Fayl tizimlari xavfsizligi

|
Fayl tizimlari xavfsizligi
|
Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 21,23 Kb. | | #271058 |
Bog'liq 5-uzb
Fayl tizimlari xavfsizligi
Fayl tizimi (eng. fayl tizimi) - kompyuterlarda, shuningdek boshqa elektron uskunalarda: raqamli kameralarda, mobil telefonlarda va hokazolarda ma'lumotlarni saqlash, saqlash va nomlash usulini belgilaydigan tartib. Muayyan fayl tizimi fayl nomlari (va kataloglar) hajmini, mumkin bo'lgan maksimal fayl va bo'lim hajmini, fayl atributlari to'plamini belgilaydi. Ba'zi fayl tizimlari kirishni chegaralash yoki fayllarni shifrlash kabi xizmat ko'rsatish imkoniyatlarini taqdim etadi.
Fayl tizimi bir tomondan saqlash vositasini va boshqa tomondan fayllarga kirish uchun API — ni bog'laydi. Ilova dasturi faylga kirganda, u ma'lum bir faylda qanday ma'lumot joylashganligi, shuningdek, qanday jismoniy ommaviy axborot vositalarida (CD, qattiq disk, magnit lenta, flesh-blok yoki boshqa) yozilganligi haqida hech qanday tasavvurga ega emas. Dastur faqat fayl nomi, uning hajmi va atributlarini biladi. U ushbu ma'lumotlarni fayl tizimi drayveridan oladi. Fayl tizimi jismoniy muhitda (masalan, qattiq diskda) qaerda va qanday yozilishini belgilaydi.
Operatsion tizim (OS) nuqtai nazaridan butun disk klasterlar to'plamidir (odatda 512 baytdan ko'p)[1]. Fayl tizimi drayverlari klasterlarni fayllar va kataloglarga tashkil qiladi (aslida ushbu katalogdagi fayllar ro'yxatini o'z ichiga olgan fayllar). Xuddi shu drayverlar hozirda qaysi klasterlardan foydalanilayotganligini, qaysi biri bepul, qaysi biri noto'g'ri deb belgilanganligini kuzatib boradi.
Biroq, fayl tizimi jismoniy saqlash vositasi bilan bevosita bog'liq bo'lishi shart emas. Virtual fayl tizimlari, shuningdek tarmoq fayl tizimlari mavjud, ular faqat uzoq kompyuterda joylashgan fayllarga kirish usulidir.
Katalog ierarxiyasi
Deyarli har doim disklardagi fayllar kataloglarga birlashtiriladi.
Eng oddiy holatda, ushbu diskdagi barcha fayllar bitta katalogda saqlanadi. Bunday bir darajali sxema CP/M va MS-DOS 1.0 ning birinchi versiyasida ishlatilgan. Bir-biriga joylashtirilgan kataloglarga ega ierarxik fayl tizimi birinchi marta Multics-da, keyin UNIX-da paydo bo'ldi.
Hozirgi vaqtda bitta darajali fayl tizimlari juda kamdan-kam hollarda qo'llaniladi, faqat ishlov berish quvvati va xotirasi kam bo'lgan qurilmalar bundan mustasno, masalan, Esp8266 mikrokontroller, o'z flesh-xotirasida (16 Mb gacha) spiffs fayl tizimidan foydalanadi.
Wiki.txt
Tornado.jpg
Notepad.exe
(Bir darajali fayl tizimi)
Turli xil disklardagi kataloglar DOS/Windows-dagi kabi bir nechta alohida daraxtlarni hosil qilishi yoki UNIX-ga o'xshash tizimlarda bo'lgani kabi barcha disklar uchun umumiy bo'lgan bitta daraxtga birlashishi mumkin.
C:
\Program files
\CDEx
\CDEx.exe
\CDEx.hlp
\mppenc.exe
\Mening hujjatlarim
\Wiki.txt
\Tornado.jpg
D:
\Music
\ABBA
\1974 Waterloo
\1976 Arrival
\Money, Money, Money.ogg
\1977 The Album
(Ierarxik Windows/DOS fayl tizimi)
UNIX-da faqat bitta ildiz katalogi mavjud va boshqa barcha fayllar va kataloglar unga joylashtirilgan. Diskdagi fayllar va kataloglarga kirish uchun ushbu diskni o'rnatish buyrug'i bilan o'rnatishingiz kerak. Masalan, CD-dagi fayllarni ochish uchun oddiy tilda operatsion tizimga: "ushbu kompakt-diskdagi fayl tizimini oling va uni /mnt/cdrom katalogida ko'rsating", deb aytishingiz kerak. CD-dagi barcha fayllar va kataloglar ushbu /mnt/cdrom katalogida paydo bo'ladi, bu o'rnatish nuqtasi (eng. mount point).[2] UNIX-ga o'xshash tizimlarning ko'pchiligida olinadigan disklar (floppi va CD), flesh-disklar va boshqa tashqi saqlash moslamalari /mnt, /mount yoki /media katalogiga o'rnatiladi. Unix va UNIX-ga o'xshash operatsion tizimlar, shuningdek, operatsion tizim yuklanganda disklarni avtomatik ravishda o'rnatishga imkon beradi.
/
/usr
/bin
/arch
/ls
/raw
/lib
/libhistory.so.5.2
/libgpm.so.1
/home
/lost+found
/host.sh
/guest
/Pictures
/example.png
/Video
/matrix.avi
/news
/lost_ship.mpeg
(UNIX va UNIX-ga o'xshash operatsion tizimlardagi ierarxik fayl tizimi)
Windows, UNIX va UNIX-ga o'xshash operatsion tizimlarning fayl tizimlarida slashlardan foydalanishga e'tibor bering (Windows teskari Slash " \ " dan foydalanadi, UNIX va UNIX — ga o'xshash operatsion tizimlarda oddiy Slash "/")
Bundan tashqari, yuqoridagi tizim nafaqat jismoniy qurilmalarning fayl tizimlarini, balki alohida kataloglarni (- bind parametri) yoki, masalan, ISO tasvirini (Loop opsiyasi) o'rnatishga imkon beradi. FUSE kabi qo'shimchalar, masalan, FTP-dagi butun katalogni va juda ko'p miqdordagi turli xil manbalarni o'rnatishga imkon beradi.
NTFS va HFS-da yanada murakkab tuzilma qo'llaniladi. Ushbu fayl tizimlarida har bir fayl atributlar to'plamidir. Atributlar nafaqat an'anaviy o'qish, tizim, balki fayl nomi, hajmi va hatto tarkibi ham hisoblanadi. Shunday qilib, NTFS va HFS uchun faylda saqlanadigan narsa uning atributlaridan biridir.
Agar siz ushbu mantiqqa amal qilsangiz, bitta faylda bir nechta tarkib variantlari bo'lishi mumkin[manba ko'rsatilmagan 1593 kun]. Shunday qilib, bitta faylda bitta hujjatning bir nechta versiyalari, shuningdek qo'shimcha ma'lumotlar (fayl belgisi, fayl bilan bog'liq dastur) saqlanishi mumkin. Bunday tashkilot Macintosh-dagi HFS-ga xosdir.
Fayl tizimlarining asosiy funktsiyalari [tahrirlash / kodni tahrirlash]
Fayl tizimining asosiy funktsiyalari:
* fayl sifatida ma'lumotlar tashuvchisiga joylashtirish va tartibga solish;
* axborot tashuvchisidagi ma'lumotlarning maksimal darajada qo'llab - quvvatlanishini aniqlash;
• fayllarni yaratish, o'qish va o'chirish;
* fayl atributlarini tayinlash va o'zgartirish (hajmi, yaratish va o'zgartirish vaqti, fayl egasi va yaratuvchisi, faqat o'qish mumkin, yashirin fayl, vaqtinchalik fayl, arxiv, bajariladigan, fayl nomining maksimal uzunligi va boshqalar);
* ta'rif
Fayl tizimlarining tasnifi[tahrirlash / kodni tahrirlash]
Maqsadga ko'ra, fayl tizimlarini quyidagi toifalarga bo'lish mumkin.
* Tasodifiy kirish vositalari uchun (masalan, qattiq disk): FAT32, HPFS, ext2 va boshqalar.drayvlarga kirish Ramga kirishdan bir necha baravar sekinroq bo'lganligi sababli, ko'plab fayl tizimlarida ishlashni oshirish uchun diskka asenkron o'zgarishlar kiritiladi. Buning uchun jurnal, masalan, ext3, ReiserFS, JFS, NTFS, XFS yoki yumshoq yangilanishlar mexanizmi va boshqalar ishlatiladi. Yumshoq yangilanishlar-BSD tizimlarida.
* Ketma-ket kirish vositalari uchun (masalan, magnit lentalar): QIC va boshqalar.
* Optik vositalar uchun — CD va DVD: ISO9660, HFS, UDF va boshqalar.
* Virtual fayl tizimlari: AEFS va boshqalar.
* Tarmoq fayl tizimlari: NFS, CIFS, SSHFS, GmailFS va boshqalar.
* Flash xotira uchun: YAFFS, ExtremeFFS, exFAT.
* Ixtisoslashgan fayl tizimlari umumiy tasnifdan biroz chiqib ketadi: ZFS (fayl tizimining o'zi ZFS ning faqat bir qismidir), VMware VMFS[en] (boshqa fayl tizimlarini saqlash uchun mo'ljallangan klasterli fayl tizimi deb ataladi) va boshqalar.
Fayl tizimining vazifalari[tahrirlash / kodni tahrirlash]
Har qanday fayl tizimining asosiy funktsiyalari quyidagi vazifalarni hal qilishga qaratilgan:
* fayl nomlari;
* ilovalar uchun fayllar bilan ishlashning dasturiy interfeysi;
* ma'lumotlar omborini jismoniy tashkil qilish uchun fayl tizimining mantiqiy modelini ko'rsatish;
* fayl tizimining elektr uzilishlariga, apparat va dasturiy ta'minot xatolariga chidamliligini tashkil etish;
* tizimning boshqa ob'ektlari (yadro, ilovalar va boshqalar) bilan to'g'ri ishlashi uchun zarur bo'lgan fayl parametrlarining tarkibi.
Ko'p foydalanuvchi tizimlarida yana bir vazifa paydo bo'ladi: bitta Foydalanuvchining fayllarini boshqa Foydalanuvchining ruxsatsiz kirishidan himoya qilish, shuningdek fayllar bilan hamkorlik qilishni ta'minlash, masalan, foydalanuvchilardan biri faylni ochganda, boshqalar uchun xuddi shu fayl vaqtincha "faqat o'qish"rejimida mavjud bo'ladi.
FS sizga nol va birliklar bilan emas, balki yanada qulay va tushunarli ob'ektlar — fayllar bilan ishlashga imkon beradi. Fayllar bilan ishlashda qulaylik uchun ularning ramziy identifikatorlari — nomlari ishlatiladi. Fayllar tarkibining o'zi klasterlarga yozilgan (klasterlar) — fayl tizimi ishlaydigan ma'lumotlarning eng kichik birliklari, ularning hajmi 512 baytga ko'paytiriladi (512 bayt — qattiq disk sektorining hajmi, diskdan o'qiladigan yoki diskka yozilgan minimal ma'lumotlar birligi)[3]. Ma'lumotni tashkil qilish uchun, fayl nomidan tashqari, ma'lum bir mezon bo'yicha fayllarni guruhlashga imkon beradigan ma'lum bir mavhumlik sifatida kataloglar (yoki papkalar) ham ishlatiladi. O'z mohiyatiga ko'ra, katalog — bu unga joylashtirilgan kataloglar va fayllar haqida ma'lumotni o'z ichiga olgan fayl.
Fayllar haqidagi barcha ma'lumotlar bo'limning (hajmning) maxsus sohalarida — fayl kataloglarida saqlanadi. Ushbu kataloglarning tuzilishi fayl tizimining turiga bog'liq. Fayl katalogi raqamli fayl identifikatorlarini va ular haqidagi qo'shimcha ma'lumotlarni (o'zgartirilgan sana, ruxsatnomalar, ism va boshqalar) bo'limning boshqa qismida (hajmlarda) saqlangan faylning bevosita mazmuni bilan bog'lash imkonini beradi.
Windows oilaviy tizimlarida ishlaydigan kompyuterlarning qattiq disklari ikki turdagi fayl tizimlaridan foydalanadi: FAT (FAT16 va FAT32) va NTFS
|
| |