nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarni tuzisb, ko‘rib chiqish va tasdiqlash

|
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarni tuzisb, ko‘rib chiqish va tasdiqlash
|
bet | 26/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovBudjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarni tuzisb, ko‘rib chiqish va tasdiqlash
Tashkilotlar ushbu Nizomning 3-ilovasiga muvofiq shaklda budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetani har yili tuzadilar va tasdiqlaydilar. Bunda, tashkilotlar budjetdan tashqari mablag‘lar tushumlarini va xarajatlarini rejalashtirishni qonunchilikda belgilan- gan tartibda amalga oshiradilar. Budjet tashkilotlari quyidagi bud- jetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarni tuzishlari mumkin:
budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamg‘armasi;
tibbiyot muassasalarini moddiy rag‘batlantirish va rivojlan- tirish jamg‘armasi;
ta’lim muassasalarida o‘qitishning to‘lov-kontrakt shaklidan tushumlar;
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha, budjet tashkilotlarini rivojlantirish jamg‘armasi va Tibbiyot muassasalarini moddiy rag‘- batlantirish va rivojlantirish jamg‘armasi bundan mustasno, smetalar tegishli moliya organlarida xarajatlar smetasi uchun belgilangan muddatlarda va tartibda ro‘yxatdan o‘tkaziladi.
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarni tuzish, ko‘rib chiqish va tasdiqlash tashkilotlarning xarajatlar smetasi uchun mazkur Nizomda belgilangan tartibda amalga oshiriladi.
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetada budjetdan tash- qari mablag‘lar tushumlarining hajmi va ushbu mablag‘lardan foydalanish yo‘nalishlari qonunchilik talablaridan kelib chiqqan holda aniqlanadi.
Budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalarning daromad qismiga budjetdan tashqari mablagiammg qonunchilikka muvofiq barcha shakllanish manbalari bo‘yicha kutilayotgan mablag‘lar tushumi va moliya yilining boshiga mablag‘lar qoldig‘i kiritiladi.
Qonunchilikka muvofiq budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smetalar hisobidan xodimlar birliklari saqlangan hollarda, smetaga mazkur Nizomning III bobida ko‘rsatilgan tartibda tuzilgan shtatlar jadvali ilova qilinadi. Bunda, ro‘yxatdan o‘tkaziladigan budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha smeta bilan birga shtatlar jadvali ham ro‘yxatdan o‘tkazish uchun taqdim qilinadi.
|
| |
Tayanch iboralar - S. Ya. Atamurodov, M. S. Sodikov

|
S. Ya. Atamurodov, M. S. Sodikov
|
bet | 27/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovTayanch iboralar:
Budjet tashkiloti. Nobudjet tashkilot. Buxgalteriya hisobi. Mazmun- ning shakldan ustunligi. Hujjatlashtirish. Baholash. Kalkulatsiyalash. Inventarlash. Ikki yoqllama yozuv. Hisobvaraqlar. Balans. Hisobotlar. Xarajatlar smetasi smetaning elementlari. smetalarning turlari. Yakka smetalar. Umumlashtirilgan smetalar. Yig‘ma smetalar smeta xarajatlari. Xarajat guruhlari va moddalari. Budjet me’yorlari. Natural me’yorlar, moliyaviy me’yorlar. Yagona tarif setkasi. Tarif koeffitsiyenti shtatlar jadvali. Smetalarni tuzish.
Mustaqil ta’lim uchun savollar
Budjet tashkiloti deganda nima tushuniladi?
Budjet tashkilotlari smeta xarajatlari nima?
G‘azna nima? G‘azna ijrosi nima?
Budjet tashkilotlari buxgalteriya hisobining predmetiga ta’rif bering.
Buxgalteriya hisobining 7-tamoyili.
Buxgalteriya hisobining hujjatlashtirish usuliga ta’rif bering.
Moliya yili deganda nimani tushunasiz? Hisobot yili nima?
Hisobvaraq nima?
Budjet tashkilotining moliyaviy rejasi qanday nomlanadi? Uning qanday turlari mavjud?
Smeta xarajatlari qanday guruhlanadi?
Budjet tashkilotining shtatlar ro‘yxati nima va u qanday maqsadlarda rasmiylashtiriladi?
Budjet tashkilotining budjetdan tashqari mablag‘larining shakllanish manbalari va ishlatish yo‘nalishlarini aytib bering.
|
| |
Hisoblash vositasi sifatida mikroprotsessor birinchi navbatda

birga, yuqori tezlikni talab qilmaydigan MP dasturlarida sinxronizatsiya
chastotasini pasaytirish energiya tejash sohalaridan biridir.
Bir qator zamonaviy mikroprotsessorlarda chastota pasayganda, u
o'z holatini saqlab turadigan "uyqu rejimiga" o'tadi.
Xuddi shu
arxitekturadagi
sinxronizatsiya
chastotasi
mikroprotsessorlarning
ishlashini taqqoslashga imkon beradi. Ammo turli xil me'moriy qarorlar
ishlashga chastotadan ko'ra ko'proq ta'sir qiladi;
Ishlash: u maxsus sinovlar yordamida aniqlanadi, shu bilan birga,
agar iloji bo'lsa,
ular protsessor
mikroarxitekturasining
turli
xususiyatlarini qamrab oladigan ishlashga ta'sir ko'rsatadigan testlar
to'plami tanlanadi.
Universal
mikroprotsessorlar
odatda
CISC
va
RISC
mikroprotsessorlariga
bo'linadi.
CISC
mikroprotsessorlari
(qo'llanmalarning to'liq to'plamini hisoblash - ko'rsatmalarning to'liq
tizimi bilan hisob-kitoblar) keng rivojlangan operand va manzil
rejimlariga ega bo'lgan barcha klassik ko'rsatmalar to'plamini o'z ichiga
oladi. Masalan, Pentium mikroprotsessorlari ushbu sinfga tegishli. Shu
bilan birga, RISC mikroprotsessorlari (qisqartirilgan ko'rsatmalar
bo'yicha hisoblash), ta'rifdan
kelib chiqqan holda, ko'rsatmalar va
manzillarni qisqartirish rejimidan foydalanadilar. Bu erda birinchi
navbatda Alpha 21x64, Power PC kabi mikroprotsessorlarni ajratib
ko'rsatish kerak. Buyruq tizimidagi
jamoalar soni eng ravshan, ammo
bugungi kunda universal mikroprotsessorlarni rivojlantirishning ushbu
sohalarida eng muhim farq juda muhim emas Arxitektura
ostida
MP
uning tarkibiy qismlari tarkibi, MP doirasida va tashqi muhit
bilan buyruqlar tizimi tomonidan amalga oshiriladigan ma'lumotlar
almashinuvini tashkil etish haqidagi g'oyalarning umumiyligini
tushunish odat tusiga kiradi.
Mikroarxitektura;
Makroarxitektura
Mikroprosessor mikroarxitekturasi
-
Bu mikroprotsessorning
apparati va mantiqiy tuzilishi, registrlar, boshqaruv zanjirlari, arifmetik-
mantiqiy moslamalar, saqlash moslamalari va ularni ulaydigan ma'lumot
uzatish liniyalari.
I. Bob. Sotsiologik tadqiqot metodining nazariy metodologiyasi va usullari

|
I. Bob. Sotsiologik tadqiqot metodining nazariy metodologiyasi va usullari
|
bet | 1/16 | Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 79,33 Kb. | | #101274 |
Bog'liq ANKETA SOʻROVI TUSHUNCHASI, USLUBIY AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARINI (2)
ANKETA SOʻROVI TUSHUNCHASI, USLUBIY AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARINI TAʼSIRI
MUNDARIJA
KIRISH...........................................................................................................2 – 4
I.BOB. Sotsiologik tadqiqot metodining nazariy metodologiyasi va usullari
I.1. Sotsiologik tadqiqotda anketa usulining metodologiyasi..........................5 – 12
I.2. Anketa soʻrovi tushunchasi, uning oʻziga xos xususiyatlari va tasnifi...12 – 19
I.3. Anketa tuzish qoidalari............................................................................19 – 24
II.BOB. Sotsiologik tadqiqot metodlaridan anketa soʻrov metodining afzalliklari va kamchiliklari
II.1. Anketa savollarini shakllantirish qoidalari ............................................25 – 32
II.2. Sotsiologik tadqiqotda anketa savollarini tuzishdagi kamchiliklar........32 – 42
II.3. Anketa tahlili..........................................................................................42 – 45
Xulosa............................................................................................................46 – 47
Foydalanilgan adabiyotlar..........................................................................48 – 49
Kirish
“Har bir inson har kuni qiladigan ishini xuddi birinchi marta qilayotgandek qilishi kerak. Shundagina ishda rivojlanish boʻladi”1.
Shavkat Mirziyoyev
So'roq sotsiologik so'rov usulining asosiy turlaridan biri bo'lib, unda kerakli ma'lumot manbai bo'lgan tadqiqotchi va respondent o'rtasidagi aloqa anketa orqali amalga oshiriladi. So'roq - bu maxsus tuzilgan anketalar yordamida o'tkaziladigan va tadqiqotchi va respondent o'rtasida bevosita aloqasiz amalga oshiriladigan so'rovning yozma shakli. Anketa - ketma-ketlik, mazmun, mazmun va shaklga ko'ra tartiblangan, so'rovnoma shaklida o'zida mujassamlangan va tuzilgan tadqiqot muammosi bo'yicha respondentlarning (respondentlarning) yozma javoblari shaklida empirik sotsiologik ma'lumotlarni to'plash uchun mo'ljallangan so'roq hukmlari to'plami. hollarda so'rov bu shakli eng samarali foydalanish.
|
| |
Kompyuter injiring - bet 6

Xulosa
Bir qator zamonaviy mikroprotsessorlarda
chastota pasayganda, u
o'z holatini saqlab turadigan "uyqu rejimiga" o'tadi.
Xuddi shu
arxitekturadagi
sinxronizatsiya
chastotasi
mikroprotsessorlarning
ishlashini taqqoslashga imkon beradi. Ammo turli xil me'moriy qarorlar
ishlashga chastotadan ko'ra ko'proq ta'sir qiladi;
Ishlash: u maxsus
sinovlar yordamida aniqlanadi,
shu bilan birga,
agar iloji bo'lsa,
ular protsessor
mikroarxitekturasining
turli
xususiyatlarini qamrab oladigan ishlashga ta'sir ko'rsatadigan
testlar
to'plami tanlanadi.
§. G‘AZNA MABLAG‘LARI VA QAT’IY HISOBDAGI

|
§. G‘AZNA MABLAG‘LARI VA QAT’IY HISOBDAGI
|
bet | 85/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq Atamurodov§. G‘AZNA MABLAG‘LARI VA QAT’IY HISOBDAGI
blanklarni inventarlashdan o‘tkazish
G‘azna mablag‘larni inventarlashdan o‘tkazish
G‘azna inventarlanganda pul mablag‘lari va g‘aznada bo‘lgan boshqa boyliklarning haqiqatda mavjudligi tekshiriladi.
G‘aznada pul mablag‘larining haqiqatda mavjudligi hisob-kitob qilinganda pul belgilari, pochta markalari va davlat boji markalari hisobga qabul qilinadi.
Hech qanday hujjatlar yoki tilxatlar g‘aznadagi naqd pul qoldi- g‘iga kiritilmaydi. G‘aznachining g‘aznada mazkur xo‘jalik yuri- tuvchi subyektga tegishli bo‘lmagan pul mablag‘lari va boshqa boyliklar borligi to‘g‘risidagi bayonotlari e’tiborga olinmaydi.
Naqd pul mablag‘larini inventarlash dalolatnomasida boyliklar qoldig‘i inventarlash kunida naturada va hisob ma’lumotlari bo‘yi- cha ko‘rsatiladi va inventarlash natijasi belgilanadi.
Qat’iy hisobdagi blanklarning haqiqatda mavjudligini tekshirish blank turlari bo‘yicha u yoki bu blanklarning boshlang‘ich va oxirgi raqamlarini hisobga olgan holda amalga oshiriladi. Mazkur tekshirish natijalari maxsus ro‘yxat bilan rasmiylashtiriladi.
Yo‘ldagi pul mablag‘larini inventarlash buxgalteriya hisobi hisobvaraqlarida qayd etilgan summalarni bank muassasalari, pochta bo‘limi va hokazolarning kvitansiyalari ma’lumotlari bilan solishtirish vositasida amalga oshiriladi.
Bankda hisob-kitob va joriy hisobvaraqlar, akkreditivlar, maxsus, alohida va boshqa hisobvaraqlarda bo‘lgan pul mablag‘- larini inventarlash xo‘jalik yurituvchi subyekt buxgalteriyasining ma’lumotlari bo‘yicha tegishli hisobvaraqlarda qayd etilgan summalar qoldig‘ini bank ko‘chirmasidagi ma’lumotlar bilan solishtirish orqali amalga oshiriladi.
|
| |
Qat’iy hisobdagi blanklarni inventarlashdan o‘tkazish

|
Qat’iy hisobdagi blanklarni inventarlashdan o‘tkazish
|
bet | 86/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovQat’iy hisobdagi blanklarni inventarlashdan o‘tkazish
Qat’iy hisobdagi blanklar ham tekshiruvdan o‘tkaziladi. Banklar bilan ssudalar bo‘yicha, budjet, xaridorlar, mol yetkazib beruvchilar, hisobdor shaxslar, ishchi va xizmatchilar, deponentlar hamda boshqa debitor va kreditorlar bilan hisob-kitoblarni inventarlash tegishli hujjatlar bo‘yicha qoldiqlarni aniqlash va buxgalteriya hisobi hisobvaraqlarida qayd etilgan summalarning asosliligini sinchiklab tekshirishga asoslanadi. Komissiya debitor va kreditorlar hisobvaraqlari bo‘yicha qarzlarning paydo bo‘lishi, ularning realligi va shunday bo‘lgan taqdirda, davo etish muddatlarini o‘tkazib yuborishda aybdor shaxslarni aniqlaydi.
«Mol yetkazib beruvchilar va pudratchilar bilan hisob-kitoblar» hisobvarag‘ining yo‘ldagi tovarlar va faktura qilinmagan mollar bo‘yicha mol yetkazib beruvchilar bilan hisob-kitoblar summalariga doir qismi alohida sinchiklab tekshirilishi kerak. U hujjatlar bo‘yicha, shuningdek, ikki yoqlama yozuvlanuvchi hisobvaraqlar bilan kelishgan holda tekshiriladi. Bunda faktura qilinmagan mollar tarkibida to‘lanishi «Turli debitor va kreditorlar bilan hisob- kitoblar» hisobvarag‘ida aks ettirilgan summalar yoki haqiqatda 190
to‘langan va olingan, lekin yo‘lda deb hisoblanuvchi materiallar va tovarlar summalari aks ettirilgani yoki ettirilmagani aniqlashtiriladi.
Mol yetkazib beruvchilarning hisobvaraqlarida faktura qilinmagan mollar bo‘yicha qolgan summalarga, ana shu hisobvaraq buxgalteriya tomonidan tekshirilgach, mol yetkazib beruvchilardan hisobvaraq-fakturalar talab qilinishi kerak. Mol yetkazib beruv- chilar xaridorlarga hisobvaraq-fakturalar taqdim etishlari yoki ularni taqdim etmaslik sabablarini ma’lum qilishlari shart. Agar mol yetkazib beruvchida qarz bo‘lmasa, u buni xaridorga ma’lum qilishi kerak.
Ishchi va xizmatchilarga qarzlar bo‘yicha o‘z vaqtida talab qilib olinmagan, deponentlar hisobvarag‘iga o‘tkazilishi kerak bo‘lgan ish haqi summalari, shuningdek, ishchi va xizmatchilarga ortiqcha to‘lashlar summalari va buning paydo bo‘lish sabablari aniqlanishi kerak.
Hisobot beriladigan summalar inventarlanganda maqsadli foydalanilishini hisobga olgan holda hisobdor shaxslarning berilgan bo‘naklar bo‘yicha hisobotlari, shuningdek, har bir hisobdor shaxs bo‘yicha berilgan bo‘naklar summalari, ularni berish sanalari va maqsadli foydalanilishi tekshiriladi.
Ishchi inventarlash komissiyasi hujjatli tekshirish yo‘li bilan quyidagilarni ham aniqlashi kerak:
banklar, xo‘jalik yurituvchi subyekt qismlari bilan hisob- kitoblarning aynanligi;
balans bo‘yicha qayd etilgan kamomad va o‘g‘irliklarga doir qarz summalari to‘g‘riligi va asosliligi hamda ana shu qarzni undirish uchun qabul qilingan choralar;
balans bo‘yicha qayd etilgan debitorlik, kreditorlik va depo- nentlik qarzlari summalarining to‘g‘riligi va asoslangani, shu- ningdek, debitorlik qarzini majburiy tartibda undirishga da’volar taqdim etilgan yoki etilmagani;
muddati o‘tgan debitorlik qarzi mavjudligi sabablari.
|
| |
Kompyuter injiring - bet 5

Makroarxitektura
- Bu buyruqlar tizimi, qayta ishlangan
ma'lumotlarning turlari, manzillar rejimlari va mikroprotsessorlarning
ishlash printsiplari.
Umuman olganda, mikroprosessor arxitekturasini quyidagi mezonlarga
ko'ra tasniflash mumkin.––
1. Qayta ishlangan ma'lumotlar oqimlari soni bo'yicha Qayta ishlangan ma'lumotlar oqimining soni bo'yicha barcha
mavjud mikroprotsessorlarni shartli ravishda uchta sinfga bo'lish
mumkin.
Birinchi
ikkitasi
mikroprotsessorlardir
vektorli
konveyer
arxitekturasiva sIMD
arxitekturasi
bilan
assotsiativ
protsessorlar
(Yagona ko'rsatma - bir nechta ma'lumotlar). Ushbu MP-
larda protsessorning barcha elementlari bitta umumiy boshqaruv
moslamasi tomonidan berilgan bitta oqim buyruqlarini bajaradilar.
Umuman olganda, quyida keltirilgan barcha arxitekturalar, ayniqsa,
SIMD arxitekturasi bilan bog'liq. Alohida ma'lumotlar va buyruq
shinalarining arxitekturasi ancha murakkab, protsessorni ikkita kodli
oqim bilan bir vaqtning o'zida ishlashga, bir vaqtning o'zida ikkita
shinada almashinuvni amalga oshirishga majbur qiladi. Dastur faqat
buyruqlar xotirasida, ma'lumotlar - faqat ma'lumotlar xotirasida
joylashgan bo'lishi mumkin. Bunday tor ixtisoslashtirish tizim
tomonidan hal qilinadigan vazifalar doirasini cheklaydi, chunki bu
xotirani moslashuvchan qayta taqsimlashga imkon bermaydi.
Bu holda ma'lumotlar xotirasi va buyruq xotirasi juda katta emas,
shuning uchun ushbu arxitekturaga ega tizimlardan foydalanish odatda
juda murakkab bo'lmagan vazifalar bilan cheklanadi.
Oddiy
kichik
mikrokompyuterlarga
asoslangan
hisoblash
tizimining arxitekturasi sek. 1. Bunday mikrokompyuterda raqamli
mashinaning barcha 5 asosiy bloklari mavjud: axborot kiritish
moslamasi, boshqarish moslamasi (UU), arifmetik mantiqiy blok (ALU)
(mikroprotsessorga kiritilgan), saqlash moslamalari (xotira) va ma'lumot
chiqaradigan qurilma.
Shakl 1. Oddiy mikroprotsessorning arxitekturasi.
Mikroprosessor
raqamli
shinaning
barcha
qurilmalarining
ishlashini boshqaruv shinaidan (ShU) foydalanib muvofiqlashtiradi.
SHU-ga qo'shimcha ravishda, 16-bitli manzil shinai (SHA) mavjud
bo'lib, u ma'lum bir xotira joyini, kirish portini yoki chiqish portini
tanlashga xizmat qiladi. Ikki tomonlama ma'lumotni mikroprosessorga
va undan uzatish 8 bitli ma'lumotlar shinai yoki ma'lumotlar shinai (BD)
orqali amalga oshiriladi.
Marketing asosiy - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

295
vositalari va h.k). Ular uzoq muddat xizmat ko’rsatib, ishlab chiqarish jarayonida
o’zining natural shaklini saqlab qoladi hamda o’z qiymatini eskirishi mobaynida
asta-sekinlik bilan tayyor mahsulotga o’tkazadi, kapital qo’yilmalar hisobiga
to’ldiriladi.
Assortiment
– korxonada ishlab chiqarilgan mahsulotlar turi.
Auditor xizmati
– korxona moliyaviy holatini tekshiradi va mavjud kamchiliklarini
izohlab beradigan moliyaviy xizmat turi.
Axborot
– menejment uchun zaruriy xabar va ma’lumotlar majmui.
Axborot resurslari
– boshqaruv faoliyatida foydalanadigan axborotlar.
Axborot tizimi
– murakkab axborot tuzilmasi bo’lib, ushbu tuzilma turli hujjatlar,
axborot oqimi, aloqa kanallari, texnik vositalar va avtomatlashtirilgan boshqaruv
tizimlarini qamrab oladi.
Balans
- biron-bir holatning alohida tomonlari tengligini tarkiban ifodalovchi,
taqqoslash va solishtirish yo’li bilan tavsiflanuvchi ko’rsatkichlar tizimi.
Balans foydasi
- korxonaning balansida aks ettiriluvchi faoliyatning barcha
turlaridan olinuvchi umumiy foyda miqdori.
Budjet tashkilotining g‘azna hisobvarag‘i va unda muomalarni rasmiylashtirish

|
Budjet tashkilotining g‘azna hisobvarag‘i va unda muomalarni rasmiylashtirish
|
bet | 32/99 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #256546 |
Bog'liq AtamurodovBudjet tashkilotining g‘azna hisobvarag‘i va unda muomalarni rasmiylashtirish
12 «G‘azna» hisobvarag‘i 120 «Milliy valutadagi naqd pul mab- lag‘lari» va 121 «Xorijiy valutadagi naqd pul mablag‘lari» analitik hisobvaraqlaridan iborat bo‘lib, mazkur analitik hisobvaraqlarda tashkilot g‘aznasidagi naqd pul mablag‘larining (milliy va xorijiy valutada) mavjudligi va ularning harakati hisobga olinadi. G‘azna muomalalari hisobini yuritish qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
Tashkilotlar g‘aznasiga naqd pul mablag‘larini qabul qilish bosh hisobchi yoki u vakolat bergan shaxs tomonidan imzolangan KO- 1-son shakldagi kirim g‘azna orderi (2-jadval) bo‘yicha amalga oshiriladi.
Tashkilotlar g‘aznasidan naqd pul mablag‘larini berilishi KO- 2-son shakldagi chiqim g‘azna orderi yoki tegishlicha rasmiy- lashtirilgan boshqa hujjatlar (to‘lov qaydnomalari, pul berish bo‘yicha arizalar, hisobvaraqlar va hokazolar) bo‘yicha, ushbu hujjatlarga chiqim g‘azna orderining rekvizitlari bo‘lgan shtamp qo‘yilgan holda amalga oshiriladi. Pul mablag‘larini berishga doir hujjatlar tashkilot rahbari va bosh hisobchisi yoki ular vakolat bergan shaxslar tomonidan imzolangan bo‘lishi kerak.
2-jadval
KO-1-son shakl
op
N
tashkilot
tashkilot
a
|
| |
Boshlang‘ich - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

58
Fp – yil davomida kelib tushgan (foydalanishga topshirilgan) asosiy ishlab
chiqarish fondlari qiymati;
Fv – yil davomida ishlab chiqarishdan chiqarilgan (yo’q qilingan) asosiy
fondlar qiymati;
Т1- foydalanishga topshiriluvchi asosiy ishlab chiqarish fondlari amalda
bo’luvchi o’rtacha muddati (oylarda), qabul qilingandan keyingi oydan boshlab;
Т2 – ishlab chiqarishdan chiqarilgan (yo’q qilingan) asosiy ishlab chiqarish
fondlari foydalanilmaydigan o’rtacha muddat (oylar) chiqarilgan oydan to yil
oxirigacha).
Eskirishning jismoniy va ma’naviy ko’rinishlari farqlanadi.
Ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash

63
ikkinchi holda mazkur davr mobaynida uskunalardan qanchalik foydalanilishi
aniqlanadi.
Ishlab chiqarish dasturining korxonada mavjud bo’lgan quvvatlarga mos
kelishini aniqlash uchun, o’rtacha yillik ishlab chiqarish quvvati quyidagi
formuladan hisoblab topiladi:
M
o’r.yil
= M
n
+ M
v
· n
1
/ 12 + M
l
· n
2
/ 12.
Bu yerda:
M
o’r.yil
– korxonaning o’rtacha yillik quvvati;
M
n
– korxonaning yil boshidagi quvvati;
M
v
– yil mobaynida kiritiluvchi quvvati;
M
l
– yil davomida ishlab chiqarishdan chiqariluvchi (yo’q qilinuvchi) quvvat;
n
1
, n
2
– ishlab chiqarish quvvatlarini ishga tushirishdan yoki tugatilgan ishlab
chiqarish quvvatlari yo’q qilingandan to yil oxirigacha o’tgan to’liq oylar soni.
Asosiy ishlab chiqarish fondlaridan foydalanishni yaxshilash bilan bog’liq
bo’lgan mazkur chora-tadbirlar, ko’pincha ishlab chiqarish quvvatlari balansini
tuzish yo’li bilan amalga oshirilib, korxonaning ishlab chiqarish quvvatlari va ularni
ta’minlash manbalariga bo’lgan ehtiyoji aniqlanadi.
Marketing MIKSning asosiy to`ldiruvchilarini aniqlang

291
C. Reklama, tovar, markalash, narx.
D. Analitik, ishlab chiqarish, savdo-sotiq, boshqaruv va nazorat.
8. Marketingning asosiy funksiyalarini aniqlang:
A. Tahliliy, ishlab chiqarish.
B. Boshqaruv va nazorat.
C. Savdo-sotiq (o`tkazish).
D. Yuqorida qayd etilgan barcha javoblar to`g`ri.
9. Marketingni boshqarish jarayoni qaysi qismlardan iborat?
A. Hayotga tadbiq etish va nazorat qilish.
B. Tashkiliy, izlanishlar olib borish, dasturiy.
C. Marketing xizmatini yolga qo’yish va uning vazifalari.
D. Marketing xizmati va funksiyasi.
10. Firmaning marketing xizmati tomonidan nazorat va aniqlanuvchi, atrof
marketing muhit faktoriga quyidagilardan qay biri kiradi?
A. Firmaning faoliyat sohasi;
B. Marketing maqsadi;
C. Moliyaviy maqsad;
D. Ijtimoiy maqsad.
Mavzuga oid ko’rgazmali materiallar
15.1-rasm. Marketing sub’yektlari
Aylanma fondlar – bu … - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

4. Aylanma fondlar – bu … A) xom ashyo, mashina
B) yoqilg’i, inshoot
C) energiya, bino
D) xom ashyo, yoqilg’i
65
5. Rentabellik – bu… A) foyda
B) daromad
C) yuqori foyda
D) foydalilik darajasi
6. Asosiy vositalarning tuzilmasi kaysilar? A) ishlab chiqarish, texnologik, davriy
B) texnologik, doimiy, doiraviy
C) moliyaviy, doiraviy
D) ishlab chiqarish, moliyaviy, doimiy
7. Amortizatsiyaning turlarini aniklang. A) chiziqli va proporsional
B) qoldiqli va proporsional
C) tezlashuvchi, chiziqli, proporsional va qoldiqli
D) tezlashuvchan va qoldiqli
8. Fondlarning aylanishi deganda… A) korxona mablag’larini bosqichlarni bosib o’tib dastlabki shakliga qaytish
B) ishlab chiqarish jarayonida qatnashadigan mablag’lar
C) mablag’larning bir ko’rinishdan ikkinchi ko’rinishga o’tish jarayoni
D) A va B javoblar to’gri
9. Lizing nima? A) qarz sifatida qaytarib berish sharti bilan beriladigan ssuda
B) asosiy vositalarning uzoq muddatli ijara shakli
C) kreditning bir shakli
D) to’gri javob yo’q
10. Тashkilotda barcha ishchilarni ularning ishlab chiqarish faoliyatiga qarab sanoat ishlab chiqarish va noishlab chiqarish xodimlarga bo’linadi. Noishlab chiqarish xodimlariga qaysilari kiradi? A) uy komunal xo’jalik, bolalar va sog’likni saqlash tashkilotlari, madaniy ishlab
chiqarish xodimlari
66
B) ishlab chiqarishda bajargan vazifalariga qarab ishchilarga, muxandis va texnik
ishchilarga
C) boshqarux xodimlariga
D) xizmat ko’rsatuvchi xodimlarga
Mavzuga oid ko’rgazmali materiallar 3.3 -chizma. Korxona milki turlari
- m a v z u . S a n o a t t a r m o q l a r i k o r x o n a l a r i n i n g

70
bo’lgan yangi mahsulotni tayyorlash va o’rganish xarajatlarini o’z ichiga oladi
(masalan, yangi turdagi mahsulotlarning texnologiyasini yaratish va ishlab chiqish
xarajatlari va boshqalar).
Muomala fondlari
korxonaning tayyor mahsulot zahirasini yaratish uchun
mo’ljallangan pul mablag’lari, shuningdek, chek va veksellar, aksiyadorlarning
qarzlari, turli xil debitorlik qarzlari, bank va kassalarning hisob raqamlaridagi
mablag’lardan iborat bo’ladi.
Aylanma ishlab chiqarish va muomala fondlari korxonaning aylanma
mablag’lari (kapitali)ni tashkil qiladi.
Aylanma mablag’lar tuzilmasining iqtisodiyot tarmoqlari bo’yicha
farqlanishini quyidagi jadval orqali bilib olish mumkin (4.1-jadval).
Erkin bozor iqtisodiyoti sharoitida korxonalarning asosiy vazifalardan biri -
resurslar tejamkorligi tamoyiliga rioya qilgan holda ishlab chiqarishni
jadallashtirishdir.
4.1-jadval
Jismoniy eskirish - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

59
Iqtisodiyotning erkinlashtirilishi sharoitida korxonlarda asosiy fondlarni
yangilashga ketadigan xarajatlarni qoplashning asosiy manbai ularning o’z
mablag’lari hisoblanadi. Bu mablag’ asosiy fonddan foydalanish mobaynida
amortizatsiya ajratmasi shaklida jamg’ariladi.
Amortizatsiya
- asosiy fondlar eskirishini mahsulotning
ishlab chiqarish
tannarxiga qismlab o’tkazish yo’li bilan yig’ilib boriladigan pul mablag’laridir.
Amortizatsiya hisoblanadigan mulk tarkibiga O’zbekiston Respublikasini
qonunchiligiga ko’ra qiymati eng kam oylik ish haqining 50 barobaridan ortiq
bo’lgan va foydalanish muddati 1 yildan oshadigan mulklar kiradi. Yer uchastkalari,
qazilma boyliklar, o’rmonlar va moliyaviy aktivlar bunga kirmaydi. Amortizatsiya
ajratmasi so’mmasi
asosiy fondning qiymatiga, undan foydalanish muddatiga va
modernizatsiya xarajatlariga bog’liq.
Amortizatsiyaning yillik so’mmasini asosiy fondlar qiymatiga nisbatan
foizlarda ifodalash orqali uning normasi aniqlanadi. Amortizatsiya normasi asosiy
fondlar yiliga o’zining balans qimatining qancha qismini mahsulot ishlab chiqarish
tannarxiga qo’shayotganligini bildiradi.
Amortizatsiya normasini hisoblash quyidagi formula bo’yicha
amalga
oshiriladi:
Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh - bet 36

60
Amortizatsiya ajratmalari miqdori uch usulda hisoblanadi:
bir maromli;
bajarilgan ish hajmiga nisbatan sonlar so’mmasi bo’yicha
va qiymatni hisoblab
chiqarish (kumulyativ) tezlashtirilgan usullar.
Amortizatsiya ajratmalari miqdorini bir maromli
usulda hisoblash asosiy
fondlarning bir maromda jismoniy va ma’naviy eskirishiga mo’ljallangan 3.1-
jadvalga qaralsin.
Amortizatsiya ajratmalari miqdorini bir maromli usulda hisoblash tartibi
3.1-jadval
Asosiy fondlar
ko’rinishlari
O’rtacha
balans
qiymati,
mln. so’m
Amortizatsiya
ajratmalarining
yillik normasi, %
Amortizatsiya
ajratmalari-ning
yillik miqdori,
mln.so’m
(gr.2xgr.3)
1
2
3
4
Uskunalar
60
12
7,2
Binolar
350
5
17,5
Тransport
7
20
1,4
Jami:
26,1
Hozirgi kunda uskunalar qiymatining katta qismini
dastlabki yillardayoq
ishlab chiqarish xarajatlariga o’tkazishni ta’minlaydigan notekis amortizatsiya keng
qo’llanilmoqda. Masalan, birinchi yil - 50%, ikkinchi yil - 30%, uchinchi yil - 20%
o’tkaziladi. Bu korxonalarga inflyatsiya sharoitida qilingan
xarajatlarni tezroq
qoplash va uskunalarni yangilash imkonini beradi.
Korxonalarda investitsiyalarning asosiy manbalari

80
- rejalashtirilgan investitsiyadan olinadigan daromadga ta’sir etuvchi boshqa
investitsion sharoitlar, ya’ni rejalashtirilgan asosiy investitsiya mablag’lariga
qo’shimcha investitsiya mablag’larini jalb etish yo’li bilan investitsiyadan keladigan
foydani oshirish;
- faoliyatga qo’yilgan shakliga qarab, investitsiya o’z harakatida daromadlarni
oshirish
yoki kamaytirish, xavf-xatarni kamaytirish,
mehnat jamoasini
manfaatdorligini
oshirish,
ish
sharoitini
yaxshilash,
ijtimoiy-iqtisodiy
munosabatlarni muvofiqlashtirishga yo’naltirilishini ta’minlash zarur;
- qo’shimcha investitsiyalar xarajatlarni kamaytirish, samaradorlikni oshirish,
mahsulot ishlab chiqishni va sotishni oshirish, qo’shimcha
daromad olishni
ta’minlashga yo’naltirilish kerak;
- ma’lum ishlab chiqarishga yo’naltirilgan investitsiyalar tarkibi ishlab
chiqarishni ixtisoslashuviga qarab taqsimlanishi darkor;
- investitsiyalar
resurslarni tejash, yangi mahsulot ishlab chiqish,
korxona
imdjini oshirish, tabiatni muhofaza qilish va hokazolarni ta’milashi ham zarur.
Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh - bet 40

67
3.4 -chizma. Korxona asosiy fondlari turlari
Asosiy vositalar turlari
0100
Asosiy vositalarni hisobga oluvchi schetlar
0110
Yer
0111
Yerni obodonlashtirish
0112
Moliyaviy ijara shartnomasi bo’yicha olingan asosiy vositalarni
obodonlashtirish
0120
Binolar, inshoatlar
va uzatuvchi moslamalar
0130
Mashina va asbob-uskunalar
0140
Mebellar va idora jihozlari
0150
Kompyuter jihozlari va hisoblash texnikasi
0160
Тransport vositalari
0170
Ishchi va
mahsuldor hayvonlar
0180
Ko’p yillik o’simliklar
0190
Boshqa asosiy vositalar
0199
Konservatsiya qilingan asosiy vositalar
Ishlab chiqarish-xo‘jalik
faoliyatining tayinlanishiga
qarab
asosiy fondlarning guruhlanishi
Ishlab chiqarish
fondlari
Noishlab
chiqarish
fondlari
Segmentning miqdoriy o’lchamlari

289
4. Segmentning samaradorligi.
Segmentning
samaradorligi korxonaning
mazkur tanlangan bozor segmentida ishlash tajribasi, mazkur segmentda ishlovchi
xodimlarning mahsuloti siljitishga qanchalik tayyor ekanligi abi ko’rsatkichlar bilan
baholanadi.
Umuman olganda, bozorni segmentlash korxonaning muayyan bozorda
samarali faoliyat ko’rsatishining muhim omillaridan biri hisoblanadi.
Тayanch iboralar:
marketing,
strategik marketing, taktik marketing,
rag’batlantiruvchi marketing, bozor (market), “sotuvchi bozori”, “xaridor bozori”,
bozor kon’yukturasi,
bozorni segmentlash, demografik segmentlash,
geografik
segmentlash.
Тakrorlash uchun savollar
1. Mаrkеting tushunchаsi vа uning mоhiyati nimаdаn ibоrаt?
2. Mаrkеtingning mаqsаdi vа vаzifаlаri.
3. Qаndаy tаlаb turlаrini bilаsiz?
4. Mаrkеting turlаrini izоhlаb bеring.
5. Mаrkеting muhiti nimа?
6. Kоrхоnаning mаkrо-muhitini tаvsiflаng?
7. Kоrхоnаning mikrо-muhitini tаvsiflаng?
8. Mаrkеting tiplаrining аsоsiy fаrqli bеlgilаri nimаlаrdаn ibоrаt?
9. Bozor segmenti deganda nimani tushunasiz?
10. Yangi shаrоitlаrdа yashаb qоlish vа muvаffаqiyatgа
erishish uchun kоrхоnаlаr
qаndаy chоrа-tаdbirlаrni qo`llаshi kеrаk?
Dasturiy ta’minot tizimlarini loyihalash fanidan topshirilgan ilmiy loyiha

Dasturiy ta’minot tizimlarini loyihalash fanidan topshirilgan ilmiy loyiha
MAʼLUMOTNOMASI
|
Ilmiy gʻoya ID raqami
10
Loyihaning nomi
Google tarjimon
Приложение -викторина
Google tarjimon
Loyiha qaysi tarmoqqa oidligi
Dasturlash
Loyihani amalga oshirish muddati
1 - aprel dan 25 - may
Tadqiqot maqsadi va vazifalari: Har qanday qurilma orqali, hoxlagan joydan turib, bizning platforma orqali bizning kuchli mutahassislar tomonidan tuzilgan kerakli tarjimalarni ishlang va quyidagi qulaylilarga ega bo'ling:
To'gri va xato ishlagan so’zlar tarjimasini tahrir qiling
Tarjima qilingan so’zlar togriligiga amin bo’lsangiz bu ilova ommaga taqdim etilishi uchun baho bering (1 dan 5 balgacha)
Qaysi fan va mavzudan kamchiligingiz borligini bilib oling va bartaraf qiling
Shular va yana boshqa qulayliklarga ega bo'lasiz.
Tadqiqot natijalarining nazariy va amaliy ahamiyati: Har qanday qurilma orqali, hoxlagan joydan turib, bizning platforma orqali bizning kuchli mutahassislar tomonidan tuzilgan testni ishlang va quyidagi qulaylilarga ega bo'ling:
To'gri va xato ishlagan testlaringizni tahlil qiling.
Ta'lim inspeksiyasi tomonidan joriy etilgan testlar spetsifikatsiyasi asosidagi shakllangan bazadan topshiriqlar ishlang
Qaysi fan va mavzudan kamchiligingiz borligini bilib oling va bartaraf qiling
To'plagan balingiz hamda pedagogik mahorati va psixologik tayyorgarligingiz bo'yicha maktabingizdan qo'yilgan balni kiritish orqali talabgor bo'lgan toifangizga ega bo'lishingiz mumkinligi to'g'risida aniq tashxislarga ega bo'ling
Shular va yana boshqa qulayliklarga ega bo'lasiz.
Ilmiy gʻoyaga oid chizmalar rasmlar taqdimotda koʻrsatilishi mumkin
|
O‘quvchilarni baholash - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 27/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
O‘quvchilarni baholash: O‘quvchilar darsdagi ishtirokiga ko‘ra belgilangan baholash mezonlari asosida baholanadilar. Baholar o‘quvchilarning kundalik daftarlarida va sinf jurnalida aks ettiriladi. Darsda faol ishtirok etmagan o‘quvchilar bilan ishlanadi.
Uyga vazifa: o‘quvchilarga uyga vazifa sifatida mazkur mavzuni o‘qib-o‘rganish, qo‘shimcha materiallar izlab topish va tushunchalarini boyitish topshiriq qilib beriladi.
O‘TIBDO‘: _______ A.Azizov
Sana: “__” ___________ 201__-yil. Sinflar: 11-“_____”. O‘qituvchi: S.Nuriddinov
|
| |
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi. Qadimgi maqollar ham mavzu qamrovigagina emas, tuzilishiga ko‘ra ham xilma-xildir. Ularda vatan, vatanparvarlik, adolat, mehnatsevarlik, inson tafakkurini ulug‘lash, mardlik va jasorat, vafodorlik, ezgulik, rostgo‘ylik, kamtarlik, sabr va chidam ulug‘lanadi, salbiy xususiyatlar qoralanadi. Tabiat va jamiyatga oid hodisa va qonuniyatlar ko‘rkam ifodalarda qayd etiladi. «Ardam bashi – til» [«San’at, fazilatlarning boshi til(da) dir], «Qut belgusi – bilig» («Bilim – baxt belgisi») singari
maqollar sodda, ixcham, lo‘ndaligi bilan e’tiborni tortadi. «Ko‘k ko‘rdi, keragu yazti» – «Mehnat va mashaqqatni ko‘rdi-yu, o‘tovini orqasiga yuklab oldi» maqoli esa mazmunan ikki qismga ajraladi. Bunda bir ishning amalga oshirilishi uchun boshqa bir ishning sabab va bahona bo‘layotgani e’tiborga olinadi. Ayni mana shu holat inson tabiatidagi bir noloyiq xususiyatning kishi ko‘z o‘ngida aniq gavdalanishi
uchun imkon beradi.
«Uma kelsa, qut kelar» – «Mehmon kelsa, qut kelar» maqoli da ham shunga yaqin hodisa kuzatiladi. Bu yerda mehmon kelsa, u bilan birga baraka, qut – baxt keladi,
deyil moqda. Shuningdek, qo‘noqni yaxshi qarshi oladilar, malol olmaydilar, degan ta’kid ham bor. Bularning hammasi faqat o‘z zamoni uchungina emas, bizning zamondoshlarimiz uchun ham katta tarbiyaviy va badiiy ahamiyat kasb etadi
Sabanda sandrish bo‘lsa,
O‘rtugunda irtash bo‘lmas.
Yer haydash vaqtida puxtalik bo‘lsa,
Xirmonda anglashilmovchilik bo‘lmaydi.
Kur o‘g‘li kuvaz bo‘lur.
Botir, mard kishining farzandi mag‘rur bo‘ladi.
Anuq o‘tru tutsa, yo‘qqa sanmas.
Mehmonga taom taqdim qilingach, ko‘rmadim demaydi
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
|
Darsning tarkibiy qismi - Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy

|
Mavzu: Kirish. Adabiyot – ma’naviyatni yuksaltirish vositasi darsning maqsadi: a ta’limiy
|
bet | 32/200 | Sana | 01.04.2021 | Hajmi | 325,51 Kb. | | #13866 |
Darsning tarkibiy qismi
(bosqichlari)
|
Ajratiladigan vaqt (reglament)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
5 daqiqa
|
2
|
Ma’naviyat daqiqasi
|
3
|
O‘tilgan mavzuni takrorlash
|
5 daqiqa
|
4
|
Yangi mavzuni tushuntirish
|
25 daqiqa
|
5
|
Mustahkamlash
|
5 daqiqa
|
6
|
O‘quvchilarni baholash
|
5 daqiqa
|
7
|
Uyga vazifa berish
|
DARSNING BORISHI:
Tashkiliy qism: O‘quvchilar bilan salomlashib, sinf xonasining darsga tayyorlik darajasini tekshirish, davomatni aniqlash.
Ma’naviyat daqiqasi: O‘quvchilar bilan kunning muhim iqtisodiy, ijtimoiy-siyosiy, ma’naviy-ma’rifiy, axloqiy-tarbiyaviy yangiliklari xususida qisqacha suhbat tashkil etish, ularga nisbatan o‘quvchilarning mustaqil yondashuvini tinglash, bahs-munozara uyushtirish.
O‘tilgan mavzuni takrorlash: O‘quvchilar bilan quyi sinflarda olingan bilimlarni og‘zaki yoki tarqatmali materiallar asosida takrorlash – savol-javob o‘tkaziladi. Mustaqil o‘qish uchun berilgan topshiriqlar o‘quvchilardan so‘raladi.
Yangi mavzu bayoni: O‘quvchilarga yangi mavzu yuzasidan quyidagi tushunchalar beriladi. : o`quvchilarning yozma va og`zaki nutqlari mustahkamlanadi.
NAZORAT ISHI TAHLILI TARTIBI:
1.Imlo xatolar ustida ishlash.
2.Uslubiy xatolar ustida ishlash.
3.Ishoraviy xatolar ustida ishlash.
O'quvchilarga daftarlarni tarqatib, xatolari bilan tanishib chiqish topshiriladi.So'ng o'qituvchi avvaldan umumlashtirib qo'ygan tipik xatolarga oid lug'at diktant o'tkazadi.Lug'at diktantda o'quvchilarning bayonida uchragan imlo xatoga oid qoidalar mustahkamlanishi mumkin bo'lgan so'zlar tanlanadi.O'qituvchi matnni ko'chma taxtada avvaldan tayyorlab qo'yadi.O'quvchilar ana shu matnga qarab xatolarni tuzatadilar.Bu keyinchalik ana shunday imlo xatolarining takrorlanmasligiga asos bo'ladi. Imlo xatolar ustida ishlab bo’lingach, o'quvchilar bayonida uchragan uslubiy xatolar va ularning sabablari o'quvchilarga tushuntiriladi. Tegishli nazariy qoidalar takrorlanadi. Ishoraviy xatolar ustida ishlashda o'quvchilar qaysi ishoraga oid xato qilgan bo’lsa, o'sha ishoraning ishlatilishi bilan bog'liq bo'lgan nazariy qoidalar takrorlanadi.
Mustahkamlash: Darsning ushbu qismida o‘quvchilar dars yakunida quyida berilgan topshiriqlar va savollarga javob beradilar:
|
| |
Boshqaruv 
ob'yekti - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

36
Boshqaruv faoliyati tarkibiga jamoatchilik
tashkilotlaridagi faoliyat, ish
joylarida ijodiy tashabbuskorlikning yuzaga kelishi hamda ishlab chiqarishda band
bo’lgan xodimlarning taklif va maslahatlarini ham kiritish mumkin. Bu esa
boshqaruv
faoliyatini,
bevosita boshqaruv
(korxona
boshqaruv apparatining
faoliyati)
va
o’zini-o’zi boshqarish
(boshqaruv faoliyatining jamoatchilik shakli)
turlariga ajratilgan holda tasniflash imkonini yaratadi. Faoliyatning ikkala turi ham
amalda
birgalikda yuritilib, ularning o’zaro aloqalari ishlab chiqarishni
boshqarishning samaradoriligini oshirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Ishlab
chiqarishning,
jumladan,
boshqaruv foliyatining o’zining
samaradorligini oshirishda, ishlab chiqarishning allohida elementlari va bo’g’inlari
o’rtasida
yuzaga keluvchi
boshqaruv munosabatlari
muhim o’rin egallaydi.
Bugungi bozor munosabatlari sharoitida boshqaruv tizimi birinchi o’rinda
korxonaning barqarorligini ta’minlashi, xo’jalik tavakkalchiligini kamaytirishi,
sifatli va raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishga ko’maklashishi zarur.
Shuningdek, u xodimlarning o’z mehnatlari natijasiga
qiziqish darajasi ortishiga,
mehnat va ishlab chiqarish intizomini mustahkamlashga xizmat qilishi lozim.
Korxona yopiq tizim bo’lmaganligi sababli, boshqaruv tizimiga korxonada
yuzaga keluvchi
ichki muhitdan tashqari, tashqi muhit, avvalo, aholining turmush
tarzi,
jamiyat qurilmasi, davlat siyosati va hokazolar ta’sir ko’rsatishi mumkin.
Umuman olganda, boshqaruv siklini - maqsad va vazifalarni belgilashdan to
natijalarga erishishgacha quyidagi chizma shaklida ko’rsatish mumkin (2.3-
chizma).
2.3-chizma. Boshqaruv sikli
XARAJATLAR SMETASI - Yunusaliyev Asadbek

|
Yunusaliyev Asadbek
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 215,49 Kb. | | #236728 |
Bog'liq arxitektura 3amaliyXARAJATLAR SMETASI
Multiservisli aloqa tarmoqlarining tarmoq satxida axborotni ximoya qilish metodologiyasi. (10 qurilma uchun).
Xarajat turlari
|
Summa
(ming soʻmda)
|
Umumiy xarajatlardagi ulushi
(foizda)
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
11 000 000
|
6%
|
Inventarlar, texnika va jihozlarni xarid qilish xarajatlari
|
35 000 000
|
53%
|
Xizmatlar uchun xarajatlar
|
26 000 000
|
38%
|
Boshqa xarajatlar
|
7 000 000
|
3%
|
|
|
|
Jami xarajatlar:
|
74 000 000
|
100%
|
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Miqdori
|
Qiymati
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Xom ashyo va materiallarni sotib olish bilan bogʻliq xarajatlar
|
|
|
17 000 000
|
20 000 000
|
2
|
|
|
|
|
|
....
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
|
|
Inventarlar, texnika va jihozlarni xarid qilish xarajatlari
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Miqdori
|
Qiymati
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Kompyuter texnikasi
|
dona
|
1
|
8 000 000
|
8 000 000
|
4
|
Boshqa qurilamalar
|
dona
|
20
|
400 000
|
8 000 000
|
....
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
34 000 000
|
|
Xizmatlar uchun xarajatlar
|
№
|
Xizmat turi
|
Bir martalik narxi
|
Miqdori
|
Jami
(soʻm)
|
|
1
|
Dasturchi uchun
|
|
|
2
|
25 000 000
|
|
2
|
Mexanik uchun
|
|
|
2
|
25 000 00
|
|
....
|
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
50 000 000
|
|
|
Boshqa xarajatlar
|
№
|
Nomi
|
Oʻlchov birligi
|
Soni
|
Summa
(soʻm)
|
Jami
(soʻm)
|
1
|
Boshqa kerakli xarajatlar
|
|
|
5 000 000
|
5 000 000
|
2
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
Xammasi
|
|
|
|
|
XARAJATLAR SMETASI ASOSNOMASI
Multiservisli aloqa tarmoqlarining tarmoq satxida axborotni ximoya qilish metodologiyasi.
Xarajat nomi
|
Rasmi
(narxlari bilan ko‘rsatilgan rasm)
|
Havolasi
|
Kompyuter texnikasi
|
|
https://aliexpress.ru/item/1005005580388116.html?sku_id=12000033939998434&spm=a2g2w.productlist.search_results.5.75774aa6YMXvmK
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
ILMIY LOYIHANING AMALGA OSHIRISH
KALENDAR REJASI
№
|
Bajarilishi kerak boʻlgan ish, bosqich
|
Amalga oshirish muddati
|
Alohida bosqichlariga qoʻyiladigan talablar
|
Amalga oshirishdan kutilayotgan natija
|
1
|
Qurilmani loyihalsh
|
|
1. Algoritm tuzish
|
Malumotlar bazasini tuzish. Dasturini tuzish
|
|
2. Qurilma sxemasi
|
Savollarni javoblari to’g’ri ko’rsatilishi
|
|
...
|
|
2
|
Qurilmani yasash
|
|
1. Prototiv versiya
|
Bizda sayt vailova tuzamiz
|
|
2. Qurilmani yasash
|
Yaxshi dasturchilar kerak
|
|
...
|
|
3
|
Dastur tuzish
|
|
Dastur tuzish
|
Dasturi aniq va tushinarli bo’lishi kerak
|
4
|
Testlash
|
|
Qurilma va Dasturni testlash
|
Testlovchilarga berib testlash
|
...
|
|
|
|
|
|
| |
Maqsadlarni belgilash va - Navoiy davlat konchilik instituti ashurova n. B. Atamuradov sh

37
Korxonani
boshqarishning samaradorligi, maqsadlarni shakllantirish va
amalga oshirishga qanchalik kam vaqt sarflansa, shunchalik yuqori bo’ladi. Bunga
korxona rahbari va boshqaruv funksiyalarini bajarishga mas’ul bo’lgan
boshqa
shaxslarning tajribasi va malakasidan tashqari, boshqaruv amaliyoti va ish tartibiga
sarflanuvchi vaqtning qisqartirilishi, boshqaruv jarayonlarini
avtomatlashtirish,
boshqaruv qarorlarini qabul qilish va amalga oshirishni oqilona tashkil qilish
bo’yicha chora-tadbirlar majmuasini qo’llash hisobiga erishiladi.
Zamonaviy fan va menedjment amaliyoti
korxonalarni boshqarishning
quyidagi
tamoyillarini
eng asosiylari sifatida qabul qiladi:
1)
ilmiylik;
2)
tizimlilik va komplekslik;
3)
yakka
boshqaruv va kollegiallik;
4)
tartib va adolat;
5)
xodimlarni moddiy va ma’naviy rag’batlantirish;
6)
tejamkorlik va samaradorlik;
7)
tashabbuskorlik va korporativ ruhiyat;
8)
vakolat va majburiyat.
Iqtisodiyotning jadal rivojlanishi va ishlab chiqarish kuchlarining o’sishi
faoliyat yuritayotgan
korxonalardan tashqari, yangi korxonalarni tashkil qilish va
ishga tushirishga tayanadi. Bunday qadam iqtisodiy jihatdan maqbullikka, resurslar
imkoniyati va korxona mahsulotlariga bo’lgan talabga asoslanadi.
Biron-bir
mahsulotning taqchilligi yoki umuman yo’q bo’lishi ham, yangi korxona yoki ishlab
chiqarishni tashkil qilishga sabab bo’lishi mumkin.
texnologik, predmetli va aralash

Bog'liq Korxonalar iqtisodiyoti va menejmenti-ASHUROVA N.B
texnologik, predmetli va aralash. Texnologik tuzilmali korxonalarda tsexlar va ishlab chiqarish uchastkalari
texnologik jihatdan bir xillik tamoyili asosida tashkil qilinadi (masalan,
to’qimachilik kombinatlarida yigiruv va to’quv sexlari).
Predmetli tuzilmaga asoslangan korxonalarda har bir sex ma’lum bir
mahsulot yoki uning bir qismini ishlab chiqaradi (masalan, avtomobil zavodida
motor sexi, shassi sexi va hokazo).
Aralash (predmetli-texnologik) tuzilma tayyorlov sexlarini texnologik
tamoyilda (temirchilik, cho’yan quyish, po’lat quyish va hokazo), ishlov berish va
mahsulot chiqarish tsexlarini esa predmetli tamoyil asosida tashkil etishni ko’zda
tutadi.
Sanoat korxonasining tuzilmasi quyidagi omillar ta’siri ostida shakllanadi:
*
texnika va texnologiyaning xususiyatlari;
*
ishlab chiqarish hajmi;
*
ishlab chiqarishni tashkil qilish shakllari (ixtisoslashtirish, kooperatsiya,
kombinatsiya, koordinatsiya);
*
ishlab chiqarilayotgan mahsulot va ko’rsatilayotgan xizmatlarning
murakkabligi va nomenklaturasi;
*
ishlab
chiqarishni
avtomatlashtirish,
mexanizatsiyalashtirish
va
robotlashtirish darajasi;
*
mulk shakli;
*
raqobat olib borish usullari hamda shakllari va hokazo.
Amaliyotda ishlab chiqarish tuzilmasini mukammallashtirishning asosiy
yo’nalishlari ishlab chiqilgan. Ular qatoriga korxona va tsexlarni yiriklashtirish;
alohida korxonalar integratsiyasi; korxona ichidagi barcha bo’linmalar orasida
mutanosiblikni ta’minlash; tsexsiz struktura kabilarni kiritish mumkin.
Korxonaning raqobatbardoshligini oshirish, ya’ni boshqaruv sifatini
ko’tarish va ishlab chiqarish faoliyatidagi yakuniy natijalarning yuqoriligiga erishish
45
korxona tuzilmasini mukammallashtirish samaradorligini baholovchi mezon bo’lib
xizmat qiladi.
ob’ektlari
va 
sub’ektlari

|
ob’ektlari
va
sub’ektlariBog'liq Korxonalar iqtisodiyoti va menejmenti-ASHUROVA N.Bob’ektlari
va
sub’ektlari
faoliyatning alohida ko’rinishi sifatida
boshqaruvning muhim elementlari hisoblanadi. Bu aloqani quyidagi tarzda chizma
yordamida ko’rsatish mumkin:
2.2.-chizma. Boshqaruv ob’ekti va sub’ektining o’zaro aloqasi
Korxonada boshqaruvning ta’siri
boshqaruv ob’ektiga
yo’naltirilgan bo’lib,
ishlab chiqarish va xo’jalik yuritish jarayonlari, ishab chiqarish uskunalarini
ekspluatatsiya qilish, turli miqyosdagi mehnat kooperatsiyasi va hokazolar
boshqaruv ob’ekti
bo’lishi mumkin.
Boshqaruv sub’ekti
esa qoidaga ko’ra,
korxona rahbari
yoki boshqaruv ob’ektlarini maqsadli ravishda boshqarishni
amalga oshiruvchi
xizmat rahbarlaridir
. Agar yuqorida keltirilgan misolga
qaytadigan bo’lsak, orkestr, bu – boshqaruv ob’ekti, dirijer esa, boshqaruv
sub’ektidir.
Boshqaruv ob’ektlari va sub’ektlari doimo o’zaro aloqada bo’lib, bunda asosiy
o’rin boshqaruv ob’ektiga, ya’ni boshqaruvchi tizimga ajratiladi. Boshqaruv
ob’ektining mazmuni, unda yuz berayotgan o’zgarishlar boshqaruv sub’ekti
vazifalari va harakatlarini belgilab beradi. Bu esa boshqaruv shakllari va usullarini
mukammallashtirishda aks etadi.
Korxonaning
nima, qachon, qayerda, kimga ishlab chiqarish
bilan bog’liq
bo’lgan siyosati, birinchi o’rinda boshqaruv sub’ekti tomonidan hal qilinadi. Shu
sababli, boshqaruv ob’ektlari va sub’ektlari orasidagi aloqa, jumladan, ularning ichki
tashkil qilinishi qanchalik mustahkam bo’lsa, bir xil sharoitlarda ishlab chiqarish
hamda boshqaruv tizimining samaradorligi shunchalik yuqori bo’ladi.
Boshqaruv faoliyati
- boshqaruvchi shaxs yoki organ tomonidan boshqaruv
amallarini bevosita va bilvosita komandalar (buyruq, tavsiya va ko’rsatmalar)
shaklida ishlab chiqish va amalga oshirishdir.
|
| |