Xulosa - 1-bob. Plastik kartochkalardan foydalanishning nazariy asoslari

|
1-bob. Plastik kartochkalardan foydalanishning nazariy asoslari
|
bet | 18/22 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 2,35 Mb. | | #251970 |
Bog'liq Pilastik Kartochkalar Bilan Hisob-Kitoblar va Ularni Takamolashtirish yo\'lariXulosa oʻrnida shuni ta’kidlashni istardimki, plastik kartochkalar to‘lov tizimlari hisobotlarida qator elementga aylanmaydi, balki faqat egalari ularni ongli ravishda yaratgan taqdirdagina haqiqiy to‘lov vositasiga aylanadi. Bu ish haqi loyihalari doirasida mijozlarga yuklanmaganda sodir bo'ladi.
Katta miqdordagi kartalar kredit kartalariga aylanganda plastik biznes G'arb rivojlanish darajasiga etadi. Bundan tashqari, kartalar bepul chiqarilishi va mijozlar kreditni foizsiz to'lashi mumkin bo'lgan "imtiyozli davr"dan bahramand bo'lishlari sharti bilan. Agar O’zbekistonda bepul kartalar allaqachon paydo bo'la boshlagan bo'lsa, banklar iqtisodiy sabablarga ko'ra ham, qonunchilikning o'ziga xos xususiyatlariga ko'ra ham "imtiyozli davr" ni joriy etishga hali tayyor emaslar. Shunday qilib, O’zbekistonda plastik kartochkalar muomalasi bilan bog'liq barcha muammolarni tahlil qilib, biz ularni hal qilishning quyidagi mexanizmini taklif qilishimiz mumkin:
Plastik kartochkalar muomalasining o‘ziga xos xususiyatlarini belgilovchi normativ-huquqiy bazani ishlab chiqish;
aholi o'rtasida axborot-ma'rifiy ishlarni olib borish;
axborot resurslarini ruxsatsiz kirishdan himoya qilish ;
mijozlarni rag'batlantirish dasturlarini amalga oshirish.
Rivojlangan mamlakatlarda tovarlar va xizmatlar to‘lovi uchun plastik kartochkalar keng qo‘llaniladi. Aholi uchun ham, banklar uchun ham va chakana savdo uchun ham ulardan foydalanish qulay. Plastik kartochkalarning bir qator afzalliklari bo‘lishiga qaramasdan, O‘zbekistonda ulardan foydalanish ko‘pincha turli qiyinchiliklarni tug‘diradi.
Xulosa va takliflar.
Karta biznesini rivojlantirish sohasidagi tadqiqotlar natijalarini sarhisob qilish va eng yosh kartochka bozorlaridan biri – O‘zbekistonni rivojlantirish tendentsiyalarini kuzatish, shu jumladan, mamlakatimizning eng yirik bankida bu boradagi ishlarning holatini o‘rganish – Milliy bank tomonidan bir qator xulosalar chiqarish mumkin.
Birinchidan, shuni ta'kidlash kerakki, umuman olganda, bank xizmatlari bozori sezilarli o'zgarishlarga duch keldi va moliyaviy inqirozlardan omon qolgan eng hayotiy banklar eng daromadli, eng boy mijozlarni jalb qilish uchun o'zaro kurashni boshlashga majbur. Ushbu kurashning muhim tarkibiy qismlaridan biri - ko'rsatilayotgan xizmatlar ko'lamini kengaytirish, shu jumladan magnit kartalar bilan operatsiyalar. Shu bilan birga, xalqaro tajribani inobatga olgan holda, ko'plab bank va firmalarning dastlab bir-biridan ajralib turuvchi tizimlarini yagona universal to'lov tizimiga birlashtirish tendentsiyasining rivojlanishi muqarrar ko'rinadi. Milliy bankning moliya bozoridagi vaziyatning o‘ziga xos xususiyatlarini inobatga olgan holda, uning ushbu tizimning muvofiqlashtiruvchisi sifatida faoliyat yuritishi eng qulay va foydali hisoblanadi. Bundan tashqari, agar ushbu funktsiyalar ushbu bankda qolsa, boshqa barcha ishtirokchilar uchun eng qulay va foydali bo'ladi.
Ikkinchidan, mijozlar uchun raqobat tufayli, kartochkali to'lov tizimlari ishtirokchilari muqarrar ravishda o'z xizmatlari narxini pasaytirishga, mijozlar uchun kartalar narxini pasaytirishga va qo'llaniladigan moliyaviy sxemalar (shu jumladan, bank kartalaridan foydalangan holda kreditlash sxemalari) doirasini kengaytirishga intiladi.
Uchinchidan, bank kartalari bozori infratuzilmasini rivojlantirish (to‘lov uchun bank kartalarini qabul qiluvchi chakana savdo va xizmat ko‘rsatish shoxobchalari tarmog‘i, bankomatlar, to‘lov markazlari va boshqalar) bank kartalarini chiqarish sur’atlaridan qolishmaydi.
To‘rtinchidan, ichki bozorning o‘ziga xosligi shundaki, bozor asosan alohida investorlar va karta egalari hisobiga emas, balki ish haqi loyihalari hisobiga rivojlanmoqda. Uning mohiyati bank plastik kartochkalaridan foydalangan holda korxona xodimlariga ish haqini hisoblash va berish jarayoniga bank tomonidan xizmat ko'rsatishdan iborat. Bu tizim O‘zbekiston hududlarida juda keng tarqalgan va ish haqi kartalarining ulushi barcha chiqarilgan kartochkalarning qariyb 80 foizini tashkil qiladi.
Beshinchidan, mahalliy va xorijiy banklarning aksariyati xalqaro to‘lov tizimlariga qo‘shilish, mahalliy tizimlarga a’zo bo‘lish va o‘z karta dasturlarini ishlab chiqish orqali o‘z karta biznesini diversifikatsiya qilish yo‘lida bormoqda. Biroq, bunday rivojlanish strategiyasi eskirgan xalqaro tizimlarning kartalariga xizmat ko'rsatish uchun uskunalarni sotib olishning potentsial xavfini o'z ichiga oladi, bu kelajakda yanada zamonaviy chip texnologiyalarini joriy etishda tormoz bo'lib xizmat qilishi mumkin.
Oltinchidan, bank kartochkalarini chiqaradigan O‘zbekiston banklari asosan mamlakatdagi iqtisodiy vaziyatning o‘ziga xos xususiyatlari (inflyatsiya, to‘lov inqirozi, moliyaviy risklarning kuchayishi va boshqalar) tufayli debet kartalarini chiqaradi. Banklar o'zlarini yuzaga kelishi mumkin bo'lgan yo'qotishlardan sug'urtalashga intilishadi va shuning uchun hatto xalqaro kredit kartasini chiqarishda ular kredit limitidan oshib ketadigan kafolatli depozitni talab qiladilar, bu esa "kredit operatsiyasi" ning mohiyatini shubha ostiga qo'yadi. Aslida, mahalliy banklar tomonidan chiqarilgan kartalar hozirda faqat "elektron hamyon" funktsiyasini bajaradi. Shu bilan birga, bank kartalari bozorida raqobatning rivojlanishi bilan mijoz, shubhasiz, nafaqat o'z pulidan foydalanadigan, balki kerak bo'lganda ma'lum miqdorda kredit olish imkonini beradigan va eng ko'p taklif qiladigan bank bilan ishlaydi. foydali va qulay to'lov sxemasi.
O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankida kartochka biznesining rivojlanish sur’atlari, bu boradagi so‘nggi yutuqlarga e’tibor qaratilayotgani O‘zbekistonda naqd pulsiz hisob-kitoblar kelajagiga nekbinlik bilan qarash imkonini beradi.
Biroq, O‘zbekistonda plastik kartochkalardan foydalanishni rag‘batlantirish ikki shartning kombinatsiyasi bo‘ladi:
1. Karta yordamida to'lov mexanizmi naqd puldan foydalanishdan kam bo'lmasligi kerak.
2. kartalardan foydalanish hamyonbop, ya'ni minimal xarajat va mijoz uchun foydali bo'lishi kerak.
Iqtisodchilarning o'zlari aytganidek: "Bank xizmatlarining kelajagi plastik kartochkalarda". Va bu haqiqat - qator muammolarga qaramay, Rossiya plastik kartalari bozori juda tez sur'atlar bilan rivojlanmoqda va katta umid uyg'otmoqda.
|
| |