Noto'g'ri reaktsiyalarning harakat turiga bog'liqligi

|
Noto'g'ri reaktsiyalarning harakat turiga bog'liqligi
|
bet | 78/93 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 0,56 Mb. | | #255101 |
Bog'liq Muhandislik psixologiyasi 14.3. Noto'g'ri reaktsiyalarning harakat turiga bog'liqligi.
Antropometrik xususiyatlar nazorat harakatlarining xususiyatlari bilan juda chambarchas bog'liq. Ular inson tanasining turli o'lchamlarini o'z ichiga oladi. Antropometrik xususiyatlar dinamik va statikga o’lchovlarga bo'linadi Amalda ko'rib chiqilgan antropometrik xususiyatlardan foydalanish tartibi quyidagicha:
ushbu uskuna mo'ljallangan odamlarning populyatsiyasini aniqlash;
uskunaning o'lchamini va kerakli ish joyini aniqlash uchun asosiy bo'lgan antropometrik xususiyatlarni tanlash;
ushbu uskuna ishchilarning necha foizini qondirishi kerakligini aniqlang va antropometrik xususiyatlarning tegishli qiymatlarini toping;
kiyim va poyafzal uchun tegishli tuzatishlarni hisobga olish.
amalga oshirish bo'yicha batafsil tavsiyalarni maxsus adabiyotlarda topish mumkin.
14.4. Noto'g'ri reaktsiyalarning harakat turiga bog'liqligi.
Operatorning nazorat harakatlarining natijalariga uning jismoniy fazilatlari katta ta'sir ko'rsatadi. Ular insonning jismoniy ishini bajarishga imkon beradigan fazilatlari sifatida tushuniladi. Operatorning asosiy jismoniy sifatlariga kuch, tezlik, chidamlilik, harakatlarni muvofiqlashtirish va aniqlik, epchillik va moslashuvchanlik kiradi.
Insonning kuchi uning tashqi qarshilikni engish yoki mushak harakatlari orqali unga qarshi turish qobiliyati bilan belgilanadi. Quyidagi turdagi kuchlar ajratiladi: statik, harakatsiz mushaklarning kuchlanishi bilan namoyon bo'ladi; dinamik, harakatlar paytida namoyon bo'ladi; amortizatsiya, ta'sirdan pastroq harakatlar paytida o'zini namoyon qiladi; portlovchi qisqa vaqt ichida katta miqdordagi kuchni namoyish qilish qobiliyatini tavsiflovchi.
Har qanday faoliyatni uzoq vaqt davomida samaradorligini sezilarli darajada kamaytirmasdan bajarish qobiliyatini tavsiflaydi . Dinamik va statik chidamlilik, shuningdek, umumiy va maxsus chidamlilik mavjud. Umumiy chidamlilik o'rtacha og'irlikdagi uzoq muddatli ish, shu jumladan mushak apparatlarining ko'pchiligining ishlashi bilan bog'liq. Maxsus chidamlilik muayyan faoliyatga nisbatan chidamlilikni ifodalaydi.
Harakatlarni muvofiqlashtirish bir vaqtning o'zida yoki ketma-ket bajariladigan harakatlarning izchilligi. Harakatlarning aniqligi harakatlarning vosita vazifasiga muvofiqligi darajasi bilan belgilanadi. Aniqlikning uch turi mavjud: kuch, fazoviy va vaqtinchalik. Moslashuvchanlik katta amplitudali harakatlarni bajarish qobiliyatini anglatadi.
Inson harakat qobiliyatlarining murakkab sifati - bu epchillik. U quyidagi ko'rsatkichlar bilan o'lchanadi: vazifani muvofiqlashtirish murakkabligi, uni bajarishning aniqligi va vaqti, harakatda ishtirok etadigan funktsional motor birliklari soni. Murakkab uzluksiz harakatlarni bajarishda epchillikning ahamiyati ayniqsa yuqori, diskret harakatlarni bajarishda u sezilarli darajada kamroq bo'ladi.
Nazorat harakatlari operator faoliyatining jismoniy komponentini belgilaydi. Mehnat fiziologiyasining asosiy tamoyillariga ko'ra jismoniy mehnatni ikki turga bo'lish mumkin:
dinamik mushak ishi, bunda turli guruhlarning mushaklari navbatma-navbat cho'ziladi va qisqaradi, ya'ni ritmik ravishda taranglashadi va bo'shashadi;
statik mushak ishi, bunda mushaklar harakat qilmaydi.
Statik ish paytida kuchlanish dinamik ish natijasida yuzaga keladigan kuchlanishdan o'rtacha 5 baravar yuqori . Statik ish paytida sarflangan energiyani tiklash uchun dinamik ish vaqtidan ko'ra 3-4 marta ko'proq vaqt kerak bo'ladi. Boshqarish vositalarini boshqarishda paydo bo'ladigan statik yuk operatorning ma'lum bir ish pozitsiyasi uchun mos keladigan oyoq-qo'lning (qo'l yoki oyoq) maksimal kuchining 15% dan oshmasligi kerak.
|
| |