nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Elektr o’lchov asboblarining ishlash printsipini uning qaysi qarashli ekanligi bo’yicha bo’linadi

|
Elektr o’lchov asboblarining ishlash printsipini uning qaysi qarashli ekanligi bo’yicha bo’linadi
|
bet | 24/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarElektr o’lchov asboblarining ishlash printsipini uning qaysi qarashli ekanligi bo’yicha bo’linadi
=====
# Sistemaga
=====
Sinfiga
=====
Aniqlik sinfiga
====
Tok turiga
++++
Elektr o’lchov asboblarining aniqlik sinfi uning bildiradi
=====
Keltirilgan nisbiy xatosini
=====
Xatosini foizda
====
O’lchash davomida yo’l qo’ygan xatosini
=====
Nisbiy xatosini
++++
Elektr o’lchov asbobining shkalasiga qarab …… ma'lumot olinadi
=====
#Hamma javob to’g’ri
====
O’lchash natijaliri to’g’risida
====
Asbob to’g’risida
=====
Yo’l qo’yiladigan xato to’g’risida
=====
Uni qaysi tokni o’lchash to’g’risida
+++++
Elektr zanjirlarini tekshirish uchun foydalaniladi
====
# Avometrdan
=====
Ampermetrdan
=====
Vol'tmetr
====
Ommetrdan
++++
Elektr o’lchov asboblari o’zgaruvchan tokning qiymatini o’lchaydi
#Effektiv
=====
Oniy
====
O’rtacha
++++
Elektr o’lchov asbobi shkalasida nuqta-lar nima uchun qo’yilgan
=====
#Shu nuqtadan boshlab aniq o’lchaydi, Shu nu?talar orasida aniq o’lchaydi
====
Shu nuqtadagi qiymat aniq
====
Shkala vaziyatini ko’rsatadi
=====
Shkala vaziyatini ko’rsatmaydi
++++++
Noelektrik kattalikni elektrik katta-likga aylantiruvchi asbob deyiladi
====
#Datchik
====
Avtometr
=====
Spidometr
=====
Datchiklar va datchiliklarga bo’linadi
=====
#Generator, Parametrik
====
Termodatchik, Parametrik
=====
Qarshilikli, sig’imli
=====
Induktiv, sig’imli
+++++
Qarshilikli datchik qaysi turdagi datchiklarga kiradi
|
| |
Nega aynan uch fazali tokdan foydalaniladi, ikki, to’rt, besh fazali toklardan emas?

|
Nega aynan uch fazali tokdan foydalaniladi, ikki, to’rt, besh fazali toklardan emas?
|
bet | 19/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarNega aynan uch fazali tokdan foydalaniladi, ikki, to’rt, besh fazali toklardan emas?
=====
# Generator yasash qulay, bu sistemada ikki xil kuchlanish olinadi
=====
Rangli metall tejaladi
=====
Dvigatel yasash qulay
=====
Dvigatel yasash noqulay
++++
Uch fazali tok deb bir xil chastotali va amplitudali ammo faza bo’yicha bir-biridan … farq qiluvchi uchta bir fazali elektr zanjiri to’plamiga aytiladi
====
#1/2 davrga
====
1/3 davrga
====
90 gradusga
====
120 gradusga
++++
Uch fazali tok generatorining EYuK vujudga keltiriladigan qismi deb, tok cho’lg’amida magnit oqimi hosil qiladigan qismi deb ataladi
=====
# yakor, induktor
====
induktor, yakor
====
rotor, stator
====
induktor, yakor, stator
+++++
Generatorda stator, rotor esa vazifasini bajaradi
====
# yakor, induktor
====
stator, induktor
====
induktor, yakor
=====
induktor, stator
++++
Uch fazali tok generatorlari statorida bir-biriga nisbatan 1200 burchak ostida joylashgan uchta cho’lg’ami bor, cho’lg’amlarning iste'molchi ulanadigan uchlari harflari bilan, cho’lg’am oxirlari …… harflar bilan belgilanadi
====
#A, B, S
====
X, Y, Z
====
A, X, B, Y, C, Z
====
A, X, Y
++++
Uch fazali tok iste'molchilariga kiradi
=====
#uch va bir fazali elektr dvigatellar va bir fazali elektr jixozlari
=====
uch fazali elektr dvigatel, uch fazali pechlar
====
uch va bir fazali elektr dvigatellar
=====
uch fazali asinxron dvigatel va bir fazali yoritish lampalari
+++++
Uch fazali tok generatori cho’lg’am uchlarini yulduz usulida ulash deb ulashga aytiladi
=====
# cho’lg’am oxirlari o’zaro tutashtirilgan, uchlari bo’sh bo’lgan
=====
birinchi cho’lg’am oxiri ikkinchi cho’lg’am boshiga
====
ikkinchi cho’lg’am oxiri uchunchi cho’lg’am boshiga
====
uchunchi cho’lg’am oxiri birinchi cho’lg’am boshiga
+++++++
|
| |
Oltingugurt bochkalami oltingugurt paligi bilan ehtiyotkorsizlik ravishda

|
Oltingugurt bochkalami oltingugurt paligi bilan ehtiyotkorsizlik ravishda Pdf ko'rish
|
bet | 347/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeOltingugurt bochkalami oltingugurt paligi bilan ehtiyotkorsizlik ravishda
dudlasa u
vinoga o ‘tib qolishi mumkin.
Sharbatni bijg'ishi oldidan qattiq dudlash yoki sulfitlash vinoga oltingugurt
tushishining sababi bo'lishi mumkin. Chunki bunday holatda achitqilar sulfit
angidridni tiklashadi.
Achitqilar ta’sirida tiklanish jarayoni sulfit va sulfitoksid birikmalarida ham
kuzatiladi. Sharbatni sulfitlshda sulfit oksid tuzlami ishlatish natijasida bijg'ishdan
keyin unda serovodorod hidi paydo bo'ladi. Sharbatga bijg'ishdan oldin gips bilan
ishlov berilganda shu holat kuzatiladi. Xulosa qilib aytish mumkinki, serovodorod
asosan yosh vinolarda kuzatiladi.
Yosh vinolami bijg'ishdan keyin birinchi marta degustatsiya qilishda
serovodorod hidi bo'lsa ham u nuqsonga kirmaydi. Suzish paytida oksidlanganda u
butunlay yo'qolib ketadi.
Lekin bu hid nafaqat yosh vinolarda balki boshqa holatlarda ham paydo bo'lishi
mumkin. Masalan, agar vino uzoq vaqt davomida halok bo'layotgan achitqilarda
to'xtab qolsa oltingugurt bor oqsil moddalami parchalovchi bakteriyalar
rivojlanadi. Natijada verovodorod hosil bo'ladi. Ba’zi bir o'g'itlar va tuproq turlari
vinoga ta’sir qilib serovodorod hidini chiqaradi degan fikrlar ham mavjud. Agar
shampan vinolar ultramarin qo'shilgan rafinad bilan shirin qilingan vinolarda
ikkinchi marta bijg'itilsa unda verovodorod paydo bo'lganligi qayd etilgan.
Tarkibida oltingugurt bor ultramarin vinoda oson erib bijg'ishda serovodorod hosil
qiladi. Serovodorod hidini bartaraf etish uchun qator profilaktik choralar mavjud.
Hosil yig'ishdan oldin uzumzorlarga oltingugurt bilan ishlov bermaslik zarur.
Qayta ishlashga kelgan uzumda oltingugurt ko'p bo'lsa unda uni yuvib yuborish
kerak bo'ladi.
|
| |
Bochka, chan, butlarga oltingugurt bilan ishlov berganda piliklar oxirigacha

|
Bochka, chan, butlarga oltingugurt bilan ishlov berganda piliklar oxirigacha Pdf ko'rish
|
bet | 348/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeBochka, chan, butlarga oltingugurt bilan ishlov berganda piliklar oxirigacha
yonib bo'lishi va erigan oltingugurt bochka tubiga oqib tushmasligini nazorat qilish
lozim. Dudlashtiruvchi asboblarda yopib tugamagan erigan oltingugurt oqib
tushadigan kosachasi bo'lishi lozim.
Birinchi suzishni vino achitish quyqa bilan uchrashmasdan o'z vaqtida olib
borish lozim.
Serovodorod hidini ketkazish uchun vine oksidlanish yetishmaganda uni
shamollatadi, sulfitlaydi yoki dudlaydi.
Vinoda achitish cho'kindilari bo'lganda ajralib chiqqan oltingugurt yana bir
marta serovodorod hosil boiishining manbai bo'lishi mumkin. Shuning uchun uni
butunlay yo'q qilish uchun vinoni filtrlaydi yoki yelimlaydi.
Agar vinodagi ko'payib ketgan serovodorodni o'z paytida bartaraf
etilmaganligi sabab spirtlar bilan birikib parchalanishi qiyin bo'lgan merkapton
hosil qilsa, undan hech qanday chora yordamida qutulib bo'lmaydi. Vinosoz
serovodorod hidi dastlab paydo bo'lishi bilan uni bartaraf etish uchun chora
ko'rishi lozim.
249
Tulki hidi.Qulupnay hidi va ta’mini eslatuvchi bu o ‘ziga xos hid uzumlaming
amerika navlari va ulaming gibridlaridan tayyorlangan vinolarda uchraydi. Tulki
hidi uzum po‘stlog‘i va shingillarida mavjud bo'lgan efir yogiari asosida paydo
boiadi.
Kuchli oksidlanish va termik ishlov tulki hidini kamaytiradi. Qizil gibrid uzum
navlaridan tayyorlangan vinolami nim qizgish rangda b o isa ta’mi yaxshiroq
boiadi. Buning uchun ezilgan uzumdan suvini olib, sulfitlaydi (15 g/gl S 02) va
toza seleksiyalangan achitqilar rasida bijgitadi.
Tuproq ta’mi. Bu tushuncha turli xil ta’mlami ifoda etadi. Degustator ulami
|
| |
Tranzistor so’zi degan ma'noni bildiradi

|
Tranzistor so’zi degan ma'noni bildiradi
|
bet | 39/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarTranzistor so’zi degan ma'noni bildiradi
====
#o’zgaruvcha qarshilik;
=====
uchta n – tip elemetdan iborat
====
uchta r – tip elementdan iborat
=====
o’zgarmas qarshilik
++++++
Tranzistorlarning ikki xil xarakteristikasi bor Tranzistorlarga nagruzka ulanmagan xoldagi xarakteristika , ulangandagi qanday xarakteristika deyiladi
=====
#tatik, dinamik
====
kirish, chiqish
=====
dinamik, statik
=====
chiqish, kiri
+++++
Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish effektini olish uchun tranzistor bo’yicha ulanadi
=====
#UE sxema
====
UE, UK sxema
=====
UK sxema
=====
UB, UK, UE sxema
+++++
Elektron kuchaytirgich deb yoramida ozgina energiya sarflab katta energiyani boshqaradigan asboblarga aytiladi
=====
#elektron asbob
=====
elektr asbob
=====
elektron lampa
=====
yarim o’tkazgichli asbob
++++++
Elektron kuchaytirgichda boshqaruvchisi ham boshqarila-digani ham hisoblanadi
=====
#elektromagnit maydon energiyasi
====
elektr energiya
====
magnit maydon energiyasi
====
hamma javob to’g’ri
++++
Uchta kuchaytirgich har birining kuchatirish koeffitsienti 10 ga teng bo’lib o’zaro ketma-ket ulangan bo’lsa, kaskadning umumiy kuchaytirish koeffitsienti qancha?
====
#1000
====
30
====
20
====
10
++++
Kuchaytirish koeffitsienti etmish foizli chastotalar diapazoni kuchaytirgichning deyiladi
=====
#o’tkazish polosasi
====
ish diapazoni
====
dinamik polosasi
====
xarakat polosasi
+++++
Dastlabki kuchaytirgichlar past yoki yuqori chastotasi signallarni kuchaytirish uchun xizmat qiladi
====
#ma'lum chegaragacha
====
ma'lum chastotagacha
=====
ma'lum amplitudagacha
====
noma'lum chastotagacha
++++++
|
| |
P = JUcosφifoda …… quvvatni ifodalaydi

|
P = JUcosφifoda …… quvvatni ifodalaydi
|
bet | 18/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarP = JUcosφifoda …… quvvatni ifodalaydi
=====
#Aktiv
=====
O’zgaruvchan tok
=====
O’zgarmas tok
====
To’la
++++
Q = JU sinφifoda o’zgaruvchan tok … ifodalaydi
====
# Reaktiv quvvatini
=====
Chastotasini
=====
Amplitudasini
=====
Aktiv quvvatini
+++++
S=JU= √ R2 + Q2 ifoda o’zgaruvchan tok …………… ifodalaydi
====
# To’la quvvatini
====
Aktiv quvvatini
====
Reaktiv quvvatini
=====
Quvvat koeffitsientini
++++
COSφ = P/ S ifoda ifodalaydi
====
# Quvvat koeffitsientini
====
Quvvatni
=====
To’la quvvatning COSφ qismini
=====
Aktiv quvvatning COSφ qismini
+++++
ΧL=Lω ifoda o’zgaruvchan tok zanjiridagi …………… ifodalaydi
=====
# Induktiv qarshilikni
=====
Aktiv qarshilikni
=====
Reaktiv qarshilikni
=====
Sig’im qarshilikni
+++++
Xc = 1 / Cω ifoda o’zgaruvchan tok zanjiridagi … ifodalaydi
=====
# Sig’im qarshilikni
===
Aktiv qarshilikni
=====
Reaktiv qarshilikni
=====
To’la qarshilikni
+++++
Sig’im qarshilikdan o’zgaruvchan tok ………… sifatida foydalaniladi
=====
Filtr
=====
Past chastotali
====
Yuqori chastotali tok filtr
====
doimiy tok filtri
+++++
Kondensator ulangan o’zgaruvchan tok zarjirida kuchlanish faza bo’yicha tok kuchidan ……bo’ladi
=====
#900 keyinda
====
900 oldinda
====
450 oldinda
====
450 oldinda
+++++
Induktiv g’altak ulangan o’zgaruv-chan tok zanjirida kuchlanish fazo bo’yicha tok kuchidan …… bo’ladi
====
#900 oldinda
===
900 orqada
====
450 oldinda
===
450 orqada
+++++
Aktiv qarshilikli o’zgaruvchan tok zanjirida kuchlanish va tok kuchi orasidagi fazalar farqi … bo’ladi
====
#nolga teng
====
450 oldinda
====
900 oldinda
====
1800 oldinda
+++++
Kuchlanishlar rezonansi R,L,C elementlar o’zaro …………………… ulangan o’zgaruvchan tok zanjirida sodir bo’ladi
=====
# Ketma-ket
====
Paralel
====
Aralash
====
Uchburchak usulda
++++
Toklar rezononsi RC L elementlar o’zaro … ulangan o’zgaruvchan tok zanjirida sodir bo’ladi
=====
# Paralel
====
Ketma-ket
====
Aralash
====
Uchburchak
+++++
Radiotexnikada … rezonansidan tebranish konturlarida kerakli radiostantsiyalarning signallarini qabul qilishda foydalaniladi
====
#Kuchlanishlar rezonansidan
====
Rezonans xodisasidan
====
Toklar rezonansidan
====
Tok va kuchlanish rezonansidan
+++++
Uch fazali tok generatorini … yilda … yaratdi
=====
#1888 Doriva-Dobravol'skiy
=====
1889 Dolivo Dobrovol'skiy
=====
1890 Yablochkov
=====
1895 Popov
++++
Uch fazali asinxron dvigatelni … yilda … yaratdi
====
#1889 Dolivo-Dobrovol'skiy
====
1888 Dolivo-Dobrovol'skiy
====
1890 Yablochkov
====
1895 Popov AS
++++
Uch fazali transformatorni … yilda … yaratdi
====
1890 Dolivo-Dobrovolskiy
====
1888 OTitus, Miklosh, Karl
===
1889 Dolivo-Dobrovolskiy
====
1895 Popov A.S
++++
Uch fazаli elektr uzatishni dunyoda birinchi marta 175 km masofada …… yilda …… namoish qildi
=====
#1891 Dolivo-Dobravolskiy
====
1890 Dolivo-Dobravolskiy
====
1890 Yablachkov
=====
1890 Titus, Miklash, Karl
++++
|
| |
IMSlar yasalish texnologiyasiga qarab turga bo’linadi

IMSlar yasalish texnologiyasiga qarab turga bo’linadi
=====
#3, yarim o’tkazgichli, plyonkali, gibrid
=====
2, yarim o’tkazgichli, gibrid
====
4, yarim o’tkazgichli, diod, tranzistor, IMS
====
5, yarim o’tkazgichli, plyonka, gibrid, diod, tranzistor
+++++
IMSlar integratsiya darajasiga qarab turga bo’linadi
=====
#4, oddiy, o’rtacha, katta, o’ta katta IMS
====
2, oddiy, IMS, o’rtacha IMS
=====
3, oddiy, o’rtacha, katta IMS
====
5, oddiy, o’rtacha, katta, o’ta katta, chipor katta IMS
+++++
IMS korpusi ustida “metka” – belgi qo’yilgan Uning ma'nosi bildiradi
=====
#Simlarning tartib nomeri boshlanish joyini
====
IMSga sim ulash joyini
=====
IMSga tok manbai musbat qutbi ulanadigan joyni
=====
Tok manbai manfiy qutbining ulanish joyini
++++++
IMSlarning qanday materiallardan tayyorlanganligini 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8 sonlar orqali belgilash qabul qilingan Bu sonlar IMS belgisidagi birinchi harfdan keyin qo’yiladi Bu sonlarning qaysi biri yarim o’tkazgichdan yasal-ganligini bildiradi?
=====
#1, 5, 6, 7
=====
1, 5
====
3, 2, 4
=====
1, 5, 6
++++++
IMS markasida gibrid texnologiya asosida yaratilganligini bildiruvchi javobni toping
====
#2, 4, 8
====
1, 2, 3, 4, 7
=====
4
====
3
+++++
IMSning plyonka asosida tayyorlanganligini bildiruvchi belgini toping
====
#4
====
2
===
3
=====
1
+++++
IMSning qutblaridagi 7 soni tok manbaining qutbiga, 14 soni tok manbaining qutbiga ulanishini bildiradi
=====
#manfiy, musbat
=====
musbat, manfiy
=====
manfiy, manfiy
=====
musbat, musbat
++++++
IMSning integratsiya darajasi deganda kichik hajmdagi …… sonini bildiradi
=====
#Elementlar
=====
oyoqlar;
====
diodlar;
====
Tranzistorlar
+++++
|
Uch fazali generator faza simlari yulduz usulida nagruzka simmetrik bo’lishi uchun …… bo’lishi kerak

|
Uch fazali generator faza simlari yulduz usulida nagruzka simmetrik bo’lishi uchun …… bo’lishi kerak
|
bet | 21/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarUch fazali generator faza simlari yulduz usulida nagruzka simmetrik bo’lishi uchun …… bo’lishi kerak
=====
Aktiv va reaktiv qarshiligi bir xil
====
Aktiv va reaktiv qarshiligi
=====
Aktiv qarshiligi
=====
Reaktiv qarshiligi
++++
Uch fazali asinxron dvigateliga uchta liniya simini ulab ishlatish mumkin, chunki …
====
#Nagruzka simmetrik, neytral simda tok yo’q
=====
Nagruzka simmetrik, neytral simda tok bor
====
Nagruzka nosimmetrik
=====
P va S orasida fazalar farqi bor
++++++
Uch fazali tok tarmog’ida nagruzka nosimmetrik bo’lsa neytral (nol) simda tok
=====
# Bo’ladi
====
Bo’lmaydi
=====
Ortib ketadi
=====
Kamayib ketadi
++++
Neytral simga saqlagich
# qo’yilmaydi
=====
qo’yi ladi
====
nagruzka nosimiladmetrik bo’lganda qo’yiladi
====
nagruzka simmetrik bo’lganda qo’yiladi
+++++
Uch fazali tokdagi aktiv quvvat formula bo’yicha topiladi
====
P=3UfJf cos φ = √3 UlJl cos φ
=====
P=3UfJf= √3 UlJl
====
Q=3UfJf sin φ = √3 UlJl sin φ
=====
S=3UfJf = √3 JlUl
++++
Neytral simli uch fazali tok tarmogining avzalligi
=====
Iste'molchi 2 xil kuchlanish olish mumkin
=====
Iste'molchi 3 xil quvvat – P, Q oladi
=====
Iste'molchilarga 2 xil tok berish mumkin
=====
Iste'molchi 2 xil quvvat – P, Q oladi
+++++
Transformatorning ishlash printsipi …… asoslangan
====
Faradeyning 1831 yilda kashf qilgan elektromagnit induktsiya qonuniga
=====
Faradeyning 1831 yilda kashf qilgan elektroliz haqidagi 2 ta qonuniga
=====
Joul-Lents qonuniga
=====
Amper qonuniga
++++++
|
| |
novdasining eng ko'p tarqalgan kasalligidir. Bunday uzumlardan tayyorlangan

|
novdasining eng ko'p tarqalgan kasalligidir. Bunday uzumlardan tayyorlangan Pdf ko'rish
|
bet | 350/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbenovdasining eng ko'p tarqalgan kasalligidir. Bunday uzumlardan tayyorlangan
vinolar o'ziga xos ta’mga ega boiib, midyuli va oidium vinolar haqida gapirsa
boiadi.
Mog'orlagan va kasal uzumdan olingan vinolar sifatini dudlash, dam berishda
sulfitlash, toza achitqilarda va yangi sog'lom mezgalarda bijg'itib yaxshilash
mumkin. Noratsional texnologiya bilan bog'liq ta’m. Shingil ta’mi. Shingilli
mezgada ko'p turgan sharbatdan olingan vinolarda ko'p hollarda shingillaming
taxir, achchiq ta’mi paydo boiadi. Shingildan sharbatga oshlovchi modda, tuz va
ba’zi kislotalar o'tish natijasida bunday ta’mlar paydo boiadi.
Bunday ta’mlami vinoda paydo boiishini oldini olish uchun mevalami
shingillardan
ajratish,
mashinadagi
maydalash
vallami
bir-biriga
yaqin
1 6 .5 .U zu m b ilan b ir g a k e lg a n n u q so n la r
250
o'matmaslik, sharbatni shingillari bor mezgada dam bermaslik va bijg'itmaslik
lozim. Kuchli shingilli ta’mi bor vinolami j elatin bilan qayta yelimlash (15-18 g/gl)
va kam ekstraktli vinolar bilan kupajlash lozim.
Achitqilar ta’mi. Uzoq muddatda suzilmay qolgan vinolarda achitqilar ko‘p
hollarda ayniy boshlab, vinoda yoqimsiz hid chiqaradi. Achitqi hidi bo‘lgan
vinolami yopiq idishlarda yelimlash, filtrlash va kupajlash y o ii bilan to'g'rilaydi.
Idish, apparatura va yordamchi materiallardan chiqadigan ta’mlar. Eman (dub)
ta’mi. Yangi yasalgan, ishqorlanmagan va ishlov berilmagan eman bochkaga vino
quyilganda unda yoqimsiz ta’m paydo bo'ladi. Uni eman ta’mi deb nomlashadi. Bu
hidni chiqarish uchun o'simlik yog4 yoki dudlash ishlatiladi.
|
| |
-rasm. Maydalagich nasos - H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

Yirik horijiy ishlab chiqarishlarda soatiga 70 tonnagacha uzumni qayta
ishlovchi egropompolar qo‘llaniladi.
Egropompa katta ishlab chiqarish quw atiga ega bo‘lib, u uch ishni bajaradi:
uzumni ezish, bandlami ajratish va bo'tqani masofaga o'tkazib, ishchi kuchini
iqtisod qiladi.
11-rasm. Maydalagich va shingil ajratgich mashina (egropompa)
Egropompalaming kamchiligi undagi po'lat qismlami (valslar, shneklar va
band ajratuvchi silindri) ko'pligi bo'lib, ular o ‘z yo'lida qayta ishlanadigan uzum
shu qismlar bilan to'qnashib og‘ir metallar, ayniqsa temirga boyiydi. Bu
kamchiliklami yo‘qotishda zanglamaydigan po‘lat va korroziyaga chidamli
qoplamalami qo'llash egrapompani vinochilikda yanada qimmatli mashinaga
aylantiradi.
G ‘arbiy Yevropa, Amerika va Jazoirdagi yirik vino ishlab chiqarishida
takomillashgan turli tuzilishdagi va quw atdagi maydalagich va band ajratuvchilar
qatori shu maqsadlarda bizda qo'llanilayotgan egrapompadan ishlash prinsipidan
keskin farq qiladigan yangi mashina qo'llanilmoqda. Markazdan qochma
maydalagich-band ajratuvchi deb nomlanuvchi bu apparat ilk bor 1945 yili
Jazoiming Blomer firmasi tomonidan ishlab chiqarilgan va yuqori ishlab chiqarish
quw atiga (30 t/soat) ega va shuning uchun bu apparatlar ishlab chiqarishlarda keng
qo‘llanilmoqda.
Markazdan qochma maydaligichi kabi Kerch kemalami ta ’mirlash korxonasi
tomonidan o'zlashtirilib IDT-20 nomi bilan ishlab chiqarilmoqda. Apparat usti
cho‘yan qopqoq bilan yopilgan silindming ichki qismi sirlangan po'latdan iborat
(12-rasm).
-rasm. Markazdan qochirma maydalagich-shingil ajratgich

Shunga o‘xshash natijalar markazdan qochirma maydalagichni Qrim va
Gurjistonda sinashda olingan.
S h arb at ajratish. Uzum po'sti bilan sharbatni imkoni boricha bir-biriga
tegmagan, ezilgandan keyin bo'tqa maydalagich yoki egropompadan to'g'ridan-
to 'g 'ri stekatelga yo'naltiriladi. Eng oddiy tuzilishli stekatellar yog'ochlar
yig'iladigan panjarali to'rtburchakli savat holida bo'lib, ulaming tubida yog'och
drenaj panjaralar bo'ladi. Ularga kelib tushadigan bo'tqa anchagina tezlikda quriydi
va umumiy sharbatdan o'rtacha 58% o 'z oqimli sharbat beradi.
Fransiya va Janubiy Amerikadagi (Chili va Argentina) yirik vino ishlab
chiqaruvchi korxonalarda sharbat oqishi uchun maxsus temir beton kameralar
o'm atiladi (14-rasm). Yuqoridan tushadigan maydalangan uzum qiya o'matilgan
yog'och panjaraga tushadi, so'ngra undan to'xtovsiz harakatlanuvch: pressga
yo'naltiriladi. Kameraning pastki qismiga oqib tushayotgan sharbat bijg'itishga
uzatiladi.
Metallarni kimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari

Metallarni kimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
17.05.2024
Hajmi
0,74 Mb.
#240880
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Metallarni kimyoviy korroziyadan himoya qilish usullari
Download
0,74 Mb.
Matnni ko'rish
Nega o’zgaruvchan tok chastotasi 50 Gts qilib olingan?

|
Nega o’zgaruvchan tok chastotasi 50 Gts qilib olingan?
|
bet | 38/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarNega o’zgaruvchan tok chastotasi 50 Gts qilib olingan?
=====
#Ko’zning talabi shunday
=====
Xoxlagan chastotani olish mumkin-ligidan
=====
O’zbekiston Respublikasi talabi shunday
====
Rossiya talabi shunday
+++++
Elektr o’lchov asboblari o’zgaruvchan tokning qiymatni o’lchaydi
=====
# Effektiv, ta'sir etuvchi
====
Ta'sir etuvchi, oniy
====
Maksimal
=====
Minimal
++++++
O’zgarmas tok zanjiridagi R qarshilik o’zgaruvchan tok zanjiridagi R qarshilik bilan bir xilmi?
=====
# O’zgaruvchan tok zanjiridagi R katta
=====
O’zgarmas tok zanjiridagi R katta
=====
O’zgaruvchan tok zanjiridagi R sal farq qiladi
=====
O’zgarmas tok zanjiridagi R kichik
+++++
Aktiv qarshilik, aktiv quvvat tushunchasi qanday toklarga xos?
=====
# O’zgaruvchan tokka
====
Doimiy tokka
=====
Ham o’zgarmas, ham o’zgaruvchan
=====
Farqi yo’q
+++++
O’zgaruvchan tok, zanjirlarida quvvatning qanday ifodalari bor?
====
#To’la
=====
Aktiv
====
Rekativ
====
Doimiy
++++
Aktiv qarshilikdan o’tgan tok … sarflanadi
=====
#Umuman sarflanmaydi
====
Qaytmas bo’lib issiqlikka, ishga
====
Qaytar bo’lib, 30 foizi
=====
Qaytmas bo’lib 70 foizi sarflanadi
++++++
Yarim o’tkazgichli asboblarda elektr toki yaxshi o’tadi
====
#bir tomonga
=====
ikkala tomonga
=====
hamma yo’nalishda
=====
uchta uo’nalishda
+++++
Yarim o’tkazgichli asboblarda bo’ladi
=====
#to’g’ri tok katta
====
teskari tok katta
=====
to’g’ri va teskari tok bir xil
====
tok yo’nalishiga bog’liq
+++++
|
| |
-rasm. Press savati plankasi - H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

Presslovchi mexanizm. Pressning bosh qisi bosimni amalga oshiruvchi asosiy
mexanizm hisoblanadi. Bosh qismni tuzilishi juda xilma-xil bo‘Iib: ko‘pincha ikki
tuzilishdagi presslash mexanizmlari uchraydi.
a) presslovchi mexanizm (20-rasm) pona-shpindellar yordamida gayka bilan
birlashtirilgan ikki shatunli dastakdan iborat bo'lib, ulaming pastki oxiri
qiyshaytirilgan bo‘ladi. Dastak bir tomonga harakat qilganda bir shatun ishlab
gaykani aylanishini ta ’minlaydi. Dastakni boshqa tomonga harakat qilganda
gaykani ikkinchi shatun aylantiradi, birinchi shatun esa dastlabki holatiga qaytadi.
Dastak oldin va orqaga harakat qilib gaykani bir tomonga aylanishga majbur qiladi.
b) Presslovchi mexanizmda, shatun vazifasi xalqa (21-rasm) bajaradi. Dastakni
oldin va orqaga harakat qilishida ponalar (shpindel) qiyshaygan pastki uchlari bilan
galma-galdan gaykani u yoki buyoqdan egallab, uni bir tomonga harakatda
aylanishini belgilaydi. Pressni bo‘shatishda uning aylanish harakatini belgilash
uchun, ponalami olib, ulami qiyshiq uchlarini qarshi tomonga qo‘yish kifoya.
Vintli press, bosh qism, vint, savat va platformadan tashqari drenaj panjara,
presslovchi taxtadan iborat bo'Iib, u savatga to'ldirilgan uzum ustidan bruslar bilan
qo‘yiladi. Bosim ularga yaqin joylashgan pressning bosh qismi yordamida amalga
oshiriladi (22-rasm).
-rasm. Murakkab dastakli - H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

Mono vintli presslar .uzumni an’anaviy uzluksiz presslash uchun mo'ljallangan
(22-rasm) bo‘lib, ishlab chiqarish quvvati 0,6 dan 45 tonna/soatgacha bo‘lgan
modellari mavjud. Bu presslagichlaming barcha qismlari A IS I304 zanglamaydigan
p o iatd an yasalgan. Maxsulotni presslash jarayoni faqat
bitti tranzitda amalga
oshiriladi, bu esa qisqa vaqt ichida maxsimal natijalarga erishish va ishchi
kuchining minimal bandligini ta’minlaydi.
22-rasm . M ono vintli press
G idravlik presslar. Vinochilik xo'jaliklarida vint
presslaridan tashqari M-
221m rusumli gidravlik presslar qo‘llaniladi.
Gidravlik presslar ikki toifaga bo‘linadi:
1) yuqori bosimli presslar;
2) past bosimli presslar.
Barcha gidravlik presslar bir prinsipda tuzilgan, ammo tuzilishi bo‘yicha ular
juda xilma-xildir.
Yuqori bosimli (23-rasm) juda oddiy tuzilishli press-burchakli temirdan
mahkamlangan romdan iborat Romning pastki to* siniga dubli platforma
mahkamlangan bo‘lib, unga doira yoki to‘rtburchak shaklli oddiy savat o‘matilgan.
23-rasm . Y uqori bosimli gidravlik press
49
Romning yuqori to‘sinida o‘zida porshen bilan harakatga
keluvchi gidravlik
press joylashgan. Porshenning pastki uchi ikki tavrlik temir kolodka bilan mahkam
ulangan bo‘lib, to ‘ldirilgan press ustidagi bruslarga beradi.
Vertikal ustunlaming
biriga nasos, ikkinchisiga-eshikcha, mahkamlangan bo‘lib,
uning yordamida
pasaygan porshen yuqoriga ko4arilishi mumkin.
Past bosimli gidravlik press (24-rasm) da aks ettirilgan. U galma-galdan
ishlaydigan ikkita savatga ega. Gidravlik presslar ishda juda qulaydir.
Ulami vintli
presslarga nisbatan asosiy afzalligi sezilarli darajada oz ishchi kuchi sarflashdir.
Guruh talabasining elektronika va sxemalar 1

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI
KI 13-22 (S)
GURUH TALABASINING
Elektronika va sxemalar 1
FANIDAN
4–Mustaqil ishi
Bajardi:
N.Mahamadiyev
Qabul qildi:
X.N.Polvonov
Qarshi-2023
Bipolyar va maydoniy tranzistorlar. Ko’p qatalamli yarim o’tkazgich
asboblar.
Reja:
1. Bipolyar va amydoniy tranzistorlar. Ko’p qatalmli yarim o’tkazgich
asboblar.
2. Maydoniy
tranzistorlar
(MT).
Integral
mikrosxemalar.
Bipolyar tranzistor deb o‘zaro ta’sirlashuvchi ikkita r-n o‘tish va uchta elektrod
(tashqi chiqishlar)ga ega bo‘lgan yarim o‘tkazgich asbobga aytiladi.
Tranzistordan tok oqib o‘tishi ikki turdagi zaryad tashuvchilar - elektron –
kovaklarning
harakatiga
asoslangan.
Bipolyar tranzistor r-n-r va n-r-n o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan uchta yarim
o‘tkazgichdan tashkil topgan (13.1 a va b - rasm). Endilikda keng tarqalgan n-r-
n
tuzilmali
bipolyar
tranzistorni
ko‘rib
chiqamiz.
Tranzistorning kuchli legirlangan chekka sohasi (n
+
- soha) emitter deb ataladi va
u zaryad tashuvchilarni baza deb ataluvchi o‘rta sohaga (r - soha) injeksiyalaydi.
Keyingi chekka soha (n - soha) kollektor deb ataladi. U emiitterga nisbatan
kuchsizroq legirlangan bo‘lib, zaryad tashuvchilarni baza sohasidan
ekstraksiyalash uchun xizmat qiladi (6.2- rasm). Emitter va baza oralig‘idagi
o‘tish emitter o‘tish, kollektor va baza oralig‘idagi o‘tish esa kollektor o‘tish deb
ataladi.
Tashqi kuchlanish manbalari (Ueb, Ukb) yordamida emitter o‘tish to‘g‘ri
yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa – teskari yo‘nalishda siljiydi. Bu holda, tranzistor
aktiv yoki normal rejimda ishlaydi va uning kuchaytirish xossalari namoyon
bo‘ladi.
Agar emitter o‘tish teskari yo‘nalishda, kollektor o‘tish esa to‘g‘ri yo‘nalishda
siljigan bo‘lsa, u holda bu tranzistor invers yoki teskari ulangan deb ataladi.
Tranzistor raqamli sxemalarda qo‘llanilganda u to‘yinish rejimida (ikkala o‘tish
ham to‘g‘ri yo‘nalishda siljigan), yoki berk rejimda (ikkala o‘tish teskari siljigan)
ishlashi mumkin.
|
-rasm. Quyi bosimli ikki savatli gidravlik press

ochiladi. Qabul qilingan pnevmatik presslarini o‘lchovi 500, 1000 va 2300 1
sig‘imga va shunga muvofiq 65, 75 va 100 sm diametrga ega. Press qopqog'ini
ko‘tarib, press ichidagi savatai uzum bilan to‘ldiriladi, imdan keyin qopqoq
yopiladi. So‘ngra maxsus koipresslar yordamida rezinali ballon havo bilan
to‘ldiriladi, ballon devorchalari savat devorchalariga yondashadi va bunda uzum
presslanadi (30-rasm). Sharbat savat taxtachalari orasidan va kojuxning ensiz
yoriqlari orasidan press ostida joylashgan tamovga oqib tushadi.
0
26-rasm. «Della Toffola” pnevmatik press
To'ldirilgan bo'tqani presslash bir necha usullarda, turli va har gal bosimni
oshirish bilan olib boriladi. Bo‘tqani har presslagandan so'ng u press qobig‘ini
yordamida aylantirish yo‘li bilan aralashtiriladi. Presslash soatiga 5-6 marotaba
aralashtirish bilan davom etadi. Bunday presslaming ishlab chiqarish quw ati
gidravlik presslarga nisbatan taxminan ikki barobar ko‘p. Pnevmatik press yuqori
sifatli sharbat beradi, chunki uning ichida bo'tqani ortiqcha ishqalanish va
oksidlanishi ro‘y bermaydi. U har xil turdagi mahsulotlami: uzum va meva
bo'tqasini, xamirturush aralashmasi va boshqalami g‘ijimlashi mumkin.
Bir xil quti (savat) hajm va doimiy bosim turli tizimlaming ishlab chiqarish
quw atini ta’riflovchi solishtirma m a’lumotlami quyidagi 7-jadvalda keltirilgan
(Troost bo'yicha)
sifatli mahsulot berishda kafolatlaydigan presslarda amalga oshirilishi lozim. Shu

|
sifatli mahsulot berishda kafolatlaydigan presslarda amalga oshirilishi lozim. ShuBog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbesifatli mahsulot berishda kafolatlaydigan presslarda amalga oshirilishi lozim. Shu
maqsadda hozirgi davrda xo'jaliklarda mexanizatsiyalashtirilgan vintli va gidravlik
presslar qabul qilingan.
Sifatli nozik vinolar olish uchun sharbatning birinchi fraksiyalarini katta va
kichik mexanizatsiya-lashtirilgan vintli va gidravlik presslarda shibbalashda bosim
(1 sm2 ga 4 kg) kifoya. Qolgan sharbat katta bosimli presslarda siqiladi. Shuning
uchun shunday xo'jaliklarda bir yoki bir nechta oqimli sharbat va birinchi bosimli
sharbat olish uchun katta va o'rta hajmli vintli yoki gidravlik presslar va bir nechta
bo'tqani to'liq shibbalash uchun kichik o'lchamli (bir va yarim tonnalik) yuqori
54
bosimli (1 sm2 9 kg va undan yuqori) presslarga ega bo‘lishi kerak. Bunday
texnologik sxema sifatli uzum navlaridan juda unumli foydalanish imkonini beradi,
chunki kichik vintli va gidravlik presslarda olingan sharbat sifatga to‘xtovsiz
harakatdagi presslarga nisbatan ancha yuqoridir. Ammo bunday sxema, ikkinchi va
uchinchi shibbalash fraksiyalaridan vinoni sifatini ancha oshirish imkonini bersa-
da, oz ishlab chiqarish va ishlab chiqarish harajatlari yuqori bo'lganligi sababli kam
qoilaniladi.
Bunday sxemada vintli emas, balki kichik gidravlik presslami qo‘llash
foydalidir. Gidravlik presslarda yuqori bosimga erishiladi va ish tezroq boradi,
natijada shibbalangan sharbatlardan olinadigan vino sifati yaxshilanadi, chunki
sharbatni turp bilan ortiqcha ishqalanishi vino ta’miga salbiy ta’sir etadi.
G‘arbiy Yevropa davlatlarida keyingi yillarda vintli va gidravlik presslar о ‘mini
«Vilmes” pnevmatik, shuningdek zanjirlar yordamida bo'tqani aralashtiradigan
|
| |
O’zgaruvchan tok ko’priklari yordamida induktivlik, sig’im, o’zaro induktivliklarni o’lchash

|
O’zgaruvchan tok ko’priklari yordamida induktivlik, sig’im, o’zaro induktivliklarni o’lchash
|
bet | 1/7 | Sana | 06.08.2024 | Hajmi | 206,11 Kb. | | #269190 |
Bog'liq O\'zgaruvchan tok ko\'prigi O’zgaruvchan tok ko’priklari yordamida induktivlik, sig’im, o’zaro induktivliklarni o’lchash
REJA:
KIRISH
ASOSIY QISM
O’zgaruvchan tok ko’priklari yordamida induktivlik, sig’im, o’zaro induktivliklarni o’lchash to’g’risida umumiy ma’lumot.
Muvozanatlashgan va muvozanatlashmagan ko’prikli chizmalar.
Muvozanat tenglamasi.
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
KIRISH
O’zgaruvchan tok ko’priklari yordamida induktivlik, sig’im va o’zaro induktivliklarni o’lchash - bu elektr aloqalarini aniqlashda ishlatiladigan metodlardan biridir. Ularning yordamida turli elektr komponentlarning o’lchamlari aniqroq va ishonchliroq aniqlanishi mumkin.
Induktivlik (L) – bu komponentning magnit maydoni orqali elektr oqimining o’zgarishiga qarshilik ko’rsatishi. Induktivlikni o’lchash uchun o’zgaruvchan tok ko’priklari (masalan, Wien ko’prigi) qo’llaniladi.
Wien ko’prigi yordamida induktivlikni o’lchash:
4 ta qarshilik (R1, R2, R3, R4) va 2 ta kondensator (C1, C2) qo’shiladi, shuningdek, indiktor (L) ko’prikda mavjud.
Ko’prikning o’zgaruvchan tok orqali zanjirini muvozanatga keltirish orqali, indiktor va boshqa komponentlar o’rtasidagi o’zaro ta’sirlarni hisobga oladi.
Muvozanatga kelgan holatda, o’lchangan qarshilik va sig’im yordamida induktivlikni hisoblash mumkin.
Ko’prik yordamida sig’imni o’lchash:
Ko’prikda bir kondensator (C) va qarshilik (R1, R2) bo’ladi.
O’zgaruvchan tok orqali ko’prikni muvozanatga keltirish orqali kondensatorning sig’imini aniqlash mumkin.
Muvozanatga kelgan holatda, qarshiliklarni va o’zgaruvchan tokning xususiyatlarini bilish orqali sig’imni hisoblash mumkin.
|
| |
Yarim o‘tkazgichlami elektrofizik xususiyatlari va ularni tadqiq etish

Yarim o‘tkazgichlami elektrofizik xususiyatlari va ularni tadqiq etish
Download
13,08 Kb.
Sana
09.01.2024
Hajmi
13,08 Kb.
#133497
Bog'liq
Yarim o‘tkazgichlami elektrofizik xususiyatlari va ularni tadqiq
404
Not Found
Not Found
The requested URL was not found on this server.
Apache/2.4.41 (Ubuntu) Server at 46.4.103.117 Port 80
Download
13,08 Kb.
Download
13,08 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Yarim o‘tkazgichlami elektrofizik xususiyatlari va ularni tadqiq etish
Download
13,08 Kb.
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?

|
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?
|
bet | 30/50 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #158953 |
Bog'liq yakudza xxxxxx elektronika sxemalarBipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?
+ aktiv
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter tokiga sust bog‘liq?
+ to‘yinish
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?
+ aktiv
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter tokiga sust bog‘liq?
+ to‘yinish
Bipolyar tranzistor...
+ ikkita p-n o‘tish va uchta elektrodga ega
Bipolyar tranzistorning qaysi ish rejimida kollektor toki emitter toki bilan boshqariladi?
+ aktiv
Invers rejimda bipolyar tranzistorning emitteri ...... xizmat qiladi
+ bazadan noasosiy zaryad tashuvchilarni ekstraksiyalash uchun
Injeksiya-bu………..
+ n-p o‘tish to‘g‘ri ulanganda elektronlar oqimi n sohadan p sohaga hara-katlanadi, ko-vaklar esa tes-kari yo‘nalishda harakatlanadi
Kollektor zaryad tashuvchilarni ... xizmat qiladi.
+ to‘plash uchun
Kompensatsiyalangan yarimo‘tkazgich - bu
+donor kirish-malar konsen-tratsiyasi akseptor kirishmalar konsentra-tsiyasigi teng yarimo‘tkazich
Rekombinatsiya –bu……...
+ erkin zaryad tashuv-chilarning yo‘qolish hodisasi
Signallarni uzatishda zanjirlarni uzish uchun (tranzistor eng katta qarshilikka ega) tranzistorning qaysi rejimi ishlatiladi?
+ berk rejim
Signallarni uzatishda zanjirlarni ulash uchun (tranzistor eng kichik qarshilikka ega) tranzistorning qaysi rejimi ishlatiladi?
+ to‘yinish rejimi
Signalni buzilmagan holda kuchaytirish uchun tranzistorning qaysi rejimi ishlatiladi?
+ aktiv rejim
Signallarni uzatishda zanjirlarni ulash uchun (tranzistor eng kichik qarshilikka ega) tranzistorning qaysi rejimi ishlatiladi?
+ to‘yinish rejimi
Signallarni uzatishda zanjirlarni uzish uchun (tranzistor eng katta qarshilikka ega) tranzistorning qaysi rejimi ishlatiladi?
+ berk rejim
|
| |
Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi

Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|
TADQIQOTLAR MATERIALLARI VA METODOLOGIYASI

TADQIQOTLAR MATERIALLARI VA METODOLOGIYASI Metallar deganda oddiy metallar va ularning qotishmalari shuningdek metal buyumlar va
ularning konstruktsiyalarini nazarda tutamiz. Odatda metallar korroziyasi sodir bo’lgan muhit
suyuqlik muhitida yoki gaz muhitida bo’ladi. Korroziya geterogen jarayon bo’lib, u ikki faza
chegarasida sodir bo’ladi: metal-suyuqlik yoki metal-gaz ko’rinishida bo’ladi. Sodir bo’lish
mexanizimiga ko’ra metallar korroziyasi ikki turga: kimyoviy(quruq) va elektrokimyoviy(nam)
korroziyalarga bo’linadi.
Kimyoviy korroziya muhitni tashkil qilgan moddaning molekulalari bilan metall
atomlarining o’zaro tasiri natijasida sodir bo’ladigan jarayon bo’lib, bir vaqtning o’zida
oksidlanish qaytarilish jarayoni sodir bo’ladi [4-6].
Suvsiz suyuqliklar (asosan, suyuq metallar) va atmosfera gazlarining metall yuzasi bilan
ta’sirlashuvi natijasida kimyoviy korroziya namoyon bo’ladi.
Kimyoviy korroziya turlari 3 xil bo’ladi:
1)
Oksidlanish korroziyasi
2)
Gazlar ta’siridagi korroziya
3)
Suyuq metallar tasiridagi korroziya
TADQIQOT NATIJALARI Oksidlanish yoki kislorod ta’siridagi korroziya Bu turdagi kimyoviy korroziya kislorod bilan metal yuzasining ta’sirlashishi natijasida
yuzaga keladi va natijada, metal oksidi shu metal yuzasida hosil bo’ladi (namlik bo’lmagan
muhitda). Oksidlanish korroziyasining sodir bo’lish ehtimoli temperatura ko’tarilishi bilan
yanada ortib boradi yoki shiddat bilan boradi [13-16].
Sodir bo’lish mexanizmi:
Metall metal ionlariga oksidlanadi:
𝑀 → 𝑀
+𝑛
+ 𝑛𝑒
−
Kislorod esa metallning elektrodlarini qabul qilib oladi:
1/2𝑂
2(𝑔)
+ 2𝑒
−
→ 𝑂
−2
Umumiy reaksiya:
2𝑀 + 𝑛/2𝑂
2
→ 2𝑀
+𝑛
+ 𝑛𝑜
2−
→ 𝑀
2
𝑂
𝑛
Metall yuzasida paydo bo’ladigan oksid parda tabiatining oksidlanish korroziyasi sodir
bo’lishida o’rni juda muhimdir [8-21].
1.
Turg’un va pishiq oksid parda metal yuzasida himoya qavati vazifasini o’taydi va
metallning korroziyalanishini bartaraf etadi. Natijada metall korroziyaga chidamli ya’ni
korroziyabardosh bo’ladi.
2.
Metall yuzasida hosil bo’lgan oksid parda noturg’un bo’lib, metal va kislorodga
parchalanish moyilligi yuqori bo’lsa, u holda oksidlanish korroziyasi metal yuzasida sodir
bo’lmaydi.
SCIENCE AND INNOVATION INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
262
3.
Metall yuzasidagi parda uchuvchan bo’lsa, metal yuzasi havo bilan kontaktga kirishib
oksidlanish davom etaveradi.
4.
Hosil bo’lgan parda oksidlanish uchun yetarli darajada g’ovak bo’lsa oksidlanish
korroziyasi sodir bo’ladi [12-15].
-rasm. Stekatd-kamera - H ch. Bo'riev, R. J. Jo'raev, J. N. Fayziev, I. R. Nuritov, K. E. Usmonov

^ t y :
Eng takomillashgan stekatellar aylana harakati 2-2,5 kvt yordamida ishlaydigan
to‘r silindr ko‘rinishida bo'ladi (16-rasm). Egrapompadan bo‘tqa shnek orqali
stekatelning aylanadigan silindriga kelib tushadi va u yerda undan 67
foizgacha
sharbat oqimi ajratiladi.
16-rasm. A ylanadigan stekatel (yig‘uvchi)
Bir qator vinochilik tumanlari (asosan Markaziy Osiyo) da korxonsida ishlab
chiqilgan press-stekatellar (17-rasm) ichida shnek aylanadigan perforirlangan
silindrdan iborat.
45
17-rasm. Shnekli stekatel
T o‘xtovsiz harakatdagi pressdan farqliroq, prcss-stekateldan o'tadigan bo‘tqaga
ozgina bosim amalga oshiriladi. Hoxishga qarab bosimni chiqadigan tirqish eshigi
bilan ulangan richagga yuklab oshirish mumkin.
Yuksiz press-stekatel yordamida 60 foizgacha, yuk bilan esa 70%
va undan
yuqori miqdorda o 'z oqimli sharbat olish mumkin. Ammo bu holatlarda, to'xtovsiz
harakatdagi presslardagi singari bo'tqa ortiqcha ishqalanishi oqibatida uning sifati
ancha pasayadi.
Oq vinolar ishlab chiqarishda uzum bo'tqasi egrapompa,
shuningdek
stekateldan sharbat o 'z oqimi bilan ajralgandan keyin presslashga kelib tushadi.
Qizil vinolar ishlab chiqarishda maydalangan bo'tqa maydalagich yoki
egrapompadan bevosita changa bijg'ish uchun keladi, presslashga bijg'ishdan
vinoni katta qismi ajratib olingandan so'ng uzatiladi.
Shunday qilib, presslash
paytida bo'tqadan sharbat yoki vino ajratiladi. Presslashdan oldin oqqan sharbat
yoki vino o 'z oqimli, presslashdagi-presslangan deb ataladi.
Ishlab chiqarishda presslash turli tuzilishidagi presslar qo'llaniladi va quyidagi
guruhlarga bo ‘ linadi:
1) davriy harakatdagi presslar;
2) to'xtovsiz harakatdagi presslar.
Davriy harakatdagi presslar. Vintli presslar.
Davriy harakatdagi presslar
Keywords: corrosion; corrosion protection; corrosion; electrochemical corrosion; gas 
corrosion

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 7
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
261
boshqa shu kabi ta’sir etuvchilar oqibatida juda ko’p metallar yemiriladi.
Metallar korroziyasi
metallarning tashqi muhit bilan kimyoviy va elektrokimyoviy ta’sirlashuvi natijasida o’z-o’zidan
sodir bo’ladigan jarayondir.
Korroziya
(lot. corrigere — oʻymoq, yemirmoq) —jismlar
(metallar, beton, tosh, yogʻoch, baʼzi plastmassalar va boshqalar)ning tashqi muhit bilan
biologik, kimyoviy yoki elektr-kimyoviy taʼsirlashuvi oqibatida yemirilishi. Temir va temir
qotishmalari korroziyasi zanglash deb ham ataladi [1].
Darsning borishi - Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton...

Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
1-mavzu
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|
Kitoblarni tuzatish - Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va...

pastga qilib qo‘yib ochiladi va orqa tomondagi forzats qismiga yelim surtiladi va
muqova yopiladi, bu operatsiya old tomondagi forzatsda ham takrorlanadi. Kitob
press ostida quritiladi.
O‘qituvchi buyumni namoyish qilar ekan, uni tayyorlash uchun qanday
material va asboblar kerakligini aniqlaydi. Kerakli material o‘lchami, ishni bajarish
tartibi o‘quvchilar bilan birgalikda belgilanadi. O‘zlariga tanish ishlami o‘quvchilar
mustaqil, tanish bo‘lmaganlarini o‘qituvchining tushuntirish va ko‘rsatmasi asosida
bajaradilar. O‘quvchilar faoliyatini faollashtirish maqsadida ular materialni
oMchash va hisoblash ishlarini mavjud muqova yasash qoidalari asosida mustaqil
bajarganlari ma’qul.
O‘qituvchi barcha vazifalar bilan bir qatorda sanitariya-gigiena, xavfsizlik
texnikasi qoidalarini nazaridan chetda qoldirmasligi kerak.
l.”Lola“ ko‘rsatmali quroli - Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi....

|
Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasiBog'liq 1-mavzul.”Lola“ ko‘rsatmali quroli.
1-bosqich. Rangli qog‘ozlardan kvadrat qirqib olinadi.
2-bosqich. Uning diagonallari bo‘yicha buklab, buklangan do‘ppi shakliga
keltiriladi.
3-bosqich. Buklashdan hosil bo‘lgan uchburchakning pastki, asos tomonidagi
ikki uchi yuqoridagi uchinchi uchiga qarab, unga yetkazdirib buklanadi.
4-bosqich. Xuddi shuningdek orqa tomondagi ikki uchi ham uchinchi uchiga
qarab buklanadi.
5-bosqich. Hosil bo'lgan shakl cheti qog'ozning o‘rtasiga, yani hosil bo‘lgan
chiziqqa tomon buklanadi. Shaklning orqa tomoni ham shunday buklanadi.
6-bosqich. Oxirgi buklangan shakllaming har bir orqa tomoniga qaytarib
buklanadi. Buklangandan so‘ng ularning uchlari bir biriga qaytarilib qayriladi.
Keyin shaklni pastgi ochiq tomonidan asta puflanadi. Shaklining yuqori qismidagi
uchlari esa orqaga qaytarib buklanadi. Natijada “Lola” shakli hosil bo‘ladi. Lolaning
bandini boshqa qog‘ozni silindir shaklida o‘rab, uni lolaning pastki puflangan
qismiga kiritib qo‘yish bilan tugallash mumkin. Bu bandga lolaning bargini,
g‘unchasini ham yopishtirib qo'yish mumkin.
Maktabda muqovalash ishlari. Kitobni qo‘da muqovalashga aloqador
barcha amaliy ishlar boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining qo‘lidan bemalol keladi.
Muqova ishlarini bajarishda o‘quvchilar qog‘oz va kartonga ishlov berish (egish,
qirqish), kartonga qog‘oz yopishtirish, ayrim-ayrim varaqlarni yopishtirish kabi
malakalarini mustahkamlaydilar. Ular kitobga muqova qilish usullarini o‘rganib,
egallab borar ekanlar, poligrafiya sanoatining tarmoqlaridan biri haqida bilim olib,
muqovasozlik ishining asoslari bilan tanishadilar. Muqova ishlash ishiga aloqador
kasblar bilan tanishadilar. Bundan tashqari bolalarga kitobga muhabbat, unga
nisbatan tartiblilik bilan munosabatda boiish singdiriladi. Muqova yasash ishlarini
bajarish jarayonidagi muqovani bezashda bolalardagi badiiy did, o‘lcham olish,
qirqish va egish ishlarida aniqlik va tartiblilik rivojlanadi. Kitoblami tuzatishda
ularni ijtimoiy foydali mehnatga o‘rgatiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|
Kitob uchun muqova tayyorlash - Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi....

Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
1-mavzu
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|
Rangli va jiloli qog‘oz - Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz...

|
Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasiBog'liq 1-mavzuRangli va jiloli qog‘oz - mehnat darslarida keng qo‘llaniladi. Turli xil
rangdagi muqovalash ishlarida va turli xil rangda qog‘ozlar to‘plami chiqariladi.
Oq karton - uni qirqish oson, o‘zi unchalik pishiq emas, tez sinadi. Bu karton
yelimni ko‘p shimadi (ko‘pincha yelimdan shishadi). Undan mayda narsalami
muqovalashda foydalanish mumkun.
Sariq karton - oq kartondan ko‘ra pishiqroq, egiluvchan, yaxshi qirqiladi,
yelimdan ko‘tarilmaydi. Turli ishlarda foydalaniladi.
Kulrang karton - oq va sariq kartondan pishiqroq, qirqish qiyin. Pichoq
karton massasidagi qumdan tez o‘tmaslashadi. Kartonning bu turidan o‘ta
pishiqlikni talab qiluvchi narsalar tayyorlanadi.
Rangli karton - bu yupqa, egiluvchan, sathiga turli rangda jilo berilgan,
ishlov berish oson va ko‘rinishi chiroyli. Hajmi kichik narsalar, papkalar, muqovalar
tayyorlash uchun quiay bo‘lgan karton turidir.
Ta’lim jarayonida o‘quvchilar turli qog‘ozlarning asosiy jismoniy
xususiyatlari: rangi, qaliniigi, zichligi, siyohni ishlatish xususiyati, sathining
xarakteri silliq, g‘adur-budurligi bilan tanishadilar. Ba’zi narsalami tayyorlashda
bolalar yelimdan foydalanadilar. Demak, bolalar 1-sinfdayoq tayyor yelimlaming
asosiy xususiyatlari: yopishqoqligi, saqlanishi, yelimlashni o‘rganishlari kerak.
Qog‘oz va kartonga ishlov berish usullari unchalik murakkab emas, bolalar
ulami osonlik bilan o‘zlashtirib oladilar. Qog‘oz va kartonga ishlov berish yuzasidan
egallangan malakalar keyinchalik barcha mehnat turlari bo‘yicha mehnat ta’limida
keng qo‘llaniladi.
Qog‘ozni buklash usullari. Qog‘ozni teng ikkiga buklash uchun qog‘oz stol
yoki parta ustiga qo‘yiladi va o‘ng hamda chap qo‘l bilan qog‘ozni o‘ziga yaqin
turgan tomonining ikki uchidan ushlab, uni pastki uchlari bilan tenglashtiriladi.
Bunda qog‘ozning uchlarining qirrasi bir-biriga to‘g‘ri tushishi kerak. Ana
shundagina qog‘oz qo‘l bilan tekislanib, uning bukilgan chizig‘i ustidan timoq bosib
yurgiziladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Applikatsiya va mozaika bilan ishlash darslarini tashkil etish metodikasi. Qog‘oz va karton bilan ishlash darslarini mazmunini tashkil etish metodikasi
|