nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Dastgoh tanlash - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev, E. A. Normatov, I. Ya. Rajabov

|
O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev, E. A. Normatov, I. Ya. RajabovBog'liq Darslik Safoev ТМТ 2017 (Lotincha)Dastgoh tanlash.
Dastgohni tayyorlamaning o„lchamiga, talab qilinayotgan
o„lcham aniqligi va yuza silliqligiga, ish unumdorligiga qarab qabul qilinadi. So„nggi
va pardozlov operatsiyalari uchun dastgoh tanlanganda uning bikirligi, aniqligi va
tezkorligi inobatga olinadi.
Dastgoh tanlash ishlab chiqarishning turiga bog„liqdir. Donalab ishlab
chiqarishda universal dastgohlar, seriyalab ishlab chiqarishda esa universal dastgohlar
bilan bir qatorda yarimavtomatik va dastur yordamida boshqariladigan dastgohlar
qo„llaniladi. Ommaviy ishlab chiqarishda asosan ixtisoslashgan agregat va avtomatik
dastgohlar qo„llanadi. Dastgohni to„g„ri tanlanganini bildiruvchi asosiy ko„rsatkich -
dastgohdan foydalanish koyffisentidir.
Moslama tanlash.
Texnologik jarayonni bajarish uchun qanday moslamani
tanlash asosan ishlab chiqarish turiga bog„liq. Donalab va kichik seriyalab ishlab
chiqarishda universal moslamalar (iskanja, qulochli, patron, bo„lish kallagi va
boshqalar) qo„llaniladi. Seriyalab ishlab chiqarishda universal-sozlanuvchi (UNG)
va universal-yigma (USP) moslamalar, ko„p seriyalik va ommaviy ishlab chiqarishda
esa asosan iqtisodiy jihatdan o„rinli bo„lgan maxsus moslamalar qo„llaniladi.
Kesuvchi asbobni tanlash.
Dastgoh tanlash bilanbirga kesuvchi asboblari ham
tayinlanadi. Tanlangan asbob ish unumdorligini oshishini, keraklik aniqdik va yuza
silliqligini ta‟minlashi kerak. Asosan standart va normallashgan asboblardan, juda
kerak bo„lganda esa maxsus asbobdalardan foydalanish maqsadga muvofiq.
Kesuvchi asbobning materiali, tuzilishi va o„lchamlari tayyorlamaning
materialiga, operatsiyaning turiga, talab qilinayotgan aniqlik va silliqlikka bog„liq.
Kesuvchi asboblar kesuvchi tig„ida asosan kattiq qotishma, tezkesar po„lat, mineral-
keramik materiallar va sintetik o„ta qattiq materiallardan (olmos, elbor va boshqalar)
ishlatiladi.
|
| |
Lippman tenglamasi - Z. A. Sulaymonova, D. A. Hazratova, S. A. Karomatov kolloid kimyo

91
sd
+qd
=0 (4)
ni olamiz. Agar (4) tenglamadagi hadlarning har birini qo‘sh elektr qavat sirti
kattaligi s ga bo‘lsak va q/s nisbatni q
s
bilan ifodalasak:
s
q
d
d
(5)
ifoda kelib chiqadi. Bu tenglama
Lippmanning tenglamasi (1) deb ataladi. Bu
tenglamadagi q
s
kattalik 1sm
2
sirtga to‘g’ri keladigan
sirt zaryad kattaligini
ko‘rsatadi; elektrokapilyar egri chiziqqa tushirilgan urinma bilan egri chiziq
orasidagi burchakning tangensi q
s
ga teng: qo‘sh elektr
qavatnin g differensial
sig’imi (C) ushbu nisbat bilan aniqlanadi:
d
dq
C
. Bu qiymatni (5) ifodaga
qo‘ysak quyidagi tenglama olinadi:
2
2
d
d
d
dq
C
s
. (6)
Lippman tenglamasi ko‘rsatishicha, elektrokapillyar egri chiziqning ko‘tarilish
sohasi (diagrammaning chap qismi) uchun
0
d
d
uning pasayish (o‘ng)
qismi
uchun
0
d
d
dir. Agar q
s
=0 bo‘lsa, bunday nuqta
nol zaryadli nuqta deb
ataladi; uning joylashish nuqtasi sistemaning izoelektrik nuqtasiga yaqin turadi.
Tenglama (6) Lippmanning ikkinchi tenglamasi deyiladi. Bu tenglama
ning
ga bog’liqligi ma`lum bo‘lganda qo‘sh elektr qavatning sig’imini aniqlashga
imkon beradi. Lippman tenglamalarini Gibbsning adsorbsiya tenglamasi asosida
ham keltirib chiqarish mumkin. Darhaqiqat,
C
RT ln
0
dan
foydalanib
Gibbs tenglamasi
RTdc
Cd
G
yoki
C
d
d
RTG
ln
ning o‘rniga
G
dM
d
(7) ni
yoza olamiz. Adsorblangan ionlar 1 sm
2
sirtga q
s
=G∙n∙F qadar zaryad bera oladi
(bu erda nF – bir mol ionning zaryadi). Agar (7) tenglamaning ikkala tomonini F
ga ko‘paytirsak,
92
s
q
nF
G
nF
d
d
kelib chiqadi.
Agar d
ning qiymati bir mol ion metalldan
eritmaga o‘tganidagi erkin energiyaning o‘zgarishi bo‘lib, nFd
=d
ga teng
ekanligini nazarga olsak:
gs
d
d
(8)
, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1

0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 10, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 00, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 00, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0 |
, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1
|
bet | 25/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1
- 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0
- 0, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0
- 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0
1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1
0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0
0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0
160. Berilgan grafning insidient matritsasini aniqlang
"
A) 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0
0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1
0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0
0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0
0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0
1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1
0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0
0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0
B) 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1,
0, 0, 1, 0, 1, 1, 1, 0,
0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0,
0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0,
1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0,
1, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0,
0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 1,
1, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0
C) 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1,
0, 0, 1, 1, 1, 0, 1, 0,
0, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0,
0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0,
1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0,
1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0,
0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 1,
1, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0
D) 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0
0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 1
0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0
0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0
0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0
1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0
0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 1
0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0
161. Berilgan grafning insidient matritsasini aniqlang
"
A) 1, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 1, 0
0, 0, 0, 0, 1, 1, 1, 0, 0, 0
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1
|
B) agar uning chap va o'ng qism daraxtlari kengligi farqlanmasa

|
B) agar uning chap va o'ng qism daraxtlari kengligi farqlanmasa
|
bet | 10/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgB) agar uning chap va o'ng qism daraxtlari kengligi farqlanmasa
C) agar uning chap va o'ng qism daraxtlari barglari teng sonli bo'lsa
D) agar uning oraliq tugunlari juft qiymatli bo'lsa
62. Chiziqsiz ma'lumotlar tuzilmasiga nimalar kiradi??
A) Daraxt, graf
B) Stek, Dek, Navbat
C) Yozuv, Jadval
D) Graf, Vektor
63. Daraxt balandligi - bu ...?
A) daraxt bosqichlari soni
B) tugunlar soni
C) oraliq elementlari soni
D) barglar soni
64. Daraxt darajasi - bu ...?
A) Daraxtga tegishli tugunning munosabatlar sonining maksimal qiymati
B) Daraxtga tegishli tugunning munosabatlar sonining minimal qiymati
C) Daraxt bosqichlari soni
D) Tugunlar soni
65. Minimal balandlikka ega daraxt?
A) HEAP TREE
B) BINARY SEARCH TREE
C) Red Black Tree
D) 2-3 TREE
66. Binar daraxt uchun to'g'ri (yuqoridan pastga) ko'ruv amalining natijasini ko'rsating?
B?
/ \?
A С?"
BAC
ACB
ABC
CAB
67. Dinamik ma'lumotlar tuzilmasi deb nimaga aytiladi??
A) elementlari soni, o'zaro joylashuvi va o'zaro aloqasi dastur bajarilishi davomida shu qonuniyat asosida dinamik o'zgaruvchan bo'lgan ma'lumotlar tuzilmasidir.
B) o'zaro joylashuvi va o'zaro aloqasi dastur bajarilishi davomida shu qonuniyat asosida dinamik o'zgarmas bo'lgan ma'lumotlar tuzilmasidir.
|
| |
C) A={D(1,n)} - Tatu baza kanali uchun maxsus

|
Tatu baza kanali uchun maxsus
|
bet | 17/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgC) A={D(1,n)}
D) BT={K,L,R}
106. Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda qirralardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi. ?
A) Yo'naltirilmagan
B) Yo'naltirilgan
C) Aralash
D) Vaznga ega
107. Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoylardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.?
A) Yo'naltirilgan
B) Yo'naltirilmagan
C) Aralash
D) Vaznga ega
108. Agar grafning munosabatlarini tasvirlashda yoy va qirralardan foydalanilsa, u holda graf ... deyiladi.?
A) Aralash
B) Yo'naltirilmagan
C) Yo'naltirilgan
D) Vaznga ega
109. Agar grafning munosabatlariga og'irlik qiymati belgilansa, u holda graf ... deyiladi.?
A) Vaznga ega
B) Yo'naltirilmagan
C) Yo'naltirilgan
D) Aralash
110. Grafning tartibi nimaga teng ?
A) Uchlar soniga
B) Qirralar soniga
C) Qirra va uchlar soniga
D) Ilmoqlar soniga
111. Grafning o'lchami nimaga teng?
A) Qirralar soniga
B) Uchlar soniga
C) Qirra va uchlar soniga
D) Ilmoqlar soniga
112. Grafning tugun darajasi bu ?
A) undan chiquvchi qirralar soni xisoblanadi
B) undan chiquvchi tugunlar soni xisoblanadi
C) undan chiquvchi qirralar o'rta arifmetik soni xisoblanadi
D) undan chiquvchi qirralar o'rta geometrik soni xisoblanadi
|
| |
B) Yoylarning yuklanishi bo'yicha tartiblash

|
B) Yoylarning yuklanishi bo'yicha tartiblash
|
bet | 15/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgB) Yoylarning yuklanishi bo'yicha tartiblash
C) List o'zgaruvchisi
D) Berilgan tugunga intsidient qirra(yoy)larni tanlash
92. Graflarni tasvirlash usullari korsating.
A) Hamma javob tog'ri
B) Qo'shma matrisa
C) Munosabat matrisasi
D) Qo'shnilik ro'yxati
93. Max heap-...?
A) Agar xar bir tugun o'g'il tugunlardan katta yoki teng bo'lsa
B) Agar xar bir tugun o'g'il tugunlatdan kichik yoki teng bo'lsa
C) Ota tugun farzandlardan kichik yoki teng bo'lsa
D) Ota tugun farzandlardan katta yoki teng bo'lsa
94. Min heap-...?
A) ota tugun farzandlardan kichik yoki teng bo'lsa
B) ota tugun farzandlardan katta yoki teng bo'lsa
C) bir tugun o'g'il tugunlardan katta yoki teng bo'lsa
D) bir tugun o'g'il tugunlardan kichik yoki teng bo'lsa
95. Saralash -...?
A) bu berilgan to'plam elementlarini biror bir tartibda joylashtirish jarayonidir
B) bu berilgan to'plam elementlarini faqat o'sish tartibda joylashishi
C) bu berilgan to'plam elementlarini faqat kamayish joylashishi
D) to'g'ri javob yo'q
96. Binar daraxt uchun teskari (pastdan yuqoriga) ko'ruv amalining natijasini ko'rsating?
B?
/ \?
A С?"
ACB
BAC
ABC
CAB
97. Binar daraxt uchun simmetrik (chapdan o'nga) ko'ruv amalining natijasini ko'rsating?
B?
/ \?
A С?"
ABC
ACB
|
| |
Bir bog'lamli ro'yhat deb nimaga aytiladi??

|
Bir bog'lamli ro'yhat deb nimaga aytiladi??
|
bet | 13/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.org79. Bir bog'lamli ro'yhat deb nimaga aytiladi??
A) Tuzilmada elementlar o'zidan keyingi element bilan bog'langan bo'lsa
B) Tuzilmada elementlar o'zidan oldingi va keyingi element bilan bog'langan bo'lsa
С) Tuzilmada elementlar o'zidan oldingi element bilan bog'langan bo'lsa
В) Tuzilmada elementlar ozidan har ikkita oldingi element bilan bog'langan bo'lsa
80. Ikki bog'lamli ro'yhat deb nimaga aytiladi??
A) har bir element o'zidan oldingi va o'zidan keyingi element bilan bog'langan bo'lsa
B) har bir element o'zidan oldingi element bilan bog'langan bo'lsa
C) har bir element o'zidan keyingi element bilan bog'langan bo'lsa
D) har bir element o'zidan bitta keyingi element bilan bog'langan bo'lsa
81. Algoritm nima?
A) amallar ketma-ketligi
B) Fayllarga murojaat
C) Obyektlar majmuasini ifodalash
D) To'plam elementlarini ifodalash
82. Ma'lumotlar tuzilmasini matematik qanday ifodalash mumkin?
A) S={D,R}
B) G={V,E}
C) A={D(N..1)}
D) BT={K,L,R}
83. Daraxt qanday nomlanadi, agar uning chiqish darajasi ikkidan oshmasa.
A) Binar
B) Ternar
C) Tetradli
D) Ko'pqatlamli
84. Qidiruv daraxtda nechta va qaysilar ko'ruv amallarini ifodalaydi ?
A) Uchta (to'g'ri, teskari, simmetrik)
B) Ikkita (eniga va tubiga)
C) Ikkita (eniga va uzunasiga)
D) Uchta (to'g'ri, teskari, akslanuvchi)
85. Daraxt uzunligi - bu ...
|
| |
Almashtirish orqali saralash g'oyasi. ?

|
Almashtirish orqali saralash g'oyasi. ?
|
bet | 22/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.org148. Almashtirish orqali saralash g'oyasi. ?
A) n - 1 marta massivda quyidan yuqoriga qarab yurib kalitlar jufti-jufti bilan taqqoslanadi. Agar pastki kalit qiymati yuqoridagi jufti kalitidan kichik bo'lsa, u holda ular o'rni almashtiriladi
B) Obyektlar hayolan tayyor a(1),...,a(i-1) va boshlang'ich ketma-ketliklarga bo'linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlab) boshlang'ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo'shiladi
C) Berilgan obyektlar ichidan eng kichik kalitga ega element tanlanadi.Ushbu element boshlang'ich ketma-ketlikdagi birinchi element bilan o'rin almashadi. Undan keyin ushbu jarayon qolgan elementlarda amalga oshiriladi
D) Boshlang'ich ketma-ketlikning har r o'rinda joylashgan elementlari guruhlanib, har bir guruh alohida qo'shish usuli orqali saralanadi
149. QuickSort usulining algoritm tartibini ko'rsating ?
A) Logarifmik
B) Chiziqli
C) Kvadratik
D) Differensial
150. Qat'iy usullarning algoritmlar tartibini ko'rsating ?
A) Kvadratik
B) Kubik
C) Logarifmik
D) Differensial
151. Saralash samaradorligini qaysi mezonlar yordamida aniqlanadi?
A) taqqoslashlar va almashtirishlar soni
B) dastur yozishga ketgan vaqt
C) ishlatilayotgan identifikatorlar soni va turlari
D) amallar soni
152. Qanday saralash usullari qat'iy usullar deb belgilangan?
A) to'g'ridan-to'g'ri qo'shish; to'g'ridan-to'g'ri tanlash; to'g'ridan-to'g'ri almashtirish
B) Tez saralash; Shella saralashi; Birlashtirish saralashi
C) Birlashtirish saralashi; to'g'ridan-to'g'ri tanlash; to'g'ridan-to'g'ri almashtirish
|
| |
C) tuzilmani tashkil qiluvchi elementlar(ma'lumotlar) va ular orasidagi bog'liqlikni ko'rsatib beruvchi munosabatlar majmuasidir

|
C) tuzilmani tashkil qiluvchi elementlar(ma'lumotlar) va ular orasidagi bog'liqlikni ko'rsatib beruvchi munosabatlar majmuasidir
|
bet | 11/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgC) tuzilmani tashkil qiluvchi elementlar(ma'lumotlar) va ular orasidagi bog'liqlikni ko'rsatib beruvchi munosabatlar majmuasidir.
D) elementlari soni tuzilmani yaratish jarayonida va ular orasidagi bog'liqlikni ko'rsatib beruvchi munosabatlar majmuasidir.
68. Sinf(class)-ob'ektning Konstruktor vazifasi nima??
A) Berilgan sinf ob'ektini yaratish
B) Berilgan sinf ob'ektini o'chirish
C) Berilgan sinf ob'ektini murojaatni cheklash
D) Berilgan sinf ob'ektini himoyalash
69. Sinf(class)-ob'ektning Destruktor vazifasi nima??
A) Berilgan sinf ob'ektini o'chirish
B) Berilgan sinf ob'ektini himoyalash
C) Berilgan sinf ob'ektini yaratish
D) Berilgan sinf ob'ektini uzunligini aniqlash
70. Dek so'zi qanday ma'noni bildiradi??
A) ikki tamondan ega kirish va chiqish navbat hisoblanadi
B) bir tamonlama navbat hisoblanadi
C) faqat bir chetga ega navbat hisoblanadi
D) faqat bir tamondan kirish va ikkinchi tomondan chiqish navbati
71. LIFO nima??
A) stek faqat bir tomoni ochiq tuzilma
B) Dek faqat bir tomonlama tuzilma
C) navbat faqat ikki tomonlama tuzilma
D) ro'yxat faqat bir tomonlama tuzilma
72. FIFO qanday tuzilma??
A) navbat ikki tomoni ochiq tuzilma
B) navbat bir tomoni ochiq tuzilma
C) navbat yon tomoni ochiq tuzilma
D) ikki tomonlama ochiq navbat
73. Algoritm deb nimaga aytiladi??
A) Bironta masalani yechish uchun amallarning malum ketma ketligi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
C) tuzilmani tashkil qiluvchi elementlar(ma'lumotlar) va ular orasidagi bog'liqlikni ko'rsatib beruvchi munosabatlar majmuasidir
|
C) 11,2,15,31,34,38,40,45,50,58,67,83,68,94,96

A) 27,6,5,3,23,12,7,45,31,33,49 B) 27,6,5,23,3,12,7,45,31,49,33 C) 27,6,45,5,23,31,49,3,12,33,7 D) 27,6,23,12,7,5,3,45,49,31,33A) 3,5,7,12,23,6,33,31,49,45,27 B) 7,3,12,33,5,23,31,49,6,45,27 C) 3,5,6,7,12,23,27,33,31,45,49 D) 3,5,23,12,7,6,45,31,33,49,27A) 29,19,6,7,28,25,43,33,31,42,49,48 B) 29,19,43,6,28,33,49,7,25,31,42,48 C) 29,43,49,48,33,42,31,19,28,25,6,7A) 7,6,25,28,19,31,42,33,48,49,43,29 B) 7,25,31,42,48,6,28,33,49,19,43,29 C) 7,6,19,25,28,31,42,33,43,48,49,29 |
C) 11,2,15,31,34,38,40,45,50,58,67,83,68,94,96
|
bet | 32/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- A) 27,6,5,3,23,12,7,45,31,33,49 B) 27,6,5,23,3,12,7,45,31,49,33 C) 27,6,45,5,23,31,49,3,12,33,7 D) 27,6,23,12,7,5,3,45,49,31,33
- A) 3,5,7,12,23,6,33,31,49,45,27 B) 7,3,12,33,5,23,31,49,6,45,27 C) 3,5,6,7,12,23,27,33,31,45,49 D) 3,5,23,12,7,6,45,31,33,49,27
- A) 29,19,6,7,28,25,43,33,31,42,49,48 B) 29,19,43,6,28,33,49,7,25,31,42,48 C) 29,43,49,48,33,42,31,19,28,25,6,7
- A) 7,6,25,28,19,31,42,33,48,49,43,29 B) 7,25,31,42,48,6,28,33,49,19,43,29 C) 7,6,19,25,28,31,42,33,43,48,49,29
C) 11,2,15,31,34,38,40,45,50,58,67,83,68,94,96
D) 31,34,38,40,50,45,58,11,2,15,68,94,83,96,67
248. D={27,45,45,31,49,6,23,12,7,5,33,3}. Berilgan ma'lumotlardan binar qidiruv daraxtini quring. To'g'ri (yuqoridan-pastga) ko'ruv amalining natijasini aniqlang
A) 27,6,5,3,23,12,7,45,31,33,49
B) 27,6,5,23,3,12,7,45,31,49,33
C) 27,6,45,5,23,31,49,3,12,33,7
D) 27,6,23,12,7,5,3,45,49,31,33
249. D={27,45,45,31,49,6,23,12,7,5,33,3}. Berilgan ma'lumotlardan binar qidiruv daraxtini quring. Teskari (pastdan-yuqoriga) ko'ruv amalining natijasini aniqlang
A) 3,5,7,12,23,6,33,31,49,45,27
B) 7,3,12,33,5,23,31,49,6,45,27
C) 3,5,6,7,12,23,27,33,31,45,49
D) 3,5,23,12,7,6,45,31,33,49,27
250. D={29,43,29,19,33,49,28,6,25,48,42,7,31}. Berilgan ma'lumotlardan binar qidiruv daraxtini quring. To'g'ri (yuqoridan-pastga) ko'ruv amalining natijasini aniqlang
A) 29,19,6,7,28,25,43,33,31,42,49,48
B) 29,19,43,6,28,33,49,7,25,31,42,48
C) 29,43,49,48,33,42,31,19,28,25,6,7
D) 29,6,7,19,25,28,31,33,42,43,48,49
251. D={29,43,29,19,33,49,28,6,25,48,42,7,31}. Berilgan ma'lumotlardan binar qidiruv daraxtini quring. Teskari (pastdan-yuqoriga) ko'ruv amalining natijasini aniqlang
A) 7,6,25,28,19,31,42,33,48,49,43,29
B) 7,25,31,42,48,6,28,33,49,19,43,29
C) 7,6,19,25,28,31,42,33,43,48,49,29
D) 6,7,19,25,28,29,31,33,42,43,48,49
252. D={56,33,11,67,38,58,10,70,68,80,50,46,77,30,3}. Berilgan ma'lumotlardan binar qidiruv daraxtini quring. To'g'ri (yuqoridan-pastga) ko'ruv amalining natijasini aniqlang
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
C) 11,2,15,31,34,38,40,45,50,58,67,83,68,94,96
|
BAC 
CAB - Tatu baza kanali uchun maxsus

|
Tatu baza kanali uchun maxsus
|
bet | 16/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgBAC
CAB
98. Daraxt qanday nomlanadi, agar uning chiqish darajasi ikkidan oshmasa?
A) Binar
B) Ternar
C) Tetradli
D) Ko'pqatlamli
99. Qidiruv daraxtda nechta va qaysilar ko'ruv amallarini ifodalaydi ?
A) Uchta (to'g'ri, teskari, simmetrik)
B) Ikkita (eniga va tubiga)
C) Ikkita (eniga va uzunasiga)
D) Uchta (to'g'ri, teskari, akslanuvchi)
100. Chiziqsiz iyerarxik bog'langan ma'lumotlar tuzilmasi - bu ...?
A) Daraxt
B) Graf
C) Lug'at
D) Ro'yxat
101. Agar elementlar soni 100ta bo'lsa, u holda minimal balandga ega daraxt balandligi nechiga teng bo'ladi??
A) 7
B) 8
C) 9
D) 10
102. Agar minimal balandga ega daraxt balandligi 10ga teng bo'lsa, u holda maksimal elementlar soni nechiga teng bo'ladi?
A) 1023
B) 1024
C) 2047
D) 2048
103. Agar elementlar soni 10ta bo'lsa, u holda minimal balandga ega daraxt balandligi nechiga teng bo'ladi??
A) 4
B) 1
C) 3
D) 2
104. Murrakab obyektlarning xussusiyati va munosabatlarini aks ettiruvchi chiziqsiz ko'p bog'lamli dinamik tuzilmasi.?
A) Graf
B) Lug'at
C) Daraxt
D) Ro'yxat
105. Graf tuzilmasini matematik qanday ifodalash mumkin??
A) G={V,E}
B) S={D,R}
|
| |
D) Massiv elementlarning o'rta-geometrik qiymatini hisoblaydi

|
D) Massiv elementlarning o'rta-geometrik qiymatini hisoblaydi
|
bet | 29/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgD) Massiv elementlarning o'rta-geometrik qiymatini hisoblaydi
186. Quyida keltirilgan funktsiyaning vazifasini aniqlang:
double FUNCTION(int arr[], int n)
{
double REZ = 1;
for(int i=0; i
REZ *=arr[i];
return REZ;
} "
A) Massiv elementlarning ko'paytmasini hisoblaydi
B) Massiv elementlarning o'rta-arifmetik qiymatini hisoblaydi
C) Massiv elementlarning o'rta-geometrik qiymatini hisoblaydi
D) Massiv elementlarning yig'indisini hisoblaydi
187. Quyida keltirilgan funktsiyaning vazifasini aniqlang:
void FUNCTION(int **A, int N)
{
for (int i=0; i
for (int j=0; j
A[i][j] = rand()%100 - rand()%100;
} "
A) Matritsani tasodifiy sonlar bilan to'ldirish funktsiyasi
B) Matritsani ekranga chop etish funktsiyasi
C) Matritsani qu'ldan kiritish funktsiyasi
D) Matritsani izini hisoblash funktsiyasi
188. Quyida keltirilgan funktsiyaning vazifasini aniqlang:
void FUNCTION(int **A, int N)
{
for (int i=0; i
for (int j=0; j
cout << A[i][j] << ""\t"";
cout << endl; }
} "
A) Matritsani ekranga chop etish funktsiyasi
B) Matritsani qu'ldan kiritish funktsiyasi
C) Matritsani izini hisoblash funktsiyasi
D) Matritsani tasodifiy sonlar bilan to'ldirish funktsiyasi
189. Quyida keltirilgan funktsiyaning vazifasini aniqlang:
|
| |
Yig„ish turlari klasifikatsiyasi - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev,...

147
6.2-jadval
Yig„ish turlarini ishlab chiqarish hajmiga bog„liqligi
Yig„ish
ishlari turi
Ishlab chiqarish turi
Donalab
Seriyali
Ommaviy
Kichik
seriyali
O„rta seriyali
Katta seriyali
Chilangarlik
ishlari
25-30
20-25
15-20
10-15
-
Qismli yig„ish
5-10
10-15
20-30
30-40
45-60
Umumiy yig„ish
60-70
60-70
50-65
45-60
40-55
Payvandlash
uchun
yig„ish,
ya‟ni
keyinchalik
payvandlash
uchun
tayyorlamalarni yig„ish. Detallarni payvandlash orqali biriktirish jarayoni ko„pchilik
hollarda yig„ish bo„ladi va bevosita qismli yoki umumiy yig„ish oqimiga kiritilishi
mumkin. Payvandlash qo„llanilgan katta hajmda yig„ish ishlari, masalan, turli
transport mashinalari ustki qismini tayyorlashda bajariladi.
Yakuniy yig„ish, ya‟ni mahsulot yoki uni tashkiliy qismli yig„ish, eslatib o„tish
mumkinki ba‟zi mahsulotlar uchun yakuniy yig„ishdan so„ng demontaj kelishi
mumkin, uni tarkibiga, mahsulotni o„rash va istemolchiga tashish maqsadida qisman
sochish ishlari kiradi.
Birikmalarni hosil bo„lishi usuliga ko„ra qo„yidagi yig„ishlar bo„ladi:
Chilangarli yig„ish, ya‟ni mahsulot va uni tashkiliy qismlarini chilangarlik-
yig„ish operatsiyalari yordamida yig„ish;
Montaj, ya‟ni mahsulot yoki uni tashkiliy qismlarini foydalanish joyida
o„rnatish;
Elektromontaj, ya‟ni tok eltuvchi elementlarga ega mahsulot yoki uni tashkiliy
qismlari montaji;
Payvandlash, kavsharlash, parchinlash, kleylash.
B) Toifalarning malum ketma ketligi

|
B) Toifalarning malum ketma ketligi
|
bet | 12/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgB) Toifalarning malum ketma ketligi
C) Kalitlarning ketma ketligi
D) Amalni aniq manoga ega bo'lishi
74. Rekursiya deb nimaga aytiladi
A) Funksiya tanasida shu funksiyaning o'zini chaqirishiga aytiladi
B) Siklni amalga oshirish operatoriga aytiladi
C) Shartga tekshirish operatoriga aytiladi
D) Toifani aniqlash algoritmiga aytiladi
75. Grafning har qanday tepasining darajasi .... ga teng.?
A) Ushbu cho'qqiga qo'shni cho'qqilar soni
B) Grafikdagi cho'qqilar soni
C) Cho'qqi bilan kelgan qirralarning
D) Grafikdagi qirralarning soni
76. LIFO navbat turning matn kengaytmasi??
A) Last In First Out
B) Left In First Out
C) Last In First On
D) Left In First On
77. FIFO navbat turning matn kengaytmasi??
A) First In First Out
B) First In First On
C) Fast In First Out
D) Fast In Fast Out
78. Binar qidiruv algoritmi...?
A) Ketma-ket ikkiga bo'lishga asoslanadi, katta bo'lsa oxiri va o'rtasi orasidagi massivni oladi, agar kichkina bo'lsa boshi va o'rtasi orasidagi massivni oladi, jarayon takrorlanib boradi massivning elementga teng bo'lgunicha yoki massivning elementlari qolmaguncha.
B) n - 1 marta massivda quyidan yuqoriga qarab yurib kalitlar jufti-jufti bilan taqqoslanadi.
C) Bu algoritm massivdagi har bir elementni qidirilayotgan element bilan birma-bir solishtirib chiqadi.
D) Bu algotirm rekursiv bo'lib, o'rtacha N*log2N ta solishtirish natijasida saralaydi.
|
| |
Texnologik jarayonni iqtisodliroq variantini tanlash

5.5 Texnologik jarayonni iqtisodliroq variantini tanlash. Texnologik jarayonlarni qurishda odatda korxonada mavjud bo„lgan ish
tajribalaridan foydalaniladi va mavjud jixozga qo„llanishi mumkin bo„lgan
texnologik jarayonlarni samaradorliroq varianti tanlanadi.
Bunda taqqoslanadigan variantlarni ob‟ektiv baxolaydigan ko„rsatkichlarini
topish juda zarur. Texnologik jarayon variantlarini baxolovchi bir qancha
ko„rsatkichlari mavjud. Asosiy vaqt koeffitsienti
a
asosiy vaqtni (T
a
)donaviy vaqtga
(T
d
) nisbati bilan aniqlanadi:
d a а Т Т
Yuqori
a
operatsiyaning muqobil qurilganligini tasnifi, chunki vaqtning asosiy
qismi bevosita detalni shakli va o„lchamlarini o„zgartirishga sarflanadi
.
Ammo texnologik jarayon variantlarini faqat muqobil kesish tartibidagina
taqqoslash mumkin, chunki kamaytirilgan kesish tartibi asosiy texnologik vaqtni
ko„paytiradi va o„z navbatida asosiy vaqt koeffitsentini oshiradi. Asosiy vaqtni
kichik koeffitsenti yordamchi uslublarga, sozlashga va asbob almashtirishga sarf
bo„ladigan vaqtni ko„p bo„lishini tasniflaydi.
“
a
” faqat moslama konstruksiyasi, o„tishlarni ketma-ket bajarilish bilangina
farq qiladigan o„xshash operatsiyalarni qurish maqsadga muvofiqligini taqqoslash
tasnifi bo„lib xizmat qilish mumkin. Bu ko„rsatkichni turli ishlov berish usullarini
baxolash uchun qo„llab bo„lmaydi.
Seriyalab ishlab chiqarishga tayyorlov-yakuniy vaqt koeffitsentini texnologik
jarayonning taqqoslanadigan variantlarini qandaydir darajada tasniflaydi.
n T Т g a я
bu erda; n-partiyadagi tayyorlamalar soni
143
Bu koeffitsent partiya o„lchamiga bog„liq va 0.04-0.25 chegarada bo„ladi.
Asbob-uskunalar parki

Asbob-uskunalar parki
Chust Textile kompaniyasi turli xildagi yuqori aniqlikdagi asbob-uskunalarni ishlatilishi tufayli ishlab chiqarish vazifalarini muvaffaqiyatli hal etadi. Ishlab chiqarish, moddiy ishlab chiqarish - jamiyatning yashashi va taraqqiy etishi uchun zarur boʻlgan moddiy boyliklar (turli iqti-sodiy mahsulotlar)ni yaratish jarayo-ni; ishlab chiqarish omillarini isteʼ-mol va investitsiyalar uchun moʻljallangan tovarlar va xizmatlarga aylantirish. I.ch. Trikotaj mahsulotlarini tayyorlanishining yoʻlga qoʻyilgan va uzluksiz jarayonini taʼminlash uchun biz doimo asbob-uskunalar parkini zamonaviy ishlab chiqarish uskunalari bilan toʻldirib boramiz.Mahsulot - iqtisodiy faoliyatning ashyolar va xizmatlarda mujassam etilgan natijasi. Uning moddiy-buyum shakli moddiy M. koʻrinishiga ega. Maʼnaviyat sohasida gʻoya, ixtiro va kashfiyotlar, yangi texnologiyalar, i.t.
Toʻqimachilik ishlab chiqarishi
Shaxsiy dagʻal trikotajni ishlab chiqarilishi yaratilishi bizning kompaniyaning hom-ashyoga bogʻliqsizligimizni taʼminlaydi, bu esa ancha ahamiyatga ega boʻladi. Toʻqimachilik tsexida firma mashinalarida har xil turdagi ip gazlama iplaridan trikotaj dahal matolar toʻqiladi.
Buyurtmachining istagi boʻyicha kulir tagdoʻzi, pike, ribana, kashkorse, 2 va 3-ipli futer ishlab chiqariladi. Dagʻal matoning texnik xususiyatlari toʻqilish jarayonida qatʼiy nazorat qilib boriladi. Biz oʻz tomonimizdan chiqariluvchi trikotajimizning sifatini nazorat qilish imkoniga egamiz, bu bizning yakuniy mahsulotlarimizning vaqt tendentsiyalariga va buyurtmachining mezonlarini qoniqtirishga imkon beradi.
Toʻqimachilik parki mashinalari 28 ta TERROT nemis mashinalaridan tashkil topgan.
Tikuv ishlab chiqarishi
Bizning fabrikaning tikuv tsexi 3 yildan katta boʻlmagan faqat eng zamonaviy asbob-uskunalar bilan jihozlangan. Ishlab chiqarish shtatida Juki, BAOYU, Kansai va SunStar markadagi mashinalarning 478 tikuv mashinalari mavjud:
toʻgʻri chokli;
overloklar (3, 4 va 5 ipli);
yassi chokli rasposhival mashinalar;
sanoat ilgak-tugma mashinalar.
Trafaret grafikasi tsexi
Trafaret grafikasi tsexi gazlamadan matolar va mollarga koʻp rangli bosma uchun asbob-uskuna - ROQ karusel stanoklar bilan jihozlangan. ROQ brendi stanoklari yuqori aniqlikdagi bosma va xizmat koʻrsatilishining oddiyligi bilan farqlanib turadi.
Naqsh tushirish tsexi
Naqsh tushirish tsexi oʻz arsenalida TAJIMA yapon naqsh tushirish asbob-uskunalariga ega, u oʻzining yuqori unumdorligi va imkoniyatlarining keng diapazoni bilan farqlanib turadi. TAJIMA naqsh tushirish mashinalari dagʻal matolarga naqshni qanday tushirsa, tayyor mollarga, bichimlarga, yenglarga, bosh kiyimlarga naqshlarni xuddi shunday tushirish imkonini beradi.
Termobosma tsexi
Dagʻal matoni boʻyash va pardozlash tsexi
Dagʻal matoni boʻyash va pardozlash tsexida biz quyidagi mashhur markadagi asbob-uskunalarni ishlatamiz:
Canlar;
FERRARO;
Mario Crosta.
|
, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1

0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 00, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 00, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 01, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0 |
, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1
|
bet | 26/33 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 104,6 Kb. | | #135111 |
Bog'liq 1. struct kalit so\'zi yordamida qanday tuzilma yaratiladi A yoz-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0
- 0, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0
- 0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0
- 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 1, 0, 0, 0
0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1
0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0
0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0
1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1
0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 0, 0
0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0
B) 0, 1, 0, 1, 1, 1, 1, 1,
1, 0, 0, 0, 1, 0, 1, 0,
0, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0,
1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0,
1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0,
1, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0,
1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0,
1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 0
C) 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 1,
0, 0, 1, 1, 1, 0, 1, 0,
0, 1, 0, 1, 0, 0, 1, 0,
0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0,
1, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0,
1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0,
0, 1, 1, 0, 0, 0, 0, 1,
1, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 0
D) 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0
0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 1
0, 1, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0
0, 0, 1, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0
0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1, 0, 0
1, 0, 0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 0, 0
0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 1
0, 0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 0, 0, 0
162. Berilgan grafning insidient matritsasini aniqlang
"
A) 1, 0, 0, 1, 1, 0, 1, 0
0, 0, 1, 1, 0, 0, 0, 0
0, 0, 0, 0, 0, 1, 1, 1
0, 1, 0, 0, 1, 0, 0, 0
0, 0, 1, 0, 0, 0, 0, 1
1, 1, 0, 0, 0, 1, 0, 0
B) 0, 1, 1, 1, 0, 1,
1, 0, 0, 0, 1, 0,
1, 0, 0, 0, 1, 1,
1, 0, 0, 0, 0, 1,
0, 1, 1, 0, 0, 0,
|
| |
Mashinasozlikdagi texnik me‟yorlash, texnik asoslangan vaqt

138
Ma‟lum vaqt oralig„ida ishlab qo„yish me‟yori (masalan bir smenda).
t
Tcм
Q
Me‟yorlashni uchta usuli mavjud:
-tajribaviy – statistik;
-hisoblash – analitik;
-yig„indi – tenglashtirish:
Tajribaviy-statistik usulda me‟yorlashda, vaqt me‟yori butun bir operatsiyaga
uning elementlari bo„yicha hisoblanmasdan, unga o„xshash operatsiyani bajarishdagi
haqiqiy vaqtni o„rtacha sarfi to„g„risidagi statistik ma‟lumotlarga asoslanib
belgilanadi.
Bu usulni kamchiligi shundan iboratki, oldingi ish unumdorliklarda erisxilgan
yutuqlarga asoslangan va ilg„or ish tajribalari hamda texnik yutuqlarini o„zida aks
ettirmaydi.
Hisoblash-analitik usulida me‟yorlashda, jixozning ishlatilish xususiyatlaridan
unumli foydalanishda, operatsiya elementlarining davomiyligini hisoblash yo„li bilan
vaqt me‟yori aniqlanadi.
Yig„indi–tenglashtirish usuli bilan me‟yorlashda barcha operatsiya uchun
yig„indi vaqt me‟yori, me‟yorlashtirilishi kerak bo„lgan operatsiyani, shunga
o„xshash operatsiyalarda, hisoblash – analitik usulida belgilangan vaqt me‟yoriga ega
bo„lgan boshqa o„lchamdagi tayyorlamalarning ishlov berish operatsiyalari bilan
taqqoslash yo„li bilan belgilanadi. Bu usuldan taxminiy vaqt me‟yori bilan
chegaralanishi mumkin bo„lgan hollarda, sexlarni loyixalashda foydalanish mumkin.
Guruhning xususiyatlariga quyidagilar kiradi

|
Guruhning xususiyatlariga quyidagilar kiradi
|
bet | 58/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Guruhning xususiyatlariga quyidagilar kiradi: guruh kompozitsiyasi (tarkibi), strukturasi (tuzilishi), guruhiy jarayonlar.
Guruh kompozitsiyasi yoki uning tarkibi - bu butun guruhni tahlil qilish nuqtai nazaridan muhim bo‘lgan guruh a’zolarining xususiyatlari to‘plami.
Guruhning strukturasi (tuzilishi) guruhning alohida a’zolari tomonidan bajariladigan funksiyalar nuqtai nazaridan, shuningdek, undagi shaxslararo munosabatlar nuqtai nazaridan ko‘rib chiqiladi.
Guruhiy jarayonlarga guruh rivojlanish jarayoni va birlashishi, guruhdagi bosim, qaror qabul qilish jarayoni kabi guruh dinamikasining ko‘rsatkichlari kiradi.
Shaxsning guruh munosabatlari tizimidagi mavqei, avvalo, uning statusi va bajaradigan rollari bilan tavsiflanadi.
Status (yoki mavqe) bu shaxsning guruhdagi o‘rnini va guruhning boshqa a’zolari uni qanday qabul qilishini belgilaydigan psixologik xususiyatlarning yig‘indisi yoki to‘plami.
Status rollar tizimi orqali amalga oshiriladi, ya’ni odam guruhdagi mavqeiga muvofiq bajarishi kerak bo‘lgan turli funksiyalar.
Guruh ichidagi tanlanishlar tizimini tavsiflovchi eng muhim xususiyatlar.
Tizimning birinchi tavsifi - bu guruh a’zolarining sotsiometrik statusi.
Sotsiometriya ko‘ra, guruh a’zosi tomonidan qabul qilingan tanlanishlar va rad etishlarning yig‘indisi sifatida ko‘rib chiqiladi . Statuslar ijobiy tanlovlar ulushiga qarab har xil “vazn”ga ega va guruhning barcha a’zolarining mavqelarining umumiyligi statusli iyerarxiyani belgilaydi, ular quyidagilar bilan ajralib turadi:
sotsiometrik “yulduzlar” - iyerarxiyaning yuqori qismida turgan guruhning eng ko‘p tanlangan a’zolari;
ijobiy holatlar soni bilan belgilanadigan va ko‘p sonli rad etishlarga ega bo‘lmagan yuqori, o‘rtacha va past mavqeli;
ajratilgan - ijobiy ham salbiy ham tanlovga ega bo‘lmagan guruh a’zolari;
g) e’tiborsiz qoldirilgan - ko‘p sonli salbiy va oz miqdordagi ijobiy tanlovlarga ega bo‘lgan guruh a’zolari;
rad etilgan - sotsiometriya natijalariga ko‘ra ijobiy tanlovlarga ega bo‘lmagan, biroq faqat salbiy tanlovga ega bo‘lgan guruh a’zolari.
Biroq, sotsiometrik mavqening miqdorini bilish guruhdagi hissiy munosabatlar tizimi to‘g‘risida aniq tasavvurga ega bo‘lish uchun yetarli emas.
|
| |
Trubalardan tayyorlamalar - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev, E. A. Normatov,...

214
Kuydirishdan so„ng kukun maydalanadi va elakdan o„tkaziladi, bunda donachalar
o„lchami halqalar uchun 0,16mm. va podshipniklar uchun 0,12mm. bo„ladi.
Bundan
so„ng kukunni rux, oltingugurt stearats, molibden bilan aralashtirib pres shaklda
preslanadi.
Olingan tayyorlamalarni 1150
0
S
temperaturada, himoya atmosfera muhitda
pishiraladi, buning natijasida metall zarrachalarini bir biri bilan yopishishi ro„y
beradi, rux stearati yonib ketadi va tayyorlamada keyinchalik moy uchun doimiy joy
bo„lib xizmat qiladigan g„ovaklar va kanallar qoladi.
Tayanch tushunchalar - Sotsial psixologiya

|
Sotsial psixologiya
|
bet | 64/143 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #229196 | Turi | Учебник |
Bog'liq Darslik tayyor 2024Tayanch tushunchalar: shartli, real, katta, kichik, uyushgan, uyushmagan, funksiya, parametr, struktura, maqsad, faoliyat, muloqot, diada, konformizm, referent, normativ, qiyosiy, negativ, agregatsiya, avtonomlik, uyushganlik, o‘zaro moslik, etnik, etnotsentrizm,.
Mavzuni o‘zlashtirish uchun savollar
Guruhlarning turlarini izohlab bering.
G.Andreyeva guruhlarni qanday klassifikatsiyasini talqin etgan?
Guruh bo‘lishi uchun qanday talablarga javob berishi kerak?
Sotsial psixologiyada qaysi guruhlar bo‘yicha ko‘proq tadqiqot ishlari olib borilgan?
Guruhlardagi dinamik jarayonlarga nimalar kiradi?
Fasilitatsiya va ingibitsiya tushunchalariga izoh bering.
Konformizm deganda nimani tushunasiz?
Har bir shaxning fe’l-atvoriga nimalar ta’sir ko‘rsatadi?
Referent guruh haqida gapirib bering.
R.S.Nemov qanday kichik sotsial guruhlarning klassifikasiyasini taklif
etgan?
Guruh o‘lchamlari va uning tizimi haqida fikr yuriting.
Kichik guruhning chegarasi masalasida olimlarning fikrlarini bayon qiling.
Psixologik moslik deganda nimani tushundingiz?
Guruhiy qarorlar qabul qilishda o‘zaro ta’sir masalasini tushuntirib bering.
Katta guruhlarni tadqiq qilish bo‘yicha ishlarning ozligiga sabab nima?
Bilimlarni mustahkamlash uchun test savollari
Kimning kitobidagi klassifikatsiya guruhlarning asosiy turlari haqida ma’lumotlar berilgan?
Andreyeva
Karnegi
Freyd
Nurrey
Andreyeva har qanday kishilar guruhini qanday guruhlarga ajratadi?
Katta va kichik
Real va tabiiy
Shartli va real
Shartli va tabiiy
Qaysi guruh o‘z ichida endi shakllanayotgan diffuz va taraqqiyotning yuksak pog‘onasiga ko‘tarila olgan jamoa turlariga bo‘linadi?
Uyushgan
Uyushmagan
Katta
Kichik
|
| |
Halqalarni tayyorlash - O„zbekiston respublikasi oliy va o„rta maxsus ta‟lim vazirligi a. A. Safoev, E. A. Normatov, I. Ya. Rajabov

215
tokarlash.
yo„nib
kengaytirish.
9. Tokarli
vintqirqar: 1 va 2
o„.u.h bog„lovcha
belbog„chani
tashqi diametrini
yo„nish;
bog„lovchi
belbog„chadagi
tashqi ariqchani 3
va 4 o„.u.h
yo„nish.
10. Tokarli
vintqirqar: 1 va 2
o„.u.h yqori profilini
tashqi diametrini
birlamchi
yo„nish.
11. Tokarli
vintqirqar: 1 va 2
o„.u.h yqori
profilini tashqi
diametrini yo„nish;
3 va 4 o„.u.h yqori
yonboshini
yo„nish.
12. Tokarli
vintqirqar: 1 o„.u.h
tashqi diametrini
birlamchi
yo„nish.
13.
Tokarli
vintqirqar: 1 va 2
o„.u.h
quyi
profilini
tashqi
diametrini yo„nish;
3 va 4 o„.u.h quyi
yonboshini
yo„nish.
14.
Tokarli
vintqirqar:
1,2,3
o„.u.h
tashqi
bo„rtirmani
yo„nish.
15.Vertikal
frezerli:
1,2,3
o„.u.h
ikkita
ariqchani
frezalash.
16. Vertikal
frezerli:bog„lovchi
belbog„chadagi
o„yiqchani 1 va 2
o„.u.h
frezalash.
Moslama sifatida pnevmogilizani pnevmoopravkasi, markazlar qo„llaniladi.
Boshqa turdagi halqalarda mexanik ishlov berish texnologik
jarayoni yuqorisidagi
o„xshaydi, faqat bunda frezerli operatsiyalar bo„lmaydi.
216
Halqalarga termik ishlov berish.
Korxonalarda termik ishlov berishni
nitrotsementatsiya usuli qo„llaniladi, bunda halqa yzasi bir vaqtda uglerod va azotga
to„yintirilib, so„ngra moyda toblanadi. P40 yoki P45 markali po„latdan tayyorlangan
halqalarni eyilishga chidamliligini 3-4 martaga, jun yigirishda esa 1,5 martaga
oshiradi.
P40 yoki P45 markali po„latdan tayyorlangan halqalarga
termik ishlov berish
jarayoni alohida nitrotsementatsiyalash, toblash va bo„shatish operatsiyalaridan
iborat[11].
Nitrotsementatsiyalashni 30-40 min davomida birlamchi qizdirilgan pechda
850±10
0
S temperaturada bajaradilar. So„ng trietanolanni minutiga 70-90
ga tomchi
ko„rinishida uzatiladi va 4-5 soat atrofida ushlab turiladi. Bundan so„ng ishlab turgan
ventilyator yordamida sovitiladi va tri etalonni uzatishni minutiga 50 tomchigacha
kamaytiriladi. Sovitish tezligi minutiga 10-15
0
S.
Halqalarni toblash 30±10
0
S gacha birlamchi isitilgan moyda bajaradilar.
Toblashdan
so„ng
to„plamdan 3-5 ta halqani qattiqligi (NRC60-65),
nitrotsementatsiya qatlami, chuqurligi (0,35-0,45mm) tekshiriladi.
Bo„shatish qo„yidagicha amalga oshiriladi. Toblangan halqalar termorixtovka
qilish uchun opravkaga yig„iladi. Opravka halqalar bilan birlamchi isitilgan pechga
o„rnatiladi va 1,5-2,0 soat davomida ushlab turiladi. Bo„shatish
temperaturasi
180±10
0
S. So„ngra pechi o„chiriladi, opravkali halqalar ventilyator bilan sovutiladi,
opravkadan halqalar olinadi va nazorat qilinadi. Bunda to„plamdagi 3-5 halqani
qattiqligi tekshiriladi, dumaloqlikdan og„ish hamda ularni
yonboshlarini tekislikdan
og„ishi barcha halqalarda tekshiriladi. Talabga mos kelmaydigan halqalar boshqatdan
termorixtovkaga uzatiladi.
Termik ishlov berishni bunday ko„p pog„onali bo„lishiga sabab, halqalarni ichki
diametr bo„yicha dumaloqlikdan va yonboshni tekislikdan og„ishi joizligiga qattiq
talablar qo„yilishidir. Oddiy toblashda halqalar kuchli deformatsiyalanadi va buning
natijasida odatda, ularni tayyorlashda texnik talablarni bajarib bo„lmaydi.
Ishlov berishni jilolash usullari

217
hisoblanadi. Jilolash operatsiyasi sifatida siljigan o„qli barabanlarda halqalarni
jilolash qo„llaniladi. Ushbu jilolash operatsiyasi qo„yidagilarni o„z ichiga oladi:
bevosita jilolash,
yaltiratish, quritish, tozalash va halqa tashqi va ichki profilini
jilolash.
Halqalarni siljigan o„qli barabanda jilolashda baraban abraziv to„ldirgichlar
vena aralashmasi (7l), halqalar va ulardan 100mm yqorilikdagi suv bilan to„ldiriladi.
Barabanga solinadigan halqalar soni ularni diametriga qarab turlicha bo„lishi
mumkin. Bundan so„ng halqalar 2-3 marta suvda yuviladi va barabandan chiqariladi.
Halqalarni yaltiratish tozaligi
ham barabanlarda bajariladi, faqat bunda uni
to„ldiruvchilar tarkibi boshqacha bo„ladi: fosfor yoki uralitni 10-12mm
granulyasiyasi siniqlari (100l), azotli natriy (1,5kg), suyq sovun (400g), vena
aralashmasi (7l), halqalar va ulardan 100-150mm. ko„tarilib turadigan suv. So„ngra
halqalar yuviladi, to„ldirigichlardan ajratiladi va 0,5 soat davomida yog„och qipiqlar
va halqalar bilan to„ldirilgan
barabanda quritiladi, quritishdan so„ng halqalar
tozalanadi[7].
Agarda halqa ishchi profilini g„adir-budurligi texnik talablarga mos kelmasa
halqa tashqi va ichki profilini maxsus jilolash kallagi yordamida jilolanadi.
Asbob
bo„lib sezalli yoki kapronli yzasiga tuproq asosidagi maxsus pastga yritilgan cho„tka
xizmat qiladi.
Ba‟zida halqalarga, barabanda ishlov berish o„rniga, jilolash operatsiyasi
qo„llaniladi va u uch bosqichda bajariladi. Birinchi bosqichda Ra=0,63mkm. bo„lgan
yza g„adir-budurligi olinadi. Detalni maxsus eyiluvchansangaga o„rnatiladi. Asbob
sifatida abraziv qog„oz ishlatiladi.
Halqani ichki yuzalarni jilolashda tashqi yuzasi bo„yicha siqadigansanga
ishlatiladi. Ikkinchi bosqichda Ra=0,32mkm. bo„lgan yuza g„adir-budurligi olinadi.
Bunda avval preslangan kigiz va 5
sonli elektrokorund kukuni, so„ngra esa o„sha
kigiz va 3 sonli elektrokorundan foydalaniladi.
Uchinchi bosqichda ishchi profilni titan karbidi kukunidan iborat abraziv pasta
va preslangan kigiz yordamida yakuniy jilolanadi. Bunday ishlov berish natijasida
ishchi profil yzasi g„adir-budurligi Ra=0,16mkm. bo„ladi.
О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti - bet 58

Qarorni va ehtimoliy cheklovlarni baholash mezonlarini asoslash tamoyili
shuning uchun zarurki, birinchidan, rahbar duch keladigan haqiqat hamma vaqt uning
faoliyatiga ayrim resurs, qonunchilik, ahloqiy) cheklovlarni qо‗yadi, ishlab
chiqiladigan muqobil variantlar esa ushbu cheklovlarga mos kelishi kerak;
ikkinchidan, muqobil variantlar ishlab chiqilgunga qadar qaror qabul qiluvchi u
keyinchalik muqobil variantlarni baholashda qо‗llaydigan standartlarni aniqlab olishi
kerak. Ushbu standartlar qaror qabul qilish mezonlari deb nomlanadi.
Qaror variantlarini ishlab chiqish. Ideal holatda, rahbarga qanchalik kо‗p
muqobil variantlar ma‘lum bо‗lsa, unda yanada samarali qaror qabul qilish
imkoniyatlari shunchalik keng bо‗ladi.
150
Qaror qabul qilish bosqichi quyidagi tamoyillarni о‗z ichiga oladi:
- muqobil variantdlarni baholash;
- mukobil variantlarni eksperimental tekshirish;
- yagona muqobil variantni tanlash.
Muqobil variantlarni baholash tamoyilida quyidagi operatsiyalarni ajratish
mumkin:
- qarorning muqobil variantlarini amalga oshirish ehtimolini baholash, bu
kо‗pincha muqobil variantlarni tanlab olishda hal qiluvchi omil hisoblanadi;
- oldinga qо‗yilgan maqsadga erishish, uning ifodalangan cheklovlarga mos
kelishi darajasini, amalga oshirish ehtimolini, kutilayotgan bevosita va bilvosita
oqibatlarni
hisobga
olgan holda
muqobil variantlarning ustunliklari va
kamchiliklarini ta‘riflash;
- qarorning nisbiy ahamiyati asosida amalga oshiriladigan variantlarini qiyosiy
baholash, u quyidagilarda о‗z ifodasini topishi mumkin:
- birinchidan, tartib shaklida, bunda ikkita muqobil variantni taqqoslash
―yaxshiroq - yomonroq‖, ―kо‗proq muhim - kamroq muhim‖ va h.k. shkalasi
bо‗yicha о‗tkaziladi;
- ikkinchidan, miqdoriy shaklda, bunda ikkita mukobil variantni taqqoslash
miqdoriy kо‗rsatkichlarni solishtirish orqali amalga oshiriladi.
Muqobil variantlarni eksperimental tekshirish tamoyilini hamma vaqt
о‗tkazgan ma‘qul, lekin u faqat buning imkoni mavjud bо‗lgan hollarda о‗tkaziladi.
Albatta, qabul qilinayotgan yangi avtomobilni ishlab chiqarishni boshlash
tо‗g‗risidagi qaror tajriba modeli bilan eksperimentlar о‗tkazish orqali tasdiqlanadi.
Lekin bunday eksperimentlar qimmat turadi va kо‗p vaqt sarflashni talab qiladi,
shuning uchun avtomobil konstruksiyasiga kiritilgan har bir kichik yangilikni
eksperimental tekshirishdan ma‘no yо‗q.
Yagona muqobil variantni tanlash qaror qabul qilish jarayonida amalga
oshiriladi. Agar muammo tо‗g‗ri aniqlanib, qarorning muqobil variantlari puxta
baholangan bо‗lsa, u holda qaror qabul qilish qandaydir qiyinchilik tug‗dirmaydi.
Biroq, agar muammo murakkab bо‗lib, axborot kо‗proq subyektiv bо‗lsa, u holda
151
tadbirkor tajribasi, jur‘ati va tо‗g‗ri fikrining roli ortadi. Tadbirkorga yagona muqobil
variantni tanlashga yordam beruvchi usullardan biri ranjirlash bо‗lib, u muqobil
variantlarni ularni afzal kо‗rish yо‗sinida tartibga keltirishni о‗zida namoyon etadi.
|
О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti - bet 115

283
ishchilar, MTX va personalning boshqa toifalari uchun normativlarni belgilash yо‗li
bilan ushbu toifalar soni о‗rtasidagi eng maqbul nisbatga erishish lozim.
Personalni ish о‗rinlari (lavozimlar) bо‗yicha joy-joyiga qо‗yish nafaqat ishlab
chiqarish jarayonining miqdoriy, sifatiy, vaqtga doir va hududiy talablariga muvofiq,
balki xodimlarning manfaatlarini hisobga olgan holda ham amalga oshirilishi kerak,
yani personalni boshqarish xizmatlarining xodimlari quyidagi asosiy bog‗liqliklarni
hisobga olishi kerak (6.3-rasm).
-rasm. Ishbilarmon tashkilotning faoliyat kо„rsatishi muhiti

153
iqtisodiy hayotda samarali faoliyat yuritishning mazkur qonuni alohida ahamiyat kasb
etadi.
Menejmentda eng yangi bilimlar va jahon tajribasidan foydalanish ishbilarmon
tashkilotlar ―kuchli‖ boshqaruv madaniyatiga ega ekanligini anglatadi. Ushbu
madaniyatni egallash, ayniqsa, rahbar lavozimlarni egallab turgan barcha darajadagi
menejerlarning birinchi galdagi majburiyati hisoblanadi.
Ishbilarmon tashkilotlar boshqaruv faoliyati sohalarining kо‗pligi va xilma-
xilligi ushbu sohalarni puxta tizimli о‗zaro bog‗lashni hamda strategik va joriy
vazifalardan kelib chiqib, ularni amalga oshirishning aniq maqsadga yо‗naltirilishini
ta‘minlashni talab qiladi. Bu barcha muayyan funksiyalarning amalga oshirilishi
tizimli metodologiyaga asoslanishi kerakligini bildiradi.
О„zbekiston respublikasi oliy va о„rta maxsus ta‟lim vazirligi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti - bet 116

284
tomondan, muayyan ishga nisbatan qо‗yiladigan talablarni belgilash, ikkinchi
tomondan, xodimlarning shaxsiy xususiyatlarini e‘tiborga olish zarur.
Firma kadrlari va uning tegishli. maqsadlarining nisbatini optimallashtirish
vazifasining qо‗yilishi moslashtirish muammolari va taqsimlash muammolarini hal
etish zaruratini keltirib chiqaradi. (6.4-rasm).
6.4-rasm. Kadrlarni joy-joyiga qо„yish muammolarining tarkibi
Birinchi muammoiing ikki tomoni mavjud. Birinchidan, gap mehnatni insonga
moslashtirish, ya‘ni ish о‗rinlarini ergonomika talablariga muvofiq tashkil etish, ish
vazifalarini yangidan taqsimlash, mehnat sharoitlarini yaxshilashga xizmat qiluvchi
texnologik о‗zgarishlar haqida borayapti. Ikkinchidan, insonni mehnatga
moslashtirish nazarda tutiladi, bu xodimlar malakasini oshirish yoki ularni qayta
ixtisoslashtirish tadbirlarida о‗z ifodasini topadi.
Shunday qilib, kadrlarni oqilona joy-joyiga qо‗yishdan kо‗zlangan maqsad
xodimlarni ish о‗rinlari bо‗yicha bunda insonning shaxsiy xususiyatlari bilan u
tomonidan bajariladigan ishga nisbatan qо‗yiladigan talablar о‗rtasidagi
nomuvofiqlik juda kam bо‗ladigan darajada taqsimlashdan iborat.