nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Land of Uzbekistan - Земля Узбекистана

O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
67
va manzarali ko‘chatlar ekish vazifasi qo‘yildi.
O‘tgan yilgi tajribadan kelib chiqib, 20-oktabrdan
1-dekabrgacha ko‘chat ekish bo‘yicha “Dolzarb
40 kunlik” e’lon qilindi [8].
Yashil makon tashabbusini qo‘llab-
quvvatlash maqsadida BMT Taraqqiyot Dasturi va
BMT Yevropa iqtisodiyot komissiyasi Ekologiya va
atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi bilan
hamkorlikda qo‘shma loyihani imzoladi. Ushbu
loyihani o‘tkazishdan ko‘zlangan asosiy maqsad
- uzoq muddatli innovatsion moliyalashtirish,
muvofiqlashtirish va salohiyatni mustahkamlash
taklifi orqali Yashil makon tashabbusi barqarorligi
va iqlimga chidamliligini ta’minlashda O‘zbekiston
hukumatini
qo‘llab-quvvatlashdan
iborat.
BMTTDning Yevropa va MDH davlatlari bo‘yicha
mintaqaviy byurosi direktorining o‘rinbosari Marina
Uolter o‘z nutqida: “Yashil makon tashabbusi
mamlakatning iqlim o‘zgarish holatini yumshatish
va iqlim ta’siriga moslashish bo‘yicha Parij kelishuvi
doirasidagi majburiyatlarini bajarishga imkon
beradi. Mamlakatning ayrim hududlarida daraxtlar
tuproq sifatini yaxshilashga, cho‘llanishning oldini
olishga, hattoki uni qaytarishga ham yordam beradi.
Chang bo‘ronlari katta xavf-xatarni anglatadi va
ularni bartaraf etish mahalliy va xalqaro miqyosda
mustahkam sherikchilik aloqalari va hamkorlikni
talab qiladi” deya qayd etdi. Shuningdek, Iqlim
o‘zgarishining salbiy ta’siriga qarshi kurashish
maqsadida O‘zbekiston hukumati 2021-yil noyabr
oyida Yashil makon/Green Nation deb nom olgan
o‘rmonzorlarni ko‘paytirish tashabbusini ilgari
surdi [9].
Ayniqsa, hukumatimiz tomonidan
daraxtlarga maratoriy e’lon qilinganligiga
qaramasdan, ayrim shaxslar tomonidan hanuzgacha
daraxtlarning beayov kesilishi achinarli holatdir.
Dastlab 2019-yilning sentyabrida Ekologik
Land of Uzbekistan - Земля Узбекистана

Land of Uzbekistan
Земля Узбекистана
3/2023
O‘ZBEKISTON ZAMINI
4/2019
20
3/2023
Land of Uzbekistan
Земля Узбекистана
TABIIY YAYLOVLAR O‘SIMLIKLARINING MONITORINGINI YURITISH VA UNING
AHAMIYATI
UO‘K:631.1:528.8:004(575.146)(043.3)
Annotatsiya.
Maqolada tabiiy yaylovlar monitoringini yuritish usullari va afzalliklari oʼrganilgan Navoiy viloyati
Konimex tumani “Qizilqum” hududidagi tabiiy yaylov oʼsimliklarining monitoring natijalari orqali asoslab berilgan.
Мониторинг естественных пастушных растений и его значение
Аннотация.
В статье обоснованы методы и преимущества мониторинга естественных пастбищ на осно-
ве результатов мониторинга естественных пастбищных растений в районе «Кызылкум» Конимехского района
Навоийской области.
Monitoring of natural plants and its significance
Abstract.
The article highlights the methods and advantages of monitoring natural pastures based on the results of
monitoring of natural pasture plants in the "Kyzylkum" area of Konimeh district of Navoi region.
O.O‘. Davronov
Q.x.f.f.d.
“O‘zdavyerloyiha” DILI
Kirish.
Dunyo miqyosida yaylovlar
maydoni qariyb 2 mlrd gektar bo‘lib, bu ko‘rsatkich
Yer shari quruqlik qismining 26% ni tashkil
etadi. Respublikamizdagi yaylovlar maydoni
21 mln 100 ming gektarni tashkil etib, uning
asosiy ulushi cho‘l yaylovlariga to‘g‘ri keladi.
Hozirda ushbu yaylov yerlari bir qismi turli
darajadagi degradatsiyaga uchragan va holati
yomonlashgan. Shu sababli masofadan zondlash
orqali yaylov yerlarida kechayotgan jarayonlarini
o‘rganish, yaylov yerlari mahsuldorligini oshirish
va ulardan samarali foydalanish bugungi kunning
dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi.
Jahonda masofadan zondlash orqali
yaylov yerlaridagi turli omillar ta’sirida yuzaga
kelayotgan o‘zgarishlarni aniqlashga qaratilgan
ustuvor yo‘nalishlarda ilmiy-amaliy tadqiqot
ishlari olib borilmoqda. Bu borada yaylov
yerlarining elektron raqamli klassifikatorini
ishlab chiqish va degradatsiyaga uchragan yaylov
yerlari raqamli shartli belgilarini yaratish, cho‘l
yaylov yerlarida o‘simliklar bilan qoplanganligi
darajasini, o‘rtacha hosildorligini aniqlash hamda
yaylov yerlari monitoringini yuqori aniqlikda
yuritishga qaratilgan ilmiy-tadqiqot ishlariga
ham alohida e’tibor qaratilmoqda.
Xususan, O‘zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2023-yil 16-fevraldagi “…
Mamlakatimizda yaylovlarni muhofaza qilish,
ulardan oqilona foydalanishni ta’minlash,
shuningdek, kavrak yetishtirishni yanada
rivojlantirish hamda yaylovlarda resurs tejovchi
texnologiyalarni keng qo‘llash” PF-24-son
Farmonida muhim strategik vazifalar belgilab
berilgan. Shu sababli mamlakatimiz qishloq
xo‘jaligini yanada rivojlantirishda masofadan
zondlash orqali yaylov yerlari monitoringini
yuritish usulini takomillashtirish muhim
ahamiyat kasb etadi.
Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda,
|
Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang

|
Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang
|
bet | 8/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD41. Kuyidagilardan korxona sexlari turlaridan birini aniklang.
A) yordamchi sexlar
B) boshkaruv sexlari
V) komleks sexlari
G) tizimga asoslangan sexlar
D) xamma javoblar tugri
42. Aylanma vosita nechta jarayonni uz ichiga oladi?
A) 4; ishlab chikarish, savdo, reklama, maxsulot
B) 3; moliyaviy, ishlab chikarish, maxsulot
V) 3; maxsulot, mexnat, kaital
G) 2; mexnat, moddiy
D) 2; ishchi kuchi, kapital
43. Tashkilotning ishlab chikarish xujalik faoliyatini taxlil kilgan xolda xodilarni kanday guruxlarga bulish mumkin?
A) raxbar va mutaxassislar
B) xazmatchilar va ishchilar
V) shogirdlar
G) kichik xizmat kursatuvchilar
D) xamma javoblar tugri
44. Xodimlarni korxonaning bir bulimidan ikkinchi bulimidagi bush uringa utkazish kadrlar tanlovining kanday omili asosida amalga oshiriladi?
A) tashki
B) doiraviy
V) ichki
G) ilmiy asoslanganlik
D) xam tashki xam ichki
45. Korxonada zarur ishchilar sonini aniklash usullaridan birin aniklang.
A) mexnat sigimi
B) xizmat kursatish normalari
V) ishchi urinlari
G) A va B javoblar tugri
D) A, B va V javoblar tugri
46. Korxona ishlab chikarish resurslarini taksimlashda maksimallashtirish nima?
A) mavjud ishlab chikarish resurslaridan kup mikdorda maxsulot yaratish
B) iloji boricha kup resurslarni sarflab, maxsulot sotilishi ta’minlash.
V) xarajatlarni va natijalarni kup mikdorligini ta’minlash
G) yukoridagilarning barchasi tugri
47. Korxona tuzilmasining tuxlilida sintez nima?
A) bir biri bilan boglik kismlar butunligini urganish.
B) tizim konuniyatlarini urganish
V) vazifalarning eng yaxshi sifatlarda namoyot bulishini urganish
G) tizim ichki xolatiga baxo burish
|
| |
III. Yakuniy qism - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
23-Mavzu: Sizga talpinaman onajon! (8 mart - Xotin-qizlar bayrami munosabati bilan)
I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarga aziz onajonlarimiz va opa-singillarimizga hurmat va ehtirom bilan munosabatda bo‘lish tuyg‘ularini singdirish orqali ularni “Ayolga e’tibor – kelajakka e’tibor”, “Ayol baxtli bo‘lsa, jamiyat ham baxtli bo‘ladi” degan g‘oyalarga sadoqat ruhida tarbiyalash.
Ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi — jamiyatda bo‘layotgan voqea, hodisa va jarayonlarga daxldorlikni his etish va ularda faol ishtirok etish, o‘zining fuqarolik burch va huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va huquqiy madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo‘lish, badiiy va san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga amal qilish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
|
Xalã“qaralã“q izertlewlerdegi oqã“wshã“lardã“Å… TÃ†biyiy pã†nler boyã“nsha pdf

Xalã“qaralã“q izertlewlerdegi oqã“wshã“lardã“Å… TÃ†biyiy pã†nler boyã“nsha pdf
Download
464,3 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
07.01.2024
Hajmi
464,3 Kb.
#131407
Download
464,3 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xalã“qaralã“q izertlewlerdegi oqã“wshã“lardã“Å… TÃ†biyiy pã†nler boyã“nsha pdf
Download
464,3 Kb.
Matnni ko'rish
Tashkiliy qism - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

|
Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari
|
bet | 37/52 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 8 Mb. | | #104610 |
Bog'liq 8-sinf sinf soati ish reja va konspekti (2)Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O‘qituvchi:
Bugun O‘zbekistonda xotin-qizlarga ehtirom ko‘rsatish, ularning huquqlarini muhofaza qilish, salomatliklari uchun qayg‘urish borasida amalga oshirilayotgan ezgu ishlar xalqaro miqyosda ham keng e’tirof etilmoqda. Ayollarimiz mohir uy bekasi, jonkuyar ona bo‘lishi bilan birga yurtimizdagi ijtimoiy, madaniy va siyosiy jabhalarda erkaklar bilan birdek faol ishtirok etayotirlar.
Davlatimiz rahbarining 2004 yil 25 mayda qabul qilingan “O‘zbekiston Xotin-qizlar qo‘mitasi faoliyatini qo‘llab-quvvatlash borasidagi qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi farmoni ayollarimiz salomatligini saqlash, ularni ish bilan ta’minlash, tadbirkorlik faoliyatiga keng jalb etish, ijodiy-aqliy salohiyatini yuzaga chiqarishda muhim dasturilamal bo‘lmoqda.
Mamlakatimizda xotin-qizlarning huquqlari va manfaatlarini ta’minlash borasida izchillik bilan amalga oshirilayotgan ezgu ishlarning huquqiy asosi Bosh qomusimizda o‘z ifodasini topgan. Insonning, shu jumladan, xotin-qizlarning siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy huquq va erkinliklarining ishonchli himoya qilinishini ta’minlaydigan milliy qonunchiligimiz me’yorlari esa Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi qoidalariga hamohangdir.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
24-Mavzu: O‘zbekistonning noyob tabiati
I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarda vatanparvarlikni singdirish, ona tabiatga bo‘lgan hurmatini oshirish, fan oylikda faol bo‘lishga, fanlarga qiziqishni uyg‘otish.
|
| |
Mashg‘ulotning borishi - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

Qurolli Kuchlarning mamlakat suvereniteti va hududiy yaxlitligini saqlash, xalqimizning tinchligi hamda bunyodkorlik mehnatini himoyalash, yosh avlodni vatanparvarlik ruhida tarbiyalashdagi ahamiyatini inobatga olib hamda 1992 yil 14 yanvarda mamlakat hududidagi harbiy qism va bo‘linmalarning davlatimiz tasarrufiga o‘tkazilishi munosabati bilan O‘zbekiston Respublikasining 1993 yil 29 dekabrdagi qonuniga binoan 14 yanvar yurtimizda “Vatan himoyachilari kuni” deb e’lon qilindi.
III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
18-mavzu: Kitob ma’rifat chirog‘i
I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: Kitobdan yaxshiroq do‘st yo‘q jahonda. O‘quvchilarda kitob barcha bunyodkorlik, yaratuvchilik va aql-idrokning, ilmu donishning asosi, hayotni o‘rgatuvchi murabbiy ekanligi haqida tushunchalar hosil qilish orqali ularning qalbi va ongiga kitob o‘qishga bo‘lgan munosabat, kitobni asrab-avaylash va kitobga mehr-muhabbat tuyg‘ularini singdirish.
-modda. Pedagog xodimlarning majburiyatlari

|
-modda. Pedagog xodimlarning majburiyatlari Pdf ko'rish
|
bet | 24/37 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 303,04 Kb. | | #160993 |
Bog'liq O‘RQ-637-сон 23.09.2020. Ta’lim to‘g‘risida46-modda. Pedagog xodimlarning majburiyatlari
Pedagog xodimlar:
ta’lim-tarbiya jarayoni ishtirokchilarining sha’ni, qadr-qimmati va ishchanlik obro‘sini hurmat
qilishi;
o‘quv mashg‘ulotlarini sifatli o‘tkazishi;
axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan, o‘qitish va tarbiyaning ilg‘or hamda innovatsion
shakllari va usullaridan foydalanishi;
ta’lim oluvchilarning psixologik va o‘ziga xos xususiyatlarini, jismoniy va ruhiy salomatligini,
ﬁziologik rivojlanishini hisobga olishi, jismoniy, aqliy, sensor (sezgi) yoki ruhiy nuqsonlari bo‘lgan
shaxslarni o‘qitish uchun shart-sharoitlar yaratilishiga e’tibor qaratishi;
voyaga yetmagan ta’lim oluvchilar bilan ta’lim-tarbiya ishlarini ularning ota-onasi yoki boshqa
qonuniy vakillari bilan hamkorlikda olib borishi;
ta’lim tashkilotining ustaviga va (yoki) boshqa ta’sis hujjatlariga, ichki mehnat tartibi
qoidalariga rioya etishi;
o‘z malakasini muntazam ravishda oshirib borishi, egallab turgan lavozimiga muvoﬁqlik
jihatidan davriy attestatsiyadan o‘tishi;
LexUZ sharhi
Qarang: O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2006-yil 16-fevraldagi 25-sonli “Pedagog
kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tizimini yanada takomillashtirish to‘g‘risida”gi
qarori
.
tibbiy ko‘rikdan o‘z vaqtida o‘tishi shart.
Oldingi
tahrirga qarang.
Pedagog xodimlarning zimmasida qonunchilikka, shuningdek ta’lim oluvchi va ta’lim
tashkiloti o‘rtasida tuziladigan shartnomaga muvoﬁq boshqa majburiyatlar ham bo‘lishi mumkin.
(46-moddaning ikkinchi qismi O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli
Qonuni
tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
Pedagog xodimlarga pedagogik faoliyatni amalga oshirishda axloq va etika normalariga zid
harakatlar sodir etish taqiqlanadi.
Pedagog xodimlarning kiyim-boshiga doir talablar ta’lim tashkilotlari tomonidan belgilanadi.
|
| |
Plastinalarni bo'yash - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda,...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 3/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaPlastinalarni bo'yash
Rassomchilik zamonaviy san'atning eng qiyin shakllaridan biridir. Plastilindan bo'yash san'ati o'tgan asrning oxirida paydo bo'lgan. Dastlab, ushbu uslubni faqat bolalar yaratdilar. Haqiqiy san'atkorlar buni bolalar o'yini deb bilishgan.
Chizma texnikasi va texnikasi juda ko'p. Avvalo, plastilin bilan chizishni ta'kidlash kerak.
Maktabgacha ta'lim muassasalari o'qituvchilari bolalar bilan mashg'ulotlarda plastmassa rasmlardan mamnuniyat bilan foydalanganlar. Ushbu turdagi ijodkorlik barmoqlarning motor qobiliyatlari va fikrlash qobiliyatini yaxshi rivojlantiradi. Biroq, tez orada bu rasm kattalar tomoshabinlari orasida muxlislarga ega bo'ldi. Garchi professionallar hanuzgacha ushbu san'at shaklini erkalash deb bilishadi. Vaqt o'tishi bilan plastilinadan turli xil tasviriy san'at uslublari paydo bo'ldi, jumladan kontur bo'ylab modellash, bo'rttirma ishlari, yamoqlari, no'xatlari, zarbalar yordamida modellashtirish. Ushbu texnikalarning har biri muayyan materialni talab qiladi. Bu oddiy plastilin yoki mum, qattiqlashtirilgan, kerosin va boshqalar bo'lishi mumkin.
Fotosurat
Rassomlik san'ati nafaqat bolalar, balki kattalar uchun ham qiziqarli va hayajonli. Zamonaviy noan'anaviy usullardan biri bu fotokopiya - sham bilan rasm. Ushbu uslub mutlaqo qiyin emas. Uni amalga oshirish uchun sizga har qanday sham kerak bo'ladi. Avvalo, qog'oz varaqqa kelajakdagi rasmning eskizi chizilgan. Keyin eskiz chiziqlari qalam shaklida oldindan o'tkirlangan sham yordamida chiziladi. Cho'tkasi yordamida varaq suvga namlanadi va ustiga bo'yoqlar qo'llaniladi. Cho'tkani ko'pikli kauchuk bilan almashtirish mumkin. Keyin, rasm paydo bo'lishi uchun siz muloyimlik bilan cho'tkasi yoki kerak ko'pik shimgichni bo'yoqni qog'ozning butun yuzasiga qo'llang. Va chizma fotosuratlarni ishlab chiqish paytida paydo bo'ladi. Chizilgan rasm qurib bo'lgandan so'ng, siz uni sezgir uchli qalamlar bilan qo'shishingiz mumkin. Fotosurat - bu art-terapiya usullaridan biri va mutaxassislarga turli xil psixologik tuzatishlarni amalga oshirishga yordam beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
Muzqaymoq - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 2/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaMuzqaymoq
Freezelight bu noan'anaviy art-terapiya texnikasi, ya'ni yorug'lik bilan bo'yash san'ati bo'lib, u faqat bir nechta oddiy kameralar va yorug'lik manbasini talab qiladi. Ushbu uslubning zaruriy shartlaridan biri to'liq qorong'ulikdir. Suratga olish jarayoni odatda amalga oshiriladi qorong'i vaqt kunlar. Muvaffaqiyatli jarayon uchun kamera maksimal tortishish tezligi bilan o'rnatiladi, qancha uzoq bo'lsa, rassom ishlashiga ko'proq vaqt kerak bo'ladi. Muzlatishning asosiy usullari:
Dinamik - yorug'lik manbalari harakatlanadigan.
Statik - yorug'lik manbalari qisqa vaqt ichida tayyorlangan ob'ektlarni yoritadi.
1949 yilda o'tkazilgan tajribalar ushbu yo'nalishning boshlanishi hisoblanadi. O'sha yili Pablo Pikassso o'z do'stidan bir voqeani eshitdi. Bu odam o'sha paytdagi mashhur rassom va fotograf Guyon Mili edi. Mili Pikassoga bu haqda gapirib berdi yangi texnologiya u yaqinda foydalangan fotosurat: u kichkina chiroqlarni qo'shimcha poyafzallarga ulab qo'ydi. Pikassodan ilhomlanib, u ushbu usulni o'zi sinab ko'rishga qaror qildi.
Monotip
Monotip - bu chizilgan maxsus texnik, bu qobiliyatidan qat'iy nazar barcha odamlar foydalanishi mumkin. 17-asrda yashagan italiyalik asl rassom Jovanni Kastigliono uning ixtirochisiga aylandi va faqatgina 19-asr oxirida keng tarqaldi. Monotip bo'yoqlarni silliq yuzaga qo'llash orqali amalga oshiriladi. Qo'llaniladigan material sifatida siz akvareldan foydalanishingiz mumkin (bitta rangli rasm olish uchun) va moyli bo'yoq (ko'p rangli uchun). Chizilgan rasmni diversifikatsiya qilish uchun siz murojaat qilishingiz mumkin turli yo'llar bilan smearlarni qo'llash. Olingan rasm turli xil vositalar va texnikalar bilan to'ldirilgan, ular orasida qora va oq bo'yoq bilan konturlarning konturini ta'kidlash kerak. Psixiatriyada ushbu art-terapiya usuli bolalar bilan ishlashda juda yaxshi, chunki bu ularning his-tuyg'ularini ifoda etishga yordam beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
O‘zbekiston Respublikasi aksiyadorlik tijorat

O‘zbekiston Respublikasi aksiyadorlik tijorat
Download
74,31 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
07.06.2024
Hajmi
74,31 Kb.
#261082
Download
74,31 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekiston Respublikasi aksiyadorlik tijorat
Download
74,31 Kb.
Matnni ko'rish
Dram terapiyasi - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 5/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaDram terapiyasi
Dram terapiyasi bemorga ta'sir qilishning maqsadli usulidir, uning yordamida terapevt uning hissiy holatini normallashtirish va tiklash uchun har qanday his-tuyg'ularning namoyon bo'lishiga erishadi. Ushbu uslub ixtiro qilingan dramatik syujetlarga asoslangan. Qabul qilingan hikoyada qatnashib, o'zi uchun ahamiyat bermay, bemor unga taklif qilingan rolga ko'nikadi va shu bilan u bilan yuzaga kelgan psixologik muammoni hal qilishga intiladi. Dram terapiyasi quyidagi og'ishlarni davolashda o'z qo'llanmasini topdi:
Dram terapiyasi, shuningdek, art-terapiyaning manbali texnikasini o'z ichiga oladi va bir nechta mashg'ulotlarni o'tkazishni o'z ichiga oladi, uning yordamida terapevt bemor bilan tashqi dunyo bilan aloqa o'rnatishga va shaxsiy muammolarini hal qilishga yordam beradi. Ko'pgina bemorlarga ushbu texnikani qo'llashda psixologik holatni barqarorlashtirish natijasi imkon qadar tezroq yuzaga keladi.
Play terapiyasi
O'yin terapiyasi bu ta'sir qilishning asosiy manbai bo'lgan rol o'ynashni davolash usuli. O'yin mijozga psixologik va ijtimoiy qiyinchiliklarni engishda yordam beradi. Asosiy maqsad - shaxsiy o'sish va hissiy rivojlanishdagi to'siqlarni olib tashlash. Ushbu usul o'yinlar va o'yinchoqlar yordamida barcha psixoterapevtik ta'sirlarni o'z ichiga oladi. Davolash ob'ekti har qanday yoshdagi va ijtimoiy mavqega ega bo'lgan shaxs bo'lishi mumkin, ammo ko'pincha bu usul bolalar va o'spirinlarga qo'llaniladi. O'yin davomida o'yinchi o'z his-tuyg'ularini va o'yinda simulyatsiya qilingan vaziyatlarni engishni o'rganadi. O'yin terapiyasining muhim afzalliklaridan biri shundaki, o'yin davomida siz muammoning manbasini aniqlay olasiz, so'ngra bolaning yoki kattalarning holatini muloyimlik bilan va ehtiyotkorlik bilan baholay olasiz va tuzatasiz. Shuningdek, u bir guruh odamlarga o'yin muammolarini hal qilishda jamoaviy hamkorlik qilishga o'rgatadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
Musiqa terapiyasi - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 14/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaMusiqa terapiyasi. Turli xil psixosomatik kasalliklarning psixososial jihatlarini tuzatish uchun boshqa psixoterapiya usullariga qo'shimcha sifatida qo'shimcha sifatida ishlatiladi. Musiqiy terapiya o'quv va pedagogik amaliyotda ham mashhur.
Dram terapiyasi. Bu teatr va dramatik vositalar orqali ramziy ifoda qilish usuli. Ijodkorlik yordamida ruhiy kasalliklar, komplekslar va ijtimoiy-psixologik muammolarni aniqlash va engillashtirishga imkon beradi.
- raqs harakati orqali hissiy-jismoniy integratsiya usuli. Tana va ongning birligi printsipiga asoslanadi.
Qo'g'irchoq terapiyasi. Ko'pincha oilaviy psixoterapiyada bolalar, o'spirinlar va barcha oila a'zolarining harakatlarini teatr qo'g'irchoq tomoshalari orqali tuzatish uchun foydalaniladi.
Logotip ritmi - musiqa va nutq harakatlarining kombinatsiyasi. U dizartiya, qoqish, nutqni rivojlanishining kechikishi, motor qobiliyatining pastligi va boshqa muammolar bilan og'rigan bolalarni davolashda individual yoki guruhli art-terapiya sifatida ishlatiladi.
Qum bilan davolash psixologiyada psixoanaliz, ramziy ifoda, ongning chuqur xususiyatlarini bilish va dunyoning o'ziga xos rasmini, shuningdek ruhiy stressni engillashtirish uchun vosita sifatida foydalaniladi.
Ertak terapiyasi. Bu biblioterapiya sifatida art-terapiyaning ushbu turidan biri. Ko'pincha bolalar bilan ishlashda o'quv, tarbiyaviy va psixoterapevtik maqsadlarda qo'llaniladi.
San'atning muqobil usullari
Ko'pincha psixologlar art-terapiyaning turli sohalari kombinatsiyalaridan foydalanadilar, yangi o'qishlar, sharhlar va texnikalarni qo'shadilar. Art-terapiyaga noan'anaviy yondoshuv, ba'zida psixokorrektsiyani yanada individuallashtirishga, psixoterapevtik vazifalarni yanada kengroq qilishga imkon beradi. An'anaviy bo'lmagan art terapiyasining variantlaridan biri bu peyzaj art-terapiya usullaridan foydalanish. Peyzaj art-terapiyasining mohiyati ma'lum bir hududda barcha turdagi ob'ektlarni qidirishdan iborat bo'lib, keyinchalik ular san'at ob'ektlarini yaratish uchun ishlatiladi. Peyzaj art-terapiyasi mutaxassisi bemorlarni butun jarayon davomida, ofisda ham, tashqarida ham qidiruv paytida kuzatadi xom ashyolar... Peyzaj-art terapiyasini o'tkazish amalga oshirilmoqda turli shakllar, uning texnikasi bolalar, kattalar, qariyalar va oilalar bilan muvaffaqiyatli ishlatilgan. Peyzaj art-terapiya dasturlari terapevtik, profilaktik va shaxsiy rivojlanish yo'nalishi bo'lishi mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
Hammasi qanday boshlanadi? - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 9/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaHammasi qanday boshlanadi?
Art-terapiya seansi so'rov bilan boshlanadi, hozirgi paytda siz eng ko'p nimani tashvishlantirayotganingizni va hayotingizda nimani tuzatishni xohlayotganingizni bilasiz. Chizma mavzusi shunday tanlangan va bu noan'anaviy san'at terapiyasining to'liq chuqurligini ochib beradi. Har qanday so'rovni o'zaro munosabatlardagi muammolardan maqsad va ichki manbalarni oshkor qilishgacha hal qilish mumkin.
Hammasi chizilgan paytdan boshlanadi. Boshqacha qilib aytganda, agar sizda biron bir muammo bo'lsa, uni chizasiz va endi u behush samolyotdan qog'oz varag'iga quyiladi, aytganda, noma'lum kimsadan aniq ko'rinishgacha. Bundan buyon sizning muammongizni ko'rishingiz va u bilan gaplashishingiz mumkin.
Oqimli chizma qanday yaratilgan?
Mashg'ulotning ikkinchi bosqichi haqiqiy rasm chizish jarayonining o'zi. U shuningdek an'anaviy emas. Bu "Oqimli chizish" deb nomlangan. Uning mohiyati shundaki, ma'lum bir nafas olish bilan siz miyaning o'ng yarim sharining ishini faollashtirasiz va shu bilan ongni uyg'otasiz. Shu daqiqadan boshlab Ruh bilan suhbat boshlanadi.
Oqim chizmasi maxsus meditatsion holatda yaratiladi, unga siz Maslahatchi yordamida kirasiz.
An'anaviy art-terapiyadan nimasi farq qiladi?
Usulning asosiy farqi shundaki, oqimli rasmlarda hech qanday mantiq yo'q. Maslahatchi sezgi ko'rish yordamida bilinçaltının tasvirlarini "o'qishga" o'rgatilgan, shuning uchun uning yordami bebaho.
Ko'rsatilgan tasvirlarda siz osongina taniy olasiz:
o'zingiz,
sizning holatingiz,
sizning ichki holatingiz.
Mashg'ulot davomida maslahatchi vaziyatni uyg'unlashtirish uchun nima qilishingiz kerakligini aytib beradi.
Seansdan nimani kutish mumkin?
Ko'pincha, odamlar o'zlarining vaziyatlarini tasvirlayotganda, xafagarchilik, g'azab, jahl, tajovuz, befarqlik, dangasalik, tashvish, achinish va boshqa narsalardan voz kechishadi. Bularning barchasi tom ma'noda tuvalga to'kilgan. Birinchi rasm sessiyasidan so'ng siz o'zingizni sezilarli darajada engillashtirasiz, chunki ko'p yillik hissiy yuklardan xalos bo'lasiz.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
Izoterapiya - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 6/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaIzoterapiya
Izoterapiya - bu psixoterapevtik yo'nalishda va bo'yoqlardan foydalanadigan usul. Ushbu usul antistress rang berish, art-terapiya va boshqa usullardagi ijodiy rasm usullarini o'z ichiga oladi. Amaliyotda izoterapiya qo'llanilganda, bemor o'z rasmlarini yaratadi yoki tayyor tasvirlar bilan faol o'zaro ta'sir qiladi. Ushbu uslub nafaqat bolalarga, balki kattalarga ham faol ta'sir ko'rsatadi. Art-terapiyada chizish texnikasining mohiyati shundaki, "rassom" miyani faollashtiradi va qog'ozdagi barcha yashirin fikrlarni to'kadi. Ushbu uslub uchun yordamchi vositalar qog'oz, bo'yoqlar va qalamlardir. Muayyan vaqtdan so'ng, saqlangan ishlarga ko'ra, psixoterapevt bemorning psixologik holatining yaxshilanishi yoki yomonlashishi dinamikasini aniqlaydi. Art-terapiyada chizmachilik texnikasidan to'laqonli ijobiy natijaga erishish uchun bemor uchun mashg'ulotlar muntazam va shifokor nazorati ostida o'tkaziladi. Izoterapiyani amaliy qo'llash psixologik kasalliklarni davolashda ijobiy natijalar beradigan tasdiqlangan usuldir.
Kollaj
Ko'p sonli rasmlar, turli xil rasmlar yoki chizmalardan ma'no jihatidan kompozitsiyani yaratishga kollaj (art terapiya usuli) deyiladi. Oilaviy ish odamlarni bir-biriga yaqinlashtiradi va jamoada ishlashni xohlaydiganlar uchun juda yaxshi tanlovdir.
Kollaj kabi tushuncha XX asr oxirida va undan keyin paydo bo'lgan qisqa vaqt san'at ixlosmandlarida ijobiy taassurot qoldirdi. Ushbu kompozitsiyani yaratish uchun ma'lum bir "platforma" qog'oz varag'i, whatman qog'ozi yoki har xil tasvirlar elim bilan mahkamlangan tekis sirt shaklida qo'llaniladi. Kollajga qo'shimcha dekoratsiya turi sifatida turli xil ilovalar va kichik narsalar biriktirilishi mumkin. asosiy xususiyati kollaj - bu o'zlarining mavzulariga o'xshash bo'lmagan turli xil tasvirlarni birlashtirish qobiliyati. "Platformada" to'plangan tarix o'ziga xosligi va o'ziga xosligi bilan ajralib turadi. Ortda so'nggi paytlarda Kollaj har kim yaratishi mumkin bo'lgan haqiqiy san'at asariga aylandi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
Kommunikativ kompetensiya

|
Kommunikativ kompetensiya
|
bet | 29/52 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 8 Mb. | | #104610 |
Bog'liq 8-sinf sinf soati ish reja va konspekti (2)Kommunikativ kompetensiya — ijtimoiy vaziyatlarda ona tilida hamda birorta xorijiy tilda o‘zaro muloqotga kirisha olishni, muloqotda muomala madaniyatiga amal qilishni, ijtimoiy moslashuvchanlikni, hamkorlikda jamoada samarali ishlay olish layoqatlarini shakllantirish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
Tashkiliy qism: a) Salomlashish. b) Davomatni aniqlash.
Uyga vazifani so‘rash: a) Savol – javob o‘tkazish. b) Topshiriqlarni tekshirish.
II. Asosiy qism:
O‘qituvchi:
Ey aziz! Kishi uchun kitobdan azizroq va yoqimliroq suhbatdosh yo‘qdir. Kitob fasohat, balog‘atda, latofatda tengi yo‘q, munofiqlikdan xoli hamrohdir. Yolg‘izlikda va g‘amli ayyomlarda munis ulfatdir. Unda na nifoq boru, na gina. U shunday hamdamki, so‘zlarida yolg‘on va xato bo‘lmaydi. Suhbatidan esa kishiga malolik yetmaydi. U o‘z do‘stining dilini og‘ritmaydi. Yuragini esa siqmaydi. U shunday rafiqdirki, kishi orqasidan g‘iybat qilib yurmaydi. Uning suhbatidan senga shunday fayzli foydalar yetadiki, bunday foydani odamlardan topa olmaysan. Aksincha, aksar odamlar suhbatidan kishiga zarar yetadi.Kitobdek do‘st ichida barcha ilmu hilm mujassamdirki, u kishilarni o‘tmishdan va kelajakdan ogoh qilib turadi. Shuning uchun ham: “Kitob aql qal’asidir”, deganlar.
Muhammad Jabalrudiy
Mashriqzamin - Hikmat Bo‘stonidan.
Topshiriq: “Men yoqtirgan kitob-bu” mashqi. Har bir o‘quvchi o‘zi yoqtirgan kitoblari haqida suhbat o‘tkaziladi va ta’tilda ko‘proq kitob o‘qish talab etiladi.
Izoh: O‘qituvchi jarayonni kuzatishda samimiylikka, o‘quvchilarning o‘zlarini odob-axloq me’yorlariga e’tiborli bo‘lishlikka, faollikka, jonkuyarlikka va talabchanlikka, tezkorlikka, ijodkorlikka undab boradi.
|
| |
Musiqa terapiyasi - Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning...

|
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
bet | 4/19 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #104189 |
Bog'liq ArtterapiyaMusiqa terapiyasi
Musiqiy terapiya - musiqa va musiqa asboblaridan foydalanish orqali davolash. Musiqiy terapiya murakkab psixoterapevtik davolashning bir qismi va mustaqil davolash usulining bir qismi bo'lishi mumkin. Arizaning asosiy natijalari:
tiklash;
ta'lim;
ruhiy yoki jismoniy kasalliklarga chalingan bolalar va kattalarni o'qitish.
Musiqiy terapiya nafaqat insonning psixologik sog'lig'iga ta'sir qiladi, balki nafas olish, qon aylanishi va boshqalar kabi jarayonlarga faol ta'sir ko'rsatadi. Bu art-terapiyada ko'zning yopiq texnikasi bilan birgalikda ishlatilishi mumkin. Bemordan faol harakat qilish kerak bo'lsa, masalan, qo'shiq kuylash yoki musiqa asbobini chalish kerak bo'lsa, u faol hisoblanadi. Agar bemor tinglovchi sifatida harakat qilsa, terapiya passiv deb hisoblanadi. Terapiya, agar musiqadan tashqari, ijodning boshqa turlari qo'llanilsa, integral hisoblanadi.
rassomchilik;
she'riyat;
nasr;
drama va boshqalar.
Biblioterapiya
Biblioterapiya o'z ichiga oladi turli xil texnikalar masalan, psixoterapiya, psixokorrektsiya, psixologiya, bibliologiya. Biblioterapiya mutaxassis uchun maxsus tanlangan adabiyotlarni o'qish orqali bemorga ta'sir qiladi. Terapiyaning maqsadi bemorning ruhiy holatini normallashtirishdir. Terapiya paytida odam hamma narsani yozadi o'quvchi kundaligi... Keyin texnik xodim yozib olingan ma'lumotlarni tahlil qiladi. Tahlil tashxis qo'yish va tuzatish samaradorligini ob'ektiv baholashga yordam beradi. Ushbu turdagi terapiya shaxsiy va hissiy muammolarga duch kelgan bolalar va kattalar bemorlari bilan ishlash uchun tavsiya etiladi. Biblioterapiya individual va guruh mashg'ulotlarida ishlatilishi mumkin. Guruh darslari uchun guruh a'zolari o'qish darajasi va adabiy qiziqishlariga qarab tanlanadi. Tashxis paytida mijozlar psixolog bilan birgalikda ular o'qigan kitoblarning ta'sirini tahlil qiladilar, bu bemorlarga shaxsiy muammolarni tushunishga yordam beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Art-terapiya usullari: terapiyaning mohiyati, asosiy va noan'anaviy usullar, ijodiy ifoda, psixiatrlarning maslahatlari. Art-terapiya turlari
|
III. Yakuniy qism - Umumiy o‘rta ta’lim maktabi 8-“ ” sinf rahbari

III. Yakuniy qism:
Dars yakunida o‘quvchilar bilan birgalikda olgan bilimlarni umumlashtirilib, savollar bilan mustahkamlanadi.
O‘quvchilar rag‘batlantiriladi.
Maktab MMIBDO‘_________ ___________________________ sana______ ________________ 20___yil
Sana: “__” ____________ 20__-yil. Sinfi: _____ Sinf rahbari: _____________________
21-Mavzu: “Kasbni nomini ayt” o‘yinli mashg‘ulot.
I. Kirish:
Sinf soati mashg‘ulotning maqsadi: O‘quvchilarda vatanparvarlikni singdirish, maktabga bo‘lgan hurmatini oshirish, kelajakka ishonch tuyg‘ularini singdirish, fan oyligida faol ishtirok etishligini uqtirish.
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media manbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olishni, saralashni, qayta ishlashni, saqlashni, ulardan samarali foydalana olishni, ularning xavfsizligini ta’minlashni, media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi — aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o‘qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish layoqatlarini shakllantirish.
Mashg‘ulot turi: yangi bilim beruvchi, bilimlarni mustahkamlovchi, amaliy, nazariy, aralash, noan’aviy, ananaviy.
Mashg‘ulot uslubi: tushuntirish, suhbat, tezkor savol – javob, amaliy mustaqil ishlar bajarish, munozara, muammoli topshiriq, ko‘rgazmali va boshqalar.
Mashg‘ulot metodi: guruhlarda ishlash, “kim epchil-u, kim chaqqon”, “ko‘rsam tezroq o‘rganaman”, “muammo va yechim” shu kabi metodlar.
Mashg‘ulot jihozi: mavzuga oid rasm, ko‘rgazmalar va tarqatma materiallar, o‘quv qurollari, elekron materiallar.
Mashg‘ulotning borishi:
|
Muz-tuz aralashmasida muzlatishda

Baliqlarga ishlov berishda muz erib, baliqning tana
haroratini pasaytiruvchi sovuq namakob hosil b o ‘ladi.
Namakob baliq go‘shtiga singadi. Namakob ta ’sirida
baliq jabralari oqarib ketadi, go‘shti esa deyarli qorayib,
baliqning tashqi tomoni xira bo‘lib qoladi.
Baliqlar bu usulda muzlatilishi natijasida ayrim
hollarda muzning qirrali b o ‘laklari baliqlami ezadi va
terisi shikastlanadi. Shuningdek, yuqori qatlamning
og‘irligi natijasida quyi qatlamdagi baliqlaming shak-
li o ‘zgaradi. Binobarin, uning har qavati orasida
m xlangan tunika to ‘siqlari qo‘yish tavsiya etiladi.
B a l i q f l l e s i
- baliq tanasidagi iste’molga yaroqsiz
qismlarini olib tashlab, asosan baliq go‘shtidan
tayyorlangan mahsulotdir. Uni tayyorlash uchun,
oldin baliq yuviladi, briket yoki yarim nimta (treska
baliqlar) ko ‘rinishida bo ‘lak-bo‘lak qilib muzlatiladi.
File - asosan, treska, kerex, leshch, sazan, laqqa baliq,
sudak, dengiz okuni, cho‘rtan baliq, paltus va boshqa
tur baliqlardan tayyorlanadi.
File tayyorlash uchun belgilangan baliqtaming
tangachasi tozalanib
(treska balig‘idan tashqari),
ichak-chavag‘i olib tashlanib, boshi ajratiladi, yelka
kamar suyaklari, umurtqa pog‘onasi va qovurg‘a
suyaklari ajratib olinadi. Treska balig‘ining qomidagi
qora pardasi olib tashlanadi. Treska, paltus va leshch
baliqlari go‘shtidan tayyorlangan filelarda qovurg‘a
suyaklari boTishi mumkin. Shuningdek, laqqa, paltus
va treska baliqlarining ustidagi terilarini olib tashlashga
mxsat beriladi.
Kolbasa mahsulotlarining assortimenti

Bog'liq Chorva parranda va baliq mahsulotlarini yetishtirish qayta ishlash texnologiyasi (T.Ikromov) (1)
Kolbasa mahsulotlarining assortimenti Q aynatilgan kolbasalar Ishlab chiqarish hajmiga ko‘ra qaynatilgan kolbasa-
lar birinchi o ‘rinni egallaydi. Ulami tayyorlash uchun,
avval go‘sht maydalanib qiyma holiga keltiriladi, qiyma
60
www.ziyouz.com kutubxonasi
ichakka tiqiladi, bog‘lanadi, zichlashtiriladi, qizdiriladi,
qaynatiladi va sovitiladi.
G o‘shtni qiymalash konservaga mayin konsistentsiya
beradi. Yirik hajmda maydalangan va tuzlangan go‘sht
kuterga, ya'ni maxsus go‘sht maydalovchi mashinaga
solinadi. Qiyma mayinligini oshirish uchun unga biroz
suv solinadi.
Qiyma tayyorlash m a’lum retsept asosida bo‘lib,
u tozalangan mol go‘shti, cho‘chqa go‘shti, cho‘chqa
yog‘i va dorivorlar qorg‘ich mashinada bir xil holga
kelguncha aralashtiriladi.
Qiymani ichakka tiqish natijasida u m a'lum shaklga
ega bo‘ladi. Ichak uni tashqi muhit ta'siridan saqlaydi.
Kolbasa batonlarining qiymasi zichlantiriladi va m a’-
lum ko‘rinishlarda kanop bilan bogManadi. Kolbasa
qiymasi zichlanishi uchun ular osib qo'yiladi.
Qizdirish ishlari 60-100 gradusda qipiq yoki yo-
g ‘och tutunida olib boriladi. Bunda kolbasa batonlari
biroz quriydi, qizaradi, oqsillar qotishi hisobiga ichak
zichlashadi, ichakning hidi yo‘qoladi.
Qaynatish tadbiri maxsus'bug‘xonalarda 80-85 gra-
dus haroratda bajariladi. Bunda oqsillar iviydi, kollagen
elimsimon holatga o ‘tadi, fermentlar parchalanadi va
zararli mikroblar nobud bo‘ladi. Qaynatish ishlari 10
minutdan (sosiska) 2 soatgacha va undan ham ko‘proq
(yo‘g ‘on batonli kolbasalar) davom ettiriladi.
Sovitish uchun kolbasalar sovuq dush ostiga
qo‘yiladi. Bunda kolbasa batonlariga yopishib qolgan
sardak va yog‘lar yuvib tashlanadi.
Saqlash ishlari asosan sovuq xonalarda olib boriladi.
Ulardagi harorat 0° dan 15° gacha bo‘lishi mumkin.
Shundan so‘ng kolbasalar savdo korxonalariga jo ‘-
natiladi.
Barcha turdagi kolbasalar navi va tayyorlash usu-
liga ko‘ra maxsus talab asosida bog‘lagichlar bilan
bog‘lanadi.
61
www.ziyouz.com kutubxonasi
Qaynatilgan kolbasalar xom ashyo sifatiga ko‘ra
to‘rt xil navga ya’ni: a ’lo nav, I, II, va III navlarga
bo‘linadi.
M u z l a t i l g a n b a l i q n a v l a r i

I n a v l i b a l i q l a r g a
osyotra, syomga, oq baliq, nelma,
lososlar kiradi. Bu baliqlar birmuncha semiz bo ‘lishi
lozim.
I i n a v l i b a l i q l a r g a
turli xil semizlikdagi barcha
baliqlami kiritish mumkin. Baliqlami to‘g ‘ri nimtalash
talab etiladi.
I navli baliqlaming muzi erigach, ulaming konsis-
tentsiyasi zich b o iish i lozim. Undan yangi baliqni
hidi kelib turishi kerak. Ii navli baliq go‘shtining
konsistentsiyasi yumshoqroq b o iish i mumkin. Ulaming
jabralari va ustki qismidagi yo g iarid an sarg‘aygan va
biroz achigan hid kelib turishiga y o i qo‘yiladi.
Muzlatilgan baliqlar yashiklarga,
bochkalarga,
savatlarga, chipta qanorlarga, qamishdan to ‘qilgan
savatlarga hamda kardon qutilarga solib jo ‘natiladi.
Baliqlaming qimmatli turlari oldindan har biri-
ni pergamentga yoki selofanlarga o ‘rab, so‘ngra
yashiklarga j oy lashtiri ladi.
„
Kprxonalardan muz-tuz aralash va tabiiy holda
muzl^tib chiqariladigan baliqlaming ichki harorati
-6°C dan yuqori bo ‘lmasligi va boshqa usulda muzlatib
chiqarilgan baliqlaming ichki harorati esa -8 °C dan
yuqori bo ‘lmasligi talab etiladi.
M u z l a t i l g a n b a l i q l a r n i s a q l a s h d a
havoning nisbiy
namligi yuqori, y a ’ni 90-95% b o ‘lishi lozim.
D o‘konlarda muzlatilgan baliqlar -5°C dan yuqori
b o ‘lmagan haroratda 2 haftagacha, 0° dan +3°C gacha
b o ‘lganda 2-3 kun saqlanishi mumkin.
Savdo korxonalariga (agar muzlatgichsi bo ‘lmasa)
ikki soat ichida iste’mol qilinadigan miqdorda muzlagan
baliq keltiriladi.
navli chala dudlangan kolbasalar

navli chala dudlangan kolbasalar: polskaya,
semipalatinskaya va qo‘y go‘shtidan tayyorlangan kol-
basalardan iborat.
III
navli chala dudlangan kolbasalar: asosankalla
go‘shti, go‘sht qiymalari va yurakdan tayyorlangan
maxsus (osobaya) kolbasasi misol bo‘ladi. Ulaming
batonlari 15-20 sm bo‘ladi.
Yuqorida nomlari ko‘rsatilgan barcha navli kolba-
salami tayyorlash texnoogiyasi maxsus adabiyot va
qo‘llanmalarda bayon etilgan.
D udlangan kolbasalar Go‘sht qiymasiga texnologiya talabi asosida tuz
va dorivorlar solib ichakka tiqib tayyorlanadigan,
dudlangan va quritilgan kolbasa mahsulotlari
xom- ligicha dudlangan kolbasalar deyiladi. Shu usulda
tayyorlanib dudlangan, qaynatilgan va ikkinchi marta
dudlanib quritilgan kolbasa mahsulotlari
qotirib dudlangan va
qaynatilgan kolbasalar deyiladi.
Xomligicha dudlangan (qotirib dudlangan) kolbasalar. Ulami tayyorlash uchun mo‘ljallangan
go‘sht 0 gradus haroratda 10 kun saqlanib, uzoq vaqt
yetiltiriladi va mahsulot suvi qochiriladi.
Asosiy texnologik talablar. Qotirib dudlanadigan
kolbasalar tayyorlashning dastlabki bosqichlari: go‘sht-
ni suyakdan ajratish; uni tozalash; qiymani ichakka
zichlab, havo qoldirmay tiqish - shular jumlasidandir.
Qiymaning yopishqoqligini va zichligini oshirish
uchun 5-7 kun davomida cho‘ktiriladi. Qiyma tiqi-
lib, zichlangan kolbasalar 3-4 kun davomida 18—
20
gradus haroratda tutunda dudlanadi. Shundan keyin
batonlaming diametriga qarab 15-30 kun quritgich
(sushilka)larda quritiladi. Qotirib dudlangan kolbasalar
tarkibida 30 foizgacha suv bo‘ladi. Mahsulot tuzi 3-6
foiz atrofida bo‘ladi.
70
www.ziyouz.com kutubxonasi
Xom ashyo sifatiga ko‘ra, xomligicha dudlangan
kolbasalar - a ’lo va I navli holida sotuvga chiqariladi.
Shuningdek, ular to ‘sh va cho‘chqa yog‘i solingan kol-
basalarga bo'linadi.
K olbasa ishlab chiqarish uchun xom ashyo

• Pay, kemirchak, mayda suyaklami va qontalash
joylarini olib tashlash;
• Go‘shtni navlarga ajratish;
• Go‘shtni qiymalash va tuzlash.
Cho‘chqa yog‘i, ichak, dorivor va o‘simlik
xom ashyosini tayyorlash.
Agar pashtet yoki liver
kolbasalar tayyorlash rejalantirilgan bo‘lsa, u hol-
da kalla-pochalami biroz qaynatib olish talab etiladi.
Yuqorida nomlari bayon etilgan tadbirlaming bajarilishi
quyidagicha olib boriladi. - Nimtani chopish va
go‘shtni bo‘laklarga bo‘lish uchun dastavval hayvon
tanasini va nimtasining muzi eritiladi. Ifloslangan,
qontalash va shikastlangan, urilgan joylari b o isa, ular
olib tashlanadi. So‘ngra nimta va chorak nimtalarga
ajratiladi. G o‘sht suyakdan pichoq yordamida qo‘l
bilan ajratib olinadi. Shuningdek, yog‘ va biriktimvchi
to'qimalar ham olib tashlanadi.
Parrandalaming orqa-biqin go‘sht, qorago‘shti,
kalla-pochalari (yurak, jigar, oshqozon) va qanotlari
ham ajratib olinadi. Kala-pochalami tozalash jara-
yonida uning terisi, o‘ti va ivib qolgan qoni ham olib
tashlanadi. Tanadagi pay, kemirchak, biriktimvchi
to‘qimalar va qontalash joylar bo‘lsa, ular ham olib
tashlanadi.
Qo‘y va mol go‘shtidan yog‘ini ham olib tashlash
talab etiladi. Chunki yog‘ qiyin erish xususiyatiga ega
bo‘lganligi uchun qiyma qumq, sochiladigan bo‘lib
qoladi, kolbasaning sifatiga va mazasiga salbiy ta'sir
ko‘rsatadi.
Go‘shtni navlarga ajratish

Tuzlash jarayonida tuz bilan birga selitra yoki nitritlar,
ayrim hollarda shakar ham qo‘shiladi.
Go‘sht qiymalangan bo‘lsa, tuz tez va me'yorda
unga singib ketadi. Binobarin, uning rangida o ‘zgarish
yuz bermaydi. Tuzlangan go‘sht harorati 2-4° bo‘lgan
sovitish xonalarida saqlanadi va yetiltiriladi. Agar
go‘sht yetilgan bo‘Isa, u yopishqoq, o ‘ziga nam tortuv-
chan bo‘lib, keyinchalik mayin va yumshoq holatda
bo‘ladi.
Kalla-pochalar qisman yoki to‘liq qaynatilib, pashtet
va liver kolbasalar tayyorlashda keng qo‘llaniladi.
Cho‘chqa yog‘i (shpik) har bir turdagi kolbasa
uchun m a’lum shakl va katta-kichiklikda maydalanadi.
Binobarin, to‘g‘ralgan cho‘chqa yog‘ining shakli va
hajmiga ko‘ra kolbasa nomini aniqlash mumkin.
Ichaklarni tayyorlash. Ichaklar suvda ivitilib,
navlarga ajratiladi va puflash, kesish va kesilgan ichak-
ning bir tomoni kanop bilan bog‘lab qo‘yish tadbirlari
amalga oshiriladi. Ichakdagi ayrim hidlar kolbasaga
o ‘tmasligi uchun uning shilliq qismidan to‘la holda
tozalanadi.
D orivorlar tayyorlash. Dorivorlar har bir kolbasa-
ning tarkibiga ko‘ra solinadi. Bunda ko‘pincha oldindan
tayyorlab qo‘yilgan aralashmalar ishlatiladi.
0 ‘simlik xom ashyosi (krupa, dukkakli donlar)
tozalanib ivitiladi, qaynatiladi va maydalangach, qiy-
maga aralashtiriladi. Tuzlangan va yetilgan go‘sht ik-
kinchi marta maydalanib qiymaga aralashtiriladi.
Baliqlarni muzlatish usullari

muzlatilsa, ulaming suzg‘ich qanotlari va jabra qop-
qoqchalari ochiq holda qotib qoladi. Jabra bargchalari
och qizg‘ish rangga aylanadi. Baliq tarkibidagi bar-
cha oziqaviy moddalar saqlanib qoladi. Agar baliq
yaxshilab yuvilmagan bo‘lsa, uning yuza qismidagi
shilliq oqarib ketadi va u baliqning tashqi ko'rinishini
yomonlashtiradi. Baliqlar sun’iy holda qumq muzla-
tilganda baliqning ustidagi shilliqlar yuvib yo‘qotiladi,
ayrim turlarining ichak-chavaqlari ham olib tashlanadi.
Quruq sun'iy holda muzlatilgan baliqning usti toza,
tabiiy rangda, tanasining shakli to‘g ‘ri saqlangan,
suzg‘ich qanotlari va jabra qopqoqchalari tanasiga
yopishgan holda bo‘ladi. Bu usulda baliqlar odatda
donalab yoki sochilgan holda muzlatiladi.
Ho‘l usulda
m uzlatish - muzlatgich yordamida
sovutilgan namakobga joylashdan iborat. Bunda baliq
bevosita sovutuvchi namakobga (kontakt usulda)
yoki namakob tegmasligi uchun maxsus idishlarga
(kontaktsiz usulda) joylanishi talab etiladi. Kontakt
usulda muzlatishda baliqlar ikki marta yuviladi. Bi-
rinchi marta muzlatish oldidan (ustidagi shillig‘ini
yo'qotish uchun) va ikkinchi marta muzlatilgandan
so‘ng (ustidan namakoblami yo‘qotish uchun) yuviladi.
Shunga qaramasdan, bu usulda muzlatilgan baliqlaming
usti, ayniqsa, qomining yupqa qismi birozgina tuzlanib
qolishi natijasida qisman bo‘lsa-da biroz xiralashib
qoladi. Mayda baliqlar ko‘pincha maxsus qoliplarda
blok shaklida, filelar briket shaklda bo‘ladi. Baliq fi-
lesi baliqlardan tayyorlangan chala tayyor mahsulot
hisoblanib, ulami muzlatish texnologiyasi yuqorida
bayon qilingan talablar asosida bajariladi.