Iqtisodiy manbalar boshqa axborotlardan quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi

|
Iqtisodiy manbalar boshqa axborotlardan quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi
|
bet | 48/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Iqtisodiy manbalar boshqa axborotlardan quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi:
Hujjatlashganligi – barcha iqtisodiy hodisa va jarayonlar sodir bo‘lishi bilan tegishli boshlang‘ich hujjatlarda qayd etiladi hamda axborot sifatida rasmiylashadi.
Turli-tumanligi – hodisa va voqealar ko‘pgina manbalarda qayd etilib, hajmi, mazmuni, shakli jihatidan bir- biridan farqlanadi.
Ommaviyligi va hajmining kengligi – ko‘pgina iqtisodiy axborotlar tegishli shaklga ega bo‘lganligi, hisobot shakllarining yuqori organlar tomonidan tasdiqlanilganligi ularni tushunishni, bilishni osonlashtiradi.
Ma’lum davrlarda takrorlanib turishligi – tasdiqlangan me’yoriy hujjatlar muntazam to‘lg‘azilib tegishli tashkilotlarga topshirilish ko‘zda tutiladi, hisobot davrlari – choraklar, yarim hamda yillik muddatlarga bo‘linib axborotlar tuziladi.
Qonunlashganligi va chegaralanganligi – barcha iqtisodiy axborotlar davlat tashkilotlari, moliya vazirligi, makroiqtisod vazirligi va soliq qo‘mitasi tomonidan tasdiqlangan shakllarga asoslanib tuziladi. Bozor iqtisodi sharoitida korxonalar uchun muhim sanalgan ayrim ma’lumotlar boshqalar uchun maxfiy bo‘lib, faqat egasining ruxsati bilan e’lon qilinishi mumkin.
Ko‘p qirraliligi va sermazmunligi – iqtisodiy axborotlar miqdoriy va qiymat o‘lchamlarida ko‘rsatiladi, boshlang‘ich hujjatlarda korxona
nomi, imzo chekuvchilarning nasl-nomasi, davri va mahsulotlarning turlari ko‘rsatilgan holda rasmiylashadi.
Iqtisodiy ma’lumotlarning aksariyat qismini hisob axborotlari tash- kil etib, buxgalteriya, statistika va tezkor hisoblar majmuidan iboratdir.
Buxgalteriya hisobi ma’lumotlari iqtisodiy tahlil axborotlari tarkibida 70 foizdan ortiq salmoqni egallaydi.
Tahlil uchun kerakli manbalar quyidagi talablarni bajarishi lozim:
Haqqoniylik va xolisonalik tamoyiliga amal qilinadi.
Manbalar tahlil qilinishi uchun keng imkoniyatli bo‘lmog‘i lozim, ya’ni reja, hisob va statistik ma’lumotlar hodisa va jarayonlar mazmunini to‘liq yoritishi, talab qilingan vazifalarni bajarishi kerak.
Iqtisodiy hodisa va voqealarni ifodalovchi manbalar aniq o‘lchamda aks ettirilishi lozim.
Barcha manbalarning umumiy birligi va uzviy bog‘liqligi saqla- nadi hamda ulardagi axbarotlar bir-birini to‘ldirib turishini taqozo etadi.
Manbalarga kiritilgan ko‘rsatkichlarni aniqlanish tamoyillari va aks ettiriladigan davrlar mosligi zarurdir.
Yuqoridagi talablarga javob beruvchi barcha axborotlar tahlilning aniq bajarilishi, sermazmun bo‘lishligiga imkon yaratadi.
Xo‘jalik faoliyatini avtomatik boshqarish sistemasi sharoitida tashkil etish deyilganda, elektron hisoblash mashinalari (kompyuterlar) yordamida va iqtisodiy matematik usullarni qo‘llagan holda ishlab chiqarishning muhim sohalarini aniq va to‘g‘ri boshqarish vazifalarini amalga oshirish maqsadida tashkil etish tushuniladi. Bunday amalga oshirish uch xil yo‘nalishda bo‘lishi mumkin, ya’ni:
Markazlashgan.
Markazlashmagan.
Aralash.
Xo‘jalik faoliyatini tahlil etishning avtomatik boshqarish sistemasi sharoitida amalga oshirish quyidagi prinsiplarga amal qiladi:
Aniq maqsadga ega ekanligi sistemalashganligi.
Kompleksliligi.
Ixchamlashganliligi.
Uzluksizlik va muntazamlilik.
Taqqoslanish imkoniyatini kengligi.
Yechim loyihasi aniq va ixchamliligi.
Avtomatik boshqarish sistemasi sharoitida tahlil etish quyidagi sharoitda bajariladi:
Qayd etish.
Boshlang‘ich ma’lumotlarni yig‘ish va uzatish.
Umumiy ma’lumotlar bazasini tashkil etish.
Ko‘rsatkichlar algoritmi bo‘yicha ma’lumotlarni qayta ishlash.
Iste’molchilar uchun kerakli ma’lumotlarni tayyorlash.
Tahlil uchun kerakli ma’lumotlarning aniqligini va tez muddatda tayyorlashning eng aniq yo‘llaridan biri – kompyuter dasturlari yordamida qayta ishlash hisoblanadi.
|
| |