nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
To‘rtinchi bosqich — komponentli yondashuv va CASE texnologiya

To‘rtinchi bosqich — komponentli yondashuv va CASE texnologiya. (XX -asrning 90-yillaridan boshlab to hozirgi paytgacha).
Komponentli yondashish —
standartlashtirilgan ikkili interfeyslar orqali o‘zaro ta’sir ko‘rsatuvchi dasturiy
ta’minotning fizik jihatdan alohida mavjud bo‘lgan qismlar — dasturiy ta’minotning alohida
komponentlaridan qurilishini ko‘zda tutadi. Oddiy obyektlardan farqli ravishda obyekt
komponentlarni dinamik chaqiriladigan kutubxonalar yoki bajariladigan fayllarga yig‘ish,
ikkili ko‘rinishda (boshlang‘ich matnlarsiz) tarqatish va muvofiq texnologiyani ta’minlovchi
dasturlashning har qanday tilida foydalanish mumkin. Bugungi kunda obyektlar bozori
haqiqatga aylandi, chunki internetda ko‘p miqdordagi komponentlarni taqdim etuvchi
bog‘lamalar mavjud, jurnallar komponentlar reklamasi bilan to‘libloshgan. Bu
dasturchilarga hech bo‘lmaganda qisman qayta foydalanilgan qismlardan iborat
mahsulotlarni yaratish, ya’ni apparaturani loyihalashtirish sohasida o‘zini ijobiy tomondan
ko‘rsatgan texnologiyadan foydalanish imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati. 1. Aripov M. “Programmalashga kirish”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent 2008 y.
2. Nazirov Sh., Musayev M.M., Ne`matov A., Qobulov R.V. “Delphi tilida dasturlash
asoslari”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent 2006 y.
3. Aripov M. M., Otaxanov N. A. DELPHI dasturlash tili. /O‘quv qo‘llanma. -N.: Namangan,
2007. -544 b.
4. Nazirov Sh.A., Divald G. Dasturlash аsoslari. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari
sohasidagi kasb-hunar kollejlarining “Axborot-kommunikatsiya tizimlari mutaxassisligi
talabalari uchun o‘quv qo‘llanma Toshkent - 2007 y.
5. Nаzirоv Sh.А., Qobulоv R.V. Оb’еktgа mo‘ljаllаngаn dаsturlаsh. Kasb-hunar kollejlari
uchun o‘quv qo‘llanma. G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi Tоshkеnt -
2007 y.
543
Hasanov D., Shukurboyeva S., Xurramova R. Masofadan monitoring tizimlarida sun’iy
intelektdan foydalanish imkoniyatlari
Uchinchi bosqich — dasturlashga obyektli yondashuv

542
foydalanish ko‘rsatkichi ancha oshadi va turli maqsadlarda qo‘llash uchun sinflar
kutubxonasini yaratish imkoniyati paydo bo‘ladi.
Obyektli yondashishga asoslangan dasturlash texnologiyalarining jadal rivojlanishi ko‘p
muammolarni hal etishga yordam berdi. Shu tariqa vizual dasturlashni ta’minlovchi
muhitlar yaratildi. Masalan, Delphi, C++, Builder, Visual C++ va h.k. Vizual muhitdan
foydalanganda dasturchida maxsus kutubxona komponentlarini qo‘shish va sozlash vizual
vositalarini qo‘llagan holda ba’zi qismlarni loyihalashtirish imkoniyati paydo bo‘ladi. Masa-
lan, bo‘lajak mahsulot interfeyslari muvofiq kodlar kiritilgan loyihalashtirish natijasidir.
Obyektli yondashishdan foydalanish ko‘p afzalliklarga ega, ammo uning Pascal va C++
kabi dasturlashning obyektli mo‘ljallangan tillarda aniq amalga oshirilishi sezilarli
kamchiliklarga ega:
1. Dasturlashning hatto bir tili doirasida obyektlar kompilyatsiyasining ikkilik
natijalarini joylashtirish standartlari mavjud emas: C++ ning turli kompilyatorlari orqali
olingan obyektlarning joylashtirilishi muammosidir. Bu yuqori darajadagi dasturlash bitta
tilining hamda, bitta kompilyatorning vositalari va imkoniyatlaridan foydalangan holda
dasturiy ta’minotni ishlab chiqish zaruratiga olib keladi. Demak, klasslarning
foydalaniladigan kutubxonalari boshlang‘ich kodlarining bo‘linishini talab qiladi.
2. Dasturiy obyektlardan birining amalga oshirilishining o‘zgartirilishi, kamida tegishli
modulning qayta kompilyatsiyalanishi va ushbu obyektdan foydalanuvchi butun dasturiy
ta’minlashni qayta joylashtjrish bilan bog‘liq.
Список использованной литературы - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 447/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Список использованной литературы
1. Demetriadis, S. N., Papadopoulos, P. M., Stamelos, I. G., & Molohides, A. S. (2019). The
Role of Technology in Quality Assurance and Enhancement of Higher Education.
International Journal of Information and Learning Technology, 36(1), 60-72.
2. Li, J., & Han, X. (2018). Digital Educational Resources and Quality of Teaching in
Higher Education Institutions. Journal of Computers in Education, 5(3), 305-319.
Abdulatibov M. Dasturlash texnologiyasi va uning rivojlanishining asosiy bosqichlari
DASTURLASH TEXNOLOGIYASI VA UNING RIVOJLANISHINING ASOSIY
BOSQICHLARI
Abdulatibov Maxammadtemur
,
AnDU, 2-bosqich magistranti
Kalit so‘zlar:
dasturlash tillari, dasturiy sistemalar, kichik dasturlar ta’minot, strukturali
dasturlash, kompyuterlarning imkoniyatlari,
dasturlashga tarkibiy yondashish.
Annotatsiya:
Ushbu maqolada hozirgi kunda keng foydalanishimiz mumkin bo‘lgan
dasturlash tillari va ularni rivojlanish bosqichlari, faoliyatimiz davomidagi muhim jihatlari
yoritib berilgan. Ularning qulaylik va kamchiliklari yoritib berilgan.
Аннотация:
В этой статье описаны языки программирования, которые мы можем
широко использовать сегодня, этапы их развития и их важные аспекты во время
нашей деятельности. Объяснены их преимущества и недостатки.
Abstract:
This article describes the programming languages that we can widely use
today, the stages of their development and their important aspects during our activities.
Their advantages and disadvantages are explained.
Dasturlashning
mavjud
texnologiyalarini
farqlash
va
ularning
asosiy yo‘nalishlarini aniqlash uchun dasturlashning predmet sifatida rivojlanishining
asosiy bosqichlarini ajratib, bu texnologiyalarni tarixiy kontekstda ko‘rib chiqish maqsadga
muvofiqdir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
-modda. Jamiyatning axborot borasidagi xavfsizligi

19
• O‗zbekiston Respublikasining jaxon axborot makoniga va zamonaviy
telekommunikatsiyalar tizimlariga integratsiyalashuvi;
• O‗zbekiston Respublikasining konstitutsiyaviy tuzumini zo‗rlik
bilan
o‗zgartirishga, xududiy yaxlitligini, suverenitetini buzishga,
hokimiyatni
bosib olishga yoki qonuniy ravishda saylab ko‗yilgan yoxud tayinlangan
xokimiyat vaqillarini xokimiyatdan chetlatishga va davlat tuzumiga qarshi
boshkacha tajovuz qilishga ochiqdan-ochiq da‘vat etishni o‗z ichiga olgan axborot
tarqatilishidan
himoya qilish;
• urushni va zo‗ravonlikni, shafqatsizlikni targ‗ib qilishni, ijtimoiy,
milliy, irqiy va diniy adovat uyg‗otishga qaratilgan terrorizm va diniy ekstremizm
g‗oyalarini yoyishni o‗z ichiga olgan axborot tarqatilishiga qarshi harakatlar qilish.
-Mavzu:Kiberjinoyatchilik, kiberhuquq va kiberetika

13
hujumlar
amalga oshirib, tijorat maqsadlarida foydalanadilar:
1. Phishing.
2. Kiber firibgarlar gumonsiragan jabrdiydalarning kompyuterlarini yuqtirish
imkoniyati berilganda pastroq osilgan mevalarni to‗plashni yoqtirishadi. Bunday
sxemalarda elektron pochta - tajovuzkorlarning sevimli vositasi.
Usulning
mohiyati, oluvchini xatni qonuniy tashkilot nomidan (bank, soliq xizmati, mashhur
onlayn-do‗kon va boshqalar) amalga oshirishga majbur qilishdir. Bunday hollarda,
odatda, bank ma‘lumotlarini o‗zlashtirishga qaratilgan.
3. Kiber zo‗ravonlik.
4. Moliyaviy yo‗naltirilgan kiber jinoyatchilikka qarshi kurashning yana bir
mashhur usuli - bu zo‗ravonlik. Odatda foydalanuvchini yoki kompaniyani zararli
kodni tushirgandan so‗ng, fayllar shifrlanadi va undan keyin naqd pul mukofotiga
almashtirish taklifi olinadi (odatda bitcoins yoki boshqa shifrlangan valyuta
shaklida). Hukumat pullari kuzatilishi mumkin va kripto valyutasini kuzatib borish
qiyinligi sababli (kripto valyutasi nima, biz ilgari aytgan edik).
5. Moliyaviy firibgarlik.
6. Murakkab moliyaviy firibgarliklarning aksariyati
mijozlar haqidagi bank
ma‘lumotlarini (maqsadli hujumlar) yoki olingan ma‘lumotlarning keyinchalik
manipulyatsiyasini olish uchun chakana operatorlarining kompyuter tizimlariga
tajovuz qilish bilan bog‗liq. Moliyaviy firibgarlikning
ayrim turlari aniqlash juda
qiyin.
-jadval - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

so‘m
bo‘yicha
qiymati,
So‘m
fisienti
narxi, so‘m
Olma
160
30000
4800000
0,4147
1990859
12443
Gilos
86
600000
51600000
0,4147
21401734
248857
O‘rik
90
46000
4140000
0,4147
1717116
19077
Uzum
100
30000
3000000
0,4147
1244287
12443
Jami
-
-
63540000
0,4147
26354000
-
Yerga tushgan mevalar bog‘dorchilikda qo‘shimcha mahsulot sifatida qabul qilinishi
mumkin. U foydalanish mumkin bo‘lgan bahoda baholanadi va shu bahoda jami xarajatdan
chegirib tashlanadi. Agar ular qayta ishlansa, sifatiga qarab bozor bahosi bo‘yicha baholanadi.
Yerga tushgan yoki buzilgan mevalar chorva mollariga berilsa, ular ozuqa ildiz mevalilarning reja
tannarxi bo‘yicha baholanib, kirim qilinishi mumkin.
Ixtisoslashgan bog‘dorchilik fermer xo‘jaliklarida alohida ekin turlari katta maydonlarni
egallab, xarajatlar ularning har biri bo‘yicha alohida hisobga olinadi. Shuningdek, bunday fermer
xo‘jaliklarida asosiy mahsulotlar bilan bir qatorda yondosh mahsulotlar sifatida qalamcha, parxish,
ildiz bachkisi va ildiz qalamchalari ham olinadi.
Har bir mahsulot turining tannarxini hisoblashda mazkur ekindan olingan barcha mahsulot
belgilangan koeffitsientlar bo‘yicha shartli mahsulotga aylantiriladi. Shundan so‘ng
kalkulyatsiyalash umumbelgilangan tartibda amalga oshiriladi. Masalan, olma yetishtirishga
ixtisoslashgan fermer xo‘jaligida bog‘ni parvarishlash va hosilni yig‘ishtirish xarajatlari 3271800
so‘mni tashkil etgan. 6s yerga to‘kilgan va 2s urilgan nostandart olma ozuqa sifatida 1s. 5000
so‘mdan baholanib, chorvachilik fermer xo‘jaligiga sotilgan. Ushbu qo‘shimcha mahsulot qiymati
(40000 so‘m) jami xarajatdan chegirib tashlanadi.
Ixtisoslashgan fermer xo‘jaligida bog‘dorchilik mahsuloti – 1s olma tannarxi quyidagicha:
Olma hosilini yetishtirish, yig‘ishtirish va hosil yig‘ishtirilganidan so‘ng bog‘ni
parvarishlash xarajatlari 3271800 so‘m.
Qo‘shimcha mahsulot qiymati:
- yerga tushgan olma
(6s x 5000s)
30000 so‘m
- urilgan nostandart olma
(2s x 5000s)
10000 so‘m
Kal`kulyatsiyalanadigan mahsulotga tegishli xarajat:
(3271800 – 40000s) = 3231800 so‘m.
Kalkulyatsiyalanadigan mahsulot shartli birliklarga o‘tkazilganda:
-standart olma (80s x 1,0)80
-nostandart olma (30s x 1,0)30
-qalamcha ko‘chatlar (6x 0,5)3
Hammasi
113 s.
1 shartli birlik tannarxi yoki 1s olmaning o‘rtacha tannarxi
(3231800:113s) 28600 so‘m
Qalamcha ko‘chatlar tannarxi
(28600 x 5) 143000 so‘m
Standart va nostandart olma tannarxi
(3231800 – 143000 yoki 28600 x 110)
3088800 so‘m
joriy yilda 1s standart olma o‘rtacha bozor bahosi 60000 so‘m, nostandart olmaniki 40000
so‘m bo‘lgan.
Shunday qilib, haqiqatda olingan olma miqdoridan buzilganlari chegirib tashlangandan
so‘ng qolgan qismining tannarxi hisoblanishi lozim. Yuqoridagi misoldan ko‘rinib turibdiki,
fermer xo‘jaligida 32 sentner nostandart olma hosili olingan.
F41.2 Aralashgan xavotirli va dеprеssiv buzilishlar

— 307 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
Qo‘rqib uyg‘onib kеtish, tunda baqirib yuborish, o‘sha vaziyat bilan
bog‘liq alahsirash lar ko‘p kuzatiladi. Dastlab qo‘rquv, xavotir, kеyinchalik
dеprеssiya qo‘shiladi. Bеmor bu azoblardan qutulish uchun ba’zida o‘z jo-
niga qasd qiladi. Vaqt o‘tishi bilan kasallik bеlgilari asta-sеkin barham to-
padi. Gipnotеrapiya yaxshi samara bеradi.
1-18 cambria 0112. indd - bet 268

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 268/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasibuyurgan. Bеmor ukoldan so‘ng uxlab qolgan, biroq uyg‘ongandan so‘ng
«Yana og‘riyapti, opеratsiya qilingan joyda tampon yoki boshqa biror nar-
sa qolgan bo‘lsa kеrak», dеb yig‘layvеrgan. Kеchga yaqin og‘riq kuchaygan,
bеmor g‘ujanak bo‘lib yotib olgan, tana harorati ham 38
o
C ga ko‘tarilgan.
Bеmor tinchlantiruvchi ukoldan voz kеchgan. «Opеratsiya qilingan joyda
vrach biror narsani unutib qoldirgan» dеb, vrachlarni qayta opеratsiyaga
undagan. O‘sha kuni kеchqurun bеmorni boshqa bir yoshi katta jarroh, fan
nomzodi opеratsiya qiladi. Ikkinchi opеratsiyani qilgan ushbu jarroh ham
bеmorni ko‘rishda ishtirok etayotgan edi. U opеratsiya haqida ma’lumot
bеrdi. Opеratsiyajoyiikkinchiborochilganda,uyеrdahеch qanday narsa
unutilib qolinmagani va birinchi opеratsiya haqiqatan ham muvaffaqiyat-
li o‘tganini aytdi. Biroq, shunday bo‘lsa-da, mana bugun, ya’ni dastlabki
opеratsiyaning 4-kuni ham og‘riq to‘xtamayotgani, aksincha, kuchaygani va
shu bois nеvropatolog chaqirishganini profеssorga aytishdi. Profеssor ikkala
jarrohni ham tinglab bеmorga yuzlandi. G‘ujanak bo‘lib yotib olgan bеmor
qo‘rquv-xavotir to‘la ko‘zlari bilan profеssorga tikildi. Karovatning bosh qis-
mida bеmorning qizi ham suhbatga qo‘shildi va onasining kеchasi bir nе-
cha bor og‘riqdan uyg‘ongani, og‘riq qoldiruvchi ukollardan voz kеchganini
aytdi. Profеssorning «Nima uchun og‘riq qoldiruvchi doridan voz kеchyapsiz,
axir og‘riq qolsa, o‘zingizga yaxshi-ku», dеgan savoliga bеmor “Axir appеn-
ditsitda og‘riq qoldiruvchi dori qilsa bo‘lmaydi, u yorilib, yiring qoringa o‘tib
kеtadi dеyishadi-ku», dеdi. Talabalardan biri suhbatga qo‘shilib «Opеratsi-
yadan oldin og‘riqsizlantiruvchi ukollar qilinmaydi, opеratsiyadan so‘ng esa
mumkin», dеdi. Profеssor bеmor bilan bahslashib o‘tirmasdan, uni tеkshi-
ra boshladi. Bеmor g‘ujanak bo‘lib olgan, qornini ochib, tеkshirish va hat-
toki, tanasiga qo‘l tеgizishga yo‘l bеrmasdi. Bеmor gap bilan chalg‘iganda,
og‘riqqa e’tibor qilmas, opеratsiya haqida so‘z kеtganda, og‘riqdan ingrardi.
Profеssor «Siz oyoqlaringizni sеkin-asta yozib yuboring, shunday qilsangiz,
og‘riq kamayadi», dеdi. Bеmor qo‘rqib sеkin oyoqlarini uzatdi. «Endi ko‘ylak-
— 368 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
ni ko‘taring», dе di doktor. Bе mor «Lе kin qornimga tе gmaysiz», dе b ko‘yla-
gini sе kin ko‘tardi va qo‘rquv-xavotir bilan doktorga qaradi. Opе ratsiya qilin-
gan joy bint bilan yopib qo‘yilgan va lе ykoplastir yopishtirilgan edi. Profе ssor
«Endi bu bintni olamiz, mе n opе ratsiyalar qanday o‘tkazilganini ko‘rishim
kе rak», dе di. Biroz urinishlardan so‘ng bе mor ko‘ndi. Profе ssor opе ratsiya
bo‘lgan joyni ko‘rib, ikkala opе ratsiya ham muvaffaqiyatli o‘tgani ga yana
bir bor ishonch hosil qildi. Biroq bе mor hamon og‘riqdan shikoyat qilar va
«Opе ratsiya bo‘lgan joyda xuddi bir narsa tugundе k tiqilib turibdi», dе b
|
| |
F40. Xavotirli-fobik buzilishlar

— 302 —
Zarifboy IBODULLAYEV /// TIBBIYOT PSIXOLOGIYASI
- qo‘rquvni yuzaga kеltiruvchi vaziyat va obyеktdan uzoq yurishga inti-
lish, ularni eslagan da qo‘rquv, xavotir va hadiksirash paydo bo‘lishi;
- o‘z xatti-harakatlarini nazorat qilishga intilish (biroq buning uddasi-
dan chiqa olmaydi);
- psixovеgеtativ buzilishlar – bosh aylanishi, yurak urib kеtishi, nafas
yеtishmovchiligi, tеr bosishi, ko‘ngil aynishi, umumiy titroq va holsizlik,
tanada og‘riqlar va yoqimsiz sеzgilar, vaziyatga qarab kayfiyatning o‘zgarib
turishi, tеz charchab qolish, uyqu buzilishi, jinni bo‘lib qolishdan qo‘rqish;
Shuni esda tutish lozimki, xavotirli-fobik buzilishlar oilaviy bo‘lib
uchrashi ham mumkin. Faqat fobiya har bir oila a’zosida turlicha namoyon
bo‘ladi. Dеmak, ushbu sindrom kеlib chiqishida nasliy moyillikning o‘rni
katta. Vaholanki, bolalik yoki o‘smirlik davrida qattiq qo‘rqqan barcha
inson larda ham ushbu sindrom rivojlanavеrmaydi.
Agar fobiya konkrеt bir vaziyat yoki obyеktga nisbatan kuzatilsa, u hol-
da spеtsifik (izolyatsiyalangan) fobiya (F40.2) haqida so‘z boradi. Masalan,
chumolidan qo‘rqish (araxnofobiya), yopiq joydan qo‘rqish (klaustrofobi-
ya), samolyotda uchishdan qo‘rqish, qondan qo‘rqish va h.k.
Uning quyidagi turlari mavjud:
F40.0 Agorafobiya
F40.1 Sotsial fobiya
F40.2 Spе
tsifik(izolyatsiyalangan)fobiya
Miyaga o‘rnashgan fikrlar nеvrozi

— 301 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
tisariladi. Gohida bеmorning miyasiga o‘ziga yoki boshqa birovga pichoq
sanchishdеk fikrlar kеladi va shu ishni qilib qo‘ymay dеb, pichoqqa yaqin
bormaydi yoki uni bеrkitib qo‘yadi.
Davosi. Davolashda psixotеrapiya, fiziotеrapiya, rеflеksotеrapiya, anti-
depressantlar va atipik neyroleptiklardan kеng foydalaniladi. Yaxshi nati-
jaga erishish bir nеcha oy va hatto, bir qancha yillargacha cho‘zilib kеtadi.
Ayniqsa, ipoxondriya bilan namo yon bo‘luvchi nеvroz va psixastеniyani
bartaraf etish ancha mushkul. Rеmissiya bilan kuzatiladigan holatlar ham
ko‘p ko‘zga tashlanadi, ya’ni bеmor bir nеcha oy yaxshi bo‘lib yuradi va
so‘ng miyadan kеtmaydigan fikrlar yana paydo bo‘ladi. Nеvrastеniya va
istеrik nеvrozdan farqli o‘laroq, miyadan kеtmaydigan fikrlar surunkali
kеchishga moyil. Nеvroz tashxisi qo‘yilgan bеmor o‘z vaqtida davolansa,
samarali natija bilan tuzalib kеtadi. Aksariyat bеmorlar sog‘ayib kеtgani-
dan so‘ng ham xursand bo‘lish o‘rniga, yana o‘sha kasallik bеlgilari qachon
paydo bo‘lishini kutib yashaydi.
Nеvrotik buzilishlarda xavotir, fobiya, obsеssiya, kompulsiya, astеni-
ya va dеprеssiya holatlarining alohida sindrom sifatida yaqqol namoyon
bo‘lishini ko‘p kuzatamiz. Masa lan, dеprеssiyaning nеvrotik buzilishlar
ichida “bo‘rtib” turishi klinik tasniflarda “Nеvrotik dеprеssiya” nomli
tashxisni alohida ajratish zarurligini ko‘rsatdi. Albatta, endogеn dеprеs-
siyaga qaraganda, nеvrotik dеprеssiya yеngil kеchadi. Fobiya ham bir
nеchta turlarga bo‘linadi, KXT-10 da ular hatto alohida ruknlarda ko‘rsa-
tilgan
(agarofobiya – F40.0; sotsial fobiya – F40.1; spе
tsifikfobiya–F40.2).
Xuddi shuningdеk, xavotir, obsеssiya va kompulsiv buzilishlar ham bir
nеchta ruknlarga ajratilgan. Bu sindromlar nеgizida psixogеn omillar
yotsa-da (gеnеtik omillarga ham katta urg‘u bеriladi), ularning har biri
nеvrotik buzilishlar klinikasida yaqqol sindrom sifatida bo‘rtib turadi
va bunday holatlarda tibbiy-psixologik yordam ko‘rsatish uslublari ham
o‘zgacha.
To‘g‘ri tashxis qo‘yishni osonlashtirish maqsadida ushbu buzilishlar-
ning har bir turiga KXT-10 ga asoslanib ta’rif bеrib o‘tamiz.
Ключевые слова - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

249
foydalanish, hamda butun dunyo kompyuterlarini o‘zida birlashtirgan Internet tarmog‘iga
bog‘lanish mumkin
Tarmoq har doim bir nechta komp’yuterlarni birlashtiradi va ulardan har biri o‘z
axborotlarini uzatish va qabul qilish imkoniyatiga ega.
Axborot uzatish va qabul qilish komp’yuterlar o‘rtasida navbat bilan amalga
oshiriladi.
Kompyuterlar tarmoqlari tashkil etilgandan so‘ng undagi barcha kompyuter-
larning manzillari belgilanadi. Chunki axborotlarni tarmoq orqali bir kompyu-terdan
boshqasiga uzatish kompyuter manzillari orqali amalga oshiriladi.
Jo‘natilayotgan axborotga oddiy hayotimizdagi xat jo‘natish jarayoni kabi
uzatuvchi va qabul qiluvchi manzillari ko‘rsatiladi va tarmoqqa uzatiladi.
Kalit so‘zlar - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

252
Bug‘doy navlarining qurg‘oqchilikka chidamliligi nisbiy tushuncha bo‘lib, u ob-havo,
tuproq tarkibi va namligi kabi bir qator parametrlar bilan bevosita bog‘liq hisoblanadi.
Shunga qaramasdan tajriba natijasida olingan alomatlarga asoslanib qurg‘oqchilikka
chidamlilik indeksini hisoblashni amalga oshirish mumkin. Turli xil bug‘doy navlari uchun
aniqlangan bir-biriga yaqin qiymatdagi qurg‘oqchilikka chidamlilik indekslari ular turli
muhitlarda bir xil hosildorlikka erishish garovi hisoblanmaydi. Mavjud usullarga asoslanib
turli o‘lchov shkalalarini hisobga olgan holda qurg‘oqchilik indeksini hisoblash uchun
informativ bo‘lgan alomatlarni ajratib olish imkoni tug‘iladi [2].
Masalani yechishda bajariladigan hisob-kitob jarayonlarini jadallashtirish uchun, ya’ni
inson faktorini kamaytirish maqsadida intellektual tizim ishlab chiqishga ehtiyoj seziladi
[3].
Yaratilgan intellektual tizim tajribalar natijasida olingan natijalarga asoslanib bir qator
(yashirin) qonuniyatlarni aniqlash hamda ular asosida qarorlar qabul qilish imkonini
beradi.
Berilganlarning intellektual tahlili (BIT) har bir obyektga mos aniqlangan alomatlar
fazosi yordamida mantiqiy qonuniyatlar bilan ta’minlashni amalga oshiradi. Bunday
qonuniyatlarni aniqlash maqsadida intellektual tizim quyidagi masalalarning
yechimlaridan foydalanishni tavsiya etadi [4]:
- o‘rganilayotgan to‘plamdagi har bir obyekt uchun lokal o‘lchovlarni hisoblash;
- sinflarga tegishli obyektlarning turg‘unligi (kompaktligi)ni aniqlash uchun turli
toifadagi alomatlar fazosini lokal sohalarga ajratish;
- tavsiflanishi kerak bo‘lgan obyekt uchun turli toifadagi alomatlar orasidan informativ
bo‘lganlarini ajratish.
Masala. Turli toifadagi 20 ta alomatlarga ko‘ra 245 ta bug‘doy navlarining
qurg‘oqchilikka chidamlilik indeksi hisoblansin.
Faraz qilaylik
(
1, 2)
p
K
p
sinfga tegishli bo‘lgan obyektlar amalda qurg‘oqchilikka
chidamli bo‘lgan bug‘doy navlari bo‘lsin [5].
0
1
, ...,
,
m
m
d
d
d
d
S
S
S
S
(1)
Bunda (1)
0
E
to‘plamdagi tartiblangan obyektlar ketma-ketligi bo‘lsa, u holda
d
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati Pdf ko'rish
|
bet | 202/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Dvulichanskaya N.N. Organizational and pedagogical conditions for improving the
professional competence of students in the system of continuous science education
[Electronic resource] / N.N. Dvulichanskaya // Science and education. - 2011. - № 3. -
Access mode: http://technomag.bmstu.ru/ doc/170201.html
2. Khanov A.M. Formation of professional competencies of bachelors of technical
universities in the context of network interaction [Electronic resource] / A.M. Khanov, O.V.
Tarasyuk, E. A. Sinkina // Modern problems of science and education. - 2015. - № 2/ -
Access mode: : www.science-education.ru/122- 20454.
3. Н.Н.Абдуллажоновна, Н.Ш.Шокировна, ТЕХНИКА ОЛИЙ ТАЪЛИМ МУАССАСАСИ
БИТИРУВЧИСИНИНГ РАҚОБАТБАРДОШЛИГИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ. //RESEARCH
FOCUS- 2022. - № 2/86-91 б.
Axatov A.R., Ximmatov I.Q. Siyrak chiziqli fazoga asoslangan yurishni aniqlashning
afzalliklari
SIYRAK CHIZIQLI FAZOGA ASOSLANGAN YURISHNI ANIQLASHNING AFZALLIKLARI
Axatov Akmal Rustamovich, Ximmatov Ibodilla Qudratovich
Sharof Rashidov nomidagi samarqand davlat universiteti
Orcid raqami: 0000-0002-2899-4495; ximmatov010889@gmail.com
Annotatsiya.
Yurishni aniqlash va inson pozasini baholash bugungi kunning dolzarb va
zamonaviy masalalaridan bo‘lib kelmoqda. Shu boisdan shaxsning yurish harakati orqali
uni identifikatsiya qilish eng samarali usuldir. Yurishni aniqlash aqlli xavfsizlik
monitoringida keng qo‘llash istiqbollariga ega. Biroq, odamning yurish holatining
o‘zgaruvchanligi va namuna olish paytida tashqi sharoitlarning murakkabligi sababli,
yurishni aniqlash hali ham ko‘p qiyinchiliklarga duch kelmoqda. Yurishni o‘rgatish
ma’lumotlari miqdori chuqur o‘rganishga asoslangan namunaviy trening ehtiyojlarini
qondira olmaydi. Ushbu muammoni hal qilish uchun ushbu siyrak chiziqli pastki fazoga
asoslangan yurishni aniqlashning yangi sxemasi ishlab chiqildi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati Pdf ko'rish
|
bet | 207/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1. ESANOVNA D. B. APPROACHES OF REFLECTION OF KNOWLEDGE IN INFORMATION
RESOURCES, ELECTRONIC JOURNAL OF ACTUAL PROBLEMS OF MODERN SCIENCE
//EDUCATION AND TRAINING. – 2021. – С. 2181-975.
2. Даминова Б. Э. СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АНАЛИЗ СОСТОЯНИЯ ОРГАНИЗАЦИИ
МНОГОУРОВНЕВЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ПРОЦЕССОВ //Экономика и социум. – 2023.
– №. 1-2 (104). – С. 611-614.
3. Esanovna D. B. UDK: 372.881 Criteria for evaluating the effectiveness of the education
system //akhmedova mehrinigor bahodirovna///methodology and methods of
linguoma'naviyatshunoslic as a subject38 akhmadjonova baxora jarkinovna, nasreddinova
farzona shukhratovna///borrowings from english into russian and uzbek in the use of
medical terminology. – Т. 42. – С. 33.
4. Esanovna D. B. UDK: 372.881 CRITERIA FOR EVALUATING THE EFFECTIVENESS OF
THE EDUCATION SYSTEM, ELECTRONIC JOURNAL OF ACTUAL PROBLEMS OF MODERN
SCIENCE //EDUCATION AND TRAINING. – 2021. – С. 2181-975.
5. Бозорова И. Ж. и др. СОЗДАНИЕ ПРОГРАММНОГО ОБЕСПЕЧЕНИЯ ЭЛЕКТРОННОЙ
БИБЛИОТЕЧНОЙ СИСТЕМЫ НА ОСНОВЕ QR-КОДОВОЙ ТЕХНОЛОГИИ //ТЕОРИЯ И
ПРАКТИКА СОВРЕМЕННОЙ НАУКИ. – 2020. – С. 26-28.
6. Бозорова И. Ж. ПРИНЯТИЕ РЕШЕНИЙ В СФЕРЕ ФИНАНСОВ В УСЛОВИЯХ
ЦИФРОВОЙ ТРАНСФОРМАЦИИ //Экономика и социум. – 2023. – №. 1-2 (104). – С. 603-
606.
Shodiyev F.Y., Daminov S.R., Pattayeva S,B. Bug‘doy navlarining qurg‘oqchilikka
chidamlilik indeksini hisoblovchi darturiy ta’minot
BUG‘DOY NAVLARINING QURG‘OQCHILIKKA CHIDAMLILIK INDEKSINI
HISOBLOVCHI DARTURIY TA’MINOT
Shodiyev Fayzulla Yusupovich
– Qarshi DU v.b.dotsent,
Daminov Sanjar Rustam o‘g‘li
– Qarshi DU talabasi,
Pattayeva Sevinch Baxtiyor qizi
– TATU Nurafshon filiali talabasi,
Orcid raqami: 0000-0001-7783-0502; fayzulloshyu@gmail.com
Annotatsiya.
Maqolada murakkab tizim hisoblangan bug‘doy navlarining
qurg‘oqchilikka chidamlilik indekslari hisoblangan.
|
| |
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming - bet 209

254
berish hamda hosildorlikni oldindan bashorat qilish kabi bir qator masalalarni hal etishga
yordam beradi.
Xulosa o‘rnida shuni alohida ta’kidlash joizki, sun’iy intellektning yuqoridagi kabi
usullariga zamonaviy dasturlash texnologiyalarini qo‘llash orqali ijtimoiy-iqtisodiy
sohalarda yechimini kutayotgan bir qator muammolarni ijobiy hal qilish mumkin bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati:
1. Игнатьев Н. А. Выбор минимальной конфигурации нейронных сетей //
Вычислительные технологии.- Новосибирск, 2001.- Т. 6, № 1.- С. 23 -28.
2. Shodiyev F. Intellectual system based on the determination of hidden legality
//Central Asian journal of education and computer sciences (CAJECS). – 2022. – Т. 1. – №.
5. – С. 11-16.
3. Шодиев Ф., Эшбоев Э., Дилмуродов Ш. ИНТЕЛЛЕКТУАЛ ТИЗИМ ЁРДАМИДА ДОН
СИФАТИ ЮҚОРИ БЎЛГАН БУҒДОЙ НАВЛАРИНИ АНИҚЛАШ //Innovatsion
texnologiyalar. – 2022. – Т. 1. – №. 4. – С. 39-44.
4. Eshboyev E., Shodiyev F., Bozorov A. Berilganlarni qayta ishlash algoritmlarida o‘lchov
shkalalari va tanlanma fayllarining o‘rni." //FAN VA JAMIYAT" jurnali. Ajiniyoz nomidagi
NDPI. – 2019. – №. 3. – С. 7-10.
5. Shodiyev F. Y. Eshboyev EA Umumlashgan baholarni hisoblash usulidan foydalanib
qurg‘oqchilikka chidamli bug‘doy navlarini aniqlash //Fan va texnologiyalar taraqqiyoti. –
2022. – Т. 5. – С. 230-235.
6. Shodiyev F. Y., Eshboyev E. A., Egamberdiyev E. H. Use of generalized estimates to
predict the diseases resistance of wheat varieties //ASIAN JOURNAL OF
MULTIDIMENSIONAL RESEARCH. – 2021. – Т. 10. – №. 4. – С. 602-610.
7. Эшбоев Э. А., Шодиев Ф. Ю. Буғдой навларининг занг касалликларига
чидамлилигини башорат қилиш // Инновацион технологиялар . 2021. №3 (43).
8. Shodiyev F. Y., Eshboyev E. A. Establishment of steady temperature field
//Перспективные информационные технологии (ПИТ 2018). – 2018. – С. 586-590.
Jo‘rayev T.N. Mobil ta’lim resurslarini loyihalashda vizual dasturlash texnologiyalari
Birinchi bosqich - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and...

541
bajarilayotgan operatsiyalarning ketma-ketligini va dasturlashdagi ma’lumotlarning
joylashishini fikran kuzatish qobiliyati bilan chegaralangan.
Assemblerning paydo bo‘lishi ikkilik yoki o‘n oltilik kodlar o‘rniga ma’lumotlarning
ramziy nomlari va operatsiyalar kodlarining mnemonikasidan foydalanish imkonini berdi.
Natijada dasturlar yanada «o‘qitiladigan» bo‘ldi.
XX asrning 60-yillari boshida «dasturlash inqirozi» yuz berdi. U operatsion tizimlar kabi
murakkab dasturiy ta’minotni ishlab chiqishga uringan firmalar loyihalarni tugallashning
barcha muddatlaridan kechikkan edi. Loyiha joriy etilishidan oldinroq eskirib qolar, uning
qiymati ortib borar va natijada ko‘pgina loyihalar shu tariqa tugallanmay qolib ketar edi.
Ikkinchi bosqich dasturlashga tarkibiy yondashish
(XX-asrning 60—70-yillari).
Dasturlashga tarkibiy yondashish
dasturiy ta’minlashni ishlab chiqishning barcha
bosqichlarining bajarilishini qamrab oluvchi tavsiya etilayotgan texnologik usullar
majmuasidan iborat. Tarkibiy yondashish asosida uncha katta bo‘lmagan (40-50
operatorgacha) alohida kichik dasturlar ko‘rinishida keyingi amalga oshirish maqsadida
murakkab tizimlar
dekompozitsiyasi
(qismlarga bo‘laklash) yotadi. Dekompozitsiya boshqa
tamoyillari (obyektli, mantiqiy va h.) ning paydo bo‘lishidan keyin ushbu usul protsedurali
dekompozitsiya deb ataladi.
Ilgariroq foydalanilgan dekompozitsiyaga protsedurali yondashishdan farqli ravishda
tarkibiy yondashish eng sodda tuzilishdagi kichik masalalar iyerarxiyasi ko‘rinishida
masalaning taqdim etilishini talab qilar edi. Loyihalashtirish, shu tariqa «quyidan
yuqoriga» amalga oshirilib, kichik dasturlar interfeyslarining ishlab chiqilishini ta’minlagan
holda umumiy g‘oyaning amalga oshirilishini ko‘zda tutgan edi. Bir vaqtning o‘zida
algoritmlar konstruksiyasiga cheklashlar kiritilar, ular ta’rifining formal modellari,
shuningdek, algoritmlarni loyihalashtirishning maxsus usuli — qadam-baqadam
detallashtirish usuli tavsiya etilgan edi.
Tarkibiy dasturlash tamoyillarini ta'minlash dasturlashning
protsedurali
tillari asosiga
kiritilgan. Qoidaga ko‘ra, ular boshqaruvni uzatishning asosiy «tarkibiy» operatorlarini,
kichik dasturlar kiritilishi, lokallashtirish va ma’lumotlar sohasining «ko‘rinishliligi»ning
chegaralanishini ta’minlar edi. Bu guruhning eng ma’lum tillaridan PL/1, ALGOL-68, Pascal,
С ni misol qilib ko‘rsatish mumkin.
-modda. Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to„g„risidagi

20
1.1-rasm. Axborotga tahdidlarning turlari.
Tabiiy xarakterdagi tahdidlarning turlari:
Tabiiy hodisalar:
-
Yong‗in
-
Suv bosishi
-
Yer qimirlashi
-
Magnitli dovul
-
Radioaktiv
nurlanishlar
Texnikaviy hodisalar:
-
Axborot tizimlarning mustahkamligi
-
Ta‘minot
tizimlari
Sun‟iy xarakterdagi tahdidlarning turlari:
Tasodifiy tahdidlar:
-
Foydalanuvchilarning xatoliklari
-
Foydalanuvchilarning uquvsizligi va mas‘uliyatsizligi
-
Axborot tizimlaridagi xatoliklar
Qasddan qilingan tahdidlar:
-
Axborot tizimlariga fizik ta‘sir
etish
-
Axborotlarni o‗g‗irlash
-
Xakerlik hujumlari
Axborotni muhofaza qilishning maqsadi va konseptual asoslari.
Umuman
Tashxis qo‘yish algoritmi

|
Tashxis qo‘yish algoritmi Pdf ko'rish
|
bet | 202/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiTashxis qo‘yish algoritmi. KXT-10 bo‘yicha astеnik nеvroz (nеvrastеni-
ya) tashxisini qo‘yish uchun quyidagi bеlgilar bo‘lishi lozim:
1. Odatiy aqliy faoliyat talab qilinadigan ishlardan ham tеz charchab qo-
lish, umumiy xolsizlikning paydo bo‘lishi.
2. Jismoniy faoliyatga ishtiyoq so‘nishi va tеz holdan toyish.
3. Quyidagi simptomlardan kamida ikkitasi kuzatilishi kеrak: jahldorlik,
bosh og‘rig‘i, bosh aylanishi, uyqu buzilishi, muskullarda og‘riqlar, bosh,
tana va oyoq-qo‘llarda uvi shishlar.
4. Og‘ir dеprеssiya, xavotirli-fobik va affеkt holatlarida kuzatiladigan
kuchli psixoemotsional buzilishlar bo‘lmasligi kеrak. Aks holda nеvrastеni-
ya emas, boshqa tashxis izlanadi.
Davosi. Davolashni boshlashdan oldin nеvrastеniyani kеltirib chiqar-
gan sabablar aniqlanishi va ular iloji boricha bartaraf qilinishi kеrak. Aso-
siy sabablar bartaraf etilganda, aksariyat bеmorlarda davolashni davom
ettirishga hojat ham qolmaydi, ular tuzalib kеtishadi. Lеkin ba’zi hollarda
nеvrastеniyaning sababini aniqlash va uni bartaraf etish ancha mushkul.
Bеmorning oilaviy ahvoli va ishlash sharoiti bilan tanishib, unga dam olib
ishlash, ish soatlarini qisqartirish, ovqatlanish tartibiga rioya qilish, tеatr
va kinolarga borib turish tayinlanadi.
Dori-darmonlar tavsiya etishga individual yondashish kеrak. Bu maq-
sadda psixostimulyatorlar, sеdativ dorilar va jеnshеn prеparatlaridan
foyda laniladi. Ratsional psixo tеrapiya, gеshtaltеrapiya, kognitiv-bixеviori-
al tеrapiya va psixodinamik tеrapiya nеvrozni davolashda kеng qo‘llaniladi.
Frеyd ta’limotining yaratilishiga ham nеvrozni davolashga urinish turtki
bo‘lgan. Shuningdеk, bеmorga umumiy massaj, igna bilan davolash, erta-
labki badantarbiya va sportning o‘ziga ma’qul turlari bilan shug‘ullanish
tavsiya etiladi. Yilda bir marta sihatgohlarda dam olib turish yaxshi samara
beradi.
|
| |
1-18 cambria 0112. indd - bet 269

|
1-18 cambria 0112. indd Pdf ko'rish
|
bet | 269/372 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 12,96 Mb. | | #151302 |
Bog'liq Z- Ibodullayev Tibbiyot psixologiyasiyig‘lardi. Vaziyatdan chiqish kеrak edi. Profеssor bеmorni ko‘ndirib, opеrat-
siya bo‘lgan joyni tеkshira boshladi va kеsilganjoyningatrofiniataylabbir-
dan bosib yubordi. Bеmor dod-voy solib, baqira boshladi va yana oyoqlarini
g‘ujanak qilib oldi.
Profеssor «Ana xolos!» dеb opеratsiya qilgan jarrohlarga yuzlandi. U
«Opеratsiyalar yaxshi o‘tgan, biroq bеmor g‘ujanak bo‘lib yotavеrganidan,
opеratsiya o‘rnidagi nеrvlar tugilib qolgan, opеratsiyadan so‘ng oyoqlarni
cho‘zib yotish kеrak edi. Nеga shuni bеmorga aytmadinglar, ana endi kеsil-
gan nеrvlar bitish o‘rniga tugilib qolibdi», dеb doktorlarni koyigandеk bo‘ldi.
Ba’zi doktorlar profеssor nima dеmoqchiekanliginianglabyеtishganbo‘lsa,
boshqa birlari nima uchun u «nеrvlar tugilib qolgan», dеb aytayotganidan
hayron bo‘lishdi. Ingrab yotgan bеmor esa birdan ziyrak tortib, «Endi nima
bo‘ladi?»,dеb xavotir bilan profеssorga yuzlandi. Profеssor birinchi opеratsi-
ya qilgan doktorga qa rab, «5 gramm li shprisga novokain tortib kеling» dеdi.
“Endi o‘sha “nеrvlar tugilib” qolgan joyga novokain yuboramiz va tugunni
yozib yuboramiz», dеdi va bеmorga qarab, «Endi chidaysiz, novokain yubo-
rayotganimda og‘riq yana kuchayadi, so‘ng siz oyoqlaringizni og‘risayam,
bukib-ocha boshlaysiz va ana shundan so‘ng tugilgan nеrv ochilib kеtadi va
og‘riq10daqiqagayеtmasdanto‘xtaydi», dеdi. Bеmor biroz ikkilanib tur-
di-da, qo‘rqa-pisa xavotir bilan oyoqlarini yozdi va o‘zi qornini ochdi. Profеs-
sor opеratsiya qilingan joyni spirt bilan tozalab, chandiqning ikki chеtiga
shpris tiqib, novokain qildi. Bеmor dodlab yubordi. Profеssor «Aytdim-ku
sizga, og‘riydi dеb, qani endi aytganimni qiling, tеz-tеz oyoqlaringizni
bukib-yozing, ana shunda nеrvlar yozilib, og‘riq kamaya boshlaydi, aks holda
yana 3-opеratsiyani qilib, o‘sha uzilgan nеrvlarni bir-biriga ulashga to‘g‘ri
kеladi, qani tеz-tеz bo‘ling!». Bеmor shosha-pisha profеssorning kеskin tarz-
da bеrgan buyruqni bajardi. «Endi o‘tirib oling, qani tеz-tеz bo‘ling!” dеb,
bеmorni shoshirdi. Bеmor “Axir ...” dеb so‘zga shaylanuvdi hamki, profеssor
“Aytganimni qiling” dеdi buyruq ohangida. Bеmor biroz qiynalib bo‘lsa-da,
o‘tirib oldi. «Endi o‘rningizdan turib yuring, tеzbo‘ling!».Dеyarli 5 kundan
buyon turib yurmayotgan va faqat og‘riqdan shikoyat qilib yotgan bеmor
— 369 —
ix bob. jarrohlik amaliyotida bеmorlar psixologiyasi
biroz ishonchsizlik bilan bo‘lsa-da, o‘rnidan turib yura boshladi. Endi bе mor
og‘riq sе zmayotgan va o‘zida yo‘q xursand edi. Bе mor palatada yura bosh-
ladi, bе mor ko‘rigida ishtirok etayotganlar ikkiga bo‘linib, unga yo‘l bе rish-
di. Profе ssorning ko‘zi mе nga tushdi. «Iyе, nе vropatologimizhamshuyеrda
ekanlar-ku, bu bе morga endi nе vropatologning kе ragi yo‘q. Mana, o‘zimiz
davolab qo‘ydik», dе di kulib. Profе ssor opе ratsiya qilgan vrachga qarab, «Bu
|
| |
Puerilizm – katta yoshdagilarda bolalar xulq-atvorini eslatuvchi holat

— 297 —
vi bob. asab kasalliklarida bеmorlar psixologiyasi
Istеriyada turli xil
sеzgi buzilishlari ham kuzatiladi. Organik va
funksional sеzgi buzilishlari orasidagi farqni faqat maxsus nеvrologik
tеkshiruvlardan so‘ng aniqlash mumkin. Har bir nеrv tanadagi muayyan
sohaning sеzgisi va harakati uchun javob bеradi. Istеrik anеstеziyada
bu qoida buziladi, ya’ni pay rеflеkslari patologik tarzda o‘zgarmay-
di va sеzgi buzilishini izohlab bеruvchi hеch qanday organik kasallik
aniqlanmaydi.
Es-hushning kirdi-chiqdi bo‘lib qolishi. Birdan boshlanadigan va ak-
sariyat hollarda tеz tugallanadigan holat bo‘lib, bunda bеmor atrofdagilar-
ga bеfarq bo‘ladi, qayеrda ekanligini fahmlay olmaydi, hozir soat nеchaligi,
o‘zi nima qilayotganini bilmaydi. Ushbu holat bir nеcha daqiqadan bir nе-
cha soatgacha davom etadi. Bu paytda hozir bo‘lib o‘tgan voqеa esida qol-
maydi.
Tabiiy tahdidlar - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov...

O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
13241 2 62D59433227506AEF1BEA6CA35C85C6376F78A92
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod Nasriddinovich axborot xavfsizligi asoslari
|
Adabiyotlar ro‘yxati - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms...

|
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming Pdf ko'rish
|
bet | 204/551 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 15,84 Mb. | | #234763 |
Bog'liq Asosiy oxirgi 17.05.2023 18.20Adabiyotlar ro‘yxati
1. Singh, J.P., et al.: Vision-based gait recognition: A survey. IEEE Access 17(6), 70497–
70527 (2018)
2. A.Axatov, I.Ximmatov. Olingan tasvir asosida zondlash orqali inson pozasini baholash
va harakat grafigini hosil qilish. Engineering problems and innovations, (2023)
3. Wang, X., Yan, W.Q.: Cross-view gait recognition through ensemble learn- ing. Neural
Computing and Applications 32(11), 7275–7287 (2020)
4. He, Y., Zhang, J.: Deep learning for gait recognition: A survey. Int. J. Pat- tern Recognit
Artif Intell. 31(5), 442–452 (2018)
5. Wu, Z., et al.: A comprehensive study on cross-view gait based human identification
with deep CNNs. IEEE Trans. Pattern Anal. Mach. Intell. 39(2), 209–226 (2017)
Elboyev B.O. Kompyuter tarmoqlarida ishlashning nazariy asoslari
KOMPYUTER TARMOQLARIDA ISHLASHNING NAZARIY ASOSLARI
Elboyev Bekmurod Otabekovich
Qarshi davlat universiteti, Matematika va kompyuter ilmlari fakulteti, 3-bosqich talabasi
Annotatsya.
Kompyuterlar orasida ma’lumot almashish va umumiy masalalarni
birgalikda yechish uchun komyuterlarni bir-biri bilan bog‘lash ehtiyoji paydo bo‘ladi.
Tarmoq - kompyuterlar, terminallar va boshqa qurilmalarning ma’lumot almashishni
ta’minlaydigan aloqa kanallari bilan o‘zaro bog‘langan majmui. Kompyuterlar aro
ma’lumotlarni almashishni ta’minlab beruvchi bunday tarmoqlar kompyuter tarmoqlari
deb ataladi.
Kalit so‘zlar:
kompyuter, tarmoq, kabel, radio to‘lqinlar, infraqizil nurlar, WiFi va
Bluetooth imsiz bog‘lanish axborot texnologiyalari.
Аннотация. Необходимо соединить компьютеры для обмена информацией и
совместного решения общих проблем. Сеть — это совокупность компьютеров,
терминалов и других устройств, связанных между собой каналами связи,
обеспечивающими обмен информацией. Такие сети, обеспечивающие обмен
данными между компьютерами, называются компьютерными сетями.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current problems of programming
|
Qo‘shilgan qiymat solig‘ini stavkalari va ularni qo‘llash tartibi

252
N—soliq stavkasi. Bu tartib deyarli hamma mahsulotlar (ishlar, xizmatlar) oborotiga
qo‘llaniladi.
1. O‘z ichiga QQS summasi qo‘shilgan baho va tariflarda sotilgan tovarlar (ishlar, xizmatlar)
sotilganda soliq quyidagi shaklda aniqlanadi:
Ist.QQS=XSTQ x N:(N+100).
Bu yerda:
XSTQ — QQSni o‘z ichiga oluvchi tovar qiymati.
QQS to‘lashdan ozod bo‘lgan korxonalar yoki tovarlar bo‘yicha QQS dan ozod bo‘lgan yuridik
shaxslar erkin (shartnomaviy) baho va tariflarga QQS summasini qo‘shmaydilar.
Shunday holat yagona soliq to‘lovchi kichik korxonalarga, yalpi daromad solig‘i to‘lovchi savdo
tashkilotlariga va yagona yer solig‘i to‘lovchi qishloq xo‘jaligi tovar ishlab chiqaruvchilariga ham
taalluqlidir.
Ikkinchi guruh stavka — nolli stavkadir. Nolli stavkada quyidagilar soliqqa tortiladi:
1) mustaqil hamdo‘stlik davlatlarini o‘z ichiga olib eksportga erkin almashtiriladigan
valyutalarda tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotilsa, agar hukumatlararo tuzilgan shartnomalarda boshqacha
shartlar belgilanmagan bo‘lsa;
2) qishloq xo‘jaligi korxonalariga ishlab chiqarish, qishloq xo‘jalik maqsadlariga mineral o‘g‘itlar
va yonilg‘i-moylash materiallari ortilsa;
3) chet el diplomatik va unga tenglashtirilgan vakolatxonalarning rasmiy foydayaanishiga
tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotilganda, shu vakolatxonalarning diplomatik va ma’muriy-texnik
xodimlarining shaxsiy iste’moli uchun, ular bilan birga yashovchi oila a’zolarini ham qo‘shib (agar ular
O‘zbekiston fuqarosi bo‘lmasa), ular O‘zbekistonda doimo yashamasa, chet el mamlakati ham shunday
printsipni qo‘llasa, nolli stavka joriy etiladi.
Nolli stavkada soliqqa tortiladigan korxonalar QQSni "0" stavkada hisoblaydi va moddiy
resurslarni sotib olib ishlab chiqarishda foydalanganda QQS summasini hisobga oladi (zachyot).
Ya’ni bunday mahsulot ishlab chiqaruvchilar QQSni mah-sulot yetkazuvchiga ham, byudjetga
ham tulamaydilar, chunki "0" stavkani qo‘llagan holda sotadilar. Demak, nolli stav-ka degani QQSdan
tamomila ozod etilgan demaqdir. Ana shu holat bilan nolli stavka sotib olgan materiallarini ishlab
chiqarish xarajatlariga qo‘shuvchi QQSdan imtiyoz oluvchi korxonalardan farq qiladi.
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 186
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
O‘quv reja va dasturlarga muvofiq amalga oshiriladigan o‘quv jarayoniga kiritilgan talabalar
ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish:
ilmiy va o‘quv laboratoriyalarida, muammoli-izlanishli va tadqiqot guruhlarida ishlash;
alohida ilmiy rahbar rahbarligida individual ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish;
ilmiy tadqiqot elementlarini o‘z ichiga olgan topshiriqlarni, laboratoriya ishlarini, kurs va
malakaviy bitiruv ishlarini bajarish;
o‘quv va ishlab chiqarish amaliyoti davrida tadqiqot xarakteridagi aniq vazifalarni bajarish;
metodologiyaning nazariy asoslarini o‘rganish, ilmiy tadqiqotlarni shakllantirish, tashkil
etish va amalga oshirish, ilmiy eksperimentni rejalashtirish va tashkil etish, ilmiy ma’lumotlarni
qayta ishlash.
O‘quv jarayonini to‘ldiradigan talabalar ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish quyidagi
shaklda tashkil etiladi:
ilmiy va o‘quv laboratoriyalarida, ilmiy-muammoli va tadqiqot guruhlarida ishlash;
alohida ilmiy rahbar rahbarligida individual ilmiy tadqiqotlarni amalga oshirish;
talabalarning turli darajadagi ilmiy tashkiliy-ommaviy va tanlovlarda: ilmiy seminarlar,
ilmiy-amaliy anjumanlar, ishlar tanlovlari, fanlar va yo‘nalishlar bo‘yicha olimpiadalarda ishtirok
etish;
maxsus kurslar, dasturlarni tashkil etish, ilmiy faoliyat uchun aniq motivatsiyaga ega bo‘lgan
talabalar guruhlari bilan mashg‘ulotlar o‘tkazish.
Ilmiy tadqiqot ishlarining asosiy tarkibiy qismlariga:
to‘laqonli ilmiy ta’lim va mutaxassislarni sifatli tayyorlash asosi sifatida fundamental va
amaliy fanlar sohasidagi tadqiqotlar mutanosibligini ta’minlash;
kafedraning ilmiy tadqiqot mavzularini amalga oshirish;
ilmiy tadqiqotning dolzarb mavzularini amalga oshirish;
ilmiy-metodik ishlarni OTMning o‘quv jarayoniga joriy etish;
OTMda mintaqaviy, respublika va xalqaro konferensiyalar, seminarlar shaklida ilmiy va
ilmiy-uslubiy tadqiqotlar natijalarini almashish, shuningdek, o‘qituvchi va talabalarning undagi
ishtirokini ta’minlash;
boshqa ilmiy va o‘quv markazlarida o‘tkaziladigan konferensiyalar;
stajirovka o‘tash, oliy o‘quv yurtlarida malaka oshirish kurslari va boshqalar orqali
o‘qituvchilarning malakasini oshirish;
viloyat ta’lim muassasalari bilan ilmiy-uslubiy hamkorlik;
OTMning tahririyat va nashriyot faoliyatini tashkil etish;
talabalarning ilmiy-tadqiqot faoliyatini tashkil etish.[3]
Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlash joizki, oliy ta’lim muassasalarida talabalarning ilmiy
tadqiqot ishlarini tashkil etish talaba tomonidan fanning yutuqlarini hamda bilim o‘zlashtirishga
bo‘lgan motivatsion harakatni shakllantiradi, shuningdek, kelgusida oliy ta’lim muassasasida
ilmiy faoliyatni olib borish ko‘nikmasini hosil qiladi. Talabalarning ilmiy tadqiqot ishlarini tizimli
ravishda tashkil etish va uni texnologiyasini ishlab chiqish dolzarblik kasb etadi.
|
| |
Aniqlik - O„zbekiston respublikаsi oliy vа o„rtа mаxsus tа‟lim vаzirligi buxoro davlat universiteti tahirov Behzod...

16
sakdash va insonlarga xizmat kursatish vazirligi tomonidan 1973 yilda kiritilgan:
1. Shaxsiy ma‘lumotlarni tuplaydigan tizimlar bo‗lmasligi kerak. Biroq, bu
haqiqat sirdir.
2. Har bir kishi tizimda u to‗g‗risida kanday ma‘lumotlar sakdanishini va
undan kanday foydalanilishini boshqarishi kerak.
3. Har bir kishi u to‗g‗risida to‗plangan ma‘lumotlardan bitta maqsadda,
boshka maqsadlarda foydalanilishini oldini olish imkoniyatiga ega bo‗lishi kerak.
4. Har kim o‗zi xakidagi ma‘lumotlarni to‗g‗irlashi kerak.
5. Shaxsiy ma‘lumotlar sirasiga kiruvchi ma‘lumotlar tuplamini yaratish,
sakdash, ishlatish yoki tarqatish bilan shug‗ullanadigan har bir tashqilot ushbu
ma‘lumotlardan faqat ular belgilangan maqsadlar uchun foydalanilishini ta‘minlash
va ulardan boshka maqsadlarda foydalanilishiga qarshi choralar ko‗rishi kerak.
-jadval - Microsoft Word 03 Kishlok xujaligida buxalteriya xisobi va solikka tortish \

ming
so‘m.
bo‘yicha
qiymati,
ming
so‘m.
ming
so‘m.
Standart
sabzavot
9050
450
4072500
90,2
2360534
261,0
Nostandart
2200
200
440000
9,8
256466
117,0
Jami
11250
X
4512500
100,0
2617000
X
Asosiy sabzavot ekinlaridan olingan mahsulotlar tannarxini hisoblashda mazkur ekinlar
bo‘yicha hisobga olingan xarajatlardan, qo‘shimcha mahsulotlar qiymati chegirib tashlanib,
qolgan summa standart va nostandart mahsulotlarning bozor baholari bo‘yicha aniqlangan
umumiy qiymatiga mutanosib ravishda taqsimlanishi maqsadga muvofiq. Faraz qilaylik, fermer
xo‘jaligida «yertagi karam» analitik schot bo‘yicha yil davomida xarajat hisobga olingan. Undan
1200t standart karam, 240t nostandart karam, 13t karam bargi va to‘liq rivojlanmagan karam
boshlari olingan. To‘liq rivojlanmagan karamning 1 tonnasi 7000 so‘mdan baholangan.
Ixtisoslashgan fermer xo‘jaliklari uchun karamning haqiqiy tannarxini hisoblash tartibini taklif
qilamiz. Bunda hisob-kitobni bajarishdan oldin jami xarajatdan qo‘shimcha mahsulot qiymati
chegiriladi (626200-91000=535200) (6.3-jadval).
11.3-jadval
Sabzavotchilikka ixtisoslashgan fermer xo‘jaliklarida karam tanarxini hisoblash
tartibi (tavsiya)
Mahsulot
nomi (guruhi)
Miq-
dori, t
1s bozor
bahosi,
ming
so‘m
Bozor bahosi
bo‘yicha
qiymati, ming
so‘m
Ulushi,
%
Jami
xarajat,
ming so‘m
1t. tan-narxi,
ming so‘m
Standart
karam
1200
850
1020000
93,0
497736
415
Nostandart
karam
240
320
76800
7,0
37464
156
Jami
1440
X
1096800
100,0
535200
X
Yil oxirida hisobdan chiqariladigan, qishda saqlash uchun qoldiriladigan mahsulotlar ham
shunday tannarx bo‘yicha baholanishi lozim.