nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Məcburi elektromaqnit rəqslərinin diferensial tənliyi

|
Məcburi elektromaqnit rəqslərinin diferensial tənliyi
|
bet | 6/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Məcburi elektromaqnit rəqslərinin diferensial tənliyi.
Bu halda məcburedici qüvvə rolunu kontura tətbiq edilən xarici e.h.q. və ya gərginlik oynayır U= Um cosωt. Odur ki, konturdakı rəqslərin tənliyi aşağıdakı kimi olacaqdır.
Kondensatorun yükü ulə gərginlik arasındakı fazalar fərqini α – ilə işarə etsək diferensial tənliyin həlli üçün
alırıq.
Burada
Buradan da
Qərarlaşmış rəqslərdə cərəyan şiddəti üçün yaza bilərik:
Burada
Cərəyan şiddəti üçün
Burada - cərəyan şiddəti ilə tətbiq olunan gərginlik arasında fazalar fərqidir
Beləliklə, xarici periodik dəyişən qüvvənin və ya xarici periodik dəyişən e.h.q.-nin (və ya gərginliyin) təsiri ilə yaranan rəqslər məcburi mexaniki və ya məcburi elektromaqnit rəqsləri adlanır. Məcburi rəqslərin tezliyi xarici məcburedici faktorun tezliyi ilə üst-üstə düşür.
Mühazirə III
Dəyişən elektrik cərəyanı. Vektor diaqramı. Dəyişən cərəyan dövrəsində aktiv, tutum, induktiv müqavimət olan hal. Dəyişən cərəyan dövrəsinin tam müqaviməti.
Əgər cərəyanın həm qiyməti, həm də istiqaməti dəyişirsə belə cərəyana dəyişən cərəyan deyilir. Ümumi halda müxtəlif növ impuls, kvaziperiodik, periodik cərəyanlar dəyişən cərəyanlara aid edilir. Ən sadə halda dəyişən cərəyan zamana görə periodik qanunla dəyişir.
Rezistor, induktivlik və tutum olan dövrədəki qərarlaşmış məcburi elektromaqnit rəqslərinə həmin dövrədə axan dəyişən cərəyan kimi baxmaq olar. Elektrik siqnalının dövrədə yayılma müddəti , burada - elektrik dövrəsinin uzunluğu, c- işıq sürətidir) cərəyan şiddətinin ani qiymətinin dəyişmə müddətindən kiçik olarsa cərəyanın qiyməti dövrənin istənilən yerində eyni hesab oluna bilər. Başqa sözlə cərəyanı bu halda kvazistasionar hesab etmək olar. Kvazistasionar cərəyanların ani qiymətləri üçün Om qanunu və Kirxhof qaydaları ödənilir.
Dəyişən cərəyan hasil edən qurğulara dəyişən cərəyan generatorları deyilir. Bu generatorlarda mexaniki hərəkətin enerjisi elektrik cərəyanının enerjisinə çevrilir və iş prinsipi elektromaqnit induksiya hadisəsinə əsaslanır. Dəyişən cərəyan generatorlarında e.h.q. 1) sabit maqnit sahəsində sarğacın fırladılması və ya 2) sarğacı tərpənməz saxlayıb maqnit sahəsini fırlatmaqla əldə edilir.
Dövrə hissəsinin uclarına dəyişən gərginlik
u = U0 cosωt
verildikdə və ayrı–ayrılıqda dövrədə rezistor, induktiv sarğac və kondensator olan hallarada baş verən prosesləri araşdıraq. Dəyişən cərəyan və gərginlik arasındakı münasibəti daha əyani təsəvvür etmək üçün eyni istiqamətli harmonik rəqslərin toplanması bəhsindən bizə tanış olan vektor diaqramı metodu daha əlverişlidir . Cərəyan oxu adlandırılan ixtiyari seçilmiş ox üzərində başlanğıc O nöqtəsi götürək və
Şəkil 1
başlanğıcı bu nöqtədə yerləşən, modulu cərəyanın amplituduna bərabər olan və nöqtə ətrafında bucaq sürəti ilə fırlanan vektor təsəvvür edək. Onda bu vektorun cərəyan oxu üzrə proyeksiyası dəyişən cərəyanın ani qiymətinə bərabər olar (Şəkil 1)
|
| |
IX. İSTIFADƏ OLUNAN ƏDƏBIYYAT

|
IX. İSTIFADƏ OLUNAN ƏDƏBIYYAT
|
bet | 6/6 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 44,77 Kb. | | #106133 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq C fakepathSillabus 411,413,415IX. İSTIFADƏ OLUNAN ƏDƏBIYYAT
1. Kərimov C.Ə. “ Maşınqayırma ” Dərslik. Bakı, Çaşıoğlu-2007, 507s
2.V.Z.Mövla-zadə “ Maşınqayırma texnologiyası” Dərslik. Bakı, -2008, 425s
3. Kərimov C.Ə., Süleymanov Q.Ə., Bədəlova T.A. “ Maşın və avadanlıqlarda
qarşılıqlı əvəzolunma və texniki ölçmə”. Dərslik. Bakı, Çaşıoğlu-2003, 579 s.
4. Kərimov C.Ə. “ Maşınqayırmada qarşılıqlı əvəzolunma və texniki ölçmə ”
Dərslik. Bakı, Çaşıoğlu-2017, 220s
5.R.R.Zeynalov,İ.Ə.Həbibov “ Müsaidə və oturtmalar”Sorğu vəsaiti,Bakı-
2013,90s.
6. Марков Н.Н., Осипов В.В., Шабалина М.Б. “ Нормирование точности
машиностроении; ”Учеб. Для машиностроит. Спец. Вузов. Под.ре
Ю.М.Соломенцева-М.: Высш.Шк.; 2001, 335c
7.Б.С.Балакшин “ Основы технологии машиностроения”.Москва, 2001
8.Н.Н.Зябрева.,М.Я.Шегал “ Лабораторные занятия по курсу
взаимозаменяемости и технические измерения ”.Москва 2002
9.В.А.Скраган,И.С.Амосов,А.А.Смирнов “ Лабораторные работы по
технологии машиностроения”.Ленинград,2001
10.И.И.Гасанов “ Лабораторные работы по курсу“ Технология
машиностроения ”Баку-2011
11.İ.İ.Həsənov “Laboratoriya işlərinə rəhbərlik” Maşınqayırma
texnologiyası” Bakı-2011.
12. G.H.Rzayeva “Маşınların istehsal texnologiyası”,Dərs vəsaiti
Bakı,2015,30s
13. G.H.Rzayeva “Маşınqayırmada keyfiyyətin normallaşdırılması”,Dərs
vəsaiti ,Bakı,2016,130s
14.N.A.Həsənova “Laboratoriya işlərinə rəhbərlik” Maşınqayırmada
keyfiyyətin normallaşdırılması” Bakı-2016
15.C.Ə.Kərimov, G.H.Rzayeva, H.Ə.Həbibov “Qarşılıqlı əvəzolunan,
standartlaşdırma və texniki ölçmələr; ” Metodik göstəriş. BAKI: ADNA-
nın nəşri ; 28s-2000
16.Якушев А.И. и др Взаимозаменяемостъ, стандартитизация и
технические измерения. М. “Машиностроение”, 2001
17.Тищенко О.Ф., Владинский А.С. Взаимозаменяемостъ, стандартизация
технические измерения. М.: машиностроение,2002
18.Допуски и посадки. Справочник. В 2-х ч. (под ред. Мягкова В.Д),
Машиностроение, 2000
|
| |
Adobe photoshop va uning imkoniyatlari 1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot

|
Adobe photoshop va uning imkoniyatlari 1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot
|
bet | 1/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #239601 |
Bog'liq Adobe Photoshop, Adobe Illustrator yoki boshqa grafik dasturlarining avfzal va kamchiliklari
“Adobe Photoshop, Adobe Illustrator yoki boshqa grafik dasturlarining avfzal va kamchiliklari.”
Mundarija:
Kirish……………………………………………………………………………… 2
ASOSIY QISM
I Bob. ADOBE PHOTOSHOP VA UNING IMKONIYATLARI
1.1 Adobe Photoshop dasturi haqida qisqacha ma’lumot…………………… 4
1.2 Adobe photoshop interfeysi: Panel, Loyihalash, Qo'llanma oynasi……. 6
1.3 Adobe photoshopda tasvirlarni ochish, saqlash va yangi yaratish……. 11
II Bob. PHOTOSHOP DASTURINING BOSHQA GRAFIK DASTURLARDAN AVFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARI
Photoshop-ning boshqa grafik muharrirlarga nisbatan afzalliklari …. 20
Photoshopni boshqa Grafik Programmalarda aralashtirish usullari… 24
Xulosa ………………………………………………………………………… 28
Foydalanilgan adabiyotlar…………………………………………………… 30
KIRISH
Kompyuter grafikasi tushunchasi hozirgi keng qamrovli sohalarni o`zida birlashtirgan bo`lib, bunda oddiy grafik chizishdan toki real borliqdagi turli tasvirlarni hosil qilish, ularga ko`rinish berish, dastur vositasi yordamida tasvirga doir yangi loyihalarni yaratishga mo`ljallangan. Bu esa multimedia muhitida ishlash imkoniyatini yaratadi. Kompyuter grafikasi jamiyatning barcha sohalarida keng qo`llaniladigan dastur ta’minoti bo`lib, u mavjud va yangi yaratilayotgan dasturlarga asoslanadi. Kompyuter grafikasi jarayonlarni uch o`lchovli fazoda qanday kechishini aniq tasvirlash imkoniyatini yaratdi. Shu boisdan hozirda mavjud amaliy dastur paketlari orqali ko`rilayotgan masalaning asosiy qiymatlarini kiritgan holda uning natijasini grafik shaklda olishimiz mumkin.
Yurtimizda ham dasturlashga bo`lgan talab va e`tibor oshib bormoqda. O`zbekiston Respublikasi Prezidenti SH.M.Mirziyoyevning 2020-yil 24-yanvardagi Oliy majlisga qilgan murojaatnomasida ta`kidlangan «Soha uchun yuqori malakali mutaxassislar tayyorlash maqsadida xorijiy hamkorlarimiz bilan birgalikda 1 million dasturchi»1 loyihasini amalga oshirilishi dasturlashga bo`lgan e`tibordan darak beradi. Bu loyihadan ko`zlangan maqsad kelgusida jamiyatimizning qurilish, energetika, qishloq va suv xo`jaligi, transport, geologiya, kadastr, sog`liqni saqlash, ta`lim, arxiv sohalarini raqamlashtirishdan iborat.
|
| |
3. Nashriyot tizimlari. Latex, Texnotex, Publisher. Konvertorlar, tarjimon dasturlar Nazorat topshiriqlari

|
3. Nashriyot tizimlari. Latex, Texnotex, Publisher. Konvertorlar, tarjimon dasturlar Nazorat topshiriqlari
|
Sana | 28.08.2024 | Hajmi | 14,97 Kb. | | #269958 |
Bog'liq 3.Nashriyot tizimlari. Latex, Texnotex, Publisher. Konvertorlar, tarjimon dasturlar
3.Nashriyot tizimlari. Latex, Texnotex, Publisher. Konvertorlar, tarjimon dasturlar
Nazorat topshiriqlari.
1. Axborot tizimlarining dasturiy ta’minoti ta’rif bering?
2. Dasturiy ta’minot necha guruhga bo’linadi?
3. Tizimli DT tarkibiga nimalar kiradi?
4. Tarmoqli operatsion tizimlarga misol keltitiring?
5. Billing tizimining funksional vazifalarini keltiring?
6. Qanday nashriyot tizimi dasturlarini bilasiz?
7. Nashriyot tizimida ishlatiladigan qanday dasturlarni bilasiz?
8. Nashriyot tizimida qo’llaniladigan aparat vositalarini keltiring?
Asosiy adabiyotlar
1. Discovering Computers 2016. Tools, Apps, Devices,and the Impact of Texnology. 691 pg. 2. Richard L. Halterman Fundamentals of C++ Programming. Copyright © 2008– 2016. All rights reserved.634 pg.
3. Brian P. Hogan HTML5 and CSS3, Second Edition. Level Up with Today’s Web Technologies. Copyright © 2013 The Pragmatic Programmers, LLC. All rights reserved.290 pg.
4. Raavi O’Connor Autodesk 3ds Max® 2016 Modeling and Shading Essentials. Copyright © 2015 Raavi Design.466 pg.
5. Randy H. ShihAutoCAD 2014 Tutorial - First Level: 2D Fundamentals Better Textbooks. Lower Prices.
|
| |
Mühazirə Müəllim: Soltanova Səadət m ü n d ə r I c a t

AZƏRBAYCAN RESPUBLİKASI TƏHSİL NAZİRLİYİ
BAKI İDARƏETMƏ və TEXNOLOGİYA KOLLECİ
“Elektrotexnika və Elektronika” fənnindən mühazirə
Müəllim:Soltanova Səadət
M Ü N D Ə R İ C A T
1.Elektrotexnika haqqında məlumat.Elektrik sahəsi və onun qrafik təsviri ................................................3
2. Potensial elektrik gərginliyi.Maddənin elektrik keçiriciliyi.....................................................................4
3. Elektrik tutumu.Kondensator.Elektrik sahəsinin enerjisi.Kondensatorların birləşməsi ..........................5
4. Elektrik cərəyanı.Elektrik hərəkət qüvvəsi...............................................................................................6
5. Elektrik müqaviməti və keçiricilik.Rezistiv müqavimət.Elektrik dövrəsi və onun əsas elementləri........8
6. Om qanunu.Elektrik iş və güc.Elektrik enerjisinin istilik enerjisinə çevrilməsi.....................................10
7.Elektrik dövrələrinin iş rejimləri.Məftillərdə gərginlik itkisi ..................................................................12
8.Kirxhof qanunları.maqnit sahə intensivliyi,maqnit gərginliyi,maqnit nüfuzluluğu.Maqnit seli..............13
9.Tam cərəyan qanunu.Maqnit dövrələri.Öz-özünə induksiya.Elektrik hərəkət qüvvəsi............................15
Yarımkeçiricilər
10.Aktiv müqavimətli dövrə.İnduktivli dövrə.............................................................................................21
11.Transformatorların vəzifəsi və tətbiq sahəsi.Transformatorların quruluşu.Tristorlar............................21
12.Birfazalı transformatorların iş prinsipi.Transformasiya əmsalı..............................................................23
13.Üçfazalı transformatorlar.Tristorlar........................................................................................................24
14.Asinxron mühərrikin quruluşu və iş prinsipi.Sixron generatorlar..........................................................26
15.Sinxron mühərriklər.Sabit cərəyan maşınların vəzifəsi və quruluşu......................................................28
|
Əməliyyat sistemlərinin təsnifatı

|
Əməliyyat sistemlərinin təsnifatı
|
bet | 7/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1) Əməliyyat sistemlərinin təsnifatı
Əməliyyat sistemləri təsnifatının bir neçə sxemləri mövcuddur. Aşağıda istifadəçi nöqteyi-nəzərindən, bir neçə əlamətlərə görə təsnifat verilmişdir.
Çox məsələliyin həyata keçirilməsi
Eyni zamanda yerinə yetirilən məsələlərin sayına görə əməliyyat sistemlərini iki sinfə bölmək olar:
-çox məsələli (Unix, OS/2, Windows);
-bir məsələli (məsələn, MS-DOS).
Çox məsələli əməliyyat sistemi, resursların paylaşdırılma və rəqabət problemlərini həll edərək, tam şəkildə multiproqram rejimini həyata keçirir.
Vaxt bölüşdürülməsi ideyasını özündə həyata keçirərək, çox məsələli rejim sıxışdırıb çıxartmaq (preemptive) adlanır. Hər bir proqrama prosessor vaxtının kvantı ayrılır, həmin vaxt bitdikdən sonra, idarə digər proqrama ötürülür. Belə deyirlər ki, birinci proqram sıxışdırılıb çıxarılmışdır. Sıxışdırılıb çıxa-rılmış rejimində əksər kommersiyalı əməliyyat sistemlərinin istifadəçi proqramları işləyirlər.
Bəzi əməliyyat sistemlərində (məsələn, Windows 3.11) istifadəçi proqramı prosessoru inhisara ala bilər, yəni, sıxışdırılıb çıxarılmamış rejimdə işləyə bilər. Bir qayda olaraq, əksər sistemlərdə əməliyyat sisteminin öz kodu sıxışdırılıb çıxartmağa məruz qala bilməz. Məsul proqramlar, xüsusi halda, real vaxt məsələləri, həmçinin, sıxışdırılıb çıxartmağa məruz qala bilməzlər.
Göstərdiyimiz misallar əsasında təsnifatlanmanın təqribi olmasını göstərmək olar. Belə ki, MS DOS əməliyyat sistemində qızlıq məsələsinin işə salınmasını və yaddaşda eyni zamanda iki və daha çox məsələlərin olmasını təşkil etmək olar. Lakin, bu əməliyyat sistemi ənənəvi olaraq, bir məsələli hesab olunur, çünki, burada mühafizə mexanizmləri və kom-munikasiya imkanları olmurlar.
Çox istifadəli rejiminin dəstəklənməsi
Eyni vaxtda işləyən istifadəçilərin sayına görə əməliyyat sistemini aşağıdakılara bölmək olar:
-bir istifadəçili (MS-DOS, Windows 3.x);
-çox istifadəçili (Windows NT, Unix).
Bu əməliyyat sistemləri arasındakı ən əhəmiyyətli fərq çox istifadəçili sistemlərdə hər bir istifadəçinin fərdi verilənlə-rinin mühafizə mexanizmlərinin olması təşkil edir.
|
| |
Qarışıq sistemlər - 1. Mühazirə Əməliyyat sistemi anlayışı

|
1. Mühazirə Əməliyyat sistemi anlayışı
|
bet | 6/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1) Qarışıq sistemlər
Əməliyyat sistemlərinin qurulması zamanı bütün baxdığımız yanaşmalar özünün müsbət və mənfi cəhətlərinə malik olurlar. Əksər hallarda, müasir əməliyyat sistemləri həmin yanaşmaların müxtəlif kombinasiyalarından istifadə edirlər. Belə ki, məsələn, Linux əməliyyat sisteminin nüvəsi özlüyündə mikronüvəli arxitekturanın elementləri ilə monolit sistemi təşkil edir. Nüvəni kompilyasiya etdikdə, nüvənin modullar adlanan bir çox komponentlərini dinamiki yükləmək və boşaltmağa icazə vermək olar. Modulun yüklənilməsi zamanı onun kodu sistem səviyyəsində yüklənilir və nüvənin yerdə qalan hissəsi ilə əlaqələndirilir. Modulun daxilində nüvə tərəfindən eksport olunan istənilən funksiyalardan istifadə oluna bilər.
Qarışıq yanaşmaya başqa bir misal mikronüvə idarəsi altında monolit nüvəli əməliyyat sistemlərinin yüklənilmə mümkünlüyünü göstərmək olar. Mach mikronüvəsinə əsasla-nan 4.4BSD və MkLinux belə qurulmuşlar. Mikronüvə virtual yaddaşın idarəsini və aşağı səviyyəli drayverlərin işini təmin edir. Bütün yerdə qalan funksiyalar, o cümlədən, tətbiqi proqramlarla qarşılıqlı əlaqə monolit nüvə ilə həyata keçirilir. Bu cür yanaşma mikronüvəli arxitekturanın üstünlüklərindən istifadə cəhdlərinin nəticəsində və mümkün olan qədər monolit nüvənin yaxşı saxlanılmış kodunu saxlamaqla, formalaşmış-dır.
Mikronüvəli arxitekturanın elementləri və monolit nüvə elementləri Windows NT nüvəsində ən sıx şəkildə çarpazlaş-mışlar. Windows NT-ni çox vaxt əməliyyat sisteminin mikro-nüvəsi adlandırılmasına baxmayaraq, bu o qədər də belə deyildir. NT-nin mikronüvəsi həddindən artıq böyük (1 Mbaytdan çox) olduğu üçün “mikro” əlavəsini daşıya bilməz. Windows NT nüvəsinin komponentləri sıxışdırılıb çıxarılan yaddaşda yerləşirlər və mikronüvəli əməliyyat sistemlərində olduğu kimi, məlumatların ötürülmə yolu ilə bir-birilə qarşılıqlı əlaqədə olurlar. Eyni zamanda da, nüvənin bütün kompo-nentləri bir ünvan fəzasında işləyirlər və verilənlərin ümumi strukturlarından aktiv olaraq, istifadə edirlər ki, bu da monolit nüvəli əməliyyat sistemlərinə məxsus olur. Microsoft mütəxəs-sislərinin fikrincə, səbəb sadədir: xalis mikronüvə dizaynı kommersiya cəhətdən faydasızdır, çünki, effektli deyildir.
Beləliklə, Windows NT-ni tam hüquqla hibrid əməliy-yat sistemi adlandırmaq olar.
Mühazirə 4
|
| |
Əməliyyat sistemlərinin arxitektura xüsusiyyətləri

|
Əməliyyat sistemlərinin arxitektura xüsusiyyətləri
|
bet | 4/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1) Əməliyyat sistemlərinin arxitektura xüsusiyyətləri
İndiyə qədər biz kənardan əməliyyat sistemlərinə baxış haqqında, əməliyyat sistemlərinin nə etdikləri barəsində danışmışdıq. Bizim sonrakı mühazirələrdə onların bunu necə etmələri barəsində söhbət edəcəyik. Amma, biz, hələlik onların daxilində nəyin olmasını, onların qurulması üçün hansı yanaşmalar mövcudluğu barəsində heç nə deməmişik. İndi gəlin onları nəzərdən keçirək.
Monolit nüvə
Mahiyyət etibarilə, əməliyyat sistemi – bu adi proqram-dır, buna görə də, əksər proqramların qurulduğu kimi, məntiqi olardı ki, onları da belə, prosedur və funksiyalardan ibarət olan kimi təşkil edək. Bu halda əməliyyat sisteminin komponentləri müstəqil modullar olmayıb, bir böyük proqramın tərkib hissələri olurlar. Əməliyyat sisteminin bu cür strukturu monolit nüvə (monolithic kernel) adlanır. Monolit nüvə özlüyündə bir - birini çağıra bilən prosedurlar toplusudur. Bütün prosedurlar imtiyazlı rejimdə işləyirlər. Beləliklə, monolit nüvə - bu, əməliyyat sisteminin elə bir sxemidir ki, bu halda onun bütün komponentləri bir proqramın tərkib hissələri olurlar, verilən-lərin ümumi strukturundan istifadə edirlər və prosedurları bila-vasitə çağırmaq yolu ilə bir-birilə qarşılıqlı əlaqədə olurlar. Monolit əməliyyat sistemi üçün nüvə bütün sistemlə üst-üstə düşür.
Monolit nüvəli bir çox əməliyyat sistemlərində nüvənin yığılması, yəni, onun kompilyasiyası hər bir kompüter üçün ayrıca həyata keçirilir və orada əməliyyat sistemi quraşdırılır. Bu halda, avadanlıqların siyahısı və dəstəklənməsi nüvəyə da-xil ediləcək proqram protokollarını seçmək olar. Nüvə vahid proqram olduğuna görə, yenidən kompilyasiya oluna bilər – bu, ona yeni komponentləri əlavə etmək və ya istifadə olunmayan-ları aradan götürməyin yeganə üsuludur. Qeyd etmək lazımdır ki, nüvədə artıq komponentlərin olması arzu olunmazdır, çünki, nüvə həmişə tam şəkildə əməli yaddaşda yerləşir. Bundan əlavə, lazım olmayan komponentlərin aradan götürülməsi bütövlükdə əməliyyat sisteminin etibarlığını artırır.
Monolit nüvə - əməliyyat sistemləri təşkilinin ən köhnə üsuludur. Monolit nüvəli sistemlərə misal kimi, Unix-sistemlərini göstərmək olar.
Hətta monolit sistemlərdə müəyyən bir strukturu ayır-maq olar. Beton nəhəng daşda çınqıl xal vurulmasını fərqlən-dirmək kimi, monolit nüvədə də sistem çağrışlarına uyğun gələn servis prosedurlarının xal vurmaları ayrılırlar. Servis prosedurları imtiyazlı rejimdə yerinə yetirildiyi halda, istifadəçi proqramları imtiyazsız rejimində yerinə yetirilirlər. Bir imtiyazlı səviyyədən digərinə keçmək üçün bəzən baş servis proqramından istifadə etmək olar, o, aşağıdakıları təyin edir:
-məhz hansı sistem çağırışı edilmişdir;
-həmin çağırış üçün giriş verilənlərinin korrekt olması;
-imtiyazlı iş rejiminə keçməklə, uyğun servis proseduruna idarənin ötürülməsi. Bəzən, servis prosedurlarının yerinə yetirilməsinə kömək edən proqram utilitləri toplusunu da ayırırlar.
|
| |
Akademik kommunikasiyanın əsas xüsusiyyətlərini

|
Akademik kommunikasiyanın əsas xüsusiyyətlərini
|
bet | 3/81 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 345,89 Kb. | | #116562 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Akademik və işgüzar kommunikasiya 15 mühazirə (1) (1) Akademik kommunikasiyanın əsas xüsusiyyətlərini Elmi təqdimatın quruluşu və məntiqini: tərtib və tərifində çətinliklər Akademik yazının əsas janrlarını Akademik üslub. Leksika və qrammatikanın əsas xüsusiyyətlərini Elmi məqalənin quruluşu və tərkibini Müzakirə sənətini
işgüzar kommunikasiyanın sənədli əsaslarını;
bacaracaqlar:
Akademik ünsiyyət situasiyalarını
Akademik yazı vərdişlərini
İşgüzar və akademik ünsiyyətin məqsədi və tərəfdaşın fərdi-psixoloji xüsusiyyətlərini nəzərə alınmaqla işgüzar sahədə şəxslərarası münasibətlər qurmağı;
yiyələnəcəklər:
Işgüzar kommunikasiya texnologiyaları, həmsöhbətlə əlaqə qurmaq, etibarlı işgüzar və akademik ünsiyyət mühiti yaratmaq, peşə fəaliyyətində səmərəli istifadə məqsədilə əks əlaqə yaratmaq üçün geniş spektrli kommunikasiya texnikası və üsullarını;
Işgüzar kommunikasiyada sənədləri tərtib etmək vərdişlərini.
Ədəbiyyat
Abdullayev A.S. Nitq mədəniyyəti və natiqlik sənəti. Bakı.1981
Abdullayev N.Ə. Orfoepiya və orfoqrafiya təlimi məsələləri. Bakı.1985
Azərbaycan nitq mədəniyyəti problemləri. Bakı. 1988
Əliyev K. Natiqlik sənəti. Bakı. 1994
Ə. Əfəndizadə Orfoqrafiya-orfoepiya-qrammatika lüğəti. Bakı. 1983
N. Abdullayev. “Nitq mədəniyyətinin əsasları”. Bakı 2013
T.Əbdülhəsənli, S.Zülfüqarlı, A.Rzai. “Azərbaycan dili və nitq mədəniyyəti” . Bakı, 2014.
T.Əbdülhəsəmli, A.Hüseynova, M.Əmrahova. “İşgüzar yazışmalar” (dərs vəsaiti) Bakı 2018
MÖVZU 2
Azərbaycan dili anlayışı. Ulu öndər H. Əliyev və Azərbaycan dili
II Mühazirənin
PLANI
|
| |
Dəyişən cərəyan dövrəsində yalnız aktiv müqavimət olan hal

|
Dəyişən cərəyan dövrəsində yalnız aktiv müqavimət olan hal
|
bet | 7/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl 1. Dəyişən cərəyan dövrəsində yalnız aktiv müqavimət olan hal. Dəyişən gərginlik aktiv müqavimətə tətbiq olunan hala baxaq (Şəkil 2) . Om qanununa görə
yaza bilərik.
Şəkil 2
Burada cərəyan şiddətinin amplitududur. Cərəyanın rəqsləri gərginliklə eyni fazada baş verir.
Baxılan hal üçün vektor diaqramı (Şəkil 3a, 3b), eləcə də gərginlik və cərəyan şiddətinin zamandan asılılığı təsvir edilmişdir (Şəkil 3 c).
Şəkil 3
2. Dəyişən cərəyan dövrəsində yalnız sarğac olan hal. Dəyişən gərginlik yalnız induktiv sarğac olan (Şəkil 4) dövrəyə ( ) tətbiq edildikdə onda dəyişən cərəyan yaranır və sarğacda öz-özünə induksiya e.h.q. əmələ gəlir
.
Verilən dövrə hissəsi üçün Om qanunu
=
Şəkil 4
kimi ifadə olunur. Buradan da
yaza bilərik. Dəyişən cərəyanın sabit toplananı olmadığından const=0 hesab edə bilərik. Buradan da dövrədəki cərəyan şiddəti üçün
alırıq. Burada cərəyan şiddətinin amplitududur.
Beləliklə alırıq ki, bu halda sarğacdakı gərginlik düşgüsü ondan axan cərəyanı fazaca qədər qabaqlayır.
düsturu ilə təyin edilən kəmiyyət induktiv müqavimət adlanır. Sabit cərəyan üçün sarğacın induktiv müqaviməti sıfıra bərabərdir. Baxılan hal üçün vektor diaqramı (Şəkil 5a, 5b), gərginlik və cərəyan şiddətinin zamandan asılılığı təsvir edilmişdir (Şəkil 5c).
3. Dəyişən cərəyan dövrəsində yalnız kondensator olan hal
Dəyişən gərginlik yalnız kondensatora tətbiq olunanda (Şəkil 4.52) kondensatorun mütəmadi yüklənməsi baş verir və dövrədən cərəyan axır.
Bütün xarici gərginlik kondensatora tətbiq olunduğundan
yaza bilərik. Dövrədəki cərəyan şiddəti
ifadəsi ilə təyin edilir.
Şəkil 5
Burada cərəyan şiddətinin amplitududur. Beləliklə alırıq ki, bu kondensatorda gərginlik halda düşgüsü ondan axan cərəyandan fazaca qədər geri qalır.
Şəkil 6
düsturu ilə təyin edilən kəmiyyət tutum müqaviməti adlanır.
Sabit cərəyan üçün kondensatorun tutum müqaviməti sonsuz böyükdür . Baxılan hal üçün vektor diaqramı (Şəkil 7a, b), gərginlik və cərəyan şiddətinin zamandan asılılığı təsvir edilmişdir (Şəkil 7c).
|
| |
Tezlikləri yaxın olan rəqslər toplanarkən, yaranan rəqsin amplitudunun periodik dəyişməsi, döyünmə adlanır

|
Tezlikləri yaxın olan rəqslər toplanarkən, yaranan rəqsin amplitudunun periodik dəyişməsi, döyünmə adlanır
|
bet | 5/36 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 12,54 Mb. | | #118604 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq M hazir I harmonik r qsl r v onlar n xarakteristikalar . Yayl Tezlikləri yaxın olan rəqslər toplanarkən, yaranan rəqsin amplitudunun periodik dəyişməsi, döyünmə adlanır.
Toplanan rəqslərin amplitudları A , tezlikləri isə ω və (ω+Δω) olarsa, haradakı
Δω<<ω ödənərsə, onda sadəlık üçün hesablamanın başlanğıcını elə seçəcəyik ki, hər iki rəqsin başlanğıc fazası sıfra bərabər olsun:
Yekun rəqs aşağıdakı şəkildə ifadə olunacaq:
Bu rəqsin tezliyi ω , amplitudunun dəyişməsi
tezliyin dəyişməsi isə olacaqdır (döyünmənin tezliyi kosinusu
d əyişməsindən iki dəfə böyükdür, çünki modulca götürülür).
Mühazirə II
Sönən mexaniki rəqslər. Məcburi rəqslər. Məcburi elektromaqnit və mexaniki rəqslərin diferensial tənliyi.
Rəqslərin sistemin enerji itirməsi nəticəsində zaman keçdikcə zəifləməsi rəqsin sönməsi adlanır.
Rəqs sisteminin effektivliyi
Sinusoidal qüvvənin təsiri ilə baş verən məcburi rəqslər
Məcburi rəqslər xarici periodik qüvvənin təsiri ilə baş verən rəqslərə deyilir. Biz məcburedici qüvvənin harmonik qanunla dəyişdiyi xüsusi hala baxacağıq:
Mexaniki ossilyatora kvazielastiki qüvvənin, sürtünmə qüvvəsinin və xarici periodik qüvvənin təsir etdiyi hal üçün Nyutonun ikinci qanununu aşağıdakı kimi yaza bilərik:
Bu tənliyin həlli aşağıdakı kimi ifadə oluna bilər:
( Məxrəcin birinci tərtib törəməsi
qiymətində sıfıra bərabər olur).
|
| |
Çox prosessorlu emal olunma

|
Çox prosessorlu emal olunma
|
bet | 8/54 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 1,95 Mb. | | #110636 | Turi | Mühazirə |
Bog'liq Əməliyyat sistemləri muhazire konspekti (1)
Bu yaxınlara qədər hesablama sistemləri bir mərkəzi prosessora malik idilər. Məhsuldarlığın artırılmasına qarşı irəli sürülən tələblər nəticəsində əmrlərin paralel yerinə yetirilmə-sini həyata keçirən və ümumi təyinatlı iki və daha çox prosessorlardan təşkil olunmuş çox prosessorlu sistemlər əmələ gəldi. Multiprosesləşdirməni dəstəkləmək əməliyyat sistemləri-nin ən vacib xassəsi olub, bu, resurslar idarəsinin bütün alqoritmlərinin mürəkkəbləşməsinə gətirib çıxarır. Çox proses-sorlu emal olunma Linux, Solaris, Windows NT və bir sıra digər əməliyyat sistemlərində həyata keçirilmişdir.
Çox prosessorlu əməliyyat sistemləri simmetrik və asimmetrik olaraq 2 yerə bölünürlər. Simmetrik ƏS-də hər bir prosessorda eyni bir nüvə işləyir və məsələ istənilən prosessorda yerinə yetirilə bilər, yəni, emal olunma tam şəkildə mərkəzləşdirilmişdir. Bu halda prosessorların hər birinə bütün yaddaş açıq olur.
Asimmetrik ƏS-də prosessorlar bərabər hüquqlu olmur-lar. Adətən, baş prosessor (master) və tabeçilikdə olanlar (slave) mövcud olur, onların yüklənilməsini və iş xarakterini baş prosessor təyin edir.
Real vaxt sistemləri
Çox məsələli ƏS tərkibinə paket sistemləri və vaxta görə, bölünmə sistemləri ilə bərabər, bu vaxta qədər yada salınmayan, həmçinin, real vaxt sistemləri daxil olurlar.
Onlar müxtəlif texniki obyektlərin və ya texnoloji proseslərin idarə olunması üçün istifadə olunurlar. Bu cür sistemlər xarici hadisəyə müəyyən hədd hüdudunda buraxıla bilən reaksiya vaxtı ilə xarakterizə olunurlar, bu vaxt müddə-tində obyekti idarə edən proqram yerinə yetirilməlidir. Sistem, daxil olan verlənləri onların daxil olduğu vaxtdan daha cəld emal etməli və bunu bir neçə mənbələrdən eyni vaxtda əldə etməlidir.
Bu cür sərt məhdudiyyətlər real vaxt sisteminin arxitekturasına təsir göstərir, məsələn, onlarda virtual yaddaş olmur və onun dəstəkləməsi proqramın yerinə yetirilməsində əvvəlcədən söylənilə bilinməyən gecikmələr verir.
|
| |
Kompüter qrafikası fənninin əsas məqsədi

təsviri formalaşdıran yüzlərlə və minlərlə pikseldən istifadə edilir. Kompüter
qrafikasında piksel termini müxtəlif anlayışlarla şərh edilə bilər:
•Piksel-kompüter ekranında ən kiçik təsvir elementidir. •Piksel-rastr təsvirin ayrıca
elementidir. •Piksel-printerdə çap edilən təsvir nöqtəsidir. *Piksel-rastr təsvirin ən
kiçik hissəsi; Nöqtə-printerlə yaradılan ən kiçik element.
Natija 2 - Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor...

|
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
bet | 4/7 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 85,9 Kb. | | #117661 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Natija 2. Uzluksiz tasodifiy o'zgaruvchining ehtimoli X nolga teng, bitta aniq qiymatni oladi.
o'ttiz. Agar tasodifiy o'zgaruvchining mumkin bo'lgan qiymatlari intervalga tegishli bo'lsa ( A, b), Bu
1). F(x) = 0 uchun X ≤ A;
2). F(x) = 1 uchun X ≥ b.
Natija. Agar iloji bo'lsa, qiymatlar NSV butun raqamli o'qda joylashgan OH(−∞, +∞), u holda quyidagi chegara munosabatlari amal qiladi:
Ko'rib chiqilgan xususiyatlar uzluksiz tasodifiy o'zgaruvchining taqsimlanish funktsiyasi grafigining umumiy ko'rinishini taqdim etishga imkon beradi:
tarqatish funktsiyasi NSV X tez-tez qo'ng'iroq qiling integral funktsiya.
Diskret tasodifiy o'zgaruvchining taqsimlash funktsiyasi ham mavjud:
Diskret tasodifiy miqdorning taqsimot funksiyasining grafigi bosqichli shaklga ega.
Misol. DSV X taqsimlash qonuni bilan belgilanadi
X 1 4 8
R 0,3 0,1 0,6.
Uning taqsimot funksiyasini toping va grafigini tuzing.
Agar X≤ 1, keyin F(x) = 0.
Agar 1< x≤ 4, keyin F(x) = R 1 =0,3.
Agar 4< x≤ 8, keyin F(x) = R 1 + R 2 = 0,3 + 0,1 = 0,4.
Agar X> 8, keyin F(x) = 1 (yoki F(x) = 0,3 + 0,1 + 0,6 = 1).
Demak, berilgan taqsimot funksiyasi DSV X:
Istalgan taqsimot funksiyasining grafigi:
NSV ehtimollik taqsimoti zichligi bilan aniqlanishi mumkin.
Ehtimollik taqsimoti zichligi NSV X funksiyani chaqiring f(x) taqsimot funksiyasining birinchi hosilasidir F(x):
f(x) = .
Tarqatish funktsiyasi taqsimot zichligi uchun antiderivativ hisoblanadi. Tarqatish zichligi, shuningdek, ehtimollik zichligi deb ataladi, differentsial funktsiya.
Tarqatish zichligi grafigi deyiladi taqsimot egri chizig'i.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
-misol - Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor...

|
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
bet | 3/7 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 85,9 Kb. | | #117661 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)4-misol Uzluksiz tasodifiy miqdorning ehtimollik zichligini toping X, bu faqat manfiy bo'lmagan qiymatlarni oladi va uning taqsimot funktsiyasi .
(NSV)
davomiy tasodifiy o'zgaruvchi bo'lib, uning mumkin bo'lgan qiymatlari doimiy ravishda ma'lum bir intervalni egallaydi.
Agar diskret o'zgaruvchini uning barcha mumkin bo'lgan qiymatlari va ularning ehtimolliklari ro'yxati bilan berish mumkin bo'lsa, unda mumkin bo'lgan qiymatlari ma'lum bir intervalni to'liq egallagan uzluksiz tasodifiy o'zgaruvchi ( A, b) barcha mumkin bo'lgan qiymatlar ro'yxatini belgilash mumkin emas.
Mayli X haqiqiy sondir. Tasodifiy o'zgaruvchining sodir bo'lish ehtimoli X dan kichik qiymatni oladi X, ya'ni. hodisa ehtimoli X <X, bilan belgilanadi F(x). Agar X o'zgarishlar, keyin, albatta, o'zgarishlar va F(x), ya'ni. F(x) ning funktsiyasidir X.
tarqatish funktsiyasi funksiyani chaqiring F(x), bu tasodifiy o'zgaruvchining ehtimolini aniqlaydi X test natijasida dan kam qiymat oladi X, ya'ni.
F(x) = R(X < X).
Geometrik jihatdan bu tenglikni quyidagicha talqin qilish mumkin: F(x) - tasodifiy o'zgaruvchining haqiqiy o'qda nuqtaning chap tomonidagi nuqta bilan tasvirlangan qiymatni olish ehtimoli. X.
Tarqatish funksiyasi xossalari.
10 . Tarqatish funksiyasining qiymatlari intervalga tegishli:
0 ≤ F(x) ≤ 1.
2 0 . F(x) kamaymaydigan funktsiyadir, ya'ni.
F(x 2) ≥ F(x 1) agar x 2 > x 1 .
Natija 1. Tasodifiy o'zgaruvchining oraliqdagi qiymatni olish ehtimoli ( A, b), bu oraliqdagi taqsimot funksiyasining o'sishiga teng:
R(A < X <b) = F(b) − F(a).
Misol. Tasodifiy qiymat X taqsimlash funksiyasi bilan berilgan
F(x) =
Tasodifiy qiymat X 0, 2).
Xulosa 1 ga ko'ra, bizda:
R(0 < X <2) = F(2) − F(0).
Chunki (0, 2) oraliqda, shart bo'yicha, F(x) = +, keyin
F(2) − F(0) = (+ ) − (+ ) = .
Shunday qilib,
R(0 < X <2) = .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
Teorema 1 - Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor...

|
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
bet | 5/7 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 85,9 Kb. | | #117661 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Teorema 1. Buning ehtimoli NSV X intervalga tegishli qiymatni oladi ( A, b), dan oralig'ida olingan taqsimot zichligining ma'lum bir integraliga teng A oldin b:
R(A < X < b) = .
○ R(A < X <b) = F(b) −F(a) == . ●
Geometrik ma'no: ehtimollik NSV intervalga tegishli qiymatni oladi ( A, b), o'q bilan chegaralangan egri chiziqli trapezoidning maydoniga teng OH, taqsimot egri chizig'i f(x) va to'g'ridan-to'g'ri X =A Va X=b.
Misol. Ehtimollik zichligi berilgan NSV X
f(x) =
Sinov natijasida yuzaga kelish ehtimolini toping X(0,5; 1) intervalga tegishli qiymatni oladi.
R(0,5 < X < 1) = 2= = 1 – 0,25 = 0,75.
Tarqatish zichligi xossalari:
10 . Tarqatish zichligi manfiy bo'lmagan funktsiyadir:
f(x) ≥ 0.
20 . −∞ dan +∞ gacha boʻlgan oraliqdagi taqsimot zichligining notoʻgʻri integrali birga teng:
Xususan, agar tasodifiy o'zgaruvchining barcha mumkin bo'lgan qiymatlari intervalga tegishli bo'lsa ( A, b), Bu
Mayli f(x) tarqalish zichligi, F(X) taqsimlash funksiyasi bo'lsa, u holda
F(X) = .
○ F(x) = R(X < X) = R(−∞ < X < X) = =, ya'ni.
F(X) = . ●
Misol (*). Berilgan taqsimot zichligi uchun taqsimot funksiyasini toping:
f(x) =
Topilgan funksiyani chizing.
Ma'lumki F(X) = .
Agar, X ≤ A, Bu F(X) = = == 0;
Agar A < x ≤ b, Bu F(X) = =+ = = .
Agar X > b, Bu F(X) = =+ + = = 1.
F(x) =
Istalgan funktsiyaning grafigi:
NSV ning raqamli xarakteristikalari
Matematik kutish NSV X, mumkin bo'lgan qiymatlari segmentga tegishli [ a, b], aniq integral deyiladi
M(X) = .
Agar barcha mumkin bo'lgan qiymatlar butun o'qga tegishli bo'lsa OH, Bu
M(X) = .
Noto'g'ri integral absolyut yaqinlashadi deb faraz qilinadi.
Dispersiya NSV X uning og'ish kvadratining matematik kutilishi deyiladi.
Agar iloji bo'lsa, qiymatlar X segmentga tegishli [ a, b], Bu
D(X) = ;
Agar iloji bo'lsa, qiymatlar X butun haqiqiy o'qga tegishli (−∞; +∞), keyin
D(X) = .
Dispersiyani hisoblash uchun qulayroq formulalarni olish oson:
D(X) = − [M(X)] 2 ,
D(X) = − [M(X)] 2 .
Standart og'ish NSV X tengligi bilan belgilanadi
(X) = .
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Turli holatlarga qarab ma'lum qiymatlarni qabul qilishi mumkin bo'lgan o'zgaruvchidir va tasodifiy miqdor uzluksiz deyiladi
|
Izoh. Matematik kutish va dispersiyaning xossalari DSV uchun saqlangan NSV X.
Misol

|
Izoh. Matematik kutish va dispersiyaning xossalari DSV uchun saqlangan NSV X.
Misol
|
bet | 6/7 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 85,9 Kb. | | #117661 |
Bog'liq Документ Microsoft Word (2)Izoh. Matematik kutish va dispersiyaning xossalari DSV uchun saqlangan NSV X.
Misol. Toping M(X) Va D(X) tasodifiy o'zgaruvchi X, taqsimot funksiyasi bilan berilgan
F(x) =
Tarqatish zichligini toping
f(x) = =
Keling, topamiz M(X):
M(X) = = = = .
Keling, topamiz D(X):
D(X) = − [M(X)] 2 = − = − = .
Misol (**). Toping M(X), D(X) va ( X) tasodifiy o'zgaruvchi X, Agar
f(x) =
Keling, topamiz M(X):
M(X) = = =∙= .
Keling, topamiz D(X):
D(X) =− [M(X)] 2 =− = ∙−=.
topamiz ( X):
(X) = = = .
NSV ning nazariy momentlari.
Tartibning dastlabki nazariy momenti k NSV X tengligi bilan belgilanadi
n k = .
Tartibning markaziy nazariy momenti k NSW X tengligi bilan belgilanadi
mk = .
Xususan, barcha mumkin bo'lgan qiymatlar bo'lsa X intervalga tegishli ( a, b), Bu
n k = ,
mk = .
Shubhasiz:
k = 1: ν 1 = M(X), μ 1 = 0;
k = 2: μ 2 = D(X).
O'rtasidagi aloqa n k Va mk kabi DSV:
μ 2 = ν 2 − ν 1 2 ;
μ 3 = ν 3 − 3ν 2 ν 1 + 2ν 1 3 ;
μ 4 = ν 4 − 4ν 3 ν 1 + 6 ν 2 ν 1 2 − 3ν 1 4 .
NSV ning tarqalish qonunlari
Tarqatish zichligi NSV ham chaqiriladi tarqatish qonunlari.
Yagona taqsimot qonuni.
Ehtimollar taqsimoti deyiladi forma, agar tasodifiy o'zgaruvchining barcha mumkin bo'lgan qiymatlari tegishli bo'lgan oraliqda taqsimot zichligi doimiy bo'lib qoladi.
Yagona taqsimlanish ehtimoli zichligi:
f(x) =
Uning jadvali:
Misol (*) dan kelib chiqadiki, yagona taqsimotning taqsimot funktsiyasi quyidagi ko'rinishga ega:
F(x) =
Uning jadvali:
Misoldan (**) bir xil taqsimotning raqamli xarakteristikalari quyidagicha:
M(X) = , D(X) = , (X) = .
Misol. Muayyan yo'nalishdagi avtobuslar qat'iy ravishda jadvalga muvofiq ishlaydi. Harakat oralig'i 5 minut. To'xtash joyiga kelgan yo'lovchining keyingi avtobusni 3 daqiqadan kamroq kutish ehtimolini toping.
Tasodifiy qiymat X- yaqinlashib kelayotgan yo'lovchining avtobusni kutish vaqti. Uning mumkin bo'lgan qiymatlari intervalgacha (0; 5) tegishli.
Chunki X bir xil taqsimlangan miqdor bo'lsa, ehtimollik zichligi:
f(x) = = = (0; 5) oraliqda.
Yo'lovchi keyingi avtobusni 3 daqiqadan kamroq kutishi uchun u keyingi avtobus kelishidan 2 daqiqadan 5 minut oldin avtobus bekatiga kelishi kerak:
Demak,
R(2 < X < 5) == = = 0,6.
Qonun normal taqsimot.
normal ehtimollik taqsimoti deb ataladi NSV X
f(x) = .
Oddiy taqsimot ikki parametr bilan aniqlanadi: A Va σ .
Raqamli xususiyatlar:
M(X) == = =
= = + = A,
chunki birinchi integral nolga teng (integrali toq, ikkinchi integral Puasson integralidir, u ga teng.
Shunday qilib, M(X) = A, ya'ni. normal taqsimotning matematik kutilishi parametrga teng A.
Sharti bilan; inobatga olgan holda M(X) = A, olamiz
D(X) = = =
Shunday qilib, D(X) = .
Demak,
(X) = = = ,
bular. normal taqsimotning standart og'ishi parametrga teng.
General ixtiyoriy parametrlarga ega normal taqsimot deyiladi A va (> 0).
|
| |
II BOB. AKADEMIK LITSEYDA O’QUV JARAYONI

|
II BOB. AKADEMIK LITSEYDA O’QUV JARAYONI
|
bet | 4/7 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 166,05 Kb. | | #257132 |
Bog'liq Ismoilov BoburII BOB. AKADEMIK LITSEYDA O’QUV JARAYONI
2.1 Akademik litseyda o‘quv predmeti Respublikamizning pedagog olim va amaliyotchilari ilmiy asoslangan hamda O’zbekistonning ijtimoiy-pedagogik sharoitiga moslashgan ta’lim texnologiyalarini yaratish va ularni ta’lim-tarbiya amaliyotida qo’llash borasida salmoqli ishlar аmаlgа oshirilmoqda. Keyingi yillarda yaratilgan adabiyotlarda “Pedagogik texnologiya”, “Yangi pedagogik texnologiya”, “Ilg’or pedagogik texnologiya”, “Progressiv pedagogik texnologiya” kabi tushunchalar ko’p uchrab turgani bilan ularning o’zbek tilidagi maromiga yetgan ta’rifi hali tuzilmagan. Bu yerda, nima uchun bugungi kunda pedagogik texnologiyalarning milliy nazariy asosini yaratish va amaliyotga tadbiq etish zarurati tug’ildi degan savol paydo bo’lishi mumkin. Jamiyatimizga qanchadan-qancha bilimli kadrlarni va yuqori malakali olimlarni yetishtirib kelgan pedagogika uslublari mavjudku, ularning eskirib, talabga javob bermay qolgan va mafkuralashtirilgan joylarini o’zgartirib, milliy to’s berib, foydalanaversa bo’lmaydimi?- degan mulohazalar ham yo’q emas. Rivojlangan mamlakatlar qatoridan joy olishga intilayotgan jamiyatga bu yo’l uzoq xizmat qilolmaydi. Chunki:
Birinchidan, Mamlakatimiz taraqqiy etgan mamlakatlar qatoridan o’rin olishi uchun ta’lim tizimini jadallashtirish va samaradorligini oshirish maqsadida eng ilg’or pedagogik tadbirlardan foydalanishning zarurligi;
Ikkinchidan, an’anaviy o’qitish tizimi yozma va og’zaki so’zlarga tayanib ish ko’rishi tufayli “Axborotli o’qitish” sifatida tavsiflanib, o’qituvchi faoliyati birgina o’quv jarayonining tashkilotchisi sifatida emas, balki nufuzli bilimlar manbaiga aylanib qolganligi;
Uchinchidan, fan-texnika taraqqiyotining o’ta rivojlanishi natijasida axborotlarning keskin ko’payib borayotganligi va ularni yoshlarga bildirish uchun vaqtning chegaralanganligi;
To’rtinchidan, kishilik jamiyati o’z taraqqiyotining shu kundagi bosqichida nazariy va empirik bilimlarga asoslangan tafakkurdan tobora foydali natijaga ega bo’lgan, aniq yakunga asoslangan texnik tafakkurga o’tib borayotganligi;
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
bet | 7/7 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 166,05 Kb. | | #257132 |
Bog'liq Ismoilov BoburFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI. 1. Sh.M.Mirziyoyev. “Milliy taraqqiyot yo’limizni qat’iyat bilan davom ettirib, yangi bosqichga ko’taramiz” Toshkent: O’zbekiston, 2017-yil 2. Sh.M.Mirziyoyev. “Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik-har bir raxbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak” Toshkent,O’zbekiston, 2017-yil
3. Azizxo’jaeva.N.N. Yangi pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat.
Toshkent,TDPU, 2003-yil 4. Bahriyev.A. Bahrieva.N. Yangi pedagogik texnologiyalar orqali o’qitishda ichki motivatsiyani shakillantrish. “Xalq ta’limi” jurnali, 2006-yil 5. Jumaev.A. Bo’lajak o’qituvchi shaxsining ijtimoiy faollik omillari. “Xalq ta’limi” jurnali, 2006-yil 6. Og’ayev.S. Yangi pedagogik texnologiya-hayotiy ehtiyoj. “Xalq ta’limi”
jurnali, 2001-yil 7. Balanskiy.Yu.K. “Hozirgi zamon umum ta’lim maktabida o’qitish metodlari”
Toshkent. O’qituvchi 1990-yil 8. Razumovskuy.V.G. va boshqalar “O’rta maktabda fizika o’qitish metodika
asoslari” Toshkent. “O’qituvchi” 1990-yil 9. Burov.V.A. va boshqalar, “O’rta maktabda fizikadan frontal labaratoriya
mashg’ulotlari” Toshkent. “O’qituvchi” 1977-yil 10. Antsiferov va boshqalar. “O’rta maktabda fizikadan praktikum”. Toshkent.
“O’qituvchi” 1991-yil 11. Atom fizikasidan o’quv-uslubiy majmua Sh.M.Mirzayev, B.X.Rajabov Buxoro 2011-yil
12. Э.В.Шпольский. Atom fizikasi. 13. Born.M Atom fizikasi Mir.M 1970-yil
Internet saytlari
1. http://www.ziyonet.uz 2. http://www.library.uz 3. http://www.aim.uz 4. http://www.arxiv.uz 5. http://www.tdtu.uz 6. http://www.arabic.uz
|
| |
Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin

Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin
Download
1,28 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/113
Sana
01.12.2023
Hajmi
1,28 Mb.
#109072
Download
1,28 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Müasir dövrdə istehsalatda hər hansı səviyyədə qəbul edilən qərar və təlimatlar, işçilərin
Download
1,28 Mb.
Matnni ko'rish
Kuchlarini iqtisodiy tum an larga joylashtirish manbai b o 'lib hisoblanadi

Kuchlarini iqtisodiy tum an larga joylashtirish manbai b o 'lib hisoblanadi
Download
137,73 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
10.01.2024
Hajmi
137,73 Kb.
#133753
Download
137,73 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kuchlarini iqtisodiy tum an larga joylashtirish manbai b o 'lib hisoblanadi
Download
137,73 Kb.
Matnni ko'rish
I. Fənnin təsviri - Mühazirə Giriş. Fənnin tədrisinin məqsədi və əsas məsələləri

I. Fənnin təsviri
“Optik gücləndiricilər və tətbiq sahələri” fənni 060627-“Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi” ixtisası üzrə magistratura səviyyəsində təhsil alan magistrantlar üçün tədris olunan ixtisaslaşmanın seçmə fənninə aiddir.
“Optik gücləndiricilər və tətbiq sahələri” fənni optik telekommunikasiya sistemlərinin qurulma prinsipləri, onun əsas komponentləri və xarakteristikaları, optik siqnalın optik lif üzrə yayılması prosesi, təkkvantlı optik şüa mənbəyi və optik şüa qəbulediciləri, optik liflərin təsnifatı və xarakteristikaları, optik gücləndirici qurğuların iş prinsipləri və xüsusiyyətləri, optik gücləndiricinin enerji səviyyələri, EDFA optik gücləndiricilərinin tətbiqi, optik qəbuledicilərdə səs-küy yaradan mənbələrə aid materiallar ətraflı şəkildə əhatə edilmişdir.
II. Fənnin məqsəd və vəzifələri
2.1. Fənnin məqsədi
“Optik gücləndiricilər və tətbiq sahələri” fənninin tədris olunmasında məqsəd 060627 - “Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi” ixtisası üzrə magistratura səviyyəsində təhsilalanlarda sahə üzrə dialektik dünyagörüşünü inkişaf etdirmək, optik telekommunikasiya sistemlərinin qurulma prinsipləri, optik şüanın optik lif üzrə yayılması prosesi, optik gücləndiricilər və onların tətbiq sahələri, optik gücləndirici qurğuların iş prinsipləri və xüsusiyyətləri, optik gücləndiricinin enerji səviyyələri, EDFA optik gücləndiricilərinin tətbiqi və bunlara uyğun olaraq müvafiq normativ-hüquqi bazası haqqında peşəkar biliklər formalaşdırmaq, sistemli bilik və bacarıqlar aşılamaq, akademik və sosial-fərdi kompetensiyaları inkişaf etdirmək və möhkəmləndirməkdən ibarətdir.
2.2. Fənnin mənimsənilməsinin vəzifəsi
“Optik gücləndiricilər və tətbiq sahələri” fənninin tədrisinin əsas vəzifəsi 060627 - “Elektronika, telekommunikasiya və radiotexnika mühəndisliyi” ixtisası üzrə təhsil alan magistrantlara müasir optik gücləndiricilər, onların tətbiq sahələri, iş prinsipləri və xüsusiyyətləri və onların müvafiq standartlar bazasında qurulması, istismarı və idarə olunması sahəsində davamlı biliklərin formalaşdırılması üzrə lazım olan bilik və bacarıqların aşılanmasından ibarətdir.
|
Həyat fəaliyyətinin idarə olunmasının metodiki əsasları

Həyat fəaliyyətinin idarə olunmasının metodiki əsasları
Həyat fəaliyyətinin idarə olunması dedikdə, nəzərdə tutulan məqsədə çatmaq üçün “insan –
mühit” sistemində təşkilati işlər nəzərdə tutulur. Başqa sözlə, obyekti bir vəziyyətdən (təhlükəli)
digər vəziyyətə (az təhlükəli) keçirmək deməkdir. Bu prosesdə iqtisadi və texniki
məqsədəuyğunluq əsas götürülməlidir. Həmçinin aşağıdakı tələblər yerinə yetirilməlidir:
– qərarların qəbul olunma prosesi sonuncu məqsədlərin dəqiq müəyyən olunması ilə
başlanmalıdır;
– bütün problem tam şəkildə araşdırıllmalıdır;
– məqsədə çatmaq üçün alternativ yollar təhlil edilməlidir;
– cari məqsədlər ümumi məqsədin tərkib hissəsi olmalıdır.
Bu tələblərin icrası ilə reallıq, effektivlik və nəzarət şərtləri də ödənilməlidir.
Həyat fəaliyyətinin təhlükəsizliyinin idarə olunması aşağıdakı mərhələlərdən ibarətdir:
– obyektin vəziyyətinin təhlili və qiymətləndirilməsi;
– idarəetmənin məqsəd və vəzifələrinə nail olmaq üçün tədbirlərin planlaşdırılması və
proqnoz verilməsi, idarə olunan və idarəedici sistemlərin müəyyənləşdirilməsi;
– idarəetmənin təşkilinin yerinə yetirilməsinin nəzarət sistemi ilə yoxlanılması;
– tədbirlərin səmərəliliyinin müəyyən edilməsi.
Bu problemləri müvəffəqiyyətlə həll etmək üçün işçilərə həvəsləndirmə formalarının
tətbiqi.
HFT-nin idarə olunması vasitələri fizioloji, psixoloji, sosial, tərbiyəvi, erqonomik, ekoloji,
tibbi, mexaniki, operativ- təşkilati, hüquqi və iqtisadi sahələri əhatə edir. Hər bir sahə geniş
idarəetmə sistemlərinə malikdir.Bunlara ümumi təhsil, peşə üzrə təhsil və kadrların seçməsi,
əmək və istirahətin səmərəli təşkili, kollektiv və fərdi mühafizə vasitələri, texniki və təşkilati
güzəştli təminat və s. misal ola bilər.
-
İdarə edən sistem
(idarə subyekti)
İnsan
Mühit
Nəticələr:
Zədələnmələr, xəstəliklər,
qəzalar, yanğınlar, YNH və s.
Hesabat
informasiya
sı
Normativ-
hüquqi
tələblər,
tapşırıqlar,
planlar
İdarə olunan sistem
(idarə obyekti)
Giriş
siqnalı
Çıxış
siqnalı
|