nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 52/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish
Uyga vazifa berish : 30 § konspekt qilish.
Sana:____________________________________________________________
Sinf: 8-
Fan : Kimyo.
Mavzu : 5-Nazorat ishi: Yozma ish. Elektrolitlar, noelektrolitlar, elektrolitik dissotsiyalanish nazariyasi, kislota, asos va tuzlarning dissotsiyalanishi, kuchli, kuchsiz elekrtolitlar va ion vlmashinish reaksiyalari.
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: o’tilgan mavzularni takrorlash va mustahkamlash.
2.Tarbiyaviy maqsad: ;Nutq ravonligi, munozara madaniyati kabi ijobiy hislatlarni shakllantirish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarning kuzatish, mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantirish.
O‘quvchilarda shakllangan fanga oid kompetensiyalar elementlari:
Modda, kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish:
Atom yadrosi atrofida zaryadlangan elektronlar harakatini, moddalarning xossalari ularni tashkil etuvchi zarrachalar va ular orasidagi bog‘lanishlarini multimediali qo‘llanmalar, ko‘rgazmali vositalar orqali ko‘rib, tasavvurga ega bo‘ladi
Moddalarning eritmalari ham elektr tokini o‘tkazish xususiyatiga ega ekanligini biladi.
Element va birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash:
Moddalarni quruq holatdagi namunalari nima uchun elektr tokini o‘tkazmasligi, ularning suvdagi eritmalari esa elektr tokini o‘tkazishini kimyoviy tilda ifodalay oladi.
Kimyoviy jihozlar bilan ishlay olish, tajribalar o‘tkazish va amaliyotda qo‘llash:
Elementlarning davriy jadvaldagi o‘rniga qarab tavsiflashga doir, kimyoviy elementlarning tirik organizmlar uchun ahamiyatiga oid masala va mashqlar yecha oladi.
Kimyoviy moddalar, kimyoviy hodisalar bir-biri bilan bog‘liqligini bilgan holda ular asosida hosil bo‘ladigan birikmalar, ekologik muammolar haqida tushunchalarga ega bo‘ladi.
mavzu yuzasidan masala, mashqlarni yecha oladi va maktab laboratoriyasida o‘tkaziladigan tajribalar jarayonida zarur bo‘lgan xavfsizlik
|
| |
Duradgorlik metri qanday materiallardan tayyorlanadi?

|
Duradgorlik metri qanday materiallardan tayyorlanadi?
|
bet | 64/92 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 154 Kb. | | #231818 |
Bog'liq Texnologiya fanidan test topshiriqlari to`plamiDuradgorlik metri qanday materiallardan tayyorlanadi?
*a) Metalldan, yog‘ochdan, plasmassadan.
b) Metalldan.
s) Yumshoq yog‘ochdan.
d) Yog‘ochdan.
Yog‘ochlarni biriktirishda nimadan foydalaniladi?
*a) Mix, yelim, bolt gayka va simlardan.
b) Simdan.
s) Yelimdan.
d) Mixdan.
Igna bargli daraxtlardan olingan yog‘ochlar qanday afzalliklarga ega?
*a) zichligi kichik, yengil va yumshoq.
b) zichligi katta, puxta va qattiq.
s) nam ta'siriga chidamli.
d) sifati va chiroyi bilan
Duradgorlik ish asboblari…
*a) randa, tesha, arra, bolg‘a, iskana.
b) arra, randa, tesha, zubila, kerner.
s) tesha, bolg‘a, qaychi hatkash, iskana.
d) guniya, lobzik, temir arra.
Tirgakning vazifasi nima?
*a) Keskichga tayanch sifatida xizmat qiladi
b) Aylanma harakatni ta’minlaydi
s) Dastgohni ishga tushiradi
d) Bo‘ylama harakatni ta'minlaydi
Ta`lim tizimida o`qitishni jadallashtirishdan maqsad…..
*а) Ilmiy-texnik taraqqiyot jadallashuvi sharoitida uning yuksalib boruvchi talablariga javob beradigan mutaxassislarni tayyorlash
b) fan dasturlarni takomillashtirish
s) umuta`lim maktablari pedagoglarning shaxsiy ma`suliyatini oshirish
d) milliy pedagogikani rivojlantirish
AQShlari boshlang`ich maktablarida qanday vazifalar amalga oshiriladi?
*a) umumiy savodxonlik va kasbga yo`naltirish vazifalari
b) texnologik bilimlarni shakillantirish vazifalari
s) ta`limning keyingi bosqichiga yo`naltirish vazifalari
d) o`quvchilarning ma`naviyatini shakillantirish vazifalari
|
| |
Bosqichlar
  
Vaqti - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 55/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Bosqichlar
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O’tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
3
|
Yangi mavzuni bayoni
|
12 daqiqa
|
4
|
Mustahkamlash
|
15 daqiqa
|
5
|
Mashg’ulot yakuni. Uyga vazifa berish
|
3 daqiqa
|
Darsning borishi : Tashkiliy qism: 1. O’quvchilar bilan salomlashish.
2. O ’quvchilar davomadini aniqlash.
3. Darsga tayyorgarlik ko’rish.
Masala ishini bayoni: 1-мисол. 310 г 14,9% ли мис сульфат эритмаси электролиз қилинганда анодда 1,86 л (н.ш.) газ ажралгандан сўнг жараён тўхтатилди. Мис сульфатнинг масса улуши (%)-
А) 21,2 В) 5,63 С) 6,6 Д) 10,6 Е) 13,2
Ечиш:
1) Эритмадаги мис(II) сульфатнинг массасини аниқлаймиз;
m(CuSO4)=310×14,9%=46,19 г
2) Реакция тенгламасидан фойдаланиб, электролизга учраган мис(II) сульфат массасини, ундан эса ортиб қолган мис(II) сульфат массасини топамиз;
2CuSO4+2H2O 2Cu+2H2SO4+O2↑
320 г 22,4 л
х г 1,86 л х=26,57 г CuSO4
m(CuSO4 ортиб қолган)=46,19-26,57=19,62 г
3) Эритмада ортиб қолган мис(II) сульфат масса улушини (%) аниқлаймиз. Бунинг учун эритма массасини аниқлаб олиш зарур. Эритма массаси эса катодда ҳамда анодда ҳосил бўлган моддалар массаларига боғлиқ бўлади.
2CuSO4+2H2O 2Cu+2H2SO4+O2↑
126 г 22,4 л
х г 1,86 л х=10,46 г Cu
m(эритма)=310-10,46 (Cu)-2,66(О2)=296,88 г
Жавоб: Сu
|
| |
«М атематика сохасида фаолият курсатаётган педагогнинг

! илмининг тадкикот объекти, предмети, максади ва ечилиши uiap-i Оулшн
масалаларини
тасаввур эта олади, математика туркумига кирувчи фанлар
1 укув
машгулоти
лойихаларини
тузишда
педагог-укитувчиларниш
! вазифалари нималардан иборат эканлигини талкин кила олади. Шунингдек,
педагогик технология ва унинг тамойиллари асосида математика укуи
/караёнини лойихалашнинг назарий асосларини амалиётга куллай олади
4.2-жаднал
Биринчи урта модулнинг кичик модуллари
номлари ва максадлари
Т/р
Кнчик модуллар
номи
Кичпк модулларнинг максадлари
1.
Педагогика илми
нинг тадкикот
объекти, предмети,
максади ва ечилиши
шарт булган
масалалари
Аввалги назарий машгулотда эгалланган билим
ларни савол-жавоб
оркали эслаш ва амалий
машгулот давомида ечиладиган саволларни ёз-
дириш оркали талабаларни бу билимлар билан
таништирилади. Ш унингдек, талаба математика
сохасида фаолият курсатаётган педагогиканинг
фаолият турларини билади,
инсон Ер юзидаги
бошка
мавжудотлардан,
узининг
максадга
йуналтирилган харакатлари билан кескин фарк
килишини
тушунади,
математика
сохасида
фаолият курсатаётган педагогларнинг олдига
куйган максадлари турли туман булиб, уларни
бир неча гурухларга ажратилишини тасаввур
эта олади, гурухлаштириш
назарияси асосида
фаолиятни гурухлаштира олади, амалий, маъ-
рифий ва илмий фаолият билан шугулланганлар
нимаси билан фарк килишини тахлил кила
олади, билганларини амалиётга куллай олади.
2.
Педагогика илми
нинг тадкикот
объекти, предмети,
максади ва ечилиши
шарт булган
масалалари
Талаба фаолиятни амалга ошираётганда, киши
уз фаолиятини муайян бир нарса ёки ходисага
каратиш
кераклигини билади, фаолият объек-
тини тушунади ва
предметини
шакллантира
олади, шунингдек, педагогикада илмий фао-
лиятнинг узига хослигини англайди, у п и т
тадкикот
объектини, педагогика илмининг таи 1
кикот предметини ва максадини тасаввур кипа
олади, педагогик амалиётнинг педагогик фан
лиятдаги урнини
ва инсоннинг
ижтимоип
мохиятини тахлил эта олади хамда уларнн
амалда куллай олади.
3.
М атематика турку
мига кирувчи фанлар
укув машгулоти
лойихаларини ту-
Талаба математика туркумига кирунчи фаинар
укув машгулоти лойихаларини тутишли nr.i i
гог-укитувчиларнинг
вазифалари нммииара ш
иборат эканлигини тушунади, 11 |умиш ;н •
ш
87
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 80/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish 152- 154 betlarni o’qish
Sana: ______________________________________________________________
Sinf: 8-
Fan : Kimyo.
Mavzu : 43-§ SANOATDA SULFAT KISLOTA ISHLAB CHIQARISH Ishlab chiqarishdagi halokat va fojialar
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: o’quvchilarga H2SO4 , H2SO4 kislota ishlab chiqarish misolida kimyo sanoatining ayrim texnologik jarayonlarni va bu jarayonlarni boshqarish yo’llari haqida tushunchalar berish.
2.Tarbiyaviy maqsad: Nutq ravonligi, munozara madaniyati kabi ijobiy hislatlarni shakllantirish. 3.Rivojlantiruvchi maqsad: O’quvchilarning kitobxonlik malakasini oshirish. shakllantirish va rivojlantirish,
Element va birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash:
Galogenlar va ularning birikmalarini kimyoviy, tarixiy va kundalik turmushdagi nomlarini bilib oladi.
Oltingugurt va uning birikmalarini, nomlarini, oltingugurtning qadimdan ishlatilishi, sanoat miqyosida ishlab chiqariladigan mahsulotlarning ko‘p qismi oltingugurt birikmasi ekanligini kundalik turmush va ishlab chiqarish jarayonlarini misollar yordamida tushuntirish.
Kimyoviy jihozlar bilan ishlay olish, tajribalar o‘tkazish va amaliyotda qo‘llash:
Sulfat kislota ishlab chiqarishga asos bo‘ladigan reaksiyalar, ularni borish qonuniyatlari, ishlab chiqarishni avtomatlashtirish, mahsulotlarning unumiga doir masalalar yechish, mineral o‘g‘itlardan ratsional foydalanish usullari haqida biladi.
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
|
| |
Укитиш - download

Qidiruv: Укитиш
Маъруза ва семинар машгулотларни укитиш технологияси
Iqtisodiyotimizning turli soha va tarmoqlari o‘rtasidagi mutanosiblikning kuchayishi hamda barqaror o‘sish sur’atlarining ta’minlanishi natijasida aholi daromadlari
379 Kb.
44
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
зишда педагог- - Мамаражаб тожиев камолиддин мамадалиев

4.4-жнднил
Кичик модулларнинг укув маш гулоти тури ва тип ва унда
кулланиладиган педагогик услуб ва усуллар
Укув машгулоти
нинг шакли
Кириш, янги билимларни эгаллаш машгулоти, к у р т -
мали, билимни куникмага айлантириш
Укув машгулоти
нинг тури
Машгулот-маъруза, муаммоли маъруза
Кулланиладиган
услуб ва усуллар
Айтиб бериш, иллюстрация, маънолар хусусиятини
анализ килиш, хамкорликда укитиш
аълим воситалари
Замонавий компьютерли ва интерфаол проекцияловчи
техникалар
Таълим шакллари
Оммавий
китиш шароитлари
Мультимедиа воситалари билан жихозланган ауди
тория
М ониторинг ва
бахолаш
Кузатиш, мунозаралар давомида бериладиган жавоб
лар, 5 дакикалик тест
4.4-жадвал
Кичик модулларнинг педагогик ж араёнида фойдаланиладиган
ахборот-коммуникацион технологиялари ва дидактик материаллар
О‘quv – uslubiy majmuaning tarkibi - bet 54

1-rasm. Avtomobillar bilan bog‘liq avariyalar.
Gаz, nеft vа nеft mаhsulоtlаrining оtilib chiqishigа, оchiq nеft vа gаz fаvvоrаlаrining yonib kеtishigа sаbаb bo‘ladigаn mаgistrаl quvurlаrdаgi аvаriyalаr.
Kimyoviy xаvfli оb'еktlаrdаgi аvаriyalаr:
Аtrоf-tаbiiy muhiti kuchli tа'sir qiluvchi zаharli mоddаlаrning оtilib chiqishigа vа shikаstlоvchi оmillаrning оdаmlаr, hayvonlаr vа o‘simliklаrning ko‘plаb shikаstlаnishigа оlib kеlishi mumkin bo‘lgаn yoki оlib kеlgаn dаrаjаdа, yo‘l qo‘yilgаn chеgаrаviy kоntsеntrаtsiyalаrdаn аnchа оrtiq miqdоrdа sаnitаriya - himоya hududidаn chеtgа chiqishgа sаbаb bo‘lаdigаn kimyoviy xаvfli оb'еktlаrdаgi аvаriyalаr, yong‘in vа pоrtlаshlаr.
Yong‘in - pоrtlаsh xаvfi mаvjud bo‘lgаn оb'еktlаrdаgi аvаriyalаr:
Tеxnоlоgik jаrаyondа pоrtlаydigаn, оsоn yonib kеtаdigаn hamda bоshqа yong‘in uchun xаvfli mоddаlаr vа mаteriаllаr ishlаtilаdigаn yoki sаqlаnаdigаn оb'еktlаrdаgi, оdаmlаrning mеxаnik vа termik shikаstlаnishigа, zаharlаnishigа vа o‘limigа, аsоsiy ishlаb chiqаrish fоndlаrining nоbud bo‘lishigа, fаvqulоddа vаziyatlаr hududlаridа ishlаb chiqаrish muhitining vа оdаmlаr hаyotining buzilishigа оlib kеlаdigаn аvаriyalаr, yong‘inlаr vа pоrtlаshlаr (2-rasm).
|
Таълимнинг - download

Qidiruv: Таълимнинг
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги бошлангич профессионал таълимнинг
O‘quv metodik birlashmasining 2021-yil 20-avgustdagi 3-sonli majlis bayoni bilan ma’qullangan
328,5 Kb.
5
o'qib
Олий таълимнинг 30000 – “Бизнес ва бошқарув” таълим соҳасидаги 5230200 – “Менежмент” (тармоқлар ва соҳалар) таълим йўналиши бакалавриат босқичининг – курс талабалари учун
Malakaviy amaliyotning o‘quv dasturi Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti Kengashining 2023-yil “ ” dagi sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan
50,31 Kb.
8
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
илмининг тадкикот предмети

курсаткичлари таш кил килади. Кишининг ижтимоий м охи яш tea,
муайян бир шахенинг хаёти давомида туплаган билими, куникма,
малака ва маънавиятининг мураккаб кориш масидан иборатдир[22|.
Зеро, инсоннинг ижтимоий мохияти асосини билим таш кил
килар экан, у бу билимларни теварак атрофни кузатиб, ота-онаси,
сру-биродарлари, оммавий ахборот воситалари ва таълим-тарбия
ш зими оркали олади. Бу билимларни у хаётида куллайвериб аввал
куникмасига, сунг малакасига ва охир окибатда хаёт тарзига, яъни
маънавиятига айлантиради. Киш ининг эгаллаган билимлари дил
I акомилининг, ю корида курсатилган боскичлардаги холатларининг
йигиндисини унинг
ижтимоий мохияти дейилади

фанида усул ва технологияларни ижодий куллай олиш. фактларни
тахлил килиш, ум умлаш тприш , шу
асосда хулоса чикара олиши;
- хар бир мавзунинг илм ий-назарий, илмий-методик, психоло
гик хусусиятларини ёрита олиш и, укитиш нинг илмий асосларини
тахлил килиб бориш , методик бирлаш маларда умумий урта таълим
мактаблари,
урта махсус, касб-хунар таълими мазмунида фаннинг
урнини белгилай олиш и ва унинг илмий муаммолари буйича
педагогик укиш ларда лекциялар укиш . умумий урта таълим м актаб
лари, академ ик лицей ва касб-хунар коллеж ларида диф ф еренциал
таълим ни йулга куя олиш , укув ж араёни билан боглик барча
хуж ж атларни ю рита олиш и;
-
хдр бир укувчининг рухий, ахлокий холатини билиш , якка
тарти бда укувчилар билан ва гурух билан ишлай олиш , маънавий-
маъриф ий
иш ларни
реж алаш тира олиш ,
уни
таш кил
этиш
методикасини эгаллаш , укувчилар онгига м иллий.истиклол гоясини
сингдириш ,
диний
экстрем изм га
карши
иммунитетни
ю зага
келтириш метод ватех н о л о ги ял ар и н и билиш ;
- м аш гулот типларини
билиш ва
уларни максадга мувоф ик
таш кил этиш , укув реж а ва фан дастури, тем ати к реж ани тайёрлай
олиш , таълим м уассасаси м етодик бирлаш маси иш ини реж алаш -
тириш ва рахбарлик кила олиш , м аш гулот ж адвалининг тузилиш
там ойи ллари ни билиш , таъли м м уассасасига рахбарлик килиш ни
билиш керак.
Бу вазифаларни билиш и ва бу куникмаларни «М атематика уки
тиш ж араёнини лойихалаш » фанини урганиш да
куллай олиш и лозим
булади.
Педагогик фаолиятни технологиялаш тириш нинг

Узбекистон Республикаси «Кадрлар тайёрлаш миллий лис
1
ури»да, куп маротаба илгор педагогик технологияни ургаииб,
уларни укув муассасаларимизга олиб кириш зарурлиги уктирши ан.
Республикамизнинг педагогик олим ва амалиётчи педагоглари
илмий асосланган хамда Узбекистоннинг ижтимоий - педагогик
ш ароитига мослаш ган узбек миллий таълим технологиясини урга-
миб, уларни таълим-тарбия амалиётида куллаш га интилмокдалар.
Бу ерда, нима учун бугунги кунда педагогик технологиянинг
миллий назарий асосини яратиш ва амалиётга татбик этиш зарурати
гугилди, деган савол пайдо булиши мумкин. Ж амиятимизга
канчадан-канча билимли кадрларни ва юкори малакали олимларни
стиш тириб келган, собик иттифок хукуматидан колган, педагогика
уелублари мавжудку, уларнинг эскириб, талабга жавоб бермай
колган ва мафкуралаш тирилган жойларини узгар тириб, миллий туе
Периб. фойдаланаверса булмайдими, албатта хориж га эргашиш
шартми? - деган мулохазалар хам йук эмас. У збекистоннинг шу
кундаги педагогик жамоагчилигининг аксарияти, айнан мана шу
йулдан бормокда ва уни янги педагогик технология демокдалар.
Буни педагогик технологияга алокаси булмай, бу йул иложеизлик-
дан излаб топилган. Бу йул факат киска муддатга хизмат килиши
мумкин холос. М устакилликни кулга киритган ва бую к келажак
сари интилаётган ж амиятга бу йул узок хизмат килолмайди. Чунки:
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 56/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish : O’tgan mavzularni takrorlash.
Sana:________________________________________________________
Sinf: 8-
Fan : Kimyo.
Mavzu : 31-§ METALLMASLARNING KIMYOVIY ELEMENTLAR DAVRIY JADVALDAGI O‘RNI. ATOM TUZILISHI
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: O’quvchilarga metallmaslarning davriy sistemadagi o’rni, atom tuzilishini tushuntirish.
2.Tarbiyaviy maqsad: Nutq ravonligi, munozara madaniyati kabi ijobiy hislatlarni shakllantirish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: o’quvchilarning kuzatish, mustaqil ishlash ko’nikmalarini rivojlantirish.
O‘quvchilarda shakllangan fanga oid kompetensiyalar:
Modda, kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish:
kimyoviy elementlar davriy jadvalidagi xlor, ftor, brom, iod, oltingugurt, azot elementlari va ular birikmalarining xalq xo‘jaligi, qishloq jo‘jaligi, tibbiyotda va uy sharoitida qo‘llanilishi, ularning biologik ahamiyati, ishlatilish sohalari, moddalardan kimyoviy tajribalarda me’yorida foydalanish qoidalari, birinchi yordam ko‘rsatish usullarini kundalik kuzatuvlar asosida misollar orqali tushuntira oladi.
Element va birikmalarni kimyoviy tilda ifodalash:
Oltingugurt va uning birikmalarini, nomlarini, oltingugurtning qadimdan ishlatilishi, sanoat miqyosida ishlab chiqariladigan mahsulotlarning ko‘p qismi oltingugurt birikmasi ekanligini kundalik turmush va ishlab chiqarish jarayonlarini misollar yordamida tushuntirish.
Azot va ularning birikmalarining kimyoviy, texnik nomlarini kimyoviy tilda ifodalay oladi.
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
|
| |
Yangi mavzuni mustahkamlash - Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad

|
Mavzu: dastlabki kimyoviy tushuncha va qonunlar darsning maqsadi: ta’limiy maqsad
|
bet | 62/107 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #263146 |
Bog'liq 2 5433733911249158641Yangi mavzuni mustahkamlash : O’quvchilar bilan savol-javob qilish.
Uyga vazifa berish : Mavzuni o’qish , konspekt qilish.
Sana: ____________________________________________________________
Sinf: 8-
Fan : Kimyo.
Mavzu : 35-§ VODOROD XLORID
Darsning maqsadi:
1.Ta’limiy maqsad: o’quvchilarga vodorod xlorid haqida ilmiy tushuncha berish.
2.Tarbiyaviy maqsad: o’quvchilarga axloqiy, iqtisodiy va estetik tarbiya berish.
3.Rivojlantiruvchi maqsad: Ilimni amaliyotga tatbiq etish.
Modda, kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish:
kimyoviy elementlar davriy jadvalidagi xlor, ftor, brom, iod, oltingugurt, azot elementlari va ular birikmalarining xalq xo‘jaligi, qishloq jo‘jaligi, tibbiyotda va uy sharoitida qo‘llanilishi, ularning biologik ahamiyati, ishlatilish sohalari, moddalardan kimyoviy tajribalarda me’yorida foydalanish qoidalari, birinchi yordam ko‘rsatish usullarini kundalik kuzatuvlar asosida misollar orqali tushuntira oladi.
Darsning jihozlari : Plakatlar , kimyoviy moddalardan na’munalar , kimyoviy jihozlar
Darsda qo’llaniladigan metod : Aralash , Interfaol metodlar.
Mashg’ulot bosqichlari:
№
|
Bosqichlar
|
Vaqti
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3 daqiqa
|
2
|
O’tilgan mavzuni takrorlash
|
12 daqiqa
|
|
|
| |
-жадвал
К ичик м одулларн ин г назорат саволлари асосида тузилган тест
т /
р
С авол л ар
М умкин булган ж авоблар
1

|
-жадвал
К ичик м одулларн ин г назорат саволлари асосида тузилган тест
т /
р
С авол л ар
М умкин булган ж авоблар
1 Pdf ko'rish
|
bet | 108/133 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,04 Mb. | | #140746 |
Bog'liq 74 Математика ўқитиш жараёнини лойиҳалаш Тожиев М Мамадалиев К2.4-жадвал
К ичик м одулларн ин г назорат саволлари асосида тузилган тест
т /
р
С авол л ар
М умкин булган ж авоблар
1.
Билиш д е б
нимага
айтилади?
А.
Урганилаётган нарсани туш униш га айти
лади.
Б.
Урганилаётган объектдаги нарсаларни уз-
лаштиришга Эилиш дейилади.
154
Х иссий ва мантикий
билиш кандай ком-
понентлар
оркали
ифодапанади?
В.
Г.
Инсон тафаккуриии урганила^пнн oOi.i'k
11
и
чексиз ва янада чексиз якинлашу ни Питии
дейилади
Урганилаётган нарсани тафаккур орканн
хис килиш билиш дейилади
Хиссий ва мантикий билиш исихсики ик
ж ар аён ди р ________________
Хиссий
билиш, сезги,
идрок,
lacainiyp,
мантикий билиш эса туш унча, \ук м на
хулоса оркали ифодаланади
Хиссий
билиш
туш унча,
сезги,
хукм,
мантикий билиш эса тасаввур, идрок оркали
аникланади
Хиссий ва мантикий билиш тушунчаларни
урганишда ишлатилади
Математик
туш ун
чани таърифланг
Математик тафаккур формасига тушунча
дейилади
_____________
Урганилаётган нарсаларни тасаввур килиш
математик туш унча дейилади_____________
Урганилаётган математик объектдаги нарса-
ларнинг
асосий
хоссаларини
талабалар
онгида акс этувчи тафаккур формасига
математик т у шунча д е йилади___________
|
| |
– rasm - Tasdiqlayman

9.2 – rasm. Absorbentning solishtirma
sarfini aniqlash.
Absorbsiya jarayonining asosiy tenglamasi absorbsiya jarayoni ikki fazali sistemalarning massa o’tkazish tenglamasi bilan ifodalanishi mumkin:
yoki
Ko’pincha absorbsiya jarayonining massa o’tkazish tenglamasida harakatga keltiruvchi kuch p – pm bosimlar farqi bilan ifodalanadi:
yoki
(9.8)
bu yerda p – gaz aralashmasida tarqalayotgan gazning ishchi parsial bosimi; pm – absorbent ustidagi gazning muvozanat bosimi; Km – massa o’tkazish koeffitsienti; M – gaz fazasidan suyuq fazaga o’tgan massa miqdori; – jarayonning o’rtacha harakatga keltiruvchi kuchi.
Agar muvozanat chizig’i to’g’ri bo’lsa, jarayonning o’rtacha harakatga keltiruvchi kuchi ushbu formuladan topiladi:
bu yerda va absorberning oxirgi qismlaridagi harakatga keltiruvchi kuchlar; va - absorberga kirayotgan va chiqayotgan gazning parsial bosimi; , - absorberga kirayotgan va chiqayotgan gazning muvozanat parsial bosimi.
Absorbsiya jarayonida massa almashinish mexanizmi quyidagicha: har bir faza asosiy massa va chegaraviy yupqa qatlamdan iborat bo’ladi. Asosiy massa yutiluvchi komponent konvektiv diffuziya yo’li bilan o’tadi.
Ikkala chegaraviy yupqa qatlamda esa, yutiluvchi komponentning o’tishi molekulyar diffuziya usulida boradi. Shuning uchun, absorbsiya jarayonida massa o’tkazishga bo’lgan qarshilik chegaraviy yupqa qatlamlar yig’indisidan iborat bo’ladi. Suyuq, yupqa qatlamdagi massa o’tkazishga bo’lgan qarshilik 1/βy, gazdagi esa – m/βx bo’lsa, massa o’tkazish koeffitsienti ushbu tenglamadan hisoblanadi.
(9.9)
(9.10)
bu yerda βy – gaz oqimidan fazalarni ajratuvchi yuzasiga massa berish koeffitsienti; βx – fazalarni ajratuvchi yuzadan suyuqlik oqimiga massa berish koeffitsienti; m – proporsionallik koeffitsienti, absorbtiv va absorbent xossalariga va temperaturaga bog’liq.
Koeffitsient m ning kattaligi massa o’tkazish tenglamasining tuzilishiga ham ta’sir etadi. Yaxshi eriydigan gazlar uchun m ning qiymati juda kichik bo’ladi. Shuning uchun, suyuqlik fazasidagi diffuzion qarshilik ham kichikdir. 1/βy>>m/βx bo’lgani uchun, (9) tenglama quyidagicha yoziladi:
Ky = βy
Qiyin eriydigan gazlar uchun proporsionallik koeffitsient m ning qiymati juda kattadir. Shuning uchun, gaz fazasidagi diffuzion qarshilikni nisbatga olmasa ham bo’ladi. 1/βx>>1/βym bo’lgani uchun, (10) tenglama quyidagicha yoziladi:
Kx = βx
ya’ni, hamma diffuzion qarshilik suyuq fazada mujassamlangan bo’ladi.
|
Nazorat uchun savollar - Tasdiqlayman

|
Tasdiqlayman
|
bet | 77/98 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #15109 |
Nazorat uchun savollar
Nam havo uchun Ramzin (I – x) diagrammasi haqida tushuncha.
Doimiy temperaturalar chizig’i.
Doimiy nisbiy namlik chizig’i.
Suv bug’ining porsial bosimi chizig’i.
Nam havoni isitishni Ramzin diagrammasida tasvirlash.
Nam havoni sovitishni tasvirlash.
Turli parametrlarga ega bo’lgan havoning aralashishini diagrammada tasvirlash.
Aralashmani entalpiyasini aniqlash.
Aralashmaning namlik saqlashini aniqlash.
Shudring nuqtasi.
Adiabatik quritish jarayoni.
Ho’l termometr haqida tushuncha.
Quritish potensiali haqida tushuncha.
Amaliy mashg`ulotni chuqurlashtirish maqsadida aqliy hujum, klaster, elpig’ish usullari va 3x3 texnologiyalaridan foydalaniladi.
Adabiyotlar:
1. N.R. Yusupbekov, H.S. Nurmuhammedov, S.G. Zokirov “Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalar” 2003 yil.
2. Z. Salimov, I.S. To`ychiyev “Ximiyaviy texnologiya protsesslari va apparatlari” 1987 yil.
3. N.R. Yusupbekov, H.S. Nurmuhammedov, P.R. Ismatullayev, S.G. Zokirov, U.V. Mannonov “Kimyo va oziq-ovqat sanoatlarining asosiy jarayon va qurilmalarining hisoblash va loyihalash” 2000 yil.
|
| |
билимлар системасини бериш лозимлигини на

|
билимлар системасини бериш лозимлигини на Pdf ko'rish
|
bet | 105/133 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 5,04 Mb. | | #140746 |
Bog'liq 74 Математика ўқитиш жараёнини лойиҳалаш Тожиев М Мамадалиев Кбилимлар системасини бериш лозимлигини на
математик билимларни бериш оркали талаба-
нинг мантикий фикрлаш кобилиятларини шакл
лантириш кераклигини тушунади, билиш пси
хологик жараён булиб, у узининг икки хил
хиссий ва мантикий усуллар оркали амшни
оширилишини англайди хамда сезги, идрок пи
тасаввур
ва
дидактик
нуктаи
шпарнлин
математик тушунча, хукм, хулоса на уларниш
турларини тасаввур этади ва уларни иминлн
куллай олади.____________
151
3.
Математик
туш унча, унинг
мазмуни ва х,ажми
Талаба
математик
туш унчанинг
у зи
нима
эканлигини билади, туш унчанинг мазмуни ва
унинг хажми хамда жинс ва тур туш унчаларини
туш унади хамда мисоллар оркали тахлил эта
олади. Ш унингдек, уларнинг амалий татбик-
ларини курсатиб бера олади ва амалда куллай
олади.
4.
Т аърифланадиган
ва таърифланмай-
диган тушунчалар.
Математик
тушунчалар
таърифлари
Талаба «Таъриф» деган
сузнинг
маъносини
билади,
математикадаги
таърифланмайдиган
тушунчалар хакидаги маълумотга эга булади,
тушунчаларни реал, генетик ва классификацион
таърифлаш турлари хакидаги тасаввурга эга
булади хамда мисоллар оркали тахлил эта олади
ва амалда куллай олади.
5.
Математик
тушунчаларни
киритиш
методикаси
Талаба математик тушунчалар икки хил: аник
|
| |
педагогик технология мажмулар на-

сини куреатиб берувчи мухим омил — янги фалсафнй маышнн-
ятдир.
Айникса, хар бир инсон хаётда узининг муносиб Уркмнм ш-
пиш учун курашаётган хозирги даврда булаж ак мутахассисниш
фалсафий маънавияти, гуманистик, илгор дунёкараш и, инсониП фа
зилатлари биринчи дараж али ахамият касб этади.
Педагогик технологияни бошка таълим усулларидан ажра-
тиб турадиган узига хос хусуеиятлари куйидагнлар:
- биринчндан,
аввал хам бир неча бор таъкидлаганимиздск.
педагогик технология синергетик дунёкараш дан келиб чикувчи
объектив нарса ва ходисаларга мажму ёндаш ув там ойили асосида
яратилган. Аввалги педагогик усуллар, тузилиш и ж ихатидан эркин
булиб, маш гулот таркибини белгилаш укитувчи ихтиёрида булган;
- иккинчидан,
педагогик технологияда
олдиндан белгиланган
асосий максадга эриш иш кафолатланган. Бош ка барча педагогик
усулларда таълим-тарбия фаолиятининг кафолатланган натижаси
мавж уд булмай, стихияли натижалар билан киф ояланиб келинган;
- учинчидан,
педагогик технологияда, асосий максадга эри
шиш боскичма
- боскич амалга ош ирилиб, хар бир боскичда ол-
динга куйилган максадлар, бажарилиш и лозим булган вазифалар ва
талаб килинадиган воситалар хамда усул ва услубларнинг аник мо
дуллари хосил килинади. Бошка педагогик усулларда таълим - т а р -
бия ж араёнининг якунида умумий максад куйилиб,
унга эриш иш
йуллари укитувчининг ихтиёрига хавола килинган;
- туртннчндан,
педагогик технология универсал хусусиятга
эга булиб, уни хар бир мутахассис, аъло булм аса хамки, яхш и
ам алга ош ира олади. М аш гулотнинг интенсивлигига ва самарадор-
лигига, педагогнинг махорати ва ш ахеий
сиф атлари деярли таъсир
этмайди. Чунки, маш гулотнинг лойихаси аввалдан, махоратли ме-
тодист-укитувчилар томонидан тузилади. А ввалги маш гулот бериш
усулларини ам алиётда куллаш учун, маълум дараж ада укитупчи-
нинг педагогик махорати, шахеий сифатлари етакчилик килган;
- бешинчидан,
педагогик технология ёрдам ида маниулот
утганда, таълим ж араёнини доим ий ва тули к назорат килиш имкопи
мавжуд. А валлари бундай имконятга укитувчилар
эга эмас эдплар,
- олтннчндан,
педагогик технология ёрдам ида таълим жприС
нини ам алга ош ирганда, натижаси, талабаларда куникма хосии
килиш билан якунланади. Бош ка педагогик усуллар С'рдамнлп
маш гулот берганда. талабалар берилган билим ни з^рга
челаб кони
олардилар холос;
97
индуктив ва абстракт дедуктив усулда кирити-

индуктив ва абстракт дедуктив усулда кирити- лиши хакидаги назарий ва амалий характердаги илмларни билади, математик тушунчаларни киритишда миллий педагогик технологиянинг урнини туш унади, уларни мисоллар ёрдамида тахлил кила олади ва амалда куллайди. 6. Математик хукм, математик хул оса ва математик хукмнинг турлари Математик хукмни билади, математик хулоса ва математик хукмнинг турларини туш унади, ак сиома ва теоремаларнинг мантикий тузилиш ини англайди, теорем а ва унинг турларини тасаввур эта олади ва амалда куллай олади. 2.3. Кичик модуллардаги укув материаллардан таянч тушунчаларга ажратишда системали ёндашувнинг узаро узвий богликлик коидасига ва дидактиканинг принципидан келиб чикиб, улар асосида назорат саволларини тузиш Х,ар бир кичик модулдаги укув материаллардан таянч ту ш ун
чал арн и аж ратиш да системали ёндаш увнинг узаро узвий богликлик
к ои д аси га ва дидактиканинг таълим нинг \а ё т билан богланиш и,
он гли л и к ва фаоллик хам да туш унарлилик принципидан келиб
чикилади . Бериладиган билимлар ичидан таянч туш унчаларни
аж рати б, улар асосида талабалар билим ва куникмаларини бахолаш
у ч у н назорат саволлари тузилади ва бахолаш нинг тури ва мезон-
л ар и аникланади. Бунда дидактиканинг конун ва коидаларидан
кели б чикилади.
152
Кичик модуллардаги таянч туш унчалар на
улар асосида тузилган назорат саволлари
2.3.-ЖН/1ИИЛ
Т/р
Т аянч туш унчалар
Назорат саволлари
1. «Танишув» ва «Айтиб бериш » усул и, «Диккат - билим эгаллашнинг
эшигидир»
1. Талабалар амал килиши лозим булган кои

математик хукм нинг
2. Индукция билан математик индукция
турлари, аксиома ва
усулинининг фарки мавжудми?
теоремаларнинг
3. Дедукция д еб нимага айтилади?
мантикий тузилиш и
4. Постулат деганда нимани туш унасиз?
5. Теоремаларнинг мантикий тузилиш и мо-
х,иятини ёритиб беринг._____________________
2.4. Кичик модулларнинг назорат саволлари асосида тест
тузиш
Тест
деганда, аник вазиф ани таком и ллаш ган лик дараж асини
ан и клаш д а сиф ат ва микдорий улчам лари ни белгилаш им конини
беради ган , ф аолли кн ин г бирон ш аклини, бирон аник топ ш и рик
ш аклидаги синов куроли туш унилади.
Тестнинг афзаллиги куйидагилардан иборат:
- назорат учун кам вакт сарф ланади;
- назарий ва ам алий билимлар дараж асини объектив ш ароитда
аниклаш им конини беради;
- куп сонли талабалар билан бир вактнинг узида назорат олиб
бориш м ум кин;
- билим н атиж алари уки тувчи том он и дан тезкорлик билан
текш и рилади ;
- б арч а талабаларга бир хил кийинликдаги саволлар берилиб,
бир хил синов утказилади.
Х,озирги кунда узлуксиз таъ ли м н и н г ум ум ий таъли м , урта
м ахсус, касб-хун ар ва олий таълим б оски чларида талабалар билими
рей ти нг
ти зи м и д а
бахоланади.
Б ахолаш н ин г
бундай
ш акли
талаб аларн и н г бутун укиш давом и да уз б илим ларини ош ириш учун
мунтазам иш лаш ни хам да уз ижодий ф аолиятини таком иллаш -
ти ри ш н и рагбатлантириш гоясига асосланади.
- биринчидан - Мамаражаб тожиев камолиддин мамадалиев

-
бешинчидан,
ёш ларни хаётга мукаммал тайёрлаш талаби,
уларнинг таф аккурини кенгайтирувчи ва
илгор билим бериш усули
хисобланган объектив борликка системали-маж муи ёндаш ув та-
мойилидан ф ойдаланиш ни талаб килиш идадир.
Педагогик технология юкорида санаб утилган бешта саба-
бий шартларнииг барча талабларига жавоб берадиган таъли
мий тадбирдир.
Ш уни айтиш ж оизки, таълим технологиялари. педагогика ил
м ининг тадки кот объекти сиф атида, аник фанларни укитиш услуби
сиф ати да
м айдонга чиккан эди, эндиликда иж тимоий ф анларни
уки ти ш га хам янгича ёндаш ув лозим деб топилмокда.
Бу зарурият, шу вактгача иж тим оий ф анларни укитганда, маф-
кура нуктаи назаридан келиб чикиб, укувчи ва талабалар ёпик та
ф аккур парадигм а (нам уна. м исол)лар
асосида укитилганлиги,
у ларда у згач а нуктаи назарни тан олмаслик, факат укитувчининг
ф икрини тугри деб билиш ш акллантирилган эди. Бу хол хар кандай
иж тим оий таракки ётга гов булиб, шу
парадигм ада ю рган киш и-
ларни и нкироз сари етаклайди.
'Ж ам и яти м и з ж адалли к билан таракки й этиб, иктисодий ва сиё-
сий м авкеи кун дан -кун га ортиб борм окда. А ммо иж тимоий сохада
ва ай н икса, таъ ли м -тарб ияда (баъзи илгор таълим м уассасалари
б ундан истисно) деп си ни ш ва ум ум и й таракки ётдан оркада колиш
сезилм овда. Бундай нохуш вазиятдан чикиб кетиш йулларидан
бири таъ ли м -тарб и я ж араён и ни кабул
килинган Д авлат таълим
станд артлари асоси да техн ол оги ял аш ти ри ш д ан иборатдир.
М аъ р и ф атл и ва ри вож ланган м ам лакатларда м уваф аккият б и
лан куллан и б келаётган п едагоги к техн ол оги ян и урганиб, халки-
м и зн ин г м и ллий п едагоги ка ан ъаналаридан хам да таълим сохаси-
нинг шу кундаги холати дан келиб чиккан холда У збеки стон ни н г
зам он ави й м иллий педагоги к техн оло ги я
м оделини яратиш зару-
рияти п айдо булган эди.
П ед аго ги к техн ол оги ян и н г том м аъносини билиш ва ун ин г
х у д у д и м и зга мос тури ни ярати ш у ч у н м аж м улар назари ясин и ту л а
эгаллаб ол и ш зарур. Ч ун ки ,
-жадиал
К ичи к модуллардаги таянч туш унчалар па улар асосида тузилган
назорат саволлари
Т/р

3
Таълим технологиясининг
шаклланиш боскичи,
технологик жараён,
педагогик жараён
1. Таълим технологиясининг шаклланиш
боскичини айтиб беринг.
2. Технологик жараён деб кандай жараёнга
айтилади?
3. Ишлаб
чикаришдаги технологик жа-
раённинг
кайси
жихатларини
таълим
жараёнига куллаш мумкин. деб уйлайсиз?
4. Система турлари, тамойилларини санаб
беринг, уларни шархланг.
5. Тахсил олувчини таълим жараёни
субъектига
айлантириш учун нима килиш
керак?
4
Объект, предмет, педаго
гик технологиянинг
илмий асосланган
таърифи, педагогик
технологиянинг
замонавий
миллий
модели
1. «Тахсил олувчи талим жараёни субъек
тига
айланиши
керак»
деган
фикрни
кандай туш унасиз?
2.
Педагогик
технологиянинг
илмий
асосланган таърифини келтиринг.
3. И .Ф .Гербард дидактик тизимлардаги
асосий гоялар нималардан иборат?
4. АК.Ш олими Джон Дыои дидактик
тизим ининг
асосий гоялари нималардан
иборат?
5. «Янги дидактика» гоялари нима?
– AMALIY MASHG`ULOT - Tasdiqlayman

11– AMALIY MASHG`ULOT
Mavzu: Ramzin diagrammasi bo’yicha nam havoning parametrlarini hisoblash
Maqsad: Ramzin diagrammasi haqida tushuncha, nam havo holatini diagrammada tavsiflash va asosiy parametrlarni diagramma yordamida hisoblab olish.
Nazariy qism.
Nam havoning asosiy xossalari texnik hisoblashlar uchun zarur bo’lgan aniqlik bilan I – x diagrammasi yordamida topilishi mumkin. Bu diagramma L.K.Ramzin tomonidan taklif qilingan. I – x diagrammasini tuzishda bosimning qiymatini o’zgarmas deb olinga, ya’ni P = 745 mm simob ustuni (99 kPa ga yaqin).
Diagrammaning asosiy o’qlari oralig’idagi burchak 135°ga teng. (6.1-rasm).
6.1-rasm. I – x diagrammasi
Asosiy o’qlarga nam havoning ikkita asosiy parametrlari – entalpiya I va nam saqlash x joylashtirilgan. Nam saqlashning qiymatlari diagrammadan foydalanish qulay bo’lishi uchun yordamchi gorizontal o’qqa joylahtirilgan. Bunda I = const chiziqlar ordinata o’qiga nisbatan 135° burchak bilan ma’lum masshtabda joylashtirilgan. x = const chiziqlar esa yordamchi abssissa o’qiga perpendikulyar qilib joylashtirilgan.
I – x diagrammasiga asosiy chiziqlardan tashqari quyidagi chiziqlar ham joylashtirilgan; o’zgarmas temperatura chiziqlari yoki izotermalar (t = const), o’zgarmas nisbiy namlik chiziqlari φ = const suv bug’ining parsial bosimi chizig’i.
φ = 100 % chizig’i diagrammani ikki qismga bo’ladi. Bu chiziqning tepa qismi diagrammaning ish yuzasi deb ataladi va u to’yinmagan nam havoga to’g’ri keladi. To’yinmagan nam havo qurituvchi agent sifatida ishlatiladi. φ = 100 % chizig’ining pastki qismida joylashgan yuza suv bug’i bilan to’yingan havoga to’g’ri keladi va quritkichlarni hisoblashda ishlatilmaydi.
Temperatura 99,4°C ga yetganda to’yingan bug’ning bosimi o’zgarmas barometrik bosim qiymati (P = 745 mm simob ustuni) ga teng bo’lib qoladi, natijada nisbiy namlik φ temperaturaga bog’liq bo’lmaydi. Bunday sharoitda φ namlik saqlash x kabi amaliy jihatdan o’zgarmas qiymatni egallaydi. Shu sababli t = 99,4°C bo’lganda φ = const chizig’i keskin buriladi va yuqoriga vertikal bo’ylab yo’naladi.
I – x diagrammasi yordamida nam havoning istalgan ikkita parametri bo’yicha uning holatini belgilovchi nuqta (masalan, A) topiladi, so’ngra bu nuqta yordamida nam havoning qolgan parametrlarini aniqlash mumkin.
Suv bug’ining parsial bosimi chizig’i diagrammaning pastki qismiga joylashtirilgan. Agar diagrammada nam havoning holatini belgilovchi nuqta ma’lum bo’lsa, suv bug’ining parsial bosimi qiymati pa ni aniqlash mumkin.
|
Nam havoni isitish - Tasdiqlayman

Nam havoni isitish.
Nam havoni sirtiy issiqlik almashinish apparatlarida (kaloriferda) isitish paytida havoning namlik saqlashi o’zgarmaydi, shu sababli havoni isitish prossessi x = const chizig’i bilan ifodalanadi (6.2-rasm). Havoning dastlabki holati A nuqta bilan belgilanadi, uning temperaturasi t0, entalpiyasi I0 va nisbiy namligi φ0. Isitish prossessi AB chiziq bilan ifodalanadi. Isitilgan havoning temperaturasi t1, nisbiy namligi φ1, entalpiyasi esa I1 ga teng.
6.2-rasm. Havoning isishini I – x diagrammada ifodalash
Isitish paytida havoning o’ziga qabul qilgan issiqlik miqdori diagramma yordamida topilishi mumkin: I1 – I0 = ΔI (J – kg quruq havo)
Nam havoni sovitish.
Agar havoning dastlabki holati A nuqta bilan belgilansa, uni sirtiy issiqlik almashinish apparatida (sovitkichda) sovitish prossessi ham x = const chiziq bilan ifodalanadi (6.3-rasm). Diagrammada havoni sovitish prossessi AC chiziq bilan belgilangan. Sovitish paytida havoning nisbiy namligi ortib boradi. C nuqtada havoning nisbiy φ = 100 % bo’ladi. Havoni sovitish natijasida ajralish mumkin bo’lgan issiqlik I1 – I2 ga teng (J – kg quruq havo).
6.3-rasm. Havoning sovishini I – x diagrammada tasvirlash
Sovitish prossessi yana davom ettirilsa, suv bug’larining kondensatsiyalanishi boshlanadi. B nuqtaga to’g’ri kelgan temperatura shudring nuqtasining temperaturasi t2 deb ataladi. Havoning o’ta sovitilishi paytida undan ortiqcha namlik ajralib chiqadi, biroq nisbiy namlik o’zgarmaydi (φ = 100%). Havoning o’ta sovitilish prossessi BC chiziq bo’yicha boradi. C nuqtaga to’g’ri kelgan temperatura t3 va entalpiya I3 diagramma bo’yicha topilishi mumkin.
|
-rasm. Elektroforezni o’tkazish uchun ishlatiladigan asbob

138
2. Kolloid zarrachalar qanday tuzilgan? Yadro, agregat, granula, mitsella,
adsorbsion qavat, diffuzion qavat, intermitsellyar suyuqlik tushunchalariga ta’rif
bering.
3. Temir(III) gidroksid, mishyak(III) sul’fid, kumush bromid zollarining tuzilish
sxemalarini chizib bering.
4. AlCl
3
tuzi eritmasiga mo’l miqdorda vodorod sulfid yuborib, Al
2
S
3
ning zoli
hosil qilingan. Reaksiya sharoitini nazarga olib, hosil bo’lgan zol mitsellasining
zaryadi qanday ishorali ekanligini aniqlang, uning tuzilish sxemasini yozing.
манбалари - download

Qidiruv: манбалари
«Қайта тикланувчан энергия манбалари» фани «Электр таъминоти ва қайта тикланувчан энергия манбалари» кафедраси доценти т ф. н. Н. Т. Тошпулатов
Xotira qurilmasining asosiy ish koʻrsatkichi birligi bit yoki bayt (8 bit)da oʻlchanadigan sigʻim, yaʼni bir vaqtda Xotira qurilmasida joylashishi mumkin boʻlgan belgilar soni
0,67 Mb.
1
o'qib
Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари
Elektr energetikasi (tarmoqlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)” yo‘nalishi tinglovchisi
2,87 Mb.
8
o'qib
Ёритгичлар ва ёруғлик манбалари
Avtomatlashtirish vositalari va boshqarish tizimlarini sozlash. Qishloq xo‘jaligi tizimlari ob’ektlarida ishga tushirish- sozlash ishlarini tashkil qilish
3,81 Mb.
4
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
-rasm. Zaryadlangan zarrachalarni harakatlantirish: 1,2-naylar

|
-rasm. Zaryadlangan zarrachalarni harakatlantirish: 1,2-naylarBog'liq 13243 2 9B900252011957A9E57AA7C4C13796761311A2AB (1)
28-rasm. Zaryadlangan zarrachalarni harakatlantirish: 1,2-naylar.
2-tajriba. Kolloid zarracha zaryadining ishorasini topish. AgBr ning
zaryad ishoralari har xil bo’lgan zollar olinadi. Ular quyidagicha tayyorlanadi.
1) KBr ning kolbaga quyilgan 3 ml 0,1n li eritmasiga distillangan suv
qo‘shib hajmi 10 ml ga yetkaziladi va kolbani chayqatib turib eritmaga AgNO
3
ning 0,1n li eritmasidan 5 ml ni 40 ml gacha suyultirib hosil qilingan eritmadan
asta-sekin quyiladi. Bunda zol hosil bo‘ladi:
{m[AgBr], nAg
+
, (n-x)NO
3
-
}
+
xNO
3
-
2) KBr ning 0,1n li eritmasidan 5 ml ni suv bilan 40 ml gacha
suyultiriladi. Hosil bo‘lgan eritmaga AgNO
3
ning 4 ml 0,1n eritmasini 15 ml
gacha suyultirib tayyorlangan eritmadan tomchilatib qo‘shiladi. Bunda zol hosil
bo‘ladi:
{m[AgBr], nBr(n-x) K
+
}
-
xK
+
Tayyorlangan eritmalar kolloid zarrachalari zaryadining ishorasini
elektroforez yordamida aniqlash mumkin. Elektroforezni 3-rasmda ko‘rsatilgan
asbobchada kuzatish mumkin, u o‘simtali U-simon naydan iborat bo‘lib,
voronkasi hamda jo‘mragi bor. Asbobga voronka orqali kolloid eritma
136
to‘ldiriladi. Tirsaklarga probka yordamida elektrodlar o‘rnatiladi. Tok kenotron
to‘g’rilagichdan (kuchlanishi 100 v) beriladi.
Tok ulangandan bir necha minut o‘tgach elektrodlardan birinchi kolloid
zarrachalar yig’iladi. Elektrod zaryadining ishorasiga qarab, kolloid
zarrachalarning ishorasi topiladi.
29-rasm. Kolloid zarracha zaryadining ishorasini aniqlash
uchun ishlatiladigan asbob:
1-zol eritmasi solingan idish; 2 - elektrodlar.
2-tajriba. Kolloid zarrachalarning harakatchanligini aniqlash. Tajriba
4-rasmda ko‘rsatilgan asbobda bajariladi. Asbobning U-simon nayining ikkala
tirsagi, balandligining uchdan bir qismigacha distillangan suv bilan to‘ldiriladi.
Keyin voronka (1) ning jo‘mragi (2) ni asta-sekin ochib, tirsaklarga o‘qituvchi
bergan kolloid eritma quyiladi. Zol suvni siqib chiqaradi. Zol U-simon nayning
o‘lchamlarga bo‘lingan tirsagining uchdan bir qismigacha ko‘tarilgandan keyin
jo‘mrak (2) berkitiladi. Nay tirsaklariga, tekshirilayotgan sistemani mis
kuporosi eritmasi (4) bilan tutashtiruvchi agar-agarli ko‘prikchalar (3) qo‘yilgan.
Mis kuporosi solingan idishga o‘zgarmas kuchlanishli tok manbaiga ulangan
mis elektrodlari (5) tushirilgan, kolloid eritmaga elektrodlarni to‘g’ridan-to‘g’ri
tushurish yaramaydi, chunki ular qutblangandir.
|
| |
Absorberlar konstruksiyalari

|
Absorberlar konstruksiyalari
|
bet | 47/98 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #15109 |
Absorberlar konstruksiyalari.
Absorbsiya jarayoni fazalarni ajratuvchi yuzada sodir bo’ladi. Shuning uchun ham, suyuqlik va gaz fazalar to’qnashuvda bo’ladigan absorberlar yuzasi iloji boricha katta bo’lishi kerak. Massa almashinish yuzalarini tashkil etish va loyihalash bo’yicha absorberlar 4 guruhga bo’linadi.
Sirtiy absorberlarda harakatlanayotgan suyuqlik ustiga gaz uzatiladi. Bunday qurilmalarda suyuqlik tezligi juda kichik va to’qnashuv yuzasi kam bo’lgani uchun bir nechta qurilma ketma – ket qilib o’rnatiladi.
Suyuqlik va gaz qarama – qarshi yo’nalishda harakatlantiriladi. Gorizontal trubalardan tashkil topgan yuvilib turuvchi absorberlarda trubalar ichida – suyuqlik oqib o’tsa, unga teskari yo’nalishda gaz harakat qiladi. Trubalar ichidagi suyuqlik sathi ostona yordamida bir xil balandlikda ushlab turiladi.
|
| |
Absorbsiya jarayonini olib borish usullari

|
Absorbsiya jarayonini olib borish usullari
|
bet | 44/98 | Sana | 18.06.2021 | Hajmi | 3,89 Mb. | | #15109 |
Absorbsiya jarayonini olib borish usullari
Xalq xo’jaligining turli tarmoqlarida absorbsiya jarayonini tashkil etishda quyidagi prinsipial sxemalar qo’llaniladi:
parallel yo’nalishli;
qarama – qarshi yo’nalishli;
bir pog’onali, qisman resirkulyatsiyali;
ko’p pog’onali, qisman resirkulyatsiyali;
Parallel yo’nalishli sxema 9.4a – rasmda ko’rsatilgan. Bunda gaz oqim va absorbent parallel (bir xil) yo’nalishli harakatlanadi. Absorberga kirishda, absorbtiv konsentratsiyasi katta bo’lgan gaz faza, absorbtiv konsentratsiyasi past bo’lgan suyuq faza bilan to’qnashuvda bo’lsa, qurilmadan chiqishda esa – absorbtiv konsentratsiyasi kichik bo’lgan gaz faza, absorbtiv konsentratsiyasi yuqori bo’lgan suyuqlik bilan o’zaro ta’sirda bo’ladi.
|
| |
Qarama – qarshi yo’nalishli

Qarama – qarshi yo’nalishli sxema 9.4b – rasmda ko’rsatilgan.
9.4-rasm. Absorbsiya sxemalari va jarayonni y-x koordinatlarda tasvirlash.
a – parallel; b – qarama-qarshi; c – absorbent resirkulyatsiyasi bilan; d – absorbtiv resirkulyatsiyasi bilan.
Ushbu sxemali absorberlarning bir uchida absorbtiv konsentratsiyasi yuqori gaz va suyuqlik to’qnashuvda bo’lsa, ikkinchi uchida esa – konsentratsiyalari past fazalar o’zaro ta’sirda bo’ladi.
Qarama-qarshi yo’nalishli sxemalarda parallel yo’nalishliga qaraganda, absorbentdagi absorbtiv eng yuqori qiymatiga erishsa bo’ladi. Lekin, jarayonning o’rtacha harakatga keltiruvchi kuchi parallel yo’nalishliga nisbatan kam bo’lgani uchun, qarama-qarshi yo’nalishli absorberning gabarit o’lchamlari katta bo’ladi.
|
-rasm. Reyss tajribasining sxemasi

81
ko‘rsatiladi;
SGS sistemasida
0
ning qiymati 1 ga teng.
- qovushqoqlik.
Tenglama (1) – Gel`mgol`s-Smoluxovskiy tenglamasi deb ataladi.
Elektroforez metodidan foydalanib, kolloid sistemalarning dzeta-
potentsialini aniqlash mumkin. Dzeta-potentsialni
hisoblab topish uchun
quyidagi formuladan foydalansa bo‘ladi:
E
ul
K
(2)
bu erda ζ – dzeta-potentsial,
- suyuqlikning qovushqoqligi, u –
kolloid
zarrachaning elektroforezdagi chiziqli tezligi, E- berilgan potentsiallar ayirmasi,
l-ikki elektrod oralig’i, ya`ni kapillyar uzunligi, K=4 (silindrik shakldagi
zarrachalar uchun), K=6 (kichik sferik zarrachalar uchun),
- suyuqlikning
dielektrik kontantasi.
Elektroforezni tekshirish natijasida kolloid zarracha qanday zaryadga ega
ekanligini va dzeta-potentsial qiymatini aniqlash mumkin. Silindrik shakldagi
zarrachalarning dzeta-potentsialini aniqlash uchun
H
u
4
dan
yoki sferik
shakldagi zarrachalar uchun
H
u
6
dan foydalaanamiz. Bu erda H=E/l (E-
potentsiallar ayirmasi; l-elektrodlararo masofa,
- qovushqoqlik
a∙s hisobida;
1
a∙s=10 puaz). Dzeta-potentsial qiymati eritmadagi elektrolit ionlari
konsentratsiyasiga va ularning zaryadiga bog’liq.
Elektrolit konsentratsiyasi
qanchalik katta bo‘lsa, dzeta-potentsial qiymati shunchalik kichik bo‘ladi.
Diffuzion qavatdaga barcha qarshi ionlar adsorbsion qavatga o‘tib ketsa, dzeta-
potentsial qiymati nolga teng bo‘lib qoladi. Laboratoriya ishlarida dzeta-
potentsialni aniqlash uchun solishtirma elektr o‘tkazuvchanlikni o‘lchashdan
foydalanish qulay bo‘lganligi sababli Gel`mgol`s-Smoluxovskiy formulasini
quyidagi shaklga keltiradi:
0
l
k
(3)
bu erda k- solishtirma elektr o‘tkazuvchanlik,
- hajmiy tezlik