§ 1.3   TOG`JINSI MASSIVINING FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARI

§ 1.3 TOG`JINSI MASSIVINING FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARI
Majmua Geotexnologiya (2023-2024 uzb) чикаришга
1.3.1 Tog' jinslarining gidravlik xususiyatlari Tog' jinslarining gidravlik xususiyatlari foydali qazilmalar konlarini o'zlashtirishning geotexnologik usullari uchun eng katta ahamiyatga ega. Shlangi xususiyatlarning asosiy guruhi filtrlashdir. Ular ba'zan kollektorlar deb ataladi. Avvalo, filtrlash xususiyatlari porozitega bog'liq, ya'ni. mineral zarralar yoki ularning agregatlari orasiga yopilgan jinslardagi barcha boʻshliqlar va gʻovaklarning yigʻindisi [4,11]. Zichlik- g'ovaklari tarkibidagi barcha suyuqliklar va gazlar bilan tog 'jins (mineral skeleti) birlik hajmining massasi. Tog' jinslarining qattiq fazasining birlik hajmiga to'g'ri keladigan og'irligi tog' jinslarining solishtirma og'irligi deb ataladi va jinsning tabiiy holatidagi birlik hajmiga to'g'ri keladigan og'irligi hajmli og'irlik deb ataladi. bu yerda, V - massivda olingan jinsning umumiy hajmi; V1 - mineral moddalar egallagan massivdagi tog' jinslarining hajmi, m3; g - massivdagi jinslarning zichligi, t/m3; r - jinslarning zichligi, t/m3. Porozlik- jins tarkibidagi umumiy nisbiy g'ovak hajmi. Bu toshni tashkil etuvchi donalarning shakli va hajmiga, ularning saralanish, sementlash va siqilish darajasiga bog'liq. Keyin tog' jinslarining g'ovaklik koeffitsienti quyidagi ifodadan aniqlanadi: Umumiy porozlik- bo'shliqlar va teshiklar hajmining jinsning umumiy hajmiga nisbati. Gʻovak hajmining togʻ jinsi hajmiga nisbati gʻovaklik omili (e) deyiladi. Dinamik porozlikfaqat suyuqlikni filtrlash mumkin bo'lgan teshiklarni hisobga oladi, ba'zan uni ochiq (samarali) g'ovaklik deb ham ataladi. Bo'shliqlar va g'ovaklarning devorlari tomonidan hosil bo'lgan sirt maydoni jinsning eng muhim geotexnologik xususiyatlaridan biri - o'tkazuvchanlikdir. Tog' jinslarining suyuqlik va gazlarni o'z-o'zidan o'tkazish xususiyati o'tkazuvchanlik koeffitsienti va filtrlash koeffitsienti bilan tavsiflanadi, ular o'zaro nisbat bilan bog'langan: bu yerda, Kf - filtrlash koeffitsienti, m/s; Kpr - o'tkazuvchanlik koeffitsienti, m3; rzh - suyuqlik zichligi, kg/m3; m - suyuqlikning yopishqoqligi, Pa s. Filtrlash koeffitsienti (Kf) deganda tog 'g'ovaklaridagi suv yoki boshqa suyuqlikning filtrlash tezligi (yoki filtrlangan suyuqlik oqimining umumiy tasavvurlar maydoniga bog'liq bo'lgan oqim tezligi) bir gradientga teng bo'lganligi tushuniladi. . Bu hodisa frantsuz fizigi Darsi tomonidan ishlab chiqilgan va Darsi qonuni deb ataladi: qaerda, vf - filtrlash tezligi; Q - filtratsiya oqimi tezligi; i - bosh gradienti (filtrlash yo'li bilan bog'liq bosimning oshishi). Filtrlash koeffitsienti birliklari: sm/s; m/soat; m/kun Mutlaq, samarali va nisbiy o'tkazuvchanlik mavjud. Mutlaq o'tkazuvchanlikatmosfera bosimida havo uchun namunaning o'tkazuvchanligini tavsiflaydi va filtrlashning chiziqli qonuniga muvofiq hisoblanadi. Samarali (fazali) o'tkazuvchanlikturli suyuqliklar uchun o'tkazuvchanlikni tavsiflaydi. Nisbiy o'tkazuvchanlik- samarali o'tkazuvchanlikning mutlaqga nisbati. namlik sig'imi- tosh zarralari yuzasida molekulyar tortishish kuchlari tomonidan ushlab turilgan suv miqdori: bu erda, GM - nam jins namunasining og'irligi; GS - 105-110 °C haroratda quritilgan jins namunasining og'irligi. Download 2,48 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa § 1.3 TOG`JINSI MASSIVINING FIZIK-KIMYOVIY XUSUSIYATLARI
|