Cast iron, non-ferrous metal and alloys

|
Cast iron, non-ferrous metal and alloys
|
bet | 1/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 1,02 Mb. | | #115282 |
Bog'liq Lecture 12 12.1.Majburiy elektr tebranishlar. 12.2. Kuchlanish va toklar rezonansi.
Submitted by Usmonov Johongir
Reja:
1. Majburiy tebranishlar tenglamasi;
2. Majburiy tebranishlar tenglamasining yechimi.
Majburiy tebranishlar tenglamasi. Real tebranish konturida so‘nmas tebranishlarni hosil qilish uchun yo‘qotiladigan energiyaning o‘rnini to‘ldirib turish kerak. Davriy ravishda o‘zgaruvchi tashqi EYK ta’sirida vujudga keladigan tebranishlarga majburiy elektromagnit tebranishlar deyiladi. Demak, majburiy tebranishlar vujudga kelishi uchun konturga garmonik ravishda o‘zgaradigan, davriy tashqi EYK yoki o‘zgaruvchan kuchlanish ni ulash kerak.
Bu yerda: U0 — kuchlanishning maksimal qiymati, — siklik chastota. Unda majburiy tebranishlar tenglamasini quyidagicha yozish mumkin:
Agar e`tiborga olsak:
majburiy elektromagnit tebranishlar tenglamasidir. Majburiy tebranishlar tenglamasining yechimi. Tenglamaning yechimi quyidagi ko‘rinishga ega:
ya’ni mazkur shartlarda majburiy tebranishlar garmonik bo‘lib, chastota bilan ro‘y beradi. Tebranishlarning amplitudasi va fazasi asosida aniqlanadi.
Konturdagi tok kuchini ifodani differensiallab topamiz:
Ma’ruza. Elektromagnit to’lqinlar
Reja:
1. O’zgaruvchan elektr toki.
2. O’zgaruvchan tok generatori.
3. O’zgaruvchan elektr toki zanjirida aktiv qarshilik, sig’im va induktivlik.
4. Vektor diagrammalar usuli.
5. O’zgaruvchan tokning quvvati, ishi.
6. Tok va kuchlanishning effektiv qiymatlari.
7. O’zgaruvchan tok zanjirlarida tarmoqlanish.
Tayanch so’zlar: elektr toki, qarshilik, sig’im, o’zgaruvchan tok, vektor.
jùòê=
Amalda elektromagnit to’lqinlar manbai bo’lib istalgan elektr tebranish konturi yoki o’zgaruvchan elektr toki oqayotgan o’tkazgich bo’lishi mumkin. Elektromagnit to’lqinlarni qo’zg’atish uchun fazoda o’zgaruvchan elektr maydonini (siljish tokini) yoki mos ravishda o’zgaruvchan magnit maydonini hosil qilish zarurdir. Manbaning nurlanish qobiliyati uning shakli, o’lchamlari va tebranish chastotasi bilan aniqlanadi.
Nurlanish sezilarli bo’lishi uchun, o’zgaruvchan elektr maydoni hosil bo’ladigan fazoning hajmi katta bo’lishi kerak. Shu sababli, elektromagnit to’lqinlar hosil qilish uchun yopiq tebraniSh konturlarini ishlatib bo’lmaydi, chunki kondensator qoplamalari orasida elektr maydoni, induktivlik g’altagi ichida magnit maydoni joylashgan bo’ladi.
Yopiq tebranish konturida (115-rasm) sig’im va induktivlik katta qiymatga ega bo’lgani uchun tebranish davri va elektromagnit to’lqin uzunligi katta bo’ladi.
To’lqin uzunligini qisqartirish uchun induktivlik va sig’im qiymatini qisqartirish kerak. Shu sababli, Gerts o’z tajribalarida g’altak o’rami va kondensator qoplamalari yuzasini kamaytirib, qoplamalar orasini kengaytirish hisobiga yopiq tebranish konturidan ochiq tebranish konturiga o’tish usulini topdi (116-rasm, A, B).
Natijada chaqnash oralig’i bilan ajralgan ikkita sterjenli (simli) tebranish konturini hosil qildi (116-rasm, V). Agarda, yopiq tebranish konturida o’zgaruvchan elektr maydoni kondensator qoplamalari orasiga joylashgan bo’lsa (116-rasm, A), ochiq tebranish konturida esa, o’zgaruvchan elektr maydoni kontur atrofidagi fazoni egallaydi (116-rasm, B) va elektromagnit nurlanish jadalligini kuchaytiradi.
Ikkita sterjenli tebranish konturining uchlariga qarama-qarshi zaryadlar kiritilsa, sterjen atrofida elektr maydoni kuch chiziqlari hosil bo’ladi. Qarama-qarshi zaryadlar bir-biri bilan tortishib o’tkazgichda tok hosil qiladilar, bu tok o’z navbatida o’tkazgich atrofida elektr maydoni hosil qiladi.
117-rasmda butun davrning 1/8 qismiga tegishli zaryadlarning joylashishi keltirilgan. Rasmdan ko’rinishcha, bu o’z navbatida, dipol elektr maydoni tebranishini tasavvur etadi.
Vibratorning o’rtasida qarama-qarshi zaryadlar duch kelsa, ular bir-birini neytrallaydi va elektr kuch chiziqlarining uchlari zaryadlardan uziladi. Ajralgan elektr maydon kuch chiziqlari vibratorning barcha taraflariga tarqala boshlaydi.
Gerts shunday vibrator orqali 100 mGts chastotali elektromagnit to’lqinlarni hosil qila oldi. Bu to’lqinlarning to’lqin uzunligi taxminan 3 m ga tengdir.
Sterjenlarning qalinligi va uzunligini yanada kamaytirish hisobiga P. N. Lebedov = 6 4 mm li elektromagnit to’lqinlarini hosil qildi.
Elektromagnit to’lqinlar keng chastota spektri yoki to’lqin
uzunligiga ega bo’lib, bir-biridan generatsiya va qayd qilish usullari va o’zining xususiyatlari bilan farq qiladi.
To’lqin uzunligi kenglikdagi elektromagnit to’lqinlar radioaloqa va tasvirni uzatishda (uzun, o’rta, qisqa, ulg’traqisqa va detsimetrli radio to’lqinlar) ishlatiladi.
To’lqin uzunligi 10-810-4 m kenglikda bo’lgan elektromagnit to’lqinlar, uchta gruppadagi optik to’lqinlardan iboratdir: infraqizil, ko’zga
ko’rinadigan va ultrabinafsha nurlardir.
Nihoyatda qisqa to’lqinli nurlar modda ichiga kirish xususiyatiga ega bo’lgan rentgen va gamma - nurlardan iborat.
|
| |