nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Р = к - т ,
a = 2 0 ° , 
h — 2,25m, hf—l,25m, ha—m

|
Р = к - т ,
a = 2 0 ° ,
h — 2,25m, hf—l,25m, ha—mBog'liq 10chizmachilik1pdfР = к - т ,
a = 2 0 ° ,
h — 2,25m, hf—l,25m, ha—m
d e b o l i n g ( 1 8 . 3 0 - c h i z m a ,
d).
2 5 . P a r c h i n c h o k l a r g a q a n d a y b i r i k t i r i s h l a r k i r a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . B i r n e c h a d e t a l l a r n i n g k o ‘r i n i s h l a r i b e r i l g a n ( 1 8 . 3 1 - c h i z m a ) .
U l a r d a n p o d s h i p n i k p a y v a n d l a s h y o ‘li b i l a n b i r i k m a v a s a n g .
26.
Q a n d a y t i s h l i u z a t m a l a r m a v j u d ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
102
Ф / П О
Ф /2 0
i
—
--------------
1
--------
1
1
03.7
0 4 6
R 46
18.32-chizma.
b . B ir n e c h t a d e t a l l a r n i n g k o ‘r i n i s h l a r i b e r i l g a n ( 1 8 . 3 2 - c h i z m a ) .
U l a r d a n p a y v a n d l a s h u s u l i d a s h k i v t a y y o r l a n g .
27.
E s k i z l a r q a n d a y h u j j a t v a u l a r d a n q a n d a y f o y d a l a n i l a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . D o i r a v i y k o n u s v a a s o s i k v a d r a t l i p i r a m i d a b e r i l g a n ( 1 8 . 3 3 -
c h i z m a ) . S h u n d a y j o y l a s h t i r i n g k i , u l a r n i n g o ‘z a r o k e s i s h s i s h
c h i z i g 'i p a r a b o l a b o ‘ls in v a u n i u c h t a p r o y e k s i y a d a b a j a r i n g .
28.
Q a n d a y m e x a n i z m x r a p o v i k l i d e y i l a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . D o i r a v i y k o n u s v a p r i z m a b e r i l g a n ( 1 8 . 3 4 - c h i z m a ) . U c h t a
p r o y e k s i y a d a u l a r n i n g o ' z a r o k e s i s h i s h i d a n h o s i l b o d a d i g a n
g i p e r b o l n i b a j a r i n g .
103
|
| |
Psixologiya va pedagogikada zamonaviy metodlar va texnologiyalar psixologiyada shaxs muammosi

Psixologiya va pedagogikada zamonaviy metodlar va texnologiyalar psixologiyada shaxs muammosi
Download
260,73 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
21.02.2024
Hajmi
260,73 Kb.
#159941
Download
260,73 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Psixologiya va pedagogikada zamonaviy metodlar va texnologiyalar psixologiyada shaxs muammosi
Download
260,73 Kb.
Matnni ko'rish
Mustaqil ishlash uchun topshiriq

Mustaqil ishlash uchun topshiriq Topshiriq
Quyidagi mavzular bo`yicha tayorlangan ma`ruza matnini o`qib, ma`limotlar asosida
“BBB” grafik organayzeri jadvalini to`ldiring.
1. Tabaqalashtirilgan va individual ta`lim texnologiyasi
2. Ta`limning axborot, jamoaviy va guruxiy texnologiyasi
3. Insonparvarlik pedagogikasi. Tarbiya san`ati va tenologiyasi. Yaxlit yondashuv va
tarbiyaviy ish
“BILAMAN. BILISHNI XOHLAYMAN. BILIB OLDIM” (BBB) GRAFIK ORGANAYZERI Grafik organayzer o’quvchi (talaba)larga muayyan mavzular bo’yicha bilimlari
darajasini baholay olish imkonini beradi. Uni qo’llashda o’quvchi (talaba)lar guruh
145
yoki jamoada ishlashlari mumkin. Guruhda ishlashda mashg’ulot yakunida guruhlar
tomonidan bajarilgan ishlar tahlil qilinadi.
Guruhlar faoliyati quyidagi ko’rinishda tashkil etilishi mumkin:
O’quv faoliyati bevosita yozuv taxtasi yoki ish qog’ozida o’z aksini topgan
quyidagi sxema asosida tashkil etiladi:
Bilaman Bilishni xohlayman Bilib oldim Grafik organayzerdan foydalanish uch bosqich asosida amalga oshiriladi:
Har bir guruh umumiy sxema asosida
o’qituvchi tomonidan berilgan
topshiriqlarni bajaradi; mashg’ulot
yakunida loyiha
bandlari bo’yicha guruhlarning
munosabatlari umumlashtiriladi
Guruhlar umumiy sxemaning
alohida bandlari bo’yicha
o’qituvchi tomonidan berilgan
topshiriqlarni bajarib,
g’oyalarni umumlashtiradi
O’quvchilarning o’rganilishi rejalashtirilayotgan
mavzu bo’yicha tushunchalarga egalik darajalari
aniqlanadi
O’quvchilarning mavzu bo’yicha mavjud bilimlarini
boyitishga bo’lgan ehtiyojlari o’rganiladi
O’quvchilar mavzuga oid ma’lumotlar bilan batafsil tanishtiriladi
146
Bosqichlar bo’yicha amalga oshirilgan harakatlarning tafsiloti qo’yidagicha:
Masalan:
Tarbiya san`ati va texnologiyasi-muammo
XOS XUSUSIYATLARI - Psixologiya va pedagogikada zamonaviy metodlar va texnologiyalar psixologiyada shaxs muammosi

|
Psixologiya va pedagogikada zamonaviy metodlar va texnologiyalar psixologiyada shaxs muammosiXOS XUSUSIYATLARI
s.f.n. Hakimov Orziqul Melievich
O‘zbekiston Milliy universiteti Jizzax filiali
hakimovorziqul333@gmail.com
Annotatsiya: Maqolada imkoniyati cheklangan bolalar bilan ijtimoiy ish olib
borish yo‘llari ularning jamiyatga moslashish jarayonlarining o‘ziga xos xususiyatlari
va amaliy jihatlari yoritilgan. Imkoniyati cheklangan bolalar bilan muloqotga kirishish,
ularni ham sog‘lom insonlar qatorida imkoniyatlarini yuzaga chiqarishda ijtimoiy ish
va sotsiologiya mutaxasislariga zaruriy va ilmiy tavsiyalar berilgan. Bu maqolada
bugungi kunda ijtimoiy hayotda dolzarb hisoblangan imkoniyati cheklangan bolalar
hayotini yaxshilashga, ularning jamiyatda faol o‘zini namoyon qilish borasidagi asosiy
echimlar ko‘rsatib berilgan. Ilmiy maqolada qayd etib o‘tganki, imkoniyati cheklangan
bolalarni sog‘lom hayotga qaytarish, ular bilan ijtimoiy ish olib borish yo‘llari va
|
| |
Bilaman
Bilishni xohlayman

148
darajada
qiziqarli
bo’lgan, xususan, ta’lim
-
tarbiyaning maqsadi
va
vazifasi, mazmuni va
usullariga oid tashhisiy
mulohazalar va fikrlar
mavjud.
balki kelajak uchun xam
tarbiyalanishlari lozim,
ya’ni,
odamzod
mafkurasi uchun va
uning
umumiy burchi
uchun tarbiya olishlari
kerak”. Ulug’ matematik,
astronom Mirzo Ulug’bek
o’z shogirdlariga tez-tez
shunday deb turgan:
“Agar Yerdagi voqelikni
yaxshi
tushunishni
istasang,
kelajakni yaxshi
rejalashtira
ol”.
Astronomiya, matematika,
fizika,
tibbiyot,
geografiya, tarix
va
lingvistikaga oid ko’plab
asar
yozgan
buyuk
mutafakkir Abu Rayhon
al-Beruniy
ta’kidlagan:
“Aqlli kishi kelajak avlod
uchun foyda keltirib, u aql
va idrok bilan hammani
mushohada
eta olsagina,
ruhan qanoat hosil
qilgan”.
149
ILOVALAR
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA PEDAGOGIKANING MUSTAQIL SOHASI
SIFATIDA. PEDAGOGIK TEXNOLOGIYANING RIVOJI. PEDAGOGIK
TEXNOLOGIYANING ILMIY ASOSI
.
REJA:
•
1
.
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA FAN SIFATIDA, UNING
ASOSIY KATEGORIYALARI, METODOLOGIK ASOSLARI
VA O`ZIGA XOS JIXATLARI
.
•
2
.
“TEXNOLOGIYA” VA “PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA”
TUSHUNCHALARI, UNING PAYDO BO`LISHI, TARIXIY
RIVOJLANISH DAVRLARI VA PEDAGOGIK OLIMLARNING
“PEDAGOGIK TEXXNOLOGIYA” TUSHUNCHASIGA
TA`RIFLARI
3.
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYANING DARAJALARI,
TUZULISHI VA NAZARIY ASOSLARI
Tavsiya etilgan adabiyotlar
1.
Azizxo‘jaeva N.N. Pedagogik texnologiyalar va
pedagogik mahorat.Toshkent.,2003.
2.
Saidahmedov N. Yangi pedagogik texnologiyalar. – T.:
Moliya, 2006.
3.
Xoshimova M. Pedagogik
texnologiya va pedagogik
mahorat. T.: TDIU. 2007.
4.
Omonov X., Xo‘jaev N.X. Pedagogik texnologiya va
pedagogik mahorat.T.2009 y
5.
Yo‘ldoshev J, ,Xasanov S. Pedagogik texnologiyalar.T.:
“Iqtisod-moliya”,2009.
6.
Bekmuradov A.SH, Golish L.V i dr. Sovremenn
ы
e
texnologii obucheniya.T.: TGEU, 2009g
7.
A.CH.CHoriev Pedagogik texnologiya va pedagogik
mahorat (ma’ruzalar matni)- Qarshi 2010
.
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati

408
Foydalanilgan adabiyotlar roʻyxati:
1. G‘oziev E.E Muomala psixologiyasi T-2001 y
2. G‘oziev E.E.Tafakkur psixologiyasi T; «O‘qituvchi» 1996 y
3.Maklakov,A.G.Umumiy psixologiya:darslik.universitetlar uchun [Matn]
/A.G.Maklakov.-Sank-peterburg:Peter, 2007/587 p.-(“Yangi asr darsligi” turkumi).
4. Nigora, S., Go‘zal, Q., & Shoxista, Z. (2023). O ‘SMIR QIZLARNI
OILAVIY HAYOTGA TAYYORLASHDA OILANING ROLI.
International Journal
of Contemporary Scientific and Technical Research, 330-333.
5. Nigora, S., & Munisa, O. K. (2023). SHAXSLARARO MULOQOTDA
UCHRAYDIGAN QIYINCHILIKLAR.
International Journal of Contemporary
Scientific and Technical Research, 327-330.
6. Nigora, S., Ilmira, Y., & Zulxumor, X. (2023). TORTINCHOQLIK VA
UNING PSIXOLOGIK SABABLARI.
International Journal of Contemporary
Scientific and Technical Research, 323-326.
7.
Hakimova,
S.
(2023).
Ijtimoiy
tarmoqlarning
yoshlar
ongiga
ta'siri.
Zamonaviy psixologiya, pedagogikada fan, ta'lim va amaliyot integratsiyasi:
muammolari va yechimlari.
8. Rixsiyeva, M. va Samatova, N. (2020). INSON PSIXOLOGIYASI VA
UNING ETNIK JAMIYATDAGI O'RNI.
www. konferentsiya nashri. com , 12.
9. Davlataliyevna, S. N. (2022). Oiladagi salbiy muloqotning farzand
psixologiyasiga ta'siri. International Journal of Contemporary Scientific and Technical
Research, 475-478.
10. Davlataliyevna, S. N. (2022). UMUMIY PSIXOLOGOYA VA TURLI XIL
PSIXOLOGIK AMALIYOTLAR. Scientific Impulse, 1(5), 820-822.
11. Davlataliyevna, S. N. (2022). PSYCHOLOGY AND ITS PRINCIPLES.
Scientific Impulse, 1(5), 823-826.
IMKONIYATI CHEKLANGAN BOLALARNI JAMIYATGA
MOSLASHTIRISHDA IJTIMOIY XIZMAT KO‘RSATISHNING O‘ZIGA
P (P/r Pv)
tekislik o'zining 
Pv

P (P/r Pv) tekislik o'zining
Pv frontal izi orqali
konusning barcha yasovchilarini kesib, ellipsni hosil qilmoqda.
Bu ellipsning frontal proyeksiyasi tekislik izi
Pv bilan qo'shilib,
to ‘g‘ri chiziq kesmasi
1,4, dan iborat. Uning gorizontal proyeksiyasi
sirt parallellari orqali aniqlangan. Kesint yuzaning haqiyqiy kattaligi
aylantirish usulida topilgan. 14.1 1-chizm adagi u ch b u rch ak
(kesim)ning haqiyqiy kattaligi proyeksiyalar tekisligini almashtirish
(1 4 .1 1-chizm a,
a) va aylantirish usulida aniqlangan (14.11-
chiznta,
b). 74
15. C H IZ M A L A R D A T E K IS Q IR Q IM C H IZ IQ L A R IN I Y A SA SH Texnikada ishlatiladigan detallarning bir qisrrii biror maqsadni
ko‘zlab qirqib olinadi. Bolt kallagi m untazam oltiburchakli prizma
yoqlari tekis qirqimga misol b o ‘la oladi (15.1-chizma,
a), yoki bir
qismi yarim sharli, ikkinchi
qismi silindr detaining ikkala
yon tom onidan qirqib olin-
ganda hosil b o ‘lgan shakli
tekis q irq im h is o b la n a d i
(1 5 .1 - c h iz m a ,
b ). T ek is
qirqim yuzalari sh trix lan -
maydi.
M isol. Bir nechta sirtlar-
dan ib o rat b o T g an , tekis
qirqim joylari aniq tasvirlash
ta la b q ilin a d ig a n q u y m a
75
detal chizm asi berilgan (15.2-chizm a). Tekis qirqim chizig‘ini
yasang.
Detaldagi tekis qirqim chizig‘ini yasash uchun bir nechta
kesuvchi tekisliklardan foydalaniladi. Konus sirtidagi g ip er-
bolaning qaytish nuqtasi
-modda. Ma’muriy organning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining, ular

|
-modda. Ma’muriy organning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining, ularBog'liq MSIYtK189-modda. Ma’muriy organning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organining, ular
mansabdor shaxslarining qarori, harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish to‘g‘risidagi
ish bo‘yicha sudning hal qiluv qarori
Ma’muriy organlarning, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqarish organlarining, ular mansabdor
shaxslarining qarorlari, harakatlari (harakatsizligi) ustidan shikoyat qilish to‘g‘risidagi ish bo‘yicha hal
qiluv qarori ushbu Kodeksning
19-bobida
belgilangan qoidalarga ko‘ra sud tomonidan qabul
qilinadi.
Sud ustidan shikoyat qilinayotgan qaror yoki uning ayrim qismlari yoxud harakatlar
(harakatsizlik) qonunchilikka zid ekanligini hamda arizachining huquqlari va qonun bilan
qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzayotganligini aniqlasa, qarorni yoki uning ayrim qismlarini
haqiqiy emas, yoxud harakatlarni (harakatsizlikni) qonunga xilof deb topish to‘g‘risida hal qiluv
qarori qabul qiladi.
Sud agar ustidan shikoyat qilinayotgan qaror yoki uning ayrim qoidalari yoxud harakatlar
(harakatsizlik) qonunga muvoﬁq ekanligini hamda arizachining huquqlari va qonun bilan
qo‘riqlanadigan manfaatlarini buzmayotganligini aniqlasa, u arz qilingan talabni qanoatlantirishni
rad etish to‘g‘risida hal qiluv qarori qabul qiladi.
Qarorni haqiqiy emas, harakatlarni (harakatsizlikni) qonunga xilof deb topish to‘g‘risidagi
arizani qanoatlantirish haqidagi hal qiluv qarorining xulosa qismida quyidagilar ko‘rsatilgan bo‘lishi
kerak:
1) qarorni qabul qilgan yoki harakatlarni (harakatsizlikni) sodir etgan organning (mansabdor
shaxsning) nomi, qarorning nomi, raqami, u qabul qilingan sana, ustidan shikoyat qilinayotgan
harakatlar (harakatsizlik) sodir etilgan sana va joy;
2) qarorning to‘liq yoki qisman haqiqiy emas yoki harakatlarning (harakatsizlikning) qonunga
xilof deb topilganligi;
3) sud xarajatlarini taqsimlash.
Qaror haqiqiy emas, harakatlar (harakatsizlik) qonunga xilof deb topilgan taqdirda sud tegishli
organning yoki mansabdor shaxsning zimmasiga quyidagi majburiyatlarni yuklaydi:
qonunga muvoﬁq qaror qabul qilish yoki muayyan harakatlarni amalga oshirish yoxud
arizachining huquqlari, erkinliklari va qonuniy manfaatlarining buzilishlarini boshqacha usulda
bartaraf etish;
yo‘l qo‘yilgan buzilishlarni bartaraf etish va hal qiluv qarorining ijrosi to‘g‘risida sudga va
arizachiga, agar sud tomonidan boshqacha muddat belgilanmagan bo‘lsa, sudning hal qiluv qarori
qonuniy kuchga kirgan kundan e’tiboran bir oy ichida xabar qilish.
Sudning ishni ko‘rish natijasi bo‘yicha qabul qilingan hal qiluv qarori, agar uning ustidan
apellatsiya tartibida shikoyat qilinmagan (protest keltirilmagan) bo‘lsa, u qabul qilingan paytdan
e’tiboran bir oy o‘tgach, qonuniy kuchga kiradi.
|
| |
-bob. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash

Yo‘qolgan sud ishini yuritish to‘liq yoki uning sud ﬁkriga ko‘ra tiklanishi zarur bo‘lgan qismi
tiklanadi. Sudning hal qiluv qarori yoki ish yuritishni tugatish to‘g‘risidagi ajrimi, agar ular ish
yuzasidan chiqarilgan bo‘lsa, tiklanishi shart.
Arizachi yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ishni ko‘rib chiqish chog‘ida sud
tomonidan qilingan sud xarajatlarini to‘lashdan ozod qilinadi. Bila turib yolg‘on ariza berilganda sud
xarajatlari arizachidan undirib olinadi.
195-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza
Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza ishni ko‘rib chiqqan sudga beriladi.
Arizada ish to‘g‘risidagi batafsil ma’lumotlar bo‘lishi kerak.
Arizachida saqlanib qolgan va ishga daxldor bo‘lgan hujjatlar yoki ularning ko‘chirma
nusxalari, garchi ular belgilangan tartibda tasdiqlanmagan bo‘lsa ham arizaga ilova qilinadi.
196-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqish
Sud yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi arizani ko‘rib chiqish chog‘ida ish
yuritishning saqlanib qolgan qismidan, sud ishini yuritish yo‘qolguniga qadar ushbu ishdan
fuqarolar va tashkilotlarga olib berilgan hujjatlardan, bu hujjatlarning ko‘chirma nusxalaridan,
shuningdek ishga daxldor bo‘lgan boshqa hujjatlardan foydalanadi.
Sud protsessual harakatlarni amalga oshirish chog‘ida hozir bo‘lgan shaxslarni, sudning hal
qiluv qarorini ijro qilgan shaxslarni, zarur hollarda esa yo‘qolgan sud ishini ko‘rib chiqqan sud
tarkibiga kirgan shaxslarni ham guvoh sifatida so‘roq qilishi mumkin.
Tarbiya san`ati va texnologiyasi-matn

147
qoidalar qanday holatda, qaysi vosita yordamida va
qanday maqsadlarga erishish
uchun u yoki bu bilim zarur bo’lishini ko’rsatadi. Boshqacha aytganda, bilim
faoliyat tizimiga kiradi va maxsus shakl sifatida namoyon bo’ladi, uning asosida
esa faoliyatdagi ish tartibi bayon etiladi.
O’zining falsafiy qarashlarida mashhur matematik faylasuf Abu Nasr Forobiy
pedagogikaning fan sifatidagi ayrim muhim vazifalarini ko’rsatib o’tadi.
“Tarbiyalash san’ati tamoyili shundayki, - degan u,- tarbiyalash uchun reja
tuzadigan kishilarning ko’z oldidan quyidagilar ketmasligi kerak va bu shunday:
bolalar faqat hozirgi kungina emas, balki kelajak uchun xam tarbiyalanishlari
lozim, ya’ni, odamzod mafkurasi uchun va uning
umumiy burchi uchun tarbiya
olishlari kerak”. Ulug’ matematik, astronom Mirzo Ulug’bek o’z shogirdlariga tez-
tez shunday deb turgan: “Agar Yerdagi voqelikni yaxshi tushunishni istasang,
kelajakni yaxshi rejalashtira ol”. Astronomiya, matematika, fizika, tibbiyot,
geografiya, tarix va lingvistikaga oid ko’plab asar yozgan buyuk mutafakkir Abu
Rayhon al-Beruniy ta’kidlagan: “Aqlli kishi kelajak avlod uchun foyda keltirib, u aql
va idrok bilan hammani mushohada eta olsagina, ruhan qanoat hosil qilgan”.
Vatanimizda faol ijtimoiy -pedagogik tafakkur
rivoj-lanishiga Toshmuhammad
Qori-Niyoziy, Abdulla Avloniy, Munavvar Qori Abdurashidxonovlar katta hissa
qo’shdilar. Ularning asarlarida kelajak kishi siymosini yaratish g’oyasi muammosi
alohida o’rin egallaydiki, unga erishish yo’lida tarbiyaning tegishli tizimi barpo
bo’lishi lozim edi. Mashhur o’zbek pedagogi Abdulla Avloniy o’z asarlarida ko’p
marta o’z diqqatini pedagogikaning vazifalarini tahlil qilishda,
uning tarbiya
haqidagi fan sifatida tarbiyaviy faoliyatning san’at sifatidagi ahamiyatini
yoritishga qaratdi. Abdulla Avloniyning fikricha, «tarbiya san’atlarning oliysidir,
san’at esa hali mavjud bo’lmagan tomon intiladi, uning oldida ijodiyotining
kelajakdagi maqsadi va g’oyaviy siymosi gavdalanadi».
-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza bo‘yicha sudning hal

|
-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza bo‘yicha sudning halBog'liq MSIYtK197-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza bo‘yicha sudning hal
qiluv qarori
Yo‘qolgan sud hal qiluv qarorini yoki ish yuritishni tugatish to‘g‘risidagi ajrimni tiklash
to‘g‘risidagi sud hal qiluv qarorida sud tiklanayotgan sud hujjatining mazmuni sudga taqdim
etilgan va yo‘qolgan ish bo‘yicha sud protsessining barcha ishtirokchilari ishtirokidagi sud majlisida
tekshirilgan qaysi aniq ma’lumotlar asosida aniqlangan deb hisoblashi ko‘rsatiladi.
198-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ariza bo‘yicha ish yuritishni
tugatish
To‘plangan materiallar yo‘qolgan sud ishini yuritishni aniq tiklash uchun yetarli bo‘lmasa, sud
ajrim chiqarib, ish yuritishni tugatadi. Bu holda arizachi umumiy tartibda ariza (shikoyat) taqdim
etishga haqli.
199-modda. Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash bilan bog‘liq sud hujjatlari ustidan
shikoyat qilinishi (protest keltirilishi)
Yo‘qolgan sud ishini yuritishni tiklash to‘g‘risidagi ishlar bo‘yicha sud hujjatlari ustidan
shikoyat qilish (protest keltirish) mumkin.
III BO‘LIM. SUD HUJJATLARINI QAYTA KO‘RISh
26-bob. Apellatsiya instansiyasi sudida ish yuritish
200-modda. Apellatsiya shikoyati berish (protest keltirish) huquqi
Ishda ishtirok etuvchi shaxslar, shuningdek ishda ishtirok etishga jalb qilinmagan, ammo
huquqlari va majburiyatlari to‘g‘risida sud hal qiluv qarori qabul qilgan shaxslar birinchi instansiya
sudining qonuniy kuchga kirmagan hal qiluv qarori ustidan apellatsiya shikoyati berishga, prokuror
esa apellatsiya protesti keltirishga haqli.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Tadbirkorlik subyektlarining huquqlari va
qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil birinchi instansiya sudining qonuniy kuchga
kirmagan hal qiluv qarori ustidan apellatsiya shikoyati berishga haqlidir, bundan tadbirkorlik
faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan nizolar mustasno.
Sudning hal qiluv qarori ustidan to‘liq yoki qisman shikoyat qilinishi (protest keltirilishi)
mumkin.
|
| |
D,
E, A - Ikromjon rahmonov

uchga bo ‘lib olinadi va
Ir
2, la r
Fp 1222
lar
F2
bilan tutashtirilib.
konus yasovchilari hosil qilinadi. Bu yasovchilarning haqiyqiy
uzunliklari aylantirish usulida topiladi.
Z o n tn in g y o y ilm asin i yasash
EFA=E2F2A2
u c h b u rc h a k
chizishdan boshlanadi va Fnugtadan
-modda. Apellatsiya shikoyatlarini (protestlarini) ko‘ruvchi sudlar

tumanlararo ma’muriy
sudlarning hal qiluv qarorlari, shuningdek Qoraqalpog‘iston
Respublikasi ma’muriy
sudining, viloyatlar va Toshkent shahar ma’muriy
sudlarining birinchi
instansiya bo‘yicha qabul qilingan hal qiluv qarorlari ustidan berilganda — Qoraqalpog‘iston
Respublikasi ma’muriy sudi, viloyatlar va Toshkent shahar ma’muriy sudlari tomonidan;
hududiy harbiy sudlarning hal qiluv qarorlari, shuningdek O‘zbekiston
Respublikasi Harbiy
sudining birinchi instansiya bo‘yicha qabul qilingan hal qiluv qarorlari ustidan berilganda —
O‘zbekiston Respublikasi Harbiy sudi tomonidan;
O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining birinchi instansiya bo‘yicha
qabul qilingan hal qiluv
qarorlari ustidan berilganda — O‘zbekiston Respublikasi Oliy sudining Ma’muriy ishlar bo‘yicha
sudlov hay’ati tomonidan ko‘riladi.
202-modda. Apellatsiya shikoyatini (protestini) berish tartibi
Apellatsiya shikoyati (protesti) apellatsiya instansiyasi sudiga yo‘llanadi, biroq hal qiluv qarorini
qabul qilgan sudga beriladi.
Hal qiluv qarorini qabul qilgan sud shikoyat (protest) kelib tushgan kundan e’tiboran besh
kunlik muddatda uni apellatsiya instansiyasi sudiga ish bilan birga yuborishi shart.
203-modda. Apellatsiya shikoyatini (protestini) berish muddati
Agar qonunda boshqa muddat belgilanmagan bo‘lsa, apellatsiya shikoyati (protesti) hal qiluv
qarori qabul qilingan kundan e’tiboran bir oy ichida berilishi mumkin.
Apellatsiya shikoyatini (protestini) berishning o‘tkazib yuborilgan muddati shikoyat (protest)
berayotgan shaxsning iltimosnomasi bo‘yicha apellatsiya instansiyasi sudining sudyasi tomonidan,
agar iltimosnoma hal qiluv qarori qabul qilingan kundan e’tiboran uch oydan kechiktirmay berilgan
va apellatsiya shikoyatini (protestini) berish muddati o‘tkazib yuborilishining
sabablari uzrli deb
topilgan bo‘lsa, tiklanishi mumkin.
Apellatsiya shikoyatini (protestini) berishning o‘tkazib yuborilgan
muddatini tiklash haqida
apellatsiya shikoyatini (protestini) ish yuritishga qabul qilish to‘g‘risidagi ajrimda ko‘rsatiladi.
Apellatsiya shikoyatini (protestini) berish muddatini tiklashni
rad etish haqida apellatsiya
shikoyatini (protestini) qabul qilishni rad etish to‘g‘risidagi ajrimda ko‘rsatiladi.
II BOB. AL VA KHK LARDA FIZIKAFANIDAN LABORATORIYA MASHG’ULOTLARINI O’TKAZISH JARAYONIDAN ANIMATSIYADAN FOYDALANISH

|
II BOB. AL VA KHK LARDA FIZIKAFANIDAN LABORATORIYA MASHG’ULOTLARINI O’TKAZISH JARAYONIDAN ANIMATSIYADAN FOYDALANISH
|
bet | 8/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasiII BOB. AL VA KHK LARDA FIZIKAFANIDAN LABORATORIYA MASHG’ULOTLARINI O’TKAZISH JARAYONIDAN ANIMATSIYADAN FOYDALANISH.
2.1. AL va KHK larda laboratoriya mashg’ulotlarining o’tkazish metodikasi va texnikasi.
Bo’lg’usi fizika o’qituvchisining metodik tayyorgarlik darajasi, laboratoriya mashg’ulotlarini o’tkazishda, ularda namayon bo’ladigan eksperimental malaka va ko’nikmalarga bevosita bog’liq. Talabalarning fizik eksperimentdan amaliy tayyorgarligi, oliyo’quv yurtida o’qish davrida shakllanadi. Bo’lg’usi o’qituvchilarning bilim va malakalari asta-sekin shakllanib, fizika kursining barcha bo’limlari bo’yicha namoyish eksperimentlarni ko’rsatish va tanlashda; umumiy fizika va maxsus kurslarada o’tkaziladigan praktikumlarda;AL va KHK laboratoriya mashg’ulotlarida ular mustahkamlanadi va to’la qonli shakllanadi.
AL va KHK fizik praktikumning metodikasi va texnikasi bo’yicha darsning maqsadi, talabalarda eksperimental-laboratoriya ishlarni o’tkazishga kerakli malaka va ko’nikmalarni ishlab chiqish va shakllantirish hisoblanadi. Ular quyidagicha amalga oshiriladi:
fizika kursining barcha bo’limlari bo’yicha namoyish eksperimentlarni tanlash va ko’rsatish orqali;
umumiy fizika praktikumida va maxsus kurslar bo’yicha labaratoriya mashg’ulotlarni o’tkazishda;
AL va KHK lar labaratoriya mashg’ulotlarida mustahkamlanadi va to’laqonli shakllantiriladi;
asosiy fizik kattaliklarni o’lchashda zamonaviy laboratoriya metodlaridan foydalanish;
fizika darslarida qo’llaniluvchi fizik asboblarning tuzilishi va qo’llanilishini yaxshi bilish;
kuzatish tufayli olingan natijalarni ishlab chiqishni, o’lchash va hisoblashning aniqlik darajasini baholay bilishi zarur.
Talabalarning fizika fanini o’qitishdagi eksperimental tayyorgarligini sifatli bo’lishi, fizika fanini o’qitish metodikasi xonasining jihozlanishiga ko’p jihatdan bog’liq bo’lib, ular quyidagi shartlarni qanoatlantirishi kerak:
|
| |
XOTIMA................................................................................................................59

|
XOTIMA................................................................................................................59
|
bet | 2/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasiXOTIMA................................................................................................................59
ADABIYOTLAR………………………………………………………........…...61
KIRISH
Vatanimiz kelajagi, xalqimizning ertangi kuni,
mamlakatimizning jahon hamjiyatidagi obro`
e’tibori avvalombor farzanlarimizning unib
o`sib,ulg`alibqanday inson bo`lib hayotga kirib
borishiga bog`liqdir. Biz bunday o`tkirhaqiqatni
hech qachon unutmasligimiz kerak.
I.A.Karimov.
Har bir jamiyatning kelajagi uning hayotiy zarurati va ajralmas qismi bo`lgan ta`lim tizimining qay darajada rivojlangani bilan belgilanadi. Mamlakatimiz rivojlanishining muhim sharti zamonaviy iqtisodiyot, fan, madaniyat, texnika, texnilogiya rivoji asosida kadrlar tayyorlashning takomillashgan tizimining amal qilishiga erishishdir.
Ta`lim - bu chuqur, har taraflama asosli ta`lim-tarbiya berish, mutaxassis kadrlar tayyorlashning turli shakl, usul, vosita, uslub va yo`nalishlarining mukammal uyg`unligidan iboratdir.
Ta`limning barcha bosqichlariga oid umumiy pedagogik va didaktik talab talabaning dasturiy bilim, tasavvur va ko`nikmalari asosida mustaqil ishlash samaradorligini takomillashtirish, ilmiy fikrlashga, o`quv faniga qiziqishini kuchaytirish, kasbiy bilimlarini chuqurlashtirish, nazariy va amaliy mashg`ulot mobaynida ularning faolligini oshirishdan iboratdir.
Ta`limning bugungi vazifasi o`quvchilarni kun sayin oshib borayotgan axborot-ta`lim muhiti sharoitida mustaqil ravishda faoliyat ko`rsata olishga, axborot oqimidan oqilona foydalanishga o`rgatishdan iboratdir. Buning uchun ularga uzluksiz ravishda mustaqil ishlash imkoniyati va sharoitini yaratib berish zarur.
O`zbekiston Respublikasi demokratik, huquqiy va fuqarolik jamiyatini qurish yo`lidan borayotgan bir paytda ta`lim sohasida amalga oshirilayotgan islohotlarning bosh maqsadi va harakatga keltiruvchi kuchi har tomonlama rivojlangan barkamol insonni tarbiyalashdir.
Hozirgi vaqtda kompyuterli o`qitish usullarining ta`lim-tarbiya jarayoni uchun bir qator afzalliklari mavjudligini bilamiz. Jumladan, o`quvchilarda bilim va malakalarni shakllantirishning oson amalga oshishi; individual (yakka tartibda) faoliyatni rivojlantirish; darsning ko`rgazmalili bo`lishi uning sifat ko`rsatkichini kuchaytiriladi; ta`limning muammoli vaziyatlarida o`quvchi-o`qituvchi hamkorligi yo`lga qo`yiladi; internet materiallari bilan qurollanish imkoniyati yaratiladi; o`quvchilarni kompyuterlashgan test topshiriqlari asosida baholash va o`z-o`zini nazorat qilishga o`rgatish yo`lga qo`yiladi; kompyuter bilan muloqot didaktik o`yin xarakterini oladi va bu bilan o`quvchilarda o`quv faoliyatiga motivatsiya kuchayadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
XOTIMA................................................................................................................59
|
Bitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi

|
Bitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi
|
bet | 3/16 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #139623 |
Bog'liq «Fizika – matematika» fakul’teti «Fizika» kafedrasiBitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi.Davr talabiga javob beradigan, mustaqil fikrlash qobiliyatiga ega ijodkor, raqobatbardosh yoshlarni tarbiyalash, ularni hayotga ishlab-chiqarish sohalariga tayyorlash ta’lim tizimining bosh vazifasi bo’lib qoladi.
Ta’limni ilmiy jihatdan to’g’ri tashkil etish belgilangan vazifasini hal qilishga ko’maklashadi. Hozirgi rivojlanish bosqichida akademik litsey , kasb-hunar kollejlarida yangi zamonaviy pedagogik texnalogiyalarni o’zlashtirishga e’tibor yanada kuchaytirildi. Dars mashg’ulotlarni sifatini yaxshilash, uni jahon andozalari darajasiga yetkazish asosiy maqsadlardan biriga aylandi.
AL va KHK larida talabalarga dasr berishda ularni fanga bo’lgan qiziqishlarini ortirish, ularga chuqur va puxta bilim berish borasida turli xil noananaviy uslublardan foydalangan holda dars o’tish muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kun dolzarb vazifalaridan biriga aylangan.
Yangi usullarni ta’lim jarayoniga joriy etish va bunda kompyuter vositalari yordamida labaratoriya mashg’ulotlarida animatsion manbalardan foydalanib fizika darslarini o’tish, fizikaviy hodisalar mazmun mohiyatini to’liq ochib berish, talaba o’quvchilarda fizikaviy hodisalarining qay tarzda namoyon bo’lishi haqida aniq tasavvur hosil bo’ladi va ularning fanga bo’lgan qiziqishini yanada oshiradi,taffakkurini rivojlantiradi.
Bitiruv malakaviy ishida tadqiqot ob’yektiva predmeti. Fizka fani laboratoriya mashg’ulotlarida animatsion manbalardan foydalangan holda o’qitish mobaynida kompyuter dasturlarini o’rgatish va qo’llash. Kompyuter va zamonaviy animatsion dasturlardan foydalanish.
Bitiruv malakaviy ishlarining asosiy maqsadi va vasifalari.Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida fizka laboratoriya mashg’ulotlarini animatsion manbalardan foydalnib o’qitish orqali ta’lim samaradorligini oshirish.
Tadqiqot metodlari.Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida fizikadan laboratoriya ishlarini bajarishda kompyuter texnologiyalardan foydalanib animatsion darslarni o'tish, o'rganish va tahlil qilish.
Bitiruv malakaviy ishidan olingan natijalarning ilmiy yangiligi va amaliy ahamiyati: Akademik litsey va kasb-hunar kollejlarida fizika darslarida laboratoriya mashg'ulotlarida animatsion manbalardan foydalanib, zamonaviy pedagogik texnologiyalarga asoslangan holda, ma'ruza va amaliy mashg'ulotlarni interfaol usullar bilan talabalarga tushuntirish mustaqil ravishda laboratoriya ishlarini bajarish, iqtidorli talabarni shu mavzular bo'yicha oliy o'quv yurtlariga tayyorlash ishlarini olib borishda dars samaradorligini oshirishdan iborat. Bu usullarni laboratoriya mashg'ulotlarida qo'llash hamda bu yo'nalishda o'quvchilarga qo'yilgan talablar haqida fikr mulohazalar va natijalar ilmiy asoslab berilgan.
|
| |
Diskli tormoz mexanizmini loyihalash

b)
12.4-rasm.
Diskli tormoz mexanizmining konstruksiyasi:
a-qo‘ zg‘almas skobali;
b -
qo‘ zg‘ aluvchi skobali; v - skobalarni
o‘ matilish sxemalari;
1 -
tormoz diski;
2
-
skoba;
3
- tormoz
kolodkalari;
4
- kolodka barmog‘ i;
5
—
ulanish trubkasi;
6 -
rezinali
halqa; 7 - porshenlar.
1) Diskli tormoz mexanizmi hosil qilishi kerak bo‘ lgan tormoz
momentini anialash. О‘qqa tushayotgan yuklanish g‘ ildiraklarga teng
taqsimlanadi deb hisoblasak, u holda g‘ ildirakdagi maksimal tormoz
momenti quyidagicha aniqlanadi:
- oldingi o‘qdagi g‘ ildirak uchun:
XIL3.1. Tormoz mexanizmlarini loyihalash

-
agar aniqlangan kuchlanishlar me’yordan yuqori bo‘ lsa, ularning
miqdoriga moslab detallaming o‘ Ichamlari va materiallari qayta
tanlanadi, tormoz mexanizmining printsipial sxemasi masshtabda
chiziladi va xulosa qilinadi.
3-jadval
№
Parametrlar
0 ‘ lchov
birligi
1
Tormoz mexanizmi hosil qilishi kerak bo'lgan tormoz
momenti
2
Tormoz kolodkalariga ta’ sir etuvchi yuritma kuch
3 Tormoz kolodkalari qoplamalaridagi solishtirma kuch
4
Tormoz mexanizmining solishtirma ishqalanish ishi
5
Avtomobil bir marta tormozlanishda tormoz mexanizmi
asosiy detallarining qizishi
6 Tormoz mexanizmidagi yuklanishlar
7
Tormoz mexanizmi asosiy detallarining kuchlanishi (disk,
baraban, kolodkalar, friksion qoplama, qaytamvchi
prujina)
XII.3.1.1.
a
- oldingi o‘ qdan og‘ irlik markazigacha bo‘ lgan masofa; 
b

Z/ -
Gi •тт1
Z2= G2'ntT2
bu yerda: G, - tinch turgan avtomobilning oldingi o‘qidagi yuklanish;
G2 - tinch turgan avtomobilning orqa o‘ qidagi yuklanish;
G ‘ ildirak va yo‘ l orasidagi ilashishi bo‘yicha hosil qilish mumkin
bo‘ lgan maksimal tormoz kuchi va tormoz momentining qiymati
quyidagicha aniqlanadi:
- oldingi o‘ quchun:
Pn
M n9 =
ptw
'
h\
- orqa o‘ q uchun:
PT2v
= Z2 • pmax;
M T2p= PTlv ■ r
k;
bu yerda: /; - g ‘ ildirakning g ‘ ildirash radiusi;
XII.3. Torm oz mexanizmlari
Tormoz mexanizmlari g ‘ ildiraklarning aylanishiga qarshilik kuchi-
ni hosil qilish uchun xizmat qiladi. Tormoz mexanizmlari diskli,
barabanli, servo-tormozli va lentali bo‘ lishi mumkin. Tormoz mexa-
nizmlarining oxirgi ikki turi zamonaviy avtomobillarda ishlatilmaydi.
Tormoz boshqarmasi o‘z vazifasini samarali va ishonchli bajarishi
uchun unga quyidagi talablar qo‘ yiladi:
- tormoz mexanizmlarining samaradorlik koeffitsiyenti iloji
boricha yuqori boMishi kerak;
- tormoz mexanizmlari barqaror ishlashi kerak;
- tormoz mexanizmlari muvozanatlashgan boMishi kerak;
- tormoz mexanizmlari reversiv bo‘ lishi kerak.
M T
= ^ ; 
w 
2
- orqa o ‘qdagi g‘ ildirak uchun:
M

P '
=
P ’ = P
bo‘ lgani uchun
2
ji
V
bu yerda:
p
',
p
"
-
kolodkalarga ta’sir etuvchi yuritma kuchi;
M
- ishqalanish koeffitsienti;
(M
=0,35 - 0,45)
rt
- tormoz diskining o‘ rtacha radiusi.
3) Diskli tormoz mexanizmi koiodka qoplamalaridagi solishtirma
kuchni aniqlash.
Нкоп
V ZT
коп
bu yerda: G„ - avtomobilning og‘ irligi;
I
barcha kolodkalar qoplamasi yuzasining yig‘ indisi.
yengil avtomobillar uchun
ркт
= 10....20— -
CM
H
YUk avtomobillari va avtobuslar uchun
p ^ =
2 0 ...40— -
C M "
4 )
Diskli tormoz mexanizmining solishtirma ishqalanish ishini
aniqlash:
Q —
< Гл 1
40
2
- L F K - [Яо]
bu yerda:
м. -
avtomobilning to‘ la massasi, [kg]
v . -
avtomobilning maksimal tezligi, [m/s]
I
FK
-barcha tormoz mexanizm friksion qoplamalari yuzalari-
ningyig‘ indisi, [sm2]
[„] - solishtirma ishqalanish kuchining ruxsat etilgan qiymati,
(yengil avtomobillar uchun - 1...2
; yUk avtomobillari
C M '
uchun-0,6...0,8
a=(0,8...2)m - Ikromjon rahmonov

o l i n g . G l i l d i r a k n i n g c h i z m a s i s i l i n d r i k t i s h li g ‘i l d i r a k k a b i c h i z i l a d i
( 1 8 . 3 0 - c h i z m a ,
c).
24.
S h p i l k a l i b i r i k m a l a r q a n d a y v a z i v a t l a r d a q o d l a n i l a d i ?
a . M i s o l l a r k e l t i r i n g .
b . R e y k a li i l a s h m a n i n g c h i z m a s i n i b a ja r in g . R e y k a li tis h li g ‘i ld ir a k
s i l i n d r i k t i s h l i g h l d i r a k k a b i c h i z i l a d i , m o d u l
m—
5 m m , t i s h l a r
s o n i z = 2 0 . Q o l g a n p a r a m e t r l a r i :
L=(z~0,5)Pn, s—0,5n-m, B < b
(b
—s i l i n d r i k t i s h l i g ‘i l d i r a k e n i ) ,
H >
2 //, q a l i n l i g i
Bitiruv malakaviy amaliyoti hisoboti

Bitiruv malakaviy amaliyoti hisoboti
Download
215,71 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
14.05.2024
Hajmi
215,71 Kb.
#232643
Download
215,71 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bitiruv malakaviy amaliyoti hisoboti
Download
215,71 Kb.
Matnni ko'rish
IX.3. Differensialdagi yuklanishlar

Egilishdagi kuchlanish GOST 21354-87 bo‘yicha aniqlanadi.
Tishlaming yeyilishi hisobga olinmaydi. Satellit va yarimo‘q shester-
nyalari 18XGT, 25XGM, 20XN2M kabi po‘latlardan tayyorlanadi.
[ o j =500...800 MPa.
Krestovina shipida (18XGT, 20XNZA) quyidagi kuchlanishlar hosil
bo‘ladi:
ezilishdagi kuchlanish:
ffcm =
P(dl\)>
Km] =50...60 MPa;
qirqilishdagi kuchlanish:
xcp = 4Pc/(ftd2),
[тср] = 100... 120 MPa;
Differensial korpusida
ezilishdagi kuchlanish
quyidagicha
hisoblanadi:
ffcm = R d/^
2
,
l>cm] =50...60 MPa.
bu yerda: RD - aylanma kuch; RD = М ^м к р ^ о р /^ П з)
Satellit yon tarafming differensial korpusiga bosimi ezilishdagi
kuchlanish orqali topiladi:
"cm =
VJF,
["cm]
=10...20 MPa,
bu yerda:
Pxc
—
tg&wSin&s
Oy,
-
ilashish burchagi;
5s - sattelit konusi burchagining yarmi.
IX.4. Yarim o‘q!ardagi yuklanishlar
Yarim yuksizlantirilgan yarim o ‘qlar egilish
va buralishga uch xil
rejim uchun hisoblanadi:
1)
avtomobil to‘g‘ri chiziqli harakatlanganda yarim o‘qning vertikal
va gorizontal tekisliklardagi umumiy egiluvchi
moment quyidagicha
aniqlanadi:
м .
=
+ptj ;
yarim o‘qning buralishdagi momenti:
Mv =
PT ■
r
t ;
yarim o‘qning murakkab kuchlanishi: г =
+
^ ' r
9 .1-rasm - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

avtomobillarda yoki uch o‘qli avtomobillarning teng yuklangan orqa
ko‘priklari orasida o‘rnatiladi. Nosimmetrik differensiallar o‘qlararo
momentni taqsimlanishi teng bo‘lmagan hollarda ishlatiladi. 0 ‘qlararo
differensial sifatida konussimon yoki planetar turdagi silindrsimon
differensiallar qoMlaniladi.
Bortlararo differensial o ‘tag‘on avtomobillarda ishlatiladi. Bu
turdagi differensiallar avtomobilning bortlarida joylashgan transmis-
siyada ishlatiladi va burovchi momentni bortlararo teng taqsimlaydi.
Bundan tashqari bunday transmissiyalarda, ayrim hollarda o‘qlararo
differensial ham o ‘rnatiladi.
Differensiallami majburiy blokirovkalash avtomobilning o ‘tag‘on-
ligini oshirish maqsadida ishlatiladi. Ba’zi bir konstruksiyalarda faqat
o ‘qlararo differensial blokirovkalanadi, ayrim hollarda esa o ‘qlararo
differensial ham g‘ildiraklararo differensial ham blokirovkalanadi.
Majburiy blokirovkalashni odatda haydovchi o'tirgan joyidan elektro-
pnevmatik yuritma orqali boshqaradi.
O 'zi blokirovkalanuvchi g'ildiraklararo va o‘qlararo differensiallar
o‘tag‘onlikni oshirish maqsadida yengil, yuk va maxsus avtomobillarda
o‘rnatiladi. Samaradorligi past bo‘lgani uchun o‘zi blokirovkalanadigan
impulslanuvchi differensiallar kam tarqalgan. Birmuncha keng tarqal-
gani erkin yo‘lga ega bo‘lgan o‘zi blokirovkalanuvchi differensiallar.
Xususan boshqa turdagi differensiallar bilan bir qatorda sakkiz g‘ildi-
rakli avtomobillarda ishlatilgan.
Har xil konstruksiyali yuqori ishqalanishda ishlaydigan diffe
rensiallar keng tarqalgan. Ular yuk avtomobillarida o‘matilgan. Yuqori
ishqalanishda ishlaydigan differensiallarning ba’zi konstruksiyalari katta
sinfdagi yengil avtomobillarda ishlatilgan.
X.OSM A - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

3
So‘ndiruvchi qismning turi va oMchamlari
4
Osma asosiy detallarining materiallari (prujina, ressora,
torsion, yuqori va pastki richaglar,bo‘ylama va
ko‘ndalang tortqilar)
Osmaning loyiha hisobi uchun zarur boigan barcha parametrlar
ma’lum bo‘lgach, osmadagi yuklanishlar va ular asosida osma asosiy
detallarining kuchlanishlari (3-jadval) aniqlanadi hamda ruxsat etilgan
kuchlanishlar bilan solishtiriladi.
-ag ar aniqlangan kuchlanishlar me’yorda boMsa, osmaning
prinsipial sxemasi masshtabda chiziladi va xuiosa qiiinadi.
-
agar aniqlangan kuchlanishlar me’yordan yuqori boisa, ulaming
miqdoriga moslab detallarning oMchamlari va materiallari qayta tanlana-
di, osmaning prinsipial sxemasi masshtabda chiziladi va xuiosa qiiinadi.
3-jadval
№
Parametrlar
OMchov
birligi
1 Osma elementlaridagi yuklanishlar
2
Osma asosiy detallarining kuchlanishi (prujina, ressora,
torsion, yuqori va pastki richaglar,bo‘ylama va
ko‘ndalang tortqilar)
3
Yo‘naltiruvchi qismni joyilashtirish sxemasi
4
Osmaning prinsipial sxemasi
X.3. Osmadagi yuklanishlarni aniqlash
Nomustaqil osma. Yuklanish g‘ildirakka ta’sir etayotgan reaktsiya
R:
ga va ressoralanmagan massa Gn mga bogMiq:
R r
=
R? - 0,5 Gn m
Elastik elementning ezilishi g‘ildirakning kuzovga nisbatan
siljishiga teng
f = / k.
Mustaqil osma. Osmaning sxemasiga qarab, elastik elementga ta’sir
etayotgan yuklanish o‘zgaradi.
Bir richagli osmada
elastik elementga ta’sir etayotgan yuklanish
P
9.4-rasm - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

G
- 85 GPa
- siljish moduli.
Buralish burchagi yarim o‘qning lm uzunligiga 0 = 9...i5"ga teng.
Yarim o‘qlar asosan 30XGS, 40XMA, 40X, 40XNMA kabi legirlangan
po‘latlardan tayyorlanadi.
Ruxsat etilgan kuchlanishlar: egilishdagi kuchlanish:
[o-] = 600...800M7a
buralishdagi kuchlanish: [г]=500...б0<шяа
Nazorat savollari
1. Differensialga qanday talablar qo‘yiladi?
2. Differensial qaysi ko‘rsatkichlari bo‘yicha tasniflanadi?
3. Differensialning qo‘llanilishi.
4. Differensialni loyihalashda qaysi parametrlar berilgan bo‘lishi
kerak?
5. Differensialni loyihalashda qaysi parametrlar tanlab olinadi? •
6. Differensialni loyihalashda qaysi parametrlar hisoblab topiladi?
7. Satellitga ta’sir etayotgan aylanma kuch qanday aniqlanadi?
8. Krestovina shipida qanaqa kuchlanishlar hosil bo‘ladi?
9. Differensial korpusida ezilishdagi kuchlanish qanday aniqlanadi?
10. Yarim o‘qlarga qanday talablar qo‘yiladi?
11. Yarim o‘qlar qaysi ko‘rsatkichlari bo‘yicha tasniflanadi?
12. Yarim o‘qlarning qo‘llanilishi.
13. Yarim
0
‘qlarni loyihalashda qaysi parametrlar berilgan bo'lishi
kerak?
14. Yarim o‘qlarni loyihalashda qaysi parametrlar tanlab olinadi?
15. Yarim o‘qlarni loyihalashda qaysi parametrlar hisoblab topi
ladi?
16. Yarim o ‘qlar egilish va buralishga qaysi rejimlar uchun hisob
lanadi?
17. Avtomobil to‘g‘ri chiziqli harakatlanganda yarim o‘qning
umumiy egiluvchi momenti qanday aniqlanadi?
18. Avtomobil sirpanganda yarim o‘qning egiluvchi momenti
qanday aniqlanadi?
19. Avtomobil dinamik yuklalanganda yarim o ‘qning egiluvchi
momenti qanday aniqlanadi?
= Pxi-
Gipoidli asosiy uzatmadagi kuchlar

IX. DIFFERENSIAL VA YARIM 0 ‘QLAR
IX .l. Differensial va yarim o‘qlarning vazifasi, talablar, tasnifi,
qo‘llanilishi
Avtomobil nafaqat to‘g‘ri yo‘llarda balki burilishlarda ham
harakatlanadi Avtomobil burilayotganda uningyetakchi g‘ildiraklari har-
xil radius bo‘yicha harakatlanadi. Agar bu g‘ildiraklar bir xil burchak
tezlik bilan aylansa, burilish paytida ular shataksirab, ilashish kuchi
kamayadi. Shuningdek, g'ildiraklaming shataksirashi shinalarning
tezyeyilishiga olib keladi. Shuning uchun burilish paytidayetakchi
g‘ildiraklarni xar-xil burchak tezlik bilan aylantirish zarurati paydo
bo‘Iadi. Bu vazifani g'ildiraklararo differensial bajaradi. Shuningdek,
o‘tag‘on avtomobillarda ko‘priklarga tushayotgan og‘irlik kuchlaridan
to'liq foydalanish uchun ko‘priklarga uzatilayotgan burovchi moment
og‘irlik kuchlariga mos bo‘lishi kerak. Bu vazifani o‘qlararo differensial
bajaradi.
Differensial o‘ziga uzatilayotgan burovchi momentniyetakchi
g ‘ildiraklarga yokiyetakchi ko‘priklarga bo‘lib berish va yetaklanuvchi
vallarni xar-xil burchak tezlikda aylantirish uchun xizmat qiladi.
Differensial o ‘z vazifasini samarali va ishonchli bajarishi uchun
unga quyidagi talablar qo‘yiladi:
- burovchi momentni g'ildiraklarga yoki ko‘priklarga shunday
bo‘lib berishi kerakki, avtomobilning turg‘unligi va boshqariluvchanligi
ta’minlansin;
- umumiy talablar.
Differensial quyidagi ko‘rsatkichlari bo‘yicha tasniflanadi:
4)
joylashuvi bo ‘yicha:
- g‘ildiraklararo differensial;
- o ‘qlararo differensial;
- bortlararo differensial.
2)
yetaklanuvchi vallardagi burovchi momentning nisbati
bo ‘yicha:
- o ‘zgarmas nisbatda (simmetrik, nosimmetrik);
- o‘zgaruvchan nisbatda (majburiy blokirovkalanuvchi, o‘z-o‘zidim
blokirovkalanuvchi)
Csp1312-Individual loyiha 1 uchun talablar

Csp1312-Individual loyiha 1 uchun talablar
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
26.05.2024
Hajmi
0,77 Mb.
#254106
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Csp1312-Individual loyiha 1 uchun talablar
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
(tg a k ■ sin Sk - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

\
f
t
0 ‘q
bo‘ylab
yo‘na!gan
kuchlarni
muvozanatlash
uchun
jlilindrsimon shesternya tishining qiyalik
burchagi quyidagi shartni
jqanoatlashtirishi kerak:
[
lsPn= -
----- % —77— ((ga,-sm^+sin^t cos
[
Г ^ -cos
pk-UXn
Avtomobil orqa tarafga harakatlanganda o‘q bo‘ylab yo‘nalgan
kuchlar qo‘shiladi, shuning uchun podshipnik
va qotiruvchi detallarni
tanlaganda buni hisobga olish kerak.
Airatilean ao ‘shaloq asosiy uzatma. Bu uzatmada kichik uzatishlar
sonli konussimon yoki gipoid uzatma
qju
=2. 3)
markaziy reduktorda va
ikkita reduktor g‘ildiraklarda joylashtiriladi. Bu uzatmalar to‘la massasi
14 t.dan ortiq yuk avtomobillarida va o‘tag‘on
avtomobillarda
ishlatiladi.
Ajratilgan qo'shaloq
asosiy uzatma sxemalari - Transport vositalarini loyihalash va hisoblash

VIII.2. Asosiy uzatmadagi yuklanishlarni aniqlash
Asosiy uzatmaning tishli g‘ildirak
tishlariga, val va podship
niklarga ta’sir etuvchi yuklanish manbai bo‘lib
ilashmadagi kuchlar
hisoblanadi. Ularni aniqlash uchun quyidagi sxemadan foydalanamiz:
Sxemada shesternya tishlariga ta’sir etayotgan
normal kuchni hosil
qiluvchi kuchlar ko‘rsatilgan:
R\ - aylana bo‘ylab yo‘nalgan kuch;
RlX -
o ‘q bo‘ylab yo‘nalgan kuch; P R1- radius bo‘ylab yo‘nalgan kuch (1 va 2
indekslar shesternya va g'ildirakka tegishli).
Konussimon asosiy uzatmadagi kuchlar
Shesternya.
Aylana bo‘ylab yo'nalgan kuch:
P1 Mkma\^TR;/''o'
bu yerda:
r0 - o ‘rtacha radius, r0 = rn0,5Z sin5;
rn - boshlang‘ich konus asosining radiusi;
/ -
shesternyaning eni;
S
- boshlang‘ich konus burchagining yarmi..
0 ‘q bo‘ylab yo‘nalgan kuch:
Px.)
~(Pj/cosP) (tgOwSinSiT sinPcos5[)3
bu yerda: « - » - aylanish va spiral bir tarafga yo‘nalgan bo‘lsa;
« + » - har tarafga yo‘na!gan bo‘lsa..
Radius bo'ylab yo‘nalgan kuch:
P
ri^CPj/cosJ3) (tgaM
,cos5] ± sinPsin«5,),
bu yerda: « - » - aylanish va spiral bir tarafga yo‘nalgan bo‘lsa;
« + » - har tarafga yo‘nalgan bo‘Isa..
92
T is h lig ‘ildirak.
Aylana bo‘ylab yo‘nalgan kuch: R2 = R[.
0 ‘q bo‘ylab yo‘nalgan kuch: Rx2 = R
ri
.
Radius bo‘ylab yo‘nalgan kuch: Pr
Xulosalar - Bitiruv malakaviy amaliyoti hisoboti

Xulosalar
Xulosa qilib aytganda, bitiruv malakaviy amaliyoti bitiruvchi talabalarga
kelajakda muhim ahamiyat kasb etadigan boshlang’ich hamda muhim roʻl oʻynay
oladigan alohida imkoniyatlar hamda koʻnikmalar taqdim etadigan Oliy oʻquv
yurtlarining talabalarga yoʻnaltirilgan alohida ahamiyat kasb etadigan dastur
hisoblanadi deb takidlaydigan boʻlsak mubolag’a boʻlmaydi. Ushbu fikrni qoʻllab
quvvatlagan holda keltiradigan boʻlsam men zarur amaliy tajribani egallashim va
kelajakdagi kasb uchun asosiy bilim va koʻnikmalarni egallashimga manaviy hamda
ruhiy dalda bergan ushbu amaliyot sal kam ikki yarim oy davom etdi va oʻzining
bazi qiyinchiliklarni hamda insonni oʻz ustida ishlashga majburladi. Ammo kutilgan
natijalarga qadamba qadam erisha boshlaganimda oʻzimga boʻlgan ishonch tuyg’usu
hamda individual shaxs sifatida shakllanib borishimga asos boʻldi. Ushbu bitiruv
malakaviy amaliyot nazariy koʻnikmalarimni amalda qoʻllash uslubi hamda
metodlarini oʻrgatdi va kelajakda ish jarayoni qanday tartibda tashkil etilishi va
rahbar bilan oʻzaro munosabatlarda psixaogik va ilmiy bilimlarimni oshira oldim.
Ushbu amaliyot davomida Adliya bo’limlariga kelib tushadigan hujjatlar bilan
ishlash jarayonida aloxida e’tibor qaratilishi kerak bo’lgan jihatlarini, taraflarning
kelishuviga ko’ra mehnat shartnomasini bekor qilish kelishuvi, DMTTdan
yuboriladigan tarbiyalanuvchilarni tarbiyalanuvchilar safiga qabul qilish
shartnomalarini, davlat tashkilotlari hamda hozim o’rtasida tuziladigan ichki hamda
tashqi o’rindoshlik mehnat shartnomalari, maxsulot yetkazib berish, pullik xizmat
ko’rsatish shartnomalari muvofiqligini va bu yuzasidan taqdim e’tiladigan tegishli
xulosalar tuzilishi tartibini o’rgandim.
|
Intellektual tizimlar haqida umumiy ma'lumot

1.2. Intellektual tizimlar haqida umumiy ma'lumot Intellekt – bu maqsadga erishishda zarur bo'ladigan faktlar va metodlar
to'plamidan iborat. Maqsadga erishish – bu faktlarga zaruriy qoidalarni qo'llashdan
iborat.
Sun'iy intellekt tizimi rivojlanishining quyidagi bosqichlarini ko'rib
chiqishimiz mumkin:
1.
XX asrning 70 yillari masalalarni echish metodlarini izlash va ularni
universal dasturlarni qurishda foydalanish bilan xarakterlanadi.
2.
XX asrning 80 yillari axborotlarni tasavvur qilishning umumiy
metodlarini izlashga va ularni maxsus dasturlarga qo'llash usullarini qidirish bilan
xarakterlanadi.
3.
XX asrning 90 yillari bir qancha fan sohalari bo'yicha maxsus
dasturlarni yaratish uchun katta xajmli yuqori sifatli maxsus bilimlarni qo'llanishi
bilan xarakterlanadi.
XX asrning 90-yillari boshlarida butunlay yangi konsepsiya qabul qilindi.
Intellektual dasturni tuzish uchun, izlanish fan sohasining yuqori sifatli maxsus
bilimlari bilan ta'minlash kerak. Shuning uchun loyixalashtirilayotgan Sun'iy
intellekt tizimi yuqori bosqisdagi bilimlari bazasiga ega bo'lishi kerak. Hozirgi
vaqtda eng ko'p tarqalgan konsepsiya bu ekspert tizimlarini loyixalashtirishdir.
Ta'rif. Ma'lum fan sohasidagi Sun'iy intellekt tizimi ekspert deb ataladi.
Ekspert Tizimlarini– bu aniq fan sohasidagi mutaxassislarning bilimlari to'plovchi
va kam ixtisoslashgan foydalanuvchilarga konsulьtasiya uchun empirik tajribasini
tirajlashtirvchi (nusxasi yozish) murakkab dasturlar kompleksi [7].
Ularning asosiy xususiyatlari:
1.
Ekspert Tizimlari masalani echish uchun yuqori sifatli tajriba va bilimni
qabul qiladi;
Ekspert tizimlari asosliligini qarab chiqamiz, inson tafakkurini va Sun’iy
intellekt tizimini solishtirish 1.1- jadvalda keltirilgan
11
1.1-
jadval. Ekspert tizimlari asosliligini qarab chiqamiz, inson tafakkurini
va Sun’iy intellekt tizimini solishtirish