K o’rsatkichlar - O c h I q kon ishlari t e X n o L o g I y a s I, m e X a n I z a t s I y a s I va

K o’rsatkichlar
Burg’ulash stanoklari
SBR-125
SBR-160
Skvaiinalaming nominal diametri, mm
115; 125
160; 190
Skvajina chuqurligi, m
25; 29
25; 32
Skvajinaning gorizontga qarab qiyalik burchagi,
daraja
60-90
60-90
Maksimal o ’q ta ’siri, kN
10
80
B urg’ulash tarkibi aylanish soni, мин
200
80; 124;
160; 248
Elektr yurggizgichlam ing belgilangan kuchi,
kVt
24.8
90
Harakatlanish uskunasi
Qadamlovchi
Zanjirli
Harakatlanish tezligi, km/s
0.3
0.66; 0.9
O g’irlik (burg’ulash asbobi bilan), kg
2300
18000
SBR-125 va SBR-160 stanoklari asosan ko’mir karyerlarida (ko’mir,
argillatit, alevrolitlami burg’ulashda) va qurilish tog’ jinslari karyerlarida (
53
/7 „^6 k o ’rsatkichiga ega tog’ jinslarini burg’ulashda) foydalaniladi. K o’mir
konlari bunday stanoklar bilan 35 % kon massasi burg’ulanadi.
1-rama; 2-machta; 3-aylantirgich, 4-
1-rama, 2-zanjirli yuigich; 3-kabina; 4-
qadam bosishS-shtangalar uchun
machta; 5-ayIantirgich mexanizmi
etaazish uskunasi
2.3.-rasm . SBR-12S staoogining
sxemasi
г
/
2.4.-rasm . SBR-160 stanogining
sxemasi
SBSH turidagi sharoshkali stanoklarda tog’ jinsi b o ’shatish uskunasi sifatida
qattiq aralashm a ulangan tishli dolotalar ishlatiladi. D olotaning aylanishida
tishlarda to g ’ jinslari y ig ’ilib qoladi, ular skvajina zaboyidan qisilgan havo yoki
havo-suv
aralashm asi bilan chiqariladi. Sharoshkali stanoklardan asosan
П6=
6+15
k o ’rsatkichli tog’ jinslarida foydalanish m a’qul.
Sharoshkali
stanoklarning alm ashinuv unumdorligi
П6
=12-5-15 k o ’rsatkichli to g ’ jinslarini
burg’ulashda 50-60m ni tashkil qiladi. Nisbatan yum shoq to g ’ jinslarini
burg’ulashda
stanoklarning
almashinuv
unumdorligi
100m
va
undan
yuqorigacha yetadi. Stanoklarning unumdorligi va dolotalam ing turg’unligi
beriladigan o ’q ta ’siriga, dolotaning aylanishlar soni va skvajinadan burg’ulash
54
chiqindisini chiqarish uchun unga berilgan havo hajmiga bog’liq. Shu sababli
qattiq to g ’ jinslarida dolotalaming katta aylanish sonlarida katta o ’q ta’siriga
asoslaniladi. Skvajinalami burg’ulashda burg’ulash asboblariga harajatlar 20-
45% ni tashkil qiladi. Dolotalar turini va burg’ulash rejimini to’g ’ri tanlash
ulam ing turg’unligi, burg’ulash tezligi va burg’ulashga bo’lgan harajatlar
bog’liq.
Sharoshkali stanoklaming og’irligi va o ’q ta’siriga ko’ra ular,
y e n g il
(og’irligi 40 t gacha, o ’q ta’siri 200 kN, skvajina diametri 150-220 mm) -
Пб
= 6 + 1 0
k o ’rsatkichli tog’ jinslarida foydalaniladi,
o ’rta ch a
(og’irligi 65 t
gacha, o ’q ta’siri 350 kN, skvajina diametri 220-270 mm) -
/7„ = 1 0 + 1 4
k o ’rsatkichli tog’ jinslarida foydalaniladi,
o g ’ir
(og’irligi 120t gacha, o’q ta’siri
700 kN, skvajina diametri 295-320 mm) -
Пб
= 1 4 + 1 7
ko’rsatkichli tog’
jinslarida foydalaniladi.
Karyerlarda keng q o ’llaniladigan sharoshkali stanoklar xarakteristikalari 2.2-
jadvalda k o ’rsatilgan.
2SBSH-200N stanogi
П6 =
6+12 ko’rsatkichli tog’ jinlarida skvajinalar
burg’ulash uchun foydalaniladi (EKG-5 va EKG-8 ekskavatorlari bilan
majmuada foydalaniladi). SBSH-250MN stanogi
Пй
= 1 0 + 1 5
ko’rsatkichli tog’
jinslarida skvajinalar burg’ulashda foydalaniladi. SBSH-320 stanogi
П6
= 1 2 + 1 8
ko’rsatkichli to g ’ jinlarida skvajinalar burg’ulash uchun foydalaniladi (EKG-
12.5 va EKG-20 ekskavatorlari bilan majmuada foydalaniladi).
2 .2 .-ja d va l
K o ’rsa tk ic h la r
B ur|;’ulash stanoklari
2SBSH-200N
SBSH-250MN
SBSH-320
Skvajina diametri, mm
215
243;269
320
Skvajina chuqurligi, m
32
32
36
Skvajinaning
gorizontga
qiyaligi, daraja
60-90
60-90
90
Dolotaning
maksimal
o ’q
ta ’siri, kN
250
300
600
Burg’ulash tarkibi
aylanish
soni,
m u h
~]
30-300
30-150
30-150
5S
B urg’ulash
tarkibining
zaboyga yetkazilish tezligi,
m/min
0- 1.8
0-0.75
0-0.7
Harakatlanish tezligi, km/s
0.6
0.7
0.7
Elektr
yurg’izgichlam ing
belgilangan unumdorligi, kVt
320
400
700
Skvajinani
tozalash
uchun
sarflanadigan toza havo hajmi,
m
1
/
M U H
25
25
50
O g’irlik, t
50
71
120
Sharoshkali stanoklar kon qazib olish sanoatining barcha sohalaridagi
karyerlarda keng foydalaniladi. Tem ir rudalari sanoati va rangli m etallurgiya
karyerlarida sharoshkali stanoklar bilan 80% dan yuqori kon massalari
burg’ulanadi, k o ’m ir sanoati karyerlarida esa - 60% ga yaqin.
Skvajinalami pnevm ozarbli stanoklar bilan burg’ulash to g ’ jinslarini
joylashtiriladigan pnevm ozarbli m exanizm bilan maydalashga asoslangan va
uning ishlash prinsipi quyidagicha. B urg’ulash shtangasiga keladigan qisilgan
havo, urgichli porshenni qaytilish-borish harakatiga keltiradi va u burg’ulash
koronkasi uchiga zarb beradi. T og’ jinsining maydalanishi koronka uchiga zarb
berishda va zarbalar oralig’ida aylanadigan koronka tig ’lari bilan ham am alga
oshadi. Burg’ulash koronkasi uchiga beriladigan porshenning zarbalar soni
daqiqasiga 1700-2500 tani tashkil qiladi. B urg’ulash chiqindisi skvajinadan
qisilgan havo yoki havo-suv aralashm asi bilan chiqariladi. Chang quruq yoki
suv-havo aralashm asi yordam ida bosiladi. Pnevmozarb bergich skvajinaga
joylashtirilishi sababli uning zarbalar soni skvajinaning har qanday chuqurligida
kamaymaydi. Shu sababli chuqurlikning oshishi bilan burg’ulash tezligi
o ’zgarmaydi.
Pnevmozarbli stanoklar qiyin burg’ulanadigan tog’ jinslarida skvajinalar
burg’ulashda
foydalaniladi.
Pnevmozarbli
burg’ulashning
kengayishiga
pnevm oharakatdagi k o ’pshpindelli stanoklarning paydo b o ’lishi sabab b o ’ladi.
Skvajinalami burg’ulash uchun 85-200mm diametrli koronkalar (oldinlab
boruvchi tig ’li) qo ’llaniladi. Kam yoriqli to g ’ jinslarida uchpatli koronkalardan
56
foydalaniladi, yoriqli tog’ jinslarida esa - xochsimon koronkalar foydalaniladi
(2.5-rasm.).
Pnevmozarbli stanoklaming unumdorligi bitta zarb kuchi, koronkaga
b o ’lgan o ’qli bosim, pnevmozarb beruvchining bir daqiqadagi zarblar soni,
burg’ulash tarkibining aylanish soni bilan xarakterlanadigan burg’ulash rejimiga
bog’liq. Stanoklaming unumdorligiga tog’ jinslarining burg’ulanishi, qisilgan
havo bosimi, burg’ulash skvajinasidan burg’ulash chiqindisining to’liq olib
chiqilishi, burg’ulash koronkalari tig’larining o ’tkirlik va o ’tmaslik darajasi ham
katta ta ’sir k o ’rsatadi. Mamlakat karyerlarida kon massalarining 6-8%
pnevmozarbli stanoklar bilan burg’ulanadi.
SBU turidagi pnevmozarbli stanoklar tavsifi 2.3.-jadvaldako’rsatilgan.
SBO turidagi olovli burg’ulash stanoklari bilan skvajinalami burg’ulashda
(2.4-jadval) katta haroratli gaz oqimining tog’ jinsiga ta’siri oqibatida tog’
jinsining maydalanishi amalga oshadi. Tog’ jinsi maydalash uskunasi sifatida
aylanadigan termoburg’ulagichdan foydalaniladi, uning ishlash prinsipi
quyidagicha. Olov purkash uskunasi kamerasida yoqilg’i va oksidlovchi modda
aralashadi va yuqori haroratli gaz oqimi hosil bo’ladi, bu oqim sop apparatidan
o ’tib ovoz tezligiga erishadi. Yong’ichni sovutish va changni bosish suv va
qisilgan havo bilan amalga oshiriladi. Skvajinani burg’ulashda asosiy texnologik
operatsiyalar yong’ichni yoqish, burg’ulash (aylanadigan termoburg’ichni
zaboyga uzatish), skvajinani kengaytirish (uning pastki qismida), skvajinani
tozalash hisoblanadi. Yoqilg’i sifatida kerosin va dizel yoqilg’isi ishlatiladi,
oksidlovchi modda sifatida esa kislorod yoki qisilgan havo ishlatiladi. Qisilgan
havodan foydalanish ishni tashkil qilishni osonlashtiradi va burg’ulashga
b o ’lgan harajatlar kamaytiradi. Kislorodni qisilgan havo bilan almashtirishda lm
skvajinani burg’ulash uchun harajatlar 50-60% ga kamayadi (lekin burg’ulash
tezligi bir muncha pasayadi).
Oksidlangan va oksidlanmagan monolit temir kvarsitlarida, kichik urug’li
granitlarda olovli burg’ulashdan foydalanish ma’qul. Bunday tog’ jinslari va
rudalarda maydalanish mayda qirindi hosil bo’lishi bilan amalga oshadi.
57
Oksidlanmagan tem ir rogoviklarda burg’ulash tezligi 8-10 m/s, stanokning
almashinuv unumdorligi 35 m gacha etadi.
|