Nukus-2013 mavzu. KİRİSh. HayoTİy faoliYat xavfsiZLİGİNİng asosiy nuchalari. Fanning predmeti, obekti, maqsadi va mazmuni. Reja - bet 2

2.MAVZU. HAYoT FAOLİYaT HAVFSİZLİGİNİNG ASOSİY FORMALARI
Reja:
-
Adamzodni atrof muhit bilan wzaro ta`siri
-
İshlab chiqarish muhitining ob-havo sharoiti.
-
İshlab chiqarish mikroiqlimining gigienik me`yorlari.
-
Sanoatda titrashdan va shovqindan saqlanish.
-
Texnosferaning salbiy omillari aa xavfli zonalari
1. Sanoat korxonalarining ishlab chiqarish zonalari havo muhitining ob-havo sharoitini havoning quyidagi kwrsatkichlari belgilaydi:
1. havoning harorati, t, 0S bilan wlchanadi.
2. havoning nisbiy namligi, bilan aniqlanadi.
3. havo bosimi, R, mm sim.ust. yoki Ra bilan wlchanadi.
4. İsh joylaridagi havo harakati, tezligi, V, m/s bilan wlchanadi.
Ob-havo omillari har biri ayrim holda yoki bir nechasi birlikda insonning mehnat qilish qobiliyatiga, sog`lig`iga juda katta ta`sir kwrsatadi. İshlab chiqarish sharoitida ob-havo omillarnng deyarli hammasi bir vaqtda ta`sir qiladi. Ba`zi sharoitlarda bunday ta`sir kwrsatish foydali bwlishi, masalan sovuq sharoitda quritish natijasida kamaytirilishi mumkin, ba`zi vaqtlarda esa, bir-biriga qwshilishi natijasida zararli ta`sir darajasi ortib ketishi mumkin, masalan nisbiy namlik va haroratning ortib ketishi inson uchun og`ir sharoit vujudga keltiradi. Bundan tashqari, ish joylaridagi havo harakatini oshirish harorat yuqori bwlgan vaqtda ijobiy natija beradi, harorat past bwlgan vaqtda esa, salbiy natija beradi.
Bundan kwrinib turibdiki, ob-havo omillari ba`zi bir hollarda inson uchun ijobiy va ba`zi bir hollarda esa, salbiy ta`sir kwrsatib, inson organizmi tashqi muhitga moslashuvini buzib yuborishi mumkin. Tashqi muhitga moslashuv – bu inson organizmining fiziologik va kimyoviy jarayonlar asosida tana haroratining bir xil chegarada (36-370S) saqlab turish qobiliyati demakdir.
Ob-havo sharoitining doimo wzgarib turishi tana haroratining wzgarmasligini saqlash, inson hayotining asosi bwlgan organizmdagi biokimyoviy jarayonlarning me`yoriy sharoitini ta`minlaydi. Tana haroratining yuqorida kwrsatilgan darajadan ortib ketishi issiqlash, sovishi esa, sovish deb ataladi. İssiqlash va sovish hayot faoliyatini buzuvchi halokatli holat vujudga keltirishi mumkin.
Shuning uchun ham inson organizmida tashqi muhit bilan moslashuvi fiziologik mexanizmi mavjud bwlib, u markaziy nerv sistemasining nazorati ostida bwladi. Bu fiziologik mexanizmning asosiy vazifasi organizmda modda almashinuvi natijasida ajralib chiqayotgan issiqlikning ortiqchasini tashqi muhitga chiqarib, issiqlik balansini saqlab turishdir. Tashqi muhitga moslashuv ikki xil: fizik va kimyoviy bwlishi mumkin. Kimyoviy tashqi muhitga moslashuv organizmning issiqlash davrida modda almashinuvini kamaytirishi va sovishi natijasida modda almashinuvini oshirishi mumkin. Ammo kimyoviy tashqi muhitga moslashuv tashqi muhitning keskin wzgartirishi borasida fizik tashqi muhitga moslashuvga nisbatan ahamiyati katta emas. Asosan tashqi muhitga issiqlikni almashtirishga fizik tashqi muhitga moslashuvning ahamiyati katta.
2. İshlab chiqarish mikroiqlimi me`yorlari mehnat xavfsizligi standartlari sistemasi «İsh zonasi mikroiqlimi» bilan asosan belgilangan. Ular gigienik va texnik iqtisodiy negizlariga asoslangan.
Sanoat korxonalari xonalarining harakteri, yil fasllari va ish kategoriyasiga qarab, ulardagi harorat, nisbiy namlik va havo harakatining ish joylari uchun ruxsat etilgan me`yorlari belgilangan.
|