nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Masofadan boshqarish tizimlari

|
Masofadan boshqarish tizimlari
|
bet | 2/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobMasofadan boshqarish tizimlari - murakkab dastur, tizim va uskunalarni real holatda boshqarish va ularda ishlash imkoniyatlarini yaratuvchi maxsus tizimlar yordamida 16 bilim olish yo‘li. Masofadan boshqarish tizimlarining asosiy vazifasi talabaga faqatgina amaliy bilimlarni berishdan iborat bo‘lishi mumkin.
Simulyator, elektron darsliklar va o‘quv dasturlar - nazariyva amaliy bilimlarni kompyuter dasturlari orqali talabalarga offlayn holatida yetkazish yo‘li. Simulyator va elektron dasrliklar xozirgi kunda ta’1im sohasida juda keng qo‘llanilmoqda.
Test topshirish tizimlari - bu maxsus dasturlar yordamida talabalarning amaliy va nazariy bilimlarini tekshirib, ularni baholash uchun xizmat qiladi.
Internetning masofaviy ta’lim portali bu maxsus Internet saytlar (on- layn resurslar) bo‘lib, ularning asosiy vazifasi ta’lim jarayonini tashkil qilish, talaba va o‘qituvchi o‘rtasida elektron on-layn muloqotni o‘rnatish, o‘qituvchilarga o‘quv materiallarni joylashtirish va talabalarga ushbu ma’1umotlar bilan ishlashga hamda boshqa masofaviy ta’lim servislaridan foydalanishga imkoniyat yaratishdan iborat.
Masofaviy o‘qitish modellari
Birlamchi model. Ushbu model fakat masofaviy o‘quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ularning har bittasi virtual o‘qituvchiga biriktirilgan bo‘lishadi. Konsultatsiyalar va yakuniy nazoratlarni topshirish uchun esa regional bo‘limlar bo‘lishi shart.Shunday o‘quv kurslarda o‘qituvchi va o‘quvchilarga o‘quv shaklini va formasini tanlashda katta imkoniyatlar va erkinliklar beriladi . Bu modelga misol qilib Buyuk Britaniyaning Ochiq Universitetidagi (http://www.ou.uk) ta’limni olish mumkin.
Ikkilamchi model. Ushbu model masofaviy va kunduzgi ta’lim o‘quvchilar bilan ishlash uchun yaratiladi. Ikkala guruxda bir xil o‘quv dasturi va darslar jadvali, imtixonlar va ularni baxolash mezonlari mavjud. Shunday o‘quv muassasalarda kunduzgi kurslarning soni masofaviylarga karaganda ko‘p. Ushbu masofaviykurslarpedagogika va uslubiyotdagi yangi yo‘nalishlarni izlanishlarida qo‘llaniladi.
Bu modelga misol qilib Yangi Angliya va Avstraliya Universitetidagi (http://www.une.edu.au) ta’limni olish mumkin.
|
| |
Masofaviy o‘qish - Masofaviy ta’lim texnologiyalari

|
Masofaviy ta’lim texnologiyalari
|
bet | 4/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobMasofaviy o‘qish - zamonaviy axborot-kommunikatsiya va raqamli texnologiyalarga asoslangan ta’lim tizimi. U o‘quvchiga ma’lum standartlar, ta’lim qonun-qoidalari asosida o‘qituvchi bilan muloqot olib borish hamda xohlagan vaqtida, istalgan joydan turib mustaqil ravishda shug‘ullanish imkoniyatini ta’minlaydi. O‘qituvchi uchun esa maxsus axborot muhiti yordamida o‘z o‘quv materiallarini o‘quvchiga taqdim etish va o‘quvchilarning o‘zlashtirishini masofa-dan turib kuzatib borish imkoniyatini yaratadi.
Ta’lim boshqaruv tizimlari (LMS - learning management systems) - bilim olish faoliyatini tashkil etish va boshqarish uchun mo‘ljallangan hamda videodars, ma’ruza materiallari, taqdimot, kitob kabi o‘quv materiallari majmuasidan iborat muloqot rejimida ishlay oladigan inson-mashina majmuasi yoki masofaviy ta’lim shakli.
Learning - o‘qitish. LMS yordamida elektron kurs yoki o‘quv materiallarining yagona bazasini yaratish mumkin. Bunday baza mavzu
bo‘yicha shakllantirilgan bilimlar omboridir.
Management - boshqaruv. Ta’limni administrator (yoki kursni tashkil etuvchi o‘qituvchi) boshqarib boradi. U o‘quvchilar uchun kurs, topshiriq va testlarni belgilab beradi hamda uy vazifalari bajarilishini nazorat qilib boradi. System - elektron tizim. LMS o‘qituvchining o‘rniga har bir o‘quvchi berilgan topshiriq yoki testni qancha vaqtda va qanday topshirganini tekshirib, qayd etib boradi. Hisobotlar orqali o‘quvchilarning o‘zlashtirish darajasini kuzatib borishi ham mumkin.
LMS platformalari uch turga bo‘linadi: bulutli platformalar,serverga asoslangan va CMS bilan integratsiyalangan LMSlar.
Bulutli platforma - o‘z xizmatlarini foydalanuvchi resurslariga bog‘liq bo‘lmagan holda taqdim etuvchi platforma.
Korporativ - bir vaqtda bir necha hududdan turli pog‘onalarda boshqariluvchi tarmoq.
LMSning bulutli platformalari: iSpring learn, Google classroom, Schoology, Loop, Learn Amp va boshqalar.
Serverga asoslangan LMSlar: Moodle, BlackBoard, Canvas, Absorb LMS va boshqalar.
|
| |
Talabalarga bildirish - Masofaviy ta’lim texnologiyalari

|
Masofaviy ta’lim texnologiyalari
|
bet | 9/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobTalabalarga bildirish - qiymatni jimlik qoidasiga ko‘ra qoldirish kerak!
Me’yyor - qiymatni jimlik qoidasiga ko‘ra qoldirish kerak!
Guruhli rejim - siz uchta guruhli rejimlardan birini tanlashingiz mumkin:
Guruhlar yo‘q - talabalar guruhlarga bo‘linmaydi, ular bitta katta jamoa hisoblanadi.
Alohida guruhlar - har bir guruh talabasiga o‘zining guruhi yagona hisoblanadi, ularga boshqa guruhlar ko‘rinmaydi.
Ruxsat etilgan guruhlar - har bir guruh talabalari faqat o‘zining guruhi chegarasida faoliyat yuritadi, ammo boshqa guruhlar ishini ko‘rishi mumkin.
Kurs darajasida aniqlangan, guruhli rejim, kursda yaratiladigan barcha elementlar uchun jimlik qoidasiga ko‘ra rejim hisoblanadi.
Majburiy ravishda - guruhli rejimni o‘z ichiga oluvchi kursning har bir elementi uchun o‘ziga tegishli guruhli rejimni ko‘rsatishi mumkin. Agar kurs uchun "majburiy guruhli rejim" o‘rnatilgan bo‘lsa, u holda kursning ixtiyoriy elementida guruhli rejimni o‘rnatish tashlab yuboriladi.
Tushunarlilik - bu sozlash sizga kursni talabalardan to‘liq "yashirish"ga imkon beradi. Kurs joriy kurs o‘qituvchisi va administratoriga tegishli bo‘lgan katalog va ro‘yxatlardan tashqari, bironta katalog va ro‘yxatda tasvirlanmaydi. Hatto agarda talabalar to‘g‘ridan - to‘g‘ri URL-manzil bo‘yicha kirishga ruxsat olmoqchi bo‘lsa ham, ularning kirishiga ruxsat berilmaydi.
Kodli so‘z - kodli so‘z (parol) kursingizga begona kishilarning kirishiga ruxsat bermaydi.
Bo‘sh maydon saytning ixtiyoriy foydalanuvchisi kursingizga yozilishi mumkinligini bildiradi. Agar siz shu maydonga so‘z yoki jumla kiritsangiz, u holda har bir talaba kursga yozilishi uchun shu so‘zni maydonga yozishi kerak bo‘ladi. Siz talabalarga kalit so‘z haqida e-mail orqali yoki o‘zaro suhbatda, masalan, ma’ruzada xabar berishingiz mumkin. Agar ma’qui bo‘lmagan talabalar kodli so‘zni topib, kursga yozilgan bo‘lsa, qatnashchilar ro‘yxatidan foydalanib, ularni kursdan o‘chirishingiz mumkin. Keyin kodli so‘zni o‘zgartiring: bu kursga yozilgan talabalarga hyech qanday ta’siri yo‘q.
|
| |
Test natijalari - Masofaviy ta’lim texnologiyalari

|
Masofaviy ta’lim texnologiyalari
|
bet | 13/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobTest natijalari. Blok kurs testlaridan birining natijasini tasvirlaydi.
Blokni ishlatish uchun tahrirlash rejimida quyidagilarni sozlash kerak:
matnni tanlash;
nechta yaxshi va yomon baholar olinganini ko‘rsatish;
talabalar ismini ko‘rsatish va b.
Glossariyning tasodifiy yozuvi. Blokda kursning tanlangan glossariysidan tasodifiy yozuvi ko‘rsatiladi.
Blogning kalit so‘zlari. Blokda blogning kalit so‘zlari keltiriladi.
Havolalar berilgan so‘zlar kalit so‘z sifatida ishlatiladigan blogning yozuvlariga yo‘naltiriladi. Agar saytda blog bo‘lsa, uni ishlatish lozim hisoblanadi.
Saytda doimo yangilanib turadigan RSS-jo‘natmalarni o‘z ichiga oluvchi, tashqi manbalardan
yangiliklar lentasini joylashtirishga ruxsat beradi.
Gipperhavolalar sayt-manbalarga olib keladi. Blok internet-texnologiyali sozlashlarni talab etadi.
Moodle da mavzuni rasmiylashtirish
Moodle tizimi mavzuni rasmiylashtirish kabi saytni rasmiylashtirishning turli variantlari to‘plamini qo‘llaydi.Rasmiylashtirish mavzulari o‘z ichiga saytning ranglar gammasini, piktogrammalar ko‘rinishini, qo‘llaniladigan shriftlar va b. larni oladi.Sayt uchun mavzularni rasmiylashtirish ro‘yxati va mavzularni tanlash administrator tomonidan beriladi.Administrator o‘qituvchilarga kurs uchun saytda ruxsat berilgan ro‘yxatdan mavzularni ishlatishga ruxsat beradi.O‘qituvchi kurs sozlashda o‘zining kursi uchun lozim mavzuni berishi mumkin.
Kurs mavzulari barcha boshqa mavzularni (sayt va foydalanuvchini) tanlashni aniqlaydi.Administrator foydalanuvchilarga ham shaxsiy sozlashlarda saytda ruxsat berilgan o‘zi hohlagan mavzuni tanlashga ruxsat beradi.
Tizimda ro‘yxatdan o‘tish, agar ro‘yxatdan o‘tilgan bo‘lsa, tizimga kirish;
Til bo‘limi orqali platformaning tilini o‘zgartirish;
o‘quv kursi va uning modullari yordamida kerakli modulga o‘tish;
Calendar bo‘limi orqali topshiriq, tadbir va xabarlar haqida ma’lumot olish;
kursning birinchi modulida, asosan, e’lonlarni o‘qish va so‘rovnomalarga javob berish;
kursning keyingi modullarida matnli, audio, video, taqdimot, glossariy va boshqa turdagi o‘quv materiallarini sahifaning o‘zi yoki yuklab olish orqali o‘zlashtirish mumkin.
Topshiriqlar modulida esa amaliy topshiriq, savol, krossvord, viki topshiriq va testlar beriladi
Platformada har bir mavzu, unga ko‘ra tuzilgan o‘quv materiali va nazorat topshiriqlari alohida-alohida berilishi ham mumkin, chunki aksariyat hollarda o‘quv materiallari va nazorat topshiriqlari aralash holda beriladi.
O‘quv materiallari va nazorat topshiriqlarining qay tartibda berilishi o‘qituvchi xohishiga ko‘ra amalga oshiriladi.
|
| |
To‘liq ism - kursingizning nomi. Saytning barcha kurslari ro‘yxatida giperhavola ko‘rinishida tasvirlanadi.
Qisqa ism

|
To‘liq ism - kursingizning nomi. Saytning barcha kurslari ro‘yxatida giperhavola ko‘rinishida tasvirlanadi.
Qisqa ism
|
bet | 7/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobTo‘liq ism - kursingizning nomi. Saytning barcha kurslari ro‘yxatida giperhavola ko‘rinishida tasvirlanadi.
Qisqa ism - Moodle ning ko‘pgina joylarida kursingizning bosh sahifasiga tez o‘tadigan havolani shakllantirishda ishlatiladi. U bitta qisqa so‘zdan tashkil topishi kerak, abbreviaturani ishlatish mumkin. Quyi chiziq beligilari bilan birlashtirilgan so‘zlar kombinasiyasini ishlatish mumkin. Bu kirillisa ham, lotin yozuvida ham yozilishi mumkin. Turli xil maxsus belgilarni ishlatishga ruxsat berilmaydi.
Kursning individual nomeri - tashqi tizimlarda ishlatilishi kerak bo‘lgan kurs nomeri. U hech qachon Moodleda tasvirlanmaydi. Bu maydonni bo‘sh qoldiring.
Qisqa tavsif - bu sizning kursingizni e’lon qiladigan qisqacha xulosa.
Format - tavsiya etiladigan qiymat - "format-struktura".
Kursda o‘rganiladigan materiallar hafta bo‘yicha aniq belgilangan hollarda Format-kalendarni ishlatish tavsiya etiladi.
Haftalar yoki mavzular soni - kurs sahifalarida mavjud bo‘lgan hafta yoki mavzular sonini tasvirlaydi (maksimal qiymat - 52, jimlik qoidasiga ko‘ra 10 qiymati o‘rnatiladi).
Kursning boshlanish sanasi - agar "format-kalendar"ni ishlatsangiz, u holda birinchi hafta bloki bu yerda o‘rnatilgan sana bilan beriladi. Ro‘yxatdan o‘tishning tizimli fayllaridan tashqari, boshqa formatlariga maydon o‘z ta’sirini ko‘rsatmaydi.
Yashirin seksiyalarni tasvirlash - bu sozlash kursning yashirin seksiyalarini talabalarga qanday tasvirda ko‘rsatishga ruxsat beradi.
Jimlik qoidasiga ko‘ra, yashirin seksiya qayerda joylashganini ko‘rsatish uchun kichik soha ko‘rsatiladi (yoyilgan ko‘rinishda kulrang bilan). Bunday seksiyaning tarkibi talabalarga ko‘rinmaydi. Bu rejimni o‘tgan va kelayotgan haftalar soni aniq ko‘rinishi uchun Format-kalendarda ishlatish foydali. Agar yashirin seksiyalar "to‘liq ko‘rinmas" (tavsiya etiladigan qiymat) deb tanlangan bo‘lsa, u holda talabalar uning mavjudligini bilmaydilar.
Yangiliklar - bu parametr kursning bosh sahifasida yangiliklar forumidan nechta mavzular kelishini o‘rnatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
To‘liq ism - kursingizning nomi. Saytning barcha kurslari ro‘yxatida giperhavola ko‘rinishida tasvirlanadi.
Qisqa ism
|
Gambar 2.7 Flowchart - Pendeteksi kejernihan air dengan menggunakan led indikator dan lcd berbasis nuvoton arm nuc-120

Gambar 2.7 Flowchart Rangkaian
3. HASIL DAN PEMBAHASAN
3.1 Titik Pengujian Alat
Titik pengukuran pada “Pendeteksi Kejernihan Air Dengan menggunakan Led Indicator dan Lcd Berbasis NUVOTON ARM NUC120” terdiri dari beberapa bagian dimana pada setiap bagian titik uji memiliki fungsi dan tujuan pengukuran yang berbeda-beda sesuai dengan kebutuhan pengukuran. Adapun titik pengukuran adalah sebagai berikut :
TP 1, TP 2 dan TP 3 (Power supply) berfungsi sebagai sumber tegangan searah pada rangkaian.
TP 4 (LCD) berfungsi untuk menampilkan karakter dari sampel Air.
TP 5 (Sensor inframerah dan fotodioda) berfungsi sebagai Input untuk mendeteksi cahaya yang diteruskan oleh sensor infrared.
TP 6 (Komparator) berfungsi sebagai penguat sinyal atau pembanding karakter air.
TP 7 (Mikrokontroler NUC120) berfungsi sebagai pengendali perintah dari sensor inframerah dan fotodioda.
TP 8 (LED) berfungsi sebagai output untuk menunjukan indikator air.
Adapun bagian pada saat pengujian alat tersebut terdiri dari 8 titik pengujian yang dapat dilihat pada gambar 3.1.
Gambar 3.1 Titik Pengujian Rangkaian Keseluruhan
3.2 Hasil Pengukuran dan Perhitungan
Pengukurandilakukan sebanyak 5 kali pada tiap-tiap pengukuran untukmemperoleh dan mengetahui nilai yang optimal.
Harga nilai rata-rata :
Dimana :
= Jumlah seluruh sampel
n =Jumlah pengukuran
=Harga rata-rata
Setelah mendapatkan nilai rata-rata dari setiap pengukuran yang kemungkinan terdapat persentase kesalahan.
3.2.1 Titik Pengujian 1 Pada Power Supply (TP1, TP2 dan TP3)
Pada titik pengukuran tegangan power supply terdapat tiga titik pegujian pengukuran. Tiap titik pengukuran dilakukan untuk mengetahui tegangan searah yang masih terdapat ripple-nya hingga menghasilkan ouput tegangan searah murni dan hampir tidak terdapat ripple-nya.Adapun titik pengukurannnya pada gambar 3.2 dibawah ini.
|
Gambar 3 - Pendeteksi kejernihan air dengan menggunakan led indikator dan lcd berbasis nuvoton arm nuc-120

Hasil pengukuran tegangan pada power supplydapat dilihat pada tabel 3.1.
Hasil gambar bentuk sinyal pada osiloskop di TP1, TP2 dan TP3 seperti pada gambar 3.3, gambar 3.4 dan gambar 3.5.
Gambar 3.4 Bentuk Sinyal Pada TP2
Gambar 2.2 Gambar Rangkaiaan Sensor

|
Gambar 2.2 Gambar Rangkaiaan Sensor
|
bet | 2/11 | Sana | 01.04.2020 | Hajmi | 2,6 Mb. | | #9552 |
Gambar 2.2 Gambar Rangkaiaan Sensor
b. Rangkaian komparator Ic Lm324
Ic Lm 324 Sering disebut juga dengan Op-Amp disini digunakan sebagai rangkaian penguat (komparator) sinyal tegangan DC maupun AC. Penguat disini maksudnya adalah untuk memperbesar tegangan. Jadi jika kita ingin memperbesar tegangan atau sinyal bisa kita gunakan op-amp. jadi kita bisa merubah tegangan dari mV (milivolt) menjadi V (volt) sesuai dengan yang kita butuhkan dan dinginkan.
Gambar 2.3 Rangkaian komparator
c. Nuvoton Arm NUC-120
Kerja sebuah mikrokontroler sebagai pusat pengendali yang bekerja sesuai perintahnya, dan untuk menentukan keberhasilan pada rangkaian dilakukan proses eksekusi program yang diberikan. Pada alat ini penulis menggunakan mikrokontroler board ARM NUC120.
|
| |
Gambar 2.4 Tata Letak Nuvoton - Pendeteksi kejernihan air dengan menggunakan led indikator dan lcd berbasis nuvoton arm nuc-120

Gambar 2.4 Tata Letak Nuvoton
d. Rangkaian Lcd (Liquid Crystal Display)
LCD (Liquid Crystal Display) merupakan perangkat (devais) yang sering digunakan untuk menampilkan data. LCD ini mempunyai pin atau kaki-kaki yang masing-masing mempunyai fungsi yang berbeda -beda.
Gambar 2.5 Rangkaian LCD
e. Perancangan Rangkaian Power Supply dan Regulator 7812
Power Supply berfungsi sebagai penyedia sumber tegangan dan arus listrik untuk rangkaian yang mengubah arus AC menjadi arus DC.Power supply yang digunakan pada rangkaian ini adalah power supply sebesar 12 volt.
Didalam powersupply terdapat dioda yang berfungsi sebagai penyearah.Untuk menstabilkan tegangan yang dikeluarkan maka perlu digunakan IC regulator agar tegangan yang dikeluarkan menjadi stabil. IC regulator yang digunakan adalah IC regulator 7812yang memiliki peran penting untuk meregulasi tegangan yang dibutuhkan bagi rangkaian mikrokontroler yaitu sebesar 12 Volt. Berikut ini adalah rancangan rangkaian power supply dan regulator 7812 yang akan digunakan.
Gambar 2.6 Rangkaian Power Supply Regulator
2.2.2 Prinsip Kerja Rangkaian
Secara keseluruhan alat ini dirancang dengan menggunakan hardware. Masukan berupa sensor dan keluaran berupa Led Indikator, dan tampilan pada LCD dan speaker. Rangkaian power supply sumber searah adalah sumber tegangan yang digunakan untuk mengaktifkan seluruh rangkaian dalam alat ini. Pada sumber tegangan ini menggunakan sebuah trafo step down yang dapat menurunkan tegangan listrik dari 220 volt menjadi 12 volt, empat buah dioda yang digunakan sebagai penyearah gelombang penuh untuk mengubah arus AC menjadi DC dan sebuah kapasitor elektrolit yang digunakan sebagai filter tegangan.
Masukan/Input berupa Sensor, yang dikirim dari cahaya yang di pancarkan oleh Led dan akan di terima oleh sensor Photodioda. Rangkaian komparator tersebut menggunakan IC Lm324 sebagai penguat sinyal pada sensor sebelum masuk ke dalam Microkontroler NUC120. Microkontoler NUC120 sebagai pengendali untuk mendapatkan informasi dari sinyal photodioda yang digunakan sebagai input yang diolah oleh Microkontroler sehingga dapat mengeluarkan output yang kemudian menjadi masukan pada Led dan LCD. Keluaran atau output berupa Led dan layar LCD, dimana pada rangkaian ini menggunakan 3 buah Led, dengan status Led sebagai berikut :
Led hijau menandakan status air Jernih
Led kuning menandakan status air Sedang
Led merah menandakan status air Keruh
Dan LCD pada rangakaian akan menampilkan status air pada layar LCD.
2.3 Perancangan Software
Perancangan software memegang peranan penting dalam hal ini pengolahan keseluruhan program. Inti dari perancangan software ini adalah pembuatan algoritma kendali pengaktifan hasil output dengan mode led untuk mengaktifkan Sensor sebagai input. Berikut ini adalah flowchart kerja Pendeteksi kejernihan Air dengan Menggunakan Led Indicator dan Lcd Berbasis NUVOTON NUC120
|
Mavzu: kimyoviy termodinamika. Termodinamikaning birinchi qonuni. Termoximiya. Gess va kirxgoff qonunlari - bet 10

|
Mavzu: kimyoviy termodinamika. Termodinamikaning birinchi qonuni. Termoximiya. Gess va kirxgoff qonunlari
|
bet | 10/12 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 3,51 Mb. | | #121297 |
Bog'liq portal.guldu.uz-KIMYOVIY TERMODINAMIKA. TERMODINAMIKANING BIRINCHI QONUNI. TERMOXIMIYA. GESS VA KIRXGOFF QONUNLARIBundan tashqari chin va o’rtacha issiqlik sig’imlari mavjud. Chin issiqlik sig’imi deb, sistemaning tempreraturasini cheksiz kam o’zgarishi uchun kerak bo’lgan issiqlik miqdorining shu temperatura miqdoriga nisbatiga aytiladi. bundan Modda T1 dan T2 gacha isitilganda sarflangan issiqlik (Q) miqdorining temperatura o’zgarishiga nisbati o’rtacha nisbati issiqlik sig’imi deb ataladi. Modda T1 dan T2 gacha isitilganda sarflangan issiqlik (Q) miqdorining temperatura o’zgarishiga nisbati o’rtacha nisbati issiqlik sig’imi deb ataladi. bu erdan Q = m c (t2 –t1) bundan Bu tenglamadan foydalanib biri orqali ikkinchisini topish mumkin. Shu erda aytib o’tish kerak-termodinamik ifodalarda odatda chin issiqlik sig’imi nazarda tutiladi. Ko’pgina termodinamik ҳisoblashlarda moddalarning issiqlik sig’imlari va ularning temperaturadagi bog’likligini bilish zarur. Har xil temperaturadagi issiqlik sig’imlari tajribadan yoki nazariy xisoblar orqali topiladi. Ko’pgina termodinamik ҳisoblashlarda moddalarning issiqlik sig’imlari va ularning temperaturadagi bog’likligini bilish zarur. Har xil temperaturadagi issiqlik sig’imlari tajribadan yoki nazariy xisoblar orqali topiladi. Issiqlik sig’imlarining xar xil temperaturalardagi qiymatlarini odatda interpolyastion tenglamalar orqali topiladi: Cp = a + bt + c1/T2 yoki Cp = a+ bt + cT2 + dT3 Bu erda a, b, c, c1, d koeffistientlarni, ma’lumotnomalardan olish mumkin (ular berilgan temperaturalar oralig’i uchungina o’rinlidir). Issiqlik effektini temperaturaga bog’liqligi. Kirxgoff qonuni Biz yuqorida ko’rdikki: o’zgarmas hajmdagi sistemaga (jismga) berilgan issiqlik ichki energiyaning o’zgarishiga (Qv=U); o’zgarmas bosimda esa entalpiyaning o’zgarishiga (Qp = H) teng ekan, chin issiqlik sig’imi tenglamasini eslab quyidagini yozish mumkin.
|
| |
Baholarni ko‘rsatish - Masofaviy ta’lim texnologiyalari

|
Masofaviy ta’lim texnologiyalari
|
bet | 8/13 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #273423 |
Bog'liq 4.1.1. bobBaholarni ko‘rsatish - bu sozlash talabalar o‘zlarining baholarini ko‘rishini yoki ko‘rmasligini aniqlaydi. Jimlik qoidasiga ko‘ra, "Ha" (tavsiya etilgan qiymat) o‘rnatilgan, shuning uchun talaba o‘zining bahosini ko‘rishi mumkin. Agar "Yo‘q" o‘rnatilgan bo‘lsa, bu holda talabalar o‘zining bahosini ko‘rmaydi.
Bajaradigan ishi haqida hisobotni ko‘rsatish - agar "Ha" bo‘lsa, u holda har bir qatnashchi o‘zi bajaradigan ishi haqida hisobotni ko‘rsatishi mumkin va u natijani berilgan kursda tasvirlaydi. Uning bajargan ishi foydalanuvchi ish faoliyatining to‘liq ro‘yxatidan iborat bo‘lishi mumkin.
Tavsiya etiladigan qiymat - "Yo‘q", bu qiymat ularni yaratish jarayonida serverga yuklanadigan vazifalardan kelib chiqadi . O‘qituvchi har doim talabaning shaxsiy axboroti sahifasidan har bir talabaning hisobotiga kirishi mumkin.
Yuklanadigan faylning maksimal o‘lchami - bu o‘rnatish kursda yuklanishi mumkin bo‘lgan fayllarning maksimal o‘lchamini aniqlaydi.
Majburiy mavzular - o‘qituvchi saytda ruxsat etilgan kurs mavzusini (rasmiylashtirilgan variant) majburiy berishi mumkin. Tavsiya etiladigan qiymat - "Ixtiyoriy". Agar administrator turli mavzularni ishlatishga ruxsat bermagan bo‘lsa, bu parametr bo‘lmasligi mumkin.
Ro‘yxatdan o‘tishga ruxsat berilgan - shu kursga talabalarni yozish (ro‘yxatdan o‘tkazish) ga ruxsat etilganmi yoki yo‘q ekanligini aniqlaydi. Uchinchi variant sifatida sananing aniq diapazonida ro‘yxatdan o‘tish hisoblanadi. Tavsiya etiladigan qiymat - "Ha".
Boshlanish sanasi - talabalarni ro‘yxatdan o‘tkazishni boshlash sanasi. "Man etish" qiymatini o‘rnatish tavsiya etiladi.
Oxirgi sana - talabalarni ro‘yxatdan o‘tkazishni tugatish sanasi. "Man etish" qiymatini o‘rnatish tavsiya etiladi.
Ta’lim davomiyligi - 1 dan 356 kungacha qiymatlarni o‘rnatish mumkin. Tavsiya etiladigan qiymat - "chegaralanmagan".
Ro‘yxatdan o‘tish tugaganini bildirish
Bildirish - qiymatni jimlik qoidasiga ko‘ra qoldirish kerak!
|
| |
Baxtsiz hodisalarda shikastlanganlarga birinchi yordam ko`rsatish Reja

Baxtsiz hodisalarda shikastlanganlarga birinchi yordam ko`rsatish Reja
Download
368,75 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
27.05.2024
Hajmi
368,75 Kb.
#255322
Download
368,75 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Baxtsiz hodisalarda shikastlanganlarga birinchi yordam ko`rsatish Reja
Download
368,75 Kb.
Matnni ko'rish
Texnik xarakterga ega bo`lgan ishlab chiqarish jarohatlarining

7) ishlab chiqarishni ichki sistemalarini ta`minlovchi gaz, issiq suv yoki bug’
quvurlarini o`zilishi;
8) yuqori bosim ostida ishlovchi idishlarni portlashi;
9) har xil meteorologik omillar (kuchli jala, kalin kor, dovul va boshqa)
ta`sirida binolar tomi va konstruktsiyalarini qo`lashi;
Yuqorida qayd etilganlardan ishlab chiqarishda jarohatlarni oldini olishning
eng samaralisi tashkiliy xarakterdagi tadbirlar deb xulosa chiqarish mumkin. Bu
tadbirlar
quyidagi ishlarni o`z ichiga oladi:
1) korxona ma`muriyati, texnika xavfsizligi bo`yicha mutaxassis hamda usta
va brigadirlarni ishchilar tomonidan texnika xavfsizligi qoidalariga rioya
qilinishini, mehnatni to`g’ri tashkil etilishini doimiy nazorat qilish va tekshiruv
ishlarini olib borilishi;
2) narkotik modda yoki alkogol ta`siri ostida xushyorlikni yo`qotgan,
texnika xavfsizligi qoidalarini bo`zgan ishchilarni zudlik bilan ishdan ozod etish;
3) funktsional rejimi buzilgan yoki nosoz mexanizm va uskunalarda
ishlashni to`xtatish;
4) murakkab, ko`p diqqat talab etadigan ishlar bilan band bo`lgan ishchilarni
doimiy tibbiy ko`rikdan o`tkazish;
5) ishchilarni xavfsizlik texnikasi bo`yicha asosiy ma`lumotlarni o`z ichiga
olgan texnik o`kishga doimiy va davriy jalb etish ishlarini tashkil etish;
6) ishga qabul qilingan har bir ishchini texnika xavfsizligi qoidalari bilan
tanishtirish, ularga sanitar-texnik yo`riqnomalar o`tish;
7) ishchini qo`shimcha ishga yoki asosiy mutaxassisligidan (kasbidan)
boshqa ishda ishlashiga yo`l qo`ymaslik.
Texnik sabablar bo`yicha ishlab chiqarish jarohatlanishi profilaktikasi

tegish mumkin emas. Agar jarohat joyi kuchli ifloslangan bo`lsa uning atrofi
mikroblardan tozalash vatasi yoki doka bilan artiladi, xolos.
1
2
2
3
3
3.-rasm. Qon to`xtatuvchi jugut va uning o`rnini bosuvchi narsalar;1-
kamar belbogidan foydalanish; 2-burama kuyish; 3-rezina jgut.
Qon oqmaydigan, shilingan, sanchilgan, kichik jarohatlangan joylarni 5% li
yod nastoykasi bilan yog’lash va mikrobga qarshi bog’lash zarur. Uncha katta
bo`lmagan jarohatlarga dezinfiktsiyalovchi va ifloslanishdan saqlovchi plastir, 5F –
6 kleyi va boshqalar bilan kleylash kerak.
Agar jarohatlangan joydan qon oqsa birinchi yordam ko`rsatish usuli qon
oqishining ko`rinishiga bog’liq bo`ladi. Qon oqishi odatda qon tomirlari butunligi
buzilganda har xil intensivlikdagi qon oqishi bilan kuzatiladi.
Qon oqish:
tashqi
(qon tana tashqarisida, ustidan oqqanda) va ichki (qon ichki organlarda,
to`qimalarda oqqanda) bo`ladi. Qon tomirlarining jarohatlanishlariga bog’liq
ravishda qon oqish ko`rinishlari bir necha xil bo`ladi.
Ii-bob. Tajriba qismi II tabiiy gazga asoslangan metanol sintezi

|
Ii-bob. Tajriba qismi II tabiiy gazga asoslangan metanol sintezi
|
bet | 1/5 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 488,55 Kb. | | #229906 |
Bog'liq Mustaqil ish
Reja;
Tabiiy gazga asoslangan metanol sintezi.
Sintez gazidan metanolni sintez qilish uchun modellarni
yaratish.
Metanni oksidlab metanol olish.
Tajriba natijalar tahlili.
Xulosa.
II-BOB. TAJRIBA QISMI
II.1. Tabiiy gazga asoslangan metanol sintezi
Jahon gaz va kimyo sanoatida uzoq vaqtdan beri texnologik yutuqlar bor edi.
Ishlab chiqarishdan farqli o'laroq qimmat talab qiladigan boshqa mahsulotlarni qayta ishlash, ishlab chiqarish jarayoni (masalan, yoqilg'i va gaz ishlab chiqarish
mahsulotlar), metanol ishlab chiqarishda keng spektr ishlatiladi zamonaviy barcha
sohalarda ishlatiladigan organik mahsulotlar. Bundan tashqari, eng ilg'or
texnologiyalar mavjud nisbatan past bo'lgan mahsulot uchun qo'shilgan qiymat
tabiiy gaz (metan) kabi xom ashyoning narxi. Tabiiy gazni kimyoviy qayta ishlash
butunlay yangi bo'ladi gaz resurslaridan foydalanishda pozitsiya.
Neft va gazni qayta ishlash muammolari (APG) ham dolzarbdir Qozog'iston.
Har yili 10 milliard kub metr foydalanish talab qilinadi o'tish gaz. Qozog'istonda o'z ishlab chiqarish yo'q metanol va barcha ehtiyojlar ushbu mintaqada qondiriladi
import qilish. Keyingi rasmlarda olingan strukturaviy diagramma ko'rsatilgan tabiiy gazga asoslangan metanol va moddiy muvozanat uchun oqim sxemasi.
Metanol ishlab chiqarishning strukturaviy sxemasi
1sm = 200 kg hajmdagi moddiy balansning oqim sxemasi
Texnologiyaning asosiy tamoyillari quyidagicha:
- Barcha issiqlik va energiya oqimlari maksimal darajada qo'llaniladi.
Metanol sintezi izotermik reaktorda va jarayonning maqbul shartlarini taklif qiladi:
-Ushbu jarayon uchun ishlatiladigan katalizatorlar yaxshilangan faoliyat, selektivlik, yuqori mexanik kuch va keng harorat oralig'ida barqaror ishlashni ta'minlash. To'g'rilangan metanol bilan tayyorlangan mahsulotning yillik hajmi 130000 tonna kunlik quvvati bilan 380 tonnani tashkil qiladi. Ishlab chiqarish quvvati materiallar asosida aniqlanadi, uskunaning asosiy texnologik balansini hisoblash va tahlil qilish.
|
| |
Kuyganda va sovuq urganda birinchi yordam ko`rsatish

o`ldiradigan material qo`yib bog’lanadi. Sovuq urgan terini qor bilan ishqalash
tavsiya etilmaydi, bunda teri shikastlanishi va infektsiyalanishi mumkin.
Terining katta qismini sovuq urib, butun organizm sezilarli yaxlaganda,
jarohatlangan kishiga issiq vanna (37
0
S dan yuqori bo`lmagan) qabul qilish tavsiya
etiladi. Bunda bir vaqtda uni massaj va butun tanasini ishqalash kerak. Bu vaqtda
jarohatlangan kishiga issiq choy yoki kofe ichirish mumkin. Tananing sovuq urgan
yuzasini xona haroratidagi suvga to`ldirilgan tog’ora yoki satilga tushirish va suvni
haroratini asta-sekin 37
0
S ga etkazish kerak. Ikkinchi, to`rtinchi darajali sovuq
urganda shikastlangan teri mikroblarni o`ldiradigan material bilan bog’lab,
jarohatlangan kishini davolash muasasasasiga olib borish mumkin lozim. Og’ir
xollatlarda, agar shikastlangan kishida hayot alomati ko`zga ko`rinmasa, sun`iy
nafas berish tavsiya etiladi.
elektr tokidan jarohatlangan kishiga birinchi yordam

yuzaga yotqizilib, old tugmalari echilib ko`kragi ochiladi. YOrdam beruvchi odam
bunda bir qo`lini ko`krak qafasining kerakli joyiga kafti bilan, ikkinchi qo`lini esa
ko`krakka qo`yilgan qo`l ustiga kafti bilan qo`yilgan holda ko`krakni umurtqa
tomonga bosadi (20.8.-rasm, o`ngdan pastdagi).
8.-rasm. “Og’izdan og’izga” sun`iy nafas berish (chapdan) va yurakni
(tik bo`lmagan holda)
tashqi massaj qilish (o`ngdan).
Bunda ko`krak qafasi faqat tik holatda 3…4 sm gacha chuqurlikka
minutiga 60 marta chastota bilan bosiladi. Ko`krakdan bunday bosishda yurakdan
siqib chiqarilgan qon, qon tomirlarga kiradi.
YUrakni massaj qilishda qovurg’aga zarar bermaslik uchun ehtiyot bo`lish
kerak. Massajning samaradorligi katta arteriya qon tomirlarda pul’sning paydo
bo`lishi bilan baholanadi.
Ko`p hollarda jarohatlangan kishilarni yuragini massaj qilish ularga
sun`iy nafas berish bilan birga olib boriladi. Bunda sun`iy nafas berishni ko`krak
qafasini bosish vaqti oralig’ida bajarish kerak. YAxshisi buni ikki kishi bajargani
maqul, bir kishi ko`krak qafasini 4…5 marta bosadi, so`ngra ikkinchi kishi
jarohatlangan kishi o`pkasiga havo puflaydi. Bu jarayon shu holatda takrorlanadi.
Meditsina xodimi yurak faoliyatini tiklovchi samarali usul
tajribalariga ega bo`ladi. bu maqsad uchun defibrillyator degan maxsus apparatlar
qo`llaniladi va ular yordamida yurak orqali yuqori kuchlanishli qisqa elektr zaryadi
hosil qilinadi va bu yurak muskullarini umumiy qisqarishiga sabab bo`ladi.
Мавзу: Электр ўзаро таъсир. Электр заряди ва унинг дискретлилиги. Кулон қонуни. Электр майдон кучланганлиги. Суперпозиция принципи. Электр индукция вектори ва электр индукция куч чизиқлари. Электр индукция окими - bet 6

q1=2 nC bo’lgan suv tomchisi, q2=-4nC zaryadli boshqa suv tomchisi bilan birlashtirilgan. Hosil bo’lgan tomchining zaryadi qanday bo’ladi?
A) 2 nC
B) -2 nC
C) -3 nC
D) 3 nC
13 Ikkita nuqtaviy zaryadlar orasidagi masofani 2 marta kamaytirsak, ularnng o’zaro ta’sir kuchi qanday o’zgaradi?
2martakamayadi
4 martakamayadi
2martaortadi
4 martaortadi
14. Elektrostatik maydon kuchlanganligining fizik ma’nosini aniglang?
A) Maydonning kuch xarakteristikasi
B) Maydon tomonidan, maydonning shu nuqtasida joylashganbirlik musbat zaryadga ta’sir etuvchi kuchga miqdoran teng bo’lgan, va kuch ta’siri tomon yo’nalgan kattalik.
C)Maydonning ixtiyoriy nuqtasiga joylashtirilgan nuqtaviy birlik musbat sinov zaryadi potensiali energiyasining, shu zaryadga nisbatiga teng bo’lgan kattalik
D) Maydonning energetik xarakteristikasi
15. Kuchlanganligi 2·102 N/C bo’lgan elektr maydoniga 10 -7 C zaryad kiritildi. Zaryadga qanday kuch ta’sir etadi?
A) 2·10 -5 N B) 2·10 -5 C C) 0,5·10 -5 N D) 0,5·10
16. Elektrostatik maydon kuchlanganligini aniqlash formulasini ko’rsating?
A) B) C)
D)
17. Nuqtaviy zaryadning elektrostatik maydon kuchlanganligi formulasini aniqlang:
A) B)
C) D)
18. Elektronning xarakteristikasini to’g’ri ko’rsating:
A) B) C)
D)
19. Elektrostatik maydonning kuch chiziqlari deb nimaga aytiladi?
A) Kuchlanganliklari teng nuqtalarning geometrik o’rni bo’lgan egri chiziqlar;
B) Har bir nuqtasidan o’tkazilgan urinma zaryadning, shu nuqtasidagi tezlik vektorining yo’nalishiga moc keluvchi egri chiziqlar;
C) Potensiali teng nuqtalarning geometrik o’rni bo’lgan egri chiziqlar;
D) Egri chiziqqa o’tkazilgan urinmalar elektr maydon kuchlanganligi vektroriga mos tushadi;
20. Elektrostatik maydon kuchlanganligining fizik ma’nosini aniglang?
A) Maydonning kuch xarakteristikasi
B) Maydon tomonidan, maydonning shu nuqtasida joylashganbirlik musbat zaryadga ta’sir etuvchi kuchga miqdoran teng bo’lgan, va kuch ta’siri tomon yo’nalgan kattalik.
C)Maydonning ixtiyoriy nuqtasiga joylashtirilgan nuqtaviy birlik musbat sinov zaryadi potensiali energiyasining, shu zaryadga nisbatiga teng bo’lgan kattalik
D) Maydonning energetik xarakteristikasi
21. Kuchlanganligi
|
Zaharlanganda birinchi yordam - Baxtsiz hodisalarda shikastlanganlarga birinchi yordam ko`rsatish Reja

Zaharlanganda birinchi yordam
Ishlab chiqarish sharoitida zaharlanish organizmga zaharli gazlar suyuqliklar
yoki changlarni kirishidan sodir bo`ladi. Uglerod oksidi (is gazi) bilan zaharlanish
isitish uskunalaridan noto`g’ri foydalanganda yuz beradi. Ichki yonuv
dvigatellaridan chiqayotgan gaz tarkibida ham ugrerod oksidi ko`p miqdorda
bo`ladi.
Uglerod oksidi bilan zaharlanganda bosh og’rig’i, bosh aylanishi, kungi l
aynishi, hansirash, og’ir holatlarda esa yo`ldan chalg’ish va hushni yo`qotish
mumkin. Zaharlanish alomati sezilganda shikastlangan kishini toza havoga olib
chiqish, boshiga sovuq kompress bosish va nashatir spirtni hidlatish kerak.
SHikastlangan kishi qayd qilmoqchi bo`lsa uni yoni bilan yotqizish lozim. Agar
hushini yo`qotsa zudlik bilan vrachni chaqirish va u kelgunga qadar sun`iy nafas
berish kerak.
Zaharli ximikatlar bilan zaharlanish alomati sezilganda shikastlangan kishiga
zudlik bilan birinchi yordam berish kerak.
Har qanday zaharlanishda avvalo organizmga zaharlarni kirishini to`xtatish
tadbirlarini ko`rish kerak. Agar zaharlanish xonada yuz bersa shikastlangan kishini
toza havoga olib chiqish, zaharli ximikatlar bilan ifloslangan kiyimlarini echish
zarur.
Agar zahar organizmga tomoq yo`llari orqali kirgan bo`lsa, shikastlangan
kishiga bir necha stakan iliq suv yoki margantsovkaning kuchsiz eritmasidan
ichirish, so`ng qayt qildirish kerak. Qayt qilgandan keyin, zaharni yo`qotish uchun
jarohatlangan kishiga 2-3 osh qoshiq faollashtirilgan ko`mir qo`shilgan yarim
stakan suv ichirish zarur.
Qayd qilingan tadbirlar, zahar turidan qat`iy nazar qo`llaniladi. Agar zahar
turi aniq bo`lsa uning tarkibiga bog’liq ravishda, qo`shimcha tadbirlar qo`llaniladi.
Buning natijasida oshqozonga kiritilgan modda zahar ta`sirini neytrallashtiradi.
Zaharli ximikatlar teriga tekkanda suv oqimi bilan yaxshilab sovunlab
yuvish yoki zaharni teriga ishqalamasdan, artmasdan doka latta yordamida
tushirish so`ng esa sovuq suv yoki kuchsiz ishqorli eritma bilan yuvish talab
etiladi.
|
Elektrmaydoni. Maydon kuchlanganligi

Qo‘zg‘almas zaryadlar orasidagi o‘zaro ta’sir elektrmaydoni orqali sodir bo‘ladi. Nima uchun qo‘zg‘almas zaryadlarning o‘zaro ta’siri deyishimizga katta sabab bor.
Efirda elektromagnit maydon borligiga oldinroq e’tibor bergan edik. Magnit maydoni asosan harakatdagi zaryadlarga ta’sir etadi. Aksincha, harakatdagi zaryad magnit maydonini hosil qiladi. Shu sababli, zaryadlarning elektrmaydonini o‘rganishda doimo qo‘zg‘almas zaryadlarni tanlab olamiz. Bu bilan elektromagnitmaydonini xuddi ikkiga ajratib, faqat elektrmaydonidagi hodisalarni o‘rganamiz ,deb tasavvur etamiz.
Har qanday zaryad o‘zi egallagan fazoda elektr maydoni hosil qilishi bilan, fazoga o‘zgartirish kiritadi. Hosil bo‘lgan elektr maydoni, shu maydonning istalgan nuqtasiga kiritilgan zaryadga, ma’lum bir kuch bilan ta’sir qiladi. Bu maydon birligini bilish uchun shu fazoga – maydonga sinovchi zaryadni kiritamiz.
Agar q – zaryad maydoniga qc sinovchi zaryad kiritsak va uni qo‘zg‘almas deb hisoblasak, qc – zaryadga quyidagi kuch ta’sir etadi (2 - rasm):
(9)
– birlik vektor. Demak, bu kuch qc – sinovchi va elektrmaydonini hosil qiluvchi q – zaryadlar miqdoriga bog‘liqdir.
2-rasm. Elektr maydoniga kiritilgan sinovchi zaryadga ta’sir etuvchi kuch
Agar q zaryad maydoni atrofidagi fazoga , har xil sinovchi zaryadlar kiritsak, ta’sir etuvchi kuchlar F1, F2bo‘ladi va nisbat doimo o‘zgarmas qiy-matga teng bo‘ladi, ya’ni q zaryadning hosil qilgan maydonining xususiyatini belgilaydi. Bu nisbat hosil bo‘lgan elektr maydonining kuchlanganligideb ataladi:
, (10)
Bu maydon kuchlanganligi asosan, - kuch va sinovchi zaryad turgan masofa bilan belgilanadi:
(11)
XB – tizimida 1 Kl zaryadga 1 m masofada 1 N kuch ta’sir etishini bildiradi va V/m bilan o‘lchanadi.
Agar bo‘lsa, musbat zaryadga ta’sir etuvchi kuch yo‘nalishi vektor bilan mos tushadi, manfiy zaryadga ta’sir etuvchi kuch esa, maydon yo‘nalishiga teskari bo‘ladi.
Agar qaralayotgan nuqta, sirt yoki hajmda N ta zaryadlar to‘plami bo‘lsa, ular hosil qilgan maydon kuchlanganligi alohida zaryadlar elektrmaydon kuchlanganligining vektor yig‘indisiga teng bo‘ladi:
, (12)
Ana shu ifoda elektr maydonlarining super pozitsiyaprintsipi yoki qo‘shilish printsipi deb ataladi.
Zaryadning fazodagi elektr maydonini ko‘rinishini tasvirlash uchun elektrmaydon kuchlanganligi chiziqlaridan foydalanamiz(3-rasm).
Agar elektr maydon kuch chiziqlari egri chiziqdan iborat bo‘lsa, kuchlanganlik chiziqlari har bir nuqtaga o‘tkazilgan urinmadan iborat bo‘ladi. Chiziqlar zichligi elektr maydon kuchlanganligining shu nuqtadagi kattaligini bildiradi.
|
-rasm. Elektr - Мавзу: Электр ўзаро таъсир. Электр заряди ва унинг дискретлилиги. Кулон қонуни. Электр майдон кучланганлиги....

3-rasm. Elektr maydon kuchlanganligi chiziqlari
Nuqtaviy zaryad maydon kuchlanganligi chiziqlari radial chiziqlardan iboratdir. Musbat zaryad uchun kuch chiziqlari yo‘nalishi zaryaddan chiqqan bo‘ladi (4- rasm).
4-rasm. Musbat nuqtaviy zaryad elektr maydon kuch chiziqlari
Manfiy zaryad uchun esa, kuch chiziqlari yo‘nalishi zaryadga yo‘nalgan bo‘ladi (5 - rasm). Kuch chiziqlari bir zaryaddan chiqib ikkinchi zaryadda tugaydi.
5-rasm. Manfiy nuqtaviy zaryad elektrmaydon kuch chiziqlari
Elektr maydon kuchlanganligi va kuch chiziqlari to‘g‘risida so‘z yuritgan edik: musbat nuqtaviy zaryadning kuch chiziqlari zaryad markazidan tashqariga yo‘nalgan radial chiziqlardan iborat edi; manfiy nuqtaviy zaryad kuch chiziqlari markazga yo‘nalgan radial chiziqlardan iboratdir. Ammo, bu kuch chiziqlari qaergacha davom etadi?
Vakuumda kuch chiziqlari uzluksizdir. Dielektriklarda bo‘linish chegarasigacha davom etadi, ya’ni cheklangan bo‘ladi.
Shunday qilib, bir jinsli bo‘lgan dielektriklarda kuch chiziqlarining uzluksizlik sharti bajarilmaydi. Shuning uchun ham, ixtiyoriy ko‘rinishdagi dielektriklar ichidagi maydonni tavsiflash uchun uning bo‘linish chegarasidan uzluksiz o‘tadigan yangi vektor kattalik kiritiladi.
Bu vektor kattalik elektr induktsiya vektori deb ataladi.
Elektr induktsiya vektori chiziqlari ixtiyoriy muhitda uzluksiz bo‘lishi uchun, kuchlanganlik vektori bilan quyidagi munosabatda bog‘langan bo‘lishi shart.
, (13)
ya’ni ,
bu yerda – vakuum bilan dielektrikning elektr singdiruvchanliklaridan qutilganimiz uchun, elektr induktsiya vektori ning uzluksizligi ta’minlanadi. Shu sababli, elektr kuch chiziqlari bir muhitdan ikkinchi muhitga o‘tishda uzluksizligi ta’minlanganligi uchun (13 ) - ifodani ko‘pinchalik elektr ko‘chishi deb ataladi. Skalyar ko‘rinishda
,
ga ega bo‘lamiz. Shunday qilib, ixtiyoriy muhitda nuqtaviy zaryad hosil qilgan maydonning biror nuqtasidagi induktsiya shu zaryadga to‘g‘ri proportsional, masofa kvadratiga teskari proportsionaldir.
Elektr induktsiya vektori miqdor jihatdan bir birlik yuzadan tik ravishda o‘tayotgan induktsiya chiziqlarini, ya’ni uning sirt zichligini ifodalaydi (6 - rasm).
|
Jarayonni detallashtirishni

|
Jarayonni detallashtirishni
|
bet | 11/13 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 36,22 Kb. | | #254201 |
Bog'liq Data base security - lecture 9Jarayonni detallashtirishni
Tizimostini detallashtirishda faqat ishlab chiqilayotgan tizimosti bilan axborot aloqasi bo‘lgan tizimosti komponentalaridangina foydalanish mumkin.
Jarayonni detallashtirishni yakunlash to‘g‘risidagi qaror quyidagi hollarda qabul qilinadi:
• jarayon 2 ta ma’lumotlar oqimi bilan o‘zaro harakat qilganda;
• jarayonni ketma-ket (uzviy) algoritmlar bilan bayon etish imkoniyati bo‘lganda;
• jarayon kirituvchi ma’lumotlarni chiquvchi ma’lumotga qayta aylantirishning yagona mantiqiy funksiyasini bajarganda.
Detallashtirilmaydigan jarayonlar uchun mazkur jarayonning mantiqi (funksiyasi) ta’rifini o ‘z ichiga olgan spetsifikatsiya (tasnif) tuziladi. Bunday ta’rif tabiiy tilda, tuzilmalashtirilgan tabiiy tilni (psevdokodlar) qo‘ llagan holda algoritmlar sxemasi ko‘ rinishida jadval va masalalar ≪daraxti≫ni, shuningdek flow-forma va Nassi-
Shneyderman diagrammasidan foydalanib tuzilishi mumkin. Detallashtirilayotgan tizimosti jarayonlarini qabul qilishni osonlashtirish uchun ular iyerarxiya nomerlariga rioya etilgan holda raqamlanadi.
Bunda jarayonni yoki 1-tizimostini detallashtirishda olingan jarayonlar ≪1.1≫, ≪1.2≫ va hokazo shaklda nomerlanishi lozim. Bundan tashqari har bir diagrammada 3 tadan 6—7 tagacha jarayonlarni joylashtirish va ushbu darajada muhim bo'lmagan detallar bilan diagrammani tirband qilib qo‘ymaslik tavsiya etiladi. Ma’lumotlar oqimini dekompozitsiyalashni jarayonlarni dekompozitsiyalash bilan parallel holda amalga oshirish zarur.
Modellarni ishlab chiqishning 1-bosqichi
Modellarni yakuniy ishlab chiqish ikki bosqichda amalga oshiriladi.
1-bosqich - kontekstli diagrammani tuzish quyidagi amallarni bajarishni o‘z ichiga oladi:
• ko‘plab talablarni tasniflash va ularni asosiy guruhlar, jarayonlarga tashkil etish;
• tizim bilan bog‘langan tashqi obyektlar, tashqi mohiyatni identifikatsiyalash;
• asosiy axborot turlarini, tizim va tashqi obyektlar o ‘rtasida aylanuvchi malumotlar oqimini identifikatsiyalash;
• kontekstli diagrammani dastlabki qayta ishlash;
• dastlabki kontekstli diagrammani o‘ rganish va unga barcha bo`limlar bo'yicha masalalarni o‘rganishda yuzaga keladigan javoblar natijalariga ko‘ ra o‘zgartirishlar kiritish;
• dastlabki diagrammalar barcha jarayonlarini bitta jarayonga birlashtirish orqali kontekst diagrammani tuzish.
|
| |
Birlamchi tibbiy yordamni tashkil etish tartibini o’rganish Reja

|
Birlamchi tibbiy yordamni tashkil etish tartibini o’rganish Reja
|
bet | 1/7 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #127259 |
Bog'liq 15-AMELIY
15 – mavzu
Birlamchi tibbiy yordamni tashkil etish tartibini o’rganish
Reja:
1. Baxtsiz hodisalarda birinchi yordam ko`rsatish.
2. Jarohatlanganda va lat eganda birinchi yordam ko`rsatish.
3. elektr tokidan jarohatlangan kishiga birinchi yordam ko`rsatish.
4. Kuyganda va sovuq urganda birinchi yordam ko`rsatish.
5. Zaharlanganda birinchi yordam ko`rsatish.
Baxtsiz hodisalarda birinchi yordam ko`rsatish
Ma`lumki, jarohatlanish oqibati o`z vaqtida ko`rsatilgan yordamga ko`p jihatdan bog’liq bo`ladi. Shuning uchun har bir ishlovchi bevosita baxtsiz hodisa sodir bo`lgan joyda birinchi yordam ko`rsatishni bilishi kerak.
1.-rasm. Kichik va chuqur bwlmagan jaroh’atlarni leykoplastir bilan boglash.
2.-rasm. Barmoqlarni krest (ёki sakkiz) bog’lash.
Ishlab chiqarish korxonalari va tashkilotlarida tsexlarda, bo`limlarda, brigadalarda, dala shiyponlarida, fermalarda, ustaxonalar va boshqa ishlab chiqarish uchastkalarida birinchi yordam ko`rsatishga maxsus o`qitilgan 3-4 kishidan iborat sanitar postlar tashkil etiladi. Sanitar postlari zarur meditsina dorilar va bog’lash materiallari mavjud bo`lgan aptechkalar bilan ta`minlanadi.
Ishlab chiqarishda jarahotlanish uni keltirib chiqarish sabablariga ko`ra shartli ravishda tashkiliy va texnik turlarga bo`linadi.
Tashkiliy xarakterga ega bo`lgan ishlab chiqarish jarohatlarining sabablariga quyidagilar kiradi:
1. Bevosita kunlik ishlarni yoki ishlayotgan odamlarni sog’ligi uchun yuqori darajada xavfli bo`lgan ishlarni bajarish oldidan xavfsizlik texnikasi bo`yicha yo`riqnomalarni o`tilmasligi.
2. Xavfsizlik texnikasi bo`yicha yo`riqnomalarni o`tilishi, lekin ishni bajarish jarayonida unga rioya qilinishini etarlicha nazorat qilmaslik.
3. Ishni (har xil ishlab chiqarish topshiriqlarini) bajarish vaqtida zarur himoya (ko`zoynak, niqob, respirator, to`siq va boshqa) vositalardan foydalanmaslik.
4. Ishchi zonada ishni bajarish uchun keraksiz bo`lgan buyum va narsalarni mavjudligi.
5. Murakkab va mas`uliyatli ishlarda maxorati etarlicha bo`lmagan ishchilar mehnatidan foydalanish.
6. Jarohatlash ehtimoli mavjud joylarda o`rab turuvchi shitlar, to`siqlar va kojuxlarni yo`qligi.
7 Odam sog’ligi uchun xavf yuqori bo`lgan ish joylarini etarlicha yoritilmasligi.
8. Xavf haqida «To`xta! Yuqori kuchlanish», yoki «Ehtiyot bo`ling! Robotlar avtomatik rejimda ishlamoqda», «Yo`l yo`q, xavfli zona» va boshqa kabi ogohlantiruvchi belgilarning yo`qligi.
9. Texnologik rejimdan chalg’ish, texnologik jarayonlarni ko`pol buzilishi va boshqalar.
10. U yoki bu sabablarga ko`ra ishchiga ish vaqti davomida tanaffus va dam olish vaqtini berilmasligi.
|
| |
RNK tuzilishi va sintezi - Mavzu: O’simlik hujayrasining tuzilishi reja: I. Kirish: II. Asosiy qism: i-bob. O’simlik...

|
Mavzu: O’simlik hujayrasining tuzilishi reja: I. Kirish: II. Asosiy qism: i-bob. O’simlik hujayrasining tuzilishi
|
bet | 6/14 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 70,67 Kb. | | #235301 |
Bog'liq Mavzu O’simlik hujayrasining tuzilishi reja I. Kirish II. Aso-hozir.orgRNK tuzilishi va sintezi. Barcha RNK molekulalari ham to`rtta azotli asoslardan tuzilgandir. Ammo ularda pirimidin asosi bo`lgan timin o`rning uratsil egallagan. Shuningdek pentozalar shaklida dezoksiriboza emas, balki riboza mavjuddir. RNK molekulasining ulchamlari har xildir (XI.5-rasm). Masalan: mRNK 1000-10000 atrofidagi nukleotidlar ketma ketligidan iborat bo`lib hujayradagi barcha RNK miqdorining 1-3% foizini tashkil qilishi mumkin .
Ribosomalardagi rRNK molekulasining o`zi ham har xil Svedberg (yadrochalarda sintezlanadigan 18S, 5,8S, 28S) sedimentatsiyalariga ega bo`lgan va 5S-PHK (birnechta xromosomalarda sintezlanadi) tuzilishiga ega to`rt xil ko`rinishda bo`ladi. Har bir 20 dona aminokislotaning o`ziga xos tRNK bo`lib ularning tarkibidagi nukleotidlar soni 75-80 dona bo`lishi mumkin. Shuningdek tRNK tarkibiga ko,`plab metillashgan va boshqa nukleozidlar kiradi. RNK molekulalari qo`sh zanjir hosil qilmaydi. ammo xalqaiar va ayrim holiarda beda bargiga uxshash ko`rinishlar hosil qilish mumkin.
RNK sintezida ham polimerazalar qatnashadi ammo ular RNK-polimerazalardir. Eukariotlar yadrosida uch xil tipdagi polimerazalar mavjud. I-RNK polimeraza yadrochada joylashgan bo`lib RNK sintezi bilan bog`liqdir. II-RNK polimeraza mRNK sintezini ,amalga oshiradi. III-RNK polimeraza esa tRNK va 5S-rPHK transkripsiyasini amalga oshiradi. Keyingi ikkita polimerazalar nukleoplazma va xromatinda joylashgandir. 1 va II RNK polimerazalarning faolligi uchun Mg2+ ionlari zarurdir ammo 1-RNK polimeraza faolligi uchun pH 8,5, 11-RNK polimeraza faolligi uchun esa pH 7,5 bo`lishi zarur.
RNK molekulasining sintezi DNK matritsasida ro`y beradi. Bunda 11-RNK polimeraza DNK molekulasi zanjirining bitta ipi bo`ylab(3` tomondan 5` tomonga qarab) harakat qiladi va ushbu ipning aynan nusxasi bo`lgan ikkinchi bir nuklein kislotasi zanjirini ya`ni RNK molekulasini hosil qiladi.
Transkriptsiya jarayonining regulyatsiyasida ko`plab omillar ishtirok etadi. Bulardan biz ayrimlarini ko`rib o`tamiz.
a) gistonlar tarkibining modifikatsiyalanishi natijasida xromatin molekulasining orasining ochilishi.
b) RNK-polimeraza fermentining joylashishi va faolligining o`zgarishi.
v) prosessing barcha bosqichlarining nazorat qilinishi.
g)yetuk mRNK molekulalarining ribonukleprotein komplekslarga bog`lanishi yoki ulardan ajralishi.
Transkripsiya jarayoninning boshqariluvida faollantiruvchi va repressorlar sifatida faoliyat ko`rsatuvchi maxsus gistonlarsiz oqsillar alohida o`rin tutadi. Shuningdek ushbu jarayonda fiziologik faol moddalarning retseptorlari (fitogormonlar) fermentlar, modifikatsiyalovchi nukleotidlar va gistonlar va boshqalar alohida o`rin tutadi.
|
| |