Mavzu: Anorganik moddalarning asosiy sinflari orasidagi genetik bog`lanish

Mavzu: Anorganik moddalarning asosiy
sinflari orasidagi genetik bog`lanish
Darsning maqsadi:
-
ta`limiy : o`quvchilardagi anorganik moddalarning eng muhim sinfalari haqidagi bilim, ko`nikma va malakalarni oshirish;
-
tarbiyaviy: anorganik moddalarning xilma- hilligi, qishloq xo`jaligida, sanoatda, turmushda, tabiatdagi barcha jarayonlarda ulardan oqilona foydalanish orqali tabiatni va undagi tabiiy resurslarni himoya qilishga, tejashga o`rgatish, ekologik tarbiyani shakllantirish;
-
rivojlantiruvchi: o`quvchilarning kimyoviy bilimlarini yangi bosqichga ko`tarish, mustaqil fikrlash darajalarini oshirish, elektron darslik bilan ko`nikmalarini hosil qilish o`quvchilarda kimyo faniga bo`lgan qiziqishlarini rivojlantiirish.Kimyo, ximiya - moddalarning tuzilishi va oʻzgarishini oʻrganadigan fan. Kimyo boshqa fanlar qatori inson faoliyatining mahsuli sifatida vujudga kelib, tabiiy ehtiyojlarni qondirish, zaruriy mahsulotlar ishlab chiqarish, biridan ikkinchisini xrsil qilish va, nihoyat, turli hodisalar sirlarini bilish maqsadida roʻyobga chiqdi. Mustaqillik - davlatning ichki va tashqi ishlarda boshqa davlatlarga qaram boʻlmay faoliyat koʻrsatishi. M. tamoyillariga rioya etish davlatlararo oʻzaro munosabatlarda yetakchi, hukmron qoidadir. Har bir davlatning mustaqilligini tan olish oʻzaro tinchtotuv yashashning prinsiplaridan biridir.
Darsning uslubi: noan`anaviy
Dars turi : “Kichik guruhlar bilan ishlash”, “Aqliy hujum”, “Har qadamda element”
Dars tipi: yangi bilimlarni shakllantirish
Dars jihozi: elektron darslik, tarqatmalar, testlar, tezkor savollar.Uslub - tilning inson faoliyatining muayyan sohasi bilan bogʻliq vazifalariga koʻra ajratilishi. Kishilar faoliyatning barcha sohalarida aloqa qilish jarayonida tildagi leksik, frazeologik, grammatik va fonetik vositalarni tanlash va ishlatishda birbirlaridan maʼlum darajada farq qiladilar.
Darsning fanlararo bog`liqligi: fizika, biologiya, matematika, ekologiya
DTS talabi: anorganik moddalarning asosiy sinflari orasidagi genetik bog`lanish haqida bilimlarga ega bo`lish
Darsning shiori: “Kimki o`rganishni uyat-or demas, suvdan dur topadi, toshdan la`l, olmos”
Darsning borishi:
I.Suv, vodorod oksid, H2O - vodorod (11,19%) va kislorod (88,81%)dan iborat eng sodda kimyoviy birikma. S. rangsiz, hidsiz suyuqlik (qalin qatlamda zangori rangli). Mol. m. 18,0160. Yerning geologik tuzilishi tarixi va unda xayotning paydo boʻlishi, fizik va kimyoviy muhit, iqlim va obxavoning shakllanishida S. Tashkiliy qism
-
salomlashish
-
davomatni aniqlash
-
o`quvchilarning o`quv qurollari va darsliklarini nazorat qilish
-
“My 5 news” ruknini o`tkazish(guruh a`zolari 5 tadan dunyo yangiliklaridan aytadilar)
II. O`tilgan mavzuni so`rash
Bunda uy vazifalari tekshirilib o`quvchilar baholanadi.
O`qituvchi: Aziz o`quvchilar, hozir sinfimizni to`rt guruhga bo`lib olamiz. Birinchi guruh “Oksidlar”, ikkinchi guruh “Asoslar” uchinchi guruh “Kislotalar”, to`rtinchi guruh “Tuzlar” deb nomlanadi. Har bir guruh o`zlariga tanlagan nomni ta`riflab beradi.
Ta`riflashda o`quvchilar bergan javoblarda moddalarning tarkibi, ahamiyati, ishlatilishi haqida aytib o`tiladi va ularning bergan javoblariga qarab “Rag`bat” kartochkalari beriladi. (rag`bat kartochkalari—“OLTIN”-Au, “KUMUSH”-Ag, “MIS”- Cu dan tayyorlangan bo`ladi.)
Darsni o`quvchilarning ziyrakligini oshirish, diqqatini jamlash maqsadida “Har qadamda element” o`yini bilan boshlaymiz. Har bir guruhdan bittadan o`quvchi chiqib, elementlar nomini aytadi va bir qadam tashlaydi. Element nomini qayta aytgan va aytolmay to`xtab qolgan o`quvchi o`yindan chiqariladi. Eng ko`p element nomini aytgan guruh a`zosi ko`proq qadam tashlaydi hamda oldinga chiqib qoladi va g`olib hisoblanadi. Shu tariqa o`yin davom etadi. G`olib o`quvchilar guruhiga “Rag`bat” kartochkasi olib beradi.
III. Yangi mavzu bayoni
O`qituvchi: Biz keljakda kim bo`lishimizdan qat`iy nazar, o`qituvchimi, shifokormi, quruvchimi, oshpazmi, bog`bon yoki dehqonmi, agronom bo`lamizmi bizga kimyo fani va kimyoviy elementlarni bilish kerak bo`ladi.
(Kimyo darsida axborot kommunikatsion texnologiyalardan samarali foydalanish maqsadida videoproyektor orqali elektron darslik va mavzuga doir o`quv filmi namoyish etiladi)
Har qanday kimyoviy birikmalar orasida genetik bog`lanish bo`ladi. Masalan,
-
Oddiy moddalardan murakkab moddalar olish mumkin:
4P 5O= 2PO yoki 2H O= 2HO
-
Murakkab moddalardan oddiy moddalarni olish mumkin:
2HgO2Hg O yoki 2HO2H O
-
Oksidlardan asos, kislota va tuzlarni olish mumkin. Aksincha asos, kislota va tuzlardan oksidlarni olish mumkin:
-
NaO HO= 2Na OH
b) SO HO= HSO
c) CaO Si O= Ca Si O
d) Cu(OH) = CuO HO
e) HCO= CO HO
f) CaC O= CaO CO
4. Asoslardan oksid va tuzlarni yoki aksincha oksid va tuzlardan asoslarni olish mumkin:
-
Fe(OH) = FeO HO
-
Cu(OH) 2HCl= CuCl 2HO
-
CaO HO= Ca(OH)
-
FeCl 2KOH= Fe(OH) 2KCl
5. Kislotalardan oksid va tuzlar yoki aksincha oksid va tuzlardan kislotalar olish mumkin:
-
HSi O=SiO HO
-
HNO NaOH=NaNO HO
-
PO 3 HO=2HPO
-
KS 2HCl=HS 2KCl
(Laboratoriyada mavjud moddalardan foydalanib yuqorida yozilgan reaksiyalarni amaliy tarzda namoyish qilish orqali o`quvchilarning qiziqishlarini orttirish mumkin.)
IV. Dars yakuni
-
Mustahkamlash
Yangi mavzuni mustahkamlash uchun “Kim chaqqon” interfaol o`yinidan foydalaniladi. Guruhlarga anorganik moddalar sinflari orasidagi genetik bog`lanishga oid sxemalarni amalga oshirish taklif etiladi.
-
P PO H PO Ca (PO)
-
Fe FeCl Fe(OH) FeOFe FeSO
-
C CO CaC OCaOCa(OH) Ca(HC O)
-
S SO SO HS ONa SO
“Kim chaqqon” interfaol o`yinida reaksiya tenglamalarini eng birinchi va to`g`ri bajargan guruh a`zolari o`ziga va guruhiga “Rag`bat” kartochkalarini qo`lga kiritadi.
-
“Oz- o`zini baholash”. Har bir guruh uchun qisqa testlar beriladi. Testlar bajarib bo`lingandan so`ng o`qituvchi bergan test kalitlariga qarab guruhlar bir-birlarini baholaydi.
O`quvchilarni baholash. Guruhlar yig`gan ballar jamlanib g`olib bo`lgan guruh e`lon qilinadi.
“Baholar majmuasi, bilimingiz oynasi”
Xulosa.
O`qituvchi: Hayotimizda kimyo fanining ahamiyati juda katta. Kimyo sanoatida juda ko`p yutuqlarga erishilmoqda. Shu bilan birga ba`zi bir muammolar ham yo`q emas, jumladan, kimyo sanoati chiqindilari to`g`ridan to`g`ri atmosferaga chiqarilib yuborilmoqda, shunday kimyoviy chiqindilarni qayta ishlash orqali yangi foydali mahsulotlar olish mumkin. Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t. Bunday muammolar yechimiga o`z hissangizni qo`sha oladigan insonlar yetishib chiqadi deb ishonch bildiraman.
V. Uyga vazifa berish
Har bir o`quvchi yangi mavzu yuzasidan 10 tadan test tuzib kelishi va genetik sxema tuzish
Asosli oksid
|
|
Kislotali oksid
|
-
Tuz
|
|