Texnologiyafanlari shakllanishining yakuniy bosqichi

Texnologiyafanlari shakllanishining yakuniy bosqichi
yigiruv mashinalari, stanoklar, paroxodlar va lokomotivlar uchun dvigatellar va boshqalar ) takrorlash va o'zgartirish zarurati rivojlandi. Hisob-kitoblar va dizayn hajmi keskin oshib bormoqda, chunki muhandis tobora ko'proq yangi muhandislik ob'ektini ishlab chiqish bilan emas, balki shunga o'xshash (o'zgartirilgan) mahsulotni yaratish bilan ham shug'ullanadi (masalan, mashina. bir xil sinf, lekin har xil xususiyatlarga ega). Kognitiv nuqtai nazardan, bu nafaqat yangi muammolar, balki yangi imkoniyatlarning paydo bo'lishini ham anglatardi. Bir hil muhandislik ob'ektlari sohasining rivojlanishi bir holatni boshqasiga, bir guruh bilimlarni boshqasiga qisqartirish imkonini berdi.
Natijada, tabiiy fanlarning ma'lum guruhlari va muhandislik ob'ektlarining diagrammalari ajralib chiqa boshlaydi - qisqartirish protsedurasining o'zi bilan birlashtirilganlar. Aslida, bu texnik fanlarning birinchi bilimlari va ob'ektlari edi, lekin hali o'z shaklida mavjud emas: ma'lumotlarga jalb qilingan guruhlangan tabiatshunoslik bilimlari ko'rinishidagi bilimlar va muhandislik ob'ektining diagrammalari ko'rinishidagi ob'ektlar. tabiatshunoslik bilimlari guruhlariga mansub edi. Qisqartirish jarayoni yana ikkitasi tomonidan qo'shildi: ontologizatsiya va matematika.
Ontologizatsiya muhandislik qurilmalarini sxematiklashtirishning bosqichma-bosqich jarayoni bo'lib, uning davomida ushbu ob'ektlar alohida qismlarga bo'lingan va ularning har biri "ideallashtirilgan tasvir" (sxema, model) bilan almashtirilgan. Masalan, 18-asr oxiri 19-asr boshlariga kelib mashinalarni (koʻtarish, bugʻ yigirish, tegirmonlar, soatlar, stanoklar va boshqalar) ixtiro qilish, hisoblash va loyihalash jarayonida ular boʻlindi. bir qo'lida katta qismlarga (masalan, J. Kristian mashinadagi dvigatel, transmissiya mexanizmi va asbobni ajratib ko'rsatdi), ikkinchi tomondan, kichikroq qismlarga ("oddiy mashinalar" deb ataladigan - eğimli tekislik, blok, vint, tutqich va boshqalar). Bunday ideallashtirilgan g‘oyalar bir tomondan matematik bilimlar, ikkinchi tomondan esa tabiiy fanlar haqidagi bilimlarni muhandislik ob’ektiga qo‘llash uchun kiritildi.
Muhandislik ob'ektini matematik modellar bilan almashtirish o'z-o'zidan ixtiro, loyihalash va hisoblashning zarur sharti va ushbu protseduralar uchun zarur bo'lgan tabiiy fanning ideal ob'ektlarini qurish bosqichi sifatida zarur edi. Bir-birining ustiga chiqadigan uchta asosiy jarayon (axborot, ontologizatsiya va matematika) birinchi ideal ob'ektlar va texnologiyafanining nazariy bilimlarini shakllantirishga olib keladi. Texnologiyafanining keyingi rivojlanishi ana shu omillar ta'sirida sodir bo'ldi.
Texnologiyafanining shakllanishining deyarli dastlabki qadamlaridan boshlab unga fundamental fanni tashkil etish ideali keng yoyildi. Ushbu idealga muvofiq, munosabatlar to'g'risidagi bilim qonunlar yoki teoremalar, olish tartiblari esa dalil sifatida ko'rib chiqildi. Dalillarni o'tkazish nafaqat yangi ideal ob'ektlarni nazariy jihatdan tasvirlangan eski ob'ektlarga qisqartirishni, balki bilimlarni olish protseduralarini har doim oraliq bilimlarni aniqlashni talab qiladigan ixcham, kuzatilishi mumkin bo'lgan qismlarga bo'lishdan iborat edi. Uzoq va og'ir dalillarning oddiyroq (aniq) bo'linishi natijasida paydo bo'lgan bunday bilim va ob'ektlar texnologiyafanining ikkinchi guruhini tashkil etdi (nazariyaning o'zida ular, tabiiyki, alohida guruhlarga ajratilmagan, balki ular bilan almashingan). boshqalar).
Uchinchi guruhga muhandislik ob'ektining parametrlari o'rtasidagi munosabatlarni olishning noqulay usullari va protseduralarini oddiy va oqlangan protseduralar bilan almashtirishga imkon beradigan bilimlar kiritilgan 2. Masalan, ba'zi hollarda ikki qatlamda olingan mashaqqatli o'zgartirish jarayonlari va ma'lumotlar dastlabki ob'ektni birinchi navbatda matematik tahlil tenglamalari yordamida, so'ngra grafiklar nazariyasida almashtirilgandan so'ng ancha soddalashtiriladi va o'zgarishlar har bir qatlamda amalga oshiriladi. . Texnik fan ob'ektini ikki yoki undan ortiq turli tillarda ketma-ket almashtirish ushbu tillarning tegishli bo'linmalari va xususiyatlari (aniqrog'i, ularning ontologik tasvirlari) ob'ektga proektsiyalanishiga olib keladi.
tarix texnologiyasi fan Uyg'onish
Natijada, texnik nazariyaning ideal ob'ektida bir necha turdagi xarakteristikalar "birlashtirilgan" va "bir-biriga yopishtirilgan" (aks ettirish va anglash mexanizmi orqali): a) muhandislik ob'ektini modelni almashtirishda ushbu ob'ektga o'tkaziladigan xususiyatlar (masalan, tebranish zanjiri oqim manbalari, o'tkazgichlar, qarshiliklar, sig'imlar va indüktanslardan iborat va bu elementlarning barchasi ma'lum bir tarzda bir-biriga bog'langanligini bilish); b) fundamental fandan to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita o'tkazilgan xususiyatlar (oqimlar, kuchlanishlar, elektr va magnit maydonlar, shuningdek ularni bog'lovchi qonunlar haqidagi bilimlar); c) birinchi, ikkinchi, n-qavatning matematik tilidan olingan xarakteristikalar (masalan, elektrotexnologiyanazariyasida ular grafik nazariyasi tilida berilgan Kirchhoff tenglamalarining eng umumiy talqini haqida gapirishadi) 3. Texnik nazariyadagi bu xususiyatlarning barchasi shu qadar o'zgartiriladi va qayta ko'rib chiqiladi (ba'zilari mos kelmaydigan, tashlab qo'yilgan, boshqalari o'zgartiriladi, boshqalari tashqaridan qo'shiladi), tubdan yangi ob'ekt paydo bo'ladi - texnologiyafanining haqiqiy ideal ob'ekti. struktura barcha sanab o'tilgan turdagi xususiyatlarni siqilgan shaklda qayta yaratadi.
Texnologiyafanining rivojlanishining muayyan bosqichidan boshlab tadqiqotchilar individual matematik bilimlarni yoki matematik nazariyalarning bo'laklarini qo'llashdan texnologiyafanida butun matematik apparatlardan (tillardan) foydalanishga o'tadilar. Ularni ixtiro va loyihalash jarayonida nafaqat tahlil qilish, balki alohida jarayonlar va ularni qo'llab-quvvatlovchi tarkibiy elementlarning sintezini ham amalga oshirish zarurati sabab bo'ldi. Bundan tashqari, ular muhandislik imkoniyatlarining butun sohasini o'rganishga intilishdi, ya'ni. Biz muhandislik ob'ektining yana qanday xususiyatlari va munosabatlarini olish mumkinligini tushunishga harakat qildik va printsipial jihatdan qanday hisob-kitoblarni amalga oshirish mumkin.
Texnologiyafanlarida matematik apparatlardan foydalanish shartlari qanday? Avvalo, buning uchun texnik fanlarning ideal ob'ektlarini mos keladigan matematik tilning ontologiyasiga kiritish kerak, ya'ni. ularni muhandisni qiziqtirgan matematika ob'ektlariga xos bo'lgan elementlar, munosabatlar va operatsiyalardan iborat qilib ko'rsatish. Ammo, qoida tariqasida, texnologiyafanining ideal ob'ektlari tanlangan matematik apparatning ob'ektlaridan sezilarli darajada farq qilar edi. Shu sababli, muhandislik ob'ektlarini yanada sxematiklashtirish va ontologizatsiya qilishning uzoq davom etadigan jarayoni boshlanadi va ma'lum matematikaning ontologiyasiga allaqachon kiritilishi mumkin bo'lgan texnologiyafanining shunday yangi ideal ob'ektlarini qurish bilan yakunlanadi. Shu paytdan boshlab muhandis-tadqiqotchi quyidagi imkoniyatlarga ega bo'ladi: a) sintez-tahlil muammolarini muvaffaqiyatli hal qilish, b) nazariy jihatdan mumkin bo'lgan holatlar uchun muhandislik ob'ektlarining butun o'rganilgan sohasini o'rganish, v) ideal muhandislik qurilmalari nazariyasiga erishish ( masalan, ideal bug 'dvigatelining nazariyasi, mexanizmlar nazariyasi , radiotexnologiyaqurilmalari nazariyalari va boshqalar).
Ideal muhandislik qurilmasi nazariyasi - bu tegishli texnik nazariyaning ideal ob'ektlari tili bilan aytganda, bajarilgan ma'lum bir sinf (biz ularni bir hil deb ataymiz) muhandislik ob'ektlari modelini qurish va tavsiflash (tahlil qilish). Ideal qurilma - bu tadqiqotchi texnologiyafanining ideal ob'ektlari elementlari va munosabatlaridan yaratadigan dizayn, lekin u ma'lum bir sinfning muhandislik ob'ektlarining aniq modelidir, chunki u ushbu muhandislik qurilmalarining asosiy jarayonlari va konstruktiv shakllanishiga taqlid qiladi. Boshqacha qilib aytganda, texnologiyafanida nafaqat mustaqil ideal ob'ektlar, balki kvazitabiiy xususiyatga ega mustaqil o'rganish ob'ektlari ham paydo bo'ladi. Bunday namunaviy tuzilmalarni qurish muhandislik faoliyatini sezilarli darajada osonlashtiradi, chunki tadqiqotchi muhandis endi o'zi yaratgan muhandislik ob'ektining ishlashini belgilaydigan asosiy jarayonlar va shartlarni (xususan, ideal holatlarning o'zi) tahlil qilishi va o'rganishi mumkin.
Agar biz klassik tipdagi texnologiyafanlari shakllanishining ko'rib chiqilgan bosqichini qisqacha umumlashtirsak, quyidagilarni qayd etishimiz mumkin.
1. Texnologiyafanlarining paydo bo’lishiga turtki bo’lib sanoat ishlab chiqarishining rivojlanishi natijasida bir hil injenerlik ob’yektlari maydonlarining paydo bo’lishi va tabiat fanlari bilimlarini ixtirolar, loyihalash va hisob-kitoblar jarayonida qo’llash hisoblanadi.
2018-04-22 _ Reduksiya, ontologizatsiya va matematikalash jarayonlari texnologiyafanining birinchi ideal ob'ektlari va nazariy bilimlarining shakllanishini, birinchi texnik nazariyalarning yaratilishini belgilaydi. Shaxsiy matematik bilimlarni emas, balki to'liq aniqlangan matematikani qo'llash, muhandislik ob'ektlarining bir hil sohalarini o'rganish, muhandislik qurilmalarini yaratish, ta'bir joiz bo'lsa, kelajakda foydalanish uchun intilish keyingi shakllanish bosqichiga olib keladi. Matematik ontologiyaga allaqachon kiritilishi mumkin bo'lgan texnologiyafanlarining yangi ideal ob'ektlari yaratiladi; ular asosida texnik bilimlar tizimlari ishlab chiqiladi va nihoyat, "ideal muhandislik qurilmasi" nazariyasi yaratiladi 4. Ikkinchisi texnologiyafanlarida aniq kvazi-tabiiy o'rganish ob'ektining paydo bo'lishini anglatadi, ya'ni. texnologiyafani nihoyat mustaqillikka erishmoqda.
Xulosa
Haqiqiy ob'ektning ikki komponentga bo'linishi va nazariya ob'ektning eksperimentda namoyon bo'lishi mumkin bo'lgan haqiqiy mohiyatini aniqlaydi, degan ishonch odamni haqiqiy ob'ektni nazariyaga to'liq mos keladigan tarzda o'zgartirish imkoniyati haqida o'ylashga majbur qiladi. Shunday qilib, haqiqiy ob'ektni texnik jihatdan ideal holatga aylantirish haqida savol tug'ildi. Buning yordamida nazariya tomonidan kashf etilgan tabiat qonunlaridan amaliy maqsadlarda foydalanish mumkin bo'ladi. Kelajak aynan shu ideal vaziyatlar bo'lib chiqdi, bu esa fanga asoslangan muhandislik davrini boshlab berdi. Bunday yondashuv nafaqat ma'lum tabiiy kuchlar va jarayonlarni tavsiflash va ulardan foydalanish imkoniyatini berdi, balki texnik maqsadlarda boshqarilishi mumkin bo'lgan shartlar va parametrlarni aniqlash imkonini berdi. Keyinchalik, muhandislar texnik maqsadlar uchun zarur bo'lgan tabiiy o'zaro ta'sirlarning parametrlarini aniqlab, hisoblab, ushbu texnik maqsadlarni amalga oshiradigan mexanizmlar va mashinalarni yaratishni o'rgandilar.
Texnologiya fanining shakllanishining oxirgi bosqichi ushbu fan nazariyasini ongli ravishda tashkil etish va qurish bilan bog'liq. Fan falsafasi va metodologiyasi tomonidan ishlab chiqilgan mantiqiy ilmiy tamoyillarni texnologiyafanlarigacha kengaytirib, tadqiqotchilar texnologiyafanlarida boshlang'ich tamoyillar va bilimlarni (fundamental fanning qonunlari va dastlabki qoidalariga teng) aniqlaydilar, ulardan ikkinchi darajali bilim va qoidalarni oladilar va tashkil qiladilar. barcha bilimlarni tizimga aylantiradi. Biroq, tabiiy fanlardan farqli o'laroq, texnologiyafaniga hisob-kitoblar, texnik qurilmalarning tavsiflari va uslubiy ko'rsatmalar ham kiradi. Texnologiyafanlari vakillarining muhandislikka yo'naltirilganligi ularni texnologiyafanining qoidalaridan foydalanish mumkin bo'lgan "kontekst" ni ko'rsatishga majbur qiladi. Hisob-kitoblar, texnik qurilmalarning tavsiflari va uslubiy ko'rsatmalar ushbu kontekstni aniq belgilaydi.
|