Tashkiliy qism - Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi

|
Xalq hunarmandchiligi tehnologiyasi
|
bet | 57/69 | Sana | 03.01.2024 | Hajmi | 2,88 Mb. | | #129770 |
Bog'liq Hujjat (1)Tashkiliy qism.
O`tilgan darsni so`rash va baholash:
Ishlab chiqarish sohalari haqida gapirining.
Ko`p seriyali ishlab chiqarish deganda nimani tushunasiz?
Ijodiy g`oya va dizayn tushunchalarini gapirib bering.
Ishlab chiqarishda ishlatiladigan xomashyolar haqida gapiring.
angi mavzuni bayon qilish. eja;
Kasblar tasnifi (klassifikasiyasi). Kasblarning tiplari.
Dunyoda minglab kasblar bor. Mana shu rang - barang kasblar olamida qanday qilib mo`jal olish kerak? Hayot yo`lini – mehnat faoliyatini ro`g`ri boshlash uchun qaysi kasbni tanlagan ma`qul? Bu ishda kasblar tasnifi (tasnifsi) sizga yaxshi yordam berishi mumkin. Ko`pgina predmetlarni o`rganish chog`ida siz har xil oddiy va murakkab ob`ektlar, faktlar, voqea- hodisalar va boshqa shunga o`xshash narsalar qanday tizimlashtirishini bilib olgansiz. Masalan, o`simlik va hayvon or`ganizmlari tiplarga, turumlarga, otryadarga birlashtiriladi.
asblar tasnifi uchun har xil belgilarni asos qilish mumkin.
Masalan, ularning nomlari bo`shlanadigan birinchi harflar bo`yicha bo`lib chiqishi mumkin. Bu xuddi lug`tlarning tuzilishiga o`xshagan bo`ladi.
To`g`ri, bunday tasnifdan kasb tanlash uchun eng avvalo o`sha kasbning nomini bilish kerak.Hamma gap shundaki, ko`p hollarda kasbning nomi, uning qanday atalishi kasb tanlayotgan kishiga ma`lum bo`lmaydi. Masalan, aytaylik, siz yaxshi rasm chizasiz, bu mashg`ulot sizga juda yoqadi va siz bundan keyin ham o`zingizdagi mana shu rasm chizish qobiliyati kerak bo`ladigan joyda ishlashni , aytingchi, siz gazmol ishlab chiqarishda rasmlardan nusxa ko`chiruvchi degan kasb borligini, poligrafiyada – kolorist, retushyor kasbi, badiiy zargarlik buyumlari ishlab chiqaradigan korxonalarda – inkrustator kasbi borligini bilasizmi, masalan, birgina tikuvchilik sanoatining o`zida molyar- konstruktorlar, texnologik jihozlarni sozlovchilar, slesarlar, gazmolni saralaydigan raschyotchik – podborshchiklar, qirquvchilar, tikuv – motoristlar, hisobchilar (buxgalterlar), iqtisodchi (ekonomistlar) singari juda ko`p kasblar mavjud. Lekin kishining shaxsiy fazilatlari ( qiziqishlari, mayllari, qobiliyatlari, hosil qilgan tajribasi) bilan sanoatning bir tarmog`idagi kasblarni butunlay qamrab olishi mumkinmi? Albatta, yo`q. Shuning uchun ham tarmoq belgilari bo`yicha tuzilgan tasnifdan emas, balki odamning o`zidan, ya`ni mehnatda bevosita ishtirok etadigan kishining o`zidan kelib chiqadigan belgilarga qarab tuzib chiqilgan tasnifdan foydalanish kasb tanlayotgan kishi uchun qulay bo`ladi.
Chindan ham odam ishlayotgan vaqtda uning diqqat-e`tibori sohaga emas, balki (bu soha qanchalik yaxshi, obro`-etiborli va boshqa ko`pgina afzalliklarga ega bo`lishiga qaramay), balki mehnat predmeti (ob`ekti)ga qararilgan bo`ladi. Mana shu predmetni ishlatib, nimadir qilish kerak (bu endi mehnatning maqsadi bo`ladi). Har qanday mehnatda qurollar, vositalar mavjuddir. Nihoyat, odam uchun uning qanday sharoitda ishlashi muhim ahamiyatga egadir. Kasb tanlashni o`ylayotgan kishi uchun qulay bo`lgan kasblar tasnifsi mana shu to`rtta belgiga qarab tuziladi.
Sxema tarzida olganda, bunday tasnifni to`rt qavatli yaruslardan iborat piramida shaklida tasavvur qilish mumkin. Uning yaruslari: kasblarning tiplari; kasblarning turkumlari; kasblarning bo`limlari; kasblarning bo`limlari; kasblarning guruhlaridan iborat bo`ladi. Eng bo`sh qoldirilgan to`g`ri to`rtburchak sizning bo`lajak kasbingizga mo`ljallangan.
Ushbu sxemani siz o`zingizning kelajakdagi mehnat yo`lingizni tanlayotganingizda o`ylab olishingizga imkon beradigan, asta-sekin pastdan yuqoriga qarab chiqib borishingiz mumkin bo`lgan (kasb tipini aniqlashdan boshlab uning turkumini muhokama qilishga o`tish va hokazo) bir “pillapoya” sifatida qarash mumkin.
Mehnat predmetiga qarab barcha kasblar beshta tipga bo`linadi:
|
| |