nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 51-55JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–20_Issue-4_January_2023
54
“Arra” yoki “Zigzag”, “Birgalikda o’qiymiz” metodlari, muammoli ta’lim
texnologiyasini “Aqliy hujum”, “Keys-stadi” metodlaridan foydalanish orqali
o’quvchilarda bilim, ko’nikma va malakalarni tarkib toptirish barobarida
kommunikativ kompetentsiyalarni rivojlantirish imkoniyati mavjud.
O’quvchilarda kommunikativ kompetentsiyalarni rivojlantirishda turli kechalar
va tanlovlar muhim ahamiyat kasb etadi.
O’qituvchi o’quvchilarda axborot bilan ishlash kompetentsiyasini tarkib toptirish
maqsadida mavzuga oid o’quv va videofilmlardan foydalanishi, qo’shimcha
adabiyotlar va internet saytlaridagi ma’lumotlarni saralashi, shu asosda o’quvchilarga
referat, doklad va taqdimot materiallarini tayyorlash yuzasidan topshiriqlarni berish
orqali ularning ilmiy dunyoqarashini kengaytirishi uchun dars, darsdan tashqari ishlar,
ekskursiyalar va sinfdan tashqari mashg’ulotlardan samarali va o’z o’rnida
foydalanishi zarur.
O’qituvchi to’garakning ish rejasini tuzishda o’quvchilarda axborot bilan ishlash
kompetentsiyasini tarkib toptirish nazarda tutishi lozim.
O’qituvchi o’quvchilarning shaxs sifatida o’z-o’zini rivojlanti-rish
kompetentsiyasini tarkib toptirish maqsadida o’quvchilarning mustaqil ishlari va
ta’limiga e’tibor qaratishi, o’quvchilarning o’z-o’zini baholashi uchun mavzular
bo’yicha standart va nostandart o’quv va test topshiriqlari bazasini yaratishi, uni
kompyuter xotirasiga joylashtirib adaptiv test topshiriqlariga aylantirishi, shuningdek,
o’quvchilar bilan o’tkaziladigan ma’naviyat daqiqalarida jismoniy, ma’naviy, ruhiy va
intellektual kamolotga erishishga yo’naltirish talab etiladi.
Ta’lim-tarbiya jarayonida innovatsion texnologiyalar, jumladan, o’quvchi
shaxsiga yo’naltirilgan texnologiyalardan foydalanish o’quvchilarning shaxs sifatida
o’z-o’zini rivojlanti¬rish kompetentsiyasini tarkib toptirish imkonini beradi.
Fanlarni o’qitish jarayonida o’quvchilarda ijtimoiy faol fuqarolik
kompeten¬tsiya¬sini tarkib toptirishda turli darslar, darsdan tashqari ishlar,
ekskursiyalar va guruhdan tashqari mashg’ulotlar muhim o’rin tutadi. Mazkur
jarayonda o’quvchilarni tabiat va jamiyatda bo’layotgan voqea, hodisa va jarayonlar,
mavzuga doir O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi moddalari bilan tanishtirish,
aqliy, ma’naviy-axloqiy, iqtisodiy, huquqiy, jismoniy, mehnat tarbiyasiga e’tibor
qaratish, muayyan kasbni mukammal egallash orqali Vatan ravnaqiga hissa
qo’shish, jamiyat va oilasi manfaatlari uchun xizmat qilish, insonlarga mehr-muruvvat
ko’rsatish, saxovatli bo’lishga undash zarur.
O’quvchilarda ijtimoiy faol fuqarolik kompeten¬tsiya¬sini tarkib toptirishda
o’qitishning barcha shakllari: dars, darsdan tashqari ishlar, ekskursiyalar va guruhdan
tashqari mashg’ulotlarda olib boriladigan ishlar muhim o’rin tutadi.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 51-55JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–20_Issue-4_January_2023
53
Quyida fanlarni o’qitishda o’quvchilarda tayanch kompetentsiyalarni tarkib
toptirish imkoniyatlari yuzasidan fikr yuritiladi.
O’qituvchilar kommunikativ kompetentsiyani tarkib toptirishni nazarda tutgan
holda barcha darslarda o’quvchilarning kelgusida jamiyatda muloqotga kirishishi
uchun zarur bo’ladigan og’zaki va yozma nutqni mukammal o’zlashtirishi, o’z fikrini
aniq va tushunarli bayon etish, darslik va qo’shimcha adabiyotlardagi matn asosida
mantiqiy ketma-ketlikda savollar tuzish, savollarga yozma va og’zaki javob yozish, o’z
o’rtoqlari va ustozlar bilan muloqotda muomala madaniyati me’yorlariga amal qilish,
kichik guruhlarda ishlash jarayonida guruh a’zolarining fikrini hurmat qilgan holda o’z
fikrini bayon eta olish, jamoaviy hamkorlikda ishlay olish, o’zlashtirgan bilim,
ko’nikma va malakalariga asoslangan holda o’z fikrini himoya qilish va ishontira
olish, darslarda tashkil etiladigan o’quv bahslar va turli ziddiyatli vaziyatlarda o’z
ehtiroslarini boshqarish, muammo va kelishmovchiliklarni hal etishda zarur bo’lgan
qarorlarni qabul qila olish, o’z ona tili bilan bir qatorda horijiy tillarni o’zlashtirishiga
zamin yaratishi lozim.
DTS bilan me’yorlangan quyidagi o’quv mehnati ko’nikmalari o’quvchilarda
kommunikativ kompetentsiya tarkib toptirishga asos bo’ladi:
O’quv adabiyotlari bilan ishlash ko’nikmalari:
• O’quv adabiyotlarining kirish qismida berilgan ko’rsatmalarni bilish va
qo’llash;
• Rang bilan ajratilgan iboralarni ajrata olish;
• O’quv adabiyotning mundarijasi asosida mo’ljal olish;
• Simvollar va tayanch signallarni bilish va foydalanish;
• Kolontitullardan foydalanishni bilish;
• Ko’rsatmalardan foydalana olish.
Matn ustida ishlash ko’nikmalari:
• O’qilgan matnga reja tuza olish;
• Matndan foydalanib savollarga javob topish;
• Matndan foydalanib ma’ruza yozish;
• Darslik matnidan foydalanib amaliy xarakterdagi topshiriqlarni bajara olish;
• Darslik matnidan foydalanib jadval, diagramma, sxemalar tuza olish;
• Darslik matnidan foydalanib tushuncha, qoidalarni topa olish;
• Ob’ektning tavsifini tuzish, xulosa yasash.
O’quvchilarda yuqorida qayd etilgan o’quv mehnati ko’nikmalarining tarkib
toptirilishi uchun o’qitish jarayonida innovatsion texnologiyalardan foydalanish
tavsiya etiladi.
Shuni qayd etish kerakki, o’quv mashg’ulotlarida didaktik o’yin
texnologiyasining
konferentsiya,
matbuot
konferentsiyasi, o’yin mashqlar,
hamkorlikda o’qitish texnologiyasining kichik guruhlarda ishlash, komandada o’qitish,
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–20_Issue-4_January_2023
55
Tabiat muhofazasiga oid kechalar, ko’kalamzorlashtirish tadbirlari, taniqli
yozuvchilar va olimlar bilan uchrashuvlar o’tkazish o’quvchilarda ijtimoiy faol
fuqarolik kompeten¬tsiya¬sini tarkib toptirishga zamin tayyorlaydi.
O’quvchilarda umummadaniy kompetentsiyalarni tarkib toptirish uchun
o’qituvchi fanlarni o’qitishda o’quvchi-yoshlar ongi va qalbiga milliy va umuminsoniy
qadriyatlarni singdirish orqali o’zgalarning dunyoqarashi, diniy e’tiqodi, milliy va
etnik hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish, xalqning tarixiy, ma’naviy
va madaniy merosini avaylab asrash, jamiyatda o’rnatilgan odob-axloq qoidalariga
rioya qilish, orasta kiyinish, yurish – turishda madaniy me’yorlarga va sog’lom
turmush tarziga amal qilish, aqliy, ma’naviy-axloqiy, iqtisodiy, huquqiy, jismoniy,
mehnat tarbiyasi barobarida estetik tarbiyaga e’tibor qaratishi lozim.
O’quvchilar bilan o’tkaziladigan mavzuli kechalar, tadbirlar, uchrashuvlar,
shanbaliklar o’quvchilarda umummadaniy kompetentsiyalarni tarkib toptirishda
muhim rol o’ynaydi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’xati:
1.
Sayidahmedov N. Pedagogik mahorat va pedagogik texnologiya. – T.: Oliy
pedagogika instituti, 2003.
2.
Sultonova G.A. Pedagogik mahorat. darslik– T.: Nizomiy nomidagi TDPU, 2005.
3.
Nuraliyeva Nargiza Bazarbayevna, Darslarda o’quvchilarning kretiv fikrlash
qobiliyatlarini rivojlantirish. Science and innovation international scientific journal
volume 1 issue 8. Uif-2022: 8.2. 1424-bet
4.
NuraliyevaN. B. Boshlang'ich ta’limda triz-texnikasini qo’llanishi | journal of new
century innovations 1.Home / 2.Archives / 3.Vol. 7 No. 4 (2022): Journal of new
century innovations | Volume-7 |79-80-betlar.
|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 51-55JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–20_Issue-4_January_2023
52
Fikrlash rivojlanish jarayonlarini faollashtirish va tezlashtirish bo'yicha
moslashtirilgan "Tezyutsion davolash muolajasi" pedagogika sohasida keng tarqaldi.
Bu dunyoda o'qitishning yagona tizimi deyarli emas. Bu ijodkorlik usullari bo'yicha
bolalar tomonidan o'zlashtirishning maqbul shakli tizimi bo'lgan ijodiy vazifalar
tizimidir, chunki Bolalarning asosiy faoliyatining asosiy turi - bu o'yin, keyin barcha
ijodiy vazifalar, shuningdek, muvaffaqiyatli ijodkorlik uchun ish olib boradigan ijodiy
shaxsning sifatlari haqida umumlashtirilgan. Taqdim etilgan materialni ishda, yosh
mutaxassislar ham, tajribaga ega bo'lish.
2
Ta’lim-tarbiya jarayoniga kompetentsiyali yondashuv o’qitish maqsadlari¬ga
erishish uchun ta’lim mazmunini boyitish o’quv jarayonini innovatsion texnologiyalar
asosida tashkil etish va natijalarini tahlil etishga imkon beradigan umumiy printsiplar
yig’indisi sanaladi.
Kompetentsiya tarkib toptirish usullari va shaxs hayotidagi ahamiyatiga ko’ra
darajalarga ajratiladi.
O’quvchi shaxsining umumiy rivojlanishiga zamin tayyorlaydigan
kompetentsiyalar tayanch kompetentsiya, faqat o’quv fani orqali tarkib toptiriladigan
kompetentsiyalar xususiy kompetentsiyalar deyiladi.
Adabiyotlar tahlili o’quvchilarda tarkib toptiriladigan kompetentsiyalar uch
darajaga ajratilishini ko’rsatdi:
1. Tayanch kompetentsiyalar –o’quv rejasidan o’rin olgan barcha o’quv fanlari
mazmuni va o’qitish jarayoni orqali tarkib toptiriladigan kompetentsiyalar sanaladi.
2. Umumiy (predmetli) kompetentsiyalar - o’quv rejadan o’rin olgan ijtimoiy-
gumanitar, tabiiy-matematik va amaliy o’quv fanlarni o’qitishda o’zaro fanlararo
bog’lanishlarni amalga oshirish orqali tarkib toptirila¬di¬gan kompetentsiyalar
nazarda tutiladi.
3. Xususiy kompetentsiyalar – ta’lim-tarbiya jarayonida DTS bilan me’yorlangan
bilim, ko’nikma va malakalar asosida tarkib toptiriladigan kompetentsiyalar
hisoblanadi.
O’quvchining kompetentsiyasi – o’quvchilar egallagan bilim, ko’nikma va
malakalarini kundalik hayotida duch keladigan amaliy va nazariy masalalarni
echishda foydalanish va amaliyotda qo’llay olish qobiliyatidir.
O’quvchilarda yuqorida qayd etilgan tayanch kompetentsiyalarni tarkib toptirish
maqsadida o’quv fani mazmunini tahlil, etishi, o’qitishning barcha shakllari: dars,
darsdan tashqari ishlar, ekskursiyalar va guruhdan tashqari mashg’ulotlarda olib
boriladigan ishlarni tizim va bir-biriga uzviy ravishda amalga oshirishni loyihalashi
lozim.
2
NuraliyevaN. B. BOSHLANG'ICH TA’LIMDA TRIZ-TEXNIKASINI QO’LLANISHI | JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS 1.Home / 2.Archives /
3.Vol. 7 No. 4 (2022): Journal of new century innovations | Volume-7 |79-80-betlar.
|
| |
Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasi

|
Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasi
|
bet | 1/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #114922 |
Bog'liq Firmani amaliy taxlilqilish nazariyasi - 1. «Prinsipal» va «agent» o`zaro munosabatlari muammosi
- Ish beruvchida o`zining vijdonliligi to`g`risida shubha uyg`otmagan holda, u qanday sekin ishlashi mumkinligini aniqlash uchun o`z vaqtining katta qismini yo`qotmagan bilimdon xodimni topish amri mahol.
- F. Teylor - mehnatni ilmiy tashkil qilish asoschisi
- Tashkilot o`lchamlarining o`sishi soni ortgan «agentlar» harakati ustidan nazorat qilish uchun talab etiladigan «prinsipal» xarajatlarining oshishini belgilab beradi. «Agent»ni nazorat qilish zarurati va nazoratni amalga oshirishni istamaslik o`rtasidagi tanlovdan iborat bo`lgan «prinsipal» dilemmasini o`yinlar nazariyasidan quyidagi model yordamida ko`rsatamiz.
- «Prinsipal-agent» muammosi hal etilishi muqobil modellardagi tashkilotning ichki tuzilishi asosida yotadi. Firma ichki tuzilishining quyidagi to`rtta varianti keng tarqalgan:
- o unitar (U-tuzilma),
- o xolding (X-tuzilma),
- o multidivizional (M-tuzilma)
- o aralash (A-tuzilma).
- Korxona – tovar ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish amalga oshiriladigan xo‘jalik tashkiloti.
- Firma – tadbirkorlik faoliyati amalga oshiriladigan korxona
- Xususiy firma – yakka shaxs mulki asosida tashkil etiladigan va boshqariladigan firma.
- Buyuk olim va mutafakkir Abu Rayhon Beruniyning ko‘p sonli asarlarida uning iqtisodiy qarashlari o‘z aksini topgan. U iqtisodiy faoliyat — mehnat, bunyodkorlik, yaratuvchanlik asosida odamning ehtiyojini qondirishga bo‘lgan intilishi yotadi, deb hisoblagan.
- U o‘zining asarlarida jismoniy mehnat bilan bir paytda aqliy mehnat ham muhim ekanligini ta’kidlaydi. Uning fikricha ish haqi mehnatning og‘irligiga va unumdorligiga bog‘liq bo‘lishi kerak. Olimning asarlaridan mehnat taqsimotiga oid fikrlar ham joy olgan. Olim o‘sha davrdayoq iqtisodiyot sohasidagi inson omilining ahamiyati haqida qimmatli fikrlarni bildirgan.
|
| |
Issiqlik uzatish turlari. Issiqlik o’tkazuvchanlik

|
Issiqlik uzatish turlari. Issiqlik o’tkazuvchanlik
|
bet | 8/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 39,94 Kb. | | #103338 |
Bog'liq Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri-fayllar.orgIssiqlik uzatish turlari. Issiqlik o’tkazuvchanlik.
Issiqlik o’tkazuvchanlik – jismning yuqori haroratli qismidan past haroratli qismiga energiyaning molekulalar harakati tufayli uzatilishi orqali haroratlarning tenglashishi.
Bunda modda siljishi ro’y bermaydi!
Issiqlik uzatishning bunday turi nafaqat qattiq jismlar, balki suyuqlik va qazlar uchun ham o’rinli
Issiqlik uzatish turlari. Issiqlik o’tkazuvchanlik.
Turli moddalarda issiqlik o’tkazuvchanlik turlicha.
Metallarda issiqlik o’tkazuvjanlik eng yuqori, ammo turli metallarning issiqlik o’tkazuvchanligi turlichadir.
Suyuqliklarda issiqlik o’tkazuvchanlik metallarga nisbatan kamroq, gazlarda esa suyuqliklarga nisbatan kamroq bo’ladi.
Issiqlikni eng kam o’tkazuvchi – havodir.
Issiqlikdan himoyalovchi materiallar molekulalar harakatini sekinlashtiradi.
Quruq havoda molekulalar harakati juda sust bo’ladi.
Shuning uchun ham qurulish materiallarini yaratishda asosiy talab– materialning g’ovakliklarida havo qoldirish hisoblanadi.
Issiqlik uzatish turlari. Konveksiya.
Konveksiya
Majburiy konveksiya
Tabiiy konveksiya
Kunduzgi va tungi shabada
ssiqlik uzatish turlari. Issiqlik o’tkazuvchanlik.
Jismlarning oq va qora yuzalari nurlanishni turlicha yutadi.Qora rangli yuza nurlarni yaxshi yutish bilan birga yaxshi nirlanadi ham.
Oq rangli yuza nurlarni kam yutishi bilan birga yomon nurlantiradi ham
http://fayllar.org
|
| |
Shamol elektr stansiyasi (SHES)

|
Shamol elektr stansiyasi (SHES)
|
bet | 3/3 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 25,55 Kb. | | #107492 |
4.Shamol elektr stansiyasi (SHES)
SHamol elektr stansiyasi (SHES) - shamol oqimining kinetik energiyasini elektr energiyasiga aylantiruvchi kurilma. SHamol dvigateli, elektr toki generatori, generator va dvigatelning ishini boshkaruvchi avtomatik qurilma, xamda ular o‘rnatiladigan inshootlardan iborat. SHES dan, ko‘pincha, shamol oqimining o‘rtacha yillik tezligi yuqori (5 m/sek dan katta) bo‘lgan va markazlashtirilgan elektr ta’minot tarmoqlaridan uzoqda joylashgan hududlarda (masalan, O‘rta Osiyoda - dasht va cho‘llarda) elektr energiyasi manbai sifatida foydalaniladi. SHES da 8 kVt dan 1,2 mVt gacha quvvatli elektr energiyasi hosil qilish mumkin.Elektr toki ishlab chiqarishga mo‘ljallangan shamol elektr stansiyasi birinchi marta 1890 yili Daniyada bunyod etilgan.
1.1SHamol generatorlari. O‘tgan o‘n yillikda shamol energiyasidan foydalanishni ommalashishi natijasida uni ishlatish texnologiyasi xam takomillashdi. 2006 yil Amerikada shamol energiyasidan foydalanib, ishlab chiqarilayotgan elektr energiyasi 11000 MVt ga etdi. Hozirgi kunda shamol elektr generatorlari butun dunyoda o‘rnatilmoqda. Ular yordamida ishlab chiqarilayotgan quvvati taxminan 74000 MVt ni tashkil etadi. SHamol generatorlari yordamida ishlab chiqarilgan kVsoatlar narxning qimmatlashishiga olib keladi. Bunga sabab shamolning hamma vaqt bir xilda bo‘lmasligidadir.SHamol energiyasidan olinadigan quvvatdan asosiy elektr energiya manbaalariga qo‘shimcha quvvat olish manbai sifatida foydalanish mumkin, chunki undan 24 soat ichida bir xilda elektr quvvatini olish imkoni yo‘q. Asosan shamol energiyasi deganda- shamol energiyasini elektr energiyasiga zamonaviy shamol generator parakklari yordamida aylantirish tushuniladi. SHamol elektr energiyasini olish xususiyati shundaki, qancha yuqori tezlik bilan generator parakklari aylansa, shuncha katta quvvat olinishidadir, ya’ni quvvatning qiymati shamol tezligiga bog‘liq. SHamol generatorlarining o‘rnatilishi shamol ko‘p va doimiy esadigan joylarni tanlash bilan birga ularning elektr uzatish liniyalari o‘tgan joylarga yaqin joylashtirish maqsadga muvofiqdir, chunki bu tarmoqqa qo‘shimcha quvvat berish imkonini beradi. SHamol energiyasidan foydalanish qo‘shimcha yoqilg‘i talab qilmaydigan energiya manbai hisoblanadi.
|
| |
Gibbsning erkin energiyasi va spontanlik (oʻz-oʻzidan sodir boʻlish)

Gibbsning erkin energiyasi va spontanlik (oʻz-oʻzidan sodir boʻlish)
Termodinamikaning ikkinchi qonuni qanday qilib jarayon oʻz-oʻzidan sodir boʻlish yoki boʻlmasligini aniqlashga yordam beradi va Gibbs erkin energiyasining oʻzgarishidan foydalanib reaksiya oʻz-oʻzidan oʻngga yoki chapga siljiydimi, yoʻqmi (muvozanatdami!) aytib beradi.
Spontan (oʻz-oʻzidan sodir boʻladigan) jarayonlar
Kimyoda oʻz-oʻzidan boradigan jarayonlar tashqi muhitdan energiya olmasdan sodir boʻladi. Spontan jarayonlar tez yoki sekin borishi mumkin, chunki spontanlikning (oʻz-oʻzidan sodir boʻlish) kinetikasi yoki reaksiya tezligi yoʻq. Klassik misol sifatida quyidagi reaksiyani keltirishimiz mumkin: olmos shaklidagi uglerodning grafitga aylanish jarayoni
Bu reaksiya shunchalik uzoq davom etadiki, odamlarning odatiy vaqt hisobi bilan aniqlab boʻlmaydi, shuning uchun “olmos abadiydir” deyishadi. Agar biz yetarlicha uzoq kutishimiz mumkin boʻlganda edi, biz olmos shaklidagi uglerodning yanada barqaror, ammo kamroq yorqin, grafit shakliga aylanishini koʻrishimiz mumkin boʻlardi.
Yodda tutish kerak boʻlgan yana bir narsa, spontan jarayonlar ekzotermik yoki endotermik boʻlishi mumkin. Bu esa spontan jarayonlarning entalpiya oʻzgarishi \Delta \text HΔHdelta, start text, H, end text bilan bogʻliq emasligini taʼkidlashning yana bir usulidir.
Jarayon oʻz-oʻzidan sodir boʻlishini qanday bilamiz? Qisqa, ammo biroz murakkab javob: biz termodinamikaning ikkinchi qonunini qoʻllashimiz mumkin. Termodinamikaning ikkinchi qonuniga koʻra har qanday oʻz-oʻzidan sodir boʻladigan jarayon borliqdagi entropiyasini orttirishi kerak.
Ajoyib! Shunday qilib, biz butun borliqning entropiyasi oʻzgarishini oʻlchashimiz kerak, toʻgʻrimi? Baxtga qarshi, yuqorida koʻrsatilgan usulda ikkinchi qonunni amalda qoʻllashda biroz noqulayliklar boʻlishi mumkin. Dastlab kimyogarlar uzoq vaqt stakandagi kimyoviy reaksiya ketganda sistemaning oʻzgarishi bilan qiziqishgan. Haqiqatan ham biz butun olamni oʻrganishimiz kerakmi? (Bu kimyogarlar dangasa yoki boshqa degani emas, lekin biz buni qanday qilishimiz mumkin?)
Shunday qilib, agar G ning o'zgarishi salbiy bo'lsa, jarayon o'z-o'zidan paydo bo'ladi. Gibbs funktsiyasi minimal darajaga etganida, tizim barqaror muvozanat holatiga keladi. Xulosa qilib aytganda, bosim va harorat doimiy bo'lib turadigan jarayonda biz quyidagilarni tasdiqlashimiz mumkin:
- Agar jarayon o'z-o'zidan bo'lsa, u holda DG <0
- Tizim muvozanat holatida bo'lganda: DG = 0
- Spontan bo'lmagan jarayonda G ko'payadi: DG> 0.
0>
|
Bu qanday hisoblab chiqilgan? - Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik...

|
Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni
|
bet | 4/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 39,94 Kb. | | #103338 |
Bog'liq Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri-fayllar.orgBu qanday hisoblab chiqilgan?
Gibbsning erkin energiyasi (G) boshida berilgan ta'rif yordamida hisoblanadi:
G = H - T⋅S
O'z navbatida, entalpiya H termodinamik potentsial bo'lib, quyidagicha tavsiflanadi:
H = U + P V
- Qadam ba qadam
Keyinchalik, Gibbs energiyasi vazifasini bajaradigan mustaqil o'zgaruvchilarni bilish uchun bosqichma-bosqich tahlil qilinadi.
1- Termodinamikaning birinchi qonunidan kelib chiqadiki, ichki energiya U tizimning entropiyasi S bilan va uning differentsial munosabatlar orqali qaytariladigan jarayonlar uchun V hajmi bilan bog'liq:
dU = dQ - dW = TdS - PdV
Ushbu tenglamadan U ichki energiya S va V o'zgaruvchilarning funktsiyasi ekanligi kelib chiqadi:
U = U (S, V)
2- H ning ta'rifidan va differentsialni qabul qilib, quyidagilarga erishamiz:
dH = dU + d (P V) = dU + VdP + PdV
3- (1) da olingan dU ifodasini almashtirish bizda:
dH = TdS - PdV + VdP + PdV = TdS + VdP
Bundan entalpiya H entropiya va P bosimga bog'liq, degan xulosaga kelish mumkin, ya'ni:
H = H (S, P)
4- Endi Gibbsning erkin energiyasining umumiy differentsiali quyidagicha olinadi:
dG = dH -TdS -SdT = TdS + VdP -TdS -SdT
Bu erda dH (3) da topilgan ifoda bilan almashtirilgan.
5- Nihoyat, soddalashtirishda sizga quyidagilar kiradi: dG = VdP - SdT, erkin energiya G bosimga va T haroratga bog'liq ekanligi aniq:
G = G (P, T)
Kristallar issiqlik o`tkazuvchanligining mexanizmi. Issiqlik uzatish turlari: issiqlik o`tkazuvchanlik, konveksiya va nurlanish. Issiqlik o'tkazuvchanligining mohiyati
Issiqlik o'tkazuvchanligi issiqlik harakati va uning tarkibiy qismlarining bir-biri bilan o'zaro ta'siri tufayli yuzaga keladi. Issiqlik o'tkazish jarayoni butun tananing harorati bir xil bo'lishiga olib keladi.
Odatda, uzatiladigan energiya harorat gradientiga mutanosib bo'lgan issiqlik oqimi zichligi sifatida aniqlanadi. Bunday mutanosiblik koeffitsienti issiqlik o'tkazuvchanlik koeffitsienti deb ataladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni
|
Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni - bet 6

|
Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni
|
bet | 6/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 39,94 Kb. | | #103338 |
Bog'liq Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri-fayllar.orgIssiqlik uzatishni o'zgartirishning bir usuli ichki energiya jism (yoki jismlar tizimi), bir jismning ichki energiyasi boshqa jismning ichki energiyasiga mexanik ishsiz o'tadi.
Issiqlik uzatishning 3 turi mavjud:
Ikki muhit o'rtasidagi issiqlik almashinuvi ularni ajratib turadigan mustahkam devor yoki ular orasidagi interfeys orqali sodir bo'ladi.
Issiqlik faqat yuqori haroratli jismdan past haroratli jismga o'tishi mumkin.
Issiqlik almashinuvi har doim shunday kechadiki, ba'zi jismlarning ichki energiyasining pasayishi har doim issiqlik almashinuvida ishtirok etuvchi boshqa jismlarning ichki energiyasining bir xil ortishi bilan birga bo'ladi.
Bu energiya saqlanish qonunining alohida holati.
Bino quruvchilar uchun poydevorning cho'kishi, ayniqsa abadiy muzli hududlarda katta qiyinchiliklar tug'diradi. Uylar ostidagi tuproqning erishi tufayli tez-tez yorilib ketadi.Poydevor tuproqqa ma'lum miqdorda issiqlik o'tkazadi. Shuning uchun binolar qoziqlar ustiga qurila boshlandi. Bunda issiqlik faqat issiqlik o'tkazuvchanligi bilan poydevordan qoziqqa va undan keyin qoziqdan erga uzatiladi.Qoziqlarni nimadan yasash kerak? Ma'lum bo'lishicha, bardoshli qattiq materialdan yasalgan qoziqlar ichida kerosin bilan to'ldirilgan bo'lishi kerak. Yozda qoziq yuqoridan pastgacha issiqlikni yomon o'tkazadi, chunki. suyuqlik past issiqlik o'tkazuvchanligiga ega. Qishda, qoziq ichidagi suyuqlikning konvektsiyasi tufayli, aksincha, tuproqning qo'shimcha sovishiga hissa qo'shadi.
Bu ertak emas, fantastika emas!
Bunday loyiha haqiqatan ham ishlab chiqilgan va sinovdan o'tgan!
Italiyalik olimlar tana haroratini doimiy ushlab turish imkonini beruvchi ko‘ylak ixtiro qildi. Olimlar yozda issiq, qishda sovuq bo'lmasligiga va'da berishadi, chunki u undan qilingan maxsus materiallar. Shunga o'xshash materiallar allaqachon kosmik parvozlarda qo'llaniladi.
Qadimgi "Maksim" pulemyotlarida suvni isitish qurolni erishdan himoya qildi.
Oshxonada issiq suyuqlik bilan to'ldirilgan idishlarni ko'tarayotganda, o'zingizni kuydirmaslik uchun siz faqat quruq lattadan foydalanishingiz mumkin. Havoning issiqlik o'tkazuvchanligi suvnikiga qaraganda ancha past! Va mato tuzilishi juda yumshoq va tolalar orasidagi barcha bo'shliqlar quruq lattada havo, ho'l esa suv bilan to'ldiriladi. Qarang, kuymang!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni. Osmotik Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri qonuni
|
Atom elektr stansiyalari (AES)

|
Atom elektr stansiyalari (AES)
|
bet | 2/3 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 25,55 Kb. | | #107492 |
3.Atom elektr stansiyalari (AES)
Atom elektr stansiyasi (AES) ning prinsipial sxemalari keltirilgan. AESda energiya, uran yadrosining parchalanishi natijasida hosil bo‘lgan energiyadan issiq bug‘ yoki gaz olinib undan elektr energiyasi hosil qilinadi. Uran yadrosining parchalanishi uni neytronlar bilan bombordimonlash hisobiga sodir bo‘ladi, buning natijasida yadro parchalari-neytronlar va boshqa parchalanish mahsulotlari hosil bo‘ladi. Ular katta tezliklarga, ya’ni kinetik energiyaga ega. YAdro bo‘linishi natijasida hosil bo‘lgan energiya to‘liq issiqlikka aylantiriladi. Boshqariladigan zanjirli yadro bo‘linish reaksiyasi ketadigan qurilmaga yadro reaktori deyiladi.
Oddiy IESsi AESdan bug‘ qozonlardagi organik yoqilg‘ini yoqish natijasida olingan ishchi jismning issiqligi bilan farq qiladi. IESda suvni qizdirib undan bug‘ olish uchun, ko‘mir yoqib uni issiqligidan foydalaniladi. AESda esa boshqariladigan yadro bo‘linish reaksiyasidan olingan issiqlikdan foydalaniladi.
Ishchi kanallarning aktiv doira qismida metal qobiq bilan germetik ravishda uran yoki pluton o‘zak ko‘rinishda yadro yoqilg‘isi joylanadi. Bu o‘zaklarda katta issiqlik ajralishi bilan kechadigan yadro reaksiyasi sodir bo‘ladi. SHuning uchun yadro yoqilg‘ili o‘zaklarni issiqlik chiqaruvchi element yoki qisqacha TVELlar (teplovshelyayuщiy elementы) deb nomlanadi. Aktiv doiradagi tvellar soni bir necha mingta etadi. Aktiv doiraga neytronlarni sekinlashtiruvchi, issiqlik tashish uchun xizmat qiluvchi modda, joylashtiriladi. Issiqlik tashuvchi modda sifatida oddiy suv, og‘ir suv, suv bug‘i, suyuq metallar va inert gazlardan foydalaniladi. Issiqlik tashuvchi majburiy sirkulyasiya yordamida ishchi kanaldagi TVEL yuzalarini yuvib qiziydi va issiqlikni foydalanish uchun olib ketadi.
Oddiy suv yordamida eng tijorat reaktor bo‘linish jarayonida hosil issiqlik olib tashlash uchun. Ular engil suv reaktori deyiladi. Suv ham engillashtirish yoki bo‘linish jarayonida sekin neytronlar uchun xizmat qiladi. zanjir reaktsiya moderator sifatida xizmat qilish, suv paydo bo‘lishi mumkin emas, deb, shuning uchun reaktor, bu turdagi, nazorat qilish mexanizmlari ishlatiladi. Amerika Qo‘shma SHtatlarida, ikki ishlatiladigan inshootlar osonlik suv reaktor alohida turlari, bosimli suv reaktori (BR) va qaynoq suv reaktori (BR) bor.
|
| |
Nuqtalar koordinatalarini transformatsiyalash

|
Nuqtalar koordinatalarini transformatsiyalash
|
bet | 4/5 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 1,38 Mb. | | #126931 |
Bog'liq oliy geodeyziya 22Nuqtalar koordinatalarini transformatsiyalash
Hozirgi zamon sun'iy yo'ldosh navigatsiyasi sitemalarida nuqtalar koordinatalari dastlab umumer geotsentrik koordinatalar sistemalarida aniqlanadi. NAVSTAR GPS navigatsiya sistemasida umumer koordinatalar sistemasiga WGS84, GLONASS da PZ - 90 sistemalari foydalanadi. Amaliy ishlarni bajarishda esa, masalan, geodezik injenerlik tadqiqot ishlarida yassi to'g'ri burchakli koordinatalar sistemalari SK - 42 va SK 95 foydalanadi. Shu sababli bitta koordinatalar sistemasidan ikkinchisiga o'tish, transformatsiya masalasi tug'ildadi.
Transformatsiyalashni turli usullari mavjud. Har bir usul transformatsiya parametrlarini aniqlash uchun dala ishlari jarayoni bir > Birinchidan joyda hech bo'lmaganda 3 ta umumiy punktlarnı koordinatalari har ikkala koordinatalar sistemalarida (masalan, WGS84 va mahalliy sistemada) ma'lum bo'lishi kerak. Bunday umumiy punktlarda mahalliy sistemada koordinatalari va ortometrik balanliklari ma'lum, (masalan, joyda mavjud geodezik tarmoqlar punktlarida) GPS o'lchashlarni bajarib olinadi. Shundan keyin transformatsiyalashni usullaridan birida uni parametrlarini hisoblash mumkin.
Sun'iy yo'ldosh GPS priyomniklari
Hozirgi kundagi kosmik navigatsiya priyomniklarini juda ko'p xillari mavjud bo'lib, ularni funksional vazifalariga qarab quyidagi guruhlarga bo'lish mumkin:
-navigatsiya priyomniklari;
-harbiy maqsadlardagi priyomniklar;
-kartografiya va geoaxborot tizimlari (GAT) uchun mo'ljallangan priyomniklar;
-geodezik priyomniklar.
O'zini texnik ko'rsatkichlari bo'yicha qabul qiladigan kodlariga qarab priyomniklar quyidagilarga bo'linadi:
-Selektiv kodlar (C/A) ni;
-Selektiv kod va L1 chastotadagi signal fazasini;
-Selektiv kod va L1 va 2chastotadagi signallar fazasini;
-Selektiv kod, P-kod va L1, L2 chastotalardagi signal fazasini.
Navigatsiya priyomniklari selektiv kodni qabul qilishni ta'minlaydi. Bunda ob'ekt koordinatalarini aniqlash xatosi 150-200 metrni tashkil qiladi.
|
| |
Issiqlik o'tkazuvchanligi - bu tananing atomlari va molekulalari o'rtasida sodir bo'ladigan issiqlik almashinuviga asoslanib, jismlarning issiqlikni uzatish xususiyati

|
Issiqlik o'tkazuvchanligi - bu tananing atomlari va molekulalari o'rtasida sodir bo'ladigan issiqlik almashinuviga asoslanib, jismlarning issiqlikni uzatish xususiyati
|
bet | 5/8 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 39,94 Kb. | | #103338 |
Bog'liq Suyuq eritmalar va ularning konsentratsiyasi. Raul qonuni. Genri-fayllar.orgIssiqlik o'tkazuvchanligi - bu tananing atomlari va molekulalari o'rtasida sodir bo'ladigan issiqlik almashinuviga asoslanib, jismlarning issiqlikni uzatish xususiyati.
Issiqlik o'tkazuvchanligi bilan moddaning tananing bir chetidan ikkinchisiga o'tishi yo'q. Suyuqliklar simob va eritilgan metallardan tashqari past issiqlik o'tkazuvchanligiga ega.
Bularning barchasi molekulalarning qattiq jismlardan farqli ravishda bir-biridan uzoqda joylashganligi bilan bog'liq. Gazlar uchun issiqlik o'tkazuvchanligi yanada past bo'ladi. uning molekulalari suyuqliknikidan ham uzoqroqda joylashgan.
Yomon issiqlik o'tkazuvchanligi jun, soch, qog'ozga ega. Buning sababi, bu moddalarning tolalari orasida havo mavjud. Turli moddalarning issiqlik o'tkazuvchanligi har xil
Uylar g'isht va loglardan qurilgan, chunki ular issiqlikning yomon o'tkazuvchanligi va xonani salqin yoki issiq ushlab turishi mumkin. Qovurilgan idishlar uchun plastik tutqichlar odamlar o'zlarini kuydirmasliklari uchun tayyorlanadi, chunki ular issiqlik o'tkazuvchanligi past.
Konveksiyaning mohiyati
Konvektsiya issiqlik uzatishning yana bir turi bo'lib, unda energiya suyuqliklar va gazlarning o'zlari tomonidan amalga oshiriladi.
Misol: isitiladigan xonada konventsiya tufayli issiq havo ko'tariladi va sovuq havo cho'kadi.
Issiqlik oqimi Q - issiqlik miqdori W, J orqali o'tadi vaqt T, S unga normal yo'nalishda berilgan sirt orqali
Agar uzatilgan issiqlik miqdori W sirt maydoni F va T vaqtiga bog'liq bo'lsa, biz qiymatni olamiz:
Issiqlik oqimining zichligi Vt / m2 da o'lchanadi
Ikki turdagi konveksiya mavjud - tabiiy va majburiy.
tabiiy konvektsiyaga xonani isitish, issiqlik paytida tanani isitish (tabiiy ravishda) o'z ichiga oladi.
Majburiy konvektsiyaga choyni qoshiq bilan aralashtirish, xonani sovutish uchun ventilyator yordamida (g'ayritabiiy)
Suyuqliklar yuqoridan (to'g'ri pastdan) qizdirilsa, konveksiya sodir bo'lmaydi, chunki isitiladigan qatlamlar sovuqdan pastga tusha olmaydi. ular og'irroq.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Issiqlik o'tkazuvchanligi - bu tananing atomlari va molekulalari o'rtasida sodir bo'ladigan issiqlik almashinuviga asoslanib, jismlarning issiqlikni uzatish xususiyati
|
Gazni qisqa muddatli yoki uzoq muddatli saqlash

|
Gazni qisqa muddatli yoki uzoq muddatli saqlash
|
bet | 1/2 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #112470 |
Bog'liq 10-мавзу
4.3. Tabiiy gazlarni gazogolderlarda saqlash.
Gazоgolderlari - bu turli maqsadlar va kelib chiqishi uchun gazni saqlash uchun mo'ljallangan muhandislik inshootlari. Ular saqlanadigan materiallarning asosiy parametrlarini tartibga solish uchun zarur bo'lgan maxsus qurilmalar bilan jihozlangan. Maqsadlariga qarab, gaz egalari bitta yoki bir nechta funktsiyalarni bajarishlari mumkin. Ularning asosiylari:
-gazni qisqa muddatli yoki uzoq muddatli saqlash;
-yopiq tarqatish tizimidagi gaz bosimini tenglashtirish;
-unda saqlangan gazning bosim energiyasini to'plash;
-ishlab chiqarilgan yoki ishlab chiqarilgan gaz miqdorini o'lchash;
-tanklarni, silindrlarni va shunga o'xshash boshqa uskunalarni to'ldirishda ishonchli gaz taqsimoti;
-aralashtirish, shuningdek turli xil konsentratsiyali yoki kompozitsion gazlarni aralashtirish;
-barqarorlik yoki belgilangan jarayonning buzilishi to'g'risida xabar berish.
Qullanilish bosimiga kora gazogolderlarni ikki sinfga bo'linadi:
1)1-sinf- past bosimli gazogolderlar;
2)2-sinf –yuqori bosimli gazogolderlar.
I sinfdagi gazogolderlardagi bosim amalga oshirilayotgan texnologik jarayonlarning o'ziga xos xususiyatlariga qarab belgilanadi va ko'pincha 500 mm suvdan oshmaydi. II sinfdagi gazjgolderlardagi gaz bosimida 30 atmgacha ishlaydi va ikkala sinf ham o'z navbatida turlarga va kichik sinflarga bo'linadi. Shu bilan birga, doimiy hajmdagi va doimiy bosimdagi gaz ballonlari o'rtasida juda katta farq mavjud.
Doimiy hajmdagi gaz rezervuarlarida geometrik hajm barqaror bo'lib qoladi va gaz parametrlari oldindan belgilangan chegaralarda, jarayon parametrlari, shuningdek, strukturaning ishonchliligi va mustahkamligi asosida aniqlanishi mumkin.
Past bosimli gazogolderlari, aksariyat hollarda, doimiy bosimli gaz ushlagichlar bo'lib, ularni dizayn va texnologik xususiyatlariga ko'ra ikki guruhga bo'lish mumkin:
1-gurux – ho'l gazogolderlar;
2-gurux-quruq gazogolderlar.
Ho'l gazogolderlar 2 turga bo'linadi:
1 tur-vertikal yo'naltirilgan;
2-tur-vintli yo'naltirilgan.
Bu ikkita tur ho'l gazogolderlar o'zgaruvchan hajmli va past bosimli gazozolderlar hisoblanadi. Asosiy bir-biridan farqi tenglashtirisg tazimlaridava konstruktsiya tizimlarida.
Quruq gazogolderlar 2 turga bo'linadi:
1-tur-porshenli;
2-membranali.
Ushbu ikkala quruq gazogolderlari doimiy gaz bosimi va o'zgaruvchan hajmdagi gaz tanklariga tegishlidir.
Ruxsat etilgan hajmli gazogolderlari ko'pincha saqlanadigan gazlarning yuqori yoki ko'tarilgan bosimida ishlaydi va faqat geometrik shakllari bilan farqlanadi. Bunday gaz egalarida gaz bosimi ortishi yoki o'zgarishi mumkin.
Geometrik shakli bo'yicha doimiy hajmli gazogolderlar 2 toifaga bo′linadi:
1)1 toifa - vertikal va gorizontal holatda joylashgan bo'lishi mumkin bo'lgan sharsimon tubi bo'lgan silindrsimon gaz ushlagichlari;
2)2-toifa-sferik gazogolderlar.
|
| |
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish. Ishdan maqsad

|
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish. Ishdan maqsad
|
bet | 1/3 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 22,8 Kb. | | #254761 |
Bog'liq 8-labaratoriya ishi
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish.
Ishdan maqsad: Talabalarda Adobe Photoshop dasturida Web-sahifalar uchun grafik tasvirlar yaratish uchun qanday o'rganish o'rgatish.
Kerakli jihozlar: Kompyuetr sinfi, proyektor, doska, Adobe Photoshop dasturiy ta’minoti va tarqatma materiallar.
Nazariy qism
Orqa fon naqshlari. Agar matn va tasvirlar fon naqshiga joylashtirilsa, veb-sahifa yanada jozibador ko'rinadi. Fon naqshini yaratish uchun Texture filtrlaridan foydalanishingiz mumkin.
1. Birinchidan, yangi fayl yarating va tasvirni rang bilan to'ldiring.
2. Olingan tasvirga turli filtrlarni qo'llang, ularning yordami bilan ko'plab fon naqshlarini olishingiz mumkin.
3. Rangni (rang palitrasi uchun berilgan) va 13.1 jadvalidagi brigadangiz uchun berilgan filtrdan foydalanib, fon naqshini yarating.
Jadval 13.1. Fon naqshini yaratish uchun topshiriq variantlari
№
|
Rang
|
Filtr
|
1
|
R=235 G=165 B=144
|
Filter > Texture > Craquelure
|
2
|
R=144 G=182 B=235
|
Filter > Texture > Grain, затем Filter > Blur > Motion Blur
|
3
|
R=163 G=211 B=156
|
Filter > Texture > Mosaic Tiles
|
4
|
R=190 G=228 B=240
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
8-labaratoriya mashg’uloti. Adobe Photoshop grafik muharriri yordamida Web-sahifa uchun ma’lumotlarni aks ettirish. Ishdan maqsad
|
Kuchlanish ko‘rsatgichining minimal o‘lchovlari

|
Kuchlanish ko‘rsatgichining minimal o‘lchovlari
|
bet | 4/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийKuchlanish ko‘rsatgichining minimal o‘lchovlari
Elektr uskunalarning nominal
kuchlanishi, (kV)
|
Uzunligi, (mm)
|
izolyatsiyalovchi qismi
|
dastagi
|
1 kV gacha
|
Cheklanmaydi, qo‘llashga qulay holda belgilanadi
|
2 kV dan 15 kV gacha 700 300
|
700
|
300
|
15 kV dan 35 kV gacha
|
1100
|
400
|
35 kV dan yuqori, to 110 kV gacha
|
1400
|
600
|
150 kV
|
2000
|
80
|
220 kV
|
2500
|
800
|
500 kV
|
4000
|
1000
|
Kuchlanishi 10 kV dan yuqori bo‘lgan elektr uskunalarida, 5-jadvaldagi
uzunlikka mos bo‘lgan izolyatsiyalovchi shtangalarga mahkamlangan, 2-10 kV
kuchlanish uchun mo‘ljallangan kuchlanish ko‘rsatgichidan foydalanish mumkin.
Kuchlanish ko‘rsatgichining sezgirligi, uning lampasi past kuchlanishda ѐnishi bilan, ya’ni signal lampasining barqaror nurlanishi bilan tavsiflanadi.1000 V dan yuqori kuchlanishda qo‘llaniladigan ko‘rsatgichning ѐnish kuchlanishi, ushbu elektr uskunalari me’ѐriy (nominal) kuchlanishining 25 foizini tashkil qilishi zarur.
Kuchlanish ko‘rsatgichining o‘lchamlari 7-jadvalda keltirilgan
o‘lchamlardan kam bo‘lishi kerak emas.
7-jadval
|
| |
STRELKALI OMMETRNING IShLASh TARZI

|
STRELKALI OMMETRNING IShLASh TARZI
|
bet | 9/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийSTRELKALI OMMETRNING IShLASh TARZI
|
Ushbu o‘lchov jihozining ko‘rsatkichlari o‘zlarining magneto elektrik tizimlari tufayli ishlaydi. Jihoz ichiga sim o‘ram o‘rnatilgan bo‘lib, u
Orqali oqim o‘tkazadigan el mabaaga ulanadi. Rx o‘lchanadigan qarshilik orqali quvvat manbaidan keladigan bu oqim rezistor R tomonidan milliamperlar darajasida cheklangan tokni o‘tkazadi. Bu yerda joylashgan N-S qutblari bilan diagrammada ko‘rsatilgan doimiy magnitning maydoni bilan o‘zarota’sir qila boshlaydigan magnit maydon hosil qiladi.
Strelka yakorning o‘qiga o‘rnatiladi va bu ikki magnit maydonning ta’siri natijasi da hosil bo‘lgan kuch ta’siri ostida oqim kuchiga yoki Rx o‘tkazgichining qarshilik qiymatiga mutanosib bo‘lgan burchak bilan belgilanadi. Qurilmaningo‘lchovi qarshilik bo‘linmalarida amalgaoshiriladi - Om. Shu sababli, undagi o‘qning joylashuvi darhol kerakli qiymatni ko‘rsatadi.
Oqimiga qarshilik ko‘rsatadigan moddalarning xususiyatlari son jihatdan hisoblab chiqiladi – elektr qarshilik qiymati. Uning ta’rifi prinsipini Georg Om taklifqilgan. Ushbu xarakteristikani o‘lchash birligi uning nomini oldi.
Bir moddaning elektr qarshiligi, ungaqo‘llaniladigan kuchlanish va oqayotgan elektr tokining o‘zaro bog‘liqligi odatda Om qonuni debnomlanadi.
Kuchlanish, elektr toki va elektr qarshiliklari o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik (Om qonuni)
|
|
Elektr qarshiligini o‘lchash prinsiplari Rasmda ko‘rsatilgan bog‘liqlikka asoslanib, elektr energiyasining eng muhim uchta xususiyati q arshilik qiymatini aniqlaydi. Buninguchun quyidagilar bo‘lishikerak: 1. Quvvat manbai, masalan, batareya yokiakkumulyator; 2. Oqim va kuchlanishni o‘lchash
asboblari.
|
| |
Kuchlanish 1000V gacha bo‘lgan ikki qutbli ko‘rsatkichlarni tuzilishi va ishlash prinsipi

|
Kuchlanish 1000V gacha bo‘lgan ikki qutbli ko‘rsatkichlarni tuzilishi va ishlash prinsipi
|
bet | 7/37 | Sana | 20.09.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #271814 |
Bog'liq ЭХ амалийKuchlanish 1000V gacha bo‘lgan ikki qutbli ko‘rsatkichlarni tuzilishi va ishlash prinsipi
|
Elektro‘lchash asboblari turli sohalarda - energetika, sanoat, aloqa, transport, tibbiyot, ilmiy tadqiqotlar vao ddiy kundalik hayotda qo‘llaniladi. Zamonaviy qurilmalar yuqoria niqlik va chidamlilik va ishonchlilikka ega.
|
Elektrl o‘chash asboblari ishlash prinsipiga, aniqlik darajasiga, o‘lchash usuliga va boshqa ba’zi xususiyatlarga qarab har xil turlarga bo‘linadi.
Elektr o‘lchash jihozlarining turlari
O‘lchash usuliga ko‘ra quyidagilarmavjud:
-To‘g‘ridan—to‘g‘ri baholash usuli yordamida o‘lchash asboblari(o‘lchash jarayonida o‘lchangan qiymat darhol baholanadi);
-Taqqoslash usuli (nol usul) yordamida o‘lchash vositalari
Elektr toki turlariga ko‘ra elektr o‘lchash vositalarining turlari:
Doimiy;
O‘zgaruvchan;
O‘zgaruvchan, birfazali;
O‘zgaruvchan, uchfazali.
O‘lchanayotgan kattaliklar bo‘yicha elektr o‘lchash vositalarining turlari:
Kuchlanishni o‘lchash uchun — voltmetrlar, millivoltmetrlar, galvanometrlar.
Tok kuchini o‘lchash uchun — ampermetrlar, galvanometrlar, milliampermetrlar.
Elektr quvvatini o‘lchash uchun — vattmetrlar.
Elektr energiyasini ulchash uchun jihozlar — elektr hisoblagichlar.
Elektr qarshiligini o‘lchash uchun jihozlar — ommetrlar
O‘zgaruvchan elektr toki chastotasini o‘lchash uchun — chastotometrlar
Qo‘llanilishi bo‘yicha:
Qo‘zg‘almas, elektr shitlar uchun.
Ko‘chma ;
Ko‘chma jihozlar uchun.
Voltmetrning tuzilishi va ishlashi
|
|
Elektr shitlar uchun voltmetr
|
Elektromexanik voltmetrning tuzilishi: Yoy shaklidagi doimiy magnit.Strelka yakorga mahkamlangan
|
MagnetoElektrik, elektromagnit, elektrodinamikva elektrostatikvoltmetrlartegishliturdagio‘lchashmexanizmlaribilanjihozlangan. O‘lchovchegarasinioshirishuchunketma-ketulanganqo‘shimchaqarshiliklardanfoydalaniladi. Analogvoltmetrningtexnikxususiyatlariasosanmagnetoelektriko‘lchashmoslamasiningsezgirligibilanbelgilanadi. Uning to‘liq deflektoro qimi qancha past bo‘lsa, shunchalik yuqori qarshilikka ega qo‘shimcha rezistorlardan foydalanish mumkin. Bu voltmetrning kirish qarshiligi yuqori bo‘lishini anglatadi. Shung aqaramay, 50 mkA (odatiyqiymatlar 50..200 mkA) to‘liq deflektor oqimi bo‘lgan mikroammometrdan foydalanganda ham voltmetrning kirish qarshiligi atigi 20 kOhm / V ni tashkil qiladi (o‘lchashchegarasi 1 Vda 20 kOhm, 10 Vchegarasida 200 kOhm). Bu yuqori qarshilikli kontaktlarning zanglashiga olib keladigan katta o‘lchov xatolariga olib keladi (natijalarkambaholanadi), masalan, tranzistorlar va mikrosxemalarning terminallarida va past kuchlanishli yuqori kuchlanishli manbalarda voltajni o‘lchashda.
|
| |
Bajarilish mexanizmi - Aralashmasining

|
Aralashmasining
|
bet | 2/4 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #252609 |
Bog'liq CHAQIQTOSH mustaqil ishBajarilish mexanizmi. Ishlov berilgan material yoki mustaxkamlangan gruntlardan asos, asosning qoʻshimcha qatlami va qoplamalar uch xil usulda qurish mumkin.
Asfaltbeton va beton yotqizish mashinasida
Avtogreyderda
Resayklerda
Ostki qatlam qabul qilingandan keyin qorishma yotkizish ishlariga kirishiladi. Ostki qatlam loyixaviy balandlikda tekislangan va toʻlik zichlangan boʻlishi kerak. Asos qurish ishlarini boshlashdan oldin geodezik oʻlchov ishlarini amalga oshirish lozim. Ishlarni davomiyligini ta’minlash maqsadida materiallarni tashib keltirish uchun foydalaniladigan vaqtinchalik kirish yoʻllarini tayyorlanadi. Ishlarni bir me’yorda bajarilishini ta’minlash uchun yetarli miqdorda qurilish mashinalari, avtosamosvallar va ishchi kuchi tashkil qilinishi kerak.
Ishlov berilgan material hajmi asos uchun tayyorlangan koʻtarma koʻrinishidagi holati kengligi, uzunligi va qalinligi zichlangan holati boʻyicha aniqlanadi. Qalinlik ish borishining boshlang‘ich davrida tajribaviy zichlash orqali zichlanish zaxirasini 1,2-1,4 miqdorda hisobga olgan holda aniqlab olinadi.
Bunday yoʻl qurilish usulining qulayliklari quyidagicha:
zichlash koeffitsiyentini aniqlab olgandan soʻng sim arqon (tross) tortib talab qilingan qalinlikka osongina erishish;
tashib keltirilayotgan qorishma turib qolmasdan joyga yotqizilishi;
geodezik oʻlchov ishlarining xajmini kamayishi; - talab qilingan kenglik chegaralariga yog‘och bruslar oʻrnatilmasligi.
Albatta barchamizga ma’lumki har bir ishning afzallik tomoni boʻlgani singari , Natijaga erishish uchun uchraydigan qiyinchiliklariham boʻladi albatta. Olib borilayotgan ilmiy izlanishlarimn natijasida shunga amin boʻldimki quyidagicha marakkablik jarayonlari mavjud.
Albatta har bir ish boʻlgandan keyin unda kamchiliklarham uchrab turadi. Olib borilgan ilmiy izlanishlar natijasida quyidagilar aniqlandi.
Sementli qorishma yotqizishda xozirda gusenisali kuchli asfalt yotqizish mashinasi kamligi, mashinaning qorishma uzatish moslamasi tez yemirilishi. texnik nosozliklar sababli ish toʻxtab qolishi, qorishmaning avtosamosvallarda turib qolgani uni natijasida qurib qolishi, qotish jarayoni boshlanishi tufayli yotqizilgan qatlam sifati yuzada sochilish(shelusheniya) yuzaga kelishi va mustahkamlikni yoʻqotish) pasayib ketish xollari kuzatilmoqda. Bajarilgan ishlarda mexanizm toʻxtab turgan qismlarda notekisliklar paydo boʻlishi, birinchi qator va keyingi qatorlar orasidagi choklarda nuqsonlar paydo boʻlishiga sabab boʻlmoqda.
|
| |
Har qanday elektr uzatish liniyasini tashkil etuvchi asosiy elementlar

|
Har qanday elektr uzatish liniyasini tashkil etuvchi asosiy elementlar
|
bet | 2/4 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 36,55 Kb. | | #157718 |
Bog'liq Havo liniyalari. Elektr uzatish liniyalariHar qanday elektr uzatish liniyasini tashkil etuvchi asosiy elementlar:
Oqim o'tkazuvchi simlar;
Rulman tayanchlari;
Izolyatorlar.
Boshqa komponentlar ham muhimdir, ammo ularning turi, nomenklaturasi va miqdori turli omillarga bog'liq:
Armatura izolyatorlarni, simlarni ulash, ularni tayanchlarga mahkamlash uchun mahkamlagichlarni o'z ichiga oladi. Eslatma. Xavfsizlikni ta'minlash va kuchlanish kuchayib ketganda, shu jumladan momaqaldiroq paytida ishonchliligini oshirish uchun ushlagichlar, topraklama va chaqmoqdan himoya qilish moslamalari qo'llaniladi. Kesish moslamalari odatdagi yoki favqulodda ishlar davrida elektr uzatish liniyasining bir qismini uzishga imkon beradi. Yuqori chastotali va optik tolali aloqa uskunalari masofadan boshqarish va yo'nalish, bo'linish moslamalari, podstansiyalar va tarqatish moslamalarini boshqarish uchun mo'ljallangan. Hujjatlarni tartibga soluvchi havo liniyalari. Har qanday elektr uzatish liniyasini tartibga soluvchi asosiy hujjatlar qurilish me'yorlari va qoidalari (SNiP), shuningdek PUE elektr inshootlarini o'rnatish qoidalari. Ushbu hujjatlar elektr uzatish liniyalarini loyihalash, qurish, qurish va ulardan foydalanishni tartibga soladi. Havo liniyalarining xilma-xilligi va turlarining xilma-xilligi ulardagi guruhlarni umumiy xususiyatlar bilan birlashtirishga imkon beradi. Oqim tabiati bo'yicha Mavjud elektr uzatish liniyalarining aksariyati ishlashga mo'ljallangan o'zgaruvchan tok, bu voltajni kattalashtirishning soddaligi bilan bog'liq. Ba'zi bir chiziq turlari doimiy oqim bilan ishlaydi. Ular ba'zi bir qo'llanilish sohalariga mo'ljallangan (aloqa tarmog'ining elektr ta'minoti, kuchli shahar iste'molchilari), lekin sig'im va induktiv komponentlarning kamroq yo'qotishlariga qaramay, umumiy uzunligi kichikdir. Uchrashuv bo'yicha
Ichki tizim (uzoq) - bir nechta energiya tizimlarini birlashtirish. Bunga 500 kV va undan yuqori havo liniyalari kiradi;
Magistral - elektr stantsiyalarini bitta energiya tizimidagi tarmoqqa ulash va tugunli podstansiyalarni elektr energiyasi bilan ta'minlash uchun;
Tarqatish - yirik korxonalarning aloqasi uchun va aholi punktlari tugunli podstansiyalar bilan;
Qishloq xo'jaligi iste'molchilari uchun havo liniyalari;
Shahar va qishloq tarqatish tarmog'i.
|
| |
QO’llanmasi (kategoriyalarga qarab)

|
QO’llanmasi (kategoriyalarga qarab)
|
bet | 1/6 | Sana | 22.03.2020 | Hajmi | 4,88 Mb. | | #8607 |
Dilerlik sotuv markazlarini reklama materiallari bilan bezatish bo’yicha “COSCOM” MChJ shaklidagi Xorijiy kompaniyasining
QO’LLANMASI
(kategoriyalarga qarab)
MBR kategoriyasi
Yoritgichli reklama vositasi yoki banner. Dilerlik sotuv markazlarini tashqi qismini bezatish uchun mo’ljallangan bo’lib, binoning tashqi qismiga, bevosita kiraverish qismiga o’rnatiladi.
Yoritgichli reklama vositasi (eng kichik o’lchami 200х50 sm.). Asosiy talablari – faqatgina logotip yoritilishi kerak, umumiy foni esa yoritilmaydi.
Banner (raqobatchilarning banner o’lchami bilan teng bo’lishi kerak). Standart o’lchami 300х100 sm.
|
| |