nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Romitan tuman

|
Romitan tuman
|
bet | 1/3 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 264,5 Kb. | | #116546 |
Bog'liq 7-sinf MUSIQA ochiq dars
“ENG YAXSHI DARS ISHLANMASI ”ko’rik-tanlovi uchun.
Buxoro viloyati Romitan tumanidagi 23-ixtisoslashtirilgan davlat umumta’lim maktabi musiqa madaniyati fani o’qituvchisi Sayfullayev Shuhrat Shokirovich haqida ma’lumot
1.Ism-sharifi - Sayfullayev Shuhrat Shokirovich
2.Tug`ilgan yil, oy, kun- 1978 yil 18 may.
3. Ma`lumoti- o’rta maxsus
4. O`qish joyi- Buxoro madaniyat texnikumi
5. Mutaxassisligi- musiqa fani o’qituvchisi
6. Diplom nomeri-194591
7. Diplom bo`yicha mutaxassisligi- musiqa fani o’qituvchisi
8. Tugatgan yili- 1998-yil
9. Ish staji- 20 yil
10.Pasport ma`lumotlari- AA1424535
11.Toifasi- mutaxasis
12. MO vaqti- 2018-yil mart
13. Mehnat faoliyati-1998 -yilda Romitan tumani 23-IDUMda musiqa madaniyati fani o‘qituvchisi
Elektron manzil:
Annotatsiya. Ushbu dars ishlanma “Shashmaqom aytim yo’llari ” mavzusini o’rganish uchun mo’ljallangan.O’quvchilarga maqom san’ati va uning tarixi,ijro uslublari haqida bilim,malaka va ko’nikmalar hosil qilishda foydalaniladi.
Romitan tuman
23-ixtisoslashtirilgan Davlat
umumta’lim maktabi
musiqa madaniyati
fani o’qituvchisi
Sayfullayev Shuhratning
7-sinfda
“ Shashmaqom aytim yo’llari”
mavzusida yozgan
ochiq saboq
ishlanmasi
Sana :
Darsning mavzusi: SHASHMAQOM AYTIM YO’LLARI
Darsning maqsadi: a) O’zbek mumtoz musiqasining asosi bo’lgan “Shashmaqom”ni bilish,shashmaqom aytim yo’lini bilish va uning 2 guruhini sanay olish,cholg’u
( mushkilot) va ashula ( Nasr) yo’llarini tavsiflash va ajrata olish,”Shashmaqom” asarining o’zbek musiqasidagi o’rnini bilish;Musiqiy savodxonlik kompetensiyasi:O’zbekiston hududida mumtoz musiqaning mahalliy an’analariga ega ekanligi,ularning o’xshashligi va o’ziga xosligini farqlay olish;
b) Musiqiy fikrlab,tahlil qila olish,ashulani o’qituvchi ovoziga taqlid qilib kuylay olish,musiqa ritmini anglab unga mos harakatni takrorlay olish, Re tovush qatorini nota yo’llarida joylashtira olish;
v) “shashmaqom” asarini bilish orqali milliy qadriyatlarni anglay olish,”Shashmaqom” asarining yosh avlodni milliy qadriyatlar ruhida tarbiyalanishidagi o’rnini bilish,o’quvchilarning mumtoz musiqaga nisbatan qiziqishini oshirish;
|
| |
II. 1-ta’rif - Andijon davlat universiteti

|
Andijon davlat universiteti
|
bet | 31/45 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 3,03 Mb. | | #260144 |
Bog'liq OL MAT 2011 1-QISMII. 1-ta’rif. Agar у=f(x) funksiya х0 nuqtada va uning atrofida aniqlangan bo’lib,
(2)
bo’lsa, у=f(x) funksiya х0 nuqtada uzluksiz dеyiladi.
Bu ta’rif ushbu ta’rifga tеng kuchli bo`ladi.
2-ta’rif. Agar у=f(x) funksiya х0 nuqtada va uning atrofida aniqlangan bo’lib, ixtiyoriy >0 son uchun shunday >0 son mavjud bo’lsaki,
|x-x0|<
shartni qanoatlantiruvchi istalgan х uchun
|f(x)-f(x0)|< (3)
tеngsizlik bajarilsa, у=f(x) funksiya х0 nuqtada uzluksiz dеyiladi.
Agar (3) tеngsizlikni
dеb yozsak, undan
kеlib chiqadi.
3-ta’rif. Agar y=f(x) funksiya х0 nuqtada va uning atrofida aniqlangan bo’lib, argumеntning chеksiz kichik orttirmasiga funksiyaning chеksiz kichik orttirmasi mos kеlsa, ya’ni
(4)
bo’lsa, funksiya х0 nuqtada uzluksiz dеyiladi.
4-ta’rif. Funksiyaning chap va ung limitlari х0 nuqtada mavjud va o’zaro tеng bo’lsa, у=f(x) funksiya х0 nuqtada uzluksiz dеyiladi.
Bu ta’rifdan ko’rinadiki:
1) f(x) funksiya х0 nuqtada va uning atrofida aniqlangan
2) bir tomonlama limitlar mavjud va ular o’zaro tеng:
f(x0-0)=f(x0+0)
3) by umumiy limit funktsiuaning х0 nuqtadagi limitiga tеng.
(4.4.2) limitni quyidagicha yozish mumkin:
III. 5-ta’rif. Agar у=f(x) funksiya (а, х0] oraliqda aniqlangan va
bo’lsa, bu funksiya х0 nuqtada chapdan uzluksiz dеyiladi.
6-ta’rif. Agar у=f(x) funksiya [х0; b) oraliqda aniqlangan va
bo’lsa, bu funksiya х0 nuqtada o’ngdan uzluksiz dеyiladi.
|
| |
Ilmiy uslub. Sohaviy terminlarning yasalishi - bet 8

|
Ilmiy uslub. Sohaviy terminlarning yasalishi
|
bet | 8/12 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 249,32 Kb. | | #105262 |
Bog'liq 5-6-7-8Birinchisi ichki manba, ikkinchisi tashqi manba deyiladi: 1. O`zbek tili lug`at tarkibining birinchi yo`l bilan boyib borish imkoniyati juda keng. Masalan: a) ilgari qo`llanib, keyin iste’moldan chiqib ketgan so`zdan yangi tushunchani ifodalash uchun foydalanish: vazir, hokim, viloyat, shirkat, noib, tuman kabi; b) yasovchi qo`shimcha yordamida yangi so`z yasash: uyali (telefon), omonatchi, pudratchi, bojxona, auditchi (auditor), dizaynchi (dizayner) va boshqa; d) shevaga xos so`zni faollashtirish: mengzamoq (Xorazm) «o`xshatmoq», «tenglashtirmoq», «qiyoslamoq» ma’nosida. 2. O`zbek tili lug`at tarkibi tashqi manba asosida ham boyib bormoqda. Dunyoda ichki imkoniyati asosidagina rivojlanadigan til yo`q. Faqat ma’lum zarurat tufayli yangi tushunchani tilimizning ichki imkoniyati asosida ifodalab bo`lmagandagina tashqi manbaga murojaat qilish foydali. Mahmud Koshg`ariy, Alisher Navoiy ham shunga da’vat qilgan. Keyingi davrda tilimizga Yevropa tillaridan bir qancha so`z yangi tushuncha bilan birgalikda kirib keldi. Masalan: monitoring, diler, skaner kabi. Buning hammasi o`zbek tili leksik imkoniyatini kengaytirib, boyitmoqda. O`ZBEK TILINING ESKIRGAN SO`ZLAR O`QUV IZOHLI LUG`ATI» «O`zbek tilining eskirgan so`zlar o`quv izohli lug`ati» – o`zbek adabiy tilining me’yoriy lug`atidan biri. Lug`at X.Norxo`jayeva tomonidan tuzilib, 2006- yilda “Yangi asr avlodi” nashriyotida ko`p nusxada chop etilgan. Lug`atda so`zlar quyidagicha tavsiflangan: I. Har bir so`zning ma’nosi qisqa va aniq ifoda etilgan. II. Lug`atda so`zlarning, asosan, hozirgi o`zbek adabiy tilida iste’moldan qolgan, eskirgan ma’nolari berilgan. «O`ZBEK TILINING IZOHLI LUG`ATI» «O`zbek tilining izohli lug`ati» – o`zbek tilida istemolda bo`lgan o`z va o`zlashma so`zlarning ma’nosini umumiy tarzda izohlaydigan lug`at turi. Hozirga qadar ikki marta o`zbek tilida izohli lug`at yaratilgan: 1. 1981-yil Moskvada nashr qlingan. 2 jildli. Unda 60 ming so`z va birikma izohlangan. 2. 2006-2008 yil nasr etilgan. 5 jildli. 80 mingdan ortiq so`z va so`z birikmasi izohlangan.
|
| |
IV. 1-xossa - Andijon davlat universiteti

IV. 1-xossa. Agar f(x) vа (x) funksiyalar х0 nuqtada uzluksiz bo’lsa, u holda f(x)± (x) funksiya ham х0 nuqtada uzluksizdir.
2-xossa. Agar f(x) vа (x) funksiyalar х0 nuqtada uzluksiz bo’lsa, u holda f(x)· (x) ko’paytma ham х0 nuqtada uzluksiz bo’ladi.
3-xossa. Agar f(x) vа (x) funksiyalar х0 nuqtada uzluksiz bo’lsa, u holda bo’linma ham х0 nuqtada uzluksiz bo’ladi, bu yerda (x)0.
4-xossa. Agar ва limitlar mavjud bo`lsa, u holda х0 nuqtada f [(x)] murakkab funksiya mavjud, shu bilan birga
tеnglik o`rinli bo`ladi.
5-xossa. Agar у=(x) funksiya х0 nuqtada uzluksiz, shu bilan birga (x0)=у0 bo`lib, f(y) esa у0 nuqtada uzluksiz funksiya bo`lsa, u holda f [(x)] murakkab funksiya х0 nuqtada uzluksiz bo`ladi.
6-xossa. Asosiy elеmеntar funksiya lar o`zlari aniqlangan barcha nuqtalarda uzluksizdir.
7-xossa. Barcha elеmеntar funksiya lar o`zlarining aniqlanish sohalarida uzluksizdir.
V. 7- ta’rif. Agar х0 nuqtada у=f(x) uchun quyidagi shartlardan kamida bittasi bajarilsa, х0 nuqta f(x) funksiya ning uzilish nuqtasi, funksiya ning o`zi esa uzlukli funksiya dеyiladi:
1) funksiya х0 nuqtada aniqlanmagan;
2) funksiya х0 nuqtada aniqlangan, lеkin bir tomonlama limitlardan biri mavjud emas;
3) funksiya х0 nuqtada aniqlangan, bir tomonlama limitlar mavjud, lеkin ular o`zaro tеng emas;
4) funksiya х0 nuqtada aniqlangan, bir tomonlama limitlar mavjud va ular o`zaro tеng, lеkin ular funksiya ning bu nuqtadagi qiymatiga tеng emas, ya’ni
f(x0-0)=f(x0+0)f(x0)
Funksiya ning uzilish nuqtalari 3 turga bo`linadi:
1. Yo`qotiladigan uzilish;
2. Birinchi tur uzilish;
3. Ikkinchi tur uzilish.
8- ta’rif. х0 nuqtada у=f(x) aniqlanmagan, lеkin bir tomonlama limitlar mavjud va o`zaro tеng bo`lsa, х0 nuqta yo`qotiladigan uzilish nuqta dеyiladi.
1-misol. funksiya ning х0=0 nuqta uzilish nuqtasidir. Lеkin , ya’ni bir tomonlama limitlar o`zaro tеng, ammo f(x) mavjud emas. f(0)=f(-0)=f(+0)=1 dеb olamiz. х0 yo`qotiladigan uzilish nuqta, uni yo`qotdik (2-chizma).
y
-2 - 0 2 x
2-chizma
9- ta’rif. Agar f(x) funksiya х0 nuqtada aniqlangan yoki aniqlanmagan, lеkin bir tomonlama limitlar mavjud va ular o`zaro tеng bo`lmasa, u holda х0 nuqta birinchi tur uzilish nuqtasi dеyiladi. h=f(x0+0)-f(x0-0) coni funksiyaning х0 nuqtadagi sakrashi dеyiladi.
2-misol. funksiya х=0 nuqtada aniqlanmagan.
Demak, x0 – birinchi tur uzilish nuqtasi (3-chizma).
3-chizma
10- ta’rif. Agar х0 nuqtada bir tomonlama limitlardan kamida biri mavjud emas yoki chеksizlikka tеng bo`lsa, х0 nuqta ikkinchi tur uzilish nuqtasi dеyiladi.
y
3-misol. funksiya
х=1 nuqtada mavjud emas
Dеmak, х=1nuqta ikkinchi tur uzilish O 1 x
nuqtasi. 4-chizma
|
1-topshiriq Shaxsiy kompyuteringizning asosiy qurilmalari haqidagi ma`lumotlari jadval asosida taqdim eting va izoh bering Qurilma

|
1-topshiriq Shaxsiy kompyuteringizning asosiy qurilmalari haqidagi ma`lumotlari jadval asosida taqdim eting va izoh bering
|
bet | 1/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 21,36 Kb. | | #248483 |
Bog'liq Qurilma
Telekommunikatsiya texnologiyalari (“Mobil tizimlar”) 0151-22-guruh talabasi Nazarov Ravshanbekning “Kompyuterni tashkil etilishi fanidan bajargan amaliy ishi.
1-topshiriq
1. Shaxsiy kompyuteringizning asosiy qurilmalari haqidagi ma`lumotlari jadval asosida taqdim eting va izoh bering. Qurilma | Izoh | Modeli | MacBook Pro M1 | Korpusi | Aluminum qurilma, yuqori sifatli materialdan ishlangan, yorqinlik va qimmatli tasvir | Processor (Chip) | Apple M1 chip, barcha ma'lumotlar ishlab chiqarish uchun kuchli va samarali | Xotira (RAM) | 8 GB yoki 16 GB DDR4 RAM, kompyuterda bir nechta dasturlarni parallel ishlashga imkon beradi | Haydovchi disk (SSD) | 256 GB, 512 GB, yoki 1 TB SSD, tez yuklash va boshqarish vaqtini kamaytiradi | Grafik karta | Apple o'zining M1 chipida integratsiyalangan grafiklar, yuqori darajadagi grafik ishlarini bajarish uchun mo'ljallangan | Ekran | |
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-topshiriq Shaxsiy kompyuteringizning asosiy qurilmalari haqidagi ma`lumotlari jadval asosida taqdim eting va izoh bering
|
совершенствования учебного процесса общеобразовательных школ при

|
совершенствования учебного процесса общеобразовательных школ приBog'liq 1.DESсовершенствования учебного процесса общеобразовательных школ при
помощи виртуальных лабораторий» раскрываются вопросы, связанные с
организацией методического обеспечения предмета, разработкой методологии
ее совершенствования и организацией учебного процесса с использованием
виртуальной лаборатории и веб-платформы на базе КИМ.
Также, в ходе исследования было разработано методическое обеспечение,
способствующее организации содержания и учебного процесса предмета
«Зоология»,
связанное
с
учебной
деятельностью
учащихся
общеобразовательных школ в электронной образовательной среде,
формированию у учащихся навыков и компетенций для выполнения задач по
биологии различного уровня сложности и усвоения новых знаний о
преподаваемом преподавателем предмете с использованием виртуальных
лабораторий и веб-платформы, созданной на базе КИМ, формированию его
личностных характеристик оценивать свою деятельность и принимать
решения.
Профессионально-ориентированная методика организации лабораторных
занятий с использованием виртуальных лабораторий, созданных по учебнику
«Зоология» в общеобразовательных школах, разработана на основе заданий с
визуальным содержанием, развивающих умения учащихся понимать
экспериментальные процессы и сравнивать данные, т.е. дифференцированное
использование виртуальных лабораторий, разработанных в ходе адаптивного
обучения по практическим и лабораторным темам по предмету «Зоология для
7 класса».
Дифференцированное образование - это подход к образованию,
учитывающий возраст, способности, индивидуальность, увлечения, интересы
и уровень успеваемости учащихся в классе.
Показано обеспечение повышения качества и эффективности образования
в преподавании предмета зоологии учащимся общеобразовательных школ с
использованием виртуальных лабораторий, созданных на базе КИМ, с
использованием информационно-образовательной среды в соответствии с
раскрытыми в учебном плане темами как: изучение жизненных процессов
класса ложноножек и ознакомление с их видами, изучение внешнего и
внутреннего строения зеленой эвглены и их жизнедеятельности, в том числе
движения, работы сократительной вакуоли, питание, размножение,
энцистацию, вид плоских червей: жизненные процессы классов круглых и
ленточных червей и их видов
Приведенные в качестве примера имитационные модели показывают, что
амеба представляет собой протоплазматический комок неправильной формы,
который постоянно меняет свою форму, поскольку его ложноножки постоянно
растягиваются и втягиваются в различных точках тела (рис 1).
|
| |
Рис. 3. Структура веб-платформы - Asosidagi bir martalik kengash qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti ishkobilov...

|
Asosidagi bir martalik kengash qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti ishkobilov farrux xayrilloyevichBog'liq 1.DES
Рис. 3. Структура веб-платформы.
Данная веб-платформа позволяет учащимся учреждений общего среднего
образования изучать предметы в свободное время с помощью компьютера или
телефона, повторять знания, которые они не усвоили вовремя, из разделов,
данных имитационными моделями, видео, аудио, текстом и анимациями,
ознакомиться с требованиями и нормативными документами ГОС,
относящимися к предмету, свободно изучать темы домашних заданий, изучать
теории по предметам науки, вовремя выполнять практические и лабораторные
занятия, использовать виртуальную лабораторию, компьютерные или
мобильные приложения по предмету для улучшения своих знаний, проводить
самооценку, читая и отвечая на вопросы научного теста, изучая связанные с
биологией ресурсы на веб-платформе и делая собственные выводы, а для
учителя получить методические указания по преподаванию предмета
«Зоология», ознакомиться с теориями предметов и использовать их в нужное
время, определить уровни владения учащимися путем выполнения
поставленных задач, создание методических возможностей для использования
виртуальной лаборатории, компьютерных или мобильных приложений в
обучении.
Использование
веб-платформы,
вобравшей
в
себя
усовершенствованное методическое обеспечение предмета «Зоология», в
учебном процессе имеет следующее практическое значение: приобретать
знания, умения и компетенции для практической и лабораторной отработки
биологических процессов в научно-учебной деятельности студентов с
помощью виртуальных лабораторий, созданных на базе КИМ; формирование у
34
студентов высокой мотивации, приобретение профессиональных знаний,
умение видеть свою будущую деятельность и свое место в обществе и т.д.
Рис. 4. Усовершенствованная модель методики обучения виртуальных
|
| |
Рис 1. Имитационная модель движения амебы

33
Также с использованием программ Macromedia Flash 8, HTML, CSS,
JavaScript, Visual Studio Code были созданы виртуальная лаборатория и веб-
платформа, используемые в
обучении предмета, и разработана методика ее
использования в образовательном процессе (рис. 3).
Nerv kletkalarining strukturasi: dentrit, som, akson, sinaps

|
Nerv kletkalarining strukturasi: dentrit, som, akson, sinaps
|
bet | 4/19 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 58,88 Kb. | | #245889 |
Bog'liq Документ Microsoft Office WordNerv kletkalarining strukturasi: dentrit, som, akson, sinaps.
Nerv hujayralari (neyronlar) murakkab va o'ziga xos strukturalarga ega bo'lib, ularning har bir qismi muhim funktsiyalarni bajaradi. Neyronning asosiy komponentlari quyidagilardan iborat: dendritlar, soma (hujayra tanasi), akson va sinapslar. Har bir komponentning strukturasi va funktsiyasi haqida quyida batafsil ma'lumot berilgan.
1. Dendritlar
Struktura:
Dendritlar neyronning shoxchalarga o'xshash o'simtalari bo'lib, ko'p sonli va keng tarmoqlangan bo'ladi.
Ular neyronning hujayra tanasidan chiqadi va boshqa neyronlardan keladigan signallarni qabul qilish uchun maxsus tuzilishga ega.
Funktsiya:
Dendritlar boshqa neyronlardan yoki sezgi retseptorlaridan kelayotgan elektr signallarni qabul qiladi.
Dendritlar orqali kelgan signallar neyronning hujayra tanasiga uzatiladi, bu esa neyronning faoliyatini boshlaydi yoki kuchaytiradi.
2. Soma (Hujayra tanasi)
Struktura:
Soma neyronning markaziy qismi bo'lib, unda hujayra yadrosi, sitoplazma va boshqa hujayra organellalari joylashgan.
Soma shakli va o'lchami turli xil bo'lishi mumkin, ammo u doimiy ravishda hujayra yadrosini saqlaydi.
Funktsiya:
Soma neyronning metabolik va genetik faoliyatini boshqaradi.
Bu yerda neyrotransmitterlar sintezlanadi va hujayraning umumiy sog'lomligi uchun zarur bo'lgan oqsillar ishlab chiqariladi.
Soma qabul qilingan signallarni qayta ishlaydi va aksion potentsiali hosil bo'lishi uchun zarur bo'lgan qarorlarni qabul qiladi.
3. Akson
Struktura:
Akson uzun, yupqa tolaga o'xshash struktura bo'lib, neyronning hujayra tanasidan chiqadi va boshqa neyronlarga yoki mushak hujayralariga signallarni uzatadi.
Aksonlar bir necha millimetrdan bir necha metrgacha uzunlikda bo'lishi mumkin.
Aksonlar ko'pincha miyelin qavati bilan qoplangan, bu qavat signalning tez va samarali uzatilishini ta'minlaydi.
Funktsiya:
Akson neyronning hujayra tanasidan kelgan elektr signallarni uzoq masofaga uzatadi.
Akson oxirida akson terminallari joylashgan bo'lib, bu terminallar sinapslar orqali boshqa neyronlar yoki hujayralar bilan aloqa qiladi.
4. Sinapslar
Struktura:
Sinapslar neyronlarning akson terminallari va boshqa neyronlarning dendritlari yoki hujayra tanalari orasidagi aloqa nuqtalari.
Sinaptik bo'shliq deb ataladigan kichik bir bo'shliq mavjud bo'lib, bu bo'shliq orqali neyrotransmitterlar tarqaladi.
Funktsiya:
Sinapslar elektr signallarni kimyoviy signallarga aylantiradi va bu kimyoviy signallar sinaptik bo'shliq orqali keyingi neyron yoki hujayraga yetkaziladi.
Neyrotransmitterlar akson terminallarida sintezlanadi va sinaptik bo'shliqqa chiqariladi, bu esa keyingi neyronning membranasidagi retseptorlarga bog'lanadi va yangi aksion potentsiali hosil qiladi.
|
| |
MATLABDA MATЕMATIK IFODALAR USTIDA SHAKL

|
MATLABDA MATЕMATIK IFODALAR USTIDA SHAKL
|
bet | 2/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147191 |
Bog'liq Matlab dasturidan muhandislik masalalarida foydalanish-fayllar.orgMATLABDA MATЕMATIK IFODALAR USTIDA SHAKL
ALMASHTIRISHLAR
MATLABda matеmatik ifodalar ustida shakl almashtirish jarayonida
quyidagi amallarni bajarish mumkin:
· O’xshash hadlarni ixchamlash;
· Ko’paytuvchilarga ajratish;
· Qavslarni ochish:
· Ratsional kasrlarni qisqartirish va shu kabilar
Bunday simvolli hisoblashlarni bajarishdan oldin ifodadagi o’zgaruvchilar
syms yordamchi buyrug’I (syms inglizcha “symbols”, ya’ni “simvollar” so’zining
qisqa ifodasi)orqali e’lon qilinadi. Masalan:
>> syms x y z a b c d
Ifodalarda shakl almashtirishlar.
Ifodalarda qavslarni ochib, ularning hadlarini ixchamlash expand()
buyrug’I bilan amalga oshiriladi:
>> syms x y z a b c d e
>> P=(x+1)*(x-1)*(x^2-x+1)*(x^2+x+1)
P =
(x+1)*(x-1)*(x^2-x+1)*(x^2+x+1)
>> P1=expand(P)
P1 =x^6-1
Ko’phadlarni ko’paytuvchilarga ajratish uchun esa factor)
byrug’idan foydalanamiz. Masalan:
>> factor(P1)
ans =(x+1)*(x-1)*(x^2-x+1)*(x^2+x+1)
>> factor(x^5-x^4-7*x^3+x^2+6*x)
ans =x*(x-1)*(x-3)*(x+2)*(x+1)
Ifodalarni soddalashtirish simplify() yoki simple() buyrug’I
bilan amalga oshiriladi.Masalan:
>> P2=(cos(x)-sin(x))*(cos(x)+sin(x))
P2 =(cos(x)-sin(x))*(cos(x)+sin(x))
>> simplify(P2)
ans =2*cos(x)^2-1
Bundan tashqari, ifodalar ustida shakl almashtirishlarda kerak bo’ladigan
collect, numden, horner, subexpr, subs kabi bir qator buyruqlari mavjud va uni mustaqil o’rganishni foydalanuvchiga qoldiramiz.
Matlabni hisoblagich sifatida ishlatish.
Matlab interaktiv hisoblagich sifatida ishlatilganda, oddiygina hisoblamoqchi bo`lgan tenglamani muloqatli hisob uchun, ko`rmoqchi bo`lgan
hisobni kiritamiz. Misol uchun biz 1+2*3 ni hisoblashni xohlaymiz. Kiritish
belgisini (>>) oldiga shu masalani kiritamiz,
>> 1+2*3 ans=
Bu yerda, kiritilgan hisob biroz argumentga tenglangan.
MATLAB dasturi avtomatik tarzda, hisob natijasini ans nomli argumentga
tenglaydi, bu answer inglizcha yechim (javob) degan manoni bildiradi. Shuni
e`tiborga olish kerakki ans argumenti faqat oxirgi nomsiz hisobning natijasini
saqlaydi. Natija o`chib ketmasligi uchun, boshqa argument nom berishimiz
mumkin. Misol uchun,
>> x=1+2*3 x= 7
x uchun qiymat 1+2*3 =7 qiymatga tenglashtiriladi. Bu kiritilgan nom orqali oldin
olingan natijani chaqirish uchun ishlatsa bo`ladi. Shuning uchun, 4*x bizda
quyidagi natijani beradi.
|
| |
Amallar yoki prioritet tartibining shajarasini boshqarish

|
Amallar yoki prioritet tartibining shajarasini boshqarish
|
bet | 4/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147191 |
Bog'liq Matlab dasturidan muhandislik masalalarida foydalanish-fayllar.orgAmallar yoki prioritet tartibining shajarasini boshqarish
Oldinda ko`rsatilgan arifmetik masalalarni yechaylik, endi tenglamani kiritishda
dumaloq qavs ishlatamiz. Misol uchun 1+2*3 ni (1+2)*3 ga o`zgartirib yozamiz
>> (1+2)*3 ans = 9
va oldingi masala uchun
>> 1+2*3 ans = 7
Qavs qo`llanilishi bizga xar xil natija berdi: 9 va 7.[A-6, 7 bet]
Barcha amallarning ishlashi o`rta maktab kursidan tanish algebra qoidalari
asosida ishlaydi. Darajaga ko`tarish birinchi tartibda bajariladi, birga undan keyin
bo`lish va ko`paytirish. Oxirida esa qo`shish va ayirish amallari bajariladi. Bu
prioritet tartibini o`zgartirish uchu qavs ishlatiladi. Misol uchun 1+2*3 ni qavs
qo`yish orqali qavs ichidagi birinchi bajariladi, shunda qavs qo`ysak (1+2)*3,
natija 7 va 9 bo`ladi. Dumaloq qavslar har doim prioritetlarni o`zgartirish uchu
qo`llanilishi mumkin va qavslarni murakkab sonlar bilan ishlaganda ham
qo`llanilish talab etiladi, shu orqali xatoliklar yo`qotiladi.
Introduction to Software for Chemical engineers. Mariano Martín Martín. CRC Press is an imprint of the Taylor & Francis Group, an information business. London, New York. 2010;
Introduction to Software for Chemical engineers. Mariano Martín Martín. CRC Press is an
imprint of the Taylor & Francis Group, an information business. London, New York. 2010;
MATLAB TIZIMIDA MASSIVLAR BILAN ISHLASH
MATLAB da barcha ma’lumotlar matritsa yoki massiv
ko’rinishida(“MATLAB” so’zi inglizcha “Matrix Laboratory”, yani “Matritsali
Laboratoriya” so’zlarining qisqartirilgan ifodasidir) tasvirlanadi.
Hattoki, skalyar o’zgaruvchilarni umumiy holda 1x1 o’lchovli massiv(matritsa)
deb qarash qabul qilingan. Shuning uchun ham massiv va matritsalar ustida
ishlash, MATLAB da samarali ishlashda muhim ahamiyatga ega.
Massiv – bir turdagi ma’lumotlarning raqamlangan va tartiblangan
to’plamidir. Massivning nomi bo’lishi shart. Massivlar o’lchovi yoki o’lchami
bilan bir-biridan farq qiladi:bir o’lchovli, ikki o’lchovli, ko’p o’lchovli. Massiv
elementlariga murojaat qilish indekslar orqali amalgam oshriladi. MATLAB da
massiv elementlarini raqamlash bir(1)dan boshlangani uchun indekslari birga teng
yoki katta bo’ladi.
MATLAB da massivlarning ustun-vektor, qator-vektor va matritsa
ko’rinishlaridan foydalaniladi. Massivlar kvadrat qavslarga olinib yoziladi. Ustun-
vektorning har bir elementi, ya’ni har bir qatori nuqtali vergul bilan ajratiladi.
Qator-vektorning har bir elementi, ya’ni har bir ustuni vergul yoki bo’sh
joy(probel) bilan ajratiladi. Demak, massivlarni kiritishda qatorlar vergul yoki
bo’sh joy(probel) bilan ustunlar esa nuqtali vergul bilan ajratilar ekan.
MATLAB da massivlarning ustun-vektor, qator-vektor va matritsa ko`rinishlaridan
foydalaniladi. Massivlar kvadrat qavslarga olinib yoziladi. Ustun-vektorning har
bir elementi, ya’ni har bir qatori nuqtali vergul bilan ajratiladi.
|
| |
Ko'p qatlamli Sun'iy neyron to'rlari. Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyroni

|
Ko'p qatlamli Sun'iy neyron to'rlari. Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyroni
|
bet | 7/19 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 58,88 Kb. | | #245889 |
Bog'liq Документ Microsoft Office WordKo'p qatlamli Sun'iy neyron to'rlari. Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyroni.
Ko'p qatlamli sun'iy neyron to'rlari (Multilayer Artificial Neural Networks) turli muammolar yechish va ma'lumotlarni tahlil qilishda yaxshi ishlaydigan kuchli modellardir. Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyroni, ko'p qatlamli sun'iy neyron to'rlari turlaridan ikkalasiga misoldir. Ularning ikkalasi ham oddiy tasniflash va regressiya vazifalarini yechishda, shuningdek, tasvirni tanish, nutqni aniqroq o'qishda va boshqa murakkab vazifalarni hal qilishda ishlatiladi.
Mak- Kollax
Mak- kollax (McCulloch-Pitts) sun'iy neyroni klassik bir qatlamli sun'iy neyron to'ri sifatida taniladi. U har bir neyronning faollashtirish funktsiyasini boshqa funksiyalar bilan almashtirish uchun klassik hisoblash modelini yaratdi. Ushbu modelda neyronlar linearni funktsiyalar emas, balki barcha kirishlar va chiqishlar binar (0 yoki 1) bo'lib, shuningdek, bu neyronlar o'zaro aloqa tizimi orqali bog'langan.
Tuzilishi:
-Kirishlar (Inputs): Har bir neyronga kirishlar kiritiladi.
-Vaznlar (Weights): Har bir kirishga mos keladigan vaznlar (weights) mavjud.
-O'tkazish Chegaralari (Biases): Har bir neyron uchun o'tkazish chegaralari mavjud.
-Faollashtirish Funktsiyasi (Activation Function): Barcha neyronlarda o'zini faollashtirish funktsiyasi mavjud, bu funktsiya boshqaruvni amalga oshiradi.
-Chiqish (Output): Neyronlar chiqish qiymatlarni hosil qiladi.
Pittsaning Rasmiy Neyroni
Pittsaning rasmiy neyroni (Perceptron) sun'iy neyron tarmoqlarida eng mashhur turlardan biridir. Bu turi Frank Rosenblatt 1957 yilda ishlab chiqdi. Pittsaning rasmiy neyroni ikki qatlamlidir: kirish qatlami va chiqish qatlami. U kvadratik hisoblash modeli sifatida taniladi va klassik qatlamlardan biridir.
Tuzilishi:
-Kirish Qatlami (Input Layer): Bu qatlam tashqi manbalardan kirish signallarini qabul qiladi.
-Yig'indisi (Summation): Kirish qiymatlarini va ularning mos vaznlarni yig'adi.
-Faollashtirish Funktsiyasi (Activation Function): Yig'indini o'zgartirib, faollashtirish funktsiyasi orqali chiqish qiymatini hosil qiladi.
-Chiqish Qatlami (Output Layer): Faollashtirish funktsiyasi chiqish qiymatini hosil qiladi.
Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyroni klassik va kuchli sun'iy neyron to'rlaridir, ular oddiy va murakkab vazifalarni hal qilishda foydalaniladi. Mak- kollax va Pittsaning rasmiy neyronining asosiy xususiyatlari, oddiy hisoblash modellari va klassik faollashtirish funktsiyalari yordamida o'zini ifodalaydi. Bu sun'iy neyron turlari oddiy hisoblash vazifalari, tasniflash va regressiya vazifalarini yechish uchun ishlatiladi.
|
| |
Faollashtirish funksiyalari

|
Faollashtirish funksiyalari
|
bet | 6/19 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 58,88 Kb. | | #245889 |
Bog'liq Документ Microsoft Office WordFaollashtirish funksiyalari.
Faollashtirish funksiyalari sun'iy neyron tarmoqlarida (SNT) juda muhim rol o'ynaydi, chunki ular neyronning kirish qiymatlarini chiqish qiymatlariga aylantiradi. Faollashtirish funksiyasi kirish signallarining yig'indisini olib, neyronning javobini (chiqishini) nolinchi yoki shkaladagi biror qiymatga o'zgartiradi. Turli xil faollashtirish funksiyalari mavjud va har birining o'ziga xos afzalliklari va kamchiliklari bor. Quyida eng ko'p ishlatiladigan faollashtirish funksiyalari haqida batafsil ma'lumot berilgan:
1. Sigmoid Funktsiyasi
Tuzilishi:
Xususiyatlari:
Chiqish qiymati 0 va 1 orasida bo'ladi.
Uzluksiz va differentsiyallanadigan funktsiya.
Sigmoid funktsiyasi kichik kirish qiymatlarida (manfiy qiymatlar) 0 ga, katta kirish qiymatlarida (ijobiy qiymatlar) 1 ga yaqinlashadi.
2. Tanh (Hyperbolic Tangent) Funktsiyasi
Tuzilishi:
Xususiyatlari:
Chiqish qiymati -1 va 1 orasida bo'ladi.
Uzluksiz va differentsiyallanadigan funktsiya.
Sigmoid funktsiyasiga nisbatan yaxshi ishlaydi, chunki kirish qiymatlarining o'rtacha qiymati nolga yaqin bo'ladi.
Bir qatlamli Sun'iy neyron to'rlari.
Bir qatlamli sun'iy neyron to'rlari (Single-Layer Artificial Neural Networks) eng oddiy va asosiy sun'iy neyron to'ri turlaridan biri hisoblanadi. Ular asosan kirish va chiqish qatlamidan iborat bo'lib, hech qanday yashirin qatlamga ega emas. Bu turdagi neyron tarmoqlar oddiy tasniflash va regressiya vazifalarini bajarish uchun ishlatiladi. Quyida bir qatlamli sun'iy neyron to'rlari haqida batafsil ma'lumot berilgan.
Bir Qatlamli Sun'iy Neyron Tarmoqlarining Tuzilishi
Tuzilishi:
1.Kirish Qatlami (Input Layer): Bu qatlam tashqi manbalardan kirish signallarini qabul qiladi. Har bir kirish signali biror xususiyatga mos keladi.
2.Chiqish Qatlami (Output Layer): Bu qatlam neyronlarning chiqish qiymatlarini hosil qiladi. Chiqish qiymatlari tasniflash vazifalarida toifalar, regressiya vazifalarida esa uzluksiz qiymatlar bo'lishi mumkin.
Bir qatlamli neyron to'rlari ko'pincha Perseptron yoki Logistic Regression modellari sifatida ishlatiladi.
|
| |
Davlat xaridlarini quyidagilarga bo'lish mumkin

|
Davlat xaridlarini quyidagilarga bo'lish mumkin
|
bet | 6/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarDavlat xaridlarini quyidagilarga bo'lish mumkin : davlat iste'moli – iste’mol tovarlarini xarid qilish va davlat xizmatchilariga ish haqini to‘lash; davlat investitsiyalari - investitsiya tovarlarini sotib olish . Hisoblangan xarajat
YaIMni hisoblash uchun milliy hisoblar qoidasi iqtisodiyotda ishlab chiqarilgan barcha yakuniy mahsulot va xizmatlarning bozor qiymatini qo'shishdan iborat ... lekin ba'zi yakuniy tovarlar va xizmatlar jami mahsulotning bir qismi bo'lsa-da, bozorda sotilmaydi . Ularning qiymati bozor narxlarida o'lchanmaydi , lekin YaIMga kiritilishi kerak. Ushbu xarajat hisoblangan (yoki hisoblangan) xarajat deb ataladi. Misollar: - ishlab chiqarish xarajatlari asosida YaIM tarkibiga kiritilgan ayrim davlat xizmatlari;
- uy-joy mulkdorlari o'zlariga to'lagan ijara to'lovlari
Sof eksport Hozirgi kunda barcha mamlakatlar ochiq iqtisodiyotga ega , ya'ni. dunyoning boshqa mamlakatlari bilan o'zaro aloqada bo'lgan iqtisodiyot . Iqtisodiyotlar o'rtasidagi aloqalarning asosiy turlaridan biri xalqaro savdodir . Mamlakatlar o'zida ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlarni xorijiy davlatlarga sotadi (eksport qiladi), chet elda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlarni sotib oladi (import qiladi) . Boshqa mamlakatlarga sotilgan mahsulotlarning qiymati yalpi eksport deb ataladi ( Ex ) . Boshqa mamlakatlardan sotib olingan mahsulotlarning qiymati yalpi import ( Im ) deb ataladi . Yalpi eksport va yalpi import o'rtasidagi muvozanat sof eksport deb ataladi ( NX ) .
Ichki iqtisodiyot
Tashqi iqtisodiyot
Sof eksport
Iqtisodiyot doirasida ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlar
Chet el tovarlari va xizmatlari
Iqtisodiyotda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlar uchun to'lovlar ( Ex )
|
| |
Investitsiyalar - Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning...

|
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
bet | 4/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarInvestitsiyalar
( men )
Davlat
xaridlar
( G )
Iste'mol
(C)
(C)
Saqlash
( S )
Davlat sektori
Barcha makroiqtisodiy agentlarning xarajatlarining yig`indisi: - uy xo'jaliklari - iste'mol xarajatlari C ;
- firmalar - investitsiya xarajatlari I ;
- davlat ( hukumat) - tovarlar va xizmatlarning davlat xaridlari G;
- xorijiy sektor - sof eksport NX :
YaIM = C + I + G + ( Ex - Im )
NX
Iste'mol xarajatlari Iste'molchi xarajatlari umumiy xarajatlarning eng katta ulushini (taxminan 2/3) tashkil qiladi. Iste'mol xarajatlari uy xo'jaliklarining quyidagi xarajatlarini o'z ichiga oladi: - joriy iste'mol – uzoq muddat foydalanilmaydigan tovarlar sotib olish
- (oziq-ovqat, kiyim-kechak, poyabzal va boshqalar);
- uzoq muddat foydalaniladigan tovarlarni iste'mol qilish ( mebel, avtomobil, televizor, kompyuter va boshqalar).
(uy-joydan tashqari) ; - xizmatlar uchun to'lov ( sartaroshlik , sayyohlik ,
o'yin-kulgi va boshqalar. ). Investitsion xarajatlar ishlab chiqarish vositalarini sotib olishga sarflagan xarajatlarini ifodalaydi . Bu quyidagi xarajatlar miqdori : - yangi uskunalar, mashinalar va asboblar ;
- yangi sanoat qurilishi (binolar, ofislar, mehmonxonalar, fabrikalar va boshqa tijorat ko'chmas mulklari);
- yangi uy-joy qurilishi (uylar, kvartiralar, kottejlar);
- inventarizatsiyaga investitsiyalar .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
Chet el tovarlari va xizmatlari uchun to'lovlar ( Im )

|
Chet el tovarlari va xizmatlari uchun to'lovlar ( Im )
|
bet | 7/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarChet el tovarlari va xizmatlari uchun to'lovlar ( Im )
Pul oqimlari
Tovarlar va xizmatlar oqimi
Import qilinadigan tovarlar qanday hisobga olinadi?
Chet elda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlar barcha mahalliy makroiqtisodiy agentlar (uy xo'jaliklari, firmalar va davlat) tomonidan sotib olinadi, shuning uchun ular iste'mol xarajatlarining bir qismidir C , investitsiya xarajatlari I, mos ravishda va davlat xaridlari G :
C = C D + C F I = I D + I F G = G D + G F
Yalpi ichki mahsulot faqat iqtisodiyotda ishlab chiqarilgan tovarlar va xizmatlar qiymatini o'z ichiga olganligi sababli , YaIMni hisoblash uchun import qilingan tovarlar va xizmatlar qiymatini ayirish va ushbu iqtisodiyot tomonidan ishlab chiqarilgan va chet elliklar tomonidan sotib olingan tovarlar qiymatini qo'shish kerak:
G D P = ( C D + C F ) + ( I D + I F ) + ( G D + G F ) + Ex – Im
Im
Shunday qilib, import qilinadigan mahsulotlarning tannarxi YaIM qiymatida hisolanmaydi, lekin milliy hisoblar tizimida ikki marta hisoblanadi
Xarajatlar bo'yicha YaIM (AQSH va Roassiy misolida)
Iste'mol xarajatlari
( C )
Investitsiyalar .
xarajatlar ( I )
Davlat
xaridlar ( G )
Toza
eksport
( NX )
AQSh YaIM tarkibi , 2021
Rossiya yalpi ichki mahsulotining tarkibi , 2021
70,6% 1 2,5% 20,4% - 3,5%
50,6% 22,3 % _ 19,0% 8,1%
YaIMni sotib olish xarajatlari pirovardida daromadga aylanganligi sababli, YaIM iqtisodiy resurslar egalari tomonidan olinadigan omil daromadlarining umumiy miqdori sifatida hisoblanishi mumkin, ya'ni. uy xo'jaliklari. Bunga quyidagilar kiradi: - xususiy firmalar ishchilarining ish haqi va ish haqi ;
- olingan ijara to'lovlari (shu jumladan, uy-joy mulkdorlari tomonidan foydalaniladigan uy-joy xizmatlari uchun hisoblangan (ya'ni hisoblangan) ijara );
- kapital egalari tomonidan olingan foizlar to'lovlari ;
- tadbirkorlar va kompaniya egalari tomonidan olingan foyda .
|
| |
Qimmatli qog'ozlarni (aksiya va obligatsiyalar) sotib olish investitsiya xarajatlariga kiritilmaydi , chunki u umumiy mahsulot va daromadni yaratishni emas, balki qayta taqsimlashni anglatadi)

|
Qimmatli qog'ozlarni (aksiya va obligatsiyalar) sotib olish investitsiya xarajatlariga kiritilmaydi , chunki u umumiy mahsulot va daromadni yaratishni emas, balki qayta taqsimlashni anglatadi)
|
bet | 5/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarQimmatli qog'ozlarni (aksiya va obligatsiyalar) sotib olish investitsiya xarajatlariga kiritilmaydi , chunki u umumiy mahsulot va daromadni yaratishni emas, balki qayta taqsimlashni anglatadi) Investitsion xarajatlarning tarkibi
Sotib olish xarajatlari
Yangi uskunalar
Sotib olish xarajatlari
yangi sanoat binolari
Sotib olish xarajatlari
yangi uy-joy
Sanoatga
investitsiyalar
Tovar-moddiy zaxiralarga
investitsiyalar
Yalpi xususiy ichki investitsiyalar
Asosiy kapitalga investitsiyalar
= Ruxsat etilgan xususiy ichki investitsiyalar
Uy-joy investitsiyalar
Foydalanish usuliga ko'ra investitsiyalar quyidagilarga bo'linadi : - yalpi investitsiyalar ( I yalpi );
- tiklovchi investitsiyalar ( = amortizatsiya = asosiy kapital iste'moli , A ): ishlab chiqarish jarayonida kapital eskiradi va almashtirilishi yoki ta'mirlanishi kerak ;
- sof investitsiyalar ( I net ).
Igross = A + Inet Sof investitsiyalar kapital fondini va shuning uchun iqtisodiyotning ishlab chiqarish imkoniyatlarini o'sishi uchun asosdir .
6
Yalpi investitsiyalar
4
Qayta tiklangan sarmayalar
2
Sof investitsiyalar
Kapitalning o'zgarishi = + 2
= iqtisodiyotning ishlab chiqarish imkoniyatlarini oshirish
Sof investitsiyalarning roli
Davlat xaridlari ifodalaydi tovarlar va xizmatlar uchun davlat xarajatlari. Bularga quyidagilar kiradi : - hukumat va harbiylar uchun zarur bo'lgan tovarlarni sotib olish (shu jumladan davlat korxonalari va infratuzilmani rivojlantirish uchun ishlab chiqarish vositalarini sotib olish);
- davlat xizmatchilarining ish haqi (mansabdor shaxslar, o'qituvchilar, o't o'chiruvchilar) va harbiy xizmatchilar .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Qimmatli qog'ozlarni (aksiya va obligatsiyalar) sotib olish investitsiya xarajatlariga kiritilmaydi , chunki u umumiy mahsulot va daromadni yaratishni emas, balki qayta taqsimlashni anglatadi)
|
Chet elda ishlab chiqarilgan mahsulotlar

|
Chet elda ishlab chiqarilgan mahsulotlar
|
bet | 2/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarChet elda ishlab chiqarilgan mahsulotlar
Yashirin
iqtisodiyot
Qayta sotish
Subsidiyalar
Aktsiyalarni sotib olish
va obligatsiyalar
oldingi yillardagi
Mahsulotlar
Transferhar
kabi to'lovlar
Bozordan tashqari
faoliyat
O'rta yoki oraliq
tovarlar
o'zingiz uchun Ishlab
chiqarilgan
mahsulotlar
YaIMga kiritilmaydi:
YaIMni o'lchashning nazariy asosi aylanma oqim modeli bo'lib, undan ishlab chiqarishning umumiy hajmi kelib chiqadi. teng : - xarajatlarning umumiy miqdori ; - umumiy mahsulot tannarxi
DAROMAD
XARAJATLAR
ISHLAB CHIQARISH
YaIMni hisoblash usullari YaIMni hisoblashning uchta usuli mavjud :
Ishlab chiqarish usuli
(qo'shimcha qiymat bo'yicha)
Yakuniy foydalanish usuli
(xarajatlar bo'yicha)
Tarqatish usuli (daromad bo'yicha)
Qo'shilgan qiymat Yakuniy mahsulot va xizmatlarning umumiy qiymatidir. Lekin mahsulotning tashqi ko‘rinishidan uning yakuniy yoki oraliq ekanligini aniqlashning iloji yo‘q (masalan, shaxs tomonidan sotib olingan olma yoki sharbat ishlab chiqarish uchun kompaniya tomonidan sotib olingan olma). Shuning uchun, yakuniy mahsulot tannarxini hisoblash uchun iqtisodchilar qo'shilgan qiymat tushunchasidan foydalanadilar . Qo'shilgan qiymat nima ekanligini va nima uchun u yakuniy mahsulot qiymatini o'lchash uchun ishlatilishi mumkinligini tushunish uchun ishlab chiqarish jarayonining bosqichlarini (masalan, non) ko'rib chiqing .
Yakuniymi yoki oraliqmi?
Fermer daromadi
Tegirmonning daromadlari
Non do`konining daromadi
Nonvoyning daromadi
|
| |
Matlabdan chiqish va ishni yakunlash

|
Matlabdan chiqish va ishni yakunlash
|
bet | 3/4 | Sana | 27.01.2024 | Hajmi | 48 Kb. | | #147191 |
Bog'liq Matlab dasturidan muhandislik masalalarida foydalanish-fayllar.orgMatlabdan chiqish va ishni yakunlash
Matlabning ishini tugatish uchun, quit buyrug`I buyruq oynasiga kiriting, yoki
File-Exit ni ishchi oynadagi asosiy menyusidan tanlang.
Ishning boshlanishi
Matlab dasturi minimal bilan ishlashni tanishib chiqqach, endi qo`shimcha
amaliyotlarni bajarishni o`rganamiz.
Matlab qiymatlarni yaratish
Matlabda qiymatlarni yaratish uchun o`zining qonun qoidasi mavjud. O`zgaruvchi
qiymatning yozilish qoidasi quyidagicha:
Qiymat nomi = qiymat (yoki tenglama formulasi)
Misol uchun,
>> x = qiymat
bunda qiymat raqamli kombinatsiyalarning to`plami, matematik operatorlar,
qiymatlar va funksional chaqiruvlar.
Qiymatlarni o`zgartirish
Introduction to Software for Chemical engineers. Mariano Martín Martín. CRC Press is an
imprint of the Taylor & Francis Group, an information business. London, New York. 2010;
Qiymatlar yaratilishi bilan, ular darhol o`zgartirilishi mumkin. Agar biz olingan
natijani ko`rishni xohlamasak, kiritgan buyruq oldiga ; belgisini kiritishimiz kerak.
Shunda buyruq oynasida kiritilgan qiymat quyidagicha bo`lishi mumkin:
>>t=5;
>>t=t+1
t = 6
Xatolik haqida xabar
Agar biz tenglamani noto`g`ri kiritilsa, MATLAB xatolik xabarini chiqaradi. Misol
uchun, quyidagida, biz ko`paytirish belgisini tushirib qoldiramiz, *, quyidagi
tenglamada
>> x = 10;
>> 5x
??? 5x
To`g`rilash va kiritish
To`g`rilash kiritish uchun, albatta teglamani qaytadan kiritishimiz mumkin. Lekin
agar tenglama uzun bo`lsa, biz yana ikkinchi marta kiritganimizdan keyin ham
yanada ko`proq xatolik qilishimiz mumkin. Oldingi kiritilgan tenglama yoki
buyruq yuqoriga o`tish tugmasi ↑ orqali chaqirilishi mumkin.
|
| |
Milliy daromaddan YaIMgacha - Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish...

|
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
bet | 9/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlar Shu bilan birga, milliy daromaddan YaIMning bir qismi bo'lmagan elementlarni olib tashlash kerak : - subsidiyalar , lekin bu to'lovlar tovarlar yoki xizmatlar evaziga amalga oshirilmaydi ;
- mamlakat fuqarolarining chet eldagi omil daromadlari , chunki milliy daromadga ular qayerda bo'lishidan qat'i nazar, barcha fuqarolarning daromadlari kiradi, YaIM esa fuqaroligidan qat'i nazar, faqat mamlakat ichida ishlab chiqarilgan mahsulotlar qiymatini o'z ichiga oladi .
Faktorli daromad
Chet eldan olingan sof faktor daromadi
=
Chet elliklarning mamlakat ichida olingan daromadlari
Mamlakat fuqarolarining daromadlari chet elda
-
Chet elliklarning sof omil daromadlari
Chet eldan olingan sof faktor daromadi
=
-
Faktor daromadi (Rossiyada - chet eldan olinadigan asosiy daromad) quyidagilarni o'z ichiga oladi : - mehnat daromadi (= ish haqi va ish haqi) ;
- mulk va biznes daromadlari (= investitsiyalar va moliyaviy aktivlardan olingan daromadlar, ya'ni kapitalga foizlar, dividendlar, ijara va boshqalar)
Mamlakat fuqarolarining daromadlari chet elda
Chet elliklarning sof omil daromadlari
-
=
Chet elliklarning mamlakat ichida olingan daromadlari
YaIMni daromadlar bo'yicha hisoblash usuli Shunday qilib , YaIM = SH + amortizatsiya + bilvosita soliqlar - subsidiyalar - chet eldan olingan sof omil daromadlari yoki YaIM = ND + amortizatsiya + bilvosita soliqlar - subsidiyalar + chet elliklarning sof omil daromadlari YaIMni hisoblashning barcha yondashuvlari (xarajatlar, daromadlar va qo'shilgan qiymatlar bo'yicha) bir xil natija berishi kerak .
Mehnat daromadi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
Non do`koni qo'shilgan qiymati - Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab...

|
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
bet | 3/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarNon do`koni qo'shilgan qiymati
Nonvoy tomonidan qo'shilgan qiymat
Tegirmonchi tomonidan qo'shilgan qiymat
Fermer tomonidan qo'shilgan qiymat
$.18
$.24
$.38
$.20
$.18
$.24
$.38
$.24
$.18
$.18
$.20
$.24
$.18
$.38
Ishlab chiqarishning har bir bosqichida daromad
Qo'shilgan qiymat = yaratilgan daromad yoqilgan
ishlab chiqarishning har bir bosqichi
Xaridorning umumiy xarajatlari
= $1.00
= $.42
= $.80
Umumiy qo'shilgan qiymat = Yaratilgan umumiy daromad = Xaridorlarning umumiy xarajatlari
qo'shilgan qiymat (daromad) bo'yicha hisoblash usuli Shunday qilib, har bir kompaniyaning qo'shilgan qiymatini quyidagicha hisoblash mumkin : Firmaning qo'shilgan qiymati = = Savdodan tushgan daromad - Boshqa firmalardan sotib olingan oraliq mahsulotlarning narxi va umuman iqtisodiyotdagi umumiy qo'shilgan qiymat : Yakuniy mahsulot qiymati har doim ishlab chiqarishning barcha bosqichlarida qo'shilgan qiymatlar yig'indisiga teng bo'lganligi sababli, YaIM iqtisodiyotdagi barcha firmalar yoki ishlab chiqarishning barcha ishlab chiqarish tarmoqlari tomonidan qo'shilgan qiymatlar yig'indisi sifatida o'lchanishi mumkin. iqtisodiyot (masalan, sanoat, qishloq xo'jaligi, qurilish va boshqalar) . YaIM = qo'shilgan qiymat
Moliya _ bozor
xorijiy _
sektor
Import
( men )
Xarajatlarning aylanmasi
va daromad
Faktorli
to'lovlar
Eksport
( Ex )
Toza
soliqlar
( T )
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Makroiqtisodiyot kursi Mavzu Asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlar Umumiy ishlab chiqarish va daromadning asosiy ko'rsatkichlari
|
Mamlakat fuqarolariga tegishli bo'lgan ishlab chiqarish omillari tomonidan olinadigan daromad miqdori milliy daromad ( NI ) yoki omil xarajatlari bo'yicha milliy daromad deb ataladi

|
Mamlakat fuqarolariga tegishli bo'lgan ishlab chiqarish omillari tomonidan olinadigan daromad miqdori milliy daromad ( NI ) yoki omil xarajatlari bo'yicha milliy daromad deb ataladi
|
bet | 8/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,18 Mb. | | #233332 |
Bog'liq 2-mavzu asosiy makroiqt kursatrichlarMamlakat fuqarolariga tegishli bo'lgan ishlab chiqarish omillari tomonidan olinadigan daromad miqdori milliy daromad ( NI ) yoki omil xarajatlari bo'yicha milliy daromad deb ataladi :
SH = ish haqi + ijara + foiz + foyda
Tadbirkorlikni tashkil etishning mavjud shakllariga muvofiq milliy hisoblar tizimida foydaning ikki turi ajratiladi :
- daromad egalari , ya'ni. kompaniyani o'zlari boshqaradigan, barcha qarorlarni qabul qiladigan va kompaniya faoliyati va uning qarzlari uchun shaxsan javobgar bo'lgan bir mulkdorga (yakka tartibdagi tadbirkorlik) yoki bir nechta mulkdorlarga (sheriklarga) tegishli bo'lgan kompaniyalarning foydasi ;
- foyda korporatsiyalar , ya'ni. mulkchilik va moliyaviy javobgarlik ajratilgan, cheklangan va aktsiyadorlar o'rtasida taqsimlangan firmalarning foydasi . Ushbu turdagi firma korporatsiya deb ataladi.
Korporatsiya foydasining bir qismi davlatga soliq shaklida to'lanadi, qolgan qismi esa ikki qismga bo'linadi :
- taqsimlangan foyda - dividendlar shaklida aksiyadorlar o'rtasida taqsimlanadigan qismi ;
- taqsimlanmagan foyda - aktsiyadorlar o'rtasida bo'linmagan va kompaniyada qoladigan qism .
Foyda tuzilishi
Foyda
Ulk egalarining daromadlari
Korporativ foyda
ajratilmagan daromad
Taqsimlanadigan foyda (dividendlar)
Korporativ daromad solig'i
Milliy daromaddan YaIMgacha YaIM olish uchun milliy daromadni biroz o'zgartirish kerak . qo'shilishi kerak . jami ishlab chiqarishni hisoblashda zarur bo'lgan, lekin milliy daromadga kiritilmagan, chunki ular iqtisodiy resurslar egalarining daromadi emas : - amortizatsiya , chunki bu xarajatlar eskirgan tuzilmalar va jihozlarni almashtirish yoki ta'mirlash uchun zarur bo'lgan mahsulot qismining narxini aks ettiradi ;
- bilvosita soliqlar ( sotish soliqlari, qo'shilgan qiymat solig'i, bojxona to'lovlari va boshqalar) chunki ular tovarlar va xizmatlar xarajatlarining bir qismi bo'lib, narxlarga kiritiladi ;
- chet elliklarning omil daromadlari YaIM hisoblangan mamlakatda iqtisodiy resurslaridan foydalanganlik uchun olingan .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mamlakat fuqarolariga tegishli bo'lgan ishlab chiqarish omillari tomonidan olinadigan daromad miqdori milliy daromad ( NI ) yoki omil xarajatlari bo'yicha milliy daromad deb ataladi
|