nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Slip vа ppp zаifliklаri

SLIP va PPP zaifliklari haqida gap ketganda,
PPP protokollarini amalga
oshirishda xavfsizlik xavflari umumiy tashvishdir. Ushbu zaifliklar
tarmoqlarni hujumlar uchun ochiq qoldirishi va maxfiy ma'lumotlarni buzishi mumkin.
Shifrlash, kirishni nazorat qilish va muntazam
yangilanishlar kabi
xavfsizlik choralarini qo'llash SLIP va PPPni amalga oshirish bilan bog'liq xavfsizlik xatarlarini kamaytirishga yordam beradi. Hushyor bo'lish va
raqamli landshaftda rivojlanayotgan tahdidlardan xabardor bo'lish juda muhimdir.
SLIP va PPP zaifliklari xakerlar tomonidan tarmoqqa ruxsatsiz kirish, ma'lumotlar paketlarini ushlab qolish va xizmat ko'rsatishni rad etish
hujumlarini boshlash uchun
ishlatilishi mumkin. Tashkilotlar
uchun ushbu xavflarni proaktiv tarzda hal qilish juda muhimdir.
Dinamik ma’lumotlar tuzilmasi - ro’yhatlar

Dinamik ma’lumotlar tuzilmasi - ro’yhatlar
Chiziqli ro’yhatlarda har bir element o’zidan keyingisi yoki oldingisi bilan ham bog’langan bo’lishi mumkin. Birinchi holatda, ya’ni elementlar o’zidan keyingi element bilan bog’langan bo’lsa, bunday ro’yhatga bir bog‘lamli ro‘yhat deyiladi. Mazkur ko’rinishdagi ro’yhat elementi k’rsatkichining o’ziga xosligi shundan iboratki, u faqatgina ro’yhatning navbatdagi elementi adresini ko’rsatadi. Bir tomonlama yo’naltirilgan ro’yhatda eng so’nggi element ko’rsatkichi bo’sh, ya’ni NULL bo’ladi.
Agar har bir element o’zidan oldingi va o’zidan keyingi element bilan bog’langan bo’lsa, u holda bunday ro’yhatlarga 2 bog‘lamli ro‘yhatlar deyiladi.
Agar oxirgi element birinchi element ko’rsatkichi bilan bog’langan bo’lsa, bunday ro’yhatga halqasimon ro‘yhat deyiladi. Ro’yhatning har bir elementi shu elementni identifikatsiyalash uchun kalitga ega bo’ladi. Kalit odatda butun son yoki satr ko’rinishida ma’lumotlar maydonining bir qismi sifatida mavjud bo’ladi.
Ro’yhatlar ustida quyidagi amallarni bajarish mumkin:
- ro’yhatni shakllantirish (birinchi elementini yaratish);
- ro’yhat oxiriga yangi element qo’shish;
- berilgan kalitga mos elementni o’qish;
- ro’yhatning ko’rsatilgan joyiga element qo’shish (berilgan kalitga mos elementdan oldin yoki keyin)
- berilgan kalitga mos elementni o’chirish;
- kalit bo’yicha ro’yhat elementlarini tartibga keltirish.
Ro’yhatlar bilan ishlashda dasturda boshlang’ich elementni ko’rsatuvchi ko’rsatkich talab etiladi.
Dinamik ma'lumotlar tuzilmalari tuzilishi. Afzalliklari va kamchiliklari
Dinamik ma’lumotlar tuzilmasining har bir elementi ikki qismdan iborat:
Ma'lumotlar joylashtirilgan ma'lumotlar uchun maydonlar, ular uchun struktura yaratiladi. O'z navbatida, axborot maydonlarida ma'lumotlar tuzilmasi ham bo'lishi mumkin.
Elementlarni bir-biriga bog'laydigan bir yoki bir nechta havolalarni o'z ichiga olgan xizmat maydonlari.
Ushbu tuzilmalarni amaliy topshiriqlarda ishlatishda, faqat ma'lumot maydonlari oxirgi foydalanuvchiga ko'rinadigan qilib qo'yiladi va xizmat ko'rsatish maydonlaridan faqat dasturchi foydalanadi.
Dinamik ma’lumotlar tuzilmasining afzalliklari:
- Strukturaning o'lchami faqat mavjud RAM miqdori bilan cheklangan,
- Ma'lumotlarning tartibini o'zgartirganda ma'lumotlarni ko'chirish emas, balki faqat havolalarni to'g'rilash talab qilinadi;
- Strukturaning ajoyib moslashuvchanligi.
Kamchiliklari:
- O'zboshimchalik elementiga kirish vaqtini oldindan aniqlashning imkoni yo'q,
- Havolalarni saqlash uchun qo'shimcha xotira talab qilinadi.
Adabiyotlar
Информатика: учебник – 3-е переработанное издание/ под ред. Н.В. Макаровой.- М: Финансы и статистика, 2004. – 768 с.
Страуструп Б. Язык программирования C++. Специальное издание. Пер. с англ. – М.: ООО «Бином-Пресс», 2006 г. – 1104 с.: ил.
Xudoyberdiyev M.X., Akbaraliyev B.B. “Ma‟lumotlat tuzilmasi va algoritmlar” fanidan amaliy mashg’ulotlar uchun topshiriqlar (uslubiy ko’rsatmalari bilan). Toshklent, 2013 y.
|
Zamonaviy hayotimizni tarmoq texnologiyalari va ular taqdim etadigan xizmatlarsiz tassovvur qilishimiz qiyin

|
Zamonaviy hayotimizni tarmoq texnologiyalari va ular taqdim etadigan xizmatlarsiz tassovvur qilishimiz qiyin
|
Sana | 13.09.2024 | Hajmi | 31,82 Kb. | | #271010 |
Bog'liq rahbar xulosasi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
5350100 – “Telekommunikatsiya texnologiyalari” yo‘nalishi bakalavr darajasini olish uchun Mamalatifov Sardor Mansur o‘g‘li tomonidan “Free PBX serveri asosida IP telefoniya tarmog‘ini loyihalash” mavzusida tayyorlangan bitiruv malakaviy ishiga
RAHBAR XULOSASI
Zamonaviy hayotimizni tarmoq texnologiyalari va ular taqdim etadigan xizmatlarsiz tassovvur qilishimiz qiyin. Tarmoq xizmatlari turlari va sifatining kundan kunga ortib borishi natijasida unga bo‘lgan talab ham kengayib bormoqda. Tarmoq xizmatlaridan IP telefoniya xizmati ham hozigi kunda keng qo‘llanilmoqda. IP telefoniya xizmatini tashkil etish va boshqarishni amalga oshiruvchi vositalarni tadqiq qilish hamda takomillashtirish bo‘yicha samarali yechimlarni ishlab chiqish ham bugunning dolzarb masalalaridan biri hisoblanadi. Shularni inobatga olgan holda ushbu bitiruv malakaviy ishda IP telefoniya tarmog‘ini loyihalashning zamonaviy vositalaridan biri bo‘lgan
Free PBX texnologiyasi va uning imkoniyatlari o‘rganilgan va tahlil qilingan.
Bitiruv malakaviy ishi kirish, 4 ta bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlardan iborat. Kirish qismida mavzuning dolzarbligi, maqsadi, hamda amaliy ahamiyati bayon qilingan.
Birinchi bobda “IP telefoniya tarmoqlar haqida umumiy tushunchalar” deb nomlanib, u uchta qismdan iborat. Birinchi qismda IP telefoniya texnologiyalarining rivojlanish tarixi tahlili keltirilgan. Ikkinchchi qismda IP telefoniya tarmog‘ini loyihalash jarayonining asosiy bosqichlari tahlili yurutilgan. Uchunchi qismda Free PBX ning IP telefoniya tizimlaridagi roli va afzalliklari haqida so‘z yuritilgan.
Ikkinchi bob “Free PBX serverida tarmog‘ini loyihalashning texnik yechimlari” bo‘lib, birinchi qismda Free PBX platformasining tuzulishi va asosiy koponentlari yoritiladi. Ikkinchi qismda Free PBX platformasining afzalliklari va imkoniyatlari yondashuvi o‘rganilgan.
Uchunchi bobda “Free PBX server yordamida IP telefoniya tarmog‘ini loyihalash” bo‘lib, birinchi qismda Free PBX serverini o‘rnatish va sozlash jarayoni tahlili ko‘rib chiqilgan. Ikkinchi qismda foydalanuvchilarni tizimga qo‘shish va qo‘ng‘iroqlarni yo‘naltirishni tashkil etish o‘rganib chiqilgan.
Muallif Mamalatifov Sardor Mansur o‘g‘lining bitiruv malakaviy ishi yuqori malakali darajada bajarilgan va bitiruv malakaviy ishiga bo‘lgan talablarga mos keladi hamda ish muallifi "a’lo" bahoga va 5350100 - "Telekommunikatsiya texnologiyalari" yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr darajasini olishga loyiq deb hisoblayman.
II kafedrasi professori, DSc., prof. U.R. Xamdamov
|
| |
Dinamik ma’lumotlar tuzilmasi klassifikatsiyasi

Dinamik ma’lumotlar tuzilmasi klassifikatsiyasi
Ko'pincha jiddiy dasturlarda siz ish paytida hajmi va tuzilishi o'zgarishi kerak bo'lgan ma'lumotlardan foydalanishingiz kerak. Dinamik qatorlar bu erda yordam bermaydi, chunki qancha xotira ajratilishi kerakligini oldindan aytib bo'lmaydi - bu faqat ish paytida aniqlanadi. Masalan, biz matnni tahlil qilishingiz va unda qanday so'zlar va qancha miqdorda mavjudligini aniqlashimiz kerak va bu so'zlarni alifbo tartibida tartibga solish kerak.
Hammasi bo'lib, dinamik ma'lumotlar tuzilishining 6 ta asosiy turi mavjud:
Stek
Navbat
Ro’yhat
Daraxt
Graf
Ro‘yxat. Ro'yxatning 3 turi mavjud:
Bir bog’lamli (chiziqli)
Ikki bog’lamli
Siklik
Bir bog'lamli ro'yxat navbatga o'xshaydi, lekin undan farqli o'laroq, ro'yxat bilan ishlaganda, siz istalgan joyga biron bir narsani qo'shishingiz va ro'yxatning yuqori qismida faqat bitta ko'rsatgichdan foydalanishingiz mumkin.
Ikkala bog'langan ro'yxat. Bir bog'lamli ro'yxat bilan ishlashda ko'plab muammolar ulardagi oldingi elementga o'tishning iloji yo'qligidan kelib chiqadi
1-rasm. Ro’yhat tuzilishi
Navbat - bu elementlarning to'plamidir, unda yangi elementlarni qo'shishga ruxsat beriladi (u navbatning boshlanishi deb ataladi) va mavjud elementlarni faqat ikkinchi chetidan o'chirish, qaysi biri? chiziqning oxiri deb nomlangan.
Stek - bu elementlarning to'plami bo'lib, unda yangi elementlarni qo'shish va mavjud elementlarni faqat bitta uchidan olish mumkin bo'ladi.
Zamonaviy kompyuterlarda stek quyidagi maqsadlarda ishlatiladi:
|
Axborotli jarayonlar - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu:...

|
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
bet | 4/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aAxborotli jarayonlar.
Axborot ustida hosil qilish, to'plash, izlash, saqlash, uzatish, qabul qilish, o'lchash, ishlatish, qayta ishlash, nusxalash, his etish, eslab qolish, boshqa ko'rinishga o'tkazish, tarqatish, bo'laklarga ajratish, soddalashtirish, birlashtirish, formallashtirish, kodlash, buzish kabi amallarni bajarish mumkin.
Axborotlar ustida bajariladigan amallar bilan bog'liq barcha jarayonlar axborotli jarayonlar deb ataladi.
Axborotlar ustida bajariladigan amallarning ko'plari Sizga tanish. Masalan, axborotni to'plash, birlashtirish, saqlash, his etish, eslab qolish, ishlatish bilan fanlarni o'zlashtirish jarayonida, boshqa ko'rinishga o'tkazish yoki formallashtirish amallaridan hayotiy faoliyatingizda ko'plab foydalandingiz. Foydalanadigan axborotlardan kerak bo'lganda foydalanish uchun ularni saqlab qo'yish kerak. Axborotlar turli xil vositalarda, masalan, kitoblarda, gazetalarda, magnitli tasmalarda, kompyuterlarning esa maxsus vositalarida saqlanadi. Ular axborot tashuvchi vositalar deb ataladi.
Axborot tashuvchi ba’zi vositalar.
Axborotni qayta ishlash va uzatish
Axborotlarni qayta ishlash deganda bir axborotdan biror-bir amal bajarib boshqa axborotni hosil qilish tushuniladi. Axborotlarni qayta ishlash axborotlarni ko'paytirish va ko'rinishlarini o'zgartirish uchun zarurdir.
Axborotlar bilan ishlaganda ham, modda va energiyadagi kabi, ularni to'plash (hosil qilish), uzatish, saqlash, bir ko'rinishdan boshqa, kerakli ko'rinishga o'tkazish kabi jarayonlar amalga oshirilishi mumkin.
Kitob o'qiganda, televizor ko'rganda yoki suhbatlashganda, biz doimo axborot qabul qilamiz. va uni o'zimizga kerak bo'lgan ko'rinishga o'tkazish maqsadida qayta ishlaymiz, ya'ni boshqaramiz.
Inson uchun axborotlarni to'plashda uning barcha sezgi a'zolari xizmat qiladi, uzoq masofadagi axborotlarni to'plash uchun esa bu yetarli emas - buning uchun maxsus texnik vositalar talab qilinadi.
Shuning uchun ham azaldan axborotlar ustida bajariladigan asosiy amallar - ularni to'plash, qayta ishlash va uzatish amallarini bajarish uchun insonning turli vositalarga bo'lgan ehtiyoji ortib borgan va shunga ko'ra har xil uskunalar yaratib, hayotga tatbiq eta boshlagan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
Axborotning sеmantik o’lchovi - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti...

|
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
bet | 7/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aAxborotning sеmantik o’lchovi. Axborotning manoli mazmunini, ya'ni uning sеmaitik bosqichidagi miqdorini o’lchashda tеzaurusli o’lchov kеng tarqalgan. Bu o’lchov axborotning sеmantik xususiyatlarini xabar qilinishidagi foydalanuvchining qobiliyati bilan bog’laydi. Buning uchun foydalanuvchining tеzaurusi tushunchasi ishlatiladi. Tеzaurus - foydalanuvchi yoki tizim ixtiyoridagi ma'lumotlar majmuidir.
Foydalanuvchi qabul qiladigan va kеlgusida o’zining tеzaurusiga kiritadigan axborot miqdori Iс axborotning ma'noli mazmuni S va foydalanuvchi tеzaurusi Sf, orasidagi o’zaro munosabati o’zgaradi. Bu bog’liqlik tabiatini 6-rasmdagi egri chiziq yordamida ko’rsatish mumkin.
Foydalanuvchi sеmantik axborotning maksimal miqdoriga axborotning ma'noli mazmunini o’zining tеzaurusi bilan muvofiqlashtirgan holda (Sр =Sрор ) holda ega bo’ladi. Unda qabul qilingan axborot foydalanuvchiga tushunarli bo’ladi va unga oldin noma'lum bo’lgan (uning tеzaurusida bo’lmagan) ma'lumotlarni bеradi.
Shunday qilib, foydalanuvchi qabul qiladigan ma'lumotlardagi sеmantik axborotning miqdori, yangi bilimlar miqdori nisbiy kattalikdir. Bir xil ma'lumotlar bilimdon foydalanuvchi uchun manoli mazmuniga ega bo’lsa, xabarsiz foydalanuvchi uchun ma'noga ega bo’lmaydi (sеmantik shovqin).
Ic
Sp opt Sp
Foydachanuvchi qabul qiladigan sеmantik axborot
miqdori bilan uning tеzaurusi orasidagi bog’liqlik Iс = f(Sp).
Sеmantik axborot miqdorining nisbiy o’lchovi sifatida sеmantik axborot miqdorining uning hajmiga nisbati orqali aniqlanuvchi mazmunlik koeffitsiеnti C xizmat qilishi mumkin:
С = Iс/Vm
Axborotning pragmatik o’lchovi. Axborotning pragmatik o’lchovi qo’yilgan maqsadga erishishdagi axborotning foydaliligini (qiymatini) aniqlaydi. Bu o’lchov ham nisbiy kattalik bo’lib, nisbiylik bu axborotning u yoki bu tizimda ishlatilishiga asoslanadi.
Yuqorida kеltirilish axborot o’lchovlarini bir-biriga taqqoslash maqsadida axborot o’lchovi turi, uning o’lchash birligi va kompyutеrda ishlatilishi misollari 1-jadvalda kеltirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
Xartli formulasi - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot,...

|
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
bet | 8/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aBu sahifa navigatsiya:
- I=log
Xartli formulasi
Amerika injeneri Ralf Xartli 1928 yili axborotlarni baholash uchun ilmiy usulni taklif qilgan, hamda quyidagi formulani qo’llashni tavsiya qilgan:
I=log2K
bu yerda K-teng extimolli xodisalar soni, I – sodir bo’lgan ixtoyoriy K hodisadagi bitlar soni. U holda k=2I. Bazan Xartli formulasi quyidagicha ham yoziladi:
I=log2K=log2(1/p)=-log2p
bundan P=1/K yoki K=1/P ligi ko’rinib turibdi.
Masala:
A, B va C yashiklardan birida sharik joylashgan. Sharikni B yashikda joylashganligini bildiruvchi ma’lumot qancha bit axborot ekanligini aniqlang.
Yechish:
I=log23=1,585 bit axborot
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Ostreikovskiy V.A. Informatika: Proc. talabalar uchun nafaqa. o'rtacha prof. darslik muassasalar. - M .: Yuqori. maktab, 2001. - 319 pp.: kasal.
2. Iqtisodiy informatika / ed. P.V. Konyuxovskiy va D.N. Kolesova. - Sankt-Peterburg: Pyotr, 2000. - 560s.: kasal.
3. Informatika: Asosiy kurs/ S.V. Simonovich va boshqalar - Sankt-Peterburg: Peter, 2002. - 640 pp.: kasal.
4. Moldovyan A.A., Moldovyan N.A., Sovetov B.Ya. Kriptografiya. - Sankt-Peterburg: "Lan" nashriyoti, 2001. - 224 p., kasal. - (Oliy o‘quv yurtlari uchun darsliklar. Maxsus adabiyotlar).
Allbest.ru sayti
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
C++ tilida stekni statik ko

|
C++ tilida stekni statik ko
|
bet | 3/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #124098 |
Bog'liq 2–mustaqil ishiC++ tilida stekni statik ko’rinishda, ya’ni bir o’lchamli massiv ko’rinishida amalga oshirishga misol:
Masalaning qo’yilishi: Elementlari butun sonlardan iborat stekning juft qiymatli elementlari o’chirilsin. Aytaylik, stek uchun 10 ta joy ajratilgan bo’lsin, bunda dastlab stek bo’shligi sababli R=0 bo’ladi. Stekga yangi element qo’shish va chiqarish, stek bo’shligini va to’laligini tekshirish funksiyalaridan foydalanib shu masalani yechamiz.
Algoritm
1. Agar stek to’lmagan bo’lsa elementlarni kiritamiz. Stekning toq elementlarini saqlab turish uchun yangi b[] massiv e’lon qilamiz.
2. Agar stek bo’sh bo’lmasa, 3-qadamga o’tish, aks holda 4-qadamga o’tish.
3. Stek uchidagi elementni olamiz va juftlikka tekshiramiz. Agar element toq bo’lsa b massivga joylaymiz. 2-qadamga o’tish.
4. b massiv elementlarini teskari tartibda stekka joylash.
5. Stek tarkibini ekranga chiqarish.
Dastur kodi
#include
using namespace std;
int a[10],R=0,n;//bu yerda n stekka kiritilishi kerak bo'lgan elementlar soni.
int kiritish(int s){
a[R]=s; R++;
}
int chiqarish(){
R--;
return a[R];
}
bool isEmpty(){
if(R==0) return true;
else return false;
}
bool isFull(){
if(R>=10) return true;else return false;
}
int print(){
int i=0,c[n];
while(!isEmpty()){
c[i]=chiqarish();
cout<
for(int j=i-1;j>=0;j--) kiritish(c[j]);
}
int main(){
int n,s;
cout<<"n=";cin>>n;
for(int i=0;i
if(!isFull()){
cin>>s;
kiritish(s);}
else{cout<<"stek to'ldi"; n=i;break;}
}
cout<<"\nstek elementlari: ";
print();
int b[n],k=0;
for(int i=0;i
s=chiqarish();
if(s%2!=0) b[k++]=s;
}
for(int i=k-1;i>=0;i--) kiritish(b[i]);
cout<<"\nnatijaviy stek elementlari: ";
print();
system("PAUSE");
}
Dasturning bajarilishi natijasi:
n =5
6
7
9
8
11
stek elementlari: 11 8 9 7 6
natijaviy stek elementlari: 11 9 7
Deklar
Dek so’zi (DEQ - Double Ended Queue) ingliz tilidan olingan bo’lib 2 ta chetga ega navbat degan ma’noni bildiradi. Dekning o’ziga xos xususiyati shuki, unga elementlar har ikkala tomondan – chapdan va o’ng tomondan kiritilishi va chiqarilishi mumkin (3-rasm).
|
| |
Axborotning sintaktik o‘lchovi - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti...

|
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
bet | 6/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aAxborotning sintaktik o‘lchovi. Axborotning bu o‘lchovida ob’yеktga nisbatan ma’noga ega bo‘lmagan axborot bilan ish ko‘riladi. Axborotdagi ma'lumotlar hajmi Vм - bu axborotdagi simvollar (xonalar) soni bilan o’lchanadi. Turli sanoq tizimida bir xona turli salmoqqa ega va dеmak ma'lumotlarning o’lchov birligi o’zgaradi.
Misol. Ikkkilik sanoq tizimidagi sakkiz xonali 11010111 ikkilik kodining ma'lumotlar hajmi Vм=8 bit. O’nli sanoq tizimida olti xonalik 247532 sonining mos ma'lumotlar hajmi Vм=6 dir.
Sintaktik bosqichda axborot miqdorini tizim holatining noaniqligi (tizim entropiyasi) tushunchasini ko’rmasdan aniqlab bo’lmaydi.
Aytaylik axborot olinishgacha foydalanuvchi α tizimi xususida qandaydir dastlabki (aprior) ma'lumotga ega bo’lsin. Uning tizimdan voqif emaslik o’lchovi H(α) funksiya bo’lib, bu funksiya o’z navbatida tizim holatining noaniqlik darajasi va o’lchovi hisoblanadi.
Qandaydir β ma'lumot qabul qilingandan so’ng qabul qiluvchi qandaydir qo’shimcha Iβ(α) axborotga ega bo’ladi va uning aprior voqif emasligi kamayadi, natijada tizim holatining apostеrior (β ma'lumot qabul qilingandan so’nggi) noaniqligi Н β (α) ga tеng bo’ladi.
Unda, β ma'lumotdagi tizim xususidagi axborot miqdori Iβ(α) quyidagicha aniqlanadi:
Iβ(α)= Н(α)-Нβ(α), (1)
ya'ni, axborot miqdori tizim holati noaniqligining o’zgarishi (kamayishi) orqali o’lchanadi.
Agar so’nggi noaniqlik Hβ(α) nolga aylansa, dastlabki to’liq bo’lmagan bilim to’liq bilim bilan almashtiriladi va axborot miqdori Iβ(α)=Н(α) bo’ladi. Boshqacha aytganda, tizim entropiyasi Н(α) еtishmaydigan axborot o’lchovi sifatida ko’rilishi mumkin.
Mumkin bo’lgan N holatlarga ega bo’lgan tizim entropiyasi H(α) Shеnnon formulasiga binoan quyidagicha aniqlanadi:
(2)
bu еrda Ri - tizimning i-holatda bo’lishligi ehtimolligi.
Tizimning barcha holatlari tеng ehtimollik bo’lgan (pi q1G’ N ) hol uchun entropiya quyidagi munosabat orqali aniqlanadi:
(3) Ma'lumotlarning axborotlik koeffitsiеnta (darajasi) axborot miqdorining uning ma'lumotlar hajmiga nisbati orqali aniqlanadi, yani;
у= i / Vм. , бу ерда 0Tizimda axborot o’zgartirilishi bilan bog’liq ish ko’lami Y ning ortishi bilan kamayadi. Shu sababli axborotlik darajasining aniqlashga intilinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 3/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
xos ta’lim tizimi davom etib keldi. Bir
yoshgacha bo’lgan bolalar edi. Shuningdek, bir o’qish
guruhi bilan xonasidagi
o’qish xonasida 6 yoshdan bir vaqtda mashg’ulot olib ( 20 – 30 ) o’quvchilarning
15- 16
borilar bilim
turlicha bo’lar
edi. Dars, uning turlari va tuzilishining
kundagi ta’lim respublikamizda
jarayonida qo’llanilayotgan sinf- dars tizimi. ta’limning
qo’yilgan talab va
darajasi ham mazmuni Hozirgi Hozirgi kunda ehtiyojlardan
kelib chiqqan holda maktab
oldiga ta’limini
turlarining yangidan - yangi
shakllari
yaratilmoqda.
tashkil etishning, dars Sinf - yoshi va bilimi
jihatidan bir xil
bo’lgan ma’lum miqdordagi o’quvchilar guruhidir. Dars
deb bevosita o’qituvchining rahbarligida olib
mashg’ulotiga
asosiy
boriladigan ta’lim tashkiliy
shaklidir [15-18]. Dars
muayyan o’quvchilar aytiladi. Dars - o’quv
- o’quv ishlarining
qismidir.
Hozirgi
jarayonida qo’llanilayotgan
gurihi bilan ishlarining markaziy sinf - dars
kunda ta’lim quyidagi tashkiliy
shakllarda olib borilmoqda:
tizimi
mashg’uloti asosan 45 minutga mo’ljallangan olib boriladi.
qaysi sinf yoshi va bilimiga ko’ra bir xil guruhiga ega bo’ladi.
bevosita
4. Dars
o’qituvchining rahbarligida o’tilayotgan materialning
jamoa va mazmuniga
yakka qarab
bo’lib, qat’iy jadval
darajadagi bolalarning
3. Dars
shaklda olib boriladi. xilma - xil usullar
orqali olib boriladi. Ta’lim tizimining
bir qismi
sifatida, albatta, tugallangan
bilim beradi va
navbatdagi bilimlarni
o’zlashtirish uchun zamin
yaratadigan qilib
Sinf - dars
tashkil etiladi.
shaklida olib boriladigan mashg’ulot o’qituvchining
o’quv materiallarini tizimli bayon
foydalanishni, o’quvchilarning bilim
qilib berishni, xilma - xil va ko’nikma, malakalarini
o’quvchilarni mustaqil ishlashga
kundalik usullardan izchillik o’rgatish
bilan hisobga olib borishni, kabi vazifalarni
ichiga oladi3.
o’z
jarayonida
o’quvchilarga
O’qituvchi muammoli
dars vaziyat
materiallarini tug’diradigan
va izlanishlar yo’li
bayon qilish
savollar bersa va materiallari puxta
javob qidirsa, fikrlash o’zlashtirilib oladigan
bo’ladilar [19-22].
bilan mavzu
Bunday holatda
jamoasi va har qaysi
o’quvchining
xos xususiyatlari
umumsinf hisobga
olingan bo’lishi kerak.
o’ziga darsda
uzoq vaqt sarflab o’quvchilarning
Hozirgi kunda bilimini
aniqlash va
mustahkamlashda
o’quvchilar
uzoqdan - baholash, ishtirokini
bilimlarni cheklab
bayon qilish va qo’yish habi holatlarga
barham
berildi. Bilimlarni
mashqlar, labaratoriya - tajriba
ishlari, mustaqil
ijodiy
bayon qilish jarayonida o’quvchilar faolligi (og’zaki yoki
ishlar)
yozma ishga
3
N. Azizxo’jayeva “Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat“
www.scientificprogress.uz
|
| |
Page 847
SCIENTIFIC PROGRESS

|
Page 847
SCIENTIFIC PROGRESS
|
bet | 6/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiPage 847
SCIENTIFIC PROGRESS
turlari tuzilishidagi har
qanday
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
qism didsktik usul dars tuzilishi
bo’lavermaydi. U o’qitish usuli bilan bog’langandagina
qila oladi. Ya’ni
dars
tuzilishining o’zgarishi
dars bilanoq
tuzilishini dars olib
usuli ham
o’zgaradi, yangilanadi. Bu bilan
boshlanadi. Dars tuzilishining biridan
ikkinchisiga
tashkil boorish bosqichi orqali
darsning shakli hamda usullarining o’zgarishi dars bosqichi
darsning yangi o’tishi va shu
deb
yuritiladi. Masalan, Aralash dars turning tuzilishi quydagicha: 1.Uy vazifalarini so’rash, tekshirib ko’rish.
2.Yangi 3.Yangi
materiallarni bayon qilish. materiallarni mustahkamlash.
4. Uy vazifalarni topshirishni o’z ichiga Dars - maktab ta’limining asosiy
oladi. tashkiliy
tarkibi
shakli. bilan
miqdordagi uyishtiriladigan
doimiy va
o’quvchilar
aniq maqsadga
Dars qat’iy didaktik
muayyan tartibda tadbir
tomonidan
yo’naltirilgan
minglab
yillar
hisoblanadi. Dars - orttirilgan hayotiy
insoniyat tajribalarni
o’quvchilarga juda
mobaynida ham qisqa vaqtda
o’rgatishning eng
|
samarali
|
usullaridan
|
biri hisoblanadi. Ta’limning dars
|
shakli Turkistonda
|
uzoq
|
zamonlardan
|
buyon qo’llanilib kelingan [26].
|
Darsni tashkil etish va uning
samaradorligini
ta’minlashda o’qituvchining
o’rni juda ham beqiyos bo’lgan7.
ularni guruhlarga
Chunki, o’quvchilarning bolalarning yoshi va
aniqlash,
qancha vaqt o’qiganligiga
ajratishda
emas, balki o’tilgan darslarni
tayyorligini maktabda qanchalik
tayanilgan.
Turkiston
maktablarida
ta’limning dars
o’zlashtirganliklariga shakli bo’lganligi
bilan
mashg’ulotlarni
sinf - dars tizimi tarzida tashkil
etish tajribasi bo’lmagan.
Shuningdek,
davomiyligi, predmetlarning
o’rinlashuvi, kundalik
darsning
mashg’ulotlarning miqdori singari ta’limiy chegaralar
har bir o’qituvchining
o’zi
tomonidan
muassasalari uchun darsning
Dars ta’limining
va bo’lib
belgilangan. individual
amalga
mumkin [27]. Shu
jamoa jamoa bilan
birgalikda, dars
bo’lgan. ko’rishimiz bolalarni
umumiy
osonlashtiradi. Ularni
Qadimda shakllari oshirilish maktab
jamoa
bolalarda ijtimoiy
faollik
o’qitishni qo’shadi,
shakllanishiga
ko’maklashadi.
Darsda
tarbiyalashga hissa madaniyatining mashg’ulotlarining
individual, guruh
bo’lib va qanday jamiyatda dars davlat
umumiy sinf tomonidan ta’lim
birlashadi. Har qo’yilgan
vazifalarni
bajarish uchun xizmat qiladi. Darsning
ta’lim mavjud tarzini yoshidagi sifatida
va muomala
o’quv shakllari oldiga vazifalari
jamiyatning komil shaxs rivojlantirishdan iboratdir.
ta’lim jarayoning qonuniyatlari va muayyan borasidagi tushunchalarni uyg’unlashtirish va
7 Munavvarov A. K. “ Pedagogika“ T- 1996.
www.scientificprogress.uz
|
| |
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 9/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Возрождения. Общество и инновации, 2(5/S), 59–67. https://doi.org/10.47689/2181- 1415-vol2-iss5/S-pp59-67
www.scientificprogress.uz
[12] Jabbarov, R. (2021).
DEVELOPING STUDENTS ’CREATIVE ABILITIES "LANDSCAPE COLOR PICTURE" IN HIGHER
THROUGH TEACHING
EDUCATION SYSTEM. Конференции, 1(1).
https://doi.org/10.47100/conferences.v1i1.1088
- Jabbarov, R., & Rasulov, M. (2021). FURTHER FORMATION OF STUDENTS’
CREATIVE ABILITIES BY DRAWING LANDSCAPES IN PAINTING. Збірник
наукових праць ΛΌГOΣ. https://doi.org/10.36074/logos-30.04.2021.v2.09
- Jabbarov, R. (2021). PRIORITIES FOR THE DEVELOPMENT OF PAINTING. Конференции, 1(1). https://doi.org/10.47100/conferences.v1i1.952
- Хасанов, А. А. (2012). Межпредметные связи и их функции. Отечественная и зарубежная педагогика, (2 (5)).
- Талипов, Н., & Талипов, Н. (2021). ТАЛАБАЛАРНИ БАДИИЙ ТАЪЛИМ
ОРҚАЛИ ҚОБИЛИЯТЛАРИНИ РИВОЖЛАНТИРИШ. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
- Жаббаров, Р. (2019). Манзара рангтасвири" ни укитиш оркали талабаларнинг ижодий кобилиятларини ривожлантириш. Uzbekistan state institute of arts and
culture https://uziournals. edu.uz/cacenas/ Culture and Arts of Central Asia, pp-48-52, ISSN: 2181-8932, E-ISSN: 2181-1202. Uzbekistan state institute of arts and culture https://uziournals. edu. uz/cacenas/Culture and Arts of Central Asia, pp-48-52, ISSN, 2181-8932.
- Jabbarov Rustam Ravshanovich. 2021. Formation Of Creative Abilities Of Students By Teaching The Genre "Landscape" Of Fine Arts. International Journal of Academic Pedagogical Research (IJAPR) ISSN: 2643-9123. Vol.5, Issue 5, Pp-72-76,
Washington DC, USA, http://www.ijeais.org/ijapr/index.php/ijapr-5-4-2021/
- Muratov Xusan Xolmuratovich, Jabbarov Rustam Ravshanovich. Amaliy va badiiy bezak san’ati. UO'K 76 (075); KBK 85.15; M88 ISBN 978-9943-6383-4-1. 2020
yil.
- Valiev, A. (2021). About the features of the perspective of simple geometric shapes and problems in its training. Збірник наукових праць SCIENTIA.
- Malikov, K. G. (2020). Theory and practice of construction of axonomertic
projects. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences Vol, 8(9).
- Nazirbekova, S. (2021). The importance of field practice in fine arts. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
[23] Мансуров, Н., & Жалилова, В. (2021). ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБУЧЕНИЯ-НАУЧНАЯ
МЕТОДИКА ОТРАСЛЬ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ПЕДАГОГИКИ. Збірник наукових праць SCIENTIA.
|
| |
Kompyuter tizimining tarkibi

|
Kompyuter tizimining tarkibi
|
bet | 2/2 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #157013 |
Bog'liq Шахсий компютернинг асосий компонентларилот5. Kompyuter tizimining tarkibi
Kompyuter tizimining tarkibi konfiguratsiya deb ataladi. U apparat va dasturiy ta’minotni o’z ichiga oladi. Hisoblash tizimlarining apparat konfiguratsiyasi va ularning dasturiy konfiguratsiyasi alohida ko’rib chiqiladi. Ushbu ajratish tamoyili alohida ahamiyatga ega, chunki ko’pincha bir xil vazifalarni hal qilish apparat va dasturiy ta’minot tomonidan ta’minlanishi mumkin. Uskuna yoki dasturiy yechimni tanlash mezonlari unumdorlik va samaradorlikdir [1].
Nazorat savollari
1. «Kompyuter texnologiyasi», «kompyuter», «elektron hisoblash texnikasi» atamalari nimani anglatadi?
2. Hisoblash operatsiyalarini bajarish uchun qanday turdagi qurilmalar ishlatilgan?
3. «Kompyuter avlodi» atamasi nimani anglatadi?
4. Kompyuterlarning rivojlanish tarixida qanday avlodlar ajralib turadi?
5. Kompyuterlarning elementar bazasi avloddan-avlodga qanday rivojlangan?
6. Kompyuterlarni qanday mezonlarga ko’ra tasniflash mumkin?
7. Server va ish stantsiyasining farqi nimada?
8. «Kompyuter arxitekturasi» deganda nima tushuniladi?
9. Kompyuterni tashkil etishning qanday tamoyillari “fon Neyman tamoyillari” deb ataladi?
10. Ochiq arxitektura tamoyili nima?
11. Kompyuterni qurishning magistral-modul printsipi nimadan iborat?
12. Asosiy platada qanday qurilmalar joylashtirilgan?
13. Kompyuter xotirasining qanday turlarini bilasiz?
14. Kiritish-chiqarish qurilmalariga qanday qurilmalar kiradi?
15. Shaxsiy kompyuterning blok-sxemasini tushintirib bering.
16. Kompyuter texnikasining konfiguratsiyasi nima deyiladi?
|
| |
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 7/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
Shuningdek,
dars davomida komil inson qilib
o’quvchilarni
vazifalaridan biridir. Yangilanayotgan pedagogik
zamonaviy dars o’quv muassasasining
tarbiyalash tafakkur mulkiy
eng asosiy talablariga mansubligidan
ko’ra
qa’ti
ta’limning tarbiyaviy
maqsadlarga
bo’ysundirilganligi, o’quvchilarni
nazar quyidagi xususiyatlarga ega bo’lishi lozim:
komil
shaxs sifatida
shakllantirishga yo’naltirilganligi, ilmiyligi hamda izchilligi,
tarbiyalanuvchining faolligi va insonparvarlik
ruhida
ekanligi, tizimliligi, bilimlarni ongli
mustaqilligini ta’minlashga qaratilganligi,
ravishda
o’zlashtirishga qaratilganligi, amaliy ahamiyatga ega ekanligi va boshqalarni
mumkun. Zamonaviy ta’lim
misol keltirishimiz albatta belgilangan
tajribasida belgilangan
standart vaqt mavjud. Bu
tabiati, ta’limning bosqichlari va
bir dars uchun vaqt esa, ta’lim o’quvchining
kelib chiqib
45, 40, 35, 30 minutni tashkil etadi. Ta’lim
muassasalarining imkoniyatidan tizimida dars
va uy vazifasi
Zamonaviy ta’lim tizimining turli
munosabatlari bosqichlarida
o’ta muhim o’quvchilarga uy
berilishi yoki
muassasalarining
berilmasligi, nizomlarida
uning miqdori aks ettirilgan8. Uzoq
singari jihatlar vaqt davomida
sanaladi. vazifasi o’quv
har bir
dars yangi mavzuning bayoni, uni o’quvchi
xotirasida
mustahkamlash,
kelingan. O’quv jarayonlarida darsni
tashkil
etishning
amaliyotda qo’llash kabi qismlardan iborat bo’lishi shart deb
oldindan
qo’yilmagan va barcha uchun majburiy
bo’lmagan turli xil
qo’llash maqsadga muvofiq bo’ladi [28]. Dars
davomida olingan
bilimlarni hisoblab belgilab yo’llarini bilimlarni
amaliyotda qo’llash
mustahkamlashning asosi
doim mavzuni yangi
mavzuning bayoniga bag’ishlash,
bo’lib kelgan. Bir necha darsni ayrimlarini esa labaratoriya
topshiriqlarini
mumkin. Eng muhimi, o’tilayotgan
mavzu
bajarishga ajratish ham o’quvchilar
tomonidan ko’nikmalarni
o’zlashtirilib, ularda ko’nikma amaliyotda qo’llab, malakaga
paydo aylantira
bo’lishi olishi
va bu kerak
bo’ladi. Darsning
tarkibi, darsni tasniflash ya’ni tipologiya bilan
bog’liqdir. Pedagogik
mazmunga, didaktik
maqsadga, o’tish
yo’llariga, ta’lim
adabiyotlarda dars jarayonining
xususiyatlari va
uning qismlariga
ko’ra tasnif qilinadi [29].
Dars odatda, kirish,
yangidan - yangi
bilimlarni
mustahkamlash, ko’nikma va
amaliyotda qo’llash, nazorat qilish
malakalarni
va aralash
berish, o’tilgan shakllantirish, kabi turlarga
mavzularni bilimlarni bo’linadi.
Ta’lim tajribasida bir dars jarayonida bir yoki bir umumlashtirilgan holda
necha ish olib boriladigan aralash dars turi
dars turlari ham ko’p
uchraydi [30]. Darslarni turli sinflarda
turli xil mashg’ulotlar, seminar, o’quv
8 Ishmuhamedov R. “Innovatsion texnologiyalar yordamida TDPU - 2003.
www.scientificprogress.uz
ta’lim samaradorligini
oshirish
yo’llari“ T -
|
| |
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 10/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
- Расулов, М. (2021). Научить студентов во внешкольных учереждениях составлять композиции на уроках резьбы по дереву. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
- Xalilov, R. (2021). Important factors for teaching students to work on landscape composition. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
- Абдирасилов, С. (2021). Изобразительное искусство узбекистана в патриотическом и эстетическом воспитании школьников. Збірник наукових праць
ΛΌГOΣ.
- Валиев, А. Н., Туланова, Д. Ж., & Гуломова, Н. Х. (2018). Современные
педагогические и инновационные технологии обучения на занятиях по черчению. Молодой ученый, (3), 183-184.
- Авазбаев, А., Джураев, Ю., & Турсунходжаева, З. (2021). Texnologik ta’lim jarayonini kredit-modul tizimi asosida tashkil etish shart-sharoitlari. Общество и инновации, 2(4/S), 171-176.
- Xasanov, A. A., & Mirjamolova, F. N. (2019). Access to electronic educational resources in the education system. European Journal of Research and Reflection in Educational Sciences, 7(12), 442-445.
- Muratov, H. (2021). THE IMPORTANCE OF ORGANIZATION AND
MANAGEMENT INDEPENDENT EDUCATION IN THE LEARNING
PROCESS. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
www.scientificprogress.uz
|
| |
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 8/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
konfrensiyalari, turli bahaslar, muamoli darslar, amaliy ishlar, ustaxonalarda darslarni olib borish va ishlash kabi ko’plab darslarni misol keltirishimiz mumkin9.
REFERENCES
- Abdullayeva, E. M. Q., & Abdullayeva, M. M. (2021). History of Dashti Kipchak Uzbeks. International Journal of Multicultural and Multireligious Understanding, 8(4),
260-265.
- qizi Abdullayeva, E. M. (2021). HISTORY AND TODAY'S SIGNIFICANCE OF
THE SHANGHAI COOPERATION ORGANIZATION. Journal of Central Asian Social Studies, 2(01), 201-208.
- Abdullayeva, E. (2021). THE HISTORY AND PRESENT OF THE BEAUTIFUL AND UNIQUE ANDIJAN. Збірник наукових праць SCIENTIA.
- Khamidovich, T. N., Nozimovich, T. N., Ibrohimovna, Y. N., Ravshanovich, J. R.,
& Kholmuratovich, M. K. (2020). DEVELOPMENT OF STUDENTS'CREATIVE
ABILITIES THROUGH TEACHING. Journal of critical reviews, 7(6), 227-230.
- Абдирасилов, С. Ф., Толипов, Н. Х., & Толипов, Н. Н. (2017). Эффективность исторического подхода в художественном обучении. Молодой ученый, (20), 417-
421.
- Tulanova, D. (2021). Imaginary line in landscape painting of Uzbekistan. ACADEMICIA: AN INTERNATIONAL MULTIDISCIPLINARY
RESEARCH JOURNAL, 11(2), 773-778.
- Valiev, A. N. (2021). ABOUT THE FEATURES OF THE PERSPECTIVE OF SIMPLE GEOMETRIC SHAPES AND PROBLEMS IN ITS TRAINING. March 26, 2021, Chicago, USA, Collection of scientific papers «SCIENTIA» pp-108-111, Sectoral
research XXI: characteristics and features.
- Jabbarov, R. (2019). Formation of Fine Art Skills by Teaching Students the Basics of Composition in Miniature Lessons. International Journal of Progressive Sciences
and Technologies, 17(1), 285-288.
- Akhmedov, M. U., & Kholmatova, F. (2021). FORMATION OF CREATIVE PROCESSES IN STUDENTS THROUGH TEACHING COMPOSITION IN FINE ARTS. Збірник наукових праць ΛΌГOΣ.
- Jabbarov, R. (2021). HISTORICAL DEVELOPMENT OF TRADITIONS AND STUDENT TRADITIONS. Конференции, 1(1). https://doi.org/10.47100/conferences.v1i1.1285
- Jabbarov, R. (2021). Уникальное направление, вдохновленное творчеством Камолиддина Бехзода, великого миниатюриста Восточного
9 Ochilov M. “Yangi
www.scientificprogress.uz
pedagogik texnologiyalar“ Qarshi. Nasaf – 2000.
|
| |
SCIENTIFIC PROGRESS - Dars, uning turlari va tuzilishi

|
Dars, uning turlari va tuzilishi
|
bet | 5/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiSCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
bo’lishiga imkon yaratgan bo’lamiz. Darsning turlari va mazmuni5
soatlik darsga mo’ljallangan
dastur materiallarining
mazmunini
va talablarga muvofiq ravishda
Bir bayon tashkil
qilish uchun didaktik maqsad qilingan mashg’ulot turi
dars turi deb yuritiladi. Ta’lim tizimida
turlari quyidagilardan iborat:
eng ko’p qo’llaniladigan dars
1. Yangi bilimlarni bayon
qilish darsi.
2. O’tilgan materiallarni mustahkamlash darsi.
3. Takroriy - umumlashtiruvchi va kirish
darslari.
va malaka, ko’nikmalarini
4. O’quvchilarning bilim baholash darsi.
tekshirish va
bir nechtasini birgalikda
5. Aralash dars (yuqoridagi dars turlarining qo’llanilishi tushinilad)6.
Har bir dars turining ma’lum tuzilishi va narsalar esa, o’qituvchining o’quv materialini
xususiyatlari to’g’ri va
tushintirishga, mustahkam esda qoldirishga, takrorlashga va
bor. Bu samarali
uning
o’zlashtirilishini nazorat qilib borishga yordam beradi. Ma’lum bir dars
bilan olib turining
boriladigan mashg’ulotlarda ikkinchi, elementlari bo’lishi mumkin. Masalan,
hatto uchinchi bir o’quv yurtlarimizda
ko’p qo’llaniladigan dars turlaridan biri - yangi bilimlarni bayon
turi dars eng qilish
dars bayon
turi quyidagi guruhlarga bo’linadi: qilish.
darsidir. Bu bilimlarni bilimlarni
mustahkamlash.
bilimlar ustida mashq qilish.
1.Yangi 2.Yangi 3.Yangi 4.Yangi
bilimlarga bog’liq holda uy vazifalarini topshirish.
Demak, dars bishidan oxirigacha bir
dars turi bilan olib borilmaydi [24].
bayon
qilish bilan birga uni
Balki, shu darsda yangi mustahkamlash (ikkinchi bir
bilimni dars
turi elementi - savol javob o’tkazish),
yangi bilimlar ustida mashq o’tkazish
(uchinchi bir dars turi element -
masala va misollar yechtirish, Grammatik
tahlil, grafik ishlar olib
uyga vazifa kabi ko’plab turlarini qo’llash mumkin. Shunga darsdan
berishga
ko’zlangan maqsad o’quvchilarga yangidan qaratilgan
bo’lsa, butun didaktik usullar
- yangi o’tiladigan
borish), qaramay, bilimlarni mavzuga
moslashtiriladi. Shuning
shu yangi
uchun ham bunday dars
bir dars turi bilan ish olib
bilim berish darsi borilayotganda, boshqa
deb yuritiladi. Ma’lum bir
dars
asosiy dars turidan o’rin olishi va ayni paytda
asosiy
elementlari dars turning
tuzilishini,
uning qismlarini
anglatadi [25]. Biroq, dars
5 Yo’ldashev Z. Usmonov A. “Pedagogik texnologiya asoslari“ Toshkent. O’qituvchi - 2004.
6 Zaripov K. “Yangi pedagogik texnologiyalarni tadbiq etish bosqichlari “Xalq ta’limi - 1997. 4- son.
www.scientificprogress.uz
|
| |
Page 845
SCIENTIFIC PROGRESS

|
Page 845
SCIENTIFIC PROGRESS
|
bet | 4/10 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 97,21 Kb. | | #111037 |
Bog'liq dars-uning-turlari-va-tuzilishiPage 845
SCIENTIFIC PROGRESS
VOLUME 2 ǀ ISSUE 3 ǀ 2021
ISSN: 2181-1601
solinmog’i kerak
bo’ladi. Bu esa, o’z navbatida, o’quvchilarning
o’zlashtirgan bilimlarini ham ishga tushirishga xizmat qiladi va
oldindan to’g’ri
katta imkoniyat
yaratib beradi.
Shu bilan birgalikda,
qunt, irodani
ko’nikma va
baholash uchun o’quvchilarning mustahkamlash, malakalar bilan
mustaqil mantiqiy fikr nutq madaniyatini rivojlantirish, qurollantirishda mustaqil ishning
markazida bo’lishi, dars jarayonini shu maqsadga
yuritishlari, tegishli ahamiyati muvofiq
doim qurish
jarayonida
o’tilayotgan
o’quv materiallarining
diqqat nazarda boshqa
mavzulari
bilan
ham eng
kerak. Dars aloqador ahamiyatga
egadir [23].
Komil
bog’liqligini shaxsni
ko’rsatish rivojlantirishda
tutilishi fanlarga muhim
ahamiyati
tafakkur
talablariga
darsning
ko’ra
zamonaviy
va yangilanayotgan darsning o’ziga xos
pedagogik xususiyatlari.
aytib o’tilgandek, o’qitishni
tashkil etishning
o’zgarmas
Dars - yuqorida shakli emas. O’quv
takomillashtirish yo’llarini izlaydi4. Turli
amaliyotida va pedagogik tafakkur
- tuman fikr va
doimo darsni mulohazalarni
talablarga javob
olgan kerak
holda dars quyidagi umumiy didaktik bo’ladi:
hisobga berishi
1. Har puxta
bir dars ma’lum bir rejalashtirilgan bo’lishi
maqsadni amalga oshirishga qaratilgan va kerak. 2.
bir dars mustahkam g’oyaviy - siyosiy yo’nalishlarga
ega bo’lishi
Har kerak.
dars hayot bilan, amaliyot bilan bog’langan
bo’lishi kerak.
va vositalardan unumli
dars xilma - xil usul, holda olib borilishi
uslub kerak.
5. Darsga
|
ajratilgan
|
har
|
bir
|
soat
|
va
|
daqiqalarni
|
tejash, undan
|
foydalanish
|
kerak.
| | | | | | |
unumli
6. Har
bir dars
|
o’qituvchi
|
va
|
o’quvchilarning
|
faolligi va
|
birligini ta’minlab
|
berishi
|
kerak.
| | | | |
7. Darsda
o’quv materiallarining
mazmuniga oid
kompyuterlardan
foydalanish umumiy
ko’rsatmali qurollar, kerak bo’ladi.
olib borish bilan har
vositalari va mashg’ulotini o’quvchining
butun sinf bilan
individual xususiyatlari, ularning mustaqilligini
texnika
8. Dars qaysi
oshirish
9.
Har bir pedagogik Shu bilan
hisobga olinadi. darsda mavzuning
merosiga murojat birgalikda ko’plab
harakteridan kelib chiqib, xalqimizning boy qilish va undan unumli foydalanish kerak.
imkoniyatlarni va yangiliklarni qidirib
topish kerak bo’ladi. Shundagina darslarimiz qiziqarli va tushunarli
4 Mavlonova R. “Pedagogika“ T - 2000.
www.scientificprogress.uz
|
| |
Axborotlarni taqdim etish shakllari: uzluksiz va diskret axborotlar

|
Axborotlarni taqdim etish shakllari: uzluksiz va diskret axborotlar
|
bet | 2/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aAxborotlarni taqdim etish shakllari: uzluksiz va diskret axborotlar.
Inson borliqning bir qismi bo’lgani uchun doimo borliqning ta’sirini sezib turadi. Bu ta’sirni turli signallar (tovush, yorug’lik, elektromagnit, nerv va hokazo) ko’rinishida qabul qilamiz. Insonga uzluksiz ta’sir etib turuvchi axborotlarni analog axborotlar deb ataladi.
Inson analog axborotlarni qayta ishlashi uchun uning biror qismini ajratib oladi va tahlil qiladi. Tahlil qilish jarayonida axborotni qayta ishlash uchun qulay bo'lgan ko'rinishga o'tkazadi. Bunda inson turli belgilardan foydalanadi. Masalan, sizga ma’lum bo'lgan alifbo harflari insonga tushunarli bo’lgan tovushlarni, nota belgilari esa musiqiy tovushlarni ifodalaydi. Bu belgilar yordamida insonga eshitilayotgan nutq yoki musiqani qog'ozga tushirish oson kechadi. Demak, inson axborotlarni qayta ishlash uchun uni uzlukli ko'rinishga o'tkazar ekan. Axborotlarning bu kabi uzlukli ko'rinishi diskret axborotlar deb ataladi.
Inson tomonidan ishlab chiqarilgan qurilmalar ichida analog axborotlar bilan ishlaydiganlari ham, diskret axborotlar bilan ishlaydiganlari ham mavjud. Diskret axborotlardan eng ko‘p tarqalgani raqamli axborotlardir, ya’ni uzluksiz axborotning raqamlar orqali ifodalangan ko‘rinishidir. Analog signallar bilan ishlaydigan qurilmalar analog qurilmalar, raqamli axborotlar bilan ishlaydigan qurilmalar raqamli qurilmalar deb ataladi. Analog qurilmalarga televizor, telefon, radio, fotoapparat, videokamerani, raqamli qurilmalarga — shaxsiy kompyuter, raqamli telefon, raqamli fotoapparat, raqamli videokamerani misol qilish mumkin. Ob-havo holati yoki vaqt uzluksiz axborotga misol bo’ladi.
Ammo, shunday jarayonlar ham borki, ular to‘g‘risida hamma vaqt ham axborot ololmaymiz. Masalan, faqat soat va minutlarni ko'rsatadigan soat yordamida lahzalarni bilish mumkin emas. U uzuq shaklda faqat soat va minutlarni ko'rsatadi, xolos. Inson hayoti uzluksiz axborotga misol bo’lsa, uning yurak urishi, nafas olishi uzlukli (chunki, qachondir nafas chiqarishi zarur) axborotga misol bo’ladi.
|
| |
Axborotlarning xususiyatlari - O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti...

|
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
bet | 3/8 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 52,9 Kb. | | #273532 |
Bog'liq O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi aAxborotlarning xususiyatlari.
Axborotdan hayot faoliyatida foydalana olish uchun, asosan, quyidagi uchta muhim xususiyatga ega bo'lish lozim:
Axborot ma'lum darajada qimmatli bo'lishi kerak, aks holda undan foydalanish ehtiyoji tug'ilmaydi. Qimmatli axborot vaqt o'tishi bilano'z qimmatini yo'qotishi mumkin. Masalan, "30 sentabr kuni tantana o'tkaziladi" degan axborot 1 noyabrda o'z qimmatini yo'qotadi.
Axborot toliqlik xususiyatiga ega bo'lishi lozim, ya'ni axborot o'rganilayotgan narsa yoki hodisani har taraflama to'liq ifodalashi lozim. Aks holda noto'g'ri tushunishga yoki xato qaror qabul qilishga olib keladi. Masalan, sinf rahbaringizning "Yakshanba kuni barchamiz teatrga boramiz, shuning uchun hamma teatr binosi oldida yig'ilsin" degan axboroti to'liq emas. Chunki, qaysi teatr, qaysi yakshanba, soat nechadaligi noma'lum.
Axborot ishonchli bo'lishi lozim. Aks holda undan foydalanish xato qaror qabul qilishga va noxush natijalarga olib keladi. Masalan, hazilkash sinfdoshingizning "matematikadan bo'ladigan nazorat ishi qoldirildi" degan axborotiga asosan nazorat ishiga tayyorlanmaslik qanday natijaga olib kelishi mumkinligini tasavvur qilishingiz qiyin emas.
Biror-bir axborotda shu xususiyatlardan birortasining yo'qligi undan foydalanib bo'lmasligiga olib keladi. Yana sharoitdan kelib chiqib axborot tushunarli, qisqa yoki batafsil ifoda etilishi zarurligini ta'kidlab o'tish joiz.
Axborotni ishlatish maqsadidan kelib chiqib foydalilik yoki ortiqchalilik xususiyatlarini bilish zarur. Masalan, "2020-yilda daftarga tomoni 5 ta katakka teng bo'lgan kvadrat qizil rangda chizilgan. Uning yuzini hisoblang." Masalasi uchun kvadrat tomonini bilish yetarli, lekin "2020-yilda" va "qizil rangda" kabi qo'shimchalar berilishi ortiqcha axborotdir. "Tomoni 10 ga teng kvadratni perimetri 3 ga teng bo'lgan nechta to'g'ri to'rtburchak bilan to'ldirish mumkinligini toping" masalasiga qo'shimcha "tomonlari butun son bo'lgan" izohi berilishi masalaning yechilishini ham osonlashtiradi, ham aniqlashtiradi (ikkala holda ham masalaning yechimini toping!).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston Respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi a ngren universiteti Mavzu: Axborot, uning turlari va ishonchliligi. Mustaqil ish Bajardi : To’xtayeva O’. Guruh: 110 bt tekshirdi: Ibragimov N
|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 17- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 17- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
25.01.2024
Hajmi
0,99 Mb.
#145392
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 17- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish