Tayyorgarlik mashqlarining vazifasi

|
Tayyorgarlik mashqlarining vazifasi
|
bet | 9/17 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 239,51 Kb. | | #140776 |
Bog'liq Mullajonova NargizaTayyorgarlik mashqlarining vazifasi dasturdagi yangi materialni ongli ravishda o’zlashtirish uchun zarur bilimlar va amaliy ish usullarini esga tushirishdan iboratdir. Masalan, III sinfda fe'llarni o’rganish tajribasi bo’yicha oldin fe'llarni eshitib idrok etish, fe'lning zamon shakllarini aniqlash mashqlari o’tkaziladi. Bolalar so’zlar orasidagi fe'llarni ajrata oladigan bo’lganlaridan keyin ana shu so’z turkumini ongli ravishda qo’llash mashq qilinadi.
Boshqa bir misol. Matematika darsligining mualliflari I. Oxunjonov va N. U. Bikbaevalarning fikricha, 10 ichidagi amallarni mustahkamlashda va ikkinchi o’nlikdagi sonlarni nomerlashni o’rganishda tarkibli masalalarni qo’llashdan oldin quyidagi tayyorgarlik mashqlarini muntazam o’tkazish kerak:
1. Oddiy masalaning shartiga savol qo’yish. Chunonchi, bir qutichada 6 ta, ikkinchi qutichada undan 2 ta kam qalam (opasida 10 ta va ukasida 8 ta marka) bor. Masalaning ana shu shartidan nimani bilish mumkin?
2. Masalaning berilgan shartidagi yetishmaydigan sonni to’ldirish. Chunonchi, akasida 4 ta daftar bor, aka va singilning daftarlari qo’shilsa, nechta bo’ladi? (Maydonda turgan mashinalarning 3 tasi ketsa, nechta mashina qoladi?)
3. Berilgan savolga javob uchun kerakli ma'lumotlarni tanlash. Chunonchi, ikkita yashikda qancha olma borligini (qizchada necha tiyin qolganini) aniqlash uchun nimani bilish kerak? O’quv mashqlari yangi material yoritilishi bilanoq boshlanadi va ana shu materialni o’zlashtirishda yordam beradi. Ularning farqli xususiyati o’quvchilarga o’qituvchining doimiy yordam berishidan iboratdir. Bu yordam ko’pincha bajariladigan ishning usullari va natijalarini jamoa bo’lib muhokama qilishda, sharhlashda o’zining ifodasini topadi. Birinchi o’quv mashqida bolaga baho qo’yish maqul emas, chunki undan hali o’rganilmagan narsani so’rash pedagogik jihatdan noto’g’ridir. O’quv mashqlarini o’tkazishda algoritmik ko’rsatmalar, ya'ni aqliy va amaliy harakatlarning didaktik jihatdan o’zini oqlagan turlari belgilangan o’ziga xos xotiranomalar g’oyat foydalidir. Algoritmik ko’rsatmalarning keng doiradagi bir xil masalalarni yechish uchun qo’llanishi maqsadga muvofiq bo’lib, ular ishda to’g’ri natijalarga erishish imkonini beradi.
O’qish darsida hikoyaning rejasini tuzish uchun quyidagicha xotiranoma juda foydalidir: 1. Hikoyani o’qi. 2. Uni qismlarga ajrat. 3. Har bir qismdagi asosiy masalalarni top. 4. Har bir qismga sarlavhalar qo’y. 5. Qismlarning sarlavhalaridan reja tuz. O’quv topshiriqlarining har xil turlaridan foydalanish o’quvchilarni ishga ijodiy yondashishga va nazariy bilimlarni amalda qo’llashga yordam beradi. Bunga erishish uchun o’quvchilarning bilimlarini ularning dastlabki tushuncha, tasavvur va ko’nikmalarini shakllantirgan materiallardan boshqacha materiallar asosida mustahkamlash va takomillashtirish kerak. Shuningdek, bu materiallar ko’p variantli topshiriqlardan tashkil topib, ularning har biri o'ziga xos bilishga doir va mantiqiy topshiriq bo’lishi maqsadga muvofiqdir. O’rganish mashqlarining ana shunday yo’lga qo’yilishi o’quvchilar ongida yangi bog’lanishlar hosil bo’lishiga va shunga ko’ra materialning yaxshiroq o’zlashtirilishiga yordam beradi.
Amaliy metodlar o’qitishning og’zaki va ko’rsatmali metodlari bilan uzviy birlikda qo’llaniladi. Chunki mashqlarni bajarish, tajribalarni o’tkazish va mehnat operatsiyalarini amalga oshirishdan oldin pedagog instruktiv
|
| |