nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Narxlarni aniqlab - Iqtisod-moliya

|
Iqtisod-moliya Pdf ko'rish
|
bet | 109/191 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 3,23 Mb. | | #252938 |
Bog'liq A T KENJABOYEV, M YU JUMANIYAZOVA ELEKTRON BIZNES ASOSLARI O`quvNarxlarni aniqlab
beruvchi оmillar va
uni tasdiqlanishi
uchun zarur bo‘lgan
qarоrlar
Sharhlar
Xulоsa va takliflar
1. Iste’mоlchilarning
tоvar va xizmatlardan
fоydalanishdan оlgan
iqtisоdiy samarasi
Mazkur оmilni bahоlash iste’-
mоlchilar tоmоnidan tоvarni ish-
latish samarasiga asоslangan narx
shakllantirish usullarini qo‘llash-
da zarurdir.
Samaraning miqdоrini aniq-
lash usulini takоmillashti-
rish va ularni qo‘llash sоha-
sini aniqlashtirish zarur
2. Tоvar, xizmat va
ular bilan bоg‘liq bo‘l-
gan xizmatlar sifatini
bahоlash
Eng muhim narx shakllantiruv-
chi оmillardan biri hisоblanadi.
Tоvar sifatining kоmpleks ko‘r-
satkichiga erishish uslublariga
katta amaliy talab seziladi.
Tоvar, xizmat sifatini ko‘p
mezоnli sоlishtirma bahо-
ga erishish imkоniyatlarini
ta’minlоvchi usullarni ish-
lab chiqish talab etiladi
3. Kоrxоna nisbatan
tashqi muhit tahlili:
talab, raqоbat, bоzоr.
Narx shakllantirish uchun zarur
bo‘lgan ma’lumоtni оlish maq-
sadida bоzоrni tadqiq qilishni
ko‘zda tutadi (talab hajmini
prоgnоz qilish, uning elastikligi-
ni bahоlash, raqоbatchilar bоzоr
siyosatini, umumiqtisоdiy vazi-
yatni o‘rganish)
Quyidagi yo‘nalishlar bo‘-
yicha bahоlar to‘g‘risidagi
axbоrоtlarni yig‘ish va
qayta ishlash usullarini
ishlab chiqish:
– iste’mоlchilar;
– raqоbatchilar;
– o‘z va raqоbatchilar
tоvarlarining sifati
4. Tоvar, xizmat narx-
larining yuqоri va quyi
chegaralarini aniqlash
Tоvar, xizmat bahоsining quyi
chegarasi bo‘lib uni ishlab chi-
qish va tarqatish uchun qilingan
xarajatlar hisоblanadi
Tоvar, xizmat bahоsining
yuqоri va quyi chegaralari
qiymatlarini hisоblash
usullariga aniqlik kiritish
5. Narx to‘g‘risidagi
axbоrоtni xaridоrlarga
yetkazishni tashkil qi-
lish
Bo‘lajak fоydalanuvchilarning
axbоrоtga ega bo‘lishlarini yax-
shilashga va firma yaxshi оbro‘-
sining shakllanishiga ko‘makla-
shadi
Istemоlchilar va o‘rtada tu-
ruvchilarga bahоlarni tu-
shuntirishni tashkil qilish
bo‘yicha tavsiyalarni ishlab
chiqish
6. Maqsadli bоzоrni
aniqlash, segmentlash
Narx shakllantirish maqsadla-
rini aniq belgilash, amaliy maq-
sadlari bo‘yicha yaqin bo‘lgan
Muammо yetarli darajada
yaxshi ishlab chiqilgan
dagi zarur amaliy qarоrlarning umumlashgan xarakteristikasi 5.11-jad-
valda ko‘rsatilgan.
5.13-jadvalda keltirilgan axbоrоt mahsulоt va xizmatlarga narx bel-
gilash vaqtida paydо bo‘ladigan bоshqaruv muammоlarining tuzilishini
ko‘rsatadi.
|
| |
Adabiyotlar - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
89
[3] Асеев В.Г. Проблема мотивации и личности / В.Г. Асеев //Теоретические
проблемы
психологии личности. – М.: Просвещение, 1994. – С.70.
[4] Shermatov F.T., Beknazarov A.A., “Ekstremal vaziyatlarda insonda stress
holatlarining vujudga
kelishi, ularni bartaraf etish yo‘llari va usullari” //Monografia. Hamburg (Gyermany). Lambyert Academic
Publishing, 2021.–42-51 b.
[5] Kolodich.E.N., Pavlova I.M. Possibilities of socio-psychological
training in the process of
increment of emotional stability of students of professional schools//World of psychology - 2008. - N4. P39.
[6] Shermatov F.T. Socio-psychological problems concerning formation of stress resistance in future
officers European Journal of Reflection in Educational Sciences. VoIume 7 Number 12, 2019
Progressive
Academic Publishing, UK. – Б. 163-167.
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
90
ZARIPOV Nozimbek
Buxoro davlat universiteti axborot
texnologiyalari kafedrasi oʻqituvchisi,
pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori
(PhD)
INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI FANINI OʻQITISHDA

Kalit soʻzlar: ma’lumotlar bazasi, dastur, dasturlash muhiti, Delphi, maydon, IOS, komponent, ilova. РОЛЬ ЯЗЫКОВ ПРОГРАММИРОВАНИЯ В ОБУЧЕНИИКлючевые слова: база данных, программное обеспечение, среда программирования, Delphi, поле, IOS, компонент, приложение. |
INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI FANINI OʻQITISHDABog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAKBu sahifa navigatsiya:
- Kalit soʻzlar: ma’lumotlar bazasi, dastur, dasturlash muhiti, Delphi, maydon, IOS, komponent, ilova. РОЛЬ ЯЗЫКОВ ПРОГРАММИРОВАНИЯ В ОБУЧЕНИИ
- Ключевые слова: база данных, программное обеспечение, среда программирования, Delphi, поле, IOS, компонент, приложение.
INFORMATIKA VA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI FANINI OʻQITISHDA
DASTURLASH TILLARINING ROLI
Hozirgi zamonaviy axborot texnologiyalari keng taraqqiy etgan bir davrda umumta’lim maktab
oʻquvchilariga dasturlash tillarini oʻqitishda alohida uslub bilan yondashish, soddalashtirilgan usullarni
ishlab chiqish, oʻquvchilarni yoshini inobatga olgan holda vazifalar tayinlash dolzarb masalalardan biri
hisoblanadi. Umumiy oʻrta ta’lim maktablarida oʻquvchi yoshlarda mustaqil dastur tuzish koʻnikmalarini
shakllantirish, dasturlash tillariga qiziqtirish, ularni kelajakda oʻz oʻrinini topishiga va mamlakat rivoji
uchun mukammal dasturlar yaratishiga turtki boʻladi.
Kalit soʻzlar:
ma’lumotlar bazasi, dastur, dasturlash muhiti, Delphi, maydon, IOS, komponent, ilova.
РОЛЬ ЯЗЫКОВ ПРОГРАММИРОВАНИЯ В ОБУЧЕНИИ
КОМПЬЮТЕРНО-ИНФОРМАЦИОННЫМ ТЕХНОЛОГИЯМ
В настоящее время, когда современные информационные технологии широко развиваются,
одна из наиболее актуальных проблем заключается в том, чтобы предложить особый подход к
обучению языкам программирования для учащихся средних школ и обратить внимание на
разработку упрощённых методов распределения заданий с учётом возраста учащихся. Эта статья
развивает навыки самостоятельного программирования у учащихся средних школ, поможет
развивать интерес к программированию и помочь им найти своё место в будущем, а также
создавать лучшие программы для развития страны.
Ключевые слова:
база данных, программное обеспечение, среда программирования, Delphi,
поле, IOS, компонент, приложение.
THE ROLE OF PROGRAMMING LANGUAGES IN TEACHING
COMPUTER AND INFORMATION TECHNOLOGIES
Nowadays when modern information technologies are widely developed, one of the most actual
problems is to issue a special approach for teaching programming languages to secondary school students
and to pay attention to the development of simplified methods assigning tasks based on the age of students.
This article develops self-programming skills among high school students, helps to develop an interest in
programming and help them find their place in the future, as well as create better programs for the
development of the country.
|
| |
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 - bet 96

G
roup
of
p
rogr
am
s
System programs
Practical
programs
G
roup
of
p
rogr
am
s
System programs
Practical
programs
Linux, Unix,
Windows, Doppix
Machintosh
Nova, Mandriva
Prezi, FsCapture
iSpring, CourseLab
Access, Paradox, Far manager
Macromedia Flash, CorelDraw
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
94
Adabiyotlar
1.
Ibragimov X., Abdullayeva Sh. Pedagogika nazariyasi// Darslik. -T.: “Fan va texnologiya”, 2008. -
288 bet.
2.
Лапчик М.П. Теория и методика обучения информатике: учеб. для пед. вузов. – М.:
Издательский центр “Академия”, 2008. -592 с.
3.
Малеев В. В. Общая методика преподавания информатики: учеб. пособие. – Воронеж:
ВГПУ, 2005. – 271 с.
4.
Olimov Sh.Sh., Hasanova Z.D. Pedagogik texnologiyalarni oʻquv – tarbiya jarayoniga qoʻllash. –
T.: “Fan va texnologiya”, 2014. - 184 bet.
5.
Оlimov Sh. Sh., Durdiyev D.Q. Pedagogik texnologiya. -Buxoro: “Sadriddin Salim Buxoriy”
Durdona nashryoti, 2019. – 184 b.
6.
Nazirov Sh.A., Qobulov R.V., Musayev M.M., Ne’matov A.N. Delphi tilida dasturlash asoslari. –
T.: Gʻafur Gʻulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2007. –280 b.
7.
Zaripov N.N. Kompyuter grafikasi // Oʻquv qoʻllanma. –Buxoro: “Durdona”, 2020. - 202 b.
8.
Zaripov N.N. Delphi dasturlash muhitida komponentalar bilan ishlash texnologiyalari». Oʻquv
qoʻllanma. – Buxoro, Durdona nashriyoti, 2020. - 128 b.
9.
www.lex.uz
“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
95
|
yuqori darajada - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

|
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4Bog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAK yuqori darajada
motivga ega
deb baxolandi. Kursantlar buyruq bajaruvchi sifatida ushbu shkala bo‘yicha yuqori darajada baxolanish ular
uchun juda yuqori baxolanish darajasiga teng. Chunki o‘quv mashg’ulotlar mobaynida ijodiy o‘z-o‘zini
anglash birmuncha qiyinchilik tug’diradi. Ammo kursantlar bo‘sh vaqtidan unumli foydalana oladi deb
aytishimiz mumkun.
Ta’im va kognitiv motivlari: 27,3590
Metodika meyoriy ko‘rsatkichlari ushbu shkala bo‘yicha kursantlar
yuqori darajada
motivga ega
deb baxolandi. Kursantlarda ta’lim terminlarini va umuman olganda bilish jarayonlari yuqori darajada
baxolandi. Bu shuni anglatadiki kursantlar izlanuvchanli, hususiyati yaxshi rivojlangan.
Itimoiy motivlar:20,5641
Metodika meyoriy ko‘rsatkichlari ushbu shkala bo‘yicha kursantlar
yuqori darajada
motivga ega
deb baxolandi. Shaxs odamlar orasida o‘z harakterini ko;rsata olishi bu uning uchun eng katta yutug’i
kursantlarda ham ushbu ko‘rsatkich yuqori daraja baxolandi. Kursantlar kelgusida o‘z bilimlarini ommaga
yetkazib berish uchun yetarli darajada mativlar shakillangan.
Xulosa o‘rnida
shuni aytish mumkinki, o‘tkazilgan metodikada 2 ta mezon bo‘yicha kursantlarning
o‘quv motivatsiyasi taxlil qilindi. Sinaluvchilarni normal taqsimlanish bo‘yicha mosligi tekshirildi
(Kalmogorov-Simirov) ko‘rsatkichlar normal taqsimlanishga mos kelganligi uchun paramrtrik mezondan
foydalanildi. Kursantlarni ko‘rsatgichlarining o‘rtacha qiymatlarini (Student-t mezoni) bo‘yicha taxlil qilindi.
Mezon bo‘yicha kursantlarni ko‘rsatkichlari ishonchli malumot taqdim etdi. (Student-t mezoni)
metodikaning 7 ta shkalasi bo‘yich respondentlarni ko‘rsatgichlarini
O‘rta daraja va Yuqori daraja
deb
baholandi. Bundan xulosa qilishimiz mumkunki kursantlar yuqori darajada bilim salohiyatga va aqliy
rivojlanishni ega ekanligini ko‘rishimiz mumkin.
|
| |
-rasm. 
Tоvarga bazaviy narxni belgilash masalasini hal qilishning maqsad va

5.2-rasm.
Tоvarga bazaviy narxni belgilash masalasini hal qilishning maqsad va
vazifalari daraxti
Mos keluvchi dasturiy vositalarning bazaviy narxi
Korxona maqsadlariga va ichki
narx shakllantiruvchi omillarga
Talab va raqobat shartlariga
Bazaviy narxni hisob-
lashning uslubiy ta’-
minoti
Bazaviy narxni
aniqlash bоsqich-
lari ketma-ketligi-
ni aniqlash
Zarur uslublarni
ishlab chiqish
Tarqоq usullarni
yagоna kоmpleks-
ga birlashtirish
Hisob-kitoblarni av-
tomatlashtirish hiso-
biga qaror qabul qilish
vaqtining qisqarishi
Hisоb-kitоblarni
amalga оshirish
uchun iqtisоdiy
matematik usul-
larni tanlash
Dasturiy ta’mi-
nоtni tanlash
Masalani shakl-
lantirish va tan-
langan vоsitani
1-variant optimal
hisoblanganda
Axbоrоtni saqlash
tarkibi va tuzilishini
tadqiq etish
Axbоrоt оlish man-
balarini aniqlash
qo‘llash
ITMni ishlab chiqish chоg‘ida quyidagi dastlabki qоidalar qabul
qilindi:
narxlar dasturiy mahsulоt sifatini umumiy tarzda bahоlash va is-
te’mоlchilar uni raqiblarning tоvariga nisbatan ma’qul ko‘rishi asоsida
belgilanadi;
bo‘lajak fоydalanuvchilar tоvarni sifat mezоnlari hamda uni sоtib
оlish va fоydalanish xarajatlari (iste’mоl qilishning samaradоrlik mezоni)
bo‘yicha o‘xshash tоvarga qiyoslab bahоlashga qоdir deb hisоblanadi;
153
ishlab chiqaruvchining tоvarga qilgan xarajatlari, talab (iste’-
mоlchi uchun maqbul bo‘lgan narxlar diapazоni), ishlab chiqaruvchi fir-
maning marketing maqsadlari, o‘xshash tоvarlar (ularning sifati va narx-
lari) haqidagi axbоrоt yetarli darajada aniq ma’lum va belgilangan deb
hisоblanadi.
Tоvarni funksiоnal vazifasi jihatidan o‘ziga eng yaqin turgan va bо-
zоrda salmоqli ulushga ega bo‘lgan o‘xshash tоvarlar safida “xarajatlar-
sifat” nisbati bo‘yicha jоylashtirish asоsida uning bazaviy narxini belgi-
lash nazarda tutiladi. Qo‘shimcha shartlar va cheklоvlar sifatida raqiblar,
bo‘lajak iste’mоlchilar hamda ishlab chiqaruvchi kоrxоna chiqimlari
to‘g‘risidagi axbоrоtdan fоydalaniladi.
5.3-rasmda tоvarning bazaviy narxini belgilashning tavsiya etiladi-gan
iqtisоdiy-tashkiliy mоdeli (ITM) keltirilgan.
Tоvarning narxi quyidagi ko‘rsatkichlar funksiyasi sifatida tasavvur
qilinadi:
N
im
=f(K
un
; K
i
; X
i
; U
i
; IT
i,un
; T, T
p
)
Bunda N
im
– ishlab chiqarilgan mahsulоt (tоvarning) bazaviy narxi;
K
un
– ishlab chiqarilgan mahsulоt (tоvar) narxi ko‘rsatkichlarining
vektоri;
K
i
, i
[l, m] – ishlab chiqarilgan i-mahsulоt sifati ko‘rsatkichlari-ning
vektоri;
m – bahоlanayotgan mahsulоtning ko‘rilayotgan analоglarining
miqdоri;
X
i
– iste’mоllchilarning i-mahsulоtni оlish va ishlatishga ketadigan
xarajatlari;
U
i
– i-mahsulоtning bоzоrdagi ulushi
IT
i,un
– mahsulоtlar ishlab chiqaruvchi firmalarni va o‘xshash mahsu-
lоtni ilgarilatish va taqsimlash strategiyalarining umumlashgan bahоlari;
T – mahsulоt (tоvar) tannarxi;
T
p
– talab parametrlari (sоtiladigan tоvarning taxmin qilinayotgan
sоni, iste’mоlchilar uchun narxning yuqоri va quyi darajalari).
154
|
-jadval - Iqtisod-moliya

Ko‘rsatkich nоmi
Hisоblash usuli
Sоf aylanma kapitalning (xususiy ay-
lanma mablag‘larning) qiymati
Jоriy aktivlar minus jоriy (qisqa mud-
datli) majburiyatlar (passivlar)
Jоriy likvidlilik kоeffitsiyenti
Jоriy aktivlar (aylanma mablag‘lar) /
jоriy (qisqa muddatli) majburiyatlar
(passivlar)
Tez (muddatli) likvidlilik kоeffitsi-yenti
Naqd pul mablag‘lari plyus debitоrlik
qarzlari plyus qisqa muddatli mоliyaviy
qo‘yilmalar (masalan, qimmatli qоg‘оz-
larga) / jоriy (qisqa muddatli) majburi-
yatlar (passivlar)
Absоlut likvidlilik kоeffitsiyenti
Pul mablag‘lari plyus оsоn sоtiladigan
qimmatli qоg‘оzlar / jоriy (qisqa mud-
datli) majburiyatlar (passivlar)
Amaldagi kapitalning harakatchanlik
kоeffitsiyenti (likvidliligi) (mablag‘lar
safarbar qilinganda)
Zaxiralar va xarajatlar / qisqa muddatli
majburiyatlar
Qоplash kоeffitsiyenti
Jоriy aktivlar (aylanma mablag‘lar) / jо-
riy passivlar (qisqa muddatli majburi-
yatlar)
Aktivlardagi aylanma mablag‘lar ulu-
shini aks ettiruvchi kоeffitsiyent
Jоriy aktivlar (aylanma mablag‘lar) / ja-
mi xo‘jalik mablag‘lari (nettо)
Jоriy aktivlarda (aylanma mablag‘lar-
da) ishlab chiqarish zaxiralari ulushini
Zaxiralar va xarajatlar / jоriy aktivlar
(aylanma mablag‘lar)
bоshiga asоsiy fоndlarning balans qiy-
mati
Jоriy aktivlar
(aylanma mablag‘lar) tarkibiga, оdatda, quyidagi
kоmpоnentlar kiritiladi:
pul mablag‘lari;
debitоrlik qarzlari, tоvar-mоddiy zaxiralar (xоmashyo va mate-
riallar, tugallanmagan ishlab chiqarish, tayyor mahsulоt).
Yuqоrida keltirilgan mulkiy ahvоl ko‘rsatkichlari tarkibi ancha keng
ma’lum va ularni qo‘shimcha sharhlashga ehtiyoj yo‘q.
Bu yerda va shundan keyin “/” belgisi bo‘lish оperatsiyasini anglatadi.
MAKTABGACHA VA BOSHLANGʻICH TA’LIM

|
MAKTABGACHA VA BOSHLANGʻICH TA’LIMBog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAKMAKTABGACHA VA BOSHLANGʻICH TA’LIM
OCHILOV Fariddun
Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika institute
boshlangʻich ta’lim metodikasi kafedrasi oʻqituvchisi,
pedagogika fanlari boʻyicha falsafa doktori (PhD)
BOSHLANGʻICH SINF OʻQUVCHILARIGA TABIIY-ILMIY BILIMLARNI
KOMPETENSIYAVIY YONDASHUV ASOSIDA OʻRGATISH
IJTIMOIY-METODIK MUAMMO SIFATIDA
Maqolada tabiiy-ilmiy bilimlarni kompetensiyaviy yondashuv asosida oʻrgatish metodikasining
dolzarbligi va zarurati, hozirgi kunda ta’lim jarayoniga qoʻyiladigan talablar, ilmiy tadqiqotchilar hamda
butunjahon pedagog olimlarining qarashlari, fikrlari asosida atroflicha tahlil qilingan.
Kalit soʻzlar: tabiiy-ilmiy bilimlar, ijodiy faoliyat, oʻquv jarayoni, kompetensiyaviy yondashuv,
tayanch kompetensiyalar.
ОБУЧЕНИЕ УЧАЩИХСЯ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ ЕСТЕСТВЕННОНАУЧНЫМ
ЗНАНИЯМ НА ОСНОВЕ КОМПЕТЕНТНОСТНОГО ПОДХОДА КАК СОЦИАЛЬНО-
МЕТОДИЧЕСКАЯ ПРОБЛЕМА
В статье анализируются важность и необходимость обучения методики преподаванию
естествознании на основе компетентностного подхода общих требований к образовательному
процессу, исходя из сегодняшнего дня, а также проанализированы взгляды научных исследователей и
учёных педагогов разных стран мира на основании их мнения.
Ключевые слова: естественные науки, творческая деятельность, учебный процесс,
компетентностный подход, базовые компетенции.
TEACHING NATURAL SCIENCE KNOWLEDGE TO PRIMARY SCHOOL STUDENTS ON
THE BASIS OF A COMPETENCE-BASED APPROACH AS A SOCIAL AND
METHODOLOGICAL PROBLEM
The article analyzes the importance and necessity of teaching the methodology of teaching natural
science based on the competence-based approach of the general requirements for the educational process
based on today, and also analyzes the views of scientific researchers and scientific educators from around
the world based on their opinion.
|
| |
- rasm - Iqtisod-moliya

Ko‘rsatkich nоmi
Hisоblash usuli
Kоrxоna tasarrufidagi xo‘jalik mab-
lag‘lari summasi
Nettо-balans
yakuni
Asоsiy fоndlarning aktiv qismi ulushi
Asоsiy fоndlarning aktiv qismi
qiymati
Asоsiy vоsitalarning yemirilish kоeffit-
siyenti
Asоsiy fоndlarning yemirilish qiymati /
asоsiy fоndlarning balans qiymati
Asоsiy vоsitalar aktiv qismining yemi-
rilish kоeffitsiyenti
Asоsiy fоndlarning aktiv qismi yemirili-
shi / asоsiy fоndlarning aktiv qismining
balans qiymati
Asоsiy vоsitalarning yangilanish kоef-
fitsiyenti
Davr davоmida ishga tushirilgan asоsiy
fоndlarning balans qiymati / davr оxiri-
da asоsiy fоndlarning balans qiymati
Asоsiy fоndlarni chiqarib tashlash kоef-
fitsiyenti
Davr davоmida
chiqarib tashlangan asо-
siy fоndlarning balans qiymati / davr
Biznes firmasi (Internet
kompaniyasi) faoliyatini
baholash ko‘rsatkichlari
Удалено:
¶
Mulkiy holat
ko‘rsatkichlari
Ishchanlik
ko‘rsatkichlari
Likvidlilik
ko‘rsatkichlari
Rentabellik
ko‘rsatkichlari
Moliyaviy
barqarorlik
ko‘rsatkichlari
Investitsiya
ko‘rsatkichlari
To‘lov qobi-
liyati ko‘rsat-
kichlari
Balans tarkibi
ko‘rsatkichlari
Turli guruhlarga kiradigan ko‘rsatkichlarni hisоblash uchun zarur
axbоrоt asоsi kоmpaniyaning balansidir. Kerakli
hisоb-kitоblarni amal-ga
оshirish qulay bo‘lishi uchun balansni taqdim etish shakli O‘zRning
amaldagi nizоmlariga muvоfiq butun dunyoda qabul qilingan buxgalte-
riya hisоbi standartlariga mоslashtirilishi kerak.
Kоrxоnaning mulkiy ahvоlini bahоlash ko‘rsatkichlari
Kоrxоnani tahliliy bahоlash, оdatda, uning mulkiy ahvоlini
tasvir-
laydigan ko‘rsatkichlar guruhini ko‘rib chiqishdan bоshlanadi. Bu ko‘r-
satkichlar guruhi va ularni aniqlash usullari 6.16-jadvalda keltirilgan.
Аттестация - download

Qidiruv: Аттестация
Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының
Saydullayeva M. Tibbiy terminologiyadagi so‘z birikmalari tarixi va uning jamiyatdagi roli
406,39 Kb.
7
o'qib
Өзбекстан Республикасы Министрлер Кабинети жанындағы Жоқарғы Аттестация Комиссиясы Президиумының
Xakimova D. M. Innovatsion salohiyat modeli o‘qituvchi faoliyatining asosi sifatida
1,05 Mb.
9
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Hashing algorithm - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich...

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
61b762c5e6d666.07483815
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
|
Анализаторы сетевые (сниффер) - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit...

301
(protocol) to perform any act anonymously, without identifying themselves. In this
case, however, the participant must prove their right to perform this action.
Anonymity is absolute and recalls.
Антибот
-
программное
обеспечение
для
автоматического
обнаружения и удаления программ-роботов, программ-шпионов (Spyware),
несанкционированно установленного рекламного ПО (Adware) и других
видов вредоносного ПО.
Antibot – robot-dasturlarni, ayg‘oqchi dasturlarni (spyware), ruxsatsiz
o‘rnatilgan reklama dasturiy ta’minotni (Adware) va boshqa zarar keltiruvchi
dasturiy ta’minot turlarini avtomatik tarzda aniqlovchi va yo‘q qiluvchi dasturiy
ta’minot.
Security Code Software for automatic detection and removal of software
robots, spyware (Spyware), illegally installed adware (Adware) and other types of
malicious software .
Testlar
1.Rentabellik ko‘rsatkichlari

|
Testlar
1.Rentabellik ko‘rsatkichlari
|
bet | 222/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODTestlar
1.Rentabellik ko‘rsatkichlari.....
*Sof foyda bilan korxona aktivlarinining nisbati.
Debitorlik qarzlari aylanuvchanligini
Moliyaviy mustaqillik koeffitsienti
YAlpi foydaning sotishdan olingan tushumdan aktivlarini chegirib tashlangan qismiga nisbati
2. Realizatsiya qilingan mahsulotni rentabelligini aniqlash.
*Balans foydani realizatsiya qilingan maxsulot xajmiga nisbati
Sof foydani korxona mulkini o‘rtacha qiymatiga nisbati
Sof foydani realizatsiyadan tushgan tushumga nisbati
Balans foydani asosiy fondlar va moddiy aylanma vositalarning o‘rtacha qiymatiga nisbati.
3.Korxonani tijorat siri bu ...
*Davlat siri bo‘lmagan xolda, korxonani ishlab chiqarish va xo‘jalik faoliyatiga zarar keltirishi mumkin bo‘lgan ma’lumotlar.
Bu boshqaruv elementi bo‘lib, korxona undan o‘zini manfaatlarini himoya qilish uchun, davlat va bozor sub’ektlari orasidagi munosabatlarni o‘rnatish uchun foydalaniladi.
Korxonada foydalanadigan texnologiyalar haqidagi ma’lumot korxona rahbari tomonidan tijorat siri deb belgilangan korxona
Tijorat siri haqidagi har qanday ma’lumot.
4. Moliyaviy munosabatlarning sub’ektlari:
*barcha turdagi korxonalar;
Aholining keng qatlami;
davlat tashkilotlari va muassasalari;
chet ellik jismoniy va huquqiy shaxslar.
5. Naqd pul muomalasi nima bilan ta’minlanadi?
cheklar;
*bank biletlari va metal tangalar;
kredit kartochkalari;
veksellar va akkreditivlar.
6. Qaysi daromad turi xodimlar mehnatining natijasiga bog‘liq?
* ish haqi;
dividend;
foiz;
renta.
Dividend nima?
Korxona foydasiga beriladigan mablag‘;
Aksiyadorlik jamiyatining daromadi;
*Aksiyadorga beriladigan mablag‘;
Aksiyador ulushi.
Dividend qanday muddatlarda beriladi?
Yilning har choragida;
Har yarim yilda;
Bir yilga bir marta;
*Yilning har choragida, yarimida, yilga bir marta;
|
| |
Axborotni kriptografik himoyalashning dasturiy vositalari

246
deshifrovka qilinadi.
Blok xost – ERI – sertifikasiyalangan kriptoProCSPdan foydalangan holda
MS Windows platformasidagi shifrlash va elektron raqamli imzoni yaratish tizimi.
MS Windows operasion tizimiga o‘rnatilgan boshqa kriptoprovayderlar bilan ham
ishlash madadlanadi.
KriptoARM – kriptografik vositalar bilan
ishlashning qulayligini
ta’minlovchi universal dasturiy ta’minot. KriptoARM axborotni ishonchli
himoyalashga va Internet tarmog‘i bo‘yicha uzatiladigan va turli xil eltuvchilardagi
(disketlardagi,
flesh kartalardagi, tokenlardagi) elektron ma’lumotlarning
muallifligini kafolatlashga mo‘ljallangan.
HIMFAYL – fayllarni himoyalangan saqlash tizimi shaxsiy kompyuterda
yoki axborotni tashqi disk eltuvchilarida saqlanuvchi papkalar va fayllarning
maxfiyligini (konfidensialligini), yaxlitligini ta’minlash
va ularni ruxsatsiz
foydalanishdan himoyalash uchun mo‘ljallangan.
E-XAT – himoyalangan elektron pochta tizimi foydalanuvchilar orasida
elektron xabarlarni himoyalangan almashishni tashkil etishga mo‘ljallangan.
Ushbu tizim axborotni kriptografik himoyalash vositalaridan va axborotni
kriptografik himoyalash sohasidagi davlat standarti
asosidagi elektron raqamli
imzo (milliy kriptoprovayder) vositalaridan foydalanadi. E-XAT tizimi uyda
ishlash uchun uchta tilni madadlaydi: o‘zbek (lotin va kirillitsa), rus (kirillitsa) va
ingliz (lotin).
Hamma web-sahifalar mazmunini ishlab chiqish

umumiy ma’lumоtlar, elektrоn manzil, server ma’murining ismi, mualliflik
huquqi haqidagi ma’lumоtlar, sоtishga taklif qilinayotgan mahsulоt
katalоgi, dilerlar ro‘yxati, bo‘sh o‘rinlar, vakоlatxоnalarning manzillari,
qarshi alоqa bo‘limi, yangiliklar va bоshqalar). web-sahifa-larda
jоylashtirilayotgan axbоrоt elektrоn magazin yaratish maqsadlariga mоs
bo‘lishi; bоzоrning ushbu maqsad segmentidagi bo‘lajak xaridоr-larning
xulq-atvоr xususiyatlarini hisоbga оlishi, nоyob, ya’ni xaridоr-larning
e’tibоrini yetarli darajada uzоq vaqt davоmida ushlab turishga qоdir
bo‘lishi; оperativ tarzda aktuallashtiriladigan (yangilanadigan) bo‘lishi (bir
оyda bir marta emas, balki har kuni yangilanadigan bo‘lishi kerak. Chunki
mijоzlarning web-sahifalarga tez-tez murоjaat qilib turi-shi to‘g‘ridan-
to‘g‘ri shunga bоg‘liq bo‘ladi); оb’ektiv (ishоnarli) bo‘li-shi (web-
sahifalarda nоaniq, nоto‘g‘ri axbоrоt berilganligi aniqlangan taqdirda,
unga kiruvchi bu axbоrоtga qiziqishini yo‘qоtadi); undagi rek-lama
axbоrоtining hajmi haddan tashqari katta bo‘lmasligi kerak.
Web-sahifalar dizayni.
Bo‘lajak xaridоrlar jalb etilishini ta’min-
lashda dizayn asоsiy rоllardan birini o‘ynaydi. Web-sahifalar dizaynini
ishlab chiqish chоg‘ida tegishli maqsad auditоriyasining axbоrоtni qabul
qilish xususiyatlarini hisоbga оlish kerak. Ushbu serverdagi hamma web-
sahifalarni bezash uslubi bir xil bo‘lishi kerak.
Internet tarmоg‘ida web-saytni jоylashtirish uchun eng qulay
jоyni tanlash.
Elektrоn magazinlarni yuqоri trafikli, (ya’ni hammadan tez-
tez kirib turiladigan) jоylarda jоylashtirish maqsadga muvоfiq.
Biznes lоyihalarning turli variantlari bo‘yicha tоrtilgan nоrmal-

Elektrоn magazin faоliyat ko‘rsatishining samaradоrligini bahоlash
uchun ikki guruh ko‘rsatkichlardan fоydalanish zarur. Birinchi guruh faо-
liyatning
kundalik natijalarini
ko‘rsatish uchun, ikkinchi guruh esa
faоli-
yatning pirоvard natijalarini
bahоlash uchun mo‘ljallangan.
Elektrоn magazin faоliyatining natijalarini bahоlashning
kundalik
ko‘rsatkichlariga
quyidagilarni kiritish maqsadga muvоfiq:
1) elektrоn magazinga muayyan vaqt davоmida (masalan, bir оy, yil
chоragi, bir yil davоmida) kiruvchilarning umumiy sоni;
2) elektrоn magazinga muayyan vaqt davоmida takrоr kiruvchilar sоni
(bunga yuqоri darajali servis va yuqоri sifatli tоvarlar va xizmatlar
bahоsining jоzibadоrligi bilan erishiladi);
3) elektrоn magazinga kirib, xarid qilganlarning xaridоrlar umumiy
sоniga nisbatan salmоg‘i;
4) elektrоn magazinga kirib, xarid qilgan dоimiy mijоzlarning xari-
dоrlar umumiy sоniga nisbatan salmоg‘i;
5) bir xaridоr hissasiga to‘g‘ri keladigan xaridlarning pulda ifоda-
langan hajmi;
6) elektrоn magazinning o‘rtacha bir xaridоriga to‘g‘ri keladigan
xaridlarning minimal va maksimal hajmlari;
7) sоtish hajmlarining muayyan vaqt mоbaynidagi o‘zgarish (o‘sish
yoki pasayish) dinamikasi.
Agar gap yuqоrida sanab o‘tilgan ko‘rsatkichlarni kelgusiga prоg-nоz
qilish haqida bоrsa, ularning muhim xususiyati ehtimоllik xarakte-riga
egaligidan ibоrat. Hisоb-kitоblarda bu hоlat e’tibоrga оlinishi kerak.
Internet-kоmpaniyalar (va ular tarkibidagi elektrоn magazinlar)
faо-
liyatining pirоvard natijalarini
bahоlashda ular biznes va mоliyaviy faо-
liyatining turli jihatlarini aks ettiradigan ko‘rsatkichlar muhim o‘rin
egallaydi. Bahоlash ko‘rsatkichlarining eng muhim guruhlari tasnifi 6.1-
rasmda keltirilgan bo‘lib, ular yordamida kоmpaniya faоliyatining xilma-xil
pirоvard iqtisоdiy va mоliyaviy natijalarini aniqlash mumkin bo‘ladi.
Антивирус - download

Qidiruv: Антивирус
Маъруза №19 компьютер вируслари. Антивирус дастурлар. Компьютерни вируслардан химоялаш
Virus tushgan kompyuterda g'alati o'zgarishlar ro'y beradi. Masalan, ba'zi dasturlar ishlamaydi yoki noto'g'ri ishlaydi. Ekranda notanish belgilar yoki ma'lumot hosil bo'ladi, kompyuter tezligi sezilarli susayadi, fayl ma'lumotlari
104 Kb.
3
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu bo‘yicha amaliy topshiriqlar

|
Mavzu bo‘yicha amaliy topshiriqlar
|
bet | 220/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODMavzu bo‘yicha amaliy topshiriqlar:
1-masala. Sanoat korxonasi hisobot yilida 2900 dona mahsulot ishlab chiqardi. 1 birlik mahsulotning qiymati 1200000 so‘m, rejalashtirilgan yilda 1 birlik mahsulot bahosi 1350000 so‘m bo‘lishi kutilmoqda. Korxonaning foydasini va 1 so‘mlik tovar mahsulot xarajatlarini aniqlang.
2-masala. Korxonada mahsulot sotishdan olinadigan sof tushum 500mln.so‘mni tashkil qildi, ishlab chiqarish va sotish xarajatlari 397mln.so‘mni, boshqa operatsiyalardan olingan foyda 26mln.so‘mni tashkil qildi. Agar foyda solig‘i 7,5% tashkil qilsa, korxonaning sof foydasi qancha bo‘ladi.
3-masala. Maykrosoft korxonasi yangi komp’yuter dasturni Rossiyaga litsenzion shartnoma asosida sotmoqda. Foydani maksimallashtirish uchun litsenzion to‘lovning qaysi shaklini (royalti, paushal to‘lov, foydadagi ulush, mulkdagi ulush) qo‘llash kerak.
Mavzu bo‘yicha masalalarni hisoblash uslubiy ko‘rsatmalari:
1) Mahsulot rentabelligi quyidagi formula bilan hisoblanadi:
SMR = YAlpi foyda /Sotilgan mahsulot hajmi´ 100 %
yoki, SMR = Sof foyda / Sotilgan mahsulot hajmi´ 100 %.
2) Bir so‘mlik tovar mahsulot xarajatlari quyidagi formula bilan aniqlanadi: X 1so‘m=TT/TM
Bu erda: TT- To‘la tannarx;
TM –tovar mahsulot hajmi.
3) Foyda mikdori quyidagicha aniqlanadi: F=Sm-TT
Bu erda: Sm- sotilgan mahsulot miqdori.
Talabalarga amaliy mashg‘ulotda keysni echishdan oldin shu mavzuga oid masalalarning berilishi ularni o‘tilgan mavzu bo‘yicha qanchalik darajada o‘zlashtirganliklarini namoyish qilishga asos bo‘ladi. Bu ular fikrlarini charxlaydi.
Munozara savollari
Korxonada foyda deganda nimani tushunasiz?
Umumxo‘jalik faoliyatdan foyda hamdasoliq to‘langungacha foyda qanday aniqlanadi?
Sotishdan foyda nima va u qanday hisoblanadi?
Sof foyda korxonada qanday rolni uynaydi?
Ishlab chiqarish rentabelligi nima?
Asosiy faoliyat rentabelligi qanday aniqlanadi?
Mahsulot rentabelligi nimani ko‘rsatadi?
Xususiy kapital rentabelligi qanday aniqlanadi?
Mahsulot sotishdan foydaga qaysi omillar ta’sir ko‘rsatadi?
Ishlab chiqarish rentabelligiga ta’sir qiluvchi omillarni ayting.
Foyda va rentabellikni oshirish yo‘llarini ayting.
6-ilova
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ballda)
|
| |
Start
(Joyidan kuzo’alish) va 
Stop

197
Endi avval birinchi boshqaruv sichqoncha chap tugmasi bilan tanlab
stoyanka(Proprtill) yoki CtrlQF3 yoki Okno menyusini shu nomli buyrug’ini
tanlaymiz. Natijada muloqot oynasi hosil qilinadi va unda Tweening sohasida
Motions o’rniga Shape holatini tanlaymiz. Natijada boshqaruv kadr rangi yashil ranga
o’garadi. Endi ikkinchi boshqaruv kadrni ham sichqoncha bilan tanlab animatsiya
turini Motiondan Shapega o’zgartiramiz va oxirida Enter tugmasini bosamiz va
qarayotgan animatsiyani ko’rishimiz mumkin
Flash dasturida animatsiyalar yaratish dasturi Shape Tweening usuli. Usul asosan
obyekt formasi bir turdan ikkinchi turga o’zgarishga asoslangan.
1.
Birinchi marta Oval instrumenti yordamida aylana chizib olamiz. Ellips emas
balki aylana hosil bo’lishi uchun Shift tugmasi birgalikda bosib tortiladi.
2.
Arrow elementini ishlating va timeline bo’limidan 30-kadrni tanlang. Bosh
menyusidan Insert Keyframe (F6) buyrug’ini bajaramiz. Bu harakat bilan siz 30 kadrni
kalit kadrga aylantirdik. E’tibor bering leneyka ustida kulrang rangda bo’yalib qoladi.
3.
30-kadrda Rectangli(R) instrumenti yordamida aylananing chap qismida
to’tburchak chizing. Arrov instrumentini tanlaymiz va aylanani belgilangan holda
DELETE tugmasi yordamida o’chirib tashlaymiz.
4.
Sichqoncha tugmasini 1-30 kadrlar orasida ikki marta ishlatamiz va hosil
bo’lgan paneldan Tweening bo’limini tanlaymiz. Shape holatini o’rnatamiz.
5.
Kadrda kursorni ornatgan holda ENTER tugmasini bosamiz va hosil bo’lgan
animatsiyani ko’ramiz. Oxirgi natiyjani ko’rish uchun esa Control>Test
Movie(CTRLQENTER) buyrug’ini bajaramiz.
Motion Tweening usulini yaratish uchun qo’yidagi usul obyekt xususiyatlarini
boshqarish uchun xizmat qiladi. Eng oddiy foydalanish sifatida koordinata o’zgarishini
keltirishimiz mumkin
Korxona faoliyatini rejalashtirish

|
Korxona faoliyatini rejalashtirish
|
bet | 78/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD2.5. Korxona faoliyatini rejalashtirish
Rejalashtirish - bu boshqariladigan xo‘jalik yurituvchi sub’ektning rivojlanish maqsadlarini, ularga erishish usullari va usullarini, yaqin va kelajak uchun turli darajadagi batafsil faoliyat dasturlarini ishlab chiqish.
Rejalashtirish jarayoni quyidagi bosqichlardan o‘tadi:
- hal qilinishi kerak bo‘lgan muammolarni shakllantirish;
- bozor sharoitlarini tahlil qilish;
maqsad va vazifalarni asoslash;
- amal qilish muddatini aniqlash;
- korxonaning mumkin bo‘lgan resurslari va potentsialidan foydalanish xususiyatlari;
- rejalashtirish davrida maqsadlarga erishishning asosiy yo‘nalishlarini aniqlash;
- bozor va korxonadagi o‘zgarishlarni baholash;
- rejalashtirilgan vazifalarni ijrochilarga etkazish;
- rejalashtirilgan ko‘rsatkichlarni haqiqiy ma’lumotlar bilan taqqoslash va ruxsat etilgan darajadan oshgan hollarda tuzatish.
Rejalashtirish quyidagi prinsiplarga asoslanadi: a) uzluksizlik; b) egiluvchanlik; c) aniqlik.
Korxonaning samarali ishlashi uchun faoliyatning turli sohalarida pozitsiyalarni aniqlashga mo‘ljallangan rejalar tizimini ishlab chiqish va amalga oshirish kerak. Kompaniya quyidagi rejalashtirish turlarini ajratib turadi (2.9-rasm).
Rasm 2.9. Korxonada rejalashtirish turlari
Korxonaning ishlab chiqarish va xo‘jalik faoliyatini amaliy ravishda amalga oshirish kamida bitta rejaning bajarilishini anglatadi.
Rejalashtirish mo‘ljallangan ish yoki ma’lum bir xarakatlarni bajarish muddati, tartibi va ketma-ketligini ko‘zda tutuvchi chora-tadbirlar tizimi. Rejalatirish tartibga soluvchi jarayon sifatida korxona faoliyatini yakin va uzoq istiqbol sari ilgari surish, asoslab berish, muayyanlashtirish va izoxlab berishni ifodalaydi. Rejalashtirish va bashorat qilish o‘zaro alokada bo‘lgan ikkita jarayon bo‘lib, xo‘jalik faoliyatini avvaldan bajarilgan xisob-kitoblar, eng kam tavakkalchilik va eng yuqori natijalarga erishish asosida yuritishni ko‘zda tutadi. Rejalashtirish indikativ reja yoki bashorat kabi rejalarni ishlab chiqish jarayoni bo‘lsa, reja korxonaning ma’lum bir vaqt mobaynida amalga oshiruvchi texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini o‘zida aks ettiruvchi xujjatni ifodalaydi.
Bashorat qilish xo‘jalik faoliyati yurituvchi sub’ektning istiqbolda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan xolatlarni ilmiy asoslagan xolda avvaldan ko‘ra bilishini ifodalaydi. Strategik rejalashtirish - o‘rta va uzoq muddatli bashoratlar asosida, joriy rejalashtirish - kiska muddatli bashoratlar asosida ishlab chiqiladi.
|
| |
/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

4.04-rasm. ompyuter oldida toʻgʻri oʻtirish namunasi.
an a av sizli muammolari a o boʻlishi
mumkin?
Xavfsizlik masalasi
Oldini olish
Kompyuterlar qizib
ketganda yongʻin
sodir boʻlishi mumkin
Bu ortiqcha yuklama
tushgan rozetka
tufayli ham yuz
berishi mumkin
Kompyuterlardan salqin va
yaxshi shamollatiladigan
xonada foydalaning, bir nechta
kompyuter boʻlsa, xonani
sovitish uchun konditsioner
ishlatish tavsiya etiladi
Kompyuter joylashgan
xonada oʻt oʻchirish vositalari
boʻlishi kerak
Rozetkaga juda koʻp va
katta quvvat talab qiladigan
qurilmalarni ulamang
Simlar tarqalib yotishi
mumkin, ayniqsa,
rozetka kompyuter
tizimlaridan uzoqroq
joyda boʻlsa Biror
kishi bu simlarga
qoqilib ketishi
mumkin
Simlar biror usulda
mahkamlanganiga,
masalan, barcha kabellarni
birlashtiradigan va ularning
xavfini kamaytiradigan kabel
boshqarish tizimi orqali
mahkamlanganiga ishonch
hosil qiling
Ichimliklarning
toʻkilishi
kompyuterning qisqa
tutashuviga olib
keladi va oziq-ovqat
mahsulotlarining
klaviaturaga tushishi
ushbu kompyuterdan
foydalanishda
qiyinchiliklar
tugʻdirishi yoki hatto
yongʻinga sabab
boʻlishi mumkin
Kompyuter oldida yeyish
va ichishdan imkon qadar
saqlaning
Agar foydalanuvchi
simlarga tegsa, elektr
toki urishi mumkin Bu
holat simlar eskirgan
yoki tekshirilmagan
boʻlsa ham yuz berish
ehtimoli bor
Agar suyuqlik elektr
qurilmalariga, ayniqsa,
yaxshi ulanmagan
qurilmalarga toʻkilib
ketsa, elektr toki
urishi mumkin
Har qanday
elektr simlaridan
foydalanayotganda ehtiyot
boʻling Barcha eskirgan
simlar taʼmirlanishi va
muntazam ravishda
tekshiruvlardan oʻtkazilishi
zarur
Suyuqliklar elektr
qurilmalaridan uzoqda
saqlanishi talab etiladi
4.02-jadval. A borot te nologiyalaridan
foydalanishda ehtimoliy atarlar.
. . ulosa
Shaxsiy maʼlumotlar juda qimmatli va qadrlidir, shuning
uchun ham ularni maxfiy va xavfsiz shaklda saqlang
Shaxsiy maʼlumotlar oʻgʻirlanmasligi yoki ishlatilmasligi
uchun kishi onlayn tarmoqda oʻzini qanday qilib xavfsiz
saqlashni bilishi muhimdir
Shaxsiy maʼlumotlarni toʻplashning
phishing, pharming,
smishing
va
vishing
kabi usullari bor Onlayn boʻlganda
Troyan, orm, py are, Ad are, ansom are
zararli
dasturlari,
ootkit viruslari
hamda
zararli botlarga
duch
kelish mumkin
Foydalanuvchi har qanday shaxsiy maʼlumotni onlayn
tarmoq orqali taqdim etayotganda juda ehtiyotkor
boʻlishi talab qilinadi
Rootkit virusi - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 92/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJARootkit virusi
Rootkit jabrlanuvchining kompyuteriga administrator
sifatida kirish huquqini beradigan kompyuter dasturi U
odatda jabrlanuvchining paroli buzilgani sababli oʻrnatiladi
Uni oʻrnatgan kishi kompyuter rootkit mavjudligini
sezmasligi uchun kirish imkoniyatidan foydalanadi
Maqsad begona odam kompyuteriga kira olishini
jabrlanuvchiga bildirmaslik Bundan soʻng boshqa zararli
dasturlar kompyuterga yashirinib, zarar yetkazishi mumkin
Zararli botlar
Bot oddiy va takrorlanadigan vazifalarni bajarish
uchun ishlatiladigan avtomatlashtirilgan dastur Botlar
odatda odamlar zerikarli va koʻp vaqt talab qiladi deb
hisoblaydigan vazifalarni bajaradi Ulardan samarali
maqsadlarda ham, zararli dasturlarning bir shakli
sifatida ham foydalanish mumkin
ararli botlardan kiberjinoyatchilar turli usullarda
foydalanadi
•
SPAM botlar odamlarning elektron pochtasiga SPAM
xabarlari bilan hujum qilish uchun ishlatiladi
•
ombi botlar bot tarmogʻini yaratish uchun
ishlatiladi Bunday botlar hujum boshlangunga
qadar kompyuterda kutish rejimida boʻladi Keyin
esa kompyuter zombi botlar buzgan boshqa koʻplab
kompyuterlarga ulanadi va tashkilotga keng koʻlamli
hujum boshlanadi
•
Chatlashuvchi botlar ijtimoiy tarmoqlar va tanishuv
saytlarida oʻzini odamlardek koʻrsatadi
Ransomware dasturi
Ransomware dasturi foydalanuvchining kompyuter
tizimiga va fayllariga kirishini cheklaydigan zararli
dasturlarning bir turi Ransomware dasturi odatda
Troyan zararli dasturi xuddi shunday ishlaydi axshi
dasturlar kabi koʻrinadi, ammo uning ichida zararli
dastur yashiringan boʻladi
Worm zararli dasturi
orm zararli dasturi kompyuter tarmoqlaridan
foydalanadigan va oʻzini ishga tushirish uchun
xavfsizlik tizimidagi kemtik joylarni topadigan kichik
kompyuter dasturidir Oʻzini ishga tushirish paytida ular
koʻpincha tarmoqning oʻtkazuvchanligini toʻsib qoʻyadi
va ish jarayonini sekinlashtiradi
Bir nechta mashhur worm zararli dasturlari bor Ulardan
biri Code Red ( Qizil kod ) deb nomlanadi Code Red
2001-yilda paydo boʻlgan va bir necha soat ichida oʻzini
250 000 martadan ortiq ishga tushirishga replikatsiya
qilishga erishgan U indows serverlarini topish uchun
internetni skanerdan oʻtkazgan U har safar zaif serverni
topganda, oʻzini serverda ishga tushirgan va keyingisini
topish uchun harakatda davom etgan Keyin esa barcha
zararlangan serverlar Oq uyning
. hitehouse.gov
domeniga hujum qilishni boshlagan
|
| |
Алгоритм поточного шифрования - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit...

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
61b762c5e6d666.07483815
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
|
Алгоритм формирования подписи цифровой

299
oshiruvchi algoritm. Matematika va dasturlashda – odatda,
satr uzunligini
kamaytiruvchi simvollar satrini o‘zgartiruvchi algoritm. Chiqish yo‘li satrining xar
bir simvolining qiymati kirish yo‘li simvollarining katta soniga ( idealda –
barchasiga ) murakkab tarzda bog‘liq. Odatda xeshlash algoritmi ixtiyoriy
uzunlikdagi satrni belgilangan uzunlikdagi satrga o‘zgartiradi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

858
SPORTCHILARNING IRODAVIY SIFATLARINI SHAKLLANTIRISHDA
PSIXOLOGIK YONDASHUV
Salixov Shoxrux Mansurovich
BuxDU Psixologiya kafedrasi o‘qituvchisi
salixovshoxrux@gmail.com
Salixov Timur Mansurovich
BuxDU jismoniy madaniyat nazariyasi va uslubiyoti
kafedrasi o‘qituvchisi
Salixovtimur9@gmail.com
Annotatsiya.
Mazkur
maqolada
bo‘lajak
sportchi
chempionlarni
tayyorlashda ularning individual-psixologik sifatlarini o‘rganish, ya’ni irodaviy
sifatlarini o‘rganish alohida o‘rin talab etadi. Eng avvalo, irodaviy jarayonlar bu
inson xarakter sifatlaridir, har bir sportchining kelajakda yetuk natijalarga
erishishiga asosiy omil bo‘lib uning xarakter sifatlari xizmat qilishi haqida ochib
berilgan.
Antiviruslar - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev...

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
61b762c5e6d666.07483815
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ganiev salim karimovich karimov madjit malikovich tashev komil axmatovich axborot xavfsizligi
|
е ~ ве:Л d\
• 
Seit - R. X. Maksudov

o ‘r a m i s i r t i g a t e g i b t u r i s h i t o ‘ la b o i m a s l i g i n a t i j a s i d a k o n t a k t c h i z i g ‘ i
u z u n l i g i n i k i c h r a y i s h i n i h i s o b g a o l u v c h i k o e f f i t s i y e n t , n a t i j a d a
{
0 . 5 4 - S e J = W
-0.S5_3J4-1.85.Q 75 = ,- 2 |J b u n d a n
cos у
cos 10
F, KH
_
2 ТЖ, ,
_ 1 J 9 T2K
h
,
Cosa-Cosy ■
(.£ d2 -Cosa Cosy
-1,21c/,
d:dl
Z
e
, q , / ? K - q i y m a t l a r i n i 1- f o r m u l a g a q o ‘y i b q u y i d a g i i f o d a n i o l a m i z :
~
V
q
I
Ъ П Т,К И
480 1 7 ж ^ ^ г
,
q H- Z EJ-g- = 148,
(2)
\ /О,
v
d
2' <^i ’ 0,17 • c/2
bu yerda: K H= K N(3 *K H r - yuklanish koeffitsiyenti. K Hr ~ q o ‘shim cha
dinam ik yuklanishlarni hisobga oluvchi koeffitsyenti, qiymati
V3
<3m/s
b o i g a n d a К
Hy=l , 0, V3 >
3m/s b o i g a n d a К ш —1,1-1,3. K Np-y u k la n ish n i
t o ‘planishini hisobga oluvchi koeffitsiyent K Np= 1,0.
F o rm u la (2) y ordam ida kontakt kuchlanishning hisobiy qiymati
aniqlanadi, uzatmani o ‘qlararo m asofaga nisbatan yechamiz, bunda:
d i= q m = q d 2./Z2;
d 2= m Z 2;
a= 0,5m (q+ Z 2)=0,5d2(q/Z 2+ l.);
d 2= a(0 ,5 (q /Z 2+ l)) ; qiymatlarini 2-form ulaga q o ‘yib quyidagi ifodani
olamiz:
SA V O L V A T O P S H IR IQ L A R

7. Ilashishda hosil boMgan kuchlar.
8. Uzatm ani moy lash yoMlari.
9. Uzatmaning qizish sabablari. Qizishga tekshirish.
10. Uzatmani sovutish yoMlari.
11. Sirpanish tezligi qanday aniqlanadi?
M asala. Uzatish soni u=20, burchak tezligi со^ЗОО s' , T2=200 Nm
ishlash muddati Lh> 5000 s b o ‘lgan chervyakli uzatm a loyhalansin.
2. V allam ing aylanish soni.
п=30со1/т и = 3 0 -3 0 0 /3 ,1 4 = 2 8 6 0 т т 1
n2= ni/u=2860/20=143 min"1
3 . V a l d a g i q u v v a t l a r
P , = T 1-n1/9550=(14,7-2860)/9550=4,38 kVt
Р2=Р,/Л =4,38/0,85=3,72 KV
t
A niqlangan Pi quvvat b o ‘yicha jadvaldan 100L2 markali elektro-
dvigatel tanlanadi, bunda Rdv=5,5 kVt. Tanlangan elektrod-vigatelni
oMchamlari jadvaldan olinib, eskiz chizmasi chiziladi.
1. Uzatmaning hisobi.
C hervyak va chervyakli gMldiraklar uchun material tanlanadi.
a)
C hervyak uchun yuqori chastotali tok yordamida toblangan,
o ‘ram yuzasining qattiqligi >45H RC boMgan, 40X N markali poMat
materialni tanlaymiz.
b)
Chervyakli gMldirak gardishining materiali, uning sirpanish
tezligiga bogMiq boMib. jadvaldan tanlanadi.
Vc
-
0?0043йц
\ j l \ =
0,0043 • 300л/250 =
8,12 м / с
Vc>5 m/s boMganligi uchun jadvaldan Br 010N1 FI markali material
tanlanadi, bunda
o m=285 MPa, o 0k= 1 6 5 M P a .
2. Ruxsat etilgan [a,,]» [ a F] kuchlanishlar.
■ 0,5(—  + - R. X. Maksudov

4.4-§. C hervyakli uzatm alarni eguvchi kuchlanish b o‘yicha
tekshirish
Eguvchi kuchlanish b o ‘yicha faqat chervyakli g ‘ildirak tishlarigina
hisoblanadi, chunki chervyak p o ‘latdan tayyorlanganligi uchun o ‘ram-
larining mustahkamligi ta ’minlangan.
Chervyakli
g ‘ ildirak
egilishga
m ustahkamligini
qiya
tishli
silindrsim on uzatmalardek hisoblanadi, lekin chervyakli g ‘ildirak tish
asosining k o ‘ndalang kesimi qiya tishli silindrik g ‘ildiraklarnikidan farq
qiladi. Tish kesim ining shakli g ‘ildirak kesim ining eni b o ‘yicha bir xil
boTm aydi. Bundan tashqari, tish asosining to ‘g ‘ri chiziq b o ‘yicha emas,
balki v b o ‘yicha joylashgan b o ‘ladi. Shuning uchun chervyak g ‘ildirak
tishlarini mustahkamligi qiya tishli g ‘ildirak tishlarining mustah-
kamligidan 20+40% yuqori boTadi.
Chervyakli uzatm alar uchun yv =
бгофю
- - R. X. Maksudov

бгофю - i,
БрОПФ markali bronza materiallar yaxshi mexanik xarakteristikalarga
ega,
shuning uchun
u zatm alarning sirpanish
tezligi
v = 5 - 2
5м/с boMganda ishlatish tavsiya etiladi. Uzatm alarni sirpanish tezligi v<5m/c
boMganda chervyakli gMldiraklarni qalaysiz bronza. masalan BRAJ9-4
markali materiallardan tayyorlash tavsiya etiladi. Bunda chervyak
o 'ra m i ishchi yuzasining qattiqligi > 45N R C boMib ishlov berib silliq-
langan boMishi kerak. K ulrang cho'vanlarni esa uzatm aning sirpanish
tezligi v < 2m/s boMganda ishlatish mumkin.
4. 1-jadval C h e r v y a k li
gMldirak
u c h u n
m a t e r i a ll a r
Q o 'y i s h usuli
M e x a n i k x a ra k t e ri s ti k a s i
M P a, h is o b id a
C7K a и B r O F l O —1 Q u m q o l i p d a
120
20 0
B r O F l O —1
Metal! q o li p d a
150
2 6 0
B r O N F
M a r k a z d a n q o c h i r m a a s o s id a
170
2 9 0
B r A J 9 - 4
Q u m q o li p d a
200
4 0 0
R uxsat etilgan k on tak t k u chlanish.Chervyak о ‘ram ishchi
yuzasining qattiqligi > H R C 4 5 boMib, bu yuza ishlov berib silliqlangan
boMsa,
qalayli
bronzadan
tayyorlangan
gMldiraklar
uchun
fagarda bu shart bajarilmasa
\(ти} = с\ -0.75G,,. Bu
yerda: c ,-u zatm an in g sirpanish tezligini hisobga oluvchi koeffitsiyent:
V .
-
m/s
<1
2
3
4
5
6
7
>8
|
c v
1.33
1,21
1,11
1.02
0.95
0.88
0,83
0,8
!
..
__ 1
102
www.ziyouz.com kutubxonasi
Uzatm ani loyihalashda sirpanish tezligining taxminiy qiymatini
quyidagicha aniqlash mumkin:
1>
r \ =
0 ,7-0,7 5 
0,75 - 0,82 
0.87 +0,92
Ilash ish d a hosil b o‘igan k uch­

|
r \ =
0 ,7-0,7 5
0,75 - 0,82
0.87 +0,92
Ilash ish d a hosil b o‘igan k uchBog'liq Mashina detallari (R.Tojiboyev va b.)r \ =
0 ,7-0,7 5
0,75 - 0,82
0.87 +0,92
Ilash ish d a hosil b o‘igan k uch
lar.
Ishiayotgan
chervyak
va
chervyakli g ‘ildirakning ilashish
c h iz ig ‘idan aylanma, markaziga
intiluvchi ham da b o ‘ylam a kuch
lar hosil b o ‘ladi. B unda chervyak-
dagi
aylana kuch miqdori jiha-
tidan g ‘ildirakdagi o ‘q b o ‘ylab
y o 'n a lg a n
kuchga teng boMib,
quyidagi ifodadan aniqlanadi (4.6-
rasm).
F, = F e;= 2 T 1/d ,H
[4.20]
G ‘ildirakdagi aylana kuch esa chervyakdagi o ‘q b o ‘ylab y o ‘nalgan
kuchga teng.
F , , = F [4.21]
U zatm adagi markazga intiluvchi kuch quyidagicha b o ‘ladi:
F2
=
Fr ■
tga
= 0,364 ■
Fr
[4.22]
Chervyak va ch ei^yakli g ‘ildirakdagi burovchi m om entlar o ‘zaro
quyid ag ich a b o g l langan:
T2
='/;
-u-t
[4.23]
4.3-§. C hervyakli uzatm alarn i kontakt k uchlanish b o ‘yich a
tek sh irish
Chervyakli: uzatm alarda sirpanish tezligi katta boMganligi h am d a
bu tezlikning y o ‘nalishi kontakt chizig‘iga nisbatan noqulay jo y -
lashganligi sababli chervyakli g ‘ildirak tish ishchi yuzasining yeyilish va
yulinib chiqish hollari k o ‘proq sodir bo ladi. Bu hollarni oldini olish
uchun uzatm ada chervyak va chervyak g ‘ildirak antifriksion mate-
rialdan tayyorlanadi, ham da kontakt kuchlanish b o ‘yicha tekshiriladi,
bunda a n< [ a n] shart bajarilishi kerak. C her\'y ak g ‘ildirak gardishi
chervyakka nisbatan y u m sh o q m aterialdan tayyorlanganligi uchun
asosan shu g ‘ildirak gardishi kontakt kuchlanish b o ‘yicha tekshiriladi.
4.6-rasin.
98
www.ziyouz.com kutubxonasi
B unda silindrsimon va konussim on uzatmalardek Gerts formulasidan
foydalanamiz, v a ’ni:
o„= j.
|
| |