nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Unning miqdоri va sifat еlimliligi, Turli unli kоnditеr mahsulоtlari ishlab chiqarishda klеykоvinaning sifat va miqdоri

|
Unning miqdоri va sifat еlimliligi, Turli unli kоnditеr mahsulоtlari ishlab chiqarishda klеykоvinaning sifat va miqdоri
|
bet | 3/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaUnning miqdоri va sifat еlimliligi, Turli unli kоnditеr mahsulоtlari ishlab chiqarishda klеykоvinaning sifat va miqdоri.
Хamir turi
|
Klеykavina miqdоri, %
|
Plastоmеtr PL-2 bo’yicha klеykavinaning elastikligi
|
Klеykavina sifati
|
Uvalanuvchi
|
28-36
|
27-60
|
Kuchsiz, o’rta
|
Biskvitli
|
28-36
|
27-60
|
Kuchsiz, o’rta
|
Еtiladigan
|
28-34
|
60 gacha
|
Kuchsiz, o’rta
|
Varaqa
|
40
|
90-180
|
Kuchli
|
Zavarnоy
|
28-36
|
90-180
|
Kuchli
|
Хamirni еtiltirish usuli
G’оvak strukturali va yuqоri hajmga ega bo’lgan mahsulоtlar hоsil qilish uchun хamir dastlab biоlоgik, mехanik va kimyoviy usullar bilan еtiltiriladi. Хamirni еtiltiruvchilarsiz tayyorlash jarayoni asоsiy urinni egallaydi. Bularga: suzmali chuchvara, chuchvara va lagmоn va bоshqalar.
Biоlоgik usulda хamirni еtiltirish.
Bu usul bijg’ish jarayoniga asоslangan bo’lib, хamirga хamirturush qo’shish va хamirturush fеrmеntlarining birgalikdagi harakatiga asоslangan. Bijg’ishning asоsiy ko’rinishi spirtli bo’lib, bunda gеksоza parchalanib etil spirti va karbоnat angidrid gazini hоsil qiladi.
S6N16О6 ® 2 SО2 + 2S2N5ОN
Spirtli bijg’ish bilan bir vaqtda sut-achitqili bijg’ishlar kuzatiladi. U хamirga un yoki bоshqa хоm ashyo turi, shuningdеk, havоdan to’shadigan baktеriyalar bilan hоsil bo’ladi. Gоmоfеrmеntli (хakikiy) sut-achitki baktеriyalari faqat sut kislоtasini hоsil qiladi.
S6N12О6 ® 2 S2SNОNSООN
Gеtеrоfеrmеntli (хakikiy bo’lmagan) baktеriyalar sut kislоtasi bilan bir qatоrda bоshqa kislоtalarni ham (sirka, vinо, nоrdоn, chumоli va bоshqa) hоsil qiladi.
Hamrning еtilishi karbоnat angidrid gazi ta’sirida bоradi. SHakarlarning bijg’ishi bijg’ishning bоshlang’ich davrida (1,5-2 sоat) yuz bеrishi aniqlangan. Хamirturush fеrmеnti saхaraza ta’sirida un tarkibidagi saхarоzani bir nеcha minut ichida glukoza va fruktоzaga parchalaydi. Un kraхmalining parchalanishi natijasida uzluksiz hоsil bo’layotgan maltоza хamirturush fеrmеnti maltaza ta’sirida parchalanib glukoza hоsil qiladi. Bijg’ishning intеnsiv bоrishi хamirning harоratiga bоg’liq bo’ladi. 25-35 0S оptimal harоrat bo’lib хizmat qiladi. Bijg’ish harоrati 35 0S ga ko’tarilganda bijg’itishning maksimal intеnsivligi оshadi, 45-50 0S harоratda esa fеrmеntlar inaktivatsiyalanadi va хamirturushning hayot faоliyati pasayadi. SHuning uchun ham хamir qоrish harоrati 40 0S dan оshmasligi kеrak. Bijg’itish jarayoniga ma’lum darajada (rN) muhit va оsh tuzi kоntsеntratsiyasi ta’sir ko’rsatadi. Un massasiga nisbatan оsh to’zining 0,1% miqdоrda qo’shilishi bijg’itish jarayoniga ijоbiy ta’sir ko’rsatadi, 1,5-2 % qo’shilganda esa (оddiy хamir uchun) bijg’itish jarayonini to’хtatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Unning miqdоri va sifat еlimliligi, Turli unli kоnditеr mahsulоtlari ishlab chiqarishda klеykоvinaning sifat va miqdоri
|
Мавзу: Синхрон генераторлар ишлаш шароити, тузилиши ва афзалликлари

|
Мавзу: Синхрон генераторлар ишлаш шароити, тузилиши ва афзалликлари
|
bet | 1/9 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,86 Mb. | | #150465 |
Bog'liq ЛЭЖ 6 маъруза СГ (1) Mavzu: Tortuv elektr mashinalarining klassifikaciyasi. Sinhron generatorlar. Reja: 2.Sinhron generatorlarni tuzilishi 4. Tortuv agregatlarining tuzilishi 1.Sinhron generatorlarni ishlash sharoiti - 1.Sinhron generatorlarni ishlash sharoiti
- Lokomotivlarni tortuv elektr mashinalar sarasiga kiruvchi teplovoz tortuv generatori og’ir sharoitda ishlaydi. Tortuv generator o'z tebranishlaridan tashqari dizeldan va harakatlanish jarayonida lokomotiv va poezddan hosil bo'ladigan bir marotaba va ko'p takrorlanuvchi qo'shimcha tebranishlar ta'sirida ishlaydi.
- Tortuv generatorlar havo haroratini keskin o'zgarishi, ya'ni harorat -50 dan +40 gradusgacha, yilning issiq oylarida “O'zbekiston temir yo'llari” aktsiyadorlik jamiyati tasaruffidagi uchastkalarda ba'zi hollarda quyosh ostida +50 gradusdan yuqori haroratda ishlaydi.
- Teplovoz sinhron generatorining vazifasi dizel ishlab chiqgan mexanik energiyani elektr energiyaga aylantirib berish.
- Sinhron generatorlarda kollektor cho'tka qismining yo'qligi, mashinaning aylanuvchi qismida izolyaciyasi tez ishdan chiqishi mumkin bo'lgan cho'lg’amlarning yo'qligi sababli ishonchliligi yuqori.
Generator rotoriga beriladigan quvvat generator quvvatining 1,5 % tashkil qiladi, bu esa ta'mirlash jarayonidagi ish hajmini keskin kamaytiradi. O'zgarmas tok generatorlariga nisbatan kommutasiya jarayonini yo'qligi elektr magnit yuklanishlarni orttirishga imkon beradi. - Generator rotoriga beriladigan quvvat generator quvvatining 1,5 % tashkil qiladi, bu esa ta'mirlash jarayonidagi ish hajmini keskin kamaytiradi. O'zgarmas tok generatorlariga nisbatan kommutasiya jarayonini yo'qligi elektr magnit yuklanishlarni orttirishga imkon beradi.
- Generatorning og’irligi, qimmat elektrotehnik po'lat listlar va mis simlarni kamroq ishlatilishi, tarkibi, tayyorlanishi, qiymati qimmat bo'lgan kollektor mis plastinalarni ishlatilmasligi evaziga kamaytirilgan.
- Shu bilan birga generatorning tan narhi va, foydalanish jarayonida ekspluatacion sarf - harajatlar o'z navbatida kamayadi. Dizel - generator qurilmasining aylanishlar chastotasini o'zgarmas tok generatorlariga nisbatan kattaroq qilinishi dizel generator qurilmasini og’irligini kamaytirish imkonini berdi.
|
| |
O‘zbek milliy suyuq taomlarini tayyorlash texnologiyasi. Milliy taomlardan mastava pishirish

|
O‘zbek milliy suyuq taomlarini tayyorlash texnologiyasi. Milliy taomlardan mastava pishirish
|
bet | 80/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaO‘zbek milliy suyuq taomlarini tayyorlash texnologiyasi. Milliy taomlardan mastava pishirish.
O‘zbek milliy suyuq taomlarini tayyorlash texnologiyasi. Milliy taomlardan mastava pishirish.Parxez taomlar tayyorlash texnologiyasi. Parxez taom pishirish.
Go‘sht (mol, qo‘y, tovuq) va baliq mahsulotlarning ozuqaviy qiymati, ahamiyati, turlari, ularning sifatiga bo‘lgan talablar.
Go‘sht (mol, qo‘y, tovuq) va baliq mahsulotlarning ozuqaviy qiymati, ahamiyati, turlari, ularning sifatiga bo‘lgan talablar Go‘sht yoki baliqni (tozalash) va bo‘laklarga bo‘lish tartibi.Go‘shtga birlamchi ishlov berish. Go‘shtdan yarim tayyor masalliqlar. Parranda
Baliqlar. Saqlash va qayta ishlash jarayoni
Baliqning kimyoviy tarkibi va oziqlik qiymati. Baliq oilalari. Tirik, sovutilgan, muzlatilgan baliqlarning sifat ko‘rsatkichlari. Baliqqa birlamchi ishlov berish va yarim tayyor masalliqlar tayyorlash. Tuzlangan, quritilgan, dudlangan baliqlar. Baliq konservalari. Ikraning oziqlik qiymati, turlari.
|
| |
Tarmoq texnologiyalari

|
Tarmoq texnologiyalari
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,74 Kb. | | #245561 |
Bog'liq Mavzular
Elektron ta’lim muhitida “Tarmoq texnologiyalari” fanini o‘qitish metodikasini takomillashtirish.
Multimediyaviy texnologiyalar asosida interaktiv elektron o‘quv kurslardan foydalanish metodikasini takomillashtirish
Oliy talimda ommaviy ochiq onlayn kurslar vositasida “Kompyuter grafikasi” fanini o‘qitish metodikasini takomillashtirish
Intellektual tizim vositasida talabalarning axborot kompetentligini takomillashtirish metodikasi.
|
| |
Mехanik usulda хamirni еtiltirish

|
Mехanik usulda хamirni еtiltirish
|
bet | 4/80 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #142429 |
Bog'liq Mavzu Xamirdan tayyorlanadigan mahsulotlar RejaMехanik usulda хamirni еtiltirish.
Qandоlat mahsulоtlarining ko’pchiligi uz tarkibiga tabiiy emulgirlоvchi mоddalarni (tuхumli mahsulоtlar lеtsitini, sut va sut mahsulоtlari kazеini) saqlaydi. Хamirdan ba’zi mahsulоtlar ishlab chiqish tехnоlоgiyasi uning tarkibiy qismlarini (undan tashqari) aralashtirishni kuzda tutadi. Bunda yaхshi dispеrgirlangan emulsiya hоsil bo’lguncha aralashtirish davоm ettiriladi. Hоsil qilingan emultsiyani un bilan aralashtirib хamir qоriladi. Emulsiyaning qo’llanilishi natijasida tarkibi bo’yicha va fizik-mехanik хususiyatlariga kura bir хil bo’lgan хamir оlishga imkоn bеradi: Bunday qоrilgan хamirdan tayyorlangan mahsulоtlar sifati yaхshi bo’ladi.
Aralashtirgichlar bilan ko’pirtirishda aralashmalar havоning kichik pufakchalari bilan to’yinadi, natijada uning hajmi kattalashadi. Хamirni bijg’itish va ba’zi bir qandоlat mahsulоtlarini ishlab chiqishda qatlam bеrish jarayoni (yog’ bilan bir nеcha marоtaba yoyilish natijasida hajmi 2-3 baravar kattalashgan qatlamli mahsulоtlar pishirish) kеng qo’llaniladi.
Kimyoviy usulda хamirni еtiltirish.
Unli qandоlat mahsulоtlarining ma’lum qismi juda katta miqdоrdagi yog’ va shakardan ibоrat bo’lib, bular хamirturush faоliyatini to’хtatadi. Bunday mahsulоtlarni ishlab chiqarishda kimyoviy еtiltiruvchilardan fоydalaniladi. Kimyoviy еtiltiruvchilar yoki nоvvоy upalari shunday kimyoviy birikmalarga egaki, ular qizdirilganda хamirni еtiltiruvchi gazsimоn mоddalarni hоsil qiladi. Bunday mоddalarning ajralish jarayoni mahsulоtlarni pishirishda yuz bеradi. Еtiltiruvchi sifatida ko’pincha natriy bikarbоnat va ammоniy karbоnat ishlatiladi. Ular 60-800S harоratgacha qizdirilganda хamirni еtiltiruvchi karbоn kislоtalarga parchalanadi. Natriy bikarbоnat I (ichimlik sоdasi) хamirda natriy karbоnat hоsil bo’lishi bilan karbоnat angidrid gaz va suv tеngligi bilan hоsil bo’ladi.
2 NaHCO3 ® Na2CO3 + CO2 + H2O
Natriy bikarbоnatning bоrligi bilan mahsulоt оltin sarik rangga buyaladi va spеtsifik ta’mga ega bo’ladi. Bunda hоsil bo’lgan natriy karbоnat mahsulоtlarda ishqоr rеaktsiyasini хabar qilib pishirishda хamirdagi vitaminlarning buzilishiga оlib kеladi. YUqоri ishqоrlilik shur-achchiq ta’mli mahsulоtlar va оvqat hazm qilish jarayonini yomоnlashtiradi. Хamirning chеgaralangan ishqоrliligi 0,60S dan ko’p bulmasligi kеrak. Ammоniy karbоnat (NH4)2CO3 хamirda ammiak, karbоnat angidrid gazi va suv ajralishi bilan tеnglashtiriladi.
(NH4)2CO3 ® 2NH3 + CO2 + H2O
Agar qandоlat mahsulоtlari rangini оq rangligiga kоldirish kеrak bo’lsa (masalan, myatno’y pryaniklarda), bunda bijg’ituvchi sifatila ammоniy karbоnat ishlatiladi. Ta’m sifatini yaхshilash uchun unli qandоlat mahsulоtlariga ko’pincha natriy bikarbоnat va ammоniy karbоnat aralashmalari qo’shish tavsiya etiladi.
|
| |
Мустақил таълимни ташкил этишнинг шакли ва мазмуни

|
Мустақил таълимни ташкил этишнинг шакли ва мазмуниBog'liq portal.guldu.uz-JAHON VA TURKIY XALQLAR ADABIYOTI o’quv-uslubiy majmuaМустақил таълимни ташкил этишнинг шакли ва мазмуни
Талаба мустақил ишни тайёрлашда фаннинг хусусиятларини ҳисобга олган ҳолда қуйидаги шакллардан фойдаланиши тавсия этилади:
амалий машғулотларга тайёргарлик;
семинар машғулотларига тайёргарлик;
дарслик ва ўқув қўлланмалар бўйича фан боблари ва мавзуларни ўрганиш;
тарқатма материаллар бўйича маърузалар қисмини ўзлаштириш;
махсус адабиётлар бўйича фанлар бўлимлари ёки мавзулари устида ишлаш;
талабанинг ўқув-илмий-тадқиқот ишларини бажариш билан боғлиқ бўлган фанлар бўлимлари ва мавзуларини чуқур ўрганиш;
фаол ва муаммоли ўқитиш услубидан фойдаланиладиган ўқув машғулотлари.
Тавсия этилаётган мустақил ишларнинг мавзулари:
Ҳомернинг қаҳрамонлар характерини яратиш маҳорати (“Илиада” ва “Одиссея” достонлари асосида)
“Рамаяна” ва жаҳон қаҳрамонлик эпослари
“Илиада” достонида тарихийлик ва мифологик элементлар
Эзоп масалаларида дидактика
“Медея” трагедияси ва “Аргонавтлар” қиссаси
“Илоҳий комедия”да Данте ижтимоий-ахлоқий қарашларининг ифодаланиши
Ф.Рабленинг “Гаргантюа ва Пантагрюэль” асарида схоластик тафаккурга қарши сатирик муносабатнинг ифодаланиши
“Ҳамлет” - Шекспир ижодининг чўққиси
“Дон Кихот” асарида гуманистик ғояларнинг тарғиб қилиниши
“Гулливернинг саёҳатлари” романида Ж.Свифт фантастикасининг реалистик негизи
Г.Э. Лессингнинг “Донишманд Натан” асарида диний қарашлар инсонпарварлик ғояларининг қарши қўйилиши (“Жаҳон адабиёти”га журнали, 2004, 4-5-сонлар).
Ф.Шиллернинг “Қароқчилар” трагедиясида эрксеварлик ғояларининг илгари сурилиши
Гёте “Фауст” асарининг асосий ғояси
Байрон ижодида романтизмнинг ўрни
Стендалнинг “Қизил ва қора” романида ижобий қаҳрамон муаммоси
Бальзак асарларида умуминсоний қадриятлар
“Бовари хоним” романида ижтимоий-сиёсий ва эстетик хом хаёлликнинг фош этилиши
Пушкиннинг “Евгений Онегин” шеърий романи реалистик асар сифатида
Ф.Достоевскийнинг “Жиноят ва жазо” романида психологизм
Э.Золянинг “Ҳамал” романида меҳнат ва манфаат масаласи
Мопассан ҳикояларида психологик таҳлилнинг чуқурлиги
Радий Фишнинг «Жалолиддин Румий» романи.
Рашод Нури Гунтекиннинг «Яшил кеча» романи.
Яшар Камолнинг «Илонни ўлдирсалар» қиссаси.
Нозим Ҳикматнинг «Инсон манзаралари» асари.
Азиз Несиннинг «Футбол қироли» романи.
Фузулийнинг «Лайли ва Мажнун» достони.
Абай шеърлари.
Мухтор Авезовнинг «Қараш-қараш» китоби.
Анвар Олимжоновнинг «Ўтрор тангаси» қиссаси.
Чингиз Айтматовнинг «Оқ кема» қиссаси.
Махтумқули шеърлари.
Хидир Деряевнинг «Қисмат» асари.
Мухтор Авезовнинг «Абай»романи.
Мухтор Авезовнинг «Абай йўли» романи.
Анвар Олимжоновнинг «Маҳамбет найзаси» романи.
Абдужалил Нурпеисовнинг «Қон ва тер» трилогияси.
Ўлжас Сулаймонов шеърлари.
«Манас» эпоси.
ЧингизАйтматовнинг «Жамила», «Оқ кема» қиссалари.
ЧингизАйтматовнинг «Алвидо, Гулсари!», “Соҳил бўйлаб чопаётган олапар”қиссалари.
Махтумқули шеърлари.
Изоҳ: Тавсия қилинганмазкур мавзулардан мустақил таълим учун ажратилган соатлар ҳажмига мос ҳолда фойдаланиш мумкин.
|
| |
Tizimli yondoshuv - Жалолидин Румий

|
Жалолидин РумийBog'liq portal.guldu.uz-JAHON VA TURKIY XALQLAR ADABIYOTI o’quv-uslubiy majmuaTizimli yondoshuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o’zida mujassam etmog’i lozim: jarayonning mantiqiyligi, uning barcha bo’g’inlarini o’zaro bog’langanligi, yaxlitligi bilim olish va kasb egallashning mukammal bo’lishiga hissa qo’shadi.
Faoliyatga yo’naltirilgan yondashuv. Shaxsning jarayonli sifatlarini shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatini jadallashtirish va intensivlashtirish, o’quv jarayonida barcha qobiliyat va imkoniyatlarni, tashabbuskorlikni ochishga yo’naltirilgan ta’limni ifodalaydi. Egallangan bilimlarning ko’nikma va malakaga aylanishi, amaliyotda tatbiq etilishiga sharoit yaratadi.
Dialogik yondashuv. Bu yondoshuv o’quv jarayoni ishtirokchilarining psixologik birligi va o’zaro munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning natijasida shaxsning o’z-o’zini faollashtirishi va o’z-o’zini ko’rsata olishi kabi ijodiy faoliyati kuchayadi. O’qituvchi va talabaning hamkorlikdagi ta’limiy faoliyat yuritishiga zamin yaratadi.
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratlilik, tenglik, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi o’rtasidagi sub’ektiv munosabatlarda hamkorlikni, maqsad va faoliyat mazmunini shakllantirishda erishilgan natijalarni baholashda birgalikda ishlashni joriy etishga e’tiborni qaratish zarurligini bildiradi. Ta’lim jarayonida “sub’ekt-sub’ekt” munosabatlari tarkib topadi.
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali ta’lim oluvchi faoliyatini aktivlashtirish usullaridan biri. Bunda ilmiy bilimni ob’ektiv qarama-qarshiligi va uni hal etish usullarini, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirishni, amaliy faoliyatga ularni ijodiy tarzda qo’llashni ta’minlaydi. Muammoli savol, vazifa, topshiriq va vaziyatlar yaratish va ularga echim topish jarayonida ongli, ijodiy, mustaqil fikrlashga o’rgatiladi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo’llash - hozirgi axborot kommunikatsiya texnologiya vasitalari kuchli rivojlangan sharoitda ulardan to’g’ri va samarali foydalanish, axborotlarni tanlash, saralash, saqlash, qayta ifodalash ko’nikmalari hosil qilinadi. Bu jarayonda kompyuter savodxonligi alohida ahamiyat kasb etadi.
|
| |
Sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti intellektual tizimlar va kompyuter texnologiyalari fakulteti wX0MWg8B7jqBEXv8oBrO190XYUjvyNSa

|
Sharof rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti intellektual tizimlar va kompyuter texnologiyalari fakulteti
|
bet | 1/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 420,3 Kb. | | #238396 |
Bog'liq wX0MWg8B7jqBEXv8oBrO190XYUjvyNSa
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
SHAROF RASHIDOV NOMIDAGI
SAMARQAND DAVLAT UNIVERSITETI
INTELLEKTUAL TIZIMLAR VA KOMPYUTER TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
DASTURIY INJINIRING YO’NALISHI
305-GURUH TALABASI
IMOMNAZAROV XURSHIDNING
AVTOMATLASHTRILGAN ISHCHI O`RINLAR YARATISH
FANIDAN
MUSTAQIL
ISH
Mavzu:Tanlangan ob`yekt modellashtrish, axborot tizimini yaratish.
Tekshirdi: Jumanov I.I
SAMARQAND-2024
Kasalxonada bemorlarni ro`yxatga olish tizimini avtomatlashtrish.
Kasalxona ro`yxatdan o`tish tizimi ma’lumotlar bazasi uchun dasturiy interfeys yaratish jarayonlari.
Kasalxonada bemorlarni ro'yxatga olish tizimini avtomatlashtrish uchun ma'lumotlar bazasini tuzish zarur bo'ladi. Ma'lumotlar bazasi, bemorlar haqida ma'lumotlarni saqlash, boshqarish va qidiruv imkoniyatlarini ta'minlash uchun xizmat qiladi.
Yagona modellashtirish tili, shuningdek, nomi bilan ham tanilgan UML, standartlashtirilgan modellashtirish tilidir. U birlashtirilgan diagrammalar to'plamidan iborat. Bu tizim va dasturiy ta'minotni ishlab chiquvchilarga artefaktlarning dasturiy tizimlarini vizuallashtirish, qurish va hujjatlashtirishda yordam berishdir. Shuningdek, u biznesni modellashtirish va boshqa dasturiy ta'minot bo'lmagan tizimlarni o'z ichiga oladi. UML massiv, murakkab tizimlarni taqlid qiluvchi eng yaxshi muhandislik yondashuvlarini birlashtiradi. Ob'ektga yo'naltirilgan dasturiy ta'minotni yaratish va dasturiy ta'minotni ishlab chiqish jarayoni UMLga tayanadi. UML dasturiy ta'minot loyihasi dizaynini etkazish uchun grafik belgilardan foydalanadi. Jamoalar UML yordamida muloqot qilishlari, dizaynlarni o'rganishlari va dasturiy ta'minotning arxitektura dizaynini sinab ko'rishlari mumkin. UML tizimining yagona vizual tasviri UML diagrammasida ko'rsatilgan. Bu ishlab chiquvchilarga yoki biznes egalariga tizim tuzilishini tushunish, tekshirish va o'rnatishda yordam berishdir. UML diagrammasi biznes jarayonlarini modellashtirish uchun eng ko'p ishlatiladigan vositalardan biri sifatida paydo bo'ldi. Shunday qilib, ob'ektga yo'naltirilgan dasturiy ta'minotni yaratish uchun ham juda muhimdir.
UML diagrammasining ikkita asosiy turi mavjud Strukturaviy UML diagrammasi va Xulq-atvor UML diagrammasi. Har bir UML diagramma turi o'zining kichik turlariga ega. Ushbu qismda biz har bir diagrammaning asosiy maqsadlarini bilish uchun ularni batafsilroq muhokama qilamiz.
Strukturaviy diagrammalar
Ushbu diagrammalar bir nechta ob'ektlarni, shuningdek, tizimning statik tuzilishini ko'rsatadi. Bir yoki bir nechta mavhum amalga oshirish tushunchalari strukturaviy diagrammaning elementlari orasida bo'lishi mumkin.
|
| |
Kompton effekti - Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi

|
Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi
|
bet | 4/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #250993 |
Bog'liq 2-lekciyaKompton effekti - (1.16) va (1.17) formulalarning to‘g‘riligini isbotlash uchun sochiiayotgan yorug£likning chastotasini sochilish burchagiga qanday bog‘langanligini aniqlab olish zarur. 2- rasmda tasvirlangan impulslar diagrammasini ko‘rib chiqaylik
- Rasmda OA o‘qi bo‘yicha bir-lamchi, ya’ni tushayotgan roentgen nurlarining yo‘nalishi ko‘rsatilgan, ОС yo‘nalish bo‘yicha esa elektronlar bilan to‘q- nashish tufayli sochilgan ikki-lamchi Rentgen nurlarining yo‘nalishi beril gan, sochilish burchagini, esa birlamchi kvant va elektronning olgan impulse orasidagi burchakni ifodalaydi. Sochilgan kvantning qiymati va burchak orasidagi bog‘lanishni toppish uchun, (1.17) tenglamaning OA va OB o‘qlarga bo‘lgan proeksiyasi olinadi
Kompton effekti - (1.18)
- (1.19)
- (1.18) va (1.19) tenglamalaming har biri kvadratga ko‘tariladi va hosil bo‘lgan tenglamalar bir-biriga qo‘shiladi. Natijada quyidagi ifodaga kelamiz:
- (1.20)
- Bu ifodani soddalashtirish maqsadida energiyani saqlanish qonunidan foydalaniladi, ya’ni (1.16) tenglama quyidagi ko‘rinishda yoziladi:
- Va ikkala tomoni kvadratga ko‘tariladi. Natijada
-
- (1.21)
Kompton effekti - (1.21) tenlamadan (1.20) tenlama ayirilsa va soda matematik amallar bajarilsa,
- (1.22)
- Ifoda hosil bo‘ladi. (1.22) formulada ni vani orqali almashtirilsa, to'lqin uzunligining o'zgarishi topiladi va mashxur Kompton munosabati hosil qilinadi:
- (1.23)
|
| |
Yorug‘likning kvant nazariyasi

|
Yorug‘likning kvant nazariyasi
|
bet | 2/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #250993 |
Bog'liq 2-lekciya - 1900-yilga kelib Maks Plank absolut qora jism nurlanish muammosini hal etdi va issiqlik nurlanish spektrini aynan ifodalovchi formulani olishga muvaffaq boidi. Ammo Plank buning uchun modda- nurlanish o‘zaro ta’siri haqidagi klassik fikrlarga mutlaqo zid bo‘lgan yangi g‘oya kiritishga majbur bo‘ldi. Uning g‘oyasiga asosan, elektromagnit nurlanish energiyasi uzluksiz ravishda emas, balki alohida diskret porsiyalar - kvantlar – holida atomlar da yutilishi va nurlanishi mumkin. Bunday- energiya kvanti v nurlanish chastotasi bilan h universial doimiy ko’paytmasiga teng bo'lishi kerak ekan:
(1.5) - Bunda
- O’z g‘oyasiga asoslanib hamda statistic fizika qonunlaridan foydalanib, Plank absolut qora jismning issiqlik nurlanish spektrini hisoblaydigan formulaga keldi, ya’ni T temperaturadagi muvozanatli nurlanishning hajmiy energiyasi zichligi uchun quydagi ko‘rinishdagi formulani keltirib chiqardi:
Plank goyasini taxlili - Olingan formulani tahlil qilaylik:
- 1. uchun, ya'ni to'lqin uzunligi A ning yoki temperature T ning kata qiymatlarida eksponentani darajalari bo'yicha qatorga yoyish mumkin. Qatorning birinchi hadli Reley-Jins formulasini beradi.
- 2. uchun, ya’ni yuqori chastotalar yoki past temperaturalar uchun bo‘lib, Plank formulasi quyidagi ko'rinishni oladi:
- (1.8)
- Shunday qilib, klassik tasavvurlarga g‘oyat zid, mutlaqo yangi tushuncha kiritilish natijasida keltirib chiqarilgan Plank formulasi absolut qora jism nurlanishining natijalarini muvaffaqiyatli tarzda tushuntiraoldi, xususan, formula muvozanatli issiqlik nurlanish hodisasini to‘liq tavsiflab beradi.
Eynshteyn goyasi - Plankning nurlanish kvantlari g‘oyasini A. Eynshteyn yanada rivojlantirib, kvant xususiyat umuman yorug‘likka tegishli xususiyatdir, deb hisoblashni taklif etdi. Eynshteynning fikricha, yorug‘lik haqidagi g‘oyaga binoan yorug‘lik –energiyaga egabo‘lishi bilan bir qatorda p-impulsga (bu va bundan keying ifodalarda vector kattaliklani qoraytirilgan harflar bilan belgilanadi) ham ega bo‘lishi kerak, yani
- Harakat qiluvchi yorug‘lik kvantlarini Eynshteyn fotonlar deb nomladi va yorug‘lik fotonlar tarzida nurlanadi, tarqaladi, yutiladi, umuman olganda yorug‘lik fotonlar sifatida mavjuddir deb ta’kidladi
|
| |
Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi

|
Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi
|
bet | 1/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #250993 |
Bog'liq 2-lekciya Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi 2-lekciya Reja Issiqlik nurlanish nazariyasi - Issiqlik nurlanish nazariyasining asosiy maqsadi absolut qora jismning temperaturasi va to‘lqin uzunligi orasidagi bog‘lanishni aniqlashdan iboratdir
Bu sohada tajribalardan kelib chiqadigan xulosalar quyidagicha: - absolut qora jismning nurlanish spektri uzluksiz xarakterga ega.
- har bir temperaturaga tegishli bo‘lgan nurlanishning energetik taqsimotini ifodalovchi egri chiziqda aniq maksimum mavjud bo‘lib, u temperatura oshgan sari qisqa toiqin uzunliklar sohasiga siljiydi.
Stefan-Bolsman qonuni - Absolut qora jismning to‘la nur chiqarish qobiliyatini temperaturaning to‘rtinchi darajasiga proporsionalligini ko‘rsatadi:
- Bunda - Stefan-Bolsman doimiysi bo'lib, tajribada aniqlangan qiymati
- (1.2)
- Absolut qora jism nurlanishi maksimumiga mos keluvchi-to’lqin uzunlikning temperaturaga ko‘paytmasi o‘zgarmas kattalikdir, ya’ni
- Bunda b - Vin doimiysi boiib, tajribalar asosida ekanligi aniqlangan. Bu formuladan ayonki. Absolut qora jismning nurlanish temperaturasi qanсha yuqori bo'lsa, shuncha kichik qiymatga ega boladi. Boshqacha aytganda, nurlanish temperaturasi oshgan sari absolut qora jismning nurlanish qobiliyatining maksimumi qisqa to‘lqin uzunliklar sohasiga siljiydi.
Зиддият - 1900-yilgacha tajribalardan olingan absolut qora jismning nurlanish spektri intensivligining egri chizig‘ini nazariy jihatdan ma’lum bo‘lgan klassik fizikaning fundamental qonunlari asosida tushuntirib bo‘lmadi . Klassik mexanika, statistik termodinamika va elektromagnit nazariyasining qonunlaridan foydalangan holda faqatgina Reley-Jins formulasini olindi, ya’ni
- (1.4)
- bunda – Boisman doimiysi, -nurlanish energiyasi zichligi. Reley-Jins formulasi bilan faqat rasmdagi shtrixlangan qism tushuntira olinadi (past chastotalar sohasi). Reley-Jins formulasiga asosan nurlanish energiyasining to‘la intensivligi cheksiz orta borishi kerak. Eksperiment natijasiga ko‘ra to‘la nurlanishning intensivligi cheklidir. Shunday qilib, hosil qilingan formulalar tajriba bilan keskin qarama-qarshi chiqdi.
|
| |
Eynshteyn goyasi - Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi

|
Kvant nazariyasining paydo bo‘lishi
|
bet | 3/4 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #250993 |
Bog'liq 2-lekciyaEynshteyn goyasi - Yuqoridagi qabul qilingan belgilashlar hisobga olinsa, matematik nuqtayi nazardan energiya va impulsning saqlanish qonunlari quyidagicha ifodalanadi:
- (1.11)
- (1.12)
- Bu tenglamalar yorug‘likning sochilishini, yutilishini va nurlanishini, ya’ni uning asosiy jarayonlarini o‘z ichiga qamrab oladi.
Tashqi fotoelektrik effekt - Fotoeffekt hodisasi uchun (1.11) formula quyidagi ko‘rinishda bo'ladi:
- (1.13) tenglamaEynshteyn tenglamasi deb yuritiladi va uni quyidagicha tushuntirish mumkin: energiyaga ega bo‘lgan foton metal sitri bilan to‘qnashib, o‘z energiyasini elektronga beradi. Ushbu energiyaning bir qismi elektronni metal sirtidan chiqarishga sarflansa ( chiqish ishini bajarish uchun), qolgan qismi elektronning kinetic energiyasiga aylanadi.
- Artur Kompton qisqa to'lqinli elektromagnit nurlanishlami, ya’ni Rentgen nurlarini qattiq jismlarda sochilishiga bog‘liq izlanishlarida nurlanishning to‘lqin uzunligini o‘zgarish hodisasini kashf etdi va bu hodisa Kompton effekti deb nom oldi.
- Kompton effektini yorug‘likning kvant nazariyasi asosida tushuntirildi
Kompton effekti - Rentgen nurlari kvanti bilan to‘qnashgandan keyin elektronning energiyasi juda kata qiymatga ega bo‘lishini ko‘rsatish uchun nisbiylik nazariyasi formulalaridan zarrachaning massasini uning tezligiga bog‘liqligini hisobga olish kerak. Nisbiylik nazariyasiga binoan v tezlikda harakatlanuvchi elektronning kinetic energiyasi
- (1.14)
- Impulsi esa
- (1.15)
- Ga teng, bunda m0- elektronning tinchlikdagi massasi, с- yorug‘likning vakuumdagi tezligi.
- Olingan qiymatlari (1.11) va (1.12) formulaga qo‘yilsa hamda E=0 va P=0 ekanligi nazarda tutilsa, quyidagi natijaga kelinadi:
- (1.16)
- (1.17)
|
| |
3- mavzu: Signallarni diskretlash, kvantlash va kodlash. Reja

|
3- mavzu: Signallarni diskretlash, kvantlash va kodlash. Reja
|
Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 57,1 Kb. | | #123591 |
Bog'liq 3- mavzu Signallarni diskretlash, kvantlash va kodlash. Reja-fayllar.org
3- mavzu: Signallarni diskretlash, kvantlash va kodlash. Reja
3- mavzu: Signallarni diskretlash, kvantlash va kodlash.
Reja:
Signallarni diskretlash.
Signallarni kvantlash.
Signallarni kodlash
1-rasm . Signallarni raqamli holda uzatish tizimining strukturaviy sxemasi
SM-signallar manbai, D- diskretlash,KV-kvantlash,K-kodlash,AL-aloqa liniyasi,RAO- raqamli analog o’zgartirgich.
Signallarga uzluksiz va raqamli ishlov berish
Haqiqiy signallar ko‘p hollarda ularga qandaydir ishlov berishdan oldin filtrdan o‘tkaziladi. Filtr chiqishida uning spektri 0÷G’yu yoki G’1÷G’2 oralig‘ida bo‘ladi. Signal spektri aloqa tizimi turiga va tizimga qo‘yilgan talablarga bog‘liq. Masalan, diskret xabarlarni uzatishda – uzatish tezligiga, teleko‘rsatuv tizimlarida – qabul qilingan standartga, radioeshittirishda – uning toifasiga va h. ga bog‘liq. V.A. Kotelnikov uzluksiz (analog) signallarni diskretizatsiyalash haqidagi teoremasini 1933 yilda “Ochiq fazoning va simning signal uzatish qobilyati” haqidagi ilmiy ishida keltirgan. Ushbu teoremaga asosan spektri yuqori chastotasi
G’yu dan katta bo‘lmagan uzluksiz funksiya f (t) o‘zining
oraliqlarida olingan qiymatlari orqali qayta tiklanishi mumkin.
rasm. Signallarni vaqt diskretlash
Kvantlash jarayoni, Sath bo’yicha kvantlashda kvantlash oraligi kuyidagicha olinadi: b min
L-kvant sathlar soni n=log2L - kvantlar soni
Kvantlash jarayonidan kurinib turibdiki oniy qiymatlar uchun olingan sathlarda xatoliklarga yo’l qo’yiladi. Bu xatolik quyidagi formula yordamida aniqlanadi.
Е
Kvantlash xatoligini butunlay yo’qotib bo’lmaydi, uni faqat kamaytirish mumkin. Kamaytirish usullaridan biri kvantlash oralig’i Δb ni kamaytirish mumkin, lekin bu usul IKM signallarda kodlarning razryadlar sonini oshiradi. Natijada IKM kengayadi. Ko’pgina hollarda kvantlash xatoligini yo’qotish maqsadida nochiziqli kvantlash amalga oshiriladi. Bunda signal oldin kompressor yordamida siqiladi, keyin teng qadamli kvantlanib qabul qilish tomonida ekspander yordamida kengaytiriladi.
7.3- rasm. Signallarni vaqt diskretlash, kvantlash, kodlash vaqt diagrammalari
7.3- rasm. Nochiziqli kvantlash jarayoni
http://fayllar.org
|
| |
Optik chiziq kodlash va uning optik aloqadagi ahamiyati haqida umumiy ma'lumot

|
Optik chiziq kodlash va uning optik aloqadagi ahamiyati haqida umumiy ma'lumot
|
bet | 2/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 160,7 Kb. | | #246745 |
Bog'liq Zamonaviy optik liniya kodlarining turlari taxlili Raximov AOptik chiziq kodlash va uning optik aloqadagi ahamiyati haqida umumiy ma'lumot.
Optik chiziqni kodlash optik aloqa tizimlarining asosiy jihati bo'lib, raqamli ma'lumotlar va optik tolali kabellar orqali uzatiladigan optik signallar o'rtasida ko'prik bo'lib xizmat qiladi. Bu optik aloqa qurilmalari tomonidan samarali uzatilishi, qabul qilinishi va dekodlanishi mumkin bo'lgan optik signallarga ikkilik ma'lumotlarni kodlashni o'z ichiga oladi. Tegishli chiziq kodini tanlash juda muhim, chunki u tizimning ishlashi, ishonchliligi va ma'lumotlarni uzatish samaradorligiga bevosita ta'sir qiladi.
Optik aloqada optik chiziq kodlashning ahamiyatini quyidagi asosiy jihatlarni hisobga olgan holda tushunish mumkin:
Samarali ma'lumotlarni uzatish: Optik chiziq kodlari ikkilik ma'lumotlarni optik tolalar orqali minimal yo'qotish va buzilish bilan uzatilishi mumkin bo'lgan optik signallarga aylantirish uchun mo'ljallangan. Tegishli chiziq kodini sinchkovlik bilan tanlab, yuqori ma'lumotlar tezligiga erishish va mavjud tarmoqli kengligidan maksimal darajada foydalanish mumkin.
Signalning yaxlitligi va ishonchliligi: Yaxshi ishlab chiqilgan optik chiziq kodi uzatilgan signal uzoq masofalarda va turli xil optik buzilishlar, masalan, zaiflashuv, dispersiya va shovqin orqali butunligini saqlab qolishini ta'minlaydi. Bu ishonchli aloqa aloqalarini saqlab qolish va xatolik darajasini minimallashtirish uchun zarurdir.
Sinxronizatsiya va soatni tiklash: Ko'pgina optik chiziq kodlari qabul qiluvchi uzatilgan ma'lumotlarni aniq aniqlashi va sharhlashini ta'minlash uchun sinxronizatsiya va soatni tiklash mexanizmlarini o'z ichiga oladi. Bu, ayniqsa, ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlash va qabul qiluvchi uzatilgan ma'lumotni to'g'ri dekodlashini ta'minlash uchun juda muhimdir.
Muvofiqlik va o'zaro muvofiqlik: Optik chiziq kodlash standartlari turli optik aloqa tizimlari va qurilmalari o'rtasida muvofiqlik va o'zaro ishlashni ta'minlaydi. Standartlashtirilgan liniya kodlari turli ishlab chiqaruvchilarning tizimlari o'rtasida uzluksiz integratsiya va aloqani ta'minlaydi, bu ko'p sotuvchili tarmoqlarni rivojlantirishni osonlashtiradi va joylashtirish xarajatlarini kamaytiradi.
Xulosa qilib aytganda, optik chiziq kodlash optik aloqa tizimlarining ishlashi, ishonchliligi va samaradorligini shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Bu raqamli ma'lumotlarni yuqori aniqlik bilan optik tolali kabellar orqali uzatilishi mumkin bo'lgan optik signallarga aylantirish imkonini beradi, ma'lumotlarning samarali uzatilishini, signalning yaxlitligini va ishonchli aloqani ta'minlaydi. Shu sababli, optik aloqa tarmoqlarining ishlashi va imkoniyatlarini optimallashtirish uchun to'g'ri optik chiziq kodini tanlash juda muhimdir.
|
| |
1-Mustaqil ish mavzulari

|
1-Mustaqil ish mavzulari
|
Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 16,63 Kb. | | #114801 |
Bog'liq 1-mustaqil ish
1-Mustaqil ish mavzulari.
Katta ma’lumotlardan foydalanish va rejalashtirishni muhokama qilish.
Ma’lumotlarni uzatish talablari.
Ma’lumotlar bazasi tizimini arxitekturasi. Relyatsion ma’lumotlar modeli.
1-Mustaqil ish topshiriqlari
1-Mustaqil ish topshiriqlarini topshirish talablari quyidagicha:
Har bir talaba 1-mustaqil ish topshiriqlari bo’yicha mavzulardan tanlab 12-listdan iborat taqdimot tayyorlab, Hemis tizimiga elektron shaklda belgilangan muddatda yuklaydi hamda o’qituvchiga darsdan keyin kelib tayyorlagan taqdimot mavzusi bo’yicha gapirib himoya qilib beradi.
Baholash tartibi:
5 baho - Topshiriq mavzusi bo’yicha taqdimotni talab darajasida tayyorlab belgilangan muddatda Hemis tizimiga yuklab, tayyorlagan mavzulari doirasida berilgan savollarga a’lo javob berish hamda mavzuni to’liq bayon etib bera olish.
4-baho - Topshiriq mavzusi bo’yicha taqdimotni talab darajasida tayyorlab belgilangan muddatda Hemis tizimiga yuklab, tayyorlagan mavzulari doirasida berilgan savollarga yaxshi javob berish hamda mavzuni to’liq bayon etib bera olish.
3 - baho- Topshiriq mavzusi bo’yicha taqdimotni talab darajasida tayyorlab belgilangan muddatda Hemis tizimiga yuklab, tayyorlagan mavzulari doirasida berilgan savollarga qoniqarli javob berish hamda mavzuni to’liq bayon etib bera olish.
2 - baho – Topshiriqga qoyilgan talablarni bajara olmaslik.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
bet | 6/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 160,7 Kb. | | #246745 |
Bog'liq Zamonaviy optik liniya kodlarining turlari taxlili Raximov AFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
https://uz.wikipedia.org/wiki/Optik_aloqa
https://infocom.uz/optik-aloqa-tizimlari/
https://www.ziyouz.com/books/kollej_va_otm_darsliklari/axborot_texnologiyalari/Optik%20aloqa%20asoslari%20(N.Yusupov,%20R.Isayev).pdf
https://cyberleninka.ru/article/n/o-zbekistonda-optik-aloqa-tarmoqlarining-qo-llanilishi-haqida
https://www.researchgate.net/publication/349296865_OPTIK_-TOLALI_ALOQA_LINIYALARI
https://lib.fbtuit.uz/assets/files/Optik-aloqaasoslariN.YusupovR.Isayev.pdf
https://lib.fbtuit.uz/assets/files/Optik-aloqaasoslariN.YusupovR.Isayev.pdf
https://cyberleninka.ru/article/n/optik-tolali-aloqa-liniyalarining-paydo-bo-lish-tarixi-va-o-zbekistonda-optik-tolali-aloqa-liniyalarining-rivojlanishi
https://uz.wikipedia.org/wiki/Optik_tolali_uzatish_liniyasi
https://fayllar.org/optik-aloqa-tizimlari-haqida-umumiy-malumotlar.html
https://srcyrl.fibresplitter.com/news/optical-multiplexing-for-high-speed-communicat-24218621.html
|
| |
Uchinchidan, o‘quv ishlari bo‘yicha

|
Uchinchidan, o‘quv ishlari bo‘yicha
|
bet | 4/14 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 92,51 Kb. | | #124318 |
Bog'liq 8-jigilish-bayonnomasi-2023Uchinchidan, o‘quv ishlari bo‘yicha. O‘quv jarayonini tashkil etish va sifatni oshirish, ilg‘or xorijiy tajribalarni joriy etish hamda natijadorlikni ta’minlashga qaratilgan ishlarni jadallik bilan rivojlantirishimiz lozim.
O‘quv jarayonini sifatli tashkil etish, moddiy-texnik bazani yanada yaxshilash maqsadida filialga birinchi bosqichda 3 dona interaktiv panel olib kelindi. Hozirda o‘quv jarayonida samarali foydalanilmoqda. Keyingi bosqichda super kompyuterlar olish rejalashtirildi.
Kompyuter tizimlari kafedrasi katta o‘qituvchisi G‘iyosbek Po‘latov Hindiston davlatining ITEC dasturi bo‘yicha grantini yutib olib, stajirovkaga yo‘llanma oldi. Joriy yilning 26-martidan 20-may sanasigacha Big Data and Machine learning kurslari doirasida stajirovka o‘tab kelish imkoniga ega bo‘ldi. Bu kabi ishlarni yanada rivojlantirish kerak, stajirovka, akademik almashinuv va xorijda malaka oshirish masalalari keyingi chorakdagi rejalarimizga kiritiladi.
Kuzatuvlarim va tahlillar shuni ko‘rsatyaptiki, dasr tahlili natijalari qoniqarli emas. Dars tahlillari o‘tkazildi, natija meni qoniqtirmadi. Xulosalar qilindi, muddat berildi, bundan keyingi tahlillar asosida Kengash qaroriga asosan aniq choralar belgilanadi.
Talabalar davomati masalasida alohida e’tibor qaratildi. Lekin, davomat ta’lim sifatini ta’minlash uchun yetarli chora emas. Kunlik davomatni tahlil qilib borish mexanizimi yo‘lga qo‘yildi, kundalik ma’lumotlar tahliliga ko‘ra davomat o‘rtacha 90-93 foizni tashkil etmoqda. Eng asosiy vazifamiz ta’lim sifatini ta’minlash darsning sifatini oshirish, fan o‘qituvchilari darsga kelgan talabalarni fanga qiziqtirish metodlaridan foydalanishi lozim.
Shu o‘rinda alohida ta’kidlamoqchiman. Sifatli ta’lim yilida o‘qituvchilarni mahalliy hokimiyat topshiriqlari bo‘yicha jamoatchilik ishlariga umuman jalb qilmadik. Ba’zi ustozlarimizni darsi sifatsiz, sifatidan umuman qoniqqanim yo‘q. “Faqat davomat uchun darsga kelamizmi?” kabi savollar talabalardan kelib tushmoqda. Bugungi kengashdan foydalanib, qaror kiritishni taklif qilaman. Qat’iy ogohlantiraman, aprel-may oylari hisobot davri bo‘ladi, sifatni oshirish bo‘yicha zarur chora-tadbirlar belgilaymiz. Dars tahlillari natijalariga ko‘ra hisobot tayyorlanadi va may oyi Kengash yig‘ilishida muhokamaga qo‘yamiz va 1 yillik mehnat shartnomasiga o‘tamiz.
Strategik rivojlanish bo‘yicha ijro intizomi fakultet dekanlari va har bir kafedra mudirlari qat’iy nazoratga olish talab etiladi. Ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan ishlar tahlil qilinadi. Tahlil natijalariga ko‘ra, kadrlar rotatsiyasini joriy qilish bo‘yicha aniq choralar belgilanadi. Fakultet dekanlari yangi o‘quv yilidan rotatsiya qilinadi.
|
| |
Uchinchi masala bo‘lgan BMI va MDlarini tayyorlash, YDAga tayyorgarlik bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar to‘g‘risida

|
Uchinchi masala bo‘lgan BMI va MDlarini tayyorlash, YDAga tayyorgarlik bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar to‘g‘risida
|
bet | 7/14 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 92,51 Kb. | | #124318 |
Bog'liq 8-jigilish-bayonnomasi-2023Uchinchi masala bo‘lgan BMI va MDlarini tayyorlash, YDAga tayyorgarlik bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar to‘g‘risida O‘quv-uslubiy bo‘lim boshlig‘i Sh.Umarov axborot berdi.
Hozirgi kunda filialda 3 ta fakultet, sirtqi bo‘lim va 9 ta kafedra faoliyat olib bormoqda. Shundan, 6 ta kafedra mutaxassis tayyorlovchi hisoblanadi.
2022/2023-o‘quv yilida filialda 570 nafar bitiruvchi mavjud bo‘lib, ular:
Kunduzgi ta’lim shakli 6 ta ta’lim yo‘nalishida 382 nafar;
Sirtqi ta’lim shakli 2 ta ta’lim yo‘nalishida 113 nafar;
Sirtqi ta’lim shakli 1 ta 2-oliy ta’lim yo‘nalishida 10 nafar;
Magistratura 2 ta ta’lim mutaxassisliklarida 65 nafar talaba bitirmoqda.
Kompyuter injiniringi fakultetida:
Kafedra nomi
|
Ta’lim yo‘nalishi
|
Bitiruvchilar soni
|
Jami
|
BMI
|
Fanlardan YDA
|
Axborot texnologiyalari
|
5330500 - Kompyuter injiniringi (Kompyuter injiniringi)
|
116
|
75
|
41
|
Kompyuter tizimlari
|
5330500 - Kompyuter injiniringi (AT-servis)
|
42
|
42
|
-
|
Telekommunikatsiya injiniringi va kasb ta’limi fakultetida:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Uchinchi masala bo‘lgan BMI va MDlarini tayyorlash, YDAga tayyorgarlik bo‘yicha amalga oshirilayotgan ishlar to‘g‘risida
|
-ta’rif.  hodisaning  hodisa ro’y berdi degan shartda hisoblangan ehtimoliga   hodisaning  hodisa ro’y berishi shartidagi shartli ehtimoli

|
-ta’rif. hodisaning hodisa ro’y berdi degan shartda hisoblangan ehtimoliga hodisaning hodisa ro’y berishi shartidagi shartli ehtimoli
|
bet | 9/13 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 484,16 Kb. | | #251716 |
Bog'liq ehtimollik mustaqil ish baxriddinov3-ta’rif. hodisaning hodisa ro’y berdi degan shartda hisoblangan ehtimoliga hodisaning hodisa ro’y berishi shartidagi shartli ehtimoli deyiladi va yoki bilan belgilanadi.
Agar yoki bo’lsa, u holda va hodisalar bog’liq hodisalar bo’ladi.
Agar va bo’lsa, u holda va hodisalar bog’liqmas hodisalar bo’ladi.
3-teorema. va hodisalar ko’paytmasining ehtimoli hodisalardan birining ehtimoli bilan ikkinchisining birinchi hodisa ro’y berishi shartidagi shartli ehtimoli ko’paytmasiga teng, ya’ni
. (4)
I sboti. ta elementar natijalardan tasi hodisaga, tasi hodisaga moyil bo’lsin. Bunda va hodisalar birgalikda bo’lgan hodisalar, ya’ni ta elementar natijalardan ham hodisaga ham hodisaga moyillari mavjud (2-shakl).
U holda
Bundan
3-misol. 2 ta oq va 5 ta qora shar solingan qutidan tavakkaligiga ketma-ket ikkita shar olinadi va olingan birinchi shar qutiga qaytarilmaydi. Qutidan olingan ikkala sharning oq bo’lishi ehtimolini toping.
Y e c h i s h. Quyidagi hodisalarni qaraymiz: olingan birinchi shar oq,
olingan ikkinchi shar oq, olingan har ikkala shar oq.
U holda
Bundan
(4) ehtimollarni ko’paytirish qoidasi istalgan sondagi hodisalar uchun quyidagicha umumlashtiriladi:
, (5)
ya’ni bir necha hodisalar ko’paytmasining ehtimoli ulardan birining ehtimoli bilan qolganlarining shartli ehtimollari ko’paytmasiga teng bo’ladi, bunda har bir shartli ehtimol o’zidan oldingi barcha hodisalar ro’y berishi shartida hisoblanadi.
(5) formula matematik induksiya metodi bilan isbotlanadi.
4-misol. Oldingi mashg’ulotdagi 4-misolni (5) formula bilan eching.
Y e c h i s h. “matematika” so’zi hosil bo’lishi hodisasi bo’lsin. Bu hodisa birinchi harf M (10 dan 2 imkoniyat), ikkinchi harf A (9 dan 3 imkoniyat),…,oxirgi harf A (1 dan 1 imkoniyat) bo’lganida ro’y beradi.
Demak,
Shu kabi “KATET” so’zi hosil bo’lishi hodisasining ehtimolini topamiz:
4-ta’rif. hodisalardan istalgan bittasining ro’y berishi qolganlarining har qanday ko’paytmasi ro’y bergan yoki ro’y bermaganligiga bog’liq bo’lmasa, bu hodisalarga birgalikda bog’liqmas hodisalar deyiladi.
3- va 4- teoremalardan quyidagi natijalar kelib chiqadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-ta’rif. hodisaning hodisa ro’y berdi degan shartda hisoblangan ehtimoliga hodisaning hodisa ro’y berishi shartidagi shartli ehtimoli
|
Innovative research in science

Innovative research in science
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
26.01.2024
Hajmi
0,99 Mb.
#146589
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Innovative research in science
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Ehtimollikning turli ta’riflari va ular orasidagi farq

|
Ehtimollikning turli ta’riflari va ular orasidagi farq
|
bet | 6/13 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 484,16 Kb. | | #251716 |
Bog'liq ehtimollik mustaqil ish baxriddinov
5.Ehtimollikning turli ta’riflari va ular orasidagi farq.
Ehtimollar nazariyasi matematikada ehtimollikni ifodalaydigan voqea yoki voqeaning ro’y berish ehtimolliklarini o’rganishga yordam beradi. Bu tushuncha statistika, ehtimollar nazariyasi va matematikning boshqa sohalarida muhimdir.
Quyidagi mavzular hodisalar va ularning ehtimolliklari bilan bog’liqdir:
Elementar Hodisalar Fazosi: Bu fazoda quyidagi tushunchalar mavjud:
Elementar Hodisa: Bajarilganda ro’y berishi yoki bermasligi mumkin bo’lgan hodisa.
Kompleks Sharoit: Bir nechta shartlarni bajarish talab qilgan hodisalar.
To’la Gruppa: Barcha elementlari bir xil xususiyatga ega bo’lgan hodisalar.
Bog’liq va Bog’liqmas Hodisalar: Elementlari bir-biriga bog’liq yoki bog’liqmas hodisalar.
Qarama-qarshi Hodisalar: Bitta hodisa bajarilganda boshqa hodisa bajarilmaydi.
Tasodifiy Hodisalar Ehtimoli: Tasodifiy hodisalar (ehtimollar nazariyasida) ma’lum shartlar bajarilganda ro’y berishi ham, bermasligi ham mumkin bo’lgan yoki berishi aniq ehtimollikka ega bo’lgan hodisalardir. Agar ko’p tajribalar o’tkazilganda tasodifiy hodisaning ro’y berish chastotasi biror r soniga yaqinlashsa, mana shu son tasodifiy hodisaning ehtimolidan iborat bo’ladi.
Ehtimollarni Qo’shish va Ko’paytirish Teoremalariga Doir Masalalar: Ehtimollarni qo’shish va ko’paytirish teoremalarini qo’llab-quvvatlaydigan masalalar.
6.Ehtimollar fazosini qurish. Ehtimollik fazosini qurish uchun, o'zgartiruvchan qiymatlar, muhim faktorlar, va turli senariolarga asoslangan ma'lumotlar yordamida bir tahlil o'tkaziladi. Ushbu jarayon quyidagi bosqichlarda bajariladi: 1. Ma'lumotlar to'plash: Ehtimollik tahlili uchun kerakli ma'lumotlar to'planadi. Bu ma'lumotlar, tarixiy ma'lumotlar, qarorlarni o'tkazishga oid istatistik ma'lumotlar, so'nggi tendentsiyalar, va muhtojlar kabi turli manbalardan olingan bo'lishi mumkin.
|
| |
-misol - Telekommunikatsiya texnologiyalari “fakulteti raqamli iqtisodiyot yo’nalishi

|
Telekommunikatsiya texnologiyalari “fakulteti raqamli iqtisodiyot yo’nalishi
|
bet | 13/13 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 484,16 Kb. | | #251716 |
Bog'liq ehtimollik mustaqil ish baxriddinov1.13-misol. Ikki teng kuchli shaxmatchi shaxmat o‘ynashmoqda. Qaysi hodisaning ehtimolligi katta: 4 ta partiyadan 2 tasida yutishmi yoki 6 ta partiyadan 3 tasida yutish. Birinchi holda: n=4, m=2, p= , Bernulli formulasiga ko‘ra .
Ikkinchi holda n=6, m=3, p= va Bernulli formulasiga ko‘ra . . Demak, 4 ta partiyadan 2 tasida yutish ehtimolligi katta ekan.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
A.A.Abdushukurov “Ehtimollar nazariyasi va matematik statistika”
V.Y.Gmurman “ Ehtimollar nazariyasi va matematik statistikadan masalalar yecchishga doir qo’llanma”
|
| |
- teorema - Telekommunikatsiya texnologiyalari “fakulteti raqamli iqtisodiyot yo’nalishi

|
Telekommunikatsiya texnologiyalari “fakulteti raqamli iqtisodiyot yo’nalishi
|
bet | 8/13 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 484,16 Kb. | | #251716 |
Bog'liq ehtimollik mustaqil ish baxriddinov2- teorema. Juft-jufti bilan birgalikda bo’lmagan to’la guruh tashkil etuvshi
hodisalar ehtimollarining yig’indisi birga teng, ya’ni
(2)
Isboti. To’la guruh tashkil etuvchi hodisalar uchun . Bundan tashqari juft-jufti bilan birgalikda bo’lmagan hodisalar uchun . Tengliklarni solishtirib, topamiz:
.
1-natija. Qarama – qarshi hodisalar ehtimollarining yig’indisi birga teng, ya’ni
. (3)
Bundan yoki , belgilashlar kiritsak, kelib chiqadi.
2-misol. 6 ta oq va 2 ta rangli shar solingan qutidan tavakkaliga 4 ta shar olinadi. Olingan sharlar ichida hech bo’lmaganda bitta rangli shar bo’lishi ehtimolini toping.
Y e c h i s h. olingan sharlar ichida hech bo’lmaganda bitta rangli shar bo’lishi hodisasi bo’lsin.
U holda olingan sharlar ichida rangli shar bo’lmasligi hodisasi bo’ladi.
ni topamiz. 8 ta sharlar ichidan 4 ta sharni ta usul bilan olish mumkin. 6 ta oq shardan 4 ta sharni ta usul bilan olish mumkin.
U holda
Bundan
Ehtimollarni ko’paytirish teorimalari
1-ta’rif. Agar hodisaning ro’y berishi hodisaning ro’y berishi yoki ro’y bermasligiga bog’liq bo’lmasa, u holda va hodisalarga bog’liqmas hodisalar deyiladi.
Masalan, tanga ikki marta tashlanganda tangani ikkinchi tashlashda gerbli tomoni tushishi hodisasi tangani birinchi tashlashda gerbli tomoni tushishi hodisasiga bog’liq emas.
2-ta’rif. Agar hodisaning ro’y berishi hodisaning ro’y berishi yoki ro’y bermasligiga bog’liq bo’lsa, u holda va hodisalarga bog’liq hodisalar deyiladi.
Masalan, oq va qora sharlar solingan idishdan tavakkaliga ketma-ket ikkita shar olinsin va birinchi shar idishga qaytarilmasin. Bunda idishdan olingan ikkinchi sharning oq bo’lishi hodisasi idishdan olingan birinchi sharning oq bo’lishi hodisasiga bog’liq bo’ladi.
|
| |