nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ўзбекистон Республикасининг Бош вазири

207
Вазирлар Маҳкамасининг 2019 йил 16 мартдаги 222-сон
қарорига
1-ИЛОВА
Вазирлар Маҳкамасининг «Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик
жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси
Қонунини амалга ошириш чора-тадбирлари ҳақида» 2008 йил 24 июндаги 141-сон
қарорига киритилаётган ўзгартириш ва қўшимчалар
1.
1-банд
қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«Қуйидагилар:
1. Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик
жавобгарлигини мажбурий
суғурта қилиш (кейинги ўринларда мажбурий суғурта қилиш деб аталади) бўйича суғурта
пули — 40 миллион сўм миқдорда;
компенсация тўлови — жабрланувчи иштирокидаги йўл-транспорт ҳодисаси
кунида белгиланган суғурта суммасидан кўп бўлмаган миқдорда белгилансин».
2.
1-иловада
:
а) қуйидаги мазмундаги 3
1
банд қўшилсин:
«3
1
. Жамғарманинг номи:
давлат тилида:
тўлиқ номи — «Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик
жавобгарлигини
мажбурий суғурта қилиш бўйича тўловларни кафолатлаш жамғармаси»;
қисқартирилган номи — «Суғурта тўловларини кафолатлаш жамғармаси»;
инглиз тилида:
тўлиқ номи — «The Fund of guaranteeing payments on compulsory insurance of civil
liability of vehicle owners»;
қисқартирилган номи — «Fund of guaranteeing insurance payments»;
рус тилида:
тўлиқ номи — «Фонд гарантирования выплат по
обязательному страхованию
гражданской ответственности владельцев транспортных средств»;
қисқартирилган номи — «Фонд гарантирования страховых выплат»;
б)
4-банднинг
биринчи жумласи чиқариб ташлансин;
в)
20-банд
қуйидаги таҳрирда баён этилсин:
«20. Жамғарма билан ёзма битим тузиш учун суғурталовчи Жамғармага ариза,
белгиланган миқдорда бир йўла тўланадиган бадал тўланганлигини тасдиқловчи тўлов
топшириқномаси нусхасини тақдим этиши шарт».
208
г)
31-банд
қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«31. Жамғарманинг ижро этувчи органи унинг Дирекцияси ҳисобланади.
Дирекция жорий раҳбарликни амалга оширади ва Жамғарма фаолияти учун жавоб беради.
Жамғарма дирекциясининг тузилмаси ва Жамғарма ходимларининг
чекланган сони
Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан тасдиқланади. Жамғарма
дирекциясига Жамғарма кузатув кенгаши томонидан тайинланадиган директор бошчилик
қилади».
д)
32-бандда
:
қуйидаги мазмундаги
бешинчи хатбоши
билан қўшилсин:
«махсус ваколатли орган билан келишган ҳолда суғурталовчи билан Жамғарма
ўртасида тузилган аъзолик битими амал қилишини тугатиш зарурлиги тўғрисида кузатув
кенгашига таклиф киритади»;
бешинчи хатбоши
олтинчи хатбоши деб ҳисоблансин;
е) 36-банднинг
иккинчи хатбоши
қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
«Даромадлар ва харажатларнинг йиллик прогнозлари, шу жумладан,
Жамғарманинг харажатлар сметаси кузатув кенгаши томонидан келгуси йилнинг 10
февралига қадар тасдиқланади»;
қуйидаги мазмундаги учинчи хатбоши қўшилсин:
«Бунда Жамғарманинг харажатлар сметаси тасдиқлангунга қадар
харажатлар
суммаси олдинги молия йилининг охирги чорагидаги
харажатлар суммасидан ошиб
кетмаслиги керак ва қонунчиликда белгиланган тадбирларни
амалга ошириш учун
харажатлар суммаси ҳисобга олинган ҳолда тузатиш киритилиши мумкин.»;
ж)
37-банд
ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
3.
3-илова
матни қуйидаги таҳрирда баён қилинсин:
Fondlarning aylanishi deganda… - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 28/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat32. Fondlarning aylanishi deganda…
A) korxona mablaglarini boskichlarni bosib utib dastlabki shakliga kaytish
B) ishlab chikarish jarayonida katnashadigan mablaglar
V) mablaglarning bir kurinishdan ikkinchi kurinishga utish jarayoni
G) A va V javoblar tugri
33. YUridik shaxsga xos bulgan belgilarni aniklang.
A) uz nomidan ish kuradi.
B) mulkni uzlashtiradi
V) bankda uz xisob-kitob xisobiga ega buladi.
G) xamma javoblar tugri
34. Tizim – bu…
A) koxona konuniyatlarini uz ichiga oladi.
B) berilgan vazifalarni eng yaxshi suratlarda namoyon buladigan tuzilma
V) bir biri blan boglik kismlar umumiyligi.
G) A va V javoblar tugri
35. Asosiy vositalarning tuzilmasi kaysilar?
A) ishlab chikarish, texnologik, davriy
B) texnologik, doimiy, doiraviy
V) moliyaviy, doiraviy
G) ishlab chikarish, moliyaviy, doimiy
36. Ishlab chikarish xajmining uzgarishiga karab xarajatlar kanday buladi?
A) tashki va ichki
B) bevosita va muomala
V) sof va kushimcha
G) doimiy va uzgaruvchi
37. Transfert tulovlari – bu…
A) xorij volyutasi yoki oltinni bir mamlakatdan ikkinchi mamlakatga utkazish
B) korxona faoliyatnining samaradorligini ta’minlash
V) bankrotlik va sanatsiyani oldini olishni ta’minlash
G) ijtimoiy tulovlar uchun tulanadigan tulovlar
38. Amortizatsiyaning turlarini aniklang.
A) chizikli va proporsional
B) koldikli va proporsional
V) tezlashuvchi, chizikli, proporsional va koldikli
G) tezlashuvchan va koldikli
39. Ishlab chikarish xarajatlari turlarini ankilang.
A) doimiy va uzgaruvchan
B) tashki va ichki
V) kushimcha muomala va sof muomala
G) ish xaki, xom-ashyo, yonilgi va amortizatsiya
40. Kuyidagilardan kaysi biri umum doiraviy aylanma ishtirokchisi xisoblanadi?
A) Davlat solik inspeksiyasi
B) UzDEU-avto korxonasi
V) mexnat resurslari bozori
G) xamma javolar tugri
D) B va V javoblar tugri
|
| |
Kamayish muqobili (strategiyasi) - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 33/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat72. Kamayish muqobili (strategiyasi):
A) asosan texnologiyasi barqaror bo‘lgan korxonalarda qo‘llaniladi
B) texnologiyasi tez-tez o‘zgarib turadigan va iqtisodiyoti tez sur’at bilan o‘sayotgan korxonalar uchun qo‘llaniladi
V) korxona halokatga giriftor bo‘layotgan holda qo‘llaniladi
*G) korxona iqtisodiy tanazulga uchragan holda qo‘llaniladi.
73. Beznes reja – bu:
*A) korxona (firma)ning rivojlanish strategiyasini belgilab beruvchi asosiy hujjatdir
B) asosan ishlab chiqarish bo‘limining rejasidir
V) asosan marketing bo‘limining rejasidir
G) asosan moliyaviy rejadir.
74. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi:
A) loyihaning rentabilligi
B) mahsulot va xizmat turlari
V) xulosa (rezyume)
*G) noto‘g‘ri javob yo‘q.
75. Korxonaning imiji – bu:
A) xaridorlarning korxona to‘g‘risidagi fikri
B) korxonaning boshqa xuddi shunday shakldagi korxonalardan afzallik tomonlari
V) korxonaning savdo belgisi qaerlarda ma’lumligi va uning asosiy xaridorlari kimlar ekanligi
*G) korxona o‘z mijozlari doirasida erishgan obro‘ - e’tibori va nufuzi.
76. Rentabellikning chegaraviy nuqtasi, ya’ni «zararsizlik nuqtasi» deganda:
A) yalpi xarajatlarning o‘zgaruvchan xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
B) o‘zgaruvchan xarajatlarning doimiy xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
V) foyda va zarar zonalarini bir-biridan ajratib turadigan marjinal nuqta tushuniladi
*G) korxonaning savdo belgisi qaerlarda ma’lumligi va uning asosiy xaridorlari kimlar ekanligi
77. Marjinal foyda (MF) quyidagicha aniqlanadi:
*A) MF=T-(DX+O‘X)
B) MF=DX-O‘X
V) MF=O‘X-T
G) MF=T-O‘X
Bu erda:O‘X-o‘zgaruvchan xarajatlar
DX-doimiy xarajatlar
T-sotuvdan tushgan tushum.
78. Quyida qayd qilingan xarajatlarning qaysi biri o‘zgaruvchan xarajatlarga kiradi:
A) xom ashyo va materiallar
B) ijara haqi
V) ishbay ish haqlari
*G) mukofot summalari.
|
| |
Autsayderlar- - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti...

O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Adendum. Sug‘urta shartnomalariga tomonlarning kelishuviga asosan 
o‘zgartirishlar yoki qo‘shimchalar kiritish. 
Yashil karta-

Adendum. Sug‘urta shartnomalariga tomonlarning kelishuviga asosan o‘zgartirishlar yoki qo‘shimchalar kiritish. Yashil karta-
Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Adendum. Sug‘urta shartnomalariga tomonlarning kelishuviga asosan o‘zgartirishlar yoki qo‘shimchalar kiritish. Yashil karta-
|
ТРАНСПОРТ ВОСИТАЛАРИ ЭГАЛАРИНИНГ ФУҚАРОЛИК

206
мажбуриятни бажармаслик оқибатида келиб чиқадиган жавобгарлик чораларини назарда
тутувчи келишув шартларига асосан таъминлайдилар.
4. Ушбу қарор кучга кирган кундан бошлаб мажбурий суғурта бўйича суғурта
полисларининг янги намунадаги бланкалари муомалага киритилсин.
Бунда илгари берилган муомаладаги мажбурий суғурта бўйича суғурта
полисларининг амал қилиш муддати тугагунга қадар ҳақиқий ҳисобланади.
5. Вазирлар Маҳкамасининг «Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик
жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш тўғрисида»ги Ўзбекистон
Республикаси
Қонунини амалга ошириш чора-тадбирлари ҳақида» 2008 йил 24 июндаги 141-сон
қарорига
(Ўзбекистон Республикаси ҚТ, 2008 й., 6-сон, 32-модда)
1-иловага
мувофиқ
ўзгартириш ва қўшимчалар киритилсин.
6. Ўзбекистон Республикаси Ҳукуматининг
2-иловага
мувофиқ айрим қарорлари
ўз кучини йўқотган деб ҳисоблансин.
7. Ўзбекистон Миллий телерадиокомпанияси, Ўзбекистон Миллий ахборот
агентлиги Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик
жавобгарлигини мажбурий
суғурта қилиш бўйича тўловларни кафолатлаш жамғармаси ва мажбурий суғурта бўйича
фаолиятни амалга оширувчи суғурта ташкилотлари билан биргаликда ушбу қарорнинг
моҳияти ва аҳамияти оммавий ахборот воситаларида кенг ёритилишини ташкил этсин.
8. Ўзбекистон Республикаси Молия вазирлиги манфаатдор вазирликлар ва
идоралар билан биргаликда бир ой муддатда улар қабул қилган норматив-ҳуқуқий
ҳужжатларни ушбу қарорга мувофиқлаштирсин.
9. Ушбу қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан уч ой ўтгач кучга
киради.
10. Мазкур қарорнинг бажарилишини назорат қилиш Ўзбекистон Республикаси
Бош вазирининг ўринбосари — молия вазири Ж.А. Қўчқоров зиммасига юклансин.
Sug‘urtada risk - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Bajardi: Xotamova H. Sh tekshirdi: Narkulova A. S samarqand 2024

Mavzu: Shifrator va deshifrator qurilmasini loyixalashtirish va ish tartibini o’rganish
NAZARIY QISIM
Shifrator (CD- coder) - kirish yo'lidagi birlik signalni n razryadli ikkilik kodga aylantiradigan EHM ning aniq uzelidir.
Boshqacha qilib aytganda shifritor 10- lik kodni 2-lik kodga aylantirib berish uchun xizmat qiladigan operatsion elementdir. Shuning uchun shifratorlar raqamli texnikaning va EHM larning kiritish qurilmalarida o’nlik kodlarni ikkilik kodlarga o’zgartirishda keng qo'llaniladi.
Shifratorning kirish va chiqish yo'llari soni m=2n munosabat bilan belgilanadi.
Shifrator mta kirish va n ta chiqishga ega bo'lib, kirishlardan biriga berilgan signalni chiqishda n – razryadli parallel kodga o'zgartiradi. Agar shifrator n ta chiqishga ega bo'lsa, u holda uning kirishlari soni 2ndan kam bo'lmasligi kerak.
Agar m=2nmunosabat bajarilsa shifrator to'liq, agar m<2nbo'lsa, u to'liqemas deb ataladi.
Sug‘urta doirasi nima? - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

50
A. sug‘urta shartnomasini tuzgan har qanday yuridik yoki jismoniy shaxs;
B. sug‘urtalanuvchi nomidan yoki sug‘urtalovchining topshirig‘iga binoan sug‘urta
shartnomasini tuzuvchi har qanday yuridik yoki jismoniy shaxs;
C. sug‘urtalovchining topshirig‘iga binoan sug‘urta
shartnomasini tuzuvchi har
qanday yuridik yoki jismoniy shaxs;
D. sug‘urtalanuvchi topshirig‘iga binoan o‘z nomidan sug‘urta shartnomasini
tuzuvchi har qanday yuridik yoki jismoniy shaxs.
8. Aktuar hisoblar qanday kuzatish va hisoblardan tashkil topadi?
A. Ehtimollar nazariyasi
B. Matematik statistikani qo‘llash
C. Demografik tadqiqotlar
D. Ehtimollar nazariyasi, matematik statistikani qo‘llash va
demografik
tadqiqotlar.
9. Sug‘urta rezervlari – bu:
A. Ishlab topilgan netto-mukofotning bir
qismi
B. Sug‘urtachining budjet oldidagi qarzlarini qoplashga yo‘naltirilgan mablag‘ning
qismi.
C. Sug‘urta qoplamasi uchun yo‘naltirilgan sug‘urta
vznosining bir qismi
D. sug‘urta
mukofoti
Sug‘urta tavakkalchiliklardan ko’riladigan iqtisodiy zararlarni

5.2. Sug‘urta tavakkalchiliklardan ko’riladigan iqtisodiy zararlarni kamaytirish va bartaraf etishning muhim vositasi. Risk-deganda tabiiy-iqlimiy, iqtisodiy va ijtimoiy hodisalar xususiyatidan
kelib chiquvchi yo‘qotishlar xavfi ehtimoli tushuniladi. Keng ko‘lamli tushuncha
sifatida riskni tarixiy, huquqiy, iqtisodiy yoki moliyaviy kategoriya sifatida ko‘rib
chiqish mumkin.
Riskning quyidagi ta’rifi alaqancha kengroq hisoblanadi: risk – subekt
tomonidan ko‘plab (birdan ortiq) natijalarni qamrab oluvchi, konkret natijaning
noaniqligi va hech bo‘lmaganda natijalardan biri xavfli bo‘lgan alternativalar
mavjudligi holatida qabul qilinadigan qaror tavsifi.
Hodisa– tabiiy yoki ijtimoiy-texnik jarayonlar, tashqi subektlarning
maqsadga yo‘naltirilgan xatti-harakatlari yig‘indisi yoki subektning o‘zini xatti-
harakati.
Sub’ekt uchun xavf-hatarlar– amalga oshishi subektga zarar (ziyon) yetkazishi mumkin bo‘lgan hodisalar; subektni yo‘q qilinishida yoki subektning
evolyutsiya imkoniyatlarini cheklanishida, yoki subekt manfaatlarigaziyon
yetkazilishida namoyon bo‘ladi.
Zarar– har qanday moddiy yoki ma’naviy talofat, ziyon.
Manfaat– naf, foyda.
Shunday qilib, risk alohida holat sifatida risk-menejment nuqtai-nazaridan
kelib chiqib ikkita xususiyatga ega – noaniqlilik (ehtimollik) va xavf-hatarning
amalga oshishi natijasida yuzaga keluvchi zararlilik.
Iqtisodiy nazariyada “risk”ni ma’lum ishlab chiqarish va moliyaviy
faoliyatni amalga oshirish natijasida korxona tomonidan daromadlarning bir
qismini yo‘qotish yoki qo‘shimcha xarajatlar qilish ehtimoli (xavfi) sifatida
tushunish qabul qilingan.
54
Risk omili va uning natijasida ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni qoplash
zarurati sug‘urtaga bo‘lgan extiyojni keltirib chiqaradi. Risk sug‘urta mafaatlari va
munosabatlarini yuzaga kelish asosi hisoblanadi.
Iqtisodiy muhit risklarini pasaytirish

63
• qo‘shimcha axborotlarga ega bo‘lish;
• limitlashtirish – xarajatlar, sotuv, kredit va sh.k. limitini (chegarasini)
o‘rnatish.
Risklarni saqlash zararlarni kompensatsiyalashga yo‘naltirilgan har qanday
ta’sirlardan voz kechish yoki noqulay holatlar ro‘y berganda zararlarni qoplashga
mo‘ljallangan maxsus rezerv fondlarini tashkil qilish (o‘z-o‘zini sug‘urtalash).
Riskka ta’sir etishning oxirgi usuli o‘z-o‘zini sug‘urtalash nomini olgan. Risk
saqlanishi holatida amalga oshiriladigan chora-tadbirlarga yana zararlarni
kompensatsiyalash va ishlab chiqarishni tiklash uchun kredit va qarzlar olish,
davlat dotatsiyalarini olish va b. kiradi.
Risklarni o‘tkazish bo‘yicha choralarga mavjud daraja saqlangan holda u
uchun javobgarlikni uchinchi shaxslarga o‘tkazish tushuniladi. Ularga ma’lum
to‘lov asosida riskni sug‘urta kompaniyasiga o‘tkazishni nazarda tutuvchi
Riskka ta’sir etish imkoniyati - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang

|
Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang
|
bet | 29/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat41. Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang.
A) yordamchi sexlar
B) boshkaruv sexlari
V) komleks sexlari
G) tizimga asoslangan sexlar
D) xamma javoblar tugri
42. Aylanma vosita nechta jarayonni uz ichiga oladi?
A) 4; ishlab chikarish, savdo, reklama, maxsulot
B) 3; moliyaviy, ishlab chikarish, maxsulot
V) 3; maxsulot, mexnat, kaital
G) 2; mexnat, moddiy
D) 2; ishchi kuchi, kapital
43. Tashkilotning ishlab chikarish xujalik faoliyatini taxlil kilgan xolda xodilarni kanday guruxlarga bulish mumkin?
A) raxbar va mutaxassislar
B) xazmatchilar va ishchilar
V) shogirdlar
G) kichik xizmat kursatuvchilar
D) xamma javoblar tugri
44. Xodimlarni korxonaning bir bulimidan ikkinchi bulimidagi bush uringa utkazish kadrlar tanlovining kanday omili asosida amalga oshiriladi?
A) tashki
B) doiraviy
V) ichki
G) ilmiy asoslanganlik
D) xam tashki xam ichki
45. Korxonada zarur ishchilar sonini aniklash usullaridan birin aniklang.
A) mexnat sigimi
B) xizmat kursatish normalari
V) ishchi urinlari
G) A va B javoblar tugri
D) A, B va V javoblar tugri
46. Korxona ishlab chikarish resurslarini taksimlashda maksimallashtirish nima?
A) mavjud ishlab chikarish resurslaridan kup mikdorda maxsulot yaratish
B) iloji boricha kup resurslarni sarflab, maxsulot sotilishi ta’minlash.
V) xarajatlarni va natijalarni kup mikdorligini ta’minlash
G) yukoridagilarning barchasi tugri
47. Korxona tuzilmasining tuxlilida sintez nima?
A) bir biri bilan boglik kismlar butunligini urganish.
B) tizim konuniyatlarini urganish
V) vazifalarning eng yaxshi sifatlarda namoyot bulishini urganish
G) tizim ichki xolatiga baxo burish
|
| |
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri boshqarish funksiyasi hisoblanadi

|
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri boshqarish funksiyasi hisoblanadi
|
bet | 38/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat9. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri boshqarish funksiyasi hisoblanadi:
a) rejalashtirish
b) tashkil qilish
v) tartibga solish va muvofiqlashtirish
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
10. Boshqarish faoliyati turlariga qarab boshqarish funksiyalari:
a) xududiy va tarmoq funksiyalariga bo‘linadi
b) rahbar va bo‘ysunuvchi funksiyalariga bo‘linadi
v) umumiy (asosiy) va aniq funksiyalarga bo‘linadi
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
11. Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning iqtisodiy funksiyasiga kiradi:
a) mehnat sharoitini yaratish
b) xodimlarni insoniylik ruhida tarbiyalash
v) marketing xizmatini uyushtirish
*g) ishlab chiqarishni tashkil qilish.
12. Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning ijtimoiy funksiyasiga kiradi:
a) mablag‘larning doiraviy oborotini ta’minlash
*b) xodimlarning ijtimoiy madaniy-ma’naviy ehtiyojlarini qondirish
v) xodimlarni mehr-shavqatli va o‘zaro munosatlarda sabr toqatli bo‘lish ruhida tarbiyalash
g) axborotlar oqimini tashkil qilish.
13. Quyida qayd qilingan funksiyalarning qaysi biri boshqarishning ma’naviy-ma’rifiy funksiyasiga kiradi:
a) foyda olishni ta’minlash
b) xodimlarning ijtimoiy madaniy-ma’naviy ehtiyojlarini qondirish
v) boshqarish apparati xodimlari o‘rtasida mas’uliyatlarni belgilash
*g) xodimlarga halollikni, adolat tuyg‘usini tarbiyalashga xizmat qilish.
14. Tashqi muhit tahlili deganda:
*a) iste’molchini xohishini o‘rganish, raqobat darajasini aniqlash, xom ashyo sifatini baholash tushuniladi
b) boshqaruv organlari tizimida quyi organlarning yuqori organlarga bo‘ysinishi va ular o‘rtasidagi o‘zaro aloqa tushuniladi
v) bo‘linmalar yig‘indisi, ularning tarkibi va o‘zaro aloqa shakllari tushuniladi
g) b+v.
|
| |
OS / 360 da xotirani boshqarish va vorislar -

|
OS / 360 da xotirani boshqarish va vorislar -
|
bet | 9/14 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 50,87 Kb. | | #262722 |
Bog'liq POSIX standarti kurs ishiOS / 360 da xotirani boshqarish va vorislar - IBM Tizim / 360 virtual xotirani qo'llab-quvvatlamaydi.Xotirani ajratish ish joylari ixtiyoriy ravishda yordamida amalga oshiriladi himoya kalitlari, har bir ish uchun saqlash joyini boshqacha kalit bilan belgilash, nazoratchi uchun 0 yoki 1-15. Xotirani boshqarish OS / 360 a nazoratchi funktsiya. Saqlash GETMAIN so'l yordamida va ozod qilingan Bepul makro, natijada rahbarga qo'ng'iroq qilish (SVC) operatsiyani bajarish uchun.OS / 360 da tafsilotlar tizimning mavjudligiga qarab farqlanadi hosil qilingan uchun PCP, MFT yoki MVT.OS / 360 MVT da ish joyidagi suballocation mintaqa yoki birgalikda Tizimning navbat maydoni (SQA) asoslanadi subpools, hajmi 2 KB dan kattaroq maydonlar - himoya kaliti bilan himoyalangan maydonning kattaligi. Subpools 0-255 raqamlangan, shuningdek yuklangan dasturlarni saqlash uchun foydalaniladigan raqamsiz subpool.[2] Mintaqada subpools-larga ishni saqlashni muhofaza qilish yoki nazoratchining kaliti, 0-kalit beriladi. 0–126-sonli chaqiruvlar ish kalitini oladi. Dastlab faqat raqamlanmagan subpool va subpool nollari yaratiladi va barcha xotira so'rovlarida boshqasi ko'rsatilmagan bo'lsa, 0 subpool-dan foydalanuvchining barcha saqlash talablari qondiriladi. 250–255 ta chaqiruv punktlari ish nomidan rahbar tomonidan xotira so'rovlari bilan tuziladi. Ularning aksariyati 0 tugmachasiga ega, garchi bir nechtasi ishning kalitini oladi. MFT sobit foydalanadi bo'limlar operator tomonidan dinamik hududlar o'rniga qayta aniqlanadigan va PCP faqat bitta bo'limga ega.Har bir subpool ostidagi ajratilgan va bo'sh xotira bloklarini aniqlaydigan boshqaruv bloklari ro'yxati bilan xaritada joylashgan. Xotira etarli hajmdagi bo'sh maydonni topish yoki ishning mintaqaviy kattaligiga qadar qo'shimcha bloklarni ajratish orqali ajratiladi. Ajratilgan xotira maydonini to'liq yoki bir qismini bo'shatish mumkin.Uchun tafsilotlar OS / VS1 MFT va tafsilotlari bilan o'xshash OS / VS2 MVT-ga o'xshash, faqat sahifa hajmi 4 KiB. Ham OS / VS1, ham OS / VS2 uchun birgalikda foydalaniladi Tizimning navbat maydoni (SQA) sahifaga yaroqsiz.Yilda MVS manzil maydoni qo'shimcha sahifalanadigan umumiy maydonni o'z ichiga oladi Umumiy saqlash maydoni (CSA) va qo'shimcha xususiy maydon Tizimning ish maydoni (SWA). Bundan tashqari, 0-7 saqlash tugmachalari hammasi imtiyozli kodlar uchun ishlatilgan.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 14/14 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 50,87 Kb. | | #262722 |
Bog'liq POSIX standarti kurs ishiFoydalanilgan adabiyotlar ro'yxati
Gordeev A.V. Operatsion tizimlar: darslik. masalan universitetlar uchun “Informatika va kompyuter muhandisligi” / A.V. Gordeev, 2-nashr, Sankt-Peterburg: Peter, 2009 .-- 415 p.
Leontiev V.P. Biz Windows XP-ni tez va hayajonli tarzda o'zlashtiramiz: mos yozuvlar nashri / V.P. Leont'ev, Moskva: OLMA-PRESS, 2010 .-- 219 p.
Ostreykovskiy V.A. Informatika: o'rta maktablar uchun darslik / V.A. Ostreykovskiy, Moskva: Oliy maktab, 2011 .-- 511 p.
Sviridova M.Yu. Windows XP operatsion tizimi: darslik. boshlanish uchun ruxsat. prof. ta'lim / M.Yu. Sviridova, Moskva: Akademiya, 2009 .-- 189 b.
Stepanov A.N. Informatika: universitetlar uchun darslik / A.N. Stepanov, 4-nashr, Sankt-Peterburg: Peter, 2012 .-- 684 p.
Tanenbaum E. Zamonaviy operatsion tizimlar / Endryu Tanenbaum, 2-nashr, Sankt-Peterburg: Peter, 2009, 2010. - 1038 p. . # "asoslash"\u003e. # "asoslash"\u003e. http://www.litenet.ru/content-280.html
https://wrldlib.ru/uz/chto-takoe-operacionnaya-sistema-operacionnye-sistemy/
|
| |
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 - bet 156

|
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 Pdf ko'rish
|
bet | 156/163 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,09 Mb. | | #229627 |
Bog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAK
PEDAGOGICAL POSSIBILITIES OF SUGGESTING HUMAN IDEAS
TO STUDENTS THROUGH SPORTS
The article discusses the pedagogical possibilities, conditions and ways of instilling common ideas
among young people. Sport is not only a form of discussion and competition, but it is also revealed that it is
a means of personal education.
Keywords: sport, personal training, pedagogical opportunity, positive emotions, competition.
Кириш.
Республикамиз мустақилликка эришган дастлабки кунларданоқ мамлакатда спортни
ривожлантиришга алоҳида аҳамият қаратилди. “Жисмоний тарбия ва спорт тўғрисида”ги Қонуннинг
амалиётга татбиқ қилиниши мамлакатимизда жисмоний тарбия ва спорт ривожининг янги уфқларини
белгилаб берди [1]. Ўсиб келаётган ёш авлоднинг ҳар томонлама тарбияланиши ва баркамол
авлодлар бўлиб вояга етишида спортнинг аҳамиятини ошириш, спорт орқали ёшларни турли салбий
иллатлар таъсиридан асраш масалаларига Ўзбекистон Ҳукумати алоҳида аҳамият қаратиб бу
борадаги асосий вазифаларни белгилаб берди.
Жисмоний тарбия ва спортга доир бир қатор норматив-ҳуқуқий хужжатларда ёш авлодни
спортга кенг жалб қилиш орқали уларни ҳам жисмонан, ҳам маънан тарбиялаш, ёшлар орасида
соғлом турмуш тарзини шакллантириш каби мақсадларга йўналтирилган. Зеро, жисмоний тарбия ва
спорт соҳасида олиб борилаётган сиёсатнинг туб моҳияти ва асосий йўналишлари сифатида ёшларда
спортга меҳр уйғотиш, ўсиб келаётган ёш авлод онгида спорт билан шуғулланиш, соғлом турмуш
тарзига амал қилиш, маънавий ва жисмоний камолга интилиш, уларни салбий таъсирдан ҳимоя
қилиш ҳамда зарарли одатдлардан ҳалос этиш, болаларни барқарор феъл-атворли, Ватанига меҳр-
муҳаббат ва ўз мамлакати учун ғурур-ифтихор руҳида тарбиялаш борасидаги чора-тадбирлар
комплексини амалга ошириш [2, 3] белгилаб қўйилган. Ҳозирги глобаллашув шароитида ёшларни
турли салбий иллатлар таъсиридан асраш, бунда спортдан фойдаланиш йўлларини ишлаб чиқиш ва
ундан самарали фойдаланиш имкониятининг юқорилиги мазкур мавзу юзасидан кузатишлар
ўтказиш, унинг илмий-услубий асосларини тадқиқ этиш заруратини кўрсатди.
|
| |
Do'stlar xotirasini ajratish

|
Do'stlar xotirasini ajratish
|
bet | 7/14 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 50,87 Kb. | | #262722 |
Bog'liq POSIX standarti kurs ishiDo'stlar xotirasini ajratish - Ushbu tizimda xotira bittasi o'rniga bir nechta xotira havzalariga ajratilgan, bu erda har bir hovuz ma'lum bir xotiraning bloklarini aks ettiradi ikkitasining kuchi kattaligi yoki boshqa qulay o'lchamdagi bloklar. Muayyan o'lchamdagi barcha bloklar tartiblangan holda saqlanadi bog'langan ro'yxat yoki daraxt va ajratish paytida hosil bo'lgan barcha yangi bloklar keyinchalik foydalanish uchun tegishli xotira havzalariga qo'shiladi. Agar mavjud bo'lganidan kichikroq hajm talab qilinsa, mavjud bo'lgan eng kichik o'lcham tanlanadi va bo'linadi. Olingan qismlardan biri tanlanadi va jarayon so'rov tugaguniga qadar takrorlanadi. Blok ajratilganda, blokirovkalash keraksiz bloklardan saqlanish uchun eng kichik etarlicha katta blokdan boshlanadi. Blok bo'shatilganda, uning do'sti bilan taqqoslanadi. Agar ularning ikkalasi ham bepul bo'lsa, ular birlashtirilib, mos ravishda kattaroq hajmdagi do'stlar bloklari ro'yxatiga joylashtiriladi.
Plitalarni ajratish - Ushbu xotirani taqsimlash mexanizmi ma'lum turdagi yoki o'lchamdagi moslamalarga mos keladigan xotira qismlarini oldindan taqsimlaydi.[4] Ushbu qismlar keshlar deb ataladi va ajratuvchi faqat bo'sh keshlar ro'yxatini kuzatishi kerak. Ob'ektni qurish bepul kesh uyalaridan birini ishlatadi va ob'ektni yo'q qilish, bo'sh keshlar ro'yxatiga bo'sh joyni qo'shadi. Ushbu texnik xotira parchalanishini engillashtiradi va samaralidir, chunki xotiraning tegishli qismini qidirishning hojati yo'q, chunki har qanday ochiq uyasi etarli bo'ladi.
Stekka asoslangan xotirani ajratish - Ko'pchilik Unixga o'xshash tizimlar, shuningdek Microsoft Windows deb nomlangan funktsiyani amalga oshirish alloka stack xotirani uyumga o'xshash tarzda dinamik ravishda taqsimlash uchun malloc. Odatda kompilyator uni stack ko'rsatgichi bilan ishlaydigan chiziqli ko'rsatmalarga tarjima qiladi.[5] Garchi bu tarzda ajratilgan xotirani qo'lda bo'shatishga hojat bo'lmasa ham, u chaqirilgan funktsiya avtomatik ravishda bo'shatiladi alloka qaytib keladi, toshib ketish xavfi mavjud. Va alloka an maxsus kengayish ko'plab tizimlarda kuzatilgan, ammo hech qachon POSIX yoki C standartlarida ishlamaydi, stack overflow holatida uning harakati aniqlanmagan. Allokaning xavfsiz versiyasi deb nomlangan _malloca, xatolar haqida xabar beradigan, Microsoft Windows-da mavjud. Buning ishlatilishini talab qiladi _freea.[6] gnulib SEH istisnoini toshib yuborish o'rniga, ekvivalent interfeysni taqdim etadi, kattalashtirilgan kattalik aniqlanganda malloc-ga vakolat beradi.[7] Shunga o'xshash xususiyatni qo'lda hisobga olish va o'lchamlarini tekshirish yordamida taqlid qilish mumkin, masalan alloca_account glibc-da.
|
| |
Adabiyotlar - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
149
JISMONIY MADANIYAT VA SPORT
УТАЕВ Зафар Мухтарович
Самарқанд давлат университети
таянч докторанти
СПОРТ ВОСИТАСИДА ЎҚУВЧИ-ЁШЛАРГА УМУМИНСОНИЙ ҒОЯЛАРНИ
СИНГДИРИШНИНГ ПЕДАГОГИК ИМКОНИЯТЛАРИ
Мазкур мақолада спорт воситасида ўқувчи-ёшларга умуминсоний ғояларни сингдиришнинг
педагогик имкониятлари, шарт-шароитлари ва йўллари муҳокама этилган. Спорт нафақат
баҳслашиш ва беллашув олиб бориш шакли, балки у шахс тарбияси воситаси эканлиги очиб берилган.
Калит сўзлар: спорт, шахс тарбияси, педагогик имконият, ижобий хислатлар, мусобақа.
ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ВОЗМОЖНОСТИ ВНУШЕНИЯ СТУДЕНТАМ
ОБЩЕЧЕЛОВЕЧЕСКИХ ИДЕЙ ПОСРЕДСТВОМ СПОРТА
В статье рассматриваются педагогические возможности, условия и способы привития общих
идей молодежи. Спорт – это не только форма дискуссии и соревнования, но и выявлено, что это
средство личностного воспитания.
Ключевые слова: спорт, персональные тренировки, педагогическая возможность,
положительные эмоции, соревнование.
“спортчи”, 
“ғолиб”, “чемпион”

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
151
Ўзбекистонда ҳам спортнинг ижтимоий-тарбиявий аҳамиятини ўрганишга қаратилган илмий
изланишлар олиб борилмоқда. Мамлакатимиз олимларидан Ш.Х.Хонкелдиев, А.Абдуллаев,
Й.М.Машарипов, Р.С.Саламов, Ж.Э.Эшназаров, Х.Т.Рафиев, Р.А.Абдурасулов, Ф.Қ.Ахмедов кабилар
спортнинг серқирра ижтимоий ҳодиса сифатида инсон тарбиясидаги аҳамияти юқори эканлигини
эътироф этишади. Айниқса, сўнгги йилларда Республикада соҳага доир турли даражадаги
анжуманларда “спорт ва ёшлар тарбияси”, “спорт ва шахс”, “спорт ва соғлом авлод”, “спорт ва
маъанавият” каби спортнинг ижтимоий-тарбиявий аҳамиятини ўрганишга қаратилган долзарб
масалалар ёритилмоқда (А.Н.Шопулатов, Б.З.Исканов, Б.Б.Инагамов, А.А.Толаметов, А.М.Жўраев,
Р.Н.Назаров, Т.Д.Байтураев, Ш.Ш.Исроилов ва бошқалар). Адабиётлар таҳлили ва кузатишлар спорт
воситасида ёшларни ҳар томонлама тарбиялаш имкониятлари юқори эканлигини кўрсатади.
E’lon qilingan - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
156
Buxoro davlat universiteti muassisligidagi
“PEDAGOGIK MAHORAT”
ilmiy-nazariy va metodik jurnali
barcha ta’lim muassasalarini
hamkorlikka chorlaydi.
Pedagoglarning sevimli nashriga aylanib ulgurgan “Pedagogik mahorat” jurnali maktab,
kollej, institut va universitet pedagogik jamoasiga muhim qoʻllanma sifatida xizmat qilishi
shubhasiz.
Mualliflar uchun eslatib oʻtamiz, maqola qoʻlyozmalari universitet
tahririy-nashriyot boʻlimida qabul qilinadi.
Manzilimiz: Buxoro shahri, M.Iqbol koʻchasi 11-uy
Buxoro davlat universiteti, 1-bino 2-qavat, 219-xona
Назарий таҳлил ва умумлаштириш

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
150
қилаётганини соғлом фикрлайдиган ҳар қандай одам, албатта, кузатиши муқаррар. Шу боис
глобаллашув шароитининг ижобий жиҳатларини эътиборга олган ҳолда унинг ғоявий-мафкуравий
таъсиридан огоҳ бўлиш, айниқса, ёшларимизни бундай хуружлардан асраб-авайлаш ғояси муҳим
аҳамият касб этади [5., б.54-55].
Умуминсоний қадриятлар – жаҳондаги барча одамлар, халқлар, давлатлар учун умумий
қадрлаш мезони ҳисобланган умумбашарий аҳамиятга эга бўлган қадриятлар тизими. Умуминсоний
қадрият ниҳоятда кенг кўламли ва серқирра тушунчадир. Бугунга келиб умуминсоний қадрият
тушунчаси инсонлар ҳаётида, уларни тарбиялашда ва маънавий дунёсини бойитиб боришда ўзининг
юксак даражадаги аҳамиятини тобора ошириб бормоқда. Умуминсоний қадриятларнинг намоён
бўлиши нисбий бўлиб, жамият ривожланиши, тараққиётнинг хусиятларига кўра умуминсоний
қадриятларнинг у ёки бу шакли ҳаётнинг олдинги поғонасига кўтарилади. Масалан, уруш даврида
тинчлик, озодлик, юртда душманлар бўлганда ватанпарварлик, мустақиллик даврида миллий ўзликни
англаш, миллий маданиятни ўрганишга эҳтиёж ортиб боради. Тарихан маълум бўладики, замонлар ва
даврлар ўзгариши спорт тушунчасининг аҳамиятини ҳеч қачон пасайтирган эмас. Спорт ҳар доим
инсонлар маънавий ва моддий эҳтиёжининг ажралмас қисми сифатида умуминсоний қадриятлар
тизимида марказий ўринни эгаллайди.
Спорт бир сўз билан айтганда баҳслашиш, беллашиш маъноларини англатади. Махсус
жисмоний машқлардан ташкил топган ҳаракатлар мажмуи спорт тушунчасининг асосини ташкил
қилади. Шу билан бирга спортнинг ижтимоий характери, инсонни шахс сифатида тарбиялашдаги
ўрни беқиёсдир. Жамият ривожланиши бевосита жисмоний маданият тушунчасининг ҳам
ривожланишига олиб келди. Жисмоний маданиятнинг таркибий қисми бўлган спорт бугунги кунга
келиб ўзининг юксак ижтимоий аҳамиятини намоён қилмоқда. Сўнгги йилларда дунё миқёсида
спортнинг аҳамиятини ўрганишга қаратилган тадқиқотлар, унинг инсонлар турмуш-тарзидаги роли
юксак даражада эканлигини исботлади. Мазкур масала юзасидан жисмоний маданият ва спорт
мутахассислари, психологлар, социологлар тадқиқот ишларини амалга оширдилар ва турли
даражадаги илмий-услубий манбалар яратилди (В.Д.Паначаев, Н.И.Пономарёв, Л.П.Матвеев,
Ж.Э.Эшназаров, Й.М.Машарипов, Р.С.Саламов, Л.И.Лубышева).
Халқ орасида мусобақаларда танилган ва ғолиб бўлган спортчиларга нисбатан
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 - bet 161

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
154
“PEDAGOGIK MAHORAT” JURNALI UCHUN MAQOLALARNI
RASMIYLASHTIRISH TALABLARI
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy jurnali mualliflari diqqatiga!
1. “
PEDAGOGIK MAHORAT
” ilmiy jurnali ilmiy maqolalarni o‘zbek, rus va ingliz
tillarida chop etadi.
2. E’lon qilinadigan maqolalarga bo‘lgan asosiy talablar:
✓
ishning
dolzarbligi va ilmiy yangiligi;
✓
maqolaning hajmi: adabiyotlar ro‘yxati, chizma va jadvallar inobatga olingan holatda
4-8 betgacha;
✓
maqola nomi, annotatsiya (100-200 ta so‘z) va tayanch so‘zlar (8-10 ta) ingliz, o‘zbek
va rus tillarida keltiriladi.
3. Maqola boshida UDK (udc.online internet saytidan olishingiz mumkin), mavzu,
muallifning F.I.O. (to‘liq yozilishi kerak), mualliflar bir nechta bo'lsa, ularning har biri haqida to'liq
ma'lumotlar berilishi shart,
tashkilot, shahar, mamlakat, muallifning e-maili ko‘rsatiladi. Matnda
kirish qismi, tadqiqot obyekti va qo‘llanilgan metodlar, olingan natijalar va ularning tahlili, xulosa,
adabiyotlar ro‘yxati, albatta, keltiriladi. Maqolada keyingi 10-15 yilda e’lon qilingan adabiyotlarga
havola qilinishi tavsiya etiladi.
4. Matn uchun: Microsoft Word; Times New Roman, 11 shrift, maqola nomi bosh harflarda,
interval 1,0; abzas 1,0 sm, yuqori va pastki tomon 2 sm, chap va o‘ng tomon 2 sm.
5.
Agar maqolaga rasm, jadval, diagramma, sxema, chizma, turli grafik belgilar kiritilgan
bo‘lsa, ular aniq va ravshan tasvirlanishi, qisqartmalarning to‘liq izohi yozilishi lozim. Formulalar
matnga maxsus kompyuter dasturlarida kiritilishi kerak.
6. Iqtibos olingan yoki foydalanilgan adabiyot
satr osti izohi tarzida emas, balki maqola
oxirida asosiy matndagi ketma-ketligi asosida umumiy ro'yxatda ko'rsatiladi. Matn ichidagi
ko'chirmadan so'ng iqtibos olingan asarning ro'yxatdagi tartib raqami
va sahifasi kvadrat qavs
ichida beriladi. Bu o'rinda kitob, to'plam, monografiyalar uchun mualliflarning
ism-familiyalari,
manbaning to'liq nomi, nashr ko'rsatkichi (shahar, nashriyot va nashr yili) ko'rsatiladi. Jurnal
maqolalari va boshqa davriy nashrlar uchun mualliflarning ism-familiyalari, maqola nomi, jurnal
nomi, yili va soni, sahifa nomeri ko'rsatiladi.
7. Maqola matni kamida 70-80 % muallifning shaxsiy izlanishlari
natijasiga asoslanishi
lozim. Topshirilgan maqolalar “Antiplagiat” tizimi yordamida tekshiriladi.
8. Tahririyatga taqdim qilingan maqolalar tahririyat tomonidan taqrizga beriladi. Maqola
taqrizdan qaytgach, agar zarur bo'lsa, barcha savol va e'tirozlar bo'yicha
muallifga qayta ishlash
uchun taqdim etiladi. Maqola nusxalari qaytarilmaydi.
9. Tahririyat maqolani taqrizga yuboradi, taqriz ijobiy bo‘lsa maqola jurnalda chop etish
uchun qabul qilinadi. Jurnalda anjuman tezislari va ma’ruzalari chop etilmaydi.
-rasm.To‘g‘ri uzatmali (a) va bir necha juft shesternali ilashadigan (

|
-rasm.To‘g‘ri uzatmali (a) va bir necha juft shesternali ilashadigan (
|
bet | 4/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #99986 |
Bog'liq 5-amaliy mashg’ulot17.3-rasm.To‘g‘ri uzatmali (a) va bir necha juft shesternali ilashadigan (b)
uzatmalar qutisining sxemasi:I — yetakchi val; 2, 3, 5, 9, 10 va 11 — shesternalar;4 — yetaklanuvchi val; 6 va 8 — oraliq val; 7 — karetka
Yetaklanuvchi valning old uchidagi shesterna (3) yetakchi yokioraliq valning shesternasi bilan ilashadi. Oraliq valning chap tomonidagi
shesterna (7) yetakchi valning shesternasi bilan doimiy ilashgan, o‘ngtomonidagi shesterna (5) esa yetaklanuvchi valning shesternasi bilanlashtirilishi mumkin.Agar yetaklanuvchi valning shestemasini o‘ng tomonga siljitib,
oraliq valning shesternasiga ilashtirilsa, quyi uzatma qo‘shilib, harakatikki juft shesterna orqali uzatiladi. Yetaklanuvchi valning shesternasichapga siljitilsa uning ichki tishlari yetakchi valning shesternasi bilanilashib, to‘g‘ri uzatma qo'shiladi, ya’ni yetakchi va yetaklanuvchi val
bir butun bo'lib aylanadi. Bunday holda oraliq val salt aylanadi. To‘g‘riuzatmali uzatmalar qutisi, asosan, avtomobillarda va ba’zi traktorlardaqo‘llaniladi, ancha ixcham tuzilgan.Bir necha juft shesternasi ilashadigan uzatmalar qutisi (17.3-rasm, b)ham uchta valdan iborat, ammo uning yetakchi va yetaklanuvchi valibir o‘qqa joylashtirilmagan. Harakat yetakchi val (/) dan shesternalar(2, 11, 10) orqali oraUqval (R) ga, undan esa turli shesternalar orqaliyetaklanuvchi val (4) ga uzatiladi. Oraliq valning shlitsasidagi karetkanisiljitib quyi yoki yuqori uzatmani qo‘shish mumkin.Karetka ( 7) o‘ngga siijitilib, uning kichik shesternasi yetaklanuvchivalning katta shesternasi (5) ga ilashtirilsa, yuqori uzatma hosil qilinadi,aksincha, karetka ( 7) ni chapga siljitib, katta shestema oraliq valningkichik shesternasi (9) ga ilashtirilsa, ikkinchi uzatma hosil bo'ladi.Yetakchi valdagi shestema (3) siijitilib, yetaklanuvchi valning shesternasi(5) bilan ilashtirilsa, yuqori uzatma hosil boiadi. Bunday uzatmalarqutisi birmuncha murakkab tuzilgan boiishiga qaramay, ko‘p turliuzatma hosil qilish uchun qulay, shu sababli traktorlarda keng q oilaniladi.
|
| |
-rasm. Mexanik uzatmalar qutisi - 5--amaliy mashg’ulot Gidrobosuvchi muftali uzatmalar qutulari tuzilishi hamda...

|
5--amaliy mashg’ulot Gidrobosuvchi muftali uzatmalar qutulari tuzilishi hamda ishlashi. Ishdan maqsad
|
bet | 7/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #99986 |
Bog'liq 5-amaliy mashg’ulot12-rasm. Mexanik uzatmalar qutisi
13-rasm. Gidravlik uzatmalar qutisi
Xuddi shu tarzda pog`onalar sonini oshirish xisobiga turli miqdordagi uzatishlar sonini olish mumkin va turli yo`l sharoitiga mos ravishda yetakchi g`ildiraklardagi burovchi momentni va avtomobil harakat tezligini ta`minlash mumkin.
Dvigatelga kelayotgan burovchi momentning yo`nalishini o`zgartirish sxemasi quyidagi rasmda keltirilgan. Dvigateldan kelayotgan burovchi moment birlamchi (Yetaklovchi) va (1), shesterda (2) dan oraliq val (3) ga uzatiladi, so`ngra burovchi moment orqaga yurishni ta`minlash shesternasidan o`tadi va o`z yo`nalishini o`zgartiradi, yo`nalishi o`zgargan burovchi moment (yetaklanuvchi) ikkilamchi val (5) dan yetaklovchi g`ildiraklarga yetkaziladi.
14-rasm. Burovchi moment yo`nalishining o`zgarishi
Tishli g`ildiraklarning qo`zg`almas o`qli, uch valli, uch pog`onali uzatmalar qutisining sxemasini quyidagi rasmda ko`rib chiqamiz. Yetakchi , yetaklanuvchi va oraliq vallar, yetakchi va yetaklanuvchi vallar quti da podshipniklarda o`rnatilgan. Yetakchi valda oraliq valning g`ildiragi bilan doimiy ilashishda turgan shesterna qattiq qotirilgan. Yetaklanuvchi valning g`ildirak-koretkasi val bilan shilitsalar yordamida shunday birlashtirilganki, uni val bo`yicha surish mumkin. Xuddi shunday, etaklanuvchi valdagi tishli mufta (3) ni val bo`ylab siljitish mumkin. Tishli g`ildirak bu valda erkin o`rnatilgan va shesterna bilan doimiy ilashishda bo`ladi.
Tar №
|
Kursatkichlar
|
Traktor va avtomobil turi
|
1.
|
|
ZIL-130
|
MTZ-80
|
T-100
|
DT-75
|
Uzatmalar kutisi pogonalar soni
|
|
|
|
|
2.
|
Uzatmalar kutisi vallar soni
|
|
|
|
|
3.
|
Doimiy ulangan juft shesternyalar soni
|
|
|
|
|
4.
|
Uzatmalar kutisining uzatishlar soni: I, II, III, IV va V
|
|
|
|
|
Hisobot mazmuni
1. TTZ-80 va T-150 traktori uzatmalar qutisining kinematik sxemasi.
2. TTZ-80 va T-150 traktorining barcha uzatmalaridagi uzatishlar soni ko`rsatilgan jadval.
3. Uzatma qutilarining alohida qism va detallari eskizlari
4. Jadvalni to`ldirish.
Nazorat savollari
1. Traktor va avtomobillar uzatmalar qutisining o`ziga xos tomonlarini sanab bering.
2. Pog`onali uzatmalar qutilari qanday belgilari bo`yicha tavsiflanadi?
3. Shesternalarni uzatmaga qo`shilmagan holatda fiksatsiyalsh usullari.
|
| |
-rasm.Birjuft shesternasi ilashadiganuzatmalar qutisiningsxemasi

|
-rasm.Birjuft shesternasi ilashadiganuzatmalar qutisiningsxemasi
|
bet | 2/7 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #99986 |
Bog'liq 5-amaliy mashg’ulot17.1-rasm.Birjuft shesternasi ilashadiganuzatmalar qutisiningsxemasi:
1 — korpus;2 va 6 — vilka;3 - qopqoq;4 — kulisa;5 — richag;7 — tlksator;
8 va 9 — sierjen;10va / / — qo‘shaloqshesterna;12 — konus shesterna;
13, 14, 15 va18 — shesterna;16— ketinga yurgazishshesternasi;17 — yetaklanuvchi(ikkilamchi) val;19 — yetakchi(birlamchi) val
Almashtirib qo‘shish richagi (5) ning pastki uchi vilkalar (2, 6)
ning o'yig'iga kirgizilgan bo‘lib, shar tayanch atrofida burilishi mumkin.Vilkalar steijenlar (8, 9) ga mahkamlangan bo‘lib, ularning pastki uchikaretkalami qamrab turadi. Vilkalar karetka shestemalarining aylanishigaxalal bermaydi.Steijenlar o‘zicha surilmasligi uchun fiksatorlar bilanmahkamlangan. Fiksatorning sharigi yoki shtifti steijen o'yig'iga kiygizilib,ulami prujina bosib turadi. Bunday quti bilan uch turli uzatmahosil qilish mumkin. Sxemada uzatmalar qutisi neytral holatda (nh)ko‘rsatilgan. Yetakchi valdagi eng kichik shestema ( 18) yetaklanuvchivaldagi eng katta shestema (75) ga ilashtirilsa, birinchi uzatma qo'shiladi,yetaklanuvchi val sekin aylanadi, ammo mashinaning tortish kuchiko‘p bo'ladi. Shestema ( 10) bilan shestema (14) ilashtirilsa — ikkinchiuzatma, shestema (11) bilan shestema (13) ilashtirilsa — uchinchiuzatma qo'shiladi, bunda yetaklanuvchi val tez aylanadi, ammo tortishkuchi birinchidagiga ko‘ra kam bo'ladi.Ketinga yurgizish (ry) uzatmasini qo'shish uchun alohida o'qqaqo'shaloq shestema (16) o'matilib, uning kichigi ikkilamchi valningkatta shesternasi (75) bilan doimo qo'shilgan holda turadi. Qo'shaloqshestemaning ikkinchisi — kattarog'i yetakchi val shesternasi (18) bilan
ilashtirilsa, ketinga yurgizish uzatmasi qo'shiladi.Uzatmalami almashtirib qo'shishda richag (5) ning pastki uchi
kulisa orqali vilkalaming o'yig'iga kirganligi sababli ikki uzatma birvaqtda qo'shilmaydi. Turli uzatmalami qo'shishdagi richagning turishholati sxemada ko'rsatilgan.
|
| |
Kimyo fanidan bilimlar bellashuvining tuman bosqichi

Kimyo fanidan bilimlar bellashuvining tuman bosqichi
(ixtisoslashtirilgan maktablar) uchun
8 – sinf III variant
1.Fosfat kislotasining dissosiyalanish jarayonida nechta ion hosil bo’ladi?
A) 4 B) 6 C)5 D) 7
2. Berilgan moddalarning ichida elektrolitini ko’rsating.
A) CaCO3 B) BaSO4 C)NaJ D) AgCl
3. J- ioni qaysi ion bilan aniqlanadi?
A) Ag+ B) Ba+ C) alanga D) K+
4. Tarkibi H, P, O dan tashkil topgan. H – 3,7% , P – 37,8% , O – 58,5% ga teng bo’lsa shu moddaning formulasini aniqlang.
A) H3PO4 B) H3PO3 C) H4P2O7 D) HPO3
5. Gidrolizga uchraganda kislotali muhit beradigan tuzlarni aniqlang,
1- Na2SO3 , 2- Al2(SO4)3 , 3 – Ba(NO3)2 , 4- FeCl2 , 5-K2CO3 , 6- NaCl
A) 2,4 B) 1,5 C)3,6 D) 1,4
6. KJ + KMnO4 + H2SO4 = J2 + K2SO4 + MnSO4 + H2O reaksiyasining koffitsentlar yig’indisini va oksidlovchini aniqlang.
A) 41 KMnO4 B) 35 KJ C)33 KMnO4 D) 25 KJ
7. CuCl2 + NaOH = ion almashinish reaksiyasida to’liq ion ko’rinishida nechta ion hosil bo’ladi?
A) 15 B) 13 C)14 D) 11
8. 450 g 48% li sulfat kislota bilan 600 g 30 % li bariy gidrooksid eritmasi reaksiga kirishganda hosil bo’lgan cho’kmaning massasini va ortib qolgan moddaning miqdorini aniqlang.
A) 245 g va 2,5 mol B) 200 g va 1,15 mol C)200 g va 2,5 mol D) 245g va 1,15 mol
9. Berilgan kislotalar ichida eng kuchlisini aniqlang.
A) HClO4 B) HClO3 C)HClO2 D) HClO
10. Sulfat kislotali muhitda kaliy yodidga 6 % li 0,6 litr ( ρ=1,04 g/sm3) KMnO4 eritmasi ta’sir ettirib qancha yod olish mumkin.
A) 175,5 g B) 145,8 g C)134,7 g D) 150,5 g
11. Kaliy peryodat tarkibidagi yodning massa ulushini (%) da aniqlang
A) 47,4 % B) 34 % C)45,8 % D) 55,2 %
12. Xlorli ohakning formulasini ko’rsating
A) KClO3 B) HCl C)CaOCl2 D) CaCl2
13. 32 g bertole tuzidagi kislorod atom sonini aniqlang
A) 4,7 · 1023 B) 3,7 · 1023 C) 6,7 · 1023 D) 5,7 · 1023
14. PH3 fosfin gazining tarkibidagi vodorodning ulushini toping.
A) 7,7 % B) 8,8 % C)3,3 % D) 6,4 %
15. 56 g CuO oksididan misni qaytarish uchun sarf bo’ladigan vodorodning (n.sh.dagi) hajmini aniqlang.
A) 22,4 litr B) 32,54 litr C)15,68 litr D) 43,6 litr
16. 45,6 litr vodorodning massasini, miqdorini va molekula sonini aniqlang.
A) 6g ; 3mol ; 12,26 · 1023 B) 5g ; 2,5 mol ; 22,26 · 1023
C) 3g ; 1,5 mol ; 14,26 · 1023 D) 4g ; 2mol ; 12,26 · 1023
17. 300 g erituvchida 120 g modda erib to’yingan eritma hosil qilsa, shu moddaning eruvchanligini toping.
A) 40 B) 30 C)60 D) 50
18. 450 g 56 % li osh tuzi eritmasidagi tuz va suvning massasini aniqlang.
19. Karnallitning formulasi
20. Qaynoq kaliy gidrooksidga (n.sh.da ) 45 litr xlor ta’sir ettirish natijasida hosil bo’lgan tuzning massasini aniqlang
21. 37 g kaliy xlorid suvda eritilganda nechta xlor ioni hosil bo’ladi?
22.Ishqorning issiq eritmasidan xlor gazi o’tkazilishidan bertole tuzini olish reaksiyasida koeffitsentlar yig’indisi nechaga teng?
23. 56 g CaО bilan 105 g nitrat kislota orasidagi reaksiya natijasida hosil bo’lgan tuzning massasini aniqlang.
24. 3,5 litr eritmada 245 g KOH erigan bo’lsa , shu eritmaning molyar konsentratsiyasini aniqlang.
25.Tarkibi quyidagicha bo’lgan asosni aniqlang: Cr – 50,48 % ; O – 46,6 %; H – 2,91 %
|