Bola appersepsiya testi - Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar psixikasini...

|
Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlari
|
bet | 7/15 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 173,5 Kb. | | #252581 |
Bog'liq Proyektiv metodlar tuzatilganBola appersepsiya testi
APPERCEPTION (lotincha ad - va perceptio - idrok etish) - idrokni anglash, shuningdek, idrokning o'tmishdagi ruhiy tajribaga va to'plangan bilim va taassurotlar zaxirasiga bog'liqligini ifodalovchi tushuncha. “Apperseptsiya” atamasi kiritildi G.V.Leybnits , ongsiz idroklardan (idroklardan) farqli o'laroq, ongni yoki aks ettiruvchi harakatlarini ("men" deb ataladigan narsa haqida fikrni beradi) ifodalaydi. "Shunday qilib, monadaning ichki holati bo'lgan idrok - idrok bilan appertsepsiya - ong yoki buni aks ettiruvchi idrokni farqlash kerak. ichki holat.3.» ( Bu farqni u ongsiz idroklarni "hech narsa deb hisoblamagan" va shu asosda hatto "ruhlarning o'limi fikriga ko'ra mustahkamlangan.
I.Kant "O'z-o'zini anglash" g'oyasini "menimcha" ishlab chiqaruvchi, boshqa barcha g'oyalarga hamroh bo'lishi va har bir ongda bir xil bo'lishi kerak bo'lgan o'z-o'zini anglash uchun "appersepsiya" tushunchasidan foydalangan4. Empirik apperseptsiyadan farqli o‘laroq, “ongning sub’ektiv birligi” bo‘lib, u ko‘rinishlar assotsiatsiyasi natijasida vujudga keladi va tasodifiy bo‘ladi, transsendental appersepsiya apriori, original, sof va obyektivdir.
Appertseptsiyaning transsendental birligi tufayli xilma-xillikning vizual tasvirida berilgan hamma narsani ob'ekt tushunchasiga birlashtirish mumkin. Kantning o'zi "insoniyatning barcha bilimlarining eng yuqori poydevori" deb atagan asosiy fikri shundan iboratki, hissiy tajriba (vizual tasvirlar) birligi o'z-o'zini anglash birligida yotadi, lekin aksincha emas.
Hodisalar olamiga o‘z kategoriyalari va qonuniyatlarini yuklaydigan ongning asl birligini tasdiqlash uchun Kant transsendental apperseptsiya tushunchasini kiritadi: “...Ongning birligi – bu ajralmas shartdirki, bu tasavvurlarning o‘ziga xoslikka munosabatini vujudga keltiradi. ob'ekt ... ya'ni ularning bilimga aylanishi; bu shartga, binobarin, tushunish imkoniyatining o‘zi asoslanadi” Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, vizual tasvirlar mavzu uchun mavzu haqidagi bilimga aylanishi uchun u, albatta, ularni o'ziniki deb bilishi kerak, ya'ni. "Men" iborasi orqali "men" bilan birlashtiriladi.
19-20-asrlarda Apperseptsiya tushunchasi psixologiyada eskidan foydalanish orqali yangi tajribani talqin qilish va barcha aqliy faoliyatning markazi yoki asosiy tamoyili sifatida ishlab chiqilgan. Birinchi tushunchaga muvofiq I.F.Herbart appertseptsiyani allaqachon to'plangan g'oyalar zaxirasi ("appertseptiv massa") ta'sirida yangi idrok etilganini anglash, yangi g'oyalar esa eskilarini uyg'otadi va ular bilan aralashib, o'ziga xos sintez hosil qiladi. Ikkinchi talqin ostida V. Vundt U apperseptsiyani irodaning namoyon bo'lishi deb hisoblagan va unda psixik hodisalarni aniq anglash mumkin bo'lgan yagona harakatni ko'rgan. Shu bilan birga, biz irodamizning ob'ektga ongli va maqsadli intilishi tufayli yangi bilimlarni olganimizda va passiv bo'lsa, xuddi shu bilim biz tomonidan hech qanday ixtiyoriy harakatlarsiz idrok etilganda appertseptsiya faol bo'lishi mumkin.
Ta'sischilardan biri sifatida eksperimental psixologiya Vundt hatto miyada joylashgan “appersepsiya markazlari” haqidagi farazni ilgari surish orqali appertsepsiyaning fiziologik substratini ochishga harakat qildi. Appertseptsiyaning irodaviy xususiyatini ta'kidlab, Vundt assotsiativ psixologiya vakillari bilan bahslashdi, ular aqliy faoliyatning barcha ko'rinishlarini assotsiatsiya qonuni yordamida tushuntirish mumkinligini ta'kidladilar. Ikkinchisiga ko'ra, tashqi ko'rinish muayyan shartlar Bir psixik element ongda faqat boshqasining paydo bo'lishi tufayli uyg'onadi, u bilan assotsiativ bog'lanish orqali bog'lanadi (xuddi shunday, alifbo ketma-ket takrorlanganda qanday sodir bo'ladi).
Zamonaviy psixologiya appersepsiya deganda har bir yangi idrokning shaxs psixik hayotining umumiy mazmuniga bog'liqligi tushuniladi. Appertseptsiya mazmunli idrok sifatida talqin etiladi, buning yordamida hayotiy tajribaga asoslanib, idrok etilayotgan ob'ektning xususiyatlari haqida farazlar ilgari suriladi. Psixologiya narsaning aqliy aks etishi ko'zgu aksi emasligidan kelib chiqadi. Yangi bilimlarni o'zlashtirish natijasida inson idroki doimo o'zgarib, mazmun, teranlik va mazmunlilikka ega bo'ladi.
Aperseptsiya barqaror va vaqtinchalik bo'lishi mumkin. Birinchi holda, idrokga shaxsning barqaror xususiyatlari (dunyoga qarash, ta'lim, odatlar va boshqalar) ta'sir qiladi, ikkinchidan, bevosita idrok etish paytidagi ruhiy holat (kayfiyat, o'tkinchi tuyg'ular, umidlar va boshqalar). ). fiziologik asos appersepsiyaning o'zi eng yuqorining tizimli tabiatidir asabiy faoliyat bosh miya po'stlog'idagi nerv bog'lanishlarining yopilishi va saqlanishiga asoslangan. Shu bilan birga, dominant appertseptsiyaga katta ta'sir ko'rsatadi - miyaning eng katta qo'zg'alish markazi, boshqa nerv markazlarining ishini bo'ysundiradi.
Fundamental—nazariy tadqiqotlarning asosiy maqsadi amaliyot uchun bo‘lgan ahamiyatidan qa’ti nazar, psixik hodisalar haqidagi bilimlarni kengaytirib borishdan iborat. Amaliy psixologiya esa kundalik hayot bilan bog‘liq konkret muammolami hal etishga qaratilgan tadqiqotlarni o‘tkazadi. Fundamental tadqiqotlarda tadqiqotchi shaxsining ta sirisiz ham ilmiy metod o‘z vazifalarini bajaradi. Ammo amaliy psixologiyada psixolog shaxsi metodning ajralmas qismi boiib hisoblanadi. Nazariy izlanishlarda qo‘llanayotgan metodlarning ishonchliligi, validligi, reprezentativligi muhim ahamiyat kasb etsa, amaliy psixologiyada bular asosiy rolni o‘ynamaydi.
Freydning shaxsiyat kontseptsiyasi eng qulay tarzda bosqichli topografik model sifatida qaraladi. Pastki daraja - bu ongsiz, tushunish uchun mavjud bo'lmagan moddiy va shu bilan birga butun psixikaning poydevori, insonning haqiqiy intilishlari va motivlari. O'rtacha darajasi ongdan oldingi, ongga aylantirilishi mumkin bo'lgan materialdir. Va eng yuqori daraja - bu ong, insonning tashqi dunyo bilan aloqasini ta'minlaydigan tuzilma.
Keyinchalik Freyd psixikaning tuzilishi haqidagi tushunchasini kengaytirdi, alohida komponentlarning funktsional vazifalarini aniqladi. Bu erda biz Id - Ego - Superegoning taniqli konstruktsiyasi haqida gapiramiz, bu erda Id - bu shaxsning asosiy ehtiyojlari (libidinal va tajovuzkor), Superego - tashqi me'yorlar, taqiqlar va dogmalarning aksi, Ego - tuzilma. Bu insonning tashqi dunyoga adekvat bo'lishi uchun o'zining dastlabki istaklarini shu tarzda yo'naltirish qobiliyatini ta'minlaydi.
Shunday qilib, faqat Ego tuzilishiga tegishli bo'lgan psixikaning bir qismi va Superego tuzilishining bir qismi ong doirasiga tushadi. Ushbu tuzilmalarning aksariyat jarayonlari "ongdan oldingi" soha bilan bog'liq. Id to'liq erishib bo'lmaydigan ongsiz holatga tushib, Egodagi jarayonlardagi o'zgarishlar orqali o'zi haqida ma'lumot beradi. Uning asosiy ilmiy maqsad Z. Freyd ongsiz tendentsiyalarni ongga olib kelish imkoniyatlarini o'rganishni ko'rib chiqdi, chunki uning fikricha, bu shaxsiyatni uyg'unlashtirishning yagona terapevtik imkoniyatidir.
Hozirgi vaqtda ba'zi terapevtik maktablar ongga barcha mumkin bo'lgan motivlarni kiritish orqali terapiyani aniq o'tkazish vazifasini tark etishdi. Ish ongsiz va hatto ongsiz darajasida amalga oshiriladi.
Z.Freydning talabasi va muxolifi CG Jung (1916) ongsizlik tushunchasini “kollektiv ongsizlik” atamasi va arxetiplar haqidagi ta’limot bilan to‘ldirdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Bola rivojlanishida proyektiv metodlarning ahamiyati Kirish I bob. Bolalar psixikasini o’rganishning yordamchi metodlari
|