Mavzu: Kichik guruh yoshidagi bolalarning son-sanoq haqidagi

|
Mavzu: Kichik guruh yoshidagi bolalarning son-sanoq haqidagi
|
bet | 86/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariMavzu: Kichik guruh yoshidagi bolalarning son-sanoq haqidagi
matematik tasavvurlarini shakllantirish.
Reja
1. Kichik guruh yoshidagi bolalarning son-sanoq haqidagi.
2. Kichik guruhda son- sanoq bo‘yicha tasavvurlarini shakllantirish.
Kichik guruh yoshidagi bolalarning son-sanoq haqidagi.
Buyumlarning o‘lchamidagi barcha tafovutlarni bolalar kata va kichik so‘zlari bilan, ya’ni buyumlarning o‘zaro nisbatini umuman hajmiga qarab belgilash uchun qo‘llaniladigan so‘zlar
bilan bildiradilar. Narsalar o‘rtasidagi farqni bitta belgisiga qarab aniq ta’riflash imkonini beradigan so‘zlardan bolalar foydalanmaydilar. Shuning uchun kichkintoylarga faqat bitta belgisi (uzunligi,
kengligi yoki balandligi) bir xil (barobar); qalinroq, yupqaroq, qalinligi bir xil (barobar) kabi so‘zlardan foydalanishni o‘rgatish zarur. U yoki bu belgini birinchi marta ajratishda bir-biridan faqat mazkur belgi bilan farqlanadigan narsalargina taqqoslanadi.
Masalan, bolalarga «uzunroq — qisqaroq» tushunchasi haqida ma’lumot berish uchun rangi, kengligi va yo‘g‘onligi bir xil, bir-biridan faqat uzunligi bilan farq qiladigan buyumlar tanlab olinadi.
Taqqoslash uchun oldin katta-kichikligi har xil narsalardan foydalaniladi. Namoyish qilinadigan materialning katta-kichikligidagi farq 0-5 sm.dan kam bo‘lmasligi, tarqatma materialniki esa 5 sm.dan kam bo‘lmasligi kerak.
Ayrim o‘lchamlami ajratib ko‘rsatishda qoi harakatlari yordam beradi. Pedagog (tarbiyachi) bolalardan qaysi narsa uzunroq (kaltaroq) ekanligini so‘rash bilan bir vaqtda qo‘lini narsa bo‘ylab
(chapdan o‘ngga) yurgizadi. Kenglikni taqqoslayotib, qo‘lini narsaning ko‘ndalangi (kengligi) bo‘ylab yurgizadi, balandligini taqqoslashda esa qo‘lini narsaning pastidan yuqorisiga, asosan yuqori chekkasigacha yurgizadi. Mazkur belgilarni aniqlashda o‘yin vaziyatini paydo qilish yordam beradi. Bunda u yoki bu harakatning qanchalik muvaffaqiyatli chiqishi mazkur belgining qanchalik
yorqin ifoda etilganligiga bogliq bo‘lib, uni hisobga olib borish talab qilinadi. Masalan: tarbiyachi bolaga mashinani keng va tor ko‘prikcha ustidan yurgizib o‘tkazishni buyuradi va unga shunday savol beradi:
«Nima uchun bitta ko‘prikdan mashina o‘ta oldi, boshqasidan o‘ta olmadi? Qaysi darvozadan mashina o‘ta oladi, qaysisidan o‘ta olmaydi? Nima uchun?».
Awalo, bolalarga narsalarni yonma-yon qo‘yish usulidan foydalanish o‘rgatiladi, chunki bir xil rangli narsalar taqqoslanadi va ularni ustma-ust qo‘yganda ular qo‘shilib kctadi.
Tarbiyachi mazkur usullardan qanday qilib to‘g‘ri foydalanish kcrakligini ko‘rsatib beradi. Uzunlikni taqqoslayotganda, buyumlar yonma-yon joylashtiriladi va ularning uchlari bir tomondan (yaxshisi, chap tomondan) baravar qilib qo‘yiladi; ustiga qo‘yishdan foydalanib, ularning yuqori va pastki chekkalari ham birlashtiriladi. Agar narsaning uchi chiqib tursa, demak, bu narsani uzunroq deb aytish mumkin. Agar hech qaysi uchi chiqib turmasa, unda narsalaming uzunligi teng (baravar) deyish mumkin. Nar-
saning kengligini taqqoslashda ularning yuqori va pastki chekkalari solishtiriladi (tekislanadi); balandligini taqqoslayotganda esa narsalar bitta tekislik ustiga yonma-yon qo‘yiladi. Ajratilgan belgi aniq
so‘z bilan ataladi. Tarbiyachi bolalarni narsalaming qiyosiy kata-kichikligini bildiruvchi uzunroq — kaltaroq, kengroq — torroq, enliroq — ensizroq kabi so‘zlami aytishga undab: «Qaysi tasma uzunroq (enliroq)? Qaysi tasma kaltaroq (ensizroq)?»— deb so‘raydi. U bolalarga javob namunalarini beradi, masalan: «Qizil tasma yashil tasmadan enliroq, yashil tasma esa qizil tasmadan ensizroq». Mana shunday qilib, kichkintoylar asta-sekin har ikkala taqqoslanayotgan narsalarni atashga o‘rgatib boriladi.
|
| |