nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tokarlik ishlov berishida qirqish rejimlari parametrlarini tanlash

|
Tokarlik ishlov berishida qirqish rejimlari parametrlarini tanlash
|
bet | 3/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 10,42 Kb. | | #158930 |
Bog'liq Ma`ruza 13 rdb tokarlik dastgohlarining tuzilishi va asosiy qism (2)Tokarlik ishlov berishida qirqish rejimlari parametrlarini tanlash.
Agar qirqish rejimlari parametrlarini tanlashda xatolik bo‘lsa, RDB stanogining ishi muvaffaqiyatli bo‘lmaydi. Detallarga RDB stanoklarda ishlov berishda asosan, odatdagi stanoklar uchun ishlab chiqilgan metodikaga amal qilinadi, biroq, shu bilan birga ba’zi o‘ziga xosliklar ham mavjud [9]. Tokarlik ishlov berishida qirqish rejimi parametrlarini tanlashning umumiy ketma-ketligi: 1) qirqish qalinligi; 2) surish; 3) qirqish tezligi.
Qirqish qalinligi. Har bir holatda mumkin bo‘lgan maksimal qirqish qalinligi tanlanadi, qirqish qalinligi odatda stanok imkoniyatlari bilan cheklangan bo‘ladi. Agar ma’lum bir yuzaga ikki yoki uch o‘tishda ishlov berish nazarda tutilgan bo‘lsa (masalan, xomaki, yarim toza va toza), umumiy qo‘yimni ham mos ravishda ikki yoki uch qismga bo‘lib, ulardan har birini bitta ishchi yurishda qirqishga harakat qilinadi. Qirqim eni va qirqish qirrasi ishchi qismining uzunligi qirqish qalinligiga bog‘liq bo‘ladi. Toza qo‘yim bir qator omillarga bog‘liq bo‘ladi, shulardan asosiylari: detalning talab qilingan aniqligi va g‘adirbudurligi, keyingi ishlov berish zaruriyati, oldingi ishlov berish xarakteri va h.k. Xomaki o‘tishda qirqish qalinligi birinchi yaqinlashishda asbobning bikrligi, mustahkamligi va qattiq qotishmali plastinkaning o‘lchamlariga bog‘liq ravishda beriladi. Xomaki o‘tishda ruxsat etiladigan maksimal qirqish qalinligi va o‘rtacha tavsiya etiladigan qiymati odatda, mos asbobning kartasida yoki normativlarda ko‘rsatiladi. Qirqish parametrlarini optimallashda odatda, birinchi belgilangan qirqish qalinligi, belgilangan surish va qirqish tezligiga muvofiq korreksiyalanadi.
Qirqish qalinligi. Har bir holatda mumkin bo‘lgan maksimal qirqish qalinligi tanlanadi, qirqish qalinligi odatda stanok imkoniyatlari bilan cheklangan bo‘ladi. Agar ma’lum bir yuzaga ikki yoki uch o‘tishda ishlov berish nazarda tutilgan bo‘lsa (masalan, xomaki, yarim toza va toza), umumiy qo‘yimni ham mos ravishda ikki yoki uch qismga bo‘lib, ulardan har birini bitta ishchi yurishda qirqishga harakat qilinadi. Qirqim eni va qirqish qirrasi ishchi qismining uzunligi qirqish qalinligiga bog‘liq bo‘ladi. Toza qo‘yim bir qator omillarga bog‘liq bo‘ladi, shulardan asosiylari: detalning talab qilingan aniqligi va g‘adirbudurligi, keyingi ishlov berish zaruriyati, oldingi ishlov berish xarakteri va h.k. Xomaki o‘tishda qirqish qalinligi birinchi yaqinlashishda asbobning bikrligi, mustahkamligi va qattiq qotishmali plastinkaning o‘lchamlariga bog‘liq ravishda beriladi. Xomaki o‘tishda ruxsat etiladigan maksimal qirqish qalinligi va o‘rtacha tavsiya etiladigan qiymati odatda, mos asbobning kartasida yoki normativlarda ko‘rsatiladi. Qirqish parametrlarini optimallashda odatda, birinchi belgilangan qirqish qalinligi, belgilangan surish va qirqish tezligiga muvofiq korreksiyalanadi.
|
| |
Uyga vazifa - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 18/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Uyga vazifa: O’tilgan mavzularni takrorlab kelish
9-dars sana: 8-sinf
Mavzu: Kondensatorlar
Darsning maqsadi:
a) 0‘quvchilarga kondensatorlar haqida tushuncha berish,
b) Aqliy tarbiya berish;
s) Ilmiy dunyoqarashni rivojlantirish;
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
Dars turi: yangi bilim berish
Darsda foydalaniladigan metodlar: «Muammoli vaziyatni o‘rganish» interfaol metodi
Dars jihozlari: slayd, electron darslik, kodoskop
Tayanch so‘zlar: kondensator, kondensator qoplamalari, elektr sig’imi
Dars rejasi:
1. Tashkiliy qism (3 minut).
2. O’tilganlarni eslash (15 minut).
3. Yangi mavzuning bayoni (18 minut).
4. Yangi mavzuni mustahkamlash uchun savol-javoblar (5 minut).
5.O’quvchilarni baholash(4 minut)
6.Uyga vazifa berish (1 minut)
Darsning borishi
|
| |
Tokarlik ishlov berish uchun asboblarni tanlash

|
Tokarlik ishlov berish uchun asboblarni tanlash
|
bet | 2/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 10,42 Kb. | | #158930 |
Bog'liq Ma`ruza 13 rdb tokarlik dastgohlarining tuzilishi va asosiy qism (2)Tokarlik ishlov berish uchun asboblarni tanlash.
Asboblar nomenklaturasi. RDB stanoklarda qo‘llanadigan asboblarni ikkita katta guruhga bo‘lish mumkin. Birinchi guruhga o‘z o‘qi atrofida aylanadigan asboblar kiradi. Ular uchun umumiy bo‘lgan holat shundan iboratki, ularning qirqish tezligi stanok bosh yuritmasining aylanish chastotasi va asbob diametri bilan aniqlanadi. Bu guruhga teshiklarga ishlov berish uchun sterjensimon asboblar (parmalar, zenkerlar, razvyortkalar, metchiklar va h.k) frezalar kiradi. Ikkinchi guruhga tashqi va ichki aylanma yuzalarni yo‘nish hamda yon yuzalarni qirqish uchun keskichlar kiradi. Surish yo‘nalishiga qarab o‘tish keskichlari ishlov berish sxemalarini amalga oshirishda foydalaniladigan o‘ng va chap turlarga bo‘linadi. Tashqi silindrik, konussimon va yon yuzalarga ishlov berish uchun ko‘pchilik hollarda uch xil turdagi o‘tish keskichlaridan foydalaniladi. Plandagi bosh burchagi φ= 950 va yordamchi burchagi φ1= 50 bo‘lgan xomaki, plandagi bosh burchagi φ= 950 va φ1= 50 toza va burchaklari φ= 950 va φ1= 50 kombinatsiyalangan qirqib quyish keskichlari (3.5 rasm).
2-rasm. RDB tokarlik stanoklar uchun ishchi zonasi yo‘nalishi ko‘rsatilgan qirqish asboblari nomenklaturasi: 1 – spiral va markazlovchi parma; 2 – chap o‘tish keskichi; 3 – o‘ng o‘tish (qirqib kirish) keskichi; 4 – chap o‘tish (qirqib kirish) keskichi; 5 – chap va o‘ng konturli keskichi; 6 – o‘tish teshik yo‘nish keskichi; 7 – konturli teshik yo‘nish keskichi; burchak ariqchalari uchun keskich; 9 - qirqib kirish keskichi; 10 – yon ariqchalarni kesish uchun keskich; 11 – rezba keskich; 12 - qirqib tushirish keskichi; 13 – burchak ariqchalarni kesish uchun keskich; 14 – teshik yo‘nib qirqib kirish keskichi; 15 – rezbali teshik yo‘nish keskichi.
Zenkerlarni odatda RDB tokarlik stanoklarda foydalaniladigan asboblar nomenklaturasiga kiritishmaydi. Chunki bunday stanoklarda teshiklarga ishlov berishni teshik yo‘nish keskichlari bilan bajarish yuqori mahsuldorlikni ta’minlaydi va ishlov berilgan yuzalar ham sifatliroq bo‘ladi. Razvyortkalar bo‘yicha ham xuddi shunday. RDB tokarlik stanoklar teshik yo‘nish keskichlari yordamida aniqligi va yuzasining sifati bo‘yicha razvertkalashda olish mumkin bo‘lgan teshiklardan past bo‘lmagan teshiklar olish imkoniyatini beradi.
Shuning uchun razvyortkalarni ham stanokning asosiy asboblari nomenklaturasiga qo‘shish maqsadga muvofiq emas. Ular faqatgina detallarning katta partiyasida kichik diametrli teshiklarga ishlov berishda samarali bo‘lishi mumkin. Qo‘shimcha yuzalarga ishlov berish uchun qirqib kirish keskichlari (tashqi, ichki va yon yuza uchun), burchak ariqchalar uchun tashqi va ichki keskichlar, hamda metrik va dyumli rezbalar uchun tashqi va ichki rezbalar kesish keskichlaridan foydalaniladi.
|
| |
Yangi mavzu bayoni - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 126/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 3. Yangi mavzu bayoni:
Elektrostansiyalarda induksion tok generatori yordamida boshqa turdagi energiyalar elektr energiyaga aylantiriladi.
Amalda elektr energiyani ishlab chiqarishda, asosan, issiqlik elektrostansiyasi (IES), gidroelektrostansiya (GES) va atom elektrostansiyasi (AES) dan foydalaniladi.
Issiqlik elektrostansiyasida yoqilg'ining yonishi jarayonida hosil bo'ladigan kimyoviy energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi.
Issiqlik elektrostansiyalarida yoqilg'i sifatida ko'mir, neft, mazut, torf, gaz, yonuvchan slaneslardan foydalaniladi.
IES har biri alohida ishlaydigan bir nechta blokdan iborat bo'ladi. Har bir blok yoqilg'i tayyorlash, suv tayyorlash, qozonxona, turbogenerator va bug'ni kondensatlash sexlaridan iborat.
IES bloklaridan biri 197- rasmda tasvirlangan. Bunda keltirilgan yoqilg'ilar yoqilg'i tayyorlash sexida yondirish uchun tayyorlanadi. Masalan, ko'mir begona aralashmalardan tozalanadi va kukun qilib maydalanadi.
Yondirish uchun tayyorlangan yoqilg'i maxsus quvur orqali qozonxonaning o'txonasiga uzatiladi. Qozonxona qozoniga suv tayyorlash sexidan quvur orqali suv kelib turadi. Yoqilg'i yonganda qozondagi suvni qaynatadi va yuqori bosimli bug'ni hosil qiladi. Katta bosimdagi bug' turbogeneratorga uzatiladi va u turbinani aylantiradi. Turbina esa induksion tok generatori rotorini aylantiradi va generatorda elektr toki hosil bo'ladi.
GESda katta tezlikdagi suv oqimi gidroturbinalarni, gidroturbinalar esa generatorning rotorini aylantiradi (198- rasm). Shu tariqa induksion tok generatorida elektr toki hosil qilinadi.
Gidroelektrostansiyada suvning mexanik energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi. ,
Katta tezlikdagi suv oqimini hosil qilish uchun daryolarga to'g'on quriladi. To'g'onga yig'ilgan katta miqdordagi suvning potensial energiyasi ham katta bo'ladi.
AESning ishlashi IESga o'xshashdir. Farqli tomoni — IES da yoqilg'i sifatida ko'mir, neft kabi organik mahsulotlar yondirilsa, AES larda ehergiya sifatida uran atomi qo'llaniladi. Atom elektrostansiyasida atom (uran yadrosi) energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi. AES da elektr energiyani ishlab chiqarish arzonga tushadi. Ularning ishlashida atrof-muhit havosi ifloslanmaydi. Lekin AES da hosil bo'ladigan radioaktiv chiqindilar atrofdagi aholi uchun xavflidir. Aholi ulardan o'ta himoyalangan bo'lishi kerak.
|
| |
Shamol elektrostansiyalari

|
Shamol elektrostansiyalari
|
bet | 127/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Shamol elektrostansiyalari shamol muntazam bo'lib turadigan, uning tezligi 5 m/s dan katta bo'ladigan, markazlashtirilgan elektr ta'minot tarmoqlaridan uzoqda bo'lgan joylarda quriladi. Shamol elektrostansiyasida shamolning mexanik energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi.
4. Yangi mavzuni mustahkamlash.
Jadval bilan ishlash
Elektrostansiyalarning xususiyatlari, farqli tomonlari va afzalliklarini yozing
-
T/r
|
Issiqlik elektro
stansiyalari
|
Gidro
elektrostansiyalar
|
Atom elektrostansiyalari
|
Shamol elektro
stansiyalari
|
|
|
|
|
|
5. O’quvchilarni baholash. Darsda faol ishtirok etganlar baholanadi. Baholar kundalik daftar va sinf jurnaliga qo’yiladi
6. Uyga vazifalar.
Darslikdan 50- § ni o'qish.
Mavzu oxirida keltirilgan savollarga javob topish va yozish.
64-dars Sana: 8-sinf
Mavzu: Transformatorlar
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga transformatorlarning tuzilishi va ishlashi, transformatsiyalash, transformatorda energiyaning aylanishi haqida nazariy va ilmiy tushunchalarni hosil qilish
b) O’quvchilarga axloqiy va estetik tarbiya berish, ehtiyotkorlikka o’rgatish
d) O’quvchilarning fikrlash qobiliyati va dunyoqarashini rivojlantirish, xotirasini mustahkamlash
|
| |
Yangi mavzu bayoni - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 124/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 3. Yangi mavzu bayoni:
194- rasmda induksion tok generatorining modeli tasvirlangan. Uning tuzilishi va ishlashi elektromagnit induksiya hodisasiga asoslangan. Generator modeUda magnit orasiga chulg'amli ramka o'rnatilgan bo'lib, u o'z o'qi atrofida erkin aylana oladi. Ramkada chulg'amlar uchlari halqalar va cho'tkalar orqali galva- nometrga ulangan.
Qo'l bilan ramka aylantirilganda, ramka chulg'amlari magnit kuch chiziqlarini kesib o'tadi va chulg'amlarda induksion tok hosil bo'ladi. Ramka bir marta aylanganda, o'tkazgichda hosil bo'lgan induksion tokning yo'nalishi ham bir marta o'zgaradi. Agar ramka bir sekundda 5 marta aylansa, tokning yo'nalishi ham shu vaqt ichida 5 marta o'zgaradi. Tokning vaqt bo'yicha o'zgarishini ossillograf ekranida ko'rish mumkin. Bunda ekranda kattaligi va yo'nalishi vaqt bo'yicha o'zgaruvchi sinusoidal grafik kuzatiladi. Ossillograf o'zgaruvchan tok hosil bo'lganligini ko'rsatadi.
Mexanik energiyani elektr energiyaga aylantiruvchi asbob induksion tok generatori deyiladi.
Amalda qo'llaniladigan tok generatorining tuzilishi murakkabdir. Generator, asosan, stator va rotordan iborat bo'ladi. Stator generatorning qo'zg'almas qismi, rotor esa aylanuvchi qismidir.
Stator maxsus po'lat listlardan yasalgan ichi kovak silindrdan iborat. Silindrning ichki devorlaridagi ariq- chalariga o'tkazgichlar o'rami joylash- tiriladi. Bu o'ramda generator ishla- yotgan vaqtda induksion tok hosil bo'ladi. 195- rasmda po'lat silindrning ariqchalariga joylashgan bitta o'ram ko'rsatilgan.
Rotor elektromagnitdan iborat bo'lib, u generator ishlayotgan vaqtda halqalar va cho'tkalar yordamida o'zgarmas tok manbayiga ulanadi .
Elektr energiyani ishlab chiqarishda induksion tok generatori qo'llaniladi. Bunda generator rotori bug', suv, sbamol yoki ichki yonuv i dvigateli yordamida aylantiriladi.
Generatorning samaradorligini oshirish uchun stator silindrning ichki devorlariga ko'plab ariqchalar qilinadi va o'tkazgichlar o'rami joylashtiriladi.
Ichki yonuv dvigateli yordamida elektr tokini hosil qilishda yoqilg'i j energiyasi elektr energiyaga aylantiriladi.
Bunday generatorlar kam quvvatli bo'lib, bir nechta xonadonni elektr toki bilan ta'minlab tura oladi, xolos.
Elektrostansiyalarda elektr energiyani ishlab chiqarishda qo'llaniladigan generator statoridagi chulg'amlar soni 10 dan ortiq bo'Iadi. Masalan, gidroelek- trostansiyalardagi generatorlar statorida 24 ta chulg'am bo'lib, ularning rotorlari minutiga 125 marta aylanadi va 50 Hz chastotali elektr toki ishlab chiqariladi.
O'zgarmas tok o'tganda o'tkazgich qizigani kabi, o'zgaruvchan tok o'tganda ham o'tkazgich qiziydi. O'zgarmas tokdagidek o'tkazgichdan o'zgaruvchan tok o'tganda, o'tkazgich atrofida magnit maydon hosil bo'Iadi.
|
| |
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev

|
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
|
bet | 6/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #137763 |
Bog'liq ИЧТК 1uzb 1-oraliqIshlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
28-variant
1. Qaysi sement ishlab chiqarish usulida aylanma pechlar ichida qimmatbaho material osilgan?
parda pechning qaysi qismiga osilgan ?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
29 variant
1. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
2. Aylanadigan pechning oldindan isituvchi filtri qayerda o'rnatiladi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa'dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
30-variant
1. Qaysi tenglama aylanma pechning transport vositasi sifatida ishlashini aniqlaydi?
2. Aylanadigan pechning harakatlanish kuchi nima uchun ishlatiladi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa'dullayev
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 125/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 4. Yangi mavzuni mustahkamlash.
Generator statori 10 ta chulg'amli bo'lsa, 50 Hz chastotali elektr tokini hosil qilish uchun rotor sekundiga necha marta aylantirilishi lozim?
Generator rotori minutiga 120 marta aylanmoqda. 50 Hz chastotali elektr tokini hosil qilish uchun statordagi chulg'amlar soni nechta bo'lishi kerak?
Ishlab chiqarilayotgan elektr toki kuchlanishining maksimal qiymati 500 V bo'lsa, uning ta'sir qiymati qancha bo'ladi?
5. O’quvchilarni baholash. Darsda faol ishtirok etganlar baholanadi. Baholar kundalik daftar va sinf jurnaliga qo’yiladi
6. Uyga vazifalar.
Darslikdan 49- § ni o'qish.
Mavzu oxirida keltirilgan savollarga javob topish va yozish.
63-dars Sana: 8-sinf
Mavzu: Elektrostansiyalar
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga elektrstansiyalar, issiqlik elektrostansiyalari, gidroelektrstansiyalar, atom elektrostansiyalari, shamol slektrostansiyalari haqida nazariy va ilmiy tushunchalarni hosil qilish
b) O’quvchilarga ekologik va axloqiy tarbiya berish, mustaqil ishlash ko’nikmasini shakllantirish
d) O’quvchilarning tasavvur ko’lamini va dunyoqarashini rivojlantirish, xotirasini mustahkamlash
Dars turi: yangi bilim berish
Dars uslubi: suhbat, savol – javob
Dars jihozi: darslik, ko’rgazmalar, rasmlar, model
Dars rejasi.
1.Tashkiliy qism - 2 minut.
2. Uy vazifalarini so'rash - 12 minut.
3.Yangi mavzuning bayoni - 18 minut.
4.Yangi mavzuni mustahkamlash - 10 minut
5. O’quvchilarni baholash- 2 minut
6. Uyga vazifa berish - 1 minut.
Darsning borishi
Tashkiliy qism. O'qituvchi darsning maqsad va vazifalarini tushuntiradi, o’quchilarning darsga tayyorgarligini kuzatish, navbatchi axboroti.
2. O'tilgan mavzuni takrorlash:
1. Induksion tok generatori deb nimaga aytiladi?
2.Induksion tok generatorining tuzilishi va ishlashini tushuntirib bering.
3.Elektr energiyani ishlab chiqarishda qo'llaniladigan generatorlarda 50 Hz chastotali elektr toki qanday hosil qilinadi?
4.O'zgaruvchan tokning xossalarini tushuntirib bering.
5.Ichki yonuv dvigateli yordamida elektr eneigiya nima hisobiga hosil qilinadi?
|
| |
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev

|
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
|
bet | 4/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #137763 |
Bog'liq ИЧТК 1uzb 1-oraliqIshlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
17-variant
1. Tayanch podshipniklarining qaysi holatida milning egilishi natijasida tishli uzatma cho'kmaydi?
2. Strukturaviy elementlar nima?
3. Aylanadigan pechning sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
18-variant
1. Nam aylanuvchi pechlarda tana uzunligining diametrga nisbati qanday?
2. Sement ishlab chiqarish usullari?
3. Klinker panjarali sovutgichda necha daraja soviydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
18-variant
1. Quruq pechlar uchun tana uzunligining diametrga nisbati qanday?
2. Ho'l sement ishlab chiqarish uchun qaysi texnologik mashinadan foydalaniladi?
3. Rekuperativ sovutgichda klinker necha daraja sovutiladi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
20-variant
1. Pech korpusi qanday po‘latdan yasalgan?
2. Quvasoy sement zavodi qachon ishga tushirilgan ?
3. Klinker panjarali sovutgichda necha daraja soviydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
21-variant
1. Qanday qismlar va yig'ilishlar umumiy buyurtma qismlar va yig'ilishlar deb ataladi?
2. Nima uchun zanjirni aylanadigan pechga osib qo'yish kerak?
3. Rekuperativ sovutgichda klinker necha daraja sovutiladi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
22-variant
1. Aylanadigan pechning isitish zonasining tanasi kuyish zonasida necha daraja qiziydi?
2. Rekuperator sovutgichi o'choq korpusiga qanday biriktiriladi ?
3. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
|
| |
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev

Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
12 variant
1. Aylanadigan pechning sovutish zonasida mahsulot harorati?
2. Aylanadigan pechning eksenel harakati qanday himoyalangan?
3. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
13-variant
1. Texnologik mashinaning ishlash qobiliyati nimadan iborat?
2. Klinker sovutgich-rekuperatorlarda qanday sovutiladi?
3. Nima uchun aylanma pechlar ichki issiqlik almashtirgichlar, loy konsentratorlari yoki siklonli issiqlik almashinuvchilari bilan jihozlangan?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
14-variant
1. Quruq usulda 1 kg klinker olish uchun qancha issiqlik sarflanadi?
2. Klinker panjarali sovutgichda necha daraja soviydi?
3. Aylanadigan pechning sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
15-variant
1. Nam jarayon yordamida 1 kg klinker ishlab chiqarish uchun qancha issiqlik sarflanadi?
2. Rekuperator sovutgichida klinker necha daraja sovutiladi ?
3. Aylanadigan pechning sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
16-variant
1. Qaysi o'lchamlar aylanadigan pechning turini aniqlaydi?
2. Tsement sanoatida qaysi asbob-uskunalar 5 mikrondan past bo'lgan changning 50% dan ko'prog'ini hosil qiladi?
3. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
|
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev

|
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
|
bet | 5/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #137763 |
Bog'liq ИЧТК 1uzb 1-oraliqIshlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
23 variant
1. Aylanadigan pechning qaysi qismi pechning og'irligini ko'tara oladi?
2. Panjara orasiga tushib qolgan klinker donini tushirish maydoniga oziqlantirish uchun nima ishlatiladi?
3. Aylanadigan pechning rekuperativ sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
24-variant
1. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
2. Issiqlik almashtirgichlarni pechning ichiga o'rnatishdan maqsad nima?
3. Aylanadigan pechning rekuperativ sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
25-variant
1. Ho'l sement ishlab chiqarishda qanday asosiy texnologik mashinalar mavjud?
2. Nima uchun quruq ishlov berish o'choq birligida isitish zonasi yo'q ?
3. Aylanadigan pechning rekuperativ sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
26-variant
1. Quruq sement olish uchun qanday asosiy texnologik mashinalardan foydalaniladi?
2. Klinker pechlari qanday tasniflanadi?
3. Aylanadigan pechning rekuperativ sovutgichi qanday ishlaydi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa'dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
27-variant
Aylanadigan pechning to'g'ri ish holatini nazorat qilish uchun qanday qurilma ishlatiladi ?
2. Nima uchun aylanma pechlar ichki issiqlik almashinuvchilari, loy konsentratorlari yoki siklonli issiqlik almashinuvchilari bilan jihozlangan?
|
| |
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev

|
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
|
bet | 2/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 20,56 Kb. | | #137763 |
Bog'liq ИЧТК 1uzb 1-oraliqIshlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
7-variant
1. Aylanma pechning quritish zonasida xom ashyoning harorati qanday?
2. Aylanadigan pechning issiq uchini yopish uchun qanday qurilma ishlatiladi?
3. Aylanadigan pechning ichidagi zanjirlar nima uchun mo'ljallangan?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
8 variant
1. Aylanadigan pechning isitish zonasida xom ashyo necha daraja isitiladi?
2. Aylanadigan pechlarda xom ashyo va issiq gazlar qanday harakatlanadi?
3. Aylanma pechning quritish zonasida xom ashyoning harorati qanday?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
9 variant
1. Aylanadigan pechning kalsinlanish zonasida xom ashyo harorati qanday?
2. Panjara sovutgichlari nima uchun ishlatiladi?
3. Nima uchun aylanma pechlar ichki issiqlik almashtirgichlar, loy konsentratorlari yoki siklonli issiqlik almashinuvchilari bilan jihozlangan?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
10-variant
1. Aylanadigan pechning ekzotermik reaksiya zonasidagi harorat?
2. Klinkerni panjarali sovutgichda siljitish uchun nima ishlatiladi?
3. Rekuperativ sovutgichda klinker necha daraja sovutiladi?
Ishlab chiquvchi: H.M. Sa’dullayev
Ishlab chiqarishdagi texnologik komplekslar ”
1-oraliq nazorat ishi
11 variant
1. Aylanadigan pechning isitish zonasida xom ashyo necha daraja isitiladi?
2. Aylanadigan pechning og'irligini nima qo'llab-quvvatlaydi?
3. Klinker panjarali sovutgichda necha daraja soviydi?
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 25/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Yangi mavzuni mustahkamlash.
«Kichik guruhlarda ishlash» interfaol metodidan foydalaniladi. Bunda o'quvchilar kichik guruhlarga bo'linadi, o'quvchilar orasidan yetakchi tanlanadi. Bunda:
Iguruh: «Bilag'onlar».
Ilguruh: «Tanqidchilar».
Ill guruh: «Hakamlar».
Ushbu metod o'quvchilarni mustaqil va tanqidiy fikrlashga, to'g'ri xulosa chiqarishga yordam beradi. «Bilag'onlar» yangi mavzu bo'yicha olgan bilimlarini bayon qiladilar.
«Tanqidchilar» guruhi ularning fikrlarini to'g'rilab, to'ldiradilar.
«Hakamlar» muhokama qilib, xulosa chiqaradilar. O'qituvchi fikrlarni umumlashtiradi.
O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomidagi savollarga bergan javoblariga qarab baholanadi.
Uyga vazifalar.
Darslikdan 7- § ni o'qish.
Mavzu oxirida keltirilgan savollarga javob topish va yozish.
12-dars Sana: Sinf:
Mavzu: Tabiatdagi elektr hodisalari. Tabiatdagi xavf.
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga tabiatdagi elektr hodisalardan chaqmoq, momaqaldiroq, yashin haqida tushuncha berish.
b) O’quvchilarga ekologik tarbiya berish, tabiat hodisalaridan ogoh etish
d) O’quvchilarning firklash qobiliyatini rivojlantirish
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
|
| |
O’quvchilarni baholash - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 23/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomidagi savollarga bergan javoblariga qarab baholanadi.
6.Uyga vazifalar.
«I bobni takrorlash uchun savol va masalalar»dan kamida 4 ta masalani yechish. Qiziquvchi o'quvchilarga ixtiyoriy ravishda boshqa masalalarni yechishlari uqtiriladi.
11-dars Sana: Sinfi:
Mavzu: O’tkazgichlarda elektr zaryadlarning taqsimlanishi
Darsning maqsadi.
a) O’quvchilarga o'tkazgichlarda zaryadlarning taqsimlanishi haqida ma'lumotlar berish;
b) O’quvchilarga axloqiy va estetik tarbiya berish;
d) O’quvchilarning fikrlash qobiliyati va tasavvularini kuchaytirish.
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
Darsning turi: Yangi bilim berish.
Darsda foydalaniladigan metodlar: «Bahs-munozara», «Modifikatsilangan ma'ruza», «Kichik guruhlarda ishlash» interfaol metodlari.
Dars jihozlari: elektrofor mashina, plakatlar.
Tayanch so'zlar: Faradey qafasi, elektr «shamol».
Dars rejasi.
Tashkiliy qism - 3 minut.
Uy vazifalarini so'rash - 12 minut.
Yangi mavzuning bayoni - 15 minut.
Yangi mavzuni mustahkamlash - 10 minut.
O’quvchilarni baholash- 4 minut
Uyga vazifa berish - 1 minut.
Darsning borishi
|
| |
Kondensatorlarni parallel va ketma-ket ulash

|
Kondensatorlarni parallel va ketma-ket ulash
|
bet | 20/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz Kondensatorlarni parallel va ketma-ket ulash
Elektr zanjirlarda kondensatorlar sig'imini oshirish yoki kamaytirish zarurati bo'ladi. Buning uchun kondensatorlarni parallel yoki ketma-ket ulash mumkin. Kondensatorlar parallel ulanganda umumiy elektr sig'imi alohida kondensatorlar sig'imlarining yig'indisiga teng.
Ya'ni:
(2)
C = C, + C, + C,
Kondensatorlarni o'zaro parallel ulash uchun ularning musbat zaryadli qoplamalari musbat zaryadli qoplamalari bilan, manfiy zaryadli qoplamalari manfiy zaryadli qoplamalari bilan ulanadi (24- rasm). Kondensatorlar ketma-ket ulanganda umumiy elektr sig'imining teskari miqdori har bir kondensator sig'imining teskari miqdorlari yig'indisiga teng.
Kondensatorlarni ketma-ket ulashda bir-biriga ulangan qoplamalari qarama-qarslii ishorali bo'lishi kerak (25- rasm).
4.Yangi mavzuni mustahkamlash
1. Kondensatorning vazifasi nimadan iborat?
2. Kondensatorning elektr sig'imini qanday ifodalash mumkin?
3. Yassi kondensatorning sig'imi o'lchamlari orqali qanday ifodalanadi?
3. 21- va 22- rasmlarda tasvirlangan kondensatorlarning tuzilishini tushuntirib bering.
4. Kondensatorlarning qanday xillarini bilasiz?
5. O'zgaruvchan sig'imli kondensatorning ishlash prinsipini tushuntirib bering.
6. Kondensatorlar parallel ulanganda umumiy sig'im qanday aniqlanadi? Ular qay tarzda parallel ulanadi?
5.O’quvchilarni baholash: O’quvchilarning darsga qatnashishlariga qarab baholanadilar.
|
| |
Uy vazifalari - 1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi

|
1-dars Sana: Mavzu: Jismlarning elektrlanishi Darsning maqsadi
|
bet | 21/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 6. Uy vazifalari. O’tilgan mavzuni o’qib kelish, mavzu yakunida keltirilgan savollarga javob topish
10-dars sana: 8-sinf
Masalalar yechish
Darsning maqsadi.
a) I bob bo'y'icha o'tilgan mavzularni takrorlash, masalalar yechish orqali nazariy jihatdan olgan bilimlarni mustahkamlash.
b) O’quvchilarga mehnat tarbiyasini berish, mustaqil ishlashga o’rgatish
d) O’quvchilar xotirasini mustahkamlash
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
Dars turi: Bilimlarni mustahkamlash
Darsda foydalaniladigan metod: savol-javob, masalalar yechish, mustaqil ishlash.
Dars rejasi.
Tashkiliy qism - 2 minut.
O'tilgan mavzularni takrorlash - 10 minut.
Masalalar yechish - 25 minut.
O’quvchilarni baholash-5 minut
Uyga vazifalar berish - 3 minut.
Darsning borishi
Tashkiliy qism. O'qituvchi darsning maqsad va vazifalarini tushuntiradi, savol-javob uchun savollarni tayyorlab qo'yadi.
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash

|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
bet | 30/136 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,84 Mb. | | #230443 |
Bog'liq fizika 8 sinf konspekt www.sadikov.uz 4. Yangi mavzuni mustahkamlash. Quyidagi «Blits savollar» beriladi.
Elektr toki deb nimaga aytiladi?
O'zgarmas tok deb nimaga aytiladi?
Galvanik elementni kim kashf etgan?
Akkumulatorning tuzilishi va ishlashini aytib bering.
Eng sodda elektr zanjiri nimalardan tashkil topadi?
Наг bir savolga javob berish uchun 1-2 minut vaqt beriladi.
Shundan so'ng 5 minutlik «Mustaqil ish» o'tkaziladi. O'quvchilar o'tgan mavzularni esdan chiqarib yubormasliklari uchun quyidagi fikrlashga oid masala yechiladi.
Masala. Sig'imi bir xil bo'lgan 3 ta kondensator avval ketma-ket, so'ng parallel ulanganda ularning umumiy sig'imi qanday o’zgaradi?
Berilgan: С, = C2 = C3 = C; n = 3.
Topish kerak: Cpar/C k.k - ?
Formulasr. Ck/k = C/n va Cpai. = nC dan CparCm= nC/(C/n) = n2
Hisoblash: Cpa/Ck/k= 32 = 9.
Javob: 9 marta ortadi.
5. O’quvchilarni baholash: O’quvchilar dars davomida berilgan savollarga bergan javoblariga qrab baholanadi
6. Uyga vazifalar.
Darslikdan 9- va 10- § larni o'qish.
Har bir mavzu oxirida keltirilgan savollarga javob topish va yozish.
Mavzular oxirida keltirilgan amaliy topshiriqlarni bajarish.
14-dars sana: 8-sinf
Mavzu: Tok manbalari
Darsning maqsadi:
a) 0‘quvchilarga kondensatorlar haqida tushuncha berish,
b) Aqliy tarbiya berish;
s) Ilmiy dunyoqarashni rivojlantirish;
Tayanch kompitensiyalar: Axborot bilan ishlash kompetensiyasi: turli axborot manbalaridan kerakli ma’lumotlarni mustaqil ravishda izlab topa olishi va ulardan foydalanish, axborot xavfsizligi qoidalarini bilish va rioya qila olish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi: o‘zlashtirgan bilimlariga tayangan holda mustaqil ravishda o‘zining fizik bilimlarini rivojlantirish, turli didaktik topshiriqlarni bajara olish, o‘z xattiharakatini muqobil baholay olish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish kompetensiyasi: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda kundalik rejalarini tuza olish, formulalardan foydalanib, masalalar yecha olish; inson mehnatini yengillashtiradigan asboblardan foydalanish.
|
| |
Chiniqish, o ‘yinlar, sog‘lom tan, harakat tushunchalari tarbiyaning

|
Chiniqish, o ‘yinlar, sog‘lom tan, harakat tushunchalari tarbiyaning
|
bet | 27/57 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 178,47 Kb. | | #264429 |
Bog'liq Test savollari 1 Inson tarbiyasi va rivojlanishi haqidagi fan bu78 Chiniqish, o ‘yinlar, sog‘lom tan, harakat tushunchalari tarbiyaning
qaysi turiga tegishli?
A) Jismoniy tarbiya
D) Ekologik tarbiya
B) Mehnat tarbiyasi
E) Axloqiy tarbiya
79. Estetik tarbiyaning asosiy vazifalarini ko’rsating.
A) Estetik ehtiyojni tarbiyalash, estetik tushuncha did va badiiy qobiliyatlarini rivojlantirish
B) Jismoniy rivojlantirish, sogMiqni saqlash, tozalik-sogMik tarbiyasi
D) Axloqiy did va ongni, xulq-atvor ko‘nikmalari va odatlarini rivojlantirish umumiy madaniyat va milliy qadriyatlarga hurmatni tarbiyalash
E) Intizomlik, sofdillik, mehr - oqibat va insonparvarlikni tarbiyalash
80. Go‘zallik, keyinish, tozalik, yurish-turish, saramjonsarishtalik qaysi tarbiya turining tarkibiy qismiga kiradi?
A) Estetik tarbiya
B) Axloqiy tarbiya
D) Ekologik tarbiya
E) Huquqiy tarbiya
81 Milliy tarbiya mezonlarini belgilashda nimalar e’tiborga olinadi?
A O‘quvchilarning yoshi, aqliy imkoniyatlari.
B O‘quvchilarning bilish qobiliyatlari.
D O‘quvchilarning ruhiy holati.
E O‘quvchilarning umumiy holati.
82. Milliy tarbiyaning ko‘rsatkich va mezonlari qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A Vatanparvarlik, milliy g‘urur, milliy odob, vijdoniylik.
B Xalqparvarlik, insonparvarlik.
D Insonparvarlik, vatanparvarlik.
E Vatanparvarlik, Milliy g‘urur.
83. Ta’lim tamoyillari qaysi qatorda to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
A Ta’lim jarayonining ko‘rsatmali bo‘lishi, bilimlarni puxta va tizimli o‘zlashtirib olish, ta’lim jarayoni va tizimini demokratlashtirish va insonparvarlashtirish, ta’lim jarayonida shaxsiy xususiyatlarni hisobga olish.
B Ta’limning ilmiy bo‘lishi, nazariya bilan amaliyotning bog‘liq bo‘lishi.
D Og‘zaki nazorat va o‘z-o‘zini nazorat qilish.
E Ta’limga qiziqishni rag‘batlantirish.
|
| |
2-semenar. Ona platalar va unga ulanadigan qurilmalar tasnifi Mavzuni o’zlashtirish rejasi

|
2-semenar. Ona platalar va unga ulanadigan qurilmalar tasnifi Mavzuni o’zlashtirish rejasi
|
bet | 1/11 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 374,81 Kb. | | #148688 |
Bog'liq 2-sem
2-semenar. Ona platalar va unga ulanadigan qurilmalar tasnifi
Mavzuni o’zlashtirish rejasi:
Ona (Tizimli) platalar to’g’risida asosiy tushunchalar;
Tizimli platalarning tuzilishi;
Tizimli platalarni tanlash.
Ona platada most, shina va slotlar vazifalari
Maruzanimg maqsadi:
Talabalarga zamonaviy kompyuterlarning tizimli platalari va ularning asosiy ko’rsatgichlari to’g’risidagi asosiy tushunchalarni berish va ular bilan ishlash malakasini hosil qilish.
Mavzuning tayahch iboralari:
Tizimli plata.. LPX. ATX. Micro ATX. Flex. WTX. Tuzilishi. Formfaktor. Nuqsonlar. Bartaraf etish. Tanlash.
Tizimli platalar to’g’risida asosiy tushunchalar
Atamalari: Tizimli plata, ona plata, asosiy plata, bosh plata, sistemnaya plata, osnovnaya plata, glavnaya plata, materinskaya plata, system board, mother board, main board.
Vazifalari: Kompyuterning eng asosiy qurilmalaridan biri bo’lib, turli elektron qurilmalarni, mikrosxemalarni kompyuterga o’rnatishga, shu qurilmalarni maxsus aloqa kanallari orqali bitta tizim qilib bir-biri bilan bog’lashga hamda ularning bir-biri bilan moslikda faoliyat yuritishini nazorat qilib borishga xizmat qiluvchi moslamadir. Ya’ni, kompyuterning qurilmalari bir oilaning farzandlari bo’lsa, tizimli plata ularni tarbiyalab, hol-ahvolidan xabardor bo’lib turuvchi, hamjihatlikda yashashini nazorat qilib turuvchi onasidir. Shuning uchun ham bu qurilma «ona plata (materinskaya plata)» deb ham ataladi.
Asosiy turlari: Zamonaviy tizimli platalar - o’zlarining fizik hamda texnik imkoniyatlari (parametrlari) hamda shu plata o’rnatilishi mumkin bo’lgan tizimli blok korpusining tipini bildiruvchi parametrlari - formfaktorlari (form factor) bilan bir-biridan farq qiladi. Tizimli platalarning formfaktorlari standart (ya’ni, o’zaro mos keluvchi) va standart bo’lmagan (ya’ni, faqat o’ziga xos) kabi turlarga bo’linadi.
Hozirgi paytda quyidagi standart formfaktorli tizimli platalar keng tarqalgan:
- Baby – AT (eskirgan turi, hozirgi paytda ishlab chiqilmayapdi);
- To’liq o’lchamli AT (eskirgan turi, hozirgi paytda ishlab chiqil-
mayapdi);
- LPX (eskirgan turi, hozirgi paytda ishlab chiqilmayapdi);
- ATX (zamonaviy turi);
- Micro – ATX (zamonaviy turi);
- Flex – ATX (zamonaviy turi);
- NLX (zamonaviy turi);
- WTX (keyingi yillarda ishlab chiqilmayapdi);
Hozirgi paytda Intel kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilayotgan standart tizimli platalarning ayrim formfaktorlari to’g’risidagi ma’lumotlar 3.1-jadvalda keltirilgan.
Standart bo’lmagan tizimli platalarga Compaq, Packard Bell, Hewlett – Packard kompaniyalarning mahsulotlari misol bo’la oladi.
|
| |
Tezlashgan tokli uzish - O’zbekiston respublikasi transport

5.2. Tezlashgan tokli uzish
Tezlashgan tokli uzishning birlamchi ishlab ketish toki himoyalanayotgan zonaning oxirida, ya’ni seksiyalash postida sodir bo’ladigan qisqa tutashuvdan sozlanish shartiga ko`ra tanlanadi:
(22)
bunda:
– zahira koeffitsienti, = 1,2÷1,3;
– seksiyalash postining shinalarida q.t. bo’lganda, nimstansiyaning himoyalanayotgan fideri orqali oqib o`tuvchi q.t. maksimal toki. Bunda qo`shni yo`l o’chirilgan deb hisoblanadi.
tok quyidagicha aniqlanadi:
(23)
bu yerda
– energetik tizimning maksimum rejimida nimstansiyaning qarshiligi. (10) formulaga asosan, n=2 bo`lganda aniqlanadi.
ning hisoblangan qiymati maksimal yuklamaning tokiga nisbatan selektivlik shartiga tekshiriladi:
(24)
Undan keyin TTU ning sezgirligi tekshiriladi:
Bunda – uzgichning yonida q.t. bo`lganda (Q2 nuqta, 4-rasm), fider bo’ylab oqib o`tuvchi minimal tok.
quyidagiga ko’ra hisoblanadi:
bu yerda – energetik tizimning minimum rejimida nimstansiyaning qarshiligi. n=1 bo`lganda (11) formulaga ko`ra aniqlanadi.
Agar ning qiymati 2 dan kichik bo`lib qolsa, TTU ning ishlab ketish toki quyidagi ifodaga ko`ra aniqlashtiriladi:
(27)
5.3. Yo’naltirilgan distansion himoya ДС2
Ikkinchi pog`onaning birlamchi ishlab ketish qarshiligi qo`shni nimstansiyaning shinalaridagi q.t. ning (Q3 nuqta, 4-rasm) minimal toklariga ko`ra tanlanadi:
bunda:
– sezgirlik koeffitsienti;
– qo`shni nimstansiyaning shinalarida q.t. bo`lganda, himoya qurilmasi o`lchaydigan maksimal qarshilik. Bunda “seksiyalash posti – B nimstansiya” uchastkasidagi qo’shni yo’l o’chirilgan deb hisoblanadi.
ning qiymati quyidagi ifodalardan aniqlanadi:
tugun sxemasi bo`yicha ta’minlanganda
=2 27 ( ; (29)
yo’llar alohida ta’minlanganda
(30)
ning hisobiy qiymati sifatida (28) va (29) ifodalardan hisoblangan qiymatlarning eng kattasi qabul qilinadi.
Nimstansiya fideri himoyasi ikkinchi pog’onasining burchak bo’yicha o’rnatmasi 45–95 chegarasida joylashgan.
Tortuvchi nimstansiya fideri elektron himoyasining o’rnatmalarini hisoblash natijalarini ko’rsatish. Hisoblash natijasida olingan himoyaning ishlab ketish birlamchi qarshiligi , kuchlanishi va toki ning qiymatlarini o’lchash transformatorlarining ikkilamchi tomoniga keltirish lozim, ya’ni mos keluvchi kattaliklar uchun elektron himoyaning o’rnatmalari aniqlanadi:
;
; (31)
bu yerda , – mos ravishda tok va kuchlanish transformatorlarining transformatsiya koeffitsientlari.
Birlamchi va ikkilamchi parametrlarning topilgan tegishli son qiymatlarini nimstansiya elektron himoyasining masshtab bo’yicha qurilgan umumiy tavsifida ko’rsatish kerak. Undan tashqari bu tavsifda ishlab ketish-ishlab ketmaslik zonalari ko’rsatilishi lozim.
Suningdek, tortuvchi nimstansiyaning berilgan fideri himoyasining selektivlik grafigi (masshtabda) keltiriladi, ya’ni elektron himoyaning ta’sir zonalari va ishlab ketish vaqtlari ko’rsatiladi.
Undan keyin tortuvchi nimstansiya fiderining elektron himoyasi to’plamining funksional sxemasi (5-rasm) asosida uning ishlash tavsifi xaqida qisqacha ma’lumotlar beriladi.
|
Seksiyalash posti fiderlarining elektron himoyasi o’rnatmalarini hisoblash

|
Seksiyalash posti fiderlarining elektron himoyasi o’rnatmalarini hisoblash
|
bet | 7/8 | Sana | 23.06.2024 | Hajmi | 1,46 Mb. | | #265233 |
6. Seksiyalash posti fiderlarining elektron himoyasi o’rnatmalarini hisoblash
6.1. Yo’naltirilgan distansion himoya ДС1
ДС1 ning birlamchi ishlab ketish qarshiligi qo`shni nimstansiya shinalaridagi q.t. dan sozlanish shartiga ko’ra tanlanadi:
; (32)
bunda:
–sozlanish koeffitsienti. =0,8÷0,85 (agar teleblokirovka mavjud bo`lsa 0,5 gateng);
– himoyalanayotgan zonaning oxirida, ya`ni qo`shni nimstansiyaning shinalari yonidaq.t. bo`lganda fiderning kirish qarshiligi.
5-rasm. Tortuvchi nimstansiya fiderining elektron himoyasi to’plamining
funksional sxemasi
kirish qarshiligi (15) ifoda asosida aniqlanadi.
Himoya birinchi pog`onasi ДC1 ning yuklama toklariga nisbatan seliktivligi uning burchak tavsifi bilan ta`minlanadi. Shuning uchun uni tekshirish shart emas. Ammo, nisbatan katta tokga ega yuklamalarda himoyaning noseliktiv ishlab ketish hollaridan saqlanish uchun, tanlangan qarshilik (20) ifoda bo’yicha tekshiriladi.
Bunda seksiyalash postining shinalaridagi minimal kuchlanish ishchi rejimda 22 kV deb qabul qilinadi, fider yuklamasining maksimal toki esa topshiriqning 3-jadvalida berilgan.
6.2. Tezlashgan tokli uzish
Tezlashgan tokli uzishning birlamchi ishlab ketish toki sifatida quyidagi ifodalar bo’yicha hisoblangan qiymatlarning eng kattasi tanlanadi:
(33)
(34)
bu yerda:
, – zahira koeffitsientlari, =1,21,3, =1,52;
– seksiyalash posti fideri yuklamasining maksimal toki;
– B nimstansiyaning shinalarida q.t. bo’lganda (Q3 nuqta, 4-rasm), seksiaylash postining fideridan (masalan, B5) oqib o`tuvchi maksimal tok.
tok “seksiyalash posti - nimstansiya” uchastkasida q.t. sodir bo’lganda, qo’shni yo’l o’chirilgan holat uchun aniqlanadi, ya’ni:
(35)
bunda – energetik tizimning maksimum rejimida A nimstansiyaning qarshiligi. (10) formulaga ko’ra, n=2 bo’lganda aniqlanadi.
(36)
ning tanlangan qiymati qo’shni fiderda seksiyalash postining yaqinida q.t. bo’lganda, seksiyalash postining fideri orqali (masalan, B5) o’tuvchi maksimal toklarga nisbatan selektivlikka tekshiriladi. Bu tekshirish (33) shart boyicha bajariladi, bunda tokning o’rniga quyidagi ifodaga ko’ra hisoblanadigan qiymat olinadi:
(37)
bu yerda – energetik tizimning maksimum rejimida B nimstansiyaning qarshiligi.
Agar tokning qiymati qo’yilganda (33) shart bajarilmasa, u holda TTU ning noselektiv ta’sirlari avtomatik qayta ulash yordamida tuzatiladi deb hisoblanadi.
|
| |
Darsga qo‘yiladigan didaktik talablar – bu

|
Darsga qo‘yiladigan didaktik talablar – bu
|
bet | 28/57 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 178,47 Kb. | | #264429 |
Bog'liq Test savollari 1 Inson tarbiyasi va rivojlanishi haqidagi fan bu84. Darsga qo‘yiladigan didaktik talablar – bu:
A Har bir dars aniq g‘oyaviy, mafkuraviy izlanishga ega bo‘lishi lozim. O‘qituvchi esa ulardan tarbiyaviy maqsadda foydalanmog‘i lozim.
B Har bir dars aniq maqsadni ko‘zlab, puxta rejalashtirilgan bo‘lishi lozim.
D Har bir dars ko‘rsatmali vositalar bilan jihozlanmog‘i lozim.
E Dars uchun ajratilgan soat va daqiqalarni tejash va unumli foydalanish.
85 Jismoniy tarbiyaning vazifasi nima?
A) Hamma javob to‘g‘ri
B) Tetik va xushchaqchaqlikni ta’minlash
D) Mehnatga qobiliyatli qilib tabiyalash
E) 0 ‘quvchilarning jismoniy baquvvatligini ta’minlash
86. Komillik 3 bosqichdan iborat bo‘ladi. Ular qaysilar?
A) Jismoniy salomatlik, axloqiy poklik, aqliy yetuklik
B) Aql-zakovat, yuksak ma’naviyat insonparvarlik
D) lymon, insof, diyonatli qilib tarbiyalash
E) A va В javoblar to‘g ‘ri.
87 O‘qituvchi – bu:
A Fundamental va mutaxassislik fanlarini chuqur egallagan yuqori saviyali dars beradigan kishi.
B Madaniyatli, to‘g‘ri yo‘nalish ola biladigan shaxs.
D Yuksak madaniyatli, o‘quvchilar qiziqishini qondira oladigan odam.
E O‘quvchilarga bilim beruvchi shaxs.
88.“Devoni hikmat” asarining muallifi kim?
A Ahmad Yassaviy.
B Al-Forobiy.
D Ahmad Yugnakiy.
E Alisher Navoiy.
89. Pedagogikaning predmeti – bu:
A Tarbiyaning nazariyasi va amaliyotini tadqiq etadigan va uning mohiyatini aniqlab beradigan fan.
B Tarbiya va tarbiyalash borasidagi faoliyat.
D Maxsus tashkil etilgan tarbiyaviy jarayon.
E Tarbiya qonunlarini tadqiq etadigan fan.
90. Ma’lumot – bu:
A Bu maqsadga qaratilgan jarayon bo‘lib, bunda o‘quvchilar bilimlar tizimini, malaka va ko‘nikmalarni egallab, ularda ilmiy dunyoqarash shakllanib borish bilan birga insonning axloqiy fazilatlari kamol topadi.
B O‘quv ko‘nikmasi va malakasini egallash orqali tarbiyaviy ta’sir o‘tkazish.
D Tarbiyaning bir qismi bo‘lib, bunda bolalar bilimlar tizimini egallab boradilar.
E O‘quvchilar tomonidan ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirish jarayoni.
|
| |