Kursatkichlar - Gazsimon yonilg`ilardan foydalanish va ularning ekspluatatsion xossalari. Kattik va boshka turdagi yonilg`ilar

|
Gazsimon yonilg`ilardan foydalanish va ularning ekspluatatsion xossalari. Kattik va boshka turdagi yonilg`ilar
|
bet | 6/8 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 128 Kb. | | #248394 |
Bog'liq gazsimonKursatkichlar
|
Metanol
|
Etanol
|
Ammiak
|
Gidrozin
|
Vodorod
|
Kimyoviy formulasi
|
SN3ON
|
S2N5 ON
|
NN3
|
S2N4
|
N2
|
Zichligi, kg/l
|
0,8
|
0,8
|
0,68
|
1,008
|
0,09
|
Yonish issikligi, MJ/ kg
MJ/ kg
|
19,97
15,98
|
26,80
21,44
|
18,62
12,67
|
16,70
15,83
|
121,0
10,89
|
Xarorat, 0S
kaynash
kotish
|
64,7
-98
|
78,3
-115
|
-33
-78
|
113,5
-2
|
-253
-259
|
Tuyingan buglar bosimi, KPa
|
12,67
|
5,87
|
800
|
2,67
|
-
|
Stexeometrik koeffitsiyent
|
6,51
|
9,06
|
6,15
|
4,36
|
34,8
|
Gaz kondensatlarining xossalari
Kursatkichlar nomi | Gaz kondensatlari |
DAST 302-82 buyicha yozgi L dizel yonilgisi
|
I
|
II
| III |
Setan soni
|
43
|
53
|
52
|
Kamida 45
|
Fraksiya tarkibi, 0S
kaynay boshlash xarorati
50 foiz kaynash xarorati
kaynash oxiridagi xarorat
|
103
151
292
|
111
201
350
|
140
208
345
|
280 dan past
360 dan past
|
200S dagi kinematik kovushkokligi, mm2/s
|
1,2
|
1,7
|
2,1
|
3,0…6,0
|
Oltingugurt mikdori, foiz
umumiy
merkaptanli
|
0,02
0,0001
|
0,02
0,0001
|
0,02
0,0001
|
Kupi bilan 0,2%
Kupi bilan 0,01%
|
Yonilg`i sifatida vodorodni ishlatish eng istikbolli xisoblanadi. Bunda dvigatelning energetik, ekologik kursatkichlari yaxshilanadi. Vodorodning yukori yonish issikligi 120 mj/kg, benzinniki 45 mj/kg, dizel yonilg`isiniki esa 42,7 mj/kg ga teng.
Ammo vodorod – xavo aralashmasining issiklik chikarish kobiliyati benzin-xavo aralashmasinikidan 15% va spirt xavo aralashmasinikidan 10 foiz pastdir.
Xozirgi kundagi eng istikbolli usul bu vodorodni suvdan 4000…50000 S da atom reaktorining issikligidan foydalanib termodissotsiatsiya asosida olish xisoblanadi. Bunda eng ogir muammo vodorodni eng kam buglanishini ta’minlab saklashdir. Agarda 50…55 kg benzinni (450…500 km ga muljallangan) saklash uchun bakni massasi 13…15 kg bulsa, shuncha yul yurish uchun muljallangan 13,4 kg sikilgan vodorodni saklash uchun idishning massasi 1361 kg, suyuk vodorod uchun esa 181 kg ga teng buladi.
Bir kancha xorijiy mamlakatlarda (Germaniya, Chexiya, Slovakiya, Niderlandiya, Rossiya va boshkalar) biogazlardan foydalanish (kishlok xujalik chikindilari biomassasini anoerob usulda – xavo kirgizmasdan chiritishdan olinadi) ustida faol ishlar olib borilmokda.
Bulardan tashkari slanetslar va bitumlardan, kumirdan xam yonilg`ilar olish mumkin. Kumirning yonish issikligi neft bilan gazning birgalikdagi yonish issikligidan 2,8 marta yukori. Kumirni gidrogenizatsiya usulida kayta ishlab suyuk yonilg`i olinishi oldindan ma’lum.
Xozirgi kunga kelib bu texnologiya yaroksiz xisoblanadi. Xozirgi kunda kumirdan 85% gacha suyuk yonilg`i olish texnologiyasi ishlab chikilgan.
Istikbolli yonilg`ilarga kuyiladigan asosiy talablardan biri zaxirasining kupligi, ishlab chikarishga keng joriy kilish mumkinligi, transport kurilmasining iktisodiy va texnologik kursatkichlariga mos kelishi va xokazo.
Benzol – aromatik uglerod bulib, toshkumirni kayta ishlash yuli bilan olinadi. Yukori antidetonatsion sifatlarga ega va shu sababli benzinlarga oktan sonini oshirish uchun kushimcha sifatida kushiladi.
Metanol (metil spirt) – neft yonilg`ilari urniga ishlatilishi mumkin. U past sifatli toshkumir va yogochdan kam xarajat kilib kup mikdorda olinishi mumkin. Yukori antidetonatsion xossaga ega. Lekin u zaxarli moddadir. Xozirgi kunda metanol neftdan olinadigan yonilg`ilarga kushimcha sifatida (10…20%) kullaniladi.
Kumirdan olingan benzinda avtomobil ishlaganda ishlatilgan gazlar tarkibidagi zararli chikindilar nisbatan kup bulishi mumkin. Etanol (etil spirti) – asosan usimliklardan olinadi. U yukori antidetanatsion xossalarga ega. Spirt zaxirasi tuganmasdir, metanolni kumirdan, tabiiy gazdan, oxakdan, maishiy chikindilardan, urmon xujaligi chikindilaridan va boshka ashyolardan xam olish mumkin. Metanol, benzinga nisbatan tulik yonadi. Metanolda dvigatelning kuvvati benzinga nisbatan 10…15% ga oshadi. Etanol gazlardan, shakar kamishdan va boshka usimliklardan olinadi. Spirtlarning kamchiligi yonish issikligining pastligi (benzinga nisbatan 2 marta kam), uchuvchanligi, detallarni korroziyalanishga moyilligi yukori. Efirlar – toshkumir, yogoch va usimliklardan olinadi.
Spirtlarga nisbatan afzalliklarga ega, birok ishlab chikarish kimmatrok. Efirlar neft yonilg`ilari urnida ishlatiladigan istikbolli yonilg`i deb xisoblanadi.
|
| |