nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Zugang und Funktionalität - Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien...

|
Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien und Multimedia Kriterien und Weiterbildungsangebote Internetpublikation zum Projekt
|
bet | 95/221 | Sana | 26.06.2021 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #15184 |
2. Zugang und Funktionalität
|
Das Produkt ist ohne zeitliche Einschränkungen leicht zugänglich (vorzugsweise per Online-Anmeldung), reagiert schnell (Abspielen von Videos, Wiederherstellung, Auf- und Herunterfahren etc.) und arbeitet ohne technische Fehler.
Das Produkt (und dessen Gestaltung) kann für Menschen mit besonderen Bedürfnissen und Behinderungen angepasst werden (Schwerhörige, Schlechtsehende).
Das Produkt kann mit geringen technischen Kenntnissen auf verschiedene Software- und Hardware angepasst werden.
Das Produkt ermöglicht Arbeiten Offline.
Funktionstasten sind überschaubar (in Menge) und in allen Teilen des Produkts eingesetzt.
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien und Multimedia Kriterien und Weiterbildungsangebote Internetpublikation zum Projekt
|
Akala - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 214/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaAkala
va
Kuk
navlarini o‘zaro duragaylashdan
L.V.Rumshevich
g‘o‘zaning mashhur
108 navini
chiqarishga muvaffaq bo’lgan.
Geterozis hodisasi va uning biologik xususiyati
Odatda o‘z-o‘zidan changlanadigan yoki xromosomalar soni o’xshash turlar o‘zaro
chatishtirilganda birinchi avlod duragaylari urug‘chi va changchi o‘simliklarga nisbatan kuchli
rivojlangan, yashovchan va hosildor bo’ladilar. Bu hodisa fanda
geterozis
yoki
«duragay kuchi»
deb
ataladi. Odatda geterozis duragaylarning faqat birinchi avlodida kuzatiladi.
O‘simlik va hayvonlar seleksiyasida
geterozis
deb ataluvchi
duragaylarning hayot-chanligini
o‘rganish muhim ahamiyatga ega. Geterozis tyerminini
1914
yilda amyeri-kalik olim
Dj.Shell
taklif etgan. Har xil avlod, tur, navlar va inbred liniyalar chatishtirilganda birinchi bo‘g‘in
o‘simliklarda hayotchanlik, hosildorlik va boshqa bir qancha belgilar bo‘yicha boshlang’ich ota-ona
formalardan o‘zib ketish hodisasi yuz beradi. Biroq, keyingi (F
2
, F
3
va xakozo) bo‘g‘in duragay
organizmlarda geterozis hodisasi so‘nadi.
Shved genetik olimi
A.Gustafsson
taklifi bilan o‘simliklarda geterozis hodisasi uch asosiy tipga
bo‘lib o‘rganiladi. Bular:
reproduktiv
,
somatik
va
adaptiv
tiplar bo‘lib, har biri o‘simlik yuzaga
chiqanda o‘ziga xos xususiyatlar paydo bo‘ladi.
1.
Reproduktiv geterozisda
F
1
duragaylarning urchish organlari yaxshi rivojlanib, u urug‘ va
mevalarning hajm va miqdor jihatdan ko‘p bo‘lishiga olib keladi.
2.
Somatik geterozis
o‘simlikning vegetativ organlarining kuchli rivojlanishiga sababchi
bo‘ladi.
3.
|
| |
Teil I: Kognitive Kompetenzen - Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien...

|
Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien und Multimedia Kriterien und Weiterbildungsangebote Internetpublikation zum Projekt
|
bet | 102/221 | Sana | 26.06.2021 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #15184 |
Teil I: Kognitive Kompetenzen
Anforderungen an die kognitiven Kompetenzen von Computerspielen mit kompetenzförderlichen Potenzialen - Qualitätskriterien und Prüfaspekte
|
Qualitätskriterien
| Prüfaspekte (nicht alle müssen gleichzeitig erfüllt sein!) | Bewertung |
Problemlöse-fähigkeit
|
Vielfältige Problemstellungen regen zu einer differenzierten Problemanalyse an
Die Spielenden suchen neue Lösungsstrategien und wenden diese an
Mithilfe spielimmanenter Lexika, auf welche die Spielenden zurückgreifen können, werden diese Strategien durchgesetzt
|
|
Handlungs-planung
|
Durch die Planung mehrerer Spielschritte gelangen die Spielenden zur Erfüllung des Spielziels
Vielfältige Handlungsalternativen und Handlungsabfolgen müssen ausprobiert werden
Ergebnisse der Handlung führen zu Schlussfolgerungen, die eine Anpassung und Neugestaltung der Handlungsmuster erfordern
Es müssen verschiedene Handlungen nacheinander durchgeführt oder gleichzeitig ablaufende Prozesse koordiniert werden
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Thomas A. Bauer, Marko Ivanisin, Bernd Mikuszeit (Hrsg.) Evaluierung von Bildungsmedien und Multimedia Kriterien und Weiterbildungsangebote Internetpublikation zum Projekt
|
ЎҚУВ ФАНИНИНГ МАҚСАДИ ВА ВАЗИФАСИ

|
ЎҚУВ ФАНИНИНГ МАҚСАДИ ВА ВАЗИФАСИ
|
bet | 142/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaЎҚУВ ФАНИНИНГ МАҚСАДИ ВА ВАЗИФАСИ
―Менежмент‖ фанини ўқитишнинг мақсади - келгусида юқори малакали иқтисодчи-мутахассислар бўлиб етишадиган талабаларда бошқарув асосларини макро ва микроиқтисодий даражада ўргатиш асосида уларнинг етук ва юқори малакали мутахассис бўлишларини ҳамда олинган билимлари асосида ўқиш ва илмий изланишларини давом эттиришларини таъминлаш, йўналиш профилига мос билим, кўникма ва малака шакллантиришдир.
Фаннинг вазифаси - бошқарув тизимида бошқаришнинг усул ва услубларини ўрганиш ва такомиллаштириш, менежментнинг ривожланиш тарихи ва ҳозирги ҳолати, менежмент технологияларини қўллаш, ташкилотлар ва уларни бошқаришни, замонавий менежерга қўйиладиган талаблар, меҳнат жамоаларини самарали бошқариш, бошқарув меҳнатини ташкил қилиш юзасидан тасаввур ва билим шакллантирилиши, кўникмалар орттирилишини таъминлашдан иборат.
Ҳар бир мавзу якунида таълим технологиялари келтирилган ва уларни қўллаш юзасидан аниқ тавсиялар мазкур фандан ишлаб чиқилган модулли фан дастури замин бўлиб хизмат қилади..
Фанни чуқур ўзлаштиришда, талаба:
менежментнинг ривожланиш тарихи ва замонавий консепциялари;
менежментнинг илмий ѐндашувлари ва тамойиллари;
менежернинг услуби ва имиджи;
ишга доир этика ва этикет;
бошқарув меҳнатининг таърифи, хусусиятлари ва турлари;
бошқарув меҳнатини илмий ташкил этиш;
менежер фаолиятини режалаштириш ва ташкил этишни;
меҳнат жамоаларида ходимларни бошқариш;
–ташкилотлар ривожланишидаги замонавий тенденциялар ҳақида
билиши ва улардан фойдалана олиши лозим;
–меҳнат жамоаларида ходимларни бошқариш ҳақида малакага эга бўлиши лозим;
–корхона салоҳиятини бошқариш фаолиятини таҳлил этиш бўйича
|
| |
-dars Mavzu: Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish

|
-dars Mavzu: Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish
|
bet | 77/145 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #156614 |
Bog'liq 1- dars. Mavzu Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari Dars31-dars Mavzu: Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish
|
Maqsad
va
vazifalar
|
Darsning maqsadi: O'quvchilarni murakkab shartlarni qo'llab tarmoqlanuvchi dasturlar tuzishga o'rgatish.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarda Paskal dastur- lash tilida tarmoqlanuvchi dasturlar tuzish ko'nikmasini shakllantirish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o'quvchilar xarakterida izlanuvchanlik va topqirlik xususiyatlarini shakllantirish
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarning berilgan topshiriqlarni hal etishda kompyuterdan oqilona va samarali foydalanish ko'nikmasini hosil qilish.
|
O'quv
jarayonining mazmuni
|
NOT - "emas", AND - "va", OR - "yoki" mantiqiy amallarini qoilash va ularning bajarilish ketma-ketligi. Matematik misol va masalalarni yechish uchun ulardan foydalanib tarmoqlanuvchi dasturlar tuzish.
|
O'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
Uslub: Aralash.
|
|
| |
Usui: Tayyor prezentatsiya materiallari asosida. 
Nazorat

|
Usui: Tayyor prezentatsiya materiallari asosida.
Nazorat
|
bet | 86/145 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #156614 |
Bog'liq 1- dars. Mavzu Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari DarsUsui: Tayyor prezentatsiya materiallari asosida.
Nazorat: Og'zaki, savol-javob, muhokama, kuzatish.
Baholash: Rag'batlantirish, 5 ballik reyting tizimi asosida.
Kutiladigan natijalar
|
O'quvchilarning kompyuter imkoniyatlari to'g'risidagi bilim va ko'nikmalari rivojlanadi. Ularda Paskal das- turlash tilida parametrli takrorlash operatoridan foydalanish malakasi shakllanadi.
|
Kelgusi rejalar (tahlil, o'zgarishlar)
|
O'qituvchi o'z faoliyatining tahlili asosida yoki ham- kasblarining dars tahlili asosida keyingi darslariga o'zgartirishlar kiritadi va rejalashtiradi.
|
Darsning borishi va vaqt taqsimoti
O’tilgan mavzuni takrorlash.
1. Takrorlanuvchi algoritmlarga misollar keltiring.
2. Parametrli takrorlash operatorining ko'rinishi qanday bo'ladi?
3.Takrorlash parametri qanday qiymatlarni qabul qiladi?
4.Parametrli takrorlash operatorining boshlang'ich va oxirgi qiymatlarini izohlang.
5.Takrorlash parametrining qiymatlari chegaralanganmi?
6.Takrorlash operatorining ishlashini tushuntiring.
7.Qanday vaziyatda To o'rniga Downto xizmatchi so'zi qo'llaniladi?
Mavzuni mustaxkamlash uchun topshiriqlar
1. Quyidagi operatorlardagi xatolarni aniqlang va izohlang.
a) for 1= -15 to 5 do s:=s+I;
b) for kub:= 100/10+11 to 1963 do begin a:=7;end;
d) for mag:=99 dawnto 1 do readl(aa);
e) for bma:= 0.5 to 10 do writeln(k);
2. Quyidagi operatorlardagi takrorlanishlar sonini aniqlang.
a) for k:=trunc(23/5) downto trunc(l/2) do m:=1991;
b) for s:=23 to 1 do m:=1963;
d) for J:=2 downto 19 do m:=1950;
e) for d:=23 downto 1 do m:=2009;
f) for i:=abs(~25) to 25 do s:=s+i*i;
g) for h:=round(9.6) downto trunc(3*3) do a:=21;
3. S=10+12+14+...+50 yig'indining hisoblash dasturini tuzing.
Program masala_3;
Uses Crt;
Var s:integer;
Begin
S:=0;
For i:=10 to 50 do If not(odd(I)) then s:=s+ I;
Writeln(‘ y=’,y );
Readln ;
End.
5. P= 1·3·5·...·23 ko'paytmaning hisoblash dasturini tuzing.
Program masala_5;
Uses Crt;
Var p, i:integer;
Begin p:=1;
For i:=1 to 23 do if odd(I) then p:=p*I;
Writeln(‘p=’,p);
Readln ;
End.
6. A[1..5] massiv berilgan. Massiv elementlarini teskari tartibda chiqaruvchi dastur tuzing.
Program masala_6;
Uses Crt;
Var i: integer; a: array[1..17]of real;
Begin
For i:=1 to 17 do
Begin writeln(i,’-elementni kiriting=’); Readln(a[i]) ; end;
Writeln(‘Nolga teng elementlarning indekslari’);
For i:=5 downto 1 do writeln(‘A[‘,I,’]=’,A[i]); readln;
End.
7. A[1..15] massiv berilgan. Massivning toq indeksli elementlarining yig'indisidan juft indeksli elementlarining yig'indisini ayirib chiqaruvchi dastur tuzing.
Program masala_6;
Uses Crt;
Var s, i: integer; a: array[1..17]of real;
Begin s:=0;
For i:=1 to 115 do if I mod 2=0 then S:=S-A[i] else S:= S+A[I];
Begin writeln(i,’-elementni kiriting=’); Readln(a[i]) ; end;
Writeln(‘S=’,S);
readln;
End.
|
| |
Muammoli masala - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

Muammoli masala 1
«Katerpiller» firmasi ishlab chiqarayotgan qurilish uskunalariga narx belgilashda tovar qimmati xaqida iste‘molchilar his qiladigan omillardan foydalanadi. U masalan, raqobatchilar traktori atigi 20 ming dollar turganda, o‘z traktorini 24 ming dollar baholashi mumkin. Bunda «Katerpiller» firmasida sotuv hajmi raqobatchidan ko‘ra ko‘proq!
Nima uchun iste‘molchilar traktor sifatida «Katerpiller» tanlashini tushuntirshi uchun o‘z variantingizni ayting.
Yechim:
Potentsial xaridorlar dilerdan nima uchun ular «Katerpiller» traktori uchun 4 ming dollar qimmatroq to‘lashi kerakligini so‘raganda ular quyidagicha javob olishgan:
20 ming doll. – traktor narxi, raqobatchining traktoriga o‘xshash bir traktor
narxi.
4 ming doll. – «Katerpiller» traktorining uzoq muddat xizmat qilishi uchun
mukofot ustamasi.
2 ming doll. – ortiqcha ishonchlilik uchun mukofot ustamasi.
2 ming doll. – ortiqcha servis darajasi uchun mukofot ustamasi.
1 ming doll. – uzel va detallar kafolatining uzoq muddatliligi uchun mukofot ustamasi.
28 ming doll.- barcha qimmatli ko‘rsatkichlar komplekti narxi, 4 ming doll. chegirma.
Xulosa
Hayron qolgan iste‘molchilar bilib oldiki, ular to‘lashi lozim bo‘lgan 4 ming dollar mukofot ustamasiga qaramay, ular aslida 4 ming doll. chegirma oladi! Ish
«Katerpiller» traktorini tanlash bilan yakunlanadi, chunki iste‘molchi butun ximat
Kichik guruhlarda - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 73/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaKichik guruhlarda ishlash
Marketing vaziyati: Reklama kamlaniyasini rejalashtirish va strategiyasi
Ikkita kosmetika magazini 10 yildan beri kichik bir shaharda ishlaydi.
«Lolita» magazini strategiyasi quyidagicha: «Modada eksperimentlarni yaxshi ko‘radigan va hayratda qoldiradigan ko‘rinishda bo‘lishni yoqtiradigan yoshlar uchun «Lolita» saloni – doimo eng urf bo‘lgan kosmetika sotib olish va makiya kursi tinglash mumkin bo‘lgan joydir». Salon egasi reklama kampaniyasini quyidagi shior ostida o‘tkazadi: «Lolita» — bu yozning muqarrar shlyageri».
«Eva» magazini boshqacha pozitsiyaga amal qiladi: «O‘zining nazokatini ko‘rsatish istagida bo‘lgan barkamol ayol uchun «Eva» kosmetologlarning eng yaxshi yutuqlari, maslahat va tushunilish tushuniladigan salon».
Ikkala magazin-salon yoz mavsumida reklamaga bir xil miqdorda – 5000 dollardan mablag‘ sarflaydi. Bu miqdordan har bir salon 1000 dollarni - reklama byudjetining 20%ini – reklama ishlab chiqish, matn yozish va reklama kamapniyasi o‘tkazadigan mutaxassisllar mehnatiga haq to‘lashga sarflaydi.
Qolgan 4000 dollarni «Lolita» 1-jadvalda ko‘rsatilgan tarzda savrlaydi.
«Lolita» salonining reklama byudjeti
-
Reklama tarqatuvchi
|
Reklama faolligi mazmuni va ko‟rsatkichlari
|
Qiymati, AQSh dollari
|
«Rok kajdiy den» radiostantsiyasi
|
240 ta reklama e‘loni
(plyus shanba kungi «Moda ritmlari» eshittirishiga homiylik)
|
1200
|
«Programma II» (xit-
parad)
|
160 ta reklama e‘loni
|
800
|
Radio «Puls» (xit-parad)
|
60 ta reklama e‘loni
|
600
|
Yoshlar uchun mo‘ljallangan mahalliy
gazeta
|
Har biri 0,5 sahifali 4 ta e‘lon, har biri imtiyozli xarid huquqini beradigan kuponli
|
400
|
Yoshlar yarmarkasi
|
Tovar namunalari tarqatgan holdagi homiylik qilish
(boshqa firmalar bilan birgalikda)
|
1000
|
|
| |
Bilimlarni - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 67/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanma1.2.Bilimlarni chuqur o„zlashtirishga asoslangan amaliy mashg„ulot
-
Amaliy mashg‗ulot rejasi
|
Sotish siyosati va afzalliklari.
Sotish turlari.
Ulgurji savdo.
Chakana savdo.
|
O‗quv
mashg‗ulotining maqsadi
|
Marketing tizimida sotish siyosati to‗g‗risida asosiy
tushunchalarni berish, iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharotida uning ahamiyatini talabalar ongiga singdirish
|
O‗quv faoliyatining natijasi
|
Talaba marketingda sotish siyosati, uning ahamiyati, nazariy asoslari, asosiy tayanch iboralari xaqida tushunchaga ega bo‗lishi, iqtisodiyotni modernizatsiyalashda menejmentning moxiyatini anglashiga erishiladi.
Talabada o‗tilgan mavzu bo‗yicha nazariy bilimlar va uning amaliyotdagi tadbig‗i bo‗yicha ko‗nikma xosil qilinadi.
Talabaning fanga tegishli tushuncha va dunyoqarashi shakllantiriladi.
O‗quv predmeti fanning tuzilmasini va tarkibini sharhlaydi, adabiyotlar ro‗yxati bilan tanishadi;
Fanga doir sohalardagi erishilgan yutuqlarni yoritib beradi;
Predmet doirasida ishning uslubiy va tashkiliy xususiyatlarini baholash shakli va muddati ochib beradi;
Fanga oid g‗oyalarni tushuntirib beradi va uni rivojlantirish jarayonlarini aniqlaydi.
Fanga doir iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarning asosiy bosqichlarini umumiy ifodalaydi;
|
Mustaqil o‗rganish uchun topshiriqlar
|
Topshiriq 1. Ma‘ruza anjuman darsining dokladlar mavzusiga tayyorlanib kelish.
Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
Topshiriq 2. Mavzuni jonlantish uchun savollariga javob berish. Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
Topshiriq 3 Blits-o‗yin va loyixa texnologiyasi qoidasini o‗rganish. Eslatma: Ma‘lumot axborot materiallari Topshiriq 4. Mustaqil tayyorgarlik ko‗rish uchun savollar va topshiriqlar Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
|
Nazorat shakli:
|
maksimal ball
|
1
|
O‗qituvc
| -
Kuzatish,
og‗zaki nazorat
|
Talabaga
qo‗yilgan ball
|
|
hi imzosi
|
Kichik guruhlarda ishlash uchun topshiriqlar
-
|
Gurux javobi
|
To‘g‘ri javob
|
«Narx » tushunchasiga tavsif bering.
|
|
|
Marketingda narx turlarini aytib
bering
|
|
|
Narx belgilash usullari qanday?
|
|
|
Narx va bahoning farqi, ularni
belgilovchi sub‘ektlar
|
|
|
|
| |
Bevosita rivojlanishda - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

Bevosita rivojlanishda tuxumdan chiqqan yoki yangi tug‘ilgan organizm ko‘rinishi jihatidan ona
organizimiga o‘xshaydi va faqatgina ayrim azolarining etishmasligi, kichikligi, tana qismlarining
unchalik mutonosib bo‘lmasligi bilan farqlanadi, asta-sekin o‘sib borishi bilan ona organizimi to‘la
qiyofasiga ega bo‘ladi. Masalan: odam va sut emizuvchilarda, qushlarda, sudralib yuruvchilarda va
ayrim quyi tabaqa mavjudotlarlarda liginkosiz va bachodanda rivojlanish ro‘y beradi. Bilvosita
rivojlanish metamorfoza, yani shaklini o‘zgargirish, lichinka hosil qilish bilan ro‘y beradi. Lichinka o‘z
shakliga, ichki tuzilishiga va yashash tarziga ko‘ra etuk organizimdan keskin farqlanadi. Ona organizmi
qiyofasiga o‘tish ko‘pgina o‘zgarishlar (metamorfoza) orqali sodir bo‘ladi. Metamorfoza ko‘pgina
umurtqasizlar, anfibnyalar uchun xosdir.
Ontogenez jarayoni 2 bosqichga bo‘linadi;
prenatal (tug‘ilishidan avval) va
postnatal (tug‘ilgandan so‘ng). Prenatal bosqich o‘z navbatida ikki davrdan iborat:
1. Proembrional (progenez) davr jinsiy hujayralar va ularning rivojlanishini o‘z ichiga oladi.
2. Embrional davr jinsiy hujayralar urug‘lashib, zigota hosil bo‘lishidan boshlab, to yangi
avlodni bunyodga kelishidan iborat.
Ontogenez haqidagi ta’limotning rivojlanish jarayonida asosan ikkita bir-biriga zid bo‘lgan
qarash
preformizm va
epigenez uzoq muddat kurashib kelgan.
Preformizmga ko‘ra yangi avlodning shakllanishida hech qanday rivojlanish jarayonlari ro‘y
bermay, balki azaldan jinsiy hujayrada jo bo‘lgan o‘ta mayda individning tuxum hujayrasi oziqlantirishi
bilan yoki aksincha tuxum hujayrasidagi mikroindividning spyerma tasirida o‘sishi, yani mavjudot azo
va belgilarning takomillashishi natijasi ekanligi tushuntiriladi. Bunday dunyoqarash o‘z zamonasi uchun
muhim ahamiyatga ega bo‘ldi, yani organizmlar ko‘payishida jinsiy hujayralarning o‘rni borligi haqida
turg‘un fikr yuzaga keldi.
Epigenezga binoan organizm har doim yangidan gemogen, strukturasi massadan rivojlanadi.
Epigenez ham mitofizik dunyo qarashicha talqin etilgan yo‘nalish bo‘lsada, o‘zicha progressiv bo‘lib,
rivojlanish taraqqiyoi tan olinadi.
Bilimlarni - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 72/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanma1.2.Bilimlarni chuqur o„zlashtirishga asoslangan amaliy mashg„ulot
-
Amaliy mashg‗ulot rejasi
|
Kommunikatsion siyosat tushunchasi. Jamoatchilik bilan aloqalar (pablik rileyshnz) va uning mohiyati.
Marketingda reklama tushunchasi va reklama vositalari.
Reklama turlari: xorijiy, umummilliy, regional, mahalliy reklamalar.
Marketingda sotuvni rag`batlantirish. Rag`batlantirish usullari: kuponlardan foydalanish, pasaytirilgan narx bilan sotish, mukofotlar
berish.
|
O‗quv mashg‗ulotining maqsadi
|
Marketingda komunikatsion siyosat to‗g‗risida asosiy tushunchalarni berish, uning mazmunini tushuntirish, iqtisodiyotni modernizatsiya qilish sharotida kommunikatsion
siyosatning ahamiyatini talabalar ongiga singdirish.
|
O‗quv faoliyatining natijasi
|
Talaba kommunikatsion siyosat tushunchasi , uning axamiyati, nazariy asoslari, asosiy tayanch iboralari xaqida tushunchaga ega bo‗lishi, iqtisodiyotni modernizatsiyalashda menejmentning moxiyatini anglashiga erishiladi.
Talabada o‗tilgan mavzu bo‗yicha nazariy bilimlar va uning amaliyotdagi tadbig‗i bo‗yicha ko‗nikma xosil qilinadi.
Talabaning fanga tegishli tushuncha va dunyoqarashi shakllantiriladi.
O‗quv predmeti fanning tuzilmasini va tarkibini sharhlaydi, adabiyotlar ro‗yxati bilan tanishadi;
Fanga doir sohalardagi erishilgan yutuqlarni yoritib beradi;
Predmet doirasida ishning uslubiy va tashkiliy xususiyatlarini baholash shakli va muddati ochib beradi;
Fanga oid g‗oyalarni tushuntirib beradi va uni rivojlantirish jarayonlarini aniqlaydi.
Fanga doir iqtisodiy-ijtimoiy jarayonlarning asosiy bosqichlarini umumiy ifodalaydi;
|
Mustaqil o‗rganish uchun topshiriqlar
|
Topshiriq 1. Ma‘ruza anjuman darsining dokladlar mavzusiga tayyorlanib kelish.
Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
Topshiriq 2. Mavzuni jonlantish uchun savollariga javob berish. Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
Topshiriq 3 Blits-o‗yin va loyixa texnologiyasi qoidasini o‗rganish. Eslatma: Ma‘lumot axborot materiallari
Topshiriq 4. Mustaqil tayyorgarlik ko‗rish uchun savollar va topshiriqlar Eslatma: O‗quv uslubiy materiallar
|
Nazorat shakli: Kuzatish, og‗zaki nazorat
|
maksimal ball
|
1
|
O‗qituvchi imzosi
|
Talabaga
qo‗yilgan ball
|
|
|
| |
O`tilgan mavzu yuzasidan qo`shimcha topshiriqlar

|
O`tilgan mavzu yuzasidan qo`shimcha topshiriqlar
|
bet | 76/145 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #156614 |
Bog'liq 1- dars. Mavzu Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari DarsO`tilgan mavzu yuzasidan qo`shimcha topshiriqlar.
1. Berilgan qiymat asosida shart qiymatini aniqlang.
a) a:=10; b:=a*3; shart: «ab) a:=10; b:=a*3; shart: «a<=b/3»; javob: Ha
d) a:=10; b:=a; shart: «a+b=2*b»; javob: Ha
e) a:=10; b:=a+3; shart: «a+3>=b~3»; javob: Ha
2. Tarmoqlanish natijasida hosil bo'ladigan qiymatlarni aniqlang.
aa: = 7; bb: = 6.6; if aa=round(bb) then mm: = 'Ha' else mm:='Yovq';
javob: Ha
Ikkita a va b sonlar berilgan. Agar b son a dan kichik bo'lsa, u holda b ni nol bilan almashtiruvchi, aks holda b ni o'zgarishsiz qoldiruvchi dastur tuzing.
Program masala_3;
Var a: iteger;
b: Real;
Begin ClrScr
Write(‘a ningqiymatini kiriting: '); ReadLn(a);
Write(‘b ning qiymatini kiriting: '); ReadLn(b);
If a>b Then b=0 else WriteLn(‘b= ‘, b); readln;
End.
Uchta a, b va c sonlar berilgan. Bu sonlardan faqat musbatlarining kvadrat ildizini hisoblab chiqaruvchi dastur tuzing.
Program masala_4;
Label tamom;
Var a, b,c: integer;
Begin ClrScr
Write(‘a- sonni kiriting: '); ReadLn(a);
Write(‘b-sonni kiriting: '); ReadLn(b);
Write(‘c-sonni kiriting: '); ReadLn(c);
If(a>=0) and (b>=0) and (c>=0) Then WriteLn('Bu sonlar orasida manfiylari yo’q’); goto tamom; end;
If a>0 then WriteLn( a,’ning ildizi=’,sqrt(a));
If b>0 then WriteLn( b,’ning ildizi=’, sqrt(b))
If a<0 then WriteLn( c,’ning ildizi =’, sqrt(c))
tamom: End.
5. ax + b = o tenglamaning ildizini a, b ning quyidagi qiymatlarida hisoblash dasturini tuzing.
a) a= -1, b=l; b) a=0, b=4; d) a=l, b=0; e) a=l, b= -5.
Program masala_5;
Label5;
Var a, b,x: Real;
Begin ClrScr
Write(‘a ni kiriting: '); ReadLn(a);
Write(‘b ni kiriting: '); ReadLn(b);
If(a=0) and (b=0) Then begin
WriteLn('x istalgan son ’); goto 5; end;
If a=0 then WriteLn( ’yechimga ega emas’); goto 5; end;
WriteLn( ’x=’, b/a)
5: End.
Uyga vazifa: Darslikdagi 7-mashq.
Sana :_________
Sinf : _________
0>
|
| |
Ontogenez bosqichlari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmua Ontogenez bosqichlari.
Invaginatsiya yo‘li bilan gastrulyasiyaning kechishida blastodermaning
bir qismi botadi va blastotsel torayib yangi bo‘shliq -
gastrotsel
hosil bo‘la boshlaydi. Botiqlik
boshlangan joyda hosil bo‘lgan teshik birlamchi og‘iz (blastopor) orqali gastrotsel atrof-muhit bilan
bog‘lanadi. Botiqlik qarama qarshi devorga taqalishi bilan blastotsel yo‘qoladi va barcha bo‘shliq
gastrotseldan iborat bo‘lib qoladi. Bu bo‘shliqni ikki
ichki
(endoderma) va
tashqi
(ektodyerma) qavat
o‘rab turadi. Blastopor yuqori va quyi lablarga ega. Gastrulyasiya immigratsiya yo‘li bilan sodir
bo‘lganda blastodermaning ayrim hujayralari ko‘chib blastotselga tushadi va bu hujayralar bo‘linish
jarayonida blastodermaning ichki yuzasiga o‘tirib, ichki qavat - entodyermani blastodermaning tashqi
hujayralari esa ektodyermani shakllantiradi. Immigratsiya bilan kechadigan gastrulyasiya ko‘pgina
kavakichaklilarga xosdir.
Delyaminatsiya blastoderma hujayralarinyang jadal bo‘linishi va hosila hujayralarning blastotsel
bo‘shlig‘iga siqilib chiqishi va hosila hujayralarning blastotsel bo‘shligiga siqilib chiqishi va
qo‘shimcha qavat - entodermaning vujudga keltirish bilan yuzaga chiqadi, tashqi qavat hujayralari
entoderma hujayralari bo‘lib qoladi.
To‘qimalarning hosil bo‘lishi –
gistogenez
hamda a’zolarning vujudga kelishi organogenez
embrional varaq hujayralarining marakkab o‘zaro ta’siri ularning siljishi, ko‘payishi, o‘sishi natijasida
ro‘y beradi. Organogenez jarayoni embrional rivojlanishning so‘ngidagina oxiriga etadi. A’zolarning
murakkablashishi, o‘sishi tug‘ilgandan keyin ham davom etadi. Endodermada murtakning uzunasi
bo‘ylab hujayra to‘plami vujudga kelib, undan ajraladi va xorda hosil qiladi. Xorda yuqori taraqqiya
etgan mavjudotlarda yo‘qolib ketadi. Ayrim xordalilarda u bir umr saqlanib qoladi. Mezodermaning o‘zi
ayrim qismlarga bo‘linadi. Segmentlashgan qismi somitlarga ajraladi. Somitlarga bo‘linish xorda va
nerv nayi hujayralarining induksion ta’siri natijasida ro‘y beradi. Mezoderma
sklerotom
,
dermatom
,
lenotom, nefrotom
va
splanxnatom
kabi somitlar hakozo.
Sklerotom suyaklar (umurtqa, qovurg‘a, kurak), dermotom teri, lenotom mushaklar, nefratom
ayiruv a’zolarini bunyod etadi. Splanxnatomning o‘zi 2 (ektodermaga qaragan pariotal va entodyerma
ichaknayi bilan chegaralangan visteral) varaqchaga ajralib, oralig‘ida ikkilamchi bo‘shliq – selom paydo
bo‘ladi. Splanxnatom ichki a’zolarini qoplovchi pardalarni hisil qiladi.
Entoderma ichak va sariqlik entodermasinn beradi. O‘z navbatida ichak entodermasidan
oshqozon-ichak yo‘li epiteliysi, yirik bezlar (jigar, oshqozon osti bezi), nafas a’zolari hamda ularning
hosila bezlari vujudga keladi. Embrional varaqlar, nerv nayi va xorda organizm qismlari hosil bo‘lishi
uchun manba tuzilmalar bo‘lganligidan ular murtakning o‘q (asosiy) a’zolari deyiladi
.
|
| |
кўникмаларга эга бўлиши керак

|
кўникмаларга эга бўлиши керак
|
bet | 143/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaкўникмаларга эга бўлиши керак.
ФАННИ ЎҚИТИШДА ИННОВАЦИОН ТАЪЛИМ ТЕХНОЛОГИЯЛАРИ ҲАМДА ЎҚУВ МАШҒУЛОТЛАРИНИ ЛОЙИҲАЛАШ
Фанни ўқитишда интерфаол, коммуникатив, перцептив ѐндашувлардан максимал даражада фойдаланиш, ўқув адабиѐтларидан ташқари аутентик материаллар: аудио, видео, журналлар, интернет манбаларидан ўзлаштирилган билимлар мажмуасини амалиѐтда кузатилаѐтган далил ва ҳодисаларга боғлай олиш, олинган натижаларни баҳолаш, таҳлил қилиш орқали касбий фаолият учун зарур бўлган билим, малака ва компетенцияларни инновацион тафаккур лаѐқати негизида шакллантиришга алоҳида эътибор қаратиш талаб этилади.
Юқоридагилардан келиб чиқиб, ўқув машғулотларини лойиҳалаш жараѐнида:
мезонни танлаш;
ўқув мақсадларини тоифалаш;
ўқув материалларини модуллаштириш;
уларни ўрганиш, таҳлил қилиш ва қайта ишлаш;
ўрганиш натижаларини аниқлаш каби омилларга қаратиш орқали таълим олувчида назарий билимлар пухта эгалланиши ҳамда уларни амалиѐтда қўллаш кўникмасини шакллантириш, мустақил таълимни самарали ташкил этиш талаб этилади.
АСОСИЙ НАЗАРИЙ ҚИСМ (МАЪРУЗА МАШҒУЛОТЛАРИ) МЕНЕЖМЕНТ (1- МОДУЛ)
мавзу. “Менежмент” фанининг предтмети, объекти ва методи
Менежмент фанининг мазмуни, моҳияти, фанни ўқитиш мақсадлари, менежмент объекти ва субъекти. Менежмент тамойиллари. Менежмент фанининг умумфалсафий усуллари. Менежмент фанининг таҳлил усуллари, тизимли ѐндашув, комплекс ѐндашув, интеграцион ѐндашув, иқтисодий- вазиятли ѐндашув, иқтисодий-математик ѐндашув, моделлаштириш, кузатиш, эксперимент, социологик кузатиш усуллари мазмуни. Менежмент фанининг ижтимоий-иқтисодий, ҳуқуқий, кибернетика ва бошқа фанлар билан ўзаро алоқалари.
|
| |
Uyga vazifa: 6-7- mashqlarni bajarish

|
Uyga vazifa: 6-7- mashqlarni bajarish
|
bet | 81/145 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #156614 |
Bog'liq 1- dars. Mavzu Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari DarsUyga vazifa: 6-7- mashqlarni bajarish.
6. M va N sonlar berilgan. Agar ular musbat va yig'indisi 100 dan katta bo'lsa, M sonning N soniga nisbatini, ular musbat va yig'indisi 100 dan katta bo'lmasa M ning N ga ko'paytmasini hisoblash dasturini tuzing.
7. Berilgan N sonning butun qismi kasr qismining 1000 ga ko'pay- tirilganidan katta bo'lsa, sonning butun qismining, aks holda kasr qismining birinchi 3 ta raqamini chiqaruvchi dastur tuzing.
Sana : _________________
Sinf :____________________
33-dars Mavzu: Parametrli takrorlash operatori.
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Parametrli takrorlash operatori
|
Maqsad
va
vazifalar
|
Darsning maqsadi: O'quvchilarga parametrli takrorlash operatori yordamida dastur tuzish texnologiyasini o'rgatish.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarda Paskal das- turlash tilida parametrli takrorlash operatori yordamida dasturlar tuzish ko'nikmasini shakllantirish. Darsning tarbiyaviy vazifasi: o'quvchilarda daqqatini maqsadli yo'naltirish xususiyatlarini shakllantirish. Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarda kompyuterdan samarali foydalanish tuyg'ularani shakllantirish.
|
O'quv
jarayonining mazmuni
|
Takrorlash parametri va uning qiymatlar to'plami. Tak- rorlanish tanasi. Begin va end ko'rsatmalari. Parametrli takrorlash operatorining ishlash prinsipi. Downto xiz- matchi so'zi va uning qo'llanishi.
|
O'quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi
|
|
|
| |
spermatogenez - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

uzoqlashib, kelsa uzoqlashgan to‘daning har birida o‘lar holicha maydalash davom etadi va har bir to‘da
alohida organizmni hosil qiladi, natijada bir tuxumli egizaklar vujudga keladi.
Gastrulyasiya
. Gastrulyasiya jarayoni murakkab bo‘lib, blastula hujayralarini siljishi va o‘zaro
tasiri natijasida ikki qavatli murtak hosil qiladi. Bu qavatlar entodyerma va entodyerma-embrional
varaqlar bo‘lib, ulardan uchinchi embrional varaq-mezoderma bunyodga keladi.
Gastrulyasiyani 4 tipi tafovut etiladi:
1. Invaginatsiya (botib kirish);
2. Epiboliya (o‘rab ketishi);
3. Immigratsiya (ko‘chib o‘rnashish);
4. Delyaminatsiya (qatlamlarga ajralish).
Hayvonlarda gametogenez.
Hayvonlarda jinsiy hujayralar xuddi somatik hujayralardek
embrional hujayralardan rivojlanadi. Murtak hujayralaridan bora-bora jinsiy bezlar va jinsiy
hujayralar taraqqiy qiladi.
Ko‘payish
bosqichida
murtak hujayralari bir necha bor orqali bo‘linib gonial hujayralarni -
goniylarni
hosil qiladi. Oldiniga ular ikkala jins organizmlarda o‘xshash bo’lsada, keyinchalik
tabaqalanib, erkaklarda
spermatagoniy
, urg‘ochi organizmlarda
oogoniyga
ajraladi.
Spermatogenez.
Urug‘dondagi maxsus to‘qima oldin yo‘li bilan bir necha marota bo‘linib,
o‘lchamlari kichraygan spermatogoniylarni hosil etadi. Shundan so‘ng
o‘sish
bosqichi boshlanadi. 
Ular yana yo‘li bilan bo‘linib birinchi tartibli spermatositlarga aylanadilar. 
Yetilish

|
o‘sish
bosqichi boshlanadi.
Ular yana yo‘li bilan bo‘linib birinchi tartibli spermatositlarga aylanadilar.
YetilishBog'liq biologiya majmuao‘sish
bosqichi boshlanadi.
Ular yana yo‘li bilan bo‘linib birinchi tartibli spermatositlarga aylanadilar.
Yetilish
bosqichida
birlamchi spermatosit hujayralari meyoz bo‘linishga o’tadilar. Reduksion bo‘linishdan so‘ng ikkita
ikkinchi tartibli spermatositlar hosil bo‘ladi. Ekvatsion bo‘linish natijasida 4 spermatidalar rivojlanadi
(14-rasm).
Shakllanish
bosqichida spermatidalarning spermatozoidga aylanishi kuzatiladi. Bu jarayonga
yadro va sitoplazmaning barcha elementlari qatnashadi. Yetilgan spermatozoid
boshcha
,
bo‘yin
va
dum
qismlaridan tashkil topadi. (15-rasm) Spermatozoidning bosh qismida Goldji apparatidan hosil
bo’lgan
akrosoma
joylashadi. U fermentlaiga boy bo‘lib, urug‘lanish paytida tuxum hujayra qobigini
yeritadi. Akrosomadan keyin bosh qismda
yadro
joylashgan. Spermatozoidning bo’yin qismida
sentriola
,
mitoxondriyalar
bo‘ladi. Dum qismi spermatozoidning harakatlanishini ta’minlaydi.
Oogenez
.
Urg‘ochi organizmlarning jinsiy hujayralarini rivojlanishi
oogenez
deyiladi. Oogenez
jarayonining spermatogenezdan farqi shundan iboratki, birinchidan, birlamchi
oosit (oosit I)
ning
o’sish bosqichi ko‘proq davom etadi. Ikkinchidan oositda oziq moddalarning yig‘ilishi ro‘y beradi.
Ootsit I meyozning Reduksion bo‘linishidan so’ng ikkita hujayra - biri yirik
oosit II,
ikkinchisi mayda
oosit II hosil etadi. U
birinchi tartibli
yo‘naltiruvchi tana
deb ataladi. Ekvatsion bo‘linishdan
so‘ng oosit II dan bitta yirik
ootida
va bitta mayda ootida, birinchi tartibli yo‘naltiruvchi
tanadan esa ikkita mayda ootida hosil bo‘ladi. Shunday qilib meyozning reduksion va ekvatsion
bo‘linishidan so‘ng to‘rtta ootidalar hosil bo‘ladi.
Ulardan uchtasi mayda, bittasi yirik ootida bo‘ladi. Faqat yirigi -
tuxum
hujayra keyingi
rivojlanish va urug’lanishga layoqatlidir. Qolgan uchta mayda ootidalar yo‘naltiruvchi tana bo’lib,
keyinchalik yemiriladi.
Tuxum hujayra yirik, sitoplazmaga boy, qobiq bilan o’ralgan, uni tashqarisida ko‘plab
follikul hujayralar joylashgan bo’ladi (15-rasm).
Sut emizuvchi hayvonlarning tuxum hujayrasi bevosita urug’lanishdan oldin yoki urug’lanish davrida
yetiladi. Tuxum hujayra vaqt-bevaqt yetilib turadi. Ayollarda odatda bir oyda bitta tuxum hujayra
yetiladi. Umurtqali hayvonlarning ko‘pchiligida tuxum
hujayra yilning ma’lum mavaumida
ko‘pincha bahor oylarida yetiladi. Odam tuxum hujayrasining vazni 10
-5
g ga teng bo’lib,
kam harakatchan. Spermatozoid esa maydaroq 10
-9
g ga teng, harakatchan bo’ladi.
|
| |
ekologik omillar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmuaekologik omillar
deyiladi. Muhit — quruqlik, suv, havo va
yer osti qismlaridan iborat.
Tashqi muhit tushunchasidan tashqari yashash sharoitlari degan tushuncha ham mavjud boʻlib,
bu tushunchaga organizmning yashashi uchun zarur boʻlgan elementlar yoki omillardan yorugʻlik,
issiqlik, suv, oziqlanish va shu kabilar kiradi. 1933-yilda
D.N.Kashkarov
muhit omillarini 3 guruh
(
iqlim, edafik va biotik
)ga boʻladi. Keyinchalik 1950-yilda
Alyoxin
ekologik omillarni
iqlim, edafik,
orografik, biotik, antropogen
va
tarixiy
guruhlarga ajratib oʻrganishni taklif qiladi.
Ekologik omillar 3 ta asosiy guruhga boʻlinadi:
1.
Abiotik omillar
— anorganik tabiat sharoitining yoki oʻlik tabiatning yigʻindisi. Bularga
harorat, yorugʻlik, namlik, suv, tuproq, relyef kiradi.
2.
Biotik omillar:
Bunga tirik tabiat elementlari (tirik organizmlarning bir-biriga va yashash
muhitiga taʼsiri) kiradi. Biotik omillar fitogen va zoogen omillarga boʻlinadi. Fitogen omillar deganda
yuksak va tuban oʻsimliklarning organizmga taʼsiri eʼtiborga olinsa, zoogen omillar deganda esa
organizmga barcha hayvonlarning taʼsiri nazarda tutiladi.
3.
Antropogen omillar
— bu inson faoliyati bilan bogʻliq boʻlgan omillar, yaʼni odamlarning
oʻsimlik va hayvon turlari yoki ular guruhlarining tuzilishiga koʻrsatgan taʼsiridir.
Tirik organizmlarga juda koʻp omillar taʼsir koʻrsatadi. Ana shu omillarning ayrim
organizmlarga koʻrsatgan taʼsiri natijasi esa xilma-xildir. Omilning organizm hayoti uchun eng qulay
darajasi —
optimal daraja
deyiladi. Har qanday ekologik omillarning eng yuqori darajasi
maksimum
va eng quyi darajasi
minimum
boʻladi. Tabiiyki, har bir tirik organizm uchun u yoki bu ekologik
omilning oʻz maksimumi, minimumi va optimumi boʻladi. Chunonchi, uy pashshasi 7° dan 0° gacha
yashashi mumkin. Ular uchun yashashning optimum darajasi 36—40°C ni tashkil etadi. Shuni ham
taʼkidlash zarurki, ekologik omillar organizmlarga kompleks taʼsir etgandagina ular yuqori natija
beradi.
Ekalogiya omillarning organizmlarga tasiri mavjud bo’lgan hayvonlar, o’smliklar hamda hayot
kechirayotgan boshqa organizmlar yoki jonzotlar sonini ko’pligi va geografik tarqalishiga bevosita
yoki bilvosita tasir ko’rsatuvchi har qanday tashqi omillarga bog’liq bo’ladi. O’z tabiatiga ko’ra,
shunigdek, tirik organizmlarga ko’rsatadigan tasiri boyicha ekalogik omillar juda xilma –xildir.
Abiotik omillar - bu notirik tabiat omillaridir. Bularga iqlim omillari, tuproq omillari va
topografik omillar kiradi.
Iqlim omillariga: quyosh nuri (yorug’lik), harorat, havo namligi.
Tuproq omillariga: tuproq xossalari, sho’rlik darajasi va boshqalar kiradi.
Topografik omillarga esa yerning joylashuvi, balandlik yoki qiyaliklari kiradi.
|
| |
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti - bet 75

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat institutiBog'liq biologiya majmua
Meyoz bo‘linishning biologik ahamiyati.
Meyoz bo‘linish natijasida xromosomalar
sonining kamayishi kuzatiladi. Agar meyoz bo‘linish davomida xromosomalar soni kamaymaganda
edi, har bir yangi avlodda urug‘lanish tufayli xromosomalar soni tinmasdan ikki hissadan ortib
boraverardi.
Meyoz bo’linish va gametalar hosil bo’lishi davomida rivojlangan gametalarda ota-ona
xromosomalari aralashgan holda bo’ladi. Xromosomalarning turli xil kombinatsiyalari hosil bo’ladi.
Bundan tashqari gomologik xromosomalarning kon’yu-gatsiyasi, ya’ni o‘xshash qismlari bilan
ayirboshlanishi (krossingover) tufayli ham xromosomalarda irsiy axborotning yangi to‘pllarni
paydo bo’ladi. Ota-ona xromosomalarini kombinatsiyalashuvi va ular orasidagi krossingover
natijasida yangi tarkibli xromoso-mallarni hosil bo‘lishi organizmlarda irsiy o’zgaruvchanlikni
keltirib chiqa-radi. Irsiy o‘zgaruvchanlik organizmlar evolyutsiyasiga olib keluvchi asosiy omillardan
biri sanaladi. Ayrim holatlarda meyoz jarayonida xromosomalarning gametalarga tarqalishi teng
bo‘lmasligi, 1-2 xromosoma normadan ortiqcha, ikkinchisiga esa 1-2 xromo-soma kam tarqalishi
mumkin. Ular monosomik va nullisomiklardir. Bunday holat organizm rivojlanishining buzilishiga,
xususan, odamlarda turli kasalliklarning kelib chiqishiga olib keladi
.
Jinsiy hujayralar – gametalar.
Qo‘shilish bilan yangi avlod hosil qiluvchi jinsiy hujayra
(spyermatazoid va tuxum hujayrasi) ga gametalar deyiladi. Ma’lumki, organizm tanasidagi
gametalardan boshqa barcha hujayralar somatik hujayralarni tashkil etadi.
Gametogenez.
Gametogenez yuqori darajada differensirlashgan va qo‘shilib yangi organizm hosil
qila oladigan jinsiy hujayralarning hosil bo‘lish jarayoni
gametogenez
deyiladi. Gametogenez
birlamchi jinsiy hujayraning paydo bo‘lishi va uning jinsiy azoda o‘rnashishi va shu yerda ularning
mitoz yo‘li bilan ko‘payishi, so‘ng meyoz usulida xromosomalar sonini kamayishi, etilib shakllanib
spermatozoid hamda tuxum hujayralarini hosil bo‘lishi kabi o‘ta murakkab jarayonlarni bosib o‘tadi.
Erkak jinsiy hujayrallarni hosil bo‘linshi —
|
| |
Informatika fanidan 9-sinf uchun nazorat ishi topshiriqlari

Informatika fanidan 9-sinf uchun nazorat ishi topshiriqlari.
II variant.
1.Uchta a, b va c sonlar berilgan. Agar a2+b2=c2 shart bajarilsa, bu sonlarning yig`indisini , aks holda ularning modullari ko`paytmasini hisoblovchi dastur tuzing.
2.Erkin tushayotgan jismning t vaqt ichida bosib o`tgan yo`lini hisoblash dasturini tuzing.
3.“Obod turmush yili” matnini ekranning o`ng tomonidan 12-satrda yashil rangda , qizil fonda chiqaruvchi dastur tuzing.
Informatika fanidan 9-sinf uchun nazorat ishi topshiriqlari yechimlari
I variant.
1.Ikkita a va b sonlar berilgan. Agar b son a dan kichik bo`lsa, u holda b ni nol bilan almashtiruvchi, aks holda b ni o`zgarishsiz qoldiruvchi dastur tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Var a,b: integer;
Begin
Write (‘ a ning qiymatini kirit’); Readln (a);
Write (‘ b ning qiymatini kirit’); Readln (b);
If a>b then b:=0 else Writeln (‘b=’,b);
Readln;
End.
2.Uzunligi 1m bo`lgan matematik mayatnikning tebranish davrini toppish dasturini tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Var T, g: real;
Begin
g:= 9,8;
T: =2*Pi/sqrt(g);
Writeln (‘ T=’,T);
Readln;
End.
3.Ekranga 5 ta sinfdoshingizning ismin turli ranglarda va ekranning sariq rangida chiqaruvchi dastur tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Begin
TextBackGround (14);
TextGolor (2); Writeln (‘Aqida’);
TextGolor (4); Writeln (‘Sitora’);
TextGolor (6); Writeln (‘Dostoni’);
TextGolor (3); Writeln (‘Husan’);
TextGolor (9); Writeln (‘Sevara’);
Readln;
End.
Informatika fanidan 9-sinf uchun nazorat ishi topshiriqlari yechimlari
II variant.
1.Uchta a, b va c sonlar berilgan. Agar a2+b2=c2 shart bajarilsa, bu sonlarning yig`indisini , aks holda ularning modullari ko`paytmasini hisoblovchi dastur tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Var a,b,c,n: integer;
Begin
Write (‘ a ning qiymatini kirit’); Readln (a);
Write (‘ b ning qiymatini kirit’); Readln (b);
Write (‘ c ning qiymatini kirit’); Readln (c);
If sqr(a)+sqr(b)=sqr(c) then n:=a+b+c else n:=abs(a)*abs(b)*abs(c);
Writeln (‘n=’,n);
Readln;
End.
2.Erkin tushayotgan jismning t vaqt ichida bosib o`tgan yo`lini hisoblash dasturini tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Var S,t, g: real;
Begin
g:= 9,8;
Write (‘ t ning qiymatini kirit’); Readln (t);
S: =g*sqr(t)/2;
Writeln (‘ S=’,S);
Readln;
End.
“Obod turmush yili” matnini ekranning o`ng tomonidan 12-satrda yashil rangda , qizil fonda chiqaruvchi dastur tuzing.
Program masala;
Uses crt;
Begin
TextGolor (2); TextBackGround(4);
Goto XY (65,12); Write (‘ Obod turmush yili’);
Readln;
End.
|
Yangi mavzuni mustaxkamlash

|
Yangi mavzuni mustaxkamlash
|
bet | 79/145 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #156614 |
Bog'liq 1- dars. Mavzu Masalalarni kompyuterda yechish bosqichlari DarsYangi mavzuni mustaxkamlash.
4. Quyi sinf o'quvchisini ko'paytirish jadvali bo'yicha sinovchi dastur tuzing. To'g'ri javob berilganda «Barakalla», aks holda «Qayta ishla» matnlari turli rangda chiqsin.
5. Kiritilgan 1 dan 7 gacha oraliqda bo'lgan raqamga asosan hafta kunini ekranga chiqaruvchi dastur tuzing.
Uyga vazifa: Darslikdagi 6-mashiqni bajarish
Sana : ____________________
Sinf : _______________________
32-dars Mavzu: Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish mavzusini takrorlash.
Darsning texnologik xaritasi
Mavzu
|
Tarmoqlanuvchi strukturali dasturlar tuzish mavzusini takrorlash
|
Maqsad
va
vazifalar
|
Darsning maqsadi: O'quvchilarni murakkab shartlarni qo'llab tarmoqlanuvchi dasturlar tuzishga o'rgatish.
Darsning ta'limiy vazifasi: o'quvchilarda Paskal dastur- lash tilida tarmoqlanuvchi dasturlar tuzish ko'nikmasini shakllantirish.
Darsning tarbiyaviy vazifasi: o'quvchilar xarakterida izlanuvchanlik va topqirlik xususiyatlarini shakllantirish
Darsning rivojlantiruvchi vazifasi: o'quvchilarning berilgan topshiriqlarni hal etishda kompyuterdan oqilona va samarali foydalanish ko'nikmasini hosil qilish.
|
O'quv
jarayonining mazmuni
|
|
|
| |
Nazorat savollari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

15-MA’RUZA.
Mavzu:
Geterozis va sitoplazmatik irsiyat.
Reja:
1) Autbriding va inbriding tugrisida tushuncha.
2) Geterozis hodisasining xillari va ulardan amaliyotda foydalanish.
3) Geterozisni saklab kolish muammolari va geterozis nazariyasi.
4) O‘simlik va hayvonlarda sitoplazmalik irsiyat.
Tayanch iboralar:
Geterozis, Autbriding, inbriding, foydali geterozis, korrelyasiya,
qarindosh juftlik, duragay, liniya
Inbriding va autbriding to‘g‘risida tushuncha
Yangi nav va zotlarni chiqarishda
duragaylash
usulidan keng foydalaniladi. Duragaylash metodi
tanlangan ota-ona organizmlarning inson uchun foydali belgi-xossalarini duragay formalarda
biriktirishga asoslanadi. Bunda ayrim foydali belgi-xossalarga ega ota-ona individlar chatishtirilib
duragay organizmlar orasidan maqsadga muvofiq individlar tanlanib olinadi. Duragaylash jarayonida
ota-ona organizmlarining belgi-xossalari duragay avlodlarida turli kombinatsiyalarda beriladi.
Chatishtirish uchun xo‘jalikda qimmatli belgilarga ega bo‘lgan formalarni tanlash seleksiyada
kombinatsion o‘zgaruvchanlikni boshqarishning asosiy usuli bo‘lib hisobla-nadi. Organizmlarni
ko‘paytirishda maqsadga qarab duragaylash ikki xil usulda amalga oshiriladi:
1)
yaqin qarindosh
organizmlarni chatishtirish yoki o‘simliklarning o‘zini-o‘zi bilan chatishtirish
(
inbriding
)
va
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va - bet 67

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 67/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)1 — to‘quv g‘altagi; 2 — tanda iplari; 3 — qo‘zg‘almas skalo;
4 — qo‘zg‘aluvchan skalo; 5 — ikki yelkali richag; 6 — prujina;
7 — tenzodatchik; 8 — mikroprotsessor; 9 — o'zgartiruvchi moslama;
10 — elektr yuritgich; 11 - tasma.
tiladi. Mikroprotsessor (8) dagi boshlang'ich elektr axboroti bilan tenzodatchik (7) dan tushgan ishchi elektron ma’lumotlar solishtirilib, keyinchalik o'zgartiruvchi moslama (9) ga yubo- riladi. Bu moslama elektr yuritgich (10) ning aylanish tezligini o'zgartirishi mumkin. To'quv g'altagi (7,) ga harakat shkivlar Z>, D2, tasma (11), chervyak Z {, chervyak g'ildiragi va tishli g'il diraklar Z3 Z4 orqali uzatiladi. Elektron tanda rostlagich yorda mida uzatilayotgan tanda ipi uzunligi aniq uzatilib, boshlang'ich taranglik bir me’yorda rostlab turiladi.
Tanda tormozlari
Ayrim to'quv dastgohlarida tanda iplarini uzatish va tarang- lash vazifasini tanda tormozi bajaradi.Tanda tormozi o'rnatilgan to'quv dastgohlarida to'qima tortib olinishi natijasida tanda ipining taranglashishi ta’sirida to'quv g'altagi aylanib, kerakli uzunlik- dagi tanda iplari to'quv zonasiga uzatiladi.
Tanda tormozlari qarshilik ko'rsatish usuliga ko'ra, ishqa- lanuvchi, yukli, prujinali va aralash bo'lishi mumkin. Ishqala- nuvchi tanda tormozlarida to'quv g'altagining aylanishiga ishqalanish kuchi qarshilik qilsa, yukli va prujinali tormozlarda yuk va prujina kuchlari qarshilik ko'rsatadi.
Aralash tanda tormozlarida g'altakning aylanishiga bir vaqt- ning o'zida ishqalanish kuchi va yuk yoki prujina qarshilik ko'rsatadi.
Pnevmatik to'quv dastgohiga o'rnatilgan tanda tormozi 9.5-rasmda ko'rsatilgan. Tanda iplari (1) to'quv g'altagi (2) dan chiqib, skalo (3) orqali to'qima hosil bo'lish zonasiga uzatiladi. Skalo (3) dastgohning chap va o'ng ramalariga o'rnatilgan ikki yelkali richag (4) ning pastki yelkasi prujina (5) bilan bog'langan.
Dastgohning chap tomonida o'rnatilgan ikki yelkali richag
(4) ning pastki yelkasi ikkinchi ikki yelkali richag (6) ning vertikal yelkasiga ta’sir etishi mumkin. Richag (6) ning pastki yelkasiga o'rnatilgan tormoz kolodkasi (7) tormoz shkivi (8) ga
tegib turadi. Tormoz shkivi (8) tishli g'ildiraklar Z5, Z4, Z3, Zj, Z, va Z orqali to'quv g'altagi (2) bilan bog'langan. Tanda iplarining tarangligi tormoz kolodkasi (7) bilan tormoz shkivi
(8) dagi ishqalanish kuchiga bog'liq bo'lib, prujina (5) bilan
tanda iplarining tarangligi teng ta’sir etuvchi kuchlar ayirmasi orqali aniqlanadi.
|
| |