nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
kNa, kHt] - R. X. Maksudov

d)
A ylanasim on
tishli
konussim on
uzatm alarda
J
r,- + r 2: > 40
b o i g a n d a tish balandligi bir xil, bunda tish osti, b o i u v c h i , tashqi aylana
b o ‘yicha o ‘tkazilgan konuslar o ‘zaro parallel b o ‘1 gan tishli g ‘ildiraklar
ishlatiladi
(3.20 v-rasm).
G i l d i r a k tishlarining qiyalik
burchagi
aylanasimon
tishli
g ‘ildiraklar uchun (3m=35°, tangentsial tishli g i l d i r a k l a r uchun 20°-30°
olish tavsiya
etiladi. B unda
qanchalik burchak qiymati katta b o i s a
u zatm a shunchalik tekis va ravon ishlaydi, biroq b o ‘ylam a. kuchning
qiymati h am oshadi.
Uy hayvonlari - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

Uy hayvonlari: sigir, echki, it ……
Yovvoyi hayvonlar: bo‘ri, yo‘lbars …….
O‘quvchilar hayvonlar nomini shu ikki uyaga kiritish bilan tasnifni
amalgam oshiradi. Bu mashqqa qo‘shimcha qilib o‘quvchilarga gaplar
tuzdirish mumkin: Mushuk – uy hayvoni.
Bo‘ri – yovvoyi hayvon.
242
173-mashqning sharti quyidagicha: “Buzoq, bo‘taloq, toycha, qo‘zichoq
qaysi uy hayvonlarining bolasi?” Hayvonlar nomini, ularning bolalari nomi
bilan yonma-yon yozing. Namuna: Sigir – buzoq, …….
Bu mashq o‘quvchilar lug‘at boyligini oshirishda juda katta ahamiyatga
ega. Bolalar hayvonlar bolasi nomini bilmasa, otning bolasi, qo‘yning bolasi,
sigirning bolasi kabi so‘z birikmalaridan foydalanadi. Bu esa ularning nutqini
kambag‘allashtiradi.
O‘qituvchi o‘quvchilarga umumiy nomni bildiruvchi so‘zni aytib, uning
turlarini bildiruvchi so‘zlarni topishni vazifa qilib berishi mumkin.
Qush: bulbul, chittak, ….
Daraxt: terak, tol, ……
Meva: olma, nok, ……
Hasharot: qo‘ng‘iz, chumoli, kapalak ……
Shundan so‘ng har bir uyadosh so‘zning ma’nosi ustida ishlanadi.
Masalan, Bulbul qanday qush? Olma qanday meva?
Darslikda ayrim o‘simlik, qush, hayvonlarga bag‘ishlangan matnlar bor:
“Chumchuq” (33-mashq), “Kanareyka” (34-mashq), “Archa” (52-mashq),
“Xonqizi” (90-mashq), “Gulbeor” (107-mashq), “Chumchuq”(108-mashq).
Bunday matnlar o‘quvchilarning muayyan qush, hayvon, hasharot, o‘simlik
haqidagi tasavvurini kengaytiradi.
O‘qituvchi o‘quvchilarga darsda yoki uyda shunday matnlar tuzishni
topshirishi ham mumkin.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati:
1. Ahmedova N. Boshlang‘ich sinflarda nutq o‘stirish usullari. // Ta’lim
jarayonida nutq madaniyatini takomillashtirish masalalari. “O‘zbek tili” doimiy
anjumani beshinchi yig‘ilishi tezislar to‘plami (1999 yil 29-30 aprel) – Toshkent.:
“Sharq”, 1999. – 76-77-b.
243
2.
Fuzailov S., Xudoyberganova M. Ona tili 3-sinf uchun darslik. –
Toshkent.: “O‘qituvchi”, 2008. – 144b.
3.
Ikramova R., G‘ulomova X., Yo‘ldosheva Sh., Shodmonqulova D. Ona
tili. 4-sinf uchun darslik. – Toshkent.: “O‘qituvchi”, 2007. – 192b.
|
R,
h a m d a normal q adam pn boMadi, 
3.17-

olinsa b o ‘ylama kuchlarning qiymati oshib tayanch konstruktsiyalar
hajmi katta b o i a d i .
0 ‘qlararo masofa
a
ham da uzatish soni
и
ning qiymati doimiy
boMganda
z t
ham da
m
qiymatlarini o ‘zgartirib qiyalik burchagi
/3
ni
kerakli qiymatini aniqlash mumkin.
GMldirak tishlarining mustahkamligi uning normal kesim b o ‘yicha
shakli va oMchamiga bogMiq boMadi. GMldiraklarni hisoblash jarayonida
tish shaklning koeffitsiyenti tishlarning soniga qarab emas, balki
«keltirilgan» t o ‘gM'i tishli gMldirak tishlarining soniga qarab olinadi.
Qiya tishning y o ‘nalishiga tik
o ‘tkazilgan tekislikda shu «keltiril
gan» gMldirakni ifodalovchi shakl
hosil boMadi, deb faraz qilinadi,
3.18-rasm.
Qiya tishga boMgan
tekislik bilan kesilgan gMldirakning
koMida-lang kesim ida ellips hosil
boMadi, uning egrilik radiusi
§ 11.9 - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 72/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)§ 11.9. Quyi chastotaviy korreksiya
Kuchaytirgichning chastotaviy xarakteristikasi- ni quyi chastotalar sohasida korreksiyalash uchun uning chiqish (yuklama) zanjiriga va Sf elementlarning parallel ulanishidan hosil qilingan zanjir kiritiladi. Bu zanjir kuchaytirichni umumiy manba orqali sodir bo’ladigan zararli teskari bog’lanish hodisasidan va kuchlanish sakrashlaridan himoya qiluvchi filtr vazifasini ham bajaradi.
11.27-rasmda korreksiya zanjiri kollektor (a) va stok (b) yuklamasi bilan ketma-ket ulangan kuchaytirgichlarning prinsipial sxemalari ko’rsatilgan.
11.27- rasm. Bipolyar (a), unipolyar (b) tranzistorlarda yig’ilgan past chastotali korreksiya zanjiriga ega bo’lgan kuchaytirgichning prinsipial sxemasi
Ularda korreksiya zanjiri o’rta va yuqori chastotalarda kuchaytirish koeffitsientiga ta’sir etmasligi uchun
(11.32a)
tengsizlik o’rinli bo’lishi, ya’ni Sf kondensator Rf rezistorni to’la shuntlashi kerak.
Chastota kamayishi bilan Sf kondensatorning sig’im qarshiligi ortadi va kuchaytirgichning yuklamasini orttiradi. Natijada kuchaytirish ortadi va S ajratuvchi kondensator ta’sirida kuchaytirish koeffitsientining kamayishi bartaraf qilina boshlaydi. Bu vaqtda
(11.32b)
tengsizlik bajarilsa, kuchaytirgichlarning yuklamasi, mos ravishda, Rk+ Rf va Rc + Rf qiymatga erishadi. Shuning uchun Rf>>Rk va Rf>>Rc qilib olib, kuchaytirish qiymatini yetarlicha katta qiymatga oshirish, ya’ni o’tkazish sohasini yetarlicha kichik chastota sohasi tomon kengaytirish mumkin.
Demak, (11.32a) va (11.32b) tengeizliklar past chastotaviy korreksiya zanjirining elementlarini tanlash shartidir.
Kuchaytirgichning soddalashtirilgan sxemasi yordamida uning asosiy kattaliklarini aniqlaylik. Agar bipolyar tranzistordagi ichki teskari bog’lanish hisobga olinmasa, 11.25a-rasmda ko’rsatilgan kuchaytirgichlarning quyi chastota sohasi uchun ekvivalent sxemalari bir-biriga o’xshash bo’ladi (11.13 6 va 11.16 b-rasmlar), chunki va R22=Ri Shuning uchun korreksiyalashning mohiyatini aniqlashda ulardan bittasini tekshirish yetarlidir. Biz unipolyar tranzistorli kuchaytirgichni olaylik. Uning ekvivalent sxemasi 11.26- rasmda ko’rsatilgan.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и...

Muqobil energiya manbaalari va telekommunikatsiya texnologiyalarini rivojlantirishing yangi bosqichilari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
173
формулаларининг фарқ аналоглари ёрдамида ҳал этилган. Ишлаб чиқилган
усуллар эллиптик турдаги тенгламалар билан тавсифланадиган таъқиб
қилиш масалаларини ҳал этиш учун қўлланилди. Усулнинг маъноси
қуйидагидан иборат.
ўлчамликли майдондаги
бўшлиқда
қандайдир
К
якуний тўплам ва қандайдир
D
0
ихтиёрий
бутун сонли
координаталарли нуқталар тўплами ажратилган бўлсин. Агар
n
ва
k
мос
равишда мустақил равишда
D
0
ва
K
тўпламни ҳатласа,
нуқта
ҳатлайдиган тўпламни
D
орқали белгилаймиз. Ҳар бир
нуқтага
нуқталарни
киритиш билан
тўпламни қиёслаймиз,
улар учун
.
тўплам улар учун бўш бўлмаган ўша
r
лар
бирлигини
D
соҳанинг чегараси деб атаймиз.
га нисбатан қуйидаги
тенглама билан тавсифланадиган дискрет ўйинни кўриб чиқамиз
бу ерда
мультииндекслар;
а
ўзгармас квадрат матрица;
u
,
υ
– бошқариш
параметрлари;
u
– таъқиб параметри,
υ
– қочиш параметри,
;
P
n
ва
Q
n
– бўш бўлмаган тўплам.
u
параметр
кетма-
кетлик
кўринишида
танланади,
υ
параметр
кетма-
кетлик кўринишида танланади,
f
–
да
ларни акс
эттирадиган берилган фунция. Шунингдек,
да М терминал тўплам
ажратилган. Қуйидаги чегаравий шарт берилган бўлсин:
K onussim on tishli g ild ir a k la r n in g geom etrik o ic h a m la r i

3,22-rasm .
3.17-§. K onussim on uzatm alarni egilishdagi kuchlanish b o ‘yicha
hisoblash
G ild ir a k la r d a tishning k o 'ndalang kesimi konus uchidan asosiga
tomon k o ‘ndalang kesim yuzi kattalashib boradi
(3.22-rasm).
Tek-
shirishlar shuni k o ‘rsatadiki, eguvchi kuchlanish tishning uzunligi
b o ‘ylab ham m a yerda bir xil b o i a d i . Shuning uchun hisobni hohlagan
kesim da olib borish mumkin.
A m alda hisoblashda tishning o ‘rtasidan o l a d i g a n kesimdan
foydalaniladi.
Bunda silindrsimon uzatm alarni hisoblaganimizdek:
» ^ F i ' b s k l .
[3.22]
Bu yerda:
V F-konussim on
g ‘ildirak tishlarining mustahkamligini
silindrsimon g ‘ildirak tishlarga nisbatan kamligini hisobga oluvchi
koeffitsiyent. T o ‘g ‘ri tishli konussim on g ‘ildirak uchun Y F=0,85,
aylanasim on tishli g ‘ildirak uchun quyidagacha olish tavsiya etiladi:
N b = N 2b o 1 g a n d a YF= 0.94+0,08u
H ,> 4 5 H R C , N 2< 3 5 0 N V b o i g a n d a YF= 0,85+0,043u
N kN 2> H R C b o i g a n d a Y F= 0,65+0,1 lu
Kpv-qiymati < 3 5 0 N V b o i g a n d a -1.2; > 350N V, b o i g a n d a -1,1.
Ft= 2 T ,/d ml - aylanm a kuch; dmi=0.857de2 - o ‘rtacha diametr
у , - Tish shaklining koeffitsiyenti, uning qiymati
g i l d i r a k
tishlarining soni Z ga nisbatan emas balki, tashqi konus yoyilmasidagi
(3.18-rcism)
aylananing ham m a jo yi tishlar bilan t o l a deb faraz
qilinganda hosil b o l a d i g a n
ekvivalent g lld ir a k n in g tishlar soniga
nisbatan 3.7-jadvaldan olinadi yoki quyidagicha hisoblanadi:
d k = d t
-rasm. Zigbee tarmog‘ida aqlliy himoyalangan uy loyiha ko‘rinishi

Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
531
ZigBee-ni uy tarmog‘ida ishlatishning afzalliklari tahlil qilindi va ZigBee
qurilmasi uy tarmog‘ini himoya qilish uchun ishonchli va xavfsiz echim
ekanligi ko‘rsatildi.
ZigBee qurilmasini o‘rnatish va sozlash, shuningdek, uni uy tarmog‘iga
birlashtirishni o‘z ichiga olgan. Bu qurilmani o‘rnatish va sozlash
jarayonini va uning uy tarmog‘idagi boshqa qurilmalar bilan o‘zaro
ta'sirini baholashga imkon berdi.
Shunday qilib, ZigBee qurilmasidan foydalanish uy tarmog‘ini himoya
qilishning samarali usuli bo‘lib, xavfsizlik va maxfiy ma'lumotlarni himoya
qilish darajasini oshirishga imkon beradi.
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 94

Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
3 tom
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г
|
E gilishdagi ku ch lan ish b o ‘yicha hisoblash

E gilishdagi ku ch lan ish b o ‘yicha hisoblash. Qiya tishli uzat
m alarda ilashish chizigMning umumiy uzunligi /2- ning qiymati gMldirak
eni v dan katta bu esa egilishdagi kuchlanishning qiymatini kamaytiradi.
Egilishdagi kuchlanishning hisobiy qiymati quyidagicha aniq
lanadi:
crn = — -y, a F2= o F r i ^ < K . ] 2
[3.17]
a m 1 i- -> bu yerda: Y p=l-(P/140)-tish qiyaligini hisobga oluvchi koeffitsiyent; Y F,
K Fa. Kpp qiymatidan yuqorida berilgan: U F-tish shaklining koeffitsiyenti.
U F-tish shaklining koeffitsiyenti, qiymati 3.5-jadvaldan gMldirak
tishlarining soni z ga nisbatan em as balki tashqi konus yoyilmasi
aylananing ham m a joyi tishlar bilan toMa deb faraz qilinganda hosil
boMadigan gMldirak tishlar sonini ekvivalent qiymatiga nisbatan tan
lanadi.
dfd^di/coscpi Yoki zK1=Zi/cos
dK
2
= d2/c o s
92
Yoki zK2= z2/cos(p
2
K on tak t k uchlanish b o ‘yicha hisoblash.Q iya tishli silindrsimon
gMldiraklar ishlaganda, ilashishda bir vaqtning o^zida bir necha juft
tishlar qatnashadi, bu esa har bir tishga to‘g ‘ri keladigan yuklanish
qiymatini kamaytirib mustahkam ligini oshiradi. Shuningdek, gMldirak
tishlarining burchak ostida joylanishi dinamik kuchlarning qiymatini
kamaytiradi.
K ontakt kuchlanishning hisobiy qiymatini aniqlashda to ‘g ‘ri tishli
silindrsim on gMldiraklar uchun berilgan formuladan foydalanamiz. y a ’ni
www.ziyouz.com kutubxonasi
bu yerda: Z H=l,76cos(3 - ilashayotgan g ‘ildirak tishlarining shaklini
hisobga
oluvchi
koeffitsiyent;
- 1 .7 1 ;
Z^=^i/£, -
yon
qoplanish
koeffitsiyenti, =0.8.
Z n= 2 7 5 M P a '2 - uzatma gMldiraklarning mexanik xarakteristika-
larini hisobga oluvchi koeffitsiyent (poMat materiallar uchun), demak,
=
1
.
76
-
275
-o.
9
^
^
a
w-
к

2-qator: 140,180,225,280,355,450,...
Ф va ning standart qiymatlari:
0,1; 0,125; 0,16; 0,25; 0,315; 0,4; 0,5; 0,8; 1,0; 1,25.
Uzatish soni uning standart qiymatlari:
1 -qator: 1,0; 1,25; 1,6; 2,0; 2,5; 3,15; 4,0; 5,0; 6,3; 8,0
2-qator: 1.12; 1,4; 1,8; 2,24; 2,8; 3,53; 4,5; 5,6; 7,4; 9,0 11,2.
E s l a t m a : u ning hisobiy qiymati 4% gacha o ‘zgarishi mumkin.
Demak, formuladan m a ’lumki kontakt kuchlanishning qiymati
alohida olingan g ‘ildirak tishlarining moduli yoki tishlar soniga emas,
balki ularning k o ‘pavtmasiga, y a 'n i diametriga bogMiq ekan.
M odulning eng kichik qiymatini gMldirak tishlarining egilishdagi
kuchlanishga chidamliligi b o ‘yicha formula yordam ida aniqlash mum-
kin. A m m o bunda, k o ‘pincha modulning qiymati kichik chiqadi. Kichik
modulli tishli gMldiraklar kam ishlatiladi. Shuning uchun m odulning
qiymati tajribalarga asoslanib tanlab olinadi, s o 'n g ra egilishdagi kuch
lanishga tekshiriladi. M odul qiymatini tanlashda quyidagilarga e'tib o r
berish kerak.
Kichik modulli k o ‘p tishli gMldiraklar ishda tekis va ravon
ishlaydi. GMldirak tishlarini kesishga kam vaqt sa rf qilinadi, material
tejaladi, ishqalanishga kam kuch s a r f qilinadi. Lekin bunda uzatm aning
bikrligi, aniqlik darajasi yuqori boMishi talab qilinadi.
Katta modulli gMldirak yeyilishiga chidamli, nisbatan m ustahkam,
uvalanish boshlangandan keyin ham ancha vaqt ishlashi mumkin.
Aniqlangan modulning qiymati standart b o ‘yicha yaxlitlab olinadi.
Q uvvat uzatdigan uzatam alar uchun m > l ,5 mm shart bajarilishi kerak.
U zatm aning moduli aniqlangach, qolgan oMchamlari aniqlanadi.
Siljish koeffitsiyenti LX =0 boMgan uzatm alar uchun:
-rasm - Toshkent davlat transport universiteti

|
Toshkent davlat transport universiteti
|
bet | 66/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)11.15-rasm.Tranzistorning P - simon ekvivalent sxemasi
Umumiy holda U - parametrlar kompleks kattalik bo’lib, (11.2) tenglamalar orqali aniqlanadi.
Lekin kuchaytirgichda kuchaytiriladigan signal past chastotalbo’lsa, uning mavhum qismini hisobga olmasak,, ya’ni deb hisoblasak, kuchaytirgichning ekvivalent sxemasi sodda holga keladi va 11.13a-rasm ko’rinnshida tasvirlanadi.
11.16-rasm. Bipolyar trapzistorli RC-kuchaytirgichning to’liq (a) va soddalashtirilgan (b) ekvivalent sxemasi
Unda -ekvivalent tok generatori.
R22- tranzistorning chiqish qarshiligi.
- siljish zanjiriniig ekvivalent qarshiligi,
Sm - konturning zararli sig’imi.
Ske - kollektor-emitter oralig’ining sig’imi. Ckir.2 - keyingi kuchaytirish kaskadining kirish sig’imi
Agar ajratuvchi kondensatorning sig’imi sxemada qatnashadigan zararli sig’imdan yetarlicha katta bo’lishini hisobga olsak, ularni parallel ulangan deb birlashtirish mumkin:
S0 = Sm+Ske+Skir.2
Bundan tashqari, Rkir.2 va qarshiliklarni
deb birlashtirilsa, sxema 11.13b-rasmdagi kabi sodda ko’rinishga keladi.
Unipolyar tranzistorli RC - kuchaytirgichning ekvivalent sxemasi 11.17-rasmda ko’rsatilgan.
11.17-rasm. Unipolyar tranzistorli RC - kuchaytirgichning ekvivalent sxemasi
Unda ham ajratuvchi kondensatorniig sig’imi zararli Sm, Ssn, Skir.2 sig’imlardan yetarlicha katta bo’lganligi uchun S0=Sm+Ssi+Skir. va soddalashtirish kiritilgan.
11.16 b va11.17-rasmlarda ko’rsatilgan ekvivalent sxemalar tuzilishi jihatdan bir xildir. Shuning uchun ularning uzatish koeffitsientlarining umumiy ko’rinishi xam bir xil bo’ladi. Uni Kirxgof tenglamalarini yechish yoki ekvivalent generator qoidasini qo’llash yo’li bilan hisoblash mumkin. U quyidagi ko’rinishga ega:
(11.10)
Unda,
τv=C0·Rekv-chiqish (kollektor, stok) zanjirining vaqt doimiysi.
τn = CRn - o’tish zanjirining vaqt doimiysi. -bipolyar tranzistorli sxema uchun:
(11.10a)
- unipolyar tranzistorli sxema uchun:
(11.10b)
Odatda, barcha sxemalar uchun S>>S0 va Rn>>Rekv tengsizlik o’rnnli bo’lgani uchun a 1 deb olinadi.
(11.10) ifodaning moduli kuchaytirgichning chastotaviy xarakteristikasini, argumenti esa, uning fazaviy xarakteristikasini ifodalaydi:
(11.11)
Ularning grafiklari 11.18-rasmda ko’rsatilgan.
|
| |
Shaxsiy va taqsimlangan tarmoq ekranlari

236
shart. Bu esa mobil foydalanuvchilar uchun mumkin emas.
Bu muammoni echish uchun quyidagi yondashishlar taklif etilgan:
- taqsimlangan tarmoqlararo ekranlardan (distributed firewall) foydalanish;
- virtual xususiy tarmoqVPNlar imkoniyatidan foydalanish.
Taqsimlangan tarmoqlararo ekran tarmoqning alohida kompyuterini
himoyalovchi markazdan boshqariluvchi tarmoq mini-ekranlar majmuidir.
Taqsimlangan brandmauerlarning qator funksiyalari (masalan
markazdan
boshqarish, xavfsizlik siyosatini tarqatish) shaxsiy foydalanuvchilar uchun ortiqcha
bo‘lganligi sababli, taqsimlangan brandmauerlar modifikasiyalandi. Yangi
yondashish
shaxsiy tarmoqli ekranlash texnologiyasi nomini oldi. Bunda tarmoqli
ekran himoyalanuvchi shaxsiy kompyuterda o‘rnatiladi. Kompyuterning shaxsiy
ekrani (personal firewall) yoki tarmoqli ekranlash tizimi deb ataluvchi bunday
ekran, boshqa barcha tizimli himoyalash vositalariga bog‘liq bo‘lmagan
holda
butun chiquvchi va kiruvchi trafikni nazoratlaydi. Alohida kompyuterni
ekranlashda tarmoq servisdan foydalanuvchanlik madadlanadi, ammo tashqi
faollikning yuklanishi pasayadi.
Natijada, shu tariqa himoyalanuvchi kompyuter
ichki servislarining zaifligi pasayadi, chunki chetki niyati buzuq odam oldin,
himoyalash vositalari sinchiklab va qat’iy konfigurasiyalangan
ekranni bosib
o‘tishi lozim.
Taqsimlangan tarmoqlararo ekranning shaxsiy ekrandan asosiy farqi-
taqsimlangan tarmoqlararo ekranda markazdan boshqarish funksiyasining borligi.
Agar shaxsiy tarmoqli ekranlar ular o‘rnatilgan kompyuter orqali boshqarilsa (uy
sharoitida qo‘llanishga juda mos), taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar
tashkilotning bosh ofisida o‘rnatilgan boshqarishning umumiy konsoli tomonidan
boshqarilishi mumkin.
Korporativ tarmoq ruxsatsiz foydalanishdan
haqiqatan ham himoyalangan
hisoblanadi, qachonki uning Internetdan kirish nuqtasida himoya vositalari hamda
tashkilot lokal tarmog‘i fragmentlarini, korporativ serverlarini va alohida
kompyuterlar xavfsizligini ta’minlovchi echimlar mavjud bo‘lsa. Taqsimlangan
yoki shaxsiy tarmoqlararo ekran asosidagi
echimlar alohida kompyuterlar,
237
korporativ serverlar va tashkilot lokal tarmoq fragmentlari xavfsizligini
ta’minlashni a’lo darajada bajaradi.
Taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar, an’anaviy tarmoqlararo ekranlardan
farqli
ravishda, qo‘shimcha dasturiy ta’minot bo‘lib, xususan korporativ
serverlarni, masalan Internet-serverlarni ishonchli himoyalashi mumkin.
Korporativ tarmoqni himoyalashning oqilona echimi – himoyalash vositasini u
himoya qiluvchi serveri bilan bir platformada joylashtirishdir. 8.16-rasmda
korporativ serverlarni taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar yordamida himoyalash
sxemasi keltirilgan.
An’anaviy va taqsimlangan tarmoqlararo ekranlar quyidagi ko‘rsatkichlari
bo‘yicha taqqoslanadi.
Samaradorlik. An’anaviy brandmauer ko‘pincha tarmoq perimetri bo‘yicha
joylashtiriladi, ya’ni u himoyaning bir qatlamini ta’minlaydi xolos.
Agar bu
yagona qatlam buzilsa, tizim har qanday xujumga bardosh bera olmaydi.
Taqsimlangan brandmauer operasion tizimning yadro sathida ishlaydi va barcha
Foydalanilgan adabiyotlar - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

248
9.
Saidova M. EDUCATE STUDENTS BY SOLVING TEXTUAL
PROBLEMS //European Journal of Research and Reflection in Educational
Sciences Vol. – 2019. – Т. 7. – №. 12.
10.
Saidova M. J. Methods and Importance of Using Innovative
Technologies in Learning Concenter “Decimal” at Teaching Process of Math in
Primary Schools //www. auris-verlag. de. – 2017.
11.
www.ziyonet.uz
BOSHLANGʻICH SINF MATEMATIKA DARSLARIDA AXBOROTLAR
BILAN ISHLASH JARAYONIDA FOYDALANILADIGAN TA’LIM
“Metod” soʻzi - (yun. “metodos” - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

“Metod” soʻzi - (yun. “metodos” — “bilish yoki tadqiqot yoʻli, nazariya,
taʼlimot) — voqelikni amaliy va nazariy egallash, oʻzlashtirish, oʻrganish, bilish
uchun yoʻl-yoʻriqlar, usullar majmuasi, falsafiy bilimlarni yaratish va asoslash
usuli” degan ma’nolarni anglatadi.
Oʻqitish metodlari – ta’lim jarayonida oʻqituvchi va oʻquvchi faoliyatining
qanday boʻlishini, oʻqitish jarayonini qanday qilib tashkil etish va olib
borish kerakligini belgilab beradi, ya'ni oʻqituvchi tomonidan oʻquvchilarni bilim,
koʻnikma va malakalar bilan qurollantirish hamda oʻquvchilar tomonidan oʻsha
nazarda tutilgan ilmiy bilim, koʻnikma va malakalarni oʻzlashtirish faoliyatida
qoʻllaniladigan yoʻllarni oʻz ichiga oladi.
Ta’lim metodlari.
Ta’limning ma’lum bosqichida hal etilishi mumkin boʻlgan didaktik
vazifalarga koʻra ta’lim metodlarini quyidagicha guruhlash mumkin:
- Bilimlarni egallash metodlari;
- Bilimlarni qoʻllash metodlari;
- Koʻnikma va malakalarni shakllantirish metodlari;
- Nazorat (bilim, koʻnikma va malakalarni mustahkamlash va tekshirish)
metodlari.
Umumiy oʻrta ta’lim tizimida oʻquvchilarda fanga oid kompetensiyalar bilan
birgalikda tayanch kompetensiyalar shakllantirilishi belgilab berilgan. Aniq fanlar
251
bloki yoʻnalishidagi fanlar orqali oʻquvchilarda tayanch kompetensiyalarni
shakllantirish ular oʻzlashtirgan bilimlari asosida egallagan koʻnikma va
malakalarini turli vaziyatlarda qoʻllay olishga qaratilishi maqsadga muvofiq.
Xalq ta’limi tizimida matematika fanini oʻqitishni rivojlantirishning asosiy
yoʻnalishlari quyidagilardan iborat boʻlishi maqsadga muvofiq:
- matematika
fani
boʻyicha
darsliklar
va
oʻquv
qoʻllanmalarni
takomillashtirish;
- matematika fani mazmunini sifat jihatidan yangilash, shuningdek oʻqitish
metodikasini takomillashtirish, ta’lim-tarbiya jarayonini individuallashtirish
tamoyillarini bosqichma-bosqich tadbiq etish.
Fanlarni oʻqitishda axborot bilan ishlash kompetensiyasini samarali
rivojlantirish
imkoniyatlarini
kengaytiruvchi
zamonaviy
axborot-
telekommunikatsiya
vositalaridan
muntazam
foydalanish
zarur.
Bunda
oʻquvchilarni darslik va turli oʻquv manbalari bilan ishlash, matematika faniga oid
axborotlarni turli manbalardan izlash, tahlil qilish axborot vositalari bilan ishlash
koʻnikmalarini shakllantirishda turli metodlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Quyida interfaol metodlardan namuna keltiramiz:
Klaster
Klaster (gʻuncha, bogʻlam) metodi pedagogik, didaktik strategiyaning
muayyan shakli boʻlib, u oʻquvchilarga ixtiyoriy muammolar xususida erkin, ochiq
oʻylash va shaxsiy fikrlarni bemalol bayon etish uchun sharoit yaratishga yordam
beradi. Mazkur metod turli xil gʻoyalar oʻrtasidagi aloqalar toʻgʻrisida fikrlash
imkoniyatini beruvchi tuzilmani aniqlashni talab etadi. “Klaster” metodi aniq
obyektga yoʻnaltirilmagan fikrlash shakli sanaladi. Undan foydalanish inson miya
faoliyatining ishlash tamoyili bilan bogʻliq ravishda amalga oshadi. Ushbu metod
muayyan
mavzuning
oʻquvchilar
tomonidan
chuqur
hamda
puxta
oʻzlashtirilguniga qadar fikrlash faoliyatining bir maromda boʻlishini ta’minlashga
xizmat qiladi.
|
for, in, of, (a) round - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

258
the buck is an idiom meaning “to pass responsibility
for a problem to another
person to avoid dealing with it oneself.
Following methods will be useful for improving the usage of collocations:
1.
Notice collocations. When you are reading,
look at which words go
together. If you have to write about a topic, try to find
a newspaper article or a
magazine article about that topic and look at the phrases that the journalist uses.
You’ll often see the same phrases again and again. It is a good idea to learn these.
Sample of newspaper articles:
Look at these extracts from letters to an international magazine.
Global problems. The environment.
Your article on
climate change was excellent.
Rising sea levels and the increase
in
greenhouse gases
1
are the result of our actions. We are
disturbing the
ecological balance everywhere, as can
be seen in the decrease in fish stocks
2
in
the oceans.
1
gases which cause the greenhouse effect,
especially carbon dioxide
2
the number of fish
It is dear that we must
tackle pollution before it is too late.
Exhaust fumes from
millions of
vehicles and the burning of fossil fuels
3
are causing
irreparable
4
damage to our environment.
3
fuels such as gas,
coal and oil
4
which cannot be repaired (also
irreversible)
259
We must accept that we have
seriously depleted
METODLARI MAZMUNI VA AHAMIYATI - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

METODLARI MAZMUNI VA AHAMIYATI
Saidova Mohinur Jonpoʻlatovna
Buxoro davlat universitetining Pedagogika
instituti Maktabgacha va boshlangʻich ta’lim
fakulteti dotsenti, p.f.f.d. (PhD)
Idiyeva Niginabonu Erkin qizi
Buxoro davlat universitetining Pedagogika
instituti Ta’lim va tarbiya nazariyasi va metodikasi
(boshlangʻich ta’lim) yoʻnalishi I kurs magistri
Annotatsiya. Ushbu tezisda boshlangʻich ta’lim matematika darslarida
axborot kompetentlikni oshirishga qaratilgan ta’lim metodlarining samaradorligi,
ularning mazmuni va mohiyati, ulardan foydalanishning didaktik tahlili yoritilgan.
Tayanch atamalar: metod, ta’lim metodlari, interfaol, kompetensiya,
axborot bilan ishlash kompetentligi, Klaster, Assessment, Tushunchalar tahlili,
FSMU, “Beshinchisi (oltinchisi, yettinchisi, … ) ortiqcha.
Mamlakatimiz ta’lim sohasida qator islohotalar amalga oshirilayotgan bu
davrda jahon tajribalalari ham mamalakatimiz ta’lim tizimida tatbiq etilib, jahon
249
miqyosida munosib oʻrin egallash uchun odimlamoqda. Bu borada Finlyandiya
tajribasi misol qilib olingan. Ushbu mamlakat umumiy savodxonlik, tabiiy fanlar
va matematika boʻyicha dunyoda eng ilgʻorlardan biri. Bizning zamonaviy ta’lim
ham shu tajribalar asosida andoza olib, oʻzining yutuqlar va samaradorlikka
erishish yoʻlini tanladi.
Rivojlanayotgan mustaqil davlatimiz rahbari ta’kidlaydiki, avvalo,
maktablarda oʻquv yuklamasi va darslar sonini qayta koʻrib chiqish, oʻquvchilarni
faqat yodlashga emas, balki fikrlashga chorlaydigan metodika yaratish zarur.
Maktabda oʻqitish metodikasi oʻzgarmasa, taʼlim sifati ham, mazmuni ham, muhit
ham oʻzgarmaydi, – deydi Shavkat Mirziyoyev oʻz nutqida.
Hozirda
ta’lim
metodlarini
takomillashtirish
sohasidagi
asosiy
yoʻnalishlardan biri interfaol ta’lim va tarbiya usullarini joriy qilishdan iborat.
Barcha fan oʻqituvchilari, ayniqsa, matematika fani dars mashgʻulotlari jarayonida
interfaol usullardan borgan sari kengroq foydalanmoqdalar.
Interfaol ta’lim usullari Oʻzbekistonda qadim zamonlardan beri ta’lim-tarbiya
jarayonida oʻqituvchi bilan oʻquvchilar hamda oʻquvchilar bilan oʻquvchilar
oʻrtasidagi muloqotlarda muhokama, munozara, muzokara, mushohada, tahlil,
mashvarat, mushoira, mutolaa kabi shakllarda qoʻllanilib kelingan.
Bu usullar oʻquvchilarning nutq, tafakkur, mulohaza, zehn, iste’dod,
zakovatlarini oʻstirish orqali ularning mustaqil fikrlaydigan, komil insonlar boʻlib
yetishishlariga xizmat qilgan va hozirga qadar ham xizmat qilib kelmoqda.
Hozirda interfaol darslarni olib borishda ma’lumki, asosan, interfaol usullar,
ya’ni interfaol metodlar qoʻllanilmoqda. Kelgusida esa bu usullar ma’lum darajada
interfaol texnologiyaga oʻsib oʻtishi maqsadga muvofiq.
Boshlangʻich sinf matematika darslarida axborotlar bilan ishlash
oʻquvchining bir nechta kompetentlar qatori axborot bilan ishlash kompetentligini
ham oshirishga qaratiladi. Metod oʻzi nima? Uning qanday turlari va koʻrinishi
mavjud?
|
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 270

Sun’iy intelekt, axborot xavfsizligi texnikasi va texnologiyalari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
535
orqali amalga oshiraveriladi, shuning uchun tizim xavfsizligi ham doim
yangilanib yangicha xavflarga tayyor turishi lozim. Tizimda har bir xavf uchun
alohida xavfni bartaraf etuvchi mexanizm mavjud bo’lishi lozim. Bu shart AT
himoyalanganligining birinchi omili hisoblanadi[1].
Ikkinchi omil mavjud mexanizmlarning yetarlicha mustaxkam bo‘lishi,
mustaxkamlik xurujlar yangicha yo‘llar orqali amalga oshirilganda
mexanizmning qay darajada qarshilik ko‘rsatishidir. Uchinchi omil esa xurujlar
muvaffaqqiyatli amalga oshirilganda ATga qay darajada zarar yetkazishni
aniqlashdir.
Amaliyotda keltirilgan omillarni oldindan baholash va tahlil qilish juda
murakkabdir. Korxona yoki tashkilot ATning himoyalanganligini baholash
uchun axborot xavfsizligi auditi o‘tkazilishi zarur.
Korxona axborot xavfsizligi auditi axborot xavfsizligini ta’minlashning,
uni tashkil etishning samarali choralaridan biridir.
Axborot tizimi auditi korxonaning axborot xavfsizligi xolatini baxolaydi,
tizimnmng zaif tomonlarini aniqlaydi, xavfsizlik tizimining axborot tizimiga
mosligini hamda korxona axborot xavfsizligining kelajakdagi rivojlanish
strategiyasini belgilab beradi.
Korxona axborot tizimi axborot xavfsizligining talablariga javob berishi
kerak[2]. Ushbu talablar asosida korxonada axborot xavfsizligi kontseptsiyasi
ishlab chiqilishi kerak. Bu kontseptsiyalar quyidagi standartlar asosida ishlab
chiqiladi:
Axborot tizimlarining himoyalanganligini baholash. ISO 15408 . Ushbu
standartda axborot tizimini yaratishda kafolatli xavfsizlik va unga qo’yilgan
talablar batafsil yoritilgan[3]. Lekin ushbu standartni xavfsizlikni baholashning
universal kompleksi sifatida foydalanib bo’lmaydi, bunda axborot tizimi
xavfsizligining administrativ va ma’muriy huquqiy masalalari ko’zda
tutilmagan.
Marion metodologiyasi yordamida xavfsizlik darajasini baholashni
amalga oshirish natijasida 1-jadvalda aks ettirilgan natijalar olingan.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

233
BOSHLANG‘ICH SINFLARDA EGALIK QO‘SHIMCHALARINI
O‘TISHDA SO‘ZNI TEJAB ISHLATISHNI O‘RGATISH
Firuz Safarov
BuxDUPI dotsenti
Nodira Xudoyberdiyeva
BuxDUPI o‘qituvchisi
Ostonova Madina
BuxDUPI talabasi
4-sinf o‘quvchilarini egalik qo‘shimchalarini qo‘llashda tejamkorlikka
o‘rgatish uchun, avvalo, ularga egalik qo‘shimchalari
va qaratqichli kishilik
olmoshlarining ma’nodosh ekanligini tushuntirish lozim. Buning uchun o‘qituvchi
doskaning bir tomoniga qaratqichli kishilik olmoshlarini boshqa tomoniga egalik
qo‘shimchalarini olgan so‘zlarni yozadi.
sening
kitobim
II SHO‘BA.
MAKTABGACHA VA BOSHLANG‘ICH TA’LIM TIZIMIDA
SIFAT SAMARADORLIGINI OSHIRISHNING
фоизида
ижтимоий яккаланганлик 
даражаси паст, 
23 фоизида

|
фоизида
ижтимоий яккаланганлик
даражаси паст,
23 фоизидаBog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAK69 фоизида
ижтимоий яккаланганлик
даражаси паст,
23 фоизида
ижтимоий яккаланганлик даражаси ўртача ҳамда
7,6 фоизида
ижтимоий
яккаланганлик даражаси юқори чиққан.
Мигрант оилалардаги аёлларни яккаланганлик даражаси ўрганилган. Унга кўра, аёлларда
ижтимоий яккалаганлик даражаси паст эканлиги аниқланган. Оила бошлиғи меҳнат мирганти бўлган
вақтда аёлларга яқин қариндошлари ёрдам бериб туриши, улардаги ижтимоий қийинчиликларни
енгиб ўтишига ёрдам берса-да, аёлнинг турмуш ўртоғи ёнида бўлмаслиги унинг яккаланганлик
даражасига таъсир қилар экан. Ушбу масалага тадқиқотчилар қуйидагича изоҳ беради:
- турмуш ўртоғининг узоқ муддат меҳнат мигранти бўлиши, аёлларда рўзғор юмушларидан
ташқари, фарзандларнинг тарбияси, таълим олиши билан боғлиқ муаммолар, аёлнинг ўзининг
психологик ҳолатини ўйлашга имкон бермайди, натижада аёлда ўзи англамаган ҳолда муаммолар
юзага келади;
- баъзи оилаларда турмуш ўртоғи узоқда бўлишига қарамай, ижтимоий тармоқлар ва
телефондаги мунтазам суҳбатлари, оиласига пул жўнатмаларини амалга ошириши, улардаги эр ва
хотин муносабатларининг ижобий бўлиши, аёл учун психологик ёрдам эканлиги кўрсатилган;
- узоқ вақт турмуш ўртоғи меҳнат мигранти бўлган аёлларни мавжуд шароитга ижтимоий-
психологик мослашиш, аёл сифатида ҳаётий қийинчиликларга мустақил ёндаша олиш қобилиятини
шакллантириш бўйича механизм яратиш керак.
Хулоса ва таклифлар (Conclusion/Recommendations)
. Тадқиқотчилар томонидан мигрант
оилаларни комплекс қўллаб-қувватлаш учун маҳаллаларда қуйидагиларни жорий қилишни таклиф
қилган:
- маҳалла тизимида мигрант оилалар билан ишлаш, уларнинг муаммоларини ҳал этишда ёрдам
кўрсатадиган тизими яратиш керак;
- мигрант оила аъзоларига моддий ёрдам бериш, оғир шароитда ишлаётган хотин-қизлар,
оилаларни ўз ватанига қайтариш, уларнинг билим ва кўникмаларини ошириш, уларнинг оилавий
муносабатларини тиклашда психологик ёрдам кўрсатиш, уларга муносиб иш ўринларини яратиш
муҳим эканлиги кўрсатилган;
- фарзандларини яқин қариндошларига ташлаб кетиш болаларнинг пси-хологиясига салбий
таъсир кўрсатиши, назоратсизлик натижасида уларда девиант хулқ атворни бузилиши каби салбий
ҳолатларни вужудга келиши кузатилган;
- фарзандларнинг идрокида нотўлиқ оила бутун оила сифатида кўрила бошлаши, узоқ муддат
отасиз яшаш одат тусига айланиши каби омиллар бола психологиясига салбий таъсир кўрсатади;
- аёл мигрантларда яккаланганлик даражаси юқори эканлиги, улар ижтимоий-психологик
кўмакка муҳтожлиги алоҳида таъкидланади.
|
| |
Bulutlar nomi - Buxoro davlat universiteti

|
Buxoro davlat universiteti
|
bet | 24/29 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #15314 |
Bulutlar nomi
|
Shartli belgisi
|
Bulutlar nomi
|
Shartli belgisi
|
Patsimon (Cirrus)
Patsimon to’p-to’p(Cirrocumulis)
Patsimon qatlamli (Cirrostrstus)
Baland to’p-to’p (Altocumulus)
Baland qatlamli
(Altostratus)
|
P (Ci)
Pt (Cc)
Pq (Cs)
Bt (As)
Bq (As)
|
Qatlamli
Qatlamli to’p-to’p
(Stratocumulus)
Qatlamli yomg’irli(Nimbosiratus)
To’p-To’p (Cumulis)
To’p-to’p yomg’irli
|
Q (St)
Qt (Sc)
Qyo (Ns)
T (Si)
Tyo (Sv)
|
Tojning o’zgarishiga qarab, ob-havoning qanday bo’lishini oldindan aytib berish mumkin: tojning hajmi kichraysa ob-havoning aynishi, kattalashsa, ob-havoning yaxshilanishi kutiladi. Toj kattalashganda havo quruq va ochiq bo’ladi.
Maktab meteorologik maydonchasida meteorologik hodisalar va bulutlik ko’z bilan chamalab kuzatib boriladi. Osmon gumbazini qoplagan bulutlar bulutlikning 10 ballik sistemasi bilan belgilanadi. Osmon butunlay bulutlar bilan qoplangan bo’lsa, 10 ball bilan baholanadi. Osmonning yarmi bulutlar bilan qoplanganda - 5 ball, bulutsiz bo’lganda 0 ball qo’yiladi. Kuzatish natijalari kasr son bilan ifodalanib, umumiy bulutlik suratga, past bulutlar miqdori esa mahrajga ball bilan yoziladi. Tuman tushganda bulutlar miqdorini aniqash qiyin bo’lgani uchun bulutlik 10 ball deb qayd qilinadi. Kechasi qorong’ida yoki osmonni to’fon bosganda bulutlikni aniqlash qiyin bo’lganda, kuzatishlar natijasi yoziladigan daftarning «bulutlik» grafasiga savol belgisi qo’yiladi. Maktab meteorologik maydonchasida yana bulutlarning
|
| |
infra izil - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 81/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAinfra izil
sensori misol boʻla oladi U atrof-muhitda infraqizil
energiya paydo boʻlganini aniqlaydi Aktiv harakat
sensoriga
mikroto l in
sensori misol boʻladi Bu
sensor mikrotoʻlqinlar chiqaradi va yaqin atrofdagi
obyektlardan qaytgan aksdagi oʻzgarishlarni aniqlaydi
Passiv infraqizil sensorlar odatda signalizatsiya
tizimlarida qoʻllanadi va xonaning burchagidagi devorga
oʻrnatiladi Sensor buzgʻunchidan chiqqan infraqizil
energiyani aniqlaydi Infraqizil energiya aniqlangach,
xavf haqidagi signal ishga tushishi mumkin
Aktiv harakat sensorlari ham xavfsizlik tizimlarida
ishlatilishi mumkin Mikrotoʻlqinli sensor xonaga
doimiy ravishda mikrotoʻlqinlarni taratib turadi va agar
buzgʻunchi toʻlqinlar yoʻnalishidan oʻtsa, toʻlqinlarning
aksi odatdagidan tezroq qaytadi va sensor oʻzgarishni
aniqlaydi Mikrotoʻlqinlarning aks etishidagi bu oʻzgarish
xavf haqidagi signalni ishga tushiradi
Harakat sensorlari xatodan mustasno emas va ba’zida
yolg‘on signalga sabab boʻlishi ham mumkin
3.02-rasm. T koʻcha kameralari.
3.01-rasm. Signalizatsiyaga ulangan passiv infraqizil
sensor.
atodan mustasno signalizatsiya tizimini yaratish
uchun passiv va aktiv harakat sensorlarini
qanday birlashtirish mumkinligini oʻrganing
Harakat sensorlaridan yana boshqa koʻplab kuzatish va
boshqarish tizimlarida foydalanish mumkin
•
koʻcha kameralari, harakat yoʻnalishi asosida
kamerani burish
•
eshiklarni avtomatik ochish va yopish
•
odam kirganda yoki chiqqanda xonada chiroqlarni
avtomatik yoqish yoki oʻchirish
•
suv oʻtkazgichlarini avtomatik yoqish yoki oʻchirish
•
avtoturargohdagi shlagbaumlarni ochish va yopish
ICT_STB_G10-11_c03_p054-060_NT_R5_2023.indd 56
31.10.2023 9:52:30
|
| |
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 52

25-Mavzu:
Muqolovchidan foydalanish
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 20 –30 gacha
Mashg’ulot shakli va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash
bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi
1. Laminatsiyalash
mashinasining
umumiy ko'rinishi
2.
Laminatsiya
mashinasini
laminatsiyalash jarayoni
O’quv mashg’ulotining maqsadi:
O‘quvchilarga
multimediya proektorlari
turlari. bo’yicha
nazariy tushunchalar berish, mavzu bo’yicha
bilim va
ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar
:
-
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
-
Yangi mavzu bo’yicha
rejalarni
tasniflaydi;
-
Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
-
Reja bo’yicha
yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
-
Tinglaydilar va zarur bo’lsa
yozib boradilar;
-
Dars
bo’yicha
olgan
bilimlarini tasniflaydilar;
-
O’rganganlarini
aytib
beradilar;
-
Tartibli
ravishda
aytib
beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza,
tushuntirish, namoyish etish, aqliy
hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining
yo’l va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-javob
-rasm. Sinoptik karta - Buxoro davlat universiteti

2.3.1-rasm. Sinoptik karta
yuqori va chap tomonida havoning temperaturasi (8° sovuq) va undan pastda ginning turi (yulduzchalar bilan qor) ko’rsatilgan. Yulduzchalar tagidagi 0,6 raqami 600 m uzoqlikdagi predmetlarning yaxshi ko’rinishini ko’rsatadi. 0,15 raqami esa mm hisobidagi (qisqartirilgan) havo bosimini ko’rsatadi. Bu sxemada havo bosimi 1001,5 mm ga teng.
Sinoptik kartalarda bir xil bosimga ega bo’lgan nuqtalar birlashtirilib, izobara shaklida ko’rsatiladi. Izobaralar odatda har 5 mm dan o’tkaziladi. Bu chiziqlar sinoptik kartalarda siklon va antisiklonlarni topishga yordam beradi. Kartada siklonning markazi N, antisiklonniki esa V harfi bilan belgilanadi. Bundan tashqari havo massalarining chegaralari frontlar aniq ko’rsatiladi. Bunda iliq front qoraga bo’yalgan yarim sharlar bilan, salqin front esa uchburchak bilan ko’rsatiladi.
Sinoptik kartalar meteorologik stantsiyalardan olingan ma’lumotlar asosida gidrometeorologiya markazlarida tuziladi. Bu kartalar boshqa materiallar bilan birgalikda ob-havo prognozini tuzishda foydalaniladi. Radioda, televideniyada va gazetalarda beriladigan ob-havo ma’lumotlari ham sinoptik kartalar yordamida olinadi. Bulardan tashqari «Izvestiya» gazetasida SSSR territoriyasi uchun, ba’zan esa Yer shari bo’yicha ma’lum bir vaqt ob-havosi uchun sinoptik kartalar sxemasi beriladi. Bu karta sxemada SSSR territoriyasida, sharida havo massalarining harakati va yo’nalishi, past va yuqori bosimli oblastlar, siklon va antisiklonlar, yog’inlar va ularning turlari maxsus shartli belgilar bilan ko’rsatiladi. Maktab o’quvchilari gazetadagi karta-sxemani shartli belgilar asosida tahlil qilib, o’zlari yashab turgan territoriyaning bo’lajak ob-havosi to’g’risida ham ma’lumot to’plab borishlari mumkin. Bunda o’qituvchilar o’quvchilarga sinoptik kartani o’rganishda va tahlil qilishda rahbarlik qilishlari lozim.
|
Skanerlarning tiplari - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

|
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko Pdf ko'rish
|
bet | 117/144 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 4,04 Mb. | | #231129 |
Skanerlarning tiplari
Dastaki Skanerlarning
tuzulishi juda oddiydir: ular qo’l bilan tasvir bo’ylab
siljitiladi. Ular yordamida bir marta o’tishda tasvir satrlarining ozgina miqdori
kiritiladi (ularning qamrab olishi odatda 105 mm dan oshmaydi). Dastaki
skanerlarda qayd qiluvchi chiroq bo’lib, u skanerlashning ruxsat еtiladigan tezligi
oshganligini operatorga bildirib turadi. Bu skanerlar kichik o’lchamli va past
narxdadir. Skanerlash tezligi 5—50 mm/s (o’tkazish qobiliyatiga bog’liq).
Masalan, Mustek GS-400L — oq-qora nim rangli, CG-8400T—rangli.
Planshetli skanerlar
еng ko’p tarqalgan; ularda skanerlovchi kallak asl nusxaga
nisbatan avtomatik siljiydi; ular ham varaqli, ham risolalangan (broshyuralangan)
hujjatlarni (kitoblarni) skanerlash imkonini beradi. Skanerlash tezligi: bir betga (A4
O’lchamli) 2—10 sekund.
Masalan, rangli skanerlar: Mustek Paragon 1200, Epson ES 1200, HP Scan Jet 5 S
va R, HP Scan Jet 11CX.
Katta formatdagi hujjatlar bilan ishlaydigan skanerlar orasida Agfa firmasining
ommaviy skanerlarini, masalan, Agfa Argus II ni ko’rsatib o’tish kerak, u 600 x
1200 dpi fizik o’tkazish qobiliyatiga (Ultra View 2400x2400 dpi
interpolyaciyalovchi texnologiyani ishlatgandagi mantiqiy o’tkazish) еga, 4096 rang
tuslarini uzatadi, tasvirni 7—9 marta masshtablaydi.
Rolikli skanerlar
еng avtomatlashtirilgandir; ularda asl nusxa skanerlovchi
kallakka nisbatan avtomatik siljiydi, ko’pincha hujjatlar avtomatik beriladi, lekin
skanerlanadigan hujjatlar faqat varaqli.
Misol: Mustek SF-63 skaneri, tezligi bir betga 10 sekund.
Proekciey skanerlar
tashqi ko’rinishdan fotokattalashtirgichni еslatadi,lekin pastda
skanerlanadigan hujjat yotadi, yuqorida еsa skanerlovchi kallak joylashadi. Skaner
malumotli hujjatni optik yo’l bilan skanerlaydi va olingan ma’lumotni fayl
ko’rinishda kompyuter xotirasiga kiritadi.
|
| |
Adabiyotlar - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
85
SHERMATOV Fayzullo Toshtillayevich
O‘zbekiston Respublikasi Mudofaa vazirligi
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari va
Aloqa harbiy instiuti boshlig‘ining tarbiyaviy va
mafkuraviy ishlar bo‘yicha o‘rinbosari,
psixologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD),
podpolkovnik
OLIY HARBIY TA’LIM TIZIMIDAGI BO‘LAJAK OFISERLARNING O‘QUV
MOTIVASIYASINING EMPIRIK TAXLILI: XULOSA VA TAVSIYALAR
Ushbu ilmiy maqolada, O‘zbekiston Respublikasi Mudofa vazirligi Axborot-komunikatsiya
texnalogiyalari va aloqa harbiy instituti kursantlarining o‘quv motivatsiyasini taxlil qilish diagnostikasi
asosida ularning kommunikativ, qochish, nufuzga intilish, kasbiy, ijodiy o‘zini-o‘zi anglash, ta’lim va
kognitiv hamda ijtimoiy motivlarlari psixologik taxlil etilib, harbiy ta’lim jarayonida bo‘lajak ofitserlarning
o‘quv jarayonidagi motivatsion holatining taxlili asosida xulosa va tavsiyalar ilmiy bayon etilgan.
Kalit so‘zlar: o‘quv motivatsiya, kommunikativ motiv, qochish motivi, nufuzga intilish motivi, kasbiy
motiv, ijodiy anglash motivi, ta’lim va kognitiv motiv, ijtimoiy motiv, psixologik taxlil, harbiy ta’lim.
ЭМПИРИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ УЧЕБНОЙ МОТИВАЦИИ БУДУЩИХ ОФИЦЕРОВ В
/11-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Video
xlq. dast.
Video
yozib olingan (tasvirga
tushirilgan) harakatlanuvchi tasvirlar
Videokarta
Video card
tasvirni
ekranda aks ettirish
imkonini beruvchi ichki qurilma.
Videokonferensiya
tar.
Video conferencing
turli
manzillarda joylashgan ishtirokchilar bir-birini koʻra va
eshita oladigan elektron uchrashuv.
Videokonferensiya
mad.
Tele-conferencing
audio
va video maʼlumotlarni uzatish uchun kompyuter
tarmoqlari yordamida oʻtkaziladigan, alohida
manzillarda joylashgan
ikki va undan ortiq kishi
ishtirok etadigan uchrashuv yoki yig‘ilish.
View
atm.
View
dasturda elementlar tashqi ko‘rinishini
sozlash menyusi yoki sozlamalari.
Virus
xavf.
Virus
zararli dastur turi o‘zini nusxalab
ko‘paytira
oladigan,
kompyuter dasturidan boshqa
dasturlarga “
yuqadigan
”, odatda,
tizimga buzib kirish
yoki ma’lumotlarni yo‘q
qilish maqsadida ishlab
chiqilgan kod tizimga zarar yetkazish maqsadida
kompyuter tizimiga gʻarazli maqsadda joylashtirilgan
kompyuter kodi.
Virusdan himoya
xavf.
Virus protection
viruslarni
aniqlab, ularning kirishiga toʻsqinlik qiluvchi yoki
oʻchirib yuborish orqali bartaraf etuvchi dastur
Vishing
xavf.
Vishing
telefon qoʻngʻirogʻi orqali shaxsiy
maʼlumotlarni bilib olishga yoʻnaltirilgan firibgarlik turi
Vizual tasdiqlash
isual veri cation
hujjatning aniqligi
va toʻgʻriligini vizual tekshirish usuli
Таҳлил ва натижалар (Analysis аnd results)

|
Таҳлил ва натижалар (Analysis аnd results)Bog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAKТаҳлил ва натижалар (Analysis аnd results).
Ўзбекистон Республикаси Маҳалла ва оилани
қўллаб-қувватлаш вазирлиги ҳузуридаги “Маҳалла ва оила” илмий тадқиқот институтида меҳнат
мигрантлари оилаларида шахслараро муносабатларнинг педагогик-психологик омиллари бўйича
қисқа муддатли лойиҳа амалга оширилган. Тадқиқотда миграция оилавий муносабатларга қандай
таъсир этишига алоҳида эътибор қаратилган. Унга кўра;
- оилавий муносабатлар тизимидаги бузилишлар: катта авлод ва кичик авлод ўртасидаги жонли
мулоқотнинг узилиши, эр-хотин муносабатидаги функционал бузилишлар, ишончсизлик,
ажралишлар ва хиёнат;
- ота-она ва фарзанд муносабатларидаги муаммолар. Бу эса ўз навбатида боланинг шахси,
ҳиссий-иродавий соҳаси, шахсларо муносабатлари, ота-она обрўси ва шу каби муносабатлардаги
муаммоларни юзага келишига сабаб бўлади;
- ота-она ёки улардан бирининг назоратисиз қолган болаларда шахс тузилмасида турли
ўзгаришлар содир бўлади. Ўзининг мансублиги соҳасини англаши, яқинларига нисбатан ҳиссий
боғланишнинг шаклланишидаги бузилишлар, ота-она фуннкцияларининг оиладаги тўнғич фарзандга
ўтиши билан болаларнинг кун тартиби ва мажбуриятидаги ўзгаришлар, таълимий қизиқишларнинг
сўниши ва х.к. [5]
Тадқиқотчилар меҳнат мигрантларининг ўз юртида қолган фарзандлари билан педагогик-
психологик экспериментал тажриба ўтказилган. Ота-онаси меҳнат мигрант бўлган оилаларда ота-она
ва фарзандлар ўртасидаги ўзаро боғланганлик даражаси ўрганилган. Тадқиқот учун ижтимоий
ҳолатга кўра синалувчиларни қўйидаги икки гуруҳга ажратиб олинган; а) отаси меҳнат мигранти
бўлган ёлғиз онаси билан қолган болалар, б) ота-онаси меҳнат мигранти бўлган бува ва бувиси ёки
яқин қариндошлари билан қолган болалар. Тадқиқот учун Тошкент шаҳри ва Самарқанд вилояти
танлаб олиган. Ёлғиз онаси билан қолган болаларнинг катталарга, бува-бувисига, онага, ака-опаларга
ва дўстларига бўлган ҳиссий яқинлик ва шахслараро муносабат бошқа гуруҳ синалувчиларга
нисбатан юқори эканлиги аниқланган. Боланинг отасига нисбатан ҳиссий боғлиқлиги
синалувчиларнинг
|
| |
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

22-MAVZU
Tasvirlarni korreksiyalash.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Rastrli tasvirlarni asosiy рarametrlari.
2. Размер изображения (Image size) maydoni.
3. Oynani рastki qismida fayllar o‘lchamlari.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda tasvirlarni korreksiyalash
tushunchalarni
shakllantirish.
O’qitish natijasi: Tasvirlarni korreksiyalash bo`yicha
mavzuni o’zlashtirish natijasida
o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1.
Rastrli
tasvirlarni
asosiy
рarametrlari, roli va o’rni
haqida
ma’lumot berish.
2. Размер изображения (Image
size)
maydoni,
mazmuni
va
vazifalarini yoritib berish.
3. Oynani
рastki qismida fayllar
o‘lchamlarining
asosiy elementlari
va usullari
xususiyatlarini ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rastrli tasvirlarni asosiy рarametrlari, roli va o’rni
haqida aytib beradilar.
2 Размер изображения (Image size) maydoni,
mazmuni va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. Oynani рastki qismida fayllar o‘lchamlarining
asosiy elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv
materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.