Nazorat savollari - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 129/131 | Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #144844 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaNazorat savollari
Hayot davrining tuzilishini belgilovchi asosiy standart nomini ayting.
Hayot davri strukturasi nechta jarayon guruhiga asoslangan.
Mustaqil (loyihaga nisbatan) ekspertlarning korxona faoliyatining qabul qilingan talablar,
rejalar va shartnoma shartlariga muvofiqligini aniqlash ishlari nima deb yuritiladi.
Strukturali tahlil va loyihalash texnikasiga asoslangan metodologiya nomini ayting.
Kichik loyihalar algorimlarini yozish usullari nechta.
BPMN diagrammalarning vazifasi nimadan iborat.
Algoritmlarning blok diagrammalarini qurish qanday GOST dasturiy hujjatlarning yagona tizimi bilan tartibga solinadi.
Maʻlumotlar sxemalari nima uchun kerak.
Hisobot shaklini tayyorlash va chop etish uchun nimani bilash kerak va nima uchun.
Jadvallarning relyatsion bog‘lanishi deganda nimani tushunasiz.
Yangi hisobot loyihasini yaratish uchun qanday amallar bajariladi.
Hisobot konchtruktorining elementlarini sanab bering.
Hisobotda jadvalga asoslangan maʻlumotlarni chiqarish uchun qaysi elementdag foydalanish maqsadga muvofiq.
15-MA’RUZA
MAVZU:Foydalanuvchi interfeysini loyihalash
REJA
Foydalanuvchi interfeysini loyihalash usullari.
Maʻlumotlarni eksport qilish vositalari va komponentalari.
Testlash va instruksiya yozish usullari.
Kalit so‘zlar. Interfeys, UI, WUI, amaliy dastur, maʻlumotlarni kiritish, PUI, integratsiya, o‘zaro bog‘lanish, xisobot, testlash.
Inson-mashina interfeysi (IMI) keng tushunchadir. Inson-operator va ular boshqaradigan mashinalar bilan o‘zaro aloqasi taʻminlashning muhandislik echimlarni o‘z ichiga oladi. Inson - mashina interfeysi tizimlarini yaratishda yaqindan ergonomika tushunchalari bilan bog‘liq. IMI loyihalashtirish quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
ish joyini yaratish: ishchi maydon va boshqaruv paneli, qurilmalar va boshqaruvlarni joylashtirish, ish joyi va ehtimol ranglar uyg‘unligi.
operatorning barcha boshqaruv bilan o‘zaro aloqasini taʻminlash hisoblanadi: ularning mavjudligi va zarur harakatlari, kirish samaradorligi va tezligi, mustahkamligi, nazorat harakatlarining (izchilligi), joylashgan o‘rni , displeylar va ulardagi teglar hajmi (bularning barchasi mavjudligi).
Inson - kompyuter o‘zaro hamkorligi ilmiy ko‘p yo‘nalishli konteksti kompyuter grafika, muhandislik psixologiyasi, ergonomika, tashkilot nazariyasi, kognitiv fan, informatika va boshqalarni o‘z ichiga oladi.
Foydalanuvchi interfeysi-bu foydalanuvchi kompyuter bilan o‘zaro aloqa qilish imkonini beruvchi dasturiy va apparat vositalar majmuasidir. Bu o‘zaro muloqotlar dialoglarga asoslanadi. Bu holda dialog deganda inson va kompyuter o‘rtasida Real vaqtda amalga oshiriladigan va muayyan vazifani birgalikda hal etishga qaratilgan axborot almashuvi tushuniladi. Axborot almashish va harakatlarni muvofiqlashtirish har bir dialog foydalanuvchi va kompyuterni fizik ulaydigan alohida i/o jarayonlardan iborat. Xabarlarni uzatish orqali axborot almashiladi va nazorat signallari. Xabar-dialog almashinuvida ishtirok etuvchi axborot qismidir. Ular quyidagilardir:
odam tomonidan kiritish vositalari yordamida hosil qilinadigan kirish xabarlari: klaviatura, manipulyatorlar, sichqoncha kabi va boshqalar;
kompyuter tomonidan matnlar, audio signallar va/yoki tasvirlar ko‘rinishida hosil qilinadigan va foydalanuvchiga monitor ekranida yoki boshqa chiqish qurilmalarida ko‘rsatiladigan chiqish xabarlari.
Asosan foydalanuvchi quyidagi turdagi xabarlarni hosil qiladi: axborot so‘rovi, yordamchi so‘rovi, operatsiya yoki funksiya so‘rovi, maʻlumot kiritish yoki o‘zgartirish, shablon maydonini tanlash va boshqalar. Bunga javoban, u qabul qiladi: maslahatlar yoki yordam, javob talab qilmaydigan axborot xabarlari, harakatni talab qiladigan so‘rovlar, javob kerak bo‘lgan xato xabarlari va shablon formatidagi o‘zgarishlar.
Dasturlashga protsessual va obʻyektga yo‘naltirilgan yondashuvlar bilan taqqoslaganda, interfeysni ishlab chiqishga protsessual yo‘naltirilgan va obʻyektga yo‘naltirilgan yondashuvlar mavjud. Protseduraga yo‘naltirilgan interfeyslar "protsedura" va "operatsiya" tushunchalariga asoslangan foydalanuvchi o‘zaro aloqasining anʻanaviy modelidan foydalanadi. Bu model doirasida dasturiy taʻminot foydalanuvchiga tegishli maʻlumotlarni va uning natijasini foydalanuvchi aniqlaydigan maʻlum amallarni bajarish imkoniyatini beradi.
Obʻyekt yo‘naltirilgan interfeyslarni foydalanuvchi o‘zaro bir oz boshqacha modelini foydalanib, manipulyatsiya domen obʻyektlarini qaratishi mumkin.
Zamonaviy realliklardan farqli o‘laroq, birinchi kompyuterlar grafik foydalanuvchi interfeyslari juda zaif bo‘lgan. Shuning uchun, eng boshida, odamlar faqat buyruq qatordan foydalanishingan (CLI yoki buyruq qatorni interfeysi), unda buyruqlar so‘rovlar yordamida belgilangan edi. Keyinchalik, bu TUI interfeyslarni ishlab, endi operatsion tizimlari o‘rnatish jarayonida ishlatiladi. Kompyuterlarning mavjudligi foydalanuvchilarga qulay interfeysni ishlab chiqish zarurligiga olib keladi.
Grafik foydalanuvchi interfeysi-bu kompyuterning tobora ortib borayotgan ishlashi bilan birga mustahkam o‘rnatilgan interfeys turi. Yaqin kelajakda, odamlar nutq yordamida kompyuter bilan o‘zaro imkonini beradi foydalanuvchi audio interfeyslarni (VUI yoki ovozli foydalanuvchi interfeysi) bo‘lishi mumkin.
Turli kompyuter o‘yinlari tabiiy foydalanuvchi interfeysi (NUI yoki tabiiy foydalanuvchi interfeysi) yaratib beradi. Uning tizimi insonning harakatlarini tahlil qiladi va ularni o‘yindagi harakatlarga aylantiradi. Perseptual foydalanuvchi interfeysi (PUI) va aqlli-kompyuter interfeysi (BCI yoki brain-kompyuter interfeysi) hozirda ishlab chiqilmoqda. eng so‘nggi rivojlanish odamlarga kompyuterlarni fikri kuchi bilan boshqarish qobiliyatini taʻminlashga qaratilgan.
Web-ilovalarning foydalanuvchi interfeysi ham katta auditoriyadan kelib chiqqan holda o‘ziga xos xususiyatlarga ega. Notiqlik haqida, notiqlik-ritorika haqida shunday fan mavjud. Fikrlash insoniyat bor ekan, bu mavzu bo‘yicha birinchi ishlar Empedokllarga (taxminan miloddan avvalgi v asr) taalluqlidir. Ritorikadan bilamizki, hozirgi odamlar sonining ortishi bilan tomoshabinlarning intellektual darajasini kamaytirish qonuni mavjud. Auditoriya qanchalik katta bo‘lsa, nutq shunchalik sodda bo‘lishi, iboralar shunchalik qisqa bo‘lishi va nutqdagi pauzalar shunchalik muhim ahamiyat kasb etadi. Boshqa tomondan, ijtimoiy tarmoqlarning rivojlanishi bizga muloqot mutlaqo og‘zaki emasligini ko‘rsatadi va foydalanuvchi interfeysi orqali ham muloqot qilishingiz mumkin. Yuqoridagilardan kelib chiqqan holda, veb-dastur interfeysi sodda bo‘lishi kerakligi mantiqan kelib chiqadi. Iloji boricha oddiy. Aytaylik, maʻlum bir korxona ichida ishlash uchun mo‘ljallangan dastur uchun interfeys ishlab chiqyapsiz. Shu bilan birga, siz har doim tizimning kelajakdagi foydalanuvchilari uchun o‘quv kurslarini tashkil qilishingiz, ekranda nima borligini va ishlab chiquvchi sifatida nima demoqchi ekanligingizni aytishingiz mumkin.
FI dizayni ko‘plab yondashuvlarni o‘z ichiga oladi: kaskadli, ichki, tashqi, iterativ va boshqalar. Yondashuvlarning har biri ichida bir qator usullar ham mavjud. Yuqori darajadagi yondashuvdan qatʻiy nazar, yuqori darajadagi va past darajadagi o‘zaro aloqalarni loyihalash o‘ziga xos usullarni talab qiladi. Obʻyektga yo‘naltirilgan yondashuv tasvirlangan, garchi ko‘plab dizayn bosqichlari uchun anʻanaviy rivojlanish usullari bilan almashtirilishi mumkin. Ushbu yondashuv yordamida olingan dizayn natijalari FIga yo‘naltirilgan ilovalarni hujjatlashtirish, modellashtirish, prototiplash, baholash va amalga oshirish uchun foydalidir.
Nostandart yondashuv. Yuqori darajadagi loyiha tizimi bilan FI va foydalanuvchi o‘zaro standart xatti haqida o‘ylash mumkin, lekin tafsilotlar qo‘shiladi, deb, u standarti erishish uchun yanada qiyin bo‘ladi — va bir vaqtning o‘zida izchil-qo‘llash turli qismlariga ajratiladi. Tafsilotlar odatda kompromisslar va kutilmagan hodisalar bilan bohliqdir .
Foydali qoida. Bu tasodifan yoki loyihaga muvofiq sodir bo‘lsa, nostandart xatti harakatlari qo‘llash kerak.
Yangilangan grafik. Dastlabki grafik imkoniyatlar va vizuallashtirish masalalari dastlabki loyihalash bosqichlarida ishlab chiqiladi, shuning uchun batafsil loyihalash bu grafik imkoniyatlarni aniqlashni talab qiladi (baʻzan grafikadan foydalanish dastlabki loyihalash tushunchalaridan tashqariga chiqadi). Bundan tashqari, bu bosqichda ekranlar va xabarlarning yakuniy batafsil tartibi talab qilinadi.
Javob vaqti. Og‘ir tahlil yoki simulyatsiya orqali, muhim va eng tez-tez ishlatiladigan dasturiy taʻminot joylari uchun javob vaqt smetasini olish kerak. Oxirgi foydalanuvchi tomonidan amalga oshirilgan har bir funksiya uchun ehtimoliy javob vaqtiga asoslanib, dasturiy taʻminot uchun mos teskari aloqa mexanizmi ishlab chiqiladi.
Interfeys yaratishning asosiy tamoyillari
Tabiiylik (intuitiv). Tizim bilan ishlash vazifasini hal qilish jarayonini boshqarish uchun kerakli direktivalarni (interfeys elementlarini) topishda foydalanuvchiga qiyinchilik tug‘dirmasligi kerak.
Mustahkamlik. Agar foydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan paytda tizimning biror qismi bilan ishlash uchun ayrim metodlardan foydalangan bo‘lsa, u holda metodlar tizimning boshqa qismida bir xil bo‘lishi kerak. Shuningdek, interfeys orqali tizim bilan ishlash o‘rnatilgan, doimiy, qulay meʻyorlarga (masalan, Enter klavishidan foydalanish) mos kelishi kerak.
Ortiqchalilik. Bu foydalanuvchi faoliyat yoki tizimini boshqarish uchun faqat minimal maʻlumot kiritish kerak degan maʻnoni anglatadi. Masalan, foydalanuvchi ahamiyatsiz sonlarni kiritmasligi kerak (00010 o‘rniga 10). Xuddi shunday, foydalanuvchi oldindan kiritilgan yoki avtomatik ravishda tizimdan olinishi mumkin bo‘lgan maʻlumotlarni kiritishni talab qila olmaydi. Axborot kiritish jarayonini kamaytirish uchun iloji boricha standart qiymatlardan foydalanish tavsiya etiladi.
Yordam tizimiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish. Ish vaqtida tizim foydalanuvchiga kerakli ko‘rsatmalar berishi kerak bo‘ladi. Yordam tizimi uchta asosiy jihatga javob beradi: taqdim etilgan buyruqlar sifati va miqdori; xato xabarlarining tabiati va tizimning nima qilayotganini tasdiqlash. Xato xabarlari foydalanuvchi uchun foydali va tushunarli bo‘lishi kerak. Shu bilan birga, bu savollarga foydalanuvchilar uchun imkon qadar muloyim va tushunarli bo‘lgan tilda javob berishi kerak.
Moslashuvchanlik. Tizim interfeysi turli darajadagi tayyorgarlikka ega foydalanuvchilarga xizmat qilishi kerak. Tajribasiz foydalanuvchilar uchun interfeys iyerarxik menyu strukturasi va tajribali foydalanuvchilar uchun buyruqlar, kalit kombinatsiyalar va parametrlar sifatida tashkil etilishi mumkin.
Sayt moslashuvchanligi - foydalanuvchilar osonlik bilan saytida manipulyatsiyadan ortiqcha raqami bilan bezovta holda zarur maʻlumotlarni topish imkonini beradi va sayt materiallar tashkil etish hisoblanadi. Maxsus tadqiqotlarga ko‘ra, o‘rtacha bir foydalanuvchi saytda o‘ttiz etti soniya sarflaydi va bu vaqt ichida ular kamdan-kam sahifaning oxiriga o‘tadi. Shu munosabat bilan, sayt samimiy maʻlumotlar chiqishi tashkil etish sohasida zamonaviy standartlarga javob bermasa, agar, bunday sayt targ‘ib qilish, barcha saʻyharakatlari kerakli maqsadga erishish mumkin emas, chunki foydalanuvchi saytida zarur maʻlumotlarni topib bo‘lmasa, ular shunchaki ko‘proq samimiy boshqa resursga o‘tadi. Saytning eng samarali moslashuvchanligi taʻminlash Internetda axborot taqdim etish xususiyatlarini bilishni talab qiladi. Foydalanuvchilar, birinchi navbatda, ularning ko‘z oldida moddiy ko‘rish muhimdir. Shuning uchun interfeysning maksimal soddaligi va qulayligi internetda maʻlumotlarni tashkil qilishning asosiy tamoyilidir. Saytda oddiy va samimiy interfeysni yaratish uchun mavjudlikning asosiy tamoyillarini amalga oshirishga imkon beruvchi texnikalardan foydalanishin kerak. Butun sayt uchun navigatsiya umumiy bo‘lishi kerak, sayt logo yuqori chap burchagida joylashtirilgan bo‘lishi kerak va logo bosish bosh sahifa olib kelishi kerak va veb-saytida header va altbilgide aloqa maʻlumotlarni joylashtirilgan kerak. Saytda malakali qidiruvni tashkil etish saytning mavjudligini taʻminlashning muhim elementi hisoblanadi. Qidiruv tugmasi, logotipdan tashqari, sayt uchun ikkinchi eng muhim element hisoblanadi va u har qanday saytda foydalanuvchi uchun birinchi yordamchidir. Foydalanuvchi birinchi 2 soniya ichida bu tugmani topsa kamida, ular xavfsiz his va sayt tomon keskinlik ularning darajasi kamayadi. Moslashuchanlik sinov o‘tkazish paytida taʻqib qilinishi kerak va uning maʻlum bosqichlari bor. Sinov o‘tkazishning mohiyati quyidagicha:
Muammolarni aniqlash;
Gipotezani hosil qilish;
Test uchun o‘lchov aniqlash;
Belgilar va test ssenariysini aniqlash;
Tanlang respondents;
Anketalarni to‘ldirish;
Kirish brifingini o‘tkazish:
Mavjudligi test o‘tkazish;
Intervyu respondents;
Natijalarni tahlil qilish;
Sayt dizayni uchun talablarni aniqlash.
Umuman olganda FIni ishlab chiqish soha va foydalanuvchilarning imkoniyatlari va xoxishlarini inobatga olishi kerak.
|
| |