Bir taktli o‘zgartirgichlar

|
Bir taktli o‘zgartirgichlar
|
bet | 2/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 435,62 Kb. | | #242172 |
Bog'liq 3 амал.машгулот РЭВЭТBir taktli o‘zgartirgichlar. Tranzistorli o‘z-ozidan qo‘zg‘atishli o‘zgartirgichlarning (avtogeneratorlar) o‘zgarmas kuchlanishni o‘zgartirish jarayonini 3.1-rasmda keltirilgan tuzilish sxemasidan foydalangan holda tushuntirish mumkin.
3.1-rasm. O‘z-o‘zidan qo‘zg‘atishli bir taktli o‘zgartirgich (avtogenerator)ning tuzilish sxemasi
O‘zgarmas tok manbai Akkumulyator batareyasi (AB) hisoblanib, undan uncha katta bo‘lmagan Ukir kuchlanish TV transformatorga beriladi. Tr transformator o‘zgaruvchan kuchlanishning shakllanishi va uning qiymatini o‘zgartirish uchun xizmat qiladi. Akkumulyator kuchlanishi o‘zgarmas bo‘lganligi uchun akkumulyator va transformator orasiga o‘zgarmas tok zanjirini davriy ravishda uzish va ulash maqsadida 350...400Hz li tok uzgichi qo‘yish zarur. O‘zgarmas tok uzgichi sifatida tranzistorli G generator xizmat qiladi.
O‘z-o‘zidan qo‘zg‘atishli tranzistorli bir taktli o‘zgartirgichning (3.2-rasm) prinsipial sxemasi UKIR o‘zgarmas kuchlanish manbai, avtogenerator sxemasi bo‘yicha kalit rejimda ishlovchi VT tranzistorda yig‘ilgan tok uzgichi, magnit o‘tkazgichi to‘g‘ri burchakli gizterezis halqali impulsli TV1 transformator, T bir yarim davrli to‘g‘rilagich, F filtr va yuklamadan tashkil topgan.
3.2-rasm. O‘z-o‘zidan qo‘zg‘atishli tranzistorli bir taktli o‘zgartirgichning prinsipial sxemasi
O‘zgartirgichning ishlash prinsipi impuls transformatori birlamchi cho‘lg‘amida kalit ravishda ishlovchi VT1 tranzistor yordamida o‘zgarmas tokni uzishga asoslangan. Kollektor zanjiriga Ukir o‘zgarmas kuchlanish qo‘yilganda transformatorning Wk birlamchi cho‘lg‘amidan tok oqib o‘ta boshlaydi. Ulanish momentidan boshlab tok oniy ravishda emas, ma’lum qonun bo‘yicha ortadi. Shuning uchun tok impuls transformatori magnit o‘tkazgichida o‘suvchi magnit oqimini vujudga keltiradi. Bu o‘zgaruvchan magnit oqimi Wb teskari aloqa cho‘lg‘amida o‘zinduksion EYuKni vujudga keltiradi. Wb teskari aloqa cho‘lg‘amining uchlari baza-emitter oraliqqa shunday ulanganki, kollektor toki ortganda bazaga ochuvchi potensial keladi. Tranzistor ochila borib, bundan keyingi kollektor tokining ortishiga imkoniyat yaratadi, ya’ni sxemada musbat teskari aloqa amalga oshiriladi. Kollektor va baza toklarining bunday ko‘chkisimon ravishda tez ortishi magnit oqimi to‘yinguncha davom etadi. Keyin bu toklarning ortishi to‘xtaydi va o‘zgarmas tokda transformator cho‘lg‘amlarida EYuK induksiyalanmaydi. Natijada tranzistor bazasiga ochuvchi potensial kelmaydi va u yopila boshlaydi.
Tranzistor yopilishidagi kollektor tokining kamayishi qarama-qarshi yo‘nalishdagi EYuKni hosil qiladi va bazaga tranzistorni yopuvchi kuchlanish beriladi. Birlamchi cho‘lg‘am toki uziladi. Shunday qilib tranzistor, impuls transformatori va ta’minot manbai kuchlanish bo‘yicha transformatorli teskari aloqali relaksion generatorni tashkil qiladi. U o‘zgarmas tokning uzilishini ta’minlaydi. Transformatorning ikkinchi cho‘lg‘amidan o‘sha chastota va qutbdagi, lekin amplitudasi ortgan shakldagi impulslar olinadi. Bu impulslar VD1 diodda yig‘ilgan to‘g‘rilagichga beriladi. To‘g‘rilagichdan keyin Ryu yuklamada talab qilingan qiymatdagi o‘zgarmas kuchlanish shakllanadi.
Bir taktli o‘zgartirgichning afzalligi uning sxemasining soddaligi va ishonchliligidir. Kamchiligi esa magnit o‘tkazgichning doimiy magnitlanish natijasida kollektor cho‘lg‘amidan tok faqat bir yo‘nalishda oqib o‘tadi.
|
| |