nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Integratsiya – tibbiyotning barcha aspektlarini o‘z ichiga oladi -

|
Integratsiya – tibbiyotning barcha aspektlarini o‘z ichiga oladi -
|
bet | 15/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
3. Integratsiya – tibbiyotning barcha aspektlarini o‘z ichiga oladi - davolash, reabilitatsiya, profilaktik va inson sog‘lig‘ini ximoya qilish
4.Sanitar oqartuv va profilaktika ishi.Profilaktika ishi – oilaviy shifokorning va uning xamkasblarining yo‘naltirilgan ish faoliyatidir. Oilaviy tibbiyot sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va targ‘ibot qilishga, xamda kasalliklarni erta diagnostika qilishda ularni sog‘lig‘ini rejali doimo ushlab turish va oqartuv ishlarini olib borishga qaratilgan. Insonning sog‘lig‘i nafaqat tibbiy balki ijtimoiy tushunchadir, oilaviy tibbiyot axolining ijtimoiy muxitiga xam ta’sir ko‘rsatadi va ekologik xamda boshqa muammolarni xal qilishga qaratilgan. Oilaviy shifokor sekin astalik bilan inson xayotidagi ana shunday muammolarga xam ta’sir ko‘rsatishni boshlaydi
|
| |
Markazda  – aloxida kasalliklar emas balki butun bir inson

|
Markazda – aloxida kasalliklar emas balki butun bir inson
|
bet | 12/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
Markazda – aloxida kasalliklar emas balki butun bir inson.Insonning yaxshilanishida biologik, psixologik va sotsial aspektlar ko‘rib chiqiladi. Oilaviy tibbiyot insonga qaratilgan kasallikka emas. Oilaviy tibbiyot xaqiqatdan xam kasallikni emas insonni davolaydi. Oilaviy shifokor – bu ko‘p uchraydigan patologik xolatlar va kasalliklar mutaxassisidir. U bunday xolatlarda diagnostika va davolashning eksperti xisoblanadi, xamda og‘ir va kam uchraydigan kasalliklarni xam diagnostika qilishni bilishi kerak, davolashda kam natijaga ega kasalliklar maxsus tor mutaxassislarga konsultatsiya va davo uchun yo‘naltiriladi.
|
| |
Fan/modul uchun ma’sullar

|
Fan/modul uchun ma’sullar
|
bet | 6/6 | Sana | 29.08.2024 | Hajmi | 107,5 Kb. | | #270052 |
Bog'liq Keramik materiallar 2021Fan/modul uchun ma’sullar:
M.O.Yusupov – NamMTI, “Kimyoviy texnologiya” kafedrasi t.f.PhD., kata o’qituvchi
A.L.Giyasidinov – NamMTI, “Kimyoviy texnologiya” kafedrasi assistenti
9.
|
Taqrizchilar:
R.A.Abdullayev – NamMTI va Saratov davlat texnika universiteti qo’shma fakulteti dotsenti
A.S.Boymirzayev − NamMTI, “Kimyoviy texnologiya” kafedrasi t.f.d., dots.
|
|
|
|
|
|
|
| |
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar

|
IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
|
bet | 3/6 | Sana | 29.08.2024 | Hajmi | 107,5 Kb. | | #270052 |
Bog'liq Keramik materiallar 2021IV. Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar
Talabaning mustaqil ta’limi shakli o‘qituvchi rahbarligida va talabaning o‘zining qiziqishi bo‘yicha, mashg‘ulot turlari bo‘yicha, o‘quv va ilmiy faoliyat turlari bo‘yicha bo‘lishi mumkin. Talabaning fan bo‘yicha mustaqil ishi quyidagi shakllarda tashkil etilishi mumkin:
ma’ruza materiallarini chuqur o‘rganish (konspektni to‘liq yuritish va uni mutolaa qilish, ilmiy-texnik xujjatlarni o‘rganish, internetdan axborot izlash, dayjestlar tuzish, rus va ingliz tilidagi axborotlarni o‘rganish, darslarga tayyorlanish, taqdimotlar tayyorlash, ommaviy onlayn ochiq kurslarda masofadan o‘qish va h.k.);
Laboratoriya mashg‘ulot topshiriqlarini bajarish, tarqatma materiallar bilan ishlash, laboratoriya topshiriqlarini bajarish va ularda ishtirok etish;
reyting nazoratlariga (ON, YaN) tayyorlanish;
ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borish (ilmiy tajribalar o‘tkazish, maqola chop etish, ilmiy anjumanda ma’ruza qilish);
o‘quv izlanishlarini olib borish (fan to‘garaklarida, o‘quv-uslubiy materiallarni, namunalarni tayyorlashda ishtirok etish).
Mustaqil ishni tashkil etish bo‘yicha uslubiy ko‘rsatma va tavsiyalar, keys-study, vaziyatli masalalar to‘plami ishlab chiqiladi. Unda talabalarga asosiy ma’ruza mavzulari bo‘yicha amaliy topshiriq, keys-studylarni yechish uslubi va mustaqil ishlash uchun vazifalar belgilanadi.
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular
YuMB olishda qo’llaniladigan xom-ashyo manbalari.
Olefinlar olish va ularning xossalari bilan tanishishi.
Olefinlar olinishida qo’llaniladigan katalizatorlar va ularning turlari.
Izobutilen olish texnologiyasi va xossalarini o’rganish.
Ftor saqlovchi monomerlar, ularning olinishi va xossalari.
Vinilatsetat olinishi va xossalari.
Akrilatlar olinishi va xossalari.
Amidlar.
Izotsianatlar olinishi va xossalari.
Silaksan monomerlari, olinishi va xossalari.
3.
|
|
|
| |
Keng tarqalgan muammolarni xal qilish

|
Keng tarqalgan muammolarni xal qilish
|
bet | 13/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
Keng tarqalgan muammolarni xal qilish, sog‘liqqa oson va qiyin ta’sir qiluvchi muammolar. Tajriba orttirishda va o‘quv jarayonining rivojlantirishda oddiy muammolardan murakkabiga o‘tish kerakNeobxodima posledovatelnost.
Barcha yoshdagi axoli va jinsidan qat’iy nazar yordam berish.
Insonni oila va jamoatdan aloxida muammolarini ko‘rib chiqish .
Oilaviy shifokor o‘zining xamkasblariga tor mutaxasssilarga yordam beradi, ya’ni ularga aynan ularning maxsus mutaxassisligidagi tibbiy yordamga muxtoj bo‘lgan shaxslarni yo‘naltiradi: kimda og‘ir kasallik aniqlangan bo‘lsa, asoratlar kelib chiqqan xolatlarda yoki xolatni diagnostika qilish imkoni bo‘lmagan xolatlar. Bunday bemorlarga oilaviy shifokor bemorga kerakli bo‘lgan laborator tekshiruvlar buyurib uning natijalarini tor mutaxassisga o‘zining tekshiruv natijalari va konsultatsiyaga yo‘llanma bilan.
Shunday qilib UASh (oilaviy shifokor va UASh ) - bular davlat xuquqlari tomonidan diplomga va davolash xuquqiga ega oliy o‘quv yurtining bitiruvchilaridir. Shunday qilib ularga biriktirilgan axolining yoshi, jinsi, irqi, ijtimoiy sharoiti va kasalligining turidan qat’iy nazar xizmat qilishga qaratilgan ish faoliyatidir.
|
| |
IV.Mustahkamlash - Himoyaga ruxsat etildi “ Markaz direktori

|
Himoyaga ruxsat etildi “ Markaz direktori
|
bet | 19/20 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 203,93 Kb. | | #149697 |
Bog'liq Tinglovchisi-fayllar.orgIV.Mustahkamlash.
92-mashq. Multimediya ilova namoyish etiladi.
O‘quvchilar quyidagi topshiriqlarni bajaradilar.
-Bolajonlar rasmlarga so‘roq bering.
-Rasmlarni guruhlab tegishli o‘rinlarga joylashtiring.
O‘quvchilar ekrandagi qush uyasiga qushlarni, guldonga gullarni, savatchaga sabzavotlarni joylashtirib chiqadilar.
O‘qituvchi o‘quvchilarga quyidagi savollarni berib, mashqni hulosalaydi:
-Bu rasmlar qanday so‘roqlarga javob bo‘ldi?
-Rasmlar qanday guruhlarga ajratildi?
-Guruhdagi rasmlarning qanday umumiy jihati bor?
-Kim? so‘rog‘i qaysi so‘zlarga beriladi?
-Nima? so‘rog‘i qaysi so‘zlarga beriladi?
O‘quvchilarning javoblari umumlashtirilib, darslikdagi qoida chiqariladi.
Shaxsni bildirgan so‘zlar kim?, narsani bildirgan so‘zlar nima? so‘roqlariga javob bo‘ladi
O‘qituvchi multimediya ilovasidan foydalanish imkoni bo‘lmaganda quyidagi jadval asosida ajratib ko‘rsatilgan so‘zlarga so‘roq berib, o‘quvchilarga so‘zlarning umumiy guruhiga qo‘shuv belgisi qo‘yishlari aytiladi.
Narsalar nomi
|
Qush
|
Gul
|
Sabzavot
|
sabzi
|
|
|
+
|
turna
|
+
|
|
|
|
|
| |
partalarning yana bir qulay tomoni shundaki, uning tortmalarida yozuv

|
partalarning yana bir qulay tomoni shundaki, uning tortmalarida yozuv
|
bet | 12/20 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 203,93 Kb. | | #149697 |
Bog'liq Tinglovchisi-fayllar.org partalarning yana bir qulay tomoni shundaki, uning tortmalarida yozuv
asboblarini saqlash mumkin.
Maktab yoshdagi bolalarda faqat yaqinni ko'rish kasalining oldini olish
tadbirlaridan yana biri sinf xonasining yorug' bo'lishidir. Partaga yorug'lik yetarli
darajada tushmasa, bolalarning ko'ziga zo'r keladi va ular juda tez charchaydilar.
Shuning uchun ham yaqinni ko'rish kasalligining oldini olishda o'quvchining partada qanday o'tirishi ma'lum darajada rol o'ynaydi. Agar parta o'quvchining
bo'yiga mos kelsa, u charchamaydi, ko'zi bilan yozayotgan narsa orasidagi
masofa bir hilda saqlanadi va yaqinni ko'rish kasalligining oldi olinadi.
Yozish vaqtida yorug'qlikning qaysi tomondan tushayotganiga alohida
ahamiyat berish zarur. Sinf xonasi o'qiyotganda yorug'lik chap tomondan
tushishi lozim.
Yozayotganda gavdani to'g'ri tutmaslik umurtqa pog'onasining qiyshayib
qolishiga, bo'yin va orqa muskullarining charchashiga olib keladi.
Ko'kragini partaning chetiga tirab olishga o'rganib qolgan o'quvchining
ko'krak qafasi siqiladi, nafas olishi og'irlashadi. Bunday holatda uzoq o'tirish o'quvchi sog'ligiga katta zarur yetkazadi.
Demak o'quvchilar partada o'tirish qoidalariga qat'iy amal qilishlari shart.
Har bir o'quvchining partada qanday o'tirishini kuzatib borish, noto'g'ri o'tirgan
o'quvchilarni tartibga chaqirish kerak.
Sinfga partada to'g'ri o'tirish va ruchkani to'g'ri ushlash qoidalari
ko'rsatilgan rasmlarni osib qo'yish ham yaxshi natija beradi.
Ayniqsa, olti yoshli 1-sinf o'quvchilariga alohida e'tibor berish lozim,
chunki ularning gavda tuzilishi va muskullari hali, rivojlanmagan bo'lib, bir
odatda uzoq o'tirish ularni charchatib qo'yadi. Shuning uchun bu davrda yozuv
mashqlarini bir necha qismlarga bo'lib, bolalardagi charchash hollarini xisobga
olib, jismoniy mashqlar va dinamik pauzalar o'tkazib turish talab etiladi.
O'quvchilarga dars jarayonida bajariladigan mashqlar, nihoyatda oddiy bo'lib, kam vaqt olishi, ularning jismoniy jihatdan o'sishiga, qo'l va barmoq
muskullarining chiniqishiga, qaddi-qomatlarini to'liq, erkin tutishlariga yordam
berishi lozim. Yozuv darslarida 8-10 minut o'tgandan so'ng o'quvchilar betoqat
bo'lib, orqalariga yoki yonlariga yastanib o'tiradilar, o'rinlaridan turib ketadilar,
bu ularning charchaganliklaridan darak beradi.
|
| |
I.Tashkiliyqism - Himoyaga ruxsat etildi “ Markaz direktori

|
Himoyaga ruxsat etildi “ Markaz direktori
|
bet | 18/20 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 203,93 Kb. | | #149697 |
Bog'liq Tinglovchisi-fayllar.orgI.Tashkiliyqism.
Salomlashish.
Navbatchi axborotni tinglash.
O‘quvchilarning darsga tayyorgarliklarini tekshirish.
Diqqatni jamlash mashqlari bajarish.
O‘quvchilarga yaxshi kayfiyat tilash va darsning
“Do‘stona kelishuv”qoidalarini eslatib o‘tish.
II.Uy vazifalarini tekshirish.
90-mashq. O‘qituvchi mashqdagi gaplarni savol tariqasida o‘qiydi. O‘quvchilar bir so‘z bilan javob beradilar.
Namuna:
1.Quyosh nima qildi? -chiqdi.
2.Kim bog‘ga bordi? - bog‘bon.
3.U bog‘ga danday daraxt o‘tqazdi? -mevali
Qolgan o‘quvchilar daftarlaridan kuzatib tekshiradilar.
Husnixat daqiqasi: Multimediya ilovasi asosida
gap yozishda harflarni bog‘lanishi va
so‘zlar orasidagi masofa tushuntiriladi:
Vatani borning baxti bor.
|
III. Yangi mavzu bayoni
Multimadiya ilovasi asosida yangi mavzu tushuntiriladi.
91-mashqdagi she’r o‘qib eshittiriladi.
Ulug‘ Temur bobomiz
Sevgan, sig‘ingan Vatan!
Bobur Mirzo doimo
Qo‘msab sog‘ingan Vatan.
Rauf Tolib.
She’r matni ustida ishlanadi:
-She’r sizlarga yoqdimi?
-She’r nima haqida ekan?
-Vatanimizni kim sevgan, sig‘ingan ekan?
-Vatanimizni kim doim sog‘inib yashagan ekan?
-Qo‘msab so‘ziga ma’nodosh so‘z toping.
( O‘qituvchi she’rning oxirgi misrasida qo‘msab,sog‘ingan so‘zlari ketma-ket kelgani ma’no kuchaytirish uchun xizmat qilishini ta’kidlaydi.)
Multimediya ilovada Kim? so‘rog‘iga javob bo’lgan so‘zlarni she’r matnidan aniqlaganlarida Amir Temur hamda Bobur Mirzo rasmi ekranda namoyon bo‘ladi. O‘qituvchi ulug‘siymolar haqida qisqacha suhbat uyushtiradi.
|
| |
- rasm Tajriba delyankasining tuzilishi

Tajribada tomonlar nisbati 1: 10-1 : 15 tajribaning samaradorligi va
ishonchliligi yuqori boMadi. Bu nisbatning yanada ortishi etarli ijobiy samara
bermaydi, faqat ayrim hollarda tajriba olib borishda qulayliklar keltirishi
mumkin, masalan, nav sinash paykallarida.
CHo„zinchoq shakldagi delyankalar delyankalar maydoni katta boMganda
va qiyalik maydonlarda, tuproq unumdorligi sezilarli farqlar kuzatilgan hollarda
yaxshi samara beradi.
Uzun delyankalaming to„g„ri to„rtburchak va kvadrat shaklidagi
delyankalarga nisbatan asosiy kamchiligi ulaming perimetrining kattaligi
hisoblanadi. Bunday delyankalar bilan dala tajribalari olib borish uchun katta
oMchamdagi dala maydonlari talab etiladi. Tajriba xususuyatidan kelib chiqqan
holda uzun delyankal orasiga himoya polosalari joylashtirilishi lozim, holbuki, bu
hisob olib borilmaydigan himoya maydonining oMchami kvadrat va to„g„ri
to„rtburchak shaklidagi delyankalaming himoya maydoniga nisbatan sezilarli
darajada katta boMadi.
Ko'pchilik statsionar dala tajribalarida delyankalaming maydoni 20 dan 200
m
2
gacha boMib, delyankaning uzunligi eniga nisbatan 5-10 barabar yuqori
boMadi. Katta oMchamdagi delyankalarda esa odatda ulaming uzunligi eniga
nisbatan 10-20 barobar katta boMadi.
Ishlab chiqarish tajribalarida variantlar oMchami ancha katta oMchamda
boMib, barcha variantlar bir yarusda joylashtiriladi. Odatda ishlab chiqarish
tajribalari bir takrorlanishda olib boriladi.
Nazorat savollari
1.
Tadqiqot elementlari deganda nimani tushunasiz?
2.
Variant deganda nimani tushunasiz?
3.
Delyanka degani nima?
4.
Himoya maydoni degani nima?
5.
Takrorlanish (qaytariqlar) deganda nimani tushunasiz?
6.
Nazorat varianti deb nimaga aytiladi?
7.
Tajriba sxemasi nima?
8.
Standart variant deb nimaga aytiladi?
0
ILMIY TADQIQOTLARNI REJALASHTIRISH BOSQICHLARI VA UNI

29
Shulardan asosga egalari va mazmunan boylari nazariya shakliga o„tib, tajribalar
asosida ishlab chiqarishga tavsiya etilgan. Qolganlari tashlab yuboriladi. Hozirgi
kunda esa fanning rivojlanishi ancha jadallashdi.
I.
V. Michurin fanning taraqqiyoti haqida: ‟‟Izdoshlarim mendan fan
sohasida ilgarilab, fikrlarimizga qarshi chiqish, xattoki mehnatlarimizni
kamsitishi va shu bilan birga fikrlarimizni, ishlarimizni davom ettirishi kerak”,
degan edi. Bu so„zlari bilan I.V. Michurin kuzatuvchilami ilmiy ishlarning
oldingisini takrorlamas-likka yangi nazariya va gipotezalar ustida ish olib
borishga chorlaydi.
Nazariya bilan gipoteza bir-biridan farq qilib ishchi gipoteza ish darajasi
ortishi bilan noto„g„ri deb topilishi mumkin. Nazariya esa fan taraqqiyoti bilan
yanada rivojlanib boradi.
Tajribani tashldl etish - Toshkent 2014 B. M. Azizov, I. A. Israilov, J. B. Xudoyqulov o

Tajribani tashldl etish.
Ilmiy tadqiqotlarni rejalashtirish va to'g'ri olib
borishda tajribani to'g'ri tashkil etish ham muhim ahamiyatga ega. Tajribani tashkil
etish deganda - dala tanlash , dalaning o'lchamlarini
hisoblash, bir xilligini aniqlash, tajriba variantlari va qaytariqlami to„g„ri
joylashtirish singari tadbirlar tushuniladi.
Tajribani tashkil etishda eng avvalo tajriba maydonining yon atrofidan doyimiy
o„zgarmas ob‟ekt tanlab olinadi.Bunday ob‟ekt sifatida biron bir stalba, ko„p yillik
daraxt, yirik harsang tosh va shunga o„xshash boshqa siljimas ob‟ektlar bo„lishi
mumkin. Agar bunday ob‟ektlar bo„lmagan hollarda o„zgarmas ob‟ekt sifatida temir
qaziq qoqib qo‟yiladi va har yili tajriba variantlari va takrorlanishlar shu ob‟ektga
nisbatan joylashtiriladi.
Tajriba variantlari va takrorlanishlami joylashtirishdan avval eng avvalo tajriba
maydonining tiurtala tomonidan ximoya maydon ajratiladi. Dala tajribalarida
ximoya maydon kengligi 2,4-3
,6
metrdan kam bo„lmasligi lozim. Tajriba maydoni
avtomobil yoMlari bo„yida joylashsa, yoki tajriba maydoni atrofida ko„p yillik
daraxtlar bo„lsa ximoya maydon kengligi ma‟lum darajada orttiriladi. Bunda yo„l
yoqasidan tushadigan chang va boshqa zararli ta‟sirlar , ko„p yillik daraxtlaming
soyasi hisobga olinadi. Shunga ko„ra ximoya maydon kengligi avtomobil yoMlari
yoqalarida 5-6 metmi,, dala atrofida ko„p yillik daraxtlar o„sgan xollarda
6
-
10
metmi tashkil etadi.
Shuningdek har bir variantda ximoya va hisoblit mavjud.Agar har bir delyanka
100 m
2
dan iborat bo„lsa shundan 50 m
2
hisobli maydon , 50 m
2
ximoya maydon
tashkil etadi. Ya‟ni, 4 qatorli variantlarda delyankaning ikki yon tomonidagi egatlar
ximoya maydon, delyankaning o„rtasida joylashgan ikkita egat hisobli maydon
hisoblanadi.
Tajribada takrorlanishlar tajriba maydoninning shakli , katta kichikligi,
variantlar soniga ko„ra bir yarusli, ikki yarusli va ko„p yarusli holatda
joylashtirilishi mumkin.
Tajribalami tashkil etishda va tajriba maydonlarini tanlashda shuningdek ekin
turi, nav xususiyati, o„tmishdosh ekin, sug„orish inshoatlari, transpart va boshqa
omillar hisobga olinishi maqsadga muvofiq.
Masalan ozuqabop em-xashak ekinlari bilan bogMiq dala tajribalari chorva
fermalari yaqinida , sholichilik bilan bogMiq tajribalar suv bilan yaxshi
ta‟minlangan maydonlarda olib borilishi lozim. Paxtachilikka oid dala tajribalari
atrofiga kungaboqar va bir yillik dukkakli ekinlar eqilishi yaramaydi.Chunki bu
ekinlar ko„sak kurti va o„rgamchakkana singari zararli xashoratlami ko„payishiga
olib kelishi mumkin.
Dala tajribalari tashkil etishda navlar tozaligini saqlash , bunda turli nav
urugMarini joylashtirishda ma‟lim bir belgilangan masofani
saqlanishiga e‟tibor qaratilishi lozim. Ayniqsa bu holat chetdan changlanuvchi
ekinlarga ta‟luqli.
Nazorat savollari
1.Ilmiy tadqiqotlarni rejalashtirish bosqichlari
2.Ilmiy tadqiqot uchun mavzu tanlash 3Jilmiy
loyixa tuzish 4.Ishchi dastur tuzish
5.
Tajribani tashkil etish
1 11-bob. DALA TAJRIBASI
|
„SIMLIKSHUNOSLIKDA ILMIY TADQIQOT USULLARI VA FANNING

ataladi.
Faktor o„rtasidagi korreliyativ bogiiqlikni o„rganish ta‟siming mazmunini va
mohiyatini ochishga yordam beradi. Kuzatuvchining sun‟iy ravishda biron bir
faktor yaratib uning o„simliklarga ta‟sirini aniq o„rganish
eksperimentyoki
tajriba
deb ataladi.
Tajriba - kuzatishning asosiy usuli boMib, o„z ichiga hamma kuzatish
turlarini, korreliyativ bog„liqlikni, sharoitlami o„zgarish-larini aniq hisoblash va
olingan ma‟lumotlami ishlab chiqishni o„z ichiga oladi.
Tajribadan olingan ma'lumotlaming aniqlik darajasi juda ko"p jihatdan
kuzatuvchining mahoratiga, qat‟iyatiga bog„liqdir. Shuning uchun Nyutondan
qanday qilib buyuk ixtironi yaratgnanini so„rashginida, u hamma vaqt shu haqida
o„ylaganini aytgan. Shuning uchun kuzatuvchi tajriba o„tkazuvchi hamma vaqt
izlanishda bo„lishi shart.
CHarlz Darvin iborasi bilan aytganda: Dohiy - bu sabr toqatdir.
Kuzatuvchining muvofaqqiyatini juda ko„p jihatdan fanga, ilmiy ishga bo„lgan
muhabbatiga, bardoshiga va to„g„ri tasavvur qilishiga bog„liqdir.
B.A. Dospexovning ta‟kidlashicha, olib borilayotgan ilmiy ishlarning
samaradorligi va uning sifati ko„p jihatdan tajriba olib borilgan kuzatishga aniqlik
darajasi, uning uslubiga bogMiqdir.
0
„simlikshunoslikda ilmiy ishlarning asoslari fani asosan qishloq xo„jaligida
ilmiy ishlarning rejalashtirish usullarini, o„tkazish texnikasini ko„p yillik va ko„p
faktorlik
usulda o„tkazishni o„rgatadi. Qishloq xo„jaligidagi ilmiy
agronomiyaning o„rganilayotgan ob‟ektining keng, ko„p qirrali va kuzatish
usullarining xilma-xilligi uchun aniq fanlar -
kimyo, matematika, fizika, fiziologiya kabilar bilan birgalikda bajariladigan
uslublardan foydalaniladi.
Ishonchli o‘zaro munosabat

|
Ishonchli o‘zaro munosabat
|
bet | 17/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
6.Ishonchli o‘zaro munosabat. Kuzatuvning davomiyligi bemor va shifokor orasidagi o‘zaro munosabatga bog‘liqdir. Oilaviy shifokor bemor xuquqlari va nafsoniyatining ximoyachisi bo‘lib o‘zining xamdardligi bilan birga sir saqlaydi. Bemor uni xurmat qilmoqdaligini, eshitmoqdaligini va tushunishmoqdaligini xis qilishi kerak. Xamshira ushbu vazifada shifokorga yordam beradi. Ko‘p xollarda xamshira bemor bilan tez o‘zaro munosabat o‘rnatadi. Bemordan o‘zinig sog‘lig‘i uchun qayg‘urishi va shifokorlar btlan xamkorlik talab qilinadi.
|
| |
(NN
4
NO - Toshkent 2014 B. M. Azizov, I. A. Israilov, J. B. Xudoyqulov o

51
o„g„itlagichlar orqali solinadi. Variantlarda kuzgu shudgordan
oldin beriladigan
mineral o„g„itlar me‟yorida farq bo„lsa, NRU-0,5 o„g„itlagich ishlatish uchun
variantning
kengligi yetishmaganda, shu me‟yorda o„lchab bir tekisda qo„lda berilsa
maqsadga muvofiq boMadi. Misol: har gektar maydonga 100 kg.dan sof holda fosfor
berish
kerak boMsa, xo„jalikda 14%lik superfosfor mavjud boMsa mineral o„gMtlar
miqdori hisoblanadi. Tajriba variantlaming uzunligi 100 m. ekish sxemasi bo„yicha
qator orasi 90 sm. boMganda, variantdagi qatorlar soni esa 8
qatorni tashkil etganda
variantni yuzasi quyidagicha hisoblanadi. 7,2x100=720 m. Har gektar maydonga
solinadigan superfosfat shaklidagi fosfor esa quyidagi usulda aniqlanadi:
100 — 14 kg
5 8
Chiziqli korrelyatsiya va regressiya

2 5 9
VZ
V
l
-(Z*
J
>
:
"xZ
1
'
,
-(Z
1
'>
1:
'«
Korrelyasiya koeffitsientining standart xatosi quyidagi formula yordamida
aniqlanadi :
Bu
yerda S
r
-korrelyasiya koeffitsienti xatosi; r-korrelyasiya koeffitsienti ;
n-tanlamalar soni , ya‟ni tanlama korrelyasiya koeffitsienti
hisoblanadigan ko„rsatkich juftliklar soni.
YUqoridagi formuladan ko„rinib turibdiki korrelyasiya koeffitsienti 1 ga
yaqinlashgan sari korrelyasiya koeffitsienti
aniqroq boMib borib , nolga yaqinlashadi.
Tadqiqot ob‟ektlari s
r
shuningdek doimo kamayib boradi ,korrelyasiya koeffitsienti r-
aniqlik imkoniyati ortadi.
Korrelyasiya koeffitsienti mavjudlik kriteriyasi quyidagi formulada
hisoblanadi :
Agar
Ilova №6 - «tasdiqlayman»

|
«tasdiqlayman»
|
bet | 73/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
Ilova №6. Inson genomida sog‘liqqa va kasallikka javob beruvchi qismi mavjud. Bu qismlarni o‘rganuvchi texnologiyalar ishlab chiqilgan. Genetika va molekulyar biologiya asboblari inson turida uchraydigan asosiy o‘zgarishlarni aniqlaydi. Genomika sohasida oxirgi o‘n yillikda eng qiziq ishlanmalar ko‘p tarqalgan kasalliklar genetikasi rak davosi va mikrob genomikasiga bag‘ishlanadi. Olimlar tomonidan eng ko‘p uchraydigan bronxial astma, yurak qon-tomir kasalliklari va qandli diabet kasalliklarining genomini aniqlashga erishildi.
|
| |
«Stol o‘rtasida ruchka» usulidan foydalanish

«Stol o‘rtasida ruchka» usulidan foydalanish.
Maqsad: Mavzu muxokamasiga barcha talabalarni bir vaqtda jalb qilish va bilimni ob’ektiv baxolash.
butun guruxga vaziyatli masalani o‘rtaga tashlaydi, xar bir talaba o‘z javob variantini varaqqa yozadi va yonidagi sherigiga uzatadi, va ruchkasini stol atrofida xarakatlantiradi o‘z javobni boshqa javob bilan qo‘shmaslik uchun. o‘qv jarayonida xamma talabalarning bandligini nazorat qilinadi.
Masalan: nasliy kasalliklar xavf omillarini yozing xar bir talaba o‘z listiga barcha bilganlarini yozadi, pedagog xar bir talabaning va guruxning javoblarini umumlashtiradi va qo‘shimcha ma’lumotlar bilan to‘ldiradi. talaba yakuniy javobni o‘z daftariga yozib oladi.
|
O’qitiщ usullari - «tasdiqlayman»

|
«tasdiqlayman»
|
bet | 68/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
Mashg‘ulotning texnologik xaritasi №1
Mavzu : Mavzu: “Klinik genetika . Oilaviy nasliy anamnez. Genetic tekshiruvlar. Etik va sotsial aspektlar”. Birlamchi zvenoda tarqalgan kasalliklar genetikasi- 6 ilova.
|
| |
Amaliy mashg‘ulot bosqichlari

|
Amaliy mashg‘ulot bosqichlari
|
bet | 69/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
Amaliy mashg‘ulot bosqichlari
|
Mashg‘ulot shakli
O’tkazish joyi
|
Davomiy-
ligi
225
|
1
|
Kirish qismi (mavzuni asoslab berish)
|
|
10
|
2
|
Yangi pedagogik texnologiyalarni («uchpog‘onali intervyu»), xamda namoyish qiluvchi meteriallar(tibbiy kartalar to‘plami, jadvallar, plakatlar, rentgenogrammlar)ni qo‘llab amaliy darsni muxokama qilish.
|
So’rov, muxokama
o‘qitish xonasi
|
40
|
3
|
Muxokama xulosasi
|
|
10
|
4
|
Mashg‘ulotning amaliy kismini bajarish uchun professional so‘rab chiqish. Kasallik tarixini to‘ldirish bo‘yicha tushuntirish va tavsiyalar berish.
|
Muxokama
Palatalar ko‘rigi
|
20
|
5
|
Mashgulotning asosiy qismi o‘qituvchi raxbarligida o‘tishi.
|
Professional so‘rash. Bemorlar bilan suxbat va kasallik tarixini to‘ldirish, vaziyatli masalalar.
Palatalar ko‘rigi
|
20
|
6
|
Bemorni shikoyatlarini,ko‘rik ma’lumotlarini, palpatsiya, perkussiya, auskultatsiyasini, UQT, UST, bioximik tekshiruvlarini va qo‘yilgan diagnozni izoxlash.
|
Kasallik tarixi,laborator ma’lumotlar,vaziyatli masalalar.
|
25
|
7
|
Talabalarning nazariy va amaliy bilimlarini, mustaxkamlovchi materiallar muxokama kilish, xamda talabalarning o‘zlashtirishini baxolash.
|
Og‘zaki savollar,testlar,amaliy ko‘nikmalarini aniqlash
O’quv xona
|
75
|
8
|
Amaliy dars mavzusi buyicha xulosa 100 balli tizim buyicha baxolash va baxolarni e’lon kilish. Keyingi dars bo‘yicha uyga vazifa berish.
|
Ma’lumotlar, mustakil ish uchun savollar.
O’quv xona
|
25
|
2. Motivatsiya
KLINIK GENETIKA- zamonaviy tibbiyotning bir yo‘nalishi bo‘lib, klinika va sog‘liqni saqlashda tibbiy genetikani moslashtirish va qo‘llash usullari majmuidir. Nasliy kasalliklari bor bemorlar va ularning oila a’zolari aholining katta qismini tashkil qiladi. Bu guruh kasallar uchun Gippokrat zamonidan beri tibbiy deontologiya va tibbiy etika bo‘yicha ko‘plab savollar mavjud. Ko‘pchilik nasliy kasalliklarning o‘ziga hos kechishi ayniqsa, ularning umrbodligi, progridiyentligi, og‘irligi va nasldan naslga o‘tishi shifokorlar oldida ko‘plab muammolar tug‘diradi.
|
| |
Baxolash
  
a’lo - «tasdiqlayman»

Baxolash
|
a’lo
|
Yaxshi
|
qoniqarli
|
Qoniqarsiz
|
yomon
|
1
|
O’zlashtirish %
|
100%-86%
|
85%-71%
|
70-55%
|
54%-37%
|
36% va und.past
|
2
|
Amaliy qism
|
15-12,9 ball
|
12,75-10,6 ball
|
10,5-8,25 ball
|
8,1-5,5-ball
|
5,4 ball
|
Analitik qism
Testlar:oddiy:
1. Nasliy moyillikka ega kasallikllarga kirmaydi
a) GK, ateroskleroz
b) leykozlar
v) o‘t-tosh kasalligi
g) qandli diabet
d) qizamiq
2. Kariotip nima
a) juftlari va tartib soni bo‘yicha ajratilgan xromosomalar yig‘indisi
b) toqlari va tartib soni bo‘yicha ajratilgan xromosomalar yig‘indisi
v) biologik ta’sir
g) ijtimoiy
d) boshqarib bo‘lmaydigan
3. Odam organizmining hujayra yadrosida nechta xromosoma bor
a) 43
b) 46
v) 48
g) 24
d) 23
4. Daun kasalligida kariotip nechta xromasomani tashkil qiladi.
a) 48
b) 43
v) 44
g) 47
d) 45
5. Faqat qizlarda qaysi genetik kasallik uchraydi.
a) Shershevskiy-Terner
b) Daun kasalligi
v) genetik buzilishlar
g) Kleynfelter kasalligi
d) Dyushen miodistrofiyasi
e) nafas funksiyasiining buzilishi
6. Shershevskiy-Terner kasalligining birinchi belgilari qiz bola hayotining necha yoshida paydo bo‘la boshlaydi
a) 10-12
b) 3
v) 4-5
g) 1
d) 20
7. Kleynfelter kasalligi belgilari
a) Bemorda uzun bo‘y (190sm va undan baland)
b) aqliy zaiflik
v) qo‘llar uzunligining nomutanosibligi
g) arterial gipertenziya
d) osteoxondroz, osteoartroz
s) to‘g‘ri javob a,b,v
8. Qaysi kasallikda qon ivishning buzilishi natijasida bo‘g‘imlar, boshqa a’zolarshikastlanadi, travma olganda esa qon ketishining uzoqligi ba’zan letal holatlarga olib kelishi mumkin.
a) Gemolitik animiya
b) Mukovissidoz
v) Gemofiliyada
g) Dyushen miodistrofiyasi
d) Temir tanqis animiya
9. Kasallik chastotasi 1:2500 ga teng bo‘lgan kasallik qaysi
a) Gemolitik animiya
b) Mukovissidoz
v) Gemofiliyada
g) Dyushen miodistrofiyasi
d) Temir tanqis animiya
10. Ruhiy va motor rivojlanishdan orqada qolish, epileptiform tutqanoqlar, dispeptik o‘zgarishlar va dermatitlar qaysi kasallikning asosiy belgisi hisoblanadi
a) Fenilketonuriya
b) Mukovissidoz
v) Gemofiliyada
g) Dyushen miodistrofiyasi
d) Temir tanqis animiya
|
Fanlararo va fan ichi bog‘liqligi

|
Fanlararo va fan ichi bog‘liqligi
|
bet | 70/76 | Sana | 16.06.2021 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #15068 |
3. Fanlararo va fan ichi bog‘liqligi
Ushbu mavzuni o‘rganish talabalarni anatomiya, fiziologiya, patofiziologiya, patanatomiya, bioximiya terapiya, mikrobiologiya, klinik genetika, klinik farmakologiya fani bilimlariga asoslanadi.
4.Mashg‘ulot tarkibi
4.1.Nazariy kism
Klinik genetika- bemorlar va ularning oilalaridagi klinik muammolarni yechadigan tibbiy genetikaning bir bo‘limidir. Quyidagi muammolar uchraydi: bemorda qanday kasallik, unga qanday yordam berish kerak, oqibati va profilaktikasi.
Tibbiy-genetik tavsiyaga ko‘rsatma:
oilada shubha qilinayotgan yoki aniqlangan nasliy kasallik, bolani nasliy nuqsonlar bilan tug‘ilishi, bolada jismoniy yoki aqliy orqada qolish borligi
takror spontan abortlar, o‘lik tug‘ilish
qarindoshlar o‘rtasidagi nikoh
homiladorlikning birinchi trimestrida ta’sir qiluvchi teratogenlar
homiladorlikning yaxshi o‘tmasligi
35 yoshdan katta insonlarda homiladorlikni rejalashtirish
|
| |
-jadval - Toshkent 2014 B. M. Azizov, I. A. Israilov, J. B. Xudoyqulov o

|
Toshkent 2014 B. M. Azizov, I. A. Israilov, J. B. Xudoyqulov o Pdf ko'rish
|
bet | 156/163 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #259446 |
Bog'liq 64363c7a88a4345-jadval
232
Bir omilli tajribalar bir yillik - ikki yillik va ko„p yillik ekinlarda olib borilishi
mumkin. Bir yillik ekinlarda tajriba natijalari quyidagi ketma- ketlikda tahlil
qilinadi:
1)
boshlangMch ma‟lumotiar hosildorlik jadvaliga kiriti-ladi, yigMndisi va
o„rtacha ko„rsatkichlari aniqlanadi;
2)
barcha variatsialanuvchi manbalar uchun ogMshlar (farqlanish-lar)
kvadrati yigMndisi hisoblab chiqiladi;
3)
dispersion tahlil jadvali tuziladi va F-kriteriyasi bo„yicha nolinchi
gipoteza tekshiriladi. Agar F
f
> F
T
boMsa, u holda ayrim farqlaming mohiyati
aniqlanadi va variantlar (navlar) NSR
05
asosida guruhlarga ajratiladi. Agar F
f
< F
T
boMsa va N
0
rad etilmasa, u holda tanlamalar o'rtasidagi barcha farqlaming
0
„rtachasi tasodifiy ogMsh chegarasi bo„yicha topiladi va bu holatlarda faqat
tajriba s
;
hisoblanadi.
2.
Ко 'p yillik ekinlar bilan olib boriladigan tajribalami dispersion tahlillar.
0„z
joyini bir necha yil davomida o„zgartirmay ko„p yillik ekinlar bilan (ko"p yillik
o„tlar, mevali daraxtlar, rezavorlar, uzum va boshqalar) bilan bogMiq tajribalarda
natijalami dispersion tahlil qilishda asosiy e‟tibor tadqiqot eksperimentlari olib
borilgan butun tajriba davomidagi olingan natijalardan kelib chiqqadigan
xulosalarga qaratiladi. Statistik tahlil ikkita bosqichni o„z ichiga oladi:
1
har yilgi ma‟lumotlami statistik tahlil qilish,
2
butun tajriba jarayoni davomida olingan hosillar yigMnlisiga matematik
ishlov berish va statistik tahlil qilish.
Ko„p yillik pzuqabop oMlarga oid olib borilgan tajribadan misol ko„rib
chiqamiz.
4 misol. Ko„p yillik ozuqabop o„tlar bilan bogMiq tajribada olingan tajriba
natijalari 45-jadvalda keltirilgan. Har yil ichida va ikki yillik tajriba davomida
variantlar bo„yicha farq ishonchlimi?
|
| |
-bosqich Yakuniy qism (10 min - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
bet | 11/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.org3-bosqich Yakuniy qism (10 min)
|
3.1. Mavzuni yakunlaydi va talabalar e’tiborini asosiy masalalarga qaratadi.
Faol ishtirok etgan talabalarni rag‘batlantiradi. Mustaqil ish uchun vazifa: “sovitish tizimi” so‘ziga klaster tuzishni vazifa qilib beradi, baxolaydi.
|
3.1.Eshitadi, aniqlashtiradi.
3.2.Topshiriqni yozib oladi
| |
Ma’ruza mashg‘ulotiga ajratilgan soatlar
|
Ma’ruza nomi
|
Soatlar
| | | |
|
1-modul. Avtomobillar texnik ekspluatatsiyasi bo’limi
|
|
VII semester
| |
1
|
I – Mavzu: Avtomobillar texnik servisi fanining predmeti, vazifalari va manbalari
|
2
| |
1
|
1. O’zbekiston Respublikasida avtomobil transportini yanada rivojlantirish bo’yicha normative-huquqiy hujjatlar.
2. Fanning maqsadi, vazifalari va asosiy bo’limlari.
3. Avtomobillar ishlash qobiliyatini ta’minlash, resurslarni tejash hamda atrof muhitga chiqayotgan zaharli moddalar miqdorini kamaytirishda texnik servis va ta’mirlash ishlarining tutgan o’rni.
4. Avtomobillar texnik ekspluatatsiyasi va servisi va servisini rivojlanishi yo’nalishlari va istiqbollari.
|
| |
2
|
| |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
II – Mavzu: Avtomobillarning texnik holati va ishlash qobiliyatini ekspluatasiya jarayonida o’zgarishi

|
II – Mavzu: Avtomobillarning texnik holati va ishlash qobiliyatini ekspluatasiya jarayonida o’zgarishi
|
bet | 12/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgII – Mavzu: Avtomobillarning texnik holati va ishlash qobiliyatini ekspluatasiya jarayonida o’zgarishi
| | |
2
| | |
|
1. Avtomobil texnik holatini o’zgarishi tasnifi.
2. Texnik holatini ishlash davriga qarab o’zgarishi.
|
|
3
|
III – Mavzu: Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash tizimi
|
2
|
|
1. Rejali-ogohlantiruvchi tizimning vazifalari va asoslari. "ATXK va ta’mirlash haqidagi Nizom".
2. Avtomobillarga Texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash turlari.
3. Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash tizimining kelajakdagi taraqqiyoti.
|
|
4
|
IV – Mavzu: Avtomobil kuzovi va kabinasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Avtomobillarning ifloslanishi, uning asosiy sabablari, oqibatlari. Avtomobillarni yig’ishtirish va yuvish usullari, qo’llaniladigan jihozlar, ularning tuzilishi.
2. Yigishtirish va yuvish ishlarini mexanizatsiyalash.
|
|
5
|
IV – Mavzu: Avtomobil kuzovi va kabinasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Yuvishda ishlatilgan suvdan qayta foydalanish.
2. Kuzov va kabinani ta’mirlashda bajariladigan ishlar texnologiyasi.
|
|
6
|
| |
|
| |
IX – Mavzu: Avtomobilning transmissiyasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi

|
IX – Mavzu: Avtomobilning transmissiyasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
bet | 16/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgIX – Mavzu: Avtomobilning transmissiyasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Transmissiya agregatlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.
|
|
17
|
IX – Mavzu: Avtomobilning transmissiyasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Avtomotik uzatmalar qutisi texnik servisi va uni ta’mirlash texnologiyasining o’ziga xosligi.
|
|
18
|
| |
X – Mavzu: Avtomobilning boshqarish mexanizmlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
| | |
2
| | |
|
1. Rul boshqarmasida uchraydigan asosiy nosozliklar va ularning alomatlari. Unga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi. Unga TXK va T ishlari texnologiyasi.
2. Tormoz tizimi, uning turlari, uchraydigan asosiy nosozliklari va ularning alomatlari. Tormoz tizimiga qo’yiladigan asosiy talablar. Tormoz tizimiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.
|
|
19
|
|
|
| |
XI – Mavzu: Avtomobilning yurish qismiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi

|
XI – Mavzu: Avtomobilning yurish qismiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
bet | 17/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgXI – Mavzu: Avtomobilning yurish qismiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Yurish qismida uchraydigan asosiy nosozliklar va ularning alomatlari. Yurish qismiga texnik xizmat ko’rsatish ishlari texnologiyasi.
2. G’ildiraklarning o’rnatish burchaklarini aniqlash tekshirish va sozlash texnologiyasi. Yurish qismini moylash ishlari.
|
|
20
|
XI – Mavzu: Avtomobilning yurish qismiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
3. Amartizator va g’ildiraklarga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari (static, dinamik, muvozanatlash) texnologiyasi.
4. Shinalarga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.
|
|
21
|
| |
XII – Mavzu: Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash texnologik jarayoni hamda uni tashkil qilish
| | |
2
| | |
|
1. Avtomobillarga texnik xizmat ko’rsatish texnologik jarayoni haqida umumiy tushuncha va uning tavsifi.
2. Ta’mirlash ishlari texnologik jarayonini tashkil qilish.
|
|
22
|
|
|
| |
V – Mavzu: Avtomobil dvigateliga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi

|
V – Mavzu: Avtomobil dvigateliga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
bet | 13/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgV – Mavzu: Avtomobil dvigateliga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
| | |
2
| | |
|
1. Dvigatelni nazorat-qarov va unga umumiy diagnoz qo’yish ishlari texnologiyasi.
|
|
7
|
V – Mavzu: Avtomobil dvigateliga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Krivaship-shatun va gaz taqsimlash mexanizmlarida uchraydigan asosiy nosozliklar, ularning alomatlari va kelib chiqish sabablari.
|
|
8
|
V – Mavzu: Avtomobil dvigateliga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Krivoship-shatun va gaz taqsimlash mexanizmlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlarining mazmuni.
|
|
9
|
VI – Mavzu: Avtomobil dvigatelining sovitish tizimiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Sovitish tizimida uchraydigan asosiy nosozliklar, ularning alomatlari va kelib chiqish sabablari.
2. Sovitish tizimiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.
|
|
10
|
| |
|
| |
Bosqichlar 
vaqti – 2 soat - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
bet | 10/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgBosqichlar
vaqti – 2 soat
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qituvchi
|
Talaba
|
1-bosqich Kirish (10 min)
|
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi
|
1.1. Eshitadi, yozib oladi
|
2-bosqich Asosiy qism (60 min)
|
2.1. talabalar e’tiborini jalb etish va bilim darajalarini aniqlash uchun tezkor savol-javob o‘tkaziladi
Sovitish tizimining qanday turlarini bilasiz?
Dvigatelda sovitish tizimi bo‘lmasa nima bo‘ladi?
2.2. O‘qituvchi vizual materiallardan foydalangan holda ma’ruzani bayon etishda davom etadi.
Sovitish tizimining zarurati, uning vazifasi, tuzilishi haqida tushunchalar beradi..
2.3. O‘qituvchi vizual materiallardan foydalangan holda quyidagilarni izohlaydi
a) Suyuqlik bilan sovitish tizimining sxemasi.
b) Sovitish suyuqligi
v) Termostatlarning asosiy nuqsonlari
g) Xavo bilan sovitish tizimining asosiy nuqsonlari.
|
2.1. Eshitadi
O‘ylaydi va tushunchalar keltiradi.
O‘ylaydi va dvigatelda sovitish tizimining zarurligi xaqida fikr yuritadi..
2.2. Sxema va jadvallar mazmunini muhokama qiladi.
Savollar berib asosiy joylarini yozib oladi.
2.3. Eslab qoladi, yozadi.
Xar bir savolga javob berishga harakat qiladi. Ta’rifni yozib oladi, misollar keltiradi.
|
| |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
VIII – Mavzu: Avtomobilning elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi

|
VIII – Mavzu: Avtomobilning elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
bet | 15/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgVIII – Mavzu: Avtomobilning elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Akkumulyator batareyalarida (AKB) uchraydigan asosiy nosozliklar va uning alomatlari. AKB ga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash texnologiyasi, unda qo’llaniladigan jihozlar.
2. O’t oldirish tizimi elektr jihozlarida, generator, tok to’g’rilagich, relesozlagich, starter, elektr simlari, o’lchovchi-nazorat va yoritish asboblarida uchraydigan nosozliklar va ularning alomatlari, ularga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.Ishlatiladigan jihozlar.
|
|
14
|
| |
VIII – Mavzu: Avtomobilning elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
| | |
2
| | |
|
1. Elektr jihozlarida, generator, tok to’rilagich, relesozlagich, stater, elektr simlari, o’lchovchi nazorat va yoritish asboblarida uchraydigan nosozliklar va ularning alomatlari ularga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi.
2. Elektron boshqaruv tizimidagi nosozliklari, alomatlari va ularni bartaraf etish.
|
|
15
|
IX – Mavzu: Avtomobilning transmissiyasiga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
2
|
|
1. Transmissiyadagi asosiy agregatlar (ilashish muftasi, uzatmalar qutisi, tarqatish qutisi, kardanli uzatma va orqa ko’prik, asosiy uzatma) bo’yicha uchraydigan nosozliklar va ularning alomatlari.
|
|
16
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
VIII – Mavzu: Avtomobilning elektr va elektron jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish va ta’mirlash ishlari texnologiyasi
|
BILIB QO’YGAN YaXShI! - Nazariy materiallar 1-mavzu: pedagogik kreativlik mohiyati, mazmuni reja

|
Nazariy materiallar 1-mavzu: pedagogik kreativlik mohiyati, mazmuni reja
|
bet | 23/75 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 383,84 Kb. | | #136261 |
Bog'liq Nazariy materiallar 1-mavzu pedagogik kreativlik mohiyati, mazm-fayllar.org (5)BILIB QO’YGAN YaXShI!
Eng mo’’tabar qadimgi qo’lyozma «Avesto»ning yaratilganiga 3000 yil bo’layapti. «Avesto» zardushtiylikning muqaddas kitobi. U nafaqat diniy kitob, balki ijtimoiy, falsafiy, madaniy, adabiy-tarixiy qimmatga ega bo’lgan yodgorlikdir.
O’quv topshiriqlar
«Venn diagrammasi» asosida ishlang.
«Venn diagrammasi» - 2 va 3 jihatlarni hamda umumiy tomonlrini solishtirish yoki taqqoslash yoki qarama-qarshi qo’yish uchun qo’llaniladi. Tizimli fikrlash, solishtirish, taqqoslash, tahlil qilish ko’nikmalarini rivojlantiradi. ABU ALI ibn Sino ham insonga xos bo’lgan njobnn fazilatlarid an sanab o’tar ekan, quyidagilarga alohida urg’u beradi:
1. Jasurlik — biror ishni bajarishda kishining jasurligi, chidamliligi, inson boshiga tushgan yomonlikni to’xtatib turuvchi quvvat.
2. Aqllilik — biror ishni bajarishda shoshma-shosharlik qilishdan saqlovchi quvvat.
3. Ziyraklik — sezgi bergan narsalarning qaqiqiy ma’nosini tezlik bilan tushuntirishga yordam beruvchi quvvat.
“Klaster”metodi
asosida ibn Sinoning ta’lim - tarbiyaga oid qarashlarini
ifodalang.
Yusuf Xos Hojibning
«Qutadg’u bilig»da talqin qilinadigan insoniy fazilatlarni ko’rsatib
bering.
O'zgalarga g'amxo'rlik
INSONIY FAZILATLAR
Rostgo’ylik
Til
Poklik
Aql - idroklilik
Kamtar-
lik
Sevgi va
vafo
Sabr -
toqat
Qutadg'u bilig”da talqin qilinadigan insoniy fazilatlar
Umuman, Yusuf Xos Xojibning “Qutadg’u bilig” asarida madh
etilgan bu insoniy
fazilatlar xususidagi pandu - nasihatlar kishilarni, yoshlarni
har ishda mas’uliyat
bilan yondashishga, ilm olishga, aql - zakovat bilan ish ko’rishga
da’vat etadi.
|
| |
-mashg’ulot: KREATIV SHAXSNI SHAKLLANTIRISH VA RIVOJLANTIRISHDA QO’LLANILADIGAN ILMIY-TADQIQOT METODLARI (2 soat)

2-mashg’ulot: KREATIV SHAXSNI SHAKLLANTIRISH VA RIVOJLANTIRISHDA QO’LLANILADIGAN ILMIY-TADQIQOT METODLARI (2 soat)
Kasbiy kompetenstiya
Pedagogika va psixologiyaga doir bilimlarga ega bo’lish;
O’z ustida ishlash;
Ta’lim jarayonini rejalashtirish, baholash va qayta aloqani o’rnata olish;
Ta’lim oluvchilarda motivastiyani shakllantirish;
AKTni bilishi;
Ta’lim muhitiga yangilik kiritishi;
O’z fanini mukammal bilishi;
Xorijiy tillardan birini bilishi.
Kasbiy kompetenstiyani shakllanish bosqichlari:
o O’z-o’zini tahlil qilish va zarur narsalarni anglash;
o O’zini rivojlantirishni rejalashtirish maqsad, vazifa belgilash;
o O’zini namoyon etish va kamchiliklarini tuzatish;
Shaxsiy kompetenstiya:
Muloqatchanlik;
Bag’rikenglik;
Etakchilik;
Faollik va tashabbuskorlik;
Moslashuvchanlik;
Sog’lom turmush tarziga amal qilish;
Mas’uliyatlilik;
Ishchanlik;
Insonparvarlik;
Samimiylik;
Nazokatlilik.
Umummadaniy kompetenstiya:
Ma’lumotli;
Madaniyatli;
Umuminsoniy qadriyatlarga egalik;
Milliy madaniyatga ega bo’lish;
Mamlakatning ijtimoiy hayotida ishtirok etish;
Boshqa millatlarning madaniyatini hurmat qilish.
Maxsus kompetenstiya:
Fanga doir maxsus metodlarni bilish;
Ta’lim oluvchilar ehtiyojini bilish;
Turli yosh xususiyatlarini bilish.
|
Mavzuga oid nazorat savollari, test topshiriqlari, mustaqil ish mavzulari

Sovutish tarmog‘ida radiator qanday ishni bajaradi?
Dvigatellarda necha xil sovitish usuli qo‘llaniladi?
Ishlayotgan dvigateldagi sovitiladigan suv temperaturasi qaysi oraliqda bo‘lishi kerak?
Sovutish tarmog‘ida termostat qanday vazifani bajaradi?
Ventilyator nima vazifani bajaradi?
Havo bilan sovitish qanday amalga oshiriladi?
Qanday maqsadni ko‘zlab radiator quyish bug‘zining kopkog‘iga bug‘ havo klapani o‘rnatilgan?
Sovitish tizimida uchraydigan asosiy nosozliklar, ularning alomatlari va kelib chiqish sabablari.
Sovitish tizimini umumiy va sinchkov tashxislash.
Sovitish tizimiga TXK ishlari texnologiyasi.
Sovitish tizimini JT ishlari texnologiyasi.
Suyuqlik termostati - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|
bet | 33/35 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 133,16 Kb. | | #140080 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi i-fayllar.orgSuyuqlik termostati
S- yutuqlari
|
sovuq dvigatelning yurgazilganda uning tez qizishiga imkon yaratish bilan radiatordan oʻtayotgan suyuqlik miqdorini rostlab sovitish tizimida optimal haroratni saqlashda xizmat qiladi
|
W-kamchiliklari
|
Termostatlar ochiq yoki yopiq xolatda qotib qolishi mumkin. Bunda sovitish suyuqligining ortiqcha qizib ketishi yoki yetarli issiqlik miqdorini saqlay olmasligi mumkin.
|
O-imkoniyatlari
|
suyuqlik kichik doira boʻyicha aylanishi sababli u tez isiydi, natijada dvigatelning qizishi ancha tezlashadi
|
T-to‘siqlari
|
termostatlarning ishdan chiqishini aniqlash ushun faqat uni yechib olish kerak va unga texnik xizmat ko’rsatish yoki tamirlash imkoni yo’q faqat yangisiga almashtiriladi.
|
2.5.4. “Muammoli vaziyat” metodi
Ushbu metoddan mashg‘ulot davomida berilgan nazariy va amaliy bilimlarni mustahkamlashda foydalanish mumkin. Metodni mashg‘ulot jarayonida yoki uyga vazifa qilib berish orqali qo‘llash mumkin.
Metodning maqsadi talabalarga o‘quv kursi mavzusidan kelib chiqqan turli muammoli masala yoki vaziyatlarning yechimini to‘g‘ri topishga o‘rgatish, ularda muammoning mohiyatini aniqlash bo‘yicha malakalarini shakllantirish, muammoni yechishning ba’zi uslublari bilan tanishtirish va muammoning yechishda mos uslublarni to‘g‘ri tanlashga o‘rgatish, muammoni kelib chiqish sabablarini va muammoni yechishdagi xatti – harakatlarni to‘g‘ri aniqlashga o‘rgatish.
Metodning qo‘llanilishi: o‘quv mashg‘ulotlarining barcha turlarida muayyan bir harakatlar yoki boshqa omillar natijasida yuzaga keladigan muammoli vaziyatdan chiqib ketishning nazariy va amaliy yechimini topish orqali bilimlarini mustahkamlashga mo‘ljallangan. Ushbu uslubni mashg‘ulot jarayonida yoki mashg‘ulotning bir qismida yakka tartibda tashkil etish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universityeti huzuridagi pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish tarmoq markazi
|