nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
yilda - 1. optik aloqa tizimlari Optik aloqa, uning afzalliklari va qo’llanilish sohalari

|
1. optik aloqa tizimlari Optik aloqa, uning afzalliklari va qo’llanilish sohalari
|
bet | 2/2 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 23,3 Kb. | | #238550 |
Bog'liq 1. optik aloqa tizimlari Optik aloqa, uning afzalliklari va qo’l-fayllar.org2019 yilda telekommunikatsiya infratuzilmasini rivojlantirish yo‘nalishida ham bir qator ishlar amalga oshirildi.
Xalqaro Internet tarmog‘iga ulanishning umumiy o‘tkazuvchanlik qobiliyati 1 200 Gbit/s.ni tashkil etib, kommutatsiya markazi orqali 750 Gbit/s tezlikda Internet tarmog‘iga chiqish imkoniyati yaratildi va tarmoqning yuklanish darajasi 76,6 foizni tashkil etdi.
2020 yilning 1 yanvaridan operator va provayderlarga Internet xizmatlari uchun tarif o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 34 foizga arzonlashtirilib, 1 Mbit/s uchun 56,0 ming so‘mni tashkil etdi.
Internet xizmatidan foydalanuvchilar soni 22 mln.dan ortdi, shundan mobil Internet foydalanuvchilari soni 19 mln.ni tashkil etdi.
Respublika bo‘yicha 237 ta ob’ektda magistral telekommunikatsiya tarmoqlari kengaytirilib, telekommunikatsiya uskunalari modernizatsiya qilinib, magistral telekommunikatsiya tarmoqlari o‘tkazuvchanlik qobiliyati viloyatlararo darajada 200 Gbit/s.ga, tumanlararo darajada esa 40 Gbit/s.ga yetkazildi.
Shuningdek, “Optik tolali aloqa liniyalarini qurish” loyihasi doirasida respublika bo‘yicha 10,0 ming km. optik tolali aloqa liniyalari qurilib, umumiy uzunligi 36,6 ming km. ga yetkazildi.
Mobil aloqa tarmoqlarini rivojlantirish maqsadida 2 017 ta mobil aloqa baza stansiyasi o‘rnatilib, ularning umumiy soni 26 mingtadan ortdi va respublika aholi maskanlarini mobil aloqa bilan qamrovi darajasi 96 foizga va mobil Internet tarmog‘iga keng polosali ulanish qamrovi darajasi 70 foizga yetkazildi.
Internet tarmog‘iga keng polosali simli ulanishni kengaytirishni amalga oshirish doirasida operatorlar va provayderlar tomonidan 786 mingta port montaj qilindi va umumiy keng polosali tarmoqqa ulanish portlari soni 1,9 mln.ga yaqin yetkazildi.
Servis, turizm, savdo va umumiy ovqatlanish ob’ektlarining jozibadorligini oshirish maqsadida barcha diqqatga sazovor joylar, ziyoratgohlar, temir yo‘l vokzallari, aeroport, turistik ob’ektlar hamda Toshkent metropolitenining barcha ob’ektlarida xo‘jalik yurituvchi sub’ektlar, telekommunikatsiya operator va provayderlari tomonidan 685 dan ortiq Wi-Fi tarmog‘i orqali Internetga ulanish nuqtalari ishga tushirildi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.www.google.com | Qidiruv tizimi
www.yandex.ru | Qidiruv tizimi
3.www.ziyonet.uz
http://fayllar.org
|
| |
§. Ishlovchilarning himoya qilish vositalarini qo‘llashi

27. Shaxsiy himoya vositalaridan foydalangan holda ishlovchilar ularning
qo‘llanilishi, himoya xususiyatlari, amal qilish muddati to‘g‘risida ma’lumotlarga ega
bo‘lishi hamda ulardan foydalanishga o‘rgatilishi lozim.
28. Korxona ma’muriyati yoki ish beruvchi quyidagilarni ta’minlashi shart:
a) amaldagi me’yorlar bo‘yicha mazkur ishlab chiqarish uchun talab
qilinadigan barcha shaxsiy himoya vositalarining zarur miqdori va nomenklaturasini;
b) himoya vositalarini qo‘llash va to‘g‘ri foydalanish ustidan doimiy nazoratni
amalga oshirish;
v) qo‘llanilayotgan himoya vositalarining samaradorligi va sozligini tekshirish;
g) shaxsiy himoya vositalaridan xavfli va zaharli moddalar muhitida
foydalanilganda ularni degazatsiya va dezinfeksiya qilish (bir marta qo‘llaniladigan
himoya vositalari bundan mustasno).
II bob. Umumiy xavfsizlik talablari

hodisalar va boshqa jarohatlanishlarni o‘rganish va hisobini yuritish
to‘g‘risidagi
nizom
”ga muvofiq amalga oshirilishi lozim.
Oldingi
tahrirga qarang.
16. Korxonalarda xodimlarning salomatligini nazorat qilish Xodimlarni tibbiy
ko‘rikdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risidagi
nizom
(ro‘yxat raqami 2387, 2012-yil 29-
avgust) asosida amalga oshirilishi lozim.
(16-band O‘zbekiston Respublikasi Bandlik va mehnat munosabatlari
vazirining 2019-yil 3-iyundagi 25-2019-B-sonli
buyrug‘i
(ro‘yxat raqami 1754-3,
24.06.2019-y.) tahririda — Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi, 24.06.2019-
y., 10/19/1754-3/3325-son)
§. O‘ta xavfli kasblar va ishlar

“naryad-ruxsatnoma”siz amalga oshirish man etiladi (mazkur
Qoidalarning
2-
ilovasida
ko‘rsatilgan). Elektr uskunalarda bajariladigan ishlar xavfsizligini
ta’minlovchi tashkiliy chora-tadbirlar Iste’molchilarning
elektr qurilmalaridan
foydalanishda xavfsizlik texnikasi
qoidalarining
(2004-yil 20-avgust, ro‘yxat
raqami
1400 — O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 33-son, 379-
modda) 2-paragrafiga muvofiq bajariladi.
32. Korxona ma’muriyati yoki ish beruvchi xavflilik darajasi yuqori bo‘lgan
ishlarni rejalashtirish, tashkillashtirish va ularga nisbatan belgilangan talablarga qat’iy
muvofiqlikda amalga oshirish uchun to‘liq javobgar hisoblanadi.
§. Xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari. Ish hududining havodagi zararli

20. Ish hududiga yoki atrof muhitga zararli moddalarni bug‘, gaz, chang
ko‘rinishida ajratishi mumkin bo‘lgan texnologiyalardan
foydalanishda ularning
kimyoviy va mikrobiologik tarkibi va GOST 12.1.005-88 “Ish hududining havosi.
Umumiy sanitariya-gigiyenik talablar” (mazkur Qoidalarning
1-ilovasida
keltirilgan)
bo‘yicha ruxsat etilgan eng ko‘p miqdori ko‘rsatilgan to‘liq ro‘yxati tuzilishi lozim.
21. Yangi zararli moddalar paydo bo‘lishiga yoki
xavfli va zararli omillar
yo‘qolishiga olib keladigan texnologik jarayonlar o‘zgarishlarida yoki yangi ishlab
chiqarish uskunalarini joriy qilishda ro‘yxatlarga tegishli o‘zgartirishlar
kiritilishi
lozim.
Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vaziri v.b. A. XAITOV

texnologiyalar joriy qilinganda amal qilish muddati tugashidan oldin qayta ko‘rib
chiqilishi mumkin. Qoidalarga kiritiladigan o‘zgartirish va qo‘shimchalar mazkur
Qoidalar kelishilgan vazirliklar hamda idoralar bilan majburiy
tartibda kelishilishi
shart.
Keyingi
tahrirga qarang.
6. Mazkur Qoidalar joriy qilinishi bilan avvalgi qoidalar o‘z kuchini yo‘qotadi.
7. Mazkur Qoidalarning bajarilishini nazorat qilish korxona (tashkilot)ning
xavfsizlik texnikasi bo‘yicha xizmati (muhandisi) zimmasiga yuklatiladi.
8. O‘zbekiston Respublikasi Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish
vazirligi tomonidan tasdiqlangan “Mehnat muhofazasi bo‘yicha ishlarni tashkil qilish
to‘g‘risidagi
Namunaviy
nizom
”ga (1996-yil 14-avgust, ro‘yxat raqami 273 —
Me’yoriy hujjatlar axborotnomasi, 1996-yil) muvofiq ichki nazoratning asosiy turlari
quyidagilar hisoblanadi:
a) ishlarga rahbarlik qiluvchi va boshqa mansabdor shaxslarning tezkor
nazorati;
b) ma’muriy-jamoatchilik nazorati (uch bosqichli nazorat);
v) bosh mutaxassislar xizmati tomonidan amalga oshiriladigan nazorat.
Quyidagilar nazorat qilinishi lozim:
a) ish joylarining ahvoli;
b) mehnat qonunchiligiga rioya qilinishi;
v) mehnatni muhofaza qilishni boshqarish vazifalarini amalga oshirishga doir
ishlarni bajarish;
g) ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarning o‘z vaqtida va to‘g‘ri o‘rganib
chiqilishi;
d) mehnatni muhofaza qilish chora-tadbirlarining bajarilishi;
e) mehnatni muhofaza qilishga ajratilgan mablag‘larning to‘g‘ri sarflanishi.
«Научный импульс» Декабрь, 2022 2382 informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitishning xususiy metodikasi - bet 3

часть
2
«
Научный
импульс
»
Декабрь
, 2022
2384
tayyorlash; o`quvchilarni ta’lim sohasini axborotlashtirishning yo`llari va ulkan istiqbollari
haqida tasavvurlarini rivojlantirish hamda chuqurlashtirishdir.
Ta’limda axborot- kommunikatsiya texnologiyalarini qo’llaganda o’quvchi
eshitish,
ko’rish, ko’rganlari asosida mustaqil fikrlash imkoniyatiga ega bo’ladi. Ta’lim jarayonida
axborot kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda darslarni interfaol usullarda
tashkillashtirish uchun ma’lum bir shart – sharoitlar mavjud.
Shunday ekan, axborot
kommunikatsion ta’lim texnologiyalaridan samarali foydalanish hozirgi zamon yutuqlariga
asoslangan holda davr talabiga mos keladigan pedagogic
mahoratning nazariy amaliy
asoslarini hamda uning shakllanish jarayonini yaratish eng dolzarb vazifalardandir.
Yuqorida sanab o’tilgan vazifalardan ko’rinib turibdiki, ta’lim
muassasalari
o’quvchilarini mustaqil bilim olishiga yo’naltirilgan texnologiyalardan foydalanishga
o’rgatish va doimiy ravishda faolligini oshirib borish lozim. O’quv
jarayonida kompyuter
texnologiyalari va axborot-kommunikasiya vositalaridan foydalangan holda ta’lim
jarayonini tashkil qilish ta’lim samaradorligigi ijobiy ta’sir ko’rsatadi.
1. Devorni o‘rnatish. Devor konstruksiyasi. Devorni qurish texnologiyasi

|
1. Devorni o‘rnatish. Devor konstruksiyasi. Devorni qurish texnologiyasi
|
bet | 1/5 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 0,8 Mb. | | #115967 |
Bog'liq 12-ma\'ruza SHYK
12-Ma’ruza.
Mavzu: Shahar ko‘chalari va yo‘llarini muxandislik jihozlash va obodonlashtirish
Reja:
1. Devorni o‘rnatish.
2. Devor konstruksiyasi.
3. Devorni qurish texnologiyasi.
4. Ko‘chalarni ko‘kalamzorlashtirish.
5. Daraxtlarni ekish texnologiyasi.
6. O‘tlardan gazon yotqizish texnologiyasi.
7. Yoritish tizimini qurish.
8. Shahar ko‘chalari va yo‘llarini muxandislik tayyorlash.
9. Svetoforlarni o‘rnatish.
10. Yo‘l belgilari va ko‘rsatkichlarini o‘rnatish.
11. Yo‘l to‘siqlarini o‘rnatish.
Devor (Bort) lar tratuarlar, velosiped va yo‘lovchi yo‘llarini ko‘chaning qatnov qismidan to‘sish uchun xizmat qiladi va u ta’biiy va sun’iy saralangan toshlardan quriladi. Shahar ko‘chalarida va ayrim xollarda rayon miqyosidagi ko‘chalarda ta’biiy toshlardan (granit, diabaza va boshqa turdagi otilib chiqqan jinslardan) boshqa Shahar yo‘llari va ko‘chalarida sementobetondan quriladi.
49-расм. Бетон деворнинг конструкцияси.
а –тўғри қаторли (ДТ); б – Чиқиб кетиш (Д Ч); в – тўғри газонли (ДГ);
В класли бетон 3,5 .....5;
2 – қатнов қисми белгиси;
3 –В классдан кам бўлмаган бетон 27,5;
4 –Тротуар белгиси;
5 –Квартал ичи худудининг қопламаси белгиси;
6 – газон белгиси ёки сквер юзаси.
50-rasm. Yo‘lovchilar yo‘lakalarining dekorativ gazon devori.
a – beton elementlardan; b – rangli klinkerli g‘ishtlardan.
1 – qumli betondan elementlar; 2 – Yo‘lakcha qoplamasi yuzasining belgisi; 3 – o‘t qatlamli qoplamaning yuzasi belgisi; 4 – klinkerli g‘isht; 5 – klinkerli g‘isht orasidagi qotib qolgan sement qorishmasi.
Devor toshlarining boshqa konstruksiyalari masalan g‘ovak (yuza suv oqimini ta’minlash uchun suvni qabul qiluvchi teshiklari bo‘lgan), dekorativ. qatnov qismini lotok plitasi bilan birlashtirilgan toshlar ishlatiladi.
Devor toshlarini joylashtirish balandligi qatnov qismi qoplamasiga nisbatan me’yorlangan:
-Shahar ko‘cha va yo‘llarida – 15 sm;
-Ko‘prik va yo‘l o‘tkazgichlarda – 60 sm;
-tonnellarda – 45 sm.
Devor toshi uzunligi 100 – 300 sm (odatda 100 sm) qilib tayyorlanadi.
|
| |
Amaliyot davomida o’rgangan ma’lumotlarimiz

|
Amaliyot davomida o’rgangan ma’lumotlarimiz
|
bet | 3/3 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 7,8 Mb. | | #263887 |
Bog'liq Malakaviy amaliyot.561docAmaliyot davomida o’rgangan ma’lumotlarimiz.
Mahsulotlarni saqlash honasi tartiblanishi.
Sovutish uchun ishlatilgan qurilmalar jamlanmasi.
Mevalarni saqlash va honasi va tartiblash
Mevalarni saqlash uchun qo’yilgan harorat.
Malakaviy amaliyot bo’yicha yakuniy xulosa.
Xulosa: Men bu malakaviy amaliyotda “GRAND GIAMOND FRUITS” MCHJ da mevalar va sabzavotlar saqlanishi yaxshi maksimal darajada sovutish tizimiga ega hisoblanadi. Bu korxona meva va zabzavotlarni O’zbekistonning barcha hududlaridan yig’ib boshqa chet davlatlariga eksport qilish bilan shug’ullanadi ekan. Biz amaliyot o’tish jarayonida darsda o’rgangan nazariy bilimlarimizni amalda sinab ko’rdik. Yana amaliyot jarayonida darsda o’rganmagan eshitmagan va bilmagan ma’lumotlarni o’rgandik.
|
| |
Aksiyadorlik jamiyati - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 18/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniAksiyadorlik jamiyati deb ustav fondi jamiyatning aksiyadorlarga nisbatan majburiyatlarini tasdiqlovchi muayyan miqdordagi aksiyalarga taqsimlangan xo‘jalik yurituvchi sub’ekt hisoblanadiIX.
Sho‘‘ba xo‘jalik jamiyati. Agar bir (asosiy) xo‘jalik jamiyati yoki shirkati ikkinchi xo‘jalik jamiyatining ustav fondida undan ustunlik mavqeiga ega bo‘lgan holda ishtirok etishi tufayli yoxud ular o‘rtasida tuzilgan shartnomaga muvofiq yo bo‘lmasa boshqacha tarzda ikkinchi xo‘jalik jamiyati tomonidan qabul qilinadigan qarorlarni belgilab berish imkoniga ega bo‘lsa, ushbu ikkinchi xo‘jalik jamiyati sho‘‘ba xo‘jalik jamiyati hisoblanadi.
Sho‘‘ba xo‘jalik jamiyati yuridik shaxs hisoblanadi. Sho‘‘ba xo‘jalik jamiyati o‘zining asosiy jamiyati (shirkati)ning qarzlari bo‘yicha javob bermaydi.
Qaram xo‘jalik jamiyati. Xo‘jalik jamiyatida ishtirok etuvchi boshqa jamiyat xo‘jalik jamiyatiga qarashli ovoz beradigan aksiyalarning yigirma foizidan ko‘prog‘iga ega bo‘lsa, bunday xo‘jalik jamiyati qaram jamiyat deb hisoblanadi. Qaram xo‘jalik jamiyati yuridik shaxs hisoblanadi.
Unitar korxona. O‘ziga biriktirib qo‘yilgan mol-mulkka nisbatan mulkdor tomonidan mulk huquqi berilmagan tijoratchi tashkilot unitar korxona hisoblanadi.
Unitar korxonaning mol-mulki bo‘linmasdir va u qo‘shilgan hissalar (ulushlar, paylar) bo‘yicha, shu jumladan korxona xodimlari o‘rtasida ham, taqsimlanishi mumkin emas.
Xo‘jalik yuritish huquqiga asoslangan unitar korxona. Xo‘jalik yuritish huquqiga asoslangan unitar korxona mulkdorning yoki u vakil qilgan organning qaroriga muvofiq tashkil etiladi.
Operativ boshqaruv huquqiga asoslangan davlat unitar korxonasi. Qonun hujjatlarida nazarda tutilgan hollarda, davlat organining qaroriga muvofiq davlat mulki bo‘lgan mol-mulk negizida operativ boshqaruv huquqiga asoslangan davlat unitar korxonasi (davlat korxonasi) tashkil etilishi mumkin.
|
| |
Xalqaro huquqning kibermakonga moslashuvi : Tallin qo‘llanmasining tajribasi va ruscha yondashuvlar

|
Xalqaro huquqning kibermakonga moslashuvi : Tallin qo‘llanmasining tajribasi va ruscha yondashuvlar
|
bet | 4/4 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 36,57 Kb. | | #158370 |
Bog'liq 2-amaliyXalqaro huquqning kibermakonga moslashuvi : Tallin qo‘llanmasining tajribasi va ruscha yondashuvlar.
2013-yil 19-mart sanasida Estoniya poytaxti Tallinda NATOning qoʻshma kibermudofaa markazi tomonidan kibermakondagi nizolar sharoitida Xalqaro huquqni qo'llash bo'yicha Tallin yo'riqnomasining yakuniy versiyasi chop etildi. Bu yerda gap kibermudofaa markazi ekspertlari guruhi tomonidan uch yillik ish natijasida deyarli 300 betlik hujjat haqida boradi. Garchi Tallin yo'riqnomasi hali hech qanday rasmiy maqomga ega bo‘lmagan bo‘lsa ham va bunday maqomga ega bo‘la olishi noma'lum bo‘lsada uning taqdim etilishi NATO davlatlari va Rossiya Federatsiyasida katta qiziqish uyg'otdi. Hujjat birinchi navbatda ayrim qoidalarning munozaralarga sabab bo'lganligi tufayli xalqaro huquq nuqtai nazaridan o'zining kashshof faoliyati bilan bog'liq xarakterli ekanligi bilan barchaning e’tiborini tortdi. Yuqorida muhokama qilinganidek ma’lumotlardan xulosa qilinsa, xalqaro huquq davlatlarning kibermakondagi xatti-harakatlariga taalluqlimi, degan savol javobi samarasizligini bildiradi. U xalqaro huquqning uch jihati: yurisdiktsiya, arbitraj, huquqiy hujjatlar va yurisprudensiya bo'yicha o'tmish va joriy muammolarga asoslanadi. Kelajakda raqamli suverenitet me'yorlarini tobora ko'proq targ'ib qilish tendensiyasi potentsial ravishda kibermakondagi xalqaro huquqning davlat ishtirokchilariga samarali tarzda yuklanishi dargumon bo'lishiga olib kelishi mumkin. Agar mavjud bo'lsa, kelajakda kibermakonda xalqaro huquq ularning nodavlat ishtirokchilarining manfaatlarini hisobga olgan holda raqamli suverenitetga bog'liq bo'ladi. Ikkala senariy ham kibermakondagi xalqaro huquq davlat ishtirokchilari uchun deyarli samarali emasligini va kelajakda qoidalarga asoslangan, erkinlikka asoslangan va inklyuziv global Internet normalarini shakllantirish uchun kengroq chaqiriqlarni talab qilishini ko'rsatadi.
|
| |
Boshqaruv funksiyalari - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 30/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniBoshqaruv funksiyalari ob’ektiv jihatdan zarur va albatta qaytariluvchi xatti- harakatlar majmuasi bo‘lib, mazmuni va yo‘nalish maqsadlarining bir xilligi tufayli birlashib turadi. Boshqaruv funksiyalari butun boshqaruv jarayoni davomida uzluksiz tarzda amalga oshiriladi hamda boshqaruv qarorlarini qabul qilish va bajarishning turli bosqichlarida turli xil salmoqqa ega bo’ladi.
Z 4
Amaldagi tasnifga asosan boshqaruvning quyidagi funksiyalarini ajratib kohsatishmumkm:
Z \
Rejalashtirish-\s\№o chiqarishni kengaytirish vakorxonaninggullab-yashnashiuchun ishlab chiqarish maqsadlarini belgilash va uning natijalariga erishish.
Istiqbolni belgilash (prognozlashtirish) - joriy faoliyatni samarali tarzda olib borish ham da
istiqbolni ko‘ra olish va boshqaruv tiziinini istiqbolga moslashtirish. Rejalashtirishdan farqli ravishda prognozlashtirish ehtimollik tavsifiga ega bo‘ladi.
Tartibga solish - ishlab chiqarishni, jamoani boshqarishda belgilangan ko‘rsatkichlardan
chetga og‘ishlami to‘g‘rilab borish.
Tashkillashtirish - kuch-quwat va vositalami ishlab chiqarish dasturini minimal xarajatlar
asosida va bu xarajatlaming yuqori samaradorligi orqali amalga oshirishga yo‘naltrrish, amaldagi tashkilotchilik tizirnini yangi yutuqlarga erishish va yangi vazifalami bajarishga yo‘naltirish.
/ \
Nazorat-joriy ко‘rsatkichlaming belgilangan (dasturiy) vazifa(norma)larga moskelish darajasini aniqlash.
|
| |
YaF = - Industrial iqtisodiyot

|
Industrial iqtisodiyot
|
bet | 113/122 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 1,61 Mb. | | #259972 |
Bog'liq китоб Iqtisodiyotda tub burilish kechayotgan bir vaqtda iqtisodiyotniYaF = SST - MIT,
Bu yerda: YaF — yalpi foyda;
SST — sotishdan olingan sof tushum;
MIT — sotilgan mahsulotning ishlab chiqarish tannarxi.
asosiy faoliyatdan ko‘rilgan foyda — bu, mahsulotni sotishdan olingan yalpi foyda bilan davr xarajatlari o‘rtasidagi tafovut va qo‘shimcha asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa daromadlar yoki minus boshqa zararlar sifatida aniqlanadi:
AFF=YaF-DX +BD + BZ,
Bu yerda: AFF — asosiy faoliyatdan olingan foyda;
DF — davr xarajatlari;
BD — asosiy faoliyatdan olingan boshqa daromadlar;
BZ — asosiy faoliyatdan ko‘rilgan boshqa zararlar.
xo‘jalik faoliyatidan olingan foyda (yoki zarar) — bu, asosiy faoliyatdan olingan foyda summasi plyus moliyaviy faoliyatdan ko‘rilgan daromadlar va minus zararlar sifatida hisoblab chiqiladi:
UF = AFF + MD- MX,
Bu yerda: UF — umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foyda;
MD — moliyaviy faoliyatdan olingan daromadlar;
MX — moliyaviy faoliyat xarajatlari.
soliq to‘lagungacha olingan foyda — bu umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foyda, plyus favqulodda (ko‘zda tutilmagan) vaziyatlardan ko‘rilgan foyda va minus zarar sifatida aniqlanadi:
|
| |
Elektrostatik induksiya - Mühazirəçi: f r. e n., dosent Q. Ü. Ağayev Ədəbiyyat: Ağayev Q.Ü., Cəfərov M. B. Fizika kursu. Bakı, 2016

Elektrostatik induksiya
Kondensatorun lövhələri arasında bircins dielektrikin səthlərində polyarlaşma nəticəsində qeyri sərbəst (bağlı) elektrik yükləri toplanır. Bu yüklərin səthi sıxlığı olarsa, onların yaratdığı əlavə sahənin intensivliyi olar.
Şəkildən görünür ki,
olduğundan bərabərdir.
Burada -ni yerinə yazaq
Buradan
(işarə edək) dielektrik nüfuzluğu adlanır.
Onda , buradan alırıq.
(2)
Ifadəsi elektrostatik induksiya adlanır.
Elektrik induksiyası seli. Dielektrikdə elektrik sahəsi üçün Qayss teoremi.
Dielektrikin vahid perpendikulyar səthindən keçən elektrik induksiya (xəttlərinin) vektorlarının sayına bu səthdən keçən elektrik induksiyası seli deyilir:.
Qapalı səthdən keçən elektrik induksiya seli bu səth daxilində olan sərbəst yüklərin cəbri cəminə bərabərdir.
.
və ya alırıq.
Naqillərin elektrik tutumu. Kondensatorlar.
Təcrübə göstərmişdir ki, naqilin potensialı , ona verilən yük miqdarı q ilə mütənasibdir (1)
Mütənasiblik əmsalı c – naqilin elektrik tutumu adlanır.
R-radiuslu yükü ilə yüklənmiş kürənin potensialını hesablayaq.
Kürənin potensialı bərabərdir.
oduğundan (2)
(2)→ (1): (3)
Naqilin elektrik tutumu onun həndəsi forması, ölçüləri və ətraf mühitin dielektrik xassələrindən asılı olub naqilin yükündən asılı deyil.
Aralarındakı məsafə ölçülərinə nisbətən kiçik olan iki paralel keçirici lövhə müstəvi kondensator adlanır.
Lövhələrin potensialları və , aralarındakı məsafə d, sahələri S, aralarındakı dielektrikin dielektrik nüfuzluğu olan kondensator üçün
(1)
Müstəvi kondensatorda
Silindrik kondensatorun tutumu
Sferik kondensatorun tutumu:
|
Namangan Muhandislik Texnologiya Instituti “Avtomatika va Energetika” fakulteti “Energetika” kafedrasi

|
Namangan Muhandislik Texnologiya Instituti “Avtomatika va Energetika” fakulteti “Energetika” kafedrasi
|
Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,37 Mb. | | #112577 |
Bog'liq Ma\'ruza-11 (1) - Namangan Muhandislik - Texnologiya Instituti
- “Avtomatika va Energetika” fakulteti
- “Energetika” kafedrasi
- “Elektr stansiya va podstansiyaning elektr qismi”
- fanidan
- 11-Ma’ruza mashg’uloti uchun
- TAQDIMOT ISHI
Kuch transformatorlarnig sovitish tizimlari. Havo va moy bilan tabiiy sovitish. - Kuch transformatorlarnig sovitish tizimlari. Havo va moy bilan tabiiy sovitish.
- Reja:
- 1. Transformatorlarning sovitish tizimlari.
- 2. Transformatorlarning havoli sovitish tizimlari.
- 3. Transformatorlarning moy bilan tabiiy sovitish tizimi
Transformatorning izolyasiyasi uning eng muhim qismidir, chunki transformatorning ishonchli ishlashi asosan uning izolyasiyasining ishonchliligiga bog‘liq. Izolyasiyaning konstruksiyasi «Yuqori kuchlanish texnikasi» kursida batafsil o‘tiladi. - Transformatorning izolyasiyasi uning eng muhim qismidir, chunki transformatorning ishonchli ishlashi asosan uning izolyasiyasining ishonchliligiga bog‘liq. Izolyasiyaning konstruksiyasi «Yuqori kuchlanish texnikasi» kursida batafsil o‘tiladi.
- Moyli transformatorlarda asosiy qismi izolyasiya bo‘lib, qattiq dielektriklar: qog‘oz, elektr karton, getinaks va boshqalar bilan birgalikda ishlatiladi..
- Kuchlanishni rostlash uchun mo‘ljallangan qayta ulagich qurilmalar va transformatorning aktiv qismi shoxobchalari bilan birga bakka joylanadi. Bakning asosiy qismlari - devorlar, tagi va qopqoqdir. Bak qopqog‘idan kirish simlarini, chiqarish trubasini, kengaytirgichni mahkamlovchi elementlarni, termometrlar va boshqa detallarni o‘rnatish uchun foydalaniladi. Bakning devorlariga sovitgich qurilmalar, radiatorlar mahkamlanadi.
Foydalanilgan adabiyotlar. - Foydalanilgan adabiyotlar.
- 1. Allaev Q.R., Siddiqov I.X., Hakimov M.H., Ibragimov R.I., Siddiqov O.I., Shamsutdinov H.F. «Stansiya va podstansiyalarning elektr qismi».-O‘quv qo‘llanma, T.: Cho‘lpon nomidagi NMIU, 2014. 304 b.
- 2. Рожкова Л.Д. Карнеева Л.К. Чиркова Т.В. «Электрооборудование электрических станций и подстанций» 4-издания –М.: Издательский центр «Академия», 2007.
- 3. Steven W. Blume, Electric power system basics, 2007.
|
| |
-rasm. “SWOT-tahlil” metodi - Chirchiq davlat pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi

2-rasm. “SWOT-tahlil” metodi Misol
tariqasida
Informatika
fanidan Chiziqli dasturlarni yaratishda
(Phyton yoki Java) dasturlash tilida
amallar bajarilsa maqsadga muvofiq
bo‘ladi.
Uning afzalliklari: kodni terish
hajmi kamligida;
Kamchiliklari: interfeysida;
Imkoniyatlari: barcha sistemalarda
ishlay olishi.
Laboratoriya mashg‘ulotlarni olib borishda “SINDIKAT” interfaol ta’lim
metodini qo‘llash orqali texnologik ta’lim o‘qituvchilarini axborot-kommunikativ
kompetentligini rivojlantirildi va quyigacha amalga oshirildi: o‘qituvchi dars
mashg‘uloti boshida dasturiy ta’minot haqidagi umumiy tushunchalarni beradi;
talabalar kichik guruhlarga ajratadi topshiriqlar beriladi; topshiriqlarni bajarish
uchun vaqt belgilanadi; kichik guruhlarning ishlari jamoa tomonidan o‘qituvchi
rahbarligida tahlil qilinadi va eng yaxshi ish aniqlanadi; o‘qituvchi jamoa ichidan
eng yaxshi ishni e’lon qiladi va yechimlar birgalikda muhokama etilib,
umumlashtiriladi.
Natija: Talabalarda mavzu (masala, muammo)ni ijodiy o‘rganish, nazariy bilimlarni
umumlashtirish, tizimlash asosida fikrni qisqa va aniq bayon qilish qobiliyatini
tarbiyalashga xizmat qiladi.
Mustaqil ta’limda SMART- interfaol ta’lim metodi qo’llanildi. SMART – bu
inglizcha akronim bo‘lib, u maqsadni to‘g‘ri tushunib yetish va erishishga yordam
beruvchi, o‘ta samarali metod hisoblanadi. Maqsadingiz SMART bo‘lishi uchun, siz
quyidagi me’zonlarni shakllantirib, aniqlashtirib olishingiz kerak.
Umuman olganda informatikadan barcha ta’lim shakllarida kompyuter
kommutatsiya metodidan foydalandik. Kompyuter kommutetsiya metodi 3-rasmda
keltirilgan.
Bo‘lajak texnologik ta’lim o‘qituvchilariga informatikadan ta’lim jarayonida
telekommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishga tayyorlash hamda kasbiy
kompetensiyalarini rivojlantirish metodikasi Java dasturlash tilida dasturiy
mahsulotlar yaratish, individual ta’limni amalga oshirish jarayonlarini
informatikadan mobil ilova ishlab chiqish asosida takomillashtirildi. Bu yaratilgan
dasturiy mahsulotlarning boshqa ilovalardan farqi, ulardan online va ofline rejimida
bemalol foydalansa bo’ladi. Bu bo’lajak o’qituvchiga yangi texnologiyalarni
istalgan vaqtda kiritish imkonini beradi. Mobil ilovaga fanning yangi ma’lumotlarini
muntazam ravishda yangilab borish imkoni kiritib o’tilgan. Dastur Java dasturlash
17
tilida bajarilgan, dasturdan foydalanish uchun bo’yicha yo’riqnoma sodda tarzda
berilgan.
Qiyinchiliklardan imkoniyatlargacha

|
Qiyinchiliklardan imkoniyatlargacha
|
bet | 2/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 375,29 Kb. | | #247380 |
Bog'liq Raxmatov JasurQiyinchiliklardan imkoniyatlargacha Dunyo yanada barqaror kelajak sari intilayotgan bir paytda
Ushbu shartlar mamlakatni tashqi savdo siyosat oldida zaif holga keltiradi. Biroq O‘zbekiston global yashil o‘tish jarayonini o‘zlashtirib, atrof-muhit va iqlim siyosatini kuchaytirish orqali bu muammoni imkoniyatga aylantirishi mumkin.
Aksariyat mamlakatlar iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish uchun past uglerodli siyosatni qo‘llayotgani sababli, uglerodni ko‘p iste’mol qiladigan mahsulotlarga global talab o‘rta va uzoq muddatli istiqbolda kamayadi.
Bu O‘zbekistonning ko‘p uglerodli eksportiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi, mamlakat yalpi ichki mahsuloti va farovonligiga ta’sir qilishi mumkin.
Keyinchalik ugleroddan voz kechish ancha qimmatga tushadigan texnologiya va tizimlarga yopishib qolmaslik uchun O‘zbekiston o‘z iqtisodiyotini yashillashtirish jarayonini darhol boshlashi kerak.
Yashil maqsadlarga ustuvorlik berish bozor iqtisodiyotiga kengroq o‘tishda davom etayotgan sa’y-harakatlarning ajralmas qismi bo‘lishi kerak.
Resurs samaradorligini oshirish, yashil bandlik va moliyani rivojlantirish kabi boshqa yashil choralar ham O‘zbekistonga yaqin muddatli foyda keltirishi mumkin.
Biroq mamlakat yashil o‘tishning jamiyatga ta’sirini ham hisobga olishi kerak. Yashil sektorlarni qo‘llab-quvvatlash hamda uglerodni ko‘p talab qiladigan faoliyatdan voz kechish investitsiyalar va ish o‘rinlari yaratish sxemasini o‘zgartirib, g‘oliblar va yutqazuvchilarni yaratadi. Eng ko‘p zarar ko‘rgan kompaniyalarga yordam ko‘rsatish juda muhimdir.
Jahon banki O‘zbekistonning yashil va inklyuziv o‘sishni amalga oshirishga qaratilgan sa’y-harakatlarini qo‘llab-quvvatlashga sodiqdir.
Atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati va islohotlarning to‘g‘ri aralashmasini qabul qilish orqali mamlakat yashil, bardoshli va inklyuziv kelajakning mukofotlarini olishi mumkin.
Iqtisodiy o‘sish va rivojlanish uchun ko‘plab imkoniyatlarni taqdim etayotgan global yashil o‘tish davrida O‘zbekiston o‘z kelajagini ta’minlash uchun barqaror siyosatni qabul qilishi kerak.
Xitoydagi iqtisodiy islohotlar jarayoni asosiy
|
| |
The structure and scope of the dissertation

49
жорий этишда маълумотларни ҳимоялаш муаммолари ва ечимлари” республика
илмий-амалий анжумани. 2022 йил 13 май. Qarshi. Б. 301-303.
12.
Hamrayev J.H. Conformity of virtual auditing laboratories in training.
международной конференции «Инновационные
подходы к
развитию
Образовательно-производственного кластера в нефтегазовой отрасли» 30 апрель
2022 год. Б. 31-33.
13.
Hamrayev J.H. SFP Modules and connectors (small form factor
pluggable). международной конференции
«Инновационные
подходы
к
развитию Образовательно-производственного кластера в нефтегазовой отрасли»
30 апрель 2022 год. Б. 31-33.
Рис. 2. Метод “SWOT-анализа” - Chirchiq davlat pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi

38
компетенций и компетенции автоматизации. Подготовка использования
будущими
преподавателями
технологического
образования
телекоммуникационных технологий в образовательных формах, то есть на
лекционных, лабораторных занятиях и при самостоятельном обучении
осуществлялась согласно следующим этапам: 1. электронная почта; 2.
глобальная сеть www; 3. Использование сети UseNet; 4. передача файлов, то есть
использование системы FTP; 5. Разработка и использование базы данных,
использование таких телекоммуникационных систем, как TelNet,
WAIS.
Методика подготовки к использованию телекоммуникационных технологий
в процессе преподавания будущим преподавателям технологического
образования дисциплины информатика и развития их профессиональных
компетенций была усовершенствована на основе создания программной
продукции на программном языке Java, разработки мобильных приложений по
информатике для осуществления индивидуального обучения. Отличие созданной
нами программной продукции от других приложений заключается в том, что их
свободно можно использовать как в онлайн, так и в офлайн режимах. Это
позволяет будущему преподавателю включать новые технологии в необходимое
для них время. В мобильное приложение включена возможность регулярного
обновления сведений по данной дисциплине. Программа выполнена на
программном языке Java, инструкция по использованию программой изложена
простым языком.
В третьей главе диссертации, озаглавленной “
Методика организации и
Связь исследования с планами научно-исследовательских работ

25
Диссертациинное исследование выполнена в рамках темы “Целевые
показатели развития науки и инноваций до 2026 года”, согласно плану научно-
исследовательских работ Шахрисабзского филиала Ташкентского химико-
технологического института.
Цель исследования состоит в преподавании информатики посредством
телекоммуникационных технологий.
Задачи исследования заключаются в следующем:
проанализировать педагогическо-психологические аспекты преподавания
информатики будущим преподавателям посредством телекоммуникационных
технологий,
содержательно
развить
информационно-дидактическое
обеспечение;
смоделировать
преподавание
информатики
посредством
телекоммуникационных технологий, уточнить педагогические условия;
усовершенствовать методику подготовки будущих преподавателей к
использованию телекоммуникационных технологий в преподавании
информатики;
усовершенствовать механизм оценки уровня развития необходимых
профессиональных компетенций у студентов образовательного направления
Технологическое образование.
Объектом исследования является процесс обучения информатики
студентов с использованием телекоммуникационных технологий в высших
учебных заведениях.В общей сложности 519 студентов приняли участие в
Джизакском государственном педагогическом университете, Шахрисабзском
государственном педагогическом институте и Ташкентском химико-
технологическом институте.
Предмет исследования составляют содержание, формы, методы и
средства преподавания студентам информатики с использованием
телекоммуникационных технологий.
-jadval. 
Jizzax davlat pedagogika universiteti, Shahrisabz davlat pedagogika instituti

20
texnologiyalari
sohasida
maxsus
tayyorgarlikni,
shuningdek
kompyuter
tarmoqlaridan foydalangan holda zamonaviy o’qitish texnologiyalaridan
foydalanish bo’yicha uslubiy bilim va ko’nikmalar tizimini o’z ichiga oladi.
2. Informatikadan ta’lim jarayonida axborot va telekommunikasiya
texnologiyalaridan foydalanishga bo’lajak o’qituvchilarni tayyorlash ushbu
jarayonning quyi tizimi sifatida "Texnologik ta’lim" mutaxassisligi bo’yicha
integrasiyalashgan o’quv jarayoni doirasida pedagogik jihatdan samarali va
iqtisodiy jihatdan amalga oshiriladi. Ushbu jarayon faqat ma’lum bir maqsad - fan
o’qituvchisining o’qitishda telekommunikasiya texnologiyalaridan foydalanishga
tayyorligini shakllantirish bilan belgilanadi.
3. Bo’alajak texnologik ta’lim o’qituvchilariga informatika o’qitish jarayonida
telekommunikasiya texnologiyalaridan foydalanib ta’lim berishga tayyorlashda fan
o’qituvchilarining kasbiy tayyorgarligining mohiyati, mazmuni va tuzilishi ochib
berilgan; bo’lajak texnologik ta’lim o’qituvchisining maktab o’quvchilarini
o’qitishda tarmoq texnologiyalaridan foydalanishga tayyorligini shakllantirish
mezonlari, ko’rsatkichlari va darajalari aniqlandi; zamonaviy maktab talablariga
muvofiqligi uchun uni takomillashtirish yo’nalishlarini aniqlashda tarmoq
texnologiyalari sohasidagi oliy ta’lim tizimining holati o’rganildi.
4. Bo’lajak texnologik ta’lim o’qituvchilariga informatika o’qitish jarayonida
telekommunikasiya texnologiyalaridan foydalanishga tayyorlashning konseptual
modeli va ushbu modelga asoslangan metodik model ishlab chiqildi. Metodik model
to’rt komponent: maqsad, mazmun, jarayon va diagnostik komponentlardan tashkil
topdi.
5. Bo’lajak texnologik ta’lim o’qituvchilarini informatikadan ta’lim jarayonida
telekommunikasiya texnologiyalaridan foydalanishga tayyorlash metodikasi
takomillashtirildi. Bo’lajak o’qituvchining telekommunikasiya texnologiyalaridan
foydalangan holda umumta’lim maktablarida ta’lim berishga tayyorligini
shakllantirish uchun psixologik va pedagogik sharoitlar to’plami aniqlandi va
tasdiqlandi.
6. Pedagogik tajriba-sinov ishlari oliy ta’lim muassasalarida “Texnologik ta’lim”
bakalavriat ta’lim yo’nalishlarida olib borildi. Pedagogik tajriba-sinov ishlarida biz
tomonimizdan ishlab chiqilgan metodik model va metodikaning samarali ekanligi
isbotlandi. Nazorat guruhlaridagi talabalarning o’zlashtirish ko’rsatkichi har doim
nazorat guruhlaridagi talabalarning o’zlashtirish ko’rsatkichidan yuqori bo’ldi.
Islom karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti qo’qon filiali elektronika va elektrotexnika fakulteti

Elektronika va elektrotexnika fakulteti
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ISLOM KARIMOV NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI QO’QON FILIALI
ELEKTRONIKA VA ELEKTROTEXNIKA FAKULTETI
“Elektr va elektronika” kafedrasi
“Mikrosxemotexnika” fanidan
KURS ISHI
Mavzu: _____________________________________________
___________________________________________________
Bajardi: _______________________
Qabul qildi: _______________________
Komissiya azolari: ________________________
________________________
Taqrizchi: ________________________
Qo’qon 2023
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ISLOM KARIMOV NOMIDAGI TOSHKENT DAVLAT TEXNIKA UNIVERSITETI QO’QON FILIALI
“Elektr va elektronika” kafedrasi
KURS ISHINI BAJARISH UCHUN TOPSHIRIQ
Talaba________________________________________________________________________
(F.I.SH)
1. Kurs ishi mavzusi __________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
_____________________________________________________________________________
2. Kurs ishi variant
|
проведения педагогических экспериментальных работ

39
телекоммуникационных технологий, несформированность профессиональных
компетенций;
Поисковый (средний) – умение студентов разрешать проблемные ситуации,
муаммоли вазиятларни ҳал қила олиши, использовать телекоммуникационные
технологии в профессиональной деятельности, то есть реализации
Технологического
образования,
средний
уровень
сформированности
профессиональных компетенций;
Креативный (профессиональная деятельность высокого уровня) –высокий
уровень подготовки студентов к преподаванию с использованием
телекоммуникационных технологий, высокий уровень сформированности
профессиональных компетенций.
Сведения, раскрывающие содержание дисциплины, предоставленные до
начала экспериментальных работ и в процессе их проведения, результаты
экспериментальных работ, проведенных в сотрудничестве с исследователями,
профессорами и преподавателями послужили подтверждению научных
результатов исследования. Рост уровня знаний студентов в процессе проведения
экспериментальных работ показал классифицированный критерий. Усвоение и
анализ сведений по дисциплине, стремление к усвоению новых сведений,
формирование способности к их внедрению на практике, самостоятельность,
творческая
активность
студентов,
формирование
профессиональной
компетенции были приняты в качестве основных показателей усвоения тем
дисциплины.
Этап определения и сравнительного анализа уровня знаний студентов в
экспериментальной и контрольной группах в процессе проведения
экспериментальных работ по теме исследования был проведен в сотрудничестве
с преподавателями-практиками. В начале каждого учебного года со студентами
были проведены беседы, связанные с предметом экспериментальных работ, а
также тестирование из знаний, полученных в образовательных учреждениях.
Экспериментальные работы проводились в процессе лекционных, лабораторных
занятий и самостоятельного обучения, к каждому виду обучения был привлечен
отдельный преподаватель.
В период подготовки и проведения экспериментальных работ были
полноценно изложены учебные материалы по изучаемой теме – составлены
планы и тексты. В отобранных ВУЗах учебные занятия по информатике
проводились с использованием интерактивных образовательных технологий и
методов. Были разработаны дидактические материалы по использованию
элементов педагогической технологии в процессе изложения тем по дисциплине
Информатика, а к каждому занятию – методические указания.
Chirchiq davlat pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi - bet 25

42
ПРЕДЛОЖЕНИЯ И РЕКОМЕНДАЦИИ
1.
Усовершенствовать
методическое обеспечение, развивающее
профессиональную подготовку студентов образовательного
направления
“Технологическое образование”;
2.
Формировать в процессе преподавания
студентам информатики
профессиональные компетенции посредством обучения использованию средств
телекоммуникационных технологий;
3.
Усовершенствовать методику комплексного
развития подготовки
студентов к профессиональной деятельности
посредством преподавания
учебной дисциплины Информатика с использованием
телекоммуникационных
технологий.
45
INTRODUCTION (Doctor of Philosophy (PhD) dissertation annotation)
The purpose of the study is to teach
computer science through
telecommunication technologies.
Соответствие исследования приоритетным направлениям развития

|
Соответствие исследования приоритетным направлениям развитияBog'liq 16781064687564972darajaСоответствие исследования приоритетным направлениям развития
науки и технологий республики. Настоящее исследование выполнено в
соответствии с приоритетным направлением развития науки и технологий
республики «Формирование системы инновационных идей в социальном,
правовом, экономическом, культурном и духовно-просветительском развитии
информационного общества и демократического государства и пути ее
реализации».
Степень изученности проблемы. Процесс развития, закономерностей и
тенденций преподавания информатики и проблемы подготовки обучающихся
к профессиональной деятельности в высших образовательных учреждениях
исследованы такими отечественными учеными, как А.А.Абдушукуров,
A.Aбдукoдирoв,
У.Ш.Бегимкулoв,
Ф.М.Закирова,
Н.А.Муслимов,
Н.Д.Маматов, Ш.К.Формонов и другими. Т.Шоймардонов, У.Ю
.
Юлдашев,
О.А.Куйсинов и другими. Научные исследования в области использования
компьютерных технологий в образовательном процессе проведены такими
учеными, как М.Арипов, Р.Р.Бокиев, У.Ш.Бегимкулов, М.Е.Мамаражабов,
С.Турсунов, М.Лутфуллаев, М.Файзуллаева, Н.Каюмова, Б.Ю.Суропов,
О.Х.Туракулов.
Проблемы формирования профессиональных компетенций у будущих
преподавателей
посредством
использования
телекоммуникационных
технологий в преподавании информатики, а также эффективного
использования компьютерных технологий в процессе преподавания
информатики исследованы такими учеными стран СНГ, как Э.Д.Патаркин,
В.А.Сластенин, С.Д.Смирнов, И.В.Роберт, В.М.Глушкова, В.И.Гриценко,
Ю.Г.Данилев и другими.
Проблемы
эффективного
использования
возможностей
телекоммуникационных технологий в преподавании информатики в системе
высшего образования исследованы такими зарубежными учеными, как
B.K.Atrostic, S.V.Nguyen, E.Brynjolfsson, A.Mcafee, C.B.Frey, M.A.Osborne,
L.E.Varshavski и другими.
|
| |
Методы 
исследования - Chirchiq davlat pedagogika universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi

26
информационную,
графическую,
объектную
направленность
программирования,
а
также
системного,
деятельностного
и
компетентностного подходов;
усовершенствована
методическая
модель,
основанная
на
субстанциональной, структурной, функциональной и концептуальной моделях
преподавания
будущим
преподавателям
информатики
посредством
телекоммуникационных технологий, на основе педагогическо-стратегического
обеспечения
организационно-педагогических,
педагогическо-
психологических, тематико-дидактических условий
при неразрывной связи
целевого, содержательного, направленного от технологического процесса к
результату компонентов;
усовершенствована методика подготовки
будущих преподавателей
технологического образования к использованию телекоммуникационных
технологий
в
процессе
преподавании
информатики
и
развития
профессиональных компетенций на основе создания программной продукции
на языке программирования Java, приведения в соответствие и
содержательной интеграции мотивационно-ценностных, рефлексивных
критериев к методике репродуктивных, профессиональных
интерактивных
курсов;
усовершенствованы критерии оценки профессиональных качеств и
уровня развития профессиональных компетенций будущих преподавателей
профессионального образования в педагогических
высших образовательных
учреждениях в результате разработки телекоммуникационного мобильного
приложения рефлексивной адаптации телекоммуникационных технологий,
используемых в
преподавании информатики, к устойчивым тенденциям
профессиональной и педагогической профессиограммы специальности и их
оценки.
-rasm. Kompyuter kommutatsiya metodlari

|
-rasm. Kompyuter kommutatsiya metodlariBog'liq 16781064687564972daraja
3-rasm. Kompyuter kommutatsiya metodlari
Texnologik ta’lim yo’nalishi talabalariga informatika fanini o’qitish jarayonida
telekommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishga tayyorlash quyidagicha olib
borildi: ma’ruzada “SWOT tahlil” metodidan foydalanish natijasida talabalarning
loyihalash va modellashtirish kompetensiyalari shakllantirildi; laboratoriyada
“SINDIKAT” metodidan foydalanish natijasida talabalarning algoritmlash va
dasturlash kompetensiyalari shakllantirildi; mustaqil ta’limda “SMART” interfaol
ta’lim metodidan foydalanish natijasida talabalarning, texnologik, axborot,
avtomatlashtirish kompetensiyalari rivojlantirishga erishildi. Ta’lim shakllarida?
Ya’ni ma’ruza, laboratoruya va mustaqil ta’limda bo’lajak texnologik ta’lim
o’qituvchilarini telekommunikatsiya texnologoyalaridan foydalanishga tayyorlash
quyidagi bosqichlarda amalga oshirildi: 1. elektron pochta; 2. www global tarmog’i;
3. UseNet tarmog’idan foydalanish; 4. fayllarni uzatish, ya’ni FTP tizimidan
foydalanish; 5. ma’lumotlar bazasini ishlab chiqish va undan foydalanish, TelNet,
WAIS kabi telekommunikatsiya tizimlaridan foydalanish.
Shaxsiy kompyuterga to‘g‘ri ulanish
Modem orqali
Infraqizil nur
orqali
Port orqali
kompyuterga ulanish
Lokal tarmoq
Bir rangli tarmoq
Iyerarxik tarmoq
Tarmoq kartasi orqali
kommutatsiyalash
Telefon kanali orqali
ulanish
Yopiq tipdagi tarmoq taqsimoti
Vositasiz ulanish
Vositalar orqali ulanish
Global tarmoq xizmatlari: elektron pochta, global tarmoq (www),
konferensiyalar (UseNet), fayllarni uzatish (FTP), ma’lumotlar bazasi,
boshqalar (TelNet, WAIS)
18
Dissertatsiyaning “Pedagogik tajriba-sinov ishlarini tashkil etish va
|
| |
jadvali - Mavzu: Fikrlar(Mulohazalar) algebrasi, asosiy amallar, xossalari, to’liq amallar sistemasi. Reja: Fikrlar(Mulohazalar)...

|
Mavzu: Fikrlar(Mulohazalar) algebrasi, asosiy amallar, xossalari, to’liq amallar sistemasi. Reja: Fikrlar(Mulohazalar) algebrasi, asosiy amallar, xossalari, to’liq amallar sistemasi
|
bet | 2/3 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 23,33 Kb. | | #126094 |
Bog'liq diskret fanidan mustaqil ishjadvali deb ataladi
A va B mulohazalarning kamida bittasi rost boʻlganda rost
boʻladigan yangi murakkab mulohazani hosil qilish
amali mantiqiy qoʻshish amali deb ataladi.
Bu amalni dizyunksiya (
lotincha
: disjunctio – ajrataman) deb
ham atashadi Mantiqiy qoʻshish amali ikki yoki undan ortiq
sodda mulohazalarni “YOKI” bogʻlovchisi bilan bogʻlaydi
hamda va “A yoki B”, “A or B” , “A V B”, “A + B” kabi
koʻrinishlarda yoziladi.
Mantiqiy qoʻshish amalining rostlik jadvali quyidagicha:
A mulohaza rost boʻlganda yolgʻon, yolgʻon
boʻlganda esa rost qiymat oladigan mulohaza hosil
qilish amali mantiqiy inkor amali deb ataladi.
Bu amalni inversiya (
lotincha
: Inversio – to’ntaraman)
deb ham atashadi Mantiqiy inkor amali “A EMAS” ,
“not A” , “
ᒣ A” , “” koʻrinishlarda yoziladi. Mantiqiy
inkor amalining rostlik jadvali quyidagicha:
Koʻrinib turibdiki, mantiqiy oʻzgaruvchilar,
munosabatlar, mantiqiy amallar va qavslar
yordamida mantiqiy ifodalar hosil qilish mumkin ekan.
Mantiqiy ifodalarda mantiqiy amallar quyidagi
tartibda bajariladi: inkor ( ù ), mantiqiy koʻpaytirish ( Ù
), mantiqiy qoʻshish ( Ú ).
Teng kuchli yoki bir xil amallar ketma-ketligi
bajarilayotganda amallar chapdan oʻngga qarab
tartib bilan bajariladi, ifodada qavslar ishtirok
etganda dastlab qavslar ichidagi amallar bajariladi.
Ichma-ich joylashgan qavslarda eng ichkaridagi
qavs ichidagi amallar eng avval bajariladi.
Misol uchun: A mulohaza rost qiymat qabul qilsa, “A
va (A EMAS)” mulohazaning qiymatini aniqlang.
Yechish
:A rost qiymat qabul qilganligi uchun (A EMAS)
yolgʻon qiymatga ega boʻladi. U holda rost va yolgʻon
qiymatlarning koʻpaytmasidan (“VA” amali) yolgʻon
natijaga ega boʻlamiz. Shunday qilib, javob “yolgʻon”
ekan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: Fikrlar(Mulohazalar) algebrasi, asosiy amallar, xossalari, to’liq amallar sistemasi. Reja: Fikrlar(Mulohazalar) algebrasi, asosiy amallar, xossalari, to’liq amallar sistemasi
|
Masala. D V 
ᒣB Λ A mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini 
tuzing. 
Yechish

|
Masala. D V
ᒣB Λ A mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini
tuzing.
Yechish
|
bet | 3/3 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 23,33 Kb. | | #126094 |
Bog'liq diskret fanidan mustaqil ishMasala. D V
ᒣB Λ A mantiqiy ifodaga mos rostlik jadvalini
tuzing.
Yechish. Avval jadvalning birinchi uch ustuniga A, B, D
mulohazaning qabul qilishi mumkin bo’lgan qiymatlarini
yozib olamiz. So’ng bajarilish tartibiga asosan amallarni
yozib boramiz:
Mantiqiy amallar mantiq ilmida ham algoritmik tafakkurni
rivojlantirishda ham juda katta ahamiyatga ega.
masala. Bir kishi aytdi “Men yolg’onchiman yoki qora
sochliman”. U kishi kimligini aniqlang.
Yechish. Masala shartidagi mulohazalar uchun belgilashlar
kiritamiz:
D= “Men yolg’onchiman yoki qora sochliman”;
A= “Men yolg’onchiman”; B= “Qora sochliman”
U holda masala shartidagi murakkab mulohazani
shunday yoza olamiz: D=A YOKI B. Bu amal uchun
rostlik jadvali quyidagicha ko’rinishda bo’ladi:
1) Agar A mulohaza “rost” bo’lsa, u holda masala
shartidagi mulohazani aytgan kishi yolg’onchi bo’ladi
va shuning uchun uning hamma gapi yolg’on.
Demak, D mulohaza “yolg’on” bo’lishi kerak. Lekin
jadvaldan ko’rinadiki, A mulohaza “rost” bo’lganda
D mulohaza “yolg’on” bo’la olmaydi.
2)Agar A mulohaza “yolg’on” bo’lsa, u holda masala
shartidagi mulohazani aytgan kishi rostgo’y bo’ladi
va, tabiiyki, uning hamma gapi rost. Demak, D
mulohaza “rost” bo’lishi kerak. Jadvaldan ko’rinadiki,
bunday hol faqat A mulohaza “yolg’on” va B
mulohaza “rost” bo’lsagina o’rinli.
E’tiboringiz uchun
rahmat
http://fayllar.org
|
| |