FTTC Osma Mikrotrubkali havo kabel tizimini qurish

FTTC Osma Mikrotrubkali havo kabel tizimini qurish
Ushbu texnologiyadan foydalanish asosan Yevropa davlatlarida
amalga oshmoqda. Bunday usulda kabel liniyasini qurishda tayanchlarga
osiluvchi mikrotrubkali kabellar qo‘llaniladi.
174
9.14-rasm. Tayanchlarga osiluvchi mikrotrubkali kabellar
Ushbu mikrotrubkali kabellar tayanchlarga osib chiqiladi. Bunda
kabellarga 2 ta fider klaster kabellar uchun va 8 ta drop kabellar uchun
kanallar mavjud.
Bunday mikrotrubkali kabellar maxsus qobiqqa yega bo‘lgan
kabellar yotqiziladi.Havo bosimi orqali yotqizish ishlari amalga
oshiriladi.Abonentni ulashda kabeldan aloxida trubka ajratiladi va u
abonentning uyigacha tortilgan bir trubkali kabelga tulanadi.Uydan yoki
optik ajratuvchi muftadan pnevmo o‘tkazish amalga oshiriladi.
Nazorat savollari
1.
Wi-Fi tarmoqlari xususiyatlari qanday?
2.
Wi-MAX tarmoqlarining qo’llanish xususiyatlari qanday?
3.
DSLAM qurilmasi qanday tarmoqlarda qo’llaniladi?
4.
DSLAM ning modullari qanday?
5.
Optik aloqa tizimalrining qurilishining turlari?
6.
Vertikal usuldagi havo optik aloqa liniyalari.
7.
Gorizontal usuldagi havo optik aloqa liniyalari.
8.
Mikrokabelli optik aloqa liniyalari.
10-BOB. TOLALI OPTIK ALOQA TIZIMLARINI
LOYIHALASHTIRISH ASOSLARI
10.1. Uzatish tizimlari va liniyalarini loyihalashga tizimli
yondoshish asoslari
Loyihalashga tizimli yondashuv, yakuniy maqsadlarga erishishga
juda ham sezilarli ta’sir etuvchi, alohida qismlarning o‘zaro ta’sirini
hisobga olgan holda, muayyan sharoitlarda aniq funksiyalarni
bajaruvchi, to‘liqligicha yagona ob’ekt sifatida tizim va uning ishlashini
175
o‘rganishni
ko‘zlaydi.
Bunda
sistemologiya,
sistemotexnika,
operatsiyalarni tadqiq etish nazariyasi va matematik dasturlash
nazariyasi kabi tizimli fanlarning metodologiyasi va matematik apparati
muvaffaqiyatli ishlatilishi mumkin.
Tizimli yondashuv turli loyihalash bosqichlari (dastlabki effekt,
texnik loyiha, ilmiy tadqiqot ishi va b.q.) da amalga oshirilishi mumkin,
biroq eng samarali effektga tizimning tuzilish sxemasi tanlanadigan va
uning
asosiy
parametrlari
baholanadigan,
dastlabki
loyihalash
bosqichida erishiladi.
Optimal loyihalashga tizimli yondashuvning asosiy prinsiplarini
quyidagicha ifodalash mumkin:
1. Optimal qismdan tarkib topgan tizim, umumiy holda optimal
hisoblanmaydi. To‘liq holda tizimni optimallashtirish, qismlar bo‘yicha
optimallashtirish bilan almashtirilganda, ko‘pincha xato xulosalarga olib
kelishi
mumkin.
Qismlar
bo‘yicha
optimallashtirish
to‘liq
optimallashtirishdagidek natijalarga olib keladi, faqatgina shu holdaki,
qachonki tizimning bir qismining parametrlari boshqa qismining
parametrlarini tanlashga ta’sir etmasa, bu amaliyotda nisbatan kam
uchraydi.
2. Tizimni optimallashtirish son bo‘yicha aniq va yagona,
optimallash-tirish maqsadini matematik ko‘rinishda aks ettiruvchi,
mezon bo‘yicha olib borilishi kerak. Tizimning optimallashtiriladigan
parametrlarining funksiyasi ko‘rinishida namoyon bo‘lgan, optimallik
mezoni maqsad funksiyasi deb ataladi. Qoida bo‘yicha u yoki bu usullar
bilan o‘zaro bog‘liq, bir necha optimallik mezonlarining mavjudligi,
jarayonni logik tugagungacha etkazishga imkon bermaydi, son bo‘yicha
aniq mezonning mavjud emasligi ishlab chiqaruvchi tomonidan uning
oldiga qo‘yilgan vazifani etarlicha tushinmasligi xaqida dalolat beradi.
3. Tizim optimallashtirilishi kerak, qachonki optimallashtiriladigan
parametrlarga
sonli
aniq
chegaralar
berilsa.
Optimallashtirish
sharoitlariga bog‘liq bo‘lgani uchun tizimning optimalligi doimo nisbiy,
176
shartli. Shuning uchun optimallashtirish sharoitlari real sharoitlar bilan
etarlicha aniq mos kelishi kerak.
Optimal tizimlarni loyihalash matematik usullar bilan amalga
oshiriladi, bunda tizimning matematik ifodasiga, ya’ni uning matematik
modelini ishlab chiqishga zaruriyat yuzaga keladi. Matematik model
asosini tizimning tashqi va ichki parametrlari o‘rtasidagi analitik
nisbatlar (aloqa tenglamalari) tashkil etadi. Tashqi parametrlar tizimni
foydalanuvchi nuqtai nazaridan ta’riflaydi. Xususan, bunday parametrlar
xalaqitlarga bardoshlilik, kanallar soni, o‘tkazish qobiliyati, ishonchlilik,
narxi, gabarit o‘lchami, og‘irligi va b.q. bo‘lishi mumkin. Ichki
parametrlar tizimni ishlab chiqaruvchi nuqtai nazaridan ta’riflaydi.
Uzatish tizimlari uchun bunday parametrlar quyidagilar hisoblanadi:
modulyasiya turi, kod turi, o‘zgartirish pog‘onalarining soni,
qo‘llaniladigan elementlarning turi va b.q. Keyingi boblarda keng
ishlatilinadigan, analitik ko‘rinishdagi tizimning tashqi va ichki
parametrlari o‘rtasidagi aloqa tenglamalari quyidagi natijalardan olinishi
mumkin:
- nazariy tadqiqotlar (masalan, xalaqitga bardoshlilik, o‘tkazish
qobiliyati, ishonchlilik va b.q. uchun aloqa tenglamalari),
- texnik – iqtisodiy hisoblashlar (masalan, narx – navo, keltirilgan
xarajatlar va b.q. uchun aloqa tenglamalari),
-
eksperimental
bog‘liqliklar
yoki
emperik
ma’lumot
approksimatsiyasi (masalan, xatolik ehtimolligi, nutq signallarining
aniqligi va b.q. uchun aloqa tenglamalari),
- tizim yoki uning kichik tizimlarini EHM da imitatsion
modellashtirish natijasida (masalan, qo‘llaniladigan kod turiga bog‘liq
holda xalaqitlardan himoyalanganlik yoki xatoliklar xarakteriga bog‘liq
holda sinxronizatsiya tizimi parametrlari uchun aloqa tenglamalari).
Aloqa tenglamalaridan ba’zilari ehtimolli xarakterga ega, chunki
signal, kanal va xalaqitlarning statistik xarakteristikalarini e’tiborga
oladi.
177
Optimallashtirish masalasini echishda birinchi bosqichda ro‘yxat
tuziladi, ya’ni e’tiborga olish kerak bo‘lgan omillar tanlanadi. Bu
omillarni ishlatishning ruxsat etilgan chegaralarini aniqlash kerak.
Bundan kelib chiqib, mumkin bo‘lgan ruxsat etilgan echimlar doirasi
aniqlanadi. Keyingi bosqichda mezon va chegaralar tanlanadi. Maqsad
(maqsadlar) loyihalashtiriladigan tizimning istalgan (maqsad etilgan)
xolati sifatida, ya’ni rivojlantiruvchi natija sifatida aniqlanadi. Aytib
o‘tilgandek, maqsadga erishish ko‘pgina xolatlarda, tizimning tashqi va
ichki parametrlarining qiymati kabi ehtimolli xarakterga ega va nimani
bajarish mumkin bo‘lishidan ajralmaydi. Shu tarzda, maqsadlar ularga
erishish vositalaridan ajralmagan, bu maqsadlarga erishish doimo
chegaralangan. Natijada, qoida bo‘yicha, maqsadlar ierarxiyasi
shakllanadi, ulardan biri (asosiylari) mezonlar vazifasida, boshqalari
chegara vazifasida namoyon bo‘lishi mumkin. Bunda ularni qarama –
qarshi qo‘yish mumkin emas, oldin mezon bo‘lganlar, keyinchalik
chegara bo‘lishi mumkin va aksincha.
Mezon – qaror qabul qilishning tanlangan variantining maqsadga
muvofiqligini baholash imkonini beruvchi ko‘rsatkich. Mezonning
matematik ta’rifi – mezonli yoki maqsadli, funksiya.
CHegara – ko‘riladigan variantlar sonini chegaralovchi, omillar.
Agar analitik ifoda yordamida u yoki bu Z masalaning maqsadini va
unga erishish vositalari x
i
ni bog‘lashga erishilsa, unda maqsadli yoki
mezonli, W funksiya olinadi:
Z = W (X, T),
bu erda, X – boshqariluvchi o‘zgaruvchilar (maqsadga erishish
vositalari); T – chegara (yo‘naltirilgan o‘zgaruvchilar).
Minimum yoki maksimum Z – optimallashtirish mezoni, qabul
qilingan qaror samarasining chegaraviy o‘lchovini sonli ifodalovchi:
Z
min (maks)
= W* (x
1
*, x
2
*,…, x
m
*, T),
178
bu erda, x
i
* - T chegaralarda boshqariluvchi o‘zgaruvchilarning
optimal qiymatlari, i = 1, m.
Optimallashtirish masalalarini to‘g‘ri va teskari tashkil etish usullari
farqlanadi. Masalan, to‘g‘ri tashkil etishda mezon sifatida S xarajatlar
(kapital, ekspluatatsion va b.q.) birinchi o‘rinda turadi, lekin E qaror
(ishonchlilik, xalaqitbardoshlilik, o‘tkazish qobiliyati, regeneratsiyalash
uchastkasi uzunligi va b.q.) ning effekt yoki samaradorligi chegara
hisoblanadi:
S
min
= min (S
1
, S
2
, …, S
m
), E ≥ E
te
,
bu erda, E
te
– effektning talab etiladigan qiymati (masalan, tayyorlik
koeffitsienti).
Masalani teskari tashkil etishda mezon sifatida effekt (qaror
samaradorligi) birinchi o‘rinda turadi, xarajatlar esa chegara hisoblanadi:
E
maks
= maks (E
1
, E
2
, E
m
), C< S
r.e
,
Bu erda, S
r.e
– ruxsat etilgan xarajatlar.
Axborotlashtirilganligiga bog‘liq holda optimallashtirish masalasi
quyidagi sharoitlarda echilishi mumkin:
- aniqlilik, qachonki tizimning tashqi va ichki parametrlari bir
qiymatli aniqlanganda;
- stoxastik (tavakkal, xavfli sharoitlarda), qachonki parametrlar
qiymati tasodifiy xarakterga ega bo‘lsa, lekin ehtimolli xarakteristikalar
bilan aniqlanishi mumkin;
- noaniqlilik, qachonki parametrlar qiymati noma’lum bo‘lsa, ya’ni
xattoki ularning ehtimollik xarakteristikalari mavjud bo‘lmaydi.
Optimallashtirish masalalarini echish uchun qo‘llaniladigan, eng
keng tarqalgan matematik metodlarga, aniqlilik sharoitlarida chiziqli va
dinamik dasturlash usullari kiradi, tavakkal va xavfli sharoitlarda –
179
statistik sinash usullari (Monte – Karlo usuli), noaniqlilik sharoitlarida –
ierarxiyalarni taxlil qilish usullari kiradi [123].
|