nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Individual loyiha tarkibiy qismlariga bo`lgan talablar

|
Individual loyiha tarkibiy qismlariga bo`lgan talablar
|
bet | 3/10 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 31,96 Kb. | | #263235 |
Bog'liq Individual loyiha yozish va rasmiylashtirish-fayllar.org3.2. Individual loyiha tarkibiy qismlariga bo`lgan talablar.
Mundarijada Individual loyihaning barcha qismlari (kirish, boblar, paragraflar, xulosa, foydalanilgan adabiyotlar) joylashgan sahifa nomеrlari bilan birgalikda kеltiriladi.
Kirish kismi hajmi 2-3 bеtni tashkil qiladi. Unda tanlab olingan mavzuning dolzarbligi asoslanadi, tadqiqotning maqsadi, vazifalari, nazariy va mеtodologik asoslari yoritiladi.
Asosiy qism (bob va paragraflar) Individual loyiha umumiy hajmining 80-85%ni tashkil qilishi kеrak. U 2-3 bobdan iborat bo`lib, bu boblar o`z navbatida alohida savollar yoki paragraflardan iborat bo`lishi mumkin.
Asosiy qismda mavzuning nazariy va uslubiy masalalari ko`rib chiqiladi, statistik ma'lumotlar tahliliy natijalari yoritiladi, o`rganilayotgan iqtisodiy jarayonlarning rivojlanish yo`nalishlari va qonuniyatlari aniqlanadi, ularga ta'sir qiluvchi omillar o`rganiladi hamda tadqiq qilinayotgan muammo va masalalarning yеchimiga haratilgan taklif va tavsiyalar ishlab chiqiladi.
Nazariy va ilmiy-amaliy masalalarni yoritish jarayonida talaba Individual loyiha mavzusi va mazmunini O`zbеkistonda bozor munosabatlariga o`tish va uning iqtisoodiyotini jahon hamjamiyati bilan intеgratsiyalashuvi jarayonlari bilan uzviy bog’lashga harakat qilishi lozim. Asosiy bo`limlarni yozishda talaba iqtisodiy rivojlanishning ilg`or xorijiy tajribalarini umumlashtirish, milliy iqtisodiyotdagi mavjud kamchiliklarni va ularning kеlib chiqish sabablarini aniqlay olish qobiliyatini ko`rsata bilishi lozim.
Individual loyihada o`rganilgan iqtisodiy jarayonlarni umumlashtirishga, muammolarning yеchimiga haratilgan ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalarning bo`lishi maqsadga muvofiqdir.
Individual loyihaning xulosa qismi 1-2 bеtdan iborat bo`lib, unda talaba ilmiy tadqiqotning asosiy natijalari hamda o`zining taklif va tavsiyalarini kеltiradi.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxatida Individual loyiha yozish davomida foydalanilgan manbalar ro`yxati kеltiriladi (3-4 ilovalar).
Ilovalarda asosiy matnni o`qishni qiyinlashtirishi mumkin bo`lgan jadvallar, grafiklar, hujjat nusxalari, diagrammalar kеltiriladi.
Individual loyiha matnida mavzuni ochib bеrish bilan bog’lik bo`lgan va to`g`ri tuzilgan jadvallar, grafiklar, rasmlar, diagrammalar va boshqa illyustrativ matеriallar kеltirilishi lozim.
|
| |
Sotsial injineriyadan himoyalanish choralari

36
-
muammo yuzaga kelganida yordam beruvchi sifatida
tanishtirish;
-
ishonchni hosil qilish uchun ichki xotirjamlik va
terminologiyadan foydalanish;
-
“maktub”ga turli zararli dasturlarni qo‘shib yuborish;
-
soxta ochilgan oynada login/ parolni qayta kiritishni so‘rash;
-
foydalanuvchi nomi va paroli bilan saytga ro‘yxatdan o‘tish
uchun biror sovg‘a taklif etish;
-
jabrlanuvchi kompyuteriga yoki dasturiga kiritilgan kalitlarni
yozib olish (keylogger dasturlari);
-
turli xil zararli dasturiy vositaga ega ma’lumot eltuvchilarini
foydalanuvchi stoliga tashlash;
-
turli qo‘ng‘iroqlardagi ovozli xabarlar va h.k.
Hayotda ko‘plab jabhalarda sotsial injineriyaga tegishli
muammolarni ko‘rish mumkin. Xususan, ommaviy madaniyatda
(masalan, kinofilmlarda) sotsial injinerlikdan foydalanish holatlari tez-
tez uchrab turadi. Masalan, quyidagi keltirilgan kinofilmlarda sotsial
injineriyaga oid epizodlar mavjud:
−
«Поймай меня, если сможешь»;
−
«Поймай толстуху, если сможешь»;
−
«Один дома»;
−
«Хакеры»;
−
«Афера Томаса Крауна»;
−
«Бриллианты навсегда»;
−
«Кто я».
Inson faoliyati xavfsizligi

27
Mazkur holda akangizni ovozini ajratish imkoniyati haqida gap
borishi mumkin. Biroq, inson turli hayojon va shovqin bo‘lgan muhitda
bo‘lishi mumkin. Bundan tashqari, agar siz uxlab yotgan vaqtingizda
telefon bo‘lsa, ovozni aniqlashingiz yanada qiyinlashadi.
Ushbu holatda xaker tomonidan foydalanilgan fikrlarni ko‘rib
chiqaylik:
1. Shaxsini yaxshi yashirgan va real misollarga asoslangan
(masalan, sizning rasmlaringiz, faqat sizning yaqinlaringiz biladigan
joylar va h.k.) yaxshi afsona o‘ylab topdi.
2. Bularning barchasi yetarlicha tez va ishonchli tarzda aytilgan.
3. Ta’sirning juda ishonarli mexanizmidan foydalanilgan –
achinishga majbur qilingan (hissiyotlarga murojaat qilish).
Sotsial injineriya bilan bog‘liq tahdidlarni quyidagicha tasniflash
mumkin:
Telefon bilan bog‘liq tahdidlar.
Telefon hanuzgacha tashkilotlar
ichida va ular o‘rtasidagi aloqaning eng keng tarqalgan usullaridan biri
hisoblanadi. Shuning uchun, u sotsial injineriya uchun samarali vosita
bo‘lib qolmoqda. Telefonda gaplashayotganda, suhbatdoshining shaxsini
tasdiqlashning imkoni yo‘q. Bu hujumchilarga xodimning, xo‘jayinning
maxfiy yoki muhim tuyuladigan ma’lumotlarga ishonishi mumkin
bo‘lgan har qanday shaxsning o‘rnida bo‘lish imkonini beradi. Bunda,
zo‘ravonlik qurbonining “yordam berishdan” boshqa imkoni qolmaydi.
Hattoki, uyushtiriladigan suhbat ahamiyatsiz bo‘lib ko‘ringan taqdirda
ham.
Uyali telefondan foydalanuvchilarni pul o‘g‘irlashga qaratilgan
firibgarlikning turli usullari mavjud. Bunga qo‘ng‘iroqlar yoki
lotereyalardagi yutuqlar, SMS-xabarlar, xatoliklar orqali pulni qaytarish
to‘g‘risidagi so‘rovlar yoki jabrlanuvchining yaqin qarindoshlari
muammoga duch kelganligi hamda ma’lum miqdordagi pulni zudlik
bilan o‘tkazish kerakligi haqidagi xabarlarni keltirish mumkin.
Mazkur hollarda quyidagi xavfsizlik choralarini amalga oshirish
talab etiladi:
-
telefon qiluvchining shaxsini aniqlash;
-
raqamni aniqlash xizmatidan foydalanish;
-
SMS – xabardagi noma’lum havolalarga e’tibor bermaslik.
Fishing - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

31
1.5-rasm.
Fishing hujumiga misol
Quyida keng tarqalgan fishing sxemalariga misollar keltirilgan.
Mavjud bo‘lmagan havola.
Fishing hujumining
mazkur turida biror
web saytga o‘xshash web saytga murojaat amalga oshirilishi tavsiya
etiladi. Masalan,
www.PayPai.com
manzilini
www.PayPal.com
manzili
sifatida yuborish mumkin. Bu holda kamdan-kam holda
foydalanuvchilar “l” harfini o‘riniga “i” harfi borligiga e’tibor berishadi.
Havolaga murojaat qilinganida esa
www.PayPal.com
web saytga
o‘xshash, biroq soxta web saytga tashrif buyuriladi
va talab kiritilgan
to‘lov kartasi ma’lumotlari kiritiladi. Natijada, kiritilgan ma’lumotlar
xaker qo‘liga tushadi.
Bunga yaqqol misol sifatida, 2003-yilda eBay foydalanuvchilariga
tarqalgan fishing xabarini keltirish mumkin. Mazkur xabarda
foydalanuvchilarning akkauntlari blokirovkalangani va
kredit karta
ma’lumotlari blokirovkadan
chiqarilishi kerakligi keltirilgan va unda rasmiy web-saytga
o‘xshash soxta web saytga olib boruvchi havola mavjud bo‘lgan. Ushbu
fishing hujumining keltirgan zarari bir necha yuz ming dollarga teng
bo‘lgan.
Taniqli korporativ brendidan foydalanishga asoslangan
firibgarlik.
Firibgarlikning mazkur ko‘rinishida
taniqli yoki yirik
kompaniyalar nomidan foydalanuvchiga xabar yuboriladi. Xabarda
kompaniya tomonidan o‘tkazilgan biror tanlovda g‘alaba qozonilganligi
haqidagi tabriklar bo‘lishi mumkin. Unda shuningdek, zudlik bilan qayd
yozuvi ma’lumotlari va parolni o‘zgartirish kerakligi so‘raladi. Shunga
32
o‘xshash sxemalar texnik ko‘maklashish xizmati nomidan ham amalga
oshirilishi mumkin.
Soxta lotareyalar.
Mazkur fishing sxemasiga ko‘ra foydalanuvchi
har qanday taniqli kompaniya tomonidan o‘tkazilgan lotereyada g‘olib
bo‘lgani to‘g‘risidagi xabarni olishi mumkin. Tashqi tomondan, bu
elektron xabar kompaniyaning yuqori lavozimli xodimlaridan biri
nomidan yuborilganga o‘xshaydi.
Soxta antivirus va xavfsizlik dasturlari.
Mazkur dasturlar firibgar
dasturiy ta‘minoti yoki “chaqqon dastur” deb nomlanib, ular antivirus
dasturlariga o‘xshasada, vazifasi boshqacha. Bu dasturiy ta’minot turli
tahdidlar to‘g‘risidagi yolg‘on xabarnomalar asosida foydalanuvchini
soxta bitimlarga jalb qilishga harakat qiladi. Foydalanuvchi
ulardan
foydalanganida elektron pochtada, onlayn e’lonlarda, ijtimoiy
tarmoqlarda, qidiruv tizimlari natijalarida va hatto foydalanuvchi
kompyuterida turli qalqib chiquvchi oynalarga duch kelishi mumkin.
Quyida keltirilgan misolda, aslida Microsoft Security Essentials bo‘lishi
kerak bo‘lgan, biroq o‘ziga Security Essentials 2010 nomi berilgan soxta
antivirus dasturining ko‘rinishi keltirilgan (1.6-rasm).
Mavzuni yoritishga bo`lgan talablar

|
Mavzuni yoritishga bo`lgan talablar
|
bet | 4/10 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 31,96 Kb. | | #263235 |
Bog'liq Individual loyiha yozish va rasmiylashtirish-fayllar.org3.3. Mavzuni yoritishga bo`lgan talablar
Individual loyiha grammatik xatolarsiz, ravon adabiy tilda yozilishi, so`z va jumlalar aniq ifodalanishi, ular mantiqan o`zaro bog`liq bo`lishi va bir-birini to`ldirib turishi kеrak. Unda kеltirilayotgan statistik malumotlar faqatgina illyustratsiya vazifasini o`tab qolmasdan, xulosalar chiqarish va ularni isboti uchun xizmat qilishi lozim. Individual loyihada kеltirilgan barcha faktlar va ma'lumotlarning aniqligi va haqqoniyligi uchun uning muallifi javobgardir.
Individual loyihaga qo`yiladigan muhim talablardan biri - ilmiy tadqiqotning talaba tomonidan mustaqil amalga oshirilishidir. Talaba tomonidan har xil manbalardan dalillar, statistik ma’lumotlar, ilmiy risolalardan, mamlakat rahbari nutqlaridan sitatalar kеltirish iloji boricha qisqa, grammatik nuqtai nazardan to`g`ri tuzilgan va ilmiy apparat bilan ta'minlangan bo`lishi kеrak.
3.4. Individual loyihada qo`llaniladigan ilmiy apparat
Individual loyihada ilmiy apparatdan foydalanish nashr etishga tayyorlanayotgan ilmiy ishlar talablariga javob bеrishi kеrak.
Individual loyihani yozish jarayonida talaba shu sohada mavjud bo`lgan va o`zi foydalangan boshqa ilmiy tadqiqotlardan, ma'lumotnomalardan foydalanganda quyidagi shartlarga rioya qilishi lozim:
Individual loyihani yozish davomida foydalanilgan adabiyotlar va boshqa manbalardan dalil kеltirish bir xil tartibda yoritilishi kеrak;
matnda foydalanilgan manbalardan dalil kеltirish sahifa ostidagi izoh tarzidagi yozuv yoki kvadrat qavs ichida [1] foydalanilgan adabiyotlarda kеltirilgan ro`yxat bo`yicha manba tartib raqamini va sahifasini ko`rsatish tarzida amalga oshirilishi mumkin;
sahifa ostidagi izoh tarzidagi yozuvda vaqtli nashrlar, kitoblar, maqolalar nomi qo`shtirnoqsiz yoziladi;
sahifa ostidagi izohni 1.0 intеrval orqali amalga oshirilishi lozim.
|
| |
Fondalanilgan adabiyotlar ro`yxatini tuzish tartibi

|
Fondalanilgan adabiyotlar ro`yxatini tuzish tartibi
|
bet | 9/10 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 31,96 Kb. | | #263235 |
Bog'liq Individual loyiha yozish va rasmiylashtirish-fayllar.orgFondalanilgan adabiyotlar ro`yxatini tuzish tartibi
Individual loyihada foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati quyidagi tartibda kеltirilish lozim:
Rasmiy matеriallar: qonunlar, hukumat qarorlari.
Prеzidеnt asarlari.
Monografiyalar, darsliklar (Foydalanish tartibida).
Jurnal va gazеtalardagi maqolalar.
Dissеrtatsiyalar va avtorеfеratlar.
Statistik ma'lumotnomalar.
Intеrnеt vеb-saytlari.
4-ilova
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxatini shakllantirish namunasi
сетей: Учебное пособие / В.Ф. Шаньгин. - М.: ИД ФОРУМ, НИЦ ИНФРА-М, 2013.
Axmedova O.P., Hasanov X.P., Nazarova M.N., Xolimtayeva I.U., Nuritdinov O.D. Axborot xavfsizligi protokollari: O’quv qo’llanma Toshkent Aloqasi 2019. 168 b.
2008. – 382 b.
Akbarov D.Y., Xasanov P.F., Xasanov X.P., Axmedova O.P., Xolimtayeva I.U.
Kriptografiyaning matematik asoslari. O’quv qo’llanma. Toshkent Aloqasi 2019. 191 b.
– №. 4. – С. 375-414.
5-ilova
|
| |
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TОSHKЕNT AХBОRОT TЕХNОLОGIYALARI UNIVЕRSITЕTI
«Kriptologiya» kafеdrasi
INDIVIDUAL LOYIHA
Mavzu: Blokcheyn texnologiyasi yordamida tashkilotlarda axborot xavfsizligini ta’minlash usullari
5330500 – “Axborot xavfsizligi” yo`nalishi
Bajardi:710-18AXu guruh talabasi Karimov Sh.A.
Ilmiy rahbar: Islomov Sh.Z.
Toshkеnt - 2020
2-ilova
TASDIQLAYMAN
kafеdra mudiri
Xudoyqulov Z.T.__________
«___»____________2020 y.
INDIVIDUAL LOYIHA
Talaba________________________________________________________________________
Rahbar_______________________________________________________________________
TOPSHIRIQ
Mavzu______________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
2.Mavzuning dolzarbligi, maqsadi va vazifalari: _____________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
3.Manbalar: _________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Individual loyihaning tuzilishi: ___________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Qo`shimcha vazifa va ko`rsatmalar ______________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
Individual loyihani bajarish rеjasi:
Sana
|
Ishning bajarilish darajasi
|
Talaba imzosi
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Himoya natijasi ____________ball
Rahbar____________________________________
(imzo)
Mazkur hujjat 3 yil davomida kafеdrada saqlanadi
3-ilova
|
Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
15.01.2024
Hajmi
0,58 Mb.
#138232
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Individual loyihaning namunaviy mavzulari

Individual loyihaning namunaviy mavzulari
Papka va fayllarga ruhsatlarni boshqarish dasturini ishlab chiqish.
Android qurilmalar uchun grafik parol orqali autentifikatsiyadan o'tish dasturini ishlab chiqish.
AES algoritmi yordamida ma’lumotlarni shifrlash.
Keylogger dasturini ishlab chiqish.
Mobil qurilmalar uchun ma’lumotlarni shifrlash dasturini ishlab chiqish.
Tarmoqqa ulangan qurilmalarni sniffer dasturlari yordamida tahlillash.
Ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash dasturini ishlab chiqish.
Xesh funksiyalardan foydalangan holda foydalanuvchilarni autentifikatsiyadan o’tkazish dasturini ishlab chiqish.
Windows operatsion tizimida zaxira nusxalash va qayta tiklash.
Windows operatsion tizimi xavfsizlik siyosatini sozlash.
Tarmoqlararo ekran dasturini sozlash.
Android qurilmalar uchun yuz tasviri asosida autentifikatsiyalash dasturini ishlab chiqish.
Korxona axborot xavfsizligi siyosatini ishlab chiqish.
“Yelka orqali qarash” hujumini bartaraf etish uchun grafik parollardan foydalanish.
Android qurilmalari uchun xavfsiz SMS dasturini ishlab chiqish.
Android qurilmalarida bir nechta algoritmdan foydalangan holda ma’lumotni shifrlash dasturini ishlab chiqish.
Android qurilmalarida video ma’lumotlarni shifrlash va deshifrlash dasturini ishlab chiqish.
Sezar shifrini buzish dasturini ishlab chiqish.
Bulutda ma’lumotlar takror yozilishini (dublikat) oldini olish uchun xesh funksiyalardan foydalanish.
Mobil qurilmalar uchun ko’p faktorli autentifikatsiyalash dasturini ishlab
chiqish.
Bardoshli parollarni generatsiyalash dasturini ishlab chiqish.
Ma’lumot saqlovchilardan o’chib ketgan ma’lumotlarni maxsus dasturlar yordamida qayta tiklash.
Maxsus dasturlardan foydalangan holda operatsion tizimni zaxira nusxalash va qayta tiklash.
QR koddan foydalangan holda autenfikatsiya dasturini ishlab chiqish.
OTPdan foydalangan holda autentifikatsiya dasturini ishlab chiqish.
Android eslatmalarini barmoq izi yordamida himoyalash.
Wireshark dasturi yordamida tarmoqni tahlillash.
Windows va Linux operatsion tizimlarida diskretsion ruxsatlarni nazoratlash usullaridan foydalanish.
Kodlar kitobi asosida shifrlash va deshifrlash dasturini ishlab chiqish.
OpenVPN dasturiy vositasini sozlash.
Windows operatsion tizimida foydalanuvchi parolini buzish.
Telefon qorovuli dasturiy vositasini ishlab chiqish.
http://fayllar.org
|
-
kim nimani bajaradi? - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

44
Amaliy bo‘lishi:
siyosatlar reallikka asoslangan amaliy bo‘lishi
kerak. Real bo‘lmagan siyosatning amalga oshirilishi tashkilotga
muammo tug‘diradi.
Barqaror bo‘lishi:
tashkilot o‘zining siyosatini
amalga oshirishda
barqarorlikga ega bo‘lishi kerak.
Mulojaviy bardoshli bo‘lishi:
siyosat muolajalari amalga
oshirilganida, ular ish beruvchi va ishlovchiga mos bo‘lishi kerak.
Himoya turlari - O’qiv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari

|
O’qiv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari
|
bet | 6/7 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 32,42 Kb. | | #157569 |
Bog'liq 7-mavzu mehnatHimoya turlari
Himoya kiyimi umumiy ma'noda himoya ansamblining barcha elementlarini (masalan, kiyim-kechak, qo'lqop va etik) o'z ichiga oladi. Shunday qilib, himoya kiyimlari qog'ozni kesishdan himoya qiluvchi barmoq karyolasidan tortib, xavfli kimyoviy moddalarning to'kilishida favqulodda choralar ko'rish uchun ishlatiladigan mustaqil nafas olish apparati bilan to'liq o'ralgan kostyumgacha bo'lgan hamma narsani o'z ichiga olishi mumkin.
Himoya kiyimlari tabiiy materiallardan (masalan, paxta, jun va teridan), sun'iy tolalardan (masalan, neylon) yoki turli xil polimerlardan (masalan, butil kauchuk, polivinilxlorid va xlorli polietilen kabi plastmassa va kauchuklardan) tayyorlanishi mumkin. Toʻqilgan, tikilgan yoki boshqa gʻovak boʻlgan (suyuqlikka yoki oʻtkazuvchanlikka chidamli boʻlmagan) materiallarni suyuqlik yoki gazdan himoya qilish zarur boʻlgan hollarda ishlatmaslik kerak. Maxsus ishlov berilgan yoki yonuvchan bo'lmagan g'ovakli matolar va materiallar odatda yong'in va elektr yoyidan (masalan, neft-kimyo sanoatida) himoya qilish uchun ishlatiladi, lekin odatda har qanday muntazam issiqlik ta'siridan himoya qilmaydi. Shuni ta'kidlash kerakki, yong'inni o'chirish uchun olovga (yonish) qarshilik, suv to'sig'i va issiqlik izolatsiyasini (yuqori haroratdan himoya) ta'minlaydigan maxsus kiyim kerak. Ba'zi maxsus ilovalar, shuningdek, alyuminlangan qoplamalar (masalan, neft yoqilg'isi yong'inlari bilan kurashish) yordamida infraqizil (IR) himoyasini talab qiladi. 2-jadvalda odatda jismoniy, kimyoviy va biologik ishlash talablari va xavfdan himoya qilish uchun ishlatiladigan umumiy himoya materiallari jamlangan.
Jadval 2. Umumiy fizik, kimyoviy va biologik ishlash talablari
Xavf
|
Ishlash xarakteristikasi talab qilinadi
|
|
|
| |
Umumiy himoya kiyim materiallari

|
Umumiy himoya kiyim materiallari
|
bet | 7/7 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 32,42 Kb. | | #157569 |
Bog'liq 7-mavzu mehnatUmumiy himoya kiyim materiallari
Issiqlik
|
Izolyatsiya qiymati
|
Og'ir paxta yoki boshqa tabiiy matolar
|
yong'in
|
Izolyatsiya va olovga chidamlilik
|
alyuminlangan qo'lqoplar; olovga chidamli qo'lqoplar; aramid tolasi va boshqa maxsus matolar
|
Mexanik aşınma
|
Aşınmaya qarshilik; mustahkamlik chegarasi
|
Og'ir matolar; teri
|
Kesish va teshilishlar
|
Qarshilikni kesish
|
Metall to'r; aromatik poliamid tolasi va boshqa maxsus matolar
|
Kimyoviy/toksikologik
|
O'tkazuvchanlikka qarshilik
|
Polimer va elastomerik materiallar; (shu jumladan lateks)
|
biologik
|
"Suyuqlikka chidamli"; (teshilishga chidamli)
|
|
Radiologik
|
Odatda suvga chidamlilik yoki zarrachalarga qarshilik (radionuklidlar uchun)
|
|
Himoya kiyimlari konfiguratsiyasi foydalanish maqsadiga qarab juda farq qiladi. Biroq, oddiy komponentlar ko'pgina jismoniy xavflar uchun shaxsiy kiyimga (ya'ni, shim, ko'ylagi, qalpoq, etik va qo'lqop) o'xshashdir. Eritilgan metallarni qayta ishlash bilan bog'liq bo'lgan sanoatning olovga chidamliligi kabi ilovalar uchun maxsus qo'llaniladigan narsalarga tozalangan va ishlov berilmagan tabiiy va sintetik tolalar va materiallardan yasalgan bo'laklar, qo'ltiqlar va apronlar bo'lishi mumkin (tarixiy misollardan biri asbest to'qilgan bo'lishi mumkin). Kimyoviy himoya kiyimlari 1-rasm va 2-rasmda ko'rsatilganidek, qurilish jihatidan ko'proq ixtisoslashgan bo'lishi mumkin.
|
| |
CSS HAQIDA - Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

|
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
|
bet | 4/13 | Sana | 30.12.2023 | Hajmi | 2,25 Mb. | | #129150 |
Bog'liq Individual Loyiha 2
2.3 CSS HAQIDA.
CSS (Uslublar jadvalini yozish) - HTML (HyperText Markup Language) bu dastur tili bilan veb saytlar va o'quv dasturlarini ishlab chiqish uchun ishlatiluvchi texnologiyadir. CSS, HTMLligini va tezlikni taqdim etadi.
3 rasm. CSS texnologiyasi haqida kirish rasmi.
CSS, HTML-ga nisbatan turli rangni o'z ichiga oladi. Bu ishlab chiqarish, veb-saytning tarkibiy qismlari, matn va veb-saytlar, fonlarni, shakllarni, boshqa grafiklarni va ko'plab boshqa elementlarni foydalanish uchun. CSS, matn fon va shakl kabi ko'plab mahsulotlarning ko'rinishini to'ldirish, shuning uchun HTML kodi ham o'zgaradi.
CSS-da yaratish (masalan, matn, rasmlar, tugmalar kabi) uchun ko'rinishni yaratish uchun stililadi. CSS-ni yaratish uchun qulay, chunki turli xil uslublar mumkin. CSS, HTML-ga nisbatan o'zining sintaksisiga ega bo'lib, shunday qilib, CSS fayl bo'lsa, HTML-dan mustaqil ravishda ishladi.
CSS, veb saytning ko'rinishini boshqarishni osonlashtirish. Birinchi bo'lib, uni foydalanuvchilarga yaxshi ko'rinishli veb-saytlar taqdim etish orqali, tashrif buyuring. Ikkinchi bo'lib uni veb dasturchilariga, veb dizaynerlarga va boshqa tuzuvchilarga veb saytlarning ko'rinishini o'zgartirish va nazorat qilish, yordamni beradi.
CSS, veb saytlarning sezgir bo'lishiga yordam beradi. Bu, veb saytning o'lchamini va ko'rinishini o'zgartirish imkonini beradi, shuning uchun veb-saytning jihozni o'zgartirish va hattoki o'zgaruvchilar orqali foydalanuvchining jihoziga mos keladigan ko'rinishni ko'rsatish mumkin.
4 rasm. CSS texnaloyiyasidagi ba’zi kodlar.
CSS, HTML-ga nisbatan oddiy va oson yoziladi, ammo uning yordamida ko'plab ko'rinishlarni mumkin. CSS, HTML-ga nisbatan keng tarqalgan va iste'molchilarga o'zgartirilgan veb saytlar uchun o'zgartirishni osonlashtirish.
Bundan tashqari, CSS, HTML-ga nisbatan o'zining mustaqil jihozlanishiga imkon beradi, shuning uchun uni qayta tiklash ham oson. CSS, veb saytning ko'rinishini boshqarishda va kalitda muhim ishga ega bo'lgan texnologiyadir.
CSS, veb-sayt dasturlari uchun eng yaxshi yordamdir, chunki uni veb-saytlar va ilovalar keng ko'rinishlarga yaratilishi mumkin. CSS yordamida oson yordam va veb sayt dizayn va ilovalar uchun dasturiy ta'minot yaratish mumkin.
CSS-da stil qo'llashning asosli usuli, stilni HTML fayliga qurilishdan iboratdir. CSS fayli, HTML fayliga o'xshash papka ichida joylashadi, ammo HTML faylida emas. CSS faylida stil qo'llanayotgan materialning nomi va uning ko'rinishi kiritiladi.
CSS-da, juda keng qo'llanmalar mavjud. Ularning ko'rinishini o'zlashtirish, shartli ko'rinishda, o'zaro aloqalar va ko'plab boshqa qo'llanmalar mavjud. Shu bilan birga, CSS tuzilishida, stilning qo'shilish tartibi ham muhim korxona ega. Bu shaxsiy va umumiy stil qo'shilishini osonlashtirish uchundir.
|
| |
Jismoniy xavflar - O’qiv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari

|
O’qiv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari
|
bet | 5/7 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 32,42 Kb. | | #157569 |
Bog'liq 7-mavzu mehnatJismoniy xavflar
1-jadvalda ta'kidlanganidek, jismoniy xavf-xatarlarga termal sharoitlar, tebranish, radiatsiya va travma kiradi, chunki ularning barchasi teriga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Termal xavf-xatarlarga haddan tashqari sovuq va issiqlikning teriga salbiy ta'siri kiradi. Ushbu xavf-xatarlarga nisbatan kiyimning himoya xususiyatlari uning izolyatsiyasi darajasiga bog'liq bo'lsa, yong'in va elektr to'lqinlari uchun himoya kiyimlari olovga chidamlilik xususiyatlarini talab qiladi.
Maxsus kiyim ionlashtiruvchi va ionlashtiruvchi nurlanishning ayrim shakllaridan cheklangan himoyani ta'minlay oladi. Umuman olganda, ionlashtiruvchi nurlanishdan himoya qiluvchi kiyimning samaradorligi himoya qilish printsipiga (qo'rg'oshin bilan qoplangan apron va qo'lqoplarda bo'lgani kabi) asoslanadi, mikroto'lqinli pech kabi ionlashtiruvchi bo'lmagan nurlanishdan foydalaniladigan kiyim esa topraklama yoki izolyatsiyaga asoslangan. Haddan tashqari tebranish tana qismlariga, birinchi navbatda qo'llarga bir nechta salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Masalan, tog'-kon (qo'lda ishlaydigan matkaplarni o'z ichiga olgan) va yo'llarni ta'mirlash (bular uchun pnevmatik bolg'a yoki keski ishlatiladi), ortiqcha qo'l tebranishi suyaklarning degeneratsiyasiga va qo'llarda qon aylanishining yo'qolishiga olib kelishi mumkin bo'lgan kasblardir. Jismoniy xavf-xatarlardan (kesishlar, ishqalanishlar va boshqalar) terining shikastlanishi ko'plab kasblar uchun odatiy holdir, bunga ikkita misol sifatida qurilish va go'shtni kesish kiradi. Endi maxsus kiyimlar (shu jumladan qo'lqoplar) mavjud bo'lib, ular kesishga chidamli bo'lib, go'sht kesish va o'rmonchilik (zanjirli arra yordamida) kabi ilovalarda qo'llaniladi. Ular kesilishga xos qarshilikka yoki harakatlanuvchi qismlarni (masalan, zanjirli arra) yopish uchun etarli tola massasining mavjudligiga asoslanadi.
Biologik xavflar
Biologik xavf-xatarlarga odamlar va hayvonlar uchun umumiy bo'lgan agentlar va kasalliklar va ish muhiti tufayli infektsiya kiradi. Qon orqali yuqadigan OITS va gepatitning ko'payishi bilan odamlar uchun umumiy bo'lgan biologik xavf-xatarlarga katta e'tibor berildi. Shunday qilib, qon yoki tana suyuqliklariga ta'sir qilish bilan bog'liq bo'lgan kasblar odatda suyuqlikka chidamli kiyim va qo'lqoplarni talab qiladi. Hayvonlardan qo'llash orqali yuqadigan kasalliklar (masalan, kuydirgi) uzoq vaqtdan beri tan olinadi va odamlarga ta'sir qiladigan qon orqali yuqadigan patogenlarni davolashda ishlatiladiganlarga o'xshash himoya choralarini talab qiladi. Biologik vositalar ta'sirida xavf tug'dirishi mumkin bo'lgan ish muhitiga klinik va mikrobiologik laboratoriyalar hamda boshqa maxsus ish muhitlari kiradi.
|
| |
-osqich.

Yakuniybosqich

|
-osqich.
Yakuniybosqich
|
bet | 2/7 | Sana | 16.02.2024 | Hajmi | 32,42 Kb. | | #157569 |
Bog'liq 7-mavzu mehnat3-osqich.
Yakuniybosqich
(10 daq.)
|
Mashg’ulot yakuni
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni javoblarini izohlab baholahdi va rag’batlantiradi.
Uyga vazifani berilishi
Kelgusi mashg’ulotga vazifa va uni bajarish yuzasidan yuriqnoma beradi. (7-ilova)
|
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
7-Mavzu: Nafas olish azolarini himoya qilish vositalari . Xavf omillariqo'laniladigan himoya kiyimlar
1. Nafas olish a'zolarini himoya qilish vositalarining roli
Nafas olish a'zolarini himoya qilish vositalari - bu kislorod tanqis bo'lgan havo va zaharli va zararli moddalar nafas a'zolariga kiritilganda inson tanasiga zarar yetkazilishining oldini oluvchi shaxsiy himoya vositalari.
2. Nafas olish a'zolarini himoya qilish vositalarining tasnifi
①O'z-o'zidan ishlaydigan filtr turi:
(1) Changga qarshi niqob
(2) Nafas olish maskalari
(3) Filtr turidagi gaz niqobi
②Havo ta'minoti izolyatsiyasi turi:
(1) Kislorodli respirator
(2) Havo bilan nafas olish apparati
(3) Kislorod ishlab chiqaruvchi respirator
③Maxsus foydalanish:
(1) Favqulodda qochish uchun respirator
(2) Uzun naychali respirator
(3) Quvvatli havo respiratori
3. Niqob kiyish testi
(1) Salbiy bosim sinovi:
Kanistr qopqog‘ini kaftingiz bilan yoping, keyin sekin nafas oling va 5-10 soniya ushlab turing. Niqob biroz konkav ekanligini his qilishingiz kerak. Agar bu ta'sirga erishib bo'lmasa, bu uni kiyish bilan bog'liq muammo borligini anglatadi.
(2) Ijobiy bosim sinovi:
Egzoz klapanini kaftingiz bilan yoping va keyin sekin nafas oling; agar siz niqobning chetidan havo chiqib ketayotganini ko'rsangiz, bu uning to'g'ri kiyilmaganligini anglatadi.
Xavf
Ixtisoslashgan kiyimlar himoya qilish mumkin bo'lgan bir nechta umumiy xavf toifalari mavjud. Ushbu umumiy toifalarga kimyoviy, fizik va biologik xavflar kiradi. 1-jadval bularni umumlashtiradi.
Jadval 1. Teri xavf toifalariga misollar
|
| |
DJANGO HAQIDA - Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

|
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
|
bet | 7/13 | Sana | 30.12.2023 | Hajmi | 2,25 Mb. | | #129150 |
Bog'liq Individual Loyiha 2
2.6 DJANGO HAQIDA.
Django Python dasturlash tili yordam dasturi, bir veb-kadrlashdir. Django, veb saytlar va ilovalar uchun keng tarqalgan tizimlardan biridir. Django, veb saytlar yordam beradigan bir qator modullarni yig'ish to'plamidir.
Django, veb saytlar va ilovalarda ishlatiluvchi turli usullarni taqdim etadi. Bunday qilib, Djago, veb saytni ochish uchun barcha kerakli funktsiyalarni taqdim etadi, masalan, avtorizatsiya, autentifikatsiya, sessionlar, admin panel va ko'plab boshqa funktsiyalar. Django yordamida, veb saytlar va ilovalar, API-lar, bloglar, onlayn do'konlar va ko'plab boshqa dasturlar ham yaratish mumkin.
Django, veb saytlar va ilovalar uchun himoyalarni taqdim etishga yordam beradi. Django yordamida, yordam va foydalanish uchun yordamni ta'minlash mumkin.
Django, saytlar va ilovalar uchun responsive ko'rinishni taqdim etish yordam beradi. Shunday qilib, foydalanuvchilarning xaridiga mos ko'rinishni taqdim etish uchun Django yordamida veb saytni o'zgartirishni va ko'rishni aniqlash mumkin.
Django veb saytlar va ilovalarning mukammal ko'rinishini olish uchun turli usullarni taqdim etadi. Django yordamida, veb saytlar va ilovalar javob beruvchi ko'rinishga ega bo'ladi. veb-saytlar va ilovalar uchun animatsiyalar va ko'plab boshqa efektlar ham beradi.
Django, veb dasturchilar uchun eng yaxshi saytdir, chunki uni dasturlar uchun veb-saytlar va ilovalar keng ko'rinishga ega bo'lishi mumkin.
III. LOYIHA QISM
3.1 WEB SITE XARAKTERISTIKALARI.
Bu saytimiz futbol ishqibozlari uchundir. Bu saytimiz orqali futbolni ashaddiy muhlislari hozirgi kunda futbol sohasida bo’lib turgan transferlar haqida ma’lumotga ega bo’lishlari mumkin bo’ladi. Saytimiz orqali futbol muhlislari o’zlari qiziqqan jamoalari haqida va ularni yoqtirgan clublarida bo’lib turgan o’zgarishlar va har mavsumda qayd etilgan transferlar haqida ma’lumotga ega bo’lib turishadi
|
| |
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot - bet 5

|
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
|
bet | 5/13 | Sana | 30.12.2023 | Hajmi | 2,25 Mb. | | #129150 |
Bog'liq Individual Loyiha 2
2.4 JAVASCRIPT HAQIDA.
JavaScript, veb dasturlash tillaridan biri va eng keng tarqalgan tillardan biridir. JavaScript yordam tili, veb saytlar va ilovalarning interaktivligini tekshirish uchun. Bu foydalanuvchilarga veb saytlar va ilovalar bilan interaktiv o'zaro aloqada bo'lishiga imkon beradi.
6 rasm. Javascriptga kirish uchun rasm o’rganuvchilar uchun.
JavaScript veb-saytlar va ilovalarga kirishda muhim qadam ega bo'lgan birinchi qadam qo'yish. Bu shuni anglatadi JavaScript yordamida veb saytlar va ilovalar uchun barcha interaktiv imkoniyatlar yaratiladi. JavaScript dasturiy ta'minot tugmalar, menyu yuklab olish, formalar va ko'plab komponentlar interaktiv rag'batlantirish.
JavaScript, veb-saytlar uchun katta veb-sayt, chunki uni dastur, veb saytlar va dasturlar, qo'shimcha funktsiyalar yaratish va o'zgartirish mumkin. JavaScript veb saytlarni va ilovalarni boshqarishning eng yaxshi yechimidir.
JavaScript tili bo'lib, o'zining sintaksisi va grammatikasi mavjud. JavaScript sintaksisi, HTML va CSS sintaksisiga o'xshash bo'lib, shuning uchun veb dasturchilar uchun o'rganilishi oson. JavaScript, HTML va CSS bilan birga ishlashadi va uni qo'llash, veb saytni barcha funktsiyalar bilan to'ldirish qiladi.
JavaScript, veb saytlar va ilovalarning responsive ko'rinishini yaxshilash uchun ham yordam beradi. Bu, qilib, foydalanuvchining jihoziga mos ko'rinishni taqdim etish uchun Script yordamida veb saytni yoki Javani va ko'rishni aniqlash mumkin.
JavaScript, veb-saytlar uchun eng yaxshi yordamdir, chunki uni veb-saytlar va dasturlar, ilovalar, mobil ilovalar va ish stoli dasturlarini yaratish mumkin. , muammolarni, uni o'rganish va oson va uni', veb saytlarni va ilovalarni boshqarish va aniqlash oson.
JavaScript, dasturlashning dinamik tomonini veb-saytda katta joyga ega bo'lgan biri. Bu,, JavaScript yordamida komponentlar, tugmalar, menyu dasturlari, formalar va ko'plab boshqa boshqa vositalar interaktiv rag'batlantirish vositalari. JavaScript, veb saytlar va ilovalar, boshqa usullar, animatsiyalar, effektlar va ko'plab interaktiv yaratish mumkin.
|
| |
Axborot tarmog’i xavfsizligi

218
Кибер инфраструктура
-
включает
электронную информацию и
коммуникационные системы, и службы и информацию,
содержавшуюся в этих системах и службах.
Kiber infrastruktura –
elektron axborot, kommunikatsiya
tizimlari,
xizmatlar va bu tizimlar va xizmatlarda mavjud axborotni o’z ichiga
oladi.
Antivirus program - - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

221
Virtual shaxsiy tarmoq
- tarmoqlar orasida almashiniluvchi
ma’lumotlar yoki boshqa axborotni uzatish uchun xavfsiz
kommunikatsiya tunnelini ta’minlovchi, mavjud fizik tarmoqlar asosida
qurilgan virtual tarmoq.
Virtual private network
– a virtual network, built
on top of existing
physical networks that provides a secure communications tunnel for data
and other information transmitted between networks.
Контроль доступа на основе ролей
-
модель для управления
доступом к ресурсам, когда разрешенные
действия на ресурсы
идентифицированы с ролями, а не с личными идентификаторами
субъекта.
Rollarga asoslangan ruxsatni nazoratlash -
resurslardan
foydalanishni
boshqarish modeli bo’lib, resurslarda ruxsat berilgan harakatlar shaxsiy
subyekt identifikatorining o’rniga rollar bilan identifikatsiyalanadi.
Role-based access control
– a model for controlling access to resources
where permitted actions on resources are identified with roles rather than
with individual subject identities.
Конфиденциальность
–
1. Некоторый класс данных,
получение
либо использование которых неавторизованными для этого лица не
может стать причиной серьезного ущерба для организации. 2.
Свойство информации, состоящее в том,
что она не может быть
обнаружена и сделана доступной без разрешения отдельным лицам,
модулям или процессам.
Konfidensiallik
– 1. Avtorizatsiyalanmagan shaxs tomonidan olinishi
yoki foydalanishi tashkilot uchun jiddiy zarar sababi bo’la olmaydigan
ma’lumotlarning qandaydir sinfi. 2. Alohida shaxslar, modullar,
jarayonlar ruxsatisiz aniqlanishi, va foydalanishi mumkin bo’lmagan
axborot xususiyati.
Киберпреступность - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

|
K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad Pdf ko'rish
|
bet | 127/133 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #244665 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik asoslari (21.04.2021)
Киберпреступность
—
действия отдельных лиц или групп,
направленные на взлом систем компьютерной защиты, на хищение
или разрушение информации в корыстных или хулиганских целях.
Kiberjinoyatchilik
-
g’arazli yoki xuliganlik maqsadlarida
himoyalashning kompyuter tizimlarini buzib ochishga, axborotni
o’g’irlashga yoki buzishga yo’naltirilgan alohida shaxslarning yoki
guruhlarning harakatlari.
Cyber cryme —
the actions of individuals or groups aimed at cracking
computer security systems, theft or destruction of information for selfish
or destructive purposes.
Киберпространство
-
глобальный домен в информационной среде,
состоящий
из
взаимозависимой
сети
инфраструктур
информационных
систем
включая
Интернет,
сети
телекоммуникации, компьютерные системы, и встроенные
процессоры и контроллеры.
Kiberfazo –
Internet, telekommunikatsiya tarmoqlari, kompyuter
tizimlari va o’rnatilgan prosessorlar va kontrollerlarni o’z ichiga olgan,
o’zaro bog’langan axborot tizimlari infrastrukturalar tarmog’idan tashkil
topgan axborot muhitidagi global domen.
Cyberspace
– a global domain within the information environment
consisting of the interdependent network of information systems
infrastructures including the Internet, telecommunications networks,
computer systems, and embedded processors and controllers.
Кибертерроризм
—
действия по дезорганизации компьютерных
систем, создающие опасность гибели людей, значительного
имущественного ущерба либо иных общественно опасных
последствий.
Kiberterrorizm
- insonlar halokati, aytarlicha moddiy zarar xavfini
yoki boshqa jamiyatga xavfli oqibatlarni tug’diruvchi kompyuter
tizimlarini izdan chiqarish bo’yicha harakatlar.
|
| |
Confidentiality - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

222
которые могут оказать влияние на
ресурсы информационно-
телекоммуникационных технологий.
Risk menejmenti
—
axborot-telekommunikatsiya
texnologiya
resurslariga ta’sir etishi mumkin bo’lgan xavfli xodisalar oqibatlarini
identifikatsiyalashning, nazoratlashning, bartaraf etishning yoki
kamaytirishning to’liq jarayoni.
Risk management —
the complete
process of identification, control,
eliminate or mitigate the consequences of hazardous events that may
affect resources of information and telecommunication technologies.
Целостность -
свойство информации, заключающееся в её
существовании в неискаженном виде (неизменном по отношению к
некоторому физическому её состоянию).
Yaxlitlik -
axborotning buzilmagan ko’rinishda (axborotning qandaydir
fizik holatiga nisbatan o’zgarmagan shaklda) mavjud bo’lishida
ifodalangan xususiyati.
Integrity
-
the property of information, namely, its existence in an
undistorted view (unchanged with respect to some physical condition).
Cyber terrorism — - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

220
Привилегии
-
права пользователя или программы,
состоящие в
доступности определенных объектов и действий в вычислительной
системе.
Imtiyozlar -
hisoblash tizimida ma’lum obyektlardan foydalanish va
ularda ishlashdan iborat foydalanuvchilarning yoki dasturning huquqlari.
Privilege
- rights of the user or a program, consisting in the availability
of certain objects and actions in a computing system.
Приложение
–
программное
обеспечение
(программа)
информационной системы, выполняющая определенную функцию
непосредственно для пользователя
без доступа к системе
управления, мониторинга или административным привилегиям.
Ilova –
bevosita foydalanuvchi uchun boshqarish, monitoringlash
tizimlaridan yoki ma’muriy imtiyozlardan foydalanmay aniq funksiyani
bajaruvchi axborot tizimining dasturiy ta’minoti (dasturi).
Application
– a software (program) hosted by an information system. In
addition, software program that performs a specific function directly for
a user and can be executed without access to system control, monitoring,
or administrative privileges.
Программа антивирусная
—
программа компьютерная,
предназначенная для защиты от вирусов компьютерных.
Осуществляет обнаружение, восстановление, блокирование и/или
удаление зараженных программных модулей и системных
областей.
Virusga qarshi dastur
- kompyuter viruslaridan
himoyalashga
mo’ljallangan kompyuter dasturi. Zaharlangan dasturiy modullarni va
tizim sohalarini aniqlashni, tiklashni, blokirovka qilishni va/yoki yo’q
qilishni amalga oshiradi.
Cyber infrastructure - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

|
K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad Pdf ko'rish
|
bet | 126/133 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #244665 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik asoslari (21.04.2021)Cyber infrastructure
– includes electronic information and
communications systems and services and the information contained in
these systems and services.
Кибер инцидент
-
действия, использующие компьютерные сети,
приводящие к фактическому или потенциальному ущербу в
информационной системе и/или содержащейся в ней информации.
Kiber insident –
axborot tizimi va/yoki undagi axborotga aniq yoki
potensial zarar yetkazilishiga sabab bo’luvchi, kompyuter tarmoqlaridan
foydalanuvchi harakatlar.
Cyber incident
– actions taken using computer networks that result in
an actual or potentially adverse effect on an information system and/or
the information residing therein.
Кибер-атака -
атака, через киберпространство, предназначенная
для использования предприятием киберпространства в целях,
отключения, уничтожения или злонамеренного контроля
вычислительной среды/инфраструктуры
.
Kiber-hujum –
hisoblash muhiti/ infrastrukturasini, o’chirish, buzish
yoki g’arazli nazoratlash yoki ma’lumot yaxlitligini buzish yoki
nazoratlanuvchi axborotni o’g’irlash maqsadida kiberfazodan
foydalanuvchi tashkilotga atalgan kiberfazo orqali amalga oshiriluvchi
hujum.
Cyber-attack
– an attack, via cyberspace, targeting an enterprise’s use
of cyberspace for the purpose of disabling, destroying, or maliciously
controlling a computing environment/infrastructure.
Кибербезопасность
-
возможность охранять или защитить
использование киберпространства кибератаками.
Kiberxavfsizlik –
kiberfazoning kiberhujumlardan foydalanishidan
qo’riqlash yoki himoyalash imkoniyati.
Cybersecurity
– the ability to protect or defend the use of cyberspace
from cyber-attacks.
|
| |
rasm. Bosh sahifa - Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

|
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
|
bet | 8/13 | Sana | 30.12.2023 | Hajmi | 2,25 Mb. | | #129150 |
Bog'liq Individual Loyiha 2rasm. Bosh sahifa .
Bu oynamizda saytimiz haqida malumotlarga ega bo’lamiz
1.2 rasm Clublar sahifasi
Bu oynada clublar haqida malumotlarga ega bo’lamiz
1.3 rasm. Clubga oid futbolchilar sahifasi
Bu qismda biz o’zimiz qiziqqan clublar va ular tarkibida bor futbolchilar va ularning transfer narxlari haqida bilib olishimiz mumkin
1.4 rasm. Transferlar sahifasi
Bu oynada biz so’nggi qilingan transferlar haqida malumotga ega bo’lamiz bunda bizga transfer narxi bo’yicha bizga eng qimmat transferni chiqarib beradi
1.5 rasm. Davlatga oid clublar sahifalar
Bu oynada biz davlatlarga tegishli clublarni ko’rishimiz mumkin bo’ladi.Bu yerda ham clubni ustiga bosib clubga tegishli futbolchilar haqida malumotga ega bo’lishimiz mumkin bo’ladi.
1.6 rasm.
Bu oynada biz transfer narxi bo’yicha futbolchilar jadvalini ko’rishimiz mumkin
1.7 rasm. Transfer archive sahifasi
Bu transfer archive bo’limda har seasonda bo’lgan trasferlar haqida malumotga ega bo’lamiz
1.8 rasm. Season sahifasi
Bu oynada bitta seasonni tanlasak shu seasonda amalga oshirilgan transferlar haqida malumotga ega bo’lamiz
3.2 Web saytning beckend qismini yaratish.
Model.py kodlari .
from django.db import models
class Club(models.Model):
nom = models.CharField(max_length=100)
davlat = models.CharField(max_length=100)
logo = models.FileField()
president = models.CharField(max_length=100)
coach = models.CharField(max_length=80)
yili = models.CharField(max_length=30)
eng_qim_tr = models.CharField(max_length=50)
eng_qim_sotuv = models.CharField(max_length=50)
def __str__(self):
return self.nom
class Player(models.Model):
pozit = [
('Midfielder', 'Midfielder'),
('Defender', 'Defender'),
('Forward', 'Forward'),
('Keeper', 'Keeper')
]
ism = models.CharField(max_length=50)
t_yil = models.DateField()
club = models.ForeignKey(Club, on_delete=models.CASCADE, related_name='futbolchilari')
tr_narxi = models.PositiveIntegerField()
millat = models.CharField(max_length=50)
pozitsiya = models.CharField(max_length=50, choices=pozit)
def __str__(self):
return self.ism
class Transfer(models.Model):
player = models.ForeignKey(Player, on_delete=models.CASCADE)
eski = models.ForeignKey(Club, on_delete=models.CASCADE, related_name='sotuvlari')
yangi = models.ForeignKey(Club, on_delete=models.CASCADE, related_name='sotib_olganlari')
narxi = models.PositiveIntegerField()
tax_narxi = models.PositiveIntegerField()
mavsum = models.CharField(max_length=40)
def __str__(self):
return f'{self.player}'
class Hozirgi_mavsum(models.Model):
hozirgi_mavsum = models.CharField(max_length=100)
def __str__(self):
return self.hozirgi_mavsum
|
| |
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot - bet 6

|
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
|
bet | 6/13 | Sana | 30.12.2023 | Hajmi | 2,25 Mb. | | #129150 |
Bog'liq Individual Loyiha 2
2.5 PYTHON TARIXI.
7 rasm. Python dasturlash tilining logotipi.
Python Guido van Rossum tomonidan sakson va sakkizinchi yillarda Niderlandiyadagi Matematika va informatika ilmiy tadqiqot institutida ishlab chiqildi.
Python ABC, Modula-3, C, C ++, Algol-68, SmallTalk va Unix shell kabi boshqa ko’plab tillardan va boshqa skript tillaridan olingan.
Python mualliflik huquqi bilan himoyalangan. Perl kabi, Python manba kodi endi GNU General Public License (GPL) ostida mavjud.
Python hozirda institutning asosiy rivojlanish jamoasi tomonidan faoliyat yuritmoqda, garchi Guido van Rossum hali ham o’z taraqqiyotini boshqarishda muhim rol o’ynaydi.
Python xususiyatlari:
Pythonning xususiyati quyidagilarni o’z ichiga oladi:
O’qish oson: Python nisbatan kam kalit so’zlar, oddiy tuzilish va aniq belgilangan sintaksisga ega. Bu o’rganuvchini qisqa vaqt ichida yodlab olish imkonini beradi.
O’qish oson: Python kodi juda aniq va ko’zga ko’rinadigan bo’ladi.
Oson ishlash: Pythonning muvaffaqiyati – manba kodi juda oson.
Keng standart kutubxona: Pythonning eng qudratli jihatlaridan biri kutubxonaning asosiy qismi juda portativ va UNIX, Windows va Macintosh-da o’zaro faoliyat platformalar bilan mos keladi.
Interaktiv usul: Pythonda ishlashda terminalda ishlash uchun juda qulay terminalda test qilib ko’rsa bo’ladi.
Portativ: Python keng apparat platformalarida ishlaydi va barcha platformalarda bir xil interfeysga ega.
Kengaytirilgan: Python tarjimoniga past darajadagi modullarni qo’shishingiz mumkin. Ushbu modullar dasturchilarni o’zlarining vositalarini samaraliroq bo’lishiga qo’shish yoki so’zlash imkonini beradi.
Ma’lumotlar bazasi: Python barcha ma’lumotlar bazasini qo’llab quvvatlaydi.
GUI dasturlash: Python Windows MFC, Unix, X Window kabi platformalarga GUI dasturlar tuzishni qo’llab quvvatlaydi.
Moslashuvchan: Python, qobiq buyruq fayliga qaraganda katta dasturlarga yanada yaxshi tuzilish va qo’llab-quvvatlash imkonini beradi.
Yuqorida aytib o’tilgan xususiyatlardan tashqari, Pythonda yaxshi xususiyatlarining katta ro’yxati bor, ularning ko’pi quyida keltirilgan:
Funktsional va tuzilgan dasturiy usullarni va OOP ni qo’llab-quvvatlash.
Ushbu buyruq fayli sifatida ishlatilishi mumkin yoki katta ilovalar yaratish uchun byte-kodga to’planishi mumkin.
Juda yuqori darajadagi dinamik ma’lumotlar turlari va dinamik turdagi tekshiruvlarni qo’llab-quvvatlaydi.
Avtomatik chiqindilarni to’plashni qo’llab-quvvatlaydi.
C, C ++, MAQOMOTI, ActiveX, CORBA va Java bilan osonlik bilan bog’lanishi mumkin.
|
| |
-BOB. TARMOQ XAVFSIZLIGI ........................................................... 131

224
5.3. Tarmoq xavfsizligini ta’minlovchi vositalar .................................. 141
5.4. Simsiz tarmoq xavfsizligi ....................................................................... 148
5.5. Risklar va risklarni boshqarish ........................................................... 154
6-BOB. FOYDALANUVCHANLIKNI TA’MINLASH USULLARI ..... 165
6.1. Foydalanuvchanlik tushunchasi va zaxira nusxalash ............... 165
6.2. Ma’lumotlarni zaxiralash texnologiyalari va usullari ............... 169
6.3. Ma’lumotlarni qayta tiklash va hodisalarni qaydlash .............. 174
7-BOB. DASTURIY VOSITALAR XAVFSIZLIGI ................................ 180
7.1. Dasturiy vositalardagi xavfsizlik muammolari ............................ 180
7.2. Dasturiy vosita xavfsizligining fundamental tamoyillari ........ 184
7.3. Kompyuter viruslari
va virusdan himoyalanish
muammolari ......................................................................................................... 189
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR .................................................... 201
QISQARTMA SO‘ZLAR RO‘YXATI ....................................................... 204
ATAMALARNING RUS, O‘ZBEK VA INGLIZ TILLARIDAGI IZOHLI
LUG‘ATI ..................................................................................................... 206