nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
QISQA MUDDATLI AKTIVLAR - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

419
bandida asosiy vositalar 16-son BHXS “Asosiy vositalar” standartiga muvofiq turlari
(klasslari) bo‘yicha detallashtirilishi lozimligi ko‘rsatilgan. Bu xalqaro standartning
talabi. Bugun mamlakatimizda xalqaro standartlarga o‘tish joriy qilinayotgan ekan,
demak biz barcha sohada, xususan, qishloq xo‘jaligida ham buxgalteriya hisobi
tarkibini ham takomillashtirishimiz lozim.
Uchinchidan,
asosiy vositalarning 16-son BHXS “Asosiy vositalar” standartida
keltirilgan turlari (klasslari) bo‘yicha axborotlar albatta to‘g‘ridan-to‘g‘ri moliyaviy
holat to‘g‘risidagi hisobotda (buxgalteriya balansida) yoki hisobotlarga beriladigan
ochiqlashlarda aks ettirilish shart ekanligi qayd qilingan.
To‘rtinchidan, amaldagi buxgalteriya balansida ayrim moddalar kiritilmagan.
Masalan, investisiyaviy mulklar, uzoq muddatli soliq aktivlari va boshqalar. Sotishga
mo‘ljallangan deb taniflangan uzoq muddatli aktivlar uzoq muddatli aktivlar tarkibida
aks ettirilmasligi lozim, deb o‘ylaymiz. Xususan sotish uchun mo‘ljallangan katta
yoshdagi hayvonlar ham uzoq muddatli aktivlar tarkibida aks ettirilmasligi lozim.
Ushbu jihatlarni hisobga olgan holda xalqaro standartlar talablariga javob
beradigan buxgalteriya balansida uzoq muddatli aktivlarni aks ettirish tartibini
quyidagi jadvalda keltiramiz.
Amaldagi 21-son BHMSda bugungi kunda qishloq xo‘jalik sohasida tez
rivojlanayotgan intensiv bog‘lar, chunonchi, olmazorlar, yong‘oqzorlar, uzumzorlar va
bosh qa turdagi mevazorlar hamda ularga kiriti layotgan investisiyalar hisobi uchun
maxsus schyotlar mavjud emas. Xalqaro miqyosda biologik aktivlarning bir turi
sifatida tan olingan ushbu ko‘p yillik o‘simliklarni respublikamizda ko‘paytirishning
davlat tomonidan ustuvor vazifa sifatida belgilanganligi, dehqonchilikning ushbu
turlarini jadal rivojlantirishning muhim ahamiyatga molikligi, tabiiy ravishda,
mazkur sohalarni modernizasiyalash jarayonlari hamda ularga kiritilayotgan
investisiyalar hisobi uchun maxsus schyotlar ochish hamda yuritishni taqozo etadi.
Suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan ko’p bo’lsa, qanday tayyorlanadi?

|
Suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan ko’p bo’lsa, qanday tayyorlanadi?
|
bet | 200/316 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #138330 |
Bog'liq Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafe14. Suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan ko’p bo’lsa, qanday tayyorlanadi?
A) dori moddaga nisbatan yarim miqdorda asosga yaqin suyuq yordamchi modda qo’shib maydalanadi;
V) dori moddaga nisbatan teng miqdorda asosga yaqin suyuq yordamchi modda qo’shib maydalanadi;
S) dori moddaga nisbatan yarim miqdorda suyultirilgan asosbilan maydalanadi;
D) dori moddaga nisbatan ikki marta ko’p miqdorda asosga yaqin suyuq yordamchi modda qo’shib maydalanadi;
E) dori moddaga nisbatan uch marta ko’p miqdorda asosga yaqin suyuq yordamchi modda qo’shib maydalanadi;
15. Vazelin asosida tayyorlangan suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan kam bo’lsa, qanday yordamchi modda qo’shilishi mumkin
A) vazelin moyi;
V) o’simlik moyi (kungaboqar, zaytun va h.k.);
S) tozalangan suv, etil spirti, glitserin;
D) efir;
E) xloroform.
16. CHo’chqa yoђi asosida tayyorlangan suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan kam bo’lsa, qanday yordamchi modda qo’shilishi mumkin
A) vazelin moyi;
V) o’simlik moyi (kungaboqar, zaytun va h.k.);
S) tozalangan suv, etil spirti, glitserin;
D) efir;
E) xloroform.
17. Gidrofil asosida tayyorlangan suspenzion tipdagi surtma tarkibida qattiq fazali dori modda 5% dan kam bo’lsa, qanday yordamchi modda qo’shilishi mumkin
A) vazelin moyi;
V) o’simlik moyi (kungaboqar, zaytun va h.k.);
S) tozalangan suv, etil spirti, glitserin;
D) efir;
E) xloroform.
18. Pastalar bu nima?
A) tarkibida 10% va undan ko’p qattiq fazali dori modda saqlagan suspenzion tipdagi surtmalar;
V) tarkibida 15% va undan ko’p qattiq fazali dori modda saqlagan suspenzion tipdagi surtmalar;
S) tarkibida 20% va undan ko’p qattiq fazali dori modda saqlagan suspenzion tipdagi surtmalar;
D) tarkibida 25% va undan ko’p qattiq fazali dori modda saqlagan suspenzion tipdagi surtmalar;
E) tarkibida 50% va undan ko’p qattiq fazali dori modda saqlagan suspenzion tipdagi surtmalar.
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 429
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
- muammolarni mustaqil yecha olishni. Izlash:
- mustaqil bilim olish bilan shugʻullanish;
- turli ma’lumotlar bazasini qidirish;
- tevarak-atrofdan surishtirish;
- ekspertdan maslahat olish;
- axborot olish;
- hujjatlar bilan ishlash va ularni turkumlash (klassifikatsiyalash).
Oʻylash:
• oʻtgan va kechayotgan voqealar orasidagi oʻzaro bogʻliqlikni topish;
• jamiyat rivojlanishining u yoki bu aspektiga tanqidiy yondashishi;
• murakkablik va oʻziga boʻlgan ishonch yoʻqolishiga qarshi turish;
• bahs-munozara chogʻida oʻz pozitsiyasini egallash va shaxsiy nuqtai nazarini himoya
qilish;
• oʻqish yoki ish joyidagi siyosiy-iqtisodiy muhitning muhimligini anglash;
• sogʻlom turmush tarzini, iste’molchilik madaniyatini egallash, tasviriy san’at va adabiy
asarlarini baholay bilish.
Hamkorlik qilish:
- guruhda ishlash va hamkorlik qila olish;
- qarorlar qabul qilish – anglashilmovchilik va mojarolarni bartaraf etish;
- kelisha olish;
- shartnomalarni ishlab chiqish va bajarish. Ishga kirishish:
- loyihada qatnashish;
- javobgarlikni olish;
- guruhga yoki jamoaga kirish hamda oʻz hissasini qoʻshish;
- hamkor ekanligini isbotlash;
- oʻz ishini tashkil qila bilish;
- hisoblash va modellashtirish asboblaridan foydalana bilish; koʻnikish;
- yangi axborot va kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalana olish; tez oʻzgarishlar
oldida moslashuvchanligini isbotlash;
- yangi yechimlarni topa bilish.
Tayanch kompetensiyalarning Rossiya varianti
- qadr-qimmat, e’tiqod kompetensiyasi
- umummadaniy kompetensiyalar
- oʻquv-oʻrganish kompetensiyasi
- axborot kompetensiyasi
- kommunikativ kompetensiya
- ijtimoiy-mehnat kompetensiyasi
- shaxsni takomillashtirish kompetensiyasi
Kompetentlik – kompetensiyalarni qoʻllay olishda inson ega boʻlishi kerak boʻlgan minimal
tajribaga ega boʻlishdir. Buni oʻquvchining tayyorgarligiga qoʻyiladigan talablarni
shakllantirishda, oʻquv jarayoni va darsliklarni loyihalashda esdan chiqarmaslik kerak. Ta’limda
kompetensiyalarning asosiy funksiyalari quyidagilar: - yosh avlodni kundalik hayotga tayyorlash
boʻyicha ijtimoiy talabning aks etishi; - bilim, koʻnikma va malakalarini hamda faoliyat usullarini
kompleks holda maqsadli qoʻllashi uchun atrof-muhitdan real obyektlarni koʻrsatishi; - turli oʻquv
predmetlari va ta’lim sohalari mazmunining tarkibiy qismi boʻlishi; - konkret masalalarni
yechishda nazariy bilimlarni amaliyotda foydalanish bilan bogʻlashi. Kompetensiyalar qanday
ketma-ketlikda boʻlishi kerak?
Ba’zi kompetensiyalar boshqalariga nisbatan umumiy yoki ahamiyatliroq boʻladi. Shunga
koʻra ularni uchta darajaga boʻlish mumkin: 1) tayanch kompetensiyalar–ta’lim mazmunining
umumiy (metapredmet) qismiga tegishli; 2) umumpredmet kompetensiyalari–ma’lum doiraga
kiruvchi oʻquv predmetlari va ta’lim sohalariga tegishli; 3) predmetga oid kompetensiyalar –
|
| |
MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil...

|
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari Pdf ko'rish
|
bet | 208/452 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 8,84 Mb. | | #265988 |
Bog'liq QarMII konf 26-27 may 2023 (1)MAVZUGA OID ADABIYOTLAR SHARHI.
Ilmiy-tadqiqot ishi doirasida
xizmat kо‘rsatish, xususan, maishiy xizmat sohasi rivojlanishining ilmiy, nazariy,
uslubiy asoslari M.Y.Porter, B.S.Santo, K.X.Xaksever, R.S.Rassel, R.G.Merdik,
A.P.Chelenkov, V.V.Kulibanova, S.N.Korobkova, V.I.Kravchenko, I.P.Pavlova va
boshqalar
tomonidan
o‘rganilgan
bo‘lsa,
o‘zbekistonlik
olimlardan
YO.A.Abdullayev,
Q.J.Mirzayev,
M.M.Muxammedov,
B.A.Abdukarimov,
M.Q.Pardayev, I.S.Tuxliyev, J.R.Zaynalov, N.Tо‘xliyev, I.Ivatov, K.B.Urazov,
Sh.S.Sharifov, E.S.Fayziyev, B.SH.Safarov, M.T.Alimova, U.R.Matyakubov
kabilarning ilmiy tadqiqot ishlarida aks ettirilgan.
TADQIQOT METODOLOGIYASI.
Ilmiy maqolani yozishda tizimli tahlil, mantiqiylik, induksiya va deduksiya,
tahlil va sintez, qiyosiy tahlil kabi usullardan foydalanilgan. Shuningdek, tahlil qilish
uchun O‘zbekiston respublikasining xizmat turlariga doir statistik ma’lumotlardan,
O‘zbekiston Respublikasi xizmat sohasiga doir huquqiy-me’yoriy hujjatlar ham
o‘rganilgan.
TAHLILLAR VA ASOSIY NATIJALAR.
O‘zbekiston Respublikasida tarkibiy о‘zgartirish va diversifikatsiya qilishni
chuqurlashtirish, raqamlashtirish, bandlikni ta’minlash, kambag‘allikni qisqartirish,
aholining daromadi va turmush sifatini oshirishning muhim omil va yо‘nalishlaridan
biri tariqasida xizmat kо‘rsatish va servis sohasini jadal rivojlantirish ustuvor
masalalardan biri bo‘lib qolmoqda. Xizmatlar sohasi iste’molchilarga xizmat
turlarining takror ishlab chiqarishini qamrab olib, ularning har biriga maxsus faoliyat
turlari mos keladi.
429
1-jadval.
О‘zbekistonda aholiga jami kо‘rsatilgan xizmatlar va maishiy xizmat kо‘rsatish
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar asosida rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Оценка 
перспектив - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni...

446
внутреннего контроля – прекрасных финансовых результатов и блестящего
корпоративного управления оказывается недостаточно для привлечения
инвестиций. В результате многочисленных скандалов, которые потрясли США,
а затем и Европу инвесторы стали более внимательны к выбору объектов
инвестирования, более требовательны к прозрачности бизнеса и качеству
информации и более критичны к действиям советов директоров. Таким
образом, внутренний аудит может стать одним из конкурентных преимуществ
компании и наиболее действенным инструментом, позволяющим повысить
эффективность бизнеса. На сегодняшний день складываются благоприятные
условия для того, чтобы внутренний аудит продемонстрировал свои широкие
возможности и доказал свою необходимость, однако на многих предприятиях
остается ряд нерешенных проблем, сдерживающих его активное использование.
-rasm. Korxona uzoq muddatli aktivlarning xalqaro standartlarga muvofiq

418
2-rasm. Korxona qisqa muddatli aktivlarning xalqaro standartlarga muvofiq
tasnifi
38
Ushbu tasnif asosida amaldagi buxgalteriya balansining shaklida ma’lum bir
o‘zgartirishlarni kiritish maqsadga muvofiq bo‘ladi. Ushbu o‘zgartirishlarning bir
qancha zaruriyati mavjud.
Birinchidan,
qishloq
xo‘jalik
korxonalarida
asosiy
tashqi
axborot
foydalanuvchilarga ushbu tashkilotning a’zolari, xomiylik va boshqa moliyaviy
yordamlarni amalga oshirgan shaxslar, banklar, auditorlik tashkilotlari, davlat soliq
organlari va boshqa axborot foydalanuvchilarni kiritish mumkin. Ushbu axborot
foydalanuvchilar uchun qarorlar qabul qilishlari uchun qishloq xo‘jalik
korxonalarining mol-mulk to‘g‘risida nafaqat umumiy ma’lumotlar, balki ularning
tarkibiy qismlari bo‘yicha ham ma’lumotlar kerak bo‘ladi. Qishloq xo‘jalik
korxonalarilarning asosiy vositalariga tarkibiga kiruvchi bino va inshoatlar, asbob-
uskunalar, transport vositalari, kompyuter texnikalari holati to‘g‘risidagi axborotlar
ham foydali hisoblanadi. Bu axborotlar ularning moliyaviy holatini kengroq
tavsiflaydi.
Ikkinchidan, 1-son BHXS “Moliyaviy hisobotni taqdim etish” standartining 78-
38
Muallif tomonidan moliyaviy hisobotning xalqaro standartlari asosida tuzilgan
HARAKATLI O`YINLAR - Оптималлаштирилган ўқув дастури

HARAKATLI O`YINLAR
Nazariy ma`lumotlar:
Harakatli o`yinlarning bolalar harakat tayanch malaqalarini osishi va rivojlanishidagi ahamiyati. Harakatli o`yinlarning ochiq havoda o`tqazilishining ahamiyati. Harakatli o`yinlarning o`tqazilishida hayotiy faoliyat uchun zarur bo`lgan jismoniy sifatlarni, o`yinlar jarayonida sport maydonida yoki sport zalida o`quvchilarni tartib-intizomni saqlashi va o`yin qoidalariga rioya qilishi to`g`risida.
O`quvchilarga qo`yilgan talablar:
O`yinlarda tartib-intizomga, sabr-qanoatga, shoshilinch chiqishlar, chaqirishlarning me`yorida bo`lishiga odatlantirish. To`plarni uzatish, arg`amchilarda to`g`ri sakrash, aniq nishonga, masofaga otish, o`yinlarda o`rganilgan harakatlardan unumli foydalanish. Sport o`yinlari bo`lgan harakatli o`yinlarni bajarish.
«To`plarni qatordan uzatish», «Man etilgan mashq», «Doira bo`ylab to`p uzatish», «Hamma o`z bayroqchasiga», «Bolalarda tartib qat`iy», «Qun va tun», «Oq ayiqlar», «Olib qochar», «Insiz quyon», «Yugurishli estafeta», «Nina, ip va tuguncha», «Qopqon», «Charxpalak», «Cho`rtan baliq va baliqlar», «Kim uzoqqa otadi?», «Tulkilar va namatak», «Qurbaqa bilan laylak».
4-SINF
|
Jami mulk rentabelligi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

Jami mulk rentabelligi. Ushbu ko‘rsatkich korxona mulkining foydalilik darajasini xarakterlovchi asosiy ko‘rsatkich hisoblanadi. Bu ko‘rsatkich har bir so‘mlik mulkka to‘g‘ri keladigan sof foyda sum- masini ifodalaydi.
R= sof foyda korxona mulki jami
× 100 %.
O‘z mablag‘lari rentabelligi. Ushbu ko‘rsatkich korxonaning o‘ziga tegishli bo‘lgan mablag‘larning foydalilik darajasini xarak- terlaydi. Korxona sof foydasini uning o‘zlik mablag‘lari manbayiga bo‘lish asosida o‘zlik kapitalining foydalilik darajasi o‘rganiladi.
R= sof foyda korxona o‘zlik mablag‘lari
× 100 %.
Qarz mablag‘lari rentabelligi. Ushbu ko‘rsatkich korxona sof foydasini qarzga olingan mablag‘lariga nisbati asosida aniqlanadi. Bu ko‘rsatkich har bir so‘mlik qarz mablag‘iga to‘g‘ri keladigan foyda summasini ifodalaydi.
R= sof foyda
qarz mablag‘lari jami
× 100 %.
Asosiy vositalar va moddiy aylanma mablag‘lari rentabelligi. Ushbu ko‘rsatkich sof foyda summasini korxona asosiy vositalari va moddiy aylanma mablag‘lari o‘rtacha yillik qiymatiga bo‘lish asosida aniqlanadi. U har bir so‘mlik asosiy va aylanma mablag‘iga to‘g‘ri keladigan foyda summasini xarakterlaydi.
R= sof foyda
asosiy va aylanma mablag‘lari o‘r. yil. qiym.
× 100 %.
Bugungi kunda amaliyotda keng tarqalgan rentabellik ko‘rsatkich- larining ayrimlarini quyidagi jadval misolida tahlil qilib chiqamiz.
jadval
|
Sof foyda va uning o‘zgarishining omilli tahlili

|
Sof foyda va uning o‘zgarishining omilli tahlili
|
bet | 205/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Sof foyda va uning o‘zgarishining omilli tahlili
Bozor munosabatlari sharoitida har bir xo‘jalik subyekti o‘z faoliyati natijasida sof foydaga erishishni ko‘zlaydi. Shu sababli ham sof foyda miqdorini o‘rganish va unga ta’sir etuvchi omillarga baho berish korxona samaradorligini oshirishga olib keladi. Korxona ixtiyorida qola- digan va uning erkin tasarrufidagi foyda sof foyda deyiladi. Ushbu ko‘rsatkich soliq to‘loviga qadar bo‘lgan foyda summasidan foyda (dar- omad)dan soliq va boshqa soliqlar va ajratmalar summasini chegirish asosida aniqlanadi. Sof foyda tahlilida uning o‘tgan yillarga, shuning- dek, korxona biznes-rejasi ko‘rsatkichlariga nisbatan o‘zgarishlari o‘r- ganiladi. Moliyaviy natijaviylikning ushbu yakuniy qatori barcha ichki va tashqi axborotdan foydalanuvchilar e’tiboridagi masala hisoblanadi.
Tashqi axborotdan foydalanuvchilar korxonaning foydalilik dara- jasiga, o‘z aktivlarini maqsadli boshqarishning shartlarini belgilashga ham jiddiy ahamiyat berishadi. Masalan, korxona mulkida ta’sischi sifatida qatnashuvchilar aksiya egalari kelishuviga yoki xususiy kapitaldagi ulushiga qarab taqsimlanadigan hisob foydasining holatiga hamda korxona ixtiyorida qoladigan sof foyda bilan qiziqsalar, investitsiya homiylari esa korxona faoliyatining barqarorligi va o‘sish darajalariga ko‘proq qiziqadilar.
Bugungi kunda korxona sof foydasining o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
mahsulot, ish va xizmatlarni sotish hajmining o‘zgarishi;
mahsulot, ish va xizmatlar bahosining o‘zgarishi;
mahsulot, ish va xizmatlar ishlab chiqarish xarajatlarining o‘zga- rishi;
davr xarajatlarining o‘zgarishi;
moliyaviy faoliyatdan olinadigan foyda va zararlarning o‘zgarishi;
favqulodda foyda va zararlar o‘zgarishi;
foydadan olinadigan soliqlar va soliqli to‘lovlarning o‘zgarishi.
Tahlil etishda har bir omilning sof foyda o‘zgarishidagi mutlaq qiymatlari aniqlanadi. Ularning o‘zgarishlariga baho berish orqali kor- xonada foydani o‘stirish yuzasidan ichki imkoniyatlarning mavjudligi o‘rganiladi.
jadval
|
| |
Asosiy tayanch tushunchalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

198
Hududiy narx – faqat ma’lum hududiy bozorga xos bo’lib, shu hudud doirasidagi
omillar ta’sirida hosil bo’ladigan narx.
Milliy bozor narxi – bir mamlakat doirasida amal qiluvchi va ularning
xususiyatini aks ettiruvchi narx.
Jahon bozori narxi – muayyan tovarni ishlab chiqarishga sarflangan baynalminal
xarajatlarni, tovarning jahon standarti talabiga mos kelish darajasini va xalqaro
bozordagi talab va taklif nisbatini hisobga oladigan narx.
Ommaviy talab bo’yicha narxning o’zgarishi – taklifga nisbatan xaridorlarning
ommaviy talabi qanchalik katta bo’lsa, bozor narxi darajasi shunchalik yuqori bo’lishi
va aksincha, talabning kamayishi bilan bozor narxi pasayib borishi o’rtasidagi
miqdoriy bog’liqlik.
Ommaviy taklif bo’yicha narxning o’zgarishi – talabga nisbatan tovarlar taklifi
qanchalik yuqori bo’lsa, bozor narxi darajasi shunchalik past bo’lishi va aksincha,
taklif kamayishi bilan narx oshib borishi o’rtasidagi miqdoriy bog’liqlik.
Aktivlar - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil va auditni xalqaro standartlar...

416
aktivlar uzoq muddatli aktivlar deb tan olinadi. Sohaga
doir manbalarda mol-mulk
tushunchasiga ham aniqlik kiritilgan. Moddiy ko‘rinishdagi mol-mulkiga quyidagi
aktivlar kirishi qayd qilingan
32
:
asosiy vositalar; investisiyaviy mulk; sotish uchun
mo‘ljallangan deb tasniflangan
oborotdan tashqari aktivlar; zaxiralar. B.Boronov
33
buxgalteriya balansida moliyaviy aktivlarni, jumladan investisiyalarni hissali
qatnashish metodi asosida baholab aks ettirish hamda debitorlik
qarzlarini savdo va
nosavdo debitorlik qarzlariga ajratishni taklif etadi. Lekin, ushbu ishda investisiyalar
va
debitorlik
qarzlarining
tarkibi
xalqaro
standartlarga
muvofiq
to‘liq
shakllantirilmagan. I.K. Ochilov, SH.SH.Raxmatovalar
34
NNTlarda hisob siyosatida
keltiriladigan asosiy unsurlarda “aktivlar va majburiyatlarni baholash usullari”ga
ahamiyat qaratishgan. S.Robert va M.Riket
35
tomonidan xalqaro jurnalda chop
ettirilgan maqolasida GAAP va IFRS standartlari asosida
moliyaviy hisobotlarni
taqdim etish masalalari o‘rganilgan. S.N.Tashnazarov
36
tomonidan mulk, bino,
mashina va asbob- uskunalarni buxgalteriya balansida aks ettirishning tartib
qoidalarini tadqiq etgan. Ushbu mualliflarning ishlarida aktivlarni yangi tarkibida
buxgalteriya balansida aks ettirish tartiblari yetarli darajada tadqiq qilinmagan.
Biznes-reja ma’lumotlari - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

Biznes-reja ma’lumotlari
№
Ko‘rsatkichlar
Summasi
1.
Tovar mahsuloti ulgurji bahosi, ming so‘mda
403810
2.
Sotilgan mahsulot, ming so‘mda
406813
3.
Tayyor mahsulotning yil boshiga qoldig‘i, ming so‘mda
3456
4.
Tayyor mahsulotning yil oxiriga qoldig‘i, ming so‘mda
453
5.
Mahsulot hajmi, ming so‘mda:
- amaldagi bahoda
- solishtirma bahoda
412314
403810
6.
Mahsulot ishlab chiqarish tannarxi
361421
288
2-topshiriq.
1-topshiriq. ma’lumotlariga tayangan holda 1 so‘mlik mahsulot
hajmiga to‘g‘ri keladigan xarajatlarni pasaytirish rejasini bajarilishi va
uning natijasida erishilgan iqtisodiy natijalarni aniqlang va tahlil eting?
3- topshiriq
Ishlab chiqarish xarajatlarini iqtisodiy elementlar bo‘yicha tahlilini
qiling va xulosa yozing?
Korxona sarf-xarajatlari to‘g‘risidagi hisobot
1. Asosiy faoliyat turi bo‘yicha
(ming so‘m)
Hisobot davrida
Ko‘rsatkichlar nomi
Satr xos
raqami
Chorak
Yil
boshidan
1
2
3
4
Ishlab chiqarilgan mahsulotning (ishlar, xizmatlar) amaldagi
narxi (qo‘shimcha qiymat solig‘i va aksizsiz)
011
131408
453781
Xarajatlar – jami (satrlar yig‘indisi 013, 040, 061, 070)
012
125304
437297
1. Ishlab chiqarilgan mahsulotning (ishlar, xizmatlar) ishlab
chiqarish tannarxi (satrlar yig‘indisi 014, 024, 025, 026,
028)
013
105797
369696
Shu jumladan:
Ishlab chiqarilgan moddiy xarajatlar (qaytadan chiqindilarni
chegirgan holda) (satrlar yig‘indisi 015, 017, 018, 021, 022,
023)
014
98062
340452
Ulardan:
Xomashyo va materiallar (xarid qilinadigan)
015
94522
329069
Ulardan: materiallar
016
Chet tashkilotlar bajargan ishlab chiqarish tarzidagi ishlar va
xizmatlar
017
196
645
Tabiiy xomashyo
018
221
412
Shu jumladan:
Korxonalarning suv xo‘jaligi tizimidan oladigan suvga
to‘laydigan haq (me’yor doirasida va undan ortiq)
019
221
412
Yerlarni rekultivatsiya qilish uchun ajratmalar
020
Chetdan olinadigan barcha turdagi yoqilg‘i
021
1418
5039
Xarid qilinadigan barcha turdagi energiya
022
1705
5287
Boshqa ishlab chiqarish moddiy xarajatlari
023
Ishlab chiqarish tarzidagi ish haqi to‘lash xarajatlari
(sutkaliksiz)
024
5292
20235
Ishlab chiqarish ijtimoiy sug‘urta ajratmalari
025
1965
7697
Asosiy vositalar va ishlab chiqarish nomoddiy aktivlar
amortizatsiyasi
026
267
1101
Ulardan:
Nomoddiy aktivlar
027
|
Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiyot tarmoqlarida rentabel- likning quyidagi turlari aniqlanadi

|
Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiyot tarmoqlarida rentabel- likning quyidagi turlari aniqlanadi
|
bet | 207/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiyot tarmoqlarida rentabel- likning quyidagi turlari aniqlanadi:
Ishlab chiqarish xarajatlariga nisbatan rentabellik;
R= sof foyda
ishlab chiqarish xarajatlari
× 100 %.
Ushbu ko‘rsatkich bir so‘mlik ishlab chiqarish xarajati hisobiga olingan foyda summasini xarakterlaydi.
Asosiy vositalar rentabelligi. Asosiy vositalar rentabelligi har bir so‘mlik yoki ming so‘mlik asosiy vosita hisobiga to‘g‘ri keladigan foyda summasini xarakterlaydi. Ushbu ko‘rsatkich sof foyda summasini asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiymatiga bo‘lish asosida aniqlanadi.
R= sof foyda
asosiy vositalarning o‘rtacha yillik qiymati
× 100 %.
Sotish bo‘yicha rentabellik. Sotish bo‘yicha rentabellik sotilgan mahsulotlarning foydalilik darajasini xarakterlaydi. Ushbu ko‘rsatkich sotishdan olingan yalpi foyda summasini mahsulotlarni sotishdan olingan tushumga bo‘lish asosida aniqlanadi, ya’ni:
R= sotishdan olingan foyda sotishdan olingan tushum summasi
× 100 %.
Aylanma aktivlar rentabelligi. Ushbu ko‘rsatkich aylanma aktiv- larning har bir so‘miga to‘g‘ri keladigan foyda, sof foyda summasini xarakterlaydi. Aylanma aktivlar rentabelligi olingan sof foyda summa- sini aylanma aktivlarning o‘rtacha yillik qiymatiga bo‘lish asosida aniqlanadi.
R= sof foyda
aylanma aktivlar o‘rtacha yillik qiymati
× 100 %.
|
| |
Mehnat haqi xarajatlaridan iqtisod

285
xarajat - 63840 ming so‘m; xarajat moddalarini qisqartirish rezervlari –
2130 ming so‘m; qo‘shimcha ishlab chiqarilgan mahsulot uchun
sarflangan ortiqcha o‘zgaruvchan xarajatlar – 4890 ming so‘m
(1500
.
3260), demak, mahsulot birligi tannarxini pasaytirish rezervi 0,3
ming so‘mni tashkil etadi.
63840 2130 4890 63840
4,5 4,8
0,3
13300 1500
13300
R S
-
+
¯ =
-
=
-
= -
+
Rezervlarni bunday tartibdagi hisob – kitobi mahsulotning har bir
turi, imkoniyat chegarasida innovatsiya choralari bo‘yicha
ham alohida
aniqlanishi maqsadga muvofiqdir.
2 - Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc

|
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc Pdf ko'rish
|
bet | 200/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc1
2
3
4
Ishlab chiqarishning boshqa turdagi xarajatlari (satrlar
yig‘indisi 029, 030, 032 dan 037 gacha)
028
211
211
Shu jumladan:
Ishlab chiqarish ishchilari va aktivlarini majburiy sug‘urta
qilish
029
Xizmat safari xarajatlari
030
Ulardan:
Kundalik xarajatlar
031
Boshqaruvning texnik vositalari, aloqa tarmoqlari, hisoblash
markazlarini saqlash va ularga xizmat ko‘rsatish
032
Idoradan tashqari yong‘inga qarshi va qo‘riqlash xizmati
033
Ta’mirlash ishlari zaxirasiga ajratmalar
034
Joriy ijara bo‘yicha xarajatlar:
Mulkka
035
Yerni
036
Ishlab chiqarish jarayoniga oid boshqa xarajatlar
037
2. Davr xarajatlari – jami (satrlar yig‘indisi 041, 045,
053, 059)
040
17965
60015
Shu jumladan:
Sotish xarajatlari – jami (satrlar yig‘indisi 042, 043, 044)
041
456
940
Shu jumladan:
Mahsulot tashish xarajatlari (tovarlar)
042
-
1
Marketing va reklama xarajatlari
043
Sotish bo‘yicha boshqa xarajatlar
044
456
939
Ma’muriy xarajatlar – jami (satrlar yig‘indisi 046, 047,
049 dan 052 gacha)
045
5000
17586
Shu jumladan:
Boshqaruv xodimlariga ish haqi to‘lash xarajatlari
046
2245
8705
Xizmat safari xarajatlari
047
Ulardan kundalik xarajatlar
048
Ijtimoiy sug‘urtaga ajratmalar (bosharuv xodimlar)
049
816
3256
Ma’muriy asosiy vositalar amortizatsiyasi
050
43
181
Ishlab chiarish jarayoniga aloqador bo‘lmagan mol-mulk va
xodimlarni majburiy sug‘urta qilish
051
Boshqa ma’muriy sarf-xarajatlar
052
1896
5444
Boshqa muomala sarf-xarajatlari – jami (satr yig‘indisi 054,
055, 056, 057, 058)
053
12509
41489
Shu jumladan:
Budjetga majburiy to‘lovlar, soliq va yig‘imlar
054
4383
11210
Budjetdan tashqari maxsus fondlarga ajratmalar (ijtimoiy
sug‘urta ajratmalaridan tashqari)
055
2841
9855
Nomoddiy xizmatlar va banklar xizmatiga to‘lovlar
056
1893
7582
Ijtimoiy to‘lovlar
057
529
529
Boshqa muomala xarajatlari
058
2863
12313
Boshqa davr xarajatlari
059
Ulardan:
Ixtiro va ratsionalizatorlik takliflari uchun mukofot berish
060
3. Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar – jami (satrlar
yig‘indisi 062 dan 067 gacha).
061
1542
7586
|
| |
Xulosalar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

197
9.
Narx quyidagi asosiy vazifalarni bajaradi: muvozanatlikni ta’minlash vazifasi;
qiymat va naflilikni hisobga olish vazifasi; tartibga solish vazifasi; raqobat vositasi
vazifasi; ijtimoiy himoya vazifasi.
10.
Narxning juda ko’p turlari mavjud bo’lsada, ularning barchasi bir-biri
bilan o’zaro bog’langan, chunki ularda jamiyatdagi iqtisodiy resurslarning ishlatilish
samarasi o’z ifodasini topadi.
11.
Ma’muriy-buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyotdan bozor iqtisodiyotiga
o’tayotgan barcha mamlakatlarda davlatning narx sohasidagi siyosati ko’p jihatdan
narxlarni erkinlashtirish, milliy bozor narxlarini jahon bozori narxlariga
yaqinlashtirishga qaratiladi.
12.
O’zbekistonda iqtisodiyotni isloh qilishning o’ziga xos tamoyillari,
mamlakatdagi vaziyat va aholining turmush darajasi hisobga olinib, narxlarni asta-
sekinlik bilan va bosqichma-bosqich erkinlashtirish yo’li tanlab olindi.
13.
Respublikada narxlarni bosqichma-bosqich erkinlashtirish aholini
ishonchli iqtisodiy va ijtimoiy himoyalash tadbirlari bilan birga olib borildi.
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 171/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: xo`jaligida qishloq xo`jalik asoslari yo`nalishi bo`yicha sanoatda miqyosida ko`p seriyali ishlab chiqarish uchun tavsiya etish mumkin bo`lgan mahsulot namunasini (maketi, modeli) tayyorlash, unda qo`llanilgan xomashyo, ijodiy g`oya va dizayn yechimlarini asoslash.
Kasb tanlashga yo`llash (4 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Kasblar tasnifini, kasblarda mehnat turlarining (odam-tabiat, odam-texnika, odam-odam, odam-belgili tizim, odam-badiiy obraz) ta`rifi. Kasb-hunar egallashda inson salomatligiga qo`yilgan talablar. O`zbekistonda uzluksiz ta`lim tizimi. Akademik litseylar va kasb-hunar kollejlarining yo`nalishi, ularning bir-biridan farqi, umumiy tomonlari. O`quvchi yoshlarni kasb-hunarga yo`naltirish tizimi.
|
| |
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 172/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: Kasblarni tasniflash bo`yicha topshiriqlar bajarish. Tanlangan kasb-hunar turini egallashda inson salomatliga qo`yilgan talablar haqida referat tayyorlash.
9-sinf
“Texnologiya va dizayn” yo`nalishi
Xalq hunarmandchiligi texnologiyasi (10 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Xalq hunarmandlari tomonidan eksport va ichki bozor uchun ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar. Xalq hunarmandchiligida foydalanilayotgan nodir materiallar, asbob-uskunalar. Hunarmandchilik mahsulotlarini tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligi ta`minlanishiga ko`ra baholash. Kompozitsion yaxlitlik. Xalq hunarmandchiligiga oid tanlangan bitta kasb-hunar turini tavsiflash.
|
| |
Sinov mashqlari - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Оптималлаштирилган ўқув дастури
Uyga beriladigan topshiriqlar: 1. Har kuni ertalabki gimnastika mashqlarini bajarish. 2. Arg`amchida sakrash. 3. Chalqancha yotgan holda oyoqlarni yuqoriga ko`tarish. 4. Turnikda ikki-uch marta tortilish. 5. 2-3 daqiqa yugurish. YENGIL ATLETIKA Nazariy ma`lumotlar: Jismoniy tarbiyaning salomatlikni mustahkamlashda, mehnatga tayyorlashdagi roli. Chiniqtirish muolajalarning ahamiyati. Chiniqishning tabiiy omillari: quyosh, havo, suv. Chiniqishning asosiy turlari. Mashq bajarish vaqtida to`g`ri nafas olish. Yengil atletika darslarida xavfsizlik qoidalari. 200 masofaga sekin va o`rta tezlikda yugurish, (yurish va yugurish bilan almashtirib olib borish). Sakrash chuqurchasiga yugurib qelib uzunlikka sakrash. To`pni uzoqqa va aniq nishonga joyidan turib uloqtirish. O`quv mezonlari: 1. 30 metrga yugurish: - o`g`il bolalar - 5,5-6,0-6,8 soniya; - qiz bolalar - 6,0-6,5-7,0 soniya. 2. 4x10 metrga mokisimon yugurish: - o`g`il bolalar - 11,5-12,0-12,5 soniya; - qiz bolalar- 12,0-12,5-13,0 soniya. 3. 60 metrga yugurish: - o`g`il bolalar - 10,7-11,0-11,3 soniya; - qiz bolalar - 11,0-11,5-12,0 soniya. 4. 1000 metrga yugurish: - o`g`il bolalar - 6,00-6,30-7,00 daqiqa; - qiz bolalar - 6,30-7,00-7,30 daqiqa. 5. Turgan joydan uzunlikka sakrash: - o`g`il bolalar - 150-130-110 sm; - qiz bolalar - 130-110-90 sm. 6. Yugurib kelib uzunlikka sakrash: - o`g`il bolalar - 260-230-200 sm; - qiz bolalar - 230-300-190 sm. 7. To`pni uzoqqa uloqtirish: - o`g`il bolalar - 25-23-20 metr; - qiz bolalar - 17-14-10 metr. Uyga beriladigan topshiriqlar: 1. Ertalabki gimnastika (6-8 mashq). 2. 1-8 daqiqagacha sekin-asta yugurish (o`rta me`yorda). 3. Arg`amchida 60-80 martagacha sakrash. 4. Turgan joydan uzunlikka sakrash (9-10 marta). 5. Tayanib, cho`qqayib o`tirish, qo`llarda tayanib yotish va turish (8-12 marta). 6. Sakrab qo`llarni daraxt shoxiga yoki biror jismga tekizish (12-15 marta). 7. Turgan joydan tizzalarni baland ko`tarib yugurish 8. Oyoqdan oyoqqa kiyikcha sakrash ( 3x10 marta).
Download 1,7 Mb.
|
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 170/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: Kasblarni tasniflash bo`yicha topshiriqlar bajarish. Tanlangan kasb-hunar turini egallashda inson salomatliga qo`yilgan talablar haqida referat tayyorlash.
Qishloq xo`jaligi asoslari
Ishlab chiqarish asoslari (30 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: O`zbekistondagi ishlab chiqarish turlari. O`zbekiston xalq xo`jaligida qishloq xo`jalik asoslari yo`nalishi bo`yicha sanoatda moddiy ishlab chiqarish asoslari va uning tarkibi, o`zaro munosabati, bir-biriga bog`liqligi. Texnologik jarayon haqida asosiy tushuncha. Yangi texnika va ilg`or texnologiya, uning ifodalanilishi. Mehnat predmetiga mexanik ta`sir etish (agrotexnika, mexanizatsiya, yarim avtomatlar va h.k) orqali amalga oshiriladigan texnologik jarayonlar. Ishlab chiqarishda amalga oshiriladigan kimyoviy va fizik-texnologik jarayonlar. Fan-texnika taraqqiyotini jadallashtirish omillari va istiqboli. Kadrlarni tayyorlash, malakasini oshirish yo`nalishlari, tartibi va standarti. Mulkchilik turlari, marketing va menejment faoliyatining rivojlanishi.
|
| |
Amaliy mustaqil ishlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 177/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mustaqil ishlar: Maktab atrofidagi ishlab chiqarish korxonalarida qo`llanilayotgan ishlab chiqarish texnologiyalari, ularda shakllangan tejamkorlik tizimi, mehnat unumdorligini hisoblash va oshirish yo`llarini o`rganish.
Kasb tanlashga yo`llash (8 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: kasb tanlashga doir reja tuzish. Kasb tanlashdagi xatolar va qiyinchiliklar. Kasbni to`g`ri tanlashning mohiyati va istiqboli. Kasb tanlashda shaxs kasbiy qiziqish, moyillik va qobiliyatlarini e`tiborga olish. Kasb tanlashdagi onglilik va mustaqillik. Kasblarning murakkablik omillarini tahlil qilish. Kasbga yaroqlilikni belgilash va kasbga moyillikni tarbiyalash usullari.
|
| |
narxlarni 
erkinlashtirishning dastlabki bosqichida (1992 yilning boshida)

196
chiqarish imkoniyatining qo’lga kiritilishi, respublikamizning boshqa mamlakatlardan
qaramligini bartaraf etib, iqtisodiy xavfsizlikni ta’minladi.
Shu munosabat bilan bizning 90-yillardanoq g’alla mustaqilligiga erishish,
aholining un va nonga, boshqa hayotiy muhim oziq-ovqat mahsulotlariga bulgan
talabini to’la ta’minlash vazifasini o’z oldimizga qo’yganimiz va uni muvaffaqiyatli
hal etganimiz uzoqni o’ylab qilingan oqilona ish bo’lganini eslash o’rinlidir.
Bugungi kunda O’zbekiston bug’doy, un, paxta yog’i, meva-sabzavot, quruq
mevalar va uzum, poliz mahsulotlari kabi o’ta zarur oziq-ovqat tovarlari bilan nafaqat
o’z ichki ehtiyojlarini to’liq ta’minlamoqda, balki ularni yurtimizdan tashqariga ham
eksport qilmoqda. Hozirgi paytda go’sht va sut mahsulotlari, guruch, kartoshka va
boshqa muhim oziq-ovqat mollariga bo’lgan talabni o’zimizda ishlab chiqarilayotgan
tovarlar hisobidan to’liq qoplanmoqda va bunday holatni o’zimizning ulkan
yutug’imiz deb hisoblaymiz»
44
.
Jahon
moliyaviy-iqtisodiy
inqirozi
sharoitida
milliy
iqtisodiyot
raqobatbardoshligi hamda barqarorligini oshirishda narxning ahamiyati oshib
bormoqda. Jumladan, O’zbekistonda qat’iy tejamkorlik tizimini rag’batlantirish orqali
korxonalarning raqobatdoshligini oshirish ko’p jihatdan mahsulotlar tannarxini
pasaytirishga bog’liqdir. Shunga ko’ra, «Inqirozga qarshi choralar dasturida 2009
yilda barcha turdagi energiya manbalari va kommunal xizmatlarning asosiy turlari
bo’yicha narxlarning ko’tarilishini cheklash, ya’ni ularni 6-8 foizdan oshirmaslik
mexanizmi ishlab chiqilgan»
45
bo’lib, mazkur choralar mahalliy ishlab
chiqaruvchilarning
raqobatbardosh
mahsulotlar
yaratish
va
eksport
qilish
imkoniyatlarini kengaytiradi.
Tadbirkorlik faoliyatining shakllari, ularni tashkil etish va boshqarishning

202
Budjet korxonalari – davlatning vazifalarini bajarish bilan bog’liq holda
faoliyat ko’rsatuvchi hamda davlat budjeti hisobidan moliyalashtiriluvchi
huquqiy va xo’jalik mustaqilligiga ega bo’lmagan korxonalar.
Ular o’zlarining
holati bo’yicha davlatning ma’muriy-boshqarish tizimiga kiradi va biron-bir vazirlik,
mahkama yoki mahalliy o’zini-o’zi boshqarish organlariga bevosita bo’ysunadi yoki
ularning tarkibiy qismi hisoblanadi. Barcha daromad va xarajatlari davlat budjeti
orqali o’tib, olingan foydasidan soliq to’lamaydi.
Davlat ishlab chiqarish korxonalari
–
xo’jalik faoliyati bilan birga davlat
tomonidan belgilangan doirada boshqarish va tartibga solish vazifalarini ham
bajaruvchi, alohidalashgan mol-mulkka ega bo’lgan korxonalar.
Bundan ko’rinadiki,
davlat ishlab chiqarish korxonalari yoki korporatsiyalari o’zida tijorat korxonalari va
davlat organlari belgilarini mujassamlashtirib, korxonalarning ancha keng tarqalgan
tashkiliy, huquqiy shakli hisoblanadi.
DEMARKETING (fr.) - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 194/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DEMARKETING (fr.) – 1)marketingning bir turi. Unga ko‘ra ishlab chiqarish imkoniyatlari, tovar va xom-ashyo resurslarining cheklanganligi tufayli tovarlar va xizmatlarga bo‘lgan talabni pasaytirishga qaratilgan tadbirlar majmui. Yuqori nufuzli, dovrug‘i baland tovarlar va xizmatlarga nisbatan demarketing qo‘llaniladi. Talabni pasaytirish uchun tovar va xizmatlarni reklama qilish to‘xtatiladi, ularning narxi oshiriladi va h.q.; 2) taqchil tovarga narx oshishi yoki reklama va xizmat ko‘rsatishga mablag‘larning qisqarishi orqali sotib olish talabining pasayishi.
DEMEREJ (bekor turganlik uchun haq) (ing.) — kelishilgan vaqtdan oshiq ushlanib qolganligi uchun (kema, vagon) to‘lashga tegishli summa.
DEMOGRAFIYA (grek.) — 1. Aholi, uning o‘zgarishlari to‘g‘risidagi fan. D.aholining soni, uning geografik taqsimlanishi va tarkibi, aholini takror ishlab chiqarish jarayonlari (tug‘ilish, o‘lish, hayotning davom etishi, yoshiga qarab taqsimlash va h.k.), aholi tarkibi va harakatining ijtimoiy - iqtisodiy va madaniy omillarga bog‘liqligini o‘rganadi. 2. Demografik statistika, ya’ni aholining soni, tarkibi, joylashtirilishi va harakati to‘g‘risidagi ma’lumotlar tizimiga ilova qilingan statistik metodlar bilan shug‘ullanuvchi statistika sohasi. 3. Bu aholining ijtimoiy-tarixiy shart- sharoitlar ta’sirida rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganadigan fan bo‘lib, yer yuzida, uning turli xil hududlari va sohalaridagi aholining yosh va jinsiy tarkibi to‘g‘risidagi statistik ma’lumotlarni ham ta’riflaydi.
DEMOGRAFIK MUHIT (Demographic environment) — aholi va uning soni, joylashuv zichligi, yoshi, jinslar nisbati, irq, mashg‘ulotlar turi singari parametrlarda o‘lchanadigan jamlama Marketing olamida muhim ahamiyatga egadir.
DEMOGRAFIK SEGMENTLASH (Demographic segmentation) — bozorni segmentlashtirish strategiyasi bo‘lib, unda mazkur mahsulotning taxmin qilinayotgan iste’molchilari demografik alomatlar bo‘yicha kategoriyalar (segmentlar)ga bo‘lib chiqiladi.
DEMOGRAFIK SIYOSAT — bu davlat organlari va ularning ijtimoiy institutlarining aholi ko‘payishi jarayonini tartibga solish sohasidagi maqsadli yo‘naltirilgan faoliyatidir. Demografik siyosat, o‘z navbatida, aholi sonining o‘zgarishini boshqarish, uning miqdoriy va sifat jihatlarining maqbulliligiga erishishga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar majmui bo‘lib, kelajakda sog‘lom avlodni ta’minlash garovi deb hisoblanadi.
|
| |
-Mavzu: Narxning mohiyati va shakllanish xususiyatlari

536
1) Tijorat firmasi birida savdo-sotiq mashini yuritish uchun 15 mln. dollar joriy
sarf
qilingan, shuning evaziga 1,4 mln. foyda ko’rgan. Tijorat firmasining foyda
normasini aniqlang.
2)
Bir turdagi mahsulot, ya’ni bolalar kostyumi ishlab chiqaruvchi uchun
640 000 dollar harajat qilgan bo’lsa, bunda bir dona bolalar
formasi uchun ketgan
o’rtacha harajat nechi dollor bo’ladi.
3) Firma 130 ming dollar, harajat qilib 10 ming dollor iqtisodiy foyda ko’rgan.
Harajatlar tarkibiga 5 ming dollorlik normal foyda kirgan.
Korxonaning foyda
normasini aniqlang.
4) Korxaning ijara xaqi 15000 su\rta puli 5000 so’m. Qarz yuzasidan
majburiyatlar 2000 so’m amortizatsiya 1000 so’m. Yoqil\i, energiya 15000 so’m.
Transport xizmat sarflari 5000 so’m ishchi – xizmatchilar ish haqi 250000 so’m.
Korxonaning umumiy harajatlari necha so’mdan iborat.
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 222/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.203
Rasmdan ma’lumki bu motorni 380 V li tarmoqqa uchburchak sxemada ulanadi. Yani motorning har
bir fazasi 380 V kuchlanishga mo‘ljallangan. Ishga tushirish jarayonida bu motorni tarmoqqa yulduz
sxemada 380 V li tarmoqqa ulansa fazalarga tushadigan kuchlanish 220 V ga teng boladi. Natijada
motor tarmoqdan kamroq tokni iste’mol qiladi.
Bu usul bilan asinxron motorlarni ishga tushirilayotganda motorning to‘g‘ridan-to‘g‘ri
tarmoqqa ulab ishga tushirishdagi tok kuchining 30 % iste’mol qiladi. Moment esa 25%i ga kamayadi.
Bundan ko‘rinadiki bu usuldan yengilroq yuk bilan ishga tushadigan jarayonlarda qo‘llaniladi.
Masalan nasoslar va vintellatorlarda. Bu usulning kamchiligi ikki sxemada tarmoqqa ulanila oladigan
va odatdagi vaqtda tarmoqqa uchburchak shaklda ulaniladigan motorlar uchun mo‘ljallangan(1-
rasmdagidek motorlarda).
1-rasm. 160 kVt li asinxron motorning yorlig‘i
Avtotransformator orqali ishga tushirish usulining ishlash printsipi
Yulduz sxemadan
uchburchak sxemaga o‘tkazib ishga tushirish
usuliga o‘xshaydi. Ishga tushish tokini(uch fazali
avtotransformator yordamida) motor chulg‘amining dastlabki kuchlanishini kamaytirish bilan
cheklaydi. Avtotransformator tannarxi qimmatligi uchun bu ishga tushirish usulidan keng ko‘lamda
qo‘llanilmaydi. Lekin ishga tushish toki va ishga tushish momentini avtotransformator orqali
boshqarish imkoni mavjud[3].
Сhastota o‘zgartirgich orqali ishga tushirish. Bu usulda ishga tushirish bilan birga motorning
ish rejimlarini rostlashga mo‘ljallanganligi sababli va chastota o‘zgartirgichning narxi qimmat
bo‘lganligi ushbu usuldan faqat ishga tushirish uchun foydalanish texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlar
bo‘yicha samarasiz hisoblanadi[5].
Tiristorli kuchlanish o‘zgartirgich orqali ishga tushirish usuli eng yaxshi ishga tushirish usulidan
biri hisoblanadi. Chunki bu usulda asinxron motorni ishga tushish toki ancha kichik qiymatlarda
bo‘ladi. Bundan tashqari ishga tushish moment meyyorda bo‘ladi. Bundan ko‘rinadiki asinxron
motorlarni yuklama holatida ishga tushirishda bu usuldan foydalanish maqsadga muvofiq.
|
| |
Список используемой литературы - Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida buxgalteriya hisobi, iqtisodiy tahlil...

754
2. Указ Президента Республики Узбекистан от 07.02.2017 года № УП-4947
«О Стратегии действий по дальнейшему развитию Республики Узбекистан».
3. Постановления Президента Республики Узбекистан «О мерах по
дальнейшему совершенствованию системы регулирования рынка капитала» от
13 апреля 2021 года.
4. Постановления Президента
Республики Узбекистан
«О мерах по
коренному совершенствованию системы
управления государственными
активами, антимонопольного регулирования и рынка капитала» от 14 января
2019 г.
5. Жиянова Н.Э., Абдурауфзода Р.О. Актуальные вопросы развития рынка
государственных ценных бумаг Республики Узбекистан // “СТОЛИЦА
НАУКИ” Январь 2022/ Выпуск №1(42)
РАЗВИТИЕ ИННОВАЦИОННОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ В РЕСПУБЛИКЕ
УЗБЕКИСТАН
Мукимов Зафар Авазмуратович
кондитат экономических наук,Phd, кафедры
«Бухгалтерский учёт» Ташкентского
государственного экономического университета
Республики Узбекистан
Мустафоев Акбар
,
преподаватель кафедры
«Финансовый
анализ и аудит»
Ташкентского государственного экономического университета
Аннотация.
Приведены этапы развития инновационной
деятельности в
Республике Узбекистан.Также упоминается , что правительство играет важную
роль в этом процессе
755
Ключевые слова:
инновация, инновационный процесс,
инновационная
активность, коммерциализация, принцип партийности, интеллектуальная
собственность, основа инноваций.
Amaliy mashg`ulot - Оптималлаштирилган ўқув дастури

|
Оптималлаштирилган ўқув дастури
|
bet | 173/434 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #158 |
Amaliy mashg`ulot: kichik hajmda belanchak, shaxmat doskasi va donalarini yasash.
Amaliy mustaqil ishlar: Xalq hunarmandchiligining tanlangan yo`nalishi bo`yicha zamonaviy dizayn talablari bilan uyg`unlashtirilgan mahsulot tayyorlash bo`yicha ish usullarini egallash. Loyihalash bosqichida mahsulot tashqi shakli uzviyligi va yaxlitligini ta`minlash.
Ishlab chiqarish asoslari (16 soat)
Shakllantiriladigan bilimlar: Zamonaviy ishlab chiqarishning bozor munosabati bilan uzviyligi. Yog`och va metallga ishlov berish texnologiyasi yo`nalishlarida ishlab chiqarish va uning mohiyati. Ishlab chiqarishni tayyorlashga oid texnologik hujjatlar ro`yxati va ularning mazmuni. Texnologik hujjatlarning yagona tizimi va uning davlat standartlari. Mahsulot ishlab chiqarishni nazorat qilish, o`lchash va taqqoslash texnologiyasi. Olinadigan daromad va uni taqsimlash qoidalari. Ishlab chiqarish korxonasida mehnatni unumli tashkil etish, tejamkorlik va ishbilarmonlik asoslari. Mehnatni ilmiy tashkil etish. Tabiatni muhofaza qilish va ishlab chiqarish.
|
| |
DEMOGRAFIK STATISTIKA - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 195/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)DEMOGRAFIK STATISTIKA — bu aholi yoki uning guruhlar sonining o‘zgarishini, tarkibini, taqsimlanishini ifodalovchi ma’lumot yig‘ish, jamlash, qayta ishlash va ma’lumotlarning tahlilini statistik usullar yordamida amalga oshiradigan ijtimoiy- iqtisodiy statistikaning bir sohasidir.
DEMOGRAFIK TRANSFORMATSIYA MODELI — Sanoatlashuvgacha bo‘lgan, industrial va postindustrial jamiyatli mamlakatlarning rivojlanish jarayonida tug‘ilish va o‘lim koeffisientlarining o‘zgarishi asosidagi demografik vaziyat dinamikasini empirik tasvirlashni namoyon etadi.
DEMONETIZATSIYA (fr.) — nodir metallarning (kumush va oltin) pul vazifalarini bajarishni yo‘qotganligi. Kumush XIX asrning oxirida, oltin esa XX asrning o‘rtalarida pul bo‘lishdan to‘xtagan, D. tovar-pul munosabatlari mexanizmi, uning tashkiliy shakllari va vositalari rivojlanishi jarayonini ifodalaydi. Milliy valutaning metall mazmuni xalqaro iqtisodiy munosabatlarda muayyan mazmunini saqlab qoladi. Oltinni D. qilish XVF Nizomida xalqaro huquqiy jihatdan mustahkamlangan, undagi tuzatish 1978 yildan boshlab oltinga bo‘lgan rasmiy bahoni bekor qilgan, oltin XVF va ushbu tashkilot a’zolari o‘rtasidagi hisob-kitobdan chiqarilgan. Shunga qadar oltin unga almashtirilmaydigan kredit pullar tomonidan ichki va xalqaro oborotdan siqib chiqarilgan. Xalqaro iqtisodiy munosabatlar sohasida oltin faqat cheklangan vazifalarni bajaradi: inflyatsiya oqibatlarini sug‘urta qilish fondi; balans to‘lovlari bo‘yicha qarzlarni qoplash maqsadida foydalanadigan kreditlarni ta’minlash mablag‘lari; pul resurslari likvidlik rezervi.
DAMONOPOLIZATSIYA - (lat. De- ajratish, bakor qilish-old qo‘shimchasi, yunon. monotanho va poleo-sotaman) – sog‘lom iqtisodiy ballashuvga yo‘l barish maqsadida yakka hokim korxonalar va birlashmalar o‘rniga o‘zaro raqobatlashuvchi ko‘plab korxonalarni tuzish. D. ikki yo‘l bilan amalga oshiriladi: 1) yirik monopol mavqadagi birlashmalar, kompaniyalar tarqatilib, ulardan mustaqil korxonalar ajralib chiqadi ; 2) yakka hokim korxona, birlashma yoki kompaniyalar saqlangan holda ular bilan raqobat qila oladigan korxona yoki birlashmalar tashkil etiladi.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.538
5-
Sho’ba
Zamonzviy texnologiyalar joriy qilinishida kadrlar tayyorlashdagi
muammolar va yechimar
STRATEGIES FOR TRAINING AND DEVELOPING SKILLS FOR WORKING WITH BIG DATA
Kie Hyuk Shin
Sejong University, South Korea
Joelle Menant
Université de La Reunion, France
Annotation. This article explores effective strategies for training and skill development in
the realm of big data. As data continues to play a pivotal role in decision-making across various
industries, the need for skilled professionals capable of analyzing and interpreting vast datasets
is paramount. This article highlights the essential skills required for big data analysis, examines
various training methodologies, and discusses the challenges and future trends in big data
education.
Keywords. Big Data, Data Analytics, Skill Development, Data Science Training, Professional
Education, Data Literacy, Big Data Technologies, Analytical Skills.