nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Probleme der Netware 3.x mit Adaptec U2W

|
Probleme der Netware 3.x mit Adaptec U2W
|
bet | 99/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.23 Probleme der Netware 3.x mit Adaptec U2W
DNF00147
Obwohl diese Kombination teilweise problemlos läuft, kommen immer wieder Meldungen über Schwierigkeiten, einen Adaptec U2W Controller unter Netware 3.x stabil zu betreiben.
Mit dem Einsatz eines Adaptec UW Controllers sind diesbezügliche Abstürze bisher jedesmal gelöst worden.
Verweis: TID 500362, TID 2945634, TID 2906943, TID 2913106
3.3.24 NetWare 3.x von Novell abgekündigt
DNF00160
Novell verkauft NetWare 3.2 seit dem 31.10.2000 nicht mehr. Der Support für diese Version ging nur bis ins Jahr 2002, der für NetWare 3.11 ist bereits seit geraumer Zeit beendet und auch derjenige für Netware 3.12 ist am 01.05.2000 ausgelaufen.
|
| |
-rasm. Reykali uzatma - Zbekiston respublikasi

203
Bir bosqichli silindirik reduktor
Ikki bosqichli silindrik reduktor
Bir bosqichli konusli reduktor
Ko`p bosqichli mini-reduktor
3.4.6-rasm. Reduktorlar
Reduktorning asosiy xarakteristikasi: F.I.K.,
uzatish nisbati, uzatish
quvvati, vallarning
maksimal burchak tezliklari, uzatmalarning turi va soni,
bosqichlarning soni.
Reduktorning uzatish nisbati deb g`altak tishlari sonining shesternya tishlari
soniga nisbatiga aytiladi:
𝑢 =
𝑧
2
𝑧
1
.
Agar reduktor ko`p bosqichli bo`lsa, uzatishlar
soni har bir bosqichning
uzatishlar soni ko`paytmasiga teng:
u=u
1
∙u
2
204
Reduktor F.I.K.:
ɳ = P
r
/P
a
bu yerda
P
r
– uzatilgan quvvat, kVt;
P
a
– ishlatilgan quvvat, kVt.
Reduktor korpusi (cho`yan, po`lat, alyuminiy) ichida vallar,
tishli va
chervyakli g`altaklar, podshipniklar va boshqalar joylashtirilgan. Ba`zilarida
korpusi ichida ilashma va podshipniklarni moylash va sovitish uchun mexanizmlar
bo`ladi. Moylash sifati reduktor uzatmalarining F.I.K
oshiradi va yeyilishini
kamaytiradi.
Sirpanish vint-gayka uzatmasi. Bu uzatma aylanma harakatni ilgarilanmaga
aylantirib berish uchun, ba`zan ilgarilanma harakatni aylanmaga aylantirish uchun
(ko`pzaxodli vint juftligidan foydanilganda) xizmat qiladi. Bu uzatma vint va
gaykadan iborat (3.4.5-rasm).
LC – süzgəclər - Microsoft Word II -an imp.+

LC – süzgəclər. Nəzərdən keçirilən sadə tutum və induktiv süzgəcləri böyük hamarlama əmsalı almağa imkan vermirlər, ona görə də praktikada bu süzgəclərin birləşdirilmiş variantı istifadə edilir və nisbətən sadə sxemlə böyük hamarlama əmsalını təmin etmək mümkün olur. Ən sadə induktiv-tutum, Г- şəkilli LC - süzgəcinin sxemi şəkil 7.9 – da verilmişdir. Bu süzgəcin giriş elementi drossel, çıxış elementi isə tutumdur. ХL>>Ry>>ХC şərti ödənildikdə drossel və kondensator birlikdə belə qoşulma zamanı daha effektli olur, nəinki hər biri ayrılıqda qoşulduqda.
Şək.7.9. LC – süzgəcin sxemi a) və onun ekvivalent sxemi b)
(7.6) ifadəsinə uyğun olaraq süzgəcin hamarlama əmsalı bu halda U0= U0’ olduğunu nəzərə almaqla (belə ki, r L0 olduğundan cərəyanın sabit toplananından (təşkiledicisindən) drosseldə yaranan düşkünü nəzərə almamaq olar) aşağıdakı kimi təyin olunur:
burada
q Kп.вх / Kп.вых U 01mU 0 /U 01mU 0 U 01m /U 01m
(7.20)
U 01m I 01m Z;
U 01m I 01m Z
(7.21)
Z və Z' – uyğun olaraq süzgəcin girişində və çıxışında tam müqavimətlərin modullarıdır (şək. 7.9, b).
Nəzərə alsaq ki, Z=r L+X L+Z’, burada Z’=R yX C/(R y+X’ C) XL>>Ry>>XC
şərtini nəzərə alsaq
Z=jXL–jXC и Z’= -jXC (7.22)
yazmaq olar.
Beləliklə (7.20) ifadəsini (7.21) və (7.22) ifadələrini nəzərə almaqla aşağıdakı kimi çevirmək olar:
q U 01m /U 01m I 01m Z / I 01m Z Z / Z | jX L jX C | / | jX C | X L / XC 1
(7.23)
(7.23)-də XL=mωcL və XC=1/mωcC yazsaq,
Q=m2ω c2LC–1 (7.24)
alarıq.
Belə ki, adətən hesablamalar zamanı lazım olan hamarlama əmsalı q verilmiş olur və axtarılan kəmiyyətlər L və C olur, ona görə də (7.24) ifadəsini aşağıdakı şəklə çevirmək məqsədə uyğundur
LC=( q+1)/ (mωc) 2 (7.25)
Drosselin induktivliyini Henri, kondensatorun tutumunu isə mikrofaradlarla ifadə edərək aşağıdakı hesabat düsturlarını alırıq:
fş=50 Hs olduqda
fş =400 Hs olduqda
LC=10(q+1)/m2 (7.26)
LC=0,16(q+1)/m2 (7.27)
Bu ifadələrdən q-nin məlum qiymətini nəzərə alaraq, məsələn, C tutumunun qiymətini verərək, L induktivliyi, yaxud əksinə tapmaq olar.
Drossel və kondensatorlardan ibarət olan süzgəclərdə rezonans hadisələri baş verə bilər, bunu aradan qaldırmaq üçün süzgəcin məxsusi tezliyinin döyünmələrin tezliyindən aşağı olması lazımdır, yəni 0<0.5 m C şərtinin
ödənilməsi lazımdır. Süzgəcin məxsusi tezliyi 0=1/ rezonansın olmaması şərtini aşağıdakı kimi yerinə yetirmək olar:
C
LC ≥ 4/m2 2
olduğundan,
(7.28)
(7.25)-dən (7.28)-ə LC-nin əvəzinə q ilə ifadəsini daxil etsək,
q ≥ 3 (7.29)
alarıq
Beləliklə rezonansın olmaması şərti bu süzgəclərdə hamarlama əmsalının üçdən az olmamasını təmin edən L və C qiymətləri ilə müəyyən olunur.
50Hs tezlikli şəbəkə üçün q və m-in verilmiş qiymətlərində LC-nin zəruri qiymətini sorğu kitablarında verilən qrafiklərdən təyin etmək olar. LC-ni təyin etdikdən sonra L və C-nin qiymətlərini qənaətcillik, minimal qabarit ölçüləri və qiyməti nəzərə almaqla seçmək olar.
Drosselin induktivliyinin minimal qiymətini, süzgəcin mCL>Ry və mCL> l/mCC - induktiv reaksiyası şərtini nəzərə almaqla aşağıdakı düsturla hesablamaq olar:
Lmin=2RH/(m2–1)mfC (7.30)
|
Gərginlik – zaman çeviriciləri

Gərginlik – zaman çeviriciləri .
Gərginlik impulsunun Um amplitudunun zaman intervalına çevrilməsi aşağıdakı struktur sxemlə həyata keçirilə bilər (şəkil 6.4).
Şəkil 6.4. Gərginlik – zaman çeviricisinin struktur sxemi
Müsbət giriş impulsu VD diodu vasitəsi ilə tutumu böyük olmayan kondensatoru doldurur. Dolmanın zaman sabiti giriş impulslarının davametmə müddətlərindən bir neçə dəfə az olduğundan kondensator ani müddət ərzində Um qiymətinə qədər dolur. İmpulsun kəsilməsi ilə kondensator boşalmağa başlayır və kondensatordakı Uc gərginliyi
UC(t) = Um – kt
qanunu ilə dəyişir. Uc gərginliyi eyni zamanda komparatorun birinci girişinə verilir. Komparatorun ikinci girişi yerin sıfır potensialına qoşulur.
Sxemdən göründüyü kimi, giriş impulsu eyni zamanda formalaşdırıcı qurğuya da təsir edir. İmpulsun arxa cəbhəsinə uyğun zaman anında trigger işçi vəziyyətə (çıxışında yüksək potensial) keçir. Kondensatordakı gərginlik azalaraq sıfır potensialına yaxınlaşdıqda, komparator işə düşür və özünün çıxış siqnalı ilə triggeri ilkin vəziyyətə qaytarır. Beləliklə, trigger, kondensatorun t=Um/k
(Uc(t)=Um-kt=0) boşalma müddətində işçi vəziyyətdə qalaraq
x = t = Um / k
zaman intervalını formalaşdırır (şəkil 6.5).
x zaman intervalını rəqəm
formasında qeyd etmək lazım gələrsə, bu zaman intervalını nümunəvi tezliyə malik impulslarla doldurmaqla rəqəmə çevirmək olar.
İmpulsun arxa cəbhəsi ilə işə düşən triggerlərdən istifadə olunan hallarda formalaşdırıcı qurğunu sxemdən kənar etmək olar.
|
Microsoft Word II -an imp.+ - bet 89

~
-
Şək.7.1. İkinci elektrik qida mənbəyinin struktur sxemi:
GS~ - dəyişən gərginlik stabilizatoru ; GT – güc transformatoru ; DQ –düzləndirici qurğu; HS – hamarlayıcı süzgəc ; GS - - sabit gərginlik stabilizatoru.
Düzləndirici qurğu, dəyişən gərginliyi sabit döyünən gərginliyə çevirən elektron qurğudur. Hamarlayıcı süzgəc düzlənmiş gərginliyin döyünmələrini azaltmaq üçün nəzərdə tutulur. Zəruri olan hallarda hamarlayıcı süzgəcdən sonra qida mənbəyinin tərkibində sabit gərginlik stabilizatoru quraşdırılır. Stabilizator, şəbəkə gərginliyinin və yük cərəyanının dəyişməsindən asılı olmayaraq mənbənin çıxışında gərginliyi sabit saxlayır. Bəzi hallarda şəbəkə gərginliyinin
geniş intervalda dəyişmələrindən İQM-i qorumaq və çıxışdakı gərginliyin stabilliyini saxlamaq üçün İQM girişində dəyişən cərəyan stabilizatoru da istifadə olunur.
İQM – lərin əsas elementlərindən biri düzləndiricidir (DQ –düzləndirici qurğu). Düzləndiricinin isə əsas elementi düz istiqamətdə müqaviməti əks istiqamətdəki müqavimətindən yüzlərlə və minlərlə dəfə az olan düzləndirici diod – qeyri xətti elementdir. Düzləndirici diodların volt – amper xarakteristikalarının təhlilindən alınır ki, öz keçiriciliyinə görə ideal düzləndirici diodlara (düz istiqamətdə müqavimət sıfır, əks istiqamətdə sonsuzluq) yaxın olan yarımkeçirici element silisium və germanium diodlarıdır.
Dəyişən gərginliyi döyünən gərginliyə çevirən çeviricilər (Düzləndiricilər)
Düzləndiricilərin əsas parametrləri aşağıdakılardır:
Çıxış gərginliyinin orta qiyməti
T
1 T
Uorta Uçıı dt
0
(7.1)
Çıxış cərəyanının orta qiyməti
1 T
T
I orta içıı dt
0
(7.2)
Çıxış gərginliyinin (cərəyanının) döyünmə əmsalı
U mi /U nom , (7.3)
burada Umi – döyünən gərginliyin dəyişən toplananının amplitududur və onun ilk (əsas) harmonikalarının amplitudlarından ibarətdir.
Ən sadə düzləndirici birfazalı bir yarımperiodlu düzləndiricidir.
|
FƏSİL 7. ELEKTRİK QİDA MƏNBƏLƏRİ

|
FƏSİL 7. ELEKTRİK QİDA MƏNBƏLƏRİ
|
bet | 87/142 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #255298 |
Bog'liq Microsoft Word II -an FƏSİL 7. ELEKTRİK QİDA MƏNBƏLƏRİ
Elektron qurğularının və sistemlərinin yüksək texniki-iqtisadı göstəriciləri onların elektrik qida sistemlərinin parametrlərindən çox asılıdır.
Stasionar elektron qurğularının və avadanlıqların qidalandırılması üçün elektrik enerjisinin çevrilməsini təmin funksional qovşaqların toplusundan təşkil olunmuş ikinci elektrik qida sistemləri, portativ daşınan qurğuların qidalandırılması üçün isə adətən, batareyalar, qalvanik elementlər və akkumulyatorlar istifadə olunur.
Avtonom obyektlərin qidalandırılması zamanı dizel-elektrik aqreqatları və elektrokimyəvi sabit cərəyan qida mənbələri, həmçinin, müxtəlif növ enerjinin (istilik, günəş, külək və s.) elektrik enerjisinə çeviriciləri tətbiq olunur.
Mikroelektronikanın sürətli inkişafı az güclərdə işləyən qurğuların və aparaturanın mikrominiatürləşdirilməsinə imkan yaratmışdır. Nəticədə sərf edilən gücün, kütləsinin və ölçülərinin xeyli azalmasına baxmayaraq, hal- hazırda yarımkeçirici cihazlar əsasında qurulan ikinci elektrik qida mənbələri 400Hs-li şəbəkədən qidalanan aparaturanın 30-40%-ni, 50Hs-li şəbəkədən qidalanan aparaturanın isə 40-60%-ni təşkil edir.
Aparaturanın tələb etdiyi gücün azalması ilə yanaşı eyni zamanda qida gərginliklərinin səviyyələri də azaldılmışdır. Bu isə ikinci elektrik qida mənbələrinin f.i.ə. azalmasına, ölçülərinin və kütləsinin artmasına gətirib çıxarmışdır. Bu problemlərin həlli üçün bir neçə vatdan onlarla vatta qədər işçi gücə malik olan, xüsusi növü inteqral gərginlik stabilizatorları olan güc inteqral mikrosxemlərin yaradılmasına gətirib çıxarmışdır.
Vahid elektron cihaz şəklində olan belə mikrosxemlərin meydana gəlməsi onların birbaşa elektrik enerji istehlakçısının yanında yerləşdirməyə imkan verərək qida mənbələrinin qurulmasının yeni üsullarını işlənməsinə şərait yaratmışdır. Bir çox həm sənaye, həm də məişət avadanlıqlarında f.i.ə-ni artırmaq üçün gərginliyi impulslu tənzimləyən ikinci elektrik qida mənbələrindən geniş istifadə olunur.
Son illər işlənib hazırlanmış yeni tip güclü yüksəkvoltlu, yüksəktezlikli güc elektron cihazlarının: diodların, tranzistorların, tiristorların, mikrosxemlərin əsasında yüksək qənaətcilliyə malik qida mənbələri yaradılmışdır.
|
| |
Temperatur – tezlik çeviricisi

|
Temperatur – tezlik çeviricisi
|
bet | 85/142 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #255298 |
Bog'liq Microsoft Word II -an Temperatur – tezlik çeviricisi
Temperatur – tezlik çeviriciləri gərginlik – tezlik çeviriciləri əsasında yaradılır. Belə çeviricinin struktur sxemi şəkil 6.9 - da göstərilmişdir.
Şəkil 6.9. Temperatur – tezlik çeviricisinin struktur sxemi
Çeviricinin iş prinsipi gərginliklə idarə olunan aşağı tezlik generatorunun yaratdığı rəqslərin tezliyinin termorezistorun RT müqavimətinin temperatur təsirindən dəyişməsindən olan asılılığına əsaslanmışdır.
Termorezistor əvəzinə diod temperatur çeviricisindən istifadə etmək olar. Bu üsulla yaradılan temperatur – tezlik çeviricisi, məsələn, D9 tipli diod üzərində yaradılan temperatur çeviricisi 0÷100 °C temperatur diapazonunu
±0,1 °C dəqiqliklə ölçməyə imkan verir (şək. 6.10).
Əməliyyat gücləndiricisi (ƏG) inteqrallayıcı funksiyasını yerinə yetirir. İnteqrallayıcı dövrədəki 150 nF tutuma malik kondensatorun köməyi ilə düzünə kompensasiya (əvəzetmə) yolu ilə temperatur dəyişmələrini böyük sürətlə izləmək mümkün olur. 4300 nF tutuma malik kondensator -10 V – a qədər dolduqda inteqrallayıcı bir keçidli VT1 tranzistoru vasitəsilə ilkin vəziyyətə qayıdır. VD1 diodu 6,2 V dayaq gərginliyi formalaşdırır və temperaturun “sıfır” və “maksimum” qiymətlərinə uyğun stabil dayaq gərginliyini təmin edir (bu gərginlik həmçinin birkeçidli tranzistorun açılmasının hədd gərginliyini təmin edir). Bu diod, həmçinin VD2 diodundan axan 1 mA cərəyanı da təmin edir. VT2 tranzistoru çıxış impulslarının TTM İMC – lə birgə işini razılaşdırmaq üçündür.
Sxemin işi gərginliyin tezliyə çevirməsinə əsaslanmışdır. R1 potensiometrinin dəstəyindəki gərginlik VT1 tranzistorunu aça biləcək ana qədər inteqrallanır (cəmlənir). Kondensatorun boşalması VT1 vasitəsilə baş verir. Rəqslərin tezliyi temperaturdan asılı olur, çünki temperaturun dəyişməsi ilə VD2 diodundakı gərginlik düşküsü dəyişir və uyğun olaraq gücləndiricinin düzünə girişindəki gərginlik dəyişmiş olur.
Sxemin kalibrə olunması zamanı VD2 diodu temperaturu 100°C olan mühitdə yerləşdirilir. R2 potensiometri vasitəsilə 1 kHs tezlik təmin edilir. Sonra, diod 0°C – yə qədər soyudulur və R1 potensiometri vasitəsi ilə 0 Hs tezlik təmin edilir. Tənzimləmənin qarşılıqlı təsirini aradan qaldırmaq üçün göstərilən əməliyyat 2–3 dəfə təkrarlanır. Sxemin kalibrə olunmasından sonra
çıxış tezliyinin qiyməti 10 dəfə temperaturdan böyük olur, məsələn, 37,5°C temperaturda çıxış tezliyi 375 Hs olur.
Şəkil 6.10. Diod üzərində yaradılan temperatur çeviricisinin sxemi
|
| |
Kontakt çeviriciləri - Microsoft Word II -an imp.+

|
Microsoft Word II -an imp.+
|
bet | 82/142 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #255298 |
Bog'liq Microsoft Word II -anKontakt çeviriciləri. Burada ölçülən mexaniki yerdəyişmə elektrik dövrəsini idarə edən kontaktların açılıb və ya bağlanmasına çevrilir.
Reostat çeviriciləri. Burada reostatın dəstəyi ölçülən qeyri-elektrik kəmiyyətin qiymətinə uyğun olaraq yerini dəyişir. Reostat çeviricilərin giriş kəmiyyətləri dəstəyin xətti və ya bucaq yerdəyişməsi olur.
Tenzomüqavimətlər. Tenzomüqavimətlərin iş prinsipi tenzoeffekt hadisəsinə əsaslanır. Belə ki, naqil mexaniki deformasiyaya uğradıqda (naqilin uzunluğu dəyişdikdə) onun aktiv müqaviməti dəyişir.
Şəkil 6.3. Çeviricinin xətti xarakteristikası
Tutum çeviriciləri. Tutum çeviricisi kondensatordan, məsələn, tutumu
c S /
ilə ifadə olunan müstəvi kondensatordan ibarətdir. Tutum çeviriciləri
müxtəlif qeyri – elektrik kəmiyyətlərinin 4 istiqamətdə dəyişməsi hallarında istifadə oluna bilər. Belə ki, ölçülən qeyri – elektrik kəmiyyəti kondensatorun köynəkləri arasındakı δ məsafəsi; köynəyin S səthi; dielektrik nüfuzluq ε əmsalı; kondensatorun dielektrik itkiləri ilə funksional əlaqədə ola bilər.
Pyezoelektrik çeviricilər. Bu çeviricilər pyezoelektrik effektinə əsaslanıb. Düzünə və əksinə pyezoelektrik effektlər mövcuddur. Düzünə pyezoelektrik effekti mexaniki gərginlik təsiri altında bəzi dielektriklərin tillərində elektrik yüklərinin yaranması ilə əlaqədardır. Əksinə pyezoelektrik effekt elektrik sahəsində yerləşdirilmiş pyezoelektrik materialın həndəsi ölçülərinin dəyişməsi ilə əlaqədardır. Pyezoelektik material kimi kvars, titanat barium, seqnet duzu, dihidrofosfatammonium, kalium dihidrofosfat, turmalin, etilendiamintatrat kimi materiallardan istifadə edirlər.
Elektret çeviriciləri. Elektret sabit polyarizasiyaya malik dielektriklərə deyilir. Belə dielektriklər əks tərəflərində müxtəlif yüklərə malik olurlar və bu
yüklər uzun müddət ərzində saxlanılır. Elektretlər dielektrikə güclü elektrik sahəsinin təsiri ilə alınır.
|
| |
Kinematik sxemalarda elementlarning shartli grafik belgilanishi

qo‘zg‘almas qilib o ‘matilgan tishli g ‘iliraklar
3, 8, 9, 10 dan, stanokning
shpindeli bo ‘lgan val III da erkin aylanadigan
11, 14 tishli g ‘ildiraklardan,
tishli g ‘ildiraklar
11 va
14 lar orasida joylashgan ikki tomonlama mufta
12 dan, dasta 5 dan va richag
13 dan iborat ekanligi ko'rinib turibdi.
Aylanma harakat elektr yuritgichi
M dan tasmali uzatma va friksion
ulash muftasi
2 orqali uzatmalar qutisi shestemiyalariga uzatiladi.
Demak, val I bitta aylanish tezligiga ega b o ‘ladi, chunki shkiv pog‘onali
emas. Val I bilan birga tishli g ‘ildiraklar to‘plami
4, 6, 7 aylanadi, bulami
dasta
5 yordamida y o ‘naltiruvchi shponka b o ‘yicha surib, uchta tishli
g ‘ildiraklar jufti:
3-4, 6-8, 7-9 ni ilashtirish mumkin. Shunday qilib,
o ‘rtadagi val II ga uch xil aylanma harakat uzatish mumkin. Bunda
eng katta aylanish chastotasi g ‘ildiraklar
6 va
8 ilashganda, eng kichik
chastotasi g ‘ildiraklar 7 va 9 ilashganda hosil b o iad i. Tishli g ‘ildiraklar
3 va
10 val III ga erkin o ‘matilgan g'ildiraklar
11 va
14 bilan doimiy
ilashishda bo‘ladi. Agar kulochokli mufta
12 neytral vaziyatda bo‘lsa,
stanok shpindeli aylanmaydi.
Agar yo‘naltiruvchi shponka b o ‘yicha muftani chap yoki o ‘ng
tomonga surib, u bilan ulansa, stanok shpindeli aylana boshlaydi. Demak,
val II ning bir xil o ‘zgarmas tezlikdagi aylanma harakatidan shpindelga
ikki xil tezlikdagi aylanma harakat uzatish mumkin. Bundan val II uch
xil tezlika ega b o ‘lgani uchun shpindel olti xil aylanish chastotasida
aylanma harakat qilish mumkin.
O ‘z-o‘zini tekshirish uchun savollar

IV bob. PROYEKSIYALAR YASASH
l- § . Markaziy va parallel proyeksiyalash
Yoritgich manbayi sifatida chiroq (elektr lampochkasi) olinsa, marka
ziy proyeksiyalash hosil bo ‘ladi (4 .1-shakl,
a). Bu yerda chiroq
S nuqta-
ga almashtiriladi.
S orqali tekis shaklning
SA, SB, SC, SD nurlari
o ‘tkazilsa, bu nurlar proyeksiyalar tekisligi Я bilan kesishib,
A', B ’, C',
D' nuqtalami beradi. Ular o ‘zaro tutashtirilsa,
ABCD shaklning Я dagi
markaziy proyeksiyasi
A'B'C'D’ hosil bo‘ladi. Bu yerda
ABCD -
geometrik shakl (narsa),
SA', SB', SC', SD' - proyeksiyalash nurlari,
A'B'C'D '- narsaning Я dagi proyeksiyasi deyiladi (4 .1-shakl,
b).
Yoritgich manbayi sifatida Quyosh yoki Oy olinsa, parallel proyeksi
yalash hosil qilish mumkin. Chunki yoritgich markazi bu yerda cheksiz-
likda bo‘lib, Quyosh va Oydan kelayotgan yoritish nurlari o ‘zaro parallel
bo'ladi.
Parallel proyeksiyalash o ‘z navbatida ikki xil ko‘rinishda: qiyshiq
burchakli va to‘g ‘ri burchakli b o ‘ladi.
-shakl.
367
     
4-§. Gidravlik va pnevmatik sxemalar

12.1-shakl.
367
4-§. Gidravlik va pnevmatik sxemalar
Suyuqlik, gaz (havo)larning bosim ostida yoki o'zicha quvurlar orqali
oqishini shartli belgilar yordamida ko'rsatuvchi chizmalar gidravlik va
pnevmatik sxemalar deyiladi. Bunday sxemalarda har bir quvur va ulami
ulaydigan muftalar, ventil, jo'm rak, klapanlar va moslamalar kabilar
0 ‘zDSt 2.782:2003 talabiga ko‘ra shartli grafik belgilarda chiziladi (12.2
val2.3-jadvallar).
0 ‘zining vazifasiga ko‘ra gidravlik va pnevmatik sxemalar strukturali
prinsipial va ulash (montaj) sxema turlariga boiinadi.
Strukturali sxemada - buyumning barcha asosiy funksional qismlari
(elementlar, moslama va funksional guruhlar) hamda ular orasidagi
asosiy bog‘lanishlar ko‘rsatilib, o ‘zaro bog'lanishlar chizig‘ida suyuqlik
(gaz) oqimining yo'nalishi tasvirlanadi.
Prinsipal sxemada elementlar tarkibi va ular orasidagi bogianishlar
to ‘la ko‘rsatiladi. Unda buyumning ishlash prinsipi to ‘g ‘risida to ‘la
m a’lumot beriladi.
Ulash (montaj) sxemasida buyum qismlarinining ulanishi tasvirlanib,
biriktiruvchi (quvur)larni aniqlab, ularni ulash va olib kirish joylari
ko‘rsatiladi. Ulash sxemalari prinsipial sxemalar asosida ishlab
chiqiladi.
Gidravlik va pnevmatik sxemalarda elementlar va qurilmalar, odatda,
dastlabki vaziyatda tasvirlanadi.
Vaziyat belgisiga kiruvchi harflar element nomining boshlang‘ich
harflaridan iborat bo‘ladi: filtr -
Fi, nasos - N, bosimli gidroklapan-
GK, gidrokuchaytirgich - GC, moy purkagich (tuzatgich) - MP, tartib
nomerlari elementlaming sxemada joylashishiga qarab yuqoridan pastga
va chapdan o ‘ngga tomon suyuqlik, gaz
(havo)
manbayidan
boshlab
beriladi.
Bir xil elementlarga bitta vaziyat nomeri
berilib, uning yonida qavs ichida
2(1),
2(2), 3(3) kabi yoziladi (12.2-shakl).
Standart talabiga ko‘ra quvuro'tkaz-
gichlarni o ‘qsiz ikkita ingichka chiziqda,
bitta yo‘g ‘on chiziq bilan, o ‘zaro detal va
armaturalarni kontur chiziqda tasvirlash
12.2-shakl.
mUmkin.
368
M
r 1, s 1
S J
%
\ л \ л
з
.
6
Vaz.
Nom l
Soni E siatm a
1
2
3
*
P ir s h e n
S ilin d r
ZoLotniK (oQimni sozlorchi.
taqsim lovchi)
K la p a n (bos/m ga qarsh i
sa q ia g tch )
1
f
i
1
P a ra l te l n u za tu vch i va
n o c h iru v d ii stanoK
12.3- shakl.
Qurilishlarda issiq va sovuq suv, gaz, kanalizatsiya quvurlarini bir-
biridan farq qilishi uchun raqam bilan belgilash yoki har xil y o ‘g ‘onlikdagi
chiziqlar bilan tasvirlab, ularga tushuntirish beriladi.
Gidravlik va pnevmatik sxemalar bir xil chiziladi va kinematik
sxemalardek bir xil o ‘qiladi.
12.3-shaklda parallel kuzatuvchi va ko‘chiruvchi bir koordinatali
stanokning sxemasi berilgan b o‘lib, u quyidagicha o ‘qiladi: suyuqlik
F l
bo‘shliqqa va bir vaqtning o ‘zida boshqariladigan zolotnik teshigi F dan
oqim kuchi klapani
4 ning prujinasi orqali chegaralangan qarama-qarshi
P 1 bosimli bo‘shliq F, ga oqib o ‘tadi. Shunda ko'chiruvchi stanokdagi
moslama
К ga topshiriq berilsa, sezuvchi element bilan ta’minlangan
zolotnik (taqsimlovchi)
3 porshen 1 ni u orqali harakatga keltiradi.
Shunda silindr
2 ni kerakli rejimda ishga tushiradi.
369
|
Konuslikni belgilash va yasash - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

3.83-shakl.
Yechish. D=d+Kh formuladan foydalanib,
D ni topamiz. Demak,
ekan (3.82-shakl,
d).
0 ‘zDSt 2.307:2003 ga k o ‘ra konuslikni ko ‘rsatuvchi son oldiga «<]»
belgisi qo‘yiladi, belgining o ‘tkir burchagi konusning uchi tomonga
yo‘nalgan boclishi kerak. Odatda, chizmada konus katta asosining dia
metri orqali beriladi, chunki konussimon detallami tayyorlashda bu dia-
metmi o ich a sh aniqroq va osonroq bo‘ladi.
3.83-shaklda konuslikni belgilashga misollar keltirilgan.
-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

а) b) s proyeksiyalash nuri H proyeksiyalar tekisligiga nisbatan o ‘tkir bur
chak ostida berilgan bo‘lsa, unga parallel qilib shaklning
ABCD nuqta-
laridan yordamchi proyeksiyalovchi nurlar o ‘tkaziladi. Natijada bu nur-
lar
H bilan kesishib, ABCD ning qiyshiq burchakli A 'B 'C D ' proyeksi-
yasini hosil qiladi (4.2-shakl,
a). Agar
5 proyeksiyalash nuri H proyeksiyalar tekisligiga nisbatan per
pendikular, y a’ni to ‘g ‘ri burchakda berilgan b o ‘lsa, to ‘g ‘ri burchakli
proyeksiyalash hosil b o ‘ladi (4.2-shakl,
b). Bu yerda ABCD - narsa, s - proyeksiyalash yo‘nalishi,
H - proyeksiyalash teksiligi, A 'B'C D ' - nar-
saning
H dagi parallel proyeksiyasi, A A B B ', CC', D D ’ — proyeksiyalash
nurlari deyiladi.
To‘g ‘ri burchakli parallel proyeksiyalashni ortogonal (yunoncha
orto - to ‘g ‘ri, gonal - burchak, y a’ni to‘g ‘ri burchakli) proyeksiyalash
ham deyiladi.
Endi markaziy va parallel (qiyshiq va to ‘g ‘ri burchakli) proyeksi
yalashni o ‘zaro taqqoslab ko‘ramiz. Markaziy proyeksiyada narsaning
proyeksiyasi o ‘zidan katta. Demak, bu proyeksiyada detaining chizmasi
orqali uning haqiqiy kattaligi to ‘g ‘risida fikr yuritish qiyin. Qiyshiq bur
chakli parallel proyeksiya olinsa, bu yerda narsaning burchaklari buzilib
proyeksiyalanadi. Bunday proyeksiyalashda ham detaining haqiqiy
ko‘rinishi chizmada to‘g ‘ri tasvirlanmaydi.
To‘g ‘ri burchakli parallel proyeksiyada narsa va uning proyeksiyasi
bir-biriga teng. Demak, bunday proyeksiyalash turida detal chizmasiga
qarab uning konstruksiyasi, y a ’ni tuzilishi to ‘g ‘risida to ‘liq m a’lumot
olish mumkin. Bundan keyin proyeksiyalashning bu turiga, y a’ni to‘g ‘ri
burchakli parallel proyeksiyalashga asoslanib, chizmalar chizamiz.
4.2-shakl. 137
Chunki har qanday chizmalar to 'g 'ri burchakli parallel proyeksiyaga
asoslanib chiziladi. T o'g'ri burchakli parallel proyeksiyalash o'm iga,
qisqacha qilib, proyeksiyalash deyiladi. Shunda to 'g 'ri burchakli parallel
proyeksiyalash tushuniladi.
- misol - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

3 - misol. 14-nomerli qo'shtavr balka kesmasining profili yasalsin
(3.80-shakl).
Yechish. Davlat standard ko'rsatmasi bo'yicha hamma qo'shtavrlar
tokchasining qiyaligi 12% ga teng, profillaming o'lcham lari ham shu
Davlat standartida ko'rsatilgan jadvaldan olinadi. 14-nomer uchun profil
balandligi /г=140 mm, tokchalaming kengligi
Ь=1Ъ mm, devorining s qalinligi 5=4,9 mm, tokchalaming o'rtacha qalinligi /=7,5 mm hamda
yumoloqlash radiusilari
R = 8 mm va r=3 mm.
Balka profilini yasash uchun o'zaro peфendikular bo'lgan chiziqlar
chizib, ularga
h va b ning kattaligini o'lchab qo'yam iz hamda devor
qalinligi
5 ni yasaymiz. Tokchalaming qiyaligini yasash uchun ulaming
b—s chetki nuqtalaridan —— ga teng bo'lgan kesmaning uzunligini, y a’ni
73-4,9
— ^ - = 17,025 mm ni o'lchab qo'yam iz. So'ngra o'rtacha qalinlikning
oxirgi nuqtalaridan aw alroq yasab qo'yilgan to 'g 'ri burchakli uchbur-
chaklaming gipotenuzalariga, y a’ni qiyaligi 12% bo'lgan
AC va FC to 'g 'ri chiziqlarga parallel chiziqlar o'tkazam iz, shunda tokchalaming
qiyaligi 12% bo'ladi. Keyin
R v a r radiuslar bilan profilning tegishli jo y
larini yumaloqlab chiqamiz.
4 - misol. 14-nomerli
shveller
kesimining
profili
yasalsin
(3.8 1-shakl).
132
«0
23 > \ r 3 Yechish. Davlat standarti bo‘yicha hamma shvellerlar tokchasining
qiyaligi 10% deb belgilangan. Uning profili oicham lari ham shu stan
dart ko ‘rsatilgan jadvaldan olinadi. Bu nomer uchun profil balandligi
/7=140 mm, tokchalaming kengligi
b=58 mm, devoming
qalinligi
л=4,9 mm, tokchalaming o ‘rtacha qalinligi /= 8 ,1mm, yumaloqlash radi
uslari
R= 8 mm va r= 3 mm bo'ladi.
Profil yasash uchun bu yerda ham o ‘zaro perpendikular b o ‘lgan to‘g ‘ri
chiziqlar chiziladi va ularga
h hamda b ning kattaligi olib qo‘yiladi,
so‘ngra devor qalinligi yasaladi. Tokchalaming qiyaligini yasash uchun
b—s ulaming chetki nuqtalarida - y - ga teng b o‘lgan kesma uzunligi, y a ’ni
58 -4 9
—
Y ~ - 26,55 mm o ‘lchab qo‘yiladi. Hosil bo‘lgan nuqtalardan tokcha-
larga perpendikular chiziqlar chiziladi. So‘ngra bularga
t ning kattaligi
133
o ‘lchab qo‘yiladi va ulaming chetki nuqtalaridan oldinroq yasab olingan
to ‘g ‘ri burchakli uchburchaklaming gipotenuzalariga, ya’ni qiyaligi 10%
bo ‘lgan
K M \a KN to‘g ‘ri chiziqlarga parallel to ‘g ‘ri chiziqlar o ‘tkaziladi.
Natijada tokchalaming qiyaligi
1:10, y a’ni
10% hosil bo ‘ladi
(3.81-shakl).
Sommerzeit auch bei NW 3.x

3.3.25 Sommerzeit auch bei NW 3.x
DNF00161
Ab NW 4.0 geht die Sommerzeitumstellung bekanntlich automatisch. Für NW 3.x gibt es aber auch ein kleines NLM, das die aktuellen Umstellungszeiten fest einprogrammiert hat und deshalb keinerlei Aufwand erfordert.
http://www.NetwareFiles.de
Area: NLM Utilities WWW: 0aq.htm FTP: util/nlm/
----------------------------------------------------------------
sumrtime.exe 3.490 15.10.95 NLM3: Summertime 1.96 setzt
korrekte Sommerzeit am Server;
deutsche Freeware
----------------------------------------------------------------
|
MAVZU BO‘LIMLARI YUZASIDAN

|
MAVZU BO‘LIMLARI YUZASIDANBog'liq Buxgalteriya hisobi-1MAVZU BO‘LIMLARI YUZASIDAN
NAZORAT SAVOLLARI
1. Buxgalteriya hisobida mehnat va ish haqini hisobga olishning asosiy
vazifalari nimadan iborat?
2. Xodimlar bajaradigan vazifalariga ko‘ra qanday guruhga bo‘linadilar?
3. Xalq xo‘jaligida ishchilarga nimaga asoslanib haq to‘lanadi?
4. Tarif tizimi tarif setkasi, tarif stavkasi va tarif koeffitsientini izohlab bering.
5. Mehnatga haq to‘lashning qanday shakllari mavjud?
6. Ish haqi tarkibiga qanday to‘lovlar kiradi?
7. Mehnatga haq to‘lash fondining tarkibi nimalardan tashkil topadi?
8. O‘rtacha daromad va xodimlarning o‘rtacha ish haqiga qanday to‘lovlar
kiradi?
9. Ishga chiqish va ish vaqtidan foydalanish hisobi qanday hujjatda yuritiladi?
10. Mehnat va ish haqini hisoblash bo‘yicha qanday boshlang‘ich hujjatlar
rasmiylashtiriladi?
11. Buxgalteriyaning ish haqini hisoblash bo‘limida ish haqini hisobga olish
bo‘yicha qanday hujjatlar va registrlardan foydalaniladi?
12. Xodimlar bilan mehnatga haq to‘lash bo‘yicha hisob-kitoblarning sintetik
hisobi qaysi schyotda yuritiladi?
13. Xodimlar bilan mehnatga haq to‘lash bo‘yicha hisob-kitoblarning analitik
hisobi qaysi hujjatlar yordamida amalga oshiriladi?
14. Ishchilarning mehnat ta’tili vaqtiga zaxira qilinadigan summalarni hisobga
olish tartibi qanday?
15. Mehnatga haq to‘lash bo‘yicha ijtimoiy sug‘urta ajratmalari o‘tkazish
tartibi qanday?
16. Ish haqiga nisbatan daromad solig‘i qanday tartibda hisoblanadi?
17. Kasallik varaqasi bo‘yicha vaqtinchalik ishga layoqatsiz xodimga haq
to‘lash tartibi qanday?
18. Xodimlarga mehnat ta’tillari bo‘yicha to‘landadigan ish haqi summasi
nimaga nisbatan hisoblanadi?
19. Deponentlashtirilgan ish haqiga buxgalteriya provodkasi bering.
20. Xodimlar bilan mehnatga haq to‘lash bo‘yicha hisob-kitoblarni amalga
oshirishda qanday hujjatlar rasmiylashtiriladi?
|
| |
-shakl.
1/ - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

4.3-shakl.
1/
1
11
.... j "
1
(
Э -
\
H
U
H — Г-
—
1
1
.
-
b)
г
\
e)
4 -
)
4.4-shakL
139
3-§. O ‘zaro perpendikular uchta proyeksiya tekisliklarida
tasvirlar yasash
B a’zida detallaming ikkita proyeksiyasi orqali uni to ‘liq tasavvur qi
lish qiyin. Ayniqsa detaining b a’zi bir qismlariga o ‘lchamlar qo ‘yishda
qiynalish mumkin. Masalan, 4 .5 -shakl,
a dagi yaqqol tasviri berilgan de
tal olinsa, uning tuzilishi ancha murakkab, ostki asosida silindrik teshik,
ikki yondagi devorlari qiya qilib kesilgan. Bu devorlaming shakli faqat
profil proyeksiyalar tekisligida aniq k o‘rinadi. Chunki ular o ‘sha tekis-
likka parallel bo‘lib, unga o ‘zining haqiqiy kattaligida proyeksiyalanadi.
Bundan tashqari, detaining shakli uning yon va ostki asoslarining o ‘zaro
joylashishi to‘g ‘ri burchakli ekanligi
W tekisligida aniq ko‘rinadi.
Avvalgi # v a
V tekisliklariga nisbatan uchinchi W proyeksiyalar tekis-
ligi ularga perpendikular qilib kiritiladi (4.5-chizma,
b). W tekislik pro
fili proyeksiyalar tekisligi deyiladi.
«Profib so‘zi fransuzcha bo‘lib, yon
tomoni degan m a’noga to ‘g ‘ri keladi.
Detalni uchala
H, V, W proyeksiyalar tekisliklari fazosiga qo‘yib,
uning proyeksiyalari tushiriladi (4.6-shakl,
a). # tek islik n i * o ‘q atrofida
pastga,
W tekisligini z o ‘qi atrofida o ‘ngga aylantirib, V bilan bitta tekis
lik hosil qilinadi (4.6-shakl,
b). Detaining profil proyeksiyasi bilan fron
tal proyeksiyasi gorizontal chiziqda bir-biri bilan bog‘langanligiga e ’tibor
berilsin.
Standart talabiga binoan detaining chizmasida proyeksiyalami
bog‘lovchi chiziqlar tushirib tasvirlanadi (4.6-shakl,
d).
140
|
– t o p s h i r i q - Buxgalteriya hisobi

109
VI BO‘LIM
ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI VA MAHSULOT
TANNARXINI KALKULYATSIYA QILISH HISOBI
6.1. ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARI HISOBINI
TASHKIL QILISH ASOSLARI VA HISOBNING VAZIFALARI
O‘zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligi tomonidan tasdiqlangan
«Xarajatlar tarkibi to‘g‘risidagi Nizom» buxgalteriya hisobi va hisoboti
to‘g‘risidagi amaldagi qonunchilikka muvofiq, xo‘jalik yurituvchi sub-
yektlar, jismoniy va huquqiy shaxslar O‘zbekiston Respublikasi, rezi-
dentlar, mahsulotlar, ish, xizmatlar tannarxiga kiritiladigan xarajatlarni
aniqlashning bir xilligini ta‘minlash maqsadida ishlab chiqilgan.
Buxgalteriya hisobining asosiy maqsadi xo‘jalik yurituvchi subyektlarning
bozor iqtisodiyoti sharoitida raqobatiga bardoshliligini aniqlashdir.
Ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olish vazifalari quyidagilardan
iborat:
1. Mahsulot ishlab chiqarish va uni sotish bilan bog‘liq haqiqiy
xarajatlarni o‘z vaqtida to‘liq hisobda aks ettirish.
2. Mahsulot ishlab chiqarish jarayonida pul, material va mehnat
resurslaridan to‘g‘ri foydalanish ustidan nazorat olib borishni ta’minlash.
3. Mahsulot turlari bo‘yicha ishlab chiqarish rejasi bajarilishini
nazorat qilish.
4. Mahsulot ayrim turlarining haqiqiy tannarxini hisoblash.
5. Ishlab chiqarishda foydalanilmagan zaxiralarini aniqlash.
6. Xo‘jalikda brak hisobiga nobudgarchiliklar va boshqa ishlab
chiqarishdagi unumsiz xarajatning bo‘lishiga qarshi kurash olib borish.
7. Ishlab chiqarish xo‘jalik hisobi faoliyati natijalarini aniqlash.
BO‘LIM MAVZULARI YUZASIDAN

105
A. Buxgalter
B. Xodim
C. Bo‘lim boshlig‘i
D. Rahbar
3. Ish haqi va ushlanmalar summalari qaysi hujjatlarda aks ettiriladi?
A. Tabel
B. To‘lov qaydnomaisi
C. Yig‘ma qaydnoma
D. Ish haqini hisoblash qaydnomasi
4. Ishchi xizmatchilarga ish haqi to‘langanda:
A. D-t 6710
K-t 5010
B. D-t 6710
K-t 6720
C. D-t 6710
K-t 2010
D. D-t 2010
K-t 6710
5. Ishchi-xizmatchilar ish haqidan daromad solig‘i ushlanganda:
A. D-t 6710
K-t 6520
B. D-t 4710
K-t 7010
C. D-t 5910
K-t 6710
D. D-t 6710
K-t 6410
6. Ishchi xizmatchilar ish haqidan ijtimoiy sug‘urta ajratmalari
ishlanganda:
A. D-t 6410
K-t 6710
B. D-t 6010
K-t 5010
C. D-t 6710
K-t 6710
D. D-t 6710
K-t 6520
7. Ishchilarga mehnat ta’tili vaqtida ish haqi hisoblanganda:
A. D-t 8910
K-t 6710
B. D-t 6520
K-t 6710
C. D-t 6710
K-t 5010
D. D-t 6710
K-t 6720
8. Vaqtincha ish qobilyatini yo‘qotgan ishchilarga nafaqa qanday
hujjatlarga asosan hisoblanadi?
A. Ma’lumotnoma
B. Ish vaqtini hisobga olish tabeli
C. Tilxat
D. Kasallik varaqasi
9. Ish haqining vaqtbay shaklida haq qanday to‘lanadi?
A. Ishlab chiqarilishi lozim bo‘lgan ish uchun belgilanadi
B. Ishlagan vaqtiga qarab
C. Ishlagan vaqti va malakasiga ko‘ra
D. Asosiy ish haqidan tashqari mukofot shaklida
IJTIMOIY SUG‘URTA BO‘YICHA KASABA UYUSHMASI

|
IJTIMOIY SUG‘URTA BO‘YICHA KASABA UYUSHMASIBog'liq Buxgalteriya hisobi-15.6. IJTIMOIY SUG‘URTA BO‘YICHA KASABA UYUSHMASI
TASHKILOTLARI BILAN HISOB-KITOBLARNI HISOBGA
OLISH
Ishchi va xizmatchilar vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotgan
vaqtda ularni moddiy jihatdan ta’minlash uchun davlat ijtimoiy sug‘urta
mablag‘i tashkil qilinadi. Ijtimoiy sug‘urta mablag‘i «Ijtimoiy sug‘urta
va ta’minot bo‘yicha hisob-kitoblar» schyotida hisobga olinadi.
Ijtimoiy sug‘urtaga ajratilgan mablag‘ sintetik schyotlarda quyidagi-
cha buxgalteriya provodkasi tuzish bilan aks ettiriladi:
D-t Ishlab chiqarish xarajatlari schyotlari.
K-t 6520-«Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha to‘lovlar».
Ishchi va xizmatchilarga vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotganligi
uchun hisoblangan nafaqa schyotlarda quyidagicha aks ettiriladi:
D 5010 K
D 6710 K D 6520 K
Nafaqa to‘lanishi
Nafaqa hisoblanishi
Ijtimoiy sug‘urta mablag‘ining ishlatilmay qolgan qismi tegishli
kasaba uyushmasi tashkilotlarining joriy schyotiga o‘tkazilgandagi ifodasi:
D 5110 K
D 6520 K
Mablag‘ning o‘tkazilishi
Ishchi va xizmatchilar vaqtincha mehnat qobiliyatini yo‘qotgan
vaqtda ularni moddiy jihatdan ta’minlash uchun davlat ijtimoiy sug‘urta
mablag‘i tashkil qilinadi.
6520-«Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha to‘lovlar» schyoti passiv bo‘lib,
ijtimoiy davlat sug‘urtasi uchun korxona xodimlarining nafaqa ta’minoti
va tibbiy sug‘urtasi hamda bandlik jamg‘armasi uchun ajratmalar
summasi hisobga olinadi.
6520-«Ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha to‘lovlar» schyotining sintetik hiso-
bi schyotlarda quyidagicha aks ettiriladi:
1. Hisoblangan mehnat haqiga nisbatan ijtimoiy sug‘urta va ta’mi-
not organlariga ajratmalar hisoblandi.
D-t 2010, 2310, 2510, 2610, 9420, 6710, 8910.
K-t 6520.
2. Sug‘urta organlariga hisoblangan ajratmalar o‘tkazildi.
D-t 6520.
K-t 5110.
|
| |
Schyotlar aloqasi - Buxgalteriya hisobi

102
5.5. ISHCHILARNING MEHNAT TA’TILI VAQTIGA ZAXIRA
QILINADIGAN SUMMALARNI HISOBGA OLISH
Odatda, korxonalarda ishchilarning yil davomida mehnat ta’tiliga
chiqish oralig‘i
bir tekis kechmaydi, ya’ni yilning qish oylariga qaraganda
yozda mehnat ta’tiliga chiqish ko‘proq bo‘ladi. Ishlab chiqarilgan mah-
sulot tannarxini to‘g‘ri belgilash uchun ishchilarning mehnat ta’tili vaq-
tida to‘lanadigan ish haqining hisob-kitobi
buxgalteriya schyotlarida
aks ettiriladi.
Ishchilarga mehnat ta’tiliga to‘lanadigan ish haqini tannarxga yil
davomida bir tekis o‘tkazishni ta’minlash uchun har oyda ma’lum
mablag‘ zaxira qilib boriladi.
Korxonaning kelgusi davr to‘lovlari sifatida tavsiflanuvchi ushbu
zaxira summasi ishchilarga har oyda amalda
hisoblangan ish haqiga
nisbatan ma’lum foiz miqdorida tashkil qilinadi va schyotlarda quyidagi-
cha aks ettiriladi:
D-t2010-«Asosiy ishlab chiqarish» schyoti.
K-t2310-«Yordamchi ishlab chiqarish» schyoti.
8910-«Kelgusida qilinadigan xarajat va to‘lovlar zaxirasi» schyoti-
ning krediti bo‘yicha qoldiq foydalanilmagan
zaxira summasini
ko‘rsatadi. ba’zan ishchilarga mehnat ta’tili vaqtiga haqiqatdan hisob-
langan ish haqi foydalanilmagan zaxira summasidan oshib ketib, 8910-
schyot debet tomonida qoldiq hosil bo‘lishi mumkin.
Ishlab chiqarish xarajatlari hisobiga zaxira
tashkil etilganida bux-
galteriyada quyidagilar qayd qilinadi:
D-t Ishlab chiqarish xarajatlari schyotlari.
K-t 8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlari rezervi».
Ishchilarga mehnat ta’tili uchun ish haqi hisoblanganida quyida-
gicha provodka beriladi:
D-t 8910-«Kelgusi davr xarajatlari va to‘lovlari rezervi».
K-t 6710-«Xodimlar bilan ish haqi bo‘yicha hisoblashishlar».
Bunday hollarda ushbu schyot debet tomonining qoldig‘i balans
tuzilgan vaqtda
3100-«Kelgusi davr xarajatlari hisobi» schyoti qoldig‘iga
qo‘shilib balansda aks ettiriladi.
Umlaute beim Einloggen - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 103/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.28 Umlaute beim Einloggen
DNF99640
Bei einem Systemwechsel von Netware 3.11 nach 3.12 ist mir aufgefallen, daß ohne die USERNAMEN zu ändern ein LOGIN mit z.B. dem Namen Müller nicht mehr möglich war, wenn er nicht groß oder direkt hinter LOGIN eingegeben wurde.
Es gibt den Novell Patch log376.exe, das ein neues LOGIN.EXE enthält, bei dem dieser Fehler behoben ist.
Auch bei dem Microsoft Client für Win9x gibt es ein ähnliches Problem. Dort kann es beim Unstieg von Win95 auf Win98 vorkommen, daß Umlaute in Paßwörtern nicht mehr korrekt erkannt werden. Workaround: Anmelden als guest, login.exe von Hand aufrufen, Anmelden (klappt auch mit Umlaut in Paßwort), Paßwort ändern.
|
| |
Sicherheitsproblem SYSCON bei NW 3.x?

|
Sicherheitsproblem SYSCON bei NW 3.x?
|
bet | 101/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.26 Sicherheitsproblem SYSCON bei NW 3.x?
DNF95626
In einem NetWare 3.x Netzwerk kann jeder eingeloggte User mit Zugriff auf das Public-Verzeichnis (also normalerweise jeder) die System Configuration (Syscon) aufrufen, mit der Einschränkung, daß wichtige Funktionen (User anlegen/löschen, Rechte vergeben etc.) dem Supervisor und gleichberechtigten Benutzern vorbehalten ist.
Man kann also ein bißchen drin rumschnuppern, aber im Prinzip keinen Unsinn anstellen. Sollte es dem einfachen User trotzdem möglich sein, sind bei der Einrichtung von Usern zu viele Rechte vergeben worden.
|
| |
Ma’lumotlar
Ma’lumotlar - Buxgalteriya hisobi

|
Buxgalteriya hisobiBog'liq Buxgalteriya hisobi-1Ma’lumotlar
Ma’lumotlar
107
203
Muzaffarova
Mutaxassis 8-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
U.Y.
205
Kayumov I.F.
Mutaxassis 8-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
207
Xan N.V
Mutaxassis 6-razryad 9 mart kuni sababsiz ishga
kechikib kelgan
210
Ivanov K.L.
Mutaxassis 6-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
211
Hakimova
Tikuvchi
5-razryad 22-mart kuni sababsiz ishga
B.M.
kelmagan
212
Azizova D.R.
Tikuvchi
5-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
213
Egamberdiyeva Tikuvchi
4-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
N.B.
214
G‘aniyeva F.H. Tikuvchi
4-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
215
Abdurasulova
Tikuvchi
5-razryad 1-martdan 24-martgacha mehnat
S.S.
ta’tilida bo‘lgan
216
Azimova Z.Y.
Tikuvchi
3-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
217
Akbarxo‘jaye-
Tikuvchi
3-razryad Oy davomida to‘liq ishga kelgan
va J.K.
218
Shomansurova
Mutaxassis 180000
Oy davomida to‘liq ishga kelgan
N.T.
220
Rasulova G.R.
Mutaxassis 180000
16-mart kuni ishdan 2 soat erta
ketgan
221
Kamolova F.F.
Mutaxassis 150000
Oy davomida to‘liq ishga kelgan
222
Sultonova Z.T. Mutaxassis 150000
Oy davomida to‘liq ishga kelgan
225
Mahkamov
Yuk
150000
Oy davomida to‘liq ishga kelgan
K.N.
tashuvchi
226
Yuldashev
Yuk
150000
15-martdan 23-martgacha kasal-
D.R.
tashuvchi
ligi sababli ishga kelmagan
Quyidagilarni bajarish talab etiladi:
1. Boshqaruv xodimlarining oylik tabelini rasmiylashtiring.
2. Bo‘linma xodimlarining oylik tabelini rasmiylashtiring.
|
| |
Oqıwshılar belsendiligin arttırıw

Tayanısh sózler
2-qosımsha 17-Tema
Oqıwshılar belsendiligin arttırıw
Download
3,84 Mb.
Pdf ko'rish
bet
84/128
Sana
26.01.2024
Hajmi
3,84 Mb.
#146275
1
...
80
81
82
83
84
85
86
87
...
128
Bog'liq
Kompyuter sistemalarınıń dástúriy támiyinleniwi Otepova Gulxatiysha Sarsenbay qizi
Bu sahifa navigatsiya:
Tayanısh sózler
2-qosımsha 17-Tema
Oqıwshılar belsendiligin arttırıw:
“Aqlıy hujum” sorawları:
Temalar boyınsha oqıwshılarǵa sorawlar beremen
hám belsene qatnasqan oqıwshılardı bahalayman.
Maqset hám wazıypanıń belgileniwi:
bildiredi.
10. Toparlar jumısınıń nátiyje boyınsha óz-ara bahalaw
ótkeredi. Temanıń hár bir bólimi boyınsha
pikirler
bildiredi, temanıń tiykarǵı táriplerine itibardı qaratadı.
Berilgen maǵlıwmatlardı dápterlerine jazıp alıwların
usınıs etedi. Temanıń kásiplik xızmetlerdegi áhmiyeti
menen baylanıstırıp temanı juwmaqlaydı.
3-basqısh
Juwmaqlaws
hı bólim
(10-minut)
Shınıǵıw juwmaǵı:
3. Aktiv qatnasqan oqıwshılardı
bahalaydı hám
xoshametleydi.
Úyge tapsırmanıń beriliwi:
4. Kelesi shınıǵıwǵa tapsırma hám onı orınlaw boyınsha
kórsetpe beredi (7-qosımsha).
Bahaları menen
tanısadı.
Tapsırmanı jazıp
aladı.
1-
qosımsha
Tayanısh bilimlerin aktivlestiriw :
Pán haqqında ulıwma túsinikke iye bolıw ushun aqlıy hújim sorawları
Temanıń atı, rejesi, maqset hám kútilip atırǵan nátiyjeler menen
tanıstıraman hám jazıp alıwların aytaman.
Dáslep doskaǵa
búgúngi kún sánesin
jazıp qoyaman
Taza tema atın doskaǵa
jazaman
Jańa temanı ózlestiriw
boyınsha rejelerdi hám
doskaǵa jazıp qoyaman
Tayanısh sózler:
Jańa temaǵa baylanıslı ózlestiriliwi lazım
bolǵan bilimler, atama hám ańlatpaların anıqlap
alaman hám sabaq barısında olardıń hár biri
boyınsha túsinikler berip baraman.
2-qosımsha
17-Tema:
Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq támiynati
Download
3,84 Mb.
1
...
80
81
82
83
84
85
86
87
...
128
Download
3,84 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Oqıwshılar belsendiligin arttırıw
Download
3,84 Mb.
Pdf ko'rish
Tizimlarining - bet 87

3 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy
áhmiyetin, maqseti hám wazıypası haqqında ulıwma
túsinikke iye bolsa;
Ótilgen temanı ózbetinshe atqara almay,
ayırım járdemlerge mútáj bolsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
derlik tuwrı atqarǵan biraq túsintirip jetkeriwde
qáteliklerge jol qoysa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen tapsırmalardı orınlawda
ayırım kemshilikler bolsa hám belgilengen múddette
tapsırılmasa.
2 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy áhmiyetin, maqseti
hám wazıypası haqqında ulıwma túsinikke iye bolmasa;
Ótilgen temanı járdem berilse de ózbetinshe orınlay
almasa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
derlik tuwrı, aytıwda
qáteliklerge jol qoysa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen tapsırmalardı orınlawda
kemshilikler
bolsa
hám
belgilengen
múddette
tapsırılmasa.
7-qosımsha
1.1-qosımsha
18-Tema: Qattı disklarda maǵlıwmatlardı qayta tiklew
Waqıt 80 minut
Oqıwshılar sanı
Oqıw sabaǵınıń forması hám túri
Názeriy shınıǵıw
Oqıw shınıǵıwınıń sabaq rejesi
1. Qatti disk túrleri
2. Disklardi oqiw qurilmalari
3. Qattı disklarda maǵlıwmatlardı qayta tiklew
Oqıw sabaǵınıń maqseti: Qattı disklarda maǵlıwmatlardı qayta tiklew, qollanılıw
orınları, sońǵı jańalanıwları, dúzilis hámde arxitekturası tuwrısındaǵı bilim hám
kónlikpelerdi qáliplestiriw.
Oqıtıw nátiyjesi:
Temanı ózlestiriw nátiyjesinde oqıwshıda qattı
disklarda maǵlıwmatlardı qayta tiklew boyinsha
tiykarǵı bilim, kónlikpelerin iyelewi.
Pedagoǵıkalıq wazıypalar:
1. Qattı disklarda maǵlıwmatlardı
qayta tiklew boyınsha bilimlerdi
qáliplestiredi.
2. Qatti disk túrleri boyınsha
tanıstıradı
3. Qatti disk dúzilisin túsintiredi
4. Disklardi oqiw qurilmalari
islewin túsintiredi
Oqıw iskerliginiń nátıyjelerı:
1. Qattı disklarda maǵlıwmatlardı qayta tiklew
boyınsha túsinigin aytıp beredi
2. Qatti disk túrleri boyinsha tártipli túrde aytıp
beredi
3. Ústinler, qatarlar, keteksheler diapazonların
tańlaw dúzilisin túsintirip, aytıp beredi
4. Disklardi oqiw qurilmalari islew mexanizmin
aytıp beredi
Oqıtıw metodları:
Sindikat, klaster
Oqıtıw quralları:
Kórgizbeli qurallar, proektor, slaydlar, jazıw
doskası
Oqıw iskerligin shólkemlestiriw
formaları:
Toparlıq hámde kishi toparlarda
Oqıtıw shárayatları:
Oqıw xanası, kompyuter xanaları
Qayta baylanıs usılı hám
quralları:
Tezlestirilgen
sorawlar,
soraw-juwap
hám
berilgen tapsırmalardıń nátiyjelerin bahalaw
|
DNF95707 - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 110/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
DNF95707
1. das programm map.exe vom 4.xx -Server auf den 3.1x-Server kopieren (am besten in SYS:PUBLIC)
2. beim 3.1x-Server "normal" anmelden (mit LOGIN, Login skript wird abgearbeitet).
3. mit map auf den 4.xx-Server mappen (map :=/ :, also z.B.: map r:=fakultaet/sys:public). so bleibt man bei beiden servern angemeldet.
Hinweis: Dieses Mappen klappt allerdings nur mit der MAP.EXE von Netware 4.xx! Andererseits läßt sich diese problemlos mit Netware 3.xx verwenden, man kann sie von daher auf dem 3.xx-Server einfach austauschen.
|
| |
Kompensasiyalı stabilizator

|
Kompensasiyalı stabilizator
|
bet | 99/142 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #255298 |
Bog'liq Microsoft Word II -anKompensasiyalı stabilizator. Kompensasiyalı stabilizatorunun iş prinsipi mənfi əks əlaqə dövrəsindən istifadə olunmasına əsaslanmışdır. Bu prinsipin yerinə yetirilməsi üçün qurğuda tənzimləyici elementdən (TE) başqa ölçü elementindən (ÇE), müqayisə elementindən (ME) və etalon gərginlik mənbəyindən (Uet) istifadə edilir (şəkil 7.18).
Ölçü elementinin stabilləşdirilən parametrə mütənasib olan çıxış gərginliyi etalon mənbəyin gərginliyi ilə müqayisə edilir. Müqayisədən alınan xəta (fərq) gərginliyi (Ux=Uet – Uölçü) tənzimləyici elementin ötürmə əmsalını idarə edir. Çıxış parametrinin azalması ilə Ux gərginliyinin artması tənzimləyicinin ötürmə əmsalını artırır ki, bu da çıxış gərginliyinin ilkin qiymətinin qərarlaşmasını təmin edir. Çıxış gərginliyinin artması isə xəta (fərq) gərginliyini azaldaraq tənzimləyici elementin ötürmə əmsalını azaldır.
Tənzimləyici elementin növündən asılı olaraq stabilizatorlar fasiləsiz və açar tipli kompensasiyalı stabilizatorlara ayrılırlar. Fasiləsiz kompensasiyalı stabilizatorlarda tənzimləyici element kimi aktiv iş rejimində işləyən bipolyar və sahə tranzistorlarından istifadə edilir. Açar tipli kompensasiyalı stabilizatorlarda tənzimləyici element kimi açar rejimində işləyən impuls güc gücləndiricilərindən istifadə edilir.
Şəkil 7.18. Kompensasiyalı stabilizatorun struktur sxemi
İS əsasında gərginlik stabilizatoru.
Gərginlik stabilizatorunun stabilizasiya əmsalının kifayət qədər olması və geniş intervalda tənzimlənən olması üçün onun əməliyyat gücləndiricisi əsasında qurulması, yaxud K142EN2 tipli inteqral mikrosxemlər əsasında qurulması tələb olunur. Ona görə də stabilizatorun nisbətən sadəliyini və eyni zamanda
parametrlərinin dayanıqlığını təmin etmək üçün stabil qida gərginliyinin qiymətinin əvvəlcədən göstərilən diapazon üçün konkret seçilməsi daha məqsədə uyğundur. Bir tərəfdən gərginliyin qiymətinin böyük seçilməsi güc dövrələrində axan cərəyanın qiymətinin az olmasını təmin edir, digər tərəfdən isə həmin dövrələrdəki elementlərə tətbiq olunan işçi və sıçrayış gərginliklərinin yüksək olmasına gətirib çıxarır. Mövcud analoqlarda qida gərginliyinin 9-18V intervalında fiksə olunmuş qiymətini təmin edən LM317T markalı stabilizatorlar tətbiq olunur. Bu stabilizatorların analoqu KREN markalı stabilizatorlar da istismar xarakteristikalarına görə əlverişli hesab oluna bilər. LM317T markalı mikrosxem əsasında qurulmuş stabilizatorun sxemi şəkil 7.19-da göstərilmişdir.
Sürüşmə dövrəsinin köməyi ilə verilmiş intervalda gərginliyin qiymətini qoymaq olar. Bu stabilizator giriş gərginliyinin 24V 10% qiymətində çıxışda R1 və R2 rezistorlarının köməyi ilə 918V volt intervalında gərginliyin fiksə olunmuş qiymətini 200500 stabilləşdirmə əmsalı ilə təmin edir.
Şək.7.19. İS əsaslı gərginlik stabilizatoru
|
| |