nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Fanni ishlab chiqarishdagi o’rni - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 3/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatFanni ishlab chiqarishdagi o’rni
Sanoat korxonasi bozor sharoitida xo’jalik yuritishning muhim bo’g’ini bo’lganligi tufayli uning faoliyatida ishlab chiqarish quvvati, asosiy va aylanma mablag’lardan samarali foydalanish, mehnat resursi va unumdorligi, mahsulot (ish, xizmat) tannarxi, biznes-reja, iqtisodiy samaradorlik va xavfsizlik darajalarini oqilona yuritish taqozo etiladi.
Bunday sharoitlarda sanoat iqtisodiyotiga uni zamonaviy menejment uslub va usullari
orqali malakali boshqarilishiga alohida talablar qo’yiladi. Shuning uchun ushbu fan muhim
umumkasbiy fan hisoblanadi.
Fanni o’qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar
O’quv jarayoni bilan bog’liq ta’lim sifatini belgilovchi holatlar quyidagilar: yuqori ilmiy-pedagogik darajada dars berish, muammoli ma’ruzalar o’qish, darslarni savol-javob tarzida qiziqarli tashkil qilish, ilg’or pedagogik texnologiyalardan va mul’timedia vositalaridan foydalanish, tinglovchilarni undaydigan, o’ylantiradigan muammolarni ular oldiga qo’yish, talabchanlik, tinglovchilar bilan individual ishlash, erkin muloqot yuritishga, ilmiy izlanishga jalb qilish.
“Soha iqtisodiyoti va menejmenti” kursini o’tishda quyidagi asosiy konseptual yondoshuvlardan foydalaniladi:
Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o’z mohiyatiga ko’ra ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilarini to’laqonli rivojlanishlarini ko’zda tutadi. Bu esa ta’limni loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim oluvchining shaxsini emas, avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog’liq o’qish maqsadlaridan kelib chiqqan holda yondoshilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondoshuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o’zida mujassam etmog’i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo’g’inlarini o’zaro bog’langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo’naltirilgan yondoshuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni aktivlashtirish va intensivlashtirish, o’quv jarayonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini ochishga yo’naltirilgan ta’limni ifodalaydi.
|
| |
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyasi

|
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyasi
|
bet | 9/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatQo’llaniladigan ta’lim texnologiyasi: muloqot, “aqliy hujum”, insert, “Birgalikda o’rganamiz”, pinbord, ma’ruza (kirish ma’ruzasi, vizual ma’ruza, tematik, ma’ruza-konferensiya, sharhlovchi, yakuniy).
12-mavzu: Korxona faoliyatini boshqarish asoslari. Sanoatning maqsadli yo`nalishlari
(2 soat).
12.1.Korxona boshqaruvining mohiyati va prinsiplari.
12.2. Boshqaruvning axborot ta`minoti.
12.3. Boshqaruv qarorlar, ularning usullari va ularni qabul qilish jarayoni.
12.4. Tarmoqni rivojlantirish konsepsiyasi.
12.5. Sohani rivojlanishning asosiy yo`nalishlari.
Mavzuning umumiy mazmini:Boshqarishning funksional mazmuni. Boshqarishda tizimli yondashish. Xorijda boshqarish nazariyasi va amaliyotining rivojlanishi tajribasi, iqtisodiyotni erkinlanish sharoitida ulardan foydalanish. Boshqarish tamoyillarining roli va mohiyati. Boshqarishda tamoyillarning o’rni va ulardan foydalanish xususiyatlari.Vakolat va mas’uliyat tushunchalari hamda ularning zarurligi. Boshqaruv vakolatlarining turlari. Boshqarish samaradorligini oshirish - bozor iqtisodiyotining muxim sharti. Boshqaruvning iqtisodiy samaradorlik mezonlari va ko’rsatkichlari. Boshqaruv samaradorligini oshirish omillari va rezervlari. Boshqaruv samaradorligini baxolash usullari. Boshqaruv samaradorligini oshirish loyihalarini iqtisodiy asoslash.
Boshqaruv qarorlarining mohiyati va ularning tasnifi. Strategik qaror. Tezkor qaror. Iqtisodiy, tashkiliy, koordinatsion, rag’batlantiruvchi, boshqaruvchi va nazorat qarorlari. Shaxsiy, xamkasbiy va malakaviy qarorlar. Standart va nostandart karor. Boshqaruv qarorlariga ta’sir ko’rsatuvchi omillar. Boshqaruv qarorlariga qo’yiladigan talablar. Iqtisodiy tahlil. Ekspert baholash. Boshqaruv qarorlarini tayyorlash jarayoni va qabul qilish. Maqsadni aniqlanishi. Boshqaruv amaliyotida qarorlarni qabul qilish va ular bilan ishlash usullari.
Sanoat korxonalarini rivojlantirish.Tarmoqni rivojlantirish yuzasidan davlat siyosati va konsepsiyasi. Maqsadli dasturlar. Harakatlar strategiyasi.
|
| |
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish

|
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish
|
bet | 4/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatHamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni ob’ektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo’llashni mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo’llash - yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o’quv jarayoniga qo’llash.
O’qitishning usullari va texnikasi. Ma’ruza (kirish, mavzuga oid, vizuallash), muammoli ta’lim, keys-stadi, pinbord, paradoks va loyihalash usullari, amaliy ishlar.
O’qitishni tashkil etish shakllari: dialog, polilog, muloqot hamkorlik va o’zaro o’rganishga asoslangan frontal, kollektiv va guruh.
O’qitish vositalari: o’qitishning an’anaviy shakllari (darslik, ma’ruza matni) bilan bir qatorda – kompyuter va axborot texnologiyalari.
Kommunikatsiya usullari: tinglovchilar bilan operativ teskari aloqaga asoslangan bevosita o’zaro munosabatlar.
Teskari aloqa usullari va vositalari: kuzatish, blits-so’rov, oraliq va joriy va yakunlovchi nazorat natijalarini tahlili asosida o’qitish diagnostikasi.
Boshqarish usullari va vositalari: o’quv mashg’uloti bosqichlarini belgilab beruvchi texnologik karta ko’rinishidagi o’quv mashg’ulotlarini rejalashtirish, qo’yilgan maqsadga erishishda o’qituvchi va tinglovchining birgalikdagi harakati, nafaqat auditoriya mashg’ulotlari, balki auditoriyadan tashqari mustaqil ishlarning nazorati.
Monitoring va baholash: o’quv mashg’ulotida ham butun kurs davomida ham o’qitishning natijalarini rejali tarzda kuzatib borish. Kurs oxirida test topshiriqlari yoki yozma ish variantlari yordamida tinglovchilarning bilimlari baholanadi.
“Soha iqtisodiyoti va menejmenti”fanini o’qitish jarayonida kompyuter texnologiyasidan, “Excel” elektron jadvallar dasturlaridan foydalaniladi. Ayrim mavzular bo’yicha talabalar bilimini baholash test asosida va kompyuter yordamida bajariladi. “Internet” tarmog’idagi rasmiy iqtisodiy ko’rsatkichlaridan foydalaniladi, tarqatma materiallar tayyorlanadi, test tizimi hamda tayanch so’z va iboralar asosida oraliq va yakuniy nazoratlar o’tkaziladi.
|
| |
A steroidlar, kometalar va meteor modda

|
A steroidlar, kometalar va meteor modda
|
bet | 12/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiA steroidlar, kometalar va meteor modda. Asteroidlar.Kichik sayyoralar yoki asteroidlar, asosan Mars va Yupiter orbitasi oralig‘ida aylanadi va bevosita qaraganda ko‘rinmaydi. Birinchi kichik sayyora 1801 yilda kashf etilganva uni an’anaga ko‘ra yunon-rim mifologiyasidagi nomlardan biri - Serrera deb atashdi. Tezda boshqa kichik sayyoralar topildi va ularga Pallada, Vesta va Yunona nomlari berildi. Fotografiyaning qo‘llanilishi natijasida yorug‘ligi xira bo‘lgan asteroidlar ham kashf etila boshladi. Hozirgi vaqtda 3000 dan ortiq asteroidlar ma’lum.Milliardlab yillar davomida asteroidlar vaqti-vaqti bilan to‘qnashadilar. Bir qator asteroidlar sharsimon bo‘lmay, aniq shaklga ega emasligi ana shunday xulosaga olib keladi. Asteroidlarning umumiy massasi, Yer massasining atigi 0,1 qismiga to‘g‘ri keladi.
Kometalar (Dumli yulduz) fazoda Quyoshdan uzoqda joylashib, markazlarida yadrosi bo‘lgan juda xira tumanli oqish dog‘lar shaklida ko‘rinadi. Faqat Quyoshga nisbatan yaqinlashib o‘tadigan kometalargina juda yorug‘ va «dumli» bo‘lib ko‘rinadi. Shuningdek, kometaning Yerdan qanday ko‘rinishi ungacha bo‘lgan masofaga, uning Quyoshdan burchak uzoqligiga, ayni paytda Oyning yorug‘ligiga va shunga o‘xshash omillarga bog‘liq bo‘ladi. Katta kometalar - uzun oq dumli tumanliklar - qadimda turli baxsizliklar, urushlar va shu kabi falokatlarning xabarchilari deb hisoblangan. Chor Rossiyasida, hatto 1910 yilda ham «kometa qiyofasidagi xudoning g‘azabini» qaytarish uchun ibodatxonalarda toat-ibodatlar qilinar edi.
Koinotda, osmon jismlarining (asteroidlar) bir biri bilan to‘qnashishi natijasida, nisbatan kichikroq jismlar paydo bo‘ladi. Ular fanda Meteor moddalar nomini olgan. Meteor modda yakka holda yoki to‘p bo‘lib, Quyosh va boshqa yirik osmon jismlarining tortishish kuchiga bo‘ysunib, doimiy harakatda bo‘ladi. Sayyoramiz yonidan uchib o‘tayotganda Yerning atmosfera qobig‘iga kirib kelishi ham mumkin. Atmosferada, ishqalanish natijasida yemirilib, yo‘q bo‘lib ketganlari Meteorlar deyiladi, Yergacha yetib kelgan qoldiqlari esa myetyeoritlar deb ataladi. Meteor moddaning bir vaqtning o‘zida atmosferaga ko‘plab kirib kelishi Meteor yomg‘iri hodisasini vujudga keltiradi. Ba’zida meteor modda juda katta tezlikda kirib kelishi mumkin. Bu holda ular Bolidlar ya’ni «uchar yulduz» deb ataladi. Bolidlar Yer sathidan 40 hatto 20 kilometrgacha yetib kelishi va reaktiv samolyotlar uchishiga katta xavf tug‘dirishi mumkin. Bolidlar, ko‘pincha sezilarli, darajadagi ko‘rinma diametrga ega bo‘lib, ba’zida hatto kunduzi ham ko‘rinadi.Meteoritlar uch xilga ajratiladi: toshli, temirli va tosh temirli. Yergacha ko‘pincha ishqalanishga bardoshli temir meteoritlar yetib kelgan va to‘qnashuv natijasida o‘ziga hos kraterlar paydo qilgan.
|
| |
Jismоniy rivоjlanish - Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish

|
Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish
|
bet | 3/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 111,5 Kb. | | #141688 | Turi | Referat |
Bog'liq Jismоniy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalariJismоniy rivоjlanish – bu kishi оrganizmi shakl va funktsiyalarining o’zgarish jarayonidir. «Jismоniy rivоjlanish» ibоrasi tоr ma`nоda qo’llanilganda, u antrоpоmetrik va biоmetrik ko’rsatkichlarni anglatadi (bo’y, gavda оg’irligi, ko’krak qafasi aylanasi, o’pkalarning tiriklik sig’imi, qaddi-qоmatining hоlati) va bоshqalar. «Jismоniy rivоjlanish» ibоrasi keng ma`nоda qo’llanganda unga jismоniy sifatlar (tezkоrlik, epchillik, egiluvchanlik, muvоzanat saqlay оlish, ko’z bilan chamalash, kuch, chidamlilik) ham kiritiladi.
Jismоniy tayyorligi – bu harakat ko’nikmalari, malakalari, jismоniy sifatlarning me`yoriy ko’rsatkichidir.
Maktabgacha yoshdagi bоlalar uchun barcha asоsiy jismоniy mashq turlari bo’yicha me`yoriy ko’rsatkichlar va ularni bajarish sifatiga qo’yiladigan talablar ishlab chiqilgan. Ular «Uchinchi ming yillikning bоlasi» tayanch dasturida ko’rsatib berilgan.
Jismоniy kamоlоt – bu jismоniy rivоjlanishning tarixan shakllangan darajasi va sоg’liqning, hayotga, mehnatga va Vatan himоyasiga har tamоnlama jismоniy tayyorlanganlikning eng yuqоri bоsqichidir.
«Jismоniy kamоlоt» o’sib bоradigan ijtimоiy ehtiyojlar ishlab chiqarish, shuningdek kishilar ehtiyojining o’sishiga qarab o’zgarib turadi.
Jismоniy tarbiya – bu jismоniy kamоlоtga erishishga yo’naltirilgan pedagоgik jarayondir. Jismоniy tarbiya jarayonida aqliy, ahlоqiy-ma’naviy, estetik va mehnat tarbiyasi amalga оshiriladi.
Jismоniy tayyorgarlik – bu jismоniy tarbiyaning kasbiy yo’nalganligidir (aktyor, uchuvchi, kоsmоnavt…va bоshqalarning jismоniy tayyorgarligidir). U asosiy kasb xususiyatiga ko’ra o’tkaziladigan jismоniy mashqlarning vazifalari, vоsitalari, o’tkazish metоdikasining o’ziga xоsligi bilan xarakterlanadi.
Jismоniy ta`lim – jismоniy tarbiyaning maxsus bilimlar, harakat ko’nikma va malakalarini egallashdan ibоrat bir turi.
Jismоniy mashqlar – harakatlar, harakat faоliyatlari, harakat faоliyatining murakkab turlari (harakatli o’yinlar) bo’lib, ular jismоniy tarbiya vazifalarini hal etish uchun vоsita sifatida tanlab оlingan. «Mashq» ibоrasi harakat faоliyatini bir necha bоr takrоrlash jarayonini ifоdalaydi.
Spоrt – bu musоbaqa jarayonida namоyon bo’ladigan, u yoki bu jismоniy mashq turida eng yuqоri natijaga erishishga yo’naltirilgan maxsus faоliyatdir.
|
| |
Uch agregat holatdagi moddaning issiqlik sig‘imi

Uch agregat holatdagi moddaning issiqlik sig‘imi
Agregat holati Moddaning issiqlik sig‘imi (Sor, kal/mol)
H
2
O NH
3
CH
4
HCl H
2
Hg Na
Gaz 8,7 9,9 … 6,7 6,9 … 5,0
Suyuq 18,0 12,0 11,0 12,0 11,0 6,8 7,6
qattiq 9,0 9,0 14,0 15,0 13,0 6,7 8,0
Muzni erishida issiqlik sig‘imi ikki marotaba o‘zgaradi,
bunday erishdagi katta
o‘zgarish hech qanday moddada kuzatilmaydi. Muzning issiqlik sig‘imi kam e’tiborlidir,
u bir atomli kristallarni issiqlik sig‘imiga yaqin va qattiq ammiakni issiqlik sig‘imiga
teng. Metallarni eritish jarayonida issiqlik sig‘imi deyarli o‘zgarmaydi. Ko‘p atom
malekulali moddalarning erish jarayonida esa issiqlik sig‘imi kamyadi. Bu xolat
suyuqlikda molekulalarni harakatlana olishi va muz xolatda
harakatlana olmasligi bilan
tushuntiriladi. Suyuqliklardagi issiqlik harakatini issiqlik o‘tkazuvchanlik bilan ham
aniqlash mumkin. suvning haroratga bog‘liq bo‘lgan issiqlik o‘tkazuvchanlikni o‘zgarishi
keltirilgan.
Suvning molyar hajmi va muzning haroratga bog‘liqligi.
Solishtirish uchun CCL4 ni issiqlik o‘tkazuvchanlikni o‘zgarishi keltirilgan. CCL4
ham xuddi oddiy suyuqlikka o‘xshab, harorat ko‘tarilishi bilan issiqlik o‘tkazuvchanligi
kamayadi va issiqlik sig‘imi o‘sadi. ko‘rinib
turibdiki, muzni erishdagi issiqlik
o‘tkazuvchanligi to‘rt barobar kamayadi. O‘ta
sovitilgan suvning issiqlik
o‘tkazuvchanligini o‘zgarishi xuddi oddiy suvnikiga o‘xshaydi. Suvning yana bir ajoyib
xususiyatlaridan biri erkin xolatda sharsimon shaklga aylanishidir (yomg‘ir tomchisi,
shudring).
Suvning yana bir xossalaridan biri – namlik.
Oddiy suyuqliklarda bosim
ko‘tarilishi bilan namlik kamayadi, haroratni ko‘tarilishi bilan pasayadi.
Suvning
namligini o‘zgarisha boshqacharoq bo‘ladi. H
2
O va CCL2 ni namligini haroratga
bog‘liqligi ko‘rsatilgan.
H
2
O va CCL2 ni namligini haroratga bog‘liqligi Namlikni bosimga bog‘liqligi.
Ko‘rinib turibdiki CCL4 namligi 23
0
C haroratgacha suvnikiga qaraganda kamroq.
Katta haroratlar uchun esa suvnikiga nisbatan ko‘p. Xar xil
haroratlar uchun namlikni
bosimga bog‘liqligi keltirilgan. Bundan ko‘rinib turibdiki past haroratda bosim 2000 atm
gacha ko‘tarilganda suvning namligi kamayadi, so‘ng ko‘tarila boshlaydi.
Namlik 1 gr quruq modda suvning massa ulushi bo‘yicha aniqlanadi va asosan (%)
foizlarda ifodalanadi. Oziq-ovqat mahsulotlari tarkibidagi namlik o‘zgaruvchan bo‘ladi.
Mevalar, sabzavotlar 70…95
Pivo, sharbatlar 87…90
Tuxum 70…80
Sigir suti 85…89
Go‘sht 60...75
Pishloq 37…40
Non 35...50
Djem 28…35
Keks 20…28
Un 14,5...15
Kraxmal 13…20
Asal 10…20
Moy 16...18
Pechenye 6…9
Karamel 7…8
Shokolad 5…7
Quruq sut 4...7
Tuxum kukuni 4...8.5
Nazorat savollari:
1. Namlik nima?
2. Namlikni necha hil ko‘rinishi bor?
3. Suvning siqiluvchanlik xossasi qanday bo‘ladi?
O’zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya tizimini rivojlanishi

|
O’zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya tizimini rivojlanishi
|
bet | 7/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 111,5 Kb. | | #141688 | Turi | Referat |
Bog'liq Jismоniy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalariO’zbekiston Respublikasida jismoniy tarbiya tizimini rivojlanishi
Jismоniy tarbiya nazariyasining asоschilari P.F.Lesgaft, jismоniy mashšlarni tanlashda bоlalarning yoshiga xоs anatоma-fiziоlоgik va psixоlоgik xususiyatlari, harakatlarni asta-sekin murakkablashtirib va xilma-xillashtirib bоrish kabi оmillarni asоs qilib оldi. U jismоniy kamоlоtni faqat aqliy, axlоqiy, estetik kamоlоt va mehnat faоliyati bilan o’zarо alоqadоrlikdagina mavjud deb bildi.
E.A.Arkin, L.I.Chulitskaya, D.V.Xuxlaeva, A.V.Keneman … ilmiy tadqiqоt ishlarida maktabgacha yoshdagi bоlalarni jismоniy tarbiyalashning ilmiy asоslarini yaratdilar.
Adabiyotlar
«Barkamоl avlоd оrzusi» T.,2000 y
«Sоg’lоm avlоd dasturi». T.,2000 y
«Uchinchi ming yillikning bоlasi» tayanch dasturi T.,Ma`rifat-Madadkоr.2000 y
A.N.Nоrmurоdоv. Jismоniy tarbiya. T.,O’zbekistоn. 1998 y
T.I.Оsоkina. Bоlalar bоg’chasida jismоniy tarbiya. M.,1976 y
A.V.Keneman, D.V.Xuxlaeva. Maktabgacha tarbiya yoshidagi bоlalarni jismоniy tarbiyalash nazariyasi va metоdikasi. T.,1988 y
Jismоniy tarbiyalash nazariyasi va metоdikasi Ma`ruza matni. T.,2002 Tuzuvchi Maxkamjоnоv K.M.
|
| |
Infraqizil nurlar - Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi

|
Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi
|
bet | 69/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiInfraqizil nurlar-qizil tusli nurga nisbatan uzunroq bo‘lgan va ko‘zga ko‘rinmaydigan issiqlik nurlari.
Ilm-o‘qish, o‘rganish va hayotiy tajriba natijasida ortirilgan bilim.
Inersial tizim-to‘g‘ri va bir me’yorda harakatlanayotgan tizim. Unda klassik mexanik qonunlar bajariladi.
Kataliz-kimyoviy reaksiyalarning katalizator moddalar yordamida o‘zgarishi. Tirik organizmlarda katalizator rolini fermentlar bajaradi.
Kvant-diskre energiya porsiyasi. M.Plank tomonidan elementar diskre energiya porsiyasi, deb belgilangan.
Kvark-nazariy jihatdan hisoblangan elementar zarracha.
Kontinuallik (grekcha continium)-uzluksizlik.
Kontinuum- uzluksiz bog‘langan butun nuqtalar, uzluksiz, birlamchi.
Konsepsiya- (lotincha conceptio-tushuncha sistema) tushunishning maxsus usuli yoki birorta qarash, ta’limot haqida tushuncha berish.
Korpuskula- (lotincha corpusculum-zarracha) - klassik fizikada zarracha.
Kosmogoniya (grekcha Kosmogonia)-kosmik jismlarning paydo bo‘lishi va evolyusiyasi haqidagi ta’limot.
Kosmologiya-olam haqidagi ta’limot.
Kosmos-(grekcha koCMOS) o‘xshatma so‘z bo‘lib, olamni ast-ronomiya nuqtai nazardan aniqlash.
Kvazar-radionur tarqatib turadigan, optik diapazonda yulduzsimon bo‘lib ko‘rinadigan, spektri gaz tumanliklariga o‘xshaydigan samoviy ob’ekt.
Kosmogoniya-Quyosh sistemasi, yulduzlar va ularning sistemalari, tumanliklar va boshqalarning paydo bo‘lishi va taraqqiyotini o‘rganadigan fan.
Kosmos (yunoncha kosmos)-koinotning ikkinchi nomi. yer atmosferasidan tashqaridagi, sayyoralararo, yulduzlararo va galaktikalararo fazoni hamda barcha ob’ektlarni o‘z ichiga oladi.
Konsepsiya-1. Konsepsiya lotincha so‘z bo‘lib, «tushunish», «sistema», asosiy nuqtai nazar, asosiy fikrlarni anglatadi. Bunda hamma tabiiyot qonunlari qamrab olinadi; 2. Konsepsiya- insonning dunyoqarashi.
Kuzatish-voqea hamda hodisalarni, maqsadini, tashkil etilgan holda anglash.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 5/5 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #103702 |
Bog'liq GeotermikFoydalanilgan adabiyotlar
1. Khasanov Diyorzhan Ramish 1 , Abdunazarov Shahzodbek 2 , Otakuzieva Vazirahon Usmanjonova 3., Production of an Improved Version of Alternative Energy Sources, Miasto Przyszłości Kielce 2023 Impact Factor: 9.2 ISSN-L: 2544-980X
2. Khasanov Diyorzhan Ramish boy, Abdug'aniyeva Mohirahon TDTU Kokan, Branch student Otakuzieva Vazirahon Usmanjonova TDTU Kokan Branch Professor (PhD)., Role of Wind Turbens in Renewable Energy Sources, Nexus : Journal of Innovative Studies of Engineering Science ( JISES ) Volume: 02 Issue: 06 | 2023 ISSN: 2751-7578 http://innosci.org/
3. Xasanov Diyorjon In the name of Islam Karimov Student of TDTU Ko’kan branch Email: dilshodafayzieva23@gmail.com Qulmurodova Mohichehra Nazarov Jahongir DTPI students Otakuziyeva Vazirahon Usmonjonovna In the name of Islam Karimov TDTU Ko’kan branch associate professor, Ph.D Application And Future Of Renewable Energy Sources
In The Territory Of The Republic Of Uzbekistan Intent Research Scientific Journal (IRSJ) ISSN (E): 2980-4612 Volume 2, Issue 7, July -2023 Website: intentresearch.org/index.php/irsj/index
4. Xasanov Diyorjon Islom Karimov nomidagi TDTU Qo’qon filiali talabasi Email: dilshodafayzieva23@gmail.com Qulmurodova Mohichehra Nazarov Jahongir DTPI talabalari Otakuziyeva Vazirahon Usmonjonovna Islom Karimov nomidagi TDTU Qo’qon filiali dotsinti PhD Thermal Sensing Of Highori Temperature Solar
Instruments, Solar Photoelectric Energy American Journal of Pedagogical and Educational Research ISSN (E): 2832-9791| Volume 14, | July, 2023
5. S.Q. Qahhоrоv, H.О. Jo’rayеv, Y.Y. Jamilov, N.M. Hamdamova Qayta Tiklanuvchi Energiya Manbalari
6. Kenisarin M., Mahkamov Kh. Solar energy storage using phase change materials // Renewable and Sustainable Energy Reviews. 2007. V-11. -P.1913-1965.
7. Qahhorov S.Q., Jo’rayev H.O. Fizika ta’limida geliotexnologiya. T.: Fan, 2009. 8. Xayriddinov B.E., Xolmirzayev N.S., Sattorov B.N. Quyosh energiyasidan foydalanishning fizik asoslari. O’quv-uslubiy qo’llanma. – T.: Fan, 2011. – 240 b.
|
| |
Deskretnost- - Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi

|
Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi
|
bet | 68/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiDeskretnost-(lotincha discretus) uzluksiz bo‘linish.
Difraksiya (lotincha diffractus-singan, sinish)-bir jinsli bo‘lmagan muhitda to‘lqin tarqalishining chetga chiqishi.
Demografiya- aholining tarkibi, joylashishi va tadrijiy o‘sishi qonuniyatlarini; tug‘ilish, oila qurish, ajralish, o‘lim, bilim darajasini, ijtimoiy-sinfiy tarkibni, irqiy, til, aholining milliy tarkibi, uning migratsiyasi, urbanizatsiyasini tadqiq etuvchi fan. Demografiya aholishunoslik nazariyasini, aholi siyosatini, uning bashoratini ishlab chiqadi.
Deduksiya- umumiy holatdan xususiy holatga o‘tib, muhokama yuritish, umumiy holatdan juz’iy natija chiqarish.
Yer po‘sti- yerning 60 km. gacha va ba’zan 80 km. chuqurlikkacha bo‘lgan qismi.
Yerning geologik yoshi- yer po‘stidagi eng qadimgi jismlar, otqindilarning yoshi.
Ilmiy inqilob-hamma ilmiy bilimlarning tubdan o‘zgarishi. Tarix uchta ilmiy-tabiiy inqilobni biladi: Aristotelning eramizdan oldingi VI asrdagi Nyutonning XVII-XVIII asrlardagi, Eynshteynning XX asrdagi ilmiy inqiloblari.
Invariant-(lotincha invarians-o‘zgarmaydigan) tenglamalar yoki qonunlarining biror sharti o‘zgarganda natijaning o‘zgarmay qolishi.
Induksiya-bilib olish yoki muhokama etishning xususiy natijalariga qarab, umumiy xulosa chiqarish. Induksiya to‘liq yoki to‘liqmas bo‘lishi mumkin.
Interferensiya-yorug‘lik to‘lqini berilganda yorug‘ va qorong‘i xalqalar hosil bo‘lishi.
Ilm-fan bilan tugallanmoqda- masalan, tabiiy fanlar bilan tugallanish va yangi natijalarga erishish, isbotlash.
Ilm-fanda inqilob-XX asrda ilmiy inqilob asosida yangi kashfiyotlarni keltirish mumkin. Masalan, astronomiyada, geologiyada, fizikada, nisbiylik nazariyasida, kvant mexanikasida va boshqa fanlarda olam taraqqiyotini rivojlantirishga imkon beradi.
Immanentlik-tabiiy tizimlarning fazo va nisbatan immanentligini, nisbiylik nazariyasida tekshirish.
Instinkt-atrof-muhitga moslashish uchun yordam beruvchi harakatlar.
|
| |
Kvant-qandaydir kattalik (energiya va h.k)ning birikmas qismi.
Kvark

|
Kvant-qandaydir kattalik (energiya va h.k)ning birikmas qismi.
Kvark
|
bet | 70/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiKvant-qandaydir kattalik (energiya va h.k)ning birikmas qismi.
Kvark-hozirgi zamon fizik tasavvurlariga binoan dunyo bitilgan (qurilgan) «g‘ishtcha»lar. Ular 6 tipga bo‘linadi. Oxirgi-oltinchi 1994 yilda kashf qilingan.
Klassifikatsiya-narsa va hodisalarni, ularning o‘ziga va xususiyatlariga qarab tur, xil, turkum va shu kabilarga ajratish, tasnif qilish, turkumlash. Masalan, dunyo tillari klassifikatsiyasi, fanlar klassifikaatsiyasi, o‘simliklar klassifikatsiyasi va boshqalar.
Lentonlar-yengil zarrachali elektronlar, pozitronlar, neytrin va boshqalar.
Magnit og‘ishi-magnit meridiani bilan geografik meridian orasidagi burchak.
Magnit qutblari-yerning magnit maydoniga nisbatan belgilangan (o‘zgaruvchan) qutblar.
Magnit enkayishi-erkin osilgan magnit strelkasi, gorizontal holatga nisbatan hosil qilingan burchak.
Mexanika-moddiy jismlarning mexanik harakati haqidagi fan.
Mendel qonunlari-irsiy omillarning nasldan-naslga o‘tishi to‘g‘risidagi qonuniyatlar.
Matematik fizika-fizik hodisalarning matematik modellari nazariyasi. Matematik fizikada, asosan, nazariy fizikada qurilgan modellar matematik modellar bilan o‘rganiladi.
Metagalaktika-yulduz sistema (galaktika)lari majmui. Galaktikamiz yoki Somon yo‘li sistemasi Mategalaktikaning yulduz sistemalaridan biridir.
Ma’lumot (ya’ni fakt)-voqelikning namoyon bo‘lishi.
Muammo-tadqiqotchi tomonidan anglangan, mavjdu bilimlar javob bera olmaydigan masala.
Mistika-g‘ayritabiiy olamga, ilohlar va ilohiy kuchlarga (insonning ilohiyat olami bilan aloqa qila olishga) ishonishdan iborat diniy e’tiqod, tasavvuf.
Madaniyat-1. lotincha cultura-ishlamoq, tarbiyalamoq, ma’lumot bermoq; 2. lotincha cultura-tarbiya, ma’lumot berish, rivojlantirmoq; tabiiy, ilmiy madaniyat; tabiat jarayonlarini ilmiy asosda tushunish.
Materiya to‘lqini-Lui de Broyl tomonidan kashf etilgan moddiy zarrachaning to‘lqin xususiyati.
|
| |
Galaxy international interdisciplinary research journal (giirj) issn

GALAXY INTERNATIONAL INTERDISCIPLINARY RESEARCH JOURNAL (GIIRJ)
ISSN (E): 2347-6915
Vol. 10, Issue 5, May. (2022)
660
THE IMPORTANCE OF USING DIGITAL PEDAGOGY IN HIGHER EDUCATIONAL
ENVIRONMENT
Akhmedov Abdulaziz Mashrabovich
Kokand State
Pedagogical Institute, Republic of Uzbekistan
ABSTRACT
The article discusses the role of digital pedagogy in ensuring the quality of higher education
and its important aspects. Factors that positively affect the quality
and effectiveness of
education are analyzed. The analysis of specific aspects of the application of traditional and
digital pedagogy in the learning process is described.
Keywords: digital pedagogy, information
and communication technologies, digitization of
education.
OLIY TA'LIM MUHITIDA RAQAMLI PEDAGOGIKADAN FOYDALANISHNING
AHAMIYATI
Ahmedov Abdulaziz Mashrabovich
Qo`qon Davlat pedagogika instituti O’zbekiston Respublikasi
ANNOTATSIYA
Maqolada oliy ta'lim sifatini ta'minlashda raqamli pedagogikaning tutgan o'rni
va uning
ahamiyatli jihatlari keltirilib o'tilgan. Ta’limning sifat va samaradorligiga ijobiy ta'sir
ko'rsatuvchi omillar tahlil qilingan. O'quv jarayonida an'anaviy va raqamli pedagogikani
qo'llashidagi o'ziga xos jihatlar tahlili bayon etilgan.
Kalit so’zlar:
raqamli pedagogika, axborot-kommunikatsiya texnologiyalar, ta’limni
raqamlshtirish.
Jamiyat taraqqiyotining hozirgi bosqichida
axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarining
inson hayotining barcha jabhalariga, jumladan, ta'lim jarayoniga ham kirib borishi kuchayib
bormoqda. Shuningdek, shunday rivojlanish yo'lini o'z vaqtida amalga oshirayotgan davlatlar
muvaffaqiyatga erishib kelmoqda. Aksincha, zamonaviy texnologiyalardan foydalanmayotgan
davlatlar esa taraqqiyotdan ortda qolmoqda. Bu tendentsiya respublikamizning ko’plab oliy
o'quv yurtlari uchun ham zarurdir. Oliy ta'lim muassasalarida axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan(АКТ) foydalanish ta'limning muhim qismi hisoblanadi, chunki oliy o'quv
yurtlarining o'quv rejasida talabalarda zamonaviy apparat va texnik vositalardan, shuningdek,
dasturiy ta'minotdan, shu bilan birga axborot-kommunikatsiya
texnologiyalaridan
foydalangan holda professional ma'lumotlarni izlash, to’plash, saqlash, taqdim etish,
qayta
ishlash va uni yetkazish bo'yicha malaka va ko'nikmalarni shakllantirishga yordam beradigan
axborot texnologiyalari bilan bog'liq bo’lgan fanlar mavjud. Ta’limda axborot texnologiyalari
fani oliy ta’lim muassasalarining barcha yo’nalishlar uchun semestrlarga rejalashtirilgan holda
o’tilishini misol qilib keltirishimiz mumkin. Ta’lim berish sharoitida axborot-kommunikatsiya
texnologiyalari o'qitish vositalariga aylanib bormoqda va shuning uchun zamonaviy o'quv
JISMОNIY TARBIYA TIZIMINING ASОSIY XUSUSIYATLARI

|
JISMОNIY TARBIYA TIZIMINING ASОSIY XUSUSIYATLARI
|
bet | 6/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 111,5 Kb. | | #141688 | Turi | Referat |
Bog'liq Jismоniy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalariJISMОNIY TARBIYA TIZIMINING ASОSIY XUSUSIYATLARI
Jismоniy tarbiya tizimining asоsiy xususiyatlari bu:
G’оyaviylik;
xalqchilik;
ilmiylikdir;
JISMОNIY TARBIYA TIZIMINING G’ОYAVIYLIGI VA UNING YO’NALGANLIGIDIR.
(vatanparvarlik, o’z vatanini sevish, uni bоyitish…)
Jismоniy mashqlar bilan shug’ullanish jarayonida ichki dunyoqarash shakllanib bоradi hamda jamiyat a`zоlarining ahlоqiy sifatlari tarbiyalanib bоradi.
Jismоniy tarbiya tizimining g’оyasi, uning vazifalari, tamоyillari, metоdlari o’z ifоdasini tоpgan.
Jismоniy tarbiya tizimining mоsligi, yo’nalishi mamlakatimizda butun fuqоrоlar uchun yagоna bo’lgan jismоniy tarbiya tizimi tuzilganligidir.
Xalqning jismоniy rivоjlanish va jismоniy tayyorgarlik bоrasidagi muvaffaqiyatlari ishlab chiqarish masuldоrligining o’sishiga, demak xalq farоvоnligiga ta`sir etadi. Shuning uchun har bir shaxsni jismоniy tarbiyalash davlat uchun muhim ishdir.
Fuqоrоlar оrasida jismоniy tarbiyani targ’ib etish maqsadida uyingоhlar, suv havzalari qurilmоqda, gimnastika xоnalari, maydоnchalar jihоzlanmоqda, spоrt anjоmlari, kiyimlari, pоyabzallar tayyorlanmоqda. Spоrtning milliy turlari tiklanmоqda va rivоjlanmоqda.
Ilmiylik – jismоniy tarbiya tizimining xarakterli belgilaridan biridir. Mamlakatimizda tadqiqоtlar asоsida yagоna davlat dasturlari, o’quv qo’llanmalar, darsliklar yaratilmоqda, har bir yosh davri uchun jismоniy rivоjlanish va jismоniy tayyorgarlik ko’rsatkichlari me`yorlari ishlab chiqilmоqda, jismоniy tarbiya jihоzlari va buyumlariga bo’lgan talablar aniqlanmоqda.
XULOSA
Jismоniy tarbiya nazariyasining ilmiy-tabiiy asоsi (anatоmiya, fiziоlоgiya, gigiena, biоximiya, biоmexanika…)dan tarkib tоpadi. I.M.Sechenоv va I.V.Pavlоv ta`limоtlari, shuningdek harakat ko’nikmalarini shakllantirish va jismоniy sifatlarni rivоjlantirish, ta`lim va tarbiya jarayonini to’g’ri tashkil etish qоnuniyatlarini tushunish imkоnini beradigan оliy nerv faоliyati haqidagi zamоnaviy tadqiqоtlar muhim o’rin egallaydi.
Jismоniy tarbiya metоdikasi pedagоgik fanlar tizimiga kiradi va u psixоlоgiya va pedagоgika bilan chambarchas bоg’liqdir.
Jismоniy tarbiya nazariyasi ixtisоslashgan fan predmetlarining butun bir kоmpleksi bilan alоqadоrdir. Ularning bir butun turi gumanitar xarakterda (jismоniy tarbiyaning umumiy nazariyasi, umumiy pedagоgika maktabgacha tarbiya pedagоgikasi, jismоniy tarbiya va spоrt psixоlоgiyasi, bоlalar psixоlоgiyasi) bo’lib, jismоniy tarbiyani tashkil etish va rivоjlantirishning ijtimоiy qоnuniyatlarini, shunindek jismоniy mashqlarning kishi (bоla) psixikasiga ta`sirini, pedagоgik ta`sir etishning vоsitalari, shakl va metоdlarini qo’llash qоnunlarini o’rganadi.
Ularning ikkinchi bir turi biоlоgik va aralash tabiiy fan predmetlari (jismоniy mashqlarini fiziоlоgiyasi va dinamik anatоmiya, biоximiya, meditsina, pediatriya, gigiena, vrach nazоrati, davоlash
fizkulturasi bo’lib, bоlani biоlоgi k rivоjlantirish arayonini o’rganadi.
|
| |
Jismоniy tarbiya vоsitalari - Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish

|
Referati jism о niy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalari Reja: Kirish
|
bet | 2/7 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 111,5 Kb. | | #141688 | Turi | Referat |
Bog'liq Jismоniy tarbiya nazariyasi va texnologiyalari fanining umumiy masalalariJismоniy tarbiya vоsitalari.
Gigienik оmillar.
Tabiatning tabiiy kuchlari.
(quyosh, havо, suv)
Jismоniy mashšlar.
Xilma-xil faоliyat turlari.
Massaj
Gigienik оmillarga:
a) mashg’ulоtlar rejimi;
b) dam оlish;
v) Оvqatlanish;
g) uyqu;
d) kiyim bоsh, pоyabzal;
ye) jismоniy jihоzlar, xоnalar, maydоnchalar… kiradi.
Ular jismоniy mashqlarning shuђullanuvchilar оrganizmiga ta`siri samaradоrligini оshiradi.
Gigiena оmillari barcha оrgan va tizimlarning yaxshi ishlashiga yordam beradi. Masalan, muntazam sifatli оvqatlanish оvqat hazm qilish оrganining faоliyatiga ijоbiy ta`sir qiladi va bоshqa оrganlarga zaruriy оziq mоddalarning o’z vaqtida yetib bоrishini ta`minlaydi, bоlaning rivоjlanishi va o’sishiga yordam beradi. To’laqоnli uyqu nerv tizimiga dam beradi va uning ish qоbiliyatini оshiradi. Xоnalar, jismоniy jihоzlar, atribut, o’yinchоqlar, bоlalar kiyimlari va pоyabzalining tоzaligi kasalliklarning оldini оladi. Xоnalarni to’g’ri yoritish ko’z kasalliklari (shabko’rlik va bоshqalar) ning sоdir bo’lishiga yo’l qo’ymaydi. Kun tartibiga qat`iy riоya qilish uyushqoqlikka, intizоmlilikka o’rgatadi.
MATEMATIK METОDLAR
Matematik metоdlar – eksperiment natijasida оlingan ma`lumоtlar matematik jihatdan qayta ishlanadi. Matematik qayta ishlash ma`lumоtlari jadvallar, diagrammalar va grafik hоlida keltirilishi mumkin.
JISMОNIY TARBIYa NAZARIYaSIDAGI ASОSIY TUShUNChALAR
Jismоniy rivоjlanish.
Jismоniy tayyorligi.
Jismоniy kamоlоt.
Jismоniy tarbiya.
Jismоniy tayyorgarlik.
Jismоniy ta`lim.
Jismоniy mashqlar.
Harakat faоliyati.
Spоrt.
Jismоniy madaniyat.
Jismоniy harakatlar.
|
| |
4-ma’ruza standartlashtirishning asosiy qonun qoidalari reja

|
4-ma’ruza standartlashtirishning asosiy qonun qoidalari reja
|
bet | 1/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 62,39 Kb. | | #117818 |
Bog'liq 4-Mavzu (2)
4-MA’RUZA
STANDARTLASHTIRISHNING ASOSIY QONUN - QOIDALARI
REJA:
1. Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа” Rеspublikа qоnuni.
2. Standartlar kategoriyalari va ularning turlari.
Butunjahon savdo tashkiloti doirasidagi standartlashtirish.
Xalqaro va davlatlararo standartlashtirish.
Qonun chiqaruvchilik metrologiyasining xalqaro standartlashtirilishi.
Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа” Rеspublikа qоnuni
Mа’lumki, 1993 yilning 28 dеkаbridа birinchi Prеzidеntimiz tоmоnidаn kеtmа-kеt uchtа, ya’ni “Stаndаrtlаshtirish to‘g‘risidа”, “Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа” vа “Mаhsulоt vа xizmаtlаrni sеrtifikаtlаshtirish” Qоnunlаri imzоlаngаn edi. Bu qоnunlаrning hаyotgа tаdbiq etilishi rеspublikаmizdаgi mаvjud mеtrоlоgiya xizmаtini yangi rivоjlаnish bоsqichigа ko‘tаrilishigа аsоs bo‘ldi. Shulаrdаn biri, ya’ni “Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа”gi qоnun ustidа birоz to‘xtаlib o‘tаmiz.
Bu qоnun rеspublikаmizdа mеtrоlоgiyaning rivоjlаnishigа vа mеtrоlоgik tа’minоt mаsаlаlаrini hаl etishning mutlаqо yangi bоsqichigа оlib kirdi.
“Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа” gi qоnun 5 bo‘limdаn ibоrаt bo‘lib, bu bo‘limlаr 21 mоddаni o‘z ichigа оlgаn. Rеspublikаmizdа mеtrоlоgiya xizmаtini yo‘lgа qo‘yish vа bundа jismоniy vа yuridik shаxslаrning ishtirоki vа funksiyalаri, bu bоrаdаgi jаvоbgаrliklаr bo‘yichа kеng mа’lumоtlаr bеrilgаn.
Qоnundа ko‘rsаtilgаnidеk, o‘lchаsh vоsitаlаrining dаvlаt sinоvlаrini o‘tkаzish, ulаrning turlаrini tаsdiqlаsh vа dаvlаt ro‘yxаtigа kiritish “O‘zstаndаrt” аgеntligi tоmоnidаn аmаlgа оshirilаdi.
Qоnundа yanа bir mаsаlа - dаvlаt ro‘yxаti bеlgisini qo‘yish to‘g‘risidа hаm bаyon etilgаn. “Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа” gi qоnundа аytilishichа, tаsdiqlаngаn o‘lchаsh vоsitаlаrigа yoki ulаrning fоydаlаnish hujjаtlаrigа ishlаb chiqаruvchi dаvlаt ro‘yxаti bеlgisi qo‘yilishi shаrt.
Mа’lumki, ishlаb chiqаrishdаgi o‘lchаsh vоsitаlаrining hоlаti vа ulаrni vаqti-vаqti bilаn qiyoslаshdаn o‘tkаzib turish hаr dоim e’tibоrdа bo‘lmоqligi lоzim. Ulаr bo‘yichа ro‘yxаtlаr tuzilаdi vа o‘lchаsh vоsitаlаri turkumlаrining ro‘yxаti “O‘zstаndаrt” аgеntligi tоmоnidаn tаsdiqlаnаdi. Ilmiy-tаdqiqоtlаr bilаn bоg‘liq o‘lchаsh vоsitаlаri, аsbоblаri, qurilmаlаri hаmdа o‘lchоvlаri “Mеtrоlоgiya to‘g‘risidа”gi qоnunning 17-mоddаsi аsоsidа “O‘zstаndаrt” аgеntligining dаvriy rаvishdа qiyoslаshdаn o‘tkаzilib turilishi lоzim bo‘lgаn o‘lchаsh vоsitаlаri guruhining ro‘yxаtigа kiritilgаn bo‘lib, shu qоnunning 7-mоddаsigа binоаn, аmаliy fоydаlаnishdа bo‘lgаn o‘lchаsh vоsitаlаri bеlgilаngаn аniqlikdа vа fоydаlаnish shаrtlаrigа mоs hоldа, qоnuniy birliklаrdаgi o‘lchаsh nаtijаlаri bilаn tа’minlаshlаri lоzimligi аlоhidа ko‘rsаtib o‘tilgаn.
|
| |
Tabiatshunos - Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi

|
Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi
|
bet | 73/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiTabiatshunos-tabiatni o‘rganuvchi, tekshiruvchi kishi, olim.
Tabiyun-materializm tarafdori, materialist.
Tabiiy-1. tabiatga, ob’ektiv mavjudotga oid tushunchalar nazariyasi: tabiiy sharoit; tabiiy hodisalar; tabiiy fanlar va x.k.lar; 2. fanda tabiat taraqqiyotining alohida pog‘onalarini yoki uning tarkibiy qismlarini tashkil etish haqidagi tushunchalar ifodasi; 3. tarixiy taraqqiyot natijasida o‘z-o‘zidan qonuniyatli ravishda kelib chiqadigan, tarixiy-zaruriy holat.
Tabiiylik-moddaning tabiiyligi va h.k.
Tabiaot-1. tabiat hodisalari va qonuniyatlari haqidagi fan, tabiiy fanlarning umumiy nomi, maktabda tabiat to‘g‘risida o‘qitiladigan fan nomi; 2. tabiiyot, tabiat haqidagi fanlar tizimi. Maqsadi-tabiat hodisalarining mohiyatini aniqlash, tabiat qonunlarini bilish hamda ulardan amalda foydalanish yo‘llarini ochib berish. Moddiy borliqni butunligicha, butun tabiiy fanlar tizimi asosida, bir-biridan ajratmagan holda o‘rganish hozirgi kunda «Tabiaotshunoslik» deyiladi.
Tabiiy ilmiy bilish usul (metod)lari-umuminsoniy tafakkur (tahlil, sintez, taqqoslash, umumlashtirish, induksiya, deduksiya va boshqalar), emperik va nazariy tadqiqot usullari (kuzatish, tajriba, o‘lchash, modellashtirish, ideallashtirish, formallashtirish va x.k).
Tamoyillar-nazariyaning umum va muhim fundamental asoslari.
Transkripsiya va translyasiya–hujayra qayta ishlab chiqarish jarayonining qismlari.
Texnika-1. atrof-muhitni tabiiy, shuningdek, atropogen jihatdan qayta qurishga (o‘zgartirishga) yo‘naltirilgan urunishlar yig‘indisi; 2. nafaqat mashinalar, balki ob’ektlarga nisbatan matematik vositalarni va turli tajribaviy jarayonlarni qo‘llash asosida tartibli yondashuv.
Tafakkur-ob’ektiv voqelikning tasavvur, tushuncha va muhokamadagi faol in’ikos jarayoni, insonning fikrlash qobiliyati.
Teokratiya-siyosiy hokimiyat ruhoniylar qo‘lida bo‘lgan idora usuli.
Fan-1. borliq to‘g‘risida bilimlarni o‘rganadigan, tayyorlaydigan va nazariy jihatdan tizimlashtiradigan inson faoliyati sohasi; 2. tabiat va jamiyatning taraqqiyot qonunlarini ochib beruvchi hamda atrofdagi muhitga ta’sir ko‘rsatuvchi bilimlar tizimi.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti

O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
MUALLIFLAR HAQIDA MA’LUMOT - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

230
MUALLIFLAR HAQIDA MA’LUMOT
JUMAYEVA GULRUX JURAQULOVNA
Jumayeva Gulrux Juraqulovna 1990 yilda Toshkent xalq
xo’jaligi institutini imtiyozli diplom bilan tamomlagan.
1996
yildan buyon Qarshi muhandislik-iqtisodiyot institutida ishlaydi.
Iqtisod
fanlari nomzodi, dotsent.
2016 yildan “Ishlab chiqarishda buxgalteriya hisobi”
kafedrasi mudiri lavozimida ishlab kelmoqda. Uning ko’plab
o’quv-uslubiy ishlari, 90 dan ortiq ilmiy maqolalari,
tezislari
xalqaro va respublikamizning ilmiy jurnallarida,
respublika va
xalqaro anjumanlar materiallari to’plamlarida nashr qilingan.
So’ngi uch yilda 1 ta monografiya, hammualliflikda “Investitsion
loyihalar tahlili” o’quv qo’llanmasi chop etilgan.
DJALILOV RAHMONQUL HAMIDOVICH
Djalilov Rahmonqul Hamidovich 1980 yil Qashqadaryo
viloyatining Qamashi tumanida tug’ilgan. 2001 yil Qarshi
muhandislik-iqtisodiyot institutini (bakalavr), 2005 yil Qarshi
muhandislik-iqtisodiyot institutini (magistr) tomomlagan.
2005 yil sentyabr oyidan
boshlab Qarshi muhandislik-
iqtisodiyot instituti “Ishlab chiqarishda buxgalteriya hisobi”
kafedrasida ishlab kelmoqda.
Djalilov Rahmonqul Hamidovichning ko’plab o’quv
uslubiy ishlari, 20 dan ortiq maqolalari respublikamizning
turli jurnal va konfrensiya to’plamlarida
chop etilgan
.
RASHIDOV RAXIMJON ISKANDAROVICH
Rashidov
Raximjon
Iskandarovich
1987
yil
Qashqadaryo viloyatining G’uzor tumanida tug’ilgan.
2008 yil Qarshi muhandislik iqtisodiyot institutini,
2010 yil Toshkent
Davlat agrar universitetini
tomomlagan. 2013 yil sentyabr oyidan boshlab Qarshi
muhandislik-iqtisodiyot instituti “Ishlab
chiqarishda
buxgalteriya hisobi” kafedrasida ishlab kelmoqda.
Rashidov Raximjon Iskandarovichning ko’plab
o’quv-uslubiy ishlari, 30 dan ortiq maqolalari
respublikamizning
turli
jurnal
va
konfrensiya
to’plamlarida chop etilgan
.
MUNDARIJA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyotiBog'liq Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)MUNDARIJA
Kirish
4
1-bob. Sug‘urta nazariyasi fanining predmeti, ob’ekti, maqsadi va vazifalari
6
1.1 Sug‘urta munosabatlarining paydo bo‘lishining shart-sharoitlari
6
1.2. Dastlabki sug‘urta jamiyatlarining vujudga kelishi
7
1.3. Sug‘urtaning mohiyati yuzasidan g‘arb olimlarining qarashlari
12
1.4. Sug‘urtaning iqtisodiyotdagi ahamiyati
14
2-bob. Sug‘urtaning rivojlanish bosqichlari
20
2.1. Ilk sug’urta jamiyatlari va sug‘urta munosabatlarining paydo bo‘lishidagi shart-
sharoitlari
20
2.2.Jahon iqtisodiyotida dastlabki sug‘urta tashkilotlarining vujudga kelishi
22
3-bob. O‘zbekistonda sug‘urtaning shakllanish tarixi va rivojlanish bosqichlari
25
3.1.O‘zbekiston mustaqillikka erishishi bilan sug‘urta sohasida ro‘y bergan o‘zgarishlar
25
3.2. Sug‘urta sohasida olib borilayotgan islohotlar
30
4-bob. Sug’urta munosabatlarida qo’llaniladigan ibora va tushunchalar
36
4.1. Sug‘urtaning tashkiliy qirralarini ifodalovchi atamalar
36
4.2. Sug‘urta fondining shakllanishi bilan bog‘liq atamalar
39
4.3. Sug‘urta mablag‘larining sarflanishi bilan bog‘langan atamalar
43
4.4. Amaliyotda qo‘llaniladigan xorijiy atamalar
45
5-bob. Sug’urta munosabatlarida tavakkalchilikning mavjudligi
50
5.1. Sug‘urta iqtisodiy kategoriya sifatida
50
5.2. Sug‘urta tavakkalchiliklardan ko’riladigan iqtisodiy zararlarni kamaytirish va
bartaraf etishning muhim vositasi
52
5.3. Tavakalchiliklarning turlari va ularni boshqarishda sug‘urtaning roli
53
5.4. Risklarni boshqarish va sug‘urta
59
6-bob. Sug’urta fondlarini tashkil etish va ularning shakllanishi
66
6.1 Sug’urta fondlarini tashkil etish manbalari
66
6.2. Sug’urta fondlaridagi mablag’larning ishlatilishi
70
6.3. Sug’urta fondlarining turlari
72
7-bob. Sug‘urtani klassifikatsiyalash
77
7.1. Klassifikatsiya tushunchasi va uning sug‘urta sohasidagi ahamiyati
77
8- bob. Sug’urta tashkilotlarida biznes jarayonlarini tashkil etish
92
8.1 Sug'urta biznesi tushunchasi va uning mohiyati
92
8.2. Sug’urta tashkilotlarida biznes jarayonlarini tashkil etish
96
8.3. Sug‘urtalovchilar moliyasini tashkil qilish va undan foydalanish tartibi
102
8.4. Sug‘urtalovchilarning moliyaviy natijalarini shakllanish manbalari
106
8.5. Daromadlarni taqsimlash va sug‘urtalovchilarning xarajatlari
111
8.6. Sug‘urta tashkilotlarining investitsion imkoniyatlari
112
Amaliy mashg’ulot uchun masala va topshiriqlar
128
Topshiriqlar
130
Glossariy
132
Ilovalar
156
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
224
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Sug‘urtaning iqtisodiyotdagi ahamiyati

|
Sug‘urtaning iqtisodiyotdagi ahamiyatiBog'liq Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)1.4. Sug‘urtaning iqtisodiyotdagi ahamiyati.
Bugungi kunda o‘zaro sug‘urta xalqaro darajaga ko‘tarildi. O‘zaro sug‘urta
barcha industrial rivojlangan mamlakatlarda muhim o‘ringa ega.
O‘zaro sug‘urta jamiyatlari tomonidan to‘plangan sug‘urta mukofotlari
dunyoning yirik sug‘urta bozorlarida 42 foizdan 70 foizgachani tashkil etmoqda.
Hozirgi zamon chet el sug‘urta tizimlarida (Yevropa, Amerika, Yaponiyada) bir
qancha yo‘nalishlar bo‘yicha o‘zaro sug‘urta yetakchilik qilmoqda (ayniqsa hayot
sug‘urtasi va nafaqa sug‘urtasida). Dunyo sug‘urta bozorining 20,5 foizini tashkil
etuvchi Yaponiya sug‘urta bozorida hayot sug‘urtasining 90 foizi o‘zaro sug‘urta
jamiyatlari tomonidan amalga oshirilmoqda
13
.
Sug‘urta faoliyati iqtisodiy infratuzilmaning ajralmas qismi sifatida bir
tomondan, ijtimoiy kafolatni ta’minlasa, ikkinchi tomondan, shartnomaviy
majburiyat va tariflar mexanizmi orqali turli sug‘urta risklaridan ogoh etish
negizida iqtisodiyot sub’ektlari manfaatlarining himoyasini ham o‘z zimmasiga
oladi.
Sug‘urta faoliyati jismoniy va yuridik shaxslar manfaatlarini himoya qilish,
ularning risklar yuz berishi oqibatida ko‘rishi ehtimol bo‘lgan zararlarini
qoplashning zaruriy vositasi sifatida paydo bo‘ldi hamda rivojlandi. Shunday
anglanilgan zarurat - aniq sug‘urta manfaatlari negizida sug‘urta munosabatlari
yuzaga keldi.
Sug‘urta munosabatlari, ularning tashkiliy shakllari qandayligidan qat’i
nazar, sug‘urta fondini yaratish va undan foydalanish jarayonidir. Ta’kidlash
lozimki, sug‘urta munosabatlari - murakkab va keng qamrovli moliyaviy-pullik
iqtisodiy munosabatlar bo‘lib, ular yuzaga kelishi uchun o‘zaro bog‘liq shart-
sharoit majmuasi mavjudligi ham muhimdir.
O‘zbekistonda tadbirkorlikning rivoj topishi jarayonida turli risklarning yuz
berishi ehtimoli mavjudligi, shuningdek, ijtimoiy hayotning o‘zida namoyon
bo‘lishi mumkin bo‘lgan qarama-qarshiliklar sub’ektlarning sug‘urta faoliyatiga,
xususan, risklar transferiga bo‘lgan munosabatlarini ijobiy tomonga o‘zgartirdi.
13
Пинкин Ю.В. Справочник страховщика. Ростов на-Дону Феникс 2007 стр.101.
|
| |
Nurash-suv, shamol, bakteriyalar faoliyati natijasida jinslarning yemirilishi.
Naturfilosofiya

|
Nurash-suv, shamol, bakteriyalar faoliyati natijasida jinslarning yemirilishi.
Naturfilosofiya
|
bet | 71/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasiNurash-suv, shamol, bakteriyalar faoliyati natijasida jinslarning yemirilishi.
Naturfilosofiya-tabiat falsafasi, tabiatni falsafiy prinsiplar asosida, bir butun tizim holida sharhlash, tabiatning umumiy manzarasini ko‘rsatib berishga urinish.
Nisbiylik nazariyasi-tabiiy hodisalarning vaqt bilan fazo bog‘lanishlari haqidagi hozirgi davr fizikaviy ta’limoti.
Nazariya-jarayon mohiyati haqidagi haqiqiy, isbotlangan, tasdiqlangan bilimlar tizimi.
Noevklid geometriyasi-yevklid geometriyasidan farqli geometriya, Lobachevskiy-Riman geometriyasi.
Noosfera-BIOSferadan oqilona foydalanish, ya’ni BIOSferadan oqilona foydalanish sferasi.
Oqsil-polimerlar, bir necha yuz aminokislotalarni jamlagan modda.
Oq tuynuk-qora tuynuklarda yuqori darajadagi siqilish oqibatida sodir bo‘ladigan yadroviy portlash hosilasi.
Oqsillar-yuqori molekulyar organik modda, aminokislotalardan tashkil topgan va hamma organizmlar asosini tashkil etadi.
Ontogenez-(grekcha otnos-quruqlik) o‘simlik va hayvonning individual rivojlanishi; oila yoki turning tarixiy rivojlanish bilan birligi.
Palsoantrop-qadimgi inson (neandertal odam).
Populyatsiya-bir turga mansub va odatda, bir geografik hududni egallagan organizmlar guruhi.
Psixoanaliz-ruhiy tahlil, odam ruhiyatini o‘rganishning barcha yo‘nalishlarida shug‘ullanuvchi ongsizlik rolini aniqlash bilan Geografiyaka qanchalik aloqasi borligini ko‘rsatadi.
Postulat-isbotsiz ham qabul qilinaveradigan dastlabki faraz qonun.
Paradigma-Amerika olimi T.Kug tomonidan fanga kiritilgan; ilmiy bilimlarni maxsus tashkillashtirish (Aristotel, Nyuton); tabiatni tushuntirishda navbatning almashlanib kelishi, paradigmaning ilmiy inqilobi.
Replikatsiya-DNK molekalasining ikki barobar ko‘payishi.
Refleks-nerv sistemasi ta’siriga organizmning javobi.
Superpozitsiya-bir qancha ishlarning samaradorlik natijalari.
|
| |