Taʼlim oluvchi va taʼlim beruvchining psixologik xususiyatlari

Taʼlim oluvchi va taʼlim
beruvchining
psixologik xususiyatlari
Ta’lim tushunchasi
Taʼlim - juda keng maʼnoga ega bo’lib, u bilim, ko’nikma va
malakalarni o’zlashtirish, o’rganish, o’rgatish jarayonidir. Bu
taʼrif hozirgi zamon taʼlimi uchun yetarli emas. Chunki xozir
mustaqillik davrida taʼlim o’zining mazmuni bilan o’quvchilarga
bilim, ko’nikma va malakalar berish bilan birga, o’quvchilarni
hozirgi zamon ruhida milliy kadrlar, jahon madaniyati va
maorifining ilg’or g’oyalaridan oqilona foydalanib tarbiya
beruvchi, inson shaxsini rivojlantiruvchi, uni mustaqil fikrlashga
o’rgatuvchi, ilmiy tushuncha va izlanishlarga layoqatli qiluvchi
taʼlim hamdir.
Ta’lim jarayoni
Birinchidan, o’qituvchi tomonidan bajariladigan, boshqariladigan,
ikkinchidan, o’quvchi tomonidan bajariladigan jarayondir.
Demak, taʼlim jarayoni o’rganish va o’rgatish, o’rganib olish va
uni hayotga tadbiq etish xususiyati bilan izohlanadi.
O’qitish va o’rganish tushunchalari
O’rgatish (o’qitish) - bu o’qituvchining o’quvchilarga bilim, ko’nikma
va malakalar berish, ularda yangi xaqiqatni ochishga qodir bo’lgan
ijodiy, mantiqiy tafakkurni tarbiyalashdir.
O’rganish- bu o’quvchilarning o’qituvchi tamonidan berilgan
bilimlarni, qabul qilishlari jarayoni, o’zlarida bilish qobiliyatlarini,
fikrlash operatsiyalari va harakatlarni tarkib toptirish jarayonidir.
O’qituvchi va o’quvchining o’zaro
bog’liqligi
Taʼlimning muvaffaqiyati o’quv materiallarning mazmuni va taʼlim
usullarigagina emas, balki u ko’p jihatdan o’quvchining qanday
o’qiyotganligini bilishga, yaʼni o’quvchining yosh xususiyatlariga,
aqliy taraqqiyoti va faolligiga muvofiq malakalarni o’zlashtirish
jarayonining psixologik asoslarini bilishga ham bog’liqdir. O’qish
jarayoni - o’quvchining o’ziga xos xususiyatlariga xam, uning psixik
rivojlanishining (aqlliy, emotsional, irodaviy jihatdan) individual
tavsifnomasiga, unda o’qishga nisbatan qaror topgan munosabatlariga,
uning qiziqish-havaslariga bog’liqdir. Boshqacha qilib aytganda, taʼlim
jarayoni o’quvchiga nimani va qanday qilib o’zlashtirishning oddiy bir
xil natijasi emas, yaʼni sirtdan taʼsir qiladigan shart-sharoitlarning
oqibati emas, balki o’quvchining individual-psixologik xususiyatlariga
bog’liq ravishda amalga oshiriladi.
Ta’limni o’zlashtirishning omillari
1. Nimani o’qitishga;
2. Kim o’qitadi va qanday o’qitishga;
3. Kimni o’qitishga bogliq.
Ta’limni o’zlashtirishning omillari
1- xolda: a) o’qitish xarakteri o’zlashtirilayotgan materiallarga;
b) uning mazmuniga va qanday tizimda yetkazib berilayotganligiga
bog’liq;
2- xolda: a) o’qituvchining uslubiy mahoratiga;
b) ish tajribasiga;
d) uning bilimiga bog’liq;
3- xolda: a) kimni, qanday o’quvchini o’qitishga;
b) psixik rivojlanishining individual tavsifnomasiga;
d) qiziqish va havaslariga bog’liqdir.
Bilimlarni o’rganishning psixologik
kompenentlari
1. O’quvchilarning o’qishga ijodiy munosabatda bo’lishi;
2. Material bilan bevosita tanishish jarayoni;
3. Olingan materialni faol ravishda qayta ishlash jarayoni bo’lgan fikrlash
(tafakkur);
4. Qabul qilingan va ishlab chiqilgan axborotni esda olib qolish va esda
saqlash jarayoni.
E’tiboringiz uchun
raxmat!
Document Outline - Taʼlim oluvchi va taʼlim beruvchining psixologik xususiyatlari
- Ta’lim tushunchasi
- Ta’lim jarayoni
- O’qitish va o’rganish tushunchalari
- O’qituvchi va o’quvchining o’zaro bog’liqligi
- Ta’limni o’zlashtirishning omillari
- Ta’limni o’zlashtirishning omillari
- Bilimlarni o’rganishning psixologik kompenentlari
- Slide 9
|