nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
№4 - Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakatini modellashtirish

|
Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakatini modellashtirishBog'liq elektronning-elektr-va-magnit-maydonlaridagi-harakatini-modellashtirish-12022
№4
29
490 For j = 0 To 2000000: Next j Next p
End Sub
Private Sub Command5_Click()
‘Bir jinsli magnit maydonidagi harakat
P1.Cls
m = 9E-31: q = 1.6E-19: b = 0.1: pi = 3.1415926
w = q * b / m: t9 = 2 * pi / w: k = 2000000 RTF.FileName = "Mag.rtf"
For v = 2000000# To 16000000# Step 4000000#
f = 0: t = 0
r = m * v / (q * b) P1.Cls
P1.Print
P1.Print "Bir jinsli magnit maydonidagi harakat"
P1.Print "B="; b; " Tl";:
P1.Print "w="; Left(w / 1000000000#, 5); " GGs"
P1.Print "v="; v / 1000; " km/s";:
P1.Print "R="; r * 1000; " mm"
P1.Print "Aylanish radiusining tezlikka bog'liqligi"
t1 = t9 / 300
f = f + w * t1
y = r * Sin(f): z = r * (1 Cos(f)) t = t + t1 x8 = z * k + 1500 y8 = y * k + 2500
P1.Circle (500 + x8, 1000 + y8), 20, vbRed For j = 1 To 300000: Next j
P1.Circle (500 + x8, 1000 + y8), 20, vbGreen For j = 1 To 300000: Next j
If t > t9 Then GoTo 52 GoTo 140
52 Next v End Sub
Private Sub Command6_Click()
‘Doimiy magnit maydoniga burchak ostida kirgandagi harakat
m = 0.000000000009: q = 1.6: b = 0.1: pi = 3.1415926w = q * b / m: t9 = 2 * pi / w: t1 = t9
/ 200 k = 100000000#: v = 200000: s = 0.3
RTF.FileName = "Bur.rtf"
For aa = 0 To pi / 2 Step pi / 10 aaa = aa * 180 / pi
P1.Cls: P1.Print
P1.Print "Doimiy magnit maydoniga burchak ostida kirgandagi harakat" P1.Print "Vo va B
orasidagi burchak:"; Left(aaa, 5)
v1 = v * Cos(aa): v2 = v * Sin(aa) f = 0: t = 0: x = 0
r = m * v2 / (q * b)
230: f = f + w * t1: t = t + t1
y = r * Sin(f): z = r * (1 - Cos(f)): x = x + v1 * t1 x8 = (x + z / 1.4) * k + 1000
y8 = (y - z / 2.8) * k + 1600
P1.Circle (x8 - 500, y8 + 1700), 20, vbBlue For j = 1 To 300000: Next j
P1.Circle (x8 - 500, y8 + 1700), 20, vbGreen For j = 1 To 300000: Next j
If x8 > 7500 Then GoTo 330
If aa = pi / 2 And f > 10 * pi Then GoTo 330 GoTo 230
330 Next aa End Sub
|
| |
№4 - Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakatini modellashtirish

|
Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakatini modellashtirishBog'liq elektronning-elektr-va-magnit-maydonlaridagi-harakatini-modellashtirish-12022
№4
28
k = 12600#: v0 = 1800000#: p0 = 0.000000005: a = 0.000000005: dt = 1E-16 kx =
1000000000000#: ky = 200000000000#
P1.Cls RTF.FileName = "Nuqta.rtf"
P1.Print "Nuqtaviy zaryad maydonidagi harakat"
P1.Print "Vo="; v0 / 1000000#; "(Mm/s)"
For j = 1 To 200:
P1.Circle (a * kx - 200, 900), j, QBColor(4): Next j
P1.Line (a * kx - 280, 900)-(a * kx - 120, 900), vbWhite
P1.Line (a * kx - 200, 820)-(a * kx - 200, 980), vbWhite For p = p0 To 2 * p0 Step p0 / 4
x = 0: y = p: vx = v0: vy = 0
31 r2 = (a - x) ^ 2 + y ^ 2: r = Sqr(r2)
fx = -k / r2 * (a - x) / r ‘kuch komponentalari
fy = -k / r2 * y / r
vx = vx + fx * dt ‘tezliklar vy = vy + fy * dt
x = x + vx * dt ‘koordinatalar
y = y + vy * dt
X1 = x * kx: Y1 = y * ky If X1 < 0 Then GoTo 32
If X1 > 7000 Then GoTo 32 If Y1 < 0 Then Go To 32
If Y1 > 5600 Then GoTo 32
P1.Circle (X1, Y1 * 1.7 + 800), 15, QBColor(3) ‘trayektoriyani chizish
For j = 1 To 1000000: Next j
P1.Circle (X1, Y1 * 1.7 + 800), 15, QBColor(8)
For j = 1 To 2000000: Next j GoTo
Next p
End Sub
Private Sub Command4_Click() ‘Bir jinsli sim maydonidagi harakat P1.Cls
a = 0.002: pi = 3.1415926: l = 0.005
R0 = -0.000000004
q = -1.6E-19: E0 = 0.00000000000885: m = 9E-31 t = 0: t1 = 0.00000000001
n = 10: k = 200000: k1 = k * 1
Cls: RTF.FileName = "Sim.rtf" P1.Print
P1.Print "Bir jinsli sim maydonidagi harakat"
For p = 0 To 0.012 Step 0.004
vx = 10000000#: vy = 0: x = -l: y = p
220 For j = 1 To 100: P1.Circle (500 + l * k, 1500 + a / 2 * k1), j, vbRed: Next j For i = 0
To n
r = Sqr(x * x + (a / 2 + y) * (a / 2 + y)) z = -R0 * q / (2 * pi * E0)
f = z / r
fx = f * x / r: fy = f * (a / 2 + y) / r wx = fx / m: wy = fy / m
vx = vx + wx * t1: vy = vy + wy * t1 x = x + vx * t1: y = y + vy * t1
t = t + t1 Next i
x9 = (x + l) * k: y9 = y * k1 + 2300 If x9 < 0 Then GoTo 490
If x9 > 7000 Then GoTo 490 If y9 < 0 Then GoTo 490
If y9 > 5600 Then GoTo 490 P1.Circle (x9, 1.1 * y9), 20, vbGreen GoTo 220
UIF-2022: 8.2
SCIENCE AND INNOVATION
ISSN: 2181-3337
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL
|
| |
Chizmalarni rasmiylashtirish bo‘yicha asosiy standartlar

|
Chizmalarni rasmiylashtirish bo‘yicha asosiy standartlar
|
bet | 3/3 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #111400 |
Bog'liq Konstruktorlik-hujjatlari-va-ularni-tayyorlash-2Chizmalarni rasmiylashtirish bo‘yicha asosiy standartlar - Chizmalar format deb ataluvchi standart o‘lchamli chizma qog‘ozlariga chiziladi. Tomonlarining o‘lchami 1189x 841 mm va yuzasi 1 m2 bo‘lgan qog‘oz A0 formatli chizma qog‘ozi deyiladi. A0 format qog‘ozini teng bo‘laklarga bo‘lishdan hosil bo‘lgan qog‘ozlar asosiy formatlar hisoblanadi.
Chizmalarni rasmiylashtirish bo‘yicha asosiy standartlar
Format belgisi
|
A4
|
A3
|
A2
|
A1
|
A0
|
Qog‘oz tomonlarining o‘lchami, mm
|
297×210
|
297×420
|
594×420
|
594×841
|
1189×841
| Masshtablar - Chizmada tasvirlangan buyumning chiziqli o‘lchamlarini shu buyum xaqiqiy o‘lchamlariga nisbati chizmaning masshtabi deyiladi. Masshtab sonining nisbati oldiga "M" masshtab belgisi qo‘yiladi. Masalan, M1:1 natural o‘lchamdagi chizilgan chizma masshtabini ifodalaydi. Davlat standartiga muvofiq chizmaning masshtablari quyidagi qatorlardan tanlab olinadi.
Masshtablar
Kichraytirish masshtabi
|
1:2; 1:2,5; 1:4; 1:5; 1:10 va boshqalar
|
Kattalashtirish masshtabi
|
2:1; 2,5:1; 4:1; 5:1; 10:1; 20:1; 40:1; va boshqalar
|
|
| |
KONSTRUKTORLIK HUJJATLARI VA ULARNI RASMIYLASHTIRISH

|
KONSTRUKTORLIK HUJJATLARI VA ULARNI RASMIYLASHTIRISH
|
bet | 2/3 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #111400 |
Bog'liq Konstruktorlik-hujjatlari-va-ularni-tayyorlash-2 - Yig‘ma birlik deb,tayyorlovchi korxonalarda biror yig‘ish operasiyalaridan (burash, payvandlash, parchinlash va shunga o‘xshashlardan) foydalanib, tarkibiy qismlarni o‘zaro biriktirib tayyorlanadigan buyumga aytiladi. Kompleks deb, buyumlar tayyorlovchi korxonada birlashtirilmagan, ammo o‘zaro bir-biriga bog‘liq ekspluatasion vazifalarni bajarish uchun mo‘ljallangan ikki va undan ortiq buyumlarga aytiladi. Komplekt deb, tayyorlovchi korxonada yig‘ish operasiyalari bilan biriktirlmagan, yordamchi xarakterdagi ekspluatasion vazifalariga ega bo‘lgan ikki va undan ortiq buyumlar to‘plamiga aytiladi. Konstruktorlik hujjatlari grafikaviy va matnli hujjatlar, birgalikda yoki ayrim holda buyum tarkibini va tuzilishini aniqlaydi va buyumni tuzish yoki tayyorlash, nazorat qilish, qabul qilish, ishlatish va ta’mirlash uchun zarur ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi. Davlat standarti konstruktorlik hujjatlarining quyidagi asosiy turlari va vazifasini belgilaydi:
KONSTRUKTORLIK HUJJATLARI VA ULARNI RASMIYLASHTIRISH - Detal chizmasi detalning tasviri va uni tayyorlash hamda nazorat qilish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oldai; Yig‘ish chizmasi buyumning tasviri, buyumni yig‘ish, tayyorlash va nazorat qilish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi; Umumiy ko‘rinish chizmasi buyumning konstruksiyasi, uning asosiy tarkibiy qismlarining o‘zaro bog‘lanishini va buyumning ishlash prinsipini aniqlaydi; Gabarit chizma buyumning kontur soddalashtirilgan tasvirini va uning gabarit o‘rnatish o‘lchamlarini o‘z ichiga oladi; Montaj chizma buyumning (soddalashtirilgan) kontur tasviri va uni qo‘llanish joyida o‘rnatish (montaj qilish) uchun zarur ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi; Sxema – buyum tarkibiy qismlari va ularning o‘zaro bog‘lanishini shartli tasvirlar va belgilar ko‘rinishida ko‘rsatilgan hujjat; Spesifikasiya yig‘ma birlik, kompleks yoki komplekt tarkibini aniqlaydi. Konstruktorlik hujjatlari ishlab chiqish darajasiga qarab loyiha (texnikaviy takliflar, loyihalar va eskiz loyihalar) va ish hujjatlariga bo‘linadi.
|
| |
198 qishloq xo’jaligi ekinlarini joylashtirishda sun’iy yo’ldosh ma’lumotlarining ahamiyati

198 qishloq xo’jaligi ekinlarini joylashtirishda sun’iy yo’ldosh ma’lumotlarining ahamiyati
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
30.05.2024
Hajmi
0,61 Mb.
#257539
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
198 qishloq xo’jaligi ekinlarini joylashtirishda sun’iy yo’ldosh ma’lumotlarining ahamiyati
Download
0,61 Mb.
Matnni ko'rish
Uyga vazifa - Chilangari kasbi bo’yicha

|
Chilangari kasbi bo’yicha
|
bet | 46/162 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 5,07 Mb. | | #274795 |
Bog'liq B C toifa tuzil OMT Elmuratov XUyga vazifa:
1. Moylash tizimi.
2. Dvigatellarda qo’llaniladigan moylar.
3. Ularning asosiy xususiyatlari.
“TASDIQLAYMAN”
O’quv ishlari bo’yicha
direktor o’rinbosari
U.Aminov ________
(Imzo)
“____”______20__yil
9. Mavzu: Taminlash tizimi. Avtomobil dvigatellari uchun qo’llaniladigan yoqilgilarning turi, tasnifi va xususiyatlari.
O’QUV MASHG'ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt: 80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ______ ta
|
O’quv mashg’ulotning shakli va turi
|
Nazariy mashg’ulot
|
O’quv mashg’ulotning rejasi:
|
1. Taminlash tizimi.
2. Avtomobil dvigatellari uchun qo’llaniladigan yoqilg’ilarning turi.
3. Ularning tasnifi va xususiyatlari
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi:” Taminlash tizimi. Avtomobil dvigatellari uchun qo’llaniladigan yoqilgilarning turi, tasnifi va xususiyatlari.”mavzusi bo’yicha bilim va ko’nikmalarga ega bo’lish bilimlarini mustahkamlash.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Taminlash tizimi.
2. Avtomobil dvigatellari uchun qo’llaniladigan yoqilg’ilarning turi.
3. Ularning tasnifi va xususiyatlari
|
|
|
| |
TADQIQOT NATIJALARI - Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakatini modellashtirish

UIF-2022: 8.2
SCIENCE AND INNOVATION
ISSN: 2181-3337
INTERNATIONAL SCIENTIFIC
JOURNAL
2022
№4
30
Dastur ishga tushirilganda va “Bir jinsli elektr maydonidagi harakat” tugmasi tanlanganda
ekranda quyidagi animatsion tasvir paydo bo‘ladi:
1-rasm. Elektronning elektr va magnit maydonlaridagi harakati
MUHOKAMA
Dastur elektronning harakatini animatsion
namoyish etuvchi oyna,
bu harakat haqida
ma’lunmotlar beruvchi oyna ham oltita tugmalardan iborat. Foydalanuvchilar bu yerdan ixtiyoriy
tugmani tanlab, elektronning elektr maydonida parabola bo‘ylab,
magnit maydonida aylana va
vintsimon trayektoriya bo‘ylab harakatlanishini bevosita rangli va
jonli tarzda kuzatishlari
mumkin.
XULOSA
Xulosa o’rnida
shuni aytish mumkinki, bu jarayonlarning boshlang‘ich
parametrlarga,
ya’ni elektronning boshlang‘ich tezligi va maydonga uchib kirish
burchagiga hamda elektr va
magnit maydonlari kuchlanganliklarining qiymatlariga qanday bog‘langanligini o‘rganish
mumkin. Shunig uchun bu dastur fizikaning “Elektr va magnetizm” bo‘limidan
virtual
laboratoriyalar va elektron darsliklar yaratishda, masalalar yechishda muxim ahamiyatga ega.
REFERENCES
1. “XXI asr pedagogikasining dolzarb vazifalari”Xalq ta’limi”, 2007-yil
2. M.Z.Nosirov “Fizik jarayonlarini kompyuterda modellashtirish”Andijon-2022
3. Kamenskiy S.E., Orexov V.P.Fizikadan masalalar yechish metodikasi. “O’qituvchi”
nashriyoti.T.:1976.
4. B.L. Farberman. "Progressivniye pedagogicheskiye texnologii" - T. 1999.
Lecture 6 6-Mavzu: Metallarni flyus qatlami ostida payvandlash

|
Lecture 6 6-Mavzu: Metallarni flyus qatlami ostida payvandlash
|
bet | 1/8 | Sana | 02.03.2022 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #14030 |
Lecture 6
6-Mavzu: Metallarni flyus qatlami ostida payvandlash
Rеjа:
Flyus оstidа pаyvаndlаsh mоhiyati.
Flyus оstidа pаyvаndlаshdа ishlаtilаdigаn pаyvаndlаsh mаtеriаllаri.
Flyus оstidа pаyvаndlаsh uchun jihоzlаr.
Flyus оstidа pаyvаndlаsh rеjimi hisоbi.
Metallarni flyus qatlami ostida payvandlash
Metallarni flyus qatlami ostida yarim avtomatikaviy usulda payvandlash
1. Flyus оstidа pаyvаndlаsh mоhiyati
Flyus оstidа yoyli pаyvаndlаsh – bu yoyli eritib pаyvаndlаshdir, bundа yoy, pаyvаndlаsh flyusi оstidа yonаdi.
Flyus оstidа pаyvаndlаsh usuli 1939-yildа Ukrаinа Fаnlаr Аkаdеmiyasining Elеktr pаyvаndlаsh institutidа Е.О. Pаtоn ishtirоki bilаn, N.G. Slаvyanоv g‘оyasi аsоsidа ishlаb chiqildi vа o‘shаndа bu usulgа «flyus оstidа qoplamasiz elеktrоd bilаn tеzkоr аvtоmаtik pаyvаndlаsh» nоmi bеrilgаn.
Flyus оstidа pаyvаndlаshdа pаyvаnd yoy buyum vа pаyvаndlаsh simi оrаsidа yonаdi. Yoy tа’sirida sim eriydi vа erish tezligigа nisbatan pаyvаndlаsh zоnаsigа uzаtilаdi. Yoy flyus qаtlаmi bilаn qоplаngаn bo‘ladi. Pаyvаndlаsh simi (yoy bilаn birgа) mаxsus mеxаnizm yordаmidа (аvtоmаtik pаyvаndlаsh) yoki qo‘ldа (yarim аvtоmаtik pаyvаndlаsh) pаyvаndlаsh yo‘nаlishigа qаrаb siljitilаdi. Yoy issiqligi tа’siridа аsоsiy mеtаll vа flyus eriydi. Erigаn simlаr, flyus vа аsоsiy mеtаll pаyvаndlаsh vаnnаsini hоsil qilаdi. Flyus suyuq pаrdа ko‘rinishidа pаyvаndlаsh zоnаsini hаvоdаn himоyalаydi. Yoy yordаmidа erigаn pаyvаndlаsh simining mеtаli pаyvаndlаsh vаnnаsigа tоmchilаb o‘tаdi, u yеrdа erigаn аsоsiy mеtаll bilаn аrаlаshаdi. Yoyni uzоqlаshtirgаn sаri pаyvаndlаsh vаnnаsining mеtаli sоvushni bоshlаydi, chunki issiqlik yo‘qаlа bоshlаydi, so‘ng qоtib chоk hоsil qilаdi. Erigаn flyus (shlаk), chоk yuzаsidа shlаkli qаtlаm hоsil qilib qоtаdi. Erimаgаn оrtiqchа flyus qismi sоvutilib qаytа ishlаtilаdi.
1-rаsm. Flyus оstidа pаyvаndlаsh chizmаsi:
1 – pаyvаndlаnаyotgаn dеtаl; 2 – flyus qаtlаmi; 3 – pаyvаndlаsh simi; 4 – pаyvаndlаsh yoyi; 5 – erigаn flyus; 6 – shlаk qаtlаmi; 7 – flyus qоldig‘i; 8 – pаyvаnd chоk; 9 – pаyvаndlаsh vаnnаsi.
|
| |
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich - bet 9

|
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich
|
bet | 9/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatining1. Barcha darajadagi davlat hokimiyati va boshqaruv organlari rahbarlari, Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar, Toshkent shahar, tuman va shahar hokimliklari O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 53-moddasi hamda «Xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari to‘g‘risida»gi Qonun talablariga so‘zsiz rioya qilishlari shartligi haqida qat’iy ogohlantirilsin. Belgilansinki, davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish natijalarini, shu jumladan ob’ektlarning qiymatini baholash natijalarini qayta ko‘rib chiqish va bekor qilish masalalari yuzasidan davlat organlari, shu jumladan nazorat, huquqni muhofaza qiluvchi organlar va sudlar tomonidan tashabbus bilan chiqish xususiy mulkning daxlsizligini buzish sifatida baholanadi hamda bunday ishlar ko‘rib chiqish uchun qabul qilinmaydi. O‘zbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi xususiy mulkni himoya qilish va mulkdorlar huquqlarining kafolatlari to‘g‘risidagi qonunchilikka qat’iy rioya etilishi ustidan nazoratni kuchaytirsin, davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish natijalarini qayta ko‘rib chiqish va bekor qilish tashabbusi bilan chiqqanlik uchun vakolatli davlat organlari mansabdor shaxslarining muqarrar javobgarligini jinoiy javobgarlikka tortishga qadar oshirishni ta’minlasin. 2. O‘zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi (Zokirov), Energetika vazirligi (Sultanov), Er resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri davlat qo‘mitasi (Abdullaev), Markaziy banki (Nurmuratov), Davlat aktivlarini boshqarish agentligi (Bekenov) rahbarlariga qurilish uchun ruxsatnomalar berish, elektr ta’minoti tizimiga ulanish, ko‘chmas mulkni ro‘yxatdan o‘tkazish, kredit berish hamda to‘lovga qobiliyatsizlikni hal etish yo‘nalishlaridagi islohotlarning amaliyotga tatbiq etilishi etarli emasligi natijasida «Biznes yuritish» yillik hisoboti tegishli indikatorlari bo‘yicha mamlakatning reytingdagi o‘rni pastligicha qolayotganligi ko‘rsatib o‘tilsin. YUqorida ko‘rsatib o‘tilgan vazirlik va idoralarning har birida sohada amalga oshirilayotgan islohotlarni joylardagi ijrochilarga etkazish bo‘yicha ishchi guruhlar tuzilsin. Mazkur ishchi guruhlar zimmasiga islohotlarning mazmun-mohiyatini joylardagi ijrochilarga etkazish va tushuntirish, qonun hujjatlarini noto‘g‘ri qo‘llash amaliyotini bartaraf etish, joylarda tadbirkorlarning fikrini muntazam ravishda o‘rganib borish, tegishli organ tomonidan qabul qilingan idoraviy normativ-huquqiy hujjatlarni xatlovdan o‘tkazish va ularga sohada amalga oshirilayotgan islohotlardan kelib chiqib o‘zgartirishlar kiritish bo‘yicha takliflar tayyorlash vazifalari yuklansin. Ishchi guruhlari amalga oshirilgan ishlar to‘g‘risida har oy yakunlari bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasiga ma’lumot kiritib borsin.
|
| |
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlashda davlatning

|
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlashda davlatning
|
bet | 6/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatiningKichik biznes va xususiy tadbirkorlikni qo’llab-quvvatlashda davlatning iqtisodiy siyosati. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik iqtisodiyotni rivojlantirish, aholi bandligi va daromadlarini oshirishda muhim omildir. Ushbu soha vakillarini har taraflama qo‘llab-quvvatlash maqsadida oxirgi ikki yarim yilda Prezidentning ellikdan ortiq farmon va qarorlari qabul qilindi. Jumladan, tadbirkorlik faoliyatini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish, turli ruxsatnomalar olish va boshqa ko‘plab xizmatlar tartib-qoidalari soddalashtirildi. Bu borada qulaylik yaratish uchun Davlat xizmatlari agentligi va uning joylardagi markazlari tashkil etildi. Tadbirkorlik sub’ektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilish bo‘yicha vakil (Biznesombudsman) lavozimi joriy qilindi. Barcha hududlarda tadbirkorlar murojaatlarini qabul qilib, hal etishga ko‘maklashadigan Bosh vazir qabulxonalari tashkil etildi. Vazirlar Mahkamasi huzurida Tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishni qo‘llab-quvvatlash davlat jamg‘armasi faoliyati yo‘lga qo‘yilib, unga 200 milliard so‘m va 50 million dollar mablag‘ ajratildi. Tijorat banklari tomonidan tadbirkorlarga ajratilayotgan kreditlar hajmi oshdi. Bunday amaliy choralar o‘z natijasini bermoqda. Kichik biznes mamlakatimiz yalpi ichki mahsulotining qariyb 60 foizini, sanoat mahsulotlari hajmining uchdan birini, qishloq xo‘jaligi mahsulotining 98 foizini, investitsiyalarning yarmini ta’minlamoqda. Ko‘pgina viloyatlarda eksportning 70-90 foizi aynan kichik biznesga to‘g‘ri keladi. Davlatimiz rahbari viloyat, tuman, shahar hokimlari va ularning birinchi o‘rinbosarlari mutlaqo yangicha ishlab, 70 foiz vaqtini hududda tadbirkorlikni rivojlantirishga sarflashi kerakligini ta’kidladi. Har bir viloyat, tuman va shahar hokimlari va ularning birinchi o‘rinbosarlari faoliyatiga yangi tashkil etilgan yoki faoliyati qayta tiklangan kichik korxonalar va ularda yaratilgan ish o‘rinlari sonidan kelib chiqqan holda baho berib, rag‘batlantirish bo‘yicha yangi tizim joriy etish vazifasi qo‘yildi. Baho berishda korxonalarning yashovchanlik ko‘rsatkichi asosiy mezonlardan biri bo‘lishi kerakligi belgilandi. YA’ni, tashkil etilayotgan korxonalarning kamida 50 foizi keyingi 3 yil davomida ishlasa, hokim va uning tadbirkorlik bo‘yicha birinchi o‘rinbosari, Savdo-sanoat palatasining hududiy bo‘limlari rahbarlarini qo‘shimcha moddiy rag‘batlantirish nazarda tutilmoqda.
|
| |
SHunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq

|
SHunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq
|
bet | 10/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatining3. SHunday tartib o‘rnatilsinki, unga muvofiq: a) 2020 yil 1 fevraldan boshlab: eksport-import operatsiyalarini amalga oshirishda talab etiladigan ruxsat etish xususiyatiga ega hujjatlar va sertifikatlar «YAgona darcha» bojxona axborot tizimi orqali rasmiylashtiriladi. Bunda vakolatli organlarning avtomatlashtirilgan axborot tizimlari «YAgona darcha» bojxona axborot tizimiga integratsiya qilinadi; fitosanitariya, sanitariya-epidemiologiya, veterinariya va ekologik nazorat o‘tkazish uchun undiriladigan to‘lovlar miqdori vakolatli organning mazkur hujjatni berish uchun qilgan xarajatlari doirasida O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan kelishilgan holda belgilanadi; yuridik shaxslar tomonidan da’vo arizasi va uning ilovalarini javobgar hamda iqtisodiy sudga soliq to‘lovchining shaxsiy kabineti orqali elektron tarzda yuborish imkoniyati yaratiladi; b) 2020 yil 1 oktyabrdan boshlab quvvati 140 kilovattgacha bo‘lgan elektr uskunalarini elektr tarmoqlariga ulash jarayonida sarflanadigan xarajatlar tadbirkorlik sub’ektining xohishiga ko‘ra, davlat xizmatlari markazlariga texnik shartlarni olish uchun murojaat qilish bilan bir vaqtda berilgan so‘rovnomasiga asosan «Hududiy elektr tarmoqlari» aksiyadorlik jamiyati mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi. Mazkur mablag‘lar tadbirkorlik sub’ektlari foydalangan elektr energiyasi qiymatiga qo‘shiladigan ustamalar hisobidan bir yil davomida undirib olinadi. 4. 2020 yil 1 yanvardan quyidagi talablar bekor qilinsin: tadbirkorlik sub’ektlari — yuridik shaxslar o‘rtasidagi ko‘chmas mulk oldi-sotdi shartnomalarini taraflardan birining talabi bo‘yicha notarial tasdiqlanganda kommunal xizmatlar bo‘yicha qarzdorliklarni tekshirib olish; davlat soliq xizmati organlariga soliq to‘lovchilar tomonidan ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquq davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgandan so‘ng arizani hamda ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqni davlat ro‘yxatidan o‘tkazuvchi organlar tomonidan tegishli hududda joylashgan er uchastkasi va boshqa ko‘chmas mulk, uning mulkdorlari to‘g‘risidagi ma’lumotni bevosita qog‘oz ko‘rinishda taqdim etish; meva-sabzavot va to‘qimachilik mahsulotlari va buyumlarini eksport qilish (paxtadan tashqari) uchun zarur ruxsatnoma va sertifikatlarni rasmiylashtirishda tadbirkorlik sub’ektlaridan to‘lov undirish.
|
| |
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich - bet 7

|
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich
|
bet | 7/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatiningDavlatimiz rahbari viloyat, tuman, shahar hokimlari va ularning birinchi o‘rinbosarlari mutlaqo yangicha ishlab, 70 foiz vaqtini hududda tadbirkorlikni rivojlantirishga sarflashi kerakligini ta’kidladi. Har bir viloyat, tuman va shahar hokimlari va ularning birinchi o‘rinbosarlari faoliyatiga yangi tashkil etilgan yoki faoliyati qayta tiklangan kichik korxonalar va ularda yaratilgan ish o‘rinlari sonidan kelib chiqqan holda baho berib, rag‘batlantirish bo‘yicha yangi tizim joriy etish vazifasi qo‘yildi. Baho berishda korxonalarning yashovchanlik ko‘rsatkichi asosiy mezonlardan biri bo‘lishi kerakligi belgilandi. YA’ni, tashkil etilayotgan korxonalarning kamida 50 foizi keyingi 3 yil davomida ishlasa, hokim va uning tadbirkorlik bo‘yicha birinchi o‘rinbosari, Savdo-sanoat palatasining hududiy bo‘limlari rahbarlarini qo‘shimcha moddiy rag‘batlantirish nazarda tutilmoqda. Vazirlar Mahkamasi, Adliya vazirligi, Iqtisodiyot va sanoat vazirligiga ushbu yangi tizimni joriy qilish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi. Yig‘ilishda Prezident SHavkat Mirziyoevning Sirdaryo viloyatiga o‘tgan haftadagi tashrifi doirasida Xovos tumanini “Tadbirkorlik hududi”ga aylantirish bo‘yicha taklif etilgan tashabbusni amalga oshirish masalasi ham ko‘rib chiqildi. Iqtisodiyot va sanoat vaziri boshchiligidagi Respublika ishchi guruhi har bir tumanning salohiyatidan kelib chiqib, kichik biznesni rivojlantirish yo‘nalishlari bo‘yicha takliflar ishlab chiqishi zarurligi qayd etildi. Ushbu takliflar asosida tadbirkorlarga ularni amalga oshirish, kredit, er va bino ajratish, infratuzilmaga ulash kabi barcha masalalarda ko‘maklashiladi. Iqtisodiyot va sanoat vaziri boshchiligidagi Respublika ishchi guruhi har bir tumanning salohiyatidan kelib chiqib, kichik biznesni rivojlantirish yo‘nalishlari bo‘yicha takliflar ishlab chiqishi zarurligi qayd etildi. Ushbu takliflar asosida tadbirkorlarga ularni amalga oshirish, kredit, er va bino ajratish, infratuzilmaga ulash kabi barcha masalalarda ko‘maklashiladi. Videoselektorda sanoat sohasidagi kichik biznes sub’ektlari va yirik korxonalar o‘rtasida sanoat kooperatsiyasini keng yo‘lga qo‘yish zarurligi ta’kidlandi. Masalan, avtomobilsozlik va qishloq xo‘jaligi mashinasozligi tarmoqlari o‘rganilganda tadbirkorlik sub’ektlari va yirik sanoat korxonalari o‘rtasida kooperatsiya deyarli yo‘qligi, oqibatda yurtimizda ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar va butlovchi qismlar import qilinayotgani ma’lum bo‘lgan. Achinarlisi, ayrim sanoat korxonalari kichik ishlab chiqaruvchilar u yoqda tursin, xaridorlar talabi bilan ishlashni ham bilmaydi.
|
| |
Jahon banki va Xalqaro moliya korporatsiyasining «Biznes yuritish» yillik hisobotida O‘zbekiston Respublikasining o‘rnini yaxshilashga doir «Yo‘l xaritasi» ilovaga muvofiq tasdiqlansin

|
Jahon banki va Xalqaro moliya korporatsiyasining «Biznes yuritish» yillik hisobotida O‘zbekiston Respublikasining o‘rnini yaxshilashga doir «Yo‘l xaritasi» ilovaga muvofiq tasdiqlansin
|
bet | 11/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatining5. Jahon banki va Xalqaro moliya korporatsiyasining «Biznes yuritish» yillik hisobotida O‘zbekiston Respublikasining o‘rnini yaxshilashga doir «Yo‘l xaritasi» ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
Xulosa
Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatining davlat tomonidan tartibga solinishi - kichik biznesning mamlakat iqtisodiyotiga qo’shadigan hissasini oshirilishini, kichik sanoat zonalarining yaratilishi, investitsion muhit va raqobat muhitini yaxshilanishi, kichik biznes bilan davlat-xususiy sherikchiligi doirasida davlat xaridlari hajmini kengaytirilishi, yirik va kichik korxonalar o’rtasida o’zaro manfaatli hamkorlikni mustahkamlanishi, innovatsiya jarayonlariga tadbirkorlik subyektlarini jalb qilish orqali ko’rishimiz mumkin. Shuni ham ta’kidlash joizki, yetarli eksport salohiyatiga ega bo’lgan, biroq ayni paytda yanada rivojlanish uchun yetarli darajada kapitalga ega bo’lmagan muvaffaqiyatli va istiqbolli kichik korxonalarni moliyaviy qo’llab-quvvatlash katta ahamiyatga ega. Ushbu chora-tadbirlarlarni samarali kichik biznes sohasida ko’proq ish o’rnini yaratishga, jahon bozoriga kirish imkoniyatlarini oshirishga yordam berib, mamkalatni eksport salohiyatini oshirishga va aholi daromadlarini oshishiga imkon yaratadi.
Adabiyotlar:
Xodiev B.YU., Qosimova M.S., Samadov A.N. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik. T.: TDIU, 2010.
Boltaboev M.R., Qosimova M.S., Ergashxodjaeva SH.J., G‘oyibnazarov B.K., Samadov A.N., Xodjaev R. Kichik biznes va tadbirkorlik: O‘quv qo‘llanma. – T.: “Iqtisodiyot”, 2019. – 275 bet.
Samadov A.N., Ostanaqulova G.N. Kichik biznes va tadbirkorlik. T.: Moliya-iqtisod, 2008.
Qosimova M.S., Yusupov M.A., Ergashxodjaeva Sh.J. Marketing. –T.: TDIU -2019.
https://lex.uz/
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Jahon banki va Xalqaro moliya korporatsiyasining «Biznes yuritish» yillik hisobotida O‘zbekiston Respublikasining o‘rnini yaxshilashga doir «Yo‘l xaritasi» ilovaga muvofiq tasdiqlansin
|
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich - bet 4

|
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich
|
bet | 4/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatiningDaromad. Ko‘plab tadbirkorlar muvaffaqiyatli biznesning katta daromadlari bilan aldanib qolishadi, garchi bu kabi katta muvaffaqiyatga erishish ehtimoli nozik bo‘lsa ham. Boshqalar esa biznesga o‘z sarmoyalarini berish bilan shug‘ullanishadi. Ajablanarlisi shundaki, ko‘pgina tadbirkorlar biznesni boshlash uchun asosiy motivator sifatida pulni baholamaydilar. Tadqiqotga olingan 500 ta tadbirkor, masalan, pul muhimligi bo‘yicha to‘rtinchi pog‘onaga loyiq deb topildi (umidsizlik, mustaqillik va hayotni nazorat qilishdan keyin). Tadbirkorlikning jiddiy risklari va noaniqligini hisobga olgan holda, shaxsiy xavfsizlik, ehtimol tahdid ostida ko‘rinishi mumkin. Yangi tashabbuskor uchun muvaffaqiyatli korxona yaratish va rivojlantirish, avvalambor, ishni, tashkilotni, odamlarni va ishlab chiqarishni (operatsiyalarni) samarali boshqarish boshqaruv tamoyillarini bilish va ularni qo‘llashni, to‘g‘ri qaror qabul qilishni talab qiladi. Eng muhimi, biznes aloqalarini boshlash uchun qaror shaxsiy malakani, qobiliyatni talab etadi va kamchiliklarni aniq baholashga asoslangan bo‘lishi kerak. Tadbirkorning qarorlari korxonaga bevosita va chuqur ta’sir ko‘rsatadi. Tadbirkor foyda olish uchun maqsadi bo‘lishi kerak, chunki rentabellik (o‘zinio‘zi bajarish, mustaqillik yoki boshqa motivlar emas) omon qolish uchun juda muhimdir. Yangi tashabbuskor uchun muvaffaqiyatli korxona yaratish va rivojlantirish, avvalambor, ishni, tashkilotni, odamlarni va ishlab chiqarishni (operatsiyalarni) samarali boshqarish boshqaruv tamoyillarini bilish va ularni qo‘llashni, to‘g‘ri qaror qabul qilishni talab qiladi. Eng muhimi, biznes aloqalarini boshlash uchun qaror shaxsiy malakani, qobiliyatni talab etadi va kamchiliklarni aniq baholashga asoslangan bo‘lishi kerak. Tadbirkorning qarorlari korxonaga bevosita va chuqur ta’sir ko‘rsatadi. Tadbirkor foyda olish uchun maqsadi bo‘lishi kerak, chunki rentabellik (o‘zinio‘zi bajarish, mustaqillik yoki boshqa motivlar emas) omon qolish uchun juda muhimdir. Tadbirkor – samarali rejalashtiruvchi, tashkilotchi, muammoni hal qiluvchi va qaror qabul qiladigan shaxs bo‘lishi va odamlarni yaxshi boshqarishi kerak.
|
| |
Xulosa - 198 qishloq xo’jaligi ekinlarini joylashtirishda sun’iy yo’ldosh ma’lumotlarining ahamiyati

202
Xulosa.
Qishloq xo’jaligi ekinlarini to’g’ri
joylashtirish, ular haqida doimiy ma’lumotga ega
bo’lishda bizga sun’iy yo’ldoshdan olingan ma’lumotlar asqotib kelmoqda. Yuqoridagi fikrlardan ko’rinib
turibdiki, sun’iy yo’ldosh ma’lumotlari qishloq xo’jaligi nafaqat boshqa sohalarning rivojlanishida ham
katta ahamiyatga ega. Olib borilayotgan ishning maqsadidan kelib chiqqan holda, ma’lumot olish davri ,
aniqliligi, uchish balandligi tanlanadi. Bugungi kunda qishloq xo’jaligida kartaga olish masalalari ilgari
surilmoqda. Barchamizga ma’lumki kartalashtirish jarayonlarida ham biz turli sun’iy yo’ldosh
ma’lumotlaridan fordalanamiz. Respublikamiz iqtisodiyotining asosiy qismi bo’lgan qishloq xo’jaligi
ishlab chiqarishi ya’ni dehqonchilik va chorvachilik tarmoqlarini to’g’ri
taqsimlash,
yerdan oqilona
foydalanish, bugungi kunda ularni to’g’ri yo’naltirish muhim masala bo’lib kelmoqda.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. Сафаров Э.Ю., Авезов С.А., Алланазаров О.Р., Ойматов Р.Қ.
Карташунослик,
амалий ва лаборатория машғулотлари
. – Тошкент, 2012.
2.
Qishloq xojalik ishlab chiqarishini mexanizatsiyalashtirish:
Darslik /
A.Obidov , R.
Xalilov, S.Aliqulov, M.Djiyanov, S.Nurmanov, A.Abdulmitalipov
3. T. Mirzaliyev, E.Yu. Safarov, A. Egamberdiyev, J.S. Qoraboyev
Kartashunoslik
4.
https://lex.uz
5.
wikipedia
6.
https://stat.uz/_
7. https://uz.wikial.top/wiki/Satellite
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich - bet 3

|
Ma’mun-universiteti” ntm iqtisodiyot fanidan mustaqil ish 22 – 52 guruh talabasi allaberganov g`ayrat jumanazarovich
|
bet | 3/11 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 255 Kb. | | #250848 |
Bog'liq 02.O‘zbekistonda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik faoliyatiningKichik biznesni boshlash uchun tadbirkor odatda jiddiy biznes riskiga duch keladi.Tadqiqotlarga ko‘ra, barcha mustaqil kichik biznesning 25 foizdan 33 foizgacha qismi dastlabki ikki yil davomida muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Har 10 biznesning sakkiztasi 10 yil ichida tugaydi. Ishbilarmonlik sezilarli bo‘lishidan tashqari, tadbirkorlar katta moliyaviy risklarga duch kelishadi, chunki ular odatda biznesdagi barcha moliyaviy resurslarini emas, aksariyatini investitsiyalashadi. Ular oilaviy va ijtimoiy xavflarni keltirib chiqaradi, chunki yosh biznesni boshlash va ishga tushirish talablari oila va do‘stlarga e’tibor berish uchun kam vaqt qoldiradigan 60-80 soatlik ish haftasini talab qiladi. Ular, shuningdek, psixologik riskni boshdan kechirishadi. YUqori muvaffaqiyatli tadbirkorlardan biri biznesni tadbirkorlik sub’ekti sifatida “tadbirkor xavfi” sifatida ishga tushirish hissiyotlarini tavsiflash orqali tadbirkorlikning jiddiy shaxsiy tavakkallarini qisqacha sarhisob qiladi.oshirishda mas’uliyat yukini baham ko‘rish uchun direktorlar kengashi yo‘q. Shaxsiy va professional o‘sish. Tadbirkorlikni tashkil etishning qiyinchiliklari shaxsiy rivojlanishni o‘z ichiga oladi. Muvaffaqiyatli bo‘lish uchun tadbirkor xavflilik, noaniqlik va stress bilan kurashish, turli xil shaxslararo munosabatlarga ega bo‘lishi va cheklangan resurslarga ega bo‘lgan biznesni boshqarishi kerak. Ko‘pchilik bu o‘sishni boshdan kechirayotgan tadbirkor bo‘lib, biznesni maqsadli, samarali ishlab chiqarishga aylantirish ularning ustuvor yo‘nalishlari hisoblanadi. Shaxsiy va professional o‘sish. Tadbirkorlikni tashkil etishning qiyinchiliklari shaxsiy rivojlanishni o‘z ichiga oladi. Muvaffaqiyatli bo‘lish uchun tadbirkor xavflilik, noaniqlik va stress bilan kurashish, turli xil shaxslararo munosabatlarga ega bo‘lishi va cheklangan resurslarga ega bo‘lgan biznesni boshqarishi kerak. Ko‘pchilik bu o‘sishni boshdan kechirayotgan tadbirkor bo‘lib, biznesni maqsadli, samarali ishlab chiqarishga aylantirish ularning ustuvor yo‘nalishlari hisoblanadi.
|
| |
Davlat standarti asosida chizmalarni taxt qilish

Oriental Renaissance: Innovative,
educational, natural and social sciences
VOLUME 1 | ISSUE 10
ISSN 2181-1784
Scientific Journal Impact Factor SJIF 2021: 5.423
734
w
oriens.uz
www.
November
2021
DAVLAT STANDARTI ASOSIDA CHIZMALARNI TAXT QILISH
10.24412/2181-1784-2021-10-734-745
Saydaliyev Sаidkarim
Saydnabiyevich
Toshkent arxitektura qurilish instituti «Chizma geometriya va kompyuterda
loyihalash»kafedrasi p.f.n., dotsenti
arxitektor_chizma@mail.ru
Gulomova Nozima Xotamovna
Nizomiy nomidagi Toshkent davlat pedagogika universiteti «Muhandislik va
kompyutergrafikasi» kafedrasi dotsent v.b.
gulomova.nozima@mail.ru
ANNOTATSIYA
Ushbu maqola umum o‘rta ta’lim muassasalarida chizmachilik fanini o‘qitishda
asosiy omillardan bo‘lgan davlat standarti asosida chizmalarni taxt qilishga oid
nazariy ma’lumotlar, qoidalar, uslublarhaqida.
Kalit so‘zlar:
Standart, chizmalarni taxt qilish, o‘quvchi, samarali dars,
tushuncha, zaruriyat, chizmachlik, mashg‘ulot, ketma-ketlik, uzviylik, didaktik talab.
АННОТAЦИЯ
Данная статья отеоретических данных, правилахи методахпредмета
черчения, на основе государственного стандарта, которая является одним из
основных факторов при обучении черчению в общеобразовательных
учреждениях.
Ключевые слова:
Стандартыечертежы,пронстранственное мышления,
ученики, репродуктивность урока, дидактиченские стандарты, правила,
черчения, продолжительность.
ABSTRACT
This article is about the theoretical data, rules, and methods of the subject of
drawing, based on the state standard, which is one of the main factors in teaching
drawing in educational institutions.
Key words
: Standard, blueprint drawings, spontaneous thinking, pupils, lesson
reproduction, didaktik standards, rules, readings, duration.
KIRISH
O‘quvchilar chizmalarni taxt qilish uchun
standartlarni mukammal
o‘zlashtirishlari muhim hisoblanadi. Chizmalarni tuzish, o‘qish, taxt qilishstandartlar
asosida amalga oshiriladi. Chizmadagi ko‘p xatoliklar ham aynan standartlarni yaxshi
Tezlik o’lchash mexanizmi

|
Tezlik o’lchash mexanizmi
|
bet | 10/12 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 38,07 Kb. | | #158547 |
Bog'liq Nazorat-o’lchov asboblari bo`yicha umumiy ma’lumotlar-fayllar.orgTezlik o’lchash mexanizmi. Tezlik 0’lchash mexanizmi (11-rasm) quyidagi qismlardan iborat: kirish vali 1 va unga mahkam biriktirilgan doimiy magnit 5 va shunt 4, qopqoqsimon kartushka 6, magnit ekrani 7, o’q 8, strelka 12, qil-prujina 11, pishangcha 9 va km/soat larda darajalangan shkala. Qil-prujinaning bir uchi o’q 8 ga ikkinchi uchi pishangcha 9 ga mahkamlangan. Kirish vali aylanma harakatni uzatma qutisidagi reduktorga ulangan egiluvchan valdan oladi.
Avtomobil harakatlanganda, doimiy magnit aylanadi va uning magnit maydon ta’sirida aluminiy kartushka tanasida uyurma toklar induksiyalanadi. Uyurma toklar kartushkaning о’zida ham magnit maydonni hosil qiladi. Magnit va kartushka magnit maydonlarining o’zaro ta’siri natijasida kartushkani va u bilan birga o’q 8 va avtomobil tezligini ko’rsatuvchi strelka 12 ni magnit aylanishi yo’nalishida buray- digan moment hosil bo’ladi. Doimiy magnitning aylanish chastotasi qanchalik katta bo’lsa, kartushka va demak, strelka shunchalik katta burchakka buraladi. Qil-prujina 10 qarama-qarshi moment hosil qiladi. Strelka 12 ning aylanishlar chastotasiga bog’liq ravishda buralishi, faqat doimiy magnit hosil qilgan moment va qil-prujina qarshilik momentlarining o’zaro ta’siri bilan belgilanadi. Bu kartushka va strelkaning burilish burchagini aylanishlar chastotasigato’g’ri proporsional o’zgarishini, ya’ni chiziqli bogManishni ta’minlaydi.
Yumshoq poiatdan yasalgan halqasimon magnit ekran 7, kartushka orqali o’tayotgan magnit oqimini kuchaytirish hisobiga asbobning sezuvchanligini oshirish uchun xizmat qiladi. Atrof-muhit harorati ko’tarilishi bilan kartushkaning qarshiligi ortadi va uyurma toklar kuchi pasayib, kartushka bilan strelka kamroq burchakka buriladi. Harorat o’zgarishi asbobning o’lchash aniqligiga ta’sirini kamaytirish maqsadida doimiy magnit tagiga shunt 4 o’matilgan. Doimiy magnit hosil qilgan magnit oqimining katta qismi kartushka orqali o’tsa, kichik qismi magnit shunt orqali o’tadi. Atrof-muhit harorati ko’tarilishi bilan magnit shunt qiziydi va uning magnit qarshiligi ortadi. Shunt orqali o’tayotgan (ya’ni past tomonga) magnit oqimi kamayadi, kartushka orqali o’tayotgan magnit oqimi esa aksincha ortadi. Shu tariqa, Harorat o’zgarganda kartushka qarshiligi o’zgarishiga mos ravishda unda hosil bo’layotgan uyurma tok kuchini ortishi yoki kamayishi hisobiga, atrof-muhit haroratini asbobning ko’rsatish aniqligiga ta’siri bartaraf qilinadi.
Yuqorida keltirilgan qopqoqsimon kartushkali tezlik o’lchash mexanizmlari ko’pchilik avtomobillarning spidometrlarida qo’llangan. Lekin ba’zi avtomobil- laming (ЗИЛ, Москвич, ЗАЗ) spidometrlarining tezlik o’lchash mexanizmlarida yassi ko’rinishdagi kartushkalar ishlatilgan. Bu turdagi tezlik o’lchash mexanizm- larining ishlash prinsipi qopqoqsimon kartushkali mexanizmlaming ishlash prin- sipidan farq qilmaydi.
|
| |
Aloqani tashkil etish sxemasini ishlab chiqish

Aloqani tashkil etish sxemasini ishlab chiqish
Reneneratsiyalash uchastkasining uzunligini hisoblash natijasida hosil qilingan A B yo‘nalishdagi uzatish liniyasining aloqani tashkil etish sxemasi 14.1-rasmda keltirilgan.
Uzatish liniyasi OQ-A va OQ-B oxirgi qurilmalardan, KChOP-kirish/chiqishli oraliq punkt va ikkita KP-1 va KP-2 kuchaytirish punktlaridan iborat. Foydalanishga tushirish bosqichida OQ-A va OQ-B, shuningdek OQ-A – KChOP va KChOP – OQ-B punktlari o‘rtasida ikkita STM-16 oqimini uzatish ta’minlanadi. Oxirgi qurilmalarda optik multipleksor/demultipleksorlar joylashgan. Ular kengligi 0,1 nm li (12,5 GHz) 32 optik kanalga mo‘ljallangan. Tarmoqda mavjud SDH apparaturasi bilan moslashish uchun 2,5 Gbit/s tezlikka mo‘ljallangan transponderlar qo‘llaniladi.
OQ-A oxirgi qurilma chiqishida quvvat kuchaytirgichi, qolgan punktlarda EDFA (Erbium-Doped Fiber Amplifier – erbiy bilan legirlangan optik kuchaytirgich) o‘rnatilgan. KChOPda va OQ-B da
DKM-dispersiyani kompensasiyalovchi modul kiritilgan. KChOP-kirish/chiqishli oraliq punktda KChM-kirish/chiqishli multipleksor joylashtirilgan.
Loyihalashtirish natijasi bo‘yicha raqamli signalni uzatish sifati ko‘rsatkichi – xatolik koeffisienti kxat=10-12 talabi (OSShNdB = 20 dBq) 2,27 zahira bilan bajarildi. Bu zahira kelgusida optik kanallarni rezervlashda ishlatilishi mumkin.
To‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratish texnologiyasini amaliyotga tadbiq etish, bu texnologiya asosida aloqani tashkil etishni loyihalashda talab etiladigan uzatish sifatining ta’minlanishiga e’tibor berish kerak. Ushbu ko‘rilayotgan masala, sifat mezonlaridan kelib chiqqan holda aloqani tashkil etishdagi hisoblashlar, to‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali optik uzatish tizimlarini loyihalash masalalarini hal etishda dolzarblik kasb etadi. Chunki sifati ko‘rsatkichlari aloqa sifatini aniqlaydi.
12
|
ОQ-А
|
|
SТМ-16
|
Sn
|
|
1
|
ТP
|
|
…
|
ТP
|
О
|
4
|
М
|
…
|
ТP
|
D
|
16
|
|
ТP
|
|
…
|
|
|
|
32
|
|
|
…
|
|
|
КP-1
-
|
|
|
SSMF
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
60 km
|
|
|
|
|
|
|
KChOP
|
|
|
КP-2
|
|
|
|
ОQ-B
|
|
|
|
|
|
|
Rn
|
SТМ-16
|
|
|
|
|
|
|
|
КChМ
|
DKM
|
|
|
|
DКМ
|
|
|
|
|
|
ТP
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
…
|
|
|
|
SSMF
|
|
|
|
О
|
ТP
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
М
|
|
|
|
|
|
|
|
ТP
|
…
|
|
|
|
|
|
|
|
D
|
|
|
|
|
EDFA
|
|
EDFA
|
16
|
|
|
EDFA
|
|
|
|
|
|
100 km
|
100 km
|
|
ТP
|
|
|
|
…
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
32
|
ТP
|
ТP
|
|
|
|
|
|
|
|
…
|
|
|
|
|
|
|
|
|
SТМ-16
|
|
|
|
|
|
|
|
|
http://hozir.org
|
Topshiriqning 2-bandini bajarish bo’yicha ko’rsatmalar. Hisoblash uchun boshlang‘ich ma’lumotlar

14.6. Topshiriqning 2-bandini bajarish bo’yicha ko’rsatmalar. Hisoblash uchun boshlang‘ich ma’lumotlar
O‘tkazish qobiliyatini oshirish va turli trafiklarning signallarini uzatishni ta’minlash maqsadida to‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali optik uzatish tizimi apparaturasi bilan jihozlangan transport aloqa
tarmog‘ining regeneratsiyalash seksiyasini hisoblash asosida
loyihalashtirish masalalarini ko‘rib chiqamiz. Birinchi bosqichda tolaning 10 Gbit/s li o‘tkazish qobiliyati ta’minlanadi, keyingi bosqichlarda 40 Gbit/s va 80 Gbit/s gacha oshirish mumkin.
Uzatish muhiti sifatida XEI ning G.652 standartiga mos keluvchi, yotqizilgan bir modali optik kabelning bo‘sh juftligini ishlatish tavsiya etiladi.
Uzatish liniyasining tuzilishi – zanjirli, OQ-A va OQ-B orasidagi umumiy liniya uzunligi Ltr=390 km, OQ-A dan 190 km da sinxron raqamli ierarxiya apparati bilan ulanish uchun kirish/chiqishli oraliq punkt (KChOP) da ikkita STM-16 oqimini kiritish/chiqarishni ko‘zda tutish zarur
(LOQ A-KChOP=190 km).
Takomillashtirishning birinchi bosqichida uzatish texnologiyalarining quyidagi ketma-ketligi qo‘llaniladi: STM-WDM, ATM-STM-WDM, IP-ATM-STM-WDM va IP-STM-WDM. WDM texnologiyasi qo‘llanilganda trakt bo‘yicha sinxronizasiya talab etilmaydi. Uzatish liniyasini zahiralash SDH texnologiyasining tarmoq resurslari hisobiga ta’minlanadi.
4
Optik kanallarning soni va uzatish tezligini tanlash
Hisoblanayotgan regeneratsiyalash uchastkasining o‘tkazish qobiliyatining o‘sish dinamikasidan kelib chiqqan holda (10-40-80 Gbit/s), har biri 10 Gbit/s uzatish tezlikli (STM-64 ga mos keladi) 8 optik kanalli to‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali optik uzatish tizimi apparaturasini tanlash mumkin. Bunday yechim KChOP da STM-64 sathidagi multipleksorlarni va to‘lqin uzunligi bo‘yicha ajratilgan tolali optik uzatish tizimi apparaturasining o‘zida esa 4·2,5=10 Gbit/s optik multipleksorlarni qo‘llashni talab etadi. Bundan tashqari, yuqori tezlikli optik kanallar uzatish tizimining parametrlariga, jumladan yig‘indi dispersiyaga yuqori talablar qo‘yadi.
Shuning uchun Nok = 32 ta optik kanalga mo‘ljallangan apparaturani qo‘llash maqsadga muvofiq. Kanallar orasidagi chastota qadami ∆ = 100 GHz, har biri 2,5 Gbit/s tezlikli kanallar ketma-ket 4+12+16 kiritiladi. KChOP da 2 ta kanalga mo‘ljallangan kirish/chiqishli optik multipleksor o‘rnatilishi kerak, qolgan kanallarni u tranzit o‘tkazadi.
|
Mеtаllurgik pеchlаrdа qo’llаnilаdigаn o’tgа bаrdоsh mаtеriаllаr pеchning gаzохоd sistеmаlаri, uning

MЕTАLLURGIK PЕCHLАRDА QO’LLАNILАDIGАN O’TGА BАRDОSH
MАTЕRIАLLАR PЕCHNING GАZОХОD SISTЕMАLАRI, UNING
HАVО, KISLОRОD VА SUV BILАN TА’MINLАNISHI.
Reja
1.Mеtаllurgik pеchlаrdа qo’llаnilаdigаn o’tgа bаrdоsh mаtеriаllаr.
2.pеchning gаzохоd sistеmаlаri, uning hаvо, kislоrоd vа suv bilаn
tа’minlаnishi.
Zamonaviy metallurgik pechlar qurilishida ko’p miqdorda turli materiallar
qo’llash talab qilinadi, ulardan asosiylari: issiqlikga va o’tga chidamli materiallar,
metallar, metall qotishmalar va oddiy qurilish materiallari. Issiqlikga va o’tga
chidamli materiallar
pechlarning ishchi qismlarini, ya’ni yuqori haroratli jarayonlar
boradigan ishchi bo’limlarni yig’ishda ishlatiladi. Metall
va metall qotishmalari
pechning tashqi qoplamalarini, mahkamlash ustunlariga, harakatlanuvchi qismlarda,
sovitish sistemalarida qo’llaniladi. Oddiy qurilish materiallari - g’isht, stement, qum,
xarsang tosh va shag’allar asosan pechlarning
fundamentini tayyorlashda,
texnologik gazlar harakatlanuvchi qismlarni yig’ishda foydalaniladi.
O’tga chidamli materiallar deb - uzoq vaqt davomida 1000
°
S
dan yuqori
bo’lgan
haroratga bardosh berib, o’zining mexanik
mustahkamligini va shaklini
saqlab turuvchi materiallarga aytiladi. O’tga chidamli materiallar quyidagi talablarni
qanoatlantirishi shart, ya’ni:
1. O’tga chidamliligi - 1580 °S dan kam bo’lmasligi.
2. 1000°S dan yuqori haroratda ham etarli darajada texnik mustahkamlikga
ega bo’lishi.
3. Jarayon harorati o’zgarishiga chidamliligi.
4. Metallurgik jarayonlar borishi davomida kimeviy mustahkamligi.
5. Qizdirish natijasida o’zining shaklini va hajmini saqlab qolishi.
6. Fizikaviy xususiyatlari - issiqlik o’tkazuvchanlik, g’ovaklik, solishtirma va
hokazolarga javob berishi.
7. Ko’plab ishlab chiqarishda tannarxini arzonligi.
Metallurgik pechlar qurilishida qo’llanilayotgan o’tga
chidamli materiallar
oksidli yoki uglerodli birikmalardan tayyorlanadi.
Ular o’zining tarkibiga ko’ra 20 ta guruhdan iborat 8 ta sinfga bo’linadi:
Astrofizik jarayonlarning nuriy tezliklarini aniqlash

|
Astrofizik jarayonlarning nuriy tezliklarini aniqlash
|
bet | 3/4 | Sana | 01.12.2023 | Hajmi | 180 Kb. | | #109244 |
Bog'liq Absolyut qora jismning nurlanishdagi qonuniyatlar. Kirxgof qonuni. Stefan-Boltsman qonuni. Vinning siljish qonuni. Relay-Jins formulasi. Nurlanishning elementar kvant Astrofizik jarayonlarning nuriy tezliklarini aniqlash. Dopler effekti Spektral analiz bergan eng katta yutuqlardan biri (harakatdagi yoritgichlarning yoki ularni qismlarining Quyosh, Oy, tumanliklar uchun nuriy tezliklarini o‘lchashga imkon berishidir. Yoritgichning nuriy tezligi deganda, yoritgichning harakat tezligi vektorining qarash chizig‘i bo‘yicha tashkil etuvchisi tushiniladi. Ќarakatdagi manbaning nuriy tezligini o‘lchash usuli Dopler tomonidan 1847 yilda ishlab chiqilgan bo‘lib, unga ko‘ra, nurlanayotgan manbaning qarash chizig‘i bo‘yicha siljishi, uning spektrida spektral chiziqlarni siljishiga olib keladi. Agar spektral chiziqning siljish kattaligi = -0 bo‘lsa bu yerda (0–harakatdagi manba ma’lum spektral chizig‘ining to‘lqin uzunligi, -harakatdagi manbaning o‘sha chizig‘ining ¢zgargan to‘lqin uzunligi) manbaning nuriy tezligi ushbu formuladan topiladi:
yoki
-nuriy tezligi с=3.108 м/с yorug‘lik tezligini ifodalaydi. Agar –manfiy ishora bilan chiqsa, ya’ni 0 (spektrning binafsha tomoniga siljisa) manba kuzatuvchiga tezlik bilan yaqinlashayotgan, aksincha musbat ishorali bo‘lsa, ya’ni 0 (chiziq spektrning qizil tomoniga siljisa) manba kuzatuvchidan uzoqlashayotgan bo‘ladi. Odatda yoritgichining yoki uning qismlarining tezligi <<с bo‘lganidan, spektral chiziqning siljishi - ham juda kichik bo‘ladi. Shuning uchun bunday siljishni vizual o‘lchash juda murakkab bo‘lib, Dopler prinsipidan, asosan spektrofotometriya ishga tushgandan so‘ng foydalanish imkoni tug‘ildi. Birinchi bo‘lib Dopler prnsipini rus olimi A.A. Belopolskiy tomonidan 1900 yili Pulkovo observatoriyasida muvaffaqqiyatli sinab ko‘rildi. Shu tufayli ba’zan bu effekt astronomiyada, Dopler-Belopolskiy effekti ham deb yuritiladi. Dopler prinsipi astrofizikada juda katta rol uynab, yoritgichlarning (yoki ularning ayrim qismlari) harakatini o‘rganishdan tashqari, nurlanuvchi osmon jismlarining o‘z o‘qi atrofida yoki markaziy boshqa bir jism atrofida aylanishlarini ham aniqlashga imkon beradi. Xususan yerning Quyosh atrofida va o‘z o‘qi atrofida aylanishlarini ham Dopler prinsipi asosida oson aniqlash mumkin. Ma’lumki Yer Quyosh atrofida o‘rtacha 30 km/s tezlik bilan harakatlanib, harakat yo‘nalishini fazoda o‘zgartirib boradi. Natijada ma’lum momentda uning harakati yo‘nalgan ekliptika tekisligida yotuvchi yulduzlar spektrida chiziqlar binafsha tomonga kattalikka siljigan holda k¢rinib, uning kattaligi ushbu ifodadan topiladi:
bu yerdан bo‘ladi.
Bu yo‘nalishga qarama-qarshi tomondagi yulduzlarning spektridagi chiziqlar esa, aksincha qizil tomonga shunday kattalikka siljigan holda ko‘rinadilar. Quyoshning ekvatori zonasida, uning aylanishi tufayli chiziqli tezligi 2 км/с bo‘lib, ekvatorining sharqiy va g‘arbiy qismlarining spektrlarida chiziqlarning siljishi, mos ravishda, 0,035Аo kattalikni beradi.
|
| |