nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kommutatorni sozlash - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti
|
bet | 4/11 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #254974 |
Kommutatorni sozlash
Dastlab 2- VLANni shakllantiramiz. Kommutator bo‘yicha sichqonaning chapki tugmasini ikki marta bosing. Ochilgan oynada CLI qo‘yilmasiga o‘ting. Siz konsollar oynasini ko‘rasiz. Komandalarni kiritish uchun Enter tugmasini bosing. Enable komandasini bajarish blan imtiyozli rejimga o‘tamiz:
Switch>en
Yashirish bo‘yicha barcha PKlar 1- VLANga birlashtirildi. Biz rejalashtirgan tarmoqni yig‘ish uchun kommutatorda yana ikkita VLANlarni (2 va 3) yaoatamiz. Buning uchun imtiyozli rejimda konfiguratsiyalash rejimiga o‘tish uchun quyidagi komandani bajaring:
Switch#conf t
3- rasm. VLAN2ni shakllantirish uchun komandalar listingi
Endi VLAN 2 komandasini kiritamiz. Bu komanda bilan siz kommutatorda 2 raqamli VLANni yaratasiz. Switch (config)# kiritish ko‘rsatkichi Switch (config-vlan)# ko‘rsatkichga almashtiriladi, bu siz butun kommutatorni emas, balki faqat bitta VLANni, bu holda 2 raqamli VLANni konfiguratsiyalashingizni bildiradi (3- rasm).
VLAN2 komandasi orqali, biz kommutatorda yangi 2 raqamli VLANni yaratamiz.
name subnet_5 komandasi 2 raqamli virtual tarmoq subnet_5 nomini tayinlaydi. interface range fast Ethernet 0/1-3 komandasini bajarish bilan biz kommutatorning fastEthernet 0/1, fastEthernet 0/2 va fastEthernet 0/3 interfeyslarini konfiguratsiyalashga o‘tamiz. Bu komandadagi range so‘zi biz bitt port emas, balki portlar diapazonini konfiguratsiyalashimizni bildiradi.
switch port mode access komandasi kommutatorning tanlangan portini ulanish porti (access port) sifatida konfiguratsiyalaydi. switch port access vlan 2 komandasi bu port 2 raqamli VLAN uchun port ekanligini ko‘rsatadi.
exit komandasini ikki marta bosish bilan konfiguratsiyalash rejimidan chiqing va sh vl br komandasini bajarish bilan konfiguratsiyalash natijasini ko‘rib chiqing (3.2- rasm). Ko‘rib turibmizki, kommutatorda 2 raqamli va subnet_5 nomli VLAN paydo bo‘ldi, uning ulanish portlari fastEthernet 0/1, fastEthernet 0/2 va fastEthernet 0/3 hisoblanadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekommunikatsiya texnologiyalari fakulteti
|
bet | 11/11 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #254974 |
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Barnet E. Eclipse IDE. - M.: KUDIS-Obraz, 2006. - 160 c.
2. Blox, Djoshua Java. Effektivnoye programmirovaniye / Djoshua Blox. - M.: LORI, 2014. - 440 c.
3. Vasilyev A.N. Java. Ob’yektno-oriyentirovannoye programmirovaniye. – SPb.: Piter, 2012. – 398 s.
4. E. Tanenbaum. Sovremennыye operasionnыye sistemы. — SPB: Piter, 2006. — 1020
5. R. Lav. Linux. Sistemnoye programmirovaniye. — SPB: Piter, 2014. — 448 c.
6. Robertu Iyeruzalimski. Programming in LUA. — SPB: DMK Press, 2014. — 382 c.
7. E. Tanenbaum, D. Uezeroll. T18 Kompyuternыye seti. 5-ye izd. — SPb: Piter, 2012. — 960 s.
8. B Uord. Vnutrenneye ustroystvo Linux. — SPB. : Piter, 2012. — 678 c.
9. Stepanov, S.N. Osnovы teletrafika multiservisnыx setey / M.: Eko-trendz, 2010.
10. Semenov, Yu.V. Proyektirovaniye setey svyazi sleduyuщyego pokoleniya /.: Nauka i texnika, 2005.
11. Benson, T. Network traffic characteristics of data centers in the wild / T. Benson, A. Akella, D.A. Maltz. – ACM, 2010. – S. 267–280.
12. Haider.M. Designing of multichanel optical communication systems topologies criteria optimization. P.Dymora//Informatica - 2003, - Vol.1. -P.277-284.
13. Ageyev D.V. Modelirovaniye sovremennыx telekommunikasionnыx sistem mnogosloynыmi grafami. Problemы telekommunikasiy-2010-№ 1(1)-S.23-24
14. Ageyev D.V. Parametricheskiy sintez multiservisnыx telekommu-nikasionnыx sistem pri peredache gruppovogo trafika s effektom samopodobiya Problemы telekommunikasiy-2013-№1(10)-S.49-68.
|
| |
-rasm - Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

11.1-rasm. CHeksiz plastinani havo oqimi yuvib o‘tish sxemasi.
I-I, II-II – kesimlar; 1-plastinka, 2 plastinkaga ta’sir etadigan havo oqimini elementar oqimchasi; 3-aerodinamik izni zonasi chegarasi; 4 – aerodinamik izni zonasidagi harakat (liniya toka); aerodinamik izni zonani tashqarisidagi harakatlanishi (liniya toka); A va B – to‘xtash nuqtalari (tochki tormojeniya).
Aerodninamik izni zonasidagi kelayotgan havo oqimini ta’siri havo harakatini rejimiga bog‘liq (Reynolds soniga, Re). Laminar rejimida plastinani orqasidagi o‘ramalar asta sekin kattalashib, ikkilanib asosiy oqim bilandir yo‘nalishda ketadi.
Turbulentlik kichik bo‘lganda uyurmalar galida plastinani bir uchida yoki ikkinchi uchida paydo bo‘ladilar. Uyurmalarni markazi plastinani orqa tarafida “SHaxmat” usulida oqimni yo‘nalishi bo‘yicha osonlashadi. Bunday joylanish karman yo‘lchalari deb aytiladi.
Binoga shamolni ta’siri plastinaga ta’siridan murakkabroq, chunki eng oddiy binoni fermasi-parallepiped bo‘lsa, bu uch yo‘nalishli harakat va er yuzasini ta’sirini ham hisobga olish kerak. (11.2-rasm).
11.2-rasm. Binoni havo oqimi yuvib o‘tish sxemasi
a-tik kesim; b-aerodinamik iz zonasidagi havo harakatini sxemasi; 1-aerodinamik iz zonasidagi harakat tezligi nolga teng bo‘lganda o‘ramalar orasidagi chegara; 2- ortiqcha bosimi zona; 3-bino; 4-noldan past bosimi zona va o‘rama shakldagi harakat zonasi; 5-aerodinamik izi zonasiga kirgan teskari yo‘nalgan oqim; 6-aerodinamik izi zonasini chegarasi; 7-havo oqimiga ta’sir etuvchanligi; 8-ortiqcha binoni chegarasi bosimi zonadan mol bosimdan past bosim bo‘lgan zonaga yo‘nalgan uyurmali havo oqimlari.
Binoga havo oqimi ta’sir etganda pastda joylashgan oqim qismi harakatini pasaytiradi va bunda kinetik energiya potensial energiyaga aylanadi, demak statik bosim ko‘payadi. Statik bosimni ko‘payishi binoga yaqinlashganda (besh – sakkiz kolibr binogacha, agarda binoni fasadini o‘rtacha o‘lchamini kalibr deb qabul qilinganda). Statik bosimni maksimumi shamolni yo‘nalishdagi fasadni yuzasida deb qabul qilinadi. Binoga yo‘nalgan oqim binoni yuzasiga yaqinlikda sirkulyasiyali zona hosil qiladi. Binoga yo‘nalgan oqim binoni yon boylaridan va tepasidan oqib o‘tadi, tezlik kuchayadi va binoni orqa tarafida bosim kamayib boradi. Binoni orqa fasadi tarafida bir necha aylanma paydo bo‘ladi.
Bu izlanishlar bitta bino uchun oqimni harakati o‘zgarmas bo‘lganda o‘tkazilgan. Real sharoitlarda oqimni harakati o‘zgaruvchan, binolarni soni, o‘lchashlari har xil bo‘ladi. SHuning uchun binoni oqib o‘tish sxemasi murakkablashadi.
Aerodinamik iz zonani o‘lchashlarni bilish ventilyasiya tizimlarini zararliklar chiqarib yuborish joyini, toza havo olish joylarni belgilashda kerak bo‘ladi.
|
Ventilyasiya tizimlarini tebranish izolyasiyasi

|
Ventilyasiya tizimlarini tebranish izolyasiyasi
|
bet | 48/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin12.5. Ventilyasiya tizimlarini tebranish izolyasiyasi.
Ventilyasion qurilmalar ishlayotganda vujudga kelgan, havo yuruvchi quvurlarga va qurilma o‘rnatilgan asosga o‘zatiladi. Tebranish qattiq jismlarda vujudga keladigan tovush sababchisidir. Ventilyator poydevorga o‘rnatilganda tebranishlar zamin orqali binoning yopmasi, poydevor va to‘siq devorlariga o‘zatiladi. Ventilyatorlar qavatlar orasidagi yopmaga o‘rnatilganda bu tebranish to‘g‘ridan-to‘g‘ri pastda joylashgan xonalarga o‘zatiladi. Asosga berilayotgan bu tebranishlar ventilyatorni vibroizolyatorlarga o‘rnatish bilan kamaytirishi mumkin.
Material bo‘yicha tebranishlarning tarqalishiga qarshilik ko‘rsatuvchi tebranish izolyatorlari sifatida prujinali amortizatorlar va qayishqoq zichlamalar qo‘llaniladi. Vibroizolyator (tebranish izolyatorlari) samaradorligi dinamik zo‘riqishlarni asosga uzatish koeffitsienti bilan baholanadi
= F0/Fy, (12.12)
bu erda F0-tebranish izolyatorlari orqali asosga o‘zatilayotgan dinamik kuch amplitudasi: Fu-asosdan izolyasiya qilingan qurilmaga ta’sir ko‘rsatayotgan dinamik kuch amplitudasi.
Material bo‘yicha tebranishlarning tarqalishiga qarshilik ko‘rsatuvchi tebranish izolyatorlari sifatida prujinali amortizatorlar va qayishqoq zichlamalar qo‘llaniladi.
Eng yaxshi tebranishni izolyasiyalash xususiyatiga doimiy qayishqoqlik va katta egiluvchanlik xususiyatiga ega bo‘lgan po‘lat prujinali tebranish izolyatorlarida erishiladi. Eng ko‘p ishlatiladigan prujinali tebranish izolyatorlari konstruksiyasi 2-rasmda keltirilgan.
Rezinadan o‘rnatilgan zichlama tovush chastotasi 40 Gs va undan yuqori bo‘lgan tebranish izolyasiyasini ta’minlaydi, bu esa ventilyatorni n 1800min-1 aylanish chastotasiga mos keladi. SHu tufayli uni ventilyasion qurilmalar uchun qo‘llash ko‘p hollarda zarur bo‘lgan effektni bermaydi.
12.2 – rasm. Prujinali vibroizolyatorlar
a- DO38-DO45 turlaridagi; b- V 76a 10.00.020 rusumli teng chastotali: v- VI-500 turlardagi
Odatda ventilyasion qurilmalar loyihalashtirilayotganda tebranishni izolyasiyalovchi asoslar, ishlab chiqilgan namunaviy chizmalar asosida tanlanadi.
|
| |
Havo dushlari - Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari

|
Ventilyasiya va havoni konditsiyalash tizimlari
|
bet | 42/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin10.2. Havo dushlari.
Sanoat binolarda ayrim ish joyida sharoit yaratib berilishi kerak bo‘lganda havo dushlaridan foydalanadilar. Ishni bajarilishiga qarab havo dushlardan chiqadigan havo oqimi tepadan tik holatda, tepadan 45o qiyaligida va pastdan 45o qiyalikda berilish mumkin.
10.5-rasm. Havo dushlari
10.6 – rasm. Havo dushlarini patrubkalari
a) Havo oqimini tepadan pastga 450 li burchak ostida berilishi; b) Havo oqimini pastdan tepaga 450 li burchak ostida berilishi
Nazorat savollari
Mahalliy tizimlar qaerda qo‘llaniladi?
Mahalliy tizimlarni turlari
Mahalliy tizimlarga qo‘yiladigan talablar
So‘rma shkaflarni turlari
Bortli otsoslarni turlari
So‘rma zontlarni turlari
So‘rma panellari turlari
Havo dushlarni turlari
11 – bob. Binoni aerodinamika asoslari.
11.1. Binoni aerodinamikasi.
Binoni aerodinamikasi deb binoga turbulent oqimlarni deyarli shamolni ta’sirini ko‘rsatishni aytiladi. Asosan binoga shamolni ta’sirini eksperimental usuli bilan aniqlanadi. Bunda o‘xtali nazariyasi (teoriya podobiya) bilan foydalanadi va binolarni modelini gidravlik lotokda yoki aerodinamik quvurida (aerodinamicheskaya truba) tadqiqot ishlar olib boriladi. Binoga shamolni – tavsirini nimaga bilish kerak? Birinchidan quruvchilar shamolni yuklanmasi hisoblashi uchun va ventilyasiya sohasida havo almashinuvni tashkil etish uchun ya’ni qaysi tirqishlar orqali havo kirish qaysi tirqishlardan havo chiqib ketishini bilish uchundir. Bulardan tashqari atmosferada ventilyasion tizimlaridan chiqadigan zararliklarni tarqalishini bilish uchun kerak.
Binoga shamolni ta’siri plastinkani atrofida oqimlarni yo‘nalishiga o‘xshash bo‘ladi (11.1 – rasm).
|
| |
Texnologiyalaridan foydalanish

||ACADEMIC RESEARCH JORNAL
June 2022
VOLUME 1 ISSUE 1
https://academicsresearch.com/index.php/AR/index
197
INFORMATIKA FANINI O'QITISHDA
AN'ANAVIY VA NOAN'ANAVIY TA'LIM
TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH
Ilyasova Zuhra
Pedagogika fanlari bo’yicha falsafa doktori(PhD)
Mavlonberganova Iroda
Ajiniyoz nomidagi Nukus
davlat pedagogika instituti
Annotatsiya :
Barchamizga ma’lumki, XXI asr – globallashuv davri, texnika
asri deyiladi.. Bugungi kunda fan va texnika jadal suratda rivojlanib bormoqda, bu
esa yangi texnologiyalardan foydalanib dars o‘tishni taqozo etadi. Kelajagimiz
bo‘lgan yoshlarni yuksak madaniyatli, o‘tkir bilimli qilib tarbiyalashda har bir
pedagog xodim o‘zini mas’ul shaxs ekanligini bilgan holda, dars samaradorligini
oshirib borishi, yangi texnologiyalardan unumli foydalanishi dolzarb masala
hisoblanadi
Key words: Wordwall, Modellashtirish, Create activity, Anagram, Activity
title, Instruction, Done.
An`anaviy dars — muayyan muddatga mo`ljallangan, ta`lim jarayoni ko`proq
o`qituvchi shaxsiga qaratilgan,
mavzuga kirish, yoritish,
mustahkamlash va
yakunlash bosqichlaridan iborat ta`lim modelidir. O`quv materiali yangi va ancha
murakkab bo`lganda, an`anaviy dars - ko`p hollarda ta`lim jarayonining birdan -bir
metodi bo`lib qolmoqda. O`qitishning noan`anaviy modellarini shartli ravishda 3 ga
ajratish mumkin.
Noan’anaviy
o’qitish modellari
Hamkorlikda
o’rganish
modeli
Modellash-
tirish
O’rganishning
tadqiqot modeli
Xonalardagi tartibsiz havo almashuvi

|
Xonalardagi tartibsiz havo almashuvi
|
bet | 45/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin11.3. Xonalardagi tartibsiz havo almashuvi.
Tashqi va ichki havoni bosimi farqi tufayli tashqi to‘siqlar orqali havo harakati mavjud. Bir tarafdan bu tabiiy havo almashuvni tashkil qiladi iqtisodiy talabga javob beradi, tarafdan zararli moddalarni bitta xonadan boshqa xonalarga tarqalishi mumkin va qish davrida infiltratsiyaga issiqlik sarfini oshishi.
Havo sarfini aniqlashda bosimni farqini bilish kerak. Bosim balandlik bo‘yicha o‘zgaradi. SHuning uchun pastda joylashgan tirqishni o‘qigacha vertikal masofani olinadi.
Bunda pasta joylashgan tirqish havoni kizdirish uchun va tepada joylashgan tirqish havoni xonadan chiqarib yuborish uchun ishlaydi.
11.4 – rasm. Tepada joylashgan tirqish orqali chiqadigan havo sarfiini aniqlash uchun bosim epyurasini sxemasi:
a) tashqi va ichki bosim epyurasi;
b) to‘siqni ikki tarafidagi bosim farqini epyurasi.
Ko‘p qavatli tutrar joy va jamoat binolarda havo almashinuvni hisoblash murakablashadi. Aerodinamik koeffitsientlarini, havo o‘tkazuvchanlik qarshiligini qanday olinish kerak?
Ko‘p qavatli binoda havo beruvchi va havo chiqaruvchi tizimlar mavjud bo‘lganda binoni pastdan havo kiradi (infiltratsiya) va tepadan chiqarib yuborilanadi (eksfiltratsiya). Infiltratsiya zonasida xonalardan ayrim miqdorda ifloslangan havo zinapoyaga o‘tadi. Eksfiltratsiya zonasida esa xona va zinapoya orasida joylashgan eshik orqali havoni harakati qaramaqarshi turar joy binoni fasadlarida joylashgan infiltratsiya va eksfiltratsiya zonalar ko‘rsatilgan (11.5-rasm). Binoda so‘ruvchi tabiiy ventilyasiya tizimi bor.
11.5 – rasm. Bino fasadida joylagan infiltratsiya va eksfiltratsiya zonalar:
a- shamol ta’sirida kichik bosim bo‘lganda;
b- 0v- binoni shamollatishda
11.6 – rasm. Tabiiy so‘ruvchi ventilyasiyali turar joy binoda infiltratsiya va eksfiltratsiya zonalarda joylashgan xonalarda havoni harakatlashni sxemalari.
Bunday binolar uchun havo rejimini hisoblashda EHMdan foydalanish tavsiya etiladi.
1>
|
| |
Binoni aerodinamik tafsiloti

|
Binoni aerodinamik tafsiloti
|
bet | 44/69 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 28,88 Mb. | | #159966 |
Bog'liq Вентиляция lotin11.2. Binoni aerodinamik tafsiloti.
Binoni oldi tarafidagi ortiqcha statik bosim va binoni orqa tarafidagi noldan past bosim shamolni dinamik bosimiga proporsional.
SHamolni yuklanmalarini hisoblashda va binoni ayrim joylarida bosimni bilish uchun aerodinamik koeffitsientdan foydalanadi. Aerodinamik koeffitsienti bu bir nuqtadagi ortiqcha statik bosimni dinamik bosimga nisbati
(11.1)
bu erda: - havoni zichligi, kg/m3,
- shamolni harakat tezligi
k – aerodinamik koeffitsient
(11.2)
bu erda: - dinamik bosim, Pa
Aerodinamik koeffitsienti eksperimenti natijasida aniqlanadi va bino parallelepiped shaklida bo‘lsa shamol tarafidagi fasadda k = 0,4...0,8 va orqa tarafdagi fasadda k = – 0,3... – 0,6 qabul qilinishi mumkin.
Bino to‘siqlariga gravitatsion kuchlar ta’sirida yoki shamol kuchi va ularni birgalikda ta’sir etayotgan havoni statik bosimi.
Tashqi va ichki havoni zichligini farqi, shamolni va ventilyasiya tizimini ta’siri bilan binoda va to‘siqlarda bosim taqsimlanish sodir bo‘ladi.
Ma’lumki, baland binolarni past qavatlardagi to‘siqlar zich bo‘lmagan tirqishlar orqali xonalarga tashqi havo kiradi va yuqori qavatlardan aksincha ichki va tashqi taraflarida bosimni farqi tufayli sodir bo‘ladi.
To‘siqlarni ikki tarafidagi bosimni farqini aniqlash tabiiy ventilyasiyani hisoblash kerak.
Bosimni farqini aniqlashda bir necha usullardan foydalanish mumkin. Bu neytral zona usuli – 1795 yilda V.X.Fribe taklif qilgan hozirgacha foydalanadi. Ortiqcha bosim usuli prof. Kamenev P.N. taklif qilgan. Fiktiv bosim usuli prof. Baturin V.V. taklif aytgan.
Bosim taqsimlanish epyurasini qurish uchun eng qulay MISI olimlar taklif etgan usul. Bu usul bo‘yicha taxminiy nol kiritiladi – bu mini – bosim bo‘lgan nuqta. Gravitatsion bosim uchun bu nuqta binoni tashqarisida baland joyida joylashadi, shamol bosimi uchun – bu nuqta minimal aerodinamik koeffitsient bo‘lgan nuqta.
Binoga faqat gravitatsiya kuchlari ta’sir qilgandagi bosim epyurasi
Har xil usulda to‘zulgan bosim epyuralar 3- rasmda keltirilgan.
11.3 – rasm. Binoga gravitatsiya kuchlar ta’sir qilgandagi bosim epyuralari.
a) shartli nolga nisbatan to‘zilgan; 1-tashqidagi ortiqcha aerostatik bosimi; 2-shuningdek xonani ichida; xonani ichidagi uch burchak shaklidagi bosim epyurasi; b-neytral zona usulida to‘zilgan epyura – ortiqcha bosim; g-V.V.Baturin usulida to‘zulgan epyura – fiktiv bosimi.
|
| |
Texnik loyihalash jarayoni - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva,...

|
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. NazarovaBog'liq 13121 2 7352F7D481888A25ACBDEC51CD1A0CA7896653D3Texnik loyihalash jarayoni
Zamonaviy mashinalarni ishlab chiqish - murakkab va uzoq
muddat talab qiluvchi jarayon hisoblanadi. U o`z tarkibiga muhandislik
bashoratlari, loyihalash, tayyorgarlik va ishlab chiqarishni o`zlashtirish
bosqichlarini qamrab oladi.
Dastlabki bosqich - muhandislik bashoratini qurish ikki
yo`nalishda amalga oshiriladi: mavjud bazis ob’yektidan kelajak tomon
bashorat qilish hamda kelajakda erishilishi talab qilinadigan maqsaddan
muammoning bugungi kundagi holatiga tomon.
Loyihalash buyumning umumiy konstruktsiyasini ishlab chiqishni
ko`zda tutadi. Loyihalashda dastlabki bosqichida erishilishi lozim
bo`lgan yoki qondiriladigan maqsad belgilab olinadi. So`ngra
maqsadga erishish uchun aniq vazifalar shakllantiriladi. Vazifalarni
belgilashda mavjud imkoniyatlar va sharoitdan kelib chiqiladi.
Loyihalashning keyingi bosqichi g`oyani shakllantirish deb nomlanib,
u loyihalashning asosini tashkil etadi. Ko`pchilik holatlarda uni amalga
oshirish uchun mavjud uslubni yangi sharoitlarda qo`llash
yo`nalishidan foydalaniladi. Keyingi bosqichda muhandislik tahlili
amalga oshiriladi. Bunda model ko`rsatgichlari aniqlashtiriladi, zarur
holatlarda haqiqiy buyumga yaqin ko`rsatgichlarga ega bo`lgan model
yaratiladi. Shu asosda buyumni ishlab chiqishning texnik vazifasi
shakllantiriladi.
Texnik vazifa konstruktorning loyihani ishlab chiqishidagi
dastlabki asoslovchi hujjat hisoblanadi. U quyidagi masalalarni yoritib
berishi lozim: mashinaning yaratilish maqsadi; uning parametrlari; ish
tartibi va ish sharoitlari; tajriba-sinov ishlari to`g`risidagi ma’lumotlar;
mashinaning prinsipial tuzilishi va uning harakatlanish mezonlari;
avtomatlashganlik va mexanizatsiyalashtirilganlik darajasi; ishlatilish
sharoitlari; loyihani bajarish muddati; ishlab chiqarishning seriyaliligi;
uni tayyorlovchi korxona to`g`risidagi ma’lumotlar; mashina va
loyihaga qo`yilgan texnik talablar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova
|
-chizma: Samolyot - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev,...

~ 37 ~
4.
Qadimgi ixtirolar haqida gapiring.
5.
Kashfiyot va ixtironing farqini tushuntiring.
7-MAVZU.RATSIONALIZATORLIK TAKLIFLARI
Reja:
1.
Ratsionalizatorlik taklifi tushunchasi.
2.
Patent hujjatlari va patent axboroti.
Novatorlik va ratsionalizatorlik xususiyatlarini aniqlash - kasbiy
adaptatsiya ya’ni malakali mutaxassis
yetishuvi bilan nihoyasiga
yetadi. Bunda ko`zga tashlanadigan sifat mutaxassisning ijodiy mehnat
qilishidir.
Novatorlik
–ishlab chiqarishda fan-texnikaning eng so`nggi
yutuqlaridan foydalanishga intilish.
Ratsionalizatorlik–
ijodiy mehnat qilish orqali kam mablag` va
kuch sarflagan holda ko`p va sifatli mahsulot chiqarishga kirishish,
shaxsiy takliflari bilan chiqish va boshqalardir.
Ratsionalizatorlik takliflari - bu xalq xo`jaligining
tarmoqlarida
yangi va foydali texnik vazifalarni yechishga, ya’ni
mahsulotning
loyihasini ishlab chiqarish texnologiyasini, foydalanilmayotgan
texnikani yoki materiallarning xossasini o`zgartirishga
qaratilgan
bo`ladi. Ratsionalizatorlik ko`p qirrali muammo bo`lib, ko`proq
iqtisodiy masalalarni hal etishga qaratilgan. Ratsionalizatorlik fikrlar
ma’lum talablarga javob berishi kerak:
birinchidan, texnik yechimga
ega bo`lishi, ikkinchidan, yangilik bo`lishi, uchinchidan foydali bo`lishi
kerak.
Ratsionalizatorlik fikrlar maxsus blankada ariza sifatida beriladi.
Ratsionalizatorlik fikrlar qaysi korxonaga tegishli bo`lsa shu
korxonaning IRJ ga ariza beriladi. Agarda fikrlar boshqa korxonalarga
tegishli bo`lsa vazirlikka beriladi va ro`yxatga olinadi.
Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova - bet 26

Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova
13121 2 7352F7D481888A25ACBDEC51CD1A0CA7896653D3
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva, A. R. Jo’rayev, M. N. Karimova, D. P. Nazarova
|
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar

~ 41 ~
- birinchidan, murakkab masalalarni hatto daho insonlar ham yakka
o`zlari yecha olmasligi, ijod qilishning jamoa usuliga zarurati
asoslandi;
- ikkinchidan, texnik yechimlarni ishlab chiqishga ajratilgan
vaqtning qisqaligini e’tiborga olib ilmiy izlanishlar uzluksiz ravishda
yangi g`oyalarning ishlab chiqilishi bilan birgalikda olib borilishi
lozim;
- uchinchidan, mavjud bo`lgan ko`plab g`oyalar orasidan asosli va
samarali bo`lganlarini ajratib olish yo`llarini belgilash.
Texnik loyihalashva modellashtirishuchun

~ 47 ~
sirtini pardozlash 2 xil bo`ladi. 1-buyumlar sirtini yog`och teksturasini
yopmay aksincha, yanada yaqqolroq ko`rsatadigan 4s, 5, 7 markali
loklar NTS-221, NTS-241 markali nitrologmer bilan bo`yashga doir
barcha pardozlash ishlari kiradi. Pardozlash modellar yasashdagi oxirgi
bosqich bo`lib, o`quvchi yoshlarni estetik tarbiyalaydi. Yumshoq
yogochdan tayyorlangan buyumlar sirtini yaltirab pardozlash uchun
avval uni mayda jilvir bilan ishqalanadi. Bunda taxtachalardan
foydalanish zarur. Bular buyum sirtining silliq va tekis bo`lishiga
yordam beradi.
Qattiq yog`och buyumlar sirtini esa avval jilvirlanadi, ya`ni po`lat
plastinadan iborat asbob bilan qiriladi, ishqalab tekislashda brusokchani
turli yo`nalishda yurgiziladi. Texnik modelni sirtiga lok yoki politura
surtish mo`ljallansa-yu uning sirtiga yoriqlar g`adir-budur joylar bo`lsa,
avval shipaklyovkalanadi. Zarang, yong`oq, qayin, lipa va boshqa
qattiq daraxtlar yog`ochidan tayyorlangan buyumlar poliropka qilinadi.
Yumshoq daraxtlar yog`ochlari yaxshi polirovkalanmaydi, shuning
uchun ularni moyli bo`yoqlar bilan bo`yash maqsadga muvofiq.
Modellar sirtini moyli bo`yoqlar bilan bo`yash bo`yoqchilik
pardozi hisoblanadi. Moyli bo`yoqlar kukunsimon tabiiy va sun`iy
bo’yovchi modalarni alifda erib tayyorlanadi. Bo`yalgan yuzalar tezroq
qurishi uchun suyuq metall pigmentlaridan tayyorlangan bo`yoqlar
bilan ham bo`yash mumkin. Buning uchun suyuq emalga ozgina bronza
solib, yaxshi aralashtiriladi va uni model sirtiga kichkina qiyali cho`tka
yordamida surtiladi. Polirovkalashda model sirtidagi g`adir-budirlar
asboblar bilan ishlashda hosil bo`lgan izlar yo`qoladi. Unda mayda
elektrokorundli jilvirdan mashina moyi surtib foydalaniladi,
shuningdek, turli silliqlovchi pastalar va h.k.larni ham ishlatish
mumkin.
Texnik konstruktsiyalash va modellashtirishda metallardan
tashqari metallmas materiallar ishlatiladi. Modellar va texnik
qurilmalarni yasashda ana shunday materiallardan yog`och, qog`oz,
plastmassalar keng qo`llaniladi. Modellarning tozaligini, zanglash,
chirishga chidamliligini oshirish, tashqi ko`rinishini yaxshilash uchun
ularga diqqat bilan ishlov beriladi. Bunda loklar, bo’yoqlar va boshqa
materiallar bilan pardozlash keng tus olgan; chunki bular metall va
yog`och yuzalaridan yoriqlarni, chuqurchalarni yaxshi berkitib, ularni
chiroyli, rangdor va yaltiroq qiladi.
TOKARLIK STANOKLARIDA ISHLATILADIGAN

~ 118 ~
atrofida aylana oladi.Bu shpindelni (parmani) plitadan tashqariga burib chiqarish
bilan stolga sig’magan detallarni parmalash imkonini beradi.
Bunday hollarda ish tugagach, kolonkani burib asli holiga keltiriladi va
gayka yordamida kronshteynga qotirib qo’yiladi. Kolonka 2 bo’ylab ko’tarish
mexanizmi (reykali uzatma) yordamida konsol 3 (xobot) vertikal yo’nalish
bo’yicha yuqori ko’tariladi va pastga tushiriladi. Konsol 3 bilan birgalikda elektr
dvigatel 4 va shpindel 5 lar ham ko’tariladi. Bu narsa har xil qalinlikdagi detallarni
stol ustiga o’rnatib parmalash imkonini beradi. Konsol kerak balandlikka
ko’tarilgandan so’ng qotirish vintini burab, kolonkaga mahkamlab qo’yiladi.
Shpindelning koyasolga nisbatan surilishi dasta 6 bilan boshqariladi va
shu yo’l bilan patron 8 ga o’rnatilgan keskich asboblar (parma, zenker,
razvyortka, zenkovka va boshqalar)ni detalga botirib, kesish ishlari bajariladi.
Elektr dvigatel 4 yurgizish knopkasi 7 bilan boshqariladi.Undagi harakat
pog’onali shkiv yordamida o’zgartirilib, tasmali uzatma orqali shpindelga
uzatiladi.Ish vaqtida ro’y beradigan ko’ngilsiz hollarning oldini olish uchun tasma
ihota to’sqichi 9 bilan o’rab qo’yiladi.
O’qituvchi stolga o’rnatilgan parmalash stanogi haqida quyidagicha
texnik ma’lumotlarni beradi.Stanok ( -rasm) asosiy harakatni elektr dvigateldan
oladi.Dvigateldan pog’onali shkiv yordamida tasmali uzatma orqali shpindelga
aylanma harakat uzatiladi.Shpindel gilzada aylanadi.Tasmani shkivning tegishli
pog’onasiga o’tkazib, aylanish tezligini o’zgartirish mumkin.Tasma taranglash
qurilmasi yordamida taranglanadi. Reykali shesternya va gilzaga o’yilgan reyka
yordamida shturval bilan parmani qo’lda surish mumkin. Stanok mexanizmlari
boshmoqqa presslangan kolonkada joylashgan. Har xil balandlikdagi detallarni
parmalash uchun xartum reyka vositasida yuqoriga va pastga suriladi.
Detal plitaning yuqori o’lchash hisoblangan stolga o’rnatiladi. Parmalash
stanogida tasmali va reykali uzatmalar borligi aytiladi, keyin bu uzatmalarning
ishlashi sinab ko’riladi. Elektr dvigateldan to parma o’rnatilgan shpindelgacha
bo’ladigan harakat kuzatiladi.
Model va modellashtirish - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva,...

~ 55 ~
Modellar dinamik va statik bo`lishi mumkin. Texnik modellash
jarayonida konstruksiyalash elementlarini o`rgatish tajribali qator
murakkab vazifalarni quyidagi tartibda bajarish ayni maqsadga
muvofiqligini
ko`rsatadi:
chizmalar
eskizlarini
o`qish
va
tayyorlanadigan detallar konstruksiyasini tushuntirish, hisoblash
asosida ayrim detallarning konstruksiyalarini o`zgartirish, ana shu
o`zgartirishlarni chizmaga kiritish va kinematik sxemasini tuzish:
detallarni biriktirish va mustahkamlash yo`llarini belgilash; detallarni
yig`ish jarayonida ularni o`rnatish, joylarga ko`ra konstruksiyalash;
konstruksiyada yetishmaydigan detallar va uzellarni konstruksiyalash;
texnik talablar, shuningdek, topshiriq bo`yicha yoki ixtiyoriy ravishda
detallar tayyorlash, detallarni uzellarga, uzellarni detallarga yig`ish va
modelni ishda sinab ko`rish aniqlangan kamchiliklarni tuzatish,
modelni takroran ishda sinab ko`rish va pardozlash..
«Amal va xato» metodlari - Texnik ijodkorlik va konstruksiyalash h. O. Uzoqov, H. O. Jo’rayev, sh. H. Quliyeva,...

~ 42 ~
foydalanish juda yengil, lekin qo`llanilayotgan ob’yektning mohiyatiga
bog`lanmagan. Ikkinchi guruhga ixtirochilik masalalarini yechish
algoritmi funksional - tannarx tahlili metodlari va boshqalar kiradi. Bu
metodlardan foydalanish juda murakkab, lekin ob’yektning mohiyatini
ochib berishga qaratilgan. Ishlab chiqarish korxonalarning ilmiy
asoslarida ehtiyoj paydo bo`lar ekan, u ko`plab
ilmiy tekshirish
institutlariga nistaban ilm - fanni rivojlantirishga sabab bo`ladi. 1990-
yillarning o`rtalarida atom energetika, raketasozlik, elektron hisoblash,
mashinalarning jadal sur’atlar bilan rivojlanib ketishi ijodiy mehnatni
ilmiy asosda tashkil qilish yo`llarini qidirish boshlandi. Ular har xil
yo`nalish bo`yicha olib borildi. Shulardan bittasi Amerikalik tadbirkor
va ixtirochi A.Osbodnning taklif etgan «Miya hujumi» metodi edi.
Uning fikricha kimlardir g`oya bera olish imkoniyatiga ega bo`lsa,
kimlardir uni tanqidiy tahlil qila olish imkoniyatiga ega. Ularni ikkita
guruhga yani «Generatorlar» va «Ekspertlar» ajratishni taklif etadi.
«Miya hujumi» metodini qo`llashda quyidagi
tartib qoidalarni ishlab
chiqqan:
1.
«Miya hujumi» metodi yordamida masalalarni yechishda 12-25
nafar odamlar ishtirok etish kerak. Ularni yarmi g`oya beruvchilar,
keyingisi tahlil qiluvchilar. G`oyani generatsiya qiluvchilar guruhiga
kuchli fantaziyaga, abstrakt tafakkurga ega bo`lgan kishilar kiritiladi.
Ekspertlar guruhiga tahliliy va tanqidiy fikrlaydigan
shaxslar tanlab
olinadi. «Miya hujumi» sessiyasiga malakali, tajribali xodim rahbarlik
qiladi.
2.
Generatorlar qo`yilgan masalaning yechimini topish uchun
maksimal sondagi g`oyalarini beradilar. Berilgan g`oyalar bayoni
magnitofonlarga yozib olinadi. Ekspertlar shularni ichidan ma’qulini
tanlab olishadi.
3.
Qo`yilgan masala yechimining og`irligiga qarab «Sessiya» 30-
50 minutgacha davom etishi mumkin.
4.
«Miya hujumi» sessiyasida ishtirok etilayotgan xodimlarning
o`rtasida bir-biriga nisbatan hurmat va erkin munosabatni o`rnatish
zarur.
5.
Agarda sessiya natijasiz tugasa
uning ishtirokchilarini
o`zgartirish zarur. Masalaning qo`yilishini ham qayta ko`rib chiqish
maqsadga muvofiq.
Xullosa - O‘zgaruvchan tok (AC) zanjirlarida Krixgof qonunlari elektron sxemalarini tahlil qilishda muhim ahamiyatga EGA

Xullosa:
O‘zgaruvchan tok zanjirlari uchun Kirxgof qonunlari elektr muhandisligi va elektronika sohalarida muhim o‘rin tutadi. Ushbu qonunlar elektr zanjirlarining ishlashini tushunish va tahlil qilish uchun zarur bo‘lgan asosiy vositalardan biridir.
Kirxgofning Birinchi Qonuni, yoki Tokning Saqlanish Qonuni (KCL), zanjirning har bir tugunida kiruvchi va chiquvchi toklar yig‘indisining tengligini ifodalaydi. Bu qonun tokning bir tugundan ikkinchi tugunga qanday taqsimlanishini tushunish uchun muhimdir. O‘zgaruvchan tok zanjirlarida toklar faza burchaklarini hisobga olgan holda yig‘iladi, bu esa zanjirning murakkabligini oshiradi, lekin ayni paytda aniq va ishonchli natijalarga olib keladi.
Kirxgofning Ikkinchi Qonuni, yoki Kuchlanishning Saqlanish Qonuni (KVL), yopiq kontur bo‘ylab barcha kuchlanish tushishlari va qo‘shimchalarining yig‘indisini nolga teng bo‘lishini ta'kidlaydi. Bu qonun zanjir bo‘ylab kuchlanishlarning qanday taqsimlanishini aniqlash uchun zarurdir. O‘zgaruvchan tok zanjirlarida bu qonun kuchlanishlarning kompleks sonlar sifatida ifodalanishi orqali qo‘llaniladi, bu esa zanjirning faza va amplituda jihatlarini hisobga olish imkonini beradi.
O‘zgaruvchan tok zanjirlarida kompleks sonlar va impedanslar yordamida tahlil qilish keng qo‘llaniladi. Fazalar va faza burchaklarini hisobga olish, o‘zgaruvchan tok zanjirlarini tahlil qilishda zaruriyat hisoblanadi. Bu yondashuv tok va kuchlanish orasidagi vaqt farqlari va ularning o‘zaro ta'sirini aniqroq tushunishga yordam beradi.
Kirxgof qonunlari nafaqat nazariy tahlilda, balki amaliy muhandislikda ham keng qo‘llaniladi. Uy sharoitidagi elektr zanjirlarini tahlil qilishdan tortib, sanoatdagi murakkab elektr tizimlarini optimallashtirishgacha, bu qonunlar muhim o‘rin tutadi. Yuqori chastotali zanjirlar, mikroelektronika va nanosxemalar kabi sohalarda ham Kirxgof qonunlari qo‘llaniladi, garchi ba'zi cheklovlar mavjud bo‘lsa ham.
Xulosa qilib aytganda, Kirxgof qonunlari o‘zgaruvchan tok zanjirlarida elektr muhandislik va elektronikaning asosiy tahlil vositalaridan biridir. Ushbu qonunlar yordamida elektr zanjirlarining ishlashini aniq tushunish va ularni samarali boshqarish mumkin. Bu qonunlar, nafaqat nazariy bilimlarni mustahkamlash, balki amaliy tajriba orttirishda ham muhim ahamiyatga ega.
ekanligini bildiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.A.S.Karimov va boshqalar. Elektronika va elektronika asoslari. T. ”O’qituvchi” 1995
2.А.Y.Shixin va boshqalar. Elektrotexnika. М. «Высшая школа» 1989 yil.
3.А.Raximov. Elektronika va elektronika asoslari.Т. ”O’qituvchi”
1998 yil
4.A.I.Xolboboyev, N.А.Хоshimov. Umumiy elektrotexnika va elektrotexnika asoslari 2000 йил.
5.B.В.Паушин и другие. Основа автоматики вычислительный
Mavzuni mustahkamlash uchun test:
|
Add 
= Shovqinli sinus to‘lqini 

Digital Filter Design – Lowpass

5.5– rasm. Digital Filtr bloki yordamida shovqinni ajratish xarakteristikasi.
Past chastotali filtr shovqinli sinus to‘lqinidagi
yuqori chastotali shovqinni
filtrlashini ko‘rishingiz mumkin. Endi siz signaldan yuqori chastotali shovqinni
olib tashlaydigan modelni yaratish uchun raqamli filtrni
loyihalash bloklaridan
foydalangansiz. Ushbu bloklar haqida qo‘shimcha ma'lumot
olish uchun raqamli
filtr dizayni blokining mos yozuvlar sahifasiga qarang.
Filtrlarni loyihalash va
amalga oshirishga qodir bo‘lgan boshqa blok haqida ma'lumot olish
uchun Filtrni
amalga oshirish ustasidan foydalanish bo‘limiga qarang.
Filtr dizaynini qanday
saqlashni bilish uchun Filtrni loyihalash seanslarini saqlash va ochishga qarang.
Filtr dizaynini import va eksport qilishni oʻrganish uchun miqdorli filtrlarni import
va eksport qilish boʻlimiga qarang.
Topshiriqlar
1.Quyidagi ikkinchi darajali holatlar fazo modelini ko‘rib
chiqing va
xarakteristikasini kuzating?
A = [-0.5572 -0.7814;0.7814 0];
B = [1 -1;0 2];
C = [1.9691 6.4493];
sys = ss(A,B,C,0);
impulse(sys)
1.O‘tish davri oxiridan boshlab tizim barqaror holatga
kelguncha xarakteristika
qanday bo‘lishini kuzating?
t = 20:0.2:120;
impulse(sys,t)
5.8-rasm. O‘tish davri xarakteristikasi
Furye tez o‘zgarishi (FFT)

qisqaroq ketma-ketliklar uchun DFTlar hisoblab chiqiladi va bu DFT-lardan DFT
olinadi. asl ketma-ketlik quriladi. Ikki (N/2) nuqtali ketma-ketlik uchun kompleks
sonlarni taxminan (N/2)2*2=N2/2 koʻpaytirish talab qilinadi, yaʼni. ko‘paytirish
soni (shuningdek, qo‘shimchalar) taxminan 2 barobar kamayadi. Xuddi shunday,
(N/2)-nuqtali ketma-ketlikning DFT-ni hisoblash o‘rniga, ikkita (N/4)-nuqtali
ketma-ketlikning DFT-ni hisoblash va shu tariqa yana ko‘paytirish va qo‘shish
amallarining kerakli sonini kamaytirish mumkin. Agar N=2
n
, n>0
va butun son
bo‘lsa, u holda DFT hajmini kamaytirish jarayoni faqat 2 nuqtali DFTlar
qolguncha davom ettirilishi mumkin. Bunda DFT ni
hisoblash bosqichlarining
umumiy soni n=log2N martaga teng bo‘ladi va N nuqta DFT ni hisoblash uchun
zarur bo‘lgan operatsiyalar soni Nn tartibida bo‘ladi, ya'ni taxminan kamayadi
N
/
log
2
N.
Demak, N=1000 bilan DFTni toʻgʻridan-toʻgʻri hisoblash uchun taxminan
N
2
=10
6
murakkab koʻpaytirish va qoʻshish amallari kerak boʻladi, FFT
algoritmlarini qoʻllashda esa bunday amallar atigi 10
4
ga yaqin, yaʼni.
hisoblash
miqdori taxminan ikki darajaga kamayadi.
Turli xil FFT algoritmlari mavjud, masalan, x(nT)
kirish ketma-ketligi
namunalarini almashtirishni talab qiluvchi keng qo‘llaniladigan vaqtni qisqartirish
algoritmi va X(k) chiqish ketma-ketligi namunalarini almashtirishni talab qiluvchi
chastotani pasaytirish algoritmi. ). Ikkala FFT algoritmi taxminan Nlog2N
operatsiyalarini (murakkab ko‘paytirish) talab qiladi va ikkala algoritm ham faqat
bitta xotira katakchalari qatori yordamida almashtirish bilan amalga oshirilishi
mumkin.
Doimiy filtrni kechiktirish uchun kompensatsiya

grpdelay(df3,2048,Fs)
% Plot group delay
5.1– rasm. Yuqori chastotali shovqinni olib tashlash
.
D = mean(grpdelay(df3)) % Filter delay in samples D = 35
Filtrlashdan oldin, kirish ma’lumotlar vektorining oxiriga D nol qo‘shing, x.
Bu barcha foydali namunalarni filtrdan chiqarib tashlashni
va kirish signali va
kechikish bilan kompensatsiyalangan chiqish signalining uzunligi bir xil bo‘lishini
ta'minlaydi. Ma'lumotni filtrlang va chiqish signalini D namunalari bilan
almashtirish orqali kechikishni qoplang. Ushbu oxirgi qadam filtrning vaqtinchalik
holatini samarali ravishda olib tashlaydi.
y = filter(df3,[x; zeros(D,1)]); % Append D zeros to the input data y =
y(D+1:end);
% Shift data to compensate for delay
plot(t,x,t,y,LineWidth=1.5)
title("Filtered Waveforms") xlabel("Time (s)")
legend("Original Noisy Signal","Filtered Signal") grid on
axis tight
Topshiriqlar - Kompyuterli boshqarish tizimlari

1.Discret Filtr blokidan foydalanish jarayonini simulink ilovasida quring va diskret
uzatish funksiyasi xarakteristikasini kuzating(4.28-rasm)
4.28-rasm. Diskret uzatish funksiyasini tasviri.
Nazorat savollari
1.Diskret blokining elementlari vazifasi nimalardan iborat?
2.Ruxsat etilgan yoki o‘zgaruvchan namuna davrlari bo‘yicha
kirish signalini
kechiktirish bloki nomini keltiring?
3.Delay blokining parametrlarini sanang?
4.Diskret vaqtli hosilani hisoblash bloke qaysi blok hisoblanadi?
5.Birinchi tartibli ekstrapolyator qaysi blok?
6.First-Order Hold blokining vazifasi nimalardan iborat?
7.First-Order Hold blokining parametrlari qaysilar?
8.Diskret uzatish funksiyasining nol va qutblari bilan aniqlangan model tizimi qaysi
blokni aksllantiradi?
9. Model filtrlari qaysi blokning tarkibidan?
10. Kechiktiruvchi skaler signalni bir nechta namuna davri va barcha kechiktirilgan
versiyalarni chiqarish bloke qaysi blok hisoblanadi?
5- amaliy mashg‘ulot. Diskret va raqamli filtrlar
Raqamli filtrlashga amaliy kirish. Ushbu misol ma’lumotlaringizga raqamli
filtrni
qanday loyihalashtirish, tahlil qilish va qo‘llashni ko‘rsatadi. Bu sizga
quyidagi savollarga javob berishga yordam beradi: filtr tomonidan kiritilgan
kechikishni qanday qoplashim mumkin. Signalni
buzishdan qanday qochishim
mumkin? Signaldan keraksiz tarkibni qanday olib tashlashim mumkin? Signalni
qanday farqlashim mumkin? va signalimni qanday birlashtira olaman?
Filtrlar signal spektrini kerakli shaklda shakllantirish yoki differentsiatsiya va
integratsiya kabi matematik operatsiyalarni bajarish uchun ishlatilishi mumkin.
Quyida siz filtrlardan kerak bo‘lganda foydalanishni osonlashtiradigan ba'zi amaliy
tushunchalarni o‘rganasiz.
Ushbu misol raqamli filtrlarning dizayniga emas,
balki ularning
qo‘llanilishiga qaratilgan. Raqamli filtrlarni qanday loyihalash haqida ko‘proq
ma'lumotga ega bo‘lishni istasangiz, raqamli filtr dizayniga amaliy kirish misoliga
qarang.
Filtrlash orqali kiritilgan kechikish uchun kompensatsiya.
Raqamli filtrlar sizning signalingizda kechikishni keltirib chiqaradi. Filtrning
xususiyatlariga qarab, kechikish barcha chastotalarda doimiy bo‘lishi mumkin yoki
chastotaga qarab o‘zgarishi mumkin. Kechikish turi uning o‘rnini qoplash uchun
qilishingiz kerak bo‘lgan harakatlarni belgilaydi.
grpdelay funksiyasi filtr
kechikishini chastota funksiyasi sifatida ko‘rish imkonini beradi. Ushbu
funktsiyaning chiqishini ko‘rib chiqish filtrning kechikishi doimiy yoki chastotaga
qarab o‘zgarishini aniqlash imkonini beradi (boshqacha aytganda,
agar u
chastotaga bog‘liq bo‘lsa).
Barcha chastotalarda doimiy bo‘lgan filtrning kechikishi signalni o‘z vaqtida
o‘zgartirish orqali osongina qoplanishi mumkin. FIR filtrlari odatda doimiy
kechikishga ega. Boshqa tomondan, chastotaga qarab o‘zgarib
turadigan
kechikish fazaning buzilishiga olib keladi va signal to‘lqin shaklini sezilarli
darajada o‘zgartirishi mumkin. Chastotaga bog‘liq kechikish uchun kompensatsiya
doimiy kechikish holatidagi kabi ahamiyatsiz emas. IIR filtrlari chastotaga bog‘liq
kechikishni joriy qiladi.
Z 
nollar vektorini, 
P

4.25-rasm. Discrete Zero-Pole blokining parametrlar.
State name
(obyekt nomi) - Blok holatiga noyob
nom berish uchun ushbu
parametrdan foydalaning. Standart qiymat. Bu maydon bo‘sh bo‘lsa, hech
qanday nom berilmaydi.
State name must resolve to Simulink signal object
(Obyekt
nomi Simulink
signal obyektiga mos kelishi kerak). Obyekt nomi
Simulink signal obyektiga
mos kelishini talab qilish uchun ushbu katakchani belgilang.
Ushbu tasdiqlash
qutisi buyruq bo‘yicha o‘chiriladi.
Signal object classs(
signal obyekti sinfi) - Maqsadli paket belgilaydigan signal
obyekti sinfini tanlash orqali maxsus saqlash
sinfi paketini tanlang
.
Masalan,
o‘rnatilgan mpt paketidan maxsus saqlash sinflarini qo‘llash uchun mpt.Signal-
ni tanlang. Embedded Coder® dasturi bilan
ERT asosidagi kod yaratish
maqsadini ishlatmaguningizcha, maxsus saqlash sinflari yaratilgan kodga ta'sir
qilmaydi.
Iseg16mbk dasturiy injiniringga kirish

|
Iseg16mbk dasturiy injiniringga kirish
|
bet | 1/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,16 Mb. | | #244927 |
Bog'liq dAstur
ISEG16MBK
DASTURIY INJINIRINGGA KIRISH
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
HISOB
6-MAVZU
|
DASTURIY TIZIMLARNI MODELLASHTIRISH
|
Reja:
Tizimni modellashtirish
Universal modellashtirish tili (UML)
Kontekst modellar
Foydalanish modeli
Sinf diagrammalri
О‘zaro ta’sir modellari
Strukturaviy modellar
Xulq-atvor modellari
Modelga asoslangan arxitektura
Topshiriqlar
Mustaqil o’rganish uchun
Foydalanilgan adabiyotlar
Kalit so‘zlari: UML, Use-case, CIMS, CIM, holat modeli, kontekst model, foydalanish modeli, o’zaro ta’sir modeli.
Ushbu mavzuning maqsadi talablar injiniringi va tizimni loyihalashtirishni bir qismi sifatida ishlab chiqilgan tizim modellarini ishlab chiqishni o‘rganishdan iborat. Mavzuni o‘rgangach, siz:
dasturiy ta’minot tizimlari tasvirlash uchun grafik modellardan qanday foydalanish mumkinligini tushunish va tizimni to‘liq ifodalash uchun nima uchun bir necha turdagi modellar kerakligini tushunish;
asosiy tizimni modellashtirish konteksti, o‘zaro ta’sir, tuzilish va xatti-harakatlar tushunchalarini tushunish;
yagona modellashtirishdagi asosiy diagramma turlarini tushunish tili (UML) va bu diagrammalar tizimda qanday ishlatilishi mumkinkinligini modellashtirish;
modelga asoslangan muhandislik bilan tanishtirilgandan keyin, bajariladigan tizim strukturaviy va xulq-atvor modellaridan avtomatik ravishda yaratiladi.
|
| |
Random Source - Kompyuterli boshqarish tizimlari

Samples per frame
= 50
Time Scope block:
File
>
Number of Input Ports
> 3
View
>
Configuration Properties
. Open the
Time
tab and set
Time span
=
One frame period.
Quyidagi rasmda ko‘rsatilganidek, bloklarni ulang.
Bu vazifani bajarish
uchun ba'zi bloklarning o‘lchamini o‘zgartirishingiz kerak bo‘lishi mumkin
(5.6
- rasm).
5.4– rasm. Digital Filtr bloki yordamida shovqinni ajratish jarayoni.
Modellashtirish ko‘rinishida Model sozlamalarini bosing. Konfiguratsiya
parametrlari dialog oynasi ochiladi.
Yechish panelida parametrlarni quyidagi tarzda o‘rnating va
OK tugmasini
bosing:
Start time = 0
Stop time = 5
Type = Fixed-step
Solver = Discrete (no continuous states)
Simulyatsiya ko‘rinishida Run ni tanlang. Model simulyatsiyasi boshlanadi va doira
uchta kirish signalini ko‘rsatadi.
Simulyatsiya tugallangach, Time Scope menyusidan View > Legend ni
tanlang. Vaqt doirasi oynasida paydo bo‘ladi. Uni
bosish va harakat doirasi
displeyining istalgan joyiga sudrab borish mumkin. Kanal nomlarini o‘zgartirish
uchun ichidagi sichqonchani ikki marta bosing
va standart kanal nomlarini
quyidagilar bilan almashtiring:
Mavzu: Multidasturlash va multiprotsessorlash

Mavzu: Multidasturlash va multiprotsessorlash
Download
247,07 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
16.05.2024
Hajmi
247,07 Kb.
#239081
Download
247,07 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: Multidasturlash va multiprotsessorlash
Download
247,07 Kb.
Matnni ko'rish
Dasturdan foydalanish va soya himoyasini ishga tushirish

|
Dasturdan foydalanish va soya himoyasini ishga tushirish
|
bet | 3/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #111779 |
Bog'liq Kiber huquqdan 2 va 3 praktik (1)Dasturdan foydalanish va soya himoyasini ishga tushirish
Skrinshotda ikkinchi (markaziy) bo’lgan tugmani tanlaylik:
Shundan so’ng, Shadow Defender dasturi oynasi ochiladi, u yerda sizdan "Soyaga yuborish(Отправить в тень)" ni xohlagan disklarni tanlash so’raladi, ya’ni ish printsipida ta’riflanganidek, faqat taqlid qilish va virtual nusxasini yaratish orqali himoya qilish mumkin:
Kerakli disklarni tanlang va jarayonni boshlash uchun "Soya rejimiga kirish(Enter Shadow Mode)" tugmasini bosing. Agar bizda juda ko’p operativ xotira bo’lsa, unda uning bir qismi yozish operatsiyalarini tezlashtirish uchun ishlatilishi mumkin, buning uchun tugmalar ustidagi o’ng tomonda tegishli oyna mavjud.
Tegishli tugmani bosgandan so’ng, biz "Enter Shadow Mode on Boot" (yuklashda himoya rejimiga kirish) va "Exit Shadow Mode on Shutdown" (o’chirishda rejimdan chiqish) variantlari to’liq aniq bo’lmagan holda quyidagi ogohlantirish olamiz:
Please save your documents before enter Shadow Mode. To continiue click "OK".
Note: In Shadow Mode any changes of the files and folders in Exclusion List will be commited to the original volume with no warneng whatsoever.
Quyida shartli ravishda tarjima qilinishi mumkin:
Agar siz ko’proq bilmoqchi bo’lsangiz, uni professional tarzda o’rganmoqchi bo’lsangiz va nima bo’layotganini tushunmoqchi bo’lsangiz, biz bilan treningga yoziling.
"Soya rejimi" ga kirishdan oldin hujjatlarni saqlang. Davom etish uchun “OK” tugmasini bosing.
Eslatma: ushbu rejimda istisnolar ro’yxatidagi fayl va papkalarga kiritilgan har qanday o’zgarishlar hech qanday ogohlantirishsiz asl hajmga o’tkaziladi.
Istisnolarni sozlash uchun ("Add File" va "Add Folder" tugmalari yordamida) "Cansel" tugmasini bosing va "File Exclusion List" yorlig’iga o’ting yoki ular mavjud emasligiga ishonch hosil qiling:
Yoki darhol "OK" tugmasini bosing (yuklashda soya rejimiga avtomatik kirishni tanlash tavsiya etiladi, chunki siz kirishingiz va unutishingiz mumkin, ammo qo’lda chiqish xavfsizlik darajasi nuqtai nazaridan unchalik muhim emas).
Shundan so’ng, sizdan kutish so’raladi va agar hamma narsa yaxshi bo’lsa, operatsiya tugaganligi va disk himoyalanganligi haqida xabar olasiz:
Xuddi shu narsani disklar ro’yxatida ko’rish mumkin, bu yerda himoyalanganlar maxsus belgi bilan belgilanadi:
Va ish stolining tepasida tegishli yozuv bo’ladi:
|
| |
Exit Shadow Mode and reboot now - Amaliy mashg’ulot №2 Mavzu: Shadow Defender dasturining ishlashini o’rganish. Ishdan maqsad

|
Amaliy mashg’ulot №2 Mavzu: Shadow Defender dasturining ishlashini o’rganish. Ishdan maqsad
|
bet | 6/8 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #111779 |
Bog'liq Kiber huquqdan 2 va 3 praktik (1)Exit Shadow Mode and reboot now (himoya rejimidan chiqing va hozir qayta yoqing);
Exit Shadow Mode and shutdown now (himoya rejimidan chiqing va hozir kompyuterni o’chiring);
Reboot or shutdown later (keyinroq qo’lda bajaring).
Keling, birinchi elementni tanlaymiz, qayta yuklashni kutamiz va shundan so’ng biz qilgan barcha o’zgarishlar (papkani o’chirib tashladik, yangisini yaratdik) orqaga qaytarilganligini aniqlaymiz:
Bu, albatta, umuman olganda, biz himoya qilgan diskdagi barcha o’zgarishlarga (ya’ni, tizimga) ta’sir qildi va shunga mos ravishda, hatto brauzerdagi yorliq ham soya rejimi yoqilganda ochiq bo’lgan yorlig’ini qoldirgan edi. Shadow Defender-da, ya’ni brauzer ma’lumotlarni ushbu diskdagi tizim papkalarida saqlaydi va keshlaydi.
Xulosa
Umuman olganda, Shadow Defender ma’lumotlarni himoya qilish va har qanday o’zgarishlarni, shu jumladan zararli o’zgarishlarni tezda qaytarish uchun ajoyib vositadir.
Biroq, bu yondashuv muhim kamchilikka ega - bu usul shaxsiy ma’lumotlarni o’g’irlashdan himoya qilmaydi. Ya’ni, agar himoyalangan rejimda ishlayotganingizda, troyan sizga kirib, kredit karta ma’lumotlarini, login parollarini yoki boshqa narsalarni Internetga chiqarib yuborgan bo’lsa, tizim orqaga qaytarilganda, troyan endi diskda bo’lmasligi mumkin, ammo ma’lumotlar go’yo ular allaqachon uchib ketgan va bir vaqtning o’zida orqaga qaytish tufayli siz bu haqda bilmasligingiz mumkin, chunki virus endi yo’q va buni siz sezmagansiz.
Boshqa narsalar qatorida, bu qandaydir tarzda diskda yuk hosil qiladi (va umuman kompyuter, ayniqsa yozish keshini shifrlasangiz va hokazo), ma’lum miqdorda bo’sh joy va boshqa resurslarni iste’mol qiladi, siz buni yodda tutishingiz kerak.
Pul to’anish jihatidan. Rostini aytganda, bunday himoya uchun narx kichik bo’lsa-da. Biroq, bepul analoglar ham mavjud, ular haqida keyingi darslarda ma’lumot olamiz.
Amaliy ish №3
|
| |