nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
So’rovnoma natijalari - Nabiyeva odina rafikjonovnaning «deviant xulqli o’smirlarni pedagogik korreksiyalsh texnologiyasi»...

80
15 - 35 – Rivojlanishdan to’xtash kuzatiladi.
36 - 54 – Mukammallikka intilish
tizimi mavjud emas, ko’pincha bu holat
sharoitga bog’liq.
55 - 75 - Faol rivojlanish kuzatilmoqda.
Ijtimoiy-pedagogik faoliyat ijtimoiy pedagog
tomonidan quyidagi asosiy
vazifalarni bajarishini ko’zda tutadi.
Birinchi vazifasi – diagnostika qilish. Bu faoliyat
bolalarni tarbiyasidagi
kamchiliklarni o’rganishlari xavfi omillarini yo’qotishga qaratilgan. Bu vazifa
tarbiyasida nuqsoni bor bola haqida ma’lumotlar to’plash yo’li bilan
amalga
oshiriladi. Pedagog bolaning xususiyatlarini o’rganadi, uning oilasi haqida
ma’lumotlar to’playdi, bolaga yomon ta’sir ko’rsatish manbalarini o’rganadi,
aniqlaydi, mikromuhitning bolaga ta’sirini o’rganadi.Ma’lumotlar to’plash
bolaning o’zi bilan. Uning ota-onalari. Sinf rahbari
bilan suhbatlar, so’rovlar
(og’zaki yoki yozma ravishda) amalga oshiriladi.
Bundan tashqari
standartlashtirilgan intervyu olish, kuzatish, oila va bolaning hujjatlarini
o’rganish usullarini ham qo’llaniladi.
Ikkinchi vazifasi – taxmin qilish, uning mazmuni pedagog birinchi vazifasi
asosida pedagog bolaning xulqidagi nuqsonlarni bartaraf etishning
ijtimoiy-
pedagogik faoliyat dasturini ishlab chiqishdan iborat bo’ladi.
Uchinchi vazifasi – ta’lim-tarbiyaviy. Bu faoliyat ijtimoiy-pedagogik faoliyat
mazmunini hamda uni amalga oshirish metodlarini tanlashni ko’zda tutadi.
Pedagog bolaning ijtimoiy-reabilitatsiyasi jarayonida uning qaysi sifatlari
tarbiyalanishi kerakligini aniqlaydi, bolaning ta’lim
va tarbiyasidagi
kamchiliklarini yo’qotadi.
81
To’rtinchi vazifasi - huquqni himoya qilish. Pedagogik o’z faoliyatini huquqiy
asosda qurishi kerak, bu bolaning huquqlarini himoya qilishni hamda ularga
rioya qilishni bildiradi.
«O’zimning afzallik deklaratsiyam»

93
Maqsad: bir-biriga nisbatan ijobiy ustanovkalarni mustahkamlash.
Bir ishtirokchi
doira ichida, atrofidagilarning barchasi faqat uni maqtaydilar.
So’ngra maqtov kimga qanday ta`sir etganligi muhokama qilinadi.
«Omadsizlarsiz»
Maqsad: hayotiy voqealar taxlili davomida orttirilgan bilimlarni
mustahkamlash;
ichki nizodan chiqish usullarini muhokama qilish. Ishtirokchilarga hayotiy
vaziyatlarni tahlil qilish tavsiya etiladi.
Nabiyeva odina rafikjonovnaning «deviant xulqli o’smirlarni pedagogik korreksiyalsh texnologiyasi» mavzusidagi - bet 34

101
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
I. Ijtimoiy-siyosiy adabiyotlar
1.1.Каримов.И.А. Ўзбекистон келажаги буюк давлат. Т. Ўзбекистон. 1992.
115-б
1.2.Ўзбекистон Республикасининг “Кадрлар тайёрлаш миллий дастури”
T.1997 й. 10-б.
1.3. Каримов.И.А. Баркомол авлод-Ўзбекистон тараққиётининг пойдевори.
T.: 1997 й. 42-б.
1.4. Каримов.И.А . Миллий истиқлол мафкураси- халқ эътиқоди ва буйук
келажакка ишончидир. – T.:Ўзбекистон, 2000 й. 40 -б.
1.5. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat-yengilmas kuch. T.: Ma’naviyat, 2008.
65-b
1.6. O’zbekiston Respublikasi birinchi Prezidentining 2014 yil 6 fevraldagi
“O’zbekiston Respublikasida yoshlarga oid davlat siyosatini amalga oshirishga
qaratilgan qo’shimcha chora-tadbirlar to’g`risida”gi PQ-2124-son Qarori
1.7.
Мирзиёев.Ш.М. Ўзбекистон Республикаси Конститутсиясининг 24
йиллига бағишланган тантанали маросимдаги марузаси. “Халқ сўзи”
201 6.
7 декабир.
1.8.
Мирзиёев.Ш.М. Мамлакатимизни 2016 йил ижтимоий-иқтисодий
ривожланишини асосий якунлари ва 2017 йилга мўлжалланган иқтисодий
дастурнинг
енг
утивор
йўналишларига
бағишланган
Вазирлар
Маҳкамасининг кенгайтирилган мажлисдаги марузаси. “Ўзбекистон
овози” 2017 й. 16-январ 7-8 (32-223) сон.
1.9. Мирзиёев Ш. М. Танқидий таҳлил, қатъий-интизом ва
шахсий
жавобгарлик – ҳар бир раҳбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши
керак.
– Т.: Ўзбекистон, 2017. – 102 б.
1.10 Ўзбекистон
Республикаси
Президентининг “Ўзбекистон
Республикасини янада ривожлантириш бўйича ҳаракатлар
стратегияси
тўғрисида”ги Фармони. “Халқ сўзи” 2017 й. 8-февраль,
Natijalar tahlili - Nabiyeva odina rafikjonovnaning «deviant xulqli o’smirlarni pedagogik korreksiyalsh texnologiyasi» mavzusidagi

Natijalar tahlili
Natijalar sakkizta shkala bo’yicha quyidagicha baholanadi:
Jismoniy tajovuz: Ha – 1 ball, yo’q- 0 ball. 1,25, 31,41,48,55,62,68. Yo’q-
1 ball, ha- 0 ball. 9,7.
Vositali tajovuz: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball. 2,10,18,34,42,56,63. Yo’q- 1
ball,ha- 0 ball 26, 49.
Qo’zg’aluvchanlik: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball. 3,19,27,43,50,57,64,72. Yo’q-
1 ball, ha- 0 ball 11,35,69.
Negativizm: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball.4,12,20,28. Yo’q –1 ball, ha- 0 ball.
36.
Xafalik hissi: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball. 5,13,21,29,37,44,51,58.
SHubhalanuvchanlik: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball. 6,14,22,30,38,45,52,59. .
Yo’q –1 ball, ha- 0 ball. 33,66,74,75.
Verbal tajovuz: Ha –1 ball, yo’q- 0 ball . 7,15,23,31,46,53,60,71,73. Yo’q –
1 ball, ha- 0 ball.33,66,74,75.
Aybdorlik hissi:
Ha- ball, yo’q- 0 ball.5,8,16,24,32,40,47,54,61,67.
Dushmanlik indeksi o’z ichiga 5 va 6-shkalalarni oladi, tajovuzkorlik
shkalasi tarkibiga esa 1,3,7- shkalalar kiradi.
Tajovuzkorlikning normasi ( me’yori) 21 +4,
dushmanlik indeksi normasi
esa 6,5 - 7 + 3.
Bass-Darki tomonidan ajratilgan tajovuz turlarining mohiyati quyidagicha:
Jismoniy tajovuz – boshqalarga qarshi jismoniy kuch
ishlatish
109
Vositali tajovuz – boshqalarga to’g’ridan-to’g’ri emas, balki aylanma
yo’llar orqali ta’sir o’tkazish
Qo’zg’aluvchanlik – arzimas qo’zg’atuvchilar ta’siriga ham
salbiy his-
tuyg’ular bilan
javob berishga tayyorlik
Negativizm – passiv qarshilik ko’rsatishdan faol kurashgacha bo’lgan
xulq-
atvordagi oppoztsion uslub
Xafalik hissi – atrofdagilarning anglangan va real
xulq-atvoriga nafrat va
hasad bilan qarash.
Shubhalanuvchanlik – boshqalarga nisbatan munosabatlardagi ishonsizlik
va ehtiyotkorlikdan to o’zgalar menga zarar yetkazishni
rejalashtirayapti degan
fikrning mavjudligi
Verbal tajovuz – Salbiy his-tuyg’ularning nutqiy tarzda ( qarg’ash, so’kish
va boshqalar)
ifodalanishi
Aybdorlik hissi – sub’ekt tomonidan o’zini boshqalarga yomonlik qiluvchi
kishi deb
baholash, vijdon azobini his qilish.
Bass-Darki so’rovnomasining javoblar varag’i
Tasdiqlar raqami
“ Ha”
“Yo’q”
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
Хизмат - download

|
Qidiruv: Хизмат | 3-маъруза. Локал шаҳар ва глобал тармоқлар ва уларнинг қурилиш усуллари Networks, wan ёки территориал компьютер тармоқлари томонидан кўрсатиладиган хизматлардан катта-катта худудларга ёйилиб кетган кўп сонли абонентлар фойдаланадилар 109,06 Kb. 3 | o'qib | | "ФУҚаролик ҳУҚУҚИ" кафедра низоми ва хизмат вазифалари йўРИҚномаси Yosh ijodkorlar” to’garagi ish dasturi O‘zbek tili va rus tili adabiyoti kafedrasining 2023-yil dagi majlisida muhokama qilindi va Filologiya va tarix fakulteti kengashiga tavsiya qilindi 342,21 Kb. 4 | o'qib | | 2-мавзу Автомобилларга техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлашда ҳавфсизлик техникаси қоидалари Porshen silindrda to’g’ri chiziqli ilgarilama-qaytma harakat qiladi. Lekin avtomobilning harakatlanishi uchun uning yetakchi g’ildiraklari va ularga kuch uzatuvchi barcha transmissiya agregat detallari aylana harakat qilishi kerak 342,2 Kb. 1 | o'qib | | Статус,динамик статус, такомиллаштирилган статус, ss, rls, cs, pr, pw, wa, wis Sip publish усулидан фойдаланиб, биринчи ўрнатиш жараёни амалга оширилади ҳамда кейингиси sip subscribe ва notify усуллари орқали амалга оширилади. Статусни тадбиқ қилиш ҳам операторлар ҳам хизмат провайдерлари учун даромат келтирувчи соҳалардан 2,16 Mb. 5 | o'qib |
1
| |
Yong‘in xavfsizligi - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги
|
bet | 7/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 183,84 Kb. | | #257878 |
Bog'liq Xo\'jabekov Bahrom BMI Hayot xavfsizligi bo\'limiYong‘in xavfsizligi.
Xar qanday ishlab chiqarish korxona yoki tashkilotning yong‘in havfsizligi darajasi bo‘yicha kategoriyasi xom-ashyo materiallarning, tayor maxsulotning fizik - ximik xossalari va texnologik jarayon sharoitiga (chaqnash temperaturasi, alangalanish, o‘z-o‘zidan alangalanish, yonuvchi va engil alangalanuvchi, arashmalar portlashining chegara konsentratsiyasi)ga bog‘liq.
Tashkilot yoki korxonalarda yong'in xavfsizligini ta'minlash juda muhimdir, chunki yong'in oqibatlantirilishi hayotiy ta'sirga ega bo'lishi mumkin. Bu uchun quyidagi ko'rsatmalarni amalga oshirish tavsiya etiladi:
Xavfsizlik tashkilotini tuzish: Tashkilot yoki korxonada xavfsizlik tashkilotini tuzish juda muhimdir. Bu tashkilot elektr tokinining ta'limi, xavfsizlik ta'limi, yong'in xavfsizligi protseduralari va ko'rsatmalarini ta'minlash, yong'in xavfsizligi tartibi va monitoringi va yong'in xavfsizlikni ta'minlash uchun xavfsizlik usullarini taqdim etish uchun mas'ul bo'ladi.
Xavfsizlik bilan bog'liq ta'lim berish: Xavfsizlik xizmati, yong'in xavfsizligi, yong'in ustida ishlov berish protseduralari va xavfsizlik vositalari haqida ta'lim berish. Bu ta'lim, ishchi bilan qurilgan va ish faoliyatlarini tashkil etish uchun zarur bo'lgan xavfsizlik prinsiplari va amallarini tushunishda yordam beradi.
Yong'in xavfsizligini ta'minlash uchun xavfsizlik qurilmalari va vositalarini ta'minlash: Tashkilot yoki korxonada ishchi va qurilmalar uchun yong'in xavfsizligini ta'minlash uchun zarur bo'lgan xavfsizlik qurilmalari va vositalarini ta'minlash. Bu vositalar yong'in ustida ishlov berish, xavfsizlik ko'rsatmalarini bajarish, elektr tokinining o'tkazilishini to'xtatish va yong'in ustida ishlov berishda ishtirok etish uchun mo'ljallangan.
Xavfsizlikni baholash va monitoring qilish: Tashkilot yoki korxonada yong'in xavfsizligini ta'minlash uchun mo'ljallangan xavfsizlik tadbirlarini baholash va monitoring qilish juda muhimdir. Bu monitoring tizimi, yong'in ustida ishlov berish jarayonida xavfsizlikni ta'minlash uchun kuzatish, o'rganish va baholashni ta'minlaydi.
|
| |
- «TELEKOMMUNIKASIYA TEXNOLOGIYALARI»   YO‘NALISHI

|
- «TELEKOMMUNIKASIYA TEXNOLOGIYALARI» YO‘NALISHI
|
bet | 3/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 183,84 Kb. | | #257878 |
Bog'liq Xo\'jabekov Bahrom BMI Hayot xavfsizligi bo\'limi3. 5350100 - «TELEKOMMUNIKASIYA TEXNOLOGIYALARI» YO‘NALISHI BO‘YICHA TUSHUNTIRISH XATINi “Xayot faoliyati xavfsizligi” bo‘limida yoritiladigan asosiy masalalar
3. Tushuntirish xatida
" Xayotiy faoliyat xavfsizligi " bo‘limining yoritiladigan asosiy masalalari
3.1. Loyihalashtirilgan ob’ektning qisqacha tavsifi.
- Mehnat sharoiti nuktai nazaridan loyhalanayotgan jixozning yoki
texnologik jarayoning tavsifi.
- Loyihalanayotgan ob’ektni ekspluatatsiya qilishda zararli va
xavfli faktorlar va ish sharoiti analizini tavsifi.
Bu bo‘limda texnologik jarayon mohiyati keltirilishi va loyhalanayotganssex, jixozlar, texnologik jaryon va boshqalar ishlashida hosil bo‘lishi mumkin bo‘lgan faktorlarni keltirish lozim.
Ularni mexanik qurilmalar, elektr toki, zaxarli moddalar bilan zaxarlanishi, noqulay sanitariya - gigiena faktorlarini uzoq muddat ta’siridan kasbiy kasallik kelib chiqishi mumkinligi nuqtai -nazaridan ularning zararli va xavfli darajasi bo‘yicha baholanishi lozim.
3.2. Havfsiz va zararsiz mehnat sharoitini ta’minlash uchun tadbirlar ishlab chiqish
Barcha bitiruv ishlarida quyidagi masalalar bo‘yicha tadbirlar ishlab chiqiladi va analiz qilinadi.
3.2.1. Ishlab chiqarish sanitariyasi.
Ish zonasi havosi
Ish zonasi havosi – bu xodimlar ish joyida nafas oladigan va ularga ta’sir qiluvchi havo. Bu havo tarkibi va sifati xodimlarning sog‘ligi va mehnat unumdorligiga bevosita ta’sir qiladi. Ish joylaridagi havo sifatini tartibga soluvchi me’yorlar va standartlar mavjud. Ular xodimlarning sog‘ligini saqlash va ish unumdorligini oshirishga qaratilgan. Ish zonasi havosi xodimlarning sog‘ligi va mehnat unumdorligini ta’minlashda muhim omildir. Ish joylarida to‘g‘ri ventilyatsiya, havo tozalash vositalari va mikroiqlim sharoitlarini ta’minlash orqali xavfsiz va sog‘lom mehnat sharoitlari yaratilishi mumkin.
|
| |
Ishlab chiq - Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги
|
bet | 4/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 183,84 Kb. | | #257878 |
Bog'liq Xo\'jabekov Bahrom BMI Hayot xavfsizligi bo\'limiIshlab chiqarishda yoritish.
Ishlab chiqarishda yoritish tizimi samaradorlik va xavfsizlikni ta'minlashda muhim rol o'ynaydi. Yaxshi yoritish mehnat unumdorligini oshiradi, xodimlarning diqqat-e’tiborini va ko‘rish qobiliyatini yaxshilaydi, shuningdek, baxtsiz hodisalar va jarohatlar xavfini kamaytiradi. Quyida ishlab chiqarishda yoritish tizimi haqida ma'lumotlar keltirilgan.
1. Ishlab chiqarish jarayonida yoritishning asosiy vazifalari
Ko‘rishni ta’minlash: Xodimlarning ko‘rish qobiliyatini yaxshilash va jarayonlarni aniq bajarishni ta’minlash.
Xavfsizlikni oshirish: Yaxshi yoritilgan ish joylari baxtsiz hodisalar va jarohatlar xavfini kamaytiradi.
Mehnat unumdorligini oshirish: To‘g‘ri yoritish xodimlarning diqqat-e’tiborini oshiradi, charchoqlarini kamaytiradi va ish unumdorligini yaxshilaydi.
2. Yoritish uskunalari tanlovi
Umumiy yoritish: Katta ish maydonlarini yoritish uchun mo‘ljallangan. Bu turdagi yoritish uchun osma chiroqlar, shift yoritgichlari va boshqa keng yoritish uskunalari qo‘llaniladi.
Mahalliy yoritish: Maxsus ish joylarini yoritish uchun mo‘ljallangan. Bu turdagi yoritish uchun stol chiroqlari, spot chiroqlar va boshqa lokal yoritish uskunalari qo‘llaniladi.
3. Energiya samaradorligi
Yoritish tizimlarini loyihalashda energiya samaradorligini oshirish choralari ko‘rilishi kerak:
LED chiroqlar: LED texnologiyalari energiya tejamkorligi va uzoq muddat xizmat qilish muddati bilan ajralib turadi.
Sensorlar va avtomatik tizimlar: Yorug‘lik darajasiga va xodimlarning harakatiga qarab avtomatik ravishda yoqilib-o‘chadigan yoritish tizimlari energiyani tejashga yordam beradi.
Ishlab chiqarishda shamollatish (ventilyasiya).
Ishlab chiqarishda shamollatish (ventilyatsiya) tizimi xodimlarning sog‘lig‘i va xavfsizligini ta’minlashda, shuningdek, mehnat unumdorligini oshirishda muhim rol o‘ynaydi. Bu tizim ishlab chiqarish muhitida toza havo almashinuvi va zararli moddalar konsentratsiyasini kamaytirish orqali optimal ish sharoitlarini yaratadi. Quyida ishlab chiqarishda shamollatish tizimlari haqida batafsil ma’lumot beriladi.
Ishlab chiqarishda shamollatishning ahamiyati
1. Shamollatishning asosiy vazifalari
Toza havo ta’minoti: Ish joyiga yangi, toza havoni yetkazish.
Ifloslangan havoni chiqarish: Zararli gazlar, chang, bug‘lar va boshqa ifloslantiruvchi moddalarni chiqarib yuborish.
Havo almashinuvi: Binoda toza va ifloslangan havo almashinuvini ta’minlash.
Mikroiqlimni tartibga solish: Havo harorati, namligi va harakat tezligini nazorat qilish.
|
| |
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги - bet 8

|
Ўзбекистон алоқа ва ахборотлаштириш агентлиги
|
bet | 8/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 183,84 Kb. | | #257878 |
Bog'liq Xo\'jabekov Bahrom BMI Hayot xavfsizligi bo\'limi
ADABIYOTLAR:
Foydalaniladigan adabiyotlar ro’yxati
Asosiy adabiyotlar:
Introduction to Health and Safety at Work. Phil Hughes, Ed Ferrett. The Boulevard, Langford Lane, Kidlington, Oxford OX5 1GB, UK. ISBN: 978-0-08-097070-7.
O‘zbekiston Respublikasining yong’in xavfsizligi to’g’risidagi qonuni. (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2009 y., 40-son, 432-modda).Qonunchilik palatasi tomonidan 2009 yil 24 iyunda qabul qilingan Senat tomonidan 2009 yil 28 avgustda ma’qullangan.
Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги ва экология менежменти (чизмалар, тушунчалар, фактлар ва рақамларда): дарслик / А.Нигматов, Ш.Мухамедов, Н.Хасанова. – Т.: Наврўз. 2014. – 199 б.
Экология и безопасность жизнедеятельности: Учебное пособие для студентов ВУЗов / ред. Л. А. Муравий, 2002.-447 с.
Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги.: ўқув ўқув қўлланма / Х.Е. Ғойипов. – Т.: Янги аср авлоди. 2007. -262 б.
Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги.: дарслик / Ғ.Ё.Ёрматов, О.Р.Йўлдашев, А.Л.Ҳамраев. – Т.: Алоқачи, 2009. -348 б.
Белов С.В. Безопасность жизнедеятельности М.: Высшая школа. 2003.
Fundamentals of General Ecology, Life Safety and Environment Protection. Mark D Goldfein, Alexei V Ivanov, Nikolaj Kozhevnikov, V Kozhevnikov. Nova Science Publishers, Inc. (April 25, 2013).
Qo’shimcha adabiyotlar
Ўзбекистон Республикаси Конституцияси. Тошкент. 1992.
Ўзбекистон Республикаси Меҳнат Қонуни.
Ёрматов Ғ.Ё., Махмудов Р. Меҳнатни мухофаза қилиш маърузалар тўплами 1-2 қисм. Тошкент. 1995.
Ёрматов Ғ.Ё., Исамухамедов Ё.У. Меҳнатни мухофаза қилиш. Дарслик. Ўзбекистон нашриёти. Тошкент 2002.
Socio - Information and Broаdcasting danger informatsions technologies. Textbook for High Schools. Rysin YS, Helios ARVs, M.: 2007.
Internet saytlar:
www.lex.uz - ЎзР Адлия вазирлиги сайти.
www.bilim.uz - ЎзР Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги сайти.
www.mintrud.uz – ЎзР Меҳнат ва аҳолини ижтимоий муҳофаза қилиш вазирлиги сайти.
http://www.kornienko-ev.ru/BCYD/index.html.
http://bezhede.ru/
http://etuit.uz/
http://ziyonet.uz/
|
| |
SHaxs hám jámiyet - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 73/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYASHaxs hám jámiyet. Belsendilik hám udayına kamalatqa umtılıw menen bir qatarda shaxstıń mańızlı ózgesheliklerinen biri onıń erkinligi bolıp tabıladı. Erkinliktiń joqlıġı kórinislerde júzege shıġıwı múmkin: qullıq, krepostnoylıq, qamaq, mánawiy qullıq hám t.b. Erkinliktiń joqlıġı shaxsiy juwapkershiliktiń joqlıġın ańlatadı, onısız shaxs haqqında sóz júrgiziw de múmkin emes. Bunda sonı yadta tutıw kerek, erkinlik bul anarxiya emes, óytkeni «jámiyette jasap, onnan azat bolıw múmkin emes».
Erkinlik hám juwapkershilik eki óz-ara dialektikalıq baylanısqan qarama-qarsılıqtı quraydı. Insan óziniń sociallıq minnetlerin, jámiyet aldındaġı parızın, óz minnetlerin tábiyiy bir jaġday, óz erkinligi hám sociallıq belsendiliginiń organikalık bir bólegi sıpatında qabıl qılġanında ġana haqıyqıy shaxsqa aynaladı.
Insannıń turmıslıq iskerligi onıń shaxsınıń qáliplesiwiniń tiykarġı faktorı sıpatında kórinis tabadı. Bul process dawamında tek tábiyiy hám sociallıq dún`yaġa beyimlesiw júz berip qalmastan, al bálkim insan onı óz qálewine sáykes ózgertedi. Bunda haqıyqıy insanıy, shaxsıy, sociallıq talap etilgen álem qáliplestiriledi. Jámiyettiń ózi, onıń sisteması hám dúzilisi, ondaġı múnásibetlerdi qurawshı elementler – bulardıń barlıġı shaxstıń dóretiwshilik iskerliginiń, onıń dún`yanı ózgertiwshi dóretiwshilik iskerliginiń nátiyjesi.
Usı ózgeris procesi sheksiz, óytkeni iskerlik, belsendilik insan shaxsınıń mánis-mazmunın qurawshı kúshlerdiń kórinis tabıwı, ashılıwı hám rawajlanıwı demek. Dún`yanı ózgerter eken, belsendi shaxs áyne payıttta óz qábiletleri, sheberligi, kónlikpe hám bilimlerin úzliksiz jetilistirip barġan halda ózin-ózi jaratadı. Belsendi ómiri hám isi dawamında shaxs turaqlı ráwishte socium ishindegi óz baylanısların keńeytedi. Bunda insanıy zárúrlikler sheńberi keńeyip baradı hám sonıń menen bir payıtta usı zárúrliklerdi qanaatlandırıw qurallarınıń sapa hám san jagınan ósiwi júzberedi.
Individ sociallıq pazıyletler hám sapalar kompeksin iyelew pútkil insanıy civilizaciya, jámiyettiń pútkil tariyxı tárepinen toplanġan tájiriybeni úzliksiz hám hár tárepleme ózlestiriw arqalı shaxsqa aynaladı.
SHaxstıń jámiyettegi ornın hám rolin Kanttıń tómendegi sózleri menen sıpatlaw múmkin: «Insan tek qural sıpatında emes, al bálki maqset sıpatında da wz-wzinshe bar boladı..., óziniń barlıq is-háreketlerinde ol maqset sıpatında da qaralıw zárúr»30
Insan shaxsı - socium orayı. Jámiyettiń rawajlanıw tariyxı shaxstıń, ayırım alınġan insannıń wrni hám áhmiyetiniń artıp barıwı menen úzliksiz baylanıslı.
|
| |
Insan XIX-XX ásirler filosofiyasında

|
Insan XIX-XX ásirler filosofiyasında
|
bet | 71/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAInsan XIX-XX ásirler filosofiyasında. XIX ásir filosofiyalıq oyınıń insan haqqındaġı táliymattı rawajlandırıwdaġı eń áhmiyetli tabıslarınıń biri - bul Lyudvig Feyerbaxtıń (1804-1872) filosofiyalıq antropologizmi bolıp tabıladı. Ol insannıń mánis-mazmunı mashqalasın filosofiyanıń «birden-bir, universal hám eń joqarı» mashqalası sıpatında qaradı hám birinshi planġa alıp shıqtı. Biraq Feyerbax, haslında, insanġa biologiyalıq kóz-qarastan qaraydı, onıń sociallıq mánis-mazmunın túsindirmeydi.
Antropologiyalıq princip (yaġnıy, ob`ektiv álemdi insan mánis-mazmunınıń nátiyjesinen ibarat bir nárse sıpatında qaraw) ekzistencializm, ómir filosofiyası, filosofiyalıq antropologiya, antroposociologiya, freydizm hám basqa kóplegen filosofiyalıq hám sociallıq aġımlardıń tiykarında jatadı
Ekzistencialistler (J.P.Sartr, A.Kamyu hám t.b.) filosofiyanıń tiykarġı mashqalası dep insannıń bar bolıwı máselelerin esaplaydı (Ekzistenciya). Insan tek ózin ańlawı múmkin. K.YAsperstiń jazġanınday: «Bar bolıw biliw demekdur hám men sana sıpatında barman». Ekzistencializmning tiykarġı principi - erkinlik principi. Insan «azat bolıwġa húkim etilgen» (J.P.Sartr). Sociallıq turmıstıń keskinliklerinen shıġıwdıń jolı - shaxstıń individualistlik bolmısında. Insandı óz dıqqat orayına qoyıwshı jáne bir aġım – «filosofiyalıq antropologiya». Bul aġımnıń tiykarın salıwshısı - Maks SHeler (1874-1928) filosofiyanıń tiykarġı máselesi «Insan ne?» degen sorawdan ibarat dep esapladı.
Freydizmge avstriyalıq psixolog Zigmund Freyd (1856-1939) tiykar salġan. Ol shaxs strukturasında úsh tiykarġı qatlamdı ajıratıp kórsetti «Ol» sana astı, «Men» yaki «EGO» (sana), Joqarı «Men» (joqarı sana).
Insan mashqalası tábiyiy hám gumanitar ilimlerde. Insan kóplegen ilimler úyrenetuġın predmet bolıp tabıladı. Biologiya onı Homo sapiens túri sıpatında qaraydı. Pedagogika ushın ol tárbiya ob`ekti, sociologiya ushın - túrli múnásibetler sub`ekti, kul`turologiya ushın - mádeniyattıń ob`ekti hám sub`ekti, ekonomikalıq teoriya ushın - tiykarġı óndiris kúshi hám t.b..
Tábiyiy ilimler arasında dástúriy (biologiya, antropologiya, medicina hám basqalar) menen bir qatarda salıstırmalı túrde jańa ilimler (joqarı nerv sisteması iskerligi fiziologiyası, somatologiya, seksologiya hám t.b.) payda boldı. Sociallıq bilim tarawında da «eski» ilimler (psixologiya, sociologiya, tilshunoslik, etika) qatarında «jańa» ilimler (aksiologiya, germenevtika) kibiler iskerlik kórsetedi.
XX ásirde ilimiy bilimniń shiddetli rawajı, parallel` tárizde barıwshı ilimlerdiń belsendi differenciaciyası hám integraciyası tábiyiy-ilimiy hám sociallıq ilimler shegarasında bir qatar jańa ilimlerdiń: bioetika hám medicina etikası, sociobiologiya, psixofiziologiya hám basqalardıń júzege kelisebep boldı. Bul jaġday filosofiyanıń insan mashqalaların kórip shıġıwdaġı metodologiyalıq roli haqqındaġı máseleni jáne de aktuallastırdı.
|
| |
Antik filosofiyada insan - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 69/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAAntik filosofiyada insan. Antik filosofiya insanġa mikrokosm, kosmostıń bir bólegi, yaġnıy makrokosm – ulıwma dún`ya menen turaqlı baylanısta bolıp turıwshı bólegi sıpatında qaragan. Áyne usı antik dáwirdea «Ózligińdi ańla» degen sozler aytılġan edi (Sokrat).
Sokrattıń shákirti Platon (b.e.sh. 428-347 jıllar) insannıń ruwxı ólmeydi, ol hár saparı jańa denege kóshir otıradı, dep shamalaġan edi. Insannıń ózin qorshap turġan dún`yanı úyreniwge urınıwı – bul ruwxtıń denege kirgenshe shekem baqlaġan máńgilik ideyalar álemi haqqındaġı eske túsiriwleri bolıp tabıladı. Platon ushın insan idealı - danıshpan, filosof bolıp, onıń ruwxı kóp «seyil kılġan» hám sol sebepli onıń bilimleri eń durıs hám qımbatlı. Bunday kámil filosoftı Aristotel` «ózin oylawshı oylaw» dep ataġan edi.
Insan haqqındaġı táliymattı rawajlandırıwġa antik materialistler Demokrit, Epikur, Lukreciy Kar hám basqalar salmaqlı úles qostı. Olardıń kóz-qaraslarına kóre, insan ómiriniń maqseti - sanalı lázzetleniw, azap-uqıbetlerden qashıp, ruwtıń tınısh halatına erisiw. Sol sebepli olar filosofiyanıń tiykarġı wazıypası insanġa baxıtlı bolıw jolın kórsetiwden ibarat dep esaplaġan. Olardıń pikirinshe, jan ayırım atomlardan quralġan hám ólimge múptala, dene mahkum, dene ólgennen keyin atomlar jemiriledi. Insan ólimnen qorqpawı kerek, sebebi ol tiri eken – ólim joq, ólim kelgende bolsa insan joq boladı.
Ulıwma alġanda antik filosofiya «Insan ne?» degen sorawġa juwap bermedi, al bálkim usı sorawdı kún tártibine qoydı.
Orta ásir filosofiyasında insan. Orta ásir filosofiyası tiykarınan diniy filosofiya bolıp, insandı onda eki negiz: joqarı (ruwx) hám pás (dene) bir-biri menen úzliksiz gúres alıp barıwshı janzat sıpatında qaradı. Orta ásir Evropa diniy filosofiyasınıń «atası» Avreliy Avgustin Áwlie insannıń mánis-mazmunın áyne ruwxhám tek ol tashkil etadi, dep hisoblandi. dene esa vaqtinchalik qobiqdan, ruwx qamalġan orınnan, ruwx «zindanı»nan basqa nárse emes. Foma Akvinskiydiń pikirine kóre adam ruwx penen deneniń uyġın birliginen ibarat hám bul jaġday onı tómengi, haywanıy dún`ya menen joqarı, ilahiy, perishteler álemi ortasında arasatta qalġan janzat qılıp qoyadı. Onda denelik (fizikalıq) qansha kóp bolsa, ol haywanġa sonshelli jaqınlasadı, ruwxıyat qansha kóp bolsa ol sonshama perishtelerge jaqınlasadı.
Orta ásir sxolastikası wákilleri (Ullı Al`bert, Ansel`m Kenterberiyskiy) kóz-qarasınsha, insannıń tiykarġı wazıypası óziniń mánis-mazmunın ańlaw emes, al bálkim jáne de joqarı – ilahiy mániske qosılıwġa umtılıw bolıp tabıladı. Óz-ózinen ayan bolmaqta, insan ruwxı máńgilik bolıp tabıladı hám insan jerdegi pútkil ómiri dawamında tek onı qutqarıw tuwralı oylawı kerek.
|
| |
O’ng qo’l qoidasi - O’qituvchisi jo’rayeva gulnozaxonning -sinf Matematika fanidan tayyorlagan soatlik dars ishlanmasi

Ishning nomi
|
Bajarilgan ish mazmuni
|
Metod
|
Vaqti
|
1 – bosqich
Tashkiliy qism
|
O’quvchilar davomatini aniqlash . Sinfning va o’quvchilarning dasrga tayoorgarligini tekshirish
|
,,Tez javob didaktik o’yini
|
2 daqiqa
|
2 – bosqich
Ehtiyoj (refleksiyalarni aniqlash)
|
Dars maqsadlari bilan tanishtirish.Dars shiori bilan tanishtirish Dars davomida rioya qilinishilozim bo’lgan qoidalar bilan tanishtirish .
|
suhbat
|
3 daqiqa
|
3- bosqish
Darsning borishi
|
1.O’tilgan darsga oid bilimlarni so’rash va uy vazifasini tekshirish .
2.Kichik guruhlarda ishlash .
3.Yangi mavzuni tushuntirish
4.Misol va masalar yechish
5.Dam olish daqiqasi
6.Misol va masalalar yechish
|
Savol – javob .Izlanish
Topqirlik
Tushuntirish
Izlanish
Tinglab aytadilar
Izlanish
|
5 daqiqa
4 daqiqa
10 daqiqa
6 daqiqa
2 daqiqa
4 daqiqa
|
4- bosqich
Mustahkamlash
|
Tarqatma materiallar yozilgan misollarni yechish
|
Izlanish
|
4 daqiqa
|
5- bosqich
Dars yakuni va baholash
|
O’quvchilarning darsdagi ishtirokiga qarab rag’batlantirish va baholash
|
Baholash
|
3 daqiqa
|
6- bosqich
Uyga vazifani tushuntirish
|
6- masala va 7 – misolni bajarishini tushuntirish
|
Tushuntirish
|
2 daqiqa
|
Tavhid - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 34/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол 2.Tavhid (arabcha — yakkaxudolik) — umumiy maʼnoda — yakkaxudolik haqidagi taʼlimot (qarang. Vahdoniyat). Sharʼiy istilohda esa, Tavhid — Islom dinida Allohga shirk(sherik) keltirishning turli yoki barcha koʻrinishlaridan voz kechish va Allohning birligiga eʼtiqod qilish demakdir.
“Tavhid” biron narsani yagonalikni nisbat berish, undan ko‘plikni inkor etishni bildiradi. Shar’iy istilohda tavhid Allohga shirk keltirishdan yiroq yurish, zotida, ismlarida, sifatlarida, ishlarida, hukmlarida U Zotning sherigi yo‘qligiga iqror bo‘lishdir.
Quyidagi oyatlar tavhidga misoldir:
1."Bunga sabab Allohning O‘zigina Haq ekani, Uni qo‘yib (mushriklar) duo-iltijo qilayotgan (butlar) esa botil ekani, Allohning O‘zigina Yuksak, Buyuk Zotligidir"(Haj surasi, 62-oyat).
2. „Bas, (ey Muhammad sollallohu alayhi va sallam,) hech qanday iloh yo‘q, magar Allohgina borligini biling…“(Muhammad surasi, 19-oyat).
3. „Alloh — hech qanday iloh yo‘q, faqat Uning O‘zi bordir. U tirik va abadiy turuvchidir“(Baqara surasi, 255-oyat).
Tavhid bu Allohni ibodatda yagona qilish yaʼni ibodatni faqatgina yagona Allohga qilish, qaysiki maʼnoda, Alloh bu dunyoni oʻsha (ibodat) uchun yaratdi.
Islom dini 5 „asos“ yoki „ustun“ (arkon ad-din al-islomiy)ga ega:
1) Kalimai shahodat;
2) Namoz oʻqish;
3) Roʻza tutish;
4) Zakot berish;
5) imkoniyat topilsa haj qilish.
Birinchi ustun: Shahodat (Imon keltirish)Islomning birinchi ustuni shahodatdir, yaʼni imonning tasdigʻidir. Shahodatning ikki qismi bor: "Allohdan o'zga iloh yo'q" va “Muhammad Allohning rasulidir". Bu odatda arab tilida oʻqiladi: lā ʾilāha ʾillah-llāhu muhammadun rasulu-lloh „Allohdan oʻzga iloh yoʻq (va) Muhammad Allohning rasulidir“. Musulmon boʻlish va Islomni qabul qilish uchun uni aytish kerak.
Shahodatning birinchi qismi Allohdan o'zga iloh yo'qligini e'lon qilish orqali iymonning asosiy birligini targ'ib qiladi. Tavhid, yaʼni „Allohdan oʻzga iloh yoʻq“ deb taʼkidlanadigan ibodat islom dinining asosiy tarkibiy qismidir. Shahodatning ikkinchi qismi Xudoning asosiy inoyatini ko'rsatadi. Bu ibodat Muhammadni oxirgi paygʻambar deb eʼlon qiladi va uni barcha musulmonlar uchun to'g'ri hayot tarzining asosiy namunasi sifatida ko'rsatadi. Muhammad Qur’onning yoʻl-yoʻriqlarini oʻzi qabul qilgan va hozirda butun tarix davomida musulmon jamoasining qolgan qismi uchun ushbu yoʻl-yoʻriqning tashuvchisi hisoblanadi.[15]. Shahodat yangi tugʻilgan chaqaloqqa aytilgan birinchi va oʻlim toʻshagida yotgan odamga aytilgan oxirgi gap bo'ladi[16].
|
| |
Hadislarning strukturasi va turlari. Hadislarning tasnifi

|
Hadislarning strukturasi va turlari. Hadislarning tasnifi
|
bet | 39/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолHadislarning strukturasi va turlari. Hadislarning tasnifi. Hadis darajalari:
1. Sahih – sanaddagi roviylar o‘zidan oldingi roviydan bevosita olgan hadisdir. Bu o‘rinda roviyning odili bo‘lishligi, mukammal shaklda hadisni zabt qilganligi va hadisning sahihligiga ta’sir qiluvchi illat bo‘lmasligi shart qilingan. Ahli hadisning ijmosi bilan unga amal qilish vojibdir.
2. Muttafaqun alayh – Imomi Buxoriy va Imom Muslim o‘z «Sahih»larida biron hadisni zikr qilsalar va bu hadislar ma’noda va matnda bir xil bo‘lsa, muttafaqun alayh, ya’ni, bu ikki muhaddis ittifoq bo‘lishgan, deyiladi.
3. Hasan – bunda sahihda shart qilingan narsalar mavjud bo‘lishligi zarur, lekin roviyning hadis zabti (hadisni yoddan bilishi yoki yozib olishi) biroz yengilroq bo‘ladi.
4. Gʻarib – hadisning rivoyatida bir roviyning yakka haq, ba’zisida roviyning bir o‘zi bo‘lmog‘i. 5. Zaif – o‘zida «hasan»ning sifatlarini jamlamagan, uning shartlaridan biror shartni yo‘qotgan hadis. Fazilatli amal zikr etilgan bo‘lsa, zaif hadisga amal qilish mustahabdir.
6. Mursal – zaif hadisning bir turi, isnodining oxirida tobe’inning o‘zi (sahobani zikr qilmay) «Rasululloh shunday qilgan edilar», deydi. Buning hukmi ixtilofli.
7. Mu’zal – zaif hadisning bir turi, isnodidan ikki yoki undan ortiq roviyning tushib qolishi. U mursal va munqoti’dan ham yomon holatdir.
8. Munqoti’ – uzilishi qanday sababdan bo‘lmasin, isnodi ulanmagan hadis. Isnodining uzilishi boshdami, o‘rtasidami yoki oxiridami – buning farqi yo‘q. Munqoti’ning hukmi ham zaif hadis kabidir.
9. Mudallas – isnodidagi biron aybni yashirib, uning zohirini chiroyli ko‘rsatishga urinilgan hadis, uning hukmi zaif hadis hukmidadir.
10. Mavzu’ – Payg‘ambarga (s.a.v.) nisbat berilgan, lekin aslida to‘qib chiqarilgan yolg‘on hadis. Ulamolarning ijmosiga ko‘ra, uni rivoyat qilish halol emas.
11. Matruk – isnodida yolg‘onchi deb gumon qilingan roviyi bor hadis. Hukmi olinmaydi.
12. Munkar – isnodida zaif roviy bo‘lib ishonchli deb bilingan roviyning hadisiga zid kelgan hadis.
13. Marfu’ – Payg‘ambarga (s.a.v.) biror so‘z, fe’l, taqrir yoki sifatni izofa qilish.
14. Mavquf – sahobaga biror so‘z, fe’l, taqrirni izofa etish. Masalan: «Ali ibn Abu Tolib shunday dedi», deyish.
|
| |
Muqaddas kitob - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 119/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолMuqaddas kitob - Bibliya va uning tarkibiga kiruvchi kitoblar nomi.
Sacred book – it is the name of the book Bible and other books it involves.
Muqaddas rivoyatlar – Bibliya tarkibiga kirmagan, cherkov avliyolari tomonidan qabul qilingan hujjatlar va nomalar.
Sacred legends – documents and titles which accepted by church saints and does not come inyo the Bible.
Muqaddas Ruh – xristianlikda Xudoning uch ko`rinishidan biri. Muqaddas Ruh dunyoning yaralishida ishtirok etgan, Bibi Maryam ham u orqali Isoga homilador bo`lgan hisoblanadi.
Sacred soul- one of the three appearance of God in Christianity. The soul took part in appearance of the world. Bibi Maryam became pregnant to Jesus by the help of him.
Murid – (arab. «xohlovchi») sufizm yo`liga kirib, murshidga qo`l bergan shogird.
Murid-(Arabic “volunteer”) the person who entered the position of muezzin and gave hand to spiritual leader.
Murshid – (arab. «to`g`ri yo`lga boshlovchi») sufizm yo`liga kirganlarni hidoyatga boshlovchi ustoz, shayx.
Murshid-(Arabic “the person leads to the right way”) is the teacher who leads people to the hidoyat in muezzin.
Musnad – 1. Isnodi muttasil ravishda o`z nihoyasiga etgan hadis, ya’ni sanadi bilan rivoyat qilingan hadis. 2. Sanad, isnod so`zlarining sinonimi. 3. Hadis to`plamlarining turi.
Musnad-1.Recited hadis with sanad.2. is the synonym of the wors sanad and isnod.3.is a kind of hadith collection.
Mus’haf – (arab. «sahifalangan») Qur’oni karimning nomlaridan biri.
Mus’haf-(arab. “maked into page”) is one of the names of Koran.
Mutaassiblik – o`z g`oyasini «to`g`ri» deb, boshqacha fikr egalarini tan olmaslik va ularni buzg`unchilikda ayblash.
Fanaticism-thinking himself always right and not admitting other ideas and ignoring them.
Mutavotir – yolg`onga yo`l qo`yishi mumkin bo`lmagan rostgo`yligi e’tirof etilgan darajadagi ko`pchilik kishilarning boshdan oxirigacha o`zlari kabi kishilardan naql qilgan rivoyati.
|
| |
Pergament –qog’oz kashf etilgunga qadar yozuv materiali sifatida ishlatilgan teri.
Pergament

|
Pergament –qog’oz kashf etilgunga qadar yozuv materiali sifatida ishlatilgan teri.
Pergament
|
bet | 122/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолPergament –qog’oz kashf etilgunga qadar yozuv materiali sifatida ishlatilgan teri.
Pergament –it is the material used for writing before inventing paper.
Pesax –yahudiylarning Qadimgi Misrdan qochib chiqib,ozod bo’lishlari munosabati bilan nishonlanadigan bayram.
Pesach-it is a holiday of Jewish people, celebration of becoming independent from Ancient Egypt.
Pir-murshid,ustoz.
Pir –teacher,master.
Positivizm-falsafada XIX asr 30-yillarda paydo bo’lgan positive,aniq fanlarni haqiqiy bilimlardir ,deb e’tirof etgan oqim.
Positivism –a type of philosophy based on only facts which can be scientifically proved,rather than on ideas.It became exist in philosophy in XIX century 30-years.
Politeizm-[qad.yunon ‘poli’ ko’p, ‘teo’ xudo] ko’pxudolik.
Politeism – (old.greek «poli» – «many», «teo» – «God») .
Pora- [Juz] [fors. ‘pora’ arab ‘juz’ qism,bo’lim ] Qur’onning o’ttizdan bir qismi.
Pora (Juz) – (farsi. «piece», arabic. «juz’» - «part,share») it is one of thirty parts of the Koran.
Post-xristian dinidagi ro’za. Post kunlari xristianlarga faqat o’simlik mahsulotlarini yeyish ruxsat rtiladi.
Post- it is fasting day of Christians,this day they are allowed to eat only vegetables.
Presviter-[yunoncha,lotincha oqsoqol,jamoa boshlig’i] xristian ruhoniylik ieararhiyasida yuqori o’rinni egallovchi diniy lavozim,qadimda episkoplar shunday atalgan.
Presviter (greek,latin — “tribal elder,head of clan”) –one of the most important rulers of Christian churches. Once,episcopes were called as this.
Ravvin-yahudiy din arbobi.
Ravvin – jevish man of religion,religious leader. He refereed religious and family problems of jevish communities.
Risolat-payg’ambarlik.
Risolat – prophetic.
Roviy-[arab rivoyatchi] hadis rivoyat qiluvchi kishi.
Roviy – (arabic. «narrator,reciter») a man who recites ‘hadis’.
|
| |
Materializm — olamning asosida materiya, ya`ni moddiy narsalar yotishini e`tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta`limot.
Mazdak ta`limoti

|
Materializm — olamning asosida materiya, ya`ni moddiy narsalar yotishini e`tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta`limot.
Mazdak ta`limoti
|
bet | 157/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAMaterializm — olamning asosida materiya, ya`ni moddiy narsalar yotishini e`tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta`limot.
Mazdak ta`limoti - Moniylik ta`limoti asosida yuzaga kelgan. U eramizning V-VI asrlarida keng tarqalgan edi. Uning asoschisi Mazdak (470-529 yillar) bo`lgan. Mazdakiylik ijtimoiy tengsizlikni bartaraf etish yo`lida kurashga da`vat etuvchi mafkura sifatida xizmat qilgan. Unda asosiy yovuzlik-boylikka hirs qo`yish va o`ta kambag`allik qoralanadi. Bu insonparvar harakatdan cho`chigan shoh Mazdakni turli hiylalar bilan o`limga mahkum etadi. Mazdakiylar harakati, eramizning VI asrida bostirilganiga qaramay, turli mamlakatlarda muayyan darajada davom etgan. O`rta Osiyoda Muqanna, Ozarbayjonda Bobak boshliq dehqonlar va shahar kambag`allarining zulmga qarshi kurashlari bunga misol bo`ladi.
Moniy ta`limoti - zardo`shtiylik va xristianlikning sintezlashuvi natijasida vujudga kelgan. Moniy ta`limotiga ko`ra, hayotda dastavval nur dunyosi – yaxshilik va zulmat dunyosi- yovuzlik bo`lgan. Ular o`rtasida abadiy kurash boradi, inson ikki unsurdan (ruh — nur farzandi, jism — zulmat mahsuli) iborat. Moniylik xalq ommasi manfaatlarini himoya qiluvchi ta`limot bo`lgani sababli hukmron mafkura qarshiligiga duch kelgan.
Monizm (yunoncha — monos, ya`ni yakka ma`nosini anglatadi) — olamning asosi yakayu-yagona sababga, bitta asosga ega deb ta`lim beradigan falsafiy ta`limotdir.
Mifologik dunyoqarash - qadimgi zamon kishilarining o`zlariga munosib hayot sharoitlarini yaratish ehtiyojlaridan kelib chiqqan. Ezgulik va haqiqat uchun kurash g`oyalarining ifodasi bo`lgan afsona va rivoyatlarda millatning muayyan ruhiy holati, kelajakka ishonchi, vatanga muhabbati, insoniy kamolotga intilishi badiiy vositalar, afsonaviy qahramonlar timsolida ifoda etilgan.
Dunyoqarashning mifologik mohiyati bugungi fan-texnika taraqqiyoti, insonning aqliy salohiyati bag`oyat yuksalib ketgan davrda juda jo`n va ibtidoiy bo`lib ko`rinadi. Ammo afsona va rivoyatlar o`zining kuchli jozibasi, insonparvarlik g`oyalari bilan hozirgi kunda ham kishilarni ezgu fazilatlar ruhida tarbiyalashning ta`sirchan va samarali omili bo`lib qolmoqda.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Materializm — olamning asosida materiya, ya`ni moddiy narsalar yotishini e`tirof etadigan, moddiylikni ustuvor deb biladigan ta`limot.
Mazdak ta`limoti
|
The next world-( - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 121/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолThe next world-(Arabic “the other ,last ,second) is the second life in which all the people take regard or punishment as the actions they do after the ending of their life.
Oyat – (arab. «belgi; mo`’jiza») Qur’on suralarini tashkil etuvchi qism, «jumlalar».
Verse of the Koran-(arab. “marc ,miracle”) it is the parts that organizes suras chapter of Koran.
Payg`ambar – Allohning erdagi elchisi bo`lib, odamlarni Allohga ibodat qilishga chaqiruvchi va oxirat haqida xabar beruvchi kishi.
Prophet- the embassador of God in Earth,the person who informs people about the next world and urge people praying to God.
Panislomizm – XIX asrning oxirlarida O`rta Sharqda vujudga kelgan islom mamlakatlarini yagona bayroq ostida birlashtirish g`oyasini ko`tarib chiqqan siyosiy oqim.
Panislamism-Political stream,came into being in XIX century in Middle East,occurs with the idea that unite all the Islam countries under the one flag.
Papa – katolik oqimining bosh ruhoniysi.
Pope-is the chef priest of Catholism.
Pastor-[lotin cho’pon ] protestantlikdagi cherkov rahbari,pastorlar ommaviy ibodatlarda ma’ruzalar o’qish va cherkovning ichki faoliyatini boshqarish bilan shug’ullanadi.
Pastor (latin shepherd ) –a Christian priest in prostestant church.They give lectures in public worships,run inner condition of church.
Easter [yunoncha,ivritcha- yonidan o’tish] xristianlikdagi asosiy diniy bayramlardan biri.Iso Masihning qayta tirilgan kuniga bag’ishlab nishonlanadi.
Easter (greek, – “to pass near”) –one of main religious holiday of Christians.A holy day in March or April when Christians remember the death of Christ and his return to life. Nowadays Easter is celebrated each year different time by counting Lunar-Sun years.
Patriarx-[qad.yunon-ota,asos soluvchi] ortadoksal cherkovdagi oliy diniy martaba,undagi 14 ta avtokefal mustaqil cherkovlar boshliqlari shunday nomlanadi.
Patriarch – (.old greek. «father, founder») a bishop of the orthodox Christian churches who is very high rink.(pravoslavie].14 rulers of independent churches are called as this.
|
| |
Mutavotir-is the legends narrated by the people who never uses lies and famous for their honesty.
Mutakallim –

|
Mutavotir-is the legends narrated by the people who never uses lies and famous for their honesty.
Mutakallim –
|
bet | 120/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолMutavotir-is the legends narrated by the people who never uses lies and famous for their honesty.
Mutakallim – kalom ilmi bilan shug`ullangan olimlar “mutakallim” deb atalgan.
Mutakallim-is the scientist who is engaged to word study.
Muhaddis – (arab. «hadis so`zlovchi») hadislar bilan shug`ullanuvchi olim.
Muhaddis-(arab. “narrator of hadith”)is the scientist narrator of hadith.
Muhojirlar – (arab. «muhojir, emigrant») ilk islom tarixida Payg`ambar bilan Madinaga hijrat qilgan makkalik musulmonlar.
Emigrants-the first muslims from Makka to go to Madina with prophet.
Mushrik – ko`pxudolikda ayblangan odam.
Mushrik –is the person who is blamed for politeon.
Mu’taziliya – arab tilida “ajralib chiqmoq” ma’nosini anglatadi. Islom olamida eng katta e’tiqodiy ta’limotning nomi.
Mutaziliya- in Arabic it means “separated” , it is the name of the biggest doctrine in Islam religion.
Naqliy dalil – aqliy dalildan farqli ravishda naqliy dalil faqat Qur’on va sunnatga asoslangan.
Narrative Evidence- differ from mental evidence ,it is based on Koran and circumcision.
Nirvana – (sanskr. «so`lish») buddizm va jaynizm diniy falsafalariga ko`ra, ruhning sansara kishanlaridan to`la ozod bo`lishi va oliy maqomga erishish.
Nirvana-(Sanskrit “wither”) as aBuddhism doctrine , the soul’s becoming completely free from the fetters of samsara and reaching the high position.
Ota Xudo - Xristianlikda Xudoning uch ko`rinishidan biri va asosiysi. Ota Xudo dunyoni yaratgan bo`lib, uchlikning qolgan ko`rinishlari (O`g`il Xudo va Muqaddas Ruh) undan kelib chiqqan hisoblanadi.
God Father-one and the main of the three look of God in Christianity. God Father created the world,the rest of the appearances ( God Son and Sacred Soul) were originated by him.
Oxirat – (arab. «boshqa, oxirgi, ikkinchi») bu dunyo oxiriga etganidan keyin barcha qayta tirilib, qilgan amallariga yarasha mukofot yoki jazo oladigan ikkinchi hayot.
|
| |
Ksenofan - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 156/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYAKsenofan (eramizdan avvalgi YI — V asr) - shoir va faylasuf bo`lgan. U Kichik Osiyoda dunyoga kelgan. Ilm olish maqsadida Yunonistonga, janubiy Italiyaga sayohat qilib, umrining so`nggi yillarini Eley shahrida o`tkazgan. Tarixchi Diogen Laertskiyning yozishicha, Ksenofant «Tabiat haqida» asarining muallifidir. Afsuski, ushbu asarning yarmigina omon qolgan, xolos. u ko`pxudolikka hamda insonlarga xos sifatlarni hayvonlarga, o`simlik dunyosiga daxldor deb biluvchi ta`limotga qarshi chiqib, mifologiyani rad etishga harakat qilgan. uning falsafiy ta`limotiga ko`ra, tabiat - o`zgarmas va harakatsizdir, «Hamma narsa erdan unib chiqadi va pirovardida yana erga qaytadi». Biz hammamiz erdan tug`ilganmiz va erga aylanamiz». Ksenofan qadimgi yunon faylasuflaridan birinchi bo`lib, bilishning imkoniyati va chegarasi haqida fikr yuritgan. Bu qadimgi yunon gnoseologiyasining rivojiga turtki bo`ldi.
Ksenofant ilgari surgan g`oyalar uning shogirdi Eley falsafiy maktabining ko`zga ko`ringan namoyandalaridan biri, eramizdan avvalgi 504 yili tug`ilgan Parmenid tomonidan rivojlantirilgan. Eley falsafiy maktabining namoyandalaridan biri Parmenidning shogirdi va do`sti Zenon (490-430 yillar) o`z ustozining ta`limotini himoya qildi va uni rivojlantirdi.
Lao-Tszidir (VI-V asrlar) - uning ta`limotiga ko`ra, olam, jamiyat va inson hayoti Dao qonuniga bo`ysunmog`i lozim. Daosizm ta`limoti ana shu tariqa shakllangan. Dao qonuni — tabiatning yashash qonunidir, undagi rang-baranglik kurashi va uyg`unligi abadiyligining e`tirof etilishidir. Bu qonunga ko`ra, olamning asosini tashkil etuvchi «Tsi», ya`ni beshta unsur — olov, suv, havo, er va yog`och yoki metall olamdagi barcha jismlar asosini tashkil etadi hamda ularning yuzaga kelishini ta`minlaydi. Lao-Tszining ta`kidlashicha, olamda hech bir narsa doimiy va o`zgarmas, harakatsiz holda bo`lishi mumkin emas.
Lukretsiy Kar (eramizdan avvalgi 99-55 yillar) – Rimlik faylasuf. U «Narsalarning tabiati to`g`risida» nomli asari bilan mashhur bo`lgan. Yashashdan maqsad, deb yozgan Lukretsiy, baxtli hayot kechirishdan iboratdir. Jamiyat ham, xuddi tabiat singari, o`z qonunlariga ega hamda tabiat qonuniyatlariga tayangan holda rivoj topadi, deydi u. Uning falsafiy qarashlari o`z davri va o`rta asr falsafasiga o`z ta`sirini ko`rsatgan.
Uning fikricha, modda (materiya) — abadiy, bir holatdan ikkinchi holatga o`tib, shaklini o`zgartirib yashash — uning xossasi. Olamdagi barcha narsalar ikkiga — oddiy va murakkab turga bo`linadi. Lukretsiy Kar atom harakatining uchta turini sanab o`tgan. Bular — narsaning og`irlikka ega bo`lgani uchun to`g`ri chiziqli harakati, narsaning o`zicha og`ish harakati, narsaga turtki bo`lgan asosga qaratilgan harakat. Lukretsiyning nazariyasi mohiyatan sodda bo`lsa-da, tabiatshunoslikka ulkan ta`sir ko`rsatgan.
|
| |