nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Основы пакета - bet 311

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 311/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
427
1.Kurs ishining tarkibi va hajmi
Kurs ishi tarkib qismlariga, chizmalar, diagrammalarga joylashtirilgan
tasviriy grafik materiallar bilan hisob-kitob va tushuntirish yozuvidan (TY) iborat.
Qo'lda yozilgan matnning hajmi 25-35 jami sahifadan iborat bo'lib, hisob-
kitob va tushuntirish yozuvidan iborat bo‘ladi:
sarlavha sahifasi;
mundarija
kirish
asosiy qism (bo'limlarga bo'lingan)
hisobiy qism
xulosa;
foydalanilgan adabiyotlar ro'yxati (adabiyotlar);
ilovalar (rasmlar, diagrammalar, dastur ro'yxatlari
Kirish qismida muammoni hal qilishning dolzarbligini ko'rsatish kerak,
agar kerak bo'lsa, mavjud tizimlarni vazifalarni kamchiliklarini yoki ularni
samarasiz ishlarini isbotlash uchun ko'rib chiqish kerak.
Asosiy qismning bo'limida muddatli ish mavzusi bo'yicha materiallar
ko'rib chiqiladi: qisqacha tarixiy ma'lumot (agar kerak bo'lsa); asosiy tushunchalar
va ishlanmalar to‘g‘risida ma‘lumot beriladi.
Xulosa qilib, olingan natijalar haqida qisqacha ma'lumot berish, ish
natijalarini umumlashtirish va barcha kurs ishlari bo'yicha xulosalar chiqarish
kerak.
2. Kurs ishini rasmiylashtirish talablari
Kurs ishi kompyuterda A4 (297x210 mm) oq varaqning bir tomonida bir
yarim qator oralig'ida bosilishi kerak. Birinchi satrning hoshiyasi 1,25 sm. Matn
30-35 qatordan iborat bo'lishi kerak, 60 ta belgidan iborat bo'lishi kerak (so'zlar va
tinish belgilarining orasidagi bo'shliqlarni hisoblash) va varaqning butun kengligi
bo'ylab tekislanadi. Har bir varoq standart: chapdan - 3 sm, o'ngdan - 1,5 sm,
yuqori va pastdan - har biri 1,5 sm, harflar Times New Roman 14 o'lchamda
bo‘lishi kerak.
Shaxsiy fikrlarni, formulalarni, belgilarni kiritishga, shuningdek kurs ishning
matniga qora kapillyar (geliy) ruchka bilan diagramma va chizmalar kiritishga
ruxsat beriladi.
Kurs ishlari hajmi kamida 25 sahifadan iborat bo'lishi va 35 varaqdan
oshmasligi lozim. Ishning matni sarlavha sahifasidan boshlanadi (A ilovaga
|
| |
-MAVZU:  
  
Adabiy nutq – - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 86/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики14-MAVZU:
Adabiy nutq – yozuvchilar, shoirlar, olimlar tomonidan ishlangan, qat’iy me’yorlarga ega bo`lgan nutq ko`rinishidir.
1-topshiriq. Matnni o’qing. Matnga savollar tuzing.
Adabiy nutqning muayyan sohadagi muloqot uchun moslashtirilgan, bir qator o`ziga xos xususiyatlari bilan farqlanib turadigan ko`rinishlari - uslublari mavjud.
Adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi.
Ayrim nutq uslubidagina qo`llaniladigan so`zlar uslubiy xoslangan so`zlar, bunday xususiyatga ega bo`lmagan so`zlar esa uslubiy betaraf so`zlardir. Olim na’matakka ilmiy izoh bersa, shoir esa unga badiiy tus beradi, metafora, o`xshatish, jonlantirish, leksik vositalar bilan shoirona kuylaydi.
Shu yo`l bilan ayni bir jumlada qo`shimcha uslubiy (modal) mazmun ham ifodalanadi. Masalan: Ol, jiyan, yo`l yurib kelgansan. Bu jumlada so`zlovchi suhbatdoshga qarindoshligini bildirishi bilan birga, unga o`z mehribonligini ham ko`rsatmoqchi.
Uslubshunoslik uslub, sinonimiya, so`z, so`z birikmasi va gapning ana shu qo`shimcha (modal) ma’nosini o`rganadi.
Gapda uslubiy (modal) mazmun maxsus so`z va iboralar (undalma, kirish so`z, sinonimlar, frazeologik birlik va gaplar, sheva, biror kasbga oid so`zlar va h.k.) orqali ifodalanadi. Hamma so`z, ibora va sintaktik qurilmalar ham ma’lum bir nutq uslubini yaratishga xizmat qilavermaydi: qalam, kitob, daraxt va shunga o`xshash so`zlar o`z asl ma’nosida biror uslubga betaraf so`zlardir.Ular nutqning biror turini tashkil etishi uchun ko`chma ma’noda qo`llanishi kerak. Qalami o`tkir. Hasratim bir kitob bo`ladi. Daraxt bir joyda ko`karadi kabi. Tilimizda barcha uslublarda teng qo‘llanadigan so‘zlar bo‘lishi bilan birga, faqat ayrim nutq uslublari uchun xoslangan so`zlar ham mavjud.
Nutqning ijtimoiy vazifasiga qarab uslub turlari har xil bo`ladi: har bir ijtimoiy qatlam, toifaning o`z nutq uslubi bo`ladi. Shunga ko`ra, uslub, avvalo, so`zlashuv va yozma nutq uslublariga bo`linadi.
|
| |
Tinglovchilar - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 45/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики6.Tinglovchilar: taqdimot tinglovchilarning ehtiyojlari va qiziqishlariga mos boʻlishi shart. Nutqning mazmuni va ohangi tinglovchilarning tabiatiga bogʻliq boʻladi. Taqdimotda foydalangan soʽzlaringizga e’tibor qarating, mos boʻlmagan hech narsaga murojaat qilmang.
Tinglovchilarning yosh guruhi e’tiborga olinishi kerak boʻlgan omillardan biridir. Quyidagilar kalavaning uchini ta’minlashi mumkin:
1.Bolalar hikoyalarni yoqtirishadi va dramatik taqdimotga qiziqishadi.
Yuqori sinf va kollej oʻquvchilariga katta odamlardek munosabatda boʻlish
kerak. Ular yangi fikrlarga hozirjavob boʻladilar, samimiy to‘gʻri yondashuvga minnatdor boʻlishadi, shu bilan birga, ular tanqidga ham moyil boʻlib, yaxshi tayyorlangan va mazmunli taqdimot kutishadi.
2.Yoshlar keng ko`lamli qiziqishlar va ijobiy munosabatli eng nozik tabiatli tinglovchilar boʻlib, yangi loyihalar va gʻoyalarni yoqtirishadi, lekin, ular tanqidchi hamdirlar.
3.Oʻrta yoshdagi tinglovchilar konservator boʻlishadi va yangi gʻoyalarni osonlik bilan qabul qilishmaydi, hayot to‘gʻrisida koʻproq bilim va tajribaga ega boʻlishadi, lekin, oʽzgarishlar va yangi gʻoyalar haqida judayam zavqlanishmaydi, qiziqishlari mumkinku, ammo, osonlik bilan qabul qilmaydilar.
4.Katta yoshdagilar yangi rivojlanish va dunyoda nima sodir boʻlayotganligi haqidagi ma’lumotga qiziqadilar. Ular o‘tmishdagi yaxshi vaqtlarini eslashni ham yoqtiradilar.
Xizmatingiz yoki mahsulotingiz haqidagi ma’lumotlarni kerakli odamlarga yetkazishda taqdimot tayyorlash uchun e’tiboringizni qaratishingiz kerak boʻlgan jihatlarga quyidagilar kiradi:
1.Soddalik. Odatda koʻpchilikda prezentatsiya va taqdimotlar qancha murakkab tilda, atamalar va maxsus iboralarga boy qilib tayyorlansa, shuncha professional darajada tayyorlangan degan taassurot qoʻldiradi degan fikr shakllangan. Lekin,Agar, tayyorlangan ma’lumotlarni eshitayotgan yoki o‘qiyotgan odam nima deyayotganingizni tushunmasa, bunday taqdimotdan koʽzlangan maqsadga erishish qiyin boʻladi. Shunday ekan fikringizni tinglovchi yoki oʻquvchiga yetkazayotganda iloji boricha qisqa va sodda jumlalar qurishga, murakkab atama va iboralardan kamroq foydalanishga harakat qiling. Albatta, siz oʽz ishingizning ustasi ekanligingizni koʻrsatgingiz keladi, lekin, bunga odamlarni zeriktirmasdan yo qiynamsdan ham erishsa boʻladi.
|
| |
LABORATORIYA ISHLARINI BAJARISHDA VA HISOBLASHLAR

57
d) kuchlanish ostidagi sxemalarga o‟zgartirishlar kiritish;
e) kuchlanish ostidagi sxemani kuzatuvsiz qoldirish;
f) ruxsatsiz elektr manbai va jihozlarni tuzatish;
10. Elektr sxemalariga manbadan uzilgandan so‟ng vao‟qituvchi yoki laborant
tekshirgandan keyin o‟zgartirishlar kiriting.
11. Mashg‟ulot xonasida bir kishi qolishi mumkin emas. Ish paytida baxtsiz
hodisa ro‟y bersa, jabrlanuvchiga yordam berish uchun ikkinchi kishi ham bo‟lishi
shart.
12. Agar baxtsiz hodisa ro‟y bersa, jabrlanuvchiga tezda birinchi tibbiy yordam
ko‟rsating vao‟qituvchi yoki laborantga xabar bering.
13. Ishni tugatib, o‟z ish joyingizni tartibga keltiring.
14. Mashg‟ulot xonasini o‟qituvchi ruxsati bilan tark eting.
markaziy 
boshqarish - O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov

43
gidroklapanlar, solenoidli kuch ijro qurilmalari, quvvati katta elektrmotorlar,
kuchli elektron kommutatorlar, multipleks elektrsimlari va h.k. istemolchilarni
avtobillarda keng joriy qilinishidir. Elektr ta'minoti kuchlanishini oshirish
istemolchilar elektr zanjiridagi tokni kamayishiga olib keladi va ularni ishonchli va
kam sarfli ishlashini ta'minlaydi. Lekin birdaniga barcha elektr iste‟molchilarni
yangi yuqori kuchlanishga o„tkazish hozirda 12 V da ishlaydigan iste‟molchilar
(elektrlampalar, elektrdvigatellar, elektron va mikrokompyuter jihozlari, audio-,
radio-, videoapparaturalar, bort o„zini diagnostikalash va b. qurilmalar)ni
ekspluatatsiya qilinayotgan transport vositalarida juda ko„pligi, ularni korxonalar
tomonidan seriyalab ishlab chiqarilayotganligi sababli maqsadga muvofiq emas.
Yanada yorqin misol - elektrmobillar
6
.
Bu yerda asosiy tortish
akkumulyator
batareyasi, boshqaruvchi kontroller va
tortish elektrmotori 120 ... 380 V kuchlanishga ishlaydi va o„zaro alohida zanjirlar
bilan bir-biriga bog„langan. Bunda bort elektr ta'minot tarmog„i 12 voltli bo„lib
qolaveradi.
-
Dvigatelni ishga tushirgandan so„ng ikki - dvigatelni ishga tushirish va
tarmoqqa elektr energiyasini yetkazib berish funksiyalarni bajaradigan
"starter-
Shataksirashga qarshi tizimlar - O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov,...

35
g„ildiraklar orasida tormoz kuchini optimal taqsimlash uchun ABTTdan
foydalanadi.
Undan tashqari, burilayotganda tormozlashda chap va o„ng g„ildiraklar
orasida tormozlash kuchini taqsimlashni EBB nazorat qilib, avtomobil
boshqariluvchanligini
saqlashda
yordam
beradi.
Shoshilinch
tormozlash
kuchaytirgichining asosiy vazifasi – shoshilinch tormozlashda haydovchi pedalga
yetarlicha kuch bilan bosa olmagan holda qo„shimcha tormoz kuchini yaratish
bo„ladi. Kuchaytirgich avtomobil tormozlanish quvvatini oshiradi. Yo„lsizlik
bo„ylab harakatlanganda bu funksiya dvigatelning burovchi momentini
kamaytiradi, buksovka qilayotgan g„ildirak tormozining gidroyuritmasida bosimni
oshiradi va bekorga sarflanayotgan tortish kuchini ishqalanishni oshiruvchi
differensial yordamida qolgan g„ildiraklar orasida taqsimlaydi. Natijada og„ir yo„l
sharoitlarida avtomobilning o„tuvchanligi ortadi.
-topshiriq - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija
|
bet | 85/109 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 1,39 Mb. | | #145749 |
Bog'liq Mажмуа соҳаданики15-topshiriq. Xizmat yozishmalarida qoliplashgan so‘zlardan foydalanib gaplarni to`ldiring.
1.
|
“Sizga . . .ni ma’lum qilamiz”;
“Sizga . . .ni bildiramiz”;
“Sizga . . .ni eslatamiz”;
|
2.
|
“. . . yordam tariqasida . . .”
“. . . munosabat bilan . . . ”
“. . . qaroriga muvofiq ravishda . . .”
|
3.
|
“. . . ga zavod ma’muriyati qarshi emas”;
“. . . ga zavod kafolat beradi” va h.k.
|
16-topshiriq. Quyidagi savollarga javob bering.
1.Qaysi hollarda ariza yozishga zarurat tug`iladi?
2.Tarjimai hol yozishda qanday ma’lumotlar haqida axborot berasiz?
3.Tarjimai hol qachon va qayerda talab etiladi?
4.Zaruriy qismlar asosida o`z tarjimai holingizni yozing.
5.Tushuntirish xati qay hollarda yoziladi va darsga kela olmaganingiz haqida tushuntirish xati yozing
6.Tilxatqanday hollarda yoziladi?
|
17-topshiriq. Quyidagi savollarga javob bering.
1.Hujjatlarni tayyorlash, jo`natish, kelib tushish va nazorat qilish belgilari qanday qo`yiladi?
2. Xizmat xatlarining rekvizitlarini ayting
3. Da`vo, ilova, eslatma kafolat xati deb nimaga aytiladi?
4. Mazmuni va uslubiga ko`ra arizalar necha turga bo`linadi?
5. Rasmiy tarzda yoziladigan shaxsiy arizalar tasnifi qanday?
6. Bayonnomaning yozilish shakliga izoh bering.
|
|
| |
Zamonaviy avtomobillar bort elektron jihozlari

42
boshqaruv bloklari (EBB), eng yangi tizimlarda bort mikroprotsessorlari
tomonidan bajarilsada,
berilgan boshqarish vazifasini bajarishda ushbu
qurilmalarning roli asosiy hisoblanadi.
Bunday yirik tarkibiy boshqaruv
majmualarini ishlash printsipi bo„yicha na mexanik, na elektr, na elektron yoki na
boshqa biron-bir tizimlar turkumiga kiritib bo„lmaydi. Shu sababli, avtomobil bort
avtomatikasining eng yangi tizimlari
avtotron tizimlar degan yangi nom bilan
atala boshlandi.
-
Avtotron tizimlar – bu yirik tarkibiy boshqarish majmualari bo„lib, na
mexanik, na elektr, na elektron yoki ishlash prinsipi jixatidan "toza" boshqa bir
tizimlarga ta'lluqli emas. Avtotron tizim chiqishida markazdan chetdagi noelektr
jarayonlarni boshqara borib, o„zi xam chekkadagi noelektr jarayonlarda
shakllantirilgan kirish signallari bilan boshqariladi.
Misol uchun, dvigatelni (yeSAU-D) va tormozlarni (yeSAU-T) elektron
avtomatik boshqaruv tizimlari asosida ishlab chiqilgan va hozirda qo„llanilayotgan
VDC giroskopik tizimi murakkab yo„l sharoitida avtomobilni yo„naltirish
barqarorligini yaxshilash imkonini beradi. Haydovchi bilan yo„l sharoitini
funksional bog„liqligini ta'minlovchi VDC avtotron tizimi kirish axborotlari
sifatida harakat tezligi, kuzovning qiyalik burchagi, g„ildiraklar tezliklaridagi farq,
rulning burilish burchagi, atmosfera sharoitlari va ba'zi variantlarda – shinalardagi
bosim va yo„l sirtining holati foydalaniladi.
Avtotron
tizimning
generator" deb nomlanuvchi universal elektr mashinasini ishlab chiqish va

44
o„tgan deyarli
barcha yangiliklarni ertami-kechmi seriyalab ishlab chiqarilayotgan
avtomobillarda ishlatila boshlanadi.
Zamonaviy transport vositalari (TV) yuqori texnologik tizimlardir, ularning
konstruksiyasida juda ko„p elektron qurilmalar ishlatiladi, ularning ishonchliligi
yetarlicha yuqori bo„lib, ko„pincha mexanik tizimlarning ishonchliligidan ham
oshadi. Masalan, Bosch tomonidan birinchi seriyalab ishlab chiqarilgan
antiblokirovkali tormoz tizimi(ABTT) vazni 6,5 kg gacha, elektron elementlarning
soni 140 tadan ziyod bo„lgan(1.14-rasmga qarang). Zamonaviy ABTT lar 1,5 kg
gacha massaga ega bo„lib, elektron bazasi o„nlab elementlardan iborat.
Bugungi kunda TV ning elektron tizimlari asosan "yopiq" tizim sifatida
xizmat qiladi, ular avtomobilning turli xil datchiklaridan axborotlarni oladi, ularni
tegishli dasturlarning yordamida tahlil qiladi va elektron boshqaruv bloki (EBB) da
ijrochi qurilmalarga transportning xavfsizligi va boshqarish qulayligi oshirish,
transport vositalarining samaradorligini yaxshilashga va atrof-muhitga zararni
kamaytirishga yo„naltirilgan tegishli buyruqlar ishlab chiqaradi. Shu bilan birga,
ayrim tizimlardan signallar "ochiq" tizim sifatida ham ishlatilishi mumkin -
axborotlarni tashqi muhitga: axborot markazlari, yo„l-transport infratuzilmasi va
boshqa yo„l foydalanuvchilariga uzatish uchun. TV nafaqat ichki tizimdan
ma'lumotlarni uzatish, balki uni tashqi manbalardan ham qabul qilish, shuningdek
uni xavfsizroq va yanada samarali va hatto avtomatik boshqarish uchun ishlatishi
mumkin.
Avtotransport vositasiining bort tizimlarining mumkin bo„lgan tuzilishini
ko„rib chiqamiz.
Differensialni blokirovkalashni avtomatlashtirish

36
52/82, T-40AM, K-700 «Kirovets» traktorlari, MAZ va b.
rusumdagi yuk
avtomobillarida). Bunday differensiallarda burovchi moment g„ildiraklarga
kelayotgan qarshilik kuchlari kattaligiga ko„ra qayta taqsimlanib beriladi.
ABT bilan jihozlangan oddiy differensiallar g„ildirakli haydov
traktorlarida qo„llaniladi va blokirovkalovchi mufta hamda shu muftani boshqaruv
tizimidan iborat bo„ladi. Muftani boshqaruv qurilmasi
rul gidrokuchaytirgichi,
traktorni ilashish og„irligini gidravlik oshirish qurilmasi yoki ishchi organni osish
mexanizmi gidroyuritmasi bilan bog„langan bo„lishi mumkin. Bularning ichida eng
ko„p tarqalgani mufta yuritmasi gidravlik rul boshqaruvi bilan bog„langan
diffirensialni avtomatik blokirovkalash tizimi (DABT). Bunday tizim MTZ
rusumdagi traktorlar orqa ko„priklarida qo„llanilgan bo„lib, unda differensialni
blokirovkalanishi friksion mufti (16)ning (1.16-rasm)
rul gidrokuchaytirgichi
gidrotizimi chiquvchi, moy bakiga quyiladigan magistrali 1 bo„ylab 0,8 MPa
bosim ostida kelayotgan moy bosimi ta'sirida ilashishini hisobiga bo„ladi. Moy
oqimini muftaga yo„naltirish vazifasini
rul gidrokuchaytirgichi gidrotsilindri 3
shtokiga o„rnatilgan zolotnikli gidrotaqsimlagich ko„rinishidagi datchik 17
bajaradi, ya'ni yo„naltiruvchi g„ildirak (11)ning burilish burchagi 8
o
dan oshganda
datchik gidrotsilindr shtokidagi chuqurchadan chiqishi
natijasida siljiydi va
friksion mufta 16 gidromagistralini moy baki magistrali (1)ga ulab qo„yadi.
Natijada moy bosimi ta'sirida muftaning friksion disklari differensialni
blokirovkalaydi. Zarur holatlarda haydovchi ham boshqarish jarayoniga qo„shila
olishi uchun tizimda boshqarish krani 18 ko„zda tutilgan.
DABT ning yuritmasi traktorning orqa osish mexanizmi bilan bog„liq
bo„lgan tuzilmalarda DABT datchigi osish mexanizmining buriluvchi valiga
o„rnatilgan bo„ladi. Ishchi organ ishchi holatda bo„lganda
differensial
blokirovkalanadi, transport holatida differensial blokirovkasizlanadi.
Основы пакета - bet 83

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
102
Yuqorida qayd qilingan ko‗pchilik qurilmalar shartli ravishda ajratilgan
guruh multimedia vositalariga taalluqlidir.
Multimedia (multimedia, ―ko‗p muhitlilik‖)–bu apparat va dasturiy
vositalarning majmuasi bo‗lib, u insonga o‗zi uchun turli-tuman tabiiy muhitdan
foydalanib, tovush, tasvir, grafika, matnlar, animatsiyalar va boshqalar orqali
kompyuter bilan muloqot qilishiga imkon beradi. Multimedia vositalariga tovushli
axborotni kiritish va tovushli axborotni chiqarish qurilmalari; mikrofonlar va
videokameralar, kuchaytirgichli akustik va tasvirlarni aks ettirish tizimlari, tovush
kolonkalari, katta tasvir ekranlari; tovush va videoadapterlar, videozaxvat platalari,
videomagnitofonlardan tasvirlarni oluvchi yoki videokameralar va ularni ShK ga
kirituvchilar; bosma matnlarni va rasmlarni kompyuterga avtomatik ravishda
kiritishga imkon beruvchi ko‗p tarqalgan skanerlar; tovush va videoaxborotlarni
yozish uchun ishlatiladigan katta sig‗imga ega bo‗lgan optik disklardagi tashqi
xotira qurilmalari.
Qo‗shimcha
integral
mikrosxemalar.
Tizimli
shinaga
va
mikroprotsessorga, shaxsiy kompyuterga, tipik tashqi qurilmalar qatorida ba‘zi
qo‗shimcha integral mikrosxemalarni ham ulash mumkin, ular mikroprotsessor
bajaradigan vazifalarning imkoniyatlarini kengaytirish va yaxshilash uchun xizmat
qiladi:
matematik soprotsessor;
xotiraga bevosita ega bo‗lish kontrolleri;
kiritish-chiqarish soprotsessori;
uzulishlar kontrolleri va hokazolar.
Matematik soprotsessor suriluvchi va qayd qilingan vergulli ikkilik sonlar
ustida operatsiyalarni bajarilishini, ikkilik kodlashtirilgan o‗nlik sonlar ustidagi,
ba‘zi transsendent hisoblashlarni va trigonometrik funksiyalarning bajarilishini
tezlatish uchun ishlatiladi. Matematik soprotsessor o‗zining buyruqlar tizimiga ega
va asosiy MP bilan parallel (bir vaqtda) uni boshqarishida ishlaydi. Operatsiyalarni
|
| |
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA‘LIM VAZIRLIGI

OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA‘LIM VAZIRLIGI
NAVOIY KON-METALLURGIYA KOMBINATI
NAVOIY DAVLAT KONCHILIK INSTITUTI
«KOMPYUTER TIZIMLARI VA TARMOQLARI»
fanidan
KURSISHINI BAJARISH UCHUN USLUBIY KO`RSATMA
20___ yil
425
«Kompyuter tizimlari va tarmoqlari» fanidan kursishini bajarish uchun uslubiy
ko`rsatmalar. Navoiy, NDKI ______varaq
Ushbu uslubiy ko`rsatmalar «Kompyuter tizimlari va tarmoqlari» fanidan
kursishini bajarish jarayonida qo`llash uchun mo`ljallangan bo`lib, kompyuter
tarmoqlarini qurish qoidalari, protokollarning ishlatilish shartlari va muayytan
texnologiya asosida qurilgan tarmoq samaradorligini hisoblash ketma-ketliklari
berilgan.Talabalar ushbu fanni o`zlashtirish davomida egallagan nazariy
bilimlarini amaliy ko`nikmalarni egallash yordamida mustahkamlab boradilar.
5311000 ―Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlashtirish va
boshqaruv‖ yo‗nalishi bakalavrlariga mo‗ljallangan.
Ushbu uslubiy ko`rsatmalar Energo-mexanika fakultetining kengashida
muhokama qilingan.
Taqrizchilar: Avtomatlashtirish va boshqaruv
kafedrasi dotsenti
O`rinov Sh.R.
Elektr energetikasi kafedrasi
dotsenti Tavbayev A.N.
426
KIRISH
Birinchi mаhаlliy tаrmоqlаr pаydо bo‗lgаn vаqtdаn bеriyuzlаb turli хil
tаrmоq tехnоlоgiyalаri yarаtildi, lеkin kеngmiqyosdа tаnilib, tаrqаlgаn
tаrmоqlаr bir nеchаginа хоlоs. Tаniqli firmаlаr bu tаrmоqlаrni qо‗llаb-
quvvаtlаshlаrigа vаyuqоri dаrаjаdа ulаrni ish fаоliyatini tаshkiliy
tоmоnlаrinistаndаrtlаshgаnigа nimа sаbаb bo‗ldi. Bu tаrmоq qurilmа
vаuskunаlаrini ko‗p ishlаb chiqаrilishi vа ulаrning nаrхi pаstligi,bоshqа
tаrmоqlаrgа qаrаgаndа ustunligini tа‘minlаdi.
Dаsturiy tа‘minоt vоsitаlаrini ishlаb chiqаruvchilаr hаm аlbаttа kеng
tаrqаlgаn qurilmа vа vоsitаlаrgа mo‗ljаllаngаn mаhsulоtlаrini ishlаb
chiqаrаdilаr. Shuning uchun stаndаrt tаrmоqni tаnlаgаn fоydаlаnuvchi qurilmа vа
dаsturlаrni bir-biri bilаn mоs tushishigа to‗liq kаfоlаt vа ishоnchgа egа bo‗lаdi.
Hоzirgi vаqtdа fоydаlаnilаdigаn tаrmоq turlаrini kаmаytirish tеndеnsiyasi
kuchаymоqdа. Sаbаblаridаn bittаsi shundаn ibоrаtki, mаhаlliy tаrmоqlаrdа
ахbоrоt uzаtish tеzligini 100 vа hаttо1000 Mbit/s gа yеtkаzish uchun eng
yangi tехnоlоgiyalаrni ishlаtish vа jiddiy, ko‗p mаblаg‗ tаlаb qilаdigаn ilmiy-
tаdqiqоt ishlаrini аmаlgа оshirish kеrаk.
O‘zbekiston Respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta‘lim vazirligi tasdiqlagan
O‘quv dasturi (O‘D) ga muvofiq 5311000 "Texnologik jarayonlar va ishlab
chiqarishni avtomatlashtirish va boshqarish" ixtisosligi bo'yicha bitiruvchilarni
tayyorlash darajasi va mazmunini minimallashtirish maqsadida "Kompyuter
tarmoqlari va tizimlari" fani kursida o'quv qo'llanma tayyorlandi.
Kurs ishining maqsadi axborot uzatish tizimlarini loyihalashda bilim va
ko'nikmalarni amaliy birlashtirishdir.Kurs ishlariga A4 varog'ida 30-35 sahifadan
iborat izoh (TYu) yoziladi.
Kurs ishi sentabr oyidan dekabr oyigacha amalga oshiriladi va himoya
bilan yakunlanadi. Har bir ishni bajarish bosqichining bajarilishini loyiha rahbari
nazorat qiladi.
|
Samarali aloqa, salohiyatni oshirish va zarur ishchilarni yollash

|
Samarali aloqa, salohiyatni oshirish va zarur ishchilarni yollashBog'liq [9781513513638 - IMF Staff Country Reports] Volume 2019 (2019) Issue 291 (Sep 2019) Saudi Arabia Selected Issues (1)Samarali aloqa, salohiyatni oshirish va zarur ishchilarni yollash.
va o'rtacha soliq to'lovchilar (ularning ta'minoti 40 million Saudiya riyalidan kam).
Va
8 - QQS va ma'muriy imkoniyatlar haqida aholining xabardorligi bilan bog'liq muammolar kampaniyalar orqali hal qilindi.
Dori-darmon va tibbiy buyumlar, eksport va xalqaro transportda, turar joy ijarasi va ayrim moliyaviy xizmatlardan ozod etildi. Xizmatlar uzoqroq
2018 yil dekabr oyi oxirida 2019 yil mart oyi oxirida 208 173 ta kompaniya bor edi (1-jadvalga qarang) Oÿsishning asosiy qismi kichik segmentda toÿplangan.
asosiy qismini soliq to'lovchilar tashkil etadi. 2018-yil 1-yanvar holatiga koÿra roÿyxatga olingan korxonalar soni 535,92 taga yetdi va ularning soni 194 158 taga koÿpaydi.
Sentyabr 2017. Imtiyozlar va nol soliq stavkasi faqat cheklangan miqdordagi ob'ektlarga nisbatan qo'llanildi, chunki nol stavka qo'llanilishi cheklangan edi.
Qirollik 2017 yil iyul oyida qo'shilgan qiymat solig'i tizimini qabul qildi va e'lon qildi va uning ijro etuvchi qoidalari e'lon qilindi.
2018 yil 1 yanvarda amalga oshirish sanasidan oldin soliq to'lovchilarning ko'p sonini ro'yxatga olish Shunday qilib, yig'ish bazasi boshidanoq mavjud edi va eng katta
Saudiya Arabistonida) QQS har oyda, boshqa soliq toÿlovchilarga esa har chorakda toÿlanadi.
Keyinchalik Bahrayn buni 2019 yil boshida amalga oshirdi, qolgan uchta GCC davlati esa buni hali amalga oshirmagan. Hamkorlik kengashi shartnomasini o'zgartirish
7- Soliq yig'uvchi organ bo'lgan Zakot va daromad solig'i bo'yicha bosh organ keng qamrovli ro'yxatga olish jarayonini o'tkazdi. Natijada, shunday bo'ldi
Ko'rfaz hamkorlik kengashi ikki a'zo (Saudiya Arabistoni Qirolligi va Birlashgan Arab Amirliklari) tomonidan ratifikatsiya qilingandan so'ng kuchga kirdi.
6- 2018 yil 1 yanvardan Saudiya Arabistoni Qirolligi va Birlashgan Arab Amirliklarida QQS joriy etildi.
Fors ko'rfazi hamkorlik kengashi kelishuvida nazarda tutilgan. Yirik soliq to'lovchilar uchun (soliq bazasi 40 million rialdan ortiq).
Keyinchalik 2019-yil 1-yanvardan boshlab 375 ming Saudiya rialiga (100 ming AQSh dollari) tushirilgan maÿmuriy ayblovlar
Uning daromadi 50 ming AQSH dollaridan oshadi (ixtiyoriy ravishda roÿyxatdan oÿtish) Hamkorlik Kengashi mamlakatlari uchun qoÿshilgan qiymat soligÿi boÿyicha bitim tuzdi.
|
| |
Основы пакета - bet 88

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
108
Operativ xotira sig‗imi. Operativ xotira sig‗imi megabaytlarda o‗lchanadi.
Eslatma, 1 Mbayt=1024 Kbayt=1024
2
bayt.
Ko‗pchilik zamonaviy amaliy dasturlar 16 Mbayt sig‗imdan kam bo‗lgan
operativ xotira bilan ishlamaydi yoki juda sekin ishlaydi.
Nazarda tutish kerakki, asosiy xotira sig‗imi ikki hissa oshirilsa, murakkab
masalalarni yechishda (xotiraga yetishmovchilik sezilganda) kompyuterning
samarali unumdorligini taxminan 1,41 marta oshiradi (kvadrat ildiz qonuni).
Turli turdagi operativ xotiralari–SDRAM, DDR DRAM, DR DRAM va
boshqalar-turlicha funksional imkoniyatlarga egadirlar.
Qattiq magnit diskdagi jamlovchilarning sig‗imi va turi. Odatda QMDJ
sig‗imi gigabaytlarda o‗lchanadi, 1 Gbayt=1024 Mbayt.
1 Tbayt sig‗imli venchesterni bugungi kunda ishlatsa bo‗ladi, ammo, yangi
dasturiy ta‘minotlar yaqin kunlarda ko‗p terabaytli tashqi xotirani talab etishi
mumkin.
Kiritish-chiqarish portlari–bu ShK interfeysining joylari, ular orqali MP
boshqa qurilmalar bilan axborot almashadi. MP barchasi bo‗lib, portlar soni 65 536
ta bo‗lishi mumkin (turli manzillar soniga teng). Har bir port o‗z manziliga ega–
port nomeri; manzilini olganda, bu xotira yacheykasining manzili, u shu portdan
foydalanuvchi kiritish-chiqarish qurilmasining qismidir, kompyuterning asosiy
xotira qismi emas.
Axborot va boshqarish signallarini almashish uchun qurilmaning portiga
ulash apparaturasi va xotiraning ikki registri mos keladi. Ba‘zi tashqi qurilmalar
almashish uchun kerak bo‗ladigan katta hajmdagi axborotlarni saqlash uchun
asosiy xotirani ham ishlatadilar. Ko‗p standart qurilmalar (masalan, printer,
klaviatura, sooprotsessor va boshqalar) o‗zlariga doimiy biriktirilgan kiritish-
chiqarish portlariga egadirlar.
Shinani va portlarni boshqarish sxemasi quyidagi vazifalarni bajaradi:
|
| |
Основы пакета - bet 94

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
117
1.4.3. Fayllarni saqlash usullari
1. Kompyuterda dastur ishga tushgach, ekranda fayllar ro‗yxati va ular
haqidagi axborotlar yozilgan qo‗sh chiziq bilan chegaralangan oynalar paydo
bo‗ladi. (Aslida WINDOWS so‗zi ham ―oynalar‖ degan ma‘noni bildiradi).
Oynalar to‗gri to‗rtburchak shaklda bo‗ladi. Obyektni (fayl, papka yoki dastur)
ochish obyekt belgisida yoki obyektning kontekst menyusidan ochish buyrugida
―sichqoncha‖ning chap tugmasini 2 marta tez bosish bilan amalga oshiriladi.
2. Oyna elementlari-ochiq obyektning nomini saqlovchi sarlavha o‗lchovini
o‗zgartiruvchi va oynalarni biriktiruvchi tugmalarni boshqarish tugmalaridan
iborat. Bunda tugmalarning yigishtirish, o‗lchov o‗zgartirish va oyna berkitish
faoliyatini ko‗rsatib tasvirlab berish lozim. Oynani yig‗ishtirish operatsiyasi bilan
oynalarni yopish operatsiyasi farqlarini ta‘kidlab o‗ting (Birinchi holatda obyekt
faolligicha qoladi, ikkinchisi bilan ish ham to‗xtatiladi). Masalalar paneli
yordamida yoki ALT+TAB tugmasini bosish bilan yig‗ishtirilgan oynalarni tiklash
ham mumkin.
3. Oyna o‗lchovlarini o‗zgartirish, oyna o‗lchovi o‗zgartirish yo‗nalishini
ko‗rsatuvchi 2 yo‗nalishli strelkalar paydo bo‗lguncha, ―sichqoncha‖ kursorini
oyna chegarasiga olib borishi kerak. ―Sichqoncha‖ning chap tugmasini bosish va
uni bosib turgan holda kursorni ko‗chirib, shu vaqtda oyna o‗lchovini o‗zgartirish
kerak.
4. Oynani ―sichqoncha‖ yordamida boshqa joyga ko‗chirish yo‗li bilan
harakatlantiriladi. Buning uchun kursorni oyna sarlavhasi o‗rtasiga olib boriladi,
―sichqoncha‖ning chap tugmasi bosiladi, uni bosgan holda oyna ish stolida
ko‗chiriladi.
5. Bir vaqt ichida bir necha obyektni, ularning har biri alohida oynada
joylashganligi, ochish imkoniyatlari haqida gapirish o‗rinli. Shuni ta‘kidlash
lozimki, faqat ulardan biri faol bo‗lishi mumkin, vaqtning har damida faqat bir
|
| |
-modda. Yakka tartibdagi tadbirkor boʻlmagan

(6-q.)
Qonuniy kuchga kirgan sud qarori asosida soliq qarzini jismoniy shaxsning mol-mulki
hisobidan undirish ushbu moddada nazarda tutilgan oʻziga xos xususiyatlarni hisobga olgan holda
qonunchilikka muvofiq amalga oshiriladi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi
qism)
(7-q.)
Soliq qarzini jismoniy shaxsning mol-mulki hisobidan undirish quyidagilarga nisbatan
ushbu ketma-ketlik bilan amalga oshiriladi:
1) bank hisobvaraqlaridagi pul mablagʻlariga;
2) naqd pul mablagʻlariga;
3) boshqa shaxslarga shartnoma boʻyicha egalik qilishga, foydalanishga, tasarruf etishga
berilgan mol-mulkka, ushbu mol-mulkka doir mulk huquqi ularga oʻtmagan holda, agar soliq
majburiyati ijrosini taʼminlash uchun bunday shartnomalar bekor qilingan yoki haqiqiy emas deb
topilgan boʻlsa;
4) boshqa mol-mulkka, bundan qonunchilikka muvofiq belgilanadigan jismoniy shaxsning
yoki uning oilasi aʼzolarining kundalik shaxsiy foydalanishi uchun moʻljallangan mol-mulk
mustasno.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi band)
(8-q.)
Soliq qarzini jismoniy shaxsning mol-mulki hisobidan undirishda ushbu moddaning
yettinchi qismida belgilangan ketma-ketlikni buzishga yoʻl qoʻyilmaydi.
(9-q.)
Soliq qarzi jismoniy shaxsning pul mablagʻlari koʻrinishida boʻlmagan mol-mulki
hisobidan undirilgan taqdirda, soliq qarzi bunday mol-mulk realizatsiya qilingan va undan kelib
tushgan summalar hisobidan toʻlangan paytdan eʼtiboran toʻlangan deb hisoblanadi.
(10-q.)
Mazkur mol-mulk xatlab qoʻyilgan kundan eʼtiboran va tushgan summalar budjet
tizimiga oʻtkazilgan kunga qadar soliqlarni oʻz vaqtida toʻlamaganlik uchun penyalar
hisoblanmaydi.
-modda. Oʻzbekiston Respublikasining norezidenti

hisobga qoʻyish toʻgʻrisidagi arizani quyidagi hujjatlarning koʻchirma nusxalarini ilova qilgan
holda taqdim etishi shart:
1) chet ellik fuqaroning yoki fuqaroligi boʻlmagan shaxsning shaxsini tasdiqlovchi
hujjatlarni;
2) fuqarolik (rezidentlik) mamlakatida soliq roʻyxatiga olinganligini tasdiqlovchi hujjatlarni,
bunday hujjat mavjud boʻlgan taqdirda.
#Elektr tokining issiqlik energiyasidan qaysi elektr qurilmalarda unumli foydalaniladi

#Elektr tokining issiqlik energiyasidan qaysi elektr qurilmalarda unumli foydalaniladi
Download
363,98 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
23.01.2024
Hajmi
363,98 Kb.
#143578
Download
363,98 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
#Elektr tokining issiqlik energiyasidan qaysi elektr qurilmalarda unumli foydalaniladi
Download
363,98 Kb.
Matnni ko'rish
Qishloq xo‟jalik mashinasi ishchi organining yuklanishini avtomatik

6. Qishloq xo‟jalik mashinasi ishchi organining yuklanishini avtomatik
rostlash tizimi
5.7-rasm. G„alla yig„ish kombayni ishchi organlarini yuklanishini ART prinsipial
sxemasi: 1-transportyor; 2-mexanik siljish o„lchov-o„zgartkichi; 3-tros;
4-yo„naltiruvchi rolik; 5-topshirgich (rostlash) elementi; 6-demferlovchi qurilma;
7-gidrotaqsimlagich; 8-variator; 9-gidrotsilindr.
225
7. Paxta terish mashinasi texnologik parametrlari (terish apparatni egat
yuzasiga nisbatan balandligi, ishchi tirqish kengligi va boshq.) ni avtomatik
rostlash tizimi
5.8-rasm. Paxta terish mashinasi terish apparatini egat yuzasiga nisbatan
balandligini ART prinsipial sxemasi
PTMsi terish apparati egat yuzasiga nisbatan balandligini ART ishlash prinsipi
Paxta terish mashinasi (PTM) terish apparatlari balandligini avtomatik rostlash
qurilmasi tup ko„targich щuplardan, tortqilar tizimidan, zolotniklar, avtomatik
boshkarish gidrotaqsimlagichlari, terish apparati tortqilari, saqlash klapan, moy
o„tkazgichlar, gidrotaqsimlagich, tirqishli klapan, plunjer, plunjer yo„li, avtomatik
boshqarishdagi
to„kish
magistrali,
teskari
klapan,
saqlash
klapan,
gidrotaqsimlagich, moy baki va gidrotizimli moy nasosi, bosim magistralidan
iborat. Qurilma PTM egat bo„ylab harkatlanganda o„zgarishni qabul qilib щuplar
egat yuzalari relьefi g„o„za ko„targichlarni siljishiga olib keladi. Bu siljish tortqi
tizimi orqali harakatga keladi.
226
5.2-ilova
AMALIY MASHG‟ULOT MAVZULARI VA VARIANTLARI
QIYMATLARI
1. Ichki yonuv dvigateli vali aylanish chastotasini avtomatik rostlash
tizimi (ARТ)ni tahlil qilish va hisoblash
Parametrlar
variantlar
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Uzatish
koef-tlari
К
QE
К
КE
К
IE
К
BO
2,5
10
1,5
10
3,5
5
1
3
1
1
1,6
5
0,5
6
2
8
0,8
12
0,6
6
1,5
4
0,5
5
2
10
2,8
10
1,5
5
0,5
4
1
4
1,6
6
0,6
8
2
8
Vaqt
doimiylari
T
1QE
T
2QЭ
T
КE
T
IE
T
BO
0,01
0,002
0,05
0,1
0,5
0,05
0,01
0,02
0,05
0,8
0,02
0,001
0,01
0,2
0,5
0,005
0,001
0,05
0,15
0,4
0,01
0,005
0,24
0,03
0,2
0,02
0,005
0,45
0,02
0,6
0,05
0,002
0,25
0,01
0,5
0,02
0,01
0,1
0,1
0,8
0,1
0,01
1,5
0,2
0,4
0,1
0,05
0,8
0,06
0,3
Tavsiya qilingan adabiyotlar: asosiy (2,3,4,5,6,7,8,9,10), qo‟shimcha (12,13,14,15,16,17,24,
25,27,28,20)
|
Oʻzbekiston respublikasining soliq kodeksi (Yangi tahriri) Oʻzbekiston Respublikasining - bet 95

el yuridik shaxsini soliq organida hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) soliq organi tomonidan
hisobga olish (hisobdan chiqarish) toʻgʻrisidagi ariza hamda Oʻzbekiston Respublikasi Davlat
soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan roʻyxat boʻyicha boshqa hujjatlar asosida amalga
oshiriladi. Soliq agenti deb eʼtirof etiladigan vositachi boʻlgan chet el yuridik shaxsini soliq
organida hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) ham xuddi shunday tartibda amalga oshiriladi.
(13-q.)
Hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) toʻgʻrisidagi ariza ushbu moddaning oʻn
uchinchi qismida koʻrsatilgan chet el tashkilotlari tomonidan soliq organiga mazkur xizmatlar
koʻrsatish boshlangan (tugallangan) kundan eʼtiboran oʻttiz kalendar kundan kechiktirmay
beriladi. Hisobga qoʻyish (hisobdan chiqarish) soliq organi tomonidan tegishli ariza va roʻyxati
Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan tasdiqlanadigan boshqa hujjatlar
asosida amalga oshiriladi.
(14-q.)
Chet el yuridik shaxsi tomonidan ushbu moddaning oʻn uchinchi qismida
koʻrsatilgan Oʻzbekiston Respublikasining soliq toʻgʻrisidagi qonunchiligi talablari buzilgan
taqdirda, soliq organi bunday yuridik shaxsni tegishli ariza taqdim etmagan holda soliq hisobidan
chiqarishga haqli.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(15-q.)
Soliq organida avval koʻrsatilgan asoslar boʻyicha hisobdan chiqarilgan chet el
yuridik shaxsini hisobga qoʻyish soliq organi tomonidan hisobga olish toʻgʻrisidagi ariza va ushbu
moddaning oʻn uchinchi qismida koʻrsatilgan hujjatlar asosida amalga oshiriladi.
(16-q.)
Ushbu modda oʻn uchinchi - oʻn oltinchi qismlarining qoidalari mazkur xizmatlarni
elektron shaklda koʻrsatuvchi yoki bunday xizmatlarni bevosita vositachi sifatida oʻzining
Oʻzbekiston Respublikasidagi doimiy muassasasi orqali koʻrsatuvchi chet el yuridik shaxslariga
nisbatan tatbiq etilmaydi.
(17-q.)
Yakka tartibdagi tadbirkor boʻlmagan jismoniy shaxslarni soliq organlarida hisobga
qoʻyish ushbu Kodeksning 133-moddasida koʻrsatilgan organlar taqdim etadigan maʼlumot yoki
jismoniy shaxsning arizasi asosida mazkur jismoniy shaxsning yashash joyidagi soliq organlari
tomonidan amalga oshiriladi.
(18-q.)
Yashash joyi soliq solish maqsadlari uchun jismoniy shaxsning turgan joyi boʻyicha
aniqlanadigan jismoniy shaxslar oʻzi turgan joydagi soliq organiga soliq organlarida hisobga
qoʻyish toʻgʻrisidagi ariza bilan murojaat qilishga haqli.
(19-q.)
Soliq toʻlovchida hisobga qoʻyish joyini aniqlash xususida qiyinchiliklar yuzaga
kelgan taqdirda, qaror u taqdim etgan maʼlumotlar asosida soliq organi tomonidan qabul qilinadi.
Qiyalikda ishlovchi qishloq xo‟jalik mashinasi yoki traktor ostovini holatini

223
5. Ob‟ekt (dvigatel, traktor kabinasi, don quritgich va boshq.)
temperaturasini avtomatik rostlash tizimi
5.6-rasm. Traktor kabinasi temperaturasini avtomatik rostlash tizimi prinsipial
sxemasi: 1-termodatik; 2-to„sqich; 3-elektrodvigatel; 4-kuchaytirgich.
Traktor kabinasini temperaturasini avtomatik rostlash tizimining
ishlash prinsipi
Boshqarish ob‟ektining IYOD,
traktor kabinasi, donquritgich va h.k.
temperaturasini avtomatik sistemais berilgan haroratda (talab etilgan) rasmlash
uchun xizmat qiladi. Buning uchun TK haroratini rasmlashda termarezister
qo„yilgan (1), bu termorezister qarshiliklar ko„prigi bilan ulangan.
Boshqarish
ob‟ektini keragida
ushlab turishi uchun R
3
rezistiri orqali amaliy oshiriladi.
Qarshiliklar ko„prigini
ishlash prinsipi, qarshiliklar ko„prigida
qarama-qarshi
joylashgan qarshiliklari teng bo„lganda (R
1
= R
2
va R
S
= R
3
),
zanjirda tok hosil
bo„lmaydi va kuchlanish 0 ga teng,aks holda bo„lganda, ya‟ni muvozanat buzilsa
224
zanjirda tok hosil bo„lib, kuchlanish o„zgarishiga asoslangandir. Agar ob‟ekt
temperaturasini o„zgarsa, u holda termarezistorlar qarshiligi R
s
o„zgaradi, natijada
qarshiliklar ko„prigi muvozanati buzilib (R
e
R
3
), zanjirda tok hosil bo„ladi. Hosil
bo„lgan tok (kuchaytirilib) kuchaytirgich (4) orqali kuchaytirilib, elektrodvigatelni
(3) harakatlanish va to„sqichni ochilib, yopilishi sodir bo„ladi. Boshqarish ob‟ekti
harorati talba etilgan haroratdan yuqori bo„lganda elektrodvigatelь (3), soat
strelkasi bo„ylab harakatlanib, to„sqichni (2), ochadi, aks holda to„sqichni yopadi.
O‟zbekiston respublikasi oliy va o‟rta maxsus ta‟lim vazirligi a. D. Abdazimov, Е. O‟ljayev, N. N. Omonov - bet 74

205
bo„lsa (3.14-rasm, a, 3-egri chiziq), u holda o„tish jarayonida o„ta rostlash
%
18
(3.14- rasm, b, 3-egri chiziq) bo„ladi, agar HChX grafigida qavariqlik bo„lmasa
(3.14- rasm, a, 2-egri chiziq) o„tarostlash
%
18
, tebranuvchiligi n<2...3, rostlash
vaqti
p
t
esa kesish chastotasiga bog„liq bo„lib
y
t
p
n
sohada yotadi. Agar
HChX 3.14-rasm,a, 1-egri chiziq ko„rinishida bo„lsa, ya‟ni
0
d
dU
va
)
0
(
max
U
U
,
u holda o„tish jarayonida o„tarostlash yo„q
0
,
chiqish kattaligi qiymati
monoton ravishda kamayib boradi, rostlash vaqti
k
p
t
4
bo„ladi.
3.14-rasm. Tizimning haqiqiy g„chastotaviy xarakteristikalari
)
(
P
-grafiklarining
ko„rinishlari(a) va ularga mos o„tish xarakteristikalari h(t) (b)[5]
Umuman olganda o„tish jarayoning so„nish vaqti - rostlash vaqti
p
t
kesish
chastotasi
)
(
k
ning qiymatiga va
)
0
(
max
U
U
nisbatga bog„liq.
Sifat ko„rsatkichlarini baholashning integral usuli. Bu usul o„tish
jarayoni
grafigi egri chizig„i ostidagi S yuzani (3.15-rasmda shtrixlangan yuza) hisoblashga
asoslangan.
206
0
t
0
à)
y(t)
y(t)
t
+
á)
+
-
+
3.15- rasm. O„tish jarayoni sifatini integral usulida taqriban baholashga oid
grafiklar
Monoton yoki aperiodik o„tish jarayoni uchun bu yuza:
0
1
)
(
dt
t
y
S
O„tish jarayoni tebranuvchi bo„lsa kvadratik integrali hisoblash orqali egri
chiziq kamragan yuza hisoblanadi:
0
2
2
)
(
dt
t
y
S
Bu formulaning
afzalliligi shundaki, grafikdagi ishoralarning o„zgarishi
sistemaning sifat ko„rsatkichlarini aniqlashda rol o„ynamaydi. Shuning uchun u har
qanday o„tish jarayoni grafigi uchun yaroqli umumiy formula bo„la oladi. Bunda
hisoblab aniqlagan yuza qancha kichik bo„lsa, tizimning
ishlash sifati shuncha
yaxshi bo„ladi.
ABTning o‟tish jarayoni sifat ko‟rsatkichlarini baholash maqsadida
tizimdagi o‟tish jarayonini grafigini qurish quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
Tizimning uzatish funksiyasi chastotaviy ko‟rinishga kelitiriladi,
y
a‟ni
)
(
)
(
;
j
W
S
W
j
S
;
1
j
;
1
2
-modda. Soliq qarzini soliq toʻlovchilar

(3-q.)
Soliq toʻlovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining masʼul ishtirokchisida ushbu
Kodeksning 122-moddasiga muvofiq undiruvga qaratilmagan naqd pul mablagʻlari va banklardagi
pul mablagʻlari yetarli boʻlmagan yoki umuman boʻlmagan taqdirda, soliqni undirish mazkur
guruhning boshqa aʼzolaridan ularning naqd pul mablagʻlari hamda banklardagi pul mablagʻlari
hisobidan amalga oshiriladi.
(4-q.)
Soliq toʻlovchilarning konsolidatsiyalashgan guruhi ishtirokchilarida ushbu
Kodeksning 122-moddasiga muvofiq undiruvga qaratilmagan naqd pul mablagʻlari va banklardagi
pul mablagʻlari yetarli boʻlmagan yoki umuman boʻlmagan taqdirda, soliqni undirish mazkur
guruh masʼul ishtirokchisining boshqa mol-mulki hisobidan amalga oshiriladi. Bunday undiruv
ushbu Kodeks 123-moddasi toʻrtinchi qismining 2-6-bandlarida belgilangan ketma-ketlikda
amalga oshiriladi.
(5-q.)
Soliq toʻlovchilar konsolidatsiyalashgan guruhi masʼul ishtirokchisining mol-mulki
yetarli boʻlmagan taqdirda, soliqni undirish ushbu Kodeks 123-moddasi toʻrtinchi qismining 2-6-
bandlarida belgilangan ketma-ketlikda mazkur guruh oʻzga ishtirokchilarining boshqa mol-mulki
hisobidan amalga oshiriladi.
(6-q.)
Soliq organi soliq toʻlovchilar toʻgʻrisidagi mavjud axborot asosida boshqa mol-mulki
hisobidan soliq qarzini undirish amalga oshiriladigan soliq toʻlovchilar konsolidatsiyalashgan
guruhi ishtirokchilarining tarkibini hamda avvalgi ishtirokchilarning mol-mulki yetarli boʻlmagan
taqdirda mazkur ishtirokchilardan undiruv qanday ketma-ketlikda amalga oshirilishini mustaqil
tarzda belgilaydi.
(7-q.)
Soliq toʻlovchilar konsolidatsiyalashgan guruhining soliq qarzini boshqa mol-mulk
hisobidan undirish toʻgʻrisida qaror chiqarilgan ishtirokchilariga nisbatan soliq toʻlovchilar uchun
ushbu Kodeksda nazarda tutilgan huquq va kafolatlar tatbiq etiladi.
-modda. Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami

|
-modda. Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqamiBog'liq soliq kodeksi 2023127-modda. Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami
(1-q.)
Hisobga olishda har bir soliq toʻlovchiga Oʻzbekiston Respublikasining butun
hududida yagona boʻlgan soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami beriladi va uning hisob
maʼlumotlari Oʻzbekiston Respublikasi soliq toʻlovchilarining yagona reestriga kiritiladi.
(2-q.)
Ushbu Kodeks 126-moddasining toʻrtinchi qismida koʻrsatilgan jismoniy shaxsning
shaxsiy identifikatsiya raqami soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami hisoblanadi.
(OʻzR
14.03.2022-y. OʻRQ-759-son Qonuniga muvofiq kiritilgan qism)
OʻzR 14.03.2022-y. OʻRQ-759-son Qonuniga muvofiq ikkinchi-beshinchi qismlari
uchinchi-oltinchi qismlar deb hisoblansin
(3-q.)
Soliq toʻlovchiga identifikatsiya raqamini berish, qoʻllash hamda uni oʻzgartirish
tartibi va shartlari Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilanadi.
(4-q.)
Soliq organi soliq toʻlovchining identifikatsiya raqamini unga yuboriladigan barcha
hujjatlarda koʻrsatadi.
(5-q.)
Har bir soliq toʻlovchi oʻzining soliq toʻlovchining identifikatsiya raqamini soliq
hisobotlarida, soliq organiga taqdim etiladigan arizalar va boshqa hujjatlarda, shuningdek, agar
ushbu moddada boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, qonunchilikda nazarda tutilgan
boshqa hollarda koʻrsatadi.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son Qonuni tahriridagi qism)
(6-q.)
Soliq toʻlovchining identifikatsiya raqami quyidagi hujjatlarda majburiy koʻrsatiladi:
faoliyatning ayrim turlari bilan shugʻullanish uchun litsenziyalarda;
yuridik va (yoki) jismoniy shaxslar tomonidan tuziladigan xoʻjalik, fuqarolik-huquqiy va
mehnat shartnomalarida;
yuridik shaxslar va (yoki) yakka tartibdagi tadbirkorlar tomonidan bitimlar tuzilganligini
belgilovchi yoki tasdiqlovchi hujjatlarda, shu jumladan hisobvaraq-fakturalarda va tovar-kuzatuv
hujjatlarida;
pul, hisob-kitob va toʻlov hujjatlarida;
qonunchilikda belgilangan hollarda boshqa hujjatlarda.
(OʻzR 21.04.2021-y. OʻRQ-683-son
Qonuni tahriridagi xatboshi)
|
| |
TMZlarni saqlash va aylanishi vazifalari

TMZlarni saqlash va aylanishi vazifalari
Mol-mulkni ichki o’tkazmalari mahsulotni ishlov jarayoni va tayyor mahsulotni saqlashni o’z ichiga oladi. Mijozlar inventarizasiya va saqlash davrining nazorat qismi sifatida tekshirilgan va boshqa davrlardan mustaqil bo’lgan, qiymatning hosobot qaydlarining faoliyati deb tushunadilar.
TMZlar audit
-
Sotish, xom-ashyo va mehnat yuk xati
|
|
|
Aktivlarini va xarajatlarini ichki harakati
|
|
|
Tovarlarni daromad va xarajatlar o’tkazish
|
|
|
Zaxiralarni tekshirish
|
|
|
Narx va ekvavojinti
|
Jo’natishlar va unga tegishli harajatlar ko’rsatilgan oxirgi bosqichdagi faoliyat hisoblanadi. Savdo va to’plam davrining qismi bo’lgani sababli, nazoratchilar doimiy inventarizasiya master-fayllarida qayd etilgan kreditlarni qonunan to’g’riligini tekshirish jarayonini o’z ichiga oluvchi nazoratning bir qismi sifatida, jo’natishlar ro’yhati ustida ichki tekshiruv ilib boradilar.
|
-modda. Soliq toʻlovchilarni soliq solish

(8-q.)
Soliq organi soliq toʻlovchiga ilgari berilgan soliq toʻlovchining
identifikatsiya
raqamiga muvofiq uni murojaat qilgan kunidan eʼtiboran uch ish kunidan kechiktirmay obyektning
joylashgan yeri boʻyicha hisobga oladi.
Qarang: VMning 2022 yil 2 apreldagi 150-son Qarori bilan tasdiqlangan Soliq toʻlovchilarni soliq
organlarida soliq solish obyekti boʻyicha hisobga qoʻyish yuzasidan davlat xizmatini koʻrsatish
Maʼmuriy reglamenti
IV BOʻLIM. 
SOLIQ TOʻLOVCHILARNI VA SOLIQ SOLISH

(8-q.)
Oʻzbekiston Respublikasi soliq toʻlovchilarining yagona reestrida mavjud boʻlgan
maʼlumotlarning tarkibi hamda reestrni yuritish tartibi Oʻzbekiston Respublikasi Moliya vazirligi
va Davlat soliq qoʻmitasi tomonidan belgilanadi.
(9-q.)
Soliq toʻlovchi toʻgʻrisidagi maʼlumotlar, agar ushbu Kodeksning 29-moddasida
boshqacha qoida nazarda tutilmagan boʻlsa, soliq organida hisobga qoʻyilgan paytdan boshlab
soliq siridir.
-rasm. Рealizatsiya va daromad olish tsiklidagi schetlar

6.1-rasm. Рealizatsiya va daromad olish tsiklidagi schetlar
Яlpi realizatsiya Бankdagi
hajmi pullar
Сanoat va mijozlarni jalb etishga bog’liq holda schetlarning mohiyati o’zgarishi mumkin. Хizmat kursatish sohasi, o’tkazish(sotish, tarqatish) kompaniyalari va sug’urta kompaniyalarida xizmat ko’rsatish sohalari uchun schetlarning mohiyati va nomlanishida farqlar bor, lekin asasiy ma’no o’zicha
qoladi. Уshbu bobda materialarni tushunish uchun qarashlar tizimini ta’minlash biz ulgurji savdo bilan shug’ullanuvchi kompaniya bilan ish yuritamiz deb faraz qilamiz.
6.1-rasmda hisob ma’lumotlari realizatsiya va daromad olish tsikliga turli schetlar orqali oqib kelishi usullari ko’rsatilgan. Уshbu ma’lumotlar realizatsiya daromad olish tsiklida operatsiyalarning besh toifasi borligini ko’rsatadi:
Рealizatsiya;
Пul tushumlari;
Рealizatsiya bo’yicha qaytarish va chegirmalar;
Уmidsiz qarzdorliklar bo’yicha xarajatlar;
Уmidsiz qarzdorlar xarajatlarini baholash;
6.1-rasm, shuningdek naqd pulga sotishni istisno qilganda, har bir bitim va summalar yakuniy schetda balansning ikkita balansdan biriga debitorlik, balansiga ёki umidsiz schetlarga ёrdamlarga qo’yilgan. Сoddalashtirish uchun biz ichki nazorat naqd pullar uchun ham kreditga sotish uchun ham mavjudligini faraz qilamiz.
ЦИКЛДАГИ ФУНКЦИОНАЛ БОШҚАРУВ ВА У БИЛАН БОҒЛИҚ ҲУЖЖАТЛАР ВА ЁЗУВЛАР
Рealizatsiya tsiklida va daromad(tushum)larni olishda qarorlar qabul qilinadi va mulkchilik huquqini tovarlar va mijozlar xizmatlariga, bu tovar va xizmatlar realizatsiyaga kelib tushgandan keyin, berilishi haqida qaror qabul qilishida zarur(yuklash, tushurish, etkazib berish bo’yicha). Уshbu tsikl mijozni tegishli so’rab surishtirishdan boshlanadi, materiallarni ёki xizmatni debitorlik qarzlariga, oxir-oqibat, naqd pulga aylanishi bilan tugayi.
6.1-jadvalning uchinchi ustunida realizatsiya va tushum(daromad)larni olish tsikli uchun sakkizta ishga oid funktsiyalar ko’rsatiladi. Уlar realizatsiya va daromadlarni olish tsiklining besh toifasining ёzuvdagi har bir biznesda yuz beradi. “Иshga oid funktsiyalar” ostida savdani ёzish uchun dastlabki to’rtta jaraёn kuzatiladi, bitimlarning boshqa har qanday toifasi faqat bitta ishga oid funktsiyani o’z ichiga oladi. Уshbu sektsiyada biz ishga oid sakkizta funktsiyadan har birini ta’riflaymiz va 10.1-jadvalning to’rtinchi ustunida paydo bo’ladigan har bir funktsiya uchun tipik hujjatlar va hisobotlar ёzamiz. Аuditorlar nazorat riskini baholab, boshqaruv vositalariga va bitimning mustaqil testlariga testlarni loyihalashtirishlaridan oldin ular biznesdagi ishga oid funktsiyalar va ёzuvlarni tushunishlari lozim.
|
Основы пакета - bet 85

105
8. Videomonitor va videoadapter turi.
9. Printerning mavjudligi va turi.
10. Modemning mavjudligi va turi.
11. Multimediali audio-va video vositalarning mavjudligi va turi.
12. Operatsion tizim turi va mavjud dasturiy ta‘minoti.
13. Kompyuterning boshqa turlari bilan apparat va dasturiy mosligi.
14. Hisoblash tarmog‗ida ishlash imkoniyati.
15. Ko‗p masalali ish tartibida ishlash imkoniyati.
16. Ishonchliligi.
17. Narxi.
18. O‗lchami va og‗irligi.
Keltirilgan funksional ko‗rsatkichlardan ba‘zilarini sharhlash kerak
bo‗lganligi uchun ularni kengroq bayon qilishni lozim deb topildi.