Tekshirdi: Xajiyeva Nazokat. Toshkent 2023

O`zbekiston Respublikasi
Raqamli texnologiyalar vazirligi
Muhammad al- Xorazmiy nomidagi
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Kiberxavfsizlik fakulteti
Tayorladi: Xudoyberdiyev S.
Tekshirdi: Xajiyeva Nazokat.
Toshkent 2023
Boston modeli biznesning pozitsiyalari, tashkilotdagi har bir bo'linma va, albatta, strategik istiqbollar to'g'risida o'zaro bog'liq xulosalarni aniqlash uchun ishlatiladi. Ushbu matritsa yordamida tashkilot rahbariyati portfelni shakllantiradi, chunki turli tarmoqlar va biznes bo'linmalariga barcha kapital qo'yilmalarning kombinatsiyasi aniqlanadi. Ushbu modelning afzalligi: BCG matritsasi strategiyalar uchun turli xil variantlarni taklif qiladi. Bozor ulushining oshishi va biznesning o'sishi bilan "savol belgisi" osongina "yulduz" ga aylanadi va "pul sigir" strategiyasiga amal qilgan holda, ya'ni bozor ulushini saqlab qolgan holda, biznes ham muhim bo'lgan daromadni saqlab qoladi. moliyaviy innovatsiyalar va har bir o'sib borayotgan biznes turi duch keladigan muammolarni hal qilish uchun. BCG modelining afzalliklari, birinchidan, u eng uzoq muddatli maqsadlarga erishish uchun tashkilotga kiradigan barcha biznes bo'linmalari o'rtasidagi munosabatlarni tahlil qilish uchun ishlatilishi mumkin. Ikkinchidan, ushbu model biznes rivojlanishining turli bosqichlarini butun va uning har bir bo'linmasini tahlil qilishga qodir. Va eng muhim afzallik: model sodda va tushunarli, ammo shunga qaramay, biznes portfelini (ya'ni, tashkilotning qimmatli qog'ozlari) yig'ish uchun ajoyib yondashuvni taklif qiladi. Ikkita kamchilik bor. Birinchisi, ushbu model yordamida biznes imkoniyatlari har doim ham to'g'ri baholanmaydi va barcha imkoniyatlar hisoblanmaydi. Barcha ichki va tashqi o'zgarishlar hali tugallanmagan bo'lsa, ular bozorni tark etishni maslahat berishlari mumkin va biznesning mavqei hali ham yaxshilanishi va hatto muvaffaqiyatli bo'lishi mumkin. Misol uchun, yetmishinchi yillarda ma'lum bir fermer zo'rg'a va keyin ekologik toza mahsulotlar uchun modaga kirdi va uning biznesi "pul sigir" ga aylanishi mumkin edi, lekin BCG modeli bu imkoniyatni oldindan ko'ra olmaganligi sababli, u sotilgan. Ikkinchi kamchilik - bu pul oqimlariga (naqd pul) haddan tashqari e'tibor va aslida u deyarli har doim investitsiyalar tomonidan qo'llab-quvvatlanadi, bu yo'l ancha samarali. Ultra tez o'sishga e'tibor ham unchalik yaxshi emas, chunki u biznesni yaxshilash uchun yangi va samaraliroq boshqaruv usullarini qo'llash imkoniyatini ko'rmaydi.
|
|
|
|
|
Strategik biznes birligining turi
|
|
Pul oqimlari
|
Mumkin strategiyalar
|
"Muammo"
|
o'sib borayotgan,
beqaror
|
Salbiy
|
Tahlil: mumkin
biznes ko'tarilishi
"yulduz" darajasiga ""
|
"Yulduz"
|
barqaror,
o'sib borayotgan
|
Taxminan nolga teng
|
Investitsiyalar
o'sish uchun
|
"Sog'uvchi sigir"
|
barqaror
|
Ijobiy barqaror bo'linmalar
|
Xizmat ko'rsatish
rentabellik
boshqa sohalarga investitsiyalar
|
"It"
|
beqaror
|
Taxminan nolga teng
|
Tugatish
bo'linmalar /
"hosil yig'ish"
|
Shunday qilib, BCG matritsasi asosidagi tahlil quyidagi xulosalarga olib keladi:
* biznes bo'linmalari yoki mahsulotlar uchun mumkin bo'lgan strategiyani aniqlash;
* ularning moliyalashtirish ehtiyojlari va potentsial rentabelligini baholash;
* korporativ portfel balansini baholash.
Amalda portfel tahlilini o'tkazishda korxona rahbariyati ko'plab uslubiy muammolarga duch kelishi mumkin. Xususan, ko'p mahsulotli kompaniyalarda biznes bo'linmalarini aniqlash, shuningdek, tez va sekin o'sib borayotgan biznes turlarini ajratib turadigan chegarani tanlash qiyin, yagona rivojlanish strategiyasini ishlab chiqish uchun biznes bo'linmalarini guruhlash qiyin va hokazo. Shunga qaramay, portfel tahlili o'ziga xos kuchli tomonlari tufayli korporativ strategiyani shakllantirishda qo'llaniladi. Portfel tahlili quyidagi sohalarda ijobiy ta'sir ko'rsatadi:
* yuqori rahbariyatni korxonaning har bir biznes turini alohida baholashga, unga maqsadlar qo'yishga va resurslarni qayta taqsimlashga undaydi;
* korporativ portfeldagi har bir biznes bo‘linmasining qiyosiy “kuchliligi”ning sodda va vizual tasvirini beradi;
* har bir biznes bo'linmasining daromad oqimini yaratish qobiliyatini ham, moliyalashtirishga bo'lgan ehtiyojini ham ko'rsatadi;
* tashqi muhit haqidagi ma'lumotlardan foydalanishni rag'batlantiradi;
* moliyaviy oqimlarni biznesni kengaytirish va o'sish ehtiyojlariga moslashtirish muammosini ko'taradi.
Boston maslahat guruhining yondashuviga asosiy tanqidlar quyidagilardan iborat:
* matritsa faqat ikkita o'lchovni ta'minlaydi - bozor o'sishi va nisbiy bozor ulushi, boshqa ko'plab o'sish omillari hisobga olinmaydi;
* strategik biznes bo'linmasining pozitsiyasi asosan bozor chegaralari va ko'lamini aniqlashga bog'liq;
* Amalda, bozor / bozor ulushining o'sishi biznesning rentabelligiga qanday ta'sir qilishi har doim ham aniq emas. Nisbiy bozor ulushi va rentabellik salohiyati o'rtasidagi bog'liqlik haqidagi gipoteza faqat eksperimental egri chiziq mavjud bo'lganda, ya'ni asosan ommaviy ishlab chiqarish tarmoqlarida qo'llaniladi;
* korxona bo'linmalarining o'zaro bog'liqligi e'tiborga olinmaydi;
* tovar bozorlarining ma'lum bir davriy rivojlanishi e'tiborga olinmaydi.
Portfel matritsalari shuni ko'rsatadiki, korxona ichidagi alohida bo'linma nafaqat o'z foydasining hisobini yuritishi va uni boshqa bo'linmalar bilan bo'lishmasligi kerak. Vaqt o'tishi bilan vaziyat o'zgaradi va, masalan, "yulduz" bo'lgan birlik "pul sigir" ga aylanadi va bu, o'z navbatida, ertami-kechmi "it" ga aylanadi. Yana bir bor ta'kidlaymizki, ushbu yondashuv doirasida sanoatda eksperimental egri chiziq mavjudligi taxmin qilinadi va har bir alohida biznesning rivojlanish strategiyasi soddalashtirilgan muqobilga tushiriladi: kengaytirish - texnik xizmat ko'rsatish - faoliyatni qisqartirish (bosqichlar bo'ylab harakatlanish). mahsulotning hayot aylanishi). BCG matritsasi marketing tahlilining eng mashhur vositalaridan biridir. Uning yordami bilan siz mahsulotni bozorda ilgari surish uchun eng foydali strategiyani tanlashingiz mumkin. Keling, BCG matritsasi nima ekanligini va uni Excel yordamida qanday qurishni bilib olaylik.
Boston Consulting Group (BCG) matritsasi bozor o'sish sur'ati va ularning ma'lum bir bozor segmentidagi ulushiga asoslangan mahsulot guruhlarini ilgari surish tahlili uchun asosdir.
Matritsa strategiyasiga ko'ra, barcha mahsulotlar to'rt turga bo'linadi:
|