nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ShK profilaktikasi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
bet | 105/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgShK profilaktikasi
Profilaktika zaruriyati. ShK profilakti-kasi uchun kerakli asboblar.
Tizim blokida ko'p miqdordagi chang to'plangan bo'lsa, "sovutgichlar" (fanatlar) shovqinli bo'lib qoladilar va murakkab ishlarni bajarish paytida yomon soviganligi sababli kompyuter muzlashi mumkin.
Diqqat!
1 Tozalashdan oldin, kompyuteringizni albatta elektrdan uzing!
2 O'zingizdan statikani olib tashlashga ishonch hosil qiling. Buni isitish batareyasida yoki suv ta'minotidagi bo'yalgan joyga qo'lingizni tegizish orqali qilishingiz mumkin.
3 Statik yaratadigan sintetik yoki boshqa kiyim kiyish tavsiya etilmaydi. Hatto eng kichik kuchlanish ham mikrosxemaga zarar etkazishi mumkin. Va bunday tafsilotlarga tasodifan tegmasligingizga umid qilmang.
Bu kompyuterda ishlashingiz kerak bo'lgan barcha holatlardagi majburiy protseduralar.
Tashqarida tozalash qiyin emas, sizga ko'p miqdorda suv, ozgina namlangan mato yoki tozalovchi mato bo'lmasdan yordam bering.
Kompyuteringizni tashqi tomondan tozalashni ko'rib chiqing.
tartibda. Bunday holda, biz tizim blokining barcha tarkibiy qismlari xizmatga yaroqliligini va uning ichidagi shamollatish mutanosib ravishda amalga oshirilganligini aniqlaymiz.
Agar asbob-uskunalarni uyda parvarish qilish haqida gapiradigan bo'lsak, unda bizda maxsus vositalar yo'qligini anglatadi. Shunday qilib, ish uchun bizga kerak:
Phillips tornavida (blokning yon devorini olib tashlash uchun)
Uzunligi kamida 40 mm bo'lgan cho'tka bilan bo'yash
Polietilen moyli mato (tizim birligi ostida)
Chang yutgich
Avval kompyuteringizning barcha qismlarini to'liq o'chirib qo'yishingiz kerak (tizim bloki, monitor, printer) tarmoqdan ajratib oling va quvvat simini rozetkadan chiqarib qo'yganingizga ishonch hosil qiling. Agar sizda uzluksiz quvvat manbai bo'lsa, siz simlarni uning chiqishidan yuqoridagi qurilmalarga ulashingiz kerak.
Ehtiyot bo'ling, zarbadan qochib, tizim blokini chap yon devori bilan o'zimizga joylashtiramiz va uning ostiga moy choyshab qo'yamiz. Barcha shamollatish teshiklari changyutgich bilanuzun cho'tkali cho'tka bilan
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
Ovoz kartalarining turlari, ularning asosiy parametrlari

|
Ovoz kartalarining turlari, ularning asosiy parametrlari
|
bet | 57/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgOvoz kartalarining turlari, ularning asosiy parametrlari
Tovush kartasi qanday xususiyatlarga ega bo‘lmasin, undan foydalanish akustik tizimsiz amalga oshmaydi. Eng sodda tovush
a) b)
6.4-rasm. Tovush kolonkalari SVEN SPS-210 (a) va SvEN SPS-320 (b).
kartasi, naushnik yoki bir juft kolonkani ulash mumkin bo‘lgan chiziqli chiqish razyomiga ega.
Tovush kolonkalari. Shaxsiy kompyuter g‘ilofidagi dinamik, raqamli mikrosxema chiqishiga ulanganligi sababli, musiqani eshittirish uchun tovush kartasi chiqishiga tashqi tovush kolonkalari ulanadi. Monitor ichiga joylashtirilgan tovush kolonkalari ham tashqi tovush kolonkalari toifasiga tegishlidir.
6.4-rasmda tovush kolonkasining 2 ta modeli ko‘rsatilgan. Xuddi shunday barcha kolonkalar atigi ikkita tartibga soluvchi (regulator) – tovush balandligi va tembr (yuqori chastotalarni boshqarish) bilan ta’minlangan. Ular naushnikni ulash uchun qo‘shimcha razyom qismi bilan ta’minlangan.
Bu kabi tovush kolonkalarining tuzilishi juda soddadir. Plastmassali g‘ilofda 2 ta dinamik kallaklar o‘rnatiladi, ularning biri quyi chastotali, ikkinchisi yuqori chastotali bo‘ladi. Kolonkalardan (faol kolonka) birining ichida 220 V tarmoqdan quvvat oluvchi kuchaytirgich mavjud. Passiv kolonka shu kuchaytirgich chiqishiga ulanadi. Kolonkalarning chastota diapazoni taxminan 100–15000 yoki 80–18000 Hz ni tashkil etadi.
Yanada yuqori sifatli tovush olish uchun, yuqori sifatli kolonkalar yoki Dolby Digital 5.1, tarkibida sabvufer va beshta kolonka – ikkita old tarafda, ikkita orqa tarafda va bitta markazda bo‘lgan hajmli tovush tizimini qo‘llovchi tovush kartasi zarur (6.5-rasm). Bunday tizimlar, odatda, tovush platasidagi Speaker-out/Subwoofer (kolonka/
6.5-rasm. Dolby Digital 5.1 hajmli tovushli akustik tizim.
6.6-rasm. Tovush kolonkalarini xonada joylashtirish sxemasi.
sabvuferga chiqish) yoki S/PDIF razyomlari yordamida kompyuterga ulanadi.
Oltita kolonkadan iborat tovushli majmuani qo‘llashda, ularning joylashuvi ham katta ahamiyatga ega. Kolonkalarning noto‘g‘ri joylashtirilishi DVD formatdagi videofilmlarni maxsus effektlar bilan ko‘rish imkonini bermaydi. 6.6-rasmda yirik ishlab chiqaruvchilar tomonidan tavsiya etilgan tovush kolonkalarini xonada joylashtirish sxemasi keltirilgan.
|
| |
R aqamli-analogli o‘zgartirgich - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
bet | 53/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgR aqamli-analogli o‘zgartirgich. Videoadapterning raqamlianalogli o‘zgartirgichi (odatda, RAMDAC deyiladi) kompyuter tomonidan yaratilayotgan raq amli tasvirni monitorda aks etadigan analog signalga o‘zgart iradi.
Razyom. Turli videoadapterlar har xil tizim shinalari bilan birgalikda foydala nish uchun ishlab chiqarilgan. Dastlabki IBM MCA, ISA, EISA va
VL-Bus kabi stan dart shinalar
7.3-rasm. Videoadapterning VGA stan dartining adapter- kengaytirish platasiga o‘rnatilgan lari bilan birgalikda ishlatilar videoxotira.
e di. Ularning hozirgi vaqtda qo‘llanilmasligi bunday masalalarni yechishga ularning tezligining pastligi bilan bog‘liq. Zamonaviy video adapterlar PCI, AGP va PCI-Express shinalari uchun ishlab chiqarilyapti.
Videokarta o‘zining inter-
7.4-rasm. Videokartaning interfeys
qismi. feys qismi bilan kompyuterning tizimli platasiga o‘rnatiladi. Bu
slot yordamida kompyuter va videokarta o‘zaro axborot almashadi (7.4-rasm).
videodrayver. Dasturiy drayver – bu videotizimning elementi bo‘lib, uning yordamida dasturiy ta’minotning videoadapter bilan aloqasi amalga oshiriladi. Videoadapter yuqori tezlikda ishlaydigan protsessor va eng samarali xotira bilan jihozlangan bo‘lsa ham, yomon drayver bu xususiyatlarni yo‘q qilishi mumkin. Videodrayverlardan videoadapterning protsessorini quvvatlash uchun foydalaniladi.
Eng unumdorli videoadapterlardan biri 7.5-rasmda ko‘rsatilgan.
Uning ba’zi bir komponentlari ventilator va issiqlik yo‘naltirgichni
Ventilator Ventilator g‘ilofi
S-video
(TV chiqish) DVI-I porti
7.5-rasm. Ikkita monitor bilan ishlash uchun moslashgan yuqori unumdorli nVidia GeForce 8800 GTX videoadapteri.
7.6-rasm. PCI Express x1 interfeysli TV Wonder 650 adapteri.
Televideniya uchun
S-video kabeli analog kirish va FM-radio razyomi
o‘z tarkibiga olgan grafik protsessorning (GPU) sovitish tizimi ostida joylashgan.
Asosan, hamma videoadapterlar uch o‘lchamli grafikaga katta tezlikda ishlov beruvchi mikrosxemalar to‘plamidan foydalanadi.
7.6-rasmda TV-tyuner, videokirish va videochiqish funksiyalari bilan jihozlangan ATI TV Wonder 650 adapteri ko‘rsatilgan.
Bu adapter PCI Express x1 interfeysi, analog telesignallarning, FM-radio, S-video, stereo-audio va HDTV telesignalining kirishi bilan jihozlangan, ammo boshqa platalarda PCI interfeysi amalga oshirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
Mavzu-TV-tyunerlar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
bet | 56/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.org
8.3.Mavzu-TV-tyunerlar.
Reja:
TV-tyunerlar.
TV-tyuner platasini o‘rnatish bosqichlari
Ovoz kartalarining turlari, ularning asosiy parametrlari
Tovush platasini o‘rnatish
TV-tyunerlar.
TV-tyuner kompyuter yordamida televizion ko‘rsatuvlarni qabul qilish imkonini beradi. Shuningdek, ba’zi bir TV-tyunerlar radio eshitish va videomatnni ko‘rib chiqishning ham imkonini beradi. Buning hammasini maxsus dasturlar yordamida boshqarish mumkin.
T V-tyuner platasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri kompyuterning tizimli platasi razyomiga ulash imkonini beruvchi razyom mavjuddir (7.16-rasm). Ulan gan kengaytirish platasi tizimli plataning bir qismi sifatida ma’lumotlarni qabul qiladi va jo‘natadi. Jo‘na tilgan ma’lumotlar tar ki bida TV-tyuner platasi uchun ajratilgan raqamli for mat ko‘rinishidagi televizion tasvirlar mavjud.
Kengaytirish platalarin i o‘rnatish uchun razyomlarning uchta turi mavjud: ISA,
7.16-rasm. TV-tyuner platasi. PCI va AGP. Eskirgan ISA
razyom oddiy qurilmalarni ulash uchun mo‘ljallangan. Razyomlarning bunday turi tizimli plata bilan tez axbor ot almashinuvini amalga oshirishga imkon bermaydi. PCI razyomlari nisbatan tez ma’lumot almashinuvini ta’minlaydi. Shuning uchun videokarta yoki TV-tyuner kabi murakkab qurilmalar uchun juda mos keladi. AGP razyomi PCI razyomining bir turi bo‘lib, 3D videokartalar uchun maxsus ishlab chiqarilgan.
7.5. TV-tyuner platasini o‘rnatish bosqichlari
Kompyuterning elektr ta’minotini o‘chiring.
Boltlarini bo‘shatib, kompyuter g‘ilofining qopqog‘ini oching (7.17-rasm).
Tizimli platadan TV-tyuner uchun kerak bo‘lgan razyomni tanlang. Chang tushishini bartaraf qiladigan himoya plankasini yeching. Plata yechilgan himoya plankasi o‘rniga aniq o‘rnatilishi kerak (7.18-rasm).
T V-tyuner platasining tashq i antennasini ulang. TV-tyun er platasining audiochiqish por ti bilan tovush kartasining audiok irish portini maxsus kabel yorda mida ulang (7.19-rasm).
Kompyuterni elektr ta’minotiga ulang va yoqing.
7.17-rasm.
7.18-rasm. 7.19-rasm.
TV-tyunerni ishga tushirish uchun unga mos bo‘lgan drayver va dasturlar zarur bo‘ladi. Bu dast ur va drayverlar TV-tyuner bilan birga ilova qilinadigan diskdan o‘rnatiladi. TV-tyunerning platasi avtomatik tarzda televizion antenn a dan olinadigan signalni raqaml i tasvirga aylantiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
II. TAJRIBA ISHINING TOPShIRIQLARI

II. TAJRIBA ISHINING TOPShIRIQLARI
BIOS joylashgan o’rnini aniqlash.
BIOS vazifasi o’rganib chiqiladi.
Sistemali BIOS tarkibi o’zlashtiriladi.
ShEMga yangi qurilmalarni ulash va o’rnatishda BIOS ni roli tahlil qilish.
Multimedia qurilmalarini o’rnatish tartibi o’zlashtirish.
DMA va IRQ kanallarning bo’shi tanlash.
DMA va IRQ kanallarga mos slotlarni tanlash.
Tovush kartasini o’rnatilash va karnaylarni ishga tushirish.
Yangi tipdagi printerni o’rnatish.
Qo’shimcha video adapter o’rnatish.
Tezkor xotira hajmini kengaytirish.
Modem o’rnatish.
Tramoq platasini o’rnatish va uni ishga sozlash.
Qo’shimcha IDE va USB interfeysli vinchestrlarni o’rnatish va foydalanish.
Sovutish tizimini nazoratdan o’tkazish.
III. ISHNI BAJARISH TARTIBI
Ishning uslubiy qismini o’rganib chiqing.
Guruh jurnalidagi tartib raqamingizga mos keluvchi variant nomerini tanlang.
Topshiriq talabiga ko’ra tajriba ishini bajaring.
IV. HISOBOTNI TAYYORLASh VA TOPShIRISH TARTIBI
Hisobot talabaning variant nomeri bo’yicha barcha talablar asosida bajariladi va rasmiylashtirilgan holda topshirishdan iborat bo’ladi.
2 – TAJRIBA ISHI TEZKOR XOTIRA QURILMALARINING TADQIQI
Ishning maqsadi: Tezkor xotira va qismlarning turlari va bir – biridan farqini tahlil qilish, o’rnatish va ulardan foydalanish uchun nazorat o’tkazish tartibini o’zlashtirish.
Kompyuter ikkita asosiy qismdan: markaziy protsessor va xotira qurilmasidan iborat bo’ladi. Tezkor xotira keng imkoniyatga ega bo’lgan RAM lar majmuasidan tuzilgan bo’lib, operatsion tizim orqali kompyuter unga murojjat qiladi.
Har qanday xotira qurilmasi ikki qismdan iborat:
Boshqarish bloki xotiradan A adresli yacheykani tanlashni ta`minlaydi, ya`ni bu yacheykaga murojaat qilish va so’rov bo’yicha o’qish yoki yozish amallarini boshqaradi. O’qish amali, A adresli yacheykadan so’z o’lchov birligidagi axborotni chiqish shinasiga O’Q: ChIQ:=[A] ta`minlaydi. Yozish amali, kirish shinasidan so’z o’lchov birligidagi axborotni qabul qilish va uni A adresli yacheyka yozish YoZ: [A]:=KIR ta`minlaydi. Xotira yacheykasiga murojaat qilish boshqarish bloki tarkibidagi selektsiya sxemasi orqali ta`minlanadi.
Xotira qurilmasining asosiy xarakteristikalari:
Hajm;
Tezlik;
Chidamlilik
Tannarxi
|
Videoadapterning BIOSi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
bet | 52/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 472,07 Kb. | | #230223 |
Bog'liq Apparat va dasturiy-www.hozir.orgVideoadapterning BIOSi. Videoadapterlar tizimli BIOSga o‘xshagan o‘zlarining BIOSi ega, ammo undan butunlay mustaqildir. Agar monitorni tizimli blokdan avval ishga tushirsangiz, tizimni ishga tushishining boshida videoadapter BIOSining belgisini ko‘rish mumkin. Videoadapterning BIOSi tizimli BIOSga o‘xshab, DXQ mikro sxemasida saqlanadi. U o‘z tarkibida videoadapter qurilmasi bilan dasturiy ta’minot orasidagi interfeysni ta’minlovchi asosiy buyruqlarni saqlaydi. POST jarayoni bajarilayotgan vaqtda BIOS funksiyalariga murojaat qilinsa, monitor haqidagi axborotni chiqarib berish va diskdan har qanday boshqa dasturiy drayverlar yuklanguncha tizimni yuklash imkonini beradi.
Grafik protsessor. Ba’zi vaqtda grafik akselerator yoki mikrosxemalar to‘plami deb ataladigan grafik protsessor adapterning tezligini va uning funksional imkoniyatlarini tavsiflaydi (7.2-rasm).
Grafik protsessor videoadapterning eng asosiy qismi bo‘lib, ko‘pincha tashqaridan qaraganda videokartaning kuleri bilan to‘sib
7.2-rasm. Grafik protsessor.
qo‘yilgan bo‘ladi. Ko‘pincha grafik protsessor videokartaning eng katta va eng issiq komponenti hisoblanadi.
Videoxotira. Ko‘pchilik videoadapterlar ishlov bergan tasvirlarni saqlash uchun o‘zl arining xotiralari bilan kifoya lanadi, vaholonki ba’zi bir AGP videokartalari uch o‘lcham li teksturalarni saqlash uchun tizimli tezkor xotiradan foydalana dilar. Asosan zamona viy grafik adapterlar hajmi 256 Mbaytdan ortiq bo‘lgan shaxsiy videoxotiralari bilan jihozlangan bo‘lib, tizimga AGP porti yoki PCI Express x16 interfeysi orqali ulanadi.
Platada videoxotira 7.3-rasmda ko‘rsatilganidek grafik protsessor yonida joylashgan bo‘ladi. Videokartada xotira chiplari (odatda, ular ikkitadan sakkiztagacha bo‘ladi) ko‘pincha grafik protsessorning bir tarafida yoki atrofida joylashgan bo‘ladi. Ular kichkina qora to‘g‘ri to‘rtburchak yoki bir xil o‘lchamdagi kvadrat shaklida bo‘ladi.
Zamonaviy videokartalar ko‘pincha 128, 256 yoki 512 Mbayt xotiraga ega, bunda DDR2 xotirasi ishlatilgandek, GDDR3 xotirasi ham ishlatiladi. Videokartaning xotira sig‘imi qancha katta bo‘lsa, shuncha grafik ma’lumotlarni mahalliy saqlash mumkin, ya’ni ularni olish uchun kompyuter xotirasiga murojaat qilishga o‘rin qolmaydi.
Taktlash chastotasi, xotira hajmi va shina kengligi bilan farq qiluvchi ikkita videokarta orasidan xotira hajmi kichik va kengligi katta bo‘lgan shinali videokartani tanlash kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi kasb-hunar ta’limi markazi sirdaryo viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xudduiy boshqarmasi sirdaryo tuman kasb-hunar maktabi
|
Tasvir bo`lagini ajratib olishning boshqa usullari

115
6.2.15-rasm. Berilgan rasmni ajratib olish.
Ajratishni tugatish uchun sichqonchani ajratish boshlangan nuqtaga olib kelish yoki
bu nuqta atrofida sichqonchaning chap tugmasini ikki marta bosish yetarli.
Mashq sifatida
kuchukchani fondan magnitli arqon yordamida ajratib olaylik.
Yuqoridagi rasmlarda tugun nuqtalarning joylashishi va tasvirning ajratish
tugallandan keyingi holati ko`rsatilgan.
PhotoShop
da tasvir bo`lagini ajratib olishning yana bir usuli
Вольшебная
палочка
(
Sehrli tayoqcha
) dan foydalanish. Bu tayoqchani olib, tasvirning biron-bir
nuqtasiga tekkizsak, bu nuqtaning atrofidagi rangi tanlangan
nuqta rangiga yaqin
bo`lgan barcha piksellarni ajratib oladi. Bu uskuna yordamida tasvirning fonini
ajratib olish qulay. Sehrli tayoqchani tanlash uchun klaviaturada
W tugmasini
bosish
ham mumkin.
Быстрое выделение
(
Tezkor
ajratish
) – uskunasi ham shunga o`xshash
tarzda ishlaydi. Lekin unda soha qadamma-qadam tanlab boriladi va sichqonchani
chap tugmasini bosib turib sudrash bilan kattaroq sohani qo`shib olish mumkin.
Bunda fonning keyingi nuqtasini tanlashda
Shift
tugmasi
bosib turilsa, ajratib
olingan bo`lak oldingisi bilan birlashtiriladi.
6.2.16-rasm. Rasmni ajratib olish usulini tanlash
Agar
rasm fonini emas, rasmning o`zini ajratib olish kerak bo`lsa, asosiy
menyuning
Выделение
(
Select, Ajratish
) bo`limidagi
Инверсия
(
Inverse,Teskarisi
)
buyrug`i yoki
Ctrl+Shift+I
qo`shtugmasi bosiladi.
116
Bajarish uchun
Быстрое выделение
(
Tezkor ajratish
) –
bandi orqali
rasmning kerakli qismiga sichqonchani
chap tugmasini bosib turib yuritib
belgilab
olamiz. So`ng
Ctrl+Shift+I
tugmasini bosamiz. Fonni olib tashlash uchun
Ctrl+Delete
tugmasini tanlaymiz. Natijada rasm qoladi, foni olib tashlanadi.
6.2.17-rasm. Rasm fonini o`chirish.
Qatlamlarga doir mashq №2 - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi n. N. Zaripov

125
Bo`limning birinchi yarmida ko`p ishlatiladigan filtrlar va ularga mos
qo`yilgan qo`shtugmalar keltirilgan. Bo`limning ikkinchi yarmida qolgan filtrlar
10
ta
guruhga bo`lib chiqilgan. Oxirgi band yordamida internetdan yangi filtrlarni
yuklab olish mumkin. Filtrlarning qo`llanishiga misollar quyidagi rasmlarda
keltirilgan. Bu filtrlar
Стилизация
(
Stillashtirish
) guruhining
Выделение края
(
Chetini ajratish
) va
Тиснение
(
O`yib chiqish
) filtrlaridir:
6.2.29-rasm. Filtrlarning qo`llanilishi.
Tizim (оnakart) kartasi - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

Tizim (оnakart) kartasi
Tizim kartasi axborotni uzatishning uchta yo‘nalishini ta’minlaydi:
mikroprotsessor va ichki (asosiy) xotira, mikroprotsessor va tashqi
qurilmalarning i / u portlari o‘rtasida, ichki (asosiy) xotira va tashqi
qurilmalarning i / u portlari o‘rtasida (to‘g‘ridan-to‘g‘ri xotira rejimida).
Axborotni qayta ishlash (hisoblash) jarayonini bevosita amalga
oshiradigan qurilmalar, jumladan, mikroprosessor, RAM va shinalar,
shuningdek, klaviatura va sichqonchani nazorat qilish qurilmasi ham
mavjud. Kompyuterning boshqa tashqi qurilmalarini boshqaradigan
sxemalar, odatda, anakartdagi yagona ulagichlar (uyalar) ga o‘rnatilgan
alohida taxtalarda joylashgan. Ushbu ulagichlar orqali qurilma
kontrollyorlari to‘g‘ridan – to‘g‘ri kompyuter avtobusidagi ma’lumotlar
35
uzatish tizimiga ulanadi. Ba’zan bu nazoratchilar tizim kartasida
joylashgan bo‘lishi mumkin.
Tizim birligi, shuningdek, o‘zgaruvchan kuchlanishni turli
polaritlarning doimiy voltajiga va tizim kartasiga va tizim birligiga
joylashtirilgan boshqa kompyuter qurilmalariga quvvat berish uchun
zarur bo‘lgan qiymatlarga aylantiradigan quvvat manbai hisoblanadi.
Quvvat manbai tizim birligini sovutish uchun aylanadigan havo
oqimlarini, kompyuterning tarmoq energiya ta’minotini ishlab
chiqaruvchi fanni o‘z ichiga oladi. Tarmoqqa qo‘shimcha ravishda,
kompyuterda avtonom quvvat manbai ham mavjud-batareya. Taymer
batareyaga ulangan-ichki elektron soat, agar kerak bo‘lsa, joriy vaqtni
(yil, oy, soat, daqiqa, soniya va soniyalarning bir qismini) avtomatik
ravishda olib tashlashni ta’minlaydi.
Asustek, Intel, Giga-Byte, Abit va boshqalar asosiy yetakchi tizim
kartalari ishlab chiqaruvchilaridir.
Interfeyslar
Kompyuter bir nechta alohida qurilmalardan iborat. Komponentlar
orasidagi o‘zaro aloqa uchun ular odatda shinalar deb ataladigan
jismoniy chiziqlar (o‘tkazgichlar) bilan bog‘lanishi kerak. Avtobus va
signallarni uzatish qoidalarining kombinatsiyasi interfeysni hosil qiladi.
Bu kompyuter qurilmalarini ulash va ulash vositalarining kombi-
natsiyasi bo‘lib, ularning samarali o‘zaro ta’sirini ta’minlaydi.
Funktsional maqsadga muvofiq, kompyuter interfeyslari tashqi (i / u) va
ichki qismlarga bo‘linadi. Tashqi interfeyslar atrof-muhit birliklarini
(printerlar, printerlar va shunga o‘xshash), shuningdek, maxsus
boshqaruv komponentlarini (klaviatura, sichqonchani) ulash uchun
mo‘ljallangan. Ichki interfeyslar bilan vaziyat biroz murakkabroq
ko‘rinadi. Ulardan ba’zilarini tizim interfeyslari deb atash mumkin,
chunki ular faqat platformada (tizim avtobuslari, chipset avtobuslari,
xotira avtobuslari) va ularning bir qismi mahalliy sifatda namoyon
bo‘ladi. Keng tarqalgan mahalliy interfeyslar orasida ISA, PCI, AGP,
IDE (ATA), COM, LTP, USB. Boshqa joylarda bo‘lgani kabi,
kompyuterdagi interfeyslarning muvozanatli tarkibi ham muhim omil
hisoblanadi: zamonaviy va ma’naviy eskirgan standartlarning optimal
nisbati, shuningdek, ularning hal qilinadigan vazifalarga muvofiqligi.
Mahalliy va tashqi interfeyslarga e’tibor qaratiladi
|
“Secure Digital” (SD) formati

52
Ushbu standartni qo‘llab-quvvatlovchi qurilmalar soni kundan-
kunga ortib bormoqda. Fleshli kartalar uchun odatiy foydalanish
sohalariga qo‘shimcha ravishda, SD favqulodda qurilmalarga o‘tdi:
bolalar o‘yinchoqlari, elektron kitoblar, oziq-ovqat mahsulotlarini qayta
ishlash mashinalari, muzlatgichlar, mikroto‘lqinli pechlar va boshqalar.
«Memory Stick» va Strimerlar
«Memory Stick» (MS) formati
1999 yilda «Sony» kompaniyasi
tomonidan ishlab chiqilgan. Odatdagidek, kompaniya va u - «o‘zida bir
narsa»: «Sony» ixtiro qildi, «Sony» ishlab chiqaradi, «Sony»
foydalanadi. Tezlik bo‘yicha karta MMC ga, ma’lumotlar xavfsizligi
bo‘yicha - SD ga to‘g‘ri keladi, ammo jismoniy o‘lchamlari bo‘yicha u
ikkalasidan sezilarli darajada kattaroq va kartaning og‘irligi 4 gramm.
Biroq, yaqinda kichikroq o‘lchamlari va vazniga ega «MS Duo» varianti
paydo bo‘ldi. Karta hajmi 128 MB dan oshmasligi kerak
.
Strimerlar magnit lenta drayvlaridir.
Ular nisbatan past narx
bilan ajralib turadi. Lentali disklar uchun magnit kassetalarning
(kartrijlarning) sig‘imi bir necha GB gacha. Streamerlar razvedka,
xavfsizlik, aloqa, navigatsiya tizimlari va o‘nlab boshqa sohalarda keng
qo‘llaniladi, bu yerda katta hajmdagi ma’lumotlar doimiy ravishda qayd
etilishi va saqlash ishonchliligini so‘zsiz ta’minlaydi..
Bank kassa texnikasini ta’mirlash va texnik xizmat ko‘rsatish

139
dasturini taklif etamiz va hisoblagichlarga, banknot va tangalarni
saralashga, valyuta detektorlariga va boshqa ixtisoslashtirilgan bank
texnikalariga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha shartnomalar tuzamiz.
Bizning o‘z vaqtida texnik va axborot qo‘llab-quvvatlash
uskunalar operatsiya davomida har qanday asoratlar paydo bo‘lishi
mumkin, ish vaqti yo‘qotishlarni kamaytirish uchun yordam beradi.
Periferik uskunalar xizmati
Bugungi kunda kompaniyaning zamonaviy ofisini kompyuterlar
va periferik uskunalarsiz tasavvur qilish qiyin. Printerlar, MFPLAR va
boshqa ofis jihozlarining yaxshi holatini qo‘llab-quvvatlash uchun
sarflanadigan materiallar, xizmat ko‘rsatish va ba’zan ta’mirlash talab
etiladi. Muvaffaqiyatsiz texnologiya ish oqimini to‘liq to‘xtatishga
qadar sezilarli darajada murakkablashtirishi mumkin. Bu ishlamay
qolishi va shuning uchun moddiy yo‘qotishlar bilan bog‘liq. Ofis
uskunalarini saqlash masalasiga diqqat bilan yondashish kerak. Atrof-
muhit uskunalari ishini to‘g‘ri sozlash-printerlar, skanerlar har doim
tayyor bo‘lishi va muhim bir vaqtda muvaffaqiyatsiz bo‘lishi kafolati.
Tizim mantiq to‘plami (chipset)

|
Tizim mantiq to‘plami (chipset)Bog'liq 6 Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik
Tizim mantiq to‘plami (chipset)
Kompyuterning potensial xususiyatlari va samaradorligi asosan
chipset (ChipSet) deb nomlangan tizim mantig‘i chipset tomonidan
anakartga o‘rnatilgan. Bu protsessor, tizim avtobusini (protsessor va
RAM tekshirgichini birlashtiradi), RAM va boshqa kompyuter
komponentlari bilan ishlash interfeyslarini ta’minlaydi. Uning asosiy
vazifasi to‘g‘ridan – to‘g‘ri interfeyslarga mos kelmaydigan ko‘plab
qo‘llab-quvvatlashdir.
Zamonaviy apparat interfeyslari va tizim avtobuslari asenkron
ishlaydi, ya’ni signallarni bir vaqtning o‘zida uzatish va qabul qilish
mumkin. Ular signallarning tabiati, soat tezligi yoki tarmoqli kengligi
bo‘yicha kelishilmagan. Ma’lumotni bog‘lash va ularni almashish
uchun, qulay shaklga olib kelish uchun konvertatsiya qilish va keshlash
operatsiyalari talab qilinadi.
Ko‘pgina zamonaviy chipsetlar odatda «Shimoliy ko‘prik»
(Shimoliy ko‘prik) va «Janubiy ko‘prik» (Janubiy ko‘prik) deb
ataladigan ikkita «asosiy» chipni o‘z ichiga oladi. Shimoliy ko‘prik
odatda AGP avtobusini, tizim xotirasi avtobusini, PCI avtobusini
boshqarishni ta’minlaydi. Janubiy ko‘prik IDE, USB, ACPI, IEEE1294
interfeyslarini boshqaradi, ISA-PCI ko‘prigi, klaviatura boshqaruvlari,
sichqoncha, FDD mavjud. Har ikkala ko‘prik ham PCI avtobus yoki
boshqa interfeys bilan bog‘langan. Video va ovoz boshqaruvlari
o‘rnatilgan chipsetlar ma’lum. Shuni ta’kidlash kerakki, chipset tizim
kartasiga ulangan alohida qurilma emas. Tizim mantig‘i to‘plami har
doim u bilan birlashtirilgan va shuning uchun chipsetlarni ishlab chiqish
va ishlab chiqarish to‘g‘ridan-to‘g‘ri tizim platalarini ishlab chiqaruvchi
firmalar tomonidan amalga oshiriladi.
Quyidagi chipsetlar eng keng tarqalgan: Nvidia Force 2 (3,4), VIA
K8T800 PRO, VIA K8T890, Intel865PE, AMD-8000 va boshqalar.
|
| |
Monitorlarni ta’mirlash - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

138
View Sonic, Flibs.AOC va boshqalar.
Elektronni modulli va
komponentli ta’mirlashdan tashqari,
bizning muhandislarimiz, agar
kerak bo‘lsa, CCFL-displey yoritgichlarini almashtiradilar, bu ko‘pin-
cha ularning ishdan chiqishiga sabab bo‘ladi yoki monitorning eski
LCD-yoritgichini LED bilan almashtiradi.
Noutbuklarni ta’mirlash va texnik xizmat ko‘rsatish
«Infotech-Service» texnik markazi mavjud bo‘lgan
professional
uskunalarning mavjudligi tufayli bizning muhandislarimiz har qanday
murakkablikdagi noutbuklarni va har qanday ishlab chiqaruvchini
ta’mirlashlari mumkin.
Kompyuter texnikasini ta’mirlash borasida
katta tajribaga ega
bo‘lgan texnik markazda quyidagi murakkab ta’mirlash ishlari amalga
oshirilmoqda:
* Noutbuklarning diagnostikasi va parvarishi.
* Bga elementlarini (Shimoliy va Janubiy ko‘priklar, video chiplar,
protsessorlar) lehimlash.
* Quvvat manbalarini, anakartlarni, quvvat zanjirlarini ta’mirlash.
*
Matritsalarni, klaviaturalarni,
kabellarni, termal xamirni va
termal plitalarni almashtirish.
* Qattiq disklardan ma’lumotlarni to‘liq yoki qisman tiklash.
* Operatsion tizimlar va drayverlarni o‘rnatish va sozlash.
Tasvirlarni kadrlash va ularda shakl almashtirish amallarini bajarish

117
6.2.19-rasm. Rasm burish.
PhotoShop
da ko`pincha bir nechta rasmlardan yangi rasm yaratishga to`g`ri
keladi. Bunda tasvirlarning o`lchamini kichiklashtirish yoki kattalashtirish,
ularni
burish, o`girish, qiyalashtirish, qiyshaytirish kabi amallami bajarishga to`g`ri keladi.
Bu amallar shakl o`zgartirish amallari deb ataladi. Bu kabi amallar bilan kadrlashga
bag`ishlangan mashqlarda tanishib chiqqan edik. Lekin u yerda bu amallardan bir
nechtasi bir paytda bajarilar va ularni dasturning o`zi tanlab bajarar edi. Bu esa har
doim ham aniq va kutilgan natijaga olib kelmaydi. Shakl o`zgartirish amallari asosiy
menyuning
Редактирование
bo`limidagi
Трансформирование
(Shakl o`zgartirish)
bandida joylashgan. Yangi menyuda
o`n ikkita
band bo`lib, ular quyida keltirilgan:
1.
Применить снова
(
qayta qo`llash
) - oxirgi shakl o`zgartirish amalini yana bir
marta qo`llaydi.
2.
Масштабирование
(
o`lchamini o`zgartirish
) – tasvir bo`lagi o`lchamlarini
o`zgartiradi.
3.
Поворот
(
Burish
) - tasvir bo`lagini ixtiyoriy burchakka buradi.
4.
Наклон
(
Qiyalash
) - tasvir bo`lagini gorizontal yoki vertikal yo`nalishda
qiyalaydi.
5.
Искажение
(
Nochiziqli o`zgartirish
) - tasvir bo`lagini to`rtburchak ko`rinishida
tanlangan sohani qoplaydigan qilib o`zgartiradi.
6.
Перспектива
(
Perspektivani o`zgartirish
)
- suratga olish nuqtasini
o`zgartiradi.
7.
Деформация
(
Qayta shakllantirish
) - tasvir bo`lagini cho`zish
bilan qayta
shakllantiradi.
8.
Поворот на 180°
(
180°ga burish
) - tasvir bo`lagini 180° ga buradi.
118
9.
Поворот на 90° по часовой
(
Soat mili bo`ylab 90°ga burish
).
10.
Поворот на 90° против часовой
(
Soat miliga teskari 90°ga burish
).
11.
Отразить по горизонтали
(
Gorizontal o`girish
) - tasvir bo`lagini
gorizontal
yo`nalishda o`giradi.
12.
Отразить по вертикали
(
Vertikal o`girish
) - tasvir bo`lagini
vertikal
yo`nalishda o`giradi.
6.2.20-rasm. Shakl o`zgartirish.
Shakl o`zgartirishlarda yana asosiy menyuning
Редактирование
(Tahrirlash)
bo`limidagi
Свободное
Трансформирование
(Erkin shakl o`zgartirishlar) (
Ctrl+T
)
amalidan ham keng foydalaniladi.
Tashqi saqlash - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va texnik

43
Qattiq magnit disklarda saqlash (ingliz tilidan. HDD – Hard Disk
Drive), yoki qattiq disk-ommaviy axborot vositalari, har ikki yuzalar
magnit materiallar qatlami bilan qoplangan davra qattiq plitalari (ba’zan
disklar deb ataladi) bo‘lgan katta saqlash qurilmasi. Winchester axborot
dasturlari va ma’lumotlarini doimiy (uzoq muddatli) saqlash uchun
ishlatiladi.
Asosan, qattiq disklar floppi kabi. Ularda ma’lumot diskning
magnit qatlamiga ham yoziladi. Biroq, bu disk, floppy disklardan farqli
o‘laroq, qattiq materiallardan, ko‘pincha alyuminiydan (shuning uchun
hard Disk nomi) ishlab chiqariladi.
Uy-joy nazorat qilish vositasi, axborot muhiti (disklar), ro‘yxatga
olish/o‘qish boshlari, joylashishni aniqlash qurilmasi (pozitsioner) va
ma’lumotlarni qayta ishlash, mumkin bo‘lgan xatolarni tuzatish,
mexanik qismni boshqarish va Kesh chipi kabi qattiq disk elementlarini
birlashtiradi.
Agar floppy jismonan bitta diskdan iborat bo‘lsa, unda qattiq disk
bir-birining ostida joylashgan bir nechta bir xil disklardan iborat.
NZHMD deyarli butunlay muhrlangan holda joylashtiriladi. Ichki
qurilmasi aniq ko‘rinadigan NGMD dan farqli o‘laroq, NHMD tashqi
muhitdan ajralib turadi, bu esa chang va boshqa zarrachalarning magnit
media yoki sezgir o‘qish/yozish boshlariga zarar yetkazishi mumkin
bo‘lgan, tez aylanadigan diskning yuzasi ustida bir necha o‘n million
dyuymlik masofada joylashgan.
Magnit disklar o‘qish-yozish axborot – disk qurilmalar elementlari
bor. Magnit diskning o‘zi plastik (moslashuvchan disklar uchun) va
magnit sezgir qoplamali alyuminiy yoki keramika (qattiq disklar uchun)
doiradir. Qattiq diskda bunday doiralar bir nechta bo‘lishi mumkin va
ularning barchasi markazda bir tayoqqa ekilgan. Moslashuvchan disk
uchun bunday doira bitta, haydovchiga joylashtirilganda u markazda
o‘rnatiladi. Ish paytida disk ochiladi. Drayv diagrammasi 2.3-rasmda
ko‘rsatilgan.
Rasm 2.3. Magnit disk haydash diagrammasi
Abonentlarga xizmat ko‘rsatishda bajariladigan ishlar

142
bo‘lsa, apparat yoki dasturiy ta’minotni yangilash,
shuningdek,
muvaffaqiyatsiz bo‘lgan asbob-uskunalar uchun mos almashtirishni
tanlash kerak bo‘lishi mumkin.
Tarmoq infratuzilmasi ham doimiy e’tiborga muhtoj. Uning ishini
yanada samarali tashkil etishga imkon beruvchi
yangi texnologiyalar
doimo paydo bo‘ladi. Axborot xavfsizligi talablari ortib bormoqda.
Tarmoqlarni buzishning yangi usullari antivirus dasturlarini muntazam
yangilab turishga majbur qiladi. Bulut texnologiyasiga o‘tish kirish
huquqlarini farqlash tizimini joriy holatda saqlashni talab qiladi.
Ofis uskunalari xizmatining xususiyatlari

140
Samarali ish uchun atrof-muhit birliklari sozlash chora-tadbirlar,
ularning to‘g‘ri holatini qo‘llab-quvvatlash uchun hali zarur bo‘lgan bir
qator vazifalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu toifadagi ofis uskunalari turli
xil jihozlarni o‘z ichiga olganligi sababli,
har qanday kompaniya uchun
juda qimmatga tushadigan mutaxassis yoki xizmat bilan shug‘ul-
lanadigan ustalarning butun xodimlari mavjud. Shuning uchun bugungi
kunda ko‘plab firmalar butunlay boshqa hamkorlik shakliga o‘tadilar –
autsorsing.
Periferik uskunalar xizmatiga nima kiradi?
Atrof-muhit uskunalarini o‘rnatish va sozlash faqat ofisda samarali
ish joyini tashkil etishni rejalashtirayotgan mijozlar tomonidan talab
qilinadi. Samarali mehnat uchun xodimlarga fotokopiler, printerlar,
MFPLAR, uzluksiz quvvat manbalari va boshqa qurilmalar kerak
bo‘ladi. Bir vaqtning o‘zida barcha ofis uskunalarini birgalikda tashkil
qilish oson ish emas.
Qaytish chaqiruvini buyurtma qiling
va biz tez orada siz bilan
bog‘lanamiz
Autsorsingdan foydalanib, mijoz quyidagi xizmatlar ro‘yxatiga
tayanishi mumkin:
1. Bosib chiqarish uskunalarini ulash va sozlash. Agar kerak
bo‘lsa, kerakli konfiguratsiyani o‘rnatish va keyingi o‘rnatish amalga
oshiriladi.
2. Veb-kameralarni ulash. Bugungi kunda kameralar bizni hamma
joyda qamrab oldi. Ofis odatda mijozlar bilan bog‘lanish
uchun veb-
kameralar mavjudligini talab qiladi.
3. Brauzer konfiguratsiyasini o‘rnatish va sozlash. Brauzerni
bosma naqshlardan matn va tasvirlarni o‘qish uchun malakali sozlash
talab qilinadi.
4. Audio va boshqa tizimlarni ulash. Ba’zi hollarda sifatli ovoz
uchun ovoz tizimini sozlash talab qilinishi mumkin.
5. Uzluksiz quvvat manbai o‘rnatish. Har qanday ofisda juda
muhim qurilma - Ups. Shu bilan birga ofisda ofis jihozlarining uzluksiz
ishlashi tashkil etiladi va yo‘lga qo‘yiladi.
Atrof-muhit uskunalarini o‘rnatish va
sozlash bir necha bosqichda
amalga oshiriladi. Avvalo, mutaxassislar ofis uskunalarini ulashning
eng oqilona usulini o‘rnatadilar. Shundan so‘ng, atrof-muhit uskunalari
ishlashi uchun zarur bo‘lgan haydovchilar va boshqa dasturiy
141
komponentlarni ishga tushirish. Atrof-muhit uskunalarini sozlash va
ulash amalga oshirilgandan so‘ng, uni saqlab qolish va o‘z
vaqtida
xizmat ko‘rsatish qoladi.
Element Hodisalar Fazosi

Element Hodisalar Fazosi
Download
91,54 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
23.05.2024
Hajmi
91,54 Kb.
#251417
Download
91,54 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Element Hodisalar Fazosi
Download
91,54 Kb.
Matnni ko'rish
Asosiy matn

1. Infuzion eritmalarning zamonaviy tasnifi

|
Asosiy matn
1. Infuzion eritmalarning zamonaviy tasnifi
|
bet | 41/117 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 13,81 Mb. | | #15896 |
Asosiy matn
1. Infuzion eritmalarning zamonaviy tasnifi
Infuzion eritmalar ( IE), qon zardobiga osmotik bosim, ion tarkibi, qovushqoqligi va pH ko‘rsatkichi bo‘yicha yaqin eritmalar bo‘lib, ular xujayra va a’zolarning xayotiy faoliyatini ta’minlaydi va organizmning fiziologik muvozanatini sezilarli o‘zgartirmaydi
Xozirda IE tasniflanadi:
- funksional buyurilishi bo‘yicha;
- tarkibi va ko‘llanilishiningo‘ziga xosligi bo‘yicha
-dorishakli ko‘rinishi bo‘yicha;
IE- funksional buyurilishi bo‘yicha
TASNIFI
I. Suv-tuzvakislota-ishqormuvozanatini to‘g‘irlovchi IE
II.Gemodinamik (shokkaqarshi) I.E.
III.Dezintoksikatsion I.E.
IV. Parenteral oziqlantiruvchi I.E.
V. Kislorod tashish xususiyatiga ega bo‘lgan IE
VI.Kompleks ta’sirga ega bo‘lgan IE
IE tarkibi va ko‘llanilishiningo‘ziga xosligi bo‘yicha
|
| |
Qo‘llaniladigan radioizotoplar

Qo‘llaniladigan radioizotoplar
Izotop
|
Qo‘llanilishi
|
YArim parchalanish davri
|
Nurlanish turi
|
15O
|
O‘pka faoliyati tahlili
|
122,24 s
|
β+
|
32R
|
SHishlar (rak) terapiyasida
|
14,262 sut
|
β-
|
60So
|
Og‘iz shilliq qavatlari va bosh miya rak terapiyasi
|
5,27 yil
|
β-
γ
|
85Kr
|
O‘pka faoliyati tahlilida
|
10,7 yil
|
β-
|
90Y
|
O‘pka va bosh miya rakini davolash
|
64,1 soat
|
β-
|
90Tc
|
Bosh miya rakini, jigar, o‘pka rak diagnostikasi
|
6,01 soat
|
γ
|
111In
|
Jigar, o‘pka, bosh miya diagnostikasi
|
2,8 sut
|
γ
|
131I
|
Jigar, buyrak, o‘pka, bosh miya diagnostikasi, yod almashinuv tahlili, qalqonsimon bez rakini davolash
|
8,02 sut
|
β-
|
133Xe
|
O‘pka faoliyati tahlili
|
5,2 sut
|
β-
|
192Ir
|
O‘pka, bosh miya, og‘iz bo‘shlig‘idagi rakni davolashda
|
73,8 sut
|
γ
|
198Au
|
O‘pka, jigar, bosh miya tahlili, to‘qimalardagi rakni davolash
|
2,69 sut
|
β-
γ
|
Radiofaol izotoplarni organizmga ta’sir etishi radiofaol zarrachalar soni, nurlanish turi va energiyasi, yarimparchalanish davri, nurlanayotgan moddalarning fizik-kimyoviy holati, organizmga kirish yo‘liga bog‘liq bo‘ladi.
RFP lar tasnifi
A) Qo‘llanilishi bo‘yicha:
-davolovchi RFP;
- diagnostik RFP
B) Radioizotoplardan himoyalanganligi bo‘yicha:
-Yopiq RFP;
-ochiq RFP
DIAGNOSTIK RFP
RFP ning diagnostik qo‘llanilishi ularning farmakokinetikasining o‘ziga xosligiga asoslangan. Ular yordamida kerakli a’zolarning ko‘rinishini (izobrajenie) olish imkoniyati tug‘iladi va ularning anatomo-topografik ko‘rsatkichlari, funksional xolati taxlil qilinishi mumkin.
Diagnostika uchun, radiometrik usul bilan qayd etiladigan va tanaga kiritilganda tekshirilayotgan modda almashinuv turi yoki a’zo va tizim faoliyatida qatnashadigan radioizotoplar qo‘llaniladi.
Radiofarmatsevtik preparatlar yordamida tashhiz qo‘yish bajarilishi oson, yuqori samarador va bemor organizmi uchun bezarar hisoblanadi. Radiofarmatsevtik preparatlarni tashhiz qo‘yishda (vitro) kichik dozasi ishlatilsa, davolash uchun (vivo) katta dozalar qo‘llaniladi. Bunda , , -nurlar atom qobig‘idagi elementlarga ta’sir ko‘rsatib “+” va “—“ ionlarni hosil qilishi va ular havo yoki gazda elektr o‘tkazuvchanlikni namoyon etishi va ularni radiometrik asboblar yordamida o‘lchash imkoni paydo bo‘ladi. Ularni yurak qon-tomir tizimi, buyrak, jigar, o‘t yo‘llari, qalqonsimon bez, o‘pka, qorataloq, skelet suyaklari va saraton kasalliklarida tashhiz qo‘yich va davolash uchun ishlatiladi.
|
Foydalanilgan adabiyotlar

Foydalanilgan adabiyotlar
Миралимов М.М., Абдуллаева Х.К., Назарова З.А. Стерил дорилар технологияси Тошкент.-2006.-209
Чуешов В.И. Промышленная технология лекарств.Харьков.-2002.-761с
3. Aulton M.E., K. Taylor. Aulton's Pharmaceutics, 4th Edition//
Churchill- Livingstone, London, United Kingdom, 2013- 908 pages
4.Allen L.,Ansel H. Pharmaceutical Dosage Forms and Drug Dilevery
Systems the 10th ed.Philadelphia-Baltimore-NY, 2014-710p.
5. Назарова З.А., Джалилов Х.К.,Туреева Г.М. Инфузион эритмаларнинг технологиясига ва сифатини баҳолашга замонавий ёндашиш //Кимё ва фармация,1995.-N3.-б.30-33
6. Тихонов А.И., Ярных Т.Г. Технология лекарств.Харьков.-2002.-
704 с.
|
Oqsil manbalari - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

1. Oqsil manbalari
Bu turdagi IE oqsillar almashinuviga oson kirishadi va oqsillar etishmovchilik xolatlarida (operatsiyalar, ichak-oshqozon patologiyalari, intoksikatsiyalar va tabiiy ovqatlanishga imkon bo‘lmasa) etarli oziqa bo‘ladi. Ularning asosiy vakillari:
-Gidrolizin- yirik mollarning qon oqsillarini kislotali gidroliz yo‘li bilan olingan va glyukoza ( 1,6-2,2 %) qo‘shilgan preparat
-Aminopeptid- yirik mollarning qon oqsillarini fermentativ gidroliz yo‘li bilan olingan preparat.
-Kazein gidrolizati- sut oqsillarini kislotali gidroliz yo‘li bilan olingan preparat.
- Infuzamin- aminokislotalarni manbai bo‘lib, odam qonining oqsillarini chuqur gidroliziz yo‘li bilan olinadi va tarkibiga sintetik aminokislotalar qo‘shiladi
2. Oziqlantiruvchi parenteral emulsiyalar
Parenteral oziqlantiruvchi emulsiyalar bu neytral yog‘larni suvli muxitdagi yuqori dispers geterogen sistemalar.
Ular muhim axamiyatga ega organizm uchun: ular modda almashinuv jarayonlarida qatnashadilar va boy energiya manbasi hisoblanadi (ya’ni yuqori darajada kaloriyali).
Ular asosan o‘simlik moylar, apirogen suv, emulgator, izotonik xolatiga keltiruvchi, antioksidantlar (moyli fazani oksidlanishini oldini olish uchun)lardan tashkil topgan bo‘ladi.
Oziqlantirish uchun: masalan 1 g yog‘ 9 -10 kkal ta’minlaydi, demak 500 ml emul’siya – 1 sutkagacha bemorni energiya bilan ta’minlash mumkin.
Bunday EI da muhim ko‘rsatkichlar hisobga olinish zarur:
yuqori disperslik, yani tomchi 0,8-1 mkm dan katta emas;
yuqori turg‘unlik.
Zarrachalarning kerakli katta – kichikligini ta’minlash uchun mexanik va ultratovush dispergirlash usullari ishlatiladi.
Bunda emulsiyani tayyorlash uchun ko‘pincha o‘simlik moylari asosan, soya, paxta, kungaboqar, kunjut ishlatiladi.
Yuqori turg‘unlikni ta’minlash maqsadida emulgatorlar sifatida fosfolipidlar qo‘llaniladi. Ular tuxum sarig‘idan ( letsitin), yirik molning bosh miyasida (fosfatidilxolin, fosfatidiletanolamin, fosfatidilserin)dan olinadi.
Sterilizatsiyasi ultrafiltratsiya usulida membranali filtrlar orqali amalga oshiriladi.
Keng qo‘llaniladiganlardan:
Intralipid (SHveysariya)– 10 % soya moyining emulsiyasi + 2,5 % glitserin va 1,2 % letsitin
Lipofundin (Finlandiya) –15 % paxta moyining emulsiyasi + 4 % glyukoza
Lipidin 1 – 10 % kungaboqar moyi emulsiyasi, fosfatidilxolin bilan turg‘unlashtirilgan.
Lipidin 2 – 20 % kungaboqar moyi emulsiyasi, fosfatidilxolin bilan turg‘unlashtirilgan.
4. Venolipid (YAponiya).
|
Buzmasdan nazorat qilishni termal usuli

|
Buzmasdan nazorat qilishni termal usuli
|
bet | 26/57 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #139259 |
Bog'liq maxsulotdan mavzulat obshiy royhat
BNQning termal turi boshqariladigan ob'ektlarning termal yoki harorat maydonlarida o'zgarishlarni qayd etishga asoslangan.
Har qanday materiallardan tayyorlangan buyumlar uchun ishlatilishi mumkin .
Asosiy informatsion parametrlar harorat yoki issiqlik oqimidir. Ular kontaktli yoki kontaktsiz usullar bilan o'lchanadi. Kontaktsiz usul bilan issiqlik uzatish asosan radiatsiya tufayli sodir bo'ladi, ya'ni. ob'ektning haroratiga qarab spektrning infraqizil yoki ko'rinadigan qismida elektromagnit to'lqinlarning nurlanishi. Kontaktsiz kuzatish, harorat maydonlarini va issiqlik oqimlarini qayd etishning eng samarali vositasi bu skanerlovchi termal tasvirdir .
Usullari . Maydonning boshqariladigan ob'ekt bilan o'zaro ta'sirining tabiatiga ko'ra quyidagi usullar ajratiladi:
1. Passiv yoki o'z-o'zidan nurlanish - ob'ektga tashqi energiya manbai ta'sir qilmaydi. Ular ishlaydigan ob'ektlarning issiqlik oqimlarini yoki harorat maydonlarini o'lchaydilar. Nosozliklar issiqlik ko'tarilgan joylarda paydo bo'ladi. Shunday qilib, ular binolarda, elektr zanjirlari va radio zanjirlarida issiqlik oqishini oshiradi, dvigatellarda yoriqlar topadi va hokazo;
2. Faol - ob'ekt tashqi manbadan kontaktli yoki kontaktsiz usulda, statsionar yoki impulsli issiqlik manbai bilan qizdiriladi yoki sovutiladi va harorat yoki issiqlik oqimi ob'ektning bir tomonida yoki boshqa tomonida o'lchanadi. Bu issiqlik o'tkazuvchanligi , issiqlik sig'imi, issiqlik uzatish koeffitsienti o'zgarishi orqali ob'ektlardagi uzilishlarni (yoriqlar, g'ovaklik, begona qo'shimchalar), materiallarning tuzilishi va fizik-kimyoviy xususiyatlaridagi o'zgarishlarni aniqlash imkonini beradi . Shu tarzda, ko'p qatlamli panellarda yomon issiqlik o'tkazuvchanligi bo'lgan joylar aniqlanadi. Qatlamlarning mahkam o'rnashishi va nuqsonlar panel yuzasining isishi kuchaygan yoki kamaygan joylari sifatida aniqlanmaydi.
Ob'ekt sirtining harorat maydoni issiqlik uzatish jarayonining xususiyatlari haqida ma'lumot manbai bo'lib, bu, o'z navbatida, ichki va sirt nuqsonlari mavjudligiga bog'liq.
ikkita nazorat usulida qo'llaniladi: passiv va faol. Passiv boshqarish usuli bilan ob'ekt energiya manbasiga ta'sir qilmaydi, faol boshqarish usuli bilan esa ob'ektga tashqi energiya manbai qo'llaniladi.
|
| |
Buzmasdan nazorat qilishnning optik usuli

|
Buzmasdan nazorat qilishnning optik usuli
|
bet | 27/57 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 1,1 Mb. | | #139259 |
Bog'liq maxsulotdan mavzulat obshiy royhat
BNQ ning optik ko'rinishi boshqariladigan ob'ekt bilan o'zaro ta'sir qiluvchi optik nurlanish parametrlarini kuzatish yoki yozishga asoslangan.
Birlamchi ma'lumotlarni olish usullarining xilma-xilligi tufayli u juda keng qo'llaniladi .
1. Tashqi boshqaruv. Uni ishlatish imkoniyati ob'ektning materialiga bog'liq emas.
2. Shaffof narsalarni boshqarish. Makro va mikrodefektlarni, strukturaviy bir xilliklarni, ichki kuchlanishlarni (polyarizatsiya tekisligining aylanishi bilan) aniqlash.
3. Interferentsiyadan foydalanish mahsulotlarning sharsimonligi, tekisligi, pürüzlülüğü va qalinligini 0,1 to'lqin uzunligi aniqligi bilan nazorat qilish imkonini beradi.
4. Diffraktsiya yupqa tolalarning diametrlarini, lentalarning qalinligini va o'tkir qirralarning shaklini nazorat qilish uchun ishlatiladi.
Birlamchi informatsion parametrlar amplituda, faza, qutblanish darajasi, chastota yoki chastota spektri, yorug'likning ob'ekt orqali o'tish vaqti, nurlarning sinishi yoki aks etish geometriyasi.
Usullari
1) Boshqariladigan ob'ekt bilan o'zaro ta'sir qilish xususiyatiga ko'ra usullar ajratiladi: uzatiladigan, aks ettirilgan, tarqoq va induktsiyalangan nurlanish (induktsiyalangan nurlanish - ob'ektning tashqi ta'sir ta'sirida optik nurlanishi, masalan, luminesans).
2) Birlamchi ma'lumotni olish usuliga ko'ra ular quyidagilarga bo'linadi:
– organoleptik vizual nazorat, uning yordamida ko‘rinadigan nuqsonlar, belgilangan shakldan, rangdan og‘ish va hokazolar aniqlanadi;
- vizual-optik nazorat - quyidagi vositalar yordamida amalga oshiriladi:
- kattalashtiruvchi ko'zoynaklar, mikroskoplar, endoskoplar - ichki bo'shliqlarni tekshirish uchun;
– proyeksiya qurilmalari – ekranda kattalashtirilgan shaklda proyeksiyalangan mahsulotlarning shaklini boshqarish.
Ushbu usul yordamida quyidagilar aniqlanadi :
uzluksizlikning buzilishi (bo'shliqlar, delaminatsiyalar, yoriqlar, gözenekler, optik shaffof materiallar uchun begona qo'shimchalar), shuningdek sirtda paydo bo'ladigan turli nuqsonlar;
mahsulotlarning geometrik o'lchamlari (sirt pürüzlülüğü, plyonka qalinligi, mahsulot o'lchamlari va boshqalar);
materiallarning fizik va kimyoviy xossalari (ichki kuchlanishlar, ularning konsentratsiyasi, materialning tuzilishi).
Optik BNQda ishlatiladigan asboblar - masalan, lazerli nuqsonlarni aniqlash moslamasi, televizor mikroskopi, infrapolariskop, infraqizil fotolyuminesans birligi, infraqizil mikroskop va boshqalar.
|
| |