Ovqatlanishning buzilishi

|
Ovqatlanishning buzilishi
|
bet | 19/26 | Sana | 09.10.2024 | Hajmi | 223,5 Kb. | | #274262 |
Bog'liq Rivojlanish 4-mavzuOvqatlanishning buzilishi
Ba'zi yoshlar juda ko'p ovqat iste'mol qilsa, boshqalari ozgina ovqatlanadilar va ularning sog'lig'iga jiddiy tahdid soluvchi disorderlarni rivojlantiradilar. Asabiy anoreksiya bilan og'rigan insonlar ozgina ovqat iste'mol qiladilar. Aksincha, ba`zi odamlar semiradigan ovqatlarni iste'mol qiladi va keyin og`ir tanani qusish orqali tozalaydi. Afsuski, og'irlikni nazorat qilish usullari, masalan, ovqat iste'mol qilmaslik, parhez tabletkalarini iste'mol qilish, qusish o'spirinlar orasida juda keng tarqalgan. Agar odamlarda ovqatlanish buzilsa, ko'pincha tana qiyofasida o`zgarish kuzatiladi (ular boshqalarga juda ingichka bo'lib ko'rinsa ham, ularni "semiz" deb hisoblashadi) va ular qo'shimcha vazn yo'qotish uchun majburiy ravishda mashq qilishlari mumkin. Jismoniy salomatlikni xavf ostiga qo'yishdan tashqari, ovqatlanishning buzilishi balog'at yoshi bilan bog'liq tanadagi o'zgarishlarni sekinlashtiradi. Bundan tashqari, ayniqsa anoreksiya bilan kechadigan ovqatlanish yetishmovchiligi yurak yetishmovchiligini keltirib chiqarishi mumkin.
Ovqatlanish buzilishi bilan og'rigan shaxslar ba'zan yolg'iz, tushkun va tashvishli bo'lib, ba'zilari giyohvand moddalarni suiiste'mol qilish bilan bog'liq muammolarga duch kelishgan.
Anoreksiya va bulimiya odamlarni ovqatlanish odatlarini o'zgartirishga undash orqali osonlikcha tuzatilmaydi. Bunday sharoitga ega bo'lgan yoshlar tez-tez tibbiy va psixologik mutaxassislardan uzoq muddatli aralashuvni talab qiladilar. Ovqatlanish buzilishidan shubha qilganda, ular maslahatchi, maktab psixologi yoki direktori bilan maslahatlashishlari mumkin.
Asabiy anoreksiya - odam bir necha hafta davomida kam yoki hech narsa yemaydigan ovqatlanish buzilishi.
Yaxshi ovqatlanish odatlarini targ'ib qilish
Amaliyotchilar yaxshi ovqatlanish odatlarini rivojlantirish uchun quyidagilarni amalga oshirishlari mumkin:
• Kichkina bolalarni och qolganda ovqatlanish oralig'ida yengil ovqatlar bilan ta'minlang. Foydali pechenye va mevali yogurtlar maktabgacha va boshlang'ich yoshdagi bolalarni quvvatlantirishi mumkin.
• Maktabda foydali ovqatlarni taklif eting. O'qituvchilar va maktabning boshqa xodimlari maktabdagi oshxonada va savdo do`konlarida foydali oziq-ovqat va ichimliklar bo`lishini ta`minlashi kerak.
• Doimiy ravishda yaxshi ovqatlanish asoslarini ko'rib chiqing. Aqlli birinchi qadam bolalarni asosiy oziq-ovqat guruhlari bilan tanishtirish va har bir guruh uchun tavsiya etilgan porsiyalar asosida o'zlarining parhezlarini baholashni so'rang.
• Bolalarda ovqatlanish buzilishidan shubhalansangiz, ularga murojaat qiling. Agar siz qiz yoki o'g'il bolada ovqatlanish buzilishi borligiga shubha qilsangiz, darhol direktor yoki boshqa mutasaddilar bilan bog'lanishni unutmang. Ovqatlanish tartibini buzgan yoshlar shoshilinch tibbiy yordamga muhtoj. Bunday g'amxo'rlik bilan ham ular maktabda diqqatni jamlashda maktab maslahatchilari yoki psixologlarining xizmatlariga muhtoj bo'lishlari mumkin. Depressiya va xavotir bilan bog'liq bo'lgan asosiy muammolar bir kecha davomida hal etilishi mumkin emas va sizning doimiy mulohazangizni talab qiladi.
• Oziqlanishning jiddiy muammolaridan shubhalansangiz, kuzatib boring. Noto'g'ri ovqatlanish ko'plab omillarning natijasidir. Agar oilaning kam daromadlari sabab bo'lsa, amaliyotchilar maktabda bepul yoki arzon tushlik tashkil qilib yordam berishlari mumkin. O'qituvchilar o'zlarining shubhalari to'g'risida direktorlar, maslahatchilar yoki maktab hamshiralariga xabar berishlari mumkin.
5.4. Jismoniy faoliyat
Chaqaloqlar va kichkintoylar yangi jismoniy ko'nikmalarni o'zlashtirishda juda g'ayratli. Ular tebranish, chayqalish, qo'lga olish va tushunish paytida jismoniy mahoratga ega bo'lishadi va dunyo haqida ko'p narsalarni bilib olishadi. Yosh bolalar uchun jismoniy mashqlar shunchalik yoqimli va tobora ko'proq nazorat qilinadigan bo'lib, ular maktabgacha yoshda yanada faollashadi. Bolalar o'sishda jismoniy faoliyatga muhtoj bo'lib qolmoqdalar. Afsuski, bolalarga har doim ham harakatlanish uchun yetarli shart-sharoitlar qilib berilmaydi. Muammolardan biri shundaki, kattalar bolalarning tinch va jim bo'lishlarini istashadi, bolalar esa ko'proq jismoniy faoliyatni afzal ko'rishadi.
O'qituvchilar bolalarni himoya qilish muammosiga duch kelishadi, ularga yugurish, qichqiriq va ko'ngilchanlik qilishlariga imkon beradi. Ko'plab o'qituvchilar xavfsiz o'yin maydonchasi va jarohatlar ehtimolini kamaytiradigan oqilona qoidalarni tashkil qilish orqali ushbu muammoni hal qiladi. Bundan tashqari, tadqiqot natijalariga ko'ra, harakatlanishni ta'minlaydigan kichik tanaffuslar bolalarning kuchlarini tiklashga va diqqatlarini jamlashga yordam beradi. Kattaroq bolalar bilan ertalab yoki tushlik paytida uyushtirilgan sayr qilish yoki boshqa baquvvat mashg'ulotlar bolalarning dam olishlariga imkon beradi. Ba'zi maktablarda bolalarga dars oralig'ida va ba'zida dars davomida harakat qilish imkoniyati beriladi. O'smirlik yoshida jismoniy mashqlar bolalarga jismoniy tayyorgarlikni saqlash va hayotdagi ko'ngilsizlik va stresslarni samarali yengishga yordam beradi.
|
| |