nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Termik kirishishli ulash mufta: 1-hiim()ya qobig‗i; 2- tolalar boltli kontakt

|
-rasm. Termik kirishishli ulash mufta: 1-hiim()ya qobig‗i; 2- tolalar boltli kontaktBog'liq Andijon mashinasozlik instituti mualliflar Maxsudov Moxirbek To3.2.20-rasm. Termik kirishishli ulash mufta: 1-hiim()ya qobig‗i; 2- tolalar boltli kontakt
zulanishi; 3- ulanish kontaktlarini izolyatsiyalovchi eng; 4-qo‗lqop; 5-faza naychasi; 6-
muftalar tanasini zichlash uchun eng; 7-yerga ulanish zanjir o‗zliksizligini
ta‘minlovchi,o‗tkazgich.
3.2.21-rasmda Uch tolali kabellarni termik kirishishli muftalarda ulash
uchun asosiy operatsiyalar keltirilgan.
3.2.21-rasm. Termik kirishishli ulash muftalarmontaji:a)-tolalar naychalaaring
kirishtirish; b)- rostlagich tasmasini o‗ralishi; v)- qo‗lqoplar kirishtirish; g)-tolalarni
boltli ulagichlarda biriktirib va ularni plastinali rostlagichlar bilan o‗rab biriktirish; d)-
qoplama engini kirishtirish; e)-izolyatsiyalovchi englarni kirishtirish; j)-shlangni
kirishtirish;i)-Zaminlash o‗tkazgichni mahkamlash va ekranli tasma bilan o‗rash; z)-
germetik tasmalarni o‗rash; k) - himoya qobig‗ini kirishtirish.
Muftalarni zaminlash o‗tkazgichi va o‗tkazgich muftalar to‗plami
bilan kiritilgan ulash muftalarida kavsharlanmagan zaminlash tizimlari
yordamida mahkamlanadi, va zaminlash zanjiri o‗zliksizligini ta‘minlaydi.
Zaminlash sim metalli kabelning qobig‗i ekran bilan ulanishini zichlovchi
tasma bilan yopiladi, bu ulanishni еmirilishidan himoya qiladi.
Muftaning zaminlash simlari qayishqoq mis simlardan tayyorlanadi.
Bu simlar kesimi quyidagicha bo‗lishi kerak:
-
kabel tolalari kesimi 120 mm
2
gacha bo‗lganida - 16 mm
2
;
-
kabel tolalari kesimi 240 mm
2
gacha bo‗lganida - 25 mm
2
.
Termik kirishishli muftalarni montaj qilishda qo‗rg‗oshinli
muftalarni kavsharlash, muftani bitum bilan to‗ldirishlardagi ekologik
zaharli
operatsiyalardan
xalos
bo‗lish
imkoniyati
yaratiladi.
Termikkirishishda ekologik xavfli zaxar ajralish gazlari yo‗q.
|
| |
PEDAGOGIK PSIXOLOGIYANING

|
PEDAGOGIK PSIXOLOGIYANINGBog'liq Norboyeva Ro’zoxol PEDAGOGIK PSIXOLOGIYANING predmeti ta`lim va tarbiya jarayonlarining
qonuniyatlarini o`rganishdan iborat. Bu soha o`quvchilarda tafakkurning tarkib topishini,
intellektual faoliyat malakalari va usullarini o`zlashtirishni boshqarish muammolari, ta`lim
samaradorligiga ta`sir qiluvchi psixologik omillarni, pedagoglar va o`quvchilar orasidagi
munosabatlarni, o`quvchilardagi individual tafovutlar va ularni hisobga olishni, psixik
taraqqiyotdan orqada qolgan bolalarga ta`lim va tarbiya berish kabi muammolarni o`rganadi.
Pedagogik psixologiyaning ta`lim psixologiyasi, tarbiya psixologiyasi, pedagogik faoliyat
psixologiyasi, anamol rivojlangan bolalarga ta`lim va tarbiya berish psixologiyasi kabi ko`plab
tarmoqlari mavjud.
MEDITSINA PSIXOLOGIYASI. Psixologiyaning bu sohasi tibbiyot xodimlarning
faoliyatini, bemorlarning xulq-atvorini o`rgandi. Meditsina psixologiyasi quyidagi qismlarga
bo`linib ketgan: neyropsixologiya - psixik hodisalarning miyadagi fiziologik tuzilmalarini,
asoslarini, mexanizmlarini o`rganadi; psixofarmakologiya - davolashda qo`llaniladigan turli xil
dorilarning kishi psixikasiga ta`sirini o`rganadi; psixoterapiya - bemorlarni davolashda turli psixik
ta`sirlardan foydalanishni; psixoprofilaktika va psixogigiena - turli psixik kasalliklarning kelib
chiqishi, ularni profilaktika qilish masalalarini o`rganadi.
YURIDIK PSIXOLOGIYA - huquq tizimida turli tadbirlarni amalga oshirish
mobaynida yuzaga keladigan ko`plab masalalarni ko`rib chiqadi. Uning tarmoqlari: sud ishi
psixologiyasi, kriminal psixologiya, penitentsiar yoki axloq tuzatish mehnati psixologiyasi.
HARBIY PSIXOLOGIYA - jangovor harakatlar sharoitidagi odamning xulq-atvori,
boshliqlar va ularning qo`l ostidagilarning o`zaro munosabatlarining psixologik tomonlari,
"psixologik urush" olib borish va unga qarshi kurash kabi masalalarni o`rganadi.
|
| |
Kabel liniyalarini ishlatishda texnik xizmat ko‗rsatish

|
Kabel liniyalarini ishlatishda texnik xizmat ko‗rsatishBog'liq Andijon mashinasozlik instituti mualliflar Maxsudov Moxirbek ToKabel liniyalarini ishlatishda texnik xizmat ko‗rsatish.
Kabel liniyasining o‗zunligi yotqizilayotgan kabel o‗zunligidan katta
bo‗lganida kabellarning tok o‗tkazuvchi tolalari maxsus kabel muftalarida
ulanadi. Uzunligi 1 km, bo‗lgan kabel liniyasida ko‗pi bilan oltita mufta
qo‗llashga ruxsat etiladi.
Kabel muftasidagi ulanishlarga germetik, namlikka chidamlik,
mexanik va elektr jixatdan mustaxkamlik, va zaglashga turg‗unlik kabi
talablar qo‗yiladi.
Kabel muftalari quyidagi sinflarga bo‗linadi: kuchlanishi bo‗yicha
(1000 Vdan 6,10 gacha, yoki 35 kV ga mo‗ljallangan) ishlatilishi bo‗yicha
[ulaydigan, shahoblovchi va berkitishli (zadyelka)]; o‗lchamlari bo‗yicha
maromli o‗lchamli yoki kichik o‗lchamli; qobig‗ining matyeriali bo‗yicha
(Ch-cho‗yan, C-qo‗rg‗oshin, E-epoksid); tayyorlanish shakliga qarab (Ou -
U - simon, Ot - T -simon, Ok - xochsimon); o‗rnatiladigan joyiga qarab
(ichkarida yoki tashqarida montaj uchun); fazalar soniga qarab (uch fazali
yoki turt fazali tugatishli) va boshqa qator ko‗rinish va matyerialiga qarab
tanlanadi.
Kabel uchlariga ishlov byerish. Kabel uchlarini ulash uchun ularning
uchlariga
ishlov
byerilishi
zarur.
Kabellarning
saqlovchi
va
izolyatsiyalovchi qismlarini birin-ketin olib tashlash ishlari, kabelning
uchlariga ishlov byerish deyiladi. Uchlariga ishlov byerish, muftalar
montaj ishining bir qismi hisoblanadi.
Kabellarga ishlov byerish maxsus ЛК-2 lineykalarda aniqlanadi. ЛК-
2 lineykasiga mos holda kuchlanishi 10 kV li kabellarni qo‗rg‗oshin
muftalarda va kuchlanishi 6 va 10 kV li kabellarni chuyan va epoksidli
muftalarda ulash uchun, ma‘lumotlar berilgan.
Uchi qirqilgan kabeldan, kabel to‗qimalarini tashqariga belbog‗
o‗rnatlgan joygacha o‗rab tashqariga chiqariladi, va to‗qimani pichoq bilan
kesib olinadi.
Kabel uchlariga ishlov byerishdan oldin kabelning uchlari
to‗g‗rilanadi va A masofada tashqi o‗rov qoplamasi ustidan ruhlangan
po‗lat simdan 2-3 o‗ram belbog‗ o‗raladi, 3.2.12, a- rasm. Kabelning
uchidan belbog‗gacha o‗ram qoplamasi echiladi va kesib tashlanmaydi,
chunki u zirh pog‗onasini zanglashdan himoyalash uchun (mufta
o‗rnatilganidan so‗ng) qoldiriladi. 3.2.12, b- rasm. So‗ng zirhga birinchi
belbog‗dan Б masofada ikkinchi sim belbog‗ o‗raladi. Birinchi va ikkinchi
belbog‗lar orasidagi qism o‗zunligi 50-70 mm. Shu qismlarda еrga ulangan
sim zirhning tasmasiga mahkamlanadi, 3.2.12, v- rasm.
|
| |
Zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish

|
Zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirishBog'liq 2-amaliy ish mb
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
KOMPYUTER INJINIRINGI FAKULTETI
___Ats-1221____GURUH TALABASINING
MALUMOTLAR BAZASINI
BOSHQARISH
FANIDAN
2
-Amaliy ishi
Bajardi:
Murodaliyev S
Qabul qildi: Uzaqov N
Mavzu: Tasavvurlar va ketma-ketliklar bilan ishlash, ulami
yaratish va o'chirish. Ma'lumotlami saralash.
Indekslash. Bir nechta atributlar bilan indekslash.
Saqlangan protsedura va funktsiyalar bilan ishlash.
Ulami yaratish. Triggerlar
Ishning maqsadi: Jadvallani bir-biri bilan bog‘lash va bog‘lanishlarning
turlari bilan tanishish
Masalaning qo‘yilishi: O’quv markaz ma’lumotlar bazasida jadvallar orasida
JOIN turidagi bog‘lanish hamda oddiy tutashtirish amallari bajarilsin
Uslubiy ko‘rsatmalar: Biz oldingi laboratoriya ishlarimizda bog‘lanishlarni
turlarini keltirib o‘tgan edik. Bog‘lanishlar ma’lumotlar bazasining asosiy
qismlaridan biri hisoblanib, mavjud jadvallar orasida munosabatlarni o‘rnatadi.
Bizga kerakli bo‘lgan ma’lumotlar bir qancha jadvallardan olinib umumiy natija
sifatida akslantirish uchun xizmat qiladi. JOIN operatorining turlari sifatida INNER
JOIN, LEFT JOIN, RIGHT JOIN va FULL OUTER JOIN larni keltirish mumkin.
|
| |
Temir-betonning afzalliklari va kamchiliklari

|
Temir-betonning afzalliklari va kamchiliklari
|
bet | 3/6 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 31,25 Kb. | | #125132 |
Bog'liq Mavzu Beton va temir beton, temir konstruksiyalar tarixi. RejaTemir-betonning afzalliklari va kamchiliklari.
Temir-beton hozirgi qurilishda keng tarqalishiga awalambor uning boshqa qurilish materiallariga qaraganda texnikaviy va iqtisodiy afzalliklarining ancha ko'pligi sabab bo'ldi. Temir-beton massasining 70—80% gacha qismini mahalliy tosh materiallar (qum, chaqiq tosh yoki shag'al) tashkil qiladi. Po'lat va yog'och konstaiksiyalarini temir-beton konstruksiyalar bilan almashtirish xalq xo'jaligining boshqa sohalari uchun po'lat va yog'och sarfini tejashga imkon beradi. Ayniqsa, tayyor usullar bilan korxonalarda va poligonlarda tayyorlanadigan yig‘ma hamda oldindan zo'riqtirilgan temir-betondan foydalanishda texnikaviy-iqtisodiy samaradorlik ancha yuqori boiadi. Temir-beton yana bir qancha texnikaviy afzalliklarga ega. Awalambor u beton ichiga joylashtiiilgan armatura ishonchli saqlanganhgi tufayli juda uzoqqa chidaydi. Betonning mustahkamligi esa vaqt o'tishi bilan kamaymaydi, balki ortadi. Bu xil konstruksiyalarning o‘tga chidamliligi yuqori. Amalda shu narsa ma’lum boidiki, betonning 1,5—2 sm qalinlikdagi himoya qatlami temirbetonning yongin chiqqandagi o‘tga chidamliligini ta’minlash uchun etarli ekan. Ularning o ‘tga chidamliligini yanada oshirish, shuningdek, issiqqa chidamliligini oshirish maqsadlarida maxsus toidirgichlar (bazalt, diabaz, shamot, domna shlagi va boshqalar)dan foydalaniladi, shuningdek, himoya qatlamini 3—4 sm gacha oshiriladi. Temir-beton konstruksiyalarning boshqa materiallardan tayyorlangan konstruksiyalarga qaraganda bir butunligi va bikrligi katta boiganligi uchun zilzilabardoshligi juda yuqoridir. Unga istalgan konstruktiv va me’moriy shakllarni berish mumkin. Inshootlami saqlash va konstruksiyalarga qarab turish bo'yicha qilinadigan sarflar juda kam. Temir-beton konstruksiyalaming kamchiliklariga quyidagilar kiradi: 1) boshqa konstruksiyalarga nisbatan og'irligi katta; 2) issiqlik va ovoz o'tkazuvchanligi nisbatan yuqori, bu esa ba’zi hollarda maxsus izolatsiyalar qilishni talab qiladi; 3) ishlami bajarish, ayniqsa, qish faslida ish bajarish murakkab, oldindan zo‘riqtirilgan konstruksiyalar tayyorlashda malakali kadrlar, maxsus jihozlar, bug*lash anjomlari talab etiladi; armaturaning to'g'ri joylashuvini muntazam ravishda nazorat qilib turish, beton qorishmasining tashkil etuvchilarini tozalashni va boshqa ishlami muntazam ravishda nazorat qilib turish talab etiladi; 4) favqulodda cho'kishdan, texnologik sabablarga ko'ra temir-beton o'z kuchlanishlaridan, shuningdek, betonning cho'zilishga qarshiligi juda kamligidan tashqi yuklar ta’siridan darzlar hosil bo'lish ehtimoli bor.
|
| |
Texnika tarmoqlarida yangi software olish

|
Texnika tarmoqlarida yangi software olish
|
bet | 5/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,68 Mb. | | #236949 |
Bog'liq kmptTexnika tarmoqlarida yangi software olish
Kompyuter tarmoqlari va texnika tarmoqlarida dasturiy intensiv sohaga aloqador yangi dasturlarni olishning ahamiyati o'nlab sohalar uchun kerakli bo'lib, bu texnik jarayonlarni yanada sodda va samarali qiladi.
Intensiv sohadagi dasturlarni olishning ahamiyati
Dasturiy intensiv sohaga aloqador o'rinli yangi dasturlarni olish, yangi innovatsiyalar va yaratishlar ahamiyatga ega bo'lib, sohani rivojlantirishga yordam beradi va rivojlantirilgan dasturlar foydali xizmat ko'rsatadilar.
Raqamli ma'lumotlar bazasini rivojlantirish
Navbatdagi intensiv sohaga mo'ljallangan dasturlar ma'lumotlar bazasini oshirish zaruriyati, so'nggi texnologiyalardan foydalanish va sohani rivojlantirishga yordam berish uchun katta muhim ahamiyatga ega.
Dasturiy ta'minot turlarini, ularga erishish xususiyatlarini aniqlash va ularga erishishning yo'nalishi.
Dasturiy Ta'minot Turini Aniqlash
Asosiy dasturiy ta'minot turlari: tarmoq, ilova va tizim dasturlari.
Erishtirish Xususiyatlari
Dasturlar ochish, o'chiq kod, ta'sirlash, vaqti bilan ishlaydigan dasturlar.
Erishtirish Yo'nalishi
Dasturlarga brauzer orqali, ilova do'konlaridan yoki internet orqali erishish mumkin.
Dasturiy Ta'minot Turining Mahsulotlari
Bu turdagi dasturlar kompyuterda ish, o'yin yoki xizmat sotib olish uchun ishlatiladi.
Muhim muammo qay gumaniy foydali dasturiy ta'minotlari hosil qilish va ulardan foydalanish netijalarini xulosa.
Dasturiy ta'minotlarni hosil qilish uchun muhim jarayonlar Foydali va samarali dasturiy ta'minotlar foydalanish usullari Dasturlash natijalarining xulosasi Dasturlashda hosil qilingan musbat natijalar
|
| |
Temir-beton konstruksiyaiarining turlari

|
Temir-beton konstruksiyaiarining turlari
|
bet | 4/6 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 31,25 Kb. | | #125132 |
Bog'liq Mavzu Beton va temir beton, temir konstruksiyalar tarixi. RejaTemir-beton konstruksiyaiarining turlari.
Temir-beton konstruksiyalar bajarilish usuli bo'yicha yig'ma, yaxlit va yig'ma-yaxlit bo'ladi. Tig‘ma temir-beton konstruksiyalar ko'proq tarqalgan, chunki ulardan foydalanish, qurilishni sanoatlashtirishga va iloji boricha mexanizatsiyalashtirishga imkon beradi. Zavod sharoitida yig'ma konstruksiyalar tayyorlashda beton qorishmasini, tayyorlash, yotqizish va unga ishlov berishning ancha ilg'or texnologiyasini qo'llash, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish, qurilish ishlarini ancha soddalashtirish mumkin. Yaxlit (monolit) temir-beton konstruksiyalar qismlarga bo'linishi va bir xillashtirilishi qiyin bo'lgan inshootlarda, masalan, ba’zi gidrotexnika inshootlarida, og'ir poydevorlarda, suv havzalarida, ko'chma yoki o'zgaruvchan qoliplar yordamida ko'tariladigan inshootlar (qobiqlaming qoplamlari, siloslar va boshqalar)da keng qo'llanadi. Yig‘ma-yaxlit temir-betonlar yig'ma elementlar va qurilish joyida yotqiziladigan monolit betonning qo'shilmasidan iborat. Odatda yig'ma elementlar bir butun beton uchun qolip hosil qiladi, bu esa yog'ochni tejashga imkon beradi. Yig'ma-monolit konstruksiyalar yig'ma konstruksiyalarga qaraganda yaxlitligi yuqoriligi va ulash joylarining sodda berkitilishi bilan farq qiladi. Yig'ma-yaxlit temir-beton konstruksiyalaryopmalarining va bino orayopmalarining konstrkusiyalarida, gidrotexnika va transport qurilishida qo'llanadi. Temir-betonning yana o'ziga xos turi armosementdir. Armosement konstruksiyalar mayda donali to'ldirgich betondan tayyorlangan yupqa devorli konstruksiya bo'lib, butun qalinligi bo'yicha ingichka po'lat sim bilan armaturalangan bo'ladi. Armotsement konstruksiya cho'zilish va egilishga yaxshi qarshilik ko'rsatishi, darzbardoshligi, elastikligi yuqoriligi bilan farq qiladi. Temir-beton konstruksiyasidan foydalanishda bir necha tur yondoshishlar mavjud bo‘lib, ular temir-beton xususiyatini kengaytiradi va keng foydalanish sharoitini yaratadi. Masalan, armaturasi oldindan kuchaytirilgan konstruksiyalar yuqori ko‘tarish va bikrlik xususiyatiga egadirlar. Bunday konstruksiyalar o‘ta javobgarli konstmksiyalarda qo'llaniladi, ayniqsa, mas’uliyati yuqori bo'lgan rezervuarlarda estakadalarda, katta maydonli yuzani yopishda ishlatiladigan ust yopmalar va h.k. da qo'llaniladi.
|
| |
An'anaviy UNIX tizimlaridagi kabi, Linux bizga ma'lum 3 ta tizimni o’z ichiga olgan mikroyadroga eg

|
An'anaviy UNIX tizimlaridagi kabi, Linux bizga ma'lum 3 ta tizimni o’z ichiga olgan mikroyadroga eg
|
bet | 6/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #242772 |
Bog'liq oper mar 1An'anaviy UNIX tizimlaridagi kabi, Linux bizga ma'lum 3 ta tizimni o’z ichiga olgan mikroyadroga eg. - An'anaviy UNIX tizimlaridagi kabi, Linux bizga ma'lum 3 ta tizimni o’z ichiga olgan mikroyadroga eg.
- Linux bepul va ochiq manbali dasturiy ta'minot hamkorligining eng yorqin namunalaridan biridir. Manba kodi GNU General Public License (GPL) kabi tegishli litsenziyalari shartlariga muvofiq hamma tomonidan tijorat yoki notijorat maqsadlarda foydalanilishi, oʻzgartirilishi va tarqatilishi mumkin. Masalan, Linux yadrosi GPLv2 ostida litsenziyalangan, tizim qoʻgʻiroqlari bundan mustasno, bu yadroni tizim chaqiruvlari orqali amalga oshiradigan kodga GPL boʻyicha litsenziyalanishi mumkin emas.
|
| |
Linux operatsyon tizimining qisqacha tarixi

|
Linux operatsyon tizimining qisqacha tarixi
|
bet | 2/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #242772 |
Bog'liq oper mar 1 - Bu opеratsion tizim 1991 yil Xеlsinkidagi univеrsitеtlardan birida tahsil oluvchi talaba Linus Torvaldsning dissеrtatsiya ishi natijasida, UNIX opеratsion tizimi asosida yangi opеratsion tizimi sifatida yuzaga kеldi. Avvaliga Torvalds yangi operatsion tizimni Freax (inglizcha "free", "freak" so'zlari hamda UNIX oilasiga mansubligini bildiruvchi "X" harflari birlashmasi) deb atamoqchi edi. Biroq kernel birinchi bor joylashtirilgan FTP serverning administratori hamda Torvaldsning do'sti Ari Lemka kernelga tegishli jildni linux deb nomladi. Shu-shu bu operatsion tizim ushbu nom bilan atala boshlandi.
- Opеratsion tizim Intеrnеt tarmog'iga joylashtirishi natijasida tеz orada o'z foydalanuvchilari va muxlislariga ega bo'ldi va ko'pgina dasturchi(programmist)larni o'ziga jalb qilishi Linux opеratsion tizimining kеskin rivojlanishi uchun katta omil sifatida xizmat qildi.
Linus Benedikt Torvalds (Linus Benedict Torvalds - 1969 y. tug'ilgan) Finlyandiya poytaxti Xelsinki universiteti kompyuter fanlari fakultetining talabasi bo'lib, professor Tanenbaum kitobini sotib olgan. "Tasoddifiy inqilobchining hikoyasi" xotiranomasida Linus: "Kirish qismini o'qiganimdayoq, Yuniks mohiyatiga tushunib, uni qudratli, mustahkam va go'zal operatsion tizim ekanligiga iqror bo'lganman, hamda o'sha zahotiyoq Yuniks ishlay oladigan kompyuter sotib olgim kelgan," - deb yozadi. - Linus Benedikt Torvalds (Linus Benedict Torvalds - 1969 y. tug'ilgan) Finlyandiya poytaxti Xelsinki universiteti kompyuter fanlari fakultetining talabasi bo'lib, professor Tanenbaum kitobini sotib olgan. "Tasoddifiy inqilobchining hikoyasi" xotiranomasida Linus: "Kirish qismini o'qiganimdayoq, Yuniks mohiyatiga tushunib, uni qudratli, mustahkam va go'zal operatsion tizim ekanligiga iqror bo'lganman, hamda o'sha zahotiyoq Yuniks ishlay oladigan kompyuter sotib olgim kelgan," - deb yozadi.
- 1991 yili Linus bo'lib-bo'lib to'lash sharti bilan Intel 80386 protsessori asosida yangi kompyuter sotib oladi. Kompyuterga Miniks operatsion tizimini o'rnatib, miriqib bir oy o'rganadi, lekin foydalanish jarayonida unda tizimning ishlashiga juda ko'p shikoyatlar paydo bo'ladi. Ulardan asosiysi masofadan ishlab ma'lumot kirituvchi terminal qismidir. Bu qism yordamida Linus uyidan universitet kompyuteriga ulanib, yangiliklar o'qimoqchi bo'lgan. Bu muammoni yechish uchun yosh xaker o'zining terminali, shaxsiy dasturini yozishga kirishadi. U Miniks tizimiga tayanmagan holda, kompyuterning apparat qismlariga muvofiq yangi, mustaqil dastur yaratadi. Modomiki, yana, fayllarni universitetdan uyga tortib olmoqchi bolganligi sababli, yo'l-yo'lakay yangi fayl tizimini yaratadi.
|
| |
Kompyuter Tarmoq Kommunikatsiya Vositalarida

|
Kompyuter Tarmoq Kommunikatsiya Vositalarida
|
bet | 3/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,68 Mb. | | #236949 |
Bog'liq kmpt
Ethernet kartalari, Wi-Fi adapterlar, 3G/4G modullar, LAN portlar.
Tarmoq tuzilishini tasvirlovchi tarmoq strukturasiga asoslangan, qulay foydalanish va ulania, xavfsizlik va yor-ko'cha ulanishni ta'minlash uchun zarur bo'ladi.
Dasturiy ta'minotning tashqi xususiyatlarini qo'llab-quvvatlash uchun ma'lumot almashuvini tizimga yuklash va ulardan foydalanish.
Dasturiy ta'minotning tashqi xususiyatlari
Dasturni tashqi xususiyatlari qo'llash uchun ma'lumot almashuvini tizimga yuklab, ulardan foydalanish kerak.
Ma'lumot almashuvini qo'llab-quvvatlash
Ma'lumot almashuvini tizimga yuklab, dasturiy ta'minotning tashqi xususiyatlarini qo'llab-quvvatlash va ulardan foydalanish.
Dasturiy ta'minot tashqi xususiyatlarini qo'llash, ma'lumot almashuvini tizimga yuklab, ulardan foydalanish bilan bog'liq.
Ma'lumot almashuvini to'ldirish
Ma'lumot almashuvini tizimga yuklab, dasturiy ta'minotning tashqi xususiyatlarini qo'llab-quvvatlash uchun foydalanish.
Ta'lim usullari territorial tarmoqlar fuel kontraktlu, xavfsiz va aniqligi qanday ta'lim byudjeti.
Ta'lim usullari va xavfsizlik
Ta'lim usullari territorial tarmoqlar bilan amalga oshirilishi, xavfsizlikning muhim roli.
Ta'lim byudjeti tushunchasi
Ta'lim byudjeti - xarajatlar va daromadlarni ta'minlash uchun mahalliy kuchlarni jamlash.
Kontraktlu ta'limning ahamiyati
Kontraktlu ta'lim tizimida o'qituvchilar va o'quvchilar o'rtasida shartnoma asosida ta'lim beriladi.
Aniqlik va samaradorlik
Ta'limni samaradorlik va aniqlik bilan olib borish - har bir ta'limning asosiy maqsadi.
Xavfsizlik vositalarini faollashtirish va maxfiylikni ta'minlash uchun xavfsizlik qo'llanmalarini sozlash.
|
| |
Linux operatsion tizimi - bet 3

|
Linux operatsion tizimi
|
bet | 3/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #242772 |
Bog'liq oper mar 11996 yil Internetda bir necha Linuks foydalanuvchilari yangi operatsion tizimning emblemasini (tamg'asini) tanlashni taklif qilishadi. Maslahatlashish jarayonida Torvalds pingvinlarni yoqtirishini bildirganida bahslashuv to'xtatalib, faqat pingvin hayvonining tasvirlari tanlovda qoldiriladi. Linus xohishi bo'yicha emblemada pingvincha qorni to'q va baxtli ko'rinishda bo'lishi kerak. Texas shtati universitetining ilmiy xodimi Larri Ivingning (Larry Ewing) grafikasi tanlov g'olibi deb topilgan. Tasvir yaratilishi haqida batafsil ma'lumot olish uchun Internetning quyidagi sahifasini tafsiya qilishadi - 1996 yil Internetda bir necha Linuks foydalanuvchilari yangi operatsion tizimning emblemasini (tamg'asini) tanlashni taklif qilishadi. Maslahatlashish jarayonida Torvalds pingvinlarni yoqtirishini bildirganida bahslashuv to'xtatalib, faqat pingvin hayvonining tasvirlari tanlovda qoldiriladi. Linus xohishi bo'yicha emblemada pingvincha qorni to'q va baxtli ko'rinishda bo'lishi kerak. Texas shtati universitetining ilmiy xodimi Larri Ivingning (Larry Ewing) grafikasi tanlov g'olibi deb topilgan. Tasvir yaratilishi haqida batafsil ma'lumot olish uchun Internetning quyidagi sahifasini tafsiya qilishadi
Linux bu zamonaviy UNIX ga o’xshash, POSIX standartini hondiruvchi shaxsiy kompyutеrlar va ishchi stantsiyalar uchun yaratilgan Operatsion tizimdir. Linux bu erkin tarhatiladigan UNIX – tizimi vеrsiyasidir. Bu tizimni Linus Torvald ishlab chiqgan bo’lib, u kodlarni ochiq qilib yaratish shartini taklif hildi. Ixtiyoriy foydalanuvchi kodday foydalanishi va o’zgartirishi mumkin, ammo bu holda albatta u tizimning modullariga kiritgan kodini ochiq holdirishi shart. Tizimning hamma komponеntalari (hatto bеrilgan matnlar ham) erkin nusha olish va chеgaralanmagan sonli foydalanuvchilarga o’rnatish sharti bilan, litsеnziyali tarhatiladi. - Linux bu zamonaviy UNIX ga o’xshash, POSIX standartini hondiruvchi shaxsiy kompyutеrlar va ishchi stantsiyalar uchun yaratilgan Operatsion tizimdir. Linux bu erkin tarhatiladigan UNIX – tizimi vеrsiyasidir. Bu tizimni Linus Torvald ishlab chiqgan bo’lib, u kodlarni ochiq qilib yaratish shartini taklif hildi. Ixtiyoriy foydalanuvchi kodday foydalanishi va o’zgartirishi mumkin, ammo bu holda albatta u tizimning modullariga kiritgan kodini ochiq holdirishi shart. Tizimning hamma komponеntalari (hatto bеrilgan matnlar ham) erkin nusha olish va chеgaralanmagan sonli foydalanuvchilarga o’rnatish sharti bilan, litsеnziyali tarhatiladi.
|
| |
Linux operatsion tizimi - bet 5

|
Linux operatsion tizimi
|
bet | 5/6 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,72 Mb. | | #242772 |
Bog'liq oper mar 1Top-500 statistikasiga qaraganda Linuxning moslashtirilgan jamlanmasidan 500tadan 414ta tizim tashkil topgan ekan. Eng ommalashgan ishlatilish tizimlar sirasiga: SUSE Linux Enterprise Server 9 11 ta kompyuter tizimida, SUSE Linux Enterprise Server 10 – 8ta, Cray Linux – 7tada qo’llanilmoqda. - Top-500 statistikasiga qaraganda Linuxning moslashtirilgan jamlanmasidan 500tadan 414ta tizim tashkil topgan ekan. Eng ommalashgan ishlatilish tizimlar sirasiga: SUSE Linux Enterprise Server 9 11 ta kompyuter tizimida, SUSE Linux Enterprise Server 10 – 8ta, Cray Linux – 7tada qo’llanilmoqda.
- Boshqa OTlar qo’llanilishi bo’yicha quyidagicha ulushga ega: 500tadan 25 superkompyuter Unix oilasiga mansub tizimlardan foydalanadi, ularnning orasida IBM tomonidan ishlab chiqilgan Unix tipidagi AIX yopiq tizimi mashhur – 22 tizim. Kam ommalashganlik bo’yicha BSD hamda OpenSolaris tizimlari bo’lib ularning har birining bittadan tizimi o’rnatilgan.
- O’n yil oldingi statistikaning hozirda aksi kuzatilmoqda, u vaqti 99.4% superkompyuterlar Unix tipidagi OTlar bilan qurollangan edi. Linux o’ziningzafarliyurishlarini 2003 yildaTjg-500 tizimi bilan boshlagan edi. O’shanda 500 superkompyuterdan 184 tasi ushbu OT bilan ta’minlangan edi.
Linux – ko’p masalali, ko’p foydalanuvchili to’la honli opеratsion tizimdir (xuddi UNIX boshqa vеrsiyalari kabi). Bu, bir vaqtning o’zida, bitta mashinada, ko’p foydalanuvchilar, parallеl holda, ko’pgina dasturlarni bajargan holda ishlashi dеgan so’zdir. - Linux – ko’p masalali, ko’p foydalanuvchili to’la honli opеratsion tizimdir (xuddi UNIX boshqa vеrsiyalari kabi). Bu, bir vaqtning o’zida, bitta mashinada, ko’p foydalanuvchilar, parallеl holda, ko’pgina dasturlarni bajargan holda ishlashi dеgan so’zdir.
- Linux tizimi. UNIX uchun qator standartlar bilan bеrilgan matnlar darajasida mutanosibdir (sovmеstim). UNIX uchun intеrnеt orhalierkin tarhatiladigan datsurlar, Linux uchun, amalda kam o’zgartirishlarsiz kompilyatsiya qilinishi mumkin. Bundan tashqari, Linux uchun hamma bеrilgan matnlar, ya'ni yadro, qurilmalar drayvеrlari, kutubxonalar, foydalanuvchi dasturlari va instrumеntal vositalar erkin tarhatiladi.
|
| |
Xavfsizlik vositalarini faollashtirish

|
Xavfsizlik vositalarini faollashtirish
|
bet | 4/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,68 Mb. | | #236949 |
Bog'liq kmptXavfsizlik vositalarini faollashtirish
Xavfsizlik vositalarini nazorat qilish va sozlash, viruslar va hakerlar bilan kurashish uchun zarur bo'lgan imkoniyatlarni o'rnatish.
Maxfiylikni ta'minlash
Fayllarni himoya qilish, xavfsizlik sozlamalari ustida ishlash va nodavlat soxalari uchun xavfsizlik xizmatlarini faollashtirish.
Xavfsizlik settings sozlash
Viruslar, yaroqli dasturlar va onkin ichkari hujjatlar testlash rejasini aniqlash va maxfiylik qo'llanmalarini sozlash.
Amalga oshirilgan maxfiylik
Xavfsizlikni moddiy fondlarni faollashtirish, maxfiylik sozlamalari va xavfsizlik ta'siri nazoratini amalga oshirgan.
Tarmoq texnologiyalarini qanday mumkon bo'lsa, kompyuter tarmoq kommunikatsiya vositalarini boshqarish bilan bog'liq xususiyatlar.
Kompyuter tarmoq kommunikatsiya vositalari
Tarmoq texnologiyalarini qanday mumkon bo'lsa, kompyuter tarmoq kommunikatsiya vositalarini boshqarish bilan bog'liq xususiyatlar.
Qo'llanish bo'lgan tarmoq texnologiyalari
Tarmoqlar uchun IP-manzillar (IPv4 va IPv6), qo'shimcha (DNS, HTTP/S, FTP) va asosiy (Ethernet, Wi-Fi) texnologiyalar qo'llandi.
Tarmoq tuzilishi
Tarmoq modellarida yagona (star), qator (bus), yulduz (mesh) va to'planuvi (ring) tuzilishi xususiyatlari mavjud.
Xavfsizlik va himoyalanish
Tarmoq xavfsizligini ta'minlash uchun VPN, firewall, WPA2 shifrlash protokollari va tarmoq to'g'risida kirolmalarni cheklash xizmatlari ro'yxatga olingan.
Kompyuter tarmoqlari va texnika tarmoqlarida dasturiy intensiv sohaga aloqador o'rinli yangi dasturlarini raqamli ma'lumotlar bazasi olish.
Kompyuter tarmoqlari va texnika tarmoqlarida yangi dasturlarni olish
Dasturiy intensiv sohaga mos dasturlarni olish - bu murakkab texnologiyalar orqali raqamli ma'lumotlar bazasini oshirish. Bu, intellektual tizimlarni rivojlantirishda yirik ahamiyatga ega.
|
| |
Tarmoq interfeysi moslashtirilishi

|
Tarmoq interfeysi moslashtirilishi
|
bet | 2/5 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 8,68 Mb. | | #236949 |
Bog'liq kmptTarmoq interfeysi moslashtirilishi
Tarmoq interfeyslari sozlamalari va moslashuvlari protokollari orqali amalga oshiriladi.
Axborot almashishi
Tarmoq interfeyslari tashqi qurilmalar bilan axborot almashish uchun moslashtirilishi kerak bo'ladi.
Axborot almashishni ta'minlash
Moslashuvlar arqiy tarmoqlar bilan axborot almashish uchun texnologiyalardan foydalanadi.
Xizmatni ta'minlash
Tarmoq interfeyslari xizmat qilib, axborot almashishi va o'zlarining funksiyalarini amalga oshirish uchun mo'ljallanganlar.
Arxitektura bo'yicha axborot almashish tizimi va uni amalga oshirish usullarini ta'riflash.
Axorot almashish tizimi
Arxitektura bo'yicha axborot almashish tizimi kerakli axborotlarni almashish va to'g'rilash uchun mo'ljallangan qurilmalar va protokollar to'plamini ifodalaydi.
Amalga oshirish usullari
Arxitektura bo'yicha axborot almashish tizimining amalga oshirish usullari xizmatlarni integratsiya qilish, xavfsizlikni ta'minlash va dasturlash imkoniyatlarini ta'minlashni amalga oshiradi.
Protokollar va standartlar
Arxitektura bo'yicha axborot almashish tizimi protokollar va standartlar asosida amalga oshiriladi, bu protokollar axborot o'zgaruvchanligi, qo'llaniladigan komponentlarning interfeylari va hokazolarini aniqlab olish uchun zarur.
Integratsiya texnologiyalari
Arxitektura bo'yicha axborot almashish tizimida o'tkazishni ta'minlash uchun integratsiya texnologiyalari, masalan, API'lar va mikro-servislarni qo'llash mumkin. Bu texnologiyalar tizimlar o'rtasidagi to'plam bo'lib, bir-biriga information almashishdan mas'ul.
Tarmoq tuzilishi komponentlari va ularga zarurat bo'lgan uning xussiyatlari qanday kompyuter tarmoq kommunikatsiya vositalarida.
Tarmoq Tuzilishi Komponentlari
Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, marshrutizatorlar, ko'rsatkichlar.
Tarmoq Uning Xussiyatlari
IP manzillar, protokollar, qulaylik, zaxira, uzoq masofa ommaviy ulanish.
|
| |
Elektron ta’lim resurslari

Elektron ta’lim resurslari
Download
7,87 Mb.
bet
12/12
Sana
17.05.2024
Hajmi
7,87 Mb.
#239469
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Elektron ta’lim resurslari
http://cspi.uz/uz
http://lib.cspi.uz/
http://widget.ziyonet.uz
http://natlib.uz/
1
Международный научный журнал № 3 (100), часть 1
«Научный импульс»
2
Международный научный журнал № 3 (100), часть 1
«Научный импульс»
3
Gʻ.A Artiqov. Rangtasvir tehnikasi
4
Бурчик А.И. “Основы акварельной живописи”. Учебное пособие, Гродно, 2014.2-б.
5
Международный научный журнал № 3 (100), часть 1
«Научный импульс»
6
1.Gʻ.A Artiqov. Rangtasvir tehnikasi
Download
7,87 Mb.
1
...
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Download
7,87 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Elektron ta’lim resurslari
Download
7,87 Mb.
Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etish

|
Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etish
|
bet | 1/3 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #231561 |
Bog'liq 1-amaliy ish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kompyuterni tashkillashtirish fanidan
1-amaliy ishi
Gurux: CAO002-1
Bajardi: Abdurashidov Muhammad
Tekshirdi: Nuratdinova Qumarxan
Ishning maqsadi: Kompyuterning tashqi va ichki qurilmalari haqida amaliy ko‘nikmalarga ega bo‘lish.
Nazariy qism
Dizayn jihatidan kompyuter modulli tizimdir. U tizim deb ataladi, chunki u funksional kompyuter uchun zarur bo‘lgan barcha tarkibiy qismlarni o‘z ichiga oladi.
Tizim bloki - bu tizimning asosiy tarkibiy qismlarini o‘z ichiga olgan kompyuterning asosiy tarkibiy qismi (ba’zan uni korpus deb ham atashadi). Bunga asosiy mantiq platatasi (tizim yoki ona plata), protsessor, xotira, har xil turdagi bir yoki bir nechta drayvlar, kommutatsiya quvvat manbai va ulanish simlari va kabellari kiradi. Tizim blokida audio, video, tarmoq va boshqa funktsiyalarni ta’minlash uchun kengaytirish kartalari ham mavjud. Kengaytirish kartalari to‘plami odatda turli xil tizimlar uchun farq qiladi.
Klaviatura - Eng tanish kompyuter kiritish qurilmasi, klaviatura tizimga belgilar va buyruqlarni kiritish uchun ishlatiladi.
Sichqoncha - bu video monitordagi rasmlarni ko‘rsatish, tanlash yoki faollashtirish uchun grafik foydalanuvchi interfeysi bilan ishlatiladigan kirish moslamasi. Sichqoncha tipidagi manipulyatorni silliq yuzaga siljitish orqali foydalanuvchi kompyuter displeyida kursorni sinxron harakatlanishiga olib keladi.
Monitor - bu kompyuter uchun ma’lumotni namoyish qilishning standart qurilmasi bo‘lib, belgilar va grafikalarni ko‘p rangli namoyish qilish uchun ishlatiladi.
|
| |
Boshlang’ich sinf matematika darslarida qiziqarli matematikani tashkil etishning ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyati

|
Boshlang’ich sinf matematika darslarida qiziqarli matematikani tashkil etishning ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyati
|
bet | 1/11 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 96,88 Kb. | | #245508 |
Bog'liq Leksiya 2 Boshlang’ich sinf matematika darslarida qiziqarli matematikani tatbiq etishning ta’limiy va tarbiyaviy ahamiyati Matematika fani asoslarini yaratishga ulkan hissa qo’shgan Muhammad al-Xorazmiy, Ahmad al Farg‘oniy, Abu Rayxon Beruniy va Mirzo Ulug‘bek kabi buyuk allomalarimizga munosib yosh avlodni tarbiyalash, zamonaviy bilimlarni o’quvchilarga yetkazish hamda mamlakatimiz yoshlarini matematika go’zallikllaridan bahramand bo’lishlariga sharoit yaratib berish – barcha uchun ham qarz, ham farz hisoblanadi. Matematika olamni bilishning asosi bo’lib, tevarak-atrofda kechayotgan voqea va hodisalarning o’ziga xos qonuniyatlarini ochib berishda hamda ishlab chiqarish, fan-texnika va texnologiyalarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega. - Matematika fani asoslarini yaratishga ulkan hissa qo’shgan Muhammad al-Xorazmiy, Ahmad al Farg‘oniy, Abu Rayxon Beruniy va Mirzo Ulug‘bek kabi buyuk allomalarimizga munosib yosh avlodni tarbiyalash, zamonaviy bilimlarni o’quvchilarga yetkazish hamda mamlakatimiz yoshlarini matematika go’zallikllaridan bahramand bo’lishlariga sharoit yaratib berish – barcha uchun ham qarz, ham farz hisoblanadi. Matematika olamni bilishning asosi bo’lib, tevarak-atrofda kechayotgan voqea va hodisalarning o’ziga xos qonuniyatlarini ochib berishda hamda ishlab chiqarish, fan-texnika va texnologiyalarning rivojlanishida muhim ahamiyatga ega.
Ma’lumki, matematika fani inson aqlini charxlaydi, diqqatini rivojlantiradi, ko‘zlangan maqsadga erishish uchun qat’iyat va irodani tarbiyalaydi, algoritmik tarzda tartib-intizomlilikka o‘rgatadi va eng muhimi mulohaza yuritishga chorlaydi hamda tafakkurni kengaytiradi. Muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev ta’kidlaganidek, “Matematika hamma fanlarga asos. Bu fanni yaxshi bilgan bola aqlli, keng tafakkurli bo‘lib o‘sadi, istalgan sohada muvaffaqiyatli ishlab ketadi”. Mamlakatimizda matematika 2020-yildagi ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor yunalishlaridan biri sifatida belgilandi hamda matematika ilm-fani va ta’limi rivojlantirishini yangi sifat bosqichiga olib chiqishga qaratilgan qator tizimli ishlar amalga oshirilmoqda. - Ma’lumki, matematika fani inson aqlini charxlaydi, diqqatini rivojlantiradi, ko‘zlangan maqsadga erishish uchun qat’iyat va irodani tarbiyalaydi, algoritmik tarzda tartib-intizomlilikka o‘rgatadi va eng muhimi mulohaza yuritishga chorlaydi hamda tafakkurni kengaytiradi. Muhtaram Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyev ta’kidlaganidek, “Matematika hamma fanlarga asos. Bu fanni yaxshi bilgan bola aqlli, keng tafakkurli bo‘lib o‘sadi, istalgan sohada muvaffaqiyatli ishlab ketadi”. Mamlakatimizda matematika 2020-yildagi ilm-fanni rivojlantirishning ustuvor yunalishlaridan biri sifatida belgilandi hamda matematika ilm-fani va ta’limi rivojlantirishini yangi sifat bosqichiga olib chiqishga qaratilgan qator tizimli ishlar amalga oshirilmoqda.
|
| |
Yapon rasm (asarlar) “Irina Levasheva galereyasi

|
Yapon rasm (asarlar) “Irina Levasheva galereyasi
|
bet | 5/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 7,87 Mb. | | #239469 |
emas; suvga asoslangan boshqa mahsulotlar bilan birgalikda ishlatish maqsadga muvofiq emas. Agar biron-bir maqsad uchun tush suvli eritmasini, masalan, akril yoki akvarel bilan to‘ldirishda birlashtirmoqchi bo‘lsangiz, suv o‘tkazmaydigan tush oling. Qoida tariqasida, tush tasodifiy to‘kilishdan qo‘rqmasdan, har qanday vositani tush bilan osongina to‘ldirishga imkon beradigan maxsus nozullar, pipetkalar yordamida shisha yoki plastik bankalarda sotiladi. Umumiy qoida mavjud - agar u ishlab chiqarilganidan ikki yildan ko‘proq vaqt o‘tgan bo‘lsa, tush sotib olmang. Tezograflar deb ataladigan vositalardan foydalanganda sizga ushbu vositalar uchun maxsus ishlab chiqilgan nurga chidamli tush turlari kerak bo‘ladi. Grafik ish uchun niqoblarning ba’zi turlari (xususan, pigmentga emas, bo‘yoqqa asoslangan) so‘nishga moyildir; shuning uchun nurga chidamli materialni tanlang.
Ballpoint qalam (Sharikli ruchka)
Sharikli ruchkalarining katta afzalligi shundaki, ular deyarli har doim mavjud. Bo‘yoq manbai tanaga birlashtirilgan va qo‘shimcha ravishda barcha turdagi qog‘ozlar tomonidan yaxshi qabul qilinadi. Bo‘yoq pastasini sharikli ruchkaga yetkazib berish bir zumda amalga oshiriladi, buning natijasida chiziq to‘g‘ridanto‘g‘ri, osongina joriy xarakterga ega bo‘ladi. Sharikli ruchka tezlikni o‘lchagichdan tubdan farq qiladi. Chiziq toza va aniq bo‘lishi uchun tezkor mashinani qat’iy vertikal holatda saqlash kerak. Shu bilan birga, sharikli ruchka bardoshli, arzon va sifatli vositadir. Ballpoint ruchkasidan foydalanib, chiziq juda tez chiziladi; tutqichning o‘zi qo‘lda qulay va oson pozitsiyani egallaydi. Uning asosiy kamchiligi bo‘yoq pastasini uzoq vaqt quritishdir - ba’zan bu ikki kungacha davom etadi. Shuning uchun, chizish xavfidan qochish uchun toza qog‘oz varag‘i bilan yoping. Bundan tashqari, ushbu himoya ekranning burchagi bilan qalamning uchidan ortiqcha siyohni olib tashlashingiz mumkin. Aks holda, novda uchida to‘plangan makun naqshni buzishi mumkin, yoki chiziq egiluvchan bo‘ladi. Rassomlar orasida ingichka uchli Paper Mate qalam juda mashhur (eskizlar uchun); ammo, o‘rta yoki ingichka uchlari bo‘lgan qalamlarni tanlash amalga oshirilayotgan ishga bog‘liq. Katta eskizlar uchun o‘rta uzunlikdagi qalam kerak; kichkina - ingichka uchi bo‘lgan qalam bilan bajarilishi kerak. Qoida tariqasida, quyidagi amaliyot eng yaxshi natijalarni beradi:
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent

4. 2-amaliy mashg`ulot davomida foydalanuvchining topshiriqlarini tahlil qilish asosida
foydalanuvchi (kelajakdagi maqsad foydalanuvchilarning vakili) bilan prototipni
mini-sinovdan o'tkazish uchun topshiriqlar ishlab chiqish. Sinov foydalanuvchisi
sizning o'quv guruhingiz talabalaridan biri bo'lishi mumkin. Sinovning davomiyligi
(topshiriqlar hajmiga qarab) 5-10 minut atrofida bo'lishi kerak.
5. Prototipni foydalanuvchi bilan sinab ko'rish paytida olingan natijalarga asoslanib,
Adobe Flash (takrorlash 2) yordamida interfeys prototipining yangi, yanada
takomillashtirilgan versiyasini ishlab chiqing va amalga oshiring.
6. Amaliy mashg`ulot bo'yicha hisobot tayyorlang.
Xuddi shunday, yetib kelish sanasini tanlash uchun maydonni qo'shish

f. Defined Behaviors | Add Behavior → For Elements…
f. Select Elements as Behavior Owner… | TextEditBox_1
ni tanlash; Select 1
Element tugmasi
f. Defined Behaviors | For Element: TextEditBox_1; Add Event tugmasi → Element Clicked ni
tanlash; Add Action tugmasi | Operate on Element…ni tanlash → f. Manipulate Elements…:
Step 1: Choose elements to manipulate ← Calendar_1
Step 2: Select the action to be created ←
Change Visibility
Step 3: Specify parameters of the actions ← Make Element Visible;
Ok tugmasi
f. EaSynth ForeUI | loyiha shakli → jo`nab ketish sanasi uchun taqvimni tanlash, [Ctrl + D] ni
bosish→ f. Defined Behaviors
f. Defined Behaviors | Add Behavior → For Elements…
f. Select Elements as Behavior Owner… | Calendar_1 ni tanlash; Select 1 Element tugmasi
f. Defined Behaviors | For Element: Calendar_1; Add Event tugmasi → Calendar Date Changed
ni tanlash; Add Action tugmasi| Operate on Element…ni tanlash → f. Manipulate Elements…:
Step 1: Choose elements to manipulate ← TextEditBox_1
Step 2: Select the action to be created ← Set Value of TextEditBox
Step3: Specify parameters of the actions | Please input the new value of TextEditBox: […]
tugmasi → Insert Element Property… →
f. Select an Element to Provide the Property… ← Calendar_1 ni tanlash; Select 1 Element
tugmasi
f. Choose Element Property to Insert… ← Current Selected Date in Calendar…; Ok tugmasi →
f. Manipulate Elements… | Ok tugmasi Add Action tugmasi| Operate on Element…ni tanlash →
f. Manipulate Elements…:
Step 1: Choose elements to manipulate ← Calendar_1
Step 2: Select the action to be created ←
Change Visibility
Step 3: Specify parameters of the actions ← Make Element Hidden Ok tugmasi
→ f.
Manipulate Elements
Prototipning psevdo-real versiyasi

|
Prototipning psevdo-real versiyasiBog'liq AxrorPrototipning psevdo-real versiyasi. Interfeysda nostandart elementlar paydo bo'ladigan
yoki foydalanuvchining tizim bilan o'zaro ta'sirining haqiqiy tezligini tekshirish zarur bo'lgan
hollarda prototipning yana bir versiyasi yaratiladi - u haqiqiy ko'rinadi, ammo hech qanday
algoritmlardan mahrum va shunga mos ravishda haqiqiy ma'lumotlarni ko'rsatmaydi. Ushbu
parametr rivojlanish muhitida ham, rasm muharrirlarida ham amalga oshirilishi mumkin, bu
odatda tezroq bo'ladi. Aslida, bu sinov uchun ishlatiladigan soxta skrinshotlarni yaratadi. Ushbu
ekranlarni qandaydir tarzda o'zgartirish qiyinligi aniq, shuning uchun uning to'g'riligiga hech
qanday kafolat bermasdan, bunday ish bilan shug'ullanmaslik yaxshiroqdir. Ushbu prototip
versiyasi past darajadagi foydalanuvchi interfeysini ishlab chiqish bosqichiga ko'proq mos
keladi, ammo uni yuqori darajadagi rivojlanish bosqichida ham qo'llash mumkin.
Shu bilan birga, haqiqatga nihoyatda yaqin prototiplarni ishlab chiqish vositalari paydo
bo'ldi. Hozirda psevdo-real prototiplarni tezda yaratishga va har xil vaziyatlarni simulyatsiya
qilishga imkon beradigan ko'plab tayyor vositalar mavjud. Ushbu vositalar sifatli dasturiy
ta'minotni ishlab chiqishni sezilarli darajada tezlashtiradi.
Prototipning haqiqiy versiyasi. Ba'zan foydalanuvchining nafaqat tizim interfeysi bilan,
balki tizim tomonidan qayta ishlangan ma'lumotlar bilan o'zaro ta'sirini sinash kerak bo'ladi.
Masalan, grafik dastur bilan ishlashda foydalanuvchi nafaqat ekrandagi tugmachalarni bosadi,
balki sichqoncha yordamida tasvirlarni yaratadi va o'zgartiradi. Ma'lumotlarni tahrirlash sohasi
ko'pincha biron bir ingl. Bu faqat tugmachalar va kalitlarga emas, balki piksellar va
millisekundalarga to'g'ri keladi.
Bunday sharoitda prototip deyarli tayyor UI dan farq qilmasligi aniq. Shuning uchun,
hamma narsani yaratmasdan oldin dasturning kerakli bo'limlarini yozish va UI prototipining
haqiqiy versiyasida qulaylik testini o'tkazish yaxshiroqdir. Albatta, bunday versiyaning prototipi,
agar u ishlab chiqilayotgan bo'lsa, faqat past darajadagi dizayn bosqichida mumkin.
|
| |
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent - bet 10

Amaliy mashg`ulot № 2.
Prototipni yaratishga qo'yiladigan talablar. Prototip yaratish bosqichlari:
versiyalar yaratish.
Ishning maqsadi: Flash muhitida dinamik prototiplarni yaratishni o'zlashtirish,
prototiplarni sinash va ularni takroriy takomillashtirish jarayonini sinab ko'rish.
1. Nazariy ma'lumotlar.
Prototip yaratish.
Prototip (prototip) va takroriy takomillashtirish interfeys dizaynlari inson va kompyuter
o'zaro ta'sirini loyihalashtirishning eng kuchli uslublaridan biri sifatida tan olingan.
Prototiplardan foydalanish, xususan, quyidagi afzalliklarga ega:
• Dizayner va foydalanuvchilar (buyurtmachi) o'rtasidagi aloqalarni rag'batlantirish.
• Haqiqiy mahsulotni yaratish uchun ko'p vaqt va kuch sarf qilmasdan, loyiha talablarini
aniqlashtirish va maqsadlarini loyihalashtirish qobiliyati.
• rivojlanishning dastlabki bosqichlarida echimga xos bo'lgan g'oyalarni sinab ko'rish,
qimmat xatolardan qochish qobiliyati.
Prototiplash ba'zida 4 bosqichga bo`linadi:
• Kontseptual dizayn: turli xil interfeys metaforalari va dizayn yondashuvlarini o'rganish
uchun.
• O'zaro aloqalarni loyihalash: ekranlar yoki sahifalar tuzilishini va ular orasidagi o'tishni
tashkil qilish.
• Ekran dizayni: Har bir ekran yoki sahifaning tashqi ko'rinishini loyihalash.
• Sinov: prototiplarni keyinchalik takrorlanadigan takomillashtirish uchun baholash
(haqiqiy foydalanuvchilar vakillari bilan bir oz sinovdan o'tkazish yoki mutaxassislar tomonidan
"evristik tahlil" dan foydalanish).
Prototiplarning turlari va ularni yaratish texnologiyalari.
Statik prototiplar: qog'oz prototipini yaratish, "skeletlari" ni yaratish (eskizlar, interfeys
eskizlari - 1-rasmga qarang), statik tasvirlar ko'rinishidagi prototiplar (grafik muharrirlardan
foydalangan holda) kabi mashhur usullarni o'z ichiga oladi.
Prototipning qog'oz versiyasi va dinamik versiyasi foydalanuvchilar va ma'lumot

Amaliy mashg`ulot № 3.
Prototip interfeysini yaratish
Ishning maqsadi: avtomatlashtirilgan tizimlar uchun amaliy dasturiy ta'minotning
prototiplarini loyihalashtirish ko'nikmalarini olish.
Ishning vazifalari: amaliy dasturiy ta'minotni loyihalash uchun EaSynth ForeUI dasturiy
mahsulotidan foydalanish tamoyillarini o'zlashtirish.
1. Nazariy ma'lumotlar.
Foydalanuvchi interfeysi (foydalanuvchi interfeysi) - bu foydalanuvchiga ko'rinadigan
va foydalanuvchi bilan ma'lumotlarni namoyish qilish, boshqarish yoki dialogni ta'minlash
uchun mo'ljallangan dasturning bir qismidir. Dasturiy ta'minotni ishlab chiqishda dasturchilar
faqat kod dasturning asosi bo'lishi kerak deb hisoblab foydalanuvchi interfeysi dizaynini
“keyinga” qoldirmasliklari kerak. Vaqti-vaqti bilan foydalanuvchilarda ma'lumotlar ko'rsatilishi,
boshqaruv elementlarining noqulay joylashuvi va hatto noto'g'ri tanlangan shriftlar tufayli
asabiylashish hissi paydo bo'ladi. Foydalanuvchilarga qulay bo'lishi uchun n-sonli soatlarni
sarflash kerak, chunki bu jiddiy ish. Dasturni ishlab chiqish vaqtini e'lon qilishda buni hisobga
olish kerak.
Foydalanuvchi interfeysining qulayligi sifat tizimining bir qismi sifatida dasturiy
mahsulotni ishlab chiqish va sinovdan o'tkazishga kiritilgan "Ergonomika" kabi tushunchaga
kiritilgan. Foydalanuvchi interfeysini ishlab chiqish umuman dasturiy mahsulot dizayni bilan
birgalikda amalga oshirilishi kerak.
Foydalanuvchi interfeysini ishlab chiqish jarayoni quyidagi hayot davri bosqichlariga
bo'linadi:
• Foydalanuvchining ish faoliyatini tahlil qilish, rolda biznes-funktsiyalarni birlashtirish.
• Maxsus ma'lumotlar modelini yaratish, ob'ektlarni rollarga bog'lash va ish o'rinlari
yaratish.
• Foydalanuvchi ishiga talablarni shakllantirish va foydalanuvchi interfeysini baholash
ko'rsatkichlarini tanlash.
• Foydalanuvchi dasturiy moduli bilan o'zaro ta'sirining umumiy funktsional stsenariysini
ishlab chiqish (funktsional model) va uni foydalanuvchilar va Buyurtmachi tomonidan tahminiy
baholash.
• O'zaro aloqalar stsenariysini tuzatish va batafsil bayon etish, prototipni yaratish uchun
standart (ko'rsatmalar) ni tanlash va qo'shish.
• UI maketlari va prototiplarini ishlab chiqish va ularni ishbilarmonlik o'yinida baholash,
yakuniy versiyasini tanlash.
• Kodda foydalanuvchi interfeysni amalga oshirish, test versiyasini yaratish.
• Foydalanuvchini qo'llab-quvvatlash vositalarini ishlab chiqish (foydalanuvchi lug'atlari,
maslahatlar, xabarlar, yordam va boshqalar) va ularni dastur kodiga kiritish.
• UI ning sinov versiyasini ilgari aniqlangan ko'rsatkichlar to'plamiga mosligini sinovdan
o'tkazish.
• Foydalanuvchi hujjatlarini tayyorlash va o'quv dasturini ishlab chiqish.