nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dars ishlanma mavzu: Ilova metodlari Tuzuvchi

|
Dars ishlanma mavzu: Ilova metodlari Tuzuvchi
|
bet | 1/3 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #252462 |
Bog'liq Tolipova Dilfuza IO\'M dars ishlanma (2)
DARS ISHLANMA
Mavzu: Ilova metodlari
Tuzuvchi: Nizomiy nomidagi TDPU 4-bosqich (MVI sirtqi) 403-guruh talabasi Tolipova Dilfuza
Mavzu: Ilova metodlari
Darsning maqsadlari:
Ta’limiy maqsad: O’quvchilar orasida kampyuter savodhonligini oshirish yoshlar ongini rivojlantirish
Tarbiyaviy maqsad: мavzuni estetik, aqliy tarbiyaga bog`lab olib borish;
Rivojlantiruvchi: Mavzuni yanada mukammal yoritib berish uchun noan’vanaviy usullardan foydalanib utish amaliy holda taqdimotlar asosida utish
DTS talablari: Mustaqil kampyuterda grafik dasturlar yaratish
Darsning jihozi: Maktab kapyuterlari, elekton doska, prayektorlar
Dars usuli: Umumlashtiruvchi, mustahkam-lovchi.
Dars turi: Internetdan foydalangan holda grafik obyektlar yaratish
Fanlararo bog`lanish: Matematika va fizika.
Darsning borishi:
A) Tashkiliy qism:
1. O`quvchilar bilan salomlashish.
2. Navbatchi o`quvchini aniqlash.
3. Davomadni aniqlash.
4. Ma’naviyat daqiqasida milliy g`oyani targ`ib etish bo`yicha savol-javob o’tkazish.
Navbatchi «Axborot» usulida quyidagicha tashkillashtiradi:
Ismi va sharifini aytadi.
Sinfni Infarmatika darsiga tayyorgarligini aytadi va bugungi darsga qatnasha olmagan o`quvchilar haqida ma'lumot beradi, sababli yoki sababsiz holatlarini tushuntiradi.
Bugungi sana: oy kun yil aytilib o’tildi
O`quvchilar o`tilgan mavzuga tayyorligi haqida gapirib beradi;
Sinf o’quvchilari bilan ma’naviyat daqiqasi o’tkaziladi..
|
| |
Nazorat savollari - 1-mavzu : Tebranma harakatlar Mavzu rejasi

|
1-mavzu : Tebranma harakatlar Mavzu rejasi
|
bet | 10/11 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,91 Mb. | | #147644 |
Bog'liq 1-mavzuNazorat savollari
Mayatnik deb nimaga aytiladi va uni qanday turlarini bilasiz?
Fizik, matematik va prujinali mayatniklarni tebranishini differensial tenglamalarini yozib bering va izohlang.
Fizik, matematik va prujinali mayatniklarni tebranish davrlari qanday formula bilan aniqlanadi?
Xususiy tebranish chastotasi deganda nimani tushunasiz va uni izohlang?
Fizik mayatnikni keltirilgan uzunligi nima?
Tebranma harakatda og’irlik kuchining Pt tashkil etuvchisini ishorasini «-» bo’lishi nimani anglatadi?
So’nuvchi va so’nmas tebranishlar deb qanday tebranishlarga aytiladi va ularning differensial tenglamalarini yozib izohlang?
So’nish koeffisienti va logarifmik dekrementni izohlang.
Mexanik to’lqin deb nimaga aytiladi va ularning turlari?
Yassi va sferik to’lqinlar
To’lqinning qaytishi va sinishi
Foydalanilgan chet el adabiyoti
[1] Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 305-308, 309-313-betlar.
|
| |
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar

Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
Download
1,91 Mb.
bet
11/11
Sana
28.01.2024
Hajmi
1,91 Mb.
#147644
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Bog'liq
1-mavzu
Bu sahifa navigatsiya:
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
.
1
1
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
.
1
1
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
.
1
1
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
.
1
1
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
.
1
Download
1,91 Mb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Download
1,91 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS. Pearson.2014, 293,294,298-300– betlar
Download
1,91 Mb.
Elektromagnitli muftalar - Rеjа: Ijro mexanizmlari haqida tushuncha va ularning turkumlanishi. Elektrik ijro mexanizmlari....

Elektromagnitli muftalar
Muftalar — uzatma va ishchi mexanizmlar orasidagi bog’lovchi zveno
hisoblanadi. Ularning ish prinsipi bog’lovchi elementlarning
elektromagnit
xususiyatlariga asoslangan.
Elementlarning bog’lanishi ko’rinishiga qarab muftalar funksiyali quruq
ishqalanuvchan, qovushoq ishqalanuvchan va siljish muftalarga ajratiladi.
Quruq
ishqalanish muftasi (8.4, a-rasm) 3 va 9 vallarga bog’langan 5, 6 - ikkita yarim
mufta holda 2 xalqa va 4 shetkalardan kuchlanish qabul qiluvchi 1 cho’lg’amdan
tashkil topgan. 6- yarim muftaning boshqariluvchi qismi 8- shponkaning o’qi
bo’yicha
xarakatlanadi, u ishchi mexanizmning 9-vali bilan bog’langan.
Boshqariluvchi 6 mufta 7 prujina yordamida 5 boshqaruvchi muftaga nisbatan
siqiladi. Cho’lg’amlarga elektr toki berilishi bilan hosil bo’lgan elektromagnit
maydon 7 prujina
kuchini yengib, boshqariluvchi 6 muftani tortadi. Ishqalanish
kuchlari hisobiga 5 va 6 yarim muftalarda hosil bo’ladigan aylantiruvchi moment
boshqaruvchi valdagi boshqariluvchi valiga o’tkaziladi. Uzatilayotgan aylantiruvchi
momentni kattalashtirish uchun muftalarni ko’p diskli ko’rinishda tayyorlanadi.
Qovushoq ishqalanuvchi muftalar (8.4 b-rasm) ferroparo-shakli yoki magnitli
emulsiyali tarkibiga ega bo’lib, boshqariluvchi va
boshqaruvchi elementlarda
bog’lovchi qatlam hosil bo’ladi. Bunday muftalarning xarakterli tomoni shundaki,
magnit oqimi ortib borishi bilan uzatiluvchi aylantiriluvchi moment ortib boradi.
Bunday muftalar yuklamalarga nisbatan chidamli bo’lib, tez xarakatlanuvchan IM
lardan hisoblanadi (vaqt doimiysi Т=0,005... 0,008 s), ularning uzatish koeffitsiyenti
K=3500. Bu muftalar konstruktiv tuzilmasiga ko’ra g’altaklarning joylashishi, soni,
ishchi yuzasining shakliga, tok o’tkazgichlarining ko’rinishi va boshqa belgilariga
ko’ra farqlanadi
2-rasm. Quruq ishqalanish va qovushoq ishqalanish muftasining konstruktiv va
elektr sxemalari.
Oddiy garmonik harakat energiyasi

|
Oddiy garmonik harakat energiyasi
|
bet | 3/11 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,91 Mb. | | #147644 |
Bog'liq 1-mavzuOddiy garmonik harakat energiyasi
Oldingi misollarda korib chiqilgan,oddiy prujina chozilishi yoki siqilishi xolatini energetic tomondan ifodalab berish judayam qulay. Chunki prujina oz muvozanat xolatidan chiqarilgan bolsa u oz ichida potencial energiyaga ega bolib turadi1.
va jami energiya bu kinetik xamda potencial energiyalar summasidir,
-
|
|
7-5-rasm. Prujina tebrangani tufayli energiya potensialdan kinetikka almashadi va aksincha. bu muvozanat xolatidan chiqargan tezlik hisoblanadi
|
Ishqalanish arzimas bo'lsa SGT sodir bo'lishi mumkin. Umumiy mexanik energiya E prujina xar bir xolatida oz energetic qiymatlariga ega bolib turadi. Energiya uzluksiz qayta-qayta kinetik energiyadan potensial energiyaga o'zgarib turadi va bu xol har bir sikl takrorlana veradi (7-5-rasm)1.
Bu ekstremal qismlarda (prujina xarakat yonalishini ozgartirgan nuqtalar) toliq mexanik energiya amlituda kvadratiga teng boladi, muvozanat xolatida esa toliq mexanik energiya Kinetik energiyaga teng boladi1.
Amplituda ikki kara oshishi. Nima uchun sodir bo'ladi? (A) tizimi, energetika, (b) turilishi massasi maksimal tezligi, (C) massasi maksimal tezlashtirish? 7-5-rasmga prujina 2 marta ko`p uzaydi (x = 2A amplitudaga) deb faraz qilamiz. (a) Sistema energiyasi, (b) tebranayotgan jismning maksimal tezligini, (c) hamda maksimal tezlanishini toping. Yechim. (a) 11-4a tenglamadan , mexanik energiya A amplituda kvadratiga proporsional bo`ladi, ya`ni 2 marta uzayganligi uchun energiya 4 marta ortadi.Siz e`tiroz bildirishingiz mumkin “Men prujinani x=0 dan x=A gacha cho`zib ish bajardim, va bu bajargan ishim x =A dan x=2A gacha cho`zib bajargan ishimga teng emasmi?” lkn aslida bunday emas. Chunki siz berayotgan kuchingiz x masofaga proporsional shuning uchun 2-safar x=A dan x=2A gacha bajargan ishingiz 1 – galdagi (x=0 dan x=A gacha) bajargan ishingizdan ko`proq ish bajarasiz. (b) 11-5a tenglamadan, amplituda 2 marta oshirilsa maksimal tezlik ham 2 marta oshishini ko`ra olamiz. (c) Biz prujinani dastlabkidan 2 marta ko`p cho`zsak unga beradigan kuchimiz ham 2 marta ortadi (F=kx ligi sababli).shu sababli tezlanish ham 2 marta oshadi : a-F-x 1.
|
| |
Oddiy Garmonik harakat - 1-mavzu : Tebranma harakatlar Mavzu rejasi

|
1-mavzu : Tebranma harakatlar Mavzu rejasi
|
bet | 2/11 | Sana | 28.01.2024 | Hajmi | 1,91 Mb. | | #147644 |
Bog'liq 1-mavzuOddiy Garmonik harakat
Prujina tebranishlari
Agar jism tebranayotgan yoki orqaga va oldinga bir yo’ldan harakat qilayotgan bo’lsa va har bir tebranish shu vaqt oralig’ida sodir bo’lsa – bu harakat davriy deb ataladi.
7-1-rasm 7-2-rasm
Davriy harakatning oddiy shakli - bu prujina uchidagi bir obyekt tebranishi tomonidan taqdim etiladi.Bu tizim tebranishni boshqa ko'plab turlari bilan chambarchas o'xshaydi, biz buni batafsil korib chiqamiz1.
7-3-rasm
7-3a-rasmdagi prujina massasini xisobga olmagan xolda va u prujina gorizantal xolda joylashgan, shunday qilib m massaga ega bo’lgan jism - yuza ustida ishqalanishsiz xarakatlanmoqda. Har qanday prujina bir tabiiy uzunligi mavjudki bu uzinlikda u m massali jismga prujina tasir otkazmaydi va bu muvozanat holati deb ataladi. Agar massa chap tomonga xarakat qilsa bu prujinani siqilishiga olib keladi, yoki o’ng tomonga xarakat qilsa bu prujinani cho’zilishiga olib keladi. M massali jismga prujina o’z kuchli tasirini korsatadi, va bu tasir yonalishi m massali jismni muvozanat holatiga qaytaradi, shu sababli, bu kuch qaytarilish kuchi deb nomlangan1.
7-4-rasm
Prujina erkin holatda vertikal osilgan ©F = 0 = mg - kx0 bo`lganda yangi muvozanat vaziyatida prujinaga m massali jism osilgandan so`ng niam sodir bo`lishi x hozirda bu chiziqdan o`lchangan. Qachonki biz umumiy vaziyatda qaytalanish kuchi F x siljishga togri proporsional xolda deb hisoblaymiz. Biz umumiy vaziyatni taxmin qilishimiz mumkin, qaytaruvchi kuch F muvozanat joydan qisiladi joy o'zgartirish x (7-2b-rasm) yoki siqilgan (7-2c rasm) to'g'ri proportsional bo'ladi va u F=-kx (7.1)
teng bo’ladi1.
(7.10) tenglamasida kop qaytaladigan qonun bu Guk qonuni va bu qonun ishlashi uchun prujina hech qanday deformatsiya ta’sirida bolmasligi kerak. Guk qonuni nafaqat prujina uchun balki boshqa qattiq jismlar uchun ham ishlatiw mumkun, faqat deformatsiya koefitsienti kichik bolsagina. Prujinaning qattiqlik koefisienti bu k ( N/m) dir1.
Prujina x uzunlikga chozlishi uchun tashqi kuch prujina uchidagi jismga eng kamida Fext =+kx ( prujinaga tasir otkazayotgan tashqi kuch) (7.2)
kuch bilan tasir otkazishi kerak, k ning qiymati qanchali darajada kotta bo’lsa, prujinaning chozilishi uchun shunchalik kop kuch talab etiladi. Prujina qancha katta bo’lsa uning qattiqligi k shuncha kop boladi. (E’tibor qarating) (7-1) formulasidagi F kuch doimiy emas, balki holatiga qarab o'zgaradi. Shuning uchun ommaviy m uchun jadallashtirish doimiy emas, shuning uchun biz 2 bobda ishlab chiqilgan doimiy jadallashtirish tenglamalaridan foydalana olmaymiz.Misol. Geolog olim foydalanayotgan oddiy mayatnik uzunligi 37.10 sm va chastotasi 0.8190 G yerning bir aniq nuqtasinidagi G yer tortish kuchini olchashga yordam beradi. Quydagi berilgan tenglamani yechib biz g ni qiymatini belgilab olamiz - g = ( =( (0.819 (0.3710m) =9.824m/ 1
|
| |
Nolinchi o‘tkazgich qayta ulanganida

|
Nolinchi o‘tkazgich qayta ulanganida
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 264,26 Kb. | | #235253 |
Bog'liq Hayot faoliyati
v uzilish joyidan keyin nolinchi o‘tkazgichga ulangan korpuslar uchun
U1220· = 110 V (2.7)
g uzilish joyidan oldin nolinchi o‘tkazgichga ulangan korpuslar uchun
U2 = 220· = 110 V (5.8)
5. Ko‘rsatilgan hollarda inson tanasidan oqib o‘tuvchi tok quyidagicha aniqlanadi:
I1=220 V / 4 Om = 55 A, (2.9)
, (2.10)
= 250 A, (2.11)
=250 A, (2.12)
bu erda Rh – inson tanasining qarshiligi (odatda Rh1000 Om qabul qilinadi).
6. Faza tasodifan erga tutashib qolganida nolinchi o‘tkazgich qayta erga ulanmaganida nolga ulangan qurilma korpusidagi kuchlanshi quyidagiga teng bo‘ladi
V = (220*4)/ (4+100)=8.46V (2.13)
bu erda R0 – neytralni erga ulanish qarshiligi, R0 om, Reu – faza o‘tkazgichini erga ulanish joyidagi qarshiligi.
7. t chuqurlikka qoqilgan bittalik erga ulagichning qarshiligi quyidagiga aniqlanadi:
𝑅𝑏𝑒𝑢=0,366∗ 5004∗(𝐿𝑔 2∗40.03+ 12𝐿𝑔 4∗2+44∗2−4) = 121.9 Om (2.14)
bu erda
– gruntning solishtirma qarshiligi, Om mm 1m3 hajmli grunt namunasining qarshiligi;
– trubaning uzunligi, m;
d – trubaning diametri, m;
t – er sirtidan trubaning o‘rtasigacha bo‘lgan masofa.
8. h3 ekranlash koeffitsientida zarur bo‘ladigan erga ulagichlar raqami quyidagicha aniqlanadi;
= 46.88 (2.15)
bu erda Reu Om – erga ulash qurilmasining talab qilinadigan qarshiligi.
Foydalanilgan adabiyotlar
Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги ва экология. Сапаев М.С., Қодиров Ф.М. Ўқув қўлланма, Тошкент-“Алоқачи”-2019, 276 б.
Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги. Экология. О.Д.Рахимов, И.Х.Сиддиқов, М.О.Муродов. Олий таълим бакалаврият йўналишлари учун дарслик. Т.: “Алоқачи”, 2017-332 б.
Yormatov G‘.Y. va boshqalar. Hayot faoliyati xavfsizligi. –T.: “Aloqachi”, 2009.
https://uz.floodplanuk.org/faktoryi-vliyayuschie-na-ishod-porajeniya-elektricheskim-tokom-vidyi-porajeniy-stepeni-pervaya-pomosch-12826
https://malumot.ru/elektr-toki-urganda-birinchi-yordam/?ysclid=lun3btlnre690808156
|
| |
YERGA ULASH QURILMALARINI HISOBLASH

|
YERGA ULASH QURILMALARINI HISOBLASH
|
bet | 2/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 264,26 Kb. | | #235253 |
Bog'liq Hayot faoliyati2.1. YERGA ULASH QURILMALARINI HISOBLASH
№5.
|
Grunt turi
|
Nam qum
|
ρ , Om.m
|
500
|
|
5-variant
|
, Om
|
4
|
, Om
|
0,8
|
, Om
|
0,5
|
, Om
|
100
|
l , m
|
4,0
|
d, m
|
0,03
|
t, m
|
2,0
|
η
|
0,65
|
UF 220V
1. Qisqa tutashuv tokini aniqlash va saqlagichni kuyishi texnika xavfsizligi qoidalarni qoniqtirishini tekshirish.
IQT IYU, (2.1)
bu erda IYU-saqlagich toki (IYU=20, 30, 50, 100 A qiymatlar bo‘yicha tekshiriladi).
2. a) Fazaning korpusga qisqa tutashib kolganda qurilmani nolga ulashdagi (korpuslarning nolinchi o‘tkazgichga ulanganda) korpusdagi kuchlanishni aniqlash.
b) nolinchi o‘tkazgich erga qayta ulanganda korpusdagi kuchlanishni aniklash.
3. Faza korpusga tutashganda va nolinchi o‘tkazgich uzilganda (uzilish joyigacha va undan keyin) korpus potensiallarini aniqlash.
4. Faza erga tutashib kolganida nolinchi o‘tkazgich qayta ulanmaganida va ulanganida qurilma korpusiga tegib ketgan inson tanasidan oqib o‘tuvchi tokni hisoblang.
5. Bir faza erga ulanib kolganda korpusga tegish kuchlanishini aniqlash (sxemasini chizish).
6. REU4 Omdan oshmagan holda individual erga ulovchilardan tashkil topgan erga ulovchi qurilmani hisoblash.
7. Xulosa chiqarish.
Elektr qurilmani nolga ulashda u nolinchi o‘tkazgichga ulanadi. Nolga ulash korpusga bir fazali qisqa tutushuvdan saqlaydi, buning natijasida maksimal tok himoyasi ishlab ketadi va tarmoqning shikastlangan qismi uziladi. Nolga ulash erga yoki korpusga tutashuv momentida korpus potensiallarini kamaytiradi.
Faza nolga ulangan korpusga tutashganda qisqa tutashuv toki faza-nol halqa bo‘yicha oqib o‘tadi.
3. Erga nisbatan korpusning qayta erga ulanishsiz kuchlanishi quyidagicha aniqlanadi:
UE 275 A * 0.5 Om = 137.5 V, (2.3)
bu erda ZN – nolinchi o‘tkazgichning qarshiligi
2. IQT. – qisqa tutuashuv tokining qiymati quyidagi ifoda orkali aniqlanadi:
IQT 220 V 0.8 Om = 275 A (2.2)
bu erda
Zn – faza – nol halqasi qarshiligi (Zn – transformator ikkilamchi cho‘lg‘amlari, faza o‘tkazgichi, nolinchi o‘tkazgichlar qarshiliklari qiymatlarini o‘z ichiga oladi);
Uf – faza kuchlanishi.
3. Erga nisbatan korpusning qayta erga ulanishli kuchlanishi quyidagicha aniqlanadi:
UEK 137.5 V * 4 Om / (4 Om + 4 Om) = 68.75 V (2.4)
bu erda R0, Rn – mos ravishda neytralni erga ulanish va nolinchi o‘tkazgichning erga qayta ulanish karshiliklari, bunda R04 Om. Nolinchi o‘tkazgichning erga qayta ulanishi qisqa tutashuv momentida, ayniqsa nolinchi o‘tkazgich uzilib qolganida korpusdagi kuchlanishni kamaytiradi.
4. Nolinchi o‘tkazgich uzilganda va uzilgan joydan keyingi korpusga tutashuv erga nisbatan korpuslar kuchlanishi quyidagiga teng
Nolinchi o‘tkazgich erga qayta ulanmaganida
a uzilish joyidan keyin nolinchi o‘tkazgichga ulangan korpuslar uchun
U1 Uf , V (2.5)
b uzilish joyidan oldin nolinchi o‘tkazgichga ulangan korpuslar uchun
U2 0, (2.6)
|
| |
Natijaviy siljish - 1-mavzu : Tebranma harakatlar Mavzu rejasi

Natijaviy siljish
Demak, natijaviy harakat garmonik tebranma harakatdir.
.
y
2) j2-j1=±p bo’lsa, u holda (7.14) ifoda (7.6 – rasm):
yoki bunda . (7.16)
3) j2-j1=± bo’lsa, u holda (9.14) ifoda: . (7.17)
Bu ifoda yarim o’qlar (A1 va A2) OX va OY o’qlar bo’yicha yo’nal- gan ellipsning tenglamasidir (9.7-rasm).
4) Agar A1=A2 bo’lsa, x2+y2=A2=R2 aylana tenglamasi hosil bo’ladi. Natijaviy traektoriya aylana bo’ladi.
8. Umumiy holda o’zaro tik tebranishlarni qo’shsak, ularning amplitudalari, boshlang’ich fazalari va chastotalariga qarab murakkab shakllar – Lissaju shakllari hosil bo’ladi. Bu holda chastotalari bir xil bo’lgan o’zaro tik tebranishlarni qo’shilishidan hosil bo’lgan natijaviy
.
7.14 – rаsm
tenglama: x=A1cos(wt+j1), y=A2cos(2wt+ ).
9.8 – rasmda va bo’lgan holdagi eng sodda Lissaju shakllari keltirilgan. Nuqta X o’q bo’ylab bir chetki holatdan ikkinchi chetki holatga o’tgunga qadar ketgan vaqt ichida Y o’q bo’ylab no’l holatidan chiqib, bir chetki holatga so’ng ikkinchi chetki holatga borib yana no’l holatga qaytishga ulguradi.
4. Mayatnik deb, og’irlik markazidan o’tmagan o’qqa nisbatan muvozanat vaziyati atrofida tebranma harakat qila oladigan (qattiq)jismlarga aytiladi. Mayatnikning turlari ko’p bo’lib, biz asosan matematik, fizik va prujinali mayatniklar bilan tanishib chiqamiz.
a) Prujinali mayatnik deb bir uchi mahkamlangan prujina va unga osilgan m massali yukdan iborat sistemaga aytiladi (8.1 - rasm).
Massasi m bo’lgan moddiy nuqta F natijaviy kuch ta’sirida a tezlanish bilan garmonik tebranish qiladi. N’yutonning II qonuniga asosan:
F = ma ga teng, shuning uchun: ma = - kx. (8.1)
Prujinali mayatnikning tebranish davri:
, (8.2)
b) Matematik mayatnik deb, cho’zilmaydigan vaznsiz ipga osilgan massasi m bo’lgan moddiy nuqtadan iborat sistemaga aytiladi (8.2- rasm).
|
Atmosfera ҳavosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari

|
Atmosfera ҳavosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari
|
bet | 5/6 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 81,5 Kb. | | #117028 |
Bog'liq atmosfera xavosini salbiy oqibatlariAtmosfera ҳavosining ifloslanishiga avtotransport vositalarining ulushlari.
g) atmosfera xavosining ifloslanishidan kishlok xujalik ekinlari xam katta zarar kuradi. Yirik sanoat, metallurgiya, kime, konchilik korxonalari atrofida (5 km radiusda) kishlok xujalik usimliklarning xosildorligi 25-30 % ga, sifat kursatgichlari esa 40-60 % ga kamayadi. Avtomobil` yul atroflaridan boglar daraxtlar, tabiiy sharoitiga nisbatan 5-10 barobar kiskartiradi.
Serkatnov avtomobil` yullari atrofida ekilgan (poliz, sabzavotlar) ya`ni dexkonchilik maxsulotlari tarkibida kurgoshin birikmalari ruxsat etilgan me`erdan (Nm) 5-20 barobarga ku tuplanadi.
d) atmosfeoaning ifloslanishi natijasida vujudga kelgan achchik tutundan avtomobillarning yurishi, samoletlarning uchishi kiyinlashib juda kup avariyalar buladi.
Masalan, 1962 yili AKSh da atmosferaning ifloslanishidan 20 marta samolet avariyasi bulsa, 1964 yili Britaniya orollarida (smogdan) fakat uchta katta magistral yulda 350 ta fojiali avtomobil` xalokati sodir bulgan.
e) atmosferaning ifloslanishi ayrim, chunonchi, yarim utkazgichlar juda anik priborlar, vakcina va antibiotiklar ishlab chikarishni juda kiyinlashtirib yubormokda.
Shu sababli xavosi ifloslangan AKSh, Yaponiya, Germaniya va boshka mamlakatlarda yarim utkazgichlar anik priborlar, vakcina ishlab chikarish korxonalari xavosi toza bulgan togli rayionlarda kurilmokda. Bular esa uz navbatida kushimcha xarajatlar (yul kurish, turar joy kurish maxalliy kommunal kulayliklarni vujudga keltirish va boshkalarni) talab etadi.
j) sanoat korxonalarida atmosfera xavosiga chikariladigan juda kimmatbaxo xom-ashelar xisoblanadi. Masalan, viloyatimizda paxta tozalash zavodlari kariyb 500 tonna: chang va tola, gaz sanoati korxonalari 100 mln.m tabiiy gaz, un zavodlari 150 tonna un changi, gips zavodi 3000 tonna gips changini atmosfera xavosiga chikarayapti. Agar atmosfera ushlab kolinsa, bir necha 10 mln. sum tejab kolindi va iktisodiy foyda keltiradi. Shu bilan birga atrof muxit xam tozalanadi.
z) atmosferaning ifloslanishi natijasida geografik kobikning tabiiy xolatida uzgarish yuz berib, fotosintez jaraeniga salbiy ta`sir kursatadi va natijada biosferada moddalar almashuvi buzilishiga olib keladi. Bu esa uz navbatida vujudga kelgan organik moddalar sifatini pasayishiga, atmosferaga chikadigan kislorod mikdorining kamayishiga olib keladi.
|
| |
Vodorod va kislorod

|
Vodorod va kislorod
|
bet | 1/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 208,62 Kb. | | #261922 |
Bog'liq Vodorod va kislorod Kislorod va uning xossalari. kislorod va vodorod birikmalari. Vodorodning murakkab moddalar bilan reaksiyalari
Vodorod va kislorod
Reja:
1.
Vodorod H koinotdagi eng keng tarqalgan element (massa bo'yicha taxminan 75%), Yerda u to'qqizinchi eng keng tarqalgan elementdir. Eng muhim tabiiy vodorod birikmasi suvdir.
Vodorod davriy jadvalda birinchi o'rinda turadi (Z = 1). U atomning eng oddiy tuzilishiga ega: atom yadrosi 1 proton bo'lib, 1 elektrondan iborat elektron buluti bilan o'ralgan.
Ba'zi sharoitlarda vodorod metall xossalarini ko'rsatadi (elektron beradi), boshqalarida - metall bo'lmagan (elektronni qabul qiladi).
Vodorod izotoplari tabiatda uchraydi: 1H - protiy (yadro bitta protondan iborat), 2H - deyteriy (D - yadro bitta proton va bitta neytrondan iborat), 3H - tritiy (T - yadro bitta proton va ikkitadan iborat. neytronlar).
Vodorod molekulasi qutbsiz kovalent aloqa bilan bog'langan ikkita atomdan iborat.
jismoniy xususiyatlar. Vodorod rangsiz, toksik bo'lmagan, hidsiz va ta'msiz gazdir. Vodorod molekulasi qutbli emas. Shuning uchun gazsimon vodorodda molekulalararo o'zaro ta'sir kuchlari kichikdir. Bu past qaynash haroratlarida (-252,6 0S) va erish nuqtalarida (-259,2 0S) namoyon bo'ladi.
Vodorod havodan engilroq, D (havoda) = 0,069; suvda ozgina eriydi (100 hajm H2Oda 2 hajm H2 eriydi). Shuning uchun, vodorod, laboratoriyada ishlab chiqarilganda, havo yoki suvni almashtirish usullari bilan to'planishi mumkin.
Vodorod olish Laboratoriyada:
1. Suyultirilgan kislotalarning metallarga ta’siri:
Zn +2HCl → ZnCl 2 +H 2
2. Ishqoriy va ishqoriy metallarning suv bilan o'zaro ta'siri:
Ca + 2H 2 O → Ca (OH) 2 + H 2
3. Gidridlarning gidrolizi: metall gidridlari mos keladigan ishqor va vodorod hosil bo'lishi bilan suvda oson parchalanadi:
NaH + H 2 O → NaOH + H 2
CaH 2 + 2H 2 O \u003d Ca (OH) 2 + 2H 2
4. Ishqorlarning rux yoki alyuminiy yoki kremniyga ta'siri:
2Al + 2NaOH + 6H 2 O → 2Na + 3H 2
Zn + 2KOH + 2H 2 O → K 2 + H 2
Si + 2NaOH + H 2 O → Na 2 SiO 3 + 2H 2
5. Suv elektrolizi. Suvning elektr o'tkazuvchanligini oshirish uchun unga elektrolit qo'shiladi, masalan, NaOH, H 2 SO 4 yoki Na 2 SO 4. Katodda 2 hajm vodorod, anodda - 1 hajm kislorod hosil bo'ladi.
2H 2 O → 2H 2 + O 2
|
| |
Elektromagnitli ijro mexanizmlari

4. Bir xil mexanik ishlar uchun o’zgaruvchan tok elektromagnitlari
o’zgarmas tokda ishlovchi elektromagnitlarga nisbatan ko’proq elektroenergiya
talab qiladi.
5. Elektromagnitlar ishlatish uchun qulay va oddiy bo’lishi kerak.
Elektromagnitlarni kuchlanish, tok va quvvat
kattaliklari orqali tanlash
mumkin. Elektromagnit tanlangandan so’ng uning cho’lg’amlari qizishga nisbatan
xisoblanadi. Bu holda ruxsat etilgan qizish harorati 85...90
0
S xisobida olinadi.
Elektromagnitli IM ning uzatish funksiyasi :
)
1
(
*
)
1
(
)
(
)
(
)
(
2
2
1
+
+
+
=
=
r
T
r
T
T
K
p
U
r
U
p
W
er
m
(8.1)
bu yerda U — yakorning siljishi;
Т
e
=L
0
/R
0
— elektromagnitning vaqt doimiysi;
L
0
va R
0
— induktivlik va elektromagnit galtagining aktiv qarshiligi;
Т
1=
m/c
n
; m — qo’zg’aluvchan qismlarning massasi;
S
n
— prujina qattiqligi; Т
2
=K
d
/S
n
;
K
d
— koeffitsiyent (dempfirlash).
0
0
/
2
R
S
K
K
K
n
m
=
— elektromagnit tortish kuchi va g’altakdagi I
k
toki- S
n
K
0
ning orasidagi proporsionallik koeffitsiyenti.
Agar boshqaruv obektining vaqt doimiysidan (Т
e
, Т
1
, Т
2
) katta bo’lsa, uzatish
funksiyasi inersiyasiz zveno ko’rinishida berilishi mumkin: W(p)= K
m
Кафедра «Обеспечение информационной безопасности» Дисциплина «Безопасность сетей»

|
Кафедра «Обеспечение информационной безопасности» Дисциплина «Безопасность сетей»
|
bet | 1/8 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 161,87 Kb. | | #243935 |
Bog'liq fiziksath Reja: 1.OSI fizik sathda kompyuter tarmoqlarini himoya qilish. 2.Axborotga kirishni fizik sathda ajratish va nazorat qilish. 3.Himoyaning fizik sathda tuzilgan tarmoqni qurish misoli. OSI modelining eng past darajasi jismoniy yoki media qatlamda sodir bo'ladigan jarayonlarni tavsiflaydi. Kompyuter tarmoqlarida qayta ishlanadigan axborot diskret signallar bilan ifodalanadi va uzatilganda, muhitning xususiyatlariga qarab, kodlash yoki modulyatsiya bilan ifodalanadi. Jismoniy qatlam standartlari atrof-muhitning tarkibiy qismlariga talablarni belgilaydi: kabel tizimi, ulagichlar, atrof-muhit bilan interfeys modullari, kodlash va modulyatsiya uchun signal formati. Korxonani axborot bilan ta'minlash vositasi sifatida kompyuter tarmoqlarini qurish xususiyatlarini, kompyuter tarmoqlarining ba'zi ma'lum zaif tomonlarini va ularni bartaraf etish bo'yicha tavsiyalarni ko'rib chiqaylik. OSI fizik sathda kompyuter tarmoqlarini himoya qilish. Jismoniy darajadagi asosiy tahdidlar saqlash vositalariga jismoniy kirish, ya'ni. uskunalarga, kabel tizimiga tahdid, turli xil nurlanishlar, elektromagnit shovqinlar va boshqalar tufayli ma'lumot to'plash. Jismoniy darajadagi tahdidlarning oldini olish uchun kompyuter tarmog'ini himoya qilishning quyidagi usullari mavjud: OSI fizik sathda kompyuter tarmoqlarini himoya qilish. Binolar va jihozlar xavfsizlik tizimlari yordamida himoyalangan: signal yig'ish sensorlari bo'lgan tizimlar; ultratovush;
|
| |
Atmosfera xavosini ifloslanishidan muxofaza kilishga karatilgan tadbirlar

|
Atmosfera xavosini ifloslanishidan muxofaza kilishga karatilgan tadbirlar
|
bet | 6/6 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 81,5 Kb. | | #117028 |
Bog'liq atmosfera xavosini salbiy oqibatlariAtmosfera xavosini ifloslanishidan muxofaza kilishga karatilgan tadbirlar.
Agar atmosferada uz-uzini tabiiy tozalash jaraeni bulmaganda edi, er kurrasida xavo juda ifloslanib xaet uchun xavf vujudga kelgan bular edi. Tabiiy tozalanish jaraeni shundan iboratki, atmosfera xavosi tarkibini sekin ekkan emgir (2 mm soatda) 28%, kor 80-90 %, usimliklar 70 % tozalaydi. Bir pushtali daraxtzorlar -10 % ga ikki polosalilari 65% tozalaydi. Bir gektar urmon daraxtlarining barglari orkali atmosfera xavosini, 2 tonna ammiakdan, 80 tonna SO (oltingugurt oksidi) dan tozalaydi. Atmosfera xavosini tozalashda tol daraxti eng yaxshi tozalagich xisoblanadi. Bir gektar tolzor 3-4 ga sosna, el daraxtlarining xususiyatlarini bajaradi. Usimliklar uzidan fitonicit fermentini ajratib chikaradi, bu ferment uz navbatida yukumli kasallik tarkatuvchi mikroblarni yukotish xususiyatiga ega. Shu sababli urmon xavosining 1 m da 100-300 sanoat korxonalari atrofidagi xavo tarkibida 6000-10000 tagacha bakteriyalar, mikroblar mavjud buladi.
Adabiyotlar:
1. Abdullaev O., Toshmatov Z., Uzbekiston ekologiyasi bugun va ertaga. T. Fan, 1992 y.
2. Rafikov A.A., Geoekologik muammolar. T.Ukituvchi, 1997, 112b.
3. Otaboev Sh., Nabiev M. Inson va biosfera. T.Ukituvchi, 1995, 320 b.
4. Tuxtaev A.S. ekologiya. T.Ukituvchi, 1988, 192b.
5. www.ziyonet.uz
|
| |
Xato 4. Taqdimot faqat sizning tavsiyangizni tasdiqlovchi dalillarni o’z ichiga olishi

|
Xato 4. Taqdimot faqat sizning tavsiyangizni tasdiqlovchi dalillarni o’z ichiga olishi
|
bet | 4/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 15,85 Kb. | | #106968 |
Bog'liq Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja-fayllar.orgXato 4. Taqdimot faqat sizning tavsiyangizni tasdiqlovchi dalillarni o’z ichiga olishi. Empirik tadqiqotlar shuni ko’rsatadiki, agar prezentatsiyada o’zimizni tavsiyamizga qarshi boshqa fakt va dalillarni ham ko’rsatsak va ularni ehtiyotkorona birma-bir rad qilsak, auditoriya tomonidan o’zimizga va takliflarimizga nisbatan ko’proq ishonch paydo bo’ladi. Advokatlar buni “momaqaldiroqni o’g’irlash” deb atashadi: agar biror e’tirozni birinchi bo’lib o’zingiz bildirsangiz, auditoriyadagi tinglovchilaringizning xuddi shu e’tirozi nisbatan kamroq kuchga ega bo’ladi.
Xato 5. Ma’lumotlarni o’zingiz uchun mantiqiy bo’lgan tartibda taqdim etilishi. Odatda taqdimotchilar materiallarni o’zlari uchun mantiqiy bo’lgan tartibda joylashtiradilar. Masalan, oldin kirish qismi, keyin loyiha haqida ma’lumotlar, keyin amalga oshirilayotgan o’zgarishlar va hokazo. Bu tinglovchilar uchun juda zerikarli bo’lishi mumkin. Shuning uchun prezentatsiyani hammaga qiziq bo’lgan muammo bilan boshlash zarur, keyin yechimi bo’yicha o’z takliflaringizni berganingiz ma’qul. Slaydlarda keyingi qadamni aniqlash uchun ushbu savolga javob berib ko’ring: “Prezentatsiyamni hozir tugatsam, auditoriyadan berilgan taqdimot haqida birinchi e’tiroz nima bo’lishi mumkin?”. Birinchi e’tirozga keyingi slaydda javob berib, savolni yana qaytarish mumkin. Shu tarzda taqdimotni ketma-ketligini o’zingizga yoqqan holda emas, auditoriya eshitishni xohlagan ketma-ketlikda tayyorlasa bo’ladi.
Xato 6. Taqdimotni professional ko’rinishga keltirish uchun rang, tovush va klipartlardan foydalanilishi. PowerPointda ishlatiladigan qo’shimcha vizual bezaklarning foydalanilishi sizni professionallik darajangizni yuqoriroq ko’rsatishi mumkin. Ammo, bu sizning auditoriya bilan muloqotingizga zarar yetkazadi. Ilmiy tadqiqotlar ham quyidagi xulosaga kelishgan: har qanday qo’shilgan rang, tovush yoki rasm sizning slaydingizdagi xabarni to’g’ridan-to’g’ri kuchaytirmaydi. Aksincha, bu sizning tinglovchilaringizni ushbu xabardan chalg’itadi.
|
| |
Taqdimot turlari - Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja

|
Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja
|
bet | 6/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 15,85 Kb. | | #106968 |
Bog'liq Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja-fayllar.orgTaqdimot turlari:
Chiziqli taqdimot – murakkab grafika, videoqo’yilma, ovoz jo’rligidagi va navigatsiya
tizimiga ega bo’lmagan dinamik rolik. Chiziqli taqdimotlar mo’ljallanishiga ko’ra shartli ravishda
quyidagi shakllarga bo’linadi:
stend shaklidagi multimedia taqdimoti;
elektron doklad yoki jo’rlikdagi taqdimot;
sales-taqdimot;
promo-rolik;
intro-rolik;
14
ekran himoya lavhalari (ScreenSavers).
Interfaol taqdimot – ierarxik tamoyillar bo’yicha tuzilmaga keltirilgan va maxsus
foydalanuvchi interfeysi orqali boshqariladigan multimediali komponentlar to’plami. Foydalanish
maqsadidan kelib chiqib, interfaol taqdimotlar shartli ravishda quyidagi turlarga bo’linadi:
korporativ multimediali taqdimot;
multimediali katalog;
mahsulot taqdimoti;
o’rgatuvchi yoki test dasturi;
erkin foydalanishga ruxsat berilgan kompyuterlar uchun multimedia qobig’i;
elektron nashr yoki multimedali kitob.
Axborot taqdim etishning eng samarali vositalaridan biri taqdimotlarni kompyuterlarda
ishlab chiqishning eng ko’p tarqalgandir. Darslarni tashkililashtirish, ko’rgazmali, samarali bo’lishda
taqdimotlardan foydalanmasdan erishish qiyin. Taqdimotning samarali bo’lishi nafaqat ilg’or
goyalaringizga balki taqdimotning ko’rinishiga ham bogliq boladi.
Tinglovchilar bilan vizual aloqa o’rnatishda taqdimotning tashqi ko’rinish muhim ahamiyat
kasb etadi.
O’quv taqdimotiga qo’yilgan talablar.
Dars jarayonida taqdimotlar ko’rgazmali qo’llanma sifatida foydalaniladi. Taqdimotga
qo’yilgan asosiy talablarni ko’rib chiqamiz.
Multimediyali taqdimot mazmuniga qo’yilgan talablar:
taqdimot mazmuni darsning maqsadi va vazifalariga mos kelishi;
qabul qilingan imlo, tinish belgilari, qisqatirish va matnni kiritish qoidalariga amal qilish;
ma’lumotlarni taqdim etishda aniq va ishonchli faktlarga asoslangan bo’lishi va bu borada
xatolarga yo’l qo’ymaslik;
slayddagi matnni qisqa va aniq bo’lishi;
slayddagi har bir matnli ma’limot qismi mazmuni mantiqan tugallangan bo’lishi;
bayoning qisqaligi va matnning axboriyligining yuqoriligi;
ma’lumotning slaydda joylashuvi (ma’lumtolarning gorizatal joylashishi afzaldir,
ma’lumotlarning muhim qismi slaydning o’rta qismida joylashuvi muhim; agar slaydda surat bo’lsa u
holda matn uning pastki qismida joylashish maqul bo’ladi, matn chekka qismlarini tekislash zarur)
ma’lumotni jalb qiluvchi va o’zgacha bo’lishi o’quvchi e’tiborini tortadi.
http://fayllar.org
|
| |
Atmosfera ifloslanishining suvga ta`siri

|
Atmosfera ifloslanishining suvga ta`siri
|
bet | 3/6 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 81,5 Kb. | | #117028 |
Bog'liq atmosfera xavosini salbiy oqibatlariAtmosfera ifloslanishining suvga ta`siri.
Atmosfera xavosi tarkibidagi zararli chikindilar (changlar, koncerogen moddalar, metall birikmalari) ochik suv xavzalariga salbiy ta`sir kursatadi. Tabiatda suvning tabiiy aylanishi (bug-egin-suv) doimiy bulib, dare kullarni, er osti suvlarini atmosfera xavosini tuyintirib turadi. Shundan kurinib turibdiki, atmosfera tarkibi kancha chang va zaxarli gazlar bilan ifloslangan bulsa, ular eginlar bilan er uzgarishlarga olib keladi.
1. Organik ekilgilardan chikadigan azot oksidlari, sovutish tizimlarida ishlatiladigan freon birikmalari, kommunal xujalikning tibbiy muassasalarida va kime sanoatida ishlatiladigan va ishlab chikariladigan xlor birikmalari aralashmalari ozon kobigini emirishga olib kelmokda. Misol tarikasida shuni xam kayd kilish mumkinki, reaktiv samolet ekilgisini 4 % atmosfera xavosiga chikariladi va atmosfera tarkibidagi erkin azot gazi fotokimeviy jaraenlar natijasida ozon bilan reakciyaga kirishib azot ikki oksidini xosil kiladi.
Atmosfera xavosi ifloslanishining iklim elementlariga ta`siri
Atmosferaning antropogen ifloslanishi tufayli iklimning mintakaviy uzgarishidan tashkari uning elementlarida (xarorat,egin, tuman va b.) xam salbiy uzgarishlar sodir buladi.
Olimlarning tadkikotlariga kura atmosferaning antropogen ifloslanishi natijasida shaxar iklim elementlarining uning atrofidagi joylardan farki borligi aniklangan. Masalan, shaxarlarda atrofdagiga karaganda xavo kondensaciya yadrolari va zarrachalari 10 barobar, gaz aralashmalari 5-25 barobar, bulutlilik mikdori 5-10%, kishda tumanlar 80-100 %, emgir mikdori va enginli kunlar soni 10%, yillik urtacha xarorati 1% dan yukori. Yalpi kuesh radiaciyasi 15-20 %ul`trabinafsha nurlar esa ezda 5% , kishda 30%, kueshli kunlar 5 % ga kam buladi. Masalan, Samarkand shaxrida uning atrofiga nisbatan 1 yilda 6 marta kup tuman tushgan, 11 mm egin kup ekkan.
Atmofera xavosi tarkibida SO gazi mikdorini oshishi planetamiz xaroratini kutarilishiga sabab bulmokda.Keyingi 100 yil davomida ekilgilar xisobiga atmosfera xavosiga 4 mld. tonna SO chikarilib, uning mikdori 15% eki xar yili 14 mld. tonnaga oshib bomokda. Agar axvol shu tarika davom etadigan bulsa, 2000 yillarga borib uning mikdori 25% oshadi va urtacha xarorat 0,5 S ga kutariladi. bu esa uz navbatida muzliklarning erishiga va turli xil okibatlarga olib keladi.
|
| |
Taqdimot tayyorlashda ko’p uchraydigan xatolar

|
Taqdimot tayyorlashda ko’p uchraydigan xatolar
|
bet | 3/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 15,85 Kb. | | #106968 |
Bog'liq Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja-fayllar.orgTaqdimot tayyorlashda ko’p uchraydigan xatolar
Xato 1. Sizning auditoriyangiz xuddi o’zingiznikiga o’xshash shaxsiyatga ega va muloqot qilish usulini afzal ko’radigan insonlardan tashkil topgan deb taxmin qilinishi. Agar mavzuni chuqur yoritish uchun 50 ta tafsilotlarga to’la slaydlar tayyorlansa, tinglovchilarning ichida ko’proq kontseptual o’ylaydiganlar bo’lsa, 11-chi slaydni o’zidayoq ular prezentatsiyadan “uzilib” qolib mobil telefonga tikilishni yoki yonidagi inson bilan gaplashishni boshlashlari mumkin. Yoki, taqdimotni boshidayoq keyingi qadamlar va xulosalarni keltirsangiz, auditoriyda o’tirgan nisbatan ehtiyotkorroq bo’lgan insonlar fikrlaringizda shoshqaloqlikni ko’rib sizning takliflaringizga qarshi chiqishlari mumkin. Agar ular auditoriyadagi qaror qabul qiluvchilar bo’lishsa, ushbu xato sababli muammo vujudga keladi.
Xato 2. Taqdimotchi nimani maqsad qilayotgani nuqtai nazaridan taqdimot maqsadlarini belgilanishi. Prezentatsiyani maqsadi faqat siz nima qilishingizni ko’rsatish bo’lishi kerak emas. Tinglovchilar taqdimotdan so’ng xonadan chiqib ketayotganda ularning berilgan mavzudagi oldingi fikrlari va amallari qanday o’zgarishi xaqida bo’lishi kerak. Agar prezentatsiyadan so’ng bunday natijaga erishilmasa, nega siz ularning va o’zingizning vaqtingizni bekor bo’lishiga sababchi bo’lmoqdasiz?
Xato 3. Taqdimotda e’tiboringizni faqat sizning tinglovchilaringizdan nimani xohlashingizga qaratilishi. Prezentatsiyani tayyorlashga vaqt va resurslarimizni sarflashdan maqsad ko’pincha biror mahsulotni, g’oyani yoki ko’nikmani biror auditoriyadagilarga sotish bo’lishi mumkin. Lekin shu taqdimotga kelib sizni eshitishlari uchun ularda qanday sabab bo’lishi kerak? Yagona sababi – shu insonlar o’zlarining hayotlarida uchragan turli muammolar uchun yechim xaqida ma’lumot olishga umid qiladilar. Agar siz ularning e’tiborini jalb qilmoqchi va uni ushlab turmoqchi bo’lsangiz, butun diqqatingizni prezentatsiya davomida ularning muhim muammolarini hal qilishga yo’naltiring.
|
| |
1-Ishlab chiqarishda xavfli ziyonli holatlar va baxtsiz hodisalar 1-Ishlab chiqarishda xavfli ziyonli holatlar va baxtsiz hodisalar

|
1-Ishlab chiqarishda xavfli ziyonli holatlar va baxtsiz hodisalar
|
bet | 1/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 61,62 Kb. | | #115025 |
Bog'liq 1-Ishlab chiqarishda xavfli ziyonli holatlar va baxtsiz hodisalar Mardon polatov - Inson tanasining teri yoki ayrim qismlari tashqi mexanik, ximik, issiqlik va elektr ta’sirida natijasida shikastlansa, buni jaroxatlanish deb ataladi. Jaroxatlanishga urilish natijasida lat eyish, kesilish, suyuk sinishi va siqishi, ximiyaviy yoki issiqlikdan kuyish, issiq urishi, sovuq urishi, o‘tkir zaxarlanish va elektr toki ta’sirida organizmning ba’zi qismlarida xayot faoliyatining buzilishi kiradi.
Jaroxatlanish tushunchasini baxtsiz xodisa deb xam yuritiladi. - Jaroxatlanish tushunchasini baxtsiz xodisa deb xam yuritiladi.
- Jaroxatlanish uch turga bo‘lib qaraladi. Birinchisi ishlab chiqarishda, ish joyida jaroxatlanish, ikkinchisi ish bilan bog‘langan lekin ishlab chiqarish bilan bog‘lanmagan jaroxatlanish va uchinchisi ishlab chiqarish va ish bilan bog‘lanmagan jaroxatlanish.
- Ishlab chiqarishda, ish joylarida olingan jaroxatlanishga, ishchi ma’muriyat tomonidan buyurilgan ishni bajarish brasida ish joyida sexda, zavod xududida yuk ortish va yuk tushirish yoki ba’zi yuklarni bir joydan ikkinchi joyga ko‘chirish vaqtida olgan jaroxatlanishlar kiradi.
Baxtsiz hodisa - turli tabiiy ofat, avariya va boshqa koʻngilsiz hodisalar oqibatida badanga shikast yetish, mayib boʻlish yoki oʻlish hollari. Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida korxonalar, qurilish, transport, konlar va bosh joylarda xavfsizlik qoidalari buzilishiga yoʻl qoʻyib, Baxtsiz hodisalarga sababchi boʻlgan shaxslarga nisbatan tegishli jazo choralari belgilangan. Jumladan, radioaktiv materiallar va yadro qurilmalaridan foydapanish qoidalarini buzish, shu materiallarni konunga xilof tarzda ishlatish, tadqiqot ishlarini bajarishda, togʻ kon, qurilish yoki portlatish ishlarida xavfsizlik, mehnatni muhofaza etish, yongʻin xavfsizligi qoidalarini buzish hollari, transport harakati va vositalaridan foydalanish xavfsizligiga zid ravishda jinoyatlar sodir etilgani uchun Oʻzbekiston Respublikasi JKda tegishli jazo choralari koʻzda tutilgan. - Baxtsiz hodisa - turli tabiiy ofat, avariya va boshqa koʻngilsiz hodisalar oqibatida badanga shikast yetish, mayib boʻlish yoki oʻlish hollari. Oʻzbekiston Respublikasi qonunlarida korxonalar, qurilish, transport, konlar va bosh joylarda xavfsizlik qoidalari buzilishiga yoʻl qoʻyib, Baxtsiz hodisalarga sababchi boʻlgan shaxslarga nisbatan tegishli jazo choralari belgilangan. Jumladan, radioaktiv materiallar va yadro qurilmalaridan foydapanish qoidalarini buzish, shu materiallarni konunga xilof tarzda ishlatish, tadqiqot ishlarini bajarishda, togʻ kon, qurilish yoki portlatish ishlarida xavfsizlik, mehnatni muhofaza etish, yongʻin xavfsizligi qoidalarini buzish hollari, transport harakati va vositalaridan foydalanish xavfsizligiga zid ravishda jinoyatlar sodir etilgani uchun Oʻzbekiston Respublikasi JKda tegishli jazo choralari koʻzda tutilgan.
|
| |
Ijtimoiy mediani baholash

|
Ijtimoiy mediani baholash
|
bet | 1/5 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 1,66 Mb. | | #260916 |
Bog'liq JtPTTuh5ltkoW2CDBGib7 5Hlnl8cY5s (2) Axmedova Nozima 541-23 guruh Mediasavodxonlik - Mediasavodxonlik — ommaviy axborot vositalari orqali uzatilayotgan va qabul qilinayotgan kundalik axborotni saralash koʻnikmalarini, turli axborotlarni qabul qilgandan keyin ham har qanday vaziyatda toʻgʻri qaror qabul qilish, axborot qayerdan, kim tomonidan va nima maqsadda uzatilyapti, oʻzida kimning manfaatlarini aks ettiryapti degan tushunchalarni shakllantirishga xizmat qiladi.
Ijtimoiy mediani baholash. Ijtimoiy media – virtual jamiyat va tarmoqlar orqali axborot, g’oyalar, qiziqishlar va boshqa turdagi ifodalarni yaratish va almashishni osonlashtiradigan interaktiv texnologiyalar va raqamli kanallar hisoblanadi1. Jimmie Manning ushbu atamani interaktiv ishtirokni o’z ichiga olgan media vositalarining yangi shakllariga nisbatan qo’llanilishini aytib o’tgan2. Bundan tashqari, ijtimoiy media yuqori darajada interaktiv platformalarni yaratish uchun mobil va vebga asoslangan texnologiyalardan foydalanadi, ular orqali shaxslar va jamoalar foydalanuvchi tomonidan yaratilgan kontentni ishlab chiqishlari, ulashishlari, muhokama qilishlari va o’zgartirishlari mumkin. Ijtimoiy media odatda ijtimoiy tarmoqlar bilan bir xil tushuncha kabi fikrlanadi. Ammo ijtimoiy media tushunchasi bir qancha faoliyatlarni o’z ichiga oladi. Ushbu tushuncha media elementlarini o’z ichiga olgan veb sahifa yoki elektron do’kon bo’lishi, shu bilan birga, foydalanuvchilarni xarid qilishga undovchi muhokama forumlari, veblog, multimedia yoki boshqa onlayn faoliyatlar bo’lishi mumkin. Munozara. Identifikatsiya. Identifikatsiya funksional bloki foydalanuvchilar ijtimoiy media muhitida o’z shaxsiyatlarini oshkor qilish darajasini ifodalaydi. Bunga ism, yosh, jins, kasb, joylashuv kabi ma’lumotlarni, shuningdek, foydalanuvchilarni ma’lum usullarda tasvirlaydigan ma’lumotlarni ochish kiradi. Foydalanuvchi shaxsining taqdimoti ko’pincha fikrlar, his-tuyg’ular, yoqtirishlar va yoqtirmaslik kabi subyektiv ma’lumotlarning ongli yoki ongsiz “o’zini-o’zi oshkor qilishi” orqali sodir bo’lishi mumkin. Natijada, foydalanuvchilar va ijtimoiy media saytlari turli xil nutq (til, fikr) afzalliklari va maqsadlariga ega. Onlayn faoliyatda ishtirok etadigan ko’plab shaxslar o’zlarining haqiqiy ismlaridan foydalanadilar, - Suhbatlar bloki foydalanuvchilarning ijtimoiy media platformalari orqali boshqa foydalanuvchilar bilan muloqot qilish darajasini ifodalaydi. Ko’pgina ijtimoiy media saytlari asosan shaxslar va guruhlar o’rtasidagi suhbatlarni osonlashtirish uchun yaratilgan. Bunday suhbatlar har xil sabablarga ko’ra sodir bo’ladi: hamfikrlar bilan tanishish, haqiqiy sevgini topish, o’ziga bo’lgan hurmatini oshirish yoki yangi g’oyalar va zamonaviy mavzulardan xabardor bo’lish.
|
| |
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 1/4 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 3,14 Mb. | | #139527 |
Bog'liq Mavzu 8
Mavzu №8: Mashinada bajariladigan ishlar uchun ish o‘rnini tashkil etish, ularda bajariladigan ishlar, tikishda sodir bo‘ladigan nuqsonlar va ularni bartaraf etish usullari.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:6 soat
|
Ta’lim oluvchilar soni: nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’uloti rejasi, / tuzilishi
|
Mashinada bajariladigan ishlar uchun ish o‘rnini tashkil etish
Tikishda sodir bo‘ladigan nuqsonlar va ularni bartaraf etish usullari.
|
O’quv mashguloti maqsadi: umumiy tushuncha , bilimlarni shakillantirish
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompitensiyalar, yangi innovatsion yangiliklar
yetkaziladi
|
Pedagogik vazifalar:
Kiyim o‘lchamlari bilan tanishtirish konstruksiyasining xususiyatlari
Kiyim silueti, shakli va bichimi tasnifini berish;
Turli zamonaviy kiyimlar konstruktiv tuzilishi va tashqi shakli xarakteristikasi tasnifini berish
|
O’quv faoliyat natijalari:
Kiyim o‘lchamlari konstruksiyasining xususiyatlari haqida tushunchaga ega bo’ladi
Kiyim silueti, shakli va bichimi haqida tushunchaga ega bo’ladi.
Turli zamonaviy kiyimlar konstruktiv tuzilishi va tashqi shakli xarakteristikasi haqida tushunchaga ega bo’ladi.
|
O’qitish metodlari.
|
Kichik axborotli/ ma’ruza/ hikoya/ tushuntirish/ ko’rsatmaberish/ namoyish. Ko’rsatish/ video usul/ kitob bilan ishlash/ insert/ mashk;/ suxbat/ baxs/
akliy hujum ta’limiy uyin/ pinbord va boshkalar
|
O’qitish vositalari.
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proektor, kompyuter, diaproektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar,diagrammalar, namunalar, ekspert varagi, yuriknoma, elektron yuriknoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli.
|
Ommaviy, jamoaviy, guruhli, juftlikda, yakka
tartibda.
|
O’qitish sharoiti.
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruhlarda ishlashga mo’ljallangan xona
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Tezkor-surov, savol-javob, test, misol va mashklar, bajarilgan ukuv topshiriklarni baxolash
|
|
| |
Taqdimot mavzusi - Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja

|
Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja
|
bet | 2/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 15,85 Kb. | | #106968 |
Bog'liq Taqdimotni tayyorlash va taqdim etish usuli va vositalari Reja-fayllar.orgTaqdimot mavzusi
Tinglovchilar nega o’z vaqtlarini aynan mening taqdimotim uchun ketkazishlari kerak?Ularni taqdimotim nimasi bilan o’ziga jalb eta oladi? Shu savollar bilan mavzuni qiziqarliroq qilib ifodalashga yordam berishi mumkin.
Taqdimot mavzusi
Taqdimot berish jarayoni
Taqdimotimni uzoqligi qanday bo’ladi? Nechta slaydlar kerak bo’ladi? Uni qanday boshlayman va olib boraman? Savollar qachon berilishi mumkin?
Ba’zida taqdimotchi o’z hikoyasini uzoqdan boshlab uni kulminatsiyaga olib kelguncha auditoriyasini “yo’qotib” qo’ygan hollar ham uchrab turadi. Ayniqsa mobil telefon va internet davrida odamlarning diqqat qilish davomiyligi qisqarib borayotganligini kuzatish mumkin. Shuning uchun taqdimot tayyorlashda Barbara Mintoning Piramida Printsipini qo’llash foyda beradi. Bu printsipga ko’ra eng asosiy fikr-g’oyani taqdimotni boshidayoq bayon qilinishi kerak. Uning tafsilotlarini esa taqdimot davomida mantiqiy bo’laklarga bo’lib hikoya shaklida yoritib boriladi.
Taqdimot tuzilishi
Misol uchun, avtomashinani haydash haqida taqdimot tuzilmasi:
Taqdimot tuzilishi
Tinglovchilar ma’lumotni qanday qabul qilishlari muallif o’z fikrini qanday bayon qilishga ham bog’liq bo’ladi.
Taqdimotda firkni yetkazish
Slaydlar sonini taqdimotni davomiyligiga qarab iloji boricha kamroq qilish, ularda multimedia fayllaridan (rasm, video, musiqa) foydalanish va (oynani oldida turib) yetarlicha tayyorgarlik ko’rish hikoyani tinglovchilarga aniq yetkazib berishni osonlashtiradi.
Infografika taqdimot uchun slayd turini to’g’ri tanlashga yordam beradi.
Diagramma turini to’g’ri tanlash uchun ushbu infografikadan foydalanish mumkin.
Auditoriya bilan interaktiv aloqa qilish mumkin.
Taqdimotlar tajribada qancha ko’p qo’llanilsa, odamda o’ziga bo’lgan ishonchi va mahorati shunga yarasha oshib boraveradi. Shu qatorda taqdimot qiluvchiga to’g’ri qo’llanilgan o’zini non-verbal harakatlari tinglovchilar bilan “bog’lanish”ga va ularni bayon qilinayotgan fikrlarga ishontirishga yordam beradi. Misol uchun quyidagilarni keltirish mumkin:
Ko’zni auditoriyadagi tinglovchilarga qaratib gapirish;
Sahnada bemalol yurib harakatlanish va taqdimotni qismlarini turli nuqtalardan bayon qilish;
Gavdani tik va qo’llarni ochiq tutish;
Joyida jilmayish, boshni qimirlatib tasdiqlash, imo-ishoralarni qo’llash;
Xavotirlanganda yoki qiyin savollar berilganda chuqur nafas olish.
Taqdimot usuli
|
| |