“PEDAGOGS” 
 international research journal ISSN

|
“PEDAGOGS”
international research journal ISSN Pdf ko'rish
|
bet | 130/194 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 5,34 Mb. | | #121843 |
Bog'liq 98-71-PB“PEDAGOGS”
international research journal ISSN:
2181-4027
_SJIF:
4.995
www.pedagoglar.uz
Volume-26, Issue-2, January - 2023
133
uzviy tizim asosida olib boriladi. Pedagogik texnologiyaning asosiy tushunchasi,
soʻzsiz, oʻquv jarayoniga tizim sifatida yondashishdir. Noan’anaviy ta’lim berish usuli
ta’limiy maqsadni amalga oshirish boʻyicha ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchi bilan
hamkorlik faoliyatining asosi hisoblanadi. Usullar: ta’lim oluvchi bilishi, udallashi va
qadrlashi lozim boʻlgan koʻzlanayotgan natijalarga erishishni ta’minlaydi. Bunda
ta’limtarbiyada ishtirok etuvchi barcha narsa va hodisalar oʻzaro funksional bog’liqda
boʻlib, bir butunlikni, ya’ni pedagogik jarayon majmuini tashkil qiladi.
Biologiya fanini o’qitishda ta’lim samaradorligini oshirish yo’llarini tahlil etib
o’rganar ekanmiz. Biologiya mutaffakirlarimiz ta’lim jarayonini samarali yo’llarini
tashkil etishni quyidagicha izohlashgan: Ibn Sino bolani maktabda oʻqitish va
tarbiyalash masalasiga katta ahamiyat berib, «Tadbir ul manozil» asarining maxsus
boʻlimini ana shu masalaga bag’ishlagan. Kitobning «Bolani maktabda oʻqitish va
tarbiyalash» boʻlimida bolani maktabga jalb qilish haqida toʻxtalgan. Uning
ta’kidlashica, maktabga barcha kishilarning bolalari jalb etilishi va hamma bolalar
birga oʻqitilishi va tarbiyalanishi lozim. U bolani uy sharoitida yakka oʻqitishga qarshi
boʻlgan, bolani maktabda jamoa bilan oʻqitishning foydasini quyidagicha ifodalagan:
1. Agar bolalar birga oʻqisa, zerikmaydi, ularda fanni egallashga qiziqish yuzaga
keladi, bir-biridan qolmaslik uchun harakat qilishadi, musobaqalashish istagi
rivojlanadi. Bularning hammasi oʻqishning yaxshilanishiga yordam beradi.
2. Oʻzaro suhbatda bolalar bir-birlariga kitobdan oʻqib olganlarini, kattalardan
eshitganlarini hikoya qiladilar.
3. Bolalar birga toʻplanganlarida bir-birlarini hurmat qila boshlaydilar,
doʻstlashadilar, oʻquv materiallarini oʻzlashtirishda bir-birlariga yordamlashadilar, bir-
birlaridan yaxshi odatlarni oʻrganadilar. Ibn Sino oʻz asarlarida oʻquvchiga ta’lim-
tarbiya berishda quyidagi tamoyillarga amal qilish kerakligini ta’kidlaydi: birdaniga
darslik bilan band qilib qoʻymaslik; yengildan og’irga oʻtish; jamoa boʻlib oʻqitishga
e’tibor berish; bilim berishda bolalarning mayli, qiziqishi, qobiliyatini hisobga olish va
hokazolar haqida oʻz fikrini yozib qoldirgan. Burxoniddin az-Zarnujiy «Ta’lim
oluvchiga ta’lim berish va ta’lim berish yoʻllari» risolasida ilm va kasb-hunar
oʻrganishning asosiy shartlari sifatida oʻquvchida jiddiy istak, kayfiyat boʻlishi
lozimligini, shundan keyin yaxshi muallim hamda yetarlicha vaqt zarurligini yozgan.
Yapon olimi T. Sakamoto tomonidan “oʻqitish texnologiyasi - bu oʻqitishning
maqbulligini ta’minlovchi yoʻl-yoʻriqlar tizimi bilan bog’liq bilimlar sohasi” ekanligi
e’tirof etiladi. Rus olimasi N.F.Talizina texnologiyani “belgilangan oʻquv maqsadiga
erishishning oqilona usullarini aniqlashdan iborat“ deb tushuntiradi pedagogik
texnologiyani fan sifatida e’tirof etish. K.K Selevko tomonidan ham ma’qullandi:
“Pedagogik texnologiya oʻqitishning birmuncha oqilona yoʻllarini taqdim qiluvchi fan
sifatida ham ta’limda qoʻllaniladigan usullar, printsiplar va regulyativlar sifatida ham,
|
| |