nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Targetlar - 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratish

|
2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratish
|
bet | 4/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #138550 |
Bog'liq 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratishTargetlar
target=”{frame nomi}|_self | _parent | _top | _blank”
{frame nomi} – ko’rsatilgan framega ochish;
_self – framening o’ziga ochish;
_parent – joriy oynaga faqat ssilka berilgan sahifani ochish;
_top – yuqori framega ochish;
_blank – yangi oynaga ochish;
5-ma’ruza. HTMLda yaratilgan fizik jarayonlar animatsiyasidan electron darislik yaratish
Reja
1. HTML dasturi.
2. Elektron darslik muommolari
3.Elektron darslik yaratishga qo’yilgan talablar
Tayanch tushunchalar: gipermatn, format, grafik, diagramma, aplikatsiyalar
HTML dasturi.
Internet tarmog’i gipermatn hujjatlarga asoslangan gigant ma’lumotlar to’plamini o’z ichiga oladi. Har qanday gipermatn hujjat ANSI ASCII formatidagi oddiy fayldir. Bu fayllar o’z ichiga matn va uning o’lchami uchun teglar, boshqa shunday hujjatlar uchun murojaatlar, grafik tasvirlar va har qanday boshqa fayllar ko’rinishida bo’lishi mumkin. Gipermatnni ko’rish uchun brouzer yuklanadi, barcha fayllar brouzerda maxsus HTML(Hyper Text MarkUp Language-
Gipermatn o’lchamlarini o’rnatish tili) tili bilan birgalikda qayta ishlanadi. HTML tili tarixidan ba’zi ma’lumotlar. HTML tili ishlab chiqaruvchilari uning bir nechta versiyalarini ishlab chiqardilar. 1.0 va 2.0 versiyalar chiqarilgandan so’ng 1995 yilda 3.0 versiyaning qoralama varianti tayyorlandi. Bu 2.0 versiyaga anchagina qoshimchalar qoshilgan versiya edi. Asosiy brouzer ishlab chiqaruvchilar (Netscape va Microsoft kompaniyalari) o’zlarining maxsus HTML kengaytmalarini ishlab chiqdilar, bu kengaytmalar bir biriga tushmas edi. Hozirga vaqtda Netscape Novigator ning 6.0 va Microsoft Internet Explorer ning 5.5 versiyalar deyarli bir xil bo’lib, kengaytmalri orasida deyarli tafovut yo’q.
Muvaffaqiyatsiz bo’lgan HTML ning 3.0 versiyasi 3.2 versiyaga almashtirildi. Bu versiyasni ishlab ciqarishda Netscape Communications Corporation, Microsoft, IBM, Novell, SoftQuad, Sun Microsystem va Spyglass kompaniyalari ishtirok etdilar. Hozirga kunda HTML ning yana bir 4.0 versiyasi ishlab chiqarilgan bo’lib o’zida ko’plab foydali kengaytmalarga ega. Shuni ta’kidlash kerakki HTML tili hech qanday dasturlash tili emasdir. HTML- bu o’lchamlarni tipik tili, uning yordami bilan hujjatlarni bezash, murojaatlar hosil qilish mumkin lekin dastur tuziah emas. Hatto Web sahifalarda ko’radiganimiz maxsus harkatlar(effektlar)ni ham HTML da tuzilmaydi, bunday harakatlar qo’shimcha vositalar ,masalan JavaScript tilida tuziladi. HTMLda sahifa hosil qilish HTML sahifalar oddiy matn fayllardir, shuning uchun sahifa tayyorlashda Microsoft Notepad sodda matn redaktori o’zi yetarli. Sahifa tayyolash uchun Notepad dasturi ishga tushiriladi.
|
| |
Dizel yoqilg‘isi tаvsifnomаsigа qo‘yilgаn tаlаblаr. 8-Jadval

|
Dizel yoqilg‘isi tаvsifnomаsigа qo‘yilgаn tаlаblаr. 8-Jadval
|
bet | 24/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasiDizel yoqilg‘isi tаvsifnomаsigа qo‘yilgаn tаlаblаr. 8-Jadval
Yoqilg‘i mаrkаsi
|
Sitаn soni
|
S. mаssа ulushi,%
|
Polihаlqаli аromаtik
birikmаlаrning mаssа ulushi, %
|
Sinf-2
|
45
|
500
|
11
|
Sinf-3
|
51
|
350
|
11
|
Sinf-4
|
51
|
50
|
8
|
Sinf-5
|
51
|
10
|
-
|
Dizel yoqilg‘ilаrining аsosiy komponenti bu neftni to‘g‘ri hаydаsh orqаli olingаn dizel frаksiyasi bo‘lib xizmаt qilаdi. Shuningdek, neftni qаytа ishlаshdаgi ikkilаmchi jаrаyonlаr hisoblаngаn kreking mаhsulotlаri bo‘lgаn kаtаlitik kreking vа kokslаsh jаrаyonlаrining yengil gаzoyl frаksiyalаri hаm аsosiy xom-аshyo bo‘lib xizmаt qilаdi. Ushbu usullаr bilаn olingаn dizel yoqilg‘isi iste’molgа chiqаrilishidаn oldin аlbаttа oltingugurtli vа аromаtik birikmаlаrdаn chuqur tozаlаnishi lozim.
Turli xil neft mаhsulotlаrini tozаlаsh uchun turli tumаn usullаr qo‘llаnilаdi. Ulаr ichidа: ximiyaviy reаgentlаr (sulfаt kislotа, ishqor, tuz eritmаlаri) bilаn qаytа ishlаsh, fiziko-kimyoviy (аdsobsion, ekstrаksion, gidrotozаlаsh vа boshqаlаr) usul, demerkаptаnlаsh, deаromаtlаsh, depаrаfinlаsh yoki mochevinа bilаn аdduktlаr olish, bosim ostidа vа yuqori hаrorаtdа kаtаlitik tozаlаsh usullаri muhim аhаmiyatgа egа. Аyniqsа moylаrni tozаlаshdа ushbu usullаr аmаldа birgаlikdа qo‘llаnilаdi [41].
Sulfаt kislotа neft mаhsulotlаri tаrkibidаn to‘yinmаgаn uglevodorodlаr, oltingugurtli, аzotli vа smolаsimon moddаlаrni аjrаtish uchun qo‘llаnilаdi. Nаftenlаrgа vа pаrаfinlаrgа normаl shаroitdа sulfаt kislotа tа’sir qilmаydi. Аromаtik uglevodorodlаr mo‘l miqdordа olingаn konsentirlаngаn sulfаt kislotа bilаn sulfolаnаdi. Bundа sulfаt kislotаdа erigаn аromаtik birikmаlаrning sulfokislotаlаri vа sulfonlаri hosil bo‘lаdi. Аgаr polihаlqаli uglevodorodlаrni yo‘qotish lozim bo‘lsа, neft tutovchi sulfаt kislotа bilаn ishlаnаdi [42,43].
Dizel frаksiyalаrini аmаldаgi gidrotozаlаsh texnologiyasi bo‘yichа tozаlаsh dizel yoqilg‘ilаri ko‘rsаtkichlаrigа qo‘yilаyotgаn hozirgi kunning tаlаblаrini yetаrli dаrаjаdа qoniqtirmаydi. Shuningdek, mаxsus usuldа ya’ni kаtаlitik gidrodeаromаtlаsh vа demerkаptаnlаsh jаrаyonlаri bilаn dizel yoqilg‘ilаrining sifаtini yaxshilаsh yuqori bosim vа qimmаtbаho kаtаlizаtorlаrni qo‘llаsh orqаli аmаlgа oshirilаdi.
Tаklif etilаyotgаn ekstrаksion deаromаtlаsh jаrаyoni esа pаst hаrorаtdа vа pаst bosimdа olib borilаdi. Dizel yoqilg‘isi frаksiyasini аrenlаrdаn ekstrаksion usuldа tozаlаshdа yoqilg‘i tаrkibidа judа kаm miqdordаgi аrenlаr qolаdi vа dizel yoqilg‘isi rаfinаtlаngаn dizel yoqilg‘isi sifаtidа foydаlаnilаdi. Ekstrаksiya jаrаyonidаn olingаn ekstrаkt esа tаrkibidа аrenlаr konsentrаtlаrini to‘plаydi vа ushbu konsentrаt neft ximiyasi uchun xom-аshyo sifаtidа xizmаt qilishi mumkin.
|
| |
Kompyuter modellarining turlari

|
Kompyuter modellarining turlari
|
bet | 2/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #138550 |
Bog'liq 2-mavzu. Fizik modellar animatsiyasini yaratishKompyuter modellarining turlari. Keng ma'noda kompyuter modellashtirish orqali biz kompyuter modellarni yaratish va tadqiq qilish jarayonini tushunamiz Modellashtirishning quyidagi turlari ajratiladi:
1. Fizik modellashtirish: kompyuter eksperimental sozlash yoki simulyatorning bir qismidir, u tashqi signallarni qabul qiladi, tegishli hisob-kitoblarni amalga oshiradi va boshqaruvchi signallarni ta'minlaydi. Masalan, turli xil manipulyatorlar, samolyotning o'quv modeli.
2. Dinamik yoki raqamli simulyatsiya: algebraik va differentsial tenglamalar sistemasini hisoblash matematikasi usulida raqamli echish va tizimning turli parametrlari bilan hisoblash tajribasini o'tkazish, boshlang'ich sharoitlar va tashqi ta'sirlar. U turli xil fizik, biologik, ijtimoiy va boshqa hodisalarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladi: mayatnikning tebranishi, to'lqin tarqalishi, populyatsiya hajmining o'zgarishi, ma'lum bir hayvon turining populyatsiyasi va boshqalar.
3. Simulyatsiya murakkab texnik, iqtisodiy yoki boshqa kompyuter tizimining talab qilinadigan holatini taqlid qiluvchi kompyuter dasturini (yoki dasturiy ta'minot to'plamini) yaratishdan iborat.
4. Statistik modellashtirish stoxastik tizimlarni o'rganish uchun ishlatiladi va ular bilan bir nechta testlarni o'tkazishdan olingan natijalarni keyingi statistik qayta ishlash. Bunday modellar tasodifiy omillar ta'sirida bo'lgan turli xil tizimlari, ko'p protsessor tizimlari, kompyuter tarmoqlari, turli xil dinamik tizimlarning xatti-harakatlarini o'rganishga imkon beradi. Statistik modellar ehtimoliy muammolarni echishda, shuningdek katta hajmlarni qayta ishlashda qo'llaniladi
5. Axborotli modellashtirish, ya'ni o'rganilayotgan obyektning eng muhim tomonlarini aks ettiruvchi maxsus tashkil etilgan ma'lumotlar to'plamini (belgilar, signallar) tashkil etishdan iborat. Vizual, grafik, animatsion, matnli, jadvalli axborot modellarini farqlang.
6. Bilimlarni modellashtirish- bilimlar bazasiga asoslangan sun'iy intellekt tizimini qurishni o'z ichiga oladi
|
| |
Benzol va uning gomologlari kristalizasiyalanishi. 1-jadval

|
Benzol va uning gomologlari kristalizasiyalanishi. 1-jadval
|
bet | 13/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasiBenzol va uning gomologlari kristalizasiyalanishi. 1-jadval.
-
Т.р.
|
Углеводород номи
|
Крис.har. 0S
|
Uglevodorod nomi
|
Kris.haroC
|
1
|
Benzol
|
5,524
|
2-metilnaftalin
|
34,58
|
2
|
P-Ksilol
|
13,263
|
Difenil
|
69,8
|
3
|
Pentametilbenzol
|
54,3
|
Antrasen
|
216,04
|
4
|
geksametilbenzol
|
165,5
|
Fenantren
|
99,15
|
5
|
Naftalin
|
80,284
|
Piren
|
150,4
|
Jаdvаldаn ko‘rinib turibdiki, аyrim аromаtik birikmаlаrning suyuqlаnish hаrorаtlаri аnchа yuqori vа ulаr neft tаrkibidа erigаn holdа bo‘lаdilаr. Bu to‘g‘ridа Mendeleyevning ishlаri to‘lа ishonchlidir. U molekulyar og‘irliklаri 400-430 gа teng bo‘lgаn vа suyuqlаnish hаrorаtlаri 199 dаn 316 oC gаchа bo‘lgаn moddаlаrni аjrаtib oldi [34].
Bu moddаlаrning xossаlаridаn ulаrning 4-5 tа benzol hаlqаlаrining kondensirlаngаnligi mа’lum bo‘ldi. Mа’lumki, аromаtik uglevodorodlаr аlmаshinish reаksiyalаrigа oson kirishаdilаr. Ulаr oksidlovchi xаrаktergа egа bo‘lgаn kаtаlizаtorlаr ishtirokidа yon zаnjirlаrini o‘stirish reаksiyalаrigа, gidrogenlаnish vа boshqа bir qаnchа reаksiyalаrgа yaxshi kirishаdilаr. Benzol, toluol, etilbenzol, izopropilbenzol, ksilollаr, nаftаlinlаr qimmаtbаho ximiyaviy xom аshyo sаnаlаdi. Ulаrdаn sintetik kаuchuklаr, plаstmаssаlаr, sintetik tolаlаr, portlovchi moddаlаr, аnilinli buyoqlаr vа medisenа uchun dori vositаlаri olinаdilаr.
|
| |
Dizel yoqilg‘isi tarkibidagi arenlarning sifat va miqdor tarkibini o‘rganish

|
Dizel yoqilg‘isi tarkibidagi arenlarning sifat va miqdor tarkibini o‘rganish
|
bet | 17/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasi2.5. Dizel yoqilg‘isi tarkibidagi arenlarning sifat va miqdor tarkibini o‘rganish
Olib borilgan tadqiqotlar natijasida dizel yoqilg‘isi tarkibidagi aromatik birikmalarni desorbsiyalash uchun toza holdagi 99,8% li “Lyuks” markali etil spirtidan foydalanildi. Olingan arenlarga boy bo‘lgan aralashmadan etil spirti haydab olinib, arenlar konsentrasiyasi oshirildi. Hosil qilingan arenlarga boy konsentrat yuqorida keltirilgan va maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan silikagelda kalonkali xromatografik usulda ajratildi. Xuddi yuqoridagi kabi arenlar konsentratini kolonkaga solishdan oldin kolonkaga 120 g silikagel joylanib yaxshilab zichlandi. Shundan so‘ng adsorbentning ho‘llanish issiqligini yo‘qotish maqsadida 40-45 0C haroratda olingan petroley efiri bilan ho‘llandi. Olingan arenlarning konsentrati ya’ni summasi xromatografik kalonkaga solindi. Arenlarning xromatografik kolonkada taqsimlanishi uchun quyidagi nisbatdagi erituvchi–desorbentlardan foydalanildi. Petroley efiri va etil spirtining aralashmasi 80:20 nisbatda va petroley efiri va etil spirtining aralashmasi 50:50 nisbatida olindi. Har ikkala holatda olingan nisbatdagi aralashmada ham kolonkadan chiqayotgan elyuentning tezligi 1 tomchisi 1 sekund oralig‘ida olindi. Bu esa kolonkaning oxirgi pastki uchidagi jumrak vositasida nazorat qilish orqali amalga oshirildi. Ajralishning aniqligi desorbentlarning nur sindirish ko‘rsatkichini IRF-22 refraktometrida nazorat qilish orqali amalga oshirildi. Kalonkada taqsimlangan fraksiyalardan har biridan 25 ml hajmda yig‘ib olindi. Olingan fraksiyalar tarkibidan erituvchi (petroley efiri va etil spirti) suv hammomida haydab olindi va qoldiqning nur sindirish ko‘rsatkichi aniqlandi. Arenlar konsentrati fraksiyasining adsorbsiyadan keyingi fraksiyalari nur sindirish ko‘rsatkichi chegaralariga muvofiq grularga birlashtirildi:
Refraksiya koeffisiyenti Aromatik uglevodorodlar gruhi
1,49-1,53 monohalqali
1,53-1,59 bihalqali
> 1,5 9 polihalqali
Monohalqali-, bihalqali- va polihalqaliaromatik uglevodorodlar-ning unumi quyidagicha (% mass):
Monohalqali aromatik uglevodorodlar 3,40
Bihalqali aromatik uglevodorodlar 5,54
Polihalqali aromatik uglevodorodlar 10,80
Dizel yoqilg‘isidan ajratilgan aromatik uglevodorodlarning sifat va miqdor tarkibi gaz-suyuq xromatografik metod orqali tasdiqlandi
Tadqiqotlar quyidagi ishchi rejimda olib borildi: Chexoslovakiyada ishlab chiqarilgan «Xrom-5» qurilmasi, DIP detektori, kolonka: uzunligi – 2500 mm, diametr – 3 mm, material – shisha, xromatografik sorbent N-AW-DMCS xromatondagi 5% SE-52.
|
| |
Og‘ir dizel frаksiyasini deаromаtlаsh uchun tаnlаngаn

|
Og‘ir dizel frаksiyasini deаromаtlаsh uchun tаnlаngаn
|
bet | 25/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasiOg‘ir dizel frаksiyasini deаromаtlаsh uchun tаnlаngаn
ekstrаgentlаrning fiziko-kimyoviy konstаntаlаri. 9-Jadval
-
Ko‘rsаtkichlаri
|
Ekstrаgentlаr
|
1,4-Dioksаn
|
Аseton
|
TGF
|
Molekulyar mаssаsi
|
88,1
|
58,1
|
72,1
|
Zichligi, kg/m3
|
1037,5
|
794,7
|
888,1
|
Qаynаsh hаrorаt, 0C
|
101,4
|
56,3
|
64-66
|
Dipol momenti, D
|
0,4000
|
2,8598
|
0,71993
|
Аsentrik fаktori
|
0,28800
|
0,32869
|
0,20421
|
Hozirgi kundа benzin vа moy frаksiyalаrini ekstrаksion deаromаtlаsh jаrаyoni yaxshi tаdqiq qilingаn vа sаnoаtdа keng doirаdа qo‘llаnilmoqdа. Biroq ekologik tozа dizel yoqilg‘isi olish mаqsаdidа dizel yoqilg‘isini ekstrаksion deаromаtlаsh usulining sаmаrаli texnologiyasini ishlаb chiqish vа ekstrаksion jаrаyon uchun eng mаqbul ekstrаgentlаrni tаnlаsh, ulаrni аmаliyotgа tаdbiq etish, shuningdek, dizel yoqilg‘ilаrini ekstrаksion deаromаtlаsh jаrаyonidаgi mаvjud qonuniyatlаrni o‘rgаnish muhim mаsаlаlаrdаn biri bo‘lib qolmoqdа.
Dizel yoqilg‘isi аsosаn kompаundlаsh (аrаlаshtirish) orqаli turli hаrorаt orаliqlаridа qаynovchi, аsosаn 180-360 0С hаrorаt orаliqlаridаgi neft frаksiyalаridаn olinаdi. Tozаlаngаn frаksiya kompаundlаngаndаn keyin dizel yoqilg‘isigа bir qаnchа qo‘ndirmаlаr: moylovchi vositаlаr, setаn sonini oshiruvchilаr, аntioksidаntlаr vа boshqаlаr qo‘shilаdi. Shundаy usuldа tаyyorlаngаn dizel yoqilg‘isi ichki yonuv dvigаtellаridа yoqish uchun ishlаtilаdi.
Dizel yoqilg‘isi fraksiyasini arenlardan ekstraksion usulda tozalashda yoqilg‘i tarkibida juda kam miqdordagi arenlar qoladi va dizel yoqilg‘isi rafinatlangan dizel yoqilg‘isi sifatida foydalaniladi. Ekstraksiya jarayonidan olingan ekstrakt esa tarkibida arenlar konsentratlarini to‘playdi va ushbu konsentrat neft ximiyasi uchun xom-ashyo sifatida xizmat qilishi mumkin.
Laboratoriya sharoitida dizel yoqilg‘isi tarkibidagi arenlarni ajratish uchun ekstraksion dearomatlashda og‘ir dizel fraksiyasidan foydalanildi. Ekstraksiyalash jarayoni adabiyotlarda ma’lum bо‘lgan metod asosida olib borildi. Arenlarni miqdorini aniqlash ekstraksiya qilingan dizel yoqilg‘isidan ajratib olingan ekstrakning kimyoviy guruh tarkibini о‘rganish orqali topildi (GJX). Qо‘llanilgan tadqiqot usulining natijalariga kо‘ra yoqilg‘i tarkibida 270-2900С harorat oralig‘ida qaynaydigan fraksiyalarda bi- va polihalqali aromatik birikmalarning konsentratsiyasi yuqoriligi ma’lum bо‘ldi. Xom ashyo hajmini kamaytirish maqsadida biz yoqilg‘ini ekstraksion dearomatlash uchun yoqilg‘ining 270-2900C haroratdagi fraksiyasidan foydalandik.
|
| |
Og‘ir dizel fraksiyasining umumlashtirilgan hom ashyosi

|
Og‘ir dizel fraksiyasining umumlashtirilgan hom ashyosi
|
bet | 26/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasiOg‘ir dizel fraksiyasining umumlashtirilgan hom ashyosi
komponentlari tuzilishi va miqdori
10- Jadval
-
№
|
Komponent
|
Miqdori,%
|
1
|
Monohalqali arenlar
|
15,0
|
2
|
Bihalqali arenlar
|
14,0
|
3
|
Trihalqali arenlar
|
1,0
|
4
|
Naftenlar
|
45,0
|
5
|
izo-Parafinlar
|
10,0
|
6
|
n-Parafinlar
|
15,0
|
Ekstragent sifatida о‘zida geteroatom saqlagan qutbli moddalardan foydalanildi. Doimo qо‘llaniladigan ekstragentlar (glikollar, fenol, n-metilpirrolidon, sulfolan va boshqalar)ni neft fraksiyalaridan arenlarni ajratishda qо‘llash ularning yuqori haroratda qaynaganligi sababli amaldagi jarayonda birmuncha qiyinchiliklarni tug‘diradi. Qaysiki ularni regeneratsiyalashning murakkablashuvi, dizel fraksiyasi komponentlari bilan azeotrop aralashma hosil qilishi natijasida ancha qiyinchiliklar tug‘diradi .
Biz tadqiqot uchun mо‘ljallagan ekstragentlarni miqdorini ya’ni ekstragent:xom ashyo nisbatlari 3:1 hajmda olib bordik. Tadqiqot davomida shu narsa aniqlandiki, ekstragent sifatida qо‘llanilgan atseton о‘zining yuqori darajada eruvchanlik xossasini namoyon etdi. Atseton bilan TGF aralashmasi ekstragent: xom ashyo 2:1 nisbati hajmda olinganda ikkita fazaga ajralmasligini kо‘rsatdi.
Tadqiqot davomida atsetonda fazalarga ajralmagan holatdan chetlashishi maqsadida ekstraksiya jarayonida atsetonga 4% hajm miqdorida suv qо‘shish orqali amalga oshirdik. Ekstragentlarning samaradorligi rafinat tarkibidagi dizel yoqilg‘isi komponentlari va qoldiq arenlarning chiqishi bо‘yicha baholandi ( 11-jadval).
|
| |
Neftning aromatik uglevodorodlari

|
Neftning aromatik uglevodorodlari
|
bet | 12/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasi1.6. Neftning aromatik uglevodorodlari
Markovnikov va Ogloblin neft tarkibini o‘rgana turib neftdan benzol, toluol, ksilollar, etilbenzol,1,2,4-trimetilbenzol vav ushbu sinfning bir qancha vakillarini ajratib olishga muvaffaq bo‘lganlar. Hozirgi vaqtda benzolning o‘z halqasida bitta, ikkita, uchta va to‘rtta o‘rinbosar tutgan gomologlari neft tarkibidan ajratib olindi. O‘rinbosarlar ichida eng ko‘p uchraydigani bu metil radikalidir.
Aromatik uglevodorodlar 200 оС gacha bo‘lgan fraksiyalardan topilgan. Neft tarkibida benzol va uning ggomologlari turli tuzilishlarda uchraydi. Ammo ularning miqdori unchalik ko‘p emas. Neftning kerasino-gazoylli qismidan (200-250 оС oraliqdagi fraksiya) benzol hosilalari bilan birga naftalen va uning yaqin gomologlari hg‘am uchraydi. Bu tip uglevodorodlari pikrin kislota bilan kristall moddalar – pikratlarni hosil qiladilar. Shu yo‘l bilan ularning neftdan ajratib olinadilar va so‘ngra pikratlarni ajratgandan keyin identifikasiyalanadi. Vohamizning turli joylaridagi neft havzalarida oxirgi vaqtlarda naftalenning gomologlari topildi:
Metilnaftalin alfa va betta tuzilishli. Etilnaftalinlar. Dimetilnaftalinlar: 1,2-, 1,3-, 1,5-, 1,6-, 2,3-, 2,6-. Trimetilnaftalinlar: 1,2,5-, 1,3,5-, 1,2,6-, 1,3,6-, 1,3,7-, 1,4,6-, 1,6,7-, 2,3,6-. Tetrametilnaftalinlar: 1,2,3,4-, 1,2,5,6-, 1,2,6,8-, 1,4,5,7-, 2,3,6,7-.
Bir xil yoki bitta namunadagi neftning kerasino-gazoyl fraksiyasidagi aromatik uglevodorodlarning miqdori shu neftning benzin fraksiyasidagi miqdoridan doimo 15-35% gacha ortiq bo‘ladi. Yuqori fraksiyalarda juda murakkab tuzilishli polisiklik aromatik uglevodorodlar topilgan. Ularning halqalari uchta, to‘rtta va beshta kondensirlangan benzol halqalaridan tuzilgan. Fizikaviy xossalari jihatidan benzol va uning gomologlari xuddi shunday uglerod atomlari soniga teng bo‘lgan alkanglar va sikloalkanlardan tubdan farq qiladi. Ularning zichligi va nur sindirish ko‘rsatkichlari yuqoridir. Benzol, p-ksilol, durol, tetra-, penta va geksametilbenzollar O dan yuqori haroratda suyuqlanadilar. Quyida ayrim aromatik birikmalarning kristalizasiyalanish jadvali keltirilgan [33].
|
| |
Oʻzbekiston respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirligi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand agroinovatsiyalar va tadqiqotlar instituti

|
Oʻzbekiston respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirligi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand agroinovatsiyalar va tadqiqotlar instituti
|
bet | 1/29 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 23,79 Mb. | | #116921 |
Bog'liq Aminov Asliddin Dissertatsiya 2023 tayyori
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI QISHLOQ XOʻJALIGI VAZIRLIGI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
SAMARQAND AGROINOVATSIYALAR VA TADQIQOTLAR INSTITUTI
Qoʻlyozma huquqida
UDK: 631.334:631.4
AMINOV ASLIDDIN ALIJON O‘G‘LI
“TUPROQQA YARUSLI ISHLOV BERIB URUG‘ EKADIGAN O‘QYOYSIMON PANJALI ISHCHI ORGAN KONSTRUKSIYASINI ISHLAB CHIQISH”
70810101– Qishloq xo’jaligini mexanizatsiyalashtirish (tarmoqlar bo‘yicha)
Magistr akademik darajasini olish uchun yozilgan
DISSERTATSIYA
Ilmiy rahbar: t.f.f.d, (PhD)
X.Q.Pardayev
S A M A R Q A N D - 2023 yil
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI QISHLOQ XO‘JALIGI VAZIRLIGI
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
SAMARQAND AGROINOVATSIYALAR VA TADQIQOTLAR INSTITUTI
Fakultet: Iqtisodiyot va boshqaruv
|
Magistratura talabasi: A.A.Aminov
|
Kafedra: Agroinjeneriya
|
Ilmiy rahbar: X.Q.Pardayev
|
O‘quv yili: 2022-2023
|
Mutaxassislik: Qishloq xo‘jaligini mexanizatsiyalashtirish (tarmoqlar bo‘yicha)
|
ANNOTASIYASI
Bugungi kunda dunyo bo‘yicha qishloq xo‘jaligi ekinlari ekishda еrga ishlov berishlar sonini kamaytirish, еrdan imkon qadar unumli foydalanish, yеrni ekishga tayyorlash va urug‘ ekish ishlari resurstejamkor texnologiyalar orqali amalga oshirish amaliyoti keng qo‘llanilmoqda. Shu jihatdan, tuproqqa ishlov berish bilan bir paytda o‘g‘it solib, urug‘ ekib ketadigan kombinatsiyalashgan qurilmalarni keng joriy etish muhim ahamiyat kasb etmoqda.
Yuqoridagilarni inobatga olgan holda ushbu magistrlik dissertatsiyasida tuproqqa yarusli ishlov berish qurilmasining aylanma panjali yumshatkichi va o‘qyoysimon panjali yumshatkich-ekkichning parametrlarini asoslash masalalari o‘z yеchimini topib, taklif etilayotgan ishchi organning konstruktiv sxemasi ishlab chiqilgan.
Dissertatsiya ishi kirish, uchta bobdan iborat bo‘lib 60 bet, 25 ta rasm, 7 ta jadval 50 ta foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati, umumiy xulosalar va ilovalardan iborat.
Ilmiy rahbar: ________________ t.f.f.d. Pardayev X.Q.
M agistratura talabasi: ________________ Aminov A.A.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Oʻzbekiston respublikasi qishloq xoʻjaligi vazirligi o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi samarqand agroinovatsiyalar va tadqiqotlar instituti
|
Dаstlаbki vа deаromаtlаngаn dizel yoqilg‘isining

|
Dаstlаbki vа deаromаtlаngаn dizel yoqilg‘isining
|
bet | 22/30 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 3,83 Mb. | | #149035 |
Bog'liq Neft va gaz kimyosi va texnologiyasiDаstlаbki vа deаromаtlаngаn dizel yoqilg‘isining
fizik-kimyoviy ko‘rsаtkichlаri. 7-jаdvаl
Tаdqiqotlаrni аmаlgа oshirish dаvomidа tаnlаngаn аdsorbentni regenerаsiyalаsh ya’ni uning fаolligini qаytа tiklаsh lozim bo‘lаdi. Shu mаqsаddа biz qo‘llаnilgаn L 100/400 mmk silikаgelini regenerаsiyalаsh shаroitini topdik. Tаdqiqotdа qo‘llаnilgаn L 100/400 mmk silikаgeli xromаtogrаfik kаlonkаdаn mаxsus idishgа to‘kib olinаdi. Qаynoq distillаngаn suvdа bir nechа bor yuvib olindi vа hаvodа bir nechа kun quritildi. Shundаn so‘ng hаvodа quritilgаn L 100/400 mmk silikаgeli mаxsus quritgich shkаfidа dаstlаb 2 soаt dаvomidа 100oC hаrorаtdа, so‘ngrа esа 6 soаt dаvomidа 170oC hаrorаtdа quritildi.
Qаytа regenerаsiya qilingаn аdsorbentni benzol bo‘yichа uning dinаmik hаjmi аniqlаngаndаn so‘ng yanа qаytаdаn yoqilg‘i tаrkibidаn аromаtik uglevodorodlаrni аjrаtishdа foydаlаnish mumkin. Shu nаrsаni tа’kidlаsh joizki hаr qаndаy sorbent dаstlаbki holаtdа qo‘llаnilgаndаgi nаtijаlаrni regenerаsiyalаngаndаn keyin bermаydi. Bu esа аdsorbent tаrkibidаgi sorbsiyalovchi mаkro- vа mikrog‘ovаklаrning tаbiаti o‘zgаrishi bilаn tushuntirilаdi. Qаytа-qаytа regenerаsiyalаb bir nechа bor ishlаtilgаn hаr qаndаy sorbent oxir oqibаt inert holаtgа o‘tаdi ya’ni аdsorbsiyalаsh vа аbsorbsiyalаsh qiymаtini yo‘qotаdi.
|
| |
Genetik algoritm(GA) - - Kompyuter injiniringi ” fakultеti

|
Kompyuter injiniringi ” fakultеti
|
bet | 2/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #247843 |
Bog'liq 1-mustaqil ish AL VA TQGenetik algoritm(GA) - bu tabiatdagi tabiiy seleksiyalashga o'xshash mexanizmlardan foydalanib, kerakli parametrlarni tasodifiy tanlab olish, birlashtirish va o'zgartirish orqali optimallashtirish va modellashtirish muammolarini hal qilish uchun ishlatiladigan evristik qidiruv algoritmi. Bu evolyutsion hisoblashning bir turi bo'lib, evolyutsiya muammolarini tabiiy evolyutsiya usullaridan foydalangan holda, masalan meros, mutatsiyalash, tanlab olish va chatishtirish kabi muammolarni hal qiladi. GAning o'ziga xos xususiyati o'rni yovvoyi tabiatda o'tish roliga o'xshash bo'lgan nomzod echimlarining rekombinatsiyasini amalga oshiruvchi «chatishtirish» operatoridan foydalanishga qaratiladi. Yuqorida ta'kidlab o'tilganidek, GAlar o'z ishlarida irsiyat, o'zgaruvchanlik va tabiiy tanlanishning evolyutsion tamoyillaridan foydalanadilar. GAlar g'oyasi J. Xolland tomonidan XX asrning 60-yillari oxiri 70-yillari boshlarida taklif qilingan va uning birinchi tadqiqotlar natijalari "Tabiiy va sun'iy tizimlarga moslashish" [4] monografiyasida, shuningdek, uning aspiranti Kennet De Yongning dissertatsiyasida [10] umumlashtirilgan. Shuningdek, D. E. Goldberg [16] tomonidan oddiy GA tuzilmasi to`g`risida ilmiy ishlar chop etilgan. Genetik ma'lumotlar. DNK va xromosomalar. Tirik organizmning har bir hujayrasida u haqida kodlangan ma'lumotlar mavjud bo’ladi. Irsiy material "gen" deb nomlanadi. Genlarning katta qismi, shu jumladan inson genini DNK (Dezoksiribonuklein kislotasi) tashkil etadi va bir qator viruslarda gen RNK(Ribonuklein kislotasi)dan hosil bo'ladi. Genomning genetik ma'lumotlari genlardan yig'iladi. Gen - bu irsiy ma'lumotni uzatish birligi va organizmning ma'lum bir xususiyatiga ta'sir qiladigan DNK hisoblanadi. Genlar to'plami genotip deb nomlanadi.
Genetik algoritmning asosiy tushunchalari.
GAlarda genetikadan olingan bir qator atamalar, birinchi navbatda genlar va xromosomalar, shuningdek populyatsiya, individual, allel, genotip, fenotip kabilar ishlatiladi. Shuningdek, ushbu atamalarga mos keladigan texnik leksikadagi tushunchalar, xususan, zanjir, ikkilik ketma-ketlik, tuzilma kabilardan ham foydalaniladi [17].
Populyatsiya - bu cheklangan xromosoma (zot)lar to'plami. GAlarda populyatsiyaga kiritilgan xromosomalar ular ichida kodlangan muammoli parametrlar to'plami bo'lgan xromosomalar bilan ifodalanadi, ya'ni, echimlar, boshqacha qilib aytganda qidiruv fazosidagi nuqtalar (qidiruv nuqtalari) deb ataladi. Ba'zi bir ilmiy ishlarda xromosomalar organizmlar deb ham ataladi. Xromosoma - bu irsiy ma'lumotlarning tashuvchisi. Xromosomalar to'plami individni xarakterlaydi. Xromosoma genlardan tashkil topgan. Xromosomalar (qatorlar yoki kodlar ketma-ketligi deb ham ataladi) - bu genlarning tartiblangan ketma-ketliklari hisoblanadi.
Gen (xususiyat, belgi yoki detektor deb ham ataladi) - bu genotipning atomar elementi, xususan xromosomalar hisoblanadi. Genlar - irsiy axborotni kodlash elementlari. Axborotni bitli kodlash ko'pincha genlar vazifasini bajaradi.
|
| |
Genetik operator - Kompyuter injiniringi ” fakultеti

|
Kompyuter injiniringi ” fakultеti
|
bet | 3/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,31 Mb. | | #247843 |
Bog'liq 1-mustaqil ish AL VA TQGenetik operator - bu avlodni olish uchun zarur bo'lgan bir yoki bir nechta ota-onalarga nisbatan tartiblangan harakatlar ketma-ketligi. Individ (zot, organizm) - xromosomalar to'plami.
Individual moslanuvchanlik - kerakli parametrga nisbatan berilgan parametrlar to'plami uchun maqsad funksiyasining qiymati.
Genotip yoki tuzilma - bu ma'lum bir individning xromosomalar to'plami hisoblanadi. Binobarin, populyatsiyaning individual a'zolari genotiplar yoki bitta xromosomalar bo'lishi mumkin (keng tarqalgan holatda siftida genotip bitta xromosomadan iborat bo'lgan holar qaraladimasala
Fenotip - bu ma'lum bir genotipga mos keladigan qiymatlar to'plami, ya'ni. masala parametrlarining dekodlangan tuzilmasi yoki to'plami (echimi, qidiruv fazosining nuqtasi).
Allel - bu ma'lum bir genning qiymati, shuningdek xususyatning qiymati yoki xususiyatning bir varianti sifatida aniqlanadi. Lokus yoki joy - bu ma'lum bir genning xromosoma(zanjir)da joylashgan joyini ko’rsatadi. Genlar joylarining to’plami loklar deb ataladi.
Moslanuvchanlik funksiyasi (MF) - bu genetikaga xos bo’lib, u populyatsiyadagi muayyan individlarning jismoniy tayyorgarligini baholash va eng munosiblarini tirik qolish evolyutsion prinsipiga muvofiq ular orasida eng munosibini (ya'ni MFning maksimal qiymatlariga ega bo’lganini) tanlashga imkon beradi. Bu maqsad funksiyalarning alohida xususiy hollaridan biri hisoblanadi. Shuningdek, MF (baholash funksiyasi) genetikada ma'lum bir shaxsning populyatsiyaga mosligini o'lchaydigan o'lchovni aks ettiradi. Optimallashtirish masalalarida MF odatda optimallashtiriladi (aniqrog'i, maksimal darajaga ko'tariladi) va madsa funksiya deb ataladi. Minimallashtirish masalalarida maqsad funksiya o'zgartiriladi va muammo maksimallashtirishga keltiriladi. Boshqarish nazariyasida MF xatolik funksiyasi shaklida, o'yinlar nazariyasida xarajatlar funksiyasi shaklida bo'lishi mumkin. Genetika algoritmining har bir takrorlanishida ma'lum bir populyatsiyaning har bir individini jismoniy tayyorgarligi MFdan foydalangan holda baholanadi va shu asosda muammoning potentsial echimlari to'plamini tashkil etadigan jismoniy individlarning navbatdagi populyatsiyasi yaratiladi, misol sifatida optimallashtirish masalasini keltirish mumkin.
|
| |
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,92 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
18.05.2024
Hajmi
0,92 Mb.
#241688
Download
0,92 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,92 Mb.
Matnni ko'rish
XARAJATLAR SMETASI - Guruh F. I. Sh qabul qilindi 652-21 Saydullayev Samandar

|
Guruh F. I. Sh qabul qilindi 652-21 Saydullayev Samandar
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #234340 |
Bog'liq Saydullayev Samandar 3-detlineXARAJATLAR SMETASI
25-Maktab wep saytini yaratish. (10 qurilma uchun).
Xarajat turlari
|
Summa
(ming soʻmda)
|
Umumiy xarajatlardagi ulushi
(foizda)
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
7 000 000
|
6%
|
Inventarlar, texnika va jihozlarni xarid qilish xarajatlari
|
52 000 000
|
40%
|
Xizmatlar uchun xarajatlar
|
52 000 000
|
40%
|
Boshqa xarajatlar
|
15 000 000
|
14%
|
|
|
|
Jami xarajatlar:
|
132 000 000
|
100%
|
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Miqdori
|
Qiymati
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
|
|
7 000 000
|
7 000 000
|
2
|
|
|
|
|
|
....
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
|
|
Inventarlar, texnika va jihozlarni xarid qilish xarajatlari
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Miqdori
|
Qiymati
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Kompyuter texnikasi
|
dona
|
2
|
13 000 000
|
26 000 000
|
2
|
Monitorlar
|
dona
|
5
|
2 000 000
|
10 000 000
|
4
|
Boshqa qurilamalar
|
dona
|
20
|
400 000
|
8 000 000
|
....
|
Wi-fi
|
dona
|
2
|
1 000 000
|
2 000 000
|
|
Xammasi
|
|
|
|
52 000 000
|
|
Xizmatlar uchun xarajatlar
|
№
|
Xizmat turi
|
Bir martalik narxi
|
Miqdori
|
Jami
(soʻm)
|
|
1
|
Dasturchi uchun
|
|
|
2
|
27 000 000
|
|
2
|
Mexanik uchun
|
|
|
2
|
25 000 00
|
|
....
|
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
52 000 000
|
|
|
Boshqa xarajatlar
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Soni
|
Summa
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Boshqa kerakli xarajatlar
|
|
|
15 000 000
|
15 000 000
|
2
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
|
XARAJATLAR SMETASI ASOSNOMASI
25-Maktab wep saytini yaratish.
Xarajat nomi
|
Rasmi
(narxlari bilan ko‘rsatilgan rasm)
|
Havolasi
|
Wi-fi
|
|
https://aliexpress.ru/item/1005005344844016.html?spm=a2g2w.productlist.0.0.7c3b4aa6Dx54Ch&sku_id=12000032690611406
|
Monitor
|
|
https://aliexpress.ru/item/1005005942919114.html?sku_id=12000034959386338&spm=a2g2w.productlist.search_results.12.13b54aa64hI44n
|
Kompyuter texnikasi
|
|
https://aliexpress.ru/item/1005005580388116.html?sku_id=12000033939998434&spm=a2g2w.productlist.search_results.5.75774aa6YMXvmK
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ILMIY GʻOYANING AMALGA OSHIRISH
KALENDAR REJASI
№
|
Bajarilishi kerak boʻlgan ish, bosqich
|
Amalga oshirish muddati
|
Alohida bosqichlariga qoʻyiladigan talablar
|
Amalga oshirishdan kutilayotgan natija
|
1
|
Saytni loyihalash
|
|
1. Algoritm tuzish
|
|
|
2. Saytimiz sxemasi
|
|
|
3. Ajoyib dizaynlar
|
|
2
|
Saytimizni yasash
|
|
1. Saytimiz Prototiv versiyasi
|
|
|
2. Restaurant bilan saytni bog’lash
|
|
|
3. Ishchilarni bu tiximga o’rgatish
|
|
3
|
Dastur tuzish
|
|
Dastur tuzish
|
|
4
|
Testlash
|
|
Qurilma va Dasturni testlash
|
|
...
|
|
|
|
|
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR:
1. Ablayeva U., Normatova N. Energy saving issues in the design of modern social
buildings //Problems of Architecture and Construction. — 2019. — T. 2. — №. 1.
— C. 59-62.
2. Asatov N., Tillayev M., Raxmonov N. Parameters of heat treatment increased
concrete strength at its watertightness //E3S Web of Conferences. — EDP Sciences,
2019. — T. 97. — C. 02021.
3. Djurayev U., Mingyasharova A. Determination of the technical condition of
buildings and structures on the basis of verification calculations //Problems of
Architecture and Construction. — 2019. — T. 1. — №. 4. — C. 37-39.
4. Matniyazova B., Matniyazov K. Prospects and possibilities of use of composite
materials in construction production in the republic of uzbekistan
//Problems of Architecture and Construction. — 2019. — T. 1. — №. 4. — C. 46-
48.
5. Rakhmonkulovich A. M., Abdumalikovich A. S. Increase seismic resistance of
individual houses with the use of reeds //Modern Scientific Challenges And Trends. —
2019. — T. 189.
|
Toshkent arxitektura-qurilish universiteti muhandislik qurilish infrastrukturasi fakulteti «geodeziya va kadastr» kafedrasi

|
Toshkent arxitektura-qurilish universiteti muhandislik qurilish infrastrukturasi fakulteti «geodeziya va kadastr» kafedrasi
|
Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 6,98 Mb. | | #107750 |
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYA VAZIRLIGI
TOSHKENT ARXITEKTURA-QURILISH UNIVERSITETI
MUHANDISLIK QURILISH INFRASTRUKTURASI FAKULTETI
«GEODEZIYA VA KADASTR» KAFEDRASI
5311500 “Geodeziya, kartografiya va kadastr” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olish uchun bajarilgan biiruv malakaviy ishining
TUSHUNTIRISH XATI
Bitiruv malakaviy ishining mavzusi: Toshkent shahrida joylashgan “ROST” ma’sulyati cheklangan jamiyatga qarashli binolar kadastrini tuzish.
Bitiruv malakaviy ishi muallifi: Baxodirov Ja’far Jasur o‘g‘li
Bitiruv malakaviy ishi rahbari: PhD. Raximov Sherzod Shavkatovich
Tushuntirish xati
Chizma va grafik materiallar
Himoyaga “RUXSAT ETILGAN”
“Geodeziya va kadastr” kafedrasi mudiri_______________ dots. D.U.Tag‘aeva
Toshkent-2023
Avtomobillarni sovutish tizimiga texnik xizmat ko'rsatish mavzusidagi o‘quv amaliyotini innavatsion yondashuv asosida tashkil etish
Reja:
Ustaxona rasmi yoki chizmasi va ulardagi jihozlar.
Sovutish tizimiga texnik xizmat ko‘rsatishni joyi va asboblari.
Bugungi kundagi dars ishlanmasi.
Innavatsiya so‘zining ma’nosi.
Ustaxona rasmi yoki chizmasi va ulardagi jihozlar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Toshkent arxitektura-qurilish universiteti muhandislik qurilish infrastrukturasi fakulteti «geodeziya va kadastr» kafedrasi
|
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliBog'liq O.Jan`abaev (2)O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
13-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.11.2022
115
quvvati 300 Vatt bo‘lgan foto-elektr stansiyalari (FES) o‘rnatilgan va ishlamoqda.
Shunday uylarning o‘ntasida esa quvvati 200 litr suvni isitishga yetadigan quyoshda
ishlaydigan suv isitgichlari o‘rnatilgan. Biroq, binoda energiya iste'molining bunday
darajasi 3 yildan 5 yilgacha saqlanib turadi, keyin esa yana osha boshlaydi. Energiya
samaradorligi bu tarzda pasayishining sabablarini aniqlash uchun energetik ko‘rikni
o‘tkazish zarur. Shu bois energetik auditni o‘rtacha to‘rt yilda bir marta o‘tkazish
tavsiya etiladi. Aytish joizki, bizning Global ekologiya fondi va O‘zbekiston
Respublikasi Qurilish vazirligi hamkorligidagi « O‘zbekistonda energiya samaradorr
qishloq uy-joylar qurilishini rivojlantirishga ko‘mak1ashish» loyihamiz doirasida 2019
yil qurilgan 800 ta energiya samarador uyda quvvati 300 Vatt bo‘lgan foto- elektr
stansiyalari (FES) o‘rnatilgan. Bu qurilgan binolar hamda 2018- yili Davlat dasturi
doirasida qurilgan oddiy namunaviy uylar orasida tanlab olingan 60 ta uyda energetik
audit o‘tkaziladi. Ushbu yondashuv energiya tejamkor uylarni oddiy uylar bilan
taqqoslash hamda qishloq uylarida issiqlik va elektr energiyasi iste'molini
qisqartirishda energiya tejamkor va past uglerodli texnologiyalardan foydalanish
samaradorligini tahlil qilish imkonini beradi.
Energetik auditning keng joriy etilishi, tiklanadigan energiya manbalaridan
foydalanish ahamiyatli va hali to‘liq jalb etilmagan zaxiralardan biri hisoblanadi. U
kelajakda tabiiy gaz va neft yetishmovchiligi muammosini hal etishga ko‘mak1ashadi
va mutaxassislarning so‘zlariga ko‘ra, iste'molchilarning energiyaga sarflanadigan
xarajatlarini ikki baravar tejashi mumkin.
|
| |
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 13- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliBog'liq O.Jan`abaev (2)O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
13-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.11.2022
114
Daniya hozirgi vaqtda Egedal shahar hisoblanadi Davlat dasturiga muvofıq
Janubiy Stenloseda butun energiya tejamkor turar joy binolarining qurilishi amalga
oshirildi. Bu yerlik fuqorolar binolarni ekologiya va energiyani tejash bilan cheklanib
qolmasdan balki barcha energiya tejamkor yangiliklar bilan jihozlangan tayyor uylarni
taqdim etishadi.
Energiya sarfini maksimal darajada kamaytirish uchun rejalashtirishning
quyidagi konstruktiv va muhandislik yechimlari qo'11ani1adi.
Rejalashtirish nuqtai nazaridan, 1-3 qavatli uylar va ularning fasad qismidagi
devorlar maydonini qisqartirish (oyna solish) va shu orqali issiqlik yo'qotilishini oldini
olish.
Shuning bilan birga asosiysi kirish qismida tamburining loyihalanishi va uy
janubga qaragan xolda qurilishi kerak bo’ladi chunki, uyni isitish uchun asosiy issiqlik
manbayi quyosh energiyasi hisoblanadi.
Uylarga boshqa binolar va daraxtlar soyasi tegishini oldi olinadi .Devorlarning
issiqlik uzatish qarshiligi 0,15 kVt/m2 dan oshmasligi kerak, buning uchun ichki yoki
ikki tomonlama (ichki va tashqi) issiqlik izolyatsiyasi qo'llaniladi.
Bugungi kunda Respublikamizda qishloq joylarida aholi yashash tarzini
rivojlantirish, namunaviy loyihalar asosida uy-joylarni qurish qishloqdagi
infratuzilmalarni rivojlantirish va infratuzilma ob’ektlarini barpo etish bilan uzviy
bog‘liqdir. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2016 yil 21 oktyabrdagi PQ- 2639-
sonli qarori bilan tasdiqlangan «2017-2021 yillarda qishloq joylarda yangilangan
namunaviy loyihalar bo‘yicha arzon uy-joylarni qurish dasturi»ga muvofiq namunaviy
loyihalar asosida ko’plab uy-joy va kvartiralar qurildi va turar joy sharoitlarini
yaxshilashga muhtoj oila uy-joy bilan ta'minlandi. Shuningdek mamlakatimizda,
bugungi kunda energiya samarador, tejamkor uylar qurish masalasiga qurilish
sohasini rivojlantirishning eng muhim omillaridan biri sifatida e'tibor qaratilib,
xususan, davlat dasturlari doirasida qishloq va shahar joylardagi namunaviy loyihalar
asosida bunyod etilayotgan turar joylar, ijtimoiy soha ob’ektlari binolari ham aynan
shu xususiyatlar bilan boyitilishi asosiy vazifa etib belgilanmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 14 noyabrda qabul qilingan
«Qurilish sohasini davlat tomonidan tartibga solishni takomillashtirish
qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi PF-5577-son Farmonida ham 2020 yil 1
yanvardan boshlab uy-joy qurilishi ob’ektlari loyiha-tadqiqot va qurilish-montaj
ishlarini bajarish bosqichida energiya-samarador va energiya-tejamkor uskunalar
bilan majburiy ravishda jihozlanishi qat'iy belgilab berilgan.
«O‘zbekistonda energiya samaradorr qishloq uy-joylar qurilishini rivojlantirishga
ko‘maklashish» loyihasi doirasida Samarqand, Surxondaryo, Farg‘ona, Xorazm va
Buxoro viloyatlarida past uglerodli bo‘1gan 800 ta uch xonali energiya samarador uy
barpo etildi. Bu uylarning har birida yoritish ehtiyojlari uchun
|
| |
Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering

|
Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering
|
bet | 2/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 99,11 Kb. | | #118204 |
Bog'liq 1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering2. Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering
Uolsh almashtirishidan odatda tasvir signallariga ishlov berish (astronomiya va spektroskopiya)da signallarni kodlash va filtrlashda foydalaniladi.Fure diskret almashtirishi garmonik sinusoidal va kosinusoidal tashkil etuvchilar orqali ifodalanganidek, Uolsh diskret almashtirishi (UDA) Uolsh funksiyalari deb ataluvchi to‘g‘ri to‘rtburchakli o‘rovchili garmonik signallar to‘plami orqali ifodalashga asoslangan. Ammo to‘g‘riburchakli impulslar uchun ularning takrorlanish chastotasi noma’lum bo‘lgani uchun analog signal uchun foydalaniladigan “ketma-ketlik” atamasidan foydalaniladi. “Ketma-ketlik” – bu vaqt birligida nolni kesib o‘tishlar sonining yarmiga teng bo‘ladi. Har qanday ikkita Uolsh funksiyasi uchun quyidagi ifoda kuchga ega.
3. Adamar va Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering.
Adamar almashtirishi yoki Uolsh-Adamar almashtirishi bu ham mazmunan Uolsh almashtirishi bo‘lib, faqat boshqa tartibdagi Uolsh funksiyalari va boshqa almashtirish matrisasi qatoridir. Bunday o‘rin almashtirishlar natijasida olinadigan Adamar matrisasi, ikkinchi tartibli matrisaning massiv ostini o‘z ichiga oladi. Adamarning 8×8 tartibli matrisasi ko‘rsatilgan bo‘lib, u ko‘rinishida belgilanadi.
Uni matrisalar orqali yozish mumkin
Adamarning har qanday tartibli matrisasini dan rekursiv shaklda olish mumkin, ya’ni
Bu rekursivlik xossasidan Uolsh funksiyasini Adamar tomonidan aniqlangan tartibda joylashtirish natijasida olingan Uolsh-Adamar tez almashtirishini UDAga nisbatan ancha katta tezlik bilan hisoblash mumkin.
4. Veyvlet almashtirishi haqida tushuncha bering.
Davriy bo‘lmagan chastota-vaqt tahlili umumiy muammosini yechish uchun Veyvlet almashtirishdan foydalaniladi (wavelet transform), u nostasionar signallarni tahlil etish vositasi hisoblanadi. Veyvlet almashtirishdan signallarni filtrlashda, shovqinlarni yo‘qotishda, sinulyarlik joyini topish va ularning taqsimlanishini aniqlash kabi masalalarni yechishda foydalanish mumkin.Fure almashtirishida signal qiymati darajasi ko‘rsatkichida mavhum bo‘lgan hissa (vesovoy) koeffitsienti bo‘lsa va argument garmonik shaklda bo‘lib chastotaga bog‘liq bo‘lsa, ya’ni sinusoidal tashkil etuvchi bo‘lsa, Veyvlet almashtirishda xususiy hissa koeffitsientlari qiymati sifatida Veyvlet funksiyalardan foydalaniladi.
Hamma Veyvlet funksiyalar asosiy (bazaviy) Veyvlet funksiyasidan olinadi. Ba’zi hissalar bo‘lishini ta’minlash uchun bir qator asosiy (bazaviy) funksiyalardan foydalaniladi. Talab etiladigan xossalarga ega bo‘lish uchun Veyvlet funksiya tebranishlar shaklida bo‘lib, doimiy tashkil etuvchisi bo‘lmasligi kerak, spektri ma’lum bir kichik polosada joylashgan bo‘lishi, kichik vaqt ichida nolga teng qiymatgacha kichiklashishi va aksincha, kichik vaqt oralig‘ida o‘zining eng katta qiymatiga ega bo‘lishi kerak. Bu xususiyat Veyvlet almashtirish bir qiymatli bo‘lishiga kafolat beradi.
|
| |
1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering

|
1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering
|
bet | 1/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 99,11 Kb. | | #118204 |
Bog'liq 1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Tizimlar va Signallarni qayta ishlash ”
fanidan
3-topshiriq
Bajardi:Qodirov Sh
Toshkent-2022
Savollar
1.Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering.
2.Uolsh almashtirishi haqida tushuncha bering.
3.Adamar almashtirishi haqida tushuncha bering.
4.Veyvlet almashtirish haqida tushuncha bering.
5.Gilbert almashtirishi haqida tushuncha bering.
6.Analog signallar haqida ma’lumot bering.
7. Raqamli signallarga ta’rif bering.
8. Diskretlash nima?
9. Kvantlash nima?
10.Segmentlash nima?
Javoblar
1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering.
Agar signal davriy bo‘lmasa, u holda Fure qatoriga yoyish moslashtiriladi. Misol tariqasida keltirilgan to‘g‘ri burchakli impulslar ketma-ketligidan impulslar takrorlanish davri ni cheksizlikkacha davom ettirish natijasida yagona to‘rtburchakli impulsni hosil bo‘lishini ko‘rib chiqamiz.
Davriy takrorlanuvchi to‘g‘riburchakli impuls
ni kattalashtirib borilsa garmonikalar orasidagi bo‘lgan masofa gacha kichiklashib boradi va nolga teng bo‘ladi. Bu o‘zgaruvchi diskret chastota dan uzluksiz o‘zgaruvchi ga o‘tishga, shu bilan bir vaqtda fazaviy va amplitudaviy spektr ham uzluksiz bo‘lishiga olib keladi. Demak, bo‘lganda bo‘ladi. Ushbu o‘zgartirishlarni e’tiborga olsak ifoda quyidagi ko‘rinishni oladi
Qulay bo‘lishi uchun ifodani ga bo‘lib quyidagi ifodani olamiz
Bu formuladagi Fure integrali yoki oddiygina Fure tasviri (ko‘rinishi) deb ataladi. ni haqiqiy va mavhum qismlari yig‘indisi shaklida quyidagicha ifodalash mumkin, agar
bo‘lsa, u holda
bo‘ladi va bu kattalik voltda emas V/Hz larda baholanadi. ni amplituda zichligi, ba’zan esa amplituda spektri zichligi yoki amplituda spektri deb ataladi. Amplituda spektriga mos ravishda faza siljishi quyidagicha aniqlanadi
|
| |
Gilbert almashtirishi haqida tushuncha bering

|
Gilbert almashtirishi haqida tushuncha bering
|
bet | 3/5 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 99,11 Kb. | | #118204 |
Bog'liq 1. Fure diskret almashtirishi haqida tushuntirish bering5.Gilbert almashtirishi haqida tushuncha bering.
Gilbert almashtirish-Matematikada va signalni qayta ishlashda har bir chiziqli operator boʻlib, haqiqiy oʻzgaruvchining har bir funksiyasini u(t) bir sohadagi funktsiya bilan H(u)(t) asl funktsiyani funktsiya bilan bogʻlash orqali bogʻlaydi. Fizikada bu munosabatlar Kramers-Kronig munosabatlari deb ataladi. tizimning murakkab javob funksiyasining 1/(πt) xayoliy va real qismlarini bog'lash.
Gilbert almashtirish quyidagicha aniqlanadi (bu erda v.p. Koshi noto'g'ri integralining asosiy qiymatini bildiradi):
yoki aniqroq:
Gilbert almashtirish ikki marta qo'llash natijasi qarama-qarshi belgili asl funktsiyadir: H(H(u))(t)=- u(t)
ikkala almashtirish ham mavjud bo'lsa. Gilbert almashtirish funksiyani beradi H(u)(t), ortogonal funktsiya u(t).
Gilbert almashtirish spektral sohadagi ko'paytma hisoblanadi.
to'g'ridan-to'g'ri Furye almashtirish normalizatsiya omilisiz varianti.
6.Analog signallar haqida ma’lumot bering.
Analog signal - bu vaqt o'tishi bilan o'zgarib turadigan uzluksiz to'lqin shaklidir. Anlaog signali qo'shimcha ravishda oddiy va aralash signallarga bo'linadi. Oddiy analog signal - bu sinus to'lqin bo'lib, uni keyinchalik parchalash mumkin emas. Boshqa tomondan, kompozit analog signal ko'proq sinus to'lqinlariga ajralishi mumkin.
Analog signal amplituda, davr yoki chastota va faza yordamida tavsiflanadi. Amplituda signalning maksimal balandligi belgilanadi. Chastota signalning o'zgarishi tezligini belgilaydi. Faza to'lqinning holatini nolga nisbatan belgilaydi.
7. Raqamli signallarga ta’rif bering.
Raqamli signallar analog signallarga o'xshash ma'lumotlarni ham o'z ichiga oladi, ammo analog signallardan bir oz farq qiladi. Raqamli signal uzluksiz, diskret vaqt signalidir. Raqamli signal ikkilik shaklda ma'lumot yoki ma'lumotlarni olib yuradi, ya'ni raqamli signal bit shaklidagi ma'lumotlarni aks ettiradi.
Raqamli signal garmonik deb ataladigan oddiy sinus to'lqinlariga ajralishi mumkin. Har bir oddiy to'lqin turli xil amplituda, chastota va fazaga ega. Raqamli signal bit tezligi va bit oralig'i bilan tavsiflanadi. Bit oralig'i bitta bitni yuborish uchun zarur bo'lgan vaqtni tavsiflaydi. Boshqa tomondan, bit tezligi bit oralig'ining chastotasini tavsiflaydi.
Raqamli signal shovqindan ko'proq immunitetga ega; shuning uchun u deyarli har qanday buzilishlarga duch kelmaydi. Raqamli signallarni uzatish osonroq va analog signallarga nisbatan ishonchli. Raqamli signal cheklangan qiymatlarga ega. Raqamli signal 0 va 1 sonlardan iborat.
|
| |