Kompyuter tarmoqlari nazariyasiga kirish

|
Kompyuter tarmoqlari nazariyasiga kirish
|
bet | 2/4 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #145215 |
Bog'liq 1 ma\'ruza Kompyuter tarmoqlari, tarmoqlarini tashkillashtirishning2. Kompyuter tarmoqlari nazariyasiga kirish
Apparat qurilmalari va tarmoq dastur ta’minoti orqali o‘zaro bir-birlari bilan hamoxang ishlay oladigan kompyuterlar majmuiga tarmoq deyiladi. Tarmoqlarni turli me’yorlarga ko‘ra sinflarga ajratish mumkin.
Bular: 1) o‘tkazish qobiliyati, ya’ni ma’lumotlarni tarmoqqa uzatish tezligiga muvofiq:
- past 100 Kbit/s gacha;
- o‘rta 0,5-10 Mbit/s gacha;
- yuqori 10 Mbit/s dan ortiq.
Кодиров Зохиджон Зокирханович
2) uzoq kommunikatsiya tarmoqlari bilan ishlash tezligi, ularning fizik o‘lchoviga muvofiq:
- LAN (Lokal Area Network) lokal tarmoq (LXT bir ofis, bino ichidagi aloqa);
- CAN (Campus Area Network) - kampus tarmoq, bir-biri bilan telefon yoki modemlar bilan ulanishi shart bo‘lmagan, ammo yetarlicha bir-birlaridan uzoqda joylashgan kompyuter lokal tarmog‘i;
- MAN (Metropolitan Area Network) katta tezlik bilan aloqa uzatish (100 Mbit/s) imkoniyatiga, katta radiusga (bir necha o‘n km) axborot uzatuvchi kengaytirilgan tarmoq;
- WAN (Wide Area Network) keng masshtabli (mintaqaviy) maxsus qurilma va dasturlar bilan ta’minlangan aloxida tarmoqlarni birlashtiruvchi yirik tarmoq;
- GAN (Global Area Network) global (xalqaro, qit’alararo) tarmoq;.
.
Кодиров Зохиджон Зокирханович
3) tarmoq tugunlari turi bo‘yicha (tugun - xisoblash tarmoqlari va ularning aloxida elementlari ulangan joyi). Boshqacha aytganda, tugunga shaxsiy, mini - va katta kompyuterlar, aloxida tarmoq ham kiradi. Masalan, umumiy foydalanish tarmoqlaridagi aloxida kompyuterlar (boshqachasiga ularni stantsiyalar deb ham yuritishadi) tugunlarga misol bo‘la oladi. Unchalik katta bo‘lmagan aloxida tarmoqlar kampus tarmog‘i uchun tugun bo‘ladi.
4) tugunlar munosabatiga ko‘ra: Yacheykalar oralig‘i, satr va ustunlar bilan ishlashning asosiy usullari va tavsifi.
- bir hil rangli (peer-to-peer), uncha katta bo‘lmagan, bir hil mavqega ega kompyuterlar (bu yerda hamma kompyuterlar ham "mijoz", ya’ni tarmoqning oddiy foydalanuvchisi, ham "server", ya’ni tarmoq foydalanuvchilariga xizmat ko‘rsatishni ta’minlovchi bo‘lishi mumkin). Masalan, WINDOWS 95 OS tarmog‘i;
Кодиров Зохиджон Зокирханович
- tarqatilgan (Distributed) tarmoqlar. Bunda serverlar tarmoq foydalanuvchilariga xizmat ko‘rsatadi, biroq tarmoqni boshqarmaydi;
- server (Server based) yoki markazlashgan boshqarishga ega tarmoqlar. Bu yerda tarmoqning bosh elementi serverdir. Qolgan tugunlar serverning resurslaridan foydalanishi mumkin (masalan, Novell NetWare, Microsoft LAN Manager va boshqalar).
5) tarmoq operatsion sistemalarini ishlatish bo‘yicha (tarmoq OS):
- gomogenli - hamma tugunlarda bir hil yoki yaqin operatsion sistemalardan foydalaniladi (masalan, WINDOWS 9x OS tarmog‘i);
- geterogenli - bir vaqtning o‘zida bir nechta tarmoq operatsion sistemalari ishlatiladi (masalan, Novell NetWare va WINDOWS 9x)..
.
Кодиров Зохиджон Зокирханович
Kompyuter tarmogini yaratish uchun olimlar tomonidan quyidagi texnik va dasturiy vositalari ishlab chiqildi:
- Kontsentratorlar (inglizchasiga HUB).
- Kommutatorlar (inglizchasiga SWITCH).
- Ko’priklar (inglizchasiga BRIDGE).
- Marshrutizatorlar (inglizchasiga ROUTER).
- Qaytargich kuchaytiruvchilar (inglizchasiga REPEATOR).
- Darboza yoki Shlyuzlar (inglizcha GATEWAY).
- Interfeyslar.
- Drayverlar.
- Bog’lovchi aloqa liniyalari (Har xil turdagi kabellar, radio, radiorele va yerning sun’iy yuldoshlari).
Кодиров Зохиджон Зокирханович
|
| |