Reja: Superviziya

|
Reja: Superviziya
|
Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 59,5 Kb. | | #228756 |
Bog'liq Mutaxassislarning kasbiy solomatligi
Mutaxassislarning kasbiy solomatligi
Reja:
1. Superviziya.
2. Kasbiy salomatlik tushunchasi.
3. Kasbiy salomatlikni tashxisi va psixoterapiyasi.
Superviziyaning asosiy maqsadi - konsultantga o‘z mijozining ehtiyojlariga iloji boricha ko‘proq javob berish imkoniyatini berish.
Nazorat (lot.supervidere-yuqoridan ko‘rish) - psixologik maslahat sohasidagi mutaxassislarning nazariy va amaliy malakasini oshirish usullaridan biri ularning kasbiy maslahati va qo‘llaniladigan amaliy yondashuv va maslahat usullarining maqsadga muvofiqligi va sifatini tahlil qilish. Nazorat konsalting psixolog va psixoterapevt professional o‘sishini rag‘batlantirish uchun mo‘ljallangan, ularning professional natijalariga refleksiv va tanqidiy munosabat rivojlantirish bilan bog‘liq maxsus ko‘nikma va qobiliyatini rivojlantirish, shuningdek professionallik o‘z darajasiga uchun mutaxassislar mas’uliyatini oshirish.
Superviziya konsultantga mijoz bilan ishlash davomida paydo bo‘lgan qiyinchilikni ifoda etish, uni belgilash, qayta aloqaga ega bo‘lish, nazariy tasavvurlarini rivojlantirish, mijoz bilan keyingi olib boriladigan ishlarni rejalashtirish imkoniyatini beradi. Umumiy tarzda superviziya konsultantga o‘zining kasbiy mahoratini rivojlantirish imkoniyatini beradi, ayni paytda, aniq vaziyat misol sifatida olinadi. Bu superviziyaning shaxsiy terapiyadan asosiy farqidir.
Superviziya konsultantga mijoz bilan bo‘lgan terapevtik munosabatlarda qiyinchilik tug‘diruvchi shaxsiy muammolarni belgilash imkoniyatini beradi, ammo bu muammolarni bevosita hal etish superviziyaning vazifasiga kirmaydi.
Superviziyaning tuzilishi qat’iy ravishda belgilanadi. Ya’ni mutaxassislar 177 o‘rtasida Supervizor kim hamda Superviziyalanuvchi kim ekanligi aniq belgilanadi. Superviziya sessiyalari ham kelishuv asosida belgilanadi.
Supervizor o‘z faoliyatida quyidagi qayta aloqa tamoyillariga asoslanishi kerak:
1. Supervizor o‘z faoliyatida konsultant shaxsiga emas, uning faoliyatiga o‘z e’tiborini qaratishi kerak. Nutqida kishi xususiyatlarini ifoda etuvchi so‘z bo’laklaridan emas, inson hatti-harakatlarini ifoda etuvchi fe’llardan foydalanish kerak;
Kasbiy sog'liq va xavfsizlik to'g'risidagi qonunga binoan, ish beruvchilar xavfni baholash yoki o'tkazishi kerak va bu muhim majburiyatdir. Ushbu majburiyat ish muhitida ishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklarini oldini olishdir.
Xavf haqida gapirganda, ish muhitida mavjud bo'lgan yoki tashqi tomondan kelib chiqadigan va ish muhitiga va ishchilarga ta'sir qiladigan zarar yoki zararni tavsiflash kerak. Xavf - bu xavfni anglash natijasida vujudga keladigan yo'qotish va zararli oqibatlar. Xavflarni baholash paytida xavflar aniqlanadi, ushbu xavflarning paydo bo'lishiga olib keladigan omillar aniqlanadi, ushbu xavflardan kelib chiqadigan xavflar tahlil qilinadi va ahamiyatlilik davrida joylashtiriladi va zarur choralar ko'riladi.
Xavflarni aniqlash va baholash uchun korxonalarda mehnat muhofazasi, xavfsizlik va gigiena o'lchovlari, sinov va tahlil ishlari olib boriladi. Ish beruvchilar xodimlarni ish muhitida xavf-xatarlardan himoya qilishlari va salomatlik va xavfsizlik nuqtai nazaridan, shu jumladan barcha xodimlarning holati nuqtai nazaridan baholashlari shart.
Laboratoriyamiz turli xil sohalarda kuchli texnologik infratuzilmasi va malakali va tajribali mutaxassislar bilan ishlaydigan korxonalarga sog'liqni saqlash, mehnat xavfsizligi va sanoat gigienasini o'lchash, sinov va tahlil xizmatlarini taklif etadi. Ko'rsatiladigan asosiy xizmatlar:
• Integral menejment tizimlarini sertifikatlash
• Sog'liqni saqlash, xavfsizlik va atrof-muhitni boshqarish
• R & TTE (radio va telekommunikatsiya terminal uskunalari) direktivasi tamoyillari
• Ish joyi va sanoat gigienasi
• OHSAS 18001 Kasbiy salomatlik va xavfsizlikni boshqarish tizimi
• Ish muhiti havosining sifati
• ISO 45001 Kasbiy salomatlik va xavfsizlikni boshqarish tizimi
• Turar joy xizmatlari (masalan, atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha yaxshi tajribalar va SPA-ning yaxshi usullari)
• Mahsulot xavfsizligi (REACH ta'sirini tahlil qilish, REACH SVHC boshqaruvi, REACH oldindan ro'yxatdan o'tkazish, REACH ro'yxatga olish fayli, REACH xavfsizlik ma'lumotlarini tasniflash va yorliqlash, REACH SIEF va uchinchi tomon vakili, REACH kimyoviy identifikatsiyasi va REACH SVHC testi)
• Xavfsizlik tekshiruvlari
Laboratoriyamiz yuqorida aytib o'tilganlarga qo'shimcha ravishda korxonalarning ehtiyojlari va talablariga muvofiq o'lchov, sinov va tahlil xizmatlarini taqdim etadi. Ushbu tadqiqotlarning barchasi amaldagi huquqiy tartibga, ichki va xorijiy tashkilotlar tomonidan e'lon qilingan standartlarga va butun dunyoda qabul qilingan sinov usullariga mos keladi.
Ilmiy tadqiqot mavzusi sifatida «kasbiy (professional) salomatlik» birinchi bo’lib XX asrning 80-yillari o’rtalarida psixologik ilmiy adabiyotlarda paydo bo’ldi. Birinchi marta 1986 yilda Jorj Everly tomonidan mehnat gigienasi va mehnat psixologiyasi kabi sohalarda tashkiliy ishlarni amalga oshirish jarayonida integratsiya muammolari bo’yicha nashrda ishlatilgan. R. A. Berezovskaya ta’kidlaganidek, ushbu tadqiqotchi ish joylarda salomatlikni qo’llab-quvvatlash va rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqish va amalga oshirishda psixologlarning muhim roliga e’tiborni qaratdi. Keyinchalik, 1990-yilda Gavaya universiteti tadqiqotchilari Reymon, Vud va Patrik (J. Ramond, D. Wood, W. Patrick) o’z maqolalarida psixologiyaning vazifalaridan biri sog’lom professional muhit va sog’lom ish o’rinlari yaratish bo’lishi kerak degan fikrni shakllantirgan.
Rus tadqiqotlarida ushbu mavzu birinchi marta 1991-yilda «Kasbiy faoliyatni psixologik qo’llab-quvvatlash» nomli kollektiv monografiyasining «Salomatlik psixologiyasi» bo’limida namoyish etildi. Mualliflar, Sankt-Peterburg universiteti psixologiya fakulteti olimlari, kitobda asosiy e’tiborni sog’lom turmush tarzini shakllantirishning psixologik jihatlari, kasbiy faoliyat psixogigienasi, kasbiy mehnatning psixologik xavfsizligini ta’minlash, kasbiy uzoq umr ko’rish va ishlab chiqarishda psixologik yengillashish kabinetini tashkillashtirish masalalariga qaratgan, lekin kasbiy salomatlik tushunchasining ta’rifini keltirilmagan.
1992-yilda tibbiyot fanlari doktori, harbiy shifokor V. A. Ponomaryenko tomonidan aytilgan ta’rifga ko’ra, kasbiy salomatlik — kasbiy faoliyatning barcha sharoitlarida mehnat qobiliyatini ta’minlovchi kompensator va himoya mexanizmlarini saqlab qolish qobiliyatidir. Kasbiy salomatlik tushunchasi «Sog’lom kishi salomatligi» (1996 yil) asarida ham xuddi shunday ta’riflanadi, faqat qo’shimcha ravishda professional ishonchlilikni ta’minlash zaruriyati bilan to’ldirilgan. Keyinchalik V. A. Ponomarenko va A. N. Razumov kasbiy salomatlikka tizim ko’rinishida qarashni taklif qildi, tizimnining asosiy tuzilmaviy komponentlari funktsional holat, ruhiy va jismoniy sifat, ishchilarning kasbiy mehnatga bardosh bera olishi va ularning faoliyati ishonchliligiga zamin yaratadigan klinik, ruhiy va jismoniy statuslardir. Keltirilgan tadqiqotchilarning fikriga ko’ra, kasbiy salomatlik tuzilmasida markaziy o’rinni professional-muhim sifatlar egallaydi, ular insonning genotipik statusi, uning funktsional zaxiralari, keyinchalik esa (bevosita va bilvosita) — kishining funktsional holatini belgilaydi.
Keyinchalik, psixologiyaning rivojlanayotgan yangi bo’limi — salomatlik psixologiyasida kasbiy salomatlik (endi har qanday kasb-hunar uchun) «kishi organizmining muayyan davri davomida belgilangan samaradorlik va davomiylik bilan muayyan kasbiy faoliyatga qodirligi, shuningdek bu faoliyatga hamrohlik qiluvchi noqulay omillarga bardosh bera olishini baholash maqsadida organizm funktsional holatining jismoniy va ruhiy ko’rsatkichlarining integral xarakteristikasi» deb ta’riflana boshladi.
Kasbiy salomatlikning mezoni sifatida «mutaxassis faoliyatining uning organizmi funktsional holati, fiziologik qiymatini hisobga olishdan kelib chiqib, mumkin bo’lgan maksimal samaradorligi» deb belgilanadigan insonning mehnat qobiliyati xizmat qiladi.
Zamonaviy tushunchada, kasbiy salomatlik kasbiy faoliyat talablariga javob beradigan va uning yuqori samaradorligini ta’minlaydigan mutaxassis xarakteristikalarining muayyan darajasi ko’riladi.
Insonning kasbiy salomatligini saqlash va bir vaqtning o’zida samaradorlikni ta’minlash insonning psixologik kasbiy adaptatsiyasi (moslashuvchanligi) bilan bog’liq. Adaptatsiyaning buzilganligi (dezadaptatsiya belgilari) bir tomondan salbiy psixik holatlarning yuzaga kelishi bo’lsa, ikkinchi tomondan uning faoliyat samaradorligi pasayishi hisoblanadi.
Kasbiy salomatlik professional (va umuman hayotiy) farovonlik uchun zarur bo’lgan sharoitdir.
So'nggi o'n yil ichida bir qator mamlakatlarda tibbiyot xodimlarining axloq kodeksidan farqli ravishda kasbiy tibbiyot xodimlari uchun axloq kodeksi qabul qilingan. Milliy va xalqaro miqyosda mehnat salomatligiga etikaga qiziqishning rivojlanishining bir qancha sabablari bor.
Ulardan biri, mehnatni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassislarning ishchilar, ish beruvchilar, jamoatchilik, vakolatli organ va boshqa organlar (sog'liqni saqlash va mehnat organlari, ijtimoiy xavfsizlik va sud organlari) oldidagi murakkab va ba'zan bir-biriga zid bo'lgan majburiyatlarini e'tirof etishning kuchayishi. Yana bir sabab - mehnatni muhofaza qilish xizmatlarining majburiy yoki ixtiyoriy ravishda tashkil etilishi natijasida mehnatni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassislar sonining ko'payishi. Yana bir omil - bu mehnatni muhofaza qilishda ko'p tarmoqli va tarmoqlararo yondashuvning rivojlanishi, bu turli kasblarga mansub mutaxassislarning mehnatni muhofaza qilish xizmatlariga tobora ko'proq jalb qilinishini nazarda tutadi.
Ushbu Kodeksning maqsadlari uchun "mehnat sog'lig'i bo'yicha mutaxassislar" iborasi kasbi bo'yicha mehnatni muhofaza qilish va mehnatni muhofaza qilish bo'yicha faoliyatni amalga oshiradigan, mehnatni muhofaza qilish xizmatlarini ko'rsatadigan yoki mehnatni muhofaza qilish amaliyotiga jalb qilingan barcha shaxslarni, garchi bu faqat vaqti-vaqti bilan sodir bo'lsa ham, o'z ichiga oladi. . Ko'plab fanlar kasbiy salomatlik bilan bog'liq, chunki u texnik, tibbiy, ijtimoiy va huquqiy jihatlarni o'z ichiga olgan texnologiya va sog'liqni saqlash o'rtasidagi interfeysda joylashgan. Mehnatni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassislarga mehnatni muhofaza qilish bo'yicha shifokorlar va hamshiralar, fabrika inspektorlari, mehnat gigienistlari va kasbiy psixologlar, ergonomika, baxtsiz hodisalarning oldini olish va ish muhitini yaxshilash, shuningdek, mehnatni muhofaza qilish va xavfsizlik bo'yicha tadqiqotlar bilan shug'ullanadigan mutaxassislar kiradi. Ushbu tendentsiya ushbu kasbiy sog'liqni saqlash mutaxassislarining malakasini ko'p tarmoqli yondashuv doirasida safarbar qilishdir, bu ba'zan ko'p tarmoqli jamoa shaklida bo'lishi mumkin.
Kimyo, toksikologiya, muhandislik, radiatsiya salomatligi, epidemiologiya, atrof-muhit salomatligi, amaliy sotsiologiya va sog'liqni saqlash ta'limi kabi turli fanlardan ko'plab boshqa mutaxassislar ham ma'lum darajada mehnatni muhofaza qilish amaliyotiga jalb qilinishi mumkin. Bundan tashqari, vakolatli organlarning mansabdor shaxslari, ish beruvchilar, ishchilar va ularning vakillari hamda birinchi tibbiy yordam ko'rsatish xodimlari kasbi bo'yicha mehnatni muhofaza qilish bo'yicha mutaxassis bo'lmasa ham, mehnatni muhofaza qilish siyosati va dasturlarini amalga oshirishda muhim rol va hatto bevosita mas'uliyatga ega. Nihoyat, huquqshunoslar, arxitektorlar, ishlab chiqaruvchilar, dizaynerlar, ish tahlilchilari, ishni tashkil etish bo‘yicha mutaxassislar, texnikumlar, universitetlar va boshqa muassasalar o‘qituvchilari, shuningdek, ommaviy axborot vositalari xodimlari mehnat muhitini yaxshilashda muhim rol o‘ynashi kerak. va mehnat sharoitlari.
Mehnatni muhofaza qilish amaliyotining maqsadi xodimlarning sog'lig'ini saqlash, xavfsiz va sog'lom mehnat muhitini yaratish va saqlashga ko'maklashish, shuningdek, ularning sog'lig'ini hisobga olgan holda mehnatni xodimlarning imkoniyatlariga moslashtirishga yordam berishdir. Aholining zaif qatlamlari va kam ta'minlangan mehnatga layoqatli qatlamlarga aniq ustuvorlik berilishi kerak. Kasbiy salomatlik mohiyatan profilaktika bo'lib, ishchilarga yakka tartibda va jamoaviy ravishda mehnat faoliyatida o'z sog'lig'ini saqlashda yordam berishi kerak. Shunday qilib, u samarali boshqaruv mezonlari bo'lgan va yaxshi boshqariladigan korxonalarda mavjud bo'lgan sog'lom va xavfsiz mehnat sharoitlari va atrof-muhitni ta'minlashda korxonaga yordam berishi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Mirziyoyev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan quramiz- T:" Oʻzbekiston", 2017.- 488 b.
2. Khaydarova Rano Anvarovna. (2021). The process of adaptation of young professionals in preschool education. International Journal of Academic Pedagogical Research ( IJAPR), 5 ( 6), 10-11.
3. Трубинова, Е. А. Технология развития критического мышления в учебно- воспитательном процессе/ Е. А. Трубинова.- Текст: непосредственный// Молодой ученый.- 2015.- № 23 ( 103).- С. 946-948.- URL:
|
| |