nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Transheyalar - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 72/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariTransheyalar
|
Transport
|
Kapital transheyaning bo’ylama qiyaligi, %o
|
Ko’tarilishda
|
Tushishda
|
Qiya
|
Elektr tortishli temiryo’l
Huddi o’shi motorli vagonli
|
25-40
40-60
|
25-60
80-120
|
Tik qiya
|
Avtomobil
Tortgichlar bilan
chiqarish
Konveyer
Kletli
Skipli
|
60-100
120-250
250-330
250-500
500-1000
|
80-120
|
Kapital transheyaning uzunligi (m) uning qiyaligi va chuqurligining
ko’paytmasiga teng:
к.т к.т
L = 1000H, / i
Kapital transheyalarning qurilish hajmi bir necha yuz ming metr kubni tashkil qiladi. Transheyaning hajmi uni mexanizatsiyalash, texnologiyasi va o’tish vaqtiga bog’liq.
Kapital transheyalaming joylashuviga ko’ra karyerning oxirgi konturiga qarab ular tashqi joylashgan va ichki joylashgan bo’ladi (6.3-rasm.). Tashqi joylashgan transheyalar karyer konturidan tashqarida bo’ladi. Ichki transheyalar karyerning ichki konturida bo’ladi. Ichki joylashgan kapital transheyalar ishchi va ishchi bo’lmagan bortlarda joylashadi. Uning gorizonti qazish boshlanishidan keyin kapital transheya simmetrik bo’lmagan ko’rinishga keladi. Kapital transheyaning ichki joylashuvida karyer bortining joylashuvi bilan transheya ham o’z joylashuvini o’zgartiradi va siljuvchi syezd deb ataladi.
Qirqim transheyalar - gorizontal ochiq kon lahimlari (kam hollarda bo’ylama qiyaligi 5-10 %o, bu suv oqishi uchun qilinadi), ular ochilgan kon lahimlarini qazib olishga tayyorlashga xizmat qiladi, ya’ni pog’onalarda ish frontini hosil qilish uchun. Pog’onani qazib olish qirqim transheyaning bir yoki ikkala bortini qazib olish bilan boshlanadi. Shu sababli qirqim transheya - bu pog’onani qazib olishning birinchi davrigacha mavjud bo’ladigan vaqtinchalik kon lahimi. Qirqim transheya kapital transheyaning shu gorizontni ochuvchi davomi hisoblanadi va karyer konturlari ichida o’tkaziladi (9.4-rasm.). Tik qiya kon uyumlarini qazib olishda qirqim transheya konning yotishiga parallel holda o’tkaziladi. Qirqim transheyaning asosining kengligi transheya o’tilgandan keyin birinchi qazilma hosil qilingan davrgacha transportlarning erkin joylashuvini ta’minlanishi bilan o’lchanadi. Uning bortlari qiyalik burchaklari tog’ jinsining fizik-texnik xususiyatlariga ko’ra ishchi pog’onaning qiyalik burchagiga teng bo’ladi. Agar qirqim transheyaning bir borti karyerning ishchi bo’lmagan bortining qismi bo’lsa, unda bort qiyalik burchagi ishchi bo’lmagan bort qiyaligiga teng bo’ladi.
9.3-rasm. Kapital transheyaning sxemasi:
a - tashqi joylashgan alohida kapital transheya; b - pog’onada qirqim transheya o’tilmaganiga qadar ichki joylashgan kapital transheya; v - xuddi o’sha, faqat qirqim transheya o’tilgandan keyin; 1 - kapital transheya; 2 - qirqim transheya; 3 - karyerning oxirgi konturi.
Qirqim transheyaning hajmi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:
V,,, = s,jl,, (6.2)
Bunda, ra - qirqim transheyaning ko’ndalang kesim yuzasi, м2; Lpm - qirqim transheyaning uzunligi, m.
9.4-rasm.. Kapital va qirqim transheyaning umumiy ko’rinishi (a) va rejadagi ko’rinishi (b):
|
| |
Foydalaniladigan adabiyotlar

|
Foydalaniladigan adabiyotlar
|
bet | 31/81 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 219,22 Kb. | | #15586 |
Foydalaniladigan adabiyotlar: «Ona tili» 9-sinf uchun darslik. 9-sinf darsligining elektron varianti.
I. Darsning borishi: a) salomlashish b) sinf tozaligi va davomatni nazorat qilish
c) kirish suhbati, o’quvchilarning og’zaki nutqini o’stiri
II. O‘tgan mavzuni so‘rash.a) individual - tarqatma materiallar, kartochka. b) Frontal (guruh bilan ishlash)
III. Yangi mavzu bayoni : mashqlar (topshiriqlar) tahlili ustida ishlash :
1-topshiriq. Ko’chiring. Qo’shma gaplarni qismlarga ajrating. Bo’lsa, esa so’zlarining vazifasini aniqlang.
1. Rejadagi zarur ishlarni amalga oshirishga vaqt yetkaza olmayapman, sen bo’lsa(bo'lsang) faqat dam olaylik deysan. («Gulxan») 2. U kim bo’lsa bo’lsin, men esa arxitektor bo’laman. («G’uncha»)
|
| |
Foydali qazilma boyliklariga

|
Foydali qazilma boyliklariga
|
bet | 18/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariFoydali qazilma boyliklariga xo'jalik, qurilish, sanoat va ilmiy maqsadlar uchun qazib olinadigan va xom ashyo holida yoki qayta ishlangandan so 'ng ishlatiladigan barcha turdagi tog' jinslari kiradi. Qazib oluvchi va qayta ishlovchi texnikalarning rivojlanishi bilan ko'pgina qoplovchi tog' jinslaridan foydali qazilmalar kabi foydalana boshlandi va bularning soni yildan-yilga oshib bormoqda.
Foydali qazilmalar quyidagilarga ajratiladi:
-I- metall (qora, rangli, asil, radioaktiv va nodir metall ma’danlari);
-I- nometall (metallurgiya, kimyo va boshqa sanoat tarmoqlari uchun xom ashyo);
-I- yonuvchi (ko'mir, yonuvchi slanetslar, torf va boshqalar);
-I- qurilish tog' jinslari (ohaktoshlar, marmarlar, granitlar, shag'al, qum va boshqalar).
Foydalanishga yaroqliligini va iqtisodiy samaradorligini aniqlovchi xususiyatlar majmuiga foydali qazilma sifati deyiladi. Masalan, ko'mirlar uchun: tarkibidagi kul miqdori, namlik miqdori, bo'lakligi, mineral aralashmalar miqdori, oltingugurt miqdori, yonish harorati va boshqalar, ma’danli foydali qazilmalar uchun esa-me’yorlangan kimyoviy elementlarning foizdagi hisobi, strukturaviy va teksturaviy xossalari va boshqalar sifat ko'rsatkichlari hisoblanadi.
Foydali qazilmalarning ba’zi sifat ko'rsatkichlari asosiy hisoblanib, foydali ko'rsatkichlar, boshqalari esa, ularni qayta ishlash va ulardan foydalanishni qiyinlashtiruvchi bo'lib, zararli ko'rsatkichlar hisoblanadi. Masalan: rangli metall ma’danlari uchun foydali ko'rsatkichlar, bu - ajratib olinadigan metallar tarkibi, zararlilari esa - mishyak, ikkilamchi sulfidlar miqdori, yuqori namlik va boshqalar hisoblanadi.
Foydali qazilma sifati geologik qidiruv davrida aniqlanadi va foydalanish jarayonida barcha uchastkalarda zaboydan iste’molchilarga yetkazib berishgacha bo'lgan barcha texnologik jarayonlarda uzluksiz nazorat qilib boriladi.
Foydali qazilma sifatiga talab.
Foydali qazilma sifatiga talab konditsiya, texnik shart va davlat standartlari ko'rinishida ifodalanadi. Konditsiya - yetkazib beriladigan mahsulotning shartnoma shartiga yoki me’yor talablariga javob beradigan (qiymati) ko'rsatkichidir. Kon ishlarida konditsiyadan cheklanish yo'qotilish va aralashuv bilan baholanadi.
|
| |
Yo'qotilish - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 19/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariYo'qotilish - konditsion foydali qazilmalarning yer qa’rida qolib va qoplovchi jins tarkibiga qo'shilib ketishi, yuklash va tashish oqibatida hamda boshqa hollarda hajmning kamayishidir.
Aralashuv - kon ishlarini olib borish jarayonida qoplovchi jinslarning va konditsiya talabiga javob bermaydigan foydali qazilmalar turlarining konditsiya talabiga javob beruvchi foydali qazilmaga aralashuv darajasini belgilaydi.
Iste’molchilarning talablari va sifatiga bog'liq holda foydali qazilmalar zaxirasi texnologik tur va navlarga bo'linadi. Bu tur va navlar odatda qazib olishning turli texnologiyalarini talab etadi va ba'zan ularni karyerda alohida qazib olish zarurati paydo bo'ladi.
Ma’dan turi kimyoviy-mineralogik tarkibi va boshqa ko'rsatkichlari bilan xarakterlanadi. Ma’dan navlari undagi foydali komponent tarkibi bo'yicha aniqlanadi. Ba’zan esa, zararli komponentlar tarkibi bo'yicha ham aniqlanadi.
Foydali qazilmaning har bir turi va navi bo'yicha o'zining sanoat talablari mavjuddir. Bu talablarning asosini ulardan kelgusida foydalanish va qayta ishlash shartlari tashkil etadi. Maxsulot sifatiga bo'lgan bu talablarni qayta ishlash jarayonidagi texnik-iqtisodiy ko'rsatkichlar kafolatlaydi. Foydali qazilmaning berilgan sifatidan chekinish, uni qayta ishlashga ketadigan xarajatning o'sishiga olib keladi. Bu esa o'z navbatida samaradorlikni pasayishiga olib keladi.
Foydali qazilmani boyitish fabrikalarida qayta ishlash jarayonida konchilik sanoatining yakuniy samaradorligiga erishiladi. Shuning uchun ham karyerda kon ishlarini ishlab chiqarish jarayonida iste’molchiga yetkazib beriladigan foydali qazilma sifatiga katta ahamiyat beriladi.
Qoplovchi tog' jinslari nafaqat texnologik xususiyatlari bilan balki, sifat ko'rsatkichlari bilan ham xarakterlanadi. Bu sifat ko'rsatkichlari qoplovchi tog' jinslaridan korxonalarda qurilish materiallari yoki xom ashyo sifatida foydalanishda alohida o'ringa egadir. Bundan tashqari ba’zi tog' jinslari istiqbolli foydali qazilma sifatida ham baholanadi. Ular alohida qazib olinishi va kelajakda foydalanishni hisobga olib, maxsus ag'darmalarga joylashtirilishi kerak.
Konlarning joylashish sharoitlari.
Turli tabiiy sharoitlarda joylashgan, istalgan shakldagi foydali qazilmalar koni ochiq usulda qazib olinadi. Kon ishlari texnologiyasi va mexanizatsiyasini tanlashga hamda umumiy texnik-iqtisodiy ko'rsatkichlarga konning joylashish sharoitlari ta’sir ko'rsatadi.
Bu sharoitlarning turlichaligiga qaramasdan ularning barchasi bir-biridan farq qiluvchi belgilari bo'yicha quyidagi turlarga bo'linadi (2.1-rasm):
Konlar shakliga qarab quyidagilarga bo'linishi mumkin:
qalinligi va ustki hamda ostki tekis yuzalari nisbiy saqlangan qatlamsimon uyumlar va qatlamlar ( a,b,v,g,d,e,j);
|
| |
murakkab shaklli uyumlar - Konchilik ishi asoslari

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 20/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslarimurakkab shaklli uyumlar;
v) tektonik buzilgan qatlamlar tizimi (z,i,k,l,m).
Uyumlarning yer ustiga nisbatan joylashishiga qarab konlar quyidagilarga ajratiladi:
yer yuzasiga yaqin joylashgan yoki kichik qalinlikdagi nanoslar bilan qoplangan ustki turdagi kon uyumlari (a);
yer yuzasiga nisbatan pastda joylashgan chuqur turdagi kon uyumlari
(b,v,g,d,e,j,z,k,m);
v) yer yuzasiga nisbatan balandda joylashgan ya'ni, tog' yonbag'rida yoki tepalikda joylashgan tog'li turdagi kon uyumlari;
g) qisman tog'da yoki tog' yonbag'rida va chuqurlikda birga joylashgan baland- chuqur turdagi kon uyumlari (i,l).
3. Gorizontga nisbatan qiyalik burchagi bo 'yicha foydali qazilmalar uyumining quyidagi turlari mavjud (2.1-rasm):
gorizontal yoki 10-15° gacha qiyalik burchagiga ega bo'lgan nishab (a,b,v,g,d); Bunday sharoitlarda ruda tanasining yon tomonidan qazib olish tavsiya etilmaydi va imkoni boricha qoplovchi jinslarni qazib olingan maydonga joylashtirish kerak.
qiyalik burchagi 10-15° dan 25-30° gacha bo'lgan qiya kon uyumlari (2.1- rasm j);
Bunday sharoitlarda qoplama jinslarni qazib olingan maydonga joylashtirishga yo'l qo'ymaydi, biroq jinslarni ma’dan yon tomonidan yetkazib berish talab etilmaydi;
v) qiyalik burchagi 25-30° dan yuqori bo'lgan tik kon uyumlari (e,z,i,m).
2.1 rasm. Konlarning joylashish sharoitlari.
4. Uyumlarning sifat taqsimoti va tuzilish strukturasi bo'yicha quyidagilarga bo'linadi:
bir komponentli - bir tuzilishli va sifat ko'rsatkichlari bir xilda taqsimlangan oddiy uyumlar;
uyumlarning planda va chuqurlikda joylashishi bo'yicha tur va navlari bir xilda taqsimlanmagan ko'p komponentli va ko'p navli murakkab strukturali uyumlarga.
1. Konning ustunlik qiluvchi turlari bo'yicha tog' jinslari quyidagilar bilan ifodalanadi:
qoyali tog' jinslari va qattiq ma’danlar bilan;
qattiq ruda va qoyali jinslar bilan;
|
| |
Windows 10 da - Vaqtinchalik fayllar papkasi (Temp)ni ochish

|
Windows 10 da - Vaqtinchalik fayllar papkasi (Temp)ni ochish
|
bet | 13/15 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 113 Kb. | | #118877 |
Bog'liq АКТгакириш сavollar2020платформаWindows 10 da - Vaqtinchalik fayllar papkasi (Temp)ni ochish
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Raqamli O’zbekiston – 2030” strategiyasini va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to’g’risidagi PF-6079 farmoni qachonqabul qilingan?
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Sun’iy intellect texnologiyalarini jadal joriy etish uchun shart-sharoitlar yaratish chora-tadbirlari to’g’risidagi PQ-4996 qarori qachon qabul qilingan?
“Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan?
“Elektron raqamli imzo to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan?
“Elektron tijorat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan?
“Elektron hujjat aylanishi to‘g‘isida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan?
“Elektron xukumat to‘g‘risida”gi O‘zbekiston Respublikasi qonuni qachon qabul qilangan?
“Axborot” ga to‘g‘ri berilgan ta’rifni aniqlang?
Raqamli axborot nima?
Axborot qanday sifatlarga ega bo‘lishi kerak?
Tranzaksiya nima?
Ko‘pgina kompyuter tarmoqlaridan iborat global kompyuter tarmog‘i qanday ataladi?
Tarmoq platasi (adapteri) nima uchun ishlatiladi?
Kompyuter tarmoklari nechta guruxga ajratiladi?
Internet tarmog‘iga oddiy modem yordamida, telefon liniyasi orqali telefon raqamini terish yo‘li bilan ulanish usulini ko‘rsating:
Veb resursi manzili to‘g‘ri yozilgan javobni ko‘rsating.
Internet tarmog‘ida real vaqtda axborotlar (xabarlar) almashish xizmati qanday ataladi?
Portal nima?
Internet manzil qanday ataladi?
Foydalanuvchilarni Internetga ulaydigan tashkilot?
Internetning dastlabki nomi?
|
| |
Konchilik ishi asoslari - bet 71

|
Konchilik ishi asoslari
|
bet | 71/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariKapital transheyalar - qiya ochiq kon lahimlari va ular ishchi gorizontlami ochish uchul qo’llaniladi. Maydonning relyefidan kelib chiqqan holda kapital transheya trapetsiya ko’rinishida ko’ndalang kesimli yoki to’g’ri bo’lmagan uchburchaksimon bo’lishi mumkin (to’rtburchak). Kapital transheyalar uzoq vaqt xizmat qiladi va ularda transport aloqalarini joylashtirish uchun mo’ljallanadi. Kapital transheyaning asosiy elementlariga uning asosining kengligi Вкт , chuqurligi Нкт, bo’ylama qiyaligi iKт, bortlar qiyalik burchaklari ак т, rejadagi uzunligi LKт va qurilish hajmi Укт kiradi (9.2-rasm.).
9.2-rasm.. Kapital transheyaning umumiy ko’rinishi (a) va rejasi (b)
Kapital transheya asosining kengligi tanlanadigan transport vositasiga ko’ra yoki uni o’tish usuliga ko’ra aniqlanadi. Kapital transheya asosining minimal o’lchami transport vositalarining ko’ndalang kesimiga, transport vositalari orasidagi xavfsiz masofaga, maydonlarning ko’ndalang o’lchamlariga, ariqlar va boshqa transport aloqa vositalari o’lchamlariga mos bo’lishi kerak. Bu ko’rsatkich transheyani belgilangan texnologik sxema va foydalaniladigan uskunalarga mos holda o’tishni ta’minlashi kerak (6.8 -bo’lim).
Kapital transheyaning chuqurligi kapital transheyaning ust qismi (yer yuzasida transheyaning boshlanish joyi) va ochuvchi ishchi gorizont orasidagi ayirmasiga
teng bo’lishi kerak. Bitta pog’onani ochishda kapital transheyaning chuqurligi ochuvchi pog’onaning balandligiga teng bo’lishi kerak.
Kapital transheyaning bo’ylama qiyaligi qo’llaniladigan karyer transportiga ko’ra tanlanadi. Bo’ylama qiyaligiga ko’ra kapital transheyalar qiya va tik qiya bo’ladi (9.1-jadv.).
Kapital transheyalarning borti qiyalik burchagi uning ishlash davri, tog’ jinsining fizik-texnik xususiyatlariga, ularning namlanganlik darajasiga ko’ra tanlanadi. Bu ko’rsatkich uning bortlarining turg’unligini ta’minlashi kerak. Kapital transheyalarning uzoq vaqt xizmatida yumshatilgan va yarim qoyasimon tog’ jinslarida o’tilgan kapital transheyalarda uning qiyalik burchagi tog’ jinslarining tabiiy yotish burchagidan ko’p bo’lmasligi kerak. Qoyasimon tog’ jinslarida bu ko’rsatkich 50-60° bo’ladi.
9.1- jadval
|
| |
Dars mavzusi - Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogikasi

|
Nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogikasi
|
bet | 7/9 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 31,83 Kb. | | #139294 |
Bog'liq 304 guruh f. I. Sh Yo’ldasheva maftuna fan nomi kimyo o’qitish-www.fayllar.orgDars mavzusi : Kislotalarning olinishi va xossalari.
Darsning maqsadi:
a) Ta’limiy maqsad : O’quvchilarga kislotalarning olinishi va xossalari to’g’risida bilim berish ;
b) Tarbiyaviy maqsad : O’quvchilarda sinfda, guruhlarda ishlashda bir-biriga ko’mak berish, boshqalar fikrini eshitish, hurmat qilish ko’nikmalarini shakllantirish;
c) Rivojlantiruvchi maqsad : O’quvchilarda masalalar yechish ko’nikmasini, laboratoriyada kislotalar bilan ishlash ko’nikmalarini shakllantirish.
Shakllantiriladigan kompetensiyalar:
Tayanch kompetensiyalar: Kommunikativ kompetensiya, shaxs sifatida o’z – o’zini rivojlantirish kompetensiyasi, umummadaniy kompetensiya, matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo’lish va foydalanish kompetensiyasi,;
Fanga oid kompetensiyalar: Kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish , tushunish va tushuntirish kompetensiyasi, element va kimyoviy birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash kompetensiyasi, kimyoviy tajribalar o’tkazish va amaliyotda qo’llash kompetensiyasi.
Dars tipi: Yangi bilim beruvchi, ko’nikma hosil qiluvchi.
Darsda foydalaniladigan usullar : « Og’zaki savol-javob », « Bilimlar hovuzchasi », « Ortiqchasini top », « Guruh bilan ishlash » , « Modulli usul».
Kerakli jihozlar : AKT, tarqatma savollar, oltingugurt, metall qoshiqcha, gugurt, keramik plita, quruq spirt, indikatorlar, NaOH, HCl, limon, sirka kislota.
Darsning borishi : I. Tashkiliy qism (3 min)
Salomlashish ;
Davomat olish ;
Uyga vazifani tekshirish.
II. O’tilgan mavzuni so’rash (10 min)
« Og’zaki savol-javob »
Murakkab moddalar deb nimaga aytiladi ?
Murakkab moddalarning qanday guruhlari bor ?
Kislota deb nimaga aytiladi ?
Tabiatda uchraydigan kislotalarga misol ayting.
Kislotalarning qanday turlari bor ?
Kislotalarning tarkibidagi kislorodga ko’ra turlarini ayting.
Kislotalarning tarkibidagi vodorod tarkibiga ko’ra turlarini ayting.
Bir, ikki, uch, ko’p negizli kislotalarga misol ayting.
Kislorodli va kislorodsiz kislotalarga misol ayting.
Kislota qanday tarkibga ega ?
Kislota qoldig’ining valentligini qanday aniqlaymiz ?
« Bilimlar hovuzchasi » (2 ta o’quvchi) (2-slayd)
Quyidagi kislotalarni turlar bo’yicha ajrating
HCl, H2SO4, HNO3, H2CO3, H2S, H3PO4, HNO2, H2SO3
« Kislotani top »
« Ortiqchasini top » (5ta o’qituvchi) (3-slayd)
H Cl, HNO3, HNO2, H2S
H2S, H2CO3, H2SO4, HNO3
H2S, HCl, HCN, H2CO3
Shu rasmga fikringizni ayting.
|
| |
Uz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan

|
Uz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan
|
bet | 11/15 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 113 Kb. | | #118877 |
Bog'liq АКТгакириш сavollar2020платформаUz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan
«Buyumlar interneti» g’oyasi kimga tegishli?
Tarmoq bayonnomasi
IP (Internet Protocol) tarmoqlararo bayonnomasi
Domen
Excelda A1 ga 4 soni, B1 ga =A1/2 formula, C1 ga =СУММ(A1;B1)* 10 formula kiritilgan. C1 yacheyka qiymatini aniqlang.
Excelda A1 ga 4 soni, B1 ga =A1/2 formula, C1 ga =(A1+B1)* A1 formula kiritilgan. C1 yacheyka qiymatini aniqlang.
Oddiy yacheykalar diapazonini Excel jadvaliga aylantirish uchun qaysi amalni bajarish kerak?
“Главная” meny varaqasidan “форматироват как таблицу”
Вставка meny varaqasidan “ Таблица”
WLAN nima?
Kabelning qaysi turi yorug`lik oqimini uzatishga mo`ljallangandir?
Modemning vazifasi…
Modemning ma’lumotlarni uzatish tezligi …
Tarmoq operatsion sistemasi vazifalarini aniqlang
Tarmoq operatsion sistemasining bosh vazifasi …
blokcheyn tehnologiyasi nimani ta’minlaydi
bitcoin bayonnomasi kimning nomi bilan bogliq?
Infografikaning manba turi bo’yicha toifalanishi
Infografika Axborotni taqdim etish usuliga ko’ra toifalanishi
Infografikaning tamoillari
Infografika yaratish dasturlari
Jadval asosida muayyan bir diagramma tuzilgan deylik, jadval o‘chirilgan paytda diagramma bilan nima yuz beradi?
Windows'da qaysi klavishlar birikmasi yordamida “Проводник” oynasini ekranga chaqirish mumkin?
Quyidagi buyruqlardan qaysi birini “Выполнить” (WIN + R) oynasiga kiritib, ENTER klavishi bosilganida kompyuterga o‘rnatilgan/ulangan disklarni boshqarish oynasi ekranga chaqiriladi?
|
| |
Uz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan

|
Uz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan
|
bet | 12/15 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 113 Kb. | | #118877 |
Bog'liq АКТгакириш сavollar2020платформаUz domen zonasi qachon roʼyxatga olingan
«Buyumlar interneti» g’oyasi kimga tegishli?
IP (Internet Protocol) tarmoqlararo bayonnomasi
Oddiy yacheykalar diapazonini Excel jadvaliga aylantirish uchun qaysi amalni bajarish kerak?
MS Word dastutida tasodifiy matnlarni chiqarish komandasi
Ko‘pgina kompyuter tarmoqlaridan iborat global kompyuter tarmog‘i qanday ataladi?
MS WORD 2010 да CTRL + E тугмалар босилганда нима содир бўлади
Juda murakkab masalalarni hisoblashga mo’ljallangan komputerlar bu…
Qaysi klavishlar kombinatsiyasi (yoki klavisha) joriy hujjatning nusxasini boshqa nom bilan, boshqa joyda yoki boshqa kengaytma bilan saqlashga imkon beradi?
Kursordan o‘ng tomonda joylashgan butun so‘zni o‘chirish uchun qaysi klavishlar birikmasidan foydalaniladi?
Formulalarni yaratish uchun maxsus vositalar dasturning qaysi varaqa (вкладка)sida joylashgan?
Kiritilgan qiymatlarning qaysi biri Excel tomonidan sana sifatida qabul qilinadi?
СРЗНАЧ (AVERAGE) qaysi funksiyalar guruhiga tegishli?
Excel'da sonning butun qismi, uning kasr qismidan qaysi tinish belgisi yordamida ajratiladi?
Windows 10 parametrlarida foydalanuvchini yaratish
Windows 7 da Oxirgi amalga oshirilgan harakatni ortga qaytarish (Отмена) komandasi
Excelda Bir nechta yacheykalarni bir xil qiymat bilan to‘ldirish uchun, ularni dastlab belgilang, yacheykalardan biriga qiymatni kiritib qaysi tugmalar kombinatsiyasi bosiladi.
Excelda funksiyani qo‘llash oynasini chaqirish;
Windows 10 da — virtual ish stolini qo‘shish.
Windows 10 da — диспетчер задач’ni ishga tushirish.
|
| |
Foydali qazimalarni karyer chegarasidagi zaxiralari

|
Foydali qazimalarni karyer chegarasidagi zaxiralari
|
bet | 30/83 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,73 Mb. | | #136021 |
Bog'liq Konchilik ishi asoslariFoydali qazimalarni karyer chegarasidagi zaxiralari — qazib olish mumkin bo'lgan chegarani, karyeming qazib olish muddatini va qazish ishlari iqtisodiy natijalarini aniqlovchi asosiy ko'rsatkich hisoblanadi. Har bir pog'ona (gorizont) va karyer maydoni chegarasidagi zaxiralar, konni geologik qidirish vaqtida o'rnatiladi.
Dunyoning eng yirik karyerlari.3
Dunyodagi engyirik temir ma ’danini qazib olish karyeri Minnesota shtatida joylashgan bo 'lib, uzunligi 8 km, eni 3,2 km, chuqurligi 180 m. Dastlabki qazish ishlari 1895 yilda yer osti usulida boshlangan.
Bingham Canyon mis qazib olish rudnigi. U o 'zining tarkibiga 620 tonna oltin, 5000 tonna kumush, 276 tonna molibden va katta miqdordagi platina va palladiydan iborat.
Ochiq kon ishlarining asosiy bosqichlari.
Umumiy holda butun ochiq kon ishlari kompleksi bir-biriga bog'liq bo'lgan quyidagi ishlab chiqarishning asosiy bosqichlarini o'z ichiga oladi:
Konning kon-kapital ishlari olib boriladigan qismini tayyorlaganda - kon kapital ishlari olib borish uchun sharoit yaratish, ya’ni o'rmonlarni kesish, to'nkalarni kovlab olish, daryo va irmoqlarni karyer maydonidan uzoqlashtirish, botqoqliklarni quritish, bino va inshootlarni buzish, avtomobil trassalari va temir yo'llarni boshqa yerga olish, shuningdek elektr uzatish liniyalari va telefon aloqalarini xavfsizlantirish ishlari amalga oshiriladi.
Ochiq kon ishlari olib borilayotgan hududda bexatar ishlar sharoitini yaratish maqsadida konda quritish ishlari amalga oshiriladi.
Quritishning quyidagi turlari mavjud:
4- kayer maydonining yuza qismini quritish;
4- konni yer ustki suvlaridan himoyalash;
4- konni dastlabki quritish;
4- konni joriy quritish.
Konning yuza qismini, ya’ni cho'kindi qoplama jinslarni quritish va konning ustki qismidan suvni chiqarib tashlash odatda qurituvchi drenaj kanav (ariq) lar yordamida amalga oshiriladi.
|
| |
Uyga vazifa - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 197/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiUyga vazifa.
Dars yakuni. Baholarni tahlil qilish.
O’quv-tarbiya bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________
«Adabiyot» 5-sinflar uchun
«________»___________________20___ yil
Mavzu: Abdulla ORIPOV (1941-yilda tug‘ilgan)
Darsning texnologik haritasi
№
|
Malaka talablari
|
Bilim: : Abdulla ORIPOV (1941-yilda tug‘ilgan)
mavzusi yuzasidan bilim hosil qilinadi.
Ko`nikma: adabiyotga hurmat hissini oshirish, erkin firlay olish qobiliyatini shakllantirish, tanish vaziyatlarda qolqy olish.
Malaka:Egallagan bilimlarini notanish va notanish vaziyatlarda qo`llay oladi.
Kompitensiya: Tushuna oladi, ifodali o`qiy oladi, ijodiy failiyatida egallagan bilim ko`nikma va malakalarini kundalik faoliyatda qo`llay oladi.
|
|
Maqsad va vazifalar
|
a) ta’limiy: Adabiyot fanining nazariy va amaliy asoslarini o’rganish jarayonida o’quvchilarda estetik did,
estetik ong, adabiyotga muhabbat, badiiy tafakkur va tasavvurini kamolga yetkazish va barkamol avlod tarbiyasiga zamin yaratish.
b) tarbiyaviy: Adabiyot fani orqali o’quvchilarga DTS asosida dars berish. Shu bilan bir qatorda milliy va
mumtoz adabiyotimizga milliy iftihor, qadriyat sifatida e’tirof etish va uni hurmat qilishga o’rgatish.
c) rivojlantiruvchi: O’quvchilarni tafakkur va idrokini kengaytirish, ularni mustaqil fikrlashga o’rgatish.
O`quvchilarda mavzuga nisbatan qiziqish uyg`otish, bilimlarini kengaytirishga erishish.
|
|
O`quv jarayonini mazmuni
|
|
|
| |
O’tgan mavzuni so’rash - «Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati

|
«Adabiyot» 5-sinflar uchun 20 yil Mavzu: adabiyot so‘z san’ati
|
bet | 196/218 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #243397 |
Bog'liq 5-sinf-adabiyot-yillik-dars-ishlanmasiO’tgan mavzuni so’rash.
a) individual - tarqatma materiallar, kartochka.
b) Frontal (guruh bilan ishlash)
Yangi mavzu:
Qadim-qadimdan insoniyat boshiga katta kulfatlar solib kelgan urushlar tufayli qanchadan qancha odamlar qurbon bo‘lgan, ayollar tul, bolalar yetim qolgan, gullab-yashnab yotgan shahar-u qishloqlar kultepaga aylangan. Shuning uchun ham yuragida odamzodga mehr muhabbat bo‘lgan har qanday inson urushni qattiq qoralagan, hamisha unga qarshi chiqqan. Tinchlik uchun kurashda, ayniqsa, olimlar, san’atkorlar, shoir-u yozuvchilarning xizmati kattadir. Chunki ular yaratgan asarlardan, ilgari surgan g‘oyalardan millionlab kishilar bahramand bo‘ladi.
Afsuski, fan-texnika rivojlanib, qurol-yarog‘lar takomillashib borgani sari urush qurbonlarining ham soni ortib, u keltirgan vayronkorliklarning ko‘lami kengayib bordi. Eng oxirgi - Ikkinchi jahon urushida ellik milliondan ortiq odam halok bo‘ldi.
Erkin Vohidovning «Nido» dostoni ham xuddi ana shu urush va u olib kelgan kulfatlar, u yetkazgan jarohatlar haqidadir. Bu doston qisman avtobiografik xarakterga ega, ya’ni shoirning tarjimayi holi bilan bog‘liqdir. Chunki uning ayni qalam ushlab, savod chiqarish davri ana shu urush yillariga to‘g‘ri keladi.
Doston yigirma yil avval urushda halok bo‘lgan otasini xotirlayotgan farzandning xayollari, iztiroblari bilan boshlanadi. Oradan yigirma yil o‘tib ketgan bo‘lsa-da, hamon uning jarohatlari bitgani yo‘q. Hamon yer qa’ridan «O‘g‘lim!» degan nido yangrab turadi. Bu nidoning ma’nosi nima? Shu o‘rinda shoir olis bolalik yillarini eslab ketadi. Ko‘z oldidan to‘p-to‘p bo‘lib jangga ketayotgan odamlar o‘ta boshlaydi. Yoshgina bolakay hali urush nima ekanligini to‘liq tasavvur qila olmaydi. Biroq ko‘p o‘tmay bu bolakay ko‘cha changitib yurgan olis, sokin qishloqda ham urush o‘z fojiali qiyofasini namoyon eta boshlaydi:
Rustamning akasi urushdan qaytdi,
Qo‘ltiqtayog‘i bor,
Bir oyog‘i yo‘q.
Rustam aytib berdi:
Ataka payti
Tizzasidan olib ketgan emish o‘q...
Yoki urushning ana shu qishloq boshiga solgan yana bir dahshati:
Xol aka qaytganda uyga to‘satdan,
O‘g‘li, dadajon, deb chopib kelibdi.
Ota quchay desa qo‘li yo‘q ekan,
Tik turgan joyida yig‘layveribdi.
Rustamning akasi bilan Xol aka-ku nogiron bo‘lishsa ham qaytib kelishibdi. Ammo el-yurtning tinchligi, farzandlarning baxtiyor kelajagi deb jon bergan insonlar qancha!
Yangi mavzuni mustahkamlash: Og’zaki savol-javob.
|
| |
Xossalari Simob odatdagi haroratda yagona suyuq metall, zichligi 13,59; -38,70 da qotadi, 356,70S da qaynaydi. Simob qattiq holatda modifikasiyada bo’ladi

|
Xossalari Simob odatdagi haroratda yagona suyuq metall, zichligi 13,59; -38,70 da qotadi, 356,70S da qaynaydi. Simob qattiq holatda modifikasiyada bo’ladi
|
bet | 6/8 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 21,5 Kb. | | #160591 |
Bog'liq Mavzu Rux,kadmiy, simob elementlarining olinishi, xossalari va -fayllar.org (1)Xossalari Simob odatdagi haroratda yagona suyuq metall, zichligi 13,59; -38,70 da qotadi, 356,70S da qaynaydi. Simob qattiq holatda modifikasiyada bo’ladi:
Xossalari Simob odatdagi haroratda yagona suyuq metall, zichligi 13,59; -38,70 da qotadi, 356,70S da qaynaydi. Simob qattiq holatda modifikasiyada bo’ladi:
1. α-simob – 38,7 dan to – 1940 gacha mavjud. U romboedrik shaklda kristallanadi, 1940 dan pastda - simob barqaror, u hajmiy markazlashgan geksagonal shaklda kristallanadi. Simobning elektr o’tkazuvchanligi misning elektr o’tkazuvchanligining 58% ini tashkil qiladi. Simob ko’p metallarni eritadi. Bunday eritmalar – amalgamalar deb ataladi. Amalgamalar odatdagi haroratda suyuq yoki yumshoq bo’lishi bilan boshqa qotishmalardan farq qiladi. Natriy, kaliy, kumush, oltin va boshqa metallar simobda juda yaxshi eriydi. Amalgamalarni fizik-kimyoviy tekshirish natijasida ularning ba’zilari kimyoviy birikmalar ekanligi (masalan, KHg2, NaHg2, PtHg, AuHg2 va hokazolar), ba’zilari qattiq eritmalar ekanligi, ba’zilari esa shunchaki suyuq aralashma ekanligi aniqlandi. Simob, rux va kadmiydan birmuncha farq qiladi, u ruxga qaraganda bir oz sekin oksidlanadi, lekin oltingugurt va galogenlar bilan oson reaksiyaga kirishadi. (hatto sovuqda ham)
Toza simob havoda oksidlanmaydi, lekin nam havoda tursa oksidlana oladi. U suyultirilgan H2SO4 da qizdirilganda eriydi. HNO3 da qizdirilmasa ham yaxshi eriydi, odatdagi sharoitda Cl va S bilan birikadi. Temir, nikel va kobalt simobda erimaydi, shuning uchun simob temir idishlarda saqlanishi mumkin.
Toza simob havoda oksidlanmaydi, lekin nam havoda tursa oksidlana oladi. U suyultirilgan H2SO4 da qizdirilganda eriydi. HNO3 da qizdirilmasa ham yaxshi eriydi, odatdagi sharoitda Cl va S bilan birikadi. Temir, nikel va kobalt simobda erimaydi, shuning uchun simob temir idishlarda saqlanishi mumkin.
Hg + 2H2SO4 = HgSO4 + SO2 + 2H2O
Simob (I) – nitrat Hg2(NO3)2 simobga suyultirilgan HNO3 ni ta’sir ettirib, olinadi:
0 +5 +2 +2
6Hg + 8HNO3 = 3Hg2(NO3)2 + 4H2O+ 2NO↑
Hg2(NO3)2 + 2NaOH = 2NaNO3 + HgO + Hg + H2O
U eritmadan Hg2(NO3)2∙ 2H2O holida kristallanadi, suvda erimaydi va tibbiyotda ishlatiladi.
Simob (I) – xlorid Hg2Cl2 suvda kam eriydigan oq modda zichligi 7,15 g/sm3 ga teng. Sulema va simob aralashmasi qizdirilganda, simob (I) ning suvda eriydigan tuzlariga xloridlar ta’sir ettirilsa, Hg2Cl2 hosil bo’ladi:
HgCl2 + Hg = Hg2Cl2
Hg2(NO3)2 +2NaCl = Hg2Cl2+ 2NaNO3
Hg2Cl2 kalomel deb ham ataladi, tibbiyotda ishlatiladi, uning tuzilish formulasi quyidagicha:
Cl – Hg – Hg – Cl
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Xossalari Simob odatdagi haroratda yagona suyuq metall, zichligi 13,59; -38,70 da qotadi, 356,70S da qaynaydi. Simob qattiq holatda modifikasiyada bo’ladi
|
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х - bet 3

|
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х
|
bet | 3/8 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 21,5 Kb. | | #160591 |
Bog'liq Mavzu Rux,kadmiy, simob elementlarining olinishi, xossalari va -fayllar.org (1)Xossalari Kadmiy oq rangli, yumshoq yaltiroq metall, geksoganal shaklda kristallanadi. Kadmiyning normal elektrod potensiali-0,4 volt bo’lib, ruxnikidan (-0,76 volt) katta, shu sababli rux kadmiyni birikmalaridan siqib chiqaradi. Kadmiy suyultirilgan kislotalardan (HCl, H2SO4 kabi) vodorodni siqib chiqara oladi. Kadmiy havoda oksidlanganda uning sirti parda bilan qoplanadi, cho’g’lantirilganda esa qo’ng’ir tusli oksid parda hosil bo’ladi. U yonganda CdO bilan birga oz miqdorda CdO2 ham hosil qiladi, u yuqori haroratda juda faol metaldir.
Xossalari Kadmiy oq rangli, yumshoq yaltiroq metall, geksoganal shaklda kristallanadi. Kadmiyning normal elektrod potensiali-0,4 volt bo’lib, ruxnikidan (-0,76 volt) katta, shu sababli rux kadmiyni birikmalaridan siqib chiqaradi. Kadmiy suyultirilgan kislotalardan (HCl, H2SO4 kabi) vodorodni siqib chiqara oladi. Kadmiy havoda oksidlanganda uning sirti parda bilan qoplanadi, cho’g’lantirilganda esa qo’ng’ir tusli oksid parda hosil bo’ladi. U yonganda CdO bilan birga oz miqdorda CdO2 ham hosil qiladi, u yuqori haroratda juda faol metaldir.
Kadmiy birikmalari
Kadmiy birikmalari
Kadmiy oksid CdO kadmiyni havoda yondirilganda qo’ng’ir jigarrang bo’lib, havoda asta sekin oqaradi, chunki havodagi SO2 bilan birikib, oq rangli SaSO3 ga aylanadi. U suvda kam eriydi, kislotalarda yaxshi eriydi.
Kadmiy gidroksid Cd(OH)2 kadmiyning suvda eriydigan tuzlariga ishqor ta’sirida oq cho’kma holida hosil bo’ladi. U ortiqcha ishqorda erimaydi, konsentrlangan ishqorlarda uzoq qaynatilganda Na2[Cd(OH)4] va Ba[Cd(OH)4] kabi kadmatlarni hosil qiladi.Cd(OH)2 kuchsiz asos, ammiakda erib, [Cd(NH3)4] (OH)2 va [Cd(NH3)6(OH)2] kabi kompleks birikmalarni hosil qiladi. Kadmiy yumshoq yaltiroq metall, geksoganal shaklda kristallanadi.
Cd (OH)2 + 4NH3 → [Cd(NH3)4](OH)2
Kadmiy galogenidlar: CdF2, CdCl2 , CdVr2, CdI2 sun’iy yo’l bilan hosil qilinadi. Kadmiy ftorid CdF2 suvda oz eriydi. Kadmiy xlorid CdCl2* 2,5 H2O suvda juda yaxshi eriydi. Kadmiy bromid CdVr2 termik jihatdan juda barqaror modda. 7000 da parchalanmay bug’lanadi. Kadmiy iodid CdI2 suvda yaxshi eriydigan rangsiz qattiq modda, fotografiyada ishlatiladi. Kadmiy yodid komplekslar hosil qiladi, masalan, K2 [CdI4]
|
| |
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х - bet 5

|
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х
|
bet | 5/8 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 21,5 Kb. | | #160591 |
Bog'liq Mavzu Rux,kadmiy, simob elementlarining olinishi, xossalari va -fayllar.org (1)Simob bug’i atomlardan iborat bo’lib, nihoyatda zaharlidir. Uning eng oz miqdori ham uzoq ta’sir etsa, organizmga zarar etkazadi. Simob birikmalari oshqazonga tushsa, ovqat hazm qilish organlarining, yurak va buyrakning ishlashi buziladi, u bilan ishlayotganda ehtiyot bo’lish kerak. Simob ko’p metallarni (Na, K, Ag, Au ni) o’zida eritib, amalgamalarni hosil qiladi. Amalgamalar odatdagi haroratda suyuq yoki yumshoq bo’lishi bilan boshqa qotishmalardan farqlanadi.
Simob bug’i atomlardan iborat bo’lib, nihoyatda zaharlidir. Uning eng oz miqdori ham uzoq ta’sir etsa, organizmga zarar etkazadi. Simob birikmalari oshqazonga tushsa, ovqat hazm qilish organlarining, yurak va buyrakning ishlashi buziladi, u bilan ishlayotganda ehtiyot bo’lish kerak. Simob ko’p metallarni (Na, K, Ag, Au ni) o’zida eritib, amalgamalarni hosil qiladi. Amalgamalar odatdagi haroratda suyuq yoki yumshoq bo’lishi bilan boshqa qotishmalardan farqlanadi.
Simob va uning birikmalari zaharli, shuninguchun ishlatishda ehtiyot choralariga rioya qilish zarur. Metall Simobning bugʻlari ayniqsa xavfli. Simob nafas orqali qonga oʻtadi. Qonga oʻtgan Hg undagi oqsillar bilan qoʻshiladi. S. ning bir qismi jigar, buyrak, taloq va miya toʻqimalarida toʻplanadi. Hgdan zaharlarganda vena orqali giposulfitning 20%li eritmasi yuboriladi, markaziy nerv sistemasi faoliyatini normallashtiradigan farmakologik hamda fizioterapevtik vositalar buyuriladi va h.k. Hg preparatlari antiseptik va siydik haydovchi xususiyatlari tufayli tibbiyotda qoʻllanadi.
simob
Simobning yadro zaryadi (Z) 80 ga teng. Simob tabiatda erkin va birikma holida uchraydi, uning 7 ta tabiiy va 20 ta sun’iy izotopi bor. Simobning eng mashhur birikmasi kinovar HgS dir, erkin simob odatdagi haroratda suyuq bo’lganidan tomchilar holida uchraydi.
Olinishi. HgS ning harorat ta’sirida parchalanish mahsulotidan simob ajratib olinadi, ba’zan HgS ga Fe yoki ohak ta’sir ettirib ham simob olinadi:
HgS + O2 = Hg + SO2
HgS + Fe = Hg + FeS
4HgS + 4CaO = 4Hg + 3CaS + CaSO4
Hg(NO3)2 = Hg + Hg(NO2)2
Bug’ holidagi simob maxsus idishga yig’ilib, keyin haydash bilan tozalanadi. Laboratoriyada simob HgS ni harorat ta’sirida qizdirish bilan olinadi:
2HgO = 2Hg +O2
|
| |
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х - bet 7

|
Mavzu: Kadmiyning olinishi va xossalari Bajardi: Egamberdiev sh tekshirdi: Тухтаев Х
|
bet | 7/8 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 21,5 Kb. | | #160591 |
Bog'liq Mavzu Rux,kadmiy, simob elementlarining olinishi, xossalari va -fayllar.org (1)Simob (II) – oksid HgO sariq yoki qizil kristall modda, zichligi 11,14 g/sm3 ga teng, tabiatda uchramaydi. Simobni havoda qizdirish, uning ikki valentli tuzlariga ishqor ta’sir ettirish va Hg(NO3)2 qizdirish bilan HgO hosil bo’ladi: 2Hg + O2 =2HgO
Simob (II) – oksid HgO sariq yoki qizil kristall modda, zichligi 11,14 g/sm3 ga teng, tabiatda uchramaydi. Simobni havoda qizdirish, uning ikki valentli tuzlariga ishqor ta’sir ettirish va Hg(NO3)2 qizdirish bilan HgO hosil bo’ladi: 2Hg + O2 =2HgO
2Hg(NO3)2 = 2HgO + 4NO2 + O2 (quruq usul)
HgCl2 + Ba(OH)2 =HgO ↓+ BaCl2 +H2O (ho’l usul)
Hg(NO3)2 + K2CO3 + H2O = HgO + 2KNO3 + H2CO3
Simob (II) – oksid kimyoviy preparatlar olishda ishlatiladi.
Simob (I)- oksid qora kukun, zichligi 9,8 g/sm3 ga teng, termik jihatdan nihoyatda beqaror bo’lib, xona haroratdagi Hg va HgO ga parchalanadi. Hg2O suvda erimaydi.
Hg(NO3)2 + 2NaOH = Hg2O + 2NaNO3 +H2O
Simobning HgO2 tarkibli peroksidi ham ma’lum. U beqaror modda.
Hg2(OH)2 va Hg(OH)2 gidroksidlari olinmagan, chunki ular hosil bo’lishi bilan parchalanadi.
Simob (II) – gidroksidga (va oksidga) ammiak ta’sir ettirilsa suvda (va suvdan boshqa erituvchilarda ham) erimaydigan oq mikrokristall kukun hosil bo’ladi: 2HgO + NH3 + H2O = [Hg2NH2(OH)2]OH
Bu modda asos xossasiga ega bo’lgani uchun Million-asosi deb nomlanadi
Xulosa
Rux konsentratiga osh tuzini qoʻshib qizdirish, haydash va uni chang holida tutib yigʻish, shuningdek, rux oksidi yoki metall boʻlaklariga xlorid kislota taʼsir ettirish, soʻngra bugʻlatish usullari bilan olinadi. Yogʻochni chirishdan saklashda shimdiriluvchi tarkib sifatida, metallarni payvandlashda (oksid pardalardan tozalashda), pergament i.ch.da qoʻllanadi.
Rux sulfat eritmasi boshqa metallarni elektrolitik usulda rux bilan qoplashda , tibbiyotda, to’qimachilik sanoatida va boshqa sohalarda ishlatiladi.
Butun dunyoda ishlab chiqariladigan ruxning 40%i poʻlatni korroziyadan saqlash uchun sarflanadi. Rux kukuni yordamida kadmiy, mis va nodir metallar birikmalardan ajratib olinadi. R.dan ishlangan listlar konstruksion material sifatida, shuningdek, quruq elementlarning idishlarini tayyorlashda qoʻllanadi.
|
| |
Oraliq nazoratni baholash mezonlari

|
Oraliq nazoratni baholash mezonlari
|
bet | 23/30 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,71 Mb. | | #113468 |
Bog'liq Badiiy asar tili BMIOraliq nazoratni baholash mezonlari
Oraliq nazorat bir semestrda 1 marta yozma o‘tkazilishi ko‘zda tutilgan. Oraliq nazorat uchun maksimal 30 ball qo‘yiladi. Jami 30 ball:
26-30 ball uchun talabaning faoliyati quyidalarga javob berishi lozim:
mavzu to‘liq yoritilgan bo‘lsa;
berilgan savollarga javob yozishda izchillik va mantiqiylik kuzatilsa;
istiloh va atamalarni qo‘llashda xatoliklar bo‘lmasa;
savollarga javob yozishda talabaning mustaqil yondashuvi sezilib tursa;
yozilgan matn imlo xatolari va uslubiy g‘alizliklarga ega bo‘lmasa.
22-25 ball uchun talabaning faoliyati quyidagi talablarga javob berishi lozim:
mavzu atroflicha yoritilgan bo‘lsa;
talaba savollarga javob yozishda mavzuga doir istiloh va atamalarni to‘g‘ri qo‘llay bilsa;
mavzuga doir adabiyotlar bilan tanish bo‘lsa;
yozilgan matnda juz’iy bo‘lmagan ba’zi imloviy xatolar bo‘lsa.
17-21 ball uchun talabaning faoliyati quyidagi talablarga javob berishi lozim:
mavzu qisman bo‘lsada yoritilgan bo‘lsa;
nazorat ishida ba’zi savollarga javob to‘liq bo‘lmasa;
imloviy va uslubiy xatolarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa.
0-16 ball bilan quyidagi hollarda talabaning yakuniy nazorat ishlari baholanadi:
mavzu yoritilmagan bo‘lsa;
imloviy va uslubiy xatolar ko‘p kuzatilsa;
yozilgan matn nazorat talablariga javob bermasa.
Yakuniy nazoratni baholash mezoni
Yakuniy nazorat fanga doir mashg‘ulotlar tugagandan keyin o‘tkaziladi. Maksimum 30 ballik tizimda baholanadi.
26-30 ball uchun talabaning faoliyati quyidalarga javob berishi lozim:
mavzu to‘liq yoritilgan bo‘lsa;
berilgan savollarga javob yozishda izchillik va mantiqiylik kuzatilsa;
istiloh va atamalarni qo‘llashda xatoliklar bo‘lmasa;
savollarga javob yozishda talabaning mustaqil yondashuvi sezilib tursa;
yozilgan matn imlo xatolari va uslubiy g‘alizliklarga ega bo‘lmasa.
|
| |
Talabalar mustaqil ta’limining mazmuni va hajmi

Ishchi o‘quv dasturining mustaqil ta’limga oid bo‘lim va mavzulari
|
Mustaqil ta’limga oid topshiriq va tavsiyalar
|
Hajmi (soatda)
|
1
|
2
|
3
|
Amaliy mashg‘ulotlarga tayyorgarlik.
|
Kutubxonada shug‘ullanish
|
8
|
Seminar mashg‘ulotlariga tayyorgarlik.
|
Kutubxonada shug‘ullanish
|
8
|
Aristotelning «Poetika» asarini o‘qib o‘rganish.
|
Nazariy adabiyotlarni o‘zlashtirish
|
6
|
Alisher Navoiyning «Majolis un nafois», «Muhokamat ul lug‘atayn», «Mezon ul-avzon» asarlarini o‘qib o‘rganish. .
|
Kutubxonada shug‘allanish
|
8
|
Qodiriyning “O‘tkan kunlar”, “Mehrobdan chayon” romanlari tilini tahlil qilish
|
Asarni o‘qish, o‘zlashtirish, tahlil qilish
|
6
|
Abdulla Qahhor hikoyalari tilini o‘rganish
|
O‘qish, tahlilga tayyorgarlik ko‘rish
|
4
|
Isajon Sultonning “Boqiy darbadar” asarida qo‘llangan badiiy tasvir vositalarini tahlil, tadqiq etish
|
Kutubxonada shug‘ullanish
|
6
|
Zulfiya Qurolboy qizi asarlari tahlili
|
Qissa va hikoyalarni tadqiq etish
|
4
|
Muhammad YUsuf she’rlarini poetikasini o‘rganish
|
Asarni o‘qish, o‘zlashtirish, tahlil qilish
|
4
|
|
“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”

“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”
mavzusidagi 1-sonli respublika ilmiy-onlayn konferensiyasi
17
Kon lahimini xizmat qilish muddatini oshirish imkonini beradi, bu esa o‘z
navbatida xavfsiz ish zonalarini yaratishga va konning ishlab chiqarish unumdorligini
oshishiga olib keladi;
Lahim devorlariga ta’sir qilayotgan kuchlarga qarshilik ko‘rsatish qobiliyati,
boshqa yakka holatda qo‘llanilgan mustahkamlash texnologiyalariga qaraganda
yuqori;
Mustahkamlagichlarni qayta ta’mirlash uchun hech qanday qo‘shimcha
qurilmalar ta’lab qilinmaydi va qo‘shimcha ishlar bajarilmaydi.
Skvajinalarga joylashtirilgan metal arqonlar va ularni jamlamalari bilan
birgalikda sement qorishmalarini lahim devoriga o‘rnatish orqali mustahkamlashning
kombinatsiyalashgan texnologiyasi keyinchalik yuzaga keladigan yuqori kon bosimi
sharoitida ham kon lahimlarini buzilib ketmasligini ta’minlash imkonini beradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1.
Бондаренко В.І., Ковалевська І.А., Симанович Г.А., Вівчаренко
О.В., Малихін О.В., О.С. Гусєв. Геомеханіка навантаження і розрахунок
параметрів кріпильної й охоронної систем підготовчих виробок шахт Західного
Донбасу: монографія / В.І. Бондаренко, І.А. Ковалевська, Г.А. Симанович, О.В.
Вівчаренко, О.В. Малихін, О.С. Гусєв. –Дніпропетровськ: ТОВ «ЛізуновПрес»,
2014. – 228 с. (російською мовою).
2.
Berdimurodov S.A., Xursanov G‘.A. Chuqur karyerlarni qiya stvollardan
foydalangan holda shamollatish. “Инновации в науке и образовании”
konferensiyasi, – Andijan. – B-82.
3.
Хоменко О.Є., Кононенко М.М. Технология крепления выработок
для камерных систем разработки с закладкой: Монографія. – Д.: Національний
гірничий університет, 2010. – 93 с. – Російською мовою
4.
Назаров З.С., Чориқулов А.О., Бердимуродов С.А. Разработка
технологии формирования искуственного массива при отработке рудных
залежей камерной системой разработки. Конференция “Янгиланаётган
Ўзбекистон ёшлари ва иновацион фаолият”, -Тошкент, 2-сентябрь, 2020. –С-24-
28
|
Gorizontal kon lahimlarini mustahkamlash texnologiyalarini takomillashtirish

Gorizontal kon lahimlarini mustahkamlash texnologiyalarini takomillashtirish
Download
407,75 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
22.09.2024
Hajmi
407,75 Kb.
#271975
Download
407,75 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Gorizontal kon lahimlarini mustahkamlash texnologiyalarini takomillashtirish
Download
407,75 Kb.
Matnni ko'rish
Gorizontal kon lahimlarini mustahkamlash texnologiyalarini takomillashtirish

“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”
mavzusidagi 1-sonli respublika ilmiy-onlayn konferensiyasi
15
GORIZONTAL KON LAHIMLARINI MUSTAHKAMLASH
TEXNOLOGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH
Mislibayev Ilxom To‘ychibayevich
1
Berdimurodov Sanjar Abdirasul o‘g‘li
2
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti Konchilik fakulteti dekani,
texnika fanlari doktori, professor
1
Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti 1-bosqich tayanch doktoranti
2
https://doi.org/10.5281/zenodo.7359471
Annotatsiya:
Ushbu tezisda gorizontal kon
lahimlarini mustahkamlagich
materiallari va mustahkamlash texnologiyalari ko‘rib chiqilgan va shu asosida yangi
mustahkamlash texnologiyasini nazariy asoslari keltirilgan.
Kalit so‘zlar:
Tog‘ jinsi, kon massivi,
kon lahimi, mustahkamlash,
mustahkamlagich
materiallari, yog‘och, beton, temir, polimer, kon bosimi, anker,
mustahkamlash texnologiyalari,
Hozirgi kundagi konchilik amaliyoti foydali qazilmalarni yer osti usulida qazib
oluvchi konchilik korxonalariga zaxiralarni katta chuqurliklardan
ham qazib olish
taklifini bermoqda. Chunki foydali qazilma zaxiralarini geologik tadqiq qilish chuqur
gorizontlarda ham qazib olishga yetarli bo‘lgan foydali qazilma miqdorlarini
ko‘rsatmoqda. Yer osti usulida qazib oluvchi konchilik korxonalari ushbu zaxiralarni
qazib olishni to‘g‘ridan-to‘g‘ri kon lahimlari orqali amalga oshiradi.
Bu hududdagi
kon lahimlarida mustahkamlash ishlarini olib borish uchun, shu joydagi tog‘
jinslarining fizik-mexanik xususiyatlarini o‘rganmasdan turib,
mustahkamlash
materiallari va ularni mustahkamlash texnologiyalarini tanlay olmaymiz va amalga
oshira olmaymiz.
Konlar chuqurlashgan sari, kon lahimlari devorlariga ta’sir
qiladigan kuchlarning miqdorlari o‘zgarib boradi. Ushbu kuchlarning keskin
o‘zgarishlari esa kon lahimlarida kon zarbalarini havfini yanada oshirib yuboradi [4].
Bunda
mustahkamlagichlarga
tushadigan
bosim
miqdorining
oshishi
“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”

|
“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”Bog'liq gorizontal-kon-lahimlarini-mustahkamlash-texnologiyalarini-takomillashtirish“Ilm-fan muammolari yosh tadqiqotchilar talqinida”
mavzusidagi 1-sonli respublika ilmiy-onlayn konferensiyasi
16
mustahkamlagichlarni deformatsiyalanishiga olib kelishi va ushbu kon lahimlarida
mustahkamlash ishlarini olib borish imkonini bermasligi mumkin [4]. Bu esa chuqur
gorizontlarda an’anaviy mustahkamlash texnologiyalarini o‘zgartirish zaruratini
yuzaga keltiradi.
Hozirgi kunda kon lahimlarini mustahkamlash uchun yog‘ochlardan, tabiiy tosh
bo‘laklaridan, metal mustahkamlash materiallaridan va beton materiallaridan
foydalanilmoqda. Bundan tashqari dunyo amaliyotida mustahkamlagich materiallari
sifatida polimer materiallardan ham foydalanish holatlarini ko‘rish mumkin [1].
Lekin bunday materiallarni qo‘llash, iqtisodiy jihatdan juda qimmatligi sababli
nisbatan boshqa mustahkamlash materiallariga qaraganda kamroq qo‘llaniladi.
Kelajakda mustahkamlagichlar sifatida foydalanish mumkin bo‘lgan, iqtisodiy
jihatdan kamxarj bo‘lgan materiallarga talab oshishi aniq. Chunki hozirgi kunda
qo‘llanilayotgan maxsulotlarni tannarxi, konlarni chuqurligi oshishi bilan ortib
bormoqda. Bu esa bu maxsulotlarni kam miqdorda qo‘llanilishiga olib keladi.
Bunday miqdorlarda qo‘llanilgan mustahkamlash materiallari esa, o‘z navbatida kon
bosimi namoyon bo‘lgan hududlarda kon lahimi mustahkamligini ta’minlay olmasligi
mumkin.
Yuqori kon bosimi mavjud kon lahimlarini samarali mustahkamlash
texnologiyasini ishlab chiqish nafaqat O‘zbekistonda, balki ko‘plab konchilik sanoati
rivojlanayotgan mamlakatlarda o‘z yechimini kutayotgan ulkan muammo sifatida
qarab kelinmoqda [2]. Doimiy xizmat qiladigan kon lahimlarini kon lahimi dastlabki
o‘tilgan vaqtda skvajinalarga joylashtirilgan metal arqonlar va ularni jamlamalari
bilan birgalikda sement qorishmalarini lahim devoriga
o‘rnatish orqali
mustahkamlashning kombinatsiyalashgan texnologiyasi nafaqat kon lahimini
turg‘unligini saqlash, balki kon massividagi kuchlarni muvozanatda saqlab turish
imkonini beradi, hamda havfsiz ish sharoitini ta’minlaydi va eng asosiysi
fundamental ilm-fanning rivojlanishiga turtki bo‘ladi.
Ushbu mustahkamlash texnologiyalarining kombinatsiyasidan foydalanib, yer
osti kon lahimlarini mustahkamlashning istiqbollarini quyidagi ustuvor yo‘nalishlarda
ko‘rish mumkin:
|
| |