Javoblar!! Shahar tarmoqlari (man) va ularning qurilish usullari

Javoblar!! Shahar tarmoqlari (man) va ularning qurilish usullari
Sattorov Jasur 214-18 guruh talabasi Oraliq nazorat
№6 – Variant
Shahar tarmoqlari (MAN) va ularning qurilish usullari
TCP/IP va OSI modellarning o’xshash jihatlari
JAVOBLAR!!
Oxirgi foydalanuvchilarning terminallari, provayderlarnng taqdim etadigan xizmat turlari, kundalik ish faoliyatidagi ehtiyojlar sabab bo’lsa kerak, MAN tarmoqlari ham simsiz ham simli texnologiyalar asosida samarali qurilmoqda va xizmatlarni taqdim etib kelmoqda.
Idoralar, maktablar, campuslar va xonadonlar LAN tarmoqlari asosida qurilsa, shaharlar, shtatlar, viloyat yoki mamlakat MAN tarmoqlari asosida quriladi. Bunday katta hududlar ikki xil texnologiya asosida quriladi: simli va simsiz. Shahar ichi tarmoqlarida telekommunikatsiya xizmat provayderlari, masalan Interner provayderlari, foydalanuvchilarga, tashkilotlar, institutlarga ikki muhit orqali xizmatlarni taqdim etadi. Shaharlararo aloqa esa asosan optik kabellar orqali ta’minlanadi.
Simsiz MAN tarmoqlari. Hozirgi kunda Korea, Yaponiya kabi rivojlangan mamlakatlarda shahar tarmoqlarini simsiz texnologiyalar asosida qurish ommalashgan. Buning asosiy sabablaridan qilib foydalanuvchi terminallari (smartfon, noutbok, platshet, turli raqamli qurilmalar) simsiz bog’lanishlarni qo’llab quvvatlashidir. WiMAX, LTE va sputnik texnologiyalari asosida shahar telekommunikatsiya tarmoqlari simsiz ko’rinishda qurish mumkin.
WiMax (Worldwide Interoperability for Microwave Acces) - bu IEEE 802.16 standartlari to'plamiga asoslangan simsiz keng polosali aloqa standartlari oilasiga mansub bo’lgan texnologiya hisoblanadi. WiMAX ikkita asosiy komponentdan tashkil topadi: WiMax antenna va WiMax terminal. Wi-Fi texnologiyasi singari, WiMax antenna foydalanuvchi kompyuteriga to'g'ridan-to'g'ri ulanadi. Msobl uchun O’zbekistonda WiMax standarti asosida faoliyat olib borayotgan Internet provayderi EVO ham WiMax texnologiyasi asosida qurilgan. Foydalanuvchi WiMax modemini sotib oladi va WiMax antenna bilan bog’langan holda internet xizmatlaridan yuqori tezlikda foydalanish imkoniyatiga ega bo’ladi. Boshqacha qilib aytganda, WiMax ko'plab kichik, tarqoq hududlarni bitta ulkan simsiz ulanish nuqtasiga aylantiradi, ya’ni WiMax antennasi 50km hududga Internet xizmatlarini taqdim etadi. Quyidagi 2-rasmda WiMax texnologiyasi asosida qurilgan shahar tarmog’i keltirilgan.
2-rasm. WiMax texnologiyasi asosida qurilgan shahar tarmog’i
"WiMAX" nomi 2001 yil iyun oyida standartning muvofiqligi va o'zaro muvofiqligini ta'minlash, shu jumladan tijorat sotuvchilari uchun oldindan belgilangan tizim profillarini aniqlash maqsadida tashkil etilgan WiMAX forumi tomonidan yaratilgan. Forum WiMAX texnologiyasini "kabelli va DSL texnologiyalariga alternativ sifatida so'nggi milyani simsiz keng polosali tarmoq xizmatlari bilan ta’minlash maqsadida ishlab chiqqan. IEEE 802.16m yoki WirelessMAN-Advanced LTE Advanced standartiga mos ravishda 4G uchun nomzod standart hisoblanadi.
WiMAX texnologiyasi dastlab ma'lumotlarni soniyasiga 30-40Mb tezlik bilan uzatish imkoniyatini qo’llab quvvatlagan bo’lsa, 2011 yilda yangilangan stantsiyalar soniyasiga 1Gbit tezlikkacha ma’lumot uzatish imkoniyatiga ega bo’lgan. Hozirgi kunda AeroMACS texnologiyasi ishlab chiqilgan bo’lib, u orqali aeroport hududi, samolyot va aeroportda joylashgan asosiy vositalarni bog'lash uchun mo'ljallangan simsiz keng polosali xizmatlar taqdim etilgan. 2018 yilga kelib, 8 ta mamlakatda AeroMACS antennasi mavjud, yana kamida 25 ta mamlakatga ushbu texnologiyani joriy etish rejalashtirilgan.
TCP/IP va OSI modellarning o’xshash jihatlari !
Компьютер тармоқларининг ишлашини таъминловчи воситаларни яратишга кўп сатҳли ёндошиш ғояси, тармоқларда стандартлашнинг ғоявий асоси бўлиб ҳисобланади. Айнан шу ёндошиш асосида очиқ тизимларнинг бир-бири билан боғланган ҳолда, яъни ўзаро ишлашининг еттита сатҳли стандарт модели - Open System Interconnection (OSI) модели ишлаб чиқилган. Бу модель ва унинг иборалари тармоқ мутахассислари учун ўзига хос универсал тилга ҳам айланган.
OSI модели тизимларнинг ўзаро ишлаш сатҳларини аниқлайди, уларга стандарт номлар беради. Моделнинг тўлиқ тавсифи минг бетдан ошади. OSI моделида ўзаро ишлаш воситаларининг еттита сатҳлари қуйидагича номланади:
1.Тармоқ сатҳи.
2.Транспорт сатҳи.
. 3.Амалий сатҳ (1-расм).
Маълумотлар алмашиниш жараёнида иккита компьютер қатнашганлиги, яъни бунда бир-бири билан келишган ҳолда ишловчи иккита «иерархиянинг» ишини ташкил қилиш керак бўлганлиги сабабли, тармоқдаги ўзаро ишлаш воситаларининг кўп сатҳли кўринишда тақдим этишнинг ўзига хос томонлари мавжуд эди. Тармоқдаги иккала иштирокчи маълумотларни - хабарларни узатиш учун кўпгина келишувларни қабул қилишлари керак бўлади.
TCP/IP протоколлари стекининг сатҳларини ОSI модели сатҳларига мос келтирилганлигини шартли равишда деб қабул киламиз. TCP/IP стеки протоколлари тўртта сатҳга ажратилган:
I.Амалий сатҳ;
II. Транспорт сатҳи;
III. Тармоқ сатҳи;
IV. Тармоқларнинг интерфейслари сатҳи.
ISO стандартларида, ҳар бир коммуникацион протокол, узатилаётган маълумотларни шу протокол учун белгиланган қайсидир бирлигидан – фойдаланган ҳолда ишлайди. Ушбу бирликларни ифодалаш учун протоколнинг маълумотлар бирлиги - PDU (Protocol Data Unit) иборасидан уларнинг умумий номи сифатида фойдаланилади (2-расм).
Кўп йиллар давомида TCP/IP протоколлари стекининг ишлатилиши натижасида қуйидаги номдаги бирликлар ҳосил бўлди:
http://fayllar.org
|