nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘rganilayotgan obyektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi

|
O‘rganilayotgan obyektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi
|
bet | 245/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunO‘rganilayotgan obyektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi.
Raqamli ta’lim resurslari yordamida muayyan harakatlarning takrorlanishini tashkil qilish, individual o‘quv topshiriqlarining o‘zgaruvchanligini oshirish mumkin bo‘ladi.
O‘quv jarayoni faolligini oshirish uchun RTR turli xil o‘quv vaziyatlarini yaratishi, turli xil savollarni shakllantirishi, talabaga u yoki bu ta’lim trayektoriyasini tanlash imkoniyatini, hodisalarning borishini nazorat qilish qobiliyatini ta’minlashi kerak.
Talabalar tomonidan o‘rganilayotgan fan sohasidagi ma’lum bir bilim tizimini izchil o‘zlashtirish zaruratidir.
22). Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT) – ...
... murakkab tuzilishga ega bo‘lgan ma’lumotlar bilan ishlash uchun mo‘ljallangan bo‘lib, ular ma’lumotlar bazasini yaratish, uni dastlabki ma’lumotlar bilan to‘ldirish, keyinchalik ma’lumotlarni to‘ldirish va o‘zgartirish, shuningdek ma’lumotlar bazalarida qidirishni tashkil qilish uchun xizmat qiladi.
... murakkab hisob-kitoblarni avtomatlashtirish talabaning diqqatini o‘rganilayotgan hodisa yoki jarayonning mohiyatini tushunishga qaratish imkonini beradi.
... o‘quv videolarini yaratish, audio va video ma’lumotlar bilan ishlash, videolarni tahrirlash va ko‘rish uchun mo‘ljallangan.
... turli manbalardan ovoz yozish, musiqani tahrirlash, raqs mikslarini yaratish, audio treklarni yozib olish va ijro etish imkonini beradi.
23). Raqamli ta’lim jarayonining Hamkorlikda o‘rganish tamoyili – ...
ta’limni hayot bilan bog‘lashning an’anaviy didaktik tamoyili bilan bevosita bog‘liq bo‘lib, aniq maqsad va aniq natijalarni belgilashni talab qiladi.
mavjudlik, tizimlilik va izchillik didaktik tamoyili bilan bog‘liq bo‘lib, murakkablikni oshirish prinsipi izchil o‘tishni o‘z ichiga oladi: oddiydan murakkabga va murakkabdan oddiyga, umumiydan xususiyga va xususiydan umumiyga, individualdan guruhga va guruhdan individual va boshqa ta’lim jarayonlarini nazarda tutadi.
o‘qituvchi va talaba o‘rtasidagi faol ko‘p tomonlama – real va tarmoqli aloqa asosida o‘quv jarayonini qurishni talab qiladi hamda tarmoqni o‘rganishning guruh shakllaridan foydalanishni o‘z ichiga oladi.
individual ta’lim strategiyasini yaratish uchun ortiqcha axborot resurslarini talab qiladi. Bunday ortiqchalik tarmoq ta’lim resursi – yagona axborot ta’lim muhiti yordamida amalga oshirilishi mumkin.
24). Udacity notijorat MOOCga kim asos solgan?
Stenford professori Devid Stavens
Massachuset texnologiya instituti professori Stiven Douns
|
| |
Musiqa tinglash - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 272/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
1. Musiqa tinglash ta`lim mazmunining asosini tashkil etadi. Ularni kuylash, tinglash faoliyatlari vositasida o`rganish bilan bir qatorda cholg`uchilik, musiqali harakatlar, ijodkorlik faoliyatlari bilan har tomonlama o`rganish va o`zlashtirish, musiqiy tavsiflarni ifodalash imkoniyati yaratiladi. O`zbek xalq musiqasi, o`zbek bastakorlari va kompozitorlarining musiqiy asarlaridan namunalar tinglanadi.
2. Jamoa bo`lib kuylash faoliyati o`quvchilarning musiqiy qobiliyati hamda ijrochilik malakalarini rivojlantirish uchun zarurdir. Sinfda jamoa bo`lib kuylash jarayonida o`quvchi o`z ovoz ijrosini boshqarishni va ustozlari ijrosini eshitib, kuzatishni hamda ular bilan bahamjihat jo`rnavozlik qilishga intiladi.
O`zbek xalq qo`shiqlari, o`zbek bastakorlari va kompozitorlari qo`shiqlari, jahon va qardosh xalqlar kompozitorlari qo`shiqlari, mahalliy musiqa uslublariga oid folklor qo`shiqlaridan namunalar kuylaydilar.
|
| |
HUKUMATLARARO BITIM BO‘YICHA SHARTNOMA

|
HUKUMATLARARO BITIM BO‘YICHA SHARTNOMA
|
bet | 290/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)HUKUMATLARARO BITIM BO‘YICHA SHARTNOMA — Hukumatlararo bitim (bayonnoma) asosida tuzilgan tashqi savdoda vujudga keladigan turli tovarlarni yetkazib berish, bir-biri oldidagi majburiyatlarni bajarish ko‘rinishidagi pul talablarini o‘zaro hisobga olish haqida kontrakt.
HUNARMAND (usto-hunarmand, usto) — mustaqil ravishda yoki shogirdlari yordamida maxsus ko‘nikmalar, asboblar va kichik mexanizatsiya vositalaridan foydalanishga asoslangan an’anaviy texnologiyalar asosida buyumlarning funksional xususiyatlarining tarixan qaror topgan talablariga hamda milliy estetik normalarga javob beradigan hunarmandchilik faoliyati buyumlari yoki tovarlari (ishlar, xizmatlar)ni tayyorlovchi jismoniy shaxs.
HUNARMANDCHILIK — yuridik shaxs bo‘lmagan jismoniy shaxslarning hunarmandchilik buyumlari yoki tovarlari (ishlari, xizmatlari)ni ishlab chiqarish bo‘yicha faoliyati.
HUQUQIY RISK — bu risk qaysidir darajada mamlakat, ma’muriy va boshqaruv risklari bilan bog‘lik. Avvalo, bu risk kreditorning kafolat bermaslik va boshqa kredit bilan ta’minlashlar ehtimoli bilan bog‘liq noaniqlik va ishonchsizligida namoyon bo‘ladi. Bunday noaniqlik va ishonchsizlik sabablari quyidagilar bo‘lishi mumkin: qonunlar majmuining va xalqaro huquq normalarining mukammal emasligi, huquqiy hujjatlar sifatining pastligi, sud mexanizmidagi kamchiliklar va boshqalar. Ayrim huquqiy risklar loyiha ishtirokchilari nazoratidan tashqarida bo‘lib, ular mamlakat va siyosiy risklarga yaqin. Bundan boshqa huquqiy risklarni milliy qonunchilikni, xalqaro moliyaviy huquqlarni yaxshi biluvchi, shartnoma, kelishuvlar va boshqa loyihaning huquqiy hujjatlarida ishtirok etuvchi malakali huquqshunos maslahatchini jalb qilish bilan yechish mumkin.
I
IDEAL MAHSULOT (ingl. Ideal product) — respondent qolgan barcha mahsulotlardan afzal ko‘radigan va ustun qo‘yadigan mahsulot.
IGNORANTSIYA — lotincha so‘z bo‘lib, keng ma’noda “bexabarlik, bilmaganlik, bilimsizlik” sifatida tarjima qilinadi.
IENA — 1) Yaponiya pul birligi. I. kumush va oltin tanga pullari 1869-1871 yillarda kumush va oltin tangalar shaklida zarb etilgan. Birinchi jahon urushi davrida Yaponiya banknotlarini oltinga almashtirish to‘xtatilgan, 1897-yil oktabrida I. oltin mazmuni 0,750 g. sof oltinga teng bo‘lgan. 1933 yilda esa oltin standarti bekor qilingan hamda muomalada faqat banknotlar qolgan. Hozirgi vaqtda I. eng nufuzli xalqaro valutalar jumlasiga kiradi. U 100 senga bo‘linadi.
|
| |
Musiqa madaniyati fanining maqsadi va vazifalari

Musiqa madaniyati fanining maqsadi va vazifalari
O`zbekiston Respublikasining «Ta`lim to`g`risida»gi Qonuni, «Kadrlar tayyorlash milliy dasturi» talablari asosida ta`lim tizimida ro`y berayotgan o`zgarishlar umumiy o`rta ta`lim maktablaridagi boshqa o`quv fanlari qatori musiqa madaniyati fanining o`qitilishini ham tubdan yangilashni talab etmoqda.
Musiqa madaniyati fanining maqsadi: o`quvchilarning ma`naviy, badiiy va ahloqiy madaniyatini shakllantirishga, milliy g`urur va vatanparvarlik tarbiyasini amalga oshirishga, ijodiy mahorat, nafosat va badiiy didni o`stirishga, fikr doirasini kengaytirishga, mustaqillik va tashabbuskorlikni tarbiyalashga xizmat qiladi. Musiqa madaniyati va san`at o`quv fani umumiy o`rta ta`lim maktablarida o`qitiladigan barcha o`quv fanlari, jumladan, adabiyot, tasviriy san`at, jismoniy tarbiya, mehnat va boshqa fanlar bilan bog`lanadi.
Barcha o`quv fanlari qatori musiqiy ta`limda ham Davlat ta`lim standartining joriy etilishi milliy musiqiy meroslardan to`laqonli foydalanish imkonini beradi. Bular ommaviy xalq kuy va qo`shiqlarida, xonanda va sozandalarning ijodiy faoliyatlari va bugungi zamonaviy musiqiy faoliyatda o`z aksini topdi. Musiqa san`atining bu kabi imkoniyatlari yangi avlodni tarbiyalash, ularning barkamol bo`lib etishishlarida o`ziga xos va takrorlanmas manba bo`lib xizmat qiladi. Azaldan Sharq, jumladan, o`zbek musiqa ta`lim-tarbiyasi pedagogikasi va uning mukammal uslubiyatlari ustoz va shogird an`analari misolida takomillashib borgan.
Davlat ta`lim standarti ommaviy xalq musiqa pedagogikasi, professional musiqa ijodkorlari, musiqa ijrochilari (sozanda, xonandalar) asarlarining elementar asoslarini o`rgatishni me`yorlashtiradi.
|
Musiqa savodi - Оптималлаштирилган ўқув дастури

3. Musiqa savodi barcha bilimlarni nazariy birlashtiruvchi faoliyat sifatida muhimdir. Darsdan qaysi faoliyat mashg`uloti (tinglash, ijro etish, musiqiy harakatlar) bo`lmasin, berilgan mavzudagi asar o`rganiladi va uning xususiyatlari (janri, shakli, tuzilishi, ijrochiligi) haqida yangi tushunchalar hosil bo`ladi. Shu bois, musiqa savodi faqatgina nota yozuvlarini o`rganishdan iborat bo`lmay, balki o`quvchilarning umumiy musiqiy bilim saviyasini tarkib toptiruvchi umumiy bilim, tushunchalar majmuasini (ijrochiligi, xalq va bastakorlik musiqasi, ularning farqlari, milliy musiqaning mahalliy uslublari, mumtoz musiqa, nota savodi) tashkil etadi.
Musiqa savodida musiqiy atamalar, an`analar, templar (sur`at), intervallar, alteratsiya belgilari, dinamik belgilar, musiqaning ifoda tili, oddiy musiqa shakllari va janrlari, major va minor ladi haqida tushuncha beriladi.
Musiqa tinglash yakkanavozlik va jo`rnavozlikni ajrata bilish, ansambl va orkestr ijrosini farqlay bilish, sozlar va sozlar tembrini ajrata olish, musiqiy did va idrokni rivojlantirish. O`zbek, qardosh va jahon xalqlari bastakorlari asarlaridan namunalar tinglash ta`lim mazmunini tashkil etadi.
|
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak

Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi ko`nikmalarga ega bo`lishlari kerak:
-Qo`shiqlar kuylash va ularning janri, shakli, ifoda vositalari haqida fikr bildira olish;
-mashq va qo`shiqlar kuylaganda o`qituvchining dirijorlik ishoralariga qarab ansambl bo`lib kuylay olish;
- o`z o`rnida nafas olish, qo`shiq so`zlarini to`g`ri talaffuz qilish, dinamik belgilarga rioya etib kuylay olish;
-musiqa asarini diqqat bilan tinglash, uning shakli, qismlari(jumlalari), qaytarish va tugatish joylari, janr (qo`shiq, raqs, marsh) undagi major yoki minor tavsifi, ijro turi va asboblar ishtirokini aniqlay olish;
-oddiy nota yozuvlaridan o`rganilgan nota belgilarini topib aniqlay olish;
-musiqa tavsifini raqs, turli harakatlarda ifodalab ko`rsata olish;
-chapak va bolalar kichik urma cholg`u asboblarida chalib musiqaga ritmik jo`r bo`la olish;
Musiqa madaniyati fanidan o`quvchilar quyidagi malakalarga ega bo`lishlari kerak:
-Qo`shiqlar kuylash va ularning janri, shakli, ifoda vositalari haqida fikr bildirish;
-mashq va qo`shiqlar kuylaganda o`qituvchining dirijorlik ishoralariga qarab ansambl bo`lib kuylash, o`z o`rnida nafas olish, qo`shiq so`zlarini to`g`ri talaffuz qilish, dinamik belgilarga rioya etib kuylash;
-musiqa asarini diqqat bilan tinglash, uning shakli, qismlarini (jumlalari), qaytarish va tugatish joylari, janr (qo`shiq, raqs, marsh) undagi major yoki minor tavsifi, ijro turi va asboblar ishtirokini aniqlash;
-ijrochilik turlarini ijro sadolaridan farqlash;
-chapak va bolalar kichik urma cholg`u asboblarida musiqaga ritmik jo`r bo`lish.
- cholg`u asboblarini tembridan ajratish.
4-sinf
|
o‘qitishning modul texnologiyalari jamlamasi va kredit o‘lchovi asosida baholash modeli

|
o‘qitishning modul texnologiyalari jamlamasi va kredit o‘lchovi asosida baholash modeli
|
bet | 242/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchuno‘qitishning modul texnologiyalari jamlamasi va kredit o‘lchovi asosida baholash modeli
58). Nostandart test topshiriqlariga xos bo‘lgan xususiyatlar berilgan javobni toping.
Ko‘p javobli, rasmli va animatsiyalardan iborat.
1 ta to‘g‘ri javobli, 3 ta muqobil javoblarga ega bo‘lgan yopiq turdagi topshiriqlardan iborat
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, ijodiy (kreativ) darajadagi test topshiriqlari;
to‘g‘ri javobni shaklllantirish talab etiladigan test
59). 15 yoshli o‘quvchilar uchun o‘tkaziladigan Xalqaro baholash dasturi PISA mezonining birinchi darajasi Blum taksonomiyasining qaysi o‘quv maqsadiga mosligini toping
Bilish
Amalda qo‘llash
tahlil sintez.
Tushinish
60). HEMISning “O‘quv jarayonini boshqarish” moduli amalga oshiradigan vazifalaridan birini toping.
Modul bo‘yicha onlayn imtihon (joriy, oraliq, yakuniy nazorat) va o‘zlashtirishni hisobga olish tizimi;
Oliy ta’lim muassasalarining o‘quv rejasi va uni amalga oshirish yuzasidan ko‘rsatmalar
Auditoriyadan tashqari vaqtda talabalar bilan o‘tkaziladigan tadbirlar;
Talabalarning shaxsi haqidagi ma’lumotlar va o‘zlashtirishi;
61). Talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning diagnostik funksiyasining mohiyatini toping.
burch, majburiyat, javobgarlik kabi ahloqiy sifatlar shakllanadi
Bilimlarni tizimlashtiradi, umumlashtiradi, mukammallashtiradi
O‘quv-bilish va aqliy faoliyatni rivojlantirish
talabalar bilimi va ko‘nikmalaridagi nuqsonlar, kamchiliklar, bo‘shliqlar va ularning sabablari aniqlanadi.
62). Kredit-modul tizimida amaliyotga joriy etilishi nazarda tutilgan “blended learning” texnologiyasining ma’nosi to‘g‘ri berilgan javobni toping.
modulli ta’lim
Aralash ta’lim
Majmuali ta’lim
Kompetensiyali ta’lim
63). Talabalarning mustaqil ta’limi topshiriqlari qiyinlik darajasiga ko‘ra qanday shakllantirish zarur?
reproduktiv, qisman-izlanishli, kreativ darajada
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli darajada
faqat reproduktiv va produktiv darajada
|
| |
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, kreativ darajada

|
reproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, kreativ darajada
|
bet | 243/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunreproduktiv, produktiv, qisman-izlanishli, kreativ darajada
64). Test topshiriqlarining tarbiyaviy funksiyasi berilgan javobni toping
Egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarni mustahkamlash, rivojlantirish, erishilgan natijalarda o‘zining ulushi muhim o‘rin tutishini e’tiborga olgan shaxs va kelgusi faoliyatidagi ma’suliyatini anglagan holda o‘z-o‘zini rivojlantirishga undaydi
o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalardagi tipik kamchiliklarni aniqlash barobarida, talabalarni o‘z bilimlarini orttirish maqsadida muntazam, tizimli fan asoslarini o‘rganishga undaydi.
o‘zlashtirgan bilim, ko‘nikma va malakalardagi tipik kamchiliklarni aniqlash, iroda, ongli intizomni vujudga keltirish, shaxs va kelgusi faoliyatidagi ma’suliyatini anglagan bilimlarni orttirishga undaydi
Barkamollikka zamin tayyorlaydigan sifatlar: iroda, ongli intizom, muayyan o‘quv muammolarini hal etishga safarbarlik, chidamlilik, sabr-toqat, yutuqlarga erishish uchun bilimi va kuchini sarf etishi orqali shaxs sifatida rivojlanishiga imkoniyat yaratadi
65). O‘qitish – bu
qandaydir ma’noda nafaqat rasmiy, shu bilan birga oilaviy(mustaqil) o‘qishni ham o‘zida namoyon etadi.
qandaydir ma’noda faqat rasmiy, shu bilan birga norasmiy o‘qishni ham o‘zida namoyon etadi.
qandaydir ma’noda nafaqat rasmiy, shu bilan birga norasmiy o‘qishni ham o‘zida namoyon etadi.
qoidaga ko‘ra rasmiy ta’lim bilan, ya’ni maktab(litsey, kollej, OTM) bilan bog‘liq.
2). Taraqqiyot strategiyasiga ko‘ra davlat qarzini boshqarishda yangi jalb qilingan tashqi qarz miqdori yiliga qancha bo‘lishi belgilangan?
4,5 milliard AQSh dollaridan oshib ketmasligini
3,5 milliard AQSh dollaridan kam bo‘lmasligi
7,5 milliard AQSh dollaridan oshib ketmasligini
5 milliard AQSh dollaridan oshib ketmasligini
3). "Norma ijodkorligi jarayonini modernizatsiya qilish, qonunchilik hujjatlarining qat’iy ijrosini ta’minlash" maqsadi bo‘yicha qanday konsepsiyani ishlab chiqilishi belgilangan?
Ijtimoiy munosabatlarni huquqiy tartibga solish konsepsiyasini ishlab chiqish
O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligini rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqish
Sohalarda “tartibga solish yuki”ni kamaytirish konsepsiyasini ishlab chiqish
Qonunchilik palatasi boshqaruv tizimining samaradorligini oshirish konsepsiyasini ishlab chiqish
5). Inson kapitali nima?
o‘z egasiga daromad keltirish xususiyatiga ega bo‘lgan jami vositalar va mablag‘lar; yangi qiymat keltiruvchi, o‘zini o‘zi ko‘paytiruvchi qiymat
ishlab chiqarish vositalari ko‘rinishidagi ishga qo‘yilgan, ishlab turgan daromad manbai
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 281
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
savodxonlikka asos soluvchi dastur hisoblanadi. Bunday dasturlar balalarning birinchi ta‟lim
olishlari va hayotiy ko‟nikmalarini shakllantirishda juda muhimdir.
Maktabgacha ta‟lim muassasalarida raqamlashtirish borasida YUNISEF tomonidan
O‘zbekistondagi maktabgacha ta‟lim sohasini rivojlantirish uchun «Learning passport» nomli
raqamli ta‟lim platformasini yaratish, O‟zbekistondagi Yaponiya JICA vakolatxonasi tomonidan
«O‘zbekistonda alohida parvarishga muhtoj bolalar bilan ishlaydigan pedagog kadrlarning
malakasini oshirish bo‘yicha» loyihasi, Koreya-O‟zbekiston biznes assosiyasi tomonidan
maktabgacha ta‟lim tizimi uchun yaratilayotgan «EDU LINK» axborot tizimi loyihasi kabi ishlar
amalga oshirildi. Mamlakatimiz maktablarida xalq ta’lim vazirligi tomonidan maktab ta‟limini
raqamlashtirish, maktab ta’limiga axborot kommunikatsion texnologiyalrni Oliy ta’lim tizimida
raqamli universitet loyihasi davom etmoqda. Hozirgi kunda ta'lim jarayoniga oliy ta'lim
muassasalaridan olinadigan turli hisobot va ma'lumotlar sonini keskin kamaytirish, ularni
tayyorlashning qog„oz shaklidan voz kechish, boshqaruv tizimini raqamlashtirish maqsadida
Raqamli universitet loyihasi doirasida “Oliy ta'lim jarayonlarini boshqarish axborot tizimi”
(HEMIS - Higher Education Management Information Systems) ishlab chiqildi. Ushbu axborot
tizimi «Ma'muriy boshqaruv», «O‘quv jarayoni», «Ilmiy faoliyat» va «Moliyaviy boshqaruv va
statistika» axborot tizimlarini o‘z ichiga oladi. Oliy ta'lim jarayonlarini boshqarish axborot tizimini
joriy etishdan maqsad: - OTM faoliyatining ochiqligi va shaffofligini ta'minlash; - oliy ta'lim
tizimida o‘quv, ilmiy, ma'muriy va moliyaviy jarayonlarni avtomatlashtirish; - oliy ta'lim tizimida
byurokratik to‘siqlar yuzaga kelishini oldini olish va moliyaviy xarajatlarni qisqartirish; - OTM,
talaba, va ish beruvchi tashkilotlar o‘rtasida uzviylikni ta'minlash; - boshqaruv jarayonlari uchun
sarf qilinadigan vaqtni qisqartirish va mehnat samaradorligini oshirish; - ta'lim jarayoni
ishtirokchilari faoliyati samaradorligini monitoring qilish; - tahliliy ma'lumotlarni shakllantirish
va qaror qabul qilish jarayonini optimallashtirish va tezlashtirish. Oliy ta’lim muassasalarida
raqamlashtirish va raqamli texnologiyalar vositasi yordamida ta’limni tashkil etish talabalarning
dars mashg‘ulotlarga faol qatnashishi, mavzularni to‘liq o‘zlashtirishi, kelajakdagi kasbiga
mehrining oshishi va turli kompetensiyalarini rivojlaniga sabab bo‘ladi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATIBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Danilova T. V. Benchmarking universitetning ta'lim xizmatlarining raqobatbardoshligini
ta'minlash vositasi sifatida: dis. ... qand. ped. Fanlar. - Qozon, 2007. - 188 b.
2. Knyazev E. A., Evdokimova Ya. Sh. Universitetlar uchun taqqoslash: darslik. nafaqa. -
M.: Universitet kitobi; Logotiplar, 2006. - 208 b.
3. Kamp R. Huquqiy sanoat josusligi: Biznes jarayonlarini taqqoslash: qidiruv
texnologiyalari va raqobatchilaringizning eng yaxshi tajribalarini joriy etish: monografiya. :
boshiga. Ingliz tilidan / ed. O. B. Maksimova. - Dnepropetrovsk, 2004. - 416 p.
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA USLUBIY ISHLARNI RIVOJLANTIRISH
BO‘YICHA XORIJIY TAJRIBA
Dilshod Atayev Shavkatovich
JDPU Ta’lim muassasalarning boshqaruvi magistri
Bugungi kunda oliy kasbiy ta'lim muassasasi ko‘p funksiyali - o‘quv, ilmiy-tadqiqot,
texnologik, madaniy, tijorat, aloqa, ishlab chiqarish, nashriyot, ta'lim va boshqa bir qator
funktsiyalarga ega bo‘lgan ko‘p funktsiyali tizimlarning murakkab to‘plamidir, bu kuchli
muvofiqlashtiruvchi markaz mavjudligini anglatadi. Ko‘p darajali I Buzovskiy boshqaruvini
amalga oshiradi. O‘zgarishlar davridagi rus jamiyatiga xos bo‘lgan murakkablik, ziddiyat va
raqobatbardoshlik universitet faoliyatining haqiqiy amaliyotida ham o‘z aksini topdi .
Oliy ta’limga davlat xarajatlarining ulushi so‘nggi o‘n yil ichida deyarli o‘zgarmay qoldi,
umumlashtirilgan byudjetning 11-13 foizi yoki YaIMning 3,06 dan 4,81 foizigacha
o‘zgardi. Biroq, haqiqatda, yalpi ichki mahsulot hajmining qisqarishi (2002 yilda bu 1992 yil
darajasiga nisbatan 78% ni tashkil etgan) hisobidan xarajatlar kamayib bordi, shu bilan birga
389
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
|
| |
Xususiy va ichki Investitsiyalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

290
Davlat sarflari
– bu mahsulotlarni va iqtisodiy resurslarni, xususan ishchi
kuchini sotib olishga davlatning (boshqaruvning quyi va mahalliy organlari bilan
birga) qilgan barcha sarflarini o’z ichiga oladi.
Chet elliklarning milliy iqtisodiyot tovarlariga sarflari
xuddi mamlakat
ichidagi iste’molchilik sarflari kabi milliy ishlab chiqarish darajasiga bog’liq. Shu
sababli YaIMni sarflar bo’yicha hisoblashda tovar va xizmatlarga chet elliklarning
sarflari, ya’ni eksport qiymati ham qo’shiladi. Boshqa tomondan, iste’mol va
investitsion sarflar hamda davlat mablag’larining bir qismi import qilingan, ya’ni chet
elda ishlab chiqarilgan tovarlarga sarflanadi. Milliy ishlab chiqarish umumiy hajmi
asossiz oshib ketmasligi uchun import hajmi YAIM tarkibidan chiqariladi.
Eksport va
import miqdorlari o’rtasidagi farq tovar va xizmatlarning sof eksporti yoki oddiy
qilib sof eksport deyiladi.
Sof eksport ijobiy va salbiy bo’lishi mumkin.
– bu barcha asosiy iqtisodiy - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

– bu barcha asosiy iqtisodiy jarayonlarni, takror ishlab chiqarish sharoitlari, jarayonlari va natijalarini tavsiflovchi o’zaro bog’liq makroiqtisodiy ko’rsatkichlar, tasniflar va guruhlar tizimi. MHT BMT tomonidan e’lon qilingan «Milliy hisoblar va yordamchi jadvallar
tizimi» nomli hujjat asosida xalqaro statistikada standart tizim sifatida 1953 yildan
boshlab qo’llanila boshladi. Shu davrdan (1953 yildan) buyon shu davrgacha MHT
to’rt marta o’zgartirilib, takomillashtirildi. Lekin u hali ham takomillashtirishga
muhtoj. Hozirgi davrda dunyoning 100 dan ortiq mamlakatlarida, shu jumladan
O’zbekistonda mazkur tizimning takomillashtirilgan shakli qo’llanilmoqda.
Milliy hisoblar tizimi asosini yig’ma balanslar tashkil qiladi. Bunga daromad va
xarajatlar balansi misol bo’lishi mumkin. Daromadlar xo’jalik birliklari va aholi
umumiy daromadlari (ish haqi, foyda, daromadlarning boshqa turlari, amortizatsiya)
summasini aks ettiradi. Xarajatlar to’rtta guruhdan iborat bo’ladi: iste’mol,
investitsiyalar, davlat xaridi, sof eksport. Milliy hisoblar makroiqtisodiyotning
me’yordagi – muvozanatli holatga erishish darajasini aniqlashga yordam beradi.
Ushbu milliy hisoblar tizimi asosida YAIM uch xil usul bilan hisoblanishi
mumkin:
Birinchi usul – bu YaIMni hisoblashga qo’shilgan qiymatlar bo’yicha yondashuv. Bunda milliy iqtisodiyotning barcha tarmoqlari bo’yicha yaratilgan
qo’shilgan qiymatlar yig’indisi hisoblab chiqiladi. Qo’shilgan qiymatni aniqlash jami
ijtimoiy mahsulotdan oraliq mahsulotlar va xomashyo, yoqilg’i, materiallar qiymatini
289
chegirish orqali amalga oshiriladi. Biz YAIMni hisoblashning mazkur usuliga tegishli
ba’zi tushunchalar (masalan, takroriy hisob, oraliq mahsulot) va shartli misollarni
darslikning 2-mavzuida ko’rib chiqqan edik. Bu usul bilan hisoblangan YAIM alohida
tarmoqlarning shu mahsulotini yaratishdagi o’rnini va hissasini aniqlash imkonini
beradi.
vropa tiklanish va taraqqiyot banki

490
Evropa Ittifoqining ijroiya organi ye
vropa hamjamiyati Komissiyasi (EHK)
dir.
Uning a’zolarini milliy hukumatlar tayinlaydi, lekin ular o’z faoliyatlarida mutlaqo
mustaqildir.
Ittifoqning qarorlar qabul qilish organi Vazirlar Kengashi hisoblanadi. Uning
tarkibida ichki ishlar, moliya, ta’minot, qishloq xo’jaligi kabi Vazirlar Kengashi
mavjud bo’ladi.
Evropa hamjamiyati Komissiyasi faoliyatini nazorat qilish, hamjamiyat budjeti va
qonunlarini ma’qullash hamda ularga o’zgartirish kiritish huquqi ye
vropalament
zimmasiga yuklatiladi.
Evropa Ittifoqida 1999 yildan boshlab yagona pul-kredit siyosati o’tkazila
boshlandi. Shu munosabat bilan yagona valyuta – EKYU, 2004 yildan boshlab yevro
joriy etildi va yangi muassasa – ye
texnologik; mahsulotli;boshqaruv-marketingli va ijtimoiy

|
texnologik; mahsulotli;boshqaruv-marketingli va ijtimoiy
|
bet | 248/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchuntexnologik; mahsulotli;boshqaruv-marketingli va ijtimoiy
texnologik; mahsulotli;boshqaruv-marketingli
texnologik; mahsulotli; boshqaruv-marketingli va siyosiy-iqtisodiy
40). Innovatsion infratuzilma —
ilmiy-tadqiqot faoliyatini moliyaviy, tashkiliy-uslubiy, axborot, konsultativ va boshqa jihatdan ta’minlaydigan korxonalar, tashkilotlar shaklidagi ular birlashmalarining majmui.
innovatsion faoliyatni moddiy-texnik, moliyaviy, tashkiliy-uslubiy, axborot, konsultativ va boshqa jihatdan ta’minlaydigan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, mulkchilikning istalgan shaklidagi ular birlashmalarining majmui.
ilmiy faoliyatni moliyaviy, tashkiliy-uslubiy, axborot, konsultativ va boshqa jihatdan ta’minlaydigan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, mulkchilikning istalgan shaklidagi ular birlashmalarining majmui.
ilmiy faoliyatni moliyaviy, tashkiliy-uslubiy, konsultativ va boshqa jihatdan ta’minlaydigan korxonalar, tashkilotlar, muassasalar, mulkchilikning istalgan shaklidagi ular birlashmalarining majmui.
41). Spin-offni amalga oshirishda kamida nechta tomon ishtirok etishadi?
4 ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; tadbirkor; venchurli investor
5 ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; tadbirkor; venchurli investor;hokimiyat.
5 ta, ya’ni: ITT / universitet; tadbirkor; mahalliy hokmiyat; bank; soliq organi.
3 ta, ya’ni: ixtirochi-olim; ITT / universitet; hokimiyat; venchurli investor
42). Kvartil (chorak) Q — bu
badiiy jurnallarning sitatalanganlik darajasini, ya’ni jurnalga ilmiy hamjamiyat tomonidan bo‘lgan talabni aks ettiruvchi bibliometrik ko‘rsatkichlarni aniqlovchi kategoriya.
texnik jurnallarning sitatalanganlik darajasini, ya’ni jurnalga ilmiy hamjamiyat tomonidan bo‘lgan talabni aks ettiruvchi bibliometrik ko‘rsatkichlarni aniqlovchi kategoriya.
siyosiy jurnallarning sitatalanganlik darajasini, ya’ni jurnalga ilmiy hamjamiyat tomonidan bo‘lgan talabni aks ettiruvchi bibliometrik ko‘rsatkichlarni aniqlovchi kategoriya.
|
| |
IQTISODIY FAOLIYAT - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 339/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)IQTISODIY FAOLIYAT - kishilar hayotining maromida kechishini ta’minlash maqsadida iqtisodiy ehtiyojlarini qondirish yo‘lidagi xatti-harakatlari.
IQTISODIY EKSPANSIYA — ularning rivojlanishini o‘zlarining iqtisodiy va sotsial- siyosiy manfaatlariga bo‘ysundirish maqsadida iqtisodiy faoliyatni yangi bozorlar va hududlarga tarqatish, iqtisodiy nazoratni kengaytirish, boshqa mamlakatlar iqtisodiyotiga kirib borish.
IQTISODIY EKSPEREMENT – eng yaxshi sharoitlarda o‘rganish va keyinchalik amaliyotda foydalanish maqsadida iqtisodiy hodisa yoki jarayonni sun’iy ravishda sinab ko‘rish.
IQTISODIY ERKINLIK - iqtisodiy sub’ektlar faoliyatlarini uyg‘unlashtirish usullaridan biri. Markazdan boshqarish va majbur qilish usullaridan farqli ravishda bozor tizimi orqali boshqarishda iqtisodiy faoliyatni erkin uyg‘unlashtiriladi. Bozor iqtisodi tadbirkorlik va tanlash erkinligi orqali muvaffaqiyatga erishadi.
IQTISODIY FAOLIYATNI DIVERSIFIKATSIYALASH — asosiy biznes doirasidan tashqarida yirik firmalar, birlashmalar, korxonalar va butun boshli tarmoqlar faolligini kengaytirish, buni yetishtiriladigan boshqa mahsulot turlari bilan taqqoslaganda sof sotish hajmida maksimal hissaga ega bo‘lgan tovarlar va xizmatlar ishlab chiqarish deb tushuniladi. I.f.d. mehnat taqsimoti, Raqobat va ishlab chiqarish samaradorligi tuzilmasiga muhim ta’sir ko‘rsatuvchi hozirgi bozor iqtisodiyoti tuzilmasining muhim tarkibiy qismidir. I.f.d. chegarasi o`ta harakatchan bo‘ladi. Korxona faoliyati yo‘nalishlari qancha katta bo‘lsa, I.f.d. darajasi shuncha yuqori bo‘ladi. I.f.d. firmaning asosiy faoliyatini korrektirovka qilish va uning strategiyasini jiddiy orientatsiya qilishni bildiradi. I.f.d. raqobat sharoitlarida firmaning intilishlari, o‘z vaqtida iqtisodiy kon’yunkturaning o‘zgarishga munosabat bildirishi, O‘z faoliyati samaradordigini ta’minlashi rag‘batlantiriladi. Natijada I.f.d. ko‘p tarmoqli xarakterga ega bo‘ladi.
IQTISODIY GLOBALLASHUV (iqtisodiyotni globallashuvi) - Mamlakatlar iqtisodiyotini global iqtisodiyot bilan chambarchas bog‘lanishi (bir-biriga bog‘liqligi) jarayoni.
|
| |
Ikkinchi usul – bu YaIMni hisoblashga sarf-xarajatlar bo’yicha yondashuv

|
Ikkinchi usul – bu YaIMni hisoblashga sarf-xarajatlar bo’yicha yondashuv Pdf ko'rish
|
bet | 299/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIIkkinchi usul – bu YaIMni hisoblashga sarf-xarajatlar bo’yicha yondashuv.
Bunda mazkur yilda ishlab chiqarilgan barcha mahsulot (xizmat)lar hajmini sotib
olishga qilingan hamma sarflar qo’shib chiqiladi. Milliy iqtisodiyotda ishlab
chiqarilgan pirovard mahsulotlarni mamlakat ichida xo’jalikning uchta sub’ekti – uy
xo’jaliklari, davlat, tadbirkorlar hamda tashqaridan chet ellik iste’molchilar sotib olishi
mumkin.
Uy xo’jaliklarining iste’mol sarflari - bu kundalik ehtiyojdagi tovarlarga,
xizmatlarga, uzoq muddat foydalaniladigan iste’mol buyumlariga va
boshqalarga qilinadigan sarflardir.
Investitsion sarflar
– tadbirkorlik sektorining asosiy va aylanma kapital
tovarlarini (investitsion tovarlar) sotib olishga qiladigan sarflaridir.
Investitsion
sarflar asosan uchta qismdan iborat: a) tadbirkorlar tomonidan mashina, yskuna va
stanoklarning barcha xaridi; b) barcha qurilishlar; d) zaxiralarning o’zgarishi.
Birinchi guruh elementlarning «Investitsion sarflar» tarkibiga kiritilish sababi
aniq: qurilishlarning bunday sarflar tarkibiga kiritilishi, o’z-o’zidan aniqki, yangi
fabrika, ombor yoki elevator qurilishi Investitsiyalar shakli hisoblanadi. YaIM
tarkibiga tovar zaxiralarning ko’payishi, ya’ni ishlab chiqarilgan, lekin mazkur yilda
sotilmagan barcha mahsulotlar kiritiladi. Boshqacha aytganda YaIM o’z ichiga yil
davomidagi zaxiralar va ehtiyotlar barcha o’sishining bozor qiymatini oladi.
Zaxiralarning by o’sishi YaIMga joriy ishlab chiqarish hajmi ko’psatkichi sifatida
qo’shiladi.
Zahiralar kamayganda, bu kamayish YaIM hajmidan chiqarilishi zarur.
Zahiralarning kamayishi yil davomida milliy iqtisodiyotda ishlab chiqarilgandan
ko’proq mahsulot sotilganligini bildiradi. Boshqacha aytganda jamiyat mazkur yilda
ishlab chiqarilgan barcha mahsulotni va bunga qo’shimcha oldingi yillardan qolgan
zaxiralarning bir qismini iste’mol qilgan bo’ladi.
Milliy hisoblar tizimida YAIMni hisoblashda yalpi, xususiy va ichki
Investitsiyalar tushunchasidan foydalaniladi.
|
| |
Dаromаdlаr – - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro...

|
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari Pdf ko'rish
|
bet | 299/452 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 8,84 Mb. | | #265988 |
Bog'liq QarMII konf 26-27 may 2023 (1)Dаromаdlаr –
bu moliyаviy hisobotning muhim elementi bo‘lib, hisobot dаvri
dаvomidа tа’sischilаrning qo‘shimchа kаpitаl kiritishidаn tаshqаri xususiy
kаpitаlning ko‘pаyishidа o‘z аksni topgаn аktivlаrning kelib tushishi vа (yoki)
sifаtining yаxshilаnishi vа (yoki) mаjburiyаtlаrning so‘ndirilishi ko‘rinishidа
iqtisodiy nаfning olinishidir. Moliyаviy hisobotning xаlqаro stаndаrtlаri, Rossiyа
Buxgаlteriyа hisobi Nizomlаri vа О‘zbekiston Buxgаlteriyа Hisobi milliy
stаndаrtlаridаgi dаromаdlаrning tаvsifi, tаsnifi vа tаrkibiy qismlаrini quyidаgi 1-
rаsmdа solishtirаmiz.
1-rasm
.
Moliyаviy hisobotning xаlqаro stаndаrtlаri, Rossiyа Buxgаlteriyа hisobi
Nizomlаri vа О‘zbekiston Buxgаlteriyа Hisobi milliy stаndаrtlаridаgi
dаromаdlаrning tаvsifi, tаsnifi vа tаrkibiy qismlаri
Moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari, Rossiya
Buxgalteriya hisobi Nizomlari va О‘zbekiston Buxgalteriya
Hisobi milliy standartlaridagi daromadlarning tavsifi,
tasnifi va tarkibiy qismlari
Moliyaviy
Hisobotning
Хalqaro
standartlari
Daromad – bu hisobot davri
davomida aktivlarning kelib
tushishi yoki sifatining
yaxshilanishi yoki
majburiyatlar miqdorining
kamayishi kо‘rinishida
iqtisodiy nafning kо‘payishi,
qaysiki uning
natijasida
tashkilotning
xususiy
kapitaliga nisbatan
talabnoma huquqi egalari
tomonidan badal kiritish
bilan bog‘liq bо‘lmagan holda
xususiy kapitalning kо‘payishi
yuz beradi.
Moliyaviy hisobotning
xalqaro asoslarda daromadlar
asosiy daromadlar, ya’ni
tushumlarga (revenue) va
asosiy bо‘lmagan boshqa
daromadlarga, ya’ni
naflarga (gains) ajratilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Agar 
eksport importdan ortiq bo’lsa ijobiy, import eksportdan ortiq bo’lsa salbiy

291
3. Tovar va xizmatlarning davlat xaridi
+
3. Renta to’lovlari
+
4. Chet elliklar sarfi
+
4. Foiz
+
5. Notijorat muassasalari sarfi
+
5. Foyda
6.
Moddiy
aylanma
vositalar
zahirasidagi o’zgarishlar
YaIM
YaIM
YaIMni hisoblashda uning tarkibiga kirgan daromadlarning alohida turlarini
batafsil qarab chiqamiz.
Amortizatsiya ajratmasi shu yil ishlab chiqarilgan mahsulot (YAIM) qiymati
tarkibiga ishlab chiqarish xarajatlari sifatida kirib, mahsulot sotilishi natijasida pul
shaklidagi daromad sifatida qaytib keladi va
Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

293
Milliy hisoblar tizimi – milliy mahsulotni ishlab chiqarish, taqsimlash hamda
ulardan foydalanishni tavsiflaydigan o’zaro bog’liq ko’rsatkichlar tizimi.
Yalpi milliy mahsulot (YAMM) – milliy iqtisodiyotda bir yil davomida vujudga
keltirilgan va bevosita iste’molchilarga borib tushadigan pirovard mahsulot va
xizmatlarning bozor narxlaridagi summasi.
Yalpi ichki mahsulot (YAIM) – yil davomida mamlakat hududida ishlab
chiqarilgan pirovard mahsulot va xizmatlarning bozor narxlaridagi qiymati.
Sof milliy mahsulot (SMM) – yil davomida jonli mehnatning unumli harakati
bilan yaratilgan yangi mahsulotdir.
Milliy daromad – yangidan vujudga keltirilgan mahsulotning puldagi ifodasi bo’lib,
hozirgi hisoblar tizimida SMMdan egri soliqlarni chiqarib tashlash yo’li bilan aniqlanadi.
Shaxsiy daromad – milliy daromaddan ijtimoiy sug’urta ajratmalari, korxona
foydasidan olinadigan soliqlar va korxonaning taqsimlanmaydigan foydasini chiqarib
tashlash hamda aholi qo’liga kelib tushadigan ijtimoiy to’lovlar summasini qo’shish
yo’li bilan aniqlanadi.
Nominal YAIM – joriy narxlarda hisoblangan YAIM.
Real YAIM – narxlarning o’zgarishini hisobga olib, o’zgarmas yoki qiyosiy
narxlarda hisoblangan YAIM.
Qo’shilgan qiymat – ishlab chiqarilgan mahsulot qiymatidan sotib olingan va
unumli iste’mol qilingan xom ashyo va materiallar qiymati chiqarib tashlangandan
keyin qolgan qismining bozor qiymati.
Oraliq mahsulot – ishlov berish, qayta ishlash va qayta sotish maqsadlarida sotib
olingan mahsulotlar.
Pirovard mahsulot – ishlab chiqarish jarayoni yakunlangan, shaxsiy va unumli
iste’mol qilishga tayyor bo’lgan mahsulotlar.
Xufyona iqtisodiyot – YAIMni ishlab chiqarish, taqsimlash va undan
foydalanishning rasmiy iqtisodiyotdan yashirin qismi.
Takrorlash uchun savol va topshiriqlar

294
9.
Agar joriy yildagi nominal YaIM hajmi 700 mlrd. so’mga, narx indeksi 1,5 ga
teng bo’lsa, real YaIM hajmi qancha bo’ladi? Agar narx indeksi 0,8 ga teng bo’lsa-
chi?
10.
Sof iqtisodiy farovonlik ko’rsatkichining mohiyati hamda hisoblash tartibini
tushuntirib bering.
15-mavzu. Yalpi talab va yalpi taklif….
1.Yalpi talab tushunchasi va uning hajmiga ta’sir qiluvchi omillar
2.Yalpi taklif tushunchasi. Yalpi taklif tarkibi va unga ta’sir qiluvchi omillar…..
3.Yalpi talab va yalpi taklif o’rtasidagi muvozanat va uning o’zgarishi…
Mazkur darslikning 7-mavzuida talab va taklif tushunchalari, ularning miqdoriga
ta’sir etuvchi omillar, shuningdek, talab va taklif qonunlari hamda ular o’rtasidagi
muvozanatlik masalalari bayon etilgan edi. Lekin unda talaba va o’quvchilarning
tushunishini osonlashtirish maqsadida ushbu masalalar tovar va xizmatlarning alohida
olingan turlari bo’yicha ko’rib chiqilgan edi. Milliy iqtisodiyot yaxlit holda, ya’ni
makroiqtisodiyot darajasida o’rganilayotgan jarayonda mamlakat barcha fuqarolari,
tadbirkorlar, davlat va chet el iste’molchilarining jami tovarlar va xizmatlar turlari
bo’yicha talabi va taklifini o’rganish iqtisodiyotni samarali va muvozanatli yuritishda
muhim ahamiyatga egadir.
Shuning uchun bu mavzuda makroiqtisodiy tahlil davom ettirilib, eng avvalo
yaxlit olingan ko’rib chiqiladi va uning makrodarajadagi asosiy ko’rsatkichlari bo’lgan
yalpi talab va yalpi taklif tushunchalarining iqtisodiy mazmunini tavsiflanadi. Tahlil
davomida yalpi talab va yalpi taklifga ta’sir etuvchi omillar, ular ta’sirida narxlar
darajasining o’zgarishi hamda ishlab chiqarishning muvozanatli hajmi qanday
o’rnatilishini bayon etiladi.
1. Yalpi talab tushunchasi va uning hajmiga ta’sir
qiluvchi omillar
Iqtisodiyotni muvozanatli rivojlantirib, uning barqaror o’sishini ta’minlashda eng
avvalo yalpi talabning mazmunini bilish zarur.
Ortiqcha quvvatlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 310/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIOrtiqcha quvvatlar.
Ortiqcha quvvatlar, ya’ni mavjud foydalanilmaydigan
asosiy kapitalning ko’payishi, yangi investitsion tovarlarga talabni va natijada yalpi
talabni kamaytiradi. Ishlab chiqarish quvvatlaridan to’liq foydalanilganda tadbirkorlar
ko’proq mashina va uskunalar sotib olishga tayyor bo’ladi, demak investitsion sarflari
ko’payadi.
3.
Davlat sarflari.
Narxlarning mavjud darajasida, milliy mahsulotda davlat
xaridining ko’payishi yalpi talabning o’sishiga olib keladi. Bunga davlatning milliy
armiyani tuzish yoki uning sonini oshirish to’g’risidagi qarori misol bo’la oladi.
Davlat sarflarining kamayishi yalpi talabning qisqarishiga olib keladi. Masalan, yangi
avtomobil yo’li qurishga davlat sarflarining qisqarishi shunday natijaga olib keladi.
4.
Sof eksportdagi o’zgarish.
Sof eksportning ko’payishi yalpi talabni ham
ko’paytiradi. Birinchidan, eksportning yuqori darajasi, chet ellarda milliy tovarlarga
bo’lgan talabni oshiradi. Ikkinchidan, importning qisqarishi milliy tovarlarga ichki
talabning ko’payishini taqozo qiladi. Sof eksport hajmining o’zgarishiga avvalo chet
davlatlar milliy daromadi va valyuta kurslarining o’zgarishi ta’sir ko’rsatadi. Chet
mamlakatlarda daromadlar darajasi oshganda, ularning fuqarolari ham milliy
tovarlarni, ham xorij tovarlarini ko’proq miqdorda sotib olish imkoniyatiga ega
bo’ladi. Chet ellarda milliy daromadning kamayishi esa sof eksport hajmini
qisqartiradi.
Valyuta kurslari.
Boshqa valyutalarga nisbatan milliy pul kursining o’zgarishi
sof eksportga va demak yalpi talabga ta’sir ko’rsatadi. Faraz qilaylik, ienaning
dollardagi narxi o’sdi. Bu dollarning ienaga nisbatan qadrsizlanganligi va iena kursi
ko’tarilganligini bildiradi. Dollar va iena o’rtasidagi yangi nisbat natijasida
yaponiyalik iste’molchilar ienaning ma’lum summasiga ko’proq dollar sotib olishi
mumkin. Demak, yaponiyalik iste’molchilar uchun amerika tovarlari yapon
tovarlariga qaraganda arzonroq bo’ladi. Shu bilan birga amerikalik iste’molchilar
dollarning ma’lum summasiga yapon tovarlarini nisbatan kamroq miqdorda sotib
olishi mumkin. Bunday holda AQSH eksportining o’sishi, importining esa kamayishi
holatini kutish mumkin. Sof eksportning ko’payishi o’z navbatida AQSH
iqtisodiyotida yalpi talabning ko’payishiga olib kelishini bildiradi.
|
| |
IJARAGA BERUVCHI (arendo-datel) - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 292/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)IJARAGA BERUVCHI (arendo-datel) — ishlab chiqarish shart-sharoitlari egasi, ularni ma’lum haq to‘lash sharti bilan vaqtinchalik foydalanishga berish.
IJARADOR (arendator) (lot.) — unga tegishli bo‘lmagan ishlab chiqarish vositalarini daromad olish maqsadida ma’lum shartlar bilan vaqtinchalik foydalanishga oluvchi odam (yoki kooperativ).
IJARA HAQI — 1) ijara sharoitida (sharti bilan) taqdim etilgan mulk uchun to‘lovning turi. Asosiy fondlarning alohida ob’ektlari ijaraga olinganda ular ijara shartnomasining butun amal qilish davomida teng hissalarda (qismlarda) mahsulot tannarxiga kiritiladi; 2) I.h. — ijaraga olingan mulkdan foydalanganlik uchun haq. I.h. hajmi, muddati va boshqa to‘lov shartlari ijarador va ijaraga beruvchi o‘rtasidagi shartnomada ko‘zda tutilgan bo‘ladi. I.h. ijaraga berilgan mulk qiymatidan amortizatsiya ajratmalarini o‘z ichiga oladi. Yer va boshqa tabiiy resurslar ijaraga berilganda amortizatsiya ajratmalari hisoblanmaydi. I.h. kiruvchi amortizatsiya ajratmalari ijaraga berilgan mulkni takror ishlab chiqarish bo‘yicha tomonlar majburiyatlarini ijara shartnomasida o‘rnatilgan taqsimlashga qarab aniqlanadi. I.h. ijaraga berilgan mulkdan ijtimoiy zaruriy maqsadda foydalanganlik uchun olingan foydaning (daromadning) bir qismini o‘z ichiga oladi. Bu shartnomada ko‘rsatilgan darajadan (bank foizidan) kam bo‘lmasligi kerak. Bank foizi hajmi ijara muddatiga bog‘liq bo‘ladi va shartnomada ko‘rsatilgan bo‘ladi. Ijara shartnomasi tuzganda balansdan to qoldiq qiymatga qadar bo‘lgan doirada ijara mulki real qiymatini aniqlash uchun baholash komissiyasi tuzish tavsiya etiladi.
IJARA KORXONA – mol-mulkni shartnoma asosida ma’lum to‘lov evaziga ma’lum muddatga foydalanish uchun yollash orqali tashkil etilgan korxona shaklidir.
IJARA KORXONASI — yuridik shaxs huquqiga ega bo‘lgan mustaqil xo‘jalik sub’ekti bo‘lib, mehnat jamoasi tomonidan ijaraga olingan mablag‘dan, uskuna va inshootdan, yer va boshqa tabiiy resurslardan foydalanish asosida mahsulot ishlab chiqaradi va sotadi, ish bajaradi, xizmatlar ko‘rsatadi va ijara to‘g‘risidagi qonun asoslariga muvofiq faoliyat qiladi.
|
| |
Jamoa bo`lib kuylash - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Jamoa bo`lib kuylash
1. «O`zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi» A.Oripov she`ri, M.Burxonov musiqasi.
2. «Qo`zichog`im» I.Sulaymon she`ri, P.Abdullayev musiqasi.
3. «Oltin paxtam-oppog`im» P.Mo`min she`ri, N.Norxo`jayev musiqasi.
4. «Sho`x bolaman» S.Jabbor she`ri, H.Rahimov musiqasi.
5. «Diyor madhi» Habib Raxmat she`ri N.Norxo`jayev musiqasi
6. «Ochil paxtajon» P.Mo`min she`ri, M.Burhonov musiqasi.
7. «Kakku» I.To`lqin she`ri, .Hamroyev musiqasi
8.«Aziz buston O`zbekiston» M.Mirzayev she`ri, D.Omonullayeva musiqasi.
9. «Ochil paxtam» T.Yuldosh she`ri, M.Burxonov musiqasi.
Musiqa savodi
Aytim mashqlar va qo`shiqlarni o`qituvchi ovoziga ergashib kuylash («Yulduzlar», «Teplovoz») do- major va lya minor tovush qatorlarini 2/4 o`lchovida dirijorlik qilib kuylash. CHORAK va nim CHORAK pauzalarni bilish.
Cholg`u asboblarida ijro etish va musiqaviy-ritmik harakatlar bajarish
Doirachalar, shiqildoqlar, qo`shiq va boshqa urma cholg`u asboblarida chalib musiqaga ritmik jo`r bo`lish («Olmani otdim», «Jonon»). Cholg`u asboblari tovushlarini ovozda taqlid qilib kuylash. Musiqa tavsifini raqs va turli harakatlarda ifodalab ko`rsata olish.
2-CHORAK (7 soat)
Mavzu: «Xor va orkestr»
Musiqa tinglash
1. «Boychechak» Sh.Yormatov (qayta ishlagan)
2. «Maysa» Sh.Yormatov musiqasi.
3. «Bayram marshi» D.Zokirov musiqasi.
4. «Jazoir» X.Abdurasulov musiqasi.
5. «Yoriltosh» S.Boboyev musiqasi.
6. «Raqs» G.Qodirov musiqasi.
7. «Hosil to`yi bayrami» S.Jalilov musiqasi. J.Jabborov she`ri.
8. «Polvonman» M.Otajonov musiqasi, Qambar Ota she`ri.
9. «Shodiyona» G`.Qo`chqorov musiqasi.
|
I. Tushumlar - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro...

Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
QarMII konf 26-27 may 2023 (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Musiqa savodi - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Musiqa savodi
Major va minor tonalliklarida uchtovushlikni kuylash.
Do major tovush qatorini 2/4 va 3/4 o`lchovlarida taktlab kuylash. Kuy-ohang orqali uning o`lchov birligini bilish
Cholg`u asboblarida ijro etish vamusiqaviy-ritmik harakatlar bajarish
Chapakda va bolalar cholg`u asboblarida chalib musiqaga ritmik jo`r bo`lish («G`ildiragim»). Doira chalishni qo`l harakati bilan imitatsiya qilish.
UCHINCHI SINF (34 soat)
Yil mavzusi: «Musiqada shakl va mazmun»
1-CHORAK (9 soat)
Mavzu: «Musiqaning tuzilishi»
(Musiqa nutqi)
Musiqa tinglash
1. «O`zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi» A.Oripov sheri, M.Burxonov musiqasi.
2. «Dilxiroj»O`zbek xalq kuyi
3. «Jonon» M.Mirzayev musiqasi.
4. «Raqs» G`.Qodirov musiqasi.
5. «Rohat» O`zbek xalq kuyi, D.Zokirov fortepianoga moslashtirgan.
6. «Boychechak» O`zbek xalq kuyi.
|
Birinchidаn - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro...

|
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari Pdf ko'rish
|
bet | 301/452 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 8,84 Mb. | | #265988 |
Bog'liq QarMII konf 26-27 may 2023 (1)Birinchidаn,
xаlqаro stаndаrtlаrning konseptuаl аsoslаridа dаromаdlаrgа tа’rif
keltirilgаn. Ushbu tа’rif umum tаn olingаn hisoblаnаdi. Keltirilgаn tа’rifning eng
muhim xususiyаti, undа dаromаdlаrgа moliyаviy hisobotning elementi sifаtidа tа’rif
keltirilgаn. Ungа kо‘rа bir vаqtning о‘zidа quyidаgi shаrtlаr bаjаrilishi tаlаb etilаdi:
birinchi shаrti dаromаd sifаtidа tаn olinаdi, qаchonki xususiy kаpitаlning tа’sischilаr
tomonidаn qо‘shimchа kаpitаlning kiritilishidаn tаshqаri kо‘pаyishigа olib kelsа,
ikkinchi shаrti dаromаdlаrni yuzаgа keltiruvchi hodisаlаr аktivlаr (pul mаblаg‘lаri
yoki boshqа аktivlаr)ning kо‘pаyishi yoki uning holаtining yаxshilаnishi yoki
mаjburiyаtlаrning sо‘ndirilishigа olib kelishi kerаk. Ushbu ikkitа shаrtning bir
vаqtidа bаjаrilishini tа’minlovchi hodisа vа jаrаyonlаrning summаdаgi miqdori
dаromаd sifаtidа tаn olinаdi.
Ushbu holаt Rossiyа stаndаrtlаridа dаromаdlаrgа berilgаn tа’rifdа yetаrli
dаrаjаdа о‘z аksini topgаn vа xаlqаro stаndаrtlаrdа berilgаn tа’rif tаlаblаrigа jаvob
berаdi, deb о‘ylаymiz. Fаqаt, berilgаn tа’rifdа “аktivlаr sifаtining yаxshilаnishi”
kо‘rinishidаgi iqtisodiy nаf о‘z аksini topmаgаn.
О‘zbekiston 2-sonli BHMS “Аsosiy xо‘jаlik fаoliyаtidаn tushgаn dаromаdlаr”
stаndаrtidа “Аsosiy xо‘jаlik fаoliyаtidаn olinаdigаn dаromаdlаr - xо‘jаlik yurituvchi
subektning odаtdаgi fаoliyаti dаvomidа vujudgа kelаdigаn dаvr ichidа mulk
egаlаrining о‘z sаrmoyаlаrigа bаdаli bilаn bog‘liq bо‘lgаn kо‘pаyishlаrni istisno
etgаndа, о‘z sаrmoyаsi kо‘pаyishigа olib kelаdigаn tushumlаr” deb tа’rif keltirilgаn.
Bu tа’rifni tаkomillаshtirish zаruriyаti mаvjud. Chunki, tа’rif аsosiy xо‘jаlik
fаoliyаtidаn olingаn dаromаdlаrgа berilgаn, tа’rif аslidа dаromаdlаrgа berilishi kerаk
edi, chunki odаtdаgi fаoliyаti bilаn bog‘liq bо‘lmаgаn boshqа dаromаdlаr hаm
yuqoridаgi tа’rif tаlаblаrigа jаvob berаdi, shuning uchun stаndаrt boshqа
dаromаdlаrni moliyаviy hisobotning аlohidа elementi sifаti qаrаlmаydi. Moliyаviy
hisobotning konseptuаl qoidаlаrigа muvofiq dаromаd moliyаviy hisobotning elementi
hisoblаnаdi, qаysiki ungа аsosiy dаromаdlаr vа boshqа dаromаdlаr kirаdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|