-Mavzu:  Mobil operatsion tizimlariga kirish va sozlash turlari

43-Mavzu: Mobil operatsion tizimlariga kirish va sozlash turlari.
Mobil operatsion tizimlar mobil qurilmalar (smartfonlar, planshetlar, PDA va boshqa mobil qurilmalar)ni boshqarish uchun mo‘ljallangan tizimlar hisoblanadi. Mobil operatsion tizimlar ikkita asosiy platforma yaʼni foydalanuvchi dasturiy taʼminot platformasi va qurilmalarni boshqarish uchun mo‘ljallangan quyi sathdagi real-vaqt operatsion tizimidan iborat bo‘ladi. Operatsion tizimlarni ishlab chiqishda jadal rivojlanayotgan yoʻnalishlardan biri mobil qurilmalar uchun OT yo‘nalishi hisoblanadi. Shuni esda tutish kerakki, mobil qurilmalar uchun operatsion tizimlar kompyuterlardan farqli o‘laroq, mobil qurilmaga qo‘yiladigan talablardagi farqlar hamda ularni amalga oshirishga bog‘liq bo‘lgan o‘ziga xos xususiyatlarga egadir. Bu xususiyatlar quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 1. Xotira va protsessor tezligidagi cheklovlar 2. Mobil qurilmalardagi turli modellarining ekranlari, ekrandagi navigatorlarni turli dizayn va konstruktivdagi farqlari 3. Asosiy fayl formatlari bilan mos kelishi 4. Multimedia imkoniyatlari 5. Aloqa va tarmoq texnologiyalarini qo‘llab-quvvatlashi. Hozirgi vaqtda mobil qurilma tanlovida asosan operatsion tizim tanloviga to‘g‘ri keladi. Symbian OS operatsion tizimiga 1998 yilda asos solingan bo‘lib, Symbian konsortsiumi (Nokia, Ericsson, Psion, Motorola) tomonidan ishlab chiqilgan. Symbian Foundation Symbian OS operatsion tizimi asosida turli kompaniyalarning mobil qurilmalari uchun mos yagona mobil platformani ishlab chiqish va qo‘llab-quvvatlash bilan shug‘ullangan, bu ishlanma Nokia tomonidan moliyalashtirilgan [2,5]. 2009 yil oxirida mobil operatsion tizimlari quyidagicha taqsimlandi [1]: 1-jadval Operatsion tizimlardan foydalanish ko‘rsatkichlari
Symbian OS (operatsion tizim)ning bir nechta modifikatsiyalari ishlab chiqilgan bo‘lib, ular har xil turdagi qurilmalar bilan bog‘liq bo‘lib, ulardan eng keng tarqalgani:
TADQIQOT METODI VA METODOLOGIYASI Sony Ericsson smartfonlari uchun asosiy platforma UIQ modifikatsiyasi hisoblanadi. Ushbu modifikatsiyaning o‘ziga xos xususiyati sensor ekranli qurilmalarda ishlash qobiliyati edi. Finlyandiyaning Nokia kompaniyasi smartfonlari uchun Symbian OS Series 60 modifikatsiyasi ishlab chiqilgan. Ushbu modifikatsiya qisqartirilgan tugmalar to‘plamiga hamda telefon klaviaturasiga ega qurilmalar uchun ishlab chiqilgan. To‘liq o‘lchamli klaviaturaga ega qurilmalar uchun, Series 90 modifikatsiyasi ishlab chiqilgan. Yaponiyadagi eng yirik uyali aloqa operatorlaridan biri NTT DoCoMo smartfonlarida Symbian OS - FOMA modifikatsiyasidan foydalanilgan. Mitsubishi, Fujutsu va Motorola kompaniyalari ushbu uyali aloqa operatorining buyurtmasiga ko‘ra FOMA da smartfonlar ishlab chiqargan. 2011-yil avgust oyida Nokia kompaniyasi Symbian Belle deb nomlangan, yangilangan Symbian versiyasini taqdim etdi. Xavfsizlik nuqtai nazaridan, operatsion tizimning ushbu versiyasini xavfsiz deb hisoblash mumkin, chunki u uchun viruslar yo‘q edi, faqat Symbian 9 uchun bir nechta viruslarni ishga tushirish ehtimoli bor edi.[6] Ushbu OT versiyasining interfeysi 6 ta asosiy ekrandan ishlaydi, ularning har biri uchun 5 xil o‘lchamda fon rasmini shu jumladan, yangi “almashtirish” vidjetini tanlash mumkin. Operatsion tizimda har qanday bosh ekranda mavjud bo‘lgan ko‘p vazifalar, ochiladigan menyular va vazifalar paneli takomillashtirildi. Symbian Belle bilan Nokia va Microsoft o‘rtasidagi hamkorlikning ilk mevalarini ko‘rishimiz mumkin. U Lync, Sharepoint, OneNote, Exchange ActiveSync va PowerPoint Broadcaster ilovalarini o‘z ichiga oladi. Ammo Symbian Bellening eng qiziqarli xususiyatlaridan biri NFC texnologiyasini qo‘llabquvvatlashi edi. Uning yordamida boshqa qurilmalar bilan tezda ma’lumot almashish, dinamiklar va minigarnituralar kabi turli aksessuarlardan foydalanish mumkin. Nokia Symbian ustida juda ko‘p ishlarni amalga oshirdi, biroq to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytganda, bu uning avvalgi darajasida mashhurligini saqlab qolish uchun yetarli emas. Gap shundaki operatsion tizim atrofida hech narsa yo‘q. Aynan Apple, Google va Microsoftni qurayotgan ekotizim yo‘qligida, 2013 yil yanvar oyida Nokia tomonidan rasmiy bayonot berildi: “2012-yil oʻrtalarida bizning vizualizatsiya imkoniyatlarini namoyish etgan va bozorga kirgan qurilma Symbiandagi soʻnggi Nokia qurilmasi edi”. Shundan so‘ng, Symbian operatsion tizimi qo‘llabquvvatlash rejimiga o‘tkazildi. Ko‘rib chiqilishi kerak bo‘lgan keyingi operatsion tizim Samsung Bada bo‘ldi. Ushbu operatsion tizim dastlab SHP platformasini (Samsung Hand-HeldPlatform) ishlab chiqish va rivojlantirish tajribasi asosida Samsung Electronics tomonidan ishlab chiqilgan.[1] Ushbu operatsion tizim 2009 yil 10 noyabrda e’lon qilingan va 2010 yilda chiqarilgan. Bada yopiq turdagi platforma bo‘lib, uning uchun mahalliy ilovalar, ya’ni ishlab chiqaruvchining SDK-dan foydalangan holda to‘g‘ridan-to‘g‘ri platforma uchun ishlab chiqilgan ilovalar ishlab chiqilishi mumkin edi. Natijada cheksiz ko‘p apparat yechimlari va variantlar OS (Linux, RTOS, Nucleus)dan foydalanish mumkin bo‘ldi.
|