Detallarni plastik deformatsiyalash (bosim ostida) usuli bilan tiklash

|
Detallarni plastik deformatsiyalash (bosim ostida) usuli bilan tiklash
|
bet | 5/9 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 22,54 Kb. | | #153103 |
Bog'liq 10- mavzu transport vosita detallarning tiklash uslublari. Reja-kompy.infoDetallarni plastik deformatsiyalash (bosim ostida) usuli bilan tiklash.
Detallarning ishlash imkoniyatini bosim ostida ishlash yo’li bilan tiklash materiallarning plastiklik xossasidan foydalishga asoslangan. Metalning ma`lum sharoitda tashki kuch ta`sirida yemirilmay qoldiq (plastik) deformatsiyalanish xossasi ularning plastikligi deb ataladi.
Bosim ostida ishlangan detalning shakli va o’lchamlarigina o’zgarib qolmay, balki uning strukturasi va mexanikaviy xossalari ham o’zgaradi.
Metalning elastik deformatsiyalanishida uning kristal panjarasidagi atomlar bir-biriga nisbatan elastik tarzda siljiydi, quch berilganda bu atomlar asli vaziyatiga qaytib, kristal panjara tiklanadi. Quch oshirilsa elastik o’zgarish plastik o’zgarishga aylanadi va quch olingandan keyin kristall panjara o’zining dastlabki xolatiga qaytmaydi, ya`ni metall plastik deformatsiyalanadi.
Plastik deformatsiyalanishda kristalning bir qismi boshqa qismiga nisbatan siljiydi. Siljish natijasida kristall panjarada atomlarning joylashish o’rni o’zgaradi, buning oqibatida kristall panjaraning shakli buziladiyu, lekin kristallning yaxlitligi buzilmaydi.
Detallarning ishlash imkoniyatini tiklashda ular turli usullarda plastik deformatsiyalanishi mumkin. Bu usullar jumlasiga qo’yidagilar kiradi:
1.Cho’ktirish; 2.To’g’rilash; 3.Kengaytirish; 4.Toraytirish; 5.Botirish; 6.Cho’zish; 7.Nakatkalash:
Detalning uzunligini kamaytirish hisobiga sirtqi diametrini kattalashtirish jarayoni cho’ktirish deyiladi. (1rasm)
Shunga ko’ra vtulkaning ishlash imkoniyatining bu usulda tiklash mumkin yoki mumkin emasligi vtulka balandligining yo’l qo’yiladigan qiskartirishiga bog’liq. Quch juda ko’p tushadigan vtulkaning ishlash imkoniyatining faqat bir marta tiklash mumkin; bunda shuni esda tutish keraki, vtulkaning balandligini ko’pi bilan 58 % qiskartirish lozim bo’lgan xollardagina uning ishlash imkoniyatini tiklasa bo’ladi. Quch kamroq tushadigan vtulkalarning ishlash imkoniyatining tiklashda balandligini 15% gacha qisqartirish mumkin. Ichi havol bo’lmagan detallarning, masalan dvigatel klapanlari, po’lat turtkichlar, yarim o’qlarning ishlash imkoniyatini ham cho’ktirish yo’li bilan tiklash mumkin.
2. Detalning ishlash imkoniyatini botirish usuli bilan tiklash.
Detallarning metalini cheklangan oraliqqa surish hisobiga uning o’lchamini kattalashtirish jarayoni botirish deyiladi.
Bu usuldan foydalanib, dvigatel klapanlarining anchagina yeyilgan kallaklarini, tishlarini, qalinligi yeyilgan tishli g’ildiraklarni tiklash mumkin.
Klapanlar kallaklarining ishlash imkoniyatini botirish usuli bilan tiklashda metal qizdiradi. Bunda klapan metalini fazaviy o’zgarishlar temperaturasidan past temperaturada botirish mumkin bo’lsa, u xolda detalga qayta termik ishlov bermasa ham bo’ladi. Detal pechda 510 minutdan ortiq turmasligi kerak.
Klapan sterjenining termik ishlovini saqlab qolish uchun induktsion ko’rlmada yoki maxsus konstruktsiyadagi pechda klapan kallagining o’zigina qizdirib olinadi.
|
| |