning vazifalari ham ko‘p qirralidir. Sinfdan tashqari
tarbiyaviy ishlar tashkilotchisining vazifalariga quyidagilar kiradi:
– darsdan tashqari tarbiyaviy ishlarni rejalashtirish va amalga oshirishni
nazorat qilish;
– o‘quvchilarning sinfdan tashqari ko‘p qirrali ishlarni pedagogik jamoa,
o‘quvchilar tashkilotlari sinf faollari yordamida yo‘lga qo‘yish;
|
| |
Mavzu: Marshrutlash va uning xavflari Bajardi: Ismoilov Temurbek

|
Mavzu: Marshrutlash va uning xavflari Bajardi: Ismoilov Temurbek
|
bet | 1/4 | Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 7,94 Kb. | | #259071 |
Bog'liq Mavzu Marshrutlash va uning xavflari Bajardi Ismoilov Temurbek-hozir.org
Mavzu: Marshrutlash va uning xavflari Bajardi: Ismoilov Temurbek
Mavzu: Marshrutlash va uning xavflari Bajardi: Ismoilov Temurbek Protokol . Protokol - bu kompyuterga yoki har qanday qurilmaga aloqani qanday amalga oshirishi haqida ko'rsatmalar to'plami. Aloqa simli yoki simsiz kabi uzatish kanallarining har qanday qismida bo'lishi mumkin. Marshrutlash bu- kerakli manzilga axborotni blokini uzatish yo’lini aniqlash jarayonidir. Dunyo endi tarmoqlarga to'lib toshgan va haqiqatan ham ushbu tarmoqlar aloqa sohasida tezroq harakat qilishimizga yordam beradi. Protokollar kompyuterlar yoki qurilmalar o'rtasidagi o'zaro ta'sirlarni amalga oshirish uchun zarur elementdir. Masalan, TCP (Transferni boshqarish protokoli), FTP (Fayl nazorati protokoli), IP (Internet protokoli), DHCP (Xostni dinamik konfiguratsiya protokoli), POP (Post Office Protocol), SMTP (Oddiy pochta o'tkazish protokoli) va boshqalar. Router (router) OSI modelining uchinchi tarmoq sathida ishlaydigan qurilma. Router tarmoqdagi qurilmalar (marshrut jadvali) va muayyan qoidalar asosida OSI modeli tarmoq sathini ularning qabul qiluvchiga yuborish to'g'risida qaror qabul qiladi.
Shu bilan birga, segmentda u OSI modeli va tarmoq qatlamida ishlaydigan segmentlar o'rtasidagi ma'lumotlar havolasi qatlami ustida ishlaydi.
Tarmoq darajasida mantiqiy tarmoq manzili yaratiladi. Ushbu manzilni kompyuterlar guruhini aniqlash uchun operatsion tizim yoki tizim administratori tayinlaydi.
Ushbu guruh shuningdek, subnet (subnet) deb ataladi. Bir kichik tarmoq jismoniy segment bilan mos kelishi yoki bo'lmasligi mumkin.
Yonaltiruvchi Bu marshrutlash jadvalini saqlash va tarmoqning topologiyasidagi o'zgarishlarni boshqa ruter bilan almashish jarayonidir.
|
| |
ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ

ОБРАЗОВАНИЕ НАУКА И ИННОВАЦИОННЫЕ ИДЕИ В МИРЕ
http://www.newjournal.org/
Выпуск журнала № – 10
Часть–3_ Декабрь–2022
131
2181-3187
– sinfdan tashqari ishlar yo‘nalishiga bevosita rahbarlik qilgan holda,
o‘qituvchilar, sinf rahbarlari,
ota-onalar, o‘quvchilar tashkilotlari, sinf faollariga
uslubiy yordam ko‘rsatish;
– umummaktab va maktablararo o‘tkaziladigan eng muhim
tarbiyaviy tadbirlarda
qatnashish;
– o‘quvchilarning bo‘sh vaqtlarini tashkil qilishda tarbiya va madaniyat
muassasalari hamda
jamoatchilik kuchidan keng
foydalanish;
Bu borada tashkilotchilar faolligini uchta asosiy tomonini ko‘rish mumkin:
tashkilotchilik, uslubiy va ma’muriy.Bular ko‘pincha o‘zaro uzviy bog‘langan holda
namoyon bo‘ladi.
Tashkilotchining tashkilotchilik faoliyatiga quyidagi bir qator ishlarni
kiritish mumkin:
– tarbiyaviy ishlar sohasida erishilgan yutuq va kamchliklarni tahlil qilish;
– tarbiyaviy ishlarning maqsad va
vazifalarini aniqlash
;
–tarbiyaviy, ommaviy-siyosiy ishlarni rejalashtirish va ularning mazmuni,
shakl va usullarini aniqlash;
– sinfdan tashqari tarbiyaviy
ishlarni guruhlashtirish, boshqaruvchi
shaxslarni aniqlash.
Maktabda tarbiyaviy ishlarni aniq rejalashtirmasdan uning mazmuni, shakl
va usullarini aniqlamasdan, ma’lum bir tizimga solmasdan turib ko‘zda
tutilgan
maqsadga erishish qiyin.
Sinfdan tashqari ishlarning tarbiyaviy ta’siri ko‘p darajada o‘quv jarayonini
tashkil etish saviyasiga hamda o‘quvchilar jamoachining xilma-xil ishlarni qanday
yo‘lga qo‘yishga bog‘liqdir. Sinfdan tashqari faoliyat majburiy dastur bilan
chegaralanmaydi, balki yoshlari har xil o‘quvchilarni ihtiyoriy ravishda
birlashtiradi.
Ularning tashabbusi asosida
ishlarni amalga oshiradi, fanga qiziqtiradi,
ularni xalqning madaniy hayoti muhitiga olib kiradi.
Sinfdan tashqari ishlar shaxsdagi ijtimoiy faollik,
ijtimoiy ong hamda
axloqiy odatlarni tarkib toptirishning eng muhim omilidir. Bu faoliyat ilmiy jamoa,
adabiy va maktab teatrlarining ishlari, turli mavzularda o‘tkaziladigan kitobxonlar
konferentsiyasi va munozaralar, siyosiy, axloqiy, ilmiy-ommabop va mehnat
mavzularidagi ma’ruza
va suhbatlar, ijtimoiy-foydali mehnat, siyosiy axborot,
bayoram kechlari va
ertaliklari, to‘garak mashg‘ulotlarini o‘z
ichiga oladi.
O‘quvchilarning sinfdan tashqari ishlari o‘z mazmuniga ko‘ra
tafakkur
faoliyati va munosabat vositasai hisoblanadi. CHunki sinfdan tashqari ishlarda
olingan axborot idrok etiladi, qayta ishlanadi va shu
asosda yangi bilimlar hosi
l qilinadi.
Oshqozon osti bezi - Ichki sekretsiya ( endokrin bezlar ) fiziologiyasi

|
Ichki sekretsiya ( endokrin bezlar ) fiziologiyasi
|
bet | 5/5 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 454,46 Kb. | | #159816 |
Bog'liq Ichki-sekretsiya-bezlari-.-mavzu-materialiOshqozon osti bezi. Oshqozon osti bezi endokrin faolligini Langergans orolchalari ta’minlaydi. β hujayralar oshqozon osti bezi Langergans orolchasining 60 % ini tashkil qiladi. Ular insulin ishlab chiqaradi, u hamma turdagi moddalar almashinuviga ta’sir etadi, lekin hammadan ham qon plazmasidagi glyukoza miqdorini pasaytiradi. Insulin (polipeptid) kimyoviy yo‘l bilan sintez qilingan. Insulin ta’sirida hujayra membranasining glyukoza va aminokislotalarga nisbatan o‘tkazuvchanligi keskin ortadi (20 marotaba), bu esa oqsillar biosintezi va bioenergetik jarayonlarining kuchayishiga olib keladi.
Insulin sekretsiyasi yetarlicha bo‘lmaganda qandli diabetga olib keladi. Bunda qon plazmasida keskin glyukoza miqdori ortib ketadi, Qonda insulin miqdorining keskin ortib ketishi, darhol gipoglikemiya chaqiradi, bu holat insonni xushidan ketishiga olib kelishi mumkin (gipoglikemik koma).
25-rasm.Oshqozon osti bezi.
Jinsiy bezlar. Erkak jinsiy gormonlari – androgenlar - testosterondir. Bu gormonning qonga o‘tishi erkaklarda birlamchi va ikkilamchi jinsiy belgilarni adekvat rivojlanishini ta’minlaydi. Ayollar jinsiy gormonlari bezlaridan (tuxumdon) estrogenlar va progesteron ishlab chiqariladi. Estrogenlar ta’sirida birlamchi va ikkilamchi ayollar jinsiy belgilarining yuzaga chiqishi tezlashadi.
Yo‘ldosh gormonlari. Xomiladorlikning ichki sekretsiya bezlari tomonidan boshqarilishida yo‘ldosh ham ishtirok etadi. Yo‘ldoshdan estrogen, progesteron va xorion gonadotropini chiqadi.
Epifiz. Epifiz bosh miya markazida, uchinchi qorincha tubida joylashgan. Odam epifizining diametri 3-4 mm. Bu bezdan melatonin gormoni sintezlanadi. Melatonin pigment almashinuvini, jinsiy faoliyatni. xujayralar bo‘linishini va rivojlanishini boshqarilishida ishtirok etadi. Melotanin hujayralar bo‘linishini sekinlashtirib, o‘smaga qarshi ta’sir ko‘rsatadi.
Ayrisimon bez (timus). Ayrisimon bez immun tizimning markaziy a’zosi bo‘lib hisoblanadi. Timozin, timin, tomotoksin va boshqa moddalarr sintezlanadi. Bu moddalar immunitetning turli omillariga, limfopoezga, nerv-muskul o‘tkazilishiga ta’sir qiladi. Ammo ular chin gormon hisoblanmaydi. Mavjud ma’lumotlar ayrisimon bezning immun tizimi va ichki sekretsiya bezlari faoliyatini idora etib turadi.
|
| |
Qalqonsimon bez - Ichki sekretsiya ( endokrin bezlar ) fiziologiyasi

|
Ichki sekretsiya ( endokrin bezlar ) fiziologiyasi
|
bet | 3/5 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 454,46 Kb. | | #159816 |
Bog'liq Ichki-sekretsiya-bezlari-.-mavzu-materialiQalqonsimon bez. Tiroksin va triyodtironin biosintezi tirozin aminokislotalarini yodlash yo‘li bilan amalga oshiriladi. Bezda yodli birikmalar: monoyodtirozin va diyodtirozinlar sintez qilinadi. Qalqonsimon bez gormonlarining ta’siri organizmning metabolitik faolligini oshirishi orqali namoyon bo‘ladi. Bunda hamma turdagi moddalar almashinuvi (oqsil, yog’ va uglevod) kuchayadi, bu esa energiya hosil bo‘lishining ko‘payishiga va asosiy almashinuvning ortishiga olib keladi. Yosh bolalarda o‘sish jarayoni va rivojlanish uchun buning katta ahamiyati bor, bundan tashqari miya to‘qimasining rivojlanishi uchun kerak bo‘lgan energiya bilan ham ta’minlanadi, shuning uchun yosh bolalarda bu gormonlarning yetishmasligi ham aqlan, ham jismonan barkamolligiga putur etadi (kretinizm). Barcha turdagi moddalar almashinuvining faollashuvidan hamma a’zolar faoliyati faollashadi. Issiqlik hosil bo‘lishi kuchadi, bu esa tana haroratining ortishiga olib keladi. Yurak ishi tezlashadi (taxikardiya, arterial bosimning ortishi, qon daqiqalik hajmining ko‘payishi). Oshqozon ichak trakti faoliyati ham stimullanadi (ishtahaning ochilishi, ichak peristaltikasining kuchayishi, sekretor faoliyatning ortishi).
23-rasm. Qalqonsimon bez.
Kaltsitonin yoki tireokaltsitonin. Qonda kaltsiy miqdorini kamaytiradi. Buyrak va ichaklarda kaltsiyning qayta so‘rilishini sekinlashtirib, fosfatlarning qayta so‘rilishini esa kuchaytiradi. Qalqonsimon bez faoliyati susayganda Kretinizm, Miksedema, Endemik bo‘qoq kabi kasalliklar rivojlanadi.
Qalqonsimon oldi bezlari. Organizmdagi kaltsiy almashinuvi paratgormon va kaltsiotonin hisobiga amalga oshadi. Paratgormon yoki paratirin qalqonsimon oldi bezlarida sintezlanadi. U qondagi kalsiy miqdorini oshiradi. Paratgormon kalsitriol sintezini kuchaytiradi, bu esa vitamin D3 ning faol metaboliti bo‘lib hisoblanadi. Vitamin D3 oldiniga terida ultrabinafsha nurlari ta’sirida nofaol holatda hosil bo‘ladi, so‘ngra esa paratgormon ta’sirida jigar va buyrakda faollashadi. Giperkalsiemiya yurak faoliyatining turg‘un ishlashini buzadi, bundan tashqari hazm qilish traktida, Ca2+ ionlarini stimullovchi ta’siri natijasida oshqozonda gastrin va xlorid kislota hosil bo‘lishi buziladi, bu holat esa oshqozon yarasini vujudga keltiradi.
|
| |
Chizma qismining tuzilishi

|
Chizma qismining tuzilishi
|
bet | 2/5 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 23,04 Mb. | | #259837 |
Bog'liq Amaliy ish Dilshodbek4. Chizma qismining tuzilishi: Амалий ишида топографик – геодезик ишларни турига қараб лойиҳалаштириш, режалаштириш, Маълумотларни қайта ишлаш, таҳлил қилиш ва қидириш тизими схема чизмаси;
5. Tushuntirish xatining tuzilishi: Объектда бажарилаётган геодезик ишларга техник талаблар топографик – геодезик ўлчашларда фойдаланиладиган хужжатлар ва уларни расмийлаштириш тартиби ҳамда Катта ҳажмдаги маълумотлар тўпламини танлаш ва уни тозалаш/тайёрлаш;
6. Qo`shimcha topshiriq va ko`rsatmalar: Сунъий интеллект ёрдамида маълумотларни таҳлил қилиш Сунъий интеллект алгоритмларидан фойдаланиш орқали маълумотлар тўпламидаги намуналар ва боғлиқликларни аниқлаш
7. Amaliy ishni bajarish davri: Rejada __________ Amalda __________
8. Amaliy topshirig`ini oldim: ___________________ ________
talaba F.I.SH. imzo
9. Amaliy topshiriq berilgan sana: “____” mart_2024 yil
Bosqichlar
|
Amaliy ishini bajarish 40 ball
|
Amaliy ishini rasmiylshtirish 30 ball
|
Amaliy ishini himoya qilish 30 ball
|
JAMI 100 ball
|
Imzo
|
O`qituvchilar
F.I.SH.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Jami o`rtacha ball
|
|
|
|
Rahbar: Katta o`qituchi Uroqov Olim Abdig`ofurovich.
Olot tumani — Oʻzbekiston Respublikasi Buxoro viloyatidagi tuman. 1943-yil 14-fevralda tashkil etilgan. 1960-yil Qorakoʻl tumaniga qoʻshilgan. 1973-yil 26-dekabrda qayta tashkil etilgan. 1983-yildan yana Qorakoʻl tumani tarkibida. 1989-yildan Olot tumani yana alohida tuman maqomiga ega boʻldi. Buxoro viloyatining janubi-gʻarbida joylashgan. Janubiy, janubi-sharqdan Qashqadaryo viloyati, janubi-gʻarbdan eng katta masofada (75 km) Turkmanistonning Lebap viloyati (Amudaryo orqali), shimoli-gʻarb va Shimoli-sharqtomondan Buxoro viloyatining Jondor, Qo-rakoʻl, Buxoro, Qorovulbozor tumanlari bilan chegaradosh. Maydoni 3,22 ming km². Aholisi 290 ming kishi (2003). Tumanda 1 shahar (Olot), 8 shaharcha (Ganchi Chandir, Kesakli, Qirtay, Sola qorovul, Jayxunobod, Oʻzbekiston, Chovdur, Boʻribek Chandir) va 10 qishloq fuqarolari yigʻini (Bahoriston, Guliston, Denov, Jumabozor, Kirlishon, Paxtakor, Soyinqorovul, Tolqonsayot, Chandir, Chorbogʻ) bor. Markazi — Olot shahri
|
| |
Yer va uning o’lchamlari - Umumiy tabiiy geografiya

|
Umumiy tabiiy geografiya
|
bet | 11/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiyaYer va uning o’lchamlari.
Yer Quyosh tizimidagi uchinchi sayyoradir. U Venera va Mars sayyoralari oralig’ida joylashgan. Yerdan Quyoshgacha bo’lgan o’rtacha masofa 149,6 mln.km. Mazkur masofa astronomik birlik sifatida qabul qilingan. Yerning orbita bo’ylab o’rtacha harakat tezligi sekundiga 29,8 km.ni tashkil qiladi. Yer orbitasining uzunligi 940 mln.km. Yer o’z o’qi atrofida 23,43 soatda bir martda aylanib chiqadi.
Yer yadrodan, mantiyadan va yer po’stidan iborat. Hozirgi ma’lumotlarga binoan yerning yadrosi metalli zarralarni bir-biriga urilishi va yopishishi (asosan temir zarralarining) natijasida hosil bo’lgan. Yer tarkibida yengil gazlardan tortib og’ir metallargacha uchraydi. Ammo yerning tarkibi hali to’la va atroflicha o’rganilmagan. Yerni besh foizini tashkil qilgan yuqori qismigina yaxshi o’rganilgan. Yer po’stida quyidagi elementlar tarqalgan: O(47,2%), SiO2(27,6%), Al2(8,8%), Fe(5,1%), Ca(3,6%), Na(2,64%), K(2,6%), Mg(2,1%), H(0,15%), qolgan elementlar 0,21% ni tashkil qiladi. Yerning o’rtacha zichligi 5,52 gg’sm3.
F.N.Krasovskiy ma’lumotlari bo’yicha Yerning o’lchamlari quyidagicha:
Ekvatorial radius yoki katta yarim o’q-6378,245 km
Qutbiy radius yoki kichik yarim o’q-6356,863 km
O’rtacha radius- 6371,110 Km
Qutbiy siqiqlik- 1:298 yoki 21,36 km
Ekvatorial siqiqlik- 1:30000yoki 213m
Meridian uzunligi- 40008,550km
Ekvator uzunligi- 40075,696km
Yer yuzasining maydoni- 510083000km2
Yerning hajmi- 1,083 x 1012 km3 Yer yuzasining 71% ni okeanlar va 29% ni quruqlik tashkil qiladi. Yer yuzasida hozirgi paytda to’rtta okean ajratiladi: Tinch, Atlantika, Xind va SHimoliy Muz okeanlari, keyingi paytlarda Antarktida materigi atrofida janubiy okean ham ajratilmoqda. Quruqlik oltita materik va qit’alardan iborat. Materiklar: Yevrosiyo, Afrika, SHimoliy Amerika, Janubiy Amerika, Antarktida, Avstraliya. Qit’alar: Osiyo, Amerika, Afrika, Antarktida, Yevropa, Avstraliya.
Yer yuzasining eng baland nuqtasi Jomolungma tog’i hisoblanadi (8848m). Dunyo okeanining eng past nuqtasi Tinch okeanidagi Mariana cho’kmasi bo’lib, uning chuqurligi 11022m. Quruqlikdagi eng past nuqta O’lik dengizi sathi hisoblanadi, u okean sathidan 405 m. pastda joylashgan. Quruqlikning o’rtacha balandligi 875 m., Dunyo okeanining o’rtacha chuqurligi esa 3790m.
Quruqlikning katta qismi shimoliy yarim sharda, Dunyo okeanining katta qismi janubiy yarim sharda joylashgan. Hamma qit’alar Antarktidadan tashqari juft-juft bo’lib joylashgan. SHimoliy va janubiy Amerika, Yevropa - Afrika, Osiyo - Avstraliya. Hamma materiklar (Antarktidadan tashqari) janub tomon torayib boradi va uchburchak shakliga ega.
Yer yuzasi qarama-qarshi (antipodal) tuzilishga ega. Janubiy qutbdagi quruqlikka shimoliy qutbdagi suvlik to’g’ri keladi, Janubiy yarim shardagi suvlikka shimoliy yarim shardagi quruqlik to’g’ri keladi. SHarqiy yarim sharning katta qismi quruqlikdan, g’arbiy yarim sharning katta qismi esa suvlikdan iborat.
|
| |
Buxoro viloyatining doimiy aholisi taqsimlanishi

|
Buxoro viloyatining doimiy aholisi taqsimlanishi
|
bet | 4/5 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 23,04 Mb. | | #259837 |
Bog'liq Amaliy ish DilshodbekBuxoro viloyatining doimiy aholisi taqsimlanishi (3-rasm)
Olot tumani aholisi soni 2013-yil 1-yanvar holatida 95,06 ming kishini tashkil qiladi. Shundan shahar aholisi 14,1 ming kishi, qishloq aholisi 80.96 ming kishini tashkil qiladi. Umumiy aholi sonidan erkaklar 46,5 ming kishi, ayollar esa 48,56 ming kishini tashkil qiladi. Tuman aholisining 92.4 ming kishini oʻzbeklar tashkil qiladi. Shuningdek, ruslar 0,3 ming kishi, ukrainlar 0,1 ming kishi, qozoqlr 0,5 ming kishi, tojiklar 0,3 ming kishi, tatarlar 0,3 ming kishi, ozarbayjonlar 0,2 ming kishi, beloruslar 0,2 ming kishi, turkmanlar 0,4 ming kishi va boshqa millat vakillari 0,3 ming kishini tashkil qiladi.
B uxoro viloyati aholi zichligi (4-rasm)
Aholining hududlar bo`yicha taqsimlanishi (5-rasm)
Buxoro viloyati Olot tuman markazi toposyomkasini bajarish tartibi
Sas planet dasturini ishga tushiramiz
Dasturning ishchi oynasidan ”Nuqtani tanlash” buyrug`ini tanlaymiz.
3. Topshiriqdagi hududning koordinatalarini kiritamiz.
4.Hudud markazini “Poligon kiritish” buyrug`i asosida belgilab olamiz
5.Kerakli hududning rastrli tasvirini qirqib olsih uchun “Poligin hudud” buyrug`ini tanlaymiz.
6. Qirqib olingan rastrli tasvirni Autocad dasturiga eksport qilamiz
Ishning qolgan qismi Autocad dasturida amalga oshiriladi.
Autocad dasturida tayyor holga kelgan chizma
Xulosa qilib shuni aytish keraki, bugungi kunga kelib geoaxborot tizimi rivojlanishi bilan birga geoinformatika ta‘limini isloh qilish zaruriyati paydo boʻlmoqda. Hozirda geoaxborot tizimi nafaqat texnik fanlar majmuasi sifatida, balki boshqaruv, qaror qabul qilish hamda ijtimoiy maqsadlarga yoʻnaltirilgan fan sifatida ham qaralmoqda. Alohida tashkilotlar miqyosida geoaxborot tizimi boʻyicha aniq dasturlarni oʻqitish yoʻlga qoʻyilgan boʻlib, ularning asosiy maqsadi dasturda ishlashni oʻrganish boʻlmoqda. Ammo bu soha rivojlanishi bilan birga bakalavrlik, magistrlik hamda doktorlik dasturlari nafaqat texnik, balki yuqorida sanalgan sohalarni oʻz ichiga olgan boʻlishi lozim. Shuning uchun ham zamonaviy mutaxassis oʻz ustida ishlashi va aynan geoinformatika sohasidagi bilimlarni egallashi juda muhimdir.
Shuningdek, hududning toposyomkasini bajarish jarayonida GAT dasturlari(SASPlanet)dan foydalanish ish ko`lamini oshirishga va ishni sifatli va tez amalga oshirishga yordam beradi. GATning geodeziya va ayniqsa, kartografiya sohalarida qoʻllanilishidan bir qancha yengilliklar kelib chiqadi. Bunda ish hajmi keskin ortib, ma‘lumotlarni qayta ishlash va bosmaga chiqarish kabi ishlarga sarflanadigan vaqt keskin kamayadi. Bundan tashqari, ma‘lumot olish bilan bogʻliq boʻlgan ishlar miqdor va sifat jihatidan ortadi. Bunda hozirgi kunda mavjud zamonaviy geodezik asboblar, jumladan elektron taxeometrlar, sun‘iy yoʻldosh orqali obyektning Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari koordinatasini oʻta yuqori aniqlikda bera oladigan qabul qilgich (priyomnik) lar juda ham katta yordam beradi
|
| |
2-Amaliy ish

|
2-Amaliy ish
|
Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #143539 |
Bog'liq 730-22 Tolibjonov H. XAFSIZ WIFI simsiz tarmog\'ni qurish
2-Amaliy ish
Mavzu: Xavfsiz Wi-Fi simsiz tarmog‘ini qurish
Amaliy qism.
Cisco Packet Tracer dasturida simsiz routerlarida WEP, WPA, WPA2 protokolini sozlash
Dastlab Cisco Packet Tracer dasturi ishga tushiriladi va rasmdagi kabi kompyuterlar, noutbooklar, smartfon va sizmiz router tanlab olamiz
Kompyuter va noutbooklarni simsiz routerga ulanish uchun qurilmalarda simsiz adapterni ulab qo’yish kerak. Buning uchun kompyuter tanlanadi. “Physical” bo’limiga o’tiladi:
Kompyuter o’chiriladi;
Kompyuter pastki qismidagi Ethernet adapter olinadi;
Simsiz tarmoq adapter kompyuterga joylanadi va kompyuter qayta yoqiladi.
Shu tariqa qolgan qurilamalarga ham simsiz tarmoq adapter joylanadi. Natijada hamma qurilamalar simsiz routerga ulangani aks etadi.
1.Kompyuter tanlanadi.
2. “Desktop” bo’limiga o’tiladi. “Web brauzer” bosiladi.
3. Manzillar oynasiga http://192.168.0.1 manzil kiritiladi.
4. Simsiz router interfeysiga kirish uchun login va parol kiritish so’raladi. Foydalanuvchi wi-fi admin va parolini kiritadi va OK tugmasi bosiladi.
Natijada qurilamalar simsiz routerga parolni kiritish orqali ulana oladi.
Cisco Packet Tracer dasturida simsiz routerlani MAC manzil bo’yicha filtrlash.
Simsiz routerlarda kompyuter, noutbooklarni MAC manzili bo’yicha filtrlash uchun. Qurilmalarni MAC manzili yozib olinadi. Kompyuterga o’tiladi. “Deskop”, “Командая строка” tanlanadi. Oynaga ipconfig /all buyrug’i kiritiladi.
Hosil bo’lgan ma’lumotlardan “Physical Address” dagi ma’lumot nusxa olinadi.
Simsiz router tanlanadi. 1. “GUI” bandi tanlanadi. 2. “Wireless” qismiga o’tiladi. 3. “Wireless MAC Filter” tanlanadi. 4. “Enabled” belgilanadi. 5. MAC 01 oynaga birinchi kompyter MAC manzili kiritiladi. Jarayon yakunlangach saqlash tugmasi bosiladi.
Natija birinchi kompyuter simsiz routerga ulana olmay qoladi.
Topshiriq.
Kompyuterda Wi-Fi tarmog’ini himoyalash uchun WPA/WPA2 protokolini yoqib, parol bilan himoyalang.
Wi-Fi router tarmoqqa ulang va sozlashga kirib MAC manzil bo’yicha filtrlash amallarini bajaring.
Bajargan ishingizni hisobotini tayyorlang va tizimga muddat ichida yuklang.
|
| |
-jadval
Jahonning Yer fondi (A. M. Ryabchikov bo’yicha

|
-jadval
Jahonning Yer fondi (A. M. Ryabchikov bo’yicha
|
bet | 82/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiya12-jadval
Jahonning Yer fondi (A. M. Ryabchikov bo’yicha, 1969)
№
|
Erning turlari
|
Maydoni
Mln.km2
|
Quruqlik maydoniga nisbati
|
1
|
O’rmonlar va sun’iy o’rmonlar
|
40,3
|
27,0
|
2
|
Tabiiy o’tloqlar va o’tli butali yaylovlar
|
28,5
|
19,0
|
3
|
Dexqonchilik maydonlari
|
19,0
|
13,0
|
4
|
Sug’orilmaydigan arid ќududlar, qoyalar, qirg’oq qumlari
|
18,2
|
12,2
|
5
|
Muzliklar
|
16,3
|
11,0
|
6
|
Tundra va o’rmon-tundra
|
7,0
|
4,7
|
7
|
Qutbiy va baland tog’ subnival ќududlar
|
5,0
|
3,3
|
8
|
Antropogen bedlend
|
4,5
|
3,3
|
9
|
Botqoqlar (tundradan tashqari)
|
40
|
2,7
|
10
|
Ko’llar, daryolar, suv omborlari
|
3,2
|
2,2
|
11
|
Sanoat va shahar yerlari
|
3,0
|
2,0
|
Insonning xo’jalik faoliyatini tabiatga ta’sirini to’rt guruhga bo’lish mumkin:
Maqsadli to’g’ridan-to’g’ri ta’sir. Mazkur ta’sir insonni xo’jalik faoliyatini oldindan rejalashtirilgan va loyixalashtirilgan ta’siri.
Nomaqsadli to’g’ridan-to’g’ri ta’sir. Birinchi turdagi ta’sir natijasida kelib chiqadi. Masalan, konni ochiq usulda qazib olish uchun yer osti suvlarini sathi pasaytiriladi, natijada yer osti suvlarining me’yori o’zgaradi. Mazkur ta’sir nomaqsadli, ammo to’g’ridan-to’g’ri ta’sirdir.
Maqsadli bilvosita ta’sir. Masalan, Antarktida muzlarini eritilishi bilvosita iqlimning o’zgarishiga olib keladi. Yer osti suvlari satxini pasaytirish bilvosita yerlarni meliorativ xolatini yaxshilashga olib keladi.
Nomaqsadli bilvosita ta’sir. Har qanday boshqa ta’sir natijasida sodir bo’ladi. Masalan, atmosferada changlar miqdorini ko’payishi Quyosh nurlarini tarkibiga ta’sir qiladi.
|
| |
Issiqlik va moddalarning texnogen oqimlarini boshqarish

|
Issiqlik va moddalarning texnogen oqimlarini boshqarish
|
bet | 84/86 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #241761 |
Bog'liq Umumiy tabiiy geografiyaIssiqlik va moddalarning texnogen oqimlarini boshqarish.
Insoniyatning butun tarixi geografik qobiqdagi issiqlikni o’zlashtirish bilan bog’liq. Insoniyat turli shakldagi issiqlikni o’zlashtirish davomida geografik qobiqning issiqlik muvozanatiga ta’sir etadi. Mazkur ta’sir oxirgi vaqtda ayniqsa sezilarli bo’lib bormoqda. Natijada radiasion muvozanat, Yerning issiqlik muvozanati o’zgarib bormoqda.
Geografik qobiqning radiasion muvozanatiga ta’sirni o’rganish jarayonida quyidagi natijalar olingan (Gerenchuk va boshqalar, 1981):
Haqiqatda buni qanday sodir bo’lishini ko’rib chiqamiz. Radiasion muvozanatdagi tuynukni Yerning nurlanishi o’ynaydi. Agar Yer yuzasi haroratini oshiradigan bo’lsak, Yerning nurlanishi, ya’ni issiqlik tarqatishi keskin ortadi. Agar Yer yuzasi haroratini o’zgarishi qisqa vaqtli bo’lsa muvozanat tezlik bilan tiklanadi. Agar harakatni o’zgarishini keltirib chiqargan omil uzoq vaqt davomida ta’sir etsa, unda yangi muvozanat xolati vujudga keladi. Mazkur muvozanat Yerga kelayotgan radiatsiya va Yerning issiqlik taratish nisbatiga mos keladi.
Geografik qobiq tomonidan o’zlashtirilgan Quyosh issiqligi uning faoliyatini saqlab turish uchun sarflanadi.
Radiasion muvozanatning Yerga keladigan qismini me’yorga solib turadigan omillar. Yer yuzasining alьbedosi «» kelayotgan radiatsiyaning o’zlashtirish koeffisienti bo’lib hisoblanadi. Mazkur koeffisient vaqt va fazoda o’zgarib turadi. Mazkur o’zgarish geografik qobiqdagi radiasion muvozanatni vaqt va fazodagi xilma-xilligini keltirib chiqaradi. Bundan tashqari u kelayotgan issiqlikni me’yorga solib turuvchi omil bo’lib ham hisoblanadi. Masalan, qor yog’ishi bilan Yer yuzasining alьbedosi keskin ortib ketadi, natijada geografik qobiqqa kelayotgan issiqlik miqdori keskin kamayadi. Bu esa, qor ko’chishi imkoniyatini kuchaytirib yuboradi.
Yer ning alьbedosiga juda ko’p omillar ta’sir etadi. (quriqlik, suvlik, landshaft turi, landshaft holati). Alьbedoga insonning xo’jalik faoliyati ham kuchli ta’sir ko’rsatadi. (13-jadval)
Dashtlarda yoqqan qor kelayotgan radiatsiya miqdorini 8-marta kamaytirib yuboradi. Albedo dashtlarni shudgorlash, o’rmonlarni kesish, o’simlik qoplamining o’zgarishi natijasida ham o’zgarib turadi.
SHunday qilib Yer yuzasining albedo miqdori geografik qobiqqa kelayotgan issiqlik miqdorini boshqarib turadi.
|
| |
-rasm - Inshootlarning

|
Inshootlarning
|
bet | 3/3 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 156,89 Kb. | | #112254 |
Bog'liq sanoat-binosi-konstruksiyalarini-shikastlanish-holati-bo-yicha-tadqiq-etish1-rasm. Orayopmalarni tekshirishga oid chizma sxemasi.
Orayopmalar tekshiruvi natijasida chizmalar tuziladi (1-rasm) hamda ularda
to‘sinlar, ochilgan joylar markalanadi, solqilar aniqlangan joylar, shuningdek devorlardagi 0,3 mm dan ortiq darzlar va kuchsizlangan uchastkalar (teshiklar, chakka o‘tgan joylar va konstruksiyadagi boshqa kamchiliklar) belgilanadi.
XULOSA
Xulosa o‘rnida shuni aytish mumkinki binoni sinchiklab tekshirish bo‘yicha
- mexanik va fizik asboblar yordamida amalga oshirilgan sinov materiallari; - qurilish konstruksiyalarini geodezik o‘lchov materiallari;
- grunt laboratoriya sinovi bilan birga asos va poydevorlarning injenergeologik
qidiruv materiallari.
Undan so‘ng tekshiruv materiallarini grafik qismini bajarishga o‘tiladi,
chizmalarda mavjud nuqsonlar, shikastlar va deformatsiyalar ko‘rsatiladi, shu bilan birga nuqsonlar vedomosti tuziladi.
Natijalarni qayta ishlashdan olingan ma’umotlar asosida tekshirish hisobi
bajariladi va tekshiruv jarayonida oydinlashtirilgan ekspluatatsiyaviy yuk ostida qurilish konstruksiyasining yuk ko‘tarish qobiliyati ko‘rsatkichlari topiladi.
|
| |
Adabiyotlar sharhi (uslubiy materiallar sharhi)

|
Adabiyotlar sharhi (uslubiy materiallar sharhi)
|
bet | 2/3 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 23,44 Kb. | | #257738 |
Bog'liq Jurnal talablariAdabiyotlar sharhi (uslubiy materiallar sharhi). Mavzuga oid adabiyotlar sharhi tadqiq etilayotgan muammo yuzasidan muallifning bilim va tasavvurlarga ega ekanini namoyon etuvchi qism hisoblanadi. Adabiyotlar sharhi mavjud intellektual hudud doirasini baholash va shu asosda ma’lum xarita yaratishni anglatadi. Adabiyotlarning sharhida tanqidiy tahlil amalga oshirilib, uning maqsadi mazkur mavzu doirasidagi bilimlarni kuchaytirish va tadqiqot savollarini yanada oydinlashtirish hisoblanadi. O‘z mazmuniga ko‘ra har qanday tadqiqot ayni shu sohada yaratilgan avvalgi bilimlar negiziga quriladi. Adabiyotlar bo‘yicha tahlil asosan sohadagi eng yangi jurnal maqolalari va boshqa turdagi ma’lumot manbalari asosida amalga oshadi (mavzuga oid maqolalarni kalit so‘zlar yordamida scholar.google.com qidiruv tizimidan topish mumkin).
Tadqiqot metodologiyasi. Tadqiqot metodologiyasi tadqiqotning eng muhim qismlaridan biri bo‘lib u o‘tkazilayotgan tadqiqotning umumiy xaritasi, tadqiqot yo‘li va manzilga (natijaga) olib boruvchi xaritaviy chizgilari hisoblanadi. Tadqiqot metodologiyasi tadqiqot falsafasi va yo‘nalishini belgilash, tadqiqot dizayni, ya’ni tadqiqot muammosining yechimiga olib boruvchi bosh rejasini tuzish, tadqiqot uchun zarur axborotni olish yo‘llari va tadqiqot etikasini belgilash, tadqiqot obyetining tanlovi (sampling), birlamchi yoki ikkilamchi ma’lumot manbalaridan foydalanish to‘g‘risidagi qarorlar, tadqiqot strategiyasini (kuzatish, eksperiment, keys-stadi, savolnoma, etnografik, arxiv tadqiqot va h.k.) aniqlash bo‘yicha ratsional qaror qabul qilish asosida qo‘yilgan muammoning aniq yechimiga olib chiquvchi yo‘lni belgilashni anglatadi. Metodologiya qismining mukammalligi tadqiqot uchun belgilangan yo‘lning ishonchliligi (reliability) va aniqliligini (validity) asoslash orqali namoyon bo‘ladi.
Tahlil va natijalar muhokamasi (maqola mazmunidan kelib chiqib adabiyotlar sharhiga qo‘shilishi ham mumkin). Tadqiqotning tahlil qismi tadqiqot metodologiyasida avvaldan belgilab olingan tahlil usullari (matematik modellar va boshqalar) orqali yig‘ilgan ma’lumotlarning tahlilini amalga oshiradi. Bunda faqatgina tahlil usulining natijalari ifoda etiladi; topilgan natijalar bo‘yicha muhokama maqolaning keyingi qismining vazifasi hisoblanadi.
Tahlil qismi natijalari mavzuga oid adabiyotlar tahlili natijalari va xulosalariga taqqoslash hamda shaxsiy fikrlar orqali muhokamasini nazarda tutadi. Ushbu qism tadqiqot natijalarini izohlash vazifasini bajaradi.
|
| |
2 Zoogeografiya fanidan ma’ruza mavzulari va mazmuni

|
2 Zoogeografiya fanidan ma’ruza mavzulari va mazmuni
|
bet | 1/36 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 256,18 Kb. | | #99297 |
Bog'liq AMIR TEMURNING XOKIMIYATGA KELISH ARAFASIDA MOVAROUNNAHRDAGI SIYOSIY VAZIYAT
2 Zoogeografiya fanidan ma’ruza mavzulari va mazmuni
2.1. Zoogeografiya fanidan ma’ruza mavzulari va mazmuni.
№
|
Mа’ruzаlаr mаvzulаri ro’yxati
|
Adabiyotlar
|
Foydalaniladigan jihozlar
|
Аjr.
sоаt
|
1. Кirish.
|
|
|
1.1
|
Zoogeografiya кursining mаqsаdi, vаzifаlаri, biоlоgiк fаnlаr tizimidа tutgаn o’rni. Fаnning rivоjlаnish tarixi, tarixiy bosqichlari vа uning shакllаnishigа hissа qo’shgаn оlimlаr. O’zbekistondа zoogeografiya bоrаsidа tаdqiqоtlаrning rivоjlаnishi.
|
1,2,3,4 (6-24),
5(3-5)
|
Kompyuter prezentatsiyasi
|
2
|
2.Biosfera.
|
|
|
2.1
|
Biosfera haqida tushunchа. Biosfera haqidagi hozirgi zamon ilmiy qarashlarining shakllanishidagi V. Vernadskiyning roli. Tirik va biokos moddalar. Biosferaning energetik balansi. Muhit omillari va hayvonlarning biosferada tarqalishi
|
1,2,3,4 (24-40),
5 (69-75), 6
|
Tablitsalar, plakatlar
|
2
|
3. Areal haqida ta’limоt.
|
|
|
3.1
|
Areal haqida tushunchа. Tur, turkum, oila va boshqa taksonomik birliklarning areallari – hayvonlar geografiyasining asosiy o’rganish ob’ektlaridan biridir. Tur arealining shakli va hajmi. Areal doirasida turni tаrqаlish qоnuniyatlаri. Endеmizm. Endеmiкlаr vа ulаrning turlаri.
|
1,2,3, 4 (58-92),
5 (79-86), 6
|
Zoogeografik xarita
|
2
|
4. Faunа haqida tа’limоt.
|
|
|
4.1
|
Faunа haqida tushunchа. Endemizm. Paleoendemlar va neoendemlar. Endemga boy hududlar va ularga misollar. Vikar turlar va tur doirasidagi birliklar, fauna tarkibi, strukturasi, yoshi, kelib chiqishi. Avtoxton va alloxton turlar hamda ularning joylashishi
|
1,2,3, 4 (100-107), 5 (86-94), 6
|
Zoogeografik xarita
|
2
|
5. Yer sharining faunistik olamlari.
|
|
|
5.1
|
Faunistik oblastlar to’g’risida tushuncha. Faunistik oblastlarni geografik jihatdan taqsimlanishi. Dunyo океаnining zооgеоgrаfiк jihаtidаn bo’linishi. Dunyo океаni litоrаl faunistiк оblаstlаri.
|
1,2,3, 4 (112-118), 5 (181-184), 6
|
Kompyuter prezentatsiyasi
Zoogeografik xarita, hayvonlar hayoti haqida kinofilmlar
|
|
|
| |