nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Daxshatli sud kitobi - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

Jadvalni to`g`ri to`ldirgan o`quvchilar baholanadi.
III.Yangi mavzu bayoni: Reja:1.Angliya yuz yillik urushlar davrida. 2.Uot Teyler qo`zg`oloni 3.Angliya XV asrda.
Angliyada dexqonlar kurashi XII-XIII asrlardan kuchayadi. Ularning 1 qismi o’z xo’jayinlaridan qochib o’rmonlarda yashaganlar. Qochoqlar birlashib feodallar, yepiskoplar, amaldorlar, qirol sudyalariga xujumlar uyushtirganlar. Ularni axoli qo’llab-quvvatlagan. XIV asrda xalq og’zaki ijodining sevimli qaxramoniga aylangan Robin Gud siymosi ana shu boylarning dushmani, ezilgan mexnatkash xalqning ximoyachisi sifatida tasvirlanadi.
Genrix II (1154-1189) qirolligida Angliyada moliya va xarbiy isloxotlar o’tkazildi. Baronlar xarbiy xizmat o’rniga xazinaga «qalqon puli» solig’i to’lashiga ruxsat berildi. Bu qirolga muntazam Yollanma qo’shin tuzish imkonini berdi.
Normandlarning maxalliy angl-sakslar bilan aralashishi ma’lum muddatni talab etgan. Qirollar XII asr davomida xalqqa «fransuzlar va inglizlar» deb murojaat qilganlar. etnik va til borasidagi farqlar XII asr oxiridan Yo’qola boshlaydi.
«Buyuk ozodlik xartiyasi». Genrix II ning vorislari davrida mamlakatda qirol siyosatidan norozi zodagonlar, xukmdorning o’g’illari boshchiligida qo’zg’olonlar bo’lib turgan. SHunday kurashlar Ioann (1199-1216) qirolligi paytida yanada kuchayadi. O’z kuchiga ishongan qirol gunoxkor xisoblangan baronlarning mulklarini tortib olgan, vassallaridan katta to’lovlar talab etgan. Natijada, bu siyosat barchani qirolga qarshi qilib qo’yadi.
Baronlar, ritsarlar va shaxarliklar ko’magida 1215-yilning baxorida isYon ko’taradilar. Poytaxt London axolisi qo’zg’olonchilarga darvozalarni ochib beradilar. Qirol «Buyuk ozodlik xartiyasi» nomini olgan xujjatni imzolashga majbur bo’ladi.
Uning asosiy moddalari baronlar va ruxoniylar manfaatini ifodalagan. Qirol cherkovning erkin saylovlariga rioya qilishni, vassallardan odatdagidan ko’p to’lovlar olmaslikni, baronlarni qamamaslik, ularning mol-mulkidan maxram etmaslik shartlarini qabul qiladi.
Yorliq 63-moddadan iborat bo’lib, ritsarlar va erkin dexqonlarga xam ayrim engilliklarni beradi. Xususan, ulardan belgilanganidan ko’p xizmat va to’lovlar olish taqiqlanadi. Xujjatda erkin kishilarga qirol amaldorlari o’zboshimchaliklari va qo’shimcha jarimalardan ximoya vada qilingan. Lekin unga amalda to’liq rioya qilinmagan.
|
Ta’sir etish mexanizmiga - Biokimyo pmd

331
Gormonlarni yana quyidagi 2 guruhga bo‘lish mumkin:
1.Qonga ajralib chiqib, sintezlangan joyidan uzoqdagi a’zolarga
ta’sir etadigan gormonlar.
2. Mahalliy ta’sir etadigan gormonlar. Ular o‘zlari hosil bo‘lgan
a’zolardagi moddalar almashinuvini idora etadi (prostaglandinlar,
gista’min, me’da-ichak yoli gormonlari).
Ishlab chiqarilgan joyiga qarab gormonlar quyidagi guruhlarga
bo‘linadi:
1. Gipofiz gormonlari.
2. Qalqonsimon bez gormonlari.
3. Qalqonsimon old bezi gormonlari.
4. Jinsiy bezlar gormonlari.
5. Oshqozon osti bezi gormonlari.
6. Buyrak usti bezlari gormonlari.
Kininlarning yarim yashash davri 20-30 soniya bo lib, kininazalar
ta’sirida parchalanadi. Kininlar qon tomir silliq muskullarini
bo‘shashtiradi, yani tomirlarni kengaytiruvchi ta’sir etadi, arterial bosim
pasayishiga olib keladi. Shuningdek kapillyarlarning o‘tkazuvchanligini
kuchaytiradi va og‘riqqa sabab bo‘ladi.
Keywords - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 164/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilKeywords: psychological, personality, membership, consistency, learning, process, cognition, subject,
motive, communication, moral motive, cognitive motive, emotional cognition.
Kirish. Oʻzbekiston hozirgi davrda ta’limda, shu jumladan, psixologiya fanida ham chuqur
islohotlarni boshdan amalga oshirmoqda. Bunday sharoitda mustaqil fikrlovchi, islohotlarda faol ishtirok
etuvchi, kasbiy tayyorgarligi talab darajasida boʻlgan shaxsni shakllantirish, ushbu jarayon samaradorligini
ta’minlash ham yoshlarning tarbiyasi va umumiy kasbiy tayyorgarligiga, ularning ta’lim jarayonida
mutaxassislik fanlarini chuqur oʻrganish holatiga bog’liqdir. Bu holatda, birinchi navbatda, yoshlarning
kasbiy tayyorgarligini yuksaltirishda ma’naviy, axloqiy, psixologik ta’sir vositalarining ahamiyati kattadir.
Shaxs kasbiy kamolotini ta’minlovchi ma’naviy-ma’rifiy, psixologik yoʻnalishdagi tadbirlarni amalga
oshirish, ularni modernizatsiyalashayotgan jamiyatda yuqori malakali shaxs sifatida tayyorlash, insoniylik,
bag’rikenglik kabi xislatlarni, yangi demokratik qadriyatlarning mazmunini yoshlarga tushintirish zaruriyati
bilan ham izohlanadi.
Asosiy qism. Ta’lim sohalarning modernizatsiyalashuvi uzluksiz ta’lim taraqqiyoti va shaxsning
kasbiy faoliyati yetukligi, axloqiy barkamolligi, kasbiy psixologik xususiyatlarining shakllanishi masalalari
bilan chambarchas bog’liqdir. Ushbu jarayonda shaxs kasbiy kamolotining mavjud imkoniyatlardan,
ma’naviy ma’rifiy, axloqiy, psixologik yoʻnalishdagi tadbirlardan samarali foydalanish, kasbiy kamolot sari
intilishining psixologik jihatlarini yanada takomillashtirish masalasi nazariy, amaliy ahamiyat kasb etadi.
Oʻquvchilаrning tа’lim jаrаyonidа rivоjlаnishi toʻg’risidа toʻхtаlаr ekаn, аmеrikаlik psiхоlоg
Dj.Brunеr shundаy yozаdi: “Biz fаnlаrni dunyogа kichik jоnli kutubхоnаlаrni kеltirish uchun emаs, bаlki
oʻquvchining oʻzini mаtеmаtik fikrlаsh, muаmmоlаrni tаriхchi misоli oʻrgаnish, bilim оlishdа ishtirоk
etishgа oʻrgаtish uchun oʻqitаmiz. Bilish – bu jаrаyon, mаhsul emаs”.
Bilamizki, bilish fаоliyatining subyеkti oʻquvchi hisoblanadi. Shuning uchun ijtimоiy-pеdаgоgik
аsоslаrgа egа boʻlgаn tа’lim mаrkаzidа uning shахsi, оngi, hаm oʻrgаnilаyotgаn оlаmgа, hаm bilish
fаоliyatidаgi hаmkоrlаrigа, oʻquvchilаr vа uning tа’lim оlishini tаshkil etuvchi vа yoʻnаltiruvchi
oʻqituvchilаrgа munоsаbаti yotаdi. Bu mаsаlа bаrchа dаvrlаrdа birdеk аhаmiyat kаsb etib kеlgаn. Аyniqsа,
uyg’оnish dаvri Shаrq mutаfаkkirlаri tа’lim jаrаyoni, oʻqitish, tа’lim bеrishdа oʻqituvchi hаmdа oʻquvchilаr
oʻrtаsidаgi munоsаbаt mаsаlаsigа аlоhidа e’tibоr qаrаtishgаn. Jumlаdаn, Ibn Sinо tа’lim jаrаyoni hаqidа
gаpirаr ekаn, tа’limdа quyidаgi jihаtlаrgа аlоhidа e’tibоr bеrish zаrurligini tа’kidlаydi:
- bоlаgа bilim bеrishdа birdаnigа kitоbgа bаnd qilib qoʻymаslik;
- tа’limdа yеngildаn оg’irgа bоrish оrqаli bilim bеrish;
- оlib bоrilаdigаn mаshqlаr bоlаlаr yoshigа mоs boʻlishi;
- oʻqitishdа jаmоа boʻlib mаktаbdа oʻqitishgа e’tibоr bеrish;
https://buxdu.uz
|
| |
M. E. Mamarajabov, D. E. Toshtemirov, O‘. A. Yuldashev informatika o‘qitish metodikasi - bet 165

289
1.1. O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyatning mazmuni
o‘qituvchi
o‘quvchilar
I- bosqich.
Kursga va
mavzuga
kirish.
(20 daqiqa)
Tashkiliy boshlanish
1.1. O‘quv fan nomini aytib, kurs
doirasida
dastlabki umumiy tasavvurni
beradi hamda uslubiy va tashkiliy
tomonlari bilan tanishtiradi
Tinglaydilar
Mavzuga kirish
1.2. Fan bo‘yicha o‘tiladigan barcha
mavzular
bilan tanishtiradi, ularning
uzviyligi haqida qisqacha ma’lumot
beradi
Tinglaydilar
1.3. Fan yakunida qo‘yiladigan reyting
baholash mezonlari bilan tanishtiradi (1-
ilova)
O‘UM ga
qaraydilar
1.4. Fanni o‘zlashtirishda
foydalanish
uchun zarur bo‘lgan adabiyotlar ro‘yxati
bilan tanishtiradi
O‘UM ga
qaraydilar
1.5. Birinchi o‘quv mashg‘uloti mavzusi
bilan tanishtiradi va uning maqsadi,
o‘quv faoliyati natijalarini bayon qiladi
Mavzu
nomini
yozib oladilar
II- bosqich.
Asosiy
bosqich
(60 daqiqa)
O‘quvchilar bilimlarini faollashtirish
2.1. Birinchi mavzu yuzasidan aqliy
hujum qoidasi asosida dars o‘tkazishni
taklif etadi. Doskaga «Axborot nima?»
deb yozadi. O‘quvchilar
tomonidan
aytilgan fikrlarni yozib boradi va
umumlashtiradi (2- ilova).
Tushunchalarni
erkin fikr orqali
bildiradi
Yangi o‘quv material bayoni.
2.2.
Mavzu
rejasi
va
tayanch
tushunchalar bilan tanishtiradi.
Tinglaydilar
2.3.
Ma’ruzani
reja
bo‘yicha
tushuntiradi,
har bir rejani nihoyasida
umumlashtiradi.
Jarayon
kompyuter
slaydlarini namoyish qilish bilan olib
boriladi.
Bunda
klaster
usulidan
foydalaniladi.(3- ilova).
Tinglaydilar.
Slaydga e’tibor
qaratadi, uni
o‘ziga yozib
oladi va
savollar
beradi
2.4. Har bir rejani mustahkamlash uchun Savollarga javob
290
quyidagicha savollar beradi:
1.
Axborot qanday muhim xossalarga
ega?
2.
Ma’lumot
va axborot orasidagi farq
nimadan iborat?
3.
Analogli va raqamli axborotlarning
farqini misolda tushuntirib bering.
4.
Hisoblash texnikasi qanday axborotlar
bilan ishlaydi?
5.
Axborotning
qanday
sifat
ko‘rsatkichlari mavjud?
beradilar, erkin
bahs- munozara
yuritadilar
2.5.
Tayanch
iboralarga
qaytiladi.
o‘quvchilar ishtirokida ular yana bir bor
takrorlanadi
va mavzuni umumlashtirib
yakunlanadi.
Har bir tayanch
tushuncha va
iboralarni
muhokama
qiladilar.
III-
bosqich.
Yakuniy
bosqich.
(10 daqiqa)
O‘zbekistonda anomal bolalarga differensial va integratsiyalashgan ta’lim

|
O‘zbekistonda anomal bolalarga differensial va integratsiyalashgan ta’lim
|
bet | 154/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023O‘zbekistonda anomal bolalarga differensial va integratsiyalashgan ta’lim
«Ta’lim to‘g‘risida»gi qonunning 23-moddasi anomal bolalarga bag‘ishlangan. Jismoniy va ruhiy rivojlanishida nuqsonlari bo‘lgan bolalar ham ta’lim olish huquqiga ega. Ularni maxsus muassasalarga tashxis etishda 1998 yilda o‘z faoliyatini boshlagan «O‘quvchilarni kasb-hunarga yo‘naltirish va psixologik-pedagogik tashxis markazlari» faoliyati nihoyatda katta ahamiyatga ega. Tashxis etilgan bolalar rivojlanishidagi nuqsoniga ko‘ra ta’lim olish qurbiga ega bo‘lsa, Xalq ta’limi vazirligi qoshidagi muassasalarda o‘qiydi, tarbiyalanadi. Sog‘liqni saqlash vazirligi qoshidagi muassasalarda ularga tegishli tibbiy yordam ko‘rsatiladi.
Mehnat va aholini ijtimoiy muxofaza qilish vazirligi jismoniy yoki ruhiy rivojlanishida og‘ir nuqsonlari bo‘lgan bolalarga nogironlik berib, ularni o‘z qaromog‘iga tegishli muassasalarda muruvvat uylarida tarbiyalanishni va mehnat qilishni ta’minlaydi.
Xalq ta’limi vazirligi qoshidagi anomal bolalarning barcha toifalari uchun; maktabgacha yoshdagi bolalar uchun muassasalar, maxsus maktablar, maktab-internat va maxsus sinflarda differensial ta’lim tashkil etilgan. Sog‘lom tengdoshlari orasida o‘qishni istagan bolalarga tegishli shart-sharoitlar yaratilishi mumkin bo‘lgan integratsiyalashgan ta’lim amalga oshirilmoqda.
Mustahkamlash uchun savollar:
1. Maktabdagi o’qitish jarayoniga hozirda qanday o’zgarishlar kiritildi.
2. Maktabdagi ichki rejalashtirish masalalarining moxiyati nimadan iborat
3. Yosh avlodni xar tomonlama yetuk, aklli, bilimli bulib yetishishi uchun qanday ishlarni oshirish kerak.
4. Korreksion pedagogika fanining qanday tarmoqlari bor?
13-Mavzu: Pedagogika ta’rixi fan sifatida Ibtidoiy jamoada tarbiya. Eng qadimgi davrlardan VII asrgacha ta’lim-tarbiya va pedagogik fikrlar.
Reja:
Eng qadimgi yozma manbalarda ta’lim-tarbiya masalalar
Urxun-Enasoy yodgorliklari
|
| |
Adabiyotlar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
199
Ruslan BAYDULLAYEV
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
axborot texnologiyalarining dasturiy ta’minoti
kafedrasi assistenti
Zamira AXMEDOVA
Toshkent davlat transport universiteti
informatika va kompyuter grafikasi
kafedrasi assistenti
YUQORI ISHONCHLILIK TIZIMLARI UCHUN DASTURIY TA’MINOT
ARXITEKTURASI
Maqolada juda ishonchli tizimlar uchun dasturiy ta’minotni yaratish muammosi koʻrib chiqiladi.
Loyihalashtirilgan dasturiy ta’minot arxitekturasi samaradorligini baholashning asosiy mezonlari
oʻrganilgan. Qisqacha tavsif berilgan. Amalga oshiriladigan keng qamrovli vazifalarga ega dasturiy
ta’minot modulli tarzda ishlab chiqilgan. Dastur funksional maqsadlariga muvofiq modullarga boʻlinadi.
Ishonchli tizimlarda dasturiy ta’minotning xatolarga chidamliligini oshirish uchun modulni alohida
dasturga ajratish taklif etiladi. Dasturiy ta’minotni funksional maqsadi boʻyicha modullarga (dasturlarga)
ajratish bilan taklif qilingan arxitekturani qurish misoli keltirilgan. Shu maqsadda vositachilik dasturi ishlab
chiqilgan boʻlib, uning yordamida odular ma’lumot almashishadi. Modullar va proksi-server oʻrtasidagi
aloqa turli texnologiyalar (TCP/IP, umumiy fayllar, umumiy xotira va boshqalar) yordamida amalga
oshirilishi mumkin. Berilgan misolda oʻzaro ta’sir TCP/IP tarmoq aloqa protokoli yordamida amalga
oshirildi va monolitik ravishda qurilgan dastur va taklif qilingan arxitekturaga muvofiq tuzilgan dasturni
taqqoslash boʻyicha tajriba oʻtkazildi. Eksperiment doirasida ma’lumotlar manbasi taklif qilingan
arxitektura asosida amalga oshirilgan dasturiy ta’minot orqali paketlarni uzatdi. Dasturiy ta’minotning
ishonchliligi mezonlari sifatida yetkazib berilgan paketlar soni olinadi. Ushbu tajriba tavsiya etilgan
arxitektura asosida yaratilgan dasturiy ta’minotning ishonchliligi ustunligini tasdiqladi.
(79) 2021 - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 162/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yil3 (79) 2021
PEDAGOGIK MAHORAT
123
tafakkur nutq bilan uzil-kesil birikadi, buning natijasida tafakkur va boshqa bilish jarayonlarini tashkil
qilishda asosiy vosita boʻlgan ichki nutq shakllanishi yakunlanadi. Shu jarayonda toʻlaqonli nazariy tafakkur
shakllanadi. Shu bilan birga shaxs ilmiy dunyoqarashining asosi boʻlgan ilmiy tushunchalarning shakllanishi
faol davom etadi. Shu davrda mulohaza mantiqiga asoslangan tushunchalar bilan qilinadigan operatsiyalar va
aqliy harakatlar shakllari uzil-kesil tugallanadi. Bu jarayonlarning barchasini uch yoʻnalish boʻyicha tezlatish
mukmin: tafakkurning tushunchalar tarkibi, nutq intellekti va harakatning ichki rejasi. Shuning uchun ham
ma’naviy-axloqiy qadriyatlar haqidagi tasavvurlarni shakllantirish va kengaytirish boʻyicha vazifalar nutq
intellekti, harakatning ichki rejasi va tushunchalar apparatini rivojlantirishga qaratilgan.
Xulosa. Bir soʻz bilan aytganda, ma’naviyat tarbiyasi barkamol shaxsni tarbiyalashdagi asosiy
omillardan biri boʻlib, shaxsni har tomonlama garmonik tarbiyalashga zamin yaratadi. Biroq, insonni
kamolga yetkazishda har bir shaxsga oʻziga xos munosabatda boʻlish ta’lim-tarbiyaning asosiy tamoyillari
ekanligini unutmasligimiz lozim.
Adabiyotlar
1. Mirziyoyev Sh.M. Erkin va farovon, demokratik Oʻzbekiston davlatini birgalikda barpo etamiz. –
Toshkent: “Oʻzbekiston”, 2016. – B. 14.
2. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. –Toshkent: “Ma’naviyat”, 2008.
3. Ананьев Б.Г. О психологических аспектах социализации. – Минск: Изд-во
“Университетское”, 2001.-321 с.
4. Бесова А.К. Духовно-нравственное воспитание лич¬ности в процессе литературного
образования учащихся: Дис. ...канд. психол. наук. - М., 2000. - 176 с.
https://buxdu.uz
PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
124
|
| |
Muhokamalar va natijalar - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

PEDAGOGIK MAHORAT 3 (79) 2021
198
platformalarga joylashtirish mumkin. Bunda daromad videolardagi reklamalardan kelib tushadi, qancha
obunachilar koʻpaygani sayin koʻproq daromad olish imkoniyati paydo boʻladi. Freelancerlik orqali oʻtgan
2019-yilga nisbatan 2020-yilda freelancerlarning daromadlarining oʻsish sur’ati ancha oshgan. Buni quyida
keltirilgan mamlakatlar kesimidagi diagrammada koʻrish mumkin [3].
1-diagramma. Freelancerlarning daromadlarining oʻsish sur’ati (Top 10)
Hozirgi kunda mamlakatimizda ham freelancerlik sohasiga katta e’tibor berilmoqda. Ayniqsa, umumiy
oʻrta ta’lim maktablarining 7-11
-
sinf oʻquvchilari sinovdan oʻtkazilib, web-freelancer yoʻnalishlari boʻyicha
qiziqishi boʻlgan oʻquvchilar saralab olinib, ular bilan muntazam ishlash yoʻlga qoʻyilgan. Bu ishlar
,
albatta,
yoshlarning zamonaviy kasb egasi boʻlishi uchun koʻnikma va bilimlarni shakllantirish, ularni yetuk
malakali mutaxassislar darajasiga yetkazishni nazarda tutadi. Eng muhimi yoshlarimiz internetda vaqtni
bekor oʻtkazmasdan, oʻz ustida ishlashi va yaxshi natijalarga erishish uchun harakat qilish lozim.
Freelancerlikning yana bir afzalliklaridan biri bu – faoliyatni tashkil etishda dastlabki sarmoya shart
emas, yana bir jihati freelance xizmat uchun har doimo ehtiyoj sezilishi ushbu faoliyatni internet orqali
daromad keltiradigan turli sohalar roʻyxatida oldingi oʻrinlarda ekanligini koʻrsatadi. Freelancer hamma vaqt
izlanishda va doimiy rivojlanishda boʻladi.
Xulosa qilib aytganda, freelancer web-saytlar butun dunyo boʻylab freelancerlar va mijozlar oʻrtasida
hamkorlik qilish uchun xavfsiz, sodda va arzon muhitni ta’minlashga intiladi. Freelancerlik orqali har bir
inson boʻsh vaqtini oʻzi yoqtirgan mashg’ulot bilan shug’ullanib daromad olish imkoniyati ega. Freelancerlik
faoliyati butun dunyo hamjamiyati bilan aloqalarni yaxshilashga, har bir sohadagi muammolarni hal qilishga
hamda ortiqcha sarf-xarajatlarsiz, vaqtdan unumli foydalanishga asos boʻladi.
Ammiakning asosiy qismi, taxminan 85%, jigarda siydikchil

Ammiakning asosiy qismi, taxminan 85%, jigarda siydikchil
sintezi orqali zaharsizlantiriladi.
Bu siklik jarayon bo‘lib, orgitin sikli
deb ataladi. Bu jarayon 3 bosqichdan iborat bo‘lib, birinchi bosqichida
glutaminning amminiy guruhini karbonat angidridi va 2 ATF ishtirokida
karbamoilfosfatsintaza fermenti ta’sirida karbomoil fosfat sintezlanadi.
Biotin bu fermentning kofermenti bo‘lib hisoblanadi. Shu bosqichning
2 reaksiyasida karbamoilfosfat ornitin bilan birikib sitrulinni hosil qiladi.
Bu reaksiya karbamoil-ornitin-transferaza fermenti ishtirokida kechadi.
Ornitin siklining ikkinchi bosqichi ham 2 reaksiyadan iborat bo‘lib,
birinchisi reaksiyasida sitrulinga arginino-suksinat-sintaza fermenti
ta’sirida va ATF ishtirokida asparagin kelib qoshiladi hamda
argininosuksinatni hosil qiladi. Bu modda 2 reaksiyada arginino-
suksinatliaza fermenti ishtirokida arginin va fumaratga parchalanadi.
Siklning 3-bosqichida arginin arginaza fermenti ishtirokida siydikchil
va ornitinga parchalanadi.
Ornitin halqasi sitrat halqasi bilan fumarat orqali bog‘lanadi. Fumarat
olma kislotasiga, so‘ng esa oksaloatsetatga aylanadi. Shuning bilan o‘z
navbatida, transaminlanish natijasida yana asparagin kislotasini hosil
qiladi. Siydikchil azotining bir atomi ammiak hisobiga, ikkinchi atomi
esa, asparaginat kislota (aspartat) ammino guruhi hisobiga hosil bo‘ladi.
Siydikchil sintezini buzilishi quyidagi kasalliklarda kuzatiladi:
Surunkali gepatitlarda va sirrozda. Bu kasalliklarda jigarning barcha
asosiy funksiyalari buziladi, shu bilan birga siydikchil sintezi ham.
Siydikchil sintezida ishtirok etuvchi fermentlarning tugma
nuqsonlarida: Ornitin-karbamoil-transferaza giperammoniyemiya;
argininosuksinatsintaza sitrulinuriya; argininosuksinatliaza
argininosuksinaturiya va boshqalar.
Metabolik jarayonlarni buzilishida ham siydikchil biosintezi izdan
chiqadi.
Siydikchil biosintezini izdan chiqishi va buyrakning ajratish
funksiyasini buzilishi qonda azot qoldiqlarini miqdorini oshishiga olib
keladi. Qon zardobida azot qoldiqlari 15-25mM/l tashkil etadi. Ularga
40-50% siydikchil azoti, 25% aminokislotalar, 8% ergotionin, 4% siydik
kislotasi, 5% kreatin, 2,5% kreatinin, 0,5% indikan va ammiak kiradi.
Azot qoldiqlarini oshishi giperammoniyemiya deyiladi. Buyrakning
ajratish funksiyasini buzilishida mochevina miqdorini oshishi kuzatiladi,
o tkir buyrak yetishmovchiligida qonda mochevinaning miqdori 50-
80mM/lgacha kotariladi, normada esa bu ko‘rsatkich 3,5-9,0mM/l
tashkil etadi. Siydikda 20-35g/sutki. Jigar kasalliklarida
giperammoniyemiya asosan ammiak hisobiga kuzatiladi.
|
Organik kislotalarning ammoniy tuzlarini hosil qilish

Organik kislotalarning ammoniy tuzlarini hosil qilish
(ammoniy
sitrat, ammoniy oksalat, ammoniy fumarat).
Asparagin va glutamin kislotalari amidlarini hosil qilish.
Ular
asosan ammiakni trasport shakllari hisoblanadi. Bunda asparagin va
glutamin kislotalariga asparagainsintaza, glutaminsintaza fermentlari
va ATF ishtirokida birinchi uglerod atomiga ammiak qoshiladi.
L-aspartat + ATF + NH
3
————L-asparagin + AMF + H
3
RO
4
L-glutamat + ATF + NH
3
————L-glutamin + AMF + H
3
RO
4
Bu reaksiyalar ayniqsa, jigar va buyrakda faoldir.
Ammoniy tuzlarni hosil qilish.
Buyrak to‘qimasida asparagin va
glutamin asparaginaza va glutaminaza fermentlari ishtirokida
parchalanadilar. Ajralib chiqqan ammiak ammoniy tuzlarini hosil
qilishda ishtirok etadi.
L-aspargin + H
2
O ————L-aspartat + NN
3
L-glutamin + H
2
O ————L-glutamat + NN
3
NH
3
+ H
+
+ Cl
-
————NH
4
Cl
Yani buyrakda ammiak modda almashinuvining kislotali
mahsulotlarini neytrallanishida va shu bilan organizmni atsidozdan va
natriy ionlarini siydik orqali ko‘p yoqolishidan saqlaydi. Bu yo‘l bilan
0,3-0,4 g ammiak zaharsizlantiriladi.
Ammiakning bir qismi to‘qimalarda yangi aminokislotalarni
sintezida ishtirok etadi. Bu reaksiyalar qaytarilgan retransaminirlanish
deyiladi.
290
Ammiakning taxminan 15% kreatinin sifatida chiqib ketadi. Bu
moddaning sintezi 3 to‘qimada kechadi: buyrak, mushak va jigar; 3
aminokislota ishtirok etadi: arginin, glitsin va metionin. Kreatinning
sintezi transmetillanish yoli bilan kechadi.
1-reaksiya glitsin-amidinotransferaza fermenti ta’sirida arginin va
glitsin birishidan guanidinatsetat (glikotsiamin) va ornitin hosil bo‘ladi,
buyrak va oshqozon osti bezida kechadi
2-bosqichda guanidinatsetatni metillanishi kuzatiladi, metil guruhi
donori bo‘lib, S-adenozilmetionin qatnashadi, jigar va oshqozon osti
bezida kechadi. Hosil bo‘lgan kreatin qon orqali mushaklarga boradi,
ATF va kreatinkosfokinaza fermenti ta’sirida fosforillanadi va
kreatinfosfatni hosil qiladi. Bu modda mushaklarda energetik vazifani
o‘taydi va defosforillanishi natijasida kreatininni hosil qiladi. Taxminan,
organizmdagi 2% kreatin kreatininga aylanadi. Mushaklarda kreatin
miqdori 25-55 g/kg, yurak to‘qimasida 15-30 g/kg, miya to‘qimasida
10-15 g/kgga teng. Siydik orqali kreatin faqat bolalarda chiqadi;
kattalarda 1 sutkada 4,4-17,6 mmol kreatinin ajraladi. Tana mushaklari
massasi bilan kreatininning ajralishi orasida bog‘lanish mavjud. Agar
siydik orqali kreatin ajralsa, mushak distrofiyasidan dalolat beradi.
Bunda mushaklarda kreatinfosfokinaza fermenti faolligi susayib ketadi.
|
UDP 
TCP/SCTP - U. R. Xamdamov, dj. B. Sultanov, S. S. Parsiyev, U. M. Abdullayev

238
7.2- rasm. Ulanishsiz iteratsion server
Serverboshqama’lumotlarjadvallarigaahamiyatbermaydi.
Ushbudatagramlarxizmatnikutib,
navbatdasaqlanadi.
Ularning
barchasi bitta mijozdan yoki ko‘plab mijozlardan bo‘lishi mumkin.
Ikkala holatda ham ular kelish tartibida birma-bir qayta ishlanadi.
Bu maqsadda server bitta
tanlangan portdan foydalanadi, bu
belgilangan port. Ushbu portga kelgan barcha datagramlar 7.2- rasmda
tasvirlanganidek xizmat ko‘rsatilishini navbatda kutadi.
Ulanishga – qaratilgan bir vaqtda bajaruvchi server
TCP (yoki SCTP) dan foydalanadigan serverlar odatda bir
vaqtning o‘zida bir nechta so‘rovlarni qayta ishlaydi.
Bu shuni
anglatadiki, server bir vaqtning o‘zida ko‘plab mijozlarga xizmat
ko‘rsatishi mumkin. Aloqa - bu ulanishga yo‘naltirilgan, ya’ni so‘rov
bir necha segmentlarga kelishi mumkin bo‘lgan va so‘rovlarga
javoblar bir necha segmentlarni egallashi mumkin bo‘lgan
baytlar
oqimidir. Server va har bir mijoz o‘rtasida aloqa o‘rnatiladi va ulanish
butun oqim qayta ishlanib tugallanmaguncha ochiq qoladi.
Ushbu turdagi server faqat bitta portdan foydalana olmaydi,
chunki har bir ulanish portga muhtoj va ko‘plab
ulanishlar bir
vaqtning o‘zida ochilishi mumkin. Ko‘pgina portlarga ehtiyoj bor,
ammo server faqat bitta belgilangan portdan foydalanishi mumkin.
239
Yechim bitta belgilangan port va ko‘pgina
qisqa muddatliportlarga
ega bo‘lishdir. Server ulanish so‘rovlarini belgilangan portda qabul
qiladi. Mijoz ulanishni amalga oshirish uchun ushbu portga o‘zining
dastlabki yondashuvini taklif qilishi mumkin.
Ulanish amalga
oshirilgandan so‘ng, server belgilangan portni bo‘shatish uchun ushbu
ulanishga vaqtinchalik portni tayinlaydi. Endi ma’lumotlarni uzatish
ushbu ikkita vaqtinchalik portlar o‘rtasida amalga oshirilishi mumkin,
biri mijoz qismda, ikkinchisi esa server qismda. Endi belgilangan port
boshqa mijozga ulanishni amalga oshirish uchun bo‘shdir. Bir
vaqtning o‘zida bir nechta mijozlarga xizmat ko‘rsatish
uchun server
dastlabki jarayonning (parent process) nusxalarini (child process)
yaratadi.
Serverda har bir ulanish uchun bitta navbat bo‘lishi kerak.
Segmentlar mijozdan kelib chiqadi, tegishli
navbatda saqlanadi va
ularga bir vaqtda server tomonidan xizmat ko‘rsatiladi. Ushbu
konfiguratsiya uchun 7.3-rasmga qarang.
7.3- rasm. Ulanishga yo‘naltirilgan parallel server
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

IV.Mustahkamash:Yangi mavzuni mustahkamlashda o`quvchilar guruhlarga ajratiladi.
1-guruh: Nima sababdan normandlar Angliyani osongina bosib oldilar?
2-guruh: Siz Angliyada normandlar istilosining ijobiy tomonlarini ko`rasizmi?
3-guruh: “Buyuk ozodlik xartiyasi” ko`pincha kimlarning manfaatini himoya qildi?
Faol guruhlar baholanadi.
V.Baholash: Darsda faol qatnashgan,uyga vazifa bajargan,o`tilgan va yangi mavzuni mustah- kamlashda ishtirok etgan o`quvchilarbaholanadi.
VI.Uyga vazifa: O’tilgan mavzuni mustahkamlab kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: _____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: Angliya o’rta asrlar so’ngida.
|
Shoxrux SALIXOV - 3 (79) 2021 pedagogik mahorat

|
3 (79) 2021 pedagogik mahorat Pdf ko'rish
|
bet | 163/344 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 3,37 Mb. | | #113345 |
Bog'liq Pedagogik mahorat 3-son 2021 yilShoxrux SALIXOV
Buxoro davlat universiteti
psixologiya kafedrasi oʻqituvchisi
Timur SALIXOV
Buxoro davlat universiteti
jismoniy madaniyat uslubiyoti va
nazariyasi kafedrasi oʻqituvchisi
TА’LIM JARAYONIDA OʻQUVCHILAR BILISH FАОLLIGINI OSHIRISHNING
PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada ta’lim jarayonida bilish faoliyatini tashkil etish, ushbu jarayonda amalga
oshiriladigan ishlar hamda bu ishlarning psixologik xususiyatlari bayon etilgan. Xususan, ta’lim
jarayonidagi psixologik vaziyatlar sifat va samaradorlikka nechog’lik ta’sir koʻrsatishi, jarayonning sifatli
tashkil etilishidagi oʻrni koʻrsatib oʻtilgan.
Kalit soʻzlar: psixologik, shaxs, uzviylik, izchillik, ta’lim, jarayon, bilish, subyekt, motiv, muloqot,
axloqiy motiv, bilish motivi, hissiy bilish.
В статье описывается организация учебной деятельности в учебном процессе, проделанная в
этом процессе работа, а также психологические особенности этой работы. В частности, степень,
в которой психологические условия в образовательном процессе влияют на эффективность
качества, роль качества в организации процесса.
Ключевые слова: психологический, личность, принадлежность, последовательность, обучение,
процесс, познание, предмет, мотив, общение, моральный мотив, познавательный мотив,
эмоциональное познание.
This article describes the organization of learning activities in the educational process, the work done
in this process, as well as the psychological features of this work. In particular, the extent to which
psychological conditions in the educational process affect the effectiveness of quality, the role of quality in
the organization of the process.
|
| |
Dezoksiribonukleotidlar biosintezi

306
timidilatsintaza
dUMF + N
5
N
10
metilenTGFK ———————————
→
dTMF
+ DGFK
Boshqa dezoksiroboza tutuvchi d-RTFlarning sintezi ATF ishtirokida
dezoksiribonukleozid 5difosfatlarning fosforillanishi
orqali amalga
oshiriladi.
ATF + dADF
→
ADF + dATF
ATF + dSDF
→
ADF + dSTF
ATF + dGDF
→
ADF + dGTF
ATF + d TDF
→
ADF + d TTF
Pirimidinli nukleozidlar parchalanishi
Pirimidinli nukleozidlarning fermentativ gidrolizi quyidagi sxema
bo‘yicha boradi:
Pirimidinli nukleozidlar parchalanishining boshlang‘ich
bosqichlari
spetsifik fermentlar bilan katalizlanadi; reaksiyaning
oxirgi mahsulotlari
bo‘lib, CO
2
NH
3
, siydikchil,
β
-alanin va
β
-aminoizomoy
kislota
hisoblanadi. Pirimidinlar parchalanishi natijasida hosil bo‘lgan
β
-alanin
anserin va karnozin hamda Ko-A hosil bo‘lishida qatnashadi. Ma’lumki,
β
-alanin hayvon to‘qimalarida keyingi parchalanishlarga uchraydi.
Hayvon to‘qimalarida
β
-alanin va pirouzum kislotasi o‘rtasidagi
transaminlanish reaksiyasini katalizlovchi maxsus aminotransferaza
ochilgan.
Bu qaytar jarayon davrida
β
-alanin va formilatsetat (malon
kislota yarim aldegidi) sintezlanadi:
Hosil bo‘lgan formilatsetat oksidlanish bilan boruvchi
dekarboksillanishga
uchraydi, natijada karbonat angidridi va atsetil-
KoA hosil bo‘ladi.
-Mavzu: Ya. A. Komenskiy, K. D. Ushinskiy va L. N. Tolstoylarning pedagogik merosi

|
-Mavzu: Ya. A. Komenskiy, K. D. Ushinskiy va L. N. Tolstoylarning pedagogik merosi
|
bet | 173/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 202316-Mavzu: Ya. A. Komenskiy, K. D. Ushinskiy va L. N. Tolstoylarning pedagogik merosi.
11-Mavzu: Eng qadimgi davrlardan XIX asrning birinchi yarmida jahon pedagogika fanining rivojlanish tarixi. XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asrda jahon pedagogika fanining rivoji. Hozirgi davrda jahon mamlakatlari ta`lim tizimi va pedagogika fani rivoji.
REJA
Qadimgi Sharq, Qadimgi Yunoniston, Qadimgi Rim davlatlarida maktab va tarbiya.
XII asrda rus pedagog-olimlarining pedagogik g’oyalari. G’arbiy Yevropada maktab va pedagogik fikrlar. Iogann Genrix Pestalotsiy, Adolf Disterverg va Ya.A.Komenskiyning pedagogik nazariyasi.
XIX asrning oxiri – XX asrda G’arbiy Yevropa, Rossiyada reformatorlik pedagogikasi va uning asosiy yo’nalishlari. L.N.Tolstoy, K.D.Ushinskiy pedagogika fani va tarbiyaning ahamiyati to’grisida
Iqtisodiy rivojlangan davlatlar ta’lim tizimi. Ta’lim modellari. Xalqaro loyihalar va ta’lim dasturlari.
Tarixiy taraqqiyotning keyingi davrlariga kelib, ibtidoiy jamoa tuzumi o‘rnini yangi ijtimoiy formatsiya quldorlik tuzumi egalladi. Qadimiy SHarqda birinchi sinfiy jamiyatlar paydo bo‘ldi hamda moddiy va ma’naviy madaniyatga asos solindi. Ayniqsa, qadimgi YUnoniston va Rim xalqlari bu madaniyatni rivojlantirishda o‘zlarini katta hissasini qo‘shdilar.
Darhaqiqat, tarixiy taraqqiyot davomida turli mamlakatlar va xalqlar jahon madaniyatiga turlicha yondashdilar va rivojlantirdilar. Masalan, Xitoyda qog‘oz ixtiro qilindi, Hindistonda hisoblashning o‘nlik tizimi kashf etildi, Mesopotamiyada esa er kurrasini graduslarga, sutkani soatlar, minutlar va daqiqalarga bo‘lish o‘ylab topildi.
Eramiz boshlanishidan oldin O‘rta Osiyoning janubiy chekkasiga yaqin bo‘lgan joyda O‘rta dengiz bilan Hindistonni birlashtiruvchi karvon yo‘li qurildi. So‘ngra O‘rta Osiyo orqali Xitoydan O‘rta dengizga tomon “Buyuk ipak yo‘li” ochildi. Natijada O‘rta Osiyo xalqaro savdo-sotiq markaziga aylandi. Bu esa o‘z navbatida O‘rta Osiyo vohalarida madaniyatning rivojlanishiga ta’sir etdi, yozuvning tarqalishiga yordam berdi.
Ayniqsa, qadimgi YUnonistonda madaniyat, maktab va dastlabki pedagogik fikrlar boshqa mamlakatlarga nisbatan juda erta rivojlandi.
YUnoniston uncha katta bo‘lmagan bir qancha quldorlik davlatlaridan tashkil topgan. Uning mo‘‘tabar shaharlari Lakoniya (bosh shahri Sparta) va Attika (bosh shahri Afina)dir. Bularning har qaysisida tarbiyaning alohida tizimlari vujudga kelib, Sparta usulidagi tarbiya va Afina usulidagi tarbiya deb ataladigan bo‘ldi. Ammo ikkala davlatda ham quldorlik tuzumi hukmron edi.
YUnonistonda qullarni “gapiradigan ish quroli” deb hisoblar edilar. Qullar oddiy insoniy huquqlardan ham mahrum edilar.
|
| |
Aloqa o‗tkazish vaqtini boshqarish bosqichi (

217
qurilmasiga xato uzatilgan paketlarni qaytadan uzatishni boshqarish amalga
oshiriladi.
Jismoniy bosqich (Physical, fizicheskiy uroven) – bu modelni eng quyi
bosqichi bo‗lib, uzatilayotgan axborotni signal kattaligiga kodlashtiradi, uzatish
muhitiga qabul qilishni va teskari kodlashni amalga oshirishga javob beradi. Shu
yerda yana ulanish moslamalariga, razyomlarga, elektr bo‗yicha moslashtirish va
yerga ulanish hamda to‗siqlardan himoya qilish va hokazolarga talablar aniqlanadi.
Modelni quyi ikki bosqichning (1 va 2) vazifasini odatda qurilmalar bajaradi
(2 bosqich vazifasini bir qismini tarmoq adapterining dasturiy drayveri bajaradi).
Aynan shu bosqichlarda tarmoq topologiyasi, uzatish tezligi, axborot almashishni
boshqarish usuli va paket formati (o‗lchami) ya‘ni tarmoq turiga to‗g‗ri taalluqli
ko‗rsatkichlar aniqlanadi (Ethernet, Token-Ring, FDDI). Yuqori bosqichlar
to‗g‗ridan-to‗g‗ri biror aniq qurilma bilan ishlamaydi, vaholanki 3,4 va 5
bosqichlar qurilma xususiyatlarini hisobga olishlari mumkin. 6 va 7 bosqichlar
umuman qurilmalarga hech qanday aloqasi yo‗q. Tarmoq qurilmalaridan birini
boshqa birorta qurilma bilan o‗zgartirilgan taqdirda ham ular buni hech vaqt
sezmaydilar.
Kanal bosqichi (2-bosqich) ikki bosqich ostiga ajratiladi.
Mustahkamlash uchun savollar

|
Mustahkamlash uchun savollar
|
bet | 172/251 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,13 Mb. | | #247935 |
Bog'liq MAJMUA UMUMIY PEDAGOGIKA 2023Mustahkamlash uchun savollar:
1. Jadidchilik harakatining kelib chiqish omillari nimalardan iborat?
2. Jadidchilik qanday g’oyalarni ilgari surgan?
3. Turkistonning rivojlanishida jadidchilik harakati qanday ahamiyat kasb etadi?
4. Mahmudxo’ja Behbudiy ta’lim tizimini rivojlantirishga qanday hissa qo’shdi?
5. Munavvar Qori qanday g’oyalar bilan maydonga chiqdi?
6. Abdurauf Fitrat Turkiston o’lkasining ijtimoiy-siyosiy, ilmiy-madaniy rivojlanishga qanday hissa qo’shdi?
O’zbekistonda 1917-1924 yillardagi madaniy-manaviy muhit xususiyatlari nimalardan iborat bo’lgan?
2. Milliy ziyolilarning maktab maorif tizimini isloh qilishdagi sayi-xarakatlarini sharxlab bering?
3.Mazkur davrda mutaxassis kadrlar tayyorlash ta’limi jarayonidagi ziddiyatli muammolar haqida fikringiz.
4.1917-1924 yillarda yaratilgan darsliklar xaqida qo’llanmalarning mohiyatini tushuntiring.
5. Milliy ziyolilarning maktab maorif tizimini islox qilishdagi sayi-harakatlari sharxlab bering?
6.Mazkur davrda mutaxassis kadrlar tayyorlash ta’limi jarayonidagi ziddiyatli muammolar xaqida fikringiz.
7. Dastlabki oliy o’quv yurtlari hamda ta’lim tizimi tarmoqlarini sharxlab bering.
8. Mazkur davrda o’tkazilgan yozuv isloxotlariga Sizning munosabatingiz.
9.Ikkinchi jahon urushi davrida o’zbekistonda xalq ta’limi va mutaxassis kadrlar tayyorlash jarayoni qay axvolda edi?
10. O’zbekistanda qachon majburiy yetti yillik ta’lim tuliq amalga oshirildi?
11. Sakkiz yillik majburiy ta’limga qachon o’tildi?
12. Fan, madaniyat, maorif sohalarida O’zbekistan Fanlar Akademiyasi olimlari tomonidan olib borilgan tadqiqotlar xaqida fikr bildiring.
13. Ikkinchi jahon urushidan so’ng oliy maktablarda milliy kadrlar tayerlash talab darajasining xolati xaqida fikr bildiring.
14. XX asrning 70 - yillaridagi xalq ta’lim tizimini sharxlab bering.
15. Siddiй Rajabov faoliyatiga tavsif bering.
16. 80-yillar Respublikamiz xalq ta’limi oldida turgan asosiy masalalar va pedagogik fikrlar.
|
| |
-modda. Narxni belgilash toʻgʻrisidagi bitimning taraflari

toʻgʻrisidagi bunday bitimlarni tuzish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi
Vazirlar Mahkamasi
tomonidan belgilanadi.
(OʻzR 29.12.2021-y. OʻRQ-741-son Qonuni tahriridagi qism)
(3-q.)
Agar bir turdagi nazorat qilinadigan bitimlar Oʻzbekiston Respublikasining bir nechta
oʻzaro bogʻliq yuridik shaxsi (yuridik shaxslar guruhi) oʻrtasida tuzilsa, mazkur yuridik shaxslar
bilan narxni belgilash toʻgʻrisida koʻp tomonlama bitim tuzilishi mumkin. Bunday bitimning
shartlari ushbu bitimni tuzgan barcha yuridik shaxslar guruhiga nisbatan tatbiq etiladi.
(4-q.)
Ushbu Kodeksning tegishincha 199 va 200-moddalarida belgilangan tartibda narx
belgilash toʻgʻrisidagi
bitimni tuzishda, uning shartlarini oʻzgartirishda va uning shartlari
bajarilishi yuzasidan tekshirish oʻtkazishda yuridik shaxslar guruhining umumiy manfaatlarini
ushbu guruhdan bitta yuridik shaxs ifodalashi mumkin. Bunday
shaxsning vakolatlari
qonunchilikda belgilangan tartibda berilgan ishonchnomalar bilan tasdiqlanadi.
(OʻzR
21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(5-q.)
Narxni belgilash toʻgʻrisida bitim tuzgan soliq toʻlovchi bitim qaysi shaxslar bilan
tuzilayotgan boʻlsa, oʻsha shaxslarni bunday bitim tuzilganligi fakti haqida va unda belgilangan,
soliqqa tortish maqsadida qoʻllaniladigan narxni aniqlash tartibi toʻgʻrisida xabardor qilishga
haqli.
Основы пакета - bet 155

208
3.7–rasm. «Passiv daraxt» topologiyasi. K–konsentrator
Odatda turli topologiyalarni elementlaridan hosil bo‗lgan Yulduz–
Shina
(3.8–rasm) va Yulduz–Halqa topologiyalar ham qo‗llanadi.
3.8 – rasm. Yulduz – Shina topologiyasiga misol.
К
К
Konsentrator
209
3.9 – rasm. Yulduz–Halqa topologiyasiga misol.
Yulduz–Shina (Star - bus) topologiyasi shina va passiv yulduz topologiya
elementlaridan foydalanib hosil qilingan. Bu holda
konsentratorga alohida
kompyuter va shuningdek, shina sigmentlari ulanadi. Ya‘ni,
ayni vaqtda butun
tarmoq kompyuterlarini o‗z ichiga oladi va ―shina‖ ning jismoniy topologiyasi
amalga oshiriladi. Keltirilgan topologiyada bir-biri bilan ulangan va magistral deb
atalgan tayanch shina hosil qilingan bir necha konsentratorlar
ham ishlatilishi
mumkin.
U holda har bir konsentratorlarga alohida kompyuter yoki shina sigmentlari
ulanadi. Shunday qilib tarmoqdan foydalanuvchi shina va yulduz topologiyalarini
afzalliklaridan mohirona foydalana olish va tarmoqqa ulangan kompyuterlar sonini
oson o‗zgartira olish imkoniga ega bo‗ladi. Yulduz–Halqa (Star–ring) topologiya
holatida
halqaga kompyuterlarni emas, maxsus konsentratorlarni (5.9–rasm) ulab,
konsentratorlarga kompyuterlarni ikkita aloqa yo‗li orqali yulduzsimon qilib
ulanadi. Aslida tarmoqdagi hamma kompyuterlar yopiq halqaga ulanadilar, chunki
konsentrator ichida hamma aloqa yo‗llari yopiq halqani hosil qiladi (5.9–rasmda
ko‗rsatilgandek). Bu topologiya yulduz va halqa
topologiya afzalliklarini
К 
К - Основы пакета

210
birlashtirish imkonini hamda barcha ulanish nuqtalarini bir joyga jamlash imkonini
yaratadi.
Topologiya tushunchasining ko‗p ma‘noliligi. Tarmoq topologiyasi
kompyuterlarni faqat jismoniy o‗rnini emas, bundan ham muhimroq kompyuterlar
orasidagi ulanish turlari va tarmoqli signallarni tarqatish xususiyatini belgilaydi.
Aynan kompyuterlarning ulanish turi tarmoqning buzilishiga barqarorlik
darajasini, tarmoq qurilmalarini
murakkablik darajasini, axborot almashish
usullarini qaysi biri mos tushishini, foydalanilishi mumkin bo‗gan axborot uzatish
vositalari (aloqa yo‗li), tarmoqni ruxsat etilgan o‗lchami (abonentlar soni va aloqa
yo‗lining uzunligi), elektr energiyasini moslash va ko‗p boshqa
masalalarni aniqlab
beradi.
Tarmoq tarkibiga kirgan kompyuterlarni jismoniy o‗rni tarmoq
topologiyasini tanlashga umuman olganda kam ta‘sir ko‗rsatadi,
har qanday
kompyuterlarni joylashish holatidan qaʻtiy nazar oldindan tanlangan topologiya
bo‗yicha hoxlagan vaqtda ulash mumkin (9.10–rasm).
Agarda ulanayotgan
kompyuterlarning jismoniy joylashgan o‗rni doirasimon bo‗lsa ham ularni bemalol
yulduz yoki shina topologiyalari bo‗yicha ulash mumkin. Aksincha, kompyuterlar
qandaydir markaz atrofiga joylashgan bo‗lsa, ularni o‗zaro shina yoki halqa
topologiya ko‗rinishida ulash mumkin. Nihoyatda kompyuterlar bir chiziq bo‗ylab
joylashgan
taqdirda ham, ularni o‗zaro yulduz yoki halqasimon ulash mumkin.
Kabellarni jami uzunligi necha metrni tashkil qilishi esa boshqa masaladir.
Adabiyotlarda tarmoq topologiyasi haqida gap yuritilganda to‗rtta bir-
biridan
farqli
tushunchalar
nazarda
tutiladi,
bu
tushunchalar
tarmoq
arxitekturasining turli bosqichlariga tegishlidir:
-modda. Daromadlarga (foydaga) soliq

|
-modda. Daromadlarga (foydaga) soliq Pdf ko'rish
|
bet | 153/352 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #141154 |
Bog'liq 00000000858c3fb50185edf3c8360039207-modda. Daromadlarga (foydaga) soliq
solishning samarali stavkasi
(1-q.)
Chet el kompaniyasi mansub boʻlgan davlat (hudud) qonunchiligiga muvofiq chet el
kompaniyasi va uning alohida boʻlinmalari tomonidan hisoblab chiqarilgan daromad (foyda)
soligʻi hamda bunday daromadlarning toʻlov manbaida ushbu kompaniya daromadlaridan
(foydasidan) ushlab qolingan daromad (foyda) soligʻi summasining chet el kompaniyasining uning
alohida boʻlinmalari bilan birgalikdagi daromadining (foydasining) umumiy summasiga nisbati
chet el kompaniyasining daromadlariga (foydasiga) soliq solishning samarali stavkasi hisoblanadi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(2-q.)
Daromad (foyda) soligʻi summasini hisob-kitob qilish chogʻida soliq toʻlovchi chet el
kompaniyasining uning alohida boʻlinmalari bilan birgalikdagi daromadining (foydasining)
umumiy summasini hisob-kitob qilish chogʻida inobatga olingan daromadlar (foyda) jumlasiga
kiruvchi va chet el tashkilotining chet el kompaniyasi mansub boʻlgan davlat (hudud)
qonunchiligiga muvofiq hisoblab chiqarilishi va (yoki) chet el kompaniyasining uning alohida
boʻlinmalari bilan birgalikdagi daromadining (foydasining) umumiy summasi hisoblab
chiqarilgan davrdan farq qiluvchi boshqa davrlarda ushlab qolinishi lozim boʻlgan soliqlar
summasiga tuzatish kiritishga haqli.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(3-q.)
Agar soliq davri yakunlari boʻyicha chet el kompaniyasida daromadlar mavjud
boʻlmasa yoki daromadining (foydasining) umumiy summasi manfiy yoxud nolga teng boʻlsa,
samarali soliq stavkasini hisob-kitob qilish amalga oshirilmaydi, nazorat qilinadigan chet el
kompaniyasi esa ushbu Kodeksning 204-moddasi birinchi qismida nazarda tutilgan shartlarni
qanoatlantiruvchi deb eʼtirof etiladi.
208-modda. Nazorat qilinadigan chet el kompaniyasining
|
| |
Zaxira kapitali auditi - Amaliy audit

|
Amaliy audit
|
bet | 140/211 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 13,28 Mb. | | #242509 |
Bog'liq Amaliy auditZaxira kapitali auditi
Zaxira kapitali, agar Nizomda ko`zda tutilgan bo`lsa, sof foydani zaxira qilish yo`li bilan xususiy kapitalni to`ldirib borish uchun tashkil etiladi. O`zbekiston Respublikasi amaldagi qonunchilikka muvofiq aksiyadorlik jamiyatlari jamiyat Nizomi bilan belgilangan, lekin Nizom kapitalidan 15% kam bo`lmagan miqdorda zaxira kapitali tashkil etish huquqiga ega.
21-son BHMS ga ko`ra, «Korxona ta'sis hujjatlariga asosan foyda hisobidan shakllantiriladigan zaxira kapitali, mulkni qayta baholashdan yuzaga keladigan inflyatsiya rezervlari, pul mablag`laridan tashqari tekinga olingan mulklar to`g`risidagi axborotlarni umumlashtirish quyidagi schyotlarda amalga oshiriladi:
8510 - «Mulkni qayta baholash bo`yicha tuzatishlar»; 8520 - «Rezerv kapitali»;
8530 - «Tekinga olingan mulk».
Auditor zaxira kapitali hisobi bo`yicha buxgalteriya o`tkazmalari to`g`ri ekanligini tekshirishi lozim.
Korxona Nizom kapitalini xorijiy kapital ishtirokida shakllantirishda qo`shilgan kapital deb ko`rsatiladigan kurs farqi hosil bo`lishi mumkin.
Nizom kapitaliga ulush sifatida haqiqatda kiritilgan, moddiy qiymatliklar, nomoddiy va moliyaviy aktivlarni baholash ularni ta'sis hujjatlarida va dastlabki kelishuvlarda baholashdan farq qilishi mumkin.
Auditor, shuningdek, zaxira kapitali to`g`ri tashkil etilganligi va to`ldirilganligi, ya'ni: foydadan ajratmalar hisobiga tashkil etilgan zaxira kapitali Nizom kapitalining 15% dan kam emasligi, mol-mulkni (asosiy vositalarni) qayta baholashdan hosil bo`lgan barcha inflyatsiya zaxiralari zaxira kapitali ko`payishiga o`tkazilganligi, bepul kelib tushgan mol-mulkning barchasi zaxira kapitalning ko`payishiga o`tkazilganligini tekshiradi. Tekshirish manbasi bo`lib korxona Nizomi, O`zbekiston Respublikasi hukumatining qayta baholash to`g`risidagi qarori, qayta baholash bo`yicha hisob-kitoblar, mol-mulkni bepul olish to`g`risida shartnomalar, qabul qilish-topshirish dalolatnomalari, bildirishnomalar (avizo) va boshqalar hisoblanadi.
Zaxira kapitali ishlab chiqarishni rivojlantirish, korxona faoliyati tugatilganda ish haqi va soliqlarni budjetga to`lash, inflyatsiya bo`yicha zararlarni qoplash, aksiyadorlik jamiyati hay'ati qaroriga muvofiq Nizom kapitalini to`ldirish, qayta baholash summalarini qoplash va aksiyadorlik jamiyatining boshqa yo`nalishlari uchun foydalaniladi. Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyatlarida foyda yo`qligi yoki u yetarli emasligida zaxira kapitali imtiyozli aksiyalar bo`yicha dividendlarni to`lash uchun yo`llanishi mumkin.
Auditor zaxira kapitali mablag`lari korxona xodimlariga moddiy yordam ko`rsatishga, mehnatga haq to`lashga yoki mukofotlar to`lashga ishlatilganligi holatlari bilan to`qnash kelishi mumkin. Shu bois, auditor zaxira kapitali ishlatilishini zaxira kapitali schyotidagi yozuvlarni tahlil qilish yo`li orqali ta'sischilar bilan hisob-kitoblar hisobi va taqsimlanmagan foyda schyotlari bilan korrespondentlanishini sinchkovlik bilan tekshirishi lozim.
|
| |
-rasm - Biokimyo pmd

303
Podagrani davolashda allopurinoldan
foydalaniladi, u gipoksantinning strukturali analogidir.
U ksantinoksidazaning raqobatli ingibitori bo‘lib,
kuniga 0,2-0,8 g miqdorda qabul qilinsa, siydik
kislotaning qondagi miqdori normal raqamlargacha
pasayadi. Gipoksantin miqdori esa ortadi, lekin siydikda
siydik kislotaga qaraganda on baravar yaxshi eriydi va
organizmdan oson chiqariladi. Umuman olganda
ikkilamchi giperukemiya va podagra kam uchraydi.
Qon va buyraklarning ba’zi kasalliklarida,
qorg’oshindan zaharlanishda, ba’zi dori moddalarni
ichish tufayli boshlanadi. Ikkilamchi giperuri-
kemiyalarga odatda siydik kislotani chiqarib
tashlashning izdan chiqishi yoki purinli nukleotidlar metabolizmi
fermentlarining tashqi omillar ta’sirida zararlanishi sabab bo‘ladi.
Pirimidinli nukleotidlar almashinuvi Pirimidinli nukleotidlarning pirimidin yadrosi uglerod dioksidi,
glutaminamid gruppasi, asparaginat kislotadan hosil bo‘ladi. Bir nechta
ketma-ket reaksiyalar natijasida uridinmonofosfat sintezlanadi. Bu
modda boshqa pirimidinli nukleotidlar sitidintrifosfat va timidintrifosfat
o‘tmishdoshi bo‘lib xizmat qiladi. Reaksiyalar quyidagi tartibda ketadi:
1.Karbamoilfosfat sintezi karbamoilfosfatsintazaII yordamida
katalizlanadi
karbamoilfosfat sintaza
CO
2
+ glu NH
2
+ 2ATF ——————————
→
H
2
N-CO O- F +glu
+ 2ADF+Fn.
2. Karbomoilfosfat aspartatkarbamoiltransferaza ishtirokida
asparagin kislota bilan reaksiyaga kiradi. Bu ferment allosterik ferment
bo‘lib, STF uning ingibitori, ATF esa aktivatoridir.
3. Digidroorotaza fermenti ishtirokida digidroorotat kislota hosil
bo‘lishi bilan siklik halqa hosil bo‘ladi.
4. NAD-saqlovchi digidroorotatdegidrogenaza ishtirokida
digidroorotat kislota digidrogenlanadi va orotat kislota hosil bo‘ladi.
5. Orotat kislota orotidin-5-fosfatpirofosforilaza fermenti ishtirokida
fosforibozilpirofosfat bilan reaksiyaga kirishib orotidin-5-fosfat hosil
qiladi.
304
6. Orotidin-5-fosfat orotidin-5-fosfatdekarboksilaza ishtirokida
dekarboksillanadi va natijada uridinmonofosfat hosil bo‘ladi.
2 molekula ATF fosfat guruhlari hisobiga ikki kinaza ta’sirida UMF
UTF gacha fosforillanadi
UMF + ATF
→
UDF + ADF
UDF + ATF
→
UTF + ADF
Uratsil 2 uglerod atomining glutamin hisobiga aminlanishi natijasida
sitozin hosil bo‘ladi. Shunday qilib, UTFdan STF hosil bo‘ladi.
Asoslarning o‘zgarishi faqat trifosfatlar bosqichida boradi.
UMF sintezi manfiy qayta bog‘lanish mexanizmi bo‘yicha idora
etiladi: UTF shu metabolik jarayon birinchi fermenti II
karbamoilfosfatsintetazaning allosterik ingibitoridir. Bu mexanizm
305
asosida boshqa primidinli nukleotidlar ham UMF dan hosil bo‘lganligi
uchun ularni ortiqcha sintezlanishiga yo‘l qo‘yilmaydi.
Proteinkinaza - Biokimyo pmd

323
Ko‘pchilik fermentlarni faolligi sAMFga bog‘liq fosforillanish bilan
boshqariladi. Boshqa ko‘plab oqsil-peptid tabiatli gormonlar bu
jarayonni faollaydi. Lekin ba’zi gormonlar adenilatsiklazaga
ingibirlovchi ta’sir ko‘rsatadi, natijada, sAMF miqdori va oqsillarni
fosforillanishi pasayadi. Xususan, somatostatin gormoni o‘zini spetsifik
retseptori (G
5
-oqsilni struktur gomologik bo‘lgan) ingibitor G-oqsil (G;)
bilan birikib, adenilatsiklaza va sAMF sintezini ingibirlaydi, yani
adrenalin va glyukagon vujudga keltiradigan ta’sirga qarama-qarshi
ta’sir ko‘rsatadi. Ba’zi a’zolarda prostaglandinlar (xususan PGE)
adenilatsiklazaga shunday ingibirlovchi ta’sir ko‘rsatadi, vaholanki,
hujayrani turiga bog‘liq ravishda xuddi shu PGE, sAMFning sintezini
faollashtiradi.
Glikogen parchalanishini faollantiruvchi mushak gliko-
genfosfarilazasini faollanish mexanizmi va boshqarilishi batafsil
o‘rganilgan. 2 shakli tafovut etiladi: katalitik faol fosforilaza
a
va faol
bo‘lmagan fosforilaza b. Ikkala fosforilaza 2 ta bir xil subbirliklardan
tashkil topgan (molekulyar og‘irligi 94500), har birida 14 orinda serin
joylashgan bo‘lib, fosforillanish-defosforillanish jarayoniga, yani
faollanish va faolsizlanishiga uchraydi.
Siklik AMFga bog‘liq proteinkinaza bilan faolligi boshqariladigan
fosforilaza
b
ning kinazasi ta’sirida faol bo‘lmagan shakldagi fosforilaza
b molekulasini ikkala subbirligi kovalent fosforillanishga uchraydi va
faol fosforilaza
a
ga aylanadi. Fosforilaza
a
ning defosforillanishi
spetsifik fosforilaza
a
fosfatazasi ta’sirida fermentni inaktivlanishiga
va birlamchi holatga qaytishiga olib keladi.
Mushak to‘qimasida glikogenfosfarilaza boshqarilishini 3 turi
ochilgan.