nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-§. Massivlarni saralash va qidirish metodlari

|
-§. Massivlarni saralash va qidirish metodlari
|
bet | 10/14 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261850 |
Bog'liq Amaliy matematika ” yo’nalishi 22-08-guruh talabasi Turg’unova G2.2-§. Massivlarni saralash va qidirish metodlari.
Saralash (Sorting) Metodlari:
Bubble Sort (Puzyr'kovaya Sortirovka):
Odatda o‘zgartirishli algoritmlar qatoridan biridir.
Har bir bosqichda ikki elementni solishtiradi va kerak bo‘lsa almashtiradi.
O‘nlik birinchi marta, eng katta element o‘ng tomonga olib boradi, keyin yana o‘nlik birinchi marta, ikkinchi eng katta elementni o‘ng tomonga olib boradi va hokazo.
Selection Sort (Tanlash orqali saralash):
Eng kichik elementni tanlaydi va o‘ng tomoniga joylashtiradi.
Keyin, qolgan massivni (tanlangan elementni tashlamasdan) qayta qidirish orqali bu jarayonni takrorlaydi.
Misol:
private static void BubbleSort(int[] array)
{
for (int i = 0; i < array.Length; i++)
for (int j = 0; j < array.Length - 1; j++)
if (array[j] > array[j + 1])
{
int t = array[j + 1];
array[j + 1] = array[j];
array[j] = t;
}
}
public static void Main()
{
int[] array = {5,3,4,9,7,2,1,8,6 };
BubbleSort(array);
foreach (int e in array)
Console.WriteLine(e);
Console.ReadKey();
}
Natija gif:
Insertion Sort (saralash):
Har bir bosqichda o‘rtadagi elementni o‘ng tomonga joylashtiradi.
Tizimi tashkil etgan massivni (o‘ng tomonda joylashgan elementni tashlamasdan) qayta qidirish orqali bu jarayonni takrorlaydi.
Merge Sort (Biriktirish orqali saralash):
Massivni ikki qismga bo‘lib, har bir qismni alohida saralaydi.
Keyin, saralgan qismlarni biriktirib, to‘g’ridan to‘g’ri saralgan massivni olish uchun o‘zaro bog’lab chiqadi.
Misol:
static int[] temporaryArray;
static void Merge(int[] array, int start, int middle, int end)
{
var leftPtr = start;
var rightPtr = middle + 1;
var length = end - start + 1;
for (int i = 0; i < length; i++)
{
if (rightPtr > end || (leftPtr <= middle && array[leftPtr] < array[rightPtr]))
{
temporaryArray[i] = array[leftPtr];
leftPtr++;
}
else
{
temporaryArray[i] = array[rightPtr];
rightPtr++;
}
}
for (int i = 0; i < length; i++)
array[i + start] = temporaryArray[i];
}
static void MergeSort(int[] array, int start, int end)
{
if (start == end) return;
var middle = (start + end) / 2;
MergeSort(array, start, middle);
MergeSort(array, middle + 1, end);
Merge(array, start, middle, end);
}
static void MergeSort(int[] array)
{
temporaryArray = new int[array.Length];
MergeSort(array, 0, array.Length - 1);
}
public static void Main()
{
int [] array = {3,2,5,7,8,1,9 };
MergeSort(array);
foreach (var e in array)
Console.WriteLine(e);
Console.ReadKey();
}
|
| |
Ranglarni tanlash - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

66
oynasini old fon, orqa fon va matn ranglarini belgilash uchun ishlatiladi. Bundan
tashqari turli uskunalar, buyruqlar va xususiyatlar uchun maqsadli ranglarni
belgilash mumkin.
Adobe Color Picker
dialog oynasi quyidagi ko‘rinishga ega:
A - tanlangan rang, B - dastlabki rang, C - o‘zgartirilgan rang, D -
diapazondan tashqariga chiqish ogohlantiruvchisi, E - web sahifalar uchun tog‘ri
kelmaslik ogohlantiruvchisi, F - faqat web sahifalar uchun to‘g‘ri keladigan
ranglarni aks ettirsh, G - rang maydoni, H - rang slayderi, I - rang qiymatlari
Adobe Color Picker
dialog oynasini aks ettirish uchun quyidagilarni bajarish
mumkin:
- uskunalar panelidagi old yoki orqa fon rangini tanlash maydonchasini sichqon
ko‘rsatkichi bilan bosish kerak;
- ranglar panelidagi old yoki orqa fon rangini tanlash maydonchasini sichqon
ko‘rsatkichi bilan bosish kerak.
Adobe Color Picker
paneli yordamida rangni
HSB
,
RGB
va
Lab
qiymat
maydonlariga kerakli rangning qiymatini kiritish, rang maydoni va rang slayderida
rang tanlash yordamida belgilash mumkin.
Tasvirlarni ko‘rish - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

54
Standard Screen Mode
buyruq qatori tanlash
yoki uskunalar panelidan
tugmasini bosish kerak;
-
Menyu qatori aks ettiriladigan to‘liq ekran rejimi
– dastur oynasining yuqori
qismida menyu qatori aks ettiriladi, hujjat sarlavhasi, uning yonlaridagi gorizontal
va vertikal o‘tkazgichlari aks ettirilmaydi. Ushbu ekran rejimiga o‘tish uchun
dasturning
View
menyusi
Screen Mode
bo‘limidan
Full Screen Mode With Menu
Bar
buyruq qatori tanlash yoki uskunalar panelidan
tugmasini bosish kerak;
-
To‘liq ekran rejimi
– dastur oynasining yuqori qismida menyu qatori, hujjat
sarlavhasi, uning yonlaridagi gorizontal va vertikal o‘tkazgichlari aks ettirilmaydi.
Ushbu ekran rejimiga o‘tish uchun dasturning
View
menyusi
Screen Mode
bo‘limidan
Full Screen Mode
buyruq qatori tanlash yoki uskunalar panelidan
tugmasini bosish kerak.
Mavjud ekran rejimlari o‘rtasida tez o‘tish uchun klaviaturaning
F
tugmasini
bosish kerak.
Tasvirning ko‘rinishi ish sohasidan katta bo‘lganda uning qolgan qismlarini
ko‘rib olish uchun quyidagilardan foydalanish mumkin:
- ish sohasining o‘ng va pastki qismlarida joylashgan
vertikal va gorizontal
o‘tkazgichlardan foydalanish;
- uskunalar panelida joylashgan
Hand
uskunasidan foydalanish. Boshqa
uskuna
tanlanganda
Hand
uskunasidan foydalanish uchun klaviaturaning probel
tugmasini bosib turish kerak;
- Navigator panelidan tasvirning kerakli qismini tanlash.
Photoshop dasturida tasvirga o‘zgartirish kiritmagan holda aynaltirib ko‘rish
mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Uskunalar panelidan
Rotate View
uskunasini tanlash kerak;
2. Uskuna
yordamida tasvirni aynaltirish, xususiyatlar panelidan aylanish
burchak qiymatini kiritish yoki belgilash kerak;
3. Tasvirni dastlabki holatga qaytarish uchun xususiyatlar panelidan
Reset View
tugmasini bosish kerak.
55
Tasvir masshtabini o‘zgartirish uchun uskunalar panelidan
Zoom
uskunasidan
yoki dasturning
View
menyusi buyruq qatorlaridan foydalanish
mumkin.
Zoom
uskunasidan foydalanilganda masshtabni kattalashtirish uchun
xususiyatlar panelidan
tugmasini, masshtabni kichraytirish uchun
tugmasini
bosish kerak. Natijada sichqon ko‘rsatkichining ko‘rinishi
mutanosib ravishda
o‘zgaradi. Tasvirning masshtabini maksimal ravishda 3200% ga kattalashtirish yoki
o‘lchamini 1 pikselgacha kichraytirish mumkin.
Tasvirning belgilangan joyini kattalashtirish uchun
Zoom
uskunasini tanlab
sichqonning tugmasini bosib turgan holda tasvirning kerakli joyini belgilash kerak.
Natijada belgilangan soha ish sohasida maksimak kattalashtirilgan masshtabda aks
ettiriladi:
-mavzu. IZOLYASIYALANGAN, MUSTAHKAM ERGA ULANGAN

Uch fazali o‘zraguvchan tok, uning avfzalliklari va manbaalari
Vaqt birligi ichida sinusoidal qoida bo‘yicha o‘zgaradigan, bir xil chastotali o‘zaro 120
o
ga
siljigan 3 ta EYUK li elektr zanjiri tizimidagi tok, uch fazali tok deyiladi. 1891 yilda mashhur rus
elektrotexnigi M.O.Dolivo-Dobrovolskiy tomonidan ixtiro qilingan
uch fazali tok generatori,
motori va uzatish tizimi, ya’ni uch fazali tizim kompleksi jaxon miqyosida elektrotexnikaning fan
texnikani etakchi sohasiga aylanishiga asos bo‘ldi. Uch fazali EYUK 3 fazali generatorlarda hosil
qilinadi. Ushbu generator qo‘zg‘almas stator va aylanuvchan rotordan iborat. Stator chulg‘amlari
o‘zaro teng qilib o‘ralgan bo‘ladi.
3-rasm: A-uch fazali generator tuzilishi; B- uch fazali EYUKning oniy qiymatini
sinusoidal tasviri.
№ 4. E - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

B. 800
mm
C. 1000
mm
D. 1200
mm
№ 8. E
lektr jihozlari qanday simlar bilan montaj qilinadi?
A. Po‘lat simlar bilan
B. Ochiq simlar bilan
C. Izolyasiyali simlar bilan
D. Farqi yo‘q
№ 9.
Korxonani yoritish uchun qanday elektr toki ishlatiladi?
A. O‘zgarmas, kuchlanishi 24 V
B. O‘zgaruvchan, 380 V
C. O‘zgaruvchan, kuchlanishi 220 V
D. Farqlanmaydi
№ 10.
1000V gacha tok ta’siriga tushgan kishini qutqarish qanday usulda bajariladi?
A. Qo‘lidan tortish kerak
B. Oyog‘idan tortish kerak
C. Quruq kiyimdan tortish kerak
D. Belidan mahkam ushlab tortish kerak
Alohida ko‘rsatmalar - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

Ijozat beruvchi shaxslarning, navbatchilardan ѐki javobgar shaxslarning o‘rindoshlik
yo‘li bilan bajarishlari mumkin bo‘lgan vazifalari shartlari bajarilgan bo‘lsa, havo elektr
uzatish tarmoqlarida ishlashga ijozat berish mustasno qilingan hollarda, tezkor-
ta’mirlash xodimlaridan tayinlanadi.
1000 V kuchlanishdan yuqori bo‘lgan elektr uskunalarda ishlashga ijozat beruvchi IV
guruhga, 1000 V kuchlanishgacha bo‘lgan elektr uskunalarda esa ishlashga ijozat
beruvchi III guruhga ega bo‘lishi kerak.
Ishboshi quyidagilarga javob beradi:
—
tayѐrlangan ish joyi naryad ko‘rsatmasiga mos ekanligiga;
—
brigada a’zolariga berilgan yo‘riqnomaning aniq va to‘laligiga;
—
kerakli
himoya
vositalari,
asbob-uskunalar,
inventarlar
va
moslamalarning borligiga, soz, hamda etarliligiga va ulardan to‘g‘ri foydalana
bilishligiga;
—
ish joyidagi to‘siqlarni, xavfsizlik texnikasi shiorlarni va belgilarni,
berkitish uskunalarining butligini saqlashga;
—
ishni boshidan oxirigacha xavfsiz va texnika xavfsizligi qoidalariga
asosan bajarilishiga javob beradi.
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 20

ham bog‘liq. Agar inson asablangan, dipressiya yoki kasal (ayniqsa
teri kasalligi, yurak tomir
tizimi, asab tizimi va hakazo) yoki mast holatida bo‘lsa tokni xavfi yanada oshadi.
“Diqqat faktori” ham, katta ahamiyatga ega. Agar inson elektr tokni “urishiga”, “tayyor”
bo‘lsa, ta’siri kamayadi, agar “urishi” kutilmagan bo‘lsa xavfi keskin oshadi.
Elektr qurilmalarini ishlatish xavfligini taxlili inson tanasidan o‘tayotgan tokni meyorida,
turli holatida kuchlanish ostida qolishi va turli tarmoqdagi turli factor
va parametrlarini ulanib
qolishi ta’sirini baholashiga keltiradi.
Elektr tarmoqlar o‘zgaruvchan va o‘zgarmas tokli bo‘ladi. O‘zgaruvchan tok bir fazali va
ko‘p fazalilarga ajratiladi. O‘zgaruvchan tokni uch fazali tarmoqlar turi eng ko‘p qo‘llaniladi.
Transformator yoki generator neytral rejimi bo‘yicha, uch fazali tarmoqlar izolyasiyalangan yoki
mustahkam erga ulangan bo‘lishi mumkin. Agar generator yoki transformator erdan
izolyasiyalangan bo‘lsa, yoki katta qarshilik orqali erga ulanilgan bo‘lsa,
izolyasiyalangan
neytral
(kuchlanish transformatorlar, kompensatsiyalovchi g‘altaklar va boshqalar) deb ataladi.
Agar erga ulash qurilmalariga to‘g‘ridan-to‘g‘ri, yoki kichik qarshilik
apparatlar orqali erga
ulangan bo‘lsa, mustahkam erga ulangan neytral (tok transformatorlari va boshqalar) deb ataladi.
Tayanch so‘z va iboralar:
Elektr tokidan zararlanish, qisqa tutuashuv, izolyasiya , elektr yoyi, elektr xavfi, insonning
shaxsiy xususiyati, avtomat o‘chirgich, saqlagich, elektr xavfi.
Sinov savollari:
1.
Elektr yoyi nima va u qanday yuz beradi?
2.
Agar elektr jihozlarini ishlatish jarayonida elektr havfi yuzaga kelsa qanday chora
ko‘riladi?
3.
Elektr tokidan jarohatlanish og‘irligi insonni shaxsiy xususiyatlarga bog‘liqligi
to‘g‘risida nimalami bilasiz?.
4.
Avtomat o‘chirgichning qisqa tutushuv yuz berganda ishga tushishini tushuntirib
bering
5.
Elektr tokidan zararlanishlaming yuzaga kelishiga sababchi qanday omillami bilasiz?
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 19

|
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978Insonlaming elektrdan jarohatlanishiga sabab bo‘luvchi omillami aniqlash mehnat
sharoitini tekshirish
GOST 12.1.013-78ga binoan elektr xavfsizlik darajalari bo‘yicha tashqi sharoitlami
hisobga olgan holda mehnat sharoitlari ko‘rib chiqilgan:
1.
Kishilaming elektr tokidan yuqori xavfli jarohatlanish shartlari(sabablari):
-
namlik mavjudligi – bug‘ yoki kondensirlangan namliklar mayda tomchi singari ajralib
chiqishi natijasida nisbiy namlikning 75 % dan ortib ketishi kuzatiladi(yuvish xonalari, issiq
sexlar);
-
tok o‘tkazuvchi changlaming mavjudligi – mashina va apparatlar ichiga, o‘tkazgichlarga
o‘tirib qolgan texnologik va turli xil changlar (un ishlab chiqarishdagi, ko‘mirxona, omborxona
va boshqa joylardagi changlar), o‘rtacha ishlab chiqarish sharoitlarida bular sovishga va
izolyasiyaga tusqinlik qilishi kuzatiladi ammo yong‘in yoki portlash keltirib chiqarmaydi;
-
tok o‘tkazuvchi asos(taglik)lar mavjudligi (metalli, tuproqli, temirbetonli, g‘ishtli);
-
yuqori harorat - yil fasllari va issiqlik nurlanishlariga bog‘liq bo‘lmagan holda harorat uzoq
muddat 35
o
S, qisqa muddatli 40
o
S bo‘lishi;
-
insonning bir vaqtning o‘zida bir tomondan binoning erga mahkamlangan metall
konstruksiyali qismiga, ikinchi tomondan elektr qurilmaning metall korpusiga tegib turishi.
2.
Kishilaming elektr tokidan xavfli jarohatlanish sharoitlari:
-
zax (yomg‘ir, qor, binoning ichida joylashgan namlik bilan qoplangan shift, pol, devor,
buyum);
-
kimyoviy aktiv (faol) muhit;
-
bir vaqtning o‘zida ikki va undan ortiq yuqori xavfli sharoitlaming mavjudligi.
3.
Kishilaming yuqori xavfli bo‘lmagan jarohatlanish sharoitlari:
-
xavf va yuqori xavflami keltirib chiqaruvchi omillaming mavjud emasligi (ya’ni yuqori
bo‘lmagan xavflaming mavjudligi).
Elektr qurilmalaridan foydalanishda turli baxtsiz hodisa kelib chiqishi mumkinligini bilgan
holda ulardan foydalanishda yuqori xavfli holatlar bo‘yicha kuzatuv ishlari amalga oshiriladi.
SHu bilan birga himoya vositalari va texnikaviy usullar elektr xavfini keltirib chiqarmaydigan
bo‘lishini ta’minlash zarur. Agar elektr xavfsizligiga doir biror kamchilik sezilsa, elektr bilan
ishlash ta’qiqlangani holda bu kamchiliklami bartaraf etishga kirishiladi.
Ish joylarida tok ta’siridan shikastlanish ish sharoitlarining elektr xavfsizligi bo‘yicha
klassifikatsiyasiga bog‘liq bo‘ladi:
Atrof-muhit omillariga bog‘liq ravishda ishlab chiqarish sharoitlari elektr xavfsizligi
bo‘yicha uch guruhga bo‘linadi:
– yuqori xavfli sharoit;
– o‘ta xavfli sharoit;
– xavfi kam bo‘lgan sharoit. Xavfi kam bo‘lgan sharoitda elekt tokidan jarohatlanadigan kishiga
o‘z vaqtida yordam ko‘rsatilsa, hattoki jarohatlanish kuzatilmasligi mumkin.
|
| |
Izolyasiyalovchi tagliklar va dielektrik gilamlar

|
Izolyasiyalovchi tagliklar va dielektrik gilamlarBog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
Izolyasiyalovchi tagliklar va dielektrik gilamlar
3.1.45. Izolyasiyalovchi tagliklami qabul qilish-topshirish sinovlari ularga o‘rnatilgan
tayanch izolyatorlarini 36 kV kuchlanish bilan sinashdan iboratdir. Izolyasiyalovchi tagliklaming
tayanch izolyatorlarini alohida yoki taglik bilan birgalikda sinash mumkin. Bunda hamma
izolyatorlaming metall qalpoqchalari bir-biri bilan hamda izolyatorlaming asoslari bir-biri bilan
ulangan bo‘lishi zarur. Sinov kuchlanishi qalpoqchalarga va izolyatorlar asosiga beriladi.
3.1.46. Sinov jarayonida izolyatorlarning holati kuzatib turilishi lozim; agar izolyator
yuzasida sirg‘anuvchi razryadlar yoki elektr yoy bilan chokni qoplab o‘tish bo‘lsa,
izolyasiyalovchi taglik yaroqsizga chiqariladi.
Sinovdan so‘ng tayanch izolyatorlar asosiga ulaming sinalganligi to‘g‘risida shtamp
bosiladi. YAroqsizga chiqarilgan izolyatorlar almashtiriladi.
3.1.47. Dielektrik gilamlami qabul qilish-topshirish sinovlari GOST ga asosan
o‘tkaziladi.
3.1.48. Taglik va gilamlar ishlatish jarayonida elektr sinovlaridan o‘tkazilmaydi. Ular
ko‘zdan kechirish jarayonida yaroqsizga chiqariladi. Gilmlar kamida har 6 oyda bir marta
chiqindilardan tozalanishi va ko‘zdan kechirilishi lozim. Agar teshiklar, yirtilgan joylar va shunga
o‘xshash nosozliklar aniqlansa, ushbu himoya vositasi yangisi bilan almashtirilishi lozim.
Tagliklar har 3 yilda 1 marta ko‘zdan kechiriladi.
Izolyasiyalovchi qoplamalar
3.1.49. 3 — 10 kV kuchlanishli elektr uskunalarida qo‘llaniladigan qattiq
elektroizolyasiyalovchi materiallardan tayyorlangan mustahkam izolyasiyalovchi qoplamalar 20
kV kuchlanish bilan, 15 kV kuchlanishli elektr uskunalarida 30 kV kuchlanish bilan, 20 kV
kuchlanishli elektr uskunalarida qo‘llaniladigan qoplamalar 40 kV kuchlanish bilan sinaladi.
Sinov davom etish muddati 5 minut.
3.1.50. Qoplamalaming elektr chidamliligini sinash uchun avval ulami chetlari qoplama
chetlariga 50 mm etmagan plastinkasimon ikkita elektrodlar orasiga o‘rnatiladi, keyin qoplamalar
elektrodlar orasiga turli tomonlari bo‘yicha joylashtiriladi, bunda elektrodlar orasidagi masofa
ma’lum kuchlanishda ishlatiladigan ajratgichlarning qutblari orasidagi masofadan ortiq bo‘lishi
kerak emas.
Tayanch so‘z va iboralar:
O‘zgaruvchan zanjir, EYUK, elektrotexnika, kuchlanish, tok kuchi, qarshilik,
izloyasiyalovchi taglik, dielektrik gilam, izolyasiyalovchi taglik, yaroqsizlik, elektr yoy.
Sinov savollari:
1.Izolyatorlarning vazifasi nimadan iborat?
2.O‘zgaruvchan tokning uzgarmas tokdan farqi nimada?
3. Uch fazali zanjirlarga iste’molchilarni ulashning qanday usullari mavjud?
4. Qisqa tutashuv rejimi deganda nimani tushunasiz?
5. Izolyasiyalovchi tagliklar va dielektrik gilamlarning vazifasi nimadan iborat?
|
| |
Uch fazali zanjirlarda quvvat va uning o‘lchanishi

|
Uch fazali zanjirlarda quvvat va uning o‘lchanishiBog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978Uch fazali zanjirlarda quvvat va uning o‘lchanishi.
Uch fazali tizimlarda quvvat barcha
fazalardagi quvvatlaming yig‘indisiga teng bo‘ladi. Simmetrik yuklamali zanjirda aktiv quvvat.
Nosimmetrik yuklamali zanjirda aktiv quvvat. Reaktiv quvvat esa o‘sha quvvatlarga mos holda
bo‘ladi. Uch fazali tizimlarda quvvat barcha fazalardagi quvvatlaming yig‘indisiga teng bo‘ladi.
R
RA
RV
RS kVt. Uch fazali sistemalarda quvvatni o‘lchash. a) simmetrik; b) nosimmetrik
rejim uchun. Uch fazali elektr energiya tizimi o‘ta samaradorligi yuqori bo‘lgan energiya tizimi
tarkibini tashkil etadi. Ishlashga qulay xamda bir vaqtni o‘zida uch fazali va bir fazali elektr
energiya iste’molchilarini ishlatish imkoniyatini beradi.
Uch fazali zanjirlarda simmetrik va nosimmetrik ish rejimlar.
Neytral simi.
Umuman
olganda ish rejimlari elektr zanjirlari uchun quyidagicha bo‘ladi. 1. Nominal (normal) rejim
barcha elektr kurilmalarining ishlab chiqaruvchi zavodlar tomonidan ko‘rsatilgan nominal tok –
I
nom
, nominal kuchlanish - U
nom
va nominal quvvat -M
om
bilan ishlashidir. Elektr qurilmasining
nominal parametrlari, odatda uning pasportida ko‘rsatilgan bo‘ladi. Elektr zanjirlari xam nominal
yuklansa shu rejimda ishlayotgan bo‘ladi.
Salt ishlash rejimi
- deganda tashqi zanjir manbaadan ajratilgan va uni qarshiligi amalda
cheksizga teng bo‘lib (R=
) zanjirdan tok o‘tmagandagi (I=O) holat tushuniladi. Bu holatda
tizim xech qanday ish bajarmaydi.
Qisqa tutashuv rejimi
deb, qismlaridagi kuchlanishi bo‘lgan zanjir yoki zanjir
elementlarining qarshiliklarsiz o‘zaro ulanib qolishiga aytiladi. Elektr qurilmalari uchun qisqa
tutashuv rejimi salbiy holat hisoblanadi. Elektr qurilmalarini qisqa tutashuv toklaridan
himoyalash uchun zanjimi shikastlangan joyini tarmoqdan avtomatik ravishda uzib quyadigan
himoya qurilmalari qo‘llaniladi. Uch fazali tizimlarda iste’molchilar yuklamasi har bir fazalarda
bir xil bo‘lsa bu simmetrik rejim deb ataladi, fazalardagi yuklanish qiymatlarini biri boshqasidan
farq qilsa nosimmetrik ish rejimi deyiladi. Uch fazali (sinusoidal) tok zanjirida elektr
energiyasining iste’molchilari uch fazali manbaaga “yulduz” yoki “uchburchak” sxema bo‘yicha
biriktiriladi. 3 fazali tok manbayiga iste’molchilami qanday ulanishi ulaming har qaysi
fazalarining qarshiliklarini qanday miqdordagi nominal kuchlanishga mo‘ljallanganligiga bog‘lik.
Iste’molchilari “yulduz” sxemada ulanganda Za, Zv , Zs faza qarshiliklari bosh uchlari A, V, S
manbaadan kelayotgan liniya simiga, oxirgi uchlari esa neytral nuqta 0 ga ulanadi. Bu erdan
neyral simi ulanib tizimga qo‘shiladi. CHunki u quyidagicha axamiyatga ega: a) 220 V
kuchlanish olish uchun zarur, b) fazalar orasidagi toklar miqdorini iloji boricha neytrallaydi. Uch
fazali sistema EYUKlarini oniy qiymatlari miqdor jihatidan bir-biriga teng bo‘lib, faza jihatidan
bir-biridan 120
o
ga farq qiladi.
|
| |
Chizish uskunalari - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

147
4. Dasturning xususiyatlar
panelidan chizish rejimi, chiziq shaffofligi va
boshqa xususiyatlar belgilab olinadi.
5. Tasvir ustida sichqon tugmasini bosib turgan holda yurgizib chiziladi.
Chizish uskunalari uchun dasturning xususiyatlar
panelidan quyidagi
sozlamalarni belgilab olish mumkin:
Mode
– chizilayotgan chiziq rangining tasvirning mavjud piksellari bilan
aralashish usulini belgilaydi.
Opacity
– qo‘llanilayotgan rangning shaffoflik darajasini belgilaydi.
Flow
– uskuna ko‘rsatkichi belgilangan maydon
ustida yurgizilganda rangni
qo‘llash darajasini belgilaydi.
Airbrush
- puliverizator yordamida chizishni simulyatsiya qiladi.
Auto eraze
(faqat qalam uskunasi uchun) – old fon rangiga ega maydonlarga
orqa fon rangida chizadi.
Shakllarni chizish - Rashid turgunbaev kompyuter grafikasi: adobe photoshop cc

144
3. Dasturning panellar bo‘limidan quyidagilardan biri tanlanadi:
- shaklni mavjud shaklga qo‘shish:
- shaklning kesishgan maydonini mavjud shakldan ayirish:
- shakllarning kesishgan maydonidan shakl yasaydi:
- shakllarning kesishgan maydonidan tashqari maydonlaridan shakl
yasaydi:
4. Shakl chiziladi.
Photoshop dasturida turli ko‘rinishdagi
shakllarni dasturning
Custom Shape
uskunasi yordamida chizib olish mumkin. Buning uchun quyidagilarni bajarish
kerak:
1. Dasturning uskunalar panelidan
Custom Shape
uskunasi tanlanadi;
2. Dasturning xususiyatlar panelidan
Shape
elementiga kerakli shakl quyidagi
dialog oynasi orqali tanlanadi:
145
Ushbu dialog oynasida barcha shakllar kategoriyalar bo‘yicha bo‘lib chiqilgan
bo‘lib ular o‘rtasida o‘tish uchun dialog oynasining yuqori o‘ng burchagidagi menyu
tugmasini bosib ochilgan menyudan kerakli kategoriyani tanlab olish mumkin.
Shakllar quyidagi kategoriyalar bo‘yicha guruhlangan:
3. Kerakli shaklni tanlab ish sohasida ushbu shaklni chizib olish mumkin.
Shakl vektorli maska bilan bog‘langan rang bilan to‘ldirilgan
qavat
xisoblanadi. Shaklning rangini uning to‘ldirilgan qavat rangini o‘zgartirish orqali
o‘zgartirib olish mumkin. Bunda qavatni bir rangda, gradiyent rangda yoki andoza
bilan to‘ldirib olish mumkin. Bundan tashqari shaklning
vektorli maskasini
o‘zgartirib shakl chegarasini ham o‘zgartirib olish va qavatga stil qo‘llash mumkin.
Buning uchun quyidagilarni bajarish mumkin:
- shaklning rangini o‘zgartirish uchun qavatlar panelida shakl qavatining
yorlig‘iga sichqon ko‘rsatkichini joylab sichqon tugmasini ikki marta bosish kerak.
Natijada ochilgan rang tanlash dialog oynasidan kerakli rang tanlab olinadi.
146
- shaklni gradiyent rang yoki andoza bilan to‘ldirish uchun qavatlar panelidan
shaklning qavati
tanlanadi va dasturning
Layer
menyusi
Layer Style
bo‘limidan
Gragient Overlay
buyruq qatori tanlanadi.
- shaklning chegara chiziq qalinligini o‘zgartirish uchun qavatlar panelidan
shaklning qavati tanlanadi va dasturning
Layer
menyusi
Layer Style
bo‘limidan
Stroke
buyruq qatori tanlanadi.
- shaklning chegarasini o‘zgartirish uchun dasturning uskunalar panelidan
Path
Selection
uskunasi yordamida shakl belgilanadi. Dasturning uskunalar panelidan
pero uskunasi
yordamida shaklning boshqarish to‘rtburchaklarini siljitish
yordamida shakl chegarasi o‘zgartirib olinadi.
Qavatlar va guruhlarni boshqarish

88
nechta qavatlar muxrlanganida qavatlarning ma’lumotlarini birlashtiruvchi yangi
qavat hosil qilinadi.
Bir nechta qavatni muxrlash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Muxrlanadigan qavatlar tanlanadi;
2. Klaviaturadan
Ctrl+Alt+E
tugmalar kombinatsiyasi bosiladi.
Barcha aks ettirilgan qavatlarni muxrlash uchun quyidagilarni bajarish kerak:
1. Birlashtirilishi kerak bo‘lgan barcha qavatlarni aks ettirilganligiga ishonch
hosil qilish kerak;
2. Klaviaturadan
Shift+Ctrl+Alt+E
tugmalar kombinatsiyasini bosish kerak.
Chizish to‘g‘risida tushuncha

143
Shakl yoki pero uskunalari bilan ishlaganda uch xil rejimda chizish mumkin
bo‘ladi. Shakl yoki pero uskunalari tanlanganda
chizish rejimini dasturning
xususiyatlar panelidan belgilab olish mumkin. Quyidagi chizish rejimlari mavjud:
-
Shape
alohida qavatda shakl yaratish. Shakl chizish uchun
shakl yoki pero
uskunalaridan foydalanish mumkin. Shakl qavati shakl
rangini belgilab beruvchi
to‘ldiruvchi qavat va shakl chegarasini belgilab beruvchi bog‘langan vektorli
maskadan iborat. Shaklning chegarasi yo‘l xisoblanadi va panellar bo‘limining
Paths
panelida aks ettiriladi.
-
Path
joriy qavatga ishchi yo‘l chizadi va ushbu yo‘l
belgilanish, vektorli
maska yoki rastrli grafika yaratish uchun qo‘llanilishi mumkin. Yo‘llar
panellar
bo‘limining
Paths
panelida aks ettiriladi.
-
Pixels
joriy qavatga chizadi. Ushbu rejimda chizilganda
rastrli tasvir xosil
bo‘ladi. Ushbu rejimda faqatgina shakl uskunasi ishlaydi.
Muxtahkamlash uchun savol va topshiriqlar

142
- chegaraning boshi va oxirisining ko‘rinishini belgilash
- shakl chegarasining burchak ko‘rinishini belgilash
Shakl chegarasining xususiyatlari belgilab olinganidan so‘ng ushbu
xususiyatlarni boshqa shaklga ham ko‘chirib o‘tish mumkin. Buning uchun
quyidagilarni bajarish kerak:
1. Shakl chegarasini belgilash panelidan sozlamalar tugmasi
bosiladi va
natijada ochilgan menyudan
Copy Stroke
buyruq qatori tanlanadi;
2. Mo‘ljallangan shakl tanlanadi;
3. Panellar bo‘limidagi xususiyatlar panelidan yoki dasturning xususiyatlar
panelidan shaklning chegarasini belgilash menyusi yorlig‘i
bosiladi va shakl
chegarasini belgilash paneli ochiladi;
4. Shakl chegarasini belgilash panelida sozlamalar tugmasi
bosiladi va
natijada ochilgan menyudan
Paste Stroke
buyruq qatori tanlanadi.
Izolyasiyalangan, mustahkam erga ulangan neytralli uch fazali

3.1.10. Operativ va o‘lchov shtangalarining izolyasiyalovchi qismi qabul qilish-topshirish
va ishlatish sinovlarida 3.1.4-bandga asosan, yuqori kuchlanish bilan o‘tkaziladi.
Bunda
kuchlanish shtanganing ishchi qismi va dastakni izolyasiyalovchi qismidan ajratib turuvchi
ajratgich halqaning izolyasiyalovchi qismi tomoniga o‘rnatilgan vaqtinchalik elektrod bo‘lagiga
beriladi. Agar izolyator chinnidan qilingan bo‘lsa kuchlanish bevosita uning har ikki tomoshaga
beriladi.
3.1.11. Namunaviy sinovlarda 500 kV kuchlanishli elektr uskunalari uchun mo‘ljallangan
shtangalaming izolyasiyalovchi qismiga 0,3 minut mobaynida 850 kV, keyin 5 minut mobaynida
650 kV kuchlanish beriladi.
Tasvirning qismini o‘chirish

62
-
Continuous
- o‘chirg‘ich yurgizilganda o‘chirish uchun rang namunasi
doimiy ravishda o‘chirg‘ich markazidan olinadi;
-
Once
- rang namunasi o‘chirg‘ich markazidan bir marta olinadi;
-
Background Swatch
- uskunalar panelida tanlangan orqa fon rangi
olinadi;
5. O‘chirg‘ich tasvirning o‘chirilishi kerak bo‘lgan maydonlarida yurgiziladi.
№ 11 - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

B. Qo‘l kafti bilan
C. Til bilan
D. Tekshirish shart emas
№ 15. E
lektr xavfsizligi nima?
A. Elektr tokining insonni shikastlovchi tavsifi tizimi
B. Elektr tokining turlarini o‘rgatuvchi tashkiliy hamda texnikaviy vositalar tizimi
C. Sanoatda ishlatiladigan elektr tokining turlarini o‘rgatadi
D. Elektr tokining inson organizmiga ta’sirini o‘rgatuvchi, elektr xavfini oldini
oluvchi tashkiliy, texnikaviy hamda vositalar tizimi
№ 16. E
lektromagnit maydondan himoyalanish uchun nima qilish kerak?
A. Elektr qurilmani diametri ko‘pi bilan 1
mm
bo‘lgan o‘tkazgich simdan 3
mm
x
4
mm
qilib to‘qilgan, erlantirilgan panjara bilan to‘siladi
B. Elektr qurilma organik oyna bilan to‘siladi
C. Elektr qurilma erlantirilishi kerak
D. Elektr qurilma yog‘och material bilan to‘silishi kerak
Internet saytlari - Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;}

NAZORAT BANKI
«Elektr xavfsizligi» fanidan test topshiriqlari
№ 1.
Quyidagi baxtsiz hodisalardan ishlab chiqarish bilan bog‘liq bo‘lgan turini
aniqlang
A. Korxona topshirig‘ini bajarish davrida sodir bo‘lgan baxtsiz hodisa
B. Spirtli ichimlik iste’mol qilgan holda sodir etilgan baxtsiz hodisa
C. SHaxsiy manfaat yo‘lida ish bajarish davrida sodir etilgan baxtsiz hodisa
D. Ish davridan tashqari korxonaga tegishli bo‘lmagan ishni
bajarish davrida sodir
etilgan baxtsiz hodisa
№ 2. E
lektr xavfsizligi bo‘yicha hisoblash ishlarida inson tanasining qarshiligi
necha Om deb qabul qilingan?
A. 10000 OM
B. 100 OM
C. 500 OM
D. 1000 OM
№ 3.
Erlantirish simlarini tanlashda asosan nimalarga e’tibor beriladi?
A. O‘tkazgichning diametri va qarshiligiga
B. O‘tkazgichning uzunligi va shakliga
C. O‘tkazgichning uzunligi va yangiligiga
D. O‘tkazgichning ko‘ndalang kesimining shakliga
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 187

8. Rasuleva M.A., Yo‘ldoshev O‘.R. Videoterminallardagi havfsizlik muammolari
Toshkent, 2004
9
.
Karimov R.Ch, Rafiqova G.R. «Elektr xavfsizligi asoslari» fanidan ma’ruzalar
matni. -Toshkent, ToshDTU, 2018, 152 bet.
Qo‘shimcha adabiyotlar
10.Mirziyoyev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik
- har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi bo‘lishi kerak. O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2016 yil yakunlari va 2017 yil
istiqbollariga bag‘ishlangan majlisidagi O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining
nutqi. Xalq so‘zi gazetasi.2017yil 16 yanvar, №11.
11.O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi - T.: O‘zbekiston, 2014. - 46 b.
12 .“Mehnatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi (yangi taxriri) O‘zbekiston
Respublikasi Qonuni. 2016 yil 22 sentyabr.
13.Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalarni va xodimlar salomatligining boshqa xil
zararlanishini tekshirish va hisobga olish to‘g‘risidagi Nizom. Vazirlar
Mahkamasining qarori № 286, 06.06.1997,-T.: 1997.
14.“Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisalar va kasb kasalliklaridan majburiy davlat
ijtimoiy sug‘urtasi to‘g‘risida”gi qonun.O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari
to‘plami, 2008 , 37-38-son.
>=2Fc (Fd=8kHz) - 1-Ma’ruza Mavzu

uchun VKB xotira kurilmasi asosida amalga oshiradi. Kommutatsiya jarayoni i – vakt
kanali vaktida yozish, j - vakt kanali vaktida ukishdan iborat buladi. Agar bitta rakamli
liniya ichida bush vakt kanali bulmasa, yukotishlar extimoli oshadi. SHuning uchun VKB
va FKB birgalikda ketma – ketlikda ishlatiladi. Ularni ketma – ket ulash xar xil usulda
bulishi mumkin : V – V, V – F – V, V – F – F – V, V – F – F - F – V.
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

2- расм. Пакетлар коммутациясида трафик узатилишини ташкил этиш
Sarlavhalar uzatilishiga vaqt sarflanishi, har bir keyingi paketni uzatishga zarur
bo‘lgan vaqt, paket buferizatsiyasi va kommutatsiyasiga sarflangan vaqt tarmoqdan
paketni umumiy uzatish vaqtiga ta’sir ko‘rsatadi va to‘sqinliklar manbai bo‘ladi.
Paketli kommutatsiyaning afzalliklari:
-
pulsatsiyali trafikni uzatishda tarmoqning o‘tkazish qobiliyatini oshirish
imkoniyatini beradi;
-
foydalanuvchilararo trafik holatini inobatga olgan holda, tarmoq sharoitiga
nisbatan fizikaviy kanallarning o‘tkazish qobiliyatini taqsimlash imkoniyati.
Paketli kommutatsiyaning kamchiliklari:
-
kommutatorlar buferlarida to‘sqinliklar tarmoq holatiga bog‘liq bo‘lganligi
sababli foydalanuvchilararo uzatish tezligi noaniqligi;
-
ma’lumot paketlarining to‘sqinligi o‘zgaruvchanligi;
-
buferlarda navbatlar ortib ketganligi sababli ma’lumot (paketlar) yo‘qolishi
Bu kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida turli usullar qo‘llaniladi (Quality of
Service QoS kabi). Bunday usullar qo‘llanilishi sababli paketlar kommutatsiyasi hozirgi
kunda yuqori tezlikli tarmoqlar tashkil etishda eng samarali va istiqbolli deb tan olingan.
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

1-rasm. Mashrutizatorlarda statik mashrutizatsiyani sozlash loyixasi
Yuqoridagi 5.5-rasmda tasvirlangan qo‘shma tarmoq bir necha (192.168.1.0,
192.168.20.0 va 192.168.3.0 kabi IP manzilli) quyi tarmoqlarning o‘zaro ulanishidan
tashkil topgan. Bunda Router 0 bir interfeysi orqali (192.168.1.1 manzilli) 192.168.1.0
manzilli lokal tarmoqga ulangan bo‘lsa boshqa bir interfeysi orqali (192.168.20.1 IP
manzilli) 192.168.20.0 manzilli tarmoq orqali boshqa bir mashrutizator Router1 ga
ulangan. Huddi shu kabi Router 1 ham bir interfeysi orqali (192.168.3.1 manzilli)
192.168.3.0 tarmoqga ulangan bo‘lsa, boshqa interfeysi orqali (192.168.20.2 IP manzilli)
192.168.20.0 manzilli tarmoq orqali Router0 ga ulangan. Bunda Router 0
mashrutizatorga 192.168.3.0 tarmog‘i noma`lum, Router1 mashrutizatorga esa
192.168.1.0 tarmog‘i noma`lum. Shuning uchun ham mashrutizatorlarni sozlashda har bir
mashrutizatorda mashrutizatsiya jadvalini sozlashda ushbu ma’lumotlar kiritilishi lozim.
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

Odatda marshrutizatorlar lokal tarmoq qurilmalarini ulash uchun to‘rta LAN
portiga ega bo‘aldi. Internet tarmog‘iga ulanish uchun bitta WAN porti mavjud. Agar
lokal tarmoqda Ethernet standarti bo‘yicha (UTP kabeli orqali) ulanuvchi qurilmalarning
soni 4 tadan ortiq bo‘lsa, u xolda marshrutizatorning LAN portlarining biriga
kommutator ulash va boshqa lokal tarmoq qurilmalarini kommutatorga ulash etarli.
Marshrutizatorlar (router)

• Paket yetib borishi lozim bo‘lgan tarmoqning maskasi (
IPv4
tarmoq uchun
/32
(255.255.255.255) kabi maska tarmoqdagi yagona tugunni ko‘rsatish imkonini
beradi.
• shlyuz, bu paketni yetib borish manzilga yetkazish uchun uzatilishi kerak bo‘lgan
navbatdagi mashrutizatorning manzilidir (4-rasm). Bu rasmda birinchi
mashrutizatordagi mashrutizatsiya jadvalida shlyuz manzil sifatida ikkinchi
mashrutizatorning birinchi mashrutizator bilan ulangan interfeysining IP manzili
(192.168.2.1) bo‘ladi.
-rasm - 1-Ma’ruza Mavzu

9.
CHakirayotgan abonentni bildiruv berilishi
10.
CHakirayotgan abonentni rakamini identifikatsiyalash
11.
Ish jadvali
12.
abonentlarni bir-biriga ulanishining bildiruv berilishi
13.
Foydalanuvchilarning yopik guruxlarini xarakteristikalari
14.
Foydalanuvchilarning yopik guruxlarini imtiyozlari
15.
Foydalanuvchilarning yopik guruxlaridagi takiklangan chikish chakiriklari
16.
Abonentlarni maksimal soni
17.
Ishlatiladigan parollar
18.
Tarmokka ulanish muximlik darajasi
XR da vaktincha saklanadigan ma’lumotlar tarkibiga kuyidagilar kiradi:
1.
Mobil abonentni vaktinchalik rakami
2.
Abonent joylashgan xududini aniklash identifikatori
3.
Asosiy xizmatlar kullash buyicha kursatmalar
4.
Estafetaviy uzatish vaktidagi uyaning rakami
5.
Identifikatsiyalash va shifrlash parametrlari
TKT yana ikkita tashkil etuvchilarni uz ichiga oladi – autentifikatsiya markazi
(AM) va uskunani identifikatsiyalash registri (UIR). AM abonent aslligini aniklash
jarayoni uchun ishlatiladi, UIR esa ruxsat berilgan uyali telefonlarni tarmokka ulash
uchun javob beradi. Uyali tarmokni asosiy kismlaridan biri bazaviy stansiya tizimi (BST)
xisoblanadi. Agar tarmokni odam organizmiga uxshatilsa, unda BST ni «kul» va
«oyok»lar deyish mumkin. BST bir necha «kul» va «oyok»lardan – bazaviy stansiya
kontrollerlari (BSK), xamda kup panja – bazaviy stansiyalardan (BS) iborat buladi. BS
larni kup joylarda kurish mumkin, BS bu bittadan un olttgacha nurlatgichlardan iborat
bulgan kabul kilib uzatuvchi kurilmadir. Xar bir BSK bir gurux BS larni nazorat kiladi va
kanallarni boshkarish va taksimlashni, BS larning kuvvat satxini va shu kabilarni
bajarilishiga javob beradi. Odatda BSK tarmokda bir nechta buladi (BS lar soni esa bir
necha yuzta buladi).
Tarmokni ishlashini boshkarish boshkarish va xizmat kursatish tizimi (BXKT)
yordamida amalga oshiriladi. BXKT turli xil trafik va ish jarayonini nazorat kiladigan
xizmat va yordamchi tizimlardan iborat buladi.
КЕЙСЛАР - download

Qidiruv: КЕЙСЛАР
Фан юзасидан кейслар тўплами, амалий топшириқлар, ишланмалар кейc педaгoгик aннoтaция
Jo‘rayev T.,Iqtisodiyot nazariyasi. О’quv qo‘llanma T.: «Fan va texnologiya» nashr, 2017. 638 bet
50,02 Kb.
5
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
-rasm. Homuza - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 26/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)5.5-rasm. Homuza fazalari:
300° - o'rta faza; 300°^55° — homuzaning ochilish fazasi;
55° -H85° — turg'un faza; 185°н-300° — homuzaning yopilish fazasi.
Shodalarning tuzilishi va tanda iplarini shodalardan o‘tkazish tartibi
Shoda to ‘quv dastgohining muhim jihozlaridan hisoblanib, u homuza tuzish va to‘qimada ma’lum o‘rilish hosil qilish uchun xizmat qiladi. Shodalar rom, gulatutgich va gulalardan iborat bo‘ladi. To‘quv dastgohiga o‘rnatiladigan shodalar soni tanda iplarining o‘rilish rapportiga va zichligiga bog‘liq. Shoda larning tuzilishi to‘quv dastgohiga va unda ishlatiladigan gula- larga bog‘liq.
Gulalar. Gulalaming o‘rtasidan tanda iplarini o‘tkazish uchun ko‘zchalar boiib, ular qatorda bir tekis bo‘lishi kerak. Shoda- lardagi gulalaming umumiy soni, to‘qiladigan to‘qimaning turiga va shodalarning eniga bog‘liq. Shodaning eni to‘qima eniga bog‘liq va tig‘ enidan 10 —20 mm enliroq bo‘lishi kerak. Gulalaming zichligi tanda iplari va gulalaming yo‘g‘onligiga bogiiq. Shodadagi gulalar ipdan, metalldan tayyorlanadi.
Ip gulali shodalar. Har bir alohida shoda bir-biri bilan ikki qator shnurga bog‘langan guruh ip gulalaridan tashkil topgan. Har bir guruhda 20 tadan gula bo‘ladi (5.6-rasm, a).
MetaU gulali shodalar. Metall gulali shodalar to‘quv dastgo hining turiga qarab har xil boiishi mumkin. To‘quv dastgohlarida yog‘och plankali, metall va duralumindan tayyorlangan shodalar ishlatilishi mumkin (5.6-rasm, b, d).
Yog‘och romli shodalar. Ikki yog‘och taxtachalar bir-biri bilan metall yonchalar yordamida maium oraliqda mahkamlanadi. Metall yonchalar ikkitadan boiib, ichki yonchalariga ikkita metall chiviq —gulatutgichlar o‘matiladi. Bu chiviqlar metall gulalami kiygizish uchun xizmat qiladi (5.6-rasm, d).
Yog‘och romlar, metall yonchalar va gulatutgich —chiviqlar to ‘g‘ri, tekis va silliq boiishi kerak. Yonchalarda teshik boiib, bu teshiklarga chiviq o‘matiladi, chiviqlarning uchlari halqa bilan mahkamlanadi.
|
| |
1-Ma’ruza Mavzu - bet 15

bajarilmaydi, yo‘nalishlar ilmog‘ini hosil bo‘lishi kuzatilmaydi, xizmat axborotlari
katta o‘lchamga ega.
Oxirgi vaqtlarda EGP o‘rniga mukammalroq BGP protokoli qo‘llanilmoqda,
o‘z navbatida xizmat axborotlarini uzatish uchun TCP protokoli qo‘llaniladi. TCP
protokoli marshrutli axborotni yetkazishni kafolatlaydi. BGP to‘liq EGP
protokolining kamchiliklarini bartaraf etadi. Metrika sifatida kanalda uzatish
tezligi, uning ishonchliligi qo‘llaniladi. Hozirda BGP (3-tur) – bu oxirgi avtonom
tizimlarga yo‘nalishni aniqlaydigan Internet tarmog‘ining asosiy protokoli
hisoblanadi.
Karetkaning tuzilishi - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 33/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Karetkaning tuzilishi. Karetkaning asosi ikki yon ramalardan iborat bo'lib, ular boltlar yordamida kronshteyn (1) ga (5.10- rasm) mahkamlangan. Karetkalar hamma vaqt o'tish yo'li tomoniga o'matilishi kerak. Karetkaning yon ramalariga boltlar bilan ikkita bog'lovchi (2) mahkamlangan. Karetka ramalari cho'yandan quyilgan, kronshteynga mahkamlashni qulaylash- tirish uchun pastki tomonidan har bir ramada ikkitadan asos bor.
Karetka to'quv dastgohining o'rta vali (3) dan harakat oladi.
O'rta valning tashqi uchiga bolt bilan tirsakli val tirsagi (4) va shpindel (5) mahkamlangan. Shpindelga kallak (6) bo'sh o'ma- tilgan bo'lib, u tortqi (7) bilan bog'langan. Tortqining ikkinchi uchi kallak (8) va shamir (9) yordamida krestovina (uch yelkali richag) (10) ning gorizontal yelkasi bilan bog'langan. Richag o'qi val (11) ga bikir mahkamlangan bo'lib, ramalarga joylashtirilgan podshipniklarda o'rnatilgan. Valning ikkinchi uchiga ikki yelkali richag (12) mahkamlangan.
Richagning ikkala yelkasida uzunchoq teshiklar bo'lib, ularga bolt (13) vtulka bilan birga o'rnatilgan, vtulkaga esa muftalar (14) kiygizilgan. Har bir muftaga tortqi (15) o'rnatilgan bo'lib,
5.10-rasm. Karetka chizmasi:
1 — kronshteyn; 2 —bog'lovchi; 3 —o'rta val; 4 — krivoship;
5 — shpindel; 6 — kallak; 7 — tortqi; 8 — ilmoq; 9 — shamir; 10 — uch yelkali
richag; 11 —val; 12 — ikki yelkali richag; 13 —bolt; 14 — mufta;
|
| |
Ikkinchi guruh - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 28/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Ikkinchi guruh o‘tkazish — sochma o‘tkazish. Bunda tanda iplari bir qator shodalardan o'tkazilmay, bitta qoldirib o'tka ziladi, ya’ni tanda iplari oldin toq shodalardan, so'ngra juft shoda lardan o'tkaziladi. Shundan keyin yana qaytariladi.
Misol. Agar tanda iplarining o'rilish rapporti ikkiga teng va shodalar soni oltita bo'lsa, ip o'tkazish quyidagicha bo'ladi: 1-tanda ipi 1-shodaga, 2-tanda ipi 3-shodaga, 3-tanda ipi 5-shodaga, to'rtinchisi 2-shodaga, beshinchi tanda ipi 4-shodaga va 6-tanda ipi 6-shodaga o'tkaziladi (5.8-rasm, d, e).
Bu o'tkazish yordamida har xil o'rilishli to'qima (gazlama)lar ishlab chiqarish mumkin. Qator o'tkazishga nisbatan bu turdagi o'tkazishni tanda iplari zich bo'lganda tatbiq etilsa, tanda iplarining uzilishi kamayadi. Bunday o'tkazish bilan polotno o'rilish hosil qilish mumkin. Bu holda shodalar ikki guruhga bo'lingan bo'lib, har bir guruh shodalar birgalikda bog'lanadi. Shunday qilganda ikkita shoda hisobida ishlatish mumkin. Bu o'tkazishning k a m c h i l i g i shundaki, o'rilish rapporti oshgan sari shodalar soni ko'payadi.
Uchinchi guruh o'tkazish. Bu guruhdagi o'tkazishlar har xil bo'ladi. Bularning ham m asida ham shodalarning sonini qisqartirish asos qilib olingan. Shodalar soni qancha kam bo'lsa, ularni o'rnatish va to'qima to'qish shuncha yengillashadi. Bu guruhdagi o'tkazishda shodalar soni o'rilish rapportidan kam bo'ladi. O'tkazishni quyidagi turlarga bo'lish mumkin:
1-
32 --
4-
5-
6-
/.
2 -
3 -
4~
56-Ш
|
| |
Texnalogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Texnalogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
1,24 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
14.05.2024
Hajmi
1,24 Mb.
#231825
Download
1,24 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnalogiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
1,24 Mb.
Matnni ko'rish
Mexanizmning - 0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va

|
0 ‘zbekist0n respublikasi oliy va
|
bet | 31/109 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 22,48 Mb. | | #156599 |
Bog'liq TO‘QUYCHILIK MAXSUS TEXNOLOGIYASI VA JIHOZLARI ALIMBOYEV (1)Mexanizmning tuzilishi va ishlashi. Shoda ko taruvchi (5.9-rasm) kulachoklar (1) ni yig‘ish vaqtida ular tumbaga bo‘sh o‘matiladi. Tumba o‘rtasida o‘q (2) uchun teshik qoldirilgan. Kulachoklami to ‘g‘ri o‘matgandan so‘ng, ular to‘rtta bolt (3), gayka (4) va shayba (20) bilan mahkamlanadi. Yigilgan kula choklar tumbasi bilan birga moy quyilgan quti (21) ga o‘matiladi. Kulachoklar richag (17) ning yuqori (18) va pastki (19) rolik-
lariga tegib turadi. Richag (17) ning yuqori uchiga xomut (6) o'rnatilgan bo‘lib, u bolt (5) yordamida mahkamlanishi mumkin. Xomutni richag yelkasi bo‘ylab yuqoriga va pastga surib homuza balandligi o‘zgartiriladi. Xomut shamir (7) yordamida tortqi (9) vositasida biriktirilgan. Tortqi uzunligini bolt (8) yordamida o‘zgartirish mumkin. Tortqi bilan o‘q (10) dagi ikki yelkali richag
(11) shamirli biriktirilgan richagning pastki yelkasiga gorizontal shtanga (12) ga qulf yordamida mahkamlangan. Shtanga burchakli richaglar (15) bilan biriktirilgan. Burchakli richaglarning gori zontal yelkalari vertikal shtangalar (16) bilan bog‘langan bo‘lib, ular, o‘z navbatida, yo‘naltiruvchi yordamida qulf orqali shodalar
(14) bilan bog‘langan. Shodalarning yon tomoniga yo‘naltiruvchi kolodka (13) tiralgan.
Tumba aylanganda kulachoklar (1) richag (17) ni harakatga keltiradi va tortqi (9) ikki yelkali richag (11), gorizontal shtanga (12), burchakli richag (15) va vertikal shtanga (16) orqali shodalarga harakat uzatadi.
5.9-rasm. STB dastgohining kulachokli homuza hosil qilish mexanizmi:
1 — kulachoklar; 2 — o‘q; 3 ,5 ,8 —boltlar; 4 —gayka; 6 — halqa; 7 — shamir;
|
| |
-Ma’ruza - 1-Ma’ruza Mavzu

- paketlarni optik kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar (Optical Packet
Switching, OPS);
- bloklarni optik kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar (Optical Burst
Switching, OBS).
To‘lqin uzunligi bo‘yicha marshrutizatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar.
To‘lqin uzunligi bo‘yicha marshrutizatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoqlar (WR)da,
tarmoqning ikkita yakunlovchi bog‘lamalari orasida to‘liq optik to‘lqinli yo‘l yaratiladi.
Bu optik yo‘l
yorug‘lik yo‘li (lightpath) deb ataladi va 3.9-rasmda ko‘rsatilganidek yo‘l
bo‘ylab har bir zveno uchun to‘lqinli kanalni zahiralash yo‘li orqali yaratiladi.
1-rasm. Yorug‘lik yo‘lini hosil bo‘lishi
Barcha ma’lumotlar uzatilganidan keyin yorug‘lik yo‘li bo‘shaydi. WR tarmoqlari,
bir-biri bilan ihtiyoriy topologiyalar orqali, optik tolali liniyalar bilan ulangan
optik
kross-konnektor (OXS)lardan tashkil topgan. OXS qurilmalari, ma’lumotlar oqimini
qaysi kirish portiga tushganini va ular qanday to‘lqin uzunliklariga egaligini farqlash
qobiliyatiga ega. Natijada yorug‘lik yo‘lining ikkita oxirgi nuqtalari orasidagi oraliq
bog‘lamalarda birorta qayta ishlashni, ya’ni elektro-optik E/O o‘zgartirishni yoki
ma’lumotlarni buferlashni amalga oshirish zarurati tug‘ilmaydi.
Biroq WR tarmoqlarda, kanallarni kommutatsiyalashga ega bo‘lgan tarmoq turlari
kabi resurslarni statik taqsimlash qo‘llanilmaydi, bu esa mumkin bo‘lgan chastota
oralig‘ini juda past qo‘llashga olib keladi.
Birinchi ish - Tatu qarshi filiali ki-11-21-guruh talabasi Axadova Maftunaning

|
Tatu qarshi filiali ki-11-21-guruh talabasi Axadova Maftunaning
|
bet | 3/3 | Sana | 01.01.2024 | Hajmi | 22,33 Kb. | | #129276 |
Bog'liq Kiber 7-mustaqil ishBirinchi ish
Universitetdan chiqish paytida kelajakdagi xavfsizlik qahramoni hech kimning ahamiyatiga muhtoj emas (umumiy) yoki yirik biznes uchun ajoyib trening sifatida qabul qilinadi. Buning sababi shundaki, ishdagi hamma narsa o'ziga xos muhit va beton tahdidlarga bog'liq. Ya'ni, o'sishi taxmin qilingan kompaniyada faqat amalda o'rganish mumkin.
Shuning uchun uchta chiqadi:
Bir joyda uzoq muddatli martaba haqida ko'p hisoblang.
Siz kelajakdagi kompaniyasi bilan tanishishni boshlaganingizda - yaxshiroq. Optimal holda - unda mashq qilish.
Tizimli fikrlash va mas'uliyat kabi shaxsiy fazilatlarni umuman rivojlantirish juda muhim - ular har qanday sharoitda foydali bo'ladi.
Ustoz mentor juda muhim - ehtimol katta mutaxassis yoki men hamma narsaning bir tomoniga kiradigan menejer, amaliy xususiyatlar haqida gapirib bering va qanday qilib ro'molchalar borligini tushuntiring. Sizsiz siz ular ustidan qayta muomala qilish uchun mahkumsiz.
Keyin, umuman, ikkita tez-tez variantlar mavjud: birinchi - siz bitta kompaniyada asta-sekin o'syapsiz. Ikkinchisi - birinchi ishning birinchi joyida bir nechta konuslarni ovqatlantiring va allaqachon kaltaklang, lekin tajribali, beparvo va ehtiyot bo'ling, boshqa joylarda katta ish haqi uchun ishlashni boshlang.
|
| |