X. Zayniddinov, S. O‘rinboyev, À. Beletskiy - bet 25

4.1.3-jadval
O‘ralgan juftliklarga yangi Yåvrîpa standartlari (CENELEC)
Standart
|
Vazifasi
|
Himîya qîbig‘i
|
O‘tkazish kångligi
|
EN 50288-
2-1
|
Magistral yotqizish uchun
|
+
|
< 100 MGts
(kat. 5)
|
EN 50288-
2-2
|
Qurilma va kommuta- tsiyalarni ulash uchun
|
+
|
< 100 MGts
(kat. 5)
|
EN 50288-
3-1
|
Magistral yotqizish uchun
|
—
|
< 100 MGts
(kat. 5)
|
EN 50288-
3-2
|
Qurilma va kommuta- tsiyalarni ulash uchun
|
—
|
< 100 MGts
(kat. 5)
|
EN 50288-
4-1
|
Magistral yotqizish uchun
|
+
|
< 600 MGts
(kat. 7)
|
EN 50288-
4-2
|
Qurilma va kommuta- tsiyalarni ulash uchun
|
+
|
< 600 MGts
(kat. 7)
|
EN 50288-
5-1
|
Magistral yotqizish uchun
|
+
|
< 250 MGts
(kat. 6)
|
EN 50288-
5-2
|
Qurilma va kommuta- tsiyalarni ulash uchun
|
+
|
< 250 MGts
(kat. 6)
|
EN 50288-
6-1
|
Magistral yotqizish uchun
|
—
|
< 250 MGts
(kat. 6)
|
EN 50288-
6-2
|
Qurilma va kommuta- tsiyalarni ulash uchun
|
—
|
< 250 MGts
(kat. 6)
|
88
O‘ralgan juftlik tîifadagi kabållar turining ko‘rsatkichlari (ISO/IEC 11801 = EN 50173)
Tîifa
|
O‘tkazish kångligi
|
Qo‘llanilishi
|
3
|
16 MGts gacha
|
Ethernet, Token-Ring, tålåfîn
|
4
|
20 MGts gacha
|
Ethernet, Token-Ring, tålåfîn
|
5
|
100 MGts gacha
|
Ethernet, ATM, FE,Token-Ring, tålåfîn
|
6
|
200/250 MGts gacha
|
GigaEthernet,Ethernet, FE, ATM, Token-Ring
|
7
|
600 MGts gacha
|
GigaEthernet,Ethernet, FE, ATM, Token-Ring
|
ISO/IEC 11801 (EN 50173) sinf talabiga binîan ulanish turlari
Sinf
|
Tadbig‘i
|
A
|
Tîvush va tarmîq ilîvalarida 100 kGts gacha
|
B
|
Àõbîrît ilîvalarida 1 MGts gacha
|
S
|
Àõbîrît ilîvalarida 16 MGts gacha
|
V
|
Àõbîrît ilîvalarida 100 MGts gacha
|
E
|
Àõbîrît ilîvalarida 200/250 MGts gacha
|
F
|
Àõbîrît ilîvalarida 600 MGts gacha
|
LWL
|
Àõbîrît ilîvalarida 10 MGts gacha
|
O‘ralgan juftliklar uchun mo‘ljallangan raz’yomlarga yangi Yevrîpa standartlari (CENELEC)
Standart
|
Himîya qobiq 3/4
|
Yotqazish kångligi
|
EN 60603-7-2
|
—
|
< 100 MGts (5-tîifa)
|
EN 60603-7-3
|
+
|
< 100 MGts (5-tîifa)
|
EN 60603-7-4
|
—
|
< 250 MGts (6-tîifa)
|
EN 60603-7-5
|
+
|
< 250 MGts (6-tîifa)
|
EN 60603-7-7
|
+
|
< 600 MGts (7-tîifa)
|
4.1.4-jadvalda signalning chastîtadan so‘nishiga va kabål uzunligining jadvalda aniq bîg‘liqligi kåltirilgan (LANline Special IV/2002 p/26).
89
4.1.4-jadval
Chastîta MGts
|
5 [dB] tîifali kabål uchun so‘nish
|
6 [dB] tîifali kabål uchun so‘nish
|
2 m kabål
|
5 m kabål
|
10 m kabål
|
2 m kabål
|
5 m kabål
|
10 m kabål
|
1
|
72.9
|
71.6
|
70.1
|
65.0
|
65.0
|
65.0
|
4
|
61.
|
59.7
|
58.4
|
65.
|
0 65.
|
0 65.
|
16
|
49.1
|
48.
|
46.9
|
62.
|
0 60.5
|
59.
|
62.5
|
37.6
|
36.8
|
36.
|
50.4
|
49.2
|
48.1
|
100.0
|
33.7
|
33.0
|
32.5
|
46.4
|
45.3
|
44.4
|
200.0
|
|
|
43.0
|
42.1
|
41.4
|
|
250.0
|
|
|
38.8
|
38.1
|
37.6
|
|
4.1.2-jadvalda kåltirilgan ma’lumîtlardan kabål sifatini tåz va dastlabki bahîlashda fîydalanish mumkin (EIA/TIA 568 standartiga mîs kåladi, 1991-yil). 4.1.5-jadalda 6-tîifadagi himîyalanmagan juftlikning chastîta ko‘rsatkichi kåltirilgan.
4.1.5-jadval
6-tîifadagi himîyalanmagan juftlikning chastîta ko‘rsatkichi
Chastîta, MGts
|
So‘nish, dB/100m
|
NEXT, dB
|
ACR, dB/100m
|
1
|
2,3
|
62
|
60
|
1
|
6,9
|
47
|
41
|
100
|
23,0
|
38
|
23
|
300
|
46,8
|
31
|
4
|
4.1.6-jadvalda kabållardagi yo‘nalish va chîrraha yo‘nalish ko‘rsatkichlari kåltirilgan. Kåltirilgan ko‘rsatkichlar himîya- langan to‘rtta î‘ralgan juftlik uchundir (S-FTP).
90
4.1.6-jadval
Chastîta, MGts
|
So‘nish, dB/100m
|
NEXT, dB
|
ACR, dB/100m
|
1
|
2,1
|
8
|
77,9
|
1
|
6,0
|
8
|
0 74
|
100
|
19,0
|
70
|
51
|
300
|
33,0
|
70
|
37
|
600
|
50
|
60
|
10
|
NEXT — Near End Cross Talk – kabålning yaqin uchining chîrraha yo‘nalishlari ko‘rsatkichlari. ACR — Attenuation-to- Crosstalk Ratio.
Bunday kabål aõbîrîtni 1 Gbit/s tåzlikda uzatish uchun la- yoqatlidir. ACR — Attenuation-to-Crosstalk Ratio (nisbiy chîr- raha yo‘naltirish ko‘rsatkichini nisbiy kattaligiga nisbatan so‘nishi).
Pastdagi 4.1.3-rasmda kabålning yaqin uchidagi chîrraha yo‘naltirishlarning uzatilayotgan signalga bîg‘liqligi ko‘rsatilgan (NEXT – Near End CrossTalk).
4.1.3-rasm. NEXT yo‘naltirishlarning uzatilayotgan signal chastîtasiga bîg‘liqligi
4.1.4-rasmda himîyalanmagan î‘ralgan juftlikda signal so‘nishining (aynan shunday kabållar mahalliy tarmîqlarda ish-
91
latiladi) uzatilayotgan signal chastîtasiga bîg‘liqligi kåltirilgan. Shuni inîbatga îlish kårakki, yuzlab mågîgårts îralig‘ida va undan yuqîri chastîtalarda dielktrikdagi yutish ta’sir qila bîsh- laydi. Shunday qilib, agarda o‘tkazgichlarni sîf îltindan tayyor- langan taqdirda ham o‘tkazish îralig‘ida såzilarli o‘zgarish bo‘lmaydi.
4.1.4-rasm. Himîyalanmagan î‘ralgan juftlikda signal so‘nishini chastîtaga bîg‘liqligi
4.1.5-rasmda 5-tîifadagi himîyalanmagan î‘ralgan juftlik signal/shîvqin nisbatining kabål uzunligiga bîg‘liqligi, so‘nish va NEXT yo‘naltirishlarni hisîbga îlingan hîlda kåltirilgan.
Chastota MGts
4.1.5-rasm. Kabålning yaqin uchidagi signal/shîvqin nisbatining chastîtaga bîg‘liqligi so‘nish va yo‘naltirishlarni hisîbga îlgan hîlda kåltirilgan
92
4.1.7-jadvalga Àmårika standartidagi 24 AWG himîyalan- magan î‘ralgan juftlik tîifalari uchun jamlangan hîlda kåltiril- gan (kabålning kåltirilgan ko‘rsatkichlari mahalliy tarmîq qu- rishda ishlatiladi).
4.1.7-jadval
Kabål tîifasi
|
O‘zgarmas tîk bo‘yicha qarshiligi (L=300m)
|
So‘nish [dB]
|
NEXT [dB]
|
III
|
28,4
|
17 @ 4 MGts
30 @ 10 MGts
40 @ 16 MGts
|
32 @ 4 MGts
26 @ 10 MGts
23 @ 16 MGts
|
IV
|
28,4
|
13 @ 4 MGts
22 @ 10 MGts
27 @ 16 MGts
31 @ 20 MGts
|
47 @ 4 MGts
41 @ 10 MGts
38 @ 16 MGts
36 @ 20 MGts
|
V
|
28,4
|
13 @ 4 MGts
20 @ 10 MGts
25 @ 16 MGts
28 @ 20 MGts
67 @ 100
MGts
|
53 @ 4 MGts
47 @ 10 MGts
44 @ 16 MGts
42 @ 20 MGts
32 @ 100
MGts
|
Kîaksial kabållar kamrîq «yulduz» va «passiv yulduz» tîpîlîgiyali tarmîqlarda ham fîydalaniladi; masalan, ArcNET tarmîg‘i. Bu hîlda mîslash muammîsi kåskin sîddalashadi, chunki kabålning îchiq qîlgan uchlariga tashqi tårminatîrlar lîzim bo‘lmay qîladi.
Kabålni to‘lqin qarshiligi haqidagi aõbîrît har bir kabål o‘ram hujjatida kåltiriladi. Ko‘pincha lîkal tarmîqlarda 50 Îm- li (masalan, RG-62, RG-11) va 93 Îm li kabållar (masalan, RG 62) ishlatiladi. Tålåviziîn tåõnikasida ko‘p tarqalgan 75 Îm li kabål lîkal tarmîqlarda ishlatilmaydi. Umuman î‘ralgan juftlik kabållar rusumiga qaraganda kîaksial kabållar rusumi ancha kam. Bu turdagi kabållardan kålajakda kam fîydalaniladi.
Fast Ethernet tarmîg‘ida kaîksial kabållardan fîydalanish råjalashtirilmaganligi ham, albatta, tasîdif emas. Låkin ko‘pchi- lik hîllarda shina tîpîlîgiya (passiv yulduz emas) juda qulay. Yuqîrida aytib o‘tilganidåk, qo‘shimcha qurilma – kînsån- tratîrdan fîydalanishning hîjati yî‘q.
93
Kîaksial kabållarning asîsan ikkita turi mavjud:
ingichka (Thin) kabål, diamåtri 0,5 sm atrîfida, ancha egiluvchan;
yo‘g‘în (Thick) kabål, diamåtri 1 sm atrîfida, ancha qat- tiq, bu turdagi kabålni zamînaviy ingichka kabållar bîzîrdan siqib chiqarmîqda.
Ingichka kabållar kam masîfalarga aõbîrît uzatishda yo‘g‘în kabållarga nisbatan ko‘p ishlatiladi, chunki ularda signal so‘nishi ko‘prîq. Låkin ingichka kabål bilan ishlash ancha qulay, tåz har bir kîmpyutårga o‘tkazish mumkin. Yo‘g‘în kabålni õîna dåvîrlariga bir vaziyatda aniq mahkamlab qo‘yishni taqîzî qiladi. Ingichka kabålga BNS turidagi raz’yomni ulash qulay va qo‘shimcha mîslama talab qilinmaydi, låkin yo‘g‘în kabålga ulanish qimmat mîslamalardan fîydalanishga to‘g‘ri kåladi, chunki markaziy mis simga yåtish uchun qîplamalarni tåshib o‘ta îlish, hamda himîya sim to‘qima (ekran) bilan ham ulanish lîzimdir. Yo‘g‘în kabål ingichka kabålga nisbatan narõi ikki barîbar qimmat. Shu sababli ingichka kabållar ko‘p qî‘llaniladi. Huddi î‘ralgan juftli kabållar singari kîaksial kabållarda ham tashqi qîplama turi muhim ko‘rsatkich bo‘lib hisîblanadi. Shuningdåk, bu vaziyatda ham non-plenum (PVC) va shu- ningdåk plenum kabållari ishlatiladi. Tabiiyki, tåflînli kabål pîlivinilõlîridli kabålga nisbatan qimmat. Îdatda qîplama turi- ni uning rangiga qarab ajratish mumkin (Masalan, Belden fir- masining PVC kabållari uchun sariq rang, tåflîn qîplama uchun qîvîqrang). Kîaksial kabållarda signal tarqalishining ushlanishi ingichka kabål uchun 5 ns/m ni tashkil qilsa, yo‘g‘în kabål
uchun 4,5 ns/m ni tashkil qiladi.
Hîzirgi vaqtda kîaksial kabållar eskirib qîlgan dåb hisîblanadi va ko‘pchilik hîllarda ularni to‘liq î‘ralgan juftlik kabållar bilan yoki îptîtîlali kabållar bilan almashtirish mumkin. Kabål siståmalari uchun mo‘ljallangan yangi standartlarga endi kîaksial kabål turlari ro‘yõati kiritilmagan.
ÎPTOTÎLÀLI KÀBÅLLÀR
Îptotîlali kabål – bu yuqîrida ko‘rib chiqilgan ikki kabål turlaridan tubdan farqlanuvchi kabål. Bu kabål turida aõbîrît elåktr signali ko‘rinishda emas, yorig‘lik ko‘rinishida uzatiladi.
94
Bu turdagi kabålning asîsiy elåmånti shaffîf shisha tîla bo‘lib, u îrqali yorug‘lik juda katta masîfalarga (o‘nlab kilîmåtrgacha) kam (såzilarsiz) so‘nish bilan uzatiladi.
Îptotîlaning tuzilishi juda îddiy bo‘lib u kîaksial elåktr kabål tuzilishiga o‘õshash (4.2.1-rasm). Faqat markaziy mis sim o‘rniga bu kabål turida ingichka (diamåtri 1–10 mkm atrîfida) shisha tîla ishlatilgan, ichki himîya qîplama o‘rniga esa, yorug‘likni shisha tîla tashqarisiga tarqatmaydigan shisha yoki plastik qîplamadan fîydalanilgan.
|