nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
metodik qo‘llanma - O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta...

|
O‘. O. Tohirov, D. S. Mirahmedova, Z. S. Shamsiyeva texnologiya metodik qo‘llanma umumiy o‘rta ta’lim maktablariningBog'liq 5-sinf Texnologiya METODIKA metodik qo‘llanma
5-sinf darsligi bo‘yicha
II. Motivatsiya
(5 daqiqa)
Siz konstruksiyalash va
modellashtirish bo‘yicha qanday
ratsionalizatorlik takliflaringizni
kiritmoqchisiz?
III. Yangi
tushunchalar
Konstruksiya, model, texnik modellash,
maket, ratsionalizator,
ixtirochi
Qo‘llaniladigan resurslar
Tarqatma
vazifalar
Taqdimot
Videodars
Internet-
resurs
9–10mavzu. pptx
9–10mavzu. avi
http: //www.dr.rtm.uz
Yangi mavzu bayoni. (30 daqiqa)
Yangi mavzu bo‘yicha taqdimot va videoroliklar namoyish qilinadi.
Diqqat bilan taqdimot va videoroliklarni kuza ting va beriladigan
topshiriqlarga javob bering.
Daftarga yozib oling!
Ratsionalizatorlar ixtirochi ishchilar sinfining ilg‘or qismi bo‘lib,
ular ijodiy fikrlaydigan, tinimsiz izlanadigan, mashina va mexa
nizmlarning yangi, eng tejamli konstruksiyalarini, yangi texnologik
jarayonlarni yaratish eskilarni takomillashtirish bo‘yi cha qimmatli
takliflar kiritadigan kishilardir.
Konstruksiya — har qanday obyektning qismlari, tuzilishi.
Model — namuna, me’yor ma’nosini anglatadi. U haqiqiy obyekt
ning yoki undagi asosiy uzellarning nusxasidir.
Maket — obyektning konstruksiyasini yaqqolroq tasavvur etish
imkonini beradigan umumiy hajmli tasvirdir. Masalan: binolar, in
shootlar va boshqalarning maketlari shular jumlasiga kiradi.
Modellashtirish — turli ko‘rinishdagi yangi model yaratishning
ijodiy jarayonidir.
Texnik modellash — buyumning konstruktiv asosi yordamida
yangi model chizmasini va namunasini tayyorlash jarayoni.
Turli transport vositalarini konstruksiyalash va modellashtirish
jarayoni quyidagi bosqichlardan iborat:
|
| |
Bilish - ta’lim jarayoninig metodologik asosidir

|
Bilish - ta’lim jarayoninig metodologik asosidir
|
bet | 42/103 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #126606 |
Bog'liq Telekommunikatsiya-fayllar.orgBilish - ta’lim jarayoninig metodologik asosidir. Bilish jarayoni kabi ta’lim jarayonida ham o’quvchi bilmaslikdan bilishga, noto’g’ri va noaniq bilishdan toboro to’liqroq va aniqroq, chuqurroq bilishgacha bo’lgan yo’lni bosib o’tadi.Bu jarayonda hissiy idrok etish ham abstrakt tafakkur ham, amalda sinab ko’rish ham bo’ladi. Muayyan fan va hodisalar obyektiv dunyoni bilish jarayonidan o’rganiladi va ularning tashqi, ichki mohiyatini o’zlashtirish jarayonida omillar aniqlanadi. Mushohada, tasavvur va abstrakt tafakkurga asoslanib faktlar umumlashtiriladi va ilmiy xulosalar chiqarish natijasida nazariyalar, qonunlar va kategoriyalar yaratiladi.
Bilish ikki pallaga- nazariya va amaliyotga bulinadi. Nazariya yangi bilimni, yangicha bilishni ifodalovchi tizimli fikrdir. Nazariya xar hil shakllarda ifodalanadi: aksioma, teorema, qonun, formula, grafik, raqam va boshqalar.
Nazariyada g’oya shakllanadi. Amaliyot bilimlarning haqiqiyligini ko’rsatuvchi mezondir. Kuzatish, tajriba o’zgartirish, yaratish – bular amaliyot shakllariga kiradi. Amaliyot ijtimoiy hayot va tabiatning murakkab jarayonlarini bilib olishda inson uchun asosiy qurol bo’lib xizmat qiladi. Ilmiy bilishning vazifasi xodisalarning mohiyatini, ularning rivojlanish qonuniyatlarini ochishdan iborat emas, balki biror bir qonunning qay tariqa namoyon bo’lish sabablarini ko’rsatib berishdan iborat. Ilmiy omil ilmiy bilishning elementi bo’lib kuzatish, tajriba asosida qo’lga kiritiladi, omilga asoslanmagan bilimning ilmiy qiymati, amaliy faoliyat uchun axamiyati ham bo’lmaydi. Shuning uchun ilmiy bilimning, fanning asosiy maqsadida omllar asosida yotgan umumiy bog’lanishlarni, qonuniyatlarni topish, ularning mohiyatini bilishdadir.
Bilish sezishdan boshlanadi. Sezish tevarak – atrofdagi voqyelik, narsa va hodisalarni sezgi organlarimizga ta’sir etuvchi ayrim sifatlarning ongimizda aks etishidir. Sezgilar – odam xaqidagi barcha bilimlarimizning manbaidir. Ammo ilmiy asosda bilishda, masalan olimning bilishi bilan o’quvchining bilish faoliyati o’rtasida umumiylik bo’lsa ham lekin, ular bir-biridan farq qiladi. Bilim olish darajalarini biz quyidagi bosqichlarda ko’rsatib o’tamiz.
|
| |
Umumpedagogik (makro) daraja

|
Umumpedagogik (makro) daraja
|
bet | 48/103 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #126606 |
Bog'liq Telekommunikatsiya-fayllar.orgUmumpedagogik (makro) daraja. Mazkur darajaga muvofiq keladigan texnologiyalar yaxlit pedagogik jarayonga tegishli bo‘lib, ularga muammoli, tabaqalashtirilgan, integratsion, shaxsga yo‘naltirilgan, rivojlantiruvchi, modulli, masofali o‘qitish texnologiyalarini misol sifatida keltirish mumkin. Mazkur texnologiyalar innovatsiya tavsifiga ega bo‘lib, novator o‘ qituvchilar, olimlar va izlanuvchilar tomonidan ishlab chiqiladi hamda samaradorligi kafolatlanganidan va amaliyotga keng tatbiq etish imkoniyatiga ega bo‘linganidan so‘ng uni amaliyotchi o‘qituvchilar o‘z faoliyatida qo‘llaydilar.
Xususiy-metodik (mezo) daraja. Ushbu daraja o‘zida ma’lum bir o‘quv fanini o‘qitish jarayonini loyihalash va rejalashtirishni o‘zida aks ettiradi. Masalan, boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi o‘qish darsini har safar texnologik modeli va xaritasini tuzib kelishi kerak. Hozir ko‘p ta’kidlanayotgan texnologik model loyihalashga, texnologik xarita rejalashtirishga to‘g‘ri keladi. Natijada har bir fanni o‘ qitish texnologiyasi yuzaga keladi.
Lokal daraja (mikro). Mazkur darajaga tegishli texnologiyalar o‘quv-tarbiya jarayonining ma’lum tarkibiy qismi, alohida shaxs sifatlarini shakllantirish, maxsus o‘quv ko‘nikma va malakalarini tarkib toptirishga xizmat qiladi. Masalan, o‘quvchilarning mantiqiy fikrlashini shakllantirish texnologiyasi, o‘quvchilarning aqliy qobiliyatini rivojlantirish texnologiyasi va boshqalar.
Metodika - qat’iy ketma-ketlikka (algoritmik xarakterga), ilgari o‘rnatilgan reja (qoida), tizimga aniq rioya qilish bo‘lib, biror bir ishni maqsadga muvofiq o‘tkazish metodlari, yo‘llari maimuasi. “Metodika” tushunchasi turli fanlarni o‘qitish bilan ham bog‘ liqlikda qo‘llanilib, ma’lum sohani o‘qitish iarayoni, mazmuni, qonuniyatlari, tamoyillari, shakl, metod va vositalari yig‘indisini o‘zida ifoda etadi.
“Metodika” va “texnologiya” tushunchalarining bahs doirasi bilan ham bog‘liqlikda ayrim farqli jihatlarni ajratib ko‘rsatish mumkin. Jumladan, metodik tizim “Qanday o‘qitish?”, “Nima uchun o‘qitish?”, “Nimaga o‘rgatish?” kabi savollarga javob izlaydi, texnologiya esa, “Qanday tarzda samarali o‘qitishga erishish mumkin?” degan savolni markazga qo‘yadi. Metodika o‘quv jarayoninin qanday tarzda tashkil etish lozimligini nazarda tutsa, texnologiya qay yo‘sinda o‘quv jarayonini eng qulay, maqbul tarzda amalga oshirishga diqqat-e’ tiborni qaratadi.
|
| |
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar

"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/33
Sana
25.01.2024
Hajmi
1,36 Mb.
#145792
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar
Download
1,36 Mb.
Matnni ko'rish
Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha

Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha
Download
381,11 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
26.09.2024
Hajmi
381,11 Kb.
#272584
Download
381,11 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha
Download
381,11 Kb.
Matnni ko'rish
kelgan - Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha

kelgan. 60-yillarda axborot tizimlariga munosabat butunlay o‘zgardi. Bu tizimlardan olingan axborot davriy hisobot uchun ko‘pgina parametrlar bo‘yicha qo‘llana boshlandi. Buning uchun tashkilotlarga ko‘pgina funktsiyalarga ega bo‘lgan EHM lar talab etila boshlandi. 70—80-yillarda axborot tizimlari qarorlarni qo‘llab- quvvatlovchi va tezlashtiruvchi jarayonga ega bo‘lgan nazorat boshqaruvi vositalari sifatida keng foydalanila boshlandi.
80-yillar oxiridan boshlab, axborot tizimlaridan foydalanish kontseptsiyasi yanada o‘zgarib bormoqda. Ular axborotning strategik manbai bo‘lib qolmoqda va istalgan sohada tashkil etishning barcha darajalarida foydalanilmoqda. Bu davrning axborot tizimlari axborotni o‘z vaqtida berib, tashkilot faoliyatida muvaffaqiyatga erishishga yordam bermoqda.
Savol va topshiriqlar 1. Тizim tushunchasiga ta’rif bering. 2. Тizimga misollar keltiring. 3. Quyosh sistemasi haqida nimalarni bilasiz? 4. Axborot tizimiga ta’rif bering. 5. Boshqarish deganda nimani tushunasiz? 6. Boshqaruv tizimi komponentlari va ularning vazifalarini aytib bering. 7. Тo‘g‘ri va aks aloqalarni tushuntirib bering. 8. Axborot tizimlarining qanday turlarini bilasiz?
Istalgan vazifalardagi axborot tizimi ishini ta
’
minlovchi
jarayonlarni umumiy holda quyidagicha tasavvur etish
mumkin:
- - ilmiy tadqiqotlarni avtomatlashtirish va boshqarish

|
- - ilmiy tadqiqotlarni avtomatlashtirish va boshqarishBog'liq taqdimot- - ilmiy tadqiqotlarni avtomatlashtirish va boshqarish;
- - loyihalashtirishni avtomatlashtirish;
- - tashkiliy jarayonlarni boshqarish;
- - texnologik jarayonlarni boshqarish.
Ilmiy tadqiqotlarni avtomatlashtirish va boshqarishda
axborot tizimlari ilmiy xodimlar faoliyatini avtomatlashtirish,
statistik axborotni tahlil etish, tajribalarni boshqarish uchun
mo‘ljallangan.
Loyihalashtirishni avtomatlashtirishda axborot
tizimlari
yangi
texnika
(texnologiya)
ishlab
chiqaruvchilar va muxandis loyihachilar mehnatini
avtomatlashtirish uchun mo‘ljallangan.
Тashkiliy boshqaruvda axborot tizimlari —
shaxslar funktsiyalarini avtomatlashtirish uchun
mo‘ljallangan. Bu sinfga ham sanoat (korxonalar),
ham nosanoat ob’ektlari (bank, birja, sug’urta
kompaniyalari, mehmonxonalar va hokazolar) va
ayrim ofislar (ofis tizimlari)ni boshqarishning axborot
tizimlari kiradi.
Тexnologik jarayonlarni boshqarishda axborot
tizimi turli texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
uchun mo‘ljallangan (moslashuvchan ishlab chiqarish
jarayonlari, metallurgiya, energetika va hokazolar).
Dastlabki axborot tizimlari 50-yillarda paydo bo‘ldi. Bu
yillarda ular maosh hisob-kitoblarini qayta ishlash uchun
mo’ljallangan bo‘lib, elektromexanik buxgalterlik hisoblash
mashinalarida amalga oshirilgan. Bu qog‘oz hujjatlarni
tayyorlashda mehnat va vaqtni bir qadar qisqartirishga olib
|
| |
Axborot oqimlari (Т va A), qayta ishlash vositalari

|
Axborot oqimlari (Т va A), qayta ishlash vositalariBog'liq taqdimot
Axborot oqimlari (Т va A), qayta ishlash vositalari,
ma’lumotlarni uzatish va saqlash, shuningdek, ma’lumotlarni
qayta ishlash bo‘yicha operatsiyalarni bajaruvchi boshqaruv
apparati xodimlarining o‘zaro aloqasi ob’ektning axborot
tizimini tashkil etadi.
Axborot tizimlari nafaqat axborotni qayta ishlash va
saqlash,
yozuv-chizuv
ishlarini
avtomatlashtirish,
balki
qarorlarni qabul qilish (sun’iy intellekt usullari, ekspert
tizimlari va hokazolar), zamonaviy telekommunikatsiya
vositalari (elektron pochta, telekonferentsiyalar), yalpi va lokal
hisoblash tarmoqlari va boshqaruvning yangi uslublaridan
foydalanish
hisobiga
boshqaruv
ob’ekti
faoliyati
samaradorligini oshiradi va shu maqsadda keng qo‘llaniladi.
Axborot tizimlarining
avtomatlashtirilgan
va
avtomatik
turlari
ma’lum.
Avtomatlashtirilgan axborotlar tizimida
boshqarish yoki
ma’lumotlarni qayta ishlash funktsiyalarining bir qismi
avtomatik ravishda, qolgani esa inson tomonidan bajariladi.
Avtomatik axborotlar tizimida
boshqarish va ma’lumotlarni qayta
ishlashning barcha funktsiyalari texnik vositalarda, inson
ishtirokisiz amalga oshiriladi (masalan, texnologik jarayonlarni
avtomatik boshqarish).
Qo‘llanish sohasiga qarab axborot tizimlarini quyidagi sinflarga
ajratish mumkin:
|
| |
axborot tizimlarini takomillashtirish va rivojlantirishni

Boshqaruv apparati deganda maqsadlarni shakllanti-
ruvchi, rejalarni ishlab chiquvchi, qabul qilingan qarorlarga
talablarni moslashtiruvchi, shuningdek, ularning bajarilishini
nazorat qiluvchi xodimlar tushuniladi. Boshqaruv ob’ekti
vazifasiga esa boshqaruv apparati ishlab chiqqan rejalarni
bajarish kiradi, ya’ni boshqaruv tizimining o‘zi aynan mana
shu ishlarni amalga oshirish uchun tuzilgandir.
Tashqi muhit haqida axborot
Boshqaruv sub`yekti,
boshqaruv apparati
(maqsad shakllantiriladi)
Boshqaruv ob`yekti
A
T
-rasm. To‘g‘ridan hujum zarbasi berish. 
     
23 
3-rasm

25
voleybolda raqibning hujumkorligi o‘sib borayotgan sharoitda himoyalanish
qiyin kechadi.
To‘pni o‘yinga kuch bilan kiritishni bajarishda sakrash texnikasi muhim
ahamyatga ega bo‘lib boradi. Yugurishga perpendikulyar bo‘lgan, ikkala oyoq
ham bir chiziqda to‘xtagan holda birdaniga sakrash tashqi chiziq yaqinida, uni
bosmasdan va yuqoriga sakramasdan siltanishni bajarishga imkon beradi. Bu
to‘pni o‘yinga kiritishni bajaruvchi o‘yinchining vazifasini yengillashtiradi, u
to‘pni o‘yinga kiritish hujumkorligini oshirishi va siltanishda tashqi chiziqni
bosib olishdan saqlanishi lozim. Sakrashda oyoqlarni navbati bilan tayanchga
qo‘yish va bir oyoqning boshqasidan oldinroqda bo‘lishi chiziqni bosib olish
ehtimolini oshiradi, o‘yinchini tashqi chiziqdan uzoqroqqa siljishga majbur
qiladi va sakrash balandligini pasaytiradi.
Тashkilot 
xodimlari - Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha

- tashqi yoki ichki manbalardan axborotni kiritish;
- kiritilgan axborotni qayta ishlash va uni qulay ko‘rinishda
taqdim etish;
- iste’molchiga axborotni uzatish;
-teskari aloqa, ya’ni kiritilayotgan axborotni tuzatish uchun
foydalanuvchilar tomonidan qayta
ishlangan axborot bilan
ta’minlash.
Qo‘llash sohasidan qat’iy nazar, axborot tizimlarining
samarali faoliyat ko‘rsatishi bir qator ta’minotlar bilan
bog’liqdir. Ularni dasturiy, texnik, huquqiy, axborot,
tashkiliy, matematik va lingvistik ta’minotlarga
ajratilishi
qabul qilingan.
Axborot ta’minoti — axborot tizimlarida ma’lumotlar
bazasini yaratish, hujjatlashtirishning
bir xil tartibga
keltirilgan tizimlarini ichiga olgan axborotni kodlashtirish,
joylashtirish va tashkil qilish bo‘yicha uslublar va vositalar
yig‘indisidir.
Qabul qilinadigan boshqaruv qarorlarining
ishonchliligi va
sifati ko‘p jihatdan ishlab chiqilgan axborot ta’minoti
sifatiga bog‘liq.
Dasturiy ta’minot — kompyuter texnikasi vositasida
ma’lumotlarni qayta ishlash tizimi (MKIТ)ni
yaratish va
foydalanish dasturiy vositalari yig’indisidir. Dasturiy
ta’minot tarkibiga bazaviy (umumtizimli)
va amaliy
(maxsus) dasturiy mahsulotlar kiradi.
Mavzu: Masofaviy ta'lim texnologiyalari

|
Mavzu: Masofaviy ta'lim texnologiyalari
|
bet | 54/103 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #126606 |
Bog'liq Telekommunikatsiya-fayllar.orgMavzu: Masofaviy ta'lim texnologiyalari
Reja:
Masofaviy o'qitishning asosiy tushunchlari
Masofaviy ta'lim texnologiyalari turlari va vositalari
Masofaviy ta'limni tashkil qilish Foydalanilgan adabiyotlar
Hozirga zamon ta’lim jarayoniga an’anaviy tushunchalar qatorida yangi-yangi tushunchalar kirib kelmoqda. Quyida shu tushunchalardan asosiylari keltirilib,
ularga ta’riflar berib o’tilgan.
O’qitish - bu ma’lum bir maqsadga yo’naltirilgan tizimli bilim va ko’nikmalar bilan qurollangan jarayondir.
Ta’lim - bu o’qitishning natijasi bo’lib, shaxsiyatni tarbiyalash va rivojlantirishdir. Masofaviy o’qitish - eng yaxshi an’anaviy va innovatsion metodlar, o’qitish vositalari va shakllarini o’z ichiga olgan sirtqi va kunduzgi ta’lim singari axborot va telekommunikatsiya texnologiyalarita asoslangan ta’lim shaklidir. Masofaviy o’qish - bu yangi axborot texnologiyalari, telekommunikatsiya texnologiyalari va texnik vositalariga asoslangan ta’lim tizimidir. U ta’lim oluvchiga ma’lum standartlar va ta’lim qonun-qoidalari asosida o’quv shartsharoitlari va o’qituvchi bilan muloqotni ta’minlab berib, o’quvchidan ko’proq mustaqil ravishda shug’ullanishni talab qiluvchi tizimdir. Bunda o’qish jarayoni ta’lim oluvchini qaysi vaqtda va qaysi joyda bo’lishiga bog’lik emas. Masofaviy ta’lim — masofadan turib o’quv axborotlarini almashuvchi vositalarga asoslangan, o’qituvchi maxsus axborot muhit yordamida, aholining barcha qatlamlari va chet ellik ta’lim oluvchilarga ta’lim xizmatlarini ko’rsatuvchi ta’lim kompleksidir. Demak masofaviy o’qitish masofaviy ta’lim kompleksidagi jarayon ekan. Masofaviy o’qitishning va masofaviy ta’limning o’ziga xos xususiyatlari, pedagogik tizimi, zarurligi va maqsadi mavjud.
Masofaviy ta’lim an’anaviy ta’lim turidan quyidagi xarakterli xususiyatlari bilan farqlanadi
Moslashuvchanlik - ta’lim oluvchiga o’ziga qulay vaqt, joy va tezlikda ta’lim olish imkoniyati mavjudligi.
Modullilik - bir biriga bog’liq bo’lmagan mustaqil o’quv kurslari to’plamidan - modullardan individual yoki guruh talabiga mos o’quv rejasini to’zish imkoniyati mavjudligi.
Parallellik - o’quv faoliyatini ish faoliyati bilan birga parellel ravishda, ya’ni ishlab chiqarishdan ajralmagan holda olib borish imkoniyati mavjudligi.
|
| |
Texnik 
ta`minot - Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha

Bazaviy dasturiy vositalar inson va kompyuterning o‘zaro
harakatlarini
avtomatlashtirish, ma’lumotlarni qayta ishlash,
namunaviy protseduralarni tashkil etish,
MKIТ texnik
vositalari ishlashi nazorati va diagnostikasi uchun xizmat
qiladi.
Amaliy dasturiy ta
’
minot
axborot tizimi funktsional
vazifalarni
hal
etishni
avtomatlashtirish
uchun
mo
‘
ljallangan dasturiy mahsulotlar yig
’
indisini o
‘
zida
namoyon etadi. Ular universal vositalar (matn
muharrirlari, elektron jadvallar, ma
’
lumotlar
bazasini
boshqaruv tizimlari) va maxsus vositalar
—
funktsional
kichik tizimlarni amalga oshiruvchi turli xil ob
’
ektlar
(iqtisodiy,
muhandislik, texnik va boshqalar) sifatida
ishlab chiqilishi mumkin.
Тexnik ta’minot ma’lumotlarni qayta ishlash
tizimining faoliyat ko‘rsatishi uchun qo‘llaniluvchi texnik
vositalar kompleksidir. Ushbu ta’minot ma’lumotlarni qayta
ishlovchi, namunaviy operatsiyalarni amalga oshiruvchi
qurilmalarni o‘z ichiga oladi. Bunday qurilmalarga
kompyuterlardan
tashqari, turli hil tashkiliy texnika,
telekommunikatsiya va aloqa vositalari ham kiradi.
Huquqiy ta’minot axborot tizimini yaratish va
faoliyat ko’rsatishini tartibga soluvchi huquqiy me’yorlar
yig‘indisini o‘zida namoyon etadi.
Lingvistik
ta
’
minot
inson
va
kompyuter
muloqotini
ishlab
chiqish
va
ta
’
minlash
samaradorligini
oshirish uchun MKI
Тni yaratish va
foydalanishning turli bosqichlarida ishlatilgan til
vositalari yig
‘
indisidan iborat.
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar - bet 33

|
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalarBog'liq Volleybol, uslubiy qo\'llanma, B.Ro\'ziqulov
73
MUNDARIJA
KIRISH ………………………………………………………………
3
I BOB Sport o‘yinlari. voleybol o‘yin qoidalari, o‘yin texnikasi va
taktikasi ……………………………………………………………
5
1.1. Voleybol o‘yinining kelib chiqishi va rivojlanish tarixi …………………
5
1.2. Voleybol o‘yin texnikasi ………………………………………… 11
1.3 O‘yinga kiritilgan to‘pni qabul qilish ……………………………… 26
1.4. Hujum texnikasi ………………………………………………….
28
1.5. To‘siq qo‘yish …………………………………………….……… 54
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI …………… 63
ILMIY NASHR
RO‘ZIQULOV BUNYODBEK BAXTIYOR O‘G‘LI
SPORT O‘YINLARI
(Voleybol)
USLUBIY QO‘LLANMA
TASDIQNOMA № 062153
01.12.2023 Bosishga ruxsat etildi.
Ofset bosma qog‘ozi. Qog‘oz bichimi 60x84 1/16
“Times” garniturasi. Ofset bosma usuli.
Hisob-nashriyoti t. 3.2 shartli b.t.3.7.
Adadi 50 nusxa. Buyurtma № 49/23
“BIG MAKRO WORLD” MCHJ
Bosmaxonada chop etildi.
Manzil: Qarshi shahri, 180100, Ko‘chabog‘ ko‘chasi 17-uy
Tel./faks: +998908680001
|
| |
O‘yin texnikasi - "tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar

|
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalarBog'liq Volleybol, uslubiy qo\'llanma, B.Ro\'ziqulovO‘yin texnikasi – bu bir vaqtning o‘zida ketma-ket va muayyan
maqsadli tartibda ijro etiladigan ixtisoslashgan harakat yoki harakatlar
majmuasidir. O‘yin texnikasi – harakatni aniq, tez, yengil, vaziyatga muvofiq,
kam kuch sarf etib yuqori samarada bajarishga mo‘ljallangan bo‘lishi lozim.
Voleybol o‘yini texnikasi o‘yinni olib borish uchun zarur bo‘lgan harakat
usullari majmuasidan iboratdir. Harakatlar texnikasi turli vaziyatlarda
maqsadga muvofiq, samarali harakat qilish bilan baholanadi. O‘yindagi har bir
texnik usulni bajarish bir-biri bilan uzviy bog‘langan harakatlanish tizimidan
tashkil topadi. Harakat texnikasi harakat vazifalarini muayyan usul bilan hal
qilish uchun zarur va yetarli bo‘lgan harakatning dinamik va kinematik
xususiyatlaridir (kuchlarning muayyan izchilligi, gavdaning ayrim qismlari
o‘rtasidagi muvofiqlik va shu kabilar).
15
Texnikaning asosiy qismi – ma’lum bir harakatdagi asosiy
mexanizmning eng muhim va hal qiluvchi qismidir. Texnikaning asosiy
qismini bajarish nisbatan qisqa vaqt oralig‘ida katta kuch sarflanishi bilan
ifodalanadi.Texnikaning detallari – harakatning asosiy mexanizmini
buzmaydigan ikkinchi darajali xususiyatdir. Texnika detallari turli
sportchilarda turlicha bo‘lib, bu ularning morfologik va funksional
imkoniyatlariga bog‘liq bo‘ladi. Voleybol texnikasi ikkita katta bo‘lim: hujum
va himoya texnikalariga bo‘linadi. O‘z navbatida, yuqoridagi bo‘limlar ham
texnik usullarning shakli va mazmuniga ko‘ra bir qancha guruhlarga bo‘linadi.
Har bir guruhda texnik harakatlarning o‘ziga xos bajarish usullari mavjud
bo‘ladi.
O‘yin texnikasi juda muhim hisoblanadi. Voleybolchilar o‘yinda
muvaffaqiyatli ishtirok etishlari uchun barcha texnik o‘yin usullarini, ayniqsa,
to‘p bilan ishlashning yuqori ijrochilik mahoratini egallagan bo‘lishlari kerak,
chunki har bir xato ochkolar yo‘qotilishiga olib keladi. O‘yin texnikasi ma’lum
darajada jamoaning taktik tuzilishi va har bir o‘yinchining harakatlarini
ro‘yobga chiqarish uchun poydevor bo‘lib xizmat qiladi.
|
| |
Ta’lim metodlari devilganda

|
Ta’lim metodlari devilganda
|
bet | 47/103 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #126606 |
Bog'liq Telekommunikatsiya-fayllar.orgTa’lim metodlari devilganda, o‘rganilayotgan materialni egallashga qaratilgan turli didaktik vazifalarni hal etish bo‘yicha o‘qituvchining o‘rgatuvchi ishi va o‘quvchilarning o‘quv-bilish faoliyatini tashkil etish usullari yig‘indisi tushuniladi.
Didaktikada, shuningdek, ta’ lim usullari atamasi ham keng qo‘llanadi.
Ta’lim usuli - ta’lim metodining tarkibiy qismi yoki alohida tomoni. Metodlar bilan usullar munosabati o‘zaro bir-biriga bog‘langan. Usul va metod butun va qism sifatida bir-biriga bog‘lanadi. Usullar yordamida faqat pedagogik yoki o‘quv vazifasining bir qismi hal qilinadi. Xuddi shu metodik usullar turli metodlarda foydalanilgan bo‘lishi mumkin. Va aksincha, xuddi shu metod turli o‘ qituvchilar tomonidan turli usullarda ochib berilishi mumkin.
Masalan, o‘qituvchilar tomonidan ko‘p qo‘llaniladigan mashq manbasiga ko‘ra amaliy metod hisoblansa, uni qo‘llash esa bir nechta usullar (mashqning qoidasini o‘ qib berish (1-usul), bittasini namuna sifatida bajarib ko‘rsatish (2-usul), o‘qituvchining namunasi asosida o‘quvchilar tomonidan mashqning bajarilishi (3usul), o‘quvchilar tomonidan bajarilgan mashqlarni tekshirish va xatolarini tuzatish (4-usul) va boshqalar) yordamida amalga oshiriladi.
O‘qituvchilarning ayrimlari esa, “metod” tushunchasining o‘rniga “uslub” tushunchasini ham qo‘llaydilar. Ammo “uslub”
tushunchasi “metod” atamasining mohiyatini o‘zida to‘liq aks ettira olmaydi. Chunki uslub ko‘proq xususiy (so‘z borayotgan holatda aynan o‘qituvchiga xoslikni ifoda etadi) tavsifga ega bo‘lib, aniq maqsadga erishish yo‘li sifatida xizmat qila olmaydi.
Pedagogik texnologiya - bu muayyan loyiha asosida tashkil etiladigan, aniq maqsadga yo‘naltipilgan hamda ushbu maqsadning natijalanishini kafolatlovchi pedagogik faoliyat japayoni mazmunidir. Har qanday pedagogik texnologiya, jumladan umummadaniy dunyoqarashni shakllantirishga yo‘naltirilgan texnologiya ham o‘zaro hamkorlik, muloqot, ularning bir-birlariga ta’sirlari eng zamonaviy talablarga javob bergan holda, o‘qituvchi ta’lim-tarbiya jarayonini tashkil etish va boshqarish tamoyillari, yo‘llari, umummadaniy dunyoqarashni shakllantirishga xizmat qiluvchi metod va uslublar, talabalar shaxsi faoliyatni to‘g‘ri tashkil etish, ular bilan hamkorlik qilish, muloqotga kirishish, pedagogik faoliyatini tashkil etish jarayonida yuzaga keluvchi muammo va qarashlarni birgalikda hal etish, auditoriyada ijodiy hamkorlik, ishchanlik muhitini hosil qilishga doir shakl va
metodlar bilan qurollangan bo‘lishi lozim.1
Ta’lim amaliyotida “pedagogik texnologiya” tushunchasi uch darajada qo‘llaniladi:
|
| |
"tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar - bet 4

14
passiv dam olish tanaffuslari bilan almashinib turadi. Bu ayniqsa, hujum
chizig‘idagi voleybolchilar o‘yinida yaqqol ko‘rinadi.
Voleybolchilar o‘yin faoliyatini bir necha tarkibiy qismlarga bo‘lish
mumkin: texnik, taktik, jismoniy va psixologik. Ularning har biri
muvaffaqiyatga erishish uchun katta ahamiyatga ega va o‘yin sifatini
belgilaydi.
O‘yin voleybolchilarning yetuklik (organizmning turli tomonlariga)
darajasiga – sakrovchanlikning, tez kuchlanish, harakatlarning tezligi va
chaqqonligi, tezlik-kuch chidamliligi, o‘sish balandligi bo‘yicha yuqori talablar
qo‘yadi. O‘yin jarayonidagi jismoniy zo‘riqishning yuqori darajadaligi
voleybolchilar organizmida yuqori darajadagi fiziologik o‘zgarishlarni keltirib
chiqaradi. Masalan, yurak qisqarishi va qon bosimi eng yuqori darajaning 90-
95% ga yetadi. O‘yinning oraliq sur’ati voleybolchilarning musobaqadagi
faoliyatini energiya bilan ta’minlovchi mexanizmlarning anaerob-aerob
xarakterini taqozo etadi, buni mashq jarayonini tashkil etishda hisobga olish
lozim.
Voleybol maydoni (9x18 m to‘p og‘irligi 270-280 gr)

21
zarba beradi. Zarba kuchi oyoqni birdan to‘g‘rilash, tana og‘irligi va tanani
zarba tomon egish hisobiga oshiriladi. To‘pni tepadan o‘yinga kiritib berish
zarbasining kuchi shuningdek, o‘yinchining oldindan yugurib kelishi va qo‘l
siltash kuchi hisobga ham oshirilishi mumkin.
1 -rasm. a to‘pni pastdan o‘yinga
kiritish,
b to‘pni yuqoridan o‘yinga kiritish.
To‘pni uzatish usuli o‘yinchilar o‘rtasidagi hamkorlikni ta’minlaydi.
Qo‘llarning boshlang‘ich holati va bukilishiga qarab yuqoridan yoki pastdan
to‘p uzatilayotganligini aniqlash mumkin.
To‘pni yuqoridan uzatish usulidan ko‘proq to‘r oldidan hujumkor zarba
berish maqsadida foydalaniladi. Bu usul o‘yinchidan o‘z vaqtida va aniq chiqib
borishni talab etadi va to‘p uzatish uchun qulay joyni, holatni tanlay bilish zarur
bo‘ladi. Bunda oyoqlar tizzadan bukilgan va elka kengligida qo‘llar bukilgan
va oldinga uzatilgan, bug‘inlar orqaga olingan bo‘ladi. To‘p uzatishda katta
ko‘rsatgich va o‘rta barmoqlar muhim ahamiyat kasb etadi. Barmoqlarning
egiluvchan harakati to‘pni to‘g‘ri yo‘naltirish imkonini beradi. O‘yinchi to‘p
uzatish xarakteri o‘z harakatlarini doimiy ravishda o‘zgartirib turishi lozim.
Agar, masalan, to‘p uzatish katta masofaga amalga oshirilsa, tana va oyoqlar
jonliroq to‘g‘rilanishi talab etiladi. Sakraganda to‘p
uzatish hujumni
22
tezlashtirish va raqib blokini dog‘da qoldirish maqsadida amalga oshiriladi. Uni
joyida yoki qisqa masofadan yugurib kelib bajarganda qo‘llar faol yozilish
kerak. Hujumkor zarba – zarbaning asosiy usuli hisoblanadi. Ushbu zarba
kombinatsiyani tugallash vaqti ochko yutish yoki to‘pni o‘yinga
kiritish
huquqini qo‘lga kiritish maqsadida amalga oshriladi. Hujumkor zarbaning ikki
turi mavjud: to‘g‘ridan va yonlama hujumkor zarabalarga bo‘linadi.
To‘g‘ridan hujumkor zarba hujumkor zarbaning asosiy usuli hisoblanadi
(2-rasm). Ushbu zarbaning har qanday yo‘nalishida va maksimal kuch bilan
bajarish mumkin. Mazkur zarbani berish quyidagi bosqichlardan iborat:
yugurib kelish, sakrash, zarba beruvchi harakat va yerga tushish. Ko‘p hollarda
ushbu zarba ikki-uch qadam tashlagan holda bajariladi. Oxirgi qadam katta
tashlanishi lozim. Sakrash vaqtida
harakatlar mutanosibligi, ayniqsa, yerdan
siltanish chog‘ida muhim. Zarba tanani badan burish va qo‘lni oldiniga
harakatlantirish bilan beriladi. Zarba kuchi to‘pni
yuqoridan berkituvchi
qo‘lning yakuniy harakatiga bog‘liq. Zarba to‘pga pastdan oldinga qarab
beriladi.
Axborot tizimlari va axborot texnologiyasidan nimasi bilan farqlanadi?

|
Axborot tizimlari va axborot texnologiyasidan nimasi bilan farqlanadi?Bog'liq Qishloq XAKT AGROFAKULTET 2024Axborot tizimlari va axborot texnologiyasidan nimasi bilan farqlanadi?
Axborot texnologiyalarining maqsadi – maqsadga yo‘naltirilgan birlamchi axborotni qayta ishlash
ta`sirida foydalanuvchiga zarur bo‘lgan axborotni olish, axborot tizimlarining asosiy maqsadi-
axborotlarni uzatish va saqlash tashkilotchisidir
Axborot texnologiyalarining asosiy maqsadi – maqsadga yo‘naltirilgan birlamchi axborotni qayta
ishlash ta`sirida foydalanuvchiga zarur bo‘lgan axborotni olish
Axborot tizimlarining asosiy maqsadi – axborotlarni uzatish va saqlash tashkilotchisidir
Axborot texnologiyalarini bilmagan holda, axborot tizimlarining funktsiyalarini amalga oshirib
bo‘lmaydi
Takrorlanuvchi algoritmlar haqida qaysi javobda to‘g‘ri ma’lumot keltirilgan?
Shartli asosida algoritmda bir necha marta takrorlanish yuz beradigan jarayonlarga takrorlanuvchi
algoritmlar deyiladi
Chiziqli algoritmlarda asosan hech qanday shart tekshirilmaydi va jarayonlar tartib bilan ketma-ket
bajariladi
Biror shartning bajarilishi bilan bog‘liq ravishda tuziladigan algoritmlarga tarmoqlanuvchi
algoritmlar deyiladi.
Ketma-ket qaytarilish jarayoniga aytiladi
Tarmoqlanuvchi algoritmlar haqida qaysi javobda to‘g‘ri ma’lumot keltirilgan?
Biror shartning bajarilishi bilan bog‘liq ravishda tuziladigan algoritmlarga tarmoqlanuvchi
algoritmlar deyiladi.
Shartli asosida algoritmda bir necha marta takrorlanish yuz beradigan jarayonlarga takrorlanuvchi
algoritmlar deyiladi
Chiziqli algoritmlarda asosan hech qanday shart tekshirilmaydi va jarayonlar tartib bilan ketma -ket
bajariladi
Ketma-ket qaytarilish jarayoniga aytiladi
Axborot texnologiyalarining "qo‘l" davrining vositalari…bo‘lgan.
Pero, siyoh, kitob va tovush
Kitob va tovush
Siyoh va kitob
Pero, kitob va tovush
Axborot texnologiyalarining "qo‘l" davrining vositalari kommunikasiyalari...bo‘lgan.
Pochta va chopar
Aviatsiya va pochta
Pochta va poezd
Avtomobil’, pochta va chopar
|
| |
Algoritmlar asosan qanday turlarga bo‘linadi?

35
Axborot texnologiyalarining asosiy vositasi nima?
Aniq bir turdagi kompyuterga tegishli bo‘lgan bir yoki bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini
ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchini o‘z maqsadiga erishtirish
Turli turdagi kompyuterga tegishli bo‘lgan bir yoki bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini
ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchini o‘z maqsadiga erishtirish
Turli turdagi kompyuterga tegishli bo‘lgan bir nechta dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini
ta`minlashdan foydalangan holda foydalanuvchinig maqsadiga erishtirish
Turli turdagi kompyuterga tegishli bo‘lgan bir xil dasturlarning o‘zaro bog‘liqligini ta`minlashdan
foydalangan holda foydalanuvchinig maqsadiga erishtirish
Avtomatizatsiyalashgan - ’ jaligida axborot texnologiyalari fanidan yakuniy nazorat uchun testlar

|
’ jaligida axborot texnologiyalari fanidan yakuniy nazorat uchun testlarBog'liq Qishloq XAKT AGROFAKULTET 2024Avtomatizatsiyalashgan
ofislardagi
axborot
texnologiyasini
ta`minlovchi
program
mahsulotlar nimalardan iborat?
Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta, elektron kalendar’, kompyuter va
telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash, boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus
dasturlar
Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta
Elektron kalendar’, kompyuter va telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash
Boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus dasturlar
Har bir sahifasida 40 tadan satr va har bir satrda 50 tadan belgi bo‘lgan 18 sahifadan
iborat kitobda necha bayt axborot bor ?
36000
38000
46000
32000
Ko‘pgina axborotlarni o‘zida jamlagan internet sahifalari yig‘indisi qanday nomlanadi?
Veb sayt
Internet
Veb sahifa
Brauzer
Masofali o‘qitish nima?
Aralash modeli, ikkilangan, loyihalar, yagonalik modeli, parallel modellar, Fronchayzin modeli
Aralash modeli, ikkilangan
Loyihalar, yagonalik modeli
Parallel modellar, Fronchayzin modeli
Host – kompyuter manzili (IP –adres) mantiqan ikki qismga bo‘linadi?
Bu zamonaviy kompyuter va telekommunikatsiya texnologiyasi
Bu telekommunikatsiya texnologiyasi
Kompyuter texnologiyasi
Server bazasidagi ma`lumotlar majmui
Mijoz (klient) nima?
Tarmoq indentifikatori; uzel indentifikatori
Lokal indentifikatori; uzel indentifikatori
Global indentifikatori; uzel indentifikatori
Tarmoq indentifikatori; domen indentifikatori
Tarmoqning texnik vositalariga nimalar kiradi?
Vazifa, ishchi stantsiya yoki kompyuter tarmog‘idan foydalanuvchi
Ishchi stantsiya va server o‘rtasidagi o‘zaro aloqani o‘rgatuvchi
Serverni boshqarib, ishchi stantsiyalarga axborot paketlarni jo‘natuvchi
Global tarmoqda axborotlardan foydalanuvchi
|
| |
Mintaqaviy tarmoq nima? - ’ jaligida axborot texnologiyalari fanidan yakuniy nazorat uchun testlar

40
Bir korxona yoki tashkilotning bir nechta alohida tarmoqlarini birlashtiruvchi qurilmalar majmui
Internet tarmog’i nima?
Butun dunyo bo’ylab kompyuterlarni o’zaro axborot almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar
majmui
Bir shahar yoki viloyatdagi kompyuterlarni o’zaro axborot almashinuvini ta`minlovchi
qurilmalar majmui
Bir korxona yoki tashkilotning bir nechta alohida tarmoqlarini birlashtiruvchi qurilmalar majmui
To’g’ri javob yo’q
Korporativ tarmoq nima?
Bir korxona yoki tashkilotning bir nechta alohida tarmoqlarini birlashtiruvchi qurilmalar majmui
Butun dunyo bo’ylab kompyuterlarni o’zaro axborot almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar
majmui
Bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan kompyuterlarni o’zaro axborot
almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar majmui
To’g’ri javob yo’q
Modem - bu...
Tarmoq (set) qurilmasi
Tarmoq bayonnomasi
Internet serveri
Kompyuter
Elektron pochta (e-mail) ... jo’natish imkonini beradi.
xabarlar va unga ilova qilinadigan fayllarni
faqat xabarlarni
video tasvirlarni
posilqalarni
Elektron pochta (e-mail) xabarlarni bir vaqtda ... jo’natish imkonini beradi.
Bir kishiga, bir necha kishiga, barcha shu pochtadan foydalanuvchilarga
Faqat bir kishiga
Bir necha kishiga
Faqat shu pochtadan foydalanuvchilarga
Axborot texnologiyalarining "mexanik" davri...dan boshlangan

Axborot texnologiyalarining "mexanik" davri...dan boshlangan. XIX asrning ikkinchi yarmidan
XIX asrning oxiridan
XX asrning boshidan
XX asrning 30-yy
Axborot texnologiyalari "mexanik" davrining vositalari...bo‘lgan. Yozuv mashinasi, telefon, diktofon va mukammallashgan pochta
Telefon va diktofon
Diktofon va mukammallashgan pochta
Yozuv mashinasi, telefon va diktofon
Axborot texnologiyalari "elektron" davri…dan boshlangan. XX asrning 40-60-yy
XX asrning 50-60-yy
c)XX asrning 60-70-yy
d)XX asrning 70-80-yy
Matn 10 sektorli 180 Kbayt sig‘imli diskni to‘liq egallagan. Disketa 40 ta yo‘l va 9 sektorga bo‘lingan. Bu matn qancha simvoldan iborat? 5120
5320
5210
5870
1024 x 512 o‘lchamli ekranda har bir nuqta 256 xil rangni olishi mumkin. Bitta ekranni to‘liq saqlash uchun qancha bit videoxotira kerak? 22 bit
32 bit
21 bit
12 bit
Algoritmlarni ifodalashning qanday usuli eng ko‘p qo‘llaniladi. So‘zlar bilan
Blok sxema bilan
Formulalar bilan
Ifodalar bilan
Elektron darsliklarni yaratishda matnni qaysi formatda saqlaymiz? .html
.tat
.doc
.pdf
Gipermedia texnologiyasi - bu… . Matn, grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
Videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
Grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
Matn, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
37
MS FrontPage muharriri … . HTML hujjatni tahrirlash va Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
HTML hujjatni tahrirlash imkonini beradi
Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
Hisoblashni avtomatlashtirish
Quyida keltirilgan tarmoqlarning qaysilari birinchilardan tashkil etish...kompyuter

|
Quyida keltirilgan tarmoqlarning qaysilari birinchilardan tashkil etish...kompyuterBog'liq Qishloq XAKT AGROFAKULTET 2024Quyida keltirilgan tarmoqlarning qaysilari birinchilardan tashkil etish...kompyuter
tarmoqlari hisoblanadi?
Axborot uzatish kabellari, kontsentrator, server, modem
Axborotlar, printerlar, kampyuterlar
Axborotlar, modemlar, kontsentratorlar
Axborotlar, serverlar, kabellar
Yangi ijtimoiy talablarning an’anaviy me’yorlarga mos kelmasligi yoki yangi g‘oyalarning
eski g‘oyalarni inkor etishi natijasida vujudga keladigan majmuali muammolarni yеchishga
qaratilgan faoliyat qanday nomlanadi?
Innovatsion faoliyat
Innovatsiya
Texnologiya
Metodika
Axborot texnologiyalari – bu … .
Axborotlarni to’plash, saqlash, izlash, ishlov berish va tarqatish uchun qo’llaniladigan uslublar,
uskunalar, usullar va jarayonlar majmuasidir
Faqat rivojlangan davlatlarda ishlatiladigan texnologiyalardir
Butunjahon internet tarmog’i, shuningdek lokal tarmoqlardir
Ko’ngilochar maqsadlarda ishlatiladigan texnologiyadir
Konfidensial (maxfiy) axborot – bu … .
Qonun talablariga mos ravishda kirish huquqi cheklangan axborot
Elektron shakldagi axborot
Cheklangan axborot
To’liq kirish huquqi belgilangan axborot
Operasion tizim – bu ... .
Kompyuterdagi barcha qurilmalarning xamkorlikdagi faoliyatini va foydalanuvchining ular bilan
aloqasini ta’minlab beruvchi dasturlar to’plami
Kompyuter asosiy qurilmalarining jamlanmasi
Hujjatlar ustida amallar bajarish uchun foydalaniladigan dasturlar jamlanmasi
Kompyuter viruslarini yo’q qilish uchun ishlatiladigan dastur
Elektron pochta orqali xabar yuborishda xabarga biryo’la to’rtta faylni bog’lab yuborish
mumkinmi?
Ha, mumkin
Yo’q, faqat bittagina faylni bog’lash imkoniyati mavjud
Mumkin, agar har bir bog’lanayotgan faylning xajmi 500MBdan oshib ketmasa
Yo’q, faqat uchta faylni bog’lash imkoniyati mavjud
|
| |
Kompyuter 
Elektron va - Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushuncha

|
Mavzu: aхboroт тizimlari tog’risida tushunchaBog'liq taqdimotKompyuter
Elektron va
elektromexanik uskunalar
Ma’lumotlarni qayta
ishlash
Тelekommuni-katsion tizim Kommunikatsiya
vositalari, aloqa kanallari,
qurilmalar
Aloqa kanallarini o‘zaro
bog’lash va ma’lumot
almashinuvini ta’minlash
Axborot tizimi
Kompyuterlar, kompyuter
tarmoqlari, odamlar,
axborot va dasturiy
ta’minot va boshqalar
Ma’lumotlarni yaratish,
yig’ish, qayta ishlash va
masofaga uzatish
«Тizim» tushunchasiga «axborot» so‘zining qo‘shilishi uning
belgilangan funktsiyasini va yaratilish maqsadini aniq aks
ettiradi.
Axborot tizimi
— belgilangan maqsadga erishish yo‘lida
axborotni yig’ish, saqlash, qayta ishlash va uzatish uchun
qo‘llaniladigan usullar, vositalar va shaxslarning o‘zaro
bog’langan majmuasidir.
Axborot tizimlari jamiyat paydo bo‘lgan paytdan
boshlab mavjud bo‘lgan, chunki rivojlanishining turli
bosqichida jamiyat o‘z boshqaruvi uchun tizimlashtirilgan,
oldindan tayyorlangan axborotni talab etgan.
Bu, ayniqsa, ishlab chiqarish jarayonlari — moddiy va
nomoddiy
ne’matlarni ishlab chiqarish bilan bog’liq
jarayonlarga tegishlidir. Chunki ular jamiyat rivoji uchun
hayotiy muhim axamiyatga ega. Aynan ishlab chiqarish
jarayonlari tezkor takomillashadi. Ularning rivojlanib borishi
bilan boshqarish ham murakkablashadiki, o‘z navbatida, u
|
| |
O‘yin taktikasi - "tiqxmmi" milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar

17
bo‘yicha ixtisoslashuviga olib keladi. O‘zaro qarshi kurash taktikasi shunday
tuzilgan, har bir o‘yinchi o‘zining o‘yin vazifasiga mos doirada, o‘zining eng
kuchli tomonlaridan foydalanishi kerak.
Ko‘pchilik jamoalar toifasining tenglashuvi sharoitida turli-tuman
psixologik muammolarni yaxshi hal eta olgan tomon yengib chiqadi.
O‘yinchilarning shaxsiy xarakteristikalariga, jumladan, ularning temperamenti
va xarakteriga yuqori talablar qo‘yiladi. Voleybolchilar asab tizimining kuchi
va chidamliligi, o‘yin harakatlarining ishonchliligini ta’minlovchi psixologik
zo‘riqishlarga
bardoshlilik, psixologik zo‘riqish vaziyatlarida xato qilmaslik
qobiliyati,
shuningdek, o‘yinda g‘alaba ta’minlanishida muhim bo‘lgan
irodalilikning namoyon bo‘lishi alohida ahamiyat kasb etadi.
O‘yin davomida vaziyatlarning tez o‘zgaruvchanligi diqqatning turli
tomonlariga (barqarorlik, hajm, taqsimlanganlik),
oddiy va murakkab
munosabat bildirishlar, voqealarni baholashdagi aniqlik o‘z vaqtida qaror qabul
qilinishi kabilarga yuqori talablar qo‘yadi.
Voleybolchilarning harakatlari uyushganligi va samaradorligi sotsial
psixologiya, ya’ni dori-darmon, o‘yinchilarning o‘zaro ta’sirlari va mosliklari,
kichik
norasmiy guruhlar, jamoada qulay psixologik muhit shakllanishi
masalalarining hal etilishi kabilar bilan belgilanadi.
Web-sahifadagi gipermurojaatlar (giperssolki)...utishni ta`minlaydi

41
ru
user_name
glasnet.ru
int.glasnet
Brauzer (masalan, Microsoft Internet Explorer) nima?
web-sahifalarni ko’rish dasturi
dasturlash tilining translyatori
internet serveri
arxivlash dasturi
Kompyuter tarmog’i nima?
Kamida ikkita kompyuter orasida ma`lumot almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar majmui
Kompyuterlar orasida ma`lumot almashishni ta`minlovchi provayder xizmati
Internetdan ma`lumot olishni ta`minlash xizmati
Modem orqali ma`lumot almashuvni ta`minlash
Provayder nima?
Internet tarmogiga ulanishni ta`minlovchi xizmat korxonasi
Maxsus dastur
Kompyuter
Ishchi(rabochaya) stantsiyasi
Telekonferentsiya nima?
Kompyuter yordamida masofadan turib tovush va tasvirlar orqali bir necha kishilarning bir
vaqtda suhbatlashuvi
Kompyuter yordamida masofadan turib xat orqali bir necha kishilarning bir vaqtda suhbatlashuvi
Kompyuter yordamida masofadan turib xat orqali bir yoki bir necha kishilarning ma`lumot
almashuvi
Yangi kompyuterlar buyicha konferentsiya o’tkazish
Word menyusining "Vstavka" bandi yordamida qanday amal bajariladi?

|
Word menyusining "Vstavka" bandi yordamida qanday amal bajariladi?Bog'liq Qishloq XAKT AGROFAKULTET 2024Word menyusining "Vstavka" bandi yordamida qanday amal bajariladi?
Hohlagan fayldan rasm nushasini olish.
jadval chizish
Xujjatni diskka yozish
Arfografik hatolarni tekshirish
ZiyoNET portalining sayt-satellitlari qanday nomlanadigan domenda joylashtiriladi?
.zn.uz
.ziyo.uz
uz
.ziyo.zn.uz
Avtorizatsiya bu ... .
Sub’ektga tizimda ma’lum vakolat va resurslarni berish muolajasi, ya’ni avtorizatsiya sub’ekt
harakati doirasini va u foydalanadigan resurslarni belgilaydi
Foydalanuvchini uning identifikatori (nomi) bo’yicha aniqlash jarayoni
Ma’lum qilingan foydalanuvchi, jarayon yoki qurilmaning haqiqiy ekanligini tekshirish muolajasi
Aloqa tarmog’ida o’zaro ma’lumot almashinuvi jarayonida tomonlarning haqiqiyligini
(identifikatsiyasi) kafolatlash usullarni ishlab chiqish
Agar tayyorlanadigan ukuv materiali formatlanmagan matn kurinishida bulsa uni kaysi
tipdagi resurs orkali kiritish kulay?
Saxifa
Lektsiya
Papka
Fayl
Aniq va tabiiy fanlar bo’yicha virtual laboratoriya ishlarini va namoyish tajribalarni
yaratish imkoniyatini beruvchi pedagogik dasturiy vositalar qaysi javobda keltirilgan?
Yenka, Crocodile (ICT,Physics,Matematics,Technology), Phet
Atutor, Moodle, Chamilo, Estudy
Coursera, EdX, Khan academy
Articulate , Adobe Captivate, Ispring
Animatsiya nima?
ekranda ob’ektlarning ko’rinishini formasi va o’lchamlari, hamda joylashishini multiplikatsion
ko’rinishda o’zgarishi.
internet xizmatlaridan biri.
Web-sahifa turi
Web-sahifalar tuzishda ishlatiladigan sahifalarga joylashtiruvchi dasturlash tili.
Animatsiyalashtirilgan audioyozuvni amalga oshiradigan dasturiy tizimlardan biri
Adobe Flash CSX Professional Portable
MS Power Point
MS Dot Net Studio
MS Visio in MS Office package
|
| |
Word da ALT F4 tugmalari bosilsa nima sodir bo’ladi?

Word da ALT F4 tugmalari bosilsa nima sodir bo’ladi?
17
Muhitdan chiqish.
Oldingi oynaga o’tish
Keyingi oynaga o’tish
Faylni ochish
Word da asboblar panelidagi qaychi rasmi tushirilgan tugma bosilsa nima sodir bo’ladi?
belgilangan matn qiriqib olinadi
sahifa bo’linadi
oldindan kirqilgan matn qo’yiladi
xujjat tizilmasi hosil bo’ladi
Word dasturi nima uchun mo’ljallangan?
matnli ma’lumotlarni qayta ishlaydigan dastur
foto tasvirlarni qayta ishlaydigan dastur
jadvalli ma’lumotlarni qayta ishlaydigan dastur
internet xizmatini ko’rsatuvchi dastur
Word matn muxarriri yordamida mavjud faylni ochish qanday amalga oshiriladi?
File, Open, [fayl nomi], ok
File, Print, [fayl nomi], ok
File, Insert, [fayl nomi], ok
File, Save, [faylnomi], ok.
Word matn muxarriri qaysi firma tomonidan ishlab chiqilgan?
Microsoft
SAMSUNG
ADIDAS
Intel
Word matn muxarririda WordArt ob’ekt dasturi nima vazifani bajaradi?
matnlarni xar xil ko’rinishda ifodalaydi
rasm chizadi
grafik chizadi
matnning to’g’riligini tekshiradi
Word matn muharririda rasm fayllar qaysi katalogdan izlanadi?
ClipArt
Picture
WordArt
WordPad
Word matn muharririda faylni xotiraga yozib qo’yish qanday amalga oshiriladi?
Fayl, Save, [fayl nomi], ok.
Fayl, Open, [fayl nomi], ok
Fayl, Print, [fayl nomi], ok
Fayl, Insert, [fayl nomi], ok
Word matn muharriri xotiraga qanday yuklatiladi?
Sichqoncha ish stolidagi Microsoft Word yorlig’i ustiga qo’yilib ikki marta bosiladi
O’zi avtomatik ravishda yuklatiladi
18
StrlR tugmasi bosiladi
StrlZ tugmasi bosiladi
|
Axborotlarning qanday uzatish usullarini bilasiz?

14
Ma‘lumotlar ombori nima?
ular ustida aniq bir ishlash imkonini beradigan ma‘lumotlar yig’indisi
ma‘lumotlar ombori kompyuterning uzoq muddatli xotirasida saqlanayotgan axborotlar
matnlardan iborat fikrlar
to’g’ri javob yo’q
Server nima?
tarmoq ishini ta‘minlovchi maxsus kompyuter
kompyuterlar to’plami
kompyuterlar aloqasi
foydalanuvchining kompyuterga ko’rsatgan xizmatlari
Sayt nima ?
grafika va multimedia elementlari joylashtirilgan gipermediya hujjatlar ko’rinishidagi mantiiqan
butun axborot hajmidir
axborotalr ketma-ketligi
axborotlarni xotiraga joylashtiradi va qayta o’qiydi
to’g’ri javoblar yo’q
Bugungi kunda Internet orqali qanday ishlarni amalga oshirish mumkin?
barcha javoblar to’g’ri
butun dunyo miqyosida axborot uzatish va qabul qilish
masofali o’qishni rejali amalga oshirish
boshqa davlatlardagi nufuzli o’quv dargohlarida bilim olish
Multimedia ma’ruzalariga nimalar zarur?
Barcha javob to‘g‘ri
Matn, rasm
Video resurs
Flash animatsiya, multimedia ilovalari
Internet Explorer dasturida F5 tugmasi qanday funksiyani bajaradi?

39
ZiyoNET portalining sayt-satellitlari ko‘yida keltirilgan qaysi (CMS) kontentni boshqarish
tizimida ishlaydi?
Wordpress
Joomla
Ucoz
Drupal
Internet saxifalaridagi xabarlarni fayl sifatida kompyuterning qattiq diskiga saqlab qo’yish
(xotiraga olish) uchun Internet Explorer dasturida qanday amal bajarilishi kerak?
“Файл” menyusidan “Сохранитькак...” buyrug’i tanlanadi
Sahifa “Tanlanganlar” (Izbrannoye) tarkibiga qo’shiladi
Sahifa uy sahifasi(domashnyaya stranisa) maqomiga o’tkaziladi
Sahifa elektron pochta orqali yuboriladi
Ineternetda URL qisqartmasi nimani anglatadi?
Internetda resurs joylashgan manzilni
Tarmoqqa ulanish turini
Konfidensiallik parametrlarini
Internetda axborotlardan foydalanish huquqining cheklanganlik darajasini
Internetga ulanishning qaysi usuli internetning ko’proq xizmatlaridan erkin foydalanish
imkonini beradi?
To’g’ridan-to’g’ri ulanish(по выделенному)
Chaqiruv bo’yicha ulanish(по вызови)
SLIP yoki PPP bayonnomalari bo’yicha ulanish
Mahalliy(lokal) tarmoq orqali ulanish
Internetga ulanishning qaysi usuli eng qimmat hisoblanadi?
To’g’ridan-t o’g’ri ulanish(по выделенному)
Chaqiruv bo’yicha ulanish(по вызови)
SLIP yoki PPP bayonnomalari bo’yicha ulanish
Mahalliy(lokal) tarmoq orqali ulanish
Mahalliy tarmoq nima?
Bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan kompyuterlarni o’zaro axborot
almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar majmui
Bir shahar yoki viloyatdagi kompyuterlarni o’zaro axborot almashinuvini ta`minlovchi
qurilmalar majmui
Butun dunyo bo’ylab kompyuterlarni o’zaro axborot almashinuvini ta`minlovchi qurilmalar
majmui
To’g’ri javob yuk