Mavzu: Mineral bogʻlovchi moddalar. Yuqori mustaxkam kompozitsion gipsli bogʻlovchilarni tayyorlash tarkiblari, xossalari va innovatsion texnologiyalar

|
Mavzu: Mineral bogʻlovchi moddalar. Yuqori mustaxkam kompozitsion gipsli bogʻlovchilarni tayyorlash tarkiblari, xossalari va innovatsion texnologiyalar
|
Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #100253 |
Bog'liq Mavzu Mineral-WPS Office (1)
Mavzu: Mineral bogʻlovchi moddalar. Yuqori mustaxkam kompozitsion gipsli bogʻlovchilarni tayyorlash tarkiblari, xossalari va innovatsion texnologiyalar.
Fakultet:
Kafedira:
Fan:
Bajardi: Muborov Gʻiyosxoʻja
Tekshirdi: Holyorov Asror
Qurilishni boshqarish
Devorbob pardozbob qurilish materiallari
Qurilosh materiallari va buyumlari
Mineral bogʻlovchi moddalar
Gipsli bogʻlovchilar
Bogʻlovchilarning tayyorlash tarkibiva xossalari
Reja:
1
2
3
4
Mineral bogʻlovchilarni aniqlash
5
Innovatsion texnologiyalari
Bog’lovchi modda deganda obdon tuyilgan kukunni ma’lum bir sharoitda suv bilan qorishtirganda quyuqlashib,asta-sekin bo’tqa holatidan qotish jarayoniga o’tib sun’iy toshga aylanadigan qurilish ashyosini tushunmoq lozim.
Bog’lovchi moddalar organik, mineral va organic-mineral guruhlarga bo’linadi. Mineral bog’lovchilar ko’ksimon bo’lib, mayda va yirik to’ldirgichlar bilan suvda qorilganda suyuq yoki plastic qorishma hosil bo’ladi va asta-sekin qotishi natijasida sun’iy tosh betonga aylanadi.
Mineral bog’lovchilarni ishlatilishiga va xossalariga ko’ra quyidagi guruhlarga bo’linadi. Havoiy bo’g’lovchilar: ohak, gipsli bog’lovchilar va kaustik magnezit va hakozo. Ular suv van am ta’sirida bo’lmagan sharoitfda qotish xossasiga ega.
Mineral bo’glovchi ashyolarni ishlatishda quyidagilarni bilish zarur:
qorishmaning quyuqlashish davri, normal qorishma olish uchun suv miqdori, suvning
normal qorishma olish uchun suv miqdori
suvning qorishma bilan birikish darajasi
quyuqlanishda chiqadigan issiqlik miqdori
Bog’lovchi ashyoni suv bilan qorishtirgandan to tosh holatiga o’tguncha ketgan vaqt uning quyuqlanish davri deb ataladi. Qoirishmada suv ko’p bo’lsa uning quyuqlanishi sekin bo’ladi. Qorishma tayyorlashda avvalo suv miqdorini aniqlab olish kerak. Har bir bog’lovchi uchun suv miqdori uning og’irligiga nisbatan foiz hisobida belgilanadi.
Bog’lovchi ashyo suv bilan qorishtirilganda fizik-kimyoviy jarayonlar natijasida quyuqlasha boshlaydi, uning qo’zg’aluvchanligi kamayadi. Bunga bog’lovchi modda quyuqlanishining boshlanish davri, qo’zg’aluvchanligi butunlay yo’qolgandan keyin esa quyuqlanishning oxiri(qotish) deb ataladi.
Quyuqlanish davriga qarab bog’lovchilar 3 guruhga bo’linadi.
tez quyuqlanuvchi
normal quyuqlanuvchi
sekin quyuqlanuvchi
Tez quyuqlanuvchi – quyuqlanishning boshlanish davri 3-10 daqiqa. Bunday bog’lovchilarni ishlatish noqulay bo’lganligi sababli unga quyuqlanishini susaytiruvchi maxsus moddalar, masalan qurilish gipsi qo’shiladi
quyuqlanishning boshlanish davri 30-daqiqadan keyin, oxiri esa 12 soatgacha davom etadi. Bunday bo’glovchilarga beton va qorishmalar tayyorlashda ko’p ishlatiladigan barcha sementlar kiradi.
Normal quyuqlanuvchi-
Sekin quyuqlanuvchi -
quyuqlanish 12 soatdan keyin boshlanadigan bog’lovchi ashyolar. Normal qorishma tayyorlashda suv aslida bog’lovchining kimyoviy birikishi uchun sarflanadigan miqdoiridan ko’p olinadi.
GIPSLI BOG‘LOVCHI MODDALAR
Gipsli bog‘lovchi moddalar kuydirilgan gips-toshni maydalab tuyish bilan hosil qilinadi. Gips-toshning kuydirilish temperaturasiga va sharoitiga qarab undan qurilish gipsi, juda mustahkam gips hamda angidridli sement hosil qilinadi. Tarkibida ikki molekula suv bo‘lgan kalsiy sulfatli cho‘kindi tog‘ jinsi gips (CaSO4∙2Н2О) ni va ayrim sanoat chiqindilarini pishirib, suvsizlantirib bog‘lovchilar olinadi.
Tabiiy gips-tosh oq rangli, qattiqligi 2 (Maos shkalasi bo‘yicha), zichligi 2200-2400 kgg‘m3 bo‘lgan jinsdir. Gips tosh zaxiralarining eng kattasi Buxoro viloyatida mavjud.
150….170 0С da kuydirilgan gips-toshni tuyib maydalangan mahsulot qurilish gipsi deb ataladi.Ikki malekula suvi bo‘lgan kalsiy sulfati 65 0С da qizdirilganda, u o‘z xususiyatini o‘zgartiradi va tarkibidagi suv asta-sekin yo‘qolib, degidratatsiyalana boshlaydi
Tabiiy kalsiy fosfatni fosfat kislota hamda konsentrlangan fosforli o‘g‘itlarga gidro-kimyoviy usulda aylantirish natijasida olingan chiqindi-fosfogips sanoat uchun yirik xom ashe manbai hisoblanadi. Asosiy ishlab chiqarilayotgan mahsulot bilan birgalikda hosil bo‘ladigan fosfogips miqdori qayta ishlanayotgan har tonna fosforit yoki apatitga nisbati 1,4….1,6 tonna ko‘p bo‘ladi. O‘zbekistonda fosfogips Olmaliqda va Samarqandda ko‘p miqdorda to‘plangan.
Fosfogips tarkibida 75....95% ikki molekula suvli gips bor. Fosfogipsda ftoridlar yoki kremniy ftoridlar ikkinchi darajali tarkibiy qism hisoblanadi. Bu hol oddiy texnologiya asosida fosfogipsdan olinadigan gipsli bog‘lovchi moddalarning xossasini yomonlashtiradi. Biroq maxsus ishlab chiqilgan usullar asosida fosfogipsdan sifati tabiiy xomashyodan hosil qilinadigan mahsulotdan qolishmaydigan tayyor bog‘lovchi modda olish mumkin.
Qurilish gipsi uch xil usulda ishlab chiqariladi:
Gips-tosh kukunlatib tuyiladi va pishiriladi.
Gips-tosh maydalanib pishiriladi, so‘ngra tuyiladi
Gips-tosh maydalanib, yuqori bosimli suv bug‘ida ishlanadi va quritilib tuyiladi.
Gips-tosh shaxtali va aylanma xumdonlarda yoki bug‘ beriladigan avtoklavlarda pishiriladi. Shaxtali xumdonlarga 15 mm yiriklikda, bug‘ beriladigan avtoklavlarda esa 25……50 mm yiriklikda solinadi: qozonlarga gips-tosh kukun holida solinadi.
Gips-tosh bolg‘ali maydalagichlada yoki po‘lat sharli tegirmonlarda maydalaniladi.Amalda gipsni qaynovchi qozonlarda pishirib olish usuli keng tarqalgan. Po‘lat silindr va vertikal o‘qqa o‘rnatilgan qorgichdan iborat bo‘lgan qozonga kukun-tuyilgan gips solinadi
Qozonning diametri buylab turtta isitgich quvurlari o‘tkazilgan. Ularda xom gips pishiriladi va tayyor maxsulot qozon tagidagi g‘alvir orqali gips yig‘uvchi bunkerga tushadi. Qozonning 2 m3 xajmining ish unumi 1 soatda 1000 kg ni tashkil etadi. Gips kukunining qozonda pishish vaqti 1-1,5 soat.
Asosan yarimsuvli gipsdan iborat bo‘lgan va gips-toshdan termik ishlash yo‘li bilan tayyorlanadigan qurilish gipsi deb ataluvchi maxsulotni fosfogipsdan xam olish mumkin. Buning uchun fosfogips tarkibidagi fosfat kislotasini yuvib tashlash kerak. Aks xolda, birinchidan, fosfogips tarkibidagi fosfat kislota tayyor maxsulotning tishlashish muddatini uzaytirib yuboradi, ikkinchidan, qurilish fosfogipsning mexanik mustaxkamligi juda past darajada bo‘lib, undan faqat qurilish gipsiga qo‘shimcha sifatida foydalanish mumkin.
O‘z kristall strukturasiga kura, gipsning quyidagi asosiy xillari bor: shakarsimon siniq mayda donali gips yoki bushliqda tartibsiz yunaladigan yirik donali Gips (alebastr); ipaksimon tovlanadigan, tug‘ri joylashgan, ipsimon kristallardan tarkib topgan tolali jins xamda qatlam strukturali yassi tiniq kristallar tarzida joylashgan plastinkasimon gips.
Bogʻlovchi materiallar (qurilishda) — suv qoʻshib qorishtirganda yopishqoq, hamirsimon muloyim massa hosil qilib, keyin toshdek qotadigan kukunsimon materiallar. Anorganik (mineral) va organik xillari bor. Anorganik Bogʻlovchi materiallar havoda qotadigan va gidravlik xillarga boʻlinadi.
Xulosa
1.https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Bog%CA%BBlovchi_materiallar
2.https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Foydalanuvchi:Rastarguyev
3.https://fayllar.org/gipsli-boglovchi-moddalar.html
4.https://arxiv.uz/uz/documents/referatlar/kimyo/bog-lovchi-moddalar-gips-va-oxak-ishlab-chiqarish
5.https://uz.m.wiktionary.org/wiki/bog%CA%BBlov
Foydalanilgan manbalar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Mineral bogʻlovchi moddalar. Yuqori mustaxkam kompozitsion gipsli bogʻlovchilarni tayyorlash tarkiblari, xossalari va innovatsion texnologiyalar
|