nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-
mavzu. Fenomenologiya sohasi bo’yicha psixologik yondashuvlar (2

11
2.
Baxt
to’g’risida
nazariyalar.
3.
Baxtning nisbiy moxiyati. Baxt tushunchasining etnik, gender
va yosh xususiyatlari.
4.
Uning diagnostikasi va dinamikasini urganish.
8- mavzu. Muomala psixologik fenomenal holat sifatida (2 soat)
Reja:
1.
Shaxslararo va ommaviy muomala; ishonchli va nizoli muomala;
to’g’ri
va bilvosita; imperativ va manipulyativ muomala mohiyati.
2.
Aksentuatsiya, ambivaleptlik, ambisiya, affiliatsiya muammolarining
psixologik mexanizmlari va ularning tadqiqot metodlari.
IV.
Seminar
mashg‘ulotlarini
tashkil etish
bo‘yicha
ko‘rsatma
va
tavsiyalar
Seminar mashg‘ulotlari mavzu bo‘
yicha reja va tavsiya qilingan adabiyotlar
asosida o‘tkaziladi.
Talaba mustaqil tayyorgarlik ko‘rib,
to‘plagan bilimlarini dars
vaqtida himoya qiladi. Seminar
mashg‘ulotlarini
uyushtirish
bo‘yicha
tavsiya
qilinadigan taxminiy mavzular:
Psixologiya metodologiyasi haqida umumiy tushuncha
Ilmiy bilish turlarining tarixiy tafsiloti
Ilmiy bilish xaqidagi xozirgi zamon tasavvurlari
Psixologik bilish faoliyat sifatida
“Psixotexnik birlik” psixologik tahlil birligi sifatida
Fenomenologiya soxasi buicha psixologik yondashuvlar
Begonalashish psixologik muammo sifatida
Baxt psixologik muammo
Muomala psixologik fenomenal xolat sifatida
Laboratoriya №1

|
Laboratoriya №1
|
Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #249180 |
Bog'liq Ovloqulov Ramazon 1-amaliy
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Veb dasturlashga kirish
fanidan 1-amaliy ish
Bajardi: WEB006-3-guruh talabasi
Ovloqulov Ramazon
Tekshirdi: Xusanov Sherzod
Laboratoriya № 1.
Mavzu: HTML hujjat tuzilishi. HTML ning asosiy teglari, teg attributlari.
Ishning maqsadi: HTML ning asosiy teglari, teg attributlari yordamida web sahifa yaratishni o‘rganing.
Bajarilishi:
html>
Laboratoriya № 1
HTML teglaridan foydalanib web sahifa yaratish.
Shu mavzuvdagi bir abzats gapni h1, p, u, i, b teglaridan foydalanib o'zgartirdim va shu section tagiga img tegidan foydalanib global rasm joylashtirdim.
Past html so`zi tushirilgan rasm joylashtirilgan
HTML – teglardan foydalanamiz
HTML (
Hyper Text Markup Language)
Bu yerda biz "b" tegidan foydalanganmiz
Bu yerda biz "i" tegidan foydalanganmiz
Bu yerda biz "u" tegidan foydalanganmiz
y=x2
y=x2
class="bosh">
Bu sahifa BMW kompaniyasining rasmiy sayti
Ro`yxatdan o`tish
Moshina buyurtma qilish
BMW modellari
- BMW XM
- BMW M5 CS
- BMW M4 Competion
- BMW M3
Siz pastki web sahifada mashina rasmiylashtirishingiz mumkin
class="forma">
|
| |
Kompyuter tarmoqlarida ma’lumotlar dasturlar yordamida kichik bloklarga bo`linadi va bir kompyuterdan ikkinchisiga uzatiladi. Bunday bloklar nima deb ataladi?

|
Kompyuter tarmoqlarida ma’lumotlar dasturlar yordamida kichik bloklarga bo`linadi va bir kompyuterdan ikkinchisiga uzatiladi. Bunday bloklar nima deb ataladi?
|
bet | 29/206 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #252785 |
Bog'liq Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nimaKompyuter tarmoqlarida ma’lumotlar dasturlar yordamida kichik bloklarga bo`linadi va bir kompyuterdan ikkinchisiga uzatiladi. Bunday bloklar nima deb ataladi?
====
#Paket
====
Ma’lumot
====
Axborot
====
segment
++++
Kabelning qaysi turi yorug`lik oqimini uzatishga mo`ljallangandir?
====
#opriktolali
====
Koaksial kabellar
====
simsiz
====
simli
++++
IEEE 802.03 stardanti asosida tashkil qilingan tarmoq bir qismidagi abonentlarning maksimal soni
====
#100 tagacha
====
cheksiz
====
200 tagacha
====
200-300 ta
++++
IEEE 802.03 stardanti asosida tashkil qilingan tarmoq abonentlarining maksimal soni
====
#1024 tagacha
====
cheksiz
====
201 tagacha
====
200-300 ta
++++
Ethernet tarmoq paketida qabul qiluvchi va jo'natuvchi manzili necha baytdan tashkil topgan?
====
#6
====
8
====
2
====
4
++++
Ethernet tarmoq paketidagi axborot maydoniga qancha axborot kirishi mumkin?
====
#46 baytdan 1500 baytgacha
====
0 baytdan 1024 baytgacha
====
1501 baytdan 2000 baytgacha
====
2001 baytdan 3000 baytgacha
++++
OSI modeli nechta pog'onadan tashkil topgan?
====
#7
====
5
====
6
====
3
++++
OSI modeli 1-pog'onasi nomi?
====
#fizik
====
kanal
====
tarmoq
====
transport
++++
OSI modeli 2-pog'onasi nomi?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompyuter tarmoqlarida ma’lumotlar dasturlar yordamida kichik bloklarga bo`linadi va bir kompyuterdan ikkinchisiga uzatiladi. Bunday bloklar nima deb ataladi?
|
-modda. Auditorlik faoliyatiga aralashishga yo’l qo’ymaslik

|
-modda. Auditorlik faoliyatiga aralashishga yo’l qo’ymaslik
|
bet | 109/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.org14-modda. Auditorlik faoliyatiga aralashishga yo’l qo’ymaslik
Auditorlik tashkiloti faoliyatiga aralashishga yo’l qo’yilmaydi.
Mustaqil auditorlik tekshiruvini amalga oshirishga to’sqinlik qilish maqsadida auditorlik tashkilotiga, shuningdek uning xodimlariga istalgan shaklda ta’sir ko’rsatish Qonun hujjatlariga muvofiq javobgarlikka sabab bo’ladi.
15-modda. Nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qilish
organlarining tashabbusiga ko’ra auditorlik
tekshiruvlarini o’tkazish
Auditorlik tekshiruvi nazorat qiluvchi yoki huquqni muhofaza qilish organlarining tashabbusiga ko’ra auditorlik tashkiloti va ushbu organlar o’rtasida tuzilgan shartnoma asosida o’tkaziladi hamda unga mazkur shartnoma asosida haq to’lanadi. (O’zR 17.09.2007 y. O’RQ-110-son Qonuni tahriridagi qism), (Oldingi tahririga qarang)
Auditorlik tekshiruvini o’tkazish bo’yicha ishlarga haq to’lash auditorlik tekshiruvini belgilagan organ hisobidan amalga oshiriladi.
Aynan bir xil asoslarga ko’ra aynan bir auditorlik tashkiloti aynan bir xo’jalik yurituvchi sub’ektning faoliyatini tekshirishga takror jalb etilishiga yo’l qo’yilmaydi.
16-modda. Auditorlik tekshiruvi
o’tkazishdagi cheklovlar
Quyidagilarga auditorlik tekshiruvi o’tkazish taqiqlanadi:
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ektning rahbarlari va (yoki) boshqa mansabdor shaxslari bilan yaQin Qarindosh bo’lgan shaxsga;
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ektda mulkiy yoki shaxsiy nomulkiy manfaatlari bo’lgan shaxsga;
davlat hokimiyati va boshqaruvi organlarining, shuningdek xo’jalik boshqaruv organlarining mansabdor shaxslariga;
tekshirilayotgan xo’jalik yurituvchi sub’ekt xodimiga;
auditorlik tashkilotlariga va auditorlarga:
a) o’zlari mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori, kreditori, sug’urtalovchisi bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ektlarga nisbatan, shuningdek ushbu auditorlik tashkilotlari va auditorlar ularga nisbatan mulkdor, qatnashchi, aktsiyador hisoblanadigan xo’jalik yurituvchi sub’ektlarga nisbatan;
b) mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori shuningdek buxgalteriya hisobini tashkil etish va yuritish hamda moliyaviy hisobotlar tuzish uchun javobgar bo’ladigan shaxs ayni bir paytning o’zida ushbu auditorlik tashkilotining mulkdori, qatnashchisi, aktsiyadori bo’lgan xo’jalik yurituvchi sub’ektga nisbatan; (O’zR 13.12.2002 y. 447-II-son Qonuni tahriridagi kichik band), (Oldingi tahririga qarang)
v) mazkur xo’jalik yurituvchi sub’ektga auditorlik tekshiruvi qamrab oladigan davrda ushbu Qonun 17-moddasi birinchi Qismining ikkinchi va uchinchi xat boshilarida nazarda tutilgan professional xizmatlar ko’rsatganlar. (O’zR 17.09.2007 y. O’RQ-110-son Qonuni tahriridagi kichik band)
Auditorlik tashkiloti aynan bir xo’jalik yurituvchi sub’ektning faoliyatini ketma-ket uch yildan ortiq auditorlik tekshiruvidan o’tkazishga haqli emas. (O’zR 17.09.2007 y. O’RQ-110-son Qonuni tahriridagi qism)
|
| |
-Amaliy mashg‟uloti - O‟quv qo‟llanma

110
B
2
=
1
14
1
137
103
65
115
5
115
15
-
115
15
115
22
115
43
115
3
115
48
115
52
115
17
6-qadam. Rasshifrovka qilingan so‘zning son ekvivalenti T
e
=<1, 10, 12, 1,
14, 1> simvollar bilan almashtiriladi. Natijada dastlabki so‘z T
0
=
hosil bo‘ladi.
Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa:
1. ―Telekommunikasiya‖ so‘zini quyida keltirilgan kalit yordamida analitik
usul yordamida shifrlang.
A=
3
0
5
8
4
1
7
6
2
2. Analitik usulning o‘rin almashtirish usullaridan farqini tushuntiring.
3. O‘rinlarni almashtirish usullari.
4. Analitik usullarning tahliliy natijalarini keltiring.
5. Analitik usullarning qadamma – qadam izohlang.
111
16-Amaliy mashg‟ulot
Mavzu: Windows 7 OT ni xavfsiz ishlashi uchun OT da
«Foydalanuvchilar qayd yozuvlarini yaratish va sozlash» va operatsion
tizimning xavfsizlik parametrlarini sozlash.
Kirish: Hozirgi kunda xavfsizlik masalasi birinchi o‘ringa qo‘yilmoqda. Bu
esa kompyuter foydalanuvchilari uchun murakkab himoya tizimini ishlab chiqishni
talab etmoqda. Bir kompyuterdan bir necha foydalanuvchi foydalanishi va bunda
bir biriga xalaqit bermasligini ta‘minlash ishi yo‘lga qo‘yilmoqda.
Ishdan maqsad: Windows 7 operatsion tizimida foydalanuvchilar qayd
yozuvlarini yaratish va sozlash bo‘yicha amaliy ko‘nikmalar hosil qilish.
Kerakli jixozlar: Kompyuter, Windows 7 OT, printer, daftar, A4
formatdagi oq qog‘oz.
Qisqacha nazariy ma‟lumot:
Foydalanuvchining qayd yozuvi bu-Windows OT da foydalanuvchini
aniqlaydigan barcha malumotlardan tarkib topgan yozuv .Bu malumotlarga OT ga
kirish uchun zarur bo‘ladigan foydalanuvchi nomi va paroli, guruh nomi,ya‘ni
foydalanuvchi qaysi guruh a‘zosi yekanligi, shuningdek OT da ishlashdagi huquq
va ruxsatlari va uning resurlaridan foydalanishlar kiradi.Windows 7 Professional
va odddiy serverlarda foydalanuvchi qayd yozuvlari «Lokalnыye polzovateli i
gruppы» mexanizmi yordamida boshqariladi. WindowsServer da foydalanuvchi
qayd yozuvlarini boshqarishda «Active Directory» dan foydalaniladi. «Active
Directory» bu tarmoq resurslari ya‘ni foydalanuvchilar, kompyuter, printerlar
haqidagi ma‘lumotlar saqlanuvchi va ularni boshqarish imkonini beruvchi
markazlashtirilgan ma‘lumotlar bazasi.
Windows 7 o‘rnatilgandan keyin 2 ta foydalanuvchi qayd yozuvlarida
yaratiladi va ularning har biriga tegishli imtiyozlar (imkoniyatlar) va cheklovlar
belgilangan bo‘ladi.
X(i)=(Y(i))
d - O‟quv qo‟llanma

103
shifrlash kaliti shifrlashning muayyan algoritmini tanlash uchun ham ishlatiladi.
Ochiq kalitlardan foydalanuvchi shifrlash metodlarining afzalligi, avvalo,
maxfiy kalitlarni tarqatish zaruriyatining yo‘qligidir. Katta masofalarda tarqalgan
kompyuter sistemalari uchun maxfiy kalitlarni tarqatish aytarlicha murakkab
masala hisoblanadi.
Ochiq kalitli sistemalarning ommalashuviga maxfiy kalitlarning faqat ularni
to‘liq saralash orqali olinishidan boshqa yo‘l bilan olib bo‘lmasligi isbotining
yo‘qligi to‘sqinlik qiladi.
Steganogrfiya axborotni kriptohimoyalashning istiqbolli yo‘nalishlaridan
hisoblanadi. Steganografiya bilan shifrlashni birgalikda (kompleks) ishlatilishi
maxfiy axborot kriptoturg‘unligini aytarlicha oshiradi.
Kerakli jixozlar - O‟quv qo‟llanma

64
• birinchi navbatda kamaytirish kerak bo‘lgan, qabul qilinishi mumkin
bo‘lmagan xatarlarni aniqlash;
• qabul qilinishi mumkin bo‘lmagan xavflarni kamaytirish uchun
iqtisodiy maqsadga muvofiq bo‘lgan himoya choralarini aniqlash.
Topshiriq bajarish tartibi:
1. Berilgan korxonaning axborot xavfsizligi tizimini tahlil qilish (mavjud
axborotni himoya qilish vositalari va usullarini ko‘rib chiqish).
2. Mavjud xavfsizlik tizimining risklarini baholang, natijalarni
1-jadvalga yozing.
Ishni bajarilish tartibi va qo‟yilgan vazifa

|
Ishni bajarilish tartibi va qo‟yilgan vazifaBog'liq risklarni baholashIshni bajarilish tartibi va qo‟yilgan vazifa:
Asosiy matn shifrlash usullaridan birida shifrlansin va qadamma – qadam
izohlansin. Shuningdek Java, C++ yoki C# dasturlash tizimida dasturiy ta‘minot
yaratilsin.
1. Ish mavzusi, ishdan maqsad.
2. Shifrlash algoritmini blok-sxemasi.
3. Dastur matni.
4. Ochiq kalitli shifrlash usullari.
5. RSA kriptosistemasining mohiyatini tushuntirib bering.
6. El-Gamal va MakElis kriptosistemasining mohiyati.
7. Shifrlash standartlarini ko‘rsating.
104
14-Amaliy mashg‟ulot
Mavzu: Gamilton marshrutiga asoslangan shifrlash va IPSec shifrlash
protokolini sozlash.
Kirish: Gamilton marshrutlariga asoslangan usulda ham o‘rin
almashtirishlardan foydalaniladi. Ushbu usul quyidagi qadamlarni bajarish
orqali amalga oshiriladi.
Ishdan maqsad: Mazkur amaliy ishni bajarish jarayonida talabalar
Gamilton marshrutiga asoslangan shifrlash usuli bo‘yicha amaliy bilim va
ko‘nikmalarga ega bo‘ladilar.
Kerakli jixozlar: Kompyuter, dasturlar ixtiyoriy, printer, daftar, A4
formatdagi oq qog‘oz.
Qisqacha nazariy ma‟lumot:
1-qadam. Dastlabki axborot bloklarga ajratiladi. Agar shifrlanuvchi
axborot uzunligi blok uzunligiga karrali bo‘lmasa, oxirgi blokdagi bo‘sh
o‘rinlarga maxsus xizmatchi simvollar-to‘ldiruvchilar joylashtiriladi (masalan,
*).
2-qadam. Blok simvollari yordamida jadval to‘ldiriladi va bu jadvalda
simvolning tartib raqami uchun ma‘lum joy ajratiladi. (14.1 - rasm)
3-qadam. Jadvaldagi simvollarni o‘qish marshrutlarning biri bo‘yicha
amalga oshiriladi. Marshrutlar sonining oshishi shifr kriptoturg‘unligini
oshiradi. Marshrutlar ketma-ket tanlanadi yoki ularning navbatlanishi kalit
yordamida beriladi.
4-qadam. Simvollarning shifrlangan ketma-ketligi belgilangan L
uzunlikdagi bloklarga ajratiladi. L kattalik 1-qadamda dastlabki axborot
bo‘linadigan bloklar uzunligidan farqlanishi mumkin.
Deshifrlash teskari tartibda amalga oshiriladi. Kalitga mos holda
marshrut tanlanadi va bu marshrutga binoan jadval to‘ldiriladi.
|
| |
-Rasm. 8-elementli jadval va Gamilton marshrutlari variantlari

|
-Rasm. 8-elementli jadval va Gamilton marshrutlari variantlariBog'liq risklarni baholash14.1-Rasm. 8-elementli jadval va Gamilton marshrutlari variantlari
Jadvaldan simvollar element nomerlari kelishi tartibida o‘qiladi.
Misol. Dastlabki matn T
0
«ATTEСТАЦИЯ KOMИССИЯСИ»ni shifrlash talab
etilsin. Kalit va shifrlangan bloklar uzunligi mos holda quyidagilarga teng:
K=<2, 1, 3>, L=4. Shifrlash uchun 12.1-rasmda keltirilgan jadval va ikkita
marshrutdan foydalaniladi. Berilgan shartlar uchun matrisalari to‘ldirilgan
marshrutlar 12.2-rasmda keltirilgan ko‘rinishga ega.
12.2 - rasm. Gamilton marshruti yordamida shifrlash misoli
1-qadam. Dastlabki matn uchta blokka ajratiladi. B1=,
B2=<ИЯ-KOMИС>, B3=<СИЯСИ***>;
2-qadam. 2, 1, 3 marshrutli uchta matrisa to‘ldiriladi;
3-qadam. Marshrutlarga binoan simvollarni joy-joyiga qo‘yish orqali
shifrmatnni hosil qilish.
T
1
=<ЕСATATЦ_KЯИOMСИСЯС**И*>
4-qadam. Shifrmatnni bloklarga ajratish.
T
1
=<ЕСAT ATTС _KЯИ OMСИ ИСЯС **И* >
И
*
*
*
С
И
С
Я
С
А
_
_
_-
--
--
--
--
_-
--
--
--
--
-
_
_
_
Ц
Т
А
Т
Е
Т
О
И
С
М
И
Я
К
-
_
*
*
*-
*-
--
--
--
-
106
Ishni bajarilish uchun topshiriqlar tartibi va qo‟yilgan vazifa:
Gamilton o‟rin almashtirishidan foydalanib shifrlang va deshifrlang.
1. «Axborot xavfsizligi»
2. «Universitet»
3. Gamilton o‘rin almashtirish usulidan tashqari boshqa o‘rin almashtirish
usullari haqida ma‘lumot bering.
4. O‘rinlarni almashtirish usullari;
5. Gamilton marshruti almashtirish usulning marshrutini tasvirlab bering;
6. Gamilton marshruti bo‘yicha o‘rin almashtirish usulining algoritmini
keltiring.
7. Talabalar
8. Yoshlar kelajagimiz.
9. Kelajak.
10. Telekanallar.
11. Identifikatsiya.
12. Autentifikatsiya.
13. Gammalashtirish.
14. Elektron raqamli imzo.
15. Kiberxavfsizlik.
16. Kiberhujum.
17. Xavfsizlik masalasi.
18. Antivirus dasturi.
19. Kiber tizimlar.
20. Kasperskiy.
21. Nod 32 dasturi.
22. Avast dasturi.
23. Avira dasturi.
24. Kafedralar.
25. Fakultetlar.
26. Bo‘limlar.
27. Rektorat.
|
| |
Elektrodinamik tizimdagi o‘lchash asboblari

94
P
k
U
I
r
k
r
U
kI
1
1
2
2
1
bunda
1
k
—proporsionallik koeffitsienti. Bundan kelib chiqadiki, burilish burchagi quvvatga
poporsional, hamda elektrodinamik voltmetr shkala – bir tekisda.
Asbobning afzalliklari bo‘lib, doimiy va o‘zgaruvchan toklarni, kuchlanish va quvvatlarni
o‘lchash imkoniyatlarining mavjudligi, aniqlikning yuqori darajadaligi xizmat qiladi.
Kamchiliklari: ko‘rsatkichlarni tashqi magnit maydonlarga bog‘liqligi, qayta
yuklanishlarga sezuvchanligi, konstruksiyasini murakkabligi, xatoliklarini o‘lchanadigan
o‘zgaruvchan tokning chastotasi o‘sib borishi bilan, ko‘payib borishi sanaladi.
Ishni bajarish tartibi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

96
3. 1.7-rasmda keltirilgan laboratoriya ishini umumiy ko‘rinishi keltirilgan.
4. Asboblar milini aniq 0 da turganini tekshirish, agar turmagan bo‘lsa, korrektor yordamida
ularni nol xolatga keltirish kerak.
5. Tok manbaiga ulash, quvvatni muvofiqlashtiruvchi - regulyator yordamida kuchlanishni 0
dan boshlab shunday ko‘paytirish lozimki, sinalayotgan asbobni mili ketma-ket ravishda shkalani
xar bir bo‘inmasida to‘xtab-to‘xtab borsin. Kuchlanish kattaligini shkalani oxirgi bo‘linmasiga
etkazgan xolda, uni xudda o‘sha nuqtalarda to‘xtatish bilan, moyilikda kamaytirib borish asosida
o‘lchash asbobi tekshiriladi.
1.7-rasm. Voltmetrni tekshirish bo‘yicha laboratoriya
ishini umumiy ko‘rinishi
6. Ikkala (namunaviy va ishchi) voltmetrlarning asosiy ko‘rsatkichlarini 1.1-jadvalga yozish
lozim. O‘lchash natijalarini 1.2-jadvalga yozib borish kerak.
7. Absolyut, nisbiy va keltirilgan xatoliklar olingan natijalar asosida hisoblab chiqing hamda
o‘lchash asbobi uchun tuzatma qiymatlarini aniqlang.
8. Qiyoslanayotgan voltmetrni yaroqliligi haqida xulosa chiqarish kerak.
9. Olingan ma’lumotlar bo‘yicha, qiyoslanayotgan o‘lchov asbob ko‘rsatkichlariga bog‘liq
xolda, tuzatmaning kuchlanishga bog‘liqlik grafigini chizing.
1.2-jadval
№
P
t.r
O‘lchangan qiymatlar
Hisoblab chiqarilgan qiymatlar
namunaviy
voltmetr-ning
ko‘rsat-kichi,
V
nom
Oshib
borishdagi
qiymat
V
oshib
Kamayib
borish-dagi
qiymat,
V
kam
O‘rta-
cha
qiy-
mati,
V
o‘r
.
absoly
ut
xatolik,
ΔV
abs.
Nisbiy
xatolik
E, %
Kelti-
rilgan
xatolik
γ , %
Tuza
tma
1.
2.
3.
Daleye tugmasi yordamida amalga oshiriladi. 
Keyingi oyna Nod32 parametrlari to‘la o‘rnatilganligini bildiradi. Daleye

Daleye tugmasi yordamida amalga oshiriladi.
Keyingi oyna Nod32 parametrlari to‘la o‘rnatilganligini bildiradi. Daleye
tugmasi bosiladi.
Keyingi oyna kompyuterni o‘chirib-ishga tushirishni taklif qiladi.
12.9-Rasm
Chunki kompyuter o‘chirib-qayta ishga tushirilgandagina o‘rnatilgan
parametrlar kuchga kiradi. Agar foydalanuvchi dasturni urnatish uchun ro‘yxatdan
o‘tmagan bo‘lsa, kompyuterni o‘chirib-qayta ishga tushirishi va antivirus bazasini
yangilashga o‘tishi mumkin.
O‟rnatilgan dastur muddatini uzaytirish.
O‘rnatilgan dastur 30 kunlik sinov uchun o‘rnatilgan edi. Foydalanuvchi
registrasiyadan o‘tgan bo‘lsa, ularga quyidagi, masalan,
12.10-Rasm
82
Nod32.FiX.v2.1.exe dasturi taqdim qilingan bo‘ladi. Ushbu dastur
yordamida o‘rnatilgan dastur muddati uzaytiriladi. Masalan, ushbu dastur Nod32
ning ishlash faoliyatini 16714850 kunga uzaytirishladi. Bu taxminan, 45790 yil
demakdir.
Dastur muddatini uzaytirish uchun yuqoridagi dastur ishga tushiriladi.
Natijada Nod32 FiX v2.1 nomli oyna xosil bo‘ladi. Next tugmasini bosish bilan,
dastur kompyuterga o‘rnatila boshlaydi.
Keyingi oyna dasturni o‘rnatish qoidalari bilan tanishtirish oynasi
hisoblanadi.
12.11-Rasm
Next tugmasi bosilgandan so‘ng dastur o‘rnatilayotgan yo‘l, so‘ngra
papka ko‘rsatiladi.
12.12-Rasm
Keyingi oynada ―ga belgi qo‘yish
Pusk menyusida uning yorlig‘i ko‘rinmasligini bildiradi. Shuning uchun ushbu
83
joyga belgi qo‘ymaslik maqsadga muvofiq.
12.13-Rasm
Keyingi oyna o‘rnatilgan dasturni qaysi joydan o‘qilishi va papkasini
bildirsa, oxirgisi dastur to‘la o‘rnatilganini va kompyuterni o‘chirib - qayta ishga
tushirilishini bildiradi. Finish tugmasi bosiladi.
12.14-Rasm
Kompyuter ishga tushirilganda antivirus bazasi eskirib qolganligi va uni
zudlik bilan yangilanishi zarur ekanligi haqidagi ma‘lumot namoyon bo‘ladi.
Nod32 ni ishga tushirish odatdagidek Pusk-Programmы-Eset ketma-ketligi
yordamida amalga oshiriladi. Bu yerda Nod32 yordamida virusga tekshirish ishlari
amalga oshiriladi. Sentr upravleniya Nod32 yordamida antivirus dasturini
sozlash, bazasini yangilash ishlari amalga oshiriladi.
|
Antivirus dasturlari - O‟quv qo‟llanma

70
o‘rnatiladi. Natijada dastur zararlangan deb hisoblanib, virus tomonidan
o‘zgartirilmaydi. Faqatgina ma‘lum viruslarga nisbatan vaksina qilinishi uning
kamchiligi hisoblanadi. Shu bois, ushbu antivirus dasturlar keng tarqalmagan.
Privivka - fayllarda xuddi virus zararlagandek iz qoldiradi. Buning
natijasida viruslar privivka qilingan faylga yopishmaydi.
Filtrlar – qo‘riqlovchi dasturlar ko‘rinishida bo‘lib, rezident holatda
ishlab turadi va viruslarga xos jarayonlar bajarilganda, bu haqida
foydalanuvchiga xabar beradi.
Revizorlar – eng ishonchli himoyalovchi vosita bo‘lib, diskning birinchi
holatini xotirasida saqlab, undagi keyingi o‘zgarishlarni doimiy ravishda nazorat
qilib boradi.
Detektor dasturlar kompyuter xotirasidan, fayllardan viruslarni qidiradi va
aniqlangan viruslar hakida xabar beradi.
Doktor dasturlari nafaqat virus bilan kasallangan fayllarni topadi, balki
ularni davolab, dastlabki holatiga qaytaradi. Bunday dasturlarga Aidstest,
DoctorWeb dasturlarini misol qilib keltirish mumkin. Yangi viruslarning
to‘xtovsiz paydo bo‘lib turishini hisobga olib, doktor dasturlarni ham yangi
versiyalari bilan almashtirib turish lozim.
Filtr dasturlar kompyuter ishlash jarayonida viruslarga xos bo‘lgan
shubhali harakatlarni topish uchun ishlatiladi.
Bu harakatlar quyidagicha bo‘lishi mumkin :
- fayllar atributlarining o‘zgarishi;
- disklarga doimiy manzillarda ma‘lumotlarni yozish;
- diskning ishga yuklovchi sektorlariga ma‘lumotlarni yozib yuborish.
Tekshiruvchi (revizor) dasturlari virusdan himoyalanishning eng ishonchli
vositasi bo‘lib, kompyuter zararlanmagan holatidagi dasturlar, kataloglar va
diskning tizim maydoni holatini xotirada saqlab, doimiy ravishda yoki
foydalanuvchi ixtiyori bilan kompyuterning joriy va boshlang‘ich holatlarini bir-
biri bilan solishtiradi. Bu dasturga ADINF dasturini misol qilib keltirish
mumkin.
Doimiy rezistorlar - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

105
4.2-rasm. Turli ko‘rinishdagi
doimiy rezistorlar
Qarshilik qiymatlari odatda rezistorlarning yuza qismida ko‘rsatiladi. Kichik gabaritli
rezistorlarni tamg‘alash (markirovka) uchun harf-raqamli koddan yoki ranglar yo‘l-yo‘lliklardan
tuzilgan rangli koddan foydalaniladi. Harfli-raqamli koddan foydalanilganda rezistorlar qarshiliklari
o‘lchash birligini ko‘rastgan xolda, raqamlar bilan belgilanadi. Quyidagicha xarflar bilan ifodalash
qabul qilingan: R - om, K - kiloom, M-megaom.
Rezistorlarning nominal qiymatidagi xatoliklar
Rezistorlar tayyorlash texnologiyasining takomillashmagani oqibatida ularning qarshiliklari
berilgan (nominal) qiymatdan farqlanib turadi. Sanoatda qarshiliklarning yo‘l qo‘yiladigan
og‘ishlaridagi ±5%, ±10%, ±20% keng qo‘llaniladigan rezistorlar chiqariladi.
SHuning uchun
rezistor korpusda va pasportida nominal qiymat bilan bir qatorda yo‘l qo‘yiladigan og‘ishlarning
chegaralari ko‘rsatiladi. Bunda 12k ±5% ko‘rinishdagi yozuv rezistor qarshiligining nominal
qiymati 12 kOmni tashkil etishini anglatadi. Haqiqiy qiymatlari
esa nominaldan farq qilishi
mumkin, biroq ±0,6 kOm (12kOm dan ±15% ga) ko‘p bo‘lmagan holda.
Rangli bo‘lgan tamg‘alashdan (markirovkalashda) foydalanilganda rezistor nominalini og‘ishi
aloxida yo‘l-yo‘llikda belgilanadi (maqola ostidagi jadvalga qarang).
O‘lchashda qo‘llaniladigan radioelektron qurilmalarda yuqori aniqliklardagi rezistorlardan
foydalaniladi. Bunday rezistorlar prezitsion rezistorlar deb ataladi.
Elektr o‘lchash asboblarining tasnifi

91
Magnitoelektrik tizimdagi elektr o‘lchash asboblari doimiy magnit qutblari tomonidan hosil
qilinadigan hamda harakatlanuvchi ramkadan (g‘altakning) oqib o‘tayotgan
tok hosil qiladigan
magnit maydonlarining o‘zaro ta’sirlashishi pinsipiga asoslangan (1.1-rasm).
1.1-rasm. Magnitoelektrik
tizimli o‘lchash
asbobining mexanizmi
to‘g‘ri burchakli shakldagi 2 engil alyumin ramkasi olinadi, unga ingichka simdan tayyorlangan
g‘altak o‘raladi. Ramkaga ikkita yarim o‘qlar maxkamlangan bo‘lib, ularga yana asbob mili 4
maxkamlangan. O‘q ikkita yuqa spiral prujinada 3 ushlab turiladi. Tok bo‘lmaganda ramani
muvozanat xolatiga qaytaruvchi purjinani egiklik
kuchi shunday tanlab olinadiki, u muvozanat
xolatdan milni og‘ish burchagiga proporsianal bo‘lsin. G‘altakni yassi slindr shakldagi uchliklari
bo‘lgan doimiy magnit M qutblari orasiga joylashtiriladi. G‘altak ichiga yumshoq temirdan 1 silindr
joylashtiriladi. Bunday konstruksiya magnit induksiyasi chizig‘ini g‘altak kalavalari joylashgan
oblastda radial yo‘nalishlarini ta’minlaydi.
O‘zaro ta’sirlashish natijasida F
1
va F
2
elektr magnit kuchlari vujudga keladi (1.2-rasm).
1.2-rasm. Tok va magnit maydonining o‘zaro ta’sirlashishi.
F
1
va F
2
kuchlari o‘lchanayotgan tok kattaliklariga bog‘liq:
l
I
B
F
F
*
*
2
1
unda,
B
— magnit induksiyasi;
I -tok kuchi
l – ramkaga o‘ralgan simning uzunligi.
Ushbu kuchlar
aylantiruvchi moment M
ayl
ni hosil qiladi va u magnit maydonida ramkani
ma’lum bir burchakga og‘diradi. Rama burilishiga ramka o‘qiga maxkamlangan spiral prujinaning
92
teskari momenti M
tes
qarama-qarshiharakat qiladi. Qarama-qarshi ta’sir etuvchi teskari moment
ramka burilishlarining burchagi qiymatini ortib borishi bilan chiziqli oshib boradi. M
ayl
= M
tes
momentlarni tengligi o‘lchanayotgan tokning ma’lum bir kattaligida vujudga keladi. SHunday qilib,
ramka burilishini burchagi ham, bunga asosan, asbob shkalasi bo‘yicha ko‘rsatkich milini og‘ishlari
ham, o‘lchanayotgan tok kattaliklariga bog‘liq bo‘ladi.
Magnitoelektrik tizimli o‘lchash asboblaridan ampermetrlar
va voltmetrlar sifatida
foydalaniladi va bunday tizimdagi o‘lchash asboblari doimiy tok qiymatlarini o‘lchash uchun
qo‘llaniladi. Magnitoelektrik tizimli o‘lchash asboblarining shartli belgisi
ko‘rinishga ega va
asbob shkalasida ifoda etiladi.
Bunday asboblarni asosiy yutuqlari bo‘lib quyidagilar: shkalani teng o‘lchamliligi;
tashqi
magnit maydonni kam ta’sir etishi; yuqori sezuvchanligi, energiyani kam talab etishi, katta aniqligi
xizmat qiladi. Kamchiliklari : faqat doimiy toklarni va kuchlarni o‘lchashga yaroqliligi;
konstruksiyasini murakkabligi sanaladi.
шунга ўхшаш. Ҳар бир дидактик ўйин мазмуни

|
шунга ўхшаш. Ҳар бир дидактик ўйин мазмуни Pdf ko'rish
|
bet | 141/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)шунга ўхшаш. Ҳар бир дидактик ўйин мазмуни
ғоясидан
келиб
чиққан
қоидалар
бўлади.
Унда
қоиданинг
мавжудлиги
ҳаракат
йўналишини
ёки
ўйиннинг боришини белгилаб беради, болаларнинг
хулқини, ўзаро муносабатларини бошқариб, керак то
монга йўналтириб туради. Қоида болалар ҳаракатини
баҳоловчи мезон саналади. Дидактик ўйинларда амал
қилувчи
қоидалар
ўйин
ҳаракатларининг
тўғри-
www.ziyouz.com kutubxonasi
нотўғрилигини аниқловчи ва уларга баҳо берувчи ме
зон саналади. Ўйин натижалари болаларнинг маънавий
ва ахлоқий озуқа олганликлари билан белгиланади. Ай-
ниқса,
болаларнинг
фаҳм-фаросати,
топоғонлиги,
диққат ва хотирасини намойиш қилади. Буларнинг
ҳаммаси болаларнинг ўз кучига ишончини оширади,
тўлдиради, улар бундан маънавий қониқиш ҳосил
қиладилар. Дидактик ўйинни болаларнинг берган савол-
лари, таклифлари ва ташаббусларига қараб, ўйин жа
раёнида кутилмаганда кенгайтириш, унинг мазмунини
бойитиш мумкин. Ўйинни белгиланган вақгда бошлаш
ва тугатиш катта маҳоратдир. Ўйинни тарбиячи бола
ларда ўйинга қизиқиш уйғотган ҳолда тугатиши керак,
токи болалар шу ўйинни яна давом эттиришни
хо\ласинлар. Дидактик ўйинлар гуруҳ хонаси, зал, май-
донча, ўрмон, дала ва бошқа жойларда ўтказилиши
мумкин. Бу ўйиннинг таъсирчанлигини, таассуротлар-
нинг ҳар хиллигини, болаларнинг фаоллигини ошира
ди. Шундай қилиб, дидактик ўйин мактабгача тарбия
ёшидаги болаларга таълим бериш воситаси бўлиб, уни
|
| |
ган жамиятдаги ижтимоий система билан алоқага ки­

|
ган жамиятдаги ижтимоий система билан алоқага киBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ган жамиятдаги ижтимоий система билан алоқага ки
ришади ёки муносабатда бўла бошлайди.
Тарбия боланинг «ривожланиш олди зонасига»
қараб ўзгаради, яъни болада мураккаброқ, мазмувдаги
билимларни
ўзлаштириб
олиш
имконияти
пайдо
бўлишига қараб белгиланади. Масалан, гўдак эмаклаш-
ни ўзлаштириб олгандан кейин юришга ўтиши, айрим
бўғинларни айтишни ўргангандан кейин фаол нутққа
ўтиши, буюмлар билан ҳаракатларни ўзлаштириб олган
дан кейин ўйин, меҳнат фаолиятининг пайдо бўлиши ва
ҳоказо.
Бола шахсининг шаклланишида таълим-тарбия, бу
ишни амалга оширишда педагог етакчи роль ўйнайди.
Бу эса ҳар бир бола шахсининг шаклланишида уларнинг
жавобгарлигини оширади. Тарбия ижтимоий муҳит ор-
қали келадиган тарбиявий таъсирларнинг барчаси билан
боғлиқ ҳолда таъсир қилади. Бунда қулай самарали
омиллардан фойдаланилади, салбий таъсирларнинг ку-
чини маълум даражада камайтиради. Таълим-тарбия жа
раёнида қуйидаги ҳолатлар юзага келади.
Таълим-тарбия жараёнида киши организми ривож-
ланади ҳамда муҳитни стихияли таъминлай олмайдиган
нарсалар таълим-тарбия орқали ўрганилади. Масалан,
www.ziyouz.com kutubxonasi
бола ўз она тили атрофии ўраб олган муҳитнинг таъси
рида ўрганиб олиши мумкин. Аммо ўқиш ва ёзишни
махсус
таълим
орқали
ўрганади.
Маълум
билим,
кўникма малакалар таълим-тарбия жараёнида эгаллана-
ди.
Таълим-тарбия ёрдамида боланинг баъзи бир туғма
камчиликларини керакли томонга ўзгартириш мумкин.
Масалан, баъзи бир болалар айрим камчиликлар билан
|
| |
IV. NAZARIY MATERIALLAR - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

89
“METROLOGIYA VA STANDARTIZASIYA” FANIDAN
ADABIYOTLAR RO’YXATI
Asosiy:
1. Inog’omov S.Y. “Mеtrologiya va standartizatsiya. Toshkent. 2019 y. , 273 b.
2. Muxamеdov B.E. Mеtrologiya, tеxnologik paramеtrlarini o’lchash usullari va asboblari.- T.
O’qituvchi. 1991y. –320 b.
3. Ismatullaеv P.R. va boshqalar. Standartlashtirish, mеtrologiya va sеrtifikatlashtirish. T. 2000 y.
4. Axrorov N. O’lchovshunoslik asoslari va elеktr o’lchashlaridan amaliy ishlar: .T.: O’zbеkiston
1994. – 222 b.
5. Inog’omov S. Mеtrologiya va elеktr o’lchashlar bo’yicha laboratoriya ishlari. T. 2007 y.
туғилади. (кар, соқов, кўр в.ҳ)

|
туғилади. (кар, соқов, кўр в.ҳ)Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)туғилади. (кар, соқов, кўр в.ҳ).
Таълим-тарбия ёрдамида муҳитни салбий таъсири
натижасида юз берган баъзи бир камчиликларни туга-
тиш мумкин.
Тарбия жараёнидаги фаоллик асосида фаолиятни ҳар
хил турлари шаклланади. Уларнинг асосийлари муноса-
батда бўлиш фаолияти, билиш, буюм билан бўладиган
фаолият, ўйин, оддий меҳнат ва ўқув фаолиятларидан
таълим ва тарбия орқали амалга ошириладиган фаоли-
ятларни болалар ўзлари мустақил ўзлаштира ололмайди-
лар. Уларни болалар тарбиячи раҳбарлигида аста-секин
ўзлаштириб борадилар. Болаларнинг ҳар хил фаолият-
ларни муваффақиятли эгаллаб олишлари асосан болалар
боғчасида таълим-тарбия ишининг ташкил этилишига
боғлиқдир.
Киши ҳаётининг дастлабки фаолиятидаги энг одций
тури ундаги шахсий қобилиятлар, хусусиятлар асосида
маълум бир муносабатни шаклланишида асос бўлиб
хизмат қилади. Ҳаракат усулларини эгаллаб бориш ор-
қали фаоллик ривожланиб боради. Фаолликдан эса қай
даражада ривожланиб бориш кўпроқ ирсиятга қамда
тақлидчанлик қобилиятига боғлиқ. Боланинг нарса ва
буюмлар билан бўладиган фаолияти орқали болага даст
лабки ёшдан бошлаб оилада ва мактабгача тарбия муас-
сасаларида тарбия ва таълим бериш асосий вазифалар-
дан бири ҳисобланади.
Мактабгача тарбия даври учун муҳим бўлган ўсиш
фаолиятига болалар тарбиячининг раҳбарлиги асосида
нарса ва буюмлар тўғрисидаги билимлар уларнинг сифат
www.ziyouz.com kutubxonasi
ва хусусиятларини билиб оладилар. Биргаликда бажари-
ладиган ҳаракатли ўйинлар орқали болалар кишилар
ҳаётидаги, улар ўртасидаги муносабатларни, келишиб
|
| |
ситаларни қўллай оладиган бўлиши керак. Ёш авлодни

|
ситаларни қўллай оладиган бўлиши керак. Ёш авлодниBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ситаларни қўллай оладиган бўлиши керак. Ёш авлодни
керакли билим, малака, кўникмалардан хабардор қилиш
учун тарбиячи нутқ маданиятига эга бўлиши ва унинг
нутқи қуйидаги хусусиятларда акс эттира олиши керак.
• Нутқнинг аниқлиги.
• Нутқнинг иродавийлиги.
• Нутқнинг софлиги (унинг турли шева сўзларидан
холи бўлиб, фақат адабий тилда ифода этиш, жаргон,
(муайян касб ёки соҳа мутахассисларга хос сўзлар) варва
ризм (муайян миллат тилида баён этиладиган нутқца ўзга
миллатларга хос сўзларнинг ўринсиз қўлланилиши) вуль
гаризм (ҳаракат қилиш, сўкишда қўлланиладиган сўзлар)
ҳамда концеляризм (ўринли бўлмаган вазиятларда рас-
мий нуткда сўзлаш) сўзларидан холи бўлиши ва педагог-
нинг нутқи содда, равон ва тушунарли бўлиши керак.
www.ziyouz.com kutubxonasi
• Нутқнинг равонлиги.
• Нутқнинг бойлиги (сўзлаш жараёнида мақсадга
мувофиқ тарзда ҳикматли сўзлар, мақоллар, кўчирма
гаплардан фойдалана олиш).
Тарбиячи ўзига юкланган вазифани бажариш учун
болаларда ўша фаолиятига нисбатан қизиқиш уйғота
олиши, уларнинг диққатини жалб қилиб фаоллигини
ўстириш болаларни хулқини хатти-ҳаракатини реал ба-
ҳолай олиши керак. Ҳар бир фаолият учун керакли ма-
териални олдиндан тайёрлаб қўйиши янги билимни
эгаллаган билимлари билан боғлай олиши ҳамда бола
лар эгаллаб олиши лозим бўлган билим, малака ва
кўникмалар уларнинг ёш имкониятларига мос бўлиши
ва уларни аста-секин мураккаблаштириб бориши керак
.,ч
Тарбиячи кун тартибини тўғри ташкил эта билиши,
болалар жамоасига ундаги ҳар бир аъзони эътиборга ол
ган ҳолда раҳбарлик қила билиши уларнинг фаолияти
|
| |
нутқида шундай фикрларни билдиради, уларга, албатта

|
нутқида шундай фикрларни билдиради, уларга, албаттаBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)нутқида шундай фикрларни билдиради, уларга, албатта,
диққатни қаратиш мақсадга мувофиқдир.
«Тарбиячиларнинг ўзига замонавий билим бериш,
уларнинг маълумотини ошириш каби пайсалга солиб
бўлмайдиган долзарб масалага дуч келмоқдамиз... Ўқи-
тувчи-тарбиячи болаларимизга замонавий билим бери-
ши учун аввало, мураббийнинг ана шундай билимга эга
бўлиши керак».
Юқоридаги қайд этилган фикрлардан бугунги кун
тарбиячиси шахсига нисбатан қўйилаётган талабларнинг
нақадар муҳимлигини англаш лозим.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Демак, тарбиячи-махсус педагогик, психологик ва
мутахассислиги бўйича етук билимли ва юксак фазилат-
ли шахе саналади.
Шунинг учун замонавий тарбиячи мураббий қиёфа-
сида қуйидаги фазилатларни намоён эта олиши керак.
Замонавий мураббий ўзини мутахассислиги бўйича
чуқур пухта билимга эга бўлиш, ўз устида тинимсиз иш
лаши керак.
Тарбиячи мактабгача тарбия педагогикаси ва психо
логия-физиология фанларининг асосларини билиш,
таълим-тарбия жараёнида болаларнинг ёши ва психоло
гик хусусиятларини инобатга олган ҳолда фаолиятни
ташкил этиши керак.
Тарбиячи таълим-тарбия жараёнида самарали шакл,
метод ва воситаларидан унумли фойдалана олиш имко-
ниятига эга бўлиши керак. Тарбиячи юксак даражадаги
педагогик маҳоратга, чунончи коммуникативлик лаёқа-
тига эга бўлиш, педагогик техника, нутқ, юз, қўл, оёқ ва
гавда қаракатлари, мимика, жест, пантомимика) қону-
ниятларини чуқур ўзлаштириб олиш лозим. Тарбиячи
болаларни кузата оладиган, уларни хулқи, хатти-ҳаракати
сабабларини тўғри тах^ил қилиб, унга таъсир этувчи во-
|
| |
Qo’shimcha - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

90
LABORATORIYA MASHG’ULOTLARI UCHUN MATERIALLAR
1- LABORATORIYA ISHI
TEXNIK VOLTMETRLARNI QIYOSLASH
Ishdan maqsad:
texnik voltmetrlarni namunaviy voltmetr
bilan solishtirish usuli
yordamida qiyoslashni o‘rganish.
Vazifa:
Laboratoriya qurilmasi maketi bilan tanishish.
Asboblar va qurilmalar
1. Tok manbai (laboratoriyaga oid).
2. Qiyoslanayotgan voltmetr (ixtiyoriy tanlash).
3. Namunaviy voltmetr (ixtiyoriy tanlash).
Nazariy qism
Elektr o‘lchashlar -
elektrik kattaliklarni masalan, tok kuchi,
kuchlanish, quvvatlar hamda
noelektrik bo‘lgan kattaliklar, masalan harorat, bosim, suyuqliklar va gaz, rN va shunga o‘xshash
boshqa kattaliklarni sarf-xarajatlarini o‘lchash uchun qo‘llaniladi. Elektr o‘lchashlar quyidagilarni:
bitta asbobda o‘lchanadigan o‘lchashni yuqori aniqligini;
yuqori sezuvchanlikni; qiymatlarni katta
diapazonini; o‘lchash natijalarini katta masofalarga uzatish imkoniyatini; tezda bo‘lib o‘tuvchi
jarayonlarning parametrlarini o‘lchash
imkoniyatlarini; o‘lchash natijalarini elektron hisoblash
mashinalari (EHM)ga kiritish qulayligini ta’minlaydi.
Elektr o‘lchash vositalari na faqat o‘lchash ma’lumotlarini olish uchun qo‘llaniladi,
balki
maxsus moslamalardan (ko‘rsatgichlar) foydalangan holda, texnologik
jarayonlarning asosiy
parametrlarini boshqarib turish uchun ham ishlatiladi.
Olingan natijalarga ishlov berish

97
2
0
2
0
1
U
U
U
ort
2. Voltmetrni absolyut xatoliklari :
U
1
=U
x
– U
0
1
; U
11
=U
x
- U
0
11
; U
o‘r
= U
x
– U
0o‘r
.
3. Voltmetrni nisbiy xatoliklari:
%
100
0
1
1
1
U
U
Е
;
%
100
.
0
2
2
2
U
U
E
;
%
100
.
'
'
'
rt
xo
rt
o
U
U
rt
Eo
4. Voltmetrni keltirilgan xatoligi:
%
100
.
max
1
U
U
;
%
100
.
max
2
2
U
U
;
%
100
.
max
'
'
U
U
rt
o
rt
o
;
bunda, U
max
— o‘lchash asbobini maksimal o‘lchash chegarasi.
Eksperimental ma’lumotlarni taxlil qilish asosida o‘lchash asbobini foydalanishga
yaroqliligi
keltirib chiqariladi. Agar
voltmetrni hisoblab chiqilgan, keltirilgan
xatoligini maksimal qiymati
o‘lchash asbobida ko‘rsatilgan aniqlik sinfidan pastroq bo‘lsa, unda o‘lchash asbobini ko‘rsatkichi
to‘g‘ri deb topiladi va u keyingi foydalanishlar uchun yaroqli deb hisoblanadi. Keltirilgan xatolikni
qiymati ko‘rsatilgan aniqlik sinfiga taqqoslanganda katta bo‘lsa, unda
bunday asbob foydalanish
uchun yaroqsiz deb hisoblanadi.
5. Voltmetr uchun tuzatma:
U = U
x
-U
0
.
6. Voltmetrning qarshiligi:
0
0
I
U
R
x
.
(ўқув, ўйин, меҳнат) мазмунли бўлиши учун керакли

|
(ўқув, ўйин, меҳнат) мазмунли бўлиши учун кераклиBog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)(ўқув, ўйин, меҳнат) мазмунли бўлиши учун керакли
материаллар билан таъминлаши зарур.
Болаларни руҳий ва жисмоний ҳолатини аниқлай
билиши ва уни болалар билан амалга оширадиган
таълим-тарбиявий ишларида эътиборга олиши лозим.
Тарбиячи кун давомида олиб борадиган таълим-
тарбия ишини таҳлил қила билиши ва уни ривожланти
риш йўлларни топа олиши керак.
Тарбиячи
ота-оналар билан
мунтазам
равишда
суҳбатлар уюштириши, учрашувлар ўтказиши, уларни
болаларга таълим-тарбия бериш бўйича амалга ошири-
ладиган ишининг мазмуни, методлари билан таништи-
риб бориш, оила тарбиясидаги ижобий намуналардан
ўзининг таълим-тарбиявий
ишларида фойдаланиши
мумкин.
Тарбиячи болаларга нисбатан хайрихоҳ муносабатда
бўлиш, ҳар бир бола учун қулай руҳий шароит яратиш,
хафа бўлса овунтира олиш, хурсандчилик ва хафагарчи-
лигига шерик бўла олиш, айниқса, кичик гуруҳ болала-
рига нисбатан мулойим эътиборли, қатьий,
сабр-
www.ziyouz.com kutubxonasi
тоқатли юмшоқ озгина ҳазилкаш, боланинг куч имко-
ниятларига ишонч билан қарайдиган бўлиши керак.
Агар тарбиячи болага меҳрибон бўлса, болалар би
лан унинг ўртасида меҳр-оқибат, ғамхўрлик муносабат-
лари юзага келади.
Болалар тарбиясининг шахсий еифатларини билими,
малакаси болаларга муносабати талабчанлигини қуйида-
гича белгилайдилар, кичик гуруҳ болалари тарбиячи
нинг уларга бўлган меҳр-муҳаббатига қараб (у мени
қўзичоғим «деб чақиради, мани яхши кўрадилар») 4—5
ёшли болалар тарбиячини болалар ҳаётини яхши таш
кил этилишига қараб «Наргиза опамиз бизга эртаклар
|
| |
муваффақиятли амалга оширишга ёрдам беради

|
муваффақиятли амалга оширишга ёрдам беради Pdf ko'rish
|
bet | 142/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)муваффақиятли амалга оширишга ёрдам беради.
НАЗОРАТ САВОЛЛАРИ
1. Дидактик ўйин қандай ўйин?
2. Саҳналаштирилган ўйинлар-чи?
3. Ўйиннинг таълим ва тарбиядаги аҳамияти нима-
да?
www.ziyouz.com kutubxonasi
XXIX боб.
БОЛАЛАР БОҒЧАСИДА ПЕДАГОГИК
ЖАРАЁННИ ТАШКИЛ ЭТИШ НИНГ МАҚСАДИ ВА
ВАЗИФАЛАРИ
Режа:
1. Педагогик жараённи ташкил этиш тамойиллари.
2. Педагогик жараённинг ташкил этилиши.
3. Болалар ҳаётини ташкил этишга қўйиладиган та
лаблар.
Физиология,
гигиена,
психология,
педагогика
соҳасида олиб борилган илмий тадқиқотлар натижасида
болалар боғчаларида
кичкинтойлар ҳаётини ташкил
этишнинг қуйидаги тамойиллари ишлаб чиқилди:
1. Ҳар бир ёш гуруҳида болаларни жамоатчилик
руҳида тарбиялаш ва уларнинг ҳар томонлама ривож-
ланишини
таъминлайдиган бир хил шарт-шароитлар
яратиш.
2. Болаларни ёш гуруҳларига тақсимлашда ҳар бир
гуруҳга фақат бир хил
ёшдаги болаларни танлаш ва
шунга қараб таълим-тарбия жараёнини ташкил этиш.
3. Болаларнинг ҳар хил фаолият билан шуғулла-
нишлари ва бир-бирлари билан мулоқотга кириша
олишлари учун зарур бўлган моддий муҳитни яратиш.
Бунинг учун гуруҳ хонаси ва майдончани гигиеник, пе
дагогик, эстетик талаблар даражасида керакли асбоб-
анжомлар билан таъминлаш.
4. Болаларнинг ёшига мос кун тартибига риоя
қилиш ва унинг барқарорлигини таъминлаш.
5. Болалар шахсини шакллантирадиган фаолият
турларини ташкил этиш ва бу фаолиятлар учун кун тар-
тибидан маълум вақт ажратиш.
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
Болаларнинг ҳар хил фаолиятларини илмий асос­

|
Болаларнинг ҳар хил фаолиятларини илмий асос Pdf ko'rish
|
bet | 143/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)Болаларнинг ҳар хил фаолиятларини илмий асос
ланган тамойиллар асосида алмаиггириб бориш болалар
боғчасининг ҳар хил ёш гуруҳларида болалар ҳаётини
тўғри ташкил этишни таъминлайди.
Болаларнинг
ҳар
томонлама
ривожланишини
таъминлашга қаратилган педагогик жараён мураккаб ва
ранг-барангдир.
Тарбия масалалари таълим-тарбия ишининг ташки-
лий шакллари, болалар фаолиятининг ҳар хил турлари:
машғулотларда таълим бериш орқали, ижодий ва
қоидали ўйинлар, болаларнинг мустақил фаолияти,
уларнинг ўз меҳнати ва катталар меҳнати билан таниш
тириш, ўз-ўзига хизмат қилиш, сайрлар, гигиеник тад-
бирлар орқали амалга оширилади.
Таълим-тарбия ишларини муваффақиятли амалга
ошириш болалар боғчасидаги педагогик
жараённинг
ҳар бир фаолият турини тўғри ташкил этишга
боғлиқцир.
Болалар боғчасининг педагогик жараёнида таълим
муҳим аҳамият касб этади ва кундалик ҳаёт, ўйин,
меҳнат, машғулотлар орқали
амалга оширилади.
Машғулотда таълим ва тарбия вазифалари ҳал этилади.
Болалар теварак-атрофдаги ҳаёт ва табиат билан тани-
шиш, нутқ ўстириш, савод ўргатиш, математика, жис
моний маданият, тасвирий фаолият, мусиқа бўйича энг
оддий тасаввур ва билимларни, малака ҳамда кўникма
системасини эгаллаб оладилар. Болалар эгаллаб олиш-
лари керак бўлган билим, малака ва кўникмалар болалар
боғчаси дастурида белгилаб берилган бўлиб, у болалар
нинг умумий ривожланиши ва уларни мактаб таълимига
тайёрлашда муҳим аҳамиятга эга.
Машғулотларда
таълим бериш дидактика тамойиллари асосида болалар
нинг ёш ва ўзига хос хусусиятларини эътиборга олиб,
|
| |
Buxoro davlat universiteti

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA TA’LIM
VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika-matematika fakulteti
“Axborot texnologiyalari” kafedrasi
Ravshanov Mamur Muxtorovich
KHK uchun “Shaxsiy kompyuterlar arxitekturasi va ofis jihozlariga texnik xizmat ko’rsatish” fanidan LMS Moodle da electron kursini yaratish
5111018- “Kasb ta’limi: Informatika va axborot texnologiyalari” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr darajasini olish uchun
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoyaga ruxsat berildi” Kafedra mudiri ______dots.T.B.Boltayev
|
Ilmiy rahbar ___o’qit N.Zaripov
«___» ______________2017 y. Taqrizchi_____kat.o’qit B.R Sariyev «___» ______________2017 y.
|
«Himoya qilishga ruxsat berildi»
Fakutet dekani prof.Sh.M.Mirzayev
«___» ______________2017 y.
Buxoro-2017
|
ўйнаб, ўз манфаатларини жамоа манфаатлари билан

|
ўйнаб, ўз манфаатларини жамоа манфаатлари билан Pdf ko'rish
|
bet | 140/160 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 3,66 Mb. | | #264017 |
Bog'liq Maktabgacha tarbiya pedagogikasi (Shoira Shodmonova)ўйнаб, ўз манфаатларини жамоа манфаатлари билан
уйғунлаштира олиши бир-бирига кўмаклашиш ва уйғо-
www.ziyouz.com kutubxonasi
тишнинг муваффақиятидан хурсанд бўлиш каби яхши
муносабатларни таркиб
топишига ёрдам беради.
Ўйинлар шахснинг софдиллик, ростгўйлик каби ижо
бий хислатлари шаклланишига имкон беради. Дидактик
ўйинлар болаларнинг амалий фаолияти саналади. Чун
ки унда болалар машғулотларда олган билимларидан
фойдаланадилар. Шунинг учун ҳам дидактик ўйинлар
болаларнинг ақлий фаолиятларини кучайтиради, олган
билимларидан ҳар
хил усулда фойдаланишлари учун
ҳаётий шароит яратиб беради.
Шунингдек, дидактик ўйинлар болаларни теварак-
атроф тўғрисидаги билимларини мустаҳкамлашга ёрдам
беради, ўз шахсий тажрибалари ва машғулотларда олган
билимларини амалда қўллай билишга ўргатади, улардаги
фикрлаш қобилиятлари, ижодий кучлар, сенсор жара
ённи ривожлантиради, олган билимларини тартибга со-
лади. Дидактик ўйинлар таълим жараёнини енгилроқ
қизиқарлироқ ўтишига ёрдам беради. Болалар ёшларига
мос қизиқарли фаолият орқали ўйинда амалга ошири-
ладиган ақлий тарбия вазифасини жуда осонлик билан
яхши ўзлаштирадилар. Дидактик ўйин катталар томо
нидан болаларни ақлий ривожлантириш мақсадида яра
тилади. Унда ўйин элементлари қанча кўп бўлса, бола
ларга у шунча кўп қувонч бағишлайди. Дидактик
ўйиннинг энг муҳим жиҳати уни ўтказишдан кўзда ту-
тиладиган ғоядир.
Ўйин ғояси болаларда ўйинга қизиқиш уйғотади,
кўпинча.бу ғоя дидактик ўйиннинг бош сабаби бўлади.
Масалан, қутичада нима бор? ким қандай қичқиради? ва
|
| |
Fizika fanidan mustaqil ish - bet 12

|
Fizika fanidan mustaqil ish
|
bet | 12/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 485,69 Kb. | | #239547 |
Bog'liq Yuqori chastotali signallarni uzatish usullariHozirga kelib, fizik olimlarni qiziqtiruvchi yana bir jihatga tobora e’tibor kuchaymokda. Aniqroq aytganda, mutaxassislar yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlikdan tashqari xona haroratidagi o’ta o’tkazuvchanlik xossasining ham borligini ta’kidlashmoqda. Agar mazkur xossani tajriba orqali aniqlashning imkoni tug’ilsa, u holda hozircha aql bovarqilmasdek tuyuladigan yangi kashfiyotlar amalga oshirilishi mumkin ekan. Masalan, ishlayotganda o’zidan issiqlik ajratishi va o’tkazgichdan tok o’tganda ortiqcha energiya sarflanib, apparatning qizib ketishi sababli ko’p elektr texnik moslamalarining ishdan chiqish holati kuzatiladi. O’ta o’tkazuvchanlik xossasiga ega materiallarning ko’llanilishi esa issiqlik samarasi va ta’sirini keskin o’zgartirishga imkon yaratib, kurilma umrini uzaytirishi mumkin bo’ladi. Shu bilan birga, o’ta o’tkazuvchanlik xossasi sababli maishiy hayotda ham bir qancha qulayliklarni yaratish mumkin. Birgina misol: atmosferaning qizishiga sabab bo’ladigan energiyaning to’rtdan bir qismi elektr uzatuvchi tarmoqlar tufayli havoga chiqariladi. O’ta o’tkazuvchan kabellardan foydalanish esa bu boradagi muammolarni yechishga ham yordam beradi.
Hozirga kelib, fizik olimlarni qiziqtiruvchi yana bir jihatga tobora e’tibor kuchaymokda. Aniqroq aytganda, mutaxassislar yuqori haroratdagi o’ta o’tkazuvchanlikdan tashqari xona haroratidagi o’ta o’tkazuvchanlik xossasining ham borligini ta’kidlashmoqda. Agar mazkur xossani tajriba orqali aniqlashning imkoni tug’ilsa, u holda hozircha aql bovarqilmasdek tuyuladigan yangi kashfiyotlar amalga oshirilishi mumkin ekan. Masalan, ishlayotganda o’zidan issiqlik ajratishi va o’tkazgichdan tok o’tganda ortiqcha energiya sarflanib, apparatning qizib ketishi sababli ko’p elektr texnik moslamalarining ishdan chiqish holati kuzatiladi. O’ta o’tkazuvchanlik xossasiga ega materiallarning ko’llanilishi esa issiqlik samarasi va ta’sirini keskin o’zgartirishga imkon yaratib, kurilma umrini uzaytirishi mumkin bo’ladi. Shu bilan birga, o’ta o’tkazuvchanlik xossasi sababli maishiy hayotda ham bir qancha qulayliklarni yaratish mumkin. Birgina misol: atmosferaning qizishiga sabab bo’ladigan energiyaning to’rtdan bir qismi elektr uzatuvchi tarmoqlar tufayli havoga chiqariladi. O’ta o’tkazuvchan kabellardan foydalanish esa bu boradagi muammolarni yechishga ham yordam beradi.
|
| |