O’zgaruvchilar va berilganlar turlari

O’zgaruvchilar va berilganlar turlari
Pythonda, boshqa dasturlash tillaridagi kabi o‟zgaruvchilar aniq bir turdagi berilganlarni saqlash uchun xizmat qiladi. Pythonda o‟zgaruvchilar alfavit belgilari yoki tag chizig‟i belgisi bilan boshlanishi va tarkibi son, alfavit belgilari, tag chizig‟i belgilaridan iborat bo‟lishi, ya`ni bir so‟z bilan aytganda identifikator bo‟lishi kerak. Bundan tashqari o‟zgaruvchi nomi Pythonda ishlatiladigan kalit so‟zlar nomi bilan mos tushmasligi shart. Masalan, o‟zgaruvchi nomi and, as, assert, break, class, continue, def, del, elif, else, except, False, finally, for, from, global, if, import, in, is, lambda, None, nonlocal, not, or, pass, raise, return, True, try, while, with, yield kabi kalit so‟zlar nomi bilan mos tushishi mumkin emas.
Masalan, o‟zgaruvchini aniqlash (hosil qilish) quyidagicha amalga oshiriladi:
Yuqorida a va name o‟zgaruvchilari yaratildi va ularga qiymat berildi. Shuni alohida ta`kidlash kerakki, Pythonda o‟zgaruvchini dastlab e`lon qilish degan tushuncha mavjud emas (masalan: c++ tilida int a kabi o‟zgaruvchi e`lon qilinadi), balki o‟zgaruvchi kiritiladi va unga qiymat beriladi (masalan: a=14). Berilgan
qiymatga ko‟ra interpretator o‟zgaruvchining turini aniqlaydi. Pythonda o‟zgaruvchilarni nomlashning ikki turi: “camel case” va “underscore notation” turlaridan foydalanish tavsiya qilingan.
“camel case” turida o‟zgaruvchiga nom berilganda, agar o‟zgaruvchi nomi alohida so‟zlar birikmasidan tashkil topgan bo‟lsa, ikkinchi so‟zdan boshlab har bir so‟zning birinchi harfi katta harfda (katta registr) bo‟lishi talab qilinadi. Masalan:
first_name = "Saidov"
“underscore notation” turida esa so‟zlar orasiga tag chizig‟i “_” belgisi qo‟yiladi. Masalan:
O‟zgaruvchilar biror bir turdagi berilganlarni saqlaydi. Pythonda bir necha xildagi berilganlar turlari mavjud bo‟lib, ular odatda to‟rtta guruhga ajratiladi: sonlar, ketma- ketliklar, lug‟atlar va to‟plamlar:
bool (boolean) – True va False mantiqiy qiymatlar uchun;
int – butun sonlar uchun, butun turdagi songa kompyuter xotirasida 4 bayt joy ajratiladi;
float – suzuvchan nuqtali sonlar (haqiqiy sonlar) uchun, haqiqiy sonlarni saqlash uchun kompyuter xotirasidan 8 bayt joy ajratiladi;
complex – kompleks sonlar uchun;
str – satrlar uchun, Python 3.x versiyasidan boshlab satrlar bu- Unicode kodirovkasidagi belgilar ketma-ketligini ifodalaydi;
bytes – 0-255 diapazondagi sonlar ketma ketligi uchun byte array – baytlar massivi uchun; list – ro‟yхatlar uchun; tuple – kortejlar uchun;
set – tartiblanmagan unikal ob`ektlar kollektsiyasi uchun;
frozen set – set singari, faqat u o‟zgartirilishi mumkin emas (immutable);
dict – lug‟atlar uchun. Har bir element kalit so‟z va qiymat juftligi ko‟rinishida ifodalaniladi.
Python –dinamik turlarga ajratuvchi dasturlash tili hisoblanadi. Yuqorida aytib o‟tilganidek, Pythonda o‟zgaruvchi turi unga yuklangan qiymat orqali aniqlanadi. Agarda o‟zgaruvchiga bittalik („,‟) yoki ikkitalik (“,”) qo‟shtirnoq yordamida satr yuklansa, o‟zgaruvchi str turiga ega bo‟ladi, agarda o‟zgaruvchiga butun son yuklansa
1
|
user_id =
|
234 # int
|
|
2
|
x = 1.2e2 y = 6.7e-3 z = 1.223
user_passw b = True #
|
# = 1200.0
# = 0.0067
# float
ord = "sdy123
bool
|
float float
" # str
|
– int, haqiqiy son yuklansa (masalan: 3.14) yoki eksponentsial ko‟rinishdagi qiymat yuklansa (masalan: 11e-1) u float turiga ega bo‟ladi. Masalan:
Pythonda haqiqiy (float) turidagi o‟zgaruvchilar [-10308 , +10308] oraliqdagi sonlar bilan hisoblash ishlarini amalga oshirsa bo‟ladi, lekin faqat 18 ta raqamlar ketma- ketligi ko‟rinadi (konsol ekraniga chiqarilganda). Ixtiyoriy katta yoki kichik sonlarni
o‟zgaruvchidagi ifodasi 18 ta belgidan oshib ketsa, u holda eksponentsial orqali
yaxlitlab ifodalanadi.
Shuni ham ta`kidlash kerakki, Pythonda o‟zgaruvchiga yangi qiymat berish orqali uning turi o‟zgartirilishi mumkin. Masalan:
3
|
age =17 # int
print(age)
age = "o`n etti" # str
print(age)
|
Ushbu dasturda dastlab age =17 ifodasi orqali age o‟zgaruvchisi int turiga ega edi. Keyingi age = "o`n etti" ifoda bilan uning turi str turiga o‟zgartirildi. Bundan keyingi jarayonlarda age o‟zgaruvchisi eng ohirgi yuklangan qiymat turiga mos bo‟ladi.
O‟zgaruvchilarning turini aniqlashda type() – funksiyasidan foydalaniladi. Masalan:
|
age =17
print(type(age))
age = "o`n etti"
print(type(age))
|
Konsol ekranidagi natija:
'int'>
'str'>
Sonlar ustuda amallar
|