nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 239 www.ares.uz
REFERENCES
1.
Лавриненко, В.Н, Ратников, В.П. (2006). Концепции современного
естествознания, М.:
2.
Xудайбердиев, Э.Н, Самандаров, Л.Қ (2021). Методологические проблемы
преподавания теории корпускулярно – волнового дуализма для студентов –
физиков, Научный вестник СамГУ 3(126)
3.
Дубнищева, Т.Я (2006). Концепции современного естествознания, М.
4.
Ферми, Э (1972). Научне труды. Т-2., М.: Наука.
5.
Hudoyberdiev, E.N, Bisenova, B.T., & Kholov, D.M (2018). Comparative
analysis of fundamental interactions in teaching physics Материалы IX
Международной научно-практической конференции «Транспорт Евразии XХI
века: Современные цифровые технологии на рынке транспортных и
логистических услуг», 20-21 декабря.
6.
Красников, Н.В., Матвеев, В.А (2018). Открытие бозона Хиггса и поиск
новой физики на Большом адронном коллайдере при энергиях 7 и 8 ТэВ.-M.:
Красанд, 288 с.
7.
Физический энциклопедический словарь. [в 5 т.] / Гл. ред. А. М. Прохоров. -
М.: Большая российская энциклопедия, 1994. — Т. 4:- С. 552–556. -704 с.
|
What types of IDEs are there?

|
What types of IDEs are there?
|
bet | 10/12 | Sana | 23.12.2023 | Hajmi | 34,22 Kb. | | #127567 |
Bog'liq IDEsWhat types of IDEs are there?
Integrated development environments (IDEs) can be divided into several different categories depending on what application development they support and how they work. However, many IDE software applications can be classified into more than one category. Below are some types of IDEs.
Local IDEs
Developers install and run local IDEs directly on their local machines. They also have to download and install various additional libraries depending on their coding preferences, project requirements, and development language. While local IDEs are customizable and don't require an Internet connection after installation, they come with a few issues.
Installing them can be time-consuming and complicated.
They consume local machine resources and can significantly slow down the machine.
Configuration differences between the local machine and the production environment can lead to software errors.
Cloud IDEs
Developers use cloud IDEs to write, edit, and compile code directly in the browser, eliminating the need to download software onto local machines. Cloud IDEs have a number of advantages over traditional ones. Some of them are listed below.
Standardized Development Environment
Software development teams can centrally configure a cloud-based IDE to create a standard development environment. This method helps them avoid errors that may occur due to differences in local machine configuration.
Platform independent
Cloud IDEs run in the browser and are independent of local development environments. This means they connect directly to the vendor's cloud platform, so developers can use them from any machine.
Improved performance
Creating and compiling functions in the IDE requires a lot of memory and can slow down the developer's computer. Cloud IDE uses computing resources from the cloud and frees up local machine resources.
|
| |
Ba’zi xollarda suyuk metallni gaz eki xavo bilan purkab maydalaniladi. Ayniksa, suyuklanish temperaturasi past bulgan metallar:kalay, kurgoshin, alyuminiy, mis, ularning kotishmalari, temir, pulat, ch

|
Ba’zi xollarda suyuk metallni gaz eki xavo bilan purkab maydalaniladi. Ayniksa, suyuklanish temperaturasi past bulgan metallar:kalay, kurgoshin, alyuminiy, mis, ularning kotishmalari, temir, pulat, ch
|
bet | 3/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 2,81 Mb. | | #103519 |
Bog'liq Metal va nometal materiallar kukunlari aralashmalaridan detallar tayyorlash texnologiyasiBa’zi xollarda suyuk metallni gaz eki xavo bilan purkab maydalaniladi. Ayniksa, suyuklanish temperaturasi past bulgan metallar:kalay, kurgoshin, alyuminiy, mis, ularning kotishmalari, temir, pulat, chuyan vax.k. - Ba’zi xollarda suyuk metallni gaz eki xavo bilan purkab maydalaniladi. Ayniksa, suyuklanish temperaturasi past bulgan metallar:kalay, kurgoshin, alyuminiy, mis, ularning kotishmalari, temir, pulat, chuyan vax.k.
- Ximiyaviy va fizika-ximiyaviy yul bilan metall kukin xosil kilishning asosiy usullari:
- 1). Metall oksidlarga vodorod, uglerod oksidi, generator va konvertor gazlarini, uglerodni va ba’zi metallarni ta’sir yuttirib olish.
- Bu usulda temir, mis, nikel`, kobal`t, vol`fram, molitden kukunlari olinadi.
2). Suvdagi gaz yuritmalarini elektroliz yutish; bunda metallarning mayin va yuza kukunlari olinadi. - 2). Suvdagi gaz yuritmalarini elektroliz yutish; bunda metallarning mayin va yuza kukunlari olinadi.
- 3). Karbonil usuli. Bu usul ayrim metallarning ma’lum sharoitda uglerod oksidi bilan ximiyaviy birikma xosil kilishiga asoslangan. Olingan birikma kizdirilib, parchalanib, undan metallar kukuni
Metall kukinlarining xossalari. - Metall kukinlarining xossalari.
- O`lchamlarga qarab metall kukinlari:
- juda ham mayda - 0,5mk. gacha;
- juda mayda - 0,5-mk;
- mayda - 10-40 mk;
- o`rta -40-150 mk; va
- yirik - 150-500 mk bo`ladi.
Zarrachalarining shakliga qarab: - Zarrachalarining shakliga qarab:
- tolali;
- yassi;
- teng o`qli bo`ladi.
- Kukunning asosiy texnologiyu xossalari:
- oquvchanlik;
- presslanuvchanlik;
- qiziganda birikishlik.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ba’zi xollarda suyuk metallni gaz eki xavo bilan purkab maydalaniladi. Ayniksa, suyuklanish temperaturasi past bulgan metallar:kalay, kurgoshin, alyuminiy, mis, ularning kotishmalari, temir, pulat, ch
|
Metal va nometal materiallar kukunlari aralashmalaridan detallar tayyorlash texnologiyasi - bet 4

|
Metal va nometal materiallar kukunlari aralashmalaridan detallar tayyorlash texnologiyasi
|
bet | 4/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 2,81 Mb. | | #103519 |
Bog'liq Metal va nometal materiallar kukunlari aralashmalaridan detallar tayyorlash texnologiyasi Oquchanlik - kukunning formani to`lg`azish qobiliyati. Zarracha ulchamlarining kichiklashishi va namligini ortishi okuvchanlikni yomonlaShtiradi. Oquvchanlik diametri 1,5-4 mm bo`lgan teshikdan bir sekundda oqib tushgan kukun miqdori bilan o`lchanadi. - Oquchanlik - kukunning formani to`lg`azish qobiliyati. Zarracha ulchamlarining kichiklashishi va namligini ortishi okuvchanlikni yomonlaShtiradi. Oquvchanlik diametri 1,5-4 mm bo`lgan teshikdan bir sekundda oqib tushgan kukun miqdori bilan o`lchanadi.
Presslanuvchanlik - kukunning tashqi kuch ta’sirida zichlanish va presslangandan keyin zarrachalarning bir-biriga bog`liqlik puxtaligi bilan ta’riflanadi. - Presslanuvchanlik - kukunning tashqi kuch ta’sirida zichlanish va presslangandan keyin zarrachalarning bir-biriga bog`liqlik puxtaligi bilan ta’riflanadi.
- Qiziganda birikishlik presslangan zagatovka zarrachalarining termik ishlash natijasida bir-biriga epishish puxtaligi bilan ifodalanadi.
|
| |
Takrorlar yordamida birikish - 12-mavzu: matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini bog‘lovchi vositalar

|
12-mavzu: matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini bog‘lovchi vositalar
|
bet | 3/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,12 Kb. | | #229940 |
Bog'liq 12-mavzu matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini b3.Takrorlar yordamida birikish. Birinchi gapda qo‘llangan ayrim affikslar, so‘z, so‘z birikmasi yoki gaplarning keyingi komponentlar tarkibida takroran qo‘llanishi orqali matn shakllantirilishi mumkin. Takror usulidan aytilayotgan fikrni alohida ta’kidlash, tasdiqlash, kengroq, batafsilroq ifodalash maqsadida foydalaniladi. Nutqning ta’sirchanligi ortadi. «Leksik takrorlar, olmoshlar va sinonimlar yordamida hosil qilinadigan aloqa zanjirli aloqa, bir xil grammatik formalar bilan boshlanuvchi yoki tugallanuvchi komponentlar yig‘indisidan tashkil topadigan aloqa parallel aloqa deyiladi.» 3
-Janoblar, siz bu erga turli mamlakatlardan kelgansiz. Siz turli millat, turli xalqlarning vakillarisiz. Bu erda hech mamlakat, hech bir xalqning vakili bo‘lmagan yolg‘iz men. Men hamma xalqlarning, hamma mamlakatlarning vakiliman. Men she’riyatman. Men butun olamga teng nur sochuvchi oftobman. Men hamma o‘lkalarga teng yog‘uvchi yomg‘irman. Men dunyoning hamma erida teng gullaguvchi daraxtman (R.Hamzatov).
***
Turmush tashvishlari,
Turmush tashvishlari,
Biz sendan balandroq tura olsaydik,
Biz sendek balandroq yura olsaydik,
Balki o‘ng‘ayardi dunyo ishlari,
Turmush tashvishlari,
Turmush tashvishlari. (A.Oripov)
Takrorning bir necha ko‘rinishlari bor, ular ham matn tashakkulida uslubiy vazifa bajaradi: Alliteratsiya,assonans,anafora, epifora kabilar. Alliteratsiya deb undosh tovushlarning uslubiy maqsadlarda takrorlanishiga aytiladi. Assonans esa unli tovushlarning takrorlanishidir. Anafora deganda so‘z yoki so‘z birikmalarining she’riy misralar boshida takrorlanishi tushuniladi. Epiforada esa misralar oxiridagi so‘z yoki qo‘shimchalarning takrorlanishi nazarda tutiladi. Bularning bari matnning kompozitsion butunligi uchun xizmat qiladi.
Takrorlar qo‘llanish o‘rniga ko‘ra gorizontal va vertikaltakrorlarga bo‘linadi. Bunday takrorlar ayniqsa, she’riy matnlarda o‘ziga xos ohangdorlikni yuzaga keltiradi. Takrorlanuvchi birlikning qaysi turkumga mansubligiga ko‘ra ot takrori, sifat takrori, olmosh takrori, fe’l takrori kabilarga bo‘linadi. Sintaktik tabiatiga ko‘ra so‘z birikmasi takrori va jumla takrori ham farqlanadi. Mazkur birliklarning joylashish tartibiga ko‘ra ham tasnif qilish mumkin: simmetrik takror va asimmetrik takror. SHuningdek, o‘rtadagi masofasiga ko‘ra ham guruhlashtirish mumkin: yaqin o‘rinli takror, uzoq o‘rinli takror. Badiiy asarlarda ma’lum bir fikrning turli shakllarda takrorlanishiga qarab mazmuniy takror turini ham kuzatishimiz mumkin.
|
| |
Xiazmatik konstruksiyalar yordamida birikish

|
Xiazmatik konstruksiyalar yordamida birikish
|
bet | 4/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,12 Kb. | | #229940 |
Bog'liq 12-mavzu matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini b4.Xiazmatik konstruksiyalar yordamida birikish. Xiazm asosan, ikkita gapdan tashkil topgan matn ko‘rinishlarida uchraydi. Xiazm «X» harfi shaklida namoyon bo‘luvchi uslubiy vositadir. Ikkinchi gap birinchi gap komponentlarining teskari tarzda joylashuvidir. Bunda yozuvchining asosiy maqsadi ikkinchi gapda berilgan bo‘ladi. Birinchi gap ikkinchi gapdan anglashiladigan ma’noni bo‘rttirib ifodalashga xizmat qiladi.
Masalan: SHijoatli bo‘l. Biroq andishasiz bo‘lma.
Andishali bo‘l. Biroq shijoatsiz bo‘lma.
(O‘. Hoshimov)
«Xiazm poetik nutqda quyidagi vazifalarni bajaradi: 1.Uslubiy-semantik vazifa. Bunda ikki komponent mazmuni o‘zaro zidlik kasb etadi yoki aksincha, bir-birini mantiqan to‘ldiradi. 2.Ekspressiv vazifa. Bunda o‘quvchi yoki tinglovchiga zavq bag‘ishlash, fikrni tez va uzoq vaqt esda saqlab qolishiga xizmat qilishi nazarda tutiladi. 3.Evfonik vazifa. Xiazmni yuzaga keltirayotgan bo‘laklar o‘zaro o‘rin va vazifa jihatidan almashinganda ohang ham shunga mos ravishda almashinib boradi.»4
5. Zamon va makon ifodalovchi birliklar yordamida ham matnni shakllantirish va uning komponentlarini bog‘lash mumkin. Badiiy asardagi voqea-hodisalar muayyan vaqt asosida ro‘yobga chiqadi. Faqat badiiy asardagi vaqt tushunchasi real hayotdagi vaqt muntazamligidan farq qiladi. «Vaqt ma’noli leksemalar matn qismlarini distant (masofasiz, bilvosita) va kontakt (masofali, bevosita) bog‘lash uchun xizmat qiladi. Ayrim temporal so‘zlar leksik-grammatik bog‘lovchi vazifasini bajarib, matndagi xronologik ketma-ketlik, izchillikni aks ettirib turadi» 5.
Ertalab-chi, oyi, yomg‘ir yog‘di. Qattiq yomg‘ir yog‘di. Siz bahor yomg‘irini yaxshi ko‘rardingiz... Keyin oftob chiqib ketdi. Qarang, oftob charaqlab yotibdi…(O‘.Hoshimov). Ushbu matnning shakllanishida vaqt ma’noli birliklarning alohida xizmati bor. Birinchi gapda ertalab leksemasi yordamida sutkaning shu qismida sodir bo‘lgan tabiat hodisasi haqidagi informatsiya ifodalanyapti. Keyingi gaplarda ifodalangan hodisalar ham ayni vaqt birligida ketma-ketlikda ro‘yobga chiqqan. YA’ni: ertalab → yomg‘ir yog‘di → qattiq yog‘di → oftob chiqdi → charaqlab ketdi.
Makonni bildiradigan leksemalar ham matnni shakllantiruvchi vosita bo‘la oladi. Odatda yozuvchilar voqea sodir bo‘layotgan makonni batafsil tasvirlashga harakat qiladilar. Makon ma’noli leksema keltirildimi, albatta uning tavsifi ham beriladi. SHu tarzda matn yuzaga keladi. Gaplar o‘zaro kontakt va distant aloqaga kirishadi.
|
| |
Nominativ (atov) va infinitiv gaplar

|
Nominativ (atov) va infinitiv gaplar
|
bet | 6/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,12 Kb. | | #229940 |
Bog'liq 12-mavzu matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini b7.Nominativ (atov) va infinitiv gaplar ham matnni shakllantiruvchi sintaktik birliklar hisoblanadi. Atov gaplar bosh kelishikdagi ot orqali ifodalangan grammatik asos yordamida ifodalangan narsa-buyumning mavjudligini anglatadi. Atov gaplar matnda yolg‘iz qo‘llanmaydi, ulardan keyin atov gap mazmunini ochuvchi, tavsiflovchi boshqa gap yoki gaplar keltiriladi. Natijada matn hosil bo‘ladi. Masalan: Bugun bayram. Ko‘chalar gavjum. SHo‘x-sho‘x kuylar yangraydi. Guras-guras odamlar o‘tadi. O‘yin-kulgi, shodon shovqin bahor osmonini titratadi(O‘.Hoshimov).
Infinitiv gaplar grammatik asosi harakat nomi bilan ifodalanadigan, yakka so‘z yoki so‘z birikmasidan iborat bo‘lgan gaplardir: Sevmoq! Bu toshga qarab ham gulni ko‘rmoqdir. YOki, Kutish! Soniyalar daqiqalarga, daqiqalar soatlarga aylanadigan bekat.
8.Murojaat birliklari va ularning matnni shakllantirish imkoniyatlari. Murojaat birliklari kundalik hayotimizda, nutq faoliyatida – nutq jarayonida keng qo‘llaniladigan, o‘zaro aloqa aralashuvga faol xizmat qiladigan, so‘zlovchining tinglovchiga bo‘lgan munosabatini ifodalaydigan, o‘zida turli modal ma’nolarni tashiydigan o‘tkir, ta’sirchan vositadir. Murojaat birliklaridan nutqda tinglovchi e’tiborini tortish, xitob qilish, undash kabi maqsadlarda foydalaniladi. Bunday birliklarda so‘zlovchi va tinglovchi o‘rtasidagi yaqinlik, hurmat, ishonch; masofa (subordinatsiya), hurmatsizlik, ishonchsizlik kabi kommunikativ munosabatlar ham ifodalangan bo‘ladi.
TOPSHIRIQLAR
1.Matnkomponentlario‘rtasidagisintaktikaloqahaqidama’lumotbering.
2.Mazmuniy yaqinlik va mazmun izchilligi tushunchalarini izohlang.
3.Kontakt va distant aloqa deganda nimani tushunasiz?
4.Matn qismlari qanday vositalar yordamida bog‘lanadi?
5.Murojaat birliklarining matnni shakllantirish imkoniyatlari haqida ma’lumot bering.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq bo-lajak-fizika-o-qituvchilarini-tayyorlashda-olamning-fizik-manzarasi-bo-yicha-tasavvurlarni-shakllantirishACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 235 www.ares.uz
taqiqlar bo‗lmasa butun borliqni elementar zarrachalarga parchalashga olib keluvchi
epidemiyaga o‗xshaydi‖ deb ta‘riflagan edi [4].
Jadvalda keltirilgan gravitatsion o‗zaro ta‘sirlashuv bizning hayot faoliyatimizda
tabiiy holda namoyon bo‗lib turadi. Bu ta‘sirlashuv fundamental ta‘sirlar orasida eng
kuchsizi bo‗lsada butun koinotga hukmronlik qiladi. Buning sababi uning
universalligida, ya‘ni koinotdagi massaga ega bo‗lgan barcha mikro- va
makrozarralar uning manbai hisoblanadi. Shu o‗rinda tinchlikdagi massasi nolga teng
bo‗lgan fotonning massiv jismlar, masalan Quyosh yaqinidan o‗tishida
trayektoriyasining egrilanishi harakatdagi fotonning massaga ega ekanligining
(
), korpuskulyar-to‗lqin dualizmining namoyon bo‗lishini ta‘lim jarayonida
eslatib o‗tish zarur [2].
Tabiatdagi fundamental ta‘sirlashuvlar, ularning maydon manbai, kalibrovka
bozonlari haqidagi ma‘lumotlar 1-rasmdagi sxemada keltirilgan.
Elektromagnit ta‘sirlashuvlar gravitatsiya kabi uzoqdan ta‘sir hisoblanib,
ixtiyoriy massali, zaryadlangan jismlar orasida kuzatiladi. Kuchli o‗zaro
ta‘sirlashuvlar nuklonlarni yadroda bir-biriga bog‗lab turuvchi kuch bo‗lib, qisqa
ta‘sir radiusiga ega. 1-jadvalda keltirilgan ma‘lumotlar asosida barcha ta‘sirlashuv
kuchlarining masofa kvadratiga teskari mutanosiblik (
) qonuniyatiga e‘tibor
qarataylik. Quyidagi rasmda elektromagnit va kuchli ta‘sirlashuvlar uchun ta‘sir
kuchi va potensialining masofaga bog‗lanish grafiklari qiyoslangan [5].
Fundamental
ta'sirlar
gravitatsion
ta'sir
maydon
manbasi-
massaga ega
jismlar
kalibrovka
bozonlari-
graviton(?)
elektromagnit
ta'sir
maydon
manbasi-
elektr
zaryadi
kalibrovka
bozonlari-
foton
kuchsiz
ta'sir
maydon
manbasi-
barion,lepton
kalibrovka
bozonlari-
oraliq
bozonlar
kuchli
ta'sir
maydon
manbasi-
kvarklar
kalibrovka
bozonlari-
glyuon
1-rasm. Asosiy fundamental ta‘sirlashuvlar
|
| |
Art
How do people in your country feel about art?

|
Art
How do people in your country feel about art?
|
bet | 6/28 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 71,16 Kb. | | #228963 |
Bog'liq Multi-level speakingArt
How do people in your country feel about art?
Answer: We, humans, are “unique” in our existence and experience. Therefore, it is only natural that we have our needs and expectation that are unique as well. But among those unique needs and expectation, that separates us from animals, enjoying art seems to be something that makes us “truly” unique as humans.
So, what is the general purpose of art? Well, the answer is, art helps us to look at ourselves little “closer” in a different light by explaining our desire and expectation in more details which otherwise wouldn’t be possible. With the help of art, we are able to communicate our social, political, cultural and spiritual ideas in a much more organized manner so that we feel “challenged” to rethink over the issues and the subjects that are affecting us and our surroundings on a daily basis.
We enjoy art because it stimulates our hearts and minds to appreciate our lives in a more positive light. We enjoy art also because it makes us feel “different” by combining our “unusual motifs” that weave their way into our “subconscious” (or the “hidden” us) and alter our mood so that we feel free to travel into a different realm.
How has art changed in the past few decades in your country?
Answer: I am no art expert, but as far as I can understand, art has certainly changed in the last few decades in my country. For example, before a few decades, any artwork, be it a drama performance, film, or painting work, used to be “original” and “thought-provoking”. But these days, most artworks are void of any particular “message” or sometimes bear complex meanings which could possibly reflect our society and lifestyle in general. Besides, before a few decades ago, artists were reluctant to stay close to “power and establishment”, but these days, their artworks act as some kind of “mouthpiece” of the “establishment” most of the times. Finally, in the past, artworks mostly reflected our own culture and tradition but they are more "universal" in these days.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq bo-lajak-fizika-o-qituvchilarini-tayyorlashda-olamning-fizik-manzarasi-bo-yicha-tasavvurlarni-shakllantirishACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 236 www.ares.uz
MUHOKAMA
Fundamental
ta‘sirlashuv
qonuniyatlardagi
umumiyliklar
va
bu
ta‘sirlashuvlarda ishtirok etuvchi zarralar ayni bir jismda mavjudligi barcha
ta‘sirlashuvlarni tushuntira oladigan yagona fizik nazariyani – Olamning yagona fizik
manzarasini yaratish masalasini fanning oxirgi yutiqlarini hisobga olgan holda hal
etishni taqozo etadi. Kelajakda fizik olamning yagona nazariyasini yaratish – barcha
fundamental ta‘sirlashuvlarni yagona fundamental ta‘sirlashuvga keltirish hozirgi
zamon fizikasining oliy maqsadi hisoblanadi. Fundamental ta‘sirlashuvlarni yagona
nazariyaga birlashtirish bo‗yicha olib borilayotgan ilmiy tadqiqotlarning shartli
bosqichlari 3-rasmda keltirilgan.
Olamning yagona fizik manzarasini yaratishdagi ilk qadam, yuqorida aytib
o‗tilganidek, Maksvellning elektr va magnit maydonlarini yagona elektromagnit
maydon nazariyasida birlashtirishidir. Yagona nazariya yaratilishidagi keyingi
2-rasm. Elektromagnit va kuchli ta‘sirlashuvlar uchun ta‘sir kuchi va potensialining
masofaga bog‗lanish grafiklari.
Fundamental ta‘sirlashuvlarni birlashtirish
Elektromagnit
tasirlashuv
(Electromagnetic
interaction)
Kuchsiz
ta‘sirlashuv
(Weak
interaction)
Elektro kuchsiz
ta‘sirlashuv
(EW(electroweak
interaction)
Kuchli
ta‘sirlashuv
(Strong
interaction)
BBN-Buyuk birlashuv
nazariyasi (GUT-
Grand unification
theory)
Gravitatsion
tasirlashuv
(Gravitational
interaction)
Super
gravitatsiya
nazariyasi-
SUGRA
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq bo-lajak-fizika-o-qituvchilarini-tayyorlashda-olamning-fizik-manzarasi-bo-yicha-tasavvurlarni-shakllantirishACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 238 www.ares.uz
yaqin nuqtalarda sezilarli bo‗lishi kerak. Bu holatlar fazoning egrilik radiusi Evklid
geometriyasidan keskin farq qilishiga mos keladi. Egrilik radiusi qancha kichik bo‗lsa
egrilik shuncha katta bo‗ladi. Egrilik radiusining kritik(chegaraviy) qiymati
√
Plank uzunligi bilan aniqlanadi va
ga teng. Bunday
sharoitlarda umumiy nisbiylik nazariyasini qo‗llab bo‗lmaydi.
Singulyar holatlar gravitatsion kollaps holatida kuzatilishi mumkin. O‗tmishda
gravitatsion kollaps Koinotning kengayish boshlanishida kuzatilgan bo‗lishi kerak.
Lekin tortishuv maydonining izchil kvant nazariyasi haligacha mavjud emas.
Singulyarlik kabi ekstremal holatlarga mos keluvchi energiyalarda (
√
) barcha turdagi fizikaviy ta‘sirlashuvlar o‗zlarini yagona ta‘sirlashuv singari
tutadilar.
Kvant effektlari tortishuv maydonida qora tuynuklar hosil bo‗lishiga olib
kelishi ham aniqlangan. Massasi Quyosh massasiga yaqin yulduzlardan hosil bo‗lgan
qora tuynuklarda kvant effektlari ham namoyon bo‗ladi. Lekin kengayotgan
Koinotning boshlang‗ich bosqichlarida hosil bo‗lgan deb qaralayotgan kichik massali
(
qora tuynukalr uchun kvant effektlari muhim rol o‗ynashi mumkin.
Singulyarlik va kollaps hodisalarida gravitatsion kvant effektlarining kuzatilishi bu
holatlar uchun Olamning yagona fizik nazariyasini – supergravitatsiya nazariyasini
yaratish imkoniyatini beradi [8].
XULOSA
Pedagogika oliy ta‘lim muassasalarida bo‗lajak fizika o‗qituvchilarining kasbiy
va ilmiy saloyatini shakllantirishda umumlashtiruvchi mavzulardagi mashg‗ulotlar
muhim ahamiyatga ega. Shu nuqtai nazardan umumiy fizika kursining Atom, yadro
va elementar zarralar fizikasi bo‗limining umumlashtiruvchi mashg‗uloti sifatida
―Olamning yagona fizik manzarasi‖ mavzusida ilmiy tahliliy seminar mashg‗uloti
yoki konferansiya mashg‗uloti kabi bahs munozarali, auditoriyadan tashqari
mashg‗ulotlar o‗tkazish maqsadga muvofiqdir. Bu mavzuni kurs ishi, mustaqil ish,
bakalavr bitiruv ishi yoki magistrlik dissertatsiya ishi sifatida o‗rganish ham mumkin.
Tabiatdagi fundamental ta‘sirlashuvlarning asosiy xarakteristikalarini umumlashtirib
qiyosiy tahlil etish o‗tilgan mashg‗ulotlarni takrorlash, umumiy fizika bo‗limlariga
yuqoridagi nuqtai nazardan tahliliy nazar tashlash, bo‗lajak fizika o‗qituvchilari
salohiyatini, umumiy kompetentligini rivojlantirish orqali ta‘lim samaradorligini
yuqori darajaga ko‗tarishga xizmat qiladi.
|
| |
Bog‘ juda orasta, yo‘laklarga oltinrang qumlar solingan, marmar ariqlardan tiniq suvlar jildirab oqadi. CHorchamanlarda

|
Bog‘ juda orasta, yo‘laklarga oltinrang qumlar solingan, marmar ariqlardan tiniq suvlar jildirab oqadi. CHorchamanlarda
|
bet | 5/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,12 Kb. | | #229940 |
Bog'liq 12-mavzu matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini bBog‘ juda orasta, yo‘laklarga oltinrang qumlar solingan, marmar ariqlardan tiniq suvlar jildirab oqadi. CHorchamanlarda mamlakatning eng noyob gullari muattar hid taratib ochilib turibdi (P.Qodirov).
6.Parselyatli tuzilmalar yordamida birikish. Og‘zaki nutqda, matnda ba’zan muloqot talabiga ko‘ra yaxlit bir jumlada uzilish sodir bo‘ladi. So‘zlovchi tinglovchiga biror voqea-hodisa haqida xabar berayotganda mana shu xabar ichidagi eng muhim fikrni boshqalaridan ajratib, alohida ta’kidlab aytishga harakat qiladi. Ma’lumki, ta’kid og‘zaki nutqda ohang, pauza, mantiqiy urg‘u kabi vositalar yordamida amalga oshirilsa, matnda parsellyativ tuzilmalar - matn komponentlarini ekspressiv-stilistik maqsadga ko‘ra qayta tartiblash orqali namoyon bo‘ladi. Masalan: 1.Hurriyat va adolat uchun kurashish kerak. YOki: 2.Kurashish kerak. Hurriyat uchun. Adolat uchun. Birinchi gap odatdagi tartibda tuzilgan sodda gap hisoblanadi. Ikkinchi gap esa parselyatli tuzilma hisoblanadi. Uch komponentli bu qurilmada birinchi qism - asos, qolganlari esa parselyat bo‘lak hisoblanadi. «Parselyatli tuzilmalardagi tartib mohiyat e’tibori bilan ta’sirchan so‘z tartibi bo‘lib, uslubiy jihatdan betaraf tuzilmali gap qismlarini kommunikativ maqsadga muvofiq tarzda guruhlash, sintaktik jihatdan qayta o‘rinlashtirish sifatida ro‘yobga chiqadi. Gap tuzilmasini bu xilda qayta qurish (uning qismlarini sintaktik jihatdan qayta tartiblash) ma’lum qismni mantiqiy jihatdan ajratishga asoslanadi va o‘ziga xos ekspressiv ifoda shakli hamda funksional - semantik munosabatlar tarkib topadi».6
Jalil aka deraza tagida yotardi(1). To‘shakda(2). Bolishi baland(3). Unga suyanib‚ boshini ko‘tarsa‚ bog‘ni ko‘radi(4). O‘zi obod qilgan bog‘ u(5). (SH.Xolmirzaev).
Bu matn parchasi beshta gapdan tashkil topgan. 1-gap asos, 2-gap parselyat. Asosdagi o‘rin holi konkretlashtir- ilmaganligi uchun parselyat bo‘lak sifatida ajratilgan. 3-parselyat gap ham asosdagi o‘rin holini ta’kidlashga xizmat qilgan. SHuningdek, 4-gap bilan 1-gap o‘rtasidagi aloqani zichlashtirgan. YA’ni, qahramon deraza tagida yotibdi. To‘shakda yotibdi. Baland bolishli to‘shakda yotibdi. Unga suyansa o‘zi obod qilgan bog‘ni ko‘radi. 5-gap 4-gapning parselyati hisoblanadi. YA’ni asos(4) dagi to‘ldiruvchi(bog‘)ni aniqlashga xizmat qilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bog‘ juda orasta, yo‘laklarga oltinrang qumlar solingan, marmar ariqlardan tiniq suvlar jildirab oqadi. CHorchamanlarda
|
NATIJALAR - Formation of imaginations on the unique landscape of the universe in the preparation of future teachers of physics

|
Formation of imaginations on the unique landscape of the universe in the preparation of future teachers of physicsBog'liq bo-lajak-fizika-o-qituvchilarini-tayyorlashda-olamning-fizik-manzarasi-bo-yicha-tasavvurlarni-shakllantirish
NATIJALAR
Maxsus nisbiylik nazariyasining gravitatsiyaga qo‗llanilishi gravitatsiyani
egrilangan fazoning geometriyasi bilan tushuntirishga, ya‘ni tezlanish tushunchasini
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 233 www.ares.uz
fazoning egrilanishi sifatida qarashga olib keladi. Olamning yagona fizik manzarasini
yaratish uchun ko‗plab olimlar gravitatsiya va elektromagnetizmni bir xil tenglamaga
keltirishga urindilar. Bu borada Eynshteynning 1925-yildan to umrining oxirigacha
olib borgan tadqiqotlari muhim ahamiyatga ega. Bu tadqiqotlar kutilgan natijalarni
bermasada, aynan shu tadqiqotlar sababli zamonaviy kosmologiya-koinotning
tuzilishi va evolyutsiyasi haqidagi fan asoslari shakllandi. 1922-yilda A.Fridman
Eynshteyn gravitatsion tenglamasini yechish orqali nostatsionar, ya‘ni kengayuvchi
koinot modelini taklif etdi va bu g‗oya 1927-yilda E.Xabblning ―Qizilga siljish‖
effektini kashf etishi bilan isbotlandi. Eynshteyning maqsadini amalga oshirishga
polshalik fizik T.Kalutsa yaqin keldi. U xuddi fazo va vaqt geometriyasi
gravitatsiyani
tushuntirganidek
elektromagnetizmni
maydon
nazariyasining
geometrik talqiniga kiritishga urindi. Bu holda to‗rt o‗lchamli fazo va vaqtga
beshinchi o‗lcham sifatida elektromagnetizm o‗ziga xos gravitatsiya holatida
kiritiladi.
XX asrning birinchi yarmiga kelib tabiatda kuchsiz va kuchli ta‘sirlashuvlar
mavjudligining aniqlanishi Olamning yagona fizik manzarasi haqidagi tasavvurlarni
tubdan o‗zgartirdi. Hozirgi kunda tabiatda ma‘lum bo‗lgan to‗rtta fundmental
ta‘sirlashuvning asosiy xarakteristikalari va ularning qiyosiy tahlil natijalari quyidagi
1-jadvalda keltirilgan.
1-jadval
№
Fundamental
ta‘sirlar
Asosiy
parametrlar
Gravitasion
ta‘sir
Elektromagnit
ta‘sir
Kuchsiz ta‘sir
Kuchli ta‘sir
1
Ta‘sir doimiysi
2
Ta‘sir radiusi
3
Ta‘sir potensiali
?
4
Ta‘sir kuchi
√
̅ ̅
5
Ta‘sir
davomiyligi
Oniy (?)
|
| |
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 232 www.ares.uz
bosqichga ajratish mumkin [1]. Bu bosqichlar: 1. Aristotel; 2. Nyuton; 3.
Eynshteynlar tomonidan amalga oshirilgan inqilobiy bosqichlar sifatida qaraladi. Bu
bosqichlarning inqilobiy deyilishiga sabab ularning
Olam tuzilishi haqidagi
tasavvurlarni tubdan o‗zgartirganligidir.
Olam tuzilishi haqidagi Aristotel falsafasining asosini – ―Inson va uni o‗rab turgan
dunyo azaldan mavjud bo‗lgan va abadiy mavjud bo‗lib qoladi‖- degan g‗oya tashkil
etadi. Aristotel sharqda birinchi muallim nomi bilan tanilgan bo‗lib, uning
ta‘limotining buyuk xizmati tabiatshunoslik fanlarini din, metafizika (falsafa) va
matematikadan alohida holda o‗rganishni joriy etganligidir. Aristotel ta‘limotida
tabiatni o‗rganishda
ilmiylik, mantiq va isbotlanganlik turadi. Sharqning buyuk
mutaffakirlari Beruniy, Ibn Sino, Farobiy, Xorazmiylarning ilmiy asarlarini Aristotel
ta‘limotining rivojlantirilishi asosida birinchi sharq renessansiga tamal toshini
qo‗ygan ilmiy asarlar deyish mumkin. Tabiat hodisalari va ularning qonuniyatlari
bo‗yicha tadqiqotlarning
keyingi bosqichida Ptolomey, Kopernik, Galiley, Kepler
kabi olimlarning hissasi katta bo‗lsada, asosiy ikkinchi inqilobiy kashfiyot Isaak
Nyuton tomonidan amalga oshirildi. Nyuton birinchi bo‗lib massaga ega bo‗lgan
barcha jismlar o‗zaro gravitatsion ta‘sirlashuv orqali
tortishishini va uning
qonuniyatlarini aniqladi. Nyutongacha bo‗lgan davrda Kepler va boshqalar bir
tomondan sayyoralar orasida magnit ta‘sirlashuvlar mavjud deb hisoblasalar, ikkinchi
tomondan fanning vazifasi ilohiy garmoniya qonuniyatlarini o‗rganishdan iborat va
bu jarayonlarga aralashib bo‗lmaydi deb hisoblar edilar. Tortishuv kuchining asl
sababi ma‘lum bo‗lmasada
XIX asrda mexanika, termodinamika, materiyaning
kinetik nazariyasini o‗z ichiga oluvchi dunyoning mexanik manzarasi hukmron edi.
XIX asrning oxiriga kelib elektronning kashf etilishi,
Maksvellning elektromagnit
maydon nazariyasining yaratilishi Olamning elektromagnit maydon manzarasini –
elektr va magnit maydonlarini umumlashtiruvchi nazariyani shakllantirdi [2].
XX asrning boshlarida Eynshteynning maxsus nisbiylik nazariyasining yaratilishi
bilan Olamning yagona fizik manzarasini nisbiylik nazariyasi, Maksvell nazariyasi va
mexanikani o‗z ichiga oluvchi elektromagnit maydon nazariyasi tushuntira oladi
degan fikrlar paydo bo‗ldi. Lekin tez orada bu fikr ham asossiz bo‗lib chiqdi [3].
Chunki elektromagnit maydonlarning uzluksizligiga asoslangan bu nazariya
kvantmexanik va kvantoptik hodisalarni tushuntira olmadi.
KIRISH - Formation of imaginations on the unique landscape of the universe in the preparation of future teachers of physics

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 231 www.ares.uz
navbatida boshqa talablar bilan birgalikda iqtisodiyot
sohalarining har bir
yo‗nalishidagi mutaxassislarning kompetentligiga ko‗p jihatdan bog‗liq. Ma‘lumki
hozirgi kunda oliy ta‘lim tizimida bitiruvchilarni butun dunyoda raqobatbardosh kadr
sifatida tan olinadigan tizimga – Boloniya tizimiga kirishning asosiy maqsadlaridan
biri tayyorlanayotgan mutaxasisning professional jihatiga asosiy e‘tibor qarashtishdir.
Agar har bir soha uchun tayyorlanayotgan mutaxassisning
dastlabki bilimlari va
dunyoqarashi maktabda, hattoki maktabgacha ta‘lim
muassasasida shakllanishini
hisobga olsak yuqorida keltirilgan rejalarni amalga oshirishda bo‗lajak o‗qituvchi-
pedagoglarni tayyorlovchi pedagogika oliy ta‘lim muassasalari zimmasiga katta
mas‘uliyat yuklanganligini yaqqol ko‗ramiz. Bu mas‘uliyat pedagogika oliy ta‘lim
muassasasida ta‘lim beradigan hamda ular tayyorlayotgan bo‗lajak mutaxassislar ham
dunyo bo‗yicha raqobatbardosh kadrlar bo‗lishi va o‗z
kasbiga doir fanlarni
mukammal o‗zlashtirgan bo‗lishini talab qiladi. Shu bilan birga ular: birinchidan,
olgan bilimlarini ish faoliyatida – ta‘lim jarayonida qo‗llashning ilg‗or
pedagogik
texnologiyalarini o‗zlashtirgan bo‗lishi; ikkinchidan, har bir o‗rganilayotgan
qonuniyatning ilmiy jihatiga e‘tibor qaratgan holda ilmiy va ilmiy - pedagogik tahlil
etishi lozim.
k=(a+c)+(a+d) - 12-mavzu: matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini bog‘lovchi vositalar

|
12-mavzu: matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini bog‘lovchi vositalar
|
bet | 2/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 33,12 Kb. | | #229940 |
Bog'liq 12-mavzu matn qismlarini bog’lovchi vositalar matn qismlarini b k=(a+c)+(a+d)
Bunday aloqani quyidagi leksik-grammatik vositalar yuzaga chiqaradi:
1.Kesimlik shakllari yordamida birikish. Fe’l-kesimlarning bir xil zamonda shakllanganligi matn butunligini ta’minlaydigan vositalardan hisoblanadi.
Olimlar hisoblab chiqishgan. Pushkin o‘z asarlarida 21 ming 197 ta betakror so‘z ishlatgan. SHekspir salkam 20 mingta, Servantes 18 mingga yaqin, Alisher Navoiy esa 1 million 378 ming 660 ta so‘z, shu jumladan 26 mingta betakror so‘z ishlatgan. Boisi, buyuk bobomiz faqat turkiy emas, forsiy, arabiy, urdu, xitoy, mo‘g‘ul va boshqa tillardagi so‘zlardan ham mahorat bilan foydalangan (O‘. Hoshimov).
2.Olmoshlar yordamida birikish. Bunda matnning birinchi komponenti tarkibidagi ot, sifat, son turkumidagi so‘zning keyingi komponentlarda olmosh so‘zlar bilan almashtirilishi tushuniladi.
Muhammad Rahimxonning Tozabog‘dagi sayrgoh bog‘i. Uning bir chekkasidan ikkinchi chekkasigacha aylanib chiqish amri mahol, kishi charchab qoladi. Katta hovlining orqasida qirg‘oqlariga marmar o‘rnatilgan xon hovuz. Undagi zog‘ora baliq, cho‘rtan baliq, laqqa baliqlar goh suv yuziga chiqib tashlangan nonlarni er, goh biltanglab o‘ynab sho‘ng‘ib ketardi. Hovuzning to‘rt tomonida yo‘g‘on – yo‘g‘on qayrag‘ochlar, tanalari qulochga sig‘maydi. Xorazmda hovuz desa, darhol ko‘z oldingga katta – katta gujumlar – qayrag‘ochlar keladi. Bu daraxtlar go‘yo azamat dubni eslatadi. Hovuz labiga husn berib turganlar ham o‘shalar. Ularning kichkina – kichkina barglari orasidan quyosh nurlari mo‘ralaydi. Ammo ular quyosh haroratini o‘zida singdirib, pastga tanga – tangaday oq shu’lalarini tushirardi. Ular kishiga orom beradi. (J.SHaripov)
Ushbu matn tarkibidagi komponentlar zanjirli aloqa usulida munosabatga kirishgan. Dastlabki komponentda bog‘ va uning kimga qarashli ekanligi haqidagi axborot keltiriladi. Keyin o‘sha bog‘ning kattaligi va hovuz haqidagi informatsiya. Hovuz ichi va atrofi tasviri. Daraxtlar va ular bilan bog‘liq tafsilotlar. Mazkur tasvirdan butun-bo‘lak munosabati anglashiladi. Zanjirli aloqani quyidagi so‘z va shakllar ta’minlaydi: bog‘ → uning, hovuz → undagi, gujumlar-qayrag‘ochlar → bu, o‘shalar, ularning, ular, ular. Ko‘rinadiki, olmoshlar o‘zidan oldin kelgan gaplardagi ot turkumiga mansub so‘zlarning o‘rniga qo‘llangan va matn komponentlari o‘rtasidagi aloqadorlikni mustahkamlashtirgan. Hamda ayni so‘z takrori bilan yuzaga chiqadigan uslubiy g‘alizlik oldi olingan.
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq bo-lajak-fizika-o-qituvchilarini-tayyorlashda-olamning-fizik-manzarasi-bo-yicha-tasavvurlarni-shakllantirishACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-230-239
Academic Research, Uzbekistan 234 www.ares.uz
6
Kalibrovka
bozon
Graviton(?)
Foton
Oraliq(
)
bozonlar
Glyuonlar
7
Ta‘sir ob‘yekti
Massaga ega
jismlar
Elektr zaryadi
Barion,
leptonlar
kvarklar
Jadvalda keltirilganidek, ta‘sir kuchi potensial energiyadan birinchi tartibli hosila
sifatida qaralganligidan
2
r
c
r
U
F
masofa kvadratiga teskari mutonosiblik
qonuniyatiga bo‗ysunishini ko‗ramiz. Kuchsiz ta‘sirlashuv kuchi ifodasida Fermi
doimiysi yoki to‗rt fermionli kuchsiz ta‘sirlashuv doimiysi
3
49
10
m
J
G
F
ga teng
bo‗lib,
c
G
F
/
masofaning kvadrati o‗lchamiga ega. Agar
1
c
deb qaralsa
2
5
/
10
M
G
F
ifodaga ega bo‗lamiz, bu yerda
-protonning massasi. Formuladagi
-
neytroning yo‗qolish yoki antineytronning tug‗ilish operatori;
̅
elektronning
tug‗ilish
(pozitronning
yo‗qolish)
operatori,
neytrinoning
yo‗qolish(antineytrinoning tug‗ilish) operatorini ifodalaydi.
̅
kuchsiz nuklon,
̅
kuchsiz lepton toklari deb yuritiladi. Keltirilgan jadvalda kuchli ta‘sirlashuv
ifodasidagi doimiylik
⁄
,
. Jadval va rasmlardan
ko‗rinadiki yadroviy tortishuv kuchlari masofa ortishi bilan elektromagnit
ta‘sirlashuvga qaraganda juda tez kamayadi. Masalan
masofada bu
ta‘sirlashuvlar nisbati
400
3
2
.
10
10
exp
e
D
U
U
mag
el
yadro
ga teng ya‘ni yadroviy ta‘sirlashuv
juda kichik. Bundan tashqari kuchsiz ta‘sirlashuvning kuchli ta‘sirlashuvga nisbatan
taqriban 1000 marta sekinroq kechishini ham esdan chiqarmaslik kerak.
Ta‘sirlashuvlarning yana bir xarakteristikasi sifatida zarralarning muhitdagi erkin
yugirish masofasi qaraladi. Masalan kuchli ta‘sir zarrachasi bo‗lgan adronlarni bir
necha santimetr qalinlikdagi temir qatlamida ushlab qolish mumkin, lekin neytrino
bir necha milliard kilometr qalinlikdagi temir qatlamida birorta atom bilan
to‗qnashmasdan o‗tib ketishi mumkin. Kuchsiz ta‘sirlashuvlarning radiusi barcha
ta‘sirlashuvlar ichida eng kichigi hisoblanadi. Shunga qaramasdan agar og‗ir
zarralarning saqlanish qonuni amal qilmaganda edi 0,001sek ichida koinotdagi barcha
moddalar elektron va neytrinolarga parchalanib ketar edi. Kuchsiz ta‘sirlashuv
gravitatsion ta‘sirdan tashqari barcha ta‘sirlarga nisbatan kichik bo‗lsada, tabiatda
muhim rol o‗ynaydi, quyoshdagi termayadro reaksiyalarining tashkil etuvchi qismi
hisoblanadi. E.Fermi kuchsiz ta‘sirlashuvni ―Agar saqlanish qonunlari asosidagi
|
| |
Ishlab chiqarish temperatura rejimi

69
SHisha lentasida katta toshlar paydo bo‘lsa, lentani uzilmasligi uchun ularni
2-3 juft valiklar orqali o‘tkazib yuboriladi. YUqoridan “lodochka”ga tushayotgan
shisha siniqlari darhol chet tomonlarga uloqtiriladi. Sababi shisha sinig‘i lentaga
yopishib qolishi mumkin.
Lenta qisqarishi shishamassani lodochka konusida qayta sovutish va kristallanish
natijasidan kelib chiqadi. Bunga sabab mashinani uzoq ishlashi yoki mashina osti
kamerani etarli qizdirilmaganligidir. Buni oldini olish uchun bortlar maxsus ilgak
bilan tozalanadi.
Lenta bo‘rtig‘i (gorblenie) shisha massasini yoriqcha konusida ushlanib
qolishidan va bortlarni lenta o‘rtasiga nisbatan tarang tortilganidan kelib chiqadi.
Bo‘rtiq hosil bo‘lishi ko‘pincha yuqori tezlikda tortishdan, shisha massa oqimining
temperaturasi bir xil bo‘lmaganidan, yoki “lodochka” bir tomonga chuqurroq
botirilganidan kelib chiqadi. Bu holatni oldini olish uchun bortlarni bo‘shatish,
lentani sovishini bir xilligini ta’minlash, shisha massa oqimi temperaturasini
tenglashtirish, agar iloji bo‘lsa “lodochka” ni gorizantal holatga keltirish lozim
bo‘ladi.
Lentalarda valiklar izi mashina ost kamerasida etarli sovutilmaganidan kelib
chiqadi. Buni yo‘qotish uchun lentani etarli darajada sovutish lozim bo‘ladi.
“YOlka” – tortish jarayonidagi nosozliklar. Lodochka yorig‘i orqali o‘tayotgan
shisha massa miqdori mashina valiklari tortayotgan shisha miqdoridan oshib
ketadi. “YOlka” kanalda shisha massa temperaturasini birdan oshib ketishidan,
lodochkani unga chuqur o‘rnatilganidan hosil bo‘ladi. Buni oldini olish uchun
kanal temperaturasi pasaytiriladi, iloji bo‘lsa lodochka yuzaroq o‘rnatiladi.
Kesish, navlash va qadoqlash

70
Kamchiligi: shisha lentasida keskin “polosnost” bo‘lishi, vaqt davomida
lentada “rux”ni paydo bo‘lishi va lentani yangilash uchun uni uzishning lozimligi.
Afzalligi: tuzilishining oddiyligi, tuzatish imkoni borligi.
2.
“Lodochka” siz vertikal tortish usuli.
“Lodochka” li usuldan farqli ravishda bu usulda oyna lentalar bevosita ochiq
massa yuzasidan shakllanadi. Lentani shakllash uchun kerak bo‘ladigan qovushqoq
maydonga erishish uchun shisha massaning ma’lum qismi osma ko‘priklar
yordamida “konturlanadi” va shiddat bilan sovutiladi. Bu usulda shamot yuzalar
yordamida yoriqcha hosil qilinadi va shu yoriqcha orqali shisha lentasi shakllanadi.
SHamot jismlar ishlab chiqarish qismidan kelayotgan shisha massa oqimini
shakllash jarayoniga ta’sirini kamaytirish uchun qo‘yiladi. SHamot jismlar shisha
massaga taxminan 350 mm chuqurlikda o‘rnatiladi. Lenta bortlari metall roliklar
yordamida shakllanadi. Roliklar elektrodvigatel yoki mashina OVT dan xarakat
oladi. Lentani sovutish uchun sovutgichlar ishlatiladi.
SHisha tarkibi. Bu usul uchun tarkibida ishqorli oksidlar kam bo‘lgan
massa ishlatiladi. Amalda quydagicha tarkib qo‘llaniladi: SiO
2
–72-73, R
2
O
3
–1,-
1,5, SaO –8,5-9,5, Mg O –2,5-3,5 va Na
2
O –13,5-14.
Muvaffaqiyatsizliklarni qanday kamaytirish mumkin?

|
Muvaffaqiyatsizliklarni qanday kamaytirish mumkin?
|
bet | 3/3 | Sana | 21.08.2024 | Hajmi | 191 Kb. | | #269756 |
Bog'liq Kompyuter texnik xizmati Muvaffaqiyatsizliklarni qanday kamaytirish mumkin?
Kompyuter bilan bog'liq muammo ichki uskuna yoki tashqi qismlarga bog'liqmi, faqat bizga qo'ng'iroq qilishingiz kerak. Muammo bu bosqichga yetmasdan oldin, xarajatlarni kamaytirish orqali eng yaxshi samaradorlikni eng kam narx bilan olishingiz mumkin bo'lganda aralashishingiz kerak.
Agar u siz sotib olgan eng sifatli kompyuter bo'lsa ham, uni muntazam ravishda saqlash kerak. Ushbu texnik xizmat ko'rsatishni bilmagan odamlar kompyuterni ta'mirlash zarurati tug'ilmaguncha qarashmaydi. Biroq, vaqti-vaqti bilan kompyuteringizda joy egallagan va kompyuteringiz sekinlashishiga olib keladigan fayllarni o'chirib tashlash, faol surgun yangilanishlarini amalga oshirish, internet brauzeringizga tegishli cookie-fayllarni vaqti-vaqti bilan tozalash va siz o'ylagan fayllarni o'chirib tashlashingiz kerak. Siz o'chirib tashladingiz, lekin u hali ham kompyuteringizdagi axlat qutisida. Shunday qilib, biz tizimning sekinlashishini oldini olamiz va kompyuteringizni yanada yaxshi ishlashiga yordam beramiz.
Biz sizga kompyuterlaringizga texnik xizmat ko'rsatish va ta'mirlash vaqtida eng yaxshi xizmatni taklif etamiz. Sizga kerak bo'lganda biz bilan bog'lanishingiz mumkin va biz taklif qilayotgan xizmatlardan maksimal darajada foydalanishingiz mumkin.
|
| |
” fandan Savol: 2-“Yong’in”ga izox bering?

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSHIRIQ № 1
Bajardi:____________________________ta’lim yo‘nalishi
__________________guruh
_______________________________________
talabaning F.I.Sh.
Qabul qildi: ______________________________________
Toshkent 2024
“Hayot faoliyati xavfsizligi” fandan
Savol: 2-“Yong’in”ga izox bering?
Yong‘in sodir bo‘lganda nima qilish kerak? - xavfsizlik qoidalari va asosiy tavsiyalar
Yong‘in yuz berganda uni o‘chirish uchun qilinishi kerak bo‘lgan dastlabki harakatlar, xavfsizlik qoidalari, uy, ko‘p qavatli bino, avtomobil, jamoat transporti, o‘rmon yoki dashtda sodir bo‘lsa, nima qilishi kerakligi, o‘t o‘chiruvchilarga xabar berish tartibi haqidagi ma’lumotlarni Kun.uz bir sahifaga jamladi.
Yong‘in vaqtida qanday harakatlanish kerak?
• Og‘iz va burunni mato bilan yoping, imkoni bo‘lsa nam mato bilan;
• Yong‘indan uzoqlashing;
• Ko‘p qavatli uyda bo‘lsangiz, liftdan foydalanmang;
• Oynani ochib, oshiqcha kislorodning xonaga kirishiga yo‘l qo‘ymang, aks holda portlash sodir bo‘lishi mumkin;
• Yonuvchan suyuqliklarni (benzin, kerosin va boshqalar), shuningdek, elektr energiyasiga ulangan yonib turgan elektrjihozlarni suv bilan o‘chirmang.
101 — o‘t o‘chiruvchilarga xabar berish tartibi:
• Yong‘in chiqqan manzilni aniq ayting;
• Yong‘in obektini ayting (uyda, kvartirada, omborxonada va hokazo);
• Yong‘in predmetini ayting (lift, televizor, avtomobil, muzlatkich va hokazo)
• Zarur bo‘lsa — pod’yezd va xonadon raqami, binoning qavat, hududga qayerdan borish/kirish qulayligini ham bildiring;
• Familiyangiz va telefon raqamingizni qoldiring;
• Aniq va xotirjam gapiring.
|
Texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent

Texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent
Download
437,83 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
17.12.2023
Hajmi
437,83 Kb.
#121241
Download
437,83 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalari va kommunikasiyalarini rivojlantirish vazirligi muxammad al-xorazmiy nomidagi toshkent
Download
437,83 Kb.
Matnni ko'rish
Kukun materiallardan buyumlar olish rivojlana borib sunggi vaktlarda oddiy konstruksion detallar, ya’ni shishli gildiraklar, muftalar, kulaChoklar, nasos detallari, stulkalar va boshka detallar olina

|
Kukun materiallardan buyumlar olish rivojlana borib sunggi vaktlarda oddiy konstruksion detallar, ya’ni shishli gildiraklar, muftalar, kulaChoklar, nasos detallari, stulkalar va boshka detallar olina
|
bet | 2/4 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 2,81 Mb. | | #103519 |
Bog'liq Metal va nometal materiallar kukunlari aralashmalaridan detallar tayyorlash texnologiyasi - Kukun materiallardan buyumlar olish rivojlana borib sunggi vaktlarda oddiy konstruksion detallar, ya’ni shishli gildiraklar, muftalar, kulaChoklar, nasos detallari, stulkalar va boshka detallar olina boshladi,
-
Sanoatda quyidagi usullardan foydalaniladi. - Sanoatda quyidagi usullardan foydalaniladi.
- 1. Mexanikaviy.
- 2. Ximiyaviy.
- 3. Fizika-ximiyaviy.
Mexanikaviy usulda sharoviy tegirmonlardan foydalaniladi. Tegirmon barabani puxta pulatdan yasalib, ichiga chuyan, pulat eki kattik kotishmalardan tayerlangan sharchalar kiritiladi. Kirindi va mayda material bulaklari barabanga solinib, uni ma’lum tezlikda aylantiriladi. Baraban aylanganda, sharchalar yukoriga kutarilib, tushishda materialga uriladi va uni maydalaydi. - Mexanikaviy usulda sharoviy tegirmonlardan foydalaniladi. Tegirmon barabani puxta pulatdan yasalib, ichiga chuyan, pulat eki kattik kotishmalardan tayerlangan sharchalar kiritiladi. Kirindi va mayda material bulaklari barabanga solinib, uni ma’lum tezlikda aylantiriladi. Baraban aylanganda, sharchalar yukoriga kutarilib, tushishda materialga uriladi va uni maydalaydi.
Tebrangich tegirmonlar xam Shu maksadda ishlatiladi. Tegirmonning pulat bilan futirovka kilingan silindrik korpusi yukssentrik valda aylanib, tebranma xarakatlanadi. Bu sharoitda korpusga yuklangan material bulaklari undan toblangan sharchalarning zarb ta’siriga uchrab maydalanadi. Bunda murt materiallar: kremniy, xrom, marganes va x.k. maydalaniladi. - Tebrangich tegirmonlar xam Shu maksadda ishlatiladi. Tegirmonning pulat bilan futirovka kilingan silindrik korpusi yukssentrik valda aylanib, tebranma xarakatlanadi. Bu sharoitda korpusga yuklangan material bulaklari undan toblangan sharchalarning zarb ta’siriga uchrab maydalanadi. Bunda murt materiallar: kremniy, xrom, marganes va x.k. maydalaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kukun materiallardan buyumlar olish rivojlana borib sunggi vaktlarda oddiy konstruksion detallar, ya’ni shishli gildiraklar, muftalar, kulaChoklar, nasos detallari, stulkalar va boshka detallar olina
|