Yevropa amaliyotida QQSni hisoblashning uchta uslubi mavjuddir

Yevropa amaliyotida QQSni hisoblashning uchta uslubi mavjuddir:
Chegirish usuli. Bu usulda sotilgan tovarlar qiymatidan sotib olingan tovarlar yoki xizmatlar
qiymatini chegarib tashlab, soliq ob’ekti aniqlanadi. Shu ob’ektga soliq stavkasini qo‘llab, soliq summasi
topiladi.
Misol:
Sotilgan tovarlar qiymati
500 ming so‘m.
Sotib olingan tovarlar qiymati
200
ming
so‘m
Qo‘shilgan qiymat
300 ming so‘m
20%li QQS byudjetga o‘tkaziladi
60 ming so‘m
Hisobga olish usuli (yoki schyot-faktura usuli). Korxonalar byudjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan
soliqni sotilgai tovarlar bo‘yicha olingan soliq summasidan schyot-faktura bo‘yicha mahsulot
yetkazuvchiga to‘langan QQS farqi summasida aniqlaydilar.
Misol:
Sotilgan tovarlar qiymati
500 ming so‘m.
Sotilgan tovarlardan hisoblangan QQS summasi
20% li stavkada
100 ming so‘m.
Sotib olingan tovarlar qiymati
200 ming so‘m.
Sotib olingan tovarlar bo‘yicha 20% li
stavkada to‘langan QQS summasi
40 ming so‘m.
Byudjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan QQS summasi
60 ming so‘m.
Yevropa mamlakatlari va ba’zi boshqa mamlakatlar shu usulni qo‘llaydilar. Bizning
respublikamizda ham shu usulda QQS hisoblanadi.
Qo‘shish usuli. Bu usulda byudjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan QQS summasini aniqlash uchun
qo‘shilgan qiymat tarkibiga kiruvchi xarajatlarni qo‘shib chiqib, undan soliq hisoblaydi.
Misol:
Ish haqi
200 ming so‘m.
Ijara haqi
50 ming so‘m.
Amortizatsiya
10 ming so‘m.
Foizlar
15 ming so‘m.
Foyda
25 ming so‘m.
Jami
300 ming so‘m.
QQS summasi 20% li stavkada
60 ming so‘m.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisoblaganda soliqqa tortiladigan oborot tovarlar (ishlar,
xizmatlar)ni ishlab chiqarishning haqiqiy xarajatidan kam bo‘lmagan miqdorda belgilanadi. O‘zi ishlab
chiqqan tovarlar korxona ichida tadbirkorlik faoliyati bilan bog‘liq bo‘lmagan maqsadlar uchun
foydalanilsa soliqqa tortiladigan oborot aniqlashda ularning haqiqiy tannarxi olinadi.
259
Xom ashyo va materiallar egasining tovarini ishlab berganda soliqqa tortiladigan oborot bo‘lib,
ularning qayta ishlov qiymati (xarajatlar va foyda qo‘shilib, aktsiz osti tovarlar bo‘lsa aktsizga tortilgan
summasi ham qo‘shilib) hisoblanadi. Uzoq ishlab chiqarish tsikliga ega bo‘lgan korxonalar uchun
(qurilish, qurklish-montaj, ta’mirlash-qurilish, loyiha-qidiruv va ilmiy-tekshirish) soliqqa tortiladigan
oborot bo‘lib hisoblashish hujjatlarida to‘lash uchun ko‘rsatilgan va bajarilgan hamda buyurtmachilar
tomonidan tasdiqlangan qiymat hisoblanadi. Bu yerda ishlarni bajarish jarayonida baholarning,
transport va boshqa xizmat-lar tarifining oshishi yoki kamayishi hisobga olib tuzilgan shartnoma
bahosidan kelib chiqiladi.
O‘z kuchi bilan o‘z maqsadi uchun bajarilgan qurilish-montaj ishlari soliqqa tortilmaydi.
Moddiy resurslar, yoqilg‘i, ish bo‘yicha to‘langan QQS summasi qurilish ob’ektiga kiritiladi.
Tovarlar oldi va sotdisi bilan shug‘ullanuvchi tayyorlov, ta’mirlov-sotuv tashkilotlari
daromadlarni baholar, ustama va qo‘shimcha tarzida oluvchilar uchun soliqqa tortiladigan oborot tovar
iste’molchilarga sotilgan tovarlar qiymati asosida ular o‘rtasida qo‘llanilgan baholar bilan aniqlanadi,
QQS summasi qo‘shilmaydi. Banklar uchun soliqqa tortiladigan oborot bo‘lib dizmatlar qiymati
hisoblanadi. Lizing xizmati bo‘yicha soliqqa tortiladigan oborot miqdori lizing stavkasi (lizing
beruvchining daromad miqdori)ga qarab aniqlanadi.
Soliqqa tortiladigan oborot ham mavjud. Bunday oborotga quyidagilar kiradi:
1.
Korxonaning bir shoxobchalaridan ikkinchi shoxobchalariga sanoat ishlab chiqarish
maqsadlari uchun yarim fabrikat bajarilgan ishlar va xizmatlar oboroti sotilganda (zavod ichi oboroti).
Bu shoxobchalar hisob schyotiga ega bo‘lmaydi va bosh korxonaning balansida turadi.
2.
Kooperativ, xo‘jalik jamiyatlari va o‘rtoqliklari korxonaning boshqa ta’sischilari
o‘rtasida korxonaning tugatilishi munosabati bilan ular o‘rtasidagi mulklar taqsimlangandagi oborotlar.
Bu holat tugatilayotgan korxonaning mulki boshqa shaxslarga sotilganda taalluqli bo‘lmaydi. Hisoblashish
hujjatlari to‘langandan so‘ng tovarlar qaytarilsa, bir yil ichida so‘rov talabi muddatiga rioya qilingan
bo‘lsa, QQS summasiga o‘zgartirishlar kiritiladi.
Byudjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan soliq summasini aniqlashda tovarlar (ishlar, xizmatlar)
oluvchi haqiqatda olingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan (to‘langan)
qo‘shilgan qiymat solig‘ining summasini hisobga olish huquqiga ega, agar mazkur tovarlardan
(ishlardan, xizmatlardan) soliq solinadigan oborotlar, shu jumladan nol darajali stavka qo‘llaniladigan
oborotlar maqsadlarida foydalanilsa, soliq to‘lovchining o‘z ehtiyojlari uchun foydalanilsa va agar
quyidagi shartlar bajarilsa:
1) tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) oluvchi qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchi bo‘lsa;
2) olingan tovarlarga (ishlarga, xizmatlarga) yetkazib beruvchi tomonidan yozilgan
hisobvaraq-faktura yoki qo‘shilgan qiymat solig‘i alohida ajratib ko‘rsatilgan boshqa hujjat mavjud
bo‘lsa;
3) tovarlar import qilinganda qo‘shilgan qiymat solig‘i byudjetga to‘langan bo‘lsa;
4) qo‘shilgan qiymat solig‘i byudjetga to‘langan bo‘lsa.
Mol-mulk ustav fondiga (ustav kapitaliga) qo‘yilma sifatida olinganda oluvchi yetkazib
beruvchi tomonidan to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini ko‘rsatilgan shartlarga rioya
qilgan holda hisobga olish huquqiga ega.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i tovarlar (ishlar, xizmatlar) qaysi hisobot davrida olingan bo‘lsa,
o‘sha hisobot davrida hisobga olinadi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i ushbu to‘langan soliq haqiqatda qaysi hisobot davrida byudjetga
o‘tkazilgan bo‘lsa, o‘sha hisobot davrida hisobga olinadi.
Tovar vositachilik, topshiriq shartnomasi asosida olingan taqdirda, komitent, vakolat beruvchi
O‘zbekiston Respublikasining norezidenti hisoblansa, bojxonada to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘i
hisobot davrida realizatsiya qilingan tovarlar ulushida hisobga olinadi.
Umumbelgilangan soliqlarni to‘lashga va (yoki) qo‘shilgan qiymat solig‘ini ixtiyoriy
to‘lashga o‘tilgan taqdirda, yuridik shaxs bunday turdagi to‘lovlarga o‘tilgan paytdan tovarlarning
(ishlarning, xizmatlarning) qoldiqlari bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini hisobga olish
260
huquqiga ega, Xuddi shunday tartib imtiyozlar bekor qilingan taqdirda, qo‘shilgan qiymat solig‘i
to‘lash bo‘yicha majburiyat yuzaga kelgan soliq to‘lovchilarga nisbatan ham tatbiq etiladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lovchida soliq solinadigan va soliq solinmaydigan oborotlar,
shu jumladan qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod qilingan oborotlar mavjud bo‘lgan taqdirda,
qo‘shilgan qiymat solig‘i hisobga olinadi.
Mol-mulkni ijaraga berishga, intellektual mulk ob’ektlaridan foydalanish huquqini berishga
xizmatlar sifatida qaraladi.
Quyidagilar bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘i summasi hisobga olinmaydi:
1) olinayotgan asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va qurilishi tugallanmagan ob’ektlar
bo‘yicha;
2) qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi bo‘lmagan yuridik shaxslar tomonidan,
qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) ishlab chiqaruvchi yuridik
shaxslar tomonidan foydalanish uchun olingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha;
3) garov qiymatiga ega bo‘lgan, ushbu tarada tovarni jo‘natishda soliq solinadigan oborotga
kiritilmaydigan qaytariladigan tara, shu jumladan shisha idish bo‘yicha;
4) O‘zbekiston Respublikasi hududi realizatsiya qilish joyi deb e’tirof etilmaydigan tovarlar
(ishlar, xizmatlar) bo‘yicha;
5) tekinga olingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha, bundan oluvchi tomonidan tovarlar
(ishlar, xizmatlar) bo‘yicha hisobga olinishi lozim;
6) bo‘sh vaqtni mazmunli o‘tkazish, ko‘ngilochar tomoshalar tashkil etish maqsadida olingan
moddiy resurslar bo‘yicha, bundan soliq to‘lovchi bo‘sh vaqtini mazmunli o‘tkazish va ko‘ngilochar
tomoshalar sohasida tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun olgan moddiy resurslar mustasno.
Ilgari hisobga olingan qo‘shilgan qiymat solig‘i quyidagi hollarda hisobga olishdan chiqarib
tashlanishi kerak:
qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod qilingan tovarlar (ishlar, xizmatlar) ishlab chiqarish uchun
yuridik shaxslar tomonidan foydalanilayotgan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha;
Qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchi soliq solishning soddalashtirilgan tartibiga (qo‘shilgan
qiymat solig‘i to‘lamaydiganlar toifasiga) o‘tganda ilgari hisobga olingan tovar-moddiy zaxiralar
qoldiqlari, shuningdek tayyor mahsulot qoldiqlari bo‘yicha hisobga olishga kiritilgan qo‘shilgan
qiymat solig‘i summasiga tuzatish kiritiladi. Qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lash bo‘yicha imtiyoz
berilganligi munosabati bilan soliq solinmaydigan oborotlar yuzaga kelgan soliq to‘lovchilarga ham
tuzatish kiritishning shunga o‘xshash tartibi tatbiq etiladi.
Tovarlar (ishlar, xizmatlar) qiymati o‘zgarganda sotib oluvchi ilgari hisobga olingan
qo‘shilgan qiymat solig‘i summasiga tegishli tarzda tuzatish kiritadi.
Hisobga olinadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasiga tuzatish kiritish ko‘rsatilgan hollar
yuzaga kelgan soliq davrida amalga oshiriladi.
Soliq solinmaydigan oborot uchun foydalaniladigan tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha
mahsulot yetkazib beruvchilarga va import bo‘yicha to‘lanishi lozim bo‘lgan (to‘langan) qo‘shilgan
qiymat solig‘i hisobga olinmaydi, balki ushbu tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) qiymatida
hisobga olinadi.
Soliq solinadigan va soliq solinmaydigan oborot mavjud bo‘lganda soliq solinadigan
oborotga, shu jumladan nol darajali stavka bo‘yicha soliq solinadigan oborotga, shuningdek yuridik
shaxsning o‘z ehtiyojlari uchun (xarajatlar sifatida qaraladigan) oborotga to‘g‘ri keladigan qo‘shilgan
qiymat solig‘i summasi hisobga olinadi.
Hisobga olinadigan summa qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchining tanloviga binoan alohida-
alohida va (yoki) mutanosib usulda aniqlanadi.
Hisobga olinadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini aniqlashning tanlangan usuli
kalendar yil mobaynida o‘zgartirilishi mumkin emas.
Mutanosib usul qo‘llanilganda hisobga olinadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasi soliq
solinadigan oborotning umumiy oborot summasidagi ulushidan kelib chiqib aniqlanadi.
261
Alohida-alohida usul qo‘llanilganda qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchi soliq solinadigan va
soliq solinmaydigan oborot maqsadlarida foydalanish uchun olingan tovarlar (ishlar, xizmatlar)
yuzasidan xarajatlar hamda qo‘shilgan qiymat solig‘i summalari bo‘yicha alohida-alohida hisob
yuritadi. Bunda alohida-alohida hisobni yuritish imkoni bo‘lmagan umumiy xarajatlar bo‘yicha
xarajatlarni taqsimlash mutanosib usulda amalga oshiriladi.
Hisobvaraq-faktura qat’iy hisobot hujjati bo‘lib, unda quyidagi ma’lumotlar ko‘rsatiladi:
1) hisobvaraq-fakturaning tartib raqami va yozib berilgan sanasi;
2) hisobvaraq-faktura ilova qilinadigan tovar jo‘natish hujjatlarining yoki shartnomaning raqami
va sanasi;
3) soliq to‘lovchining va tovarlar (ishlar, xizmatlar) sotib oluvchining nomi, joylashgan yeri
(pochta manzili) hamda identifikatsiya raqami;
4) realizatsiya qilingan tovarlarning, bajarilgan ishlarning, ko‘rsatilgan xizmatlarning nomi va
o‘lchov birliklari (ularni ko‘rsatishning imkoniyati bo‘lsa);
5) o‘lchov birligidan (ularni ko‘rsatishning imkoniyati bo‘lsa) kelib chiqqan holda realizatsiya
qilingan tovarlarning, bajarilgan ishlarning, ko‘rsatilgan xizmatlarning hisobvaraq-faktura bo‘yicha
soni (hajmi);
6) shartnoma (kontrakt) bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘ini hisobga olmagan holda,
qo‘shilgan qiymat solig‘ini o‘z ichiga oladigan davlat tomonidan tartibga solinadigan narxlar
(tariflar) qo‘llanilgan taqdirda esa, soliq summasini hisobga olgan holda o‘lchov birligiga to‘g‘ri
keladigan narx (tarif);
7) realizatsiya qilinayotgan tovarlar, bajarilayotgan ishlar, ko‘rsatilayotgan xizmatlar jami
sonining (hajmining) qo‘shilgan qiymat solig‘isiz qiymati;
8) aktsiz to‘lanadigan tovarlar bo‘yicha aktsiz solig‘ining stavkasi va summasi;
9) tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) sotib oluvchisiga taqdim etilayotgan qo‘shilgan
qiymat solig‘i stavkasi va summasi;
10) realizatsiya qilingan tovarlar, bajarilgan ishlar, ko‘rsatilgan xizmatlar jami sonining
(hajmining) aktsiz to‘lanadigan tovarlar bo‘yicha aktsiz solig‘i va qo‘shilgan qiymat solig‘i hisobga
olingan qiymati.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i solinadigan oborotni va qo‘shilgan qiymat solig‘idan ozod qilingan
oborotni amalga oshirayotgan yuridik shaxslar, shuningdek qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi
bo‘lmagan yuridik shaxslar tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) oluvchi shaxsga hisobvaraq-faktura
taqdim etishlari shart, quyidagi hollar bundan mustasno:
1) yo‘lovchilar tashishni yo‘l chiptalari bilan rasmiylashtirish;
2) tovarlar (ishlar, xizmatlar) aholiga naqd pulda realizatsiya qilingan hollarda sotib oluvchiga
fiskal xotirali nazorat-kassa mashinasi cheki, terminal cheki, kvitantsiya berish;
3) tovarlarning eksport-import tarzida yetkazib berilishini rasmiylashtirish;
4) qabul qilib olish-topshirish dalolatnomasi rasmiylashtiriladigan moliyaviy ijara (shu
jumladan lizing) shartnomasi bo‘yicha mol-mulkni topshirish, qo‘shilgan qiymat solig‘ini to‘lash
majburiyatlari yuzaga keladigan hollar bundan mustasno. Bunda tegishli hujjatlar (moliyaviy ijara
shartnomasining tarkibiy qismi bo‘lgan ijara (lizing) to‘lovlari jadvali; hisobvaraq; ijaraga
(lizingga) oluvchiga ijara (lizing) to‘lovlarini to‘lash uchun yuborilgan yozma bildirish va shu
kabilar) bilan rasmiylashtirilgan har bir ijara (lizing) to‘loviga ham hisobvaraq-faktura yozilmaydi;
5) bank operatsiyalarini mijozning shaxsiy hisobvarag‘idan ko‘chirma berish orqali
rasmiylashtirish;
6) sug‘urta xizmatlarini kafillik shartnomasi va (yoki) sug‘urta polisi orqali rasmiylashtirish;
7) Ko‘rsatilgan ma’lumotlar mavjud bo‘lgan taqdirda, ishlarni (xizmatlarni) haqiqatda
mazkur ishlar bajarilganligini (xizmatlar ko‘rsatilganligini) tasdiqlovchi hujjatlar bilan
rasmiylashtirish.
Ko‘rsatilgan hujjatlar hisobvaraq-faktura o‘rnini bosadigan hujjatlardir.
Kelgusida tovarlarni yetkazib berish, ishlar bajarish, xizmatlar ko‘rsatish uchun oldindan
to‘langan haq (bo‘nak) yozilgan hisobvaraq hisobvaraq- faktura bo‘lmaydi.
262
Qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi bo‘lmagan, shuningdek qo‘shilgan qiymat solig‘i
to‘lashdan ozod qilingan oborotni amalga oshirayotgan yuridik shaxslar hisobvaraq-fakturada
qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini ko‘rsatmaydilar hamda «qo‘shilgan qiymat solig‘isiz» degan
shtamp bosadi (yozib qo‘yadi).
Qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchi uchun hisobvaraq-faktura qo‘shilgan qiymat solig‘ini
hisobga olish uchun asos bo‘ladi.
Hisobvaraq-faktura tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiya qilish oboroti amalga oshirilgan
sanada yoziladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i solinadigan elektr energiyasi, suv, gaz, aloqa xizmatlari, kommunal
xizmatlar, temir yo‘lda tashishlar, transport-ekspeditorlik xizmati, bank operatsiyalari, shuningdek
tovarlarni (ishlarni, xizmatlarni) uzluksiz yetkazib berishni amalga oshirayotgan soliq to‘lovchilar
hisobot davrining oxirgi kunida bir marta hisobvaraq-faktura yozadi.
Hisobvaraq-fakturada tovarlarning (ishlarning, xizmatlarning) qiymati va qo‘shilgan qiymat
solig‘i summasi milliy valyutada ko‘rsatiladi.
Tuzilgan shartnomalarning shartlariga binoan tovarlariga, ishlari va xizmatlariga narxlar
(tariflar) chet el valyutasida belgilanadigan yuridik shaxslar hisobvaraq-fakturalarni chet el
valyutasida yozib, ayni bir vaqtda uni hisobvaraq-faktura yozib berilgan sanada O‘zbekiston
Respublikasi Markaziy banki tomonidan belgilangan kurs bo‘yicha qayta hisoblagan holda milliy
valyutada ifodalaydi.
Tovarlar (ishlar, xizmatlar) yetkazib beruvchi soliq solinadigan bazaga uni ko‘paytirishga
(kamaytirishga) qaratilgan o‘zgarish kiritgan taqdirda, mazkur tovarlar (ishlar, xizmatlar) oluvchisi
tomonidan tasdiqlanadigan yangi hisobvaraq-faktura yozib beriladi. Yangi hisobvaraq-faktura «ilgari
yozilgan hisobvaraq-faktura o‘rniga» degan belgi bilan yozib beriladi.
Soliq to‘lovchilar kelib tushgan va taqdim etilgan hisobvaraq-fakturalar reestrini yuritishlari
shart.
Hisobvaraq-fakturaning shakli hamda uni to‘ldirish tartibi O‘zbekiston Respublikasi Davlat
soliq qo‘mitasi va O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan tasdiqlanadi.
Kalendar yil soliq davridir.
Hisobot davri quyidagilardir:
qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘laydigan mikrofirmalar va kichik korxonalar uchun – yil
choragi;
mikrofirmalar va kichik korxonalar jumlasiga kirmaydigan soliq to‘lovchilar uchun – bir oy.
Soliq solinadigan oborotlar bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘i soliq solinadigan baza va
belgilangan stavkalardan kelib chiqqan holda hisoblab chiqariladi.
Byudjetga to‘lanishi lozim bo‘lgan qo‘shilgan qiymat solig‘i soliq solinadigan oborot
bo‘yicha hisoblab chiqarilgan soliq summasi bilan hisobga olinadigan soliq summasi o‘rtasidagi farq
sifatida aniqlanadi.
Tovarlarni import qilish bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘ining summasi soliq solinadigan
baza va belgilangan stavkadan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ining hisob-kitobi soliq bo‘yicha hisobda turgan joydagi davlat soliq
xizmati organlariga ortib boruvchi yakun bilan:
qo‘shilgan qiymat solig‘i to‘lovchisi bo‘lgan mikrofirmalar va kichik korxonalar tomonidan
– yilning har choragida hisobot davridan keyingi oyning 25-kunidan kechiktirmay, yil yakunlari
bo‘yicha esa yillik moliyaviy hisobot topshirilgan muddatda;
mikrofirmalar va kichik korxonalar jumlasiga kirmaydigan soliq to‘lovchilar tomonidan –
har
oyda
hisobot
davridan
keyingi
oyning
25-kunidan kechiktirmay, yil yakunlari bo‘yicha esa – yillik moliyaviy hisobot topshiriladigan
muddatda taqdim etiladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ining hisob-kitoblari bilan bir vaqtda soliq davri mobaynida olingan
tovarlar (ishlar, xizmatlar) bo‘yicha hisobvaraq- fakturalar reestri taqdim etiladi. Hisobvaraq-
fakturalar reestrining shakli O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi tomonidan belgilanadi.
263
Qo‘shilgan qiymat solig‘ini byudjetga to‘lash qo‘shilgan qiymat solig‘i hisob-kitoblarini
taqdim etish uchun belgilangan kundan kechiktirmay amalga oshiriladi.
Import qilinadigan tovarlar bo‘yicha qo‘shilgan qiymat solig‘ini byudjetga to‘lash bojxona
rasmiylashtiruviga qadar yoki bojxona rasmiylashtiruvi vaqtida amalga oshiriladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ining ortiqcha to‘langan summasi soliq to‘lovchining boshqa soliqlar
bo‘yicha qarzi bo‘lmagan taqdirda, soliq to‘lovchiga qaytariladi.
Hisobga olinadigan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasining navbatdagi hisobot davri uchun
hisoblab chiqarilgan soliq summasidan ortgan summasi, qo‘shilgan qiymat solig‘i bo‘yicha
navbatdagi to‘lovlar hisobiga o‘tkaziladi.
Nol darajali stavka bo‘yicha soliq solinadigan oborot hisobidan hosil bo‘lgan qo‘shilgan
qiymat solig‘ining ortiqcha summasi davlat soliq xizmati organi soliq to‘lovchining soliqni qaytarib
berish to‘g‘risidagi yozma arizasini olgan paytdan e’tiboran o‘ttiz kun ichida soliq to‘lovchiga
qaytariladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘ini qaytarish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
soliq to‘lovchining boshqa soliqlar bo‘yicha mavjud qarzi qoplanadi;
nol darajali stavka bo‘yicha soliq solinadigan oborot uchun foydalanilgan tovarlar (ishlar,
xizmatlar) bo‘yicha hisobga olingan qo‘shilgan qiymat solig‘i summasiga tegishli qismi bo‘yicha
soliq to‘lovchining bank hisobvarag‘iga pul mablag‘lari o‘tkaziladi.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini pul mablag‘larini bank hisobvarag‘iga o‘tkazish yo‘li
bilan soliq to‘lovchiga qaytarish O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi tomonidan amalga
oshiriladi.
Soliq to‘lovchi qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini qaytarish uchun soliq bo‘yicha hisobga
olish joyidagi davlat soliq xizmati organlariga quyidagi hujjatlarni yozma arizaga to‘rt nusxada ilova
etgan holda taqdim etadi:
soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar bo‘yicha yuridik shaxs qarzlarining solishtiruv
dalolatnomasi. Soliqlar va boshqa majburiy to‘lovlar bo‘yicha qarzlarning solishtiruv
dalolatnomasi hisobot oyidan keyingi oyning 15-kuniga qadar tuziladi va bir kalendar oy mobaynida
amal qiladi;
qo‘shilgan qiymat solig‘ining hisob-kitobi;
agar yuridik shaxsga ilgari qo‘shilgan qiymat solig‘i qaytarib berilgan bo‘lsa, qaytarilgan
summalar va qaytarib berish sanasi to‘g‘risidagi ma’lumotlar.
Soliq to‘lovchilar ushbu moddaning ikkinchi qismida ko‘rsatilgan hujjatlarga qo‘shimcha
ravishda quyidagi hujjatlarni taqdim etadilar:
1) tovarlarni eksport qilishni amalga oshirayotgan yuridik shaxslar –hujjatlarning nusxalarini;
2) chet el diplomatik vakolatxonalari hamda ularga tenglashtirilgan vakolatxonalarga rasmiy
foydalanish uchun tovarlar (ishlar, xizmatlar) realizatsiya qilayotgan yuridik shaxslar–belgilangan
shaklda rasmiylashtirilgan hisobvaraq-fakturalarning nusxalarini;
3) «bojxona hududida qayta ishlash» bojxona rejimiga joylashtirilgan tovarlarni qayta ishlash
bo‘yicha ishlar bajarayotgan, xizmatlar ko‘rsatayotgan, shuningdek chet el yuklarini O‘zbekiston
Respublikasi hududi orqali tashish (tranzit tashish) bo‘yicha xizmatlar ko‘rsatayotgan yuridik
shaxslar:
ishlar bajarish, xizmatlar ko‘rsatish uchun tuzilgan kontraktning nusxasini;
bajarilgan ishlarga, ko‘rsatilgan xizmatlarga chet ellik sotib oluvchi (to‘lovchi) tomonidan haq
to‘langanligini tasdiqlovchi bank ko‘chirmasi nusxasini;
ishlarni (xizmatlarni) sotuvchi va sotib oluvchi tomonidan imzolangan ishlar bajarilganligini
(xizmatlar ko‘rsatilganligini) tasdiqlovchi hujjat nusxasini;
4) aholiga suv ta’minoti, kanalizatsiya, issiqlik ta’minoti, gaz ta’minoti bo‘yicha xizmatlar
ko‘rsatayotgan yuridik shaxslar–nol darajali stavka qo‘llanganligini tasdiqlovchi hujjatlarning
nusxalarini.
Qo‘shilgan qiymat solig‘i summasini qaytarish to‘g‘risidagi yozma arizani ko‘rib chiqish
hamda mablag‘larni soliq to‘lovchining hisobvarag‘iga ushbu moddaga muvofiq o‘tkazish tartibi
264
O‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi va O‘zbekiston Respublikasi Davlat soliq qo‘mitasi
tomonidan belgilanadi.
|