nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kompyuter tizimlarini tadqiq qilish

|
Kompyuter tizimlarini tadqiq qilish
|
bet | 2/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 26,29 Kb. | | #234399 |
Bog'liq Tizimli dasturiy taKompyuter tizimlarini tadqiq qilish.
Kompyuter tizimlarini tadqiq qilish, kompyuterlarning ishlab chiqarish, qo'llab-quvvatlash, va o'rganish jarayonlarini tushuntirishga oid nazariy tushunchalardan iborat. Quyidagi asosiy ko'rsatmalar bu tushunchalarning bir qismi:
Kompyuter Tarmoqlari va Texnologiyalari: Bu ko'rsatmalar kompyuter tarmoqlari va texnologiyalari haqida ma'lumot bermakka yordam beradi. Masalan, LAN, WAN, Wi-Fi, Bluetooth kabi tarmoq texnologiyalari va ularning ishlash prinsiplari haqida tushunchalar.
Hardvard va Dastlabki Dasturiy Ta'minot (Hardware and Software Basics): Bu ko'rsatmalar kompyuterlarning fizik qismlari (protsessorlar, hafizalar, kiritish-chaqirish qurilmalari) va dastlabki dasturiy ta'minot haqida ma'lumotlar o'z ichiga oladi.
Operatsion Tizimlar va Dasturlash Tillari (Operating Systems and Programming Languages): Bu ko'rsatmalar asosiy operatsion tizimlar (masalan, Windows, macOS, Linux) va dasturlash tillari (masalan, Java, Python, C++) haqida ma'lumotlar beradi.
Dasturlash va Dastur Testlash (Programming and Software Testing): Bu ko'rsatmalar dasturlash jarayonlari (dasturlarni yozish, kodni test qilish, integratsiya qilish) haqida ma'lumotlarni o'z ichiga oladi.
Ma'lumotlar Bazalari va Tarmoq Xavfsizligi (Databases and Network Security): Bu ko'rsatmalar ma'lumotlar bazalari (SQL, NoSQL) va tarmoq xavfsizligi (firewall, encryption, authentication) haqida ma'lumotlar beradi.
Hisoblash Texnologiyalari va Kiberxavfsizlik (Computational Technologies and Cybersecurity): Bu ko'rsatmalar qiziqarli hisoblash texnologiyalari (masalan, bulut hisoblash, shtirlash, ishonchli hisoblash) va kiberxavfsizlik (malware, phishing, hackers) haqida ma'lumotlar beradi.
Ma'lumot Analiz va Sun'iy Intellekt (Data Analysis and Artificial Intelligence): Bu ko'rsatmalar ma'lumot analizi (ma'lumotlarni boshqarish, tahlil qilish, vizualizatsiya qilish) va sun'iy intellekt (mashina o'rganish, sonli ma'lumotlar analizi, robotlar) haqida ma'lumotlar beradi.
Dasturiy Ta'minotni Boshqarish (Software Management): Bu ko'rsatmalar kompyuter tizimlarini boshqarish va ta'minotni rivojlantirish jarayonlari (dasturlarni tuzish, test qilish, ishlab chiqarish, ish joyidan chiqarish) haqida ma'lumotlar beradi.
Bu ko'rsatmalar kompyuter tizimlarini tadqiq qilish va bu sohadagi karyeralarga tayyorlashda keng qamrovli malumotlar taqdim etadi. Tizimni birinchi qadamda o'rganishga kirish va qiziqtirgan sohalarga qaratish, keyin esa o'zingizni rivojlantirish uchun tajribalar yig'ish hamda amaliyotni oshirish juda muhimdir.
Bu ko'rsatmalar kompyuter tizimlarini tadqiq qilish va bu sohadagi karyeralarga tayyorlashda keng qamrovli malumotlar taqdim etadi. Tizimni birinchi qadamda o'rganishga kirish va qiziqtirgan sohalarga qaratish, keyin esa o'zingizni rivojlantirish uchun tajribalar yig'ish hamda amaliyotni oshirish juda muhimdir.
|
| |
“Wordwall” platformasini - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan...

13
3
Sifatlarning ma‟no turlarini aniqlang
4
3-sinf ona tili fanidan sifat mavzusini
mustahkamlash uchun topshiriq
5
O‟z va ko‟chma ma‟nodagi sifatlar 4-sinf 26-
mashq “Beshinchisi ortiqcha” topshirig‟i
Xulosa
Yuqorida berilgan tavsiyalardan foydalanish natijasida o‟quvchilarning sifat
haqidagi bilim, ko‟nikma, malaka va kopmitensiyalari yanada oshishiga xizmat
qilishi shubhasiz. O‟qituvchining dars o‟tishdan ko‟zlangan maqsadlariga
erishishida qo‟llaydigan interfaol metodlar va ta‟limiy o‟yinlar, qiziqarli
topshiriqlar vositasida o‟quvchilarda erkin va mustaqil, ijodiy va kreativ fikirlash
ko‟nikmalari rivojlanadi. Shunday ekan, o‟qituvchi ham ijodkor, yaratuvchi, o‟z
ustida muntazam shug‟illanishi darkor. Zero, ertamiz egalari biz ta‟lim-tarbiya
berayotgan o‟quvchi yoshlardir.
“O’z o’rningni top” metodi - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan...

7
Metodning qo’llanishi:
bu metodda sinfdagi barcha o‟quvchilar bir vaqtda ishtirok
etishlari mumkin. Buning uchun o‟qituvchi to‟rt nafar o‟quvchini tanlab olib ularni
sinf taxtasi yoniga chiqaradi. Ularning qo‟liga A4 formatdagi qog‟ozning har
biriga alohida yozilgan sifatning ma‟no turlarini (rang, ta‟m, shakl, xil-xususiyat
so‟zlari) tutqazadi. Sinfagi boshqa o‟quvchilarga esa belgini bildirgan bitta so‟z
yozilgan qog‟ozchani tarqatadi Tarqatmalar sinfdagi o‟quvchilar soniga to‟g‟ri
kelishi kerak.. Har bir o‟quvchi so‟zni to‟g‟ri o‟qib qaysi belgini ushlab turgan
o‟quvchining oldiga borib turishini aniqlaydi va o‟z o‟rnini topib turadi. Agar
topshiriqni bajara olmagan o‟quvchi bo‟lsa, o‟qituvchi bunday o‟quvchilar bilan
alohida, yakka tarzda ishlashi kerak.
Metodning afzalliklari: o‟quvchilarni o‟qib tushunishini o‟stiradi, xulosa
chiqarishga undaydi, tez va ongli harakat qilishini ta‟minlaydi. Yana bu metod
orqali o‟qituvchi bir vaqtning o‟zida butun sinfni baholashi mumkin.
Foydalanish uchun so‟zlar: qizil, achchiq, ko‟k, chiroyli, odobli, dumaloq, egri, oq,
qora, moviy, quvnoq, mazali, nordon, shirin, mehribon va boshqalar.
“Baliq ovi” ta’limiy o’yini.
Kerak bo‟ladigan jihozlar:
Hovuzcha uchun idish to‟rtta yoki beshta;
Suv
Masus ilgakli tayoqchalar;
Qattiq qog‟ozdan yasalgan, laminantlangan rangli va shakli har xil
baliqchalar
Baliqlarni solish uchun kichik chelakchalar.
Metodning qo‟llanilishi: sinf o‟quvchilari 4-5 kishilik guruhlarga bo‟linishadi,
guruhlarga turli shaklli va har xil rangli baliqchalar bo‟lgan hovuzchalar beriladi.
Baliqlarni tayoqchalar yordamida tutib, shakli va rangiga qarab maxsus
chelakchaga solishadi. Tez va ko‟p baliq tutgan, ularni masus idishga to‟g‟ri
joylashtirgan guruh g‟olib hisoblanishadi.
Metodning afzalliklari: o‟quvchilarni tez va chaqqon harakat qilishga, epchillikka,
jamoada ahil ishlashga, ularga ko‟tarinki kayfiyat ulashishga yordam beradi.
Sifat so’z tukumini o’rgatish bosqichlari va izchilligi

5
1-bosqichda
o‟quvchilarga 1-2 sinflarda (sifatning) belgini bildiradigan
so‟zlarning leksik ma‟nosi haqidagi bilimlar beriladi, bunday so‟zlar
qanday?,
qanaqa?
so‟roqlariga javob berishi o‟rgatiladi. Shu bilan o‟quvchilarda sifatga oid
so‟zlar haqida boshlang‟ich tushunchalar shakllantiriladi.
2-bosqich
3-sinfga to‟g‟ri keladi va bu bosqichda o‟quvchilarga sifat so‟z turkumi
atama berib o‟rgatiladi. Bunda belgini bildirgan so‟zlar birgalikda sifat so‟z
turkumini bildirishi, sifatlarning ma‟no turlarga ajratilishi haqida ma‟lumotlar
beriladi. “Sifat” tushunchasini shakllantirish o‟quvchilarning “shaxs va narsaning
belgisi” degan umumlashtirilgan tushunchani o‟zlashtirish darajasiga bevosita
bog„liq. Shu maqsadda rang, maza, shakl-hajm, xilxususiyat bildiradigan so‟zlar
guruhlanadi va shu so‟zlarning xususiyatlari umumlashtiriladi. Sifatning leksik
ma‟nosi bilan birga uning grammatik xususiyatlari bilan ham tanishtiriladi.
Sifatlarning xususiyatlarini umumlashtirish asosida o‟quvchilar uning so‟z turkumi
sifatidagi o‟ziga xos belgilarini ajratadilar.Bular quyidagilar:
a) shaxs va narsaning belgisini bildirishi;
b)
qanday?
yoki
qanaqa? s
o‟rog„iga javob bo‟lishi;
d) gapda otga bog„lanib, shu ot bilan so‟z birikmasi hosil qilishi va ikkinchi
darajali bo‟lak vazifasida kelishi.
3-bosqichda
esa (ya‟ni 4-sinfda )ilgari o‟rganilgan bilim, ko‟nikma va malakalar
takrorlanib, grammatik materialga bog„liq holda
qip-qizil, yam-yashil
kabi orttirma
darajadagi (atama aytilmaydi) sifatlarning yozilishi o‟rgatiladi. Bu bosqichda
o‟quvchilar turli xil mashq va topiriqlarni o‟zlari ongli ravishda bajarishga, sifatga
oid so‟zlarni hech ikkilanmay, mustaqil ajrata olishga erishadilar. Ona tili va
o‟qish darslarida o‟quvchilar nutqi yangi-yangi sifatlar bilan boyitib boriladi.
Ularga oldindan ma‟lum bo‟lgan sifatlarning ma‟nosiga aniqlik kiritiladi.
Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan interfaol metodlar, mashq va topshiriqlardan foydalanishning ahamiyati mavzusidagi metodik tavsiyasi - bet 10

14
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1.
1-4-sinf ona tili darsligi “Novda” Toshkent 2023.
2.
“Ona tili o‟qitish metodikasi” K.
Qosimova, S. Matchanov, X.G‟ulamova,
Sh. Yo‟ldasheva, Sh. Sariyev Toshkent “Noshir” nashiryoti 2009.
3.
“Pedagogik tenologiyalarning tatbiqiy asoslari”Toshkent “FAN” nashiryoti
2006. O‟.Q. Tolipov, M.Usmonboyeva .
4.
“Pedagogika” Toshkent 2010 Mavlonova R, Raxmonqulova N,
Voxidova N.
5.
Internet materiallari:
Youtube tarmog‟i.
Wordwall onlayn platformasi
http://uzedu.uz/
sayti
“Kasblar kompasi” metodi - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan...

11
Metodning qo‟llanilishi: bu metodni juftlikda,
guruhda va yakka tarzda ham
qo‟llash mumkin. Kompasning ko‟rsatkichlariga quyidagi kasbga oid rasmlar
yopishtiriladi. O‟quvchilardan o‟zlari qiziqqan biror kasbini tanlab, o‟sha kasbning
o‟ziga
xos sifatlarini, belgilarini, boshqa kasblarda
uchramaydigan tomonlarini
tariflab berishlari kerak bo‟ladi.
Metodning
afzalliklari:
o‟quvchilarning
kasblar
haqidagi
bilimlarini
kengaytiradi,fanlararo integratsiyani amalga oshiradi,
ularni hozirjavoblikka
o‟rgatadi, og‟zaki nutqini rivojlantiradi, kasbga yo‟naltiradi.
“Pochta qutisi” metodi.
Metodning qo‟llanilishi: bu metodni darsning mustahkamlash bosqichida qo‟llash
mumkin. Buning uchun oldindan har bir o‟quvchiga konvert tayyorlab qo‟yiladi.
Har bir o‟quvchi o‟zining yaqin do‟stiga maktub yozishadi va konvertga solishadi.
Konvertni o‟chta qutisiga solishadi. O‟qituvchi poshta qutisini aralshtirad va har
12
bir o‟quvchi bittadan
maktub olib, uning ichidagi sifatga oid so‟zlarni topib tahlil
qilib berishadi.
Metodning afzalliklari: o‟quvchilarning og‟zaki va yozma nutqini rivojlanatiradi,
lug‟at boyligini o‟stiradi. Hozirjavoblikka o‟rgatadi.
Kreativ fikrlashga yordam
beradi. Bu metodda butun sinf o‟quvchilari ishtirok etishlari mumkin.
Sifatni o’rgatishda “Wordwall” platformasidan foydalanishning afzalliklari
Bugungi kunda barcha jabhalarda bo‟lgani kabi ta‟lim
sohasida ham bir qator
imkoniyatlar ham yatilmoqda. AKT, ta‟lim texnologiyalari, ta‟lim planshetlari,
elektron doskalar bilan bir qatorda dars jarayonida to‟g‟idan- to‟g‟ri
foydalanish
mumkin bo‟lgan onlayn ta‟lim platformalari ham yaratilmoqda. Shular qatorida
“Bog’bon” metodi - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan interfaol...

10
Metodning qo‟llanilishi: sinfdagi o‟quvchilar 4-5 kishilik guruhlarga bo‟linishadi.
Guruhlarga sifatning ma‟no turlari yozilgan asalarilar va ularning uyalari rangli A4
formatdagi qog‟ozda chiqarilib, guruhlarga tarqatiladi. O‟quvchilar shu asalarilarni
mos uyalariga yopishtirishlari kerak bo‟ladi.
Metodning afzalliklari: O‟quvchilarning hamkorlikda ishlash ko‟nikmasini
rivojlantiradi, mavzuni
mustahkamlashga yordam beradi,
ularni tez va chaqqon
harakat qilishga odatlantiradi.
“Taqiqlangan so’z” metodi.
Kerak bo‟lgan jihoz: Yumshoq koptok.
Metodning qo‟llanilishi: bu metodni mavzuni
mustahkamlash bosqichida,
mustahkamlash darslarida qo‟llash mumkin. O‟qituvchi qo‟lidagi
yumshoq
koptokni navabat bilan o‟quvchilarga bitta so‟z
aytib otadi,
koptokni ilib olgan
o‟quvchi ham o‟sha so‟zni aytib koptokni o‟qituvchiga otadi. Agar o‟qituvchi sifat
so‟z turkumiga oid so‟zni aytsa o‟quvchi bu so‟zni aytmasdan koptokni qaytarishi
kerak. Agar aytib qo‟ysa o‟yindan chetlatiladi. O‟yin 3,4 o‟quvchi qolgunga qadar
davom etadi.
Metodning afzalliklari: o‟quvchilarning diqqatini jamlashga, tez
fikrlashga, og‟zaki
nutqini rivojlantirishga yordam beradi. Hamda, o‟qituvchi o‟quvchilarning
mavzuni qanchalik o‟zlashtirib, sifat so‟zlarni taniganliklarini bilib olishi mumkin.
, 4, 5, 6, 7 metodi - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan interfaol...

8
Ushbu metod yangi mavzuni mustahkamlash qismida
foydalanish uchun unumli
hisoblanadi. Yangi mavzu haqida ma‟lumot bergach, o‟quvchilar bilan
mustahkamlanadi.
Metodning qo‟llanilishi:
Belgini bildiruvchi :
3 ta harfdan iborat so‟zni yozing.
4 ta harfdan iborat so‟zni yozing.
5 ta harfdan iborat so‟zni yozing.
6 ta harfdan iborat so‟zni yozing.
7 ta harfdan iborat so‟zni yozing.
Bu topshiriqni juftlikda ishlash uchun qo‟llasa ham, yakka tarzda qo‟llasa ham
bo‟ladi.
Metodning
afzalliklari:
o‟quvchilarni
kreativ
firkrlashga,
xotirasini
mustahkamlashga,
diqqatni jamlashga, yozma savodxonlikni oshirishga,
hamkorlikda ishlashga yordam beradi. Topshiriqni bajarish jarayonida o‟quvchilar
o‟tilgan mavzuni yana bir bor yodga olishiga to‟g‟ri keladi. Bu o‟quvchilarga
so‟zning neshta harfdan iborat ekanligi tezlikda sanab chiqishiga o‟rgatadi. Bu esa
matematika fani bilan integratsiyani yuzaga keltiradi.
Sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan metodlar va topshiriqlar
Boshlang‟ich sinf o‟quvchilariga sifatni o‟rgatishning ikkinchi,
uchinchi
bosqichlari 3-4-sinflarga to‟g‟ri keladi. Bu davrga kelib o‟quvchilarning belgini
bildirgan so‟zlar
haqidagi tushunchalari, bilimlari ancha kengayib qolgan bo‟ladi.
Endi ularga sifat so‟z turkumi haqida atama berilib, ma‟lumotlar
bazasi
kengaytiriladi. 3-sinf o‟quvchilarining amaldagi darsliklariga quyidagi mavzular
kiritilgan:
Sifat so‟z
turkumi
Sifatning otga bog‟lanishi
Sifatning ma‟no turlari
Sifat yasovchi qo‟shimchalar
Qarama-qarshi ma‟noli sifatlar
Sifatlarning yozilishi
4-sinfda esa bu mavzular yanada takomillashtiriladi va to‟ldiriladi. Amaldagi 4-
sinf darsligimizga quyidagi mavzular kiritilgan:
Sifat so‟z turkumi
Sifatning otga bog‟lanishi
Sifatlarning ma‟no munosabati
Sifatlarning ma‟no turlari
Sifatlarning o‟zi bog‟langan so‟zlar bilan yozilishi
Sifat yasovchi qo‟shimchalar
9
Matndan sifatlarni topish va tahlil qilish
Yuqoridagi mazvularni o‟quvchilarga mukammal yetkazib berish uchun ularning
yoshiga, bilim saviyasiga
mos keladigan metodlardan, ta‟limiy o‟yin
texnologiyalaridan foydalanish maqsadga muvofiqdir. 3-4-sinf o‟quvchilari
mustaqil va tanqidiy fikrlay oladigan, og‟zaki va yozma nutqi anchayin rivojlangan
va jamoada, hamkorlikda ishlash ko‟nikmalariga ega bo‟lishadi. Ularga “4K”
modeli asosida
tuzilgan topshiriqlarni, usullarni qo‟llash mumkin. Quyida sizga
dars jarayonida foydalanish mumkin bo‟lgan bir nechta metodlar va ularni amalda
qo‟llash haqida ma‟lumot berib o‟taman.
O’quvchilarga belgini bildirgan so’zlar haqida boshlang’ich

6
bir qator interfaol usullardan, jumladan “4K” modeli
asosida ishlab chiqilgan
metodlardan foydalanish ko‟proq samara beradi. Quyida dars jarayonida
foydalanish mumkin bo‟lgan metodlardan namunalar keltirilgan:
“Sabzavotlar nima deydi” metodi
Kerak bo‟lgan jihozlar:
Sabzavotlarning A4 formatga
tushirilgan rangli rasmlari
Metodning qo‟llanilishi: o‟qituvchi A4 formatdagi sabzavotlarning rangli
rasamlarini taxtaga ilib qo‟yadi. Bitta o‟quvchi chiqib
ixtiyoriy bitta sabzavotni
tanlaydi va o‟sha sabzavot tilidan gapiradi. Bunda o‟sha sabzavotning rangini,
shaklini, mazasini aytib o‟tadi.
Masalan: Men piyozman.
Rangim qizil, oq bo‟ladi. Men uzunchoq va dumaloq
shaklga kira olaman. Ta‟mim achchiq. Hidim o‟tkir.
Hatto mendan mikroblar va
viruslar qo‟rqishadi.
Metodning avzalliklari: o‟quvchilarning rangni, shaklni, maza-ta‟mni ajrata olishga
yordamlashadi. Ularning og‟zaki nutqini rivojlantiradi.
Yodga olish, eslash
qobilyatlarini mustahkamlaydi.
Muallif - Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda foydalaniladigan interfaol metodlar,...

3
MUNDARIJA
I.
Kirish…………………………………………………………………….4
II.
Asosiy qism
2.1.
Sifat so‟z turkumini o‟rgatish bosqichlari va izchilligi……………..….4
2.2.
O‟quvchilarga belgini bildirgan so‟zlar haqida boshlang‟ich
tushunchalar
berish usullari……………………………………………………………5
2.3.
Sifat so‟z turkumini o‟rgatishda foydalaniladigan metodlar va
topshiriqlar……………………………………………………………….8
2.4.
Sifatni
o‟rgatishda
“Wordwall”
platformasidan
foydalanishning
afzalliklari…………………………………………………………………12
III.
Xulosa……………………………………………………………………..13
IV.
Foydalanilgan adabiyotlar ro‟yxati……………………………………….14
4
Boshlang’ich sinf ona tili darslarida sifat so’z turkumini o’rgatishda
foydalaniladigan
interfaol
metodlar,
mashq
va
topshiriqlardan
foydalanishning ahamiyati
Kirish
“O‟zbek tili xalqimiz uchun milliy o‟zligimiz va mustaqil davlatchiligimiz, bebaho
ma‟naviy boyligimiz va buyuk qadriyatimizdir”
Sh. Mirziyoyev
Til millat ko‟zgusi,
uning hayoti, o‟tmishi va kelajagini asrlar davomida asrab
kelajak avlodga bekamiko‟st yetkazib beruvchi xazinadir. Har bir millatning tilida
o‟sha xalqning ma‟naviyati, o‟zligi va milliy qadriyatlari aks etadi. Shuning uchun
ham ona tili ta‟lim turlarining barcha bosqichlarida osondan murakkabga tamoili
asosida izchillik bilan o‟rganiladi.
Bugungi kunda yurtimizda ona tilimizning
mavqeyini yanada oshirishga
qaratilgan ko‟plab chora-tadbirlar, qarorlar ishlab chiqilmoqda. Jumladan,
O‟zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 21-oktabrdagi”O‟zbek
tilining
davlat tili sifatidagi nufuzi va mavqeyini tubdan oshirish chora-tadbirlari
to‟g‟risida”gi PF-5850-son Farmoni hamda O‟zbekiston Respublikasi
Prezidentining 2020-yil 20-oktabrdagi PF-6084-son Farmoni asosidagi “2020-
2030-yillarda o‟zbek tilini rivojlantirish va til siyosatini
takomillashtirish
KONSEPSIYASI”ni keltirish mumkin.
Yuqoridagi farmon va qarorlarning ijrosini ta‟minlash maqsadida o‟quvchilarga
o‟zbek tilining naqadar boy va mazmundor ekanligini uqtirish, ona tilimizning
leksik va grammatik qurilishini o‟rgatishning zamonaviy usul va metodlarini ishlab
chiqish talab etilmoqda. Bu muammoni hal qilishga malakali o‟qituvchilarimiz
ham o‟z hissalarini qo‟shishmoqda. Darslarni tashkil qilish jarayonida foydalanish
mumkin bo‟lgan zamonaviy metodlar va pedagogik
texnologiyalar ishlab
chiqilyapti va amaliyotda qo‟llanilmoqda.
O‟zbek tilining mazmundorligini, go‟zalligini oshirishda sifat so‟z turkumining
o‟rni alohidadir. Chunki tilimizdagi juda ko‟plab
sinonimlar, qarama-qarshi
ma‟noli so‟zlar aynan sifat so‟z turkumiga tegishlidir. O‟quvchilarning og‟zaki va
yozma nutqini rivojlantirish,
boyitish, jozibadorligini oshirish uchun,albatta,
belgini bildirgan so‟zlardan foydalanamiz. Ushbu metodik tavsiyada boshlang‟ich
sinf o‟quvchilariga sifatni o‟rgatishda foydalanish mumkin bo‟lgan zamonaviy
metodlar, mashqlar va ta‟limiy o‟yinlar, onlayn test platformasi “Wordwall” dan
foydalanish haqida atroflicha ma‟lumotlar, namunalar keltirilgan.
Microsoft Word â•œYangi yilga foydali sovgâ•Ÿalarâ•š aksiyasini oâ•Ÿtkazish va unda ishtirok etish shartlari

Microsoft Word â•œYangi yilga foydali sovgâ•Ÿalarâ•š aksiyasini oâ•Ÿtkazish va unda ishtirok etish shartlari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Microsoft Word â•œYangi yilga foydali sovgâ•Ÿalarâ•š aksiyasini oâ•Ÿtkazish va unda ishtirok etish shartlari
|
REPRODUKTIV SALOMATLIK VA HUQUQ TUSHUNCHASI

|
REPRODUKTIV SALOMATLIK VA HUQUQ TUSHUNCHASI
|
bet | 10/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarREPRODUKTIV SALOMATLIK VA HUQUQ TUSHUNCHASI
Reproduktiv salomatlik nafaqat reproduktiv davrida kasallik va patologiyalarni bo‘lmasligi, balki jismoniy, ruhiy va ijtimoiy holatni to‘liqligidir. Reproduktiv salomatlikka asosan, inson o‘zi uchun xavfsiz va qoniqarli bo‘lgan jinsiy aloqada bo‘lishi va qachon, qancha bola tug‘ishini o‘zi hal qilishi kerak. Ayol kontraseptiv usullarning samaradorligi haqida to‘liq axborotga ega bo‘lishi kerak va homiladorlikdan saqlanish usulini o‘zi tanlash huquqiga ega. Shu bilan bir qatorda, ayol bexatar homiladorlik va tug‘ruq huquqiga, sog‘lom farzandlar ko‘rishga va barcha xizmatlar bilan ta’minlanish huquqiga ega.
AYOL REPRODUKTIV SALOMATLIGI VA HUQUQ MASALALARI
Ayollarning reproduktiv salomatligi erkaklarnikiga nisbatan xavf ostida turadi, chunki homiladorlik va tug‘ruq ayol organizmida ro‘y beradi. Masalan, istalmagan homiladorlik tufayli qilinadigan abort yoki istalgan homiladorlikdan keyingi tug‘ruqda kelib chiqishi mumkin bo‘lgan asoratlar ayolning reproduktiv salomatligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Yaponiyadan kelgan ma’lumotlarga ko‘ra fertil yoshdagi ayollarning umumiy kasalliklari ichida 30% – jinsiy a’zo kasalliklarini tashkil qiladi; erkaklarda esa – 12% (bu ayollarga nisbatan 1/3 to‘g‘ri keladi). Jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklar: ayollarda – 8,9%, erkaklarda esa – 1,5%. Ushbu ma’lumotlarga ko‘ra ayollar erkaklarga nisbatan jinsiy xavfga 3 baravar ko‘p uchraydilar. Reproduktiv jarayonni kechishi hamda jinsiy a’zolarni tuzilishi va faoliyati orqali jinsiy farq namoyon bo‘ladi. Ayollarning jinsiy a’zolaridagi kasallik belgilari kamdan-kam holatlarda namoyon bo‘ladi, ayollar o‘z xohishlariga ko‘ra profilaktik tekshiruvlardan o‘tmaydilar, shu sababli kasallikni tashxislash qiyin kechadi.
Har bir insonning individualligi reproduktiv salomatlik va seksuallik tushunchalariga ta’sir qiladi (onalik mohiyati integrasiyasi). Onalik salomatligini saqlash va yaxshilash ayolning reproduktiv salomatligiga bog‘liq. Ayollar sog‘lig‘ini muhofaza qilishning bugungi masalalari: reproduktiv salomatlik va huquqni himoyalash va bunga bog‘liq muammolarni aniqlash.
|
| |
-moddasida - Onalik va bolalikni himoya qilish tuzilmasida (strukturasi) parvarish faoliyati

|
Onalik va bolalikni himoya qilish tuzilmasida (strukturasi) parvarish faoliyati
|
bet | 2/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlar224-moddasida. «Homilador ayollarni va bolasi bor ayollarni ishga qabul qilishni rad etish va uning ish haqini kamaytirish taqiqlanadi. Homilador ayolni yoki 3 yoshga to‘lmagan bolasi bor ayolni ishga qabul qilish rad etilgan taqdirda ish beruvchi rad etilishining sabablarni ularga yozma ravishda ma’lum qilishi shart. Mazkur shaxslarni ishga qabul qilishni rad etganlik ustidan sudga shikoyat qilinishi mumkin».
225-moddasida. Ayollar mehnatini qo‘llanish taqiqlanadigan ishlar. Mehnat sharoiti noqulay ishlarda, shuningdek yer osti ishlarida ayollar mehnatini qo‘llash taqiqlanadi, yer ostidagi ba’zi ishlar bundan mustasnodir. Ayollarning salomatligi uchun normadan ortiq mumkin bo‘lmagan yuk ko‘tarish va tashishlari ma’n etiladi.
226-moddasida. Homilador ayollarni yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarning ta’siridan holi bo‘lgan ishga o‘tkazish. Tibbiy xulosaga muvofiq homilador ayollarning ishlab chiqarish normalari, xizmat ko‘rsatish normalari kamaytiriladi yoki ular avvalgi ishdagi o‘rtacha oyligi saqlangan holda yengilroq yoki noqulay ishlab chiqarish omillarining ta’siridan holi bo‘lgan ishga o‘tkaziladi.
233-moddasida. Homiladorlik va tug‘ish ta’tili. Ayollarga tuqqunga qadar 70 kalendar kuni va tuqqanidan keyin 56 kalendar kun (tug‘ish qiyin kechgan yoki 2 va undan ortiq bola tug‘ilgan hollarda 70 kalendar kuni) muddati bilan homiladorlik va tug‘ish ta’tillari berilib, davlat ijtimoiy sug‘urtasi bo‘yicha nafaqa to‘lanadi.
234-moddasida. Bola 2 va 3 yoshga to‘lgunga qadar parvarishlash uchun beriladigan ta’tillar. Homiladorlik va tug‘ish ta’tili tugagandan keyin ayolning xohishiga ko‘ra unga bolasi 2 yoshga to‘lgunga qadar bolani parvarishlash uchun ish haqi saqlanmaydigan qo‘shimcha ta’til ham beriladi.
236-moddasida. Bolani ovqatlantirish uchun beriladigan tanaffuslar. 2 yoshga to‘lmagan bolasi bor ayollarga dam olish va tushlik uchun beriladigan tanaffusdan tashqari, bolani ovqatlantirish uchun qo‘shimcha tanaffuslar beriladi. Bolani ovqatlantirish uchun beriladigan tanaffuslar ish vaqtiga kiritiladi va o‘rtacha oylik ish haqi hisobi bo‘yicha ham to‘lanadi.
237-moddasida. Homilador va bolasi bor ayollar bilan tuzilgan mehnat shartnomasini bekor qilishdagi kafolatlar. Homilador ayollar va 3 yoshga to‘lmagan bolasi bor ayollar bilan tuzilgan mehnat shatnomasini ish beruv chining tashabbusi bilan bekor qilishga yo‘l qo‘yilmaydi. Korxonaning butunlay tugatilish hollari bundan mustasno, bunday hollarda mehnat shartnomasi ularni albatta ishga joylashtirish sharti bilan bekor qilinadi.
|
| |
REPRODUKTIV SALOMATLIK KONSEPTSIYASI

|
REPRODUKTIV SALOMATLIK KONSEPTSIYASI
|
bet | 9/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarREPRODUKTIV SALOMATLIK KONSEPTSIYASI
Oxirgi yillarda «Reproduktiv salomatlik va huquq» konsepsiyasiga katta e’tibor berilmoqda. Bu konsepsiya onalikda hamshiralik par varishida katta ahamiyatga ega, chunki bu konsepsiya onalik va bolalikni muhofaza qilishga katta e’tibor beradi. Onalikda hamshiralik parvarishi mohiyati jadal ravishda rivojlanib kelmoqda. Shuning uchun reproduktiv salomatlik va huquqni tushungan holda onalikda hamshiralik parvarishida parvarish masalalarini qayta ko‘rib chiqish kerak.
Reproduktiv salomatlik konsepsiyasini rivojlanishi:
1990-yil – Fathalla tushunchasi (inson reproduksiyasi taraqqiyoti tekshirish maxsus dasturining rahbari). Reproduktiv salomatlik nafaqat reproduktiv davrida kasallik va patologiyalarni bo‘lmasligi, balki jismoniy, ruhiy va ijtimoiy holatni to‘liqligidir.
1992-yil – Oilani rejalashtirish Xalqaro federatsiyasi faoliyati reproduktiv salomatlikni yaxshilashga qaratilgan.
1993-yil – Akusher-ginekologlarning Xalqaro kongressi reproduktiv salomatlikning 4 ta asosiy elementini belgiladi:
Homiladorlikdan saqlanishni nazorat qilish. Nafaqat homiladorlikdan saqlanish, balki bepushtlikni davolash ham zarur.
Har bir ayol bexatar homiladorlik va tug‘ish huquqiga ega.
Barcha yangi tug‘ilgan chaqaloqlar sog‘lom va baquvvat bo‘lishlari kerak.
Jinsiy infektsiyalardan xalos bo‘lish kerak.
1994-yil – BMTning uchinchi Xalqaro konferentsiyasida (Qohira, 1994-yil) aholishunoslik va taraqqiyot masalalari bo‘yicha quyidagi ish rejasi tasdiqlandi: «Reproduktiv salomatlikni saqlab qolish maqsadida zamonaviy oilani rejalashtirish usullarini ommalashtirish».
1995-yil – To‘rtinchi ayollar Xalqaro konferentsiyasida quyidagi qonuniy proyekt qayta tasdiqlangan «Ayol va salomatlik», bunda reproduktiv salomatlik konsepsiyasi, huquq hamda jinsiy salomatlik masalalari kiritildi. Deklaratsiyada asosan, har bir ayol o‘zining jinsiy salomatligini saqlashi kerak va bunga o‘zi javobgarligini bilishi kerak, chunki bu ayolning insoniy huquqidir.
|
| |
ONALIKDA HAMSHIRALIK PARVARISHINING FAOLIYATI

|
ONALIKDA HAMSHIRALIK PARVARISHINING FAOLIYATI
|
bet | 7/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarONALIKDA HAMSHIRALIK PARVARISHINING FAOLIYATI
Homilador, tug‘ayotgan va tuqqan ayollarga yo‘naltirilgan asosiy faoliyat. O‘zbekistonda akusher-ginekologik xizmat ko‘rsatishning asosiy prinsiplari:
Respublikada tug‘ruq xizmati ko‘rsatish bepul, barchani 100% qamrab oladi, ilm-fanda zamonaviy o‘zgarishlarga asoslangan holda tibbiy yordam ko‘rsatish sifatini muntazam ravishda oshirib boradi.
Akusher-ginekologik xizmatning asosiy maqsadi – aholi orasida reproduktiv salomatlikni muhofaza qilish, abortning oldini olish va sog‘lom bola tug‘ilishini ta’minlash.
Akusher-ginekologik xizmatning vazifalari – ayollarning barcha hayotiy davrlaridagi salomatligini saqlash va himoya qilishdan iborat.
ONALIK VA BOLALIKNI HIMOYA QILISHDA HAMSHIRANING ROLI
Onalik va bolalikni himoya qilishda hamshiraning faoliyati quyidagilarga yo‘naltirilgan: sog‘lom oilani shakllantirish, ayolning reprod uktiv salomatligini saqlash va himoya qilish, hamshiralik faoliyatining obyekti bo‘lib, ayol uning oilasi va jamiyati hisoblanadi.
Hamshira akusherlik va ginekologiyada hamshiralik jarayonini olib borishda ayol va uning oilasiga turli davrlarda davolashprofilaktik yordam ko‘rsatadi, nazorat va kuzatuvni olib boradi, ginekologik patologiya holatlarida kerakli yordamni ko‘rsatadi. Tibbiyot hamshirasi – ayolga va uning oilasiga maslahatchi, yordamchi vazifasini bajaradi. U hamshiralik jarayoning barcha bosqichlari: birlamchi tekshiruvni o‘tkazish, bemor muammolarini aniqlash, hamshiralik parvarishini rejalashtirish, parva rishni amalga oshirish, parvarishning natijalarini kundalik va yakuniy baholashi shart. Hamshira xavfli omillar, klinik belgilar, asoratlar haqida bilishi shart. Ginekologik kasalliklarni oldini olish, bemorlar va tibbiy xodimlarni infektsiyaga xavfsizlikni ta’minlashi shart. Hamshira akusherlik va ginekologiyada shoshilinch holatlarda birinchi yordam ko‘rsata olishi, tug‘ruqni qabul qila olishi kerak.
SOG‘LIQNI TARG‘IBOT QILISH KONSEPTSIYASI
Onalikda hamshiralik parvarishi obyekti – bu o‘z sog‘liqlarini mustaqil nazorat qila oladigan va o‘z sog‘liqlarini yaxshilay oladigan, yuqori darajadagi sog‘liqqa ega bo‘lgan aholi qismidir. Hamshiralik parvarishida «sog‘liqni targ‘ibot qilish» konsepsiyasini bilish muhimdir.
|
| |
akusherlik statsionar quyidagilardan tashkil topgan

|
akusherlik statsionar quyidagilardan tashkil topgan
|
bet | 6/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarakusherlik statsionar quyidagilardan tashkil topgan: qabul bo‘li mi, tug‘ruq va tug‘ruqdan keyingi bo‘limlar, chaqaloqlar bo‘limi, shuning dek homilador ayollar patologiyasi bo‘limi. Ginekologik bo‘lim, tug‘ruq kompleksi yoki ko‘p tarmoqli shifoxonalar tarkibida bo‘lib, ginekologik kasalliklari bo‘lgan ayollarni konservativ va jarrohlik yo‘li bilan davolashga yo‘naltirilgan.
Ginekologiya bo‘limi 3 yo‘nalishda ish olib boradi.
Operatsiya yo‘li bilan davolashga muhtoj bo‘lgan bemorlarni gospitalizatsiya qilish – operativ ginekologiya bo‘limi.
Bemorlarni konservativ yo‘l bilan davolash – konservativ ginekologiya bo‘limi.
Homiladorlikni to‘xtatish (abort) palatasi yoki bo‘limi (abortariy).
ona va bola salomatligi markazlari – barcha ayollar va erkaklar hamda o‘smirlarning jinsiy yetilish davrida yordam ko‘rsatish uchun mo‘ljallangan.
uning asosiy ish uslublari: akusher-ginekologik yordam ko‘rsa-
tish, maxsus qabul sharoitida maslahatlar berish, sanitariya-oqartuv ishlarini olib borishdan iborat.
Markazda: akusher-ginekologlar, seksolog, seksopatologlar, andro loglar va psixologlar ish olib boradilar. Markaz oilaviy muammolarni yechishga ham yordam beradi, bu yerga faqat ayol emas, balki erxotin, o‘smir va erkak murojat qilishi mumkin. Markaz mutaxassislari juda katta sanitariya-oqartuv ishlarini ham olib borishadi: o‘rta tibbiy xodimlar maktablarda, o‘rta-maxsus o‘quv muassalarida, oliy o‘quv yurtlarida, ishlab chiqarish korxonalarida turli mavzularda ma’ruzalar o‘qiydilar, suhbat, davra suhbatlari o‘tkazadilar.
Tibbiyot xodimlari bolalar va o‘smirlarning jinsiy yetilishi va tarbiyasida yordam beradilar, bu esa ularning kelajakda oilaviy hayotga tayyorlanishida, ota-ona bo‘lishida javobgarlik hissini uyg‘onishida yordam beradi.
perinatal markazlar respublika va viloyat markazlarida tashkil
eti lib, aholiga akusherlik va ginekologiya xizmatini ko‘rsatish tizil malarid an biri hisoblanadi. Ular tarkibida skrining markazi, repro duktiv salomatlik markazlari bo‘lishi mumkin. O‘zbekiston Respub likasida hozirgi kunda respublika poytaxtida va viloyatlar markazlarida alohida faoliyat ko‘rsatuvchi reproduktiv salomatlik, perinatal, skrining mark azlari mavjud.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Onalik va bolalikni himoya qilish tuzilmasida (strukturasi) parvarish faoliyati

|
Onalik va bolalikni himoya qilish tuzilmasida (strukturasi) parvarish faoliyati
|
bet | 11/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Ya.N. Allayorov. Reproduktiv salomatlik va kontratseptiv texnologiya.– T.: «Istiqlol» nashriyoti, 2005.
Я.Н. Аллаёров, М.И. Расулова, Д.У. Юсупова. Патологик акушерлик.– Самарқанд, 2007.
Ya.N. Allayorov. Akusherlik.– T.: «O‘zbekiston Milliy entsiklopediyasi» Davlat ilmiy nashriyoti, 2008.
Ya.N. Allayorov, N. I. Zokirova, A. T. Safarov, F. Q. Asqarova. Akusherlikda shoshilinch yordam.– Samarqand, 2009.
Р.У. Арзиқулов. Репродуктив саломатлик асослари. – T.: «Ўзбекистон миллий энциклопедияси» Давлат илмий нашриёти, 2010.
Ю.А. Гуркин, В.И. Грицюк. Гинекология. Справочник семейного врача. Москва – Санкт-Петербург, 2005.
В.И. Дуда, В.И. Дуда, И.В. Дуда. Акушерство.– Минск: «Вышэйшая школа», 2004.
M.F. Ziyayeva, G.X. Mavlyanova. Ginekologiya. – T.: «O‘qituvchi» nashriyot matbaa ijodiy uyi, 2007.
Н.Е. Кретова, Л.М. Смирнова. Акушерлик ва гинекология. – T.: «Ибн Сино» номидаги нашриёт, 1991.
|
| |
HOMILADOR AYOLLARDA DISPANSER KUZATUVINI OLIB BORISH

|
HOMILADOR AYOLLARDA DISPANSER KUZATUVINI OLIB BORISH
|
bet | 5/11 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 28,59 Kb. | | #240523 |
Bog'liq Nisbiy ko\'rsatkichlarHOMILADOR AYOLLARDA DISPANSER KUZATUVINI OLIB BORISH
Homilador ayollarni erta o‘z vaqtida nazoratga olish, homilador ayollarning sog‘lig‘ini doimiy ravishda nazorat qilish, homilador ayollarni har tomonlama tekshiruvdan o‘tkazish va somatik kasallik aniqlanganda kasalliklarni davolash, homilador ayol hujjatlarini to‘ldirish, perinatal tekshiruvni o‘tkazish, homilador ayolni «xavfi yuqori guruhga» aloqadorligini aniqlash, homilador ayollarga tug‘ruqdan oldingi patronaj ishlarini tashkil etish, homilador ayollarni mehnat sharoitini o‘rganish, homilador ayollarga o‘z vaqtida tug‘ruq muddatini va tug‘ruqdan oldingi ta’til vaqtini aniqlash, o‘z vaqtida malakaviy davolashni ta’minlash, homilador ayollarni tug‘ruqqa ruhan va jismonan tayyorlash, «Onalar maktabi»da mashg‘ulotlar o‘tkazishni tashkil qilish va mashg‘ulotlar olib borish, tug‘ruqdan keyin ayollar salomatligini tiklashda yordam berish va nazorat qilish.
FERTIL YOSHIDAGI AYOLLARNING REPRODUKTIV SALOMATLIGINI HIMOYA QILISH VA ABORTNING OLDINI OLISH
Istalmagan homiladorlikni oldini olish, abortga qarshi kurash, OITS va jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarning oldini olish, kontratsepsiya usullarni targ‘ib etish, o‘smirlarning jinsiy tarbiya bilan shug‘ullanish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib etish.
akusher-ginekologik yordam ko‘rsatuvchi muassalarning vazifa lari: Ayollarga homiladorlik davrida, tug‘ruq va tug‘ruqdan keyingi davrda, ginekologik kasalliklarda malakaviy tibbiy yordam ko‘rsatish, shuningdek, akusherlik statsionarida yordam ko‘rsatish va parvarishlash perinatal markazlar, akusher-ginekologik majmualar, umumiy profildagi kasalxonalarda amalga oshiriladi.
Zamonaviy tug‘ruq kompleksi quyidagilarni o‘z ichiga oladi: Ko‘p tarmoqli yordam ko‘rsatuvchi ambulator poliklinika bazasi, akusherlik statsionarni, xotin-qizlar maslahatxonasi, reanimatsiya va intensiv terapiya xizmati, yangi tug‘ilgan chaqaloqlarni birinchi etapda parvarishlash bo‘limi, ginekologik bo‘lim va maxsus yordam ko‘rsatish uchun tibbiy brigadani.
|
| |
Tibbiy yordamni rejalashtirish - Onalik va bolalikni himoya qilish tuzilmasida (strukturasi) parvarish faoliyati

Tibbiy yordamni rejalashtirish. Uni muvaffaqiyatli o‘tkazish uchun maqsadni ifodalash, tibbiy aralashuv sferasini tanlash, aralashuv me’zonlarini aniqlash, komanda a’zolari orasida vazifalarini aniqlab olish, xususiy kuzatish va axborotni yozib borish sistemasini ishlab chiqish muhim hisoblanadi. O‘zbekistonning sog‘liqni saqlash tizimida birlamchi bo‘g‘in shahar va tumanlarda oilaviy poliklinikalar, ko‘p tarmoqli tuman markaziy poliklinikalari, ayniqsa aholining asosiy qismini tashkil etadigan qishloq joylarda esa qishloq vrachlik punktlarida (QVP) xotin-qizlar va 0-14 yoshgacha bo‘lgan bolalarga tibbiy xizmat ko‘rsatish ishlari amalga oshiriladi.
O‘zbekiston QVP lar zamonaviy loyihalar asosida qurilgan, Jahon banki, Salomatlik-I, Salomatlik-II dasturlariga binoan tegishli diagnostik, davolash va profilaktika maqsadlari uchun foydalaniladigan asbob-uskunalar bilan jihozlangan. Aholi salomatligini muhofaza qilish uchun tegishli shart-sharoitlarga ega. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 13-apreldagi PQ-1096-sonli Qaroriga ko‘ra namunali QVPlari modelini yaratish bo‘yicha samarali ishlar olib borilmoqda. Ya’ni QVPlarning moddiy texnik bazalarini yanada yaxshilash, ularni suv va elektr ta’minoti, asbob-uskunalarining uzluk siz ishlashi, xodimlar malakasini oshirishga katta e’tibor qaratilmoqda.
Birlamchi bo‘g‘inning profilaktik va davolash ishi: ona va bolaning salomatligini himoya qilish, homiladorlikdan oldin, homiladorlik va tug‘ruqdan keyingi davrda malakali ambulator akusher-ginekologik yordam ko‘rsatishga yo‘naltirilgan.
Ayol hayotining turli davrlarida akusherlik yordami ko‘rsatish
Ayollarga homiladorlik davrida, tug‘ruqdan keyingi davrda yordam ko‘rsatish, ayollarni homiladorlikka va tug‘ruqqa tayyorlash, ko‘krak suti bilan emizishga tayyorlash, ginekologik kasalliklari bor ayollarga ambulator yordam ko‘rsatish, oilani rejalashtirish bo‘yicha maslahatlar va yordam berish: abortning oldini olish, jinsiy yo‘l bilan yuqadigan kasalliklarning oldini olish, zamonaviy kontratsepsiya usullarini qo‘llashni tadbiq etish, kunduzgi statsionar sharoitida akusher-ginekologik yordam ko‘rsatish, qonunga mos ravishda ijtimoiy-huquqiy yordam ko‘rsatish, davolash – diagnostik jarayonning sifatini oshirish uchun izlanish, infektsiyani tarqalishini oldini olish, tibbiy xodimlar va bemorlarning xavfsizligini ta’minlash uchun sanitar-gigiyenik va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar o‘tkazish, aholi orasida reproduktiv salomatlikni himoya qilishga qaratilgan bilimlarni oshirish uchun sanitar-oqartuv chora-tadbirlarini o‘tkazish, ginekologik kasalliklari bo‘lgan ayollarga dispanser kuzatuvini olib borish.
|
Media — atamasi (lotincha — medium, yaʼni vosita, vositachi, usul) turli koʻrinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi.
Media

|
Media — atamasi (lotincha — medium, yaʼni vosita, vositachi, usul) turli koʻrinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi.
Media
|
bet | 3/3 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #102906 |
Bog'liq 1-mavzu glossariyMedia — atamasi (lotincha — medium, yaʼni vosita, vositachi, usul) turli koʻrinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi.
Media — tushunchasi mazmuniga axborotni yaratish, nusxalattirish, tarqatish vositasi hamda mualliflar va ommaviy auditoriya oʻrtasida axborot almashinuvining texnik vositalari kiradi.
Media — ommaviy axborot vositalari, ham keng, ham maxsus auditoriyaga moʻljallangan koʻngilochar takliflarni tavsiya etuvchi, yangilik, axborot va reklama axborotini tarqatishga yoʻnaltirilgan koʻp sonli va serqirra funksiyalarni amalga oshiruvchi kommunikatsiya kanallaridir.
Media savodxonlik – mass-mediani qabul qilish va uning faoliyatini baholash boʻyicha koʻnikmalar va malakalar majmuini bildiradi.
Media taʼlim- mustaqil fikr yuritishga, ijodkorlik faoliyatlarini yanada rivojlantirishga, axborot olish, uni qayta ishlash, umumlashtirish, xulosa chiqarish
Media taʼlim — pedagogika yoʻnalishi boʻlib, “ommaviy axborot kommunikatsiyalari (matbuot, televideniye, radio, kino, video) qonuniyatlarini oʻrganishga qaratilgan. Media taʼlimning asosiy vazifalari: yangi avlodni zamonaviy axborot sharoitida yashashga, real axborotni qabul qilishga tayyorlash, insonni uni tushunishga, uning ruhiyatga taʼsiri oqibatlarini anglashga oʻrgatish, texnik vositalar yordamida kommunikatsiyaning noverbal shakllari asosida muloqot shakllarini oʻzlashtirishga erishish”.
Media va axborot savodxonligi – «soyabon», yaʼni bir tushuncha mazmunida ikki maʼno birlashgan atama sifatida YUNESKO tomonidan tavsiya etilgan. Uning mohiyatini anglash uchun har bir tushuncha oʻzagini bilish zarur.
N
Noverbal muloqot— til, tovush nutqining qoʻllanilishiga asoslanmagan boʻlib, bu mimika, imo-ishoralar, pantomimika, sensor yoki tana orqali aloqalar vositasidagi muloqot. Bu boshqa odamdan qabul qilinadigan taktil, koʻrish, eshitish, hid bilish, hamda, boshqa sezgi va tasavvurlar. Odam muloqotining noverbal shakl va vositalarning koʻpchiligi tugʻma boʻlib, faqat oʻziga oʻxshashlar bilan emas, balki, boshqa tirik jonzotlar bilan ham hissiyot va hulq-atvor darajalarida hamfikrlikka erishish orqali oʻzaro taʼsir koʻrsatishga imkon beradi.
V
Verbal muloqot faqat insonga xos boʻlib, zarur shart sifatida tilni oʻzlashtirishni belgilab beradi. Nutq muloqot vositasi sifatida bir vaqtning oʻzida ham axborot manbai sifatida, ham suhbatdosh bilan oʻzaro taʼsirlashuv vositasi sifatida namoyon boʻladi. Buyuk shoir Saʼdiyning soʻzlarini yodda tutish lozim: «aqling bormi yoki yoʻq, buyukmisan yo kichik, biz bilmaymiz, sen bir soʻz aytmaguningcha». Verbal (nutq) muloqot
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Media — atamasi (lotincha — medium, yaʼni vosita, vositachi, usul) turli koʻrinishdagi kommunikatsiya va axborot vositasini anglatadi.
Media
|
Axborot texnologiyalari - 1 — Mavzu: Media va axborot savodxonligi tushunchasi. A axborot

|
1 — Mavzu: Media va axborot savodxonligi tushunchasi. A axborot
|
bet | 2/3 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #102906 |
Bog'liq 1-mavzu glossariyAxborot texnologiyalari – Axborotni toʻplash, saqlash, izlash, unga ishlov berish va uni tarqatish uchun foydalaniladigan jami uslublar, qurilmalar, usullar va jarayonlar
K
Kompetensiya- (lotincha: competo — erishyapman, munosibman, loyiqman)
Kompetentlik - maʼlum bir holat xususida toʻgʻri mulohaza yuritish imkoniyatini beradigan bilimga ega boʻlish, dalil isbot fikr, kishining muayyan sohada saviyasini ifoda etadigan atama.
Kompyuter (Computer) - maʼlumotlarni qayta ishlovchi va saqlovchi elektron mashina. Maʼlumotlarni raqamli koʻrinishda qabul qiladi va qayta ishlaydi. Qayta ishlashda kompyuter dasturlari qoʻllanilib, maʼlumotlar turli koʻrinishlarga oʻtkazilishi mumkin (masalan, analog).
Kompyuter savodxonligi (computer literacy) — kompyuter texnikasidan foydalana olish, informatika asoslari, axborot texnologiyalarini bilish
Kompyuterlar turlari - analog, raqamli va gibrid
Kommunikatsiya (Aloqa) — umumlashtiraman, bogʻlayman) — 1) kibernetikada — informatsiya (axborot)larni almashish jarayoni. Jismoniy va ijtimoiy nuqtai nazardan yondashiladigan Kommunikatsiyalar mavjud. Jismoniy nuqtai nazardan yondashiladigan Kommunikatsiya aloqa ham deb ataladi. Aloqa faza joylashgan nuqtalar, qurilmalar yoki kishilar oʻrtasida mos aloqa kanali boʻyicha axborotlarni uzatish jarayonlarini oʻz ichiga oladi.
Kontent (content) — resurs (masalan, veb-sayt yoki ijtimoiy mediadagi akkaunt)ni har qanday axborot salmogʻiga ega maʼlumot: matnlar, grafika, interfeys elementlari, audio va video-fayllar, har qanday formatdagi fayllar va hokazo bilan toʻldirish. Kontent doimiy yoki toʻldirib boriluvchi boʻlishi mumkin.
M
Mavzu (Subject Line) – xabaringizdagi, uning mazmuni haqida soʻzlovchi satr.
Mahsulot – sotish uchun moʻljallangan, narx va isteʼmolchilik narxiga ega boʻlgan tovar.
MAS – (media va axborot savodxonligi) tarkibini quyidagi asosiy tushunchalar tashkil etadi:
media savodxonlik, axborot savodxonligi, raqamli savodxonlik, multimedia savodxonligi, audiovizual savodxonlik, kompyuter savodxonligi, Internet-savodxonligi, raqamli texnologiyalar sohasidagi savodxonlik, kinosavodxonlik, elektron oʻyinlardan foydalanish savodxonligi, televizion savodxonlik, reklama sohasidagi savodxonlik kabilar.
|
| |
Ta’lim jarayoni yaxlit tizim sifatida quyidagicha namoyon bo’ladi

|
Ta’lim jarayoni yaxlit tizim sifatida quyidagicha namoyon bo’ladi
|
bet | 4/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptxKompeten-siyalarni kuchaytirish
Ta’lim jarayoni yaxlit tizim sifatida quyidagicha namoyon bo’ladi:
Ta’lim maqsadi
O’qituvchi faoliyati
O’quv materiali mazmuni
Ta’lim metodlari
Ta’lim vositalari
Ta’limning tashkiliy shakllari
O’quvchi faoliyati
Natija
Bosqichlar
Tashkil etish
Nazorat
Rejalashtirish
Boshqarish (rag’batlantirish)
Natijalarni baholash va tahlil qilish
Bosqichlar
O’quv materialini anglab etish
Bilimlarni amaliyotda qo’llash
Idrok etish
Bilimlrni mustahkamlash
Bilimlarni egallashning dinamikasini aniqlang
Bosqichlar
|
Rаqаm
|
bilimlarni qo’llash
| |
bilimlarni anglab yetish
| |
bilimlarni idrok etish
| |
bilimlarni mustahkamlash
| |
Turli tarixiy davrlarda didaktik tizimlarning shakllanishi va rivojlanishi.
Paradigma-(grekcha, paradeigma) so‘zining o‘zi keng ma’noda turmush va fikrlashning biror sohasining fundamental asoslarini aniqlab beruvchi o‘ziga xos tuzilishga ega nazariya deb izohlanadi.
Paradigma - aniq vaqt doirasida ilmiy jamoatchilikka muammolarni aniqlash va ularni hal etish modeli sifatida taqdim etiladigan barcha ilmiy yutuqlarga tegishli tadqiqot vazifalarini hal etish namunasi sifatida qabul qilingan nazariya.
- Zamonaviy pedagogik fanlardagi maqsadiga (ta’limiy, tarbiyaviy), ta’limning bosh maqsadi - madaniyatga yondashuvga, o‘quv-tarbiya jarayoni doirasida hal etiladigan vazifalariga, pedagog va talabalar orasidagi o‘zaro ta’sir etish tavsifiga ko‘ra paradigmalar farqlanadi.
|
| |
Amaliy dars Amaliy dars - Fan o’qituvchisi: Komiljonova Guluzra Nizomovna

|
Fan o’qituvchisi: Komiljonova Guluzra Nizomovna
|
bet | 7/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptxAmaliy dars Amaliy dars
Noodatiy fikrlash
Kiyimsiz
Bevafo
Boy
Maymun
Rahbar
Tort
Uyalchang
Pahlavon
Pulli
Alpomish
Uy
Ruchka
Temir
Shoh
Bayroq
Telefon
Egizaklar
Platforma
Xurliqo
Imtihon
Suvli
Kitob
- Didaktika nimani o‘rganadi? Mazkur sohaning ob’yekti va predmetini izohlang.
- Didaktikaning asosiy kategoriyalarini sanab bering.
- Zamonaviy ta’lim paradigmalariga nimalar kiradi?
- O‘ qitish j arayonining asosiy vazifalariga izoh bering.
- O‘qitish jarayonining bosqichlariga ta’rib bering.
- O‘quvchilarning bilish faoliyatining tuzilishi va o‘ziga xosliklarini izohlang.
- Ta’lim qonuniyatlari deganda nimani tushunasiz?
- Ta’limning qanday umumiy qonuniyatlari mavjud?
- Ta’limning xususiy qonuniyatlariga nimalar kiradi?
- Ta’lim tamoyillari deb nimaga aytiladi?
- Ta’limning mazmunga doir tamoyillariga nimalar kiradi?
- Ta’limning tashkiliy-metodik tamoyillariga izoh bering.
Savol-javob
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
Ta’lim vositalari - Fan o’qituvchisi: Komiljonova Guluzra Nizomovna

|
Fan o’qituvchisi: Komiljonova Guluzra Nizomovna
|
bet | 3/7 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #154495 |
Bog'liq 1341025.pptxTa’lim vositalari
- ta’lim samaradorligini ta’minlovchi ob’ektiv (darslik, o’quv qo’llanmalari, o’quv qurollari, xarita, diagramma, plakat, rasm, chizma, dioproektor, magnitafon, videomagnitafon, uskuna, televizor, radio, kompyuter va boshqalar) va sub’ektiv (o’qituvchining nutqi, namunasi, muayyan shaxs hayoti va faoliyatiga oid misollar va hokazolar) omillar
Ta’lim natijasi
- ta’lim yakunining mohiyatini qayd etuvchi tushuncha; o’quv jarayonining oqibati; belgilangan maqsadni amalga oshirish darajasi.
Ushbu jarayonni tashkilotchi-sidir. О‘qituvchi zimmasidagi vazifalar: faoliyatida о‘z-о‘zini faollashtira olishi, ijodkorligi, yaratuvchanligi, muloqotchanligi, bilim saviyasi, ruxiy xolatini boshqara olishi va boshqalar.
О‘qituvchi
Ta’lim jarayo-nini xarakat-lantiruvchi kuch
Yaqin о‘tmishda talim oluvchining talim jarayonidagi ishtiroki nazariy bilimlarni qabul qilib oluvchi va о‘zlashtirgan nazariy bilimlar, amaliy kо‘nikmalarni namoyish etuvchi obyekt sifatidagi roli bilan kifoyalangan. Hozir yetakchi subyekt sifatida о‘qituvchi uzatgan axborotlarni qayta ishlab, yо‘llanma, kо‘rsatmalarga, tavsiyalarga tayanib о‘quv manbalari bilan mustaqil ravishda nazariy bilimlarni о‘zlashtirishdir.
Ta’lim oluvchi
- Узлуксиз маъруза (муаммоли маъруза бундан мустасно) ва ўқиб эшиттириш - Эшитиш ва кўриш - Кўргазмали - Мунозара - Амалий машғулот - Мустақил ўқиб, бир- бирларига ўргатганда. - Билимларни амалиётда текшириб кўрганда.
5%
10%
20%
30%
50%
75%
90%
Mustaqil ta’lim talabalarda quyidagi ko`nikmalarni shakllantiradi
Tanqidiy va ijodiy fikrlash
Tizimli tahlil qilish
O‘quv jarayonida talabalarda tashkilotchilik qobiliyati rivojlantirish
|
| |