Chastota ajratuvchi kuchaytirgichlar

246
chastotali ajratuvchi kuchaytirgichlarda oddiy kuchaytirgichning kollektor zanjiriga
LC kontur ulanadi, LC
rezonans rejimida ishlaydi.
LC
I
2
1
0
chastotada kuchaytirgichning kuchaytirish koeffitsienti
maksimal qiymatga ega
bo‘ladi. 17.6-rasmda chastota kuchaytirgichning sxemasi keltirilgan.
17.6-rasm. Chastota kuchaytirgich sxemasi.
17.5. Kuchlanish kuchaytirgichlari.
Kuchlanish kuchaytirgichlari qurilma chiqishida qurilma kirishidagidan bir necha barobar ko‘p
kuchlanish olishda qo‘llaniladi. Oxirgi vaqtlarda bu uskunalar juda ko‘p qo‘llanilmoqda, chunki ular yuqori
kuchlanish transformatorlarini o‘rnini bosadi. Bunday almashtirishda o‘lchamlar va massadan yutiladi.
17.7-rasmda kuchlanishni parallel ikki barobar oshiruvchi uskuna sxemasi keltirilgan. U
transformatorning bitta ikkilamchi chulg‘amiga ulangan ikkita bir yarim davrli to‘g‘irlagich ko‘rinishidadir.
Agar A nuqta musbat potentsial, B nuqta manfiy potentsialga ega bo‘lganda D
1
diod ochiq, D
2
diod yopiq
bo‘ladi. Bu vaqtda C1 kondensator ochiq bo‘lgan D
1
diod orqali U
st
amplituda qiymatigacha zaryadlanadi.
Keyingi yarim davrda V nuqta musbat, A nuqta manfiy potentsialga ega bo‘ladi, D
1
diod yopiq, D
2
diod esa
ochiq bo‘ladi. Bu yarim davrda D
2
diod C2 kondensatorni zaryadlaydi. C1 va C2
kondensatorlar chiqishga
nisbatan ketma-ket ulangan bo‘ladi.
247
17.7-rasm. Parallel kuchlanishni ikki barobar oshirish sxemasi.
Kondensatorlardagi kuchlanish qutblanishi shundayki, razryadlanish vaqt doimiysi
razr
=CR
YU
T/2
(bu yerda C=C1=C2, T-kirish kuchlanish davri) bo‘lganda uskunaning chiqish kuchlanishi transformatorning
ikkilamchi chulg’amining kuchlanishining ikkillangan qiymatiga teng bo‘ladi. 17.8-rasmda kuchlanishni ikki
barobar oshiruvchining sxemasi keltirilgan.
17.8-rasm. Ketma-ket kuchlanishni ikki barobar kuchaytirgich sxemasi.
Kirish kuchlanishini biror
bir yarim davrda, qachonki B nuqta potentsiali musbat, A nuqta potentsiali
manfiy bo‘lganda D
1
diod ochiq, D
2
diod yopiq bo‘ladi. Bu vaqtda C1 kondensatori D
1
orqali U
2T
kuchlanish
248
amplituda qiymatigacha zaryadlanadi. Keyingi yarim davrda A nuqta potentsiali musbat, V nuqta potentsiali
manfiy bo‘ladi, D
1
diod yopiq, D
2
diod ochiq bo‘ladi. Bunda C2
kondensator D
2
diod orqali zaryadlanishni
boshlaydi, ya’ni transformatorning ikkilamchi chulg’ami kirishidan U
2
va zaryadlangan C1 kondensatoridan
zaryadlanadi. Buning oqibatida R
YU
qarshiligida kuchlanish qiymati U
2T
kuchlanish ikki barobar oshirilgan
qiymatiga teng bo‘ladi.
Ketma-ket sxemani kuchlanish ikki barobar oshiruvchi uskunaning parallelga
nisbatan bir qator
afzalliklari mavjud: chiqish kuchlanishi pulsatsiyasi, ishlash stabilligi yuqori. Bundan tashqari bir necha
ketma- ket kuchaytirgichlardan to‘rt barobar kuchlanish oshiruvchi sistemalarni yig‘ish mumkin. To‘rt
barobar oshiruvchini bir-biriga qo‘shib, kuchlanishni 8 barobar oishirish mumkin. Shuning uchun ketma-
ket sxemali kuchlanishni ikki barobar oshiruvchi sxemalar ko‘prok qo‘llaniladi.
17.9-rasm. Kuchlanishni 4 barobar oshiruvchi uskuna sxemasi.
Kuchlanish kuchaytirgichlari yordamida chiqishda bir necha 10 kV kuchlanish olish mumkin, bunda
kichik
nominal kuchlanishli, kichik o‘lchamli va arzon (kondensatorlar va diodlar) uskunalar qo‘llaniladi.
Barcha kuchaytirgichlarning kamchiligi: ularning kichikligi va FIK pastligidir.