nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Reja: Om va Joul-Lens qonunlarining integral va differensial ifodalari. Berk zanjir uchun Om qonuni. Kirxgof qoidalari. O`zgaruvchan elektr toki O`zgarmas elektr toki Elektrga yot kuchlar ta’sir etmaydigan zanjirning qismi bir jinsli o’tkazgich deb ataladi

|
Reja: Om va Joul-Lens qonunlarining integral va differensial ifodalari. Berk zanjir uchun Om qonuni. Kirxgof qoidalari. O`zgaruvchan elektr toki O`zgarmas elektr toki Elektrga yot kuchlar ta’sir etmaydigan zanjirning qismi bir jinsli o’tkazgich deb ataladi
|
bet | 1/4 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 256,06 Kb. | | #157129 |
Bog'liq Elektr toki
Mavzu: Elektr toki
Reja:
1. Om va Joul-Lens qonunlarining integral va differensial ifodalari.
2. Berk zanjir uchun Om qonuni. Kirxgof qoidalari.
3. O`zgaruvchan elektr toki
4. O`zgarmas elektr toki
Elektrga yot kuchlar ta’sir etmaydigan zanjirning qismi bir jinsli o’tkazgich deb ataladi (R1, R2) (1- rasm).
1 - rasm. Ikkita bir jinsli qarshilikdan iborat elektr zanjiri
Om qonuniga asosan, bir jinsli o’tkazgichdan o’tayotgan tok kuchi kuchlanishga to’g’ri proporsional, o’tkazgich qarshiligiga teskari proporsionaldir.
(1)
bu yerda R – o’tkazgichning elektr qarshiligi. Bir jinsli silindrik o’tkazgich (2 - rasm) qarshiligi quyidagicha ifodalanadi:
2 - rasm. Bir jinsli silindrik o’tkazgich
(2)
bu yerda - o’tkazgich uzunligi, S – uning ko’ndalang kesimi yuzasi, - o’tkazgichning solishtirma elektr qarshiligidir.
Misol qilib - tok zichligi – va maydon kuchlanganligi yo’nalishiga mos bo’lgan, uzunligi ga teng silindrik o’tkazgichni olamiz (2-rasm). O’tkazgichning ko’ndalang kesimi yuzasidan oqib o’tuvchi tok kuchi
ga teng. O’tkazgichning qarshiligini va undagi kuchlanish tushishini deb olsak, bu holda Om qonunini shunday ifodalasak bo’ladi:
yoki
Tok zichligi va maydon kuchlanganligi yo’nalishlari bir xil bo’lgani uchun
(3)
bu yerda - o’tkazgichning solishtirma o’tkazuvchanligi. Bu ifoda Om qonunining differensial ko’rinishi deb ataladi. Tok kuchi qarshilikdan o’tayotganda, uning energiyasi o’tkazgichni qizitishga sarf bo’ladi
(4)
bu ifoda Djoul-Lens qonuni deb ataladi.
Agar, tok kuchi vaqt bo’yicha o’zgarsa, u holda t – vaqt ichida ajralib chiqayotgan issiqlik miqdori quyidagicha hisoblanadi
(5)
Elementar hajmda ajralib chiqayotgan issiqlik miqdori quyidagicha hisoblanadi:
.
(6)
bu yerdan birlik xajmdan birlik vaqt ichida ajralib chiqayotgan issiqlik miqdorini topamiz:
(7)
Bu ifoda Djoul-Lens qonunining differensial ko’rinishidir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Reja: Om va Joul-Lens qonunlarining integral va differensial ifodalari. Berk zanjir uchun Om qonuni. Kirxgof qoidalari. O`zgaruvchan elektr toki O`zgarmas elektr toki Elektrga yot kuchlar ta’sir etmaydigan zanjirning qismi bir jinsli o’tkazgich deb ataladi
|
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash

|
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash
|
bet | 3/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 204,5 Kb. | | #117990 |
Bog'liq 59-DARS. DELPHI DA GRAFIKA BILAN ISHLASHUyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
1. Listbox obyekti qanday vazifani bajaradi?
2. ComboBox obyektining asosiy xossalari vazifalarini aytib bering.
3. SpinEdit obyektining asosiy xossalari vazifalarini aytib bering.
4. Ilovaga ListBox obyektini joylang. Bu obyektni Asaka zavodida
ishlab chiqariladigan avtomashinalardan birini tanlaydigan qilib xossalarini
o‘zgartiring.
5. Ilovaga ComboBox obyektini joylang. Uning xossalari o‘zgartirib,
unga viloyatlar ro‘yxatini kiriting.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
Nazariy qism:
1. Delphining grafik imkoniyatlari. Delphida grafika bilan ishlash
uchun keng imkoniyatlar yaratilgan. Bir qator obyektlarning Canvas
(polotno, sirt) degan xossasi bo‘lib, uning o‘zi obyekt hisoblanadi. Uning
xossa va usullaridan foydalanib, bu obyekt egallagan joyda turli shakllarni
chizish mumkin. Quyidagi rasmdan ham ko‘rinib turibdi-ki, sanoq
sistemasining boshi sifatida obyektning chap yuqori burchagi olingan.
Dastlab gorizontal, so‘ng vertikal o‘qlardagi koordinatalar ko‘rsatiladi:
2. Image va Shape obyektlari. Delphida grafika bilan ishlash uchun
maxsus boshqarish obyektlari bor. Ular Image (rasm, tasvir) va Shape
(shakl) bo‘lib, obyektlar panelining Additional (qo‘shimcha) jildida
joylashgan:
Style xossasi chiziladigan chiziqlarning ko‘rinishini o‘zgartiradi. U
quyidagi qiymati oldindan aniqlangan o‘zgarmaslardan biriga teng bo‘lishi
mumkin:
1. psSolid – uzluksiz (oldindan o‘rnatilgan).
2. psDash – shtrix (mayda kesmachalar).
3. psDot – (nuqtalar).
4. psDashDot – kesma va nuqta.
5. psDashDotDot – kesma, nuqta va nuqta.
6. psClear – ko‘rinmas.
Qalam stilini o‘zgartiruvchi operator
Image1.Canvas.Pen.Style:=psDash; kabi bo‘ladi.
3. Pixels (piksellar) xossasi. Canvasning Pixels xossasi yordamida
rasm chiziladigan sohadagi har bir nuqtani boshqarish mumkin. Bu xossada
piksellar ikki o‘lchovli massivni tashkil etadi. 50-qatorning 100-ustunida
joylashgan pikselga murojaat qilish uchun Pixels[100,50] deb uning ikkita indeksini ko‘rsatish yetarli. Agar biz bu pikselning rangini qizilga
o‘zgartirmoqchi bo‘lsak, Image1.Canvas.Pixels[100,50]:=
RGB(255,0,0); operatoridan foydalanamiz.
PC:=Image1.Canvas.Pixels[100,50]; operatori esa
pikselning rangini o‘zgaruvchida saqlashga imkon beradi.
4. MoveTo va LineTo usullari. Chizma chizishda to‘g‘ri chiziq
kesmasini chizish ko‘p ishlatiladi. Bu borada Delphi qanday imkoniyatlarga
ega? Canvas obyektining MoveTo (... ga o‘t) va LineTo (...gacha chiz)
usullari kesma chizish uchun xizmat qiladi. Ularning ikkalasi ham butun
qiymatli ikkitadan argumentga ega. Bu argumentlar yordamida rasmdagi
nuqtaning koordinatalari ko‘rsatiladi. Ilovani ishga
tushiramiz. Avval muntazam yetti burchakni, so‘ng muntazam 28 burchakni
chizamiz. Ular quyidagi rasmda ko‘rsatilgan:
|
| |
OKning inverslamaydigan ulanishi

|
OKning inverslamaydigan ulanishi
|
bet | 8/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 271,78 Kb. | | #126849 |
Bog'liq 2. Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanishOKning inverslamaydigan ulanishi. Inverslaydigan ulanishda kirish signali OKning inverslamaydigan kirishiga uzatiladi, inverslaydigan kirishga esa R1 va R2 bo‘luvchi rezistorlar orqali kuchaytirgich chiqishidan teskari aloqa signali uzatiladi
, .
Bu yerdan , yani .
Ko‘rinib turibdiki, bu yerda chiqish signali kirish signaliga sinfaz.
Agar OK invers kirish bilan qisqa tutashgan bo‘lsa, bu koeffitsient birga teng bo‘ladi. Bunday sxemalar inverslamaydigan qaytargichlar deb ataladi va yagona qobiqda bajarilgan bir necha kuchaytirgich ko‘rinishidagi alohida integral mikrosxemalar ko‘rinishida bir varakayiga ishlab chiqariladi.
Qaytargichda qo‘llanilagan OK turi uchun maksimal kirish qarshiligi va minimal chiqish qarshiligi amalga oshiriladi. OK asosidagi qaytargich, ixtiyoriy biror qaytargich kabi (emitter yoki istok), muvofiqlashtiruvchi bosqich sifatida ishlatiladi.
|
| |
-maruza. Kuchaytirgichlarni qurish prinsiplari

|
-maruza. Kuchaytirgichlarni qurish prinsiplari
|
bet | 3/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 271,78 Kb. | | #126849 |
Bog'liq 2. Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanish3-maruza. Kuchaytirgichlarni qurish prinsiplari
Reja:
1.Umumiy emitterli (UE) kuchaytirish kaskadi.
2.Umumiy kollektorli (UK) kuchaytirgich kaskadlari
3. Umumiy bazali (UB) kuchaytirgich kaskadi.
Tayanch iboralar: umumiy emitter, umumiy kollektor, umumiy bazali, tranzistor, kuchaytirgich sxemasining, operatsion, emitter takrorlagich, kuchaytirish jarayoni.
Kupchilik kuchaytirgichlar kuchaytirish koeffitsientini oshirish maqsadida kup kaskadli qilib tayyorlanadi va bunda bir kaskadning chiqishi ikkinchi kaskadning kirishiga ulanadi. Kuchaytirgich kaskadlarini soni talab qilingan kuchaytirish koeffitsientiga boxliq. Bajarish vazifasiga qarab kuchaytirish kaskadlari birlamchi va chiqish kaskadlariga bo‘linadi. Birlamchi kaskadlar kuchaytirish uchun ishlatilsa, chiqish kaskadlari istemolchida (nagruzkada) talab qilingan tok va quvvatni olish uchun ishlatiladi.
Oddiy, bir tranzistorda bajarilgan kuchaytirish kaskadining struktura sxemasi 3.1 - rasmda keltirilgan. Kaskadning asosiy elementi boshqaruvchi element (BE) bo‘lib, uning vazifasini tranzistor va rezistor bajaradi. Bu elementlar kuchlanish manbai bilan birgalikda kirish zanjiri kaskadini tashkil qiladi. Kuchaytirishi kerak bo‘lgan sinusoidal kirish kuchlanishi Ukir BE kirishiga beriladi. Chiqish kuchlanishi Uchik BE chiqishidan yoki rezistor R orqali olinadi.
Kuchaytirish jarayoni doimiy (o‘zgarmas) kuchlanish manbai energiyasini, chiqish zanjiri orqali o‘zgaruvchan kuchlanish energiyasiga aylantirib olishdan iborat bo‘lib, bu jarayon BE qarshiligini kirish signali (kuchlanishi) qonuni asosida o‘zgarishi Hisobiga bo‘ladi.
BE rolini bajarayotgan tranzistorlar kuchaytirgich yoki boshqa sxemalarda uchta usul bilan ulanishi mumkin: umumiy emitter (UE), umumiy kollektor (UK) va umumiy baza (UB) orqali (3.2 - rasm).
Kuchaytirish kaskadining struktura sxemasi
Uбэ
a) b) v)
Tranzistorning ulanish sxemasi: a) UE bilan; b) UK bilan; v) UB bilan.
|
| |
OK asosiy ulanish sxemalari

|
OK asosiy ulanish sxemalari
|
bet | 7/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 271,78 Kb. | | #126849 |
Bog'liq 2. Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanishOK asosiy ulanish sxemalari. OKlarda doim chiziqli yoki nochiziqli zanjir ko‘rinishidagi chuqur manfiy teskari aloqa bajarilgan bo‘ladi. MTA xossalari OK asosida turli analog va impulg‘s elektron quurilmalar yaratish imkonini beradi.
Bunday sxemalarni ishlash prinsipini tushunish va ularni taxminiy tahlil qilish uchun ideal operatsion kuchaytirgich tushunchasi kiritiladi. Ideal operatsion kuchaytirgich quyidagi xossalarga ega bo‘ladi:
a) kuchlanish bo‘yicha cheksiz katta differensial kuchaytirish koeffitsienti KU0;
b) nolg‘ siljish kuchlanishining nolga tengligi USIL, ya’ni kirish signallari bir – biriga teng bo‘lganda, chiqish kuchlanishi nolg‘ga teng bo‘ladi; demak, OK kirish potensiallari doim bir – biriga teng;
v) kirish toklari nolga teng;
g) chiqish qarshiligi nolga teng;
d) sinfaz signallarni kuchaytirish koeffitsienti nolga teng.
OKning differensial ulanishi. Kirxgof qonuniga binoan . Bundan v) xossa bo‘lsa, u holda .
; ;
;
b) xossaga ko‘ra . Bu yerdan .
Shunday qilib, OKning differensial ulanishi natijasida yuzaga kelgan qurilma ayiruvchi – kuchaytirgich hisoblanadi.
OKning invers ulanishi. Invers ulanishda OKning inverslamaydigan kirishi umumiy shina bilan ulanadi (4.6 - rasm). v) xossa natijasida . Kirish potensiallari nolg‘ga teng, demak
; ;
Real OK uchun bu formulaning qo‘llanilishi kuchaytirish koeffitsientini hisoblashda xatolikllarga olib keladi. OKning KU0 va RKIR0 qancha katta bo‘lsa, bu formuladan foydalanish shuncha kichik xatolik beradi. Shunday qilib, KU0=103, R1=1 kOm, R2=100 kOm va RKIR0=10 kOm bo‘lsa, kuchaytirish koeffitsientini aniqlashdagi xatolik 9 % ni tashkil etadi, KU0=105 (qolgan kattaliklar o‘zgarishsiz) bo‘lganda - 0,1 % dan kichik.
Kuchaytirgichning chiqish kuchlanishlari kirishga nisbatan teskari fazada bo‘ladi. Bu sxemaning kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti rezistor qarshiliklarining nisbatlariga bog‘liq ravishda birdan katta ham, kichik ham bo‘lishi mumkin va deyarli barqaror bo‘ladi.
|
| |
Sizning bolalaringiz xavfsizligini saqlab qolish uchun sizga yordam beradigan ayrim Instagram xavfsizlik qoidalari

|
Sizning bolalaringiz xavfsizligini saqlab qolish uchun sizga yordam beradigan ayrim Instagram xavfsizlik qoidalari
|
bet | 5/12 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 427,34 Kb. | | #262269 |
Bog'liq SayfiddinSizning bolalaringiz xavfsizligini saqlab qolish uchun sizga yordam beradigan ayrim Instagram xavfsizlik qoidalari
1. Ularning izdoshlaridan noma'lum kimsalarni xalos eting.
Hech kim yomon odam bo'lishni xohlamaydi, lekin ba'zida siz farzandlaringizni himoya qilishingiz kerak. Instagramda "izdoshlari" Twitterga o'xshaydi. Instagramdagi har bir kishi, farzandingiz shaxsiy hisob qaydnomasidan foydalanmagan va uning taqdim etilgan kirish cheklovlaridan foydalanmasa, sizning farzandingiz haqidagi xabarlarni ko'rishlari mumkin. Siz uni bolangizning Instagram-ning izdoshlari ro'yxatini muntazam ravishda ko'rib chiqishga ruxsat berishingiz va ularga quyidagi savollarni berishlarini talab qilishingiz kerak:
Sizni kim kuzatib kelyapti?
Ularni qanday bilasiz?
Agar javoblar "Men ularni bilmayman" va "Men ularni hech qachon uchratmaganman" deb javob bersa, ularni sizning izdoshlaringiz ro'yxatidan olib tashlashingiz kerak.
Farzandlaringiz ularning izdoshlari statistikasi mashhurlik o'lchovidir va ular statistikasini kamaytirishni istamasliklari, shuning uchun kamroq mashhur bo'lishini ta'kidlashlari mumkin. Noma'lum izdoshlar o'zlarining shaxsiy fotosuratlarini ko'rganligi mashhurlikka qaramay, siz uchun maqbul bo'lgan xavf emasligini tushuntirishingiz kerak.
Ushbu ro'yxatni tez-tez ko'rib chiqing va hech qanday aloqasi bo'lmagan yoki yoshga mos bo'lmagan do'stlarni olib tashlang.
2. "Maxsus hisob" rejimini yoqing
Instagram-ning maxsus hisob qaydnomasi sizni faqat sizning izdoshlaringiz deb tan olgan odamlar sizni kuzatishi mumkin. Shunday qilib, butun dunyo sizning farzandingiz xabarlarini har bir narsaga kirishiga ruxsat berish o'rniga, ular kimga ergashishni xohlashlarini tanlashi mumkin. Ularning ota-onasi sifatida bu siz belgilagan vazifani bajarishingiz kerak. Vaqti-vaqti bilan yig'iladigan tuyuladigan tasodifiy iztirobli izdoshlar sonini kamaytirishga yordam berishi kerak.
3. Instagram xaritasini o'chirib tashlang (Jotoqlarni olib tashlang)
Instagramda farzandingizning rasmlari qaerda olinganligini ko'rsatadigan xarita mavjud. Bu smartfonning geografik foto imkoniyatlariga asoslangan. Stalkers Love Geotags , shuning uchun farzandlaringizning geografik joylarini olib tashlashlarini xohlaysiz. Ushbu jarayonni amalga oshirish bo'yicha to'liq tafsilotlar uchun Instagram Map-dan Geotaglaringizni qanday olib tashlash haqidagi ushbu maqolani o'qing.
|
| |
-rasm. To'g'ri yonli shlitsali birikmalar

|
-rasm. To'g'ri yonli shlitsali birikmalar
|
bet | 2/3 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 241,5 Kb. | | #118796 |
Bog'liq Shlitsali birikmalar11.1-rasm. To'g'ri yonli shlitsali birikmalar
11.2-rasm. Evolventaviy shlitsali birikmalar
11.3-rasm. Uchburchakli shlitsali birikmalar
To`g`ri yonli shlitsali birikmalar ko`rsatkichlari jadval 11.1
Evolventaviy birikmalarning o'lchamlari ГОСТ 6033-80ga binoan modullari m = 0,5... 10 mm, tashqi diametrlari D = 4...500 mm va tishlar soni z = 6...82 oraliqda bo'lishi mumkin (11.2-jadval).
To'g'ri yonli va evolventaviy shlitsali birikmalar vallarga tishli g'ildiraklarni, maxoviklarni, tasmali uzatmalar shkivlarini, zanjirli uzatmalar yulduzchalarini, muftalarni va sh.k. o'rnatish uchun ishlatiladi.
Uchburchak shlitsali birikmalar, odatda. yupqa va yengil qotishmalardan tayyorlangan vtulkalarni biriktirishda. tig'izlik hisobiga biriktiriladigan birikmalar o'rniga qo'llanadi. Markazlashtirish aniqligi past, shuning uchun ularni qo'zg'almas yoki kichik tezlikda ishlatiladigan tortsion ressoralar, boshqarish qismlarining pishanglari va sh.k. biriktirish uchun ishlatiladi. Uchburchakli shlitsali birikmalarning o'lchamlari standartlashtirilmagan. Ko'pincha hisoblashlarda ГОСТ 100092-73da keltirilgan tavsiyalardan foydalaniladi. Shlitsali birikmalar o‘qiga nisbatan yon sirtlarini joylashishiga qarab to'g'ri, qiya (vintsimon), konussimon va yonbosh turlarga bo`linadi. Odatda, aksariyat shlitsali birikmalar to‘g ‘ri tishli bo`ladi, qiya tishlilari uzatmadagi tirqishni sozlash yoki tig‘izlik hosil qilish va qiya tishli g"ildiraklarni surish uchun ishlatiladi. G'ildirak va birikmaning o'q bo'yicha qadami teng bo'lsa, o'q bo'yicha suruvchi kuchlar hosil bo'lmaydi. Konussimon shlitsalar tirqishsiz birikma hosil qilishda ishlatiladi. Yonbosh tishlar yig'ma vallarni biriktirish uchun ishlatiladi.
Shlitsali birikmalarning yuklanish qobiliyatini hisoblash usullari.
Shlitsali birikmalarning ishlash qobiliyati va ularni hisoblashning asosiy mezonlari quyidagilar bo'ladi:
1. Ishchi sirtlarning ezilishga qarshiligi;
2. Fretting-korroziya (fret - inglizchadan - yeb tashlash) ta'siridan yeyilishga qarshilik. Fretting-korroziyadagi yeyilish – bu tutashuvchi sirtlarning kichik nisbiy tebranma siljishlaridagi korrozion mexanik yeyilishdir. Shlitsali birikmalarda bunday siljishlar deformatsiyalar va tirqishlarga bog'liq.
Agar birikma valning aylanishida o'z holatini o'zgartirmaydigan F— ko'ndalang kuch (12.1-rasm) bilan yuklansa (masalan, tishli uzatmaning ilashmasidagi kuchlar), birikmadagi tirqish dam-badam u yoki boshqa yo'nalishda bo'lishi yoki yo'qolishi mumkin, demak, bunda tebranma siljish yuzaga keladi.
|
| |
Om qonuni - Mirzaahmedova xursanoyning

|
Mirzaahmedova xursanoyning
|
bet | 3/4 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 227 Kb. | | #107488 |
Bog'liq Og’irlik kuchi Om qonuni. 1826 yilda nеmis fizigi Om tajriba orqali o’tkazgichdagi tok kuchi kuchlanish (U) ga to’g’ri praportsional, R qarshilikka tеskari praportsional ekanligini aniqladi.
(4)
Qarshilik Om larda o’lchanadi.
Qarshilik o’tkazgichning uzunligiga to’g’ri proportsional va ko’ndalang kеsim yuzasi S ga tеskari proportsional bo’ladi:
-o’tkazgichning solishtirma qarshiligi.
Qarshilik tеmpеraturaga ham bog’liq bo’ladi:
-qarshilikning tеmpеratura koeffitsiеnti dеb ataladi.
Endi kuchlanish ta'sirida bo’lgan R qarshilikda o’zgarmas tokning q zaryadni ko’chirishda bajargan ishni topamiz. Bilamiz-ki, bu ish ga tеng. (1) formulasini va Om qonunini hisobga olsak, tokning bajargan ishi uchun quyidagi formulalar hosil bo’ladi:
(5)
Har bir (5) formulani vaqtga bog’lasak o’zgarmas tok quvvati uchun ifodalar hosil bo’ladi:
(6)
Ish Joul da va kuvvat Vatt larda o’lchanadi. Elеktrotеxnikada sistеmadan tashqari kilovatt-soat dеgan birlik ishlatiladi:
Qarshilikda bajarilgan ishning hammasi issiqlikka aylanadi., dеmak ajralib chiqqan issiqlik:
(7)
ga tеng.
Bu ifodaga Joul-Lеnts qonuni dеb ataladi.
Butun zanjir uchun Om qonuni. Rasmda kеltirilgan bеrk zanjirda , -tok manbaining ichki qarshiligi. Bu еrdan:
2-rasm
(8)
R-tashqi qarshilik.
Kirxgof qoidalari. Bеrk zanjirlar uchun Om qonuni oson qo’llaniladi, lеkin tarmoqlarga bo’lingan zanjiga bu qonunni ishlatish qiyin. (a) rasmda bеrk zanjir, (b) rasmda tarmoqlangan zanjir kеltirilgan. Bеrk zanjirning xamma qismida tok bir xil, (b) rasmda esa BC, CA va AB larda tok qiymati harxildir. Bunday zanjirlarni hisoblashda Kirxgof qoidalari ishlatiladi. Bu qonun 1847 yilda taklif qilingan.
3-rasm
|
| |
a) Kirxgofnin birinchi qonuni

|
a) Kirxgofnin birinchi qonuni
|
bet | 4/4 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 227 Kb. | | #107488 |
Bog'liq Og’irlik kuchi a) Kirxgofnin birinchi qonuni:
Tugunda toklarning algеbraik yig’indisi nolga tеng.
(9)
4-rasm
Tugunga kirayotgan tok musbat, chiqayotgan tok manfiy hisoblanadi.
b) Kirxgofnin ikkinchi qonuni:
Bu qoida tarmoqlangan zanjirning bеrk konturiga tеgishli. Kontur bo’yicha soat strеlkasi bo’ylab aylanish yo’nalishi musbat hisoblanadi. Agar tok aylanish yo’nalishi bo’yicha oqayotgan bo’lsa, u musbat, tеskari tarafga-manfiy hisoblanadi. Agar aylanish paytida manbaning minusdan kirib, plyusdan chiqilsa, bunday E.Yu.K. musbat hisoblanadi, aks golda-manfiy.
5-rasm
Ana endi Kirxgofning ikkinchi qoidasini kеltiramiz:
Tarmoqlangan zanjirning bеrk konturidan E.Yu.K. larning algеbraik yig’indisi kontur uchastkalaridagi toklarning qarshilikka ko’paytmasining algеbraik yig’indisiga tеng: (10)
Ana shu qoidalarni rasmdagi konturga ishlatamiz.
A tugun uchun
B tugun uchun
C tugun uchun
ABCA kontur uchun
|
|
Asosiy adabiyotlar.
I.V. Savelev . Umumiy fizika kursi.T.1, T.2, T.3. Moskva. : Astrel. 2011.
D.V. Sivuxin. Umumiy fizika kursi. Moskva. : fiz. mat. lit. 2005.
K.P.Abduraxmanov,O‘.Egamov “Fizika kursi” darslik, Toshkent, 2010 y.
V.S. Volkenshteyn. Umumiy fizika kursidan masalalar to‘plami. 2008.
Qo‘shimcha adabiyotlar
U.Abduraxmonov, M. M Rusak, B.J. Yusupov Elektrostatika. T. Universitet. 1993.
M.A. Magrupov, M.M Rusak, B.J. Yusupov. Mexanika. Molekulyar fizika va termodinamika asoslari. T. Universitet 1996.
B.D. Yusupov. Fizika fanini o'qitish jarayonida zamonaviy ta'lim metodlarini qo'llash. Metodik ko‘rsatma. T. Universitet. 2005.
U. Abdurahmonov, M.A. Zakhidova, A.A. Mo‘minov, B.D.Yusupov,
ELEKTR (uslubiy qo‘llanma). T. Universitet. 2010.
A.V. Umarov, U. Abduraxmanov. Mexanika. Uslubiy qo‘llanma. Toshkent. 2011. 45 bet.
|
|
| |
Tok to’ - Mirzaahmedova xursanoyning

|
Mirzaahmedova xursanoyning
|
bet | 2/4 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 227 Kb. | | #107488 |
Bog'liq Og’irlik kuchi Tok to’xtamasdan oqib turishi uchun nima kilish kеrak?
Buning uchun 1 va 2 utkazgich orasida shunday bir qurilma bo’lishi kеrak-ki, uning vazifasi harxil ishorali zaryadlarni ajratib olib musbat zaryadlarni 1-o’tkazgichga, manfiy zaryadlarni 2-o’tkazgichga o’tkazib turish bo’lsin. Shunday bo’lsa potntsiallar farqi o’zgarmas bulib turadi. Bunday qurilma gеnеrator yoki tok manbai dеb ataladi. Lеkin bunday gеnеrator elеktr maydon yordamida ishlayolmaydi, chunki elеktr maydonda har xil ishorali zaryadlarni bir-biridan ajratib bo’lmaydi, bunday maydonda har xil ishorali zaryadlar, aksincha, bir-biriga qarab intiladi, birlashadi. Shuning uchun gеnеratordagi zaryadlarni ajratuvchi kuch elеktr tabiatiga ega bo’la olmaydi, bunday kuchlar shu sababli “tashqi” kuchlar dеb ataladi. Bu kuchlarning tabiati har xil bo’lishi mumkin. Masalan, akkumlyator va galvanik elеmеntlarda bunday kuchlar kimyoviy rеaktsiyalar enеrgiyasi hisobiga, yarimo’tkazgichli fotoelеmеntlarda – yorug’lik enеrgiyasi hisobiga paydo bo’ladilar.
Dеmak, eng oddiy elеktr zanjiri quyidagi elеmеntlardan tuzilgan bo’ladi: tok manbai G, uning qutblari 1 va 2 hamda ularni birlashtiruvchi o’tkazgich 3, lеkin tok manbaining ichida zaryadlarning ajralishiga ikki narsa qarshilik ko’rsatadi. Biriinchisi - bu 1 va 2 qutblar orasidagi elеktr maydoni, bu maydonning kuch chiziqlari musbat qutb (1) dan manfiy qutb (2) ga yo’nalgan va musbat zaryadlarni tarafga, manfiy zaryadlarni chap tarafga itaradi. Ikkinchisi - qutblar orasidagi muhitning zaryadlar harakatiga ko’rsatadigan qarshiligi. Masalan akkumlyatordagi elеktrolitning quyushqoqligi. Bu quyushqoqlik zaryadlarning harakatiga oddiy mеxanik karshilik ko’rsatadi.
Dеmak, zaryadlarni ajratuvchi “tashqi” kuchlar bajaradigan ish ikki qismdan iborat bo’ladi: ishning birinchi qismi tok manbai ichidagi elеktrostatik maydon kuchlariga qarshi bajariladi, ikkinchi qismi qutblar orasidagi muhitning mеxanik qarshiligi kuchlariga qarshi bajariladi:
(2)
O’zning ma'nosi bo’yicha elеktr maydonda bajarilgan ish . Dеmak, (2) quyidagi ko’rinishga ega bo’ladi:
Qutblar orasida birlik zaryadni tashishda “tashqi” kuchlarni bajargan ishi elеktr yurituvchi kuch (E.Yu.K.) dеb ataladi. Agar E.Yu.K. ni harfi billan bеlgilasak,
(3)
hosil bo’ladi.
Agar qutblarni birlashtiruvchi o’tkazgich (yoki sim) uzib qo’yilsa, bu holda bo’ladi, chunki qutblar orasida zaryad tashilmaydi, faqat mavjud potеntsiallar farqi ushlab turiladi. Bu hol uchun .
Dеmak, qutblari bir-biridan uzilgan hol uchun E.Yu.K. qutblardagi potеntsillar farqiga tеng ekan. Agar tok manbai tashqi 3 sim bilan ulangan bo’lsa, qutblardagi potеntsiallar farqi manbaning kuchlanishi dеb ataladi. Kuchlanish E.Yu.K. dan qiymatga kichik bo’ladi. E.Yu.K. Voltlarda o’lchanadi.
|
| |
Gorizontallarning xossalari

|
Gorizontallarning xossalari
|
bet | 3/9 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #273816 |
Gorizontallarning xossalari. Gorizontallarning qo‘yidagi asosiy xossalarini esda tutish kerak:
1)gorizontallar bir-biriga qancha yaqin bo‘lsa, joy qiyaligi shuncha tik bo‘ladi; bir-biridan uzoq bo‘lsa, qiyalik yotiq bo‘ladi. (ak>el).
YOnma-yon ikki gorizontal orasidagi eng qisqa masofa eng tik joy bo‘ladi;
2)turli otmetkadagi gorizontallar o‘zaro kesishmaydi;
3)plandagi gorizontallar yopiq chiziq bo‘ladi yoki plan chetida tugaydi;
4)gorizontalga perpendikulyar chiziq eng katta nishablikda bo‘ladi; (4.1) formuladan quyidagi xulosalar kelib chiqadi:
a)kesim balandligi h o‘zgarmasa va vertikal burchak v katta bo‘lsa, qo‘yilish d kichik bo‘ladi: v kichik bo‘lsa, d katta bo‘ladi;
b)bir yo‘nalishda gorizontallar oralig‘i bir xil bo‘lsa, joyning nishabligi ham bir xil bo‘ladi.
4.3-shakl.
Agar qiyalik burchagi v o‘zgarmasa, qo‘yilish, d kesim balandligi h ga proporqional o‘zgaradi. 4.4-shaklda relef turlari (a) va ularning gorizontallar bilan tasvirlanishi (b) keltirilgan.
Relefni to‘g‘ri tasvirlash uchun uning xarakter nuqtalarini bir-biridan ajrata bilish kerak. Masalan, tog‘ va chuqurlik gorizontallar bilan o‘xshash tasvirlanadi, lekin ularni ajratish uchun gorizantal chizig‘idan pasayish tomonga qaratib shtrix chiziladi, bu shtrix berg shtrix deyiladi.
Berg shtrixlar tizma tog‘ va soylarda ham qo‘yiladi, bu relefni aniqlashga yordam beradi. Tog‘, tizma tog‘, chuqurlik soy va ularning xarakterli nuqtalari (chuqqi, tagi) va chiziqlari (suv ayriluvchi va bo‘linuvchi chiziqlar) joyning xaraxterli o‘rinlariki, ularni ajrata bilish juda muhimdir.
Relefni gorizontallar bilan tasvirlash uchun avval uning yuqoridagi turlarining balandlik bo‘yicha xarakterli nuqtalarini belgilash, keyin esa otmetkalarini nivelirlash yo‘li bilan aniqlash kerak. Bu ishlar yuza nivelirlash ishlarida bajariladi.
Nuqtalarning otmetkalari bo‘yicha gorizontallar o‘tkazish. Relefning xarakterli nuqtalarining otmetkalari nivelirlashning turli usuli bilan aniqlanadi. Joy relfini gorizontallar bilan tasvirlash uchun nuqtalarning otmetkalari bo‘yicha istalgan kesim balandligi h da gorizontallar o‘tkaziladi. Gorizontallar ko‘pincha butun otmetkali nuqtalardan o‘tkaziladi. Kesim balandligi h joy relefiga bog‘liq, bo‘lib, topografik planlarda gorizontallar har 0,5; 1,0; 2,0; 5,0 m va hokazodan o‘tkaziladi.
Berilgan ikki nuqta otmetkalari bo‘yicha shu nuqtalarni tutashtiruvchi chiziqda ma’lum kesim balandligidagi gorizontallar o‘tadigan nuqtalar o‘rnini aniqlash interpolyasiya qilish deyiladi. Interpolyasiya analitik yoki grafik usul bilan bajarilishi mumkin. Grafik usullar analitik usulga asoslanganligidan, avval analitik usulning mohiyati bilan qisqacha tanishib chiqamiz.
4.4-shakl.
Joydagi uchastka plani ma’lum masshtab bilan chizilgach, shu uchastka egallagan maydon yuzini kvadrat, metr yoki gektarda ifodalash kerak. Bunda joy konturining ko‘rinishi va talab qilingan aniqlikka qarab, yuz hisoblashning quyidagi usullari qo‘llaniladi:
1) geometrik usul;
2) analitik usul;
3) grafik usul;
4) mexanik usul.
|
| |
Amaliy ish:
 
Mavzu yuzasida savol va topshiriqlar

|
Amaliy ish:
Mavzu yuzasida savol va topshiriqlar
|
bet | 4/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 204,5 Kb. | | #117990 |
Bog'liq 59-DARS. DELPHI DA GRAFIKA BILAN ISHLASHAmaliy ish:
Mavzu yuzasida savol va topshiriqlar:
1. Grafika bilan ishlash qanday qilib amalga oshiriladi?
2. Image obyekti obyektlar panelining qayerida joylashgan?
3. RGB funksiyasi qanday vazifa bajaradi?
4. Ekranga qizil yashil va qora rangli uchta to‘g‘ri to‘rtburchak
chizadigan ilova yarating.
5. Ekranda ko‘k, kumushrang va sariq rangli uchta ellips chizadigan ilova yarating.
Darsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish:
Qalam obyektining asosiy xossalarini aytib bering.
2. Cho‘tka obyektining qanday xossalari bor?
O’IBDO’: _________________________
|
| |
Kamalak qanday paydo bo`lishini tabiiy misollarda tushuntirihg

8.Yog„och brusok harakati stol oxiriga yetganda to„xtatiladi. Vaqt o„lchashni
ham shu
zahoti to„xtating. Sekundomer ko„rsatkichini yozib oling.
9.
Yog„och brusok o„rtacha tezligini 𝐯
𝐨
„𝐫𝐭
=
𝐒
𝐭
formula
yordamida hisoblang va
jadvalga yozing.
10.
Tajribani turli masofalarda takrorlang. Xulosa yozing.
№
Masofa S, m
Vaqt t, s
Tezlik v, m/s
1
2
3
4
XULOSA:_______________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Ishning natijalari - Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r

Ishning natijalari________________________________________ Laboratoriya ishi-3 Mavzu: Elektr zanjirda tok kuchi va kuchlanishni o„lchash
Maqsad: zanjirning turli qismlaridagi tok kuchi va kuchlanishni o„lchashni o„rganish.
Kerakli jihozlar: tok manbai, ampermetr, voltmetr, ikkita lampochka, kalit, ulovchi
o „tkazgichlar.
Ishni bajarish tartibi 1.Tok manbai, ampermetr, voltmetr, lampochkalar va
kalitdan iborat zanjirni yig„ing (4.52-rasm). Bunda voltmetr birinchi lampochkaning
uchlariga ulanadi.
2.Tok manbaining iste‟molchilarga kuchlanish beradigan murvatini 4 V holatiga
qo„ying. 3.Kalitni ulang. Zanjirga ulangan ikkala lampochka ham yonadi, ampermetr va
voltmetr ko„rsatishini qayd eting. Ularning qiymatlarini jadvalga yozing. Izoh: voltmetr
birinchi lampochka uchlaridagi kuchlanishni o„lchaydi.
4.Kalitni uzing. Voltmetr klemmalarini ikkinchi lampochkaning uchlariga ulang.
5.Kalitni ulang. Bunda lampochkalar yonadi, ampermetr va voltmetr ko„rsatishini qayd
qiling. Ularning qiymatlarini jadvalga yozing. Izoh: voltmetr ikkinchi lampochka
uchlaridagi kuchlanishni o„lchaydi.
6.Kalitni uzing. Tok manbaining iste‟molchilarga kuchlanish beradigan murvatini 6 V
holatiga qo„ying. Tajribani yuqorida 3-, 4-, 5-bandda keltirilgandek takrorlang.
7.Tajriba natijalarini tahlil qiling va xulosa chiqaring
Murvat
1-lampochka
2-lampochka
𝐼
1
, (
𝐴)
𝑈
1
, (
𝑉)
𝐼
2
, (
𝐴)
𝑈
2
,(
𝑉)
1
2
3
Amaliy mashg`ulot 2
Mavzu: Reostat yordamida tok kuchini rostlash
Maqsad: reostat yordamida zanjirdagi tok kuchining o„zgarishini o„rganish.
Kerakli asbob va jihozlar: tok manbai, reostat, ampermetr, qarshiligi 20 Ω bo„lgan
resistor, kalit va ulovchi similar.
Umumiy kollektorli (UK) kuchaytirgich kaskadlari

|
Umumiy kollektorli (UK) kuchaytirgich kaskadlari
|
bet | 5/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 271,78 Kb. | | #126849 |
Bog'liq 2. Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanishUmumiy kollektorli (UK) kuchaytirgich kaskadlari
Kuchaytirgining UK sxemasida tranzistor kollektori o‘zgaruvchan tok bo‘yicha kirish va chiqish zanjiri uchun umumiy hisoblanadi yoki boshqacha qilib aytganda kollektor energiya manbai Yek orqali yerga ulangan (korpusga ulangan) bo‘ladi. Sxemani emitter takrorlagich deb ham ataladi. Bunga sabab tranzistorning emitteridan olinayotgan chiqish kuchlanishi kirish kuchlanishiga yaqin bo‘ladi Un=Ukir+UbeUkir va faza bo‘yicha mos keladi.
UK kuchaytirgich kaskadining o‘zgarmas tok bo‘yicha ish rejimi Re rezistor bilan aniqlanadi. Kuchlanish bulgichlari R1 R2 va ajratuvchi kondensatorlar Cl, C2 UE kaskaddagi funksiyalarini bajaradi. UK kuchaytirish kaskadini o‘zgarmas tok bo‘yicha hisoblashda UE sxema kabi grafoanalitik metoddan foydalaniladi. Bu holda, o‘zgarmas tok
UK kuchaytirgich kaskadi.
bo‘yicha nagruzka chizixi ikki nuqta orqali o‘tkaziladi:
UK kaskadining ishlash prinsipi, asosan, kuchlanish amplitudasi kirish kuchlanishi amplitudasidan kichik va ular ushbu tenglik bilan boxlangan: Uchik=Ukir-Ube. Shu sababli kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti
Bunda Ube«Ukip bo‘lganligi uchun, Ku=1, UchikUkir. Nagruzkaning o‘zgaruvchan tokka qarshiligi
UK kuchaytirgich kaskadining chiqish signali kirish signaliga amplituda va faza bo‘yicha mos keladi. Shu sababli uni emitter takrorlagichi (qaytargichi) deb ham ataladi.
Emitter takrorlagichning tok bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti UE kaskadining kuchaytirish koeffitsienti bilan deyarli bir xil:
Kirish qarshiligi
Chiqish qarshiligi h21>>1 bo‘lganda:
Emitter takrorlagichning chiqishidagi yuqori (500 kOmgacha) va kirishdagi kichik (unlab Om) qarshilikka ega bo‘lishidan foydalanib, ularni quvvat kuchaytirgichlari sifatida ishlatiladi.
|
| |
YUz hisoblash aniqligi - Topografik kartalar tuzilishi

|
Topografik kartalar tuzilishi
|
bet | 8/9 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #273816 |
YUz hisoblash aniqligi. Geometrik usulda geometrik shaklning asosi va balandligining qiymatlari masshtab bo‘yicha plandan olinganida xato oshadi. SHuning uchun, ko‘proq, o‘lchangan miqdorlardan foydalanish kerak. Bu usulda yuzni aniqlashdagi xato fS quyidagi chegarada bo‘lishi lozim:
; bu erda M—masshtab maxraji; S—shakl yuzi gektar hisobida.
Paletka bilan aniqlash xatosi bo‘ladi.
Analitik usul eng to‘g‘ri usul bo‘lib, tomon uzunligi 1:2000 aniqlikda o‘lchanganda yuzni hisoblashdagi xato 1:1500 bo‘ladi.
Kichik yoki cho‘ziq maydon (daryo, yo‘l) yuzlarini grafik yoki geometrik usulda hisoblagan ma’qul.
YUzni planimetr bilan hisoblashda richaglar orasidagi burchak 90°ga yaqin olinishi kerak.
Prof. Volkov N. M. aniqlashicha, shaklni to‘rt marta aylantirib yuzini hisoblashning o‘rta kvadratik xatosi quyidagi formula yordamida hisoblanadi:
; (8.13)
(8.9) va (8.10) formulalardan:
bo‘ladi, ya’ni maydonning yuzi qancha katta bo‘lsa, u shuncha aniq topiladi; mayda masshtabli planga qaraganda, yirik masshtabli planda yuz aniqroq hisoblanadi. Kichik maydonning yuzini aniqlashda richag uzunligi kichikroq qilib olinsa, natija ancha to‘g‘ri chiqadi. Planda yuzi 15 sm2 ga yaqin shaklning yuzini yaxshi sharoitda hisoblashning nisbiy xatosi 1:400 ga teng. Umuman, planimetr bilan yuz hisoblashning nisbiy xatosi 1:250 atrofida bo‘ladi.
YUzni hisoblashda natijalarni tenglash. Agar poligon to‘g‘ri chiziqli va burchak uchlarining koordinatalari ma’lum bo‘lsa, uning yuzi Sk (8.2) formula yordamida hisoblanadi. Poligon ichidagi ayrim uchastkalar (ekin, bino, yo‘l o‘rinlari) yuzini planimetr bilan hisoblab, ularni S1, S2, . . . , Sn desak, planimetr bilan hisoblangan yuzlar yig‘indisi S poligon yuzi Sn bo‘ladi, ya’ni S=Sn. Bu Sn koordinata bilan hisoblangan Sk ga teng bo‘lishi kerak; lekin xato sababli teng bo‘lmay, oralarida farq fS bo‘ladi, ya’ni Sn—Sk=fS. Bu farq yuzlardagi bog‘lanmaslik xatosi deyiladi. bo‘lishi kerak. SHart bajarilsa, fS ning qiymati Si larga proporsional tarqatiladi, ya’ni ; bundan ; ; . . . umumiy ko‘rinishda bo‘ladi; Si lar tuzatma deyiladi. Si=fS bo‘lishi kerak Si lar fi ga teskari ishora bilan Si larga tarqatilgach, tuzatilgan yuzlar topiladi, ya’ni Smi=Sn2+S. SHunda Smi=Sk bo‘ladi.
|
| |
PP-2K planimetri - Topografik kartalar tuzilishi

|
Topografik kartalar tuzilishi
|
bet | 9/9 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 0,99 Mb. | | #273816 |
PP-2K planimetri. Prof. A. V. Maslov taklifiga ko‘ra, ikki karetkali qilib chiqariladigan planimetr shifri PP-2K (qutbli planimetr-kompensatsion 2) deb nomlanadi. Bunda asosiy hisoblash mexanizmidan tashqari, aylantirish richagining orqa tomonida ikkinchi karetka o‘rnatilgan. Aylantirish richagining uchidagi sixcha o‘rniga shishadan ishlangan doiraviy oyna 5 qo‘yilgan, uning markazidagi belgi f (nuqta) shakl chegarasi bo‘ylab aylantiriladi. Belgining plandagi nuqta ustida to‘g‘ri turishi yondan qarab emas, balki ustidan qarab nuqtaga to‘g‘rilash kerak bunda chiziqdan yurgazish aniqligi oshadi.
Bu planimetr MIIZ (Moskva yer tuzish injenerlari instituti) planimetri deb ham ataladi. Karetkacha ikkita bo‘lganidan yuz hisoblashda qutb ikki tomonga qo‘yilmay, yolg‘iz bir tomonga qo‘yib aylantiriladi, lekin ikkala karetkachadan sanoq olinadi. Bunda asbob xatolari yo‘qoladi. CHapdagisi asosiy, o‘ngdagisi esa qo‘shimcha deyiladi; bo‘lar bir-birini tekshirishga imkon beradi. Bu planimetrning nazariyasi va undan foydalanish yuqorida ko‘rib o‘tilgan planimetrdagi kabidir. Agar ikkala g‘ildirakning diametrlari bir xil bo‘lganda richagning uzunligi R bir xil bo‘lgani uchun bir bo‘lakning qiymati R ham bir xil bo‘lishi kerak.
|
| |
Amaliy mashg`ulot 1 - Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r

Amaliy mashg`ulot 1
Mavzu: Turli temperaturali suvlar aralashtirilganda issiqlik almashinuvini kuzatish.
Maqsad: issiq va sovuq suvlarning issiqlik miqdorini aniqlash va aralashmaning
issiqlik miqdorlarini taqqoslash.
Kerakli jihozlar: 0,5 l sig„imli ikkita plastik idish, termometr, menzurka, isitkich, suv
1.Isitkichga suv quying va uni isitib oling.
2.Menzurkaga issiq suv quying. Uning massasini (
𝑚
1
) menzurka darajasiga ko„ra
aniqlang. Natijani jadvalga yozing.
3.Menzurkadagi issiq suvni birinchi plastik idishga quying va uning temperaturasi
(
𝑡
1
)ni termometr yordamida o„lchang. Natijani jadvalga yozing.
4.Menzurkaga sovuq suv quying. Uning massasini (
𝑚
2
) menzurka darajasiga ko„ra
aniqlang. Natijani jadvalga yozing.
5.Menzurkadagi sovuq suvni ikkinchi plastik idishga quying va uning temperaturasi
(
𝑡
2
)ni termometr yordamida o„lchang. Natijani jadvalga yozing.
6.Ikkinchi idishdagi sovuq suvni birinchi idishdagi issiq suvning ustiga quying va 1
minut davomida kuting. Aralashmaning temperaturasi t ni o„lchang. Natijani jadvalga
yozing.
7.Aralashmada issiq suv bergan issiqlik miqdorini
𝑄
1
=c
𝑚
1
(
𝑡
1
–t) formula yordamida
hisoblang. Bunda c – suvning solishtirma issiqlik sig„imi. Hisoblangan issiqlik
miqdorining son qiymatini jadvalga yozing.
8.Aralashmada sovuq suv olgan issiqlik miqdorini
𝑄
2
=c
𝑚
2
(t–
𝑡
2
) formula yordamida
hisoblang. Hisoblangan issiqlik miqdorining son qiymatini jadvalga yozing.
9.O„lchash va hisoblash natijalari asosida 𝑄
1
va
𝑄
2
issiqlik miqdorlarining son
qiymatlarini taqqoslang. Tajribalar asosida o„z xulosangizni yozing.
№
𝑚
1
,
(
𝑘𝑔)
𝑡
1
, (
𝐶
0
)
𝑚
2
,(kg
)
𝑡
2
,(
𝐶
0
)
t,
(
𝐶
0
)
c,
(J/kg*
𝐶
0
)
𝑄
1
, (
𝐽)
𝑄
2
, (J)
1
2
|
Laboratoriya ishi-2 - Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r

2.Parallelepiped
asosining uzunligi a, eni
b va
balandligi h ni chizg„ich yordamida
o„lchang.
3.
Parallelepiped shakldagi jismlarning hajmlarini V=a∙b∙h formulaga ko„ra
hisoblang.
4. Parallelepiped shakldagi jismlarning zichligini ρ=m/V formulaga ko„ra hisoblang
va uning son qiymatini jadvalga yozing.
5.O„lchangan va hisoblangan natijalarni jadvalga yozing.
Jismlar
m, (g)
Uzunlig
i a, (cm)
Eni
b,
(cm)
Balandli
gi h, (cm)
V, (c
𝑚
3
)
ρ,
(g/ c
𝑚
3
)
Plastmas
sa brusok
Yog„och
brusok
Metall
brusok
Ishning
natijalari:________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanish

|
Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanish
|
bet | 2/8 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 271,78 Kb. | | #126849 |
Bog'liq 2. Kuchaytirgichlarda teskari bog‘lanishKuchaytirgichlarda teskari bog‘lanish deb kuchayib chiqqan signal energiyasining bir qismini uning kirishiga qayta uzatilish jarayoniga aytiladi.
Shuni aytish kerakki, deyarli barcha kuchaytirgichlarda ichki zararli (parazit) teskari bog‘lanish bo‘ladi. Bu, asosan, kuchaytirgich tarkibiga kirgan elementlarning ideal bo‘lmasligi natijasida ularda sodir bo‘ladigan fizik jarayonlar (elektrodlararo sig‘imni bo‘lishi va x.k) oqibatidir. Tashqi reaktiv elementlar – sig‘im va induktivlik elementlari Ham zararli teskari bog‘lanish paydo bo‘lishiga olib keladi. Ichki va tashqi zararli teskari bog‘lanish kuchaytirgichning parametrlarini kutilmagan Holda o‘zgartirib, uning normal ishlashiga zararli ta’sir etadi. Lekin, kuchaytirgichga kuchaytirish stabilligini oshirish, buzilishlarini kamaytirish, o‘tkazish soxasini kengaytirish, kirish va chiqish qarshiligini o‘zgartirish va boshqalar uchun foydali boshqariluvchi tashqi teskari bog‘lanish ham kiritish mumkin.
Kuchaytirgichning amplituda xarakteristikasi
Kuchaytirgichning chastota xarakteristikasi a) ideal holda b) real holda
ko‘rsatilgan tashqi teskari bog‘lanishli qurilmaning struktura (tuzilish) sxemasi tarkibiga, chastotaviy uzatish koeffitsienti K()=K(j) bo‘lgan kuchaytirgich va uzatish koeffitsienti ()=(j) bo‘lgan teskari bog‘lanish zanjiri (kuchaytirgich bilan energiya uzatish zanjiri Xalqa deb ataladi) kiradi. K() va () qiymatlar kompleks qiymatlar bo‘lib (ular soddalashtirish uchun rasmda K va ko‘rinishda berilgan) kuchaytirgich va teskari bog‘lanish zanjirida reaktiv elementlarning bo‘lishi natijasida vujudga keladigan fazaviy farqlarni hisobga oladi.
Teskari bog‘lanish kuchay-tirgichlari ishchi chastotalari polosasida faoliyat ko‘rsatgan-ligi uchun zararli teskari bog‘lanishlarning ta’siri se-zilarli bo‘lmaydi va uni hisobga olmaslik mumkin. Bu Holda uzatish koeffitsienti K() o‘rniga kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsientidan foydalanish mumkin. Bu parametr va teskari bog‘lanish Xalqasi uzatish koeffitsienti (), kuchlanish bo‘yicha moddiy qiymatlar K va lar bilan xarakterlanadi. Tok va kuchlanishlar Ham ishchi chastotalar polosasida moddiy qiymatli bo‘ladi. 2.4 -rasmda teskari bog‘lanishli kuchaytirgichlarning ko‘p tarqalgan turlarini struktura sxemalari ko‘rsatilgan.
|
| |
12-mavzu. Dreamweaver dasturida web-uzel yaratish. Freymli tuzilma

12-mavzu. Dreamweaver dasturida web-uzel yaratish. Freymli tuzilma
Download
1,18 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
06.02.2024
Hajmi
1,18 Mb.
#152152
Download
1,18 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
12-mavzu. Dreamweaver dasturida web-uzel yaratish. Freymli tuzilma
Download
1,18 Mb.
Matnni ko'rish
Бухоро давлат университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи phD

2
UDK: 378.091.33(575.1):004
Pedagogika fanlari boʼyicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati
mundarijasi
Оглавление автореферата диссертации доктора философии (PhD) по
педагогическим наукам
Contents of dissertation abstract of doctor of philosophy (PhD)on pedagogical
sciences
Jo„rayeva Nargiza Oltinboyevna
Oliy taʼlim muassasalarida talabalarning mustaqil taʼlimini mobil dasturiy
ilovalardan foydalanib samarali tashkil etish metodikasi (umumkasbiy fanlar
misolida) .................................................................................................................... 3
Жураева Наргиза Олтинбоевна
Методы эффективной организации самостоятельного обучения студентов в
высших учебных заведениях с использованием мобильных программных
приложений (на примере общеобразовательных дисциплин) .......................... 21
Uzel tuzilishi - 12-mavzu. Dreamweaver dasturida web-uzel yaratish. Freymli tuzilma

bog‘langan saytlarni saqlash va harakat qilish
qiyinlashadi. Mahalliy tuzatishlar va parcha-parcha sahifalar sayt bo‘ylab
tarqalishga moyil. Darhaqiqat, oddiy sahifani almashtirish uchun to‘liq "inventarizatsiya" va
manba yoki manzil sifatida ishtirok etadigan barcha havolalarni yangilash kerak.
Katta saytlar maxsus indexatsiya tizimi yoki navigatsiya xaritasi bilan jihozlangan bo‘lishi
kerak, bu esa tashrif buyuruvchilarning harakatlanishini osonlashtiradi.
5- rasm. Bir-biriga bog‘langan struktura
Materiallarni taqsimlash
Web-uzel bo‘limlari bo‘yicha materiallarni taqsimlash mantiqan to‘g‘ri bo‘lishi kerak. Har
bir sahifada ma’no jihatidan bir hil bo‘lgan materiallar bo‘lishi kerak, u nisbatan tematik
mustaqillik xususiyatiga ega bo‘lishi va iloji bo‘lsa, mavzu yoki mavzuni to‘liq tavsiflab berishi
kerak. Ushbu oddiy printsiplarga qarshi chiqish qiyin; ayniqsa, barcha yaxshi maktab darsliklari
ularga asoslangan.
Ularning HTML hujjat sahifalarida sof amalga oshirilishi bir qator muhim cheklovlarga
duch kelmoqda. Birinchidan, bu mavjud aloqa kanallarining o‘tkazuvchanligi cheklanganligidan
kelib chiqadigan cheklovlar. Oddiy hisob- kitoblar shuni ko‘rsatadiki, hatto yuqori sifatli dial-up
ulanishda ham sahifa hajmi 100 KB dan oshmasligi kerak. Aks holda, potentsial mehmonlarni
yo‘qotish xavfi keskin oshadi.
Ammo katta hujjatni bir nechta bo‘limlarga ajratib, alohida sahifalarga tarqatsangiz nima
bo‘ladi? Ushbu oqilona taklifni davolovchi vosita sifatida ko‘rib chiqmaslik kerak - cheksiz
qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan retsept. Birinchidan,
gipermatnli hujjat artikulyatsiyasi havolalarning murakkablashishiga olib keladi va
navigatsiya tugmachasida sichqonchani har marta bosish sayt tashrifchisidan ma’lum xarajatlarni
talab qiladigan qarorlarni qabul qilish aktidir. Bundan tashqari, grafika, multimedia yoki
animatsiyaga boy bo‘lgan hujjatlar har doim ham aql bilan buzilib ketmasligi mumkin.
Hujjatlarni segmentlarga ajratish darajasi va ularni yangilash chastotasi o‘rtasida ma’lum
bir bog‘liqlik mavjud. Saytning mazmuni qanchalik dinamik bo‘lsa, axborot manbalari qanchalik
tez-tez yangilanib tursa, uning bo‘limlarga va kichik bo‘limlarga bo‘linishi shunchalik kichrayadi.
SSI texnologiyasi - 12-mavzu. Dreamweaver dasturida web-uzel yaratish. Freymli tuzilma

SSI texnologiyasi Agar siz ushbu atamani inglizchadan so‘zma-so‘z tarjima qilsangiz, sizga quyidagilar kiradi: "server tomonini yoqish". Ushbu burchakli interlinear masalaning mohiyatini etkazishda yaxshi ishlaydi. SSI texnologiyasi web- serverga HTML- kontentni HTML- sahifalarni matniga boshqa manbalardan, matn yoki gipermatndan, matn yoki gipermatndan kiritishga imkon beradi. Hujjatning yakuniy yig‘ilishi server tomonidan HTML sahifasi foydalanuvchi brauzeriga yuborilishidan oldin amalga oshiriladi. Barcha montaj operatsiyalari oxirgi foydalanuvchidan mutlaqo yopiq; u o‘zi ko‘rayotgan sahifada qo‘shimchalar yoki qarzlar borligini bilmasligi ham mumkin. SSI texnologiyasining afzalliklari qanday? Javob aniq. Umumiy foydalanish uchun umumiy ma’lumotlar bir marta tayyorlanadi va maxsus ko‘rsatmalarga muvofiq, uni ishlatadigan barcha sahifalarga kiritiladi. Qo‘shimchalar sarlavhalar va altbilgilarga nomzodlar, takrorlanuvchi maketlar, sahifalarni o‘rnatuvchi rolini bajaradigan standart jadvallar, meta- tavsiflovchilar, bo‘limlar ro‘yxati, boshqaruv tugmalari va boshqalar. Server tomonidagi qo‘shimchalar HTML- sahifalardir. Ularni boshqa gipermatnli hujjatlardan ajratish uchun ularga kengaytma beriladi. SHTML iste’molchilar hujjatlari SSI hujjatlarini kiritish uchun ma’lum bir ko‘rsatmani o‘z ichiga olishi kerak. Bu shunday ko‘rinishi mumkin: Sahifani ko‘rish uchun so‘rov olgandan so‘ng, server <# include > iborasini S HARE.SHTML fayli tarkibiga almashtiradi. Shuni ta’kidlash kerakki, bunday tuzilmalarga faqat serverlar qodir; brauzerlar uchun yo‘riqnomalarni kiritish oddiy sharhlardir va shuning uchun ular qayta ishlanmaydi. Ba’zi bir Internet-provayderlar SSI texnologiyasidan foydalanuvchiga beradigan nisbiy erkinlik nomaqbul maqsadlarda ishlatilishi mumkinligidan qo‘rqishni taqiqlaydi. WWW manzili
Butunjahon Internet tarmog‘idagi resurslarga murojaat qilish uchun URL manzillari (Uniform Resource Locator) ishlatiladi. URL qat’iy formatda (44-rasm) bilan yozilgan.
6- rasm. URL tuzilishi
Keling, manzilning asosiy tarkibiy qismlarini ko‘rib chiqamiz.