Almashtirish sxemalari - J. S. Salimov, N. B. Pirmatov

|
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov
|
bet | 58/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. PirmatovAlmashtirish sxemalari. Asinxron mashinalarining toki, quwati va kuchlanish pasayishini aniqlash uchun almashtirish sxemasidan foydalaniladi. Mashinaning almashtirish sxemasi uning asosiy (11.19) tenglamalari asosida quriladi. Almashtirish sxema bir-biriga elektromagnit vositasida bog‘langan stator va rotor zanjirlari parametrlarining qarshiliklari orqali ko‘rsatiladi.
T-simon almashtirish cxemasi. 11.3,^-rasmda asinxron mashinaning T- simon almashtirish sxemasi ko‘rsatilgan. Bu sxema asosiy uchta shoxobchadan:
qarshiliklari rp x, va toki/, bo'lgan stator zanjiri;
qarshiliklari r0, x0va toki/0 bo‘lgan magnit zanjiri;
qarshiliklari r' + r' ■ (1 —s)/s = r'/s , x\, va toki (— / ) bo‘lgan rotor zanjiridan iborat.
Asinxron motorning magnit jihatdan bog'langan stator va rotor chulg‘amlari T-simon almashtirish sxemasida (11.4,6-rasm) stator va
rotor elektr zanjirlari bilan almashtirilgan. Bundagi aktiv qarshilik r/ •( 1 —
—s)/s ni qo‘zg‘almas rotor chulg‘amiga ulangan tashqi qarshilik sifatida qarash mumkin bo‘ladi. Bu holda asinxron mashina aktiv yuklama ulangan
transformator sifatida ishlaydi va bu jarayonda sxemadagi r,f-(l— s)/s qarshilik yagona o‘zgaruvchan parametr hisoblanadi.
Bu qarshilikning qiymati sirpanish bilan, demak, asinxron motorning valiga qo‘yiladigan mexanik yuk bilan aniqlanadi. Masalan, agar motor validagi foydali (yuk) momenti M2 = 0 bo‘lsa, u holda
sirpanish s«0 bo'lganligidan r'2 (1— s)/s = oo bo‘lib, bu hol motorning salt ishlash rejimiga mos keladi. Agar valdagi yuk momenti aylantiruvchi momentdan katta bo‘lsa, u holda motorning rotori to‘xtaydi, demak,
s = 1 bo'ladi. Bunda /% ■( 1 —s)/s = 0 bo'lib, bu hol asinxron motorning
qisqa tutashuv rejimiga mos keladi.
T-simon almashtirish sxema ish jarayonni toMa aks ettiradi, lekin unda bir-biriga ta’sirlashadigan konturlar mavjud boMib, ularni hisobga olish ancha murakkabligi uning kamchiligi hisoblanadi. Shuning uchun amaliyotda soddalashtirilgan G-simon almashtirish sxema ishlatiladi (11.4,c(-rasm). Bunda soddalashtirish magnitlovchi kontur (Z0= r0 + /x0)ni umumiy klemmalariga chiqarish bilan amalga oshiriladi. Bunda magnitlovchi tokning qiymati o‘zgarmay qolishi uchun bu konturga r, va x, qarshiliklar ketma-ket ulanadi. Almashtirishning hosil qilingan sxemasida stator va rotor konturlarining qarshiliklari ketma-ket ulangan boMib, ular ish konturini hosil qiladi. Magnitlovchi kontur ana shu konturga parallel ulangan bo'ladi; bu holda konturlar bir-biri bilan ta’sirlashmaydi.
G-simon almashtirish sxemasi ish konturining parametrlarini hisoblashda aniqlik qilishni talab etadi, ya’ni ideal salt ishlashda (s=0) tarmoq kuchlanishi U, ning stator chulg'ami EYK E, ga nisbati bilan aniqlanadigan §,= U,/ E, komplekskoeffitsientini hisoblash formulalariga kiritish bilan amalga oshiriladi.
G-simon almashtirish sxema uchun quyidagilarni yozish mumkin:
r, = r0 + (-r2); r2 = r2/ §, di.26)
bu yerda: I', va I'2 — tegishlicha T-simon va G-simon almashtirish sxemasining ish konturi toklari; hisoblarda/0»/0 deb olganda xatolik kam bo‘ladi;
c,=l + (r, + jxx)/ (r0 + /x0) (11.27)
— G-simon almashtirish sxemaga kiritilgan kompleks son.
Bu sxemada kompleks c, ni uning moduli s, bilan almashtirish mumkin. Quwati 10 kW dan katta bo‘lgan asinxron mashinalar uchun c,= l,02* 1,05.
Asinxron mashinalardagi elektromagnit jarayonlarni tahlil qilish uchun ko‘pincha Sj=l deb olinadi va hisob ishlarini yengillashtirib olingan natijalarning aniqligiga uncha ta'sir qilmaydi. G-simon almashtirish sxemasi magnitlovchi konturi ko‘chirilgan soddalashtirilgan almashtirish sxemasi deyiladi.
Aylanayotgan rotor zanjirining toki sirpanish s da (11.22) va (11.23) lami hisobga olgan holda quyidagiga bo‘ladi:
1*=^/ ,/r22+(*,•+■ (11-28)
G-simon almashtirish sxemadan ish konturidagi tok qiymati quyidagicha hisoblanadi:
I'2=U,/ yj(rx +cxr2/s)2 +(x, +c,x2)2 • (11.29)
Uch fazali asinxron motorning energetik diagrammasi
Asinxron mashina motor rejimida ishlayotganda (11.4-rasm) u tarmoqdan elektr energiyani oladi va uni mexanik energiyaga aylantirib beradi. Bu jarayonda motorda energiya isroflaribo'ladi. Asinxron motor tarmoqdan
|
| |