nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Internet ga bog’lanish usullari

|
Internet ga bog’lanish usullari
|
bet | 77/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Zamonaviy informatika xonasida Internet, Internetga ulanish tartibi
Internet ga bog’lanish usullari
Internetga bog’lanishning bir qator usullari mavjud bo’lib, ular bog’lanishning o’zaro imkoniyatlari va ma’lumotlarni uzatish tezligi bilan farqlanadi. Bog’lanish imkoniyati va tezligi Internetdan foydalanish narxini belgilaydi. Bog’lanish turlari narxi ortaborish tartibida quyidagicha ifodalanadi:
UUCP servisi ma’lumotlarni standart telefon tarmoqlari bo’yicha uzatish imkoniyatiga ega bo’lib, fayllarni bir sistemadan boshqasiga uzata oladi va Internet pochtasi ham USENET bilan ishlashga imkon beradi. Bu bog’lanish uchun telefon tarmog’i bilan modem zarur.
«CHaqiruv» («so’rov») yordamida bog’lanish (Dial-up Access, Dial-up)da foydalanuvchi mantiqiy nom (login) va parol yordamida Internetga to’g’ridan-to’g’ri kirib ishlay oladi. Ushbu bog’lanishning sifatli usuli ISDN (Integrated Service Digital Network) bo’lib, raqamli telefon tarmog’i orqali katta tezlik (128 kbit/sek) bilan ish yuritadi.ISDN turli ma’lumotlarni uzata oladi. Hozirgi kunda uning 2 ta standarti mavjud bo’lib, ular
B-ISDN -yuqori tezlikdagi Broadband ISDN va quyi tezlikka ega N-ISDN)
SLIP (Serial Line Internet Protocol) va PPP (Point to –Point Protocol) orqali bog’lanishda oddiy telefon tarmoqlarida standart modem yordamida to’g’ridan-to’g’ri Internetga kirib ishlashni ta’minlaydi. SLIP ga nisbatan PPP ning imkoniyatlari ko’proq, shuning uchun ham undan keng foydalaniladi.
To’g’ridan-to’g’ri Internetga ajratilgan kanal (vыdelennaya liniya) orqali kirishni amalga oshirishda provayder alohida tarmoq ajratadi. Foydalanuvchi kompyuteri server vazifasini o’taydi. Ma’lumotlarni uzatish tezligi 10 MB/sek bo’lib, har bir kompyuter Internetning barcha imkoniyatlaridan to’la foydalanish mumkin. Bundan tashqari, to’g’ridanto’g’ri aloqani Radio Ethernet orqali ham amalga oshirish mumkin. Bunda radiotexnika asosiy rol o’ynaydi va ma’lumotlarni uzatish tezligi 11 Mbit/sek ga yetadi.
|
| |
MAVZU:Tarmoqlanuvchi - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 93/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarMAVZU:Tarmoqlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Tarmoqlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash qoidalarini o’rganish
Amaliy mashg’ulot natijasi : Tarmoqlanuvchii hisoblash jarayonlarini algoritmlash malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish algoritmini tuzish
Nazariy qism: Agar hisoblash jarayoni biror bir berilgan shartning bajarilishiga qarab turli tarmoqlar bo‘yicha davom ettirilsa va hisoblash jarayonida har bir tarmoq faqat bir marta bajarilsa, bunday hisoblash jarayonlariga tarmoqlanuvchi algoritmlar deyiladi. Tarmoqlanuvchi algoritmlar uchun ayri strukturasi ishlatiladi. Tarmoqlanuvchi strukturasi berilgan shartning bajarilishiga qarab ko‘rsatilgan tarmoqdan faqat bittasining bajarilishini ta’minlaydi.
Berilgan shart romb orqali ifodalanadi, r-berilgan shart. Agar shart bajarilsa, "ha" tarmoq bo‘yicha a amal, shart bajarilmasa "yo‘q" tarmoq bo‘yicha b amal bajariladi.
Topshiriqni bajarish namunasi
Masalaning qo’yilishi: Haqiqiy x sonining musbat qiymatida uning kvadratini, aks holda kvadratining manfiy qiymatini hisoblash algoritmi tuzilsin.
Masalaning matematik modelini qurish: 2-rasm.
x – haqiqiy son (algoritm uchun boshlang’ich berilgan);
Y=x2 – x ning kvadrati;
Y=-x2 – x ning kvadratining manfiy qiymati;
Y – Natija.
Masalani echish algoritmini tuzish:
Yozma shaklda ;
Blok-sxema shaklida(1-rasm).
Algoritm matni:
O’zgaruvchilarni kiritish(x);
x ning ishorasini tekshirish (x>=0);
Agar shart bajarilsa Y=x2;
Aks holda Y=-x2;
Natijani olish (Y);
Tamom.
|
| |
Nazorat savollari - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 96/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq AlgoritmlarNazorat savollari:
Algoritm deb nimaga aytiladi?
Qachon algoritmik tuzilma takrorlanuvchi deb ataladi?
Necha xil takrorlanishlar mavjud?
Algoritmda shartlar nima vazifani bajaradi?
Blok sxemada shartlar qanday ifoda etiladi?
Blok-cxema deb nimaga aytiladi?
Blok-cxema qanday elementlardan tashkil topadi?
Takrorlanuvchii jarayon deb nimaga aytiladi?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
O`.T.Haitmatov va b. Informatika va axborot texnologiyalari fanidan laboratoriya ishlarini bajarish ushun uslubiy qo’llanma. T. TKTI. 2005 y.
Faronov V.V. Turbo Paskal 7.0. Uchеbnoе posobiе. M.: Nolidj., 2002g.
Aripov M., Xaydarov A. Informatika asoslari T. “O`qituvchi” 2002y.
Holmatov T.X.,Toyloqov N.I. Amaliy matematika,dasturlash va kompyuterning dasturiy ta’minoti. T.Mexnat, 2000 y.
Mustaqil bajarish uchun variantlar:
Takrorlash opеratorining uchta ko`rinishining xar biridan foydalanib, F= 10! hisoblash dasturi tuzilsin.
Bеrilgan a, b sonlarining eng katta umumiy bo`luvchisini topish dasturini tuzing.
Quyidagilarni xisoblash dasturini tuzing: ;
Quyidagilarni xisoblash dasturini tuzing: y = cos(x) + cos(x2) + cos(x3) + … + cos(x30);
Quyidagilarni xisoblash dasturini tuzing: y = 1! + 2! + 3! + … + n!, n > 1.
Bеrilgan 100 ta xaqiqiy sonlarning eng kattasi va eng kichigi orasidagi ayirmani topadigan dastur tuzilsin.
Quyidagilarni xisoblash dasturini tuzing: y = (2n – 1)! = 1 * 3 * 5 * … * (2n – 1), n > 0;
Quyidagilarni xisoblash dasturini tuzing: y = n ! ! , n > 0.
Quyidagini xisoblash dasturini tuzing: y : = sin1 + sin1.1 + sin1.2 + …+sin2.
|
| |
-AMALIY MASHG’ULOT - Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua

|
Algoritmlar. O’quv-uslubiy majmua
|
bet | 95/179 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 1,78 Mb. | | #264284 |
Bog'liq Algoritmlar3-AMALIY MASHG’ULOT
MAVZU:Takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash
Amaliy mashg’ulotning maqsadi: Takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash qoidalarini o’rganish
Amaliy mashg’ulot natijasi : Takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini algoritmlash malakasiga ega bo’lish.
Amaliy ish rejasi rejasi:
Amaliy mashg’ulot nazariy materiali bilan tanishib chiqish
Mos topshiriq variantidagi masalani echish algoritmini tuzish
Nazariy qism: Agar biror masalani yechish uchun tuzilgan zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligining ma’lum bir qismi biror parametrga bog‘liq ko‘p marta qayta bajarilsa, bunday algoritm takrorlanuvchi algoritm yoki siklik algoritmlar deyiladi. Takrorlanuvchi algoritmlarga tipik misol sifatida odatda qatorlarning yig‘indisi yoki ko‘patmasini hisoblash jarayonlarini qarash mumkin. Quyidagi yig‘indini hisoblash algoritmini tuzaylik.
Bu yig‘indini hisoblash uchun i=0 da S=0 deb olamiz va i=i+1 da S=S+i ni hisoblaymiz. Bu yerda birinchi va ikkinchi qadamlar uchun yig‘indi hisoblandi va keyingi qadamda i parametr yana bittaga orttiriladi va navbatdagi raqam avvalgi yig‘indi S ning ustiga qo‘shiladi va bu jarayon shu tartibda to i sharti bajarilmaguncha davom ettiriladi va natijada izlangan yig‘indiga ega bo‘lamiz. Bu fikrlarni quyidagi algoritm sifatida ifodalash mumkin
Topshiriqni bajarish namunasi
Masalaning qo’yilishi: 1 dan N gacha bo’lgan butun sonlarning yig’indisini hisoblash algoritmi tuzilsin.
Masalaning matematik modelini qurish:.
N–natural son (algoritm uchun boshlang’ich berilgan);
i – takrorlashlar hisobchisi;
S – Natija.
Masalani echish algoritmini tuzish:
Yozma shaklda ;
Blok-sxema shaklida(1-rasm).
Algoritm matni:
O’zgaruvchilarni kiritish(N);
S ning boshlang’ich qiymatini berish (S=0);
i ning boshlang’ich qiymatini berish (i=0);
Sikl boshi
S ga ketma-ket 0 dan Ngacha bo’lgan sonlarni qo’shish (S=S+i);
i ni qiymatini 1 ga oshirish (i=i+1);
i<=N shartni tekshirish
Agar shart bajarilsa , sikl boshiga o’tish;
Aks holda Natijani olish (S);
Tamom.
|
| |
Informatika kursining asosiy maqsadi

|
Informatika kursining asosiy maqsadi
|
bet | 185/225 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 1,49 Mb. | | #105226 |
Bog'liq 3 02 Informatika fanini o\'qitish metodikasi(1) (2)Informatika kursining asosiy maqsadi – o’sib kelayotgan avlodni kompyuter yordamida mustaqil fikrlashga, tasavvurini rivojlantirishga va o’zining ijodiy rejalarini hayotda tadbiq etishga o’rgatish.
Umumiy o’rta ta’lim maktablarida informatika va axborot texnologiyalari kurslarining mazmuni.
Misol sifatida 5-9-sinflar uchun mo’ljallangan «Informatika va hisoblash tyexnikasi asoslari» fanining mazmunini to’liq ko’rib chiqamiz.
5-SINF (Ikki haftada 1 soatdan, jami 17 soat, bundan 1 soati nazorat uchun)
Kompyuter bilan tanishuv (16 soat)
Mazmun. Kompyuter honasi uchun Texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya – gigiena talablari. Kompyuterning asosiy qurilmalari, ularning vazifalari. Kompyuterni boshqarish dasturi. Kompyuterning ba’zi qo’shimcha qurilmalari, vazifalari. Klaviaturada ishlashning boshlang’ich saboqlari. Sichqoncha bilan ishlash ko’nikmalari. Kompyuter hisoblash vositasi sifatida. Kompyuterda sodda rasmlar hosil qilish. Fikrlashni rivojlantirishga va kompyuter qurilmalari (klaviatura, sichqoncha) bilan ishlash ko’nikmalarini chuqurlashtirishga yo’naltirilgan kompyuter o’yinlari bilan tanishish.
6-SINF
(Ikki haftada 1 soatdan, jami 17 soat, bundan 1 soati nazorat uchun) Hujjatlarni qayta ishlash texnologiyalari (16 soat).
Mazmun: Matn muharriri va uning vazifalari. Matn ko’rinishidagi axborotlarni qayta ishlash texnologiyalari. Hujjatlarning asosiy parametrlari. Belgi, so’z, satr, abzats, matn, blok va hujjat haqida tushuncha. Hujjatlarni vujudga keltirish. Hujjatlarni tahrirlash. Hujjatlarda rasm, shakl va chizmalar bilan ishlash. Jadvallar. Hujjatlarda jadvallar bilan ishlash. Matnda formulalar yozish. Hujjatni chop etish.
6 - sinf informatika fanidan mavzuviy rejalashtirish.(haftasiga 0,5 soatdan, jami 17 soat)
7-SINF
(Haftasiga 0,5 soatdan, jami 17 soat)
I. Axborot (8 soat)
Mazmun: Axborot va u bilan bajariladigan jarayonlar. Axborot turlari va xususiyatlari. Axborotlar bilan ishlashga oid buyuk yurtdoshlarimizning qarashlari haqida. Axborot bilan ishlashga aloqador vositalar. Sanoq sistemasi haqida. Axborot miqdori va uzatish tezligining o’lchov birliklari. Ma’lumotlarni kompyuterda tasvirlanishi va kodlash haqida.
|
| |
УСЛОВИЯ - download

| Umumiy shartlari (Ommaviy offerta) общие условия O'zbekiston Respublikasi Fuqarolik kodeksining 367-moddasiga muvofiq, ushbu hujjat 0,53 Mb. 41 | o'qib |
| Rev 28102022 Additional Promo rules uzb(uz-Latn)[20] U под Крышками Продукции, среди 30 (тридцати) выполнивших все условия Участников, приобретает 130,67 Kb. 3 | o'qib |
| Условия инклюзивного образования Barcha bolalarning ehtiyojlarini qondirish uchun ta'lim tuzilmalari, tizimlari va amaliyotlarini takomillashtirish ustida ish olib boradi 0,68 Mb. 3 | o'qib |
| Topshiriq №2: Access da so’rov va forma yaratish. Mavzu – «Dori vositalari» Pastki paneldagi «Условия отпора» ga kvadrat qavs ichiga [Bosh o’grig’i] so’zini 2,24 Mb. 4 | o'qib |
| Va texnologiyasi Davlat standarti dst (Государственный стандарт гост) va texnik shartlar tsh (Технические условия ту) talablariga javob beradigan darajagacha etkaziladi, ya`ni mashinaning ish qobiliyati qaytadan tiklanadi 85 Kb. 12 | o'qib |
| Reja: Jihozlarni ta'mirlash ishlarini tashkil etish 2 Davlat standarti dst (Государственный стандарт гост) va texnik shartlar tsh (Технические условия ту) talablariga javob beradigan darajagacha etkaziladi, ya`ni mashinaning ish qobiliyati qaytadan tiklanadi 0,63 Mb. 4 | o'qib |
| Скачать гост 18481-81 Ареометры и цилиндры стеклянные. Общие технические условия Ushbu standart ikki komponentdagi moddalarning zichligi, nisbiy zichligi va kontsentratsiyasini o'lchash uchun mo'ljallangan shisha gidrometrlar va ular uchun silindrlarga nisbatan qo'llaniladi yechimlar 427,22 Kb. 14 | o'qib |
Adabiyotlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

Adabiyotlar: 1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi PF-4947- son “O‘zbekiston
Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi to‘g‘risida” Farmoni. –B.39.
2.
Jumayev A.A., Mirzoyev D.P., Karimov
I.N.
O‘qituvchilarning pedagogik mahorati tajribasida
ta’lim metodlarini samaradorligini oshirish yo‘llari. Qarshi 2022
.
3. Креативное обучение в системи переподготовки и повышения квалификации педагогических
кадров вқсших образовательных угфеждений. Qarshi 2022 A.A.Jumayev , B.B. Amrullayev .
4. Kreativlik pedagogik faoliyatni rivojlantirishning asosi omili sifatida. Qarshi 2022
A.A.Jumayev,
.N.Karimov.
5. Elektrotexnikaning nazariy asoslari fani darslarida kreativ texnologiyalaridan foydalanish.
A.A.Jumayev. Science and Innovotion 2022 Internatoonal scientific journal. ISSN: 2181-33-37413
6. Methodology of teaching specialty subjects using elements of distance learning. Mirzoyev Dilshod
Po‘lotovich, Xusanov Shaxboz Shuxrat o‘g‘li, Shodiyeva Farida Anvarovna. “Development issues of
innovative economy in the agricultural sector” International scientific-practical conference on March 25-
26, 2021. Web: http://conference.sbtsue.uz/uz
7. Жумаев А. А., Иноятов М. Б., Одинаев С., Садриев Ж. Ж., & Рузибоев М. М. (2014)
Изучениетехники ремонта повреждений в асинхронном двигателе. The Way of Science, 22.
8. Махмудова М. М., & Жумаев А. А. (2019). Film als werkzeug für den unterricht von deutsch als
fremdsprache. In Россия-Узбекистан. Международные образовательные и социально-культурные технологии: векторы
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
94
TANQIDIY FIKRLASH VA UNING TA’LIMDAGI AHAMIYATI
bilmaslik - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
89
«
boshqaruv malakasining sustligi» ham salbiy omildir. Shuningdek, mazkur guruh sinaluvchilari
«itoatidagi
o’quvchilarda mehnat malakasini shakllantira olmaslik» ham salbiy voqeyliklarni yuzaga
keltirib chiqaradi. Tajribalardan ko’rinadiki, har bir pedagog vaqti-vaqti bilan ustoz sifatida o’quvchisiga ish
xususiyatini o’rgatadi. O’quvchining kasbiy qobiliyatini rivojlantira olmaydigan pedagog, o’z sinfi
(akademik guruhi) mehnatini yuksak darajaga olib chiqolmaydi. Bu holda o’quvchi o’z mehnati natijasi
haqida ustozdan hech qanday fikr eshitmaydi, o’qituvchining bahosi va tavsiyasi rasmiy tus oladi.
Tadqiqotda ishtirok etgan har ikkala toifa guruh vakllarining baholashlaricha (33,4%), «
jamoa tashkil
etishdagi sust qobiliyat» maqsadga erishish uchun bo’lajak o’qituvchi-pedagogdan o’quvchilar bilan
birlashishni va ularning malakasidan foydalanishni taqozo etadi. Sinf o’quvchilari (akademik guruh a’zolari)
malakali va unumli jamoaga aylanmasa pedagoglik faoliyati qiyin kechib, ta’lim samaradorligini tushishini
yuzaga keltiradi. Shu bois, bunday sinf (guruh)larda sifatli ta’lim mexanizmlari shakllanmaydi va nosog’lom
muhit hukm suradi.
Xulosa. Kommunikativ o'z-o'zini takomillashtirishning maqsadi aniq, ammo motivlar boshqacha
bo'lishi mumkin. Gumanitar o'qituvchini takomillashtirish uchun kommunikativ o'zini o'zi nafaqat o'z-o'zini
takomillashtirish, balki amalga oshirishning asosiy sharti sifatida samarali o'zaro ta'sir, bu bolalarning
rivojlanishi uchun zarur bo'lib, ularning individualligi va o'ziga xosligini saqlab qolishga yordam beradi.
Shuning uchun ham kommunikativ o'z-o'zini rivojlantirishda amaliy mashg'ulotlar muhim ahamiyatga ega.
Bo'lajak o'qituvchilarning kommunikativ kompetentsiyasini amaliy yondashuv orqali tashkil etish
mexanizmlarini rivojlantirish uning ta'minotini rivojlantirishni talab qildi. Treningni uchta blokda qurish:
axborot, o'z-o'zini anglash va maqsadga muvofiqlik. Oliy pedagogik ta'limning o'ziga xosligini tushunish
madaniyatdir va ta'lim tizimidagi shaxslardan, o'qituvchidan, o'z kasbiy ixtisosligining malakasini ko'rsatish
zarurati an'anaviy ta'lim tizimining mohiyatidan izlanish manbai bo'lishi mumkin.
Adabiyotlar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

|
Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadiBog'liq 11-son PM Ped Psixolo
Adabiyotlar:
1.
Abduqodirov A.A., Umarova G.U. Boshlang‘ich sinflarda informatika elementlarini o‘qitish
metodikasi. –T.: «Fan va texnologiya», 2016, 72 bet.
2.
Begimqulov U.Sh. Pedagogik ta‘limda zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy etishning
ilmiy-nazariy asoslari. – T.: Fan, 2007. – 159 b.
3.
Ehtimolliklar nazariyasi va matematik statistika. Pedagogika oliy ta’lim muassasalari talabalari
uchun darslik. Farmonov Sh.Q., Тurgunbayev R.M., Sharipova L.D., Parpiyeva N.Т., Тoshkent, 2007
4.
Abduqodirov A.A. Mamatov N.D.va boshqalar. Axborot texnologiyalari. – T.: O‘qituvchi, 2002.
– 133 b.
5.
Yuldashev U., Boqiyev R.R., Zokirova F.M. “Informatika” Toshkent. 2002 yil.
6.
Современные языки программирования: учебное пособие / Ф. М. Закирова. Л. М.
Набиулина: Мин-во высшего и среднего спец. образования РУз, Национальное общество философов
Узбекистана. 2012. -192 с
7.
Ходжаев
Б.Х.
Умумтаълим
мактаби
ўқувчиларида
тарихий
тафаккурни
модернизациялашган дидактик таъминот воситасида ривожлантириш. Пед. фан. док. ... дис. –
Тошкент. 2016.
8.
Усаров Ж.Э. Компетенциявий ёндашувга асосланган давлат таълим стандартларини
амалиётга жорий этиш: муаммо ва ечимлар // Физика, математика ва информатика. – Тошкент, 2016. -
№ 6. – Б. 40-48.
9.
Aripov M., Begalov B., Begimqulov U., Mamarajabov M. Axborot texnologiyalari. O‘quv
qo‘llanma. T. Noshir. 2009, 368 b.
10. Смирнов Е.Н. О воспитании информационной культуры студентов вуза. -Л.: ЛГПИ,1990.-
54
11. Yuldashev U., Mamarajabov M., Tursunov S. Pedagogik Web-dizayn. O‘quv qo‘llanma. T.:
“Voris”, 2013 y.
12. Муслимов Н.А. Касб таълими ўқитувчиларини касбий шакллантиришнинг назарий -
методик асослари.: Пед.фан.докт. … дисс. - Т.: 2007. - 45 б.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
86
|
| |
PRACTICAL FEATURES OF THE MECHANISMS FOR THE FORMATION OF

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
87
obyekti haqida bilim olish modeli va bu obyekt va subyekt o'rtasidagi munosabatni hisobga oladigan
modellashtirish bilim olish usuli sifatida jarayonning tizimliligi bilan tavsiflanadi.
Bilimlarni egallash, tuzilgan modelning murakkabligi, amaliyotda qo‘llash imkoniyati uning mavhum
va mantiqiy protseduralari, universal qo'llanilishi, modellashtirilgan obyektni bashorat qilish qobiliyati va
qobiliyati ham bilim olish, ham shakllar yaratish funksiyalarini bajarish» lozim.
Rus olimasi
O.A. Kozireva o’z izlanishlarida kasbiy yetuklik darajalari va kasbiy kompetentlik
shakllanishini qiyoslab o’rgangan. Uning fikricha, kasbiy yetuklikning uchta darajasi mavjud bo’lib, ularning
har biri “
anglanmagan kompetentsizlik anglanilgan kompetentsizlik anglangan kompetentlik” tizimidagi
kasbiy kompetentlik darajalarini belgilab beradi.
TALABALARDA PSIXOLOGIK KOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISH

|
TALABALARDA PSIXOLOGIK KOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISHBog'liq 11-son PM Ped PsixoloTALABALARDA PSIXOLOGIK KOMPETENTLIKNI SHAKLLANTIRISH
MEXANIZMLARINING AMALIY XUSUSIYATLARI
Jo‘rayev Qo‘ldoshjon Ismatullo o‘g‘li,
Buxoro davlat universiteti erkin tadqiqotchisi
Mazkur maqolada talabalarda psixologik kompetentlikni shakllantirishning ijtimoiy - psixologik
mexanizmlari va talabalarning muloqot qobiliyatlari, ulardagi kasbiy kompetentsiyalarni rivojlantirish
haqida fikr yuritiladi. Shuningdek, talabalar uchun psixologik kompetentsiyalar bo'yicha qilinadigan ishlar,
uzluksiz ta’lim jarayonida talabalarda kasbiy mahoratga oid fazilatlarni shakllantirish bosqichlari yoritib
berilgan. Bundan tashqari kompetensiya va kompetentlik tushunchalari, ular o‘rtasidagi o‘xshashlik va
farqlar kasbiy pedagogik kompetensiyalarning turlari pedagogik kompetentlik shakllanish bosqichlari
tavsiflab berilgan.
Kalit so’zlar: kommunikativ kompetentsiya, bo‘lajak o‘qituvchi, pedagogik asoslar, til, o'qitish,
yondashuvlar, uslublar.
ПРАКТИЧЕСКАЯ ХАРАКТЕРИСТИКА МЕХАНИЗМОВ ФОРМИРОВАНИЯ
ПСИХОЛОГИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ У УЧАЩИХСЯ
В данной статье рассматриваются социально - психологические механизмы формирования
психологической компетентности у студентов и коммуникативных способностей учащихся по
развитию у них профессиональных компетенций. Также освещена работа по психологическим
компетенциям для студентов, этапы формирования у учащихся качеств, связанных с
профессиональным мастерством, в процессе непрерывного образования. Кроме понятий
компетентность и компетентность, сходства и различия между видами профессионально-
педагогических компетенций описаны этапы формирования педагогической компетентности.
Ключевые слова: коммуникативная компетентность, будущий учитель, педагогические
основы, язык. обучение, средства, методы.
|
| |
ИНДИВИДУАЛ ЁНДАШУВ АСОСИДА ТАЛАБАЛАР ПЕДАГОГИК ТАФАККУРИНИ

|
ИНДИВИДУАЛ ЁНДАШУВ АСОСИДА ТАЛАБАЛАР ПЕДАГОГИК ТАФАККУРИНИ Pdf ko'rish
|
bet | 218/266 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 4,29 Mb. | | #143747 |
Bog'liq 11-son PM Ped PsixoloИНДИВИДУАЛ ЁНДАШУВ АСОСИДА ТАЛАБАЛАР ПЕДАГОГИК ТАФАККУРИНИ
РИВОЖЛАНТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Тожибоев Марат Нормадович,
Чирчиқ давлат педагогика университети,
Психология кафедраси катта ўқитувчиси
Мақолада индивидуал ёндашув асосида талабалар педагогик тафаккурини ривожлантириш
мантиғининг ўзига хос хусусиятлари, жумладан, билишни фаолият билан, воқеликни амалий
ўзгартириш билан боғлашга қаратилганлиги, шунингдек педагогик тафаккурнинг ўз хусусиятига
кўра даражаларга бўлиниши ҳақида сўз юритилади.
Ақлий фаолиятнинг барча турлари талабаларнинг ҳам назарий, ҳам стратегик, ҳам тактик,
оператив фикрлаш қобилиятини шакллантиради. Илмий педагогик тафаккур диалектика
қонуниятлари асосида фаолият юритади. Мақолада талаба педагогик фактларни, вазиятларни,
ҳодисаларни ривожлантириш, ўзи билиб ҳаракат қилиш нуқтаи назаридан кўриб чиқиши учун
индивидуал ёндашув асосида педагогик тафаккурни ривожлантириш борасидаги қонуниятлар
ёритиб берилган.
Калит сўзлар: шароит, рағбат, ҳаракат, ҳақиқат, мотив, эҳтиёж, қизиқиш, ёндашув, вазият,
тарбия.
ВОПРОСЫ РАЗВИТИЯ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО МЫШЛЕНИЯ СТУДЕНТОВ НА
ОСНОВЕ ИНДИВИДУАЛЬНОГО ПОДХОДА
В статье говорится об особенностях логики развития педагогического мышления студентов
на основе индивидуального подхода, в том числе о том, что оно направлено на соединение знаний с
деятельностью и практическим изменением действительности, а также на разделение
педагогического мышления на уровни согласно его характеристикам.
Все виды умственной деятельности формируют у студентов способность мыслить
теоретически, стратегически, тактически и оперативно. Научно-педагогическое мышление
действует на основе законов диалектики. В статье объясняются принципы развития
педагогического мышления на основе индивидуального подхода, чтобы студент мог рассматривать
педагогические факты, ситуации, события с точки зрения самостоятельного развития и действия.
Ключевые слова: Обстоятельство, стимул, действие, факт, мотив, потребность, интерес,
подход, ситуация, воспитание.
|
| |
Tahlilning instrumental usullari / Darslik - bet 51

Neft-kimyo mahsulotlarini tahlil qilish uchun ultrabinafsha spektroskopiya
(UB) (200....400 nm) ishlatiladi. Boshqa sohalarda u kamdan-kam hollarda
ishlatiladi.
IQ spektroskopiyasi nafaqat sifat analizi uchun, balki yangi sintez qilingan
moddalar molekulalarining tuzilishini aniqlash uchun ham cheksiz imkoniyatlarga
ega. Usul birikmaning IQ spektrining yagonaligiga va takrorlanmasligiga
asoslangan. Har bir birikmaning spektrlari ma’lum uzunlikdagi yoki chastotalarda
o’ziga xos atom bog’lari yoki funktsional guruhlariga mos keladigan xarakterli
assimilyatsiya chiziqlaridan iborat bo’ladi.
Masalan, OH
⁻
-guruhining xarakterli yutilish yo’laklari turli birikmalarda
turli chastotalarda namoyon bo’ladi:
- karbon kislotalar (monomerlar) - 1280...1380 cm
-1
;
- karbon kislotalar (dimerlar) - 2500...3100 cm
-1
;
- boshlang’ich spirtlar 3200 ... 3400 cm
-1
.
Ya’ni xarakteristik yo’lakning chastotasi faqat ma’lum funktsional
guruhning mavjudligiga emas, balki moddaning ma’lum bir birikmalar sinfiga
mansubligiga ham baho berish mumkin. Odatda, IQ spektrida bunday yo’lakning
yo’qligi o’rganilayotgan moddada tegishli guruh yo’qligini ko’rsatadi.
Lekin istisnosiz qoidalar yo’q. Masalan, yuqori simmetriyaga ega bo’lgan
molekulalarda tebranishlar ‒ C ≡ C ‒ poliyen bog’lanishlar (masalan, agar
bog’lanish molekulaning markazida bo’lsa) namoyon bo’lmaydi. Ba’zan kerakli
yo’lak qoshimcha aralashma birikmalar tufayli to’siladi yoki turli funktsional
guruhlarning xarakterli guruhlarining chastotalarining tasodifiy o’xshash bo’lishi
kuzatiladi. Bunday holda boshqa tahlil usullariga murojaat qilinishi kerak.
Hozirgi davrda 20 mingdan ortiq birikmalarning IQ atlaslari va spektrlari
jadvali nashr etildi, bu esa tahlilni osonlashtiradi. Dastlabki ma’lumotlarni bir
qator xarakteristik yo’laklarning spektral maydonlari va ularning mumkin bo’lgan
mansubligini ko’rsatuvchi Koltup xaritasi yordamida olish mumkin.
Minerallarni analiz qilishda IQ spektroskopiyadan foydalanish imkoniyati
guruhlarda namoyon bo’ladigan xarakteristik chastotalar mavjudligi bilan bog’liq:
CO
3
2‒
da 1450 сm
-1
; SO
4
2‒
da 1130 сm
-1
; NO
3
‒
da 1380 сm
-1
; NH
4
+
da
3300 сm
-1
.
Erituvchilarga qo’yiladigan talablar

kompensatsion sxemali [fotoelektrokolorimetrlar: KF-3, KFK-3, KFK-2MP;
spektrofotometrlar: LEKI SS2109UV; UV-2700 (Shimadzu); Genesys 180
(Thermo FS)].
3. O’lchovlarni ro’yxatga olish usuliga ko’ra: ro’yxatga oladigan va
ro’yxatdan o’tkazmasdan.
4. Hozirgi kunda ko’pchilik xorijiy firmalar tomonidan yagona va ikki
nurli juda ko’p turdagi mukammal zamonaviy spektroskopiya instrumentlari taklif
qilinmoqda (3.13 rasm).
Fotometrik o’lchashlarning asosiy usullari

3.10.1 Kalibratsiya (graduirovka) grafigi usuli
Buger-Lambert-Ber qonuni
A
λ
ning konsentratsiyaga bevosita bog’liqligi
tenglamasi bilan analitik ifodalanadi. Biroq, kimyoviy va instrumental sabablarga
ko’ra, bu chiziqli munosabatlar ko’pincha bajarilmaydi. Bunday hollarda standart
eritmalarning
A
λ
kontsentratsiyasiga bog’liqligi kalibrovka
grafikining nuqtalar
sonini sezilarli darajada oshirish kerak. Biroq, hatto to’g’ri chiziqli bog’liqlik
buzilishi bo’lmasa ham, tahlilning ishonchliligiga ishonch hosil qilish uchun
kamida 3-4 nuqta bo’lishi kerak.
Usulning kamchiliklari: standard (etalon)
eritmalarni tayyorlashdagi
qiyinchiliklar va "uchinchi" komponentlarning ta’siri (ular aniqlanmaydi,
lekin
o’lchash natijalariga ta’sir qiladi). Bu usul yuqori aniqlikka ega, shuning uchun
keng qo’llaniladi.
3.10.2 Molyar yutilish koeffitsienti usuli
Fotometriyaning asosiy qonuniga bo’ysunadigan eritmalar uchun
qo’llaniladi. Bir necha standart eritmalar (C
st
) tayyorlanadi va ularning mos A
st
ni
o’lchanadi,
ε
λ
ni quyidagi formulaga ko’ra
hisoblanadi
ε
λ
= A
st
/S
st
. Bu
qiymatlarning arifmetik o’rtachasi topiladi. ε ning haqiqiy qiymatini aniqlash juda
qiyin, shuning uchun ε
st
jadvalli ma’lumotlar yordamida yaxshiroq aniqlanadi.
Keyin tekshirilayotgan namuna eritmasining optik zichligini o’lchanadi va
moddaning kontsentratsiyasini formula bilan hisoblanadi:
𝑐
𝑥
=
𝐴
𝑥
𝜀
𝜆
· 𝑙
(3.10)
3.10.3 Qo’shimchalar usuli
Qo’shimchalar usuli quyidagicha. Avvaliga,
tahlil qilinayotgan c
X
kontsentratsiyali eritmaning optik zichligi A
x
ni aniqlanadi. Shundan so’ng
aniqlanishi lozim bo’lgan c
ct
komponentning ma’lum miqdori tahlil qilinayotgan
eritmaga qo’shiladi
va yana fotometriyada A
x + ct
ni o’lchanadi. Eritmalarning
optik zichliklari quyidagiga teng:
𝐴
𝑥
= 𝜀
𝜆
· 𝑙 · 𝑐
𝑥
va
𝐴
𝑥+𝑠𝑡
= 𝜀
𝜆
· 𝑙 · (𝑐
𝑥
+ 𝑐
𝑐𝑡
)
Bu ifodalarni bo’lamiz:
A) 1, 4, 5

B) - ##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
196/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
192
193
194
195
196
197
198
199
...
246
A)
1, 4, 5
B)
1, 3, 5
C)
2, 3, 5
D)
2, 3, 4
E)
3, 4, 5
7. De – Broyl hipotezinə görə zərrəciyin dalğa uzunluğu hansı dusturla təyin olunur.
1 -
2 -
3 -
Download
1,9 Mb.
1
...
192
193
194
195
196
197
198
199
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Natijalar va tahlil - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
88
6
Ijodiy yondoshuvning yetishmasligi
20
20
7
Itoatidagi o’quvchilarga ta’sir etolmaslik
50
50
8
Boshqaruv faoliyati xususiyatini yaxshi bilmaslik
33,3
23,3
9
Boshqaruv malakasining sustligi
50
26,7
10
Itoatidagi o’quvchilarga mehnat malakasini shakllantira
olmaslik
50
43,3
11
Jamoa tashkil etishdagi sust qobiliyat
16,7
16,7
2-jadval natijalaridan ko’rinib
turibdiki, har ikkala guruh respondentlari «
o’z-o’zini boshqara
olmaslik» xislatini boshqaruvchilik ko’nikmasini shakllanishiga salbiy ta’sir ko’rsatuvchi
mezon sifatida
baholashar ekanlar. Chunki bo’lg’usi o’qituvchi-pedagogda bunday xislatning mavjudligi yoki qisman
shakllanganligi, uning pedagog faoliyatini hayajon va zo’riqishlar asosida tashkil bo’lishini ta’minlaydi.
Bunday sharoitda xulqda aniq maqsadning yo’qligi nafaqat
akademik guruh faoliyatiga, balki o’qituvchi-
pedagogning sog’ligiga ham salbiy ta’sir ko’rsatadi. Shuningdek, «Bakalavrlar» guruhi a’zolarining
baholashlaricha, «
shaxsiy qadriyatlarning shakllanmaganligi» hamda «
shaxsiy maqsadning aniq
Takliflar - Jurnal 001-yilda tashkil etilgan. Jurnal yilda 12 marta chiqadi

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2023, № 11
85
• intellektual qobiliyati;
• psixologik xususiyatlari;
• muammoni mustaqil hal qila olishi;
• yangiliklarga intiluvchanligi va o‘z ustida ijodiy ishlashi;
• o‘z fikrini ayta olishi va himoya qilishi. Ushbu mezonlar talabaning kompetentlik darajalarini ishlab
chiqishda tayanch OTMlar kafedralarining professor-o‘qituvchilari va mutaxassislari tomonidan e’tiborga
olinishi lozim.
Xulosa. Tahlil shuni ko‘rsatdiki, kasbiy-pedagogik yo‘nalishning xususiyatlariga bolalarga bo‘lgan
qiziqish
va muhabbat, pedagogik mehnatga ishtiyoq, psixologik-pedagogik hushyorlik va kuzatuvchanlik,
pedagogik takt,
pedagogik tasavvur, tashkilotchilik qobiliyati, adolatlilik,
xushmuomalalik, talabchanlik
qat’iyatlilik, maqsadga muvofiqlik,
muvozanat, chidamlilik, o‘zini o‘zi qadrlash,
kasbiy faoliyat, ilmiy va
pedagogik fikrlashning innovatsion uslubi, yangi qadriyatlarni yaratish va ijodiy
qarorlar qabul qilishga
tayyorlik kabi fazilatlar kiradi.
Zamonaviy spektrofotometrlarda nur manba’lari

Kyuvetkalar optik instrument tizimining ajralmas qismidir va juda
ehtiyotkorlik bilan ishlashni talab qiladi (instrument tizimining boshqa elementlari
kabi).
Odatda tahlil etilayotgan moddaga o’ziga mos keladigan erituvchida
eritiladi. Ko’zda tutilgan va intervallarni spektroskopiyasida ishlatiladigan
erituvchilar quyidagi talablarga javob berishi kerak.
- Zarrachalar tomonidan nur tarqalishining xalaqit beradigan moddalar yo’q;
- O’lchash diapazonida juda ko’p nur yutmasligi.
Afsuski, ko’pchilik erituvchilar qisqa to’lqinli UB-nurlanishda radiatsiyani
kuchli yutadi.
Jadvalda sanab o’tilgan erituvchilardan radiatsiya to’lqinlari uchun
muayyan chegara qiymatidan pastda foydalanib bo’lmaydi, chunki chegaralardan
tashqarida ular juda kuchli o’ziga assimilyatsiya qilish xossasiga ega.
Miqdoriy tahlil - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

Buger-Lambert-Ber qonunidagi "λ" indeksi
A va
ε qiymatlarning
monoxromatik nurlanish λ to’lqin uzunligiga tegishliligini ko’rsatadi.
𝐴
𝜆
=
𝜀
𝜆
·
l ·
c
(3.9)
Fotometrik aniqlashlar uchun optimal shartlarni tanlashda e’tiborga olinishi
lozim bo’lgan asosiy parametrlar: to’lqin uzunligi, optik zichligi, nur yutuvchi
qatlam qalinligi va ranglantirilgan modda kontsentratsiyasidir.
To’lqin uzunligi. Biron moddani aniqlashda maksimum yutilish
yo’lakchasiga mos λ da o’lchashlar o’tkaziladi. Ko’p sonli yo’laklar mavjud
bo’lganda optik zichlik eng kuchli yo’lakning intensivligi bilan o’lchanadi.
Optik zichligi. 1.5 <
A
λ
< 0.01 bo’lsa xatolar juda katta hisoblanadi.
Analitik fotometrik o’lchashlar uchun qabul qilinadigan optik zichlik
o’zgarishining ishchi intervali 0,2...0.8 birlikni tashkil etadi, optimal - 0.2...0.6
birlik:
A = 0.434 da eng kichik xatolik. Ba’zi masalalarni hal qilishda
A
λ
emas,
balki "T" – (nur o’tkazish) qiymati bilan ishlash qulayroqdir.
Nur yutuvchi qatlam qalinligi. (
l) Buger-Lambert-Ber tenglamasidan
kelib chiqadiki,
l qancha katta bo’lsa, A ham shuncha oshib boradi va aniqlanish
chegarasi ham kamayib boradi. Biroq
l ortgani sari yorug’lik sochilishi bilan
bog’liq xatolar ortib boradi. Shuning uchun odatda yorug’lik sochilishi bilan
bog’liq bo’lgan
l << 5 сm li kyuvetalardan foydalaniladi (ayniqsa sariq eritmalar
bilan ishlaganda).
Kontsentratsiya
sharoiti.
Fotometrik
aniqlashning
eng
muhim
operatsiyalaridan biri moddaning rangli birikmaga aylantirilishidir. Tahlil
qilinayotgan eritma rangli bo’lgan holatlar nisbatan kam uchraydi. Shuning uchun
ko’pincha aniqlangan element (yoki murakkab modda) oksidlanish-qaytarilish
yoki murakkablashish кeaksiyalari yordamida rangli birikmaga aylantiriladi.
Masalan, qotishmalarda Mn
2
+ ionlarini aniqlash reaksiyaga asoslangan:
2𝑀𝑛(𝑁𝑂
3
)
2
+ 5𝐾
2
𝑆
2
𝑂
8
+ 𝐻
2
𝑂
𝐴𝑔
+
→ 2𝐻𝑀𝑛𝑂
4
+ 4𝐻𝑁𝑂
3
+ 10𝐾𝐻𝑆𝑂
4
rangsiz binafsha rang
Agar ma’lum bir elementni rangli birikmaga aylantirish uchun bir nechta
reagentlar ishlatish mumkin bo’lsa, unda quyi aniqlanish chegarasi va
aralashmalar tomonidan eng kam xalaqit berilishini ta’minlovchisi tanlanadi.
Salıstırıw - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 110/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYASalıstırıw dep predmetlerdiń uqsaslıġın yamasa ayırmashılıġın anıqlawshı logikalıq usılġa aytıladı. Bul usıldıń járdeminde belgili bir predmetler gruppasına tán ulıwma belgiler anıqlanadı.
Predmettiń belgilerin bólip kórsetiw ushın, oylaw dárejesinde predmetti sostav bóleklerge bóliwimiz tiyis. Bunday logikalıq usıl analiz dep ataladı. Onıń járdeminde qanday da bir belgilerdi bóliw tiykarında, biz olardıń hár qaysısın óz aldına izertlew múmkinshiligine iye bolamız.
Hár bir bólekti óz aldına úyrenip, oylaw dárejesinde predmettiń bir pútinligin qayta tiklewimiz tiyis. Analiz járdeminde bóleklerge bólingen predmettiń sostav bóleklerin oylaw dárejesinde jámleytuġın logikalıq usıl sintez dep ataladı. Sintez analizge qarama qarsı logikalıq usıl bolġanı menen olar hámme waqıtta biri birin tolıqtırıp otıradı.
Predmetlerdiń eń áhmiyetli belgilerin áhmiyetli emes belgilerden bólip alıp qaraw, oylaw dárejesinde predmettiń tek dara belgilerine dıqqat awdarıp, basqa belgilerin esapqa almaw abstrakciyalaw logikalıq usılı járdeminde iske asırıladı. Sol sebepli abstrakciyalawde predmetlerdiń áhmiyetli emes belgilerin dıqqatqa almaw názerde tutıladı.
Izertlenilip atırġan predmetlerdiń belgilerin sol predmetlerge uqsas predmetlerdiń hámmesine qollanıwġa boladı. YAmasa dara predmetlerdi olarġa tán bir qıylı belgilerdiń járdeminde bir tekles predmetlerdiń gruppasına jámlewge boladı. Bunday operaciya juwmaqlastırıw (ulıwmalastırıw) logikalıq usılı járdeminde iske asırıladı.
Solay etip, predmetler arasında uqsaslıq yamasa ayırmashılıqtı anıqlap (salıstırıw), uqsas predmetlerdi elementlerge bóleklep (analiz), olardıń eń áhmiyetli belgilerin ajıratıp (abstrakciyalaw), bul eń áhmiyetli belgilerdi jámlep (sintez) hám olardı bir tekles predmetlerge qollanıwdıń járdeminde (juwmaqlastırıw) - abstarktlik oylawdıń eń tiykarġı formasınıń biri - túsinikti payda etemiz.
Solay etip, túsinik dep predmetlerdiń eń áhmiyetli belgilerin sáwlelendiriwshi oydıń formasına aytamız.
|
| |
Ulıwmainsanıy qádiriyatlar - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 103/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAUlıwmainsanıy qádiriyatlar. Házirgi shárayattan kelip shıġıp belgili bir universal tiykar sıpatındaġı «jańa insanpárwarlıqtıń» mánis-mazmunı jer sharında jasawshı barlıq adamlardıń mańızlı máplerin sáwlelendiretuġın hám sol sebepli pútkil dún`yada ulıwmalıq qádiriyatlar sıpatında qabıl etiletuġın bolmıs normaları hám principlerin ornatıwdan ibarat. Bunday qádiriyatlardıń ayırımları alġashqı ret jáhán dinlerinde ulıwmainsanıy qaġıydalar sıpatında táriyplengen.
Keyin ala belgili bir insan dún`yalıq ádep-ikramlılıq hám qádiriyatlar ulıwmalıq sistemasın jaratıwdıń baslawısh tayanısh noqatına aynaldı. Bul adamlar, mámleketler hám xalıqlar ortasındaġı múnásebetlerde ádep-ikramlılıqtıń «altın qaġıydasın» júzege shıġarıw múmkinligi hám zárúrlikti járiyalaġan Farabiy, Ibn Sino, T.Gobbs, P.Gassendi, M.Vol`ter, J.J.Russo, I.Kant, G.Gerder hám basqa oyshıllar etikasında ásirese bórtip kózge taslanadı. Onıń bizge shekem hár qıylı kórinislerde jetip kelgen mazmunı Vol`terdiń bayanlaġanında barlıq adamlarġa qaratılġan insanıy shaqırıq sıpatında jańlaydı: «Óziń menen qanday qarım-qatnasıq qılıwların qáleseń, basqalar menen sonday qarım qatnasıq qıl». Áyne usı XVII ásirde inglis liberalizminiń jarqın wákili J.Lokk (1632-1704) insannıń ajıralmas huqıqları (jasaw, erkinlik, menshik huqıqı hám t.b.) qol qatılmaslıġı haqqdaġı ideyanı ilgeri súrdi. Áliysher Nawayı óziniń ataqlı «erkinlik», «teńlik», «birdemlik», «ádolat» uranların járiyalap, adamlardıń ulıwmainsanıy qádiriyatlarġa bolġan ishonimin bekkemledi.
Olar tolıq halda BMSH Bas Assambleyası 1948-jıl 10-dekabr`de qabıl qılġan Insan huqıqları umumjáhán deklaraciyasında óz ańlatpasın taptı hám 1975-jılda xalıqaralıq Xel`sinki pitimi menen tastıyıqlanıp, jáhán hámjámiyeti tán alıwshı ulıwmalıq normaġa aynaldı.
Insaniyat ózin-ózi shólkemlestiriwshi janlı sistema sıpatında óz bar bolıwı, jasawı ushın gúres alıp barmaqta, jaqsıraq keleshekke erisiwge háreket etpekte. Bunda házirgi globallasıw processleri hám olar júzege keltirip atırġan hár qıylı mashqalalar insaniyat aldındaġı pıtırańqılıq hám konfliktlerdi jeńip, óz birligine qaray háreket qılıw, áyne waqıtda mádeniyatlar, ásirlik dástúrlerdiń ózine tánligin, ayırım milletler hám xalıqlardıń ózgesheliklerin saqlawdan basqa shara qaldırġanı joq. Bunday birlesiwge bolsa, tek ġana ulıwmainsanıy qádiriyatlardı tán alıw hám ularġa ámel qılıw arqalı erisiw múmkin.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 94

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
94/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
90
91
92
93
94
95
96
97
...
246
3 -
4 -
5 -
Download
1,9 Mb.
1
...
90
91
92
93
94
95
96
97
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 101

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
101/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
97
98
99
100
101
102
103
104
...
246
C)
D)
Download
1,9 Mb.
1
...
97
98
99
100
101
102
103
104
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Xromatogramma, xromatografiyada sifatiy va miqdoriy tahlil

4.11 Xromatogramma, xromatografiyada sifatiy va miqdoriy tahlil
Deyarli barcha xromatografik usullarda har bir elyuvirlangan komponent
uchun tahlil natijasi sifatidagi o’ziga xos grafik chizig’i – xromatogramma hosil
bo’ladi. Unda har bir modda uchun o’ziga xos cho’qqi hosil bo’ladi (4.24 rasm).
Xromatografik jarayon boshlanganidan to cho’qqining eng uchi hosil bo’lgunicha
ketgan vaqt ushlanish vaqti (retention time) deb ataladi. Agar xromatografik
jarayondagi fizik-kimyoviy sharoitlarni doimo qat’iyan bir xil kattaliklarda
o’zgartirmay ushlab tursak, ushlanish vaqti muayyan modda uchun xuddi uning
zichligi, nur sindirishi, erish harorati va boshqalar kabi konstant bo’ladi.
Demak, xromatogramma asosida juda aniq sifatiy tahlil o’tkazish
imkoniyati borligini ko’ryapmiz: noma’lum moddalar aralashmasining sifatiy
tahlili ularning ushlanish vaqtlarini o’sha moddalarning etalon aralashmalarini
tahlil qilinganda olingan ushlanish vaqtlari bilan solishtirish orqali. Ushlanish
vaqtlari bir xil bo’lsa, odatda bu moddalar bir xil ekanligini ko’rsatadi.
Endi tadqiq qilinayotgan aralashmadagi (eritmadagi yoki namunadagi)
komponentlarning miqdoriy tahliliga kelsak, u har bir cho’qqining intensivligi
(ya’ni balandligi va yuzasi kengligi) uning aralashmadagi kontsentratsiyasiga
proportsional degan taxminiy xulosaga asoslanadi. Odatda cho’qqining
maydonini (S) topish uchun uning balandligini (h) cho’qqi balandligining qoq
o’rtasida o’lchangan kengligiga (w) ko’paytiriladi (S=h · w). Bunday tahliliy
hisob-kitoblar zamonaviy xromatograflarda to’liq kompyuterlashtirilgan holda
statistika asosida amalga oshiriladi (4.25 rasm).
Boshqa instrumental usullarda bo’lganidek, xromatografiyada ham
kalibrovkadan foydalanish zarur. Buning uchun bir qator usullar bor. Eng aniq va
ishonchli kalibrovka metodi - bu absolyut kalibrovka usulidir. Bunda har bir
komponent uchun tajriba yo’li bilan ushlanish vaqti, cho’qqi balandligi va
yuzasining kontsentratsiyaga bog’liqligi xromatogrammasi aniqlanadi, bu
kalibrovka xromatogrammasi bo’lib xizmat qiladi. Keyin esa tadqiq qilinayotgan
noma’lum tarkibli aralashmani (namunani) ham xuddi shu tartibda tahlil qilinadi
va kalibrovka bilan solishtirgan holda aniqlanayotgan modda kontsentratsiyasi
topiladi. Bu usul ayniqsa mikroaralashmalarni tahlilida qo’l keladi. Shunisi
yaxshiki, bunda aralashmadagi komponentlarni ajratishning keragi bo’lmay
qoladi, faqat kerak bo’lgan moddani aniqlash bilan kifoyalanadi.
4.24 rasm. 3 komponentli aralashmaning (eritmaning) xromatogrammasi: 0
– namunani shprits orqali ustunga kiritish fursati, 1, 2, 3 – komponentlarning
xromatografik cho’qqilari,
𝑡
𝑟1
, 𝑡
𝑟2
, 𝑡
𝑟3
– komponentlarning ustunda ushlanish
vaqti. O’ng tarafda – cho’qqi maydoni yuzasi (S).
|
rasm. Xromatogrammaning asosiy sifatiy va miqdoriy ko’rsatkichlari. 
Nazorat Savollari

|
rasm. Xromatogrammaning asosiy sifatiy va miqdoriy ko’rsatkichlari.
Nazorat SavollariBog'liq ber burger formulasi4.25 rasm. Xromatogrammaning asosiy sifatiy va miqdoriy ko’rsatkichlari.
Nazorat Savollari
1. Adsorbtsion xromatografiyada statsionar faza qattiq bo’ladimi yoki suyuq?
2. Taqsimlanish xromatografiyasida statsionar faza suyuqlikmi yoki qattiq
moddami?
3. Ustunli xromatografiya va yupqa qatlamli xromatografiya adsorbtsion
xromatografiyaning turlari hisoblanadimi?
4. Qog’oz xromatografiyasi va gaz-suyuqlik xromatografiyasi taqsimlovchi
xromatografiya navlari hisoblanadi.
5. Yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasida (YuSSX) xarakatlanuvchi faza
suyuqlikdir, statsionar fazachi?
6. Adsorbtsion xromatografiyada statsionar faza qattiq bo’ladimi yoki suyuqmi?
7. Taqsimlanish xromatografiyasida statsionar faza suyuqlikmi yoki qattiq
moddami?
8. Ustunli xromatografiya va yupqa qatlamli xromatografiya adsorbsion
xromatografiyaning turlari hisoblanadimi?
9. Qog’oz xromatografiyasi va gaz-suyuqlik xromatografiyasi taqsimlanish
xromatografiyasi turlari hisoblanadi?
10. Yuqori samarali suyuqlik xromatografiyasida (YuSSX) xarakatlanuvchi
suyuqlik fazasi mikro-donador statsionar fazani o’z ichiga olgan ustun orqali
o’tkaziladi, bu jarayon bosim ostida amalga oshiriladimi yoki oddiy gaz oqimi
natijasidami?
11. Xromatografiya – qaysi 2 ta fazalar orasidagi moddalar aralashmasini
fizik-kimyoviy usulda ajratishga asoslangan?
12. Eng ommaviy taqsimlanish xromatografiyasi usuli gaz va suyuqlik
xromatografiyasini o’z ichiga oladi degan fikr to’g’rimi?
13. Xromatogrammada tadqiq qilinayotgan komponentning sifatiy
ko’rsatkichlarini qaysi asosiy xromatografik parametr ifodalaydi?
14. Xromatogrammada tadqiq qilinayotgan komponentning miqdoriy
ko’rsatkichlarini qaysi asosiy xromatografik parametrlari ifodalaydi?
15. Gaz-xromatografiyasi
va
suyuqlik-xromatografiyasi
jarayonlarini
ketma-ketligini sanab bering.
16. Gaz xromatografiyasida ishlatiladigan asosiy detektorlar to’g’risida nimalarni
bilasiz?
17. Gaz xromatografiyasida ishlatiladigan katarometr detektori qaysi tamoyilga
asoslanib ishlaydi.
18. Gaz xromatografiyasining qaysi turlari bor?
19. Qog’ozdagi xromatografiya qanday amalga oshiriladi?
20. Aralashmaning har bir komponenti ma’lum ushlanish koeffitsienti
𝑅
𝑓
bilan
tavsiflanishi mumkin, u nima?
21. Yupqa qatlamli xromatografiyasining gazxromatografiyasidan farqi nimada?
22. Elyuvirlash, elyuent, elyuat va elyuvatsion vaqt tushunchalarini tushuntiring.
23. Elyuvirlanishning (yuvilishning) kinetik nazariyasi haqida qisqacha
tushuntirish beringyu
24. Aralashma komponentlarining ikki faza orasida taqsimlanishi taqsimot
koeffitsienti D qanday aniqlanadi?
25. Xromatografik kolonkalarning qaysi turlarini bilasiz?
26. Xromatografiya usullarini klassifikatsiyalab beringyu
27. Tahlil etilayotgan namuna tarkibiy qismlarining harakatchan va statsionar
fazalarda taqsimlanishi qanday yuz beradi?
28. M.S.Tsvet tomonidan xromatografiya qachon va qanday kashf etilgan?
|
| |
Protestantizm - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 140/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAProtestantizm.
1517 j Germaniyada shirkewdi reforma etiwshi talap etken ha’reket baslanadı. Bul ha’reket tarixqa “REformatsiya” atı menen kirgen. Ha’rekettin’’ jol basshısı Martin Lyuter katolık shirkewin reforma qılıwdı talap etip Vittenberg qalasında 95 statyadan ibarat tezislerin bayan etedi. Lyuter Papanın’’ indulgentsiya jarlıqların qaraladı Germaniya shirkewin Rim papası qaramag’ınan shıg’arıwdı talap etti. 1525 jıl bul ha’reket diyqanlar feodal zulımına qarsı urısına aylandı. Diyqanlar ha’reketi knyazler, feodal ha’m ruxaniyler ta’repinen bastırıldı. 1526 j Shpeyer reyxstagı nemis lyuteri knyazları talabı menen ha’r bir nemis knyazi o’zi ha’m puqarası ushın qa’legen dindi saylaw huqıqına iye ekenligi haqqında qarar qabıl etti. Biraq 1529j 2 Shpeyer reyxstagi bul qarardı biykar etti. Bug’an qarsı Germaniya bir neshe qalaları ha’m 5 knyazi narazılıq yag’nıy “Protest” bildirdi ha’m “Protestatsiya” hujjetke qol qoyıldı. Bul 5 knyazge protestanshılar dep at berildi. 1555 jıl bul knyazler Rim menen kelisim duzdi ha’m ol boyınsha endi ha’r bir knyaz o’z puqaraları menen qa’legen dini lyutershılık yamasa katolitsizm tan’lap alıw huqıqına iye boldı. Usı waqıttan baslap M.Lyuter Reformatsiyanın’’ ba’rshe ta’repdarları protestantlar dep atala basladı. Solay etip, xristanlıqta ushinshi tiykarg’ı ag’ım – Protestantizm payda boldı. XVI a’sir ortalarında Germaniyadan basqa Shveytsariya. Angliya,Shvetsiya. Daniya ha’m Norvegiya ma’mleketi ha’m katolitsizmnen shıqtı. Protestantlar katolık ha’m pravoslavlardın’’ ulıwma xristianlıq taliymatın ta’n aldı biraq solar menen birge to’mendegi 3 jan’asha qag’ıydanı ja’riya etti.
1. Jeke isenim menen qanaatlanıw.
2. Dinge iseniwshi barlıq adamlar ruxaniy bolıw mumkinshiligi.
3. İnjildin’ joqarı abıroyı.
Joqarıda atap ko’rsetilgen xristian dininın’’ tarmaqlarınan basqa ja’nede ko’plegen kishi sektaları ha’m orın aladı.
Xristian dini XI a’sirden baslap Shıg’ısqa qaray jayıla basladı biraq ayrım aymaqlarda bul din bunnan da burın kirip kelgen. Ma’selen, 280 jılda aq Talas(Merke) shirkewleri qurıp bitirilgen, Samarqandta (310 jıldan), Mervde (334 jıldan), Geratda (430jıldan), Xorezmde Marida ha’m Orta Aziya basqa qalalarında episkoplik bolg’an. Orta Aziyada İslamnın’’ en jayıwı da’wirinde bul eki din ortasındag’ı kelispewshilıkler ha’wij aldı. Biraq sog’an qaramastan X a’sirge shekem Samarqandta, Xorezmde Toshken’t walayatlarında xristianlıq orınları bolg’an xa’tte Beruniy jasag’an da’wirde ha’m (973-1056 jj) Mervde pravoslav metropoliyası bolg’an.
|
| |
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 197

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
197/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
193
194
195
196
197
198
199
200
...
246
4 -
A)
1,2,5
Download
1,9 Mb.
1
...
193
194
195
196
197
198
199
200
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.