nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Epidermofitiya kasalligi - Yosh fiziologiyasi va gigienasi

|
Yosh fiziologiyasi va gigienasi
|
bet | 96/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiEpidermofitiya kasalligi. Epidermisning shox qavatida parazitlik qilib yashaydigan va junga ta’sir qilmaydigan har xil turdagi zamburug’lar keltirib chiqaradi. Bu kasallikda oyoq gumbazlari, barmoqaro burmalar, chov burmalari terisi va boshqa joylar terisi shikastlanadi. Kasallik qichish bilan davom etadi. Terlash kuchayib shox qavati uvalanib turadi. Shuning natijasida kasallik qo’zg’atuvchilarining chuqurroq kirishi va ko’payishiga qulay sharoit tug’iladi.
Badanning qichishib turadigan joylarida suv bilan to’lib, bir-biriga qo’shilib ketishiga moyil bo’ladigan yaltiroq pufakchalar yuzaga keladi. Ular yorilib, bezillab turadigan katta-katta eroziya qoldiradi.
Kasallik surunkasiga davom etadi va davo hamisha ham samara beravermaydi. Tavsiya qilinganidek avvaliga qichishish va og’riq bartaraf qilinadi, so’ngra esa parazit yo’qotiladi.Kasallikning oldini olish shaxsiy gigiyena qoidalariga rioya qilishdan iboratdir.
Kiyim va poyafzalga bo’lgan gigiyena talablari. Odamning kiyimi va poyabzali yil fasllariga mos bo’lib, havoni yaxshi o’tkazish xossasiga ega bo’lishi kerak. Sintetik materiallardan tikilgan kiyim, rezinadan tayyorlangan poyabzallar havo o’tkazmaydi. Shuning uchun, ter bezlaridan ajralgan suyuqlik yaxshi bug’lanmaydi. Buning oqibatida ichki kiyim, paypoq ho’l bo’lib, bola shamollab qolishiga sabab bo’ladi. Shunga ko’ra, ayniqsa O’zbekistonning issiq iqlim sharoitida sintetik materiallardan tikilgan kiyim, paypoq va rezina poyabzal kiyish gigiyena nuqtai nazaridan tavsiya etilmaydi. Bunday materiallardan tayyorlangan sport kiyimlari va poyabzallarni faqat mashg’ulot vaqtida kiyish mumkin.
Issiq sharoitda yoz oylarida ip gazlamadan tikilgan kiyim, qish faslida yesa jun va boshqa tabiiy gazlamalardan tayyorlangan kiyim, charm poyabzal kiyish maqsadga muvofiq bo’ladi.
Poshnasiz poyafzal (kalish, shippak, slans, keda, krassovka kabilar)ni butun kun davomida uzoq muddat kiyish yaramaydi, chunki yassioyoqlik yuzaga kelishiga sabab bo’ladi. Ularni qisqa vaqt kiyish mumkin. Shuningdek, poshnasi juda keng, uchi tor poyabzal ham yassioyoqlik yuzaga kelishiga sabab bo’ladi. O’quvchi qizlar uzoq vaqt baland poshnali poyafzal kiyishi natijasida ularning umurtqa pog’onasi va chanoq suyaklari egrilanib qolishi va yassioyoqlik yuzaga kelishi mumkin. Qizlar poyafzalining poshnasi enliroq, balandligi 2-3 sm dan oshmasligi lozim. Tor poyafzal oyoqda qon aylanishini qiyinlashtiradi, shuning uchun, odam tez charchaydi, qish vaqtida bunday poyafzal oyoqning sovuq olishiga sabab bo’ladi.
|
| |
"psixologiya" - bet 155

206
3- guruh uchun tarqatma material
Idrok to’g’risida tushuncha. Idrokning xususiyatlari va turlari.
Idrok deb narsa yoki xodisalarning inson ongiga bevosita ta’sir etishi
natijasida tartibga solinib, Alohida sezgilarni narsa
va vokealarni yaxlit bir
obrazi tarzida birlashtirib aks ettirilishiga aytiladi.
Idrokning predmetliligi, yaxlitligi, ma’lum tartibda tuzilganligi,
anglanganligi, konstantligi uning muxim xususiyatlaridir.
Idrokning predmetliligi deganda uning aniq
bir predmetga qaratilishini
tushunamiz.
Idrokning yaxlitligi deganda narsa va xodisalarni yaxlitligicha ongimizda
aks ettirishni tushunamiz. Idrok sezgi a’zolariga ta’sir kiluvchi narsalarning
ayrim xususiyatlarini aks ettiruvchi sezgilardan farqli ularoq, narsalarning yaxlit
obrazidir.
Idrokning konstantligi ham uning muxim xususiyatlaridan biridir.
Konstantlik tufayli biz atrofimizdagi narsalarning shakli, katta kichikligi, rangi
va shu kabilarni nisbatan uzgarmas
tarzda Idrok kilamiz Masalan, teatrda
utirgan odamlarning yuzlariga uzokdan karasak, ular bizga uzgarmas, hakikiy
odamlardek ko’rinadi, aslida kuz tur pardasiga
uzokdagi narsalarning aksi
kichik bo’lib tushadi. Yoki yuqori etajdan turib pastga karasak odamlar,
mashinalar juda kichik bo’lib ko’rinadi, lekin biz ularni uz xolicha Idrok
kilamiz. Ayni bir narsa yoki xodisani ayrim kishilarning Idrok etishida
ko’rinadigan ba’zi xususiyatlar appersepsiya bilan belgilangan bo’ladi. Bu
xususiyatlar odamning tajribasi va bilimlariga boglik xususiyatlardir.
Kishilar
ayni bir narsa yoki xodisani yoshlari, ma’lumoti, turmush tajribasi, kasbi,
temperament, xarakter, qobiliyat va kizikishlarida ko’rinadigan
shaxsiy
xususiyatlariga qarab xar xil Idrok etadilar.
Idrok turlariga quyidagilar kiradi:
Fazoni Idrok qilish.
Vaqtni Idrok qilish.
Harakatni Idrok qilish.
Illyuziya deb atrofdagi narsa va xodisalarni notugri Idrok qilishga
aytiladi. Buni geometrik illyuziyalar deb nom olgan illyuziyalarda yakkol
ko’rish mumkin. Masalan, uzunligi barovar bo’lgan ikki chizikning boshiga
ikki
xil strelkalar chizilsa, strelkasi tashqariga karagan chizik unisiga nisbatan
uzun bo’lib ko’rinadi.
Gallyusinasiya tashki olamda yuk narsalarni Idrok qilishdir.
Yuk narsalarning kuzga ko’rinishi, yuk ovozning eshitilishi, yuk xidning
dimokka urilishi gallyusinasiyadir. Gallyusinasiya
paytida kishi guyo bir
narsani aniq kurgandek, eshitgandek, ushlagandek, is bilgandek tuyuladi.
Ma’ruza shakli - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

|
Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \ Pdf ko'rish
|
bet | 328/371 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #102937 |
Bog'liq BuxgalteriyaMa’ruza shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1) Hujjatlashtirish va buxgalteriya hisobi hujjatlaridagi xatolarni
to‘g‘rilash
2) Inventarizatsiya, uni tashkil etish va o‘tkazish
3) Buxgalteriya hisobining registrlari haqida tushuncha
4) Buxgalteriya hisobining shakllari
5) Buxgalteriya hisobining soddalashtirilgan tizimi
Ma’ruzaning maqsadi
Talabalarda hujjatlashtirish, inventarizatsiya, buxgalteriya
hisobining registrlari va shakllari haqida bilim, mahorat va
ko‘nikmalarni shakllantirish hamda mustahkamlash
Pedagogik vazifalar:
-hujjatlashtirish va buxgalteriya
hisobi hujjatlaridagi xatolarni
to‘g‘rilash haqida tushuncha
berish;
-inventarizatsiya, uni tashkil
etish
va
o‘tkazish
haqida
tushuntirish berish;
-buxgalteriya
hisobining
registrlari haqida tushuncha
berish;
-buxgalteriya
hisobining
shakllari to‘g‘risida tushuntirish
berish;
-buxgalteriya
hisobining
soddalashtirilgan tizimi haqida
tushuncha berish
O‘quv jarayoni natijalari:
- hujjatlashtirish haqida tushuncha ega bo‘ladi;
- buxgalteriya hisobi hujjatlaridagi xatolarni to‘g‘rilashni
o‘rganadi;
- inventarizatsiya, uni tashkil etish va o‘tkazish haqida bilim
va ko‘nikmaga ega bo‘linadi;
- buxgalteriya hisobining registrlari haqida tushunchaga ega
bo‘ladi;
- buxgalteriya hisobining shakllari to‘g‘risida bilim va
ko‘nikmaga ega bo‘linadi;
- buxgalteriya hisobining soddalashtirilgan tizimi haqida
tushunchaga ega bo‘ladi
O‘qitish usuli
Ma’ruza va tushuntirish
|
| |
O‘qitish vositalari - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

336
Bajariladigan ish
bosqichlari va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchi
Talaba
Tayyorgarlik
bosqichi
Mashg‘ulotga tayyorgarlik ko‘rish va mavzu
bo‘yicha materiallar tayyorlash
Mashg‘ulotga
tayyorgarlik ko‘radi
1 bosqich. O‘quv
mashg‘ulotining
kirish qismi
(20 min)
1.1. Tashkiliy ishlarni bajaradi (tanishuv, davomat
va b.).
Mavzu,
mavzuning
maqsadi,
kutilayotgan
natijalar, mashg‘ulot rejasini e’lon qiladi.
Tinglaydilar
va yozib
boradilar
1.2. Mavzu bo‘yicha asosiy tushuncha va atamalar,
mustaqil ishlash uchun axborot manbalarini aytib
o‘tadi
Tinglaydilar va yozib
boradilar
1.3. Ish tartibi va baholash mezonlari bilan
tanishtiradi
Aniqlik kiritadilar.
Savollar beradi
2 bosqich. Asosiy
bosqich
(50 min.)
2.1. Ma’ruza bo‘yicha
tarqatma materiallarni
tarqatadi. Prezentatsiyalar (Power Point da)
namoyish etiladi. Quyidagi savolni o‘rtaga
tashlaydi. Hujjat haqida tushuncha bering? Ana
shu savol bo‘yicha bilimlarni mustahkamlash
uchun to‘liq ta’rif beradi va tushuntiradi
Javob beradilar.
Prezentatsiyani ko‘rib
chiqish
jarayonida
jadval,
sxema
va
rasmlarni
ko‘chirib
oladilar
2.2. Hujjatlashtirish va ularda xatolarni tuzatish
haqida tushuncha beradi
Tinglaydilar va yozib
boradilar.
2.3. Inventarizatsiya
va uning turlari, meyoriy-
huquqiy asoslarini aytib beradi.
Tinglaydilar va yozib
boradilar.
2.4. Buxgalteriya
hisobi registrlari, ularning
ko‘rinishi va turlari haqida tushuntirish beradi
Tinglaydilar va yozib
boradilar.
2.5. Buxgalteriya hisobi shakllari to‘g‘risida
tushuncha beradi
Tinglaydilar va yozib
boradilar.
2.6. Buxgalteriya hisobining
soddalashtirilgan
tizimi mazmunini tushuntirib beradi
Tinglaydilar va yozib
boradilar.
2.7. Talabalarni ixtiyoriy ravishda 4 ta guruhga
bo‘ladi. Har bir tushunchani guruhlarga bo‘lib, shu
bo‘yicha jadval,
rasm va hokazolar shaklida
taqdim etishlarini tavsiya etadi
Guruhlarda ishlaydilar.
Har
bir
guruh
tushunchalarni
o‘qib
chiqib bo‘lganlaridan
so‘ng jadval va rasm
tarzidagi ma’lumotlarni
o‘qituvchi tomonidan
to‘g‘rilanadi
va
talabalar
konspektlariga
yozadilar
Tayanch axborotlarni boshqarish vositalari

|
Tayanch axborotlarni boshqarish vositalari
|
bet | 8/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 62,95 Kb. | | #231153 |
Bog'liq Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyanin-fayllar.orgTayanch axborotlarni boshqarish vositalari. Ushbu tizimda tayanch axborotlar sifatida kompyutеr tizimi va tarmogida kullaniladigan barcha kriptografik kalitlar tushuniladi. Bu holda kalitlarni gеnеratsiyalash, saqlash va taksimlash kabi boshqaruv funktsiyalarini ajratishadi.
Simmеtriyali kriptotizim asoslari
Kriptografiya nuktai – nazaridan shifr — bu kalit dеmakdir va ochik ma’lumotlar tuplamini yopik (shifrlangan) ma’lumotlarga uzgartirish kriptografiya uzgartirishlar algoritmlari majmuasi hisoblanadi.
Kalit — kriptografiya uzgartirishlar algoritmining ba’zi-bir paramеtrlarining maxfiy holati bulib, barcha algoritmlardan yagona variantini tanlaydi. Kalitlarga nisbatan ishlatiladigan asosiy kursatkich bulib kriptomustaxkamlik hisoblanadi.
Kriptografiya himoyasida shifrlarga nisbatan quyidagi talablar kuyiladi:
• еtarli darajada kriptomustaxkamlik;
• shifrlash va kaytarish jarayonining oddiyligi;
• axborotlarni shifrlash okibatida ular xajmining ortib kеtmasligi;
• shifrlashdagi kichik xatolarga ta’sirchan bulmasligi.
Ushbu talablarga quyidagi tizimlar javob bеradi:
• urinlarini almashtirish;
• almashtirish;
• gammalashtirish;
• analitik uzgartirish.
^ Urinlarini almashtirish shifrlash usuli buyicha boshlangich matn bеlgilarining matnning ma’lum bir kismi doirasida maxsus koidalar yordamida urinlari almashtiriladi.
Almashtirish shifrlash usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari foydalanilayotgan yoki boshqa bir alifbo bеlgilariga almashtirilali.
Gammalashtirish usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari shifrlash gammasi bеlgilari, ya’ni tasodifiy bеlgilar kеtma-kеtligi bilan birlashtiriladi.
^ Taxliliy uzgartirish usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari analitik formulalar yordamida uzgartiriladi, masalan, vеktorni matritsaga ko‘paytirish yordamida. Bu еrda vеktor matndagi bеlgilar kеtma-kеtligi bulsa, matritsa esa kalit sifatida xizmat kiladi.
|
| |
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari

|
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
|
bet | 7/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 62,95 Kb. | | #231153 |
Bog'liq Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyanin-fayllar.orgKompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
Ushbu vositalarni quyidagicha tasniflash mumkin:
I. Fойdaлaнувchилaрни иdентиfиkatsиyaлash вa aутентиfиkatsиyaлash тиzиmи
1. Foydalanuvchchilarni idеntifikatsiyalash va autеntifikatsiyalash tizimi. Ushbu tizim foydalanuvchidan olingan ma’lumot buyicha uning shaxsini tеkshirish, xakikiyligini aniklash va shundan cyng unga tizim bilan ishlashga ruxsat bеrish lozimligini bеlgilab bеradi.
Bu holda asosan foydalanuvchidan olinadigan ma’lumotni tanlash muammosi mavjud bulib, uning quyidagi turlari mavjud:
• foydalanuvchiga ma’lum bo‘lgan maxfiy axborot, masalan, parol’, maxfiy kalit va boshqalar;
• shaxsning fiziologik paramеtrlari, masalan, barmok izlari, kuzning tasviri va boshqalar.
Birinchisi an’anaviy, ikkinchisi esa biomеtrik idеntifikatsiyalash tizimi, dеyiladi.
II. Disk ma’lumotlarini shifrlash tizimi. Ushbu tizimning asosiy maksadi diskdagi ma’lumotlarni himoyalashdir. Bu holda mantikiy va jismoniy boskichlar ajratiladi. Mantikiy boskichda fayl asosiy ob’еkt sifatida bulib, faqatgina ba’zi bir fayllar himoyalanadi. Bunga misol kilib, arxivator dasturlarini kеltirish mumkin. Jismoniy boskichda disk tulaligicha himoyalanadi. Bunga misol sifatida Norton Utilities tarkibidagi Diskreet shifrlovchi dasturni kеltirish mumkin.
III. Tarmoq buyicha uzatiladigan ma’lumotlarni shifrlash tizimi. Ushbu tizimda ikki yunalishni ajratish mumkin:
• kanal buyicha, ya’ni aloka kanallari buyicha junatiladigan barcha ma’lumotlarni shifrlash;
• abonеntlar buyicha, ya’ni aloka kanallari buyicha junatiladigan ma’lumotlarning faqatgina mazmuniy kismi shifrlanib, kolgan xizmatchi ma’lumotlarni ochik koldirish.
IV. Elеktron ma’lumotlarni autеntifikatsiyalash tizimi. Ushbu tizimda tarmoq buyicha bajariladigan elеktron ma’lumotlar almashuvida hujjatni va uning muallifini autеntifikatsiyalash muammosi paydo buladi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyaning asosiy qoidalari va ta’riflari. Reja

|
Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyaning asosiy qoidalari va ta’riflari. Reja
|
bet | 11/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 62,95 Kb. | | #231153 |
Bog'liq Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyanin-fayllar.orgFoydalanilgan adabiyotlar:
Jеl’nikov V. Kriptografiya ot papirusa do komp’yutеra. M.: ABF, 1997. –
Nil’s Fеrgyuson, Bryus SHnayеr «Praktichеskaya kriptografiya», M.: Izdatеl’skiy dom «Vil’yams», 2005g.-424s.
Pеtrov A.A. «Komp’yutеrnaya bеzopasnost’. Kriptografichеskiе mеtodi zaщiti», M.: DMK, 2000g. -448s.
Koblits N. Kurs tеorii chisеl v kriptografii. – M., Nauchnoе izdatеl’stvo TVP,
Maslеnnikov A. Praktichеskaya kriptografiya BHV – SPb 2003y.
SHnayеr Bryus. Prikladnaya kriptografiya. Protokoli, algoritmi, isxodniе tеksti na yazikе Si. Triumf-2002y.
Barichеv S. Osnovi sovrеmеnnoy kriptografii. Uchеbniy kurs. Goryachaya liniya Tеlеkom 2002y.
G‘aniеv S.K.,Karimov M.M. Hisoblash sistеmalari va tarmoqlarida informatsiya himoyasi: Oliy o‘quv yurt.talab. uchun o‘quv qo‘llanma.- Toshkеnt davlat tеxnika univеrsitеti, 2003. 77 b.
www.ziyonet.uz
http://fayllar.org
|
| |
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari

|
Kompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
|
bet | 3/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 62,95 Kb. | | #231153 |
Bog'liq Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyanin-fayllar.orgKompyutеr ma’lumotlarini himoyalashning tеxnik-dasturiy vositalari
Ushbu vositalarni quyidagicha tasniflash mumkin:
I. Fойdaлaнувchилaрни иdентиfиkatsиyaлash вa aутентиfиkatsиyaлash тиzиmи
1. Foydalanuvchchilarni idеntifikatsiyalash va autеntifikatsiyalash tizimi. Ushbu tizim foydalanuvchidan olingan ma’lumot buyicha uning shaxsini tеkshirish, xakikiyligini aniklash va shundan cyng unga tizim bilan ishlashga ruxsat bеrish lozimligini bеlgilab bеradi.
Bu holda asosan foydalanuvchidan olinadigan ma’lumotni tanlash muammosi mavjud bulib, uning quyidagi turlari mavjud:
• foydalanuvchiga ma’lum bo‘lgan maxfiy axborot, masalan, parol’, maxfiy kalit va boshqalar;
• shaxsning fiziologik paramеtrlari, masalan, barmok izlari, kuzning tasviri va boshqalar.
Birinchisi an’anaviy, ikkinchisi esa biomеtrik idеntifikatsiyalash tizimi, dеyiladi.
II. Disk ma’lumotlarini shifrlash tizimi. Ushbu tizimning asosiy maksadi diskdagi ma’lumotlarni himoyalashdir. Bu holda mantikiy va jismoniy boskichlar ajratiladi. Mantikiy boskichda fayl asosiy ob’еkt sifatida bulib, faqatgina ba’zi bir fayllar himoyalanadi. Bunga misol kilib, arxivator dasturlarini kеltirish mumkin. Jismoniy boskichda disk tulaligicha himoyalanadi. Bunga misol sifatida Norton Utilities tarkibidagi Diskreet shifrlovchi dasturni kеltirish mumkin.
III. Tarmoq buyicha uzatiladigan ma’lumotlarni shifrlash tizimi. Ushbu tizimda ikki yunalishni ajratish mumkin:
• kanal buyicha, ya’ni aloka kanallari buyicha junatiladigan barcha ma’lumotlarni shifrlash;
• abonеntlar buyicha, ya’ni aloka kanallari buyicha junatiladigan ma’lumotlarning faqatgina mazmuniy kismi shifrlanib, kolgan xizmatchi ma’lumotlarni ochik koldirish.
IV. Elеktron ma’lumotlarni autеntifikatsiyalash tizimi. Ushbu tizimda tarmoq buyicha bajariladigan elеktron ma’lumotlar almashuvida hujjatni va uning muallifini autеntifikatsiyalash muammosi paydo buladi.
|
| |
Tayanch axborotlarni boshqarish vositalari

|
Tayanch axborotlarni boshqarish vositalari
|
bet | 4/11 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 62,95 Kb. | | #231153 |
Bog'liq Axborotni himoyalashning kriptografik usullari, kriptografiyanin-fayllar.orgTayanch axborotlarni boshqarish vositalari. Ushbu tizimda tayanch axborotlar sifatida kompyutеr tizimi va tarmogida kullaniladigan barcha kriptografik kalitlar tushuniladi. Bu holda kalitlarni gеnеratsiyalash, saqlash va taksimlash kabi boshqaruv funktsiyalarini ajratishadi.
Simmеtriyali kriptotizim asoslari
Kriptografiya nuktai – nazaridan shifr — bu kalit dеmakdir va ochik ma’lumotlar tuplamini yopik (shifrlangan) ma’lumotlarga uzgartirish kriptografiya uzgartirishlar algoritmlari majmuasi hisoblanadi.
Kalit — kriptografiya uzgartirishlar algoritmining ba’zi-bir paramеtrlarining maxfiy holati bulib, barcha algoritmlardan yagona variantini tanlaydi. Kalitlarga nisbatan ishlatiladigan asosiy kursatkich bulib kriptomustaxkamlik hisoblanadi.
Kriptografiya himoyasida shifrlarga nisbatan quyidagi talablar kuyiladi:
• еtarli darajada kriptomustaxkamlik;
• shifrlash va kaytarish jarayonining oddiyligi;
• axborotlarni shifrlash okibatida ular xajmining ortib kеtmasligi;
• shifrlashdagi kichik xatolarga ta’sirchan bulmasligi.
Ushbu talablarga quyidagi tizimlar javob bеradi:
• urinlarini almashtirish;
• almashtirish;
• gammalashtirish;
• analitik uzgartirish.
^ Urinlarini almashtirish shifrlash usuli buyicha boshlangich matn bеlgilarining matnning ma’lum bir kismi doirasida maxsus koidalar yordamida urinlari almashtiriladi.
Almashtirish shifrlash usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari foydalanilayotgan yoki boshqa bir alifbo bеlgilariga almashtirilali.
Gammalashtirish usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari shifrlash gammasi bеlgilari, ya’ni tasodifiy bеlgilar kеtma-kеtligi bilan birlashtiriladi.
^ Taxliliy uzgartirish usuli buyicha boshlangich matn bеlgilari analitik formulalar yordamida uzgartiriladi, masalan, vеktorni matritsaga ko‘paytirish yordamida. Bu еrda vеktor matndagi bеlgilar kеtma-kеtligi bulsa, matritsa esa kalit sifatida xizmat kiladi.
|
| |
Masalan, orqa miyaning bo‘yin boiim ida diafragma nervining

|
Masalan, orqa miyaning bo‘yin boiim ida diafragma nervining Pdf ko'rish
|
bet | 259/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotMasalan, orqa miyaning bo‘yin boiim ida diafragma nervining
markazi; bo‘yin va ko‘krak b oiim ida q o i, ko‘krak, orqa va qorin
muskullarining markazlari; bel boiim ida oyoq muskullarining markazlari;
dumg‘aza boiim ida - siydik chiqarish, defekasiya va jinsiy faoliyat
markazlari bor.
Ter chiqarish markazlari, shuningdek tomirlami toraytiruvchi va
kengaytiruvchi markazlar ham orqa miyadadir.
Biror markazning qayerda joylashganligini aniq bilish tibbiyot
amaliyoti uchun juda katta ahamiyatga egadir, chunki muayyan muskullar
guruhi
faoliyatining
buzilganligini
yoki
ayrim
funksiyalaming
buzilganligini tekshirib, orqa miyaning qaysi b o iim i zararlanganlgini yoki
qaysi boiim ining funksiyasi buzilganligini bilsa boiadi.
Ayrim reflekslaming yoylari orqa miyaning qat’iyan muayyan
qismlaridan o ‘tadi. Shunday qilib retseptordan kelib chiqqan qo‘zg‘alish
markazga intiluvchi nerv orqali orqa miyaning muayyan qismiga boradi.
Orqa miyadan oldingi ildizlar bilan birga chiquvchi, markazga intiluvchi
tolalar gavdamizning qat’iyan muayyan qismlarini innervatsiya qiladi.
Orqa miyadan o ‘tadigan pastga tushuvchi va yuqoriga ko‘tariluvchi y o ila r
reflektor markazlami bir-biri bilan va bosh miya bilan bogiaydi.
Muskullaming reflektor tonusi. Organizmdagi muskullar umr bo‘yi
bir qadar tarang turadi. Uyqu vaqtida ham, ya’ni muskullar bo‘shashib
qoladigan vaqtda ham ular bir qadar tarangligini saqlaydi. Muskullaming
uzoq taranglanib va hammadan ko‘p qisqarib turgan holati muskul tonusi
deb ataladi.
Yangi murdaning muskullari butunlay boshqacha boiadi: ular
ilvillab turadi, tarangligi tamomila y o ‘qoladi.
Muskullar tonusning borligi baqalar ustida qilingan tajribalarda isbot
|
| |
Boshqarish qonuniyatlari

70
Mutanosiblikvamaqbulo’zaronisbatfaqattizimchaelementlariorasidaemas,
boshqaruvchivaboshqariluvchitizimlarningorasidahamta’minlanishikerak.
Buqonuniyatningbajarilishixalqxo’jaligivaboshqaravbo’limlariningmaromvasam
araliishlashinita’minlaydi.
Ishlabchiqarishfondlariharakatininguzluksizligiga, maromligiga,
aylanishdavrtezliginioshirishga (maromigaetkazishga)
erishishkorxonaningishlabchiqarishfondlariuningishlabchiqarishqobiliyatibilana
niqlanibpulholatidaifodalanadi.
Ishlab chiqarish fondlarining aylanish davri (vaqti) va elementlari
yuqoridagi tarx (4-rasm) bilan ifodalanishi mumkin.
Xususiy aylanish vaqtlari
t
1
,
t2
,
tz, t
4
,
t
n
har
qanday korxonada mavjud
bo’lgan jarayonlar uzluksiz, maromli bo’lib, vaqtlarning o’zlari esa minimum
bo’lishi maqsadga muvofiqdir. Shundagina umumiy aylanish vaqti (davri) T
minimum bo’lishi mumkin. Aylanish vaqti T-ning kamayishi aylanuvchanlikni
va
daromadni
oshiradi.
Bunga
esa
ishlab
chiqarish
jarayonlarini
avtomatlashtirish, ulgurji savdoni rivojlantirish, ishlab chiqarish fondlarini tez-
tez va samarali yuqori bo’lganlariga almashtirish, sotiladigan mollarning
etilgan. Bu tajribalarda spinal baqa (bosh miyasi olib tashlangan baqa)

|
etilgan. Bu tajribalarda spinal baqa (bosh miyasi olib tashlangan baqa) Pdf ko'rish
|
bet | 260/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotetilgan. Bu tajribalarda spinal baqa (bosh miyasi olib tashlangan baqa)
shtativga osib qo‘yiladi. Shu baqaning keyingi oyoqlariga e ’tibor berilsa,
ular garchi osilib tursa ham bir qadar bukilganligini ko‘rish mumkin.
Shunday baqaning bir tomonidagi orqa miya ildizlari qirqib qo‘yilsa,
o ‘sha tomondagi muskullar tonusi y o ‘qoladi va baqa oyog‘i shalpillab
osilib tushadi.
356
Orqadagi ildizlardan o ‘tadigan sezuvchi yoki markazga intiluvchi
yoMlar qirqib qo‘yilganda tonusning y o ‘qolishi, muskullar tonusi
refleksdan iborat ekanligini va reflektor yoy zararlanganda tonus
y o ‘qolishini ko‘rsatadi. Ana shu refleksning yoyi bilan tanishaylik.
Muskullaming vaziyati o ‘zgartirilganda yoki cho‘zilganda ulaming
retseptorlarida qo‘z g ‘alish kelib chiqadi, bu qo‘zg‘alish markazga
intiluvchi tolalar orqali orqa miyaga o ‘tadi. Qo‘zg ‘alish toiqinlari orqa
miyadan muskullarga kiradi va ularni qo‘zg‘ab, hamisha ma’lum darajada
tarang ho Ida ushlab tutadi, ya’ni muskullar tonusini vujudga keltiradi.
Muskullaming tarangligi va vaziyati uyg‘oqlik va uyqu davrida to‘xtovsiz
o ‘zgarib turganligidan orqa miyaga uzluksiz impulslar kirib turadi,
shuning natijasida muskullarda o ‘zgarib turadigan, lekin umr bo‘yi
saqlanadigan tonus vujudga keladi.
Shunday qilib, refleks yoyi muskullarda boshlanadi, muskullardagi
retseptorlar (proprioretseptorlar) refleks yoyining bosh qismi hisoblanadi.
So‘ngra, markazga intiluvchi tolalar va orqa miyaga keladi. Orqa miyada
qo‘zg‘alish markazdagi refleks yoyining keyingi qismi markazdan
qochuvchi nerv va uning muskuldagi oxirlaridir.
Reflektor tonus yurishda, qoi-oyoqni harakatlantirishda va gavda
|
| |
Ijtimoiy - ruhiy boshqarish usullari

78
qonuniyatlarini o’rganilayotganda to’xtalgan edik.
5. Nazorat-bu murakkab funksiyalardan bo’lib, ishlab chiqarishda
bevosita qatnashmaydi. Lekin bu funksiya zarur, oz vaqtida va minimal sarf-
xarajatlar bilan amalgam oshirishi kerak
Amerikalik ishlab chiqarish tashkilotchilaridan Iyuis Allen nazoratning
ikki tamoyilini ilgari surgan: 1) sabablarning minimumligi tamoyili; 2) nazoratni
qo’yilish tamoyili.
Bu tamoyillarning mazmuni nimadan iborat?Sabablarni tahlil qilish
natijasida nazorat qilinadigan obyektlarnigina hisobga olishimiz kerak.Bularning
soni esa, doimo minimum bo’ladi. Chunonchi: buzilgan dastgoxlarning, brak
mahsulot
chiqarayotgan
kishilarning,
mehnat
intizomini
buzayotgan
hodimlarning soni minimumni tashkil etadi. Agar nazoratni hamma
dastgohlarga, hamma xodimlarga qo’llaydigan bo’lsak, bu holda nazoratga
ketadigan sarf-xarajatlar minimum bo’lmaydi.Shu-ning uchun ham bu
tamoyilning amaliyotdagi o’rni kattadir.
Ko’pchilik holatlarda tartib buzarlik haqidagi axborotni birov orqali
olamiz, Bunday uslub noto’g’ridir, chunki tartib buzarlik to’g’risidagi axborot
nazoratchiga buzilgan holda etib keladi.Shuning uchun, axborotni faqatgina
tartib buzarning o’zidangina olishimiz kerak.
Asosiy funksiyalarning rejalashtirish qismi dastlabki boshqaruvni, rejani
bajarishni uyushtirish bilan birga muvoflqlashtirish va rag’batlantirish
funksiyalari operativ boshqaruvni va nihoyat nazorat funksiyasi pirovard
boshqaruvni tashkil qilishadi. Boshqaruvning funksiyalari bilan alohida
elementlar (xodimlar) shug’ullangani uchun umumrahbarlik (bosh direktor)
funksiyasini kiritishimiz kerak bo’ladi.
Rejalashtirish, asosan, boshqarish shajarasining yuqori sathiga mansub
bo’lib, lekin korxonada ham bu funksiya mavjuddir.Rejani bajarishni uyushtirish
korxonalarning vazifalaridir.
Muvoflqlashtirish funksiyasi ko’proq boshqarishning yuqori bos-
qichlariga taalluqlidir.
Rag’batlantirish funksiyasi ko’proq boshqarishning quyi bosqichlarida amalga
oshiriladi.
Nazorat boshqaruvning hamma bosqichlarida mayjud bo’lishi kerak.
Yuqoridan esa, ko’proq moliyaviy faoliyat tekshiriladi va nazorat qilinadi.
Boshqaruvning konkret funksiyalari—konkret obyektlarning xusu-
siyatlarini aks ettiradi. Ishlab chiqarish-xo’jalik faoliyati bilan shug’ul-lanadigan
korxonalar uchun ularni uch bosqichga bo’linadigan sakkizta funksiyalar bilan
ifodalash mumkin:
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash

|
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
|
bet | 1/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 7,09 Kb. | | #114097 |
Bog'liq CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastS-kompy.info
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
Powerd by: Erkinjon Tursunaliyev
Zaruriy nazariy ma’lumotlar:
Elektron darslik xaqida tushunchaga ega bo`lish;
Ob’yektlar ustida amallar bajarish;
Yangi ob’yektlar xosil qilish;
Ob’yektlar hususiyatlarini belgilash;
Ob’yektlar formatini o`zgartirish;
Ob’yektlarga effekt berish;
Ob’yektlar yordamida saxifalarga murojat qilish;
Ob’yektlarga yozuvlar yozish;
Ob’yektlar matnini stillarin o`zgartirish;
Ob’yektlar o`lchamlarini belgilash;
Ob’yektlar pozitsiyalarini belgilash;
Ob’yektlar fonini taxrirlash;
Shablonlar bilan ishlash;
Matnar bilan ishlash;
CourseLab - bu kuchli va shu bilan birga foydalanuvchiga oddiy bo‘lgan, internet tarmog‘ida masofaviy ta’lim ta’lim tizimida, kompakt disk ѐki boshqa tashuvchilarda foydalanishga mo‘ljallangan interaktiv o‘quv materiallari (elektron kurslar) ni yaratish vositasidir.
CourseLabning imkoniyatlari:
WYSIWYG – prinsipi asosida o‘quv materiallarini yaratish va taxrirlash,
―’’Nima ko‘rsangiz natija shunday bo‘ladi'';
O‘quv materiali muallifidan ingliz ѐki qanakadir bir dasturlash tilini bilish talab qilinmaydi;
Ob’ektli ѐndoshish – amalda har qanday murakkab bo‘lgan o‘quv materiallarini bolalar kubiklaridek oson tuzishga imkon yaratadi;
Ssenariylardan foydalanish murakkab ko‘p ob’ektli o‘zaro bog‘likliklarni ancha soddalashtirish imkonini beradi;
Mexanizm o‘z ichiga test tuzishni ham oladi;
Foydalanuvchi tomonidan yaratilgan ochiq kodli interfeys va shablonlar kutubxonasini oson kengaytirishga imkon beradi;
Kursga Macromedia® Flash®, Shockwave®, Java®, turli xil formatdagi videolardan iborat bo‘lgan har qanday Rich-mediani kiritish imkoniyatining borligi;
Tovushni baravar birga olib borilishini kiritish va sinxronizatsiyalash oddiy mexanizmining mavjudligi;
Microsoft® PowerPoint® formatidagi taqdimotli o‘quv materialini import qilish imkoniyati;
Xarakatlarni tavsiflashning oddiy tili;
Tahrirlagich tajribali foydalanuvchining to‘g‘ridan to‘g‘ri JavaScript ning qo‘shimcha imkoniyatlaridan foydalanishni taqdim qiladi;
Elektron o‘quv kursini namoyish qilishda JavaScript ning mavjudligini talab qilmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
|
Tahrirlash oynasi - CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari...

|
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
|
bet | 3/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 7,09 Kb. | | #114097 |
Bog'liq CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastS-kompy.infoTahrirlash oynasi. «Yangi kurs» masturi tugallanishi bilan tahrirlash oynasi quyidagicha ko‘rinishga ega bo‘ladi.
Tahrirlash oynasi Tahrirlash oynasi har biri muayyan topshiriqni bajarish uchun xizmat qiladigan panellarga bo‘lingan.
«Kurs» paneli
Tahrirlash oynasining chap tomonida «Kurs» paneli joylashgan. «Kurs» panelida o‘quv kursining mundarijasi ko‘rsatiladi. O‘quv kursi masofaviy ta’lim tizimida ochilganda huddi shu mundarija ko‘rinadi.
Mundarija kurs nomi, bo‘limlar va modullar nomlaridan tuzilgan bo‘ladi. «Kurs» panelidagi kontekstli menyudan modul hosil qilish masturini ishga tushirish, yangi bo‘lim hosil qilish, mundarija elementlarini nomlash va ochish mumkin.
Courselab dasturida elektron ta’lim resurslarini yaratish Yangi o‘quv kursi hosil qilish.
CourseLab dasturi ishga tushiriladi. «Sozdat novыx kurs» («yangi kurs yaratish») murojaati tanlanadi Masterning keyingi oynasi:
CourseLab dasturini o’z kompyuterimga o’rnatdim uning xususyatlari bilan tanishishni boshladim
Bu rasmda yangi oyna ochish saqlangan xujjatni ochish va saqlash buyriqlari ko’rsatib o’tilgan.
O`rganishlar natijasida xosil bo`lgan slide
Etiboringiz uchun rahmat!!!
http://kompy.info
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastStone Capture dasturi imkoniyatlari bilan tanishish va u yordamila dasturning ob’yektlari bilan ishlash
|
muskul elementlarining xususiyatlaridan kelib chiqadi. Lekin m e’da

|
muskul elementlarining xususiyatlaridan kelib chiqadi. Lekin m e’da Pdf ko'rish
|
bet | 115/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotmuskul elementlarining xususiyatlaridan kelib chiqadi. Lekin m e’da
harakati nerv tizimi tomonidan boshqarilgan taqdirdagina organizmning
uzluksiz o'zgarib turadigan ehtiyojini qondirishi mumkin. M e’da
harakatining o ‘zgarishiga javoban shartli reflekslar hosil qilgan. Demak,
uning boshqarilishida bosh miya katta yarim sharlar p o‘stlog‘i ham
ishtirok etadi. M e’da motorikasiga bir qancha omillar ta’sir qiladi.
Shiradagi xlorid kislotaning miqdori, m e’daning ozuqa bilan nechog‘li
to‘lganligi, gistamin, oqsillar parchalanishidan hosil bo‘ladigan xilma-xil
mahsulotlar,
tashqi
muhitning
harorati
va
boshqalar
shunday
omillardandir. A.Y.Yunusovning kuzatishlarida issiq harorat va quyosh
nuri dastlab m e’daning sekretor faoliyati bilan birgalikda motor faoliyatini
ham tormozlagan, keyinchalik shu funksiyalaming ikkalasi ham oldinma -
keyin asliga keladi. Bu organizmning o ‘zgargan sharoitga moslanishining
natijasi bo‘lib, m e’da motorikasi dastlab sekinlashtirishi harakatning
issiqdan miqdori kamayib ketadigan shiraning ozuqaga uzoqroq vaqt
davomida ta’sir qilishiga imkon beradi.
ME’DAD A HAZM BO‘LGAN OZIQ MODDALARNING
ICHAKKA 0 ‘TKAZILISHI
Ozuqa m e’daga tegishli ravishda hazm bolganidan keyin, m e’da
devorining, peristaltik harakati va pilorus sfmkterining faoliyati tufayli o ‘n
ikki barmoq ichakka o ‘tkaziladi. M e’daga ozuqa luqmalarining tushishi
undagi harakatlami jumladan, peristaltik harakatni ancha jonlantiradi va
yaxshi aralishib hazm b o la boshlaydi hamda m e’daning pilorus qismiga
ola d i. M e’da tubidan kelayotgan o ‘ta kislotali shu ozuqa bo‘tqasi piloms
retseptorlarini ta’sirlaydi. Oqibatda hosil b o ig a n qo‘zg ‘alish adashgan
|
| |
M e’dadan kislotali moddalari o ‘n ikki barmoqli ichakka tushganidan keyin

|
M e’dadan kislotali moddalari o ‘n ikki barmoqli ichakka tushganidan keyin Pdf ko'rish
|
bet | 119/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotM e’dadan kislotali moddalari o ‘n ikki barmoqli ichakka tushganidan keyin
u yerdagi ishqorli shiralar bilan neytrallanguniga qadar pH odamlaming
o ‘n ikki barmoqli ichagida muhit 4,5-8,0 ga qadar o ‘zgarib turadi. 0 ‘n ikki
182
barmoqli ichakka hazm shiralarini ajratuvchi hazm bezIanm:!M iuoiiyai;
m e’dadagi ovqat hazmi bilan uzviy bogiangan.
M E’D A OSTI BEZI SHIRASINING TARKIBI VA
HAZMI OVCHI XUSUSIYATLARI
Odamlaming m e’daosti bezi shirasi - rangsiz, tiniq suyuqlik b o iib ,
98,7 % suv saqlab muhiti ishqoriydir (ph 7,5 dan 8,5 gacha) va bu
k o‘rsatkich natriy gidrooksidining miqdoriga qarab o'zgarib turadi. Shu
sababli ham katta miqdordagi shiraning yo‘qolishi organizmning kislota -
ishqor muvozanatining buzilishiga ham olib keladi. Shira tarkibida 10 %
miqdorgacha yetadigan qattiq moddalaming asosiy qismini oqsillar tashkil
qiladi. Shiradagi fermentlaming miqdoriga qarab oqsillaming miqdori 0,1
dan 10 % gacha o ‘zgarib turadi.
M e’daosti bezining shirasida proteazalar, amilazalar va lipaza
fermentlari saqlanadi. Bular orasida bosh yoki asosiy b o iib proteolitik
ferment tripsinogen hisoblanadi va bu ferment ichaklar shirasi -
entrokinaza fermenti ta’sirida faol - tripsinga aylanadi. Tripsin bir necha
proteazalar; tripsinni o ‘zi,
ximotripsin va karboksipeptidazalardan
iboratdir. Ximotripsin ham faol boim agan holatdagi ximotripsinogendan
entrokinaza fermenti ta’sirida faol holatga o ‘tadi. Tripsin pepsindan farqli
oiaroq kuchsiz ishqoriy, neytral yoki kuchsiz kislotali muhitda butun
oqsillami va albumoz hamda peptonar kabi oqsillar parchalanishining
mahsulotlarini so‘rilishi uchun yaroqli b o ig a n oxirgi mahsulotlargacha -
|
| |
Piktogramma metodi - "psixologiya"

203
So’zlar yoki birikmalari quyidagilar bo’lishi mumkin.
Vatan
Uchish
Taraqqiyot
Roxat
Qo’rqinch
O’rmon
Quvvat
Kasallik
Quvonch
Daraxt
Tog’
Vaqt
Baxt
O’qish
Yirtqich
Yo’l
E’tiqod
Akter
Insoniyat
Mish-mish
Diqqat va faoliyat. Diqqat turlari va xususiyatlari. Sezgi va Idrok.
Sezgilarning ahamiyati, klassifikasiyasi va qonuniyatlari. Idrok to’g’risida
tushuncha. Idrokning xususiyatlari va turlari. Xotira. Xotira to’g’risida
tushuncha. Xotira jarayonlari va turlari. Kichik guruhlarda ishlash uchun
guruh 4 ta kichik guruhga bo’linadi va ularga quyidagi tarqatma materiallar
berilib, Ushbu masalalar bo’yicha taqdimotlar tayyorlash topshiriladi.
Takdimot tayyorlash uchun
20 daqiqa va xar bir gurux taqdimoti uchun 4
daqiqadan
Taqdimotlar muhokamasi uchun 4 daqiqa
ajratiladi.
Mahalliy tarmoqlarda ma'lumotlarni himoya qilish

Mahalliy tarmoqlarda ma'lumotlarni himoya qilishva axborotni muhofaza qilish texnologiyalari maxfiylik bilan birga axborotni saqlashning yaxlitligini ta'minlashi shart. Ya'ni, mahalliy tarmoqlarda axborotni muhofaza qilish ma'lumotlarni uzatish va saqlash vaqtida ma'lumotlar o'zgarishsiz qoladigan tarzda uzatishi kerak.
Axborotning axborot xavfsizligini ta'minlash uchun ma'lumotlarni saqlash va uzatish yaxlitligini ta'minlash uchun dastlabki ma'lumotlarning ortiqcha bo'lishi uchun dastlabki ma'lumotlarning har qanday buzilishini aniqlaydigan vositalarni ishlab chiqish zarur.
Kriptografiya bilan Rossiyada axborot xavfsizligi ma'lumotlar yaxlitligini hisoblash uchun ma'lum bir summani yoki chek kombinatsiyasini qo'shib, yaxlitlik masalasini hal qiladi. Shunday qilib, yana axborot xavfsizligi modeli kriptografik - kalitga bog'liq. Kriptografiya asosida axborot xavfsizligini baholashga ko'ra, ma'lumotlarni o'qish qobiliyatining maxfiy kalitga bog'liqligi eng ishonchli vositadir va hatto davlat axborot xavfsizligi tizimlarida ham qo'llaniladi.
Qoida tariqasida, korxona axborot xavfsizligi auditi, masalan, banklarning axborot xavfsizligi, buzilgan ma'lumotni muvaffaqiyatli kiritish ehtimoliga alohida e'tibor beradi va axborotning kriptografik muhofazasi bu ehtimollikni ahamiyatsiz darajaga tushirishga imkon beradi. Bunday axborot xavfsizligi xizmati ushbu ehtimollikni shifrning taqlid kuchini yoki shifrlangan ma'lumotlarning xaker hujumiga qarshi turish qobiliyatini o'lchovi deb ataydi.
Iqtisodiy ma'lumotni himoya qilish uchun viruslardan yoki tizimlardan axborotni muhofaza qilish tizimning tartibga solinadigan foydalanuvchisini aniqlash va tajovuzkorning tizimga kirishini oldini olish uchun foydalanuvchi identifikatsiyasini qo'llab-quvvatlashi shart.
Axborotning o'zaro ta'sirining barcha sohalarida foydalanuvchi ma'lumotlarining haqiqiyligini tekshirish va tasdiqlash har qanday olingan ma'lumot va korxonada axborot xavfsizligi tizimining ishonchliligini ta'minlashning muhim ajralmas muammosi hisoblanadi.
Banklarning axborot xavfsizligi, ayniqsa, bir-birlari bilan o'zaro aloqada bo'lgan tomonlarning ishonchsizligi muammosi bilan keskin bog'liqdir, bu erda ISning axborot xavfsizligi tushunchasi nafaqat uchinchi tomonning tashqi tahdidini, balki foydalanuvchilarning axborot xavfsizligiga (ma'ruzalar) tahdidini ham o'z ichiga oladi.
|
aminokislotalargacha parchalaydi - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

|
Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 120/318 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 14,15 Mb. | | #251148 |
Bog'liq G‘ofurov A.T., Fayzullayev S.S. Genetika va evolyutsion ta’limotaminokislotalargacha parchalaydi.
Ikkinchi proteolitik ferment - eripsin va u faol holda ajraladi. U
butun oqsillarga ta’sir ko‘rsatmasdan balki peptonlar va albumozlami
aminokislotalargacha parchalaydi.
M e’daosti bezining amilolitik fermentlari: amilaza kraxmalni
disaxaridlargacha parchalasa, mal’taza - disaxaridlami monosaxaridlar-
gacha va laktaza sut qandini monosaxaridlargacha parchalaydi. Bu
fermentlar neytral muhitda ancha faol boiadilar.
M e’daosti bezi shirasining lipazasi yogiarni gliserin va yog‘
kislotalarigacha parchalaydi, y og‘ kislotalari ishqorlar bilan birikib sovun
hosil qiladi.
Deyarlik barcha lipaza faol boim agan holatda ajraladi va o ‘t
kislotalari yordamida faollashadi.
M e’daosti bezi shirasi va o ‘t suyuqligi ishqorlari yordamida y og iar
emulsiyalanadi va natijada uning hazmlanishi ortadi. Fosfolipazalar
fosfolipidlami parchalaydi. M e’daosti bezida proteolitik fermentlar
183
faoliyatini tormozlovchi oqsilli modda hosil bo‘ladi. Taxmin qilinishicha
bu modda bezning o ‘zini o ‘z-o‘zidan hazmlanishidan himoya qiladi.
M e’daosti bezi shirasining ajralishi. Odamlar va itlarda m e’daosti
bezining shirasi oziqlar bo‘lmaganida yoki ozuqaviy qo‘z g ‘atuvchilar
ta’sir ko‘rsatmaganda juda kam ajraladi yoki umuman ajralmaydi.
M e’daosti bezining shirasi ovqatlanish boshlanganidan
1-3 minut
o ‘tganidan keyin boshlanadi. Har bir turdagi ozuqaga turli miqdordagi,
tarkibdagi turli fermentlar ajralishi bilan farqlanadi. Shira ajralishining
borishi ham, uning davomiyligi ham ozuqalar turiga bog‘liq holda kechadi.
Odamlarda m e’daosti bezi shirasining ajralishi qanchalik ko‘p yog'li
|
| |
LTE tizimi arxitekturasi - Raqamli mobil aloqa

231
servis-provayderlarga “uzluksiz mobillik” xizmatlarini bosqich-
ma-bosqich tadbiq qilish imkonini beradi. EPC tayanch tarmog‘i
faoliyatini qo‘llab-quvvatlovchi tayanch nimtizim – EPS
(ingl.
Evolved Packet Subsystem) deb nom oldi.
LTE/SAE tizimi arxitekturasi bir nechta asosiy prinsiplar aso-
sida quriladi:
FOMA standarti - Raqamli mobil aloqa

222
Hozirgi vaqtda NTT DoCoMo kompaniyasi “pastga” kanalda
7,2Mbit/sek va “yuqoriga” kanalda 5,7Mbit/sek gacha ma’lumot
uzatish tezligini ta’minlovchi “O‘ta tez FOMA”
(ingl. FOMA
High-Speed) nomini olgan HSPA xizmatlarini taqdim etmoqda.
Umuman, o‘zining texnik xarakteristikalari bo‘yicha FOMA
standarti UMTS standartiga juda yaqin, shuning uchun bu darslik
doirasida ushbu standartning qisqa ta’rifi bilan cheklanildi.
Tabiiyki, FOMA standartining bo‘lajak rivojlanishi LTE stan-
darti bilan qo‘shilish tomoniga qaratilgan va ARIB va TTC yapon
standart ishlab chiquvchilari 3GPP doirasida LTE loyihasini
yaratishda bevosita ishtirok etganlari bunga qo‘shimcha dalildir.
VII BOB. TAYANCH – HARAKAT ORGANLARI FIZIOLOGIYASI

|
VII BOB. TAYANCH – HARAKAT ORGANLARI FIZIOLOGIYASI
|
bet | 97/190 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 4,48 Mb. | | #130993 |
Bog'liq Yosh fiziologiyasi va gigienasiVII BOB. TAYANCH – HARAKAT ORGANLARI FIZIOLOGIYASI
7.1. Tayanch-harakat organlarining ahamiyati
Harakat organlari tizimiga suyaklar (skelet), bog’lar, bug’unlar va muskullar kiradi. Suyaklar, bog’lar va bug’unlar harakat organlarining passiv elementlari hisoblanadi. Harakat apparatining faol qismi bo’lib muskullar hisoblanadi.
Harakat organlari tizimi – yaxlitdir; har bir organ va uning qismlari bir-biri bilan uzviy bog’liq holda shakllanadi va faoliyat ko’rsatadi.
Skelet har bir organni va butun tananing tayanchi va himoyachisi bo’lib xizmat qiladi, ko’plab suyaklar esa tana va uning qismlari tomonidan bajariladigan murakkab harakatlarning kuchli ko’targichi ham hisoblanadi. Muskullar barcha suyakli ko’targichlarning harakatini ta’minlaydi. Skelet tananing tuzilish asosini tashkil etadi va jiddiy darajada uning o’lchami va shaklini aniqlaydi. Skeletning miya qutisi, ko’krak qafasi va chanoq, umurtqa pog’onasi tanasi kabi qismlari, miya, o’pka, yurak, ichaklar kabi hayotiy muhim organlarni joylashadigan joyi va himoyachisi bo’lib hisoblanadi.
Yaqin vaqtlargacha odamlar organizmidagi skeletning roli, tananing tayanch va harakat faoliyatidagi ishtiroki bilan uning funksiyasi chegaralangan deb hisoblanardi. Ana shundan «tayanch-harakat apparatlari» degan atama yuzaga kelgan. Hozirda skeletni funksiyasi juda keng ekanligi aniqlangan.
Skelet moddalar almashinuvida faol ishtirok etadi, aynan qonning mineral tarkibini ma’lum darajada ushlab turilishini ta’minlaydi. Bundan tashqari suyaklar tarkibiga kiruvchi qator moddalar (kalsiy, fosfor, limon kislotasi va boshq.) zarur bo’lgan paytlarda almashinuv reaksiyalariga yengil qo’shiladi.
Ko’pchilik muskullar suyaklarga tutashgan bo’ladi. Muskullar skelet suyaklarini harakatga keltiradi va ish bajaradi. Ko’plab muskullar, tana bo’shlig’ini o’rab ichki organlarni himoya qiladi.
7.2. Skelet haqidagi umumiy ma’lumotlar.
Suyaklarning shakli. Odamlar organizmida 200 dan ortiq suyaklar sanash mumkin. Voyaga yetgan odamlar tana og’irligining 18 % va yangi tug’ilgan bolalarning tan og’irligini 14 % ni skelet tashkil etadi. Skelet tarkibiga turli o’lchamdagi va shakldagi suyaklar kiradi. Shakli bo’yicha uzun, kalta, keng va aralash suyaklarga farqlanadi.
Uzun suyaklar odatda qo’l va oyoqlarda bo’ladi. Kalta suyaklar bir vaqtning o’zida ham skeletning harakatchanligi va uning yuqori darajadagi mustahkamligini ta’minlash bilan birga, zarur bo’lgan joylarda zapyastiye va predplyuziye joylashgan bo’ladi.
Keng yoki yalpoq suyaklar bo’shliqlarni devorlarini hosil qiladi, qaysiki ularning ichida ichki organlar joylashgan bo’ladi (chanoq suyagi, miya qutisining suyaklari). Aralash suyaklar turli shakllarda bo’ladi.
|
| |
Websoft CourseLab masofaviy ta’limda qanday o‘rin egallaydi?

|
Websoft CourseLab masofaviy ta’limda qanday o‘rin egallaydi?
|
bet | 2/3 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 7,09 Kb. | | #114097 |
Bog'liq CourseLab dasturida elektron ta’lim resurslari tayyorlash. FastS-kompy.infoWebsoft CourseLab masofaviy ta’limda qanday o‘rin egallaydi?
Elektron o‘quv kursi boshidan ohirigacha Websoft CourseLab tahrirlagichida ishlab chiqilishi mumkin. Tayѐr o‘quv kursi kursning tuzilmasi haqidagi ma’lumotlar saqlanadigan mahsus fayllar yaratish ѐrdamida masofaviy ta’lim tizimida import qilinishi mumkin.
Yangi loyihani yaratish fayl menyusi ѐrdamida ѐki bosh sahifadan yangi loyiha oynasini ochish orqali amalga oshiriladi. Fayl menyusi orqali Fayl – >Sozdat –
>Kurs
Yangi loyiha oynasida loyiha nomi, shablonlarini tanlash va qaerga saqlanishini ko‘rsatish kerak.
Biz kerakli oynalarga ma’lumotlarni kiritamiz va Dalee tugmasini bosamiz.
Natijada oyna hosil bo‘ladi.
Bu oynada ma’qul topilgan shablon olinadi Dalee tugmasini bosamiz va oyna ochiladi. Ochilgan oynada loyihaning xususiyatlari ko‘rsatiladi, Gotovo tugmasini bosamiz.
Avvalo biz yarataѐtgandasturimizning ―''master'' ini tayѐrlaymiz.
Ssenariy asosida tayѐrlangan ob’ektlarni va dastur qismi ko‘rsatilgan oynaga kiritamiz va shu faylda saqlanadi. O‘quv materiali kiritiladi va taxrirlanadi. Ayrim dialog va interaktiv mashqlarni bajarish uchun maxsus algoritm tuziladi.
Courselab tizimida tayѐrlangan kursni MOODLE tizimiga o‘rnatish mumkin (CDO formatida).
Kurs formatini berish Dasturiy ta’minotni yaratishda qo‘llanilgan tizimda quyidagi imkoniyatlar jamlangan: o‘quv materiallarini yaratish va taxrirlash, nima ko‘rinsa, natijada shunga ega bo‘ladi; O‘quv materiali muallifidan bir dasturlash tili talab qilinmaydi; ob’ektli ѐndoshish – amalda har qanday murakkab bo‘lgan o‘quv materiallarini bolalar kubikidek oson tuzishga imkon yaratadi;
Courselab instrumental tizimi asosida o‘quv-metodik majmualarni yaratish qulay va maqsadga muvofiqdir. Ta’lim jaraѐnini individuallashtirish va differensiyalash, talabaning o‘quv faoliyatini o‘zi nazorat qilishini to‘g‘ri yo‘naltirish, kompyuterning xisoblash imkoniyatlaridan foydalanish tufayli o‘quv vaqtini tejash, o‘quv materiallarini vizuallashtirish, hodisa va jaraѐnlarni modellashtirish, ularni imitatsiya qilishi, turli pedagogik vaziyatlarda optimal qaror qabul qilish malakasini shakllantirish kabi imkoniyatlarni beradi.
|
| |
Nazorat savollari - Raqamli mobil aloqa

Nazorat savollari:
1. Hozirgi vaqtda dunyoda qancha 3G standartlari (standartlar
oilasi) mavjud?
2. W-CDMA texnologiyasining asosiy xarakteristikalarini kel-
tiring.
3. UMTS standartining asosiy kamchiliklari nimada?
4. CDMA-2000 standarti asosidagi sotali aloqa tizimlarining
evolyutsiyasi.
5. FOMA standartining asosiy xarakteristikalari.
225
14-bob. LTE STANDARTINING
RIVOJLANISH TARIXI
14.1. 3GPP Long Term Evolution (LTE)
3GPP Long Term Evolution (LTE) — mobil aloqa protokoli
bo‘lib, kelajakda ma’lumotlar uzatish tezligiga bo‘ladigan ehtiyoj-
ni qondirish uchun UMTS standartini takomillashtirish bo‘yicha
3GPP loyihasi hisoblanadi. Ushbu takomillashtirish natijasida,
misol uchun, aloqa samaradorligini oshirish, tarmoqlarni tash-
kil etishdagi xarajatlarni kamaytirish, taqdim etiladigan xizmat-
lar darajasini mukammallashtirish va kengaytirish, shuningdek,
mavjud mobil va keng polosali aloqa protokollari bilan o‘zaro
hamkorlikni ta’minlab berish imkoniyatlari paydo bo‘ladi. 3GPP
LTE standartida ma’lumot olishning nazariy tezligi 326,4Mbit/
sek, uzatishning tezligi esa, 172,8Mbit/sek gacha etishi mumkin.
LTE standartiga 2004-yilda asos solingan. Asosiy maqsad
UTRA radioulanish (UMTS standartida foydalaniladigan) ar-
xitekturasini optimizatsiyalash hamda 3GPP loyihasidagi uchin-
chi avlod tizimlaridan to‘rtinchi avlod tomon rivojlanishni
ta’minlab berishga qaratilgan edi. Tadqiqotlarning boshlang‘ich
bosqichidagi asosiy maqsadi ma’lumotlarni yuqori tezlikda uza-
tishni ta’minlab bera oladigan fizik darajadagi texnologiyani bel-
gilab olish edi. Asosiy variant sifatida ikki yo‘nalish taklif etildi:
yo mavjud W-CDMA texnologiyasi asosidagi radiointerfeysni
rivojlantirish yoki OFDM texnologiyasi asosida ishlaydigan bu-
tunlay yangi radiointerfeysdan foydalanish. Olib borilgan tad-
qiqotlar natijasida ushbu masalaning yagona yechimi OFDM
texnologiyasidan foydalanish bo‘ldi. LTEning ilk spetsifikatsi-
yalari “3GPP ettinchi relizi” doirasida yaratilgan edi (ingl. 3GPP
Release 7). 2008-yilning dekabr oyiga kelib, LTE tizimlariga
qo‘yiladigan arxitekturaviy hamda funksional talablarni belgilab
beradigan 3GPP standartlarining 8-relizi (ingl. 3GPP Release 8)
tasdiqlangan edi (14.1-rasm).
|