nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Blok-chizmani ko‘rininshidan lavha

30
Agar blokning mazmunini ifoda etuvchi so`zlar blokka sig‗masa,
u holda
«izohlar»dan foydalaniladi. Izohlar chizmalarning bo`sh joyida keltiriladi va izoh
berilayotgan blok bilan chiziq orqali yoki shtrixli chiziq bilan ulanadi (2.2-rasm).
izohlar
izohlar
2.2-rasm. Blok-chizmaga izohlar qo‘yish
9
Uzoq joylashgan bloklarning bir-biri bilan bo`lgan oqimlar chizig‗i
uzilishi
mumkin. Bunday hollarda uzilish tugagan va boshlangan joyda harf, raqam yoki harf-
raqam ko`rinishdagi «Ulovchi» belgisi qo`yiladi (3.3-rasm).
2.3-rasm. Blok-chizmaga «Ulovchi» belgisini qo‘yilishi
10
9
R.Dadabayeva, Sh.Nasridinova, N.Shoaxmedova, L.Ibragimova, Sh.Ermatov. Axborot-kommunikatsion
texnologiyalar va tizimlar.-T.: ―Sano-standart‖ nashriyoti. O`quv qo`llanma. 2017. B. 256
10
R.Dadabayeva, Sh.Nasridinova, N.Shoaxmedova, L.Ibragimova, Sh.Ermatov. Axborot-kommunikatsion
texnologiyalar va tizimlar.-T.: ―Sano-standart‖ nashriyoti. O`quv qo`llanma. 2017. B. 257
А
9
А
9
5
31
«Ulovchi»ning nomi bo`lib qabul qilib oluvchi blokning nomeri (identifikator)
xizmat qiladi. Agar oqimlar chizig‗ining o`zaro bog‗lanishi ulovchilari turli betlarda
bo`lsa, u holda betlararo bog‗lovchi qo`llanilib, uning
ichiga bet va blokning
nomerlari kelitiriladi (3.4-rasm).
2.4-rasm. Blok-chizmaga betlararo bog‘lovchi belgisini qo‘yilishi
11
Blok-chizmalarning asosiy afzalligini, algoritmni tasvirlashning yaqqolligi bilan
izohlash hisoblanadi.
Masalani yechishning algoritmlarini blok-chizmalar asosida ifoda etib ularning
yaqqolligini ta‘minlash
borasida quyidagi texnik qoidalarni inobatga olish kerak
bo`ladi:
a) bloklarni gorizontal va vertikal holatda joylashtirish kerak;
b) bloklar orasidagi masofani shunday olish kerakki,
ularni ulab turuvchi
chizig‗lar etarli darajada kalta bo`lsin;
v) bloklarning geometrik o`lchami hisoblash jarayonini tavsiflashning hajmiga
to`g‗ri kelishi kerak. Shu bilan birgalikda blokning
uzunligi uning balandligiga
nisbatan v=1,5*a ko`rinishda bo`lishi kerak;
11
R.Dadabayeva,
Sh.Nasridinova,
N.Shoaxmedova,
L.Ibragimova,
Sh.Ermatov.
Axborot-kommunikatsion
texnologiyalar va tizimlar.-T.: ―Sano-standart‖ nashriyoti. O`quv qo`llanma. 2017. B. 257
001 bет
001 bет
002
16
002 bет
002 bет
002
16
32
g) blok-chizmalarda bloklarning joylashishi va guruhlarga ajratilishi shunday
bo`lishi kerakki, ularni ko`rib axborotlarni yaxshi qabul qilish ta‘minlanishi lozim.
Algoritmni qurish qoidalari GOST 19. 002-80 da (xalqaro standart ISO 2636-
73 ga mos keladi) qat'iy belgilab berilgan. GOST 19. 003 -80 (ISO 1028-73ga mos)
algoritm va dasturlar tuzimlarida qo‗llaniladigan simvollar ro‗yxatini, bu
simvollarning shakli va o‗lchamlarini, shuningdek
ular bilan tasvirlanadigan
funksiyalarni (amallarni) belgilaydi.
MUNDARIJA - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 117/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaMUNDARIJA
Kirish……………………………………………………………………………....3
1. 1-mavzu. Ijtimoiy pedagogika fan va amaliy faoliyat sohasi sifatida.....5
2. 1-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.........................................................35
3. 2-mavzu. Ijtimoiylashuv omillari va vositalari........................................42
4. 2-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.........................................................51
5. 3-mavzu. Bolaning sosiumda rivojlanishi.....................................................57
6. 3-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.........................................................72
7. 4-mavzu. Ijtimoiy pedagogik tadqiqotlar.....................................................78
8. 4-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi….....................................................89
9. 5-mavzu. Oila bilan olib boriladigan ijtimoiy pedagogik faoliyat........94
10. 5-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.....................................................103
11. 6-mavzu. Ijtimoiy pedagogning maktab yoshidagi bolalar bilan olib boradigan faoliyati..............................................................................................107
12. 6-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.....................................................118
13. 7-mavzu. Me’yordan og‘ish va deviant xulq-ijtimoiy pedagogik muammo sifatida.................................................................................................................123
14. 7-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi……………………………........140
15. 8-mavzu. Giyohvandlik, narkomaniya, toksikomaniya, ichkilikbozlik-deviant xulqning namoyon-bo‘lish shakli sifatida..........................................................145
16. 8-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.....................................................158
17. 9-mavzu. Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodikasi va texnologiyasi......163
18. 9-mavzu. Seminar mashg‘uloti ishlanmasi.....................................................169
19. II. Mustaqil ta’lim mashg‘ulotlari mavzulari...........................................176
III. Glossariy……………………………………………………………….……178
IV. Adabiyotlar ro‘yxati ..……………………………........................................191
Mundarija.............................................................................................................192
|
| |
Tibbiy-ijtimoiy yordam - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 115/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaTibbiy-ijtimoiy yordam — ta’lim-tarbiya jarayonida sog‘liqni tiklash yoki mustahkamlashga qaratilgan chora- tadbirlar.
Shaxslararo munosabatlar — ommaviy ijtimoiy-psixologik hodisalar bo‘lib, bir guruhda bo‘lgan va birgalikdagi faoliyat hamda muloqot jarayonida bir-biriga ta’sir ko‘rsatuvchi shaxslar o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarda namoyon bo‘ladi.
Shaxslararo muomala — insonlar orasida aloqalar o‘rnatishning murakkab jarayoni. Pedagogik jamoada shaxslararo muomalaning quyidagi xususiyatlari korreksiyalanishga muhtoj: ba’zi pedagoglarning sabrsizligi, irodasizligi, kasbdoshlarini tinglay olmasligi, o‘z maqomini oqlash. Ijtimoiy-pedagogik treninglar, boshlang‘ich pedagogik o‘qishlar orqali sabr-matonat, tinglash madaniyati kabi xislatlarni shakllantirish mumkin.
Shaxsning hayot tarzi — maqsadga muvofiq shakllangan qiziqishlar, faoliyat turlari va hayot yo‘llari tizimi.
Shaxsning o‘z-o‘zini rivojlantirishi — bu insonning o‘z hayotiy faoliyatining sub’yektiga aylanishi. Sub’yektlik insonning hayotdagi faol, mustaqil holati va maqomi. U inson tug‘ilishidanoq unga xos bo‘lib, uning ilk psixologik namoyon bo‘lishi - bolaning jonlanishi hisoblanadi. Yosh o‘tgan sari u o‘z shakllarini o‘zgartiradi — insonda axloqiy, estetik, ijtimoiy va psixologik qo‘zg‘atuvchi sabablar paydo bo‘ladi. Inson o‘z-o‘zini anglash, muomala va faoliyat sub’yektiga aylanadi. Bu faollik ham shaklan, ham mazmunan o‘zgaradi. Insonning qanchalik yoshi o‘tsa, u shunchalik ko‘proq o‘z-o‘zini rivojlantirish sub’yekti bo‘ladi.
Homiylik — alohida shaxslar yoki tashkilotlar tomonidan kam ta’minlangan oilalar, muhtojlarga ko‘rsatiladigan yordam. Voyaga yetmaganlarning (boshqa toifa insonlarning ham) shaxsiy va mulkiy huquqlarini himoya qilish shakli. Homiylikda vasiylikka qaraganda, ancha keng toifadagi bolalar huquqlari himoya qilinishi mumkin.
Huquqbuzarlik — biror-bir huquqni buzuvchi xatti-harakat. Huquqbuzarliklar ijtimoiy xavfli harakat va jinoyatlarga bo‘linadi.
|
| |
Ijtimoiy texnologiya - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 114/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIjtimoiy texnologiya — turli ijtimoiy muammolarni yechish va aholining ijtimoiy himoyasini ta’minlashda ijtimoiy ishchilar va ijtimoiy xizmat ko‘rsatish muassasalari tomonidan qo‘llaniladigan vosita, metod va ta’sirlar majmuasi. Ijtimoiy pedagog faoliyatining zahirasida to‘rt turdagi ijtimoiy texnologiyani kuzatish mumkin: ijtimoiy ishga tegishli, ijtimoiy-psixologik, ijtimoiy-tibbiy, ijtimoiy- pedagogik.
Ijtimoiy qarovsizlik — ijtimoiy xislatlar, ehtiyojlar, qadriyatlarning rivojlanmasligiga, bo‘sh ijtimoiy refleksiyaga, ijtimoiy rollarni egallashda qiyinchiliklarga olib keluvchi omillarning oqibati.
Ijtimoiy harakat — turli ijtimoiy guruhlarning umumiy maqsad sari qaratilgan birgalikdagi xatti-harakatlari.
Ijtimoiy hudud - bola ko‘z o‘ngida har kuni sodir bo‘ladigan harakatlar, ijtimoiy munosabatlar, transport, narsa- buyumlarning qiyofaviy majmuasi.
Ijtimoiy-huquqiy yordam - inson va bola huquqlariga amal qilishga, bu huquqlarni amalga oshirishga, bolalarni oilaviy, mehnat, fuqarolik masalalari bo‘yicha huquqiy tarbiyalashga qaratilgan yordam.
Ko‘rsatma (ustanovka) — muayyan xulq-atvor, tasavvurni boshdan kechirishga tayyor bo‘lish. Ko‘rsatmalar faoliyatning barqaror kechishini belgilab berishadi. Agar shaxsiy ko‘rsatmalar kasbiy faoliyatning tavsifini belgilab bersa, ijtimoiy ko‘rsatmalar mutaxassisning mijoz bilan o‘zaro munosabati usullariga oydinlik kiritadi.
Sosium — insonning ijtimoiy atrof-muxiti, hamjamiyati.
Submadaniyat — muayyan insonlar guruhining hayot tarziga ta’sir qiluvchi ijtimoiy-psixologik belgilar (me’yor, qadriyat, steriotip, did) majmuasi.
Tayanch shaxs — insonning asosiy hayotiy intilishlarini belgilab beruvchi tabiiy andoza. Tayanch intilishlar hammada bir xil bo‘ladi, biroq ularning namoyon bo‘lishi genetik va tashqi omillarga bog‘liq.
|
| |
O‘zaro munosabatlar - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 116/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaO‘zaro munosabatlar — jamoada ijtimoiy-psixologik iqlimni shakllantirish asosi.
O‘z-o‘zini anglash inson ongining eng oliy irodasi bo‘lib, o‘zi haqidagi tasavvurlar — xulq-atvori, faoliyati, ehtiyojlarini anglashda namoyon bo‘ladi.
O‘z-o‘zini tarbiyalash — insonning o‘zida ijobiy xislatlarni shakllantirish va salbiy xislatlarni bartaraf etishga qaratilgan, tashkillashtirilgan faoliyati.
O‘z-o‘zini faollashtirish — insonning o‘z shaxsiy imkoniyatlarini to‘liq aniqlashga va rivojlantirishga qaratilgan doimiy intilishi.
Emosional “zararlash” — bevosita emosional holatlarni (qo‘l, yuz xatti-harakatlari, intonasiya) uzatish orqali ta’sir ko‘rsatishi.
Empatiya — dunyoga boshqalar nazari bilan qarash, uni boshqalar kabi tushunish, boshqalarning xatti-harakatlarini ularning nuqtai nazariga ko‘ra qabul qilish va shu bilan birga o‘zining tushunchasini bildirishga qodirlik.
ADABIYoTLAR
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon demokratik O‘zbekiston davlatini
birgalikda barpo etamiz. Toshkent, “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 29 b.
2. Mirziyoyev Sh.M. Qonun ustuvorligi va inson manfaatlarini ta’minlash
yurt taraqqiyoti va xalq farovonligining garovi. “O‘zbekiston” NMIU,
2017. – 47 b.
3. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan
birga quramiz. “O‘zbekiston” NMIU, 2017. – 485 b.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 7 fevraldagi
“O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha harakatlar
strategiyasi to‘g‘risida” gi PF-4947-sonli Farmoni. O‘zbekiston
Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70 modda.
5.Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. Toshkent, “Ma’naviyat”, 2008. – 148 b.
6. Egamberdiyeva N.M. “Ijtimoiy pedagogika” – T.: Alisher Navoiy nomidagi O‘zbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti, 2009 y.
7. Mavlonova R. va boshqalar “Ijtimoiy pedagogika” T.: Istiqlol, 2009 y.
8. Galaguzova M.A. Sosialnaya pedagogika – M.: Vlados, 2000 g.
9. Istoriya sosialnoy pedagogiki / Pod. red. M.A. Galoguzovoy – M.: Vlados, 2003 g.
10. Andreyeva G.M. «Sosialnaya psixologiya». SP. Rech. 2002 g.
11. Berger P., Lukman T. Sosialnoye konsultirovaniye realnosti. M.: «MGU», 1995 g.
12. Ibragimov X, Abdullayeva Sh. Pedagogika nazariyasi. – T.: 2010 y. “Fan va texnologiya” nashriyoti. 461 b.
13. Ishmuhamedov R, Yuldashev M. Ta’lim va tarbiyada innovasion pedagogik texnologiyalar. – T.: 2013 y. 277 b.
14. Atayeva N. va boshqalar. Umumiy pedagogika. – T.: 2015 y. 799 b.
15. Ziyomuhamedov B. Pedagogik mahorat asoslari. – T.: TIB-KITOB. 2009 y.
16. Jumayev A.Sh. Ijtimoiy faol o‘qituvchi shaxsi shakllanishining pedagogik-psixologik omillari. – T.: “Navoiypoligrafservis” 2008 y.40b.
17. Sharipova S.B. Pedagogicheskiye oriyentirы formirovaniya mirovozzrencheskoy kulturы studencheskoy molodeji v vыsshix obrazovatelnыx uchrejdeniyax// Pedagogika № 6, 2018, 3-5 b.
|
| |
Ijtimoiy maqom - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 111/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIjtimoiy maqom — insonning jamiyatdagi muayyan huquq va majburiyatlari bilan tavsiflanadigan mavqei.
Ijtimoiy me’yorlar — inson xatti-xarakatlarini, ularning ijtimoiy hayotini muayyan madaniyat, jamiyat qadriyatlariga muvofiq tartibga soluvchi xulq-atvor me’yorlari.
Ijtimoiy patronaj — shaxs huquqlari va voyaga yetmaganlarning mol-mulklarini himoya qilishning maxsus turi. Patronaj uyda profilaktik, sog‘lomlashtirish, sanitar chora-tadbirlarni o‘tkazishni ko‘zda tutadi.
Ijtimoiy pedagog — ijtimoiy pedagogika mutaxassisligi bo‘yicha o‘rta yoki oliy professional ma’lumotga ega, ijtimoiy- pedagogik faoliyatni yuqori saviyada yurita oladigan mutaxassis.
Ijtimoiy pedagogika — shaxs ijtimoiylashuvi qonuniyatlarini o‘rganishga, jamiyatning ijtimoiy muammolarini hal qilish maqsadidagi samarali metodlar va ijtimoiy pedagogik faoliyat texnologiyalarini joriy qilishga qaratilgan pedagogika sohasi.
Ijtimoiy-pedagogik bashorat — bolani yuzaga kelgan muammo bilan bog‘liq ravishda biror bir ijtimoiy-pedagogik faoliyatga jalb qilish orqali bu muammo natijalarini oldindan taxmin qilish. Ijtimoiy-pedagogik bashorat ijtimoiy-pedagogik jarayonning mantiqi va mohiyati, uning qonuniyatlarini bilishga tayanadi.
Ijtimoiy-pedagogik markaz — ijtimoiy-psixologik markazlar, xududiy guruh va birlashmalar, tarbiya muassasalari tarmog‘i.
Ijtimoiy pedagogning professional maqomi — sub’yektning huquq, majburiyatlari va vakolatlarini aniklab beruvchi shaxslararo munosabatlar tizimidagi o‘rni. Ijtimoiy pedagog maqomi u egallab turgan holatning in’ikosi hisoblanadi: ma’muriy-ijtimoiy pedagog, jamoaviy-ijtimoiy pedagog, oilaviy ijtimoiy pedagog, ta’lim muassasasining ijtimoiy pedagogi. Biroq professional maqom obro‘-e’tiborini aniqlab bermaydi. Ular professional-shaxsiy munosabatlar jarayonida shakllanadi.
|
| |
Refleksiya – lotincha - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 110/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaRefleksiya – lotincha “refleksio” – “orqaga qaytish” sub’yektning ichki psixik holatlarini o‘zida anglash jarayoni.
Somatik — jismoniy.
Ijtimoiy adaptasiya metod va usullar tizimi bo‘lib, uning maqsadi insonlarga ularning ijtimoiylashuvi va yangi ijtimoiy sharoitlarga ko‘nikishlariga yordam berish.
Ijtimoiy vasiylik vasiylikka muhtoj odamlarni aniqlaydi, vasiylarni tanlaydi, ularning o‘zaro munosabatlarini tartibga soladi.
Ijtimoiy diagnostika (ijtimoiy tashxis) — ijtimoiy hodisani, uning holatini tavsiflash va rivojlanish tendensiyalarini aniklash maqsadida yaxlit o‘rganish jarayoni. Metod, usullar vositasida tadqiq etishga asoslanadi. Ijtimoiy diagnostika ijtimoiy muammoni bo‘laklarga bo‘lish orqali o‘rganishni nazarda tutadi. Ijtimoiy tashhis o‘rganilayotgan ijtimoiy hodisalarning salbiy tendensiyalarining oldini olishga qaratilgan amaliy harakatlar uchun asos bo‘lib xizmat qiladi.
Ijtimoiy yetim — biologik ota-onaga ega, biroq ular muayyan sabablarga ko‘ra bola tarbiyasi bilan shug‘ullanishmaydi va unga g‘amxo‘rlik qilishmaydi.
Ijtimoiy informasion yordam — bolalarni ijtimoiy g‘amxo‘rlik, himoya, shuningdek, ijtimoiy xizmatlar faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar bilan ta’minlashga qaratilgan yordam.
Ijtimoiy ish — ijtimoiy sohadagi tashkiliy faoliyat bo‘lib, jamiyatning barcha qatlamlaridagi ijtimoiy muammolarni yechishga qodir bo‘lgan maxsus ijtimoiy mexanizm hisoblanadi. Uning maqsadi inson manfaati va ehtiyojlarini moddiylashtirish, ijtimoiy va shaxsiy ahamiyatga ega natijalarni qo‘lga kiritish, jamiyatda shaxs, guruh hamda jamoaning‘ ijtimoiy maqomini mustahkamlash yoki o‘zgartirish.
Ijtimoiy iqtisodiy yordam — muhtoj bolalarning ruhiy, axloqiy va emosional holatini tiklash bo‘yicha muassasa va markazlarda yordam ko‘rsatish.
|
| |
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodikasi

|
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat metodikasi
|
bet | 112/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIjtimoiy-pedagogik faoliyat metodikasi — ijtimoiy- pedagogik faoliyatning mazmuni, shakl, usul, vositalari va nazorati majmuasi.
Ijtimoiy pedagog refleksiyasi — har bir bosqichda o‘z faoliyatini tahlil qilish, uning salbiy va ijobiy tomonlarini aniqlash, olingan natijalarni bola shaxsiyatiga ta’sirini o‘rganish.
Ijtimoiy-pedagogik reabilitasiya — bola organizmining ba’zi buzilgan funksiyalari, uning ijtimoiy maqomining o‘zgarishi va unda og‘uvchi xulq-atvorning paydo bo‘lishi bilan bog‘liq bolaning yo‘qotgan ijtimoiy aloqalarni tiklashga qaratilgan choralar tizimi.
Ijtimoiy-pedagogik profilaktika — bolada turli faollik turlarining namoyon bo‘lishiga va bolalarning optimal ijtimoiy rivojlanishiga shart-sharoitlar yaratishga qaratilgan ijtimoiy tarbiya chora-tadbirlari tizimi.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat — bolaga ijtimoiylashuv jarayonida va jamiyatda o‘z-o‘zini anglashi uchun yordam ko‘rsatishga qaratilgan professional faoliyat.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat texnologiyasi — rasional va maqsaaga qaratilgan xatti-harakatlar bilan tavsiflanadigan amaliy ijtimoiy-pedagogik faoliyatning metod va usullari majmuasi.
Ijtimoiy-pedagogik yordam — bolaning ijtimoiylashuvi va to‘la qonli rivojlanishi uchun psixologik, pedagogik sharoitlar yaratib beruvchi ijtimoiy-pedagogik chora-tadbirlar tizimi.
Ijtimoiy profilaktika — turli salbiy tavsifdagi ijtimoiy og‘ishlarni keltirib chiqaruvchi asosiy sabablar va shart-sharoitlarning oldini olish, bartaraf etish yoki neytrallashtirishga qaratilgan davlat, ijtimoiy, ijtimoiy- tibbiy va tashkiliy chora-tadbirlar majmuasi.
Ijtimoiy-psixologik yordam — oila va mikro jamiyatda qulay mikroiqlimni yaratishga, uy, maktab jamoasining salbiy ta’sirlarini bartaraf etishga qaratilgan yordam.
|
| |
O„tkaziladigan baholash turlari

26
Baholash mezonlari
Ball
- javoblarning to„griligi va to„liqligi (85-100% gacha);
- javob berishda ijodiy yondashish va talabaning mustaqil fikri bayon etilganligi;
- javobni yoritishda tayanch tushunchalardan foydalanish va ularning mazmunini to„g„ri
yoritish;
- yozma ish hajmining me‟yordaligi;
- tushunarli va chiroyli husnixat;
5
- javoblarning to„griligi va to„liqligi (71-84% gacha);
- javob berishda ijodiy yondashish;
- javobni yoritishda tayanch tushunchalardan foydalanish;
- tushunarli husnixat;
4
- javoblarning to„griligi va to„liqligi (55-70% gacha);
- javobni yoritishda tayanch tushunchalardan kamroq darajada foydalanish;
- tushunarlilik darajasi past bo„lgan husnixat;
3
- javoblarning to„griligi va to„liqligi yetarli darajada emasligi (55 % dan kam);
- javobni yoritishda tayanch tushunchalardan foydalanmaslik;
- tushunarsiz bo„lgan husnixat;
- javoblarning mantiqsiz va mazmunsiz bo„lishi;
- javoblarda ko„chirmachilikka yo„l qo„yilgan bo„lsa.
Jami: 
106 - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлигиBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)Jami:
106
VIII-semestr
28
Uzlukli jarayonlarni optimal boshqarish
2
29
Paralel tuzilishli texnologik jarayonlarni boshqarish
2
30
Ketma-ket tuzilishli texnologik jarayonlarni boshqarish.
2
31
Aralash tuzilishli texnologik jarayonlarni boshqarish.
2
32
TJ ABSning umumiy xarakteristikasi va tavsifi.
2
33
TJ ABSning axborot bilan ta‟minlanishi.
2
34
TJ ABSlarning ishonchliligi.
2
35
TJ ABSlar faoliyatining umumlashtirilgan sxemasi.
2
36
TJ ABSlarning funksional strukturasi faoliyatining
umumlashtirilgan sxemasi
2
37
TJ ABSlarning funksional strukturasi tuzishda quyilgan asosiy talablar
2
38
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning kimyo sanoatidagi roli.
2
39
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning neft-gaz sanoatidagi roli.
2
40
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning oziq-ovqat sanoatidagi roli.
2
41
ANT ning birlamchi va ikkilamchi uskunalari. Datchiklar. Ularning tuzilishi
va ishlash prinsiplari.
2
42
Temperaturani о„lchash asbob-uskunalari. Pirometrlar. Maxsus temperaturani
o„lchash termometrlari. Zamonaviy temperaturani о„lchash vositalari.
2
43
Bosimni о„lchash asbob-uskunalari. О„zi yozadigan manometrlar. Elektrik
vakummmetr
2
44
Sarfni о„lchash asbob-uskunalari. Elektromagnit, ultratovushli, issiqlik va ionli
sarf о„lchagichlar
2
45
Suyuqlik va gazlar miqdorini o„lchash. Sarfning o„lchashni zamonaviy
usullari.
2
46
Satxni о„lchash asbob-uskunalari. Differensial va pezometrik asbob-uskunalar.
Radioizotop asbob-uskunalar
4
47
Ultratovushli va radioto„qinli satxni о„lchash asbob-uskunalari
4
48
Gaz va suyuqliklarni avtomatik analizatorlari. Termomagnit gaz analizatori.
Optik–akustik uskunalar. Gaz analizator uskunalarining yordamchi jixozlari
4
49
Mexanik parametrlarni nazorat qilish.Siljishni, kuchni va tezlikni o„lchash
4
50
Signalni o„zgartirgichlar. Elektrik, pnevmatik signal o„zgartirgichlar
4
51
О„lchash. О„lchash xatoliklari. Aniqlik sinfi.
4
52
Mikroprotsessorli o„lchash qurilmalari. Texnologik o„lchash vositalarida
mikroprotsessorlarni qollanishi
4
|
| |
Jami: 
64 - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

25
2.9. Fan bo„yicha talabalar bilimini nazorat qilish
Talabalar bilimini nazorat qilish Oliy va o„rta maxsus ta‟lim Vazirligi tomonidan
tavsiya etilgan “Oliy ta‟lim muassasalarida talabalar bilimini nazorat qilish va baholashning
reyting tizimi to„g„risida”gi N i z o m
( Nizom O‘z.R. OO‘MTVning 2009 yil 11 iyundagi
204-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan va O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2009
yil 10 iyulda 1981-son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan. O‘z.R. OO‘MTVning 2010 yil
25 avgustdagi 333-sonli buyrug‘i bilan Nizomga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilgan
hamda O‘zbekiston Respublikasi Adliya vazirligida 2010 yil 26 avgustda 1981-1-son bilan
davlat ro‘yxatidan qayta o‘tkazilgan.) asosida bosqichma-bosqich amalga oshiriladi.
Ushbu Nizomga muvofiq fan bo„yicha o„quv semestri davomida uch turdagi, ya‟ni
joriy, oraliq va yakuniy nazoratlar o„tkaziladi.
Talabaning fan bo„yicha o„zlashtirishini baholashda namunaviy mezonlar
5 (a‟lo) baho:
4 (yaxshi) baho:
3 (qoniqarli) baho:
2 (qoniqarsiz) baho:
- xulosa va qaror qabul
qilish;
- ijodiy fikrlay olish;
- mustaqil mushohada
yurita olish;
- olgan bilimlarini
amalda qo„llay olish;
- mohiyatini tushunish;
- bilish,aytib berish;
- tasavvurga ega
bo„lish.
- mustaqil mushohada
yurita olish;
- olgan bilimlarini
amalda qo„llay olish;
- mohiyatini tushunish;
- bilish,aytib berish;
- tasavvurga ega
bo„lish.
- mohiyatini tushunish;
- bilish,aytib berish;
- tasavvurga ega
bo„lish.
-dasturni
o„zlashtirmaganlik;
-fanning mohiyatini
bilmaslik;
- aniq tasavvurga ega
bo„lmaslik;
- mustaqil fikrlay
olmaslik;
Ijtimoiy reabilitasiya - Axmamat jumayev, surayyo sharipova

|
Axmamat jumayev, surayyo sharipova
|
bet | 113/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaIjtimoiy reabilitasiya — insonning ijtimoiy muhitda faoliyat yuritish qobiliyatini tiklashga qaratilgan jarayon texnologiya sifatida tibbiy, maishiy, kasbiy, shaxsiy darajadagi reabilitasiyaga qaratilgan chora-tadbirlar majmuasini ilgari suradi.
Ijtimoiy reabilitasion yordam — bolalarning ruhiy, akliy, emosional holati va sog‘ligini tiklashga qaratilgan yordam.
Ijtimoiy sog‘lik individning tashqi muhit bilan o‘zaro munosabatlarining mukammallashuvi shakli va vositalarining muayyan darajasi bo‘lib, o‘zaro munosabatlarning muvaffaqiyatli amalga oshirish imkonini beruvchi ruhiy va shaxsiy rivojlanishni anglatadi. Ijtimoiy sog‘likning aksi ijtimoiy qarovsizlik holatidir.
Ijtimoiy tajriba — turli bilim, ko‘nikma va malakalar birligi, xulq-atvor me’yorlari va stereotiplari, insonlar bilan muomala tajribasi, adaptasiya, o‘z-o‘zini anglab olish tajribalari majmuasi.
Ijtimoiy tarbiya — shaxsning muvaffaqqiyatli ijtimoiylashuvi uchun zarur bo‘lgan ijtimoiy ahamiyatga ega xislatlarni shakllantirish jarayoni.
Ijtimoiy tarbiyada yoshga ko‘ra yondashuv — inson rivojlanishiga har bir yosh guruhning xususiyatlari va imkoniyatlarini inobatga olgan holda shart-sharoit yaratib berish.
Ijtimoiy tarbiyaga individual yondashuv — tarbiya- lanuvchilarning individual xususiyatlarini ham shaxsiy, ham individ darajasida inobatga olish.
Ijtimoiy ta’lim — ta’lim oluvchilarga ijtimoiy bilimlarni hamda ularning ijtimoiylashuviga ko‘maklashuvchi ijtimoiy ko‘nikma va malakalarni yetkazish jarayoni.
Ijtimoiy ta’minot — davlat moddiy ta’minoti va ijtimoiy yordamga muhtojlarga yordam ko‘rsatish doirasida turli ijtimoiy xizmatlar ko‘rsatish tizimi.
Ijtimoiy terapiya — davlat tuzilmalari, jamoat tashkilotlari va birlashmalari, shu jumladan diniy tashkilotlarning ijtimoiy munosabatlarning muayyan bir shakllariga amaliy ta’sir qilish jarayoni.
|
| |
–topshiriq. Ijtimoiylashuv omillari va vositalari mavzusi yuzasidan quyidagi kategoriyalar bo‘yicha sinkveyn tuzing

|
–topshiriq. Ijtimoiylashuv omillari va vositalari mavzusi yuzasidan quyidagi kategoriyalar bo‘yicha sinkveyn tuzing
|
bet | 22/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipova3–topshiriq. Ijtimoiylashuv omillari va vositalari mavzusi yuzasidan quyidagi kategoriyalar bo‘yicha sinkveyn tuzing.
XX asr o‘rtalarida ijtimoiylashuv inson rivojlanishini butun umri mobaynida o‘rganuvchi hamda fanlararo bog‘lanuvchi ilmiy sohaga aylandi. Ijtimoiylashuvning turli konsepsiyalarini tahlil qilish uni, shartli ravishda, ikki asosiy yondashuvga ajratish imkonini beradi: - sub’yektiv – ob’yektiv. Unda insonga jamiyat ta’sirining sust iste’molchisi sifatida qaraladi. (E. Dyurkgem, T. Parsons); - sub’yektiv – sub’yektiv. Bunda ijtimoiylashuv jarayonida insonning faol o‘rni, uning hayotiy holatlarga ta’sir etish qobiliyati nazarda tutiladi. Agar, shaxsning jamiyatga kirishida moslashuv va individuallashuv jarayonlari o‘rtasida tenglik yuzaga kelsa, insonning jamiyatga yaqinlashuvi ro‘y beradi. Shu bilan birga, bunday hollarda shaxs va muhitning o‘zaro ta’sir etishi ham sodir bo‘ladi.
Yuqoridagi shaxs, inson, jamiyat, davlat, faoliyat, ijtimoiylashuv, agent, vosita, mexanizm, megaomillar, makroomillar, mezoomillar, mikroomillar kabi ijtimoiy pedagogik kategoriyalar bo‘yicha mavzu yuzasidan sinkveyn tuzishga harakat qiling.
Sinkveyn (fransuzcha: “besh qator”) usulida mavzu yoki tushuncha mohiyati besh qatorli ochiq she’rda yoki matnda yoritiladi. Usul qoidasi:
qator: Mavzu (bir so‘z tanlanadi, odatda u ot bo‘ladi);
qator:Mavzuni ikki so‘z bilan ifodalash (ikkita sifat tanlanadi);
qator: Mavzu bo‘yicha harakatlarni ifodalash (uchta fe’l yoki ravishdosh tanlanadi);
qator: Mavzuga munosabat, his-hayajon bildiriladi (to‘rta so‘zdan iborat jumla);
qator: Mavzu sinonimini bir so‘z bilan ifodalash.
Sinkveynga misollar keltiramiz:
Shaxs
Serg‘ayrat va baxtiyor.
Izlanadi, fikr yuritadi, komillikka intiladi.
Naqadar buyuk va murakkkab mavjudot.
Inson.
Faoliyat
Harakatli va ongli.
Fikrni charxlaydi, aqlni o‘stiradi, tafakkurni rivojlantiradi.
Sog‘lom tanda sog‘ aql.
Mashg‘ulot.
|
| |
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги - bet 38

27
Talabaning fan bo„yicha yakuniy bahosi semestrda belgilangan
baholash turlari
(OB,YaB) bo„yicha olingan ijobiy ballar (3,4,5) ning o„rtacha arifmetik miqdori sifatida
aniqlanadi va yaxlitlanib
butun sonlarda qaydnoma, sinov daftarchasi va talabalar
o„zlashtirishini hisobga olish elektron tizimida shu kunning o„zida (baholash yozma ish
shaklida o„tkazilgan bo„lsa, uch kun muddat ichida) qayd etiladi.
Yakuniy baholashdan 2 (qoniqarsiz) baholangan
talaba akademik qarzdor
hisoblanadi.
III. Informatsion-uslubiy ta„minot

|
III. Informatsion-uslubiy ta„minotBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)III. Informatsion-uslubiy ta„minot
3.1 Asosiy darslilklar va o„quv qo„llanmalar
1. Richard C Dorf,. Robert H Bishop Modern Control Systems, Twelfth eition 2010. 890 c
2. Cecil L. Smith. Practical Process Control: Tuning and Trorubleshooting. USA: Wiley,
2009.-448 p.
3. Wolfgang Altmann, Practical Process Control for Engineers and Technicians. 2005, IDC
Technologies. 304 p.
4. Селевцов Л.И. автоматизация технологических процессов. Учебнек для студ
учреждений сред. проф образования. М.: ИЦ «Академия», 2014,-352 с.
5. Yusupbekov N.R., Muhamedov B.I., G„ulomov SH.M. Texnologik jarayonlarni nazorat
qilish va avtomatlashtirish: Darslik, -T.: “О„qituvchi”, 2011, 576 b.
6. Шишов О.В Современные технологии промышленной автоматизации. учебник
Саранск: Изд-во Мордов. ун-та, 2007 250 с.
3.2 Qo„shimcha adabiyotlar
7. Мирзиѐев Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини
биргаликда барпо этамиз. Ўзбекистон Республикаси Президентининг
лавозимига киришиш тантанали маросимига бағишланган Олий Мажлис
шшаталарининг қўшма мажлисидаги нутқи. -Т.: “Ўзбекистон” НМИУ, 2016. - 56 6.
8. Мирзиѐев Ш.М. Қонун устуворлиги ва инсон манфаатларини
таьминлаш - юрт тараккиѐти ва халқ фаровонлигининг гарови. Ўзбекистон
Рсспубликаси Конституцияси қабул қилинганининг 24 йиллигига бағишланган
тантанали маросимдаги маъруза 2016 йил 7 декабрь. - Т.: “Ўзбекистон” НМИУ,
2016.-48 б.
9. Мирзиѐев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халкимиз
билан бирга курамиз. - Т.: “Ўзбекистон” НМИУ, 2017. - 488 б.
10. Ўзбекистон Республкасини янада ривожлантириш бўйича Ҳаракатлар
стратегияси тўғрисида. - Т.:2017 йил 7 февраль, ПФ-4947-сонли Фармони.
11. П.Иванова Г.В. Автоматизация технологических процессов основншх
химических производств. -С.Пб.: Петербургский ГТУ, 2003.- 238с.
12. Клим Ю.М. Типовью элементм систем автоматического управления.
Учебник для студентов учреждений среднего профессионального образования.
-М.: ФОРУМ: ИНФРА-М, 2004. -384 с.
13. Горошков, Б. И. Автоматическое управление : учебник для студентов
учреждений среднего профессионального образования / Б. И. Горошков. -
Москва : ИРПО : Асабегша, 2003. - 304 с.
14. А.Ортиқов, А. Мусаев, И.Юнусов Технологик жараѐнларни бошқариш тизимлари
(ўқув қўл.) Т: ТКТИ. 2002. 160 бет
15. Р.Т.Газиева Автоматика асослари ва технологик жараѐнларни автоматлаштириш. Т:
ТИМИ. 2011, 156 бет.
16. Yusupbekov N.R, va bosq. Bosqarish sistemalarini kompyuterli modellashtirish asoslari
Navoiy, 2008
17. Дембовский В.В. Автоматизация управления производством. СПб.: СЗТУ, 2004.
18. Дьяконов В. Simulink 4.Специальный спр-к. –Спб: Питер, 2002. -528с.
19.
www.ziyonet.uz
– ta‟lim portali
20. Ushbu fanga tegishli davriy jurnallar: “Kimyoviy texnologiya, nazorat va boshqaruv”,
“Промышленные АСУ и контроллеры”, «Датчики и системы», «Приборы и системы
управления»
|
| |
tadqiq etish - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлигиBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)tadqiq etish. Qo„llaniladigan texnik vositalar va ishni bajarish usuli: Kompyuter, virtual
laboratoriya yordamida. Adabiyotlar: A1, A2, Q1, Q2, Q3, Q7, Q8
10. Sarflar nisbatini avtomatik rostlashning struktur sxemasini
qurish va uni tadqiq qilish. Qo„llaniladigan texnik vositalar va ishni bajarish usuli: Kompyuter,
virtual laboratoriya yordamida. Adabiyotlar: A1, A2, Q1, Q2, Q3, Q7, Q8
11. Bug„latish jarayonlarini avtomatlashtirishda rostlagichlarni tadqiq
etish. Qo„llaniladigan texnik vositalar va ishni bajarish usuli: Kompyuter, virtual laboratoriya
yordamida. Adabiyotlar: A1, A2, Q1, Q2, Q3, Q7, Q8
12. Kristallashtirish jarayonini avtomatlashtirishda rostlagichlarni tadqiq
etish. Qo„llaniladigan texnik vositalar va ishni bajarish usuli: Kompyuter, virtual laboratoriya
yordamida.Adabiyotlar: A1, A2, Q1, Q2, Q3, Q7, Q8
2.6. “Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish” fani bo„yicha laboratoriya
mashg„ulotining kalendar rejasi
T/r
Laboratoriya mashg‘ulotlar mavzulari
Soat
VII-semestr
1.
Tipik (andozali)PD va PID regulyatorlarni dinamik xossalarini tahlil qilish
2 soat
2.
Analogli rostlagichlarni sozlash parametrlarini hisoblash
2 soat
3.
TRACE МODЕ 6 dasturiy majmuasi yordamida sarflar munosabatini
haroratni bo„yicha to„g„rilash orqali rostlash
sistemalarini modellashtirish va tadqiq etish
2 soat
4.
TRACE МODЕ 6 dasturiy majmuasi yordamida haroratni rostlash
sistemalarini modellashtirish va tadqiq etish
2 soat
5.
MATLAB dasturiy majmuasida quvurdagi sarfni rostlash uchun
avtomatik rostlagichlarni tadqiq qilish
2 soat
6.
MATLAB dasturiy majmuasida sathni rostlash uchun avtomatik
rostlagichlarni tadqiq qilish
2 soat
VIII-semestr
7.
MATLAB dasturiy majmuasida rektifikatsiya jarayonida bosimni
rostlash uchun avtomatik rostlagichlarni tadqiq qilish.
2 soat
8.
MATLAB dasturiy majmuasida issiqlik almashtirgichda haroratni
rostlash uchun avtomatik rostlagichlarni tadqiq qilish.
2 soat
9.
Kaskadli avtomatik rostlashning struktur sxemasini qurish va uni
tadqiq etish
2 soat
10.
Sarflar nisbatini avtomatik rostlashning struktur sxemasini
kurish va uni tadqiq qilish.
2 soat
11.
Bug„latish jarayonlarini avtomatlashtirishda rostlagichlarni tadqiq
etish
2 soat
12.
Kristallashtirish jarayonini avtomatlashtirishda rostlagichlarni tadqiq
etish
2 soat
|
| |
Topshiriqni bajarish tartibi

|
Topshiriqni bajarish tartibi
|
bet | 17/118 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 464,23 Kb. | | #151051 |
Bog'liq Axmamat jumayev, surayyo sharipovaTopshiriqni bajarish tartibi:
Mazkur mavzu yuzasidan o‘z nuqtai nazaringizni bayon eting.
Nuqtai nazaringizni asoslash uchun dalillar kiriting.
Mavzu yuzasidan aniq xulosalar chiqaring.
Topshiriqli keyslar to‘plami
“Keys – stadi” metodi
“Keys-stadi” – inglizcha so‘z bo‘lib, (“case” – aniq vaziyat, hodisa, “stadi” – o‘rganmoq, tahlil qilmoq) aniq vaziyatlarni o‘rganish, tahlil qilish asosida o‘qitishni amalga oshirishga qaratilgan metod hisoblanadi. Mazkur metod dastlab 1921 yil Garvard universitetida amaliy vaziyatlardan iqtisodiy boshqaruv fanlarini o‘rganishda foydalanish tartibida qo‘llanilgan.
1-keys bayoni
Har qanday tushuncha kabi bola ijtimoiylashuvining yetakchi vositalari hisoblanmish “ijtimoiy muloqot” atamasi ham mazmunan muayyan holatlarni ifodalashga xizmat qiladi. Pedagogik va psixologik adabiyotlarda bu tushunchaga ko‘plab ta’riflar berilgan.
Keys topshirig‘i
“Ijtimoiy muloqot” (“kommunikativ aloqa”) tushunchasiga berilgan quyidagi ta’riflar orasidan to‘g‘ri javoblarni aniqlang.
|
| |
Jami: 
24 soat - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

23
26. Sellyulozani pishirish jarayonini avtomatlashtirish.
27. Sellyuloza-qog„oz ishlab chikarishda texnologik jarayonlarni
avtomatlashtirish.
28. Motor moylarini olish jarayonini avtomatlashtirish.
29. Kaprolaktamni uzluksiz polimerlash qurilmasidagi texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirish.
30. Viskozani olish jarayonini avtomatlashtirish.
31. O„simlik yog„larini olishda asosiy jarayonlarini avtomatlashtirish.
32. Suniy yuvish vositalari ishlab chiqarish jarayonlarini
avtomatlashtirish
Adabiyotlar - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлигиBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur) Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
27-ma‟ruza. Optimal boshqarish asoslari. Optimal boshqarish asosiy prinsiplari,
tushunchalari va tavsiflari. Optimallikka erishish turlari va usullari. Optimallik mezonlari. ABS
optimal boshqarish usullari va algoritmlari
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
28-ma‟ruza. Rostlagichlarini optimal sozlash usullari: Kengaytirilgan chastotaviy
xarakteristika usuli, formula (jadval) usuli, nomogramma usuli, so„nmas tebranishlar usuli.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
29--ma‟ruza. Adaptiv boshqarish asoslari. Dinamik obyektlarni adaptiv boshqarish
tizimini sintez qilish masalasi va algoritimi.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
30-ma‟ruza. Adaptiv boshqarish tizimlarini boshqarish usullari va algoritmlari.
Adaptiv rostlagichlarni moslashuvchan parametrlarini baxolash algoritmi.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
31-ma‟ruza. Kimyoviy reaqtorlardagi jarayonlarni rostlash. Kimyoviy reaktorlar ish
tartibi turg„unligi va dinamikasining o„ziga xosliklari. Aralashtirgichli va kuvurli reaktorlardagi
jarayonlarni rostlash. Reaktorlarning strukturaviy sxemasi. Reaktorning matematik modelini
qurish.
|
| |
-мавзу. Ижтимоий педагогика фан ва амалий фаолият соҳаси сифатида

Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasi hududida ijtimoiy pedagogikaga qiziqish... jamiyat taraqqiyotining ehtiyojlari va davlatning ijtimoiy buyurtmasi asosida yuzaga keldi.
Ijtimoiy pedagogikani... ham fan va amaliy faoliyatning sohasi sifatida o‘rganishimiz lozim.
Ijtimoiy pedagogikaning fan sifatida rivojlanish bosqichlari quyidagicha:..Bosqichlarga ajratib bering? Qadimgi davrlardan nechanchi... asrgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi.
O‘zbekiston tarixiy pedagogik an’analarga ega davlatdir. Sharq mutafakkirlari va diniy arboblarning asarlarida ijtimoiy pedagogika fanining rivojlanishiga asos bo‘ladigan g‘oyalar mavjuddir.... Sharq mutafakkirlari va diniy arboblarning asarlarida ijtimoiy pedagogika fanining rivojlanishiga asos bo‘ladigan g‘oyalardan misollar keltiring. XIX asrda o‘zbek ma’rifatparvarlari, XX asrdagi novator pedagoglarining ijtimoiy tarbiya sohasidagi faoliyati ijtimoiy pedagogika uchun boy manba hisoblanadi... Ushbu manbalardan misollar keltiring.
Ma’lum bir davrda ijtimoiy pedagogikaning MDH hududidagi tadrijiy rivojlanishi to‘xtatib qo‘yilishiga sabab nima deb o‘ylaysiz. ........?
Rossiyalik qator olimlar ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishga harakat qilganlar. Masalan, Yu.V. Vasilkovaning ta’rifini.... izohlang?
Rossiyalik qator olimlar ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishga harakat qilganlar. Masalan, A.V. Mudrikning ta’rifiga.... izoh bering?
Rossiyalik qator olimlar ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishga harakat qilganlar. Masalan, V.D. Semenovning ta’rifiga.... izoh bering?
Rossiyalik qator olimlar ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishga harakat qilganlar. Masalan, I.P. Podlasiyning ta’rifiga.... izoh bering?
Rossiyalik qator olimlar ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishga harakat qilganlar. Masalan, M.A. Galaguzovaning ta’rifiga.... izoh bering?
Barcha ta’riflarga yondashgan holda ijtimoiy pedagogikaga ta’rif berishda umumiy xulosani bering. Xulosaviy ta’rifga quyidagilar kiradi: ...Ijtimoiy pedagogikaning fan sifatidagi mohiyatini aniqlash uchun “fan” tushunchasining o‘zi ob’yektiv bilimlarni tizimlashtirish va ishlab chiqishga qaratilgan faoliyat ekanligini ta’kidlash lozim. Tushunchaning ilmiy-mazmuniy jihatini o‘rganish “ijtimoiy pedagogika” atamasiga e’tibor qaratishni talab qiladi. U ikki sohadan iborat bo‘lib, “Pedagogika” va “Sosiologiya” fanlari ma’nosining integrasiyasidan (birlashuvidan) vujudga kelgan.
Ijtimoiy pedagogikaning fan sifatida rivojlanish tarixi tadrijiy tavsifga ega. Ana shu nuqtai nazardan ijtimoiy pedagogika fani rivojining uch bosqichini alohida ajratib ko‘rsatish mumkin. Fan rivojining ana shu uch... bosqichini ajratib ko‘rsating?
Mustaqil ta‟lim tashkil etishning shakli va mazmuni

24
20
O„lchab bo„lmaydigan kattaliklar va umumlashtirilgan ko„rsatgichlarni
hisoblashning tipik masalalari.
4
21
Boshlang„ich ma‟lumotning xaqqoniyligini oshirish va nazorat qilish.
4
22
O„lchanayotgan kattaliklarning integral va o„rta kiymatlarini hisoblash.
4
23
Optimallik mezonlarini shakillantirish.
4
24
Texnologik jarayonlarni optimal boshqarish masalalarini tipik ko„yilishi.
4
25
Optimizatsiya masalalarini dekompozitsiyalash va agregirlash.
4
26
TJA tizimlarini loyihalash. Loyihalash bosqichlari
4
27
TJA prinsipial sxemalari. Elektrik
va pnevmatik sxemalar
2
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari

12
2.2. “Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish” fani bo„yicha ma‟ruza mashg„ulotining
kalendar rejasi
T/r
Mavzular nomi
Soat
VII-semestr
1.
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning asosiy tushuncha va
qoidalari.
Avtomatlashtirish tushunchasi va uning ta‟rifi.
Avtomatlashtrishning maqsadi. Avtomatlashtirilgan boshqarish sistemalarining
(ABS) ta‟rifi. Avtomatik nazorat, rostlash va boshqarish tushunchalari
2 soat
2.
Texnologik jarayonlarning boshqarish obyekti sifatidagi
sinflanishi. Avtomatlashtirish bosqichlari. Rostlash obyektini tavsiflovchi
o„zgaruvchilarning asosiy guruxdari. ABS larning klassifikatsiyasi.
2 soat
3.
Boshqarishning asosiy prinsiplari.
Berilgan algoritm tushunchasi, boshqarishning asosiy vazifalari, ochiq
boshqarish prinsipi, g„alayon bo„yicha boshqarish prinsipi, yopiq boshqarish
prinsipi.
2 soat
4.
Avtomatik rostlash sistemalarining turlari va xossalari.
Avtomatik rostlash sistemalarining (ARS) o„ziga xos jihatlari, ARSlarni
boshqarish vazifasining maksadiga ko„ra turlari, ARSlarning elektr signal
xarakteriga ko„ra turlari, statsionar va nostatsionar ARSlar, determenik va
stoxastik ARSlar, statik va astatik sistemalar.
2 soat
5.
Adabiyotlar - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлигиBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur) Adabiyotlar: A1, A2, Q3, Q6, Q7, Q11
19-ma‟ruza.
Sathni rostlash Sath o„zgarishi tenglamasi. Sathni pozitsion rostlash. Sathni
uzluksiz rostlash. Sathni rostlash qonunini tanlash. Moddaning fazaviy o„zgarishlari bo„lmagan
xolda satxni rostlash usullari. Moddaning fazaviy o„zgarishlari bo„lgan xolda satxni rostlash
usullari. Qaynash qatlami sathini rostlash.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A1, A2, Q3, Q6, Q7, Q11
20-ma‟ruza.
Bosimni rostlash Bosim o„zgarishi tenglamasi. Bosimni rostlash qonunini
tanlash. Rostlovchi ta‟sir sifatida obyektdan chikuvchi gaz sarfi va par kondensati sarfi
tanlangan xolatlar uchun rostlash sxemalari. Uskunadagi bosimlar farqi ABSlari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A1, A2, Q3, Q6, Q7, Q11
21-ma‟ruza.
Haroratni rostlash Haroratni rostlash sistemalarining o„ziga xosliklari.
Haroratni o„lchash birlamchi asboblarining inersionligini kamaytirishning asosiy yo„nalishlari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A1, A2, Q3, Q6, Q7, Q11
22-ma‟ruza. pH miqdorini rostlash. Modda sifati va tarkibini rostlash. pH miqdorini
rostlashning o„ziga xosliklari. pH miqdorining reagent sarfiga bog„likligi. pH miqdorini
pozitsion rostlash. pH miqdorini uzluksiz rostlash. Maxsulot sifatini bilvosita parametr orkali
rostlash. Maxsulot sifati parametri ABSning blok sxemasi.
|
| |
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari

|
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalariBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
23-ma‟ruza. Invariant boshqarish sistemalari. Invariant boshqarish sistemalarining
asosiy prinsiplari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
24-ma‟ruza. Ko„p konturli (murakkab strukturali) ARSlari.
Ko„p konturli avtomatik rostlash sistemalarni qo„llanilish holatlari. Ko„p konturli avtomatik
rostlash sistemalarini hisoblash usullari. Ko„p o„lchamli boshqarish obyektlari.
Sof kechikishli obyektlarni rostlash.
9
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
25. Kombinatsiyalashgan va kaskadli avtomatik rostlash sistemalari.
Kombinatsiyalashgan ARS. Kaskadpi ARS. Oralik nuktadan qo„shimcha impulsli ARSlar.
O„zaro bog„lik rostlash sistemalari
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q2, Q3, Q4
26-ma‟ruza. Robast boshqarish sistemalari. Robast boshqarish sistemalarining asosiy
prinsiplari. Robast boshqarish sistemalarining usullari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
|
| |
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari

|
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalariBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
32-ma‟ruza. Issiqlik jarayonlarini rostlash. Aralashtirish issiqlik almashtirgichlarni
rostlash. Aralashtirish issiqlik almashtirgichlari rostlash obyekti sifatida taxlili. Aralashtirish
issiqlik almashtirgichlarining prinsipial va struktura sxemalari. Aralashtirish issikdik
almashtirgichlari jarayonlarini rostlash variantlari
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
33-ma‟ruza. Qobiq quvurli issiqlik almashtirgichlar jarayonlarini rostlash. Qobiq
quvurli issiqlik almashtirgichlar rostlash obyekti sifatida. Bug„- suyuqlik issiqpik
10
almashtirgichlarning prinsipial va struktura sxemalari. Bug-suyuqlik issiqlik almashtirgichlarni
rostlash variantlari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q8, Q9
34-ma‟ruza. Bug„latgichlar va kondensatorlarni rostlash. Bug„latgichlarning prinsipial
va struktura sxemalari. Buglatgichlar va kondensatorlar rostlash obyekti sifatida. Ularni
rostlashning variantlari.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q8, Q9
|
| |
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari

|
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalariBog'liq Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish(Ishchi dastur)Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
44-ma‟ruza. Suv tayyorlash qurilmalarini avtomatlashtirish. Suv tayyorlash
qurilmalaridagi kechadigan jarayonini avtomatlashtirish jarayoni boshqarish obekti sifatida; Suv
tayyorlash qurilmalaridagi kechadigan jarayonini avtomatlashtirish jarayonining optimal ish
rejimiga erishish uchun tavsiya etiladigan avtomatlashtirishning funksional sxemasi.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q7, Q9, Q16
45-ma‟ruza. SCADA tizimining iyerarxiyasi. SCADA tizimining dasturiy vositalari,
strukturasi. SCADA - sistemasining integratsiyasi va korxonani boshqarishdagi qulayliklari.
SCADA tizimining apparat va dasturiy qismlari
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q8, Q9
46-ma‟ruza. Dinamik sistemalarni parametrlarining fazoviy xolati Dinamik tizimning
o„zgaruvchilari va tenglamalari xolati.Sistemaning matritsalarni uzatish funksiyasi.
Qo‘llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. Aqliy hujum,
blits, baliq skeleti, munozara, o‘z-o‘zini nazorat.
Adabiyotlar: A2, Q1, Q3, Q5, Q8, Q9
47-ma‟ruza. Tizimning boshqaruvchanligi va kuzatilishi mumkinligi tushunchalari.
Determinlashgan obyektlarni kuzatish. Tizimning boshqariluvchanlik va kuzatiluvchanlik
tushunchasi. Modal nazorat usullari. Standart koeffitsiyent usullari. Kuzatuv qurilmalarining
umumiy nazariyasi.Kalman filtri. Kuzatuv qurilmasini kamaytirish. Minimal standart og„ishning
umumiy holati
|
| |