nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bank tizimining bosh buxgalterlari to‘g‘risida

Shuningdek, u bevosita bank rahbariga, buxgalteriya
hisobini tashkil etish, hisobotlar tuzish,
nazorat qilish tartibi va metodikasi bilan bog‘liq masalalar bo‘yicha esa,
bevosita Bosh bank
Buxgalteriya hisobi va hisoboti departamenti direktori (boshqarma boshlig‘i)ga bo‘ysunadi. Tijorat
bankining bosh buxgalteri lavozimiga shaxsning kasbga muvoﬁqligi to‘g‘risida bankining ta’sis
hujjatlari to‘plami ko‘rib chiqilgandan so‘ng, Markaziy bankning Kasbga muvoﬁqlik
komissiyasi
chiqaradigan xulosa asosida tayinlanadi.
Davlat banklarida bosh buxgalter lavozimiga shu davlat banki rahbari tomonidan O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy banki roziligi bilan qonunchilikda o‘rnatilgan tartibda tayinlanadi va ozod
etiladi.
Keyingi
tahrirga qarang.
5. Bank bosh buxgalteri boshchilik qiladigan buxgalteriya hisobi bo‘limi
mustaqil tarkibiy
bo‘linma bo‘lib hisoblanadi va boshqa biron-bir bo‘linma tarkibiga kirmasligi lozim.
Buxgalteriyaning barcha xodimlari, shu jumladan bosh buxgalter o‘rinbosari va bankdan tashqarida
joylashgan kassir va nazoratchilar bosh buxgalterga bo‘ysunadilar.
§. Buxgalteriya hisobidagi xato yozuvlarni tuzatish

etiladi, ijrochining, shuningdek noto‘g‘ri yozuvni nazoratdan o‘tkazgan
shaxsning lavozimi va
familiyasi ko‘rsatiladi. Tuzatish memorial orderlari tuzilishida asos bo‘lgan arizalar kitobga tikilgan
memorial orderlar bilan birga saqlanishi lozim.
151. Summasi keyinchalik teskari buxgalteriya o‘tkazmalari bilan tuzatilgan shaxsiy
hisobvaraqdagi xato yozuv qarshisiga albatta “To‘g‘rilangan” belgisi qo‘yilishi, to‘g‘rilash kiritilgan
sana va to‘g‘rilangan memorial orderining raqami ko‘rsatilishi shart. Bu qayd to‘g‘rilangan memorial
orderini imzolagan bosh buxgalter yoki uning o‘rinbosari (bo‘lim boshlig‘i) imzosi bilan tasdiqlanadi.
Keyingi
tahrirga qarang.
152. Bosh buxgalter to‘g‘rilangan memorial orderlarning kitobchada qolgan nusxalaridan
foydalanib, xodimlarning ishidagi xatolar hisobini yuritadi va ushbu xatolar sabablarini o‘rganib
ishni yaxshilash choralarini ko‘radi.
Keyingi
tahrirga qarang.
153. Banklararo va ﬁliallararo elektron to‘lovlar bo‘yicha xatolarni memorial orderlar bilan
to‘g‘rilash qat’iyan man etiladi. Banklararo va ﬁliallararo elektron to‘lovlar bo‘yicha
xatolarni
to‘g‘rilash uchun xatolikka yo‘l qo‘ygan (tashabbuskor) bank ﬁliali, xato elektron to‘lovi jo‘natilgan
(beniﬁtsiar) bankka “Lotus-Notes” aloqa elektron pochtasi orqali xato o‘tkazilgan to‘lov to‘g‘risidagi
ma’lumotni ko‘rsatgan holda, xato yuborilgan to‘lov hujjatini qaytarish to‘g‘risida iltimosnoma xati
jo‘natadi. Bu holda, xato o‘tkazilgan mablag‘ni qaytarilmasligidan qat’i nazar, tashabbuskor bank
mablag‘ni xatolik aniqlangan kundan keyingi bank ish kunidan kechiktirmasdan “19997 – Boshqa
aktivlar” hisobvarag‘i orqali oluvchining hisobvarag‘iga o‘tkazishi shart.
U
  
N - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 28/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)U
|
N
|
O
|
T
|
R
|
30:2
|
25:4
|
25+25
|
10·1
|
80:4
|
|
S
|
E
|
I
|
L
|
G
|
I
|
P
|
K
|
T
|
A
|
I
|
T
|
S
|
100:4
|
32+18
|
140: 2
|
45+45
|
400:2
|
50·2
|
5:5
|
15ˑ4
|
12+18
|
40:4
|
50+250
|
160:4
|
40+40
|
Qanday so‘z hosil bo‘ladi? -“Turon pasttekisligi”.-
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Bu pasttekislikdan qaysi daryo oqib o‘tadi? - Amudaryo. -
Daryolar qayerdan boshlanadi? (Tog‘lardan)-
Bugun darsda suv havzalarini o‘rganamiz.
-Yana qanday suv havzalarini bilasiz? - Okean, dengiz, ko‘llar. -
Globus va O‘zbekiston Respublikasining tabiiy xaritasida suv havzalari o‘quvchilarga ko‘rsatiladi. Yer yuzasining katta qismini dengiz va okeanlar egallaydi, Okeanlar maydoni quruqlik maydonidan ikki baravar ko‘p, ya’ni 71% suv, 29% quruqlik demakdir. Barcha okeanlar bir-biri bilan bog‘langan. Dengiz va okeanlarning suvi sho‘r bo‘ladi.
Dengizlar– dunyo okeanining bir qismidir. Daryo suvlari esa chuchuk bo‘ladi.
Daryolar tog‘lardagi qorlarning erishi va yomg‘irlar natijasida hosil bo‘ladi. Daryolar o‘z suvlarini dengizlarga quyadilar. Suvsiz Yerda hayot bo‘lmaydi. Agar suv bo‘lmasa insonlar, jonivorlar, jami mavjudot yashay olmaydi. O‘simliklar o‘smaydi. Shuning uchun suvni tejab ishlatish kerak. O‘zbekistondagi daryolar, tog‘lardagi muz va qorlarning erishidan hamda yomg‘ir va yerosti suvlaridan hisil bo‘ladi. O‘zbekiston hududidan oqib o‘tadigan eng uzun daryo Sirdaryo, eng sersuv daryo esa Amudaryodir. Ular Orol dengiziga quyiladi. Daryo suvlari kanallar orqali ekinlarga olib boriladi.
|
| |
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 31/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
O‘rganilayotgan mavzu yuzasidan o‘quv atlasi va darslik materiallari yordamida yozuvsiz xarita (yoki amaliy ish daftari) bilan ishlanadi. Cho‘l tabiatiga xos bo‘lgan o‘simliklar va hayvonlarning nomlari yozib chiqiladi. Guruhlarda ishlanib, cho‘l haqidagi klaster tarmoqlari o‘quvchining tasavvurlari asosida quyidagicha shakllantiriladi.
So‘ﬁ to‘rg‘ay bo‘g‘ma ilon
yantoq
cho‘l agamasi
shuvoq
Cho‘l
kulrang echkemar
saksovul
tuvaloq
Mustahkamlovchi test topshiriqlari beriladi, o‘quvchilar ish daftarlariga test javoblarini yozib olishlari mumkin.
1. Cho‘l deb nimaga aytiladi?
a) past daraxtlar bilan qoplangan joy;
b) o‘simliklar yaxshi rivojlanmaydigan qurg‘oqchil yerlar;
d) tog‘larning bir-biriga ulangan joyi;
e) o‘t o‘simliklar bilan qalin qoplangan joy.
2. Shamol qumlarni surib, do‘nglik hosil qiladi. Bu do‘nglik nima deb ataladi?
a) barxan; b) taqir; d) gilli; e) adir.
3. O‘zbekiston hududidagi cho‘llarni belgilang.
a) Sirdaryo, Zarafshon; b) Qizilqum, Mirzacho‘l;
d) Navoiy, Toshkent; e) Qarshi, Surxondaryo.
4. Ildizlari juda uzun, yerosti suvlaridan bahra oladigan o‘simlik?
a) lolaqizg‘aldoq, rayxon; b) shuvoq, ajriq;
d) saksovul, yantoq; e) juzg‘un, xayrigul.
5. Cho‘lda qanday yirik hayvonlar yashaydi?
a) jayron, oqquyruq; b) ayiq, mushuk;
d) to‘ng‘iz, timsoh; e) yumronqoziq, toshbaqa.
O‘quvchilarning javoblari umumlashtirilib, olgan bilimlari xulosala
20 dars
O‘LKAMIZ TOG‘LARI TABIATI
Darsning maqsadi
a)ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga Yer sharidagi, O‘zbekistondagi eng baland va yirik tog‘lar, tog‘lar tabiati, ularning xilma-xilligi, o‘simlik va hayvonot dunyosi
haqida umumiy ma’lumotlar berish;TK2: kompyuter, televizor va boshqa manbalardan mavzuga doir zarur ma’lumotlarni izlab topish
|
| |
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 49/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Darslik bilan ishlanadi.
O‘quvchilar bilimlarini mustahkamlovchi test topshiriqlari beriladi.
1. Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlari mamlakatimiz-
ning qaysi qismida joylashgan.
a) sharqiy; b) shimoliy; d)g‘arbiy; e) janubiy.
2. Guliston shahri qaysi viloyatda joylashgan?
a) Jizzax; b) Sirdaryo; d) Samarqand; e) Andijon.
3. Samarqand viloyatining aholisi qancha?
a) 1 million 200 ming; b) 750 ming;
d) 3 million 300 ming; e) 2 million 700 ming.
4.Tabiatni muhofaza qilish maqsadida Jizzax va Samarqand viloyat-
larida nechta qo‘riqxona tashkil etilgan?
a) 5 ta; b) 4 ta; d) 3ta; e) 9ta.
5. Zarafshon daryosi bo‘yida to‘qayzor majmuini muhofaza qilish
maqsadida qanday qo‘riqxona tashkil qilingan?
a) Zomin; b) Nurota; d) Zarafshon; e) Hisor.
Test topshiriqlarining javoblarini o‘quvchilar daftarlarini almashtirib
tekshirib chiqadilar va xulosalanadi.
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
O‘quvchilarning o‘tilgan mavzu bo‘yicha olgan bilimlari umumlashtiriladi.
Dars mashg‘ulotidan qanday taassurot olganliklarini aytib beradilar. O‘quvchilarning faoliyatlari tahlil qilinadi, javoblari izohlanib,baholanadi.
VI.Uyga vazifa berish:
O‘quvchilarga darslikning 96-100 sahifalardagi matnni o‘qib chiqish, topshiriqlarni bajarish uyga vazifa qilib beriladi.
29 - d a r s
QASHQADARYO VA SURXONDARYO VILOYATLARI
Darsning maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining O‘zbekistonning janubida joylashgani, o‘ziga xos tabiati, aholisi, sanoati, tarixi haqidagi ma’lumotlar bilan tanishtirish; FK3: Viloyatlarning darslikdagi xaritasidan unda berilgan geograﬁk obyektlar,shaharlarni topa olish;
b)tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarni Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining tabiatini asrash, tejamkorlikka o‘rgatish; TK5: Viloyatlaridagi o‘simlik va hayvonlarni asrab-avaylashga o‘rgatish;
|
| |
III. Yangi mavzuni tushuntirish - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 26/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Yangi mavzu quyidagi rejaga muvoﬁq savol-javob, suhbat-munozara asosidagi muloqotlar bilan bayon etiladi:
- Jonajon Vatanimiz joylashgan hudud;
- O‘zbekiton yer yuzasining tuzilishi, shartli belgilar;
- Vatanimizga qo‘shni davlatlar;
- O‘bekiston tarkibidagi viloyatlar va Qoraqalpog‘iston Respublikasi;
- O‘zbekistonning tabiiy xaritasi;
- O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritasi.
Darslik bilan ishlash (Darslikda berilgan matn ustida ishlanadi.)
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Mavzu asosida quyidagi savol va topshiriqlar beriladi, o‘quvchilar bilimi baholanadi.
1.O‘zbekiston hududi nechta viloyat va Respublikaga bo‘lingan?
2. O‘zbekiston hududida joylashgan qanday shaharlarni bilasiz?
3.O‘zbekiston Respublikasi, Qoraqalpog‘iston Respublikasi poytaxtlari nomini, viloyatlar va ularning markazlari nomini daftaringizga yozing.
“Kim chaqqon va zukko” didaktik mashqi o‘tkaziladi.
O‘quvchilarga oldindan tayyorlangan O‘zbekiston Respublikasi xaritasining chizmasi (kichik guruhlar uchun) tarqatiladi. Ular tezlikda aytilgan viloyatning chizmasini chizib, yopishtirishlari zarur. Birinchi va to‘g‘ri bajargan guruhlar rag‘batlantiriladi.
- O‘zbekiston Respublikasining chegaralarini ochiq rangli qalam
bilan ajralib turadigan qilib chizib chiqing.
- O‘zbekistonga qo‘shni mamlakatlarning nomlarini atlasdan foyda lanib yozing.
O‘zbekistonning viloyatlari va Qoraqalpog‘iston Respublikasining
chegaralarini chizib chiqing.
- Viloyatlarning markaziy shaharlari va Qoraqalpog‘iston Respublikasi
poytaxti nomlarini yozib qo‘ying.
Berilgan topshiriqlari asosida guruhlar baholanadi.
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
Dars yakunida mavzuni umumlashtiruvchi qisqa savol-javob o‘tkaziladi. O‘quvchilarning faoliyatini kuzatib chiqadi, tahlil qiladi va javoblariga qarab o‘quvchilar baholanadi.
|
| |
Milliy bog‘lar - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 47/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)Milliy bog‘lar
Milliy bog‘ nomi
|
Joylashgan hudud(viloyat) nomi
|
|
|
|
|
27-28 - d a r s
SIRDARYO, JIZZAX VA SAMARQAND VILOYATLARI
Darsning maqsadi:
a)ta’limiy maqsad: o‘quvchilarga Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlarining joylashgan hududi, o‘ziga xos tabiati, aholisi, sanoati haqidagi ma’lumotlar bilan tanishtirish; FK1:Viloyatlaridagi joy nomlari va geograﬁk obyektlar, o‘simlik va hayvonlarning nomlarini to‘g‘ri qo‘llay olish.
b)tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarda Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlarining o‘ziga xos tomonlari, tabiati, sanoatining yirik korxonalari o`rgatish;TK5: , mashhur tarixiy obidalari borligidan g‘ururlanish hissini uyg‘otish va asrab-avaylash ruhida tarbiyalash;
d) rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning darslik materiallari haqidagi bilim, malakalarini rivojlantirish.FK2: Viloyatlarning tabiati, aholisining yashash tarzi, hamda xo‘jaligining bir-biridan farq qilishini tushuna olish.
Darsning turi: yangi bilim beruvchi
Dars metodlari: suhbat-munozara, muloqot
texnologiyasi, aqliy hujum, tushuntirish, mustaqil ishlash
Dars jihozlari: darslik, multimedia ilovalari, O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritasi, O‘zbekistonning tabiiy
xaritasi, Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlarining tabiati, aholisin ing turmush tarzi, tarixiy obidalari tasvirlangan rasmlar, darslik, multimedia ilovalari.
Darsning borishi:
I.Tashkiliy qism:
Salomlashiladi, o‘quvchilar davomati aniqlanadi, ularning darsga
tayyorligi nazorat qilinadi. Sinf doskasiga O‘zbekistonning tabiiy xari-
tasi, O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritalari ilib qo‘yiladi. Mavzuni
tushuntirishda yordam beradigan Sirdaryo, Jizzax va Samarqad
viloyatlarining xushmanzara tabiati, sanoati, aholisining turmush tarzi,
tarixi kabilar tasvirlangan rasmlar tayyorlanadi.
|
| |
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)

|
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash)
|
bet | 48/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘tilgan mavzu yuzasidan uyga berilgan vazifaning bajarilganligi
kuzatib, o‘rganib chiqiladi. Savol-javoblar asosida o‘tgan mavzu yuzasidan
o‘quvchilarning bilimlari aniqlanadi.
Mustahkamlovchi savol va topshiriqlar beriladi.
1. Andijon viloyatining yer maydoni qanchaga teng?
2. Andijon viloyati yer maydoniga ko‘ra Respublikamizdagi qanday viloyat hisoblanadi?
3. Aholi soniga ko‘ra Andijon viloyati Respublikamiz viloyatlari orasida nechanchi o‘rinni egallaydi?
4. Namangan shahri nima uchun “Gullar shahri” deb ataladi?
5. Andijon shahri qaysi buyuk hukmdor va shoirlar vatani hisoblanadi?
O‘quvchilarning javoblarini to‘ldirib, umumlashtiriladi.
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Yangi mavzuga kirish suhbati tashkil etiladi.
Mavzuga oid videolavha namoyish etiladi.
O‘zbekistonning siyosiy-ma’muriy xaritasidan Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlarini toping.
Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlari qaysi viloyatlar hamda qaysi davlat bilan chegaradosh? kabi savollar va topshiriqlar bilan murojaat etiladi.
-
Viloyatlar
Mintaqasi
|
Sirdaryo
|
Jizzax
|
Samarqand
|
maydoni
|
5300 kv.km
|
21100 kv.km
|
16800 kv.km
|
Aholisi
|
750 ming
|
1million 200 ming
|
3 million 300 ming
|
Shaharlari
|
Sirdaryo, Xovos Yangiyer.
|
Paxtakor, Gagarin
Dashtobod, G‘allaorol,
|
Kattaqo‘rg‘on,
Urgut, Oqtosh.
|
Daryosi
|
Sirdaryo
|
Sangzor
|
Zarafshon
|
Kanal va ko‘llari
|
Do‘stlik
|
Aydarko‘l, Arnasoy,
Tuzkon ko‘llari
|
Darg‘om, Narpay,
Eski anhor
|
milliy tabiat bog‘i
|
|
Nurota tog‘-yong‘oq
|
Zarafshon
|
Jadval ekran orqali namoyish etiladi, ma’lumotlar o‘quvchilar tomonidan tahlil qilinadi.
Xaritadan viloyatlarning hududini ko‘rsating, yozuvsiz xaritadan
asosiy shahar, daryo, kanal, suv omborlarini toping va nomlarini yozing.
O‘quvchilarning bajargan ishlari tekshirilib, guruhlar yordamida tahlil qilinadi.
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
“Har bir viloyatning shaharlarini toping” mashqi
o‘tkaziladi. Mashq sharti ekran yordamida namoyish etiladi.
O‘quvchilarning javoblari tekshiriladi va umumlashtiriladi.
|
| |
d)rivojlantiruvchi maqsad - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 50/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)d)rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning Qashqadaryo va Surxondaryo
viloyatlarining tabiatini, sanoati haqidagi bilimlarini rivojlantirish.
FK: Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarning tabiati, aholisining yashash tarzi, hamda xo‘jaligining bir-biridan farq qilishini tushuna olish.
Darsning turi: yangi bilim beruvchi
Dars metodlari: suhbat-munozara, muloqot texnologiyasi, aqliy hujum.
Dars jihozlari: darslik, multimedia ilovalari, Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining tabiati, yirik sanoat tarmoqlari va ularning mahsulotlari, aholisining turmush tarzi, tarixiy obidalari tasvirlangan rasmlar, multimedia ilovasi.
Darsning borishi:
I.Tashkiliy qism:
O‘quvchilar davomati aniqlanadi, ularning darsga tayyorligi nazorat qilinadi, Mavzuni tushuntirishda yordam beradigan Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining xushmanzara tabiati, sanoati, aholisining turmush tarzi, tarixi kabilar tasvirlangan rasmlar tayyorlanadi.
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘tilgan mavzu yuzasidan uyga berilgan vazifaning bajarilganligi
kuzatib, o‘rganib chiqiladi. Savol-javoblar asosida o‘tgan mavzu yu-
zasidan o‘quvchilarning bilimlari aniqlanadi.
III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Yangi mavzuga kirish suhbati tashkil qilinadi.
-O‘zbekiston Respublikasining janubida joylashgan viloyatlarni bilasizmi?
-Ufq tomonlarini esga olamiz. Quyosh chiqar tomon–sharq, Quyosh botadigan tomoni –janubligini yaxshi bilasiz.
Mavzuga oid videolavha namoyish etiladi.
Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlari Respublikamizning eng janubiy qismida joylashganligi, bu ikkita viloyatni mamlakatimizdagi eng baland Hisor tog‘lari bir-biridan ajratib turishi,O‘zbekistondagi eng baland tog‘ cho‘qqisi Xazrati Sulton (4643 m)
Surxondaryo viloyatida shu Hisor tog‘ida joylashganligi aytib o‘tiladi.
Darslik bilan ishlash. 63-65 rasmlar bilan birgalikda ishlanib,tahlil qilinadi.
Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining tabiati, sanoati, aholisi haqida videolavha namoyish etiladi. Videolavhadan olgan bilimlarini mustahkamlaydilar.
|
| |
V. Bosh buxgalterning huquqlari

|
V. Bosh buxgalterning huquqlari Pdf ko'rish
|
bet | 27/38 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 415,18 Kb. | | #247060 |
Bog'liq Tasdiqlash haqidaV. Bosh buxgalterning huquqlari
26. Bosh buxgalter o‘ziga bo‘ysunuvchi xodimlar uchun xizmat vazifalarini belgilab beradi.
Bunda har bir xodim o‘z majburiyatlarini bilishi hamda ularning bajarilishi uchun javobgar bo‘lishi
zarur. Boshqa bo‘linmalar va xizmatlarning buxgalteriya hisobi va hisobotini yuritish hamda uni
tashkil etish masalalari bilan shug‘ullanuvchi xodimlari o‘z vazifalari bo‘yicha bosh buxgalterga
bo‘ysunadilar.
27. Bosh buxgalterning bajarilgan operatsiyalarni rasmiylashtirish hamda ma’lumotlarni
hisoblash qurilmalari orqali jo‘natish uchun zarur bo‘lgan hujjatlar va ma’lumotlarni buxgalteriyaga
taqdim etish borasidagi talablari bankning barcha bo‘linmalari va xizmatlari uchun majburiydir.
Bosh buxgalter o‘z zimmasiga yuklatilgan vazifalardan kelib chiqib bergan ko‘rsatmalarining
bajarilmaganligi yoki buzilganligi uchun aybdor shaxslar belgilangan tartibda bank rahbarining
farmoyishiga binoan mukofotdan to‘liq yoki qisman mahrum etilishi, zarur hollarda esa qonunda
belgilangan tartibda javobgarlikka tortilishi mumkin.
28. Moddiy javobgar shaxslarni (kassirlar, ombor mudirlari va boshqalar) lavozimga tayinlash,
ozod etish va boshqa lavozimga o‘tkazish masalasi bosh buxgalter bilan kelishib hal qilinadi.
29. Xodimlarga mansab maoshlari, ish haqi ustamalari hamda mukofotlarni belgilash
to‘g‘risidagi buyruqlar va farmoyishlarni dastlab bosh buxgalter ko‘rib chiqadi va ularga imzo
chekadi.
30. Bosh buxgalter quyidagi huquqlarga ega:
a) buxgalteriya hisobi va nazorat ishlari to‘g‘ri tashkil etilishini ta’minlash yuzasidan chora-
tadbirlar ko‘rishni bank rahbaridan talab qilish;
b) tarkibiy bo‘linmalarda pul mablag‘lari, tovar-moddiy va boshqa qimmatliklarni qabul qilish,
kirim qilish, saqlash hamda sarﬂash yuzasidan belgilangan tartibda amal qilinishini tekshirib turish;
v) mukofotlar hajmlarini pasaytirish yoki mukofotdan mahrum etish to‘g‘risida takliﬂar berish.
31. Bank rahbari bosh buxgalterga ushbu Nizomda ko‘zda tutilgan o‘z majburiyatlarini
bajarishi hamda huquqlaridan foydalanishida atroﬂicha yordam berishga majbur.
Bosh buxgalter ana shu majburiyatlarni bajargani hamda o‘z huquqlaridan foydalangani
uchun unga tazyiq o‘tkazish borasida qilinadigan har qanday urinishlarga qat’iyan barham berishi,
bunga aybdor bo‘lgan shaxslar esa qat’iy javobgarlikka tortilishi lozim.
|
| |
VI.Uyga vazifa berish - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 27/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)VI.Uyga vazifa berish:
Darslikda berilgan matnni o‘qib chiqish, tahlil qilish, savollarga
javob topish, berilgan topshiriqni bajarish, sinfda bajarilgan topshiriqni
qayta ko‘rib chiqish va to‘ldirish.
14 - d a r s
SUV HAVZALARI
Darsning maqsadi:
a) ta’limiy maqsad: o‘quvchilarning suv haqidagi bilim va tushunchalarini kengaytirish, o‘quvchilarga okean va dengizlar, muzliklar, yer osti suvlari, yer ustidagi suvlardan iborat ekanligi, hamda O‘zbekistondagi suv havzalari haqida bilim berish;
TK1: mustaqil fikrini og‘zaki va yozma tarzda bayon eta olish;
b) tarbiyaviy maqsad: o‘quvchilarni suvni toza saqlash, undan tejab-foydalanishni o‘rgatish;
TK5: O‘zi yashaydigan joyda suv havzalarini iﬂoslantirmaslikva suvni tejash tadbirlarida ishtirok eta olish, ichimlik suvlarini iﬂoslantirish sog‘lik uchun zararli ekanligini anglash;
d) rivojlantiruvchi maqsad: o‘quvchilarning ilmiy ﬁkrlash qobilyatlarini o‘stirish, ekologik dunyoqarashlarini kengaytirish.
FK1: Daryo va kanallar, ko‘llar suvlarining yil fasllari davomida o‘zgarishini kuzata oladi va buning sabablarini tushuna olish.
Darsning turi: Yangi bilim beruvchi
Darsda foydalaniladigan metodlar: Savol-javob, kuzatish, “Aql
charxi” mashqi, test topshiriqlari.
Darsda foydalaniladigan jihozlar: Darslik, globus, okean, dengiz,
muzlik, yerosti suvlari, daryo, ko‘l tasvirlangan rasmlar, O‘zbekiston
Respublikasining tabiiy xaritasi, multimedia ilovasi.
Darsning borishi:
I. Tashkiliy qism:
O‘quvchilarning davomati aniqlanadi, darsga tayyorgarligi tekshiriladi.
II. O‘tilgan mavzuni takrorlash (mustahkamlash):
O‘quvchilardan o‘tilgan mavzu: “O‘zbekiston Respublikasining
tabiiy xaritasi” so‘raladi. Mavzu yuzasidan savol-javob o‘tkaziladi
1.Pasttekisliklar mamlakatimiz hududining qaysi qismini egallagan?
2. Qirlar va yassi tog‘lar o‘lkamiz hududining qayerini egallagan?
3.O‘lkamiz tabiiy xaritasida yana nimalar tasvirlangan?
“Aql charxi” mashqi o‘tkaziladi. Bunda o‘quvchilar ifodalarning
qiymatlarini o‘sib borish tartibida harﬂarni joylashtiradilar.
|
| |
Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi

Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
07.12.2023
Hajmi
0,49 Mb.
#113376
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi
Download
0,49 Mb.
Matnni ko'rish
Virusni xotiraga yuklash - Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi

kompyuter xotirasida boshqa dasturlar tomonidan bajariluvchi shubhali harakatlarni
monitoringlovchi virusga qarshi dastur doimo bo‘ladi. Virusga qarshi monitoring
barcha ishga tushiriluvchi dasturlarni, yaratiluvchi, ochiluvchi va saqlanuvchi
xujjatlarni, Internet orqali olingan yoki disketdan yoki har qanday kompakt-diskdan
nushalangan dastur va xujjatlarning fayllarini tekshirishga imkon beradi. Agar
qandaydir dastur xavfli harakat qilishga urinmoqchi bo‘lsa, virusga qarshi monitor
foydalanuvchiga xabar beradi.
O‘zgarishlarni aniqlovchi usul. Diskni taftish qiluvchi deb ataluvchi ushbu
usulni amalga oshirishda virusga qarshi dastur diskning xujumga duchor bo‘lishi
mumkin bo‘lgan barcha sohalarini oldindan xotirlaydi, so‘ngra ularni vaqti-vaqti
bilan tekshiradi. Virus kompyuterlarni zaharlaganida qattiq disk tarkibini
o‘zgartiradi: masalan, dastur yoki xujjat fayliga o‘zining kodini qo‘shib qo‘yadi,
Autoexec.bat fayliga dastur-virusni chaqirishni qo‘shadi, yuklama sektorni
o‘zgartiradi, fayl-yo‘ldosh yaratadi. Disk sohalari xarakteristikalarining qiymatlari
solishtirilganida virusga qarshi dastur ma’lum va no’malum viruslar tomonidan
qilingan o‘zgarishlarni aniqlashi mumkin.
Kompyuterlarning kiritish/chiqarish bazaviy tizimiga (BIOSga) virusga
qarshi vositalarni o‘rnatish. Kompyuterlarning tizimli platasiga viruslardan
himoyalashning oddiy vositalari o‘rnatiladi. Bu vositalar qattiq disklarning bosh
yuklama yozuviga hamda disklar va disketlarning yuklama sektorlariga barcha
murojaatlarni nazoratlashga imkon beradi. Agar qandaydir dastur yuklama sektorlar
tarkibini o‘zgartirishga urinsa, himoya ishga tushadi va foydalanuvchi
ogohlantiriladi. Ammo bu himoya juda ham ishonchli emas.
Virusga qarshi dastur xillari - Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi

Samaradorligi va ommaviyligi bo‘yicha ikkinchi o‘rinda dastur-taftishchilar turadi.
Odatda, bu ikkala dastur xillari bitta virusga qarshi dasturga birlashtiriladi, natijada
uning quvvati anchagina oshadi. Turli xil blokirovka qiluvchilar va immunizatorlar
ham ishlatiladi.
Virusga qarshi himoya tizimini qurish
Hozirda o‘rtacha kompaniyaning korporativ kompyuter tarmog‘i tarkibida
o‘nlab va yuzlab ishchi stansiyalari, o‘nlab serverlar, telekommunikasiyaning turli
faol va passiv asbob uskunalari mavjud bo‘lgan yetarlicha murakkab strukturaga ega
(7.2-rasm).
Korporativ tarmoqdan foydalanuvchilar tarmoqqa viruslarning suqilib kirish
fayllari bilan doimo to‘qnashadilar. Internet/intranet korporativ tizimlariga virus
xujumlari muntazam bo‘lib turadi, foydalanuvchi ishchi stansiyasining zaharlangan
axborot eltuvchisi tomonidan zaharlanishi esa odat tusini olgan.
Korporativ tarmoq viruslar va boshqa zarar keltiruvchi dasturlar xujumlariga
duchor bo‘lganida tarmoqning virusga qarshi himoyasi ko‘pincha virusga qarshi
lokal dasturiy ta’minot yordamida, skanerlash va qator ishchi stansiyalarni davolash
bilan tugaydi va himoya ta’minlanadi deb hisoblanadi. Aslida muammoning bunday
lokalizasiyalash minimal chora hisoblanadi va korporativ tarmoqning keyingi
barqaror ishlashini kafolatlamaydi. Boshqacha aytganda, virusga qarshi lokal
echimlarning ishlatilishi korxonani virusdan samarali himoyalash uchun zaruriy,
ammo yetarli vosita hisoblanmaydi.
Virusga qarshi himoyaning samarali korporativ tizimi - "mijoz-server"
texnologiyasi bo‘yicha amalga oshirilgan, tarmoqdagi har qanday shubhali harakatni
sezgirlik bilan fahmlab oluvchi, teskari bog‘lanishli moslanuvchan tizimdir. Bunday
tizim korporativ tarmoqning ichki strukturasi doirasida viruslarni va boshqa G‘anim
dasturlarning tarqalishiga yo‘l qo‘ymaydi. Virusga qarshi himoyaning samarali
korporativ tizimi turli virus xujumlarini-ma’lumlarini, ham noma’lumlarini, ular
namoyon bo‘lishining dastlabki bosqichida, aniqlaydi va betaraflashtiradi.
VI. Bosh buxgalterlarning javobgarligi

a) buxgalteriya hisobi noto‘g‘ri yuritilib, oqibatda pala-partish holatga kelgan va buxgalteriya
hisoboti buzilganda;
b) pul mablag‘lari, tovar-moddiy va boshqa
qimmatliklarni qabul qilish,
ularni kirim qilish,
saqlash va sarﬂash yuzasidan qonunchilikda belgilangan tartibga zid operatsiyalar bo‘yicha
hujjatlar rasmiylashtirilgan va ijroga qabul qilingan hollarda;
v) talab qilib olinguncha va boshqa hisobvaraqlar bo‘yicha
operatsiyalar,
shuningdek
debitorlar va kreditorlar bilan hisob-kitoblar kechikib hamda noto‘g‘ri amalga oshirilganda;
g) kamomadlar, debitorlik qarzlari va boshqa yo‘qotishlarni buxgalteriya balans hisobotlaridan
chiqarish tartibi buzilganda;
d) buxgalteriya xodimining aybi bilan noto‘g‘ri buxgalteriya hisoboti tuzilganda;
e) buxgalteriya hisobini tashkil etishga doir boshqa normativ-huquqiy
hujjatlar talablari
buzilganda.
33. Bosh buxgalter quyidagi holatlar uchun bank rahbari bilan teng javobgar hisoblanadi:
a) moliyaviy-xo‘jalik faoliyatini tartibga soluvchi qonun hujjatlarining buzilishi;
Keyingi
tahrirga qarang.
b) mansabdor shaxslardan ular yetkazgan zarar summasini o‘z vaqtida undirib olmaslik;
v) kunlik, oylik, choraklik va yillik balans hisoboti hamda boshqa
buxgalteriya hisobotlarini
tegishli organlarga taqdim etish muddatlarining buzilishi;
g) bankning balans hisobotida aks ettirilgan ma’lumotlar hamda elektron to‘lovlar
tizimi
orqali o‘tkazilgan to‘lov hujjatlarining but saqlanish hamda kunlik arxivlash tartibi uchun.
34. Bosh buxgalterlarning
tartib-intizomi, moddiy va
jinoiy javobgarligi amaldagi
qonunchilikka muvoﬁq tarzda belgilanadi.
Bunda bosh buxgalter bo‘ysunish tartibiga muvoﬁq tegishli yuqori bank tomonidan intizomiy
javobgarlikka tortilishi mumkin.
Bank tizimining bosh buxgalterlari
to‘g‘risidagi namunaviy nizomga
1-ILOVA
Ta’sir etishning eng muhim usullarini belgilang?

|
Ta’sir etishning eng muhim usullarini belgilang?
|
bet | 41/46 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 111,74 Kb. | | #156152 |
Bog'liq 1 – variant barkamol shaxsni rivojlantirish, ta’lim-tarbiya beri-fayllar.org20. Ta’sir etishning eng muhim usullarini belgilang?
Pedagogik mahorat asosida yutuqlarga erishishga o‘z-o‘zini ishontirish metodi.
O‘z-o‘zini baholash, o‘z-o‘zini kuzatish, o‘z-o‘zini anglash, o‘z-o‘zini ishontirish.
O‘qituvchining har qanday ta’lim-tarbiyaviy jarayonda o‘z his-tuyg‘usini jilovlay olishi.
Kasbiy mahoratning ko‘nikma va malakalarini oshirishda o‘z-o‘zini kuzatish metodi.
21. Shaxsni har taraflama rivojlantirishning tarkibiy qismlari ?
Aqliy, axloqiy, jismoniy, mehnat va estetik tarbiya.
O‘qitish, tarbiyalash, o‘z-o‘zini tarbiyalash.
Bilim berish va o‘quv bilish faoliyati.
Iqtisodiy, ekologik, huquqiy tarbiya.
22. Shaxsning ma’naviy shakllanishiga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy
omillar qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan ?
Tabiat, ijtimoiy muhit, etnik xususiyatlar
Tabiat, ijtimoiy muhit, irsiy xususiyatlar
Ijtimoiy muhit, etnik xususiyatlar, jinsiy xususiyatlar.
Ijtimoiy muhit, irsiy xususiyatlar, tabiatning ta’siri.
23. “Barchamizga ayonki, inson qalbiga yo‘l avvalo ta’lim-tarbiyadan boshlanadi. Shuning uchun qachonki bu haqda gap ketsa, ajdodlarimiz qoldirgan bebaho merosni eslash bilan birga, ota-onalarimiz qatori biz uchun eng yaqin bo‘lgan yana bir buyuk zot – o‘qituvchi va murabbiylarning olijanob mehnatini hurmat bilan tilga olamiz”. Ushbu fikrlar bayon qilingan asarni belgilang?
a. Karimov I.A.: “Inson va uning huquq va erkinliklari – oliy qadriyat”.
b. Abdulla Avloniy: “Turkiy guliston yohud axloq”.
c. Karimov I.A.: “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch”.
d. Sodiqova T.: “Murabbiy kim?”.
24. O‘qituvchi va o‘quvchi o‘rtasida tashkil etiluvchi pedagogik faoliyat bo‘lib, shaxsga muntazam va tizimli ta’sir etish, jamiyatning ijtimoiy-tarixiy tajribalariga yondashib, shaxsni har tomonlama shakllantirish, uning xulq-atvori va dunyoqarashini ijtimoiy ongini tarkib toptirishda xalqning boy mafkurasiga yo‘naltirilgan faoliyat....-bu?
a. Ta’lim.
b. Tarbiya.
c. Shaxsni shakllantirish.
d. Ta’lim-tarbiya.
|
| |
Topshiriq №1 - Amaliy mashg‘ulot №7. Mavzu: Kompyuter tizimlarida axborotni himoyalash Ishning maqsadi

1. Kompyuter virusi va zarar keltiruvchi dasturlar tushunchasi.
2. Kompyuter viruslarini qaysi asosiy alomatlariga ko‘ra turkumlash mumkin?
3. Kompyuter virusini bajarilish davri qanday bosqichlarni o‘z ichiga oladi?
4. Zarar keltiruvchi dastur turlarini va ularning ishlash
prinsipini tushuntirib
bering.
5. Kompyuter viruslari va zarar keltiruvchi dasturlarni
tarqalish kanallarini
tushuntirib bering.
6. Kompyuter viruslarini aniqlashning asosiy usullari nimalardan iborat?
7. Virusga qarshi dastur turlari va ularning ishlash prinsipi.
8. Virusga qarshi dasturlarning sifatini baholovchi mezonlarni sanab bering.
9. Virusga qarshi himoyaning profilaktika choralarini tushuntirib bering.
10. Virusga qarshi himoyaga ega korporativ
tarmoqning namunaviy
arxitekturasini tushuntirib bering.
11. Virus va zarar keltiruvchi dasturlardan himoyalovchi
korporativ tizimni
qurishda bajariladigan himoyalash variantalarini
tanlashning mohiyatini
tushuntirib bering.
12. Virus va zarar keltiruvchi dasturlardan himoyalovchi korporativ tizimni
qurishda bajariladigan virusga qarshi siyosatni ishlab chiqish afzalligi.
13. Virus va zarar keltiruvchi dasturlardan himoyalovchi korporativ tizimni
qurishda
bajariladigan
axborot
kommunikasiya
resurslarini
inventarizasiyalash va monitoringlash jarayonini yoritib bering.
14. Virus va zarar keltiruvchi dasturlardan himoyalovchi korporativ tizimni
qurishda bajariladigan xavfizlik rejasini
amalga oshirish jarayonini
tushuntirib bering.
Tuzuvchi:Admin@Admin# - Tabiiy fanlar 6-sinf

|
Tabiiy fanlar 6-sinf
|
bet | 26/51 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 5,51 Mb. | | #273059 |
Bog'liq 6 sinf biologiya sotuvga7-bob GEOGRAFIK XARITALAR
41-MAVZU. GEOGRAFIK XARITALAR
Tuzuvchi:Admin@Admin#
Agar mavzuli xaritalarda bir-biri bilan bog‘liq bo‘lgan bir qancha komponentlar tasvirlangan bo‘lsa, bunday xaritalar
……..deb ataladi?
Dunyoning siyosiy xaritasi
Dunyoning tabiat zonalari xaritasi
Afrika materigining tabiiy xaritasi D) kompleks xaritalar
Kompleks xaritaga misol?
Dunyoning tabiat zonalari xaritasi
Dunyoning siyosiy xaritasi
Avstraliya materigining kompleks xaritasi
Dunyoning tabiiy xaritasi
Umumgeografik xarita haqida to’g’ri fikrni toping?
Ma’lum bir mavzuga qaratilgan bo‘ladi
hududlarning umumiy ko‘rinishi va geografik xususiyatlarini aks ettiradi
Quruqlik va okeanlar relyefi haqida ma’lumot olish mumkin
B va C
Foydalanish turlariga ko’ra qanday xaritalar mavjud?
Harbiy
O'quv,Sayyohlik
Ilmiy
Barcha javob to’g’ri
Geografik bilimlarni oshirish maqsadida xaritalar muayyan dastur asosida tizimli ravishda to‘plam holiga keltiriladi bunday xaritalar to’plami nima deyiladi?
Dunyoning siyosiy xaritasi
Dunyoning tabiat zonalari xaritasi C) Atlas
D) Yozuvsiz xarita
Dunyoning tabiat zonalari xaritasi haqida to’g’ri fikirni aniqlang?
A) Hududlarning umumiy ko‘rinishi va geografik xususiyatlarini aks ettiradi B) Mavzuli xaritalar ma’lum bir mavzuga qaratilgan bo‘ladi
Quruqlik va okeanlar relyefi haqida bo’ladi
Jahon davlatlarining geografik o‘rni va chegaralari haqida ma’lumot olish mumkin 7.Rasimda tasvirlangan xarita nomini toping?
Dunyoning tabiiy xaritasi
Afrika materigining tabiiy xaritasi
Avstraliya materigining kompleks xaritasi
Dunyoning siyosiy xaritasi 8.Rasimda tasvirlangan xarita nomini toping?
Dunyoning tabiiy xaritasi
Afrika materigining tabiiy xaritasi
Avstraliya materigining kompleks xaritasi
Dunyoning siyosiy xaritasi
Rasimda tasvirlangan xarita nomini toping?
Umumgeografik xarita
Afrika materigining tabiiy xaritasi
Mavzuli xarita
Avstraliya materigining kompleks xaritasi
Rasimda tasvirlangan xarita nomini toping?
Umumgeografik xarita
Afrika materigining tabiiy xaritasi C) Mavzuli xarita
D) Avstraliya materigining kompleks xaritasi
Geografik xaritalar qanday tuziladi? Izoh………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
Geografik xarita va geografik atlaslarning farqi nimada? Izoh………………………………………
……………………………………………
……………………………………………
…………………………………………… 42-MAVZU. MASSHTABLAR BILAN ISHLASH
|
| |
III. Yangi mavzuni tushuntirish - Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy...

|
Pedagogik va axborot-kommunikatsiya texnologiyalardan foydalanishga doir namunaviy dars ishlanmalari
|
bet | 33/63 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,44 Mb. | | #234021 |
Bog'liq 4-sinf Tabiat(konspekt) (2)III. Yangi mavzuni tushuntirish:
Yer yuzining tuzilishi haqida suhbat tashkil etiladi.
Yangi mavzuga kirish suhbati tashkil qilinadi. Cho‘l bilan tog‘ning farqini ayting. O‘zbekiston hududida tog‘lar mavjudmi? Siz tog‘larni ko‘rganmisiz?
Yangi mavzu yuzasidan quyidagi reja asosida suhbat-munozara tashkil etiladi:
1.Tabiiy xaritada tog‘lar qanday tasvirlanadi?
2.Yer yuzidagi yirik tog‘lar haqida nimalarni bilasiz?
3.Tog‘ tizmalari nima?
4.Tog‘larning o‘simlik va hayvonot dunyosi haqida o‘rganishni xohlaysizmi?
Marhamat, darslikdagi matnni o‘qib, bularni bilib olish mumkin.
Mavzuga oid videolavha yordamida tog‘ yonbag‘irlarida o‘sadigan o‘simliklar va hayvonlar o‘rganiladi.
Dam olish daqiqasi o‘tkaziladi.
IV. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Yer yuzidagi yirik tog‘lar, tog‘ tizmalari, tog‘ tabiatiga xos bo‘lgan o‘simliklar va hayvonlar haqida savol-javob o‘tkaziladi.
Mustahkamlovchi test topshiriqlari beriladi.
1. O‘zbekiston hududining _________ qismi tog‘liklardan ibo rat. (sharqiy)
2. Qishda ___________ qalin qor yog‘adi. (tog‘larga)
3. Irmoqlar bir-biri bilan qo‘shilib, ___________ vujudga keltiradi. (daryolar)
4.Tabiiy xaritada doimiy muzliklar ___ __________ ko‘rsatiladi.(oq rangda)
5. Tog‘ yonbag‘irlarida toshlar orasida _______ ilon, ________ilon, _______ ilon yashaydi. ( chipor, qora, charx)
“Mozayka” didaktik mashqi o‘tkaziladi.
Oldindan tayyorlangan shakllar kichik guruhlarga tarqatiladi va yasash topshiriladi. Hosil bo‘lgan o‘simlik, hayvon, qushlariga izoh berishlari tushuntiriladi. Ularning javoblari tekshiriladi va umumlashtiriladi.
O‘quvchilarning faoliyatlari kuzatiladi, javoblari tahlil qilinadi va baholanadi.
V. Darsni yakunlash va o‘quvchilarni baholash:
Bugungi darsdan nimalarni bilib oldingiz? B.B.B usulidan foydalanib, darsdan olgan bilim, malakalari umumlashtiriladi. Darsda faol ishtirok etgan o‘quvchilar baholanib, rag‘batlantiriladi.
|
| |
Tuzuvchi:Admin@Admin# - Tabiiy fanlar 6-sinf

Xaritalarda relyefni tasvirlashning eng ko‘p qo‘llaniladigan usullaridan biri qaysi hisoblanadi?
Bergshtrix
Nivelirlash C) Gorizontallar
D) To’g’ri javob yo’q
0 metrdan past joylar qanday rangda tasvirlanadi va ularga qanday joylar misol bo’ladi?
To’q yashil; asosan Qiya joylar
Och yashil; asosan; Tepa joylar C) To’q yashil; Botiq joylar
D) Och yashil;Tepa joylar
3.100-200m bo’lgan joylar qanday rangda ifodalanadi?
Och yashil
Yashil
To’q yashil
Och jiggarang
4.0-100m bo’lgan joylar qanday rangda ifodalanadi?
A) Och yashil B)
Yashil
To’q yashil
Och jiggarang
5.200-400m bo’lgan joylar qanday ranga ifodalanadi?
Och yashil
Yashil
To’q yashil D) Och jiggarang
Suv osti relyefi qanday rangda beriladi?
Sariq
Qizil
Yashil D) Ko’k
xaritalarda
tasvirlanadigan eng murakkab elementlardan biri hisoblanadi
Bergshtrix
Masshtab C) Relyef
D) A va B
Oddiy shakllar eni va boʼyi masshtab asosida kichraytirilib tasvirlansa, relyef uchun uchinchi bir koʼrsatkich ….. ham tasvirlanishi kerak?
Massa
Zichlik
Hajim
Balandlik
Xaritaning masshtabi 1:15 000 000 ikki shahar orasidagi haqiqiy masofa 600
km ga teng bo‘lsa, bu masofa xaritada necha cm ga teng bo‘ladi?
A) 5sm
3sm C) 4sm
2sm
A nuqta qaysi kenglik va uzunlikda joylashgan?
shimoliy kenglik, g‘arbiy uzunlik
shimoliy kenglik, sharqiy uzunlik
janubiy kenglik, g‘arbiy uzunlik
janubiy kenglik, sharqiy uzunlik
Agar K nuqta dengiz sathidan 500 m balandda joylashgan bo‘lsa, M nuqta necha metr balandda joylashgan?
Tuzuvchi:Admin@Admin# - Tabiiy fanlar 6-sinf

|
Tabiiy fanlar 6-sinf
|
bet | 33/51 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 5,51 Mb. | | #273059 |
Bog'liq 6 sinf biologiya sotuvgaTuzuvchi:Admin@Admin#
Gdrosfera so’zining manosi?
(yunoncha hydro – “suv”, sphaira – “shar”)
(lotincha hydro – “suv”, sphaira – “shar”)
(Ingilzcha hydro – “suv”, sphaira – “shar”)
(yunoncha hydro – “quruqlik”, sphaira
– “shar”)
Dunyo okeaniga Gdrosferadagi suvning qancha qismi to’g’ri keladi?
A) 98,5%
B) 92%
C) 96,5%
D) 99%
Dunyo okeanlari nechta?
3ta
2ta C) 4ta
5ta
Dunyo okeanlarida jami nechta dengiz mavjud?
92ta
68ta
70ta D) 67ta
Dunyo okeaning maydoni qancha?
362 mln km2
262 mln km2
162 mln km2 D) 361 mln km2
Gidrosferada suv necha xil usulda uchuraydi?
A) 2xil B) 3xil
1xil
4xil
Okean, dengiz va ko‘llarni yoki ularning qismlarini tutashtirib turuvchi ikki quruqlik orasida joylashgan tor suvli yo‘lak nima deyiladi?
A) Qo‘ltiqlar B) Bo‘g‘iz
Dengizlar
Okeanlar
Okean, dengiz va ko‘llarning quruqlik ichkarisiga kirib borgan kichik va sayoz qismlari nima deyiladi?
Qo‘ltiqlar
Bo‘g‘iz
Dengizlar
Okeanlar
Okeanning bir qismi bo‘lib, ular okeandan quruqlik yoki orollar, yarimorollar va suvosti relyefining ko‘tarilgan joylari bilan ajralib turadigan joylar nima deyiladi?
Qo‘ltiqlar
Bo‘g‘iz C) Dengizlar
D) Okeanlar
Bo‘g‘izlarga misol?
Dreyk, Mozambik, Gibraltar, Bengal
Bengal, Fors
Tinch, Atlantika, Hind va Shimoliy Muz
Gibraltar, La Mansh
Qo‘ltiqlarga misol keltiring?
A) Dreyk, Mozambik, Gibraltar, Bengal B) Bengal, Fors
Tinch, Atlantika, Hind va Shimoliy Muz
Gibraltar, La Mansh 12.Okeanlarga misol keltiring?
Dreyk, Mozambik, Gibraltar, Bengal
Bengal, Fors
Tinch, Atlantika, Hind va Shimoliy Muz
Gibraltar, La Mansh 13.Okeanlar tubida qanday relyeflar mavjud?
Materik sayozligi, materik yonbag‘ri
Materik etagi, okean tubi
O‘rta okean tizmalari va chuqur cho‘kmalar
Hamma javob to’g’ri
14. shelf chuqurligi qanchadan oshmaydi?
300m
400m
100m D) 200m
15. 200 metrdan 2500 – 3000 metr chuqurlikkacha bo‘lgan joylar nima deyiladi?
Materik sayozligi
Materik etagi
Materik yonbag‘ri
Okean tubi
Dengiz va okeanlarning chuqurligi nima yordamida o’lchanadi?
A) Seysmograf B) Exolot
Defktoskoplar
Seysmogramma
O’rta okean tizimlarining uzunligi qancha?
60 ming km
70 ming km
90 ming km
50 ming km
Tovushning suvda tarqalish tezligi 1500 m/s, ya‘ni tovush to‘lqini
suvda 1 sekundda 1500 m masofani bosib o‘tadi.Masalan, agar dengiz ostiga tovush to‘lqini 5 sekundda borib, qaytsa dengiz chuqurligi qancha?
A) 6500m
B) 4500m C) 7500m D) 5500m
Gidrosfera qanday suvlardan tashkil topadi?
Oken
Quruqlik
Atmosfera
Hamma javob to’g’ri
Okeanlar tubi relyefida uzluksiz davom etadigan o‘rta okean tizimlarida nimalar mavjud?
Vulqonli tog’lar
Cho’kmalar
Soylik va platorlar D) Hamma javob to’g’ri
Rasimda tasvirlangan uskuna nomini aniqlang?
A) Seysmograf B) Exolot
Defktoskoplar
Seysmogramma
Exolotdan yuborilgan tovush to‘lqini
2 sekunddan so‘ng dengiz tubiga yetib borganligi ma’lum bo‘lsa, dengiz chuqurligini toping?
A) 4000m
B) 2000m C) 3000m
D) 300m
|
| |
Tuzuvchi:Admin@Admin# - Tabiiy fanlar 6-sinf

|
Tabiiy fanlar 6-sinf
|
bet | 27/51 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 5,51 Mb. | | #273059 |
Bog'liq 6 sinf biologiya sotuvgaTuzuvchi:Admin@Admin#
1:30 000 000 masshtabli xaritada ikki shahar orasidagi masofa:a) 3 cm; b) 5 cm;
d) 10 cm; e) 15 cm bo‘lsa, ular orasidagi haqiqiy masofani aniqlang?
A) a-900km; b-1500km; d-4000km e-4500km
B) a-1200km; b-1600km; d-3000km; e-4500km
C) a-900km; b-1500km; d-3000km; e-4500km
D) a-1200km; b-1500km; d-3000km; e-4500km
Masshtabi 1:20 000 000 bo‘lgan xaritada ikki shahar orasidagi masofa 6 cm ga teng. Shaharlar orasidagi haqiqiy masofani toping?
1400km
1300km
2000km D) 1200km
Xarita masshtabi 1:6 000 000, A va B joylar orasidagi haqiqiy masofa 720 km ga teng. Xaritada A va B nuqtalar orasidagi masofani toping?
14sm
20sm C) 12sm
D) 10sm
Toshkent va Samarqand shaharlari orasidagi masofa taxminan 300 km. Masshtabi 1:5 000 000 bo‘lsa, xaritada ikki shahar orasidagi masofa qanchaga teng bo‘ladi?
6sm
7sm
9sm
To’g’ri javob yo’q 5.Jadvalni to’ldiring?
Sonli masshtab Nomli masshtab
1 сm da 700 km
1 : 60 000 000
1 сm da 300 km
1 : 8 000 000
1 сm da 15 km
1 : 35 000 000
6. 1:500 000 masshtabda tuzilgan xarita masshtabiga ko‘ra xaritalarning qaysi turiga mansub?
A) yirik masshtabli xarita B) o‘rta masshtabli xarita
mayda masshtabli xarita
To’g’ri javob yo’q
7.500km masofa birinchi xaritada 8sm ikkinchi xaritada 10sm bo’lsa xaritalarning mashtablarini aniqlang (a); qaysi xarita masshtabi yirikroq (b)?
a-birinchi xarita 62,5sm; ikkinchi xarita 50sm; b-62,5 xarita masshtabi yirikroq
a-birinchi xarita 50sm; ikkinchi xarita 62,5sm; b-62,5 xarita masshtabi yirikroq C) a-birinchi xarita 62,5sm; ikkinchi xarita 50sm; b-50sm xarita masshtabi yirikroq
D) a-birinchi xarita 50sm; ikkinchi xarita 62,5sm; b-50sm xarita masshtabi yirikroq
8.A va B nuqta oralig’idagi haqiqiy masofa 1500km xaritada ushbu masofa 10sm qilib tasvirlangan bo’lsa xarita masshtabini (m) aniqlang?
A) 150000m B) 1500000m
C) 150m
D) 1500m
43-MAVZU. GEOGRAFIK KOORDINATALARNI ANIQLASH
|
| |
Tuzuvchi:Admin@Admin# - Tabiiy fanlar 6-sinf

|
Tabiiy fanlar 6-sinf
|
bet | 29/51 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 5,51 Mb. | | #273059 |
Bog'liq 6 sinf biologiya sotuvgaTuzuvchi:Admin@Admin#
Relyef deb nimaga aytiladi?
Barcha baland yerlar relyef deb ataladi
Keng tekisliklar relyef deyiladi
Barcha past balandliklar relyef deb aytiladi
A va B
Joyning necha xil balandligi mavjud (a); va ular qaysilar (b)?
a-2xil; b-Joyning mutlaq balandlig, nisbiy balandlig
a-2xil; b-Tabiiy balandlig,nisbiy balandlig
3-xil; a-Tabiiy balandlig,nisbiy balandlig,mutlaq balandlig
A va B
Yer yuzasidagi balandliklar nima yordamida o’lchanadi?
A) Seysmograf B) Nivelir
Defktoskoplar
A va B
Gorizontallar deb nimaga aytiladi?
Quruqlik yuzasidagi mutlaq balandligi bir xil bo‘lmagan nuqtalarni xaritalarda tutashtiruvchi chiziqlarga aytiladi
Suv yuzasidagi mutlaq balandligi bir xil bo‘lgan nuqtalarni xaritalarda tutashtiruvchi chiziqlarga aytiladi
Quruqlik yuzasidagi mutlaq balandligi bir xil bo‘lgan nuqtalarni xaritalarda tutashtiruvchi chiziqlarga aytiladi
Suv yuzasidagi mutlaq balandligi bir xil bo‘lmagan nuqtalarni xaritalarda tutashtiruvchi chiziqlarga aytiladi
Yer yuzasi qaysi tomonga qiya bo‘lsa, gorizontallarga qiya tomonni ko‘rsatuvchi chiziqcha qo‘yiladi. Bu chiziqcha deyiladi?
Botiqlik
Meridianlar
Parallellar D) Bergshtrix
Joyning mutlaq balandligi. Deb nimaga aytiladi?
Yer yuzidagi har bir joyning dengiz (okean) sathidan balandligi mutlaq balandlik deyiladi
Yer yuzidagi har bir joyning dengiz (okean) sathidan pastligi mutlaq balandlik deyiladi
Yer yuzidagi har bir joyning dengiz (cho’l) sathidan pastligi mutlaq balandlik deyiladi
Yer yuzidagi har bir joyning dengiz (cho’l) sathidan balandligi mutlaq balandlik deyiladi
Joyning nisbiy balandligi deb nimaga aytiladi?
Yer yuzasidagi biror nuqtaning boshqa nuqtadan qiya balandligiga nisbiy balandlik deyiladi
Yer yuzasidagi biror nuqtaning boshqa nuqtadan tik balandligiga nisbiy balandlik deyiladi
Yer yuzasidagi biror nuqtaning boshqa nuqtadan botiq balandligiga nisbiy balandlik deyiladi
To’g’ri javob yo’q
Toshkent shahrining dengiz sathidan o‘rtacha balandligi qancha?
A) 200m B) 300m C) 500m D) 400m
O‘zbekistondagi eng baland tog‘ – Hazrati Sulton cho‘qqisining balandligi qancha?
A) 4743m
B) 5000m
C) 3643m D) 4643m
10, 0 balandlik deb qabul qilingan joyni aniqlang?
Kronshtad shahrida o‘rnatilgan belgi futshtok
Jarliklar 0 balandlik deb qabul qilingan
Qiya tog’lar 0 balandlik deb qabul qilingan
B va C
|
| |
Muhokama uchun savollar - Жалолидин Румий

Muhokama uchun savollar:
1. Adibning ilm o’rganishi haqida mulohaza yuriting.
2. Dramaturg M.F.Oxundovning ozarbayjon milliy teatriga asos bo’lgan nechta komediyasini bilasiz?
2 – asosiy savol bo’yicha darsning maqsadi:
M. F. Oxundovning nasriy asarlari haqida ma’lumot berish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1. Adibning nasriy asarlari to’g’risida umumiy ma’lumot beradi.
2. «Aldangan yulduzlar» qissasini tahlil qiladi.
3. Shoirlik va ma’rifatparvarlik faoliyatini izohlaydi.
2 – asosiy savolning bayoni:
Mirza Fatali Oxundovning nasriy asarlari orasida xalq og’zaki ijodi materiallaridan keng foydalanib yozilgan «Aldangan yulduzlar» qissasi mashhurdir. M.F.Oxundovning ushbu qissasi o’sha davrda realistik nasrning paydo bo’layotganligidan dalolat berar edi.
U faylasuf sifatida 1864–1865 yillarda «Kamol-ud-dovla maktublari» asarini yaratib, unda falsafiy qarashlarini bayon qildi.
M.F.Oxundovning shoirlik va ilg’or ma’rifatparvarlik faoliyati Ozarbayjon adabiyotining bundan keyingi taraqqiyotiga kuchli ta’sir ko’rsatdi. M.Oxundov–Ozarbayjon dramaturgiyasining ham asoschisi. Uning ijodi 30–yillardan boshlanadi. 1937 yilda Pushkinga bag’ishlab yozgan she’rida rus she’riyatining quyoshi A.S.Pushkin vafoti munosabati bilan yozgan edi:
Ko’zlarimga uyqu kelmay uxlamadim kechasi,
Dilga dedim: - Ey, sirlarning javohir, xazinasi,
Nima bo’ldi gulzoringda bulbullaring sayrashmas?
Nima bo’ldi suv to’tisi og’iz ochmas bir nafas?
Ne sababdan to’silgandir she’riyatning yo’llari?
Bahor keldi. Tomosha qil: ko’kalamzor qizlari
Yasanishib, balqib turar jamollari, yuzlari?
Muhokama uchun savollar:
1. Adibning ijodi nechanchi yillardan boshlangan?
2. M.F.Oxundovning dunyoqarashi qanday g’oyalar ta’sirida shakllandi?
3. M. Oxundovning ma’rifatparvarlik faoliyatiga munosabatingiz.
|