Soyuducu suyun xlor və mis kuporosu ilə emalı

Soyuducu suyun xlor və mis kuporosu ilə emalı
Xlor,
yaxud mis kuporosunun təyinatı
|
Soyuducu suyun emalı
|
Əlavə göstəricilər
|
|
|
Xlor
|
Mis kuporosu (mis ionuna görə)
|
|
|
|
Doza,
mq/l
|
Hər dövrdə xlorlamanın davam etmə müddəti, dəq,saat
|
Dövrilik
|
Doza,
mq/l
|
Hər dövrdə mis kuporosu ilə emalın davam etmə müddəti
|
Dövrilik
|
|
Suyun su anbarı (nohur) – soyuducularda çiçəklənməsi ilə mübarizə
|
-
|
-
|
-
|
0,1-0,5, su anbarında su-yun yuxarı layının 1-1,5 mhünd ürlüyündə,yaxud nohurdakı bütün su həcminə hesabla
|
İstismar dövründə təcrübə ilə təyin edilir
|
-
|
Mis ionlarını satış məhsuluna çevirmək üçün doza
4-ə vurul-malıdır
|
Boru kəmərləri və istilik-mübadilə aparatlarının bakterial bioloji təbəqə ilə örtülməsinin qarşısının alınması
|
-
|
40-60 dəq
|
Sutkada 2-6 dəfə
|
-
|
-
|
-
|
Xlorun do-zası ən uzaq-da yerləşən istilik-müba-dilə aparat-larından sonra dövri suda 30-40dəq-ə ərzin-də 1mq/lfəal qalıq xlorun olmasını təmin etmə-lidir
|
Suvarılan istilik-mübadilə aparatları, səpələyicili hovuzlar və qradirniyaların su yosunları ilə örtülməsinə qarşı mübarizə
|
-
|
-
|
-
|
1-2
|
1 st
|
Ayda
3-4 dəfə
|
-
|
Suvarılan istilik-mübadilə aparatları, səpələyicili hovuzlar və qradirniyaların mikroorqanizmlər və su yosunları ilə örtülməsinə qarşı mübarizə
|
7 - 10
|
1 st
|
Ayda
3-4 dəfə
|
1-2
|
1 st
|
Ayda
3-4 dəfə
|
-
|
Q e y d. Balıqçılıq üçün istifadə edilən su anbarı-soyuducuların (nohurların) suyunun mis kuporosu ilə emalına yol verilmir. Balıqçılıq əhəmiyyətli sututarlara tullantısı, həmçinin suvarılan istilik-mübadilə aparatları, səpələyicili hovuzları və qradirniyaları olan dövri su təchizatı sistemlərində, tullanan suda sututarlar üçün yol verilən miqdarda mis ionları olarsa mis kuporosundan istifadəyə yol verilir.
|
|
Əlavə 12
(tövsiyə edilən)
Karbonat və sulfat çöküntülərinin yaranmasının qarşısını almaq üçün
soyuducu suyun emal rejimlərinin hesablanması
1. Su turşularla emal edildikdə qidalandırıcı suya daxil ediləcək turşunun dozası (1) düsturu ilə hesablanmalıdır.
burada et - turşunun ekvivalent çəkisi olub sulfat turşusu üçün-49 mq/mq-ekv; xlorid turşusu üçün-36,5 mq/mq-ekv qəbul edilir;
Qq - qidalandırıcı suyun qələviliyi, mq-ekv/l;
Qd-turşu ilə emal edildikdə dövri sistemdə olan suyun dayanıqlı qələviliyi, mq-ekv/l;
Ct-H2SO4, yaxud HCl-un texniki turşudakı miqdarı, %;
Kb-çöküntü verməyən duzların qatılaşma əmsalı(buxarlanma əmsalı)olub, qiyməti Kb=(P1+P2+P3)/(P2+P3)=P/P2+P3
düsturu ilə hesablanır;
burada P1,P2,P3-sistemdən buxarlanma və hava axını ilə aparılan və sistemdən atılan su itkiləridir (dövri su sərfindən %-lə).
Dövri suyun qələviliyi (2) düsturu ilə hesablanır.
burada - dövri suda duzun ümumi miqdarından Sd və soyudulmuş suyun temperaturundan t2asılı olan qiymətdir və cədvəl 1-ə əsasən qəbul edilir;
(Ca)q- qidalandırıcı suda kalsiumun miqdarı, mq/l;
(CO2)s- soyudulmuş suda karbon qazının miqdarı (mq/l) olub qidalandırıcı suyun qələviliyi və sistemdə suyun buxarlanma əmsalından Kb asılı olaraq cədvəl 2-ə əsasən qəbul edilir;
(CO2)q- qidalandırıcı suda karbon qazının miqdarıdır, mq/l.
Dövri suda duzun ümumi miqdarı Sd (4) düsturu ilə hesablanır.
burada Sq- qidalandırıcı suda duzun miqdarıdır, mq/l.
Su turşularla emal edildikdə sistemin üflənməsini nəzərə almamağa yol verilir bu şərtlə ki, soyuducuda hava axını ilə su aparıldıqda və texnoloji ehtiyaclar üçün sistemdən su götürüldükdə buxarlanma əmsalının çatdığı qiymət sulfatların miqdarının kalsium sulfat şəklində çökməsini təmin edən qatılığa çatmasın.
Cədvəl 1
Soyudulmuş suyun temperaturut2, 0C
|
Məhlulun (soyudulmuş suyun) ion gücü , qr-ion/l
|
|
|
0,0049409
|
0,009882
|
0,0148232
|
0,0197643
|
0,0247055
|
0,0365233
|
0,0548014
|
0,0666192
|
0,0822021
|
0,094019
|
0,1096028
|
0,1214206
|
0,1370035
|
0,1488213
|
0,1644042
|
|
Soyudulmuş suda duzun miqdarı Sd, mq/l
|
|
|
200
|
400
|
600
|
800
|
1000
|
1500
|
2000
|
2500
|
3000
|
3500
|
4000
|
4500
|
5000
|
5500
|
6000
|
5
10
15
20
25
30
35
40
|
8,29
8,09
7,82
7,53
7,18
6,83
6,38
5,91
|
8,96
8,75
8,47
8,14
7,76
7,39
6,90
6,39
|
9,49
9,26
8,96
8,62
8,22
7,82
7,31
6,76
|
9,93
9,69
9,38
9,02
8,60
8,18
7,64
7,00
|
10,32
10,07
9,75
9,37
8,94
8,50
7,95
7,36
|
11,11
10,84
10,49
10,09
9.62
9,15
8,55
7,92
|
12,10
11,81
11,42
10,99
10,48
9,97
9,31
8,62
|
12,65
12,34
11,94
11,49
10,96
10,42
9,74
9,02
|
13,29
12,97
12,55
12,07
11,51
10,95
10,23
9,47
|
13,74
13,41
12,97
12,48
11,90
11,32
10,58
9,79
|
14,28
13,93
13,48
12,98
12,37
11,77
10,99
10,18
|
14,70
14,35
13,89
13,35
12,74
12,12
11,32
10,48
|
15,13
14,76
14,29
13,74
13,Ş10
12,47
11,65
10,78
|
15,47
15,10
14,61
14,05
13,40
12,75
11,91
11,03
|
15,89
15,50
15,00
14,43
13,76
13,09
12,23
11,32
|
Cədvəl 2.
Qidalandırıcı suyun qələviliyi Qq, mq-ekv/l
|
Buxarlanma əmsalı Kb
|
|
|
1,2
|
1,5
|
2
|
2,5
|
3
|
1,2
|
1,5
|
2
|
2,5
|
3
|
|
|
Qradirniyalarda soyudulmuş suda (CO2)s-un miqdarı, mq/l
|
|
|
Turşu ilə emal etdikdə
|
Dekarbonizasiya zamanı
|
|
1
|
-
|
0,6
|
0,6
|
0,5
|
0,5
|
0,2
|
0,7
|
0,9
|
1,5
|
2,4
|
|
2
|
2,2
|
2,1
|
2,1
|
2,0
|
2,0
|
1,8
|
3,3
|
6,9
|
12,0
|
18,9
|
|
3
|
3,6
|
2,8
|
2,5
|
2,3
|
2,2
|
6,0
|
10,0
|
26,0
|
34,0
|
36,0
|
|
4
|
5,3
|
4,6
|
3,8
|
3,5
|
3,4
|
12,0
|
28,0
|
36,0
|
40,0
|
43,0
|
|
5
|
9,0
|
6,4
|
5,1
|
4,5
|
4,3
|
34,0
|
36,0
|
40,0
|
-
|
-
|
|
6
|
16,3
|
9,0
|
7,6
|
6,0
|
5,4
|
-
|
-
|
-
|
-
|
-
|
|
Q e y d. Su səpələyicili hovuzlarda və su anbarları (nohurlar)-soyuducularda soyudulduqda (CO2)s-nin qiyməti texnoloji axtarışların nəticələri əsasında qəbul edilməlidir.
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Dövri su təchizatı sistemində (5) düsturunda göstərilən şərt ödənildikdə kalsium sulfat çöküntü vermir.
burada fi - ikivalentli ionların fəallıq əmsalı olub soyudulmuş suyun ion gücünün (6) düsturu ilə hesablanan qiymətindən, (qr-ion/l) asılı olaraq cədvəl 3-ə əsasən qəbul edilir.
Cədvəl 3.
Soyudulmuş suyun ion gücü
qr-ion/l
|
0,01
|
0,02
|
0,03
|
0,04
|
0,05
|
0,06
|
0,07
|
0,08
|
0,09
|
0,1
|
0,11
|
0,12
|
0,13
|
0,14
|
0,15
|
0,16
|
İkivalentli ionların aktivlik
əmsalları
|
0,67
|
0,58
|
0,53
|
0,5
|
0,47
|
0,45
|
0,43
|
0,41
|
0,39
|
0,38
|
0,36
|
0,35
|
0,34
|
0,32
|
0,31
|
0,3
|
burada - qidalandırıcı suda bikarbonatlar, natrium, maqnezium və kalsium ionlarının qatılığı, qr-ion/l;
- sulfat və xlorid ionlarının turşu ilə emal edilmiş qidalandırıcı sudakı miqdarı olub(qr-ion/l) sulfat turşusu ilə emal zamanı (7),xlorid turşusu ilə emal zamanı isə (8) düsturu ilə hesablanır.
burada və - turşu ilə emala qədər qidalandırıcı suda xlorid və sulfat ionlarının miqdarı, qr-ion/l;
Dt - turşunun (1) düsturu ilə təyin edilən dozası, mq/l;
- kalsium sulfatın həllolma sabiti olub suyun 25-600C temperaturunda 2,4.10-5 qəbul edilməlidir.
Dövri sistemdən su atılmadıqda (5) şərti ödənilməzsə miqdarı bu şərti ödəyən qədər su sistemdən atılmalıdır.
2. Dövri su rekarbonizasiya ilə emal edildikdə karbon qazının tələb olunan miqdarı (9) düsturu ilə hesablanmalıdır.
, mq/l (9)
Küldən təmizlənmiş tüstü qazları, yaxud karbon qazı dövri suya barbotaj boruları, yaxud su şırnaqlı ejektorlar vasitəsilə daxil edilməlidir. Tüstü qazlarının sərfi normal atmosfer təzyiqində (1 bar) və 00C temperaturda (10) düsturu ilə hesablanmalıdır.
, m3/st (10)
burada qs- dövri suyun sərfi, m3/st;
- tüstü qazlarında karbon qazının həcmə görə faizlə miqdarı olub qazın analizi nəticəsində təyin edilir.
Bu göstəricilər olmadıqda tüstü qazlarında (CO2)-nin miqdarı: kömürün yandırılmasından – 5-8%; neft və mazutun yandırılmasından – 8-12%; domna qazında - 15-22% qəbul etmək olar; suya təmiz karbon qazı daxil edildikdə qəbul edilir.
- suya daxil edilən karbon qazından istifadə dərəcəsidir, % (qaz suya su şırnaqlı ejektor-larla daxil edildikdə 40-50%, barbotaj boruları, yaxud qaz üfürücülərlə daxil edildikdə isə 20-30% qəbul edilməlidir);
- normal atmosfer təzyiqində və 00C temperaturda tüstü qazlarının həcm çəkisidir, qr/m3 olub (faktiki göstəricilər olmadıqda 2000 qr/m3 qəbul edilməsinə yol verilir).
Tüstü qazları, yaxud təmiz karbon qazını üfürücülərlə dövri suya daxil etdikdə barbotaj boruları ən az 2 m su layı altına endirilməlidir. Su şırnaqlı ejektorlardan istifadə etdikdə tüstü qazları, yaxud təmiz karbon qazı ilə dövri suyun bir hissəsi emal edilərək ümumi axına qarışdırılır.
Dövri suyun ejektorlardan keçirilən hissəsinin miqdarı (11) düsturu ilə hesablanmalıdır.
burada - verilmiş temperaturda və 1 bar parsial təzyiqdə karbon qazının suda həllolma qabiliyyətidir, mq/l, (cədvəl 4).
Karbon qazını suda həll etmək üçün qurğular və karbon qazı ilə doymuş suyu nəql etdirən borular korroziyaya davamlı materiallardan olmalıdır.
Cədvəl 4.
Suyun temperaturu, 0C
|
10
|
15
|
20
|
25
|
30
|
40
|
50
|
60
|
Karbob qazının həll olma qabiliyyəti, mq/l
|
2310
|
1970
|
1690
|
1450
|
1260
|
970
|
760
|
580
|
Karbon qazının (9) düsturu ilə dozası hesablandıqda sistemin üfürülmə qiyməti P3 verilməli və qidalandırıcı suyun miqdarı P təyin edilməlidir.
Əgər qəbul edilmiş üfürülmədə z-in qiyməti texniki-iqtisadi cəhətdən məqsədəuyğun alınmasa P3 artırılmalı, yaxud suyun turşular və ya fosfatlarla emalı tətbiq edilməlidir.
|