nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O`zaro diffuziya koeffisienti

O`zaro diffuziya koeffisienti
Biroq (G) ifodani ikki hil gaz aralashmasi uchun ham tu`gri bo`ladigan kilib u`zgartirish mumkin. Buning uchun kompenseisiyalovchi gaz oqimining mavjudligini nazarga olish kerak. (1) Tenglama aralashmasining bir komponentiga tegishli va shu komponentaning sof diffuzion oqimini harakterlaydi deb hisoblaylik:
(2-1)
1 indekslar tenglamaning birinchi komponentaga tegishli ekanini. massa belgisidan shtrih esa M1 ning diffuziya nuli u`tgan massa ekanini bildirsin. Huddi shunday tenglamani ikkinchi komponenta uchun ham yozishimiz mumkin:
(2.2)
Bunda dp1/dx va dp2/dx birinchi va ikkinchi komponentalar zichligining X o`q bo`ylab harakatga kelishi va bu harakatning v tezligi shunday bo`lishi kerakki, gazning pu oqimi (bu erda p-aralashmaning zichlig) engil komponentaning ortiqcha diffuzion oqimini muvozanatlasin, ya`ni quyidagi tenglik bajarilsin:
M1-M2-pu=0
M1 va -M2 larning uriniga ularning (2.1) va (2.3)dagi qiymatlarni qo`yib, quyidagi tenglikni hosil qilamiz.
yoki =- bulgani uchun
(2.3)
Agar butun gaz harakatlanayotgan bo`lsa, u holda birinchi va ikkinchi komponentalarning haqiqatda birlik yuzni kesib o`tayotgan M1 va M2 massalari teng bo`lmaydi. chunki, har ikkala komponenta ham faqat diffuziya hisobiga emas, shuningdek gazning butunicha harakati hisobiga ham ku`chib o`tadi.
Shuning uchun birlik myuzni kesib o`tayotgan birinchi komponentaning massasi M1 ga emas M1+p1u ga teng. Bu yerda M1 va v diffuziya koeffisenti konsentrasiyasiga juda kuchli bog`lik bo`lishi kelib chiqadigan (2.4) tenglamani unchalik aniq emasligini ko`rsatadi.
|
Issqlik o`tkazuvchanlik koeffisenti va molekulalarning o`lchamlari

Issqlik o`tkazuvchanlik koeffisenti va molekulalarning o`lchamlari
(5.2) tenglamani birmuncha uzgartirish mumkin, buning uchun undagi λ urnini uning (1.4) formuladagi qiymatini quyamiz. U holda issiqlik o`tkazuvchanlik koeffisentining ifodasi quyidagi ko`rinishga keladi:
bunda q=4πr2 (6.1)
va Cv kattaliklar boshqa manbalardan ma`lum. Shuning uchun. agar issiqlik o`tkazuvchanlik koefiisentining qiymati ulgangan bo`lsa. bu formular molekulalarning kundalang kesimi q yoki radiusini baholashga hizmat qilishi mumkin.
Masalan ulchash ma`lumotlariga kura kislorodning issiqlik o`tkazuvchanlik koeffisenti 00C da 0.024 Vt/m∙K ga teng. va Cv ning bizga ma`lum bo`lgan qiymatlaridan foydalanib, quyidagi qiymatni keltirib chiqaramiz:
bundan molekulaning radiusi
Ko`plab gazlarning molekulalari o`lchamlari - kattalik jihatidan birday tartibdadir. Bu 1-jadvaldan ham kurish mumkin.
1 -jadval
Gaz
|
Molekulalarning diametri
|
Gaz
|
Molekulalarning diametri
|
Vodorod
Geliy
Azot
|
2,74∙10-10 m
2,18∙10-10 m
3,75∙10-10 m
|
Kislorod
Argon
|
3,61∙10-10 m
3,64∙10-10 m
|
Shunday qilib, issiqlik o`tkazuvchanlikning (6.1) ifodasiga kiruvchi kattaliklardan Cv va q barcha ideal gazlar uchun tahminan birday ekan. Shuning uchun o`tkazuvchanlik koeffisenti qiymatidagi farq faqat molekulalar o`rtacha tezliklari d qiymatlariga bog`likligi bilan tushuntirilishi mumkin. Berilgan temperaturada molekulalarning tezligi ularning massalariga bog`liq bo`lgani uchun shuni kutish mumkinki, molekularning issiqlik harakati tezligi katta bo`lgan yengil gazlarda issiqlik o`tkazuvchanlik koeffisenti og`ir gazlardagiga nisbatan katta bo`ladi. Bu tajriba yaqqol tasdiqlanadi, uni gazlar issiqlik koeffisentlari haqida tajriba ma`lumotlari keltirilgan 2- jadvalda ko`rish mumkin.
2- jadval
Gaz
|
q Vt/m-K
|
Gaz
|
q Vt/m-K
|
Vodorod
Geliy
|
0,176
0,142
|
Kislorod
Karbonat angidrid
|
0,024
0,014
|
Vodorodning issiqlik o`tkazuvchanligi yahshi bo`lgani uchun ba`zi sanoat agregatlarini suv bilan sovitish mumkin bo`lmagan hollarda, masalan, yirik turbogeneratorlarni sovutish uchun ishlatiladi.
Agar molekularning o`lchamlari qandaydir boshqa o`lchamlardan ma`lum bo`lsa, issiqlik o`tkazuvchanlikin ulchashdan q ning qiymatini aniqlash kerak. Molekulalar ulchamlarini, albatta, boshqa kuchish koeffisentlaridan hisoblash mumkin.
|
Issiqlik o`tkazuvchanlik koeffiseintini o`lchash

Issiqlik o`tkazuvchanlik koeffiseintini o`lchash
Gazlar issiqlik o`tkazuvchanligini eksperemental o`rganish odatda shuning uchun qiyinlashadiki, gazda issikliqning ko`chishi faqat biz yuqorida bayon qilgan issiqlik o`tkazuvchanlik mexanizmi bilangina emas, shuningdek, gazda- oson vujudga keladigan erkin konveksiya yo`li bilan ham ro`y beradi. Konveksiya- temperaturalar farqi bulganda og`irlik kuchi ta`sirida gaz massasi birgalikda issiqlikning kuchishidir. Konveksiya ham, issiqlik o`tkazuvchanlik singari, gazda temperaturani baravarlashtirishga intiladi, shuning uchun tajribada issiqlik uzatishning bu ikki mehanzmini bir-biridan ajratish qiyin. shu sababli issiqlik o`tkazuvchanlikni o`lchashda koveksiya yuzaga kelmaydigan sharoitlarni amalga oshirish kerak, Issiqlik o`tkazuvchanlik koeffiseitini ulchashning keng tarqalgan usullaridan biri quyidagicha (Shleyrmaher, 1888 y.).
Taqiq qilipayotgan gaz bilan radiuslari r1 va r2 bo`lgan ikki koaksial silindrlar orasidagi fazo to`ldiriladi. Bu silindirlardan biri (deyarli hamma vaqt ichki silindr) W quvvag iste`mol qiladigan elektr pechi yordamida qizdiriladi, ikkinchi esa uning temperaturasi T2 o`zgarmas saqlanishi uchun sovitiladi. Ichki silindr sifatida hamma vaqt tok o`tib turadigan ingichka simolinishi mumkin, uning o`sh qizdirgich bo`la oladi.
Qizdirgich ishga tushirilgandan bir oz vaqt o`tgach, stasionar holat qaror topib, qizdirilayotgan ichki silindrning T1 temperagurasi ham o`zgarmas bo`lib qoladi. Shu bilan ichki va tashki silindrlar orasida o`zgarmas temperaturalar farqi T1- T2 qaror topadi. Bu temperaturalar farqining kattaligi gazning issiqlik o`tkazuvchanligiga bog`liq bo`ladi. Bunday bog`lanishni aniqlash qiyin emas.
Agar silindrning balandligi h bo`lsa (konveksiya tufayli hatoga yo`l qo`ymaslik uchun silindri tik o`rnatiladi), u holla ihtiyoriy r gradiusli S silindrik kesim (ya`ni S=2πrh) orqali 1 sek da oqib o`tuvchi issiqlik miqdori quyidagi tenglama bilan aniqlanadi:
Bu yerda silindr radiusi bo`ylab temperatura gradienti, Agar silindrning balandligi uning radiusiga qaraganda etarlicha katta bo`lsa, u holda silindr o`qi bo`ylab temperaturani hamma joyda birday deb olish mumkin.
Stasionar holatda W qizdirg`ichning quvvati Q ga teng. Binobarin,
bunda
yoki
Bu ifodani integrallaymiz:
` Bu yerda C-integrallash doimiysi bo`lib, uni r=r1 bo`lganda temperatura T=T1 va r=r2 bo`lganda T= T2 shartlaridan topish mumkin, ya`ni
Shunday qilib, qizdilayotgan silindrning qaror topgan temperaturasi quyidagicha bo`ladi:
T1 va T2 temperaturalarni o`lchab va asoobning geometrik o`lchamlari hamda qizdirgichning quvvatini bilgan holda, issiqlik o`tkazuvchanlik koeffisentini hisoblash mumkin:
|
Rencana pembelajaran semester

Materi yang dipelajari adalah: konsep dan perilaku manusia, konsep dan perilaku komputer, konsep interaksi, proses disain, cognitive models, socio-organizational issues and stakeholder requirements, konsep model komunikasi dan kolaborasi.
Minggu
|
Kemampuan Akhir yang Diharapkan
|
Bahan Kajian
(Materi Ajar)
|
Bentuk Pembelajaran
|
Kriteria/Indikator Penilaian
|
Bobot Nilai
|
Standar Kompetensi Profesi
|
1
|
Memahami keterbatasan manusia dalam mengolah informasi.
Memahami berbagai media penyampaian informasi.
Memahami berbagai media penyimpanan informasi.
Memahami Informasi sebagai proses dan penggunaannya.
Memahami bagaimana seseorang dipengaruhi emosinya.
Memahami perbedaan setiap orang
|
Model Pengolahan Informasi pada Manusia
Langkah Pengolahan Informasi
Model sistem Pengolahan pada Manusia dan Komputer
Model Memori pada manusia
Teori persepsi
|
Brainstroming/ diskusi
Ceramah
|
-
|
-
|
-
|
2
|
Memahami elemen-elemen komputer yang berpengaruh dalam interaksi
Memahami proses pengolahan dan penyimpanan pada komputer
|
Elemen-elemen Komputer
Proses Interaksi dengan Komputer
Sistem komputer
Jaringan internet
| |
-
|
-
|
-
|
3
|
Memahami model interaksi untuk menterjemahkan apa yang diinginkan oleh pengguna dan apa yang tidak dapat dikerjakan oleh sistem
Memahami betapa pentingnya aspek ergonomis sangat mempengaruhi efektivitas
Memahami pengaruh gaya interaksi antara pengguna dangen sistem
|
Konsep interaksi
Model interaksi
Tahapan interaksi
Gaya interaksi
| |
|
|
|
Minggu
|
Kemampuan Akhir yang Diharapkan
|
Bahan Kajian
(Materi Ajar)
|
Bentuk Pembelajaran
|
Kriteria/Indikator Penilaian
|
Bobot Nilai
|
Standar Kompetensi Profesi
|
4
|
Memahami konsep dan paradigma disain sistem interaktif
Memahami bagaimana mengembangkan sistem interaktif
Memahami bagaimana mendemonstrasikan sistem interaktif
Memahami bagaimana cara mengukur kinerja sistem interaktif
|
Konsep dan perkembangan paradigma
Batch processing
Time-sharing
Networking
Graphical displays
Microprocessor
WWW
Ubiquitous Computing
| |
-
|
-
|
-
|
5
|
Memahami konsep dan proses disain yang baik
|
Disain
Proses disain
Pengguna
Skenario
Navigasi
Prototipe
| |
|
|
|
6 – 7
|
Memahami prinsip-prinsip disain
|
Design rules
Prinsip-prinsip disain
Usability
Learnability
Flexibility
Robustness
Golden rules and heuristics
Shneiderman’s 8 Golden Rules
Norman’s 7 Principles
| |
|
|
|
Minggu
|
Kemampuan Akhir yang Diharapkan
|
Bahan Kajian
(Materi Ajar)
|
Bentuk Pembelajaran
|
Kriteria/Indikator Penilaian
|
Bobot Nilai
|
Standar Kompetensi Profesi
|
8 – 9
|
Mampu memberikan penilaian halaman web yang baik dengan penggunaan komponen-komponen yang tepat
|
www.upj.ac.id
|
|
Ketepatan menilai
|
30%
|
|
10 – 14
|
Mendisain tampilan layar untuk aplikasi EC
|
Konsep warna
Konsep tulisan/ font
Rancangan layar
Penggunaan icon/ gambar
|
Praktikum
|
Ketepatan mencari dan menemukan, Kemampuan merancang dan membangun, kerapihan penyajian, dan aplikasi dapat digunakan
|
70%
|
|
A maliy mashg’ulotlar Аmaliy mashg’ulot №1. Mavzu: mexanizmlarni kinematik sxemalarini chizish

Vaqti – 2 soat
|
Talabalar soni: 25-30 nafar
|
O’quv mashg’ulotining rasmi
|
Bilimlarni chuqurlashtirish va kengaytirish bo`yicha amaliy mashg’uloti
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
1. Bo`g’in va kinematik juftlarning shartli belgilari.
2. Mexanizmlarni shartli belgilar asosida kinematik sxemalarini chizish.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Mexanizmlarni shartli belgilar asosida kinematik sxemalarini chizish va ularni tuzilishi va xususiyati borasidagi bilimlarni chuqurlashtirish.
|
Pedagogik vazifalar:
- mavzu bo`yicha bilimlarni tizimlashtirish, mustahkam-lash.
- darslik bilan ishlash ko`nikmalarini hosil qilish;
-shartli belgilarni o`rganish;
- mexanizmni kinematik sxemalarini chizish ko`nikmalariga ega bo`lish.
|
O’quv faoliyatining natijalari:
Talaba:
- kinematik juft va bo`g’inlarga ta`rif beradi;
- kinematik juft va bo`g’inlarning turlarini izohlaydi;
- kinematik juft va bo`g’inlarni birgalikdagi shartli belgilarini chizadi;
- mexanizmni kinematik sxemasini shartli belgilar asosida chizadi;
|
O’qitish uslubi va texnikasi
|
Munozarali suxbat, “Sinkveyn”.
|
O’qitish vositalari
|
Munozarali suxbat, “Sinkveyn” modellar.
|
O’qitish rasmi
|
Munozarali suxbat, “Sinkveyn” modellar.
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Munozarali suxbat, “Sinkveyn” modellar.
|
Og’ir beton tarkibini loyihalash

|
Og’ir beton tarkibini loyihalash
|
Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 23,45 Kb. | | #120228 |
Bog'liq 78 20 temir beton
Og’ir beton tarkibini loyihalash .
Reja
1.Beton tarkibini loyihalaganda ishlatiladigan materiallar.
2. Beton tarkini aniqlash.
3 .Beton xususiyatlari.
4. Xulosa.
5. Foydalanilgan adabiyotlar.
Beton tarkibi loyihalanganda ishlatiladigan materiallar o’rtasidagi nisbat shunday topilishi kerakki, natijada, tayyorlash texnologiyasi ham nazarda tutilganda, konstruksiyadagi betonning mustahkamligi, beton qorishmasining harakatchanligi va betonning tejamli bo’lishi (tsement sarfini minimal kamaytirish) kafolatlanishi lozim.
Beton tarkibini aniqlash quyidagilarni o’z ichiga oladi: a) konstruksiyaning turi, qanday sharoitda ishlatilishi va tayyorlanish usulidan kelib chiqqan holda betonga qo’yiladigan talabni belgilash; b) beton uchun material tanlash va ularning xususiyati bo’yicha kerakli ma’lumotni olish; v) betonning birlamchi tarkibini aniqlash; g) namuna uchun qorilgan beton tarkibini tekshirish; d) beton tayyorlashni nazorat qilish; e) tayyorlash vaqti, to’ldiruvchilar xususiyati va boshqa omillar o’zgarganda uning tarkibiga tuzatishlar kiritish.Beton tarkibini birlamchi aniqlash beton mustahkamligining sement faolligi, suv-sement omili, ishlatiladigan materiallarning sifati, beton qorishmasi harakatchanligining suv sarfi va boshqa omillarga bog’liq bo’lishi asosida amalga oshiriladi.Beton xususiyatlari va beton qorishmasining uning tarkibiga qay darajada bog’liq еkanligini aniq belgilash uchun, agar imkon bo’lsa, dastlabki sinov ishlari o’tkaziladi. Bu holda tajribani rejalashtirish va uning natijalarini o’rganishning matematik usullarini ishlatish tavsiya еtiladi.Beton mustahkamligiga qanday talab qo’yilganligi ish chizmalarida ko’rsatiladi. Beton qorishmasining harakatchanligi (bikirligi) konstruksiyaning o’lchami, armaturalarning qalinligi, beton quyish va uni joylashtirish usullaridan kelib chiqqan holda belgilanadi.Betonning bikirligi standart konus va texnik viskozimetrlarda ko’rsatilgan.Tarkibidagi sement miqdori yetarli bo’lgandagina beton qorishmasining joylanishi oson bo’ladi. Sement miqdorining belgilangan darajadan kam bo’lishibeton qorishmasining ajralishi, unda mikro bo’shliqlar paydo bo’lishi va xizmat muddatining kamayishi xavfini oshiradi.
Beton qorishmasining harakatchan va mustahkam bo’lishiga talablar.
Xulosa.
Men bu mavzuda o’zim bilmagan narsalarni bilib oldim va bilim va ko’nikmalarimni oshirdim.
Foydalanilgan adabiyotlar.
uz.m.wikipedia.org.
Lex.uz
Beton va temir beton konstruksiyalari.. N.H. Akramov
|
| |
-§. Avtomatik potensiometrik titrlash

|
-§. Avtomatik potensiometrik titrlash
|
bet | 5/5 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 169,79 Kb. | | #138047 |
Bog'liq 1-maruza
Potensiometrik o‘lchashlarni avtomatlashtirishning qiyosiy bir qator potensiometrik yoki ionometrik titrlashlar uchun avtomatik asboblar–– avtotitratorlar yaratishga imkon berdi. Oldin ishlab chiqarilgan avtotitratorlar yoki BAT-15 tipidagi avtomatik titrlash bloki byuretka va pH metr––millivoltmetr (yoki turli imkoniyatlarga ega bo‘lgan zamonaviy ionomerlar) bilan jamlanma (komplekt) ishlab chiqarilgan. U pH birliklarida -1dan +14 (100 : 1400 mB)gacha bo‘lgan o‘lchash diapazoniga ega. Avtomatik titrlash qurilmasining sxemasi 20.4-rasmda keltirilgan. Unda analiz qilinadigan eritma (1) solingan yacheykaga titrant tomizish uchun byuretka (2), indikator elektrodi (4) (shisha, platina yoki boshqa ion selektiv) va kumush xloridli taqqoslash elektrodi kabilar joylashtiriladi. Eritmaga titrantni tomchilash maxsus klapan (9) bilan boshqariladi. Sistemaning elektr yurituvchi kuchiga proporsional bo‘lgan Ex kuchlanish pH metr––millivoltmetrdan 5 BAT-15 ning kirishiga beriladi. Unga
oldindan berilgan kuchlanish E0 titrlashning oxirgi nuqtasini qayd qiluvchi datchik ko‘rsatkichi bilan taqqoslanadi. Berilgan va tajribada kuzatilgan Ex-E0 qiymatlar kuchaytirgich (7) orqali kontaktsiz elektron rele (8) ga uzatiladi va u orqali titrantni tomchilatkichni ochish yoki yopish uchun ishlatiladigan elektromagnit klapani boshqariladi. Ex=E0 bo‘lganda klapan titrantni tomchilatish jarayonini to‘xtatadi. Ishchi eritmaning hajmi byuretka bo‘yicha hisoblanadi. Ushbu qurilmaning titrlash xatoligi ±1% dan oshmaydi.
20.6-rasm. Avtomatik titrlash qurilmasining sxemasi
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar
Potensiometrik analiz usulini izohlang.
Potensiometrik analiz usullarining turlari.
Bevosita potensiometriya usuli nimaga asoslangan?
Potensial aniqlovchi ionning aktivligini hisoblashga asoslangan Nernst tenglamasini yozing.
Bevosita potensiometriyaning o‘rganish predmeti qanday tizimlar bo‘lishi mumkin.
Bevosita potensiometriya usullarining turlarini ayting.
Potensiometriyaning qanday usuliga pH-metriya deyiladi.
pH-metriyada pH dan tashqari yana nimalarni o‘rganish mumkin?
Ionometriya qanday usul va undan qanday analizlarni amalga oshirishda foydalanish mumkin?
Redoksmetriya nima?
Metall elektrodlar asosidagi bevosita potensiometriya usuli nimaga asoslangan?
Bilvosita potensiometriya usulini (potensiometrik titrlash) ta’riflang.
Potensiometrik titrlash usuli qanday afzalliklarga ega?
Bilvosita potensiometriyada qanday kimyoviy reaksiyalardan foydalanish mumkin?
Potensiometrik titrlash usulidan foydalanishning qanday imkoniyatlari bor?
Potensiometrik titrlashda indikator vazifasini nima bajaradi?
Potensiometrik titrlash egrilarini tuzishda qanday kattaliklar orasidagi bog‘liqlikdan foydalaniladi?
Potensiometrik titrlashning ekvivalentlik nuqtasini aniqlashning qanday usulini bilasiz?
|
| |
Oksidalanish-qaytarish usuli bo‘yicha ionlar aralashmasini potensiometrik titrlash

|
Oksidalanish-qaytarish usuli bo‘yicha ionlar aralashmasini potensiometrik titrlash
|
bet | 4/5 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 169,79 Kb. | | #138047 |
Bog'liq 1-maruza Oksidalanish-qaytarish usuli bo‘yicha ionlar aralashmasini potensiometrik titrlash.
Ko‘p tarkibiy qismli tizimlarni oksidlanish-qaytarilish usullari bo‘yicha tabaqalashtirib titrlashni amalga oshirish uchun ikkita shartga amal qilish zarur:
Titrlanadigan tarkibiy qismlar qaytar redoks tizimlarga tegishli bo‘ladi;
Redoks tizimlarning standart, to‘g‘rirog‘i real potensiallari unga tegishli bo‘lgan ketma-ket titrlanadigan tarkibiy qismlar yetarli darajada bir-biridan farq qilishi lozim.
Berilgan sharoitlarda bir komponentli tizimlarni titrlash imkoniyatlari to‘g‘risidagi chiqarilgan sharoitlardan kelib chiqqan holda Ox1, Ox2, Ox3;
… Oxn aralashmalarni Red2 qaytaruvchi bilan tabaqalashtirib titrlash zarurligi quyidagilardan kelib chiqadi(±0,1% va m=n=1 titrlanganlik darajasida):
- =∆E01,2> - = ∆E02,3> …
> - =∆E0(n-1),n> - = ∆En,z>0,36 V
Bu shartni quyidagi tarzda ifodalash mumkin: oksidlovchilar aralashmasini ma’lum ketma-ketlikda titrlash mumkin, qachonki ancha kuchsiz oksidlovchining qaytarilgan shakli miqdoriy jihatdan kuchliroq oksidlovchi bilan ta’sirlashsa aralashmani ketma-ket titrlashda esa qaytaruvchilar zarur, chunki ancha kuchsiz qaytaruvchining oksidlangan shakli miqdoriy jihatdan ancha kuchli qaytaruvchini oksidlashi zarur bo‘ladi. Shunday qilib, aralashma (oksidlovchilar yoki qaytaruvchilar)
tarkibiy qismlarini titrlash ketma-ketligi kuchliroq oksidlovchini (qaytaruvchini) qaytarilgan (oksidlangan) kuchsizroq oksidlovchi (qaytaruvchi) shakli bilan titrlash imkoniyatiga bog‘liq. Bu holatning haqqoniyligi quyidagi amaliy mulohazalardan kelib chiqadi: masalan, agar oksidlovchilar aralashmasiga titrant kiritilganda qisman qaytarilish hamda kuchsizroq oksidlovchi (gomogen muhitga, ayniqsa, T.O.N. yakunida ionlarning to‘qnashishi oqibatida bundan qochib bo‘lmaydi) qo‘shilganda esa uning reaksiya mahsuloti-qaytaruvchi tez va stexiometrik ravishda hali titrlanib ulgurmagan oksidlovchi bilan ta’sirlashadi. Demak, birinchi
T.O.N. da amaliy jihatdan quyidagi tenglama bilan ifodalangan kimyoviy reaksiya tugaydi:
Ox1+Red2↔Red1+Ox2 indikator elektrodi potensiali esa ekvivalentlik nuqtasida ushbu formula bilan bo‘yicha hisoblanishi mumkin:
EE.N.I= (48)
ammo
EE.N.I= bilan emas bu xuddi oksidlovchi mavjud emasdek bo‘lib qolar edi.
Oksidlovchilar va qaytaruvchilar aralashasini tabaqalashtirib
potensiometrik titrlash analitik kimyoda almashtirib bo‘lmaydigan usullardan biridir.
|
| |
Wireless Local Area Networks

CHAPTER 21
Wireless Local Area Networks
21.1 Introduction
With the success of wired local area networks (LANs), the local computing market
is moving toward wireless LAN (WLAN) with the same speed of current wired
LAN. WLANs are ﬂ exible data communication systems that can be used for appli-
cations in which mobility is required. In the indoor business environment, although
mobility is not an absolute requirement, WLANs provide more ﬂ exibility than
that achieved by the wired LAN. WLANs are designed to operate in industrial,
scientiﬁ c, and medical (ISM) radio bands (see Table 21.1) and unlicensed-national
information infrastructure (U-NII) bands. In the United States, the Federal Com-
munications Commission (FCC) regulates radio transmissions; however, the FCC
does not require the end-user to buy a license to use the ISM or U-NII bands.
Currently, WLANs can provide data rates up to 11 Mbps, but the industry is mak-
ing a move toward high-speed WLANs. Manufacturers are developing WLANs to
provide data rates up to 54 Mbps or higher. High speed makes WLANs a promising
technology for the future data communications market [7].
The IEEE 802.11 committee is responsible for WLAN standards. WLANs
include IEEE 802.11a (WiFi 5), IEEE 802.11b (WiFi), IEEE 802.11g and IEEE
802.11n (see Figure 21.1). The deployment of WLANs can provide connectivity
in homes, factories, and hot-spots. The IEEE 802.16 group is responsible for wire-
less metropolitan area network (WMAN) standards. This body is concerned with
ﬁ xed broadband wireless access systems, also known as “last mile” access net-
works. In this chapter, we focus on different types of WLANs and introduce IEEE
802.16 standards including WiMAX (high speed WLAN) [1,18,19]. Table 21.2
lists all subgroups of IEEE 802.11.
|
Rasm -11. RKA-2 avtomatik toy titgichning kinematik sxemasi

USLUBIY KO`RSATMA
Quyida RKA-2 avtomatik kipli titgichning texnologik hisobi keltirilgan. Mashinalarning barcha organlarida harakat ikkita bir xil D1, D2 elektrodvigateldan va D3 elektrodvigateldan uzatiladi.
D1= D2= 1,5 kVt quvvatiga ega.
D3=0,6 kVt quvvatiga ega.
Elektrodvigatel valida titkilash va qoziqli barabanlar uzatmalari almashtiruvchi shkivlardan iborat bo`lib, ularning diametri d1 = 125mm d2=140 mmga teng. Bular yordamida barabanlarning aylanish tezligi va aylanish chastotasini o`zgartirish mumkin. Konteyner reykasidagi uzatmada z1 va z2 almashtiruvchi shesternyalar o`rnatilgan. Ular konteyner chiziqli tezligining mashina ish unumdorligi va tolaning titish darajasini o`zgartirish uchun xizmat qiladi.
RKA -2 mashinada ishchi organlar tezligi V va aylanish chastotasi n bo`lganda:
Tituvchi baraban 1:
bunda, 0,98 - tasmali uzatmaning sirpanish koeffitsenti;
Qoziqli baraban 2
Z= 24 ta tishli shesternyaning aylanish chastotasi, harakatni konteyner reykasi 3 ga uzatganda:
n3 = 1,69 ayl/min
Konteyner reykasi 3 ning chiziqli tezligi:
bunda 6- tishli shesternya moduli
T-savash mashinasi bo`yicha ba`zi formula va masalalar echimi va namunalar keltiramiz:
Savash mashinalarida qabul bunkeri ish unumdorligi quyidagi formula orqali topiladi:
Bunda, n – ta`minlovchi valik aylanish
chastotasi, ayl/min
d - bunkerdagi ta`minlovchi valik diametri,
(170 mm)
G - H= 0,92 m balandlikda bunkerdagi paxta tolasi ogirligi.
Savash darajasi 1 sm uzunlik birligidagi yoki 1 g tola tutami massasiga savagichlarning o`rilishlar soni orqali aniqlanadi.
n -savagichning aylanish chastotasi, ayl/min
a - savagich o`rishi soni
V –ta`minlovchi tsilindr chiziqli tezligi, m/min
Yoki
Q- savagich harakat zonasidagi ta`minlovchi tsilindrga ogib boruvchi toa qatlami ogirligi, g
Cho`zish Tc Vy
E =------- = -----------
Tx Vt
Tx- xolst yo`gonligi, teks
Vy- o`rovchi val chiziqli tezligi, m/ min
Ve –ta`minlovchi tsilindr chizi`li tezligi
Savash mashinasi ish unumdorligi
Xolstning to`lik o`ralishi uchun ketgan vaqt:
t=Lx /Vy
Lx- xolst uzunligi, m
T-16 Savash mashinasida texnologik hisob
Hisob uchun quyidagi diametrli almashtiruvchi shkivlar va almashtiruvchi shesternya tishlar soni qabul qilinadi
Almashtiruvchi
Shkiv
|
A
|
B
|
V
|
G
|
D
|
Е
|
J
|
Almashtiruvchi shkiv diametri
|
180
|
400
|
180
|
140
|
200
|
250
|
160
|
Almashtiruvchi
Shesternya
|
Z1
|
Z2
|
Z3
|
Z4
|
Z5
|
Z6
|
Z7
|
Z8
|
Z9
|
Z10
|
Almash.shesternya tishlar soni
|
36
|
43
|
22
|
53
|
4
|
17
|
39
|
40
|
39
|
40
|
Z11=24 Z12=27
Asosiy ishchi organlar tezligini aniqlash:
Ya`ni ishchi organlarning aylanish tezligi va chastotasni aniqlash.Turli barabanlar 5 birinchi juftdagi ventilyator valining aylanish chastotasi:
n4= 1267 ayl/min
pichoqli baraban 3:
Rasm-12. T-16 savash mashinasining kinematik sxemasi
n3 =565 ayl/min
n3=500-700 ayl/min
Uch plankali savagich ta`minlovchi tsilindri 7:
Uch plankali savagich 8:
140 140
n8 = 960 -------- 0,99 = 960 -------- 0,99 = 950 ayl / min
G 140
Uch plankali ignali savagich 16:
Rezerv bunkeridagi ta`minlovchi valiklar 12:
Pedalli tsilindr 15.
Pastki yassilovchi val 23.
O`rovchi val 25
|
8-amaliy mashg‘ulot. Mavzu: Umumiy ruxsat va foydalanuvchi huquqlarini sozlash. Ma’lumotlarni almashinishni o‘rganish. Ishdan maqsad

8-amaliy mashg‘ulot. Mavzu: Umumiy ruxsat va foydalanuvchi huquqlarini sozlash. Ma’lumotlarni almashinishni o‘rganish. Ishdan maqsad
8-Амалий машғулот
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 8-amaliy mashg‘ulot. Mavzu: Umumiy ruxsat va foydalanuvchi huquqlarini sozlash. Ma’lumotlarni almashinishni o‘rganish. Ishdan maqsad
|
Texnalogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Texnalogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 1/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #241695 |
Bog'liq abbos
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNALOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
"Kompyuter injineringi" fakulteti
"Kompyuter tizimlari" kafedrasi
AMALIY ISHI 2
Fan ,,Tarmoq xavfsizligi “
Guruh: 21-03
Talaba: Amirov A.
Rahbar: Shakarov A.
Samarqand-2024 y.
Amaliy ishi 2
1. VLAN protokolini sozlash ssh.
2. VTP protokolini sozlash.
3. ACL ro`yxatini sozlash(standart, extended).
Amaliy ishi-2
2. VTP protokolini sozlash
. Laboratoriya ishida tarmoqda VTP ni sozlash kerak. VTP ni sozlashdan oldin dastlab VLAN tarmog`i quriladi. Buning uchun 2 kommutator va 8 kompyuter qurilmalari olib ular aloqa kabeli orqali bir-biri bilan ulab chiqiladi:
5.1-rasm
5.3.2. Kompyuterlarga IP addres sozlamalari kiritiladi. Buning uchun kompyuterga kirib «Desktop» dan «IP configuration» ga IP addres sozlamalari 5.1-jadvalga asoslanib kiritiladi:
5.1-jadval
|
IP addres
|
Subnet Mask
|
Pc1
|
192.168.1.1
|
255.255.255.0
|
Pc2
|
192.168.1.2
|
255.255.255.0
|
Pc3
|
192.168.1.3
|
255.255.255.0
|
|
|
| |
2-nazorat ish 6-sinf

|
2-nazorat ish 6-sinf
|
bet | 1/3 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 20,14 Kb. | | #136497 |
Bog'liq 6 sinf informatika 2 chorak nazorat ishi @e baza ishreja1111111
2-nazorat ish 6-sinf
Elektron jadvaldagi kataklarning vertikal chiziqlari, ular harflar bilan
Ifodalangan. Gap nima haqida ketyapdi?
Qatorlar B)Grafiklar C)Ustunlar D) Modullar
Bitta katak uchun ustun harfi va qator raqamidan iborat nomga nima deyiladi?
Grafiklar B) Katak manzili C) Sayt manzili D)Katak raqami
Elektron jadvallardagi bir nechta qiymatlarni birbiriga qoʻshuvchi funksiya.
SUM B)AutoSum C) MIN D) MAX
Ma’lumotlar necha xil ko’rinishda namoyon bo’ladi?
4 B)3 C)5 D)2
Kalit soʻz orqali bajariladigan koʻrsatmalar toʻplami nima deyiladi?
A)Funksiya B)Ma’lumot C) Ko’rsatma D) Qoida
Max((SUM(A1;B1);56))=D1. A1=21, B1=32 D1=NATIJA D1 katakda nima paydo bo’ladi?
A)32 B)21 C)56 D)53
B4=SUM((A1*B1);A2)), B3=12. Natija B5 da B5=Min(B4;B3) bunda A1=3,B1=2, A2=9.
A) 56 B)15 C)12 D)57
Bir obyekt, predmet yoki shaxs haqidagi toʻldirilgan maydonlar
toʻplami nima deyiladi?
A)Qator B) Ustun C) Yozuv D)Matn
Koʻplab ortiqcha maʼlumotlarni qoldirib, aniq maʼlumotni qidirish imkonini beruvchi maʼlumotlar bazasi vositasi nima deb ataladi?
So’rov B)Qatlamlar C) Shart D)Jadvallar
Qidiruv jarayonida siz kiritadigan talab bu nima ?
A)So’rov B)Qatlam C)Jadval D)Shart
Maʼlumotlar bazasi buyrugʻi. U AND buyrugʻining har ikki tomoniga
mos keluvchi maʼlumotlarni qidiradi. Bu qasi buyruq hisoblanadi?
A)NOT B)AND C)OR D) INCLUDES
Maʼlumotlar bazasi buyrugʻi. U OR buyrugʻining bir yoki har ikkitomoniga mos keluvchi maʼlumotlarni qidiradi.BU qaysi buyruq?
A)AND B)OR C)NOT D) INCLUDES
13. Ctrl+A tugmasini vazifasi nima?
A) matnni o`chirish B) matnni hammasini belgilash C) NOT D) matnni ochish
14. MS Excelda formula qaysi belgi yordamida kiritiladi?
A) + B) = C) ABS D) Funksiya
15. Ctrl+B vazifasi nima?
A) matnni o`chirish B) matnni hammasini belgilash C) Matnni qalin ko`rinishda yozish D) matnni ochish
|
| |
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV

|
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
|
bet | 4/9 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 60,7 Kb. | | #108021 |
Bog'liq қурилиш иқтисодиёти 11-амалийO‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh. MIRZIYOYEV
Toshkent sh.,
2023-yil 28-avgust,
PF-151-son
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-avgustdagi PF-151-son Farmoniga
1-ILOVA
Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari
[OKOZ:
1.02.00.00.00 Davlat boshqaruvi asoslari / 02.03.00.00 Respublika ijro etuvchi hokimiyat organlari va xo‘jalik boshqaruvi organlari / 02.03.02.00 Vazirliklar;
2.02.00.00.00 Davlat boshqaruvi asoslari / 02.08.00.00 Iqtisodiyot, ijtimoiy-madaniy qurilish sohasidagi davlat boshqaruvining umumiy masalalari / 02.08.02.00 Davlat ehtiyojlari. Davlat xaridlari;
3.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xo‘jalik faoliyati / 09.12.00.00 Qurilish / 09.12.14.00 Qurilish sohasidagi nazorat va huquqbuzarliklar uchun javobgarlik;
4.09.00.00.00 Tadbirkorlik va xo‘jalik faoliyati / 09.13.00.00 Shaharsozlik va arxitektura / 09.13.02.00 Shaharsozlik va arxitektura sohasini boshqarish. Arxitektura va shaharsozlik faoliyati sohasini litsenziyalash]
Quyidagilar Qurilish va uy-joy kommunal xo‘jaligi vazirligi faoliyatining ustuvor yo‘nalishlari hisoblanadi:
a) texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlar hamda shaharsozlik norma va qoidalarining o‘z vaqtida va sifatli ishlab chiqilishi va tasdiqlanishini tashkil etish;
b) aholi punktlarining shaharsozlik hujjatlarini ishlab chiqishni tashkil etish hamda ularga rioya etilishi yuzasidan nazoratni ta’minlash, shuningdek, shaharsozlik kadastrini yuritish;
v) yakka tartibdagi, namunaviy, takroran qo‘llaniladigan eksperimental loyihalarni va energiya tejamkor loyiha yechimlarini ishlab chiqishni tashkil etish, shuningdek, loyiha va pudrat tashkilotlari faoliyatini muvofiqlashtirish va ular faoliyatini litsenziyalash, shaharsozlik hujjatlarining ekspertiza qilinishini ta’minlash;
g) qurilish bozorida tovar va xizmatlar qiymatini aniqlashning hamda davlat xaridlarini tashkil etishning shaffof tizimini joriy etish;
d) qurilish obyektlarida nazoratning amalga oshirilishini ta’minlash va muvofiqlashtirish, shuningdek, bino va inshootlarni loyihalash va qurishda seysmik xavfsizlik talablarini kuchaytirish;
e) ichimlik, oqova suv va issiqlik ta’minoti tizimining ekspluatatsiya faoliyatini muvofiqlashtirish, nazoratni ta’minlash, tizimni tubdan isloh qilish va sohani raqamlashtirish;
j) ko‘p kvartirali uylarni boshqarish tizimini takomillashtirish va samarali ishlashini tashkil etish, ko‘p kvartirali uy-joy fondidan foydalanishda nazoratni ta’minlash, shuningdek, avariya holatidagi va ma’nan eskirgan uylarni renovatsiya qilish ishlarini muvofiqlashtirish;
z) shaharsozlik va uy-joy kommunal xo‘jaligi sohasida kadrlarni mahalliy va xorijiy yetakchi ta’lim muassasalarida tayyorlash, qayta tayyorlash, malakasini oshirish va kompetensiyasini baholash ishlarini tashkil etish hamda sertifikatlash jarayonlarini muvofiqlashtirish.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 28-avgustdagi PF-151-son Farmoniga
2-ILOVA
|
| |
Azot va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Azot va uning birikmalar

|
Azot va uning birikmalarini olinish va xossalari Reja: Azot va uning birikmalar
|
bet | 1/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 22,66 Kb. | | #124859 |
Bog'liq Azot va uning birikmalarini olinish va xossalari
Azot va uning birikmalarini olinish va xossalari
Reja:
Azot va uning birikmalar
Azot va uning birikmalarini
Olinish va xossalari
Azot
|
← Yod | Oltingugurt →
|
Oddiy moddaning ko’rinishi
n.sh rangsiz, ta’msiz va hidsiz gaz
|
Atom xossalari
|
Nomi, belgi, raqami ——————-→ Azot / Nitrogenium (N), 7
|
Atom massasi ——————-→ 14.00643 m.a.b. (g/mol)
|
Elektron konfiguratsiyasi ——————-→ [He] 2s2 2p3
|
Atom radiusi ——————-→ 75 pm
|
Kimyoviy xossalari
|
Kovalent radius ——————-→ 75 pm
|
Azot atmosferada eng ko’p uchraydigan elementlardan biridir. Tirik jonzotning yashashi uchun azot kerak. Azotning boshqa nomi; Lotin «nitrum» – bu «azot», yunoncha «nitron» ( tabiiy soda ) so’zidan kelib chiqqan. Azot tabiatdagi eng yaxshi ma’lum bo’lgan sovutish suyuqligi. Azot sikli – azotning havodan tirik mavjudotlarning DNKsigacha bo’lgan qisimlarda uchratish mumkin. Inson hayoti uchun kislorod va suv kabi muhim bo’lgan azot bir vaqtning o’zida o’simliklarda oqsilga aylanadigan noyob gazdir.
Azotning tarixi
Azot – bu 1770-yillarda kashf etilgan gaz. Ammo o’rta asrlarda azot kislotasi, oltinni eritishi mumkin bo’lgan azot birikmasi ma’lum bo’lgan. O’sha paytda azotli birikmalar qishloq xo’jaligi maqsadlarida va kimyoviy xom ashyo uchun o’g’it sifatida ishlatilgan. Azot 18-asrda ilmiy yozuvlarda qayd etilgan.
Shotlandiyalik kimyogar Deniel Rezerford 1772 yilda Edinburr universitetida o’qiyotganda azotni ajratib olgan birinchi kimyogar sifatida qayd etilgan. XVII asrning 70-yillarida tadqiqot olib borgan ba’zi kimyogarlar (masalan, Shelle, Kavendish va Priestley) azot bo’yicha ham ba’zi tadqiqotlar o’tkazdilar. 1774 yilda Pristli havoning havoning yonmaydigan qismida ekanligini aniqladi va simob oksidini qizdirib azot oldi. Kavendish azotning xossalari haqida keng tadqiqotlar olib borgan.
Rezerford azotni kashf etganida, unga «zararli havo» va «doimiy havo» deb nom bergan. Hozir ham ishlatilayotgan ushbu nomni birinchi bo’lib frantsuz kimyogari Antuan-Loran de Lavuazye bergan. Lavoazye yunoncha «jonsiz» ma’nosini anglatuvchi «azotos» so’zidan olingan «azote» so’zini ishlatgan. Frantsuz kimyogari Jan Antuan Shaptal 1790 yilda yunoncha «nitron» va «gen» so’zlari birikmasidan foydalangan holda ushbu gazga «nitrongen» deb nom bergan.
Kimyoviy xossalari
|
| |
Autocad dasturidan foydalanib talabalarning ijodiy izlanishlarini rivojlantirish muallif: Sindarova Shoxista Maxammatovna

`
38
AUTOCAD DASTURIDAN FOYDALANIB TALABALARNING IJODIY
IZLANISHLARINI RIVOJLANTIRISH
Muallif: Sindarova Shoxista Maxammatovna
1 assistant, Toshkent toʻqimachilik va yengil sanoat instituti
shohistasındarova@gmaıl.com
tel: +998974490588
https://doi.org/10.5281/zenodo.7858451
Annotatsıya: chizmachilik “texnika tili”, u barcha arxitektorlar, dizaynerlar, konstruktorlar,
muhandis-texnik xodimlar, sanoat, qurilish va qishloq xo‘jaligi sohasida ishlovchi
mutaxasislar va ishchilar uchun yagona tildir. “chizmachilik” fanining muhim mavzularidan
biri bo`lib, proyeksion chizmachilik mavzularini auto cad dasturida
bajarish metodikasi
yoritilgan.
Kalit soʻzlar: grafik axborot, komp'yuter grafikasi, loyiha, operacion dasturlar, disket, autocad
programma, ijodiy imkoniyat, grafik dastur.
Kirish: autocad dasturi yaratilganligiga qariyib 30 yilga yaqinroq, grafik dasturlari orasida
hozirgacha mashhurligicha qolmoqda. Autocad
dasturi ommabop va mukammal, hamda
avtomatlashtirilgan dastur bo'lib, loyihalash ishlari, chizmalar,
madellar va har qanday
turdagi sxema va chizmalarni yuqori aniqlikda, sifatli bajaradi. Shuningdek, bu dastur
foydalanuvchilari ijodiy imkoniyatlarini to'la amalga oshirishga yordam beradi.
Shu boiz,
millionlab olimlar,loyihachi mutaxassislar, talabalar, injener-texniklar va ya'ni har qanday
mamlakatlarning 18 tilda loyihalash ishlarini bajarishda autocad
tizimidan foydalanishlari
odatiy holga aylanib qoldi. Autocad tizimida grafik axborotlarning elementlari, ularga mos
bo'lgan tayyor buyruqlar paketidan foydalanib, berilgan o'lchamlarini
kompyuterga kiritib,
bevosita muloqatlar ketma-ketligi asosida tasvirlar bajariladi.
Muhandislik komp'yuter grafikasi mashg'ulotlarining mavzularini tanlashda talabalarni
chizma primitivlarini komp'yuterda bajarishga o'rgatishdan boshlash, maqsadga muvofiq deb
belgilanadi. Chunki, chizmalarni komp'yuterda bajarishni yaxshi o'zlashtirib olgan o'quvchi
yoki talabalar, har qanday murakkablikdagi tasvirlarni ham komp'yuterda bajara oldilar.
Ma'lumki, har qanday grafik axborotlar nuqta, kesma, to'g'ri chiziq, ko'pburchak, aylana, yoy
va turli usullarda yasaladigan egri chiziqlar to'plamidan iborat bo'ladi. Bu primitivlarni
bo'yash, unga tur berish, yo'g'onlashtirish, aylana chizish
asosida tutashmalar yasash,
ortiqcha chiziqlarni o'chirish, tasvirni surish, ko'paytirish yoki aks-simmetrik tasvirini yasash,
matn yozish, o'lcham qo'yish hamda bajarilgan chizmani, yozilgan matnini taxrir qilish kabi
buyruqlaridan amaliy foydalanishga o'rgatish, shu jumladan, komp'yuterda
chizma bajarish
malakasini oshirish maqsad qilib qo'yilgan.
Dasturlar: sistemali-operacion va amaliy dasturlarga bo'linadi. Operacion dasturlar-
foydalanuvchini komp'yuter bilan muloqot qilishida vositachi bo'lib xizmat qiladi. Ular,
yordamida tezkor xotiradan foydalanish, disketlardagi axborotlarni o'qish, axborotlarni
disketga yozish, amaliy dasturlarni ishga tushirish kabi amallar bajariladi.
7-ma’ruza. Micht da kesuvchi asboblar va detallarni avtomatik almashuvi mexanizmlari

7-ma’ruza. MICHT da kesuvchi asboblar va detallarni avtomatik almashuvi mexanizmlari
1. Avtomatik almashuv mexanizmlari klassifikatsiyalari. Revol’ver kallaklar va asboblar
magazinlari.
2. Zagotovkalar va tayyor detallarni to`plash moslamalari
3. Dеtаl vа tаyyor mаhsulоtni ko`tаrish vа tаshish kоmplеkslаrining аsоsiy elеmеntlаri
ASBOBLARNI AVTOMATIK ALMASHUVI MEXANIZMLARI
RDB dastgohlarida ishlov bеrishda tехnologik o`tishlarni jamlash hisobiga mехanik ishlov
bеrishdagi jarayonlar sonini kamaytirish va shuning hisobiga jarayonlar orasidagi dеtallarni bir
dastgohdan ikkinchi dastgohga ko`chirish, zagotovkani o`rnatish
va dеtalni yеchish uchun
sarflanadigan vaqtning kamayishini - kеng nomеnklaturadagi kеsuvchi asboblardan foydalanish va
ularni almashinuvini avtomatlashtirish orqali amalga oshirish mumkin.
RDB dastgohlarida kеsuvchi asboblar almashinuvini avtomatlashtirish ikki yo`l bilan
bajariladi: rеvolvеr kallagi va asboblar magazinini qo`llash orqali. Rеvolvеr kallagi 6 dan 16 tagacha
asboblarni tutib turadi va odatda tokarlik va parmalash RDB dastgohlarida qo`llaniladi.
Tokarlik
dastgohlarining rеvolvеr kallagida kеskichlar va o`q kеsuvchi asboblari joylashadi. Asboblarning
almashinuvi rеvolvеr kallakning boshqaruv dasturida bеrilgan pozitsiyaga avtomatik tarzda burilishi
hisobiga amalga oshiriladi.
Rеvolvеr kallaklarning afzalliklari quyidagicha:
1) konstruksiyasining soddaligi va ish
vaqtida yuqori ishonchliligi;
2) asboblarni almashtirish vaqtining ozligi (2-5).
Rеvolvеr kallaklarning kamchiligiga quyidagilarni kiritish mumkin:
1) sig`imining ozligi, buning natijasida dastgohning tехnologik imkoniyatlarini chеklanishi;
2) rеvolvеr kallagini gabaritining kattaligi, dastgoh ishchi maydonidan
samarali foydalanish
imkonini bеrmaydi, natijada dastgoh gabarit o`lchamlarining oshishiga olib kеladi.
Asboblar magazini nafaqat ―Ishlov bеrish markazi‖ tipidagi ko`p operatsiya bajaruvchi
dastgohlarda, balki an‘anaviy bir asbobli dastgohlar: konsol-frеzеrlash; koordinata-yo`nish
dastgohlarda ham o`rnatiladi. Asboblar magazini bilan mеtal kеsish dastgohlarini
jihozlash asbobni
avtomatik qidirish, uni magazin uyasidan dastgoh shpindеli (dеtalga ishlov bеrish vaqtida amalga
oshiriladi) tomon harakatlantirish va dastgoh shpindеlidagi asbobni avtomatik almashtirish (ishlov
bеrish yakunlagach bajariladi) funksiyalarini qo`llanishini ko`zda tutadi.
Qo`shimcha harakatlanish vaqtini dastgoh ishining mashina vaqti bilan
tеnglashtirilishi asbob
almashinishiga sarflanadigan vaqtni 5-12 soniyagacha yеtkazish imkonini bеradi. Asboblar magazini
bilan jihozlangan dastgoh shpindеlida burchak bo`ylab shpindеlga avtomatik mo`ljallash va asbobni
avtomatik qisish-bo`shatish mехanizmi mavjud bo`ladi.
1-Modul: Avtomatlashtirish texnik vositalari faniga kirish. 1-Mavzu

|
1-Modul: Avtomatlashtirish texnik vositalari faniga kirish. 1-Mavzu
|
bet | 1/60 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 6,28 Mb. | | #125272 |
Bog'liq ATV dan Ma\'ruzalar matni MAJMUAGA 2019
1-Modul: Avtomatlashtirish texnik vositalari faniga kirish.
1.1-Mavzu: Avtomatlashtirish texnik vositalari rivojining asosiy bosqishlari va hozirgi zamon yo`nalishlari. Avtomatlashtirishning texnik vositlarining klassifikatsiyasi, qo`llash sohalari va tipik tavsiflari. Texnik vosita komplekslari.
Reja:
1. Avtomatlashtirishning texnik vositalari rivojining asosiy bosqichlari va hozirgi zamon yo`nalishlari.
2. Avtomatlashtirish texnik vositlarining klassifikatsiyasi, qo`llash sohalari va tipik tavsiflari.
3. Texnik vosita komplekslari.
Tayanch so`z va iboralar: texnik vosita, elektrli texnik vosita, pnevmatik texnik vosita, gidravlik texnik vosita, boshqaruvchi hisoblash mashinasi, taqsimlangan tizim, boshqarishning integrallashgan tizimi, boshqarishning intellektual tizimi, datchiklar, ijro mexanizmlari, rostlash organlari, analog-raqamli rostlash qurilmasi, analog-raqamli va raqamli-analog o`zgartirgichlar, hotira qurilmasi.
Mazkur fan bakalavr yo`nalishi bituruvchi guruhlariga o`tiladigan fanlardan biri hisoblanib, mutahassis tayyorlashda muhim ahamiyat kasb etadi. Bu fangacha o`tilgan fanlar talabalarning fanni yaxshi o`zlashtirishiga zamin yaratadi. Fan o`z ichiga texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishda ishtirok etadigan ko`plab asosiy texnik vositalarni qamrab oladi va ular qanday turlarga bo`linadi, qaysi texnologik jarayonlarda ishlatiladi, qanday texnik hususiyatlarga ega ekanligi va shu kabilar to`g’risida ma’lumotlar beradi.
Yurtimizda sanoat sohasi juda jadal rivojlanayotganligini inobatga olsak, zamonaviy ichlab chiqarishda yangi turdagi avtomatlashtirishning texnik vositalaridan foydalanilyotganiga guvoh bo`lamiz. Sanoatning rivojlanishi yurtimiz iqtisodiyotining yuksalishiga hizmat qilishi barchamizga ma’lum. Avtomatlashtirishning texnik vositalarini rivojlantish orqali sanoatning avtomatlashtirish darajasini oshirish mumkin.
Fanni o`rganishdan maqsad avtomatlashtirishning texnik vositalarini yaxshi o`rganib, uning imkoniyatlarini his qilagan holda avtomatlashtirish sohasiga to`g’ri tadbiq qilishdan va ulardan samarali foydalanishdan iborat.
|
| |
Xususiyatlari

Xususiyatlari
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
13.05.2024
Hajmi
0,62 Mb.
#228726
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xususiyatlari
Download
0,62 Mb.
Matnni ko'rish
Infografika tasnifi va uni yaratuvchi uskunalar Reja

|
Infografika tasnifi va uni yaratuvchi uskunalar Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 01.09.2024 | Hajmi | 7,79 Kb. | | #270134 |
Bog'liq Infografika tasnifi va uni yaratuvchi uskunalar Reja
Infografika tasnifi va uni yaratuvchi uskunalar
Infografika tasnifi va uni yaratuvchi uskunalar Reja:
1. INFOGRAFIKA TUSHUNCHASI;
2. INFOGRAFIKA YARATISH VOSITALARI;
3. INFOGRAFIKA TURLARI VA QO’LLANISH SOHALARI.
INFOGRAFIKA TUSHUNCHASI
Siz taqdim etgan rasmga qarab o‘quvchilaringiz yozuvlarni o ‘qimay turib nima demoqchiligingiz va qaysi mavzu ekanligini darhol anglab yetishsa, demak Sizning infografikangiz belgilangan qoidalarga muvofiq yaratilgan hisoblanadi.
Infografika (lotin. Informatio – xabardor qilish, aniqlik kiritish, ta’riflash) – bu murakkab va katta hajmdagi ma’lumotlarni tez va aniq taqdim qilishga mo‘ljallangan ma’lumotlarning grafik interpretatsiyasi (shakli), “ma’lumot beruvchi grafik dizayn” hisoblanadi.
Infografika keng qamrovli va juda ko‘p sohalarda qo‘llaniladi. Jumladan: geografiya, jurnalistika, ta’lim, statistika, texnik matnlarni aks ettirishda qo‘llaniladi.
Infografika katta hajmdagi ma’lumotlarni ixchamlashtirish, unda aks ettirilgan predmetlarning o‘zaro munosbatlari, mantiqan bog‘lanishi va vazifalarini yaqqol ko‘rsata oladigan grafik yechim hisoblanadi.
Infografika – azaldan reklama sohasida ko‘proq qo‘llanilgan, texnika texnologiya rivojlanishi va axborot kommunikatsiya texnologiyalari ta’lim, ijtimoiy soha va insoniyatning turmush tarziga singib ketgani uchun iste’molchiga uzatiladigan ma’lumot va g‘oyalarning vizual ko‘rinishi tariqasida jadal tarzda hayotimizga kirib keldi. Infografikaning ta’lim sohasidagi vazifasi esa – shakli va mazmuni jihatidan, ko‘rinishidan murakkab ma’lumotlarni keng auditoriyaga tez va tushunarli, ya’ni mantiqiy bog‘liqlik orqali taqdim etish va yetkazish maqsad qilib olingan. Infografika vositalari illyustratsiya tasvirlargina bo‘lib qolmay balki grafiklar, diagrammalar, blok-sxemalar, jadvallar, xaritalar, ro‘yxatlarni va boshqa shu kabi ma’lumotlarning grafik tarzda aks ettiriladigan shakllarini o‘z ichiga oladi.
|
| |
Adam Smit mafkura davrining iqtisodchi nazoratchisi

|
Adam Smit mafkura davrining iqtisodchi nazoratchisi
|
bet | 1/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 66,5 Kb. | | #124692 |
Bog'liq Adam Smit mafkura davrining iqtisodchi nazoratchisi
Adam Smit mafkura davrining iqtisodchi nazoratchisi
Rеja:
1.A.Smit g`oyalari shakllanishining tarixiy shart-
sharoitlari. Klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi.
2.A.Smitning iqtisodiy g`oyalari. Uning «Xalqlar boyligi» asaridagi iqtisodiy qarashlari.
3. .A.Smit ning iqtisodiy ta`limoti.
4.Smit va ta`limoti va hozirgi zamon.
A.Smit g`oyalari shakllanishining tarixiy shart sharoitlari. Klassik iqtisodiy maktabning to`la shakllanishi.
XVIII asrning ikkinchi yarmi va XIX asrning birinchi choragida Buyuk Britaniyada boshqa davlatlarga nisbatan iqtisodiy g`oyalarning rivojlanishi uchun nihoyatda qulay sharoitlar yuzaga kеldi, bu g`oyalar A.Smit ta`limotlarida o`z aksini topdi. Ular tomonidan yaratilgan ta`limot ingliz klassik iqtisodiyotining asosi bo`ldi va jahon iqtisodiyoti fikriga katta ta`sir ko`rsatdi. Bu olim o`zidan oldingi mеrkantilizm, ilk klassik maktab va fiziokratizm g`oyalarini mukammal o`rganib, shular asosida yangi iqtisodiy maktabning shakllanishini nihoyasiga еtkazdi. Klassik maktabning shakllanishida ayniqsa sanoat inqilobi katta rol o`ynadi.
R.Xеylbronеr va L.Turoularning fikriga ko`ra, shu davrda bozor jamiyati vujudga kеldi. Bu tizimda kapital bozori paydo bo`ldi va ishlab chiqarishda doimo boylik oqimi, ya`ni banklar va boshqa moliya kompaniyalari tomonidan tashkil etiladigan jamg`arma va invеstitsiyalar oqimi vujudga kеladi, qarz oluvchilar bu boyliklardan foydalanganliklari uchun foiz to`laydilar. Tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarishda ishlatiladigan mеhnat sarflari, еr va kapitallar ishlab chiqarish omillari dеb ataladi. Kapitalizmgacha ishlab chiqarish omillari umuman bo`lmagan, dеgan xulosa chiqariladi. Albatta inson mеhnati, tabiiy rеsurslar, shuningdеk еr va ishlovchilar san`ati doim bo`lgan, ammo mеhnat, еr va kapital tovar emas edi. Qanday qilib, haq to`lanmaydigan mеhnat, rеnta puli kеltirilmaydigan еr va shaxsiy xazina ishlab chiqarish omiliga aylanib qoldi? Bu kapitalistik tuzumni kеltirib chiqargan inqilob bilan bog`liq. O`z еrlaridan mahrum bo`lgan ijarachilar shaharlarga kеtishga va u еrda o`z ishchi kuchini ishlab chiqarish faktori sifatida sotishga majbur edilar.
|
| |
Avtomatik boshqarish tizimining (abt) vazifaviy (funksional) chizmasi

Avtomatik boshqarish tizimining
(ABT) vazifaviy (funksional) chizmasi.
Режа:
1. Схемаларнинг
турлари,
автоматика
элементларининг схемаларда шартли
белгиларини урганиш.
2. Автоматлаштириш
схемаларининг
яратилиши ва уларнинг қўлланиши.
Avtomatik tizimlar, elementlar va moslamalarning montaj,
sozlash, rostlash, ekspluatatsiya qilish kabi ish jarayonlarni
bajarish maqsadida avtomatik sxemalardan foydalaniladi.
Avtomatika sxemalari asosiy xujjat hisoblanadi va ular қуйидаги
турларга бўлинади
Автоматика
схемалари
montaj
prinspial
strukturaviy
funksional
Funksional sxemalar moslamalarni, elementlarni, vositalarni
o‘zaro bog`lanishlarini va harakatlanishlarini ifodalaydi.
Elementlar sxemada to‘rtburchak shaklida belgilanadi, ularning
orasidagi aloqalar esa strelkali chiziqlar bilan belgilanadi.
Strelkaning yo‘nalishi signalning o‘tishini ko‘rsatadi
TE - taqqoslash elementi; BK-boshqarish va qabul qilish elementi; IM - ijro
mexanizmi; BO- boshqarish ob’yekti; BO‘ - birlamchi o‘zgartkich
Tarkibiy tuzilish sxemalari funksional va
prinsipial sxemalar asosida ishlanadi.
• Tarkibiy tuzilish sxemasida aniq vosita,
rostlagich, element ko‘rsatilmasdan, balki
o‘tayotgan fizikaviy jarayonning matematik
modeli ko‘rsatiladi.
Prinsipial sxemalar
elementlarning o‘zaro elektr ulanishlarni
ifodalaydi. Ushbu sxemada avtomatika elementlari
davlat standartlariga binoan belgilanadi. Prinsipial
sxemadagi shartli belgilar butun mosmlamani,
tizimning ish prinsipini tushunishga yordam beradi
1.11- rasm. Nasos agregati elektr motorini ishga tushirishning prinsipial elektr sxemasi
Avtomatikaning montaj sxemasi
Фойдаланилган адабиётлар
• 1. А.Вохидов, Р.Газиева «Автоматика
асослари ва ишлаб чиқариш жараёнларини
автоматлаштириш»
• 2. Н.Р.Юсупбеков “Технологик жараёнларни
автоматлаштириш ва бошқариш”
|