Propan-butan aralashmasini ajratib olish texnologiyasi va parametrlar tahlili

Propan-butan aralashmasini ajratib olish texnologiyasi va
parametrlar tahlili
Bobomurod Rustamovich Rahimov
Baxtiyor Toyirovich Qandiyev
Buxoro muxandislik-texnologiya instituti
Annotatsiya:
Ushbu
maqolada
propan-butan
aralashmasini
ajratish
texnologiyasi va uning texnik parametrlari tahlil qilindi. Propan-butan aralashmasini
ajratish qonuniyatlari va uning ko’rsatkichlarini tanlash tavsiya etiladi. Bu esa qayta
ishlashdagi qiyinchiliklarni bartaraf etib gidrat hosil bo’lishini oldini olib ishlab
chiqarish samaradorlik ko’rsatkichlarni oshiradi.
Kalit so’zlar: Propan-butan aralashmasi, texnik va texnologik parametrlar,
gidrat, rektifikatsiya, kondensatsiya, past harorat
Propane-butane mixture separation technology and parameter
analysis
Bobomurod Rustamovich Rakhimov
Baxtiyor Toyirovich Qandiyev
Buxoro engineering-technological institute
Abstract: This article analyzed the technology of propane-butane mixture
separation and its technical parameters. It is recommended to choose the laws of
separation of the propane-butane mixture and its indicators. This prevents the
formation of hydrates and increases the efficiency of production.
Keywords: Propane-butane mixture, technical and technological parameters,
hydrate, rectification, condensation, low temperature.
Past haroratli kondensatsiya jarayoning maqsadi shundaki, gaz minus100°Cda
sovitilib suyuqlikka aylantiriladi. So‘ngra past haroratli rektifikatsiya jarayoni orqali
kondensat tarkibidan propanbutan, RSH va COS ajratilib olinadi. Dastlab gazni H
2
S,
CO
2
va namlikdan tozalash talab etiladi. Past haroratli kondensatsiya jarayoni past
haroratli absorbsiya jarayoniga nisbatan 20% iqtisodiy tejamkor hisoblanadi.
Qolaversa tovar maxsulot sifatida etan fraksiyasi ham ajratilib oladi.
Merkaptanlar RSH va og‘ir uglevodorodlardan tozalangan gaz II, gaz
quvurlariga uzatiladi, to‘yingan absorbent 24-havolatgich, 7-deetanizator va 8-
debutanizator orqali 15-regeniratorga uzatiladi. Bunda RSH va COS propan-butan
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3,848 (SJIF)
February 2023 / Volume 4 Issue 2
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
698
fraksiyasi tarkibiga o‘tadi, keyinchalik esa NaOH bilan tozalash bosqichiga, aloxida
qurilmaga uzatiladi. Regeniratorga doimiy ravishda toza kondensat berilib turadi,
regenirator tepa qismidan olingan oqim kondensatni barqarorlashtirish qurilmasiga,
regeniratorning ostki qismidan olingan oqim esa absorbent VIII siftida qo‘llaniladi.
Absorbent tarkibida sistemada gaz bilan qo‘shilib kelgan keraksiz moddalar-
parchalanish maxsulotlari, merkaptanlar, glikollar, aminlar to‘plpnib qolishini oldini
olish maqsadida, regenerirlangan absorbentning 2% i doimiy ravishda qurilmadan
chiqazilib turiladi.
1-rasm. Past haroratli absorbsiya texnologik tizim sxemasi: 1 - separator; 2, 21, 23,
25 - issiqlik almashinish qurilmalari; 3, 26 - propanli sovutgich; 4, 5 - kompressorlar;
6 - absorber; 7 - deetanizator; 8-debutanizator; 9, 12 - havoli sovutgich; 10, 13 -
sug‘orish sig‘imi; 11, 14, 17, 18, 20 -nasoslar; 15 - regenerator; 16, 19 - pechlar; 22 -
qaynatgich; 24 - havolatgich; 27, 28 - tindirgich; I - xom-ashyo, H
2
Sdan tozalangan
gaz; II - tozalangan gaz; III - havolatish gazlari; IV - deetanizasya gazi; V -
propanbutan fraksiyasi; VI - barqaror kondensat; VII - fraksiya,qb-130 kondensat;
VIII - regenerirlangan absorbent; IX - bug‘; X - suv-glikolli eritma regeneratsiyaga;
XI - glikol (doira ichidagi harflar - tarelkalar nomeri) Gazlarni -30°S temperaturada
qizdirishda gidrat hosil bo‘lishini oldini olish maqsadida 3-propanli sovutgichga
berilishidan oldin gaz oqimiga maxsus ingibitor - etilenglikol purkaladi va
separatorlarda ajratilib regeniratsiyadan so‘ng qayta ishlatiladi. Absorbentning
uzatilishi 0,17 l/m
3
ni tashkil etganda, gaz tarkibidan 99% RSH, 54 % C
3
97% C
4
ajratiladi
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3,848 (SJIF)
February 2023 / Volume 4 Issue 2
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
699
1-jadval
Asosiy jixozlarning ishlash shartlari va xarakteristikasi
Jixozlar
Temperatura, °S
Bosim,MPa
Tarelkalar soni
Diametr, m (yuqori/
past)
yuqori
past
Absorber
-30
-28
5,6
25
3
Havolatgich
-30
-
3
-
-
Deetanizator
16
136
1,35
44
1,5/2,7
Debutanizator
65
190
1,07
35
2,7
Regenerator
90
200
0,08
35
2,4/3,2
2-jadval
Qurilmaning moddiy balansi va oqimlarning miqdoriy tarkibi
Ko‘rsatgichlar
Xom-ashyo
gaz I
Maxsulot gaz II
Absorbent VIII
Deetanizat
ordan gaz IV
Propan butan
fraksiyasi V
Bosim,MPa (ort)
5,6
5,5
6,0
1,35
1,7
Temperatura, °S
35
30
-30
16
50
Molekulyar
massasi
19,07
17,72
139,90
24,18
51,38
Massaviy
sarf
kg/s
-
-
-
-
-
Suyuqlik
-
-
44489
-
38701
Bug‘
293643
266463
-
28490
-
Suyuqlik
-
-
60,1
-
70,7
Bug‘
348127
366758
-
26378
-
Tarkib, kg-mol/s
-
-
-
-
-
C
1
13291,34
13291,34
-
617,47
-
C
2
869,94
864,50
-
440,60
5,44
C
3
320,80
145,80
-
109,45
175,0
izo - C
4
63,29
4,97
-
4,18
58,32
n - C
4
132,19
1,83
-
1,72
130,36
izo - C
5
50,09
-
-
-
13,50
n - C
5
49,16
-
-
-
0,93
C
6
24,19
-
-
-
-
C
7
0,18
-
-
-
-
C
8
0,05
0,07
6,49
0,03
-
C
9
0,01
0,09
137,98
0,24
-
C
10
-
0,08
47,67
0,03
-
C
11
-
-
0,08
110,41
0,03
Aromatik
brikmalar
8,020
-
-
-
-
N
2
724,32
724,32
-
4,06
-
CO
2
0,17
0,17
-
0,08
-
H
2
S
0,05
0,04
-
0,04
0,02
RSH
7,63
0,11
15,5
0,07
8,22
Jami:
15541,40
15034,39
318,05
1178
427,43
Xulosa qilib aytish mumkinki propan-butan aralashmasini ajratish qonuniyatlari
va uning ko’rsatkichlarini tanlash texnologiyani optimal ish rejimida ishlatish
imkoniyatini beradi. Shu bilan birga gidrat hosil bo’lish jarayonini oldini olish
mumkin.
"Science and Education" Scientific Journal / Impact Factor 3,848 (SJIF)
February 2023 / Volume 4 Issue 2
www.openscience.uz / ISSN 2181-0842
700
|