nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
– guruh uchun tarqatma material

147
hujayralar, shuningdek nutq organlari - lab va til mushaklari funksiyasi bilan
bog’liq hujayralar egallaydi. Shunday qilib, odam miyasining katta yarim shari
qobig’ida mehnatda va muomalada asosiy funksiyani bajaradigan harakat a’zolari
ancha ko’p joylashgandir.
Hozirgi paytda mamlakatimizda va chet ellarda olib borilayotgan tadqiqotlar
shuni ko’rsatdiki, oliy nerv faoliyatining umumiy qonuniyatlari hayvonlarning faol
hatti-harakatida namoyon bo’ladi.
Miya naychalarini elektr yordamida qo’zg’atish bilan bir qatorda unda
eksperiment o’tkazuvchining aralashuvisiz, beixtiyor ravishda hosil bo’ladigan
biotoklarni yozib olish metodi ham qo’llaniladi. Bu tajribalar miyaning elektr
aktivligi bir xil emasligini ko’rsatdi. Biotoklar yozuvining xarakteriga qarab
odamning psixik holatidagi o’zgarishlar haqida xulosa chiqarish mumkin. Miyada
hosil bo’ladigan to’lqinlar turli chastotadagi elektromagnit tebranishlariga o’xshaydi.
Ularning eng sekinlari kishi tinch-osoyishta paytida, ko’zlarini yumib o’tirgan,
betoqat bo’lmasdan va diqqat-e’tibori bo’shashgan holatida kuzatiladi. Lekin
bunday holatda bo’lgan kishi biron-bir topshiriq berilsa bormi, uning biotoklari
darhol o’zgara boshlaydi va unda to’lqinlar tezligi ancha oshganligini ko’rsatadigan
izlar paydo bo’ladi. Miyada elektro-ensefalogramma ko’rinishidagi kuchaytirgich
yordamida yozib olish mumkin bo’lgan elektr toklari paydo bo’lishining kashf
etilishi psixologlar uchun ahamiyatli.
Odamdagi psixik jarayonlarning miyaga oid mexanizmlari bilan hayvonlar
psixikasi mexanizmlari o’rtasida o’xshashlik bo’lishiga qaramay, odam
bilan hayvonning psixik faoliyati o’rtasidagi tafovutlar faqat miqdor xarakterga
emas, balki sifat xarakteriga ham egadir.
Odamning psixik hayotida katta yarim sharlar qobig’i sirtining 30% ni
egallaydigan peshona qismlari alohida rol o’ynaydi.
Metasploit | 157 - Learning Kali Linux

Example 5-8. Top of a Ruby exploit script
##
# This module requires Metasploit: https://metasploit.com/download
# Current source: https://github.com/rapid7/metasploit-framework
##
class MetasploitModule < Msf::Exploit::Remote
Rank
=
GoodRanking
HttpFingerprint
=
{
:pattern
=
>
[
/Apache/
]
}
include Msf::Exploit::Remote::HttpClient
Below the comments, the class
MetasploitModule
is
a subclass of the parent
Msf::Exploit::Remote
, which means it inherits the elements of that class. You’ll also see
a property set below that. This ranking will, in part, give you an indication of the
potential for success for the exploit. This ranking tells us that
there is a default target
and the exploit is the common case for the software targeted. At the bottom of this
fragment, you will see that additional functionality is imported from the Metasploit
library. For this script, because it’s
an exploit of a web server, an HTTP client is
needed to communicate with the server.
Rather than starting development of security-related scripts on your own, it may be
much easier to just develop for Metasploit. However, you don’t
have to be a developer
to use Metasploit. In addition to payloads, encoders, and other library functions that
can be imported, the modules include prewritten exploits.
At the time this is being
written, more than 1,700 exploits and nearly 1,000 auxiliary modules provide a lot of
functionality for scanning and probing targets.
Metasploit is easy to get started with, though becoming really competent does take
some work and practice. We’ll take a look at how to get
started using Metasploit and
how to use exploits and auxiliary modules. While Metasploit does have commercial
offerings, and the offerings from Rapid7 (the company that maintains and develops
the software) include a web interface, a version of Metasploit
does come installed by
default with Kali Linux. There is no web interface, but you will get a console-based
interface and all of the same modules that you would get with other versions of Meta‐
sploit.
Sanitariya – gigiena talablari ko’ra kompyuter xonasida havo harorati o’rtacha qancha daraja bo’lishi kerak?

|
Sanitariya – gigiena talablari ko’ra kompyuter xonasida havo harorati o’rtacha qancha daraja bo’lishi kerak?
|
bet | 281/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)Sanitariya – gigiena talablari ko’ra kompyuter xonasida havo harorati o’rtacha qancha daraja bo’lishi kerak?
|
*20-24 oralig’ida
|
Sanitariya – gigiena talablari ko’ra V-IX sinif o’quvchilarining shahsiy kompyuter bilan ishlash vaqti qancha minutni tashkil qiladi?
|
*25-30 minutni
|
Sanitariya – gigiena talablari ko’ra V-IX sinif o’quvchilarining shahsiy kompyuter bilan bir kun davomida ishlash vaqti qancha minutdan oshmasligi kerak?
|
*180 minutdan oshmasligi
|
Sanitariya – gigiena talablari ko’ra o’quvchi kompyuterdan qancha masofa uzoqlikda o’tirishi kerak?
|
*50-60 sm
|
| |
|
| |
Protsessorning vazifasi nima?

|
Protsessorning vazifasi nima?
|
bet | 282/372 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #120479 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami (1)Protsessorning vazifasi nima?
| |
*U kompyuterning barcha qurulmalari ishini boshqaradi
| |
Ma’lumotlar kompyuterning qaysi qurilmalarida saqlanadi?
|
*Monitorda
|
Kompyuterning tashqi xotirasiga nimalar kiradi?
|
*Vinchester, kompakt disk va disketalar
|
Sichqonchning vazifasi nima?
|
*Kompyuterni qulay usulda boshqaradi, ba’zi ishlarni osonlashtiradi
|
Printerning vazifasi nima?
|
*Ma’lumotlarni qog’ozga chop qilib chiqaradi
|
Kompyuter nima asosida ishlaydi?
|
*Elektor toki va inson tomonidan berilgan buyruqlar asosida
|
Dastur deb nimaga aytiladi?
|
*Ma’lum bir vazifani bajarish uchun kompyuterga beriladigan buyruqlarning tartibli ketma-ketligi
|
Komyuter uchun asosiy dastur qaysi javobda to’ri ko’rsatilgan?
|
*Operatsion sistema
|
| |
Fayl deb nimaga aytiladi?
| |
*Hotirada biror nom bilan saqlab qo’yilgan har qanday ma’lumot
| |
Papka (katalog)deb nimaga aytiladi?
|
*Fayllarni hotiraning alohida nomlangan qisimlarida saqlash
|
Windows qanday ma’noni anglatadi?
|
*Deraza, oyna ma’nosini anglatadi
|
Windows XP operatsion sistemasi ishga tushganda monitorda nima aks etadi
|
*Ish stoli paydo bo’ladi
|
Ish stoli nimalardan tashkil topgan?
|
*Pusk, Masalalar paneli, Mening kompyuterim papkasi, Mening xujjatlarim papkasi, Savatcha, Fayl belgisi, Yorliqlar
|
Ish stolida yangi papkani hosil qilish ketma-ketligini qaysi javobda to’g’ri ko’rsatilgan?
|
*Kontekst-menyu, Hosil qilish (Sozdat), Papka (Papka)
|
Klaviaturadagi funksional klavishlar qaysi javobda to’gri ko’rsatilgan?
|
*F1, F2, …, F11, F12
|
| |
Klaviaturada harflarni kiritish holatlarini o’zgartirishning nechta usuli bor?
| |
*Ikkita usuli
| |
|
|
| |
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

2- bosqich. Asosiy
(65 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
2.9- sinfda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beriladi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifalarni belgilash:
3.Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va o’qitish natijalari bilan tanishtiradi.
4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
5.O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarni baholash mezoni va ko’rsatkichlari bilan tanishtiradi.
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
6.Savol-javob orqali bilimlarni faollashtiradi.
Yangi o’quv material bayoni:
7.Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.
Asosiy xolatlarni yozdiradi:
8.Slaydlarni mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni yozdiradi.
Yangi mavzu materiallarini mustahkamlash:
9.Mustahkamlash uchun savollar beriladi. Jarayon yakka tartibda davom etishini ma’lum qiladi.
10.Yakka tartibda topshiriq beriladi va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
Bilimlarni mustahkamlash uchun qaytar aloqa o’tkaziladi.
|
Uy vazifani taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar. Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Yakka tartibda topshiriqlarni bajaradilar. Ma’lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
Tasvirlarning konturini ajratish

16.Tasvirlarning konturini ajratish.
Photoshop 7.0 dasturida faqat yangi tasvir yaratish imkoniyatlari bilan cheklanib qolmay, balki boshqaruvni soddalashtirish ham e’tiborga olingan.Mavjud boMgan mo4yqalamni o'zgartirish. Photoshop dasturiga qo'shimcha sifatida mo‘yqalamlar bazasi ham beriladi va siz u yerdan istalgan m o‘yqalamni tanlab, uni xohishingizga ko'ra o‘zgartirishingiz mumkin.
Optsiyalar panclidan Brushes (Кисть) tugmasiga bosing, undagi menyudan Brush Tip Shape bo'limini tanlang.
Diameter (Диаметр) effektni kerakli joygacha cho'zing yoki mo‘yqalam diametirini kiriting (1 dan 999 pikselgacha).
Mo'yqalam izi shaffofsizligini belgilovchi Hardness (Жесткость) koeffitsientini tanlang yoki uni ham foiz miqdorda kiriting (0-100% gacha).
Mo'yqalam qoldirgan izlari oralig‘ini Spacing (Интервал) orqali belgilang (0—99%). Foiz miqdori oshirilgan sari shtrixlar orasidagi masofa kattalashib boradi. Shuningdek, bu vazifani kursor yoki mo'yqalam ham bajarishi mumkin. Buning uchun Spacing(Интервал) tugmasidan bayroqchani olib tashlashning o ‘zi kifoya. Qanchalik kursorni tez harakatlantirsangiz shuncha oraliq katta- lashadi va aksincha. Ko'pgina standart o'rnatilgan mo'yqalamlar uchun asosan Spacing va D iam eter bo'limlarini o'zgartirish mumkin.
Mo'yqalam izini doira yoki boshqa ellips ko'rinishlarini belgilash uchun Angle (Угол) bo'limidan (-180° dan +180° gacha) qiymatlarni ko'rsating yoki ekranning chap tarafidagi rasmdagi strelkani xohishga ko'ra joylashtiring.
Mo'yqalamni tiniqlashtirish uchun Roundness (Округлость) (0—100%) parametrlarini bering. Foiz miqdori ortgani sari nuqta izi tiniqlashadi. Photoshop 7.0 dasturi yordamida siz bir qancha standart mo‘yqalamlar yoki o ‘zingiz o ‘lchamlari va ko‘rinishini kiritgan holda juda qiziqarli rassomchilik ishlarini amalga oshirishingiz mumkin.
Rasmlar bilan ishlash uchun dasturning yangi versiyalari o‘ta qiziqarli bo'lgan rasmlarni yaratish imkonini beradi. Photoshop 7.0 dasturida standart va avvaldan foydalanuvchi kiritgan rasmlarni nusxalab unga sayqal berish, shu bilan birga tasvirga nam va qumq mo'yqalam usullarida bezak berish mumkin. Mo'yqalam paketiga barg va 0‘tlarning tasvirini yaratadigan maxsus effekt mo‘yqalamlari kiritildi.Yangi mo'yqalamni yaratish Brush (molyqalam) menyusidan New Brush (Yangi m o‘yqalam) buyrugMni tanlang. Mavjud mo'yqalamni o'zgartirish (Изменение существующей кисти) bo'limidan 2 dan 8 gacha bo'lgan buyruqlami tanlang.Create New Brush (Yangi mo'yqalamni yaratish) bo'limiga bir marta bosing va kerakli o'lchamlarni bering.
|
– guruh uchun tarqatma material

148
I. Ongning birinchi xarakteristikasi uning nomida aks ettirilgan: ong, anglash.
Inson ongi tevarak-atrof, tashqi va insonning o’zining ichki dunyosiga oid bilimlar
to’plami, yig’indisidan iboratdir. Agar inson tashqi olam va o’zi ichki dunyosi
xaqida bilimlarni o’zlashtirish va anglashdek muhim xususiyatdan mahrum
bo’lganda, unda Hech qanday bilim va ong shakllanmagan bo’lar edi. Bizning
bilimlarimiz ongning birlamchi asosini tashkil qiladi. Bilimlar turli psixik jarayonlar
( sezgi, idrok, diqqat va h. k. orqali o’zlashtiriladi, xotirada saqlanadi, tafakkur
jarayonida tahlil qilinadi) yordamida o’zlashtiriladi va boyitib boriladi. Bilish
jarayonlaridan birining bo’zilishi, kasallanishi ongning bo’zilishiga olib keladi.
II. Ongning ikkinchi xarakteristikasi - unda subyekt va obyekt o’rtasidagi farq o’z
ifodasini topadi. Boshqacha qilib aytganda inson o’zini boshqalardan va tashqi
olamdan farqlaydi, unda "men" va "men emas" tushunchasi mavjud. Odam organik
olam tarixida birinchi marta undan ajralib chiqdi va o’zini tashqi olam, tevarak-
atrofdagi muhitga qarshi qo’ydi. Bunday xususiyatning paydo bo’lishining natijasi
insonning o’z-o’zini bilishi va o’zligini anglashida, o’z-o’zini baholashida aks etadi.
Insongina o’zining tashqi olamdan, predmetlardan, boshqa kishilardan farqini,
ustunligi va kamchiliklarini anglay oladi. Shunday anglash va taqqoslash kishining
shaxs sifatida rivojlanishining asosini tashkil qiladi. Nafaqat alohida shaxsning,
balki millatning, xalqning rivojlanishi ham uning o’zligini anglashi bilan bog’liq.
III. Ongning uchinchi xarakteristikasi - maqsad qo’yish va maqsadga yo’nalganlik
bilan belgilanadi. Har qanday faoliyat maqsadini aniqlash ongning funksiyasi. Har
qanday faoliyatni amalga oshirishda maqsad qo’yiladi, faoliyat motivlari yuzaga
keladi, irodaviy qarorlar qabul qilinadi, harakatlarni bajarish yo’llari ishlab chiqiladi
va sharoitni hisobga olgan holda zaruriy to’zatishlar kiritib boriladi. Ma’lum
sabablar ta’sirida maqsad ko’zlash yoki uni boshqarish, koordinasiya qilishdagi
bo’zilishlar ongning bo’zilishiga olib keladi.
IV. Ongning to’rtinchi xarakteristikasi - unda odamning ma’lum munosabatlari aks
etishida. Inson o’z atrofida bo’layotgan voqyealarga, obyektiv borliqqa, o’z
faoliyati va uning natijalariga adekvat munosabatda bo’ladi. Bu munosabat uning
his-tuyg’ularida nomoyon bo’ladi. His-tuyg’ular va munosabatlarning o’zgarishi,
noadekvatligi ongning bo’zilishidan darak beradi.
Til, o’zaro munosabatlar, faoliyat ongning yuqorida ko’rsatilgan barcha
sifatlarining tarkib topishining zaruriy sharoiti hisoblanadi.
Metasploit | 161 - Learning Kali Linux

Example 5-13. Running db_nmap
msf > db_nmap -sS -T
5
192.168.86.0/24
[
*
]
Nmap: Starting Nmap 7.60
(
https://nmap.org
)
at 2018-01-23 19:12 MST
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.31 giving up on port because
retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.218 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.41 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.44 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.27 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.26 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap: Warning: 192.168.86.201 giving up on port because retransmission cap hit
(
2
)
.
[
*
]
Nmap:
Nmap scan report
for
testwifi.here
(
192.168.86.1
)
[
*
]
Nmap: Host is up
(
0.0080s latency
)
.
[
*
]
Nmap: Not shown:
995
closed ports
[
*
]
Nmap: PORT STATE SERVICE
[
*
]
Nmap: 53/tcp open domain
[
*
]
Nmap: 80/tcp
open http
[
*
]
Nmap: 5000/tcp open upnp
[
*
]
Nmap: 8080/tcp open http-proxy
[
*
]
Nmap: 8081/tcp open blackice-icecap
[
*
]
Nmap: MAC Address: 18:D6:C7:7D:F4:8A
(
Tp-link Technologies
)
Once
the port scanner is complete, all the hosts will be in the database. Additionally,
all of the services will be available to display as well. Looking at the hosts, you will get
the IP address,
MAC address, system name, and the operating system if it’s available.
To get the operating system, you need to have
nmap
run an operating system scan to
get that value. The MAC address is populated because I’m
running the scan on the
local network. If I were to run the scan remotely, the MAC address associated with
the IP address would be the router or gateway device on my local network.
When we are looking to exploit systems, though, we’re going to be looking for serv‐
ices that are listening on the network. We can get a list of the open ports by using
services
.
This is only a partial listing, but you can
see the open ports and the IP addresses for the services that are open. You’ll also see
some ports that are filtered, which suggests there may be a service on that port but
also a firewall blocking traffic to the port.
If you run a version scan, you’ll also get the
details about the service in the info column. You can see that two of the services listed
here have version information related to the service.
Example 5-14. Services results
msf > services
Services
========
host
port proto name state info
---- ---- ----- ---- ----- ----
-guruh uchun tarqatma material

|
-guruh uchun tarqatma material Pdf ko'rish
|
bet | 123/180 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #231480 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 3-guruh uchun tarqatma material
Shaxs shakllanishi va taraqqiyoti.
Shaxs ijtimoiy, konkret – tarixiy sharoitlarda yashashi, ta’lim-tarbiya
olishi tufayli tarkib topadi. Shaxs taraqqiyotining harakatlantiruvchi kuchi
nimadan iborat? Bu masalani hal qilish yuzasidan psixologiya tarixida ikkita
oqim mavjud bo’lib, ulardan birinchisi shaxs psixik taraqqiyotining biogenetik
konsepsiyasi, ikkinchisi esa sosiogenetik konsepsiyasidir.
Biogenetik konsepsiyaga ko’ra inson shaxsining taraqqiyoti biologik
faktor, ya’ni nasliy faktor bilan belgilanadi. Bu konsepsiyaga ko’ra, odam
psixik faoliyatining shakllarigina emas, balki bu faoliyat shakllarining mazmuni
ham go’yo tug’ilishidan peshonasiga yozib qo’yilgan emish, odamning psixik
taraqqiyot bosqichlari va ularning yuzaga kelish tartiblari avvaldan belgilanib
qo’yilgan emish. Biogenetiklar pedagoglardan bolada taqdir yo’li bilan qanday
shaxsiy sifatlar yuzaga kelishini bilib turishni, lekin ularning yuzaga kelishiga
qarshilik qilmaslikni, aksincha yordam berishni talab qiladilar.
Sosiogenetik konsepsiya shaxsning taraqqiyotini uning atrofidagi ijtimoiy
muhitga bog’lab tushuntiradilar. Ularning aytishicha «odam ijtimoiy muhit
nusxasidir». Sosiogenetik ham biogenetiklar singari rivojlanayotgan odamning
shaxsiy faolligini inkor qiladilar. Odam faqat atrofidagi muhitga
moslashadigan, passiv rol o’ynaydigan mavjudot deb qaraydilar. Agar
sosiogenetik konsepsiyani to’g’ri deb bilsak, u holda nima sababdan ba’zi holda
bir hil muhitda har hil odamlarning yetishib chiqishi tushunib bo’lmaydigan
masala bo’lib qoladi.
Shaxs taraqqiyotini harakatlantiruvchi kuchlar muammosini hal qilishda
dialektika ta’limotiga asoslanish lozim. Shaxsning faolligi odamni anglangan
yoki anglanmagan motivlarining murakkab sistemasi orqali faoliyatga undovchi
ehtiyojlar yig’indisiga bog’liqdir. Biroq ehtiyojlarni qondirish jarayoni ichki
qarama–qarshiliklarga ega bo’lgan jarayondir. Odatda ehtiyojlar paydo bo’lishi
bilanoq qondirilmaydi. Ehtiyojlarni qondirish uchun moddiy vositalar,
shaxsning faoliyatga ma’lum darajada tayyor bo’lishi, bilimlar, ko’nikmalar va
shu kabilar zarurdir.
Shaxs taraqqiyotida irsiyat va muhitning rolini to’la inkor qilib bo’lmaydi,
balki har ikkisining ham ma’lum darajada o’z o’rni bor. Lekin shaxs
taraqqiyotini belgilovchi asosiy omil ta’lim–tarbiya bo’lib hisoblanadi.
|
| |
Starting with Metasploit - Learning Kali Linux

sploit without the database
configured and connected, it’s much better to use the
database. Fortunately, configuring it is easy. All you need to do is run
msfdb init
from
the command line, and it will do the work of configuring
the database with tables, as
well as creating the database configuration file that
msfconsole
will use.
shows the use of
msfdb init
and the output showing what it does.
Example 5-9. Initializing database for Metasploit
root@yazpistachio:~# msfdb init
Resetting
password of database user
'msf'
Creating databases
'msf'
and
'msf_test'
Creating configuration file in /usr/share/metasploit-framework/config/database.yml
Creating initial database schema
After the database is set up (and by default
msfdb
will configure a PostgreSQL data‐
base connection) you can use Metasploit. There used to be a couple of ways to use
Metasploit. Currently, the way to get access to the Metasploit
features is to run
msfconsole
. This Ruby script provides an interactive console. From this console, you
issue commands to locate modules, load modules, query the database, and other fea‐
msfconsole
and checking the database connec‐
tion using
db_status
.
Example 5-10. Starting msfconsole
Code:
00
00
00
00
M3 T4 SP L0 1T FR 4M 3W OR K! V3 R5 I0 N4
00
00
00
00
Aiee, Killing Interrupt handler
Kernel panic: Attempted to
kill
the idle task!
In swapper task - not
syncing
=[
metasploit v4.16.31-dev
]
+ -- --
=[
1726
exploits -
986
auxiliary -
300
post
]
+ -- --
=[
507
payloads -
40
encoders -
10
nops
]
+ -- --
=[
Free Metasploit Pro trial: http://r-7.co/trymsp
]
msf > db_status
[
*
]
postgresql connected to msf
Once we have
msfconsole
loaded, we can start using its functionality.
Ultimately, we
will be loading modules to use this functionality. The modules will do the work for
us. All we need to do is to be able to find the right module, get it loaded and config‐
ured, and then we can run it.
Odamlarning bir kecha kunduzli siydigida o‘rtacha qo‘yidagi

katta miqdorda suv yo‘qotilgandaYu,ko‘ch!i ter ajraiganida,tana harorati
ko‘tarilganida uning ranggi qizg‘ishroq boiadi.
Odamlar siydigi qonga nisbatan biroz kislotaliroq,ya’ni kuchsiz
kislotali muhitga ega: odam siydigining muhiti pH-4,7 dan 6,5 gacha
o‘zgarib to‘radi.Siydikning reaksiyasi qon tarkibidagi kislotalar va
ishqorlarning miqdorini ortib ketishiga bogiiq.Ortiqcha kislotalar va
ishqorlarning siydik bilan chiqarilishi,qonning mutadil reaksiyasini
ta’minlydi.
Aksariyat hayvonlar siydigi tiniq, sarg‘ish tusda boiadi. Siydikning
rangi tarkibidagi pigmentlarga (uroxrom, urobilin, iste’mol qilinayotgan
ozuqa pigmentlariga), ajralayotgan siydik miqdoriga, konsentratsiyasiga
bogiiq.
Toq tuyoqli hayvonlar siydigida kalsiy karbonat kristallari ko‘proq
uchraydi. Shu sababli biroz loyqaroq tuyuladi. Turli hayvonlar siydigining
solishtirma og‘irligi bir-biridan farq qiladi. Jumladan, siydikning
solishtirma ogirligi o‘rtacha otlarda 1,040, qoramollarda 1,032, qo‘ylarda
1,042, itlarda 1,025 teng. Ichilayotgan suvning miqdori ajralayotgan siydik
solishtirma ogirligiga sezilarli ta’sir qiladi. Osmotik faol moddalar, turli
ionlar ko‘p miqdorda siydik bilan birga chiqariladi. Shu sababli siydikning
osmotik bosimi baland boiib, 25-30 atmosferaga teng keladi. Siydik bilan
chiqarilayotgan ionlar miqdori organizmning holatiga qarab keng doirada
o‘zgarib turadi. Bu esa o‘z navbatida siydik osmotik bosimining bir
muncha beqaror boiishini, o‘zgarib turishini taqozo qiladi. Siydik muhiti
hayvon iste’mol qilayotgan ozuqalarning xiliga va tarkibiga, organizmning
holatiga bogiiq. Jumladan, o‘txo‘r hayvonlar siydigi ishqoriy muhitga ega
boiib Ph=8,7-7,lga teng. Go‘shtxo‘r hayvonlar ko‘p miqdorda oqsil
iste’mol qilayotganliklari uchun siydigi bir muncha kislotali muhitga ega
boiadi. Ph=5,7-7,0ga teng. Aralash ozuqa iste’mol qiladigan hayvonlar,
jumladan cho‘chqalar siydigi, iste’mol qilayotgan ozuqa xiliga qarab,
ishqoriy yohud kislotali boiadi. Onasini emadigan buzoqlar siydigi
kislotali boiib Ph=5,7ga teng. Yoshi ulg‘ayib borgan sari ratsionda
o‘simlik mahsulotlari ko'payib qolganiga yarasha siydigi ishqoriy muhit
kasb etib boradi. Hayvon og‘ir jismoniy ish bajarayotganda siydigining
kislotaligi bir muncha oshishi mumkin. Ishdan so‘ng esa bu ko‘rsatkich
awalgi holiga qaytadi.
SIYDIK HOSIL BO‘LISHI - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

tashqari plazmaning barcha organik va anorganik moddalari bo‘lishi,
boiganida ham plazmadagiga teng miqdorda bo‘lishi isbotlangan. Ikkinchi
faza -reabsorbtsiya (qayta so‘rilish) fazasi birlamchi siydik kanalchalar
bo‘ylab oqib borar ekan, reabsorbtsiyaga uchraydi, ya’ni qayta so‘riladi.
Oqibatda tarkibidagi ko‘pchilik moddalar qonga qayta so‘rilib, oxirida
ozgina “quyuqlashgan” oxirgi, haqiqiy siydik hosil bo‘ladi. Turli
hayvonlarda kanalchalaming umumiy yuzasi 3,5m2 dan to 40m2 gacha,
uzunligi 100 km. dan ham ortiq boiadi. Keyingi
tekshirishlarga
qaraganda, kanalchalaming ichki yuzasida mikrosurgichlar bor. Bular
hisobiga kanalchalar yuzasi bir necha marta kengayadi. Mana shulaming
hammasi reabsorbsiyaning nihoyatda katta yuzada sodir boiishidan
dalolat beradi. Reabsorbsiya tufayli birlamchi siydik tarkibidagi
aminokislotalar, glyukoza batamom qayta so‘riladi. Odatda birlamchi
siydikda oqsillar boimasligini aytib o‘tgan edik.
20-Jadval.
Qon plazmasi va siydikning tarkibi____________
Tarmoqqa xavfsiz ulanish - Raqamli mobil aloqa

344
ruv va abonent ma’lumotlarining xavfsiz almashuvini ta’minlaydi
va simli tarmoqlarga qaratilgan turli hujumlardan himoya qiladi.
3. Foydalanuvchi domeni xavfsizligi abonent uskunalarining
xavfsiz ulanishini ta’minlaydi.
4. Ilovalar domeni xavfsizligi abonent va operator domenlarida-
gi ilovalar orasida xavfsiz ma’lumot almashuvini ta’minlaydi.
5. Xavfsizlik tizimining ko‘rgazmaliligi va sozlanuvchanligi foy-
dalanuvchiga xavfsizlik funksiyalari faolligini kuzatish hamda
xizmatlarga ulanishning qaysi holatlarida xavfsizlik funksiyalari
qo‘llanishi kerakligini bilish imkonini beradi.
Xavfsizlikning har bir funksiyasi o‘z ichiga yoki qo‘shimcha
xiz matlarni, yohud bir yoki bir nechta mobil aloqa xizmatlarini
taqdim etuvchi tarmoq funksiyalarini oladi. LTE/SAE tarmoqlari-
da xavfsizlikni ta’minlash funksiyalari qo‘llanishida quyidagi aso-
siy masalalar hal qilinadi:
1. Abonentni autentifikatsiyalash va so‘ralgan xizmatlarni
ko‘rsatish imkoniyatini tasdiqlash yordamida LTE tarmog‘i xiz-
matlaridan ruxsatsiz foydalanish holatlaridan himoyalanish.
2. Davriy identifikatorlar va shifr kalitlari yordamida abonent
autentifikatsiyasining himoyalanganligini ta’minlash.
3. Shifrlash yordamida abonent ma’lumotlarining maxfiyligini
ta’minlash.
4. Signalizatsiya xabarlaridagi ma’lumotlarni autentifikatsi-
yalashni ta’minlash.
5. Tarmoqlarni mobil terminallari tomonidan autentifikatsi-
yalashni ta’minlash.
6. Mobil terminallarni identifikatsiyalash.
Ushbu masalalarning oxirgisini batafsilroq ko‘rib chiqamiz:
LTE tarmoqlarida axborot xavfsizligini tashkil etilishi

343
boshqaruv va abonent sathlaridagi 1- va 2-darajalar orasidagi in-
terfeyslarni tashkil qilishga alohida e’tibor talab etiladi.
Xatto agar hujum qiluvchi 1-darajadagi himoyani buza olsa
ham, 2-daraja buzilmagan qoladi. Biroq bunda buzilishning ta’siri-
ni minimallashtirish va uni ajratib qo‘yish uchun 1-darajadagi
buzilishning butun LTE/SAE tizimiga qanday ta’sir ko‘rsatishini
baholash zarur bo‘ladi.
Shunday qilib, S1-C va S1-U lardan tashkil topgan S1 inter-
feysi xavfsizlik ikki darajasining o‘zaro hamkorlik tayanch nuqtasi
bo‘lib qoladi va shu sabab ishlab chiqarishda alohida e’tibor talab
qiladi (23.1-rasm). ENB tugunlari va EPC tarmoqlari orasidagi
barcha xizmat ma’lumotlari xavfsizlik nuqtayi nazaridan qat’iy
nazorat qilinishi ham katta ahamiyatga ega.
Xavfsizlik
1 darajasi
Xavfsizlik
2 darajasi
UE
UE
S1-C
S1-U
S1-C
S1-U
E-UTRAN
EPS
MME
MME
eNB
Xavfsizlik
1 darajasi
23.1-rasm. LTE tarmog‘ida xavfsizlik darajalari.
3GPP ning 3.3.401 Texnik spetsifikatsiyasida besh guruh xavf-
sizlik funksiyalari ta’riflangan (23.2-rasm).
SIYDIK HOSIL BO‘LISHINING BOSHQARILISHI

qon tarkibidagi mochevina, mineral moddalar, ayniqsa natriy xlorid siydik
hosil bo‘lishiga katta ta’sir ko‘rsatadi. Organizmning boshqa tizimlari
qatori buyrak faoliyati ham asab tizimi bilan gumoral tizim funksiyasiga
mahkam bog‘liqdir. Buni quyidagilardan ko‘rish mumkin. Gipotalamus
yadrosidan chiqqan impulslar gipofizning orqa boMagidan antidiuretik
gormon ishlanib chiqishini kuchaytiradi. Antidiuertik gormon qonga o‘tib
siydik reabsorbsiyasini kuchaytiradi. Oqibatda ajralayotgan siydikning
miqdori keskin kamayadi. Gipofiz orqa bo‘lagining faoliyati pasaysa
(gipofunksiya), antidiuretik gormon odatdagidan kam ishlanib chiqadi va
ajralayotgan siydik miqdori, suvning ko‘p chiqarilishi hisobiga ko'payib
ketadi (qandsiz diabet). Tajribada buyrakning asab tizimi bilan aloqasi,
shuningdek gipofizning miya po‘stlog‘i bilan aloqasi ham uzilsa, shartli
reflektor ravishda siydik ajralishi kuzatilmaydi. Demak, miya po‘stlog‘i
gipotalamo-gipofizar tizim orqali buyrak faoliyatiga o‘z ta’sirini o‘tkazadi.
Buyrak
usti
bezlarining
adrenalin
gormoni
siydik
ajralishini
kamaytiradiJekin aldosteron gormoni kanalchalar epiteliysiga ta’sir etib,
natriyning qayta so‘rilishiga yordam beradi. Qalqonsimon bezning tiroksin
gormoni suv va tuzlarning to‘qimalar bilan bog‘lanishini kamaytirib,
ularning qonga o‘tishini kuchaytiradi, siydik hosil bo‘lishiga yordam
beradi. Paratgormon esa kalsiy va fosforning suyaklardan qonga
chiqarilishiga ta’sir qiladi va bulaming siydik bilan chiqarilishini
kuchaytiradi.
SIYDIK CHIQARISH - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

parasimpatik nerv tolasi orqali qovuqqa beriladi va qovuq qisqarib.
sfmkterlar bo‘shashadi, shunda siydik tashqariga chiqariladi. Siydik
chiqarilishini boshqaradigan orqa miyadagi markaz uzunchoq miya, o‘rta
miya va bosh miya yarim sharlari po‘stlog‘i nazorati ostida ishlaydi. Bu
siydikni to‘xtatib turish yoki kuchaytirish, ya’ni ixtiyor, xohishga qarab
siyish bilan namoyon boiadi.
Diurezning miqdori bir qator omillarga qarab o‘zgarib turadi. Diurez
miqdoriga ichilgan suv yohud boshqa suyuqliklarning miqdori, iste’mol
qilingan ozuqalaming xili va tarkibi, organizmning holati, iqlim, sutkaning
davri, hayvonlarning turi va boshqa bir qator omillar ham ta’sir ko‘rsatadi.
Organizm kunduzi kechasiga nisbatan ancha faol bo‘ladi. Shu sababli,
moddalar almashinuvi kunduzi bir muncha tez kechadi, natijada kunduzi
ajratadigan siydik miqdori ham kechasidagiga qaraganda bir muncha ko‘p
boiadi. Suv ko‘p ichilganida yoki sersuv oziqalar ortiqcha iste’mol
qilinganda ham diurez miqdori ortadi. Aksincha, hayvon ko‘p terlasa
(og‘ir jismoniy ish bajarganda) diurez bir muncha kamayadi. 0 ‘z-o‘zidan
ma’lumki, ajraladigan siydik miqdori siydik hosil bo‘lish darajasiga
bogiiq. Siydik hosil boiishiga bir qancha omillar ta’sir ko‘rsatadi. Bu
omillarni ikki guruhga ajratish mumkin: buyrak faoliyatiga bevosita ta’sir
qiladigan real omillar va boshqa organlar orqali unga ta’sir qiladigan
ekstrarenal omillar. Bu omillaming bir qismi filtratsiyaga, bir qismi esa
reabsorbtsiyaga ta’sir ko‘rsatadi. Filtratsiyaga ta’sir ko‘rsatadigan real
omillar faol koptokchalar miqdori, ulaming kapillyarlardagi qon bosimi,
kapsuladagi bosim, koptokcha kapillyarlari va kapsula devorining
o‘tkazuvchanligi
kiradi.
Plazma
onkotik
bosimi,
to‘qimalaming
gidratatsiya darajasi, qon aylanish tizimi va ter bezlarining faollik darajasi
filtratsiyaga ta’sir ko‘rsatadigan ekstrareal omillar hisoblanadi va hokazo.
QO‘SHIMCHA AYIRUV ORGANLARI - Rajamurodov z. T., Rajabov a. I. Odam va hayvonlar fiziologiyasi

Terining katta o‘lchamdagi yuzasini lak bilan yopib, ter ajralishni
to‘xtatish natijasida kuchli zaharlanish hodisasi kuzatiladi, ayrim hollarda
bu holat o‘lim bilan tugashi mumkin.
Shoxli hayvonlarda ter ajralishi termoregulyasiya uchun jiddiy
ahamiyatga ega emas, lekin issiq iqlim sharoitda u ortadi. Odamlarda bir
kecha-kunduzda 2 litrdan ortiq ter ajraladi.
Yog‘ bezlari. Yog‘ bezlaridan teri yog‘i ishlab chiqariladi, ular
golokrinli bezlar qatoriga kiradi, chunki ularning sekreti qayta sekretor
hujayralami yemiradi.
Teri yog‘i odatda, turli konsentratsiyadagi moy tomchilaridan, moy
tomchilari yopishgan bez hujayralarining yemirilgan bo‘lakchalaridan,
yuqori spirtli erkin yog‘ kislotalaridan, juda kam miqdorda xolesterin
kristallari va uning esterlaridan hamda teri epidermiyasining qurigan
epitelial hujayralaridan iborat. Teri moy ajratgan paytda suyuq boiib teri
yuzasida juda tez quyuqlashadi. Yog‘ bezlari joylashgan joyiga qarab teri
moyining tarkibi o‘zgaradi, u terini yumshatadi va soch hamda jun
tolalarini moylab turadi. Odamlarda bir kecha-kunduzda 20 g teri moyi
ajraladi (uglevodlar bilan juda ko‘p oziqlanganda va yilning issiq oylarida
uning miqdori ortadi).
Yog‘ bezlarining funksiyasi simpatik nervlar bilan boshqariladi.
Odamlar terisidagi yog‘simon moddalar shox qatlami hujayralarining
parchalanishi hisobiga hosil boiadi. Yog‘ bezlarining past nuqtali
eruvchan sekretor yogiaridan farqi shox qatlam yogiari ancha yuqori
erish nuqtasiga egadirlar va katta miqdorda xolesterin va uning hosilalarini
saqlaydi.
Teri moyining sekretsiyasi hayvonlar uchun muhim ahamiyatga ega,
ayniqsa terini qurishdan va jun qoplamiga suvni kirishidan saqlashda juda
ahamiyatlidir. Suvda suzuvchi parrandalaming patlarini moylovchi
dumg‘oza bezi sekreti deyarli suv o‘tishini yo‘qqa chiqaradi. Qo‘y va
echkilarning yog‘-ter aralashmasi junni yumshatadi va mustahkam qiladi,
jun tolalarini bir-biriga yopishishini ta’minlydi, bu esa uni nam o‘tishidan
saqlaydi, chigallashib ketishini oldini oladi va nihoyat runonning to‘g‘ri
saqlanishini saqlab qoladi. Qo‘y va echkilar (angor echkilarida)ning ter va
yog‘ bezlari
tinimsiz sekret ajratadi, uning miqdori esa mayin junli
qo‘ylarda dag‘al junli qo‘ylarga nisbatan ancha ko‘p boiadi.
Tayanch stansiyalarga jismoniy hujum

340
nellari orasida shifrlanmagan axborotlar o‘tadi. Hujum qiluvchi bu ning
hisobiga umumiy maxfiy kalitlarni olishi va tarmoqqa boshqa eNB
tugunini qo‘shishi mumkin bo‘ladi. Shunday qilib,
hujum qiluv chi ab-
onentlarga qarshi DoS hujumini amalga oshirib, ularni soxta AUlar
bilan almashtirishi mumkin bo‘ladi. Hattoki, eNBni keyingi g‘arazli
maqsadlarda ishlatish uchun demontaj (buzib olish) xavfi ham mavjud.
Bunday hujumlarga qarshi kurashish uchun,
birinchidan, eNB joy-
lashgan joylarni jismoniy himoyalash zarur (signalizatsiya, qo‘riqlash
va boshqalar), ikkinchidan, kalitlarning saqlanishini himoya lash kerak
(masalan, o‘qib bo‘lmaydigan smartkartalarda)
va nihoyat, agar bit-
ta kalit ochilgan taqdirida ham tizimning umumiy konfidensialligini
saqlash uchun assimetrik kalitlardan foydalanish kerak bo‘ladi.
Tarmoq tomonidan eNBga qarshi DoS hujumi.
Bu holda hujum qiluvchi qo‘lga kiritgan tarmoq tuguni tomoni-
dan ma’lum komandalar paketlarini yuborish
hisobiga bir yoki bir
nechta eNBlarga mantiqiy DoS hujumini amalga oshiradi. Agar
bunda ko‘p sonli uzatishlar ishlatilsa, bunday hujumlardan ko‘rila-
digan zarar juda katta bo‘lishi mumkin. Bunday hujumdan maqsad
oddiy eNBni ishdan chiqarish yoki uni soxta eNB bilan almashti-
rish bo‘lishi mumkin. Bunday hujumlarga
qarshi turish uchun eNB
larda autentifikatsiya choralarini ko‘rish kerak, ya’ni bir eNB mos
autentifikatsiyasiz boshqa eNBga bog‘lanmasligi kerak.
AU tomonidan eNBga qarshi DoS hujumi.
Hujum qiluvchi qo‘lga olingan AUdan eNBga mos paketlarni
yuboradi va boshqa AUlar uchun eNBning ishini bloklab (to‘sib)
qo‘yadi, yoki ma’lum bir eNBning signalini so‘ndiradi. Bunday
hujumning maqsadi huddi oldingi hujumnikidek. Bu hujumlarga
qarshi turish uchun autentifikatsiya jarayoniga qo‘shimcha
trafik
butunligini himoyalashni qo‘llash tavsiya etiladi. Shuningdek, AU
va eNBlarni o‘zaro autentifikatsiya qilish uchun eNBda o‘rnata-
digan session (vaqtinchalik) kalitlar qo‘llanilishi mumkin. Radio-
signalning so‘ndirilishiga kelsak, bunday hujumga qarshi turish
oson emas, lekin bunday hujumlarni
nisbatan tez topish va bar-
taraf etish mumkin.
Wi-Fi texnologiyasining tahlili

356
qo‘shimcha PBCC
(ingl. Packet Binary Convolutional Coding) pa-
ketli binar o‘rashli kodlash
(rus. сверточное кодирование) usuli
tezlikni 22 va 33Mbit/sek gacha oshirdi.
5GGs diapazoni uchun mo‘ljallangan IEEE 802.11a standarti
“11b” versiyasidan keyinroq, ya’ni 1999-yilning sentyabrida, pay-
do bo‘lsa-da, lekin xarakteristikalari bo‘yicha undan o‘zib ketdi.
U 54Mbit/sek gacha ma’lumot uzatish tezligiga erishdi. Bunga
o‘sha paytda prinsipial yangi bo‘lgan OFDM mexanizmidan foy-
dalanish tufayli erishildi.
2003-yil iyunida IEEE 802.11b standartining takomillashtirilgan
versiyasi —IEEE 802.11g paydo bo‘ldi. U “11b”ning chastota diapa-
zonida ishlar edi, va “11a”ning tezligini (ya’ni 54 Mbit/sek) ta’minlar edi.
Nihoyat 2009-yilning 11-sentyabrida uzoq kutilgan IEEE 802.11n
standarti dunyoga keldi. Uni paydo bo‘lishi Wi-Fi texnologiyalari-
da yangi “sakrash” bo‘ldi. “11n” standartida MIMO texnologiyasi,
MAS-paketlarni agregatsiyalash usuli, 40MGs chastotalar polosasi-
dan foydalanish kabi ko‘plab texnologik yangiliklar qo‘llanildi va bir-
galikda bu standartdagi yuqori ma’lumot uzatish tezligini ta’minladi
(nazariy jihatdan 600Mbit/sek gacha). “11n” standarti avvalgi bar-
cha standartlar (ya’ni, “a”, “b” va “g” versiyalari) bilan moslasha
oladi va bugungi kunga kelib (2011-yilning boshi) dunyoda eng ko‘p
tarqalgan Wi-Fi standarti bo‘lib qoldi [35].
Hozirgi vaqtda o‘zining xarakteristikalari bo‘yicha 4G tex-
nologiyalari talablariga mos bo‘la oladigan standartning keyingi
versiyasi, xususan IEEE 802.11ac standarti ustida ishlar olib bo-
rilmoqda.
WiMAX tizimlarining kamchiliklari

27.1.1. WiMAX tizimlarining kamchiliklari
WiMAX tizimlarining kamchiliklariga va rivojlanishini saqlab
turuvchi omillarga quyidagilar kiradi:
• standart hali ham sinov bosqichida va xizmatlar provayder-
lari ishlatayotgan qimmat uskunalarni yangilariga almashtirishga
shoshilmayapti yoki bu uskunalarni ko‘tarish va sarflangan vositalar
tezda o‘zini oqlash imkoniyatisiz sezilarli sarflarni talab qiladi;
383
• oldin Internetga ulanish imkoni bo‘lmagan joylarda Wi-
MAX tarmoqlarini qurishga zarur uskunalarni yoki uni sotib
olishga mablag‘ vositalariga ega samarali bo‘lmagan poten-
sial foydalanuvchilar soni muammosiga duch kelishga to‘g‘ri
keladi;
• ko‘p sonli mutaxassislar to‘g‘ri ko‘rinishdagi O‘YuCh kanal-
lardan foydalanish inson salomatligi uchun zararli deb hisobla-
shadi;
• “turg‘un WiMAX” uskunalari mobil rejimni qo‘llab-quvvat-
laydi va tarmoqlarning keyingi WiMAX standartiga o‘tkazishda
uskunalarning qismlarini yangilash talab qilinadi;
• va, nihoyat, WiBro (quyida yoritiladi) radiochastotalarga ya-
qin diapazonlariga yaqin foydalanadigan keng polosali aloqaning
raqobatli standarti shuningdek, mobil aloqaning raqobatli, xusu-
san LTE texnologiyalarining mavjudligi.
Shunday qilib, WiMAX standartining ko‘rinib turgan afzal-
liklarida texnologiyaning total joriy etilishi yoki hatto unga om-
maviy o‘tish va majud tarmoqlardan voz kechish imkoniyati
haqida hali gapirish erta. IEEE 802.16e standartining litsenzi-
yalangan tijorat maqsadida ishlatilishi natijalarini olish, keyin
esa uning rivojlanish istiqbollarini baholash zarur. Lekin, shuni
ta’kidlash joizki, 802.16 oilasidagi standartlarni takomillashtirish
borasida ishlar davom etmoqda. 2009-yilda IEEE 802.16-2009
nomini olgan standartning yangi versiyasi paydo bo‘ldi, lekin u
IEEE 802.16m standartining paydo bo‘lgunigacha bo‘lgan oraliq
xarakterga ega bo‘ldi. IEEE 802.16m standarti statsionar abo-
nent uskunasi bilan 1Gbit/sek gacha, mobil abonent uskuna-
si bilan esa 100Mbit/sek gacha tezlikda ma’lumotlar uzatishga
erishishi kerak. Keyin yangi standartlar qo‘llab-quvvatlaydigan
uskunalarni litsenziyalanishi, uskunalarni ishlab chiqarish bozo-
ridagi raqobat va WiMAX tizimi orqali ulanish xizmatlarini va
boshqalarni kutish mumkin. U holda bu texnologiyalarning al-
ternativlariga taqqoslanganda afzalliklari va kamchiliklari haqida
gapirish mumkin bo‘ladi.
|
Soliq solinadigan yerlar-ning - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

284
Yerlarning turlari
Maydon (ga)
1 gektarining me’yoriy
qiymati, ming so‘m
Jami yerlar,
2267
shu jumladan:
sug‘oriladigan haydaladigan yerlar
905
103,6
lalmi haydalanadigan yerlar
507
67,7
Ko‘p yillik daraxtzorlar, jami
Shu jumladan yangi o‘tkazilgan tutzorlar
bilan band bo‘lgan yerlar
37
20
103,6
Lalmi bo‘z yerlar
20
44,1
Sug‘orilmaydigan
pichanzorlar
va
yaylovlar
778
60,6
Jamoat imoratlari, jami
Shu jumladan:
Sport inshootlari
20
3
Ma'ruza mashg‘ulotining texnologik kartasi

Bosqichlar, vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
o‘qituvchi
|
talaba
|
1-bosqich.
Kirish
(5 min.)
|
1.1. Darsning avvalida talabalarga ma'ruzalar matni va o‘quv topshiriqlarni tarqatadi (1-ilova).
1.1. Mashg‘ulot mavzusini eslatadi va kutilayotgan natijani va darsni olib borish tartibini ma'lum qiladi.
|
1.1. Eshitadilar, va ma'ruza matnni oladilar
|
2-bosqich.
Bilimlarni faollashtirish
(10 min.)
|
2.1. Juftlikka ajralishlariga topshiriq beradi. Ma'ruza matn va o‘z nuqtai-nazaridan, bozor iqtisodiyoting asosiy farqlari, bo‘yicha juftliklarda muhokama qilish va savollarga javob berishni taklif etadi.
Blits-so‘rov o‘tkazadi.
|
2.1. Topshiriqlarni bajaradi, muammolarni juftlikda muhokama qiladi, savollarga javob beradi.
|
3-bosqich.
Asosiy
(65 min.)
|
2.1. Ma'ruza matnidan kelib chiqqan holda quyidagi savolni o‘ylab ko‘rishni tavsiya etadi.
- Mol-mulk solig’i qachon joriy etilgan va uni joriy etishdan ko’zlangan maqsad nima?
2 kishi bo‘lib savolni muhokama qilishni tavsiya etadi.
2.2. Mol-mulk solig’ini davlat byudjeti daromadlari tarkibidagi ahamiyati qanday?
-
Mol-mulk solig’ini to’lovchilari kimlar?
-
Soliqqa tortishning alohida tartibi o’rnatilgan korxonalar asosiy faoliyatidan tashqari boshqa faoliyat bilan shug’ullanganlarida mol-mulk solig’ini to’lashadimi?
-
Mol-mulk solig’ining ob’ekti va bazasi qanday aniqlanadi?
|
2.1. Ma'ruza matnidagi belgilarga e'tibor beradilar.
2.2. Savolga javob beradilar.
2.3. Savolga javob beradilar.
2.4. Savolni muhokama qiladilar va javob beradilar.
2.5. Misollar keltiradilar.
|
4-bosqich.
Asosiy
(10 min.)
|
3.1. “?” belgisi qo‘yilgan noaniq qolgan savollarga javob beradi.
3.2. Mavzuga xulosa qiladi va faol ishtirok etgan talabalarni rag‘batlantiradi.
3.3. Uyga topshiriq beradi.
|
Eshitadilar.
Yozib oladilar.
|
WiMAX va Wi-Fi tizimlarini taqqoslash

385
WiMAX va Wi-Fi tizimlari umuman turli QoS xizmat ko‘rsatish
mexanizmlariga ega, WiMAX tizimi tayanch stansiya va abo-
nent uskunasi orasidagi har bir bog‘lanishga yagona QoS dara-
jasini o‘rnatishga asoslangan mexanizmdan foydalanadi. WiMAX
tizimi da har bir bog‘lanish uchun yuqori QoS darajasini kafolat-
laydigan maxsus rejalashtirish algoritmiga asoslaniladi. Wi-Fi o‘z
navbatida har bir paket turli QoS darajasini oladigan Ethernet tar-
moqlarida ishlatiladigan QoS mexanizmidan foydalanadi. Shun-
day qilib, Wi-Fi tizimida har bir bog‘lanish uchun bir xil QoS
darajasi kafolatlanmaydi. Nisbatan past narxi va o‘rnatishda sod-
daligi tufayli Wi-Fi tizimlari mijozlarga Internetga tez ulanish ni
taqdim etish uchun ishlatiladi, masalan, ko‘plab ka felarda, mex-
monxonalarda, vokzallar va aeroportlarda bepul Wi-Fi ulanish
nuqtalarini uchratish mumkin.
Seminar mashg‘ulotining texnologik kartasi

Bosqichlar, vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
|
o‘qituvchi
|
talaba
|
1-bosqich.
Kirish
(5 min.)
|
1.1. Mavzu, reja va kutilayotgan maqsad, seminar mashg‘ulotining rejasi hamda uni o‘tkazish tartibini ma'lum qilinadi. Ekranga baholash mezonini chiqaradi (1-ilova).
|
1.1. Eshitadilar va mavzuni yozadilar
|
2-bosqich. Bilimlarni faollashtirish
(20 min.)
|
2.1. Ekranga testlarni chiqaradi (2-ilova), test oladi va tekshiradi.
2.2. Test natijalarini tahlil qiladi va xatolarga to‘xtalib o‘tadi.
|
2.1. Test savollariga alohtida javob tanlaydi.
2.2. Test natijalarini tahlil qiladi.
|
3-bosqich. Asosiy
(55 min.)
|
3.1. Talabalarni 3 ta guruhga bo‘ladi va topshiriqlarni qaytaradi (3-ilova). Ish yakunlanganda qanday natijaga ega bo‘lishi kutilayotgani bilan tanishtiradi.
Aqliy xujum yordamida muammoli savollarni yechish qoidalari bilan tanishtiradi (4-ilova).
3.2. Taqdimotni namoyishi va o‘zaro baholash natijalarni hal etishni tashkil etadi.
Izohlaydi, javoblarni tartibga soladi, o‘quv jarayonini bajarilishida kkelingan xulosalarga e'tibor qaratadi.
|
3.1. Topshiriqlarni bajaradi: -guruh sardori muammoni hal etishni va prezentatsiyani tayyorlashni tashkillashtiradi.
3.2. Prezentatsiya bilan tanishtiradi. O‘z fikrlarini aytadi, savollar beradi, boshqa guruhlarni baholaydi.
|
4-bosqich.
Yakuniy
(10 min.)
|
4.1. Mavzuni yakunlaydi, ishtirokchilarni baholaydi, rag‘batlantiradi.
4.2. Mustaqil ish uchun topshiriq beradi: kelgusi mavzu bo‘yicha ma'ruzani o‘qib kelish, ma'ruzachilarga savollar tayyorlash.
Referat mavzularini taqsimlaydi, ma'ruzachi, taqrizchi, opponentlarni belgilaydi muhokama tartibi bilan tanishtiradi.
| -
Eshitadilar va aniqlashtiradilar.
-
Referat mavzularini yozib oladilar.
|
Transport-tayyorlov xarajatlarini hisobga olish

|
Transport-tayyorlov xarajatlarini hisobga olish Pdf ko'rish
|
bet | 147/371 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 4,92 Mb. | | #102937 |
Bog'liq Buxgalteriya8.5. Transport-tayyorlov xarajatlarini hisobga olish
Materiallar mol yetkazib beruvchilardan sotib olinganida ko‘p hollarda ularni sotib olish
hamda tayyorlash bilan bog‘liq operatsiyalar 1510-«Materiallarni tayyorlash va xarid qilish»
hisobvarag‘ida hisobga olinadi. Ushbu hisobvaraqning debetida 6010, 2310, 2010, 6990 va boshqa
hisobvaraqlarning kreditlari bo‘yicha materiallarning sotib olish qiymati qiymati shakllanadi.
Shuningdek bu yerda materiallar bilan bog‘liq transport-tayyorlov xarajatlari ham ifodalanadi.
Bu hisobvaraqning kredit tomonida 1010-1090-hisobvaraqlarning debeti bo‘yicha haqiqatda
kelib tushgan va kirim qilingan materiallarning hisob qiymati aks ettiriladi.
Hisob narxlarida qabul qilingan materiallar va ularni sotib olish hamda tayyorlash qiymatlari
orasidagi farq 1610-«Materiallar qiymatidagi og‘ishlar» hisobvarag‘iga o‘tkaziladi va har oyning
oxirida 1610-«Materiallar qiymatidagi og‘ishlar» hisobvarag‘ining debetida yig‘ilgan summa ishlab
chiqarishga va boshqa ehtiyojlarga sarflangan materiallarning qiymatiga mutanosib taqsimlanib,
xarajatlar hisobvarag‘iga ko‘chiriladi.
1510-«Materiallarni tayyorlash va xarid qilish» hisobvarag‘i debetidagi qoldiq korxonaga hali
kelib tushmagan yo‘ldagi materiallar qiymatini ifodalaydi.
Materiallarning haqiqiy tannarxi tarkibiga transport-tayyorlov xarajatlari ham kiradi. Bularga
materiallarning shartnoma qiymatidan tashqari ularni sotib olish bilan bog‘liq barcha xarajatlar kiradi.
Bu xarajatlar materiallarning turlari bo‘yicha tegishli hisobvaraqlarda mavjud materiallarning
umumiy hajmi bo‘yicha transport-tayyorlov xarajatlari summasi va foizini hisoblab chiqaradi.
Bu narsa hisobot oyi davomida sarflangan materiallarga to‘g‘ri keladigan transport-tayyorlov
xarajatlarini aniqlab hisobdan chiqarish uchun zarur.
Sarflangan materiallar qaysi hisobvaraqlarga o‘tkazilgan bo‘lsa, transport-tayyorlov
xarajatlari summasi ham shu hisobvaraqlarga yoziladi. Haqiqiy tannarxning rejadan oshish ulushini
topish va hisobga olish ham shu tartibda bajariladi. Bu yerda farq shundaki, og‘ishish (tejalgan yoki
ortiqcha xarajat) bo‘lishi mumkin. Ortiqcha xarajat transport-tayyorlov xarajatlariga o‘xshab, reja
tannarxini ko‘paytiradi, tejalgan summa esa uni kamaytiradi. Tejalgan summa minus yoki qizil storno
bilan yoziladi.
O‘uyidagi jadvalda «A» korxona bo‘yicha transport-tayyorlov xarajatlari summasi va foizini
hisoblab topish misoli keltirilgan:
|
| |
O’zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 273-modda

|
O’zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 273-modda
|
bet | 4/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
O’zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi, 273-modda
3-ilova.
1.YURIDIK SHAXSLAR MOL-MULK SOLIG‘INI TO‘LOVCHILAR VA SOLIQQA TORTISH OBYEKTI
Mol-mulk solig‘ini to’lovchilar bo’lib soliq solinadigan o’z mulkiga ega bo’lgan yuridik shaxslar hisoblanadi.
Korxona balansida bo’lgan o’rtacha yillik asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar xamda muddatida ishga tushirilmagan mulklarning qoldiq balans qiymati soliqqa tortish ob'ekti bo’ladi.
4-илова.
2.YURIDIK SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘I STAVKASI VA SOLIQDAN IMTIYOZLAR
Yuridik shaxslar mol-mulk solig‘i stavkasini xar yili yangi budjet tasdiqlanayotganda O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Maxkamasi tomonidan korxonaning yillik qoldiq qiymatidan 2008 yildan bu stavka 3,5 foiz qilib belgilangan.
Yagona yer solig‘i to’lovchi qishloq xo’jalik tovar ishlab chiqaruvchilari xamda yagona soliq to’lovchi kichik korxonalar, mikrofirmalar mol-mulk solig‘ini to’lamaydilar.
5-ilova
Belgilangan muddatlarda ishga tushirilmagan va foydalanilmagan asbob- uskunalar uchun mol-mulk solig‘ini stavkasini ikki barobar ko’paytirib to’laydilar.
6-ilova
|
| |
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘INI  HISOBLASH  VA TO‘LASH  MUDDATLARI

|
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘INI HISOBLASH VA TO‘LASH MUDDATLARI
|
bet | 8/11 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 89,9 Kb. | | #136 |
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULK SOLIG‘INI HISOBLASH VA TO‘LASH MUDDATLARI
Jismoniy shaxslarning mol-mulkiga solinadigan soliq summasi mol-mulkning 1 yanvariga bo’lgan holatiga ko’ra inventarizatsiya qiymatidan va belgilangan stavkadan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.
O’zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi – 277 modda.
13-ilova
JISMONIY SHAXSLARNING MOL-MULKIGA SOLINADIGAN SOLIQNI SOLIQ DAVRI UCHUN TO’LASH TENG ULUSHLARDA BIR YILDA IKKI MARTA AMALGA OSHIRILADI:
HISOBOT YILINING 15 IYUNIGA QADAR;
HISOBOT YILINING 15 OKTYABRGA QADAR.
14-ilova
Meros bo’yicha o’tgan mol-mulkdan soliq merosxo‘rlardan meros ochilgan paytdan boshlab undiriladi.
15-ilova
Mol-mulk yo‘q qilingan, butunlay vayron bo’lgan xollarda mol-mulk solig‘i undirish ular yo‘q qilgan yoki butunlay vayron bo’lgan oydan e'tiboran to’xtatiladi
|
| |