nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
o’tkazgichlarni parallel ulash - Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel...

|
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
bet | 6/11 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 71,54 Kb. | | #126815 |
Bog'liq Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma--fayllar.orgo’tkazgichlarni parallel ulash.
o’tkazgichlar parallel ulanganda esa barcha o’tkazgichlarning boshlanishlari bir nuqtaga, tugashlari ham bir nuqtaga ulanadi tok kuchi tarmoqlardan oqadigan tok kuchlarining yig’indisiga teng: kuchlanish tushishi esa bir xil: U= C/, + U2 + t/3= const. Umumiy qarshilik tarmoqlarning qarshiliklari yordamida quyi-dagicha topiladi:
2.4 Berk zanjir uchun Om qonuni.
Zanjirning bir qismi uchun Om qonuni. Elektr zanjirining EYuK bo'lmagan qismi, ya'ni zanjirning bir qismi bilan ish ko'rayotgan bo'laylik (119-rasm). Bizni zanjirdan oqadigan tok kuchi A va В nuqtalar orasidagi potensiallar farqiga kuchlanishga qanday bog'liqligi qiziqtirsin. Nemis fizigi G.Om (1787 — 1854) tajribalar asosida bir jinsli o'tkazgichdan oqayotgan tok kuchi undagi kuchlanishga to'g'ri proporsionalligini aniqladi.
O'tkazgichdagi tok kuchi uning uchlaridagi kuchlanishga to'g'ri proporsional va о 'tkazgichning qarshiligiga teskari proporsional.
Elektr qarshiligi va uning birligi
Elektr qarshiligining SI dagi birligi — Om (Q).
1 Q — uchlariga 1 V kuchlanish qo'yilganda 1 A tok oqadigan
o'tkazgichning qarshiligidir.
Elektr o'tkazuvchanlik va uning birligi.
Elektr qarshiligiga teskari kattalik elektr o'tkazuvchanlik deyiladi.
Elektr o'tkazuvchanlikning SI dagi birligi — simens (S) dir:
1 S — 1 Q qarshilikli o'tkazgich qismining o'tkazuvchanligidir
Tokning ishi. Uchlariga f/kuchlanish qo’yilgan bir jinsli o’tkaz-gich bilan ish ko’raylik. tvaqt davomida o’tkazgichdan q = Itzaryad miqdori oqib o’tadi. Elektr toki maydon ta'siridagi q zaryadning ko’chishidan iborat jarayon ekanligini e'tiborga olsak zanjirning bir qismi uchun Om qonunidan foydalanib, tokning ishi uchun hosil qilamiz.
Tok ishining va quwatining birligi. Agar tok kuchi — amperlar-da, kuchlanish — voltlarda, qarshilik — omlarda ifodalansa, tokning ishi — joullarda, quwati esa vattlarda ifodalanadi.
Amalda tok ishining sistemadan tashqari birliklaridan ham foydalaniladi.
1W • soat = 1 W • 3600 s - 3600 J = 3,6 • 103 J - 1W quwatli tok-ning 1 soatdagi ishi;
1 kW-soat= 1 000 W • 3600 s = 36000001 = 3, 6- 106J- IkW quwatli tokning 1 soatdagi ishi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
Kirxgof qoidalaridan foydalanish - Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel...

|
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
bet | 5/11 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 71,54 Kb. | | #126815 |
Bog'liq Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma--fayllar.orgKirxgof qoidalaridan foydalanish. o’zgarmas tok tarmoqlangan zanjirini Kirxgof qoidalaridan foydalanib, hisoblashni quyidagi tartibda olib borish kerak:
1) konturni aylanishning ixtiyoriy yo’nalishini tanlash (soat mili bo’yicha yoki unga qarama-qarshi);
2) zanjirning barcha qisrrdari uchun toklarning yo’nalishini tanlash va strelkalar,bilan belgilash (qism-qo’shni tugunlar orasidagi zanjir qismi), har*bir qismda tok faqat bir xil qiymat va bitta yo’nalishga ega bo’lishi kerak;
3) ixtiyoriy yopiq konturlar shunday tanlanishi kerakki, har bir yangi kontur hech bo’lmaganda bitta oldin ko’rilgan konturlarga kir-maydigan zanjir qismiga ega bo’lishi kerak;
4) agar konturning aylanish yo’nalishi / tokning yo’nalishi bi-lan mos kelsa, / • R ko’paytma musbat ishora bilan olinadi, va aksincha;
5) agar konturni aylanishda manba ichida manfiy qutbdan mus-bat qutbga borishga to’g’ri kelsa (ya'ni konturni aylanish yo’lida po-tensial o’ssa), £t ning oldiga musbat ishora qo’yiladi, teskari holda esa EYuK manfiy ishora bilan olinadi.
Agar qarshiligi va unga ulangan EYuK ning qiymati ma'lum bo’lsa, Kirxgof qoidalari tarmoqlangan zanjirning istalgan qismidagi tok kuchi va yo’nalishini hisoblashga imkon beradi.
k ta tugun hosil qiluvchi p ta o’tkazgichlardan iborat sistema uchun p ta tenglama tuziladi: (k — 1) ta tenglama tugunlar uchun va p — (k — l)ta tenglama mustaqil yopiq konturlar uchun.
Agar tenglamani yechganda biror tokning qiymati manfiy bo’lib chiqsa, unda uning absolyut qiymati saqlab qolinib, tokning tanlan-gan shartli yo’nalishini qarama-qarshisiga o’zgartirish kerak.
o’tkazgichlarni ketma-ket ulash. o’tkazgichlar zanjirga ketma-ket yoki parallel ulanishi mumkin. o’tkazgichlar ketma-ket ulanganda birinchi o’tkazgichning tugashi ikkinchisining boshlanishiga, ikkin-chisining tugashi esa uchinchisining boshlanishiga va hokazo, ulanib (123-rasm) barcha qismlardagi tok kuchi bir xil (/= const), zanjir-ning umumiy qarshiligi esa alohida-alohida qarshiliklarning yig’indisiga teng bo’ladi.
Umumiy kuchlanish tushishi har bir o’tkazgichdagi kuchlanishlar tu-shishlarining yig’indisiga teng.
.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
Foydalanilgan adabiyotlar - Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash....

Sh.M.Mirziyoyev Milliy taraqqiyot yo`limizni qat`iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko`taramiz. Toshkent. “O`zbekiston” 2017- 592 b.
Sh.M.Mirziyoyev Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga quramiz. Toshkent. “O`zbekiston” 2017- 488 b.
Sh.M.Mirziyoyev tanqidiy tahlil, qat`iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo`lishi kerak. Toshkent. “O`zbekiston” 2017.-104 b.
O`zbekiston Respublikasi “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi”. Toshkent. “O`zbekiston” nashryoti 1997.
M.Mamadazimov. “Umumiy astranomiya” Toshkent “Yangi asr avlodi” 2008
M.H. O’lmasova “Elektrodinamika asoslari” Toshkent 2004
A.A.Abdumalikov “Elektrodinamika” Toshkent- 2007
www.pedagog.uz
www.ziyonet.uz
www.edu.uz
-rasm


Tok kuchi - Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr...

|
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
bet | 3/11 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 71,54 Kb. | | #126815 |
Bog'liq Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma--fayllar.org1-rasm
Tok kuchi. Tok kuchi (/) elektr / tokining miqdoriy o’lchovi bo’lib, o’tkazgichning ko’ndalang kesim yuzidan vaqt birligida o’tuvchi elektf zaryadi bilan aniqlanadigan skalyar fizik kattalikdir:
bu yerda AQo’tkazgich ko’ndalang kesimidan Afvaqtda oqib o’tgan zaryad miqdori.
Vaqt o’tishi bilan kuchi va yo’nalishi o’zgarmaydigan tok o’zgarmas tok deyiladi. Tok kuchining SI dagi birligi amper (A) — asosiy birlikdir. U fransuz fizigi A.Amper (1775 — 1836) sharafiga shunday nomlangan.
2.2 Tok zichligi. Tok zichligi vektor kattalik bo’lib, uning moduli tok kuchi /ning o’tkazgich ko’ndalang kesim yuzi 5ga nisbatiga teng.
Tok zichligining zaryadlar zichligiga bog’liqligi. Endi tok zichligi-ning o’tkazgichdagi zaryadlarning harakat tezligiga bog’liqligini ko’raylik. Buning uchun silindrsimon o’tkazgichni ajratib olamiz. Agar silindrdagi zaryad tashuvchilarning konsentratsiyasi n, za-ryadi e bo’lsa, unda o’tkazgichning ko’ndalang kesim yuzidan miqdordagi zaryad o’tadi.
Shunday qilib, o’tkazgichdagi tok zichligi undagi erkin zaryad tashuvchi-larning konsentratsiyasiga va ularning harakat tezligiga bog’liq ekan. Shuni ta'kidlash lozimki, metallardagi elektronlarning konsentratsiyasi anialda o’zgarmas bo’ladi. U temperaturaga ham bog’liq emas.
Elektronlarning harakat tezligi. o’tkazgichdagi elektronlarning yo’naltirilgan harakatining o’rtacha tezligini topish mumkin: Hisoblashni mis o’tkazgich (n = 8,5 • 1028 m -3 va mumkin bo’lgan eng katta tok zichligi j = 107 A/m2 uchun amalga oshiramiz. Kattaliklarning qiymatlari (e= 1,6 • 10 -19 C).
Elektronlaming xona temperaturasidagi issiqlik harakati o’rtacha tezligi taxminan 105m/s ni tashkil qilib, u elektronlarning o’tkazgichdagi yo’naltirilgan harakat tezligidan qariyb 108 marta katta ekan. Unda elektr tokining tarqalish tezligi nimaga teng, degan savol tug’iladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (eyuk). Berk zanjir uchun Om qonuni. Vakuumda elektr toki. Elektron nur trubka. Kirish
|
«Aqliy hujum» - Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari

|
Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari
|
bet | 9/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #251920 |
Bog'liq 1BT Xolova Qunduz«Aqliy hujum» metodi faollashtirishning muhim usuli bo‘lib, unda g‘oya guruhning barcha ishtirokchilarini bir xilda o‘ziga tortadi. O‘qituvchi mavzu yoki savolni ajratib oladi, keyin esa o‘quv faolligi 5-10 daqiqa oralig‘idagi vaqt chegarasida engillashtiriladi. Aqliy hujum turli tarzda masalan, qandaydir mavzuni muhokama qilish uchun, yangi savol qo‘yish yoki istalgan qandaydir muammoni hal etish uchun qo‘llaniladi.
Klaster (Tarmoqlar) metodi – ta’lim oluvchilarni biron bir mavzuni chuqur o‘rganishlariga yordam beradi va talabalarni mavzuga taalluqli tushuncha yoki aniq fikrni erkin va ochiq ravishda ketma-ketlik bilan uzviy bog‘langan holda tarmoqlashlariga o‘rgatadi. Bu metod o‘tilgan mavzuni mustahkamlash, yangi mavzuni o‘zlashtirish, umumlashtirish hamda talabalarni shu mavzu bo‘yicha tasavvurlarini chizma shaklida ifodalashga undaydi.
«Kichik guruhlarda ishlash» metodi - o‘qituvchi tomonidan berilgan ma’lum bir topshiriqni hamkorlikda bajarish uchun talabalarni kichik guruhlarga ajratib, berilgan topshiriqni echish yo‘llarini ishlab chiqishni taqozo etuvchi metod. Ushbu metod qo‘llanilganda talabalar kichik guruhlarda ishlab, darsda faol ishtirok etadi, boshlovchi rolida bo‘lishda, bir-biridan o‘rganishga va turli nuqtai-nazarlarni qadrlash imkoniga ega bo‘ladi.
Kichik guruhlarda ishlash metodi qo‘llanilganda o‘qituvchi boshqa noan’anaviy metodlarga qaraganda vaqtni tejash imkoniyatiga ega bo‘ladi. CHunki o‘qituvchi bir vaqtning o‘zida barcha talabalarni mavzuga jalb eta oladi va baholay oladi. Bu metod ko‘pincha ma’ruza, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarida qo‘llaniladi va ta’lim samaradorligiga erishiladi.
«Rolli o‘yin» – talabalar tomonidan pedagogik vaziyatning har xil shart-sharoitlarini sahnalashtirish orqali ko‘rsatib beruvchi metod. Rolli o‘yinning ishbilarmonlik o‘yindan farqi shundaki, bunda baholanmaydi. Rolli o‘yinda qo‘yilgan muammoni echish bo‘yicha ishtirokchilarning birgalikdagi faol ishi tashkil etiladi. Rolli o‘yinlar talabalarda shaxslararo muomala malakasini shakllantiradi.
«Blits o‘yin» texnologiyasi talabalarni harakatlar ketma-ketligini to‘g‘ri tashkil etishga, mantiqiy fikrlashga, o‘rganayotgan predmeti asosida ko‘p, xilma-xil fikrlardan, ma’lumotlardan kerakligini tanlab olishni o‘rgatishga qaratilgan. Ushbu texnologiya davomida talabalar o‘zlarining mustaqil fikrlarini boshqalarga o‘tkaza oladilar.
|
| |
BMI ning tuzilishi va hajmi - Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida....

|
Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari
|
bet | 5/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #251920 |
Bog'liq 1BT Xolova QunduzBMI ning tuzilishi va hajmi: bitiruv malakaviy ishi kirish, 2 bob, paragraf, umumiy xulosalar, foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatidan iborat bo’lib, ta rasm, ta jadvalni o’z ichiga olgan va hajmi 59 sahifani tashkil etadi.
I. BOB. O’QUV JARAYONINI TASHKIL ETISHNING NAZARIY ASOSLARI
1.1. Pedagogik texnologiyalarning ta’lim-tarbiya tizimidagi o’rni
Ta’lim texnologiyasi nazariyasining umumiy asoslari mohiyati xususida so’z yuritish uchun “ta’lim texnologiyasi” tushunchasining tub ma’nosini anglash talab etiladi. “Texnologiya” yunoncha so‘z bo‘lib, “techne”- mahorat san’at hamda “logos” - tushuncha ta’limot so‘zlarining birlashmasidan hosil bo‘lgan. “Ta’lim texnologiyasi” tushunchasi esa lug‘aviy jihatdan (inglizcha “an edicational technology”) ta’lim (o‘qitish) jarayonini yuksak mahorat san’at darajasida tashkil etish borasida ma’lumotlar beruvchi fan (yoki ta’limot) ma’nosini anglatadi.
SHuni alohida ta’kidlash kerakki shu kungacha pedagogik texnologiya nazariyasi o‘tgan asrning ikkinchi yarmidan buyon rivojlanib, ishlatilib kelsada uni ma’nosini izohlash borasida yagona fikr mavjud emas. Xususan rus pedagogi V.P.Bespalko ham pedagogik texnologiyani “amaliyotga tadbiq qilinadigan muayyan pedagogik tizim loyihasi” deb ta’riflaydi.
Yana bir pedagog N.F.Talzina esa pedagogik texnologiyaning “fan va amaliyot oralig‘ida muayyan tamoyillarni olg‘a suruvchi metodlar ishlab chiqaruvchi ularni izchil qo‘llash kabi masalalarni hal etishga yo‘naltirilgan mustaqil fan ” bo‘lishi lozimligini qayd etadi.
O‘zbekistonlik pedagog N.Saidaxmedov pedagogik texnologiyani shunday ta’riflaydi:-“Pedagogik texnologiya, bu o‘qituvchi mahoratiga bog‘liq bo‘lmagan holda pedagogik muvaffaqiyatlarni kafolatlay oladigan o‘quvchi shaxsni shakllantirish jarayonini ifodalash loyihasidir”.
Keltirilganlarning uyushmasi sifatida Yunesko quyidagi ta’rifini beradi: “Pedagogik texnologiya” – ta’lim shakllarini, optimallashtirish vazifalarini o‘z oldiga qo‘ygan texnik va inson imkoniyatlarini va ularning o‘zaro bog‘liqliklarini hisobga olgan holda o‘qitish va bilimlarni o‘zlashtirish jarayonini yaratish, qo‘llash va aniqlashlarning tizimiy usullaridir”.
“Ta’lim texnologiyasi” tushunchasi “ta’lim metodikasi” tushunchasiga nisbatan kengdir.
Ta’lim metodi - o‘quv jarayonining namunaviy vazifalarini echishga yo‘naltirilgan o‘qituvchi va o‘quvchilarning birgalikdagi faoliyati usuli bo‘lsa, ta’lim metodikasi esa muayyan o‘quv predmetini o‘qitishning ilmiy asoslangan metod qoida va usullar tizimini tavsiflaydi.
|
| |
Elektr tokining tarqalish tezligi

|
Elektr tokining tarqalish tezligi
|
bet | 4/11 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 71,54 Kb. | | #126815 |
Bog'liq Reja elektr toki, uning tabiati va ta’siri. Tok zichligi. Ketma--fayllar.orgElektr tokining tarqalish tezligi. Elektronlarning o’tkazgichdagi yo’naltirilgan harakat tezligi va elektr tokining tarqalish tezligi mutlaqo bir xil narsa emas. Elektr tokining tarqalish tezligi elektr maydonining tarqalish tezligidir. Sbu maydon ta'sirida o’tkazgichdagi barcha erkin elektronlar qariyb bir paytda o’zlarining yo’naltirilgan harakatlarini boshlaydilar. Chunki elektr maydonning tarqalish tezligi yorug’lik tezligi s = 3 • 108 m/s ga tengdir. Masalan, tok manbayidan /masofada bo’lgan iste'molchiga elektr tokining yetib borish vaqt aniqlanadi.
Elektr zaryadining birligi. Elektr zaryadining birligini topish SI da zaryad miqdorining birligi — kulon (C), u fransuz fizigi Sh. Kulon sharafiga shunday nomlangan.
2.3 Ketma-ket va parallel ulash. Elektr yurutuvchi kuch (EYUK).
Tugun. Amalda, ko’pincha tugunlari bor tarmoqlangan zanjirni hisoblashga to’g’ri keladi. Tarmoqlangan zanjirning tuguni deb kamida uchta o’tkazgich tutashgan nuqtaga aytiladi Tugunga kela-digan tok musbat, chiqib ketadigan tok esa manfiy hisoblanadi.
Kirxgofning birinchi qoidasi. Kirxgofning birinchi qoidasi zaryad saqlanish qonunining natijasi bo’lib, zanjirning hech bir nuqtasida (jumladan, tugunlarida ham) zaryad yig’ilishi yoki yo’qolishi mumkin emasligini ko’rsatadi. Tugunda qo’shiladigan toklarning algebraik yig’indisi nolga teng. Bu qoidani boshqa-charoq ham ta'riflash mumkin.
Biror vaqtda o’tkazgichning malum nuqtasiga (jumladan, tugun-ga ham) keladigan zaryad miqdori shu vaqtda o’tkazgichning shu nuqtasidan ketadigan laryad miqdoriga teng.
Kirxgofning ikkinchi qoidasi. Kirxgofning ikkinchi qoidasi Om qonunini umumlashtirish bo’lib, istalgan yopiq konturdagi tarmoq-langan elektr zanjiriga qo’llanishi mumkin.Istalgan yopiq konturdagi tarmoqlangan zanjir EYuK larining algebraik yig’indisi shu konturning tegishli qismidagi tok kuchi va qarshiligi ko’paytmalarining yig’indisiga teng.
|
| |
Bitiruv malakaviy ish maqsadi - Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida....

|
Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari
|
bet | 4/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #251920 |
Bog'liq 1BT Xolova QunduzBitiruv malakaviy ish maqsadi: muammoli ta’lim texnologiyalarini qo’llash orqali pedagogik tizim asosida mehnat ta’limi darslarini o’qitish metodikasini ishlab chiqish.
Bitiruv malakaviy ishning vazifalari: mehnat ta’limi fani ta’lim-tarbiya jarayonlarini pedagogik texnologiyalar asosida tashkil etish, mustaqil fikrlovchi shaxsni tarbiyalash, o’qitish jarayonini qat’iyan ilmiy asoslangan pedagogik tizimga aylantirish.
Tadqiqot usuli va usuliyoti: tadqiqot mavzusiga doir bo’lgan ilmiy-metodik adabiyotlarni o’rganish va tahlil qilish, ilg’or pedagogik tajribalarni o’rganish va umumlashtirish, umumiy o’rta ta’lim maktablarida mehnat ta’limi darslarini tashkil qilinishini kuzatish, maktab me’yoriy hujjatlari va yetakchi o’qituvchilarning tajribalarini o’rganish.
Olingan asosiy natijalar: umumiy o’rta ta’lim maktablarida mehnat ta’limi fani o’quv jarayonini pedagogik tizim asosida tashkil etish metodikasi ishlab chiqildi.
Tadqiqotning ilmiy yangiliklari:
- umumiy o’rta ta’lim maktablarida mehnat ta’limini o’qitish holati aniqlandi; - mehnat ta’limi o’quv jarayonini pedagogik tizim asosida tashkil etish mazmun-mohiyati o’rganildi;
- mehnat ta’limi darslarida pedagogik texnologiyalardan foydalanish metodikasi ishlab chiqildi;
- muammoli o’qitish texnologiyalaridan foydalanib o’quvchilarning mustaqil fikrlash qobiliyatlari shakllantirildi.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati: umumiy o’rta ta’lim maktablarida o’quvchilarni mustaqil fikrlashga o’rgatishda o’quv jarayonlarining takomillashtirilganligi, “pedagogik tizim” tushunchasi, mohiyati hamda ta’lim samaradorligini oshirishning mazmun, shakl, metod va vositalari aniqlandi.
Tadbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi: tadqiqot davomida ishlab chiqilgan metodikadan umumiy o;rta ta’lim maktablari “Mehnat ta;limi” darslarida qo’llanishi natijasida samaradorlikka erishish mumkin.
Xulosa va takliflar: tadqiqot davomida ishlab chiqilgan metodikadan umumiy o’rta ta’lim maktablari “Mehnat ta’limi” darslarida foydalanish tavsiya etiladi.
|
| |
1-Mustaqil ish topshirdi: tershirdi: samarqand-2024 mavzu: kontakt hodisalari reja: Yarimo' tkazgichlarda - bet 5

р-n o‘tishdan oqib o‘tayotgan tok va bazadagi zaryad tashuvchilarning
yashash vaqti
qancha katta bo‘lsa, diffuziya sig‘imi ham shuncha katta bo‘ladi.
Ikki elektr qatlamga ega bo‘lgan elektron – kovak o‘tish zaryadlangan kodensatorga o‘xshaydi. O‘tish sig‘imi o‘tish
yuzasi S, uning kengligi va dielektrik doimiysi bilan aniqlanadi. O‘tish sig‘imi
to‘siq sig‘imi deb ataladi va quyidagi ifodadan aniqlanadi:
CБ 0
S
O‘tishga
kuchlanish berilsa, bu vaqtda o‘tish kengligi o‘zgarganligi sababli, sig‘im ham o‘zgaradi. Sig‘imning berilayotgan kuchlanish U qiymatiga bog‘liqligi
quyidagicha
Maqsad, vazifalar - Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari

|
Pedagogika” fanidan kursish I mavzu: Ta’lim jarayoni yagona pedagogic tizim sifatida. Ta’lim tamoyillari
|
bet | 14/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #251920 |
Bog'liq 1BT Xolova QunduzMaqsad, vazifalar
|
Maqsad: o’quvchilarga og`ochga ishlov byerish asboblaridan to`g`ri foydalanib, buyumylar yasashni o’rgatish.
Vazifalar:
- o’quvchilarga yog`ochga ishlov berish asboblaridan to`g`ri foydalanishni o’rgatish;
- go`niya rejalash asbobidan foydalanish va uning imkoniyatlariga oid bilim, ko’nikmalarni shakllantirish;
- go`niya yasash ish ketma-ketligi va texnologik chizmasining tuzilishini o’rgatish;
- amaliy ish vaqtida xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishni o’rgatish.
|
O’quv jarayonining mazmuni
|
O’quvchilar duradgorlikda ishlatiladigan yog`ochga ishlov berish asboblaridan to`g`ri foydalanishni, go`niya rejalash asbobidan foydalanish va uning imkoniyatlariga oid bilim, ko’nikmalarni, ish ketma-ketligi va texnologik chizmasining tuzilishini, amaliy ish vaqtida xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishni o’rgatish.
|
O’quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Usul: suhbat o’tkazish, “O’zing o’yla, o’zing top, o’zing yasa”, “B/B/B” metodi, “Zinama-zina” metodi.
Shakl: amaliy mashg’ulot.
Vosita: komp’yutyer, slaydlar, ko’rgazmali qurollar, namunalar.
Nazorat: “B/B/B” metodi, “Zinama-zina” metodi.
Baholash: reyting tizimi asosida.
|
Kutilayotgan natijalar
|
O’qituvchi: mavzuni qisqa vaqt ichida barcha o’quchilar tomonidan o’zlashtirilishiga erishadi. O’quvchilarning mashg’ulot davomidagi faolligini oshira oladi. Ularda darsga, kasb-hunarga nisbatan qiziqish uyg’otadi. Amaliy mashg’ulotlar jarayonida barcha o’quvchilarni baholashga erishadi.
O’quvchi: mavzu bo’yicha yangi bilimlarni egallaydi. Yakka holda va guruh bo’lib ishlashni o’rganadi. O’quvchilarning bilim, ko’nikma va malakalari rivojlanadi. O’z-o’zini nazorat qilishni va xavfsizlik texnikasi qoidalariga rioya qilishni o’rganadi. Qisqa vaqt ichida ko’p ma’lumotga ega bo’ladi va baholanadi.
|
|
|
| |
Р-n o‘tish toklari. Ui - 1-Mustaqil ish topshirdi: tershirdi: samarqand-2024 mavzu: kontakt hodisalari reja: Yarimo' tkazgichlarda

|
1-Mustaqil ish topshirdi: tershirdi: samarqand-2024 mavzu: kontakt hodisalari reja: Yarimo' tkazgichlarda
|
bet | 4/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 335,47 Kb. | | #235513 |
Bog'liq fizika ma\'ruzaР-n o‘tish toklari. Ui
UR
q
energiyaga ega bo‘lgan ko‘pgina zaryad tashuvchilar
(6.1- rasmga qarang) р-n o‘tish orqali qo‘shni sohalarga diffuziya hisobiga r-n o‘tish maydoniga qarama – qarshi ravishda siljiydilar. Ular diffuziya tokini yuzaga keltiradilar. Asosiy zaryad tashuvchilarning р-n o‘tish orqali harakati bilan bir vaqtda, р-n o‘tish ular uchun tezlatuvchi bo‘lib ta’sir ko‘rsatayogan maydon ta’sirida asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar ham harakatlanadilar. Asosiy bo‘lmagan zaryad tashuchilar oqimi dreyf tokini yuzaga keltiradi. Tashqi maydon ta’sir ettirilmaganda dinamik muvozanat o‘rnatiladi, ya’ni diffuziya va dreyf toklarining absolyut qiymatlari teng bo‘ladi. Lekin diffuziya va dreyf toklari o‘zaro qarama – qarshi yo‘nalishda yo‘nalganligi uchun, p-n o‘tishdagi natijaviy tok nolga teng bo‘ladi.
Р-n o‘tish sig‘imi. Past chastotalarda р-n o‘tish toki faqat elektron – kovak o‘tishning aktiv qarshiliklari hamda yarim o‘tkazgichning р va n –sohalarining qarshiligi (pB) bilan aniqlanadi. Yuqori chastotalarda p-n o‘tishning inersiyasi uning sig‘imi bilan aniqlanadi. Odatda r-n o‘tishning ikkita asosiy sig‘imi hisobga olinadi: diffuziya va to‘siq.
To‘g‘ri ulangan р-n o‘tishda qo‘shni sohalarga asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar injeksiyalanadi. Natijada р-n o‘tishning yupqa chegaralarida qiymati jihatidan teng lekin qarama- qarshi ishoraga ega bo‘lgan qo‘shimcha asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilaр Qdiff yuzaga keladilar. Kuchlanish o‘zgarsa injeksiyalanayotgan zaryad tashuvchilar soni, demak zaryad ham o‘zgaradi. Berilayotgan kuchlanish ta’siridagi bunday o‘zgarish, kondensator qoplamalaridagi zaryad o‘zgarishiga aynan o‘xshaydi. Bazaga asosiy bo‘lmagan zaryad tashuvchilar diffuziya hisobiga tushganliklar sababli, bu sig‘im diffuziya sig‘imi deb ataladi va quyidagi ifodadan aniqlanadi
|
| |
Bitiruv malakaviy ishning o’rganilganlik darajasi

|
Bitiruv malakaviy ishning o’rganilganlik darajasi
|
bet | 3/37 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #251920 |
Bog'liq 1BT Xolova QunduzBitiruv malakaviy ishning o’rganilganlik darajasi: Islom Karimovning ”Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori” adabiyotida O‘zbekiston Respublikasi “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonuni va “Kadrlar tayyorlash milliy dasturi” to‘liq o‘z aksini topgan bo’lib, kadrlar tayyorlashning milliy modeli batafsil bayon etilgan. Ta’limda pedagogik texnologiyalarning asosiy maqsadi esa o’qitish tizimida o’quvchini dars jarayonining markaziga olib chiqish, o’quvchilarni o’quv materiallarini shunchaki yod olishlaridan, avtomatik tarzda takrorlashlaridan uzoqlashtirib, mustaqil va ijodiy faoliyatini rivojlantirish, darsning faol ishtirokchisiga aylantirishdir. Chunki ta’lim va barkamol shaxs tarbiyasi bir-biri bilan uzviy bog’liq jarayondir. Shu o’rinda O’zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimovning “Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch” asarida quyidagi fikrlarini keltirish joiz: Shuni unutmasligimiz kerakki kelajagimiz poydevori bilim dargohlarida yaratiladi, boshqacha aytganda, xalqimizning ertangi kuni qanday bo’lishi farzandlarimizning bugun qanday ta’lim va tarbiya olishiga bog’liq. Ushbu kitobda Prezidentimiz odamzod uchun hamma zamonlarda ham eng buyuk boylik bo‘lib kelgan ma’naviyatning ma’no mazmuni uning inson va jamiyat hayotidagi o‘rni va ahamiyati, bu murakkab va serqirra tushunchaning nazariy va amaliy tomonlari har tomonlama keng qamrovli fikr va xulosalar orqali taxlil etiladi. Ayni paytda istiqlol yillarida yurtimizda milliy ma’naviyatimizni tiklash, uni zamon talablari asosida rivojlanishi bo‘yicha amalga oshirilayotgan ulkan ishlar, bu borada oldimizda turgan maqsad va vazifalar haqida atroflicha fikr yuritilgan.
O’.Q.Tolipovning “Ta’lim texnologiyalarining tadbiqiy asoslari” adabiyotida pedagogik texnologiyalarning muayyan loyiha asosida tashkil etilganligi, aniq maqsadga yo’naltirilgan hamda ushbu maqsadning natijalanishini kafolatlovchi pedagogik faoliyat jarayonining mazmuni yoritilgan.
Ish ob’yekti: Umumta’lim maktablarida mehnat ta’limi fanini pedagogik tizim asosida tashkil etish jarayoni.
Ish predmeti: Muammoli o’qitish texnologiyalarini qo’llash orqali o’quvchilarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar asosida o’qitish mazmuni, metodlari, shakllari va vositalari.
|
| |
kambag‘allashgan yoki i - 1-Mustaqil ish topshirdi: tershirdi: samarqand-2024 mavzu: kontakt hodisalari reja: Yarimo' tkazgichlarda

kambag‘allashgan yoki i – soha deb ataladi. →
Hajmiy zaryadlar turli ishoralarga ega bo‘ladilar va p-n o‘tishda kuchlanganligi E ga teng bo‘lgan elektr maydon hosil qiladilar. Asosiy zaryad tashuvchilar uchun bu maydon tormozlovchi bo‘lib ta’sir ko‘rsatadi va ularni р-n o‘tish bo‘ylab erkin harakat qilishlariga qarshilik ko‘rsatadi. 6.1, b-rasmda o‘tish yuzasiga perpendikulyar bo‘lgan, X o‘qi bo‘ylab potensial o‘zgarishi ko‘rsatilgan. Bu vaqtda nol potensial sifatida chegaraviy soha potensiali qabul qilingan.
a)
b)
v)
6.1-rasm. Yarimo‘tkazgichlarda kontakt hodisalari
Rasmdan ko‘rinib turibdiki, р-n o‘tishda volt-larda ifodalanadigan kontakt potensiallar
farqiga UK
n
p
teng bo‘lgan potensial to‘siq yuzaga keladi. UK kattaligi dastlabki
yarim o‘tkazgich material ta’qiqlangan zona kengligi va kiritma kon-sentratsiyasiga bog‘liq
bo‘ladi. Ko‘pgina р-n o‘tishlar kontakt potensiallar farqi: Ge uchun UK
uchun esa = 0,7 V.
0,35 В, kremniy
Р-n o‘tish kengligi l0
UK ga proporsional bo‘ladi va mkmning o‘nlik yoki birlik
qismlarini tashkil etadi. Tor р-n o‘tish hosil qilish uchun katta kiritma konsentarsiyasi kiritiladi, l0
ni kattalashtirish uchun esa kichik kiritmalar konsentratsiyasi qo‘llaniladi.
|
Amaliy ishni bajarish tartibi

|
Amaliy ishni bajarish tartibi
|
bet | 37/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( Amaliy ishni bajarish tartibi:
1. Komyuterni ishga tushirish uchun o’qituvchidan ruxsat oling.
2. Kompyuterni ishga tushiring va windows operatsion tizimini yuklang.
3. MS-WORD dasturini ishga tushiring. (Пуск – Программы – Microsoft Word).
4. Word dasturining menyu bo’limlari buyruqlarini ko’rib chiqing va ularni daftarga ko’chiring.
5. Yangi hujjat yarating (Standart uskunalar panelidagi «Создать» tugmachasi yordamida).
6. Word dasturi ishchi onasida mavjud elementlarni daftarga yozib oling va kompyuterga O’zbekiston Respublikasi madhiyasining bir naqarotini kiriting. Naqarotni ajrating.
7. Ajratilgan bo’lakchani almashinish buferiga nusxasini oling. (standart uskunalar panelidagi «Копировать» tugmasi).Tayyor hujjatni ko’zdan kechiring.
8. Birinchi va ikkinchi kupletdan so’ng almashinish buferidagi naqarotni qo’ying ( standart uskunalar panelidagi «Вставить» tugmachasi yordamida).
9. Hosil bo’lgan madhiya matnini “Madhiya.doc” nomi bilan saqlab qo’ying.
word dasturi ishini yakunlang.
10. Windows operatsion tizimi ishini yakunlang kompyuterni o’chiring.
Nazorat savollari.
MS Word dasturi imkoniyatlarini ayting?
Word dasturi qanday axborotlar bilan ishlash imkoniyatiga ega?
Word dasturi qanday ishga tushiriladi?
Word dasturi oynasi elementlarini ayting?
Word dasturi menyu bo’limlarini ayting?
Файл menyu bo’limi buyruqlarini ayting?
Правка menyusi qanday vazifalarini bajarishga mo’ljallangan?
Вид (ko’rinish) menyu bo’limi buyruqlarini ayting?
Вставка menyu bo’limi buyruqlarini ayting?
Формат menyusi dan foydalanish tartibini ayting?
Сервис menyu bo’limi buyruqlarini ayting?
Таблица menyu bo’limi buyruqlarini ayting?
Nima uchun окно menyu bo’limi ishlatiladi?
Word dasturidan chiqish usullarini ayting?
Hujjatni saqlash usullarini ayting?
|
| |
0-ma’ruza: Metallarni hajmiy shtamplash 10. Shtamplash jarayonini tavsifi va shtamp materialari

0-ma’ruza: Metallarni hajmiy shtamplash 10. Shtamplash jarayonini tavsifi va shtamp materialari
Download
496,36 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
17.01.2024
Hajmi
496,36 Kb.
#139778
Download
496,36 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
0-ma’ruza: Metallarni hajmiy shtamplash 10. Shtamplash jarayonini tavsifi va shtamp materialari
Download
496,36 Kb.
Matnni ko'rish
Teshishdan oldin belgi va plyonkalarni konstruksiyalash

10.8- rasm. Bolg‘alashda pokovkalar teshigini belgilash.
a) yupqa; b) qiytiq; v) magazinli; g) karmanli; d) berk.
Karmanli belgilar asosan D>150mm va h/ D<0,7, kengligi kichik bo‘lgan pokovkalar
uchun foydalaniladi. Teshishda plyonka qalinligi S1 qo‘yidagicha aniqlanadi. S1 =0,4√ D
Ushbu belgilash asosan yassi pokovkalarni shtamplar qo‘shimcha o‘rinlarida foydalaniladi.
Yopiq belgilar (10.8-rasm, d) belgilar chuqurligi va radiusi katta bo‘lgan pokovkalarda
metallni tejash uchun foydalaniladi. Ushbu usulda keyinchalik teshik parmalash jaryoni bilan
teshik ochiladi.
55>80>
Pokovka chizmasini shakllantirish

|
Pokovka chizmasini shakllantirishBog'liq 10-ma\'ruza MBOIB 10.3 Pokovka chizmasini shakllantirish
Qizdirib shtamplash texnologik jarayonini ishlab chiqishda asosiy bo‘lib olinadigan detal
hisoblanadi. Detal shakli va o‘lchamlariga asosan shtamplash texnologik jarayoni sxemasi
aniqlanadi. Detal chizmasiga asosan pokovka chizmasi shakllantiriladi.
Pokovka chizmasini shakllantirish quyidagi ketma–ketlikda olib boriladi:
a) detalni yuzalarga bo‘lib chiqiladi;
b) dopusklar, pripusklar va qo‘shimcha dopusklar belgilanadi;
v) shtmplash uchun shtamp yotiqlik burchaklari aniqlanadi va to‘ldirish chiziqlari chiziladi;
g) to‘ldirish radiuslari aniqlanadi;
d) pokovkada teshiklar bo‘lsa, ularni hosil qilish uchun pardalar o‘lchamlari aniqlanadi;
e) Pokovkada tolalar joylashishuvi, mexanik ishlov berish, qattiqlikga sinash va boshqalar
ko‘riladi.
Shtamplar o‘yig‘i deb shtamplarni bir-biri bilan tutashuv sirtlari tushiniladi. O‘yiq chizig‘i–
uzuq chiziqdan iborat bo‘lib, ikki qismni birlashtiruvchi hisoblanadi va pokovka tashqi konturi
bo‘yicha o‘tkaziladi. Shtampni hajmini shunday tanlash kerakki, tayyor holatga keltirilgan
pokovkani pastki shtampdan olishga qiyinchilik bo‘lmasligi kerak. Ta’kidlash kerakki, bo‘shliq
yuzasi detallning eng katta ikki o‘lchami bilan mos kelishi kerak. Detalning uchinchi o‘lchami-
balandligi detalning eng kichik o‘lchami hisoblanadi. Shuning uchun shtamp mustahkamligining
oshirish uchun uni tayyorlashni soddalashtirish maqsadida, shuningdek, shtamplangan pokovkani
uncha chuqur bo‘lmagan shtampdan chiqarishda qulaylik tug‘dirish maqsadida eng kichik
chuqurlikka, eng katta kenglik va uzunlikga ega bo‘lishi maqsadga muvofiqdir.
O‘yiqning yuzasini tanlashda quyidagilarga e’tibor qaratish lozim:
1) Qatlamni kesgandan so‘ng shtampning yuqori va paski qismini surilishini nazorat qilish
mumkinligi;
2) o‘yiq chizig‘i uning ajratishda qulaylik tug‘dirishi.
Yuqori va pastki qism erkin surilishini ta’minlash uchun o‘yiq yuzasi pokovka vertikal
yuzasi bilan tutashishi kerak.
10.5-rasm. Shtamplar sirt qismlari. a-qatlamni kesishdagi siljish qamralishi to‘g‘ri belgilangan;
b- qatlamni kesishdagi siljish qamralishi noto‘g‘ri belgilangan; v-bir tomonlama bobishka yonida
joylashishi mumkin. 1-siljish; 2-qism (razyom)
Shunda shtampning yuqori va pastki qismi uchun o‘yiq chiziq bir hil bo‘ladi va qatlamni
qirqilganda surish osonlashadi. Agar detalda bir dona babishka (quloq) bo‘lsa, u holda shtampning
yuqori qismi yumshoq holatda, bunda pokovka faqat paski shtampda joylashadi. Ushbu holatda
qatlamni qirqilgandan so‘ng o‘tkir tig‘lar qoladi va sifatsiz kesilish hosil bo‘ladi.
Shtampni yuzasini tanlashda qatlamni qirqish sifati va osonligi, shtamplashda pokovkani
egilish kabi omillarini ham inobatga olish lozim.
|
| |
Pokovkalarni bolg‘alashda boshqa ishlar

10.7 Pokovkalarni bolg‘alashda boshqa ishlar
Pokovkada metall tolalarini yo‘nalish talablari detal chizmasida ko‘rsatiladi. Umumiy
holatda metall tolalari yo‘nalishi detal ishlashida unga ta’sir etuvchi eng katta kuchga javob berishi
lozim.
Pokovkani chizmasini shakllantirishda shtamplash,pokovkani shtampdan chiqarish
qulayligi hisobga olinadi. Mexanik ishlov berishda baza sifatida kichik radiusli oddiy va qisish
qulay bo‘lgan yuzalar tanlanadi. Elimlash uchun pokovkani ishlov berilmaydigan, hohishga
asosan ko‘rinarli yuzalari tanlanadi.
Pokovkani qattiqligini sinovdan o‘tkaziladigan qismi sifatida konstruktor bilan kelishgan
holda detalni yassi yuzalari,tozalash va sinovga qulay yuzalari tanlanadi.
Pokovka chizmasini shakllantirishda quyidagilarni:
1) pokovka konstruksiyasini yaxshilash;
2) pokovkadan turli hil detallar ishlab chiqarishni unifikatsiyalash;
3) shtamplangan detal pokovkasini payvandlash va biriktirishga mo‘njallab bir necha
bo‘laklarga bo‘lish;
4) pokovkani ikki yoki bir-necha kesimlarda shtamplash;
5) press yordamida pokovkani qatlamini kesilgandan so‘ng aylanma egib shtamplash;
6) kalibrlash yoki chekankalashni qo‘llash ahamiyatliligi tekshiriladi.
Nazorat savollari
1.Shtamplar materiallini keltiring.
2. Shtamplashning mohiyati nima?
3. Shtamp qanday asbob va uning qanday turlarini bilasiz?
4. Qanday ilg‘or shtamplash usullarini bilasiz?
5. Shtamplar konstruksiyasiga ko‘ra turlarini izohlang.
6. Yopiq shtamplarda pitirlar nima uchun hosil bo‘lmaydi?
7. Pitirlar qanday kesib tashlanadi?
8. Shtamplar qanday tayyorlanadi?
9. Shtamplash qiyaligi nima va u nima uchun qilinadi?
10.Nima uchun dopusk, napusk va qo‘shimcha qo‘yimlar qo‘yiladi?
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Metallarni bosim bilan ishlash usullari va mahsulotlar ishlab chiqarish texnologik jarayonlari:
O‘quv qo‘llanma / V.A.Mirboboev, S.G‘.Maxamadxodjaev. –Toshkent : TDTU .2001. 112b.
2. Abdullaev F.S., Maxkamov Q. Metallarga bosim bilan ishlov berish asoslari. O‘quv
qo‘llanma.-Toshkent. TDTU, 2000.-400s.
3. Zagidullin R.R., Maxmudova N.A. “Bolg‘alash va shtamplash zagotovkalarni loyihalashtirish
va ishlab chiqarish”. O‘quv qo‘llanma. Toshkent: -2013.-132b.
4. Kenjaboyev Sh.Sh., Bekmirzayev Sh.B., Nishonov B.M. Metallarga deformatsiyalab ishlov
berish. O‘quv qo‘llanma. Namangan: -2022. -192b.
|
Shtamplashning texnologik jarayonlari tavsifi

Yopiq shtamplarda yuqori va quyi qismida ∆ tirqish (10.3-rasm) bo‘lmaydi,
ajralish
yuzalari murakkab tekisliklar bo‘yicha o‘tib, o‘zaro qulflanadi. Shtamplashda esa yopik o‘yikda
shtamplanadi. Shu sababli bu shtamplarda olinadigan pokovka og‘irligi zagotovka og‘irligiga teng
bo‘lishi kerak. Bu shtamplarda pokovkalar olishda metall tejash mumkin bo‘lsada, shtamp
konstruksiyasi murakkab hisoblanadi. Yopiq shtamplar jarayoni gorizontal bolg‘alash mashinalari
(GBM) da keng qo‘llaniladi.
Siqish shtamplarida (10.4-rasm) shtamplash chuqur yuzalari bo‘lib, ushbu yuzalarni metall
bilan to‘ldiriladi. Ushbu usul bilan shtamplash gidravlik presslarda amallga oshiriladi. Bir o‘rinli
shtamplash–shtamp bo‘shlig‘i bir bo‘shliqga ega bo‘lgani bois bir o‘rinli deb ataladi.
Ko‘p o‘rinli shtamplarda shtamp o‘rni bir necha bo‘lib,
zagotovka ketma-ket pokovka
shakliga kirib boradi.
10.3-rasm. Shtamp. a-yopiq: 1-puanson; 2-matritsa; 3-pokovka; 4- surgich; b-yopiq bolg‘alash
shtampi
Ko‘p o‘rinli shtamplarda ikki hil o‘rin qilinadi: 1) buyumni uzil kesil shtampovka qilishga
tayyorlashga mo‘njallangan tayyorlash o‘rini; 2) Uzil-kesil shtampovka qiladigan o‘rinlar.
Tayyorlab beradigan o‘rinlar ham o‘z navbatida siqadigan, bukadigan, cho‘zadigan va yoyuvchi
o‘rinlarga bo‘linadi. Siqadigan o‘rinlar zagotovkani buyumning kesimi zagotovka kesimidan
kichik bo‘lishi talab etilgan joyidan siqish uchun ishlatiladi.
10.4-rasm. Siqib chiqaruvchi shtamplar uchun shtamplash. a) to‘g‘ri
siqib chiqarish; b-
teskari siqib chiqarish. 1- puanson; 2-matritsa; 3- pokovka; 4-siquvchi.
Bukadigan o‘rinlar bukilgan buyumlarni shtampovka qilishda ishlatiladi. Bukadigan
o‘rinlarning shakli bukilgan buyumning shakliga mos kelishi kerak. Cho‘zadigan o‘rinlar
zagotovkaning ayrim qismlarini cho‘zish talab qilingan hollarda ishlatiladi. Yoyuvchi o‘rinlar
chiqiqlari bo‘lgan buyumlarni shtampovka qilish uchun xizmat qiladi.
Shtampovka qiladigan
o‘rinlar xomaki va bir yo‘la shtampovka qiladigan o‘rinlarga bo‘linadi. Bir yo‘la shtampovka
qiladigan o‘rinlar faqat, uncha
murakkab katta chiqiqlari, qobirg‘alari va o‘tkir burchaklari
bo‘lmagan detallarni shtampovka qilishda ishlatiladi. Bitta bir yo‘la shtampovka qiladigan o‘rini
bo‘lgan shtamplarda zagotovka birdaniga tayyorlov o‘rinidan keladi va unga tegishli o‘lchamlar
beriladi. Xomaki shtampovka qiladigan o‘rinlar pokovkalarning xomaki
shaklini hosil qilish
uchun qo‘llaniladi, bunda o‘rinlarda pitirlar hosil bo‘ladi. Pitirlar zagotovka sof o‘ringa o‘tishidan
oldin ayrim hollarda kesib tashlanadi. Bitta bir yo‘la shtampovka qiladigan o‘rini bo‘lgan
shtamplarni qo‘llash tavsiya etilmaydi, chunki ular tez eyilib ketadi(o‘z o‘lchamlarini o‘zgartirib
yuboradi va ishdan chiqadi). Barcha hollarda, xatto uncha murakkab bo‘lmagan
pokovkalarni
tayyorlashda ham ularni bir yo‘la shtampovka qiladigan o‘rinlardan oldin xomaki o‘rinlarda
shtampovka qilish kerak.
Kengaytirilgan haqiqat

|
Kengaytirilgan haqiqat
|
bet | 1/7 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 113,02 Kb. | | #112732 |
Bog'liq Amaliy topshiriq 3 To‘ldiruvchi reallik (AR): asosiy tushunchalar, kurilmalari va komponentlari Kengaytirilgan haqiqat (AR - "kengaytirilgan haqiqat") atrof-muhit haqidagi ma'lumotlarni to'ldirish va atrof-muhitni idrok etishni o'zgartirish uchun vizual maydonga har qanday sensorli ma'lumotlarni kiritish natijasidir . Mohiyati va kelib chiqishi To'ldirilgan reallik - real ob'ektlar idrok maydoniga o'rnatilganda, idrok etilgan voqelikning "kengaytirilgan" elementlaridan foydalangan holda kompyuter tomonidan yaratilgan idrok etilgan aralash haqiqatdir . Qabul qilinadigan voqelikni kuchaytirishning eng keng tarqalgan misollaridan ba'zilari televizor futbol o'yinida darvozaga eng yaqin skeyterning joylashishini ko'rsatadigan parallel oldingi rangli chiziqni, erkin zarbadan darvozagacha bo'lgan masofani ko'rsatadigan o'qlarni, "chizilgan" shaybani o'z ichiga oladi. xokkey o'yini paytida yo'l, filmlar va kompyuter yoki gadjet o'yinlarida haqiqiy va xayoliy narsalarni aralashtirish va hokazo. Taxminlarga ko'ra, "to'ldirilgan reallik" atamasi 1990 yilda Boeing korporatsiyasi tadqiqotchisi Tom Caudell tomonidan taklif qilingan. Tom Kodel bu atamani samolyotlarni qurishda foydalanilgan raqamli displeylarni tasvirlash uchun ishlatgan. Yig'uvchilar o'zlari bilan noutbuk kompyuterlarini olib yurishgan, shaffof displey panelli dubulg'alar yordamida chizmalar va ko'rsatmalarni ko'rishgan [3] To'ldirilgan reallikning bir nechta ta'riflari mavjud: tadqiqotchi Ronald Azuma 1997 yilda uni tizim sifatida belgilagan : virtual va realni birlashtiradi; real vaqtda o'zaro ta'sir qiladi; 3D da ishlaydi . 1994 yilda Pol Milgram ( ing. Pol Milgram ) va Fumio Kishino ( ing. Fumio Kishino ) kontinuumni "virtuallik-haqiqat" ( ing. Milgram's Reality-Virtuality Continuum ) [5] - haqiqat va virtuallik o'rtasidagi bo'shliqni tasvirlab berdi. kengaytirilgan haqiqat ( haqiqatga yaqinroq ) va kengaytirilgan virtuallik ( virtuallikka yaqinroq ) mavjud . Kengaytirilgan reallik - bu xayoliy ob'ektlarni real dunyoning elementlari sifatida qabul qilingan narsalarga, odatda yordamchi ma'lumot sifatida qo'shish natijasidir.
|
| |
Matnni izlash uchun - O’rta maxsus, kasb hunar ta’limi markazi

|
O’rta maxsus, kasb hunar ta’limi markazi
|
bet | 46/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( Matnni izlash uchun:
"To’g’rilash" menyusidan "Topish" bo’yrug’ini tanlang.
"Nima" qatoriga izlanayotgan so’zni yozing;
"Qayerga" menyusi xujjatning qaysi qismidan bu so’zni izlash kerakligini ko’rsatadi( aytilmasa, xujjatning hamma qismidan qoldiriladi );
izlashni boshlash uchun "Navbatda"gi tugmasi bosiladi ( bekor qilish uchun "Bekor qilish" tugmasi bosiladi ).
Bo’yruqlarni tez chaqirish uchun CTRL+ F tugmalari bosiladi.
Matnni izlash va almashtirish uchun:
"To’g’rilash" menyusidan "Almashtirish" bo’yrug’ini tanlang;
"Nima" qatoriga almashtirilayotgan so’zni yozing;
"Qayerga" menyusi hujjatning qaysi qismidan bu so’zni almashtirish kerakligini ko’rsatadi;
jarayonni boshlash uchun "Almashtirish" tugmasini bosing.
Matnga qo’shimcha ma’lumotlar kiritish.
Ko’p hollarda hujjat betlariga sana hamda raqamlar qo’yish, tahrir qiluvchiga esa qo’shimcha qulayliklar yaratish kerak bo’ladi. Ushbu ba boshqa imkoniyatlar “Вставка” menyusida amalga oshiriladi.
Agar hujjatni tahrirlash jarayonida sizga bo’sh bet kerak bo’lib qolsa, “qo’yish” menyusidan uzilish buyrug’ini kiritish lozim. Bo’sh betni yangi sahifadan, toq sahifalarga, juft sahifalarga qo’yish mumkin.
Hujjat betlariga raqam qo’yish uchun “Номер страниц” ( sahifalar nomeri) buyrug’I ishlatiladi. Buyruq oynasidagi “Положение” darchasida kerakli variant tanlanadi. Natijada tartib raqami sahifaning yuqori yoki quyi qismiga joylashadi. “Выравнивание” darchasida raqam qatorning chap tomonida, o’ng tomonida, markazida qo’yilishi belgilanadi.
«Номер на первой странице» ( birinchi sahifa nomeri) darchasiga belgi qo’yilsa, hujjatning birinchi sahifasiga tartib raqami qo’yiladi. Hujjatga sana qo’yish uchun «вставка» menyusidagi «Дата и время» buyrug’ini ishlatish lozim. «Форматы» darchasida sana va vaqt turini tanlab olib, OK tugmacha sini bosasiz.
Kompyuterning klaviaturasiga yaxshilab e’tibor bersangiz, undagi simvollar soni cheklanganligiga ishonch hosil qilasiz. Matnni terayotganingizda, ± simvoli kerak bo’lib qoldi. Bunday hollarda terishni to’xtatib turgan holda «Символ» buyrug’ini ishlating. Hosil bolgan buyruq oynasidan kerakli belgi ni belgilab «Вставить» tugmachasini bosing. Agar kerakli simvol topilmasa, «Шрифты» darchasidan boshqa shrift tanlang va «Вставить» tugmachasini bosing. Oynani yopish uchun «Закрить» tugmachasi bosiladi.
«Вставка» menyudagi «Рисунок» buyrug’I yordamida matnga grafik ob’ektlar kiritish mumkin: rasmlar, diagrammalar, avtofiguralar, skanerda nusxa olingan fotorasmlar. Tartib bilan buyruqda uchragan bo’limlarni ko’rib chiqaylik tasvirlar bo’limida-Clip Callery ilovasidan rasm tanlanib, kerakli joyga qo’yiladi.
|
| |
O‘TKAZGICHLARNING ELEKTR SIG‘IMI

|
O‘TKAZGICHLARNING ELEKTR SIG‘IMI
|
bet | 10/14 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 387,21 Kb. | | #230570 |
Bog'liq Fizika fanidan ma\'ruza-4O‘TKAZGICHLARNING ELEKTR SIG‘IMI
Yakkalangan o‘tkazgich zaryadlansa, o‘tkazgich sirti shakliga qarab, har xil sirtqi zaryad zichligi ( bilan taqsimlanadi. Shuning uchun ham o‘tkazgich har bir nuqtasidagi sirtqi zaryadning zichligi o‘tkazgichdagi umumiy zaryad q ga proporsionaldir, ya’ni:
(6.46)
bu yerda k – o‘tkazgich sirtidagi tekshirilayotgan nuqtaning funksiyasi bo‘lib, o‘tkazgich sirtining shakli va o‘lchamiga bog‘liq.
Zaryadlangan o‘tkazgich ekvipotensial sirtining - potensialini aniqlash uchun uning butun S sirti bo‘ylab zaryadini aniqlaymiz (3 - rasm).
3- rasm. dq - zaryadning r masofadagi potensiali
Bu sirtni, zaryadga ega bo‘lgan dS – elementar yuzachalarga ajratib, dq – ni nuqtaviy zaryad deb hisoblaymiz.
Nuqtaviy dq zaryadning masofadagi maydon potensiali quyidagiga teng bo‘ladi.
(6.47)
yoki
(6.48)
Bu ifoda butun sirt bo‘yicha integrallansa, zaryadlangan o‘tkazgich sirtining potensiali ifodasiga ega bo‘lamiz:
(6.49)
O‘tkazgichning potensiali q zaryadga proporsional bo‘ladi. Shu zaryadning potensialga nisbati o‘zgarmas kattalikdir, u o‘tkazgichning zaryad to‘plash xususiyatini belgilaydi va o‘tkazgichning elektr sig‘imi deb ataladi.
(6.50)
Shunday qilib, yakkalangan o‘tkazgichning elektr sig‘imi deb, uning potensialini bir birlikka o‘zgartirish uchun zarur bo‘lgan zaryadga miqdor jihatdan teng fizik kattalikka aytiladi.
Sharchaning elektr sig‘imi
R radiusli yakkalangan shar q – zaryadga ega bo‘lsin (4- rasm).
4 - rasm. R radiusli yakkalangan shar
Uning – sirtidagi potensiali quyidagiga teng bo‘ladi:
,
bu yerda
(6.51)
Shunday qilib, sharning С – elektr sig‘imi sharning radiusiga va muhitning dielektrik singdiruvchanligi ga proporsionaldir.
(10.6) – ifodadan muhitning dielektrik singdiruvchanligini aniqlaymiz.
(6.52)
Elektr sig‘imi XB tizimida Farada bilan o‘lchanadi
KONDENSATORLAR
Elektr sig‘imining formulasi quyidagidan iborat bo‘lgani uchun
,
sig‘im asosan, o‘tkazgichning shakli va o‘lchamlariga hamda muhitning dielektrik singdiruvchanligiga proporsionaldir.
Amalda, nisbatan kichik o‘lchamlariga qaramay, yetarlicha zaryadlarni o‘zida yig‘a oladigan qurilmalar kondensatorlar deb ataladi.
Kondensator ikkita parallel o‘tkazgich qatlamidan iborat bo‘lib, ularda qarama-qarshi ishorali zaryadlar to‘planadi. Ular orasida dielektrik moddasi bo‘ladi.
Kondensator qoplamalari ikkita yassi plastinkadan, ikkita koaksial silindrdan yoki ikkita konsentrik sferadan iborat bo‘lishi mumkin va ular shakliga binoan yassi, silindrik yoki sferik kondensatorlar deb ataladi.
Odatda kondensatordagi elektr maydon kuch chiziqlari bir qoplamada boshlanib, ikkinchisida tugaydi.
Kondensator sig‘imi qoplamalardagi zaryad miqdoriga to‘g‘ri proporsional va qoplamalar orasidagi potensiallar farqiga teskari proporsionaldir.
(10.8)
|
| |
Shtamplash qiyalik burchaklarini o‘rnatish

bo‘shliqlari chuqurligiga bog‘liq holda GOST 7505-89 ga asosan tanlanadi. Ichki radiuslar R-
ichki radiuslarga nisbatan 3 marta kattaroq tanlanadi.
10.7-rasm. Balandligi h va kengligi B bo‘lgan pokovkaning R -ichki
va r tashqi tutashuv
radiuslari.
Tutashuv radiuslari tanlangandan so‘ng qo‘yimlar ham tanlanadi. Pokovka ichki va tashqi
tutashuv burchaklarida qo‘yimlar qo‘yilishi shart va shundan so‘ng tutashuv radiuslarida
dopusklar belgilanadi.