9.2. Yo‘llarni ta’mirlash va saqlash ishlarini tashkil etish

385
9.2. Yo‘llarni ta’mirlash va saqlash ishlarini tashkil etish
Ta’mirlash boshlanishidan oldin, ta’mirlash ishlarini tashkil etish bo‘yicha
loyiha va ta’mirlash ishlarini ishlab chiqarish bo‘yicha loyiha (
TITE
) va tarkib
uchun texnik xizmat ko‘rsatishni tashkil qilish sxemasi (
TXKS
) tuziladi. Ushbu
sxemalarda maqbul kalendar ish davri bo‘lishi kerak., tashkil etish usuli, resurs
talablari, avtomobil-yo‘l aloqasi tarkibi (
AYAT
), asfalt zavodlari, bitum asoslari,
qum va tuz aralashmasi asoslarini joylashtirish, suv yig‘ish va to‘xtash joylari,
mashinalarning soatlik ish jadvallari, sifatni boshqarish sxemalari.
Ishlar loyihasi quyidagi asosiy hujjatlarni o‘z ichiga olishi kerak:
ta’mirlashni boshlash va tugatish uchun asoslar, ish hajmlari, ish
texnologiyasini texnik-iqtisodiy asoslash, mashina-yo‘l birliklarini tanlash (MDO),
resurslarga bo‘lgan ehtiyojni hisoblash bilan tushuntirish xati;
ta’mirlash ishlarining texnologik sxemalari;
yo‘l
vagonlari
va
mexanizmlarining,
avtomobillarning
harakat
jadvaliuchastkaga materiallarini etkazib berish jadvali;
ta’mirlash ishlarining kalendar jadvali;
ishchilarga bo‘lgan ehtiyojni rejalashtirish;
bitum bazalari, asfalt zavodlari, karerlar, temir yo‘llar, ta’minot stansiyalari,
omborlar, karpool joylashgan ta’mirlash ishlarining kalendar rejasi.
Ishchilar tomonidan qabul qilinadigan va amalga oshiriladigan insholaring
asosida tayyorlanadigan miksli srovrovlari asosli hisoblanadi. To‘qimachilik,
kiyim-kechak, binolar, ko‘p qirralar va boshoqlarning elementarlari shikastlanishi.
Optimal ish usulini texnik-iqtisodiy asoslash variantli loyihalash asosida
quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
yo‘l avtomobillarining mavjudligiga qarab ta’mirlash ishlarining ko‘rib
chiqilgan turi uchun eng ko‘p mehnat talab qiladigan operatsiyalarni bajaruvchi
etakchi avtomobillarning ikkita-uchta varianti va ta’mirlash ishlarining bir turiga
qarab MDZ ni to‘ldiring; mashinalarning ishlashini aniqlang va har bir variant
uchun ta’mirlash ishlarining texnologik xaritalari.
386
Har bir operatsiya uchun V
t
smenadagi ish hajmi hisoblanadi, bir smenada
mashinalarning ishlashi P
r
,
kerakli miqdordagi smenalar, bir hil mashinalar uchun
zarur bo‘lgan ishchilar yig‘indisi R
t
ko‘rsatkichlari, har bir mashina uchun asosiy
texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarni aniqlanadi.
Hozirgi xarajatlarni hisoblash S
pr
, mehnat unumdorligi (o‘rtacha ishlab
chiqarish) Psr (mezbon mashinasi tomonidan belgilanadi).
Bundan tashqari, mexanizatsiya darajasini aniqlang U
m
va murakkab
mexanizatsiyalash U
k.m
. S
pr
= min , P
sr
= max. bo‘lgani eng yaxshi variant
hisoblanadi, S
pr
va P
sr
tengligi bilan U
m
i U
k.m
ga muofiq eng optimal variant
tanlanadi. Eng yaxshi ishlashi bilan variantga ustunlik beriladi.
Qabul qilingan versiya uchun yo‘l transport vositalarining yo‘llarda
harakatlanish tartibi, ishlash rejimlari, smenada materiallar sarfi, avtomobillarga
bo‘lgan ehtiyojni ko‘rsatuvchi texnologik sxemalar ishlab chiqiladi.
Keyingi
o‘rinlarda mashinalarning ish jadvali, MDZ-da mashinani bir soatlik ulash jadvali,
moddiy ehtiyojlar jadvali va umumiy ish rejasi keltirilgan.
Yo‘llarni iqtisodiy jihatdan saqlash va ta’mirlash ularning tarkibiy
elementlarining yig‘ilib qolgan fizikaviy buzilishini qisman yoki to‘liq yo‘q qilish
jarayonini ta’minlaydi va shuning uchun yo‘l qurilishi bilan solishtirganda bir
qator o‘ziga xos tashkiliy xususiyatlarga ega. Ularning asosiylari quyidagilardan
iborat: ta’mirlash ob’ektlarining uzunligi, makonni rejalashtirish va tuzilmaviy
echimlari, shuningdek, xizmat muddati boshqacha va faqat ta’mirlash vaqtida
aniqlanishi mumkin bo‘lgan yashirin nuqsonlarning boshqacha tabiati; siqilgan ish
joylari va ularni amalga oshirishning nisbatan kichik hajmi (ayniqsa, yo‘llarni
saqlashda), bu yuqori unumli mashina va uskunalardan samarali foydalanish
imkoniyatini istisno qiladi va shuning uchun katta mehnat xarajatlarini talab qiladi;
trafikni to‘liq berkitmasdan va doimiy shovqin, gaz va dinamik ta’sir o‘tkazadigan
sharoitlarda ishchilarning mehnat unumdorligini ob’ektiv ravishda pasaytirmasdan
ularni ishlab chiqarish talablari bilan bog‘liq holda ishning old qismini cheklash
zaruriyati; ish hajmining hududiy tarqalishi va ularning alohida bo‘limlar va
inshootlarda keng o‘zgarishi, bu esa ishni tashkil etishning in-line usullaridan
387
foydalanishni qiyinlashtiradi; Mavjud yo‘l tuzilmalarini demontaj qilishda jiddiy
mehnat talab qilinadi, bu ularni qurish paytida mehnat xarajatlaridan 1,5-2 baravar
ko‘p bo‘lishi mumkin.
|