nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-Mavzu:  Tovushli ma’lumotlar va ular

|
-Mavzu: Tovushli ma’lumotlar va ular
|
bet | 88/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanma46-Mavzu: Tovushli ma’lumotlar va ular
bilan ishlash
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
maxsus amaliy dasturlar yordamida ma’lumotlar ombori va so‘rovlar hosil qila oladi va hisobotlar tayyorlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Macromedia Flash 8 dasturida avtomobil chizing va uni harakatlantiring.
Macromedia Flash 8 dasturida maysani ko‘karish holatini hosil qiling.
Macromedia Flash 8 dasturida gulning ochilish holatini hosil qiling.
Macromedia Flash 8 dasturida idishga olov yoqilganda suvning bug‘lanishini aks ettiruvchi tasvir hosil qiling.
Macromedia Flash 8 dasturida bir idishdan ikkinchi idishga suvni quyishini aks ettiruvchi tasvir hosil qiling.
Macromedia Flash 8 dasturida molekulalaming harakatini aks ettiruvchi tasvir hosil qiling.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
Darsga yakun yasash - 1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
1-Mavzu: Grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullari Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 85/131 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 11,79 Mb. | | #248105 |
Bog'liq 11-sinf-informatika-dars-ishlanmaDarsga yakun yasash:
O’quvchilarni olgan bilimlari hamda qilgan ishlarini nazorat qilib baholash, ularni yo’l qo’ygan kamchiliklarini to’g’irlash.
Uyga vazifa berish: Macromedia Flash 8 dasturida turli geometrik
figuralami (shakl- lami) harakatlantiruvchi
animatsiya effektlarini hosil qiling.
Tekshirdim:
O`quv ishlari bo`yicha
dirеktor o`rinbosari:_______________
45-Mavzu: Amaliy mashg’ulot
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: real hodisalarni matematik tilda ifodalash usullaridan foydalana oladi va bu usullar samarali ekanligini tushuna oladi;
FK: web-sayt ko‘rinishidagi axborotlarni qayta ishlay oladi;
maxsus amaliy dasturlar yordamida ma’lumotlar ombori va so‘rovlar hosil qila oladi va hisobotlar tayyorlay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
|
| |
Microsoft Word – бу - Barcha fanlardan Testlar to‘plami

Microsoft Word – бу:
|
|
* Матн мухаррири
| |
Microsoft Word дастури ёрдамида яратиладиган ҳужжатлар қандай номланади?
|
*“Документ”
|
Компьютер дискида ёки ихтиёрий ахборот ташувчида жойлашган «*.doc» кенгайтмали файлга сичқонча кўрсаткичи билан икки марта босилса қандай жараён содир бўлади?
|
* Microsoft Word дастури ишга туширилади ва унга танланган ҳужжат юкланади
|
Microsoft Word дастури маълумотномасини (Справка) чақириш қайси тугма орқали амалга оширилади?
|
* F1
|
Microsoft Word дастурига юкланган жорий ҳужжатда «Ctrl+Home» тугмалар бирикмаси босилса нима содир бўлади?
|
* Ҳужжатнинг бошига ўтиш
|
Microsoft Word дастурига юкланган жорий ҳужжатда «Ctrl+End» тугмалар бирикмаси босилса нима содир бўлади?
|
* Ҳужжатнинг охирига ўтиш
|
| |
Microsoft Word дастурида курсордан ўнгдаги белгиларни ўчириш учун қайси тугмадан фойдаланилади?

|
Microsoft Word дастурида курсордан ўнгдаги белгиларни ўчириш учун қайси тугмадан фойдаланилади?
|
bet | 75/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.orgMicrosoft Word дастурида курсордан ўнгдаги белгиларни ўчириш учун қайси тугмадан фойдаланилади?
|
* Delete
|
Microsoft Excel – бу:
|
* Жадвал мухаррири
|
Microsoft Excel дастурида яратиладиган ҳужжатлар қандай номланади?
|
*“Книга”
|
«*.xls» кенгайтмага эга бўлган файлни сичқончанинг чап тугмаси билан икки марта босилса нима содир бўлади?
|
* Microsoft Excel дастури ишга туширилади ва унга танланган ҳужжат юкланади
|
| |
Microsoft Excel дастури жадвалида формулаларни ёзиш қайси белгидан бошланади?
| |
*=
| |
Microsoft Excel дастурида қуйида келтирилган функцияларнинг қайси бири мантиқий ҳисобланади?
|
* ЕСЛИ
|
Ячейка манзили тўғри ёзилган жавобни кўрсатинг:
|
* B7
|
Нотўғри ёзилган формулани кўрсатинг:
|
*=A1+6B
|
Microsoft PowerPoint дастури ёрдамида яратиладиган ҳужжатлар қандай номланади?
|
*“Презентация”
|
. Компьютер дискида ёки ихтиёрий ахборот ташувчида жойлашган «*.ppt» кенгайтмали файлга сичқонча кўрсаткичи билан икки марта босилса қандай жараён содир бўлади?
|
* Microsoft PowerPoint дастури ишга туширилади ва унга танланган ҳужжат юкланади
|
|
|
| |
-AMALIY MASHG‘ULOT - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 90/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati28-AMALIY MASHG‘ULOT
«Uzatmalar qutisini qismlarga ajratish va yig‘ish».
MAQSAD: Uzatmalar qutisini ko‘rsatilgan ketma-ketlikda qismlarga ajratib, tuzilishi, bir-biriga nisbatan o‘rnatilishi va ishlashini o‘rganib yana o‘z o‘rniga yig‘ish.
MAVZU DOIRASIDAGI ASOSIY MA’LUMOTLAR:
Zamonaviy avtomobillarda pog‘onali va pog‘onasiz uzatmalar qutisi qo‘llanadi. Pog‘onali uzatmalar qutisi asosan tishli (shesternyali) mexanizmdan tashkil topgan.
Avtomobilning har xil yo‘l sharoitiga moslashib tezlik va tezlanishni ta’minlab, uzatish soni har xil qiymatga ega bo‘lgan bir nechta juft tishli shesternyalar orqali amalga oshiriladi. Yengil avtomobillarda uzatish soni uch, to‘rt yoki besh pog‘onali, yuk avtomobilida esa to‘rt, besh ba’zan sakkiz va undan ham ko‘proq bo‘ladi.
Uzatmalar qutisining pog‘onasi qanchalik ko‘p bo‘lsa, dvigatelning quvvatidan unumli foydalanish imkoniyati shuncha ortadi va yonilg‘i sarfini kamaytirish imkoniyatini beradi.
Tezliklar qutisining turlari quyidagicha tasniflanadi:
Tishli uzatmaning turiga qarab
A) Qo‘zg‘almas o‘q yoki valli
B) Qo‘zg‘aluvchi o‘q yoki valli (planetar mexanizmli)
Shesternyalarni o‘zaro tishlashishiga qarab
A) Qo‘zg‘aluvchi shesternyali
B) Doimiy tishlashib turuvchi shesternyali
Vallarni avtomobilga nisbatan joylanishi
A) Uzunasiga joylashgan
B) Ko‘ndalang joylashgan
Val soniga qarab
A) Ikki valli
B) Uch valli
V) To‘rt valli
Tezlikni almashlab qo‘shish turiga qarab
A) Mexanik
B) Gidravlik
V) Gidromexanik (aralashgan).
Barcha turdagi tezliklar qutisi tezlikni avtomobilning tortish kuchi va yo‘l sharoitiga qarab o‘zgartirish imkonini beradi.
Zamonaviy avtomobillarda uzatmalar shovqinsiz, ya’ni zarbsiz ulash, boshqarishni osonlashtirish, ishonchli ishlash muddatini oshirish maqsadida uzatmalar qutisining turli konstruksiyalari yaratilmoqda.
Haydovchining qo‘l kuchi bilan harakatga keltiradigan mexanik qurilmali uzatmalar qutisi keng tarqalgan. Ba’zi avtomobillarda o‘tag‘onligi yuqori bo‘lishi uchun taqsimlash qutisi qo‘llaniladi. Uzatmalar qutisini zarbsiz qo‘shish imkonini sinxronizator deb ataluvchi mexanizm bajaradi. Unining tuzilishi 1-rasmda ko‘rsatilgan.
|
| |
Тақдимот намойиши вақтида клавиатурадаги Page Down тугмаси босилса нима содир бўлади?

Тақдимот намойиши вақтида клавиатурадаги Esc тугмаси босилса нима содир бўлади
| |
* Слайдлар намойиши тўхтатилади
| |
Microsoft PowerPoint – бу:
|
* Тақдимот мухаррири
|
Интернет тармоғига оддий модем ёрдамида, телефон линияси орқали телефон рақамини териш йўли билан уланиш усулини кўрсатинг:
|
* Dial-up
|
Интернет тармоғига ажратилган линия орқали уланиш усулини кўрсатинг:
|
* ADSL
|
Қуйида келтирилан сахифаларнинг қайси бири Ўзбекистон Республикаси хукумат портали ҳисобланади?
|
* www.gov.uz
|
Провайдер серверига фойдаланувчиларнинг веб-сайтлари ёки бошқа ахборотларини жойлаштиришга ёрдам берадиган хизмат қандай аталади?
|
* Хостинг
|
Microsoft Office дастурий пакетида мавжуд бўлган почта мижози (клиенти) дастурининг номини кўрсатинг:
|
* Outlook
|
| |
c) pedagogik odob - Innovatsion ta’lim texnologiyalari

c) pedagogik odob;
26. Pedagogik odobning asosiy shakllarini ko‘rsating.
c) kasbiy-pedagogik burch; pedagogik adolat; pedagogik majburiyat (deontologiya); pedagogik obro‘;
27. Pedagogning o‘quvchilar, ularning ota-onalari, pedagogik jamoa, jamiyat tomonidan e’tirof etilgan axloqiy maqomi qanday nomlanadi?
c) pedagogik obro‘;
28. Pedagogga xos bo‘lib, pedagogik faoliyatni oqilona tashkillashtirish va olib borilishiga imkon beradigan, amaliy vazifalarning samarali bajarilishini ta’minlashda ahamiyatli bo‘lgan xususiyatlar qanday nomlanadi?
d) pedagogik qobiliyat.
29. Didaktik qobiliyat; akademik qobiliyat; perseptiv-pedagogik qobiliyat; nutq qobiliyati; tashkilotchilik qobiliyati; avtoritar qobiliyat; kommunikativ qobiliyat; pedagogik xayolot; diqqatni taqsimlay olish qobiliyati. Pedagogik qobiliyatning ushbu turlari kim tomonidan guruhlangan?
a) V.A.Kruteskiy;
30. Pedagogik muloqot uslublarini ko‘rsating.
a) avtoritar, demokratik va liberal;
31. Talabalarning hissiy faoliyati, ruhiy-jismoniy quvvati va ishchanlik qobiliyatini qayta tiklash qanday nomlanadi?
b) pedagogik relaksatsiya;
32. Talabaga hurmat bilan munosabatda bo‘lish; talabchanlik; suhbatdoshni qiziqish (diqqat) bilan tinglay olish va qayg‘urish malakasi; ruhiy barqarorlik, dadillik, og‘ir vazminlik; munosabatlar jarayonida ishonch bilan so‘zlay olish; qat’iyatlilik (qaysarlik emas); talabalarga e’tiborli, hushyor bo‘lish. Ushbu asosiy ko‘rinishlar nimaga xos?
c) pedagogik nazokatga;
33. O‘zini o‘zi hissiy boshqarish; pantomimika; mimika; jest (qo‘l, oyoq harakat)dan o‘rinli foydalanish; nutq texnikasi; alohida so‘z yoki ifodalarni ifodalash sur’ati (ritmika). Ular nimaning asosiy turlari sanaladi?
a) pedagogik texnikaning;
34. V.A.Suxomlinskiyning fikriga ko‘ra, qosh-qovoqni uyub yurmaslik; boshqalarning kamchiliklari, nuqsonlarini oshirib ko‘rsatmaslik; hazil-mutoyibaga moyil bo‘lish; xushmuomala bo‘lish va kelajakka ishonch bilan qarash. Ular qanday holatning muhim shartlari sanaladi?
c) ruhiy barqarorlikka erishish;
35. Shaxs ichki kechinmalari, o‘y-fikrlari, xarakterining gavda harakati va
imo-ishoralar yordamidagi ifodasi qanday nomlanadi?
d) pantomimika.
36. Shaxsning yuz muskullari harakatlari orqali o‘z fikri, his-tuyg‘ulari, kayfiyati va mavjud voqelikka nisbatan munosabatini ifodalashi qanday nomlanadi?
|
Forma va mazmun birlashishi nimalarga bog‘liq

metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
140
kashta gulning nuqtalari toza kataklarga kо‘chiriladi. Bu nuqtalarni
ravon chiziq bilan ehtiyotlab birlashtirib, bezakning kattalashtirilgan
yoki kichiklashtirilgan nusxasi hosil qilinadi.
Kashta tikishda hech qachon ip tugil-
maydi. Buyumning tes kari tomo nida tugun
chalar bо‘lmasligi kerak. Gazlamaning о‘ng
tomoniga halqa shaklidagi ip uchi qolgun-
cha berkitiladi. Ipli ignani shu halqadan
о‘tkazib tortib qо‘yiladi. Ipning soniga qa
rab, puxtalash usullarini kо‘rsatib bering.
IV. Amaliy mashg‘ulot. (40 daqiqa)
Darslikda berilgan kashta choki “Zangori gullar” tikish usulini
kо‘rsatib bering. Frontal va yakka tartibda ishlashni tashkil qiling.
Mashg‘ulot jarayonini kuzating. Sanitariyagigyena va texnika xavf
sizligi qoidalariga rioya qilishni nazorat qiling.
iV. yangi о‘quv materialini mustahkamlash va о‘quvchilar bilimini
baholash. (10 daqiqa)
“Agar men...” metodidan foydalanib, (tadbirkor, dizayner, kashta-
dо‘z) kasb egasi bо‘lganimda “jamiyat rivoji uchun qanday yangilik
yaratgan bо‘lar edim” mavzusida tasavvur qilish qobiliyatini, fikrlash,
taqqoslash, xayolan yaratish imkoniyatini bering.
Fikrlarni qо‘llabquvvatlang. Faol ishtirokchilarni rag‘batlantiring.
V. Darsni yakunlash. (5 daqiqa)
Uyga vazifa:“Zangori gullar” kompozitsiyasini uyda mustaqil ya
kun lab kelish. Keyingi darsga kerakli ish qurollarini olib kelish.
45–46-dars. KASHTA CHOKIDA KOMPOZITSIYA TIKISH.
(2 soat)
III. Yangi 
tushunchalar - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy...

91
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
О‘tilgan mavzuga oid savollar berilib, javoblar tо‘ldiriladi. Mustah
kamlanadi. Faol о‘quvchilar bilimi baholanadi.
III. Yangi mavzu bayoni. (15 daqiqa)
Milliy taom turlari haqida ma’lumotga egamisiz? Ularni sanab
bering.
Guruhlar “Tarmoqlash” texnologiyasidan foydalanib, suyuq va qu
yuq taomlarni tarmoqlab beradilar.
Agar vatanimizning pazandachilik tarixini о‘rgansak, bu san’at
avloddan avlodga о‘tib, boyib, takomillashib boravergan. Ayollar
pazandachilikni barcha sirasrorlarini bilishlari kerak bо‘lgan. Ular
taom tayyorlashda masalliqlarni tо‘g‘ri tanlabgina qolmay, uni isrof
qilmasdan did bilan tayyorlashgan.
Darslikning 123-sahifasidagi matnni gapirib bering.
Mavzu yuzasidan tushunchaga ega bо‘lib oldik. Keling, endi
vaqtimizni iqtisod qilish maqsadida amaliy mashg‘ulotga о‘tsak. Mavzu
yuzasidan tug‘ilgan savollarga amaliy mashg‘ulot jarayonida javob
berib ketamiz. Qaynatma shо‘rva yoki mastava tayyorlash jarayoniga
oid videorolikni namoyish eting.
III. Yangi 
tushunchalar - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy...

139
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
Kompozitsiyaning xarakteri va joylanishi ritmga — naqsh da gi
elementlarning tartibli almashinuviga bog‘liq bо‘lib, kompo zitsiyaning
ifodali bо‘lishiga, aniq idrok etilishiga yordam beradi.
Ornament — bitta chokning tartibli takrorlanishi yoki umumiy
bо‘lishiga aytiladi. Bitta motiv bir yoki bir necha marta takrorlansa
ritmik qator hosil bо‘ladi.
Bir yoki bir necha marta takrorlangan elementlarga
rapport deyi-
ladi.
Esingizda bо‘lsa, polotno va sarja tо‘qishni о‘rganganimizda har bir
qatorda tо‘qish usuli takrorlangan edi. Ushbu usulda elementlarning
takrorlanishi rapportga misol bо‘la oladi.
Ritmni amalga oshirishda kashta tikishning bir qancha texnik
usullaridan foydalanamiz: sanama chok, bostirma chok, tekis chok va
boshqalar.
Kashta tikishni boshlashdan oldin gazlamaning tanda va arqoq
iplari bо‘ylab tekislab olamiz. Sо‘ngra ustiga naqsh bezagi qо‘yiladi
va gazlamaga kо‘chiriladi. Gazlama chambarakka tortiladi. Gazlama
chetlarini tekislab olish uchun uning chetidagi ip sug‘urib olib tash-
lanadi. Shu iz bо‘yicha gazlamaning ortiqchasi qirqib tashlanadi. Kashta
tikib bо‘lingach, gazlama chetlarini qayirib tikib qо‘yiladi. Kiyim
kechaklarga kashta ularni bichishdan oldin yoki bichiq detallarga tikib
olish qulaydir. Oson bezaklarni buyumga tiksa bо‘ladi. Bunda gazlama
tagiga qattiq qog‘oz qо‘yib kashta guli kо‘chiriladi.
Bezakni gazlamaga kо‘chirishda tekis stol yoki taxtaga yozib
qо‘yiladi. Arqoq va tanda iplari qiyshayib qolmasligiga ahamiyat
beriladi. Tо‘g‘nag‘ich bilan qadab qо‘yiladi. Nusxa tushuruvchi qog‘oz
yordamida kо‘chirish uchun gazlamaga qog‘ozning tо‘q tomoni qо‘
yiladi. Ustidan bezak qо‘yilib, uchli qalamda yurgiziladi. Gazlama
rangiga qarab nusxa tushuruvchi qog‘oz tanlanadi. Bezakni yoruqqa
tutib kо‘chirish, teshma kо‘chirish usullari ham mavjud.
Ba’zan kashta tikish uchun tanlangan bezak kashta tikish uchun
kichiklik yoki kattalik qilishi mumkin. Millimetr qog‘ozga buyum
kattaligidagi tо‘g‘ri tо‘rtburchak chizib olinadi. Bezakdagi kvadratlar
soni qancha bо‘lsa, shuncha kvadratlarga bо‘linadi. Origanal bezakdagi
Qо‘llaniladigan resurslar - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy...

Qо‘llaniladigan resurslar
Tarqatma
vazifalar
Taqdimot
Videodars
Internet-
resurs
7–8mavzu. pptx
7–8mavzu. avi
http: //www.dr.rtm.uz
ii. О‘tilgan mavzuni sо‘rash va mustahkamlash. (12 daqiqa)
О‘tilgan mavzuni mustahkamlash maqsadida uyda mustaqil
quy moq tayyorlab kо‘rganliklarini sо‘rang. Jarayon qanday kech ga
nini, quymoqni tayyorlash ketmaketligini gapirib berishsin. Orada
tuxumning tuzilishi, undan foydalanish qoidalari bо‘yicha savollarga
javob olib mavzuni tо‘ldiring. Albatta, ijodkor qizlarni rag‘batlantiring.
Ishlarini davomiyligiga omadlar tilang.
III. Yangi mavzu bayoni. (20 daqiqa)
Buterbrod sо‘zining ma’nosi nima? Buterbrodga qanday mahsu
lotlar ishlatiladi?
О‘quvchilar buterbrodga ishlatiladigan mahsulot larni sanab be
rish gach, ularni ingliz tilida aytilishini sо‘rang.
85
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
Masalan:
non — bread, gо‘sht — meat, pishloq — cheese, kо‘kat —
greens, pomidor — tomato, bodring — cucumber, kolbasa — sausage.
Biroz fikrlarini charxlab, jamlab olgach, kо‘rsatmali vositalar orqa
li buterbrod turlari va ularning tayyorlanish usullarini tu shun tiring.
Darslikning 114–116sahifalaridan foydalaning.
Gazak uchun tayyorlanadigan buterbrodlarni tayyorlash
ketma-ketligi.
Buterbrodlar
Маhsulot turi
bo‘yicha – go‘shtli,
sutli, sabzavotli,
mevali
Ishlatiladigan
mahsulotlar soni –
oddiy (bit ta mahsu lot),
murakkab (bir nechta
mahsulot) ishlatiladi
Ochiq buterbrodlar
(oddiy, murakkab)
Yopiq buter brodlar
(oddiy, murakkab)
Gazak uchun
buterbrodlar
|
Sabzavotlarni murakkab tо‘g‘rash usulini aniqlang

5. Sabzavotlarni murakkab tо‘g‘rash usulini aniqlang.
A) kubik, somoncha, yulduzcha, dumaloq, parrak
B) dumaloq, yulduzcha, spiralsimon, noksimon
C) tuxumsimon, doira, yassi, tо‘rtburchak
D) somoncha, yarim oysimon, gulsimon, halqa
6. Tuxumning saqlanish muddati necha kun hisoblanadi?
A) 1–2 hafta
B) 5–30 kun
C) 5–7 kun
D) 3 kun
7. Quymoq tayyorlash uchun qanday masalliqlar kerak bо‘ladi?
A) tuxum, un, sariyog‘, tuz, ichimlik sodasi
B) sut, qaymoq, yog‘, kakao
C) sut, tuxum, о‘simlik yog‘i, un, tuz
D) suv, qatiq, о‘simlik yog‘i, tuxum, un
8. Buterbrod turlarini belgilang.
A) ochiq, yopiq, gazak uchun tayyorlanadigan buterbrodlar
B) issiq va sovuq buterbrodlar
C) sabzavotli va mevali buterbrodlar
D) burger va lavashlar
9. issiq ichimliklarga nimalar kiradi?
A) qahva, ayron, shirchoy, kofe, kompot
B) choy, kofe, kakao
C) giyohli damlama, sharbat, choy
D) kakao, choy, о‘rik sharbati
10. Salqin ichimliklarga nimalar kiradi?
A) sharbat, ayron, gazli suv, ma’danli suvlar
B) olma sharbati, о‘rik sharbati, muzdek choy
C) sutli choy, sharbat, kakao, giyohli choy
D) shirchoy, gazli suv, ayron
Uyga vazifa qilib, quyidagi topshiriqni qog‘oz variantda tarqa ting.
1. Muhokama uchun.
Singlingiz yoki ukangiz sizdan ertalabki nonushtaga buterbrod
89
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
tayyorlab berishni iltimos qildi. Siz olgan bilimlaringizga tayanib qaysi
buterbrod turini tayyorlay olasiz?
Ijodkorlikka taklif qilamiz.
Sinfdoshlaringizga “foydali maslahatlar” berish daftariga bu terb-
rodlarning foydali tomonlarini yozish topshirildi. Siz qanday takliflar
bergan bо‘lar edingiz? Takliflaringizni izohlab bering.
1.
Muhokama uchun.
Faraz qiling, sinfdoshingiz internettarmog‘idan olgan ma’lu
motida choyning degustatsiyasi bilan titesterlar shug‘ulla narkan.Qani
ingliz tilini о‘zlashtirganingizni shu yerda isbotlab bering.
|
V. Yangi mavzuni mustahkamlash va yakunlash

83
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
lantiradi. Albatta, ushbu muolajalarni qilishdan avval teri kasalliklari
shifokoriga, kosmetologga murojaat qilish kerak bо‘ladi.
Faol ishtirokchilarni rag‘batlantiring.
Keyingi darsda kerak bо‘ladigan masalliqlarni guruhlarga taq sim
lab bering.
7–8-dars. BUTERBROD. BUTERBROD TAYYORLASH
TEXNOLOGIYASI. ISSIQ VA YAXNA ICHIMLIKLAR.
3-amaliy mashg‘ulot.
BUTERBROD TAYYORLASH.
1-nazorat ishi. (2 soat)
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: Buterbrod. Buterbrod tayyorlash texnologiyasi. Issiq va
yaxna ichimliklar haqida ma’lumot berish.
Tarbiyaviy: Buterbrod tayyorlash texnologiyasini о‘rgatish orqali
estetik did, nafosat sirlari haqida tushuncha beriladi. Issiq va yaxna
ichimliklarni tayyorlash jarayonida finjonlarni moslab tanlash va
tortish madaniyatini о‘rgatish.
Rivojlantiruvchi: Mustaqil uy sharoitida issiq va yaxna ichim
liklarni, buterbrodlarni tayyorlash va iste’mol qilish malakalarini rivoj
lantirish.
iV. yangi о‘quv materialini mustahkamlash va о‘quvchilar bilimini

97
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
Darsning texnologik xaritasi
I. Tashkiliy qism
(3 daqiqa)
О‘quvchilar bilan salomlashing.
Davomatni aniqlang. Guruhlarga
bо‘lib oling
Darsning shakli
Amaliy mashg‘ulot, kichik guruhlarda ishlash
O‘qitishning usul
va texnologiyalari
“Aqliy hujum” texnologiyasi
O‘qitish shakllari
individual, frontal
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
II. Motivatsiya
Gazlamaning tanda va arqoq, о‘ng va teskari
tomonlarini aniqlash. Polotno va sarja tо‘qishni
amalga oshirish.Tо‘quvchilik kasbiga mehr
uyg‘otish
Kasbga yо‘naltiruvchi maqsad - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma...

metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
84
Darsning shakli
Nazariy yangi bilim berish, amaliy mashg‘ulot
о‘tkazish
O‘qitishning usul
va texnologiyalari
“G‘oyaviy charxpalak”, “aqliy hujum”
texnologiyasi
O‘qitish shakllari
individual, frontal, jamoa bilan ishlash
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
II. Motivatsiya
Mavzuni о‘tish orqali о‘quvchilarda
buterbrodlar, issiq va yaxna ichimliklar
haqidagi ma’lumotlarini boyitish, amaliy
mashg‘ulotda mustaqil ishlashga undash
III. Yangi
tushunchalar
Buterbrod turlarini ajratadi. Issiq va yaxna
ichimliklarni qanday iste’mol qilish, qanday
tayyorlash texnologiyalarini bilib oladi
Ijodkorlikka taklif qilamiz - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma...

metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
90
Darsning shakli
Nazariy yangi bilim berish, amaliy mashg‘ulot
о‘tkazish
O‘qitishning usul
va texnologiyalari
“Klasster”, “Zinamazina” texnologiyasi
O‘qitish shakllari
individual, frontal, jamoa bilan ishlash
AKT va interfaol
vositalar
o kompyuter
o elektron doska
o smart doska
o proyektor
o televizor
o kolonkalar
Ko‘rgazmali
qurollar va o‘qitish
vositalari
o darslik
o taqdimot
o video
o rasmlar
o plakatlar
o tarqatma
kartochkavazifalar
o amaliy vazifalar
o test varaqalari
o so‘rovnoma
II. Motivatsiya
Milliy taomlar haqida fikrlarini о‘rganish.
Milliy taomlarni kkal xususiyatlari haqida
gapirib berish. Qaynatma shо‘rva yoki
mastava tayyorlash texnologiyasini о‘rgatish.
Dasturxonga tortish usulini о‘rgatish
metodik qo‘llanma - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta...

|
O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta ta’lim maktablariningBog'liq 5-sinf Texnologiya METODIKA metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
86
Oshxona elektr jihozlari.
Buterbrodlar haqida ma’lumot berib bо‘lgach, issiq va yaxna
ichim liklar haqida ma’lumot bering. Darslikning 117–119sahifa
laridan foydalaning.
Bizga ma’lumki, barcha turdagi ichimliklar chanqovbosdi hisob
lanadi. Issiq ichimliklarga nimalar kiradi?
Sanab о‘tilgan ichimliklarni ingliz tilida ayting.
Choy — tea, kofe — coffee, kakao-cocoa.
Endi yaxna ichimlik turlarini ayting.
Sharbatlar — juice, gazli suvlar — soda:
Choy, kofe, kakao о‘ziga о‘tkir hidlarni tez qabul qiladi. Shuning
uchun ushbu damlamalarni usti yopiq (metall, shisha, keramika)
idishlarda saqlash tavsiya etiladi.
Issiq ichimliklarni, asosan, ertalabki nonushta va tushlikdan sо‘ng
tortiladigan choylarda iste’mol qilinadi.
Suv ichimliklarni tayyorlash uchun asosiy manba hisoblanadi. Suv
filtrlangan, tindirilgan toza va tiniq bо‘lishi lozim.
Choy nafaqat chanqovbosdi, balki inson organizmiga quvvat ham
beradi. Ovqat hazm bо‘lishini yaxshilaydi. О‘zining xushbо‘y hidi va
ta’miga ega. Choyning 2000 ga yaqin turi mavjud.
Navi
yaprog‘ining
sifatiga qarab
Tipi
yaprog‘ining
qayta
ishlanishiga
qarab
Turi
yetishtirilish
joyiga qarab
Kо‘rinishi
ishlab chiqarish
texnologiyasi
bо‘yicha
Oliy, birinchi,
ikkinchi,
uchinchi
Kо‘k, oq, sariq,
qizil, qora,
shifobaxsh
Hindiston,
Seylon, Xitoy,
Gruziya,
Rossiya va
boshqalar
Presslangan,
maydalangan,
yaproqli, eks
traktli, bir marta
damlamali, hidli
87
metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
|
| |
Gazlamaga andazani joylashtirish - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

171
171
3. Fartukni bichish.
⁎ Kontur chiziqlari bo‘ylab bir tekis biching. Bichiq bo‘laklarni tekshiring.
4. Belbog‘ va bog‘ich qism lari gazlamani 45° qi yalikda buklab, hisoblash formu-
lasidagi o‘lchov bo‘yicha bichiladi.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Gazlamaning o‘ngi qanday aniqlanadi?
2. Nima uchun bichishdan oldin gazlamaning sifati tekshiriladi?
3. Gazlamaga andazani joylashtirish ketma-ketligini aytib be ring.
Kiyim tikishda ketma-ketlik qoidasi

162
162
Tikish.
Fason bo‘yicha bichilgan kiyimni tikish uchun jarayonga mas’uliyat
bilan yondashish talab qilinadi. Bichilgan kiyimni to‘g‘ridan to‘g‘ri tikib tu-
gatmasdan, kiydirib ko‘rish jarayonlarini ham o‘tkazish lozim. Kiydirib
ko‘rish ja ra yonida gavdadagi tabiiy kamchiliklarni yopib ketish uchun biroz
kashfiyotchilik mahoratini ko‘rsata olish, ya’ni qo‘l
ishlaridan foydalanish
mumkin bo‘ladi. Bu insonning yuzidagi, yurish-turishidagi kayfiyatini
ko‘tarishga, atrofdagilardan maqtov eshitishiga sabab bo‘ladi. Ishda erishilgan
muvaffaqiyat ma’naviy dunyomizni boyitadi.
Qolaversa, dizayner-tikuvchi
kasbiga ham mehr uyg‘otadi.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Kiyim va uning turlari haqida gapirib bering.
2. Kiyimni bichish qanday jarayonlarni o‘z ichiga qamrab oladi?
3. Kiyimni kiydirib ko‘rish orqali nimalarni aniqlaymiz?
4. Sizda ushbu mavzu bilan aloqador qaysi kasbga qiziqish bor?
Bichishtikish jarayoni. Bichiq detallarga ishlov berish.
163
163
Kiyimni tikishdan oldin aniq muhandislik hisobi bo‘lishi lozim. Bu faqat ishlab
chiqarish korxonalari uchun emas, balki o‘zingiz, oddiy uy sharoitida tikiladigan kiyim-
kechak uchun ham kerak.
Buning
uchun santimetrli tasma
yordamida kiyim tikilayotgan ki-
shining o‘lchovi olinadi. Bu ishni
bajarayotganda u tovonlarini yerga
qo‘yib, oyoqlarini juftlab,
gavdani
tabiiy holatda bo‘sh qo‘yib, tinch
turishi kerak. Bunda o‘lchov aniq
bo‘lishi uchun u imkon qadar tanaga
yopishib turadigan kiyimda bo‘lishi
kerak. Gavdadan o‘lchov olishdan
avval bel chizig‘i va boshqa asosiy
nuqtalar belgilab olinadi. Bitta
rezinka
belga gorizontal qilib, ik-
kinchisi esa yelkadan tushi riladi.
Rezinka o‘rniga tasma, chilvir
ish latsa ham bo‘ladi. O‘lcha na-
yotganda san ti metrli tasmani tort-
may, bo‘ shashtirmay, old to mondan
tu tash ti riladi. Yelka, yeng, kiyim
uzunligi o‘ng tomondan o‘lchanadi.
Aylana o‘lchovlari to‘liq o‘lchanib, gavda o‘lchamining teng yarmi yoziladi. Uzunlik
o‘lchovlari, yelka kengligi, bilak manjet aylanasi to‘liq yoziladi. Kiyim yelka chokining
bo‘yin asosi nuqtasiga, qo‘l tanaga ulanadigan joydagi yelka nuqtasiga alohida ahamiyat
berish kerak. Chunki ko‘p o‘lchamlar shu nuqtadan
boshlanib, shu nuqtada tugallanadi. Bu
nuqtalarning
o‘rni o‘zgarmas bo‘lsagina kiyim bexato chiqadi.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

133
133
mutaxassis hisoblanadi. U bir vaqtning o‘zida bir nechta stanoklarda ish bajara oladi.
Ish jarayonida
yigiruvchi mutaxassis ipning uzilganini yengil va tez fursatda bartaraf
qiladi, g‘altak
va bobinani almashtiradi, jihozlarga xizmat ko‘rsatadi.
To‘qimachilik
– yigirilgan iplardan mato olish jarayonidir. Tayyor iplar sexga
kelib tushadi, to‘quv stanoklarida ulardan mato to‘qib chiqariladi. Tanda va arqoq
iplar o‘zaro birlashib to‘qishni tashkil qiladi. Aylanma to‘qimachilikning keng
tarqalgani – dasmolchilik, bo‘zchilik. To‘quvchilik stanogida ishni to‘quvchi
boshqaradi. U bir vaqtning o‘zida 48 tadan 64 tagacha avtomat dastgohlarga xizmat
ko‘rsatadi. Dastgoh to‘xtab qolsa, to‘quvchi
uzilgan iplarni ulaydi, mato sifatini
kuzatib boradi.
3 - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

125
125
Kerakli jihozlar:
qozon, kapgir, cho‘ mich, pichoq, taxtakach, qoshiq,
sanch qi, kosa.
Kerakli masalliqlar:
500
g
go‘sht, 100
g
qo‘y yog‘i, 2
dona piyoz,
2 dona sabzi, 2–3 dona pomidor, 2 dona kartoshka, 1 piyola guruch. Ta’bga
ko‘ra tuz va ziravor, ko‘katlar kerak bo‘ladi.
500
g
go‘shtni olib, mayda-mayda qilib to‘g‘raysiz, 100
g
qo‘y yog‘ini
to‘g‘rab,
qizitilgan qozonga solasiz, eritasiz va jizzasini olib dog‘laysiz.
Bunga go‘shtni solib jazlaysiz. Go‘sht o‘rniga qiymadan ham foydalansa
bo‘ladi. 2 bosh piyozni mayda to‘g‘rab, go‘sht
bi lan qovurasiz, so‘ngra
2 dona sabzini kichik kubik shaklida, 2–3
dona pomidorni tilik qilib
to‘g‘rab solasiz va tez-tez kovlab turasiz. Pomi dorning seli chiqqach, 2
dona kartoshkani archib, kichik kubik shaklida to‘g‘rab solasiz. So‘ngra
qozonga 3 litrcha suv quyib, miltillatib qaynatasiz, ta’bga ko‘ra tuz,
ziravorlar solinadi.
Bir
piyola guruchni tozalab, yaxshilab yuvib,
qozonga solasiz va
juda eziltirib yubormay pishirasiz. Tayyor bo‘lish muddati guruchni sol-
ganingiz
dan keyin 15 daqiqa. Taom tayyor bo‘lgach, olovni o‘chirib, 5–7
daqiqa tindirib qo‘yasiz. Dasturxonga tortishda yuziga faslga qarab
yalpiz, rayhon, kashnich, ko‘kpiyoz to‘g‘rab sepasiz,
alohida idishda
qatiq beriladi.
Qovurma mastava tayyorlash texnologiyasi
Diqqat qiling!
Taomga ko‘katlarni solishdan
oldin yaxshilab sovuq suv da,
so‘ngra qaynatib sovutilgan suvda chaying!
litrli idishda 2,4*10 - Barcha fanlardan Testlar to‘plami

|
Barcha fanlardan Testlar to‘plami
|
bet | 86/225 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 1,36 Mb. | | #125003 |
Bog'liq Barcha fanlardan Testlar to‘plami-fayllar.org8 litrli idishda 2,4*1024 ta gaz molekulasi bor. Gaz molekulalari kondensatsiyasini hisoblang.* 3*1026 1/m
8-9 sinflarda 140 soatni tashkil qiladi. Ushbu soatlar ichida 50 ta laboratoriya ishi, shuningdek, fizikaning modda miqdori, moddaning o`ziga xos xususiyatlari, eruvchanlik va eritmalar, modda turlari, molekulalar harakati, issiqlik bo`limlari o`qitiladi.*AKSh
8-sinfda fizika fanida ko’rgazma va namoyishlar soni nechta? *38
9 kg suvda nechta vodorod atomi bor ?*6 * 1026
9-sinfda fizika fanida ko’rgazma va namoyishlar soni nechta?*14
A1 qanday standart darajasi* Fizika fanini o‘rganishning boshlang‘ich darajasi
A1+ qanday standart darajasi* Fizika fanini o‘rganishning kuchaytirilgan boshlang‘ich darajasi
A2 qanday standart darajasi* Fizika fanini o‘rganishning tayanch darajasi
A2+ qanday standart darajasi * Fizika fanini o‘rganishning kuchaytirilgan tayanch darajasi
Absolyut qora jismning (nurlanish bilan issiqlik muvozanatida bo‘ls*** qaytarish xususiyati nimaga teng?* nolga teng
Abu Ali ibn Sino tovush va yorug‘likning tezliklarini qanday hodisalarga qarab chamalaydi?* chaqmoq va momaqaldiroq hodisalariga qarab
Abu Rayhon Beruniy yashagan yillar?*973-1048 y
Abu Rayhon Beruniyning astronomiya faniga oid nechta asari mavjud ? * 152 ta
Adolat har bir ishda hamrohimiz va dasturimiz bo’lsin! Ushbu so’zlar kimga tegishli? * Amir Temur
Agar biror massali gaz o`zgarmas bosimda 10 K ga qizdirilganda uning xajmi dastlabki xajmining 0,03 qismiga ortsa, gazning boshlangich xarorati qanday bo`ladi ?*333 K
Agar ideal gazning bosimi va absolyut temperaturasi 2 marta ortsa, uning ichki energiyasi qanday o‘zgaradi?* o‘zgarmaydi
|
| |
MILLIY TAOM TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI

124
124
Qo‘y go‘shtining yog‘liroq (to‘sh, qovurg‘a) qism-
laridan 0,5
kg
olib, uni xo‘randalar soniga qarab bo‘-
laklab olasiz. Kastrulkaga 3 litrcha suv quyib, go‘shtni
solasiz-da, qaynab chiqqandan keyin olovni pasaytirasiz.
Go‘shtdan so‘ng 1–2 dona archilgan butun sabzi, 2 dona
yuvilgan butun pomidor, 2–3 dona to‘g‘ralgan
piyoz
solib, 25–30 daqiqagacha miltillatib qaynatiladi. So‘ng
2–3 dona kar toshka archib, bu tun ligicha, kat ta roq bo‘lsa
2–3 ga bo‘lib solasiz va pi shirishni oxiriga yetkazasiz.
Kartosh ka pishgach, olovni o‘chirasiz. Tuz sho‘rva pishishidan 5 daqiqa oldin solinadi.
Tayyor sho‘rvani dasturxonga
tor tish da kosalarga quyib, yuziga to‘g‘ralgan oshko‘k
sepiladi. Go‘sht va sabzavotlarni chovlida suzib olib, har bir xo‘randa uchun likoplarga
teng taqsimlaysiz. Yoki bitta laganga solib keltirsangiz ham bo‘ladi. Sho‘rva birinchi
ovqat, go‘sht va sabzavotlar esa ikkinchi ovqat sifatida iste’mol qilinadi.
Diqqat qiling!
Taom tayyor-
lashda texnika
xavfsizligi va
sanitariya-
gigiyena qoida-
lariga rioya
qiling.
1
5
Ro‘mol uchun hisoblash formulasi va chizmasi

165
165
4
Bo‘ksа аylаnа-
sining yarmi
BkАyar
Bo‘ksaning
turtib chiqqаn
jоyidаn
gоrizоntаl
o‘lchаnаdi
40
5
Fаrtuk kеngligi
qo‘shimchаsi
FkQ
Моdеl
bo‘yichа
7–8
Yaхlit bichimli fаrtuk chizmаsini chizish
B
1
T
1
T
1
H
1
H
1
B
T
T
Ch
1
Ch
2
Ch
4
H
H
B
B
1
B
2
Yaxlit bichimli fartuk chizmasi.
Q i z i q a r l i m a ʼ l u m o t
Аngliyada 3D kamerali jihozlangan skaner apparati ixtiro qilingan. Bu
apparat insonning barcha o‘lchovlarini chiqarib berar ekan. U gavdadagi
o‘lchovlar haqida barcha maʼlumotlarni bera oladi. Аpparat barcha
maʼlumotlarni saytga joylaydi. Internet kiyim do‘konlaridan xohlagan
fasoningiz bo‘yicha o‘z figurangizga libos tanlashda katta yordam berar
ekan.
Ch
Ch
3
167
167
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Gavdadan to‘g‘ri o‘lchov olishni gapirib bering.
2. Fartuk va ro‘mol uchun qanday o‘lchovlar olinadi?
3. Hisoblash formulasini chizishda nimalarga rioya qilish kerak?
4. Mustaqil hisoblash formulasi orqali fartuk va ro‘mol chiz masini chizing.
Fartukning asos chizmasi bo‘yicha andaza modellashtiriladi. Tan langan model
bo‘yicha asos chizmaga o‘zgartirish kiritish
model lashtirish
deyiladi.
Model chi-
ziqlariga o‘zgartirish kiritish orqali an daza tayyor lanadi. Kiyimning qog‘ozdan qirqib
tayyorlangan chiz masiga andaza deyiladi. Fartukni modellashtirishda asos chizmasi
bilan birga barcha detallariga o‘zgartirishlar kiritiladi yoki aksincha, model bo‘yicha
bironta detalni olib tashlash ham mumkin bo‘ladi.
Fartuk modellari.
14-§.
MODELLASHTIRISH VA ANDAZA TAYYORLASH
Detallarga o‘zgartirish kiritish bilan birga ularga tasma, to‘r, kant, mag‘iz qo‘yib,
applikatsiya bezaklari bilan bezatish mumkin.
Bundan tashqari, fartuk detallarini boshqa gazlamadan foydalanib bezash mo-
dellashtirishning murakkab usuli hisoblanadi.
Boshqa gazlamadan burma, mag‘iz,
applikatsiya yordamida bezash mumkin bo‘ladi.
169
169
Bo‘r chizig‘i
Gazlamani bichishga tayyorlash tartibi.
А) gazlamani buklab bichish usuli.
B) tukli yoki gulli gazlamani eni, bo‘yi bo‘yicha o‘ngini teskarisiga ag‘darib bichish usuli.
15-§.
GAZLAMANI BICHISHGA TAYYORLASH VA BICHISH
Kiyimni tikishga tayyorlashning gazlama tanlash, andazani gazla maga joy-
lashtirish, bichish, tikish hamda kiyimga oxirgi ishlov berish bosqichlari mavjud.
Ushbu jarayonni bosqichma-bosqich amalga oshirish kiyimni sifatli va talab
darajasida tayyorlashga zamin bo‘ladi.
Gazlamani bichishga tayyorlashdan oldin uning arqoq va tanda iplari joylanishini,
o‘ng va teskari tomonlarini aniqlab olish kerak. Ayrim gazlamalarning o‘ng va
teskari tomonlaridagi gullari ikki tomonlama bo‘ladi. Bunday holatda gazlamaning
bir tomonini bichishga tayyorlab, unga tikuvchilik bo‘ri bilan belgi qo‘yish kerak.
Gazlamaning tuki, guli, shaklli chiziqlari joylanishini inobatga olib, namlab-isitish
jarayoni o‘tkaziladi. Ushbu jarayonda gazlamaning g‘ijimlangan qismlari tekislab
olinadi.
Gazlamaga andazani joylashtirishda dastlab asosiy qismlarni, so‘ngra ochiq
qolgan joylariga mayda detallarini joylashtirish kerak.
Gazlamaning milki
Gazlamaning milki
Gazlamaning milki
Gazlamaning milki
Buklov
Qirqim
Qirqim
Qirqim
Qirqim
a
b
Kiyim fasonini tikish jarayonida o‘zgartirsa bo‘la dimi?

160
160
o‘rgangunlariga qadar,
gazlamani bichmasdan
tanaga yopib, belbog‘, bog‘ich, arqonlar bilan
bellari, yenglariga bog‘lab
qulaylik hosil qil-
ganlar. Keyinchalik tananing o‘ziga gazlamani
qo‘yib, bichilgan. Davrlar o‘tib, vitochka, yeng,
yoqa kabi detallar kiyimning o‘ziga yopishtirib
qo‘yilgan. Ushbu metod “Mulyaj metodi” bo‘lib,
hozirgacha undan foydalanilib kelinadi.
Ishlab chiqarish
sanoatlari kirib kelgach,
erkaklar kiyimini tikishda gavdadan o‘lchov
olishga ehtiyoj paydo bo‘lgan. Ungacha ham
ti kuvchilar, albatta, gavdadan o‘lchov olib
bichishgan. Lekin yagona o‘l chov
olish metodi
bo‘lmagan. XIX asr o‘rtalariga kelib, “Gavdadan
o‘lchov olib bichish yagona metodikasi” shakl-
lantirildi. Bichish
ja rayoni za monga moslab,
izlanishlar natijasida ta komillashib kel moqda.
Gavdaga mos fason tanlash usullari.
161
161
Endi “modellash” va “konstruksiyalash” haqida. Har qanday buyumni bichishdan
oldin tanlangan fasoniga qarab uning
eskizi
tayyorlanadi. Ushbu bosqichga badiiy
modellash deyiladi. Olingan o‘lchov asosida hisoblash formulasida o‘z o‘lchovini
topib andaza chizishga
konstruksiyalash
deyiladi. Hisoblash yo‘li orqali taxlama,
koketka, burma, cho‘ntak va boshqa
qir qimlarni tayyorlash
texnik modellash
deyiladi. Albatta, bu ishlarni avval modelyer-rassom, so‘ngra konstruktorlar bajaradi.
Uy
sharoitida esa modelyer ham, rassom ham, konstruktor ham o‘zingiz bo‘lasiz.
Shuning uchun kiyim tikishda quyidagi ketma-ketlikka rioya qilishingiz kerak.
Dukcha
– burchakli, shakldor chokli buyumlarni ag‘darib uchini chiqarishda 
ishlatiladi.
Q i z i q a r l i m a ’ l u m o t

143
143
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
1. Qo‘l ishlarini bajarishda ish o‘rni qanday tashkil etiladi?
2. Ish stolida to‘g‘ri o‘tirish qoidalarini aytib bering.
3. Qo‘l ishlarini bajarishda qanday asbob-uskunalar va mos lamalar kerak
bo‘ladi?
4. Qo‘l ishlarini bajarishda qanday texnika xavfsizligi qoida lariga rioya
qilinadi?
Texnika xavfsizligi qoidalari
1. Ishni boshlashdan avval ignalarning sifatiga ahamiyat bering. Uchi
to‘mtoq, egilib qolgan, singan ignalarni tashlab yuboring. Kerakli ignani
olib, qolganini idishga joylab qo‘ying.
2. Buyumni tikishda o‘ngdan chapga qarab boshlang. Igna va to‘g‘nag‘ichni
og‘zingizga solmang. Kiyimingizga to‘g‘na mang. Maxsus yostiqchaga
to‘g‘nab qo‘ying.
3. Qaychini ish stolining o‘ng tarafiga qo‘ying. Uzatganda bandi bilan uzating.
4. Ish jarayoni tugagach, igna va to‘g‘nag‘ichlarni sanab, max sus idishga joy-
lashtiring. Qaychini g‘ilofiga joylash tiring.
Q i z i q a r l i m a ’ l u m o t
Birinchi po‘lаt ignа Хitоydа yasаl gаn. Erаmizdаn аvvаlgi III
аsrdа аngishvоnа hаm Хitоydа kаshf etilgаn. Маvritаniya (qаdimgi Аf-
rikаning shimоli g‘аr biy hududlаri, hozirgi Jаzоirning g‘аrbiy hudu di
vа Ма rоkаshning shаrqi) qаbilаlаri bu ixtirolаrni G‘аrbgа оlib bоrgаn.
Ignаlаrning оmmаviy ishlаb chiqаrilishi mеха ni zа
tsiya lаshgаn sаnоаt
yordаmidа 1785-yildа yo‘lga qo‘yilgаn.
- 
Edit – (tahrir) bu menyuda muharrirlashtirishning asosiy buyruqlari joylashgan. 
-

|
-
Edit – (tahrir) bu menyuda muharrirlashtirishning asosiy buyruqlari joylashgan.
- Pdf ko'rish
|
bet | 33/134 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 10,51 Mb. | | #103795 |
Bog'liq portal.guldu.uz-kompyuter Grafikasi-
Edit – (tahrir) bu menyuda muharrirlashtirishning asosiy buyruqlari joylashgan.
-
Image – (Избражение) menyusi esa, tasvirlar bilan ishlash uchun yaratilgan.
Uning buyruqlari ko‘pgina amallarda qo‘llaniladi.
-
Layer – (Слой) qavatlar bilan ishlash.
-
Select – (Выделит) rasm qismini ajratish va o‘zgartirish.
-
Filter – (Филтры) bu menyuda filtrlar ko‘rsatilgan bo‘lib, bir qancha
funksiyalarni bajaruvchi Photoshop dasturining qo‘shimcha modullaridir.
-
View –(Вид) interfeysni sozlashning turli ko‘rinishi bo‘lib, foydalanuvchi o‘ziga
mos ravishda qo‘llaydi.
-
Window – (Окно) Ushbu menyu yordamida ekrandagi uskunalar panelini va
xujjatlarning joylashuvini o‘zgartirish mumkin.
-
Help – (Справка) tizim haqida ma’lumot beruvchi buyruqlar to‘plami.
«Adobe Photoshop» programmasi ishga tushirilgandan so‘ng ekranda «Adobe
Photoshop» tasvir taqrirlagichi oynasi hosil bo‘ladi.
«Adobe Photoshop» oynasining yuqori qismida sarlavha satri va Windowsga xos
elementlar joylashadi. Sarlavha satridan so‘ng menyu satri joylashadi. Menyudagi
kerakli komandalarni tanlashingiz mumkin.
«Adobe Photoshop» programmasi menyusi 9 banddan iborat. Har bir menyu
tarkibida ochiladigan menyu bandlari mavjud. Ularni ko‘rish kursor yordamida amalga
oshiriladi. Quyida eng ko‘p qo‘llaniladigan komandalarning qisqacha tavsifi keltirilib
o‘tiladi.
Uskunalar paneli. Dasturning ushbu elementi boshqa barcha buyruqlarga nisbatan
ko‘pincha qo‘llaniladi. Unda uskunalar joylashgan bo‘lib, barcha asosiy amallar ular
yordamida bajariladi.
Ko‘pchilik uskunalarda strelka belgisi ko‘rsatilganligiga e’tibor bering. Bu esa o‘z
navbatida, uning tagida qo‘shimcha uskunalar paneli joylashganligini bildiradi. Uni
ochish uchun uskuna tugmasini sichqoncha bilan belgilab ma’lum vaqt bosib turish
lozim. Ushbu paneldan biron uskuna tugmasi belgilanganda, asosiy panelda hosil
bo‘ladi. Bu usul panel hajmini qisqartirish maqsadida bajariladi.
|
| |
Mavzu № 7 CorelDraw dasturida ranglar va qatlamlar. CorelDraw dasturida

46
Qatlamlar
bilan ishlash
Qatlam deganimizda obyektlar joylashtiriladigan
plenkasimon tekislik. Bu tekislikni
barcha obyektlari bilan
silzitishga, o‘chirishga, ekranda ko‘rsatishga va bosmadan
chiqarishga
bo‘ladi.
CorelDraw
dasturida
hujjat
yaratilganda to‘rtta qatlam bo‘ladi: birinchi qatlam–
tasvir
tushadigan (Layer 1), ikkinchisi – (Master Grid) to‘ri
(setka) uchun, uchincuisi - (Master Guides) yo‘nalish ushun
va to‘rtinchi –
«ish stoli » (Master Desktops) uchun muljallangan bo‘ladi.
Yangi qatlamlarni qo‘shish obyektlar bilan ishlashda
qiyinchilik tugdirmaydi.
Har bir sahifadagi qatlamlar soni bir xil parametrlarda va bir xil nomida bo‘ladi.
Agarda qandaydir qatlam bitta sahifada ko‘rinmas
holiga kelib qolsa boshqa
sahifalardagi qatlamlar ham ko‘rinmas holda bo‘ladi. Shu bilan birga barcha sahifada
qatlamlarning joylashish tartibi ham birdan o‘zgaradi.
Qatlamlar bilan ishlashning
Диспетчер объектов (Object Manager) paneli
Qatlamlar ustidagi hamma operatsyalar (yoratish, o‘chirish, to‘g‘rilash va h.)
Диспетчер объектов (Object Manager) paneli yordamida bajariladi.Bu ekranga
menuning Окно\Панели типа Docker (Windows\Dockers)
va Диспетчер объектов
(Object Manager) buyruqlari bilan chaqiriladi.
Panel sarlovhasi tagida to‘rtta tugma joylashgan bo‘lib (chapdan o‘ng tomonga
qaray):
1.
Новый слой (New layer) tugmasi yangi qatlamni Слой (Layer)
nomi va mos
raqam nomeri bilan qo‘shadi.
2.
Показать свойства объектов (Show Objects Properties) tugmasi obyektning
xossalarini ko‘rsatadi.
3.
Для редактирования tugmasi barcha qatlamlar
uchun tuzatish kiritish
imkoniyatini beradi, agarda u uchirilgan bo‘lsa faqat joriy qatlamda ishlatsa ham
bo‘ladi.
4.
Вид диспетчера слоёв (Layer Manager View) tugmasi qatlamlar dispetcheri
ko‘rinishini ko‘rsatadi.
Piktogramma sichqonchani o‘ng tomon tugmasi bilan chertilsa qatlamning xossasini
bildiradigan
menu chiqariladi, u yordamida qatlamni o‘chirish yoki uning nomini
o‘zgartirish mumkin.
Uncommon vocabulary - Mat Clark ielts speaking

Mat Clark – IELTS Speaking
133
Uncommon vocabulary
recommendation
guidance
suggestion
beneficial
Use Part one topic 9: learning English; Part one topic 21: learning languages; People
6: A teacher; Experience 1: Something difficult that you did well.
Experience 10: Some help that you received
Describe Some help that you received
You should say:
Who helped you
What the help was
Why you needed this help
How you felt after receiving this help
Suggestion
Exactly the same as Experience 9: Some important advice.
Experience 11: Some important news
Describe some important news that you have received.
You should say:
What the news was
how you heard about this news
Why it was important
Whether it influenced you.
Suggesstion
It should be quite easy to talk about passing an exam. Choose an important exam like
the ―Zhong Kao‖. If you do this it will give you a good opportunity to paraphrase.
Place 19: A city/ town/ village you have visited

Mat Clark – IELTS Speaking
126
historical memorial
shrine
place of pilgrimage
carved
cenotaph
bronze sculpture
dedicated to
engraved
honouring
commemorative plaque
Grammar Point
Use mostly present tenses, include some past tenses:
I remember when I first saw ythis bronze sculpture. I was quite impressed by
the engraved commemorative plaque.
Uncommon vocabulary - Mat Clark ielts speaking

Mat Clark – IELTS Speaking
125
Place 18: A country you would like to visit
Describe a country you would like to visit
You should say:
What the country is
Why you would like to visit this country
What you know about this country
Whether you think you will visit this place in the future.
Use the same content, vocabulary and grammar as Place 17: A city you would like to
visit, but change it to country and focus on one city in that country. eg. USA, New York
City.
polotno to‘qishni amalda karton va ipda bajarish

137
137
1. Sarja to‘qishda ham xuddi polotno o‘rilishi kabi shu o‘lchamdagi
oq va rangli qog‘ozlardan foydalaniladi hamda o‘sha
tartibda
kesib olinadi.
2. Rangli lentalar oq qog‘ozning orqa tomonidan o‘tkaziladi. Ular
birinchi qatorda navbatma-navbat, goh 2 ta tanda ostidan, goh
1 ta tanda ustidan o‘tkazib to‘qiladi.
3. Ikkinchi qatorda lentalarni birinchi 1 ta tanda ostidan, goh
1 ta tanda ustidan va goh 2 ta tanda ostidan o‘tkazib to‘qiladi va
oxirida yana orqa tomoniga chiqib tugaydi.
4. Uchinchi qatorda lentalarni goh 1 ta tanda ustidan va goh 2 ta
tanda ostidan o‘tkazib to‘qiladi.
5. To‘rtinchi qator birinchi qatordagi kabi qaytadan boshlab to‘qiladi.
Hamma qatorda lentalarning har ikkala uchini oq qog‘ozga
yelimlab qo‘yiladi.
6. Tayyorlangan namuna ishchi daftarga yopishtiriladi.
Sarja to‘qish va uning amalda bajarilishi
Bo‘ylama ipning yo‘nalishini aniqlash
Xohlagan b
uyumlarni tikish uchun bichganda, uning
qismlari shakli buzilishiga
va og‘ib ketishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun matodagi bo‘ylama ipni aniqlash va
yo‘nalishini esda tutish kerak. Matodagi bo‘ylama ipni aniqlashning asosiy
belgilarini
ko‘rib chiqamiz: 1) bo‘ylama ip doim matoning milki bo‘ladi; 2) matoni tortganda
bo‘ylama iplar ko‘ndalang iplarga qaraganda kamroq cho‘ziladi; 3) bo‘ylama
iplar
silliq, ingichka va pishiq, ko‘ndalanglari yo‘g‘onroq,
momiqroq va unchalik pishiq
bo‘lmaydi.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

127
127
6-§.
2.1. GAZLAMASHUNOSLIK
MATERIALLARGA
ISHLOV
BERISH
TEXNOLOGIYASI
b
o
b
-
TIKUVCHILIK XONASI. TO‘QIMACHILIK TOLALARI.
Ip VA GAZLAMA HAQIDA MA’LUMOT
Tikuvchilik xonasiga kirgan o‘quv chidan quyidagi texnika xavfsizligi va sanitariya-
gigiyena qoidalariga amal qilish talab etiladi:
1. Tikuvchilik xonasi doimo toza va yorug‘ bo‘lishi kerak.
Xonaning harorati
19–20 °C bo‘lishi maq sadga muvofiqdir.