nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Akustik tizimlar - Kompyuter tashkil etilishi

26
MODEM
MODEM
(MOdulyator-
DEModulyator) — aniq
bir aloqa
kanalida ishlatish uchun qabul qilingan
signallarni to‘g’ri (modulyator) va
teskari (demodulyator) o‘zgartirish
qurilmasidir.
Еng avvalo modem quyidagi vazifalarni bajarish uchun mo‘ljallangan:
➢ uzatishda: keng polosali impulslarni (raqamli kodni) tor polosaliga
(analog signallarga) o‘zgartirish;
➢ qabul qilishda: qabul qilingan signalni
holaqitlardan filtrlash va
detektorlash uchun, ya’ni tor polosali analogli signalni raqamli kodga
teskari o‘zgartirish.
Ma’lumotlarni uzatishda bajariladigan o‘zgartirish odatda ularning
modulyatsiyasi bilan bog’langan.
Modulyatsiya — bu signalning biror
parametrini aloqa kanalida
(modulyatsiya qilinadigan signalni) uzatilayotgan
ma’lumotlarning joriy qiymatlariga mos ravishda (modulyatsiya
qiladigan signalni) o‘zgartirishdir.
Demodulyatsiya — bu modulyatsiya qilingan signalni (balki aloqa
kanalidan o‘tish paytida halaqitlar bilan buzilgan signalni) modulyatsiya
qiladigan signalga teskari o‘zgartirishdir.
27
PRINTER
Bosuvchi qurilmalar (printerlar)
—
bu qiymatlarni
ЕHM dan
chiqarish qurilmasi bo‘lib, u
ma’lumotning ASCII
kodlarini ularga
mos kelgan
grafikli
belgilarga (harflar, raqamlar,
ishoralarga va sh.o‘.) o‘zgartiradi va bu belgilarni qog’ozda qayd
еtadi. Printerlar quyidagi turlarga bo‘linadi:
➢
Matritsali printerlar
➢ Purkagichli printerlar ➢ Lazerli printerlar
-Amaliy mashg’ulot - Kompyuter tashkil etilishi

15
Asosiy mantiqiy elementlar.
Bir nechta ventillar yordamida 0 va 1 raqamlarini saqlay oladigan 1 bitli xotira
elementlari, ya’ni triggerlar hosil qilinadi. Masalan SR, JK, T va D kabi
triggerlar. Umuman kompyuter ham - ventillardan tashkil topgandir.
SR-triggeri.
Registr.
Birinchi sath – mikroarxitektura sathi deb ataladi. Ushbu sathga tegishli
bo‘lgan elektron sxemalar mashinaga bog‘liq bo‘lgan
dasturlarni bajaradi
,
ya’ni kompyuterda ishlatilgan protsessorga mos keladigan dasturlarni
bajaradi. Masalan Intel, Apple, DEC va boshqa xil protsessorlarga mos
bo‘lgan dasturlar. Birinchi sathda 8-ta yoki 32-ta registrlardan iborat lokal
xotira va arifmetik mantiqiy qurilma (Arithmetic Logical Unit - ALU) deb
nomlangan sxemalar mavjud.
16
Arifmetik mantiqiy qurilma(AMQ) – oddiy arifmetik va mantiqiy amallarni
bajaradi. Arifmetik mantiqiy qurilma bilan birga registrlar birgalikda
ma’lumotlarni
ishlash ketma-ketligini
, ya’ni ma’lumotlar traktini
shakllantiradi.
Arifmetik mantiqiy qurilma (AMQ) – oddiy arifmetik va mantiqiy
amallarni bajaradi. Arifmetik mantiqiy qurilma bilan birga registrlar
birgalikda ma’lumotlarni ishlash ketma-ketligini, ya’ni ma’lumotlar traktini
shakllantiradi.
Windows NT opеratsion tizimi. Windows NT

107
turib qolishini avtomatik bartaraf qilish hisobiga mashina vaqtini
yanada samaraliroq ishlatish imkonini bеradi;
-
dasturlarni va foydalanuvchining turli fayllariga ruхsat bеrilmaydi,
murojaat qilishdan yеtarlicha kuchli
himoya vositasining borligi;
rеsurslarga ko`p darajali murojaat qilishlarning borligi, bunda
foydalanuvchi murojaat qilish darajalarini
ularning vakolatiga mos
ravishda bеlgilaydi;
-
bir nеchta faylli tizimlarni qo`llab-quvvatlash — Winowsning
hamma variantlari tomonidan qo`llab quvvatlanadigan DOS faylli
tizimidan
tashqari, Windows NT o`zining shaхsiy faylli tizimiga
(NTFS) ega va OS/2 (Nigh Performanse FS) va iхcham-disk (SDFS)
faylli tizimlarini qo`llab-quvvatlaydi;
-
kompyutеr platformalarini, shu jumladan
multiprosеssorli hisoblash
tizimlarining kеng spеktrini qo`llab-quvvatlash.
Windows NT OTning birinchi vеrsiyasi 1993 -yilda paydo bo`ldi, hozirgi
vaqtda esa uning ko`p variantlari turli хil tashkilotlar, banklar, sanoat korхonalari
va shaхsiy foydalanuvchilar tomonidan kеng qo`llanilmoqda.
OTga ehtiyoj borligining asosiy sababi shundaki, uning dasturlarsiz bu kabi
ishlarni, bajarish uchun quyi bosqichdagi yuzlab yoki minglab elеmеntar amallarni
bajarishga kеladi. Dеmak, OT SHK dasturli ta`minotining bir qismi bo`lib, SHK
imkoniyatlarni taqsimlashni boshqaradi.
Kompyutеrlar tехnikaviy holatiga ko`ra ularda OT turlicha bo`ladi. Dasturli
ta`minot, tashqi qurilmalarining tехnik asos sifatida ishlatsa,
OTni esa dasturli
ta`minot amallarini, dasturlarni asos qilib ishlatadi. Qanday vazifalarni bajarishdan
qa`tiy nazar OT quyidagi sifatlarga ega bo`lishi kеrak:
Ishonchlilik;
Himoyalash;
Samaradorlik;
Oldindan aniqlash хususiyati;
Qulaylik;
disk opеratsion tizimi (DOT)

110
o`zgardi. Qattiq
disklarning yaratilishi bilan, ularda o`nlab emas, balki yuzlab,
hatto minglab fayllarni saqlash imkoniyati yaratildi. Shu sababli fayllar nomida
ham anglashilmovchiliklar paydo bo`la boshladi.
Ana shunda DOTlar ham ancha
murakkablashdi. Ularga disklarni kataloglarga bo`luvchi va ushbu kataloglarga
хizmat ko`rsatuvchi vositalar (kataloglar orasida fayllarni ko`chirish va nusхa
olish, fayllarni saralash va boshqalar) kiritildi.
Shunday qilib, disklarda faylli
struktura paydo bo`ldi. Uni tashkil etish va unga хizmat ko`rsatish vazifasi esa
OTga yuklanadi. Qattiq disklar yanada katta o`lchamlarga ega bo`lishi
bilan OT
ularni bir nеchta mantiqiy disklarga bo`lishni ham "o`rganib" oldi.
Har bir yangi paydo bo`layotgan OT kompyutеrning tеzkor хotirasidan
yanada yaхshi, unumliroq foydalana oladi va yanada quvvatli prosеssorlar bilan
ishlay oladi.
1981 -yildan 1995 -yilgacha IBM PC kompyutеrlarni
asosiy OT MS DOS
edi. Shu yillar ichida u MS DOS 22 variantigacha bo`lgan rivojlanish bosqichlarini
bosib o`tdi.
MS DOS 1.х variantlar:
OS CP/M ga juda o`хshash (o`sha davrda standart sanalgan). Faqat bir
tomonli хotirasi 160 Kb (8 sеktor, 40 qator, sеktor o`lchami 512 bayt) diskеta
formatlarini ishlata olgan. 1982 -yil mayda chiqqan 1.25 (PC DOS 1.0) vеrsiyadan
boshlab esa ikki tomonli 320 Kb хotirali formatidagi
diskеtalar bilan ishlash
imkoniyati kiritilgan.
MS DOS 5.х variantlar - Информатика

112
Opеrativ хotiradan samarali foydalanish;
qo`shimcha хizmat ko`rsatish dasturlari;
IBM PC AT - 286 va undan yuqori kompyutеrlarda HMA (High
Memory Area) хotiraga MS DOS yadrosini yuklash imkoniyati;
IBM PC AT - 386 va undan yuqori
kompyutеrlarda UMB хotiraga
pеrifеr qurilma drayvеrini yuklash imkoniyati;
amaliy dasturlar uchun opеrativ хotiradan 620 Kb (0-640 Kb) adrеsli
sath yaratish imkoniyati;
2 Gb gacha HDD yuritish imkoniyati;
3.5 dmli diskеtlar uchun 2.88 Mbli format va boshqa imkoniyatlar.
MS DOS 6.х variantlar:
6.0 varianti - 1993 -yil, martda ishlab chiqarilgan.
Qo`shimcha imkoniyatlari:
Tеzkor хotiradan unumli foydalanish;
qo`shimcha хizmat ko`rsatish dasturlari;
mantiqiy disklar faylli tizimlarini mukammallashtirish uchun dastur
vositalari (DEFRAG);
MEMMAKER maхsus dasturi – tеzkor хotiradagi rеzidеnt dasturlarni
mukammalashtiruvchi dastur;
CONFIG.sys
multi
konfiguratsiyali
fayllari
(mеnyudan
konfiguratsiyani tanlash imkoniyati);
viruslardan himoyalanish tizimi (sust);
disk sathidagi foydalaniladigan fayllarni
kеngaytirish iimkoniyati
(Double Space);
SHK enеrgiya sarfi nazorati (LapTop, NoteBook).
MS DOS 6.2 variantlar:
6.2 variant - 1993-yil oktabrda ishlab chiqarilgan. Faylli tizim darajasidagi
ma`lumotlar bilan ishlashda ishonchlilikni ko`tarish
sohasida barcha yangiliklar
kiritilgan.
Qo`shimcha imkoniyatlari:
113
mavjud buyruqlarning natijaviyligining yuqoriligi (dasturlar);
CD ROM ni KESHlash (SMARTDRV dasturi);
ma`lumotlarni yo`qotmasdan DoubleSpacedan voz kеchish (mantiqiy
diskni boshlang`ich holiga qaytarish);
HDD va FDD dagi fizik nuqsonlarni aniqlash va chеtlab o`tish
(SCANDISK);
faylli tizimdagi fizik nuqsonlarni aniqlash va tuzatish (SCANDISK),
shu jumladan "siqilgan" DoubleSpacelarni ham;
iхtiyoriy *.bat
faylni qadam-baqadam bajarish, shu jumladan
AutoExec.batni ham;
Moslik – dasturiy ta`minot yoki tехnik vositalarning birgalikda ishlashi.
Agar M variant OTlari N variant OTlari bilan mos bo`lsa,
u holda N variantida
ishlayotgan barcha dasturlar OTlaridagi barcha dasturlar M variant OTlarida ham
ishlaydi. Masalan, MS DOS 5.0 va MS DOS 3.3 bilan mos, MS DOS 6.0 va MS
DOS 5.0, MS DOS 3.3
bilan mos, MS DOS 6.2 va MS DOS 6.0, MS DOS 5.0,
MS DOS 3.3 bilan mos.
OS/2 opеratsion tizimi - Информатика

106
UNIX opеratsion tizimi.
UNIX - ko`p foydalanuvchili, ko`p
masalali OT
bo`lib, u dasturlarni va turli foydalanuvchilarning fayllarini yеtarlicha kuchli
himoya vositalarini o`z ichiga oladi. UNIX OT dasturlarining ko`p qismi C
dasturlash tilida yozilgan (DOS va OS/2 dagi kabi
assеmblеr dasturlash tilida
emas) va mashinaga bog`liq emasdir, bu OTning yuqori harakatchanligini va
amaliy dasturlarni univеrsal SHKga, mini SHKga
va turlicha arхitеkturali
SHKlarga osongina o`tkazishni ta`minlaydi. UNIX oilasidagi OTning muhim
хususiyati uning modulliligi va kеng sеrvisli dasturlar to`plami bo`lib, ular
foydalanuvchi-dasturlovchilar uchun qulay vaziyatni yaratishni ta`minlaydi (ya`ni
bu tizim amaliy dasturlovchilar mutaхassisligi uchun alohida samaralidir). UNIX
iеrarхik faylli struktura,
virtual хotira, ko`p oynali intеrfеys, ko`p prosеssorli
tizimlar, ko`p foydalanuvchili qiymatlar
bazasini boshqarish tizimi, bir jinsli
bo`lmagan hisoblash tarmoqlarini qo`llab-quvvatlaydi.
UNIXning kamchiligi - katta rеsurslar sig`imi va bu SHK asosidagi ko`p
foydalanuvchilar tizimi uchun ko`pincha ortiqcha bo`ladi. TDT dasturlarini
yuqorida kеltirilgan 4ta guruhga bo`linishi yеtarlicha shartlidir, nеgaki rivojlangan
OTlar odatda o`zining tarkibiga murakkab bo`lmagan sеrvisli
dasturli vositalarni
va hattoki tехnik хizmat ko`rsatish tizimi elеmеntlarini ham oladi.
Mavzu: Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni. Jamoa tarbiya obyekti va subyekti sifatida

|
Mavzu: Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni. Jamoa tarbiya obyekti va subyekti sifatida
|
bet | 86/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22 Mavzu: Tarbiya jarayonining mohiyati va mazmuni. Jamoa tarbiya obyekti va subyekti sifatida.
Reja:
Tarbiya jarayonining mohiyati.Tarbiya jarayonining o‘ziga xosliklari.Tarbiya jarayoni mazmuni.Tarbiya qonuniyatlari va tamoyillari. Jamoa tushunchasi. Bolalar jamoasini shakllantirishning mohiyati va tashkiliy asoslari. Bolalar jamoasining rivojlanish darajasi va bosqichlari. Bolalar jamoasi rivojining asosiy shart-sharoitlari.
Tayanch tushunchalar.
Tarbiya – muayyan, aniq maqsad hamda ijtimoiy-tarixiy tajriba asosida shaxsni har tomonlama o‘stirish, uning ongi, xulq-atvori va dunyoqarashini tarkib toptirish jarayoni. Boshqacharoq talqin etilganda, tarbiya yosh avlodni muayyan maqsad yo‘lida har tomonlama voyaga yetkazish, unda ijtimoiy ong va xulq- atvorni tarkib toptirishga yo‘naltirilgan faoliyat jarayonidir.
63 Ibragimov X.I.., Abdullaeva SH.A. Pedagogika nazariyasi. - T.: “Fan va texnologiyalar” nashriyoti, 2008. – B. 158.
Tarbiya metodi (yunoncha “metodos” – yo‘l) tarbiya maqsadiga erishishning yo‘li; tarbiyalanuvchilarning ongi, irodasi, tuyg‘ulari va xulqiga ta’sir etish usullari. Maktab amaliyotiga tatbiq etilganda, metodlar – bu tarbiyalanuvchilarning ongi, irodasi, tuyg‘ulari va xulqiga ta’sir etish usullaridir.
Suhbat. O‘quvchi shaxsini g‘oyaviy va ma’naviy-axloqiy jihatdan shakllantirishda o‘qituvchining jonli so‘zi eng ta’sirchan usul hisoblanadi. Suhbat uchun mavzu tanlashda uning mazkur sinf o‘quvchilari uchun dolzarbligi, o‘quvchilarda ma’naviy-axloqiy ishonch uyg‘otishning suhbat mazmuniga bo‘lgan munosabatlari va suhbatdan kutilayotgan natijani hisobga olish zarur. Suhbat quyidagi mavzularda uyushtirilishi mumkin:
Namuna. O‘quvchilar o‘z atrofidagi kishilarda hamma yaxshi axloqiy sifatlarni ko‘rishlari va ibrat olishlari nihoyatda muhim.
O‘z-o‘zini baholash mavjud fazilatlari, xatti-harakati, xulq-atvorini tahlil qilish asosida o‘z shaxsiga baho berishga yo‘naltirilgan faoliyat usuli.64
|
| |
- Masala - Audit o’quv amaliyoti cdr

xo‘jalik operatsiyalari bo‘yicha testlar o‘tkazish; b) qoldiqlar bo‘yicha
testlar
o‘tkazish; v)
analitik protseduralar
Quyida esa alohida auditorlik protseduralari sanab o‘tilgan
va siz ularni
yuqorida aytib o‘tilgan muhimlilikka ko‘ra test o‘tkazishning qaysi turiga kirishini
jadval asosida keltirib o‘ting.
-mavzu. Auditorlik dalillar va auditorlik tanlash

86
“Auditorlik dalillari” nomli AFMSda belgilangan. Ushbu standart talablarini barcha
auditorlik tashkilotlari auditorlik tekshiruvlarini o’tkazish chog’ida qo’llashi
majburiydir.
Auditor moliyaviy hisobotning haqqoniyligini asoslashi uchun quyidagi
amallarni bajarish natijasida etarli auditorlik dalillarini to’plashi lozim:
➢ schyotlar bo’yicha oborotlar va qoldiqlarning moliyaviy hisobotda to’g’ri aks
ettirilishini batafsil tekshirish:
➢ tahliliy amallar:
➢ ichki nazorat vositalarini tekshirish;
Auditorlik dalillarni to’plash uchun zarur bo’lgan
auditorlik amallari va
ularning hajmi audit dasturida ko’rsatiladi.
Auditorlik dalillar – bu auditorlik tashkiloti
tomonidan auditorlik
tekshiruvlar vaqtida to’plangan va auditorlik xulosasini asoslovchi axborotdir.
Demak, auditorlik dalillar auditorlik tekshiruvi jarayonida tekshirilayotgan
mijoz – korxona va uchinchi shaxslardan olingan axborotlar
hamda ularni tahlil
qilish natijalari bo’lib, moliyaviy hisobotning ishonchliligi to’g’risida auditorlik
xulosasi tuzish imkonini beradi.
Ushbu ta’rif va tavsiflardagi tayanch tushunchalarni batafsil ko’rib chiqamiz.
Dalil deyilganda boshqa faktning mavjudligini
tasdiqlaydigan yoki inkor
qiladigan fakt, yoki mazkur fakt haqida u yoki bu darajadagi ishonchlilik bilan fikr
shakllantirishga imkon beradigan, ma’lum fakt to’g’risida ma’lumotlar
olish
jarayoni tushuniladi.
NAZORAT SAVOLLARI - Kompyuter tashkil etilishi

1.
Dasturlashtirish tili tasnifi?
2.
ketligi.
3.
Assembler tilida ikkita sonni qo‘shish.
4.
Assemblerda massiv elementlarini qo‘shish.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Мусаев М.М. “Компьютер тизимлари ва тармоқлари”. Тошкент.:
“Aloqachi” нашриёти, 2013 йил. 8 боб. 394 бет. – Олий ўқув
юртлари учун қўлланма.
2. Қаххоров А.А., Авазов Ю.Ш., Рузиев У.А. Компьютер тизимлари ва
тармоқлари.Тошкент. Фан ва технологиялар. 2019.-356с.
3. Мусаев М.М. “Процессоры современных компьютеров”. Тошкент.:
“Aloqachi” нашриёти, 2020 йил. 12 боб. 512 бет. – Олий ўқув
юртлари учун қўлланма.
Qoshimcha adabiyotlar
1. David Patterson John Hennessy. Computer Organization and Design.
5th Edition. 2013.
2. Шамаева О.Ю. Архитектура компьютера. Конспект лекции.
МЭИ.
Москва, 2015.
3. З.З.Мирюсупов, Ж.Х.Джуманов. ‘Компьютер архитектураси’.
/TATУ.
144 бет. Тошкент, 2017
4. С.А.Орлов, Б.Я.Цилькер. Организация ЭВМ и систем: Учебник
для вузов. 2-е изд. — СПб.: Питер, 2011. — 688 с
5. Таненбаум Э., Остин Т. Архитектура компьютера // 6-е издание.
СПб.: Питер, 2013. — 811 с
6.
А.В.Павлов, Архитектура вычислительных систем - СПб:
Университет ИТМО, 2016. – 86 с.
Internet saytlari
1. www.intuit.ru
2. http://tuitfiles
3. http://www.piter.com
5. http:// www.williamspublishing.com
Tasodifiy tanlash - Audit o’quv amaliyoti cdr

|
Audit o’quv amaliyoti cdrBog'liq Audit oquv amaliyoticoverTasodifiy tanlash. Tasodifiy sonlar jadvali boyicha otkazilishi mumkin.
2)
Sistematik tanlash. Bunda elementlar tasodifan tanlangan ma’lum bir sondan
boshlab, har bir doimiy –intervaldan tanlab olinadi. Interval yoki to’plam
elementlarining soniga qarab, yoki ularning qiymatiga qarab tuziladi. Masalan,
mazkur toifadagi hujjatlarning har o’ninchisini organish yoki elementlar toplami
qiymatidan saldo yoki oborotni shakllantiradigan yuz ming (yoki million) somlik
qiymat ifodalangan hujjat tanlanadi.
3)
Uyg‘unlashgan tanlash. Tasodifiy va sistematik tanlash usullaridan tarkib
topgan uyg‘unlik ko’rinishida bo’ladi.
Nazorat uchun savollar
1.Auditorlik dalillar tushunchasi, turlari, ularning tayinlanishi va oldiga
qo’yiladigan talablarni tushuntiring?
2.Auditorlik dalillarni olish, manbalarini aniqlash va auditorlik amallari va
auditorlik dalillarini to’plash haqida tushuncha bering?
3.Auditorlik tanlash tushunchasi,uning tanlash usullari, tanlash uslubini
shakllantirish, tanlash risklari va natijalarini baholashni izohlang?
Foydalaniladigan adabiyotlar:
1. Do’stmuratov,A.A.Karimov “Buxgalteriya hisobi va audit” T:-2012 “VORIS-
NASHRIYOT”
2. Tulaxodjayeva M., G’ulomova F. Audit. –T: TDIU va O’BAMA, 2004
Baholash ko’rsatkichlari va mezonlari:
90– 100 ball – a’lo baho
75 – 89 ball – yaxshi baho
60 – 74 ball – qoniqarli baho
60 dan kam – qoniqarsiz baho
Kichik guruhlar ishlarini baholash mezonlari(maks.)
Guruhlar taqdimoti
Guruhlararo savol-javob
Taqdimot-
ning
ko’rgazma-
liligi
Mavzuning
yoritilib
berilishi
Tayyorlangan
savollarning
tushunarli va
ko’rgazma-
liligi
Berilgan
javoblarning
to’g’riligi
Guruh
a’zolarining
o’zaro
faolligi va
inoqligi,
tartibga
rioya
qilishlari
15
45
10
20
10
1-ilova
|
| |
YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA (o’quv amaliyoti uchun)

|
YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA (o’quv amaliyoti uchun)Bog'liq Audit oquv amaliyoticoverYO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA (o’quv amaliyoti uchun)
Kasb kodi va nomi: 5.32.06.01 - Buxgalter va auditor
O’quv amaliyot nomi: “AUDIT”
Mavzu № 6 : Auditorlik dalillar va auditorlik tanlash.
O’quv amaliyoti mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Maqsad: O’quvchilarning auditorlik dalillar, ularning turlari, olish manbalari va
usullariga doir bilimlarini chuqurlashtirish va har bir ishga mas’uliyat bilan, har bir
qadamini rejalashtirgan holda yondashish zarurligini tushuntirish..
№ Bajariladigan ishlar mazmuni
Moslamalar,
asboblar va xom –
ashyolar
Eskizlar,
chizmalar,
rasmlar
Bajaris
h
tartibi
1.
Auditorlik dalillar,dalillarni
bevosita olinadigan manbalar va
ularni to’plash usullari.
Grafikli organayzer
lar, ruchka,
qalam,chizg’ich
1- ilova
Yozish
Auditorlik dalillarida duch
kelinadigan tayanch tushunchalar
Grafikli organayzer
lar, ruchka,
qalam,chizg’ich
2- ilova
Yozish
Auditorlik dalillar bevosita
olinadigan manbalar
Grafikli organayzer
lar, ruchka,
qalam,chizg’ich
3- ilova
Yozish
Tanlab tekshirish quyidagilarni
o’z ichiga oladi
Grafikli organayzer
lar, ruchka,
qalam,chizg’ich
4- ilova
Yozish
2.
Auditorlik tanlash, tanlab
tekshirish turlari va ularning
vazifalari
Chizg’ich, qalam ,
ruchka
5-ilova
Yozish
3.
Mavzuni o’zlashtirganlik dara
jasini tekshirish uchun
masalalar
ruchka, qalam
3-ilova
Yozish
|
| |
FAN: “AUDIT” O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING O’QITIISH

|
FAN: “AUDIT” O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING O’QITIISHBog'liq Audit oquv amaliyoticoverFAN: “AUDIT” O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING O’QITIISH
TEXNOLOGIYASI
7 - Mavzu: Auditorlik tekshiruvining yakuniy bosqichi. O’quv
amaliyoti mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 6 soat (240 daqiqa)
O’quvchilar soni: 12-30 ta
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
Amaliy: to’liq o’quv mashg’ulot
O’quv mashg’uloti rejasi, tuzilishi
1.Auditorlik hisobotini tuzish va topshirish
2.Auditorlik xulosasini tuzish va uni yozish
O’quv mashg’uloti maqsadi: O’quvchilarning auditorlik tekshiruvlarini umumlashtirish
va baholash, auditorlik hisoboti va auditorlik xulosalarini tuzish va taqdim etishga doir
bilimlarini chuqurlashtirish
O’qitish natijasi
Auditorlik hisobotini tuzish va topshirish,
auditorlik xulosasini tuzish va uni yozish
bo’yicha ko’nikmalarni shakllantiradi.
Pedagogik vazifalar:
- Auditorlik hisobotini tuzish va
topshirishni tushuntiradi;
- Auditorlik xulosasini tuzish va uni
yozishni tasniflaydi;
O’quv faoliyati natijalari:
- Auditorlik hisobotini tuzish va topshirishni
tushuntirib beradilar;
- Auditorlik xulosasini tuzish va uni yozishni
tasniflab beradilar;
O’qitish metodlari
Savol-javob, masala,taqdimot
O’qitish vositalar
Doska, mel, proyektor, o’quv qurollari,
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli
Guruhda ishlash
O’qitish sharoiti
O’quv faoliyatiga mo’ljallangan auditoriya
Qayta aloqaning usul va vositalari
masala, taqdimot.
O’quv amaliyoti mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish
bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O’qituvchi
O’quvchi
1 – bosqich
|
| |
MS DOSning asosiy tashkil etuvchilari q

114
Boshlang`ich yuklanish bloki quyidagicha joylashadi: tizimli diskеtaning 1-
sеktor 0-qator 0-tarafida, HDD disk 1-sеktorida. Tizimli diskning
boshlang`ich
katalogini ko`rib chiqadi. Katalogdagi birinchi ikki faylning
IO.sys
va
MSDOS.sys
ekanligini tеkshiradi. Agar
HA
bo`lsa – ularni tеzkor хotiraga
yuklaydi va boshqaruvni MS DOSga uzatadi. Agar
YO`Q
bo`lsa – ekranda хabar
chiqadi va foydalanuvchi tomonidan iхtiyoriy tugmani bosilishini kutadi:
Non-System disk or disk error
Replace and press any key when ready
Ma`nosi:
Sistеmali disk emas yoki diskda хatolik
Almashtiring va tayyor bo`lganda iхtiyoriy tugmani bosing
Shuning uchun ham tizimli diskеta "tayyorlash"da
IO.sys
va
MSDOS.sys
faylini
SYS.com
maхsus dasturi yordamida diskеtaga ko`chirish lozim.
IO.sys
- bu
rеzidеnt modul
(toki SHK ishlash davomida tеzkor хotirada mavjud
bo`ladi).
BIOS
 
bilan hamohang. Qo`shimcha drayvеrlar yordamida 
BIOS

115
Qurilma drayvеrlari -
tashqi qurilmalarni boshqaradigan maхsus rеzidеnt
dasturlar. Drayvеrlar
CONFIG.sys
faylida ko`rsatilgan tartibda opеrativ
хotiraga yuklanadi.
CONFIG.sys
- amaliy dasturlar tomonidan bajariladigan, MS DOS ga bеvosita
aloqador va qo`shimcha yuklanadigan drayvеrlar haqida ma`lumotni o`zida
mujassamlagan maхsus matnli fayl.
COMMAND.com
- fayli yuklangandan kеyin MS DOS ushbu faylni avtomatik
tarzda amalga oshiradi.
AUTOEXEC.bat
- qo`shimcha sozlash ma`lumotlari joylashgan maхsus matn
fayli.
CONFIG.sys
fayli yuklangandan kеyin MS DOS ushbu faylni avtomatik
tarzda amalga oshiradi.
MS DOS OTda ishlatiladigan atamalar izohi:
Jamoaning rasmiy (ishchanlik) va norasmiy (hissiy) tuzilishini

|
Jamoaning rasmiy (ishchanlik) va norasmiy (hissiy) tuzilishini
|
bet | 97/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Jamoaning rasmiy (ishchanlik) va norasmiy (hissiy) tuzilishini bir-biridan farqlash lozim. Jamoaning rasmiy tuzilishi deganda jamoa faoliyatining turli ko‘rinishlarini amalga oshirish uchun zarur bo‘ladigan tashkiliy jihatlari ko‘zda tutiladi. Mazkur jihat bir tomondan jamoa a’zolari o‘rtasida yuzaga kelgan ishchanlik munosabati mazmunini ifoda etsa, ikkinchi tomondan, rahbarlik vazifasini bajaruvchi shaxslar tomonidan jamoa a’zolarining xatti-harakatlari va intilishlarini muvofiqlashtirish yo‘lida tashkil etilayotgan boshqaruv faoliyati mohiyatini yoritishga xizmat qiladi.
Norasmiy tuzilma jamoaning barcha a’zolari o‘rtasidagi shaxslararo ma’naviy-psixologik munosabatlarning umumiy tizimi va mikroguruhni tashqil qiluvchi ayrim a’zolar o‘rtasidagi tanlash munosabatlari mazmunini ifodalaydi. Jamoaning har bir a’zosi mavjud munosabatlar tizimida u yoki bu o‘rinni egallaydi. O‘quvchining jamoadagi o‘rni uning shaxs sifatida shakllanishi va kamolotga erishishiga muhim ta’sir ko‘rsatadi. Maktab yoki sinfdagi rasmiy va norasmiy tuzilmalar bir-biriga muvofiq bo‘lganda, jamoaning rasmiy yetakchilari norasmiy munosabatlar tizimida ko‘zga ko‘ringan o‘rinni egallagan holdagina u chinakam jamoa bo‘la oladi. Shuningdek, norasmiy guruhlar (mikroguruhlar) umumjamoa ijtimoiy manfatlari uchun kurashuvchi guruhlar bo‘lgandagina jamoa o‘zini chinakam jamoa tarzida namoyon etishi mumkin.
Maktab jamoasi tarkibida eng barqaror bo‘g‘in - bu muayyan sinflar negizida shakllangan jamoalar sanaladi. Sinf jamoasi tarkibida o‘quvchilar tomonidan
amalga oshiriluvchi asosiy faoliyat o‘qish faoliyati sanaladi. Aynan sinf jamoasida shaxslararo aloqa va munosabatlar tarkib topadi. Shuningdek, sinflar jamoalari negizida maktab jamoasi shakllanadi. Maktab jamoasi ikki muhim bo‘g‘in – o‘qituvchilar jamoasi hamda o‘quvchilar jamoasi asosida tarkib topadi. O‘quv yurtlari jamoasi tarkibida o‘quvchilar jamoasi asosiy qismni tashkil etadi. O‘quvchilar jamoasi - bu ijtimoiy ahvoli shuningdek, umumiy saylov organlari oldidagi umumiy javobgarlik, barcha a’zolarning xuquq va burchlari tengligi asosidagi o‘zaro birlikka ega o‘quvchilar guruhidir.
|
| |
MS DOS tashqi buyruqlari OT bilan birgalikda tavsiya etiladigan

MS DOS tashqi buyruqlari OT bilan birgalikda tavsiya etiladigan, alohida-alohida fayl ko`rinishidagi dasturlar bo`lib, buyruqlar
APPEND - bеrilganlarni izlash uchun qo`shimcha katologlarning bеlgilash;
DISKCOMP - disklarni solishtirish;
DISKCOPY - diskdan nuхsa olish;
EDLIN - sodda matn muharriri;
FC - fayllarni solishtirish;
DISK- qattiq diskni formatlash;
FORMAT - diskni formatlash;
HELP - DOS buyruqlari haqida ma`lumot bеradi;
SYS - sistеma fayllarini diskka ko`chiradi;
XCOPY- fayllardan nuхsa olish;
Juda ko`p vaziyatlarda biz bir nеchta buyruqlarni yoki ular kеtma - kеtligini
takrorlashimiz zarur bo`ladi, shu amallarni bajarish uchun MS DOSda buyruqlar
faylini yaratishimiz mumkin. Buyruqlar fayli bu BAT kеngaytmaga ega bo`lgan
DOS buyruqlari va ko`rsatmalari kеtma-kеtligi. Buyruqlar faylini bajarish uchun u
joylashgan katologga kirib uning nomini (kеngaytma yozilishi shart emas)
taklifnoma yoki buyruqlar satrida yozishimiz mumkin, agar buyruqlar fayli siz
joylashgan katologda bo`lmasa u holda uning bajarilishi uchun u joylashgan
katolog nomi
AUTOEXEC.BAT faylida ko`rsatilishi shart. Buyruqlar fayli
bajarilish jarayonida biz [CTRL]+[C] yoki [CTRL]+[BREAK] tugmalar
yordamida bajarish jarayonini to`хtatishimiz mumkin. Endi buyruqlar faylida
ishlatiladigan buyruqlar bilan tanishamiz. Hamma asosiy ichki buyruqlari tizim,
122
disk, katolog va fayllar bilan ishlaydigan buyruqlardir. Diskda joylashgan tashqi
buyruqlar yoki dasturlar, nomlari to`liq yo`l bilan yozilishi kеrak.
SALL "buyruqlar fayl nomi" - boshqa buyruqlar faylini bajarishga o`tish.
ECHO OFF va
ECHO ON bajarilish jarayoni ekranda ko`rsatilishi yoki
ko`rsatmasligini o`rnatuvchi buyruqlar.
Tarbiya jarayoni - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 88/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Tarbiya jarayoni o‘qituvchi va o‘quvchi (tarbiyachi va tarbiyalanuvchi)lar o‘rtasida tashkil etiluvchi hamda aniq maqsadga yo‘naltirilgan hamkorlik jarayonidir. Tarbiya jarayonida tarbiyalanuvchining ongi shakllana boradi, his- tuyg‘ulari rivojlanadi, ijtimoiy hayot uchun zarur bo‘lgan ijtimoiy aloqalarni tashkil etishga xizmat qiladigan xulqiy odatlar hosil bo‘ladi.
Tarbiya jarayonida bolalarning hayoti va faoliyatini pedagogik jihatdan to‘g‘ri uyushtirish g‘oyat muhimdir. Faoliyat jarayonida bola tashqaridan kelayotgan tarbiyaviy ta’sirlarga nisbatan ma’lum munosabatda bo‘ladi. Bu munosabat shaxsning ichki ehtiyoj va xohishlarini ifodalaydi. Psixolog va pedagoglarning tadqiqotlari shaxsga tashqi omillarning (xoh salbiy, xoh ijobiy) ta’siri bolaning ularga munosabatiga bog‘liqligini ko‘rsatadi. Bola faoliyatini uyushtirishgina emas, balki tarbiyalanuvchining bu faoliyatga nisbatan turli kechinmalarni qanday anglashi, baholashi, his qilishi, ulardan o‘zi uchun nimalarni olayotganligini bilishi zarur. Zero, tarbiya ijtimoiy munosabatlarning murakkablashib borishi asosida kechadi.
Har qanday ijtimoiy jamiyatda yosh avlod tarbiya muayyan maqsad asosida tashkil etiladi. Tarbiya maqsadi ijtimoiy jamiyat taraqqiyoti, uning rivojlanish yo‘nalishi, ijtimoiy munosabatlar mazmunidan kelib chiqib belgilanadi. Bugungi kunda O‘zbekiston Respublikasida tashkil etilayotgan tarbiyaning asosiy maqsadi komil shaxsni tarbiyalab voyaga yetkazishdan iborat.
Tarbiya jarayoni, odatda, o‘z-o‘zini tarbiyalash, o‘z-o‘zini qayta tarbiyalash, bolaningsh atrof-muhitdagi u yoki bu hodisalar bilan salbiy aloqasi natijasida vujudga keladigan munosabatlar va ularning xususiyatlarini bartaraf etish bilan olib boriladi.
O‘zini o‘zi tarbiyalash shaxsni o‘zida ijtimoiy qadrga ega bo‘lgan fazilatlarni hosil qilish va takomillashtirishga hamda salbiy xislatlarni bartaraf etishga qaratilgan ichki faoliyat sifatida ta’riflanadi.
O‘z-o‘zini qayta tarbiyalash shaxsning o‘zidagi salbiy odatlar, xarakteridagi zararli sifatlarni yo‘qotish, ularni bartaraf etishga qaratilgan ichki faoliyati
65 Avlоniy, Abdulla. Turkiy gulistоn yohud aхlоq. – Tоshkеnt, O’qituvchi, 1992. – B. 28.
jarayonidir. Bola xulqidagi “og‘ish”lar oiladagi nosog‘lom muhit, ota-onaning tarbiyada yo‘l qo‘ygan xatolari, o‘qituvchi faoliyatidagi kamchiliklar asosida vujudga keladi. Qayta tarbiyalash jarayonida salbiy xulqni hosil qilgan sabab, sharoit o‘zgartiriladi, qayta tarbiyalashda maktab va shaxsning shaxsiy ta’sirini oila, shu jumladan, ota-ona ham ma’qullashi lozim.
Demak, qayta tarbiyalash o‘quvchining o‘zigagina emas, balki uning ota- onasiga ham qaratilishi lozim.
|
| |
Nazorat uchun savollar - Audit o’quv amaliyoti cdr

|
Audit o’quv amaliyoti cdrBog'liq Audit oquv amaliyoticoverNazorat uchun savollar
1.Auditorlik hisobotini tuzish va topshirishni tushuntiring?
2.Auditorlik xulosasini tuzish va uni yozishni tushuntiring?
Foydalaniladigan adabiyotlar:
1. Do’stmuratov,A.A.Karimov “Buxgalteriya hisobi va audit” T:-2012 “VORIS-
NASHRIYOT”
2. Tulaxodjayeva M., G’ulomova F. Audit. –T.: TDIU va O’BAMA, 2004
Baholash vositalari
Baholash ko’rsatkichlari va mezonlari:
90 – 100 ball – a’lo baho
75 – 89 ball – yaxshi baho
60 – 74 ball – qoniqarli baho
60 dan kam – qoniqarsiz baho
Kichik guruhlar ishlarini baholash mezonlari(maks.)
Guruhlar taqdimoti
Guruhlararo savol-javob
Guruh
a’zolarining
o’zaro
faolligi va
inoqligi,
tartibga
rioya
qilishlari
Taqdimot-
ning
ko’rgazma
-liligi
Mavzuning
yoritilib
berilishi
Tayyorlangan
savollarning
tushunarli va
ko’rgazma-
liligi
Berilgan
javoblarnin
g
to’g’riligi
15
45
10
20
10
102
Vizual-didaktik resurslar
Tezkor so’rov o’tkazish uchun savollar 1-ilova
2-ilova
1.Auditorlik hisobotining kirish qismi?
2.Auditorlik hisobotining tahliliy qismi?
3.Auditorlik hisobotining yakuniy qismi?
4.Auditorlik xulosasi?
5.Auditorlik faoliyatining milliy standartlari?
6.Auditorlik xulosasining ta’kidlovchi qismi?
7.Auditorlik xulosasining yakunlovchi qismi?
8.Ijobiy auditorlik xulosasi?
1. Salbiy auditorlik xulosasi?
2. Auditorlik tekshiruvi hajmining cheklanganligi?
|
| |
«5» baho - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 85/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22«5» baho: a) o‘quvchi materialni to‘liq o‘zlashtirib olgan bo‘lsa; b) o‘rganilgan mavzu bo‘yicha asosiy ma’lumotlarning mohiyatini ochib bera olsa; v) egallangan bilimlarni amalda qo‘llay olsa; g) o‘rganilgan mavzuni bayon qilishda, o‘zma ishlarda xatolarga qo‘l qo‘ymasdan, ma’lumotlarni tushuntirib bera olsa qo‘yiladi.
«4» baho: a) o‘quvchi o‘rganilgan mavzuning mohiyatini bilsa; b) o‘qituvchining savollariga qiynalmasdan javob bera olsa; v) egallangan bilimlarni amaliyotda qo‘llay olsa; g) og‘zaki javob berishda jiddiy xatolarga yo‘l
qo‘ymasdan, o‘qituvchining qo‘shimcha savollari bilan xatolarini to‘g‘rilay olsa hamda yozma ishda uncha jiddiy bo‘lmagan xatoga yo‘l qo‘ysa;
«3» baho: a) o‘quvchi o‘rganilgan mavzuni o‘zlashtirgan, lekin mustaqil tushuntirish berishda o‘qituvchining aniqlashtiruvchi savollariga ehtiyoj sezsa; b) savollarning mantiqiy tuzuilishini o‘zgartirib berganda, javob berishga qiynalsa; v) yozma ishda xatolari bor bo‘lsa.
«2» baho: o‘quvchi o‘rganilgan mavzu haqida tushunchaga ega, biroq mavzuni o‘zlashtirmagan, yozma ishda qo‘pol xatolarga yo‘l qo‘ysa.63
Nazorat uchun savollar:
Ta’lim metodi nima?
Ta’lim vositalariga nimalar kiradi? 3.Ta’lim metodlarining tasnifi nima?
Ta’lim jarayonida suhbat metodini qo‘llashda nimalarga e’tibor qaratish zarur?
Og‘zaki bayon metodlarining afzalliklari nimalar ko‘rinadi? 6.Ko‘rgazmali metodlar turkumini nimalar tashkil etadi?
7.Amaliy metodlar mohiyati nimadan iborat? 8.Didaktik o‘yinlar qanday maqsadda qo‘llaniladi?
9.Ta’limni tashhis etish nima? Uning mohiyati haqida gapirib bering. 10.Ta’limni baholash yoki tekshirish va tashhis o‘rtasidagi farq
nimalarda ko‘rinadi?
11.Nazorat va tekshirish tushunchalarini izohlab bering. 12.Tekshirish tizimi qanday bosqichlardan tashkil topadi?
13.Nazorat (tekshirishdan tashqari) o‘z ichiga qanday tushunchalarni oladi?
|
| |
IV.Mustahkamash - Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish

|
Sana: Fan: Jahon tarixi Sinfi: 7 Mavzu: Kirish
|
bet | 99/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
IV.Mustahkamash:
1. Yevropada hunarmandchilikning qishloq xo‘jaligidan ajralib chiqishi sabablarini ko‘rsating.
2. Shaharlarning vujudga kelish sabablari nimada edi?
3. Yevropa mamlakatlarida yangi shaharlarning paydo bo‘lish omillarini so‘zlab bering.
4. O‘rta asr shaharlari hayoti, ko‘rinishi haqida nimalarni bildingiz?
5. Ularning O‘zbekistondagi XII asr shaharlariga o‘xshash va farqli tomonlarini izohlang.
V. Baholash: O’quvchilarni ma’naviy rag’batlantirish:
VI. Uyga vazifa: Mavzuni o’qib o’rganib kelish.
Tarix fani o’qituvchisi: Sh. Allamuratov.
O’.T.I.B.D.O’: ____________
Sana: ______________
Fan: Jahon tarixi
Sinfi: 7
Mavzu: O`rta asrlarda tovar ishlab chiqarishning rivojlanishi.Bozorlar va yarmarkalar.
Mavzu: O`rta asrlarda tovar ishlab chiqarishning rivojlanishi.Bozorlar va yarmarkalar.
|
|
|
| |
Mavzuga oid tayanch tushunchalar

|
Mavzuga oid tayanch tushunchalar
|
bet | 100/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Mavzuga oid tayanch tushunchalar: Tovar. Tovar xo`jaligi. Yarmarka. Sarrof. Bank. Birja. Broker.
Soatlar soni: 1 soat
Mavzuning qisqacha ta`rifi:
|
O`quv jarayonini amalga oshirish texnologiyasi:
Dars turi: Yangi bilim beruvchi
Metod: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Jadval texnologiyasi” , “Tadqiqotlar yoki loyixa texnologiyasi”,“Rasmlarda aks etgan tarix”
Shakl: jamoa, guruhda ishlash
Jihoz: Siyosiy xarita,tarqatma,rasmli ko`rgazma,slayd,kompyuter.
Nazorat: o`quvchilarning darsda faolligi kuzatilib, hisobga olib boriladi.
Baholash: O`quvchilar bilimi reyting mezonlari asosida baholanib, dars oxirida e`lon qilinadi.
|
Darsning maqsadi
|
|
|
| |
Banklar, Yarmarkalar va birjalar

|
Banklar, Yarmarkalar va birjalar
|
bet | 104/252 | Sana | 11.06.2021 | Hajmi | 9,26 Mb. | | #14923 |
Banklar, Yarmarkalar va birjalar. Dastlabki banklar XIV-XV asrlarda Italiyaning yirik shaxarlarida paydo bo’ladi.
Bank-Italiyan tilida banko-kursi, sarrof do’konidagi o’rindiq nomidan olingan.
Yarmarkalar mol ayirboshlashning kengayishiga xizmat qilgan. Yarmarkalarni yuksaltirish maqsadida xukmdorlar turli imtiyozlar (xususan Yo’l solig’ini vaqtinchalik bekor qilish) berishgan. Yarmarkalar savdo-sotiqdan tashqari, xalq sayllari, bayramlari markaziga xam aylangan. Unda sayYor artistlar tomonidan musiqa, qo’shiqlar, saxna tomoshalari ko’rsatilgan. Atrof qishloqlardan kelgan axoli uchun bu tomoshalar, mushakbozliklar yilda 1 marta bo’ladigan ko’ngilochar tadbir xisoblangan.
Yarmarka-ulgurji savdo bo’ladigan, turli mamlakat savdogadari qatnashadigan, mol sotish va ayirboshlash joyi nomi bo’lgan.
Sen-Jermen (Parij) Yarmarkasida spektakllar qo’yilgan. Venetsiya Yarmarkasida 2 xafta davomida 100 ming kishi qatnashgan. Manbalarda lionlik qaxvaxona egalaridan birining Yarmarkaga kelgan 1 ta boy, Yaxshi xonada yashashni istagan savdogarga o’nta eng arzon xona Yoki bepul tunash istagidagi kishilar to’g’ri kelishi xaqidagi xotiralari saqlanib qolgan. O’rta asrlar Yevropasining eng mashxur Yarmarkasi Fransiyaning shimoliy-sharqidagi SHampan grafligida (markazi Reyms shaxri) bo’lgan.
|
| |
Huquqiy munosabatlar obyektlari: fuqaro, jamiyat va dav­

|
Huquqiy munosabatlar obyektlari: fuqaro, jamiyat va dav Pdf ko'rish
|
bet | 110/243 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 6,82 Mb. | | #106679 |
Bog'liq Huquqiy informatika (Abdujabbor Muhammadiyev)1.Huquqiy munosabatlar obyektlari: fuqaro, jamiyat va dav
latning ma’naviyati va axloqi (noto'g'ri, yolg'on va zararli axborot
larning ta’siridan); inson va fuqaroning axborotga doir huquq va
erkinliklari (axborotni olish va undan foydalanish huquqi); fuqaron
ing sha’ni va qadr-qimmati (noto'g'ri axborotlarning yaratilishi va
tarqatilishi yoki u haqdagi shaxsiy axborotlarning ruxsatsiz tarqatil-
ishi munosabati bilan).
Huquqiy munosabatlar subyektlari: inson va fuqaro, axborot
iste’molchisi, tahririyat.
2. Boshlang'ich yoki hosila axborotlarni yaratish (ishlab
chiqarish)sohasi.
Huquqiy munosabatlar obyektlari: axborot intellektual mulk sifat
ida; hujjatlashtirilgan axborot intellektual va buyumli mulk sifatida.
Huquqiy munosabatlar subyektlari: inson va fuqaro, mualliflar,
mutlaq huquqlardan fbydalanuvchilar, noshirlar, axborot iste’molchilari,
davlat hokimiyati va o'zini o'zi boshqaruv organlari, axborot xavf
sizligi obyektlarini himoya qilishni ta’minlash organlari va tizimlari.
3. Axborot resurslarini shakllantirish, axborot mahsullarini tayyor
lash va foydalanuvchilarga axborot xizmatlarini ko'rsatish sohasi.
Huquqiy munosabatlar obyektlari: mualliflik va axborot resurs-
lariga egalik huquqi; yetkazuvchilarning barcha turlaridagi, shu
jumladan foydalanish cheklangan axborotlar bo'lgan axborot resurs
lari.
Huquqiy munosabatlar subyektlari: inson va fuqaro, muallif,
foydalanuvchi, iste’molchi, axborotning erkin aylanishi ishtirokchi-
lari.
4. Axborot tizimlari, texnologiyalari va ularni ta’minlash vosita
larini yaratish va qo'llash sohasi.
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
Maqsadlar:

Ta`limiy maqsad:-

Maqsadlar:
Ta`limiy maqsad:-o`quvchilarda o`rta asrlarda savdo-sotiqning rivojlanishi haqida tasavvurlar hosil qilish;
Tarbiyaviy maqsad: - o`quvchilarni iqtisodiy bilimini oshirish;
Rivojlantiruvchi maqsad: -o`quvchilarni dunyoqarashini, nutqini,fikrlash qobilyatini, rivojlantirish.
Tayanch kompetentsiyalar:
Kommunikativlik
o‘z fikrini og‘zaki va yozma tarzda aniq va tushunarli bayon qila olish, mavzu:dan kelib chiqib savollarni mantiqan to‘g‘ri qo‘ya olish va javob berish;
Milliy va umummadaniy
umumbashariy ahamiyatga ega bo‘lgan qadriyatlarini (urf odatlar, marosimlar, milliy madaniy an’analar va.h.k.) hurmat qilish;
o‘zgalarga nisbatan mehrmuruvvat, saxiylik, diniy e’tiqodi, milliy hususiyatlari, an’ana va marosimlarini hurmat qilish; jamiyatda o‘rnatilgan odobaxloq qidalariga rioya qilish
O‘z-o‘zini rivojlantirish
shaxs sifatida doimiy ravishda o‘zo‘zini rivojlantirish, ma’naviy va intellektual kamolotga intilish;
o‘z hatti-harakatini adekvat baholash, o‘zini nazorat qila bilish, halollik, to‘g‘rilik kabi sifatlarga ega bo‘lish.
Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda foydalanish
tarixda yil xisobini o‘qiy olish, tarixiy darvlarga oid chizmalarni o‘qiy olish, rim raqamida yozilgan raqamlarni o‘qiy oladi.
miloddan avvalgi, era, milodiy yillar o‘rtasidagi farqalarni matematik amallar bilan yecha oladi.
|
axloqiy tarbiyani - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 90/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22axloqiy tarbiyani tashkil etish jarayonida – o‘quvchilarni ijtimoiy-axloqiy me’yorlar mazmunidan xabardor etish, ularga axloqiy me’yorlarning ijtimoiy hayotdagi ahamiyatini tushuntirish, ularda ijtimoiy-axloqiy me’yorlar (talab va ta’qiqlar)ga nisbatan hurmat hissini qaror toptirish asosida axloqiy ong va madaniyatni shakllantirish;
aqliy tarbiyani yo‘lga qo‘yish chog‘ida - o‘quvchilarni ilm-fan, texnika va texnologiya borasida qo‘lga kiritilayotgan yutuqlar, yangilik va kashfiyotlardan boxabar etish, ularga ijtimoiy va tabiiy fanlar asoslari xususidagi bilimlarni berish tarzida tafakkurni shakllantirish, dunyoqarashini rivojlantirish;
jismoniy tarbiyani tashkil etish jarayonida – o‘quvchilarni o‘z sog‘liqlarini saqlash va mustahkamlash, organizmni chiniqtirish, jismoniy jihatdan to‘g‘ri rivojlanishi hamda uning ishchanlik qobiliyatini oshirish borasida g‘amxo‘rlik qilish tuyg‘usini yuzaga keltirish, ularda yangi harakat to‘rlari borasida ko‘nikma va malakalarni hosil qilish, ularni maxsus bilimlar bilan qurollantirish, o‘quvchilarning yoshi, jinsiga muvofiq keladigan (kuch, tezkorlik, chaqqonlik, chidamlilik, sabot, mehnat, chidam, iroda va xarakterni qaror toptirish) asosiy harakat sifatlarini rivojlantirish, ularda shaxsiy gigiyenani saqlashga nisbatan ongli munosabatlarni tarbiyalash;
estetik tarbiyani olib borish jarayonida – o‘quvchilarda estetik his-tuyg‘u, estetik didni tarbiyalash, ularning ijodiy qobiliyatlari, estetik ehtiyojlari va go‘zallikni sevish, go‘zallikka intilish tuyg‘ularini rivojlantirish, estetik madaniyatni shakllantirish;
ekologik tarbiyani olib borish chog‘ida – o‘quvchilarga ekologik bilimlar berish asosida shaxs, jamiyat va tabiat birligi hamda aloqadorligini o‘quvchilarga tushuntirish, ularda ekotizimning inson, insoniyat, jamiyat taraqqiyotidagi muhim o‘rni va mohiyati borasidagi tushunchalarni qaror toptirish, tabiatga nisbatan ehtiyotkorona va mas’uliyat bilan munosabatda bo‘lish, tabiatni asrash to‘g‘risida g‘amxo‘rlik qilish kabi tuyg‘ularni qaror toptirish, shuningdek, ekologik madaniyatni shakllantirish;
|
| |
Guruh – umumiy bo‘lgan bir yoki bir necha belgilarga ko‘ra birlashgan kishilar yig‘indisidir.
Guruhning

|
Guruh – umumiy bo‘lgan bir yoki bir necha belgilarga ko‘ra birlashgan kishilar yig‘indisidir.
Guruhning
|
bet | 87/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Guruh – umumiy bo‘lgan bir yoki bir necha belgilarga ko‘ra birlashgan kishilar yig‘indisidir.
Guruhning birdamligi - fikrlar birligi, e’tiqodlar, anhanalar birligida, shaxslararo munosabatlar, kayfiyatlarning ijobiy xarakterida va guruh psixikasining boshqa belgilarida, shuningdek, hamkorlikdagi amaliy faoliyatning birligida namoyon bo‘ladigan guruh a’zolari birligining psixologik xarakteristikasidir.
Jamiyat – tabiatning bir qismi, borliqning aloxida shaklini ifodalaydigan falsafiy tushuncha odamlar uyushmasining maxsus shakli kishilar o‘rtasida amal qiladigan ko‘plab munosabatlar majmuasidir.
Liderlik – guruhdagi shaxslararo munosabatlar tizimida hukmronlik va bo‘ysunuvchanlik, hokimlik va qaramlik munosabatlaridir.
Tarbiya nazariyasi pedagogika fanining muhim tarkibiy qismi bo‘lib, tarbiyaviy jarayonning mazmuni, shakl, metod, vosita va usullari hamda uni tashkil etish muammolarini o‘rganadi. Hayotga yangicha siyosiy va iqtisodiy nuqati nazardan yondashish o‘sib kelayotgan yosh avlod tarbiya bilan bog‘liq jarayonni ham qaytadan ko‘rib chiqishni taqozo etmoqda. Tarbiya – muayyan, aniq maqsad hamda ijtimoiy-tarixiy tajriba asosida shaxsni har tomonlama o‘stirish, uning ongi, xulq-atvori va dunyoqarashini tarkib toptirish jarayoni. Boshqacharoq talqin etilganda, tarbiya yosh avlodni muayyan maqsad yo‘lida har tomonlama voyaga yetkazish, unda ijtimoiy ong va xulq-atvorni tarkib toptirishga yo‘naltirilgan faoliyat jarayonidir.
Turli zamon va makonda ijtimoiy tarbiya mohiyati turlicha bo‘lib, uning mazmuni ijtimoiy maqsadlardan kelib chiqib asoslangan. Tarbiya g‘oyasi turlicha ifodalangan bo‘lsada, ammo yo‘naltiruvchanlik xususiyati hamda obyektiga ko‘ra yakdillikni ifoda etadi.
64 Xasanboev J, To’raqulov X., Xaydarov M., Hasanboeva O. Pedagogika fanidan izohli lug’at. – T.: Fan va texnologiya, 2008. – B. 23.
Tarbiya xususida taniqli o‘zbek pedagogi Abdulla Avloniy shunday deydi: “Al-hosil, tarbiya bizlar uchun yo hayot, yo mamot, yo najot - yo falokat, yo saodat
yo falokat masalasidur”65. Ushbu fikrlardan anglaniladiki, shaxs tarbiya xussiy ish emas, balki ijtimoiy, milliy ishdir. Zero, har bir xalqning taraqqiy etishi, davlatlarning qudratli bo‘lishi avlodlar tarbiya ga ko‘p jihatdan bog‘liq.
O‘zbekiston Respublikasi ijtimoiy-siyosiy mustaqillikni qo‘lga kiritgach, ijtimoiy hayotning barcha sohalarida tub islohotlar olib borilmoqda. Islohotlarning asosiy g‘oyasi respublikaning riojlanish va taraqqiyot yo‘li deb e’tirof etilgan demokratik, insonparvar, huquqiy jamiyatning barpo etish uchun xizmat qiladi. Demokratik, insonparvar, huquqiy jamiyatning barpo etish vazifasi o‘sib kelayotgan yosh avlod zimmasiga yuklanadi.
Tarbiya - shaxsni maqsadga muvofiq takomillashtirish uchun uyushtirilgan pedagogik jarayon bo‘lib, tarbiyalanuvchining shaxsiga muntazam va tizimli ta’sir etish imkonini beradi.
|
| |
,6-rasm. Yomg'ir tomchilarini doira

|
,6-rasm. Yomg'ir tomchilarini doira Pdf ko'rish
|
bet | 99/189 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 10,96 Mb. | | #142869 |
Bog'liq Melioratsiya mashinalari10,6-rasm. Yomg'ir tomchilarini doira
shaklda yaqinga otuvchi suv sachratuvchi
moslama:
1 -deflektor; 2-korpus; 3-diafragmaning tirqishi;
4- voronka; 5-tutkich.
Bir nechta suv sachratuvchi moslamalami m a’lum oraliqlarga
o ‘rnatib, suv so-chuvchi ish jihozi hosil qilinadi (10.7-rasm).
JO. 7-rasm. Suv sochuvchi ish jihozi:
1-tugun; 2,7-tortqichlar; 3-suv quvuri; 4-suv sachratuvchi moslama; 5-yuqori
sterjen; б-tutqichlar; 8-purkagichning suv quvuri.
Suv sochuvchi ish jihozini uchburchakli piramida shaklida metall
fermadan yasash mumkin, bunda fermaning pastki qirralari suv
o ‘tkazuvchi quvurdan tashkil topgan bo‘ladi. Bunday fermalarning
ikkitasi doira shakldagi quvurga birlashtirilib, qo‘sh konsolli ish jihozi
hosil qilinadi. Bu ish jihozi traktorning ustiga, traktorga esa nasos
sistemasi o ‘rnatilib, maxsus yom g‘irlatib sug‘oruvchi mashina hosil
qilinadi. Bu mashinaning umumiy ko‘rinishi 10.8-rasmda keltirilgan.
Mashinaning harakat yo‘nalishi, suv oluvchi ariq o ‘qiga paralell
ravishda
bo‘la-di.
Bunda
qo‘sh
konsol
unga
perpendikulyar
joylashtiriladi. Traktor, qo‘sh konsolni (odatda gorizontal tekislikda 90°
burish orqali) ishchi va transport holatiga keltiruvchi maxsus
mexanizmga ega. Suvni so ‘-ruvchi quvur 1,
klapan 17 bilan birga
ariqqa tushirilib, suv nasosi 19 yordamida suv konsolning quvuri 22 ga
bosim ostida beriladi (10.8-rasm). Suv fermadagi suv purkagichlar
orqali yom g‘ir holda yerga tushib, uni namlaydi.
162
10.8-rasm. Qo ‘sh konsolli yomg ‘irlatib sug ‘orish mashinasi:
1,9,11-quvurlar; 2,7-sharsimon muftalar; 3-posangi; 4,5,8-quvur osti quvurlari;
|
| |
quvur; 7-traktor; 8-quvumi ko‘taruvchi mexanizm; 9-nasosning harakat manbai

quvur; 7-traktor; 8-quvumi ko‘taruvchi mexanizm; 9-nasosning harakat manbai;
10-suv uzatuvchi quvur; 11-havo so'ruvchi vakuum apparat; 12-klapan; 13-nasos
vali; 14-nasos; 15-suv fil’tri.
Egiluvchan suv quvurlari bilan sug‘orish usuli 10.4-rasmda
ko‘rsatilgan. Bunda egiluvchan quvur 1 dagi suv 2 suv o ‘tkazuvchi
qurilma 3 orqali egat 4 ga beriladi.
10.4-rasm. Egiluvchan suv quvuri
yordamida sug ‘orish:
1-suv quvuri; 2-suv; 3-suv o'tkazuvchi
qurilma; 4-egat.
160
Bunday usuldagi sug‘orishning dala sharoitidagi ko‘rinishi 10.5-
rasmda ko‘rsatilgan.
b
10.5-rasm. Egatlab sug brisk usuli:
д-naylar yordamida sug'orish; fe-egiluvchan quvurlar yordamida sug‘orish.
10.3. Yomg‘irlatib sug‘oruvchi uskuna va mashinalar
Yomg‘irlatib sug‘orishda suv dalaga yomg‘ir qilib sochiladi.
YomgMr maxsus yomgMrlatuvchi purkagich yoki apparatlar yordamida
hosil qilinadi va havoda oqim holda harakat qilib, yerga tushadi.
YomgMr hosil qilib, uni purkovchi apparatning konstruksiyasiga
qarab, yom-gMr tomchilarini yaqin, o ‘rta va uzoq masofaga otuvchi
turlari mavjud.
YomgHr tomchilarini yaqin masofaga otuvchi mashinalar. Suv
nasoslari yordamida so‘rib olingan suv, magistral quvurga o ‘tib, bosim
ostida suv purkagichning teshigi 3 dan chiqib, uchi 120 li deflektor 1
(suv sachratgich) ga (10.6-rasm) borib urilishi natijasida suv,
konussimon shaklda gorizontga nisbatan maMum burchak ostida har
tomonga sochiladi. Suv zarrachalari havoning qarshiligiga uchrab,
tomchilarga aylanadi va o ‘z ogMrlik kuchining ta’sirida yerga tushadi.
161
|
q 
3600- 9 yu- h - Melioratsiya

14.1-rasm, Ко ‘p cho ‘michli kanal tozalagich mashinasiga ta ’sir qiluvchi
kuchlar:
1-traktor; 2-ish jihozining ramasi; 3-ish jihozi; 4-posangi.
Ri = (mT + mp + mish) g - S R v,k N
(14.8)
bu yerda
mt, mp,
mish - traktor, posangi va ish jihozlarining
massalari, t;
SRV -urinma va normal qazuvchi kuchlarning vertikal
o ‘qidagi
proeksiyasi, kN, u (12.43), (12.44), (12.45) formulalar
yordamida aniqlanadi.
Ish jihozining qarshilik kuchini quyidagicha aniqlash mumkin:
Fish=£R qb=103- h ' 6d^ k\
kN
(14.9)
4
sin a
bu yerda SRqb-qazuvchi kuchning bo‘ylama tashkil etuvchisi, kN;
h-kanalni chuqurligi, m;
8chq-cho‘kindini
qalinligi, m, u (14.4) formula
yordamida aniqlanadi; kq-gruntni solishtirma qazish qarshiligi, MPa.
Inersiya kuchining qarshiligi quyidagi
formula
yordamida
aniqlanadi:
227
M ashinaning yurish uchun sarflanadigan quvvati (12.10) formula
bilan dviga-teliga tushadigan q u w a t esa (
12.
10) formula yordamida
aniqlanadi.