rasm - Mechanizatiyalash muhandislari instituti

70
bu erda
U
iz
- izolyatorga qo'llaniladigan kuchlanish, kV;
R
iz
- uning qarshiligi, kOm.
Havo liniyalari izolyatorlari orqali oqish oqimlari tufayli elektr
energiyasining yo'qotilishi, ming kVt soat, formula bo'yicha aniqlanishi mumkin:
(12)
bu erda
T
nam
- nam ob-havoning hisoblangan davridagi davomiyligi (bulut,
shudring va yomg'irli yomg'ir);
N
gir
- izolyator satrlari soni.
5.2. Suv iste'mol qilish tizimlarida iqtisodiy baholash usullari.
Energiya sarfini tejashning eng samarali usullaridan biri bu xodimlarning
energiya resurslari va suvdan foydalanishga bo'lgan munosabatini o'zgartirishdir.
Uskunalarga va uning
ishlashiga oqilona munosabat, shuningdek, energiya
resurslarining mantiqsiz sarflanishini kamaytirishga katta hissa qo'shadi.
Auditor rahbarlikka energiya tejash siyosatini amalga oshirishni hisobga
olgan holda yo'riqnomalar,
qoidalar, me’yorlar, mukofotlarni ishlab chiqish va
o'zgartirish orqali muassasa xodimlari va xizmat ko'rsatuvchi xodimlar bilan
ishlashni tizimlashtirishni tavsiya qiladi:
- energiya sarfini nazorat qilish va energiya tejash tadbirlarini amalga oshirish
uchun mas'ul bo'lgan korxonalarda tayinlash;
- energiya tejash sohasida malaka oshirish uchun bino
va jihozlarning ishlashi
uchun mas'ul xodimlarning yo'nalishi;
- muassasalar ishining xususiyatlarini hisobga olgan holda tashkilotning ish
tartibini takomillashtirish, yoritish va suv ta'minoti tizimlarini optimallashtirish;
- elektr, issiqlik va suv ta'minoti tizimlaridan foydalanish, boshqarish va texnik
xizmat ko'rsatish bo'yicha qo'llanmalar tuzish va ularni amalga oshirish bo'yicha
muassasalar rahbariyati tomonidan davriy monitoring olib borish;
- energiyadan foydalanish tizimlari va alohida elektr jihatlarini ishlatish va texnik
xizmat ko'rsatish
qoidalariga rioya qilish, yoritish tizimlarini, issiqlik pardalarini
va boshqalarni yoqish va o'chirish jadvallarini joriy etish;
- suv bilan katlanadigan armaturalarni texnik jihatdan yaxshi holatda saqlash;
- energiya tejash masalalari bo'yicha xodimlar bilan tushuntirish suhbatlarini olib
borish (uchrashuvlar
tashkil etish, energiya tejash mavzusida axborot plakatlarini
namoyish etish va boshqalar);
-
muassasaning
energiya
samaradorligini
oshirish
uchun
xodimlarni
rag'batlantirish;
- ko'rilgan chora-tadbirlarning samaradorligini baholash va energiya resurslarining
mantiqsiz iste'molini zudlik bilan aniqlash maqsadida energiya sarfini davriy
ravishda monitoring qilish.
Suv resurslaridan oqilona foydalanish va ularni muhofaza qilish bo'yicha
chora-tadbirlarning iqtisodiy samaradorligini hisoblashda,
shuningdek suvni
71
iste'mol qilish va chiqindi suvlarni taxminiy me'yorlarini texnik-iqtisodiy
asoslashda 2-bandda sanab o'tilgan barcha tadbirlarning xarajatlari hisobga olinadi.
1. Solishtirma kapital qo'yilmalar va solishtirma operatsion xarajatlar iste'mol
qilingan 1 m
3
suv (toza ichimlik suvi va texnik, aylanma, qayta ishlatilgan) va
bo'shatilgan 1 m
3
chiqindi suv uchun (maishiy va najasli,
tozalangan sanoat va
boshqalar), shuningdek birlik uchun hisoblab chiqiladi. ishlab chiqarilgan
mahsulotlar.
2. Suv resurslaridan oqilona foydalanish uchun solishtirma kapital va joriy
xarajatlar quyidagi tadbirlar uchun alohida hisobga olinadi:
- suvni iste'mol qilish va chiqindilarni darajasi va dinamikasiga ta'sir ko'rsatadigan
texnologiyasi va asosiy ishlab chiqarish tashkilotini takomillashtirish;
- suv ta'minoti tizimini takomillashtirish;
- kanalizatsiya va oqova suvlarni tozalash tizimini takomillashtirish.
Tegishli turdagi 1 m
3
iste'mol qilingan va bo'shatilgan suvga solishtirma kapital
qo'yilmalar buning umumiy miqdori va suv ta'minoti va kanalizatsiya tizimlarining
yillik hosildorligi (million so'm/m
3
) asosida bular uchun alohida hisoblanadi:
- 1 m
3
iste'mol qilingan suv uchun:
(13)
bu erda
K