nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-guruh:Mashinasozlar - Sinif: Fan: Chizmachilik

1-guruh:Mashinasozlar. Test savoli.
1.Asosiy korinishlar nechta?
A)Bitta, B)Ikkta, C)Ti’rta, D)Oltita.
2-guruh:Muhandislar.Test savoli.
1.Chizmada asosiy tasvir, ya’ni bosh ko’rinish sifatida qanday proeksiya tekisligi olinadi?
A)Frontal, B)Garizantal,S)Profil, D)Hamma javob tog’ri.
3-guruh:Dizaynerlar. Test savoli.
1.Qaysi proeksiyalar tekisligidagi ko’rinish bosh ko’rinish deb qabul qilingan?
A)H dagi, B)V dagi, C)W dagi, D)P dagi.
Guruhlarni hammasiga umumiy bitta chizma beriladi.Chizmada detalning yaqqol tasviri va ko’rinishlari tasvirlangan.A,B,C ko’rinishlarning qaysi biri l yonalishiga mos kelishini aniqlang.Shuningdek ,2 va 3 yo’nalishlarga mos keladigan ko’rinishni ham toping.
VII.Dars yakuni.
O’quvchilarning to’plagan ballari hisoblanadi.G’olib guruh aniqlanadi.
Darsda faol guruh va faol ishtrok etgan o’quvchilar baholanadi.
JARIMA
RAG’BAT
Uyga vazifa berish.
Uyga berilgan chizmada detalning yaqqol tasviri va korinishlari tasvirlangan qolgan yana uch korinishni aniqlang kubning yoyilmasiga bajariladi.Chizmani A4-formatga chizib kelish.
Lug’at
Aksonometriya –detalni yaqqol tasviri.
Frontal-oldidan korinish.
Garizantal- ustidan korinish.
Profil-Chapdan ko’rinishi.
|
Mavzu: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish BTKM2

|
Mavzu: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish
|
bet | 1/2 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 459,24 Kb. | | #228037 |
Bog'liq BTKM2 MAVZU: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish
REJA:
Identifikatsiyalash masalasini qo‘yilishi - Obyektni matematik tavsiflni identifikatsiyalash jarayonni matematik modelini monandligini qurishda asosiy bosqich bo‘lib hisoblanadi va shuning uchun o‘zi bilan birga kimyo texnologik jarayonlami matematik modellashda markaziy masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgandek bunday jarayonlaming ko'pchiligi fazo va vaqt bo'yicha taqsimlangan ko‘p fazali ko‘p komponentli muhitni ifodalaydi. Bunday jarayonlaming muhim alohidaliklari ulaming massa va issiqlik o'tkazish apparatlaridagi jarayonlaming gidrodinamik holati aniqlangan - stoxastik tabiatli boMgani bilan belgilanadi. Buning natijasi sifatida matematik modellaming parametrlari jarayonni o‘tishini stoxastik alohidaliklarini akslantiradi va statistik metodlar bilan aniqlanadi.
Hozirgi vaqtda parametrlari bo‘yicha chiziqli bo'lgan matematik modellami baholash nazariyasi ko'proq ishlab chiqilgan. Lekin kimyo texnologik jarayonlaming ko'pchiligi parametrlari bo'yicha nochiziqli bo‘iib hisoblanadi, bu o‘z navbatida ulami identifikatsiyalash masalalarini yechishda ancha qiyinchiliklar tug'diradi. Shuning uchun nochiziqli modellarni identifikatsiyalashni yoki taxminiy baholash yordamida, yoki kimyo texnologik jarayonni dastlabki modelini chiziqlantirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Ushbu bobda ham chiziqli va ham nochiziqli matematik modellami identifikatsiyalash metodlari ko'rib chiqiladi. - Hozirgi vaqtda parametrlari bo‘yicha chiziqli bo'lgan matematik modellami baholash nazariyasi ko'proq ishlab chiqilgan. Lekin kimyo texnologik jarayonlaming ko'pchiligi parametrlari bo'yicha nochiziqli bo‘iib hisoblanadi, bu o‘z navbatida ulami identifikatsiyalash masalalarini yechishda ancha qiyinchiliklar tug'diradi. Shuning uchun nochiziqli modellarni identifikatsiyalashni yoki taxminiy baholash yordamida, yoki kimyo texnologik jarayonni dastlabki modelini chiziqlantirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Ushbu bobda ham chiziqli va ham nochiziqli matematik modellami identifikatsiyalash metodlari ko'rib chiqiladi.
- Noma’lum parametrlami baholash bilan bir qatorda identifikatsiyalash masalasi kimyo texnologik jarayonni modeli bo'yicha hisoblanadigan holat o'zgaruvchilarini tajriba asosida kuzatiladigan qiymatlari bilan taqqoslanishini ko'zda tutsa, bu bobda undan tashqari modelni real obyektga mos kelishi (monandligi) ni o'matish metodlari ham ko'rib chiqiladi
|
| |
O‘lchov asboblarning aniqlik klassi - bet 3

C = 300 mA / 60 del
, ya’ni
S =
0,2 del / mA
sezgirlikka tengdir).
5. O‘lchash asbobining barqarorligi – asbobning metrologik
xususiyatlarini
vaqt
bo‘yicha
o‘zgarmasligini
ko‘rsatuvchi sifatidir. Asbobning xususiyatlarini vaqt
bo‘yicha o‘zgarishi qo‘shimcha xatolikka olib keladi.
6.
Ortiqcha yuklanish qobiliyati – asboblarni ma’lum
vaqtgacha
ijozat
etilgan
yuklamadan
ortiqrog‘iga
chidamligini
ko‘rsatadi.
Bunda
asbobning
konstruktsiyasidagi
o‘zgarishlar qoldik xarakterga ega
bo‘lmasligi kerak.
7. Asbob ko‘rsatuvining o‘zgaruvchanligi (variatsiya) –
o‘zgarmas tashqi sharoitda o‘lchanayogtan kattalikning
haqiqiy qiymatiga to‘g‘ri keladigan asbob ko‘rsatishlarining
orasidagi eng katta farq bilan aniqlanadi. Ko‘rsatishni
o‘zgaruvchanligi asosan asbob qismlaridagi ishqalanish va
ishsiz
oraliq
elementlardagi
mexanik
va
magnit
gisterezislarga bog‘lik bo‘ladi
8. Asbob ko‘rsatkichining o‘rnashish vaqti yoki tinchlantirish
vaqti – kattalikni o‘lchash vaqtidan boshlab asbobning
qo‘zgaluvchi qismini tebranish amplitudasi absolyut
xatolik darajasidan kam bo‘lgan vaqtgacha o‘tgan davrga
aytiladi. Analog asboblar uchun asosan 4 sek qilib
belgilangan. Termoelektrik va elektrostatik asboblar uchun
bu vaqt 6 sek belgilangan. Raqamli asboblarda o‘lchash
vaqti deb o‘lchanayotgan kattalikni o‘lchashda turg’un
ko‘rsatish vaqti yoki o‘lchashni boshlash davridan yangi
natijani olgunga qadar o‘tgan vaqtga aytiladi, bunda
hisoblash qurilmasi me’yorlangan xatolikda ko‘rsatishi
kerak.
9. O‘lchash
asbobining
puxtaligi
– asbobni berilgan
tavsiflarini me’yorlangan sharoitda, belgilangan vaqtgacha
saralay olishiga aytiladi.
Asbob puxtaligining asosiy mezoni uni o‘rtacha beto‘xtov
ishlashi vaqtidir:
T
o‘rt
= e∙(t/n)
, formulaga asosan bu yerda: t –
asbobning beto‘xtov ishlash vaqti n – ishdan to‘xtab (rad)
qolishlar soni.
10.
Beto‘xtov ishlash ehtimoli deb, ma’lum T vaqt
davomida asbob uzluksiz ishlaganda bitta ham to‘xtash
bo‘lmaganligiga aytiladi. Beto‘xtov ishlash vaqti asboblarni
puxtaligini ko‘rsatkichlaridan biridir, ya’ni asbobning to‘g‘ri
ishlashining o‘rtacha arifmetik vaqti.
11.
Kafolat muddati deb shunday vaqtga aytiladiki, uni
tayyorlovchi
zavod
o‘z mahsulotini, asbobni ishlatish
qoidalariga rioya qilgan holda to‘g‘ri ishlashiga kafillik bergan
vaqtiga aytiladi. Masalan, mikroampermetr M266M – korxona
36 oy ichida asbobni ta’mirlashni va tekinga almashtirib
berishni o‘z bo‘yniga oladi, chastotometr E378 (Э378) uchun
kafolat muddati 11 yil.
E’TIBORLARINGIZ UCHUN
RAHMAT !
|
O‘lchash asboblarining asosiy metrologik tavsiflari

4.
Shkala bo‘lagining qiymati – asbob shkalasining
ikkita yonma – yon belgilarini orasiga to‘g’ri keladigan
kattalik qiymatiga bo‘lak qiymati deb ataladi yoki asbob
doimiyligi deyiladi. Bo‘lak qiymati absolyut sezgirlikning
teskari qiymatidir: C= 1/S, asbobning bo‘linish shkala
indicatorining (strelkali, raqamli, yorug‘lik, tebranishning)
bir
kichik
bo‘linmaga yo‘naltirishiga olib keladigan
o‘lchanadigan jismoniy miqdorning qiymatini belgilaydi.
(misol uchun: 0 dan 300 mA oralig‘ida to‘g‘ridan – to‘g‘ri
o‘lchash uchun mo‘ljallangan asbob o‘lchovi bo‘lsa, unda
shkalasi esa 60 qismga bo‘linadi. Bunday asbobni qiymati
o‘lchovning yuqori chegarasi shkaladagi bo‘linmalar
umumiy soniga bo‘linadi
O’lchash texnikasi - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 9/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiO’lchash texnikasi. O’lchash texnikasi o’lchov asboblarini amaliy (tuzilishi, vazifasi, nazorat qilib turish qoidalari) jihatidan o’rganishni hamda mashq qilish va detallarni o’lchash yo’li bilan asbobdan foydalanish usullarini o’zlashtirishni ko’zda tutadi.
O’lchov asboblarini ishlatishda ma’lum qoidalarga rioya etish kerak bo’ladi, xususan, shtangen asbobga tatbikan bu qridalar quyidagilardan iborat:
1. Asbobning butligini tekshirish.
Asbobga oid attestat va kerakli ma’lumotlar borligiga ishonch hosil qilish.
Ish boshlashdan oldin shtangen asbobni benzinda yuvish, so’ngra yumshoq. toza latta bilan artib, moyini va changini ketkazish (ayniqsa, o’lchash yuzasini yaxshilab tozalash); asbobni yo’riqnomaga binoan joriy tekshiruvdan o’tkazish.
Asbobni aslo jilvir kog’oz yoki pichoq bilan tozalamaslik.
Detalning fakat toza va quruq yuzalarini o’lchash mumkinligi, ularda ifloslik, tirnalishlar, g’adir-budurlar, qirindilar bo’lmasligi.
O’lchashning quruq va toza qo’llarda amalga oshirilishi, bunda asbobning qo’lda uzok, ushlab turilmasligi.
SHtangen asbobni issiqlik manbalari ustiga qo’ymaslik va quyosh nurida tutib turmaslik.
Asboblarning o’lchash yuzalariga qo’l bilan tegmaslik.
O’lchashdan oldin asbobni yo’riqnomaga binoan tekshirishdan o’tkazish.
Asbobni vaqti-vaqtida to’la tekshiruvdan o’tkazish uchun asbobxonaga topshirish.
O’ta sovib ketgan detallarni o’lchamaslik.
O’lchashlarda ortiqcha kuch ishlatmaslik (kuch ishlatish 0,6 — 1 N atrofida bo’lishi kerak).
Harakatlanayotgan va aylanayotgan detallarni o’lchashga ruxsat etilmaydi.
Asboblarni ehtiyot bo’lib ishlatish: zarbalardan asrash; o’lchash tekisliklarini detalь ustida yurgizmaslik; asbobni ish o’rnida bevosita o’lchash vaktida qismlarga ajratish va rostlash yaramasligi.
Ish tugagach, asbobni yuvish, benzin bilan artish, antikorrozion moy bilan moylash va gilofiga solib qo’yish.
Asbobni kuyosh nuri tegmaydigan va sun’iy .qizdirishdan himoyalangan kuruq joyda 5° S dan kam bo’lmagan haroratda saqlash.
O’lchovda ishlatiladigan asbob konstruktsiyasini, uni ishla-tishga tayyorlashga doir asosiy talablarni, shuningdek, ishlash qoidalarini bilish.
CHilangarlik ishlarida eng ko’p qo’llaniladigan asboblar bilan o’lchashlarni bajarish usullari va qoidalarini puxta o’rganib olish.
Nazorat savollari.
1. Qanday o’lchov asboblarini bilasiz?
2. Shtangentsirkul bilan nima o’lchanadi?
3. Shchup nima va qanday o’lchovlarni bajaradi?
4. Nutromer bilan qanday detallar o’lchanadi?
|
| |
Mavzuga oid o’quv – ko’rgazmali materiallar

Din deganda nimani tushunasiz?
Dinshunoslik fanini o’qitishdan maqsad?
Dinning paydo bo’lishi haqida qanday qarashlar mavjud?
Dinlarning qanday turlarini bilasiz?
Dinning jamiyatdagi vazifalari qaysilar?
Qaysi dinlarni jahon dinlari qatoriga kiritish mumkin?
Qanday dinlarga milliy dinlar deyiladi?
Monoteistik dinlarga qaysi dinlarni kiritish mumkin?
Politeistik dinlar qaysilar?
Dinning qanday ibtidoiy shakllarini bilasiz?
Sehrgarlik turlari qaysilar?
Dafn marosimlarining ibtidoiy ko’rinishlari.
Shamanizmning o’ziga xos hususiyatlari qaysilar?
Fetishining qanday turlarini bilasiz?
Animizm sig’inishning qanday turi?
Narsa– buyumlarga sig’inish sig’inishning qanday turi hisoblanadi?
Kompyuter modellashtirish

|
Kompyuter modellashtirish
|
Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,31 Kb. | | #266804 |
Bog'liq Kompyuter modellashtirish
“Kompyuter modellashtirish” fanidan mustaqil ishlar
Simulink-vizual matematik modellashtirish paketi yordamida signallarga ishlov berish bosqichlarini tahlil qilish
Simulink paketida chiziqli algebralik tenglamalar sistemasini yechish bosqichlarini misollar asosida ko’rich chiqish.
|
| |
-mavzu: Dinshunoslik faniga kirish. Dinning ibtidoiy shakllari

Talabalar soni: 20-30
|
vaqti 2 soat.
|
Mashg’ulot shakli
|
Mavzu bo’yicha “Qanday?” organayzeridan foydalanilgan holda bilimlarni chuqurlashtirish va mustahkamlashga qaratilgan amaliy mashg’ulot.
|
Amaliy mashg’ulot rejasi:
|
Dinshunoslik fanini o`qitishdan ko'zda tutilgan asosiy maqsad. Dinning paydo bo'lishi haqidagi fikrlar.
Dinning jamiyatdagi funksiyalari.
Dinning ibtidoiy shakillari.
|
Mashg’ulotning maqsadi: Mavzu bo’yicha bilimlarni chuqur o’zlashtirishni ta’minlash hamda bilim va ko’nikmalar hosil qilish.
|
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
Dinshunoslik fanini o’qitishdan ko’zda tutilgan asosiy maqsadlarni dinning ibtidoiy shakllari haqida bilimlarni chuqurlashtirishga imkon yaratadi.
|
Kursning maqsadi va vazifalari mohiyatini yoritib bera oladi.
|
Din–ijtimoiy hodisa sifatida eknaligi xaqida ma’lumot beradi.
|
Dinning jamiyatdagi o’rni haqida gapira oladi.
|
Diniy ong asoslarini shakllanishini yoritib beradi.
|
Diniy ong asoslarini shakllanishi bo’yicha ma’lumotlarni tizimlashtiradi.
|
Animizm, totemizm, fetishizm va shamanizm kabi dinning ibtidoiy formalariga alohida-alohida izoh beradi.
|
Animizm, totemizm, fetishizm va shamanizm kabi dinning ibtidoiy formalariga tavsif bera oladi.
|
O’qitish usullari va texnika va texnika
|
Topshiriqlar, “Qanday?”, amaliy ishlash usuli, suhbat.
|
O’qitish vositalari
|
Tarqatma materiallar, slaydlar,kog’oz, marker, doska.
|
O’qitish shakllari
|
Individual, guruxlarda va jamoada ishlash.
|
O’qitish sharoiti
|
Texnik vositalar bilan ta’minlangan auditoriya.
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat, savol-javob, o’z-o’zini nazorat qilish, reyting tizimi asosida baholash.
|
Dinning gnosologik, psihologik va ijtimoiy ildizlari

Dinning gnosologik, psihologik va ijtimoiy ildizlari.
Uchinchi rejani bayon qilishga kirishar ekan talaba asosiy e’tiborini dinning vujudga kelishi, uning qayta tiklanish zaruriyati va imkoniyatlari, umuman uning salohiyatini anglatuvchi omillaga qaratishi lozim.
Dinning ildizi – dinning vujudga kelishi, uning kayta tiklanishi umuman, uni salohiyatini yaratuvchi omillar yigindisidir.
Bu ildizlar uch qismdan iborat :
Dinning ijtimoiy – iqtisodiy ildizlari.
Dinning gnosologik ildizi.
Dinning psihologik ildizi.
Dinning ijtimoiy – iqtisodiy ildizlari.
Din mavjud bo’lgan barcha asrlar va hamma davrlarda dinning birlamchi ildizi hamisha uning ijtimoiy – iqtisodiy ildizi bo’lib kelgan. Ho’sh, ijtimoiy – iqtisodiy ildiz deyilganda nimani tushunmog’imiz kerak?
Ijtimoiy iqtisodiy ildiz deyilganda – dinni vujudga keltirgan kundalik hayotiy shart – shariotlar yig’indisi tushuniladi.
Ho’sh ular nimalarni o’z ichiga oladi?
Bular :
ibtidoiy odamzot mehnat qurollarining zaif bo’lganligi;
ibtidoiy odamlarning butun hayoti tabiat injiqliklariga bog’liqligi;
ibtidoiy jamiyat ishlab chikarishning ayanchli ahvoli ;
ibtidoiy odamning tabiatdagi kuchlarga qarshi kurashdagi zaifligi, ojizligi va buning oqibatida o’zlarini ezib kelgan tabiatning stihiyali hodisalaridan, kuchlaridan paydo bo’lgan qo’rquv.
Ko’rinib turibdiki dinning kelib chiqishiga pirovardida jamiyat iqtisodiy taraqqiyotining past darajasi sabab bo’lgan.
Dinning gnosologik ildizi.
Dinning paydo bo’lishida ijtimoiy – iqtisodiy ildiz katta rol o’ynasa – da, biroq faqat ijtimoiy – iqtisodiy ildizning o’ziyoq dinning paydo bo’lishi uchun yetarli asos emas edi. Dinning paydo bo’lishi uchun gnosologik ildiz ham zarur. Buning uchun insonda dunyoni bilish qobiliyati, tafakkuri ham shakllangan, nafaqat shakllangan, ayni paytda ular ma’lum darajada kamol topgan bo’lishi ham kerak edi. Masalaning bu tomoni dinning gnosologik ildizi (“gnosologiya” grekcha so’z bo’lib “gnosis” – bilish, “logos” – ta’limot ma’nolaini anglatadi.) deyiladi. Dinning gnosologik ildizi – tashqi olamning ibtidoiy kishilar miyasida, tasavvurida, ongida aks etishidir. Biroq bu inikos o’sha zamonlarda noto’g’ri mavhum buzilgan tasavvuriy va asotiriy tarzdagina bo’lishi mumkin edi. Chunki ibtidoiy odamlar tashqi olam, tabiat hodisalari sabablarini bilmas, bilishga ojiz edilar.
Shunday qilib din jamiyatning muayyan bosqichida (yuqori paleolit davrida bundan 20–40 ming yillar avval) kishilarda ma’lum darajada taraqqiy topgan tafakkur qilish qobiliyatning paydo bo’lishi natijasidagina yuzaga kelgan ijtimoiy ong shaklidir. Tabiat va jamiyatdagi turli – tuman va doimo o’zgartirib turadigan, ba’zan oziq – ovqat, kiyim – kechak manbai bo’lib, ba’zan esa ularga ofat va talofat keltirib turadigan hodisalar kishilarning e’tiborini, o’y fikrini o’ziga qaratmasligi mumkin emas edi.Xulosa qilib aytganda, barcha ilmiy adabiyotlarda dinning paydo bo‘lishi borasida bildirilgan fikrlar ilmiy gipotezalardan iborat. Diniy adabiyotlardagi ushbu masalaning talqini esa har bir insonning diniy e’tiqodiga bog‘liq.
|
Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlari

|
Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlariBog'liq Mustaqil ta'lim 1 (2)
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlari
|
1. Axborotning ong va tafakkurga ruhiy ta`sir muammolari. Vizual olamning ommaviyligi va jozibadorligi

1. Axborotning ong va tafakkurga ruhiy ta`sir muammolari. Vizual olamning ommaviyligi va jozibadorligi
Download
410,98 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
22.02.2024
Hajmi
410,98 Kb.
#160648
Download
410,98 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1. Axborotning ong va tafakkurga ruhiy ta`sir muammolari. Vizual olamning ommaviyligi va jozibadorligi
Download
410,98 Kb.
Matnni ko'rish
maximize va minimize - Ko‘rinishi bilan tanishish

|
Ko‘rinishi bilan tanishish
|
bet | 11/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #250683 |
Bog'liq Maple dasturida turli xil matematik masalalarniyechish maximize va minimize buyruqlari absalyut ekstremumlarni tez aniqlaydi, ammo lokal ekstremumlarni aniqlashni xamma vaqt ham udallay olmaydi.
Extrema buyrug‘i funktsiya qiymatga ega bo‘lmagan kritik nuqtalarni ham aniqlaydi. Bunday hollarda hosil bo‘lgan natijalarning birinchi satridagi funktsiyaning ekstremal qiymatlarining soni, ikkinchi satridagi aniqlangan kritik nuqtalar sonidan kamroq bo‘ladi. f(x) funktsiyaning x=x0 nuqtadagi topilgan ekstremumining xususiyatini funktsiyaning ikkinchi tartibli hosilasini topish orqali aniqlash mumkin: bu holda bo‘lganda, funktsiya qiymati nuqtada minimum (min), bo‘lsa, funktsiya qiymati nuqtada maksimum (max) bo‘ladi.
Maplening analitik hisoblashlar paketining ohirgi varianlarida maximize va minimize buyruqlarining yuqorida ko‘rsatilgan kamchiliklari bartaraf etilgan.
Maksimum yoki minimum nuqtalarning koordinatalarini, bubuyruqlarning parametrlarlarida o‘zgaruvchidan keyin «,» (vergul) belgisi bilan yangi location parametrini yozish orqali hosil qilish mumkin. Natijada chop etish satrida funktsiya maksimumi (yoki minimumi) dan so‘ng figurali qavslarda maksimum (yoki minimum) nuqtaning koordinatalari ko‘rsatiladi. Masalan:
>minimize(x^4-x^2,x,location);
Natijada chop etish satrida minimum nuqtaning koordinalari va bu nuqtadagi funktsiya qiymati hosil bo‘ldi.
extrema, maximize va minimize buyruqlari readlib(name) buyrug‘i orqali buyruqlarning standart kutubxonasidan albatta yuklanishi lozim, bu yerda name – yuklanuvchi buyruq nomi.
Misollar:
1-misol: ning max va min lari topilsin.
Yechish:
>readlib(extrema):
>y:=(x^2-1/2)*arcsin(x)/2+x*sqrt(1-x^2)/4-Pi*x^2/12:
>extrema(y,{},x,'s');s;
Bu buyruqlar orqali funktsiya ekstremumlari va ekstremum nuqtalar aniqlandi. Ikkinchi satrdagi x ekstremumlar koordinatlarining joylashish tartibi, birinchi satrdagi funktsiya qiymatlarining joylashish tartibiga mos keladi. Shunday qilib, (0,0) va (1/2, nuqtalarda ekstremumlar topildi. Endi ularning qaysi biri maksimum va qaysi biri minimumligini aniqlash kerak. Buning uchun maximize va minimize buyruqlaridan foydalaniladi:
>readlib(maximize):readlib(minimize):
>
|
| |
>ymin:=minimize(y,{x}) - Ko‘rinishi bilan tanishish

|
Ko‘rinishi bilan tanishish
|
bet | 12/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #250683 |
Bog'liq Maple dasturida turli xil matematik masalalarniyechishymax:=maximize(y,{x});
ymax:=0
>ymin:=minimize(y,{x});
Natijani yangi satrda matnli tartibda kiritamiz:
“Ekstremumlar: .”
Matematik simvollar va grek harflarini matnli tartibida kiritish uchun uskunalar panelidagi «Summa» belgili tugmachani tanlash kerak. Uskunalar panelining pastida hosil bo‘lgan satrda odatdagi buyruqlar kiritiladi va Enter tugmasi bosiladi. Masalan: ni hosil qilish uchun satrda sqrt(3) formula kiritiladi. Matnli tartibga o‘tish uchun uskunalar panelidagi tugmacha tanlanishi lozim.
Demak, ikkinchi satrdagi formulani kiritishni quyidagi tartibda bajarish mumkin:
Matnli taribda miny(x)=y(1/2)= ni kiritiladi;
tugma tanlanadi;
formula qatorida -Pi/24+sqrt(3)/16 ni kiritiladi;
Enter;
Matnli tartbga uskunalar panelidagi tugmachasi orqali qaytiladi.
2-misol. f (x) x2lnx ning x[1,2] oraliqdagi eng katta va eng kichik qiymatlari topilsin.
Yechish:
>f:=x^2*ln(x):
>maximize(f,{x},{x=1..2});
4ln(2)
>minimize(f,{x},{x=1..2}):simplify(%);
Natijani yangi satrda matnli tartibda hosil qilinadi:
”Eng katta qiymati: max f (x) 4ln2 , eng kichik qiymati: min f (x) 1/ 2e “.
3-misol. funktsiyaning ekstremumlari topilsin va ikkinchi tartibli hosila orqali ularning xususiyatlari aniqlansin.
Yechish:
>restart:y:=x^3/(4-x^2):readlib(extrema):readlib(maximize): readlib(minimize):
>extrema(y,{},x,'s');s;
Ikkita ekstremum va uchta kritik nuqtalar topildi.Tekshirishni ikkinchi tartibli hosila yordamida davom ettirish mumkin:
>d2:=diff(y,x$2): x:=0: d2y(x):=d2;
d2y(0):=0
>x:=2*sqrt(3):d2y(x):=d2;
>
|
| |
Quyidagi imkoniyatlar Mathcad dasturining asosiy qobiliyatlaridan ba'zilaridir

Mathcad dasturi, matematik va mühendislik masalalarini hal qilish, hisoblash, grafigini chizish, va natijalarni ko'rsatish uchun mo'ljallangan dasturdir. U, matematik formulalarini, tenglamalarni, funksiyalarni va qonunlarni yozish uchun interaktiv muhit yaratadi.
Quyidagi imkoniyatlar Mathcad dasturining asosiy qobiliyatlaridan ba'zilaridir:
1. **Matematik funksiyalarni yaratish va hisoblash**: Mathcad, matematik formulalarini yozish va ularni hisoblash uchun kuchli vositalar taqdim etadi. Bu formulalarni yozishda, qator matematik belgilari va amallarini qo'llab-quvvatlaydi.
2. **Grafiklarni chizish**: Mathcad dasturi, funksiyalar, ma'lumotlar va natijalar uchun grafiklar chizish imkoniyatiga ega. Bu, ma'lumotlarni vizual ko'rinishda tushuntirish va tahlil qilishda yordam beradi.
3. **Hisoblash va raqamlarni hisoblash**: Mathcad, matematik amallarini bajarish va natijalarni ko'rsatish uchun kuchli hisoblash imkoniyatlariga ega. Bu, soddalik bilan ko'proq miqyosda hisoblash va natijalarni ko'rsatishni ta'minlaydi.
4. **Tekisliklar va tenglamalar**: Mathcad, matematik formulalarini yozishda va hisoblashda tenglamalar va tekisliklar qo'llab-quvvatlaydi. Bu, formulalarni to'g'ri yozish va amalni o'zlashtirishda yordam beradi.
5. **Integratsiya va differensiallash**: Mathcad, integral va differensial hisoblash uchun mo'ljallangan. Bu, funksiyalar integrallashtirish va differensiallashda yordam beradi.
6. **Matematik qonunlar va o'lchovlar**: Mathcad, matematik qonunlarini va o'lchovlarni (misol uchun SI yoki angl yoki boshqa o'lchov sistemalari) integratsiyasi va hisoblashi uchun maslahat beradi.
7. **Texnik yordam**: Mathcad, mühendislik masalalarni hal qilishda va matematik modellar yaratishda qo'llaniladi. U, matematik va mühendislikdagi ko'p qat'iy formulalarni yozish va bajarishda yordam beradi.
8. **Interaktiv muhit**: Mathcad, foydalanuvchilarga formulalarni o'zgartirish va natijalarni avtomatik ravishda yangilash imkoniyatini beradi, bu esa o'zgaruvchanliklarni tezroq aniqlash va bartaraf qilishga imkon beradi.
Bu faqat bir necha imkoniyatlardan faqat ko'proq bo'lishi mumkin. Boshqa dasturlarga oʻxshash, Mathcad dasturi dasturlash bo'yicha bilim va tajribaga ega bo'lgan insonlar uchun ham yaxshi tanlov bo'ladi.
|
combine(%);
 


Differentsial operator

|
combine(%);
Differentsial operator
|
bet | 10/13 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,65 Mb. | | #250683 |
Bog'liq Maple dasturida turli xil matematik masalalarniyechishcombine(%);
Differentsial operator. Differentsial operatorni aniqlashda D(f) – buyrug‘i qo‘llaniladi, bu yerda f-funktsiya. Masalan:
>D(sin);
cos
Nuqtadagi hosilani hisoblash:
>D(sin)(Pi):eval(%); -1
Diffentsial operatori funktsional operatorlarga qo‘llanilishi mumkin:
>f:=x-> ln(x^2)+exp(3*x):
>D(f);
Misollar:
1. ning hosilasini hisoblang.
> Diff(sin(2*x)^3-cos(2*x)^3,x)=
diff(sin(2*x)^3-cos(2*x)^3,x);
2. ni hisoblang.
>Diff(exp(x)*(x^2-1),x$24)=diff(exp(x)*(x^2-1),x$24):
> collect(%,exp(x));
3. ysin2x/(2sinx) funktsiyaning nuqtalardagi 2-tartibli hosilasini toping.
>y:=sin(x)^2/(2+sin(x)): d2:=diff(y,x$2):
>x:=Pi; d2y(x)=d2;
>x:=Pi/2;d2y(x)=d2;
Ekstremumlar. Funktsiyaning eng katta va eng kichik qiymatlarini topish.
Mapleda funktsiyani ekstremumga tekshirish uchun extrema(f,{cond},x,’s’) buyrug‘i mavjud. Bu yerda f – ekstremumlari izlanuvchi funktsiya, {cond} – orqali o‘zgaruvchining chegaralari ko‘rsatiladi, x – o‘zgaruvchi nomi, apostrofdagi ’s’ – ekstremum nuqtaning koordinatalarini o‘zlashtiruvchi o‘zgaruvchi nomi. Agar figurali qavslar {} kabi bo‘sh qoldirilsa, u holda ekstremumlar butun sonlar o‘qi bo‘ylab izlanadi. Bu buyruq bajarilishi natijasi set turiga mansub bo‘ladi. Masalan:
>readlib(extrema):
> extrema(arctan(x)-ln(1+x^2)/2,{},x,’x0’);x0;
Birinchi satrda funktsiya ekstremumi keltirilsa, ikkinchisida, bu esktremum nuqtasi keltiriladi.
Afsuski, buyruq aniqlagan ekstremum nuqtalarining qaysi biri maksimum, qaysi biri minimumligini aniqlab bera olmaydi. f(x) funktsiyaning x o‘zgaruvchisi bo‘yicha x [x1, x2] intervaldagi maksimumini topishda maximize(f,x,x=x1..x2) buyrug‘idan, f(x) funktsiyaning x o‘zgaruvchisi bo‘yicha x [x1, x2] oraliqdagi minimumini topishda maximize(f,x,x=x1..x2) buyrug‘idan foydalaniladi.
Agar o‘zgaruvchidan keyin ’infinity’ parametri yoki x=-infinity..+infinity intervali ko‘rsatilsa, maximize va minimize buyruqlari butun sonlar o‘qi bo‘yicha haqiqiy sonlar to‘plamida hamda kompleks sonlar to‘plamida maksimum va minimumlarni izlaydi. Bu parametrlar ko‘rsatilmasa, maksimum va minimumlar faqat haqiqiy sonlar to‘plami bo‘yicha izlanadi. Misol:
>maximize(exp(-x^2),{x});
1
Bu buyruqlarning kamchiligi shundaki, ular mos ravishda maksimum va minimum nuqtalardagi funktsiya qiymatini beradi. Shu sababli y=f(x) funktsiyani ekstremumlarga, ularning xususiyatlari (max yoki min) va koordinatalarini ko‘rsatgan holda tekshirishni to‘liq hal etish uchun avval quyidagi buyruq bajarilib:
>extrema(f,{},x,’s’);s;
so‘ngra maximize(f,x); minimize(f,x); bajarilishi lozim.
Shunda barcha ekstremumlar koordinatalari va ularning xususiyatlari(max yoki min) aniqlanadi.
|
| |
O‘zbеkiston rеspublikasi axborot tеxnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi - bet 3

|
O‘zbеkiston rеspublikasi axborot tеxnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 59,87 Kb. | | #242994 |
Bog'liq amaliyotKonservativ belgi tarqatish rejimi. Ushbu rejimda chegaradosh bo‘lmagan LSRlardan olingan “FEC-belgi” xabar – e’lon qabul qilinmaydi va o‘chirilmaydi. LSR belgini FEC bilan bog‘laydi, agar u chiqish routeri bo‘lsa yoki u chegaradosh LSRdan bog‘lanish xabarini olgan bo‘lsa. Ushbu rejim LSRga kamroq belgilar xizmat qilish imkonini beradi.
Liberal belgi tarqatish rejimi. Ushbu rejimda to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqasi bo‘lmagan pastki LSR tomonidan chiqarilgan belgi bog‘lanishi eslab qolinadi va ishlatiladi. Ushbu rejim qulay, chunki tarmoq qayta sozlanganda belgi va FEC o‘rtasidagi muvofiqliklar saqlanib qoladi, hatto ushbu muvofiqliklarni aniqlagan LSR bilan aloqa o‘tish emas, balki to‘g‘ridan-to‘g‘ri bo‘lsa ham. Liberal rejimning kamchiliklari shundaki, yuqori LSR belgilar va FEC o‘rtasidagi muvofiqliklar haqida ko‘proq ma’lumotni saqlashi va qayta ishlashi kerak.
Yuqorida aytib o‘tilganidek, belgi har doim mahalliy bo‘ladi, ya’ni u faqat o‘rtada to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki kommutatsiyalangan ulanish mavjud bo‘lgan bir juft marshrutizator uchun ma’lum bir FECni bildiradi va ushbu juftlik marshrutizatorlaridan biridan ushbu FEC paketlarini yo‘naltirishda ishlatiladi, yuqori (upstream LSR) quyi oqimga (downstream pastki LSR) bo‘lgan. Paketlarni bir xil FECdan keyingi routerga yo‘naltirish uchun ushbu FECni yangi marshrutizatorlar juftligi uchun identifikatsiyalash uchun boshqa belgi qo‘llaniladi, bunda oldingi juftlikning pastki qismidagi marshrutizator yuqoriga, ikkinchisi esa ikkinchi routerga aylanadi, bu yangi juftlik pastroq holatni oladi. Bundan ko‘rinib turibdiki, MPLS tarmog‘idagi har bir marshrutizator o‘zi ishlaydigan barcha FEClar uchun kiruvchi va chiquvchi belgilar o‘rtasidagi moslikni saqlashi kerak.
LDP protokolining eng muhim funksiyalaridan biri bu halqalarni aniqlashdir. Belgi so‘rovi (Label Request) va belgi xaritalash (Label mapping) xabarlaridagi ikkita maydon bu maqsadda ishlatilishi mumkin, ya’ ni Path Vector va Hop Count.
Path Vector maydonida LSR identifikatorlari ro‘yxati (LDP identifikatorining dastlabki 4 okteti) o‘z ichiga olgan xabar o‘tgan LSRlarga belgi. Agar LSR xabarni qabul qilsa va Path Vector maydonida o‘zining LSR-identifikatorini topsa, u tsikl sodir bo‘lganligini “tushunadi”. LDP protokoli ”Path Length” maydonining ruxsat etilgan maksimal qiymatini o‘rnatish imkoniyatini ta’minlaydi, unga erishilgandan so‘ng tsiklning paydo bo‘lishi to‘g‘risida qaror qabul qilinadi.
Ikkinchi variant - Hop Count maydoni bo‘lib, u LSR xabari orqali o‘tgan LSRlar sonini o‘z ichiga oladi. Har bir o‘tgan LSR o‘z qiymatini bittaga oshiradi. Hisoblagich o‘zining maksimal qiymatiga yetganini aniqlaydigan router xabarni halqa yaratgan deb hisoblaydi.
|
| |
K2Cr2O7 + KJ + H2SO4 → Cr2(SO4)3 + K2SO4 + I2 + H2O

K2Cr2O7 + KJ + H2SO4 → Cr2(SO4)3 + K2SO4 + I2 + H2O
I. K2Cr2O7 molekulasidagi Cr ning oksidlanish darajasi +6 ga teng va reaksiyada oksidlovchi bo’ladi.
II. Reaksiyaning chap va o’ng tomonidagi koeffitsiyentlar soni tegishlicha 14 va 15 ga teng.
III. Agar reaksiyada49 gramm Cr2(SO4)3 hosil bo’lgan bo’lsa, 124,5 gramm K2Cr2O7 reaksiyaga kirishgan.
IV. Agar reaksiyada 348 gramm K2SO4 hosil bo’lgan bo’lsa, 147 gramm KJ reaksiyaga kirishgan.
A) To’g’ri
B) Noto’g’ri
24. Fenolftalein va metil zarg’aldog’i indikatori kislotalar eritmalariga qo’shilganda qanday rangga kiradi? (
2 tasi to’g’ri)
A) to’q qizil B) pushti C)
sariq
D) rangsiz E) ko’k F) binafsha
25. Azotli mineral o’g’itlar ko’rsatilgan qatorni toping: (2 tasi to’g’ri)
A) NaNO3 va (NH4)2SO4
B) KNO3
va KCl
C) NH4NO3 va CO(NH2)2
D) Ca3(PO4)2 va Ca(H2PO4)2∙2H2O
E) KCl ∙NaCl va K2CO3
F) CaHPO4*2H2O va Ca(H2PO4)2*CaSO4*4H2O
26. usbu berilgan rasm asosida azotning qaysi oksidi olinadi?
A) N2O B) NO
C) N2O3 D) N2O5
2 7.
ushbu rasmdagi Y moddani aniqlang?
NaCl
NaNO3
↓𝑌
A) AgCl B) CaCl2 B) KCl D) BaCl2
28. Qaysi elementlar tirik organizmlarda qand moddalari, kraxmal, oqsillar, turli nuklein kislotalar, vitaminlar, fermentlarning hosil bo‘lishiga yordam qiladi
A)
makroelementlar
B) Ferrosimulyatorlar
C) askalsiy
D)
mikroelementlar
29. Na + O2→… hosil bo‘ladigan moddani aniqlang?
A) Na2O B) Na2O2 C) Na2O4 D) NaO
3 0. ushbu berilgan rasmdagi jismda bo’ladigan kimyoviy reaksiyadagi oksidlovchini olish uchun 67,2l (n.sh.) xlor sarflangan bo’lsa, gugurt reaksiyasi uchun qanday massali oksid olinadi.
A) 14,2 B) 71 C) 85,2 D)42,6
Dasturiy ta'minotning hayotiy tsikli odatda quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi

|
Dasturiy ta'minotning hayotiy tsikli odatda quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi
|
bet | 21/28 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 55,29 Kb. | | #133921 |
Bog'liq evolutsiya test (1)160. Dasturiy ta'minotning hayotiy tsikli odatda quyidagi bosqichlarni o'z ichiga oladi:
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
o‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma'lum bo‘lgan holat.
o‘lchashlar, ularning birliligini ta'minlash metodlari va vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari to‘g‘risidagi fan.
dasturiy ta'minotga talablarni shakllantirish, dizayn, amalga oshirish;
161. Sharshara metodologiyasi- bu
ketma-ket jarayon bo'lib, unda taraqqiyot sharsharaga o'xshash bir necha bosqichlar orqali yuqoridan pastgacha o'tadi.
o‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma'lum bo‘lgan holat.
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
qadoqlash va yorliqlashtirish, sinovdan o‘tkazish va tahanalizlash, o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlashtirishga o‘xshagan.
162. RUP ……. ta asosiy tamoyilga asoslanadi:
6 ta;
10 ta;
4 ta;
8 ta;
162. RUP ning asosiy tamoyillari:
iterativ rivojlanish modeli, talablarni boshqarish, komponent arxitekturasi, vizual dasturiy ta'minotni modellashtirish, dasturiy ta'minot sifatini tekshirish, nazoratni o'zgartirish.
qadoqlash va yorliqlashtirish, sinovdan o‘tkazish va tahanalizlash, o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlashtirish.
odamlar o'qiy oladigan talablarni haqiqiy kodga aylantirishga yordam beradigan oraliq bosqich.
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
|
| |
• kerak bo’lgan axborot ko’lamini belgilay oladigan

mutaxassislari axborot savodxonligi tushunchasini kengroq, ya’ni shaxsning axborot
madaniyatining bir qismi sifatida tavsiflashadi. SHaxsning axborot madaniyati, axborot
savodxonligidan tashqari, o’ziga axborot dunyoqarashini, axborot bilimlari va ko’nikmalarini
egallash zarurligiga ishonchni, axborotlashgan jamiyatda yashovchi shaxs tomonidan qanday
maqsadlarga erishish lozimligini anglash; ma’lumotlardan to’g’ri foydalanish uchun mas’uliyatni
his etish kabilarni ham qamrab oladi. Yuqoridagi fikrlarga yaqin nuqtai nazar o’zbekistonlik
olimlar ishlarida ham mavjud. Xususan, sotsiolog A.Umarov e’tiroficha, «
Oldingi an’anaviy
jamiyatlarda, shuningdek industrial jamiyatda ham mutolaa madaniyati axborot
madaniyatiga nisbatan ustun mavqeda edi. Lekin postindustrial jamiyatning hosilasi

biror bir tizim orqali masalan, Google tizimini tushuntirish maqsadga muvofiq bo’ladi.
Bu kompaniya Internetdagi yetakchi qidiruv tizimi hisoblanadi, dunyo bo’ylab tarmoq
foydalanuvchilarning
o’ntadan
yettitasi
u
yoki
bu
ma’lumotlarni
topish ilinjida aynan mana shu saytga murojat qilishadi. Tizim har kuni 50 mlionga yaqin
so’rovlarni qabul qiladi, sakkiz milyardlab veb-sahifalarni ideksatsiya qiladi. U 101 tildagi
axborotni izlab topishi mumkin. Keyingi yillarda butun dunyo internet foydalanuvchilari orasida
keng ommalashib borayotgan Google tizimi 1998 – yil sentyabrda ishga tushgan. Hozirda bu
kompaniyaning qidiruv tizimlaridan tashqari yana bir qator foydali va qulay hizmatlari mavjud va
ular soni ortib bormoqda. Darhaqiqat, hozirda nafaqat Internet tarmog’i vujudga kelganligi,
bundan tashqari shu kabi jahonaro rivojlanib keayotgan turli – tuman axborot texnologiyalar yosh
avlodga ijobiy ta’sir kuchini o’tkazayotganligini bir tomondan quvonarli bo’lsa – da, ikkinchi
tomondan ularni turli salbiy saboqlardan asrash maqsadida tarbiyaviy muhitni kuchaytirishga
undaydi. Bugungi kunda xarbiy hizmatchilar radio–televideniye, matbuot Internet kabi vositalar
orqali rang barang axborot va ma’lumotlarni olmoqda. Jaxon axborot maydoni tobora kengayib
borayotgan shunday bir sharoitda xarbiylarimiz ongini o’rab – chirmab, uni o’qima, buni ko’rma
deb bir tomonlama tarbiya berish, ularning atrofini temir devor bilan orab olish hech shubhasiz
zamonning talabiga ham bizning ezgu maqsad – muddaolarimizga xam to’g’ri kelmaydi.
Nega deganda biz yurtimizda ochiq va erkin demokratik jamiyat qurish vazifasini o’z oldimizga
qat’iy
maqsad qilib qo’yganmiz va bu yo’ldan hech qachon qaytmaymiz.
Binobarin, biz davlatimiz kelajagi o’z qobig’imizga o’ralib qolgan holda emas, balki
umumbashariy va demokratik qadriyatlarni chuqur o’zlashtirgan holda tasavvur etamiz. Biz
istiqbolimizni taraqqiy topgan mamlakatlar tajribasidan foydalanib, davlat va jamiyat
boshqaruvini erkinlashtirish inson huquqi va erkinliklarini fikrlar rang – barangligini o’z
hayotimizda yanada kengroq joriy qilishda ko’ramiz. Biz butun ma’rifatli xalqaro hamjamiyat
bilan tinch – totuv, erkin va farovon hayot kechirish o’zaro manfaatli xamkorlik qilish
tarafdorimiz. Xozirgi zamon axborot tizimi uning, juda keng imkoniyatlaridan kelib chiqib aytish
mumkinki, O’zbekistonda axborot olish, saqlash, foydalanish va tarqatishning umumiy manfaat
va umumiy taraqqiyot nuqtai nazaridan boshqaruv mexanizmini yaratish, uning moxiyati va
unsurlarini chuqur anglash zarur bo’lib qolmoqda. Ana shu hayotiy extiyojdan kelib chiqib axborot
sohasida milliy xavfsizlikni ta’minlash tizimini yaratishning quydagi usullarini qo’llash
madaniyatini zarur deb hisoblaymiz:
Standartning aspekt xususiyati - - Dasturiy ta’minot qurilmasi va evolyusiyasi fanidan test savollari Fakultet Yo’nalish nomi Guruh

|
Dasturiy ta’minot qurilmasi va evolyusiyasi fanidan test savollari Fakultet Yo’nalish nomi Guruh
|
bet | 20/28 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 55,29 Kb. | | #133921 |
Bog'liq evolutsiya test (1)156. Standartning aspekt xususiyati -
kompaniyada milliy va xalqaro darajalar singari.
oziq-ovqat, tekstil va menejment injiniringi kabi.
qadoqlash va yorliqlashtirish, sinovdan o‘tkazish va tahanalizlash, o‘ziga xos xususiyatlarini aniqlashtirishga o‘xshagan.
dasturiy ta'minotga talablarni shakllantirish, dizayn, amalga oshirish
157. Metrologiya –
O‘lchashlar, ularning birliligini ta'minlash metodlari va vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari to‘g‘risidagi fan.
O‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma'lum bo‘lgan holat.
dasturiy ta'minotga talablarni shakllantirish, dizayn, amalga oshirish.
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
158. O‘lchashlar birliligi –
O‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma'lum bo‘lgan holat.
dasturiy ta'minotga talablarni shakllantirish, dizayn, amalga oshirish.
O‘lchashlar, ularning birliligini ta'minlash metodlari va vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari to‘g‘risidagi fan.
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
159. O‘lchash –
maxsus texnik vositalar yordamida fizik kattaliklar qiymatlarini tajriba yo‘li bilan topish.
O‘lchashlarning natijalari qonunlashtirilgan birliklarda ifodalangan va o‘lchashlarning xatoliklari berilgan ehtimollik bilan ma'lum bo‘lgan holat.
O‘lchashlar, ularning birliligini ta'minlash metodlari va vositalari va talab etilgan aniqlikka erishish usullari to‘g‘risidagi fan.
dasturiy ta'minotga talablarni shakllantirish, dizayn, amalga oshirish
|
| |
Bag/Defekt Report (Bug Report) - bu …

|
Bag/Defekt Report (Bug Report) - bu …
|
bet | 25/28 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 55,29 Kb. | | #133921 |
Bog'liq evolutsiya test (1)173. Bag/Defekt Report (Bug Report) - bu …
testlash obyektini noto’g’ri ishlashiga olib kelgan harakatlar ketma-ketligi yoki shu holatga olib kelgan vaziyatlarni izohi bo’lib unda kelib chiqish sabablari va kutilayotgan natijalar keltirilgan xujjatdir.
dasturning real va kutilgan natijalari orasidagi moslikni ma’lum tartibda tanlangan chekli test to’plami asosida tekshirish.
tizimni yoki uning komponentlarini joriy bosqich boshida shakllantirilgan talablarga qanoatlantirishini baholash jarayonidir.
ishlab chiqilgan DTning kutilgan natijalarga va foydalanuvchi extiyojlariga, tizim talablariga mosligini aniqlash.
174. Testni Qoplanishi (Test Coverage) – bu
testlash sifatini baholash mezonlaridan biri, bajariladigan kodning yoki talablarni testlar yordamida qoplanishidir.
dasturning real va kutilgan natijalari orasidagi moslikni ma’lum tartibda tanlangan chekli test to’plami asosida tekshirish.
tizimni yoki uning komponentlarini joriy bosqich boshida shakllantirilgan talablarga qanoatlantirishini baholash jarayonidir.
ishlab chiqilgan DTning kutilgan natijalarga va foydalanuvchi extiyojlariga, tizim talablariga mosligini aniqlash.
175. DT ni testlash darajalari
alohida modul ustida, bir guruh modullar yoki butun tizim ustida tekshirilishi tushuniladi.
testlash sifatini baholash mezonlaridan biri, bajariladigan kodning yoki talablarni testlar yordamida qoplanishidir.
dasturning real va kutilgan natijalari orasidagi moslikni ma’lum tartibda tanlangan chekli test to’plami asosida tekshirish.
tizimni yoki uning komponentlarini joriy bosqich boshida shakllantirilgan talablarga qanoatlantirishini baholash jarayonidir.
|
| |
Pedagogika psixologiya

Pedagogika psixologiya
Download
1,29 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
14.12.2023
Hajmi
1,29 Mb.
#118782
Download
1,29 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Pedagogika psixologiya
Download
1,29 Mb.
Matnni ko'rish
Dasturiy ta’minot hayotiy sikli modulining evolyutsiyasi

|
Dasturiy ta’minot hayotiy sikli modulining evolyutsiyasi
|
bet | 3/5 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 21,11 Kb. | | #112131 |
Bog'liq 4-mavzu. Dasturiy ta’minotini xayotiy sikl modellarini-fayllar.orgDasturiy ta’minot hayotiy sikli modulining evolyutsiyasi
Oxirgi o’ttiz yil davomida dasturlashda dasturiy ta’minot hayotiy siklining quyidagi uchta modeli almashdi: kaskadli, oraliq nazoratli model, spiral model. Kaskad modeli. Dastlab (1970 – 1985 yillar) keyingi bosqichga o’tish oldingi bosqichning loyiha operatsiyalari to’liq tugagandan keyin va keyingi bosqich uchun barcha dastlabki ma’lumotlar olingandan keyin amalga oshirilishi tavsiya qilinadigan dasturiy ta’minotni ishlab chiqishning kaskad sxemasidan foydalanildi Ushbu sxemaning afzalliklari quyidagilar hisoblanadi: to’liqlik va moslashish talablariga javob beruvchi loyiha hujjatlarini tugallangan to’plamning har bir bosqich oxirida olinadi; ishlab chiqish jarayonini loyihalashtirishning oddiyligi.
Xuddi shunday sxema ishlab chiqish samaradorligining o’ta yuqori parametrlarini ta’minlab, murakkab texnik ob’yektlarni ishlab chiqishga blok – iyerarxik yondashuvda foydalaniladi. Ushbu sxema ishlab chiqish boshida barcha talablarni aniq va to’liq muvaffaqiyatli shakllantirish uchun tizimni yaratish uchun qo’llanishi mumkin. Bu holat oldingi bosqichda muvaffaqiyatli qarorni qabul qilish bilan bog’liq muammolarni ishlab chiqish jarayonida yuzaga kelish ehtimolligini kamaytiradi. Amaliyotda bunday ishlab chiqishlar juda kam uchraydi. Dasturiy ta’minotni ishlab chiqishning kaskadli sxemasi Oldingi bosqichda variantlarning zarurligi quyidagi sabablarga asoslanadi: ishab chiqish jarayonida aniqlashtirish qabul qilingan qarorlarni qayta ko’rib chiqish zarurligiga olib keladigan noaniq xususiyatlar; bevosita ishlab chiqish jarayonida buyurtmachi talablarining o’zgarishi; foydalanilayotgan texnik va dasturiy vositalarning ma’naviy tez eskirishi; vazipredmeting qo’yilishi, tahlil, loyihalashtirish bosqichida ishlab chiqishbayonining qanoatlanitiruvchi vositalari mavjud emasligi. Xususiyatlarni aniqlashtirish (o’zgartirish) dan rad etish tugallangan mahsulot foydalanuvchilar ehtiyojini qanoatlantirmaydi. Foydalanuvchi uskuna va dasturiy muhitning almashishini hisobga olishni rad etish natijasida ma’naviy eskirgan mahsulot olinadi. Muvaffaqiyatli bo’lmagan loyiha qarorlarni qayta ko’rib chiqishni rad etish dasturiy mahsulot tuzilmasini yomonlashtirishga va mos ravishda, yaratish jarayonining vaqt bo’yicha murakkablashishiga, cho’zilishiga va qimmatlashuviga olib keladi. Shunday qilib, ishlab chiqishning real jarayoni iteratsion xarakterga ega bo’ladi.
|
| |
CorelDraw Grafics Suit X5 dasturiy paketi. CorelDraw dasturiga kirish. CorelDraw Graphics Suite X5 versiyasining dasturiy paketidagi komponentlari ma’ruza mashg’uloti rejasi

CorelDraw Grafics Suit X5 dasturiy paketi. CorelDraw dasturiga kirish.CorelDraw Graphics Suite X5 versiyasining dasturiy paketidagi komponentlari..
MA’RUZA MASHG’ULOTI REJASI:
CorelDraw dasturida qatlam haqida ma’lumot
Qatlamlarning joyini almashtirish
Artistic Text (shaklli matn) matnli ob’ekti bilan ishlash
Paragraph Text (Oddiy matn) matnli ob’ekti bilan ishlash
Kegl va Kerning tushunchalari
Tayanch iboralar: Qatlam, Artistic Text, Paragraph Text, Kegl va Kerning
Murakkab tasvirlarni ko’p hollarda qatlamlarda yaratish qulay. Ularning soni xotira hajmiga bog’liq, qatlamlardan foydalanish unda bo’ladigan, kiritiladigan o’zgarishlardan saqlaydi. Ob'еktni bir qatlamdan ikkinchisiga nusxa ko’chirish mumkin. Yangi qatlam yaratish uchun «Инструменты» mеnyusidan « Диспетчер объектов» bandiga o’tiladi va u еrda hosil bo’lgan oynaning qo’yi qismidagi tugmasi orqali o’rnatiladi.
Yaratilgan qatlamga klaviatura yordamida yangi nom bеrilishi mumkin. Qatlamning bеlgisi oldida joylashagan maxsus tugmalar yordamida uni aktivlashtirish (dеaktivlashtirish), ko’rinadigan, tahrirlanadigan holatlarga kеltirish mumkin. Bu holatni qo’yidagicha kuzatish mumkin:
Ob'еktlar mеnеdjеri yordamida yaratilgan qatlamlar
Yangi qatlam ulardagi shakllar yaratuvchi uskuna
Qatlamlar xossalaridan foydalanish.
Ob'еktlar mеnеdjеri oynasida qatlam bеlgisi ustida sichqonchaning o’ng tugmasini bosib, «Свойства» bandidan chapdagi muloqot oynasini hosil qilamiz. Shu oynada biz yangi nom ham bеrishimiz mumkin, shuningdеk rangini ham o’zgartira olamiz. «Видимый» holati tanlansa qatlamning ob'еktlari ekranda ko’rinadi, aks holda yashirin holda bo’lishadi. «Печатаемый » holatida qatlamdagi ob'еkt chop etiladi, «Редактируемый» holatida tahrirlanadi, «Мастер–слой» holatida qatlamning barcha ob'еktlari ko’p sahifali hujjatning barcha sahifalarida o’z aksini topadi.
Qatlamlarning joyini almashtirish va ularni avtomatik tarzda barcha sahifalarda aks ettirishini ta'minlash Juda ko’p hollarda foydalanuvchining xoxishiga ko’ra qatlamlarning o’rnini almashtirish yoki biror ob'еktning barcha saxifalarda aks ettirilishi zarur bo’ladi. Har ikki holda ham «Mеnеdjеr obеktov» imkoniyatlaridan foydalanish maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Qatlamlarning joyini almashtirish uchun:
1. Kеrakli qatlam tanlanadi (1).
2. Sichqonchaning chap tugmasi bosiladi va qavat kеrakli pozitsiyaga olib o’tiladi.(2)
3. Bunda ko’rinadigan gorizontal chiziq qatlamning yangi joyini ko’rsatib turadi.(3)
4. Sichqoncha tugmasini qo’yib yuboriladi.
|
Oraliq nazoratli modeli - 4-mavzu. Dasturiy ta’minotini xayotiy sikl modellarini

|
4-mavzu. Dasturiy ta’minotini xayotiy sikl modellarini
|
bet | 4/5 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 21,11 Kb. | | #112131 |
Bog'liq 4-mavzu. Dasturiy ta’minotini xayotiy sikl modellarini-fayllar.orgOraliq nazoratli modeli. Ishlab chiqish jarayonining iteratsion xususiyatlarini ta’minlovchi sxema oraliq nazoratli sxema deb nomlanadi (1.11-rasm). Tugallangan har bir bosqichdan keyin ushbu sxema bo’yicha bajariladigan nazorat, zarur bo’lganda istalgan darajaga qaytarish imkoniga ega bo’ladi va zarur o’zgartirishlarni kiritadi.
Ushbu sxemadan foydalanishning asosiy xavfsizligi ishlab chiqarish hech qachon tugamasligi, doimo aniqlashtirish va takomillashtirish holatida bo’lganligi bilan bog’liqligi hisoblanadi. Spiral modeli. Muammolarni yengish uchun XX asrning 80-yili o’rtalarida spiral sxemasi taqdim etildi. Ushbu sxemaga muvofiq dasturiy ta’minot prototipni yaratishga asoslangan prototiplash usulidan foydalangan holda, iteratsion holatda yaratiladi. Prototiplashning yuzaga kelishi dasturiy ta’minotni modifikatsiya qilish jarayoni “zarur yomonlik” kabi qabul qilinishdan to’xtalishiga alohida muhim jarayon kabi qabul qilinish boshlanishiga olib keladi. Oraliq nazoratli dasturiy ta’minotni ishlab chiqish sxemasi Prototip deb, ishlab chiqilayotgan dasturiy ta’minotning va tashqi interfeyslarini amalga oshiradigan dasturiy mahsulotga deyiladi.Qoidaga ko’ra, birinchi iteratsiya foydalanuvchining interfeysini spetsifikatsiya qiladi, loyihalashtiradi, amalga oshiriladi va testlaydi. Ikkinchi iteratsiyada ayrim cheklangan funksiyalar to’plami bilan to’ldiriladi. Oxirgi bosqichda ushbu to’plam ushbu mahsulot imkoniyatini ko’paytirib kengaytirish hisoblanadi. Ushbu sxemaning asosiy afzalliklari aniq funksional to’liqlik ta’minlangan ayrim iteratsiyadan boshlanib, foydalanuvchiga mahsulotni taqdim etish hisoblanadi, o’z navbatida quyidagi imkoniyatga ega bo’ladi: dasturiy mahsulotning birinchi versiyasi yuzaga kelguncha bo’lgan vaqtni qisqartirish; bozorda mahsulotning quyidagi versiyasi tez oldinga siljishini ta’minlagan holda, foydalanuvchilarning ko’plab sonini qiziqtirish; mahsulotdan foydalanish amaliyoti yuzaga kelish hisobiga xususiyatlarni shakllantirish va aniqlashtirishni tekshirish; ishlab chiqish vaqtida tizimning ma’naviy eskirish ehtimolini kamaytirish.
Dasturiy ta’minotni ishlab chiqishning spiral yoki iteratsion sxemasi Spiral sxemasidan foydalanishning asosiy muammosi quyidagi bosqichga o’tish vaqtini aniqlash hisoblanadi. Uni hal etish uchun, odatda, ekspert baholashga asoslangan har bir bosqichning o’tish muddati cheklanadi.
|
| |