nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Doimiy harajatlar kattaligi nimaga bog‟liq?

323
166. Ishlab chiqarish hajmi o‟zgarishi bilan bog‟liq bo‟lmagan xarajat
turi?
A) o‘zgarmas xarajatlar
B) o‘zgaruvchan xarajatlar
C)
davr xarajatlari
D) sotish xarajatlari
167. Taqsimot kanali – bu:
A) ishlab chiqaruvchiga talluqli bo‘lgan tashkilot yoki shaxslar yig‘indisi
B) reklamani tarqatish usuli
C)
pochta yordamida
D) boshqaruvni amalga oshirish
168. Bitim nima?
A) Ikki tomonning qimmatbaho narsalar bo‘yicha o‘zaro tijorat almashuvi
B) Bozorda xaridorni sotuvchi bilan kelishuvi
C) Bozorda harakat qiluvchi shaxslar o‘rtasidagi munosabati
D) Bozorda xaridorni raqobatchi bilan kelishuvi
169. Lizing nima?
A) Mahsulotni uzoq muddatli ijaraga olishdan iborat bo‘lib, tovar
narxini
to‘lashning o‘ziga xos shakli hisoblanadi
B) Mahsulotni o‘rta muddatli ijaraga olishdan iborat bo‘lib, tovar narxini
to‘lashning o‘ziga xos shakli hisoblanadi.
C) Murakkab ijaraga olish
D) Oddiy ijaraga olish.
170. Sotish kanalida qanday oqimlar mavjud
A) egalik huquqlari oqimi,
jismoniy oqim, buyurtmalar oqimi, moliyaviy
oqim, axborot oqimi
B) jismoniy oqim, buyurtmalar oqimi
C) moliyaviy oqim, axborot oqimi, raqobatchilar oqimi
D) egalik huquqlari oqimi, moliyaviy oqim, axborot oqimi
171. Sotish kanaliga kirish mumkin vositachilar
324
A) ulgurji savdogarlar, chakana savdogarlar, agentlar va xizmat ko‘rsatish
bo‘yicha
tijorat kompaniyalari
B) agentlar va xizmat ko‘rsatish bo‘yicha tijorat kompaniyalari
C) ulgurji savdogarlar
va agentlar
D) ulgurji va chakana savdogarlar
tarkibiy qismi; 
o‘quv rejasi - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

157
o‘zlashtirilishining eng maqbul usullari, axborot manbalari ko‘rsatilgan
normativ hujjat;
malaka amaliyoti
o‘quv jarayonining nazariy
bilimlarni mustahkamlash, amaliy ko‘nikma va uquv hosil qilish, o‘quv
rejalari va fanlar dasturlarning ma’lum (yakuniy) qismidagi mavzu
bo‘yicha materiallar to‘plash uchun o‘tkaziladigan bir qismi;
yakuniy
davlat attestatsiyasi
- bakalavr yoki magistr darajasiga qo‘yiladigan
malaka talablariga muvofiq holda, ma’lum talab va tartibotlar vositasida
(fanlar bo‘yicha davlat attestatsiyasi, bitiruv malakaviy ishi yoki
magistrlik dissertatsiyasi himoyasi) bitiruvchi tomonidan oliy ta’lim
o‘quv reja va dasturlarining bajarilishi sifatini baholash;
o‘qitish sifatini
1- Masala. ARALASHTIRISH - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

374
1- Masala. ARALASHTIRISH Stol ustida ustma- ust taxlangan varaqlari soni 100 tadan
oshmaydigan taxlam turibdi. Har bir varaqqa bitta lotin harfi yozilgan.
Taxlamdagi varaqlar ustida quyidagicha aralashtirish jarayoni bajariladi:
1.
a) yuqoridan quyiga qarab varaqlar birma- bir olinadi va biri
chap taxlamga, keyingisi o‘ng taxlamga o‘tkazilaveradi;
2.
b) chap taxlam o‘ng taxlam ustiga joylashtiriladi.
Masalan:
G A F C E E D A G C C B B B E D D A G F F Aralashtirish jarayoni K marta amalga oshiriladi.
Kiritiladigan qiymatlar:
k (1 ≤
k ≤ 100) natural son va belgilari soni
100 tadan oshmaydigan S satr.Satr bosh lotin harflaridan tashkil topgan.
Satrning m- belgisi quyidan qaraganda m- varaqni ifodalaydi.
Chiqariladigan qiymatlar: k- marta aralashtirish jarayoni tugagandan
keyin S satr ko‘rinishi.
Misollar: Kiritish qiymatlari
Chiqarish qiymatlari
1
ABCDEFG
FDBGECA
Yechish: Bu masala k marta saralash orqali osongina hal etiladi.
Dasturi: Program_aralashtirish;
var s1,s2, s:string; i,j,k:integer;
375
Begin
readln(s); readln(k);
for i:=1 to k do
BEGIN s1:=»; s2:=»;
for j:=length(s) downto 1 do
begins1:=s1+s[j]; If j>1 Then begin dec(j); s2:=s2+s[j];
end;
end;
s:=s2+s1;
END;
writeln(s);
readln;
end.
Amaliy ish - M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi

373
A) Printer B) Klaviatura S) Modem D) Skaner
12.Axborotlarni qog‘ozdan kompyuterga o‘tkazadigan qurilmani
aniqlang.
A) Printer B) Klaviatura S) Modem D) Skaner
13.89 mm va 133mm li disketa o‘lchamlarini boshqacha
o‘lchamlarini aniqlang.
A) 1,2 mb va 5,25dyum B) 3,5dyum va 5,25dyum
S) 1,44mb va 3,5 dyum D) 3,5mm va 5,25 dyum
14.Quyidagilardan qaysi birining nomi qurol nomidan olingan ?
A) CD- R B) CD- RW S) Vinchestr D) Fleshka
15. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati mulohaza yolg‘on
bo‘lgandagina rost bo‘ladi?
A) VA B) EMAS S) YOKI D) AMMO
16. Qaysi mantiqiy amal natijasi qiymati ikkala mulohaza rost
bo‘lgandagina rost bo‘ladi?
A) VA B) EMAS S) YOKI D) BIROQ
17.Qaysi mantiqiy amal inventor sxemaga mos keladi?
A) VA B) EMAS S) YOKI D) BIROQ
18.Kompyuterning texnik vositalari qanday ataladi?
A) Brainware B) Software S) Hadware D) B va S
19. Kompyuter qurilmalarini boshqaruvchi dasturlar qanday
ataladi?
______________________________________________________
20. Kompyuter ishini izdan chiqaruvchi yoki axborotga zarar
yetkazadigan dasturlar qanday ataladi ? _________________________
21. Insonning dastur bilan va dasturning inson bilan muloqotga
kirishish usuli qanday interfeys?
______________________________________________________
22.MS Word dasturida ishlanishi qanday interfeysga misol
bo‘ladi?
______________________________________________________
23.Bir vaqtda bir nechta dasturni ishga tushirish imkoniyatini
beradigan operatsion sistema qanday ataladi?
______________________________________________________
24.Brauzer so‘zining ma’nosi?
______________________________________________________
25.Rim raqamlari yordamida 2012 sonini yozing
______________________________________________________
Nazorat savollari - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan...

134
Uyma zichligi
bo‘yicha
markasi
Silindrda
maydalanish
bo‘yicha
mustahkamligi
MPa, kam emas
Uyma zichligi
bo‘yicha markasi
Silindrda
maydalanish
bo‘yicha
mustahkamligi
MPa, kam emas
400
450
500
550
600
650
0.3
0.35
0.40
0.45
0.55
0.65
700
750
800
850
900
0.70
0.90
1.10
1.30
1.50
Shlakli pemzaning g‘ovaklari qancha katta bo‘lsa, uning mustahkamligi ham
shuncha kichik bo‘ladi, ya'ni keramzit va agloporit singari mustahkamlik chegarasi
tahminan dona zichligi kvadratiga proporsionaldir.
Shlakli pemza donasi yacheykali tarkibga ega bo‘ladi. G‘ovak
yacheykalarning o‘rtacha diametri 1-2mm ni tashkil etadi. Ba'zi hollarda g‘ovak
diametri 5-6mm bo‘lgan shlakli pemza ham olinadi. Bunday pemza qotgan
ko‘pikni eslatadi.
2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchi - bet 91

2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchi
BETON TOLDIRUVCHILARI TEXNOLOGIYASI UM Хайдаролв НK
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchi
|
Nazorat savollari - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan...

|
2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchiBog'liq BETON TOLDIRUVCHILARI TEXNOLOGIYASI UM Хайдаролв НKNazorat savollari
1.Agloporit olishda qanday aglomeratsion mashinadan foydalaniladi?
2.Agloporit to‘ldiruvchisiga qanday texnik talablar qo‘yiladi?
3.Agloporit qumini ishlab chiqarish texnologiyasi sxemasini tushuntiring?
4.Agloporit qanday soxalarda ishlatiladi?
3 - AMALIY MASHG‘ULOT: MAVZU: SHLAKLI PEMZA ISHLAB
CHIQARISH TEXNOLOGIYASI
Faollashtiruvchi savollar:
1. Shlakli pemza ishlab chiqarishda qanday xomashyolar ishlatiladi?
2. Shlakli pemza ishlab chiqarish texnologik sxemasini keltiring?
3. Shlakli pemza ishlab chiqarish texnologiyasi xisob – kitob ishlari orqali
qanday loyihalanadi?
4. Shlakli pemza qumi ishlab chiqarish texnologiyasini keltiring?
5.Shlakli pemza ishlab chiqarish usullarini tushuntiring?
Kichik guruhlarda ishlash qoidalari:
• Har kim o‘z o‘rtoqlarini tinglashi, hurmat bildirishi kerak.
• Har kim faol, berilgan topshiriqga mas'uliyat bilan qaragan holda ishlashi
kerak.
• Har kim zarur holda ѐrdam so‘rashi lozim.
• Har kim undan ѐrdam so‘ralganda albatta ѐrdam berishi kerak. Har kim
guruh ishi natijasini baholashda ishtirok etishi shart.
Kichik guruhlar uchun topshiriqlar:
1-guruh uchun topshiriq
Shlakli pemza qumi ishlab chiqarish texnologiyasi va sxemasini izohlab
bering. Shlakli pemza qumi ishlab chiqarishda ishlatiladigan qurilmaning ishlash
prinsipini tushuntiring. Shlakli pemza qumiga qo‘yiladigan texnik talablar.
2-guruh uchun topshiriq
Shlakli pemza shag‘ali ishlab chiqarish texnologiyasi va sxemasini keltiring.
Shlakli pemza shag‘ali va chaqiq toshi ishlab chiqarishda ishlatiladigan
qurilmaning ishlash prinsipini tushuntiring. Shlakli pemza shag‘ali va chaqiq
toshiga qo‘yiladigan texnik talablar.
3-guruh uchun topshiriq
Shlakli pemza ishlab chiqarishda qanday sovitish va navlarga ajratish
qurilmasi ishlatiladi. Shlakli pemza shag‘ali va qumi qanday soxalarda ishlatiladi.
Shlakli pemza ishlab chiqarish usullarini keltiring.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi tomonidan 2021 yil “ ” dagi “ ” sonli buyruq bilan tasdiqlangan fan dasturi asosida ishlab chiqilgan. O‘UMni ishlab chiqqan tuzuvchi
|
Jahon Tinchlik Kengashi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Raisi

|
Jahon Tinchlik Kengashi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Raisi
|
bet | 91/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgJahon Tinchlik Kengashi, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti, O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Raisi kabi.
Boshqa tashkilotlar, jumladan, vazirlik, idoralar va turli korxona, oliy o‘quv yurtlari nomi tarkibidagi birinchi so‘z bosh harf bilan yozilishi kerak. Masalan: Mudofaa vazirligi, Milliy matbuot markazi, Sog‘liqni saqlash vazirligi, Sharqshunoslik instituti, Guliston davlat universiteti kabi.
Boshqa mukofotlar, unvon va nishonlar nomlarini yozishda esa faqat birinchi so‘zni bosh harf bilan boshlash lozim. Qarang: “Sog‘lom bola uchun” ordeni, “O‘zbekistonda xizmat ko‘rsatgan fan arbobi” faxriy unvoni, “Xalq ta’limi a’lochisi” nishoni.
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati:
Uralov A. Interfaol ta’lim. – Guliston, 2018.
O‘zbek tilining izohli lug‘ati. – Toshkent, 2006.
118
O‘zbek tilining imlo lug‘ati. – Toshkent, 1995.
To‘rayev Shodiyor “Yozma nazorat turlari va o‘quvchilarning yozma savodxonligini oshirish” . “Ma’rifat” gazetasi, 8-son, 2019.
“Til va adabiyot ta’limi” 8-son , 2013.
“Til va adabiyot ta’limi” 1-son , 2018.
Ziyodova Tursunoy. “O`quvchularda matn yaratish kompetensiyasini shakllantirishning innovatsion texnologiyalari”. –Toshkent, 2019.
Ziyonet.uz
10-MAVZU.TADQIQOTCHILIK TEXNOLOGIYALARI
Tayanch so‘z va iboralar: Loyihalar ishlab chiqish. Maqola yozish metodikasini shakllantirish. Berilgan mavzu yuzasidan tadqiqot ishlarini olib boorish yo‘llari. Matn tarkibiga tanqidiy yondashish orqali kreotivlikni shakllantish.
Loyiha mavzusi: Yozma savodxonlikni oshirishda individual ishlash samarasi
|
| |
Loyiha muallifi - Ona tili va adabiyot fanidan

|
Ona tili va adabiyot fanidan
|
bet | 92/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgLoyiha muallifi: Azamat Uralov
Loyihaning maqsad va vazifalari: Loyihada bugungi kun uchun juda dolzarb boʻlgan nafaqat ona tili, balki boshqa fanlarda ham muammolarga uchrayotgan oʻquvchining yozma savodxonligi xususida fikr bildiriladi. Oʻquvchining yozma savodxonligi masalasi bugungi kun nuqtayi nazaridan olib qaralganda davlat siyosati darajasida muammoga aylanmoqda. Bunga sabablar: koʻcha-kuydagi afisha va e’lonlarning xato yozilishi, yuqori tashkilotlardan kelayotgan xatlardagi xatoliklar, ish hujjatlarini xatoliklar bilan yozilishi, kundalik ehtiyojga aylanib ulgurgan taklifnomalardagi xatoliklar, video filmlar va radio eshittirishlaridagi xatoliklar, televideniya orqali berilayotgan koʻrsatuvlardagi xatoliklar hisoblanadi. Yuqoridagi xulosalardan kelib chiqib maqsadimiz aniqlandi va quyidagi vazifalarni oldimizga qoʻymoqchimiz:
Maktab oʻquvchisining yozma savodxonligini oshirish.
O`quvchi – oʻqituvchi – ota-ona hamkorligini yoʻlga qoʻyish.
Biror metod orqali emas, balki individual ishlash orqali natijaga erishish.
O`quvchini mustaqil ishlashga oʻrgatish.
O`quvchilarda fikrlarini asoslash, oʻz - oʻzini baholash, oʻzaro nazorat qilish koʻnikmalarini shakllantirish yoʻllarini oʻrganish.
Oʻquvchilar jamoasida ijodiy izlanish ishlarini tashkil etish
Malaka oshirish, maktab va ota – ona hamkorligini kuchaytirish.
Bolalarning kelajagini oldindan his qilgan holda ularni yetuk inson qilib tarbiyalash.
Yozma savodxonlikni rivojlantiruvchi ta’lim texnologiyasining asosiy gʻoyasi oʻquvchilarni har tomonlama savodxonligini oʻstirishga qaratilgan. Mazkur loyihaning asosiy xususiyatlari:
Loyiha biroz murakkab tuzilgani bilan samarali ekanligi, uning nizom talablaridan kelib chiqib bajarilganligi.
119
Oʻquvchilarni oʻz bilish faoliyatining sub’ektiga aylantirib, fikr yuritish mexanizmini shakllantiradi, rivojlantiradi.
Oʻquvchilarning bilish faoliyatini kompetensiyaviy yondashgan holda komillik sari intilishlarini hisobga olib oʻstiradi.
Oʻqitish jarayonining asosini oʻquvchilarning oʻquv topshiriqlarini bajarish orqali vujudga keltiriladigan mustaqil faoliyatlar tashkil etadi,oʻquvchilarning aqliy rivojlanishiga zamin tayyorlab, bu jarayonda individual, mustaqil va ijodiy fikr yuritishni shakllantirish ustuvor yoʻnalish sanaladi.
Individual ishlash shaxs(oʻquvchi)ning voqea va hodisalar haqidagi munosabati va fikrini vujudga keltirib, uning tarkibiga quyidagilar kiradi: tahliliy fikr yuritish, solishtirib koʻrish, axborotni tahlil qilish, zarur faktlarni tanlash, taqqoslash, faktlar va hodisalarni qiyoslash, oʻz xatolarini koʻrish va ularni tushunib yetish.
|
| |
Topshiriq. FSMU texnologiyasi

|
Topshiriq. FSMU texnologiyasi
|
bet | 95/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgTopshiriq. FSMU texnologiyasi – 4 bosqichli yozilgan qogʻoz varaqlarini tarqatadi va yakka tartibda bajartiriladi.
Bunda:
F – fikringizni bayon eting.
S – fikringiz bayoniga sabab koʻrsating.
122
M – koʻrsatgan sababingizni asoslovchi misol keltiring.
U – fikringizni umumlashtiring.
Oʻqituvchi oʻquvchilar bilan bahs mavzusini belgilab oladi.
Yakka tartibdagi ish tugagach, oʻquvchilar kichik guruhlarga ajratiladi va oʻqituvchi kichik guruhlarga FSMU texnologiyasining 4 bosqichi yozilgan katta formatdagi qogʻozlarni tarqatadi.
Kichik guruhlarga har birlari yozgan qogʻozlardagi fikr va dalillarni katta formatda umumlashtirgan holda 4 bosqich boʻyicha yozishlari taklif etadi.
Oʻqituvchi kichik guruhlarning yozgan fikrlarini jamoa oʻrtasida himoya qilishlarini soʻraydi.
“She’riyat nima” mavzusi boʻyicha fikrlaringizni bayon qiling.
F – She’riyat insonning nozik his qilishi mumkin boʻlgan tuygʻularini qogʻozda aks etishi hisoblanadi. Uni kuyga solib qoʻshiq qilib aytsa ham boʻladi.
S – She’riyatni hamma ham birdek tushunavermaydi. Undagi nozikliklar, oʻxshatishlar, qochiriq va falsafalarni tushunib olish hammaning ham qoʻlidan kelavermaydi.
M – Ming yillarki, bulbul kalomi,
Oʻzgarmaydi yaxlit hamisha.
Ammo shoʻrlik toʻtining holi,
Oʻzgalarga taqlid hamisha.
Ona tilim, sen borsan shaksiz
Bulbul kuyin she’rga solaman.
Sen yoʻqolgan kuning, shubhasiz.
Men ham toʻti boʻlib qolaman.
U – she’riyat inson qalbining kechinmalari. U inson qalbiga yoʻl topadi. Katta-katta fikrlar kichik she’rlarda ham aks etishi mumkin.
Idrok xaritasi – metodi fikrlarni taqdim qilish va bogʻlash usuli boʻlib, u oʻquvchilarda tasavvur qilish va fikrlarni tizimlashtirish, oʻrganilayotgan mavzudagi bosh gʻoyalar yoki asosiy tushunchalarni, birlamchi tushunchalarni ajratish koʻnikma va malakalarni shakllantirishga qaratilgandir.
|
| |
Loyihani amaliyotda qo`llash vositalari

|
Loyihani amaliyotda qo`llash vositalari
|
bet | 93/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgLoyihani amaliyotda qo`llash vositalari:
Turli adabiyotlar, imlo lugʻatlari, ikki chiziqli daftarlar, elektron doskalar, kompyuter, videoproektor, multimedia darsliklari, tarqatma materiallar, koʻrgazmali qurollar, prezentatsiyalar, interaktiv trenajerlar, plepchard va vatmon qogʻozlar.
Loyihaning asosiy tavsifi: Ish tajribamizdan bizga ma’lumki, o’qituvchi hamda oʻquvchilarning yozma savodxonligi kun sayin pasayib bormoqda. Bugungi kun talabi bilan aytadigan boʻlsak, ularni qaysidir yoʻllar bilan yozma savodxonligini
oshirish muammosi (2015-yilda Navoiy shahrida boʻlib oʻtgan “Oʻzbek tili” doimiy XIII anjumani “Ta’lim jarayonida yozma savodxonlikni oshirishning asosiy omillari”ga bagʻishlangan boʻlsa-da) haligacha dolzarb boʻlib qolmoqda. Bu xususda olib borilayotgan ishlar natijasiga koʻra, oʻquvchilarning axborot olish obektlari ortib ketganligini yaqqol sezish mumkin. Jumladan, bir vaqtlar oʻquvchi faqat kitobdan yoki oʻqituvchidan axborot olishar edi. Hozirda esa televideniya, radio, gazeta va jurnallar, kundalik hayotdagi manbalar, internet, telefon, turli xil kitoblar va fan oʻqituvchilaridan axborotlarni olishadi. Koʻrinib turibdiki, jadallashib borayotgan davr oʻquvchisi ma’lumotlar yoki axborotlarni olish yoʻllari koʻpayib ketdi. Shu boisdan ona tili fan oʻqituvchilari oldida bir masala koʻndalang boʻlib qoldi: bu – oʻquvchining yozma savodxonligi masalasi.
7 yoshidan boshlab oʻquvchi sifatida faoliyat olib boradigan bola ilk harflarni birin-ketin daftarga tushira boshlaydi. Bu uning hayotidagi yozma nutqning ilk koʻrinishi hisoblanib, uning yozma savodxonligiga oʻz ta’sirini, albatta koʻrsatadi. Bu esa yuqorigi sinflarda mustahkamlanadi. Oliy ta’limda esa yanada takomillashadi.
Loyiha muammosi: Qachonki oʻquvchi ta’lim jarayonida dastlabki yozma nutqini toʻgʻri boshlasa, keyingi faoliyatida ham uning shu koʻrinishini saqlab qoladi.
Bunday jarayonning fundamenti boshlangʻich ta’limga borib taqalsa-da, koʻproq yozma nutqdan aziyat chekuvchi yuqori sinflarda dars berayotgan ona tili va adabiyot fani oʻqituvchilari zimmasiga tushmoqda.
|
| |
Komporit ishlab chiqarish texnologiyasi

139
issiqlikdan himoyalovchi va konstruksion-issiqlikdan himoyalovchi betonlar uchun
g‘ovak to‘ldiruvchi, B sinfga mansub perlit esa konstruksion-issiqlikdan
himoyalovchi va konstruksion betonlar uchun g‘ovak to‘ldiruvchi olishda
ishlatiladi.
Gidratlangan obsidianga bo‘sh gidratlangan massa shishaga mansub bo‘lib,
tarkibida bog‘langan suv 0,3 dan 1% gacha tashkil etadi. Masalan obsidian perlitli
va obsidian jinslarini aylanma pechda kuydirish asosida uyma zichligi 100 dan 400
kg/m
3
gacha chaqiq tosh va qum olinadi. Ko‘pchigan perlit chaqiq toshining suv
shimuvchanligi 1 soat davomida massa hisobida 80% dan oshmasligi kerak.
Ko‘pchigan perlit ishlab chiqaruvchi korxonalar bir-biridan texnologik
sxemasi, ishlatilayotgan tog‘ jinslarining tayyorlanish darajasi (maydalash va
fraksiyalash), xomashyo materiallar xususiyati, tavsifi va to‘ldiruvchini qo‘llash
sohasiga ko‘ra asbob-uskunalar bo‘yicha farqlanadi[2].
Ish bosqichlari va vaqti - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

1. Mavzuga kirish
(15 daqiqa)
|
1.1. ”Ekranga mavzusining rejalari tushiriladi. (1-ilova).
1.2. Talabalarga oilaning shakllanishi va rivojlanishi jamiyat hayotidagi siyosiy, iqtisodiy, ijtimoiy, ma’naviy munosabatlar bilan bevosita bog’liqligi, uning axloqiy, huquqiy va ijtimoiy omillariga oid ma’lumotlarning yoritilishi, farqlarini tushuntirib berish uchun topshiriq beriladi.
1.3. Talabalar o‘quv faoliyatini baholash mezonlari bilan tanishtiriladi.
1.4. Talabalar bilimlarini faollashtirish maqsadida savollar beradi
|
Tinglaydilar
Tinglaydilar va savollarga javob beradilar.
Tinglaydilar va savollarga javob beradilar
|
Dilga taalluqli bo‘lgan 10 ta narsa shundan iboratki

|
Dilga taalluqli bo‘lgan 10 ta narsa shundan iboratki
|
bet | 113/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Dilga taalluqli bo‘lgan 10 ta narsa shundan iboratki, birinchi ularga rahmatu shafqat bilan qara. Ikkinchi, ularga doimo qo‘lingdan kelganicha yaxshilik qil. Uchinchi, sening shodliging ularning xursandchiligi bilan bo‘lsin. To‘rtinchi, ular g’am tortsalar, sen ham qayg’ur va ularning dardlariga malham bo‘lish yo‘lini qidir. Beshinchi, ular ortiqcha gapirsalar, o‘zingga malol olma. Oltinchi, ular tanbeh bersalar, xafa bo‘lish o‘rniga xursand bo‘l. Ettinchi, ularga qanchalik yaxshilik qilmagin va haqlarini ado qilmagin, ularning dillari zarracha ozor topishini o‘zing uchun or deb bil. Sakkizinchi, ularning qanday niyatlari bo‘lsa, o‘sha niyatlariga erishtirish uchun harakat qil. To‘qqizinchi, ular qanchalik uzoq umr ko‘rsalar, shunchalik quvon. O‘ninchi, qanchalik dardli bo‘lsalar, shunchalik ko‘ngillarini olishga uringil.
|
| |
Tilga taalluqli bo‘lgan 10 tasi shundan iboratki

|
Tilga taalluqli bo‘lgan 10 tasi shundan iboratki
|
bet | 114/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tilga taalluqli bo‘lgan 10 tasi shundan iboratki, avvalo ularga muloyim muomala qil va doimo tavoze’da bo‘l. Ikkinchi, ularga baland ovoz bilan gapirma. Uchinchi, ularga ko‘p gapirma va qo‘pollik qilma. To‘rtinchi, ularning otini aytib chaqirma. Beshinchi, ular gapirayotganlarida so‘zlarini bo‘lma. Oltinchi, ularning aytganlarini rad qilma. Ettinchi, ular falon ishni qil deb aytsalar, yo‘q deb javob qilma. Sakkizinchi, ular qichqirib gapirsalar ham, sen qichqirmayu To‘qqizinchi, ularning gaplariga oh, uf deb xitob qilma. O‘ninchi, ularning gaplarida xato bo‘lsa ham, e’tiroz qilma.
|
| |
G‘ovak to‘ldiruvchilar ishlab chiqarish

138
bo‘ladi. Ko‘pincha uzoq masofadan tayyor mahsulot emas, balki xomashyoni
keltirish samarali hisoblanadi. Bu asosan o‘ta yengil g‘ovak to‘ldiruvchilar uchun
taaluqlidir. Masalan, 1m
3
perlit yoki vermikulit tog‘ jinslarini ko‘pchitishda 10
yoki 20m
3
to‘ldiruvchi chiqadi, shu sababli xomashyoni ishlatish joyiga olib kelish
va ko‘pchitish arzonga tushadi.
Perlit ishlab chiqarish texnologiyasi

140
material donalari gazlar harakat tezligining yetarlicha o‘zgarishida pechning pastki
konus qismida turib qoladi, issiq gaz ta'sirida ko‘pchiydi, yo‘nalgan gazlar oqimida
pechdan tashqariga chiqariladi.
Vertikal pechlarda yirikligi 2mm gacha, ko‘pincha 1,2mm gacha
maydalangan jinslar kuydiriladi. Bu pechda dastlab jinslar isitiladi, so‘ngra bir
necha sekundgacha pishiriladi. Bu ko‘pchitilgan qum donalarining darzliligi,
yuqori darajada ochiq g‘ovaklar va suv shimuvchanligi (massa bo‘yicha 500% ga
yetadi), kichik mustahkamligi bilan tushuntiriladi.
Natijada xomashyoning kuydirishdagi darz ketishida donalarni katta
qismining o‘lchami 2mm dan oshmaydi. Bir vaqtning o‘zida chaqiq tosh va qum
yoki faqat chaqiq toshni kuydirishda aylanma pechlar qo‘llaniladi, uning o‘lchami,
aylanish tezligi va burchak qiyaligi berilgan kuydirishning davomiyligi va
agregatning mahsuldorligi bo‘yicha tanlanadi.
Perlit jinsining yirik fraksiyalari (chaqiq tosh va yirik qum) pechning
harakatlanuvchi qavatida, mayda donalar esa osma holatida kuydiriladi. Qisqa
muddatli kuydirish (20-60sekund) pech barabanining katta tezlikda (8-18 ayl/min)
aylanishi va ikkita forsunka yordamida gaz alangasining yo‘naltirilishi natijasida
erishiladi.
Qaynovchi qatlam pechining ishlashi xuddi suyultirilgan qatlamni qo‘llashga
ko‘ra asoslangan. Bu pechlarda dona yirikligi 10mm gacha, ko‘pincha yirikligi
5mm gacha qumlar olinadi.
Perlitga termik ishlov berish ikki kamerali pechda bajariladi, birinchi
kamerada dastlabki isitiladi, ikkinchisida esa kuydiriladi. Kuydirish davomiyligini
5-15minutgacha o‘zgartirish mumkin.
Ko‘pchigan perlit ishlab chiqarish texnologik liniyalari, mahsuldorligi 25, 50
va 100ming m
3
/yil da, fraksiyalangan jinslar va gaz ko‘rinishidagi yoqilg‘ini
qo‘llash ( 16,1-2-3-rasm) keltirilgan.
O‘quv faoliyati natijalari - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 66/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
O‘quv faoliyati natijalari:
-
Oiladagi ruhiy muhit va uni shakllantirish omillari. (tabiiy biologik, iqtisodiy, huquqiy omillar) mazmun va mohiyatini gapirib beradilar;
-
Oiladagi ma’naviy sog’lom ruhiy muhitning farzand tarbiyasiga ta’siri ko‘rsatadilar.
Ta’lim berish usullari
|
Suhbat, rezyume texnologiyasi
|
Ta’lim berish shakllari
|
Ommaviy, kichik jamoada ishlash
|
Ta’lim berish vositalari
|
O‘quv qo‘llanma, proektor
|
Ta’lim berish sharoiti
|
O‘TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|
-
“Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhitning ta’siri” ma’ruza mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
| |
Shlakli pemzani qo‘llash sohasi - 2 O‘quv uslubiy majmua O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta'lim vazirligi...

135
To‘ldiruvchilarni ortish-yuklash ishlarida asosiy bir talabni inobatga olish
zarur, bunda yirik to‘ldiruvchilar quyidagi fraksiyalarga ajratilishi lozim: 5-10mm,
10-20mm, 20-40mm, 40-70mm va boshqa. Bu to‘ldiruvchi fraksiyalari aloxida
ajratilishi va beton aralashtirgichga kerakli proporsiyada uzatilishi lozim.
Shunday qilib, xar bir fraksiya bo‘yicha to‘ldiruvchi aloxida ajratilishi lozim,
bunda qayta ishlashga aloxida e'tibor berish lozim. To‘ldiruvchilarning
bo‘linmasligiga e'tibor berish lozim, ayniqsa yirikligi 40 mm va undan katta
to‘ldiruvchi donalari yuqoridan pastga uloqtirilmaligi lozim. Singan yirik donalar
aralashtirishga uzatadigan ta'minlagichli bunkerlarga tushishiga yo‘l qo‘ymaslik
lozim.
Turli o‘lchamdagi proporsiyalarni nazorat qilish bir muncha qiyin kechadi,
hamda jarayon narxi ham ortadi. Bu holatda bir jinsli beton olish va sement sarfini
iqtisod qilishga erishiladi. To‘ldiruvchilarni noto‘g‘ri transportirovka etishda ham
uni ifloslanishiga olib keladi, masalan ilgari shakar saqlangan qoplarda
to‘ldiruvchini keltirilishi shunday natijani bergan. Bu bo‘limda tabiiy
to‘ldiruvchilar va ularning xususiyatlari haqida to‘xtalib o‘tildi. yengil
to‘ldiruvchilar keyingi bo‘limlarda qarab chiqiladi. Bundan tashqari, sun'iy
to‘ldiruvchilar ham qarab chiqiladi. Bu sun'iy to‘ldiruvchilarni o‘rganish zaruriyat
tug‘diradi. Ekologik nuqtai nazaridan sun'iy to‘ldiruvchilar ishlab chiqarish katta
ahamiyatga ega. Biroq kar'erlarni qayta ishlash va o‘ra qazish ishlariga qarshi
fikrlar mavjud. Biroq qurilish va sanoat chiqindilarini utilizatsiya qilish va ulardan
yaroqli sun'iy to‘ldiruvchilar ishlab chiqarish singari masalalar mavjud. Bu sanoat
chiqindilarini qayta ishlash orqali beton olish uchun yaroqli to‘ldiruvchilar olish
imkonini beradi.
-bosqich - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

2-bosqich
Asosiy bosqich
(55 daqiqa)
|
Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish qilish va izohlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy jihatlarini tushuntirib beradi
2.1. Talabalar jismonan yetuk, muayyan ma’naviy fazilatlarni egallagan, ijtimoiy va huquqiy burchini anglagan insonni shakllantirishda oilaning roli.
tushuntirib beradilar (2-ilova).
2.2. Talabalar oilalar, ularning o‘xshash tomonlari va farqlari, kamchiliklari va mukammalliklari to‘g’risidagi ma’lumotni beradilar.
2.3. Talabalar bilimlarini faollashtirish va mustahkamlash maqsadida savol va topshiriqlarni beradi (5-ilova).
|
Tayanch so‘z va iboralar - Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012

|
Oila ma’naviyati fanini o‘qitish metodikasi (o‘quv-uslubiy qo‘llanma) Toshkent – 2012
|
bet | 73/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tayanch so‘z va iboralar: jamoatchilik, ruhiy muhit, tabiiy, biologik, iqtisodiy, omillar, huquqiy omil, oila, er, xotin, farzand, tarbiya, axloq, din, munosabat, qadriyat, e’tiqod, o‘git, mustaqillik, bola tarbiyasi, islomiy aqidalar, burch, shariat, hadis, Qur’on, musulmonchilik, an’ana, rasm-rusum, muhit, mehr-muhabbat, samimiylik, tushuntirish, davlat siyosati, yoshlar tarbiyasi, ishonch, sevgi, muhabbat.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
-
Oiladagi ruhiy muhitning shakllantirish omillari nimalardan iborat?
-
Yoshlarning ma’naviy kamolotida oiladagi ruhiy muhit qanday shakllantiriladi?
-
Farzandlarni tarbiyalashning qanday usul va vositalarini bilasiz?
-
Ajdodlarimiz yaratgan farzand tarbiyasiga oid axloqiy uchlikka nimalar kiradi?
-
Milliy qadriyatlarimiz va urf-odatlarimizning oiladagi ruhiy muhitga ta’sirini qanday baholaysiz?
-
Oilaviy munosabatlarning rivojlanishida islom dinining o‘rni qanday?
-
Eng oliy qadriyat haqida nimalarni bilasiz?
|
| |
Muhitda menyular va uskunalar paneli

|
Muhitda menyular va uskunalar paneli
|
bet | 104/143 | Sana | 20.07.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #268096 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda-fayllar.orgMuhitda menyular va uskunalar paneli. MS Visual Studio muhitining oynasi boshqa dasturlarning menyulari kabi joylashgan bo‘lib, 13 tadan iborat. Uskunalar paleni dasturchining xoxishi bilan almashib turishi mumkin. Shuning uchun faqat menyularning vazifasi va buyruqlari to‘xtalamiz. Odatda menyuga sichqoncha bilan murojaat qilinadi. Agar sichqoncha ishlamay qolsa, [Alt] tugmasini bosganda, menyu nomlariga tagiga chiqilgan harf paydo bo‘ladi. [Alt] tugmasini shu harf bilan bossangiz menyuga murojaat qilasiz.
[FILE] – muhitda loyiha ustida global hodisalarni bajarish uchun mo‘ljallangan asosiy menyulardan hisoblanadi. Unda quyidagi asosiy buyruqlar bor: yangi loyiha yaratish, loyihani ochish, loyiha biror bir yangi loyiha qo‘shish, faylni yopish, loyihani yopish, loyiha faylini va loyihani to‘liq saqlash, boshqa loyihalarni improt qilish, oldin ishlatilgan loyiha fayllari, muhitdan chiqish.
[EDIT] - muhitda tahrirlash ishalarini bajarishga mo‘ljallangan.
[VIEW] – muhitni ko‘rnishi, uskunalarni joylashtirish, keraklisiga murojaat qilishga mo‘ljallangan.
[PROJECT] – loyiha uchun elementlarni qo‘shish, boshqarish, sozlamalarni tayyorlash uchun ishlatiladi.
[BUILD] – loyihani qurish, qayta qurish, tozalash, paramertlarini sozlash va boshqa ishlarga mo‘ljallangan.
[DEBUG] – loyihani tekshirish, qadamba- qadam tekshirish, ishlatish, ishlashini tekshirish kabi amallarni bajarish uchun mo‘ljallangan.
[TEAM] – serverlarga ulanish uchun mo‘ljallangan
[SQL] – maʻlumotlar bazasini boshqarishning lingvistik taʻminoti bilan ishlashga qaratilgan.
[FORMAT] – muhitda turli formatlash ishlarini bajarishga mo‘ljallangan buyruqlari bor.
[TOOLS] – muhitda turli sozlamalarni amalga oshirish uchun qaratilgan menyu.
[TEST] – loyiha testlar va hisobotlarni olish uchun buyruqlar majmuasi joylashgan menyu.
[ANALYZE] – loiyhaning elementlarining o‘zaro integrallashgan holatda ishlashini tahlil qilish buyruqlari
[WINDOW] – muhitda oynalarni joylashtirish, boshqarish buyruqlari
[HELP] – muhit bo‘yicha yordam, turli rasmiy yordam muhitlaarga chiqish imkoniyatlarini beradigan buyruqlar joylashgan.
|
| |
Tanga taalluqli bo‘lgan 10 ta haq

|
Tanga taalluqli bo‘lgan 10 ta haq
|
bet | 112/147 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 11,8 Mb. | | #732 |
Tanga taalluqli bo‘lgan 10 ta haq ota-onaga xizmat qilishdan iboratdir. Bu shundayki, ota-onaga joimo hurmat qo‘zi bilan qaraladi, qilma deb buyurgan ishlari qilinmaydi, ularning roziligisiz hech ishga qo‘l urilmaydi. Bundan tashqari, agar ular sen o‘tirgan joyda hozir bo‘lsalar, sen darhol o‘rningdan turib kutib olasan, ular o‘tirishgan bo‘lsalar sen oyoqda tik turasan, ular ruxsat qilishgandagina o‘tirasan. Ular o‘tiradigan joyga aslo o‘tirmaysan. Yo‘lda birga ketayotganingda ularning oldiga o‘tib olmagaysan. Bordiyu, tuproqli, loyli, suvli yoki umuman xavfli joyga kelib qolganidagina ularni muhofaza qilish maqsadida oldinga o‘tib olishing mumkin. Ularning oldiga ochiq chehra bilan o‘tirgaysan, qovog’ingni solma, xo‘mrayib qarama. Chaqirganlarida esa yugurib bor!
|
| |
- MAVZU: Murakkab saralash algoritmlari. Amaliy dasturlash

|
- MAVZU: Murakkab saralash algoritmlari. Amaliy dasturlash
|
bet | 68/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzda8 - MAVZU: Murakkab saralash algoritmlari. Amaliy dasturlash
Reja:
Murakkab saralash algoritmlari.
Saralash algoritmlari taqqoslash.
Juda ham katta sonlar bilan ishlash.
Large sinfining qo‘llanilishi.
Integer sinfining qo‘llanilishi
Turli maʻlumotlar tuzilmalaridan iborat to‘plamlarni saralash algoritmlarini bilasiz. Ammo ularni ko‘p sonli qiymatlari o‘zini tutishi qanday degan savol qiziqtiradimi? Nafaqat oddiy saralash balki shunday murakkab saralash algoritmlari ham mavjud. Ko‘p elementli massivlar katta sonlar bilash ishlashga ham foydalanish mumkin. Shuningdek tiplarning o‘zaro modifikatsiyasi bilan ham uzun sonlar bilan ishlanadi.
Kalit so‘zlar: murakkab saralash algoritmlari, saralash algoritmlari, juda ham katta sonlar, large sinfi, Integer sinfi.
Turli maʻlumotlar tuzilmalaridan iborat to‘plamlarni saralash algoritmlarini bilasiz. Ammo ularni ko‘p sonli qiymatlari o‘zini tutishi qanday degan savol qiziqtiradimi? Nafaqat oddiy saralash balki shunday murakkab saralash algoritmlari ham mavjud. Ko‘p elementli massivlar katta sonlar bilash ishlashga ham foydalanish mumkin. Shuningdek tiplarning o‘zaro modifikatsiyasi bilan ham uzun sonlar bilan ishlanadi.
Saralash algoritmlari va murakkabligi. Avvalo, algoritmlarni tadqiq qilishga, ularni imkon qadar tez ishlashi uchun optimallashtirish muhimdir. Bu ustida ishlayotganda, turli saralash uchun samarali usullarni o‘ylab topish imkoniyatiga ega bo‘lishingiz mumkin.
Ko‘p jihatdan, barcha saralash algoritmlarni o‘rganish va ularni sinash kerak. Agar dasturlashning o‘zi haqida gapiradigan bo‘lsak, baʻzan kutilmagan qiyinchiliklar paydo bo‘lishi mumkin (C++ optimizatori juda yaxshi). Biroq, qaysi testlarni va qanday miqdorda amalga oshirilishi kerakligini hal qilish qiyin emas. Men ko‘rsata olmaydigan yagona narsa-bu deyarli 150 GB vaznga ega qiymatlarni saralash bo‘ldi.
Asosiy saralash algoritmlari tavsifi va ularni amalga oshirish usullari. Saralashni qisqacha va aniq taʻriflashga va murakkabligini belgilashga harakat qilaman. Murakkab maʻlumotlar tuzilmalarni foydalanishda(daraxt saralash kabi) odatda xotira katta miqdorda sarflanadi va eng yomon holatda boshqa xil faqat yordamchi qator yaratish kerak bo‘ladi. Barqarorlik (stabillik) saralash tushunchasi ham mavjud. Demak, elementlarning nisbiy tartibi teng bo‘lganda o‘zgarmaydi.
|
| |
Focus guruhi - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 101/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaFocus guruhi
|
Komponentada fokuslarni boshqarish
xususiyatlari uchun ishlatiladi
|
7
|
Layout guruhi
|
Komponentani tartiblash xususiyatlari uchun
ishlatiladi
|
8
|
Misc guruhi
|
Boshqa xususiyatlarni o‘rnatish, komponentani
turiga qarab o‘zgarib turadi.
|
Bu xususiyat guruhlari komponenta tipiga moslashgan holda doimiy o‘zgarib turadi va tipga mos xususiyatlarni aniqlab beradi. Komponenta xususiyatlarga qiymatlar maxsus, to‘plamdan tanlash, sonli, matnli, mantiqiy kabi maʻlum tiplar qimatini oladi. Agar murakkab tip bo‘lsa, albatta muloqot oynasi
orqali tanlash mumkin. Komponenta xususiyatlariga qiymatlarni berish vizuat amalga oshiriladi va asosiy formaga uning dastur fragmentlari yozib ketiladi. Buni loyiha boshqaruv oynasi orqali ko‘rish mumkin (10.5-rasmga qarang)
10.5-rasm. Komponentalarning qo‘shilganligi.
this->listBox1->TabIndex = 1; // Form1 ...//
}
|
Komponentaning usullari (methods) va hodisalari (events) quyidagi guruhlarga bo‘linadi (10.2-jadvalga qarang)
10.2-jadval. Komponentaning usullari (methods) va hodisalari (events)
|
| |
Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 98/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNazorat savollari
Obʻyektga yo‘naltirilgan tilni birinchi bo‘lib integrallashgan muhitlarga kim va qaysi firma joriy qilgan.
Qanday muhitda zamonaviy matn muharrirlari kodi avtomatik bajarilishini taʻminlash (kodi tugatish), muharriri muhitda joriy yozilgan kodi sintaktik to‘g‘ri va uning davomi bo‘lishi mumkin.
Taniqli NetBeans integrallashgan muhitni dastlab Java dasturlash uchun qaysi universitet talabasi loyihasi sifatida yaratgan.
Vizual Studio 97 haqida nimalarni bilasiz?
Visual Studio 2012 haqida nimalarni bilasiz?
ISO xalqaro standartlari bilan standartlashtirilgan va bir necha implementations ega bo‘lgan obʻyektga yo‘naltirilgan ko‘p tilli dasturlash platformani ayting?
MS Visual Studio muhit oynasi nechta qismdan iborat?
Windows ilovalarni yaratish uchun qaysi tugmachalar majmuasini bosish yetarli.
Qaysi vosita bir necha qo‘llab-quvvatlanadigan tillarda har qanday yozilgan dasturlar ijrosini boshqaradi.
CLR Empty Project qanday loyiha yaratish uchun kerak.
Windows Forms Control Library qanday loyiha yaratish uchun kerak.
Loyihaning External Dependencis papkasida qanday fayllar saqlanadi.
[FILE] menyusining vazifalarini sanab bering.
[TOOLS] menyusining vazifalarini sanab bering.
Menyular va uskunalar paneli foydalanuvchilar qanday papka buyruqlarga kirish uchun bir yo‘ldir.
Bir buyruq yaratishda, buning uchun bir avval nima yaratish kerak.
Yangi menyular va uskunalar majmuasi aniqlash uchun, Visual Studioda qanday jadval fayl orqali ularni tasvirlash kerak.
Qatorlarga izoh qo‘yish tugmasini ayting.
Satrga izoh qo‘shish tugmasini ayting.
Tegishli funksiya variantlarini chaqirish tugmasini ayting.
[Ctrl+Shift +.] tugmachalar majmuasi qanday amal bajaradi.
[Ctrl+Shift+Tab] tugmachalar majmuasi qanday amal bajaradi.
Oyna uchun yangi form1 sinfi yaratiladi. Bu sinf qaysi sinfining merosxo‘ri hisoblanadi
Kontekst menyu oqali formaning qanday funksiyalarini bajarish mumkin.
Formaning rejimlarini o‘rnatish qaerda joylashgan.
Ichki va tashqi maʻlumotlar bilan ishlash hodisalari qaerda joylashgan.
MessageBox sinfining nechta argumentlari bor, va har biriga izoh bering.
|
| |
Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 67/131 | Sana | 16.06.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #264063 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNazorat savollari
n uzunlikdagi kiruvchi satr uchun murakkabligi qanchadan oshmasligi kerak bo‘lgan har qanday kontekst-erkin grammatika uchun analizator (parser) qurish mumkin?
Sintaktik tahlillovchi kirish parametrlari nimadan iborat?
Sintaktik tahlillovchi chiqish parametrlari nimalardan iborat?
Leksik va sintaktik tahlil bosqichlarining alohida qarashlarga ajratilishi shartmi?
Sintaktik tahlillovchi sinflari nechta va qaysi sinf algoritmlariga taʻluqli?
Past sathlarga yo‘naltirilgan analizatorlar chiqishni qurish uchun grammatika nimadan boshlab va nima bilan tugaydi.
LL grammatika bo‘lmagan grammatikalarda analizatorlar uchun qaysi usullardan foydlanish mumkin.
Yuqori sathlarga yo‘naltirilgan analizatorlar bilan qaysi grammatika bilan bog‘liq. 13.Bugungi kunda qaysi grammatikaga asoslangan analizatorlar bilan juda ko‘p
dasturlash tillari foydalanmoqda.
Eng oddiy va juda ko‘p foydalanilgan past sathlarga yo‘naltirilgan analizatorlarni qurish usulini ayting?
Ifodalarni hisoblashda barcha hisoblashlarni qanday sinflarga ajratish mumkin. 16.Chap operandani tanlashimiz va kerakli amalni bajarish uchun son yoki oddiy
ifodadan iborat o‘ng operandani aniqlashimiz lozim, so‘ng esa nimani bajarish mumkin.
Qo‘shish tipiga oid amallarni hisoblash uchun ifodani hisoblashning umumiy formulasi qanday?
Qiymat qaytarmaslik asosidagi rekursiv kamayish usulidan faqat qaysi shart bajarilganda foydalanish mumkin.
KS grammatika uchun terminal va terminal bo‘lmagan belgilardan iborat G grammatika va w zanjir asosida FIRST k (w) to‘plamni qanday aniqlaymiz?
FIRST k (w) to‘plam w dan olingan terminal zanjirlarning uzunligi k bo‘lgan barcha terminal nimalaridan iborat.
Agar w zanjir faqat terminallardan iborat bo‘lsa, FIRST k (w) - w zanjirda birinchi k belgilardir, aks holda |w| >=, yoki agar |w| < k < bo‘lsa, nima bo‘ladi.
Agar x teminal emas va grammatika qoidasi x → y1 y2 … yk bo‘lsa, FIRST(X)ga qanday terminalni qo‘shamiz.
Agar FIRST k (x) = FIRSTk (y) teng, .... o‘rinli bo‘lsa G = (VT, VN, P, S) grammatika LL(k)-grammatika deb aytiladi.
LL (k) – xususityalari grammatika uchun qanday cheklovlar yuklaydi.
Agar grammatikada A =>* Aw chiqish mavjud bo‘lsa, A terminal bo‘lmagan KS grammatika nima deb aytiladi.
Qiymat qaytarish asosidagi rekursiv kamayish usulini qo‘llash uchun grammatikani FIRST to‘plamlar qanday shaklga aylantirish kerak.
Leksik analizator anʻanaviy usullarni to‘laligicha, scan va next anaʻnaviy usullar va nusxalash konstruktoriga ega bo‘lgan nima sifatida namoyon bo‘ladi?
Mashina tilidagi matn nimalardan iborat?
Har bir terminal bo‘lmagan tilning maʻlum bir jumlasiga mos keladigan qaysi shakl yordamida tasvirlash qulay?
Qaysi ko‘rinishida expr ::= expr1|expr2|expr3 funksiyani yozamiz? 31.Forward iteratorlar nima uun kerak?
|
| |
Komponentaning xususiyatlari

|
Komponentaning xususiyatlari
|
bet | 100/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaKomponentaning xususiyatlari. Har bir komponentaning shunday xususiyatlari bor. Eslab ko‘ring OYDda sinfni yaratish vaqtida nimalar yaratilar edi. Xuddi shuningdek, har bir komponeta sinf, uning xususiyatlari (properties), usullari (methods) va hodisalari (events) mavjud.
Komponentaning xususiyatlari quyidagi guruhlarga bo‘linadi (10.1-jadvalga qarang)
10.1-jadval. Komponentaning xususiyatlari
1
|
Accessibility guruhi
|
Bu guruhdagi xususiyatlar bir komponentada
o‘zgarishlarni aniqlash va o‘rnatish uchun ishlatiladi.
|
2
|
Appearance guruhi
|
Komponentaning tashqi ko‘rinishi uchun
xususiyatlarni o‘rnatishga mo‘ljallangan.
|
3
|
Behavior guruhi
|
Komponentaning rejim xususiyatlarini
o‘rnatishga mo‘ljallangan.
|
4
|
Data guruhi
|
Komponentani ichki va tashqi maʻlumotlar bilan
bog‘lash xususityayalari uchun ishlatiladi.
|
5
|
Design guruhi
|
Komponentani loyihalash xususiyatlari uchun
ishlatiladi
|
6
|
|
|
| |
Reja:
  
Ifodalarning sintaktik tahlili

|
Reja:
Ifodalarning sintaktik tahlili
|
bet | 60/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaReja:
Ifodalarning sintaktik tahlili.
Parser sinfi.
Sintaktik analizatorni yaratish.
Kalit so‘zlar: Oqim, satr, iterator, sinf, shablon, matematik amallar, fayl, EOF, rekursiya, iofda, qoida, grammatika.
Bugungi kunga kelib dasturlash tillarining rivojlanishiga ularni sintaktik tahlil qiluvchi konstruktorlarning ko‘payib, ommalashganidir. Har bir dasturlash tili to‘g‘ri dastur tuzilishini belgilovchi qoidalar majmuasi yordamida tasvirlanadi. Dasturlash tilining sintaktik konstruksiyalarini tasvirlash uchun eng qulay formal usul matnli-erkin grammatikadir (masalan, Backus-Naur ning normal shakli keng qo‘llaniladi).
Grammatikalar tildan foydalanadigan dasturchilar va shu til uchun kompilyatorlar yaratuvchilarning muammolarini bir xilda hal qilishga yordam beradi:
-Grammatika dasturlash tilining aniq va oson tushunadigan sintaktik xususiyatlarini taʻminlaydi.
Baʻzi grammatika sinflar uchun, avtomatik ravishda manba dasturi sintaktik to‘g‘ri yoki yo‘qligini aniqlaydigan samarali parser (analizator, tahlillovchi) qurish mumkin.
Aniq qurilgan grammatika dasturlash tiliga manba dasturini to‘g‘ri obʻyekt kodiga tarjima qilish va xatolarni aniqlash uchun foydali bo‘lgan tuzilmani berishi mumkin.
Grammatika asosida ishlab chiqilgan kompilyatorlar juda oson kengaytirilishi mumkin (bu til rivojlanishi natijasida paydo bo‘lgan yangi konstruksiyalarni qo‘shish uchun ayniqsa foydalidir).
Yana bir bor taʻkidlaymizki, matnli-erkin grammatikalar dasturlash tilining faqat matnli tarkibiy qismini, yaʻni muayyan til qurilishi qanday yozilganligini aniqlaydi. Dasturning sintaktik to‘g‘riligini aniqlashning yana bir muhim qismi - dasturda tiplardan foydalanishning to‘g‘riligini matnli-erkin grammatika yordamida aniqlab bo‘lmaydi. Shuning uchun, agar dastur grammatikasi to‘liq deb ishlansa, u butunlay sintaktik jihatdan to‘g‘ri degani emas.
|
| |
Chap rekursiv grammatikalar

|
Chap rekursiv grammatikalar
|
bet | 64/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaChap rekursiv grammatikalar. LL (k) – xususityalari grammatika uchun kuchli cheklovlar yuklaydi. Natijada grammatika LL(1) xususiyatiga ega bo‘lishi uchun baʻzan grammatikani o‘zgartirish mumkin. Buni amalga oshirish uchun har doim ham muvaffaqiyatli bo‘lmaydi, lekin bir LL(1) grammatika olish imkoniyatiga ega bo‘ldi, keyin rekursiv kamayish usuli asosida analizator qurishda foydalanishingiz mumkin. Faraz qilaylik, quyidagi grammatika asosida tahlillovchi qurish kerak bo‘lsin.
E → E + T|E-T|T
T → T * F|T/F|F
F → num|(E)
FIRST(T)to‘plamning terminallari FIRST(E+T) to‘plamga tegishli bo‘lsin. Bu holda protseduralarning ketma – ket chaqirish bir qiymatli aniqlab bilmaymiz, chunki kirish zanjiridagilarni tahlil qilishmiz kerak.
Muammo shundaki, terminal bo‘lmagan E ning o‘ng pozitsiyasida qoidaning o‘ng tomoni, chap qismi ham Eda bo‘ladi. Bunday holatlarda terminal bo‘lmagan E – chap rekursiv deb aytiladi.
Taʻrif. Agar grammatikada A =>* Aw chiqish mavjud bo‘lsa, A terminal bo‘lmagan KS grammatika G chap rekursiv deb aytiladi.
Bitta bo‘lsa ham chap rekursiv qoidaga ega bo‘lgan grammatika LL(1)- grammatika bo‘la olmaydi. Ikkinchi tomondan bilamizki, KS til bitta bo‘lsa ham chap rekursiv bo‘lmagan grammatika bilan aniqlanadi.
Chap rekursivlikni bartaraf etish algoritmi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri chap rekursivlikni bartaraf etish algoritmini keltiramiz.
G = (N, T, P, S)- KS grammatika va A → Aω1|Aω2|…|Aωn|ν1|ν2|…|νm qoidalar P dagi barcha qoidalarni ifodalasin, A ning chap qismini saqlamaydi, chunki biror bir zanjir νi - A terminal bo‘lmagan bilan boshlanmaydi. N to‘plamga yana bir taerminal bo‘lmagan Aʻ qo‘shamiz va A da chap tomondagi bo‘lgan qoidalarni o‘zgartiramiz. Quyidagi qoidalarni olamiz.
A → ν1|ν2|…|νm | ν1Aʻ|ν2 Aʻ|…|νm Aʻ|
Aʻ → ω1| ω2|…| ωm | ω1Aʻ| ω2 Aʻ|…| ωm Aʻ|
Olingan grammatika oldingisiga ekvivalet ekanligini ko‘rsatish mumkin. Yuqorida keltirilgan grammatikaga bu akslantirishni qo‘yib, arifmetik amallarni yozish uchun quyidagicha grammatikani olamiz:
E → T|TEʻ
Eʻ →+T|+TEʻ T → F|FTʻ
Tʻ → *F|*FTʻ F → (E)|num
Tuzilgan grammatika LL(1) xususiyatlariga ega ekanligini ko‘rsatish mumkin.
Agar ikkita qoida ham terminal bo‘lmagan bir xil belgi bilan bo‘lsa, aniq muammoni vaziyatga keltiradi, masalan,
S → if E then S else S S → if E then S
Bunday hollarda yana bir terminal bo‘lmagan qoida qo‘shamiz, qaysiki yuqoridagi vaziyatga oydinlik kiritib, farqli qoidalarni keltirib chiqaradi va quyidagi qoidani olishimiz mumkin:
S → if E then S Sʻ Sʻ →
Sʻ → else S
Olingan grammatika rekursiv kamayish usuli bilan amalga oshirilishi mumkin.
|
| |