Elektron darslik yaratish muammolari

Elektron darslik yaratish muammolari
Elektron darsliklar yaratish juda murakkab va qiyin ishdir. Ta'lim texnologiyasi markazida talaba, texnologiya mazmunida talabalar tomonidan mustaqil ravishda ta'lim olish qobiliyatini rivojlantirish, o„quv faoliyatmasosidamhamkorlikmyotadi. Elektron darslik ishlab chiqishda uchta asosiy komponent: o„quv materialni bayon etish, amaliy mashg„ulotlar bajarish va teskari aloqa (talabalar tomonidan bilimlarni o„zlashtirganlik darajasini aniqlashmjarayoni)me'tiborgamolinishimkerak. Elektron darslik to„laligicha bir faylda bo„lishi maqsadga muvofiq emas. U juda katta bo„ladi. Bu darslikni kompyuterga yuklashdagi tezlikni kamaytiradi va materialni o„zlashtirishni qiyinlashtiradi. Har bir mavzu bitta hujjat sifatida tayyorlanishi yuqoridagi kamchiliklarni yo„q qiladi.
Elektron darslik yaratishda yuqori sifatdagi rasmlarni iloji boricha kamroq qo„llash kerak. Chunki ular darslikni kompyuterga yuklashni sekinlashtiradi. Yaxshi elektron darslik ma'ruza mobaynida namoyish etish vositasi, kompyuter sinflarida tashkil etiladigan mustaqil ishlash mashg„ulotlarida repititor, mustaqil ta'lim olishga vosita, kompyuterda laboratoriya ishlarini bajarish mobaynida uslubiy yordamchi, talabalar tomonidan bilimlarni o„zlashtirishini nazoratchisi, amaliy mashg„ulotlar uchun masala va mashqlar bilan ta'minlovchidir.
Lekin elektron darslikda yuqorida sanalgan imkoniyatlarni mujassamlanishi uchun darslik yaratayotgan mualliflardan pedagogik mahorat, bilim va ularda o„rganilayotgan predmet xususiyatini hisobga oluvchi murakkab uslubiy ishlanmalarning bo„lishi talab etiladi.
Avvalo elektron darslikda boblar alohida bo„lishi va unga ko„rgazmalilik, ijobiy emotsional fon tamoyil, xushfe'llik va qo„yilgan masalani yechishda keng yordam berish tamoyillari qo„llanilishi zarur.
Elektron darslik bilan ta'limning eng qulay ssenariysini tanlashni ta'minlaydigan interfaol tartibda ishlash talabalar bilim olishini faollashtiradi. Elektron darslik abstrakt mavjudotlar uchun emas, balki shaxs bilan ishlashga mo„ljallangan. Talaba o„zining qobiliyati, fanga qiziqishi va uning tayyorgarlik darajasiga qarab ta'lim usulini tanlashi kerak.
Elektron darslik talabani bilim olishini vaqt bo„yicha chegaralamaydi.
Shuning uchun ham o„quv materialni o„zlashtirish vaqti talabaning xohishiga ko„ra qisqarishi yoki uzayishi mumkin.
Elektron darslik talabalarga axborotni o„qish, ma'ruzalarni eshitish, amaliy va laboratoriya mashg„ulotlariga mo„ljallangan vazifalarni ishlarini bajarish, o„z bilimlarini tekshirish va zarur hollarda ularni to„ldirish, o„z-o„zini nazorat qilish kabi bilim shakllarini tavsiya etishi mumkin. O„z ichiga trenajyorlar, amaliy va laboratoriya mashg„ulotlari uchun vazifalar, testlarni, bir vaqtni o„zida bilim berish va ularni o„zlashtirish jarayonini nazorat qiluvchi dasturiy ta'minotga ega bo„lishi kerak. Boshqacha aytganda u kursning asosiy axborotli qismini bayon etuvchi taqdimot qilish tashkil etuvchisi; olingan bilimlarni mustahkamlashga mo„ljallangan mashqlar, talabalarning bilimlarini oqilona baholash imkoniyatini beradiganmtestlarmkabimuchtamkomponentimbo„lishimzarur.
Kompyuterga mo„ljallangan darslik:
bir onda teskari aloqani ta'minlashi;
zarur axborotni tezlikda topishga yordam berishi;
gipermatnli tushuntirishlarga ko„p marta murojaat qilishda vaqtni
iqtisod etishi;
ekranga matnni to„g„ridan-to„g„ri chiqaribgina qolmay, balki
multimedia texnologiyasi orqali ovozli tahlil qilish va modellashtirishi;
aniq bir bo„lim bo„yicha talabalarning o„zlashtirish darajalariga mos holda tezlikda bilimini baxolay olish imkoniyati;
zarur o„quv axborotlarni yangilash imkoniyatini mavjudligi bilan an'anaviy darsliklardan farq qiladi.
Boshqacha aytganda, elektron darslik o„quv materiallarini ilmiy va ko„rgazmali qilib tasvirlash; taxliliy imkoniyati; axborotni to„la, tizimli va mantiqiy ketma-ketlikda tasvirlash, o„quv materialini bir tizimda berish va faollashtirish kabi axborot-bilim; muammoli; o„quv materialini o„zlashtirilishining mustahkamligi; ta'limni differensiallashgan va yakkama-yakkalanganligi; moslanuvchanligi va emotsional ta'sirchanligi kabi psixologo-pedagogik; to„la didaktik ta'lim davriyliligi, ta'limni interfaolligi, teskari aloqa, o„z-o„zini boshqarish vazifalarini amalga oshirish kabi boshqarish, shuningdek, auditoriya va auditoriyadan tashqaridagi mustaqil ishlash jarayonida darslik bilan ishlash mumkinligi; ishlashda qulaylilik; katta hajmdagi axborotni saqlashning osonligi va o„quv adabiëti bilan ishlash uchun zarur maxsus texnik jixozlarni (masalan, kompyuterlarni) mavjudligi kabi tashkiliy-texnologik imkoniyatlari mavjud bo„lishini taqozo etadi.
Nashr etilgan o„quv materiallarning yuqorida sanalgan didaktik imkoniyatlari -an'anaviy darslik, dasturlashtirilgan darslik, elektron darslik va o„quv qo„llanmalarni tajribada taqqoslab ko„rilganda, eng ko„zga ko„ringan belgilarni oxirgi tur (multimediali) o„quv qo„llanmalarda mavjud ekanligi tasdiqlangan.
Elektron darsliklarni yaratishda imkoni boricha uning zarur qismlarini printer orqali chop etish va talabalar xoxlagan paytda uni o„qish imkoniyati ham bo„lishini nazarda tutish kerak. Chunki matnni ekrandan ko„p o„qish talabalar ko„ziga salbiy ta'sir etishi mumkin.
|