Muvaffaqiyatning - Strategik boshqaruv strategik menejment fani bo’yicha o’quv-uslubiy

|
Strategik boshqaruv strategik menejment fani bo’yicha o’quv-uslubiy
|
bet | 14/26 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 8,72 Mb. | | #154374 |
Bog'liq strategik menejmentMuvaffaqiyatning kalit omillari ro’yxatini to’zish tartibi
Qiymat bushliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, korxona quyidagi olti xil strategik xatti-xarakatlarni amalga oshirishi mumkin30:
yetkazib beruvchilar bilan o’zi uchun qulay narxlar tug’risida kelishib olishi;
yetkazib beruvchilar bilan ularning xarajatlarini kamaytirish maqsadida ish olib borishi;
moddiy xarajatlarni nazorat qilish uchun orqaga tomon integratsiyalanishi;
arzonroq o’rinbosar tarkibiy qismlardan foydalanishga urinishi;
taqsimotning narxlari maqbo’l bo’lgan yangi manbalarini topishi;
zanjirning boshqa qismlarida tejamkorlik evaziga farqni kamaytirishga urinishi mumkin.
Qiymat bo’yicha raqobatbardoshlikning boy berilishiga sabab zanjirning ichki sohalarida bo’lsa, quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiqdir:
byudjetning ichki moddalarini taftish qilish;
ishchilarning va qimmatbaho asbob-uskunalarning mexnat unumdorligini kutarishga urinish;
ba’zi texnologik jarayonlarni Korxonaning o’zida emas, balki chetda bajarish foydaliroq bo’lish-bo’lmasligini o’rganib chiqish;
30Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland. p.166
resurslarni tejovchi texnologik yangiliklarni investitsiyalash;
qiymatning xavf tug’dirayotgan tarkibiy qismlarini ishlab chiqarish va asbob- uskunalarga yangi investitsiyalar ob’ekti sifatida ko’rib chiqish;
mahsulotning qiymatini kamaytirish maqsadida uni yangilash va xokazo;
Korxonaning raqobat pozitsiyasi kuchini baholash.
Qiymat, raqobat pozitsiyasini baholashga qo’shimcha ravishda kompaniyaning raqobat pozitsiyasi va raqobatchilik kuchini umumiy tahlil qilish xam talab qilinadi. U quyidagi savollarga javob berishi kerak:
Korxonaning bugungi raqobat pozitsiyasi qanchalik kuchli?
bugungi strategiyadan foydalanilganda raqobat pozitsiyasining qanday o’zgarishini kutish mumkin?
Korxonaning qanday raqobat ustunliklari bor?
Korxonaning raqobat prozitsiyalarini baholash uchun muvaffaqiyatning asosiy omillari bo’yicha balli baholar shkalasidan foydalaniladi. Bunda Korxona va uning raqiblari bo’yicha ana shunday omillar solishtirib kuriladi (4.3-jadval).
Umumiy qoida: kompaniya o’zining raqobatdagi kuchli jixatlarini ko’paytirib borishi va o’zining raqobatchilikdagi zaif jixatlarini ximoya qilishi kerak. U o’z strategiyasida o’zining kuchli jixatlariga tayanishi va zaif jixatlarini mustahkamlashga oid chora-tadbirlarni kurishi lozim.
Ayni paytda raqiblarning kuchli jixatlari reytingi xujumning qaysi tomondan bo’lishini va aksincha, raqiblarning zaif tomoni qaerda ekanligini ko’rsatadi.
Agar aynan kompaniya raqobatda kuchli bo’lgan jixatlarda raqiblar zaif bo’lsa, ushbu vaziyatdan foydalanib qolish chora-tadbirlarini kurish lozim.
Muammolarni aniqlash va ifodalash. Muammolarni aniqlash uchun qo’yiladigan savollar. Kompaniya avvalgi strategiyasini amalga oshira oladimi?
Kompaniyaning strategik istiqboli uchun kuchli jixatlar ayniqsa muximdir, chunki ular strategiyaning poydevorini tashkil qiladi, raqobatli ustunliklar ana shu jixatlar asosiga qurilishi lozim. Ayni paytda yaxshi strategiya zaif jixatlarni ko’rib chiqishni xam talab qiladi. Tashkiliy strategiya bajarish mumkin bo’lgan ishlarga yaxshi moslashgan bo’lishi lozim. Kompaniyaning o’ziga xos jixatlarini aniqlash aloxida axamiyat kasb etadi. Bu esa strategiyani shakllantirish uchun muximdir, chunki31:
noyob imkoniyatlar Korxonaga bozordagi qulay vaziyatlardan foydalanish imkoniyatini beradi;
bozorda raqobat ustunliklarini vujudga keltiradi;
potentsial jixatdan strategiyaning asosini tashkil etishi mumkin.
Tarmoqdagi qulay imkoniyatlarni kompaniyaning qulay imkoniyatlaridan farqlash kerak. Tarmoqdagi ustivor va qayta paydo bo’layotgan qulay imkoniyatlar raqobat ustunligiga ega bo’lgan yoki o’sish uchun boshqa imkoniyatlari bo’lgan kompaniyalar uchun ayniqsa mos keladi.
SWOT-tahlil quyidagi savollarga javob topishga yordam beradi:
kompaniya o’z strategiyasida o’zining ichki kuchli tomonlaridan yoki ustunliklaridan foydalanadimi? Agar kompaniyaning xech qanday ajralib turuvchi
31Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland. p.168
ustunliklari bo’lmasa, uning qanday potentsial kuchli jixatlari ana shu ustunliklarga aylanishi mumkin?
kompaniyaning zaif jixatlari uning raqobatdagi eng nozik tomonlarimi? Ular ma’lum bir qulay jixatlardan foydalanishga imkon bermaydimi? Strategik jixatdan kelib chiqqan xolda qaysi zaif jixatlarga to’zatish kiritish kerak?
qanday qulay sharoitlar kompaniyaga muvaffaqiyat qozonishga imkoniyat yaratadi? SHuni qayd qilib utish lozimki, foydalanish usullari bo’lmagan qulay imkoniyatlar sarobdan boshqa narsa emas. Korxonaning kuchli va zaif tomonlari uning boshqa Korxonalarga qaraganda qulay imkoniyatlardan foydalanishga yaxshiroq yoki yomonroq darajada moslashishiga yordam beradi.
menejerni qaysi taxdidlar ko’proq tashvishlantirishi kerak? U himoyani yaxshi tashkil qilish uchun qaysi strategik chora-tadbirlarni amalga oshirishi lozim?
Kompaniyalar axvolini tahlili
Strategik qiymatli tahlilda asosiy etibor Korxonaning o’z raqiblariga nisbatan qiymat pozitsiyasiga qaratiladi. Bunday tahlilning birlamchi tahliliy yondashuvi qiymat zanjirini yasash bo’lib, ushbu zanjir xom ashyodan pirovard istemolchilarning narxlarigacha bo’lgan qiymat manzarasini aks ettiradi (4.2-jadval). Ushbu jadval xarakatlar/xarajatlar zanjirida raqobatchi Korxonalar bir-biridan eng katta farq qiladigan uchta asosiy soha borligini ko’rsatadi: ta’minot sohasi, taqsimot kanallarining ilg’or qismlari, kompaniyaning o’z ichki faoliyati. Agar Korxona zanjirning orqa yoki oldingi qismlarida raqobatbardoshlikni kuldan boy bersa, u raqobatbardoshlikni tiklash maqsadida o’z ichki xatti-xarakatlarini o’zgartirishi mumkin.
Qiymat bushliqlari asosan zanjirning orqa qismida yotsa, Korxona quyidagi olti xil strategik xatti-xarakatlarni amalga oshirishi mumkin32:
yetkazib beruvchilar bilan o’zi uchun qulay narxlar tug’risida kelishib olishi;
yetkazib beruvchilar bilan ularning xarajatlarini kamaytirish maqsadida ish olib borishi;
moddiy xarajatlarni nazorat qilish uchun orqaga tomon integratsiyalanishi;
arzonroq o’rinbosar tarkibiy qismlardan foydalanishga urinishi;
taqsimotning narxlari maqbo’l bo’lgan yangi manbalarini topishi;
zanjirning boshqa qismlarida tejamkorlik evaziga farqni kamaytirishga urinishi mumkin.
Qiymat bo’yicha raqobatbardoshlikning boy berilishiga sabab zanjirning ichki sohalarida bo’lsa, quyidagilarni amalga oshirish maqsadga muvofiqdir:
byudjetning ichki moddalarini taftish qilish;
ishchilarning va qimmatbaho asbob-uskunalarning mexnat unumdorligini kutarishga urinish;
ba’zi texnologik jarayonlarni Korxonaning o’zida emas, balki chetda bajarish foydaliroq bo’lish-bo’lmasligini o’rganib chiqish;
resurslarni tejovchi texnologik yangiliklarni investitsiyalash;
qiymatning xavf tug’dirayotgan tarkibiy qismlarini ishlab chiqarish va asbob- uskunalarga yangi investitsiyalar ob’ekti sifatida ko’rib chiqish;
mahsulotning qiymatini kamaytirish maqsadida uni yangilash va xokazo;
32Strategic Management concepts and cases. Arthur A. Thompson. Jr. A.J Strikland.p.174
Korxonaning raqobat pozitsiyasi kuchini baholash.
Qiymat, raqobat pozitsiyasini baholashga qo’shimcha ravishda kompaniyaning raqobat pozitsiyasi va raqobatchilik kuchini umumiy tahlil qilish xam talab qilinadi. U quyidagi savollarga javob berishi kerak:
Korxonaning bugungi raqobat pozitsiyasi qanchalik kuchli?
bugungi strategiyadan foydalanilganda raqobat pozitsiyasining qanday o’zgarishini kutish mumkin?
Korxonaning qanday raqobat ustunliklari bor?
Umumiy qoida: kompaniya o’zining raqobatdagi kuchli jixatlarini ko’paytirib borishi va o’zining raqobatchilikdagi zaif jixatlarini ximoya qilishi kerak. U o’z strategiyasida o’zining kuchli jixatlariga tayanishi va zaif jixatlarini mustahkamlashga oid chora-tadbirlarni kurishi lozim.
Ayni paytda raqiblarning kuchli jixatlari reytingi xujumning qaysi tomondan bo’lishini va aksincha, raqiblarning zaif tomoni qaerda ekanligini ko’rsatadi.
Agar aynan kompaniya raqobatda kuchli bo’lgan jixatlarda raqiblar zaif bo’lsa, ushbu vaziyatdan foydalanib qolish chora-tadbirlarini kurish lozim.
Nazorat uchun savollar
Kompaniya axvolining tahlili qanday savollardan iborat?
Amaldagi strategiyaning samaradorligi qanday aniqlanadi?
Kompaniyaning kuchi yoki zaifligi nimalardan iborat?
Kompaniya baholari va xarajatlarining raqobatgabardoshliligi qanday aniqlanadi?
Kompaniyaning raqobat mavqei qanday?
|
| |