Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish

|
Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish
|
bet | 4/8 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 61,59 Kb. | | #150728 |
Bog'liq aksiyadorlik ro\'yxat 1.2. Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish
Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish zamonaviy ilmiy va o‘quv adabiyotlarida faol muhokama qilinayotgan korporativ huquq sohasidagi tadqiqotlarning muhim yo‘nalishi hisoblanadi. Amaldagi qonunchilikka muvofiq, aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish bir necha bosqichda amalga oshiriladi. Jarayon quyidagilardan iborat:
1) jamiyatni tashkil etish to'g'risida ta'sis shartnomasini tuzish;
2) jamiyatni tashkil etish to'g'risida qaror qabul qilish va muassislarning umumiy yig'ilishini o'tkazish;
3) aktsiyadorlik jamiyatini ro'yxatdan o'tkazish.
Aksiyadorlik jamiyatini tashkil etishning birinchi va asosiy elementi tegishli yuridik shaxsning bo‘lajak muassislari o‘rtasida yozma shaklda tuzilgan shartnomadir. Yuridik shaxsning ta'sischilari o'rtasida tuzilgan shartnoma aktsiyadorlik jamiyatining ta'sis hujjati bo'lib qolmasligi alohida ko'rsatilishi kerak. Ushbu shartnomaning mazmuniga qo'yiladigan talablar O’zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksiga kiritilgan o'zgartishlar bilan sezilarli darajada o'zgartirildi, unga ko'ra aktsiyadorlik jamiyati tashkil etilishidan oldin bir nechta tashkiliy masalalarni hal qilish kerak. yuridik shaxsning kelajakdagi tuzilishi va faoliyati. Bu, birinchi navbatda, muassislarning jamiyatni tashkil etish bo'yicha birgalikdagi faoliyatni amalga oshirish tartibi bilan bog'liq masala, shuningdek, aktsiyadorlik jamiyatining ustav kapitalining hajmini va tegishli aksiyalarni chiqarish tartibini belgilaydi. ularni joylashtirish tartibi va joyi bilan bog'liq masalalar sifatida.
Aksiyadorlik jamiyatining ta’sis hujjati yuridik shaxsning tashkiliy-huquqiy shakllarining boshqa turlaridan farqli o‘laroq, ustav bo‘lib, u jamiyat ta’sischilari tomonidan tasdiqlanadi va imzolanadi. Qonun chiqaruvchi ushbu hujjatda mustahkamlanishi kerak bo'lgan qoidalarning aniq ro'yxatini ko'rsatadi. Ustavning majburiy elementlari kompaniyaning firma nomi va uning haqiqiy joylashgan joyi to'g'risidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi, shu bilan birga u davlat ro'yxatidan o'tkazilgan joyga to'g'ri kelishi kerak. Ustavning alohida bandlari ustav kapitali to'g'risidagi ma'lumotlar uchun ajratilgan bo'lib, bu erda chiqarilayotgan aktsiyalarning toifalari (oddiy va imtiyozli aktsiyalarni chiqarish mumkin) to'g'risidagi ma'lumotlarga qo'shimcha ravishda ularning nominal qiymati va soni ko'rsatilishi kerak. Ustav kapitalining hajmidan tashqari, aktsiyadorlik jamiyati ishtirokchilarining o'zlarining huquqiy holatini ko'rsatish kerak. Alohida boblarda aksiyadorlarning huquqlari va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan majburiyatlari, jamiyatdagi boshqaruv organlarining tarkibi va vakolatlari, shuningdek jamiyat faoliyati bilan bog'liq tegishli qarorlar qabul qilish tartibi, shuningdek masalalar ro'yxati to'g'risidagi ma'lumotlar bo'lishi kerak. bunda muhim shart - ishtirokchilarning ovozlari soni (bir ovozdan qaror yoki ko'pchilik ovoz). Jamiyat aktsiyadorlarining umumiy yig'ilishini tayyorlash va o'tkazish tartibini, shuningdek uning mutlaq vakolatiga taalluqli masalalar ro'yxatini ko'rsatish kerak. Nodavlat aktsiyadorlik jamiyatining ustavida alohida qoidalar belgilanishi mumkin. Shunday qilib, u bitta ishtirokchiga tegishli bo'lishi mumkin bo'lgan chiqarilgan aktsiyalarning soni va ularning nominal qiymati bo'yicha alohida cheklovlar o'rnatishi mumkin. Ochiq kompaniyalarga nisbatan, ustav matnida kompaniyaning davlat maqomi fakti, shuningdek kompaniyaning boshqaruv organlari tarkibida mavjudligi ko'rsatilishi kerak: uning vakolati va qarori bilan direktorlar kengashi - tayyorlash tartibi; taftish komissiyasi to'g'risidagi ma'lumotlar (yoki uning yo'qligi). Ba'zi hollarda, agar aktsiyadorlik jamiyatining ustavida O’zbekiston Respublikasini, O’zbekiston Respublikasining ta'sis sub'ektlarini yoki munitsipalitetni tarkibga kiritish imkoniyati nazarda tutilgan bo'lsa, "oltin aktsiya" deb ataladigan narsaning mavjudligi nazarda tutiladi. boshqaruv faoliyatida ishtirok etish uchun kompaniya ishtirokchilarining. Aksiyadorlik jamiyatini tashkil etishning ushbu bosqichini yuridik shaxslarning boshqa tashkiliy-huquqiy shakllari bilan qiyosiy tavsifini o'tkazar ekanmiz, shuni aytishimiz mumkinki, qonun chiqaruvchi bu masalada aktsiyadorlik jamiyati ta'sischilariga nisbatan ancha ko'proq harakat erkinligini beradi. iqtisodiy hamkorlikni yaratishning xuddi shunday bosqichida. "Xo'jalik shirkatlari to'g'risida" qonuni misolida, ushbu turdagi yuridik shaxs mavjud yuridik shaxsni qayta tashkil etish yo'li bilan yaratilishi mumkin emas.
Jamiyatni tashkil etishning navbatdagi muhim bosqichi - bu umumiy ta'sis yig'ilishini o'tkazish bo'lib, unda jamiyatni tashkil etish to'g'risida qaror qabul qilinadi. Ushbu hujjat muassislarning ovoz berish natijalari va ular tomonidan jamiyatni tashkil etish, ustavni tasdiqlash, boshqaruv organlarini, taftish komissiyasini saylash, jamiyatni ro'yxatga oluvchini tasdiqlash to'g'risidagi qarorlarni va jamiyatni ro'yxatdan o'tkazish shartlarini o'z ichiga oladi. u bilan shartnoma. Aksiyador, auditor yoki boshqa manfaatdor shaxs tomonidan ustav matni bilan tanishish zarurati yuzaga kelgan taqdirda, jamiyat tegishli ustavni oqilona muddatlarda taqdim etishi shart, bunda ustavning nusxasini taqdim etganlik uchun yig‘im undiriladi. nizom uning haqiqiy ishlab chiqarish tannarxidan oshmasligi kerak. Jamiyatning boshqaruv organlarini, jamiyatning taftish komissiyasini saylash, agar jamiyat ustavida uning yo‘qligi nazarda tutilmagan bo‘lsa, jamiyatni ro‘yxatga oluvchini tasdiqlash, jamiyat auditorini tasdiqlash jamiyat tomonidan amalga oshiriladi. jamiyat ta’sischilari o‘rtasida joylashtiriladigan aktsiyalarni ifodalovchi ko‘pchilik ovoz bilan jamiyat ta’sischilarining to‘rtdan uch qismining ovozi bilan.
Xo'jalik shirkati bilan solishtirganda, jamiyat aktsiyadorlarining umumiy yig'ilishi boshqaruv organlarini tanlash, shuningdek auditorni tasdiqlash masalalarida ancha erkinlikka ega. Darhaqiqat, shirkatdan farqli o'laroq, shirkatda ichki boshqaruv organlarini shakllantirish bo'yicha ovoz berish faqat shirkat ta'sischilarining bir ovozdan qarori bilan qabul qilinadi, bu yuridik shaxsning ushbu turini xatti-harakatlarning o'zgaruvchanligi masalalarida aniq cheklaydi. uning ta'sischilari va ishtirokchilari. Oxirgi va amalda eng qiyin bosqich - bu aktsiyadorlik jamiyatini davlat ro'yxatidan o'tkazish. Yuridik shaxsning huquqiy tabiatiga oid nazariy asoslarga, shuningdek, O’zbekiston Respublikasi Fuqarolik Kodeksining normalariga va San'atning 5-bandiga murojaat qilish. "Aksiyadorlik jamiyatlari to'g'risida" qonunining 2-moddasida shuni aytishimiz mumkinki, aktsiyadorlik jamiyati yuridik shaxsning boshqa tashkiliy-huquqiy shakllari bilan bir qatorda faqat rasmiy davlat ro'yxatidan o'tkazilgan paytdan boshlab tashkil etilgan hisoblanadi. noma'lum muddatga mavjud bo'ladi, agar bu muddat jamiyat ustavida alohida ko'rsatilmagan bo'lsa.
"Yuridik shaxslarni davlat ro'yxatidan o'tkazish to'g'risida" qonunida belgilangan yuridik shaxslarni ro'yxatga olishning o'ziga xos xususiyatlaridan tashqari, aktsiyadorlik jamiyatini ro'yxatdan o'tkazish ikki tomonlama xususiyatga ega, chunki u nafaqat yuridik shaxs, balki yuridik shaxs hamdir. aksiyalar emitenti. Bu yuridik shaxslarni ro'yxatdan o'tkazishni amalga oshiruvchi ijro etuvchi organga murojaat qilishdan tashqari, Moliyaviy bozorlar bo'yicha xizmatga murojaat qilish kerakligiga olib keladi. Aktsiyadorlik jamiyatini davlat ro'yxatidan o'tkazish uchun davlat ro'yxatidan o'tkazish to'g'risidagi ariza, ta'sis shartnomasi, aktsiyadorlik jamiyatining ustavini o'z ichiga olgan ma'lum hujjatlar ro'yxatini tayyorlash va ro'yxatdan o'tkazuvchi organga taqdim etish kerak. allaqachon barcha muassislar tomonidan tasdiqlangan, davlat boji to'langanligini tasdiqlovchi hujjat. Agar kompaniyaning ta'sischilaridan biri xorijiy yuridik shaxs bo'lsa, boshqa narsalar qatori, ushbu yuridik shaxs ro'yxatdan o'tgan tegishli mamlakatning xorijiy yuridik shaxslari reestridan qo'shimcha ko'chirma taqdim etishi kerak. Yuqoridagi hujjatlarning to'liq ro'yxati tegishli organga pochta orqali xat yuborish orqali (bu holda unga inventar ilova qilinishi kerak) yoki muassislardan biri bo'lishi mumkin bo'lgan muassislar tomonidan vakolat berilgan shaxs orqali taqdim etilishi kerak. , kompaniyaning ijro etuvchi organi rahbari yoki boshqa vakolatli shaxs. Aksiyadorlik jamiyatini yuridik shaxs sifatida ro‘yxatdan o‘tkazish uchun hujjatlar taqdim etilgan paytdan e’tiboran 5 ish kunidan ko‘p bo‘lmagan muddat o‘tishi kerak, bu pirovardida tegishli jamiyatni yuridik shaxslar reestri ro‘yxatiga kiritish uchun asos bo‘ladi. Agar kompaniyaning nominal aktivlari eng kam ish haqining yuz mingdan ortiq bo'lsa, u holda ro'yxatga olish fakti yuridik shaxslar reestriga ma'lumot kiritilgan kundan boshlab 15 kun ichida monopoliyaga qarshi xizmatga xabar qilinishi kerak. Kompaniyani yuridik shaxs sifatida ro'yxatdan o'tkazish bo'yicha yuqorida ko'rsatilgan tartibdan so'ng, u o'z aktsiyalarini yanada chiqarish uchun moliya bozori xizmatiga murojaat qilishi kerak. Davlat va munitsipal korxonalarni xususiylashtirish natijasida tashkil etilgan aktsiyadorlik jamiyatlarining huquqiy holatining xususiyatlari ham ushbu korxonalarni xususiylashtirish to'g'risidagi qonunlar va boshqa huquqiy hujjatlar bilan belgilanadi.
Aksiyadorlik jamiyatlari shaklida tashkil etilgan kredit tashkilotlarining huquqiy maqomining o'ziga xos xususiyatlari, ular aktsiyadorlarining huquq va majburiyatlari ham kredit tashkilotlari faoliyatini tartibga soluvchi qonunlar bilan belgilanadi. Ro'yxati qonunlar bilan belgilanadigan ayrim faoliyat turlari kompaniya tomonidan faqat maxsus ruxsatnomalar asosida va tegishli litsenziyalar olinganidan keyin amalga oshirilishi mumkin. Agar faoliyatning muayyan turi bilan shug'ullanish uchun maxsus ruxsatnoma berish shartlarida bunday faoliyat bilan shug'ullanish talabi eksklyuziv nazarda tutilgan bo'lsa, u holda kompaniya maxsus ruxsatnomaning amal qilish muddati davomida boshqa faoliyat turlarini amalga oshirishga haqli emas. maxsus ruxsatnomada nazarda tutilgan va ularga tegishli turlar bundan mustasno. Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish va ro‘yxatdan o‘tkazish to‘g‘risidagi yuqoridagi qoidalarni umumlashtirib aytishimiz mumkinki, aksiyadorlik jamiyatlari nafaqat jamiyatlarning eng murakkab shakli, balki umuman yuridik shaxslar hamdir. Qonunlarning amaldagi tahririda aktsiyadorlik jamiyatlari o'zlari shug'ullanishi mumkin bo'lgan faoliyat sohalarining nihoyatda keng ro'yxatiga ega ekanligini, shuningdek qimmatli qog'ozlarni chiqarish shaklining o'ziga xosligini hisobga olgan holda, ularni ro'yxatdan o'tkazish jarayoni. aktsiyadorlik jamiyati juda uzoq, qimmat va mehnatkash. Faoliyati bank-kredit faoliyati bilan shug'ullanuvchi tashkilotni yaratishga yo'naltirilishi mumkin bo'lmagan bir xil xo'jalik shirkatlari bilan taqqoslaganda, aktsiyadorlik jamiyatlarining faoliyati uning ta'sischilarining yakuniy maqsadlariga qarab juda katta farq qilishi mumkin. Aktsiyadorlik jamiyatini ro'yxatdan o'tkazishning o'ziga xos xususiyati, mavjudligi murakkab nizom xarakteriga ega bo'lgan tashkilot sifatida, qonun chiqaruvchining kompaniyani yakuniy ro'yxatdan o'tkazish vaqti haqidagi juda noaniq fikridir. Yuridik shaxsning huquqiy tabiati nuqtai nazaridan aktsiyadorlik jamiyatini tashkil etish vaqti uning davlat ro'yxatidan o'tkazilishiga qaramay, qonun chiqaruvchining e'tirozini hisobga olish kerak, unga ko'ra. hatto ro'yxatdan o'tgan aktsiyadorlik jamiyati ham ustav kapitalining eng kam miqdori amalda to'lanmagan taqdirda tugatilishi mumkin. Boshqacha qilib aytganda, de-fakto, agar kompaniya yuridik shaxslar reestriga kiritilgan bo'lsa ham, bu hali u huquqiy munosabatlarning to'la huquqli ishtirokchisi bo'lishi mumkinligini anglatmaydi. Darhaqiqat, ustav kapitali to'lanmagan taqdirda, aktsiyadorlarning shoshilinch yig'ilishini o'tkazish kerak bo'ladi, unda kompaniyani tugatish yoki qo'shimcha to'lovlarni amalga oshirish to'g'risida qaror qabul qilinadi. Ustav kapitali to‘lanmagan taqdirda, davlat organlarining o‘zlari aksiyadorlik jamiyatini tugatish jarayonini boshlashlari mumkin. Shunday qilib, savolga javob berish kerak: aktsiyadorlik jamiyatini yaratish jarayonining qaysi momentini ro'yxatga olishning yakuniy bosqichi deb hisoblash mumkin? Muallif Asoskov V.V.ning fikricha: “Tashkil etilgan aksiyadorlik jamiyatini ro‘yxatdan o‘tkazish quyidagi ro‘yxatga olish harakatlari bilan yakunlanadi: Davlat statistika qo‘mitasida statistik kod (identifikatsiya raqami) olish; soliq idorasida ro'yxatdan o'tish; davlat pensiya jamg'armasi, bandlik jamg'armalari, tibbiy sug'urta va ijtimoiy himoya jamg'armalarida ro'yxatdan o'tish. O'zining ilmiy ishida Suxanov E.A. fikr bildiradi: “Yuridik shaxsni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish deganda, yuridik shaxslarning yagona davlat reestriga tuzilayotgan yuridik shaxs to‘g‘risidagi ma’lumotlarni kiritish tushunilishi kerak. Aktsiyadorlik jamiyati davlat ro'yxatidan o'tkazilgan paytdan boshlab huquq layoqatiga ega bo'ladi va mustaqil huquq sub'ektiga aylanadi.
Shunday qilib, amaldagi huquqiy doktrinada aktsiyadorlik jamiyatini ro'yxatdan o'tkazish to'g'risida barqaror ustun fikr mavjud, deb aytishimiz mumkin, unga ko'ra yakuniy bosqich ushbu jamiyatni yuridik shaxslarning tegishli reestriga kiritish hisoblanadi. Ammo shuni qo'shimcha qilish kerakki, bizning tushunchamizga ko'ra, amaldagi qonunchilikda bu masala to'liq qamrab olinmagan. Shunday qilib, aktsiyadorlik jamiyati tashkil etilganda aksiyalar joylashtirilgan taqdirda, emissiyaviy qimmatli qog'ozlar, umumiy qoidadan istisno tariqasida, ularning chiqarilishi davlat ro'yxatidan o'tkazilgunga qadar joylashtiriladi. Aktsiyalarni muassislar o'rtasida taqsimlash jamiyat davlat ro'yxatidan o'tkazilgan kuni ularning chiqarilishi davlat ro'yxatidan o'tkazilgunga qadar amalga oshiriladi.
Shu sababli, ta'sischilarning qimmatli qog'ozlarni chiqarishga, shuningdek, ustav kapitalini shakllantirishga qaratilgan barcha harakatlari jamiyatni ro'yxatdan o'tkazish vaqti bilan bilvosita bog'liq bo'lib, shundan so'ng u to'liq huquq layoqatiga ega bo'lishi mumkin. yuridik shaxsning. Shuni yodda tutgan holda, ro'yxatdan o'tkazilgunga qadar aksiyadorlik jamiyatining fuqarolik huquqlari va majburiyatlarini belgilash, o'zgartirish va tugatishga qaratilgan harakatlari bitim deb tan olinmaydi. Ammo shunga qaramay, aktsiyadorlik jamiyatining huquqiy layoqati uning muassislari o'rtasida taqsimlangan jamiyat aktsiyalarining 50 foizi to'langan paytdan boshlab to'liq shaklda paydo bo'ladi.
Amaldagi qonun hujjatlarining aksiyadorlik jamiyatlarini tartibga soluvchi qoidalariga o‘zgartirishlar kiritishni va aksiyadorlik jamiyatini tashkil etishga qo‘yiladigan talablarga yangi mezon qo‘shishni taklif qilamiz, unga ko‘ra aksiyadorlik jamiyatining harakatlariga nisbatan yanada qattiqroq mulkiy kvalifikatsiya kiritiladi. Biz kompaniya aksiyalarini to‘lash mezonini 50 foizdan 90 foizgacha kuchaytirishni taklif qilamiz. Shunday qilib, biz jamiyat ishtirokchilari tomonidan o‘z ulushimizni o‘z vaqtida to‘lamaslik bilan bog‘liq muammodan qochamiz va jamiyatning ustav kapitali to‘liq to‘lanmaganligi bilan bog‘liq aksiyadorlik jamiyatlarini tugatish xavfini minimallashtiramiz.
|
| |