Kirish - Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6

|
Issn: 2181-1695 oak: 01-08/1819/6Bog'liq 65-71
Kirish:
ChatGPT yoki Chat Generative Pre-Trained Transformer
– OpenAI tomonidan ishlab chiqilgan chatbot. U 2022-yil 30-noyabrda
prototip sifatida chiqarildi va tez orada oʻzining keng qamrovli
javoblari va foydalanuvchilarning soʻrovlariga aniq javoblari bilan
eʼtiborni tortdi. Bir necha oy oldin chiqarilganidan beri ChatGPT 100
million oylik faol foydalanuvchilarga erishish yoʻlida izchil
rivojlanmoqda. Bu ilovadan faol foydalanayotgan 100 million
foydalanuvchiga erishish uchun 9 oy va 30 oy davom etgan TikTok va
Instagram’dan tezroq.
Bu jamoat manfaati shunchaki aysbergning uchidek koʻrinadi.
Microsoft, Google, Baidu va boshqa korxonalar shu kabi mahsulotlarni
chiqarishga urinishlari haqida xabarlar bor. Microsoft OpenAI’ning
yetakchi investorlaridan biri boʻlib, yaqinda Google’ning tajribaviy
suhbatdosh sun’iy intellekt xizmati Bard taqdim etildi. ChatGPT, Bard
va Jasperpy.a, coi, ELSA, DialoGPT, Chinchilla AI va Replica kabi
boshqa xizmatlar hozirda mashhur boʻlgan Generativ AI va Katta tilli
modellarga misoldir.
ChatGPT va uning butun dunyo boʻylab iqtisodiyotlarga ta’siri
turli nuqtayi nazardan koʻrib chiqilishi mumkin va bu istiqbollarning
har biri muhim narsani taklif qiladi. Aytish kerakki, ushbu sun’iy
intellektga asoslangan xizmatlarning ishchi kuchi va mehnat bozoriga
ta’siri eng muhim sohadir. Aynan shuning uchun ham mehnat
iqtisodiyoti sohasida avtomatlashtirish, robototexnika, texnologik
oʻzgarishlar va mehnat bozori bilan bogʻliq boshqa innovatsiyalar
mavzularida koʻplab adabiyotlar mavjud.
ChatGPT va boshqa sun’iy intellektga asoslangan xizmatlar
ishchilar ilgari bajargan koʻplab vazifalarni avtomatlashtirishi
mumkinligi sababli, ularni amalga oshirish bozorning muayyan
segmentlarida jiddiy buzilishlarga olib kelishi mumkin. ChatGPT
mehnat bozoriga sezilarli ta’sir koʻrsatishi kutilmoqda, chunki bu
ma’lum bir bandlikning ortiqcha boʻlishiga olib kelishi va bir vaqtning
oʻzida boshqa ish oʻrinlarining yaratilishiga olib kelishi mumkin.
Boshqa
tomondan,
oʻtish
bosqichi
mehnat
bozorida
raqobatbardoshligini saqlab qolish uchun qoʻshimcha oʻqitish yoki
malaka oshirishni talab qiladigan ishchilar uchun muammolarni
keltirib chiqarishi mumkin.
McKinsey tomonidan olib borilgan soʻnggi tadqiqotlar sun’iy
intellektning global iqtisodiyotga potensial ta’sirini modellashtirishga
qaratilgan. Kompyuterni koʻrish, tabiiy til, virtual yordamchilar, robot
jarayonlarini avtomatlashtirish va ilgʻor mashinani oʻrganish sun’iy
intellektning beshta asosiy toifasidir. Ularning tahliliga koʻra,
firmalarning yetmish foizi kamida bitta toifadagi AI texnologiyasini
qoʻllagan boʻlishi mumkin va ellik foizdan kamrogʻi barcha besh
toifani toʻliq integratsiyalashgan boʻlishi mumkin. 2030-yilga borib,
sun’iy intellektning global iqtisodiy faoliyatga potensial ta’siri 13
trillion dollarni tashkil qilishi mumkin. Ushbu potensial ta’sir
samaradorlikni oshirish va sun’iy intellektni qoʻllash bilan bogʻliq
boshqa kanallar natijasi boʻlishi mumkin.
Boshqa tomondan, bir qator muammolar AI qanchalik tez qabul
qilinishi va ishlatilishini sekinlashtirishi mumkin. Misol uchun,
oʻzlashtirishni kechiktirgan firmalar qobiliyatlarni oshirish va
iste’dodlarni jalb qilishda orqada qolishi mumkin. AI, shuningdek, turli
kompaniyalar, xodimlar va mamlakatlarga turli xil ta’sir koʻrsatishi
mumkin,
bu
esa
undan
maksimal
darajada
foydalanishni
qiyinlashtirishi mumkin. Ehtimol, sun’iy intellektning ta’siri chiziqli
chiziqda emas, balki turli mamlakatlar, firmalar va xodimlar uchun har
xil stavkalarda paydo boʻlishi mumkin. Umuman olganda, sun’iy
intellekt global iqtisodiy faoliyatga ijobiy hissa qoʻshishi mumkin;
ammo, bu potensialni maksimal darajada oshirish uchun mamlakatlar,
firmalar va ishchilar oʻrtasida mavjud boʻlgan kengayib borayotgan
tengsizlikni bartaraf etish talab etiladi.
|
| |