Внедрение социальной педагогики

|
Внедрение социальной педагогики
|
Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 53 Kb. | | #126562 |
Bog'liq ВНЕДРЕНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ ПЕДАГОГИКИ
ВНЕДРЕНИЕ СОЦИАЛЬНОЙ ПЕДАГОГИКИ
Личность каждого человека формируется под влиянием воспитания и социальной среды. В результате он выполняет важные с социальной точки зрения задачи, приобретает социальную роль, рассматривает свои интересы и способности как творческую рефлексию, вступает в самостоятельные отношения с другими членами общества, и таким образом происходит социализация личности. . Социальная педагогика, как особая область духовно-просветительской деятельности, ее популярность дает возможность широко осуществлять пропаганду идей национальной независимости среди всего населения.
Предмет социальной педагогики отличается от искусства широким использованием комплекса идейно-эмоциональных средств, воздействующих на личность. Социальная педагогика имеет давние и глубокие традиции как в Узбекистане, так и в других странах мира. Кроме того, в советский период не учитывались достижения социальной педагогики. Подобные проблемы можно объяснить случаями безразличия к личности, традициям сотрудничества, сострадания и национальными традициями. Это усложняет задачи, стоящие перед специалистами в области социального образования. Вот почему развитие социальной педагогики и подготовка специалистов в этом направлении имеют большое значение. Именно поэтому социальная педагогика как новая область включает в себя не только социально-педагогических специалистов в подразделениях государственных и общественных органов, но и систему подготовки специалистов, а также научно-исследовательскую базу социально-педагогической деятельности. В ближайшем будущем социальная педагогика станет общественной профессией, подобно учителю или медицинскому работнику, потому что гораздо легче предотвратить социальную болезнь некоторых людей и лечить духовно-нравственные отклонения, чем бороться с «социальной эпидемией». ". Чтобы понять особенности социальной педагогики как науки, необходимо изучить особенности объекта ее исследования. По этой причине в науке существует понятие объекта и субъекта исследования. Прежде чем анализировать объект и предмет исследования социальной педагогики, необходимо обратить внимание на сам термин социальная педагогика.
Bu termin ijtimoy va pedagogika so‘zlaridan tashqil topib, ularning ma‘nosini o‘zida jamlaydi. Bu birlik fanda differensatsiya va integratsiya hodisalari bilan birgalikda namoyon bo‘ladi. Yangi bilimlarni o‘sishi ilmiy fikrlarni real hayotga tadbiq etilishi, yangi muallimlarni yuzaga kelishi jamiyatni ilmga extiyojini yuzaga keltirish darajasi fanning differensatsiyasi va maxsuslashtirish tendentsiyasi kuzatiladi. Chunonchi asosiy fan mustaqil rivojlanuvchi xususiy tarmoqlarga ajratiladi. Shuningdek bir qator muammolarni hal qilishda to‘plam nuktai nazardan bir ob‘ektni o‘rganuvchi mustaqil fan birligini o‘zida namoyon qiluvchi integratsiya hodisa kuzatiladi. Masalan: pedagogikani boshqa fanlar bilan aloqasida tadqiqotning mustaqil ob‘ektlari alohida kuzatiladi: falsafa bilan birgalikda ta‘lim falsafa psixologiya bilan o‘zaro munosabatda psixolo- pedagogika, siyosatshunoslik bilan birlikda. Bunday misollarni ko‘plab keltirish mumkin. Pedagogikada keyingi vaktda differentsiya hodisasi yetarli darajada kuchaydi. Pedagogikaning mustaqil fan sifatidagi tarmoqlari maktabgacha pedagogika, maxsus pedagogika, professional pedagogika rivojlanib, takomillashib bormokda. Ijtimoiy pedagogika shular jumlasidandir.
Ijtimoiy pedagogikaning tadqiqot ob‘ekti pedagogika o‘rganadigan jarayon va vokelik bo‘lib, u masalani muayyan, o‘ziga xos aspektda ko‘radi. Uning o‘ziga xosligi esa «ijtimoiy» degan so‘zda ifodalangan. Ijtimoiy pedagogikaning ob‘ekti insonning ijtimoiylashuv jarayonidir. Xalkning boy merosi, pedagogikasidan, fan, madaniyat, jamiyat yutuqlaridan foydalanib, ijtimoiy pedagogika o‘z nazariyasini, metodi va texnologiyasini ishlab chikadi. Ijtimoiy pedagogika davlat va jamiyat institutlarining ma‘naviy ma‘rifiy markazlari faoliyati sohasidir, bu yerda yangi kadriyatlar san‘ati shakllantiruvchi va birlashtirib turuvchi faoliyat jamlanadi. «Ijtimoiy» tushunchasida odamlarning birga yashashi bilan boғliq jarayonlar ifodalangan, ammo ularning mulokati va o‘zaro aloqalari turli shakllarda bo‘ladi. Demak, pedagogika o‘sib kelayotgan avlod tarbiyasi va ta‘limi to‘ғrisidagi fan bo‘lib, ijtimoiy pedagogika esa jamiyat a‘zosini tarbiyalash va unga ta‘lim berish to‘ғrisidagi fandir.
Ijtimoiy pedagogika jarayon va xodisalarni ma‘lum spetsifik aspektda o‘rganadi. Pedagogik bilimlarning bu yangi tarmoғi spetsifikasi «ijtimoiy» so‘zida namoyon bo‘ladi. «umuminsoniy tushuncha insonlar hayotiy faoliyati, ularning o‘zaro muloqot» formalari bo‘lgan narsa-hodisalarni o‘zida jamlaydi. Shunday qilib, pedagogika yosh o‘sib kelayotgan avlodni tarbiyalovchi va ta‘lim beruvchi fan asoslari ijtimoiy pedagogika ta‘lim-tarbiya jarayonida bolaning jamiyat hayotiga kiritishni ta‘minlaydigan aspektni tadqiq etadi. Insonni atrofdagi muhit bilan o‘zaro aloqasiga ta‘siri asosida rivojlanishini uning ijtimonylashish jarayoni deb ta‘kidlash mumkin. Zero ijtimoiy norma -madaniyat qadr-qimmatlar egallashi lozim shuningdek bu jamiyatda insonni o‘z qobiliyatlarini realizatsiya qilinish, nazorat qilish ijtimoiy tajribani egallash (bilimlar, qadr-qimmat, xulk-atvor koidalari) jarayoni ijtimoiy hodisa deb nomlanadn. Bolani ijtimoiylashtirish murakkab va davomli hodisadir. Bir tomondan har qanday jamiyat o‘zining rivojlanish etapida ma‘lum ijtimoiy, ma‘naviy kadr- qimmat, o‘zini tutishi, axloqiy qonun-koidalar, normalar ishlab chikadi. Jamiyat bir avlod shu jamiyatdagi qonun-qoidalarni egallab uning teng xuquqli a‘zosi sifatida yashab, faoliyat ko‘rsatishni ko‘zda tutadi. Buning uchun jamiyat ta‘lim-tarbiya normasi orqali shaxsga ta‘sir ko‘rsatadi Ikkinchi tomondan, atrofdagi olamda sodir etilayotgan turli hodisalar uning shakllanishga ta‘sirini ko‘rsatmay kolmaydi. Jamiyat o‘zaro munosabatda bo‘lgan o‘zaro harakatlanadigan xilma-xil ijtimoiy institutlarni o‘zida namoyon qiladi. Shular orqali bola tomonidan ijtimoiy normalarni egallash jarayoni amalga oshadi. Bulardan ba‘zilari bolani rivojlanishi va ijtimoiy shakllanishiga ta‘sir ko‘rsatadi, boshqalari esa uning shaxsiy sifatlarini shakllanishiga ijobiy ta‘sir ko‘rsatadi. Bunday ijtimoiy institutlar qatoriga oila,ta‘lim, madaniyat va din kiradi.
O‘z qobiliyatini inson jamiyatda ko‘plab quyidagi jarayonlarda amalga oshiradi;
A) Insonni jamiyat bilan stixiyali o‘zaro munosabatda va uning hayotiy jabhalariga stixiyali ta‘lim jarayonida.
B) Insonlarni u yoki bu kategoriyasiga davlat tomonidan pedagogika nimani o‘rgatadi? Ijtimoiy pedagogika insonlarning butun egallayotgan, davom etayotgan, amalga oshiradigan ijtimoiy tarbiya‘ni ta‘sir ko‘rsatish jarayonida.
V) Inson rivojlanishi, uni tarbiyalash uchun qulay shart—sharoitlar yaratish.
G) Inson o‘zini tarbiyalashi va rivojlantirish jarayonida.
SHunday qilib, rivojlanish insonni shakllanish jarayoni, ijtimoiylashtirish-konkret ijtimoiy sharoitlar asosida rivojlantirishdir.
Inson tarbiyasi asosan oilada amalga oshiriladi. Bu xolatda biz oilaviy pedagogika ob‘ekti bo‘lgan oilaviy xususiy tarbiyalarida muloxoza yuritamiz.
Tarbiyalash diniy idoralar orqali amalga oshadi. Bunda konfessional tarbiyaga duch kelamiz. Tarbiyalash davlat va jamiyat tomonidan shu maqsadda tashqilotlar orqali yuzaga keladi. Bu ijtimoiy pedagogika tadqiqot ob‘ekti bo‘lgan ijtimoiy tarbiyalash jarayoni xususida fikrlaymiz. Ijtimoiy tarbiyalash siyosatshunoslik, ijtimoiy: jarayonning tarkibiy qismi hisoblanadi. Ijtimoiy pedagogika matnda uni ijtimoiylashtirish bilan borish oldida o‘rganadi ya‘ni, planeta, mamlakat maktablardagi inson tarbiyasiga ijtimoiy omillar ta‘sir etish, ishlab chikarish tarbiyasida oila, ommaviy axborot vositalar, atrofda odamlar bilan muloqot o‘rnini ko‘rib chiqadi.
Ijtimoiy pedagogikani nima uchun o‘rganish lozim?
Ijtimoiy pedagogika - fanning shunday tarkibiki, uning vositasida:
Birinchidan, inson hayotda ma‘lum sabablar asosida yuzaga kelgan hodisalar o‘rganiladi.
Ikkinchidan, insonning rivojlanishi uchun qulay sharoitlar yaratishni ko‘zda tutadi.
Uchinchidan, ta‘sir etuvchi hodisalarning oldini oladi.
Ijtimoiy pedagogika o‘quv predmeti sifatida ijtimoiy pedagogik faoliyat tasvirini harakterlaydigan vazifani amalga oshiradi. Bu vazifani amalga oshirish ijtimoiy pedagogikani o‘rganish jarayonida talabalar tomonidan bir qator maqsadlarni amalga oshirishni ko‘zda tutadi: ma‘lum doiradagi nazariy bilimlarni egallash va bularni amalda qo‘llash muammoni oldindan ko‘rish va yechishga sub‘ekt va ijtimoiy jarayonga ko‘ra ijtimoiy gumanistik munosabatlarni shakllantirish.
Ijtimoiy pedagogika ijtimoiy tarbiya muammosini o‘rganadi. Bu ijtimoiy peagogika o‘quv kursini tuzilishini o‘zida aks ettiradi. U ijtimoiylashtirish jaryonini ijtimoyi pedagogik hodisa sifatida o‘rganadi. Ijtimoiy pedagogika pedagogikaning mustaqil bir bo‘lagi bo‘lib, u kishilar jamoasi hamda alohida shaxslarga ta‘lim-tarbiya jarayonidagi ijtimoiy muammolar, ularning kelib chiqish sabablari hamda bu muammolarning bartaraf etilishining nazariy va amaliy jihatlarini o‘rgatadi. Ijtimoiy pedagogika fani ijtimoiy shaxsning o‘ziga xos milliylik tomonlarini tarbiya jarayonida o‘rgatib boradi.
Pedagogika va sotsial pedagogika bir-biriga juda boғliq, lekin ularning farki shundaki, Pedagogika fani ijtimoiy shaxsning faqat ta‘lim va tarbiyasi bilan shuғullanadi. Ijtimoiy pedagogika esa bola shaxsini va uning bolaligini himoya k;iladi.
Ijtimoiy pedagogika fanining maqsadi va vazifasi.
Pedagogik sotsiologiya fanining maqsadi jamiyatdagi har bir shaxsning hayotida uchraydigan ijtimoiy muammolarni bartaraf etish va hal k;ilishdan iborat. Ta‘lim va tarbiya masalalari bilan shuғullanish, keksalar, kariyalar, kasal va boquvchisini yo‘qotganlar, mexribonlik uyida tarbiyalanayotgan bolalar xolidan xabar olish. Shu jumladan foxishabozlik, narkomaniya va qonunbuzarlikka qarshi kurashish. Bu illatlardan jamiyatni, ayniqsa kelajak avlodni himoya qilish zarur.
Ijtimoiy pedagogika fanining vazifasi quyidagi 4 bosqichni o‘z ichiga oladi.
1. Bolani va o‘smirni haqiqatgo‘y qilib tarbiyalash va voyaga yetkazish;
2. Shaxsning mustaqil fikrlay olishi, muammoga duch kelganida uni mustaqil ravishda hal qila olishi va o‘z munosabatini bildirishi;
3. Atrofdagi kishilar bilan erkin va madaniy xolda muomala qilishni o‘rgatish;
4. Hayotdagi o‘z oldiga qo‘ygan maqsad va vazifalarini ongli ravishda tushunishga o‘rgatish;
O‘zbekistonda ijtimoiy pedagogikani tiklash va uni yangi bosqichga ko‘tarish uchun xorijiy mamlakatlar tajribasini o‘rganish, bu sohadagi ilmiy bilimlar va milliy tadbirlarni rivojlantirish bu jarayon davomida yuzaga keladigan muammo va qiyinchiliklarni tahlil qilish ham katta rol o‘ynaydi.
Ijtimoiy pedagogika va ijtimoiy ishlarning rivojlanish tarixi juda yaqin. Eng avvalo, ularni odamlarga alohida ғamxo‘rlik va e‘tibor talab etadigan madaniy–tarixiy an‘ana birlashtirib turadi. Ijtimoiy pedagogika va ijtimoiy ishlarda raxm–shavqat, «xayriya», «yordam» kabi tushunchalar juda ko‘p ishlatiladi. Ammo ularning aniq ifodalangan o‘ziga xos jixatlari ham bor, mamlakatimizning dastlabki rivojlanish bosqichida ular rasman tan olingan institut sifatida namayon bo‘ldi, masalan, ijtimoiy ishlar aholini ijtimoiy himoyalash sohasida rivoj topdi, ijtimoiy pedagogika esa, yuqorida ta‘kidlanganidek, ta‘lim tizimida va yoshlar ishlari bo‘yicha qo‘mita muassasalarida rivojlandi. Ijtimoiy pedagogik va ijtimoiy xodimlar faoliyati asta-sekin kengayib, biri ikkinchisini to‘ldira bordi. Ishlarini uzviy ravishda qo‘shish, ya‘ni ma‘naviy–mafkuraviy, ma‘rifiy faoliyatini pedagogika bilan birga olib borish uchun zarur sharoit yaratish lozim. Bu ijtimoiy pedagogika sohasidagi yangi ijtimoiy buyurtma bo‘lib, tadqiqot ishlarini yo‘lga qo‘yishda haqiqiy jo‘shqinlik kasb etadi.
Ko‘pgina mustaqil fanlarning birlashib bir ob‘ektni har xil nuktai nazardan o‘rganganda integratsiya muammosi kuzatiladi. Masalan, pedagogikaning boshqa fanlar bilan to‘qnashishi natijasida yana mustaqil fanlar yuzaga keldi. Filosofiya bilan ta‘lim filosofiyasi, sotsiologiya bilan ta‘lim va tarbiya sotsiologiyasi, psixologiya bilan pedagogik psixologiya.
Ijtimoiy pedagogika pedagogikadan ajralib chiqdi. Uning kuzatuv markazida pedagogikada o‘rganiladigan barcha jarayonlar namoyon bo‘ladi.
Ijtimoiy pedagogika alohida fan va amaliy faoliyag sohasi sifatida bolaning ijtimoiy muhitda rivojlanishi (sotsiumda rivojlanishi) bilan shuғullanadi.
Adabiyotlar:
1. Karimov I.A. Barkamol avlod O‘zbekiston tarakkietining poydevori. T.1997y.
2. Karimov I.A. Yangicha fikrlash va ishlash-davr talabi. T.1997.
3.Karimov I.A. O‘zbekiston buyuk kelajak sari. T.1998 y.
4. Karimov I.A. Yuksak ma‘naviyat – yengilmas kuch. T.2008 y.
5. Egamberdieva N. Ijtimoiy pedagogika. Darslik. Т. 2009.
|
| |