Annotatsiya - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 бBog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismAnnotatsiya:
Ushbu maqolada umumta’lim maktabalrida fizika fanini o’qitish bo’yicha
tavsiyalar berilgan.
Kalit so’zlar:
fizika, optika, ta’lim-tarbiya, dars jarayoni, organism, biofizika.
Darhaqiqat, ko‘z nuri va qalb qo‘rini, butun ongli hayotini yosh avlodga tarbiya berishga,
ularni milliy va umuminsoniy qadriyatlar ruhida kamol toptirishga bag‘ishlagan, bir so‘z bilan
aytganda, Vatanimizning ertangi kunining poydevorini yaratayotgan siz azizlarning kundalik
olijanob mehnatingiz oldida ta’zim etsak arziydi, albatta. Biz mustaqillikning birinchi yillaridan
boshlab ta’lim sohasidagi eski yondashuvlardan butunlay voz kechib, yangicha tamoyillarga,
milliy qadriyat va an’analarimizga, jahon ilg‘or tajribalariga asoslanib, hayotimizni tub yangilash,
uzoq va davomli maqsadlarimizni amalga oshirish uchun ta’lim-tarbiya sohasiga ustuvor ahamiyat
qaratib, bor kuch va imkoniyatlarimizni shu yo‘lda safarbar etmoqdamiz.
Fizika fani o‘quvchilarda ilmiy dunyoqarashni shakllantirishda tayanch fan, fizika darslari esa
uning ahamiyatli manbasi hisoblanadi. O‘quvchining dunyoqarashi, tabiat haqidagi tushunchalari
fizika fani qonunlarini o‘rganish jarayonida amalga oshirilsa, ikkinchidan, bu jarayonda ularga
bilim va tarbiya berishda psixo-pedagogik asoslarni hosil qilish davomida amalga oshiriladi.
Dunyoqarashni shakllantirishda o‘qituvchidan katta pedagogik mahorat talab qilinadi. Bunda
dars o‘tish jarayonida turli metodlardan, yangi innovatsion pedagogik texnologiyalarni qo‘llanish
ko‘zda tutilgan.
O’quvchilar yuqori sinflarda fizika kursining barcha bo’limlarini sistemali ravishda o’rganadilar.
Bunda fizika ta’limi mazmuni ijtimoiy hayotda, tevarakatrofda uchraydigan fizik hodisalar va
jarayonlar bilan bog’lab o’rgatiladi. Fizika fani o’quvchilar qalbiga oson kirib borishi, ularning
xotirasidan mustahkam o’rin olishida jonli misollar, hayotiy taqqoslar muhim ahamiyat kasb
etadi. Ayni tajribadan har bir fan misolida samarali foydalanish mumkin. Fizikaning tabiat sirlarini
ochishdagi fundamental ahamiyatini va uning qonunlarining hozirgi zamon texnologiyasining
asosini tashkil qilganligi hamda fizika sohasidagi bilimlar kelajakda jamiyat taraqqiyoti uchun
benihoya katta ahamiyatga ega. Fizika o’quv predmeti sifatida shakllantirish uchun yetarli
darajada imkoniyatlarga ega. Bu o’quv predmetining barcha texnik qurilmalarning asosi sifatida
namoyon bo’lishi, egallagan bilimlarining hayotda hayotda qo’llash imkoniyatlarning ko’pligi
bilan belgilanadi. Shu bilan birga, fizikani o’rganish jarayonida o’quvchi bilishning barcha
bosqichlari (kuzatish, gipoteza, tajriba o’tkazish, mushohada qilish va natijalarni umumlashtirish)
da o’tkaziladi.
O’quvchilarni fizik hodisalarni o’rganishda mustaqil ravishda kuzatish, tajribalar o’tkazish,
tajriba natijalarini umumlashtirish hamda darsliklar, o’quv qo’llanmalari va boshqa qo’shimcha
adabiyotlardan foydalana olishga o’rgatish muhim o’rin tutadi. Ma’lumki, organizm muhitning
harorat (temperatura), ravshanlik(yorug’lik), namlik(absolyut va nisbiy), havo bosimi, shovqin,
elektr va magnit maydoni, radiatsiya oqimi, radiaktivlik va shu kabi fizik xarakteristikalarning
o’zgarishidan darhol ta’sirlanadi. Fizikani o’rganishda o’quvchilarga biofizikaga oid materiallardan
ham foydalanish mumkin. Biofizika elementlarini o’quvchilarga o’rgatishda o’qitishning turli
formalaridan foydalanish mumkin:dars, ekskursiya, amaliy ish va laboratoriya mashg’ulotlari,
o’quvchilarning mustaqil tadqiqot olib borish faoliyati, referatlar tayyorlashi va boshqalar.
Biroq biofizikaga oid materialni o’rganishda ko’pincha darsdan foydalanish yaxshi natija beradi.
Kuzatishlar o’quvchilarni biofizika elementlari bilan tanishtirishda fragmentdan foydalanish
maqsadga muvofiq ekanini ko’rsatdi, chunki u juda kam o’quv vaqtini sarf qilishni talab etadi va
fizika bilan biologiyaning bog’lanishini sistemali amalga oshirilishini ta’minlaydi. Buning uchun
ancha ko’p vaqtdan foydalanish o’quvchilarning sinfdan va maktabdan tashqi faoliyatining turli
xillari va fakultetiv mashg’ulotlar uchun xarakterli deb hisoblanadi.
Hozirgi fan-texnikaning rivojlanishi bilim, amaliyot va tajriba o’zaro aloqani uzviy bog’lab
borilishini taqozo qiladi. Fizika fani ishlab chiqarishdan ajratilgan holda o’qitilsa, o’quvchilar bu
|
| |