nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustaqil bajarish uchun vazifalar

|
Mustaqil bajarish uchun vazifalar
|
bet | 104/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMustaqil bajarish uchun vazifalar:
Quyidagi ro’yxatning BubbleSort algoritmi har bir o’tishidagi holatini yozib chiqing: (7,3,9, 4,2,5,6,1,8);
Quyidagi ro’yxatning BubbleSort algoritmi har bir o’tishidagi holatini yozib chiqing: (3,5,2,9, 8,1,6,4,7);
Pufakchali saralash algoritmining bir variantida ma'lum o’tishda bajarilgan oxirgi o’rin almashtirish amali eslab qolinib, kеyingi o’tishlarda shu pozitsiyadan nariga o’tilmaydi. Ya'ni oxirgi marta i - elеmеnt iQ1 - elеmеnt bilan o’rin almashgan bo’lsa, kеyingi o’tishda i – elеmеnt elеmеntdan kеyingi elеmеntlar taqqoslanmaydi.
Pufakchali algoritmning ushbu varianti yozilsin;
Pufakchali algoritmning ushbu variantining ishlashi to’g’risida isbot kеltiring;
Pufakchali algoritmning ushbu varianti eng yomon holat tahlilini o’zgartiradimi?
Pufakchali algoritmning yangi variantining o’rtacha holat tahlilida nimani hisobga olish kеrak?
Pufakchali algoritmning yana bir variantida juft va toq o’tishlar qarama-qarshi yo’nalishlarda bajariladi: toq o’tishlar boshlang’ich variantda, juft o’tishlar oxiridan boshiga qarab. Toq o’tishlarda yirik elеmеntlar massiv oxiriga, juft o’tishlarda massiv boshiga qarab suriladi.
Pufakchali algoritmning ushbu varianti yozilsin;
Pufakchali algoritmning ushbu variantining ishlashi to’g’risida isbot kеltiring;
Pufakchali algoritmning ushbu varianti eng yomon holat tahlilini o’zgartiradimi?
Pufakchali algoritmning yangi variantining o’rtacha holat tahlilida nimani hisobga olish kеrak?
Pufakchali saralash algoritmining yana bir variantida yuqorida kеltirilgan birinchi va ikkinchi variantlar umumlashtirilib, massiv boshiga va oxiriga qarab xarakat qiladi hamda ro’yxat boshi va oxirini oxirgi o’rin almashtirish holatiga qarab bеlgilaydi.
Pufakchali algoritmning ushbu varianti yozilsin;
Pufakchali algoritmning ushbu variantining ishlashi to’g’risida isbot kеltiring;
Pufakchali algoritmning ushbu varianti eng yomon holat tahlilini o’zgartiradimi?
Pufakchali algoritmning yangi variantining o’rtacha holat tahlilida nimani hisobga olish kеrak?
Quyidagi ro’yxatning InsertSort algoritmi har bir o’tishidagi holatini yozib chiqing: (7,3,9, 4,2,5,6,1,8);
Quyidagi ro’yxatning InsertSort algoritmi har bir o’tishidagi holatini yozib chiqing: (3,5,2,9, 8,1,6,4,7);
Eng yomon holat kamayib boruvchi ro’yxat uchun yuz bеrishi mumkin ekanligi aniqlangan. (10,9,8,7,6,5,4,3,2,1) ro’yxat 10 ta elеmеnt uchun eng katta 45 ga tеng bo’lgan taqqoslashalar sonini bеradi. Yana bir shunday eng yomon holatni bеruvchi 10 ta elеmеntdan iborat ro’yxat topilsin. Ixtiyoriy uzunlikdagi ro’yxat uchun eng yomon natijani ko’rsatuvchi boshlang’ich bеrilganlar to’g’risida nima dеyish mumkin?
|
| |
натижалари - download

Qidiruv: натижалари
Давлат бюджети ижросининг кутилаётган натижалари ва 2019 йилги давлат бюджети лойиҳаси ҳамда 2020-2021 йилги прогноз мўлжаллари
Davlatning Iqtisodiy xavfsizlikka ta’sir etuvchi ichki va tashqi tahdidlarichki tahdidlar
0,87 Mb.
1
o'qib
Диссертация ишлари илмий натижалари юзасидан илмий мақолалар эълон қилиниши лозим бўлган республика илмий журналлари
Kompozitsion materiallar (Композицион материаллар кимёси ва технологияси, Полимерлар кимёси ва физикаси сохаларидаги илмий мақолалар)
Диссертация
43 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Хулоса ва таклифлар - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Хулоса ва таклифлар. Педагог фаолияти самарадорлигининг шахслик детерминантлари
билим ва кўникмаларнинг эгалланиши, тасаввурни, дунёқарашни, эътиқодни шакллантиради. Инсон
булардан ўзининг кейинги ҳаётида фойдаланиб ўз ҳаётий ўрнини, бўлажак касби тўғрисидаги
тасаввурлари ҳамда қадриятларга бўлган муносабатини белгилайди. Ушбу ҳодисалар касбий
шаклланишнинг педагогик йўналтирилганлигини белгилаб беради.
Педагог фаолияти самарадорлигининг шахслик детерминантлари етарлича тадқиқ қилинмаган,
унинг моҳияти, мазмуни ва тузилмаси аниқланмаган, шунингдек, ривожланиш даражалари,
шаклланиш омиллари амалда умуман, ўрганилмаган.
Республикада амалга оширилаётган таълимий ислоҳотларнинг бош мақсади – баркамол шахс ва
малакали мутахассисни тарбиялашдан иборат этиб белгиланган бир шароитда педагог фаолияти
самарадорлигининг шахслик детерминантлари масаласи ўзига хос аҳамият касб этади. Зеро, комил
инсон қиёфасида нафақат шахслик детерминантлари, шу билан бирга, касбий сифатлар ҳам акс
этиши зарур.
Адабиётлар:
1. O‘zbekiston Respublikasining “Taʼlim to‘g‘risida”gi Qonun.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
202
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 30-oktabrdagi “Mamlakatimizda taʼlim-tarbiya
tizimini takomillashtirish, ilm-fan sohasi rivojini jadallashtirish masalalari muhokamasi” bo‘yicha
videoselektor yig‘ilishidagi nutqi.
3. Азизходжаева Н.Н. Педагогик технология ва педагогик маҳорат. Ўқув қўлланма. – Т.:
ТДПУ, 2003. - 174 б.
4. Давлетшин М.Г. Замонавий мактаб ўқитувчисининг психологияси. – Т.: Ўзбекистон, 1999. -
29 б.
5. Климов Е. А.Психология профессионала. – М.: Педагогика, 1996. - 400 с.
6. Краевский В.В. Методология педагогического исследования. – Самара. СГПУ, 1994. - 174 с.
7. Крюкова
Е.А.
Личностно-развивающие
образовательные
технологии:
природа,
проектирование, реализация. Монография. – Волгоград. Перемена, 2000. – 97 с.
8. Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии. – СПб.: Питер, 2006. - 713.
9. Сериков В.В. Личностный подход в образовании: Концепция и технологии. Монография. –
Волгоград: Школа, 1994. - 152 с.
10. Толипов Ў.Қ. Олий педагогик таълим тизимида умуммеҳнат ва касбий кўникма ва
малакаларни ривожлантиришнинг педагогик технологиялари: Пед. фан. докт... дисс.–Т.: 2004. - 314 б.
11. Юзликаев Ф.Р. Теория и практика интенсификации дидактической подготовки будущего
учителя в системе высшего педагогического образования (на материале педагогических дисциплин):
Автореф. дисс… докт. пед. наук. – Т.: 2005. - 36 с.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
203
|
CRITICAL THINKING AND ITS IMPORTANCE IN EDUCATION

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
95
Tafakkurni tadqiq qilish tarixi inson o‘z fikrlashini tan olgan vaqtga bog‘liq. Tafakkur insonni boshqa tirik
mavjudotlardan ajratib turadigan xususiyatlardan biridir. Fikrlash - bu qandaydir
ichki vakillikning
o‘zgarishidir[2] Shu ma’noda fikrlash qobiliyati hayotimizning asosiy holatidir,
chunki har birimiz maqsadga
erishishimiz kerak; boshqa tomondan, odamlar jamiyatda munosabatlarga ega va hech kim yolg‘iz emas.
Maxammatova Ma’muraxon Jalillovna

|
Maxammatova Ma’muraxon Jalillovna Pdf ko'rish
|
bet | 103/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloMaxammatova Ma’muraxon Jalillovna,
Andijon davlat pedagogika instituti,katta o ‘qituvchisi
maxammatovamamuraxon@gmail.com
Ushbu maqolada ta'lim jarayonlarida tanqidiy fikrlash qobiliyatlari va har qanday bugungi kun fan
dasturlari mazmuniga tanqidiy fikrlash muhimligi kiritilmoqda. Tanqidiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish
zamonaviy ta'lim yondashuvlari va modellari uchun muhim element hisoblanadi. Ushbu tadqiqot o ‘qitish
yoki o ‘rganish jarayonida tanqidiy fikrlash tushunchasi bo ‘yicha asos yaratishni maqsad qilgan. Jahon
ta’limi bugungi kunga texnik va murakkabroq muhitga aylanib bormoqda, shuning uchun har bir o‘sib
kelayotgan yosh avlod uchun ta'limga bo‘lgan ehtiyoj ortib bormoqda. Tanqidiy fikrlash qobiliyati, ayniqsa,
so‘nggi o‘n yilliklarda ta'limning har bir sohasida juda muhim bosqich sifatida qabul qilinadi. Tadqiqot
sifatida tanqidiy fikrlash qobiliyatlarining ahamiyati haqida umumiy takliflar keng bayon qilinadi.
Kalit so‘zlar: tanqidiy fikrlash, fikrlash, o‘rganish, kognitiv faoliyat, mantiq, mantiqiy fikrlash, ta’lim,
dunyoqarash, qobilyat, dialogik fikrlash, dialektik fikrlash modeli.
КРИТИЧЕСКОЕ МЫШЛЕНИЕ И ЕГО ЗНАЧЕНИЕ В ОБРАЗОВАНИИ
В этой статье объясняются навыки критического мышления в образовательных процессах и
важность критического мышления для студента в любой образовательной программе. Развитие
навыков критического мышления является важным элементом современных образовательных
подходов и моделей. Это исследование направлено на создание основы для концепции критического
мышления в преподавании или обучении. Мир день ото дня становится все более технической и
сложной средой, поэтому потребность в образовании для каждого подрастающего поколения
возрастает. Способность критически мыслить, особенно в последние десятилетия, считается
очень важным шагом в любой сфере образования. Широко сформулированы общие положения о
важности навыков критического мышления для проведения исследований.
Ключевые слова: критическое мышление, мышление, обучение, познавательная деятельность,
логика, логическое мышление, образование, мировоззрение, способность, диалогическое мышление,
диалектическая модель мышления.
|
| |
СОДЕРЖАНИЕ И МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТВОРЧЕСТВА БУДУЩИХ

|
СОДЕРЖАНИЕ И МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТВОРЧЕСТВА БУДУЩИХBog'liq 11-son PM Ped Psixolo
СОДЕРЖАНИЕ И МЕТОДЫ ФОРМИРОВАНИЯ ТВОРЧЕСТВА БУДУЩИХ
ИНЖЕНЕРОВ-ЭНЕРГЕТИКОВ
В статье представлена информация о содержании и методах формирования творческого
мышления у будущих инженеров-энергетиков. Международная программа оценивания PISA (The
Program for International Student Assessment) излагает основные концепции направления оценивания
творческого мышления, важные аспекты, на которых следует сосредоточить внимание, и подходы
к оцениванию.
Ключевые слова: PISA, (Программа международной оценки учащихся), оценка, подходы,
способности, компетентность, исследование, анализ, творческие задачи.
CONTENT AND METHODS OF FORMING CREATIVITY IN FUTURE ENERGY
ENGINEERS
The article provides information on the content and methods of forming creative thinking in future
energy engineers. The PISA (The Program for International Student Assessment) international assessment
program outlines the basic concepts of the direction of creative thinking assessment, important aspects to be
focused on and assessment approaches.
Keywords: PISA, The Program for International Student Assessment assessment, approaches, ability,
competence, research, analysis, creative assignments.
Kirish. Kreativ yondashuv va yutuqlar dunyo boʻylab fan va texnologiyadan tortib aniq va tabiiy,
mutaxassislik fanlar kabi turli sohalarda insoniyat tamaddunini ilgari surgan. Kreativ fikrlash shunchaki
tasodifiy gʻoyalar berishdan kattaroq narsadir. U insonga baʼzan murakkab sharoitlarda, yanada yaxshiroq
natijaga erishishga imkon beruvchi bilim va tajribaga asoslangan real koʻnikmadir.Rivojlanishning
innovatsion yo‘lini tanlash, yuqori texnologiyalarni yaratish va amalga oshirish, mamlakatning ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlanishida bilim va ma'lumotlarning o‘sib borayotgan o‘rni yuqori malakali mutaxassislarga
katta talab qo‘ymoqda. Bu ta'lim, fan va ishlab chiqarish integratsiyasining yangi shakllarini talab qiladi va
raqobatbardosh mutaxassislar tayyorlashga qodir bo‘lgan yangi avlod o‘qituvchilarini shakllantirishni
ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilaydi.Butun dunyoda jamiyatlar va tashkilotlar muammolarni hal
etishda innovatsion bilim va yaratuvchanlikka tobora ehtiyoj sezmoqda, bu esa oʻz navbatida, innovatsiya va
kreativ fikrlash ahamiyatini yanada kuchaytirmoqda. Kreativ fikrlash taʼsiri butun jamiyatga sezilarli
innovatsiya turlarining ortida turishi rost lekin u ayni damda universal va tenglashtiruvchi xususiyatga ega
fenomen hamdir yaʼni har qanday shaxs, u yoki bu darajada kreativ fikrlash qobiliyatiga ega.
|
| |
Асосий қисм - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
201
босқичида ўқитилиши ёки ўқишни бошқа типдаги ўқув муассаcасида давом эттира олиш
имкониятини бера олиши;
- таълимнинг эквивалентлиги, яъни унинг давлат таълим стандарти, миллий маданияти ва
менталитет, шунингдек, халқаро меъёрларга мувофиқ даражаси.
Талабалар фаолиятининг етакчи соҳаси ўқув жараёни ҳисобланади. Бундан келиб чиққан ҳолда,
касбий шаклланиш жараёнининг характерли хусусияти таълимга, билим олишга қизиқишнинг
юқорилиги бўлиб ҳисобланади. Айнан мана шу қизиқиш касбий шаклланишнинг ўзига хос
характерини ифодалайди.
«Касбий шаклланиш» тушунчасига берилган таъриф ва тавсифларни умумлаштириб, уни
қуйидагича талқин этиш мумкин:
Касбий шаклланиш - шахс камолотининг муҳим жиҳатларидан бири бўлиб, шахснинг
фақатгина меҳнат ва касбий фаолиятни танлаш билан боғлиқ эҳтиёж ва қизиқишларини ифодалайди
(умумий ривожланиш барча эҳтиёжлар мажмуасини, унинг борлиққа, атрофдагиларга, ўзига нисбатан
муносабатлари тизимини ифода этади).
Касбий шаклланиш– меҳнат фаолияти ёки касб соҳасининг аниқ турини танлаш билан
алоқадор, аниқ ва онгли равишда қабул қилинадиган қарорнинг ифодаланиши бўлиб, талабалар билан
амалга ошириладиган мақсадга йўналтирилган ишлар билан бевосита боғлиқ бўлади.
Шундай қилиб, касбий шаклланишни талабада педагогик фаолиятга бўлган эҳтиёжни
ривожлантирувчи, унга нисбатан масъулиятли ҳамда ижодий ёндашувни, ижтимоий қадриятлар
мотивациясини тарбияловчи ҳамда шахсга қаратилган йўналиш касб этувчи жараёнлар алоҳида
таркибий қисмларининг ўзаро интеграцияси сифатида қараш мумкин.
Шахснинг касбий шаклланишини белгиловчи жараёнлар табиатини аниқлаш касбий
педагогиканинг асосий вазифаси ҳисобланади. Ушбу жараёнлар моҳиятини қай даражада билиш
инсоният фаолиятининг муҳим қирраларидан бири, биологик ва ижтимоий яшовчанлик ҳамда унинг
равнақини белгиловчи омил ҳисобланган – ёш авлод тарбиясининг муваффақиятли амалга оширилиш
даражасини белгилаб беради.
Тадқиқот объекти сифатида талабаларнинг касбий шаклланиши бу ижтимоий-иқтисодий,
психологик-педагогик, техник-технологик ҳамда махсус билимларнинг очиқ, ўзини-ўзи
ривожлантирувчи тизими бўлиб, у давр талаби ҳамда тадқиқотлар натижалари асосида мазмунан
ўзгариб, узлуксиз равишда бойиб боради.
Илмий адабиётлар таҳлили шуни кўрсатдики, касбий шаклланиш тушунчаси қуйидаги
усулларда акс эттирилиши мумкин:
- жараён схемаси асосида (даврлар, босқичлар, даражаларнинг вақт бўйича кетма-кетлиги
кўринишида);
- фаолият тузилмаси тарзида (восита ва усуллар мажмуаси кўринишида, бу ўринда ўзаро
таъсирлашув вақт бўйича эмас, қўйилган мақсадга кўра талқин қилинади).
Шахснинг касбий аҳамиятли сифатларининг шаклланиши индивид томонидан ўз
мойилликларини англаб етгунига қадар амалга ошади. Таълим олиш, ривожланишга бевосита таъсир
кўрсатади ва ривожланишнинг эришилган даражаси таълим олиш жараёнларининг кечишига жиддий
таъсир кўрсатади.
Keywords: Process, approach, research, person, environment, attitude, determinism, determinant, 
professional development. 
Кириш

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
199
талаблардан энг муҳими ўқитувчининг шахси ва унинг касби билан боғлик хислатларига
қаратилганлигидир.
Педагоглик касби, унинг пайдо бўлиши ва равнақ топишининг тарихий жиҳатларига назар
солар эканмиз, педагоглик касбининг шаклланиши кишилик тараққиёти
тарихи билан узвий
боғлиқлигини англаймиз. Териб-термалаб кун кечирган ибтидоий давр кишилари болаларни ўзлари
билан эргаштириб юриб, уларга ов қилиш, турли дарахт меваларини териш, ўсимликларнинг
илдизини
кавлаб олиш, сув манбаларини излаб топиш каби ҳаракатларни амалга оширишни
ўргатганлар. Бундай ҳаракатлар қабила ва уруғнинг тажрибали кишилари ёки кексалар томонидан
амалга оширилган. Оддий кундалик эҳтиёжларни қондириш йўлида олиб борилаётган хатти-
ҳаракатлар асосида ёшларга мавжуд тажрибалар орқали маʼлумотлар бериб,
уларда амалий
кўникмаларни шакллантирганлар. Турли товушларни чиқариш ёрдамида атрофдагиларни
яқинлашаётган хавфдан огоҳ қилишни болалар катталарнинг намуналари асосида ўзлаштирганлар.
Нутқ ва ёзув пайдо бўлгунга қадар бу каби ҳаракатлар имо-ишоралар асосида амалга оширилган.
Кишилик тарихида туб инқилобни содир этган нутқ ва ёзувнинг пайдо бўлиши, шунингдек, уруғ
жамоаси томонидан бажариладиган меҳнат фаолиятининг турли соҳаларга ажралиши ёшларга
нисбатан муносабатнинг илғор (прогрессив) характер касб этишига имкон берди.
Kirish, xromatografiya usullarining kashf qilinishi va rivojlanishi

karbonati (CaSO
3
) ya’ni bo’r bilan to’ldirilgan kolonkadan (ustundan) o’tkazish
jarayonida kashf etilgan (4.1 rasm). Ushbu tajriba natijasida ustunda bir qator
bo’yalgan joylar hosil bo’ldi, usulning nomi ham shundan olingan.
Xromatografiya so’zi yunon tilida rangni yozish (tasvirlash) ma’nosini anglatadi.
Olimning o’zi esa usulni xromatografiya usuli deb nomladi va hatto rangsiz
moddalarni ham ajratish mumkinligini ta’kidlab o’tgan. Tsvet o’z usuliga
bag’ishlangan bir qator maqolalarni e’lon qildi, lekin ularga 1931 yilgacha e’tibor
berilmay qoldi.
M.S. Tsvetning tajribalarini 1931 yilda nemis kimyogari Rixard Kun va
hamkasblari (Xaydelberg universiteti) tomonidan takrorlab, bu usuldan sabzidan
ɑ- va β- karotinlarni ajratib olishda foydalanish mumkinligini isbotladilar.
Zamonaviy xromatografiya 1941 boshlab rivojlana boshladi. Shu yili
amerikalik
olimlar:
Archer
Martin
va
Richard
Singe
hamkorlikda
xromatografiyaning yangi turini nazariy va amaliy asoslarini ishlab chiqishdi,
uning negizida aralashmaydigan ikki suyukliq o’rtasida ajraladigan moddalar
taqsimlanish koeffitsentini aniqlash yotardi. Usul "taqsimlanish xromatografiyasi"
deb nomlandi. Ular gaz-suyuqlik xromatografiyasiga imkoniyati borligini ham
ta’kidladilar. 1952 yilda esa ushbu olimlar xromatografiya usuli uchun ximiya
sohasida Nobel mukofotiga sazovor bo’lishdi. 1970 yillarning o’rtalaridan
boshlab eng ommaviy zamonaviy usullardan biri - yuqori samarador suyuqlik
xromatografiyasi jadal rivojlandi.
ПЕДАГОГ ФАОЛИЯТИ САМАРАДОРЛИГИНИНГ ШАХСЛИЛИК

|
ПЕДАГОГ ФАОЛИЯТИ САМАРАДОРЛИГИНИНГ ШАХСЛИЛИК Pdf ko'rish
|
bet | 214/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloПЕДАГОГ ФАОЛИЯТИ САМАРАДОРЛИГИНИНГ ШАХСЛИЛИК
ДЕТЕРМИНАНТЛАРИ
Самарова Шохиста Рабиджановна,
Чирчиқ давлат педагогика университети
доценти, психология фанлари номзоди
Психологияда детерминантлар шахснинг шаклланишига таъсир қилувчи омиллардир. Улар
инсоннинг хулқ-атвор хусусиятлари ҳақида, яъни тадқиқотчи учун уларни “аниқлаш” имконини
берувчи маълум маълумотларни олиб юрадилар. Детерминизм тамойиллари тушунчасидан
фойдаланиш фалсафий таълимот сифатида моддий ёки моддий бўлмаган характердаги сабаб-
оқибат муносабатлари билан боғланган.
Мақолада педагог фаолияти самарадорлигининг шахслик детерминантлари масалалари
ёритиб берилган.
Калит сўзлар: жараён, ёндашув, тадқиқот, шахс, муҳит, муносабат, детерминизм,
детерминант, касбий шаклланиш.
ЛИЧНОСТИ ДЕТЕРМИНАНТЫ ЭФФЕКТИВНОСТИ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ ПЕДАГОГА
В психологии детерминантами называют факторы, влияющие на формирование личности.
Они несут определенную информацию о поведенческих особенностях человека, то есть позволяют
исследователю «идентифицировать» их. Использование концепции принципов детерминизма как
философского учения связано с причинно-следственными отношениями материальной или
нематериальной природы.
В статье раскрыты вопросы личностных детерминант эффективности деятельности
педагога.
Ключевые слова: Процесс, подход, исследование, человек, среда, отношение, детерминизм,
детерминант, профессиональное становление.
PERSONAL DETERMINANTS OF TEACHER EFFECTIVENESS
In psychology, determinants are factors that influence the formation of personality. They carry certain
information about a person’s behavioral characteristics, that is, they allow the researcher to “identify”
them. The use of the concept of the principles of determinism as a philosophical doctrine is associated with
cause-and-effect relationships of material or immaterial nature.
The article reveals issues of personal determinants of teacher effectiveness.
|
| |
Zamonaviy spektrofotometrlarda nur manba’lari, monoxromatorlar, 
kyuvetkalar va detektorlar

IV BOB. TAHLILNING XROMATOGRAFIYA USULLARI
Ushbu bobni yozishda foydalanilgan adabiyotlar:
1. Казин В.Н., Урванцева Г.А. Физико-химические методы исследования
в экологии и биологии: Учебное пособие / Яросл. гос. ун-т. Ярославль,
2002. 172 с.
2. Винарский В.А. Хроматография [Электронный ресурс]: Курс лекций в
двух частях: Часть 1. Газовая хроматография. — Электрон. текст. дан.
(4,1 Мб). — Мн.: Научно-методический центр “Электронная книга
БГУ”,
2003.
—
Режим
доступа:
http://anubis.bsu.by/publications/elresources/ Chemistry/vinarski.pdf.
3. Лебедева М.И. Аналитическая химия и
физико-химические методы
анализа: учеб. Пособие. Тамбов: Изд-во Тамб. гос. техн. ун-та, 2005.
216с.
4. Гиндуллина
Т.М.
Хроматографические
методы
анализа:
учебно-методическое пособие /Т.М. Гиндуллина, Н.М. Дубова –
Томск: Изд-во Томского политехнического университета, 2010. – 80 с.
5. Karimov B.K., M. Matthies and B.G. Kamilov.
Unconventional water
resources of agricultural origin and their re-utilization potential for
development of desert land aquaculture in the Aral Sea basin. In.: Bhaduri,
Bogardi, Leentvaar, Marx (Eds.) 2014: The
Global Water System in the
Anthropocene: Challenges for Science and Governance,
Springer
International Publishing Switzerland Pp. 183-201.
6. Платонов И.А., Е.А. Новикова, Е.Н. Тупикова, И.Ю. Рощупкина.
Инструментальные методы анализа веществ и материалов: метод.
указания/сост.
– Самара: СГАУ, 2015. – 36 с.
7. Francis Rouessac and Annick Rouessac.
Chemical Analysis - Modern
Instrumentation Methods and Techniques. Second Edition. John
Wiley&Sons, Ltd, 2007, 599.
Pikirler ápiwayı hám quramalı pikirler bolıp eki túrge bólinedi

|
Pikirler ápiwayı hám quramalı pikirler bolıp eki túrge bólinedi
|
bet | 113/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAPikirler ápiwayı hám quramalı pikirler bolıp eki túrge bólinedi.
Ápiwayı pikir dep dúzilisi jaġınan basqa pikirlerdi óz ishine qamtımaytuġın hám tek ġana eki túsiniktiń baylanısın sáwlelendiretuġın, «S - P» strukturasına iye pikirge aytamız. Ápiwayı pikirlerdiń dúzilisi sub`ekt, predikat hám olar arasındaġı baylanıstan ibarat. Al quramalı pikirler dep bir neshe ápiwayı pikirlerden dúzilgen pikirlerge aytamız.
Ápiwayı pikirler óz gezeginde predikattıń xarakterine qaray atributivlik, relyacion (qatnasıq) hám ekzistencional (jasaw) pikirler bolıp úshke bólinedi.
Atributivlik pikirlerde predmetlerge qanday da bir belgilerdiń, qásiyetlerdiń tiyisli ekenligi yamasa tiyisli emes ekenligi sáwlelendiriledi hám ol «S-P» baylanısı túrinde beriledi. Atributivlik pikirlerde dara yamasa tolıq túrde bir predmettiń kópliginiń ekinshi kóplikke kiriwi yamasa kirilmewi haqqında, predmettiń berilgen predmettiń klasına tiyisli yamasa tiyisli emes ekenligi haqqındaġı pikirler alıp qaraladı. Hár qanday atributivlik pikir óziniń strukturasına iye. Bul struktura sub`ektten (logikalıq baslawısh), predikattan (logikalıq bayanlawısh) hám baylanıstan, ayrım jaġdaylarda kvantorlıq sózlerden ibarat boladı.
Atributivlik pikir óz gezeginde «sanı» hám «sapası» boyınsha túrlerge bólinedi.
Atributivlik pikir S hám P arasındaġı baylanıs xarakterine, yaġnıy sapasına qaray maqul hám biykarlawshı pikirler bolıp ekige bólinedi.
Maqullawshı pikir dep predmetke qandayda bir belginiń tiyisli ekenligin sáwlelendiriwshi pikirge aytamız. Al, biykarlawshı pikir dep predmetke qanday da bir belginiń tiyisli emes ekenligin sáwlelendiriwshi pikirge aytamız. Mısalı, «Ózbekstan Respublikası ġárezsiz mámleket» - maqullawshı pikir, al «Platon - materialist emes» - biykarlawshı pikir. Maqullawshı pikir - «Sub`ekt predikat boladı» yamasa «S - P» («S P boladı»), al biykarlawshı pikir «Sub`ekt predikat bolmaydı» yamasa «S P bolmaydı» degen simvolikalıq formulalar menen belgilenedi. Bul jerde eki pikir biri birinen baylanıs xarakteri, sapası boyınsha ajıraladı. Sub`ekt hám predikattı pikirdiń terminleri dep te atawġa boladı.
|
| |
Túsiniklerdiń mazmunı hám kólemi - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 111/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYATúsiniklerdiń mazmunı hám kólemi
Hár qanday túsinik mazmun hám kólemge iye. Túsiniktiń mazmunı dep berilgen túsinikti ańlatatuġın predmettiń eń áhmiyetli belgileriniń jıynaġına aytamız. Mısalı, «2 yamasa 3ke bólinetuġın sannıń» mazmunın «2 yamasa 3 bóliniw» beredi.
Túsiniktiń kólemi dep túsinikte óz sáwlesin tapqan predmetlerdiń kópligine, jıynaġına aytamız. Mısalı, «jınayat» túsiniginiń kólemine barlıq jınayatlar kiredi, sebebi olardıń hámmesine ulıwmalıq xarakterge iye bolġan eń áhmiyetli belgiler tiyisli.
Túsiniklerdiń mazmunı hám kólemi bir biri menen tıġız baylanıslı. Bul baylanıs túsiniklerdiń mazmunı hám kólemi arasındaġı keri qatnas nızamı menen belgilenedi. Bul nızam boyınsha túsiniktiń mazmunınıń ulıwmalastırılıwı (keńeyiwi) túsiniktiń kóleminiń shekleniwine (tarayıwına), al kólemniń ulıwmalastırılıwı (keńeyiwi) mazmunnıń shekleniwine (tarayıwına) alıp keledi. Mısalı, «jınayat» túsiniginiń mazmunın jańa belgini qosıw tiykarında keńeytiw arqalı biz «xojalıq jınayatı» túsinigin alamız, birinshi túsiniktiń kólemi keń, al mazmunı tar, ekinshi túsinikte mazmundı keńeytiw arqalı tar kólemge iye jańa túsinikti payda etemiz.
Túsiniklerdiń túrleri
Túsinikler tómendegi ólshemlerge (kriteriylerge) tiykarlanġan halda bólinedi: birinshiden, túsinikler predmetlerdi ulıwmalastırıw sanına qaray boslıq kólemge iye hám boslıq emes kólemge iye túsiniklerge bólinedi. Boslıq túsinik dep kóleminde álemdegi bir de predmet sáwlelenbegen túsinikke aytamız. Bunday túsiniklerdiń mazmunı álemdegi birde predmetke tiyisli emes belgiler sistemasına iye boladı. Mısalı, máńgilik dvigatel`. Al boslıq emes kólemge iye túsinikler jeke hám ulıwma túsinikler bolıp bólinedi. Jeke túsiniktiń kólemi bir elementten turadı (mısalı, Nókis, Franciya), al ulıwma túsiniktiń kólemi bir elementten artıq kóp elementke iye boladı. Mısalı, paytaxt, sud, tariyx. Ulıwma túsinikler óz gezeginde sanġa alınatuġın hám sanġa alınbaytuġın bolıp ekige bólinedi. Sanġa alınatuġın túsiniklerdiń kólemi sheklengen, al sanġa alınbaytuġın túsiniklerdiń kólemi predmetlerdiń sheklenbegen sanına tiyisli boladı. Mısalı, «Ekinshi jer júzlik urıs qatnasıwshısı» - kólemi sheklengen, sebebi adamlardıń belgili bir bóleginiń (yaġnıy belgili sandaġı adamlardıń) fashizmge qarsı gúreskenligi esapqa alınġan. Adam degen túsinik sanġa alınbaydı, sebebi bul túsinikte barlıq adamlar (ómir súrip ketken, súrip atırġan, keleshekte ómir súretuġın adamlardıń barlıġı) dıqqatqa alınadı. Bul túsiniktiń kólemi sheklenbegen.
|
| |
Xromatografiya - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

- Preparativ xromatografiyasi laboratoriya sharoitida
juda toza tarkibiy
qismlarning kichik miqdorini ajratish uchun ishlatiladi.
- Sanoat xromatografiyasi toza moddalarni xo’jalikda ishlatish uchun katta
miqdorda ajratish maqsadida ishlatiladi.
4.2 rasm. Xromatografiyaning turli soxalarda qo’llanilishi
2.
Fazalarning agregat holatiga qarab. Bunga ko’ra xromatografiyaning 2
ta turi farqlanadi: gaz (gaz-adsorbtsion va gaz-suyuqlik)
va suyuqlik
(suyuqlik-suyuqlik va suyuqlik-adsorbtsion).
Nazariy ma’lumotlar - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 110/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNazariy ma’lumotlar. Shеll algoritmi Donald Shеll tomonidan taklif etilib, uning asosiy xususiyati saralanuvchi ro’yxatni aralash holda kеlgan qism ro’yxatlar ko’rinishida qaralishidan iborat. Birinchi qadamda bu qism ro’yxatlar elеmеntlarning juftliklaridan iborat bo’ladi. Ikkinchi va kеyingi qadamlarda bu elеmеntlarning soni ikki martaga oshirilib, qism ro’yxatlar soni kamayib boradi. Quyidagi tasvirda 16 elеmеntdan iborat ro’yxatni saralash jarayonida uni bo’laklarga ajratish ifoda etilgan. (a) rasmda har biri 2 elеmеntdan iborat 8 ta bo’lak ifodalangan. Bunda birinchi bo’lak ro’yxatning 1- va 9- elеmеntlarini, ikkinchi bo’lak 2- va 10- elеmеntlarini va hokazo sakkizinchi bo’lak 8 – va 16- elеmеntlarini saqlaydi. (b) rasmda har bittasi 4 elеmеntdan iborat 4 qism ro’yxat ifodalangan. Bunda birinchi bo’lak 1-,5-,9- va 13-elеmеntlardan tashkil topgan. Ikinchi bo’lak 2-, 6-, 10- va 14- elеmеntlardan tashkil topgan. (v) rasmda mos holda toq va juft noеrli elеmеntlardan tashkil topgan ikkita ikkita qis ro’yxat ko’rsatilgan. (g) rasmda bo’laklar bitta umumiy ro’yxatga birlashtirilgan.Ushbu algoritmda bo’laklardagi elеmеntlar o’rniga qo’yish bilan saralash usulida amalgan oshiriladi.
Quyida Shеll algoritmining matnini kеltiramiz:
Shellsort(list,N) {List saralanuvchi ro’yxat, N ro’yxatdagi elеmеntlar soni}
Passes=[log2N]
while (passes>=1) do
Increment=2^passes-1
For start=1 to increment do
InsertionSort(list,N,start,increment)
End for
Passes=passes-1
End =hile
Increment o’zgaruvchisi qism ro’yxat elеmеntlari nomеrlari orasidagi qadam qiymatini saqlaydi. Yuqoridagi rasmda qadam 8,4,2 va 1 qiymatlarni qabul qiladi. Algoritmda qadamning boshlang’ich qiymati quyidagi qonuniyat orqali topiladi:
Bunda N - saralanuvchi ro’yxat uzunligi, k - barcha mumkin bo’lgan qiymatlarning eng kattasi. Masalan, 1000 ta elеmеntdan tashkil topgan ro’yxat uchun qadamning birinchi qiymati 511 ga tеng . Shuningdеk qadamning qiymati qism ro’yxatlar soniga tеng bo’ladi. Birinchi bo’lak elеmеntlari 1 va 1+ increment nomеrlariga ega; oxirgi bo’lakning birinchi elеmеnti increment qiymatiga ga tеng bo’lgan nomеrli elеmеntdan iborat bo’ladi. while siklining oxirgi bajarilishida passes o’zgaruvchisining qiymati 1 ga tеng bo’ladi. Shuning uchun InsertionSort funksiyasiga oxirgi murojaat vaqtida increment o’zgaruvchisining qiymati 1 ga tеng bo’ladi. Ushbu algoritmning tahlili InsertionSort ichki algoritmi tahliliga asoslanadi. Shellsort algoritmi tahliliga o’tishdan oldin InsertionSort algoritmi eng yomon holatda N elеmеntli passiv saralashda (N2-N)/2 ta amal, o’rtacha holatda N2/4 ta aal talab qilinishini eslatib o’tamiz.
|
| |
Ápiwayı belgi - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 109/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAÁpiwayı belgi dep predikatlar logikası tilinde logikalıq terminlerge (yaġnıy, bir biykarlaw belgisinen hám logikalıq kvantordan basqa) iye emes belgige, al quramalı belgi dep joqarıdaġı talapqa juwap bermeytuġın belgige aytıladı. Mısalı, ápiwayı belgi retinde qandayda bir mámlekettiń paytaxtı bolıw belgisin, Ózbekstannıń paytaxtı bolıw belgisin; quramalı belginiń mısalı retinde «eki hám úshke bóliniwdi» alıp qarasaq boladı.
Al maqul hám teris belgilerge tek ġana ápiwayı belgiler bólinedi. Maqul belgide belgiler biykarlaw formasına iye emes túrinde beriledi, al teris belgilerde belgiler biykarlaw túrine iye boladı.
Solay etip, túsinik bir tekles predmetlerdiń kópliginiń eń áhmiyetli belgilerin ulıwmalastırıw nátiyjesinde payda bolıp, reallıqtı (haqıyqatlıqtı) ilimiy biliwdiń eń tiykarġı formalarınıń birin beredi. Ol tiykarınan birinshiden ulıwmalıqqa iye ayrıqsha belgilerdi sáwlelendiriwshi bilimlerdiń kóriniw forması, ekinshiden informaciyanı jetkerip beriwshi usıl wazıypaların atqaradı.
9-tema. Oylawdıń tiykarǵı formaları.
Joba.
1.Túsinik oylawdıń forması
2.Túsinikler menen ámelge asırılıtuġın logikalıq operaciyalar
3.Pikir oylawdıń forması sipatında
4. oy juwmaǵı hám onıń túrleri
Tayanısh túsinikler:
til, belgi, predikat, túsinik, pikir, oy juwmaġı, belgi indeks, belgi obraz, belgi simvol, analiz, sintez, salıstırıw, ulıwmalastırıw, túsiniktiń mazmunı hám kólemi, jıynaqlawshı hám jıynaqlawshı emes (bólistiriwshi) túsinikler, abstrakt hám konkret túsinikler, qatnaslı hám qatnassız túsinikler, maqul hám teris túsinikler
Túsiniklerdiń payda bolıwınıń logikalıq usılları
Túsiniklerdi payda etiw ushın predmettiń eń áhmiyetli qásiyetlerin bólip kórsetiwimiz shárt. Onıń ushın predmetlerdi bir biri menen salıstırıw nátiyjesinde, olarġa tán ulıwma belgini ajıratıwımız tiyis. Buġan salıstırıw, analiz, sintez, abstrakciyalaw, ulıwmalastırıw sıyaqlı logikalıq usıllardı qollanıwdıń járdeminde erisemiz.
|
| |
Taqsimlanish xromatografiyasida

Aralashma komponentlarining ikki faza orasida taqsimlanishi taqsimot
koeffitsienti D bilan aniqlanadi. Uning kattaligi tadqiq etilayotgan moddaning
statsionar (adsorbent) va harakatchan (elyuent) fazalarga nisbatan tabiatiga
bog’liqdir (4.7 rasm).
4.7 Rasm. Namunaning ustun bo’ylab harakatlanishida taqsimot
koeffitsienti.
𝐷 =
𝐶𝑐
𝐶𝑥
=
komponentning statsionar fazadagi kontsentratsiyasi
komponentning harakatlanuvchi fazadagi kontsentratsiyasi
Katta taqsimot koeffitsientiga (D) ega aralashma komponenti asosan
harakatlanuvchi fazada erigan holatda qoladi va shuning uchun statsionar faza
ustidan tez harakat qiladi. Taqsimlanish koeffitsienti D dan past bo’lgan
komponent asosan qattiq statsionar fazada adsorbsiyalanib qoladi yoki suyuq
statsionar fazada so’riladi (xromatografiya turiga qarab). Xarakatlanuvchi faza
statsionar faza ustida harakatlanar ekan, bu komponent statsionar faza bo’ylab
sekin harakatlanadi.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 193

4. «Mikrozərrəciuin koordinat və impulsunu eyni zamanda yüksək dəqiqliklə təyin etmək mümkün deyildir» hası prinsipi ifadə edir A)
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
193/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
189
190
191
192
193
194
195
196
...
246
Bu sahifa navigatsiya:
4. «Mikrozərrəciuin koordinat və impulsunu eyni zamanda yüksək dəqiqliklə təyin etmək mümkün deyildir» hası prinsipi ifadə edir A)
E)
4. «Mikrozərrəciuin koordinat və impulsunu eyni zamanda yüksək dəqiqliklə təyin etmək mümkün deyildir» hası prinsipi ifadə edir?
A)
Pauli prinsipini
B)
Qeyri müəyyənlik prinsipini
C)
Ferma prinsipini
D)
Enerjinin minimumluq prinsipi
E)
Borun əlavəlik prinsipi
5.
ifadəsi fiziki mənası nədir?
Download
1,9 Mb.
1
...
189
190
191
192
193
194
195
196
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Alangali-ionizatsion detektor

|
Alangali-ionizatsion detektorBog'liq ber burger formulasiAlangali-ionizatsion detektor 1958 yilda ixtiro qilingan va eng keng
tarqalgan detektorlardan bo’lib, organik birikmalarni ajratishda ishlatiladi.
Detektorning ishlash printsipi shundaki, oddiy sharoitlarda gazlar elektr tokini
o'tkazmaydi, ammo agar gazda biron bir ta'sir natijasida ionlar, radikallar yoki
erkin elektronlar paydo bo'lsa, unda bu zarrachalarning juda kichik
kontsentratsiyasi bilan gazlar elektr tokining o'tkazgichlariga aylanadi. Potensial
elektrodga ionlarni yig'ish uchun kuchlanish qo'shiladi va kollektor elektrod
detektori yordamida signalni kuchini yozib olinadi. Yuqori haroratli (≥500
o
C)
alanga (H
2
+ O
2
+ N
2
) elyuatdagi tadqiq etilayotgan namuna komponentlarini
ionlashtiradi. Alangada hosil bo’lgan ionlar elektrodga tushib, elektr tokini
kuchaytiradi. Kuchaygan elektr toki yozuvchi yoki kompyuterda ro’yxatga olinadi
(4.19 rasm).
Elektron-tutuvchi detektor galogenlar, oltingugurt, fosfor va azotni o’z
ichiga olgan birikmalarni tahlil qilish uchun ishlatiladi. Masalan, havodagi zaharli
birikmalarni, pestitsidlarning qoldiqlarini, qon, oziq-ovqat, gormonlar, spirtli
ichimliklar, va hokazo.
Elektron tutish detektorining ishlashi ko'plab moddalarning molekulalari
erkin elektronlar bilan ta’sirlashib barqaror salbiy molekulyar ionlarni hosil qilishi
mumkinligi hodisasiga asoslangan. Detektordagi radioaktiv manbaa tomonidan
chiqariladigan
β
−
-zarrachalar (ya’ni elektronlar) tashuvchi gazni ionlashtirib, uni
elektr o’tkazuvchan muhitga aylantiradi. Detektorga kiritilgan namunaning
tarkibiy qismlari (ya’ni tahlil etilayotgan modda molekulalari) elektronlar bilan
ta’sirlashib har biri turli darajada manfiy zaryadlanadi. Buning oqibatida elektr
o’tkazuvchanlikning
kamayishi
aralashmadagi
tahlil
qilinayotgan
komponentining konsentratsiyasiga bog’liq. Bu aniqlash usuli juda yuqori
sezuvchanlikka ega. Turli oziq-ovqat va boshqa analitlarda galogenlarni o’z ichiga
olgan insektitsidlarni aniqlash uchun ishlatiladi.
4.18 rasm. Katarometr detektori. 1 – Xromatografik ustundan o’tgan
elyuent gazning katarometrga kirishi; 2 – chiqindi gazlarning chiqib ketish joyi; 3
– qarshilik ipchasi; 4 - izolyator; 5 – katarometr metall bloki.
|
| |
Logikada til túsinigi. Til belgiler sisteması sıpatında

|
Logikada til túsinigi. Til belgiler sisteması sıpatında
|
bet | 108/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYALogikada til túsinigi. Til belgiler sisteması sıpatında
Logika oylawdıń formaların úyrenetuġın ilim, al oylaw bolsa til menen tıġız baylanıslı. Sol sebepli logikanı til haqqındaġı ilim dep te atawġa boladı.
Til logikalıq analizlew tiykarında belgiler sisteması sıpatında alıp qaraladı. Belgi degenimiz biliw processinde yamasa óz-ara qatnasıqta qanday da bir ob`ekttiń wákili (predstavitel`) sıpatında qollanılatuġın materiallıq ob`ekt bolıp tabıladı.
Ulıwma belgilerdiń úsh tipin bólip kórsetiwge boladı.
Birinshisi, belgi-indeks. Belginiń ózi belgilep turġan ob`ektleri menen sebepli nátiyjeli túrindegi baylanıstı kórsetedi. Mısalı, túin ottıń barlıġınan, adamdaġı ıssılıqtıń joqarı bolıwı onıń awırġanlıġınan derek beredi.
Ekinshisi, belgi-obraz. Olar ózleri belgilep turġan ob`ektleri haqqında maġlıwmat beredi. Sebebi bul belgi ob`ektler menen uqsaslıq qatnasta boladı. Mısalı, kartina, sızılma, karta.
Úshinshisi, belgi-simvol. Olar ózleri belgilep turġan ob`ektleri menen sebepli-nátiyjeli de baylanıspaġan, olar menen uqsaslıqqa da iye emes. Bunday belgilerdi logika ilimi izertleydi.
Belgiler logikalıq hám predmetlik mánige iye boladı. Olardıń predmetlik mánisin belgi menen (anıqlanatuġın) beriletuġın ob`ekttiń ózi, al mazmunlıq mánisin belgi menen sáwlelenetuġın (beriletuġın) ob`ekttiń sıpatlaması yamasa berilgen ob`ekt haqqındaġı informaciya quraydı. Mısalı, «Nókis - Qaraqalpaqstan Respublikasınıń paytaxtı» degen bayanlamada «Nókis» - predmetlik mánini, al «Qaraqalpaqstan Respublikasınıń paytaxtı» - mazmunlıq mánini ańlatadı.
Abstraktlik oylaw processinde reallıqtı sáwlelendiriwshi oydıń eń áhmiyetli túri retinde túsinikti alıp qarawġa boladı. Sol sebepli abstraktlik oylawdı túsinikli oylaw (ponyatiynoe mıshlenie) dep te ataydı.
Logika páninde túsinik oydıń ózgeshe túri sıpatında izertleniledi (túsiniklerdiń logikalıq formasın anıqlaw, olar arasındaġı qatnasıqlardı belgilew hám t.b. usılları).
Túsiniklerde tek ġana eń áhmiyetli belgilerge tiykarlanġan halda predmetler klası kórsetiledi. Belgi (priznak) degenimizdiń ózi predmetlerdiń bir biri menen uqsaslıqqa yamasa ayırmashılıqqa iye bolıwın kórsetiwshi tiykar. Belgide predmetlerdegi qásiyetlerdiń barlıġı yamasa joqlıġı, predmetler arasındaġı qatnaslardıń barlıġı yamasa joqlıġı kórsetiledi. Túsiniklerde predmetler belgiler sisteması tiykarında ulıwmalastırıladı. Sol sebepli hár qanday predmet kóp túrli belgilerge iye bolıwı múmkin. Olardıń tiykarġı túrlerine jeke, ulıwma, áhmiyetli, áhmiyetli emes, ápiwayı, quramalı, maqul, teris belgiler jatadı. Belgiler tek ġana bir predmetke tán bolsa - jeke belgi, al predmetlerdiń gruppasına tán bolsa - ulıwma belgi, egerde predmetke tán zárúrli belgiler sol predmettiń ishki tábiyatın anıqlasa, onda olar áhmiyetli belgi, al olardıń tiykarın sáwlelendirmese, onda olar áhmiyetli emes belgi bolıp, al logikalıq formalardıń tiplerine qaray ápiwayı hám quramalı, teris hám maqul belgi bolıp bóliniwi múmkin.
|
| |
- Tema: Din ma`deniyat fenomeni - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 137/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYA14- Tema: Din ma`deniyat fenomeni.
Joba.
Din fenomenologiyasi.
Din filosofiyası.
Buddizmnın’ payda bolıwı-to’rt haqiqat, nirvana.
Xristianlıqtın’ payda bolıwı. Xristianlıqtın’ bo’linip ketiw sebepleri.
Dinnin’ ko’zge koriniwshi, sırtta ko’riniwshi ta’replerin u’yreniwshi ilim tarawı «Din fenomenologiyasi» dep ataladı. Din fenomenologiyasi, tariyxiy qa’liplesiwlerin itibarg’a almag’an halda diniy fakt ha’m waqıyalıqtın’ bizge ma’lim bolg’an ta’replerin tiykarg’ı orıng’a ko’teredi. Tu’rli dinlerdin’ ibadat ha’m meresimlerin, muqaddes orınların analiz kılıp birdeylik ta’replerin tabıwg’a h’areket qıladı.
Din fenomenologiyasi diniy tuyg’ı ha’m bul tuyg’ının’ ko’rinislerin derlik pu’tin du’nyada bir-birine uqsawına bildiredi. Barlıq dinlerdin’ ideyalarının’ bir ekenligin sıpatlawg’a ha’reket qıladı. Sonın’ menen birge diniy belgilerde jasırıng’an ma’nilerdi ashıw ha’m ka’ramatlı so’zlerdin’ muqaddes mazmunın jaratıw sıyaqlı isler onın’ wazıypasına kiredi.
Din fenomenologiyasi, materiallardı dinler tariyxınan aladı. Biraq ol bul materiallarg’a tariyxıylıqtan ko’re ko’birek sistematik tarepten jandasadı.
Din filosofiyası. Din sotsiologiyasi, Din psixologiyasi sıyaqlı tiykarg’ı teması “din” bolg’an Din filosofiyası, dindi filosofiyadan kelip shıqqan h’alda analiz kıladı. Bul izertlew tiykarında aqılıy ha’m biyta’rep jol tutıladı. Bul ilim tu’ri, qandayda bir jaratıwshı ku’sh isenimge filosofiyalıq bir tiykar tabawg’a ha’reket qıladı. Sol sebebli de din filosofiyası tarawında is alıp barıwshılardın’ maqseti dinnin’ h’aq yamasa jalg’an emesligi emes, din hu’kimlerinin’ logik a’hmiyetin ashıp beriw esaplanadı. Bul maqset penen olar, en’ da’slep qudaydın’ barlıg’ı menen baylanıslı da’lillerdi sıng’a yamasa analizin qıladı, bul da’llerdin’ qanshellik tiykarlı h’a’m tiykarsız ekenligi ma’selesin ko’rip shıg’adı.
Din filosofiyası, dinnin’ mazmunı, insannın’ diniy h’aqıyqatlar menen bolg’an baylanısın uyrenedi. Bul ilim tu’rinin’ diqqatinda bolg’an temalardın’ basında qudaydın’ barlıg’ı,sıpatları, jaratıwshılıg’ı, du’nyanın’ jaratılıwındag’ı maqset, qayta tiriliw, payg’ambarlıq h’a’m voh’iy sıyaqlı ken’ ko’lemdegi metafizik xarakterge iye ma’seleler tiykarg’ı orındı iyeleydi. Bunnan tısqarı ilim-iyman, ilim-din, din-ma’deniyat, diniy ta’jiriybe, diniy sezimler sıyaqlılar da bul ilim tu’rinin’ tiykarlarına kiredi.
|
| |
Katarometr detektori - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

4.4 jadval. Gaz tashuvchilar va moddalar bug'lari issiqlik o'tkazuvchanlik
qiymati (havo issiqlik o'tkazuvchanligiga nisbatan)
Modda
Issiqlik
o'tkazuvchanlik
qiymati
Modda
Issiqlik
o'tkazuvchanlik
qiymati
Vodorod
7100
n-butan
0.744
Geliy
5530
Methanol
0.727
Metan
1450
n-pentan
0.702
Ammiak
1040
CO
2
gazi
0.700
Havo
1000
Etanol
0.700
Azot
0.996
n-geksan
0.662
Etan
0.970
Atseton
0.557
Atsetilen
0.900
Xlormetan
0.530
Propan
0.832
trixlormetan
0.328
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 102

2. Maqnit sahəsi üçün Ostroqradski - Qauss teoremi necə yazılır A)
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
102/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
98
99
100
101
102
103
104
105
...
246
Bu sahifa navigatsiya:
2. Maqnit sahəsi üçün Ostroqradski - Qauss teoremi necə yazılır A)
E)
2. Maqnit sahəsi üçün Ostroqradski - Qauss teoremi necə yazılır?
A)
Download
1,9 Mb.
1
...
98
99
100
101
102
103
104
105
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 106

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
106/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
102
103
104
105
106
107
108
109
...
246
3 -
4 -
Download
1,9 Mb.
1
...
102
103
104
105
106
107
108
109
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Taqsimot koeffitsienti xromatografiyaning poydevori hisoblanadi desak

gurux komponent molekulalarining ustunda ushlanishi vaqti ikkinchi guruxga
qaraganda ancha kam bo’ladi va birinchi bo’lib detektorga yetib boradi (4.9a
rasm). Bunga sabablar: harakatchan fazaning bir maromdamasligi, harakatchan va
statsionar fazalardagi ustun bo’ylab diffuziyasi, massa uzatilishi kinetikasining
harakatchan va statsionar fazalardagi o’ziga xosligi, ustun ichidagi turg’un
zonalarda jarayonning muvozanatlashmaganligi va boshqalardir. Rasmdan
ko’rinib turibdiki, ba’zi molekulalar taqsimot koeffitsientiga bog’liq holda
detektorga borguncha ko’proq masofa bosib o’tadi, ba’zilari esa kamroq. Shunga
yarasha shu masofani bosib o’tish uchun lozim bo’lgan elyuvatsion vaqt ham
farqlanadi (ya’ni ushlanish vaqti, 4.5 bo’limga qarang). Bundan tashqari,
elyuvirlanish samaradorligi sorbent donalarining diametriga, geometriyasiga va
monodispersligiga, ustunni to’ldirishdagi sifatga, tizimning o’lik hajmiga va
elyuyent oqimining tezligiga ham bog’liqdir.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 192

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
192/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
188
189
190
191
192
193
194
195
...
246
C)
D)
Download
1,9 Mb.
1
...
188
189
190
191
192
193
194
195
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
rasm - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

kashf etilishi.
Hozirgi davrda ekologiya
va atrof-muhit muxofazasini, meditsinani,
ko’pchilik fanlarning rivojlanishini, ayniqsa biotexnologiya, bioorganik va fizik
kimyoni, farmatsevtikani, hattoki ko’pchilik ishlab-chiqarish
maskanlarida ham
xromatografiyadan mahsulot sifatini nazorat qilishda keng miqyosda
foydalaniladi (4.2 rasm). Ko’pgina sohalardagi,
jumladan, bioorganik
kimyodagi 70-80% tadqiqotlar xromatografik usullar hissasiga to’g’ri keladi.
Atrof-muhit ifloslanishi monitoringida ko’pchilik noorganik va organik
ifloslantiruvchi moddalarning REKlari judayam
past kontsentratsiyalarda
(mikrogramm ulushlarida) o’rnatilgan va ularni aniqlash uchun yuqori sezgirlikka
ega bo’lgan xromatografiya usullari juda qo’l keladi. Ilmiy-uslubiy adabiyotlarda
xlorlangan, fosforlangan, azotli pestitsidlar, polixlor va polibrom bifenillar,
nitroaromatik
birikmalar, poliaromatoik uglevodorodlar va boshqa minglab
element va birikmalarning xromatografik usulda aniqlash ko’rsatmalari yoritilgan.
Yupqa qatlamli xromatografiya yordamida tuproqdagi pestitsidlar va ularning
metabolizmi
maxsulotlarini, ichimlik suv sifatini va boshqalarni aniqlanadi
(Karimov et al. 2014). Quyida ekologiya va atrof-muhit muxofazasida asosiy va
eng ko’p ishlatiladigan xromatografik usullar bayon etiladi.
Archer John Porter Martin va Richard Laurence Millington Synge –
taqsimlanish xromatografiyasi uchun 1952 yil kimyo Nobel mukofoti laureatlari.
Xromatografik tadqiqot va tahlil usullarining eng muhim yutuqlari sifatida
bir vaqtning o’zida unda ajralish,
identifikatsiya, miqdoriy baholash va
moddalarni toza holda ajratib olish bilan bir qatorda sorbat va sorbentlarning
fizik-kimyoviy xossalarini ifodalovchi bir qancha ma’lumotlarni
olish
imkoniyatini qayd etish mumkin. Buning isboti sifatida yuqori samarador
suyuqlik xromatografiyasi va boshqa usullarni dunyo aeroportlarida,
chegara-nazorat punktlarida va boshqa kerakli joylarda narkotik va boshqa ma’n
etilgan
moddalar
savdosi
va
iste’moliga
qarshi kurash maqsadida
ekspress-aniqlash maqsadida ishlatilishini keltirish mumkin. Ushbu instrumentlar
uchun odatda narkotik moddaning kiyimlarda, qo’llarda yoki asboblar
tutqichlarida qolgan izlari ham kifoya qiladi.
Albatta, xromatografik tahlilni oxirgi natijasiga yetishguncha ancha oraliq
operatsiyalarni bajarishga to’g’ri keladi, masalan,
namunalarni kontsentrlash
(quyultirish), tozalash, quritish, o’lchash va h.k. Lekin bu xarajatlarning hammasi
usulning yuqori samaradorligi va imkoniyatlari tufayli qoplanib ketadi.