nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Nishotiy hayoti va ijodi manbalari

|
Nishotiy hayoti va ijodi manbalari
|
bet | 128/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiNishotiy hayoti va ijodi manbalari. Hayoti va adabiy merosi. She’riy devoni va bayozlar. Ularning qo’lyozmalari. Shoir she’riyatining mavzu va g’oyaviy qamrovi. Lirik qahramon tabiati. Asarlarining falsafiy asoslari. She’riy mahorati. «Qushlar munozarasi» asarida an’ana va yangilik. Ramziy timsollar talqini. «Husnu Dil» dostonining timsollar olami va ramziylik. Ularning nomlanish tarixi va talqini. Shoirning she’riy mahorati qirralari.
Andalib hayoti va ijodi. Tarjimai holi. Adabiy merosi. Doston va masnaviylari. “Zaynularab”, “Yusuf va Zulayxo”, “Layli va Majnun” dostonlari. Dostonlar syujeti. Qur’oni Karim va hadis g’oyalarining talqini. Andalib dostonlarining timsollar olami. Ularning o’ziga xos jihatlari. Shoir asarlariga xalq og’zaki ijodining ta’siri. She’riy mahorat masalalari.
Shermuhammad Munisning ijodiy faoliyati. Adabiy, ilmiy merosi. Devonlarining tuzilish tarixi va qo’lyozma nusxalari. «Munisu-l-ushshoq» devoni. Devon tartibida an’ana va janrlar tarkibi. Shoir ijodida ularning takomillashuvi. Lirik qahramon tabiati. Timsollar olami. Badiiy xususiyatlari.
Munisning ilmiy merosi. “Savodi ta’lim” risolasi. Uning ilmiy-badiiy qimmati. Tarixiy asarlari. Tarjimalari. Adib ijodining o’zbek adabiyoti tarixidagi maqomi.
Ogahiy hayoti va ijodi manbalari. O’rganilish tarixi. Shoirning adabiy-ilmiy merosi. “Ta’vizu-l-oshiqin” devoni. Qo’lyozma nusxalari. Devonda debochaning o’rni. Janrlar tarkibi. Mavzular doirasi va g’oyaviy ko’lami. Shoirning timsol qo’llash mahorati. She’riyatida Alisher Navoiy ijodiga munosabat. Devondagi asarlar badiiyati.
Ogahiy – tarixnavis. Tarixiy asarlarining qomusiy tabiati haqida. Ularning ilmiy va badiiy qimmati. Xorazm tarjima maktabida Ogahiyning o’rni. Tarjimalarining ahamiyati.
Qo’qon xonligidagi madaniy hayot. O’rganilishi. Adabiy muhitning shakllanishi va o’ziga xos xususiyatlari. Amiriyning adabiy muhit asoschisi va rahnamosi sifatidagi maqomi. Janrlar poetikasi. Adabiy muhitda xalq og’zaki ijodiga munosabat masalasi. Tarixnavislik, she’riyat, nasr, matbaa ishlari, adabiy hamkorlikning noyob mahsullari yaratilishi.
Tazkiranavislikning yangi shakllari. Fazliy Namangoniy rahbarligida tuzilgan tazkira. “Majmuai shoiron”ning o’zbek adabiyoti tarixidagi o’rni. Tuzilishi va janrlar tarkibi. G’oziy ijodi. “Yusuf va Zulayxo” dostoni. Satirik va yumoristik asarlar. Maxmur adabiy merosi.
|
| |
Bolalarni butun predmetni teng bo‘laklarga bo‘lishga o‘rgatish

77
butunni teng to‘rt bo‘lakka bo‘lish bilan tanishtiriladi. Ta`lim faoliyati
boshlangandan keyin, buni bolalardan kimlar bilish-bilmasliklarini aniqlab, qanday
bajarish kerakligini so‘rash kerak. Agar javob to‘g‘ri bo‘lsa, u holda tarbiyachi uni
qisqa va aniq qilib takrorlaydi. Agar javob noto‘g‘ri bo‘lsa, qog‘oz varag‘ini bir
buklash, keyin yana bir buklash kerak, deb tushuntiradi. Batartib ishlash, bo‘laklar
teng bo‘lishi uchun tekis buklash kerakligini uqdiradi. Qog‘oz buklanib
bo‘linganidan keyn, uni yoyish va hamma qanday bajarganini tekshirish va nechta
teng bo‘lak hosil bo‘lganini sanab chiqib aytish talab qilinadi. Shundan keyin
bolalarga
bu ishlarni mustaqil bajarish; nima hosil bo‘lganini va qanday hosil
bo‘lganini gapirib berish; qog‘ozni 4 bo‘lak qilib qirqish; bitta bo‘lakni
butun
varaq ustiga qo‘yish va taqqoslab nima kattaligini aniqlash; yana bir bo‘lakni
qo‘yib, nima kattaligini; butun varaq yoki 2 ta bo‘lak kattaligini aniqlash
topshirig‘i beriladi. Shundan keyin navbati bilan 3 ta bo‘lak bilan, 4 ta bo‘lak bilan
taqqoslanadi.
Bolalardan to‘rt bo‘lakning har birini nima deb atash mumkinligini so‘rab,
ularni to‘rtdan bir, chorak so‘zlari bilan tanishtirish kerak. Bolalar to‘rtdan bir
qism nima ekanini – shunday to‘rtta qismdan biri ekanini tushunishlari kerak.
Tarbiyachi quyidagidek mashqlarni o‘tkazishi mumkin:
bitta qismni olib, stolda
nechta to‘rtdan bir qism qolganini, so‘ngra 2 ta qismni olib,
bularning qaysinisi
katta, qaysinisi kichik degan savollarni beradi. Doira, qog‘oz bo‘lakchasi bilan
ham shunday mashqlarni o‘tkazish mumkin.
Bolalar buyumlarni 2 va 4 ta teng qismlarga bo‘lish malakasini egallab
olganlaridan keyin, ular qismlari bo‘yicha butunni va butun bo‘yicha uning qismini
topishga o‘rgatiladi. Ta`limiy faoliyatlarni mana bunday tashkil qilish ham
mumkin. Tarbiyachi bolalarga kvadrat shaklidagi qog‘oz varag‘ini 4
qismga
bo‘lishni taklif qiladi. Katta o‘lchamdagi kvadratni olib, uni qismlarga bo‘ladi.
Hammadan varaqning to‘rtdan bir qismini ko‘rsatishni so‘raydi va o‘zidagi
namunani ko‘rsatadi. Bolalarning e’tiborini o‘lchamlardagi farqqa tortadi, sababi
haqida o‘ylab ko‘rishga imkon beradi.
78
Agar bolalar qismlarning o‘lchamlari
orasidagi farqni payqamasalar,
tarbiyachi flanelegrafga kichkina va katta kvadratlarni mahkamlaydi. Bolalarga
qo‘llarida kichik varaq qismlari turganini tushuntiradi. Bolalarni bunday xulosaga
olib keladi: agar buyum katta o‘lchamli bo‘lsa, uning bo‘lagi ham katta bo‘ladi,
kichik buyumning bo‘lagi katta buyumning bo‘lagidan kichik bo‘ladi. Shundan
keyin har qaysi varaqqa mos choraklar (to‘rtdan bir qismlar)ni qo‘yishni taklif
qiladi.
Shunday qilib, bolalar o‘zaro bog‘lanishlarni o‘rnatishni o‘rganadilar. Bu
ishning mantiqiy tafakkurni rivojlantirishdagi ahamiyati katta.
O‘quv dаsturi umumiy tаlаblаri - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 22/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash1. O‘quv dаsturi umumiy tаlаblаri
Dаstur nоmi
|
Biznеs аsоslаri
|
Аjrаtilgаn sоаt
|
60
|
O‘qituvchining mаshg‘ulоtidа qаtnаshib o‘zlаshtirilishi lоzim bo‘lgаn mаvzulаr sоni
|
26
|
Dаsturning mаqsаdi
|
O‘quvchilаrni o‘z biznеs g‘оyalаrini аmаlgа оshirish vа shахsiy dаrоmаd tоpish mаqsаdidа biznеs fаоliyatini yo‘lgа qo‘yishgа o‘rgаtish.
|
O‘zlаshtirish (o‘qitish) nаtijаlаri
|
1.O‘z shахsiy biznеsini tаshkil etish uchun zаrur bo‘lgаn biznеs muhitni tаhlil qilish;
2.Biznеsni bоshlаshning huquqiy jihаtlаrini bаhоlаsh;
3.O‘z shахsiy biznеs-rеjаlаrini ishlаb chiqish vа аmаliyotgа tаdbiq etish;
4.Shахsiy biznеsni tаshkil etish, uni dаvlаt ro‘yхаtidаn o‘tkаzish hаmdа litsеnziya оlish.
5.O‘z shахsiy biznеsini yuritishdа mоliyaviy fаоliyatni аmаlgа оshirish.
|
Bilimlаr
|
zаmоnаviy tаdbirkоrlik fаоliyatining mаzmuni vа mоhiyati;
tаdbirkоrning huquq vа mаjburiyatlаri;
tаdbirkоrlik fаоliyati turlаri vа shаkllаri;
kichik biznеsning biznеs tizimidаgi o‘rni;
yangi kоrхоnа tаshkil etish vа fаоliyat yo‘nаlishlаrini tаnlаsh;
biznеs-rеjаning vаzifаsi vа аsоsiy bo‘limlаri;
kоrхоnа tа’sis hujjаtlаri;
tаdbirkоrlik fаоliyatini rivоjlаntirishdа bаnklаrning rоli, bаnkdаn krеdit оlish vа rаsmiylаshtirish tаrtibi;
bоzоr iqtisоdiyoti shаrоitidа mаrkеtingning аhаmiyati, mаrkеting tаdqiqоtlаri vа o‘z mаhsulоtini rеklаmа qilish yo‘llаri;
tаdbirkоrlik fаоliyatidа buхgаltеriya hisоbini yuritish vа zаmоnаviy buхgаltеriya dаsturlаri hаqidа mа’lumоtgа egа bo‘lish;
tаdbirkоrlik sub’yеktlаrini sоliqqа tоrtish tаrtibi;
tаdbirkоrlik fаоliyatini аmаlgа оshirishdа qоnuniy vа mе’yoriy hujjаtlаr yuzаsidаn ахbоrоtgа egа bo‘lish.
|
Ko‘nikmаlаr
|
shахsiy biznеsni tаshkil etish vа uni dаvlаt ro‘yхаtidаn o‘tkаzish, litsеnziya оlish;
biznеs-rеjа ishlаb chiqish, shахsiy biznеs fаоliyatini yuritish vа uni bоshqаrish;
biznеs fаоliyatini iqtisоdiy tаhlil qilish;
biznеs fаоliyatini yuritish uchun mаrkеting tаdqiqоtlаrini o‘tkаzish vа tаhlil qilish;
mаhsulоt vа хizmаtlаrni rеklаmа qilish;
bаnk krеditlаrini rаsmiylаshtirа оlish;
1C: Buхgаltеriya dаsturidа ishlаy оlish;
sоliq vа krеdit imtiyozlаridаn fоydаlаnа оlish;
ishbilаrmоnlik etikаsigа egа bo‘lish, undаn fоydаlаnish vа bоshqаlаr.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIMI

|
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIMI
|
bet | 17/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashO‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIMI OSHIRISH INSTITUTI
BOSHLANG‘ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash kasbi bo‘yicha.
Elektrotexnika va elektronika asoslari fanidan
O‘QUV DASTURI
-
|
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi:
|
1. Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash.
2.Yonilg‘I ta'minlash tizimini tashxislash va ta'mirlash chilangari.
3.“B” yoki “BC” toifali avtomobil haydovchisi.
|
O‘quv rejadagi tartib raqami:
|
2. 03
|
Ajratilgan soat:
|
40
|
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
|
| |
3 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 16/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi.
Baholash usullari yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim.
4. Tavsiya etiladigan adabiyotlar ro‘yxati:
Yo‘ldoshev O‘, Usmanov U, Qudratov O. «Mehnatni muhofaza qilish». O‘quv qo‘llanma. Toshkent. “Mehnat” 2001 y.
Xalilov. « Ekologiya» (lotin). –Toshkent: O‘kituvchi, 2004 yil
Yo‘ldoshev O‘.R, Raimov O.D, Xo‘jakulov R.T.Xasanova “Mehnatni muhofaza qilish” Toshkent Fan va tenologiya-2005 yil
Yormatov G‘. “ Mehnatni muhofaza qilish”. Toshkent: O‘qituvchi, 2001 yil
Kulmuxamedov J.R. “Avtomobillardan foydalanish va avtotransportning mehnat muhofazasi”. Toshkent: O‘qituvchi, 2002 yil
Internet manbalari
https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf
https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi
https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ]
http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf
https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12
http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf
https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash
https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/
https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud
https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF
https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti - bet 60

94
Ifodalangan model yordamida kuzatilayotgan obyektni bilish
modellashtirish
deyiladi. Modellashtirish jarayonini sxemasi quyidagicha:
Bu sxemani asosiy bloki «maqsad» bloki hisoblanadi, chunki qo‗yilgan
maqsadga ko‗ra bitta obyekt uchun har xil modellar tuzilishi mumkin. Obyekt sifatida
biror bir korxonani olsak, agar kuzatuvchini maqsadi ushbu obyektni ishlab chiqarish
jarayonini o‗rganish bo‗lsa, bu holda modelni parametrlariga korxonani quvvati,
ishlab
chiqarish omillar, xom ashyo, ishchilar soni,
asosiy fondlar, ishlab chiqarish
dasturi va hokazolar kiradi va model ishlab chiqarish funksiyasi ko‗rinishida
ifodalanadi.
Modellashtirishning universal usul sifatida boshqa usullarga qaraganda
afzalliklari mavjud. Ushbu afzalliklar еsa quyidagilardan iborat:
1. Avvalo, modellashtirish katta va murakkab tizimni oddiy model yordamida
ifodalashga imkoniyat beradi. Masalan, korxona iqtisodiyoti bu o‗ta
murakkab
tizimdir. Uni oddiy qora yashik sxemasi orqali ifodalash mumkin.
Yoki:
n
X
X
X
f
F
,...,
,
2
1
Bozor mexanizmini grafik usulda tasvirlash mumkin.
8.1-rasm. Talab va taklif muvozanati grafigi
Moddiy resurslar
Mehnat resurslari
Asosiy fondlar
Daromad
Mahsulot
hajmi
Xarajatlar
Ishlab chiqarish
S
P
P*
Q
D
Q*
95
Albatta, bu erda ko‗p muammolar tug‗iladi. Masalan, modelni qanchalik
darajada soddalashtirish mumkin. O‗ta soddalashgan model qo‗yilgan talablarga
javob bermasligi mumkin va uning yordamida qilingan hisob-kitoblar noto‗g‗ri
chiqishi mumkin. O‗ta
murakkab model, masalani yechish jarayonida ko‗p
qiyinchiliklar tug‗diradi. Shuning uchun modelga faqat obyektni еng asosiy
xarakterli, muhim omillarini kiritish zarur.
II. Model tuzilishi bilan kuzatuvchiga tajribalar qilish uchun keng maydon
tug‗iladi. Modelning parametrlarini bir necha marta o‗zgartirib,
obyektni faoliyatini
еng optimal holatini aniqlab, undan keyin hayotda qo‗llash mumkin. Real obyektlar
ustida tajriba qilish ko‗plab xatolarga va katta xarajatlarga olib kelishi mumkin.
III. Model, noshakl tizimni, matematik formulalar yordamida shakllantirishga
imkoniyat beradi va ЕHMlar yordamida tizimni boshqarishga yordam beradi.
IV.
Modellashtirish o‗rganish va bilish jarayonini kengaytiradi. Model hosil
qilish uchun obyekt har tomonlama o‗rganiladi, tahlil qilinadi. Model tuzilganidan
so‗ng, uning yordamida obyekt to‗g‗risida yangi ma‘lumotlar olish mumkin. Shunday
qilib, obyekt to‗g‗risidagi bilish jarayoni to‗xtovsiz jarayonga aylanadi.
Jami
  


  
80 - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
3. O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. Tavsiya etilgan adabiyotlar, internet resurslari: Asosiy adabiyotlar. O.U.Salimov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019yil. Ғ.N.Maxmudov “Avtotransport vositalarining elektrjixozlari”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2014yil. A.I.Komilov, Q.A.Sharipov, N.T.Umirov, Z.Yu.Yusupov “Traktor va avtomobillar”, “Cho‘lpon nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi” Toshkent-2007yil. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiev, Sh.Xakimov “Transport vositalarinig tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014yil. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstrukstiyasi”, “Avtomsan” Toshkent-2017yil. К.Шестоналов «Строительство, техническое обслуживание и ремонт легковых автомобилей», Издательский стентр «Академия» -2000г. D.I. Xoshimov, G‘.N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”, “Avtomsan” Toshkent-2019yil. Yu.I.Borovskix, Yu.V.Buralev, K.A.Morozov, V.M.Nikiforov, A.I.Feshenko “Avtomobillarning tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Mexnat” Toshkent-2001yil. K.A.Loshakov “Avtomobillarning tuzilishi”, “O‘qituvchi” Toshkent-1992yil. “Avtomobillarning tuzilishi” fani bo‘yicha o‘quv uslubiy qo‘llanma. Download 1,6 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Kvalifikatsiya(lar) nomi - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 104/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash
Toshkent – 2022
O‘quv dasturi pedagogik innovatsiyalar, professional ta’lim boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti Yer usti transport tizimlari va ularning ekspluatatsiyasi (transport turlari bo‘yicha) yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-metodik birlashmasining 2022-yil 24-avgustdagi 4-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi huzuridagi Oliy va o‘rta maxsus, kasb-hunar ta’limi yo‘nalishlari bo‘yicha o‘quv-uslubiy birlashmalar faoliyatini Muvofiqlashtiruvchi kengashning 2022-yil 29-avgustdagi 5-son yig‘ilishida ma’qullangan va Vazirlikning 2022-yil 30-avgustdagi 295-son buyrug‘i bilan TASDIQLANDI VA JORIY ETILDI.
Tuzuvchilar:
|
J.R.Kulmuxamedov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi direktori
|
|
S.O.Mirshaxo‘jaev
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi o‘quv-tarbiyaviy ishlar bo‘yicha direktor o‘rinbosari
|
|
Sh.R.Odilov
|
Toshkent avtomobil va yo‘llar texnikumi maxsus fan o‘qituvchisi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Prizintatsiya ishi Finlandiya o\'qitish tizimi

|
Prizintatsiya ishi
|
bet | 1/2 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,19 Mb. | | #245916 |
Bog'liq Finlandiya o\'qitish tizimi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti Nukus filiyali Telekommunikatsiya texnologiyalari va kasbiy talim fakulteti ‘’Telekommunikatsiya texnologiyalari” yo’nalishi 3-kurs talabasi Sharafiddin Xaytbayevning Pedagokika va psixologiya fanidan tayyorlagan
PRIZINTATSIYA ISHI
Mavzu :Finlandiya mamlakatining ta’lim sistemasi
Nufuzli Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti tomonidan uch yilda bir o‘tkaziluvchi xalqaro tadqiqotlarga ko‘ra, finlyandiyalik maktab o‘quvchilari dunyodagi eng yuqori bilimlar darajasini namoyish etishadi. Ular shuningdek dunyodagi eng ko‘p kitob o‘quvchi bolalar hamdir. Bundan tashqari, finlyandiyalik maktab o‘quvchilari tabiiy fanlar bo‘yicha - dunyoda ikkinchi, matematika bo‘yicha esa beshinchi o‘rinni egallashadi. Biroq pedagogik jamiyatni quvontiradigani birgina bu natijalar emas. Shunisi ajablanarliki, dunyo miqyosida yuqori ko‘rsatkichlarni qayd etishlariga qaramay, finlyandiyalik maktab o‘quvchilari darslarga u qadar ko‘p vaqt ajratishmaydi.
Finlyandiyada o‘rtacha majburiy umumta'lim tizimi ikki bosqichli maktabni o‘z ichiga oladi:
— quyi (alakoulu), 1-6 sinf;
— yuqori (yläkoulu), 7-9 sinf.
Qo‘shimcha 10-sinfda o‘quvchilar o‘z baholarini yaxshilashlari mumkin. So‘ngra bolalar yo professional kollejga yo‘l olishadi, yoki litsey (lukio)da o‘qishni davom ettirishadi.
Finlyandiya ta'limi "o‘rta" bosqichining 7 tamoyili:
1. Tenglik
– Maktablar
Mamlakatda na elita va na "bo‘shroq" maktablar bor. Finlyandiyadagi eng yirik maktabda 960 nafar o‘quvchi ta'lim oladi. Eng kichigida esa - 11 nafar. Barcha maktablar mutlaqo bir xil jihozlangan, birdek imkoniyatlarga ega va bir xil moliyalashtirilgan. Deyarli barcha maktablar - davlat maktablari bo‘lib, o‘nlab xususiy maktablar bor. Ularning ota-onalar qisman to‘lov kiritishlaridan tashqari yana bir farqi - o‘quvchilarga bo‘lgan talabning yuqoriligida. Qoidaga ko‘ra, bu o‘ziga xos "pedagogik" laboratoriyalar: Montessori, Fren, Mortan i Valdorf maktablari. Ingliz, nemis va fransuz tillarida ta'lim beriluvchi o‘quv muassasalari ham xususiy hisoblanadi.
Finlyandiyada tenglik tamoyiliga rioya qilgan holda shved tilidagi parallel ta'lim tizimi mavjud - bog‘chalardan tortib to universitetlargacha. Saam xalqining manfaatlari ham unutilmagan, mamlakat shimolida ona tilida ta'lim olish mumkin.
Yaqin vaqtlargacha finlarga maktab tanlash taqiqlangan edi, bolalar shunchaki eng yaqin oradagi maktabga chiqishardi. Taqiq bekor qilindi, lekin ota-onalarning aksariyati baribir bolalarni yaqin oradagi ta'lim muassasasiga berishni ma'qul ko‘rishmoqda, zero Finlyandiyada barcha maktablar birdek yaxshi.
|
| |
Internet manbalari - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 103/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashInternet manbalari.
https://kitobsevar.uz/khpv/hrpt_66kpm9sh3hucre8md2shjc0jz3k0hyjssv97trdk1zmg5ku8bculfuh6l859uepd1o0j8cuh294.pdf
https://kitobhon.com/oz/kitob/mehnat-muhofazasi-va-tehnika-havfsizligi
https://uz.denemetr.com/docs/134/indeh-234700.html ]
http://staff.tiiame.uz/storage/users/516/books/huVOHVRPjPV3N7OSHwRrpV5w9lWkrdNpAiBMkVFc.pdf
https://vaqt.ucoz.com/publ/avtomobillar_olami/avtomobillarni_diagnozlash_va_ularga tehnik_xizmat_ko‘rsatish_va_ta’mirlash_tizimi/2-1-0-12
http://staff.tiiame.uz/storage/users/300/books/Hq9aCFAJwi5DhApSZqeFNbBbctAZgK5rn5HPz4gE.pdf
https://cyberleninka.ru/article/n/avtotransport-korhonalarida-tehnik-xizmat-ko-rsatish-va-ta-mirlash-ishchilarini-kompetensiyaviy-yondoshuv-asosida-tayyorlash
https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.mirodil.avtotest/
https://fvv.uz/uz/handbook/behave_street_roud
https://www.google.com/search?q=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&rlz=1C1IHYC_ruUZ948UZ948&oq=http%2F%2Fsau.uz+Yol+harakati+qoidalari+60mashg+to%27plami&aqs=chrome..69i57j69i58.59262j0j4&sourceid=chrome&ie=UTF-8
https://www.appannie.com/ru/apps/google-play/app/com.chorraha.uz/
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
PEDAGOGIK INNOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIM
BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA
TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI
OSHIRISH INSTITUTI
BOSHLANG‘ICH PROFESSIONAL TA’LIMNING
30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislash va ta'mirlash kasbi bo‘yicha
Tashishlarni tashkil etish fanidan
O‘QUV DASTURI
-
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Maktabgacha yoshdagi bolalarni pul birliklari bilan tanishtirish

79
birliklardan, 2 ta kichik sondan iborat tarkibini o‘rganishgan. Oldin bolalarga 500
so‘mlikkacha bo‘lgan
pullar bilan, keyin 1000 so‘mlikkacha bo‘lgan pullar bilan
ish ko‘radigan mashqlarni berish tavsiya etiladi.
Quyidagidek o‘yin-topshiriqlar maqsadga muvofiq:
1. «Bir varaq oq qog‘oz 100 so‘m, bir varaq qizil qog‘oz esa 200 so‘m
turadi. Bir varaq qizil qog‘oz uchun haqni qanday to‘lash mumkinligini o‘ylab
ko‘ring (100 so‘m + 100 so‘m);
2. Daftar 300 so‘m turadi. Uning uchun haqni qanday pullar bilan to‘lash
mumkin? (100 so‘m + 100 so‘m +100 so‘m);
3. Qalam 500 so‘m turadi. Uni qanday to‘lash mumkin? (100 so‘m + 100
so‘m +100 so‘m+100 so‘m +100 so‘m; 200so‘m +200so‘m+100 so‘m;).
So‘ngra qiymatlari 1000 so‘mlikkacha bo‘lgan
pul birliklari bilan shunga
o‘xshash mashqlar o‘tkaziladi. Topshiriqni kim to‘g‘ri bajarsa, unga fishka yoki
bayroqcha berish mumkin. Mashg‘ulot oxirida bolalar kim necha marta to‘g‘ri
javob berganini hisoblaydilar.
Agar bolalar «pul birliklari» tushunchalarini o‘zlashtirib olishgan bo‘lsa,
ushbu xildagi mashqlardan foydalanish mumkin: «Bir varaq oq qog‘oz 100 so‘m
turadi, bir varaq rangli qog‘oz uchun esa undan 100 so‘m ortiq to‘lash kerak. Bir
varaq rangli qog‘oz qancha turadi?», «Nima qancha turadi?» o‘yini
bolalar
o‘zlashtirgan bilimlarni mustahkamlashga yordam beradi. Bolalarga pul birliklari
beriladi. Tarbiyachi o‘z stoliga har xil buyumlarni yoyib qo‘yadi
va ularning
bahosini aniqlab qo‘yishni taklif qiladi.
«Bu ruchka 200 so‘m turadi, bir varaq oq qog‘oz esa undan 100so‘m arzon
turadi. Bir varaq oq qog‘oz qancha turadi?» - deb so‘raydi tarbiyachi. (Bolalar
o‘zlaridan kerakli pullarni topishlari, uni yuqoriga ko‘tarishlari, so‘ngra oq qog‘oz
varag‘i oldiga qo‘yishlari kerak). Ruchka 200 so‘m turadi, daftar esa undan 100
so‘m ortiq turadi. Daftar qancha turadi? Qanday pulni ko‘tarish va daftar oldiga
qo‘yish kerak? va h. k, Shunday qilib, bolalar tarbiyachi bilan birgalikda har qaysi
buyumning
qancha turishini topadilar, shundan keyin ularni sotish boshlanadi.
80
Tarbiyachi boladan so‘raydi. «Ayt-chi, sen nima sotib olmoqchisan,
u qanday
narsa, u qancha turadi?».
Nazorat uchun savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

91
Bolalarda shakl haqidagi tasavvurlarini shakllantirish sensor tarbiyaning bir
muammosi deb hisoblanadi. Kam tanish bo‘lgan predmetlar shaklini hech narsa
bilan o‘xshata olmaydi, shuning uchun shaklning belgisiga ko‘ra ularni
umumlashtira olmaydilar. Predmet shaklini aniqlashda geometrik figuralarning rol
katta. 2-3 yashar bolalar geometrik figuralarni oddiy o‘yinchoq deb his etadilar.
Masalan: silindr – stakan, stolba; konus – stakan, stolba; konus – minora. Shuning
uchun geometrik figuralar bilan tanishtirish katta ahamiyatga ega (doira, kvadrat,
uchburchak). Bolalar maishiy xizmat qiluvchi predmetlarni etalon (ko‘rgazma deb
hisoblangan geometrik figuralarni his eta boshlashadi. Shaklni ko‘rish va his qilish
orqali, harakat tuyg‘ulari orqali idrok etishni tashkil etish, uning xossalarini
namoyon qiluvchi xilma xil ishlardan foydalanish, figuralar nomini, ularning
xossalarini, harakat usullari nomini aytish bolalarning figuralar haqidagi
tasavvurlarini aniqlash imkonini beradi. Kichkintoylar predmetlarni faqat ko‘z
bilan ko‘ribgina qolmasdan, balki qo‘liga oladi va og‘ziga solib ko‘radi.
Keyinchalik esa so‘zlashga harakat qiladi. Bolalarga uchburchak, doira va kvadrat
shakllari tasvirlangan kartochkalar tarqatiladi va quyidagicha topshiriq beriladi:
Rasmdagi uchburchak shakllarini birlashtirib chiqing. Bolalar uchburchak
shakllarini qalam yordamida birlashtirib chiqadilar. Tarbiyachi bilan bolalar gilam
ustida doira qurib o`tiradilar. Gilamda katta klyonka ustida plakat va geometrik
shakllar (doira, uchburchak, kvadrat) to‘plami. Tarbiyachi boshchiligida geometrik
shakllardan turli narsalarni applikatsiya usulida yopishtiradilar. Buning uchun
g`oyani bolalardan so`rash mumkin. Masalan: «Bolajonlar, mana shu geometrik
shakllardan turli narsalarni yasash mumkin, hozirgi nimalar yasashni
xohlashingizni aytasizlar. Men yozib olaman va birgalikda yasaymiz.
O‘quv rejasiga muvofiq o‘zaro bog‘liq bo‘lgan fanning nomi

O‘quv rejasiga muvofiq o‘zaro bog‘liq bo‘lgan fanning nomi
|
“Yo‘l harakati qoidalari va harakat xavfsizligi” dasturi
|
O‘qitishni tashkiliy shakli
|
N – Nazariy ta’lim;
A – Amaliy ta’lim;
NA – Nazariy va amaliy ta’lim birgalikda tashkil etiladi;
MX – Maxsus xonada o‘tkaziladigan mashғulot.
|
Dasturga qo‘yilgan talab
|
Majburiy
|
O‘qitish tili
|
Guruhda belgilangan o‘qitish tili asosida
|
Baholash tartibi
|
Baholash bo‘yicha amaldagi tartib asosida
|
O‘quvchilarning bilim va ko‘nikmalarini baholash
|
Yozma, og‘zaki, savol-javob, test, amaliy topshiriq
|
№
|
Mavzuning nomi
|
Mavzuning qisqacha mazmuni
|
Jami
|
O‘qitishni tashkiliy shakli
|
Mustaqil ta’lim
|
1
|
Harakatlanuvchi tarkib ishining asosiy ko‘rsatkichlari
|
Fanning maqsadi, mohiyati va vazifalari. O‘zbekiston respublikasining Yagona transport tizimi va uning tavsifi. Avtokorxonaning tashkiliy tuzilishi. Transport jarayonlari haqida tushuncha. Avtomobil transporti tizimining tarkibi. Avtomobil transporti harakat tarkibi turlari
|
6
|
N
|
2
|
2
|
Yuk va yo‘lovchilarni tashishni tashkil etish
|
Yuklar va ularning turkumlari.Yuk oqimlari va yuk punktlari. Transpor yuklari. Taralar. Yuk tamg‘alari. Yuk sinflari. Yuk tashish ҳajmi. Yuk aylanishi. Yuk oqimi. Yuk punktlari. Yuk tashish yo‘nalishlari. Rastional yo‘nalishlar
|
4
|
N
|
2
|
3
|
Ҳarakatlanuvchi tarkibning ishiga dispetcherlik qilish
|
Yuk tashishda harakatlanuvchi tarkibdan samarali foydalanish darajasini tavsiflaydigan ko‘rsatkichlar. Harakatlanuvchi tarkiblar parkidan foydalanish ko‘rsatkichlari. O‘rtacha qatnov va o‘rtacha tashish uzunligi. harakatlanuvchi tarkibning ish vaqti va o‘rtacha harakatlanish tezligi. Harakatlanuvchi tarkibning ish unumini hisoblash. Ayrim texnik-ekspluatastion ko‘rsatkichlarning ҳarakatlanuvchi tarkib ish unumiga ta’siri
|
4
|
N
|
1
|
4
|
Haydovchining mehnat qilish va dam olish rejimi
|
Avtomobil transporti korxonasi Ustavi. Avtomobil transportida eksplutastiya xizmatining tarkibi va vazifasi. Tashishni tashkil qilish jarayoni. Buyurtmachi tashkilotlar o‘rtasida munosabatlar. Yuk tashishlar shartnomasi. Yo‘l varaqasi. Tovar -transport ҳujjati. Tashish ishlari rejasi. Yuk tashishni tezkor boshqarish
|
4
|
N
|
2
|
5
|
Haydovchi mehnatini muhofaza qilish
|
Texnik-ekspluatastiya ko‘rsatkichlari. Miqdoriy ko‘rsatkichlar. Sifat ko‘rsatkichlar. Yo‘lovchilar tashish ҳajmi. Avtomobilning ish unumdorligi
|
4
|
N
|
1
|
|
|
II bo‘lim. Ishlab chiqarish sanitariyasi mehnat gigiyenasi

|
II bo‘lim. Ishlab chiqarish sanitariyasi mehnat gigiyenasi
|
bet | 12/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashII bo‘lim. Ishlab chiqarish sanitariyasi mehnat gigiyenasi.
7.
|
Mehnat muhofazasining hududiga, ishlab chiqarish va yordamchi binolarga talabi.
|
Mehnat muhofazasini avtotransport korxonasi hududiga transportni kelishi va o‘tish yo‘llariga, odamlar o‘tish yo‘llariga, avtomobillarni saqlash xonalariga va ta’mirlanish joylariga talablari. Mehnat muhofazasini, avtomobillarni dala sharoitlarida vaqtinchalik turish joylariga qo‘yiladigan talablar. Siqilgan va suyultirilgan gazda ishlaydigan avtomobillar saqlanadigan xonalarga qo‘yiladigan ko‘shimcha talablar. Mehnat muhofazasini avtomobillarga texnik xizmat ko‘rsatish va ularni ta’mirlash xonalariga, yuvish joylariga, akkumulyator ishlari bajariladigan xonalarga, ma’muriy yordamchi va sanitar maishiy xonalarga qo‘yiladigan talablari.
|
2
|
N/A
|
1
|
8.
|
Mehnatni sanitar gigiyenik sharoitlari.
|
Avtomobil transporti korxonalari ish muhitining havosi. Havodagi zararli moddalar va ularni odam a’zolariga ta’siri ish muhiti havosidagi zararli moddalarning yo‘l qo‘yiladigan yuqori quyuqligi. Ish muhiti havosida bo‘lgan zararli moddalardan ishlovchilarni himoya qilishning biologik tadbirlari. Ishlab chiqarish xonalarining obi-havo sharoitlari. Harorat, nisbiy namlik va havo harakati tezligining eng maqbul va yo‘l qo‘yiladigan ko‘rsatgichlari.
Maqbul ob-havo sharoitini ta’minlash bo‘yicha tadbirlar. Havo almashtirish. Isitish. Ishlab chiqarish shovqinni, ultratovush va titrashga qarshi kurash usullari. Ishlab chiqarishdagi yoritish. Texnika nafosati. Ishlab chiqarish xonalarini ichki qiyofasini maqbul rangga bo‘yash.
|
2
|
N/A
|
1
|
|
|
|
| |
V bo‘lim. Atrof-muhitni muhofaza qilish

|
V bo‘lim. Atrof-muhitni muhofaza qilish
|
bet | 15/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashV bo‘lim. Atrof-muhitni muhofaza qilish.
18.
|
Atrof – muhitni muhofaza qilish muammolari.
|
Atrof-muhitni muhofaza qilish to‘g‘risidagi qonunlar. Atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy boyliklardan unumli foydalanish, umuminsoniy muammolar ichida eng dolzarb muammolardan biridir. Davlatning atrof-muhitni muhofaza qilish yuzasidan g‘amxo‘rligining asosiy qonuni Konstitutsiyada, hukumat qarorlarida aks etishi.
|
2
|
N/A
|
|
19.
|
Atrof–muhitni muhofaza qilish bo‘yicha chora-tadbirlar.
|
Avtotransport korxonalarining atmosferaga zararli moddalarni chiqarishini kamaytirish. Atrof-muhitni avtomobillar ishlab chiqqan gazlarni zararli tarkiblaridan ifloslanishini kamaytirish usullari. Ishlab chiqarilgan gazlarni tekshirish usullari va yo‘l qo‘yiladigan zararlilik meyori. (GOST 17.2.2. 03-87 “Tabiat muhofazasi. Atmosfera. Benzinli dvigatellar ishlab chikargan gazlardagi uglerod oksidi va uglevodorod meyori va ularni o‘lchash usullari”), (GOST 21 393-75 “Dizelli avtomobillar” ishlab chiqargan gazlarni tutunliligi. Meyorlari va o‘lchash usullari). Avtotransport va avtotuzatish korxonalarining oqava suvlarini tozalash ususllari va sifatini tekshirish. Avtomobillarning tashqi shovqinini kamaytirish.
|
2
|
N/A
|
1
|
|
Jami
|
|
40
|
N/A
|
|
|
| |
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

162
GLOSSARIY
Algebra
– 1) matematikaning miqdorlar ustida bajariladigan amallarining
umumiy qonunlari haqidagi o‘quv fani; 2) «Hozirgi zamon algebrasining otasi»
Al-Xorazmiy nomi bilan bog‘liq tushuncha. Olimning «Al-Jabr val-muqobala»
risolasi keyinchalik Yevropada «Algebra» deb ataladigan bo‘ldi.
Algoritm
– ko‘rsatilgan maqsadga erishish yoki qo‘yilgan topshiriq
(masala) ni yechishga qaratilgan vazif a(amal ) lar ketma-ketligini baj arish
borasida ijrochiga tushunarli va aniq ko‘rsatmalar berish.
Amaliy ishlar metodi
– o‘zlashtirilgan bilimlarni amaliyotda qo‘llash
ko‘nikmalarini shakllantiruvchi usul.
Aqliy tarbiya
– shaxsga tabiat va jamiyat taraqqiyoti to‘g‘risidagi bilimlarni
berish, uning aqliy (bilish) qobiliyati, tafakkuri va dunyoqarashini shakllantirishga
yo‘naltirilgan pedagogik jarayon; ijtimoiy tarbiyaning muhim tarkibiy qismi.
Abstraktlash
– mavhumlashtirish orqali nazariy umumlashmalar hosil
qilishdan iborat ta’lim metodi.
Arifmetika
-o‘quvchilarga matematik son larning oddiy xossalarini hamda
ular ustida bajariladigan amallarni o‘rgatadigan o‘quv fani.
Bakalavriat
- mutaxassisliklar yo‘nalishi bo‘yicha fundamental va amaliy
bilim beradigan, ta’lim olish muddati kainida to‘rt yil davom etadigan tayanch oliy
ta’lim.
Bashoratlash
– bo‘lajak darsni tashkil qilishining turli variantlarini
baholash va ulardan qabul qilingan mezonlarga muvofiq eng ma’qulini tanlab
olish.
Baho
– ta’lim oluvchilarga ularning ta’lim olishi, bilimlarni o‘zlashtirishga
nisbatan ijodiy yondashishini rag‘batlantirish maqsadida ta’sir ko‘rsatish vositasi.
O’zbekiston respublikasi r aq am L i t e X n ol o gi y a la r V a zir L i gi

|
O’zbekiston respublikasi r aq am L i t e X n ol o gi y a la r V a zir L i giBog'liq O’zbekiston respublikasi r aq am L i t e X n ol o gi y a la r V
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
R AQ AM L I T E X N OL O GI Y A LA R V A ZIR L I GI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
__________________________________ FAKULTETI
___________________ GURUH TALABASINING
WEB DASTURLASHGA KIRISH
FANIDAN
Mavzu: ____________________________________________________________
____________________________________________________________
Bajardi:
__________________________________
Qabul qildi:
__________________________________
QARSHI
MAVZU: ___________________________________________________________
___________________________________________________________
R E J A:
1.
______________________________________________________
2.
______________________________________________________
3.
______________________________________________________
4.
______________________________________________________
5.
______________________________________________________
6.
______________________________________________________
Mustaqil ish va topshiriqlarning mavzulari hamda
|
| |
O‘qitish usullari va texnikasi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat...

161
texnologiyalarning – zamonaviy o‘zbek modelini maktabgacha ta’limda o‘qitish
metodikasi misolida amaliyotga qo‘llashni rejalashtirdik.
Modul – pedagogik texnologiyani tashkil qiluvchi tarkibiy bo‘laklarni
ifodalovchi tushuncha. Bu tarkibiy bo‘laklar, ya’ni modullar eng kichik
modullardan hamda ularning turli miqdordagi to‘plamlaridan iborat bo‘ladi. Bunda
eng kichik tarkibiy bo‘lakni eng kichik modul, boshqalarini esa o‘z ichiga qancha
shunday modulni olishiga qarab o‘rta va katta modullar deb atadik. Modulli
o‘qitish texnologiyasi, majmuali yondashuvni ifodalaydi. Majmualar nazariyasiga
asoslangan modulli o‘qitish texnologiyasi o‘z xususiyatlariga ega bo‘lib, ta’lim
sohasida mehnat qilayotgan har bir xodimning ijodiy faoliyatiga, dunyoqarashiga
samarali ta’sirini ko‘rsatadi. Chunki majmualar nazariyasi ilmiy jihatdan to‘la
asoslangan didaktik tamoyil va qonun-qoidalarga tayanadi.
Nazorat uchun savollar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

88
suyuqliklarni, sochiluvchi jismlarni o‘lchash haqidagi bilimlari yo‘qligini
ko‘rsatadi. Bolalar suyuqliklarni o‘lchash qoidalarini, suyuqlikning o‘lchami
nimaligini bilmaydi. Bolalarning hikoyalarida ularning onalari bilan bir litr sut
olganliklarini aytadilar, lekin ular litr suyuqliklarning o‘lchov birligi ekanligini
bilmaydilar. Turli narsalarni o‘lchay olishga o‘rgatish bolaning aqliy taraqqiyotiga
katta ta’sir qiladi. Shuning uchun bog‘chaning katta tayyorlov guruhlarida olib
borgan ta’lim-tarbiyalari natijasida ularga uzunlikni o‘lchash, og‘irlikni o‘lchash,
suyuqliklarning sig‘imini o‘lchash va ularning o‘lchov birliklari bilan tanishtirib
borish kerak.
Ta’lim berish natijasida:
1. O‘lchash, bolaga o‘lchanayotgan obyekt haqida aniq bilim beradi.
2. O‘lchashlarning soni uning katta-kichikligiga bog‘liq bo‘ladi.
3. O‘lchashlarning soni va ularning o‘lchami o‘rtasida funksion bog‘liqlik
borligini ko‘rsatadi.
Shunday qilib, bolalarning shartli o‘lchov haqidagi bilimlari ularning
umumiy o‘lchov haqidagi bilimlarini kengaytirishga olib keladi.
Bilimlarni mustahkamlash uchun o‘yin:
Bilimlar - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 10/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashBilimlar
|
mehnat muhofazasi bo‘yicha asosiy meyoriy hujjatlar;
avtomobil transporti korxonalarida xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari;
zararli moddalar bilan ishlashda xavfsizlik choralari;
shaxsiy muhofaza vositalari;
kasb kasalligining oldini olish;
mehnat muhofazasini xududiga, ishlab chiqarish va yordamchi binolarga talabi;
mehnatni sanitar gigiyenik sharoitlari;
harakat tarkibini texnik holati va jihozlanishga umumiy talablar;
yuk ortish va tushirishda xavfsizlik texnikasi talablari;
avtomobillarga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashda xavfsizlik texnikasi qoidalari;
siqilgan gaz va havoni kuvvatidan foydalanishdagi xavsizlikni asosiy shartlari;
elektr xavfsizligi;
transport korxonalarida yong‘in xavfsizligi;
atrof muhitni muhofazasi
|
Ko‘nikmalar
|
mehnat muhofazasi bo‘yicha asosiy meyoriy hujjatlarni tushunish va hujjatlar bilan ishlay olish;
avtomobil transporti korxonalarida xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari aniqlash, zararli moddalar bilan ishlashda xavfsizlik choralari ko‘rish, shaxsiy muhofaza vositalarini ish turiga qarab tanlay olishni;
mehnat muhofazasini xududiga, ishlab chiqarish va yordamchi binolarga talabi bo‘yicha meyorlarni bilishi;
ish joyida mehnatni sanitar gigiyenik sharoitlarini ta’minlash;
harakat tarkibini texnik holatini tekshirish va jihozlanishni talabasosida bajarish;
yuk ortish va tushirishda xavfsizlik texnikasiga rioya qilish;
avtomobillarga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashda xavfsizlik texnikasi koidalariga rioya qilish;
siqilgan gaz va havoni kuvvatidan foydalanishdagi xavfsizlikni ta’minlash;
elektr xavfsizligi bo‘yicha ko‘nikmalarga ega bo‘lish;
transport korxonalarida yong‘in xavfsizligiga rioya qilish;
atrof muhitni muhofaza qilish
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Taqrizchilar - Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash...

|
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
bet | 105/108 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 1,6 Mb. | | #135443 |
Bog'liq 30711401 - Avtomobil dvigatellarini tashxislashTaqrizchilar:
|
A.A.Muhiddinov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Transport vositalari” kafedrasi t.f.d., professor
|
|
A.A.Nazarov
|
Toshkent davlat transport universiteti “Intellektual transport tizimlari” kafedrasi t.f.n., dostent
|
1. O‘quv dasturi umumiy talablari
Dastur nomi
|
Tashishlarni tashkil etish
|
Ajratilgan soat
|
22
|
O‘qituvchining mashg‘ulotida qatnashib o‘zlashtirilishi lozim bo‘lgan mavzular soni
|
5
|
Dasturning maqsadi
|
O‘quvchilarda yuk va yo‘lovchi tashish bo‘yicha ko‘nikmalarni shakllantirish.
|
O‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari
|
Avtomobillarda tashish texnologiyalarini o‘zlashtirish.
Transport vositalari harakatini tashkil etish.
Avtokorxonalarda nozimlik boshqaruvi. Yo‘nalishda nozimlik boshqarish. Avtomobillarni yo‘nalishga chiqishi va qaytishini nazorat qilish.
Yo‘lda ish bajarish jarayonida ҳujjatlarni to‘ldirish.
|
Bilimlar
|
Transport va transport jarayoni haqida umumiy tushuncha;
Yuklar va ularning turkumlari.Yuk oqimlari va yuk punktlari;
Avtomobillar ishi tasarruf ko‘rsatkichlari;
Avtomobillarga yuk ortish-tushirish ishlari;
Avtobuslarda yo‘lovchilar tashishni tashkil qilish;
Avtobus yo‘nalishlari .Yo‘lovchilar oqimi;
Haydovchilar mexnatini tashkil etish;
Yengil avtomobillar mexnatini tashkil etish;
Yuk va yo‘lovchilar tashishda nozimlik boshqarish qoidalari.
|
Ko‘nikmalar
|
Transportda tashish bilan bog‘liq xujjatlarni to‘ldirishni;
Tashish jarayonini nazorat qilishni;
Tashish sifatini baholashni;
Texnologik sxemalarni o‘qish
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Pedagogik innovatsiyalar, professional ta’limi boshqaruv hamda pedagog kadrlarni qayta tayyоrlash va ularning malakasini
|
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

82
«Baland archa sotib olishdi» va h.k.) . Bir qator predmetlar borki, ular uchun
«katta-kichik” atamalarini ishlatib bo‘lmaydi. Masalan: lenta uzun, qisqa, keng
yoki ingichka (tor bo‘lishi mumkin: sakragich esa uzun yoki qisqa bo‘lishi
mumkin va h.k. Shu 6ilan birga kuzatishlar va maxsus tekshirishlar
ko‘rsatmoqdaki, maktabgacha yoshdagi bolalar predmetlarning kattaliklarini
aniqlashda «katta-kichik», «ortiq-kam» so‘zlaridan foydalanishni afzal ko‘radilar.
Buning sababi, birinchidan, bolalarni predmetlarni alohida uzunliklarini (uzunligi,
kengligi, balandligi, differensiallashtira olmasliklari, ular orasida o‘lchamlik
munosabatlarini o‘rnata olmasliklari va ularning har birini., so‘zlar bilan aniqlay
olmasliklari, ikkinchidan, o‘zlari ko‘pincha kattalikning aniq ta’rifi o‘rniga juda
umumiy bo‘lgan katta-kichiklik terminlarini ishlatadilar.
Katta-kichiklik narsalarning fazoviy belgilaridan eng umumiysi, ularning
bir-biridan farqlanuvchi belgisidir. Har bir hajmli narsa haqida gapirganimizda, biz
katta yoki kichik narsa to‘g‘risida so‘zlaymiz. Bundan tashqari, narsaning uchta
o‘lchami – bo‘yi, uzunligi, eni (qalinligi, balandligi) bo‘ladi. Ana shu o‘lchamlarni
bilgan holdagina narsani uzun yoki qisqa, keng yoki tor, baland yoki past deyish
mumkin. Lekin shuni ham aytib o‘tish kerakki, buyumlarning hajmi (balandligi,
rangi, pastligi, eni) o‘zgargani bilan stol yoki stulniig nomi o‘zgarmaydi. Stol
stolligicha, stul stulligicha qoladi. Agar biz sonlarni oladigan bo‘lsak 6 soni 5
sonidan katta, faqat 5 dan emas balki 4,3,2,1 dan ham katta. 3 soni esa faqat 4
sonidan kichik emas balki, undan yuqori sonlarning hammasidan kichik. Bolalrni
narsalarning kata-kichikligi bilan tanishtirish ularni maktabga tayyorlashda juda
zarur bo‘lib, bolalarning aqliy, matematik jihatdan o‘sishida, xususan, matematik
qobiliyatlarning o‘sishida muhim ahamiyatga ega.
Nazorat savollari - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti...

159
DARS JARAYONIDA YANGI PEDAGOGIK
TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Tayanch so‘z va iboralar:
konseptual yondashuv, shaxsga yo‘naltirilgan
ta’lim, tizimli yondashuv, faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuv, dialogik yondashuv,
o‘qitish usullari, o‘qitish texnikasi, hamkorlikdagi ta’lim.
Yangi
pedagogik
texnologiya
turlari.
“Matematik tasavvurlarni
shakllantirish nazariyasi va metodikasi” kursini o‘qitish yuqorida ta’kidlangan
ta’lim texnologiyalariga asoslanishi va quyidagi konseptual yondashuvlarga
asoslanishi kerak:
Shaxsga yo‘naltirilgan ta’lim. Bu ta’lim o‘z mohiyatiga ko‘ra ta’lim jarayoni
barcha ishtirokchilarining to‘laqonli rivojlanishlarini ko‘zda tutadi. Bu esa ta’limni
loyihalashtirilayotganda, albatta, ma’lum bir ta’lim
oluvchining shaxsini emas,
avvalo, kelgusidagi mutaxassislik faoliyati bilan bog‘liq o‘qish maqsadlaridan
kelib chiqqan holda yondashilishni nazarda tutadi.
Tizimli yondashuv. Ta’lim texnologiyasi tizimning barcha belgilarini o‘zida
mujassam etmog‘i lozim: jaryonning mantiqiyligi, uning barcha bo‘g‘inlarini
o‘zaro bog‘langanligi, yaxlitligi.
Faoliyatga yo‘naltirilgan yondashuv. Shaxsning
jarayonli sifatlarini
shakllantirishga, ta’lim oluvchining faoliyatni faollashtirish va intensivlashtirish,
o‘quv jaryonida uning barcha qobiliyati va imkoniyatlari, tashabbuskorligini
ochishga yo‘naltirilgan ta’limni ifodalaydi.
Dialogik yondashuv. Bu yondashuv o‘quv
jarayoni ishtirokchilarning
psixologik birligi va o‘zaro munosabatlarini yaratish zaruriyatini bildiradi. Uning
natijasida shaxsning o‘z-o‘zini faollashtirishi va o‘z-o‘zini ko‘rsata olishi kabi
ijodiy faoliyati kuchayadi.
Hamkorlikdagi ta’limni tashkil etish. Demokratlilik, tenglik, ta’lim beruvchi
va ta’lim oluvchi o‘rtasidagi subektiv
munosabatlarda hamkorlikni, maqsad va
faoliyat mazmunini shakllantirishda va erishilgan natijalarni baholashda birgalikda
ishlashni joriy etishga e`tiborni qaratish zarurligini bildiradi.
160
Muammoli ta’lim. Ta’lim mazmunini muammoli tarzda taqdim qilish orqali
ta’lim oluvchi faolligini oshirish usullaridan biri. Bunda muammo va uni hal etish
usullari, dialektik mushohadani shakllantirish va rivojlantirish,
amaliy faoliyatga
ularni ijodiy tarzda qo‘llashning mustaqil ijodiy faoliyati ta’minlanadi.
Axborotni taqdim qilishning zamonaviy vositalari va usullarini qo‘llash –
yangi kompyuter va axborot texnologiyalarini o‘quv jarayoniga qo‘llash.
Keltirilgan kontseptual yo‘riqlarga asoslangan holda, “Matematik tasavvurlarni
shakllantirish nazariyasi va metodikasi”
kursining maqsad va vazifasi, tarkibiy
tuzilishi va ta’lim jarayonida tutgan o‘rni, o‘quv axborotining mazmuni va
hajmidan
kelib chiqib, ma’lum sharoit va o‘quv rejasida belgilangan vaqtda
o‘qitish, kommunikatsiya, axborot va ularni
birgalikdagi boshqarishni
kafolatlaydigan usullar va vositalar tanlovi amalga oshiriladi.
O‘quv fani bo‘yicha ma’ruza va amaliy mashg‘ulotlarda o‘qitish

158
tasavvurlar natijasida hosil bo‘ladigan tushunchalar yig‘indisi sifatida namoyon
bo‘ladi. Xulosa qilib aytganda, ta’limning sifati uni berishda ishtirok etadigan
kishilar salohiyati va o‘quv jarayonining darajasiga bog‘liq. O‘quv jarayoni bilan
bog‘liq ta’lim sifatini belgilovchi holatlar – yuqori ilmiy-pedagogik darajada dars
berish, muammoli ma’ruzalar o‘qish, darslarni savol-javob tarzida qiziqarli tashkil
qilish, ilg‘or pedagogik texnologiyalardan va multimedia vositalaridan
foydalanish, tinglovchilarni fikrlashga undaydigan, o‘ylantiradigan muammolarni
ular oldiga qo‘yish, talabchanlik, tinglovchilar bilan individual ishlash,
ijodkorlikka undash, erkin muloqot yuritishga, ijodiy fikrlashga o‘rgatish, ilmiy
izlanishga jalb qilishdan iborat bo‘lib, ushbu tadbirlar ta’lim ustuvorligini
ta’minlaydi. Bunda har bir fanning o‘ziga xos xususiyatlari, maqsad va vazifalari
hamda spetsifikasiga asoslanish maqsadga muvofiq.