nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzuga oid adabiyotlar tahlili - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

|
Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalariBog'liq Dostonlat tilida arxaizmlarning nutqiy voqelanishi. Xudayberganova DMavzuga oid adabiyotlar tahlili.
Biz dostonlar tilidagi arxaizmlarni quyidagi tasnif asosida ko‘rib chi-
qamiz:
A) Leksik arxaizmlar.
Arxaizm yunon tilidan olingan bo‘lib, qadim, qadimgi degan ma’nolarni bildira-
di. Ular hozirgi umumxalq tilida
ishlatilmaydigan va eskirib qolgan so‘z hamda iboralardir [2]. “Go‘ro‘g‘li”
dostonlari og‘zaki tarzda ijro qilinishiga qaramasdan, ular matnida ham eskirgan so‘zlar anchani tashkil etadi.
Eskirgan so‘zlarning aksariyati maishiy turmush bilan aloqadordir. Doston voqealari ijtimoiy-iqtisodiy voqe-
likni tasvirlaganligi sababli ular tarkibida qadimgi turmush tarziga oid anchagina so‘zlar saqlanib qolgan.
Turar joylar: kuma
– yerto‘la; chotma – yozgi chortoq. Safar ko‘sani olib borib, bir kumaga qamab,
ustidan
tamma urib qo‘yaverdilar [3]. Men Uch gumbaz tog‘idagi chotmada sigir so‘yib bergan bolaman, dedi
Go‘ro‘g‘li [3].
Kiyimlar: chekman
– tuya junidan to‘qilgan ustki kiyim; kuloh – darveshlar kiyadigan uchli telpak;
janda
– darveshlar kiyadigan to‘n; qabo – xotin-qizlar kiyadigan yengil chopon, zar qubba – malikalar kiya-
digan bosh kiyimi.
Go‘ro‘g‘li o‘ttiz tuyaning junidan to‘qilgan chakmanini egniga olib, belini o‘ttiz gaz arqon bilan bog‘-
lab maydonga chiqdi [3]
. Go‘ro‘g‘li kiyimlarini yechib boshiga kuloh, egniga janda kiydi [3]. Boshlariga zar
qubbalar taqmishdur, Sh
irin jonim ishq o‘tina yoqmishdur [3]. Egnimdan yechilmish gulgun qabolar, Tark
aylagan bizni kayf-u safolar [3].
Xo‘jalik anjomlari: xurjun – ikki ko‘zli, ot yoki eshak ustiga yuki bilan ortiladigan, jundan ishlangan
anjom, kajava
– arava ustiga o‘rnatiladigan yuk anjomi. Ravshanbek yangasi bilan buvasini otga mingashtirib
|
| |
Moy davladay sollanglab - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

|
Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalariBog'liq Dostonlat tilida arxaizmlarning nutqiy voqelanishi. Xudayberganova DMoy davladay sollanglab...
Go‘ro‘g‘li inarning ustida moy davladay sollanglab turaberdi [3]. Axbo-
rotchilarning qayd qilishlaricha, qadimda yog‘ saqlanadigan idishni meshga o‘xshatib, hayvon terisidan ish-
lashgan. Uni davla deb atashgan. Ularga yog‘ solib, ikkalasini ot yoki eshak ustiga xurjunday tashlab qo‘yish-
gan. Yo‘l yurish jarayonida ular sollanglab, harakatda bo‘lishgan. Go‘ro‘g‘lini ham asirga olgan arab tuyaning
ustiga moy davladay ikki bukib tashlagan. Iborada ana shu o‘xshashlikka ishora mavjud.
Digirmonga sumak qoqqanday. Avazxon
arabning yag‘irnidan urdi nayzani, digirmonga sumak qoq-
qanday
bo‘lib arabni yer qoptirdi [3]. Ilgari zamonlarda Xorazmda qo‘lda aylantiriladigan tegirmonlar bo‘l-
gan. Tegirmonning toshlarini mustahkam tutib turish uchun uning markaziga qattiq yog‘ochdan o‘q qoqilgan.
Uning yerga kirib turgan qismi 1,5
– 2 metrni tashkil etgan. Ana shu o‘q Avazxonning nayzasiga qiyoslangan.
Qanorga to‘nka tashlaganday. Arab Rayhon inarning etlarini qanorga to‘nka tashlaganday og‘ziga dursil-
datib tashlab yotir [3].
Yaqin o‘tmishda qanor – qoplar bo‘lar edi. O‘sha paytlarda o‘tin g‘o‘lalarini unga so-
lib, orqalab uyga tashilgan. “Go‘ro‘g‘li” eposida Arab Rayhonning ovqat yeyishi, to‘g‘rirog‘i, tuya go‘shtining
bo‘laklarini og‘ziga xuddi qanor qopga o‘tin tashlaganday otib turishi mubolag‘ali qiyoslangan.
Qalandarning kadisiday bo‘m-bo‘sh. Ertasi kuni o‘rnidan turib qarasa, uy qalandarning kadisiday
bo‘m-bo‘sh [3].
Qadimda
so‘fiylik tariqatiga e’tiqod qo‘ygan qalandarlar, darveshlar doimo el kezib yurishgan. Aytishla-
riga qaraganda, qalandarlar kokil qo‘yib, ko‘chama-ko‘cha yurib, turli so‘fiyona g‘azallar o‘qib yurishgan.
Ular bellariga suv qovoq osib qo‘yishgan. Biror bir xayr-sadaqa beradigan kishi o‘sha suv qovoq-kadiga bir ik-
ki chaqa yoki pul tashlagan. Ammo kadi hamisha ham chaqaga to‘lavermagan.
Ba’zan bo‘m-bo‘shligicha qolgan. “Go‘ro‘g‘li” eposida Og‘a Yunus parining arazlab Bog‘i Eramga ke-
tib qolgandan keyin,
uyning bo‘m-bo‘sh huvillab qolishi o‘sha qalandarlarning kadisiga o‘xshatilgan.
|
| |
Pardoz-andoz - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

|
Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalariBog'liq Dostonlat tilida arxaizmlarning nutqiy voqelanishi. Xudayberganova DPardoz-andoz
bilan bog‘liq so‘zlar: mushk – qora tusli xushbo‘y modda. Anbar – xushbo‘y modda.
Yurganda iziga mushk anbar sochar, Gulandomdek navjuvonni ko‘rmadim [3]. Anbar soching, zarga
to‘lgan kokiling, Birdir abrishimdan, taldan, Avazim! [3].
Bu so‘zlar jamiyat taraqqiyoti jarayonida asta-sekin unutilib, eskirgan leksika qatoridan joy olishgan.
Xalq dostonlari leksikasining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri shuki, og‘zaki variantlar hozirgi davrda
ijro etilganda ham unda eskirgan so‘zlar ko‘p ishlatiladi. Agarda so‘rasangiz, baxshining o‘zi ham uning ma’-
nosiga tushunmaydi. Ch
unki doston matni ustozdan shogirdga o‘tganda o‘zgarmasdan o‘tadi. Baxshichilik
an’anasida ularni o‘zgartirish ayb hisoblangan. Eskirgan so‘zlar voqea tafsilotlarini berishda qulay vosita
hisoblanadi. Ularni qo‘llash voqealar bo‘lib o‘tgan davrni qayta jonlantiradi. Bu so‘zlarning etimologiyasini
tadqiq qilish til tarixining ochilmagan sahifalarini yoritadi.
B) Frazeologik arxaizmlar
. Jamiyat taraqqiyoti jarayonida hamma narsa o‘zgarib boradi. Bu degan
so‘z, bir narsaning o‘rniga uning takomillashgan ikkinchi turi keladi. Moddiy hayot o‘zgarishi bilan ma’naviy
hayotda ham, albatta,
o‘zgarish yuz beradi. Til ijtimoiy hodisa sanalar ekan, u ham jamiyatga moslashgan holda
yangilanib boradi. Demak, tilda ham nimalardir eskiradi, nimalardir yangilanadi. Xalqning so‘zlashuv nutqida
ko‘plab frazeologik iboralarga murojaat qilinadi. Ular gapga sayqal berib, nutqqa jon kiritadi. Xalq dostonlarida
ijrochi tomonidan bayon etiladigan badiiy nutq ham o‘sha xalqning so‘zlashuv nutqi zaminida ro‘y beradi.
Doston ijrochilari frazeologik iboralar negizida go‘zal ifodalarni yuzaga keltiradilar. Shu sababli dostonlarni
xalq jon qulog‘i bilan tinglaydi. Jamiyat ilgarilaydi, davr o‘zgaradi. Ammo bundan yuz yillar, balki undan ham
oldin xalq orasida faol ishlatilgan iboralar dostonlar tilida saqlanib qoladi. Bu iboralarning aksariyati hozirda
iste’moldan chiqqan. Uni yosh avlod sharhlarsiz tushunib yeta olmaydi. Bunday iboralar fan tilida frazeologik
arxaizmlar deb yuritiladi.
Mang‘itlik Tursun baxshi Jumaniyozov tilidan yozib olingan “Hurliqo va
Hamro” dostonida shunday bir jumla bor: “Hurliqo parizod: hey, kanizlar, berroq kelinglar, tezroq ke-
linglar deb surangni solaberdi
” [6].
Bu jumlada “surang solmoq” iborasi e’tiborni tortadi. Alisher Navoiy
asarlari lug‘atida sur so‘zi karnay, surnay tarzida izohlangan [5]. Shoir:
Ey Navoiy, dardlig‘ nolang qilur elni halok,
|
| |
IBRAGIMOV Zafar - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

IBRAGIMOV Zafar, fizika-
matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent (PhD,
UrDU),
IMOMQULOV Sevdiyor, fizika-matematika fanlari doktori, professor (NavDPI),
JUMANAZAROV Doniyor, fizika-matematika fanlari doktori (UrDU),
JUMANIYAZOV Maqsud, texnika fanlari doktori, professor (UrDU),
JUMANIYOZOV Otaboy, filologiya fanlari nomzodi, professor (UrDU),
KALANDAROV Aybek, filologiya fanl
ari bo‘yicha falsafa doktori (PhD, mas’ul kotib,
UrDU),
KAVALYAUSKAS Vidas, gumanitar fanlar doktori, professor (Litva unversiteti),
NAVRUZOV Qurolboy, fizika-matematika fanlari doktori, professor (UrDU),
OTAMURODOV Sa’dulla, falsafa fanlari doktori, professor (Toshkent, Kimyo-texnologiya
instituti),
PRIMOV Azamat,
filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori, dotsent (UrDU),
QUTLIYEV Uchqun, fizika-matematika fanlari doktori, professor (UrDU),
RUZMETOV Surojbek,
filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD, UrDU),
ROʻZIYEV Erkinboy, pedagogika fanlari doktori, professor (UrDU),
SADULLAYEV Azimboy, fizika-
matematika fanlari doktori, akademik (O‘zMU),
SADULLAYEVA Nilufar Azimovna,
filologiya fanlari doktori (O‘zMU),
SALAYEV San’atbek, iqtisod fanlari doktori, professor (Xorazm viloyati hokimligi),
SALAYEVA Muxabbat Soburovna, pedagogika fanlari doktori, professor (UrDU),
SATIPOV Gʻoipnazar, qishloq xoʻjalik fanlari doktori, professor (UrDU),
XODJANIYOZOV Sardor,
pedagogika fanlari doktori, dotsent (bosh muharrir oʻrinbosari,
(UrDU),
YAKUBOV Jamoliddin,
filologiya fanlari doktori, professor (O‘zDJTU),
OʻROZBOYEV Abdulla, filologiya fanlari doktori (UrDU),
OʻROZBOYEV G‘ayrat, fizika-matematika fanlari doktori (UrDU),
|
Yunusova Gulandom Samiyevna - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

200
“ILM SARCHASHMALARI”
Urganch davlat universitetining
ilmiy-nazariy,
metodik jurnali
Muharrir
RoʻzimboyYoʻldoshev
Texnik
muharrir
Sherali Yoʻldoshev
Musahhihlar:
Турумова Тамара,
Aybek Kalandarov
Ushbu songa mas’ul
Bahrom Abdullayev
Terishga berildi: 19.12.2023
Bosishga ruxsat etildi: 29.12.2023.
Ofset qogʻozi. Qogʻoz bichimi 60х84 1/8.
Rizograf bosma usuli. Tayms garniturasi.
Adadi 250. Bahosi kelishilgan narxda.
Buyurtma
№. 52
Hisob-
nashriyot tabagʻi 25
Shartli
bosma tab
agʻi 23
UrDU
matbaa bo‘limida chop etildi.
UrDU matbaa bo‘limi matbaa faoliyatini
boshlagani
haqida vakolatli davlat organini xabardor qilish to‘g‘risidagi
Tasdiqnoma (№3802-835f-ad22-c709-fbd1-1129-1986)
asosida faoliyat yuritadi.
Manzil: 220110.
Urganch shahri, H.Olimjon koʻchasi, 14-uy.
Telefon/faks: (0362)-224-66-01;
e-mail: ilmsarchashmalari@umail.uz
ilmsarchashmalari@mail.ru
Veb-sayt: www.ilmsarchashmalari.uz
Telegram: https://t.me/ilmsarchashmalari
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universiteti

|
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar universitetiBog'liq gost savollari 2022
1
O„ZBEKISTON RESPUBLIKASI VETERINARIYA VA
CHORVACHILIKNI RIVOJLANTIRISH DAVLAT QO„MITASI
SAMARQAND DAVLAT VETERINARIYA MEDITSINASI,
CHORVACHILIK VA BIOTEXNOLOGIYALAR
UNIVERSITETI
«TASDIQLAYMAN»
O„quv ishlari bo„yicha prorektor
______________ A.A.Elmurodov
«_____»________2022 yil
5320500- BIOTEXNOLOGIYA TA‟LIM YO„NALISHINI 2022-2023 O„QUV
YILI BITIRUVCHILARI UCHUN “IXTISOSLIK” FANLARIDAN
YAKUNIY DAVLAT ATTESTATSIYASI
SAVOLLARI
SAMARQAND-2022 YIL
2
Samarqand davlat veterinariya meditsinasi, chorvachilik va biotexnologiyalar
universiteti
5320500- Biotexnologiya ta‟lim yo„nalishini 2022-2023 o„quv yili bitiruvchilari
uchun “Ixtisoslik” fanlaridan Yakuniy Davlat Attestatsiyasi savollari
Fanlar nomi
Raqmi
Umumkasbiy fanlar
1
Dorivor o„simliklar yetishtirish texnologiyasi
1-50
Ixtisoslik fanlari
1
Sanoat mikrobiologiyasi va biotexnologiyasi
51-100
2
Hujayra va to„qima biotexnologiyasi
101-150
3
Gen muhandisligi
151-200
4
Veterinariyada nanobiotexnologiyalar
201-250
5
Chorvachilik mahsulotlari biotexnologiyalari
251-300
Biotexnologiya fakulteti dekani: A.A.Nurniyozov
Biotexnologiya kafedrasi mudiri: N.J.Xodjayeva
|
| |
Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style - bet 4

|
Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style
|
bet | 4/4 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 23,11 Mb. | | #152398 |
Bog'liq Rivojlangan mamlakatlarda elektron biznesning holati tahliliXulosa
Qilib aytadigan bo'lsak, rivojlangan mamlakatlardagi elektron biznes landshafti texnologik innovatsiyalar, iqtisodiy evolyutsiya va jamiyatdagi o'zgarishlar haqida ajoyib hikoyani o'zida mujassam etgan. An'anaviy tijoratdan elektron biznesning raqamlashtirilgan sohalariga sayohat tranzaktsiyalar qanday amalga oshirilishi, biznes faoliyati va iste'molchilar ishtirokida chuqur o'zgarishlarni anglatadi.Ushbu tahlil davomida elektron biznes rivojlangan mamlakatlar iqtisodiyotining ajralmas poydevoriga aylangani ayon bo'ladi. Elektron biznes taqdim etayotgan qulaylik, qulaylik va tezlik turli sohalardagi sanoatni inqilob qilib, mijozlar tajribasi va operatsion samaradorlikni qayta belgilab berdi.Biroq, elektron biznes ko'plab imkoniyatlar va afzalliklarni taqdim etsa-da, uning qiyinchiliklari yo'q emas. Maxfiylik muammolari, kiberxavfsizlik tahdidlari va qonunchilikdagi murakkabliklar doimiy innovatsiya va moslashishni talab qiladigan muhim to'siqlarni keltirib chiqaradi.
Foydalanilgan adabiyotlar 1.Ghobakhloo, M., & Tang, S. H. (2013). The role of owner/manager in adoption of electronic commerce in small businesses: The case of developing countries.Journal of small business and enterprise development,20(4), 754-787. - Abbad, M., Abbad, R., & Saleh, M. (2011). Limitations of e‐commerce in developing countries: Jordan case.Education, Business and Society: Contemporary Middle Eastern Issues,4(4), 280-291.
- Gregorio, D. D., Kassicieh, S. K., & Neto, R. D. G. (2005).
Drivers of e-business activity in developed and emerging markets.IEEE Transactions on Engineering Management,52(2), 155-166. - Zhu, K., Kraemer, K., & Xu, S. (2003). Electronic business adoption by European firms: a cross-country assessment of the facilitators and inhibitors.European journal of information systems,12, 251-268.
www. r eall y gr eatsi te. com
|
| |
Elektron biznes kelib chiqishiga nazar tashlaydigan bo' lsak, XX asrning

|
Elektron biznes kelib chiqishiga nazar tashlaydigan bo' lsak, XX asrning
|
bet | 2/4 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 23,11 Mb. | | #152398 |
Bog'liq Rivojlangan mamlakatlarda elektron biznesning holati tahliliElektron biznes kelib chiqishiga nazar tashlaydigan bo' lsak, XX asrning
ikkinchi yarmi boshlarida axborot
texnologiyalari sohasi taraqqiy eta boshlagani bunga turtki bo' lganini kuzatishimiz mumkin. Tabiiyki,
korxonalar o' rtasida va ularning ichida ma' lumotlar almashuvini
soddalashtirish va arzonlashtirishda
axborot- kommunikatsiya
texnologiyalarining ( AKT) roli beqiyos.
Yirik korporatsiyalar pulni, vaqtni, binolarni va kuchni tejash maqsadida
hujjatli ishlarni qog' ozsiz
texnologiyalarda amalga oshira boshladilar. Bu jarayon albatta ma' lumot almashinuv tezligini
ortishiga ham ko' maklashdi. Shuni
ta' kidlash kerakki, elektron tijorat kontseptsiyasi tushunchasi hali
internet globallashmasdan oldin paydo
bo' ldi.
Ammo faqat 2000-yillaga kelibginav lektron biznes bank sektori va elektron ma'lumotlar almashuvidan tashqariga chiqdi va biznesni yuritishning samarali vositasi sifatida keng rivojlandi.
Yurtimizda soha rivojining ilk uchqunlari XX asr oxiri va XXI asr boshlariga to'g'ri keladi. Shunga qaramasdan ushbu qisqa muddat ichida elektron tijorat yo'nalishi ancha rivojlandi. So'ngi besh yillikda O'zbekistonda internet tezligining oshishi hamda, chekka chekka hududlarga ham yetib borishi,
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 3-iyuldagi PQ-3832-sonli qarori2 ga binoan iqtisodiyotning raqamli sektorini rivojlantirish borasida davlat tomonidan keng ko'lamli chora- tadbirlar ko'rilmoqda, elektron hujjat aylanishi tizimlari joriy etilmoqda, elektron to'lovlar rivojlantirilmoqda va elektron tijorat sohasidagi normativ- huquqiy baza takomillashtirilmoqda.
Yangi funksiyalar
Oʻz biznesini anʼanaviy tarzda olib boradigan korxonalar faoliyatining har bir bosqichi uchun javobgardir. Shu bilan birga, ular mahsulot ishlab chiqarish va uni ishlab chiqarish, kelgusida yetkazib berish va tayyor mahsulotni sotish uchun juda katta mablag'larni sarflaydilar. Butun amalga oshirish jarayonini moddiy-texnik ta'minlash ham katta moliyaviy resurslarni talab qiladi.
Lekin keyin elektron tijorat paydo boʻldi. U korxonalar ishini asta-sekin virtual tashkilotlar tarmog'iga aylantirishni boshladi. Qolaversa, ushbu jamiyatning har bir a'zosi o'z faoliyatini eng munosib sohalarda jamlash imkoniyatiga ega. Bu iste'molchilarga eng to'liq ishlab chiqarish yechimini yetkazib berish imkonini berdi.
|
| |
www. r eall y gr eatsi te. com - Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style

|
Blank Company Profile Business Presentation in Red Maroon White Geometric Style
|
bet | 3/4 | Sana | 06.02.2024 | Hajmi | 23,11 Mb. | | #152398 |
Bog'liq Rivojlangan mamlakatlarda elektron biznesning holati tahliliwww. r eall y gr eatsi te. com
P R E S E N T A T I O N S
D E S I G N
Elektron tijorat paydo boʻlganidan keyin biznes yangi imkoniyatlarga ega boʻldi. Ushbu zamonaviy vosita yordamida quyidagilar mumkin bo'ldi: - videokonferensiyalarni tashkil etish;
- onlayn treninglar oʻtkazish;
- yangi marketing modellarini oʻzlashtirish;
- biznes axborot muhiti tizimlarini yaratish;
- qabul qilish turli ma'lumotlar;
- moliyaviy hamkorlikni amalga oshirish;
- kompaniyalar o'rtasida elektron texnologiyalar asosida yangi munosabatlarni rivojlantirish;
- yangi arzon kanallarni ochish;
- - hamkorlikni mustahkamlash;
- muqobil g'oyalarni qo'llab-quvvatlash;- ishlab chiqarish va tovarlarni xarid qilishning yangi iqtisodiyotini rivojlantirish.
www. r eall y gr eatsi te. com
P R E S E N T A T I O N S
D E S I G N
Biznesdan biznesga sxema
Elektron tijoratning har xil turlari mavjud. Bundan tashqa ularning tasnifi iste'molchilarning maqsadli guruhini nazarda tutadi. Elektron tijoratning bir turi biznesdan
biznesga yoki B2B hisoblanadi. Bunday o'zaro ta'sir juda oddiy printsipga muvofiq amalga oshiriladi. Bu bir kompaniyaning boshqasi bilan savdo qilishidan iborat.
Bugungi kunda elektron tijoratning boshqa turlari mavjud boʻlishiga qaramay, B2B eng yaxshi istiqbolga ega boʻlgan eng faol rivojlanayotgan soha hisoblanadi. Internet- platformalar tufayli butun savdo jarayoni yanada samarali va shaffof bo'ladi. Shu bilan birga, buyurtmachi korxona vakili ishlarni bajarish, xizmatlar ko'rsatish yoki tovarlarni etkazib berishning butun jarayonini interaktiv nazorat qilish imkoniyatiga ega. Buning uchun u sotuvchi tashkilotning ma'lumotlar bazalaridan foydalanadi.
Onlayn xaridlar shaklidir elektron tijorat bu iste'molchilarga to'g'ridan-to'g'ri sotib olish imkoniyatini beradi tovarlar yoki xizmatlar ustidan sotuvchidan Internet yordamida veb-brauzer yoki a mobil ilova. Iste'molchilar tashrif buyurib, qiziqqan mahsulotni topadilar veb-sayt chakana sotuvchini to'g'ridan-to'g'ri yoki a xarid qilish qidiruvi, bu turli xil elektron sotuvchilarda bir xil mahsulotning mavjudligini va narxlarini namoyish etadi. 2020 yildan boshlab xaridorlar turli xil kompyuterlar va qurilmalar, shu jumladan, Internet orqali xarid qilishlari mumkin statsionar kompyuterlar, noutbuklar, planshet kompyuterlar va smartfonlar
Elektron biznes ko'plab afzalliklarni beradi. Bu rivojlangan mamlakatlardagi biznes va iste'molchilar uchun tez va oson onlayn operatsiyalarni osonlashtiradi. Mijozlar keng assortimentdagi mahsulotlar, xizmatlar, cheklangan takliflar va boshqalardan foydalanish imkoniyatiga ega bo'lib, shu bilan savdoni kengaytiradilar. Bundan tashqari, elektron biznes tizimlari to'g'ri mahsulot haqida ma'lumot, reytinglar va sharhlar bilan ta'minlaydi, bu esa xaridorlarga ongli ravishda sotib olish qarorlarini qabul qilishda yordam beradi
|
| |
Aytqil: Suri qiyomat - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

84
uchun unga suv qovoq
– xorazmcha suv kadi bog‘lashgan. To‘rni tortganda suv qovoqlar goh cho‘mib, goh
chiqib, lo‘killab turgan. Yilim – yilishtirish, o‘rnidan jildirish ma’nosiga ega.
Yilimning kadisiday lo‘killay-
verma iborasi o‘shandan qolgan ekan. Dostonda o‘sha hodisaga ishora qilingan.
Pizlovuq kadiday. Uning kallasi pizlovuq kadiday yumalanib ketdi [7].
Aytishlariga qaraganda, ilgari zamonlarda to‘y-tomoshalarda suv qovoqning tubiga kichik o‘q o‘rnatib,
avvalo, qo‘l bilan aylantirib yuborib keyin qamchiga o‘xshatib, tayoq uchiga ip bog‘lab bo‘sh ip bilan kadini
urib
aylantirib, tomosha ko‘rsatishgan. Kadi vizillab sas chiqargan. Shu sababli pizlovuq so‘zi qo‘shib aytilgan.
Ip bilan urish to‘xtatilgan paytda kadi yumalanib ketgan. Yuqoridagi misol ana shu ikki hodisaga asoslangan.
G‘AYIPOV Dilshod - Va innovatsiyalar vazirligi urganch davlat universiteti ilm sarchashmalari

82
5.
Правикова, Л.В. Персуазивность как когнитивная стратегия в парламентском дискурсе. “Филологичес-
кие науки”, Вопросы теории и практики. Тамбов, 2018, № 1 – 2 (79), c. 359 – 362.
6.
Palmer F.R. Mood and modality. Cambridge, Cambridge University Press, 1986, 243 p.
7.
Coates J. The semantics of the modal auxiliaries. London and Canberra: Croom Helm, 1983, 259 p.
8.
Verschueren J. Understanding pragmatics. London, Arnold;
New York, Oxford University Press, 1999, 295 p.
(Understanding language series).
9.
Malinowski B. Coral gardens and their magic. Vol II. The Language of Magic and Gardening. London, George
Allen and Unwin, 1935, 610 p. [Electronic resource]-URL: https://archive.org/details/coralgardensandt031834mbp.
Xudayberganova
Dildora Kulmamatovna (O‘zbekiston Milliy universiteti, PhD)
DOSTONLAR TILIDA ARXAIZMLARNING NUTQIY VOQELANISHI
Annotatsiya. Maqolada Xorazm dostonlari leksikasidagi arxaik qatlam tahlil etiladi. Dostonlardagi lek-
sik, frazeologik arxaizmlar tasnif etilib, ularning mohiyati xarakterli misollar orqali yoritiladi. Og‘zaki vari-
antlar va yozma nusxalar orqali yetib kelgan dostonlardagi arxaik qatlamning farqlari ochib beriladi.
Аннотация. В статье исследуется архаический пласт из лексики хорезмских дастанов, класси-
фицируются лексические, фразеологические архаизмы, их сущность освещается на основе характер-
ных примеров, раскрываются различия в архаическом пласте дастанов, сохранившихся посредством
устных вариантов и письменных экземпляров.
Annotation. The archaic layer in the vocabulary of dastans is analyzed in this article. Lexical and phra-
seological archaisms are classified and their special features are brightened up via characteristically examp-
led. The difference of archaic layers in the oral and written forms of dastans are revealed.
Kalit so‘zlar: Xorazm, doston, arxaizm, leksika, frazeologiya, eskirgan so‘zlar, voqea, tarixiy so‘zlar,
savodxon, madrasa, kotiblar, xattotlar.
Ключевые слова: Хорезм, дастан, архаизм, лексика, фразеология, устаревшие высказывания,
события, исторические высказывания, грамотные, медресе, секретари, каллиграфы.
Key words: Khorezm, dastan, archaism, lexics, phraseology, obsolete words, event, historical words, li-
terate, madrasa, secretaries, calligraphers.
Kirish.
Xalq dostonlari og‘zaki ravishda tarqalib, ming yillar davomida og‘izdan og‘izga o‘tib, ajdodlar
merosi sifatida baxshilar repertuari orqali bizgacha y
etib kelgan. Dostonlarning og‘zaki variantlari leksikasida
ham tarixiy va eskirgan so‘zlar ko‘p uchraydi. Xorazm dostonlariga xos bir xususiyat borki, ular XIX asrdan
boshlab yozuvga ko‘chirilgan bo‘lib, dostonlar matnida o‘sha davrga xos leksika barqaror saqlangan. Shu sa-
babli mazkur dostonlarda arxaik so‘zlar ko‘p uchraydi. Ushbu mavzu bo‘yicha ko‘pgina ishlar e’lon
qilingan
[1].
Abdikarimov Nabijon Ibadullaevich

|
Abdikarimov Nabijon Ibadullaevich Pdf ko'rish
|
bet | 14/16 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 458,67 Kb. | | #159831 |
Bog'liq Dostonlat tilida arxaizmlarning nutqiy voqelanishi. Xudayberganova DAbdikarimov Nabijon Ibadullaevich.
Двух жидкостной модели вязкой и вязкоупругой жидкости..........................35
Mirsaidov Mirziyod. Yuldashev Sharafitdin Sayfitdinovich. Yuldashev Fakhriddin Sharafitdin ugli. Comparison of
Wave Propagation Velocity in Soils, Generated by Train Traffic.........................................................................................39
Khоlikоv Suyunjоn. Tukhtаyev Kuvоnch. A Differential Equation with a Piecewise Argument of the Parabolic
Type............................................................................................................................................................................. ........44
FALSAFA
Xamrayev Samariddin Baxrilloyevich. Yangi
O‘zbekistonda kasbiy etika institutini takomillashtirishning falsafiy ten-
densiyalari............................................................................................................................. ...............................................50
Sulaymonova Shahnoza Nodirovna. Ibn
Miskavyhning ruhiy borliq va moddiy olam to‘g‘risidagi qarashlari................52
Kilichev Farxod Davlatyarovich.
Falsafa va matematik tafakkur: dialektik bog‘liqligining ilmiy-metodologik masala-
lari.................................................................................................................................................................................. ......54
Mansurov Farrux Najmitdinovich.
Ya’qub Charxiy – naqshbandiya tariqatining nazariyotchisi....................................57
Tog‘ayev Nodirjon Ergashevich. O‘zbekistonda ma’rifatli jamiyat barpo etishda tinchlik va xavfsizlikni ta’minlash mu-
him omil sifatida............................................................................................................................. .....................................59
|
| |
Payvandlash transformatorlari

Payvandlash transformatorlari.
Payvandlash transformatorlari elektr yoyi hosil qilish uchun mo‘ljallangan pasaytiruvchi transformatordir. Bunday transformatorlar bir fazali yoki uch fazali bo‘lishi mumkin. Payvanlash tokiga qarab transformatorlar katta va kichik quvvatli bo‘lishi mumkin. Kam quvvatli, bir fazali tokda ishlovchi payvandlash transformatorlarining chiqish chulg‘amida tok kuchi 200 A gacha bo‘lishi mumkin. Bunday transformatorlar 6mm gacha qalinlikdagi metallarni payvandlashi mumkin. Katta quvvatli uch fazali transformatorlarning chiqish chulg‘amlari esa 600A gacha tokda ishlashi mumkin.
Payvandlash transformatorlarida chiqish chulg‘ami toki katta bo‘ladi, kuchlanish esa 70 V gcha bo‘lishi mumkin. Chiqish chulg‘ami tokini boshqarish uchun transformatorlarda qo‘shimcha o‘zak ishlatiladi 23-rasm. Bu o‘zakka o‘ralgan chulg‘amning induktiv qarshiligini qo‘shimcha o‘zakdagi d tirqishni o‘zgartirish usuli bilan rostlash mumkin. Transformatorning qo‘shimcha o‘zagi aloxid 23- a rasm, yoki asosiy o‘zakning bir qismi bo‘lishi mumkin 23- b rasm.
a b
23-rasm. Payvandlash ransformatori.1-asosiy o‘zak, 2-tok rostlash o‘zagi, 3- o‘zakning qo‘zg‘aluvchan qismi.
Transformatorlarning pasport ko‘rsatkichlari
Ishlab chiqaruvchi tomonidan transformatorning pasport ko‘rsatkichlari da asosan quyidagi katt aliklar ko‘rsatilgan bo‘ladi:
transformatorning to‘la quvvat (kVA);
past kuchlanish chulg‘ami kuchlanishi (kV);
yuqori kuchlanish chulg‘amining nominal toki (A);
past kuchlanish chulg‘amining nominal toki (A);
tok chastotasi (Gs);
fazalar soni (uch fazali, bir fazali);
chulg‘amlar ulanish guruxlari va sxemasi;
chulg‘amlarning sovitilish usuli;
yuklama rejimi (uzoq muddatli yoki qisqa muddatli);
qisqa tutashuv kuchlanishi (%);
transformatorning joylashuvi sharoiti (ochiqda yoki bino ichida);
qisqa tutashuv kuchlanishi (%);
qisqa tutashuvdagi quvvat isrofi (Vt);
salt ish rejimi toki (A );
salt ish rejimidagi quvvat isrofi (Vt);
transformator massasi (kg);
moyli transformatorlar uchun moyning massasi (kg);
transformatorning geometrik o‘lchamlari.
http://fayllar.org
|
Transformatorning turlari

4. Transformatorning turlari
Amalda ishlatiluvchi transformatorlar tuzilishiga ko‘ra va ishlatilish sohalariga ko‘ra turlicha bo‘lishi mumkin. Konstruksion tuzilishiga ko‘ra transformatorlar bronli va sterjenli turlarga bo‘linadi 5.13-rasmga qarang. Tok turi bo‘yicha bir fazali va uch fazali bo‘lishi mumkin. Ishlatilish sohalariga qarab o‘lchov transformatorlari, taqsimlovchi transformatorlar, avtotransformatorlar va qurilmalarning tok ta’minoti transformatorlari (kuch transformatorlari) kabi turlarga bo‘lish mumkin.
O‘lchov transformatorlari.
Mavjud elektr o‘lchov qurilmalari yordamida ba’zan ayrim o‘lchovlarni amalga oshirishning imkoniyati
bo‘lmasligi mumkin. Ya’ni o‘lchov qurilmasining chegarasi bunga mos kelmasligi mumkin. Ayniqsa, katta kuchlanish va
toklarni o‘lchashda bunday xolatlar ko‘p uchraydi. Shu paytda transformator yordamida tok yoki kuchlanishni
kamaytirib o‘lchash o‘lchov xavfsizligini ta’minlash bilan birga o‘lchov ishlarini arzonlashtiradi. Bunda tok yoki
kuchlanish transformatorining transformatsiya koeffitsientini bilishning o‘zi yetarlidir. Natijada transformator
o‘lchovlarni qurilmasining o‘lchash diapazonini kengaytiradi. O‘lchovning haqiqiy natijasini olish uchun shlchov
qurilmasi ko‘rsatkichini transformatorning transformatsiya koeffitsientiga ko‘paytiriladi.
Transformatordan kuchlanish yoki tok kuchini o‘lchashda foydalanish uchun uni sxemaga kuchlanish yoki tok
transformatori kabi ulanadi 5.21-rasm.
a b v
21-rasm. Tok, kuchlanish va quvvatni o‘lchov transformatorlari yordamida o‘lchash.
Avtotransformator. Avtotransformatorda kirish chulg‘amning bir qismi bir vaqtda chiqish chulg‘am bo‘lib ham
xizmat qiladi. Bunda transformatsiya koeffitsienti o‘zgaruvchan bo‘lib, qo‘zg‘aluvchan kontatkning holatiga qarab
chiqish kuchlanishi 0 dan Ukir kuchlanishigacha o‘zgarishi mumkin 22-rasm.
Suriluvchi
kontakt
22-rasm. Avtotransformatorning tuzilishi v a umumiy ko‘rinishi.
Avtotransformatorlar kuchlanishni bir tekis o‘zgartirish zarurati mavjud hollarda, masalan laboratoriya
sharoitlarida keng ishlatiladi.
|
Qisqacha tarixiy ma’lumotlar

Qisqacha tarixiy ma’lumotlar. Transformator elektr qurilmasi sifatida birdaniga paydo bo‘lmagan, uning hozirgi, biz biladigan transformator ko‘rinishiga kelishi o‘ziga yarasha rivojlanish davrini bosib o‘tgan. Transformator elektromagnitik induksiya qonuni asosida ishlaydi, demak, u Faradeyning elektromagnitik induksiya qonuni bilan bog‘liq. Shuning uchun ham Faradeyda transformator haqida qandaydir tushuncha va tajribaviy asoslar bo‘lmasligi mumkin emas edi. Haqiqatan ham u, 1831-yildagi o‘z tajribalarida temirga o‘ralgan mis chulg‘amlar yonma- yon turgan paytda, birinchi chulg‘amga tok ulansa, ikkinchi chulg‘amda ham qisqa muddatli tok paydo bo‘lgani haqida yozgan. Lekin Faradey o‘zgarmas elektr tokidan foydalanganligi uchun, ikkinchi chulg‘amdagi tok qisqa muddatli bo‘lgan (faqat ulanish jarayonidagi o‘zgarish tufayli). Faradey bu paytda masalaga kuchlanishni o‘zgartirish nuqtai-nazaridan yondoshmagani uchun ahamiyat bermagan va uni o‘rganmagan. Transformatorning paydo bo‘lishi 1852 yilda fransuz muhandisi G. Rumkorf tomonidan yaratilgan induksion g‘altakdan boshlanadi. Bu g‘altak yordamida u katta kuchlanishli elektr toki hosil qilgan. Keyinchalik, 1872 yilda Moskva universitetining professori Aleksandr Grigorevich Stoletov magnit materiallarda gisterezis xalqasini kashf etdi va transformatorlar texnologiyasining rivojlanishiga katta hissa qo‘shdi.
Tom ma’nodagi transformatorni birinchi bo‘lib rus olimi Pavel Nikolaevich Yablochkov ixtiro qildi va 1876 yil 30 noyabrda o‘z ixtirosini patentladi. Uning transformatori hozirgi transformatorlardan biroz farq qilib,
ikkala chulg‘am ham bitta to‘g‘ri sterjen-o‘zakka o‘ralgan edi. 1884 yilda Angliyada aka-uka Eduard va Jon Gopkinsonlar esa yopiq o‘zakli transformatorni yaratishdi va magnit zanjirlarini hisoblashni amalga tadbiq etdilar. Bu kashfiyotlar transformatorlar texnologiyasini va ularni ishlab chiqarishni rivojlantirishda muhim omil bo‘ldi.
Transformatorlarning o‘zaklarini yupqa plstinkalar ko‘rinishida yasab, uyurmali toklar ta’sirini kamaytirish g‘oyasi Tomas Edisonning shogirdi Eptonga tegishli. Transformatorlarning kashf qilinishi o‘zgaruvchan elektr tokidan malda foydalanish imkoniyatollarini kengaytirdi. Jumladan, 1889 yilda rus i injeneri Mixail Osipovich Dolivo-Dobrovlskiy uch fazali o‘zgaruvchan elektr toki sistemasini yaratdi va 1891
yilda 95 kV yuqori kuchlanishli elektr uzatish liniyasi orqali 230 kVt gacha bo‘lgan quvvatni 175 km masofaga uzatib, o‘zgaruvchan elektr toki yordamida katta quvvatli elektr energiyasini uzoq masofalarga uzatish mumkin ekanligini amalda isbotlab berdi. Shu davrdan boshlab sanoat miqyosida (katta quvvatlarda) o‘zgaruvchan elektr toki ishlab chiqarish va uni uzatish amaliyotga keng kirib kela boshladi.
|
Transformatorning ishlash prinsipi

2. Transformatorning ishlash prinsipi
Transformatorning ishlash prinsipi elektromagnitik induksiya qonuniga asoslangan. Yuqorida ko‘rib o‘tilgandek, transformator asosan ikki qismdan, o‘zak va unga o‘ralgan ikki yoki undan ortiq chulg‘amlardan iborat. Chulg‘amlar o‘zaro elektrik ulanmagan, balki, o‘zak yordamida bir-biri bilan magnit maydoni orqali bog‘langan bo‘ladi. Transformatorning bitta chulg‘ami o‘zgaruvchan tok manbaiga, ikkinchi chulg‘ami iste’molchiga ulanadi. Manbaga ulangan chulg‘am birlamchi, yoki kirish chulg‘ami deb, iste’molchiga ulangan chulg‘am esa ikkilamchi yoki chiqish chulg‘ami deb yuritiladi. Transformatorlar konstruksisiga ko‘ra asosan ikki turga bo‘linadi: sterjenli trasnformatorlar; bronli transformatorlar. Sterjenli transformatorlarning o‘zagi to‘g‘ri to‘rtburchak ko‘rinishida bo‘lib, kirish va chiqish chulg‘amlari o‘zakning alohida ustunlariga o‘ralgan bo‘ladi. Bronli transformatorlarda esa o‘zakning tuzilishidan qat’iy nazar, kirish va chiqish chulg‘amlari ustma-ust o‘raladi.
13-rasm. Sterjenli va bronli transformatorlar.
Bunda dastlab (ichki tomonda) past kuchlanish chulg‘ami, uning ustidan yuqori kuchlanish chulg‘amlari o‘raladi. Bunday konstruksiya ikkita muhim texnikaviy masalani hal etadi:
Shuning uchun ham, kam quvvatli transformatorlar asosan bronli ko‘rinishda ishlab chiqariladi. Transformatorni ishlash prinsipini tushunish uchun, 9.14- rasmda keltirilgan, sterjenli transformator sxemasi orqali uning ishlashini ko‘rib chiqamiz.
14-rasm. Transformatorning ishlash prinsipi. 1-kirish chulg‘ami va undagi tokning yo‘nalishi,2-o‘zak, 3-chiqish chulg‘ami va undagi tokning yo‘nalish, 4-o‘zakdagi magnit oqimi.
Transformatorning kirish chulg‘ami o‘zgaruvchan tok manbai G ga ulansin. Kirish chulg‘ami uchlarida U1 sinusoidal o‘zgaruvchan kuchlanish yuzaga keladi. Bu o‘zgaruvchan kuchlanish ta’sirida kirish chulg‘amidan, uning to‘la
qarshiligiga bog‘liq holda i1 - o‘zgaruvchan tok oqib o‘tadi (tokning yo‘nalishi rasmda ko‘rsatilgan). Bu tokning magnitlovchi kuchi ta’sirida o‘zakda
B1 Bm sin t;
|
(9.1)
|
sinusoidal o‘zgaruvchan magnit oqim yuzaga keladi. Bu yerda Fm
|
magnit maydoni oqimining amplitudaviy qiymati
|
bo‘lib, u o‘zgaruvchan kuchlanish amplitudasi orqali aniqlanadi
|
|
B
|
|
|
Em
|
|
|
m
|
n
|
|
|
|
|
|
|
|
|
O‘zinduksiya qonuniga ko‘ra, o‘zgaruvchan magnit oqimi g‘altakda yana o‘zgaruvchan e.yu.k. Ye1 ni induksiyalaydi. Asosiy magnit oqim F o‘zak bo‘ylab (rasm bo‘yicha soat strelkasiga teskari yo‘nalida) oqib, ikkinchi chulg‘amni kesib o‘tadi va bu chulg‘amda o‘zaro induksiya qonuniga ko‘ra Ye2 e.yu.k. ni induksiyalaydi. Chulg‘amlarda induksiyalangan e.yu.k. ning son qiymati, elektromagnitik induksiya qonuniga asosan o‘ramlar soni va magnit oqimining o‘zgarish tezligiga proporsional bo‘lib, yo‘nalishi induksiyani yuzaga keltiruvchi kuchlanishga qarama-qarshi qo‘nalgan bo‘ladi
-
-
|
O’quv fanining maqsadi va vazifalari

|
O’quv fanining maqsadi va vazifalari
|
bet | 3/74 | Sana | 22.12.2020 | Hajmi | 111,27 Kb. | | #12924 |
O’quv fanining maqsadi va vazifalari
Fanning maqsadi – bo’lajak mutaxassis sifatida talabalarni zamonaviy pedagogika fanining nazariy-metodologik asoslari bilan qurollantirish, pedagogik faoliyat mazmuni, ta’lim va tarbiya jarayonini samarali tashkil etish yo’llari, ilg’or pedagogik texnologiyalar bilan yaqindan tanishtirish orqali ularda pedagogik tafakkurni, ijobiy fikrlash qobiliyatini, ta’lim oluvchilar bilan muvaffaqiyatli ishlashga doir zarur malakalarni, vaziyatni to’g’ri baholash, oqilona qarorlarni qabul qilish, ijtimoiy yordamga muhtoj o’quvchilarga bilim berish, ularni maqsadga muvofiq tarbiyalash ko’nikmalarini shakllantirish, milliy pedagogik meros g’oyalarini, Sharq mutafakkirlarining ta’lim-tarbiyaga oid qarashlarini ta’lim muassasalari amaliyotiga maqsadli tatbiq etish tajribasini hosil qilishdan iborat.
|
| |
Fanni o’qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar

Fanni o’qitishda zamonaviy axborot va pedagogik texnologiyalar
Talabalar tomonidan “Pedagogika nazariyasi va tarixi” fanining puxta o’zlashtirilishi uchun zamonaviy ta’lim turlari, pedagogik texnologiyalar, jahon ta’limining eng ilg’or yutuqlaridan izchil foydalanish muhim ahamiyatga ega. Fan asoslarini o’zlashtirishda o’quv darsliklari, o’quv va metodik qo’llanmalar, ma’ruza matnlari, tarqatma va elektron materiallar, pedagogik, psixologik va tegishli mutaxassisliklarga doir ensiklopediyalar, lug’atlar, o’qitishning texnik vositalari, zamonaviy axborot texnologiyalari kabilardan o’rinli foydalaniladi. Ma’ruza, seminar, laboratoriya mashg’ulotlarining ilg’or pedagogik va axborot texnologiyalari yordamida tashkil etilishi ta’minlanadi.
Fanni o’qitish jarayonida shaxsga yo’naltirilgan ta’lim turlari (dasturiy, modul, innovasion, interfaol, muammoli, rivojlantiruvchi, masofaviy va mustaqil ta’lim, o’yin texnologiyalari), o’qitishning samarali shakllari, zamonaviy metodlari, vositalari, pedagogik va axborot texnologiyalarini muntazam qo’llash nazarda tutilgan. “Pedagogika nazariyasi va tarixi” fanini o’qitishda quyidagi interfaol metodlarni qo’llash ta’lim jarayonining muvaffaqiyatini ta’minlaydi: “Bumerang”, “Baliq skleti”, “Nilufar guli”, “Aqliy hujum”, “Klaster”, “Keys”, “Charxpalak”, “Qarorlar shajarasi”, “Venn diagrammasi”, “Qanday?”, “Nima uchun?” va hokazo.
ASOSIY QISM:
|
“Pedagogika nazariyasi va tarixi” fani o’quv rejada 2 kursning 3-4-semestrlarida o’qitiladi

Fanning o’quv rejadagi boshqa fanlar bilan o’zaro bog’liqligi
“Pedagogika nazariyasi va tarixi” fani o’quv rejada 2 kursning 3-4-semestrlarida o’qitiladi.
Mazkur fan – Falsafa (etika, estetika, mantiq), O’zbekiston tarixi, Ma’naviyat asoslari, Dinshunoslik, Madaniyatshunoslik, Milliy g’oya: asosiy tushuncha va tamoyillar, Informatika va axborot texnologiyalari, Yosh fiziologiyasi va gigiyena, Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish, Umumiy psixologiya nazariyasi va amaliyoti kabi fanlar bilan uzviy aloqada o’rganiladi.
Fanning ta’lim sohasidagi o’rni
Har bir jamiyatning taraqqiyoti va istiqboli ta’lim tizimining jadal rivojlanishi, ijtimoiy hayot, ishlab chiqarish bilan o’zaro muvofiq kelishi, jahon ta’limining eng yuqori natijalariga tenglasha olishi, davr talablariga javob berishi va mavjud subyektiv ehtiyojlarni qay darajada qondira olishiga bevosita bog’liq. Ta’lim tizimida ro’y berayotgan tub o’zgarishlar, o’qitish mazmunining tobora yangi g’oya va qarashlar bilan boyib borayotganligi, yosh avlod intellektual salohiyatini oshirishga xizmat qiluvchi yangi texnologiyalarning yaratilayotganligi, ta’lim oluvchilarda yuksak ma’naviy-axloqiy sifatlarni shakllantirish, ularni “ommaviy madaniyat” ta’sirida himoyalash zaruriyatining yuzaga kelayotganligi “Pedagogika nazariyasi va tarixi” fani imkoniyatlaridan samarali foydalanish natijalariga ham bog’liq. Shunga ko’ra ushbu fan asosiy ixtisoslik fanlaridan biri bo’lib, malakali pedagog kadrlar tayyorlash tizimining muhim bo’g’ini hisoblanadi.
|
Ta’lim shakllari. Dars – ta’limni tashkiletishning asosiy shakli

Ta’lim shakllari. Dars – ta’limni tashkiletishning asosiy shakli
“Ta’limning tashkiliy shakllari” (“ta’lim shakllari”) tushunchasining mohiyati. Ta’limning asosiy shakllari (ma’ruza, seminar, amaliy mashg’ulot, laboratoriya mashg’uloti, konsultasiya (maslahat), ekskursiya, praktikum va boshqalar). O’quvchilarning yosh xususiyatlariga tayangan holda ta’lim shakllaridan foydalanish.
Ta’limni tashkil etishning an’anaviy shakli (sinf-dars tizimi). Darsni tashkil etishga qo’yiladigan didaktik talabalar. Dars jarayonining tarkibiy tuzilmasi. Dars turlari. Darsda o’quvchilar o’quv faoliyatini ommaviy, guruhli va yakka tartibda tashkil etish. Zamonaviy sharoitda darslarni takomillashtirish yo’llari.
Ta’limni tashkil etishning noa’anaviy shakllari (o’quv dialogi, uchrashuv, konferensiya, davra suhbati, matbuot konferensiyasi, bahs-munozara, trening, muzey darslari, didaktik (ishbop va rolli) o’yinlar, “O’tkir zehnlilar klubi”, musobaqalar, auksion, “Mo’jizalar maydoni”, “Tergovni bilimdonlar olib boradi”, kichik guruhlarda ishlash, juftlikda ishlash, jamoa bo’lib o’quv topshiriqlarini bajarish va boshqalar).
O’quvchilarning uy vazifalari. Uy vazifalarining mazmuni.
O’quv ishlarini tashkil etishning darsdan tashqari shakllari (fan to’garaklari, ilmiy jamiyatlar, olimpiadalar, o’quv kurslari, fan haftaliklari, bellashuvlar, ko’riklar, viktorinalar, ko’rgazmalar va boshqalar).
Turli shakllardagi o’quv mashg’ulotlarining o’zaro aloqadorligi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A4; A5; A7; A8; A9; A10; A11; A12; A13; Q24; Q28; Q36.
|
- Kabelli internet - Qabul qildi: Xusanov k samarqand – 2024 mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism

|
Qabul qildi: Xusanov k samarqand – 2024 mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 4/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,84 Mb. | | #237041 |
Bog'liq Musurmonova Madina KT2.4 - Kabelli internet
- Koaksial kabellar (coaxial cable), ular televizion antennaga juda o’xshash. O’tkazish tezligi: 10 Mbit/sek. Asosan bino ichidagi tarmoqni hosil qilishda foydalaniladi.
Bunday kabellar to`rt qatlamdan tashkil topgan buladi: uning eng ichki qatlami metall simdan iborat. Bu izolyastiya bilan o`ralgan bulib, u 2-qatlamini tashkil qiladi. 3-qatlam izolyastiyasi yupqa metall ekran bilan koplangan buladi. Ekran egiluvchan o`ki, ichki sim egiluvchanlik o`ki bilan ketma-ket tushadi. Shuning uchun xam koaksial sim deyiladi. Turtinchi qatlam plastik qatlamdan iborat bulib, u uchta qatlamni qoplaydi. Keyingi paytda keng rivojlangan kabel televideniesida ishlatiladigan sim koaksial simdir. Kabel televideniesi yordamida bir kancha kanallar orkali kursatuvlar berilishining sababi xam koaksial simlar orkali bir paytda bir kancha turli signallarni uzatish imkoniyati borligidandir. Bunda xar bir signal turiga bittadan kanal mos keladi. Xar bir kanal uz chastotasida ishlaydi, shuning uchun ular oralikda bir-biridan mustaqil xisoblanadi.
III. XULOSA
PON va xDSL tarmoqlari o'ziga xos afzalliklarga ega. PON tarmoqlari yuqori tezlik va kengaytirilgan tarmoq yo'l bilan bir nechta abonentlarga xizmat ko'rsatish imkonini beradi. Bunda optik fiber kabel foydalaniladi. xDSL tarmoqlari esa telefon lini orqali internetga kirish imkoniyatini ta'minlaydi va kichik masofadagi abonentlar uchun qulay bo'lishi mumkin. Bu tarmoqda telefon lini ustida ishlaydi.
Tarmoq turi tanlash o'z hududidagi internet provayderlarining takliflariga va talablarga bog'liq bo'ladi. Har bir tarmoq turi o'zining o'ziga xos cheklovlari va afzalliklarga ega, shuning uchun zarurki, internet xizmatini taqdim etuvchi provayderlar bilan maslahatlashish va o'z talablaringizga mos tarmoq turi va tizimni tanlash tavsiya etiladi.
IV. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
James F. Kurose, Keith W. Ross “A Top-Down Approach: Computer Networking”, 2017y. Pearson Education Limited
Andrew S. Tanenbaum. Computer Networks, Fourth Edition. Publisher; Prentice Hall, 2011.
Н.А. Олифер, В.Г. Олифер “Компютерные сети: Принципы, технологии, протоколы” Пятое издание, издател Питер, 2016
Musaev M.M. “Kompyuter tizimlari va tarmoqlari”. Toshkent.: “Aloqachi” nashriyoti, 2013 yil. 8 bob. 394 bet. – Oliy o‘quv yurtlari uchun qo‘llanma.
Бройдо В.Л. "Вычислителные системы, сети и телекоммуникации" - СПб.: Питер. 2003г.
Charles M. Kozierok. The TCP/IP Guide. San Francisco. 2005 y. 1618 p.
|
| |
II. ASOSIY QISM - Qabul qildi: Xusanov k samarqand – 2024 mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism

|
Qabul qildi: Xusanov k samarqand – 2024 mundarija: I. Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 2/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,84 Mb. | | #237041 |
Bog'liq Musurmonova Madina KT II. ASOSIY QISM.
2.1 - Abonent kirish tarmoqlari
Abonent kirish tarmoqlari
Telekommunikatsiya tarmoqlarini ikki darajali tarmoq sifatida ta’riflash mumkin: transport va kommutatsiyalanuvchi tarmoqlar. Ham transport, ham kommutatsiyalanuvchi tarmoqlarni iyerarxik sathlar bo‘yicha ajratish mumkin. Elektr aloqa tarmoqlarida iyerarxiyaning to‘rtta sathi ajratiladi (rasmda keltirilgan). Modelning birinchi elementi – foydalanuvchi binosidagi tarmoq (Customer Premises Equipment – CPE). Ikkinchi element – abonent kirish tarmog‘i (Access Network), u tranzit (transport) tarmoqqa chiqishni ta’minlaydi. Bu tarmoq ikkita sathga ajraladi – mahalliy (Local) va shaharlararo (Long-distanse).
Telefon tarmog‘i rivojlanishining asosiy bosqichlari.
Texnologik jihatlar. Keyingi yillarda abonent kirish tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalar sezilarli darajada o‘zgarayotganligi shubhasiz namoyon bo‘lmoqda. Abonent kirish tarmoqlarini modernizatsiyalashning texnologik jihatlarini ikkita nuqtayi nazardan qarash maqsadga muvofiqdir. Birinchidan, «kanallar kommutatsiyasi» usuliga yoki umuman olganda, axborotni taqsimlash invariant usullariga yo‘naltirilgan yangi texnologiyalarni tahlil qilish kerak. Ikkinchidan, qo‘llanilishini NGN konsepsiyasi aniqlaydigan texnologiyalarga e’tibor qaratish zarurdir.
Pastdagi rasmda abonent kirish tarmoqlarida qo‘llaniladigan texnologiyalarning klassifikatsiyasi keltirilgan. Elektr aloqaning uchta elementi – kommutatsiya, signallarni uzatish va tarqalish muhiti uskunalari ko‘rilgan. Rasmning chap qismida XX asr oxirlarida asosiy bo‘lgan, rasmning o‘ng qismida XXI asr boshlarida qo‘llanayotgan texnologiyalar keltirilgan. Kommutatsiya tizimlari uchun asosiy texnologik o‘zgarishlar axborotlarni taqsimlash paketlar usullariga tegishlidir. Avvallari paketlar kommutatsiyasi deyilganda XEAIning X.25 tavsiyalarida aniqlangan axborotlarni almashinish tushunilar edi. Hozirda «paketlar kommutatsiyasi» termini IP va ATM texnologiyalarida, shuningdek, kadrlarni retranslatsiyalash uchun – Frame Relay (FR) texnologiyalarida ishlatiladi. Raqamli uzatish tizimlariga qo‘shimcha sifatida, AKTni rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan yangi uskunalarni alohida ko‘rsatish lozim.
|
| |
ta (Qo‘mitaning o‘rganishlarni o‘tkazish to‘g‘risidagi vaqtinchalik nizomi asosida).

2014 yilda 32 ta

26 ta (Qo‘mitaning o‘rganishlarni o‘tkazish to‘g‘risidagi vaqtinchalik nizomi asosida).
2014 yilda 32 ta Davlat organlarida o‘rganishlar o‘tkazildi. (Davlat organlari ro‘yhati ilova qilinadi).
2015 yil fevral oyida 2 ta (Ma’daniyat va sport ishlari vazirligi, Ma’naviyat ma’rifat markazi) Davlat organlarida o‘rganishlar o‘tkazildi. Hozirgi kunda o‘rganish ma’lumotnomalari imzolash jarayonida.
O‘tkazilgan o‘rganishlar yakuni bo‘yicha ikki tomonlama ma’lumotnomalar rasmiylashtirilib, Davlat organlarida AKTni rivojlantirish bo‘yicha tegishli xulosa va takliflar Davlat organiga va nusxasi Vazirlikga kiritilgan.
Xozirgi kunga qadar o‘rganish o‘tkazilgan Davlat organlari tomonidan ishlab chiqilgan 58 ta chora-tadbirlar ijrosi bo‘yicha ma’lumotlar Inspeksiya tomonidan nazorati olib borilmoqda.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2014 yil 3 apreldagi “Iqtisodiyotning real sektorida axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada joriy etish choralari to‘g‘risida” PQ-2158-son qaroriga asosan 2014-2016 yillarda iqtisodiyot tarmoqlarida axborot-kommunikatsiya tizimlari va dasturiy mahsulotlarni joriy etish bo‘yicha jami qiymati
|