Ikkinchi,mas’uliyatlilik - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R....

Ikkinchi,mas’uliyatlilik,ya’nituristga(ekskursantga)
yordamberishistagivazaruriyservisnitaqdimetish.
Agarturist(ekskursant)
gidgabiroriltimosbilanmurojaatqilsa,
uniqisqamuddatdahalqilibberish
(imkonqadarbirovlargayuklamasdan) zarur.
65
Uchinchi,jonkuyarlik,ya’nig‘amxo‘rlikninamoyonetish,
harbirturistga(ekskursantga)
individualyondashish.
Shundayholatlarbo‘lishimumkinki,
birorsababgako‘raturist(ekskursant)
xizmatlardansalbiytaassurotoladi.
Giddarholunitushunishgaharakatqilib,
vaziyatnio‘zgartirishbo‘yichachorako‘rishikerak.
To‘rtinchi,moddiylik,ya’nixizmatlarnitaklifetishjarayonidaqo‘llaniladiganasb
ob-uskuna,
texnologiya,
xodimlar,
zaruriyvositalarnibilishi.
Masalan,
toqqachiqishdagidmaxsusasbob-uskunalardanfoydalanishniko‘rsataolishikerak.
Yuqoridata’kidlabo‘tilganidek,
gidnafaqatguruhliyokiyakkaturistgahamrohlikqiluvchishaxs,
balkimenejmentmasalalarinitalabqiluvchixizmatko‘rsatishstandartlarigaegabo‘lgany
axlittizimdir.
Gidningasosiyvazifasishartnomavaekskursiyadasturidakiritilganxizmatlarnimijozlar
gataqdimetishbo‘lib, buyerdadastlabkitayyorgarlikishlarisizbo‘lmaydi.
Gidfaoliyatidagitashkiliyishlarbirnechabosqichdaniborat.
1. Turistlaruchunturdasturinituzish.
Odatdaturistikdasturniyaratishbilanturfirmaturoperatorlarishug‘ullanadi,
lekinekskursiyaningo‘zigaxosjihatlari,
vaqti,
marshrutinianiqlashtirishgidningmas’uliyatidir.
Hozirdaba’zituristikfirmalaryangiekskursiyamarshrutinituzishnigidlarningo‘zigatop
shiradi,
firmaesaushbumarshrutlaruchunO‘zstandartva«O‘zbekturizm»MKdansertifikatolad
i. Ba’zidagidlaryakkatadbirkorsifatidaushbufaoliyatbilanshug‘ullanishuchunpatent,
sertifikatgaegabo‘ladilarvaturistlarga(ekskursantlarga) hamrohlikqiladilar.
Turnikimshakllantirishidanqat’iynazar(firmayokigid),
ungatalabmavjudbo‘lishi,
sifatlibo‘lishi,
standartlargajavobberishivaaniqiste’molchilarkategoriyasiga (kattayosh, yoshlar,
sportchilar,
oilalilarvash.k)
yo‘naltirilganbo‘lishilozim.
Shuninguchun,
qulaydasturnituzishgidningbirinchivaasosiyvazifasidir.
66
Engavvalo,
boshqao‘xshashmarshrutlardanfarqlashosonbo‘lishiuchunturkodlashtiriladi.
Masalan, Ch T-1(Trekking #1 in Chimgan- buChimyondapiyodasayrdegani).
Keyinturgajarangdor,
qiziqarli,
e’tibornijalbqiluvchiqisqanomberiladi(masalan,
«Uyqudagimalikatomonyo‘l»).
Dasturko‘rinishivaqaysitoifaturistlarga(ekskursantlarga)
yo‘naltirilganligigahamaniqlikkiritishkerak. Turaralash, ya’nikombinatsiyalashgan
(avtomobilda,
piyoda,
otda)
yokimonoformatli
(alpinizmyokirafting)
bo‘lishiya’nituristlargatanlashimkoniyatimavjudbo‘lishikerak.
Marshrutningmavsumiyligigahame’tiborqaratishlozim.
Dasturningdavomiyligikun\tunashyokisoatlardako‘rsatiladi.
Turgatashrifbuyurgankundantokiqaytgungaqadarizohberiladi.
Joynitasvirlash,
marshrutbo‘yichaharakatlanishsxemasi,
cho‘qqilarbalandligi,
harakatlanishdavomiyligi, to‘xtashjoylarikabima’lumotlarnikeltirishtavsiyaetiladi.
Dasturgaqatnashishimkoniyatiqandaysharoitlardamumkinligito‘g‘risidaturist(
ekskursant)
ma’lumotgaegabo‘lishikerak.
Masalan,
tabiiyiqlimiysharoitlar
(qorko‘chishxavfi, selkelishxavfibo‘lgandasayohatniamalgaoshirishxavfli), siyosiy
(tog‘lardaharbiyto‘qnashuvlar), texnik (aloqa, qutqaruvkomandasi, vertolyot,
avtomashinaningmavjudligi), iqtisodiy (qulaynarxlar, yaxshiinfratuzilma) vash.k.
Sayohatnitashkiletishdaturist(ekskursant)
o‘zibilannimalarniolishimumkinyokimumkinmasliginitushuntirishkerak (masalan:
primus,
fonarvash.k.
zaruriynarsalar).
Ba’zidaturfirmalardazaruriyinventarlarsonikammiqdordabo‘lganda,
turistlaro‘zibilanolibkelishiyokiijaragaolishimumkin.
Dasturdamarshrutdagiturnarxigakiritilganyokialohidato‘lanadiganservisborasidaha
maxborotberiladi(ovqatlantirish,
hojatxona,
o‘ztilidatarjimon,
rasmgatushirishvash.k).
Agargidgatayyordasturberilsa,
uushbudasturbilanpuxtatanishibchiqishi,
ijobiyvasalbiytomonlarinianiqlashi,
ba’zimasalalargaaniqliklarkiritishizarur.
67
Buko‘pginatushunmovchiliklarnioldiniolishimumkin(masalan:
otlarma’lumbirhududgaborgandankeyinberilishi,
cho‘milishyo‘ldauchraydigandaryolardaemas, ko‘ldarejalashtirilganligivash.k).
|