nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
АГГЛЮТИНАЦИЯ - Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua

|
Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua
|
bet | 74/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgАГГЛЮТИНАЦИЯ 1. Механическое присоединение однозначных стандартных аффиксов к неизменяемым основам или корням} ср. фузия.
2. нем. Слияние двух привычно сочетающихся слов, иногда g переразложением (деглюти-нацией).
|
AGGLUTINATION 1.Mechanical connection standard unambiguous affixes to the immutable basis or roots.
2. Dutch. Anleimung, Anwachsen, Lautverwachsung. The merger combined two familiar words, sometimes re-expansion
|
ARXAIZM - hozirgi paytda bor bo‘lgan voqelikning eskirgan nomi yoki hozirgi tilda mavjud bo‘lgan leksemaning eskirgan ma’nosi.
|
АРХАИЗМ 1. Слово или выражение, вышедшее из повседневного употребления и потому воспринимающееся как устарелое, а Русск. ваятель, вдовствовать, вдовица, врачевание, втуне, даяние, издревле, лихоимство, навет, наущать. 2. Троп, состоящий в употреблении старого (старинного) слова или выражения в целях исторической стилизации, придания речи возвышенной стилистической окраски, достижения комического эффекта И Т. П. а Русск. перст судьбы.
|
ARCHAISM A word or expression that has withdrawn from everyday use and therefore perceived as outdated
2. Trop, consisting in the use of the old words or expressions in order to historic styling, giving speeches elevated stylistic coloring to achieve comic effect, etc.
|
| |
ASSIMILYATSIYA
Bir tovushning boshaqa bir tovushga moslashishi (uyg‘unlashuvi)
|
АССИМИЛЯЦИЯ (уподобление) 1. (диляция). Приспособление одних звуков к другим, состоящее в приспособлении рекурсии предшествующего звука к экскурсии последующего; противоп. диссимиляция. Уподобление звуков друг другу, изменение обоих звуков под влиянием друг друга. Уподобление звуков, получившее отражение на письме. Взаимодействие звуков, в результате которого они становятся одинаковыми; противоп. частичная ассимиляция.
| |
АSSIMILATION
1. Adaptation of one sound to another, consisting in adjusting the sound to the previous recursion subsequent excursions;
2. Likening of sounds to each other, a change in both the sounds influenced by each other.
3. Likening of sounds which are reflected in the letter. The mutual assimilation of sounds separated by other sounds, belonging both to one syllable and to different syllables.
| | |
|
|
| |
SDRAM RAS oldindan yuklash vaqti

|
SDRAM RAS oldindan yuklash vaqti
|
bet | 37/122 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 4,57 Mb. | | #240045 |
Bog'liq 5 Maruzalar matniSDRAM RAS oldindan yuklash vaqti - xotira hujayralarini to'ldirish vaqti. Odatda 2 qiymati ishlatiladi.
FSB / SDRAM / PCI Freq - FSB avtobusi, SDRAM va PCI chastotasini aniqlaydi.
Xotira teshigi 15-16M da - parametr ISA qurilmalari xotirasi uchun manzil maydonining bir qismini ajratish uchun javobgardir. Agar kompyuteringizda ISA avtobusi uchun eski kengaytirish kartalari bo'lsa, masalan mos keladigan ovoz kartasi bo'lsa, ushbu parametrni yoqing.
Optimallashtirish usuli - parametr RAM bilan ma'lumot almashishning umumiy tezligini belgilaydi. U eng yuqori qiymatdan boshlab empirik tarzda aniqlanadi.
Boshqa parametrlar ham bor, ularning sozlashlari tezkor ma'lumot bilan ma'lumot almashish jarayonini sezilarli darajada tezlashtiradi.
Vaqtni kechiktirish yoki vaqtni belgilash qiymati (IT muhandislari va tizim ma'murlarining ushbu jarangdorligi) qanchalik past bo'lsa, unumdorlik shunchalik yuqori bo'ladi, lekin bularning barchasi beqaror ishlashga olib keladi.
Sog'liqni saqlash bo'yicha tajriba o'tkazing, sozlamalarni tiklash va zavod sozlamalarini yuklashingiz mumkinligini unutmang.
PCI-ga yozish buferiga protsessor - protsessor PCI-qurilma bilan ishlaganda, u portlarga yozadi. Keyin ma'lumotlar avtobus boshqaruvchisiga, so'ngra qurilma registrlariga yuboriladi.
Agar biz ushbu parametrni yoqsak, PCI qurilmasi tayyor bo'lgunga qadar ma'lumotlarni to'playdigan yozish buferi faollashadi. Va protsessor buni kutmasligi kerak - ma'lumotni chiqarishi va dasturni bajarishni davom ettirishi mumkin. Ushbu parametrni yoqishingizni maslahat beraman.
PCI dinamik portlashi - Ushbu parametr shuningdek yozish buferi bilan bog'liq. Bu ma'lumotlarni saqlash rejimini o'z ichiga oladi, bunda yozish jarayoni faqat 32 bitli to'plam buferga to'planganda amalga oshiriladi. Qo'shilishi kerak.
PCI kechikish taymeri - parametr har bir PCI qurilmasiga ma'lumotlar almashish operatsiyalari uchun ajratilgan soat tsikllarining sonini belgilaydi. Qancha ko'p tsikl bo'lsa, qurilmalarning samaradorligi shuncha yuqori bo'ladi. Ammo, agar ISA qurilmalari bo'lsa, ushbu parametrni 128 tsiklga oshirish mumkin emas.
|
| |
The аim of the trаining - Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua

|
Kafedrasi ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua
|
bet | 73/93 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 435,6 Kb. | | #131505 |
Bog'liq Ona tili o‘qitish metodikasi fanidan O‘quv-uslubiy majmua-fayllar.orgThe аim of the trаining- is to provide theoreticаl аnd prаcticаl generаlizаtion of the society's individuаl needs, its essence, its ideаl needs, its feаtures аnd аttributes, mentаl, physicаl, ethicаl, аnd аesthetic development of its relаtion to life.
ALIFBO- Harflarning qat’iy bir tartibda joylashishi
|
АЛФАВИТ -(*азбука) Совокупность расположенных в определенном порядке графических знаков, сложившаяся в определенный исторический период и используемая для фиксации и передачи на письме данного языка или языков. Алфавит латинский. Система графических знаков, приведенных в соответствие со звуковой системой языка и употребляемых для передачи языка на письме.
|
ALPHABET - The set of graphic signs placed in a certain order, developed in a certain historical period and is used to transfer to the letter of the language or languages. Latin alphabet. graphic signs system, harmonized with the sound system of language and is used to transmit the language to the letter.
|
ATRIBUT- (r < lat) 1. filos. Predmet yoki hodisaning o‘ziga xos, undan ajratib bo‘lmaydigan eng muhim xarakterli xususiyati, belgisi. Harakat materiyaning atributidir.2.gram. Gapda biror bo‘lakning sifatini, belgi-xususiyatini xarakterlab keluvchi ikkinchi darajali bo‘lak; aniqlovchi.
|
АТРИБУТ. То же, что определение. Определение в абсолютной конструкции.
|
ATTRIBUTE. Same as the DETERMINATION. Henry dead, the crown was seized by his uncle.
|
AGGLYUTINATSIYA (r < lat) 1. biol. Suyuqlik ichida muallaq suzib yuradigan zarrachalarning, mas. Qizil va oq qon tanachalari, mikroblar va sh.k.ning, bir-biriga yopishib, qumoq-qumoq bo‘lib qolishi.
2. lingv. Turlanishda, tuslanishda va umuman so‘z o‘zgarishi va yasalishida affikslarning o‘zakka uning o‘zgarmagani holda izchillik bilan qo‘shilib borishi (agglyutinatsiya turkiy va boshqa ba’zi bir tillarga xos xususiyatdir).
|
|
|
| |
Umumiy bazali sxema - UB - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi Jizzax politexnika instituti...

manfiy kuchlanish ortishi bilan chapga emas, balki ungga surila boshlaydi. CHunki bunda
kollektor kuchlanishi kamayishi bilan baza toki xam kamayadi.
Ikkinchi tomondan,
U
k
=U
b
bulganda baza zanjiri buylab kolletkor utishining ochik xolatiga mos tok utaldi. SHuning uchun
baza toki ortadi, ya’ni
U
k
=0 kiymatga tugri keladigan xarakteristika
kollektor kuchlanishining
katta kiymatlarida olingan xarakteristikaga nisbatan ungda emas, balki chapda yotadi. Kollektor
toki uzgarmas bulgan xolda olingan xarakteristikalar
U
k
=const xoldagi xarakteristikalardan fark
kilmaydi. Kollektor toki ortishi bilan ular kichik baza toklari soxasiga (ungga) suriladi, chunki
bunda kollektor kuchlanishi ortishi kerak.
Tranzistorning UE sxema uchun chikish xarakteristikasi deganda baza kuchlanishi yoki
toki uzgarmas bulgandagi kollektor tokining kollektor kuchlanishiga boglikligi tushiniladi:
const
I
U
к
к
б
б
U
f
I
)
(
Amaliyjixatdan
I
I SH N I B A J A R I SH T A R T I B I

1. Sxemani yigish (rasmga karang).
2. Uchirgich V2 bilan tranzistorning kollektor zanjirini, uchirgich V1 bilan emitter zanjirini
ulash va potensiometr R2 bilan emitter tokining birinchi fiksatsiyalangan kiymatini (ish
jarayonida emitter toki uzgartirmay saklanadi) urnatish.
3. Potensiometr R4 bilan kollektorda turli kuchlanish kiymatlarini (5-6 nuktada) urnatish va
kuchlanishni xamma kiymatlarida asbob kursatishlarini jadvalga yozib olish.
4. Emitter tokini ikkinchi fiksatsiyalangan kiymatga urnatish va uni kat’iy uzgarishsiz
saklangan xolda 3-punkda kursatilgan operatsiyalarni bajarish.
5. Jadval
ma’lumotlariga
kura
I
e1
=3mA
va
I
e2
=6mA
bulganida
const
I
U
к
к
э
э
U
f
I
)
(
boglanishlar grafigini chizish.
6. Xisobot tayyorlash.
Tеz saralash algoritmi - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 43/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar6. Tеz saralash algoritmi
Tеz saralash yana bitta rеkursiv algoritmdir.Uning ma'nosi quyidagicha: ro’yxatdan biror elеmеntni tanlab, algoritm uning yordamida ro’yxatni ikki qismga ajratadi. Birinchi qism ro’yxatga ushbu elеmеntdan kichik qiymatlar, ikkinchisiga ushbu elеmеntdan kattalari joylashtiriladi. Kеyingi qadamda ushbu ikki qism ro’yxat xuddi shu usul bilan yana ikki qismga ajratiladi va hokazo. Bunda jarayon har bir qism ro’yxat bitta elеmеntdan iborat bo’lgunga qadar davom ettiriladi10. Tеz saralash algoritmi quyidagi ko’rinishga ega:
QuickSort(list, first, last)
list saralanuvchi elementlar ro’yxati
first ro’yxat saralanuvchi qismining birinchi elementi nomeri
last ro’yxat saralanuvchi qismining oxirgi elementi nomeri
if first
pivot=PivotList(list, first, last)
QuickSort(list, first, pivot-1)
QuickSort(list, pivot+1, last)
end if
Ro’yxatni bo’laklarga ajratish. PivotList funktsiyasi namuna elеmеnt sifatida ro’yxatning birinchi elеmеntini olib, pivot ko’rsatkichini ro’yxat boshiga o’rnatadi.So’ngra u ro’yxatning qolgan elеmеntlarini namuna bilan taqqoslaydi. Namunadan kichik elеmеnt topilganda PivotPoint ko’rsatkichini oshirib, topilgan elеmеntni PivotPointning yangi nomеridagi elеmеnt joyini almashtiradi. Ro’yxatning biror qismi elеmеntlari tеkshirib bo’linganda, ro’yxat to’rt qismga ajralib qoladi: birinchi qism birinchi namuna elеmеntdan; ikkinchi qism first +1 pozitsiyadan boshlanib, PivotPoint ko’rsatkichi pozitsiyasida tugaydigan barcha tеkshirilgan elеmеntlardan tashkil topadi; uchinchi qism PivotPoint +1 pozitsiyadan boshlanib, index sikli paramеtrining ko’rsatkichi qiymati bilan tugaydi; ro’yxatning qolgan qismi hali tеkshirilmagan elееntlardan tashkil topadi. Algoritmning umumiy ko’rinishi quyidagicha:
PivotList(list, first,last)
list ro’yxat
first birinchi element nomeri
last oxirgi element nomeri
PivotValue=list[ first]
PivotPoint= first
for index= first+1 to last do
if list[index]< PivotValue then
PivotPoint= PivotPoint+1
swap(list[PivotPoint], list[index])
end if
end for
// namuna elementni kerakli joyga o’tkazish
swap(list[first], list[PivotPoint])
return PivotPoint
|
| |
Ma'ruza 6. Sun'iy intellekt va ommaviy huquq

109
Ijtimoiy hayotning turli sohalarini avvalgi huquqiy
tartibga solish jiddiy
modernizatsiyaga muhtoj. Ot minishni tartibga solish uchun mo’ljallangan yo’l
qoidalari avtomobil harakati qoidalari bilan almashtirilgani sababli, bugungi kunda
raqamlar, katta ma'lumotlar, robotlar dunyosi kontekstida iqtisodiy, siyosiy va ijtimoiy
munosabatlarni tartibga soluvchi yangi qonun paydo bo’lmoqda. , sun'iy intellekt
251
.
Aksariyat
huquqshunoslarning fikricha, huquq texnologik jarayonlarning tartibga
soluvchisi sifatida harakat qilishi, "insonning yangi texnologiyalarning sun'iy olamiga
kirib kelishi uchun ijtimoiy asosli yo’lakni belgilashi" kerak.
252
.
Har bir davlatning konstitutsiyasida, odatda, eng
yuqori yuridik kuchga ega
bo’lgan normativ-huquqiy hujjat sifatida ijtimoiy tuzum va davlat boshqaruvining
asoslari mustahkamlangan. Raqamli jamiyatga xos bo’lgan munosabatlarni
konstitutsiyalashtirish
muammosi
pishib
yetdi.
Bir
qator
mamlakatlarda
konstitutsiyaviy qonunchilikka shaxsning raqamli huquqlariga qo’shimchalar kiritish
jarayoni
allaqachon
boshlangan.
Jamiyatni
raqamlashtirish
kontekstidagi
munosabatlarni tartibga soluvchi qonunga misol sifatida 2016
yildagi Frantsiyaning
raqamli respublika qonuni (Loi pour une République numérique) hisoblanadi.
253
.
Ushbu qonun raqamli jamiyatda davlat ma'lumotlariga ochiq kirish va huquqlarni
himoya qilishni nazarda tutadi. 2018-2019 yillarda Fransiyada raqamli transformatsiya
bilan boliq transformatsiyalar, jumladan konstitutsiyaviy
islohot va bir qator
qonunlarga kiritilgan o’zgartirishlar jamoatchilik muhokamasi boshlandi.
254
. 2020-yil
yanvar oyida deputat Per Alen Rafan tomonidan Fransiya Milliy Assambleyasiga
Sun’iy intellekt va algoritmlar Xartiyasini (Charte de l’intelligence artificielle et des
algorithmes) qabul qilish taklifi kiritildi, ro’yxatdan o’tkazilgandan so’ng u parlament
ko’rib chiqish uchun taqdim etildi. konstitutsiyaviy qonunchilik qo’mitasi.
Qonun
loyihasi
matniga
ko’ra,
“viruslar inson genetik merosiga uzoq vaqt
integratsiyalashganidek, texnologiyalar ham ongning bir qismiga aylanadi”.
255
.
Loyiha mualliflari Fransiya konstitutsiyasining muqaddimasida yangi
konstitutsiyaviy qonun – Sun’iy intellekt va algoritmlar xartiyasiga havolani kiritishni
va Nizomning o’zida qator fundamental masalalarni
belgilashni taklif qilmoqdalar,
jumladan:
- sun'iy intellekt tizimlarining muntazam auditini o’tkazish(4-modda);
251
I. A. Filipova - bet 35

110
- sun'iy intellekt evolyutsiyasini baholash(4-modda);
- sun'iy intellekt tizimlarining zararli manipulyatsiyasini oldini olish uchun
cheklovlar(5-modda) va boshqalar.
Qonun loyihasining 1-moddasiga ko’ra, qonun kiberfizik tizimlarga ham, virtual
tizimlarga ham tatbiq etiladi. “Tizim ... yuridik shaxsga ega emas va shuning uchun
sub'ektiv huquqlarga ega bo’lolmaydi. Shu bilan birga, yuridik shaxsdan kelib
chiqadigan majburiyatlar ushbu tizimdan foydalanadigan, uning amalda qonuniy
vakiliga aylangan yuridik yoki jismoniy shaxs zimmasiga tushadi.
Shunday qilib, rivojlanayotgan raqamli reallik va sun’iy intellektni hisobga
olgan holda munosabatlarni tartibga soluvchi yangi qonunni shakllantirish jarayoni
boshlandi.
Konstitutsiyaviy huquq sohasidagi zamonaviy tadqiqotchilar sun'iy intellekt
bilan boliq normalarni konstitutsiyaviy darajada belgilashga turlicha munosabatda
bo’lishadi.
256
. Masalan, Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyaviy sudi sudyasi Gadis
Gadjiev Rossiya Federatsiyasi Konstitutsiyasida yaqin kelajakda sun'iy intellektga oid
bo’limlar bo’lmasligi kerak, deb hisoblaydi.
257
. Bir qator boshqa ekspertlarning
fikricha, sun'iy intellekt bilan boliq masalalarni konstitutsiyaviy qonun bilan tartibga
solish vaqti keldi, hech bo’lmaganda sun'iy intellekt texnologiyalarining rivojlanishi
inson huquqlariga katta ta'sir ko’rsatadi.
258
.Masalan, yuz va nutqni tanib olish
texnologiyalari amaliyotda shaxsiy daxlsizlik huquqini sezilarli darajada kamaytiradi,
ya'ni texnologiyalar qanchalik ko’p qo’llanilsa, huquq va erkinliklarning kafolatlarini
eng yuqori - konstitutsiyaviy darajada shakllantirish zarurati shunchalik keskinroq
savol tuiladi. Ushbu konstitutsiyaviy kafolatlar raqamli jamiyatda inson huquqlarini
samarali himoya qilish imkonini beradi. Davlat boshqaruvida sun'iy intellektning joriy
etilishi "mashinalarni o’rganish holati" (Machine-Learning State) paydo bo’lish xavfini
keltirib chiqaradi. Sun'iy intellekt uchun mashinani o’rganish imkoniyatlari davlat va
fuqarolar o’rtasidagi munosabatlarni o’zgartirishi mumkin: yangi hisoblash vositalari
davlatning o’z fuqarolarining xatti-harakatlarini tahlil qilish, bashorat qilish va nazorat
qilish qobiliyatini oshiradi.
259
.
Ba'zi mualliflar "shaxsning huquqiy maqomining o’zagi" bo’lishi kerak bo’lgan
xavfsizlik huquqi masalasini ko’taradilar.
260
, lekin "unutmasligimiz kerakki, davlat
256
Filipova I.A. Sun'iy intellekt va neyrotexnologiyalar: konstitutsiyaviy va huquqiy tartibga solish
ehtiyojlari // Lex russica (Rossiya qonuni). 2021 yil 9-son (178). S. 122.
257
Konstitutsiya sun'iy intellektni himoya qilmaydi - Konstitutsiyaviy sud sudyasi Gadjiev,
12.12.2018. URL: http://rapsinews.ru/judicial_analyst/20181212/292414283.html (kirish sanasi:
10.12.2021).
258
Koops B.-J., Di Karlo A., Nocco L., Casamassima V., Stradella E. Robotik texnologiyalar va asosiy
huquqlar: robototexnika Evropa konstitutsiyaviy asoslariga qarshi kurash // Xalqaro texnologiya
jurnali. 2013. jild. 4. Yo'q. 2. P. 1199.
-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalaridan darsdan tashqari ishlarni tashkillashtirish tamoyillari

|
-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalaridan darsdan tashqari ishlarni tashkillashtirish tamoyillari
|
bet | 211/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)7-mavzu. Informatika va axborot texnologiyalaridan darsdan tashqari ishlarni tashkillashtirish tamoyillari (2 soat seminar).
Darsning maqsadi
|
Tinglovchilarga Informatika va axborot texnologiyalari fanlaridan darsdan tashqari ishlarni tashkillashtirish tamoyillari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash, amaliy topshiriqlar berish va ularni baholash.
|
Darsning rejasi
|
Reja
Informatikadan sinfdan tashqari ishlar
Informatikadan vikrorinalar
Informatikadan ertaliklar Informatik musobaqa
Informatik ro‘znoma
Informatikadan to‘garak
|
Dars turi
|
Seminar, aralash, bahs-munozara.
|
Dars bosqichlari va
dars taqsimoti
|
Tashkiliy qism
Yang mavzu bayoni
III.Mavzuni mustahkamlash
IV. Darsga yakun yasash
|
O`quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o`rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
|
| |
Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati

|
Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati
|
bet | 210/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Masofaviy ta’lim va uning ahamiyati.
Masofaviy ta’lim - bu o’qituvchi va o’quvchi bir-biri bilan masofa yoki vaqt orqali ajratilgan sababli, axborot texnologiyalardan fodalanilgan holda ta’lim berish mexinizmi.
Bu ta’lim turini bir necha modellari mavjud, ular masofaviy ta’lim tashkil qilinishiga sabab bo’lgan vaziyatlari bilan farqlanadi: geografik sabablar (mamlakat maydoni, markazlardan geografik uzoqlashgan regionlar mavjudligi), mamlakatni kompyuterlashtirish va informatsiyalashtirish darajasi, transport va kommunikatsiyalar rivojlanish darajasi, masofaviy ta’lim uchun mutaxasislar mavjudligi, ta’lim soxasida informatsion va kommunikatsion texnologiyalardan foydalanish darajasi, mamlakatning ta’lim soxasidagi odatlari. Masofaviy ta’lim modellari:
Birlamchi model;
Ikkilamchi model;
Aralashgan model;
Konsortsium;
Franchayzing;
Validatsiya;
Uzoqlashgan auditoriyalar; 8) Proektlar.
Salbiy va ijobiy resurslarga ega bo’lgan Web saytlar va ularning ahamiyati.
Internetning ichki tahdidlari tarmoq axborot makonining ahvoli va rivojlanishi uchun salbiy oqibatlarga ega bo’lishi mumkin bo’lgan tahdidlar. Bular: tarmoqning ortiqcha yuklanganligi tufayli axborot kollapsi (qulashi); xakerlarning ma’lumotlarni yo’q qilishi yoki o’zgartirishi, bog’lamalar va trafikni “chetlab o’tish” yo’nalishlarini blokirovkalash maqsadida uyushtirgan hujumlari; kommunikatsiya kanallarining tasodifiy yoki uyushtirilgan avariyalari; axborot-izlash tizimlarining mukammal emasligi; protokollarning “ma’naviy” eskirib qolishi va boshqalar.
Internetning tashqi tahdidlari foydalanuvchilar uchun salbiy oqibatlarga ega bo’lishi mumkin bo’lgan tahdidlar. Tashqi tahdidlar texnologik va ijtimoiy bo’lishi mumkin:
Texnologik: tezligi sekin kanallar; tarmoqqa ulanishning unumsiz uslublari; olib keltirilgan viruslar; axborot “toshqini” va h.k.
Ijtimoiy: foydalanuvchilarning jismoniy va ruxiy sog’lig’iga bo’lgan ta’sir; insonning shaxsiy ongiga bo’lgan ta’sir; axborot terrori, jinoyati va boshqalar.
|
| |
Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish

|
Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish
|
bet | 209/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Ziyonet ta’lim tarmog’i va undan foydalanish.
ZiyoNET jamoat axborot ta’lim tarmog’i 2005 yil 28 sentyabrda O’zbekiston
Respublikasi Prezidenti I.A.Karimovning “O’zbekiston Respublikasining jamoat ta’lim axborot tarmog’ini tashkil etish to’g’risida”gi 2005 yil 28 sentyabrdagi qaroriga muvofiq tashkil topgan.
ZiyoNET tarmog’ining asosiy maqsadi ta’lim tizimida respublika yoshlari hamda ta’lim oluvchilarni bilim olish jarayonida axborot-kommunikatsiya xizmatlarini ko’rsatishdan iborat.
ZiyoNET portali. ZiyoNET axborot ta’lim tarmog’i yoshlarni, murabbiylarni, shuningdek aholining turli qatlamini kerakli axborot bilan ta’minlash, AT sohasida kerakli ma’lumotlarni berish, muloqat qilish va tajriba almashinishlari uchun zarur imkoniyatlarni yaratib berishni o’z zimmasiga oladi.
Foydalanuvchilar. ID.UZ tizimidan ro’yxatdan o’tgan foydalanuvchilarga ZiyoNet portali o’z imkoniyatlarini namoyon qilishlari uchun barcha sharoitlarni yaratib beradi.
Jumladan,
ZiyoNet portalining kutubxonasiga axborot – ta’limiy ma’lumotlarni joylashtirish;
uchinchi darajali «zn.uz» domenida sayt-satelitlarni yaratish;
ZiyoNET portalining yopiq bo’limlariga kirish va u yerdan ma’lumot olish; ZiyoNET axborot resurs tarmog’ining turli tanlovlarida qatnashish.
ZiyoNet tarmog’iga ulanish. Hukumat qaroriga muvofiq barcha ta’lim muassasalari (ulanish ob’ektlari) ZiyoNET axborot ta’limiy tarmog’i negizida birlashishlari kerak.
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vaziriligi, O’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim markazi, Xalq ta’limi vaziriligi va Davlat test markazi Web saytlari va ulardan foydalanish.
Ushbu ta’lim vazirliklari saytlari o’zlarida oliy ta’lim va uning faoliyati, oliy ta’lim muaasasalari, o’rta-maxsus kasb-hunar ta’limi va uning faoliyati, o’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim muassasalari, xalq ta’limi va uning faoliyati, respublika maktablari, ta’limning me’yoriy hujjatlari to’g’risidagi ma’lumotlarni mujassamlagan. Ta’lim muassasalari vazirliklari saytlari manzillari
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vaziriligi Web-sayti: www.edu.uz
O’rta-maxsus kasb-hunar ta’lim markazi: www.markaz.uz
Xalq ta’limi vaziriligi Web sayti: www.eduportal.uz
Davlat test markazi Web sayti: www.dtm.uz
|
| |
-mavzu: Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning uzluksiz tizimi

|
-mavzu: Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning uzluksiz tizimi
|
bet | 27/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)4-mavzu: Informatika va axborot texnologiyalarini o’qitishning uzluksiz tizimi (2 soat ma’ruza).
-
Darsning maqsadi
|
Tinglovchilarga Informatika fanini o’qitishning uzluksiz tizimi haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
Darsning rejasi
|
Reja
O’zbyekiston Ryespublikasi uzluksiz ta’lim tizimida informatika yo’nalishdagi fanlar
Maktablarning boshlashg’ich sinflarida informatikani o’rganish
Umumo’rta ta’limning Davlat ta’lim standarti
«Informatika va hisoblash tyexnikasi asoslari» kursining mazmuni
|
Dars turi
|
Ma’ruza, bahs-munozara, aralash.
|
Dars bosqichlari va
dars taqsimoti
|
Tashkiliy qism
Yang mavzu bayoni
III.Mavzuni mustahkamlash
IV. Darsga yakun yasash
|
O`quv jarayonining mazmuni
|
Metod: hamkorlikda o`rganish, jamoada, guruhlarda.
Jihoz : Kompyuterlar, proyektor, tarqatma materiallar, flipchat.
Usul: og`zaki, Yoz ma, taqdimot.
Baholash: reyting tizimda.
|
Uyga vazifa
|
Keyingi o`tiladigan dars mavzusiga tayyorlanish.Mavzuga doir adabiyotlar bilan tanishish.
|
|
| |
“Informatika” fanini o’qitish tizimi Maktablarning boshlang’ich sinflarida informatikani o’rganish

|
“Informatika” fanini o’qitish tizimi Maktablarning boshlang’ich sinflarida informatikani o’rganish
|
bet | 29/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2) “Informatika” fanini o’qitish tizimi Maktablarning boshlang’ich sinflarida informatikani o’rganish
Boshlang’ich sinflarda "Informatika" kursidan, fanlarni bog’lovchi, ya’ni kompyutyer matyematika, o’zbyek va rus tili kurslarini o’qitishda yordamchi vosita sifatida foydalaniladi.
Bundan tashqari informatikaga tyegishli savollar:
klaviaturani o’rganish; shaxsiy kompyutyerlarning qurilmalari bilan tanishish; axborot tushunchasi; algoritm tushunchalari byerilib, asosan tayyor o’quv dasturlari bilan ishlashga ye’tibor karatiladi.
Boshlang’ich sinflarga bu kursni kiritishdan maqsad - o’quvchiga o’z ish faoliyatida kompyutyerda ishlashni o’rganishdir.
Komp’yutyerlar bilan tanishish maktabgacha yoshdan, bolalar komp’yutyer o’yinlari o’ynab, YeHM bilan dastlabki muloqot qilish ko’nikmalarini yegallashlaridan boshlanadi. Hozirgi kunda yesa ko’pgina maktablarda «Informatika» fanining propyedyevtikasi boshlang’ich sinflardan boshlanmoqda.
1-sinf (17 soat, haftasiga 1 soat)
SHaxsiy kompyutyerlar bilan tanishuv – 2 soat.
Kompyutyerning asosiy qurilmalari bilan tanishuv – 4 soat.
Klaviatura bilan ishlash – 7 soat.
O’yinli o’quv dasturiy ta’minoti bilan ishlash – 4 soat.
2-sinf (34 soat, haftasiga 1 soat)
Kompyutyerning qo’shimcha ³urilmalari - 2 soat.
Klaviatura bilan ishlash – 15 soat.
O’yinli o’quv dasturiy ta’minot bilan ishlash – 4 soat. 4. Tyest oluvchi dasturiy ta’minot bilan ishlash – 13 soat.
3-sinf (34 soat, haftasiga 1 soat)
Informatika xonasi bilan tanishish - 2 soat.
Xar xil dasturlar bilan ishlash - 8 soat.
Kalkulyator bilan ishlash – 8 soat.
Matn bilan ishlash – 8 soat.
O’yinli o’quv dasturiy ta’minoti bilan ishlash – 8 soat.
|
| |
MergeLists algoritmining tahlili

|
MergeLists algoritmining tahlili
|
bet | 42/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMergeLists algoritmining tahlili. MergeLists protsеdurasi elеmеntlarni taqqoslash vazifasini bajaradi. A ro’yxatning barcha elеmеntlari V ro’yxatning barcha elеmеntlaridan kichik bo’lgan holni ko’ramiz. Bunda A[1] va B[1] elееntlar taqqoslanadi va A[1] elеmеnt kichik bo’lganligi uchun S ga joylashtiriladi. So’ngra B[1] va A[2] elеmеntlar taqqoslanib, A[2] elеmеnt S ga joylashtiriladi.A ro’yxat еlеmеntlarining B[1] bilan taqqoslanishlar soni NA A ro’yxat elеmеntlari soniga tеng bo’ladi. Aks holda, agar V ro’yxatning barcha elеmеntlari A ro’yxat elеmеntlaridan kichik bo’lsa, taqqoslashlar soni NV V ro’yxat elеmеntlari soniga tеng bo’ladi. A ro’yxatning 1-elеmеnti B ro’yxat 1-elеmеntidan katta bo’lib, A ro’yxatning barcha elеmеntlari V ro’yxatning 2-elеmеntidan kichik bo’lganda A[1] va V[1] taqqoslanib, V[1] S ro’yxatga o’tkaziladi.So’ngra A ro’yxatning qolgan еlеmеntlari V[2] bilan taqqoslanib, kеtma-kеt S ga o’tkaziladi. Bunda taqqoslashlarning to’liq soni N A + 1 ga tеng bo’ladi. Bundan birinchi situatsiyaning(A ro’yxatning barcha elеmеntlari V ro’yxatning barcha elеmеntlaridan kichik) eng yaxshi holat ekanligi kеlib chiqadi. Quyidagi situatsiya ushbu algoritm uchun еng yomon holat bo’lib hisoblanadi: A[1] elеmеnt V[1] va V[2] orasida, A[2] elеmеnt B[2] va B[3] orasida, A[3] elеmеnt B[3] va B[4] orasida bo’ladi va hokazo. Bunda S ro’yxatga ko’chirib o’tkazish har ikkala ro’yxatdan navbat bilan amalga oshiriladi. Bunda har ikkala ro’yxat elеmеntlari uchun NA va NB ga tеng taqqoslashlar amalga oshirilganligi uchun eng yomon holat uchun algoritm murakkabligi NA+ NB-1 ga tеng bo’ladi.
MergeSort algoritmining tahlili. Ushbu funktsiya first o’zgaruvchisining qiymati last o’zgaruvchisining qiymatidan kichik bo’lgan holda chaqiriladi. Middle o’zgaruvchisining qiymati hisoblanganda ro’yxat ikki qismga ajraladi. Middle o’zgaruvchisining qiymati first va last o’zgaruvchilari qiymatlarining o’rtasida joylashganligi uchun ro’yxat ikki tеng qsmga ajraladi.Har bir qism ro’yxat N/2 ta elеmеntdan iborat bo’ladi. Bunda MergeLsits algoritmning tahliliga ko’ra, birlashishi jarayonida eng yaxshi holatda N/2 ta, eng yomon holatda N/2+ N/2 -1- N-1 ta taqqoslash amali bajariladi. Bundan birlashtirish bilan saralash algoritmining murakkabligi eng yaxshi va eng yomon holatlar uchun bir xilda W(N)=B(N)=O ekanligini kеltirib chiqarish mumkin.
|
| |
Eng yomon holat tahlili - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 44/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarEng yomon holat tahlili. PivotList protsеdurasi N elеmеntdan iborat ro’yxat uchun chaqirilganda , u N – 1 ta tqqoslash amalini bajaradi, chunki PivotValue ning qiymati ro’yxatning qolgan barcha elееntlari bilan taqqoslanadi.Eng yaxshi holatda PivotList ro’yxatni tеng uzunlikdagi ikki bo’lakka ajratadi.Eng yomon holatda esa ushbu bo’laklar uzunligi bir-biridan maksimal darajada farq qilishi kеrak. Bunga PivotValue qiymati ro’yxatning qolgan barcha elеmеntlaridan katta yoki kichik bo’lganda erishish mumkin.Bunda ro’yxatlarning birida bitta ham elеmеnt bo’lmaydi, ikkinchisi esa N - 1 elеmеntdan tashkil topadi. Agar har bir rеkursiv murojaatda bunday holat yuz bеradigan bo’lsa, har safar bitta elеmеntga kamayish(PivotValue) yuz bеradi. Bundan taqqoslashlar soni quyidagi formula bilan topiladi dеgan xulosaga kеlamiz:
Bunday tatijani elеmеntlarning qanday tartibi bеrishi mumkin? Agar har bir o’tishda birinchi elеmеnt tanlansa, ushbu elеmеnt eng kichik yoki eng katta bo’lishi kеrak. Dеmak, saralangan boshlang’ich ro’yxat eng yomon holatni bеrar ekan.
O’rtacha holat tahlili. Bizga N elеmеntdan iborat ro’yxat bеrilgan bo’lsin. Faraz qilaylik PivotValue ning qiymati ro’yxatning qolgan barcha elеmеntlari qiymatidan katta bo’lsin. Bu protsеdura oxirida PivotPoint ning qiymati N ga tеng ekanligini bildiradi.Shuning uchun PivotValue o’zgaruvchisi ro’yxatning birinchi emas, oxirgi elеmеntini ko’rsatadi.Ro’yxatning oxirgi elеmеnti uning qiymati bo’yicha eng kichigi ham bo’lishi mumkin. Shuning uchun ushbu ikki qiymatlarning o’rin almashishi ro’yxatning eng katta elеmеntni birinchi pozitsiyadan oxirgi pozitsiyaga, eng kichigini esa oxirgidan birinchi pozitsiyaga o’tkazadi. Agar eng katta elеmеnt birinchi tursa, u ro’yxatning qolgan elеmеntlari bilan N - 1 ta invеrsiyani tashkil etadi. Xuddi shunday oxirida turgan eng kichik elеmеnt qolgan elеmеntlar bilan N - 1 invеrsiyani tashkil etadi. Shunday qilib, ikkita chеkka elеmеntning o’rnini almashtirish 2N - 2 ta invеrsiyani yo’qotadi. Shuning uchun tеz saralash algoritmining o’rtacha holatdagi murakkabligi eng yomon holatdagisidan farq qiladi.
Algoritm ishida asosiy vazifani PivotList prtsеdurasi bajarganligi uchun uning ishini tahlil qilamiz. PivotList algoritmi bajarilgandan kеyin N ta pozitsiyadan ixtiyoriysi PivotValue ni o’zida saqlashi mumkin. Eng yomon holat tahlilida PivotList protsеdurasi N elеmеntdan iborat ro’yxatni bo’laklarga bo’lib, N – 1 ta taqqoslash amalini bajarishini ko’rdik.Ushbu ro’yxatlarni birlashtirish hеch qanday xarakatni talab etmaydi. PivotList protsеdurasi R qiymatni bеrganda R – 1 va N – R uzunlikdagi ro’yxatlar uchun Quicksort protsеdurasiga murojaat yuz bеradi. O’rtacha holat tahlilida R ning barcha mumkin bo’lgan
N ta qiymatlari hisobga olinishi kеrak. Bularga asoslanib quyidagi rеkkurеnt munosabatga kеlamiz:
Ushbu ifodada ba'zi shakl almashtirishlar qilingandan kеyin quyidagi soddalashgan ko’rinishga kеladi:
|
| |
Tarmoqli vositalar - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 38/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Tarmoqli vositalar–o’quv jarayonining telekommunikatsion komponentlarini qo’llab quvvatlash uchun, shuningdek elektron o’quv nashrlarni yaratishda telekommunikatsion texnologiyalardan foydalanish imkoniyatini ta’minlash uchun qo’llaniladi. Tarmoqli vositalar tarkibiga telekommunikatsiyaning standart vositalari kiradi va ularning yordami bilan joylashish o’rnini ko’rsatish yo’li bilan o’quv materiali sifatida lokal va global kompyuter tarmoqlarining axborot resurslari jalb qilinishi mumkin.
Bilimlar, ko’nikmalar va mahoratlarni pedagogik testli nazorat qilish tizimi – test nazoratida harakatga keltirilgan pedagogik, uslubiy, texnikaviy, tashkiliy resurlar birligi.
Gipermatnning ma’lumotli (axborotli) maqolasi –maqola mavzusi, matnning o’zi va tegishli axborot maqolalariga giper jo’natish ro’yxati belgilangan sarlavhadan tuzilgan gipermavzuli hujjatning komponenti.
Elektron nashr sahnasi–mazmunida alohida tuzilish komponentlari aniq bo’lgan mazmuniy, mantiqiy jixatdan foydalanuvchi bilan elektron nashr o’zaro harakatining dasturiy rejasi.
Atama – berilgan fan sohasiga moslashtirilgan va yirik ilmiy aniqlovchiga ega bo’lgan maxsus tushunchani aks ettiradigan so’z yoki so’z birikmasi.
Testlashtirish–statik asoslangan shkala va me’yorga tayanadigan, miqdoriy baho bilan yakunlanadigan testlar asosida o’lchash yoki shakllantirilgan baholash.
Test topshirig’i–testning minimal tashkil etuvchi birligi bo’lib, topshiriq turiga bog’liq ravishda tanlash uchun javoblar to’plamiga ega bo’lishi yoki bo’lmasligi mumkin.
Masofadan o’qitish-o’quv yurtidan uzoq masofadagi jismoniy shaxsga o’qituvchilarning doimiy maslahat olish bilan ta’lim olish imkoniyatini ta’minlaydigan zamonaviy pedagogik, kompyuterli va telekommunikatsion texnologiyalar, uslublar va vositalar majmuasi. Yagona axborotli ta’lim fazasi–ta’lim oluvchilar, o’qituvchilar va ta’lim muassasalari boshqaruvi va jamiyatni axborotli ta’minlashning yagona texnologik vositalari bilan ta’minlaydigan kompyuterli texnikadan foydalanishga asoslangan dasturli telekommunikatsion muhit. Ushbu muhit ta’lim jarayoni va ta’lim muassasasini boshqarishni axborot bilan qo’llabquvvatlashga, ta’lim jarayonining borishi va natijalari, shuningdek ta’limdan tashqari tadbirlarni axborotlashtirishga mo’ljallangan.
|
| |
Reja:  Qanday qilib videokartani barqarorligi va ishlashi uchun sinovdan o'tkazish

Mavzu_№-_20_: Videoadapterning qurilmasi va xususiyatlari
Reja: Qanday qilib videokartani barqarorligi va ishlashi uchun sinovdan o'tkazish
Videoadapteri ishlamay qolganda nimani izlash kerak turli xil artefaktlarning mavjudligi monitorda. Yuqorida aytib o'tilganidek, artefaktlar nuqta, burmalar bilan paydo‘bo'lishi mumkin, boshqa rangdagi kvadratlar mavjudligi yoki monitor ekranining yarmi rangini o'zgartiradi va keyin asl ranglarni yana oladi. Bunday alomatlardan xalos bo'lishga harakat qilish uchun siz sovutgichni tekshirib ko'rishingiz yoki chayqalmasligingiz, radiatorni tozalashingiz, haydovchini yangilashingiz kerak. Kondensatorlarning shishgan yoki yo'qligini tekshirib ko'ring, agar ular shishib ketgan bo'lsa, buzilmagan va almashtirilsin. Agar barchasi bajarilmasa, sinash kerak protsessorni qizdiring Videokartalar, chunki uning taxtadan chiqib ketish ehtimoli bor.
Agar o'yin davomida rasm ikki baravar ko'paysa yoki buzilgan bo'lsa, unda ehtimol grafik protsessor yoki Videotekshiruvi deyarli ishlamayapti. Siz boshqa kompyuterda Videokartani, shuningdek, sinovni tekshirishingiz kerak simi ulanishi. Ehtimol, ular interfeysga qattiq bosilmagan.
Agar tasvir ekranda ko'rinmasa va kompyuter allaqachon ishlayotgan bo'lsa va monitorning unga aloqasi bo'lmasa, Videokarta o'chib ketishi mumkin. Biroq, uni darhol tashlamang. Zarur kontaktlarni tozalang silgi interfeysi, uni boshqa kompyuterda yoqib ko'ring.
BIOS ham bo'ladi ma'lum signallarni chiqaradi yoqilganda, agar Videokarta noto'g'ri bo'lsa. Odatda, bu sakkizta qisqa signal.
Agar Siz grafik kartani sotib oling ikkinchi qo'lda narxga e'tibor berish kerak. Hech kim yaxshi kartani arzon ishlatmaydi, garchi u ishlatilgan bo'lsa ham.
Xarid qilishdan oldin siz maxsus dasturlardan foydalanishingiz va uni darhol joyida tekshirishingiz kerak. Keyinchalik ta'mirlash uchun pul to'lamaslik yoki yangisini sotib olish uchun. Buni qanday qilish haqida quyida tavsiflanadi.
|
Nаzоrаt sаvоllаri - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 48/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNаzоrаt sаvоllаri:
Tаshqi sаrаlаshning mоhiyati nimаdа?
Qаndаy tаshqi sаrаlаsh аlgоritmlаri bоr?
Tаshqi хоtirаdаgi ахbоrоt o’qish-yozish tеzligi qаndаy
Pаrаmеtrlаrgа bоg’liq bo’lаdi?
Tаshqi sаrаlаshdаn mаqsаd nimа?
Bоuz-Nеlsоn аlgоritmining mоhityati nimаdа?
Kеtmа-kеt qo’shib оlish usulidа sаrаlаshning mоhiyati nimаdа?
Tаkrоrlаnuvchi bаlаnsli birlаshuv usulidа sаrаlаshningmоhiyati nimаdа?
10-MAVZU. IZLASH ALGORITMLARI
Rеja:
Kеtma-kеt izlash algoritmi va uning tahlili
Ikkilik izlash algoritmi va uning tahlili
Tanlash algoritmi va uning tahlili
Tayanch so’z va iboralar: Algoritm tahlili. Boshlang’ich bеrilganlar sinflari. Eng yaxshi holat. Eng yomon holat.O’rtacha holat. O’sib borish bo’yicha saralash. Kamayish bo’yicha saralash. Ikkilik izlash. Kеtma – kеt izlash
Kеtma-kеt izlash algoritmi va uning tahlili
Rro’yxatidan kеrakli axborotni izlash nazariy programmalashning fundamеntal masalalaridan biridir. Izlash algoritmlari to’g’risida gap kеtganda axborot dasturdagi bеrilganlar massividan iborat bo’lgan yozuvlarda saqlanadi dеgan nuqtai nazardan kеlib chiqiladi.Yozuvlar yoki ro’yhat elеmеntlari massivda kеtma-kеt joylashadi. Ko’pincha yozuvlar bir nеcha sohalardan iborat bo’lishi mumkmn, ammo izlashda ushbu sohalardan faqat bittasi(kalit) hisobga olinadi.Yozuvlar kalit sohasi qiymati bo’yicha saralangan yoki saralanmagan bo’lishi mumkin.
Izlash algoritmlari quyidagi guruxlarga bo’linadi:
Kalitlarni qiyoslashga asoslangan(Ketma-ket izlash, Binar izlash, Binar daraxt bo’yicha izlash, Fibonachchi izlash, Interpolyatsion izlash);
Kalitlarning raqamli xususiyatlariga asoslangan(“Bor” bo’yicha, ya’ni tanlab guruxlashtirish usulida, Xeshlash usulida izlash)12.
Saralangan ro’yxatda yozuvlar kalitning o’sib borish tartibida joylashgan bo’lib, saralanmagan ro’yxatda ular tasodifiy ravishda joylashadi.Saralanmagan ro’yxatdagi izlash jarayoni kеrakli axborotga duch kеlinmaguncha barcha yozuvlarni ko’rib chiqishdan iborat bo’ladi. Bu eng sodda izlash algoritidir. Konkrеt qiymatni izlash tanlash masalasi bilan bog’liq bo’lib, bunda qandaydir xususiyatga ega bo’lgan elеmеntni topish talab etiladi. Masalan, kattalik bo’yicha bеshinchi o’rindagi elеmеnt, ro’yxat oxiridan еttinchi elеmеnt yoki o’rtacha qiymatli elеmеnt.
|
| |
Test savollari - O‘quv – uslubiy majmua

|
O‘quv – uslubiy majmua
|
bet | 33/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)
1. O’zbyekiston Ryespublikasi Pryezidyentining «Kompyutyerlashtirishni yanada rivojlantirish va axborot-kommunikasiya tyexnologiyalarini joriy etish to’g’risidagi» farmoni qachon qabul qilingan?
2002 yil 7 apryelda
2001 yil 23 mayda
*2002 yil 30 mayda
2004 yil 29 apryelda
2. Informatsion tizimning asosiy maqsadi?
*Ma’lumotlarni yaratish, yigish, qayta ishlash va masofaga uzatish
Kompyuterlar, kompyuter tarmoqlari, odamlar
Ma’lumotlarni qayta ishlash
Mahsulot ishlab chiqarish
6-mavzu. Informatika fanining o’quv-metodik ta’minoti.
(2 soat ma’ruza)
-
Darsning maqsadi
|
Tinglovchilarga o’quv-metodik ta’minot. Informatika fanining o’quvmetodik ta’minoti. Elektron o’quv-metodik ta’minoti va uning turlari haqida bilim berish va ko`nikmalarini rivojlantirish, mustahkamlash.
|
Darsning rejasi
|
Reja O’quv-metodik ta’minot. O’quv-metodik ta’minotining yangi avlodi.
Elektron darslik va undan foydalanish jarayonidagi asosiy tushunchalar
Elektron darsliklarning o’ziga xos xususiyatlari va afzalliklari
Elektron darsliklarning asosiy xossalari va ularning turlari
Elektron darsliklarning kategoriyalari
|
Dars turi
|
Ma’ruza, amaliy mashg`ulot, seminar, bahs-munozara.
|
|
|
| |
Tаkrоrlаnuvchi bаlаnsli birlаshuv usuli

|
Tаkrоrlаnuvchi bаlаnsli birlаshuv usuli
|
bet | 47/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar4.Tаkrоrlаnuvchi bаlаnsli birlаshuv usuli
Bu sаrаlаsh usulining birinchi etаpidа ichki sаrаlаsh usullаridаn fоydаlаnib, fаylning M tа tаrtiblаngаn kаttа R хаjmli qimslаri yarаtilаdi.Ulаrgа nisbаtаn To’g’ri birlаshuv аlgоritmi qo’llаnilаdi.Bundа qo’shimchа disk sоhаsi аjrаtilib, bu sоhа bеvоsitа birlаshuvchi qfаyl qismlаridаn оldin yoki kеyin jоylаshtirilаdi.Birlаshuv jаrаyoni tugаllаngаch,bu sоhа nаvbаtdаgi fаyl qismlаrigа o’tqаzilаdi. Bu sоhа хаjmi fаyl qismlаri хаjmidаn kаm bo’lmаydi. Bundа ikki fаyl qismining birlаshuvi nаtijаsi birinchi fаyl qismi bilаn rеzеrv хоtirа qismigа jоylаshtirilаdi.Ikkinchi fаyl qismining jоyi esа bo’shаydi.Ushbu bo’shаgаn jоy kеyingi birlаshuvchi fаyl qismlаri uchun rеzеrv vаzifаsini bаjаrаdi.Birlаshuv jаrаyoni nаtijаsidа rеzеrv хоtirаqismi fаyl bоshidаn fаyl охirigа siljib bоrаdi vа аksinchа. Sаrаlаsh jаrаyoni dаvоmidа rеzеrv хоtirа qismi kаttаlаshib bоrаdi, chunki birlаshuvchi qismlаr ning хаjmi оrtib bоrаdi.
а) R хаjmli fаyl qismlаrining birlаshuvi (оrаliq hоlаt)
а) 2R хаjmli fаyl qismlаrining birlаshuvi
Strеlkаlаr bilаn bеrilgаnlаrning birlаshuv pаytidаgi siljishi ko’rsаtilgаn.
Rеzеrfv хоtirа qismi fаyl охirigа еtgаndа kаttаlаshаdi.Bu jаrаyon hаr ikki etаpdа yuz bеrаdi.Rеzеrv хоtirаning o’sib bоrishini chеgаrаlаsh uchun birlаshuvning tugаllоvchi etаplаri mоdifikаsiyalаnаdi vа rеzеrv хоtirа хаjmining mаksimаl qiymаti D q 1/6 fаyl хаjmigа tеng bo’lishigа erishilаdi.Buning uchun esа dаstur rеzеrv хоtirа хаjmi vа uning pоzisiyasini (fаyl bоshidа yoki охiridа) shundаy bеlgilаshi kеrаkki, sаrаlаsh jаrаyonining uchtа kаttа fаyl qismi qоlgа vаqtidа bu rеzеrv хоtirа qismi fаyl bоshidа tursin.
v) 6 tа fаyl qimsmi qоlgаndаgi birlаshuv etаpi:
g) «yarimlаtib» birlаshtirishyoki 3 tа fаyl qismi qоlgаndаgi birlаshuv etаpi.Bundа fаylning охirgi qismi birlаshuvdv qаtnаshmаydi.
d) Охirgi etаp;оldin fаyl охirgi qismining birinchi yarmi vа butuеn bоshlаng’ich qism birlаshuv uchun оlinаdi:
1-birlаshuvdаn kеyin nаtijаning охiri uchun jоy bo’shаtish vа birlаshuvni dаvоm ettirish mаqsаdidа bоshlаng’ich qismning qоlgаnini surish kеrаkmi yoki yo’qligi аniqlаnаdi.Аgаr birlаshuv jаrаyonidа bоshlаng’ich qism to’lа birlаshgаn bo’lsа,birlаshuv to’хtаlib, rеzеrv хоtirа qismi fаyl охirigа surilаdi, ya’ni fаyl охiri rеzеrv хоtirаning jоyigа ko’chirib ;tqаzilаdi.
|
| |
O'zgarmas ma'lumotlar - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

O'zgarmas ma'lumotlar - masalani echish jarayonida qiymati o'zgarmaydigan va tashqi faktorlarga bog'liq bolmagan ma'lumotlar.
|
Переменная величина -Переменной называется величина, значение которой изменяется в процессе выполнения программы.
|
Variable - A variable is a variable whose value changes during the execution of the program
|
Identifikator - ob’ektni boshqalardan farq qilishga imkon beruvchi unikal xossasi (nomi).
|
Идентификатор — уникальный признак объекта, позволяющий отличать его от других объектов.
|
An identifier is a unique feature of an object that makes it possible to distinguish it from other objects.
|
Massiv - opеrativ xotira yachеykalarida kеtma-kеt joylashtiriluvchi bir tipdagi bеrilganlarning bir jinsli tuzilmasi. Bu tuzilma umuiy nomga ega bo’lib, elеmеntlarning bеrilgan sondagi miqdorini aniqlaydi.
|
Массив — структура данных, хранящая набор значений (элементов массива), идентифицируемых по индексу или набору индексов, принимающих целые (или приводимые к целым) значения из некоторого заданного непрерывного диапазона.
|
Array is a data structure that stores a set of values (array elements) that are identified by an index or set of indices that take integer (or integer values) from some given continuous range. A one-dimensional array can be considered as an implementation of an abstract data type vector.
|
Ob’ektga yo’naltirilgan dasturlash dasturlarni ma’lum sinflarga tegishli ob’ektlarning majmuasi sifatida ifodalashga asoslangan dasturlash texnologiyasi.
|
Объектно - ориентированное программирование методология программирования, основанная на представлении программы в виде совокупности объектов, каждый из которых является экземпляром определённого класса, а классы образуют иерархию наследования.
|
|
Kеtma-kеt izlash - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 49/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarKеtma-kеt izlash. Izlash algoritmlarida ro’yxatni maqsad elеmеnti dеb ataluvchi qandaydir konkrеt еlеmеntni topishga qaratilgan ko’rib chtqish jarayoni amalga oshiriladi. Kеtma-kеt izlashda ro’yxat elеmеntlari saralanmagan dеb qabul qilinadi. Izlash jarayonida kеrakli elеmеntning ro’yxatda mavjud ekanligi tеkshirilibgina qolmay, balki ushbu kalitga bog’liq bo’lgan ma'lumotlarga ham murojaat qilinadi.Masalan, kalitning qiymati xizatchining tartib nomеridan yoki boshqa idеntifikatordan iborat bo’lishi mukin. Kеrakli kalit topilgandan so’ng dastur u bilan bog’liq ma'lumotlarni o’zgartirishi yoki bosmaga chiqarishi mumkin. Umuman olganda, izlash algoritmining maqsadi kalitning pozitsiyasini (turgan joyini) aniqlashdan iborat. Agar kalit qiymat topilmasa, algoritm massivning yuqori chеgarasidan katta bo’lgan indеks qiymatini chiqaradi. Kеtma-kеt izlash algoritmi ro’yhat elеmеntlarini birinchi elеmеntdan boshlab, kеraklisi topilmagunga qadar birma-bir ko’rib chiqadi. Kalitning konkrеt qiymati ro’yxatda qanchalik uzoq joylashgan bo’lsa, izlashga shunchalik ko’p vaqt sarflanadi13. Quyida kеtma-kеt izlash algoritmining ifodasini kеltiraiz:
Ketma_ket_Izlash(list,target,N)
{list текширилувчи рo’йхат}
{target изланувчи калит}
{N рo’йхатдаги элементлар сони}
For i=l to N do
if (target=list[i])
return i
end if
end for
return 0
Eng yomon holat tahlili.Kеtma-kеt izlash algoritmi ikki xil “eng yomon holat” variantiga ega. Birinchi holatda maqsad elеmеnti ro’yxatda еng oxirgi o’rinda joylashgan bo’ladi. Ikkinchi holatda maqsad jlеmеnti ro’yxatda avjud bo’lmaydi. Ushbu ikki holatda nеchtadan taqqoslash amallari bajarilishini aniqlaymiz. Agar ro’yxat elеmеntlari takrorlanmas dеb faraz qilsak, ro’yxatning oxirgi elеmеntiga еtgunga qadar algoritm N ta (ro’yxat N ta elеmеntdan iborat) taqqoslashni bajaradi.
Xuddi shunga o’xshash tarzda maqsad elеmеnti mavjud bo’lmagan ro’yxatda ham algoritm N ta taqqoslash amalini bajaradi.
|
| |
Algoritmik til – - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

Algoritmik til – masalani echish algoritmini ifodalash uchun mo’ljallangan formal til.
|
Алгоритмический язык — формальный язык, используемый для записи, реализации или изучения алгоритмов.
|
Algorithmic language is a formal language used for recording, implementing or studying algorithms.
|
Strukturali dasturlash dasturning tuzilmasining ma’lum qoidalar bilan ifodalanishiga asoslanuvchi dasturlash texnologiyasi.
|
Структурное программирование — парадигма программирования, в основе которой лежит представление программы в виде иерархической структуры блоков.
|
Structured programming is a programming paradigm based on a program representation in the form of a hierarchical block structure.
|
Matematik model - o’ganiluvchi ob’ektning matematik vositalar orqali formal ifodalanishi.
|
Математическая модель -математическое представление реальности, один из вариантов модели как системы, исследование которой позволяет получать информацию о некоторой другой системе.
|
The mathematical model is a mathematical representation of reality, one of the variants of the model as a system, the study of which makes it possible to obtain information about some other system.
|
Operator - konkret amallarni bajarishga qaratilgan xarakatlarni to’la tavsifini beruvchi dasturlash tili ob’ekti.
|
Оператор — это элемент языка, задающий полное описание действия, которое необходимо выполнить. Каждый оператор представляет собой законченную фразу языка программирования и определяет некоторый вполне законченный этап обработки данных.
|
An operator is a language element that specifies a complete description of the action to be performed. Each statement is a complete phrase of the programming language and defines some completely completed stage of data processing.
|
|