Jamoatchilikni tarbiyalash jarayonida ahloqiy sifatlarni shakllantirish

|
Jamoatchilikni tarbiyalash jarayonida ahloqiy sifatlarni shakllantirish
|
bet | 36/45 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 284,33 Kb. | | #256838 |
Bog'liq Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika oliy o‘quv yurtlarining 514100--fayllar.orgJamoatchilikni tarbiyalash jarayonida ahloqiy sifatlarni shakllantirish.
Insonparvarlik hissini tarbiyalash. Maktabgacha yoshdagi bolalar tarbiyalanadigan ahloqiy xususiyatlar, xulq-atvor qoidalari orasida insonparvarlik muhim o‘rin tutadi. Insonparvarlik hissi ahloq normalari va qoidalari o‘rgatish asosida rivojlanadi.
Buning uchun bolalarni yaxshi ishlarni qilishga o‘rgatib borish kerak. Insonparvarlikni tarbiyalashda bolalarning yoshini e’tiborga olish zarur. Kichik bolaga yaxshi bo‘l deganingiz bilan yaxshi bo‘lib qolmaydi, chunki unda yaxshilik bilan yomonlikni to‘g‘ri tahlil qilish hayotiy tajribasi etishmaydi. Bu yoshdagi bolalarni yaxshi ishlar qilishga o‘rgatiladi: yiqilib tushgan bolani turg‘azib qo‘yishga yordam berish, uning ustki kiyimlarini qoqib qo‘yish, yupatish, o‘simlik va hayvonlarni parvarish qilish, o‘yinchog‘ini o‘rtog‘iga berib turish, tik turgan kishiga joy ko‘rsatish, eng muhimi boshqalarga ko‘rsatishgan xizmatdan xursand bo‘lishga o‘rgatish.
Kamtarlik, to‘g‘rilik, halolik va quvnoqlik xususiyatlarini tarbiyalash.
Bu xususiyatlar sog‘lom shaxsni tarbiyalashning eng muhim omillaridan hisoblanadi.
Kamtarlik har bir kishining eng muhim va olijanob fazilatlaridan biridir. Bu asosan maktab yoshidan tarbiyalanadi. Ammo maktabgacha yoshidan boshlab, bolalarga kamtarlik hissini singdirish, manmanlik, takabburlik va maqtanchoqlikni yo‘qotib borish zarur.
Maktabgacha yoshdagi bolalar o‘zlarini boshqa bolalardan ustun qo‘yishga urinadilar, ba’zan ota-onalarining kasbi bilan ham maqtanadilar. Bunday xolatda bolalarning ota-onalari bilan tegishli ish olib borish, har bir kasbning zarurligi va muhimligi to‘g‘risida aniq misollar bilan tushuntirish zarur. Bolalar ayrim ayrim ishlarning uddasidan chiqib, boshqa bolalarni kamsitsalar, tarbiyachi bolaga biror narsani bilmagan o‘rtog‘iga o‘rgatish kerakligini, o‘z-o‘zini maqtash yarashmasligini tushuntiradi.
Sofdillik va rostgo‘ylikni tarbiyalash yolg‘onchilik va vijdonsizlik paydo bo‘lishining oldini olish va unga qarshi kurash bilan uzviy bog‘liqdir.
Ba’zi bolalar o‘zlari to‘qigan, kattalardan eshitgan ertaklarini tushlarida ko‘rgandek qilib ko‘rsatishga urinadilar. Bunday holda ham urushmasdan «Ertak» to‘qishni yaxshi bilgani uchun maqtash kerak.
SHanday qilib, bolalardagi xarakterning ijobiy namunalarini, ularning yosh xususiyatlarini e’tiborga olgan holda ahloqiy tarbiyaning hamma samarali usullari bilan tarbiyalanib borilsa, ijobiy natijalarga erishish mumkin.
Vatanparvarlikni tarbiyalash.
Vatanparvarlik ijtimoiy, tarixiy va ahloqiy his-tuyg‘ular sifatida odamning ijtimoiy taraqqiyoti davomida paydo bo‘ladi. Ibtidoiy jamoa tuzumida vatanparvarlik faqat o‘z urug‘doshlariga, ona eriga, urf-odatlariga bog‘liq his bo‘lgan bo‘lsa, sinflar paydo bo‘lishi bilan vatanparvarlik g‘oyalari chuqurlashib, ijtimoiy hayotning tobora ko‘proq sohalariga chuqurrroq kirib bordi. Davrlar o‘tishi bilan bu tuyg‘u buyuk qudratga aylandi.
Vatanga muhabbatni tarbiyalash.
Vatanga muhabbat – eng chuqur ijtimoiy hislardan biridir. Bizning davlatimizda Vatanga muhabbat hissi baynalminalchilik hissi bilan uyg‘unlashib ketgan. Vatanga muhabbat hissi maktabgacha yoshdagi bolalarda kattalar tomonidan bolalarning ruhiy taraqqiyotini va ular tafakkurining aniq va obrazliligini e’tiborga olgan holda ma’lum izchillik bilan tarbiyalanib boriladi. SHuning uchun bu yoshdagi bolalarda vatanga muhabbat hissini, ularga yaqin va tanish bo‘lgan aniq faktlar, yorqin misollar orqali tarbiyalab boradi.
Baynalminal tarbiya.
Bizning respublikamiz o‘z mohiyati bilan baynalminaldir. SHuning uchun maktabgacha yoshdagi bolalarda baynalminalchilik, xalqlar do‘stligi hislarini tarbiyalab borish muhim ahamiyatga egadir.
Maktabgacha yoshdagi bolalarni baynalminalchilik ruhida tarbiyalash asosida boshqa millat va xalqlarga ijobiy munosabat, turli xalqlar hayotiga qiziqish hissini paydo qilish maqsadi yotadi. Bunday his-tuyg‘ularni rivojlantirish asosan taqlid qilish orqali mukammallashib boradi. Maktabgacha yoshdagi bolalarga baynalminal-chilik his-tuyg‘ulari asosini shakllantirishda qardosh jumxuriyat-larda yashaydigan har bir millat vakillari bilan uchrashuvlar o‘tkazish; maxsus mashg‘ulotlarda ularning urf-odatlari, madaniyati, san’ati, tabiati to‘g‘risidagi adabiyotlarni o‘qib berish, suhbat o‘tkazish, rasmlar ko‘rsatish, diafilmlar namoyish etish, millat bolalari hayoti to‘g‘risidagi xikoyalarni o‘qib berish foydali bo‘ladi.
9.6 Bolalar jamoasini shakllanishiga yordam beruvchi shart – sharoitlar:
Bolalar jamoasini shakllantirish uchun ma’lum shart – sharoitlar zarur.
- Bog‘cha xodmlarining aql jamoasi mavjud bo‘lishi
- Bolalar xayotini to‘g‘ri tashkil etish
- O‘yinchoqlarning bolalar yoshiga qiziqishiga mos kelishi
- Bolalarda o‘zaro axillik, g‘amhurlik, jamoatchilik, insoniylikni tarbiyalashga yordam beruvchi mashg‘ulotlar
- har hil qiziqarli faoliyatlarni tashkil etib borish
- Oila bilan mustaxkam aloqa o‘rnatish.
- Bolalarni ahloq norialari va qoidalarga o‘rgatib borish
- Bolalar muassasalarida ijobiy hayrxoxlik muxitini yaratish
har bir yosh guruh bolalarining jamoatchilik munosabatlariga raxbarlik qilish «Bolalar bog‘chasida ta’lim tarbiya dasturi» da belgilab berilgan dasturda xar bir yosh guruhi uchun jamoadagi axloq normalari va qoidalari belgilangan.
Nazorat savollar.
Axloqiy tarbiya tushunchasining mazmunini ochib Bering
MAktabgacha yoshdagi bolalaikning turli bosqichlarida jamoa turmush tarzini tashkil etishning va bolalar o‘rtasidagi munosabatlarni shakllantirishning hususiyatlari qanday?
Maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni ahloqiy tarbiyalash vazifalarini ko‘rsating.
Bolalar jamoasini shakllantirishga yordam beruvchi sharoitlarni ko‘rsating.
|
| |