Axborot va psixologik ta'sir - - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 37/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Axborot va psixologik ta'sir - shaxs yoki jamoat ongiga axborot-psixologik yoki boshqa vositalar bilan bunday ta'sir ko'rsatish, uning faoliyati va xatti-harakatlariga ta'sir qilish uchun psixikaning o'zgarishiga, qarashlarning, fikrlarning, munosabatning, qadriyat yo'nalishlarining, motivlarning, shaxsiyat stereotiplarining o'zgarishiga olib keladi. Uning yakuniy maqsadi psixologik ta'sir maqsadlariga mos keladigan shaxsning ma'lum bir reaktsiyasi, xatti-harakati (harakati yoki harakatsizligi) ga erishishdir. Shunday qilib, Isroil qo'shinlarining Livan hududida "Dinve-Esevon" ("Hisob bo'yicha to'lash") harbiy operatsiyasi paytida Janubiy Livan aholi punktlari aholisi ommaviy portlashlarni keltirib chiqarish uchun rejalashtirilgan portlashlar haqida xabar berishdi (ularga zudlik bilan evakuatsiya qilish tavsiya qilindi). aholining mamlakatning ichki hududlariga chiqib ketishi va shu tariqa infratuzilmani to'sib qo'yishi, fuqarolar tartibsizliklarini keltirib chiqarishi va pirovardida Livandagi vaziyatni beqarorlashtirishi va mamlakat rahbariyatini muzokaraga ko'ndirishi.
Ongning hissiy sohasiga qaratilgan axborot va psixologik ta'sirni shaxs tomonidan qabul qilish jarayoni o'ziga xosdir. Umuman olganda, u, masalan, tashviqot ta'sirini qabul qilish jarayoniga qaraganda ancha qisqartiriladi: unda faqat idrok va yodlash ishlaydi, fikrlash faolligi juda zaif ifodalangan. Shaxs ma'lumotni idrok etadi yoki idrok etmaydi, to'liq yoki qisman idrok etadi, lekin ma'lum xulosalarni shakllantirishda amalda qatnashmaydi. Ongning emotsional sohasiga, jumladan, ixtiyoriy idrok etish va esda saqlashga axborot-psixologik ta'sir ko'rsatish jarayoni ta'sir mazmunini anglashning juda past darajasi bilan tavsiflanadi. Qabul qilingan ma'lumotni tushunish keyinchalik, shaxsning yuqori kognitiv faolligi bilan sodir bo'ladi.
Tinglovchilar murakkab "tahlil-sintez" mexanizmiga murojaat qilmasdan, har qanday ma'lumotni o'z-o'zidan qabul qilganda, ishonchli ishonchli manbaga, hujjatga murojaat qilish, nufuzli muallifga havola va hokazolar bunday modelning odatiy namunasidir. “Cho‘l bo‘roni” operatsiyasi chog‘ida AQShning psixologik operatsiyalar bo‘yicha mutaxassislari diniy mavzularda ma’lumot va targ‘ibot materiallarini tayyorlashda Misr, Saudiya Arabistoni va boshqa mamlakatlarning tan olingan islom hokimiyatlari bilan aloqalardan foydalanganlar. Urushning “adolatsizligi, islomiy jihodga aloqasi yo‘qligi”, harbiy xizmatchilarni urushda qatnashishdan qaytarish “xudojo‘y ish” ekanligi haqida ko‘rsatuvlar tanlovi tuzildi. Bunday axborot va psixologik ta'sir juda samarali bo'ldi, chunki butun musulmon olamiga ma'lum bo'lgan islom ilohiyotshunoslari islom mamlakatlaridagi yuqori ijtimoiy mavqei tufayli Iroq askarlarida katta obro'ga ega edilar. Obro'li shaxsning fikri idrok etilganda, shaxsning oldingi tajribasi natijasida ongni "avtomatik" * idrok etish jarayoniga kiritish mavjud bo'lib, uning ishonchliligi va umumbashariy tan olinishiga tayangan holda ushbu manbaga ishonadi.
Axborot va psixologik ta'sirning samaradorlik darajasi quyidagilarga bog'liq:
material mazmuni: uning murakkabligi, konkretligi, ijtimoiy ahamiyati va boshqalar.Masalan, teng sharoitlarda ma’lumot qanchalik sodda bo‘lsa, shunchalik sodda bo‘ladi. Ko'proq u taklif qiladigan harakatlar avtomatik ravishda amalga oshirilishi ehtimoli va ayniqsa ular ob'ektning e'tiqodlariga zid bo'lmaganda. Ya'ni, harakatga chaqiruv qanchalik aniq bo'lsa, javobning avtomatizm darajasi shunchalik yuqori bo'ladi;
mos keladigan reaktsiyaning yuqori darajadagi avtomatizmi mavjudligi bilan tavsiflangan ruhiy holat. Qo'rquv, tushkunlik, befarqlik ta'sirni tanqidiy va ongsiz ravishda idrok etishga yordam beradi. Insondagi avtomatizm darajasi axborotni idrok etishning xabardorlik darajasi va tanqidiyligi bilan bog'liq. Agar ta'sir ongsiz va tanqidsiz qabul qilinsa, u holda tinglovchilarning javobi avtomatik bo'lishi mumkin;
ta'sirlar va mos keladigan reaktsiya o'rtasidagi vaqt oralig'i: vaqt oralig'ining oshishi bilan ob'ektning tanqidiyligi va aqliy faolligi oshishi tufayli reaktsiyaning avtomatizmi pasayadi (qabul qilingan tarkibni kiritish bilan izohlanadi). ma `lumot shaxsning bilim tizimiga va uning xabardorligiga).
Psixologik ta'sirning quyidagi turlarini ajratish mumkin: psixogen, neyrolingvistik, psixoanalitik (psixokorreksiya), psixotrop va psixotronik.
Psixogen ta'sir aqliy yoki jismoniy ba'zilarining ta'siri miya, inson ongidagi hodisalar yoki hodisalar (yuqori asabiy faoliyatning buzilishi: qo'rquv va vahima hissi paydo bo'ladi). Bu psixofiziologik tashkilotning funktsional tizimlarining nomuvofiqligi, ya'ni turli retseptorlarning keskin o'zgargan afferentatsiyasiga duchor bo'lganda stereotiplarni buzish bilan bog'liq. Vaqt o'tishi bilan bunday nomuvofiqlik va odam ushbu psixogen omil ta'siriga qanchalik tayyor bo'lmasa, ruhiy kasalliklar shunchalik aniq bo'ladi. Bu holat gologramma naqshlar ta'sirida yuzaga kelishi mumkin. Ko'pgina mamlakatlar bu sohada juda katta muvaffaqiyatlarga erishdilar, masalan, yer yuzasidan va kosmik platformadan lazerli grafikalar uchun loyihalar yaratilgan.
Neyro-lingvistik ta'sir - bu psixologik ta'sirning bir turi bo'lib, ijobiy motivatsiyani yaratishga, xatti-harakatlarning ichki manbalarini va shaxsning dunyoqarashini psixologik tuzatishga qaratilgan maxsus usullardan foydalanishni o'z ichiga oladi.
Neyro-lingvistik ta'sir insonning dunyoqarashi va hissiy-sensor holatiga ta'sir qilishda uning e'tiqodlarini aniqlash va o'zgartirishga qaratilgan (amaliy faoliyat sharoitida shaxsning holati va xatti-harakatlarini yaxshilash, dasturlash imkonini beradigan xususiyatlar). Insonga bunday ta'sirning asosiy ob'ekti uning miyasi va u boshqaradigan faoliyati, asosiy ta'sir qilish vositalari esa dunyoqarash va qadriyatlarni o'zgartirishga imkon beradigan og'zaki va og'zaki bo'lmagan ta'sirning ijtimoiy o'ylangan dasturlari hisoblanadi. shaxsning.
Psixoanalitik (psixokorrektsiya) ta'sir - bu odamning ong ostini o'rganish (tahlil qilish) va unga ong darajasidagi qarshilikni istisno qiladigan tarzda (gipnoz holatida amalga oshiriladi). Biroq, zamonaviy texnologik yutuqlar aqldan va normal holatda qarshilikni istisno qilish imkonini beradi. Buni kompyuterga asoslangan psixoanaliz va psixokorreksiya yordamida amalga oshirish mumkin. Birinchisida, turli xil "rag'batlantiruvchi" larni: so'zlar, tasvirlar, iboralarni bir zumda vizual ko'rish yoki ovozli o'qish natijasida vujudga keladigan reaktsiyalarning matematik tahlili amalga oshiriladi. Shunday qilib, insonning ongsizligida ma'lum ma'lumotlarning mavjudligini aniq aniqlash va uning ma'lum bir shaxs uchun ahamiyatini o'lchash, yashirin motivatsiyani topish mumkin. Qabul qilingan ma'lumotlarni tahlil qilgandan so'ng, agar kerak bo'lsa, asosiy ta'sir qiluvchi omil - psixokorrektsiyani (psixoregulyatsiya) amalga oshirishingiz mumkin? kalit so'zlar, tasvirlar, hidlar sifatida ham xizmat qiladi (so'zlarni spektral nutq signali yordamida o'zgartirish mumkin).
Eng qulayi psixikaning ovozli regulyatsiyasi bo'lib, unda kodlangan shakldagi og'zaki takliflar har qanday ovozli ma'lumot vositasiga (musiqa, til yoki shovqin) chiqariladi. Masalan, odam yashirin (ongli darajada idrok etilmaydigan) buyruqni o'z ichiga olgan musiqani tinglashi mumkin, uning ongsizligiga doimo ta'sir qiladi.
|
| |