nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sinf - dars tizimi - Pedagogika kafedrasi

|
Pedagogika kafedrasi
|
bet | 185/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Sinf - dars tizimi. Komenskiy o‘qituvchi butun sinf bilan jamoa bo‘lib ish olib borishini, ya’ni sinf - dars tizimida o‘qitishni olib borishni tavsiya etdi. Komenskiy sinf -dars tizimini ishlab chiqadi. Dars vaqtida o‘tgan darsni qaytarish, yangi mavzuni tushuntirish, mustahkamlash, uyga vazifa berish kerakligini ko‘rsatadi. Darsni rejalashtirish va olib borish to‘g‘risida ko‘rsatmalar beradi. Har bir darsning o‘z mavzusi va o‘z vazifasi bo‘lishini aytadi. O‘qituvchi o‘quvchilarning dars mashg‘ulotlarida faol qatnashishlarini ta’minlashi, kuzatib borishi, sinfda intizom saqlanishi kerakligini uqtiradi. O‘quv jarayonini tashkil qilishni haddat tashqari oshirib yuborib, o‘qituvchi bir vaqtda 300 o‘quvchi bilan dars olib borishi mumkin, deb hisobladi. O‘qituvchi o‘ziga yaxshi o‘quvchini yordamchi qilib olishi mumkinligini aytadi.
U maktabda o‘quv yili va uni o‘quv choraklariga bo‘lish, ta’tillar berilishini kiritdi. O‘quv kunini (ona tili maktabida 4 soat, lotin maktabida 6 soat) belgilab berdi. O‘quvchilar maktabga bir vaqtda qabul qilinib, o‘qish kuzda (sentyabrda) boshlanishi kerak, deb hisobladi.
Komenskiy darslik qanday bo‘lishi to‘g‘risida qimmatli fikrlar aytib, o‘z zamonasi uchun namunali bo‘lgan bir necha darsliklar yozdi. O‘zining nazariy fikrlarini darsliklarida amalga oshirdi. Darslikda o‘quv materiali etarlicha bo‘lishi, qisqa, mazmunli, tushunarli, izchil berilishi kerak. Darslik oddiy, bolalarga tushunarli tilda yozilishi, rasmlarga boy bo‘lishi kerak. Darslikdagi material muntazam tartib bilan joylashtirilishi, bolalarning yoshiga qarab ravshan bayon etilishi shart, deydi. Bu fikrlarni o‘zining “Tillar va hamma fanlarning ochiq eshigi” va “Hislar vositasi bilan idrok qilinadigan narsalarning suratlari” kabi darsliklarida bayon etadi.
“Tillar va hamma fanlarning ochiq eshigi” darsligini o‘zining didaktik tamoyillariga amal qilgan holda tuzdi. Darslik turli sohalarda bolalar tushuna oladigan bilimlar bilan tanishtiradi.
“Hislar vositasi bilan idrok qilinadigan narsalarning suratlari”ni boshlang‘ich bilimlarning bolalar uchun yozilgan ensiklopediyasi deyish mumkin. 150 ta suratlar bilan berilgan qisqa maqolada tabiat haqida (olam, geografiyaga doir, o‘simliklar, hayvonlar, inson tanasi haqida), odamning faoliyati haqida (kasb-hunar, qishloq xo‘jaligi, madaniyat), ijtimoiy hayot haqida (davlat boshqarmalari, sud haqida) ma’lumotlar beradi. Bu kitob ko‘p tillarga tarjima qilindi, boshlang‘ich ta’lim uchun 150 yildan ko‘proq yaxshi darslik sifatida xizmat qiladi.
|
| |
giperxlorgidriya - Biokimyo pmd

263
Enteropeptidaza ham proteolitik fermentdir: U tripsinogenning N-
ichidagi
geksopeptidini ajratadi, shuning natijasida molekula qolgan
qismi konformatsiyasi o‘zgarib faol markaz yuzaga keladi tripsin
fermenti hosil bo‘ladi. Me’da osti bezining boshqa hamma
profermentlari ham qisman tanlab o‘tadigan proteoliz yoli bilan faol
holga keladi, natijada ximotripsin, A va B karboksipeptidazalar, elastaza
degan fermentlar hosil bo‘ladi.
Tripsin, ximotripsin, elastaza
fermentlari endopetidazalardir, va
ma’lum peptid bog‘lariga ta’sir ko‘rsatadi. Tripsin asosal lizin va arginin
aminokislotalarining karboksil guruhlaridan hosil bo‘lgan peptid
bog‘lariga ta’sir etadi. Ximotripsin tirozin, fenilalanin va triptofan
aminokislotalardan hosil bo‘lgan peptid bog‘lariga nisbatan faoldir.
Elastaza esa polipeptid zanjirining lizindan hosil bo‘lgan peptid
bog‘lariga ta’sir etadi. Karboksipeptidaza
A rux tutuvchi fermentdir
va polipeptid zanjirining C-uchidagi aromatik va alifatik
aminokislotalarni gidrolizlaydi. Karboksipeptidaza B esa faqat C-
uchidagi lizin va argininni gidrolizlamaydi. Ichak aminopeptidazalari
rux yoki marganets va sistein ta’sirida faollashadi va polipeptid
zanjirining N-uchidagi aminokislotalarni gidrolizlaydi. Dipeptidazalar
dipeptidlarni gidrolizlaydi, kobalt, marganets va sistein ta’sirida
faollashadi.
Barcha hazm peptidgidrolazalarining birma-bir ta’sir ko‘rsatib
borishi, oqsillarning aminokislotalargacha tola parchalanishini ta’minlab
beradi. Oqsillarning me’dada qisman hazm bo‘lishi
keyinchalik ingichka
ichakda hazm bo‘lishini garchi yengillashtirsada, lekin mutlaqo shart
deb hisoblanmaydi. Me’da butunlay kesib olib tashlangandan keyin
(total rezeksiya qilinganidan so‘ng) oqsillar singishining sezilarli
darajada izdan chiqmasligi shundan dalolat beradi.
Me’da va ichak hujayralari bez hujayralarida fermentlarning nofaol
o‘tmishdoshlari hosil bo‘lib turishi tufayli
ovqatni hazm qiluvchi
peptidgidrolazalar ta’siridan saqlanib boradi, bunday ferment
o‘tmishdoshlari ishlanib chiqqanidan keyingina faol holga o‘tadi.
Bundan tashqari, fermentlar me’da yoki ichak boshligiga tushar ekan,
hujayralarning oqsillariga toqnash kelmaydi,
chunki shilliq parda
shilimshiq qatlami bilan, har bir hujayra esa plazmatik membrana tashqi
yuzasining peptidgidrolazalar substratlari bo‘lib hisoblanmaydigan
polisaxaridlar bilan himoyalangan bo‘ladi. Biroq me’da va o‘n ikki
barmoqli ichak yara kasalligida sohasidagi proteinazalar ta’sirida
hujayralar yemirilib turadi.
TOMONLARNING HUQUQLARI VA MAJBURIYATLARI

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
46
5.3.
Ushbu oferta bilan bog'liq nizolar tomonlar tomonidan o'zaro muzokaralar yo'li bilan hal qilinadi.
Agar nizolarni muzokaralar yo'li bilan hal qilishning iloji bo'lmasa, nizolar
Bosh shartnomada nazarda
tutilgan tartibda hal qilinadi.
6. OFERTANING AMAL QILISH MUDDATI, UNING SHARTLARIGA O'ZGARTIRISH KIRITISH VA CHAQIRIB
OLISH TARTIBI
6.1.
Ushbu oferta ushbu Ofertaning 1.2-bandida nazarda tutilgan tartibda
qabul qilingan kundan
boshlab kuchga kiradi va O'zbekiston Respublikasining bosh shartnomasida va amaldagi qonunchiligida
ko'rsatilgan asoslar bo'yicha u to'xtatilgunga qadar amal qiladi.
6.2.
Bank Mijozga oferta shartlari o'zgarganligi to'g'risida rejalashtirilgan o'zgartirish va/yoki
qo'shimcha kiritish sanasidan kamida 10 (o'n) kun oldin xabarnoma yuborishning majburiy
tartibiga rioya
qilgan holda bosh shartnomasida va Qonunchiligida nazarda tutilgan tartibda xabardor qiladi.
6.3.
Bank ushbu ofertani istalgan vaqtda texnik, tashkiliy, huquqiy yoki boshqa sabablarga ko'ra bekor
qilish sabablarini ko'rsatgan holda foydalanuvchiga/Mijozga qaytarib olish to'g'risida
bildirishnoma
yuborish orqali noma'lum muddatga muddatidan oldin qaytarib olish huquqiga ega.
TOMONLARNING JAVOBGARLIGI

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
82
5.4.6. Qarz oluvchi tomonidan jarimalar yoki jarimalarni to'lash Mijozni shartnoma shartlarini bajarish
majburiyatidan ozod qilmaydi.
5.5.
Bankning Javobgarligi:
5.5.1. Shartnoma bo 'yicha o'z majburiyatlarini bajarmagan yoki lozim darajada
bajarmagan taqdirda
bank qonun hujjatlariga va ushbu umumiy shartlarga muvofiq javob beradi.
5.5.2. Bank kredit mablag'larini berish bo' yicha majburiyatni bajarmaganligi va o'z vaqtida
bajarmaganligi uchun qarz oluvchi oldida kreditor sifatida javob beradi, ushbu umumiy shartlarda, Bosh
shartnomada va qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollar
bundan mustasno;
5.5.3. Bank o'z nazorati doirasidan tashqarida ziddiyatli va ziddiyatli vaziyatlarning paydo bo'lishi,
xususan, kredit karta yordamida amalga oshirilgan sifatsiz tovarlar/xizmatlarni sotib olish uchun javobgar
emas.
5.5.4. Bank tashkilotlar va korxonalarning qarz oluvchiga kredit kartasidan foydalangan holda xizmat
ko'rsatishni
rad etishi, shuningdek bank mulki bo'lmagan texnik vositalar ishlamay qolgan taqdirda
javobgar bo'lmaydi.
5.5.6. Bank texnik nosozliklar (elektr ta'minoti va aloqa tarmoqlari uzilishi/shikastlanishi, to'lov
tizimlarining ishlashidagi texnik nosozliklar), Mijoz hisob raqamiga pul o'tkazish
uchun tafsilotlarni
noto'g'ri/ to'liq ko'rsatmagan taqdirda shartnomani bajarmaganligi yoki o'z vaqtida bajarmaganligi uchun
javobgar bo'lmaydi.
5.5.7. Parol (PIN-kod) va boshqa kodlar/parollar uchinchi shaxslarga ma'lum bo'lganda, qarz oluvchining
beparvoligi natijasida ajratilgan kredit mahsulotlarini berish uchun bank javobgar emas.
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 273/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
206
Tajriba
yuzasidan
talabalar
fikr
almashadi:
Reaksiya
natijasida
hosil
qilingan
modda
fizik
xossalari
(kristallangan trifenilkarbinol 162
o
C da suyuqlanadi...) va sifat reaksiyalari o'tkaziladi.
Nazariy
hisob
kitobga
ko'ra
reaksiya
unumi
78
%.
(Guruh hisobotlarida reraksiya unumi solishtiriladi).
Yuzaga kelgan xatoliklarda talabalar fikri muhokama qilinadi.
Xatoliklarni tuzatishning aniq dasturi ishlab chiqiladi.
Tajriba so'ngida xato va kamchiliklar o'rganilib, talabalarning bilimi, salohiyati va
erkin fikrlash qobilyatlari inobatga olingan holda o'qituvchi tomonidan baholanadi.
Jamoa bilan ishlash talabalar fikrlash doiralarini kengaytiradi, fikrlar xilma-xilligi asosida bilimlar
yanada mustahkamlanadi.
Shu o‘rinda “muammoli ta’lim” metodiga ehtiyoj seziladi. muammoli ta’lim metodi asosida trifenil
karbinol sinteziga oid mavzu doirasida quyidagi muammoli savol va topshiriqlar guruhlarga taqdim qilinadi:
1. Bir atomli spirtlar haqida nimalarni bilasiz?
2. Bir atomli spirtlarning olinish reaksiyalariga misollar keltiring.
3. Bir atomli spirtlarning fizik va kimyoviy xossalari haqida gapirib bering.
4. Organik-sintez reaksiyalari jarayonini boshlashdan oldin idishlarning kimyoviy jihatdan tozaligiga
jiddiy e’tibor qaratish muhimmi? javobingizni asoslang.
5. Reaktiv sifatida nega aynan brom benzol tanlangan? boshqa turdagi galogenarenlardan ham
foydalanish mumkinmi?
6. Nima uchun jarayon absolyut efir muhitida bajarilishi lozim?
7. Reaksiya davomida muz bo‘laklaridan foydalaniladi. nega?
8. Oraliq mahsulot difenilni qanday yo‘qotish mumkin?
9. Haydash jarayoniga izoh bering.
10. Trifenil karbinolning fizik xossalarini gapirib bering.
11. Trifenil karbinol uchun qanday sifatli reaksiya qo‘llaniladi?
12. Reaksiya unumini oshirish uchun qanday chora-tadbirlarni qo‘llash mumkin?
Xulosa qilib aytganda, talaba mavzuga oid tegishli ma’lumotlar (sintezda ishlatiladigan reaktivlarning
fizik-kimyoviy xossalari, boradigan asosiy va qo‘shimcha reaksiya mexanizmlari, sintezni bajarish tartibi va
hisobi, mahsulotning xossalari va hokazo)ga egaligiga ishonch hosil qilganidan so‘ng o‘qituvchi ishni
bajarish uchun talabalarga ruxsat beradi.
Organink kimyo oliy taa’lim muassasalarida o‘qitiladigan muhim va kelajakda ishlab chiqarish,
tibbiyot, sanoat miqiyosida juda katta o‘ringa ega bo‘lgan fanlardan biri bo‘lib, talabalar fanga oid nazariy va
amaliy ko‘nikmalarni to‘liq o‘zlashtirishlari lozim. bu esa o‘z navbatida professor-o‘qituvchilar zimmasiga
yanada ko‘proq mas’uliyat yuklaydi. bugungi kunda zamonaviy ta’lim texnologiyalaridan o‘z o‘rnida,
maqsadga muvofiq ravishda foydalanish ta’lim sifatini oshiradi, darslarning samaradorligini rivojlantirishga
fundamental asos bo‘ib xizmat qiladi.
|
| |
-modda. Soliq agentlari tomonidan soliqni

(6-q.)
Soliqni hisoblab chiqarish va ushlab qolish ushbu boʻlimda belgilangan soliq bazasi
hamda soliq stavkalaridan kelib chiqqan holda, daromad hisoblanishiga qarab, yil boshidan
eʼtiboran har oyda ortib boruvchi yakun bilan soliq toʻlovchining ish joyi boʻyicha soliq agenti
tomonidan amalga oshiriladi.
(7-q.)
Asosiy boʻlmagan ish joyidan yoki boshqa soliq agentlaridan sovgʻa, moddiy yordam
va boshqa turlardagi yordam olgan jismoniy shaxslarning soliq summasini qayta hisob-kitob qilish
jismoniy shaxs yillik jami daromadi toʻgʻrisida deklaratsiya topshirganda soliq organlari
tomonidan amalga oshiriladi.
(8-q.)
Yil mobaynida asosiy ish (xizmat, oʻqish) joyi oʻzgargan taqdirda, soliq toʻlovchi joriy
yilda oʻziga toʻlangan daromadlar va ushlab qolingan soliq summalari toʻgʻrisidagi
maʼlumotnomani yangi asosiy ish (xizmat, oʻqish) joyidagi soliq agentiga dastlabki ish haqi
hisoblanguniga qadar taqdim etishi shart. Ilgarigi ish (xizmat, oʻqish) joyidan maʼlumotnoma
taqdim etilmagan yoki soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami taqdim etilmagan taqdirda, soliq
ushbu Kodeks 378-moddasi 1-bandining uchinchi xatboshisida va 380-moddasida nazarda tutilgan
imtiyozlar qoʻllanilmagan holda ushlab qolinadi. Maʼlumotnoma va soliq toʻlovchining
identifikatsiya raqami taqdim etilgan taqdirda, soliq summasi ilgari asosiy ish (xizmat, oʻqish)
joyida olingan daromadlar inobatga olingan holda qayta hisob-kitob qilinadi.
(9-q.)
Yangi asosiy ish (xizmat, oʻqish) joyida soliqni hisoblab chiqarish kalendar yil
boshidan eʼtiboran ilgarigi va yangi asosiy ish (xizmat, oʻqish) joylaridan olingan jami
daromaddan kelib chiqqan holda amalga oshiriladi.
(10-q.)
Mehnat shartnomasi (kontrakt) bekor qilingandan keyin xodimga ilgarigi ish joyidan
toʻlov amalga oshirilganda, bunday toʻlovlar ushbu Kodeks 378-moddasi 1-bandining uchinchi
xatboshisida va 380-moddasida nazarda tutilgan soliq imtiyozlari qoʻllanilmagan holda soliqqa
tortiladi.
(11-q.)
Jismoniy shaxslarning asosiy boʻlmagan ish joyidan olgan daromadlaridan soliqning
yakuniy summasi jami yillik daromad toʻgʻrisida taqdim etilgan deklaratsiyaning maʼlumotlari
boʻyicha soliq organi tomonidan hisoblab chiqariladi.
Основы пакета - bet 288

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 288/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
397
Dastur mijoz tomonida ishlagan holda sahifa kodi veb-server tomonidan
veb-brauzerga beriladi, xuddi oddiy statik obyekt kabi, shundan so‗ng brauzer bu
kodga ishlov beradi, uning yordamida sahifadagi axborotlarni dinamik shaklga
keltirib ekranga chiqaradi.
Server qism uchun keng tarqalgan senariy tili bu – Perl, ASP, JSP va PHP.
Yana shuningdek veb-server va dastur o‗rtasida standart dasturiy interfey mavjud,
u sahifalar ichidagi axborotni dinamik shakliga keltiradi – bu umumiy shlyuzli
interfeys (Common Gateway Interface, CGI).
Telnet protokoli. Masofaviy qismni kompyuter tarmog‗i bilan transport
ulashni amalga oshiruvchi, protokollar ustidan ishlovchi masofaviy boshqarish ish
tartibi maxsus amaliy bosqich protokoli bilan quvvatlanadi. Standart va firmalar
tomonidan ishlatiladigan ko‗p sonli masofaviy boshqarish protokollari mavjut. IP-
tarmoqlar uchun bu turdagi eng eski protokol bu telnet protokolidir (RFC 854).
Telnet protokoli mijoz-server arxitekturasida ishlovchi, u foydalanuvchini
buyruq qatori ish tartibidan chegaralab alfavit-raqam terminal ishini
emulyatsiyasini ta‘minlaydi.
Taklif
etilayotgan
telnet
protokolining
himoyalanganlik
darajasi
foydalanuvchini qoniqtirmagan hollarda, himoyalanganlik darajasi yuqoriroq
bo‗lgan SSH (Secure Shell) masofaviy boshqarish protokolidan foydalaniladi.
6.1.2. Tarmoqni boshqarish tizimi va SNMP protokoli
Tarmoqni boshqarish tizimi (Network Management System, NMS) – bu
dasturiy vositalar to‗plami bo‗lib, u kommunikatsion qurilmalarni boshqarish va
tarmoq trafigini nazorat qilish uchun mo‗ljallangan.
Odatda boshqarish tizimi avtomatlashtirilgan ish tartibida ishlaydi,
avtomatik ravishda tarmoqni boshqarish bo‗yicha oddiy harakatlarni bajarib,
murakkab yechimlarini qabul qilishni esa axborot tizimlari tomonidan tayyorlagan
ma‘lumotlarni asosan mutaxassisga (odamga) qoldirar edi.
|
| |
-Mavzu: 8-MAVZU: XALQARO BAHOLASH DASTURLARI ASOSIDA TANQIDIY VA KREATIV FIKRLASH KO`NIKMASINI SHAKLLANTIRISH

|
-Mavzu: 8-MAVZU: XALQARO BAHOLASH DASTURLARI ASOSIDA TANQIDIY VA KREATIV FIKRLASH KO`NIKMASINI SHAKLLANTIRISH
|
bet | 136/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202311-Mavzu: 8-MAVZU: XALQARO BAHOLASH DASTURLARI ASOSIDA TANQIDIY VA KREATIV FIKRLASH KO`NIKMASINI SHAKLLANTIRISH
REJA:
Xalqaro baholash dasturida muvaffaqiyatli ishtirok etish – ta’lim sifatini oshirishning muhim omili.
PISA (Programme for International Student Assessment) - o’quvchilarni xalqaro baholash dasturi.
PIRLS (Progress in International Reading and Literacy Study) - boshlang’ich 4-sinf o’quvchilarining matnni o’qish va tushunish darajasini baholash.
TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study) - 4 va 8-sinf oʻquvchilarining matematika va tabiiy yoʻnalishdagi fanlardan oʻzlashtirish darajasini baholash uchun
STEM (Science, Technology, Engineering, Mathematics) va STEAM (Science, Technology, Engineering, Arts, Mathematic)- o’quvchilarni xalqaro baholash dasturi.
TALIS (the teaching and learning international survey) — rahbar va pedagog kadrlarning umumiy oʻrta ta’lim muassasalarida oʻqitish va ta’lim olish muhitini hamda oʻqituvchilarning ish sharoitlarini oʻrganish
Xalqaro baholash dasturida muvaffaqiyatli ishtirok etish - ta’lim sifatini oshirishning muhim omili.
Soʻnggi yillarda mamlakatimizda amalga oshirilayotgan islohotlar natijasida ulkan iqtisodiy oʻsish koʻrsatkichlariga erishilayotganligi sababli barcha sohalarda malakali kadrlar va yetuk mutaxassislarga boʻlgan talab yanada oshmoqda. Bu oʻz-oʻzidan oʻquvchilarimizning darslarga qiziqish xususiyatlarini oshirish va oʻqituvchilarning har tomonlama ta’lim-tarbiyasiga e’tiborini kuchaytirishni talab etadi.
Yuqoridagi talablarning ta’lim tizimi uchun juda muhim ekanligi, aksariyat xorijiy davlatlardagi kabi ta’lim va fan sohalari rivojlanishini baholash va monitoring qilish orqali ta’lim sifatini oshirishga qaratilgan ilgʻor tajribalarni sohaga jalb qilish kerakligini anglatadi.
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018 yil 8 dekabrdagi “Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni tashkil etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi 997-sonli qarorida eng ustuvor vazifa qilib quyidagilar olindi:
Xalqaro tadqiqotlar natijalariga asoslangan holda oʻqish, matematika va tabiiy yoʻnalishdagi fanlardan davlat ta’lim standartlari, oʻquv dasturlari hamda oʻquv adabiyotlari mazmuniga oʻzgartirish va qoʻshimchalar kiritish;
PISA baholash dasturi yoʻnalishidagi savollar milliy bazasini yaratish va oʻquv dasturlariga integrasiya qilish;
oʻquvchilar savodxonligini baholashning milliy tizimini yaratish va 2019-2021 yillarda amaliy koʻnikmalarini shakllantirilishini baholashga qaratilgan sinovlarni tizimli ravishda oʻtkazib borish.
Vazirlar Mahkamasining 997-sonli qarorida quyidagi xalqaro baholash dasturlari boʻyicha xalqaro tadqiqotlar tashkil etilishi qayd etilgan:
|
| |
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021

|
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 141/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilPEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
108
Qoʻzg‘aluvchanlik va zoʻriqish shkalasi boʻyicha natijalar tahlili shuni koʻrsatadiki, sinaluvchilarda
34% va 53% ni tashkil qiladi. Unga koʻra past koʻrsatkich, ya'ni boʻshligi qoniqish hissi bilan bog‘liq,
zoʻriqish, murakkab maqsadlardan oʻzini olib qoladi. Shuning uchun kamroq xatoga yoʻl qoʻyish uchun oʻz
oldiga kichik–kichik maqsadlarni qoʻyadi. Yuqori koʻrsatkich 3-kurs talabachilarida ustunlikka ega boʻlib,
zoʻriqqan, qoʻzg‘alish kuchli, me’yordan ortiq, faol, sabrsizlikka moyil. U koʻpincha toliqqan. Guruhdagi
birlik yetakchilik darajasini notoʻg‘ri baholaydi. Uning hayajonlanib kuyinishi koʻproq maqsadlarni amalga
oshirilmay qolib ketishga olib keladi. Shuningdek, bu jihat uning yosh davr xususiyatlari bilan ham
belgilanishi mumkin.
Talabaning ijtimoiy voqelikdagi oʻzini oʻzi qidirish, shaxsiy xususiyatlarini aniqlash jarayoni koʻp
hollarda ichki nizolarni keltirib chiqaradi. Bolaligi ketgan-u, hali katta boʻlmagan inson uchun oʻzining yangi
“Meni” obrazini qidirish ancha og‘riqli va davomiy kechadi. Ularga e’tibor bermaslikka urinishi talabaning
atrofdagilar bilan munosabatlarining buzilishiga olib keladi.
Xulosa. Keltirilgan metodika natijalaridan shuni xulosa qilish mumkinki, talaba shaxsida shaxs
sifatlarining shakllanishi oʻzini oʻzi boshqarish xususiyatlari bilan uzviy bog‘liq boʻlishi mumkin.
Adabiyotlar
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. –
T.: “Oʻzbekiston”, 2016.
2. Inomova M. Oilada bolalarning ma’naviy-axloqiy tarbiyasi. -T., 1999.
3. Karimova M. Yosh avlodni tarbiyalashning ma’naviy-axloqiy jihatlari. Ayol-ma’naviyat gulshani
IIV Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi, 2015 yil. 311-313-b.
4. Karimova M. Kasb-hunar kolleji oʻquvchilarida axloqiy hislarni rivojlantirish omillari. -GulDU
Universitet axborotnomasi, 2016 /4, 71-75-b.
5. Karimova M. Oʻquvchilarni kasb-hunarga yoʻnaltirishdagi pedagogik va psixologik muammolar.
Barkamol shaxsni shakllantirish muammolari. 2016, 142-144-b.
6. Nishonova Z.T. Bolalarga ma’naviyat va axloq asoslarini oʻrgatishning psixologik muammolari. –
T.: “Oʻzbekiston” nashriyoti, 1999.
7. G‘oziyev E. Umumiy psixologiya. -T., 2010.
https://buxdu.uz
|
| |
Asparaginli to‘qima proteinazalari

Asparaginli to‘qima proteinazalari.
Katepsin D endopeptidaza,
pH 3,5-4,0, aromatik aminokislotalardan hosil bo‘lgan peptid bog‘larni
gidrolizlaydi. Barcha to‘qimalarda topilgan, taloq, buyrak va opkada
ota faoldir. Kopchilik sitoplazmatik oqsillarni (miozin, miyelinning
asosiy oqsili, gemoglobin) gidrolizlaydi. Togaylarda pH 5,0 da
proteoglikanlarni gidrolizlaydi.
Serinli to‘qima proteinazalari.
Katepsin A ekzopeptidaza, pH 5,0-
5,5, polipeptid zanjirining N-uchini gidrolizlaydi.
Katepsinlarning biologik ahamiyati.
Toqima oqsillarini gidrolizi
ularning yangilanishiga, oqsil molekulasidagi nuqsonlarni yoqotishga,
endogen oqsillarni mobilizatsiyasi uchun kerakdir. Ular nafaqat
parchalash, balki rekonstruksiya qilish uchun ham kerakdir.
Katepsinlarni yetishmasligi to‘qima oqsillarini yangilanishini susaytiradi
va ularda shikastlangan, sust funksional faollikka ega bo‘lgan oqsillarni
to‘planishiga olib keladi. Katepsinlarning qisman proteolizlash
xususiyati ularning regulyatorlik vazifasidan dalolat beradi. Maxsus
neyrosekretor hujayralarda qisman proteolizlanish faol neyropeptidlar,
mediatorlar va gormonlar hosil bo‘lishiga olib keladi.
Aminokislotalarning safarbarligi
Hujayra ichida va qon zardobida doimiy erkin aminokislotalar fondi
mavjud va u aminokislotalarni kirish va ishlatilish tezligidan dalolat
beradi.
270
69-rasm.
Aminokislotalar metabolizmi
Erkin aminokislotalar fondi ekzogen (ozuqa) oqsillar
parchalanishidan, endogen oqsillar parchalanishidan va yangitdan
sintezlangan aminokislotalardan hosil bo‘ladi (69-rasm).
Aminokislotalar ichakdan sorilib, darvoza venasi orqali jigarga
o‘tgandan so‘ng, ularning anchagina qismi qon orqali butun organizmga
tarqalib turli fiziologik maqsadlarda foydalanishdan tashqari, bu organda
qator o‘zgarishlarga uchraydi. Jigarda aminokislotalar tananing xususiy
oqsillari va qon plazmasi oqsillari sintezidan tashqari, maxsus azot
tutuvchi birikmalar purin va pirimidin nukleotitlari, kreatin, siydik
kislotasi, NAD va boshqalar sintezida foydalaniladi. Jigar, shu bilan
birga, almashtirib bo‘ladigan aminokislotalar sintezi va transaminlanish
tufayli azotni qayta taqsimlash yoli bilan organizmda erkin
aminokislotalarning balanslangan fondini ta’minlaydi.
Sorilgan aminokislotalar birinchi navbatda, to‘qima oqsillari,
fermentlar, gormonlar va boshqa biologik faol birikmalar sintezi uchun
qurilish materiali sifatida foydalaniladi. Aminokislotalarning bir qismi
parchalanishga uchrashi natijasida oqsillar almashinuvining oxirgi
mahsulotlari (HO
2
, H
2
O, NH
3
) hosil bo‘ladi va energiya ajralib chiqadi.
|
uzoq vaqtli ulanish - Основы пакета

uzoq vaqtli ulanish – bitta TSR-ulanishda bir necha obyektlarni uzatish,
bunda ulanib turish vaqti veb-xizmatni tarkiblashtirishda aniqlashtiriladi;
qisqa vaqtli ulanish – bitta TSR-ulanishda faqat bitta obyektni uzatish.
Uzoq vaqtli ulanish o‗z navbatida ikki usulda ishlatilishi mumkin:
so„rovlarni to„xtashlar bilan ketma-ket uzatish – yangi so‗rov faqat javob
olingandan so‗ngina jo‗natiladi;
396
konveyerli uzatish – bu ancha samarali usul, unda keyingi so‗rov oldingi
bir yoki bir necha so‗rovlarga javob kelguncha jo‗natiladi (eslatamiz, sirpanuvchi
oyna usuli). Odatda sukut saqlash bo‗yicha parallellik darajasi 5 – 10 darajada
o‗rnatiladi, lekin foydalanuvchi mijozni tarkibini tuzish vaqtida bu ko‗rsatkichni
o‗zgartirishi mumkin bo‗ladi.
Dinamik veb-sahifalar. Shu vaqtgacha biz nazarda tutgan edikki,
sahifadagi ma‘lumotlar foydalanuvchining hatti harakati natijasida o‗zgarmaydi
deb bilar edik. Foydalanuvchi gipermatnga sichqoncha ko‗rsatkichini qo‗yib
bosgan taqdirda u yangi sahifaga o‗tadi, agarda orqaga qaytish buyrug‗ini amalga
oshirsa, u holda yana oldingi sahifa o„zgarmagan holda ekranda hosil bo‗ladi.
Bunday sahifalar statik deb ataladi.
Biroq ba‘zi hollarda sahifadagi ma‘lumotlar foydalanuvchining hatti
harakatidan so‗ng o‗zgarsa juda ham ko‗ngildagidek bo‗lar edi, masalan,
sahifaning ma‘lum hududiga sichqoncha ko‗rsatkichini to‗g‗rilab bosilsa u yerda
matn o‗rniga rasm paydo bo‗lsa axborotlar bazasini holatini dinamik hosil qilish
ham statik sahifa masalani hal qila olmaydigan holatga anaʻnaviy misol bo‗la
oladi. Masalan, ko‗p Internet magazinlar sotilayotgan mollar bazasini
quvvatlaydilar va sotilmay qolgan mollarning sonini chiqarish veb-sahifaning
tegishli maydonini dinamik yangilanishini talab etadi.
Ba‘zi tashqi shartlarga bog‗liq holda o‗zgaruvchi veb-sahifalardagi
axborotlarni ekranga chiqarilishini hosil qila olsalar, bundek veb-sahifalar
dinamik deb ataladi.
Sahifalar dinamikasiga ularni dasturlash yo‗li orqali erishiladi, buning uchun
odatda senariylarni dasturlash tili ishlatiladi: Perl, PHP yoki JavaScript.
Veb-sahifalarni dinamik shaklda yaratish uchun ikki guruh dasturlar mavjud:
mijoz tarafida ishlovchi dasturlar (yani ekranda sahifalarni hosil qiluvchi
veb-brauzer joylashgan kompyuterda);
server tomonda ishlovchi dasturlar.
|
YAKUNIY QOIDALAR - Bosh shartnoma

7. YAKUNIY QOIDALAR 7.1.
Ushbu ofertada nazarda tutilmagan bank va foydalanuvchi/Mijoz o'rtasidagi munosabatlar
Qonunchilik va Bosh shartnoma bilan tartibga solinadi.
7.2.
O'zbekiston Respublikasining "bank siri to'g'risida", "axborotlashtirish to'g'risida" va "shaxsiy
ma'lumotlar to'g'risida" gi qonunlariga muvofiq Mijoz o'z xohishi bilan va o'z manfaatlari yo'li bilan bankka
Uchinchi shaxslarga bank sirini tashkil etuvchi ma'lumotlar va shaxsiy ma'lumotlar to'g'risidagi
ma'lumotlarni, shuningdek qonun bilan qo'riqlanadigan boshqa sirlarni taqdim etishga rozilik beradi.
7.3.
Tomonlar hujjatlarni elektron shaklda, shu jumladan bankning Mobil ilovasi orqali to'ldiriladigan
va tuziladigan hujjatlarni oddiy yozma shaklda tuzilgan hujjatlar sifatida tan olishga kelishib oldilar.
7.4.
Agar ushbu oferta qoidalaridan birortasi Qonunchilikka muvofiq noqonuniy va/yoki haqiqiy
bo'lmagan bo'lsa, ofertaning bunday qoidalari tomonlar o'rtasidagi munosabatlarda qo'llanilmaydi.
Ofertaning qolgan qoidalari to'liq huquqiy kuch va haqiqatni saqlab qoladi.
7.5.
Ushbu oferta bir xil yuridik kuchga ega bo'lgan o'zbek va rus tillarida nashr etilgan. Rus tilidagi matn
turlicha o'qilgan taqdirda ustunlik qiladi.
8. BANK REKVIZITLARI To'liq firma nomi: "AVO bank"aksiyadorlik jamiyati
Qisqartirilgan firma nomi: "AVO bank"AJ
MFO: 01150, STIR: 207257279
Aloqa Markazi Raqami: +998(78)8887887
Ishonch telefon raqami: +998(78)7777286
Butunjahon Internet tarmog'idagi rasmiy veb-sayt:
www.avo.uz
Elektron pochta manzili:
info@avo.uz
«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
47
"AVO bank" AJda jismoniy shaxslarga kompleks bank xizmati ko'rsatish
BOSHQA SHARTLAR - Bosh shartnoma

«AVO bank» AJ
STIR 207257279 • Reg. raqami 16/1
55
"AVO bank" AJda jismoniy shaxslarga
kompleks bank xizmati ko'rsatish
Bosh shartnomasiga 03-ilova
2024 yil 9 fevraldan
Jismoniy shaxslarning muddatli omonatlarini ochish,
yuritish va yopishning umumiy shartlari
Основы пакета - bet 289

399
boshqariluvchi obyektning MIB ni uning hozirdagi ko‗rsatkichlari bilan to‗ldiradi,
menedjer esa MIB dan olgan axborotlari asosida agentdan qanday ko‗rsatkichlarni
so‗rashi mumkinligini va obyektni qaysi ko‗rsatkichini boshqarishi mumkunligini
biladi. Shunday qilib, agent boshqariluvchi obyekt bilan menedjer o‗rtasidagi
vositachi bo‗lib xizmat qiladi. Agent menedjerga faqat MIB da inobatga olingan
axborotlarningina yetkazib beradi.
musbat
azot balansidir - Biokimyo pmd

|
Biokimyo pmd Pdf ko'rish
|
bet | 149/273 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 4,12 Mb. | | #249242 |
Bog'liq Sobirova-R.A-biokimyomusbat
azot balansidir
. Odam qariganda, och qolganda va holdan toydiradigan
kasalliklar avjida azot tushganidan ko‘proq chiqib turadi. Bu
manfiy
azot balansidir
.
Kaloriyalarning soni jihatidan yetarli bo‘lgan ratsionda azot
muvozanatini saqlash uchun zarur oqsillarning eng kam miqdori 30-50
g ni tashkil etadi. Ammo bu miqdor salomatlik va ish qobiliyati uchun
zarur optimumni ta’minlab bermaydi. Ortacha jismoniy mehnat bilan
shugullanuvchi katta yoshli odam bir kecha-kunduzda 100 g oqsil qabul
qilishi kerak.
Oqsillarning biologik qiymati
Yaxlit organizmni oqsil almashinuvining holati faqat ovqat bilan
qabul qilinadigan oqsil miqdoriga bog‘liq bo‘lmay, balki uning tarkibini
sifatiga ham bog‘liqdir. Xilma-xil oqsillar turlicha biologik qiymatga
egadir. Shunga ko‘ra organizmning plastik ehtiyojlarini qondirish uchun
turli xil ovqat oqsillarni iste’mol qilish lozim. Ehtimol, iste’mol
qilinadigan ovqat oqsilning aminokislota tarkibi tana oqsillarining
aminokislota tarkibiga qanchalik yaqin bo‘lsa, bunday oqsillarning
biologik qiymati shunchalik yuqoridir. Ammo ovqat oqsilining
o‘zlashtirilishi darajasi oshqozon-ichak yoli fermentlari ta’sirida uning
parchalanishiga bog‘liqdir. Qator oqsil moddalari, masalan: jun, sochlar
va boshqalar, tana oqsillarining aminokislotasi tarkibiga yaqin bo‘lishiga
qaramay, ovqat oqsili sifatida ishlatilmaydi. Chunki ular ichak
proteazalari ta sirida gidrolizlanmaydi. Gosht, sut, tuxum oqsillarining
biologik qiymati birmuncha yuqoridir, chunki ularning aminokislotasi
tarkibi tana oqsillari aminokislotasi tarkibiga yaqindir va ichak
fermentlari ta’sirida oson parchalanadi.
Oqsillarning biologik qiymati tushunchasi bilan essensial almashtirib
bo‘lmaydigan aminokislotalar «tarkibi nima?» degan savol chambarchas
bog‘langandir. Shuni takidlash kerakki, odam organizmida 20
aminokislotalardan faqat 9 tasigina sintezlanib, ular almashtirib
bo‘ladigan aminokislotalardir; (uglevodlar va lipidlar almashinuvi
mahsulotlaridan sintezlanadi), 3 tasi yarim almashinib bo‘ladigan (21-
jadval). Qolgan 8 ta aminokislota organizmda sintezlanmaydi, shuning
uchun ular hayotiy muhim, essensial yoki almashtirib bo‘lmaydigan
aminokislotalar deyiladi.
|
| |
endopeptidazalar - Biokimyo pmd

261
shirasining kislotali muhitini qisman neytrallanishiga olib keladi va
oqsillarni pepsin ta’sirida emas, balki gastriksin ta’sirida parchalanishiga
olib keladi.
Pepsin va gastriksin ta’sirida oqsillar polipeptidlar (albumozlar va
peptonlargacha)
parchalanadi, oqsillarning asosiy parchalanishi esa
ingichka ichakda yuz beradi.
Xlorid kislotasining hosil bo‘lish mexanizmi va ahamiyati
Me’dada HCl hosil bo‘lishining mexanizmi hozirgacha
aniqlanmagan bo‘lsa-da, ammo mavjud ma’lumotlar shuni ko‘rsatadiki,
qonda NaCl dissotsiatsiyasidan hosil bo‘ladigan Cl
-
hujayra
membranasidan otib, o‘z navbatida, almashinuvining
oxirgi mahsulotlari
H
2
O va CO
2
dan qoplovchi hujayralarda sintezlanadigan karbonat
kislotaning dissotsiatsiyasi natijasida ajralib chiqadigan H
+
bilan
birikadi. Hosil bo‘lgan HCl so‘ngra qoplovchi hujayralarning me’da
boshligiga ajralib chiqadi. Ionlarning qon bilan qoplovchi hujayralar
o‘rtasidagi muvozanati hujayralardan qonga otuvchi manfiy
zaryadlangan HCO
3
-
qondan
hujayralarga otuvchi Cl
-
orniga almashinib
o‘tishi bilan erishiladi. Ushbu jarayonda ATF ning ishtirok qilishi taxmin
qilinadi, chunki xlorid kislota sintezi energiya bo‘lishini talab etadi.
Xlorid kislotaning quyidagi biologik funksiyalari mavjud:
1. Pepsinogenni faollashtirish;
2. Me’da shirasining kislotali muhitini ta’minlash;
3. Ovqat oqsillarini denaturatsiyalash;
4. Bakteritsid ta’siri.
Me’da shirasi tarkibida to‘rt xil kislotalilik tafovut qilinadi:
1) hech qaysi birikma bilan bog‘lanmagan xlorid kislota (erkin HCl);
2) oqsil bilan bog‘langan xlorid kislota (bog‘langan HCl);
3) erkin va bog‘langan xlorid kislotaning yigindisi (umumiy HCl);
4) erkin, bog‘langan va umumiy
HClning yigindisi hamda meva
shirasidan kislotali muhit yaratadigan boshqa nordon moddalarning
yigindisi (umumiy kislotalilik).
Me’da shirasining ushbu kislotaliliklari indikator ishtirokida NaOH
ning 0,1 mol/l eritmasi bilan titrlash yoli orqali aniqlanadi. Umumiy
kislotalilik fenolftalein indikatori ishtirokida (pH ning o‘tish chegarasi
8,2-10) 100 ml me’da shirasini titrlash uchun (HCl
va boshqa kislotalik
xususiyatiga ega bo‘lgan moddalarning neytrallash uchun) sarflangan
0,1 mol/l NaOH miqdori bilan olchanadi. Umumiy kislotalililkning
ortacha miqdori 40-60 mol/l ga teng. Erkin xlorid kislota
262
dimitilaminoazobenzol indikatori ishtirokida (pH 1,0-3,0) 100 ml me’da
shirasini neytrallash uchun sarflangan 0,1 mol/l NaOH miqdori bilan
olchanadi. Uning ortacha miqdori 20-40 mol/l ga teng.
Boglangan xlorid
kislota yuqoridagidek alizaringidrosulfonat NaOH ishtirokida (pH 4,3-
6,3) yoki fenolftalein va dimetilaminoazobenzol indikatori yordamida
aniqlangan umumiy kislotalilikni erkin kislotalilikdan ayirish yoli bilan
topiladi. Uning ortacha miqdori 10-20 mol/l.
Me’da shirasida kislotalilikni oshishiga
Основы пакета - bet 133

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 133/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
170
2.1.3. Shisha tolali kabellar
Shisha tolali kabel–bu yuqorida ko‗rib chiqilgan ikki kabel turlaridan tubdan
farqlanuvchi kabel. Bu kabel turida axborot elektr signali ko‗rinishda emas,
yorug‗lik ko‗rinishida uzatiladi. Bu turdagi kabelning asosiy elementi–shaffof
shisha tola bo‗lib, u orqali yorug‗lik juda katta masofalarga (o‗nlab kilometrgacha)
kam (sezilarsiz) so‗nish bilan uzatiladi.
Shisha tolaning tuzilishi juda oddiy bo‗lib u koaksial elektr kabel tuzilishiga
o‗xshash (2.3–rasm). Faqat markaziy mis sim o‗rniga bu kabel turida ingichka
(diametri 1–10 mkm atrofida) shisha tola ishlatilgan, ichki himoya qoplama
o‗rniga esa, yorug‗likni shisha tola tashqarisiga tarqatmaydigan xira (shaffof
bo‗lmagan) shisha yoki plastik qoplamadan foydalanilgan.
2.3-rasm. Shisha tolali kabelning tuzilishi
Shisha qoplama
Tashqi PVX qoplama
Markaziy shisha tola
171
Bu holda biz ikki modda chegarasidan har xil sinish koeffitsientli to‗liq ichki
qaytish holatiga ega bo‗lamiz (shisha qoplamaning sinish koeffitsienti markaziy
tolaning sinish koeffitsientiga nisbatan ancha kam). Kabelda sim to‗qima yo‗q,
chunki tashqi elektromagnit to‗siqlardan himoya kerak emas. Ammo, ba‘zi
hollarda tashqi mexanik taʻsirdan saqlash uchun sim to‗qima bilan o‗raladi.
Bunday kabelni ba‘zi holda yuqori darajada himoyalangan (bronevoy) deb ham
ataladi, u simli to‗qima ichida bir necha shishatolali kabellardan tashkil topgan
hamda umumiy PVX qoplamaga olingan bo‗lishi mumkin.
Shisha tolali kabel to‗siqlardan himoyalanish va uzatilayotgan axborotni sir
bo‗lib qolish ko‗rsatkichlari yuqori darajaga egaligi bilan ajralib turadi. Hech
qanday tashqi elektromagnit to‗siq nurli signalni o‗zgartira olmaydi, signalni o‗zi
esa hech qanday elektromagnit nurlanish hosil qilmaydi. Tarmoqdan ruxsat
etilmagan axborotni olish uchun kabelga mexanik ulanish amalda mumkin emas,
chunki bunday ulanish tufayli kabelni butunligi buzilib ishga yaroqsiz bo‗lib
qoladi. Nazariy jihatdan bunday kabelni signal o‗tkazish yo‗lagi 10
12
Gs gacha
yetadi, boshqa turdagi elektr kabellarga qaraganda bu juda ham yuqori ko‗rsatkich.
Shisha tolali kabel narxi yil sayin arzonlashib hozirgi vaqtda taxminan ingichka
koaksial kabel narxi bilan tenglashib qolgan. Biroq bu holda maxsus qabul qiluvchi
va uzatuvchi qurilmalardan foydalanish kerak. Bu qurilmalar yorug‗lik signalini
elektr signaliga va teskariga o‗zgartirib berishi uchun xizmat qiladi. Bunday
qurilmalar tarmoq narxini sezilarli darajada oshirib yuboradi.
Mahalliy tarmoqlarda foydalaniladigan chastotada shishatoladagi signalning
so‗nishi odatda taxminan 5 dB/km ni tashkil qiladi, past chastotali elektr kabel
ko‗rsatkichiga to‗g‗ri keladi. Shisha tolali kabelda signalni kabel orqali uzatish
chastotasi oshishi bilan signalni so‗nishi juda kam bo‗ladi. Yuqori chastotada
(ayniqa 200 MGs dan yuqori) uning ustunligi shubhsiz va hech qaysi elektr kabel
turi raqobat qila olmaydi.
Lekin shisha tolali kabelning ham ba‘zi bir kamchiligi mavjud.
|
| |
Основы пакета - bet 132

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 132/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
169
yo‗g‗on (Thick) kabel, diametri 1 sm atrofida, ancha qattiq, bu turdagi
kabelni zamonaviy ingichka kabellar bozordan siqib chiqarmoqda.
Ingichka kabellar kam masofalarga axborot uzatishda yo‗g‗on kabellarga
nisbatan ko‗p ishlatiladi, chunki ularda signal so‗nishi ko‗proq. Lekin ingichka
kabel bilan ishlash ancha qulay, tez har bir kompyuterga o‗tkazish mumkin.
Yo‗g‗on kabelni xona devorlariga bir vaziyatda aniq mahkamlab qo‗yishni taqozo
qiladi. Ingichka kabelga BNS turidagi razyomni ulash qulay va qo‗shimcha
moslama talab qilinmaydi, lekin yo‗g‗on kabelga ulanish qimmat moslamalardan
foydalanishga to‗g‗ri keladi, chunki markaziy mis simga yetish uchun
qoplamalarni teshib o‗ta olish, hamda himoya sim to‗qima (ekran) bilan ham
ulanish lozimdir. Yo‗g‗on kabel ingichka kabelga nisbatan narxi ikki barobar
qimmat. Shu sababli ingichka kabellar ko‗p qo‗llaniladi.
Xuddi o‗ralgan juftli kabellar singari koaksial kabellarda ham tashqi
qoplama turi muhim ko‗rsatkich bo‗lib hisoblanadi. Xuddi shuningdek, bu
vaziyatda ham non-plenum (PVC) va shuningdek, plenum kabellari ishlatiladi.
Tabiiyki, teflonli kabel polivinilxloridli kabelga nisbatan qimmat. Odatda qoplama
turini uning rangiga qarab ajratish mumkin (Masalan, Belden firmasining PVC
kabellari uchun sariq rang, teflon qoplama uchun qovoq rang). Koaksial kabellarda
signal tarqalishining ushlanishi ingichka kabel uchun 5 ns/m ni tashkil qilsa,
yo‗g‗on kabel uchun 4,5 ns/m ni tashkil qiladi.
Hozirgi vaqtda koaksial kabellar eskirib qolgan deb hisoblanadi va
ko‗pchilik hollarda ularni to‗liq o‗ralgan juftli kabellar bilan yoki shisha tolali
kabellar bilan almashtirish mumkin. Kabel tizimlari uchun mo‗ljallangan yangi
standartlarga endi koaksial kabel turlari ro‗yxati kiritilmagan.
|
| |
Основы пакета - bet 136

174
etilgan uzunligi 2–5 km oralig‗ida bo‗ladi. Hozirgi vaqtda ko‗p modli kabel turi
shishatolali kabellar turining asosiysi, chunki ular arzon.
Shisha tolali kabellarda signal tarqalishining ushlanishi elektr kabellardagi
ushlanishidan ko‗p farq qilmaydi. Ko‗p tarqalgan kabellarda ushlanish kattaligi 4–
5 ns/m atrofidagi qiymatini tashkil qiladi.
175
2.2§ Simsiz axborot uzatish muhitlari
2.2.1. Simsiz aloqa kanallari
Kompyuter tarmoqlarida ba‘zi hollarda kabel orqali ulash o‗rniga,
shuningdek, kabelsiz kanallardan ham foydalaniladi. Ularning asosiy afzalligi
shundan iboratki, hech qanday kabel yotqizishga hojat qolmaydi. Demak
devorlarni teshishga, kabellarni mahkamlashga, folshpol ostidan o‗tkazishga yoki
osma shipdan va shamollatish yo‗llaridan kabellarni o‗tkazishga hojat qolmaydi.
Shuningdek, kabelning uzilgan joyini qidirish va ulashga ham hojat qolmaydi.
Yana kompyuterlarni bemalol xonada yoki bino bo‗ylab ko‗chirish mumkin,
chunki kompyuter kabellar bilan bog‗lanmagan.
Radiokanal – bu usulda axborot uzatish uchun radio to‗lqinlaridan
foydalaniladi, shuning uchun bu usulda aloqa yuzlab va hatto minglab kilometrga
uzatiladi. Axborot o‗tkazish tezligi sekundiga o‗nlab megabitgacha yetishi mumkin
(bu holda tanlangan to‗lqin uzunligi va kodlash usuliga bog‗liq). Mahalliy
tarmoqlarda radiokanaldan foydalanmaslik sabablari quyidagilar: uzatish va qabul
qilish qurilmalari qimmat, shovqindan saqlanish darajasi past, axborotni uzatish
vaqtida sir saqlash butkul ta‘minlanmagan va ishonchlilik darajasi past.
Lekin global tarmoqlar uchun radiokanal ko‗pincha yagona vosita bo‗lib
qoladi, chunki (sputnik–retranslyator) signalni tiklash sputnigi yordamida
axborotlarni butun dunyoga uzatishni taʻminlash nisbatan oddiydir. Uzoqda
joylashgan bir necha mahalliy tarmoqlarni o‗zaro ulab bir butun tarmoq hosil qilish
uchun ham radiokanaldan foydalaniladi. Axborotni radio uzatish turining bir necha
standarti mavjud. Bulardan ikki turida to‗xtalib o‗tamiz:
Tor spektorda (yoki bir chastotali uzatish) uzatish 46500 m
2
maydonni
qamrashga mo‗ljallangan. Bu holdagi radiosignal metall va temir beton
|
Основы пакета - bet 137

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 137/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
176
to‗siqlardan o‗ta olmaydi, shuning uchun bir bino hududida ham aloqa o‗rnatishda
jiddiy muammo hosil bo‗lishi mumkin. Aloqa bu holda nisbatan sekin amalga
oshadi (4,8 Mbit/s atrofida).
Bir chastotali uzatishning kamchiligini yengish uchun tarqalgan spektorda
qandaydir chastota yo‗lagini kanallarga bo‗lib ishlatish taklif qilinadi. Tarmoq
abonentlarining hammasi ma‘lum vaqt oralig‗ida barobar (sinxron ravishda)
keyingi kanalga o‗tadilar. Maxfiylikni saqlash uchun maxsus kodlashtirilgan
axborot ishlatiladi. Bunday uzatish tezligi unchalik yuqori emas 2 Mbit/s dan
oshmaydi, abonentlar orasidagi masofa 3,2 km (ochiq maydonda) va bino
ichkarisida 120 metrdan ko‗p emas.
Keltirilgan turlardan ham boshqa radio kanallar mavjuddir, masalan, uyali
tarmoq, xuddi uyali telefon tarmoq prinsiplari kabi (ular maydonda teng
taqsimlangan signalni qayta tiklash qurilmalaridan foydalanadilar), shuningdek,
mikroto‗lqin tarmog‗ida tor yo‗naltirilgan uzatishni yerdagi qurilmalar o‗rtasida
yoki sputnik va yerdagi stansiyalar oralig‗ida qo‗llaniladi.
Infraqizil kanal ham simlarsiz axborot uzatishni ta‘minlaydi, chunki aloqa
uchun infraqizil nurlanish ishlatiladi (televizorlarning masofadan boshqarish
qurilmasi kabi). Radio kanalga qaraganda ularning asosiy afzalligi elektromagnit
to‗siqlarga sezgir emas, bu xususiyati sanoat korxonalarda ishlatish imkonini
beradi. Bu holatda haqiqatdan uzatish quvvati katta bo‗lishi ta‘lab qilinadi, sababi
boshqa hech qanday issiqlik nurlanish (infraqizil) manbalari taʻsir qilmasligi
uchun. Infraqizil aloqa xavoda chang miqdori ko‗p bo‗lgan sharoitda ham yomon
ishlaydi.
Infraqizil kanal bo‗ylab axborot uzatishning chegara qiymati 5–10 Mbit/s
dan oshmaydi. Axborotni sir tutish imkoniyati ham radiokanal holatidek, yo‗q.
Radiokanal kabi uzatish va qabul qilish qurilmalari nisbatan qimmat. Bu sanab
o‗tilgan kamchiliklar tufayli infraqizil kanalidan kam foydalanadilar. Infraqizil
kanal ikki guruhga bo‗linadi:
|
| |
-rasm. Koaksial kabel tuzilishi

2.2-rasm. Koaksial kabel tuzilishi.
Tashqi qobiq
Metalli qobiq
Ichki himoya qobig‗i
Mis sim
168
Koaksial kabellar asosan «shina» topologiyali tarmoqlarda ishlatiladi. Bu
holda kabel uchlariga signalni ichki aksiga qaytishni oldini olish uchun albatta
terminatorlar o‗rnatilishi va bu terminatorlardan faqatgina bittasi yerga ulanishi
kerak. Yerga ulanmasa kabeldagi sim to‗qimasi (ekran) tarmoqni tashqi
elektromagnit to‗siqlardan himoya qila olmaydi va tashqi muhitga uzatilayotgan
axborotni nurlanishini ham kamaytira olmaydi. Lekin kabeldagi sim to‗qimani ikki
va undan ko‗proq joyidan yerga ulangan taqdirda, tarmoqqa ulangan qurilmalar va
shuningdek, kompyuterlar ham ishdan chiqishi mumkin. Terminatorlar albatta
kabel bilan moslangan bo‗lishi shart, ya‘ni ularni qarshiligi kabelning to‗lqin
qarshiligiga teng bo‗lishi shart. Masalan, agarda 50 Om kabel ishlatilsa, unga mos
terminator faqat 50 Omli bo‗lishi kerak.
Koaksial kabellar kamroq «yulduz» va «passiv yulduz» topologiyali
tarmoqlarda ham foydalaniladi; masalan, Arcnet tarmog‗i. Bu holda moslash
muammosi keskin soddalashadi, chunki kabelning ochiq qolgan uchlariga tashqi
terminatorlar lozim bo‗lmay qoladi.
Kabelni to‗lqin qarshiligi haqidagi axborot har bir kabel o‗ram xujjatida
keltiriladi. Ko‗pincha mahalliy tarmoqlarda 50 Omli (masalan, RG-62, RG-11) va
93 Omli kabellar (masalan, RG-62) ishlatiladi. Televizion texnikasida ko‗p
tarqalgan 75 Omli kabel mahalliy tarmoqlarda ishlatilmaydi. Umuman, o‗ralgan
juftli kabellar rusumiga qaraganda koaksial kabellar rusumi ancha kam. Bu turdagi
kabellardan kelajakda kam foydalaniladi.
Fast
Ethernet
tarmog‗ida
kaoksial
kabellardan
foydalanish
rejalashtirilmaganligi ham albatta, tasodif emas. Lekin ko‗pchilik hollarda shina
topologiya (passiv yulduz emas) juda qulay. Yuqorida aytib o‗tilganidek,
qo‗shimcha qurilma–konsentratordan foydalanishning hojati yo‗q.
Koaksial kabellarning asosan ikkita turi mavjud:
ingichka (Thin) kabel, diametri 0,5 sm atrofida, ancha egiluvchan;
|
Основы пакета - bet 130

167
2.1.2. Koaksial kabellar
Koaksial kabel elektr toki o‗tkazuvchi kabel bo‗lib, tuzulishi 2.2–rasmda
ko‗rsatilgandek markaziy mis sim ichki dielektrik qoplamaga olingan bo‗lib,
metall sim to‗qimaga (ekran) o‗ralgan hamda u umumiy tashqi qoplamaga olingan
bo‗ladi. Yaqin vaqtgacha koaksial kabellar eng ko‗p tarqalgan kabellar edi, buning
sababi yuqori darajada himoyalanganligi (sim to‗qimasi-ekran mavjudligi),
to‗qilgan juftlikka qaraganda axborotni uzatish tezligi (500 Mbit/s gacha)
yuqoriligi va katta masofalarga uzatish imkoniyatining mavjudligidir (bir va undan
ko‗proq kilometrga). Tarmoqdan ruxsat etilmagan axborotni mexanik ulanish
orqali olish qiyinligi, shuningdek, u tashqariga sezilarli darajada kam
elektromagnit nurlanish tarqatishi. Biroq o‗ralgan juftli kabelga nisbatan koaksial
kabelni taʻmirlash va yig‗ish ishlarini olib borish ancha murakkabdir, narxi ham
qimmat (uning narxi o‗ralgan juftli kabellarga nisbatan 1,5–3 barobar yuqoridir).
Kabel uchlariga razyomlar o‗rnatish ham murakkab ishdir. Shuning uchun, bu
turdagi kabellarni o‗ralgan juft kabellarga qaraganda kam ishlatiladi.
-modda. Transfert narxni belgilashda soliq nazorati

|
-modda. Transfert narxni belgilashda soliq nazorati Pdf ko'rish
|
bet | 143/352 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #248757 |
Bog'liq soliq kodeksi 2023194-modda. Transfert narxni belgilashda soliq nazorati
(1-q.)
Transfert narxni belgilashda soliq nazorati doirasida nazorat qilinadigan bitimlar
tuzilganligi munosabati bilan soliqlarning toʻliq hisoblab chiqarilishi va toʻlanishini tekshirish
(bundan buyon ushbu bobda tekshiruv deb yuritiladi) Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq
qoʻmitasi tomonidan uning joylashgan yeri boʻyicha oʻtkaziladi.
(2-q.)
Tekshiruv ushbu Kodeksning 182-moddasiga muvofiq yuborilgan nazorat qilinadigan
bitimlar haqidagi bildirishnoma yoki hududiy soliq organining xabarnomasi asosida, shuningdek
soliq tekshiruvini oʻtkazish natijasida nazorat qilinadigan bitim aniqlangan taqdirda oʻtkaziladi.
(3-q.)
Tekshiruvlarni oʻtkazishda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi ushbu
Kodeksning 150-152-moddalarida belgilangan soliq nazorati tadbirlarini oʻtkazishga haqli.
(4-q.)
Nazorat qilinadigan bitimlar narxlarining bozor narxlariga muvofiqligini nazorat
qilish Yirik soliq toʻlovchilar boʻyicha hududlararo davlat soliq inspeksiyasi yoki hududiy soliq
organlari tomonidan oʻtkaziladigan soliq nazoratining predmeti boʻlishi mumkin emas.
(5-q.)
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi, agar ushbu moddada boshqacha
qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, nazorat qilinadigan bitta bitimga (bir xil bitimlar guruhiga)
nisbatan aynan bir kalendar yil uchun ikki va undan ortiq tekshiruv oʻtkazishga haqli emas.
(6-q.)
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan nazorat qilinadigan bitta
bitimga (bir xil bitimlar guruhiga) nisbatan takroriy tekshiruv oʻtkazishga quyidagi hollarda yoʻl
qoʻyiladi:
1) soliq toʻlovchi ushbu Kodeksning 177-moddasiga muvofiq soliq summasi ilgari soliq
hisobotida bayon etilganidan koʻra kamroq miqdorda (zarar summasi - kattaroq miqdorda) aks
ettirilgan aniqlashtirilgan soliq hisobotini taqdim etganda;
2) soliq toʻlovchi tomonidan nazorat qilinadigan bitim haqida ilgari taqdim etilgan axborotda
nomutanosiblik aniqlanganda.
(7-q.)
Tekshiruv doirasida tekshiruv oʻtkazish toʻgʻrisidagi qaror chiqarilgan yildan avvalgi
besh kalendar yildan oshmaydigan davrda tuzilgan nazorat qilinadigan bitimlar tekshirilishi
mumkin.
(8-q.)
Soliq toʻlovchi tomonidan tuzilgan bitimga nisbatan tekshiruv oʻtkazish ushbu soliq
toʻlovchining soliq tekshiruvlarini hamda mazkur bitim tuzilgan soliq davri uchun soliq
monitoringini oʻtkazishga toʻsqinlik qilmaydi.
(9-q.)
Transfert narxni belgilashda soliq nazorati tadbirlarini amalga oshirish chogʻida
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan olingan materiallar va
maʼlumotlardan tekshirilayotgan nazorat qilinadigan bitim ishtirokchilari boʻlgan boshqa
shaxslarni tekshirishda foydalanilishi mumkin.
|
| |