nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 47/62 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #135281 |
Bog'liq 8-sinf Informatika fanidan dars ishlanmalarMustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
HTML da nechta rangdan foydalanish mumkin?
Web-sahifadagi shrift o‘lchami qaysi teg yordamida belgilanadi?
Web-sahifadagi shrift rangi qaysi teg yordamida belgilanadi?
Web-sahifadagi matn rangi qaysi teg yordamida belgilanadi?
tegi parametrlarining ishi haqida misollar keltiring.
Web-sahifa fonini turli rangda belgilashni misollar yordamida ko‘rsating.
Web-sahifa foniga rasm joylashtirish haqida so‘zlab bering.
Mashqlar
―Buyuk ajdodlarimiz‖ nomli web-sahifada har bir so‘z boshqasidan rangi bilan farqlansin.
―Mening oilam‖ nomli web-sahifada so‘zlar, matn va fon rangini o‘zgartiring.
―Bizning sinf‖ nomli web-sahifa foniga rasm joylashtiring.
Uyga vazifa
1-7-savollar
“KO‟RIB CHIQDIM” O‟QUV ISHLAR BO‟YICHA
DIREKTOR ORINBASORI:
“ ” 201 YIL
Fan – Informatika
Sinf
|
8 «А»
|
8 «V»
|
8 «G»
|
8 «B»
|
Sana
|
|
|
|
| Mavzu: Web-sahifada grafika
Maqsad:
ta‘limiy: o`quvchilarga HTML da rasmlar bilan ishlash haqida ma‘lumot berish;
tarbiyaviy: o`quvchilarga estetik tarbiya berish;
rivojlantiruvchi: o`quvchilarda web-sahifaga rasm joylashtirish ko`nikmalarni rivojlantirish. DTS: web-sahifaga rasm joylashtirish deskriptori, rasm o`lchami va chegarasini o`rnatishda ishlatiladigan buyruq hamda paramerlarni bilish.
|
| |
Admin Tools : IPv4, IPv6, cron, Logs, Process Control, CUPS

|
Admin Tools : IPv4, IPv6, cron, Logs, Process Control, CUPS
|
bet | 5/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Admin Tools : IPv4, IPv6, cron, Logs, Process Control, CUPS
-
Concepts of Networking
-
LAN network settings, connection basics
-
Using Static or DHCP networking
-
Network files and parameters within files
-
Host Name Resolution, /etc/hosts, DNS Client set
-
Network Diagnostics: ping, netstat, traceroute, mtr
-
IPv6 features, setup and configuration
-
IPv6 utilities: DHCPv6, ping6, traceroute6, ip, DNS
-
Periodic Job Control: cron, crontab, at, anacron
-
Log Rotation controls and management
-
Configuring syslog options
-
Temp File and Log File Management: tmpwatch, logrotate
-
Process Monitoring: ps, top, gnome-system-monitor
-
uptime, w, free and vmstat utilities
-
Controlling Processes : top, kill
-
Interpreting performance measurements
-
Printer configuration using CUPS
-
Configuring manual and DHCP IP settings
-
Forcing DHCP settings to release and renew
-
Testing network connectivity
-
Configuring and Testing IPv6 settings
-
Creating cron and at jobs to manage a host
-
Observing and managing log rotation
-
Observing and managing processes
|
| |
Tarmoqning asosiy mo’ljallanishi? 
2. OSI va TCP/IP modellarining 
sathlarin

Bu model 1984 yilda Xalqaro standart tashkiloti (ISO) tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib,
asl nusxada OSI Open System Interconnection, OSI deb nomlangan.
Ochiq tizimlarning o'zaro ta'siri modeli (aslida - tarmoqning o'zaro ta'siri modeli) - bu
tarmoq aloqalarini loyihalash uchun standart bo'lib, tarmoqlar qurilishiga qatlamli
yondashuvni nazarda tutadi.
Modelning har bir darajasi o'zaro ta'sir jarayonining turli bosqichlariga xizmat qiladi.
Qatlamlarga bo'linib, OSI tarmoq modeli apparat va dasturiy ta'minotning birgalikda
ishlashini osonlashtiradi. OSI modeli tarmoq funktsiyalarini etti qatlamga ajratadi: dastur,
taqdimot, sessiya, transport, tarmoq, havola va jismoniy.
Jismoniy qatlam(Fizik qatlam) - kompyuterlarning tarmoqqa jismoniy ulanish
usullarini belgilaydi. Bu qatlam bilan bog'liq vositalarning funktsiyalari-raqamli
ma'lumotlarni
jismoniy muhit
orqali (masalan, kabel orqali) uzatiladigan
signallarga bosqichma-bosqich aylantirish,
shuningdek, signallarning
haqiqiy uzatilishi.
Bog'lanish qatlami(Ma'lumotlar havolasi qatlami) - abonentlar
o'rtasida fizik sath orqali ma'lumotlarni uzatishni
tashkil qilish uchun
javobgardir, shuning uchun umumiy aloqa liniyasiga ulangan
abonentlarning butun majmuasida jo'natuvchi va qabul qiluvchini
yagona aniqlash imkonini beruvchi
bu darajadagi manzillar
ta'minlanadi. Bu qatlamning vazifalari, shuningdek, bir nechta abonent
juftlarining bitta aloqa liniyasidan parallel foydalanish maqsadida
uzatishni buyurtma qilishni o'z ichiga oladi. Bundan tashqari,
havola
qatlami imkoniyatlari ma'lumotlarni jismoniy qatlam orqali uzatishda
yuzaga kelishi mumkin bo'lgan xatolarni tekshirishni ta'minlaydi.
Tarmoq qatlami(Tarmoq sathi) - har xil jismoniy tarmoqlarning
birlashuvi bo'lgan tarmoqdagi kompyuterlar o'rtasida ma'lumotlarni
uzatishni ta'minlaydi. Bu daraja bir -biriga bog'langan
tarmoqdagi
kompyuterni aniq aniqlash imkonini beradigan mantiqiy manzil
vositalarining mavjudligini nazarda tutadi. Bu daraja vositasida
bajariladigan asosiy funktsiyalardan biri ma'lum
bir qabul qiluvchiga
ma'lumotni maqsadli o'tkazishdir.
Duration
  
4 days 
  
Course Content

|
Duration
4 days
Course Content
|
bet | 2/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Duration
4 days
Course Content
Hardware Requirements and Installing Linux
-
Supported hardware, driver requirements, install options
-
Step by step Installation Overview
-
Pre-configured Installation Options
-
Custom Installation Overview
-
Selecting Packages to Install
-
Basic Network Setup Parameters
-
Firewall and SELinux setup options
-
Video and Monitor Setup For X Window Configuration
-
Custom Install a Workstation with X Desktop
Bootup, GRUB Boot Manager, VM Bootup
-
Linux Bootup Overview
-
Grub.conf configuration, Grub Stages and Commands
-
Kernel Initialization, Log : /var/log/dmesg
-
The init Command Steps
-
Daemon Processes and System V Run Levels
-
Runlevel 1, 3, 5 defined
-
Run Level Service Management : chkconfig
-
Initialization management: /etc/inittab
-
The /etc/init.d/rc.local script
-
System Shutdown and Reboot
-
Configuring GRUB restricted access option
-
Managing initialization and startup of network services
-
Switching between run levels
-
Managing orderly shutdowns and reboots
|
| |
RPM and YUM Package Management - Red Hat Linux Administration II installation, Configuration, Software and Troubleshooting

|
Red Hat Linux Administration II installation, Configuration, Software and Troubleshooting
|
bet | 4/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
RPM and YUM Package Management
-
Concepts of 'Packages' and Package Managers
-
Using RPM
-
Displaying current packages installed
-
Adding, removing packages
-
Tar Balls of software
-
Installing tar balls of software
-
Configuring and using the YUM frontend to RPM
-
Viewing installed software
-
Installing software at the prompt and in X
-
Query packages, add a package, remove it using RPM and YUM
Managing Users and groups
-
Concepts of login control, users and groups
-
Shadow file – login restrictions
-
Securing the root account
-
Creation of basic user accounts
-
Choice of command shell to use: sh, ksh, bash
-
User tools: chsh, chgrp, passwd, chfn
-
Admin Tools : chown, sudo
-
Basic security settings
-
Concepts of Security on files and directories
-
Overview of modes, umask and chmod
-
Creating a directory shared by a group of users
-
Pluggable Authentication Modules, PAM, configuration and use
-
Centralized user accounts from NIS and LDAP, client setup
-
Creating, managing and monitoring file system quotas
-
Add, modify and remove user accounts
-
Managing file security settings
-
Change file ownership
-
Switch to different user accounts
-
Manipulate file security settings
-
Create a shared group directory
-
Create a public and a group restricted directory
-
Configure limited access using PAM
-
Configure access to NIS and LDAP services for additional users
-
Configure quotas for users and groups
|
| |
Transport qatlami - Tarmoq xavfsizligi fanidan mustaqil ish

Tarmoq qatlami - bu qatlam ma'lumotlarni uzatish yo'lini belgilaydi. Aytgancha,
bu OSI tarmoq modelining uchinchi darajasi va uchinchi darajali qurilmalar -
yo'riqnoma deb ataladigan bunday qurilmalar mavjud.
Biz hammamiz IP -manzil haqida eshitganmiz va Internet protokoli (IP) aynan
shunday qiladi. IP -manzil - bu tarmoqdagi mantiqiy manzil.
Bu darajadagi ko'plab protokollar mavjud va biz bu protokollarning barchasini
keyinroq, alohida maqolalarda va misollar bilan batafsil tahlil qilamiz. Endi men
faqat bir nechta mashhurlarini sanab o'taman.
IP -manzil va ping buyrug'i haqida hamma eshitganidek - bu ICMP protokoli.
Xuddi shu marshrutizatorlar (biz ular bilan kelajakda ishlaymiz) paketlarni
yo'naltirish uchun ushbu qatlam protokollaridan foydalanadilar (RIP, EIGRP,
OSPF).
CCNA (Exploration 2) kursining ikkinchi qismi marshrutlash haqida.
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 49/62 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #135281 |
Bog'liq 8-sinf Informatika fanidan dars ishlanmalarMustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
Qanday grafik formatlarni bilasiz?
BMP formatli rasmni JPEG va GIF formatiga PAINT dasturi yordamida o‘tkazing.
Web-sahifaga rasm joylashtirish qanday tashkil etiladi?
tegining qanday parametrlari bor?
Rasmni web-sahifaning chap yoki o‘ng tomonida joylashtirish qanday tashkil etiladi?
Web-sahifaga rasm o‘lchamlarini o‘zgartirilgan holda qanday joylashtirish mumkin?
Qaysi parametrlar yordamida web-sahifada rasmning atrofida bo‘sh joy qoldiriladi?
Mashq: ―Men sevgan kasb‖ nomli web-sahifaga kasbga oid rasmlar joylashtirib, rasmlar atrofida 15 pikselli ramka hosil qiling.
Uyga vazifa.
Mavzuni o`rganish,
―Mening oilam‖ nomli web-sahifaga oila a‘zolaringiz kasbiga oid rasmlarni joylashtiring. Bunda turli joylashtirish usullaridan foydalaning.
“KO‟RIB CHIQDIM” O‟QUV ISHLAR BO‟YICHA
DIREKTOR ORINBASORI:
“ ” 201 YIL
Fan – Informatika
Sinf
|
8 «А»
|
8 «V»
|
8 «G»
|
8 «B»
|
Sana
|
|
|
|
| Mavzu: Web-sahifada grafika mavzusini takrorlash Maqsad:
ta‘limiy: o`quvchilarga HTML da rasmlar bilan ishlash haqida ma‘lumot berish;
tarbiyaviy: o`quvchilarga estetik tarbiya berish;
rivojlantiruvchi: o`quvchilarda web-sahifaga rasm joylashtirish ko`nikmalarni rivojlantirish. DTS: web-sahifaga rasm joylashtirish deskriptori, rasm o`lchami va chegarasini o`rnatishda ishlatiladigan buyruq hamda paramerlarni bilish.
|
| |
Automated Installations and X Window System

|
Automated Installations and X Window System
|
bet | 7/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Automated Installations and X Window System
-
Concepts of Installing Systems On LAN/WAN
-
Creating Installation Server
-
Creating kickstart Installation Scripts
-
XOrg Overview
-
File Locations and Configuration Tool
-
Modularity Of Design and Extensibility Built Into Design
-
Layers In X, Desktops and The X Protocol
-
Security With xhost, xauth and ssh
-
VNC Remote X Display
-
Automating Installation
-
Understanding kickstart directives
-
Configure installation service
-
Configure and test kickstart scripts
-
Switch desktops, remote desktop access
|
| |
Hardware Virtualization with KVM - Red Hat Linux Administration II installation, Configuration, Software and Troubleshooting

|
Red Hat Linux Administration II installation, Configuration, Software and Troubleshooting
|
bet | 8/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Hardware Virtualization with KVM
-
Virtualization Manager
-
Hardware Considerations
-
Virtual Resources
-
Creating a Virtual Machine (VM)
-
VM Management
-
Activating VM's on boot
-
Install virtualization software
-
Create a virtual machine
-
Manage virtual machine with virtmanager
Troubleshooting Your System
-
Concepts of Troubleshooting a Broken System
-
Creating an Emergency Boot Disk
-
Getting to Single User Mode
-
Getting to Rescue Mode
-
Using chroot in Rescue Mode
-
Where to start looking for trouble: log files
-
Examples of broken systems and what to do
-
Bad boot block, bad file system, bad fstab,
-
Emergency scenarios and how to repair them
-
Repairs from single user mode
-
Repairs from executive mode
-
Using the chroot command within rescue mode to:
-
Recover from bad root partition
|
| |
Kernel Concepts, ACL, Attributes, RAID, LVM

|
Kernel Concepts, ACL, Attributes, RAID, LVM
|
bet | 6/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Kernel Concepts, ACL, Attributes, RAID, LVM
-
Preparing To Update
-
Retrieving and Updating To A Newer Kernel RPM
-
/proc Virtual File System Features and Usage
-
/proc System Control Utility : sysctl
-
Kernel Modular Design and Commands lsmod, rmmod, insmod, modprobe
-
Modules Configuration /etc/modprobe.conf
-
Overview Of Daemon Processess, System 5 Run Levels
-
Managing Runlevel Services : chkconfig, init
-
Overview Of RAID Levels and Features
-
Creating RAID Devices and Volumes
-
Info and Recovery Options For mdadm
-
Flexible File Systems With LVM
-
Creating Physical Volume, Volume Group and Logical Volume
-
Resizing Logical Volumes : e2fsadm
-
Adding Physical Volumes : vgextend
-
Display LVM Information : pvdisplay
-
Install and use alternative kernel
-
Observe modules being loaded by kernel
-
Manage run level and services in various run levels
-
Manage services started at reboot
-
Create LVM and RAID partitions for ext3
-
Configure a new RAID device, format and make it available after reboot
-
Configure a new LVM device, format and make it available after reboot
-
Extend a logical volume while the logical volume is still attached
|
| |
Partitions, Formatting, Mounting and swap

|
Partitions, Formatting, Mounting and swap
|
bet | 3/8 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 75,92 Kb. | | #564 |
Partitions, Formatting, Mounting and swap
-
Adding a disk partition : fdisk
-
Formatting partitions : mkfs, ext2, ext3, swap
-
Mount and umount commands, /etc/fstab updates
-
Rebuilding broken file system: fsck
-
Linux Run Levels
-
Starting and Stopping System Services
-
Listing Run Level Services
-
Configuring Services in Various Run Levels
-
Create partitions for ext3
-
Configure a new partition, format and make it available after reboot
-
Configure a new swap partition, format and make it available after reboot
-
Format partitions, create permanent mount points in /etc/fstab
-
Configuring Services as ON or OFF
|
| |
) jismoniy - Tarmoq xavfsizligi fanidan mustaqil ish

2) kanal(datalink) - bu erda ancha qiziqroq. Ma'lumotlar havolasi qatlamini tushunish
uchun biz birinchi navbatda MAC manzili tushunchasini tushunishimiz kerak, chunki u bu
bobda asosiy belgi bo'ladi :). MAC -manzil "jismoniy manzil", "apparat manzili" deb ham
ataladi. Bu 12 belgidan iborat
o'n oltilik sanoq tizimi 6 ga bo'lingan
oktetalar tire yoki
yo'g'on nuqta, masalan 08: 00: 27: b4: 88: c1. Tarmoqda
tarmoq qurilmasini yagona
aniqlash uchun kerak. Nazariy jihatdan, MAC manzili butun dunyoda yagona, ya'ni.
dunyoning hech bir joyida bunday manzil bo'lishi mumkin
emas va u ishlab chiqarish
bosqichida tarmoq qurilmasiga "tikilgan". Biroq, uni o'zboshimchalik bilan
o'zgartirishning oddiy usullari mavjud,
bundan tashqari, ba'zi vijdonsiz va taniqli
bo'lmagan ishlab chiqaruvchilar, masalan, aynan bir xil MACga ega bo'lgan 5000 ta tarmoq
kartalari paketini olishdan tortinmaydilar. Shunga ko'ra, agar bitta mahalliy tarmoqda
kamida ikkita shunday "aka-akrobatlar" paydo bo'lsa, nizolar va muammolar boshlanadi.
Shunday qilib, ma'lumotlar havolasi qatlamida ma'lumotlar tarmoq qurilmasi tomonidan
qayta ishlanadi, uni faqat bitta narsa qiziqtiradi - bizning mashhur MAC manzilimiz, ya'ni.
u etkazib beruvchining manziliga qiziqadi. Masalan, ulanish qatlami qurilmalariga kalitlar
kiradi (ular ham kalit) - ular o'z xotiralarida to'g'ridan -to'g'ri, to'g'ridan -to'g'ri ulanadigan
tarmoq qurilmalarining MAC manzillarini saqlaydi va qabul qilish portidan ma'lumot
olganda tekshiradi. xotirada mavjud bo'lgan MAC manzillari bo'lgan ma'lumotlardagi
MAC manzillari. Agar mos keladigan bo'lsa, ma'lumotlar
qabul qiluvchiga yuboriladi,
qolganlari esa e'tiborga olinmaydi.
3) tarmoq(tarmoq) - "muqaddas" daraja, uning ishlash printsipini tushunish ko'p jihatdan
tarmoq muhandisini shunday qiladi. Bu erda temir musht bilan "IP-manzil" qoidalari, bu
erda asoslarning asosi. IP -manzil mavjudligi tufayli, bir xil mahalliy tarmoqqa
kirmaydigan kompyuterlar o'rtasida ma'lumotlarni uzatish imkoniyati paydo bo'ladi. Turli
xil mahalliy tarmoqlar o'rtasida ma'lumotlarni uzatish marshrutlash deb ataladi va bunga
ruxsat beruvchi qurilmalar yo'riqnoma (ular ham marshrutchilar, garchi so'nggi yillarda
yo'riqnoma tushunchasi juda buzilgan bo'lsa ham).
Shunday qilib, IP -manzil - agar siz tafsilotlarga kirmasangiz, unda bu o'nlik ("oddiy")
hisoblash tizimidagi 12 ta raqam, 4 oktetga bo'lingan,
nuqta bilan ajratilgan, tarmoqqa
tayinlangan. tarmoqqa ulangan qurilma. Bu erda siz biroz chuqurroq borishingiz kerak:
masalan, ko'p odamlar 192.168.1.23 seriyasidagi manzilni bilishadi. Bu erda 12 ta raqam
yo'qligi aniq. Ammo, agar siz manzilni to'liq formatda yozsangiz, hammasi joyiga tushadi
- 192.168.001.023. Biz bu bosqichda chuqurroq o'ylamaymiz, chunki IP -manzillar - bu
hikoya va namoyish uchun alohida mavzu.
Ilova darajasi - Tarmoq xavfsizligi fanidan mustaqil ish

Bu qatlam tasvirlar protokollari (standartlari) (JPEG, GIF, PNG, TIFF), kodlashlar
(ASCII, EBDIC), musiqa va video (MPEG) va boshqalar bilan shunday ishlaydi.
Seans darajasi
Sessiya qatlami yoki seans qatlami - nomidan ko'rinib turibdiki, u kompyuterlar o'rtasida aloqa
sessiyasini tashkil qiladi. Yaxshi misol bu audio va video konferentsiya bo'lishi mumkin, bu
darajadagi signal qaysi kodek bilan kodlanishi aniqlanadi va bu
kodek ikkala mashinada ham
bo'lishi kerak. Yana bir
misol, bizga yaxshi ma'lum bo'lgan SMS va USSD so'rovlarini
yuborish uchun ishlatiladigan SMPP (peer-to-peer short message) protokoli. Bitta
oxirgi misol: PAP (Parolni autentifikatsiya qilish protokoli)-bu foydalanuvchi nomi
va parolni serverga shifrlanmagan holda yuborish uchun eskirib qolgan protokol.
Men sessiya darajasi haqida
boshqa hech narsa demayman, aks holda biz
protokollarning zerikarli xususiyatlarini o'rganamiz. Va agar ular (xususiyatlar)
sizni qiziqtirsa, menga xat yozing yoki mavzuni batafsilroq
ochib berish uchun
izohlarda xabar qoldiring va yangi maqola sizni uzoq kutishga majbur qilmaydi;)
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar

|
Mustahkamlash uchun savol va topshiriqlar
|
bet | 33/62 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #135281 |
Bog'liq 8-sinf Informatika fanidan dars ishlanmalar
Qanday tashqi xotira turlari bor?
Tashqi xotiraning magnitlash asosida ishlatiladigan turlarini sanab bering.
Tashqi xotiraning qanday turlari bilan ishlash nur bilan bog‘liq?
Tashqi xotiraning qanday turi eng kam energiya sarflaydi?
Operatsion sistemaning tashqi xotiraga ko‘rsatadigan servis xizmatlari haqida so‘zlab bering.
Optik disklarga ma‘lumotlar qanday yoziladi?
Flash-xotira ustida bajariladigan amallarni sanab bering. Mashqlar
Disketni diskyurituvchiga joylashtirib antivirus dasturi yordamida tekshiring, zarur bo‘lsa virusdan tozalang.
Disketni diskyurituvchiga joylashtirib undagi ma‘lumotlar haqidagi axborotni quyidagi ko‘rinishdagi jadvalga yozing. Disketni diskyurituvchidan chiqarib oling.
Flash-xotirani USB portga ulang. Uni antivirus dasturi yordamida tekshiring, zarur bo‘lsa virusdan tozalang. Undagi ma‘lumotlarni ko‘rib chiqing. Flash xotirani kompyuterdan xavfsiz uzing.
Uyga vazifa
Mavzuni o`rganish (1-7-savollar). 63-67-betlar
“KO‟RIB CHIQDIM” O‟QUV ISHLAR BO‟YICHA
DIREKTOR ORINBASORI:
“ ” 201 YIL
Fan – Informatika
Sinf
|
8 «А»
|
8 «V»
|
8 «G»
|
8 «B»
|
Sana
|
|
|
|
|
|
| |
) Amaliy - Tarmoq xavfsizligi fanidan mustaqil ish

Aleksandr Goryachev, Aleksey Niskovskiy
Tarmoq serverlari va mijozlari muloqot qila olishlari uchun ular bir xil aloqa protokoli
yordamida ishlashlari kerak, ya'ni bir xil tilda "gaplashishlari" kerak. Protokol tarmoq
ob'ektlari o'rtasidagi o'zaro ta'sirning barcha darajalarida ma'lumot almashishni tashkil
etish qoidalari to'plamini belgilaydi.
Odatda OSI modeli deb ataladigan ochiq tizimli o'zaro bog'liqlik ma'lumotnomasi modeli
mavjud. Ushbu model Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) tomonidan ishlab
chiqilgan. OSI modeli tarmoq ob'ektlarining o'zaro ta'sir sxemasini tavsiflaydi, vazifalar
ro'yxatini va ma'lumotlarni uzatish qoidalarini belgilaydi. U etti darajani o'z ichiga oladi:
jismoniy (jismoniy - 1), kanal (Data -Link - 2), tarmoq (tarmoq - 3), transport (transport -
4), sessiya (sessiya - 5), ma'lumotlarni taqdim etish (taqdimot - 6) va qo'llanilgan (Ariza -
7). Ikki kompyuter OSI modelining ma'lum bir qatlamida bir -biri bilan aloqa o'rnatishi
mumkin, deb ishoniladi, agar ularning dasturiy ta'minoti, bu qatlamning tarmoq
vazifalarini bajarsa, xuddi shu ma'lumotlarni bir xil talqin qilsa. Bunday holda, ikkita
kompyuter o'rtasida "nuqta-nuqta" deb nomlangan to'g'ridan-to'g'ri aloqa o'rnatiladi.
OSI modelini protokollar yordamida amalga oshirish protokollar to'plami deb ataladi.
OSI modelining barcha funktsiyalarini bitta aniq protokol doirasida amalga oshirish
mumkin emas. Odatda, ma'lum bir qatlamdagi vazifalar bir yoki bir nechta protokollar
yordamida amalga oshiriladi. Bitta kompyuter bitta to'plamdan protokollarni ishlashi
kerak. Bunday holda, kompyuter bir vaqtning o'zida bir nechta protokollar to'plamidan
foydalanishi mumkin.
Keling, OSI modelining har bir darajasida hal qilingan vazifalarni ko'rib chiqaylik.
bosqich - Bosh menyu

bosqich.
Bu bosqichda birinchi bo‘lib 6 ta katakchadan iborat dastur kodini kiritish so‘raladi. Agar bu kod bo‘lmasa dasturni o‘rnatib bo‘lmaydi. Dastur kodining ko‘rinishi quyidagi 2.3-rasmda ko‘rsatilganidek lotin harflar va raqamlardan tashkil topgan.
1.
2.3-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Kodi kiritilgandan so‘ng, Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaganimizdan so‘ng quyidagi ko‘rinishlar hosil bo‘ladi(2.4-rasm).
2.
2.4-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Yuqoridagi bosqichdan keyin, 2.4-rasmdagi uchta muloqat oynalarning har birida mavjud bosqichlardan birini tanlab, keyingi oynalarga o‘tish uchun Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaymiz kerak.
3.
2.5-rasm. Dasturni o‘rnatish.
2.5-rasmdagi muloqat oynasidan “Da” tugmasi tanlanadi va navbatdagi bosqichga o‘tamiz.
4.
2.6-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Bu bosqichlarda ham yuqoridagi bosqichlar singari Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaymiz. Hozirgi paytda diyarli hamma kompyuterlarda office XP, yoki office 2003 daturi o‘rnatilgan shuning uchun biz 2.6-rasmda office XP bandi ko‘rsatilgan belgini tanlashimiz shart.
5.
2.7-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Bu ko‘rinishda dasturni o‘rnatiladigan joylar tanlanadi. “Change…” tugmasi yordamida dasturni o‘rnatiladigan joyni tanlash mumkin. Yuqorida bosqichlarda kompyuter xotirasidagi joyni va qurilmalarning mosligi tekshirib, agar dastur va qurilma mosligi mavjud bo‘lsa dasturni o‘rnatishga ruxsat beriladi.
bosqich.
Bu bosqichlarda ham Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaymiz (2.8-rasm).
2.8-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Yuqoridagi bosqichlardan so‘ng, dasturni o‘rnatishdagi ko‘rinish ketma-ketligi quyidagi ko‘rinishlar paydo bo‘ladi:
|
-rasm. Dasturni - Bosh menyu

2.9-rasm. Dasturni o‘rnatish.
2.9-rasmda birinchi oynada Next (oldinga o‘tish) tugmasini, ikkinchi rasmda esa “OK” tugmasini tanlaymiz va navbatdagi bosqichga o‘tamiz.
Bu bosqichlarda ham yuqoridagilar singari Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaymiz. (2.10-rasm).
2.10-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Delphi dasturlash tilini o‘rnatishda dastur o‘zi tanlagan belgi va buyruqlarni tasdiqlash yetarli bo‘ladi.
2.11-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Bu bosqichlarda ham yuqoridagidek oldinga o‘tish tugmasini tanlash kifoya.
2.12-rasm. Dasturni o‘rnatish.
2.13-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Demak, yuqoridagi ketma-ketliklardan so‘ng 2.14-rasmda ko‘rsatilganidek Finish(ishni yakunlash) tugmasini tanlash lozim bo‘ladi.
2.14-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Biz yuqoridagi oynalardan ishni tugatish tugmasini tanlaymiz va navbatdagi oyna hosil bo‘ladi (2.15-rasm).
2.15-rasm.
Bu oynada Delphi7 dasturini o‘rnatilganligini tasdiqlaydi va sizga ikkita buyruqni tavsiya etadi, ya’ni: Windows operatsion tizim(sistemasi)ni qayta ishga tushirishni yoki o‘z holicha qoldirishni so‘raydi. Agar siz operatsion tizimni
qayta ishga tushurmoqchi bo‘lsangiz “Yes” aksincha, o‘z holicha qoldirmoqchi bo‘lsangiz “No” tugmasini tanlashingiz kifoya qiladi.
Biz sizga “Yes” buyrug‘ini tanlashni taklif etamiz.
|
Chiziqli algoritmlar - Bosh menyu

|
Bosh menyu
|
bet | 6/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tili Chiziqli algoritmlar
Har qanday murakkab algoritmni ham uchta asosiy struktura yordamida tasvirlash mumkin. Bular ketma-ketlik, tarmoqlash va takrorlash strukturalaridir. Bu strukturalar asosida chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarining algoritmlarini tuzish mumkin. Umuman olganda, algoritmlarni shartli ravishda quyidagi turlarga ajratish mumkin:
chiziqli algoritmlar;
tarmoqlanuvchi algoritmlar;
takrorlanuvchi yoki siklik algoritmlar;
ichma-ich joylashgan siklik algoritmlar;
rekurrent algoritmlar;
takrorlanishlar soni oldindan no‘ma’lum algoritmlar;
ketma-ket yaqinlashuvchi algoritmlar.
Faqat ketma-ket bajariladigan amallardan tashkil topgan algoritmlarga- chiziqli algoritmlar deyiladi. Bunday algoritmni ifodalash uchun ketma-ketlik strukturasi ishlatiladi. Strukturada bajariladigan amal mos keluvchi shakl bilan ko‘rsatiladi. Chiziqli algoritmlar blok-sxemasining umumiy strukturasini quyidagi ko‘rinishda ifodalash mumkin:
1.2.2-chizma. Chiziqli algoritmlar blok - sxemasining umumiy strukturasi.
Tarmoqlanuvchi algoritmlar
Agar hisoblash jarayoni biror bir berilgan shartning bajarilishiga qarab turli tarmoqlar bo‘yicha davom ettirilsa va hisoblash jarayonida har bir tarmoq faqat bir marta bajarilsa, bunday hisoblash jarayonlariga tarmoqlanuvchi algoritmlar deyiladi. Tarmoqlanuvchi algoritmlar uchun ayri strukturasi ishlatiladi. Tarmoqlanuvchi strukturasi berilgan shartning bajarilishiga qarab ko‘rsatilgan tarmoqdan faqat bittasining bajarilishini ta’minlaydi.
1.2.3-chizma. Tarmoqlanishning umumiy ko‘rinishi.
Berilgan shart romb orqali ifodalanadi, P-berilgan shart. Agar shart bajarilsa, "ha" tarmoq bo‘yicha A amal, shart bajarilmasa "yo‘q" tarmoq bo‘yicha B amal bajariladi.
|
| |
DASTURLASH TEXNOLOGIYALARI     Dasturni qayta ishlash bosqichlari

|
DASTURLASH TEXNOLOGIYALARI Dasturni qayta ishlash bosqichlari
|
bet | 3/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tili DASTURLASH TEXNOLOGIYALARI Dasturni qayta ishlash bosqichlari
Dasturlash – bu dastur yaratish bo‘lib, uni yaratishda quyidagi bosqichlar bosib o‘tiladi:
Qo‘yilgan masalani dasturlash mumkinligini tekshirish;
Qo‘yilgan masalaning algoritmini tanlash yoki qayta ishlash;
Bo‘yruqlarni yozish;
Dastur xatoliklarini tekshirish;
Testdan o‘tkazish.
Qo‘yilgan masalani dasturlash mumkinligini tekshirish – bu bosqich kerakli bosqichlardan biri bo‘lib, masalaning qo‘yilishi sinchikovlik bilan tekshiriladi va natija olish uchun ma’lum bir formaga tushiriladi.
Masalan, masala qo‘yilishi bo‘yicha kvadrat tenglamani umumiy ko‘rinishini ifodalasin ax2+bx+c=0 va uni quyidagi formalarga ega bo‘lsin:
(a,b,c) noma’lumlik darajasining koeffitsiyentlari dasturlashda boshlang‘ich shart hisoblanadi;
Noma’lumlar albatta dialog rejimida, klaviaturadan dastur ishlayotgan vaqtda kiritilishi shart;
Chiqariladigan natijalar ma’noga ega bo‘lishi kerak;
Agarda natija ma’noga ega bo‘lmasa, ogohlantiruvchi so‘z chiqishi kerak.
Tuzilgan dastur Windowsda ishlash uchun mo‘ljallanadi, tuzilayotgan dasturga ixtiyoriy ravishda dialog oynalarini qo‘shish mumkin.
Qo‘yilgan masalaning algoritmini tanlash yoki qayta ishlash- bu bosqichida natija olish uchun kerak bo‘ladigan muhit tekshiriladi. Agarda masala turli usullar bilan yechiladigan bo‘lsa, dasturchi eng qulay ya’ni tez va aniq ishlaydigan usulni tanlaydi.
Buyruqlarni yozish – dasturga qo‘yilgan talablar tekshirilganidan va algoritmi tuzilganidan so‘ng, u tanlangan dasturlash tillaridan birida yoziladi.
Dastur xatoliklarini tekshirish – bu bosqichida yaratilgan dastur ichidagi xatoliklar izlanadi. Dasturdagi xatoliklar ikki qismga bo‘linadi: sintaktik (matn ichidagi xatoliklar) va algoritmik. Sintaktik xatoliklarni (belgilarning almashganlik, tushirib qoldirilganligi va hokazolar) oson topiladi. Algoritmik xatoliklarini topish mushkulroq kechadi. Ma’lumotlarni kiritish bir-ikki bor takrorlanganda dastur to‘g‘ri ishlasa, xatoliklarini tekshirish bo‘limi yakunlangan hisoblanadi.
|
| |
Project menyusi - Bosh menyu

|
Bosh menyu
|
bet | 14/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tili
Project menyusi.
Foydalanuvchi menyuning bu bandlardan loyiha oynasi ko‘rinishini o‘zgartirishda, biror ko‘rinishni yo‘qotishda, paydo qilishda, dasturni faollashtirishda foydalanadi. Bular quyidagilar:
Add to project- qo‘shimcha loyiha qo‘shish;
Remove from Project- qo‘shimcha loyihani o‘chirish;
Import Type Library- dastur kutubxonasiga murojat;
Add to Repository- saqlab fayllarni ochish;
View Source- dasturlash maydoniga o‘tish;
Languages- qo‘shimcha tilni o‘rnatish;
Add New Project- yangi loyiha qo‘shish;
Add Existing Projekt- navbatdagi loyihani qo‘shish;
Compile Project1- dasturni ishchi holatga o‘tkazish;
Build Project1- komponovka qilish;
Syntax Check Project1- loyihadagi xatoliklarni tekshirish;
Information for [none]- ma’lumot uchun;
Compile All Projects- barcha loyihalarni yig‘ish;
Build All Projects- loyihalarni birlashtirish;
Web Deployment Options...- web sahifaga bog‘lash;
Web Deploy- web sahifaga o‘tish;
Options...- o‘zgartirish.
Run menyusi.
Run- dasturni faollashtirish;
Attach to Process…- faollashgan dasturlarni aniqlash;
Parameters…-parametr;
Register ActiveX Server- serverni ro‘yxatga olish;
Unregister ActiveX Server- ro‘yxatga olingan serverni bekor qilish;
Install COM+ Objects- COM+ obektni o‘rnatish;
Step Over- ishlashga ruxsat berish;
Trace Into- qator yo‘nalishlarni belgilash;
Trace to Next Source Line- navbatdagi qatorga o‘tish;
Run to Cursor- tuzilgan dasturni ishlatish;
Run Until Retun- faollashgan dasturni qaytarish;
Show Execution Point- ko‘rsatilgan jarayonni bajarish;
Program Pause- dasturni to‘xtatish;
Program Rest- bir maydondan ikkinchisiga o‘tish;
Inspect- tekshirish;
Evaluate/Modify- hisoblashni almashtirish;
Add Watch- tekshirishning qo‘shimcha imkoniyatlari;
Add breakpoint- to‘xtatishning qo‘shimcha imkoniyatlari.
Bu yerda ham yuqorida aytib o‘tilgan buyruqlarni ba’zi birlarini klaviatura yordamida bajarish mumkin. Bular quyidagilar: qo‘shimcha loyiha qo‘shish Shift+F11, dasturni ishchi holatga o‘tkazish Ctrl+F9, dastur maydonini o‘zgartirish Shift+Ctrl+F11, dasturni faollashtirish F9, ishlashga ruxsat berish F8, qator yo‘nalishlarni belgilash F7, tuzilgan dasturni ishlatish F4, faollashgan dasturni qaytarish Shift+F8, bir maydondan ikkinchisiga o‘tish Ctrl+F2, hisoblashni almashtirish Ctrl+F7, tekshirishning qo‘shimcha imkoniyatlari Ctrl+F5 tugmalar yordamida amalga oshiriladi.
Component menyusi.
Dasturchi menyuning bu bandlardan yangi loyiha oynasini ustida amallar bajarishda, ma’lumotlar ombori yaratishda, standart komponentalar palitrasini o‘zgartirishda foydalanadi. Bular quyidagilar:
New component- Yangi loyha yaratish;
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar

|
Foydalanilgan adabiyotlar
|
bet | 27/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tiliFoydalanilgan adabiyotlar:
Karimov I.A. O’zbekiston Konstitusiyasi-biz uchun demokratik taraqqiyot yo’lida va fuqarolik jamiyatini barpo etishda mustaxkam poydevordir. O’zbekiston Respublikasi Konstitusiyasining 17 yilligiga bag’ishlangan tantanali marosimdagi ma'ruza (2009 yil 5 dekabr). -T.: "O’zbekiston", 2009.- 32 b.
Aripov M., Begalov B., Begimqulov U., Mamarajabov M., Axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma - T.: "Noshir", 2009-368 b.
A.Axmedov "Informatika" kasb-hunar kollejlari uchun T.: "O'qituvchi" - 2002 y
A.Axmedov "Informatika" T.: "Mexnat" - 2003 y
Abduqodirov A. "Axborot texnologiyalari" T.: "Mexnat" - 2002 y.
Taylaqov N. "EHM ishlari va xisob usuli" T.: "O'zbekiston" - 2003 y.
Sattarov A. "Informatika va axborot tehnologiyalari" kasb-hunar kollejlari uchun T.: "O'qituvchi" - 2002 y.
Internet ma’lumotlari “Ziyonet.uz” saytidan
|
| |
Uyga vazifa - Hisoblash texnikasi rivojlanish tarixini tahlil qilib, bu rivojlanish ham nazariy ham amaliy asosga...

|
Hisoblash texnikasi rivojlanish tarixini tahlil qilib, bu rivojlanish ham nazariy ham amaliy asosga EGA ekanligini ko’rish mumkin
|
bet | 31/62 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 3,15 Mb. | | #135281 |
Bog'liq 8-sinf Informatika fanidan dars ishlanmalarUyga vazifa
Mavzuni takrorlash. 1-9-savollar.
“KO‟RIB CHIQDIM” O‟QUV ISHLAR BO‟YICHA
DIREKTOR ORINBASORI:
“ ” 201 YIL
Fan – Informatika
Sinf
|
8 «А»
|
8 «V»
|
8 «G»
|
8 «B»
|
Sana
|
|
|
|
|
ta‘limiy: O`quvchilarga kompyuterningg tashqi xotirasi — EMD,QMD, CD,DVD disklar va Flash xotira va ular bilan ishlash haqida tushuincha berish;
tarbiyaviy: o`quvchilarga iqtisodiy tejamkorlik va ekologik tarbiya berish;
rivojlantiruvchi: o`quvchilarning AKT dan foydalanish ko`nikmalarini rivojlantirish.
DTS: Kompyuterning tashqi xotirasi — disklar va ular bilan ishlash haqida tushunchaga ega bo`lish.
Tashkiliy qism
Salomlashish;
Davomatni aniqlash;
Takrorlash.
Fayl deganda nimani tushunasiz?
Faylning nomi nima? Unga qanday talab qo'yiladi?
Faylning kengaytmasi nima? Uning uzunligi qancha?
Fayl kengaytmasining qanday turlarini bilasiz?
Diskda nomlangan sohani fayl deb atash mumkinmi?
Katalog nima? Katalog ostichi?
Bosh katalog va joriy kataloglarning farqi nimada?
«Ona» katalog deganda nimani tushunasiz?
Faylga borish yo'li va uning to'liq nomi nima?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Hisoblash texnikasi rivojlanish tarixini tahlil qilib, bu rivojlanish ham nazariy ham amaliy asosga EGA ekanligini ko’rish mumkin
|
BOB. DELPHI DASTURLASH TILI

|
BOB. DELPHI DASTURLASH TILI
|
bet | 7/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tili
Delphi7 dasturlash tilini o‘rnatish.
Delphi dasturlash tili ham boshqa dasturlash tillari va amaliy paketlar singari Windows OT o‘rnatilgandan so‘ng o‘rnatishni talab etadi. Bu dasturlash tilini qulaylik tomoni shundan iboratki, dasturda dasturlash ishlarini amalga oshirilgandan so‘ng uni project(exe ko‘rinishda bo‘lganda) sifatida kompyuter xotirasiga saqlangandan so‘ng dastur o‘rnatilmaganda ham bemalol tuzilgan dasturdan foydalanish mumkun.
Delphi dasturlash tilini kompakt diskdan, flishkadan, tarmoq orqali va vinchester(qattiq disk)dan o‘rnatish mumkin.
Delphi dasturlash tilini kompakt disk yordamida o‘rnatmoqchi bo‘lsangiz diskni CD-ROM yoki DVD-ROM ga qo‘yiladi va Delphi7 tugmasi tanlanadi. Agarda avtomatik yuklanish (avtozagruzka) bekor qilingan bo‘lsa, Install papkasidagi setup.exe bandi tanlanadi.
2.1-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Dasturni o‘rnatish quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
bosqich.
Yuqoridagi buyruq tanlangandan so‘ng, quyidagi (2.2-rasm)dagi oyna paydo bo‘ladi. Bu oynada uchta tugma mavjud bo‘lib:
Back- orqaga qaytish tugmasi;
Next-oldinga o‘tish tugmasi;
Cancel-bajarilayotgan ishni bekor qilish.
Mavjud bo‘lgan uchta tugmadan Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlash lozim.
2.2-rasm. Dasturni o‘rnatish.
bosqich.
Bu bosqichda birinchi bo‘lib 6 ta katakchadan iborat dastur kodini kiritish so‘raladi. Agar bu kod bo‘lmasa dasturni o‘rnatib bo‘lmaydi. Dastur kodining ko‘rinishi quyidagi 2.3-rasmda ko‘rsatilganidek lotin harflar va raqamlardan tashkil topgan.
1.
2.3-rasm. Dasturni o‘rnatish.
Kodi kiritilgandan so‘ng, Next(oldinga o‘tish) tugmasini tanlaganimizdan so‘ng quyidagi ko‘rinishlar hosil bo‘ladi(2.4-rasm).
|
| |
Algoritmning tasvirlash usullari

|
Algoritmning tasvirlash usullari
|
bet | 5/27 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #256320 |
Bog'liq Nosirjonov S Delphi dasturlash tili
Yuqorida ko‘rilgan misollarda odatda biz masalani yechish algoritmini so‘zlar va matematik formulalar orqali ifodaladik. Lekin algoritm boshqa ko‘rinishlarda ham berilishi mumkin. Biz endi algoritmlarning eng ko‘p uchraydigan turlari bilan tanishamiz.
Algoritmning so‘zlar orqali ifodalanishi. Bu usulda ijrochi uchun beriladigan har bir ko‘rsatma jumlalar, so‘zlar orqali buyruq shaklida beriladi.
Algoritmning formulalar bilan berilish. Bu usulidan matematika, fizika, kimyo kabi aniq fanlardagi formulalarni o‘rganishda foydalaniladi. Bu usulni ba’zan analitik ifodalash deyiladi.
Algoritmlarning grafik shaklida tasvirlanishida. Algoritmlar maxsus geometrik figuralar yordamida tasvirlanadi va bu grafik ko‘rinishi blok-sxema deyiladi.
Algoritmning jadval ko‘rinishda berilishi. Algoritmning bu tarzda tasvirlanishdan ham ko‘p foydalanamiz. Masalan, maktabda qo‘llanib kelinayotgan to‘rt xonali matematik jadvallar yoki turli xil lotereyalar jadvallari.
Funksiyalarning grafiklarini chizishda ham algoritmlarning qiymatlari jadvali ko‘rinishlaridan foydalanamiz. Bu kabi jadvallardan foydalanish algoritmlari sodda bo‘lgan tufayli ularni o‘zlashtirib olish oson.
Yuqorida ko‘rilgan algoritmlarning tasvirlash usullarining asosiy maqsadi, qo‘yilgan masalani yechish uchun zarur bo‘lgan amallar ketma-ketligining eng qulay holatinni aniqlash va shu bilan inson(foydalanuvchi) tomonidan dastur yozishni yanada osonlashtirishdan iborat. Aslida dastur ham algoritmning boshqa bir ko‘rinishi bo‘lib, u insonning kompyuter bilan muloqotini qulayroq amalga oshirish uchun mo‘ljallangan.
Oval (ellips shakli), u algoritmning boshlanishi yoki tugallashini belgilaydi.
|
To‘g‘ri burchakli to‘rtburchak, qiymat berish yoki tegishli ko‘rsatmalarni bajarish jarayonini belgilaydi.
|
Parallelogramm, ma’lumotlarni kiritish yoki chiqarishni belgilaydi.
|
Oltiburchak, takrorlash operatorini ifodalashda ishlatiladi.
|
Yordamchi algoritmga murojatni belgilaydi.
|
Romb, shart tekshirishni belgilaydi va shart bajarilsa "ha", tarmoq bo‘yicha, aks holda "yo‘q”- tarmog‘i bo‘yicha amallar bajarilishini ta’minlaydi.
|
Strelka - amallar ketma ketligining bajarilish yo‘nalishini ko‘rsatadi.
|
Blok-sxemalarni tuzishda foydalaniladigan asosiy sodda geometrik figuralar quyidagilardan iborat.
Blok-sxemalar bilan ishlashni yaxshilab o‘zlashtirib olish zarur, chunki bu usul algoritmlarni ifodalashning qulay vositalaridan biri bo‘lib dastur tuzishni osonlashtiradi, dasturlash qobiliyatini mustahkamlaydi. Algoritmik tillarda blok
- sxemaning asosiy strukturalariga maxsus operatorlar mos keladi.
Shuni aytish lozimdir, blok-sxemalardagi yozuvlar odatdagi yozuvlardan katta farq qilmaydi.
Misol sifatida keltirilgan ax2bxc0 kvadrat tenglamani yechish algoritmining blok-sxemasi quyida keltirilgan.
1.2.1-chizma. Kvadrat tenglamani yechish algoritmi.
|
| |
10 amaliy mashg‘uloti mavzu: Agrеgat funksiyalardan foydalanish deadline 11 10

|
10 amaliy mashg‘uloti mavzu: Agrеgat funksiyalardan foydalanish
|
Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #110429 |
Bog'liq deadline 11 10
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
10, 11 - Amaliy ish.
Bajardi: Suxrob Boborasulov
TOSHKENT – 2023
10 - AMALIY MASHG‘ULOTI
1. SUM() – jadvaldagi qiymatlar qig‘indisini hisoblash.
COUNT()–Ustundagi qiymatlar sonini hisoblaydi.
AVG() – qiymqatlar o‘rta arifmetigini hisoblash.
So‘rov: select count(nomeri), sum(narxi), avg(narxi) from darsliklar ;
Natija:
Sum(), count() va avg() agregat funksiyalaridan foydalanish
2. MIN() – eng kichik qiymatni chiqarish
MAX() – eng katta qiymatni chiqarish
So‘rov:
select nomeri, max(nomeri) from darsliklar group by nomeri;
Natija:
So‘rov:
select nomeri, min(nomeri) from darsliklar group by nomeri;
Natija:
Min() va Max() agregat funksiyalaridan foydalanish
3. Bu funksiyalarga qo‘shimcha ravishda quyidagi funksiyalarni ham ko‘rib chiqamiz: Rand() - tasodifiy son.
ROUND() - Butun sonni yaxlitlash funktsiyasi.
POWER() - Sonning darajasini hisoblash.
So‘rov: select nomeri,rand(nomeri),round(count(narxi)/sum(nomeri),2),power(min(nomeri),count(*)) from darsliklar group by nomeri;
Natija:
Rand(), Round() va Power() funksiyalaridan foydalanish
4. SQRT() - Sonning kvadrat ildizini topish.
SIN() - Ifoda sinusini hisoblash.
LOG()- Sonnig natural logarifmni hisoblash.
So‘rov: select nomeri, sin(nomeri), sqrt(count(nomeri)),log(max(narxi)) from darsliklar group by nomeri;
Natija:
Sin(), Sqrt() va Log() funksiyalaridan foydalanish
5. So‘rov: select count(nomeri),sum(narxi) from darsliklar order by sum(narxi) desc;
Natija:
AMALIY MASHG‘ULOTI
Mavzu: Murakkab so‘rovlar yaratish.
Bir nеchta jadvallar birlashtirish, JOINlar bilan ishlash.
So‘rov: SELECT * FROM darsliklar LIMIT 6;
Buyrug‘ini kiritamiz natijada birinchi uchta satr hosil bo‘ladi
Natija:
So‘rov: select * from darsliklar limit 2,9;
Natija:
3.So‘rov: select jahon_adabiyoti.id,jahon_adabiyoti.nomi from jahon_adabiyoti inner join uzbek_adabiyoti on jahon_adabiyoti.id=uzbek_adabiyoti.id order by id desc limit 7;
Natija:
4.So‘rov: select * from jahon_adabiyoti inner join uzbek_adabiyoti on jahon_adabiyoti.id=uzbek_adabiyoti.id limit 7;
select * from jahon_adabiyoti inner join uzbek_adabiyoti on jahon_adabiyoti.id=uzbek_adabiyoti.id limit 2,6;
Natija:
5.So‘rov: select * from jahon_adabiyoti
left join uzbek_adabiyoti on jahon_adabiyoti.id =uzbek_adabiyoti.id limit 4;
Natija:
6.So‘rov: select * from jahon_adabiyoti union select * from uzbek_adabiyoti order by narxi limit 12;
Natija:
|
| |
boshqa korxonalarda amalga oshirilayotgan yangiliklarni tekshirish

innovatsiyaning rivojlanishi keng jam oatchi pedagoglar harakati,
m aktabning tez rivojlanishiga bolgan talab va uni pedagoglar amalga
oshira bilm asliklari o'rtasida yuzaga kelgan qaram a-qarshiliklar bilan
bogiiq. Shu sababli yangi bilim larga b o ig an talab, «yangilik», yangi
«innovatsiya», «innovatsion jaravon» tushunchalarini anglash talabi
kundan kunga ortib bormoqda.
инсон - download

Qidiruv: инсон
Ақлли дунё концепцияси. Буюмлар интернети
IоT технологиялари асосида инсон ҳаётини, таълим тизимини ривожлантириш концепциялари билан танишиш
150,25 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bilim , ko6nikm a va m alakalarni m ustahkamlash darslari

m ustahkam lash darsi haqida o'z vaqtida xabardor qilish lozim. Shu-
ningdek, o'qituvchi yana darsda nim alar bilan shug'ullanishlarini
aytib berishi darkor. Ikkinchidan, m ustahkam lash darsi arafasida
o'qituvchilarga navbatdagi dars mavzusi bo'yicha m uayyan topshiriqni
tavsiya etish zarur. Qoida bo'yicha bu topshiriqqa quyidagilar kirishi
lozim: dars mavzusi bo'yicha nazariy bayon qilingan paragraflar. o'zini
o'zi tekshirish uchun paragraflarga savollar, mavzu bo'yicha kichikroq
mashqlar. O 'quvchilarni o'tilganlarni m ustahkam lash darsiga yaxshi
tayyorlash uchun m azkur darsdan oldinroq ularga darslikdagi misollarni
o'zlarining m isollari bilan alm ashtirish. kichik-kichik m ashqlarni
bajarish. m asalalar yechish kabi topshiriqlar berish foydalidir.
Takrorlash darsi.
M ustahkamlash va takrorlash darslari o'rtasida
anchagina umumiylik mavjud. Bu umumiylik. eng avvalo, m azkur dars-
larning vazifalari va strukturalariga taalluqlidir. Shu bilan birga, m us
tahkam lash va takrorlash darslari orasida tafovut ham bor. Shuning-
dek. takrorlash darsida mavzu to'liq emas, balki tanlab ko'rib chiqilgan.
oldingi darslarda yetarlicha o'zlashtirilmagan masalalar takrorlanadi.
Takrorlash darsi ish metodlari bilan ham mustahkamlash darsidan farq-
lanadi. Bu metodlar dars mazm unining o'zidan kelib chiqadi. Takrorlash
darsi uchun yuqorida aytilganidek. mustahkamlash darsiga nisbatan
ancha keng material tanlanadi. Lekin bu material qismlari bir-biriga bog'-
lanmaydi. balki o'quvchilar ularni taqqoslay oladigan vo'sinda jamlanadi.
IIL M uam m oli darslar - Innovatsiya va intergatsiya

|
Innovatsiya va intergatsiyaBog'liq Р. МавлоноваIIL M uam m oli darslar.
47
1. 0 ‘quvchilarni uyushtirish.
2. Muammoni ifodalash, taxminiy bayon qilish (natija qanday
bo‘lishi mumkinligini aytish) va yechimning variantlarini bildirish:
muammoni amaliy hal qilishni izlash.
3. Natijalarni muhokama qilish.
4. O'qituvchining sharhi va umumlashtirishi.
5. Uyga vazifa berish.
6. Darsni tugallash.
Umuman aytganda. hozirgi zamon darsi o'zining an'anaviy maq-
sadlari, mazmuni, tashkiliy-metodik jihatlari, o'quvchilar ishlarini faol-
lashtirish darajasi, strukturasi, sur’ati, ta'limning texnik vositalariga
boyligi bilan farqlanadi. O'tgan davr tajribalariga tayanib va o'quv
chilarning mustaqil bilish faoliyatini rivojlantirish g'oyalarini nazarda
tutib, hozirgi zamon darslarini muammolik prinsipi asosida: a) muam
moli va b) muammosiz darslarga boiish mumkin. Bunday darslar bir-
biridan nimalari bilan farqlanadi? Ulardagi taiim ning metodlari va
vositalaridagi tafovutlarni ko'rish mumkinmi? Lekin asosiy farq ularning
strukturasidadir. Bunda muammoli darsning mantiqiy-psixologik
(ichki) va didaktik (tashqi) strukturasi haqida gapirish mumkin. Ichki
tuzilishi nuqtayi nazaridan o'qituvchi atayin muammoli vaziyatlarni
vujudga keltiradigan va o'qituvchilarning o'quv muammolarini mustaqil
holda qo'yish hamda ularni hal qilishga doir faoliyatini tashkil etadigan
yoki muammoni o'zi qo'vib, ularni o'zi hal qiladigan, o'quvchilarga
izlanish vaziyatidagi fikrlash mantiqini ko'rsatadigan darslar muammo
li darslar deyiladi. Muammosiz dars o'qituvchi o'quvchilarga o'quv
materialini bayon qilish va tushuntirishda muammoli vaziyatlarni
|
| |
(garchi ular tasodifan paydo boisa ham) vujudga keltirilmasligi bilan

laydi. Agar darslar tizim ida muammoli darslar ko‘p o4rin olsa, bun
day ta4im
muammoli, kamol toptiruvchi ta iim , deb hisoblanadi.
U o'quvchilarning aqli va hissiyoti yuqori darajada rivojlanishini
ta’minlaydi. Lekin, hozir m aktablarda oiilayotgan
muammoli darslar
o iilis h amaliyotiga xos boigan va о ltmish inchi yillar didaktikada
ifodalangan m azkur darslardan boshqachadir. Darslarning muammoli
va m uam mosiz
darslarga boiinishi, M.I. M axmutov o‘z asarlarida
ta'kidlaganidek, ta’lim jarayonini faollashtirish nuqtayi nazaridan katta
amaliy ahamiyatga ega. Biroq, muammoli
va m uammosiz darslarning
o‘xshashligi hamda farqi m aiu m jihatdan nazorat darslariga ham
daxldor boiib, u lard a ham m uam m olilik darajasi o‘quvchilar mustaqil
ishining xarakteriga bogiiq.
Tushuntirish darsi.
M aiu m ki, m aktabdagi
ta iim n in g asoslaridan
biri onglilik prinsipidir. Shunga ko'ra, ko‘nikm a va malakalarni shakl-
lantirishning dastlabki bosqichi nazariy masalalarni o'rganishdan
iborat b o iish i kerak. Bunda o‘qituvchining materialni tushuntirishi eng
m uhim zveno hisoblanadi. Tushuntirish
darsining strukturasi, ya’ni
undagi qism larning o'zaro joylashuvi quyidagicha b o iishi mumkin:
1. Ilgari o'rganilgan m ateriallarga doir bilimlarni eslash (o'quvchi-
lardan so'rash).
2. M aterialni tushuntirish.
3. M aterialning o'ziashtirilganini tekshirish.
4. N azarivani q o ilash namunasini ko‘rsatish.
5. Uyga vazifa berish.
6. Darsni yakunlash.
Ana shu tipdagi darsning strukturasi elementlariga dars mavzusini
e io n qilish, uning maqsadini ifodalash va vazifalarning qo'yilishini
ham kiritish mumkin.
TA’LIM JARAYONIDA INNOVATSION DUNYOQ ARASH NI

|
TA’LIM JARAYONIDA INNOVATSION DUNYOQ ARASH NIBog'liq Р. МавлоноваTA’LIM JARAYONIDA INNOVATSION DUNYOQ ARASH NI
RIV O JL A N TIR ISH
Innovatika muam molar iga murojaat etish va ularni muhim
zamonaviy ilmiy yo'nalishlarga qo'shish jam iyatda innovatsion jarayon
lar harakatining o‘sib borayotganini tushunish natijasida vujudga keldi.
Bizning adabiyotlarim izda innovatsiva muammolari ko'p vaqtgacha
iqtisodiy tadqiqotlar tizim ida
0
‘rganib kelingan. Am m o vaqt o‘tishi
bilan jam iyat hayoti faoliyatining ham m a sohalarida innovatsion
o'zgarishlar asosida sifat xususiyatlarini baholash m uam mosi yuzaga
keldi. Am m o bu o4zgarishlarni faqatgina iqtisodiy nazariyalar bilan
aniqlab bo‘lmaydi. Innovatsion jarayonlarni o'rganish uchun boshqa
y o ila r zarur, unda innovatsiva tahlili faqat fan va texnikada erishilgan
zamonaviy yutuqlardan foydalanishnigina o*z ichiga olmay, balki bosh
qarish sohalarida, ta’lim sohalarida, huquq va boshqa sohalarda ham
keng joriy etilmoqda.
Innovatsion pedagogik m uammolar yechim ini izlash ta‘lim sohasida
innovatsion jarayonning xususiyati, m azm uni, tarkibini tasniflash va
tekshirish natijalarini tahlil qilish bilan amalga oshiriladi.
«Innovatsiva» tushunchasi birinchi m arta AQSHda XX asrda
m adaniyatshunos olim lar tomonidan aniqlangan va paydo boigan.
58
Ularning fikricha, bir madaniyat elementlarini boshqasiga joriy qilish
ma’nosini bildirgan. Uning bu ma’nosi etnografivada hozirgacha saq-
lanib qolgan.
XX asr boshlarida biror bilim sohasiga vangiliklarni kiritish va
qo‘llash fani yuzaga kelgan. Bu so‘z (innovatsiya) dastlab mahsulot
ishlab chiqarish sohasida texnik yangiliklarni kiritish qonuniyatlarini
o'rgatgan. 30-yillarda AQSHda «innovatsion firma siyosati», innovatsion
jarayon atamalari paydo bo‘ldi. 60-70-yillarda G‘arbda firmalar va
|
| |