“O‘ZBEKISTONDA ILM-FANNING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”

|
“O‘ZBEKISTONDA ILM-FANNING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”Bog'liq raqamli-iqtisodiyotda-boshqaruv-modeli-transformatsiyasi“O‘ZBEKISTONDA ILM-FANNING RIVOJLANISH ISTIQBOLLARI”
xalqaro ilmiy-amaliy anjumani
2022 yil 30 noyabr | scientists.uz
778
byurokratiya doirasida yangi moslashuvchan (organik deb ataladigan) tashkiliy boshqaruv
tuzilmalari - dizayn va matematik - keng qo'llaniladi, kompyuter dasturlari yordamida qaror
qabul qilishning moslashuvchan algoritmlari ishlab chiqiladi. Sanoati rivojlangan mamlakatlarda
biznesni boshqarish konsepsiyasining hukmronligi 1980-yillarning oʻrtalarigacha davom etdi.
1980-yillarning oʻrtalaridan boshlab uchinchi sanoat inqilobi dastlab AQSH va
Yevropaning rivojlangan mamlakatlarida, keyinroq esa Osiyoda sodir boʻldi va beshinchi
texnologik tartib asoslari shakllandi. Biznesda axborotni moddiylashtirish darajasi kritik 5-7%
gacha, ishlab chiqarish jarayonlarining hajmi 0,5 mkm gacha kamayadi. 5-texnologik tartibning
asosiy mamlakatlarida nanotexnologiyalar faol rivojlanmoqda, yangi mahsulotlar va brendlar
yaratilmoqda, ular ko'proq qiymat yaratishga yo'naltirilgan, ayni paytda yakuniy mahsulot
hajmini yanada tezroq qisqartirish. Elektronika jahon iqtisodiyotining barcha tarmoqlariga
istisnosiz kirib boradi va o'zi beshinchi texnologik tartibning etakchi tarmog'iga aylanadi. Agar
1990 yilgacha elektron komponentlar va elektron tizimlarni ishlab chiqarishni aniq ajratib olish
mumkin bo'lsa, ishlab chiqarish hajmi 350 nm dan kam bo'lishi bilan ikkala komponentni va
to'liq sxemalarni birlashtirgan o'ta yirik integral mikrosxemalar ishlab chiqarila boshlandi.
Asosiy texnologiyalar bo'yicha aniq bilimlarda o'zida mujassamlangan intellektual mulk Internet
imkoniyatlari bilan birgalikda tarmoq biznes modeliga asoslangan birinchi virtual
tashkilotlarning paydo bo'lishiga olib keladi va Internet-biznesning tarmoq boshqaruv tuzilmalari
yuqori darajadagi mexanik (byurokratik) boshqaruv tuzilmalarini butunlay siqib chiqaradi. -
yangi sharoitda nafaqat ishlamay qolgan, balki printsipial jihatdan moliyaviy samaradorligi va
iqtisodiy
qiymatini
yo'qotgan
iqtisodiyotning
texnologik
tarmoqlari
[8].
Iqtisodiy
rag'batlantirishga asoslangan boshqaruv usullari asta-sekin yangi boshqaruv modellariga (nazorat
qiluvchi, yumshoq va o'zini o'zi boshqarish) mos keladigan o'zini o'zi boshqarish usullari bilan
almashtirilmoqda. Biznesda etakchilik, ishonch va hissiy intellekt tushunchalari faol qo'llaniladi.
Beshinchi texnologik tartib globallashuv fenomeni va raqobatni tovar bozorlaridan
kapital bozorlariga o'tkazishning xarakterli tendentsiyasi tufayli xarajatlarni boshqarish
kontseptsiyasida immanentdir. Boshqaruv samaradorligini baholashning asosiy mezonlari
aktsiyadorlarning farovonligini maksimal darajada oshirish, ya'ni kompaniyaning bozor qiymati
va uzoq muddatli diskontlangan pul oqimlari, kompaniya va uning korxonalari bozor
qiymatining uzviy bog'liq ko'rsatkichlari (shu jumladan nomoddiy aktivlarni baholash) ).
Ishtirokchi boshqaruv modellari va guruh qarorlarini qabul qilish usullari keng qo'llaniladi.
Internet va axborot texnologiyalarining ijtimoiy-iqtisodiy tizimlar faoliyatining barcha sohalariga
keng kirib borishi munosabati bilan virtual tovar va xizmatlar, shuningdek, virtual to‘lov
vositalari ishlab chiqaruvchi virtual tashkilotlar paydo bo‘lmoqda. Borgan sari virtual biznesda
qaror qabul qilish algoritmlari kompyuter dasturlashiga asoslangan. Qaror qabul qilishning yangi
algoritmlari - bu kompyuter tomonidan bajariladigan buyruqlar ketma-ketligi, buyruqlar to'plami
esa kompyuter dasturidir. Hayotning turli sohalarida ma'lumotlarni kompyuterda qayta ishlash
ulkan ma'lumotlar massivlarini (Katta ma'lumotlarni) saqlash texnologiyalarini ishlab chiqadi, bu
esa mashinani keyingi o'rganishga va sun'iy intellektning (AI) birinchi namunalarining paydo
bo'lishiga olib keladi, ularning qo'llanilishi jahon ekspertlari tomonidan cheksiz baholanadi. [9].
Ijtimoiy-iqtisodiy tizimlarni boshqarishda inson omilining roli keskin kamayadi va sifat jihatidan
o'zgaradi: insonparvarlik va axloqiy xarakterdagi talablar birinchi o'ringa chiqadi. Biznesni
yuritishning avvalgi tashkiliy shakllari esa ularning ekotizimidagi ko‘plab ishtirokchilarning
ishini muvofiqlashtiruvchi yuqori texnologiyali raqamli platformalar bilan almashtirilmoqda.
|
| |