nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xulosa - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

656
1. Gayratovich, E. N. (2019). USING VISUAL PROGRAM
TECHNOLOGY METHODS IN
ENGINEERING EDUCATION. European Journal of Research and Reflection in Educational
Sciences Vol, 7(10).
2. Gayratovich, E. N. (2021). SPECIFIC ASPECTS
OF EDUCATIONAL MATERIAL
DEMONSTRATION ON THE BASIS OF VISUAL TECHNOLOGIES. International Engineering
Journal For Research & Development, 6, 3-3.
3. Холмуродов, А.Э., & Эргашев, Н.Ғ. (2021). SPECIAL ASPECTS OF DEMONSTRATION
OF EDUCATIONAL MATERIAL BASED ON VISUAL TECHNOLOGIES. Современное
образование (Узбекистан), (7), 29-34.
4. G‘ayratovich, E. N. (2022). It Is A Modern Educational Model Based On The Integration
Of Knowledge. Eurasian Scientific Herald, 5, 52-55.
5. Ergashev, N., Meyliqulova, M., Xamitova, R. N., & Namozov, D. (2021).
ANALYSIS OF
COPYRIGHT
SOFTWARE
CREATING
VISUAL
ELECTRONIC
LEARNING
MATERIALS. Интернаука, (18-4), 24-25.
6. G‘ayratovich, E. N. (2022). The Theory of the Use of Cloud Technologies in the
Implementation of Hierarchical Preparation of Engineers. Eurasian Research Bulletin, 7,
18-21.
7. Gayratovich, E. N., & Yuldashevna, T. O. (2020). Use of visualized electronic textbooks
to increase the effectiveness of teaching foreign languages. European Journal of Research
and Reflection in Educational Sciences Vol, 8, 12.
8. Gayratovich, E. N., Musulmonovna, M. M., & Axmatovna, X. R. N. Rayxon O‘g‘li, ND
(2022, April). MODERN PROGRAMMING LANGUAGES
IN CONTINUING EDUCATION AND
OPTIONS FOR USING THE ANDROID EMULATOR IN THE CREATION OF MOBILE
APPLICATIONS. In E Conference Zone (pp. 291-293).
9. Ergashev, N. (2021). METHODS OF USING VISUALIZED EDUCATIONAL MATERIALS IN
TEACHING PROGRAMMING LANGUAGES IN TECHNICAL UNIVERSITIES. INNOVATION IN
THE MODERN EDUCATION SYSTEM.
10. Ergashev, N. (2020). Didactic fundamentals of electronic books visualization. An
International Multidisciplinary Research Journal.
Кувандиков Ж.Т., Даминова Б.Э., Хафизадинов У.Н. Автоматлаштирилган электрон
таълим тизимини лойиҳалашда ўқув жараёнини
моделлаштириш
Oqıwshılardın’ oqıw iskerligin qa’liplestiriw texnologiyası

50
tiykarg’ı wazıypa belgili bir tema boyınsha mashqalalı sorawlar yaki tapsırmalar
sistemasın islep shıg’ıw h’a’m onı oqıwshılarg’a tu’sindiriw. Ma’selen, releftin’
qa’liplesiwi h’a’m rawajlanıwı, atmosfera jawın-shashınlarının’ payda bolıwı: awıl
xojalıg’ının’ ta’biyat zonaları boyınsha qaniygelesiwi, sanaat tarmaqlarının’
jaylasıwı h’.t.b.
Modul texnologiyası-
geografiya ta’liminde endi rawajlanbaqta. Sabaqlıq
bo’limlerge, ayırım temalar modullerge bo’linedi. Ha’r bir modulde a’lbette
oqıwshılardın’ iyelewi kerek bolg’an bilimler sisteması anıqlanadı. Ma’selen:
geografiyalıq koordinatalar temasın to’mendegi modullerge bo’liwimiz mu’mkin:
ekvator, bas meridian, paralleller, meridianlar, da’reje torı, geografiyalıq uzınlıq,
geografiyalıq koordinatalar. Bunda oqıwshılar ushın za’ru’r bolg’an bilimlerge
parallel, meridian, ken’lik, uzınlıq, geografiyalıq koordinatalar kiredi. Bul
texnologiyanı geografiya predmetlerinin’ h’a’mmesinde qollanıw mu’mkin. Bul
texnologiya oqıtıwshının’ oqıwshılar menen birgeliktegi do’retiwshiligin
jen’illestiredi h’a’m jedellestiredi.
4. Oqıp beriw - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

61
qoyılmaydı, oqıwshılar tiykarınan teoriyalıq bilimler aladı h’a’m keyingi
sabaqlarda alıp barılatug’ın o’z betinshe jumıslar ushın imkan jaratadı. Sorawlar
temanın’ aqırında berilgeni maqul.
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Oqıtıwshının’ awızeki bayanlaw metodları qanday talaplarg’a juwap beriwi
kerek?
2. Awızeki bayanlaw metodı qanday protsesslerde qollanıladı?
3 Tu’sindiriw metodı qanday jag’daylarda qollanıladı?
4. Sotsiallıq h’a’m ekonomikalıq geografiya kurslarında qaysı temalardı
tu’sindiriw metodı ja’rdeminde u’yreniw mu’mkin?
5. Gu’rrin’ metodı dep nege aytıladı h’a’m qanday talaplarg’a juwap beredi?
6. Sa’wbetlesiw metodının’ a’h’miyeti nede?
7. Katexezik h’a’m evristikalıq sa’wbetleri arasındag’ı o’zgeshelikler h’aqqında
so’ylep berin’ h’a’m olarg’a mısallar keltirin’.
8. Oqıp beriw metodı qanday jag’daylarda qollanıladı?
3. 1. Katexezik gu’rrin’

59
oylap ko’riwge h’a’m belgili bir aqlıy iskerlikti a’melge asırıwg’a ma’jbu’r etedi.
Ma’selen: Anxel sarqıramasının’ geografiyalıq jaylasıwın anıqlan’.
VII klassta sorawlar ja’ne de quramalasadı, bunda sorawg’a juwap beriw
ushın oqıwshılar u’lken aqılıy do’retiwshilikti a’melge asırıw kerek. Ma’selen:
O’zbekstan ta’biyiy kartasında qanday proektsiyada du’zilgen? O’zbekstanda
Tyan-shan taw sistemasının’ qaysı bo’limleri jaylasqan?
VIII-IX-klasslarda oqıwshılarg’a ken’ h’a’m tolıq bilimlerdi talap etetug’ın
sorawlar beriledi. Ma’selen: ja’h’a’n ma’mleketleri qanday toparlarg’a bo’linedi?
Janılg’ı-energetika sanaatı O’zbekstannın’ qaysı ekonomikalıq rayonlarında jaqsı
rawajlang’an?
Geografiya ta’liminde sa’wbetlesiw metodı ko’p jag’daylarda karta h’a’m
ko’rgizbeli qurallar menen islesiw metodları menen birge qollanıladı. Ayırım
jag’daylarda sa’wbetlesiw metodı gu’rrin’ h’a’m tu’sindiriw elementlerin o’z
ishine aladı. Solay etip, sa’wbetlesiw metodı geografiya ta’liminde tiykarg’ı metod
sıpatında da, o’z aldına usıl sıpatında qollanıladı.
Alternativ texnologiyalarının’

51
shıg’ıw, oqıwshılar yaki talabalar ortasındag’ı sho’lkemlestiriwdi talap etiledi.
Geografiya predmetlerin u’yreniwde bul usıldan paydalanıw mu’mkin. Ma’selen:
«Aral ten’izin qutqarıp qalıw mu’mkinbe?», «Qazaqstan jazıq tawları ornında
Gimalay tawları bolsa, Orta Aziya klimatı qanday boladı», «Qanday topıraqlar
o’nimdar h’a’m ne ushın?», «Arqa Atlantika jıllı ag’ısı bolmasa, Evropa klimatı
qanday bolar edi» h’a’m t.b.
Bunnan basqa reyting, rawajlandırıwshı, shaxsqa bag’darlang’an, avtorlıq,
didaktikalıq, logikalıq, tayanısh, konspektler h’a’m basqa da texnologiyalar bar.
Ta’lim texnologiyalarının’ ko’pshilik bo’legi geografiya ta’liminde aldınnan
oqıtıw metodikası sıpatında qollanıp kelingen. Metodika menen texnologiya bir-
birine ju’da’ jaqın, birin-biri tolıqtıradı. Ma’selen: ja’h’a’n siyasiy kartasın lektsiya
usılında u’yreniw texnologiyası, Quyash sisteması temasın tu’sindiriw usılı h’a’m
basqalar.
Demek, geografiya pa’ninde ta’lim texnologiyaların qollanıw ushın ju’da’
u’lken imkaniyatlarg’a iye, sonlıqtan bul boyınsha ilimiy-metodikalıq jumıslar alıp
barıw kerek.
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Pedagogikalıq texnologiyalardın’ ju’zege keliw sebeplerin tu’sindirip berin’?
2. Pedagogikalıq texnologiya degende neni tu’sinesiz?
3. Da’slep pedagogikalıq texnologiyalar qaysı ma’mlekette h’a’m kimler
ta’repinen islep shıg’ıldı?
4. Rossiyada pedagogikalıq texnologiyalar qashannan baslap tarqala basladı?
5. O’zbekstanda pedagogikalıq texnologiyalar qashannan baslap qollanıla basladı
h’a’m bul tarawda kimler jumıs alıp bardı?
6. Ha’zirgi waqıtta geografiyada pedagogikalıq texnologiyalardın’ qaysısı ken’
qollanılmaqta?
Geografiyalıq kesheler - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

177
sharayatı; qala yaki rayonlardın’ ekologiyalıq ma’seleleri; qala yaki rayonnın’
demografiyalıq h’a’m t.b.
17. 3. Klasstan tıs jumıslardın’ tiykarg’ı bag’darları
Klasstan tıs jumıslar h’a’r tu’rli boladı. Ayırım klasstan tıs jumısları ko’p
jag’daylarda bir-birin qaytaradı. Sonın’ ushın olar belgili bir bag’darları boyınsha
toparlastırıladı: Geografiyalıq ekskursiyalar; ilimiy-bilim; ma’deniy h’a’m ag’artıw;
miynet; muzey; baspa (Yu.İ.Valishina, 1985 j.).
17. 3. 1. Geografiyalıq ekskursiyalar
Geografiyalıq ekskursiyalar mektepten h’a’m klastan tıs jumıslardın’ tiykarg’ı
formalarının’ biri bolıp esaplanadı.
Geografiyalıq ekskursiyalar qısqa mu’ddetli yag’nıy bir ku’nlik bolıp, tiykarınan
ta’biyatqa
h’a’m
sanaat
ka’rxanalarına
sho’lkemlestiriledi.
Geografiyalıq
ekskursiyalardın’ maqseti oqıwshılardın’ teoriyalıq alg’an bilimlerin bekkemlew,
ta’biyat qubılısların h’a’m o’ndirislik karxanalardı tek ko’rip qoymastan, olardı analiz
etiw ko’nlikpelerin qa’liplestiriwden ibarat. Ha’r qanday geografiyalıq ekskursiya u’sh
bo’limnen ibarat boladı: ekskursiyag’a tayarlıq; ekskursiyanı o’tkiziw, alıp barılatug’ın
jumıslardı tamamlaw. Ekskursiya na’tiyjeleri boyınsha esabatlar du’ziledi h’a’m
geografiya do’geregi jıynalısında qorg’aladı.
Geografiyalıq ekspeditsiyalar quramalı h’a’m mu’ddeti salıstırmalı u’lkenirek
bolg’anı ushın mektepte ken’ tarqalmag’an. Ulıwma bilim beretug’ın orta mekteplerde
ekspeditsiyalar shıpalı o’simliklerdi anıqlaw h’a’m belgilew, ishimlik suw zapasların
qıdırıw, rekratsion h’a’m turistlik imkaniyatların anıqlaw h’a’m bah’alaw boyınsha
alıp barılıwı mu’mkin.
Geografiyalıq klublar - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

176
h’a’m basqa kereksiz jumıslar menen shug’ıllanıwının’ aldın aladı. Sebebi, ol mektep
jaylasqan orın yamasa awıldın’ ma’deniy orayı da esaplanadı. Geografiyalıq klublar
h’a’zirgi waqıtta mektepten tıs orınlarda da sho’lkemlestiriliwi mu’mkin.
U’lketanıw muzeyi.
U’lketanıw muzeyi geografiyalıq do’gerek, geografiyalıq
ja’miyet yaki klub tiykarında alıp barıladı. Klasstan h’a’m mektepten tıs jumıslardın’
na’tiyjeleri u’lketanıw muzeyin sho’lkemlestiriw h’a’m qurallandırıwda u’lken
a’h’miyetke iye. Geografiya do’gereginin’ h’a’r bir tarmag’ı boyınsha jıynalg’an
materiallar muzeyge eksponat sıpatında qoyıladı. Ma’selen: “Jas geolog” bo’limi
muzeyinin’ topıraq o’simlik h’a’m h’aywanat du’nyası u’lgileri menen qurallanıwları
h’a’m ku’ndelikli toltırıp barıwları lazım, “Jas ekonom geograf” tarmag’ı bolsa
orındag’ı o’ndiris ka’rxanaları maketleri h’a’m olardın’ o’nimlerinin’ u’lgileri menen
muzey eksponatların toltırıp baradı.
17. 2. 3. Geografiyalıq konferentsiyalar h’a’m kesheler
Mektep oqıwshıların geografiya pa’nine qızıqtırıwdın’ ja’ne bir basqıshı
“Geografiyalıq konferentsiya” esaplanadı. Geografiyalıq konferentsiya jumısları
to’mendegi ta’rtipte alıp barıladı:
1. Konferentsiya teması anıqlanadı. Konferentsiyanın’ teması geografiya pa’ni
h’a’m u’lke geografiyasının’ mashqalalı ma’selelerine bag’ıshlanadı. Ma’selen:
klimattın’ ısınıwı, janılg’ı resursların tejew ma’selesi, demografiyalıq ma’seleler,
ekologiyalıq ma’seleler h’a’m t.b.
2. Konferentsiyag’a tayarlıq boyınsha belgili bir temag’a arnalg’an a’debiyatlar
dizimi du’ziledi. 10-15 ku’n bu’rın konferentsiya o’tkiziw ornı dag’azalanadı.
3. Konferentsiyanı o’tkiziw. Konferentsiya qatnasıwshıları o’zleri tanlag’an tema
boyınsha bayanat tayarlaydı. Ma’selen: mekteplerde «Aral mashqalasına»
bag’ıshlang’an konferentsiya sho’lkemlestiriw mu’mkin. Geografiya oqıtıwshısı usı
ma’seleni bo’limlerge bo’lip h’a’r bir bo’lim boyınsha bayanat tayarlawdı
oqıwshılarg’a tapsırıwı mu’mkin. Maselen: Araldın’ XX a’sirdin’ birinshi yarımındag’ı
ta’biyiy geografiyalıq sharayatı; Araldın’ XX a’sirdin’ ekinshi yarımında qurıy
baslanıwının’ tiykarg’ı sebepleri; Araldın’ qurıwının’ aqıbetleri; Araldı qutqarıw
boyınsha ilajlar.
Do’gerektin’ xızmeti - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

175
Do’gerekte do’gerek ag’zaları h’aqqında mag’lıwmatlar jurnalı, h’a’r bir
do’gerek ag’zasında ku’ndelik bolıwı lazım.
Sherek aqırında yaki oqıw jılı aqırında h’a’r bir sektsiya o’zinin’
islegen
jumısları h’aqqında esabat beredi. Olar tiykarında do’gerek basshısı ulıwma
juwmaqlawshı esabat tayarlaydı.
17. 2. 2. Geografiyalıq ja’miyet klub h’a’m u’lke tanıw muzeyi
Klasstan tıs jumıslarının’ bul forması jan’a esaplanadı, sebebi burın mektepten tıs
jumıslar tipine kirer edi h’a’m mektepten tıs sho’lkemler ta’repinen
sho’lkemlestiretug’ın edi.
Geografiya do’geregine qarag’anda geografiya ja’miyetinde ag’zalar ko’birek
boladı h’a’m onın’ xızmeti h’a’r tu’rliligi menen ajıralıp turadı.
Geografiya
ja’miyetinin’ maqseti oqıwshılar arasında h’a’m mektep
jaylasqan territoriyada
geografiyalıq bilimlerdi arttırıwdan ibarat. Geografiya ja’miyetinde oqıwshılar
izleniwshen’lik h’a’m izertlew xızmeti menen shug’ıllanadı.
Geografiyalıq izleniwshen’likte oqıwshılar kitapxanadag’ı h’u’jjetler, yag’nıy
arxiv materialları, fotosu’wretler, a’meliy a’debiyatlar, statistikalıq mag’lıwmatlar,
materiallar, geografiyalıq kartalar, su’wretler h’a’m kartinalar u’yreniledi.
Geografiyalıq izleniwde jergilikli xalıqtan sorawnama o’tkiziw de u’lken
a’h’miyetke iye. İzleniwshen’lik baqlaw jolı menen a’melge asırıladı. Bunda ta’biyat,
ta’biyat h’a’diyseleri, islep shıg’arıw protsessi baqlanadı. İzleniwshen’likte eski h’a’m
jan’a kartalardı salıstırıwda tiykarg’ı na’tiyjelerdi beriw mu’mkin.
İzleniwshen’likten son’ oqıwshılardı izertlew jumıslarına qızıg’ıwshılıg’ın
arttırıw zarur. Oqıwshılardı izertlew jumıslarına tartıw ushın olardı izertlew jumısların
o’tkiziw usılları menen tanıstırıw lazım. Sonnan son’ olarg’a izertlew jumısların
o’tkeriw ushın o’z betinshe jumıslar tapsırıw mu’mkin. Bunda oqıwshılar
matematikalıq, kartografiyalıq usıllar menen h’a’mde geografiyalıq a’sbap-u’skeneler,
buyımlar h’a’m priborlar menen islew ko’nlikpesine iye bolıwları sha’rt. İzertlew
jumısları to’mendegi bag’darda alıp barılıwı mu’mkin: orınnın’ topırag’ın u’yreniw
h’a’m kartag’a tu’siriw; orındag’ı antropogen landshaftlardı u’yrenip, olardı
geografiyalıq kartag’a tu’siriw, jergilikli islep shıg’arıw ka’rxanaların u’yreniw h’a’m
t.b.
2. Klasstan tıs jumıslardın’ formaları

174
Geografiya do’geregi ushın orın tan’law. Geografiya do’geregi ushın o’z
aldına xana sıpatında geografiya kabinetin alıw mu’mkin. Sebebi, geografiya
kabinetinde do’gerek ag’zaları ushın za’ru’r bolg’an a’sbap-u’skeneler,
qurallar,
priborlar, geografiyalıq
kartalar, atlaslarg’a iye boladı. Geografiya xanasında oqıw
quralları geografiya pa’nleri boyınsha jaylastırılg’an bolıwı lazım. Ma’selen: ta’biyiy
geografiya, ekonomikalıq geografiya, u’lketanıwshılıqtın’ qosımsha quralları
(qosımsha a’debiyatlar);
Do’gerekke tu’rli klasslardan geografiya pa’nine qızıg’ıwshılar ag’za
bolıwları mu’mkin. Sonlıqtan do’gerek ag’zalarının’ jası, qızıg’ıwıshılıq da’rejesi
h’a’m bilim ko’nlikpeleri tu’rlishe boladı, demek, do’gerek jumısın rejelestirgende,
do’gerek ag’zalarına tapsırmalar berilgende usı o’zgesheliklerdi esapqa alıw lazım;
Do’gerektin’ sho’lkemin du’ziw. Do’gerektin’ birinshi ma’jilisinde onın’
quramı du’ziledi. Bunda do’gerek basshısı, bag’darlar boyınsha sektsiya basshıları
h’a’m ag’zaları anıqlanadı h’a’m tastıyıqlanadı;
Do’gerek h’a’m sektsiya bag’darlarının’ atı anıqlanadı. Do’gerektin’ atı “Jas
geograf” bolıwı mu’mkin. Onın’ ishinde to’mendegi bag’darlardı sho’lkemlestiriw
mu’mkin: “Jas ta’biyiy geograf”, “Jas ekonom geograf”, “Jas u’lketanıwshı” h’a’m t.b.
Do’gerek h’a’m onın’ bag’darının’ is rejesi tastıyıqlanadı. İs rejesi oqıw jılı
h’a’m sherek ushın du’ziledi. Ha’r oqıw jılında islengen jumıslar boyınsha
esabat
du’ziledi. Do’gerek isi h’a’r h’a’ptede bir ma’rte o’tkiziledi.
3. Sa’wbetlesiw metodı - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

56
juwap h’a’m pikirlerin ortaqlasıw, sa’wbetlesiwden juwmaqlardı qa’liplestiriw,
juwaplardı du’zetiw usıllarınan paydalanıladı. Oqıtıwshı gu’rrin’ dawamında
oqıwshılar pikirin u’yrenetug’ın geografiyalıq ortalıq h’a’m qubılıslardın’ tiykarg’ı
belgilerine bag’darlaydı h’a’m olardın’ biliw iskerliligin basqarıp baradı. Oqıtıwshı
sabaqta o’tiletug’ın temanı aytıp, tiyisli sorawlardı ortag’a taslaydı, gu’rrin’di
logikalıq bo’limlerge bo’ledi, oqıwshılar juwabın tın’laydı, juwaptag’ı qa’telerdi
tuwrılaydı h’a’m toltıradı.
Oqıtıwshı gu’rrin’ dawamında karta h’a’m basqa ko’rgizbeli qurallardan
h’a’mde oqıwshılardın’ burıng’ı alg’an bilimlerinen paydalanadı.
Usı usılda oqıwshılar bilimlerin basqasha metodlarg’a qarag’anda jaqsıraq
o’zlestire aladı. Bul metodtın’ abzallıq ta’repleri sonda, sabaq dawamında
oqıwshılardın’ bilimleri tekserip barıladı. Sonın’ ushın geografiya ta’limindegi
jetekshi metodlardın’ biri dep ataw mu’mkin, biraq h’a’mme sabaqlarda da bul
metodtı qollanıp bolmaydı. Ma’selen: Quyash sistemasındag’ı planetalar, Jerdin’
Quyash a’tirapındag’ı h’a’reketi, Beruniydin’ geografiya pa’nine qosqan u’lesi
sıyaqlı bo’limlerdi gu’rrin’ metodı ja’rdeminde o’tip bolmaydı. Gu’rrin’ metodı
ulıwma bilimlerdi berip bolg’annan son’, ayırım metodlar sıyaqlı geografiyanı
u’yreniwde qollanıw mu’mkin. Ma’selen: Afrikanın’ klimatı, Aziyanın’ relefi,
Arqa Amerika da’ryaları h’a’m t.b yag’nıy oqıwshılar za’ru’r bilimlerdi iyelep
bolg’annan son’ g’ana bul metodtı qollanıw mu’mkin. Bul metod eki tu’rge
bo’linedi: katexezik (soraw-juwap); evristikalıq (ken’ ko’lemdegi) gu’rrin’.
-jadval 
BeRI indeksi - Microsoft Word 04 Kishlok xujaligida investitsion jarayonlar

66
Makroiqtisodiyot darajasida u kapitalni qabul qiluvchi mamlakatdagi mavjud siyosiy, iqtisodiy va
ijtimoiy holatlarni o‘z ichiga oladi.
Mikroiqtisodiyot darajasida investitsiya muhiti bir tomondan investor-firmasi va ikkinchi
tomondan xorijiy investitsiyani qabul qiluvchi xo‘jalik sub'ektlari, ya'ni sotuvchilar, sotib oluvchilar,
banklar hamda kasaba uyushma va boshqa jamoat tashkilotlari o‘rtasidagi ikki yoqlama
munosabatlarni aks ettiradi.
Tayanch iboralar
Investitsiya muhiti, investitsion tavakkallik, makrodarajadagi muhit, mikrodarajadagi investitsion
muhit, siyosiy omil, iqtisodiy omil, ijtimoiy omil, beri indeksi.
Nazorat savollari
1.
Investitsiya muhiti nimani anglatadi?
2.
Investitsiya muhitiga qanday omillar ta'sir ko‘rsatadi?
3.
Investitsiya muhitini baholashda Beri indeksining ahamiyati nimalardan iborat?
4.
Iqtisodiy omil qanday usullarni o‘z ichiga oladi?
5.
Mahalliy ishbilarmonlik muhitini tushuntiring?
6.
Valyuta muomalasini tartibga solishda nimani tushunasiz?
7.
Qimmatli qog‘ozlarni turlarga ajrating?
8.
Beri indeksini tushuntirib bering?
Adabiyotlar ro‘yxati
1.
"Investitsiya faoliyati to‘g‘risida"gi O‘zbekiston Respublikasining 1998 yil 24 dekabrdagi Qonuni
"Soliqlar va bojxona xabarlari" gazetasi. 1999. 4 soni. 1-2 b.
2.
"To‘g‘ridan-to‘g‘ri xususiy xorijiy investitsiyalarni jalb etishni rag‘batlantirish borasidagi
qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida"gi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni 2005
yil 11 aprel. "Xalq so‘zi" gazetasi 1-2 b.
3.
Farxutdinov I.Z. Investitsionne pravo: uchebno-prakticheskoe posobie / I.Z. Farxutdinov, V.A.
Trapeznikov. - M.: Volters Kluver, 2006. - 232-238 s.
4.
Sharp U., Aleksandr G., Beyli Dj. Investitsii: per. s angl. - M.: INFRA-M, 2006. - XII, 782-788 s.
2 ekz.
5.
G‘ozibekov D.G‘. Investitsiyalarni moliyalashtirish masalalari.-T.: Mehnat, 2003. 233-240 b.
6.
http://www.edu.uz/
. - O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi sayti.
2. 2. Gidrosfera temasın u’yreniwde ta’jiriybe metodınan paydalanıw

69
Ha’r tu’rli taw jınısların suwdın’ tu’rlishe o’tkiziwin to’mendegi ta’jiriybede
ko’rsetiw mu’mkin:
- eki shiyshe sharshar shtativte bekitiledi h’a’m olardın’ to’mengi tesigi
paxta menen bekitiledi;
- birinshi kolbag’a yarım stakan saz (topıraq), ekinshisine yarım stakan qum
salınadı;
- sharsharlardag’ı saz h’a’m qum u’stine yarım stakan suw quyıladı;
- ta’jiriybede suw qumnan tez o’tiwi h’a’m sazdan ju’da’ a’sten o’tiwi
anıqlanadı;
- suw bag’darı h’a’m onın’ qum yaki topıraqtan o’tiw waqtın belgilep jer astı
suwları tazalılıg’ın anıqlaw mu’mkin.
Bunnan basqa h’a’r tu’rli taw jınıslarının’ suwda eriwshen’liligin de
u’yreniw mu’mkin.
Bunın’ ushın tsilindrge suw quyıladı h’a’m og’an u’yrenilmegen taw
jınıslarının’ bir bo’legi salınadı h’a’m onın’ tolıq eriw waqtı baqlanıladı. Erigen
taw jınıslarına h’a’r tu’rli duzlar, topıraqlar h’a’m qum taslar kiredi.
Usı ta’jiriybeler tiykarında oqıwshılar tu’rli taw jınıslarının’ tu’rlishe suw
o’tkiziwine h’a’m jer astı suwlarınnın’ h’a’reketi h’aqqındag’ı bilimlerge iye
boladı.
Priority Planning - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command Line
Linux This Book Includes 4 Manuscripts The Underground Bible
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command Line
|
Chapter 4:
Process and Flow Planning

The ability to run streams in parallel depends on the number of processors
available. If the processor is single, parallel execution is impossible in
principle (only one thread can be executed at any one time). If the number
of processors is N > 1, parallel execution can only be implemented
for N threads (one thread per processor).
The main purpose of scheduling for a single-processor system is to arrange
multiple threads on a single processor that would give the system user the
impression that they are running at the same time. This definition can be
extended to multiprocessor systems if a scheduling task occurs when the
number of threads exceeds the number of available processors.
Consider the basic types of planning, their principles, and algorithms.
General Principles Of Planning Consider the basic principles underlying planning.
Features Of Thread Execution In terms of scheduling, flow can be depicted as a cycle of alternating
computation (CPU usage) and I / O periods. The time interval during which
the flow executes only the instructions of the processor is called the CPU
usage interval (CPU burst), the time interval when the flow is waiting
for I / O, the I / O burst interval. Most of these intervals are from 2 to 8 ms.
Streams that spend more time computing and less - on the IO
referred disabilities processor (CPU bound) . They actively use the
processor. Their main characteristic is the time spent on computing, the
intervals of CPU usage for them are longer. Flows that take most of the time
are pending IO referred disabled input-output ( I / O bound ). Such threads
load the processor much less, and the average length of the processor usage
interval for them is small. The higher the clock speed of the processor, the
more flows can be attributed to the second category.
Processor-limited flow (matrix multiplication)
I / O restricted stream (text editor)
Interval input-output ( I / O bound )
and the interval CPU usage ( CPU bound )
Types Of Signals - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with...

❖
Call the signal handler
❖
Ignore a signal that in this case "disappears" and does not take any
action
❖
Use the default allocation (this is the default setting for each signal,
often ending the process)
The process can set individual exposure for each signal.
Signal Blocking
The process can not only set the position of signals but also determine its
willingness to receive signals of a certain type at that moment. If the
process is not ready, it can block these signals. If a locked signal is to be
delivered to a process, the system queues it where it will stay and remains
until the process unlocks it. The process locks and unlocks signals by
changing the
process signal mask (a special data structure that stores
information about what signals can be delivered to the process immediately,
usually stored in its control block. The descendant processes inherit the
ancestral signal mask.
Examples Of Signals - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

The sa _ handler field should be set as a pointer to a previously declared
function that looks like this:
void user_handler (int signum)
{
// signal processing
}
This feature becomes a signal processor. The signum parameter determines
which signal is sent to the handler (the same handler can be logged for
multiple signals by several sigaction () calls ). After logging in, the handler
will always be called when it receives the appropriate signal:
#include
void sigint_handler (int signum)
{
// SIGINT processing
}
// …… ..
action.sa_handler = sigint_handler;
sigaction (SIGINT, & action, 0);
If we need to organize the wait for the signal, the simplest way is to open a
system call pause (). In this case, the process enters standby mode, from
which it will output any signal:
// ask the handlers for help with sigaction ()
pause (); // wait for a signa l
) Ping tool - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools...

|
Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command Line Pdf ko'rish
|
bet | 185/203 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 6,34 Mb. | | #134102 |
Bog'liq Linux This Book Includes 4 Manuscripts The Underground Bible4) Ping tool
Hackers often when trying to deal with networks after getting access to the
system will try to do work on the ping tool. This is because the ping tool
sends an SMP request to the tool and will let the packets received. When
you enter the ping command in the Linux terminal the tool will start
analyzing the packets and will display the response packets that are
receiving. For this reason, the ping tool is often considered the initiation of
networking tools that need to be mastered.
Here is a command that explains the working of the ping command:
ping www.hackkali.com
a) when we enter this command, the network will start analyzing the
packets that are flowing and will give the following output.
128 packets received 192.674.34.2
64 packets received 192.675.34.2
.....
.....
A ping is a command tool that displays the content in the shell so there is no
way you can stop the tool unless you close the shell window. You can
further check the ping statistics using the following command and can also
be exported into a text file.
192.674.34.2 ping statistics
With this command, all of the statistics that deals with the domain will be
displayed. In the next section, we will explain about traceroute another
important network tool that can trace where the packet has traveled.
5) Traceroute
Networks are used to send information from one system to another that is
present in the same network or to other systems that are present elsewhere.
However, have you ever wondered how this information will be passed on?
The transportation of the information is done using packets and routers.
Packets are basic traffic that exchanges the information. Traceroute in the
basic idea will inspect these packets and will trace whatever they are doing.
This is an advanced concept that deals with things that networks are ought
to do. Check yourself about the packets that are passing through using the
traceroute command.
example@ linuxwar : traceroute 192.23.2.1
With this, we have completed a brief explanation of the network hacking
tools and in the next chapter, we will have a brief explanation about hacking
hierarchies.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command Line
|
Waitpid () system call - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

if (pid == 0)
{
// descendant - call exec ()
}
else
{
// ancestor
- wait for posterity
int status;
waitpid (pid, & status, 0);
// continue execution
}
The status value gives you more information about the completed
descendant process. There
are a number of macros with < sys/wait for .h>:
WIFEXITED ( status ) - a non-zero value when the descendant
of a step has completed normally;
WEXITSTATUS ( status ) - descendant return code (only when
WIFEXITED ()! = 0).
The descendant return code is obtained as follows :
waitpid (pid, & status, 0);
if (WIFEXITED (status))
printf (" Descendant ended with code % d \ n",
WEXITST A TUS (status));
5/3 7 Alerts
In the case of multitasking, there is a need to report processes about events
occurring in the system or other processes. The simplest mechanism for this
alert, defined by POSIX , is the
alerts . The
process after receiving the
signal immediately responds to his call special functions - a
handler of the
signal ( signal handler ), or action by default for this signal with each signal
related to its number, which is unique in the system. No other information
along with the signal can be transmitted.
Alarms are the simplest mechanism for interprocess on UNIX systems but
since they allow the transmission of limited data, they are mainly used for
event reporting.
Planning Mechanisms and Policy - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating...

|
Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command LineBog'liq Linux This Book Includes 4 Manuscripts The Underground BiblePlanning Mechanisms and Policy
The planning mechanism and policy should be differentiated. Scheduling
mechanisms include context switching tools, flow synchronization tools,
etc., and scheduling policies are tools for determining when to switch
contexts. The part of the system that is responsible for policy planning
called scheduler ( scheduler ) and the algorithm used to this - scheduling
algorithm.
There are various evaluation criteria for planning policies, some of which
apply to all systems, others to batch systems or interactive only. Today,
three criteria are most commonly used to evaluate goal achievement.
❖
Minimum response time . This is the most important criterion for
interactive systems. Response time refers to the time between running
a stream (or typing an interactive command) and getting the first
response. For modern systems, we have taken the time of 50-150 ms
❖
Maximum bandwidth . This is the number of tasks that the system
can perform per unit of time (for example, per second). Such a
criterion is appropriate to apply in batch systems; in interactive
systems, it can be used for background tasks. To increase bandwidth,
you must:
❖
Reduce wasted load time (for example, the time it takes to switch
context)
❖
Use resources more efficiently (to ensure that neither the processor
nor the I / O devices are idle)
❖
The third criterion is equity , which means that the CPU time is
allocated according to their importance. Fairness provides such a
distribution of processor time that all threads advance in their
execution, and none proto. Note that implementing a fair planning
policy does not always reduce the average response time. Sometimes
this requires making the system less fair
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with Tools On Security and Kali Hacking to Understand Computer Programming, Data Science and Command Line
|
6-Ámeliy shınıǵıw Energiya nátiyjeli basqarılatuǵın tiristorli kernew retlegichleri sxemaların elementlerin esaplaw, tańlaw hám analiz qılıw

6-Ámeliy shınıǵıw Energiya nátiyjeli basqarılatuǵın tiristorli kernew retlegichleri sxemaların elementlerin esaplaw, tańlaw hám analiz qılıw
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 6-Ámeliy shınıǵıw Energiya nátiyjeli basqarılatuǵın tiristorli kernew retlegichleri sxemaların elementlerin esaplaw, tańlaw hám analiz qılıw
|
Signal Generation - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

int kill (pid_t pid, //
process ID
int signum ); // signal number
For example, sending a SIGHUP signal to a process pid that is specified at
the command line:
kill ( atoi ( argv [1], SIGHUP );
Organization Of Asynchronous Execution Of
Processes
Consider how you can use signal processing to organize asynchronous
process execution. As you know, calling waitpid () causes an offspring to
execute synchronously. When to start
the descendant process is
asynchronous. It seems natural not to call waitpid () in the
ancestor process for that descendant. But upon completion of the
descendant process, it will turn into a zombie process.
To avoid this, you must take advantage of the fact that the ancestor process
receives a special SIGCHLD signal
at the end of the descendant
process. Calling waitpid () in this signal handler will remove the descendant
process information from the process table, leaving zombies in the system.
void clear_zombie (int signum)
{
waitpid (-1, NULL, 0);
}
struct sigaction action = {0};
action.sa_handler = clear_zombie;
sigaction (SIGCHLD, & action, 0);
if ((pid = fork ()) == - 1)
_ exit ();
if ( pid == 0)
{
// descendant running asynchronously
exit ();
}
else
{
// ancestor does not have a waitpid () call
}
Managing Threads in Linux
Basic support for multithreading
Until recently, the only multithreading support for Linux was
the clone ()
system call, which made it possible to create a new process
based on an existing one. This call is similar to the fork () call but has
several other features.
❖
For
the new process, you need to specify a special set of
checkboxes that determine how resources will be distributed between
the ancestor and the descendant. The resources that can be shared
include
address space, open file information, signal handlers. Note
that in the traditional clone () implementation, there is no special use
of process identifier ( pid ), ancestor ID,
and some other important
attributes
❖
The new process poribno set a new stack (as a consequence
call clone () two processes can share a common memory diamond, are
unacceptable for general use stack)
Support clone () means implementing multithreading scheme 1: 1. The
primary ones in the system are processes, not threads (in Linux, the
instructions given by the kernel on which
the kernel runs are called
processes, not kernel threads). The traditional multithreading
implementation on Linux determines that user threads are mapped to
processes in the kernel. Therefore, it is impractical to look at the flow data
structures
in
Linux
separately
-
it
is
displayed
with
the same task _ struct structure as the process.
Chapter 7:
Web Hierarchies and Cybersecurity Ethics

In today’s world, it has become very difficult
for people who are more
concerned about their privacy and security. Hackers tend to work in
different ways to exploit systems by using known vulnerabilities. A lot of
information is available for some of the most
famous vulnerabilities like
XSS, SQL injections and CSRF vulnerabilities to understand and exploit
them using one's code.
Often hackers use automatic vulnerability scanners to find loops in the web
application or a network system. However, there are a lot of hierarchies that
are divided based on the motives of the attacker and their goals. In this
chapter, we will help you understand all the hierarchies that are present.
Follow along to know about hacking hierarchies in detail. This is a bit of
theoretical subject so try to think about them in your own words for an easy
understanding.
Why Do Hackers Fit Into Hierarchies?
Often people and security researchers face a lot of people who are trying to
attack corporate and personal systems. Many times, white hat hackers who
in common terms try to protect the systems decide the danger of an attack
with the attacker steps and logfiles that they left while trying to exploit the
system. With
the help of this information, they tend to decide the
motivation behind the attack. For better
forensic analysis security
researchers from a long time are using hierarchies to organize the level of
attack. Hierarchies are important for a better understanding and analysis of
the attack that took place.
There are seven types of hierarchies as explained below. We will describe
each of them in detail in the next section. Follow along for a detailed
explanation of each of the.
Hierarchy 1: Script kiddies
Script kiddies are usually the high number of users who call themselves
hackers but have very little technical and scripting knowledge. This
hierarchy of hackers are often not so talented
and can never break into a
system without a step by step procedure or explanation that is often found
in hacking websites and forums or social networking groups like YouTube
and Facebook.
But they should not be taken of less importance because there is a high
chance of script kiddies exploiting system
if it consists of outdated
technology that is viable to a lot of vulnerabilities.
What is Routing? - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with...

example@ linuxwar : search host 23.1.12.1
3) Statistics
Statistics that are present can be used to display the host information. Hosts
are very important for a successful connection to the server. You can use
various tools that can help us deal with these functionalities.
Apart from using it is a network tool hosts are very favorite of software
crackers. Usually, when the software is reverse engineered and cracked by
hackers it will have an ability to connect to the internet and redo everything.
This is where hackers make use of host profiles. They will add a line of
code in the hosts' files to redirect the software to the localhost. With this, if
there is any interruption of services that will be regained.
In the next section, we will discuss one of the most important and easily
used network tools that are ping.
Manipulating the network configuration file

Usually, when we run an ifconfig command everything that is acquired or
obtained by sending network packets is stored in a configuration file.
Configuration files are special types of files they maintain a certain order so
that the system can detect it. Not every file need not be a configuration file.
However, when we boot or switch off the system everything that is the
input protocol information will be deleted forever. So, instead of rekindling
the entire procedure other time it is best to write into a configuration file
which can be easily found in the, etc folder.
In the configuration file enter the network address and network mask in
detail. It should be important because the manipulated network
configuration file can be used to do a fingerprinting about the system.
Routing and gateway settings A network card consists of a gateway and also consists of a routing protocol
that looks at how things are functioned here. So before starting the network
hacking details, we will learn what a gateway is.
Gateway is like an entrance to the network system that we are dealing with.
We usually have computers and these are called hosts and they have an
immediate physical address known as MAC address. Gateway works as a
gate or checking point that checks the network packets and sends them to
the servers the user is trying to contact. It does the same when a response is
received. For this reason, gateways are the most important part of network
systems.
Why are gateways important for hackers? When you are willing to use a VPN or proxy server then you need to enter
the gateway. Otherwise, the packets will just pass through the default router
gateway.
Here are commands that can be used to change the default gateway:
example@ linuxwar : gateway = 214.133.1.1
In the next section we will discuss routing and why is important for the
better performance of the network systems.
Methods in Enzymology - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

66
Optical Society of America
http://www.opticsinfobase.org/
Optical
Society
of
America
– optika sohasi bo‘yicha
mutaxassislarning ilmiy hamjamiyati hisoblanadi. Yorug‘lik optikasi va
fotonika bo‘yicha olingan bilimlarni fanda, sanoatda va ta’limda
qo‘llash masalalari bilan shug‘ullanadi. 2006-yildan boshlab, optika va
turdosh sohalar bo‘yicha 33000 dan ortiq jurnallarda chop etilgan
tadqiqot natijalari bilan tanishtiradi.
Ovid
www.ovid.com
Bu marka ostida 200 dan ziyod axborot mahsulotlarini o‘z ichiga
olgan kompleks taqdim etiladi. Shular jumlasidan bibliografik ma’lumot
bazalari, kitob va jurnallarning to‘liq matnlari, shuningdek, alohida soha
va mavzular bo‘yicha axborot ta’minotini qo‘llab-quvvatlaydi. Mazmun
jihatidan biznes, moliya, qishloq xo‘jaligi, tabiiy va gumanitar fanlarga
oid sohalarni qamrab olgan bo‘lsada, Ovid asosiy e’tiborni meditsina va
farmakologiyaga oid resurslarga e’tibor qaratadi. 2001-yil Ovid ga
qo‘shilgan SilverPlatter kompaniyasining axborot massivi asosiy
tarkibiy qismlaridan biri hisoblanadi.
Project MUSE
http://muse.jhu.edu/
Project Muse platformasidagi ilmiy elektron jurnallarning «Basic
Research Collection» kolleksiyasi 200 ga yaqin ijtimoiy va gumanitar
fanlarga oid to‘liq matnli nashrlarni o‘z ichiga oladi. Xususan,
«Enterprise & Society», «Social Politics», «The Journal of Higher
Education», «American Journal of Mathematics», «Postmodern
Culture», «Theory & Event» va boshqa jurnallar taqdim etiladi. Arxiv
2001-yildan boshlangan.
Bul element tokti ham kernewdi sheklew ham olardi tartiplew ushin elektr shinjirina jalganatugin qurilma

|
Bul element tokti ham kernewdi sheklew ham olardi tartiplew ushin elektr shinjirina jalganatugin qurilma
|
Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 15,17 Kb. | | #252378 |
Bog'liq K.Karaydarov kross
Bul element tokti ham kernewdi sheklew ham olardi tartiplew ushin elektr shinjirina jalganatugin qurilma.
Elektr shinjirindagi kernewdi olshewshi qurilma
Shinjirdi bir-birine jalgap bolip oni iske tusiriwshi element
Ozgermes ham ozgeriwshen tok kushin olshewshi qurilma
Elektr qarsiligin olshewshi asbap
Elektr zaryadin ozinde toplawshi qurilma
Elektr terbelislerin kusheytiwshi payda qiliwshi ham ozgertiw ushin 3 elektrodli yarimotkizgish asbap
|
| |
kutubxona va axborot markazlari hamda 
foydalanuvchilar manfaatlari yo‘lidagi yetakchi xalqaro tashkilot». 
MA’LUMOTLAR

172
MA’LUMOTLAR BAZASI (data base) -
ma’lum bir qoidalar
asosida tashkil qilingan, umumiy tavsif, saqlash va o‘zgartirish
tamoyillari nazarda tutilgan ma’lumotlar majmuyi. Ma’lumotlar
bazasiga ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi orqali murojaat
qilinadi.
MA’LUMOTLAR BANKI (data bank) –
ma’lumotlarni
markazlashgan holda saqlash va jamoa bo‘lib foydalanishda
ishlatiladigan avtomatlashtirilgan axborot tizimi. Bank tarkibiga, bir
yoki
bir
nechta
ma’lumotlar
bazasi,
ma’lumotlar
bazasi
ma’lumotnomasi, ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi, so‘rovlar
kutubxonasi va amaliy dasturlar kiradi.
BRAUZER (brouzer) - - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

173
IDENTIFIKATOR (identifier) -
leksik birlik, til elementi nomi
sifatida foydalaniladi; ma’lumotga beriladigan nom; lotin harflari va
raqamlaridan iborat bo‘lib, harfdan boshlanadi.
NASHRIYOT
(davlat, jamoat, kooperativ yoki xususiy) tashkilot
— adabiyot, san’at, muzika yoki fan sohasida faoliyat yurituvchi va
mahsulotlari ko‘paytiruvchi, tarqatishi mumkin bo‘lgan media-
kompaniya. Nashr (mahsulot) bosma hamda elektron (raqamli)
ko‘rinishda bo‘lishi mumkin. Nashriyot mahsulotini tarqatish savdo
kanallari, Internet orqali hamda bevosita noshir tomonidan amalga
oshirilishi mumkin. Tarqatish nashriyotning maqsadlari va biznes
modeli asosida pullik va bepul bo‘lishi mumkin.
INTRANET (intranet) - - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

|
M. A. Raxmatullayev, B. I. GaniyevaBog'liq 1.RaxmatullayevM. GaniyevaB. Jahon axborot resurslariINTRANET (intranet) -
Internet tarmog‘i mahsulotlari va
texnologiyalaridan foydalanuvchi va korporativ axborot resurslariga o‘z
foydalanuvchilarining
kirishini
ta’minlovchi
taqsimlangan
(ведемоственный) hisoblash tarmog‘i.
AXBOROT RESURSI
- axborot materialini matn, ovozli yoki
tasvir xolidagi ko‘rinishlarining yig‘indisi.
AXBOROT-KUTUBXONA RESURSI
— moddiy ob’yektda
matn, ovozli yozuv yoki tasvir tarzida qayd etilgan hamda
identifikatsiyalash, saqlash va foydalanishni ta’minlash uchun
rekvizitlarga ega bo‘lgan axborot. Bu yerda «identifikatsiyalash uchun
rekvizitlar» tushunchasi
muhim o‘rin tutadi, chunki
mazkur
ko‘rsatkichlar asosida hujjatni (identifikatsiyalash) topish mumkin.
Rekvizitlar qat’iy qoidalar va kutubxonachilik standartlari asosida
qo‘yiladi. Bu an’anaviy hamda elektron, virtual kutubxonalardagi
ma’lumotlar qidiruv jarayonini formallashtirishda muhim jihatdir.
ILMIY-TA’LIMIY
AXBOROT
RESURSLARI
–
litsenziyalangan hamda taqrizdan o‘tgan ilmiy-ta’limiy axborotlar
(jurnallar, maqola, kitoblar, multimedia va boshqalar) axborot
resurslardir. Ilmiy-ta’limiy axborot resurslari muhim qiymatga ega
bo‘lgan intellektual manbadir. Odatda har bir hujjat ma’lumotlar bazasi,
jurnallar, tegishli to‘plamlarga kiritilishidan avval yetakchi olimlar,
mutaxassislar
tomonidan
saralashdan
o‘tadi.
Bu
hujjatlar
tizimlashtiriladi, kataloglashtiriladi va ilmiy-ta’limiy axborotlarning
ma’lumot bazalariga joylashtiriladi. Asosiy foydalanuvchilari ilmiy
xodimlar, o‘qituvchilar, magistr va talabalardir.
KATALOG -
kutubxona fondidagi barcha hujjatlar ro‘yxati.
Avtomatlashtirilgan tizimda bibliografik ma’lumotlar bazasini tashkil
qiladi.
|
| |
EMERALD www.emeraldinsight.com

171
1-ilova
GLOSSARIY
AVTOMATLASHTIRISH
(automation) – jarayonlarni amalga
oshirish uchun avtomatlashtirish vositalarini tatbiq etish, inson mehnati
unumdorligini oshirish maqsadida bu mehnatning bir qismini EHM
orqali bajariladigan tadbirlar tizimi. Bu ishlar zamonaviy hisoblash
texnikasi va ilmiy usullardan foydalangan holda bajariladi.
MUALLIFLIK HUQUQI –
ijodiy asar muallifining mazkur asarni
boshqalar tomonidan foydalanishini tartibga soluvchi huquqlari
majmuyi. Xalqaro muvofiqlashtirishga erishilgan bo‘lsada, bu huquqlar
turli mamlakatlarda turlicha. Ularni ikki guruhga ajratish mumkin:
iqtisodiy va ahloqiy huquqlar.
EIFL
- jahonda kutubxona resurslariga murojaatni himoyalaydigan
notijorat tashkilot.
IFLA -
Kutubxona assotsiatsiyalari va tashkilotlari Xalqaro
federatsiyasi - International Federation of Library Associations and
Institutions.
IFLA
veb-saytida
ta’kidlangan:
«Kutubxona
assotsiatsiyalari va tashkilotlari
Questel Patent - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

67
bo‘yicha patentlar bilan ishlashga imkon yaratadi. Shu jumladan,
Belshtein, Gmelin va Patent Chemistry Database ma’lumot bazalari.
Turli xil ximik komponentlar, bibliografik ma’lumotlar, ximik
reaksiyalar bo‘yicha qidiruvni (shu jumladan Belshtein, Gmelin va
Patent Chemistry Database ma’lumot bazalari) amalga oshirish imkonini
beradi.
Sage
http://www.sagepub.com/
Sage nashriyoti fan, texnologiya va meditsina bo‘yicha jahon ilmiy
hamjamiyatining yuqori bahosini olgan to‘liq matnli kolleksiyalarni o‘z
ichiga olgan. «Materials Science» kolleksiyasiga kirgan 15 ta jurnaldan
12
tasi
referatsiyalanadigan
jurnallar
hisoblanadi.
Mazkur
kolleksiyalarga obuna bo‘lish ilmiy kutubxonalar, fanning turli
sohalarida ilmiy ishlanmalar bilan shug‘ullanuvchi universitet
kutubxonalar uchun foydalidir.
Sage Full-Text Collections da meditsina va sog‘liqni saqlashga oid
jurnal materiallari taqdim etiladi: «Materials Science Collection»
«Nursing & Health Science Collection». «Materials Science Collection»
15 ta jurnalni o‘z ichiga olgan bo‘lib, 5800 maqoladan iboratdir.
«Nursing & Health Science Collection» 7500 maqoladan iborat 26 ta
jurnalni o‘z ichiga oladi.
Asosiy mavzuviy rubrikalar: psixologiya, HRM, biznes etikasi,
ekologik menejment, liderlik, tashkiliy ta’lim, mehnat iqtisodi, kichik
biznes boshqaruvi, xalqaro menejment, elektron kommersiya, notijorat
tashkilotlar menejmenti, xizmatlar sohasi menejmenti, marketing va
boshqalar. Ochiq foydalanish uchun jurnallarning va referatlarning
mundarijalari keltirilgan. Jurnallarda Free Sample Issue imkoni mavjud.
Ro‘yxatdan o‘tgach, alohida jurnallarning alohida sonlaridan tezkor
bepul foydajanish imkoni beriladi.