Taktik tayyorgarlikning asosiy maqsadi

|
Taktik tayyorgarlikning asosiy maqsadi
|
bet | 2/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #261349 |
Bog'liq KURASH TURLARIDA TAKTIK TAYYORGARLIK TO’G’RISIDA TUSHUNCHATaktik tayyorgarlikning asosiy maqsadi
SHaxsan taktika- bu kurashchining musobaqa jarayonidagi umumiy hatti-harakatidir. Alohida taktik harakat ma’lum bir texnik harakat bo’lib ham hisoblanadi. Masalan, raqibni muvozanatdan chiqarish va hujum uchun qulay dinamik vaziyatni yaratishdan iborat taktik maqsadlarda bajariladigan siltash, itarish, harakatlanishlar. Ular ma’lum bir texnik harakatlar bo’lib (ular to’g’ri yoki noto’g’ri bajarilishi mumkin), hujumni tayyorlash usullari sifaitda taktika maqsadlariga xizmat qiladi.
Bir vaqtning o’zida maxsus texnik harakatlar (usullar) taktik harakatlarning asosiy turlari (hujum, himoya, qarshi hujum) bo’lishi mumkin. Keyinchalik “texnik-taktik mahorat” yoki “texnik-taktik harakat” atamalaridan foydalanamiz.
Bunda texnik-taktik mahorat deganda yuqori toifadagi turli kurashchilarga xos bo’lgan harakatlarni bajarishning asosiy qonuniyatlari, tamoyillari tushuniladi. Ushbu tamoyillar yuqori sport maxoratining o’ziga xos modelini, andozasini yaratishga urinib ko’ramiz.
Ular qatoriga quyidagi tamoyillar kiradi: texnik-taktik mahorat va kurash qoidalarining o’zaro bog’liqligi; texnik-taktik mahorat va kurashchi alohida xususiyatlarining o’zaro bog’liqligi; optimal hajm, hujum harakatlarining turliligi va samaradorligi; hujum harakatlarining yetakchi ahamiyati; qulay dinamik vaziyatpaytida hujumni bajarish; qulay dinamik vaziyatdan hujum qilish uchun foydalanishga tayyorgarlik; bosh va kompensator omillardan foydalanish; texnik-taktik mahoratning ilg’or va qoloq tomonlariga birga ta’sir ko’rsatish.
Texnik-taktik mahorat va kurash qoidalarining o’zaro bog’liqligi
Sport kurashi rivojlanishining boshida kurashchilar tomonidan qo’llaniladigan texnikaga qarab texnik-taktik harakatlarni belgilab beradigan qoidalar yaratilgan edi. SHu tariqa har xil kurash turlari vujudga kelgan. Qoidalar keyinchalik xar bir kurash turi uchun o’zgartirilgan. Ularning yordamida ma’lum harakatlarni cheklash va boshqalarini rag’batlantirishga urinilgan. Qo’llaniladigan texnik-taktik harakatlarning soni va sifatiga qarab, kurash turiga ta’sir ko’rsatish, uning sport hamda tomoshabop xususiyatini yaxshilash maqsadida, qoidalarni o’zgartirishga intilishgan.
YUqori malakali kurashchilar har doim o’zgaradigan qoidalarga qarab, texnik-taktik harakatlardan optimal ravishda foydalanishi mumkin. YAngi qoidalarning yetakchi kurashchilar mahoratiga qanday ta’sir etishini taxmin qilish mumkin. Ularda ko’proq hujum harakatlarini qo’llash malakasi oshib boradi.
Kurashchining texnik-taktik mahorati va alohida xususiyatlari
YUqori malakali ustalarning sport tayyorgarligi tizimida alohidalash tamoyili bajarilayotgan texnik-taktik harakatlarning kurashchi alohida xususiyatlariga qat’iy mos kelishini taqazo etadi. Texnik-taktik harakatlar tuzilmasi uning morfologik xossalari, jismoniy rivojlanganligi, funksional imkoniyatlari, ruhiy tayyorgarligiga javob berishi lozim. Sport morfologiyasi sohasidagi ilmiy tadqiqotlar (E.G.Martirosov, 1968; YU.A.Morgunov, 1974) shuni aniqladiki, gavdaning ma’lum bir total o’lchamlari va nisbatlariga ega bo’lgan kurashchilar ba’zi usullarni muvaffaqiyatliroq bajaradilar. Masalan, bilaklar qancha uzunroq bo’lsa, bukuvchi va yozuvchi mushaklarning nisbiy kuchi shuncha kam bo’ladi. Son va oyoq qancha uzun bo’lsa, sonni bukuvchi va yozuvchi mushaklarning mutlaq kuchi shuncha ko’p, nisbiy kuchi shuncha kam bo’ladi. SHu sababli, ehtimol, oyoq-qo’llari kaltaroq bo’lgan kurashchilar ko’tarishlarni osonroq bajaradi, chunki ushbu holda ish samarasi nisbiy kuch hajmiga bog’liq. Oyoq-qo’llari uzun bo’lgan kurashchilarga raqibni gilamdan ko’tarmasdan harakatlanish bilan bog’liq bo’lgan usullarni nomustahkam muvozanat sharoitlaridan (qulay dinamik vaziyatdan) foydalangan holda qo’llash qulayroqdir. Bundan tashqari, uzun oyoq-qo’llar yo’l va tezlikdan yutishga imkon beradi. SHu bilan birga texnik-taktik imkoniyatlar kuch tayyorgarligining alohida xususiyatlari bilan ham bog’liq. Raqibni yerdan ko’tarish bilan bajariladigan texnik harakatlarni orqani bukuvchi mushaklari yaxshi rivojlangan va nisbatan baland bo’yli sportchilar amalga oshirishi mumkin.
|
| |