nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Global Zigbee bazarı - IoT texnologiyası ulıwmalıq qaǵıydaları

|
IoT texnologiyası ulıwmalıq qaǵıydaları
|
bet | 15/20 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 231,35 Kb. | | #241381 |
Bog'liq IOT ozbetinshe jumis Saribaeva AGlobal Zigbee bazarı
Zigbee protokolı kóp jıllar dawamında ámeldegi bolıp, bazarda tastıyıqlanǵan texnologiya bolıp tabıladı. Zigbee óziniń perspektivalı qásiyetleri sebepli dúnya boylap túrli sanaat hám tarmaqlarda keń qollanila baslandı. Túrli abıraylı shólkemler Zigbee kompaniyasınıń global tendentsiyaları hám bazar úlesi boyınsha isenimli izertlewler aparıwdı. Bul erda men sizge Zigbee texnologiyasınıń ma`nisin tastıyıqlaw ushın bir neshe ózine tartatuǵınlı nomerlerdi hám olardıń siltemelerin usınıs etemen. Auditdan ótkerilgen bazar izertlewlerine kóre, ZigBee bazarınıń kólemi 2021 jılda 3, 50 milliard dollarǵa bahalanǵan hám 2030 jılǵa kelip 7, 79 milliard dollarǵa jetiwi prognoz etińip atır, bul bolsa 2023 hám 2030 jıllar aralıǵinda CAGR 9, 30 procentke ósiwi kútilip atır.
Reportslinker maǵlıwmatlarına kóre, ZigBee Market prognoz dáwirinde (2020 -2025) 9, 2% ten artıq CAGRni dizimnen ótkeziwi kútilip atır.
Bolajaq bazar izertlewleri sonı kórsetedi, ZigBee avtomatlastırıw bazarı 2030 jılǵa kelip CAGR 8, 60% bolǵan 7, 91 milliard AQSh dollarına bahalanadı.
Bazardıń ósiwi sanalı úyler hám jalǵanǵan qurılmalardıń barǵan sayın artıp baratırǵanı, sanalı qalalarǵa investitsiyalardıń kóbeyiwi hám energiya puxta hám arzan baylanıs sheshimlerine bolǵan mútajlik menen baylanıslı.
ZigBee qanday isleydi
ZigBee - bul tarmaq monıtoringi hám jańa ashılıw ushın mólsherlengen úy tarmaǵı ushın jeke tarmaq texnologiyası. Zigbee Alliance tárepinen islep shıǵılǵan ZigBee standartı IEEE 802. 15. 4 standartına tiykarlanǵan. Standart ZigBee tarmaǵında IEEE 802. 15. 4 ZigBee protokolı tárepinen basqarılatuǵın bir neshe tarmaq qatlamların belgileydi.
Qızıq faktlar
Tarmaq protokolı 300 den artıq texnologiyalıq firmalar, óndiriwshiler hám xızmet kórsetiwshi kompaniyalardan ibarat Zigbee Alliance tárepinen jaratılǵan. Standart qawipsiz, isenimli sımsız tarmaq arxitekturasınan paydalanǵan halda maǵlıwmatlardı uzatıwdı támiyinlew ushın islep shıǵılǵan. Usınıń sebepinen, Zigbee kem quwatlı sımsız IoT tarmaqları ushın ideal edi. Standart IEEE 802. 15. 4 radiochastota specifikaciyasına muwapıq litsenziyalanbaǵan 2, 4 gigagertsli tómen chastotalı diapazonlarda isleydi. Úlken tarmaqlı keńligi bolmaǵan qurılmalarda qollanıladı. Mısal ushın, eger sanalı qurılma uyqlap jatqan bolsa, tarmaq protokolı onı oyatıw hám baylanıstı baslaw ushın signal jiberiwi múmkin. Protokol qońsılas qurılmalar menen baylanıs qılıw ushın standart jeke tarmaq diapazonından paydalanadı. Bul diapazon signal kúshine yamasa signalǵa ırkinish beretuǵın faktorlarǵa qaray 10 -20 metrdi quraydı.
|
| |
Protokoldıń tiykarǵı qásiyetleri

|
Protokoldıń tiykarǵı qásiyetleri
|
bet | 16/20 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 231,35 Kb. | | #241381 |
Bog'liq IOT ozbetinshe jumis Saribaeva AProtokoldıń tiykarǵı qásiyetleri
Bir neshe tarmaq tapologiyalarini qollap -quwatlaydı (noqattan noqatqa, kóp noqatlı, tarmaqlı tarmaqlar).
Batareyanıń islew múddetin asıratuǵın tómen jumıs aylanıwına iye.
Kem juwap kútiw waqtı bar.
Tuwrıdan-tuwrı izbe-izliktiń tarqalıwı spektrini (DSSS) usınıs etedi.
65 000 tarmaq túyinlerine ruxsat beredi.
Qawipsiz maǵlıwmatlar jalǵanıwları ushın 128 bitli shifrlaw qásiyetleri.
Dúgilisisler, qayta urınıslar, tastıyıqlawlardı aldın aladı.
Tarmaqlı tarmaq
Zigbee protokolınıń tiykarǵı komponenti onıń tarmaq tarmaqların qollap-quwatlaw qábileti bolıp tabıladı. Hár bir qurılma " túyin", úlkenlew tarmaq tarmaǵınıń kishi bólegi bolıp tabıladı. Mes tapologiyasi principi shınjırlı jalǵanıw sıyaqlı isleydi. Tek jiberiw yamasa qabıllaw ornına, túyinler signallardı tákirarlay baslaydı hám bir úlken tarmaqtı jaratadı. Túyinler arasındaǵı jalǵanıwlar dinamikalıq túrde jańalanadı hám quramalı ornatılǵan marshrutlash kestesi járdeminde optimallastırıladı. Bul signallardı jiberiwdiń júdá nátiyjeli usılı. Sonday etip, túyinler bir-birinen signallardı sáwlelendiredi, diapazondı asıradı hám barlıq ámeldegi qurılmalar hám sensorlardı islewge ulaydi.
ZigBee qurılmalarınıń túrleri
Koordinatorlar - qawipsizlik hám tarmaq qáliplesiwin baqlaw.
Routerlar - signallardı uzatıw hám tarmaq diapazonın keńeytiw.
Juwmaqlawshı qurılmalar - jaqtılıqnı qosıw sıyaqlı anıq wazıypalardı orınlań.
Konsentratorlar (oraylar)
Barlıq ZigBee úskeneleri " úy bazasi" tárepinen basqarıladı - ádetde úy Wi-Fi jalǵanıwı yamasa arnawlı smartfon qosımshaları járdeminde jalǵanadı. ZigBee-de gápiradigan oray járdeminde siz Smart Home-ga 64 000 danege shekem sanalı qurılmalardı jalǵawıńız múmkin! Biraq, túrli óndiriwshilerdiń barlıq ZigBee qurılmaları uyqas islemeydi. Ashıq derek bolǵan protokol hár qanday brend tárepinen ózgertiliwi múmkin. Sonday etip, bir óndiriwshiniń sanalı úy-úskene basqa óndiriwshilerdiń úskeneleri menen baylanıs qılıwda qıyınshılıqlarǵa dus keliwi múmkin. Biraq, sanalı úy texnologiyaların jáne de rawajlandırıw, az sanlı sanalı oraylar menen birgelikte basqarıw sheńberin barǵan sayın keńeytirip atır.
|
| |
Sımsız sensorlı tarmaqlarda maǵlıwmatlar uzatıw protokolları hám texnologiyaları

|
Sımsız sensorlı tarmaqlarda maǵlıwmatlar uzatıw protokolları hám texnologiyaları
|
bet | 10/20 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 231,35 Kb. | | #241381 |
Bog'liq IOT ozbetinshe jumis Saribaeva ASımsız sensorlı tarmaqlarda maǵlıwmatlar uzatıw protokolları hám texnologiyaları
" Sımsız sensorlı tarmaqlar" termini, IoT (Internet of Things - IOT) texnologiyası boyınsha xizmet kórsetiwdi yaǵnıy qurılmalar arasida malumot almaslawdı ańlatadı. Bul protokollar, tarmaqqa baylanıslı qurılmalardıń bir-birine hám qarıydarǵa malumot almaslawın támiyinleydi. Olar óz-ara baylanıslılıq hám birlesuvni támiyinleydi, sonıń menen birge energiya hám paydalanıwda joqarı nátiyjelililikti támiyinleydi.
Tómendegi eń ataqlı protokollar ámeldegi:
MQTT (Message Queuing Telemetry Transport): Bul, IoT qurılmaları arasındaǵı informaciya almaslawın shólkemlestiriw ushın sáykes keletuǵın bir qatar protokollardan biri bolıp tabıladı. Onı ápiwayı hám energiya natiyjelili protokol qılıw maqsetinde isletiw múmkin.
CoAP (Constrained Application Protocol): IoT qurılmaları ushın sáykes keletuǵın basqa bir protokol. Onı onı toltırıw qolay, energiya natiyjeliligin kóbeytiw, hám júklep alıw qolaylıǵı ushın tayarlab shıǵılǵan.
AMQP (Advanced Message Queuing Protocol): Bul protokol, kemshilik etiwshi tarmaqlar ushın bay protokol. Ol óz-ara baylanıslılıqtı támiyinleydi hám qawipsizlikti támiyinleydi.
HTTP/HTTPS: Kóplegen IoT qurılmaları, veb-serverler menen informaciya almaslaw ushın HTTP yamasa onıń ámeliyatlı (HTTPS) versiyasın isletedi.
LoRaWAN (Long Range Wide Area Network): Úzliksiz baylanıstı támiyinlew hám qasında kórsetiwdi támiyinleytuǵın IoT tarmaq protokolı.
Sigfox: Sigfox, kemshilik etiwshi tarmaqlarda energiya natiyjeliligin asırıw ushın sáykes keletuǵın basqa bir IoT tarmaq protokolı.
Bul protokollar IoT qurılmaları ushın menshikli xızmetlerdi támiyinlewde paydalanıladı hám olardıń tańlawı, IoT sistemasınıń maqsetleri hám qásiyetlerine baylanıslı.
" Sımsız sensorlı tarmaqlar" (Wireless Sensor Networks - WSNs) texnologiyası, túrme-túr sensorlardıń (mısalı, temperatura, pataslamalar, ishki hám sırtqı basım, yamasa xaroratlar) maǵlıwmatların óz-ara almaslaw, bul maǵlıwmatlardı qayta islew hám analiz qılıw ushın jeńil hám isenimli qurılmalar dúziwde qollanıladı. Bul tarmaqlar, energiya hám qurılma dáregi ańsatligi, energiya natiyjeliligi, qurılma muǵdarı hám áwladınıń kemshilikleri sıyaqlı ayrıqshalıqlarǵa iye.
Tómendegi zárúrli noqatlarǵa itibar beriń:
Sensorlar: Bul tarmaqlar, hár túrlı ámeldegi sensorlar (temperatura, pataslamalar, basım, jaqtılandıriw hám basqalar) járdeminde ortalıqtıń ózgerislerin úyreniw ushın isletiledi.
Mes Tarmaqlar: Bul tarmaqlar, sensorlar ortasındaǵı jeńil baylanıslardı támiyinlewde ortasha qurılmalar jıyındısın isletedi. Bul járdemde, maǵlıwmatlar qabıl etilgen qurılma tárepinen basqa qurılmalarǵa uzatıladı. Bul, tolıqlıq hám qurılma zıyanlanıwınıń belgileniwine múmkinshilik beredi.
IoT Integration: Sımsız sensorlı tarmaqlar, IoT texnologiyası menen integraciyalaw járdeminde múddetli qurılmalar ushın nátiyjeli aralıqtan monıtorıń hám basqarıwdı támiyinleydi.
|
| |
Qosımshalar - IoT texnologiyası ulıwmalıq qaǵıydaları

|
IoT texnologiyası ulıwmalıq qaǵıydaları
|
bet | 18/20 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 231,35 Kb. | | #241381 |
Bog'liq IOT ozbetinshe jumis Saribaeva AQosımshalar
Túp Bluetooth specifikaciyasınan alınǵan halda, Bluetooth SIG bir neshe profillerdi belgileydi - qurılmanıń málim bir qosımshada qanday islewine tiyisli specifikaciyalar - kem energiyalı qurılmalar ushın. Muwapıqlıqtı támiyinlew ushın óndiriwshiler óz qurılmaları ushın tiyisli specifikaciyalardı ámelge asırıwları kútilip atır. Qurılma bir neshe profillerdi óz ishine alıwı múmkin. Házirgi kem energiyalı programma profilleriniń kópshiligi ulıwma atribut profiline (GATT) tiykarlanǵan bolıp, bul ulıwma ózgeshelik bolıp, atributlar dep atalıwshi, kem energiyalı silteme arqalı maǵlıwmatlardıń qısqa bólimlerin jıberiw hám qabıllaw ushın ulıwma ózgeshelik bolıp tabıladı. Ulıwma kirisiw profiline (GAP) tiykarlanǵan Bluetooth tarmaq profili bul qaǵıydadan esaptan tısqarı esaplanadı.
Batareya
Batareya xızmeti qurılma daǵı bir batareya yamasa batareyalar kompleksiniń Batareya jaǵdayı hám Batareya dárejesin kórsetedi.
Ámelge asırıw
Chip
2009 jıl aqırınan baslap Bluetooth Low Energy integral mikrosxemalar bir qatar óndiriwshiler tárepinen daǵaza etildi. Bul IC'lar ádetde programmalıq támiynat radiosidan paydalanadılar, sol sebepli specifikaciyaǵa jańalanishlar mikrodasturni jańalaw arqalı jaylastırılıwı múmkin.
Bluetooth Low Energy texnologiyası klassik Bluetooth texnologiyası menen birdey spektr diapazonında (2. 400-2. 4835 GHz ISM diapazonı) isleydi, lekin basqa kanallar kompleksinen paydalanadı. Klassik Bluetooth 79 1 MGts kanalları ornına Bluetooth Low Energy 40 ta 2 MGts kanalǵa iye. Kanal ishinde maǵlıwmatlar klassik Bluetooth-dıń Basic Rate sxemasına uqsas Gauss chastotasın ózgertiw modulyatsiyası járdeminde uzatıladı. Bıyt tezligi 1 Mbit/s (Bluetooth 5 te 2 Mbit/s opsiya menen), maksimal uzatıw quwatı bolsa 10 mvt (Bluetooth 5 te 100 mvt). Tolıq maǵlıwmatlar v4. 0 Bluetooth yadro specifikaciyasınıń 6 -bóleginde (Fizikalıq qatlam specifikaciyası) berilgen. Bluetooth Low Energy tar polosali shawqım máselelerine qarsı turıw ushın chastota sekrewinen paydalanadı. Klassik Bluetooth da chastota sekrewinen paydalanadı, biraq tolıq maǵlıwmatlar basqasha; Nátiyjede, FCC hám ETSI Bluetooth texnologiyasın FHSS sxeması retinde klassifikaciyalaǵan bolsa -de, Bluetooth Low Energy cifrlı modulyatsiya texnikasınan yamasa tuwrıdan-tuwrı izbe-izlilikdegi tarqalıw spektridan paydalanatuǵın sistema retinde klassifikaciyalanadı.
|
| |
Nókis filialí kompyuter injiniringi fakulteti «Programmaliq injiniring» baǵdarı

8-ÁMELIY JUMISI Tayarlaǵan ________________ Yerekeshov.A Qabıllaǵan ________________ Abdiganiev.Sh NÒKIS 2023
Nókis filialí kompyuter injiniringi fakulteti «Programmaliq injiniring» baǵdarı
Download
1,22 Mb.
Sana
14.01.2024
Hajmi
1,22 Mb.
#137304
Bog'liq
lab111
Bu sahifa navigatsiya:
8-ÁMELIY JUMISI Tayarlaǵan ________________ Yerekeshov.A Qabıllaǵan ________________ Abdiganiev.Sh NÒKIS 2023
ÓZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ SANLI TEXNOLOGIYALARÍ
MINISTRLIGI
MUXAMMED AL-XOREZMIY ATINDAǴÍ TASHKENT INFORMACIYALÍQ
TEXNOLOGIYALARÍ
UNIVERSITETI
NÓKIS FILIALÍ
KOMPYUTER
INJINIRINGI
FAKULTETI
«Programmaliq injiniring» baǵdarı
3-kurs 304-21
topar studenti
« Kompyuter tarmaqlari »
páninen
8-ÁMELIY JUMISI
Tayarlaǵan ________________ Yerekeshov.A
Qabıllaǵan ________________ Abdiganiev.Sh
NÒKIS 2023
Kompyuter ham switchti ornatip ham PC larga
ip address berip alamiz
Switch kirip CLI degen
jerge tomendegi kodd jazamiz
Solay etip PC mac address
switche kiritip alamiz
Korip turganimizday
mac address ozgermey
, basqa PC ta portti jalgaganimizda ping islemey tur.
Download
1,22 Mb.
Download
1,22 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Nókis filialí kompyuter injiniringi fakulteti «Programmaliq injiniring» baǵdarı
Download
1,22 Mb.
проекта - download

Qidiruv: проекта
Разработка проекта услуги подготовки водителя в автошколе с дистанционным обучением
2,3 Mb.
28
o'qib
Требования к написанию проекта
Mavzusi “yashil kimyo”ning kimyodagi yangicha qarash ekanligini o’ranishning metodik asoslari
0,95 Mb.
17
o'qib
Слайд 4 с анализом проекта qisqa tutashgan rotorli asinxron motorni loyixalash
Andijon Mashinasozlik Instituti Elektr energetikasi yo’nalishi 3-bosqich k-25-20 guruh talabasi Mahmudov Husanboyning Elektr mashinalar fanidan kurs loyihasi uchun tayyorlagan taqdimoti
2,09 Mb.
3
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Laboratoriya mashg‘uloti. Yuquori quvvatli qozon qurilmalarini konstruksiyalarini o‘rganish Maqsadi

|
Laboratoriya mashg‘uloti. Yuquori quvvatli qozon qurilmalarini konstruksiyalarini o‘rganish Maqsadi
|
Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 130,73 Kb. | | #273460 |
Bog'liq Laboratoriya - 1
Laboratoriya mashg‘uloti. Yuquori quvvatli qozon qurilmalarini konstruksiyalarini o‘rganish
Maqsadi: Yuquori quvvatli qozon qurilmalarining konstruktsiyalarini o‘rganish, asosiy hisob-kitoblarni amalga oshirish, va qozonning samaradorligini tahlil qilish.
Qozonning asosiy struktura tushunchalari
Qozonning ishlash prinsipi:
Issiqlik manbai: Gaz, neft, ko‘mir yoki elektr.
Issiqlik o‘tkazish yuzasi: Suyuq yoki bug‘ uchun issiqlik o‘tkazish yuzasi.
Issiqlik uzatish: Isituvchi elementlardan issiqlik uzatish jarayoni.
Struktura tuzilmasi:
Qozon tanasi: Qozonning tashqi qismini tashkil qiladi.
Ishlash kamerasi: Yoqilg‘ining yoqilishi va issiqlik ishlab chiqarilishi uchun joy.
Issiqlik o‘tkazish yuzasi: Qozonning ichki qismini isitishga mas’ul.
Qozon qopqog‘i: Qozonning yuqori qismi, odatda, qopqoq bilan yopiladi.
Kanalizatsiya tizimi: Gaz yoki boshqa chiqindilarni olib tashlash tizimi.
3. Materiallar va Asboblar:
Qozonning texnik pasporti va rasmiylashtirish hujjatlari
Termometrlar, bosim o‘lchagichlar, va oqim o‘lchagichlar
Qozonning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti
Korrib qilish uchun hisoblash dasturlari yoki formulalar
4. Kirish nazariyasi:
Qozonning asosiy konstruktiv elementlari:
Korpus: Yoqilg‘i yoqish va issiqlikni saqlash uchun.
Issiqlik o‘tkazish yuzasi: Energiya uzatish uchun.
Qozon qopqog‘i: Qozonning yuqori qismi.
Gaz chiqarish tizimi: Chiqindilarni chiqarish uchun.
Qozonning ishlash prinsipi:
Isitish: Qozon ichidagi yoqilg‘idan issiqlik olish.
Energiya uzatish: Isitilgan suyuqlik yoki bug‘ni foydalanishga tayyorlash.
Gaz tizimi: Chiqindilarni xavfsiz chiqarish.
5. Mashg‘ulotning asosiy bosqichlari:
Qozonning texnik hujjatlarini tahlil qilish:
Qozonning quvvati, o‘lchamlarini, va materiallar haqidagi ma’lumotlarni o‘rganing.
6. Termodinamik hisob-kitoblarni amalga oshirish:
Issiqlik uzatish yuzasining hisoblanishi:
Faraz qilaylik, qozonning quvvati , issiqlik uzatish koeffitsienti va harorat farqi
Issiqlik energiya balansi:
Suvning massasi , maxsus issiqlik sig‘imi , harorat farqi
Energiya samaradorligini hisoblash:
Qozon tomonidan ishlab chiqarilgan foydali issiqlik energiyasi , energiya manbaidan olinadigan umumiy energiya .
Gidravlik hisob-kitoblarni amalga oshirish:
Faraz qilaylik, qozon ichidagi kuch , kesim maydoni
Materiallar tanlash:
Materialning o‘tkazuvchanligi , kutilayotgan bosim
Xulosa:
Qozonning konstruktsiyasi va hisob-kitoblar asosida uning samaradorligi va xavfsizligi tahlil qilinadi.
Qozonning konstruktiv elementlari va materiallar tanlashdagi ahamiyati muhokama qilinadi.
Hisob-kitoblar orqali qozonning samaradorligi va xavfsizligi tekshiriladi.
|
| |
Kirisiw. Mobil qosımshalardıń rawajlanıw tariyxı. Dáslepki mobil apparatlar hám mobil qosımshalar. Zamanagóy mobil operatsion sistemalar. Mobil qosımsha tariypi

|
Kirisiw. Mobil qosımshalardıń rawajlanıw tariyxı. Dáslepki mobil apparatlar hám mobil qosımshalar. Zamanagóy mobil operatsion sistemalar. Mobil qosımsha tariypi
|
bet | 1/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 25,31 Kb. | | #102723 |
Bog'liq 1-Лекция
Kirisiw. Mobil qosımshalardıń rawajlanıw tariyxı. Dáslepki mobil apparatlar hám mobil qosımshalar. Zamanagóy mobil operatsion sistemalar.
Mobil qosımsha tariypi
Mobil qosımsha - bul smartfonlar, planshetler hám basqa mobil apparatlar ushın islep shıǵılǵan arnawlı programmalıq támiynat.
Mobil qosımshalar sonshalıq ápiwayıki, biz jaqsılaw tariypni oyda sawlelendire almaymız. Qaǵıyda jol menende, bul programmalar iOS hám Android ushın mólsherlengen.
Qosımshalar turmısımızdı ańsatlashtirdi hám biz olarsız jumıs hám dem alıstı oyda sawlelendiriw etip bolmaytuǵın dárejege jettik. Keling, hámmesi qanday baslanǵanın kórip shıǵayıq.Mobil ilovalarni ishlab chiqish tarixi
Eger biz mobil qosımshalardı proektlestiriw hám islep shıǵıwdıń kelip shıǵıwına qaytatuǵın bolsaq, birinshi qosımshalar kalendarlar, kalkulyatorlar hám hátte Java ortalıǵında islep shıǵılǵan oyınlar bolǵanın kóremiz.
Qızig'i sonda, dúnyadaǵı birinshi smartfon 1993 jılda IBM tárepinen shıǵarılǵan.
Ol jaǵdayda kontaktlar kitapı, kalendar, jáhán saatı hám kalkulyator sıyaqlı funksiyalar bar edi.
Bir neshe jıl ótkennen, 2002 jılda náwbettegi Blackberry smartfonı shıqtı.
Bul qarapayım Blackberry Limited atınıń, sonıń menen birge Research ın Motion Limited (RIM) atınıń o'lmas etip qoyǵan mobil qosımshalardı islep shıǵıw daǵı tiykarǵı tabıslardan biri boldı.
Olardıń jumısı sımsız elektron pochta dep atalıwshi kontseptsiyanıń integraciyasına alıp keldi.
Birinshi mobil telefonlar haqqında qızıqlı faktlar
Satıwǵa shıǵarılǵan dáslepki Motorola DynaTAC modelleri úlken ólshemleri hám salmaǵı sebepli “gerbish” laqapın aldı. Bul birinshi mobil telefonlar antenna bálentligin esapqa almaǵanda 22, 5 sm den aslam hám 1, 2 kilogramm salmaqlıqta edi.
Dáslepki mobil telefonlardıń bahası 4000 dollarǵa jaqın edi, bul inflyatsiyaga maslastırılǵan búgingi dollarda shama menen 10 000 dollardı quraydı. Kemshiliklerine qaramay, texnologiya onı peyjerga alternativ retinde kórgen bay isbilermenlerge jaqtı. Kún dawamında batareya quwatı tawsılǵanı sebepli paydalanıwshılar mobil telefonların keminde 10 saat quwatlantirishga májbúr boldı. Paydalanıwshılar kúnine 30 minuta qońıraw etiwleri múmkin edi, sonnan keyin mobil telefondı zaryad qılıw kerek edi. Tarmaq hám diapazon menen baylanıslı máseleler taǵı bir tosıq edi, sebebi olar geyde hátte jaqın átirapda da qońıraw qılıwdıń aldın aldılar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kirisiw. Mobil qosımshalardıń rawajlanıw tariyxı. Dáslepki mobil apparatlar hám mobil qosımshalar. Zamanagóy mobil operatsion sistemalar. Mobil qosımsha tariypi
|
Exoensefalografiya - 3—mavzu. Ultratovush diagnostikasida yangi texnologiyalar ultratovush to’lqinlari va ularning xususiyatlari

|
3—mavzu. Ultratovush diagnostikasida yangi texnologiyalar ultratovush to’lqinlari va ularning xususiyatlariBog'liq 3-lecture (2)6. Exoensefalografiya
Exoensefalografiya (grekcha echo — tovush, encephalon — bosh miya,
grapho — yozmoq, tasvirlamoq degan ma’noni anglatadi. Sinonimlari:
UT ensefalografiya, neyro- sonografiya — bosh miyani UT yordamida
tekshirish usuli. Bunda bosh miyaning yumshoq to‘qimalari, miya qutisi (bosh
suyaklari) tekshiriladi. Bosh miya to‘qimalari akustik har xil qarshilik ko‘rsatadi,
ya’ni har xil darajada UT ni qaytaradi. UT tekshirish mana shu bosh miyaning
akustik tovush qaytarish xususiyatiga asoslangan. Exoensefalografiya miyaning
hajmini, kasalliklarini (o‘sma, gematoma, absess, yotjism, kista ichi gipertenziyasi,
miyashishini aniqlashda asosiy diagnostik usul hisoblanadi. Bu usulga hech qanday
qarshi ko‘rsatmalar yo‘q va u har qanday holda qo’llanilishi mumkin.
Exoensefalografiyani UT ensefalograf apparati bajaradi. UT skanerlar bir
o‘lchamli va ikki o‘lchamli bo‘lishi mumkin. Bu usulga oldindan bemorni
tayyorlash talab qilinmaydi. Exoensefalografiya, odatda, gorizontal holatda
bajariladi, lekin bemor holatiga ko‘ra tekshiruvni stulga olingan holatda ham
bajarish mumkin.
UT datchigi akustik kontaktni ta’minlash maqsadida moyli vazelin bilan
ishlov berilib boshning kerakli sohasiga qo'yiladi (teriga ham moyli vazelin bilan
ishlov beriladi). UT toiqinlar elektr impulslarga o‘zgarib ekranda namoyon bo’ladi.
Exosignallarni olish uchun optimal shartlar: datchik yonbosh sohaga eshituv yolidan
4 — 5 sm balandga binaaurikulyar chiziq bo‘yicha qo‘yiladi. Exoensefalogrammada
boshlanglch kompleks (BK), oxirgi kompleks (OK), oraliq exo (M) va turli miya
to‘qimalaridan keladigan exosignallardan iborat.
Boshlang’ich kompleks: generator impuls va boshning yumshoq to‘qimalari, bosh
suyagi, yuza miya strukturalaridan keladigan exosignallardan iborat.
|
| |
Tuxumdon kistomalari - 3—mavzu. Ultratovush diagnostikasida yangi texnologiyalar ultratovush to’lqinlari va ularning xususiyatlari

3—mavzu. Ultratovush diagnostikasida yangi texnologiyalar ultratovush to’lqinlari va ularning xususiyatlari
3-lecture (2)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 3—mavzu. Ultratovush diagnostikasida yangi texnologiyalar ultratovush to’lqinlari va ularning xususiyatlari
|
Topshiriqlar ping, ifconfig buyruqlar vazifasini tushuntiring

|
Topshiriqlar ping, ifconfig buyruqlar vazifasini tushuntiring
|
Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 15,79 Kb. | | #252411 |
Bog'liq 4-top
Topshiriqlar
ping, ifconfig buyruqlar vazifasini tushuntiring.
Linuxda tarmoq interfeyslari qanday nomlanadi?
Ifconfig buyrug‘i yordamida faqat bitta interfeysga tegishli parametrlarni olish uchun nima qilish kerak. Barcha interfeyslar uchunchi?
Tarmoq parametrlarini sozlash uchun qaysi fayldan foydalaniladi?
DNS-server adresslarini qaysi faylga ko‘rsatish mumkin?
Ushbu satrlarni tushuntiring:
auto lo
iface lo inet loopback
ОС Windows da loopback adressiga misol keltiring?
Linux operatsion tizimida tarmoqni qo‘lda sozlashni amaliy bajarib ko‘rsating.
Linux operatsion tizimida protsessor yuki va bo‘sh xotira miqdori qanday aniqlanadi?
Sizda CentOS o‘rnatilgan server bor. Internetga kirish uchun qanday sozlashlarni amalga oshirasiz?
Sizda Debian OS o‘rnatilgan server bor. Internetga kirish uchun qanday sozlashlarni amalga oshirasiz?
Linux (Ubuntu) operatsion tizimida firewall (брандмауэр) da sozlash qanday amalga oshiriladi.
|
| |
Ing “Mobil texnologiyalar” fanidan tayyorlagan Mustaqil ishi

|
Ing “Mobil texnologiyalar” fanidan tayyorlagan Mustaqil ishi
|
Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 17,14 Kb. | | #121960 |
Bog'liq maxliyo opa
Qo’qon Davlat Pedagogika Instituti Sirtqi(Maxsus sirtqi) bo’limi
Matematika va informatika ta’lim
yo’nalishi 2-kurs 05/22-MT-S talabasi Xaydarova Maxliyoxoning
“Mobil texnologiyalar” fanidan tayyorlagan Mustaqil ishi
1)Appy pie dasturi qanday ilovalar yaratish uchun mo`ljallangan
a)mesengerlar
b)whatsapp
c)mobil ilovalar
*d)hamma javoblar to`g`ri
2) Appy Pie App Builder-ni nima ajratib turadi:
a) Oson navigatsiya uchun moslashtirilgan asboblar panelini tozalang
b) Push-bildirishnomalar, VR imkoniyatlari, integral ijtimoiy media va chat-botlar kabi 200 dan ortiq xususiyatlar
*s) Ilova do'konlariga amaliy nashrlarni qo'llab-quvvatlash. Mijozlarni qo'llab-quvvatlashning mukammal infratuzilmasi Appy Pie har doim sizga yordam berishga tayyor ekanligini anglatadi.
d) Appy Pie o'zining dasturiy ta'minoti bilan har kuni yangi va sifatli mahsulotlarni yaratish
3) Mobil texnologiya uchun quyidagi dasturiy ta’minotlardan qaysi biri mos emas?
Operatsion Sistemalar
Ofis dasturlari *
Antivirus
Barcha javoblar to’g’ri
4)Mobil ta’lim qanday ma’noni anglatadi?
Harakatchan electron ta’lim
Mobil ta’lim berish *
Ta’lim berish
An’anaviy electron ta’lim
5)Mobil texnologiya shartli ravishda necha qismdan tashkil topgan?
2
3
4
5*
6)Mobil texnologiya uchun eng ko’p tarqalgan ilovalar qaysilar?
O’yinlar, pleerlar, navigatorlar*
O’yinlar, grafik redaktorlar
Ofis dasturlari, pleerlar
Antiviruslar
7)Mobil aloqa xizmatlariga qaysilar kiradi.
So’zlashuv
Mobil internet
Mobil pochta
Barcha javoblar to’g’ri*
8)Mobil operatsion tizim qanday tizim hisoblanadi?
Smartfonlar, planshetlar, qurilmalar*
PDA yoki boshqa qurilmalar
Planshetlar, noutbuklar
PDA, smartfonlar
9)Operatsion tizim Google tomonidan qachon sotib olingan?
2002-yil*
2003-yil
2004-yil
2005-yil
10)Operatsion tizimlar texnologiyasiga qarab qanday turlarga bo’linadi?
Unixdan oldingi avlodlar
Unixsimon, UNIXdan oldingi va keying avlodlar
Unixdan keying avlodlar*
To’g’rijavob yo’q
|
| |
Bu inson xatosini kamaytiradi - Mavzu: Sun’iy intellektning rivojlanishi: ijobiy va salbiy jihatlari

|
Mavzu: Sun’iy intellektning rivojlanishi: ijobiy va salbiy jihatlari
|
bet | 2/2 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 6,79 Kb. | | #262144 |
Bog'liq Mavzu Sun’iy intellektning rivojlanishi ijobiy va salbiy jihat-fayllar.orgBu inson xatosini kamaytiradi
U hech qachon uxlamaydi, charchamaydi, shuning uchun u 24/7 ishlaydi
3
4
Sun’iy intelektni ishlashi insonga nisbatan
juda tez
U hech qachon zerikmaydi, shuning uchun u takrorlanadigan vazifalarni osonlikcha bajaradi
1
2
Sun'iy intellektning ijobiy jihatlari
Sun’iy intelektning ishlashi qimmatga tushadi
U inson kabi ijodiy fikrlay olmaydi.
Sun’iy intelektning rivojlanishi insonlar orasida ishsizlikni kuchaytiradi
Odamlar unga haddan tashqari ishonib bog’lanib qolishlari mumkin
Sun’iy intelektning kamchiliklari
Xulosa qilib aytganda: Sun'iy intellekt va texnologiyalar hayotning bir tomoni bo'lib, bizni doimo yangi g'oyalar, mavzular, yangiliklar, mahsulotlar va boshqalar bilan qiziqtiradi va hayratga soladi.Oxir-oqibat, biz ushbu tadqiqotda sun'iy intellekt ta'riflari, qisqacha tarixi, sun'iy intellektning ommaviy joylarda qo'llanilishi, harbiy sohada sun'iy intellektning qo'llanilishi, sun'iy intellekt etikasi va robototexnikaning uchta qoidalari orqali qatnashdik. Bu sun'iy intellektning oxiri emas, bundan ko'p narsa kutilmoqda, kim kelajakda sun'iy intellekt biz uchun nima qilishi mumkinligini biladi, ehtimol bu butun robotlar jamiyati bo'lishi mumkin.
XULOSA
E’tiboringiz uchun rahmat
http://fayllar.org
|
| |
………………..
175 
     
204 
V - Bo’lim. Mektepten h’a’m klasstan tıs jumıslar

204
V - Bo’lim. Mektepten h’a’m klasstan tıs jumıslar
XVI-Bap. Oqıw sayaxatları
16.1.
Oqıw sayaxatlarının’ maqseti h’a’m wazıypaları
……………………………………..
176
16.2
Oqıw sayaxatlarına tayarlıq h’a’m sayaxat ushın za’ru’r bolg’an buyımlar h’a’m
qurallar
………………………………………………………………………………....._178_16.3_Ta’biyiy_geografiyalıq_oqıw_sayaxatları_……………………………………………..'>……………………………………………………………………………….....
178
16.3
Ta’biyiy geografiyalıq oqıw sayaxatları
……………………………………………..
179
16.4.
Ekonomikalıq geografiya sayaxatları
…………………………………………………
182
16.5. Tarixiy geografiyalıq h’a’m u’lketanıw sayaxatları
………………………………
183
183
XVII-Bap. Klasstan tıs jumıslar
17.1
Klasstan tıs jumıslardın’ maqseti h’a’m wazıypaları
…………………………….
186
17.3.
Klasstan tıs jumıslardın’ tiykarg’ı bag’darları
…………………………………
193
VI-Bo’lim.
XVIII-Bap. Ta’biyiy geografiya baslang’ısh kursında jergilikli qurallardan paydalanıw usılları
18.1
Jergilikli didaktikalıq materiallardın’ bilim beriwdegi o’zgeshelikleri
…...
196
18.2
Jergilikli
ko’rgizbeli
qurallardan
paydalanıwdın’
geografiyalıq
o’zgeshelikleri
……………………………………………………………………………
202
18.3
Jergilikli ko’rgizbeli qurallar – janlı ko’re alıw obekti
……………………..
204
18.4.
Jergilikli ko’rgizbeli qurallardın’ ulıwma geografiyalıq tu’siniklerdin’ qa’liplesiwindegi
ornı.
……………………………………………………………….
205
18.5.
Jergilikli ko’rgizbeli material tan’law mug’darları h’a’m olardan paydalanıw
usılları
………………………………………………………………………………….
207
Paydalanılg’an a’debiyatlar
……………….
40 
3.5. 
Mektep geografiyasının’ mazmunının’ quramlı du’zilisi 
…………………………

|
……………….
40
3.5.
Mektep geografiyasının’ mazmunının’ quramlı du’zilisi
………………………… Pdf ko'rish
|
bet | 136/140 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #241765 |
Bog'liq Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikası……………….
40
3.5.
Mektep geografiyasının’ mazmunının’ quramlı du’zilisi
………………………….
41
3.6.
İshki predmetler ara baylanıslar
…………………………………………………...
43
II-Bo’lim. Oqıtıw metodları
IV-Bap. Oqıtıw metodları h’aqqında tu’sinik h’a’m olardı tan’law printsipleri
4.1.
Oqıtıw metodların klassfikatsiyalastırıw
………………………………………..
45
4.2.
Geografiya sabaqlarında oqıtıw metodların tan’law texnologiyası
……………….
49
4.3.
Geografiya ta’liminde pedagogikalıq texnologiyalardan paydalanıw
…………….. ….
51
V-Bap. Oqıtıwdın’ awızeki metodları
5.1.
Tu’sindiriw metodı
…………………………………………………………………….
56
5.2.
Gu’rrin’ metodı
…………………………………………………………………………
59
5.3.
Sa’wbetlesiw metodı
…………………………………………………………………...
61
5.4.
Oqıp beriw
……………………………………………………………………………....
65
5.5
Lektsiya metodı
………………………………………………………………………….
65
VI-Bap. Baqlaw h’a’m ta’jiriybe metodı
6.1. Baqlaw metodı
…………………………………………………………………………...
80
6.2.
Ta’jiriybe metodı
………………………………………………………………………
73
7.1.
Ulıwma kartografiyalıq tu’sinikler sha’rtli belgilerdi oqıw
……………………
78
7.2.
Mektep geografiyalıq kartalardın’ tu’rleri
………………………………………....
82
7.3
Kartalardı tu’sindiriw texnologiyası
……………………………………………….
84
7.4.
Geografiyalıq kartalardı oqıw texnologiyası
…………………………………........
86
7.5.
Jazıwsız kartalar menen islew texnologiyası
………………………………………
89
7.6.
Globus penen islew texnologiyası
|
| |
Sistemalı du’zilis usılı - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

13
3. Sizin’ sabaqlıg’ın’ızda VIII-IX klass oqıwshılarının’ jumısları ne menen
parıqlanadı: a) karta menen isleydi; b) sabaqlıqtag’ı su’wretler h’a’m kesteler
menen islesedi;
4. Oqıtıwshılar qa’biletin qanday qurallar h’a’m usıllar menen
rawajlandırasız;
5. Oqıwshılarda biliw iskerligin qaysı da’rejede sho’lkemlestiresiz:
a) bilimlerdi tayar h’alda beresiz be?
b) materialdın’ tek bir bo’limin o’zin’iz tu’sindiresiz be?
v) temanı oqıwshılar o’z betinshe o’zlestireme?
Oqıwshılardan sorawnama o’tkiziw menen bir waqıttın’ o’zinde h’a’r bir
oqıwshıdan jeke sorawnama o’tkiziledi. Oqıwshılar ushın sorawnama mazmunı
to’mendegi kestelerde berilgen.
Jan’a material qaysı usılda u’yrenilgende siz jaqsı este saqlap qalasız h’a’m
jaqsı tu’sinesiz? Eger sabaqlıqtı jaqsı tu’sinsen’iz h’a’m eslep qalsan’ız
«+»
belgisin yaki tu’siniwge qıynalsan’ız 
«-»

15
- gu’rrin’ usılı, bunda izertlewshi oqıtıwshılar, oqıwshılar h’a’m mektep
ja’ma’a’ti menen belgili bir tema boyınsha gu’rrin’lesedi;
- mektep h’u’jjetlerin u’yreniw usılı. Bunda klass jurnalları, da’stu’rler
oqıtıwshı h’u’jjetleri, oqıwshılardın’ jazba jumısları, klasstan tıs jumıslar, o’z
betinshe h’a’m a’meliy jumıslar h’u’jjetleri u’yreniledi;
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Metodologiya degende neni tu’sinesiz?
2. İlimiy-izertlew usıllarının’ wazıypaları nelerden ibarat?
3. İzertlew usılları qanday usıllarg’a bo’linedi?
4. Sistemalı du’ziliw usılları qanday jag’daylarda qollaw mu’mkin?
5. Eksperimental-empirikalıq usıllar qanday bo’limlerden ibarat ekenligin
so’ylep berin’.
6. Baqlaw obektine neler kiredi?
7. Sorawnama usılı qanday jag’daylarda qollanıladı?
8. Pedagogikalıq eksperiment h’aqqında so’ylep berin’.
Biyiklik - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

201
18. Gaypova R.T. Tabiiy geografiya boshlang’ich kursida wquvchilarga milliy istiqlol
g’oyasini singdirish. J//Wzbekiston geografiya jamiyati axboroti jurnali 25 jild
Toshkent, 2005, 89-92 betlar,
19. Gaypova R.T. Tabiiy geografiya boshlangich kursida mah’alliy kwrgazmali
vositalardan foydalanish uslublarini takomillashtirish masalalari. Tabiiy geografiya
boshlang’ich kursida mah’alliy kwrgazmali vositalardan foydalanish uslublarini
takomillashtirish masalalari.2,3 b.t.
20. Gaypova R.T. J.Abdiramanov.İnnovatsion texnologiya: Zamonaviy geografiya
Wzbekiston geografiya jamiyati Axboroti 32 – jild 144-146b.
21.Gaypova R.T; Utepova G. h’a’m tag’ı basqalar Geografiya darslarida
kwrgazmalilikning ah’amiyati. Qwqon davlat universiteti Respublika ilmiy amaliy
konferentsiya twplami. Qwqon 2008 233-235b.
22.Geografiya wquv fanidan umumtalim maktablari uchun Davlat talim standarti ( 5-9
sinf) T.:2008
23.Ziyamuxamedova S: Ziyamuxammedeva B. Novaya pedagogicheskaya texnologiya:
Teoriya i praktika. – T.: Abu Ali İbn Sino, 2002. 118 s.
24. Dushina İ.V. Metodika i texnologiya obucheniya geografii. – M.: «Vısshaya
shkola», 2004. -203 st.
25. Klarin M.V. Pedagogicheskaya texnologiya v uchebnom protsesse. Moskva. Znanie
1989 s-75
26. Musaev P. Bah’ramov A. Tabiiy geografiya boshlang’ich kursi 5-sinf uchun
darslik.
27. Mwminov O.Geografiya wqitish metodikasi. –T.:Wqituvchi, 1986.
28. Mwminov O. Zamonaviy geografiya darsiga qwyiladigan talablar (Wqituvchilar
uchun metodik qwllanma). – T.: Wqituvchi, 1990. -72 b
29. Tolipov W.Q. Usmanbaeva M. «Pedagogik texnologiyalarning tadbiqiy asoslari» -
T.: 2006 2006- 258 b.
30. Farberman B. «İlg’or pedagogik texnologiyalar» - T.: Fan. 2000.- 128 b
31. G’ulomov P.Qurbaniёzov R. «Tabiiy geografiya boshlang’ich kursi» - T.:
Wzbekiston, 2003.- 93 b.
32. G’ulomov P. Qurbanniёzov R. Tabiiy geografiya boshlang’ich kursi 5-sinf
wqituvchilari uchun metodik qwllanma. –T.: Wzbekiston. 2003.-73b.
Metodikalıq izertlewler basqıshları

16
İzertlew obekti h’a’m predmetlerdi tan’law basqıshı.
Bul basqıshta
ma’selenin’ o’zgesheliklerinen kelip shıqqan h’alda izertlewdin’ obekti h’a’m
predmeti anıqlanadı. İzertlewdin’ obekti bul belgili bir klasta alıp barılatug’ın
protsesstin’ bazı bir ta’repleri bolıwı mu’mkin.
Ma’selen, 5-klassta oqıtılatug’ın «Ta’biyiy geografiya» baslang’ısh
kursında oqıwshılarda ta’biyattı baqlaw ko’nlikpelerin qa’liplestiriw jumısları
pa’nnin’ predmeti esaplanadı.
……………………………………………………………………………

|
…………………………………………………………………………… Pdf ko'rish
|
bet | 138/140 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #241765 |
Bog'liq Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikası…………………………………………………………………………….
140
11.4.
Statistikalıq mag’lıwmat penen islew
………………………………………………..
142
XII-Bap. Geografiya xanası
12.1
Geografiya xanasın bezewge qoyılatug’ın talaplar
…………………………..............
145
12.2
Oqıtıwshının’ geografiya xanasında alıp baratug’ın sho’lkemlestiriw do’retiwshilik
xojalıq jumısları
…………………………………………………
147
12.3
Geografiya xanasınan oqıw h’a’m klastan tıs jumıslarda paydalanıw
………….....
148
XIII-Bap. Oqıtıwdın’ texnikalıq quralları
13.1.
Oqıtıwdın’ texnikalıq quralları h’aqqında tu’sinik
……………………………...
150
13.2.
Audiovizual oqıtıw quralları
…………………………………………………….....
151
13.3
Geografiya ta’liminde xabar texnologiyalarınan paydalanıw
……………………....
155
IV Bo’lim. Geografiya ta’limin sho’lkemlestiriw formaları
XIV-Bap. Geografiya sabag’ı h’a’m og’an qoyılatug’ın talaplar
14.1.
Sabaqtın’ ta’limli h’a’m ta’rbiyalıq maqsetlerin islep shıg’ıw
……………………...
158
14.2
Geografiya sabaqlıg’ının’ du’zilisi
…………………………………………………..
162
14.3
Geografiya sabaqların rejelestiriw
…………………………………………………
164
XV-Bap. Geografiya sabag’ının’ tu’rleri
15.1
Kirisiw sabag’ı
……………………………………………………………………….....
168
15.2
Aralas sabaq
……………………………………………………………………………..
169
15.3
Jan’a temanı u’yreniw sabag’ı
………………………………………………………….
171
15.4
Geografiyalıq ko’nlikpelerdi qa’liplestiriw sabag’ı
……………………………….
171
15.5
Ta’kirarlaw ulıwmalastırıw h’a’m bilimlerdi tekseriw sabaqları
|
| |
Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m - bet 135

202
MAZMUNI
Kirisiw
…………………………………………………………………………………..
4
I-bo’lim. Geografiya ta’limi h’a’m onın’ rawajlanıwı
I-Bap Geografiya ta’liminin’ maqseti h’a’m wazıypaları
1.1.
Geografiya ta’limi metodikası h’aqqında tu’sinik, onın’ maqseti h’a’m wazıypaları
…………………………………………………………………………….
5
1.2.
Geografiya ta’liminin’ maqset h’a’m wazıypaları
………………………………..........
6
1.3.
Geografiya ta’limi metodikasının’ basqa pa’nler menen baylanılılıg’ı
……….
9
1.4.
Geografiya ta’liminde a’meliy analiz jumısların sho’lkemlestiriw mashqalaları
11
1.5.
Metodikalıq izertlewler basqıshları
……………………………………………...
17
II- Bap. Geografiya ta’liminin’ rawajlanıw tariyxı
2.1.
A’yyemgi da’wirde geografiya pa’ninin’ rawajlanıwı
………………………………...
20
2.2.
Orta a’sirlerde geografiya ta’liminin’ rawajlanıwı
……………………………….
22
2.3.
İlimiy geografiyalıq izertlewler da’wirinde geografiyalıq ta’limnin’ rawajlanıwı
…....
23
2.4.
Shet ellerde geografiya ta’limi
………………………………………………………..
25
III-Bap. O’zbekstanda geografiya ta’liminin’ rawajlanıwı
3.1.
XIX a’sirdin’ aqırı h’a’m XX a’sir baslarında geografiya ta’liminin’ rawajlanıwı
30
3.2.
XX a’sirde O’zbekstanda geografiya ta’liminin’ rawajlanıwı
……………………....
34
3.3.
O’zbekstanda kadrlar tayarlawdın’ milliy da’stu’ri h’a’m qabıl etiliwi
……………
37
3.4.
Geografiya ta’liminin’ du’zilisi h’a’m bilimlendiriw standartları
…………………………………………………… - Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m

203
………………………………………………………………………………'>VIII-Bap. Mashqalalı oqıtıw metodları
8.1
Geografiya pa’nindegi mashqalalar h’a’m olardan
bilimlendiriw protsessinde
paydalanıw
………………………………………………………………………………
94
8.2
Mashqalalı bayanlaw metodı
……………………………………………………………
96
8.3
Reproduktiv, u’stirtin izleniwshi h’a’m izleniwshi metod
…………………………..
99
8.4.
Mashqalalı oqıtıw metodı
……………………………………………………………
104
IX-Bap. Geografiya ta’liminde matematikalıq h’a’m statistikalıq metodlardan
paydalanıw
9.1.
Geografiya ta’liminde matematikalıq texnologiyalardan paydalanıw
texnologiyası
…………………………………………………….._105_9.2._Geografiya_ta’liminde_statistikalıq_mag’lıwmatlardan_paydalanıw_texnologiyası_………………………………………………………………………….....'>……………………………………………………………………………..
105
9.2.
Geografiya ta’liminde statistikalıq mag’lıwmatlardan paydalanıw
texnologiyası
………………………………………………………………………….....
110
X-Bap. Geografiya ta’liminde pedagogikalıq texnologiyalardı islep shıg’ıw h’a’m
qollanıw
10.1.
Geografiya ta’liminde pedagogikalıq texnologiyalardı qollanıwdın’
ilimiy-metodikalıq tiykarları
……………………………………………………..
116
10.2.
Didaktikalıq oyınlar
…………………………………………………………………
126
10.3.
Modulli ta’lim texnologiyası
……………………………………………………….....
129
III-Bo’lim. Oqıtıw quralları
XI-Bap. Oqıtıw quralları
11.1.
Oqıtıw qurallarının’ tu’rleri
……………………………………………………….
132
11.2.
Geografiya sabaqlıg’ı h’a’m onın’ menen islesiw texnologiyası
……………………...
133
11.3
Geografiyalıq qubılıslardı su’wretleytug’ın oqıw qurallarınan paydalanıw texnologiyası
-keste 
İnsannın’ atmosferag’a, gidrosferag’a h’a’m jer ju’zine ko’rsetiwshi keri ta’sirin

197
Sabaq protsessinde qollanıwshı metodlar:
lektsiya, gu’rrin’,
soraw-juwap,
«klaster» metodı, «kishi toparlarda islew» metodı, sabaqlıq penen islesiw metodı
Sabaqtın’ rejesi:
1. Geografiyalıq poyas degenimiz ne?
2. Ta’biyat zonaları degenimiz ne?
3. Tegisliktegi ta’biyat zonaları
4. Ba’lentlik poyasları
Sabaqtın’ barısı:
I. Bayan etiw arqalı oqıw materialı mazmunı h’aqqında oqıwshılarg’a teoriyalıq
bilimlerdi beriw.
Tema quramalı bolg’anlıg’ı sebepli, onın’ mazmunı oqıtıwshı ta’repinen
bayan
etiw tiykarında ashıp beriledi. Bayan etiw protsesinde oqıtıwshı ba’lentlik poyasları
suwreti, geografiyalıq poyaslar kartasınan paydalanıladı.
II. Sa’wbetlesiw arqalı temada o’zlestirilgen bilimlerdi bekkemlew.
Usı orında oqıwshılar oqıtıwshı ta’repinen ortag’a taslang’an to’mendegi
sorawlar boyınsha o’z pikirlerin bayan etiwleri mu’mkin:
1. Geografiyalıq poyas h’a’m ta’biyat zonalarının’ bir-birinen o’zgesheligi?
2. Tegisliktegi ta’biyat zonaları menen klimat poyasları ortasında
qanday
baylanıslılıq bar?
3. Jasap turg’an jerimiz qaysı poyas h’a’m qaysı zonag’a kiredi?
III. «Klaster» metodı ja’rdeminde bilimlerdi bekkemlew.
Klass oqıwshıları topar yaki ja’ma’a’t arasında «Geografiyalıq poyaslar h’a’m
ta’biyat zonaları» temasının’ ulıwma a’h’miyetin ko’rsetiwshi klasterdi payda etedi.
Bunda oqıwshılar o’z betinshe jumıs alıp baradı, oqıtıwshı olardın’ alıp barıp atırg’an
jumısın baqlap turadı, za’ru’r orınlarda olarg’a ma’sla’h’a’tler beredi.
U’yrenilgen tema boyınsha ta’jiriybe sınaw jumısları natiyjesinde to’mendegi
tabiyat zonaları h’aqqında klaster jaratıldı (7-suwret).
IV. «Kishi do’retiwshilik jumıs» temasında diktant jazıw arqalı
bilimlerdi
bekkemlew.
Oqıwshılarg’a sabaq son’ında yamasa u’y tapsırmasın ushın qorshag’an ortalıqtı
u’yreniw maqsetinde o’zleri jasap turg’an territoriyanın’ qaysı geografiyalıq poyas
h’a’m ta’biyat zonasına kiriwin anıqlaw h’a’m og’an geografiyalıq sıpatlama jazıw
wazıypası beriledi. Oqıwshılar usı wazıypanı orınlawda jergilikli ta’biyiy obektlerge
tiykarg’ı itibarın qaratıwları za’ru’r. Bul tapsırma olardın’ o’tilgen tema boyınsha jeterli
da’rejede bilimge iye bolg’anlıqlarınan derek beredi.
199
9-su’wret.Balentlik ta’biyat poyasları h’aqqında klaster
Qar muzlıqları
2. Orta a’sirlerde geografiya ta’liminin’ rawajlanıwı

20
IV a’sirde Aleksandr Kosma İndikollev ta’repinen du’nya kartası
du’zildi. Onın’ kartasında arqa Afrika, Evropa, Jer orta ten’iz, Aziya, Kaspiy
ten’izi su’wretlengen;
VIII-IX a’sirlerde Axmed Al-Ferg’aniy astrolobiya a’sbabın jarattı. Onın’
astronomiya sabaqlıg’ı bir neshe a’sirler dawamında Evropa ma’mleketlerinde
tiykarg’ı sabaqlıq sıpatında qollanıldı;
Muxammed İbn Al Xorazmiy IX a’sirde «Surat-al-Arz» atlı kitap
jazg’an;
Abu Rayxan a’l-Beruniy birinshi bolıp, globustı jarattı. Du’nya
kartasın du’zdi. Geografiya pa’ninin’ rawajlanıwına u’lken u’les qostı. Ol
«Hindstan», «Minerologiya», «A’yyemgi xalıqlardan qalg’an estelikler»,
«Geodeziya (matematikalıq geografiya)» atlı shıg’armalar jazg’an;
Abu Ali ibn Sino releftin’ ju’zege keliwinde ishki h’a’m sırtqı
ku’shlerdin’ ornı h’a’m a’h’miyetin ashıp berdi;
Zaxiriddin Muxammed Babur o’zinin’ «Baburnama» shıg’arması
menen regionallıq geografiyanın’ rawajlanıwına u’lken u’les qostı.
«Baburnama»da keltirilgen mag’lıwmatlar tiykarında Orta h’a’m
Tu’slik Aziya ma’mleketlerinin’ orta a’sirlerdegi ta’biyiy sharayatı h’a’m xojalıg’ı
h’aqqında pikir ju’ritiw mu’mkin.
Demek, orta a’sirlerdin’ birinshi bo’limlerinde geografiyalıq bilimler ja’ne
de ken’eytilgen h’a’m teren’lesken.
Ullı geografiyalıq ashılıwlar da’wirinde Evropada ilim ja’ne rawajlana
basladı. Na’tiyjede du’nya a’h’miyetine iye bolg’an ashılıwlar islendi. 1492-jıl
Xristofor Kolumb ta’repinen Amerika materigi ashıldı. 1498-jılı Vasko-da-Gama
Portugaliya ekspeditsiyası Afrikanı aylanıp o’tip, Evropadan Hindstang’a ten’iz
jolın ashtı. 1519-1521-jılları Fernando Magellan basshılıq etken İspaniya
ekspeditsiyası okean boylap du’nya aylana sayaxatın a’melge asırdı h’a’m jerdin’
shar ta’rizli ekenligin ja’ne bir ma’rte da’lilledi. 1650-jılı Golland alımı B.Vareniy
«Ulıwma geografiya» atlı shıg’armasın’ jazdı. Usı shıg’armada ol geografiyanı eki
bo’limge, yag’nıy ulıwma h’a’m jeke bo’limge bo’ledi.
Asosiy afzalliklari - Biogaz energiyasining hosil bo‘lishi

|
Biogaz energiyasining hosil bo‘lishi
|
bet | 5/5 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 54,58 Kb. | | #273014 |
Asosiy afzalliklari:
Zaxiralar potensiallining ko'pligi. О’rmon va qishloq xо’jaligi ishlab chiqaradigan mahsulotlar hamda turli xil chiqindilar bunga misol bo'la oladi.
Energiyani jamg’arish va istalgan vaqtda foydalanish imkoniyati, qayta tiklanuvchanligi, nisbatan arzonligi.
Yog’och, kо’mir, biogaz, spirt va elektr energiyadan foydalanib elektr tokini ishlab chiqarishning turmushda va sanoatda foydalanish sohalarining kо’pligi.
Qishloq xо’jalik mahsulotlarini ishlab chiqarishini rivojlantirish. Qо’shimcha va ikkilamchi mahsulotlardan hamda chiqindilardan samarali foydalanish. Chiqindisiz texnologiyalarni yaratish.
Ekologiyani yaxshilash va atrof muhitni ifloslatirishni kamaytirish.
Asosiy kamchiliklari:
Tuproqning kuchsizlanish va eroziyalanish ehtimoli.
Oziq-ovqat ishlab chiqarish bilan raqobati.
Genetik muxandislikdan foydalanish oqibatida nazorat qilib bо’lmaydigan jarayonlarga olib kelishi mumkin.
Loyihalash xatoliklari hamda qayta ishlash sikllarining berk bо’lmasligi atrof muhitni ifloslanishiga olib kelishi mumkin.
|
| |
Uchinchi avlod bioyoqilg'ilari

|
Uchinchi avlod bioyoqilg'ilari
|
bet | 4/5 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 54,58 Kb. | | #273014 |
Uchinchi avlod bioyoqilg'ilari
Uchinchi avlod bioyoqilg'isi deganda suv o'tlaridan olinadigan yoqilg'i tushuniladi.
AQShning Energetika vazirligi 1978-1996-yillarda "Suvda yashovchi o'simlik turlari"dan yog' ajratib olish dasturi bo'yicha zamonaviy tadqiqotlarni amalga oshirmoqda. Tadqiqotchilar Kaliforniya, Gavayi va Nyu-Meksikodagi ochiq suv havzalaridagi suv o'tlarini sanoat miqiyosida xom ashyo sifatida ishlab chiqarishda foydalanishga yaroqli degan xulosaga kelishgan. Suv havzalarida 6 yil davomida 1000 m hajmda suv o'tlari yetishtirilgan. Nyu-Meksiko shtatida suv havzasidan CO2 ni
olishda yuqori samaradorlikka erishilgan. Hosildorlik kuniga kvadrat metr uchun 50 grammdan ko'proq suv o'tlarini tashkil etgan. 200 ming gektar suv havzalarida AQSh transport vositalarining iste‘mol qilishi uchun yillik 5 % ga yetarli yoqilg'i ishlab chiqarilgan. AQShda suv o'tlarini yetishtirishga 200 ming gektar suv hududi ajratilgan bo'lib, bu umumiy qishloq xo'jaligi uchun yaroqli yerlarning 0,1 %idan kamrog'ini tashkil qilgan. Bioyoqilg'i olish texnologiyasida hali ko'p muammolar mavjud. Masalan, suv o'tlari o'sishi uchun yuqori harorat kerak bo'ladi. Cho'l iqlimi ularni o'stirish uchun uchun juda mos keladi. Lekin bunday hudularda o'simliklarni tungi harorat pasayishidan himoya qilish uchun qo'shimcha isitish talab etiladi. 90-yillarning oxirida bozorda neftning nisbatan arzonligi sabab bioyoqilg'i texnologiyasi tijorat maqsadida biogazni ajratib olishda deyarli qo'llanuilmadi.
Suv o'tlarini ochiq suv havzalarida yetishtirishdan tashqari, elektr stansiyalari yaqinida joylashgan kichik bioreaktorlarda suv o'tlarini yetishtirish texnologiyalari
yaratilingan. Issiqlik elektrostansiyasi (IES) zavodida sovutish uchun foydalanladigan suvlar issiqlik suv o'tlarini yetishtirish uchun issiqlik ehtiyojining 77% gacha qoplashga qodir. Suv o'tlarini o'stirishdagi texnologiyada haroratning kunlik o'zgarishidan himoyalashda, issiq cho'l iqlimi kabi talab qilinmaydi hamda olinadigan biogaz har qanday issiqlik elektr stansiyasida yoqilg'i sifatida samarali qo'llanishi mumkin.
Bioenergetikaning rivojlanishida о’ziga yarasha afzalliklar va kamchiliklar mavjud.
|
| |
–rasm - Biogaz energiyasining hosil bo‘lishi

|
Biogaz energiyasining hosil bo‘lishi
|
bet | 2/5 | Sana | 30.09.2024 | Hajmi | 54,58 Kb. | | #273014 |
1 –rasm. Biogaz energiyasining hosil bo‘lish texnologiyasi.
BGQ har qanday qurilish kabi, mablag‘, kuch va quvvatingizni talab qiladi. Birinchi kubometr biogazni olish bilan foyda kelishini o‘ylamaslik kerak, buning uchun qurilma turg‘un ishlashi kerak va sizni bilimdon ega sifatida doimo e’tiboringizda bo‘lishi kerak. BGQ ni qurishga qaror qilgan fermer yoki kichik xususiy xo‘jalik egasiga rejalash va montaj ishlarining xar bir tafsilotlariga e’tibor berish tavsiya etiladi.
Agarda qurilma mustaqil ravishda yig‘ilsa, har bir bosqichda mutaxassislar (quruvchilar, montajchilar, gazchilar, elektriklar) bilan maslaxat qilish nihoyatda zarur.
Faqat shunday yondashuvda va shaxsiy manfaatdorlikda ko‘pgina xavf- xatarlardan qutilish mumkin.
BGQ turg‘un, doimiy va ishonchli ishlashi uchun undan foydalanuvchi ekspluatatsiyaning xar bir tafsilotini bilishi kerak. Faqat shu shartlar bajarilganda, quyida berilgan kafolatlarga erishish mumkin.
xarid qilishni kamaytirish hisobiga mablag‘ tejash:
yonilg‘i;
elektr energiya;
o‘g‘it.
qo‘shimcha mablag‘lar olish imkoniyatlari:
biogaz va bioo‘g‘it sotish;
qishloq xo‘jalik madaniy o‘simliklarining hosildorligini oshirish. BGQ qurishdan oldin nimalarni hisobga olish kerak?
Biogaz qurilmasi tufayli krizisga uchragan xo‘jalikni ko‘tarish mumkin emas. Biogaz qurilma xo‘jalikning samaradorligini va birinchi navbatda, qishloq uy- joylaridagi sharoitlarni yaxshilashga yordam berishi mumkin.
Biogaz qurilmalarga yo‘naltirilgan investitsiyalar uzoq muddatli sarmoyalar bilan bog‘lik. Suning uchun BGQ qurilishining hisob-kitobi kelajakni ham nazarga olgan holda bajarilishi kerak.
BGQ qurilishining ko‘p qismining mustaqil qilinishi yo‘qotishlarni kamaytirish va rentabellikni oshirishga, kelgusidagi nosozliklarni bartaraf etishga yordam beradi.
BGQ ning ishlashi natijasida fermadagi yoqimsiz hidlarning darajasini anchagina pasaytiradi, bu esa fermalar turar-joylarga yaqin joylashganida juda muhim.
Metan hosil qiluvchi bakteriyalar fermadagi mollar kabi o‘ziga e’tibor talab qiladi. Bu esa biogaz qurilmalarning muvaffaqiyatli ishlashi uchun maxsus bilimlarni talab etishidan dalolat beradi. Shuning uchun xizmat qiluvchilarga bilim berishga, malakasini oshirishga va manfaatdorligini yaratishga e’tibor berish zarur.
Nazorat va profilaktik ishlar o‘tkazmasdan ekspluatatsiya qilish mumkin emas.
|
| |