nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
58
Tushuntirish-illyustrasiya metodlari maktabdan va maktabdan tashqari ishlarda
eng ko’p qo’llanadi. Ular slaydlarni, fotosuratlarni va boshqa illyustrasiya
materiallarini namoyish qilinadigan ma`ruzalar, suhbatlar va xikoyalardan,
talabalarning o’zlari ishlab chiqqan turli texnik qurilmalar loyihalarini va harakatli
namunalarini, referatlarini himoya qilishlaridan, korxonalarga, oliy o’quv yurtlari va
ilmiy tadqiqot institutlarining laboratoriyalarida o’tkaziladigan ekskursiyalar va
hokazolardan iboratdir.
Tushuntirish-illyustrasiya metodlaridan foydalanish talabalarda yangi bilimlar
hosil qilishdagina emas, balki emotsioial kayfiyatni vujudga keltirishda, ularni
tabiatshunoslik va texnika tarixi, ajoyib kishilar hayoti va hokazolar bo’yicha u
yoki bu mavzu yuzasidan faol suhbatdoshlarga aylantirishda ham yordam beradi.
Lekin hamma to’garak rahbarlari ana shu metodlardan mohirlik bilan
foydalanavermaydi. So’nggi yillarda to’garak ishlari amaliyotida tushuntirish-
illyustrasiya metodlarining imkoniyatlari torayib va qashshoqlashib qolgani, ulardan
yuzaki foydalanilayotgani seziladi.
Talabalar to’garak rahbari bergan vazifalarni indamay bajaradilar, tajriba va
eksperimentlarni so’zsiz o’tkazaveradilar, rahbar esa faqat ayrim tanbehlar berish
bilan cheklanadi. Ana shu tarzda yo’lga qo`yilgan mashg’ulotlarda to’garakdagi ishni
talabaning ehtiyojiga aylantiradigan, ularni umumiy faoliyatga qiziqish bilan
birlashtiradigan asosiy omil yo’qoladi.
To’garak ishlari amaliyotidan ko’rinadiki, mana shu kichik jamoaning tajribali
rahbarlari har doim, eng avvalo, to’garak qatnashchilarini bilim sirlariga qiziqtirish
uchun, ularga xozirgi zamon fanida hali ko’p narsalarni kashf qilish, texnikada esa
yaratish zarurligini, haqiqatni bilish va texnikani takomillashtirish jarayoni cheksiz
ekanini tushuntirish uchun harakat qiladilar. Ishlab chiqarish usullarini takomillashtirish
yo’lida haqiqatni o’rganish bir avloddan boshqa avlodga estafeta o’tishini uqtiradilar.
Talabalar bilan muayyan o’tkazilgan suhbatlar muvaffaqiyatining asosiy
ko’rsatkichlaridan biri - talabalarning o’zlariga tegishli adabiyotlar berilishi va
mazkur masalani o’rganish ishini yaxshiroq tashkil etish to’g’risida so’zlab
berilishi haqidagi iltimosidir.
Tajribalarimizga ko`ra talabalarning adabiyot bilan ishlash hususiyatlarini
tizimlashtirish, shuningdek, ularning ana shu ishga munosabati bo’yicha talabalarni
quyidagi 4 ta shartli guruhga ajratish imkonini beradi.
1. Xalq xo’jaligining konkret tarmog’idagi fizik-texnik ijodkorlikning
tanlangan yo’nalishiga barqaror qiziqadigan talabalar. Ular jumladan, fan-texnika
taraqqiyotining o’zlarini qiziqtirgan yo’nalishi bo’yicha ko’p o’qiydilar.
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
53
bog‘lash uchun bir necha asr davomida toliqmay qilgan mehnatidir" deb yanada
keng ma’noda ta’riflaydi. P’er Baust fan ob’ektining behadligini "Fanning
chegarasi ufqqa o‘xshaydi: unga qanchalik yaqinlashaverilsa, u shunchalik
uzoqlashaveradi" deya izohlagan edi.
Yuqoridagi ta’riflardan pedagogika va fan tushunchalari bir qaraganda bir-
biriga o‘xshashdek tuyuladi. Aslida esa ular bir-biridan mohiyati jihatidan ma’lum
darajada farq qiladi. Xususan, pedagogika inson shaxsini shakllantirish
(o‘zgartirish)ni ko‘zda tutsa, fan esa ana shu pedagogik faoliyat mahsuli bo‘lgan
inson (shaxs yoki kishi)lar tomonidan dunyoni o‘zgartirish omili sifatida namoyon
bo‘ladi. Aytilganlardan kelib chiqib, "pedagogika" va "fan" tushunchalariga
lo‘ndaroq ta’rif berishga urinamiz.
U holda pedagogikani "Inson shaxsini shakllantirish va o‘zgartirish
metodlari haqidagi faoliyat" deyish mumkin bo‘lsa, fanni - "Pedagogik faoliyatda
insonni ob’ektiv bilimlar bilan qurollantirish va shu asosda kishilar tomonidan
dunyoni o‘zgartirishga o‘rgatash vositasi” deyish o‘rinlidir.
Shu o‘rinda dastlab fan paydo bo‘lganmi yoki pedagogika degan va fan
pedagogikani boshqaradimi yoxud pedagogika fanni boshqaradimi degan
muammoli savol tug‘iladi. Bu savolga javob berish uchun uzoq o‘tmishdagi
ibtidoiy jamoa deb atalmish ajdodlarimiz xayotiga qayta nazar tashlaymiz, unga
ko‘ra fan pedagogikadan oldin paydo bo‘lgan, chunki dunyoni o‘zgartirish
(yashash uchun kurash ehtiyoji) majburiyati dastlabki oddiy cho‘qmor yasashdan
boshlanganini hisobga olsak, cho‘qmor yasash uchun (birinchi cho‘qmor
to‘g‘risida so‘z yuritilmoqda) hech bir matematik hisob va uni yasashning
texnologik xaritasi (pedagogika) shart emas edi. Robinzon Kruzoning "Ehtiyoj
kishini kashfiyotchiga aylantiradi" degani yoki ajdodlarimizning "Kimki gar
hayotdan olmasa ta’lim - uni o‘rgatolmas hech bir muallim" degan ibratli so‘zlari
ham "Fan"ning "pedagogika"dan oldin vujudga kelganini tasdiqlaydi. Shuningdek,
fanning dunyo haqidagi ob’ektiv bilimlar tizimi nuqtai nazaridan qaralganda ham
P’er Baust aytganidek, fan chegarasi yo‘q (cheksiz) ufq singari keng ma’noga
egadir.
Garchi fan dastlabki omil sifatida "pedagogika"dan oldin paydo bo‘lgan
bo‘lsada, "pedagogika"ning uni boshqarib borishi ob’ektiv zaruratga aylanadi.
Buni quyidagicha izohlash o‘rinli. Ko‘p sonli antropologlarning ilmiy
tadqiqotlariga qaraganda odamni hayvon kabi biologik tur sifatidan ajratib inson
deb atash huquqi o‘zining tabiatdan olgan yoki uni o‘zgartirgan bilim va
ko‘nikmalarini avlodlariga o‘rgatishni boshlagan vaqtdan boshlabgina berilgan.
Buni quyidagi oddiy faraz orqali isbotlash ham mumkin. Har bir pedagog (ustoz,
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического Pdf ko'rish
|
bet | 141/167 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #140538 |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
144
UDC: 539.42.38
INTERDISCIPLINARY INTEGRATION AS THE FACTOR IN
IMPROVING THE QUALITY OF EDUCATION
Taylanov Nizom Abdurazzakovich, Urozov Abduxolik Nurmuratovich,
Eshtuhtarova Orzigul
Teachers Jizzax State Pedagogical Institute of Uzbekistan, Jizzax, Uzbekistan
e-mail: taylanov@yandex.ru
Annotatsiya.Ushbu maqolada ta'lim tizimiga fanlararo integratsiya muammosi
o'rganilgan. Fanlararo integratsiya o'quvchilarning mustaqil ijodiy qobiliyatlarini oshirish,
ularning dunyoqarashi va ilmiy tafakkurini oshirish va shakllantirish, pirovardida butun o'quv
jarayonini takomillashtirish vositasi sifatida taqdim etilgani ko'rsatildi.
Kalit so'zlar: Fanlararo integratsiya, fizika, kimyo, matematika.
***
Аннотация.В статье изучается проблема междисциплинарной интеграции в
образовательной системе. Было показано, что междисциплинарная интеграция
представлена как средство повышения самостоятельных творческих способностей
студентов, повышения и формирования их мировоззрения и научного мышления и, в
конечном итоге, улучшения всего учебного процесса.
Ключевые слова: междисциплинарная интеграция, физика, химия, математика.
***
Abstract.In this paper, the problem of interdisciplinary integration in the educational
system is investigated. It was shown that interdisciplinary integration is presented as a means of
increasing students' independent creative abilities, increasing and shaping their worldview and
scientific thinking, and ultimately improving the entire educational process.
Key words: Interdisciplinary integration, physics, chemistry, mathematics.
Since the beginning of the last century, theoretical and experimental research
methods have provided fundamental scientific results for many natural sciences,
including chemistry, medicine, mathematics, astronomy and biology. The
inventions created in a long time in physics led to the appearance of a completely
new and modern science. An example of this is electrical engineering, radio
engineering, electronics, automation of technological processes, nuclear energy,
nanophysics, synergetics and many others. The role and importance of physical
science in achieving the above factors is invaluable. It should be noted that with
such a rapid rising of development of science and technology, it is very important
to ensure the integration or interconnection between academic disciplines.
|
| |
Образование” - bet 62

“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “
Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
65
STEAM TA’LIMI VA UNING INTEGRATSIYALASHUVI
Majidova Hurriyat Eshmurodovna
A.Qodiriy nomidagi JDPI, Texnologik ta`lim yo`nalishi II bosqich magistranti
e-mail:mxurriyat@list.uz
Ilmiy rahbar: T.J.Ismoilov
Annotatsiya: Maqolada STEAM ta`lim texnologiyasining mazmuni va uning ta`lim
tizimiga joriy etilishdagi ahamiyati haqida fikr yuritiladi.
Kalit so’zlar: ta`lim, mazmun, tizim, ahamiyat, fikr, zamonaviy, sinf, muammo, kasb,
muhandis, mutaxassis, tabiiy, miya.
***
Аннотация: В статье излагается мысли о содержание образовательной
технологии СТЕАМ и его значение при применении образовательной системы.
Kлючевые слова: образование, содержание, структура, значение, мысли,
современный, класс, проблема, профессия, инженер, специалист, естественный, мозги.
***
Abstracts:The article expounds thoughts on the content of educational technology
STEAM and its importance in the application of the educational system.
Key words: education, content, structure, meaning, thoughts, modern, class, problem,
profession, engineer, specialist, natural, brains.
Bugungi kunda mamlakatimizning umumiy o`rta ta`lim tizimiga kirib
kelgan STEAM ta`limining yutuqlari nimalardan iborat? STEAM ta`lim
texnologiyasining ta`lim tizimiga joriy etilishi
bilan qanday imkoniyat va
yutuqlarga erishish mumkin? Maqolada shu haqda fikr yuritishga harakat qilinadi.
STEAM
bu – S-science, T-technology, E-engineering, A-art va M-math.
Ingliz tilida bu: tabiiy fanlar, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika.
Ushbu yo’nalishlar zamonaviy dunyoda eng mashhur bo’lib kelayotganini
unutmang. Shuning uchun bugungi kunda STEAM tizimi asosiy tendentsiyalardan
biri sifatida rivojlanmoqda. STEAM ta’limi yo’nalishi va amaliy yondashuvni
qo’llash, shuningdek, barcha beshta sohani yagona ta’lim
tizimiga
integratsiyalashuviga asoslangan.
STEAMning asosiy g’oyasi shundan iboratki, amaliyot nazariy bilimlar
singari muhimdir. Ya’ni, o’rganish paytida
biz nafaqat miyamiz bilan, balki
qo’limiz bilan ham ishlashimiz kerak. Faqat sinf devorlarida o’rganish tez
o’zgaruvchan dunyo bilan hamqadam emas. STEAM yondashuvining asosiy farqi
shundaki, bolalar turli xil mavzularni muvaffaqiyatli o’rganish uchun ham miyani,
ham qo’llarini ishlatadilar. Ular olgan bilimlarni o’zlari “uqib oladilar”.
Unix qanday operatsion tizim hisoblanadi?

|
Unix qanday operatsion tizim hisoblanadi?
|
bet | 3/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 213,57 Kb. | | #141043 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlar fanidan test savollari-fayllar.orgUnix qanday operatsion tizim hisoblanadi?
A. ko’p formatli, ko’p funktsiyali, ko’p foydalanuvchili
B. yagona interfeysli
C. ko’p vazifasiz
D. ko’p oqimsiz
ANSWER: A
Hozirda Unixning qanday turlari mavjud?
A. ochiq, yopiq va pulli
B. distributivli
C. desktop
D. pro
ANSWER: A
FreeBSD, OpenBSD, NetBSD kabi operatsion tizimlar qaysi universitet tomonidan ishlab chiqilgan?
A. Berkli University
B. Moscow State University
C. ITMO University
D. MIT University
ANSWER: A
Linux operatsion tizimi emblemasi qanday nomlanadi?
A. Tuks
B. Fox
C. Rare
D. Useful
ANSWER: A
Asosan serverlar uchun mo’ljallangan Linux distributivini ko’rsating?
A. CentOS
B. Archlinux
C. Manjaro
D. Debian
ANSWER: A
Tizimli administratorlar uchun mo’ljallangan distributiv qaysi javobda ko’rsatilgan?
A. OpenSuSE
B. Archlinux
C. Fedora
D. Mageia
ANSWER: A
Asosan, stol kompyuterlari uchun, serverlar uchun xavfsiz va barqaror operatsion tizim qaysi javobda ko’rsatilgan?
A. Mageia
B. Debian
C. Ubuntu
D. Fedora
ANSWER: A
Asosan, dasturchilar uchun mo’ljallangan distributiv qaysi javobda?
A. Debian
B. Fedora
C. OpenSUSE
D. Mageia
ANSWER: A
... bu – ajratilgan server bo’lib, ixtiyoriy tipdagi fayllar ustida kiritish – chiqarish va saqlash kabi amallarni bajarishga mo’ljallangan.
A. Fayl serveri
|
| |
ANSWER: A 

arch buyrug’i bilan bir xil vazifani bajaruvchi buyruqni ko’rsating

|
ANSWER: A
arch buyrug’i bilan bir xil vazifani bajaruvchi buyruqni ko’rsating
|
bet | 8/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 213,57 Kb. | | #141043 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlar fanidan test savollari-fayllar.orgANSWER: A
arch buyrug’i bilan bir xil vazifani bajaruvchi buyruqni ko’rsating.
A. uname –m
B. uname –r
C. date
D. cal
ANSWER: A
cp dir/* buyrug’i qanday vazifani bajaradi?
A. dir katalogidagi fayllarni joriy papkaga ko’chiradi
B. joriy papkadagi fayllarni dir katalogiga ko’chiradi
C. dir katalogidagi fayllarni nusxalaydi
D. dir katalogini ochadi
ANSWER: A
pkg paketini o’rnatish buyrug’ini ko’rsating
A. apt-get install pkg
B. apt-get upgrade
C. apt-get update
D. apt-get -f install pkg
ANSWER: A
Kompyuter yoqilgan paytdan boshlab ishlash vaqtini ko’rsatish buyrug’ini tanlang
A. uptime
B. cal
C. clock -w
D. date
ANSWER: A
whoami buyrug’ining vazifasini ko’rsating
A. loginni ko’rsatadi
B. kompyuter nomini ko’rsatadi
C. foydalanuvchi nomini ko’rsatadi
D. distributiv nomini ko’rsatadi
ANSWER: A
sudo bilan gksu buyruqlarining farqi nimada?
A. gksu da grafik oyna paydo bo’ladi
B. sudo buyrug’i imtiyozliroq
C. gksu buyrug’i imtiyozliroq
D. farqi yo’q
ANSWER: A
cd .. buyrug’i nima vazifani bajaradi?
A. 1 pag’ona yuqoriga o’tish
B. 2 pag’ona yuqoriga o’tish
C. uy direktoriyagya o’tish
D. /home direktoriyasiga o’tish
ANSWER: A
Faylni o’chirish buyrug’ini kursating
A. rm –f
B. rm -rf
C. rmdir
D. cp
ANSWER: A
passwd user1 buyrug’i nima vazifani bajaradi?
|
| |
B. Antivirus - O’rnatilgan tizimlar fanidan test savollari

|
O’rnatilgan tizimlar fanidan test savollari
|
bet | 4/9 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 213,57 Kb. | | #141043 |
Bog'liq O’rnatilgan tizimlar fanidan test savollari-fayllar.orgB. Antivirus
C. Operatsion tizim
D. Dastur
ANSWER: A
NFS bu - ...
A. Tarmoq fayl tizimi
B. Veb-server
C. ajratilgan server
D. fayl menejer
ANSWER: A
Qaysi komanda faqat o’qish ruxsatini beradi?
A. ro
B. rw
C. noaccess
D. allow
ANSWER: A
Qaysi komanda o’qish bilan birga yozish huquqini beradi?
A. rw
B. ro
C. allow
D. noaccess
ANSWER: A
Ko’rsatilgan direktoriyadan foydalanish ruxsat berilmasligi qanday izohlanadi?
A. noaccess
B. ro
C. rw
D. allow
ANSWER: A
Samba serveri bu ...
A. Linux va Windows OT lar o’rtasida ma’lumotlar va printerlarga bo’lgan ruxsatlarni boshqarishni osonlashtirib beradi
B. Tarmoq fayl tizimi
C. Klient-serverli ilova
D. Veb-serveri
ANSWER: A
Fayl serveri bu ...
A. Ajratilgan server
B. Fayl tizimi
C. Klient-serverli ilova
D. fayl menejer
ANSWER: A
Yangi guruh yaratish uchun qaysi komandadan foydalaniladi?
A. groupadd
B. groupmod
C. groupput
D. groupdel
ANSWER: A
Joriy holda qaysi katalogda turganligimizni ko’rsatib beradigan buyruq nomi?
A. pwd
B. cd
C. dir
D. rm
ANSWER: A
Faylni o’chirishda qaysi buyruqdan foydalanamiz?
A. rm
B. mkdir
C. pwd
D. cd
ANSWER: A
Faylning tarkibini ko’rishda qaysi buyruqdan foydalanamiz?
A. cat
B. pwd
C. touch
D. cp
ANSWER: A
Linux operatsion tizimi emblemasida qanday jonzot tasvirlangan?
A. Pingvin
B. morj
C. Qunduz
D. delfin
ANSWER: A
Linux va Windows operatsion tizimlarni o’rtasida ma’lumotlar va printerlarga bo’lgan ruxsatlarni osonlashtirib boshqarib beruvchi ilovani (serverni) ko’rsating?
A. Samba
B. NFS
C. FTP
D. DNS
ANSWER: A
Foydalanuvchilarga tarmoqdagi ajratilgan kompyuterlardagi katalog va fayllar lokal bo’lgan holda murojaatni ta’minlab berish uchun qaysi ilovadan(server) foydalaniladi ?
A. NFS
B. FTP
C. DNS
D. HTTPS
ANSWER: A
ls komandasi qanday vazifani bajaradi?
A. Katalogdagi barcha faylni ko’rsatadi
B. katalogni o’chiradi
C. joriy katalogni ko’rsatadi
D. katalogni yaratadi
ANSWER: A
Linux operatsion tizim asosan qay maqsadda foydalangan qulay?
A. Server maqsadida
B. Klient foydalanuvchi maqsadida
C. faqat klient maqsadida
D. serser va klient maqsadida noqulay
ANSWER: A
Linux tarqalishi hozirgi kunda dunyoda necha foizni tashkil etadi?
A. 20%
B. 40%
C. 60%
D. 80%
ANSWER: A
cp komandasi qanday vazifani bajaradi?
A. Fayl ichidagi ma’lumotni ko’chirib olish uchun
B. faylni o’chirish
C. joriy katalogni ko’rsatish
D. faylni yaratish
ANSWER: A
|
| |
Darsning borishi va vaqt taqsimoti

Darsning borishi va vaqt taqsimoti
|
Dars bosqichlari
|
Vaqt
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O'tilganlarni takrorlash
|
7 daqiqa
|
3
|
Masalalr yechish
|
14 daqiqa
|
4
|
Mustahkamlash
|
13 daqiqa
|
5
|
Uyga vazifa
|
3 daqiqa
|
O’tilgan mavzularni takrorlash:
1.Obyekt deb nimaga aytiladi?
2.Obyektning tavsifi va tavsif qiymati haqida misollar yordamida so'zlab bering.
3.Model deb nimaga aytiladi?
4.Obyekt va unga mos modellarga misollar keltiring.
5.Matematik model deb nimaga aytiladi? Matematik modellar qanday sohalarda qo'llaniladi?
6.Matematik modelning boshqa modellardan farqini tushuntiring.
7.Neptun sayyorasi qanday kashf etilgan?
8.Matematik modellarning kimyo va fizikada qo'llanilishiga misollar keltiring.
9.Modellar necha turga bo'linadi?
10.Qanday abstrakt modellar bor?
11.Iqtisodiy matematik modellar haqida so'zlab bering.
12.Qanday fizik modellarni bilasiz?
1.Quyidagi masalalar shartini tahlil qiling va bosqichlarga bo'lib, hal eting.
a) Katetlari a va b bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakning gipotenuzasini hisoblang.
a2 + b2=c2;
Birinchi a katet uzunligi kvadratga ko’tarilsin;
Ikkinchi b katet uzunligi kvadratga ko’rilsin;
Natijalar qo’shilsin va c ning kvadratiga tenglansin;
Chqiqqan natijadan ildiz chiqarilsin;
b) Katetlari a va b bo'lgan to'g'ri burchakli uchburchakning yuzini hisoblang.
S= a*b/2
d) Tomoni a bo'lgan teng tomonli uchburchakning balandligini toping.
a a h= b∙sinα
a
2.Quyidagi obyektlarning tavsifi va tavsif qiymatini yozing.
a) Obyekt: o'zingiz yashaydigan viloyat (shahar) kollejlari (yo'Uanma: nomi, qurilgan yili, yo'nalishlari, qabul qilinadigan o'quvchilar soni, ...).
b) Obyekt: Asaka avtomobil zavodi ishlab chiqaradigan avtomobillari (markasi, ishlab chiqarish boshlangan yili, soni, ranglari, ...).
3.Quyidagi masalalarga mos model tuzing va hal eting.
a) Bankka yiliga A foizli daromad olish uchun qo'yilgan В so'm pulning M yildan keyingi holatini ifodalovchi model tuzing
b) Samolyot orasidagi masofa 2100 km bo'lgan A shahardan В sha- hargacha 3 soat, orasidagi masofa 4800 km bo'lgan В shahardan M shahargacha 6 soat uchdi. Samolyot qanday o'rtacha tezlikda uchgan? (yo'Uanma: o'rtacha tezlik=(l-yo'l + 2-yo'l)/(l-vaqt + 2-vaqt)).
Uyga vazifa:
1.Darslikdagi 3-mashq.
2.Test tuzish (10 ta yoki undan ortiq)
3.Adabiyot faniga mos masala qo’yish, objekt, tavsifi va tavsif qiymatlarini aniqlash.
Sana :____________
Sinf :______________
4-dars . Mavzu: Algoritm tushunchasi
|
- mashgulot - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

74- mashgulot.
Greyg lolasi (Tulipa Greigi)
gulini o ‘rganish
Asbob va materiallar:
gerbariy, tirik yoki fiksatsiya qilingan
gullar, ch o ‘ntak lupasi, laboratoriya asboblari.
Ishlash tartibi.
Lola guli lupada tekshiriladi. Lolaning guli
yirik, yakka-yakka joylashadi. C hangchisi 6 ta: ikki doirada 3 tadan
joylashadi. Gul m arkazida urug‘chisi bor. U rug‘chisi ustki uch
qirrali, chunki u rug ‘chi uchta m eva bargchasidan tashkil topgan.
Mevasi - har uyasi alohida ochilib ketadigan uch qirrali k o ‘sakcha.
Gureygi lolasi qirlarda, to g ‘ etaklarida k o ‘p o ‘sadigan efem erioid
o ‘simliklardandir.
Lolalam ing ancha turi va 8000 tagacha navlari k o ‘pdan bu-
yon dunyoning aksar m am lakatlarida m anzarali o ‘simlik sifatda
o ‘stiriladi.
Liliyadoshlar oilasining boshqa b a ’zi vakillari gerbariy orqali
tanshiladi va daftarga lola gulining diagram m asi chizilib, form ulasi
yoziladi.
Q iyoqgullilar tartibi (Ciperales)
0 ‘sim liklam ing bu tartibiga faqat bitta oila - qiyoqdoshlar
(xiloldoshlar) oilasi (Ciperaceae) kiradi. Bu oila Yer sharining
ham m a joy id a o ‘sadigan 85 avlod va 3500 dan ko ‘proq turdan ibo
rat b o ‘lib, 0 ‘zbekistonda 16 avlod, 90 turi uchraydi.
Q iyoqdoshlar oilasi (Ciperaceae). Bu oilaga poyasi uch qirra-
li, k o ‘p yillik va qism an bir yillik o ‘tlar kiradi. Barglari chiziqli,
barg q o ‘ltig‘ida tilchasi b o ‘lm asligi hamda, asosan, poyaning ostki
tom onida k o ‘pincha uch qator joylashadigan barg qinining to ‘liq
b o ‘lishi bilan g ‘alladoshlardan farq qiladi.
G ullari m ayda, k o ‘rim siz, ikki jinsli yoki bir jinsli b o ‘lib, bo-
shoqsim on, boshchasim on, ro ‘vaksim on yoki soyabonsim on
to ‘pgullarga y ig ‘ilgan. Gullari shamol yordam ida changlanadi.
Bu o ‘sim lik bir uyli, b a ’zan ikki uyli, gultevarakligi qilsim on yoki
to ‘qsim on shaklda yoki butunlay y o ‘q. Chanchisi, odatda, uchta,
urug‘chisi bitta. Tugunchasi ustki va bir uyali, urug‘chi uchta yoki
ikkita meva bargchasidan tashkil topgan. M evasi yon g‘oqcha yoki
pistacha, u ru g ‘chidagi murtak unsim on endosperm ichiga jo y lash
gan.
Q iyoqdoshlar oilasining vakillari to ‘qay yerlarda, zaxkash va
quruq o ‘tloqlarda o ‘sadi. B ulam ing eng muhim avlodlariga salo-
m alaykum (C shperus), qam ish (Schoenoplictus), to ‘g ‘izsirt (Co-
bresia), qiyoq (Carex) kiradi.
Bu oilada begona o ‘t va m ollar uchun ham qim m atli ozuqa
b o ‘ladigan o ‘sim liklar bilan bir qatorda katta aham iyatga ega
b o ig a n o ‘sim liklar ham bor. M asalan: M arkaziy O siyoda ko ‘p
o ‘sadigan rang (Cazex pachystilis), elak (C. Phesodes) kabi
o ‘sim liklar qorako‘l q o ‘ylari uchun eng yaxshi ozuqa hisoblanadi.
To‘n g ‘izsirt avlodi to g ‘ yaylovlarida k o ‘p boMadigan har xil tur
lari m ollar uchun ju d a muh im oziq hisoblanadi.
|
Bir pallalilar sinfi (Monocotiledoneae)

bi oziq-ovqat ekinlari, shuningdek, k o ‘pgina yem -xashak, texnika va
manzarali o ‘simliklar kiradi.
Lolagullilar tartibi (Liliales). Lolaguldoshlar (loladoshlar) oilasi
(Liliaceae). Bu oilaga, asosan, y o ‘g ‘on ildizpoyali, piyozli yoki
tugunakli k o ‘p yillik o ‘t o ‘simliklar, b a ’zi daraxtlar (yuqqa, dratsena,
aloye va boshqalar) va qism an lianalar kiradi. Barglari lansetsim on
chiziqli, b a ’zan ellips shaklli, parallel yoki yoysim on tom irli. Guli
ikki jinsli, aktinomorf, odatda, shingil, boshoq, ro ‘vak va shu singari
to ‘pgullarga y ig ‘ilgan. K o ‘p o ‘sim liklarning g u lq o ‘rg ‘oni ochiq
rangli, gultojisim on, aksariyati ayrim tojbarglidir. H ar bir aylanada
uchtadan changi b o ‘ladi, k o ‘pchiligining tugunchasi ustki, uch
uyali m evasi - k o ‘sakcha yoki rezavor. Bu oilaning 250 ta avlodi
va 30000 ga yaqin turi b o ‘lib, ular Yer sharining ham m a joyida,
ayniqsa, qurg‘oqchilik b o ‘lib turadigan quruq subtropiklarda
uchraydi. Shulardan 20 avlod va qariyib 250 turi 0 ‘rta O siyoda
uchraydi. U lam ing eng m uhum avlodlari qatoriga: lola (Tulipa),
piyoz (A llium ), shirach (Erem urus) va boychechak (G agea) kiradi
(82 - 83- rasmlar).
Kerakli asboblar - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

b o ‘linib, ikkita bir-biriga teng b o ‘lgan yangi novda hosil qiladi. Bu
yangi novdalar ham, o ‘z navbatida, shu xilda b o ‘linib o ‘sa boradi.
Soxta dixotom ik shoxlanish siren, chinnigul, soxta kashtan kabi
o ‘sim liklarda ko'rinadi. Bunda uchki kurtak gullash bilan tugalla-
nadi yoki qurib tushib ketadi. Buning o ‘m ida iz qoladi. Gul yoki
kurtak bir vaqtda o ‘sa boshlab, ayri hosil qiladi. Bu yangi novdalar
ham, o ‘z navbatida, shu xilda shoxlay boradi.
M onopodial shoxlanishni qarag‘ay, m irzaterak, sarv, archa kabi
daraxtlarda k o ‘rish m um kin. Bunda uchki kurtak asosiy novda ho
sil qiladi. Bu novdada k o ‘p yon novdalar o ‘sib chiqadi. Yon novda-
lam ing o ‘sishi asosiy novdaning o ‘sishidan ancha orqada qoladi.
Sim podial shoxlanish chinor, qayrag‘och, y o n g ‘oq, o ‘rik, olm a
kabi daraxtlarda uchraydi. Bunda uchki kurtak qurib, o ‘sm ay qola
di yoki tikanga aylanadi. 0 ‘sim likning uchki kurtak ostida jo y lash
gan yon kurtaklar hisobiga o ‘sadi. Yon kurtakdan chiqqan novda
uchidagi kurtak ham qurib, yana uning ostidagi kurtak o ‘sadi,
o ‘sim likning o ‘sishi shu xilda davom etadi, natijada novda tizza-
lanish shaklida o ‘sadi. M evali daraxtlam ing sim podial shohida gul
va m evalar paydo boMadi.
Shakli o ‘zgargan novdalar yer ustida va yer ostida boMadi. Yer
usti novdalar jum lasiga: kurtak, jingalak, gajak, tikan,gullar kiradi.
' ' 0 ‘sim lik yer osti novdasi orqali qishlaydi, k o ‘payadi ham da
oziq m oddalar zaxirasini to ‘playdi. Bunday novdalarga
0‘simlik-
ning ildizpoyasi, tuganagi, piyoz kiradi.
Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar - bet 27

Kerakli asbob va materiallar:
bir va ikki pallali o ‘sim liklar il
dizi gerbariysi, ildizm evalar, ildiz tuganaklari, gulsapsar ildizining
k o ‘ndalang kesim idan tayyorlangan m ikropreparat.
Ishlash tartibi.
Tirik yoki gerbariy qilingan o ‘sim liklam ing il
diz sistem alari o ‘rganiladi. Bunda k o ‘proq g ‘allasim on o ‘simliklar-
nihg (m akkajo‘xorida yaxshi k o ‘rinadi) b o ‘g ‘inlarida q o ‘shim cha
ildizning yarus b o iib joylashganligiga aham iyat berish lozim.
0 ‘q va popuk ildizlam ing rasm ini chizib, k o ‘shim cha yon ildizlar
belgilab q o ‘yiladi. B ug‘doy ildizining hududlari o ‘rganiladi. Av-
valo, bu g ‘doy o ‘sim tasining ildizi oddiy k o ‘rish bilan tekshiriladi.
So‘ngra ildizning ichki qismi 1 - 1,5 sm uzunlikda kesib olinadi
va u suv tom izilgan buyum oynasiga joylashtirilib, qoplagich oyna
bilan yopib q o ‘yiladi va m ikroskopning kichik obyektivida tek
shiriladi. Ildizning rasmi chiziladi va hududlar belgilab q o ‘yiladi.
Shakli o ‘zgargan ildizlam i o ‘rganish uchun sabzi yoki boshqa
birorta ildizm eva olinadi va tekshirilib, rasmi chiziladi. Rasm da il-
dizm evaning boshchasi, b o ‘yni va ildiz qismi belgilab q o ‘yiladi. Il
dizning birlam chi tuzilishini o ‘rganish uchun gulsapsar ildizinining
k o ‘ndalang kesim idan tayyorlangan m ikropreparat m ikroskopda
tekshiriladi. Bunda hujayra q obig‘ining qalinligi, rangi, shakli va
hujayralam ing zich joylanishiga aham iyat beriladi. Avval m ikro
skopning kichik obyektivida, so ‘ngra katta obyektivida endoderm a
va m arkaziy silindr tekshiriladi. Perisikl o ‘tkazuvchi hujayralar
aniqlanadi va ksilem a nurlari hisoblanadi. Ildizning k o ‘ndalang
kesm asi tuzilishining rasmi chizilib, unda epiblem a, birlam chi
p o ‘stloq, m arkaziy silindr; ildiz tuklari, ekzoderm a, m ezoderm a,
endoderm a, o ‘tkazuvchi hujayralar, perisikl, flozm a va ksilem alar
belgilab q o ‘yiladi.
I/dizning birlamchi anatomik tuzilishi

suriladi. Bu m oddalam i birlam chi p o ‘stloq qabul
qiladi va uni m arkaziy silindrga o ‘tkazadi.
Birlamchi p o ‘stloq quyidagi uch qism dan
iborat b o ‘ladi: tashqi - ekzoderm a; o ‘rta -
mezo-
derma va ichki - endoderm a. Ekzoderm a hujay
ralari bir yoki bir necha qator b o ‘lib joylashadi
va bir-biriga yaxshi yopishgan b o ‘ladi,
ular-
ning ayrim larining qobig‘i p o ‘kaklangan yoki
yog‘ochlangan b o ‘ladi. M ezoderm a p o ‘stloqning
katta qismini egallagan b o ‘lib, uning hujayralari
g 'o v ak b o ‘ladi.
Endoderm a m arkaziy silindm i m ustahkam -
laydi, suv va unda
erigan m ineral m oddalam i
m arkaziy silindrga o ‘tishini ta ’m inlaydi. U bir
epidermis qoidig ‘i;
2 -
va bir necha qator hujayralardan tashkil topgan.
ekzoderma; з
- mezo-
Nazorat savollari - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

bilan qoplanadi. Ildizm eva to ‘qim alarida zaxira oziq m oddalar
to ‘planadi. Ildizm evalarning y o ‘g ‘onlanish xarakteriga qarab ular
uch xilga ajratiladi: 1. Sabzisim on xil. Bunda y o g ‘ochlik sekin
rivojlanib, flozm a qismi tez o ‘sadi va katta hajm ni egallaydi. Bu
xilga sabzi, petrushka, pasteriyak ildizm evalari kiradi; 2. Turpsi-
mon xil. Bunda p o ‘stloq qismi sust rivojlanadi, asosiy qism i esa
y o g ‘oslikdan iborat boMadi. Bu xilga turp, brukva, sholg‘om kabi
o ‘sim liklar ildizm evasi kiradi; 3. Lavlagisim on xil. Bunga ildiz
m arkazida ikki nurli birlam chi ksilem a joylashgan boMib, ularga
qaram a-qarshi holda ikkita asosiy parenxim a hujayra nurlari jo y la
shadi. Birlam chi ksilem aga ikkilam chi ksilem a yopishib turadi, un-
dan keyin esa kam biyning birlam chi halqasi joylashadi, ikkilamchi
ksilem aga qaram a-qarshi ikkilam chi floema joylashadi, so‘ngra
ildiz tashqarisiga yaqin joyda g ‘am lovchi parenxim a to ‘qim asi
joylashadi. U ndan keyin koplateral nay-tolali b o g ‘lam lar jo y la
shadi, ular orasida esa kam biy halqasi joylashadi. Ildizning qolgan
g ‘am lovchi to'qim alari orasida kam biy halqasi bir necha (9 - 12)
qator b o ‘lib joylashadi. Kambiy halqalari qanchalik bir-biriga yaqin
joylashgan b o ‘lsa, o ‘tkazuvchi bogMamlar shunchalik oz boMadi.
Ildizm eva tashqi tom ondan p o ‘stloq bilan qoplanadi.
- mashg'ulot - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

|
Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar Pdf ko'rish
|
bet | 102/118 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 3,97 Mb. | | #104324 |
Bog'liq Botanikadan amaliy mashg\'ulotlar. Mo\'minov M72- mashg'ulot.
K ungaboqar (H elianthus annus)
gulini o'rganish
Asbob va materiallar:
gerbariy, tirik yoki fiksatsiya qilingan
gullar, cho‘ntak lupasi, laboratoriya asboblari.
Ishlash tartibi.
K ungaboqar guli lupada tekshiriladi. K un
gaboqar savatchasining tevaragi zich joylashgan bargchalar bilan
o ‘ralgan, bu bargchalar uchi nayza tuxum sim on shaklda b o ‘lib, sirti
tuklar bilan qoplangan.
K ungaboqar savatchasi o ‘rtasidan ikkiga b o ‘linadi, savatchadagi
gullam ing cheti b o ‘ylab joylashganlari soxta tilsim on, o ‘rtadagilari
naysim on boMadi. Soxta tilsim on gullar savatcha cheti b o ‘ylab bir
necha qator joylashadi. N aychasim on va soxta tilsim on gullar tek
shiriladi.
Savatchadan bir nechta gulni yulib olib, ulardan har qaysining
o ‘mi xonachadan iboratligini k o ‘ramiz. Bu xonachalar o ‘zaro zich
joylashgan gultevarakligidan tashkil topgan boMadi.
Tipik naychasimon gul tugunchasida va gultoj naychasida bez-
li qisqa tuklar boMadi. Tugunchasi qirrali, tugunchasining yuqori
gultoj ostki qism ida, kosacha o ‘m ida tishsim on cheti boMadi, bu
tishchalar beshta. Gultoj naychasi yorilganda, gulning ichki tuzi
lishi yaxshi ko'rinadi. U nda beshta changchi boMib, iplar o ‘zaro
qo ‘shilm agan, am m o changdonlari q o ‘shilib naychaga aylangan,
bu naycha o ‘rtasidan ikki boMak tum shuqli ustuncha o ‘tadi.
S o ‘ngra soxta tilsim on gul tekshiriladi. Bu gul bir jin sli, n o to ‘g ‘ri
tuzilishda, yakka labli, ustiki labi y o ‘q boMib ketgan, quyi labi uzun
sariq til kabi ch o ‘zilgan boMib uchida uchta tishchasi bor. Chunki
bu labcha uchta tojbargning q o ‘shilishidan hosil boMgan. N ihoyat,
savatcha chetiga joylashgan tojbarg naychasi yorib k o ‘riladi, bunda
changi y o ‘q, balki urug‘chi boshlang‘ch holdagina boMadi.
Tilchasim ongullar (Liguliforae) kenja oilasi. Bu kenja oilaga ta-
alluqli o ‘sim liklam ing savatchasidagi gullam ing ham m asi tilcha-
sim on n oto‘g ‘ri, ikki jinsli. 0 ‘sim liklarida sutsim on shira boMadi.
Bu kenja oilaga 64 avlod kiradi. Q ‘rta O siyoda o ‘sadigan avlodlar-
ining eng xarakterlisi: qoqio‘t (Taraxacum), sachratqi (Cichorium ),
b o ‘ztikan (Sonchus).
|
| |
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi

|
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi
|
bet | 10/208 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #15865 |
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quv- chilarning berilgan topshiriqlarni kompyuter- dan foydalangan holda hal etish haqidagi bilim va tasawurlarini kengaytirish
O'quv
jarayonining mazmuni
|
Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari va modelning turlari mavzularini takrorlash .Obyekt tushunchasi, obyektning tavsifi va tavsif qiymati. Model va uning turlari: Matematik model;fizik model va biologic modellar. Matematik modellashtirish jarayoni. O’quvchilarda masalaning mohiyatiga qarab model tanlash..
|
O'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
|
|
| |
Algoritm ijrochisi - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

Algoritm ijrochisi — algoritmda ko'rsatilgan buyruq yoki ko'rsat malarni bajara oladigan abstrakt yoki real (texnik yoki biologik)sistema.
Ijrochi bajara olishi mumkin bo'lgan ko'rsatma yoki buyruqlar to'plami ijrochinining ko'rsatmalar sistemasi (qisqacha, IKS) deyiladi. Masalan,«16 sonidan kvadrat ildiz chiqarilsin» ko'rsatmasi 2-sinf o'quvchisining ko'rsatmalar sistemasiga tegishli bo'lmaydi, lekin 8-sinf o'quvchisiningko'rsatmalar sistemasiga tegishli bo'ladi. Shuni ta'kidlash joizki, informatikada algoritmning asosiy ijrochisi bo'lib kompyuter xizmat qiladi.
Mustahkamlash.
1.Algoritm deganda nimani tushunasiz?
2.Algoritm so'zining kelib chiqish tarixini so'zlab bering.
3.Algoritmga maktab hayotidan misollar keltiring.
4.Darslikdan berilgan mavzuni topish algoritmini tuzing.
5.«Oshpalov» pishirish algoritmini tuzing.
6.Kompyuterni ishga tushirish algoritmini tuzing.
7.Algoritm ijrochisi haqida nimalarni bilasiz?
8.Qanday ko'rsatmalarni ijrochi bajara olmaydi?
Uyga vazifa:
1.Darslikdagi 10-mashq.
2.Test tuzish (10 ta yoki undan ortiq)
3.Quymoq tayyorlash algoritmini tuzish.
Sana :____________
Sinf : ____________
|
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi

|
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi
|
bet | 22/208 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #15865 |
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarda ijodiy fikrlash va u orqali ijobiy natijalarga erishish hislarini shakllantirish.
O'quv
jarayonining mazmuni
|
o'quvchilarning algoritm tushunchasi ,algoritmning asosiy xossalari (tushunarlilik,aniqlilik,diskretlilik,natijaviyli,ommaviylik )haqidagi bilimlarini mustahkamlash.
|
O'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Uslub: Aralash.
Shakl: Savol-javob. Jamoa va kichik guruhlarda ishlash
Vosita: Elektron resurslar, darslik, plakatlar, tarqatma materiallar.
Usul: Tayyor prezentatsiya va slayd materiallari asosida.
Nazorat: Og'zaki, savol-javob, muhokama, kuzatish.
Baholash: Rag'batlantirish, 5 ballik reyting tizimi asosida.
|
Kutiladigan natijalar
|
o'quvchilar algoritm tushunchasi ,algoritmning asosiy xossalari (tushunarlilik,aniqlilik,diskretlilik,natijaviyli,ommaviylik )haqidagi ko'nikmalariga ega bo'ladi.
|
Kelgusi rejalar (tahlil, o'zgarishlar)
|
O'qituvchi o'z faoliyatining tahlili asosida yoki hamkasblarining dars tahlili asosida keyingi darslariga o'zgartirishlar kiritadi va rejalashtiradi
|
|
| |
Darsning texnologik xaritasi - 1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi

|
1- dars. Mavzu: Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Darsning texnologik xaritasi
|
bet | 13/208 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #15865 |
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Algoritm tushunchasi
|
Maqsad
va
vazifalar
|
Darsning maqsadi: O'quvchilarga algoritm, algoritm ijrochisi, ijrochining ko`rsatmalar sistemasi, algoritmga asoschi bo`lgan buyuk alloma haqida ma`lumot berish;.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarga masalalarni kompyuter yordamida hal etishdagi asosiy tushunchalardan biri bo`lgan algoritm, algoritm ijrochisi, ijrochining ko`rsatmalar sistemasi haqida bilim berish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o'quvchilarni hayotdagi har qanday vaziyatlarda ham ma’lum bir tartib asosida, fikrlab ish yuritish hamda bilim olishda tartib intizomga rioya qilish va o’z ajdodlarga hurmat ruhida tarbiyalashaltirish.
|
|
| |
- mashg'ulot - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

|
Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlarBog'liq Botanikadan amaliy mashg\'ulotlar. Mo\'minov M22- mashg'ulot.
Bir pallali o ‘sim liklar poyasining
ichki tuzilishi
JJmumiy tushuncha.
Poyalar birlamchi va ikkilam chi tuzi-
lishga ega bo‘ladi. Birlam chi tuzilish prokam biy va poyaning
o ‘suv konusi m eristem a hujayralarining faoliyati natijasida ho-
sil b o ‘ladi. Ikkilamchi tuzilish esa
prokam biydan hosil b o ‘lgan ik
kilamchi hosil qiluvchi to ‘qim a
kambiy va po ‘kak kam biysi felo-
genlam ing faoliyati natijasida hosil
bo'ladi- Bir pallali o ‘sim liklam ing
poyasi, asosan, birlamchi tuzilishga
ega boMadi, y a ’ni ularda tolali nay
bogMamlarda kam biy boMmaganligi
uchun yopiq boMadi. K o ‘pchilik bir
pallali o ‘sim liklarda tolali naylar
bogMamlari poyada tarqoq holda
joylashadi. U larning k o lpchiligida
birlamchi p o ‘stloq um um an rivoj-
lanmaydi.
Kerakli asobob va materiallar:
m ikroskop va m akkajo‘xori
poyasining k o ‘ndalang kesim idan tayyorlangan doim iy preparat.
Ishning bajarilishL
M akkajo‘xorining poyasi birlamchi tuzi
lishga ega. D oim iy preparat m ikroskopningJcichik obyektivida ku-
/atiladi. U nda poyaning tashqi tom onidan epederm is ostida esa bir
necha qator skelerenxim a joylashganligi k o ‘rinadi (32- rasm).
Poyaning k o ‘p qism ini asosiy parenxim a hujayralari egallagan
boMib, unda yopiq naylar - tolali bogMamlari tarqoq holda joylash-
j'.an.
Tolali nay bogMamlar poya chetrogMda k o ‘p, ichqarirogMda
esa yirik, am m o kam m iqdorda boMadi. M akkajo‘xori poyasi kes-
masi poya um um iy tuzilishini katta qilib k o ‘rsatadigan m ikroskop
obyektivida kuzatilib, oMkazuvchi bogMamining rasmi va undagi
barcha to ‘qim alar chizib olinadi.
Nazorat savollari:
1. Poya deb nim aga aytiladi va u qanday v azifalam i bajaradi?
2.
Poyalar qanday m orfologik tuzilishga ega ?
3. Bir pallali o 'sim lik poyasi qanday to 'q im a lard a n tu/.ilgan va ikki pallali
u 'sim lik la r poyasidan n im a bilan farq qiladi?
32- rasm.
Makkajo'xori poyasining
ko‘ndalang kesimi:
1 — epidermis; 2 — sklerenxima;
3 - asosiy parenxima to ‘qimasi; 4
o ‘tkazuvchi bogMamlar.
|
| |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического

|
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического Pdf ko'rish
|
bet | 140/167 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,16 Mb. | | #140538 |
“Fizika va texnologik ta’lim” jurnali | Журнал “Физико-технологического
образование” | “Journal of Physics and Technology Education” 2021, № 4 (Online)
Journal of Physics and Technology Education | https//phys-tech.jspi.uz/
143
in the second case
|4,647-4,65|= 0,003
is equal to The second convergence error is less than the first case. Therefore,
it is preferable to round up with more than one example. To minimize the absolute
approximation error, the following rule is used to round up positive numbers. If the
first drop-down number is less than 5, then round it by at least, if this number is
greater than or equal to 5, then round it up to the next. For example, rounding up to
a tenth is 3,647 ≈ 3.6, 2.658 ≈ 2.7 we get in rounding to one hundred 0.6532 ≈
0.65, 9,0374 ≈ 9.04 are formed. As can be seen from the foregoing, rounding
numbers simplifies calculations.
3. An absolute error is used to compare the accuracy of different
approximations of the same amount. If the convergence of different quantities is
compared, an absolute error is not sufficient. For example, the distance from
Tashkent to Fergana is 400 ± 1 km. The length of the pen is 21.3 ± 0.1 cm. In the
first case, the absolute error is no more than 1 km and in the second case no more
than 1 mm. Is it true that the length of the pen was more accurate than the distance
from Tashkent to Samarkand? Absolute error in measuring the distance from
Tashkent to Fergana not exceeding 1 km per 400 km. This means that the error is
1/400 ∙ 100% ≈0.25% of the measured size. Absolute error in measuring the length
of the pen is not more than 0.1 cm by 21.3 cm. Therefore, the error in this case is
0.1/21.3 ∙ 100% ≈ 0.47% of the measured value.
Conclusion
In conclusion, we need to pay attention to the sequence of topics in these
textbooks to ensure continuity of topics in physics textbooks and the continuity of
physics and mathematics. As we all know, a student who is well versed in
mathematics is well versed in physics.
References
1.P. Khabibullaev, A. Boydedaev, A.D. Bakhromov, S.O. Burkhanov.
"Physics textbook for 7th grade of secondary schools."
2.Sh.A.Alimov, O. R. Kholmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. "Algebra
Textbook for Grade 7 of General Secondary Schools."
3.Sh.A.Alimov, O.R. Kholmuhamedov, M.A. Mirzaahmedov. "Algebra
textbook for 8th grade of secondary schools."
4. R.H.Juraev, A.Umranhojaev. Integration - a new quality-J . Continuing
education 2002 №1
|
| |
Fan bo`yicha talabalar bilimini baholash tartibi va mezonlari

|
Fan bo`yicha talabalar bilimini baholash tartibi va mezonlari
|
bet | 4/6 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 56,15 Kb. | | #129708 |
Bog'liq Dastur (1)8. Fan bo`yicha talabalar bilimini baholash tartibi va mezonlari
Fan bо`yicha talabaning bilim saviyasi, kо`nikma va malakalari kredit modul tizimda baholab borilishi nazarda tutilgan bo`lib, quyidagi nazorat turlari orqali amalga oshiriladi:
Joriy nazorat- talabaning fan mavzulari bо`yicha bilim va amaliy kо`nikma darajasini aniqlash va baholash usuli hisoblanadi. Joriy nazorat fanning xususiyatidan kelib chiqqan holda amaliy va laboratoriya mashg`ulotlari davomida suhbat, savollarga javob berish, topshiriqlar bajarish, uy vazifalarini tekshirish, laboratoriya ishlarini bajarish kabi shakllar ko`rinishida о`tkazilishi mumkin.
Oraliq nazorat - semestr davomida о`quv dasturining tegishli (fanlarning bir necha mavzularini о`z ichiga olgan) bо`limi tugallangandan keyin talabaning nazariy bilim va amaliy kо`nikma darajasini aniqlash va baholash usuli hisoblanadi. Oraliq nazorat о`quv faniga ajratilgan umumiy soatlar hajmidan kelib chiqqan holda bir semestrda bir marta yozma ish, amaliy yoki ko`p variantlik asosida test savollariga javob bersh shakli orqali axborot tizimida о`tkazilishi ko`zda tutilgan.
Professor-o`qituvchilar tomonidan fan yuzasidan o`tilgan materiallar bo`yicha yozma ish, amaliy ish mateiriallari yoki uchta muqobil va bitta to`g`ri javobdan iborat bo`lgan 200-400 taga qadar savollar bazasi tashkil etilib, talabalar e’tiboriga havola qilinib belgilangan jadval asosida har bir talabalarga alohida variant taklif etilib bajarish muddati belgilanadi. Odatda 30 ta savoldan iborat bo`lgan oraliq nazoratga javob berish uchun 60 daqiqa vaqt belgilanishi ko`zda tutilgan.
Oraliq nazoratga qatnashmagan yoki nazoratdan o`tmagan talabalarga dekanat ruxsati bilan bir marta qayta topshirish uchun ruxsat beriladi. Oraliq nazoratdan o`tgan talabalar yakuniy nazoratni topshirishga qo`yiladi. Oraliq nazoratdan o`tmagan talabalar akademik qarzdor hisoblanib, yakuniy nazorat topshirishga qo`yilmaydi.
Test shaklida o`tkazilgan taqdirda, test savollari varianti 30 ta savoldan iborat bo`lsa quyidagicha baholanadi:
90-100% 27-30 “A” (a`lo)
70-89% 21-26 “B” (yaxshi)
60-69% 18-20 “C” (qoniqarli)
0-59% 0-17 “D” (qoniqarsiz)
|
| |
Polikondensatlanish reaktsiyalari

|
Polikondensatlanish reaktsiyalari
|
bet | 5/5 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 87,5 Kb. | | #124160 |
Bog'liq Ionli polimerlanish1Polikondensatlanish reaktsiyalari.
Molekulasining tarkibida bir necha funktsional atomlar guruxi tutgan moddalarning o'zaro bir-biri bilan bosqichma- bosqich birikishi natijasida yuqori hamda quyi molekulyar birikmalar hosil bo'lishi bilan boradigan jarayonlarga polikondensatlanish jarayonlari deb ataladi.
Bunday tipdagi jarayonlarga misol qilib dikarbon kislotalarning ikki atomli spirtlar-glikollar bilan o’zaro birikib poliefirlar hosil bo'lish jarayonini keltirish mumkin.
Organik kimyo kursidan ma‘lumki, karbon kislotalarining spirtal bilan o’zaro ta‘siri natijasida murakkab efirlar hosil bo'ladi.
Aдабиётлар
1. Говарикер В.Р., Висванатхан Н.В., Шридхар Дж. Полимеры. М.: Наука, 1990, 396 с.
2. Каргин В.А., Слонимский Г.Л. Краткие очерки по физико-химии полимеров, М. Химия. 1967.
3. Кулезнев В.Н., Шершнев В.Л. Химия и физика полимеров, М. 1978.
4. Мусаев У.Н., Бобоев Т.М., Хакимжонов Б.Ш., Мухамедиев М.Г. Полимерларнинг физик кимёси. Тошкент. ТошДУ. 1994.
5. Аскаров М.А., Ёриев М., Ёдгоров Н. Полимерлар физикаси ва химияси. Тошкент 1993.
6. Курбонов Ш.А., Мусаев У.Н., Киличев С. Полимерларнинг кимёвий хоссалари ва деструкцияси. ТошДУ.1998
7. Практикум по высокомолекулярным соединениям. Под ред. В.А. Кабанова, М.: Химия, 1985.
8. Мусаев У.Н. Юқоримолекулали бирикмалар кимёси. Маърузалар матни, Тошкент: ЎзМУ, 1999.
9. Аскадский А.А., Кондрашенко В.И. Компьютерное материаловедение полимеров. -М.: Научный мир, 1999.
10. Мусаев У.Н., Каримов А., Иргашева Н.Х., Хамидов С.С., Азимов А.А., Тиллаев Р.С. Некоторые аспекты синтеза полимеров медицинского назначения.- Ташкент: Фан, 1978..
11. Абрамова Л. И., Бойбурдов Т.А., Григорян Э.П., Зильберман Е.Н., Куренков В.Ф., Мягченков В.А. Полиакриламид.-Москва: Химия, 1992.
12. Аскаров М.А., Гафуров Б.Л. Радикальная полимеризация итаконатов.-Ташкент: Фан, 1992.
13. Кабанов В.А., Зубов В.П., Семчиков Ю.Д. Комплексно-радикальная полимеризация.-М.: Химия, 1987.
14. Кирш Ю.Э. Поливинилпирролидон и другие поли-N-виниламиды. М.: Наука, 1998. 238 с.
15. Сулейменов И.Э., Бектуров Е.А. Полимерные гидрогели. Алма-Аты: Гылым, 1998
|
| |
Burgning anatomik tuzilishi - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar
Botanikadan amaliy mashg\'ulotlar. Mo\'minov M
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar
|
Nazorat savollari - Цьу \ / М. M o‘minov, A. Mamadaliyev, A. To‘xtaboyev botanikadan amaliy mashg‘ulotlar

Umumiy tushuncha.
0 ‘sim likning asosiy (o ‘q)
qism iga poya
deyiladi. Poyada novda, barg va mevalar joylashadi.
Ildiz orqali tup-
roqdan shim ilgan suv va unda erigan m ineral m oddalar,
shuning-
dek, ildizda to ‘plangan organik m oddalam ing bir qismi k o ‘klam da
poya orqali barglarga boradi, bu k o ‘tariluvchi
oqim deyiladi; barg-
larda fotosintez jarayoni tufayli hosil b o ‘lgan
m oddalar poya orqali
ildizga tushadi, bu esa tushuvchi oqim deyiladi. A yrim k o ‘p yillik
o ‘sim liklar poyasida zaxira oziq m oddalar to ‘planadi.
0 ‘sishdagi y o ‘nalish jihatidan poya quyidagi shakllarda uchray
di: tik turib o ‘suvchi (qam ish, g ‘umay, kungaboqar, daraxtlar), k o ‘-
tarilib o ‘suvchi (beda, sebarga va boshqalar), ilashib o ‘suvchi (tok,
m osh kabi); chirm ashib o ‘suvchi (chirm oviq, q o im o k , pechak,
kam aygul kabi), o ‘rm alab o ‘suvchi (palak o ‘sim liklari kabi).
Poya k o ‘ndalang qism iga qarab tuganak (m akkajo‘xori, bu g ‘doy
o ‘sim liklardagi kabi); k o ‘p qirrali (sabzi, oqbosh o ‘sim liklardagi
kabi); qanotchali ( qushqo'nm as o ‘sim liklardagi kabi) b o ‘ladi. Bar-
cha gulli o ‘sim liklar poyasining xili va
hayotining uzun va qisqa-
ligiga qarab daraxt, buta, chala buta va o ‘t o ‘sim liklarga b o ‘linadi.
0 4 o ‘sim liklar esa bir yillik, ikki yillik va k o ‘p yilliklarga b o ‘linadi.
Kerakli asbob va materiallar:
gerbariy va lupa.
Ishning bajarilishi.
M axsus gerbariy kolleksiyalaridan foy-
dalanib, poyalarning o ‘sishi,
shakllari, sirtining tuzilishi bilan tani-
shiladi va ulam ing
sxem atik rasmi chizib olinib, nomlari yoziladi.