nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustaqil o‘rganish uchun topshiriqlar

583
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yili
Hisobot
yili
Farqi
(+,-)
Mahsulot, ish va xizmatlar eksportidan olingan
tushum, ming so‘m
hisobida
258470
321954
?
Eksport qilingan mahsulot,
ish va xizmatlar tannarxi,
ming so‘m hisobida
201861
248396
?
Eksport
hajmidan olingan foyda, ming so‘mda
?
?
?
Rentabellik darajasi, %
?
?
?
Eksport-import operatsiyalarini tahlil qilishning bugungi kundagi
ahamiyatiga mustaqil fikr-mulohazalaringiz asosida baho bering.
Test savollari:
1. O‘zbekiston Respublikasida bojlarning stavkalarini qaysi
organ belgigaydi?
a) adliya vazirligi;
b) moliya vazirligi;
d) soliq qo‘mitasi;
e) hisob palatasi;
f) bojxona qo‘mitasi.
2. Import shartnomalarini hisobga qo‘yish va tashqi savdo
operatsiyalarining bojxona monitoringini amalga oshirish tartibini
belgilab beruvchi me’yoriy hujjat:
a) import bojxona to‘lovlarini hisoblash va undirish tartibi;
b) import shartnomalarini hisobga qo‘yish va ular to‘lovini xo‘jalik
subyektlarining o‘z mablag‘lari hisobidan amalga oshirish tartibi
to‘g‘risida Nizom;
d) import kontraktlarini hisobga qo‘yish
va tashqi savdo
operatsiyalarining bojxonamonitoringini amalga oshirish tartibi
to‘g‘risida Nizom;
e) o‘zbekiston Respublikasi tashqi iqtisodiy faoliyat subyektlarining
savdo reyestrini yuritish tartibi to‘g‘risida Nizom;
f) tashqi iqtisodiy faoliyat to‘g‘risida.
Mol-mulkning - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 33/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Mol-mulkning tarkibi
|
Yil boshida
|
Yil oxirida
|
O‘zgarishi (+,-)
|
Ming so‘m
|
%
|
Ming so‘m
|
%
|
Ming so‘m
|
%
|
Yil boshiga nisbatan %
|
1
|
Uzoq muddatli aktivlar
|
251184
|
73,7
|
265548
|
71,7
|
14364
|
-2,0
|
5,7
|
2
|
Joriy aktivlar
|
89545
|
26,3
|
104694
|
28,3
|
15149
|
2,0
|
16,9
|
Shu jumladan:
|
|
|
|
|
|
|
|
a
|
Tovar moddiy
zaxiralar
|
7946
|
2,3
|
12216
|
3,3
|
4270
|
1,0
|
53,7
|
b
|
Pul mabag‘lari va qimmatli
qogozlar
|
834
|
0,2
|
-
|
-
|
|
-0,2
|
0,0
|
d
|
Debitorlar
|
80765
|
23,7
|
92478
|
25,0
|
11713
|
1,3
|
14,5
|
|
Balans aktivining jami:
|
340729
|
100
|
370242
|
100
|
29513
|
0,0
|
8,7
|
Ushbu jadvalda «Mustaqillik» fermer xo‘jaligining mulki, ham mutlaq, ham nisbiy ko‘rsatkichlar asosida hisob-kitob qilingan.
Xo‘jalik faoliyati tahlilida nisbiy kattalikning turli shakllari qo‘llaniladi: makoniy taqqoslash, rejaviy topshiriq, reja bajarilishi, dinamika, struktura, koordinatsiya, intensivlik, samaradorlik.
Makoniy taqqoslash nisbiy kattaligi ayni bir davr yoki bir vaqt momenti bo‘yicha olingan turli obyektlarga tegishli ko‘rsatkichlarning darajasini taqqoslash natijasida olinadi.
Rejaviy topshiriqni taqqoslash nisbiy kattaligi ko‘rsatkichni joriy yil rejaviy darajasining o‘tgan yil haqiqatdagi yoki 3-5 yil oldingi o‘rtachasi darajasiga nisbatini o‘zida aks ettiradi.
Reja bajarilishi nisbiy kattaligi – ko‘rsatkichning hisobot davrining haqiqatdagi va rejaviy darajasi o‘rtasida foizlarda ifodalangan nisbatida ifodalanadi.
Dinamika nisbiy kattaligi qandaydir vaqt oralig‘ida ko‘rsatkich- larning o‘zgarishlarini tavsiflash qo‘llanilishi uchun va joriy davr ko‘rsatkichlari kattaliklarini uni oldingi davr (oy, kvartal, yil) darajasiga bo‘lish yo‘li bilan aniqlaydi. Ular o‘sish sur’ati deb aytiladi va odatda, foiz yoki koeffitsiyentlarda ifodalanadi. Dinamikaning nisbiy kattaliklari bazis va zanjirli bo‘lishi mumkin.
Struktura ko‘rsatkichi – bu qismning umumdagi ulushi (solishtirma salmog‘i) bo‘lib, foiz yoki koeffitsiyentlarda ifodalanadi. Misol uchun, umumiy ekin maydonida donli ekinlar solishtirma salmog‘i, korxo- naning xodimlari umumiy miqdorida ishchilarning solishtirma salmog‘i, korxonaning aktivlari shakllanishida o‘z kapitalining solishtirma sal- mog‘i va shu kabilar.
Koordinatsiya nisbiy kattaligi bir qism va umumiy ko‘rsatkichning o‘zaro nisbatini o‘zida aks ettiradi, misol uchun asosiy ishlab chiqarish fondlarining aktiv va passiv qismlari, o‘z hamda qarz kapitali va boshqalar.
Intensivlik nisbiy kattaligi biror hodisaning muhit bilan mutano- siblikda rivojlanishi darajasini ko‘rsatadi. Misol uchun, xodimlar va ishchilar tarkibida yuqori malakali ishchilar foizini oshib borishi va shu kabilar.
Samaradorlik nisbiy kattaligi – bu foydalilikni resurslar yoki xara- jatlar bilan nisbatini ifodalab beradi. Misol uchun, mahsulot sotishdan olingan foydani ishlab chiqarish xarajatlarining bir birligiga to‘g‘ri kelishi va hokazo.
|
| |
Import operatsiyalari tahlili

580
134-jadval
Xo‘jalik subyektining import hajmi rejasi bajarilishi va uning
o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar tahlili
Biznes reja
bo‘yicha
Haqiqatda
Yalpi import
hajmi
Ko‘rsatkich-
lar
Miqdor
Baho
Miqdor
Baho
Reja
Haq.
Reja
baja-
rili-
shi, %
A-mahsulot
50
2000
62
3000
100
186
186,0
B-mahsulot
40
1000
60
1500
40
90
225,0
Jami:
90
122
140
276
197,1
Korxonada import hajmi biznes rejaga nisbatan keskin oshgan.
Jumladan, «A» mahsulot turi bo‘yicha o‘sish 86 % ni, «B» mahsulot turi
bo‘yicha o‘sish esa 2,25 martani tashkil etgan. Korxona bo‘yicha jami
o‘sish 97,1 foizni tashkil etgan.
Import hajmining o‘zgarishida miqdor omil o‘zgarishi
hisobiga
yalpi import hajmi quyidagi o‘zgarishga ega bo‘lgan.
1. (62-50*2000+60-40*1000)=+24,0+20,0=44,0 ming so‘m.
Import hajmining o‘zgarishi baho omilining ta’sirida
yalpi import
hajmi quyidagi o‘zgarishga ega bo‘lgan.
2. (3000-2000*62+1500-1000*60)=+62,0+30,0=92,0 ming so‘m
Har ikkala omil ta’sirida import hajmi o‘sishi quyidagicha bo‘lgan:
+44,0+92,0=136,0 ming so‘m.
Masofaviy ta’limning afzalliklari

|
Masofaviy ta’limning afzalliklari
|
bet | 3/4 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #149964 |
Bog'liq 1493223345 66358Masofaviy ta’limning afzalliklari Masofaviy texnologiyalardan foydalangan holda o‘qitishning juda ko‘p ijobiy tomonlari mavjud.
Yashash joyidan turib, o‘qish imkoniyati — chekka qishloqlarda yashovchilarda katta shaharlarga borib, universitetga kirib-o‘qish imkoniyati har doim ham bo‘lavermaydi. Masofaviy ta’lim texnologiyalari ularga o‘z shahridan ketmasdan turib, o‘qish imkoniyatini yaratib beradi.
O‘qish va ishni birga qo‘shib olib borish — o‘quvchilar ishdan ajralmagan holda ta’lim olish imkoniga ega bo‘ladilar, bu, ayniqsa, malaka oshirish yoki ikkinchi oliy ma’lumot oluvchilarga juda qo‘l keladi.
Sifatli texnologiyalar va o‘quv mazmunini egallash — talaba sifatli o‘quv materiallari yordamida o‘qitilishi, o‘qituvchi bilan muloqat qilishi va o‘z individual o‘quv rejasini tuzishi mumkin.
Baholashning xolisligi — masofaviy ta’lim texnologiyalari bilim sifatining doimiy nazorati, natijalarning baholanishi, inson omilidan xoli bo‘lgan xolis avtomatlashtirilgan baholash joylarda moddiy manfaatdorlikni yo‘qotishni ko‘zda tutadi.
Ta’limda individual yondashuv — o‘zgaruvchan grafik, ish va o‘qishni birga qo‘shib olib borish, shuningdek, o‘zlashtirilayotgan materialni ma’lumotni individual o‘zlashtirish tezligiga moslash masofaviy ta’limni barcha uchun qulay qilib qo‘ymoqda.
Zamonaviy gumanitar akademiya — masofaviy ta’limdagi yetakchilardan biridir. Bu innovatsion OTM bo‘lib, u dunyoning turli burchaklarida talabalarga o‘z yashash tarzini o‘zgartirmasdan, arzon narxlarda sifatli elektron ta’lim olish imkonini beruvchi elektron ta’limdir.
Innovatsiyalar bilan hamqadam Zamonaviy gumanitar Akademiya (ZGA) 1992-yil 23-noyabrda tashkil etilgan. Bugungi kunda u Rossiya va Yevropadagi eng yirik OTM’dir, unda 100ga yaqin talaba tahsil olmoqda. 22 yil davomida 300 mingdan ortiq talaba oliy ma’lumot haqida diplom olishga muvaffaq bo‘ldi. Hozirgi kunda akademiya ko‘pgina ta’lim dasturlarini taklif etmoqda:
- bakalavr tayyorlash yo‘nalishlari bo‘yicha («Lingvistika», «Yurisprudentsiya», «Boshqaruv», «Iqtisodiyot», «Informatika va VT», «Psixologiya», «Falsafa», «Pedagogik ta’lim», «Politologiya», «Sotsiologiya», « San’at tarixi», «Tijorat», «Ijtimoiy ishlar», «Davlat va mahalliy boshqaruv»);
- mutaxassisliklar («Soliq va soliqqa tortish», «Tarjima va tarjimashunoslik», «Ijtimoiy ishlar»);
- magistrlarni tayyorlash mutaxassisliklari bo‘yicha («Yurisprudentsiya», «Iqtisodiyot», «Boshqaruv», «Informatika va VT», «Falsafa», «Psixologiya», « Kadrlarni boshqarish», «Davlat va mahalliy boshqaruv»).
|
| |
Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv doc - bet 425

581
Eksport operatsiyalari tahlilida eksport hajmidan olingan natija va
uning rentabelligiga muhim e’tibor beriladi. Buni quyidagi bog‘lanishlar
asosida aniqlashimiz mumkin.
135-jadval
Xo‘jalik yurituvchi subyektning eksport operatsiyalaridan olingan
foydasi va uning o‘zgarishiga ta’sir etuvchi omillar tahlili
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yili Hisobot yili Farqi (+,-)
Mahsulot, ish
va xizmatlar eksportidan
olingan tushum, ming so‘m hisobida
100000
120000
+20000
Eksport qilingan mahsulot, ish va
xizmatlar
tannarxi, ming so‘m hisobida
85000
95000
+10000
Eksport hajmidan olingan foyda, ming
so‘mda
15000
25000
+10000
Rentabellik darajasi, %
15,0
20,8
+5,8
Korxonada eksport hajmidan olingan foyda summasi o‘tgan yilga
nisbatan 10000 ming so‘mga ortgan. Bu o‘zgarish
bevosita eksport
hajmining yoki olingan daromadlar summasining o‘zgarishi hisobiga
hamda eksport qilingan mahsulot, ish va
xizmatlar ishlab chiqarish
tannarxining o‘zgarishi hisobiga ro‘y bergan. Buni quyidagi bog‘la-
nishlar orqali topishimiz mumkin.
Agarda korxona eksport operatsiyasidan o‘tgan yil mahsulot, ish va
xizmatlarni ishlab chiqarish tannarxida joriy davr tushumlariga yoki
daromadlariga ega bo‘la olganda korxona qo‘shimcha qancha foydaga
ega bo‘lishi mumkin edi.
Buni
quyidagicha aniqlash mumkin, ya’ni mahsulot, ish va
xizmatlar joriy davr eksportidan olingan daromad summasidan ularning
o‘tgan davr bo‘yicha ishlab chiqarish tannarxi chegirilgan holda
12000-85000=35000 ming so‘m.
Demak, korxona bu holatda qo‘shimcha 35000 so‘mlik foydaga

582
Korxonada mahsulot eksporti bo‘yicha
foydalilik, ya’ni rentabellik
darajasi 5,8 foizga o‘sgan. Bu o‘zgarishni ham yuqoridagi bog‘lanishda
aniqlash mumkin.
Shartli rentabellik=25000/100000*100=25 %
1. Foyda summasining rentabellikka ta’siri:
25,0-15=+10,0 %
2. Tushum summasining rentabellikka ta’siri:
20,8-25,0=-4,2 %
Har ikkala omil ta’sirida eksport hajmi rentabelligi 5,8 % ga ortgan.
Mavzu bo‘yicha tayanch iboralar:
·
tashqi iqtisodiy faoliyat;
· eksport operatsiyalari tahlili;
·
import operatsiyalari tahlili;
· eksport-import operatsiyalari samaradorligi;
· tashqi savdo aylanmasi.
Takrorlash uchun savollar:
1. Tashqi iqtisodiy faoliyat, deganda nimani tushunasiz?
2. Xo‘jalik subyektlarining tashqi iqtisodiy faoliyatini tahlil
qilishdan maqsad nima?
3. Tashqi iqtisodiy faoliyatni o‘rganishda tahlilning asosiy vazifalari
nimalardan iborat?
4. Eksport operatsiyalari qanday tahlil etiladi?
5. Import operatsiyalari qanday tahlil etiladi?
6. Eksport-import
operatsiyalarining
samaradorligi
qanday
o‘rganiladi?
7. Tashqi savdo aylanmasida ijobiy saldoga
erishish uchun qanday
ishlarni amalga oshirish kerak?
8. Eksport operatsiyalaridan olingan foyda va unga ta’sir etuvchi
omillar qanday tahlil etiladi?
Mutlaq va nisbiy ko‘rsatkichlarni hisoblash usuli

Mutlaq va nisbiy ko‘rsatkichlarni hisoblash usuli
Iqtisodiy tahlilda ko‘rsatkichlarni o‘rganish mutlaq miqdorlardan foydalanishdan boshlanadi. Misol uchun, mahsulot ishlab chiqarish hajmi (natural va qiymat o‘lchovlarida), tovar aylanish hajmi, mahsulot ishlab chiqarish tannarxi, yalpi tushum, ishchilar soni va hokazo. Mutlaq ko‘rsatkichlar hodisa birliklarning o‘lchov, og‘irlik, hajm, davomiylik, maydon, qiymat va boshqa hodisalarning o‘lchamiga nisbatsiz miqdoriy o‘lchovini aks ettiradi, nisbiy esa – kattaliklar o‘rganilayotgan hodisa va kattaliklarning boshqa davr yoki boshqa obyekt bo‘yicha olingan qandaydir boshqa hodisa yoki kattaliklarga nisbatini ifodalaydi.
Mutlaq miqdorlarsiz tahlil ishlarini amalga oshirib bo‘lmaydi. Iqtisodiy tahlilda mutlaq miqdorlar voqelikni bilish, tushunish, o‘qish va o‘rtacha hamda nisbiy ko‘rsatkichlarni hisoblashda asosiy axborot bazasi bo‘lib foydalaniladi. Shuningdek, mutlaq o‘zgarish iqtisodiy tahlilda muayyan ko‘rsatkichni avvalgi davrlarga nisbatan mutlaq miqdordagi farqlarini ko‘rsatib beradi (15-jadval).
Nisbiy ko‘rsatkichlar bir xil tur va mazmundagi ko‘rsatkichlarni o‘zaro nisbatini aniqlab foiz, koeffitsiyent, indeks ko‘rinishida aks ettirib beradi. Ushbu usul reja bajarilishi, o‘sish sur’atlari hamda salmog‘lar asosida voqeliklarni tarkibiy tuzilish holati kabilarni o‘rganishda keng qo‘llaniladi (15-jadval). Nisbiy ko‘rsatkichlar bir kattalikni boshqasiga bo‘lish natijasida olinadi va u taqqoslash bazasiga qabul qilinadi. Bu
reja, bazis yil, boshqa korxonaning, o‘rtacha sohaviy ma’lumotlari bo‘lishi mumkin. Nisbiy kattaliklar koeffitsiyentlar (baza 1) yoki foizlar (baza 100) shaklida ifodalanadi.
jadval
«Mustaqillik» fermer xo‘jaligi mulkining tahlili
|
Don ekinlari hosildorligining tuproq sifatiga bog‘liqligi

|
Don ekinlari hosildorligining tuproq sifatiga bog‘liqligi
|
bet | 29/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49 Don ekinlari hosildorligining tuproq sifatiga bog‘liqligi
Xo‘jalik nomeri
|
Tuproq sifati , ball
|
Hosildorlik, ts/ga
|
1
|
31
|
40
|
2
|
32
|
42
|
3
|
33
|
43
|
4
|
34
|
43
|
5
|
35
|
44
|
6
|
36
|
44
|
7
|
37
|
46
|
8
|
38
|
47
|
9
|
39
|
48
|
10
|
40
|
48
|
Boshqaruv qarorlarining turli variantlarini qiyoslash oldindan tahlilda reja va boshqaruv qarorlari asoslangan holda keng qo‘llaniladi. Qaror qabul qilishda uning barcha ehtimoliy variantlarini ko‘rib chiqish va qo‘yilgan maqsadlarga yanada samarali usulda erishilishini ta’minlovchi eng yaxshi variantini tanlash uchun zarur.
Turli ko‘rsatkichlarning o‘sish sur’atlarini tadqiq qilinayotgan vaqt davri uchun qiyoslash iqtisodiy tahlilda konkret sharoit va konkret vaqt intervalida iqtisodiy qonunlarning namoyon bo‘lish xarakterini o‘rganish uchun foydalaniladi. Misol uchun, mehnat unumdorligini oshib borish qonuni mehnat unumdorligi o‘sish sur’atlarini mehnat haqi o‘sish sur’atidan yuqoriroq bo‘lishini hamda shu tartibda davom etishini talab qiladi. Korxonaning iqtisodiy barqaror rivojlanishini ta’minlash uchun korxona tushumining o‘sish sur’atlari uning aktivlarining o‘sish sur’atlaridan, foydasining o‘sish sur’atlari esa – tushum o‘sish sur’atlaridan yuqoriroq bo‘lishini talab qiladi. Agar bu qonunga doimo rioya qilinsa, u holda korxona o‘zining bozor pozitsiyasini mustahkamlash uchun yaxshi istiqbolga ega yoki aksincha.
Turli vaqt davrlari uchun ayni bir ko‘rsatkichning o‘sish sur’at- larini qiyoslash resurslardan turli vaqt kesimida (yil, kvartal, oy, kun, soat) foydalanish to‘liqligini baholashga imkon beradi. Misol uchun,
agar o‘rtacha soatlik ishlab chiqarish o‘sish sur’ati o‘rtacha kunlik ishlab chiqarish o‘sish sur’atidan oshsa, u holda bu ish vaqtining ichki smena yo‘qotishlari o‘sishidan guvohlik beradi. Agar kunlik ishlab chiqarish o‘sish sur’ati o‘rtacha yillik ishlab chiqarish o‘sish sur’atidan yuqori bo‘lsa, u holda bu kun bo‘yi rejadan ortiqcha ish vaqti yo‘qotishlariga izoh bo‘la oladi.
Omillar ta’sirini hisoblash, rezervlar miqdorlarini aniqlashda ham muayyan omilni ishlab chiqarish vaziyati o‘zgarishlaridan oldin va keyin faoliyat natijalari qiyoslashda keng qo‘llaniladi.
|
| |
Kapital risk - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim
|
bet | 300/316 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 1,74 Mb. | | #262678 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili Vahabov A V va boshq ЮЛДАШ 61e49Kapital risk – qimmatli qog‘ozlarga qo‘yilgan barcha mablag‘lar
uchun umumiy risk bo‘lib, u zarar ko‘rmasdan kapitalni qaytarib olol- maslik holati bilan belgilanadi. Fondlar bozorida yirik tanazullar ro‘y bergan paytda (masalan, 1998-yilda Janubiy Koreya, Yaponiya, Rossiya, Indoneziya, Malayziya va h.k. davlatlarda) kapital risk ruyobga chiqadi.
Qonunchilikda o‘zgarishlar ro‘y berishi bilan bog‘liq risk natijasida qimmatli qog‘ozlar chiqarish qayta ro‘yxatga olinishi, bekor qilinishi, uning shartlari tubdan o‘zgarishi mumkin. Natijada emitent va investor qo‘shimcha xarajatlar qilishi va moddiy yo‘qotishlarga duchor bo‘lishi mumkin.
Vaqt bilan bog‘liq risk 2-qimmatli qog‘ozni sotib olish yoki sotish uchun noqulay vaqt tanlangan holatlarda yuz beradi. Qimmatli qog‘ozlarni sotish yoki sotib olishga mavsumiy (agrar, savdo firmalari qimmatli qog‘ozlari) yoki qayta ishlab chiqarish sikllarining ta’siri o‘ta aniq seziladi.
Tanlash riski — qimmatli qog‘ozlarlarning serdaromad va ishonchli turlarini tanlay olmaslik holati bilan bog‘liq bo‘ladi. Qimmatli qog‘ozlar investitsion sifatlarini to‘g‘ri baholay olmagan vaziyatlarda tanlash riski ro‘y beradi.
Likvidlilik riski – qimmatli qog‘ozning investitsion sifatini bahola- shni o‘zgarishi sharoitida uni sotishdan ko‘rilgan zarar bilan o‘lchanadi.
Inflatsion risk – yuqori inflyatsiya sur’atlari investorning qimmatli qog‘ozlardan oladigan daromadlari tezroq qadrsizlanish riskidir. Jahon amaliyotida inflyatsion riskni pasaytirishning juda ko‘p usullari
bo‘lishiga qaramasdan inflyatsiyaning yuqori darajadaligi qimmatli qog‘ozlar bozorini buzib yuborishi allaqachon aniqlangan.
Valuta riski – valuta kurslari o‘zgarishi natijasida valuta qimmatli qog‘ozlariga qilingan qo‘yilmalar bilan bog‘liq bo‘lgan riskdir.
Regional risk – bir yoki ikki turdagi mahsulot ishlab chiqarishga ixtisoslashgan hududlar faravonligining shu mahsulotlar narxining o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lgan risk. Mamlakatda hokimiyat krizisi vujudga kelgan paytda regional risklar alohida regionlarning siyosiy va iqtisodiy separatizmiga bog‘liq holda vujudga kelishi mumkin.
|
| |
O‘rta maxsus ta’lim mutaxassisliklari bo‘yicha

|
O‘rta maxsus ta’lim mutaxassisliklari bo‘yicha
|
bet | 4/4 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #149964 |
Bog'liq 1493223345 66358O‘rta maxsus ta’lim mutaxassisliklari bo‘yicha
O‘rta maxsus ta’lim mutaxassisliklari bo‘yicha — o‘rta bo‘g‘indagi mutaxassislarni tayyorlash («Iqtisodiyot va buxgalterlik hisobi (tarmoqlar bo‘yicha)», «Boshqaruv (tarmoqlar bo‘yicha)», «Huquqshunoslik»). o‘rta maxsus ta’lim mutaxassisliklarini tayyorlashda ZGA — aslida, yagona OTM bo‘lib, u E-Learningning tamoyillarini ishlatibgina qolmasdan, balki butunlay yangi ta’lim mahsulotlarini yaratish bilan shug‘ullanadi.
Masofaviy ta’lim texnologiyasi ZGA elektron axborot ta’lim muhitiga keng spektrli vositalari kiritilgan, ya’ni ma’ruzalar, supertyutorlar, mantiqiy sxemalar, moslashuvchi test-treninglar, testlovchi va baholovchi dasturlar, ZGA xizmatchilarning bu individual ish rejalari tuzuvchi, mashg‘ulotlarga, baholashga, rejalar bajarilishini nazorat qiluvchi, moliyaviy hi-soblarni amalga oshiruvchi va reyting daftarchalarni shakllantiruvchi tashkiliy didaktik robotlardir.
Elektron ta’limiy manbalarga kirish talabaning saytdagi «Shaxsiy studiya» orqali amalga oshiriladi. O‘quv jarayonini ma’murlash IIS «Nur» intellektual axborot tizimi orqali amalga oshiriladi. Bu tizim har bir talabaning o‘qishga kirganidan to diplom olgungacha qadar bo‘lgan vaqtdagi o‘qishini kuzatib boradi va nazorat qiladi, baholash va akademik ma’murlashda talabani elektron tarzda identifikatsiyalaydi. Respublikamiz ta’lim muassasalarining barcha bo‘g‘inlarida takomillashgan tamoyillarga asoslangan yuqorida keltirilgan tizimlarni joriy etsak, o‘ylaymanki ta’lim jarayonida olib borilayot-gan islohatlarning namunali, samarali ijrosining bir bo‘lagi bo‘lib xizmat qiladi.
Adabiyotlar
1. Karimov I.A. Barkamol avlod - O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: Sharq, 1998. B. 4-19.
2. O‘zbekiston Respublikasining «Ta‘lim to‘g‘risida»gi Qonuni. Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: 1998. B. 20-29.
3. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. – T.: Sharq, 1998. B. 31-61.
4. Azizxo‘jaeva.N.N.Pedagogik texnologiya va pedagogik mahorat.–T.:2003.-174 b.
5. Barkamol avlod orzusi. – T.: O‘zbekiston. 2000. - 245 b.
6. Beruniy. Qadimiy xalqlardan qolgan yodgorliklar Tanlangan asarlar. 1-jild. – Toshkent: 1968. 106-107 b.
7. Bespalko V.P. Slagaeme pedagogicheskoy texnologii. –Moskva: Pedagogika, 1989. - 190 b.
www.arxiv.uz
www.slayd.arxiv.uz
|
| |
Elektron va masofaviy texnologiyalar

|
Elektron va masofaviy texnologiyalar
|
bet | 2/4 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #149964 |
Bog'liq 1493223345 66358Elektron va masofaviy texnologiyalar — ta’limning axborot va kommunikatsiya texnologiyalari qo‘llangan variantlaridir.
Elektron ta’lim (E-Learning) — avval «Elektron ta’lim» atamasi kompyuter yordamida o‘qitish deb tushunilgan, biroq axborot texnologiyalari rivoji bilan bu tushuncha yanada kengaytirildi. Bugungi kunda elektron ta’lim ko‘pgina ta’lim texnologiyalarini qamrab olmoqda, ularni shartli ravishda, 2 xil turga, ya’ni sinxron va asinxron turlarga bo‘lish mumkin.
Sinxron elektron ta’lim — masofaviy ta’lim hisoblanadi, lekin bu real vaqtda amalga oshiriladigan ta’limdir. U oddiy kunduzgi ta’limga o‘xshaydi, farqi shundaki, ishtirokchilar bir-biridan uzoq masofada bo‘ladi. Kundan-kunga keng tarqalib borayotgan vebinarlar mazkur ta’lim shaklining eng yorqin ko‘rinishidir. Ma’ruzalarni tashkillashtirishda maxsus dasturiy ta’minotlar qo‘llaniladi.
Asinxron elektron ta’lim — bu talaba barcha kerakli ma’lumotni onlayn-manbalardan yoki elektron axborot tashish vositalari (CD, DVD yoki flash-kartalar)dan olishi va materialni o‘zlashtirish sur’ati va jadvalini o‘zi mustaqil tashkil etishdir. Asinxron elektron ta’lim tizimiga barcha turdagi CD-kurslar va elektron o‘qitish kurslari, ostkastlar vaskrinkastlar kiradi. Bugungi kunda elektron ta’lim ko‘pchilik OTM’larda ta’lim jarayonining ajralmas qismi bo‘lib qolgan, u shuningdek, malaka oshirish kurslarini tashkil etishda ham o‘z o‘rnini topgan, ba’zi korporatsiyalarda bo‘linmalar mavjud bo‘lib, ularning vazifasi xizmatchilar uchun elektron kurslar tashkil etishdir.
Masofaviy ta’lim texnologiyalari — masofaviy ta’lim bu E-Learningga qaraganda kengroq tushunchadir, u interfaol mustaqil ta’limning va qo‘llab-quvvatlashning intensiv maslahat sintezi hisoblanadi. Shunday qilib, elektron ta’lim masofaviy ta’limning bir bo‘lagi hisoblanadi. Masofaviy ta’lim asosiy o‘quv materialini o‘quvchilarga yetkazib berish va o‘quv jarayonida o‘quvchi va o‘qituvchi orasida interfaol ishlashni ta’minlaydi. Bunda qo‘llanmalarni yetkazib berish kompyuter va Internetsiz ham amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
Yechish - Sh. A. Saipnazarov biznes matematika

64
Gurvis kriteriysi
. Strategiya quyidagi formuladan aniqlanadi
max
min
1
max
ij
ij
i
j
j
,
bunda
- optimallik darajasi bo„lib,
0, 1
oraliqda o„zgaradi.
Bu kriteriy tabiatning yomon, hamda yoqimli tomonlariga asoslanadi. Bu
formula
1
da Valde kriteriysiga,
0
da esa, maksimum kriteriysiga aylanadi.
trategiyani tanlaydigan mas`ul shaxs,
ga ta`sir etadi. Noto„g„ri yechimning
oqibatlari qancha katta bo„lsa,
shuncha birga yaqinlashadi, ya`ni bunda
kafolatlash zaruriyati kelib chiqadi.
Sevidj kriteriysi
. Kriteriyning mazmuni: shunday strategiyani tanlashdan
iboratki, bunda juda katta yo„qotishlar bo`lmaydi. Agar inson tabiatning har bir
holatiga eng yaxshi strategiyani tanlay olmasa, elementlari yutqazishlardan iborat
bo„lgan, risk matrisasini aniqlashdan iborat. Matrisa elementlari
ij
r
formuladan
topiladi
max
ij
ij
ij
i
r
a
a
,
bunda
max
ij
i
a
- berilgan matrisa ustunidagi maksimal elementdir.
Optimal strategiya quyidagi ifodadan topiladi
min max max
ij
ij
i
j
i
a
a
.
Kriteriylar orasidagi munosabat
. Aniqmaslik sharoitida bir qancha
kriteriylar bo„yicha qaror qabul qilishda, har xil variantlarni baholashga to„g„ri
keladi. Agar tavsiyalar mos kelsa, ishonch bilan optimal yechim tanlanadi, agar
tavsiyalar bir-biriga qarama-qarshi bo„lsa, oxirgi yechimni qabul qilayotganda,
uning kuchli va kuchsiz tomonlari hisobga olinishi zarur.
(2xn) va (mx2) o - Sh. A. Saipnazarov biznes matematika

61
Shu kabi, ikkinchi o„yinchining, 2-, 3-, …,
n
- strategiyalarni qo„llaganda,
birinchi o„yinchining kutayotgan yutuqlarini aniqlaymiz. Olingan natijalarni
quyidagi jadvalga joylashtiramiz:
Ikkinchi o„yinchining sof strategiyalari
Birinchi o„yinchining kutayotgan yutuqlari
1
2
…
n
11
21
1
21
a
a
p
a
12
22
1
22
a
a
p
a
…
1
2
1
2
n
n
n
a
a
p
a
Jadvaldan ko„rinadiki, birinchi o„yinchining
kutayotgan yutuqlari
1
p
ga
chiziqli bog„langan. Birinchi o„yinchining kutayotgan yutuqlariga mos, to„g„ri
chiziqlarni quramiz.
Birinchi o„yinchi, kutayotgan minimal yutuqlarini maksimallashtiradigan,
strategiyalarni tanlaydi. Shuning uchun, birinchi o„yinchining, kutayotgan minimal
yutuqlarini
maksimallashtiradigan,
optimal strategiyasi, to„g„ri chiziqlar
kesishishidan hosil bo„lgan nuqtadan iborat.
Shu kabi, ikkinchi o„yinchining optimal strategiyasini topamiz. Bunda,
kutilayotgan maksimal yutqazishlarini
minimallashtiradigan, to„g„ri chiziqlar
kesishishidan hosil bo`lgan nuqtadan iborat.
Misol.
To„lov
matrisasi
2
n
ko`rinishda berilgan, o„yin
yechimini
aniqlang
2
2
3
4
3
2
.
Ikkilanmalikning ikkinchi teoremasi

45
IV-bob. Butun sonli programmalashtirish
4.1. Butun sonli dasturlash masalasi
Ko„pgina iqtisodiy masalalar chiziqli programmalashtirish
masalasiga
keltirilib, uning butun sonli yechimini topish talab qilinadi. Bunday masalalarda,
o„zgaruvchilar, bo`linmaydigan mahsulot miqdori birliklaridan iborat. Masalan,
materiallarni qirqish,
uskunalarni yuklash, mashinalar (agregatlar, uskunalar,
chorvadagi mollar) miqdori, paroxodlarni yo„nalishlar bo„yicha
taqsimlash,
samolyotlarni reyslar bo„yicha taqsimlash hamda bo„linmaydigan mahsulot ishlab
chiqish masalalaridan iborat.
Bunday masalalar chiziqli va chiziqsiz bo„lishi mumkin. Bunda, butun sonli
chiziqli programmalashtirish masalasi chiziqli, ya`ni,
maqsad funksiya va uni
chegaralovchi shartlar chiziqli deb olinadi. Bunda optimal yechim,
manfiy
bo„lmagan butun sonlardan iborat bo„lishi talab etiladi.
Masalaning qo`yilishi.
Chegaraviy shartlarda
1
0,
,
1, ,
1, ,
n
ij
j
i
j
j
j
a x
b
x
x butun i
m
j
n
ushbu chiziqli funksiyaning ekstremal qiymatini aniqlang
n
j
j
j
x
C
x
Z
1
min
max
8.2. Hisob stavkasi va hisob stavkasining ekvivalentligi

|
8.2. Hisob stavkasi va hisob stavkasining ekvivalentligiBog'liq Biznes matematika95
8.2. Hisob stavkasi va hisob stavkasining ekvivalentligi...........................
103
8.3. O’zgaruvchi foizlarda jamg’arish........................................................
108
IX-bob. To’lovlar oqimi. Rentalar.
9.1. Rentalar va ularni jamg’arish..............................................................
111
9.2. Vaqt bo’yicha hadlari bir xil absolyut o’zgaradigan rentalar..........
114
9.3. O’zgarmas uzluksiz rentalar. Rentalar konversiyasi.........................
116
X-bob. Kredit hisob.
10.1. Qarzni yopishning umumiy usuli yuqori foizlarda fond tashkil
etish orqali qarzlarni yopish........................................................................
124
10.2. Istemol krediti. Imtiyozli kreditlar. Absolyut va musbat grant-
188
element...........................................................................................................
126
10.3. Ipoteka ssudasi. Qarzlarni birlashtirish va almashtirish
Ipoteka ssudasi..............................................................................................
128
XI-bob. Sarmoya jarayonlari tahlili.
11.1. Boshlang’ich sarmoyali va o’zgarmas daromad chekli loyihalar
xarakteristikalarini hisoblash......................................................................
133
11.2. Qarzni yopish muddatini aniqlash.....................................................
134
11.3. Sarmoya miqdorini aniqlash. Jarayonlar xarakteristikalarining
|
| |
9- mavzu. Rs va rl zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar Reja

|
9- mavzu. Rs va rl zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar Reja
|
bet | 1/2 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 325,11 Kb. | | #111808 |
Bog'liq 9 - Mavzu
9- mavzu. RS va RL zanjirlarda o‘tkinchi jarayonlar
Reja:
1. Vaqt doimiylari, o‘tkinchi va statsionar ta’sirlar va demferlash(so‘nish).
2. Bir fazali sinusoidal o‘zgaruvchan tok.
3. R, L va S dan tuzilgan sodda sxemalarni loyihalash
Amalda elektromagnit energiyani bir turdan boshqa turga aylantirishning barcha fizik jarayonlari hozirgi zamon elektrotexnikasining (elektr mashinalar, elektronika, radiotexnika, aloqa, elektroavtomatika, yarim o‘tkazgichlar, hisoblash texnikasi va boshqalar) asosini tashkil etadi; ya’ni e.yu.k., kuchlanish, tok va boshqa elektromagnit miqdorlarning vaqt bo‘yicha o‘zgarishi bilan boliq bo‘ladi. Bunday miqdorlarni o‘zgaruvchan tokning asosiy tushunchalari bilan umumlashtirib, o‘zgaruvchan tok qonuniyatlari shunga o‘xshash o‘zgaruvchan miqdorlarga ham taalluqli ekanligini aytib o‘tamiz.
Umuman, o‘zgaruvchan tok vaqt bo‘yicha ma’lum qonunga kura o‘zgaradi, ya’ni tokning miqdori vaqtning funksiyasidir:
bunda - tokning oniy qiymati, t - vaqt,
O‘zgaruvchan tokni uchta turga bo‘lish mumkin:
1) miqdori o‘zgaruvchan, ammo yo‘nalishi o‘zgarmas (pulsatsiyalanuvchi) tok (9.1-a,b va v rasm);
2) miqdori va yo‘nalishi o‘zgaruvchan tok (9.1- g,d va e rasm);
3) davriy o‘zgaruvchan tok (9.1- v.d va e rasm).
Davriy o‘zgaruvchan tokning oniy qiymatlari davr deb ataladigan teng vaqtlar ichida ma’lum qonuniyatlar bilan takrorlanib turadi, ya’ni:
(k=1,2,...n)
Masalan, 9.1- e rasmdagi davriy sinusoidal tokning ifodasi quyidagicha:
bunda f = 1/T - tokning chastotasi (takroriyligi), (gers): 1 Gs - 1/sek.
Bu holda, tokning yo‘nalishi birinchi yarim davr ( 0 < t < T/2 ) davomida musbat, ikkinchi yarim davr (T/2 < t < T ) davomida manfiy deb hisoblanadi. Vaqt t = 0, T/2, T va h.k. bo‘lganda zanjirdagi tok nolga teng.
Elektrotexnikada ishlatiladigan davriy toklarning chastotalari doirasi juda keng bo‘lib, gersning o‘ndan biridan tortib, to milliardlarga teng bo‘lgan qiymatlarni tashkil etadi. Elektrotexnikadagi standart chastotalar O‘rta Osiyo va Evropada 50 Gs, AQSHda, Osiyo va Afrikadagi ayrim mamlakatlarda 50 - 60 Gs chastota ishlatilishi quyidagilar bilan boliq: chastotalarning 50 - 60 Gs dan kichik qiymatlarida elektr mashinalar va transformatorlarning o‘lchamlari kattalashib, tannarxi ortadi. SHuningdek, elektr lampochkalar yoruligining lipillashi ko‘zga sezilarli bo‘ladi. CHastotani 50 Gs dan birmuncha orttirish elektr mashinalarida energiya isrofining ortishiga sabab bo‘lib, hosil bo‘ladigan o‘zinduksiya e.yu.k. va elektr siimi hodisalari o‘zgaruvchan tok qurilmalarining ishiga salbiy ta’sir qiladi.
Simli aloqa texnikasida va sanoat elektronikasida chastotasi 100 Gersdan 10 000 Gersgacha bo‘lgan toklar ishlatiladi. Radiotexnika va televidenieda chastotasi o‘nlab kilogers va megagerslargacha (1 mGs = 10 Gs) bo‘lgan toklardan foydalaniladi.
|
| |
Titrama yuklovchi qurilmaning kutilayotgan texnikaviy iqtisodiyko’rsatkichlarini aniqlash

|
Titrama yuklovchi qurilmaning kutilayotgan texnikaviy iqtisodiyko’rsatkichlarini aniqlash
|
bet | 11/12 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,36 Mb. | | #233385 |
Bog'liq MAMAJONOVA4.5. Titrama yuklovchi qurilmaning kutilayotgan texnikaviy iqtisodiyko’rsatkichlarini aniqlash
Bizga ma’lumki bir detalni xar xil variantidagi avtomatik liniyalarda tayyorlash (ishlov berish) mumkin. Bunday avtomatik linichlar o‘zining unumdorligi va qiymati bilan bir-biridan farqlanadi. Talab etilgan unumdorlikni ta’minlaydigan avtomatik liniyalarni ichidan eng arzoni (bu variantlar uchun sarflanadigan minimal sarf xarajatlar) aniqlanadi va bu sarf xarajatlar bir-biri bilan taqqoslanadi. Bu keltirilgan sarf xarajatlar quyidagi formuladan aniqlanadi:
Sk=K1En +S (8)
bunda: Sk - taqqoslanayotgan variantlar uchun kapital sarf xarajatlar;
K1 - i-chi variant dastgoxlari qiymati (baxosi);
En - kapital quyimlarning normativ koeffitsenti;
S - yillik ekspluatatsiya xarajatlar.
Taqqoslash mobaynida keltirilgan sarf xarajatlar Sk talabga javob beruvchi variantlar xisob yo‘li uchun aniqlanadi.
Quyida qurilma narxi, buxgalteriya hisob parametrlari va sarf-xarajatlarning tahminiy qiymatlari keltirilgan:
Yuklash qurilmasi qiymati – 30 000 000,00 so‘m.
Ammortizatsiya ajratmalari, dastgoxlar qiymatidan 14,3% miqdorida olinadi.
Ta’mirlash, davrida xizmat ko‘rsatish xarajatlari dastgoxlar qiymatidan 7% miqdorida olinadi.
Asboblar va elektr quvvati uchun sarflangan mablag‘ 500.000 so‘m;
Qurilmaga xizmat qiladigan ishchilarning ish xaqqini yillik fondi:
ikki smenali ish sharoitida operator maoshi
(dastgoxlar sonini qanchaligidan qat’iy nazar) 650.000 so‘m; bitta sozlovchi maoshi (5 dastgohga 1 ta) 650.000 so‘m.
Kapital quyimlarni me’yoriy unumdorlik koeffitsenti
En=0,15
Ko‘rsatib o‘tilgan qiymatlar bo‘yicha qurilmaning iqtisodiy samaradorligini hisoblaymiz.
1) Qurilmaning qiymati.
K1= 30 000 000 so‘m.
2) Yillik ekspluatatsiya xarajatlari
S=30 000 000 * 0,143 + 30 000 000 * 0,07+(650 000-650 000 / 5)*12+
500 000*12 =20 034 000 so‘m.
3) Keltirilgan sarf xarajatlar.
Sk=KE+S=30 000 000+20 034 000=50 034 000so‘m.
4) Tayyorlanilayotgan maxsulotga moslangan keltirilgan sarf xarajatlar.
SK=Sk = 50 034 0001,11=55 537 740 so‘m.
5) Har bir zagotovkani uzatish uchun ketgan narx:
, (9)
bu erda, k – uzluksiz ishlash koeffitsienti, k=0,85;
n - smenalar soni.
so‘m.
Har bir zagotovkaning uzatish uchun ketadigan narx 633.9 so’mni tashkil qiladi.
|
| |
vpn 0
 interface ge0/0 - Kirish vpn

|
Kirish vpn
|
bet | 6/15 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #270890 |
Bog'liq Ergashev Tursunmurod diplom ishivpn 0
interface ge0/0
ip address 10.1.1.2/30
tunnel-interface
encapsulation ipsec
color public-internet
!
interface ge0/1
ip address 14.3.2.2/30
tunnel-interface
encapsulation ipsec
color mpls
!
ip route 0.0.0.0/0 10.1.1.1
ip route 0.0.0.0/0 14.3.2.1
!
Keling, 2.2-rasmda ko'rsatilgan misol bilan buni batafsil ko'rib chiqaylik. vEdge-1 paketlarni ge0/0 interfeysidan olingan IPsec tunnellari orqali yo'naltirganda, u pastki qavatda keyingi hop 10.1.1.1 bilan standart marshrutdan foydalanadi, chunki keyingi hop manzil ge0/0 (10.1.1.2/30) IP manzili bilan bir xil quyi tarmoqda.
Boshqaruv VPN 512
Cisco SD-WAN-da sukut bo'yicha VPN 512 tarmoqdan tashqari boshqaruv uchun sozlangan. U yoqilgan va qutidan chiqishga tayyor.
Xizmat VPN
Izolyatsiya qilingan tarmoq domenini yaratmoqchi bo'lsak va ushbu domendagi ma'lumotlar trafigini saytdagi boshqa foydalanuvchi tarmoqlaridan ajratmoqchi bo'lsak, vEdge routerlarida yangi VPN xizmatini yaratamiz. Ushbu VPN 0 (Transport) va 512 (Boshqaruv) dan farqli raqam bilan belgilanadi. Tarmoq segmenti yaratilgandan so'ng siz ushbu VPN doirasida interfeyslarni bog'laysiz, marshrutlash protokollarini va VRRP va QoS kabi boshqa tarmoq xizmatlarini yoqasiz. Shuni ta'kidlash kerakki, foydalanuvchi segmentlari bilan bog'liq interfeyslar WAN transportiga ulanmasligi kerak.
2.3-rasm. Cisco SD-WAN VPN’lari
Xavfsiz segmentatsiya
Cisco WAN chekka qurilmasidagi har bir interfeys ma'lum bir VPNda sozlanishi kerak. VPN-dagi interfeyslar yoki marshrutlash misollari orqali o'rganilgan barcha prefikslar alohida marshrutlash jadvalida saqlanadi. Ushbu tarmoq ma'lumotlari vSmart kontrolleriga e'lon qilinganda, har bir prefiks VPN-ID bilan bog'lanadi. Bundan tashqari, vSmart kontrolleri har bir prefiksning VPN kontekstini saqlaydi.
2.4-rasm. Cisco SD-WAN VPN Labels
Ushbu mexanizm VRF (Virtual marshrutlash va yo'naltirish) bilan an'anaviy 3-qatlam izolyatsiyasiga juda o'xshaydi. Shuning uchun alohida marshrut jadvallari bitta qurilmada tarmoq segmentatsiyasini ta'minlaydi. Biroq, savol bu izolyatsiya qilingan marshrutlash ma'lumotlarini qoplamali domen bo'ylab qanday to'ldirishdir. Paketni yo'naltirish darajasida WAN chekka marshrutizatorlari har bir IP paketiga yangi VPN yorlig'i maydonini kiritadilar. Ushbu yorliq paketlar tegishli bo'lgan tarmoq segmentlarini aniqlaydi. Jarayon 4-rasmda ko'rsatilgan. WAN chekka routerda yangi VPN sozlaganimizda, u unga tegni bog'laydi. Keyin WAN Edge qurilmasi ushbu yorliqni VPN-ID bilan birga OMP orqali vSmart kontrolleriga reklama qiladi. Keyin nazoratchining o'zi ushbu VPN-ID xaritasini tarmoqdagi boshqa WAN Edges qurilmasiga qayta taqsimlaydi. Tarmoqdagi masofaviy WAN chekkalari MPLS-dagi yorliqlarni almashtirishga o'xshab, tegishli VPN-lar uchun trafik yuborish uchun ushbu teglardan foydalanadi.
|
| |
O’zbekiston Respublikasi Raqamli Texniologiyalari vazirligi

|
O’zbekiston Respublikasi Raqamli Texniologiyalari vazirligi
|
bet | 1/2 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 0,92 Mb. | | #100658 |
Bog'liq Malumotlar tuzilmasi 2
O’zbekiston Respublikasi Raqamli Texniologiyalari vazirligi
Muhammad al–Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti SWD018-guruh talabasi Dehqonov Asilbekning ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlash fanidan tayyorlagan amaliy ishi
Bajardi: Dehqonov Asilbek
Tekshirdi: Bo’riyev Yusufjon
Mavzu: Qidiruv usullarini tadqiq qilish.
Ishdan maqsad: berilgan tuzilmaning shakliga qarab biror kalitga mos elementni qidirishning optimal usulini qo’llashni o’rganishlari va qidiruv usullarining samaradorligini taqqoslash
Nazariy ma’lumotlar: Ro’yxat boshiga qo’yish usuli.
Bu usulda Topilgan element birdaniga ro‘yhat boshiga joylashtiriladi. Tuzilmadan har safar birorta element izlab topilsa va u ro‘yhat boshiga olib borib qo‘yilaversa, natijada oxirgi izlangan elementlar ro‘yhat boshiga joylashib qoladi va biz oxirgi vaqtlarda izlangan elementlarni tez izlab topish imkoniga ega bo‘lamiz.
Boshida q ko‘rsatkich bo‘sh, p esa ro‘yhat boshini ko‘rsatadi; p ikkinchi elementni ko‘rsatganda, q birinchini ko‘rsatadi. Ro‘yhat boshi ko‘rsatkichi (table) birinchi elementni ko‘rsatadi. Ro‘yhatda key kalitli element topilsa, u p ko‘rsatkich bilan, undan oldingi element esa q ko‘rsatkich bilan belgilanadi. Shu topilgan p elementni ro‘yhat boshiga joylashtiriladi.
node *q=NULL;
node *p=table;
while (p !=NULL){
if (key == p->k){
if (q == NULL) { //o‘rinlashtirish shart emas
search = p;
exit(0);
}
q->nxt = p->nxt;
p->nxt = table;
table = p;
exit(0);
}
q = p;
p = p->nxt;
}
search = NULL;
exit(0);
Transpozitsiya usuli
Ushbu usulda topilgan element ro‘yhatda bitta oldingi element bilan o‘rin almashtiriladi. Agarda mazkur elementga ko‘p murojaat qilinsa, bittadan oldinga surilib borib natijada ro‘yhat boshiga kelib qoladi. Ushbu usulning afzalligi shundaki, tuzilmada ko‘p murojaat qilinadigan elementlar ro‘yhat boshiga bitta qadam bilan intiladi.
Ushbu usulning qulayligi u nafaqat ro‘yhatda, balki tartiblanmagan massivda ham samarali ishlaydi (sababi faqatgina ikkita yonma-yon turgan element o‘rin almashtiriladi).
Bu usulda uchta ko‘rsatkichdan foydalanamiz:
|
| |
VPN vidjetlari uchun maxsus boshqaruv paneli

|
VPN vidjetlari uchun maxsus boshqaruv paneli
|
bet | 14/15 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #270890 |
Bog'liq Ergashev Tursunmurod diplom ishiVPN vidjetlari uchun maxsus boshqaruv paneli
Muhim ma'lumotlarni olish uchun bir nechta oynalar o'rtasida harakatlanish bilan xayrlashing; OpManager yordamida siz biznes uchun muhim bo'lgan barcha VPN ko'rsatkichlarini bitta ekranda kuzatishingiz mumkin. VPN tunnel monitoringi , VPN trafik monitoringi va biznesingiz uchun muhim deb hisoblaydigan boshqa vidjetlar kabi VPN vidjetlarini o‘z ichiga oladigan moslashtirilgan asboblar paneli yarating va bu sizga oson xulosa chiqarishga yordam beradi. Siz qilishingiz kerak bo'lgan yagona narsa - shaxsiy asboblar panelini yaratish, kerakli ishlash monitorlarini tanlash, ularni asboblar paneliga qo'shish va siz ishlashingiz mumkin.
OpManager ma'lumotlarni muammosiz o'lchash va vizualizatsiya qilish va yaxshiroq xulosalar chiqarishga yordam berish uchun ma'lumotlar to'plamlarining grafik va jadvalli ko'rinishlarini taklif qiladi. Joriy tendentsiyalarning yaxlit ko'rinishini olish uchun siz individual ko'rsatkichlar grafiklarini batafsilroq ko'rib chiqishingiz yoki barcha jadvallarni bir sahifada ko'rishingiz mumkin.
Uzunroq vaqt oralig'idagi tendentsiyalarni o'rganish uchun OpManager uzoqroq vaqt davomida olingan statistikani o'z ichiga olgan hisobotlarni yaratadi. VPN Xulosa hisoboti umumiy VPN ishlashi va mavjudligi haqida shaxsiylashtirilgan ma'lumotlarni taqdim etadi. Siz ushbu hisobotlarni PDF yoki XLS kabi boshqa formatlarga rejalashtirishingiz yoki eksport qilishingiz, shuningdek, tashkilotingiz ehtiyojlariga muvofiq maxsus hisobotlarni yaratishingiz mumkin.
Qo'shimcha VPN-ga xos ishlash monitorlari
Xavfsizlik devori qurilmalari bilan bog'liq standart monitorlarga qo'shimcha ravishda, OpManager VPN monitoringi uchun eksklyuziv ishlash monitorlari to'plami bilan birga keladi. Siz ushbu monitorlarni kerakli qurilmalarga toʻgʻridan-toʻgʻri yoki Qurilma shablonlari orqali bogʻlashingiz va VPN tunnellarining salomatligi va ishlashini kuzatishni boshlashingiz mumkin.
|
| |
Sotuvchi
  
OpManager -da ishlash monitorlari mavjud

Sotuvchi
|
OpManager -da ishlash monitorlari mavjud
|
Cisco
|
VPN tunnel IN-bayt ma'lumotlari: IPsec Phase-2 tunnel tomonidan qabul qilingan oktetlarning umumiy soni.
VPN tunnel OUT-bayt ma'lumotlari: IPsec Phase 2 tunnel tomonidan yuborilgan oktetlarning umumiy soni.
VPN tunnel holati: boshqaruv ma'lumotlar bazasi (MIB) jadval qatorining holati.
VPN seanslari soni: Hozirda faol seanslar soni.
Faol veb-VPN seanslari: Hozirda faol veb-VPN seanslari soni.
SSL VPN ulanishlari (shuningdek, SVC yoki AnyConnect deb nomlanuvchi almashtirilgan virtual sxemalar): Hozirda faol SVC seanslari soni.
Hozirda faol SVC seanslari soni
Tunnel In-Oktet
Tunnel Out-Oktet
Tunnel ichidagi paketlar
Tunneldan chiqish paketlari
Tunneldan tushadigan paketlar
Tunneldan chiqish paketlari
Jami Clientless faqat WEB VPN seanslari
Faol Web VPN seanslari
Bir vaqtning o'zida eng yuqori Webvpn seanslari
|
Fortinet
|
VPN SSL tunnelining ish vaqti: VPN qayta ishga tushirilgandan boshlab SSL VPN tunnellarining ish vaqti (sekundlarda).
Qabul qilingan VPN baytlari: O'rnatishdan beri tunnelda qabul qilingan baytlar soni.
Yuborilgan VPN baytlari: O'rnatishdan beri tunnelda yuborilgan baytlar soni.
VPN tunnel trafiki: tashkil etilganidan beri ushbu tunnel orqali L2 trafigining kiruvchi baytlari soni.
VPN tunnelining chiqishi: Bu tunnel tashkil etilganidan buyon L2 trafigining chiquvchi baytlari soni.
Faol VPN SSL tunnellari: Virtual domendagi faol SSL tunnellarining joriy soni.
Faol SSL VPN foydalanuvchilari: virtual domendagi SSL-VPN tunnellari orqali tizimga kirgan foydalanuvchilar soni.
|
Barracuda
|
VPN tunnellari soni: jonli mijozdan saytga VPN tunnellari soni.
VPN tunnel holati: VPN tunnellarining holatini nazorat qiladi.
|
ZyXEL
|
VPN tarmoqli kengligi: VPN tarmoqli kengligini nazorat qiladi.
VPN tunnel Rx paketlari: tunnel orqali qabul qilingan umumiy paketlar.
VPN tunnel Tx paketlari: tunnel orqali uzatiladigan umumiy paketlar
|
Tekshirish nuqtasi
|
VPN shifrini ochish xatolari: VPN shifrini ochish xatolarini kuzatib boradi
VPN tengdosh tunnel holati: VPN tunnel holatini nazorat qiladi.
|
Archa
|
Bir vaqtning o'zida VPN tunnellari: IPsec va NC foydalanuvchilarining bir vaqtning o'zida impulslari soni.
|
Palo Alto tarmoqlari
|
GP Gateway Utilization: shlyuzdagi faol GlobalProtect tunnellarini kuzatib boradi va tunneldan foydalanishni o'lchaydi. Agar siz ushbu VM-Series xavfsizlik devoridan masofaviy foydalanuvchilarning xavfsizligini ta'minlash uchun VPN shlyuzi sifatida foydalansangiz, ushbu ko'rsatkichdan foydalaning.
GP faol tunnellari: GlobalProtect shlyuzi sifatida joylashtirilgan xavfsizlik devoridagi faol GlobalProtect seanslari sonini nazorat qiladi. Agar siz ushbu VM-Series xavfsizlik devoridan masofaviy foydalanuvchilarning xavfsizligini ta'minlash uchun VPN shlyuzi sifatida foydalansangiz, ushbu ko'rsatkichdan foydalaning.
|
-jadval
Favquloddagi foyda (zarar)larni hisobga oluvchi schyotlar (9700)ning bog’lanishi

|
-jadval
Favquloddagi foyda (zarar)larni hisobga oluvchi schyotlar (9700)ning bog’lanishi
|
bet | 9/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 57,45 Kb. | | #236635 |
Bog'liq 13-mavzu. Moliyaviy natijalar hisobi89-jadval
Favquloddagi foyda (zarar)larni hisobga oluvchi schyotlar (9700)ning bog’lanishi
№
|
Xo’jalik muomalalarining mazmuni
|
Schyotlarning bog’lanishi
|
Debet
|
Kredit
|
1
|
Favqulodda xodisa (tabiiy ofat) natijasida uskunalar, materiallar, tovarlar kirim qilindi
|
0710-0720, 1010-1090, 2910-2990
|
9710
|
2
|
Tabiiy ofatdan keyin o’tkazilgan inventarizatsiya natijasida aniqlangan uskunalarning kamomadi
|
9720
|
0710-0720
|
3
|
Tabiiy ofat tufayli yo’qotilgan turli xil moddiy qiymatliklar hisobdan chiqarildi
|
9720
|
1010-1090, 1110-1120
|
4
|
Tabiiy ofat tufayli tugallanmagan ishlab chiqarishdagi yo’qotishlar
|
9720
|
2010, 2110, 2310
|
5
|
Xizmat ko’rsatuvchi xo’jaliklarning tabiiy ofatdan ko’rgan zarari hisobdan chiqarildi
|
9720
|
2720
|
6
|
Tabiiy ofatlar natijasida tayyor mahsulot, tovarlarning yo’qotilishi
|
9720
|
2810-2890, 2910-2990
|
7
|
9710 “Favquloddagi foydalar” schyotining yopilishi
|
9710
|
9910
|
8
|
9720 “Favquloddagi zararlar” schyotining yopilishi
|
9910
|
9720
|
9. Moliyaviy natijalardan to’laydigan soliqlar, to’lov va yig’imlar hisobi.
Qonunchilikda belgilangan daromad (foyda) solig’i bo’yicha yil davomida hisoblangan bo’nak to’lovlari va qayta hisoblash bo’yicha haqiqatda foydadan to’lovlarni hisobga olish uchun quyidagi schyotlar mo’ljallangan:
9810 “Daromad (foyda) solig’i bo’yicha xarajatlar”;
9820 “Foydadan hisoblangan boshqa soliqlar va yig’imlar bo’yicha xarajatlar”.
Yil davomida byudjetga soliqlar, yig’imlar va byudjetga boshqa ajratmalar bo’yicha hisoblangan to’lovlar 9810 “Daromad (foyda) solig’i bo’yicha xarajatlar”, 9820 “Foydadan hisoblanadigan boshqa soliq va yig’imlar bo’yicha xarajatlar” schyotining debetida byudjetga to’lovlar bo’yicha qarzlarni (turlari bo’yicha) hisobga oluvchi schyotlar bilan bog’langan holda aks ettiriladi.
Hisobot davri tugashi bilan yillik moliyaviy hisobot tuzilganda 9810 “Daromad (foyda) solig’i bo’yicha xarajatlar”, 9820 “Foydadan hisoblangan boshqa soliq va yig’imlar bo’yicha xarajatlar” schyoti 9910 “Yakuniy moliyaviy natija” schyoti bilan bog’langan holda yopiladi.
Soliqlar va yig’imlarni to’lash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi schyotlar bo’yicha analitik hisob soliqlar, yig’imlar, ajratmalar va to’lovlarning turlari bo’yicha yuritiladi.
Soliqlar va yig’imlarni to’lash uchun foydaning ishlatilishini hisobga oluvchi schyotlar (9800)ning bog’lanishi
|
| |
-jadval
Moliyaviy faoliyat bo’yicha xarajatlarni hisobga oluvchi schyotlar (9600)ning bog’lanishi

|
-jadval
Moliyaviy faoliyat bo’yicha xarajatlarni hisobga oluvchi schyotlar (9600)ning bog’lanishi
|
bet | 8/11 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 57,45 Kb. | | #236635 |
Bog'liq 13-mavzu. Moliyaviy natijalar hisobi88-jadval
Moliyaviy faoliyat bo’yicha xarajatlarni hisobga oluvchi schyotlar (9600)ning bog’lanishi
8. Favquloddagi foyda va zararlar hisobi.
Korxonaning odatiy xo’jalik faoliyatidan keskin farq qiladigan favquloddagi xodisalar (tasodif, kutilmagan va odatiy bo’lmagan zarar va yo’qotishlar) natijasida vujudga keladigan foyda va zararlar hisobi quyidagi schyotlarda yuritiladi:
9710 “Favquloddagi foydalar”;
9720 “Favquloddagi zararlar”.
Favqulodda xodisalardan foyda 9710 “Favquloddagi foydalar” schyotining kreditida TMZni hisobga oluvchi schyotlar, olinadigan schyotlar yoki pul mablag’larini hisobga oluvchi schyotlar bilan bog’langan holda aks ettiriladi.
Favqulodda xodisalardan zarar 9720 “Favquloddagi zararlar” schyotining debetida uzoq muddatli va joriy aktivlarni hisobga oluvchi schyotlar bilan bog’langan holda aks ettiriladi.
Hisobot davrining oxirida 9710 “Favquloddagi foydalar”, 9720 “Favquloddagi zararlar” schyotlari 9910 “Yakuniy moliyaviy natija” schyoti bilan bog’langan holda yopiladi.
9710 “Favquloddagi foydalar”, 9720 “Favquloddagi zararlar” schyotlari bo’yicha analitik hisob favquloddagi foyda va zararlarning nomlari bo’yicha yuritiladi.
|
| |