O‘quv mashg‘ulotlarga qabul qilish uchun zarur bo‘lgan 11-15 yashar

O‘quv mashg‘ulotlarga qabul qilish uchun zarur bo‘lgan 11-15 yashar
o‘quvchilarning jismoniy tayyorgarligi
Aniqlanadigan
qobiliyatlar
Nazorat test-
mashqlari
Yoshi
/yil/
Darajasi
Past
O‘rta
YUqori
Tezkorlik
YUgurish
30m,
sek.
11
6,3 va
yuqori
6,1-5,5
5,0 va
yuqori
12
6,0
5,8-5,4
4,9
13
5,9
5,6-5,2
4,8
14
5,8
5,5-5,1
4,7
15
5,5
5,3-4,9
4,5
Chidamlilik
6
minutlik
yugurish, m
11
900 va
yuqori
1000-
1100
1300 va
yuqori
12
950
1100-
1200
1350
13
1000
1150-
1250
1400
14
1050
1200-
1300
1450
15
1100
1250-
1500
969
1350
Tezkor-kuch
Joyidan
turib
uzunlikka
sakrash, sm
11
140 va
yuqori
160-180
195 va
yuqori
12
145
165-180
200
13
150
170-190
205
14
160
180-195
210
15
175
190-205
220
Kuch
Baland turnikda
osilib
turgan
holatda tortilish,
marta
11
1
4-5
6 va
yuqori
12
1
4-6
7
13
1
5-6
8
14
2
6-7
9
15
3
7-8
10
Koordinatsion
Mokisimon
yugurish 3x10 m,
s
11
9,7 va
yuqori
9,3-8,8
8,5 va
yuqori
12
9,3
9,0-8,6
8,3
13
9,3
9,0-8,6
8,3
14
9,0
8,7-8,3
8,0
15
8,6
8,4-8,0
7,7
Egiluvchanlik
Tik
turgan
holatda
oldinga
egilishlar, sm
11
2 va
yuqori
6-8
10 va
yuqori
12
2
6-8
10
13
2
5-7
9
14
3
7-9
11
15
4
8-10
12
970
2-jadval
Tajriba guruhida o‘quv yillari bo‘yicha mashg‘ulot vositalari turlarining
taqsimlanishi, % da
Trenirovka vositalari
turlari
Umumiy xajmdagi nisbatlari
5 sinf
6 sinf
7 sinf
8 sinf
9 sinf
A
B
A
B
A
B
A
B
A
B
Yengil atletika turlari
10
20
25
50
35
55
45
60
65
75
Umumiy
jismoniy
tayyorgarlik
(UJT)
vositalari
90
80
75
50
65
45
55
40
35
25
Jumladan sport va harakatli
o‘yinlar
60
50
50
25
40
20
30
15
15
15
O‘quv mashg‘ulotlari vaqtini biz tomondan taqsimlanishi va ularning
miqdori BO‘SM dasturida nazarda tutilganidan farq qiladi. Tajriba uslubiyati
o‘quv mashg‘ulotlarida har tomonlama umumiy jismoniy tayyorgarlik (UJT)
vositalarini qo‘llashni va har xil tezlik bilan har xil masofalarga yugurish,
sakrashlar, uloqtirishlar, maxsus va imitatsion mashqlar kabi yengil atletika
mashqlarini bajarishni nazarda tutgan[3].
UJTda sportning boshqa turlaridagi mashqlar, sport va harakatli o‘yinlar
qo‘llanilgan. Mashg‘ulotlar vaqtini haftalar bo‘yicha detallashtirilgan rejalashtirish
paytida, biz, o‘quvchilarni imtihonlarga tayyorgarlik va topshirish bosqichidagi
yuklamalarini hisobga oldik va ularni mos ravishda kamaytirdik, ta’til vatida esa,
mashg‘ulotlar soatining xajmi va ularning miqdori oshirildi[3,4,11].
Kun tartibi ertalabki mashg‘ulotlar, maktabdagi darslar, uzaytirilgan kun
tizimida uy vazifalarini bajarish, kechki mashg‘ulotlar hamda uch mahal
971
ovqatlanish vaqtini nazarda tutish orqali, iqlim sharoitlaridan kelib chiqqan holda
tuzildi (3-jadval). Jismoniy tarbiya bo‘yicha birlashtirilgan dars, o‘quv kunining
oxirida – soat 18-00 dan to 20-30 gacha o‘tkazildi.
Bir yillik tajribalar natijalarini tahlil qilish, "A" guruhdagi o‘g‘il bolalarni
jismoniy tayyorgarligi "B" guruhda ta’lim oladigan tengdoshlariga nisbatan ancha
yuqori ekanligini ko‘rsatdi. Ushbu ustivorlik, normativ mashqlarini bajarish bilan
ham va yengil atletikaning alohida turlaridagi natijalar bilan ham isbotlandi.
3-jadval
Yengil atletika turlari bilan shug‘ullanuvchilar uchun kun tartibi
Hafta
kunlari
Ertalabki
trenirovka
Maktabdagi
dars
Uy
vazifalarini
bajarish
Kechki
trenirovka
Dushanba
-
8,30-13,15
13,25-14,25
17,30-18,30
Seshanba
8,00-9,45
10,30-15,00
15,10-17,00
18,00-19,30
Chorshanba
-
8,30-14,10
14,30-17,00
18,00-19,30
Payshanba
8,00-9,45
10,30-15,00
15,10-17,00
-
Juma
-
8,30-14,10
14,30-16,30
17,30-19,50
Shanba
8,00-10,00
10,30-15,00
-
18,30-19,50
Yakshanba
Dam olish kuni
Yengil atletika mashqlarini o‘zlashtirishga "A" guruhida "B" guruhga
nisbatan deyarli ikki marta kam vaqt ajratilgan. Lekin, shunga qaramasdan,
yugurib kelib balandga sakrashda "A" guruhdagi o‘g‘il bolalarning natijalari
41,5%ga yaxshilangan bo‘lsa, "B" guruhda bu ko‘rsatkich – 36,4% ni tashkil qildi.
Uzunlikka sakrashda ham o‘xshash natija olindi. "A" guruhdagi o‘g‘il bolalar 60 m
va 500 m masofaga yugurishda "B" guruhdagi tengdoshlariga nisbatan ancha
972
yuqori natijalarga erishishdi (mos ravishda: 21,6% va 20,0%; 19,8% va 14,7%).
Tennis to‘pini uloqtirish natijalari deyarli farq qilmadi.
Ilgari aytilganidek, sport to‘garaklariga bolalarni qabul qilishda, bolalarni
sport bilan shug‘ullanishga bo‘lgan xohishlari va ularning ota-onalarini ruxsati
asos bo‘lgan. Sport to‘garaklarining o‘quvchilari, uni shalklantirilishi paytida
jismoniy rivojlanishda ustivorlikka ega bo‘lishmagan va shunga qaramasdan, bir
yillik ishdan keyin, bizning shug‘ullanuvchilarimiz, tengdoshlari o‘rtasidagi
musobaqalarda yuqori natijalarga erishdilar[3].
Shuningdek, tizimli va puxta tibbiy nazorat natijalarining ko‘rsatishicha,
bolalarning salomatligi ancha yaxshilandi, ular jismonan baquvvat bo‘lishdi,
organizmini yuqumli va shamollash kasalliklariga nisbatan qarshilik ko‘rsatish
qobiliyati ortdi, buni, vrachlar o‘tkazgan ko‘riklar tasdiqlaydi. Mashg‘ulotlarni
tashkil qilish va tanlangan uslubiyatini to‘g‘riligini tajribaning yakuniga kelib "A"
guruhda 10% o‘quvchilar, "B" guruhda esa – 30% o‘quvchilar turli sabablarga
ko‘ra guruhni tark etganligi tasdiqlaydi.
Xulosa qilib aytganda, tajribaning birinchi va ikkinchi bosqichi natijalarini
tahlil qilish, biz tomondan ishlab chiqilgan va qo‘llanilgan uslubiyat bolalarni
yengil atletika turlaridan ixtisoslashtirilgan trenirovkaga tayyorlash vazifasini
ancha muvaffaqiyatli hal qilishni ta’minlashini ko‘rsatdi.
|