nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Emulsion asosdagi surtmalar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

|
Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 249/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Emulsion asosdagi surtmalar
Emulsion asosdagi surtmalar yirik farmatsevtik ishlab chiqarish korxonalarida ishlab
chiqariladi, chunki ularni ishlab chiqarish bir vaqtda emulgatorni tayyorlab olish bilan ham
bog’liqdir. Dorixonada tayyor asos yoki emulgator bo’lganida emulsion asosdagi surtmalarni
tayyorlash qulay bo’ladi. Emulgator sifatida ko’pincha T-2 emulgatori qo’llaniladi, uning
yordamida quyidagi konsistent emulsiya olinadi: vazelin 60 qism, emulgator 10 qism, suv 30 qism
(E.N.Kutumova buyicha). Vazelin va emulgator T
2
bug’latish qozonida qizdiriladi, so’ngra
korpusga bo’lib-bo’lib 90-95
0
C gacha qizdirilgan suv quyiladi, 15 minut aralashtiriladi. Korpusda
eriydigan dorivor modda bilan surtma tayyorlashda (masalan, skipidar) uni oldin korpusda eritib
olinadi va so’ngra suv qo’shib aralashtiriladi. Xuddi shu surtmani kaliy yodid bilan tayyorlashda
uni oxirida suvli fazada eritiladi. Suspenzion surtmalarni tayyorlashda erimaydigan modda vazelin
moyi bilan disperslanadi yoki 45
0
S dan yuqori qizdirilmagan asos bilan eziladi. Qaysi usulni
tanlash qattiq faza miqdoriga bog’liq.
Ma’ruza 6
MAVZU 6. Kombinirlangan surtmalar. Dori moddalarning xususiyatlaridan kelib chiqib
mo‘tadil texnologiya ishlab chiqish qoidalari. Surtmalar sifatini baholash.
Ma’ruza maqsadi: Kombinirlangan surtmalar. Dori moddalarning xususiyatlaridan kelib
chiqib mo‘tadil texnologiya ishlab chiqish qoidalari. Surtmalar sifatini baholashga oid nazariy
ma’lumotlarni berish.
Tayanch atama va iboralar:
Unguentum-surtma
Kombinirlangan- surtma tarkibida dori modda suspension hamda emulsion holda bo’lishi
Dispergirlash-maydalash
Emulgirlash- emulgator va moyni bir xil aralashishini ta’minlash
Reja:
1. Kombinirlangan tipdagi surtmalar tayyorlashda ishlatiladigan asoslar.
2. Kombinirlangan tipdagi surtmalarni tayyorlash texnologiyasi asoslariga qo`yilgan
talablar.
3. Kombinirlangan tipdagi surtmalarning umumiy tayyorlash texnologiyasi.
4. Kombinirlangan tipdagi surtmalar texnologiyasining o`ziga xosligi.
|
| |
Gomogen surtma dorilar tayyorlash algoritmi

Tushunchalar
Sizningcha
bu
tushuncha qanday ma'noni
anglatadi?
Qo’shimcha ma'lumot
Gomogеn surtma
Dori moddalari asosda to’liq eriydi
Asoslar
Surtmalar
tеxnologiyasida
dori
vositasini
erituvchi dipеrs muhit
Vazеlin
Gidrofob asos
Jеlatin glitsеrinli
asos
Gidrofil asos
Suvsiz lanolin
Emulgator
Emultsiya
Ikkita
bir-birida aralashmaydigan
suyuqlikdan iborat dispеrs sistеma
Etakridin laktat
Dori
moddasi
Tushuntirish matni
1.
Eritma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash
Eritma tipidagi surtma dorilar deb, tarkibiga kiruvchi quruq
moddalarning asoslarida
erishi yoki birini-biri eritishi natijasida qotishma hosil bo’lishiga aytiladi.
Oling: Kamfora- 1,0
Vazelin - 6,0
Suvsiz lanolin - 3,0
Aralashtiring.
Bering. Belgilang.
Hisoblash: Suvsiz lanolin 3,0
Kamfora 1,0
Vazelin 6,0
Umumiy og’irligi 10,0
Texnologiyasi: Suvsiz lanolin bilan vazelin chinni kosachada suv hammomida eritiladi,
so’ngra kamfora iliq aralashmada eritilib dokadan suziladi va sovuguncha aralashtiriladi.
Tayyor
surtma dori sariq rangli, kamfora hidiga ega. Surtma dori shakliga kerakli yorliq
yopishtirilib, bemorga berish uchun tayyorlanadi.
Oling: Anestezin 0,5
Vazelin 10,0
Aralashtiring. Bering. Belgilang.
Ma’ruza maqsadi - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

BA’ZI BIR SURTMA ASOSLARINING EMULGIRLOVCHI XUSUSIYATI
ASOSLAR
100 G ASOSGA QO’SHILADIGAN MODDA
MIQDORI
suv
glitserin
Etil spirti
Dimeksid
70%
90%
Cho’chqa yog’i
5
130
20
01
08
Gidrogenizatsiya
qilingan
yog’lar
7
5
-
-
-
-
Suvsiz lanolin
180-
220
120-140
30-40
16
45
Suvli lanolin
110-
140
60
20-25
aralashmaydi
30
Vazelin
5
40
0.15
0,2
4
Vazelin
q5%
suvsiz
lanolin
100-
140
110
20-25
-
-
Vazelin
q50%
suvsiz
lanolin
230
300
-
13
-
Vazelin suvsiz lanolin
(1:1)
-
-
-
-
23
Konsistent emulsion asos
-
-
-
-
35
Emulsion asoslar uchun yordamchi syuqliqlarni tanlashda emulsiyaning tashqi fazasi bilan
qovushqoqligini e'tiborga olgan holda tanlanadi. Masalan, to’g’ri
emulsiya tayyorlashda
yordamchi modda sifatida glitsеrin, propilеnglikol va suv bilan yaxshi aralashadigan moddalar
ham misol bo’ladi. Agar tеskari emulsiya tipida bo’lsa, yordamchi suyuqlik sifatida minеral yoki
o’simlik moylari ishlatiladi.
17
Size 
va 
Position - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

12.14-rasm. Bu sahifaga nusxalanib qoʻyilgandan keyin ushbu
tasvirning asl oʻlchami.
Agar tasvirning oʻlchami faqat bir tomodan oʻzgartirilsa, u
xuddi 12.15-rasmdagi koʻrinishga ega boʻladi.
12.15-rasm. Tasvirning faqat oʻng tomondan oʻzgatirilgandan
keyin u qiyshayadi.
Biroq tasvirni tepa yoki pastda oʻlchamini oʻzgartirish orqali bu
cho‘zilishni tuzatish mumkin (12.16-rasm).
12.16-rasm. cho‘zilishni tuzatish uchun tasvirning oʻlchami
pastdan oʻzgartirildi.
Agar tasvirning oʻlchami oʻzgarsa, uning holati yangi
joylashuvni aks ettirish uchun sahifaning pastki chap
burchagida oʻzgaradi (12.13-rasmga qarang).
12.13-rasm. Tasvir oʻlchamini oʻzgartirish chegaralarni ham
tegishli tartibda siljitadi.
Tasvirning tomonlar nisbatini oʻzgartirish
Baʼzan tasvirning
tomonlar nisbatini saqlab qolish yoki
cho‘zish/ezish talab etilishi mumkin. Bu usuldan reklama yoki
hajviy rasm yaratish koʻpincha foydalaniladi.
Nusxalanib, sahifaga joylanadigan tasvirlarning oʻlchami,
12.14-rasmda koʻrsatilganikdek, baʼzan katta boʻlishi
mumkin. Bunday tasvirning oʻlchamini oʻzgartirish paytida
tomonlar nisbati shunday saqlanishi kerakki, u asl tasvir bilan
solishtirilganda tahrirlangan tasvirning proporsiyasi teng
boʻlishi lozim.
Rektal surtmalar - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 265/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Rektal surtmalar bolalar amaliyotida umumiy yoki maxalliy ta’sir ko‘rsatishga mo‘ljallangan bo‘ladi.
Rektal dorilardan tashqari bolalar amaliyotida surtmalar keng qo‘llaniladi. Bolalarga surtmani yaratishda ularning terisi tuzilishi va fiziologiyasini o‘ziga hosligi hisobga olinadi. Ularga taklif qilinayotgan surtmalarni tayyorlashda asosga katta ahamiyat beriladi. Masalan, vazelin va lanolin tarkibli asos uncha to‘g‘ri kelmaydi. Shuning uchun bolalar uchun mo‘ljallangan surtmalarda emulsion va gidrofil asoslarni ishlatish tavsiya etiladi.
|
| |
АКТИВЛАР ВА МАЖБУРИЯТЛАР АУДИТИ

|
АКТИВЛАР ВА МАЖБУРИЯТЛАР АУДИТИ
|
bet | 222/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)АКТИВЛАР ВА МАЖБУРИЯТЛАР АУДИТИ
Асосий воситалар аудити.
Ижара муомалалари аудити.
Капитал қўйилмалар аудити.
Номоддий активлар аудити.
Молиявий инвестициялар аудити.
Товар-моддий заҳиралар аудити.
Хўжалик юритувчи субъектларда ишлаб чиқариш харажатлари аудити.
Маҳсулот сотилиши ва у билан боғлиқ муомалалар аудити.
Касса ва касса муомалалари аудити.
Банкдаги счётларга доир муомалалар аудити.
Меҳнат ҳақи бўйича ҳисоб-китоблар аудити.
Мол етказиб берувчилар ва пудратчилар билан ҳисоблашишлар аудити.
Харидорлар ва буюртмачилар билан ҳисоблашишлар аудити.
Бюджет билан ҳисоб-китоблар аудити.
Мақсадли тушумлар билан боғлиқоперациялар аудити.
Грантлар ва субсидиялар биланбоғлиқоперациялар аудити.
Банк кредитлари бўйича ҳисоблашишлар аудити.
ХУСУСИЙ КАПИТАЛНИНГ ШАКЛЛАНИШИ ҲАМДА ДАРОМАД ВА ХАРАЖАТЛАР АУДИТИ
Корхона хусусий капитали аудити.
Асосий фаолиятдан олинган даромадлар аудити.
Давр харажатлари аудити.
Солиқлар ва мажбурий тўловлар аудити.
*Фаннинг ишчи ўқув дастурини ишлаб чиқишда курс иши мавзуларида қўшимча ва ўзгаришлар киритилиши мумкин.
VIII. АСОСИЙ ВА ҚЎШИМЧА АДАБИЁТЛАР ҲАМДА АХБОРОТ МАНБАЛАРИ
АСОСИЙ АДАБИЁТЛАР
Подольский В. Аудит. Учебник. – М.: Изд. Юрайт, 2010. – 605 стр.
Хайдаров Р., Файзиев Ш. Внутренний аудит. Учебное пособие. –Т.: “IQTISOD-MOLIYA”, 2013. -212 с.
Qo‘ziyev I.N., Fayziev Sh.N., Avloqulov A.Z., Sherimbetov I.X. Ichki audit. O’quv qo‘llanma. -T.: IQTISOD-MOLIYA, 2015. 198 bet.
Fayziyev SH.N., Dusmuratov R.D., Karimov A.A., Kuziyev I.N., Avlokulov A.Z. Audit: Darslik -T.: “Iqtisod-Moliya”, 2015 y. – 430 b.
Кузиев И., Туйчиев А., Хожиев М., Якубов М. Внутренний аудит.Учебное пособие.-Т.: “Iqtisod-Moliya”, 2018 г. – 252 стр.
|
| |
Moy suvli emulsion surtmalar - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

Moy suvli emulsion surtmalar Bu guruhdagi surtmalar, yuqorida bayon etilganidek, tipik sovituvchi surtmalarga kiradi,
bularda emulgator vazifasini surtma tayyorlash jarayonida hosil bo’ladigan sovun bajaradi.
Rp.: Stearini 10,0
Kalii carbonatis 1,0
Natrii tetraboratis 0,5
Ol.Vaselini 15,0
Aq. purificatae 70,0
M.f.unq.
DS.
Kaliy karbonat va bura suvda eritiladi. Stearin (asosan stearin kislota va olein, palmitin
kislota aralashmalaridan tashqil topgan) vazelin moyida eritiladi. Ishqorning natriy tetraboratli
issiq suvli eritmasiga 70-80
0
C da (suv hammomida) ehtiyotlik bilan stearinning moy bilan
aralashmasi quyiladi. Bunda stearin va boshqa kislotalarning kaliyli tuzi hosil bo’ladi, shu bilan bir
vaqtda massaning quyuqlanishi ro’y beradi. Gomogenizatsiyadan so’ng havonchada ishqoriy
reaksiyadagi surtma olinadi. Teriga surtilganda u muguz qavatga oson shimiladi. Suvli fazani
bug’lanishdan va shimilganidan so’ng terida yupqa plenka (sovun-moyli) qoladi, u organik
erituvchilarni, smola, lakni o’tkazmaydi, bu esa uning himoyalovchi surtma sifatida ishlatilishiga
asos bo’ladi. Trietanolaminni emulgator sifatida qo’llash yanada yaxshirokdir. Trietanolamin
siropga o’xshash och-sariq suyuqlik bo’lib, suv, spirt, glitserin va boshqa ko’pgina organiq
erituvchilar bilan yaxshi aralashadi. Yog’ kislotalari bilan trietanolamin dermatologik surtmalar
tarkibiga kiruvchi sovun hosil qiladi. U dorivor moddalarning singishini tezlashtiradi.
Trietanolamin bilan tayyorlangan surtma-emulsiyalar teriga qitiqlovchi ta’sir ko’rsatmaydi.
Shuning uchun kosmetikada keng qo’llaniladi.
Rp.: Triaethanolamini 4.0
Stearini 24.0
Ol. Helianthi 12,0
Aq. purificatae 50.0
M.f. ung.
D.S.
Tayyorlash texnologiyasi xuddi avvalgi dorixatdagidek.
Suspenziya tipidagi linimentlarni tayyorlash

|
Suspenziya tipidagi linimentlarni tayyorlash Pdf ko'rish
|
bet | 254/436 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,28 Mb. | | #149752 |
Bog'liq farmatsevtik texnologiya Suspenziya tipidagi linimentlarni tayyorlash. Suspenziya tipidagi linimentlar dorivor
moddalar asosda hamda suvda erimagan vaqtda hosil bo’ladi. Bunday linimentlar osilmalar
(suspenziyalar) texnologiyasiga asoslanib tayyorlanadi. Suspenziya tipidagi linimentlar
turg’unligini oshirish maqsadida ularga sirt-faol moddalar qo’shiladi.
DF X bo’yicha tarkib:
Rp.:Xeroformii
Picis liqudae 3,0
Olei Ricini 94,0
M.D.S. Vishnevskiy surtmasi.
Kseroform suvda, yog’da erimaydi, shuning uchun preparatga suspenziya holida qo’shiladi.
Dorixatni tayyorlash uchun kseroform qoramoy bilan yaxshilab eziladi, so’ngra oz-ozdan
muntazam aralashtirib turgan holda, kanakunjut moyi qo’shiladi. Tayyor bo’lgan liniment
“Ishlatishdan oldin chayqatilsin”, “Salqin va qorong’i joyda saqlansin” yorliqlari bilan jihozlanib,
bemorga beriladi.
Linimentlar sifatini baholash
Tayyor bo’lgan linimentlar sifatini baholashda: dorixat, pasport, rangi, hidi, mexaniq
aralashmalar bor-yo’qligi va og’irlikdagi bir-biridan farqi ko’riladi, chinligi va miqdori aniqlanadi.
Hozirgi kunda linimentlar surtmalarga bo’lgan barcha talablar asosida sifat nazorati o’tkaziladi.
20
Ma’ruza 8
MAVZU 8. Geterogen linimentlarning xususiy texnologiyasi, sifatini baholash.
Linimentlarning farmakopeya tarkiblari.
Ma’ruza maqsadi: Geterogen linimentlarning xususiy texnologiyasi, sifatini baholash.
Linimentlarning farmakopeya tarkiblariga oid nazariy ma’lumotlarni berish.
Tayanch atama va iboralar:
Linimentlar-quyuq suyuqlik
Linira-surtish
Olimenta-moyli asosdan tashkil topgan linimentlar
Sapolimenta- sovunli asosdan tashkil topgan linimentlar
Gomogen-bir xil yoki o’xshash faza
Geterogen- turli xil yoki har xil faza
Linimentum ammoniatum seu linimentum volatile- uchuvchan liniment yoki ammoniyli linimenti
Reja:
1. Linimentlarning xususiy texnologiyalari.
2. Emulsiya tipidagi linimentlarni tayyorlash.
3. Sovunli linimentlarni tayyorlash.
4. Linimentlarni sifatini nazorat qilish
|
| |
…………………………………………………………… - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

12-bob:
Tasvirlar
Taʼlim maqsadlari
Bu boʻlim yakunida quyidagi bilimlarga ega boʻlasiz:
■
tasvirni joylashtirish va tahrirlash uchun moʻljallangan dastur va auditoriya talablariga javob beradigan dasturiy
vositalardan foydalanish;
■
rasmni qachon tahrirlash kerakligini bilish;
■
tasvirni aniqlik bilan joylashtirish;
■
tasvir oʻlchamini oʻzgartirish;
■
tasvir nisbatlarini saqlash yoki oʻzgartirish, shuningdek kerak boʻlgan joylarda tasvirni xiralashtirish;
■
tasvirni kesib olish, aylantirish va akslantirish;
■
tasvir rangining chuqurligi, yorqinligi va kontrastini sozlash;
■
tezlikni oshirish uchun rasm oʻlchamlarini kichraytirish ;
■
fayl hajmini kamaytirish uchun rasm oʻlchamlarini kichraytirish.
-QOʻSHIMCHA MASHGʻULOT - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Imtihon uslubidagi savollar
Daftaringizga quyidagi savollarga javob yozing.
Darsligingizga yozmang.
11.01. Qaysi turdagi fayllar uchun yoʻqotishli siqish
texnologiyasini qo‘llash mumkin va nima uchun? [3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
11.02. Qachon va nima uchun yoʻqotishsiz siqish
texnologiyadan foydalanish mumkin ekanini
tushuntiring.
[3]
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
……………………………………………………………
11.03. Faylni tez topish uchun uni nomlashning toʻrtta
usulini sanab oʻting.
[4]
a ………………………………………………………
b ………………………………………………………
c ………………………………………………………
d ………………………………………………………
11.04. 11.02-jadvalning ikkinchi ustunini birinchi ustunda
tasvirlangan holat uchun eng mos keluvchi fayl
kengaytmasini yozing.
Fayl kontenti
Fayl
kengaytmasi
Futbol jamoasi aʼzolarining yuqori
aniqlikdagi rasmlari saqlangan fayl
Elektron jadvaldan qanday foydalanish
tasvirlangan hamda Internetga yuklash
uchun qisqa video
Dasturdan qanday foydalanish haqida
maʼlumot beruvchi matnli hujjat
Talabalar shaharchasi xaritasining tasviri
11.02-jadval. Fayl turlari.
11.05. csv fayl kengaytmasining taʼrifini bering va uning
afzallik va kamchiliklarini muhokama qiling.
[4]
147 - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

147
12-bob: Tasvirlar
12-bob haqida umumiy maʼlumot
Tasvirlarni tahrirlash va manipulyatsiya qilishga oid dasturdan
foydalanish koʻnikmalari juda katta ahamiyatga ega boʻlib,
ularni boshqa dasturlarda ham ishlatish mumkin. Matn
muharririda hujjat yaratilganda undagi mos joylarga tasvirlarni
joylashtirish talab etilishi mumkin. Shuningdek, tasvirni tegishli
auditoriya talablariga moslash uchun uni tahrirlash ehtiyoji
paydo boʻlishi mumkin.
Baʼzan tasvirlarning oʻlchamini oʻzgartirish yoki tasvirning
bir qismini qirqib olish zarurati tugʻilishi mumkin. Ayrim
paytlarda tasvirni boshqa tasvirning ustiga butun yoki
qisman joylashtirish (tasvirlarni qatlamlashtirish) yoki tasvirni
asl holatidan teskari tomonga qarab aylantirish (tasvirni
akslantirish yoki aylantirish) talab etilishi mumkin. Masalan,
insonlarning yoshi aks etgan koʻplab reklamalarda tasvirning
ayrim qismlarini oʻzgatirish uchun (deylik, asl rasmda oq
sochli kishining sochini tasvirni tahrirlash vositalari orqali qora
sochga oʻzgartirilishi mumkin) suratni tahrirlash koʻnikmalari
ishlatiladi. “Qizil koʻz” muammosini ham ayrim tasvirlarda
tuzatish imkoniyati mavjud, shu bilan birga, tasvirni qayta
ishlash vositalari koʻk-ekran va yashil-ekran texnologiyalarida
ham ishlatilib, ular video roliklarni boshqa joyda suratga
olinganday aks ettirishga yordam beradi.
Aksariyat veb-saytlarda tasvirlar ishlatiladi, agar ularning
hajmi juda katta va siqiluvchi fayl formatlarida saqlanmagan
bo‘lsa, ular veb-sahifalarning uzoq vaqt yuklanishiga olib
keladi. Bu esa veb-sahifaga kiruvchi mijozlarga tayanadigan
biznes shakllari uchun muammolarni keltirib chiqarishi
mumkin. Odatda foydalanuvchilar uzoq vaqt yuklanuvchi veb-
sahifalardan chiqib ketadilar.
Biroq veb-saytlardan tashqari tasvirlar ishlatiladigan juda koʻp
yoʻnalishlar mavjud boʻlib, bularga reklama, kinomatografiya,
video, poster, broshyura va boshqalarni misol qilish mumkin.
Laboratoriya mashg’uloti - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

4 Laboratoriya mashg’uloti. Mavzu: GOMOGEN SURTMA DORILAR (ERITMA, QOTISHMA) TAYYORLASH. O’qitish maqsadi-:Surtma dorilarni tayyorlashda nazariy bilimlarni laboratoriya
mashg’ulotlarida takomillashtirish. Talabalarni dorixona muassasalarida tayyorlanadigan surtma
dorilarni texnologiyasi bilan tanishtirish, ma’lumotlarni o‘rganish.
Mavzuni ahamiyati:, Berilgan dorixatlar bo’yicha gomogen tipdagi surtma dorilar
tayyorlashni bilish. Dorixatni to’g’riligini tekshira bilish va ularni tayyorlashda zarur bo’lgan
hujjatlar bilan tanishish va ulardan foydalana bilish. Dorixatga kirgan dorivor moddalar miqdorini
hisoblay bilish va asosni tanlay bilish. Surtma dorilar tayyorlash texnologiyasini tanlash va
tayyorlash vaqtida kichik mexanizatsiyalardan foydalana bilish, amaliy ko’nikma hosil qilish va
zamonaviy asoslarni surtma dorilar texnologiyasida ishlata bilish. Tayyorlangan mahsulotni
sifatini aniqash va yozma tekshiruv pasportini yoza bilish, ma’lumotnomalar, adabiyotlarni
o‘rganish.
Vaziyatli masalalar: 1. Farmatsevt suv hammomida suvsiz lanolinni eritib vazelin bilan aralashtirdi, qotishmada
0,5 g mentolni eritdi, soviguncha aralahtirdi. Texnologiyadagi xatolikni toping.
2. Farmatsevt havonchada mentol va kamforani maydaladi, suv hammomida vazelinni eritib,
eritmada tayyorlab qo’yilgan quruq moddalar aralashmasini eritdi, aralashtirib sovutdi.
Texnologiyadagi xatolikni toping.
3. Farmatsevt chinni kosachaga rafinadlangan naftalan nefti, paraffin va petrolatum solib suv
hammomida eritdi, qotishmani soviguncha aralashtirdi. Texnologiyada yo’l q’yilgan
xatolik bormi?
Mustaqil tayyorlash uchun savollar: 1. Qanday dori shakllariga surtma dorilar deyiladi?
2. Surtma dorilar tasnifi.
3. Ishlatilishi bo’yicha surtma dorilar qanday tasniflanadi?
4. Dispers sistema bo’yicha surtma dorilar qanday tasniflanadi?
5. Surtma asoslariga qo’yiladigan talablar.
6. Agar retseptda surtma konsentratsiyasi ko’rsatilmasa necha foizli tayyorlanadi?
7. Eritma tipidagi surtma deb qanday surtmaga aytiladi?
Qotishma tipdagi surtma dorilar texnologiyasini ayting.
Mustaqil bajarish uchun retseptlar

Dermatologik. 2. Nazal 3. Oftalmologik 4.Uretral, rektal, vaginal surtma dorilari.
Surtma dorilari mahaliy va umumiy ta’sir ko’rsatadi. Kosmetika. surtma dorilari alohida
guruhni tashkil qiladi. Surtma dorilarni tayyorlash XI DF "Surtma dori" maqolasi ko’rsatmasiga
binoan surtma dori tarkibiga kiruvchi dori moddalar, ularning fizik- kimyoviy xususiyatlariga
qarab kiritiladi. Ulaming bir- birida erish yoki erimasliklariga qarab eritma, suspenziya, emulsiya
va aralashma shaklidagi surtma dorilar tayyorlanadi.
Agar dori modda asosda erisa, u holda uni asosda eritiladi. Suvda erisa oz miqdordagi suvda
eritib lanolin bilan emulgirlanib, suv va asosda erimasa suspenziya holida qo’shiladi. Rezortsin va
sink sulfat bundan istes’no (ular suvda erisa ham, suspenziya holida qo’shiladi, ko’z surtma
dorilaridan tashqari).
Agar surtma dorilar ofitsinal bo’lsa (U III, IX, X DF siga kiritilgan bo’lsa) u holda shu DFga
kirgan tarkib bo’yicha tayyorlanadi. Agar dorixatda qаnday asos ishlatilishi ko’rsatilmagan bo’lsa,
MTH – me’yoriy - texnik hujjatlarda tasdiqlangan asoslar olinishi shart. Protargol, kollargol va
tanin surtma dorilar ga faqat suvli eritma holida qo’shiladi.
Surtma dori tarkibiga kiruvchi quruq va quyuq ekstraktlarni oldin baravar miqdordagi spirt-
glitserin-suv (1:3:6) aralashmasi bilan ezib olib so’ngra asos qo’shiladi. Dori shakli taribiga
uchuvchan, hidli moddalar kirsa, ularni oxirida sovutilgan asosga qo’shiladi (agar asos isitib
eritilgan bo’lsa).
Surtma dorilar og’irlik bo’yicha tayyorlanadi. Agar dorixatda dorilarni kontsentratsiyasi
ko’rsatilmagan bo’lsa, u holda 10 % li qilib tayyorlab beriladi (А va В ro’yxatdagi preparatlardan
tashqari). Surtma dorilada ishlatiladigan asoslar quyidagi guruhlarga bo’linadi:
-gidrofob;
-gidrofil;
-difil asoslar.
1. Lipofil yoki gidrofob asoslar, suvda erimaydi, ularga quyidagilar kiradi:
a) uglevodorodlar (vazelin, parafin, tserezin, vazelin moyi, naftalan nefti va boshqalar);
b) yog’lar (hayvon va o’simlik yoglari, gidrogenizatsiyalangan yog’lar);
v) yog’simon moddalar (lanolin, Sariq mum);
g) silikonlar (Esilon-5)
2. Gidrofil asoslar, ular suvda erib va boshqa polyar suyuqliklar bilan aralashadi. Lipofil moddalar
bilan esa aralashmaydi. Bu asoslarga quyidagilar kiradi:
a) tabiiy va sun’iy yuqori molekulali birikmalarning geli;
b) adsorbtsiya gidrofil asoslari;
v) yuqori dispers gidrofil-bentonitlarning geli;
g) fitosterin asoslar;
Surtma dorilarni tayyorlash quyidagi bosqichlardan iborat: Asos tanlash, tortib olish, eritish,
preparatlarni tortib olish, maydalash, asos bilan aralashtirish, sifatiga baho berish, idishga joylash,
kerakli yorliq yopishtirish, bemorga berish uchun tayyorlash. surtma dorilarni bemorga berishda
«Sirtga», shuningdek quyidagi ehtiyot yozuvlari /yorliqlari/ bo’lishi lozim «Salqin joyda
saqlansin!», «Qorong’i joyda saqlansin!» va boshqalar.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning Pdf ko'rish
|
bet | 255/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
280
oʻquvchilarning ota-onalari yoki vasiylari esa farzandlarining taʼlim olish
sharoitlarini oʻrganuvchi uy soʻrovnomasini toʻldiradilar.
Taʼlim inspeksiyasi huzuridagi Taʼlim sifatini baholash boʻyicha xalqaro
tadqiqotlarni amalga oshirish Milliy markazi tomonidan oʻzbek, rus va qoraqalpoq
tillarida oʻtkazilgan jarayonlar uchun barcha tadqiqot materiallari: baholash
daftarlari va soʻrovnomalar tegishli tillarga moslashtirilgan holda tarjima qilindi,
xalqaro verifikatsiyadan oʻtkazildi.
PIRLS TADQIQOTIDA YUQORI NATIJALARGA ERISHGAN DAVLATLAR
TAJRIBASI
➖
PIRLS-2021 xalqaro baholash tadqiqotidagi asosiy o’zgarishlarga ko'ra, oxirgi
15 yil ichida dunyoda "yaxshi kitobxonlar" ko'paygani aniqlandi;
➖
2016-yilgi PIRLS tadqiqotida Singapur va Rossiya davlati eng yuqori natijani
qayd etishgan;
➖
PIRLS-2021 tadqiqotida ilk bora mamlakatimiz boshlang’ich 4-sinf o’quvchilari
ishtirok etishdi.
Bizga yo'llagan ko'plab taklif va tavsiyalaringizga binoan PIRLS 2016
tadqiqotining ochiq manbalaridan foydalangan holda, boshlang'ich sinf
o'quvchilarining maktabdagi, uydagi ta'lim sharoitlari hamda do'stlari va
o'qituvchilari bilan munosabatlari yuzasidan ishlab chiqilgan so'rovnoma daftarlari
havola etildi.
Milliy markaz tomonidan ishlab chiqilgan PIRLS xalqaro tadqiqotlariga oid
qo'llanmalar, mashq daftarlari hamda bir qator ta'lim tashkilotlari bilan
hamkorlikda o'tkazilgan barcha vebinar taqdimotlari va video yozuvlar ham
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
|
| |
Tushuntirish matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Tushuntirish matni
Bolalar shamchalarining o‘ziga xos tomonlari:
1. XI - DF ko‘rsatmasi bo‘yicha og‘irligi 0,5-1,5 g bo‘lishi kerak va albatta shifokor tomonidan 1 shamcha - og‘irligi retseptda ko‘rsatilishi lozim;
2. Asosan suvda erimaydigan asoslar qo‘llanilishi kerak;
3. Dozalarga e’tibor berish lozim.
Rektal kapsulalar. SHamchalarning ijobiy tomonlarini hisobga olgan holda, hozirda ularning takomillashtirilgan shakllari tavsiya etilmoqda. Ulardan biri bu rektal kapsula va rektiolalar. Rektal kapsulalar jelatin (64-70%) va glitserin (30-36%) aralashmalaridan tayyorlangan va suspenziya, emulsiya, pastasimon yoki suyuqliklarni joylash uchun mo‘ljallangan mayda idishcha (g‘iloflardir). Ularning afzallik tomonlari shundan iboratki, ularda shamchaga nisbatan yordamchi moddaning miqdori kam, saqlash sharoitlari uncha cheklanmagan va issiq iqlimga ega bo‘lgan mamlakatlarda ishlatish qulay. Ularning ko‘rinishi noksimon, konussimon, tuxumsimon bo‘lishi mumkin va bolalar amaliyotida ishlatish juda ham qulay. Pediatriya amaliyotida antibiotiklar, analgetiklar, trankvilizatorlar, tinchlantiruvchi, spazmolitik ta’sirga ega bo‘lgan rektal kapsulalar ishlab chiqariladi. Masalan, chakanda moyini (0,55 g) saqlovchi rektal kapsulalar qo‘llaniladi (reparativ vosita).
Biroq ushbu vositaning ham kamchiliklari bor: kapsulalar to‘g‘ri ichaqda uzoq vaqt eriydi (30 daqiqadan ko‘p), jelatinadan tayyorlangan kapsulalar ko‘p dori moddalar bilan nomutanosibdir va ularning mikrobiologik jihatdan barqaror emas.
Klizmalar. Klizmalar dori turi sifatida juda qadimdan ma’lum. Bolalar amaliyotida suv–sovunli, suv-glitserinli va moyli klizmalar keng qo‘llanilib kelingan. Bugungi kunda bolalarga klizma sifatida rentgenokontrast moddalar (sergozin, bariy sulfat va b.), spazmolitik (teofillin), anestetik (novokain), tomir tortishiga qarshi vositalar (xloralgidrat), gormonal preparatlar.
|
Talab qilinadi - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 168/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Talab qilinadi: Inventarizatsiya bilan bog’liq tadbirlarni amalga oshiring. Xolatga baho bering.
2-masala. Bank tomonidan korxona kassasiga naqd pul qoldig’i me’yori 20000 so’m qilib belgilangan. Tekshirilayotgan davr mobaynida 5010-«Kassa» schyoti bo’yicha registrda hamda kassa hisobotida naqd pul qoldig’i ko’rsatilgan.
1-fevralda 35000
18-fevralda 760000
1-martda 220000
1-aprelda 286500
15-aprelda 148700
2-mayda 137000
15-mayda 128000
5- iyunda 472700
1-iyulda 127000
10-iyulda 168000
1-avgustda 113000
10-sentyabrda 157000
10-oktyabrda 158000
12-dekabrda 158000
Savdo korxonalari uchun ish haqi berish sanasi har oy uchinchi yoki un ettinchi kuni qilib belgilangan.
Talab qilinadi: Kassada inventarizatsiya koidalari buzilgan yoki yo’qligini aniqlang?
Auditning maqsadi: Xorijiy valyutada ifodalangan mulklar va majburiyatlar hisobi va hisoboti ma’lumotlarini me’yoriy hujjatlarga muvofiq tarzda tashkil qilish.
Xorijiy valyuta bo’yicha hisobot ko’rsatkichlarini haqqoniyligini tekshirish.
Xorijiy valyuta muomalalari hisobi to’liqligi, to’g’riligi va ularning hujjatlarda to’g’ri aks ettirilganligini tekshirish.
Xorijiy valyuta hisobi me’yorlariga amal qilinayotganligini tekshirish.
Xorijiy valyuta muomalalari bo’yicha buxgalteriya hisobi registrlari to’g’ri yuritilayotganligini tekshirish.
1-masala. 6-fevral kuni korxona valyuta schyotiga & 1000 doll.umumiy so’mdagi qiymati 240000 so’m tushdi. Buxgalteriya hisobida quyidagicha buxgalteriya yozuvlari qilingan:
D-t 5220 - 240000
K-t 9010 - 240000
& 700 doll. 169000 so’m uchun joriy yilning 24 fevralida analogik yozuv qilindi. Valyuta schyoti bo’yicha bank ko’chirmasiga hech qanday hujjat ilova qilinmagan.
Talab qilinadi: Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshirib, auditorlik dalolatnomasini tuzing.
|
| |
Yumshoq kosmetik vositalarni fizik-kimyoviy hossalarini baholash

Yumshoq kosmetik vositalarni fizik-kimyoviy hossalarini baholash
Kosmetik kremlar – surtmalar (pastalar) ga o‘xshash quyuq yoki suyuq konsistensiyaga ega, yoqimli tashqi ko‘rinishga va hidga ega bo‘lgan, teri va sochlarni parvarish qilishga mo‘ljallangan kosmetik vositalar. Inglizchadan tarjima qilinganda “qaymoq” ma’nosini anglatadi. Kremlar tarkibida yog‘lar, mumlar, neft mahsulotlari sirtfaol moddalar (SFM), emulgatorlar, to‘ldiruvchilar, konservantlar, biofaol moddalar (BFM), aromatizatorlar va boshqa moddalar bor. Kremlar asosi bo‘yicha:
yog‘li;
emulsion (moy/suv, suv/moy va aralash tipdagilar);
gellar (krem-gel) tasniflanadilar.
Konsistensisi bo‘yicha kremlar quyuq (surtma yoki pastasimon) va suyuq (emulsion) bo‘lib, emulsion kremlar 98% gacha suv saqlashi mumkin.
YOshiga qarab kosmetik kremlar ayollar uchun, erkaklar uchun, o‘smirlar uchun va bolalar uchun bo‘ladi: 18-25 yosh, 25-30 yosh, 30-35 yosht, 35-45 yosh, 45 yoshdan katta). Ishlatish vaqti bo‘yicha kunduzgi (namlovchi va himoyalovchi) va kechqurungi (oziqlantiruvchi)
Funksional ta’siri bo‘yicha oziqlantiruvchi, tozalovchi, namlovchi, maxsus (lifting, oqartiruvchi, qoraytiruvchi) va himoyalovchi kremlar bo‘ladi. Kremlarning sifati DST (GOST 29189-91 va GOST R 52343-2005 «Kremы kosmeticheskie. OTU» talabiga javob berishi lozim.
Kosmetik kremning sifatini baholash GOST 29188.0-91 bo‘yicha amalga oshiriladi. Bunda krem namunalari tanlab olinidi (tasodifiy tanlab olish yo‘li bilan):
10 mingtagacha donadan tashkil topgan har bir partiyadan — 6 donadan kam bo‘lmagan namuna, 10 mingta donadan ko‘p bo‘lgan partiyadan — 3 donadan kam bo‘lmagan namuna, har 5 mingta donadan tashkil topgan partiyadan – 1 namuna tanlab olinadi. Tahlil qilish uchun ajratib olingan namunalar birlashtiriladi va massasi 150 g dan kam bo‘lmagan yig‘ma namuna tashkil qilinadi.
Kosmetik kremlarni GOST talabiga javob berishini tekshirish uchun topshirish-qabul qilish nazoart tajribalari va vaqti-vaqti bilan o‘tkaziladigan nazorat tajribalari mavjud. Tayyor kosmetik krem mahsulotini topshirish-qabul qilish nazorat tajribalarda quyidagi ko‘rsatkichlar aniqlanadi: tashqi ko‘rinishi, rangi, hidi, vodorod rN ko‘rsatkichi, tomchi tushish harorati va kolloid turg‘unligi. Tayyor kosmetik krem mahsulotini vaqti-vaqti bilan nazorat qilish tajribalarida quyidagi ko‘rsatkichlar aniqlanadi: mahsulotning namligi va uchuvchan moddalar miqdori, termobarqarorligi, og‘ir metallar miqdori va mikrobiologik tozaligi.
Kremlar tashqi ko‘rinishi: hidi va rangi bo‘yicha, bir hilligi bo‘yicha va boshqa fizik-kimyoviy ko‘rsatkichlari bo‘yicha baholanish mezonlari 7.3-jadvalda keltirilgan.
3-jadval
|
-masala - Buxgalteriya hisobi va audit

6-masala.
Korxona 273000 sumlik extiyot kism sotib oldi materiallar xisobi xakikiy tannarx buyicha olib borildi. Jumladan KKS-47000 materiallar xakikiy tannarxi 226000 sum extiyot kism kanday xujjat asosida kirim kilinadi? Buxgalteriya utkazmasi berilsin pulni tulab berilsin.
7-masala.
Tukimachilik korxonasi may oyida buyok sotib olish va sarflash buyicha kuyidagi operattsiyalar amalga oshirgan.
- 2-mayda 1 kg uchun 1200 sumdan 100 kg buyok olidi;
- 9-mayda 1 kg uchun 1170 sumdan 300 kg buyok olindi;
- 12-mayda ishlab chikarishga 210 kg buyok sarflandi:
- 20-mayda 140 kg buyok sarflandi;
- 25-maydan 1 kg uchun 1230 sumdan 500 kg buyok olindi;
- Korxonada 1-may xolatiga buyok zaxirasi bulmagan Korxona uzliksiz xisob tizimidan fodalanadi;
Buxgalteriyaga xisob yuritishda yordam bering.
Auditor ushbu jarayonda kaysi xujjatlardan foydalanadi.
8-masala.
Korxona ob’ekt kurilishi uchun olgan matariallarning kolganining 730000 ga sotdi.
Jumladan KKS 122000 sum.
Ushbu materiallarning tannarxi 560000 sumni tashkil kiladi.
DT 5110 KT 6310-730000
DT 4010 KT 9220-730000
DT 6310 KT 4010-730000
DT 9220 KT 1050-560000
DT 9220 KT 6410-122000
Dt 9220 KT 9320-48000
Ushbu buxgalteriya utkazmalari kanday xujjatlarga asoslangan?
9-masala.
Korxona materiallar kiymatini xisob baxosi buyicha aks ettiradi. Oktiyabr boshidagi xolatga kura kuyidagilar xisobda turgan;
- ombordagi material koldigi -600000 sum.
- 1610 schyotning kreditidagi saldo 80000.
- Oktiyabrda xisob baxosi buyicha 800000 sumlik materiallar kirim kilindi. Mol etkazib beruvchilar xisob-kitob xujjatlariga kura materiallarni tannarxi 720000 (KKS 120000 sum) tashkil kiladi. Oktiyabrda 1150000 sumlik xisob baxosi buyicha material asosiy ishlab chikarishga sarflandi.
DT 1010 KT 1510-800000
DT 4410 KT 6010-120000
DT 1510 KT 1610-200000
Iktisod kilingan summani aniklang, buxgalter utkazmalarini tuldiring.
|
Talab qilinadi - Buxgalteriya hisobi va audit

Talab qilinadi: Materiallarni hisobdan chiqarish bilan bog’lik noto’g’ri buxgalteriya provodkalarini aniqlang. Auditorlik hisoboti uchun ma’lumot tayyorlang.
1-masala.
Korxona mol etkazib beruvchidan 270000 sumlik (kks 45000)kurilish materiallari sotib oldi .shartnomada 45% oldindan tulov nazarda tutilgan .kolgan summa 2 oyga kechiktiriladi.tolov muddati kechikkani uchun kechiktirilgan summaning 7% miktorida xak tolanadi.
DT 4310 KT 5110-21500
DT 1050 KT 6010-225000
DT 4410 KT 6010-45000
DT 6010 KT 5110-148500
DT 9610 KT 6920-10395
DT 6920 KT 5110-10395
Topshirik: Yukoridag muomlalar tug’ri va tulik hisobga olinganini tekshiring va auditorlik hisobotini tuzing.
2-masala.
Masulyati cheklangan jamiyatning tasis shartnomasida nazarda tutilishicha ,tasischilar ustav kapitaliga ulush sifatida TMZ larni kiritgan.
“A”Tasischi 70000 sum (kks 11667 s)lik kurilish materiallari;
“B”Tasischi 95000 sumlik tovar kiritgan.
DT 1050 KT 8330-165000
DT 4410 KT 6410-11667
Ushbu buxgalteriya utkazmalarida kanday xatoliklar mavjud ,ular kanday aniklanadi.
3-masala.
Korxona boshka bir korxonadan tekinga 36000sumlik material oldi. Olingan materiallar uchun kay tartibda solik tulaydi.
DT1010 Kt8530 36000
Solik tulanishini buxgalteriyada provodkasida kursating.
4-masala.
Korxona karz shartnomasi buyicha (foizsiz) 1600000 sum (jumladan): KKS – 267000 sum) lik materiallar oldi. Karz muddati tugagach shu kiymatga teng materiallar karz beruvchiga kaytariladi (KKSbilan)
DT 4410 267000
DT 1010 1333000
KT 6820 1600000
Karz muddati tugagach buxgalteriya utkazmalari berilsin.
5-masala.
Korxona uz xodimiga xisobot berish sharti bilan vakillik tadbirlarini utkazish uchun 70000 sum berdi
Xodim ushbu pulga bozordan 75000 sum kiymatga ega poliz ekinlari sotib oldi korxona buxgalteriyasiga bulgan xisobotni takdim etdi.
DT 4230 KT 5010-70000
DT 1090-75000
KT 4230-70000
KT 6970-5000
Ushbu jarayon audit utkazish boskichlarining kay birida kurib chikiladi va foydalanilgan audit manbaalarini keltiring.
|
-LABORATORIYA MASHG’ULOTI - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 270/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
9-LABORATORIYA MASHG’ULOTI
MAVZU: Yangi tug‘ilgan chaqaloqlarga mo‘ljallangan dorilar texnologiyasi
Mavzuni ahamiyati: Yangi tug‘ilgan chaqaloqlar organizmi tuzilishining o‘ziga hos tomonlari, ularga ichish va surtish uchun beriladigan dori vositalarga qo‘yiladigan talablar, sifatini baholash, jihozlovchi materiallarni tanlash prinsiplari, yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun mo‘ljallangan dori preparatlarni saqlash sharoiti va muddati. O‘zbekiston Respublikasida yangi tug‘ilgan chaqaloqlar uchun mo‘ljallangan dori turlarini yaratishdagi muammolarni hal etish masalalari.
Bolalar uchun mo‘ljallangan zamonaviy yumshoq dori turlari texnologiyasi, sifatini baholash, yordamchi moddalarni tanlash asosiy prinsiplarini o‘rganish.
|
| |
Pediatriya amaliyotida qo‘llaniladigan yumshoq dori turlari ta’rifi, texnologiyaining o‘ziga xosligi

Pediatriya amaliyotida qo‘llaniladigan yumshoq dori turlari ta’rifi, texnologiyaining o‘ziga xosligi.
Yumshoq dori turlaridan bolalar amaliyotida rektal dorilar (shamchalar, kapsulalar, rektiolalar, klizmalar) va surtmalar, kremlar, linimentlar ishlatiladi. Ular 10% atrofida retsepturada uchraydi.
Rektal dori turlari. Xozirgi paytda bolalarga mo‘ljallangan dorilarning umumiy hajmida rektal dorilarning miqdori o‘sib borish tendensiyasi kuzatilmokda. Agar 1990 yilda shamchalarga 3,4% (chet elda 17%) to‘g‘ri kelgan bo‘lsa, xozirgi vaqtda esa bu ko‘rsatkich 50% dan oshdi. Bu, bolalar amaliyotida, rektal dorilarni o‘ziga xos ijobiy taraflariga bog‘lik:
- dorilarning ayrim qo‘lansa hidi va yoqimsiz mazasi bilinmaydi;
- dorilar tanaga tezrok so‘riladi, natijada tez ta’sir ko‘rsatadi;
- og‘rik muammosi echiladi;
- allergik reaksiyalar kamayadi;
- oshqozon ichak shilliq pardalariga preparatlarning yallig‘lovchi ta’siri bulmaydi, hamda dori moddalar fermentlarning salbiy ta’siridan xalos bo‘ladi. SHu sababli analgetiklar, isitma tushiruvchi, spazmolitik, steroid gormonlar, allergiyaga qarshi dori preparatlardan suppozitoriya dori shaklini tayoyyorlash istiqboli izlanishlar deb hisoblanadi. Ayniksa bronxial va boshka nafas yo‘llari kasalliklarini davolashda rektal dori turlarini qo‘llash maqsadga muvofiq bo‘ladi.
|
yo‘qotishli va 
yoʻqotishsiz

Masalan, tasvir moviy osmondan iborat boʻlishi mumkin va
bunda koʻk rangining farqlari shunchalik sezilarliki, inson koʻzi
ularni ilgʻay olmaydi, shuning uchun baʼzi o‘zaro o‘xshash
ranglar yoʻqoladi. Siqishdan so‘ng maʼlumotlar hayotiy
ko‘rinishga ega bo‘ladi, chunki asosiy ranglar mavjud bo‘lib,
ularga yaqin rang bilan birlashtiriladi. Joint Photographic
Experts Group (JPEG) – bu yoʻqotishli siqish texnologiyasidan
foydalanadigan fayl kengaytmasiga misol bo‘ladi.
Talab qilinadi - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 162/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Talab qilinadi: Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshiring va holatga baho bering.
2-masala. Korxona o’zida ishlab chiqarilgan oq kiyimlarni bolalar uyiga hayr-sahovat sifatida topshirdi. Bu muomala buxgalteriya hisobida quyidagicha aks etgan.
D-t 9439 K-t 2810 60000
Bu haqiqiy tannarx bo’yicha.
Talab qilinadi: Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshiring va holatga baho bering.
3-masala. Ulgurji savdo tashkiloti tovarlarni hayr sahovat maqsadida maktab internatiga berdi. Ulgurji savdo tashkiloti buxgalteriya hisobida bu muomala quyidagicha aks etgan.
D-t 9439 K-t 2910 130000 hisobga olingan bahoda.
Talab qilinadi: Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshiring va holatga baho bering.
4-masala. Korxona tomonidan xayr exson maqsadida bolalar kasalxonasiga dorilar berildi. Bu muomala bo’yicha summa chakana baho 300000 so’m, savdo ustamasi 30% QQS10% va quyidagicha provodka berilgan.
D-t 8530 K-t 4110 300000
Talab qilinadi: Korxona buxgalteri tomonidan yuqoridagi muomalalar to’g’ri hisobga olinganligini tekshiring va holatga baho bering.
5-masala. Auditorlik tekshiruvi jarayonida auditor quyidagilarni aniqladi:
Hisobot davri boshiga materiallar qoldig’i 2000 ming so’m bo’lib, hisobot davrida asosiy ishlab chiqarish uchun 1000 ming so’mlik, yordamchi ishlab chiqarishga 200 ming so’mlik, transport vositalarining remonti uchun 50 ming so’mlik, boshqaruv extiyojlari uchun 10 ming so’mlik, yotoqxonani ta’mirlash uchun 70 ming sumlik material sarflangan. Ushbu muomalalarni aks ettirish uchun buxgalteriya hisobida quyidagi yozuvlar kilingan:
D-t 2010 «Asosiy ishlab chiqarish» 1000 ming sum
D-t 2310 «Yordamchi ishlab chiqarish» 200 ming sum
D-t 2510 «Umumishlab chiqarish xarajatlari» 60 ming sum
D-t 9410 «Sotish xarajatlari» 70 ming sum
D-t 9420 «Ma’muriy-boshqaruv xarajatlari» 180 ming sum
K-t 1000 «Materiallar» 1330 ming sum.
|
| |
Quyidagi atamalarga izoh bering

|
Quyidagi atamalarga izoh bering
|
bet | 167/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)Quyidagi atamalarga izoh bering: Kassa kirim va chiqim orderlari, kassa kitobi, kassir hisoboti, to’lov talabnomasi va topshiriqnomasi, bank ko’chirmasi, inkasso talabnomasi, kartoteka, akkreditivlar, chek daftarchalari, chet el valyutasi, valyuta kurslaridan farqlar.
NAZORAT SAVOLLARI
O’zbekiston respublikasida kassa muomalalarini yuritish tartibi qaysi me’yoriy hujjatlarga muvofiq tartibga solinib turiladi?
Kassa muomalalarini tekshirishning vazifalari va ketma-ketligi nimalardan iborat?
Kassa muomalalarini tekshirishning qanday usullari qo’llaniladi?
Kassa qoidalariga rioya qilinishini tekshirishga nimalar kiradi?
Kassadagi naqd pullar va qimmatli qog’ozlarni to’g’ri saqlanishini qanday tekshiriladi?
Bank muomalalarini tekshirishning vazifalari va ketma-ketligi nimalardan iborat?
Bankdagi schetlar bo’yicha muomalalarni ishonchliligini va maqsadga muvofiqligini tekshirishda qanday auditorlik protseduralaridan foydalaniladi?
Kassa va Bank muomalalarini audit qilish uchun qaysi hujjatlar va buxgalteriya schetlari tekshirish manbalari bo’lib hisoblanadi?
Yuridik va jismoniy shaxslarga naqd pulga mahsulotlar realizatsiya qilishni tekshirish tartibi qanday amalga oshiriladi?
Hisobdor shaxslarga berilgan naqd pullarni tekshirish tartibi qanday amalga oshiriladi?
Kassa muomalalarini rasmiylashtirish tartibini tekshirish qanday amalga oshiriladi?
Kassadan beriladigan naqd pullarni nazorat qilish qanday amalga oshiriladi?
Kassa davtarini yuritishtartibi va naqd pullarni saqlashni to’g’riligini nazorat qilish qanday amalga oshiriladi?
Xorijiy valyutadagi pullarni qabul qilish va tarqatishni nazorat qilish qanday amalga oshiriladi?
O’zbekiston Respublikasida naqd pulsiz hisob-kitoblarni qaysi me’yoriy hujjatlarga muvofiq tartibga solinib turiladi?
1-masala. 10 fevralda savdo tashkiloti bosh kassasi inventarizatsiya qilindi. Bosh kassir auditorlar komissiyasiga naqd 125000 so’m borligini e’lon qildi. Kassa hisoboti ma’lumoti bo’yicha shu kun boshiga naqd pul qoldig’i 25600 so’m bo’lgan. 10 fevral kuni №151 kassa kirim orderi bo’yicha 1-kassaga 30000 so’m pul tushgan va shu summa kirim qilingan. Shuningdek 2-kassaga tushgan 27000 so’m № 152 kassa kirim orderi bo’yicha kirim qilingan. 10 fevraldagi №137 kassa chiqim orderi bo’yicha bankka 44800 so’m topshirilgan.
Bosh kassir quyidagi shaxslarga maoshgacha pul berganligini tushuntirish xatida ko’rsatib o’tgan:
Sotuvchi Hamidova S.G.ga 55000 so’m.
Ishchi Axmedova A.Sh.ga 40000 so’m.
Kassir Abdullaeva L.A. 35000 so’m
Kassir fikri bo’yicha bu summalar ish haqi beriladigan kun yuqoridagi shaxslardan ushlab qolinadi.
|
| |
-masala - Buxgalteriya hisobi va audit

10-masala.
«Nori Axmedov Bek Adxam» f/x chorvachilik Bilan shugullanadi. 2009 yil, mart oyida 6 oygacha bulgan yosh bir bosh buzok korxonaning aybi bilan xarom uldi. Bir bosh buzokning kiymati 200000 sum. Fermada xar 10 buzokka bir ishchi biriktirilgan Buli, unga 175000 sum mikdorda ish xaki belgilangan. Shuningdek, buzoklarga yaxshi karagani uchun ma’lum mikdorda mukofot puli xam beriladi.
Shunda Ushbu xarajatga utkazma berish uchun 9430-«boshka operattsion xarajatlar» schyotidan foydalangan.
Ushbu utkazmada buxgalterning xotosi va foydalanilgan axborot manbaalari.
7-masala Korxona omboriga 6 000 000 so’mlik materialnikeltirish kerak Materiallarni korxona omboriga olib kelish 300 000 so’m transport xarajat qilingan Ushbu materiallarni ishlab chiqarishga sarflanganida ,materiallarni keltirish bog’liq xarajatlarni quyidagicha joylashtirgan .
Dt 9430 Kt 1510
Auditorlik tekshiruvi paytida auditor yuqoridagi provodka bo’yicha kamchilikni yuz berganini ko’rsatib bergan .
Topshiriq Korxona buxgalteri qanday xatolikka yo’l qo’yilgan.
6-masala Korxonaga tegishli ombor inventarizatsiyadan o’tkazilganda 125000 so’mlik kamomad aniqlandi Ushbu omborga 2600 000 so’mlik material kirim qilinganligi ma’lum bo’lgan ,ishlab chiqarishga 2 100 000 so’mlik material sarflangan . Omborda 500 000 so’mlik material bo’lishi kerak edi . Shu paytda buxgalter quyidagicha provodka
berib kamomadni yopgan.
Dt 9430 Kt 1010 125000
Lekin ombor mudiri Xasanov I kamomadni tan olgan va kamomadni ish haqidan ushlab qolinishiga rozi bo’lgan.
Topshiriq Yuqoridagi kamomad bo’yicha provodkalar tshg’riligini tekshiring.
11-masala.
Bizda quyidagi ma’lumotlar mavjud:
1 kg shrub ishlab chiqarish uchun 3 000 so’mlik metall sarflandi
1 kg shrub ishlab chiqarish uchun 1 000 so’mlik ish haqi sarflandi
1 kg shrub ishlab chiqarish uchun 500 so’mlik elektr energiya sarflandi
1 kg shrub ishlab chiqarish uchun bino amortizatsiyasi uchun 150 so’m sarflandi
1 kg shrub ishlab chiqarish uchun stanok amortizatsiyasi uchun 250 so’m sarflandi
1 kg shrub 6 000 so’mga sotildi
Yuqoridagi ma’lumotlardan foydalanib, mahsulot tannarxini aniqlang va foydani chiqaring. Ushbu jarayonni buxgalteriya provodkalarida aks etiring.
|
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 253

|
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» Pdf ko'rish
|
bet | 253/539 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 6,55 Mb. | | #265996 |
Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
278
Rajabova Kimyoxon Farmonovna
Buxoro viloyati xalq ta’limi boshqarmasi
Tel:+998914100247 E mail:
kimyoxon@umail.uz
XALQ TA’LIMINING BOSHLANG‘ICH SINF BITIRUVCHILARI
O‘RTASIDA O‘TKAZILAYOTGAN XALQARO TADQIQOTLAR
Annotatsiya:
Maqolada boshlang‘ich sinf bitiruvchi o‘quvchilarining o‘qish va
matnni tushunish darajasi va sifatini taqqoslaydigan va milliy ta’lim tizimlaridagi
farqlarni aniqlaydigan PIRLS (Progress in International Reading Literacy Study)
xalqaro baholash monitoringi haqida batafsil ma’lumot berilgan
“Matnni o‘qish va tushunish sifatini o‘rganish” xalqaro tadqiqoti PIRLS
(Progress in International Reading Literacy Study) Ta’lim yutuqlarini baholash
xalqaro assotsiatsiyasi (IEA) tomonidan tashkil etilgan monitoring tadqiqotidir.
Ushbu tadqiqot butun dunyo bo‘ylab boshlang‘ich sinf bitiruvchi o‘quvchilarining
o‘qish va matnni tushunish darajasi va sifatini taqqoslaydi va milliy ta’lim
tizimlaridagi farqlarni aniqlaydi. Tadqiqot davriy ravishda - har besh yilda bir
marta amalga oshiriladi. Bugungi kunga qadar beshta sikl amalga oshirildi: 2001,
2006, 2011, 2016 va 2021-yillarda.
Mamlakatimizning ushbu tadqiqotda ishtirok etishidan maqsad bir qator
savollarga javob olishdir:
- Boshqa mamlakatlardagi tengdoshlariga nisbatan boshlang‘ich maktab
bitiruvchilari qanchalik yaxshi o‘qiydilar?
- Maktab o‘quvchilarining o‘qish savodxonligi qay darajada?
- O'quv davrlarida biron-bir o'zgarish bo'lganmi?
- To‘rtinchi sinf o‘quvchilari o‘qishni yaxshi ko‘radilarmi?
- Oila savodxonlikni rivojlantirishga qanday hissa qo'shadi?
- Bugungi kunda mamlakatimiz maktablarida kitobxonlikni o‘rgatish jarayoni
qanday tashkil etilgan?
- O‘qishga o‘rgatish jarayoni boshqa davlatlar bilan solishtirganda qandaydir
o‘ziga xosliklarga egami va agar shunday bo‘lsa, bu xususiyatlar qanday?
- Boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarimiz qo‘llayotgan o‘qitish usullari boshqa
mamlakatlardagi o‘qituvchilardan farq qiladimi?
Tadqiqot o'quvchilar tomonidan sinfda va maktabdan tashqarida eng ko'p
qo'llaniladigan ikki turdagi o'qishni baholaydi:
- o'qish adabiy tajribasini egallash maqsadida o'qish;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования»
|