nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xususiy tadbirkorlik - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari Reja

Xususiy tadbirkorlik – bu fuqarolar (alohida fuqaro) tomonidan o‘zlarining
tavakkalchiliklari va mulkiy javobgarliklari ostida, shaxsiy daromad (foyda) olish maqsadida
amaldagi qonunchilik asosida amalga oshiriladigan tashabbuskor xo‘jalik faoliyatidir.
Xususiy tadbirkorlikning yakka tartibda faoliyat ko‘rsatayotgan tadbirkorlikdan farqi
shundaki, bu erda faoliyat ko‘rsatuvchilar o‘z faoliyatini yollanma ishchi kuchi
yordamida olib boradilar. Ular yuridik shaxs sifatida ish ko‘radilar va o‘z korxonalarini davlat
ro‘yxatidan o‘tkazishga majburdirlar.
Jamoa tadbirkorligi– bu bir guruh fuqarolarning o‘zlariga ma’qul bo‘lgan mulkchilik
shakllarida jamoalarga birlashib, jamoa korxonalarini tashkil qilishlari va shu asosda tadbirkorlik
faoliyatini amalga oshirishlaridir.
Jamoa tadbirkorligi faoliyati firmalar faoliyatida o‘z ifodasini topadi. Firma – muayyan
turdagi mahsulot ishlab chiqarishga va xizmat ko‘rsatishga ixtisoslashgan, bozordagi talab va
taklifga qarab ish tutadigan, iqtisodiy jihatdan erkin va mustaqil korxonadir.
Xususiy firma deganda ayrim shaxs yoki oilaga tegishli bo‘lgan, yakka xususiy
mulkka asoslanib faoliyat ko‘rsatadigan korxona tushuniladi.
Firmalarning turlari juda ko‘p, ularni -chizmada quyidagicha tasvirlash mumkin (2,4-
chizma).
SHirkat firma bir necha sohibning mulkini birlashtirish va tadbirkorlikdan olinadigan
foydani baham ko‘rishga asoslangan sherikchilik korxonasidir.
SHirkat firmalarining ikki turi mavjud:
- mas’uliyati cheklanmagan jamiyatlar;
-mas’uliyati cheklangan jamiyatlar.
Mas’uliyati cheklanmagan jamiyatlar ikki yoki undan ko‘proq kishilarning mulki asosida
yuzaga keladi. SHeriklarning dastlabki mulki firmaning ustav kapitali deyiladi.
Bu kapitalga har bir sherik o‘z hissasini qo‘shadi. Ular ustav fondiga qancha pul qo‘ysa, shu
hissaga binoan foyda olishadi. Bordiyu firma
sinsa, sheriklar zararni hamjihatlikda ko‘taradi, ya’ni bir sherik boshqasining
javobgarligini ham zimmasiga oladi.
SHirkat a’zolari o‘rtasida tuzilgan bitim shirkatning huquqiy asosi hisoblanadi. Bu
bitim quyidagi bandlarni o‘z ichiga oladi:
- har bir hamkorning vakolatlari;
- bitimning muddati;
- har bir vakilning umumiy ishga qo‘shgan ulushi;
- daromadlar va yuz berishi mumkin bo‘lgan zararlarni o‘zaro bo‘lish
yo‘lyo‘riqlari;
- uyushma mablag‘laridan har bir hamkorning olishi mumkin bo‘lgan aniq va
belgilangan pul hajmi;
- uyushmada amalga oshirish zarur bo‘ladigan moliyaviy ishlar tartibi;
- yangi hamkorni qabul qilish tartibi;
- shirkatni tarqatib yuborish tartibi.
Konsern - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari Reja

|
Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari RejaBog'liq Yuldosheva NasibaKonsern – bu ishlab chiqarish diversifikatsiyasi, ya’ni korxonalarning faoliyat sohalari
va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turining kengayishi, yangilanib turishi asosida tarkib
topadigan yirik ko‘p tarmoqli korporatsiya. Konsern tarkibiga sanoat, transport, savdo, bank kabi
tarmoqlarga tegishli, ayrim hollarda, dunyoning ko‘pgina mamlakatlarida joylashgan unlab va
yuzlab korxonalar ixtiyoriy asoslarda kiradi. Konsern tarkibiga kirgan korxona va tashkshyutlar
orasida o‘zaro korporatsiyalangan turg‘un aloqalar mavjud bo‘lib, ular konsern rivoji yo‘lida
umumiy moliyaviy resurslardan va yagona ilmiytexnik imkoniyatlardan mushtarak
foydalanadilar.
Konsorsium – bu aniq iqtisodiy loyihalarni amalga oshirishni maqsad qilgan
korxonalarning muvaqqat birlashmasidir.
Konsorsium a’zolarining huquq va majburiyatlari konsorsium to‘g‘risidagi bitimda
belgilab qo‘yiladi. Qo‘yilgan vazifani bajarish uchun konsorsium ishtirokchilari
badallari hisobidan yagona moliyaviy va moddiy fondlar barpo etadilar, byudjet
mablag‘lari va davlat bankidan kreditlar oladilar. Vazifa bajarilgach, konsorsium
tarqaladi. Konsorsiumlarga boshqaruv bo‘yicha qo‘mitalar, direktorlar kengashi kabilar
boshchilik qiladi. Konsorsiumlar aviatsiya, kosmos, kompyuterlar, aloqa kabi yuksak
texnologik va katta miqdordagi sarmoyali sohalarda keng tarqalgan.
Konsessiya – bu lotincha so‘zdan olingan bo‘lib, ruxsat, yon berish ma’nosini anglatadi.
Milliy iqtisodiyotni rivojlantirish yoki tiklash, tabiiy boyliklarni o‘zlashtirish maqsadida davlat
yoki munitsipalitetga qarashli er uchastkalari, qazilma boyliklar, mol-mulk, korxonalar va
boshqa xo‘jalik ob’ektlarini muayyan muddatga va shartlar bilan foydalanish uchun chet ellik
investorga davlat nomidan beriladigan ruxsatnoma, ular bilan tuziladigan shartnoma yoki
kelishuv. Konsessiyachilik faoliyatida vujudga keladigan huquqiy munosabatlar O‘zbekiston
Respublikasining «Konsessiyalar to‘g‘risida»gi qonuni bilan tartibga solinib turiladi.
|
| |
Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati

turdagi AJ esa o‘z aksiyalariga ochiq obuna o‘tkazish yoki ularni
fond bozorida sotish uchun
chiqarish yo‘li bilan ochiq turdagi AJga aylanishi mumkin. Boshqa turdagi jamoa korxonalari va
shirkat xo‘jaligi o‘z aksiyalarini chiqarish yo‘li bilan ikkala turdagi aksiyadorlik jamiyatlarga
ham aylantirilishi mumkin.
Ochiq turdagi aksiyadorlik jamiyati har yili ommaviy axborot vositalarida:
yillik hisobotni;
buxgalterlik balansini;
foydalar va zararlar schyotini;
jamiyat aksiyalari emissiyalari prospektini;
umumiy majlisni o‘tkazish sanasi va joyini malum qilib turishi shart.
Aksiyadorlik jamiyatini tashkil etish uchun quyidagilar zarur:
jamiyatni tashkil etish va birgalikda faoliyat ko‘rsatish hamda bir yoki bir
necha shaxsga jamiyatni tashkil etish uchun vakolat berish to‘g‘risida shartnoma tuzish;
aksiyalarga obuna o‘tkazish;
ta’sis konferensiyasini o‘tkazish;
jamiyat va uning aksiyalarini davlat ro‘yxatidan o‘tkazish.
Jamiyatni tashkil etishdagi xarajatlar shartnomaga imzo chekkan shaxslarga taqsimlanadi.
Davlat mulkini xususiylashtirish orqali quyidagi usullarda AJ tashkil etilishi mumkin:
oddiy yo‘l bilan, ya’ni bunda fuqarolar yopiq
yoki ochiq AJ larining
ob’ektlarini auksion orqali yoki konkurs yo‘li bilan sotib olishadi;
davlat korxonasi mehnat jamoasi tomonidan yopiq AJ ni tashkil etadi va
ma’lum yuridik shaxs tomonidan korxona sotib olinadi;
davlat yoki ijara korxonalari ochiq AJ lariga aylantiriladi.
Barcha jamoa korxonalari uchun quyidagi umumiy jihatlar mavjud:
nizom kapitalining tegishli bo‘laklarga yoki aksiyalarga majburiy
bo‘linishi;
jamiyatning o‘z majburiyatlari va faqat o‘zining mulki bo‘yicha
cheklangan
javobgarligi;
aksiyador (sherik)lar orasidagi o‘zaro munosabatlar, daromad va mulkni
taqsimlash, korxonani boshqarish bo‘yicha munosabatlar
ularning kiritgan ulushlari
miqdoriga qarab taqsimlanadi;
jamiyat a’zolari uning kapitaliga o‘z ulushlarini kiritishlari zarur, ammo o‘z
mehnatlari bilan uning faoliyatida ishtirok etishlari majburiy emas.
Aksiyadorlik jamiyatlarini tashkil etish jarayonlari «Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish
va xususiylashtirish», «Hissadorlik jamiyatlari», «Korxonalar to‘g‘risida»,
«Qimmatli qog‘ozlar bozori va fond birjalari» to‘g‘risidagi qonunlar va boshqa me’yoriy
hujjatlar asosida boshqariladi.
Kooperativ – bu kooperatsiyaning birlamchi bo‘g‘ini. Kooperatsiya esa

korxonalar o‘rtasidagi uzoq muddatli va barqaror aloqalar shakli.
Kooperativ – bu yuridik shaxs huquqiga ega bo‘lgan, xo‘jalik yurituvchi sub’ekt. U
jamoa mulki huquqidagi mulkka egalik qiladi, undan foydalanadi va tasarruf etadi.
Kartel – bu monopolistik birlashma shakli. Bir tarmoqdagi mustaqil korxonalar narxlar,
bozor, ishlab chiqarishning umumiy hajmida har
bir ishtirokchining hissasi,
ish kuchi yollash,
patentlar va boshqa masalalarda o‘zaro bitim tuziladi. Bu tuzilmaning maqsadi
monopol foyda
olishdir.
Sindikat – bu monopolistik birlashmaning bir turi. Ular bir tarmoq korxonalari huquqiy
va ishlab chiqarish mustaqilligini saqlab qolgan holda:
buyurtmalarni taqsimlash;
xom ashyo sotib olish;
ishlab chiqarilgan mahsulotni sotish uchun o‘zlarining
tijorat faoliyatlarini
birlashtirib, yagona idora tuzadilar.
Venchur korxonalar – bu kichik Biznesning bir turi bo‘lib, ular:
ilmiy muhandislik ishlarini
bajarish;
yangi texnika, texnologiya, tovar namunalarini
yaratish;
ishlab chiqarishni
boshqarish;
tijorat ishini tashkil etish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish;
yirik firmalar va davlat ijara kontrakti buyurtmalarini bajarish kabi ishlarni
amalga oshiradilar.
Bu vazifalarni ular davlat va yirik firmalar buyurtmasiga
binoan kontraktbitimlar
asosida bajarishadi. Venchur korxonalar texnikaning yangi yo‘nalishlarida faollik ko‘rsatadi
va bu bilan fantexnika taraqqiyotiga o‘z hissasini qo‘shadi.
Quyidagi qaysi hollarda tadbirkor mulkiy javobgarlikka tortiladi?

|
Quyidagi qaysi hollarda tadbirkor mulkiy javobgarlikka tortiladi?
|
bet | 2/15 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 63,54 Kb. | | #249410 |
Bog'liq kichik biznrsdan test16.Quyidagi qaysi hollarda tadbirkor mulkiy javobgarlikka tortiladi?
==== tadbirkor qonunda man qilingan faoliyat bilan shug’ullansa
17.Quyidagi qaysi hollarda tadbirkor faoliyati sud orqali to`xtatiladi?
==== amaldagi qonunchilik buzilganda
18,Jismoniy shaxs – bu:
==== mamlakatning huquqli bo`lish qobiliyatiga ega bo`lgan fuqarosidir
19.Yuridik shaxs – bu:
==== o`z mulki, balansi, muhri, nomi, ta`sischilari, ustaviga ega bo`lgan korxona
20. Quyida qayd qilingan hujjatlarning qaysi biri tadbirkor maqomini olish uchun asos hisoblanadi?
==== korxonaning davlat ro`yxatidan o`tkazilganligi haqidagi qaror
21. Quyida qayd qilingan organlarning qaysi biri tadbirkorlik faoliyatiga litsenziya berishi mumkin?
==== hamma javoblar to`g’ri
22 Quyida qayd qilingan tadbirkorlik faoliyatining qaysi biriga O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi litsenziya beradi?
==== qimmatbaho metallari va noyob er osti metallari bilan bog’liq faoliyatga
23 Korxona – bu:
====yuridik shaxs huquqiga ega bo`lgan mustaqil xo`jalik yurituvchi sub`ekt, mehnat jamoasi
24.Mulk shakllariga qarab korxona quyidagi turlarga bo`linadi:
==== xususiy korxona, jamoa korxonalar, davlat korxonalari, aralash korxonalar
25,Ish ko`lamiga qarab korxonalar quyidagi turlarga bo`linadi:
==== yirik korxonalar, o`rta korxonalar, kichik korxonalar
26, Faoliyat sohasi va ixtisoslashuviga qarab korxonalar quyidagi turlarga bo`linadi:
====qishloq xo`jaligi korxonalari, sanoat korxonalari, qurilish korxonalari, xizmat ko`rsatish korxonalari
27,Kontsern – bu:
==== korxonalarning faoliyat sohalari va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turlarining kengayishi, yangilanib turishi asosida tarkib topadigan yirik ko`p tarmoqli korporatsiya
++++
28,Konsortsium – bu:
==== aniq iqtisodiy loyihalarni amalga oshirishni maqsad qilgan korxonalarning muvaqqat birlashmasi
|
| |
Marketing nimani o’rgatadi? - 1. Biznes – bu: ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan...

|
1. Biznes – bu: ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan shug’ullanib, pul, daromad topishni bildiradi; Tadbirkorlik – bu
|
bet | 14/15 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 63,54 Kb. | | #249410 |
Bog'liq kichik biznrsdan test211.Marketing nimani o’rgatadi?
====Tovarlarni joylashtirishni
212.Marketing nimani o’rgatadi?
====Marketing siyosatini olib borishni
213.Marketing nimani o’rgatadi.
====Tovar,narx,taqsimot,yuksalishi siyosatini
214.Biznes reja nima?
====Bu tadbirkorning aniq maqsadiga erishish yo’lidir
215.Aniq rejaning mohiyati nimada
====Samarali foyda olinishida
216.Rejalashtirishdan oldin tadbirkor hususiyati nimada
====ishonch,maqsadda,imkoniyatda
217.Rejaning hayotiyligi nima beradi?
====Faoliyat natijasi rentabelli bo’ladi
218.Rejalashtirish nima uchun zarur?
====Barchasi to’g’ri
++++
219.Biznes reja necha bo’limdan iborat?
====7
220.Biznes reja bo’limlarinig mazmunida nima bor?
====Barchasi to’g’ri
++++
221.Reja bo’limlarining Yo’nalishi qanday?
====Barchasi to’g’ri
++++
222.Reja bo’limlari nimani aniqlaydi?
====Barchasi to’g’ri
223.Biznes reja kimlarga tadbiq etiladi
====barcha javob to’g’ri
++++
224.Biznes rejaning tahlili nima
====Faoliyatning rejaga nisbatan qanday yakunini aniqlash
225.Samaradorlikni nima yaratadi
==== Mehnat unumdorligi, tannarxning pasayganligi,bozor narxining oshganligi
226.Biznes reja tahlilidan xulosa nima
====Keying ish faoliyat uchun samarali reja belgilash
227.Korxona rivojlanishida bankning o’rni nimada
====Korxonani pul bilan ta’monlash
228.Korxonada ishlab chiqarish xarajatlari nima
====Bu tovar va xizmatlar yaratish, sotish bilan bog’liq sarflardir
229.Qaytarilmaydigan xarajat nima
====Istemolga qilingan xarajat
230.Firma xarajatlari necha turda bo’ladi
=== 4
231.Tannarx moddiy va mehnat harajatini ifodasi
==== Mahsulotni yaratish uchun,zarur mehnatning asosiy qismi, sotish uchun xarajatlar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1. Biznes – bu: ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan shug’ullanib, pul, daromad topishni bildiradi; Tadbirkorlik – bu
|
,Kredit berish tamoyillari qaysi bandda to`g’ri tavsiflangan?

|
,Kredit berish tamoyillari qaysi bandda to`g’ri tavsiflangan?
|
bet | 6/15 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 63,54 Kb. | | #249410 |
Bog'liq kichik biznrsdan test66,Kredit berish tamoyillari qaysi bandda to`g’ri tavsiflangan?
====qaytarib berish foizi bilan, maqsadli, muddatli
67,Quyida qayd qilingan kapital turlarining qaysi biri tadbirkor kapitali bo`la oladi?
====xususiy kapital
68,Tadbirkorning xususiy kapitali qanday shakllanadi?
====korxona foydasi evaziga
69,Tadbirkorning qarz kredit kapitali qanday shakllanadi?
bankdan olinadigan kreditlar evaziga
70,Mahalliy soliqlarga qaysi bir soliq turi kiradi?
====mol-mulk solig’i
71,Qo`shilgan qiymat solig’i stavkasini kim belgilaydi?
====Davlat soliq qo`mitasi
72,Aksiz solig’i stavkasini kim belgilaydi?
==== Davlat soliq qo`mitasi
73.Joylarga chiqib tadbirkorlik sub`ektlarining moliya-xo`jalik faoliyatini tekshirish (taftish qilish) qaysi nazorat qiluvchi idora tomonidan amalga oshiriladi?
====davlat soliq inspektsiyasi
74.O`zbekiston Respublikasi Prezidentining 21.09.2005 yildagi PQ-186 – sonli Qaroriga asosan auditorlik, veterinariya, tibbiyot, farmatsevtika, sug’urta, birja, turizm, lombard, ulgurji savdo, qimmatbaho tosh va metallaridan zargarlik buyumlari tayyorlash faoliyatiga qancha muddatga litsenziya beriladi?
====cheklanmagan muddatga
75.Qishloq xo`jaligi mahsulotlari etishtirish va qayta ishlash bilan shug’ullanuvchi kichik korxonalarda ishlovchi xodimlar soni qancha bo`lishi mumkin?
====25 kishi
76.Kichik biznes sub`ektlarini davlat ro`yxatidan o`tkazish necha kunda amalga oshirilishi kerak?
====ariza berilgan sanadan boshlab 7 ish kunidan 30 ish kunigacha
77.Ishlab chiqarish tarmoqlarida band bo`lgan xodimlar soni 20 kishidan, xizmat ko`rsatish sohasida 10 kishidan oshmagan kichik biznes sub`ekti qanday ataladi?
====mikrofirma
|
| |
Chorvachilik mahsuloti etishtirishga ixtisoslashtirilgan fermer xo`jaligi qanday shartlarga asosan tashkil etilishi mumkin?

|
Chorvachilik mahsuloti etishtirishga ixtisoslashtirilgan fermer xo`jaligi qanday shartlarga asosan tashkil etilishi mumkin?
|
bet | 7/15 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 63,54 Kb. | | #249410 |
Bog'liq kichik biznrsdan test78.Chorvachilik mahsuloti etishtirishga ixtisoslashtirilgan fermer xo`jaligi qanday shartlarga asosan tashkil etilishi mumkin?
====kamida 30 shartli bosh chorva moli bo`lgan taqdirda
79.YAkka tartibdagi tadbirkorlikni qanday turlarini bilasiz?
====shaxsiy tadbirkorlik, birgalikdagi tadbirkorlik
80.Tadbirkorlik qanday tamoyillarga asoslanadi?
====mulkka egalik kilish, foyda olishga intilish, erkinlik, ma`suliyat, tavakkalchilik, konunga buysunish, rakobatda qatnashish, uz uzini boshqarish
81. Mulkchilikning qanday turlarini bilasiz?
==== shaxsiy va xususiy mulk, jamoa mulki, davlat mulki, aralash mulk, kushma korxonalar mulki
82.Qo‘shma korxonalar mulki, jamoa mulki
====yakka tadbirkorlik, xususiy, jamoa, aralash tadbirkorlik
83.Muddati bo`yicha rejalashtirishning qanday turlarini bilasiz?
====uzok muddatli, urta muddatli, kiska muddatli rejalashtirish
84 Biznes - reja nima?
====biznes - reja firmaning rivojlanishi strategiyasini belgilab beradigan asosiy xujjat
85.Mulk shakliga qarab korxonalar qanday turlarga bo‘linadi?
====xususiy korxonalar, jamoa korxonalari, davlat korxonalari, kushma korxonalar
86.Ish ko‘lami va boshqarish tartibiga ko‘ra korxonalar qayday turlarga bo`linadi?
==== kichik, urta, yirik korxonalar
87.Bozor nima?
==== oldi - sotdi jarayoni amalga oshiriladigan joy
88.Bozor segmentatsiyasi deganda nimani tushunasiz?
====bozorni xar xil xaridorlar guruxlariga bulish, ajratish, tabaqalashtirish
89.Qanday turdagi xo`jalik yurituvchi sub`ektlarning moliya-xo`jalik faoliyatini rejali tartibda 4 yilda ko`pi bilan 1 marta tekshirishga ruxsat beriladi?
==== yangidan tashkil etilgan kichik korxonalar, mikrofirmalar
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Chorvachilik mahsuloti etishtirishga ixtisoslashtirilgan fermer xo`jaligi qanday shartlarga asosan tashkil etilishi mumkin?
|
Ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan shug’ullanib, pul, daromad topishni

|
Ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan shug’ullanib, pul, daromad topishniBog'liq Ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bila
Biznes – bu:
ruxsat etilgan, jamiyat a`zolariga naf keltiruvchi faoliyat bilan shug’ullanib, pul, daromad topishni
bildiradi
Tadbirkorlik – bu:
yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan mahsulot ishlab chiqarish (xizmat ko`rsatish) yo`li bilan
tavakkal qilib, o`z mulkiy javobgarligi ostida amalga oshiriladigan tashabbuskorlik faoliyati
Biznesmen – bu:
biznes bilan shug’ullanuvchi shaxs
Tadbirkor – bu:
yuridik shaxs bo`lmasdan doimiy asosda tadbirkorlik bilan shug’ullanuvchi jismoniy shaxs
Biznes qilishdan maqsad
: foyda olish va uni muttasil oshirib borishdir xarajatdan ko`ra ko`proq
daromad olishdir
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes qilishning g’ayri qonuniy usullari hisoblanadi?
Qallovlik,tovlamachilik,poraxo`rlik, o`g’rilik va narkotik moddalar bilan shug’ullanib pul topish
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri tadbirkorlik tamoyillari bo`lib hisoblanadi?
mulk sohibi bo`lish, iqtisodiy erkinlik va mas`uliyat hamda iqtisodiy tavakkalchilik
Tadbirkorlik siri deganda tadbirkorning:
yangi texnologiyani qo`llashni mahfiy tutishi tushuniladi
Tadbirkorlik nufuzi deganda tadbirkorlikning:
tadbirkorlik doirasida obro`-e`tiborli bo`lish tushuniladi
“Kichik va xususiy” tadbirkorlikni rivojlantirishni rag’batlantirish to`g’risidagi O`zbekiston
Respublikasining qonuni qachon qabul qilingan?
1995 yil 21 dekabr
“Kichik va xususiy” tadbirkorlikni rivojlantirishni rag’batlantirish to`g’risidagi O`zbekiston
Respublikasining qonuniga kiritilgan o`zgarish vaqti qaysi javobda to`g’ri berilgan?
1998 yil 9 aprel
“Tadbirkorlik to`g’risida”gi O`zbekiston Respublikasi Qonuni qachon qabul qilingan?
Quyida qayd qilingan pul topish yo`llarining qaysi biri tadbirkorlikka kirmaydi?
yollanib ishlash orqali pul topish, erni ijaraga berib, renta orqali pul topish, pulni bankka qo`yib, foiz
orqali pul topish
Quyida qayd qilingan javoblarning qaysi biri kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning afzalliklari
hisoblanadi?
moslashuvchanlik va tezkor qarorlar qabul qilish imkoniyati, mahalliy shart-sharoitlarga tez ko`nikma
hosil qilish, tezlik bilan moddiy yutuqqa erishish imkoniyati
Quyida qayd qilingan javoblarning qaysi biri kichik biznes va xususiy tadbirkorlikning kamchiliklariga
taalluqli?
mehnat resurslarining kamroq jalb qilinishi
O`zbekiston Respublikasi qonunlariga ko`ra sanoat va qurilishda kichik korxonalar turkumiga odatda
hisobot davrida ulardagi xodimlarning o`rtacha soni quyidagi chegaradan oshmagan korxonalar
kiradi:
50 nafargacha
O`zbekiston Respublikasi qonunlariga ko`ra noishlab chiqarish sohasida kichik korxonalar turkumiga
odatda hisobot davrida ulardagi hodimlarning o`rtacha soni quyidagi chegaradan oshmagan
korxonalar kiradi:
10 nafargacha
O`zbekiston Respublikasi Qonunlariga ko`ra chakana savdoda kichik korxonalar turkumiga odatda
hisobot davrida ulardagi xodimlarning o`rtacha soni quyidagi chegaradan oshmagan korxonalar
kiradi:
10 nafargacha
|
| |
a. Tadbirkorlik shakllari - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari Reja

tadbirkorlik;
- dehqon xo‘jaligining umumiy birgalikdagi mulki negizida
amalga oshiriladigan
dehqon xo‘jaligi;
- o‘zlariga umumiy ulushi mulk huquqida tegishli bo‘lgan umumiy mulk negizida
yakka tartibdagi tadbirkorlikni amalga oshiradigan shirkat xo‘jaligi.
YUridik
shaxs tashkil qilmay, o‘z faoliyatini amalga oshiradigan tadbirkor sifatida
ro‘yxatdan o‘tkazilgan jismoniy shaxsga davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi haqidagi guvoxnoma
beriladi va u jismoniy shaxslarni ro‘yxatdan o‘tkazish reestrida qayd qilinadi. Ushbu guvohnoma
bankda hisob-kitob varag‘i ochish, soliq organlaridan ro‘yxatdan o‘tish,
muhr va boshqa
rekvizitlarni tayyorlash uchun asos bo‘lib hisoblanadi.
O‘zbekistan Respublikasida «Xususiy tadbirkorlik to‘g‘risidagi Nizom»da xususiy
tadbirkorlik faoliyatiga quyidagicha ta’rif berilgan:
Fanidan Mustaqil ish Bajardi: Toshtemirov Shaxzod 241/21 Gurux Tekshirdi: Toshkent 2023

Fanidan Mustaqil ish Bajardi: Toshtemirov Shaxzod 241/21 Gurux Tekshirdi: Toshkent 2023
Download
79,39 Kb.
Sana
30.11.2023
Hajmi
79,39 Kb.
#108564
Bog'liq
Toshtemirov Shaxzod (1)
MUHAMMAD
AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
.
fanidan
Mustaqil ish
Bajardi: Toshtemirov Shaxzod 241/21_Gurux
Tekshirdi:
Toshkent 2023
Download
79,39 Kb.
Download
79,39 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fanidan Mustaqil ish Bajardi: Toshtemirov Shaxzod 241/21 Gurux Tekshirdi: Toshkent 2023
Download
79,39 Kb.
Amaliy ishni bajarish tartibi

|
Amaliy ishni bajarish tartibi
|
bet | 47/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( Amaliy ishni bajarish tartibi:
1. Komyuterni ishga tushirish uchun o’qituvchidan ruxsat oling.
2. Kompyuterni ishga tushiring va windows operatsion tizimini yuklang.
3. Microsoft Word dasturini ishga tushiring va “Madhiya.doc” hujjatini oching. Madhiyaga nom bering (birnichi satrni surib, madhiyaga nom bering)
4. Naqarotdan uch marta nusxa ko’chiring. Birinchi naqarotni markaz bo’yicha tekislang. Ikkinchi naqarotni o’ng tomon bo’yicha tekislang.
5. Madhiya nomini markazga joylashtiring, uni yashil rang bilan ajrating va kursiv bilan belgilang. Birinchi naqarotda shriftning qora rangini ko’k rangga almashtiring.
6. Ikkinchi naqarotda shrift rangini qizil rangga almashtiring. Hosil bo’lgan hujjatni “Madhiya 1.doc” nomi bilan saqlab qo’ying.
7. “Формат – Шрифт – Интервал” bo’limlarini tanlang. Undagi “Разрежённый” yoki “Уплотнённый” variantlaridan birni tanlab, OK tugmasini bosing). Birinchi naqarotdagi satrlar orasidagi intervalni bir yarim barobarga oshiring. (Naqarotni ajrating.
8. «Формат – Абзац – Интервал междустрочный» bo’limlarini tanlang, undagi variantlardan “Повторный” variantini tanlab OK tugmachasini bosing va ajratishni bekor qiling). Ikkinchi naqarot satrlari orasidagi intervalni ikki marta oshiring (3- vazifa kabi bajariladi).Birinchi naqarot satrlarini raqamlar bilan belgilang. (Naqarotni ajrating, formatlash muskunalari panelidan “Нумерация” tugmasini bosing va ajratishni bekor qiling).
9. Ikkinchi naqarot satrlarini lotin alifbosi harflari bilan belgilang. (Naqarotni ajrating, “Формат – Список” bo’limlarini tanlang, «Нумерованный» qismida nomerlash variantini tanlang, ajratishni bekor qiling).
10.Naqarotlardan birni markerlangan ro’yxat sifatida rasmiylashtiring. (Naqarotni ajrating, formatlash uskunalari panelida “Маркер” tugmasini bosing, ajratishni bekor qiling). Hujjatni “Madhiya 2.doc” nomi bilan saqlab qo’ying.
11.Dastur ishini yakunlang, komyuterni o’chiring.
Nazorat savollari.
1.Word dasturini ishga tushirish tartibini ayting?
2. Hujjatlarni tahrirlash buyruqlari qaysi menyuda joylashgan?
3. Matn va rasmlar sichqoncha yordamida qanday belgilanadi?
4.Amallar qanday bekor qilinadi?
5. Rasm yoki matn parchasini ko’chirish qanday bajariladi?
6. Matn parchasini izlash qanday amalgam oshiriladi?
|
| |
Gologrammalarning asosiy xossalari

|
Gologrammalarning asosiy xossalari
|
bet | 4/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 149,3 Kb. | | #241057 |
Bog'liq Golografiya prinsipi va uning qoʻllanilishii-fayllar.orgGologrammalarning asosiy xossalari.Bu xususiyatlar ularda nafaqat amplitudalar, balki to'lqinlarning fazalari ham aniqlanganligi bilan bog'liq. Plastinaning sirtidagi deyarli har bir nuqta ob'ektning barcha nuqtalaridan aks ettirilgan nurlanishdan ta'sirlanadi. Bu shuni anglatadiki, har qanday, hatto kichik bir qism ham butun mavzu haqida vizual ma'lumotni o'z ichiga oladi.
1. Ob'ektning tasvirini gologrammaning har qanday, hatto kichik qismida ham olish mumkin. Ammo gologrammaning bir qismidan olingan tasvirning sifati butun gologrammadan olingan tasvirdan yomonroqdir. Gologrammani bir necha bo'laklarga bo'lish mumkin va ularning har biri asl tasvirni to'liq takrorlaydi. Qora chiziqlar shaffof bo'ladigan gologramma nashri va aksincha, asl gologramma bilan bir xil tasvirni yaratadi. (Fotosurat ham, Denisyuk gologrammasi ham bunday xususiyatga ega emas.)
2. Golografik tasvirni tiklash bosqichida kattalashtirish mumkin. Gologramma parallel yorug'lik nuri bilan yozib olinganda va divergent bilan rekonstruksiya qilinsa, tasvir ajralib chiqish burchagiga mutanosib ravishda kattalashtiriladi. (Bu xususiyat rentgen-golografik mikroskoplarda qo'llaniladi).
3. Agar bir plastinada bir nechta gologrammalar turli, lekin ko'p bo'lmagan to'lqin uzunliklari yordamida yozilgan bo'lsa, ularning barchasi mos nurlanish bilan lazerlar yordamida mustaqil ravishda o'qilishi mumkin. Xuddi shu tarzda siz to'liq rangli tasvirni yozib olishingiz mumkin.
4. Gologrammani kompyuter yordamida va hatto qo'lda hisoblash va chizish mumkin. Siz haqiqatda mavjud bo'lmagan narsalarni tasvirlaydigan gologrammalarni yaratishingiz mumkin. Kompyuter uchun ob'ektning shakli va unga tushayotgan yorug'lik to'lqin uzunligini o'rnatish kifoya. Ushbu ma'lumotlarga asoslanib, kompyuter aks ettirilgan nurlarning interferensiyasining rasmini chizadi. Sun'iy gologramma orqali yorug'lik nurini o'tkazib, siz ixtiro qilingan ob'ektning uch o'lchamli tasvirini ko'rishingiz mumkin. Shunday qilib, bir nuqtaning eng oddiy gologrammasini olgan holda Fresnel zonasi plitasini chizish qiyin emas, lekin ob'ekt qanchalik murakkab bo'lsa, bunday sun'iy gologramma shunchalik chalkash bo'ladi.
|
| |
O‟qituvchilari kasbiy kompetentligini shakllantirish vositalari va metodlari

O‟qituvchilari kasbiy kompetentligini shakllantirish vositalari va metodlari
Download
359,64 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
07.10.2024
Hajmi
359,64 Kb.
#273851
Download
359,64 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‟qituvchilari kasbiy kompetentligini shakllantirish vositalari va metodlari
Download
359,64 Kb.
Matnni ko'rish
Guruh o„quvchilari 2 guruhga bo„linadi va bir a‟lochi talaba eksport etib

|
Guruh o„quvchilari 2 guruhga bo„linadi va bir a‟lochi talaba eksport etibBog'liq Kasbiy kompetentlik 1Guruh o„quvchilari 2 guruhga bo„linadi va bir a‟lochi talaba eksport etib
saylanadi. Quyidagicha joylashadi
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1145 www.ares.uz
O„QUV MASHG„ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ish bosqichlari va vaqti
Faoliyat mazmuni
ta‟lim beruvchi
ta‟lim oluvchilar
1. Mavzug a kirish
bosqichi (20 daqiqa)
1.1. Mavzu nomini, mavzu
rejasini, maqsadini aytadi va
slayd orqali namoyish etadi.
1.2. Mavzuga doir tayanch
so„z va iboralarni
tanishtiradi; mustaqil ishlash
uchun adabiyotlar ro„yxatini
aytadi. 1.3. Dars mobaynida
foydalanilayotgan usul va
vositalar, baholash
mezonlari bilan
tanishtiradilar
Tinglaydilar, yozib
oladilar.
Aniqlashtiradilar,
savollar beradilar
2. Asosiy bosqich (50
daqiqa)
2.1. Power Point dasturi
yordamida slaydlarni
namoyish qilish va izohlash
bilan mavzu bo„yicha asosiy
nazariy jihatlarini tushuntirib
beradi
2.2. O„tilgan mavzuni
mustahkamlash uchun
guruhlar “Ikki qismli
kundalik” jadvalini to„ldiradi
2.3 Ma‟ruza rejasi va
tuzilishiga muvofiq ta‟lim
jarayonini tashkil etish
bo„yicha harakatlar tartibini
bayon etadilar.
2.4 O„qituvchi talabalar
bilan birgalikda mavzuni
“Nima uchun” sxemasidan
foydalanib mustahkamlaydi.
to„ldiriladi.
2.5 “Aqliy hujum” usulidan
Tinglaydilar, yozadilar.
Berilgan savollarga
javob beradi.
Guruhlarda ishlaydilar.
Ilovadagi jadval-larni
to„ldiradilar
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq Kasbiy kompetentlik 1ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1142 www.ares.uz
pedagogning faoliyat turlari: o‟quv; metodik; tarbiyaviy; tashkiliy; ilmiy
(rahbarlik); kadrlar bilan ishlash; tadbirkorlik; ekspertlik va boshqalar.
pedagog faoliyat yurituvchi muassasalar: maktagacha ta‟lim; umumiy o‟rta
ta‟lim; o‟rta maxsus, kasb-hunar ta‟limi; oliy ta‟lim; oliy ta‟limdan keyingi ta‟lim;
maktabdan tashqari ta‟lim; ta‟limni boshqarish organlari. Pedagog shaxsiga
qo‟yiladigan talablar mazmuni asoslandi va ularning har biriga tavsif berildi.
NATIJALAR
Berilayotgan axborotlar mashg‟ulot mavzusining mazmuniga mos bo‟lishi
bilan birga talabalarda zarur ko‟nikma hamda malakalarni shakllantirishni
ta‟minlovchi topshiriqlar va vazifalardan tashkil topishi, talabalar o‟zlashtirishi lozim
bo‟lgan axborotlar hajmini aniqlashi, ma‟lum bir mantiqiy tizimda taqdim etilishi,
uzviylik va uzluksizlik tamoyillariga mos kelishi, nihoyat, tizimlilik tamoyiliga javob
bera olishi zarur. Shuningdek, axborotlarning talabalar tayyorgarlik darajasiga mos
bo‟lishi maqsadga muvofiq sanaladi.
Zamonaviy axborot texnologiyalarining vositalari qatoriga: kompyuter,
skaner, videokamera, LCD proektor, interaktiv elektron doska, faks modem, telefon,
elektron pochta, multimedia vositalari, Internet va Intranet tarmoqalari, mobil aloqa
tizimlari, ma‟lumotlar omborini boshqarish tizimlari, sun‟iy intelekt tizimlarini
kiritish mumkin.
O„qitish metodlari ko„p qirralidir. Shu sababli ham ularni ko„plab tasniflari
mavjuddir. Bu tasniflarda metodlar bir yoki bir nechta belgilar bo„yicha jamlanadi.
1. An‟anaviy tasnif. Umumiy belgi sifatida bilim manbai olinadi.
-Amaliy : Tajriba, Mashqlar qilish , Mustaqil ish , Laboratoriya ishi.
-Ko„rgazmali : Illyustratsiya , Kuzatish.
-Og„zaki : Tushuntirish, Hikoya qilish, Suhbat, Ma‟ruza.
- Kitob bilan ishlash: O„qish, Tez ko„rib chiqish, Sitata olish, Bayon etish,
qayta so„zlab berish, Konspekt.
-Video metod : Ko„rib chiqish, Mashq ishlash.
2. Hozirgi kunda o„qitish metodlarining uchta katta guruhi alohida
ajratilgandir:
- o„quv-bilish faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish metodlari;
- o„quv-bilish faoliyatini nazorat va o„z-o„zini nazorat qilish metodlari;
- o„quv-bilish faoliyatini rag„batlantirish va motivatsiya metodlari;
Ma‟lumki, “Informatika va axborot texnologiyalari” o„quv predmetining asosiy
vazifasi o„quvchilarni zamonaviy axborot texnologiyalarining ba‟zi bir umumiy
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1146 www.ares.uz
foydalanib, yangi mavzu
mustahkamlanadi
3. Yakuniy bosqich (10
daqiqa)
3.1. Mavzu bo„yicha
talabalarda
yuzaga kelgan
savollarga javob beradi,
yakunlovchi xulosa qiladi.
3.2.
Baholash mezoni
bo„yicha talabar bahosini
e‟lon qiladilar. 3.2. Mustaqil
ishlash uchun vazifa beradi:
“Rezyume”
jadvali
Savollar beradi.
Vazifani yozib oladi.
MUHOKAMALAR
Ta‟lim jarayonining mohiyatini o‟zaro bog‟langan uchta-o‟qitish, tarbiyalash
va rivojlantirish kabi omillar tashkil etadi. Mavzu bo‟yicha ko‟plab adabiyotlar tahlil
qilindi. Olimlarning qarashlari va tadqiqotlari o`rganildi.
Ular tavsiya qilgan metod
va vositalar tahlil qilindi. Shu asosida mashg`ulot mavzusi va maqsadidan kelib
chiqqan holda mashg`ulotni tashkil qilgan samarali va tinglovchi o`zlashtirishi uchun
maqbul bo`lishi asoslandi.
XULOSA
Xulosa o‟rnida har bir fan va mavzu yoritilish jarayoni
avvalo talaba yuqori
darajali bilim olishi va yuqori kasbiy kompitentligini shakillantirishga qaratish
ularning kelgusida yuqori salohiyatli va raqobat bardosh kadrlar bo‟lib yetishishlariga
yordam beradi. Bu avvalo, jamiyatni rivojlantirishga asosiy omil bo‟lib xizmat qiladi.
Zero, yuqori malakali pedagog kadrlarni tayyorlash avvalo kelgusida ham ta‟lim va
tarbiya beradigan dargohidan salohiyatli yoshlar yetishib chiqishini ta‟minlaydi.
REFERENCES
1.
A.A. Shayusupova S.R.Kamalova “Malaka va kompetensiyalarni baholash” O„quv
qo„llanma TOSHKENT-2012.
2.
Abduqodirov A. A. va boshq. Axborot texnologiyasi fani bo„yicha kasb-hunar kollejlari
uchun o„quv dasturi. - Toshkent: 2000.- 8 bet.
3.
Abduqodirov A. A.. va boshq. Axborot texnologiyalari.: Akademik litsey va kasb -hunar
kollejlari uchun darslik. / Abdukodirov A.,
4.
A.A.Abduqodirov, A.G‟.Hayitov, R.R.Shodiev «Axborot texnologiyalari» T. –
“O‟qituvchi” – 2002 yil
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq Kasbiy kompetentlik 1ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1143 www.ares.uz
g„oyalari bilan tanishtirish, axborot texnologiyalarining amaliyotdagi tatbiqini va
kompyuterlarning zamonaviy hayotdagi ro„lini ochib berishdan iborat. Lekin,
didaktik tamoyillarni hisobga olgan holda, o„quvchilarga nafaqat faktlarning qat‟iy
ilmiy bayonini berish, balki o„qitishning turli qiziqarli metodlarini ham qo„llashi
lozim.
Bugungi kunda talabalarni mustaqil fikrlaydigan qilib tarbiyalash vazifasi
asosiy maqsadlardan biri qilib qo„yilgan. Ushbu masalani hal etilishi ko„p jihatdan
o„qitishning interfaol metodlarini qo„llashga ham bog„liq. Avvalo “interfaol
(interaktiv)” tushunchani aniqlashtirib olaylik. “Interaktiv” degan so„z inglizcha
“interact” so„zidan kelib chiqqan. “Inter” - o„zaro, “act” - ish ko„rmoq, ishlamoq
degan ma‟nolarni anglatadi. Bunday metodlar hamkorlikda ishlashni talab etib
auditoriyadagi barchani qamrab olishga qaratilagn. Interfaol o„qitishning mohiyati
o„quv jarayonini shunday tashkil etadiki, unda barcha o„quvchilar bilish jarayoniga
jalb qilingan bo„lib, erkin fikrlash, tahlil qilish va mantiqiy fikr yuritish
imkoniyatlariga ega bo„ladilar.
Interfaol metoddan foydalanib o„qitishni tashkilotchilari uchun, sof o„quv
maqsadlaridan tashqari quyidagi jihatlar ham muhimdir:
- guruhdagi o„quvchilarning o„zaro muloqotlari jarayonida, boshqalarning
qobilyatlarini tushunib yetish; - boshqalar bilan o„zaro muloqotda bo„lish va ularning
yordamiga muhtojlik zaruratining shakllanishi;
- o„quvchilarda musobaqa, raqobatchilik kayfiyatlarini rivojlantirish.
Shuning uchun interfaol usullardan foydalanib o„qitish guruhlarida
muvaffaqiyatli faoliyat ko„rsatish uchun zarur bo„lgan ikkita asosiy funksiyalar
amalga oshirilishi lozim:
- o„qitishning pragmatik jihati qo„yilgan o„quv masalasini yechishlikning
shartligi;
- tarbiyaviy masalalarni yechish (hamkorlikdagi ish jarayonida guruh
a‟zolariga yordam ko„rsatish, xulq-atvor normalarini shakllantirish).
Interfaol metodlarga misol tariqasida
|
| |
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

|
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCESBog'liq Kasbiy kompetentlik 1ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1140 www.ares.uz
and information technology, professional competence, qualification requirements for
modern professionals.
Keywords:
Competence, professional competence, modern specialist, Insert
method, traditional lesson, professional training, professional activity.
KIRISH
Bugun ta‟lim har tomonlama takomillashib zamon talablari asosida tashkil
etilishi va yuqori samara berishi kabi masalalarni qo`ymoqda. Ta‟limning sifati va
samarasi faqatgina tayyorlangan kadrlarga ko`ra belgilanadi. Shu asosida kardlarni
tayyorlashga zamonaviy talablar asosida yondashish maqsadga muvofiqdir.
Kompetentli yondashuv tushunchasi, o‟rganilishi, o‟rni va ahamiyati. Kompetensiya
iborasi zamonaviy adabiyotda keng qo‟llaniladigan termin bo‟lib, ta‟lim, xodimlarni
tanlash, mehnat natijasini baholash, ta‟limning muvaffaqiyatligi, professional
yo‟naltirilganlik va shu kabi masalalarni qamrab oladi. Bugungi kunda ma‟no nuqtai
nazaridan oxirgacha aniqlashtirilmagan deb hisoblanadi. 1970-yillarda ko`pgina
G‟arb Yevropa davlatlarida paydo bo`lib, bunda kompetentlik professional
tayyorgarlikning yangi yo`nalishini ko`rsatadigan bo‟ldi. «Kompetentlik» termini
ta‟lim faqatgina individual, texnik yoki tajribaviy bilim va qobiliyatni egallash
masalalari bilan bog„liq bo‟lib qolmay, balki individ shaxsni keyinchalik
rivojlantirishga baza bo‟lib, xizmat qila oladigan qobiliyat va ko„nikmalari
majmuasini ifoda qiladi. Ammo bu g‟oya barcha Yevropa davlatlarida turlicha o‟z
ifodasini topdi. Masalan, Germaniyada 1980-yillardan boshlab, «professional
faoliyatda kompetentlik» iborasi boshlangich professional tayyorgarlik mobaynida
erishilishi shart bo‟lgan maqsadni ifodalagan. Bu o‟qitish kursi o‟zaro bog‟liqlik,
texnik kompleks va umumiy bilim yig‟indisidan iborat bo‟lib, bu bitiruvchiga turli
ish joylarida ishni davom ettirish imkonini berar edi. Bu umumiy malaka o‟zgarishsiz
qolishi mumkin emas, u rivojlanib borishi kerak, chunki individ va jamiyat
manfaatlaridan kelib chiqqan xolda mehnat dunyosining talablari va shartlari ham
o„zgarib turadi.[1]
|
| |
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1141 www.ares.uz
H.Abdukarimov, N.Azizxo‟jaeva, A.Aliev, Yu.A.Axrorov, A.A.Verbitskiy,
R.H.Jo‟raev, B.R.Jo‟raeva, J.G‟.Yo‟ldoshev, S.M.Markova, G.M.Maxmutova,
A.A.Hamidov, F.R.Yuzlikaevlarning ishlarida tadqiq etilgan.
Kompetentlik-biron bir ishni samarali qila olish qobiliyati, ma‟lum bir kasbda
qo„llaniladigan standartlar bo`yicha bajara olish qobiliyati.
Quyidagi kompetentlik turlari mavjud:
- O`zini tutish(individual)
- Texnik (pofessional)
- Umumiy
- Maxsus
- Boshlang`ich (porogovaya)
- Ijrochi
- Differensial
1. O`zini tutish (povedencheskaya) kompetentligi- o„zining
professional
vazifalarini bajarish paytida insonning individualligini xarakterlovchi kompetentlik
tushuniladi. 2. Texnik (professional) kompetentlik- bu mexnat natijalari, professional
majburiyatlarni bajarish standartlari bilan bevosita bog„liq
bulgan kompetentlik
tushuniladi.
3. Umumiy kompetentlik-ma‟lum bir kasb bilan shug`ullanuvchi barcha
insonlarni xarakterlovchi kompetenllik xisoblanadi.
4. Maxsus kompetentlik- aniq professional majburiyatlarni
samarali bajarish
uchun kerak bo`lgan kompetentlik tushuniladi.
5. Boshlang`ich kompetentlik-topshirilgan professional vazifalarni bajarish
uchun ishchiga zarur bo`lgan asos, baza kompetentlari tushuniladi.
6. Ijrochilik kompetentligi- erishilgan natijaning
sifatini aniqlashtiruvchi
kompetentlikdir.
7. Differensial kompetentlik - u yoki bu darajada samarali ijrochilarni
farqlashga yordam beradigan kompetenlik hisoblanadi.
Informatika va axborot texnologiyalari fanlarini o‟qitish
jarayonida
kompetentlikni shakllantirishga qaratilgan ta‟lim metodlari va vositalaridan
foydalanish.
Pedagog shaxsiga qo‟yiladigan talablar asosida
uning modelini ishlab
chiqishda oliy ta‟limning Davlat ta‟lim standartlarida belgilab berilgan quyidagi
holatlar asos uchun qabul qilindi[10]:
pedagogning faoliyat sohalari: ta‟lim; boshqaruv.
O’zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi viloyati tumani xtb tasarrufidagi

|
O’zbekiston respublikasi xalq ta’lim vazirligi viloyati tumani xtb tasarrufidagi
|
bet | 1/4 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #120727 |
Bog'liq 1-sinf Matematika Bo’laklardan butunni, butundan bo’laklarni hosil qilish dars ishlanma
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI XALQ TA’LIM VAZIRLIGI
_________________ viloyati
__________ tumani XTB tasarrufidagi
___-umumiy o'rta ta'lim matabining
Boshlang'ich sinf o'qituvchisi
_____________________________ning
Matematika fanidan
DARS ISHLANMASI
Eng katta boylik– bu aql-zakovat va ilm,
Eng kata qashshoqlik - bu bilimsizlikdir!
SH.MIRZIYOYEV
Mavzu: Bo’laklardan butunni, butundan bo’laklarni hosil qilish
Maqsad: 1. Ta'imiy: O’quvchilarga matematika fani wng kerakli fan ekanligini, har sohada albatta uchrashini tushuntirish. Qismlardan butunni, butundan bo’laklarni hosil qilish malakasini o’rgatish.
2.Tarbiyaviy: O'quvchilarni do'stona munosabatni shakllantiish, vataparvarlik ruhida tarbiyalash .Ekologik tarbiya berish
3.Rivojlantiruvchi: O'quvchilarni erkin fikrlash qobilyatini rivojlantirish ,fanga qiziqtirib o'qituvchilik kasbiga yo'naltirish,darsda o’rganganlarini hayotda mustaqil qo’llay olishni o’rgatish
Dars turi: Yangi bilim beruvchi.
Metod: Noan'anaviy, Interfaol usullar.
Jihoz: Darslik, Turli ko'rgazmalar, tarqatma materiallar.
Texnik vositalar: Kompyuter (slayd)
Kompetensiya: Matematik savodxonlikni oshirish.
Darsning blok chizmasi
№
|
Darsning borishi
|
Vaqti
|
1.
|
Darsni tashkillash
|
5
|
2.
|
O’tilganlarni so’rash
|
8
|
3.
|
Yangi mavzu bayoni
|
15
|
4.
|
Yangi mavzuni mustahkamlash
|
10
|
5
|
Darsni yakunlab,o’quvchilarni baholash
|
4
|
6
|
Uyga vazifa berish
|
3
|
|
| |
“Insert metodini” - O‟qituvchilari kasbiy kompetentligini shakllantirish vositalari va metodlari

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 2 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 1144 www.ares.uz
3. Matn bilan to„la tanishib chiqilgandan so„ng quyidagi jadval to`ldiriladi:
Insert tenologiyasining jadvali
Buni bilar edim
Buni bilmas edim
Mukammal bilishni xohlayman
+
–
?
Ma‟lumotlar bazasi fanidan ishchi o‟quv dasturi asosida dars ishlanma.
Mavzu
: Microsoft Access dasturida so‟rovlar yaratish.
Mashg’ulot vaqti
-2 soat
Talabalar soni: 15
Mashg’ulot shakli
Axborotli ma‟ruza
Ma’ruza rejasi
1.So‟rovlar yaratish va uning ahamiyati.
2.Oddiy so‟rovlar yaratish.
3.So‟rovlar konstruktori.
O‟quv mashg‟ulotining maqsadi: talabalarga Microsoft Access dasturida so‟rovlar
yaratish,
uning ahamiyati, So‟rovlar
konstruktoridan foydalanish, so‟rovlar
yordamida ma‟lumotlarni boshqarish
haqida tushuncha berish,
Pedagogik vazifalar:
-So‟rovlar haqida tushuncha berish;
-So‟rovlarni yaratish bosqichlari va uning
imkoniyatlarini ko‟rsatib berish;
- Microsoft Access dasturining so‟rovlar
bilan ishlash imkoniyati haqida talabalar
bilimini shakllantirish.
O’quv faoliyati natijalari:
-So‟rovlar haqida aytib bera oladi;
- So‟rovlarni yaratish bosqichlari va
uning imkoniyatlarini ochib bera oladi;
- Microsoft Access dasturi yordamida
so‟rovlar yaratish jarayonini yoritib bera
oladi.
-amaliy ish. MS Word dasturida ishlash

|
-amaliy ish. MS Word dasturida ishlash
|
bet | 48/74 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 6,59 Mb. | | #263152 |
Bog'liq Informatika fanidan amaliy ishlar uchun o’quv uslubiy qo’llanma ( 15-amaliy ish. MS Word dasturida ishlash
(MS-Word dasturida jadvallar yaratish va ular bilan ishlash)
Ishning maqsadi: MS-Word dasturida jadvallar yaratish va ular bilan ishlash malakasini oshirish.
Kerakli asbob va jihozlar: komyuter, kompyuterning asosiy qurilmalari
Nazariy qism: Jadvallar - qator va ustunlarga bo’lingan kataklardan iborat. Bu kataklarga matn yoki grafik axborotlarni joylashtirish mumkin. Jadvalning har bir katagi bo’ylab matn va grafiklarni ko’chirish, katakka joylashgan matnga qarab, qator yoki ustunlarning o’lchamlarini o’zgartirish mumkin. Masalan, qator yoki ustunlarga o’zgartirish kiritish, kataklarni qo’shimcha ramkalash yoki ularga yangi kataklar qo’shish, shuningdek, jadvalda arifmetik amallarni bajarish ham mumkin. Bundan tashqari yana jadvaldagi ma'lumotlarga ko’ra diagrammalar ham yasash mumkin.
Jadvallarning joylashtirish usullari(qo’lda):
a ) uskunalar panelidagi "o’rnatish" tugmasidan foydalanib:
kursorni jadval hosil qilmoqchi bo’lgan joyga qo’ying;
jadvalning "O’rnatish"turmasini bosing, bunda tugma tagida chiziqlar turi hosil bo’ladi;
"Sichqoncha" yordamida zarur sondagi qator va ustunlarni ajrating;
b) "Jadvalni qo’ying" bo’yrug’idan foydalanib (jadval menyusi), kerakli sondagi qator va ustunlarni ajrating(jadvalda 31 tadan ortiq ustun bo’lmaydi);
kursorni jadval hosil qilish kerak bo’lgan joyga qo’ying;
"Jadvalni qo’ying" bo’yrug’ini tanlang (jadval menyusi);
"Jadvalni qo’ying" - muloqot oynasidan kerakli sondagi ustun va qatorlar ko’rsatiladi, qatorlar soniga kerakli qator soni va ustunlar kengligini kiriting (agar oynada ustun va qatorlar ko’rsatilmasa, hammasining o’lchovi bir xil bo’ladi, lekin hujjat raqamdan chiqib ketmaydi);
OK ni bosing.
OFFICE 97 uchun "Chizing" tugmasini xoxlagan o’lchamdagi jadvalni chizadi (ushbu uskuna bilan ishlosh xuddi turtburchakli chizish uskunasi bilan ishlashga o’xshaydi). Qator va ustunlar jadvalning ramkasi "Sichqoncha" tugmasini bosib turib cho’ziladi(tortiladi). Umuman, jadvaldagi harakat "Sichqoncha" yoki klaviatura tugmalari orqali amalga oshiriladi.
Klaviatura orqali harakatlanish:
TAB - navbatdagi katakcha (katak);
SHIFT+TAB - oldingi katak;
a - navbatdagi belgi;
Ya - avvalgi belgi
ALT+END - qatorning oxirgi katagi;
ALT+ PageUp -ustunning birinchi katagi;
ALT+PageDown - ustunning oxirgi katagi.
Jadvalga matnni kiritish: jadval o’rnatilgach, kursor istalgan katakka joylashtiriladi. Shu yerdan matnni jadvalga kiritish mumkin. Xat boshidan boshlash uchun ENTER bosiladi.
Jadval oldiga qatorni joylashtirish uchun kursorni birinchi qatorga qo’yib, ENTER bosiladi.
Matnni jadvaldan yuqotish: "Sichqoncha" yordamida qator yoki ustundagi matnni ajratib olib, DELETE bosiladi.
|
| |
Excelda elektron jadval bilan ishlash tartibi

|
Excelda elektron jadval bilan ishlash tartibi
|
bet | 15/15 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 45,01 Kb. | | #239211 |
Bog'liq Excel dasturi bilan ishlash bo\'yicha qo\'llanma. Excelda formulalExcelda elektron jadval bilan ishlash tartibi
Dasturning yangi versiyalari chiqarilishi bilan Excelda jadvallar bilan ishlash yanada qiziqarli va dinamik bo'lib qoldi. Varaqda aqlli jadval hosil bo'lganda, "Jadvallar bilan ishlash" - "Dizayn" vositasi mavjud bo'ladi.
Bu erda biz jadvalga nom berishimiz, hajmini o'zgartirishimiz mumkin.
Turli xil uslublar mavjud, jadvalni odatiy diapazonga yoki burilish hisobotiga aylantirish qobiliyati.
Dinamik MS Excel elektron jadvallarining xususiyatlari ulkan. Ma'lumotlarni kiritish va avtomatik to'ldirish ko'nikmalaridan boshlaymiz:
Agar siz har bir sarlavha pastki sarlavhasining o'ng tomonidagi o'qni bosgan bo'lsangiz, biz jadval ma'lumotlari bilan ishlash uchun qo'shimcha vositalarga kirish huquqiga ega bo'lamiz.
Ba'zan foydalanuvchi ulkan jadvallar bilan ishlashi kerak. Natijalarni ko'rish uchun siz mingdan ortiq qatorlar bo'ylab harakat qilishingiz kerak. Qatorlarni o'chirish imkoniyat emas (ma'lumotlar keyinroq kerak bo'ladi). Ammo siz buni yashirishingiz mumkin. Shu maqsadda raqamli filtrlardan foydalaning (yuqoridagi rasm). Yashirin bo'lishi kerak bo'lgan qiymatlar yonidagi katakchalarni olib tashlang.
|
| |