nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yorugʻlik sensorlari - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

2
Hujjatlarni skanerlashning afzalligi shundaki, qogʻoz nusxadagi
materialni kompyuter tizimida tahrirlash yoki saqlash uchun
uning shaklini oʻzgartirish mumkin.
Odatda skaner maʼlumot kiritishning uch turida qoʻllaniladi:
• qogʻoz nusxa materialidan olingan tasvirlar;
• qogʻozli nusxadagi matndagi belgilarni optik aniqlash
(
OCR);
• maxsus tayyorlangan qogʻoz nusxa shakllardan optik
belgilarni oʻqish (
OMR).
Skaner qogʻozdagi fotosuratlarni va chop etilgan tasvirlarni
kompyuterga joylashtirish imkonini beradi, lekin ushbu
jarayonda tasvirning sifati pasayishi mumkin. Ba’zan
skanerlangan grafik ayrim hollarda yaroqsiz holatga kelishi
kuzatiladi.
Loytuproqli mineral asoslar - Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar...

|
Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi
|
bet | 11/19 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 105,83 Kb. | | #124414 |
Bog'liq Surtmalar
Farmatsevtik amaliyotida bentonit loylari ham ahamiyat kasb etadi. Ular bir birlik glinozemning ikki birlik kremnezem bilan boglanishidan tashqil topgan. Loytuprokli minerallar o’zlarining yuqori suv yutish xususiyati bilan ahamiyat kasb etadi. Masalan, bentonitlarning natriyli shakli suv bilan xullanganda bukadi va hajmini 15-18 marta oshiradi. Hosil bo’lgan yumshoq massa terida yaxshi taqsimlanadi va o’ziga ko’plab dorivor moddalarni qabul kila oladi. Loytuprokli minerallar kimyoviy indifferentligi bilan afzaldir. Bu esa ularning tarkibiga aktiv moddalar: kaliy permanganat, xloramin va boshqalar kiritish imkonini beradi. Farmatsevtik maqsadlar uchun bentonit va boshqa loytuproqli materiallar yot qo’shimchalardan va qumlardan tula tozalangan bo’lishi kerak. Bu ivitish, so’ngra kuritish orqali amalga oshiriladi. Temir tuzlari va boshqa yot moddalar saqlashiga qarab ularning rangi ok-kulrangdan tana rangigacha bo’ladi. Bentonit asosining eng oddiy tarkibi: 13-20% mineralning natriyli shaklidan, 10% glitserin va 70-77% suvdan tashqil topgandir.
Oqsil gellari. Oqsil deb amorf kremniy(II)- oksidiga aytiladi. Germaniyada bu aerosil, karuza, AKSHda kebosil deb ataladi. Oksil (aerosil) — ok amorf kukun bo’lib, o’lchami 4 dan 40 mkm gacha sferik formaga ega. U sochiluvchanligini yukotmay 15 dan 60% gacha suyuqlikni ushlab tura oladi. 10-12% li konsentratsiyada suvda qovushqoqligi kam bo’lgan okuvchan suspenziya hosil qiladi, konsentratsiya 17% gacha ko’payganda, yarim qattiq holga keladi, 20% da esa yaxshilab ezilsa gomogen surtma hosil qiladi. Aerosil organiq erituvchilar, efir moylari bilan gel hosil kilish xususiyatiga ega. M.P.Alyushin va M.M.Astraxanova esilon-aerosil asosini taklif kilishdi. Bu asos — «esilon-5» ni, 16% aerosil qo’shib quyuqlashtirish natijasida olingan. Bu asos yuqori qovushqoqlikka ega bo’lgan rangsiz, shaffof gel hisoblanadi. Bu asos Zaharli emas, mahalliy qitiqlovchi ta’siri yuk. Tarkibiga qo’shilgan dorivor moddalar bilan reaksiyaga kirishmaydi. Oldiniga aerosil yuqori aktiv kukun sifatida dorivor moddalarni o’ziga yutadi, suv ishtirokida esa tula desorbsiyalanadi va terapevtik ta’sir ko’rsatadi. Esilon-aerosilli asos o’zok vaqt saqlanganda bir-biridan ajralib qolmaydi. YUqori va past harorat ham ta’sir kilmaydi.
|
| |
Назорат учун саволлар - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 84/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaНазорат учун саволлар.
1. Ижтимоий педагогикада “меъёр ва “меъёрдан оғиш” тушунчаларига изоҳ беринг?
2. Ўсмирлик ёшида девиациянинг юзага келиши шарт – шароитлари ва сабаблари нимада деб ўйлайсиз?
3. Девиация ва унинг турларига изоҳ беринг ?
4. Ўсмирларда девиант хулқ – атворнинг келиб чиқиши сабаблари нимадан иборат, мисоллар келтиринг?
5. Делинквент ва криминал ҳатти –ҳаракатга нималар киради?
6. Вояга етмаган ёшлар орасида девиант ҳаракатларни вужудга келтирувчи факторларга изоҳ беринг?
Nazorat uchun savollar.
AMALIY MAShGʻULOT TOPShIRIQLARI:
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
Asosiy adabiyotlar
1. Egamberdiyeva N.M. «Ijtimoiy pedagogika» - T.: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009 y.
2. Mavlonova R. va boshqalar “Ijtimoiy pedagogika” T.: Istiqlol, 2009 y.
3. Galoguzova M. A. Sosialьnaya pedagogika – M.: Vlados, 2000 g.
4. Istoriya sosialьnoy pedagogiki / Pod. red. M.A. Galoguzovoy – M.: Vlados, 2003 g.
5. Andreyeva G.M. “Sosialnaya psixologiya”. SP. Rech. 2002 g.
6. Berger P., Lukman T. Sosialnoye konsultirovaniye realnosti. M.: “MGU”, 1995 g.
7. Aleks Muur. Ta’lim berish va ta’lim olish: pedagogika, ta’lim dasturi va tarbiya. -Rutledj. Birinchi va ikkinchi nashr. 2012. 202-bet.
Qo‘shimcha adabiyotlar
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. Toshkent, “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 29 b.
2. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash
yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. “O‘zbekiston” NMIU,
2017. – 47 b.
3. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan
birga quramiz. “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 485 b.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar
strategiyasi to‘g‘risida” gi PF-4947-sonli Farmoni. O‘zbekiston
Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70 modda.
5. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat- yengilmas kuch. Toshkent, “Ma’naviyat”,
2008. – 148 b.
6. Ziyomuhamedov B. Pedagogik mahorat asoslari. –T.: TIB-KITOB. 2009 y.
7. Atayeva N. Va boshqalar. Umumiy pedagogika.-T.: 2015 y. 799 b.
8. Ishmuhamedov R. va boshqalar. Ta’limda innovasion texnologiyalar. .-T.:
2008 y. 180 b.
9. Podlasыy.I.P. Pedagogika. Uchebnik dlya vuzov. -M.: Vlados. 2005 g. 573 st.
|
| |
Gidrolon - Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi

|
Surtmalar, ularda qo‘llaniladigan asoslar, umumiy texnologiyasi. Gomogen surtma dorilar tayyorlash. Ma’ruza maqsadi
|
bet | 13/19 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 105,83 Kb. | | #124414 |
Bog'liq SurtmalarGidrolon — suvi tortib olingan lanolin bo’lib,u yumshoq sharoitda olinadi (harorat 200 0S, bosim 150 atm). Natijada rangsizlanadigan va hidli mahsulot olinadi, bu mahsulot lanolinga karaganda emulsiyalash xususiyati birmuncha yuqoridir.
Yung osti mumi spirtlari. Lanolinni oddiy gidrolizlash bilan, ya’ni ishqorning konsentrlangan ajratmasi bilan gidrolizlab olinadi. Bu yo’l bilan olingan aralashma tarkibida etarli miqdorda holesterin spirtini saqlab kolish mumkin. Preparat tarkibi (urtacha ko’rsatkichlar buyicha): 30% holesterin, 25% triterpenlar, 15% atsiklik diollar va 25-30% aniq bo’lmagan moddalarni tashkil qiladi. CHet ellarda yung osti mumi spirtidan tarkibida yuqori miqdorda suv saqlaydigan emulsion surtma dorilar asoslarini olishda keng ishlatiladi. Masalan, murakkab suvli surtma dori. Britaniya farmakopeyasidan topish mumkin. Dastlab eritma tayyorlab olinadi, 3 g yung osti mumi spirti va 12 g parafin, 5 g vazelin va 30 g vazelin moyi olinadi: bunda korpus hosil bo’ladi, keyin 50 ml suv bilan aralashtiriladi.
XNIXFI ning ko’rsatmasi buyicha (1968) yung osti mum spirti bilan surtma dorilar asoslari shu tarkibda va xuddi shu tartibda tayyorlanadi, faqat parafin serezin bilan aralashtiriladi. Bu surtma dori asosi ko’pgina dorivor moddalar xossalariga mos keladi (reaksiyaga kirishmaydi). Bu spirtni saqlash jarayonida uni oksidlanishdan saqlash maqsadida qaytaruvchilar (antioksidant) qo’shiladi.
Holesterin. Holesterin yung osti mumi spirtning tarkibini asosiy qismini tashqil etadi. Holesterin yuqori darajada emulsiyalash va teri orqali o’tkazuvchanlikni oshirish xususiyatiga ega. CHuchka yog’i teri osti yog’iga 10% miqdorida qo’shilsa, gidrofillanish (suv shimish, xullanish) xususiyatini 218% gacha, sarik vazelinga qo’shilsa, 235% gacha gidrofillash kobiliyatini oshirish mumkin.
Atsetillangan lanolin. Lanolin sirka angidridi bilan tozalash yo’li bilan olinadi. Birinchidan, 5% gacha miqdorda qo’shilganda turg’un surtma dori asosini hosil qiladi, surtma dorilar hosil kilish konsistensiyasini (uz holatini) past haroratlarda saqlab tura oladi.
|
| |
video konferensiyalar - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

2
ularga erkinlik bergan holda kuzatishda qoʻllaniladi. Xotirasi
boʻlmagani sababli foydalanish uchun kompyuterga ulanishi
kerakligi ularning kamchiligi hisoblanadi.
Tovush va musiqa kiritish qurilmalari
Mikrofon
Mikrofondan tovushlarni kompyuter qayta ishlay oladigan
axborotga aylantirish uchun foydalaniladi. Bu bir qancha
dasturlarda, masalan, taqdimotlar muharriri yordamida
yaratilgan taqdimotga ovozli nutq qoʻshish uchun qoʻllanishi
mumkin. Shuningdek, mikrofonlar inson nutqini matn
protsessori foydalana oladigan matnga aylantirish imkonini
beradi.
Mikrofonlarni nogiron odamlar odatiy kiritish qurilmasidan
foydalanish imkoniyati boʻlmaganida ishlatadi.
Matn bilan ishlash dasturida qoʻllaniladigan nutqni matnga
aylantirib beradigan dasturiy taʼminot ishonchsiz boʻlishi
mumkin va uni qayta moslashtirish kerak bo‘ladi.
MIDI klaviaturalar
Musiqiy yoki
MIDI klaviatura kiritish qurilmasi sifatida xizmat
qilishi mumkin (2.08-rasm).
2.08-rasm. MIDI klaviatura va uning ko‘rinishi.
Uni kompyuterga klaviaturadan kelayotgan signalni kompyuter
oʻqiy oladigan elektron axborotga aylantiruvchi maxsus
turdagi interfeys – MIDI interfeysdan foydalangan holda
ulash kerak. Masalan, klaviaturada tugma bosilganida nota
elektronik tarzda qayta ishlanishi uchun MIDI uni notaning
pardasi, davomiyligi va boshqalarga oʻzgartiradi.
Maʼlumotlarni bu tarzda kiritishning kamchiligi –
foydalanuvchida boshlang‘ich darajada bo‘lsa ham musiqiy
qobiliyat boʻlishi kerak! Ammo MIDI maʼlumotlarini bu tarzda
saqlash tovush namunalarini saqlagandan koʻra kamroq joy
oladi. Bu texnologiya musiqani raqamli koʻrinishda yozish
va tahrirlash uchun keng qoʻllaniladi. Shuningdek, bitta
sozandaga bir yozuvni turli qurilmalarda ijro etish imkonini
beradi.
• sensorli ekrandan sichqonchaga nisbatan ko‘proq vaqt 
foydalanish mumkin; 
•

2
Grafik planshet
Grafik planshet – qalam
yoki stilus-qalamdan kirish
maʼlumotlarini qabul qiluvchi juda katta sensorli ekranga
oʻxshash qurilma. U raqamli yozuvni qabul qilish uchun
harakatni aniqlash texnologiyasidan foydalanadi. Buning
uchun u yuzasi ustida harakatlanayotgan qalam harakatini
aniqlab, bu maʼlumotni kompyuterga yuboradi. Grafik planshet
diagrammalar va suratlarni “chizish” uchun qoʻllanilishi
mumkin.
Odatda grafik planshetning faol
yuzasidan xuddi kompyuter
ekrani kabi foydalaniladi; masalan, planshetning yuqori
oʻng qismiga tegish kursorni ekranning yuqori oʻng
qismiga
chiqaradi va pastki oʻng qismiga tegish esa kursorni
toʻgʻridan-toʻgʻri pastki oʻng qismga yuboradi. Sichqoncha
va sensorli paneldan farqli oʻlaroq, kursorni ekran boʻylab
harakatlantirishga hojat yoʻq:
foydalanuvchi planshetning
qayeriga tegsa, u toʻgʻri oʻsha yerga boradi.
Grafik planshet foydalanuvchiga rasm ustidan chizish orqali
qogʻozdagi rasmlardan nusxa olish imkonini beradi. Ular
original rasmlar va hatto yozuvli ma’lumotlarni, xususan,
xitoy hamda yapon tillari uchun qo‘llanma yaratishda ham
qoʻl keladi. Bunday rasm chizish va
yozishning osonligi grafik
planshetning afzalligidir.
Grafik planshetdan foydalanishning kamchiligi esa baʼzida
planshet ustida stilus-qalamning joylashuvi, planshet
ustidagi kursor joylashuvi va uni
harakat bilan moslashtirish
qiyinligidadir.
Internet VISA va MasterCard to‘lov kartochkalari

56
ELEKTRON TO‘LOVLAR TIZIMIDA AXBOROTLARNI HIMOYALASH
Elektron to‘lovlar tizimi asoslari
Elektron to‘lovlar tizimi deb bank plastik kartalarini to‘lov vositasi sifatada qo‘llanil-
ishidagi usullar va ularni amalga oshiruvchi sub’ektlar majmuasiga aytiladi.
Plastik karta — Shaxsiy to‘lov vositasi bo‘lib, u mazkur vositadan foydalanadigan
Shaxsga tovar va xizmatlarni nakdsiz pulini to‘lash, bundan tashqari bank muassasalari
va bankomatlardan nakd pulni olishga imkon beradi. Plastik kartani to‘lov vositasi sifatida
qabul qiluvchilar, savdo va xizmat ko‘rsatuvchi korxonalar, bank bo‘limlari hamda bosh-
qalar Shu plastik kartalarga xizmat qo‘rsatuvchi qabo‘l qiluvchilar tarmog‘ini tashkil etadi.
Elektron to‘lovlar tizimini yaratiщda plastik kartalarga xizmat ko‘rsatish qonun-qoidalar-
ini ishlab chiqish va ularga rioya qilish asosiy masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. Ushbu
qoidalar nafaqat texnikaviy (ma’lumotlarni standartlash, uskunalar va boshqalar), bal-
ki moliyaviy masalalar (korxonalar bilan xisoblarni bajarish tartibi)ni xam qamrab oladi.
Elektron to‘lovlar tizimi bilan birgalikda faoliyat ko‘rsatadigan bank ikki, ya’ni
6 - Cover ict stb indd

164
3-amaliy koʻnikma
Axborotning ishonchliligi
Axborot izlashda internet tizimidan juda ko‘p marotaba foydalanadi. Bu
maktab loyihasini bajarish uchun axborot yoki sizni qiziqtirgan qandaydir
maʼlumot boʻlishi mumkin.
Internetdan foydalanishning eng murakkab qismi foydalanilayotgan
axborotning ishonchli ekanini aniqlashdir. Siz bunday axborotlarni faqatgina
ishonchli manbalardan topishingiz mumkin.
Mashhur kompaniya yoki
obro‘li tashkilot ishonchli manbaga misol bo‘la oladi.
Ishonchli manba odatda veb-saytga axborotni joylashdan avval uni juda koʻp
faktlar asosida tekshiradi.
Encyclopaedia Britannica ishonchli veb-saytga misol bo‘la oladi. Internet paydo
bo‘lishidan avval
Encyclopaedia Britannica bir qancha kitoblar toʻplamidan
tashkil topgan. Undan insonlar maʼlumot qidirish uchun katta manba sifatida
foydalangan.
Britannica kompaniyasi ensiklopediyasidagi barcha maʼlumotlar
toʻgʻriligini tekshirish uchun koʻp yil sarflagan. Bu kitoblardagi maʼlumotlar
kompaniya veb-saytlariga joylashtirilgan. Bu esa ularni oson va tezkor
yangilanish imkoniyatini yaratadi. Britannica maʼlumotlari aniqlik bo‘yicha
foydalanuvchilar orasida yaxshi obroʻga ega va ishonchli manba sifatida
foydalanish mumkin.
Koʻpgina insonlar
Wikipediya ishonchli manba deb hisoblaydi, lekin
maʼlumot qidirish uchun foydalanishda ehtiyot boʻlish kerak. Chunki ixtiyoriy
foydalanuvchi veb-saytdagi axborotni oʻzgartirishi mumkin. Shu sababli
axborot o‘zining aniqlilik xususiyatini yo‘qotadi. Wikipediyada juda koʻp axborot
mavjud boʻlsa ham, u ishonchli manba emas.
Foydalanish uchun aniqlagan axborotning ishonchliligini oshirish uchun
birdan ortiq manbadan foydalaning. Ikki yoki undan ortiq manbadan axborot
Encyclopaedia
Britannica
1768-yilda birinchi
marta, oxirgi marta
esa 2010-yilda
chop etilgan.
Unda110 nafar
Nobel mukofoti
sovrindori va
besh nafar AQSH
prezidentining
maqolalari chop
etilgan.
Sensorlar
Sensor - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 37/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikSensorlar
Sensor maʼlumot toʻplovchi qurilmadir. Klaviatura tugmasini
bosmaguningizcha, klaviatura hech nima bajarmaydi, ammo
sensor hamma vaqt oʻzi maʼlumotni toʻplaydi.
Sensorning juda koʻp turlari mavjud, ammo koʻpchiligining
umumiy oʻxshashligi bor. Ular har qanday (maʼlum
chegaradagi) qiymatga ega xususiyatlarni oʻlchay oladi. Bu
harorat, bosim yoki boshqa oʻlchovga ega xususiyat boʻlishi
mumkin.
Sensorlarning turi ko‘p boʻlsa-da, siz bu bobda uch xil: harorat,
bosim va yorugʻlik sensorlarini oʻrganib chiqasiz.
Bu uch turdagi sensor borasida bilish kerak boʻlgan narsa
shuki, sensorlar hech qanday qaror qabul qilmaydi.
KALIT SOʻZLAR
Sensorlar: atrof-muhitdagi ayrim xususiyatlarni hisoblash
orqali maʼlumotni avtomatik tarzda toʻplaydi.
Sensorlarning maʼlumotlarni toʻplovchi qurilma sifatidagi
afzalliklari quyidagicha:
• ular insonga nisbatan ishonchliroq, chunki odam
koʻrsatmalar olishni unutishi mumkin;
• inson notoʻgʻri koʻrsatmalar olishi mumkin;
• kimyoviy reaksiya sodir boʻlayotgan vaqtda insonda
koʻrsatmalar olish imkoni yoʻq.
Sensorlardan foydalanishning kamchiligi ular elektr manbayini
talab qilishidir. Elektr manbayidan uzilsa yoki batareya tugasa,
ular ishlashdan toʻxtaydi.
Harorat sensori oʻz atrofidagi haroratni oʻlchaydi va bu
ma’lumotni protsessorga yuboradi. Protsessor esa kiruvchi
maʼlumotga asoslanib amallarni bajarishi kerak.
Masalan, avtomatik kir yuvish mashinasi qanday ishlashini
oʻylab koʻring (2.06-rasmga qarang). Yuvish uchun kir
mashinasi yoqilganida uning ichiga suv toʻldiriladi. Yuvish
siklini boshqaruvchi protsessor yuvish uchun suv yetarli
darajada issiq ekanligini nazorat qilishi kerak. Agar u yetarli
darajada issiq boʻlmasa, harorat sensori suv yetarli darajada
issiq ekani haqida xabar berguniga qadar, protsessor isitish
elementini yoqadi. Agar suv juda issiq boʻlsa, harorat sensori
suv yetarli darajada sovigani haqida xabar berguncha,
protsessor haroratni tushirish uchun sovuq suv qoʻshadi.
Bu qurilma “harorat sensori” deb nomlanishiga ahamiyat
bering. Issiqlik oʻlchov birligi emasligi sabab, u “issiqlik sensori”
deb atalmaydi. Insonlar koʻrishi uchun moʻljallanmagani bois u
“termometr” deb nomlanmagan.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 66/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaNazorat uchun savollar.
AMALIY MAShGʻULOT TOPShIRIQLARI:
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari
Asosiy adabiyotlar
1. Egamberdiyeva N.M. «Ijtimoiy pedagogika» - T.: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009 y.
2. Mavlonova R. va boshqalar “Ijtimoiy pedagogika” T.: Istiqlol, 2009 y.
3. Galoguzova M. A. Sosialьnaya pedagogika – M.: Vlados, 2000 g.
4. Istoriya sosialьnoy pedagogiki / Pod. red. M.A. Galoguzovoy – M.: Vlados, 2003 g.
5. Andreyeva G.M. “Sosialnaya psixologiya”. SP. Rech. 2002 g.
6. Berger P., Lukman T. Sosialnoye konsultirovaniye realnosti. M.: “MGU”, 1995 g.
7. Aleks Muur. Ta’lim berish va ta’lim olish: pedagogika, ta’lim dasturi va tarbiya. -Rutledj. Birinchi va ikkinchi nashr. 2012. 202-bet.
Qo‘shimcha adabiyotlar
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. Toshkent, “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 29 b.
2. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash
yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. “O‘zbekiston” NMIU,
2017. – 47 b.
3. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan
birga quramiz. “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 485 b.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar
strategiyasi to‘g‘risida” gi PF-4947-sonli Farmoni. O‘zbekiston
Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70 modda.
5. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat- yengilmas kuch. Toshkent, “Ma’naviyat”,
2008. – 148 b.
6. Ibragimov X. Abdullayeva Sh. Istoriya pedagogiki i obrazovaniya. – T.: Fan
va texnologiya nashriyoti, 2008. – 224 b.
7. Ziyomuhamedov B. Pedagogik mahorat asoslari. –T.: TIB-KITOB. 2009 y.
8. Atayeva N. Va boshqalar. Umumiy pedagogika.-T.: 2015 y. 799 b.
9. Ishmuhamedov R. va boshqalar. Ta’limda innovasion texnologiyalar. .-T.:
2008 y. 180 b.
10. Podlasыy.I.P. Pedagogika. Uchebnik dlya vuzov. -M.: Vlados. 2005 g. 573 st.
|
| |
Deviasiya nima? – - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 72/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaDeviasiya nima? – bu ijtimoiy pedagogik muammo bo‘lib, inson ruhiy olamidagi, uning atrofidagi muhitning o‘zgarish hollari bilan bog‘liq. Bu hol, ayniqsa, o‘smir yoshdagi bolalarga xosdir. Chunki bu yosh eng qiyin va murakkab davr bo‘lib, bu yoshdagi bolalarning anatomo-fiziologik, intellektual, axloqiy va boshqa jihatlarida o‘zgarishlar ro‘y beradi. Bu o‘zgarishlar o‘z navbatida ularning psixikasida o‘zgarishlar ro‘y berishiga zamin yaratadi. Ularning ijtimoiy statusida, jamoada o‘zini tutishida o‘zgarishlar ro‘y berib, ularni ko‘proq “Men kimman?” – degan savol qiynaydi. Deviasiyaning kelib chiqish sabablari tahlil qilinganda, xulq og‘ishi makro va mikromuhitdagi, jumladan oila, ta’lim muassasasi, mahalla, ishlab chiqarish jamoalaridagi nosog‘lom psixologik muhit, jamiyatdagi ijtimoiy, iqtisodiy shart-sharoit va turmush tarzining yomonligi asosiy omillardan ekanligi ma’lum bo‘ldi. Ayrim nazariyalarda aholi yuqori va o‘rta tabaqa vakillarining “past” tabaqaga mansub kishilardan yomon xatti-harakatlarni o‘rganishlari, o‘zlashtirishlari deviant hulqqa sabab bo‘lishi ko‘rsatiladi. Yomon odatlarning “yuqishi” ko‘chada, tasodifiy tanishuvlardagi muloqot jarayonida amalga oshishi ham mumkin.
Tadqiqotchilar ba’zan motivasiyaga undovchi ta’riflarning mavhumligi ham deviasiyaga sabab bo‘lishini ta’kidlashadi. Misol uchun, “Imkon boricha yaxshiroq bajar”, “Jamoa mafaatlarini o‘zingnikidan ustun qo‘y” kabi jumlalar shaxsga ma’lum bir vaziyatda o‘z xatti-harakatini yetarli darajada aniq yo‘naltirishga imkon bermaydi. Faol konformist bunda iloji boricha yuqori ko‘rsatkichlarga erishishga intilsa, sust, passiv shaxs o‘z xotirjamligi, bamaylixotirligini imkon qadar buzmaslikka harakat qiladi. Konform-deviant motivasiyaga ega shaxs esa o‘z deviant xulq-atvorini oqlashga doimo bahona topadi.
Deviasiya o‘z ichiga deviant, delinkvent va kriminal xatti-harakatlarni birlashtiradi.
Deviant xatti-harakat – bu psixik sog‘lom shaxslar tomonidan me’yoriy qoidalarni buzish hollaridir.
|
| |
bank-emitent va bank-ekvayer

57
Identification Number identifikatsiyalovchi Shaxsiy nomer)ni kiritadi va klaviatura orqali
to‘lov uchun zaruriy qiymat teriladi. Agar mijozga nakd pul kerak bo‘lsa,
bu holda u
bankomatdan foydalanishi mumkin.
Ushbu jarayonlarni bajarishda
jarayonlar markazi
imkoniyatlaridan foydalaniladi.
Jarayonlar markazi
– maxsuslashtirilgan servis tashkilot bo‘lib, bank-ekvayerlaridan
yoki xizmat ko‘rsatish manzillaridan keladigan muallif so‘rovnomalarni va tranzaksiya
protokollarini qayta ishlashni ta’minlaydi. Ushbu ishlarni amalga oshirish uchun jarayonlar
markazi ma’lumotlar bazasini kiritadi. Bu ma’lumotlar bazasi to‘lov tizimi, bank a’zolari va
plastik karta sohiblari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni o‘z tarkibiga oladi. Plastik kartalar to‘lov
bo‘yicha
AXBOROTLARNI HIMOYALASH METODOLOGIYASI

47
Bu fizikaviyjoy (ma’lum himoya vositasini qo‘llash uchun tarmoq nuqtasini tanlash)
yoki xavfsizlikni ta’minlovchi mantiqiy zanjirdagi joy (masalan, axborot uzatuvchi protokol
satxi yoki satxlarini tanlash) bo‘lishi mumkin.
5. Himoya vositalari, odatda, ma’lum algoritm va protokoldan farqlanadi. Ularga bi-
noan barcha himoyadan manfaatdor axborotining qandaydir qismi maxfiy bo‘lib qolishi
Shart (masalan, Shifr kaliti ko‘rinishida). Bu esa o‘z navbatida bunday maxfiy axborotni
yaratish, taqsimlash va himoyalash usullarini ishlab chiqish zaruriyatini tug‘diradi. Maxfiy
va qimmatbaho axborotlarga ruxsatsiz kirishdan himoyalash eng muxim vazifalardan biri
sanaladi. Kompyuter egalari va foydalanuvchilarning mulki huquqlarini himoyalash - bu
ishlab chiqarilayotgan axborotlarni jiddiy iqtisodiy va boshha moddiy hamda nomoddiy
zararlar keltirishi mumkin bo‘lgan turli kirishlar va o‘g‘irlashlardan himoyalashdir. Hozirgi
kunda xavfsizlikning bir qancha yo‘nalishlarini qayd etish mumkin. (1- rasm)
E-taildagi mavjud muammolar

E-taildagi mavjud muammolar; Elektron pochta bilan ishlash jarayonida quyidagi xatolarga yo‘l quyish mumkin:
• xatni tasodifan jo‘natish;
• xatning noto‘g‘ri manzil bo‘yicha jo‘natilishi;
• xatlar arxivining keskin oshib ketishi oqibatida tizimning ishdan chiqishi;
• yangiliklarga noto‘g‘ri obuna bo‘lish;
• xatni tarqatish ro‘yxatida xatoga yo‘l quyish.
Agar tashkilotning pochta tizimi bevosita Internetga ulangan bo‘lsa, yo‘l qo‘yilgan xa-
tolar oqibati keskin oshib ketadi. Ushbu xatolarning oldini olish usullarining ba’zi birlari
quyidagilar:
- foydalanuvchilarni o‘qitish;
- elektron pochta dasturlarini to‘g‘ri konfiguratsiyalash;
- Internetdagi protokollarga to‘liq amal qiluvchi dasturlarni qo‘llash.
Bundan tashqari elektron pochtaning Shaxsiy maqsadda ishlatilishi tashkilot raxbari-
yati uchun ba’zi bir muammolarni keltirib chiqarishi mumkin, chunki E-mail manzilida
tashkilot nomlari aks ettirilgan bo‘lishi extimoldan xoli emas. Natijada, Shaxs jo‘natayot-
gan xat tashkilot nomidan deb qabul qilinishi mumkin. SHu bois, telefonlar kabi E-maildan
Shaxsiy ishlar uchun foydalanishni cheklab quyish zarur bo‘ladi. Albatta, buni joriy qilish
qiyin masala.
Elektron pochtada mavjud xavflar va ulardan himoyalash; Elektron pochta bilan ishlash jarayonida quyidagi xavflar mavjud:
1. Jo‘natuvchining kalbaki manzili. Qabul qilingan xatni E-mail manzili aniqligiga to‘liq
ishonch xosil qilish qiyin, chunki xat jo‘natuvchi o‘z manzilini qalbakilashtirishi mumkin.
2. Xatni qo‘lga kiritish. Elektron xat va uning sarlavhasi o‘zgartirilmasdan, Shifrlan-
masdan jo‘natiladi. SHu bois, uni yo‘lda qo‘lga kiritish va mazmunini o‘zgartirishi mumkin.
3. Pochta «bomba»si. Pochga tizimiga ko‘plab elektron xatlar jo‘natiladi, natijada
tizim ishdan chiqadi. Pochta serverining ishdan chiqish xolatlari quyidagilardir:
• disk to‘lib qoladi va keyingi xatlar qabul qilinmaydi. Agar disk tizimli bo‘lsa, u xolda
tizim tamomila ishdan chiqishi mumkin;
• kirishdagi navbatda turgan xatlar sonining oshib ketishi natijasida keyingi xatlar
umuman navbatga quyilmaydi;
50
• olinadigan xatlarning maksimal sonini o‘zgartirish natijasida keyingi xatlar qabul
qilinmaydi yoki o‘chiriladi;
• foydalanuvchiga ajratilgan diskning to‘ldirilishi natijasida keyingi xatlar qabul qilin-
maydi va diskni tozalab bo‘lmaydi.
Qotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash

|
Qotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash
|
bet | 18/19 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 105,83 Kb. | | #124414 |
Bog'liq SurtmalarQotishma shaklidagi surtma dorilarni tayyorlash Qotishma tipidagi asosni tayyorlashda avval eng qiyin eriydigan asos eritiladi, kеin esa
qolganlarini. Bu barcha asoslarni to’liq erishini, surtmani bir xilligini ta'minlaydi.51
Oling: Mum - 5,0 Spermatset – 10,0
Shaftoli moyi 35,0
Aralashtiring.Bering.Belgilang.
Pasporti: Mum – 5,0
Spermatset – 10,0
Shaftoli moyi – 35,0
Umumiy og’irligi -50,0
Dorixatni tayyorlash uchun erish temperaturasi yuqori bo’lgan mum (63-650 S) Suv hammomida eritilib, ustiga spermatset qo’shiladi (45-540 S). Aralashma hovonchaga olinib, shaftoli moyi bilan aralashtiriladi toki aralashma sovuguncha.Tayyor sutma doriga kerakli yorliq yopishtirib bemorga berish uchun tayyorlanadi.
Surtma dorini bemorga berishdan oldin uni rangi, hidi, og’irligi, retseptdagi dorivor moddalarga mos kelishi, mexaniq iflosliklar bo’lmasligi kerak.
Oling: Shaftoli moyi 3,0
Parafin
Vazelin teng miqdorda 5,0
Aralashtiring.Bering. Belgilang.
Pasporti: SHaftoli moyi 3,0
Parafin 5,0
Vazelin 5,0
Umumiy og’irligi 13,0
Texnologiyasi: Dorixatni tayyorlash uchun erish harorati yuqori bo’lgan parafin (50-540 S) suv hammomida eritilib, ustiga vazelin qo’shiladi, aralashma hovonchaga olinib, shaftoli moyi bilan toki aralasha sovuguncha aralashtiriladi. Tayyor surtma doriga kerakli yorliq yopishtirib bemorga berish uchun tayyorlanadi.
Eritma tipidagi surtmalar
Eritma tipidagi surtmalar deb, ular tarkibiga kiradigan moddalarning asoslarda erishi yoki bir–birini eritishi natijasida qotishma massa hosil qilishiga aytiladi. bo’lar yuqorida bayon etilgan umumiy qoidaga asosan tayyorlanadi.
Ta’sir qiluvchi dori moddasi yupka poroshok holiga keltirilib issiq (40-50 0S) surtma asosida eritilib, surtma to soviguncha aralashtirilib turiladi. Bu guruhga kamforaning (Unguentm Camphoratum) 20% li surtmasi kiradi. Kamfora moddasi vazelin va lanolin (2q1) aralashmasida eritiladi.
Tеrmalabil moddalar (xuybo’ylashtiruvchi moddalar, oson eriydigan,yuqori tеmpеraturada parchalanib kеtadigan) yarim sovigan asosga kiritiladi. Yarim sovigan asos qovushqoq massa bo’lib dori moddalarni parchalanib kеtishini, bo’linib kеtishini oldini oladi. Spirtda erigan dori modddalarni kiritishda aloxida e'tibor asosning tеmpеraturasiga qaratiladi.52
Lloyd V.Allen, Gavrilov A.S. Farmatsevtichesaya texnologiya izgotovleniya lekarstvennыx preparatov.«GEOTAR-Media».- Moskva.-2014. (511 bet)
Lloyd V.Allen, Gavrilov A.S. Farmatsevtichesaya texnologiya izgotovleniya lekarstvennыx preparatov.«GEOTAR-Media».- Moskva.-2014. (511 bet)
Rp.: Camphorae pulveratae 2,0
Vaselini 6,0
Lanolini anhydrici 2,0
M.f. unguentum
D.S. Kamfora surtmasi
Pasporti: Kamfora poroshogi 2,0 g Vazelin 6,0 g
Suvsiz lanolin 2,0 g
Umumiy og’irligi 10,0
|
| |
Internet saytlari - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 67/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaInternet saytlari
11. www.gov.uz – O‘zbekiston Respublikasi hukumat portali.
12. www.lex.uz – O‘zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari
milliy bazasi.
13.www.ziyonet.uz– O‘zbekiston Respublikasi ta’lim portali.
14.www.pedagog.uz - O‘zbekiston Respublikasi ta’lim portali
15.www.yedu.uz- O‘zbekiston Respublikasi ta’lim portali
7 – МАВЗУ: МЕЪЁРДАН ОҒИШ ВА ДЕВИАНТ ХУЛҚ – ИЖТИМОИЙ – ПЕДАГОГИК МУАММО СИФАТИДА
Asosiy tayanch tushunchalar: Me’yor, me’yordan og‘ish, o‘smir,deviant xulq, deviasiya turlari. 7.1. Ijtimoiy pedagogikada “me’yor” va “me’yordan og‘ish” tushunchalari. Har qanday jamiyatda, u jamiyat qaysi rivojlanish bosqichida bo‘lishidan qat’iy nazar, doimiy e’tiborga muhtoj odamlar bor. Bular o‘z jismoniy, ruhiy va ijtimoiy rivojlanishida chetga chiqish, og‘ish bor bo‘lgan odamlardir. Ular doim bir guruh bo‘lib ajralishgan, jamiyat va davlatda ularga nisbatan alohida munosabat shakllangan.
Режа
Ижтимоий педагогикада “меъёр” ва “меъёрдан оғиш” тушунчалари.
Ўсмирлик ёшида девиациянинг юзага келиши шарт – шароитлари.
Девиация ва унинг турлари.
Ўсмирларда девиант хулқ – атворнинг келиб чиқиши сабаблари.
Hozirgi vaqtda AQSH va Yevropa davlatlarida u yoki bu og‘ishlarga ega bo‘lgan kishilarning jamiyatga integrasiyalashuvi konsepsiyasi amalga oshirilmoqda. Mazkur konsepsiyaga ko‘ra, bu odamlar ham jamiyatning teng huquqli, biroq ba’zi bir muammo yoki cheklangan imkoniyatlarga ega a’zosi sifatida qaraladi. Hozirda cheklangan imkoniyatli shaxslar soni butun dunyoda, shu jumladan, O‘zbekistonda ham ortib borayotgani sababli, bu muammo yanada jiddiylashmokda. Shuning uchun bunday odamlar, avalambor, bolalarning ko‘payishini reja asosida ijtimoiy hal qilishni talab qiluvchi doimiy omil sifatida qarash lozim.
Tibbiyot, psixologiya, sosiologiyada “me’yor” tushunchasining o‘z ko‘rsatkichlari va me’zonlari mavjud. Me’yorga mos kelmaydigan jihat — “og‘ish”, chetga chiqish” deyiladi.
Ijtimoiy pedagogika uchun “me’yor” va “me’yordan og‘ish” tushunchalari nihoyatda ahamiyatlidir. Ular bola xulq-atvori va rivojlanishi jarayonini tavsiflash uchun qo‘llanadi.
Og‘ish ham ijobiy, ham salbiy tavsifga ega bo‘lishi mumkin. Masalan, bola rivojlanishida aqliy qoloqlik ham, o‘ta qobiliyatlilik ham me’yordan og‘ish hisoblanadi. Xulq-atvordagi jinoyatchilik, aroqxo‘rlik, giyohvandlik va boshqa salbiy og‘ishlar shaxsning ijtimoiy shakllanish jarayoniga va jamiyat rivojlanishiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
|
| |
Takrorlash bloki dastur kodini yozishga qanday yordam beradi?
2

1 Takrorlash bloki dastur kodini yozishga qanday yordam beradi?
2 Dasturda protseduralardan foydalanishning qanday afzalliklari bor?
159 Internetda ishlashni oʻrganish
Bu modulda yakuniy loyihangizni yaratishga yordam beruvchi amaliy koʻnikmalarni
shakllantirasiz. Doʻstlaringiz uchun internetda tadqiqot olib borishga yordam
beruvchi qiziqarli qoʻllanma yaratishingiz kerak. Bu qoʻllanma internetda xavfsizlik
masalalari haqidagi muhim maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi.
Yakuniy loyihangizni boshlashdan oldin internet yordamida maʼlumot qidirish va
natijalarni yozib olish haqida bilib olasiz. Veb-brauzerda mavjud ayrim vositalarni
ishlatish boʻyicha maʼlumot olasiz. Bu modulda Google Chrome veb-brauzeridan
foydalanasiz. Keyin hisobot yozasiz. Hisobot uchun maʼlumot izlashingiz va
maʼlumotni qayerdan olganingizni koʻrsatishingiz kerak.
Bu modulda quyidagilarni oʻrganasiz:
1
Maʼlumot topish uchun internet vositalaridan foydalanish
2
Axborotning ishonchli va foydaliligini baholash
3
Axborotni saqlash va qayta tiklash
4
Veb-saytdagi maʼlumotdan nusxa olish va uni joylashtirish
5
URL manzillari va veb-saytdagi obyektlarni saqlab olish
6
Kengaytirilgan qidirish turidan amaliy foydalanish.
Shu bilan birga quyidagilarni bilib olasiz:
• bukmarklar uchun papkalar yaratish.
• onlayn ishlayotganda ehtiyot boʻlish.
6
160 Dunyo o‘rgimchak
to‘ri 1989-yilda
ser Tim Berners-
Lee tomonidan
kashf etilgan.
Birinchi veb-
sayt 1990-yilda
yaratilgan.
Bilasizmi? Boshlashdan avval Quyidagilarni bilishingiz kerak:
• maʼlumotdan nusxa olish va qoʻshishni;
Bilasizmi?
     
196 - Cover ict stb indd

Bilasizmi?
196
Keyin oʻzingiz biriktirmoqchi boʻlgan faylni tanlashingiz mumkin.
Faylni chap tomondagi saqlangan papka ustiga bosgan holda topishingiz
mumkin.
Shundan keyin
Open tugmasini tanlashingiz kerak.
7.1-mashgʻulot
Elektron xabar yarating va unga kompyuteringizda oʻzingiz chizgan tasvirni,
masalan, tasvirlarga qayta ishlov berish modulidan biror tasvirni biriktiring.
Elektron xabarni tegishli xabar bilan hujjatingizni yuborganingizni aytib,
oʻqituvchiga yuboring.
7.2-mashgʻulot
Elektron xabar yarating va unga oʻzingiz yaratgan, masalan, matnli hujjatlarga
qayta ishlov berish modulidan biror matnli hujjatni biriktiring.
Elektron xabarni tegishli xabar bilan hujjatingizni yuborganingizni aytib,
oʻqituvchiga yuboring.
7.3-mashgʻulot
Elektron xabar yarating va oʻzingiz yaratgan, masalan, elektron jadvallarga
qayta ishlov berish modulidan biror elektron jadvalni biriktiring.
Elektron xabarni tegishli xabar bilan ishingizni yuborganingizni aytib,
oʻqituvchiga yuboring.
7
Email (Elektron pochta) dan foydalanishni oʻrganish
197
8-amaliy koʻnikma
Email papkalarini boshqarish
Siz email akkauntingizdagi papkalarni xuddi kompyuteringizdagi hujjatlar
saqlanadigan papkalarni sozlagandek sozlash mumkin.
Papkalar elektron xabarlarni kerak boʻlganida topishga qulay qilib tartiblashga
yordam beradi.
Yangi papka yaratish uchun
Create new label tugmasidan foydalanish kerak.
Shundan keyin papka uchun kerakli nom kiritiladi, masalan, “AT sinfi”. Undan
AT sinfiga oid elektron xabarlarni saqlash uchun foydalanish mumkin.
Keyin
Create tugmasi tanlanadi.
198
Elektron xabarni koʻchirishning ikki xil usuli mavjud:
1 usul:
Elektron xabarni biror papkaga koʻchirish uchun elektron xabarning chap
tomonidagi katakchani belgilang va keyin uni menyudagi papka ichiga tortib
olib boring.
2-usul
Elektron xabarning chap tomonidagi katakchani belgilang.
Papkaning
Move to buyrug‘ini tanlang.
Elektron xabarni ko‘chirmoqchi boʻlgan papkangiz ustiga bosing.
Papka ichidagi elektron xabarlarni koʻrish uchun papkani tanlasangiz, elektron
xabarlar koʻrinadi.
|
• veb-brauzerdagi asosiy navigatsiya tugmalari, masalan, Forward

|
• veb-brauzerdagi asosiy navigatsiya tugmalari, masalan, ForwardBog'liq 6-sinf• veb-brauzerdagi asosiy navigatsiya tugmalari, masalan, Forward va Back
tugmalaridan foydalanishni;
• giperhavola nima ekanini;
• maʼlumot qidirish uchun kalit soʻzlardan foydalanishni;
Onlayn boʻlganingizda sizning xafvsiz ekaningiz juda muhim. Haqorat qiluvchi
yoki noqonuniy maʼlumot topmaslik uchun bu koʻrsatmalarga amal qilish
kerak:
• Qidirish uchun kalit so‘zlarni ehtiyotkorlik bilan tanlang. Soʻz xato yozilsa
yoki yetarli maʼlumot bermaydigan umumiy soʻzlar qidirilsa, befoyda yoki
ehtimoliy zararli natijalar chiqishi mumkin.
• Veb-sahifani ochishda ogohlantirishlarga eʼtiborli boʻling, unda zararli
maʼlumotlar boʻlishi mumkin.
• Barcha qidirish natijalari ham ishonchli emas. Faqat tanish va ishonchli veb-
saytlarning natijalarini koʻring.
• Birinchi natija har doim ham eng yaxshisi boʻlavermaydi. Ayrim
kompaniyalar natijalari tepada boʻlishi uchun toʻlov qiladi. Ularni “Reklama”
yoki “Taʼminlangan” belgilaridan bilish mumkin.
Zararli maʼlumoti bor veb-sahifani topsangiz, zudlik bilan oʻqituvchiga ayting.
Shunda muammoga duch kelmaysiz.
Xavfsizlik!
Kirish
Internet millionlab veb-sahifalardan iborat veb-saytlarni oʻz ichiga oladi. Bu
juda koʻp maʼlumot! Bular internetning
World Wide Web qismida topiladi. Zarur
maʼlumotni topa olish uchun internetda xavfsiz va samarali usulda qidirish kerak.
Qidiruvlarni qayd etish va keyinroq ishlatish uchun maʼlumot yoki veb-sahifalarni
saqlash mumkin.
Onlayn:
internetga
ulangan
kompyuterda
ishlash.
Veb-sahifa: veb-
saytdagi bir sahifa.
Internet:
Dunyodagi barcha
o‘zaro ulangan
kompyuterlar
tarmogʻiga
berilgan nom
Veb-sayt:
veb-sahifalar
jamlanmasi.
|
| |
-amaliy koʻnikma - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb inddBog'liq 6-sinf1-amaliy koʻnikma
2-amaliy koʻnikma
Qidiruv tizimining ishlash tamoyilini tushunish
Agar veb-saytning URL manzilini yoki izlayotgan maʼlumotingizni qayerdan
topishni bilmasangiz,
qidiruv tizimi imkoniyatlaridan foydalanish kerak.
Ular juda ajoyib vositalardir. Ular sizga zarur boʻlgan ma’lumotni koʻplab veb-
sahifalardan qidirib topish imkoniyatini beradi.
Qidiruv tizimi:
Dunyo o‘rgimchak
to‘ridagi veb-
saytlarni oʻz
ichiga oluvchi
yirik maʼlumot
bazalarini
qidirishda
foydalaniladigan
dastur.
Kalit soʻz
162
Manzil paneli:
foydalanilayotgan
veb-sahifa manzili
joylashgan veb-
brauzerdagi kichik
oyna.
Indeks: qidiruv
tizimida avval
qidirgan kalit
soʻzlar va veb-
sahifalar roʻyxati.
Algoritm: dastur
tomonidan
masalani yechish
uchun amal
qiladigan jarayon
yoki koʻrsatmalar
roʻyxati.
Filtrlash: keraksiz
maʼlumotni olib
tashlash yoki
kerakli maʼlumotni
topish.
Kalit soʻzlar
Qidiruv tizimidan foydalanish uchun, tanlangan brauzerning qidiruv paneli
yoki
manzillar paneliga kalit so‘z yoki gapni kiritasiz.
Har bir qidiruv tizimi
indeks deb nomlanuvchi ro‘yxatga ega. Bu
foydalanuvchilar tomonidan siz kiritgan kalit soʻzga mos keluvchi kalit soʻzlar va
veb-sahifalarning roʻyxatidir.
Qidiruv tizimi indeksni qidirish hamda qidirish paneli yoki manzil paneliga
kiritilgan soʻzlarga mos keluvchi barcha veb-sahifalar ro‘yxatini topish uchun
murakkab
algoritmdan foydalanadi.
Kalit so‘zga oid ma’lumotlar aks ettirilgan veb-sahifalar roʻyxatidan o‘zingizga
kerakli natijani tanlashingiz mumkin. Ro‘yxatning yuqorisida qaysi veb-sahifani
joylashtirishni aniqlash uchun boshqa murakkab algoritmdan foydalanadi.
Foydalanishingiz uchun bir qancha qidiruv tizimlari mavjud. Ularning har biri
o‘zaro bir-biridan qisman farq qiluvchi natijalarni hosil qiladi. Buning sababi –
ular foydalanadigan algoritmlar biroz farqli boʻladi.
Foydalanish uchun qulay qidiruv tizimlaridan biri – Google. Bundan tashqari,
Bing qidiruv tizimi imkoniyatlaridan ham foydalanishingiz mumkin.
Ayrim qidiruv tizimlari qaysidir auditoriya moslashgan. Masalan, Kiddle
bolalarga moʻljallangan tizimdir.
Yoshingizga mos havolalarni tanlashingiz muhimdir. Agar Kiddle kabi
qidiruv tizimidan foydalansangiz, ular avtomatik ravishda yoshingizga mos
kelmaydigan boshqa maʼlumotlarni
filtrlaydi.
2.1-mashgʻulot
Veb-brauzerning manzil paneliga Google soʻzini kiriting.
Endi esa “Qadimgi Misr piramidalari” soʻzlarini kiriting.
Qidiruv natijalari hosil qilgan ro‘yxatning yuqorisida joylashgan beshta natijani
qayd qiling.
Endi Bing qidiruv tizimini oching va shu amallarni bajaring.
Kiddle qidiruv tizimini oching va yuqorida bajargan ishlaringizni takrorlang.
|
| |
Jismoniy 
  

Ruhiy - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 71/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaJismoniy
|
Ruhiy
|
Pedagogik
|
Ijtimoiy
|
irsiy
kasallik,
ko‘rish
qobiliyatining
buzilishi, eshitish qobiliyatining buzilishi,
suyak
tayanch
tizimidagi kasalliklar, nogironlar
va boshqalar.
|
ruhiy
rivojlanishning buzilishi, aqliy
qoloqlik,
nutq
buzilishi,
o‘ta iqtidorlilik.
|
umumiy o‘rta ma’lumot
olishdan chetga chiqish, kasbiy ta’lim olishdan chetga chiqish, o‘zlashtirishda orqada qolish.
|
yetimlik;
xulq-atvor
me’yoridan
og‘ish;
aroqxo‘rlik;
norkamaniya;
toksikomaniya;
fohishabozlik;
daydilik,
o‘g‘rilik va b.
|
7.2.O‘smirlik yoshida deviasiyaning yuzaga kelishi shart - sharoitlari Bolalar, o‘smirlar va umuman ba’zi jamiyat a’zolarining jamiyat tan olgan me’yorlarga zid keluvchi hatti-harakatlarni namoyon etishi birdaniga, o‘z-o‘zidan bo‘ladigan hodisa emas. Insonlarning shunday yo‘l tutishiga nimadir sabab bo‘ladi.
Deviant xulq-atvor: uni bartaraf etish mumkin(mi?)
“Xulq atvor” deganda, jismoniy va ijtimoiy ehtiyojlarni qondirish, ijtimoiy muhitga nisbatan yo‘naltirilgan, insonga xos xatti-harakat, jarayon majmuini nazarda tutamiz. Ijtimoiy xulq-atvor sub’yekti alohida shaxs, individ yoki guruh bo‘lishi mumkin. Individning ijtimoiy xulq-atvori jamiyatning ijtimoiy tuzilmasi xususiyatlaridan kelib chiqib shakllanadi. Xorijlik psixolog olimlar xulq og‘ishini “deviant” atamasi bilan nomlab, uni jinoiy (kriminal), delinkvent (jinoyatgacha bo‘lgan) va axloqsiz (amoral) xulq-atvor kabi tiplarga ajratadi.
Bolalar va o‘smirlarda o‘qishga, bilim olishga nisbatan qiziqishning yo‘qligi ularning ruhiy-ma’naviy olamiga, xulq-atvoriga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Maktab tartib-qoidalarini buzuvchi, sust o‘zlashtiruvchi, sinfdoshlari, o‘qituvchilari bilan tez-tez tortishib, janjal chiqaruvchi va “ikkichi” o‘smirlar ko‘pincha shu tipdagi to‘daga qo‘shilib ketadilar. Oqibatda ular keyinchalik katta yoshdagi kriminogen xulqli, ilgari sudlangan kishilarning sherigiga aylanishi mumkin.
|
| |
O‘smirlarda deviant xulq-atvorning kelib chiqishi sabablari

|
O‘smirlarda deviant xulq-atvorning kelib chiqishi sabablari
|
bet | 78/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipova7.4.O‘smirlarda deviant xulq-atvorning kelib chiqishi sabablari Me’yordan chetga chiquvchi xulq-atvor murakkab tabiatga ega bo‘lib, turli xil omillar bilan izohlanadi. Voyaga yetmaganlarning deviant xulq-atvorini keltirib chiqaruvchi omillar quyidagilardir:
1. Biologik omillar bola organizmida uning ijtimoiy adaptasiyasini qiyinlashtiruvchi fiziologik yoki anotomik xususiyatlarning borligida o‘z ifodasini topadi. Ularga irsiy xususiyatlar, aqliy rivojlanishning buzilishi, eshitish va ko‘rishning susayishi, asab tizimining zararlanishi, organizmga psixofiziologik zo‘r berish, nizoli holatlar, atrof-muhitning kimyoviy tarkibi, turli somatik, allergik, toksik kasallanishlarga olib keluvchi, ya’ni quvvat manbalari bilan bog‘liq bo‘lgan psixofiziologik xususiyatlar kiradi.
2. Psixologik omillar. Bularga bolada psixopatalogiya yoki xarakterining akpentuasiyasining borligi kiradi. Bu me’yordan chetga chiqishlar asab kasalliklari, psixopatiya, nevrosteniya va bolada g‘ayri adekvat reaksiyalarni paydo qiluvchi boshqa omillarda namoyon bo‘ladi.
Yorqin namoyon bo‘lgan psixopatiyaga (tentaklik) ega bolalar psixiatrlar yordamiga muhtojlardir.
Ruhiy me’yorning eng keskin varianti hisoblanmish aksentuasiyaga ega bo‘lgan bolalar psixologik ta’sirlar uchun nihoyatda qaltis hisoblanadilar va ijtimoiy-tibbiy reabilitasiyaga ehtiyoj sezadilar.
Bola rivojlanishining har bir davrida shaxsiyat va xarakterning ba’zi ruhiy xislatlari shakllanadi. O‘smirda ruhiyat rivojlanishining ikki bosqichi kuzatiladi: u o‘zi yashaydigan ijtimoiy muhitdan bezib qoladi, yoki bu muhitga ko‘nikib ketadi. Agar oilada bola ota-onasi tomonidan yetarli darajada mehr his qilmasa, u holda bolaning himoya vositasi vazifasini “begonalashuv” bajaradi. Bu begonalashuv asabiy reaksiyalar, atrofdagilar bilan munosabatlarning buzilishi, emosional sovuqlik, psixik rivojlanishning to‘xtab qolishi, turli ruhiy patologiyalarda namoyon bo‘ladi.
O‘smirlarga xos bo‘lgan rad etish, qarshi chiqish kabi xislatlar, odatda, bir-biriga emosional bog‘liq bo‘lgan oilaviy munosabatlarning oqibati hisoblanadi.
O‘smirning axloqiy qadriyatlari tizimi shakllanmasligi oqibatida uning qiziqishlari g‘arazli tavsif kasb eta boshlaydi. Bunday o‘smirlarga infantilizm, ko‘ngilochar hikoyalar xosdir.
|
| |
Bilasizmi?
Ishonchli - Cover ict stb indd

166
3.2-mashgʻulot
Daftaringizda quyidagi savollarga javob yozing. Darsligingizga yozmang.
Qidiruv paneliga “Dunyodagi eng katta it qanchalik katta?” soʻzlarini kiriting.
Ro‘yxatning eng yuqorisidagi uchta qidiruv natijasiga qarang va har bir natijada
qayd etilgan eng katta it va uning o‘lchamini yozib oling.
Natijalarning barchasi bir xilmi? Ular bir xil it haqidagi maʼlumotni taqdim
etayaptimi?
3.3-mashgʻulot
Siz elektron xabar qabul qiluvchining email manzilini 
Cc

193
7
Email (Elektron pochta) dan foydalanishni oʻrganish
5.1-mashgʻulot
1-amaliy koʻnikma dagi
1.2 -mashgʻulotning bir qismi sifatida
doʻstlaringizdan olgan latifanini oʻz ichiga olgan elektron xabarni toping.
Ularga nima uchun buni kulgili deb oʻylashingiz haqida aytib, bu elektron
xabarni oʻqituvchiga
Forward tugmasi orqali jo‘nating.
Elektron xabar nusxasini hazilni sizga yuborgan doʻstingizga yuboring.
5.2-mashgʻulot
2-amaliy koʻnikma 2.1-mashgʻulotdagi Posbon Grifon va Uchar Ajdar
haqidagi hikoyaga ikkinchi bobni qoʻshing.
Uni doʻstingizga yuboring.
Ikkinchi bir doʻstingizga
Cc maydoni orqali yuboring.
Oʻqituvchingizga
Bcc maydoni orqali yuboring.
Elektron xabar
oqimi bitta
xabar ortidagi
barcha xabarlar,
ularga javoblar
va hokazolardir.
Masalan, sizning
doʻstingizga
yuborgan elektron
xabaringiz,
ularning javoblari,
sizning javobingiz
va hokazo.
Agar siz bularni
ortiq koʻrishni
xohlamasangiz,
bu oqimdagi
barcha elektron
xabarlarni oʻchirib
tashlashingiz
lozim.
Bilasizmi?
6-amaliy koʻnikma

195
7
Email (Elektron pochta) dan foydalanishni oʻrganish
6.1-mashgʻulot
Oʻqituvchingiz sizga tasvir biriktirilgan elektron xabar yuboradi. Elektron xabar
oʻqituvchingizdan ekanini diqqat bilan tekshiring.
Elektron xabarni oching va tasvirni yuklab oling.
7-amaliy koʻnikma
Emailga fayl biriktirish
Elektron xabarga fayl biriktirishingiz va uni bir yoki undan ortiq kishiga
yuborishingiz mumkin.
Fayl biriktirish uchun birorta elektron xabar yaratishingiz va keyin
qistirgʻich
belgisi ustiga bosishingiz lozim.
Email tizimlarida
yuborishingiz
mumkin boʻlgan
faylning maksimal
oʻlchami
oʻrnatilgan
boʻlishi mumkin.
Gmail tizimida
faylning maksimal
oʻlchami 25Mbni
tashkil qiladi.
Maslahat
     
172 - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb inddBog'liq 6-sinfMaslahat
172
URL manzilni papka ichiga nusxalash uchun sichqonchaning chap tugmasini
bosib, veb-brauzer manzil panelining boshidagi (tasvirda belgilangan) belgi
ustida yoki tanlangan URL manzil ustida ushlab turing.
Shundan keyin belgini yoki belgilangan URL manzilni ilgari yaratilgan papka
ichiga tortib olib borib joylanadi.
7.1-mashgʻulot
“Kerakli_veb-sahifalar” nomli hujjat yarating. Sevimli veb-sahifangizga oʻting va
uning URL manzilini nusxalang.
URL manzilni hujjatingizga joylang.
Yana ikkita veb-sahifaning URL manzillarini hujjatingizga nusxalarini joylang.
7.2-mashgʻulot
“Kerakli_URL_manzillar” nomli hujjat yarating.
Sevimli veb-sahifangizga oʻting va URL manzilni shu papkaga
Drag and drop
usulida ko‘chiring. Qolgan ikkita veb-sahifa manzilini nusxalash uchun ham shu
amaldan foydalaning.
8-amaliy koʻnikma
Veb-saytdan tasvirni saqlab olish
Veb-saytdan tasvirni saqlab olishingiz mumkin.
Veb-saytdan tasvirni saqlashdan oldin uni nusxalash huquqiga ega
ekaningingizni tekshirib koʻrish lozim. Ayrim kontentlarda faqatgina tasvirga
egalik qiluvchi yoki yaratuvchi shaxs uni qonuniy nusxalashi va boshqalarga
ulashishi mumkin. Bu
mualliflik huquqi deb nomlanadi.
Mualliflik huquqidan xoli tasvirlari boʻlgan veb-saytlar mavjud, ularni saqlab
olish va ushbu tasvirlardan foydalanish mumkin.
Oldin muhokama qilinganidek, bunday holatda siz tasvirni qayerdan koʻchirib
olganingizni koʻrsatuvchi havola kiritishingiz lozim.
Mualliflik
huquqi: egalik
qilish yoki
yaratuvchi
shaxsning
kontentni
boshqalarga
ulashishi
mumkinligini
anglatuvchi
qonuniy huquqi.
Kalit soʻz
|
| |