nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
G’oyalar avlodini yaratishda tezlik

3. SCAMPER: Bu usul, almashtirish, birlashtirish, moslashtirish, o'zgartirish, boshqa
foydalanish, olib tashlash va teskari qilish kabi kategoriyalarga oid savollarni so'ragan holda yangi
g'oyalarni yaratishga yordam beradi.
4. Tasodifiy so'z yaratish: Bu usulda, tasodifiy so'z tanlangan va undan keyin, ushbu so'zga
bog'liq g'oyalarni yaratishga harakat qilinadi. Bu usul, odatiy
fikrlash usullaridan chiqib, yangi
g'oyalarni yaratishga yordam beradi.
Bu faqat bir nechta usullardan foydalanish mumkin, lekin siz uchun eng yaxshi usul, siz va
sizning jamoangiz uchun eng yaxshi usuldir.
48, G’oyalar avlodini yaratishda munozara
G'oyalar avlodini yaratishda munozara, bir nechta odamlar o'rtasida fikrlar va g'oyalarni
baholash uchun ishlatiladigan bir usuldur. Munozara, bir masalani yechish uchun bir nechta fikrlar
va g'oyalarni o'z ichiga oladi. Bu usul, bir guruh odamlar o'rtasida fikrlar va g'oyalarni baholash
uchun ishlatiladi.
Munozara quyidagi bosqichlardan iboratdir:
1. Masala tanlash: Munozara boshlanishi uchun, masala tanlanishi kerak. Masala, g'oyalarni
yaratish uchun bir qaror qabul qilish uchun muhimdir.
2. Fikrlarni to'plash:
Munozara davomida, har bir odam fikrlarini to'playdi. Bu fikrlar,
masalani yechish uchun yordam beradi.
3. Fikrlarni baholash: Fikrlar to'plamidan
foydalanib, har bir fikrni baholash kerak. Bu
baholash, fikrlarning qulayligi, amaliyotga qo'yilishi va masalani yechish uchun qulayligi haqida
ma'lumot beradi.
4. Fikrlarni tanlash: Baholashdan so'ng, guruh fikrlarni tanlash uchun bir qaror qabul qilishi
kerak.
Tanlangan fikrlar, masalani yechish uchun ishlatiladi.
Munozara, g'oyalarni yaratish uchun yaxshi usuldir, chunki u odamlar o'rtasida
fikrlar va
g'oyalarni baholash uchun yordam beradi. Bu usul, yangi va innovatsion g'oyalarni yaratish uchun
yaxshi usuldir.
#Kasbiy-amaliy jismoniy madaniyatga nimalar kiradi?

#Kasbiy-amaliy jismoniy madaniyatga nimalar kiradi?
- Sog’lomdashtirish, tiklash jismoniy madaniyati
+ Ishlab chiqarish, jismoniy madaniyat va jismoniy tarbiyaning maxsus turlari
- Bazaviy jismoniy madaniyat, ishlab chiqarish
- Fonli (fonoviy) jismoniy madaniyat
#Jismoniy tarbiya jarayonida ahloqiy tarbiyaning asosiy tomonlari nimalardan iborat?
- Xushruylik, vijdonlilik, to’g’rilik, sadoqatlik, do’stlik, insoniylik
- To’g’rilik, ishonchililik, tozalik, mensinmaslik
+ Matonat, mardlik va qat'iyatni tarbiyalash
- Do’stlik, biradorlik, mensimaslik, faolilik
#Harakat vazifalarini hal etish uchun zarur bo’ladigan harakat tuzilishining asosiy zveno va xususiyatlarining to’plami - bu...?
- Harakat texnikasi
- Harakat texnikasining asosiy zvenosi
- Harakat texnikasining detallari
+ Harakat texnikasining asoslari
# Jismoniy tarbiya va sport to’g’risidagi qonun nechta bob va moddadan iborat?
-7 bob va 47 modda
-8 bob va 48 modda
-3 bob va 27 modda
+8 bob va 47 modda
5. Jismoniy tarbiyaning vazifalari....?
A. Tarbiya berish, sog’lomlashtirish xayotni muxofaza qilish, kasallikga qarshi kurash, bilim berish
B. Sog’lomlashtirish, ta’lim berish, tarbiyalash
C. Sog’lomlashtirish chiniqtirish, o’rgatish, takomillashtirish baquvvat qilish
D. Ahloqiy, aqliy estetik va mehnat tarbiyasi, garmonik rivojlantirish
6. Muskullar ish faoliyatida jismoniy mashqlar bilan shug'ullanish jarayonida charchoqqa bardosh bera olish bu.....?
A. Kuchlilik
B. Chidamlilik
C. Tezkorlik
D.Egiluvchanlik
7. Jismoniy tarbiyaning vositalari nimalardan iborat?
A. Jismoniy mashqlar, tabiyatning sog'lomlashtiruvchi kuchlari, gigiyenik omillar
B. Badantarbiya mashqlari, chiniqish mashqlar
C. Gigiyenik omillar, komplekis mashqlar
D. Sog'lomlashtiruvchi mashqlar, maxsus mashqlar
|
Mavzu: “ Media savodxonlikning maqsadi, mazmuni va mohiyati ” Tayyorladi: Sagdullaeva Durdona - bet 2

|
Mavzu: “ Media savodxonlikning maqsadi, mazmuni va mohiyati ” Tayyorladi: Sagdullaeva Durdona
|
bet | 2/3 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #105771 |
Bog'liq медиа саводхонликOmmaviy axborot vositalari yoshlar hayotidagi katta taʼsirga ega kuchdir. Musiqa, televizor, video oʻyinlar, jurnallar va boshqa ommaviy axborot vositalari dunyoni qanday koʻrishimizga kuchli taʼsir koʻrsatadi, bu taʼsir koʻpincha bolalik davridan boshlanadi. - Ommaviy axborot vositalari yoshlar hayotidagi katta taʼsirga ega kuchdir. Musiqa, televizor, video oʻyinlar, jurnallar va boshqa ommaviy axborot vositalari dunyoni qanday koʻrishimizga kuchli taʼsir koʻrsatadi, bu taʼsir koʻpincha bolalik davridan boshlanadi.
Ommaviy axborot vositalarini isteʼmolchilar tanqidiy tahlil qila olishlari uchun ularda media savodxonlik koʻnikmalari va odatlarini bolalikdan rivojlantirish kerak boʻladi. Bu koʻnikmalarga ommaviy axborot vositalariga bazaviy darajada kirish, uni muayyan tushunchalar asosida tanqidiy tahlil qilish, shu tahlil asosida baholash va nihoyat, ommaviy axborot vositalarini oʻzi ishlab chiqarish kiradi. Media savodxonligi koʻnikmalarini oʻrganishning ushbu jarayoni media taʼlim deb ataladi. - Ommaviy axborot vositalarini isteʼmolchilar tanqidiy tahlil qila olishlari uchun ularda media savodxonlik koʻnikmalari va odatlarini bolalikdan rivojlantirish kerak boʻladi. Bu koʻnikmalarga ommaviy axborot vositalariga bazaviy darajada kirish, uni muayyan tushunchalar asosida tanqidiy tahlil qilish, shu tahlil asosida baholash va nihoyat, ommaviy axborot vositalarini oʻzi ishlab chiqarish kiradi. Media savodxonligi koʻnikmalarini oʻrganishning ushbu jarayoni media taʼlim deb ataladi.
Mediasavodxonlik nima uchun kerak ? - Avvalo, Huquqiy demokratik jamiyatimizning to‘laqonli, faol fuqarosi sifatida amalga oshirilayotgan islohotlar mazmun-mohiyatini tushunish;
- OAV orqali uzatilayotgan va qabul qilinayotgan kundalik axborotni saralash ko‘nikmalarini shakllantirish;
- Axborot orqali inson ongini boshqarishga yo‘l qo‘ymaslik va har qanday vaziyatda to‘g‘ri qaror qabul qilish;
- Insonning vizual obrazlar ta’siri ostida ijobiy yoki salbiy tomonga o‘zgarishlarini tahlil eta olish va vizual xabarlar ostida beriladigan ko‘rinmas ma’lumotlarni “o‘qiy olish”;
- OAV orqali beriladigan matnli kommunikatsiyalar mohiyatini tahlil etish;
- Axborot qaerdan, kim tomonidan va nima maqsadlarda uzatilyapti, kimning manfaatlarini o‘zida aks etayapti, degan savollarga javob topa olish uchun zarurdir.
|
| |
Mavzu: “ Media savodxonlikning maqsadi, mazmuni va mohiyati ” Tayyorladi: Sagdullaeva Durdona - bet 3

|
Mavzu: “ Media savodxonlikning maqsadi, mazmuni va mohiyati ” Tayyorladi: Sagdullaeva Durdona
|
bet | 3/3 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 1,01 Mb. | | #105771 |
Bog'liq медиа саводхонликBugungi kunda media axborotni qabul qilish, saralash, tahlil etish, baholashda media savodxonlik tushunchasi bilan birgalikda media ta’lim, mediani o‘rganish, media ma’daniyat tushunchalari ham qo‘llanilayotir. Ular bir-biridan farq qiladimi? Media ta’lim (media education): - – media o‘quv dasturida integrallashgan, fanlararo asosida o‘rganilishini;
- – «mediamavzu»ni aniq bir fan doirasida tahlil etilishini; – amaliy ish va tahlil orqali mediaga tanqidiy yondashishni;
- – uning shakli, texnologiyalari, axborotni uzatish usullarini o‘rganishni;
- – media agentliklarni, ularning ijtimoiy, siyosiy va madaniy rolini o‘rganishni;
- – talabaning OAV bilan ishlashini;
- – tadqiqot faoliyatini;
- – medianing til va san’at orqali auditoriyaga ta’sirini o‘rganadi.
Mediani o‘rganish (media studies) o‘z navbatida: - – mediani nazariy jihatdan o‘rganishni;
- – mediani qiyosiy jihatdan tahlil etishni;
- – uning kontseptual tarkibini;
- – mediamatnni tahlil etish va uning yaratilish metodikasini;
- – ommaviy kommunikatsiya, kinosan’ati va madaniyatshunoslik fanlarining o‘zaro bog‘liqligini;
- – jahon OAVning bir-biriga o‘zaro ta’sirini o‘rganadi.
XULOSA - Ayni paytda media ta’lim asoslarini har bir ta’lim muassasasiga o‘quv dasturiga kiritish, bolalarga maktabgacha ta’lim jarayonida uning asoslarini interaktiv, turli o‘yinlar shaklida tushuntirish, o‘sib kelayotgan avlod tomonidan shiddatli axborot oqimida zarurini tanlash va unga tanqidiy yondoshgan holda baholay olish imkonini beradi. Bu esa o‘z navbatida yoshlarning kelajakdagi fuqarolik pozitsiyasini yanada mustahkamlanishiga, jahonda yuz berayotgan voqea-hodisalarni xolis baholab, to‘g‘ri qaror qabul qila olishiga asos bo‘ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar: - 1. Ястребцева Е.Н. Пять вечеров: Беседы о телекоммуникационных образовательных проектах. – М: Проект Гармония, 1998. - М., 1999. - М., 2001. – 216 с.
- 2. Do‘stmuhammad X.“Ommaviy axborot vositalarini rivojlantirishning demokratik andozalari” Т., “O‘zbekiston”- 2005. 56 бет
- 3. Туоминен С., Котилайнен С. и др. Педагогические аспекты медийной и информационной грамотности. - М.: Институт ЮНЕСКО по информационным технологиям в образовании, 2012.
- 4. Уилсон К., Гризл А., Туазон Р. Медийная и информационная грамотность: программа обучения педагогов. - Париж: Институт ЮНЕСКО по информационным технологиям в образовании, 2012.
- 5. https://uz.wikipedia.org/wiki/Ommaviy_axborot_vositalari
- 6. https://uz.denemetr.com/docs/810/index-133644.html
- 7. http://library.ziyonet.uz/uzc/book/26882
- 8. https://lex.uz/uz/docs/-139006
- 9. http://uz.infocom.uz/2013/07/24/ozbekiston-respublikasida-ommaviy-axborot-vositalari-faoliyati-rivojlanishi-erkinligi-kafolatlari-togrisida-tahliliy-malumot-2013-yil-01-07-holatiga/
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
Fikrlash turlari haqida tushuncha. Lateral fikrlash tamoyillari

|
Fikrlash turlari haqida tushuncha. Lateral fikrlash tamoyillari
|
bet | 18/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org34.Fikrlash turlari haqida tushuncha. Lateral fikrlash tamoyillari
Fikrlash barcha odamlarda keng tarqalgan bo‘lib, har bir shaxs bir qator o‘ziga xos bilim
va ko‘nikmalarga ega. Boshqacha qilib aytganda, har bir inson turli xil fikrlash jarayonlarini
qabul qilishi va rivojlanishi mumkin.
Fikrlash tug‘ma emas, alsincha keyinchalik rivojlanadi. Garchi shaxslarning shaxsiy va
kognitiv xususiyatlari fikrlashning bir yoki bir nechta o‘ziga xos turlarini afzal ko‘rishga
undaydigan bo‘lsa-da, odamlar har qanday fikrlash turini rivojlantirishi va amalda qo‘llashi
mumkin
Fikrlashning 2 turi mavjud: Loteral va vertikal
Laterallik ijodiy fikrlash turlaridan biri bo'lib, murakkablik yoki har qanday vaziyatga
mutlaqo g'ayrioddiy burchakdan qarash imkonini beradi. Shu bilan birga, u harakatlar
algoritmining mavjudligini istisno qiladi va odatiy stereotiplar va naqshlarni yo'q qiladi
vertikal fikrlash bu fikrlashning juda chiziqli va tanlangan usuli. Har bir qadam aniq, zarur
va to'g'ri bo'lishi kerak. Ko'pincha vertikal fikrlash juda to'g'ri va aniq yo'lni bosib o'tishi kerak;
Fikrlash jarayonidan chetga chiqishning hech qanday usuli yo'q va ular qadamlarni o'tkazib
yubormasliklari kerak. Vertikal echimlar mavjud g'oyalar yoki bilimlarga asoslangan - boshqalar
tomonidan ishlab chiqarilgan va muvaffaqiyatli bo'lgan echimlar.
35. Nostandart fikrlash tamoyillari
"Nostandart fikrlash" - bu muayyan masala yoki muammo bo'yicha odatiy va an'anaviy
usullardan tashqari fikrlash jarayoni. Bu ijodiy va innovatsion echimlarni topish uchun turli
yondashuvlardan foydalanishni o'z ichiga oladi.
Nostandart fikrlash - bu turli fanlarda qo'llaniladigan tushuncha bo'lib, uni turli yo'llar bilan
qo'llash mumkin.
Ushbu nostandart fikrlash usullari muammolarni hal qilish, ijodiy fikrlash va innovatsion
jarayonlarda qo'llanilishi mumkin. Ushbu usullar odatiy va an'anaviy usullardan tashqari
fikrlashni rag'batlantirish orqali turli va innovatsion echimlarni ishlab chiqarishga yordam
beradi.
|
| |
Talabalarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish texnologiyasini

|
Talabalarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish texnologiyasini
|
bet | 29/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org56. Talabalarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish texnologiyasini
qo'llash dan maqsad nima?
Talabalarning tanqidiy tafakkurini rivojlantirish uchun, bir nechta texnologik vositalar
mavjud. Bu vositalar orqali talabalar o'zlarining o'qish va o'rganish jarayonida o'zlarini
rivojlantirishlari va o'zlashtirishlari mumkin.
Birinchi qadam, talabalar tanqidiy tafakkurini rivojlantirish uchun, o'zlarining o'qish va
o'rganish jarayonida savollarni va muammolarni yechish uchun fikr yuritishni
o'rganishlari kerak. Bu maqsadga, talabalar uchun fikr yuritish dasturlari, masalan,
MindMeister, Coggle, XMind kabi dasturlar foydalanishga yordam beradi.
Ikkinchi qadam, talabalar o'zlarining tanqidiy tafakkurini rivojlantirish uchun, o'zlarining
o'qish va o'rganish jarayonida ko'rganlarni, o'rganilganlarni va o'rganish jarayonida
ko'rgan savollarni yig'ish uchun elektron jurnal dasturlari, masalan, Evernote, OneNote,
Google Keep kabi dasturlar foydalanishga yordam beradi.
Uchinchi qadam, talabalar o'zlarining tanqidiy tafakkurini rivojlantirish uchun, o'zlarining
o'qish va o'rganish jarayonida o'zlarining fikrlarini yozish uchun qo'llanish mumkin. Bu
maqsadga, talabalar uchun qalamli tablet yoki elektron qalam ishlatish yoki o'zlarining
fikrlarini yozish uchun dasturlar, masalan, Notability, GoodNotes, OneNote kabi
dasturlar foydalanish mumkin.
Bularning yanada tashqi qismida, talabalar o'zlarining tanqidiy tafakkurini rivojlantirish
uchun, o'zlarining o'qish va o'rganish jarayonida o'zlarining fikrlarini boshqa insonlar
bilan bahslashish orqali yuqori darajada rivojlantirishlari mumkin. Bu maqsadga,
talabalar uchun, masalan, Skype, Zoom, Google Meet kabi onlayn video konferensiya
dasturlari foydalanishga yordam beradi.
Shunday qilib, elektron qurilmalar va dasturlar, talabalar o'zlarining tanqidiy tafakkurini
rivojlantirishda yordam beradi va ularning o'qish va o'rganish jarayonida o'zlarini
o'zlashtirish uchun qo'llanish mumkin.
|
| |
Tasodifiy hodisalar, ularni baholash usullari

|
Tasodifiy hodisalar, ularni baholash usullari
|
bet | 24/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org45. Tasodifiy hodisalar, ularni baholash usullari
Tasodifiy hodisalar, yoki random hodisalar, statistikada va boshqa sohalarda keng
qo'llaniladigan bir konseptdir. Tasodifiy hodisalar, barcha imkoniy natijalarni teng ehtimollik
bilan generatsiya qilishni anglatadi. Tasodifiy hodisalar, bir nechta usullar orqali generatsiya
qilinadi, masalan, kompyuter dasturlari yoki qimmatbaho tasodifiy generatorlar orqali.
Tasodifiy hodisalar baholash uchun bir nechta usullar mavjud. Masalan, bir tasodifiy hodisa
jadvallarini yaratish orqali, natijalarni ko'rsatish va ulardan statistik ma'lumotlarni hisoblash
mumkin. Boshqa usullar orqali, tasodifiy hodisalar statistik analizini o'tkazish uchun mos
keladigan ma'lumotlarni aniqlash va tahlil qilish mumkin.
Tasodifiy hodisalar, boshqa hodisalar bilan qarshiqlashadi, masalan, tizimli hodisalar yoki
qarorlar. Tasodifiy hodisalar, boshqa hodisalar bilan qarshiqlashadi, chunki ularni boshqa
hodisalar bilan ta'minlash mumkin emas. Tasodifiy hodisalar, statistikada va boshqa sohalarda
keng qo'llaniladi, masalan, sifatni tekshirish, imkoniy natijalarni hisoblash, va boshqa maqsadlar
uchun.
46. Tanqidiy fikrlashning o‘n qoidasi
"Tanqidiy fikrlashning o‘n qoidasi" O'zbek tilida "Критиклик фикрий таҳлилнинг ўн
қоидалари" deb tarjima qilinadi. Bu odatda akademik yozuvlarda, adabiyotlarda,
san'atshunoslikda, ijodiy faoliyatlarda va boshqa ko'plab sohalarda fikrlashni amaliyotga
o'tkazuvchi insonlar tomonidan amalga oshiriladigan qoidalardan iborat. Bu qoidalar
quyidagilardan iborat bo'lishi mumkin:
1. Fikrlashning tushunarli bo'lishi va aniq savollarni berish.
2. Fikrlash paydo bo'lishi uchun muhim masalalar va muammo haqida savollarni berish.
3. Ko'proq ma'lumot to'plash va fikrlash uchun muhim manbalardan foydalanish.
4. Fikrlash jarayonida muvaffaqiyatli bo'lish uchun savollarga tushunuvchi, nazariy va
amaliy bilimlar va ko'nikmalar bilan tanishish.
5. Fikrlash paydo bo'lgach, yuqori darajali muammo yoki masalalar uchun yechim topishga
harakat qilish.
6. Fikrlash jarayonida ko'p kishi fikr bildirsa, ularning fikrlariga hurmat qilish va ular bilan
muzokaraga chiqish.
7. Fikrlash jarayonida o'z fikrlarimizni qayta ko'rib chiqish va ularning aniq va tushunilgan
bo'lishiga ishonch qilish.
8. Fikrlash jarayonida aniq va tushunilgan fikrlarni yozib olish va ularni qog'ozga aylantirish.
9. Fikrlarimizni nazarot qilish va ularni yuqori darajada ifodalashga harakat qilish.
10. Fikrlash jarayonida muvaffaqiyatli bo'lish uchun sabrli va mukammal fikrlash va
muzokaraga tayyor bo'lish.
Bu qoidalar tanqidiy fikrlash jarayonida fikrlashni amaliyotga o'tkazuvchi insonlar uchun
yordam beradi va ularning fikrlash jarayonida muvaffaqiyatli bo'lishiga yordam beradi.
|
| |
Kreativ fikrlashning inson faoliyatidagi ahamiyati va uning dolzarbligi

|
Kreativ fikrlashning inson faoliyatidagi ahamiyati va uning dolzarbligi
|
bet | 19/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org36. Kreativ fikrlashning inson faoliyatidagi ahamiyati va uning dolzarbligi
Ijodiy g'oyalarni yaratish - bu yangi va innovatsion g'oyalarni yaratish jarayoni. Bu jarayon
muammolarni yechish, ijodiy fikrlash va innovatsiya texnikasi yordamida amalga oshiriladi.
Ijodiy g'oyalarni yaratish ko'plab sohalarda qo'llanilishi mumkin. Masalan, biznes yangi
mahsulot yoki xizmatni ishlab chiqish uchun ijodiy g'oyalarni yaratishga muhtoj bo'lishi mumkin.
Shuningdek, dizayner, rassom yoki yozuvchiga yangi va innovatsion g'oyalarni yaratish uchun
ijodiy g'oyalarni yaratish kerak bo'lishi mumkin.
Ijodiy g'oyalarni shakllantirish bir necha bosqichlardan iborat. Birinchi qadam muammoni
aniqlash va tushunishdir. Ushbu bosqichda muammoni aniqlash va hal qilish uchun nima uchun
yangi g'oya kerakligini tushunish muhimdir.
Ikkinchi bosqich - g'oyalarni yaratish usullaridan foydalanish. Ushbu bosqichda aqliy
hujum, analog, morfologik tahlil va boshqa usullar kabi g'oyalarni yaratishning turli usullaridan
foydalanish mumkin.
Uchinchi bosqich - fikrlarni baholash. Ushbu bosqichda yaratilgan g'oyalarning afzalliklari
va kamchiliklari baholanadi va qaysi g'oyalar hayotiy va qimmatli ekanligi aniqlanadi.
To'rtinchi bosqich - g'oyalarni amalga oshirish. Ushbu bosqichda tanlangan g'oyalarni
amalga oshirish uchun reja tuziladi va amalga oshirish jarayoni boshlanadi.
Ijodiy fikrlash va innovatsion jarayonlarda ijodiy g‘oyalarni shakllantirish muhim
ahamiyatga ega. Bu jarayon yangi va innovatsion g‘oyalarni yaratishga yordam beradi va
biznesning raqobatdosh ustunligini oshiradi. Bundan tashqari, ijodiy g'oyalarni yaratish ko'plab
sohalarda qo'llanilishi va turli xil g'oyalarni yaratish usullari yordamida amalga oshirilishi
mumkin.
|
| |
Dasturiy ta’minotga - Amaliy topshiriq №3

|
Amaliy topshiriq №3
|
bet | 2/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 144,17 Kb. | | #112280 |
Bog'liq 3-amaliy ishDasturiy ta’minotga klaster yaratish.
Iqtisodiyotda ishlatiladigan amaliy dasturiy mahsulotlar turlari bilan tanishing. Iqtisodiyotda biznes jarayonlarini soddalashtirish, samaradorlikni oshirish va qarorlar qabul qilishni osonlashtirish uchun turli xil amaliy dasturiy mahsulotlardan foydalaniladi. Biznes va iqtisodiy sohalarda keng qo'llaniladigan amaliy dasturiy mahsulotlarning ba'zi turlari: Korxona resurslarini rejalashtirish (ERP) dasturi: ERP dasturi moliya, inson resurslari, inventarlarni boshqarish va mijozlar bilan munosabatlarni boshqarish kabi asosiy biznes jarayonlarini yagona tizimga birlashtiradi. Masalan, SAP, Oracle ERP va Microsoft Dynamics. Mijozlar bilan aloqalarni boshqarish (CRM) dasturiy ta'minoti: CRM dasturiy ta'minoti korxonalarga mijozlarning hayoti davomida mijozlar bilan o'zaro munosabatlari va ma'lumotlarini boshqarish va tahlil qilishda yordam beradi. U odatda savdoni avtomatlashtirish, marketing va mijozlarni qo‘llab-quvvatlash funksiyalarini o‘z ichiga oladi. Mashhur CRM dasturi Salesforce, HubSpot va Zoho CRM-ni o'z ichiga oladi. Buxgalteriya dasturi: Buxgalteriya dasturlari moliyaviy operatsiyalarni boshqarish, xarajatlarni kuzatish va moliyaviy hisobotlarni yaratish uchun ishlatiladi. Masalan, QuickBooks, Xero va Wave. Business Intelligence (BI) dasturiy ta'minoti: BI dasturiy ta'minoti korxonalarga asoslangan qarorlar qabul qilish uchun ma'lumotlarni tahlil qilish va vizualizatsiya qilish imkonini beradi. U ma'lumotlar hisoboti, tahliliy va boshqaruv paneli uchun vositalarni o'z ichiga oladi. Masalan, Tableau, Microsoft Power BI va QlikView. Ta'minot zanjirini boshqarish (SCM) dasturiy ta'minoti: SCM dasturiy ta'minoti tashkilotlarga ta'minotdan tortib to ishlab chiqarishgacha bo'lgan butun ta'minot zanjirini boshqarishga yordam beradi. Bu jarayonlarni optimallashtiradi va ta'minot zanjiri hamkorlari o'rtasidagi hamkorlikni yaxshilaydi. Masalan, SAP SCM, Oracle SCM va JDA Software.
|
| |
Inson resurslarini boshqarish (HRM) dasturi

|
Inson resurslarini boshqarish (HRM) dasturi
|
bet | 3/4 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 144,17 Kb. | | #112280 |
Bog'liq 3-amaliy ish Inson resurslarini boshqarish (HRM) dasturi: HRM dasturi HR jarayonlarini avtomatlashtiradi, jumladan, ish haqi, xodimlarning davomati, ish faoliyatini boshqarish va ishga qabul qilish. Masalan, Workday, BambooHR va ADP. Loyihani boshqarish dasturi: Loyihani boshqarish dasturi loyihalarni rejalashtirish, tashkil etish va boshqarishda yordam beradi. U vazifalarni boshqarish, hamkorlik va loyihalarni kuzatish uchun xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Masalan, Trello, Asana va Microsoft Project. Hujjatlarni boshqarish dasturi: Hujjatlarni boshqarish dasturi elektron hujjatlarni tartibga solish, kuzatish va boshqarishga yordam beradi. Bu hujjatlar bilan hamkorlik qilish va versiyalarni boshqarishni osonlashtiradi. Masalan, SharePoint, M-Files va DocuWare. Savdo nuqtasi (POS) dasturiy ta'minoti: POS dasturiy ta'minoti chakana savdo va mehmondo'stlik sanoatida tranzaktsiyalarni qayta ishlash, inventarizatsiyani boshqarish va sotishni kuzatish uchun ishlatiladi. Masalan, Square, Shopify POS va Lightspeed Retail. Elektron tijorat platformalari: Elektron tijorat dasturi korxonalarga mahsulot yoki xizmatlarni onlayn sotish imkonini beradi. U onlayn do'konlar, to'lovlarni qayta ishlash va buyurtmalarni bajarish uchun xususiyatlarni o'z ichiga oladi. Masalan, Shopify, WooCommerce (WordPress plagini) va Magento. Biznes jarayonlarini boshqarish (BPM) dasturiy ta'minoti: BPM dasturi tashkilotlarga biznes jarayonlarini modellashtirish, avtomatlashtirish va optimallashtirishga yordam beradi. Bu ish jarayonini boshqarishda samaradorlik va shaffoflikni oshiradi. Masalan, Appian, IBM BPM va Pega. Ushbu amaliy dasturiy mahsulotlar operatsion samaradorlikni, qarorlar qabul qilishni va iqtisodiyotdagi umumiy biznes samaradorligini oshirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi. Amaldagi maxsus dasturiy ta'minot sanoatga, biznes hajmiga va uning noyob talablariga qarab farq qilishi mumkin.
2.1. Jadvalda siz iqtisodda qo'llaniladigan 10 ta amaliy dasturiy mahsulotlarni sanab o'tishingiz, har bir dasturni tavsiflashingiz, shuningdek, ushbu dasturlarning afzalliklari va kamchiliklarini ko'rsatishingiz kerak.
|
| |
Izotermik yumshatish - 11-ma’ruza. Sirt yuzasiga yuzalik, issiqlik/sovuq va kimyoviy ishlov berish reja

|
11-ma’ruza. Sirt yuzasiga yuzalik, issiqlik/sovuq va kimyoviy ishlov berish reja
|
bet | 16/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,88 Mb. | | #140910 |
Bog'liq UZB MA\'RUZA 11Izotermik yumshatish. Bu usul to‘la yumshatishdagi kabi maqsadlarda qo‘llaniladi. Masalan, evtektoidgacha bo‘lgan po‘lat buyum AS3 kritik temperaturadan, evtektoiddan keyingi po‘latlar esa AS1 kritik nuqtadan 30-50°S yuqori temperaturagacha qizdirilib, shu temperaturada ma’lum vaqt saqlangach, zaruriyatga ko‘ra masalan, 600-700°S temperaturali muhitga o‘tkazilib, shu muhitda austenit ferrit bilan sementitga batamom parchalanguncha tutib turiladi, keyin havoda sovitiladi. Bu usul to‘la yumshatishga qaraganda 3-4 marta unumlirokdir. Masalan, legirlangan po‘latlarni to‘la yumshatish uchun odatda, 15 - 18 soat vaqt sarflansa, izotermik yumshatishda 3-4 soat kifoyadir. Bu ishlov ikkita pechda yoki ikki zonali pechlarda olib boriladi.
Donador perlit olish uchun yumshatish. Evtektoid va undan keyingi, shuningdek, legirlangai po‘lat buyumlarning plastinka tarzidagi sementit donalarini mayda donador strukturaga aylantirish maqsadida yumshatiladi. Buning uchun evtektoiddan keyingi po‘latlar AS1 kritik temperaturadan bir oz yuqoriroq temperaturagacha (750-760°S) qizdirilib, shu temperaturada ma’lum vaqt tutib turilgach, asta-sekin (soatiga 25-300 tezlikda) 600°S gacha sovitiladi.
PO‘LATNI NORMALLASH. NORMALLASHNING PO‘LATNING XOSSALARIGA TA’SIRI.
Normallash. Bu usul po‘latlarning yirik donali strukturasini maydalash bilan o‘rtacha uglerodli yumshatilgan po‘latlarga qaraganda puxtaligini birmuncha ko‘tarish maqsadida, kam uglerodli po‘latlarni kesib ishlashda qo‘llaniladi.
Masalan, evtektoidgacha bo‘lgan po‘lat buyumlarni AS1 kritik temperaturadan, evtektoiddan keyingi po‘latlarni esa AST kritik temperaturadan 30—50°S yuqori temperaturagacha qizdirib, shu temperaturada ma’lum vaqt tutib turilgach, xavoda sovitiladi. Bunga normallash deyiladi.
Shuni qayd etish lozimki, normallangan kam uglerodli po‘latlarning strukturasi ferrit bilan perlitdan iborat bo‘lib, xossalari esa yumshatilgan po‘latlarnikidan bir oz farq qiladi. Shu sababli, amalda vaqtning tejalishi xisobiga ish unumdorligini oshirish uchun bunday po‘latlar yumshatilmay normallanadi.
Normallangan va yumshatilgan o‘rtacha uglerodli po‘latlarning (S = 0,3 - 0,5%) xossalari bir-biridan farq qilishi sababli normallash yumshatish o‘rnini bosa olmaydi.
|
| |
Po‘latni toblash. Toblash uchun qizdirish temperaturasi

|
Po‘latni toblash. Toblash uchun qizdirish temperaturasi
|
bet | 17/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,88 Mb. | | #140910 |
Bog'liq UZB MA\'RUZA 11Po‘latni toblash. Toblash uchun qizdirish temperaturasi. Qizdirish muhitlari va vaqti.
Toblash. Ko‘p hollarda konstruksion po‘latlardan tayyorlangan detallar, masalan, shesternyalar, vallar, uglerodli asbobsozlik po‘latlardan tayyorlangan keskichlar va boshqalar ularning puxtaligini, keskirligini, yeyilishga chidamliligini oshirish maqsadida toblanadi. Buning uchun evtektoidgacha bo‘lgan uglerodli po‘latlarni AS3 kritik temperaturadan, evtektoid va evtektoiddan keyingi po‘latlarni AS1 kritik temperaturadan 30—50°S yuqoriroq temperaturagacha qizdirilib, shu temperaturada ma’lum vaqt saqlab turilgach, kritik tezlikda yoki undan yuqoriroq tezlikda, masalan, sovuq suvda sovitiladi.
Kam uglerodli po‘latlarda uglerodning kamligi va austenitning martensit strukturaga o‘tish temperaturasining yuqoriligi sababli toblashda austenitning ferrit bilan perlitga parchalanishi sodir bo‘ladi. Shu sababli kutilgan qattiqlikka erishilmaydi. Shuning uchun bu xil po‘latlar amalda toblanmaydi, faqat o‘rta va ko‘p uglerodli po‘latlargina toblanadi. Bunda buyum sirtqi katlamining o‘zak qismiga qaraganda tezroq sovishi ichki zuriqish kuchlanishlarini vujudga keltiradi. Agar buyum me’yordagi temperaturadan o‘ta qizdirib toblansa, martensit donalar sementit turi bilan o‘raladi, uning yanada mo‘rtlashishi sababli kutilgan natijaga erishilmaydi.
11.21-rasm. Po’latni toblash va uning faza holatlari – Perlit, Sorbit, roostit va Martensit. Manba https://wikimetall.ru/metalloobrabotka/zakalka-stali.html2
Shu sababli po‘lat buyumlarni toblash rejimini belgilashda ularning markasiga, shakliga, o‘lchamlariga, devor kalinligiga ko‘ra sovitish muxitiga ularni tushirish kabi masalalarga katta e’tibor berish lozim. Amalda toblash muxiti sifatida sovuq suv, tuz eritmalari, ishkorlardan foydalaniladi.
Sovitish suyukliklari toblashda po‘lat buyumni 500-600°S temperatura oralig‘ida sovitilishida austenitning ferrit va sementit donalar aralashmasiga parchalanishiga yo‘l qo‘ymay, uni martensitga aylanishi vaqtida (200—300°S) sekin sovitish lozim. Quyidagi jadvalda amalda kuprok foydalaniladigan sovitgich muxitlari va ularning po‘lat buyumlarni zarur temperatura oraligidagi sovitish tezdiklari keltirilgan.
Asosiy sovitgichlar turi
|
Temperaturalar oralig’idagi sovitish tezligi, grad/s
|
550—6000 C
|
200—3000 C
|
18—20 C dagi suv
|
600
|
270
|
50 0 Cdagi suv
|
100
|
270
|
10% li osh tuzining suvdagi eritmasi
|
1 100
|
300
|
Mineral mashina moyi
|
150
|
30
|
Transformator moyi
|
120
|
25
|
Jadvaldagi ma’lumotlardan ko‘rinadiki, po‘latlarni toblashda foydalaniladigan sovitgichlarning birortasi ham yuqorida qayd etilgan talablarga to‘la javob bermaydi. Shu boisdan aniq, markali po‘lat buyumlarni ko‘rsatkichlariga ko‘ra toblashda talabga javob beradigan xillariga yaqinroqlaridan foydalaniladi.
|
| |
Po‘lat buyumlarning sirt yuzini uglerodga boy qattiq, moddalar muhitida sementitlash

|
Po‘lat buyumlarning sirt yuzini uglerodga boy qattiq, moddalar muhitida sementitlash
|
bet | 11/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,88 Mb. | | #140910 |
Bog'liq UZB MA\'RUZA 11Po‘lat buyumlarning sirt yuzini uglerodga boy qattiq, moddalar muhitida sementitlash
Uglerodga boy muhit sifatida ko‘pincha 75—80% pista ko‘mir, qolgani karbonat tuzlari (VaSO3, Na2CO3, K2SO) dan iborat bo‘lgan (karbyurizator deb ataluvchi) aralashmadan foydalaniladi.
Buyumlarni sementitlash uchun otashbardosh metalldan tayyorlangan qutiga avvaliga oz miqdorda karbyurizator kiritilib, uning ustiga ma’lum tartibda sementitlanuvchi bir necha po‘lat buyumlar joylanadi. Keyin ularning ustiga yana karbyurizator kiritiladi.
So‘ngra quti qopqoqlanib, tirqishlari o‘tga chidamli shamot gil bilan zich shuvalanadi, keyin pechga kiritilib, 900—9500S temperaturagacha asta-sekin qizdiriladi va shu temperaturada bir necha soat tutib turiladi. Bunda qutidagi havo kislorodi pista ko‘mir (uglerod) bilan reaksiyaga kirishib, kislorod ozligi uchun SO2 urniga SO gazi hosil bo‘ladi SO gazi barqaror bo‘lmagani uchun dissotsiyalanib, SO2 va atomar uglerodga ajraladi. Atomar uglerod esa po‘lat buyum sirtiga diffuziyalanib austenitda eriy bosh- laydi:
2C+O2 = 2CO
2CO= CO2+Catom
Fe+Catom=Fea(C)
11.19-rasm. Po’latlarni qattiq karbyurizatorli muhitda sementitlash sxemasi
Ajralayotgan SO gazi esa parchalanib, qutidagi aktiv atomar uglerod miqdorini orttirib, sementitlash jarayonini tezlashtiradi. Sementitlangan katlam kalinligi atomar uglerodning diffuziyalanishi tezligiga temperaturaga va tutish vaqtiga bog‘liq.
Masalan, sementitlash jarayoni 9300S temperaturada olib borilsa, 0,1 mm li sementitlangan qatlam olish uchun I soat kifoya qiladi. Bu usul oddiyligiga qaramay, ish unumining pastligi, ishlash sharoitining yomonligi kabi kamchilikka ega. Shunga qaramay bu usul kichik o‘lchamli buyumlarni ta’mirlash ustaxonalarida qo‘llaniladi.
|
| |
Nazorat kassa mashinalari va virtual kassalarni joriy qilish tartibi to‘g‘risida maʼlumot

|
Nazorat kassa mashinalari va virtual kassalarni joriy qilish tartibi to‘g‘risida maʼlumot
|
bet | 2/4 | Sana | 26.09.2024 | Hajmi | 21,36 Kb. | | #272517 |
Bog'liq 2-mavzu nazorat2. Nazorat kassa mashinalari va virtual kassalarni joriy qilish tartibi to‘g‘risida maʼlumot.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 6 sentyabrdagi «Savdo va xizmat ko‘rsatish sohasidagi hisob-kitoblar tizimiga zamonaviy axborot texnologiyalarini joriy qilish hamda ushbu sohada jamoatchilik nazoratini kuchaytirish chora-tadbirlari to‘g‘risida» PF-5813–sonli Farmoni qabul qilindi.
Ushbu Farmon ijrosi yuzasidan Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 23 noyabrdagi №943-sonli “Onlayn nazorat-kassa mashinalari va virtual kassa tizimi qo‘llanilishini taʼminlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori tasdiqlandi.
Qarorga muvofiq, tadbirkorlik subyektlariga aholi bilan pulli hisob-kitoblarni amalga oshirishda, O‘zbekiston hududida faqat belgilangan tartibda Davlat reyestriga kiritilgan onlayn-NKM va virtual kassalardan foydalanishga ruxsat etilishi, onlayn nazorat-kassa mashinalari va virtual kassa tizimini qo‘llash tartibi va ularga qo‘yiladigan texnik talablar, shuningdek ularni Davlat reyestriga kiritish tartibi va texnik xizmat ko‘rsatish markazlarini Davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi belgilandi.
Onlayn nazorat-kassa mashinasi – fiskal modulga bog‘lanish imkoniyatiga ega bo‘lgan, fiskal hujjatlarni hosil qiluvchi, fiskal hujjatlarni fiskal maʼlumotlar operatoriga real vaqt rejimida uzatishni taʼminlovchi va qog‘ozga chop etuvchi elektron hisoblash mashinalari, boshqa qurilmalar va ularning komplekslari hisoblanadi.
Virtual kassa — fiskal modulga bog‘lanish imkoniyatiga ega bo‘lgan, fiskal hujjatlarni hosil qiluvchi va hosil qilingan fiskal hujjatlarni fiskal maʼlumotlar operatoriga real vaqt rejimida uzatishni taʼminlovchi, cheklarni qog‘ozga chop etish yoki ularni elektron shaklda yuborish funksiyasiga ega bo‘lgan dasturiy mahsulot va ularning komplekslaridir.
Fiskal modul — fiskal maʼlumotlar operator tomonidan ishlab chiqilgan, maxsus himoyalangan dasturiy taʼminotga ega bo‘lgan, o‘zi ulangan qurilmaning hisoblash quvvati va dasturiy mahsulotini ishlatmagan holda fiskal maʼlumotlarning qonun xujjatlarida belgilangan tartibda milliy standartlar asosida kriptografik himoyasini taʼminlovchi fiskal xotira vazifasini bajaruvchi ixtisoslashtirilgan fizik qurilma hisoblanadi.
|
| |
Noan'anaviy ishlov jarayoni tanlash

|
Noan'anaviy ishlov jarayoni tanlash
|
bet | 10/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,88 Mb. | | #140910 |
Bog'liq UZB MA\'RUZA 11Noan'anaviy ishlov jarayoni tanlash:
Noan'anaviy ishlov berish usullarini to'g'ri tanlash quyidagi jihatlarga asoslanishi kerak.
Jarayonning fizik parametrlari
Ishlanadigan shakl
Jarayon qobiliyatlari
Jarayonlar iqtisodiyoti
NTM jarayonlarini tasniflash
NTM jarayonlarini tasniflash materiallarni olib tashlash uchun ishlatiladigan energiya tabiatiga qarab amalga oshiriladi. Keng tasnif quyidagicha berilgan:
Mexanik jarayonlar
Abraziv Jet Mexaniklar (AJM)
Ultratovushli Mexaniklar (USM)
Elektrokimyoviy jarayonlari
Elektrokimyoviy ishlov berish (EKM)
Elektro kimyoviy silliqlash (EKG)
Elektro Jet Burg'ulash qurilmalari (EJD)
Elektro-Issiqlik Jarayonlari
Electro-oqimli mexaniklar (EDM)
Lazer Jet Mexaniklar (LJM)
EBM Elektron Nur Mexanikli
Kimyoviy Jarayonlar
Kimyo tegirmon mashinasi (CHM)
Photochemical tegirmon mashinasi (PCM)
METALLARGA TERMIK KIMYOVIY ISHLOV BERISH
Po‘latni sementatsiyalash.
Kam uglerodli va kam legirlangan po‘latlardan tayyorlangan buyumlarning sirt yuzalarini kimyoviy faol muhitlarda atomar uglerod bilan tuyintirish jarayoniga sementitlash deb aytiladi.
Yuqoridagi ma’lumotdan ma’lumki, kam uglerodli (S<0,25%) va kam legirlangan po‘latlardan tayyorlanayotgan buyumning sirt qatlamini odatda,
1-1,2% gacha uglerodga tuyintirib, keyin toblab bo‘shatish bilan ularning qattiqligini oshirib, o‘zak qismining plastikligini saqlash bilan kam yeyiladigan qilinadi.
Ma’lumki, ko‘p hollarda buyumlarning ayrim joylarigina sementitlanadi. Bunday hollarda sementitlanmaydigan joylariga elektrolitik usulda 0,03—0,04 mm qalinlikda mis yoki maxsus koplama koplanadi. Ba’zan bu joylarga qo‘yim qoldirilib, keyin yo‘nib tashlanadi. Po‘lat buyumlarning sirt qatlamini uglerodga tuyintirish ugle- rodga boy qattiq, gaz va suyuq muhitlarda olib boriladi.
|
| |
Qisqa qilib aytganda, onlayn NKM va virtual kassa tizimini qo‘llashga o‘tilganda

|
Qisqa qilib aytganda, onlayn NKM va virtual kassa tizimini qo‘llashga o‘tilganda
|
bet | 4/4 | Sana | 26.09.2024 | Hajmi | 21,36 Kb. | | #272517 |
Bog'liq 2-mavzu nazoratQisqa qilib aytganda, onlayn NKM va virtual kassa tizimini qo‘llashga o‘tilganda:
- real vaqt rejimida sohadagi tushumlarni nazorat qilish imkoni paydo bo‘ladi;
- soliq bazasini shakllantirish manbalari yana-da to‘liq qamrab olinadi;
- Davlat soliq xizmatlari organlari bilan bevosita aloqalar kamayadi;
- tovarlar, ishlar va xizmatlarni real sotish hajmini aniqlash orqali soliq solinadigan baza ko‘payadi;
- soliqlardan bo‘yin tovlash holatlari kamayadi;
- tadbirkorlik subyektlariga sifatli va uzluksiz xizmat ko‘rsatish taʼminlanadi;
- maʼlumotlar ishonchliligi kafolatlanadi;
- sohada tushumlarni yashirish usullarini cheklash imkoni paydo bo‘ladi;
- sohada jamoatchilik nazoratini kuchayishiga olib keladi;
- xaridorlarni huquq va manfaatlari himoya qilinishi yana-da kafolatlanadi;
- xufyona iqtisodiyot ulushi qisqaradi;
- savdo (xizmat ko‘rsatish) shahobchalaridagi tekshiruvlar kamayadi;
Onlayn-NKM yoki virtual kassalarni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish tartibi Onlayn-NKM va virtual kassa chekining namunasi Fiskal maʼlumotlar operatorining rasmiy saytiga o‘tish
|
| |
Operatsion tizimlarda jarayonlarni rejalashtirish algoritmlari tahlili

ACADEMIC RESEARCH IN MODERN SCIENCE
International scientific-online conference
122
OPERATSION TIZIMLARDA JARAYONLARNI REJALASHTIRISH
ALGORITMLARI TAHLILI
Narziyev Nosir Baxshilloyevich
(TATU, DIF, katta o’qtuvchi)
Qulmatov Qurvonali Zokirali o’g’li
(TATU, DIF, talabasi)
https://doi.org/10.5281/zenodo.7808519
Annotatsiya: Operatsion tizimlarda jarayonlarni rejimini belgilash va boshqarish
uchun qo’llaniladigan algoritmlarning tahlili,
jarayonlarni boshqarish va
rejalashtirishning asosiy maqsad va vazifalari keltiriladi.
Kalit so’zlar: Preemptive Scheduling, Non-preemptive Scheduling,
Jarayon, Priority (ustuvorlik),
First Come First Serve, Shortest-Job-First.
Jarayon - biror operatsion tizimdagi belgilangan amalning boshlanishi va
tugashi uchun belgilangan vaqt. Kompyuter tizimidagi barcha ishlaydigan
dasturiy ta'minot jarayonlar to'plami
sifatida tashkil etilgan, ya’ni jarayon bu
bajarilayotgan dasturdir. Jarayonlar operatsion tizim tomonidan boshqariladi va
rejalashtiriladi. Jarayonlarni rejalashtirish - protsessor vaqtini bir nechta
vazifalar o'rtasida taqsimlaydigan zamonaviy ko'p
vazifali operatsion
tizimlarning asosiy komponenti hisoblanadi. Operatsion tizimda jarayonlarni
rejalashtirish ishlarning effektivligini va samaradorligini oshirish maqsadida
tashkil etilgan. Bunda, tizimni yaxshi tashkil etish va boshqarish orqali, ishlarni
tez va aniq bajarish mumkin bo'ladi. Jarayonlarni
rejalashtirishda ishlarning
tartibi, muddatlari va natijalari belgilanadi va bu esa qaror qabul qilishning oson
bo'lishiga yordam beradi. Shuningdek, operatsion tizimda jarayonlarni
rejalashtirib borish xatoliklar sonini kamaytiradi va ishlar yaxshi
bajariladigan
muhit yaratiladi. Operatsion tizim jarayonlarni rejalashtirishi uchun quyidagi
algoritmlar ishlab chiqilgan.
1.
First Come First Serve (FCFS)
2.
Shortest-Job-First (SJF)
3.
Priority Scheduling
4.
Round Robin Scheduling
5.
Multilevel Queue Scheduling
First Come First Serve rejalashtirish algoritmi. Ushbu algotirmda vazifalar
yoki jarayonlar tizim tomonidan kelishi yoki qabul qilinishi tartibida bajariladi,
ya’ni birinchi kelgan jarayonga bizirchi xizmat ko’rsatiladi
va jarayon
yakunlangandan so’ng navbatda turgan keyingi jarayon bajarilishni boshlaydi.
Ushbu algoritm sodda va amalga oshirishi oson, lekin har doim ham samarali
bo'lmasligi mumkin.
Bu keyinroq keladigan, ammo bajarish muddati qisqaroq
5-sinf i-variant 1 Kompyuter xonasida nimalar mumkin emas?

5-sinf I-variant
1 Kompyuter xonasida nimalar mumkin emas?
a) xonaga ustki kiyimda kirish b) elektr manbaiga ruxsatsiz ulash
c) tez yonuvchi moddalarni ishlatish d) barcha javoblar to`g`ri
2 5-9 sinf o`quvchilarining kompyuter bilan ishlash vaqti necha minut
a) 25-30 minut b) 30-35 minut c) 20-30 minut d) 35-40 minut
3 Kompyuter bilan foydalanuvchi o’rtasidagi masofa qancha bo’lishi kerak
a) 55-60 sm b) 50-60 sm c) 50-65 sm d) 40-50 sm
4 Kompyuterning asosiy qurilmalariga qaysilar kiradi.
a) monitor, sistema bloki, printer b) sichqoncha, monitor, sistema bloki
c) printer, sichqoncha, skaner d) monitor, sistema bloki, klaviatura
5 Windows qaysi so’zdan olingan va qanday ma’noni anglatadi
a) inglizcha oyna b) inglizcha oynalar c) fransuzcha deraza d) yunoncha eshik
6 Kompyuter nima asosida ishlaydi
a) elektr toki b) buyruqlar c) protsessor d) barcha javoblar to’g’ri
7 Ishchi maydonda konteks-menyu lavhasini ochish uchun qanday ketma-ketlik bajariladi.
a) fayl bilan belgilanib sichqonchaning o’ng tugmasi bosiladi
b) ish maydoning bo’sh joyiga sichqonchaning o’ng tugmasi bir marta bosiladi
c) ish maydoning bo’sh joyiga sichqonchaning chap tugmasi bir marta bosiladi
d) to’g’ri javob yo’q
8 Fayl bu-……….
a) tashqi xotirada biror nom bilan saqlab qo’yilgan har qanday ma’lumot b) papkalar to’plami
c) burchagida strelka belgisi bo’lgan rasm d) barcha javoblar to’g’ri
|
Amaliy ish mavzu: Funksional dasturlashda iteratsiyalar va konveyrlar

|
Amaliy ish mavzu: Funksional dasturlashda iteratsiyalar va konveyrlar
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 139,45 Kb. | | #245924 |
Bog'liq ustenov Dasturlash uslublari 1
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
Komputer injinering fakulteti Multimediya texnologiyalari
032-20 guruh talabasi Ustenov Sultanbekning
Dasturlash uslublari va Paradigmalar fanidan
AMALIY ISH
Mavzu: Funksional dasturlashda iteratsiyalar va konveyrlar
Toshkent 2024
1.Sonning faktorialini toping.
function factorial(n) {
if (n === 0 || n === 1) {
return 1;
} else {
return n * factorial(n - 1);
}
}
// Test qismi
const son = 5; // Test qilayotgan son
const natija = factorial(son);
console.log(`${son} ning faktoriali: ${natija}`);
Bu kodda factorial nomli funksiya rekursiv ravishda ishlatiladi. Agar n 0 yoki 1 ga teng bo'lsa, natijada 1 qaytariladi. Aks holda, n ga o'zinga bir kamaytirilgan sonni ko'paytirib olish amaliyatini rekursiv ravishda bajaradi.
Test qismida, factorial funksiyasiga 5 ni argument sifatida uzatiladi va olishilgan faktorial konsolga chiqariladi. Siz test sonini o'zgartirib ko'rishingiz mumkin.
|
| |
PO‘LATNI YUMSHATISH, NORMALLASH. TO‘LA YUMSHATISH. CHALA YUMSHATISH. YUMSHATISHDAN MAQSAD

|
PO‘LATNI YUMSHATISH, NORMALLASH. TO‘LA YUMSHATISH. CHALA YUMSHATISH. YUMSHATISHDAN MAQSAD
|
bet | 15/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,88 Mb. | | #140910 |
Bog'liq UZB MA\'RUZA 11PO‘LATNI YUMSHATISH, NORMALLASH. TO‘LA YUMSHATISH. CHALA YUMSHATISH. YUMSHATISHDAN MAQSAD.
Chala yumshatish ba’zi hollarda po‘lat quymalar na pokovkalarni mexanik ishlashdan oldin ichki zo‘riqish kuchlanishlarini kamaytirish, strukturasini yaxshilab oson kesib ishlanadigan qilish uchun ular chala yumshatiladi. Masalan, evtektoidgacha bo‘lgan po‘lat buyumlar AS1 kritik chiziq bilan AS3 kritik chiziq, oralig‘idagi temperaturagacha, evtektoiddan keyingi po‘lat buyumlar esa AS1 kritik chiziq, bilan AST kritik chiziqlar oralig‘idagi temperaturagacha qizdirilib, shu temperaturada ma’lum vaqt tutib turilgach, asta-sekin sovitiladi Bu ishlovda faqat perlit strukturasigina qayta kristallanadi, kolgan strukturalar o‘zgarmaydi. Shu boisdan ham chala yumshatish deyiladi.
Diffuznom yumshatish. Po‘lat quymalar (ayniqsa, legirlangan po‘latlar) kimyoviy tarkibining notekisligini tekislash maqsadida bu xil ishlov beriladi. Buning uchun masalan, evtektoidgacha bo‘lgan po‘lat buyumlar AS3 kritik temperaturadan 200—300°S yuqori temperaturagacha qizdirilib, shu temperaturada 10— 15 soat saqlangach, avval 600°S temperaturagacha sekin, keyin esa havoda sovitiladi.
Buyumni yuqori temperaturada bir necha soat tutib turishda austenit donalaridagi uglerod va boshqa elementlar diffuziyalanganda tarkibi tekislanib, deyarli tekis struktura hosil bo‘ladi. Bunda austenit donalari yiriklashadi. Shuning uchun bu termik ishlovdan so‘ng donalarni maydalashtirish maqsadida u qo‘shimcha ravishda to‘la yumshatiladi.
To‘la yumshatish. Bu ishlov faza o‘zgarishi bilan olib boriladigan yumshatish bo‘lib, bu yumshatishga to‘la yumshatish deyiladi. Bu usul po‘lat quymalar va pokovkalarning donalarini bir tekis, mayda donali qilish va ichki kuchlanishlardan holi etish maqsadida qo‘llaniladi. Bunda evtektoid va evtektoidgacha bo‘lgan po‘latlarning markasiga qarab ularni AS, va AS3 kritik temperaturadan 30—500C yuqoriroq temperaturagacha qizdirib, shu temperaturada ma’lum vaqt saqlangach asta sekin sovitiladi.
Shuni xam qayd etish lozimki, evtektoiddan keyingi po‘latlarni to‘la yumshatish uchun ularni AS1 temperaturadan bir oz yuqoriroq temperaturagacha qizdirib, shu temperaturada ma’lum vaqt saqlab, sovitilganda ajraluvchi sementit perlit donalarini parda bilan chulg‘ab olib, uni mo‘rtlashtiradi. Shu sababli bu po‘latlarni to‘la yumshatish uchun ularni AST temperaturadan 30—500S yuqoriroq qizdirib, shu temperaturada ma’lum vaqt saqlab, asta-sekin sovitiladi.
|
| |
Djimeratova Zuxra

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 6
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
TA'LIM JARAYONIDA INFORMATIKA O'QITISH METODIKASI
Djimeratova Zuxra Quvanichbaevna
Qoraqalpog'iston Respublikasi Nukus shahar IT kolleji o'qituvchisi
https://doi.org/10.5281/zenodo.7195888
Annotatsiya. O'zbekistonda axborot-kommunikatsiya texnologiya (AKT) larini yanada rivojlantirish, har bir sohaga tatbiq qilish, mutaxassislarning kompyuter savodxonligini oshirish kabi masalalar davr talabiga muvofiq yechilmoqda.
Kalit so`zlar: axborot, texnologiya, elektron jadval, modellashtirish.
МЕТОДИКА ОБУЧЕНИЯ ИНФОРМАТИКЕ В ОБРАЗОВАТЕЛЬНОМ
ПРОЦЕССЕ
Аннотация. В Узбекистане в соответствии с потребностями времени решаются такие вопросы, как дальнейшее развитие информационно- коммуникационных технологий (ИКТ), их внедрение во все сферы, повышение компьютерной грамотности специалистов.
Ключевые слова: информация, технология, электронная таблица, моделирование.
INFORMATICS TEACHING METHODOLOGY IN THE EDUCATIONAL
PROCESS
Abstract. In Uzbekistan, issues such as further development of information and communication technologies (ICT), implementation in every field, and improvement of computer literacy of specialists are being solved in accordance with the needs of the time.
Key words: information, technology, spreadsheet, modeling.
|
Toshkent davlat transport universiteti avtomobil transporti muhandisligi fakulteti

|
Toshkent davlat transport universiteti avtomobil transporti muhandisligi fakulteti
|
bet | 1/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 297,76 Kb. | | #230927 |
Bog'liq Toshkent davlat transport universiteti avtomobil transporti muha
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TRANSPORT VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT TRANSPORT UNIVERSITETI
AVTOMOBIL TRANSPORTI MUHANDISLIGI FAKULTETI
“AVTOMOBIL VA AVTOMOBIL XO‘JALIGI” KAFEDRASI
|
|
“Avtotransport tarmog‘i korxonalarini loyihalash va jihozlash” fanining «Avtomobil transporti servisida ishlatiladigan texnologik jihozlar» bo’limidan
laboratoriya ishlari bo’yicha
Bajardi:_______________________
Qabul qildi:____________________
TOSHKENT – 2021
|
1-Laboratoriya ishi
“Avtomobillarni tozalash va yuvish ishlarida qo'llaniladigan jihozlar”
HISOBOT QISMI
1. Ishdan maqsad: Talabalarga ishlab chiqarish korxonasi sharoitida avtomobillarni tozalash, yuvish uchun zarur texnologik asbob-uskunalardan foydalanishni o'rgatish
2. Avtomobillarni tozalash-yuvish va quritish jihozlarini tasnifini keltiring: Cho’tkali yuvish jihozi, zarrachali yuvish qurilmasi, Shlangali yuvish jihozi, avtomobillarni issiq havo oqimi yordamida quritish jihozi, Yengil avtomobillar sovuq (kam holatlarda, iliq) havo, havo purkovchi qurilma yordamida purkab quritish jihozi.
3. Avtomobillarni yuvish va quritish turlarini sanab o’ting:
maxsus yuvgichlar qo’lda yuvish, mexanizatsiyalashgan, avtomatlashgan va aralash turda bo’lishi mumkin.
4. Suv tozalash inshoati yoki qurilmasining eskiz chizmasini chizing:
|
| |