Nazorat uchun savollar - 1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja

|
1 Mavzu Relelı hımoya xaqıda umumıy tushuncha Reja
|
bet | 49/85 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 6,42 Mb. | | #153069 |
Bog'liq 1 Mavzu Relel h moya xaq da umum y tushuncha RejaNazorat uchun savollar
1. Milli elektr o‘lchov asboblarining asosiy turlarini aytib bering.
2. Nima uchun magnitoelektr asboblardan foydalanilganda ularning qutblarini to‘g‘ri ulash talab qilinadi?
3. Magnitoelektr tizim asboblaridan o‘zgaruvchan tok zanjirlarida o‘lchash uchun foydalanish mumkinmi?
4. Elektromagnitli asboblarning ishiga qanday fizik hodisa asos qilib olingan?
5. Elektrostatik o‘lchov asbobi qanday asosda ishlaydi?
6. Bir fazali elektr energiya hisoblagichining ishlashini tushuntirib bering.
7. Raqamli asboblar ko‘rsatishli asboblarga nisbatan qanday afzalliklarga ega?
8. Ishlab chiqarish qurilmalarining elektr jihozlariga xizmat ko‘rsatuvchi xodimlar asboblarni ta’mirlashi mumkinmi?
9. O‘lchov asboblarini metrologik tekshirish to‘g‘risida gapirib bering?
48 Mavzu Rele va o’lchov vositalari bo’laklarga bo’lish, reviziya qilish, texnik xizmat ko’rsatish va kamchiliklarni bartaraf etish.
Reja;
1 Magnitoelektrik o‘lchash asbobi
2 Rele va o’lchov vositalari
Magnitoelektrik o‘lchash asbobi(3.1-rasm) 1-doimiy magnit; 2-magnit qutb uchliklari; 3-o‘zak; 4-chulg‘am (qo‘zg‘aluvchan ramka); 5, 6-o‘q; 7, 8-spiralsimon prujinalar; 9-strelka; 10-posongilardan tuzilgan.
Ramkadan o‘tayotgan tok bilan doimiy magnit maydonining o‘zaro ta’sirida ramkani harakatga keltiruvchi juft kuch F=BIlw hosil bo‘ladi. Ifodadagi V-qutb uchliklari va silindrsimon o‘zak oralig‘idagi magnit induksiyasi; w-ramkaning o‘ramlar soni; l- magnit maydonida joylashgan ramka faol qismining uzunligi; Iramkadan o‘tadigan tok. Bu kuchlarning yo‘nalishi chap qo‘l qoidasiga binoan topiladi va ular hosil qilgan aylantiruvchi moment quyidagicha ifodalanadi: ,
Aylantiruvchi moment ta’sirida ramka o‘q atrofida aylanganida spiral prujinalar buralib teskari ta’sir etuvchi moment M –hosil qiladi. М W , (3.2) bu yerda W-solishtirma teskari ta’sir etuvchi moment bo‘lib, spiral prujinaning materiali va o‘lchamlariga bog‘liq; - ramkaning burilish burchagi (asbob ko‘rsatkichining shkala bo‘ylab surilishini ko‘rsatadigan burchak yoki bo‘laklar soni.) Ramkaga ta’sir etayotgan ikki moment (aylantiruvchi va teskari ta’sir etuvchi) o‘zaro tenglashganda (M=M) ramka harakatdan to‘xtab, muvozanat holatida bo‘ladi (yoki bu holatni asbob qo‘zg‘aluvchan qismining turg‘un muvozanat holati deyilali) BswI W , (3.3) bundan I W Bsw (3.4) Oxirgi ifoda magnitoelektrik o‘lchash asboblarining shkala tenglamasi deb ataladi.
Agar magnit induksiyasi B ni, ramkaning yuzasi S ni, uning o‘ramlar soni w va solishtirma teskari ta’sir etuvchi moment W larning o‘zgarmasligini hisobga olib, Bsw/W=SI desak, u holda SI ni o‘lchash mexanizmini tok bo‘yicha sezgirligi deyiladi, ya’ni SI=const. Shuni hisobga olib, (3.4) ni quyidagicha yozish mumkin: α= SI I, (3.5) ya’ni ramkaning burilish burchagi α o‘lchanadigan tokning qiymatiga to‘g‘ri proportsional, bundan chiqadiki, tokning yo‘nalishi o‘zgarsa, α ning ham yo‘nalishi o‘zgaradi. Shu sababli magnitoelektrik o‘lchash asboblari o‘zgarmas tok zanjirida ishlatiladi va ularning shkalasi bir tekis darajalanadi. Magnitoelektrik o‘lchash mexanizmlari ampermetr, voltmetr, ommetr va galvanometrlar sifatida ishlatiladi.
Afzalliklari: shkalasi to‘g‘ri chiziqli; sezgirligi yuqori; o‘lchash xatoligi kichik. Kamchiliklari: faqat o‘zgarmas tok zanjirlaridagina ishlay oladi; bevosita katta qiymatdagi toklarni o‘lchay olmaydi; tannarxi baland. Magnitoelektrik o‘lchash mexanizmlarining ishlash tamoyili doimiy magnitning magnit maydoni bilan qo‘zg‘aluvchan tokli ramkadan o‘tadigan tokning magnit maydoni ta’sirlashishiga asoslangan. Magnitoelektrik o‘lchash mexanizmi quyida 2-rasmda keltirilgan bo‘lib u doimiymagnit 2, berk magnit o‘tkazgich 1, spiralli prujina3, magnit qutb uchlari 4, silindrik o‘zak 5 va qo‘zg‘aluvchan ramka 6 lardan tashkil topgan. Asbob zanjirga ulanganda ramkadan tok o‘tadi va uning magnit maydoni bilan doimiy magnitning magnit maydoni o‘zaro ta’sirlashishi natijasida ramka aylantiruvchi moment va teskari ta’sir etuvchi momentlar tenglashguncha ma’lum burchakka buriladi. Ramkadan tok o‘tganda uning faol qismi uzunligi chulg‘amlariga Amper qonuniga asosan F kuch ta’sirqiladi.
1 – magnit o‘zak; 2-doimiy magnit; 3 – spiralli prujina; 4 – magnit qutbuchlari(boshmoqlari); 5 - silindrik o‘zak; 6 - qo‘zg‘aluvchan ramka(chulg‘am).
Tok mavjud holatda o‘ramning faol l uzunligiga F kuchi ta’sir etadi. Amper qonuniga muvofiq: F=BlwI. Bunday chulg‘mning aktiv qismiga ta’sir qiladigan kuch tufayli aylantiruvchi moment hosil bo‘ladi.
Qo‘zg‘aluvchan g‘altakning turg‘un holati aylantiruvchiva teskari momentlarning teng bo‘lgan holida sodir bo‘ladi.
|
| |