Aholi va xududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish muhandislik – texnik tadbirlari

|
Aholi va xududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish muhandislik – texnik tadbirlari
|
bet | 5/20 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 2,14 Mb. | | #258205 |
Bog'liq fazliddinnnnnnnnnAholi va xududlarni favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish muhandislik – texnik tadbirlari.
Tеxnogеn tusdagi favqulodda vaziyatlarga 7 xil turdagi vaziyat kiradi:
1.Transportlardagi avariya va halokatlar ( kеma, samolyot, tеmir yo`l, vokzal,)
2.Kimyoviy xavfli ob'еktlardagi avariyalar;
3.Yong`in-portlash xavfi mavjud bo`lgan ob'еktlardagi avariyalr;
4.Enеrgеtika va komunal tizimdagi avariyalar; (GES, GRES)
5.Bino va inshoatlarning birdan qulab tushushi bilan bog`liq avariyalar;
6.Radioaktiv va boshqa xavfli hamda ekologik jihatdan zararli moddalardan foydalanish yoki ularni saqlash bilan bog`liq avariyalar;
7.Gidrotеxnik inshoatlardagi halokatlar va avariyalar; (suv omborlari, kanallar)
Gidrotexnika inshooatidagi favqulodda vaziyat muayyan hududdagi avariyaga olib kelishi mumkin bo`lgan, shuningdek, gidrotexnika inshootining avariyasi natijasida vujudga kelgan bo`lib, odamlar qurbon bo`lishiga, odamlar sog`lig`iga yoki atrof tibbiy muhitga zarar yetkazilishiga olib kelgan vaziyatdir.
Suv omborlaridagi, daryolardagi, kanallardagi gidrotexnika inshootining (GTI) buzulishi, baland tog` ko`llarning suv urib ketishi natijasida suv bosishi, falokatlar va halokatlarga olib keladi hamda odamlar qurbon bo`lishiga, sanoat va qishloq xo`jaligi va ob’ektlarining ishini izdan chiqarishga, suv bosgan joylardagi aholining hayot faoliyati buzulishiga sabab bo`ladi va shoshilinch evakuatsiya tadbirlari o`tkazishni talab qiladi.
Respublikamizda gidrodinamik xavfli ob’ektlar (GXO) juda ko`p bo`lib, aholi va hududlarda xatar manbai hisoblaniladi va muayyan sharoitda favqulodda vaziyat o’chog`iga aylanib ketishi mumkin.
GXO bu suv oqimi bo`ylab o`zidan oldingi va o`zidan keyingi suv sathlarida farq paydo qilib beradigan inshoot va tabiiy hosiladir. Aksariyat gidrotexnika inshootlari (sun’iy to`g`onlar) va tibiiy to`g`onlar shular qatoriga kiradi.
To`g`onlar sun’iy va tabiiy bo`lishi mumkin. Sun’iy to`g`onlarni odamlar o`z ehtiyojlari uchun barpo etadilar. Bular GES lar, suv tortgichlar, irrigatsiya tizimlari va boshqa ob’ektlarning to`g`onlari. Tabiiy to`g`onlar tabiat hodisalari (ko`chkilar, sellar, qor kuchkilari, o`pirilishlar, zilzilalar va.b) ning ta’sirida hosil bo`ladi. Masalan: qattiq qoya jinslarining 1911- yildagi zilzila sodir etgan o’pirilishi natijasida Tojikistondagi Murg`ob daryosi va Sarez qishlog`i o`rnida Sarez ko`li paydo bo`lgan.
Gidrotexnika inshootlarining turlari:
1. Qayerdaligiga qarb:
- yer usti (daryo, ko`l kanal va h.k) inshootlari;
- yer osti (o`tkazgich quvurlar, tunellar va h.k) inshootlari.
2. Foydalanish xarakteri va maqsadiga qarab:
- suv-energetika inshootlari;
-suv ta’minoti inshootlari;
-sug`orish inshootlari;
- Oqova, chiqindi suvlar chiqarish inshootlari;
3.”Favqulodda vaziyatlarda fuqaro muhifazasi” Toshkent 2005 yil
-suv –transport inshootlari;
- baliq xo`jaligi inshootlari;
- sport inshootlari;
- bezak inshootlari va h.k
3. Funksional vazifasiga qarab:
|
| |