b) Ketma-ket qo‘zg1" atishli motorning ish xarakteristikalarini

|
b) Ketma-ket qo‘zg1" atishli motorning ish xarakteristikalarini
|
bet | 142/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. Pirmatovb) Ketma-ket qo‘zg1" atishli motorning ish xarakteristikalarini
U=UN= const bo‘lganda foydali quwat P2 ga bog‘liq ravishda emas, balki yakor toki \a ga nisbatan bog‘liqlikda tasvirlash qulay hisoblanadi: n, M, P2, r) = f (\a). Bu ikkala bog‘liqlik o‘rtasida farq kam, chunki Ua= const bo‘lganda P2 taxminan tok Ia ga mutanosibdir.
Ketma-ket qo‘zg‘atishli motorda qo‘zg‘atish toki yakor tokiga teng (Iqo'Z=U va U Uilan bir vaqtda o‘zgaradi. Qo‘zg‘atish tokining valdagi yukka nisbatan bunday mutanosib ravishda o‘zgarishi mazkur motor ish xarakteristikalarining parallel qo‘zg‘atishli motor ish xarakteris- tikalaridan keskin farq qilishiga sababchi bo'ladi.
Ketma-ket qo‘zg‘atishli motor validagi yukning oshishi bilan qo‘zg‘atish toki ham oshadi, demak, 0‘TM ning asosiy magnit oqimi F ham mashina magnitlanish egri chizig‘i bo‘yicha ko‘paya boradi. Demak, ketma-ket qo‘zg‘atishli motorning aylanish chastotasi yuk oshishi bilan tezda pasayadi.
U =UN- const bo‘lgandagi n~f(IJ bog‘liqlik — tezlik xarak- teristikasini ifodalaydi. (31.12) tenglamaga binoan ketma-ketqo‘zg‘atishli motor aylanish chastotasining o‘zgarishi quyidagilarga, ya'ni: 1) asosiy magnit oqimining o‘zgarishiga, 2) yakor zanjirida kuchlanish pasayishi (1/Jga va 3) yakor reaksiyasiga bog‘liq bo‘ladi.
So‘nggi ikkita sabab birinchiga qaraganda ikkinchi darajali omillar hisoblanadi va ular o‘zaro teskari yo‘nalishda ta'sir qilishgani sababli ketma-ket qo‘zg‘atishli motorning aylanish chastotasi n amalda faqat asosiy magnit oqimining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘ladi.
31.5-rasm. Ketma-ket qo‘z- g‘atishli motomingfoydali quwat R2 ga nisbatan olingan ish xarak- teristikalari.
Agar ketma-ket qo‘zg‘atishli motorning magnit zanjiri to‘yinmagan (tokning Ia< 0,8IN qiymatlarida) bo‘lsa, magnit oqimi F tokka mutanosib ( = I) ravishda o‘zgaradi va buni quyidagicha yozish mumkin bo‘ladi: " O = Kfl,, . (31.14)
Bunda 0‘TM larining aylanish chastotasi yuklama toki I = Ia ga teskari mutanosibda bo‘lib, tok (demak, 0 ham) kamaygan sari tobora oshadi va o‘zgarish xarakteri giperbola ko‘rinishiga yaqin bo‘ladi (31.5- rasm).
Teskari EYK lar muvozanati tenglamasi (31.6)ga binoan, kuchlanishni U = UN= const qilish uchun, magnit oqimi ® ning kamayishida 0‘TM aylanish chastotasining oshishi lozim bo‘ladi.
0‘TM aylanish chastotasining haddan tashqari ko‘payishiga, mexanik sabablarga ko‘ra yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. Xuddi shu sababdan, umumiy maqsadli ketma-ket qo‘zg‘atishli motorlarni salt ishlash rejimda, ya’ni yuksiz ishga tushirish yoki normal ishlayotganida yukini nominalga nisbatan 25 % dan pastga tushirish mumkin emas.
Ketma-ket qo‘zg‘atishli motorning yuksiz ishlab qolishi ro‘y bermasligi uchun uning aylanma harakatini tasma vositasida uzatishga yo‘l qo‘yilmasdan, balki yuk mexanizmi bilan qattiq birlashtirilib qo‘yiladi. Ketma-ket qo‘zg‘atishli motorning aylanish chastotasi qancha oshsa ham, u generator rejimiga o‘tmaydi, ya’ni tezlik xarakteristikasi — n = f (Ia) ordinatalar o‘qini kesib o‘tmaydi.
Aylantiruvchi momentning o‘zgarishi. Agar tahlilni soddalashtirish maqsadida M0 ni e’tiborga olmasak, unda (31.4) va (31.2) ifodalarga asosan quyidagiga ega bo‘lamiz:
M = M0 + M2 * M2 = CMIaO. (31.15)
Magnit zanjiri to‘yinmagan 0‘TM da magnit oqimi ® qo‘zg‘atish toki Iqo?7 ga to‘g‘ri mutanosibda bo'lganligidan, (31.14) tenglamani hisobga olgan holda momentning ifodasini quyidagicha yozish mumkin: M = CMKfI2a = C'MI2a. (31.16)
Momentning bunday ifodalanishida M = f (Ia) egri chizig‘ining parabola ko‘rinishiga o‘xshashligidan dalolat beradi. Odatda, valdagi yukning oshishi bilan magnit zanjiri to'yinib, magnit oqimi ® « const boTadi. Bu holda ketma-ket qo‘zg‘atishli motor uchun momentni quyidagicha yozamiz:
M = CM®Ia = C3Ia, (31.17)
bu yerda C3 = CM® — o‘zgarmas kattalik.
Ketma-ket qo‘zg‘atishli motor momentining kuchayishi yuklama
tokining kvadratiga to‘g‘ri mutanosibligi (M = I2) juda muhim amaliy ahamiyatga ega. Bu ayniqsa, katta qiymatli ishga tushirish momenti talab qilinadigan mexanizmlarda, ya’ni kranlar, metro, tramvay, trolleybus, avtomobillardagi starter va elektrovozlar, shuningdek 0‘TM o‘ta yuklanish qobiliyatiga ega bo‘lishi kerak boigan hollarda muhim ahamiyatga ega boiadi.
Foydali ish koeffitsientining o‘zgarishi - r| = f (P2) (31,6-rasm). Maiumki, foydali quwat quyidagi ifoda bilan aniqlanadi:
|
| |