nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
işləyən gəmilər - T texniki kolleci

|
T texniki kolleciBog'liq VNS-mühazirəişləyən gəmilər meydana çıxmağa haşladılar. İlk əsl paroxod 1807 - ci ildə ABŞ - da Robert
Fultonun layihəsi əsasında istehsal edilmiş «Klermont» çay gəmisi hesab olunur. Yüksək
temperatur gəminin odluğunda (ocaqxanasında) yandırılan kömürün hesabına alınırdı. Buxar
dartqılı gəmilər XIX əsrin ikinci yarısı və XX əsrin əvvəllərində bütün dünyada geniş
yayılmışdılar. İlk vaxtlar bu gəmilərə yelkən dorları da qoyuluıdu. Daha sonra yelkənlər
gəmilərin konstruksiyasmdan ləğv edildi. İlk buxar gəmilərində işçi orqan kimi kürək çarxları,
daha sonra isə nisbətən səmərəli olan kürək vintləri istifadə edilirdi.
Hər iki dünya müharibəsi zamanı bütün hərbi gəmilər buxar daıtqısı ilə hərəkətə
gətirilirdilər. XX əsrin ikinci yarısından buxar dartqılı gəmilər öz yerini yeni növ gəmilərə
(teploxodlara) veıdilər.
Teploxod
- daxili yanma dizel mühərriki ilə hərəkətə gətirilən gəmidir. Bu gəmilərdə əsas
mühərrikin gücü işçi orqana bilavasitə və ya reduktor vasitəsilə ötürülür. Teploxod paroxoddan
az yanacaq sərf etməsi və daha yaxşı keyfiyyətləri ilə fərqlənir. İlk teploxod 1903 - cü ildə
meydana gəlmişdir. O zaman «Vandal» tankerinə Nobel firmasının gücü 120 a.q olan 3 ədəd
dizel mühərrikini qoymaqla onu paroxoddan teploxoda çevirmişdilər. İkinci belə gəmi artıq
teploxod kimi layihələndirilmiş «Sarmat» idi. Daha sonralar dütün dünyada leploxod istehsalına
başlanıldı. Teploxod paroxoda nisbətən dalıa etibarlı və təhlükəsiz mühərrikə malik olduğundan
müasir dəniz nəqliyyat gəmilərinin 90 % - i teploxodlardır.
Turboxod
hərəkət üçün qaz və ya buxar turbini istifadə edən gəmidir. İlk turboxod
«Turbiniya» hələ 1896 - cı ildə yaradılmışdı. Bu gəmidə buxar turbini istifadə edilirdi. Vaxt
keçdikcə turboxodlarda qaz turbinlərindən istifadəyə keçildi.
Atomoxod
nüvə güc qurğusuna malik kürək vinti ilə hərəkətə gətirilən gəmidir. Atöm
gəmiləri suüstü və sualtı olurlar. İlk atomoxod «Lenin» buzqıran gəmisi 1959 - cu ildə SSRİ - də
istehsal edilmişdir.
Qazoturboxod
qazturbin mühərriki ilə hərəkətə gətirilən gəmidir. Prinsip etibarı ilə bu,
qaz turbini ilə hərəkətə gətirilən turboxoddur.
|
| |
Beynəlxalq alqı - satqı ınüqavilələrində (kontraktlarında) bazis şərtləri

Dəniz nəqliyyatının üstünlüyü aşağıdakılardır: d əniz nəqliyyatının xətti
buraxma
qabiliyyəti praktiki olaraq məhdudlanmır. Dəniz nəqliyyatı xətlərinin buraxma
qabiliyyətini limanların, kanallarm və başqa süni qurğuların gücü m əhdudlandırır;
daşıma vahidinə xüsusi yanacaq və enerji sərfinin azlığı, beləki, su nəqliyyatında
hərəkətə müqavimət quru yollu nəqliyyat növlərinə nisbətən xeyli azdır. Dəniz
nəqliyyatında yanacaq sərfi dəmir yol nəqliyyatına nisbətən 2 dəfə,
avtomobil
nəqliyyatına nisbətən 7 dəfə azdır; dəniz nəqliyyatında beynəlxalq rabitələrdə yerinə
yetirilən daşımaların hesabına yükün orta daşıma m əsafəsi digər nəqliyyat növlərinə
nisbətən xeyli çoxdur. Daşımaların maya d əyərinin digər nəqliyyat növlərinə nisbətən
aşağı olması elə bununla izah olunur. Uzaq məsafələrə yük daşımalarının maya dəyəri
orta hesabla dəmir yolu nəqliyyatında olduğundan 1,5 d əfə aşağıdır.
Enerji səmərəliliyi: ICE vs Elektrik Motoru

Yanma mühərriki
Hələ də qaz yanacaqlarından enerji istehlak edən elektrik mühərrikləri - qlobal mənada onu
yanacaq mühərriklərindən daha az yandırırlar və buna görə dolayı olaraq istixana qazı
emissiyalarının azalmasına birbaşa təsir edirlər.
Elektrikli nəqliyyat vasitələrinin istehsalı, istismarı, atılması
Reyn - Mayn - Dunay (Avropa kanalı)

Azərbaycan Respublikasında xarici ticar ət üzrə yük dövriyyəsinin təxminən yarısı
dəniz nəqliyyatının payına düşür. Nəqliyyatın bu növü əsasən üç funksiyanı yerin ə
yetirir:
Birinci, o, ölkənin beynəlxalq əlaqələrini təmin edir.
Beynəlxalq gəmiçilikdə daşımaların təşkilinin iki forması təşəkkül tapmışdır: xətti
(müntəzəm) və qeyri - müntəzəm.
Xətti gəmiçilikdə gəmilər verilmiş istiqamətə təhkim olunur və müəyyən
limanlara qabaqcadan elan olunmuş cədvəl üzrə müntəzəm olaraq girirlər. Beynəlxalq
xətti gəmiçilikdə yük daşımalarımn rəsmiləşdirilməsində əsas sənəd konosament (dəniz
(və ya çay) daşımalarında malın qəbul edilməsini təsdiqləyən və daşımaçını malı
qanuni sahibinə verməyə məsul edən sənəd) hesab olunur.
Xəttidən fərqli olaraq qeyri - xətti gəmiçilikdə gəmilər qeyri - müntəzəm əsaslarla
istismar olunurlar.
Freedom of the Seas - T texniki kolleci

Freedom of the Seas («Dənizlərin azadlığı») tonnajı və sərnişinlərinin sayına görə dünyada
ən böyük kruiz gəmisidir. Gəmi Finlandiyada Royal Caribbean International Kruiz kompaniyası
üçün 2006 - cı ildə tikilmişdir.
Gəminin su basımı 154407 t,
uzunluğu 339 m, eni 56 m. bortunun
hündürlüyü 63,7 m, suya oturması
8,5 m, sürəti 21,6 uzel, heyəti 1360,
sərnişin tuturnu 4370 nəfərdir
Mədən (balıqçı) gəmiləri balıq, balina, dəniz heyvanları və müxtəlif bioresursların ovlanması üçündürlər. Belə gəmilər
böyük muxtariyyət qabiliyyətinə malikdiriər. Mədən gəmiləri hasilatçı, emaledici və hər iki
funksiyanı birgə yerinə yetirən olurlar. Bəzi hasilat gəmilərinin tutulmuş balığı saxlamaq üçün
soyuducu yeri olur. Bu gəmilər balığı emal etmək üçün bütün avadaqlığa malik olurlar. Balıqçı
gəmilərinin su basımı bir neçə min tona çatır. Mədən gəmilərinin aşağıdakı növləri vardır.
• Seyner - böyük kisə şəkilli atma balıqçı toru olan mədən gəmisidir. Bu gəmilərdə bir göyərtə, burun
hissəsində əlavə çıxıntı. arxa hissəsində isə balığın saxlanması və emalı üçün fəza olur. Gəmi arxa hissədə
torun idarə edilməsi üçün dönən meydançaya da malikdir.
•
Trauler - balığın tral (kisə şəklində balıq toru) vasitəsilə tutulması və emalı:
təmizlənməsi, yuyulması, dondurulması üçündur. Əvvəlki trauler modellərində tralı suya
gəminin yan tərəfindən salırdılarsa, daha sonrakılarda bu iş gəminin arxa tərəfmdən
görülür. Müasir traulerlərdə balıq axtaran cihazlar vardır.
•
Balina ovlayan gəmi - balina ovlamaq üçün xüsusiləşdirilmiş gəmilərdir. Gəminin
uzunluğu 60 m - ə çatır. Belə gəmilər çox sürətli olmalıdır. Harpun (böyük dəniz
heyvanlarım ovlamaq üçün nizə) vasitəsilə öldürülən balina gəmiyə qaldırılır.
•
Drifter - torla balıq ovlamaq üçün uyğunlaşdırılmış balıqçı gəmisidir. Tor gəminin arxa
tərəfindən atılır və sərbəst olaraq gəminin arxasınca üzür. Belə gəmilərin alçaq suüstü
bortları olur və onlar torun yığılması və balığın emalı üçiin uyğun avadanlığa malik
olurlar.
Hərbi gəmilər - T texniki kolleci

Hərbi gəmilər b.e.ə. bir neçə min il mövcud olmuşdur. İlk hərbi gəmilər b.e.ə. IX—VIII əsrlərdə
tikilməyə başlamışdır. Onlar avarlı və yelkənli gəmilər idi. Belə gəmilərdən
taran silahı kimi istifadə edirdilər. Daha sonralar gəmilərin bortlarına toplar
yeıiəşdirməyə başladılar. XIX əsrdə hərbi gəmiləri poladla zirehləməyə
başladılar. XX əsrin hərbi gəmiləri tam metaldan hazırlanır və iri kalibrli
artilleriya ilə təchiz olunurdular. Müasir hərbi gəmilər radarlarla, iri kalibrli
bütün silah növləri və aviasiya ilə təmin edilirlər.
Qədimdə hərbi gəmilərin qalera (2-3 dorlu avarlı gəmi), freqat
(üç dorlu yelkənli gəmi), korvet (köməkçi işlər və kəşfiyyət üçün
nəzərdə tutulmuş yelkənli gəmi, xətt və linkorlar kimi növləri istifadə
edilirdi.
Müasir hərbi gəmilərə kreyser (qalan donanmadan asılı olmadan
fəaliyyət göstərən gəmi), qayıqəleyhinə (sualtı qayıqları məhv etmək
üçün nəzərdə tutulan), esmines (eskadra mina gəmisi), aviasiyadaşıyan,
gəmi arsenal (hərəkətli raket kompleksi-bu gəmilərin üstün cəhəti
radarların ekranlarında görünməmələridir). vertolyotdaşıyan, sualtı qayıq və s. aiddir.
Köməkçi gəmilərə ikinci dərəcəli işləri görən gəmilər aiddir. Köməkçi gəmilər yük və
sərnişin daşımır, döyüşlərdə iştirak etmir, lakin bir sıra vacib işləri yerinə yetirirlər. Belə
gəmilərə buzqıranlar, yedək gəmiləri, yanğın söndürənlər, xilasedicilər, losman gəmiləri,
torpaqsoranlar, batiskaflar, idman gəmiləri və s. aiddir.
İstifadə edilən enerji mənbəyinə görə gəmilər aşağıdakı kimi təsnif olunurlar: avarlı,
yelkənli, buxar dartqılı (paroxod), daxili yanma mühərrikli (teploxod), turbin mühərrikli
(turboxod), nüvə reaktorlu (atomoxod), qaz - turbin mühərrikli (qazoturboxod), günəş enerjisi
ilə işləyən gəmilər.
Avarlt gəmilərə kürəklər vasitəsilə hərəkətə gətirilən gəmilər aiddir. Avarlı gəmilər su
nəqliyyatının ən qədim hərəkət tərkibləridir.
Yelkənli gəmilərdə yelkənlərə təsir edən külək enerjisində istifadə edilir. Yelkənli gəmilər
su nəqliyyatı tarixində çox böyük bir dövrü (təxminən 20 əsr) əhatə edir. Onların inkişafında
zirvə XVIII və XIX əsrlər hesab olunur. Bu dövrdə yelkənli gəmilər həm yük, həm sərnişin və həm
də hərbi maşınlar kimi tətbiq edilirdi. Müasir dövrdə yelkənli gəmilər yaxta və yelkənli qayıqlar
kimi istirahət məqsədləri üçün tətbiq edilir.
Beynəlxalq sürətli daşımalarda yelkənli gəmilər səmərə vermədikdəbuxar dartqısı ilə
Zbekiston respublikasi transport vazirligi toshkent davlat taransport universiteti

|
Zbekiston respublikasi transport vazirligi toshkent davlat taransport universiteti
|
bet | 1/13 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 31,53 Mb. | | #263390 |
Bog'liq e.sh
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TRANSPORT VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT TARANSPORT UNIVERSITETI
“AVTOMOBIL YO’LLARI MUHANDISLIGI” FAKULTETI
«Avtomobil yo‘llarini qurish va ekspluatatsiya qilish» kafedrasi
YMAQ-1 guruhi talabasi
Eshqulov Shoxruxning
2021-2022 o‘quv yilida o‘quv-texnologik amaliyotida bajarilgan ishlari bo’yicha
HISOBOTI
\
KIRISH
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI AVTOMOBIL YO‘LLARI TO‘G‘RISIDA
Qonunchilik palatasi tomonidan 2007-yil 29-iyunda qabul qilingan
Senat tomonidan 2007-yil 24-avgustda ma’qullangan
O`zbekiston Respublikasining Avtomobil yo`llari to`g`risidagi qonuni 6 bob 30 moddadan iborat bo`lib asosiy maqsad va mazmuni quyidagilardan iborat.
Ushbu Qonunning maqsadi avtomobil yo‘llarini loyihalash, qurish, rekonstruksiya qilish, ta’mirlash, saqlash va ulardan foydalanish sohasidagi (bundan buyon matnda avtomobil yo‘llari sohasidagi deb yuritiladi) munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Avtomobil yo`llari haqida umumiy tushunchalarga ega bo`lsak.
Avtomobil yo‘li — transport vositalari harakatlanishi uchun mo‘ljallangan, ularning belgilangan tezlikda, og‘irlikda, o‘lchamlarda muttasil va xavfsiz harakatlanishini ta’minlaydigan muhandislik inshootlari majmuasi, shuningdek ushbu majmuani joylashtirish uchun berilgan yer uchastkalari va majmua ustidagi belgilangan doiradagi bo‘shliq;
Avtomobil yo‘llaridan foydalanuvchilar — yo‘l harakatining ishtirokchilari bo‘lgan yoki ajratilgan mintaqa hamda yo‘l bo‘yi mintaqasi doiralarida belgilangan tartibda ruxsat etilgan faoliyatni amalga oshiruvchi yuridik va jismoniy shaxslar;
Ajratilgan mintaqa — avtomobil yo‘li, uning tegishli konstruktiv elementlari va muhandislik inshootlari, shuningdek avtomobil yo‘lidan foydalanish uchun zarur bo‘lgan binolar, inshootlarni joylashtirish, ihota va manzarali daraxtzorlar barpo etish uchun doimiy foydalanishga qonunchilikda belgilangan tartibda beriladigan yer uchastkasi;
(3-moddaning to‘rtinchi xatboshisi O‘zbekiston Respublikasining 2021-yil 21-apreldagi O‘RQ-683-sonli Qonuni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 21.04.2021-y., 03/21/683/0375-son)
|
| |
Boshqaruvning iqtisodiy usullari - 4-ma’ruza: Boshqaruv metodlari. Reja: Boshqarish usullari to’g’risida tushuncha....

|
4-ma’ruza: Boshqaruv metodlari. Reja: Boshqarish usullari to’g’risida tushuncha. Menejmentning iqtisodiy usullari
|
bet | 2/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,52 Kb. | | #235248 |
Bog'liq 4-ma’ruza Boshqaruv metodlari. Reja Boshqarish usullari to’g’r2. Boshqaruvning iqtisodiy usullari
Boshqaruvning iqtisodiy usullari kishilarga iqtisodiy manfaatlar orqali ta’sir ko’rsatadi.
Iqtisodiy usullarning mohiyati xodimlar va ishlab chiqarish jamoasiga ular manfaati bo’lishini ta’minlovchi iqtisodiy sharoit yaratishdan iboratdir. Boshqaruv usullari tizimida iqtisodiy usullar yetakchi o’rinni egalaydi.
Iqtisodiy usullar iqtisodiy ta’sir vositalari yig’indisidan (narx, kredit, biznes-reja, foyda, soliqlar, ish haqi, iqtisodiy rag’batlantirish va hokazo), ya’ni xo’jalik faoliyatiga ta’sir etishning har bir jamoa mos xo’jalik bo’g’ini bilan uzviy aloqada amal qilishini ta’minlovchi tadbirlaridan iboratdir.
Shunday qilib, boshqaruvning iqtisodiy usullari juda keng imkoniyatlarga ega bo’lib, ular mohirona va o’z vaqtida tashkiliy-farmoyish, ijtimoiy-psixologik va huquqiy usullar bilan qo’shib olib borilgan taqdirda yaxshi natijalarga erishish mumkin.
Korxonalar, aksioner jamiyatlari, firmalarda muhim boshqaruv usullaridan biri - biznes-rejalardir. U iqtisodiy jarayonlarni umummilliy manfaatlarni ko’zlab, xo’jalik amaliyotida ob’ektiv iqtisodiy qonunlardan foydalanish asosida, ongli ravishda, bir maqsadga intilgan holda boshqarishning o’zaro uzviy bog’liq tizimidan iboratdir.
Biznes-reja vositasida hal etiladigan asosiy vazifalar quyidagilardan iborat: iqtisodiyot rivojlanishi yo’nalishlari va maqsadlarni amalga oshirish yo’llarini ko’rsatish, iqtisodiyotning barqaror, mutanosib o’sishini ta’minlash, moddiy, mehnat va moliyaviy resurslarni tarmoqlar va ishlab chiqarishlar o’rtasida taqsimlash va qayta taqsimlash, fan-texnika taraqqiyoti yutuqlarini joriy etishni ta’minlash; tarmoqlararo integratsiya, tarmoq ichida ixtisoslashuv va sanoat kooperatsiyasini chuqurlashtirish; xo’jalik yurituvchi sub’ektlar faoliyatini tezkor tartibga solish va koordinatsiya qilish.
Biznes-reja korxona, aksionerlar jamiyati, konsernlar faoliyatining hamma tomonlarini: mahsulot ishlab chiqarish va sotish; moddiy-texnikaviy ta’minot va ishlab chiqarish fondlaridan foydalanish, mehnat va ish haqi, jamoada ijtimoiy jarayonlar va x.k.larni qamrab oladi. Bozor munosabatlari sharoitida ularga rejalashtirish borasida keng huquqlar beriladi.
|
| |
KANALLAR.
 Su kanalı - T texniki kolleci

Panama kanalı Sakit okeanın Panama körfəzini Karib dənizi və Atlantik okeanı ilə
birləşdirir. Panama bərzəxində Panama dövlətinin ərazisində yerləşir. Uzunluğu 81.6
km - dir. Bu məsafənin 65.2 km quru ərazi ilə, 16,4 km isə Panama və
Limon
buxtalarının dibi ilə çəkilmişdir. Panama kanalının hesabına
Nyu - Yorkdan San -
Fransiskoya qədər olan məsafə 22,5 min km - dən 9,5 min km - ə qədər qısalmışdır.
Gəmilərin Panama kanalından keçirilm əsi losman xidməti tərəfindən yerinə
yetirilir. Gəminin kanaldan keçməsinin orta müddəti 9 saat, minimal müdd əti isə 4 saat
10 dəqiqədir. Maksimal buraxma qabiliyyəti sutkada 48 gəmidir. Kanal 1879- cu ildə
tikilməyə başlamış, birinci gəmi kanaldan 15 avqust 1914 - cü ildə keçmişdir. Rəsmi
açılış isə 12 iyun 1920 - ci ilə təsadüf cdir.
Kil kanalı Almaniyada Baltik və Şimal dənizlərini birləşdirir. Uzunluğu 98 km, eni
100 m - dən çox, dərinliyi 11 m - dir. Kanalın tikintiçi 8 ild ən çox davam etmiş və 1895
-ci il 20 iyunda istismara verilmişdir.
Nəticələr əlbəttə ki, təsəlliverici deyil

Elektrikli avtomobillərin faydalarını artırmaq üçün elektrik istehsalının özü ətraf mühitə zərər
verməməsi vacibdir. Buna görə Tesla Motors Korporasiyası günəş enerjisini inteqrasiya və
təşviq etmək üçün nəinki fəal çalışır, həm də öz səyləri ilə günəş panelləri istehsal edir.
Elektrikli vasitə satışlarında artım

Elektrikli nəqliyyat vasitələrinin ətraf mühitə vurduğu zərərin az olduğu güman edilir: bu
arqument, demək olar ki, elektrikli avtomobillər istehsalçıları tərəfindən məhsullarının potensial
alıcıların nəzərində cəlbediciliyini artırmaq üçün istifadə olunur. Ancaq elm adamları bu cəhətə
belə nikbinliklə baxmırlar. Üstəlik
elektrik mühərriki ilə bir maşının işləməsinin faydaları
tamamilə şübhə doğurduğu ortaya çıxdı: Elektrik enerjisinin istehsalına xərclənən vəsaitlər,
batareyaların istehsal xərcləri və sonradan atılması nəzərə alınaraq hərtərəfli təhlil aparıldı.
Elektrikli bir avtomobilin daxili yanma mühərriki olan bir vasitədən daha çox ətraf mühitə
ziyan vurduğu ortaya çıxdı: qiymətləndirirsinizsə
pul çirkliliyiilə maşın əməliyyatı
elektrik
İşdən çıxma - həqiqətən orada deyilmi?

sürücüləri doldurmaq və maşınların işləməsini təmin etmək üçün enerji çevrilməsinin itkisinə
əlavə edir. Nəticə, deyək ki, məyus olur: atmosferə atılan tullantılar hələ də mövcuddur, yalnız
mənbələri dəyişir - avtomatik təchiz edilmiş İKS-lərin işlənmiş borularının əvəzinə havadakı
çirkab suların artması elektrik stansiyalarının boruları ilə təmin edilir.
Bu gün dünya miqyasında elektrik enerjisinin əsas mənbələri yalnız istilik elektrik
stansiyalarıdır. Yanacağın paylanmasına gəldikdə, enerjinin 40% -i torf və kömürdən, 22% -i
qazdan, 5% -i isə təmiz avtomobillər üçün vacib olan enerjiyə çevrilən enerjiyə çevrilir. Bundan
əlavə, istilik elektrik stansiyaları eyni müddət ərzində həcmi 5 milyard insanın ehtiyaclarını
ödəyə bilən çox miqdarda su tələb edir! Ancaq bu hamısı deyil. Beynəlxalq enerji agentliyinin
hesablamalarına görə, elektrik stansiyalarının gücünün artması ilə əlaqədar olaraq 2035-ci ilə
qədər iki dəfə çox su istehlak ediləcəkdir.
Budur, Norveç Elm və Texnologiya Universitetinin mütəxəssislərinin və peremptory rəyi!
Elektrikli nəqliyyat vasitələrinin ətraf mühit baxımından geniş yayılması elektrik enerjisinin İES-
lərdə yağ, kömür və ya linit qazı ilə verildiyi bölgələrdə əhəmiyyətsizdir.
Bu vəziyyətdə hansı variantlar mövcuddur? Prinsipcə, hər şey sadədir - elektrik enerjisi elektrikli
avtomobillər tərəfindən "doldurulmuş", atmosferə zərərli emissiyalar verməyən komplekslər
tərəfindən yaradılmalıdır. Bunlar alternativ enerji qurğuları və ya nüvə elektrik stansiyaları ola
bilər. Sonuncu sistemə gəldikdə, bütün cəbhələrdə tamamilə məğlubiyyətə məruz qalır və
populyarlığına inanmamalısınız. Burada ekoloji təşkilatlar və Fukusima və Çernobıl
hadisələrindən sonra bir sıra ölkələrdə qəbul edilmiş dövlət proqramlarının təzyiqi var.
Alternativ enerji ilə, işlər də yaxşı vəziyyətdə deyil - bərpa olunan enerji mənbələrindən istifadə
edən stansiyalar o qədər də çox deyil və sadə dillə desək, bütün dünyada ekoloji təhlükəsizliyi
tam təmin etmək üçün kifayət deyil.
Boshqaruvning tashkiliy farmoyish usuli

|
Boshqaruvning tashkiliy farmoyish usuli
|
bet | 3/4 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 20,52 Kb. | | #235248 |
Bog'liq 4-ma’ruza Boshqaruv metodlari. Reja Boshqarish usullari to’g’r3. Boshqaruvning tashkiliy farmoyish usuli
Xo’jalik tashkilotlarining ishlab chiqarishni boshqarish bo’yicha faoliyati boshqaruvning turli tashkiliy-farmoyish usullarini qo’llash bilan bog’liqdir. Boshqaruvning tashkiliy-farmoyish usullari boshqaruvchi va boshqariluvchi tizimlar samarali faoliyat yuritishini ta’minlovchi ta’sir etish tizimidan iboratdir. Boshqaruvning tashkiliy-farmoyish usullari iqtisodiy usullarni to’ldirib, bozor iqtisodiyoti qonunlari. Huquqiy aktlarni hisobga olish va bajarishga asoslanadi.
Nima sababdan boshqaruvning ma’muriy-farmoyish usullari ma’muriy shakllar bilan qo’shib olib boriladi. Bu ko’p hollarda tashkiliy ta’sir ma’muriy huquqni qo’llash, ya’ni qaror va farmoyishlarni amalga oshirishga asoslanadi. Lekin, «boshqaruvning tashkiliy-farmoyish usuli» tushunchasi «ma’muriy boshqaruv usuli» tushunchasidan bir muncha kengdir, chunki tashkiliy-farmoyish usullari boshqaruvning turli darajalariga turli ko’lamda va shaklda tashkiliy ta’sir etishni o’rganish masalalarini ham qamrab oladi. Tashkiliy-farmoyish usullari tashkiliy aniqlikni ta’minlaydilar, tashkiy tizim, boshqaruvning har bir bo’g’ini vazifalarini belgilab beradi, boshqaruv apparati intizomi va faoliyati samaradorligini ta’minlaydi, ishda tartib o’rnatadi, qaror, farmoyishlarni bajaradi, kadrlarni tanlaydi va joy-joyiga qo’yadi va x.k. Boshqaruvning tashkiliy farmoyish usullari ularning ishlab chiqaruvchilarga ta’sir etish manbaalari va yo’nalishlari bo’yicha turlarga ajratiladi. Bunga bog’liq holda ta’sir etishning tashkiliy-farmoyish usullari uch guruhga bo’linadi: tashkiliy-barqarorlashtiruvchi, farmoyish va intizom.
Ta’sir etishning farmoyish usullari cheklovchi hujjatlarda ko’zda tutilmagan mavjud vaziyatdan kelib chiqqan holda kundalik jadal boshqarish maqsadida qo’llaniladi. Farmoyish ta’sirining asosiy maqsadi boshqaruv apparatining aniq harakati, boshqaruvning barcha bo’linma va xizmatlari barqaror ishlashini ta’minlab berishdan iborat. Ta’sir etishning farmoyish usullari buyruq, farmoyish, ko’rsatma va boshqa me’yoriy hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
Buyruq - bu rahbarning qo’l ostidagi xodimlardan ma’lum vazifani bajarishni yozma yoki og’zaki ravishda alab qilishidadir. Buyruq faqat chiziqli boshqaruv tizimi rahbari tomonidan beriladi. Farmoyish - xodimlardan ayrim ishlab chiqarish va xo’jalik masalalarini hal etishni talab qilishdir. Farmoyish boshliq o’rinbosarlari, xizmatlar boshliqlari, ular ega bo’lgan vakolatlari doirasida beriladi. Boshqaruv amaliyotida qo’llaniladigan ta’sir qilish usullaridan biri - og’zaki ko’rsatmadir. Ta’sir qilish usullaridan biri - og’zaki ko’rsatmadir. Ta’sir etishning bunday shaklini barcha darajadagi rahbarlar, lekin ko’pincha quyi darajadagi komandirlar, brigada boshliqlari, ustalar qo’llaydilar.
Farmoyish vositasida ta’sir etish bajarish muddatlari bilan farq qiladi. buyruq va farmoyishlar uzoq yoki qisqa muddatda mo’ljallangan bo’ladi.
|
| |
8. Radiorabitə şəbəkələrinin qurulma prinsipi və kommutasiya üsulları

8. Radiorabitə şəbəkələrinin qurulma prinsipi və kommutasiya üsulları 8.1. İnformasiyanın bölüşdürülməsi (paylanması) şəbəkəsi və onun elementləri Mühitdə biri-birindən müxtəlif məsafələrdə yerləşmiş (məkana görə) çoxsaylı istifadəçilər arasında informasiya mübadiləsini təmin edən texniki vasitələrin kompleksinə (məcmusuna) elektrik rabitə şəbəkəsi deyilir. Rabitə şəbəkəsi informasiyanın ötürülməsi və paylanması sistemlərini (İÖPS) özündə cəmləşdirir. İnformasiyanın ötürülmə şəbəkəsi müxtəlif prinsipdə qurula bilər. Şək. 8.1.1-də tamrabitəli informasiya ötürücü şəbəkənin struktur sxemi verilmişdir. Burada bütün abonent məntəqələri biri-birilə “hərkəs-hərkəslə” prinsipi ilə birləşdirilmişdir (əlaqələnmişdir). Həmin şəbəkələr kommutasiya olunmayan şəbəkələr sayılır və N istifadəçilər arasında rabitə kommutasiya olunmayan kanallarla (aid olunan) yerinə yetirilir. Hər bir -də N-1 vəziyyətinə malik çevirici açar quraşdırmaq lazım gəlir və -nin istənilən kanala qoşulmasını təmin edir.
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo

UO'K: 821.512.133-3
KBK: 84 (5 0'zb)7
Sh-91
Shukrullo
Kafansiz ko'milganlar: avtobiografik roman / Shukrullo.
- Toshkent: Yangi asr avlodi, 2020. - 192 b.
ISBN 978-9943-08-851-1
Boshidan o'tkazgan qiyinchiliklarini, to'g'rirog'i, xo'rlikla-
rini eslash insonni yana bir karra og'ir azobga ro'baro' qiladi.
Uni yozish esa... Qatag'onlik davri tasviri, undan ham og'iri -
o'zining «xalq dushmani» deb ayblanishi haqida yozish, mah-
busligini eslash, qamoq voqealari, lager hayoti, so'zsizlik...
bularning haqqoniy tasviri Shukrulloning «Kafansiz ko'mil-
ganlar »ida yaqqol ifodalangan. Asarning yana bir ahamiyatli
jihati - uning mazkur mavzudagi yagona asarligida.
Ushbu xotira-roman o'quvchiga qatag'on davri haqida tirik
lavhalarni namoyish etadi.
UDK: 821.512.133-3
BBK: 84 (5 Q'zb)7
ISBN 978-9943-08-851-1
© Shukrullo, «Kafansiz ko'milganlar». «Yangi asr avlodi»
2020-y.
NAVQIRON AVLOD XIZMATIDA
Bugun kitob o'qigan bitta bola
ertaga televizor ko'rib o'tirgan
o'nta bolani boshqarishi mumkin.
Sh.M.Mirziyoyev
Kitob mutolaasi va kitobxonlik madaniyatini oshi-
rish ayni paytda davlat siyosati darajasiga ko'taril-
di. Va tabiiyki, nashriyotlar zimmasiga bugungi kun
o'quvchisiga tanlangan, bola tafakkurini yuksalti-
radigan adabiyotlarni nashr etish vazifasini qo'ydi.
Ushbu ma'rifiy jarayonlarda faol ishtirok etish va
yosh kitobxonlarga yuksak saviyadagi adabiyotlar-
ni taqdim etish maqsadida «Yangi asr avlodi» nash-
riyoti navbatdagi loyihaga qo'l urdi. Loyiha maqsadi
- a w a l o maktab o'quvchilarini qamrab olish, bu bo-
rada ularning badiiy adabiyotlarga bolgan ehtiyoji-
ni qondirish, maktab darsliklariga qisman kiritilgan
yoki faqat nomlari zikr etilgan asarlarni to'liq holda
taqdim etish, shuning barobarida maktab o'quvchi-
si mutolaa etishi lozim deb topilgan, mutaxassislar
tomonidan «o'qish shart» deya tavsiya etiladigan eng
sara o'zbek va jahon adabiyoti namunalarini o'quv-
chilarga tanishtirishdan iborat.
Loyiha doirasidagi kitoblar yuz nomni tashkil etadi
va o'quvchi ushbu kitoblarni o'n yillik maktab davrida
toliq mutolaa qilishi lozim va bu bilan umid qilamiz-
ki, bir yilda o'nta, o'n yilda yuzta kitob o'qigan o'quv-
chi katta hayotga qadam qo'yar ekan, uning intellekti,
dunyoqarashi, Prezidentimiz ta'kidlaganlaridek, tele-
vizor ko'rgan o'nta boladan ancha yuqori bo'ladi.
Farzandlarimizni keng fikrli, salohiyatli, zakovatli
bo'lib voyaga yetishicfa hissa qo'shadigan yuz nomda-
gi kitobni kutib oling, unutmang, «Yangi asr avlodi»
doimo navqiron avlod va ma'naviyat xizmatida!
Tahririyatdan
-f^.rcy
|
Faraz qilaylik, biror kitobda 250 ta sahifa bo`lib, har bir sahifa 75 ta simvolli 30ta satrdan iborat bo`lsin. Ushbu kitobdagi axborotning hajmini hisoblash

|
Faraz qilaylik, biror kitobda 250 ta sahifa bo`lib, har bir sahifa 75 ta simvolli 30ta satrdan iborat bo`lsin. Ushbu kitobdagi axborotning hajmini hisoblash
|
bet | 2/2 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 23,11 Kb. | | #250028 |
Bog'liq 1.Kompyuter tizimining tuzilishini tashkil etishFaraz qilaylik, biror kitobda 250 ta sahifa bo`lib, har bir sahifa 75 ta simvolli 30ta satrdan iborat bo`lsin. Ushbu kitobdagi axborotning hajmini hisoblash
Har bir satrdagi simvol soni: 75
Har bir sahifadagi satr soni: 30
Sahifadagi axborot hajmi (satrlar soni * satrdagi simvollar soni)
Ushbu qiymatlarni ishlatib, kitobdagi axborot hajmini topamiz:
Axborot hajmi=Sahifadagi satrlar soni×Har bir satrdagi simvollar soni×Sahifalar soni
Axborot hajmi=30×75×250Axborot hajmi=30×75×250
Axborot hajmi=562,500Axborot hajmi=562,500
Shunday qilib, ushbu kitobdagi axborot hajmi 562,500 simvolga teng.
O`lchov birliklari haqida malumot berig: o`z ismim va familyam kompyuter xotirasida qancha joy egallashini aniqladim.
Ismingizdagi harflar soni:
"F" harfi uchun 6 o'lcham
"A" harfi uchun 7 o'lcham
"R" harfi uchun 9 o'lcham
"X" harfi uchun 6 o'lcham
"O" harfi uchun 6 o'lcham
"D" harfi uchun 4 o'lcham
"J" harfi uchun 4 o'lcham
"V" harfi uchun 6 o'lcham
"H" harfi uchun 8 o'lcham
"B" harfi uchun 7 o'lcham
"N" harfi uchun 4 o'lcham
"G" harfi uchun 6 o'lcham
"L" harfi uchun 4 o'lcham
"I" harfi uchun 7 o'lcham
Jami, ismingizning o'lchamlar soni:
6+7+9+6+6+4+4+6+8+7+4+6+4+7=846+7+9+6+6+4+4+6+8+7+4+6+4+7=84
Tug'ilgan sana o'lchamlari:
1995 yili: 4 raqamli
9 noyabr: 6 raqamli
Jami, tug'ilgan sanangizning o'lchamlar soni:
4+6=104+6=10
Endi, ismingizning o'lchamlar sonini tug'ilgan sanangizning o'lchamlar soniga qo'shib, jami o'lchamlar sonini topamiz:
84+10=9484+10=94
Demak, sizning ismingiz va tug'ilgan sanangiz boyicha kompyuter xotirasida egallash mumkin bo'lgan joy hajmi 94 o'lcham sifatida aniqlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Faraz qilaylik, biror kitobda 250 ta sahifa bo`lib, har bir sahifa 75 ta simvolli 30ta satrdan iborat bo`lsin. Ushbu kitobdagi axborotning hajmini hisoblash
|
Mavzu: Deep learning

Mavzu: Deep learning
Download
439,04 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
15.02.2024
Hajmi
439,04 Kb.
#156996
Download
439,04 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: Deep learning
Download
439,04 Kb.
Matnni ko'rish
O`quv maqsad : Arduino platformasi yordamida keypadni boshqarishni o`rganish

|
O`quv maqsad : Arduino platformasi yordamida keypadni boshqarishni o`rganish
|
Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 10,41 Mb. | | #273802 |
Bog'liq Keypad
Arduino platformasida matritsali klaviaturani boshqarishni o’rganish.
13-AMALIY MASHG‘ULOT
Amaliy ishi mavzusi:
Arduino platformasida matritsali klaviaturani boshqarish.
O`quv maqsad :
Arduino platformasi yordamida keypadni boshqarishni o`rganish.
Foydalaniladigan jihozlar:
Kompyuter, Arduino IDE, Proteus dasturi , breadboard, Arduino UNO, qarshilik, keypad va ulash
uchun simlar.
Ishni bajarish tartibi:
1.Keypadni xususiyatlarini o`rganish;
2.Arduino platformasi bilan keypadni ulanishni sxemasi Proteus dasturida o’rganish;
3.Arduino unoga keypadni ishlatish uchun dastur tuzish.
O'rnatilgan tizimlarning aksariyat ilovalari foydalanuvchi ma'lumotlarini qabul qilish uchun klaviaturalarni talab qiladi, ayniqsa ilova ko'proq kalitlarni talab qilganda. Oddiy arxitektura va oson interfeysli protsedura bilan matritsali klaviaturalar oddiy tugmalar o'rnini egallab, foydalanuvchiga kamroq kiritish/chiqarish pinlari bilan ko'proq kirishni taklif qiladi. Inson mashinasi interfeysi (HMI) sifatida klaviatura muhim mikroprotsessor va mikrokontrollerga asoslangan loyihalar va uskunalarda katta rol o'ynaydi.
Matritsa klaviaturasi raqamli sxemalar, telefon aloqalari, kalkulyatorlar, bankomatlar va boshqalar kabi ko'plab amaliy sohalarda eng ko'p ishlatiladigan kiritish qurilmasidir. Matritsali klaviatura qatorlar va ustunlarning matritsa formatida joylashtirilgan tugmalar yoki kalitlar to'plamidan iborat. Ushbu klaviaturalar 3 × 4 va 4 × 4 kabi konfiguratsiyalarda mavjud bo'lgan dastur asosida mavjud.
Klaviaturaning ichki tuzilishi
Eng past darajadagi klaviaturalar qatorlar va ustunlar matritsasida tashkil etilgan. CPU ikkala satr va ustunlarga portlar orqali kiradi. Klaviatura bosilganda satr va ustun kontakt hosil qiladi.
|
| |
Günəş eııerjisi istifadə edən gəmi

Günəş, dalğa və külək enerjisi ilə işləyən gəmilər üzərində iş Wallenius Wilhelmsen
kompaniyası tərəfindən 2004 - cü ildə başlanmış və 2025 - ci ildə tamamlanmalıdır.
Gövdəsinin suya nəzərən yerləşməsinə görə gəmilər sualtı, dalğıc (suya dalan), suya
oturmuş, subasımlı və qlisser olurlar.
Sualtı gəmilər dedikdə vaxtının çoxunu suyun altı ilə hərəkət etməyə sərf edən, məsələn,
atom sualtı qayıqları, başa düşülür. Bu gəmilərin üstünlüyü dalğaların təsirinə məruz
qalmaması, su səthinin vəziyyətindən asılı olmaması, yerdəyişməsinin gizliliyidir. Çatışmayan
cəhətləri isə konstruksiyalarının mürəkkəbliyi və baha olması, sürülməsinin çətinliyi,
anaerob
(havadan asılı olmayan enerji mənbəyi olan) mühərrik tələb etməsi, heyətin uzun müddət
qapalı fəzada olmasının çətinliyidir.
Dalğıc gəmiləri öz funksiyalarını yerinə yetirmək üçün müəyyən məhdud vaxt üçün suya
baş vuran gəmilərdir, məsələn batiskaflar, dizel sualtı qayıqları.
Suya otıırmuş gəmilərin gövdəsinin əsas hissəsi suyun altında, məsələn, üzən qazma
platformaları, olur.
Subasımlı gəmilər arximed qüvvəsi yaratmaq üçün gövdəsi müəyyən dərinlikdə
suyun altına batmış adi gəmilərdir. Üstünlükləri: gövdənin ən sadə konstruksiyası,
tikinti təcrübəsinin böyüklüyüdür. Çatışmayan cəhətləri: dalğa müqavimətinin çoxluğu,
bu müqavimət sürətin artması ilə artdığından gəmilərdə 40-45 uzeldən (75 - 80
km/saat) artıq sürət almağa imkan vermir: dalğa, külək, buz və üzən digər maneələrin
təsirinə məruz qalmasıdır.
Qlisser gəmiləri bu gəmilərin çəkisi arximed qüvvəsindən başqa gəminin suyun səthi ilə
hərəkəti zamanı suyun dinamik təztiqi ilə də müəyyən edilir. Çatışmayan cəhətləri isə
hərəkətin qlisser rejiminə keçməsi üçün gəminin böyük dartıcı gücə ehtiyacının olması
və hündür dalğalı şəraitdə üzmə qabiliyyətinin məhdudluğudur.
Panamaks (
PanMax adı da işlənilir): qabarit ölçüləri Panama kanalının şlüzlərindən
keçməyə imkan verən gəmilər: maksimal uzunluğu - 295 m (965 fııt); eni - 32.25 m
(106 fut); maksimal oturması - 13.5 m (39,5 fut). Belə ölçüləri olan gəmilər şlüzdə çox
çətin manevr etmək imkanma malik olur.
Ouverpanamaks - qabarit ölçüləri 295 m (uzunluğu), 32.25 m (eni) və 13,5 m
(oturması) - dən çox olan gəmilər.
Panama kanalının şlüzlərinin ölçüləri: uzunluğu 1000 fut (305 m), eni 110 fut
(33.5 m) və dərinliyi 85 fut (26 m) təşkil cdir.
Gəmilərin Panama kanalından keçm əsində bir problem də nəzəri cəlb edir. Belə
ki, kanalın yuxarı hissəsi şirin sulu Qatun gölündən keçdiyi üçün burada suyun itələmə
qüvvəsi nisbətən azalır. Buna görə də bəzi gəmilərin (xüsusilə konteynerdaşıyanların)
yükünün bir hissəsini kanala paralel yerləşən dəmir yolu ilə daşıyırlar.
Mövzu 5. Dəniz nəqliyyatı ilə daşımalar və onun iş göstəriciləri.
Su nəqliyyatının infrastrukturunu kanallar və limanlar təşkil edir.
Sualtı qanadlan olan gəmilər

|
Sualtı qanadlan olan gəmilərBog'liq VNS-mühazirəSualtı qanadlan olan gəmilər - gövdəsinin altında xüsusi qanadları olan, dinamik
saxlama prinsipi ilə işləyən sürətli gəmi növüdür. Sualtı qanadları olan gəmilərdə güc
qurğusu kimi ya dizel mühərriki (belə olduqda gəmi teploxod olur), ya da qazoturbin
ınühərriki (bu halda gəmi qazoturboxod adlanır) istifadə edilir. İşçi orqan kimi ya kürək
vinti, ya da fontan (su tullayan) t ətbiq olunur.
Sualtı kanadları olan gəmilərin yaradılmasına hələ XIX əsrin sonlarında həvəs
göstərilmişdi. 1919 - cu ilin 9 sentyabrında HD gəmisi (Kanada) suda sürət üzrə diinya
rekordu - 114 km/saat - vurdu. Daha sonra bu cür gəmilər İngiltərədə (Miranda III),
İsveçrədə (Freccia d'Oro gəmisi 32 sərnişin götürərək 35 uzel sürət ala bilirdi),
Yaponiyada (Xitaçi), SSRİ - də (Raketa, Meteor, Kometa, Vosxod ə s.), ABŞ - da
(Boinq, Pegasus), İtaliyada istehsal edilirdilər.
Hava yastıqlı gəmilər - su və bərk səth üzərində gövdənin altına vurulan hava
vasitəsilə kiçik ara məsafəsində yaradılan hava yastığı üstünd ə dinamik saxlama
prinsipi ilə işləyən və böyük sürət ala bilən gəmilərdir. Hava yastığı üzərində hərəkət
prinsipi ilk dəfə 1927 - ci ildə Konstantin Siolkovski təfərindən işlənilmişdir. 1935 - ci
ildə SSRİ - də dünyada ilk hava yastıqlı kater tikildi. XXI əsrin əvvəllərinə subasımı
150 t - dan çox olan xeyli sayda eksperimental gəmilər yaradılmışdır ki, onlar yük və
sərnişin reysləri yerinə yetirirlər.
Qorki gəmiqayırma zavodunda tikilmiş «Sormoviç» gəmisinin hava yastığı
hündürlüyü 1 m olan elastik pərdə ilə əhatələnir. Gücü 1870 kVt olan qaz turbini həm
qaldırıcı, həm də hərəkət etdirici hava pərlərini işlədir. Gəminin 50 nəfərlik sərnişin
salonu onun burun tərəfindədir. Maksimal sürət 120 km / saat - dır. Gəmi hava
sükanları vasitəsilə idarə edilir.
Yük sə sərnişinləri dalğasımn hündürlüyü 3 m - ə çatan La - Manş boğazında
daşımaq üçün yaradılmış ingilis gəmisi CP№4 1967 - ci ildə tikilmişdir. Onun elastik
pərdəsinin hündüıiüyü 2,1 m, subasımı 167 t, s ərnişin tutumu 670 nəfərdir. Gəminin
gücü 3130 kVt olan dörd ədəd qaz turbini 4 ventilyatoru və 4 vint.i hərəkətə gətirir.
Maksimal sürət 120 km / saat - dır.
Daxili su nəqliyyatı vasitələrinin tipik nümayəndələrindən biri bərələrdir.
Bərə - su
maneəsinin (çay, göl, boğaz və hətta dəniz) ıki sahili arasmda yük və sərnişinlərin
daşınması üçün istifadə edilən üzmə vasitəsidir. Bərələr tətbiq yerinə və yükün
|
| |
x2 LCD DISPLAY - 1- маърузаўрнатилган операцион тизимга кириш

|
1- маърузаўрнатилган операцион тизимга кириш
|
bet | 2/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,94 Mb. | | #248979 |
Bog'liq Xoliqov Og\'abek
16x2LCD display portlarining vazifasi quyida keltirilgan
Arduino da ekranlar o'rnatish uchun bir necha turdagi ekranlar mavjud bo'lishi mumkin. Eng ommalardan biri LCD (Liquid Crystal Display) ekranlardir. Ularning ko'pgina OLED (Organic Light Emitting Diode) ekranlar bilan taqqoslanadi. LCD ekranlar ko'pchilik bilan raqamli, matnli ma'lumotlarni ko'rsatish uchun ishlatiladi, OLED ekranlar esa yorqin, rangli tasvirlarni yoki matnni ko'rsatish uchun ideal bo'ladi.
A rduino bilan LCD ekran ishlatish uchun, ko'p qatlamli (multiline) yoki bitta qatorli (single-line) ko'rinishlari mavjud bo'lib, ularga malumotlar yozish va ulardan ma'lumot olishingiz mumkin.
OLED ekranlar esa yorqin pixellardan tuzilgan, yorqin rangli ekranlardir. Ularni Arduino bilan ishlatish juda oson bo'ladi va ularning yorqin tasvirlarni ko'rishga yoki matnni ko'rsatishga imkon beradi.Har bir ekran turi uchun mos keladigan Arduino kutubxonalar mavjud bo'lib, ulardan foydalanib, ekranlarni boshqarish oson bo'ladi. Misol uchun, "LiquidCrystal" kutubxonasini LCD ekranlar uchun yuklab olishingiz mumkin. Bu kutubxona Arduino ma'lumotlarini LCD ekranida ko'rsatish uchun qo'llaniladi.
Bu jarayonda qurilmalarni tanlab oldik ya’ni ular registor,Arduino va LCD 16x2 display ekrani
//Dastur kodi quyidagicha:
#include
LiquidCrystal lcd(12, 11, 10, 9, 8, 7);
void setup() { lcd.begin(16, 2);
// you can now interact with the LCD, e.g.: lcd.print("TATU SF");
}
void loop() { // ... }
Quyida LCD 16X2 Displayda dastur natijasi
Dastur kodi va natijasining umumiy ko’rinishi
Xulosa
Ushbu mavzu bo’yicha topshiriqni bajarish jarayonida Arduino Uno qurilmasi va undagi qurilmalar haqida nazariy tushunchalar oldim va ushbu tushuncha va ko’nikmalar asosida matritsali displayda “TATU SF” yozuvini hosil qildim.Dastur kodini yozdim,qurilmalarni yig’dim va natijaga ega bo’ldim.
|
| |
Mavzu bo’yicha test - 1- маърузаўрнатилган операцион тизимга кириш

|
1- маърузаўрнатилган операцион тизимга кириш
|
bet | 3/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,94 Mb. | | #248979 |
Bog'liq Xoliqov Og\'abek Mavzu bo’yicha test
1.Arduino qurilmasining ilk avlodi qaysi?
Arduino Uno
Arduino Nano
Arduino Mega
2. Har bir Arduino eskizida nechta asosiy qism mavjud?
2
3
4
3. Arduino platasiga yuklangan har qanday kodni qayta ishga tushiradi bu nima?
qayta tiklash tugmasi
ARE
raqamli kirish va chiqish
4.Arduinoni quvvatlantirish va eskizlarni yuklash uchun ……….
ishlatiladi
a)USB ulanishi
b)AREF
c)TX va RX
5.(……………) - bu har doim taxta quvvat manbaiga ulangan paytida yonadi.
a)Quvvatli led indifikatori
b)TX va RX
c)PWM
6. ……………. -bu Arduino platasiga tushadigan kuchlanish miqdorini boshqaradi.
a)Voltaj regulyatori
AREF
USB ulanishi
7. Raqamli kirish va chiqish uchun ishlatilishi mumkin bo’lgan pinlar qaysi? a)0-13
1-6
0-10
………………… Ma’lumotlarni uzatish va qabul qilish, ledlarini qabul qilish
a)TX va RX
b)PWM
c)AREF
………………. -bu tashqi mos yozuvlar kuchlanishini o’rnatish uchun ishlatiladi.
AREF
TX
RX va PWM
Nazorat savollari
Arduino nima?
Arduinoning nechta turi bor?
Arduino nig turlari qaysilar?
Arduino ning Uno turi texnik ko'rsatkichlari qaysilar?
Voltaj regulyatori ta’rifini keltiring?
|
| |
Atmosfera havosini gazlardan tozalash. Havoni bo`lish qurilmalari xillari

|
Atmosfera havosini gazlardan tozalash. Havoni bo`lish qurilmalari xillari
|
bet | 2/5 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 0,7 Mb. | | #156519 |
Bog'liq 3-maruza. Хavoni ajratish qurilmalariAtmosfera havosini gazlardan tozalash. Havoni bo`lish qurilmalari xillari.
Atmosfera xavosini changdan, suv bug‘idan, uglerod dioksididan va asetilendan tozalash. Bu jarayon xavoni bo‘lish qurilmalarining asosiy talablaridan biridir: Chang quvurda va uskunalarda yig‘ilib, ularni to‘ldirib qo‘yishi natijasida ularni qarshiligini oshirishga, jarayonlarga salbiy ta’sir etishi va ayrim holatda esa portlatib yuborishigacha olib kelishi mumkin. Changdan xavoni VISTIN moyi filtridan foydalanib tozalanadi va xavo tortish (so‘rish) quvurlari katta yo‘ldan chetda (yiroq bo‘lgan), daryo va daraxtlar yonidan olinadi. Suv bug‘i 0 oC haroratda muzlab, uskunalarda ayniqsa issiqlik almashgichlarda, regeneratorlarda katta qarshilik keltiradi. Shuning uchun, silikagel (SiO2* H2O) da, aktivlangan glinozyom (tarkibida aluminiy oksidi bo‘lgan tuproq - 92% Al2O3+SiO2+ Na2O + FeO) da adsorbsiyalash, hamda issiqlik almashtirgich va regeneratorlarda muzlatib, tozalanadi.
UGLEROD DIOKSIDIdan atmosfera xavosi muzlatish yo‘li va o‘yuvchi natriy eritmasidan yuttirib, tozalanadi:
2NaOH + CO2= Na2CO3 + H2O (23.1.)
Na2CO3 + Ca (OH)2 = Ca CO3 + 2 NaOH (23.2.)
Asetilen-juda ham xavflidir: u kislorod bilan birga portlashga olib keladi.
XAVO BO‘LISh QURILMALARI TURLARI. Havoni bo‘lish qurilmalari asosan ammiak ishlab chiqarish korxonalarida, vodorodni koks gazidan oladigan zavodlarda, elektroliz usulidan foydalanilgan zavodlarda; hamda toza azot yoki kislorod kerak bo‘lgan zavodlarda quriladi. Bu qurilmalarni turlashda ularni quyidagi belgilari asosida turlanadi:
1. Ishlatilayotgan xavoning hajmiga qarab (6800m3/soatdan 180000 m3/soatgacha);
2. Qo‘llanayotgan bosimga;
3. Olinayotgan kislorod va azotning tozaligiga;
4. Inert gaz aralashmalarining ajratib olish darajasiga;
5. Sarflanayotgan elektr energiyasi va boshqa belgilariga asosan turlanadi.
Hozir chiqarilayotgan qurilmalarni turlaridagi shartli belgilar:
A. Bug‘ holdagi azot, K- 99,2-99,5%li texnik kislorod; Kt - texnologik kislorod ( 95% O2); Aj va Nj - suyuq azot va kislorod. Shartli energiya sarfi: Kt 3600 qurilmasida 2Mj/m3 O2, Kt= - 35 - 3 da esa 0,4 Mj/kg O2.
|
| |
Metall kesish dastgohlarining harakatga keltiruvchi mexanizmlari

|
Metall kesish dastgohlarining harakatga keltiruvchi mexanizmlari
|
bet | 2/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #233921 |
Bog'liq Metall kesish dastgohlari va ularning klassifikatsiyasi.pptx 4 - Metall kesish dastgohlarining harakatga keltiruvchi mexanizmlari
- Metall kesish dastgohlarining ishchi harakatlarini avtomatlashtirish va ba’zi xollarda qo‘lda bajariladigan yordamchi harakatlarni imkoni boricha soddalashtirish, dastgohsozlikni rivojlantirishning asosiy yo‘nalishlari bo‘lib hisoblanadi.
- Dastgohlardan foydalanish sifati, ya’ni unumdorligi qulayligi va ishonchli ishlashi birinchi navbatda dastgohning mexanizmlarini boshqarish tizimiga bog‘liq. Dastgohning qo‘llanilish sohasi, konstruksiyasi va texnologik jarayonning xarakteriga asosan, dastgohni boshqarish tizimi bir qator elektr zanjirlarga bo‘linib, ular o‘zaro mustaqil yoki bir–biri bilan bog‘liq yoki blokirovkalangan ko‘rinishda ishlashlari mumkin.
- Dastgohlarning boshqarish tizimlariga quyidagi talablar ko‘rsatiladi: 1) boshqarishni qulayligi–boshqarish organlarini dastgohning boshqarish uchun qulay joylariga o‘rnatish; 2) boshqarishni tezligi–dastgohda biror operatsiyani bajarish uchun kam vaqt sarflanishi; 3) boshqarish tizimining aniqligi–tizimni bajaradigan funksiyasiga bog‘liq ravishda aniqlanadi.
Metall kesish dastgohlarida gidravlik, pnevmatik va elektrik boshqarish tizimlari qo‘llanadi. Boshqarishning gidravlik tizimi agregatli, nusxalash dastgohlarida keng qo‘llanadi. Gidravlik tizim boshqa tizimlardan oddiyligi, tezligi, gidroyuritma elementlarining silliq harakati, ya’ni dastgohning titrashini kamaytirish kabi ko‘rsatkichlari bilan farq qiladi. Gidravlik boshqarish tizimi ham o‘ziga xos kamchiliklarga ega: boshqarish elementlari orasidagi aloqa richaglar va masloprovodlar yordamida amalga oshiriladi; dastgohning gidravlika tizimida doim ko‘p moy bo‘lib, uni belgilangan muddatida almashtirish lozim. - Metall kesish dastgohlarida gidravlik, pnevmatik va elektrik boshqarish tizimlari qo‘llanadi. Boshqarishning gidravlik tizimi agregatli, nusxalash dastgohlarida keng qo‘llanadi. Gidravlik tizim boshqa tizimlardan oddiyligi, tezligi, gidroyuritma elementlarining silliq harakati, ya’ni dastgohning titrashini kamaytirish kabi ko‘rsatkichlari bilan farq qiladi. Gidravlik boshqarish tizimi ham o‘ziga xos kamchiliklarga ega: boshqarish elementlari orasidagi aloqa richaglar va masloprovodlar yordamida amalga oshiriladi; dastgohning gidravlika tizimida doim ko‘p moy bo‘lib, uni belgilangan muddatida almashtirish lozim.
- Boshqarishning pnevmatik boshqarish tizimlari va metall kesish dastgohlarida qo‘llaniladi. Pnevmatik elementlar va tizimlar elektrik va gidravlik elementlar bilan birgalikda qo‘llaniladi.
|
| |
Metall kesish dastgohlari va ularning klassifikatsiyasi - bet 3

|
Metall kesish dastgohlari va ularning klassifikatsiyasi
|
bet | 3/3 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 0,68 Mb. | | #233921 |
Bog'liq Metall kesish dastgohlari va ularning klassifikatsiyasi.pptx 4Keyingi paytlarda metall kesish dastgohlarida boshqarishning elektrik tizimlari keng qo‘llanilmoqda. Boshqarishning elektrik elementlarini va qurilmalarini qo‘llash hisobiga dastgohlarning uzellarini standartlashtirish imkoni paydo bo‘lib, dastgohning tannarxini kamaytirishga yordam beradi. - Keyingi paytlarda metall kesish dastgohlarida boshqarishning elektrik tizimlari keng qo‘llanilmoqda. Boshqarishning elektrik elementlarini va qurilmalarini qo‘llash hisobiga dastgohlarning uzellarini standartlashtirish imkoni paydo bo‘lib, dastgohning tannarxini kamaytirishga yordam beradi.
- Dastgohlarni elektrik avtomatlashtirish, avtomatlash-tirishning boshqa usullariga nisbatan ancha yaxshi ko‘rsatkichlarga ega: foydalanishda qulaylikni yaratadi va dastgohni sozlashni engillashtiradi. Boshqarishni elektr tizimlarini qo‘llash dastgoh–avtomatlarni yaratish va ularni qo‘llash imkoniyatlarini beradi.
XULOSA XULOSA Metall kesish dastgohlari, metallni kerakli o'lchovda va shaklda kesib olish uchun ishlatiladigan maxsus qurilmalar va vositalardir. Bu dastgohlar metallni kesib olish jarayonini avtomatlashtirish, tezlash va sifatini oshirishga yordam beradi.Metall kesish dastgohlari, san'at, mashina inshooti, arxitektura va boshqa sohalarda metall materiallarni ishlashda keng qo'llaniladi. Ular, avtomatik ravishda kesish jarayonlarini boshqarish, ishlab chiqarishni tezlash va sifatini oshirishga yordam beradi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR Mashinasozlikda metall kesish dastgohlarini ishlab chiqarish va loyihalash T.U.Umarov Mashinasozlik texnologiyasi Xidoyatov A.V 2020y.
|
| |
Kirish Bozor muvozanati tushunchasi va uni oʻrnatilishi

|
Kirish Bozor muvozanati tushunchasi va uni oʻrnatilishi
|
bet | 1/4 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 328,07 Kb. | | #243000 |
Bog'liq BOZOR MUVOZANATINI MODELLARI
BOZOR MUVOZANATINI MODELLARI
Reja
Kirish
Bozor muvozanati tushunchasi va uni oʻrnatilishi
Tovarning maksimal va minimal bahosi.
Bozor muvozanati shakllari-xususiy va umumiy muvozanat.
Xulosa
Foydalanilgan adabiyot
Kirish
Bozor muvozanati — bozordagi talab va taklifning miqdoran va tarkib jihatidan bir-biriga muvofiq kelishi. Bozor muvozanati bir lahzalik (oʻzgarmas taklifda), qisqa muddatli (tashkilot yoki firmalarning oʻzgarmas miqdori va ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishi) va uzoq muddatli (iqtisodiy shartsharoit tashkilot, firmalar va mavjud talabning zamonaviy darajasiga muvofiq kelganda) boʻlishi mumkin. Talab va taklif uzoq vaqt bir-biridan ajralib qolsa, Bozor muvozanati buziladi. Umuman olganda Bozor muvozanati hamma tovarlarga nisbatan va uzok, vaqt boʻlishi mumkin. Ammo juzʼiy va ayrim tovarlarga nisbatan moslikning buzilishi muqarrar. Chunki ehtiyojning yuksalishi bilan yangi talab paydo boʻladi va u darhol qondirilmaydi. Bozor muvozanati ni taʼminlashning asosiy yoʻllari: tovar ishlab chiqarishni talab darajasiga yetkazish orqali bozorni toʻydirish; yetarli tovarlar zaxirasini barpo etish; talabgir tovarlar narxini oshirish, oʻtmay turgan tovarlar narxini pasaytirish; eksport va importning ortishi yoki kamayishi; aholi daromadlarining tovarlar va xizmatlar koʻpayishiga qarab ortib borishi; mehnat unumdorligining ish haqiga nisbatan tezroq oʻsishi. Bozor muvozanati maʼrifatli jamiyatda narxlar bilan bozorni tartibga solish orqali taʼminlanadi.
Bozor iqtisodiyoti - bu talab va taklifning cheksiz o'zaro ta'siri. Bunday o'zaro aloqalarning oddiy modelini ishlab chiqish iqtisodiyot tarixida bir davrni tashkil etdi. Va shu vaqtdan beri ikki asrdan ko'proq vaqt o'tgan bo'lsa-da, u bilan zamonaviy bozor iqtisodiyoti bilan nazariy tanishish boshlanadi: gap shundaki, barcha iqtisodiy jarayonlarni ushbu model orqali tasvirlash mumkin.
Bozor ishtirokchilari xaridorlar (iste'molchilar) va sotuvchilar (ishlab chiqaruvchilar). Xaridorlar va sotuvchilar ham jismoniy shaxslar, ham butun firma va korxonalar bo'lishi mumkin. Masalan, yuk mashinalari bozorida xaridorlar bo'lishi mumkin: o'z mahsulotlarini tashish uchun yuk mashinalarini sotib oladigan fermerlar; tovarlarni tashish va ularning faoliyati uchun avtoulovlarni sotib olish bilan shug'ullanadigan alohida firmalar. Qishloq xo'jaligi bozorida sotuvchilar yakka tartibdagi fermerlar, yirik fermer xo'jaliklari, qishloq xo'jaligi mahsulotlarini sotadigan do'konlar bo'lishi mumkin.
|
| |
Pivo va alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqarish texnologiyasi fani bo’yicha testlarni javoblari

|
Pivo va alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqarish texnologiyasi fani bo’yicha testlarni javoblari
|
bet | 1/21 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 71,33 Kb. | | #262236 |
Pivo va alkogolsiz ichimliklar ishlab chiqarish texnologiyasi fani bo’yicha testlarni javoblari
№1 Fan bobi – 1; fan bo`limi – 1; Qiyinlik darajasi – 1;
-
№2 Fan bobi – 1; fan bo`limi – 1; Qiyinlik darajasi – 1;
-
Organik moddalarning konsentrasiyasi yuqori bo’lgan oqava suvlarni qanday tozalanadi?
|
aerotenk va aktiv ilni (botqoq) biokimyoviy usuli
|
№3 Fan bobi – 1; fan bo`limi – 1; Qiyinlik darajasi – 1;
-
№4 Fan bobi – 1; fan bo`limi – 1; Qiyinlik darajasi – 1;
-
№5 Fan bobi – 1; fan bo`limi – 1; Qiyinlik darajasi – 1;
-
|
| |