nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ADABIYOTLAR - Mavzu: Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja

|
Mavzu: Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja
|
bet | 7/7 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 36,34 Kb. | | #146307 |
Bog'liq Mavzu Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja-fayllar.orgADABIYOTLAR:
1. G’ulomov S.S. va boshqalar “Axborot tizimlari va texnologiyalari” .Oliy o’quv yurti talabalari uchun darslik. Toshkent-“Sharq”- 2000. 529 b.
2. Abduqodirov A., Xaitov A., Shodiyev R. “Axborot texnologiyalari”. Darslik. Toshkent- “O’zbekiston”-2001 y.
3. Axmedov A., Toyloqov N. “Informatika”. Darslik. Toshkent- “O’zbekiston”-2001y.
4. Raxmonqulova S. “Internetda ishlash asoslari”. Toshkent-2001 y.
5. Sattorov A. “Informatika va axborot texnologiyalari” .Darslik. Toshkent-“O’zbekiston” – 2002 y.
6. U. Yuldashev, Sh.K.Raxmatullayeva. Microsoft WINDOWS-98: O’quv qo’llanma.-T., 2001.-29 b.
7. G’ulomov S., Shermuxammedov A., Begalov B. “Iqtisodiy informatika”. Toshkent-“O’zbekiston”-1999 y.
8. Aripov M. “Internet va electron pochta asoslari”. Toshkeny-2000
9. Yo’ldoshev Y.,Raxmatullayeva SH. “Internet asoslari”. Toshkent-2002 y.
10. R. A. Fayziyev, M.A. Tillashayxova. Microsoft Access ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimida ishlash. T. 2004 y.
11. G’aniyev E., Jomurodov D. “Zamonaviy kompyuterlardan foydalanish sirlari”. Toshkent-“Ma’rifat-Madadkor”-2002 y.
12. G’aniyev E.,Jomurodov D., Mo’minov I. “Zamonaviy komp’yuterlarni boshqarish”. Toshkent – “Fan va texnologiya”- 2004 y.
http://fayllar.org
|
| |
HTML - xujjat tuzilishi - Mavzu: Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja

|
Mavzu: Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja
|
bet | 5/7 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 36,34 Kb. | | #146307 |
Bog'liq Mavzu Web-texnologiyalar va ulardan foydalanish reja-fayllar.orgHTML - xujjat tuzilishi
HTML tili andozasi buyicha xujjatga va larini kiritish tavsiya etiladi. Brauzеr HTML xujjatni ukiganida, ularning borligi xujjat bulimlarini anik kursatadi. Agar ular bulmasa xam brauzеr HTML xujjatni tugri ukiydi, lеkin xujjat bulimlari bir - biridan ajralib turmaydi.
WEB saxifalarini o’qish vositalari (Browserlar)
WWW sistеmasi bilan ishlashda ma'lumotlarni kulay kurinishda tasvirlash uchun kompyutеrga maxsus Browser (yullovchi) programmasini urnatish kеrak. WWW browser bu WWWsistеmasi bilan uzaro xamkorlikda ishlovchi amaliy programmalardir. WWW xujjatlari gipеrmatn xisoblanadi. Kompyutеr imkoniyatlaridan kеlib chikib, gipеrmatnlar oddiy matnlardan xujjat tuzilishining borligiga karab fark kiladi. Kupgina Browserlarda Internetning boshka sеrvislariga xam kirish imkoni bor. Masalan, bunga FTP, Gopher va WAIS sеrvеrlari, tеlеkonfеrеntsiya sеrvеri UseNet xamda Telnet sеrvеrlari kiradi.HTML va boshka programma vositalari yordamida tayyorlangan Web saxifalarida foydalanuvchiga tushunarli kurinishda tasvirlash uchun maxsus programmalar ishlab chikilgan bulib, bunday programmalar brauzеr programmalar dеb ataladi. xozirda bir nеcha shunday programmalar ishlab chikilgan bulib, ular tabiiy ravishda xujjatlarni kurishni turlicha taxrir kiladilar. Bular orasida kеng tarkalgan Microsoft Internet Explorer va Netscape Navigator programmalaridir. Birinchi programma tеkinga bеrilsa (albatta, Windows litsеnzion programmasi mavjud bulsa), ikkinchisi tijorat shaklida (pulli) tarkatiladigan programmadir. Biz asosan Microsoft Internet Explorerga tuxtaymiz, chunki xozirda u Web saxifalarni kurishning yuksak kuroliga aylandi. U Windows 98 da brauzеr emas, balki, xatto shaxrlovchi dеb xam yuritiladi. Buning asosiy sababi, HTML va boshka programma vositalaridan (Java, java Script) foydalanib tuzilgan Web saxifalarini uning foydalanuvchiga tushunarli kurinishda sharxlab bеrishidadir. Shunday kilib, brauzеrning asosiy vazifasi URL adrеslarda joylashgan Web saxifalarni kompyutеrga yuklash va uni foydalanuvchiga tushunarli kurinishda monitor ekranida kursatib bеrishdir.
|
| |
ARXITEKTURA, MUHANDISLIK VA ZAMONAVIY

|
ARXITEKTURA, MUHANDISLIK VA ZAMONAVIYBog'liq 5752 (2)ARXITEKTURA, MUHANDISLIK VA ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALAR JURNALI
ISSN: 2181-3469 Jild:02 Nashr:01 2023yil
72
18
Yengni yeng oʻmiziga
tikish
Tayyor yengni yeng oʻmiziga
toʻgʻnogʻichlar
yordamida
kerttimlarini toʻgʻrilab oʻmizga toʻgʻnab
chiqiladi. Keyin yengni oʻmizga
koʻklab, soʻngra mashinada tikiladi.
Yeng oʻmiz choklarini dazmollanadi.
Yeng
oʻmiz
qirqimlarini yoʻrmalab qoyiladi
19
Bluzka etak
qirqimlarini tikish
Koylak etak qirqimim tikish uchun avval
koylak oʻngiga agʻdariladi, yon
choklarini bir-biriga toʻgʻrilab andoza
qoyib, bukish haqi boʻrla-nadi. Soʻngra
bukish haqi buklab yana bir marotaba
bukma ziydan 0.1-0.2 sm bostirib
tikiladi.
20
Izma va tugma oʻrnini
belgilash va puxtalash.
Koylakni dazmollash
Koylak modeliga muvofiq izmalar oʻrni
andoza yordamida boʻrlanadi va maxsus
mashinada puxtalanadi. Unga mos
ravishda tugmalar tikiladi. Tayyor
koylakka soʻngi NII beriladi
V. Yangi mavzuni mustahkamlash:
Yangi mavzuni mustahkamlashda “ZAKOVATLI ZUKKO” metodini qoʻllaymiz.
Mavjud bilimlarni puxta o„zlashtirishda o„quvchlarning fikrlash, tafakkur yuritish layoqatlariga
egaliklari muhim ahamiyatga ega. “Zakovatli zukko” metodi o„quvchlarda tezkor fikrlash
ko„nikmalarini shaklalantirish, shuningdek, ularning tafakkur tezliklarini aniqlashga yordam beradi.
Metod o„z xohishlariga ko„ra shaxsiy imkoniyatlarini sinab ko„rish istagida bo„lgan o„quvchlar uchun
qulay imkoniyat yaratadi. Ular o„qituvchi tomonidan berilgan savollarga qisqa muddatlarda to„g„ri va
aniq javob qaytara olishlari zarur. Savollarning murakkablik darajasiga ko„ra har bir savolga qaytarilgan
to„g„ri javob uchun ballar belgilanadi. Yakuniy ballarning o„rtacha arifmetik qiymatini topish asosida
tezligi aniqlanadi.
Ballarning belgilanishi o„quvchlarning shaxsiy imkoniyatlari to„g„risida aniq tasavvurga ega
bo„lishlarini ta‟minlaydi.
Metod o„quvchlar bilan yakka tartibda, guruhli va ommaviy ishlashda birdek qo„llanilishi mumkin.
Savollar:
1. "Lego o'yinchoqlari" qaysi davlatda yaratilgan?( Daniya)
2. Miyaning qaysi qismi o'rganish, mantiq va hissiyot uchun javobgar ?(Bosh miya)
3. Shimoliy Koreya va Kubada taqiqlangan mashhur ichimlik nomi...(Coca-cola)
4. Dunyoga mashhur qaysi brend sotilmay qolgan tovarlarini chegirma orqali "распродажа" qilib
sotmaslik uchun, shunchaki yoqib yuborishadi? (Louis Vitton)
|
| |
Yozma nutqning - Kirish. Akademik yozuvning mazmuni va vazifalari Shodmonov Zuhriddin Zokirho‘jaevich

|
Kirish. Akademik yozuvning mazmuni va vazifalari Shodmonov Zuhriddin Zokirho‘jaevich
|
bet | 9/22 | Sana | 24.11.2023 | Hajmi | 53,27 Kb. | | #104516 |
Bog'liq Kirish. Akademik yozuvning mazmuni va vazifalari-www.fayllar.orgYozma nutqning, ayniqsa, katta ahamiyati shundan iboratki, u kishilar o‘rtasidagi aloqani kengaytiradi va atrofni o‘rab olgan borliqni bilish chegarasini ancha oshiradi.
Yozma nutqda kishilik jamiyatining tarixiy tajribalari - uning fan, san'at va butun insoniyat madaniyati erishgan yutuqlari qayd qilingan va mustahkamlangandir. Yozuv tufayli ko‘pgina avlodlar tomonidan to‘plangan bilimlar millionlab kishilarning boyligi bo‘lib qoladi va har bir o‘qimishli kishi o‘zining bilish faoliyatida ulardan foydalanishi mumkin.
YOZMA VA OG‘ZAKI USLUB VA UNING XUSUSIYATLARI (davomi)
Sintaksis jihatidan qaraganda yozma nutq eng to‘liq va mukammal nutqdir. Har bir kishi oddiy maktubni yoki ilmiy maqolani yozayotganida grammatika qoidalariga og‘zaki nutqdagiga qaraganda ko‘proq rioya qiladi.
Yozma nutqda gap bo‘laklaridan biri tushib qolsa, bu yozma nutqni o‘qigan kishilar uni qiynalib tushunadilar yoki butunlay tushunolmaydilar. Yozma nutqning sintaksis jihatdan to‘liq bo‘lishi shuning uchun ham zarurki, og‘zaki nutq uchun harakterli bo‘lgan mimika, imo-ishoralar, intonatsiyalar va boshqa shu kabi qo‘shimcha elementlarni yozma nutqda ishlatib bo‘lmaydi.
Yozma nutq, asosan, ixtiyoriy nutq bo‘ladi. Maktub, doklad, ma'ruzalar va boshqa shu kabilarni yozayotgan kishi so‘zlarni ongli ravishda tanlaydi, gaplari yaxshiroq qilib tuzishga intiladi.
YOZMA VA OG‘ZAKI USLUB VA UNING XUSUSIYATLARI (davomi)
Og‘zaki nutq bilan yozma nutq o‘rtasida o‘rtacha joy oladigan nutqlar borki, bu nutqlar monologning alohida turlaridir.
Og‘zaki dokladlar: ma'ruzalar, nutqlar, o‘qituvchining darsni tushuntirib berishi va boshqa shu kabilar monolog nutqning mana shunday alohida turlaridir. Bu nutqlar o‘zining sintaksis tuzilishi jihatidan yozma nutqqa yaqinroqdir: odatda, ma'ruza, doklad qilmoqchi, nutq so‘zlamoqchi, dars bermoqchi bo‘lgan kishi buning uchun tayyorgarlik ko‘radi.
Mana shu tayyorgarlikning o‘zi, ko‘pincha, qilinadigan dokladlarni, ma'ruzalarni va boshqa shu kabilarni oldin yozma bayon qilishdan iborat bo‘ladi. Ammo bu nutqlar amalga oshirilish texnikasi jihatidan, ko‘pincha (agar yozilgan materialni o‘qib berilmasa), og‘zaki nutqqa yaqinlashadi.
Bunday hollarda bu xildagi nutqlar o‘zining sintaksis tuzilishi jihatidan ham og‘zaki nutqqa yaqinlashadi. Odatdagi og‘zaki gaplashuv nutqida bo‘lganidek, monolog nutqning bu turlarida ham mimika, imo-ishoralar, intonatsiya va boshqa shu kabilardan foydalaniladi. Shu sababli, bu hil nutq o‘zining «jonli» bo‘lishi jihatidan ham og‘zaki gaplashuv nutqiga yaqinlashadi.
|
| |
P(ABC)=P(A)P(B\A)P(C - Mustaqil ish mavzu: Bog‘liqsiz hodisalar. Ehtimolliklarni ko‘paytirish. Guruh: 750-22 Bajardi:...

|
Mustaqil ish mavzu: Bog‘liqsiz hodisalar. Ehtimolliklarni ko‘paytirish. Guruh: 750-22 Bajardi: D. Anvarjonov Tekshirdi
|
bet | 5/6 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261993 |
Bog'liq Ehtimollik va statistika mustaqil ish D.AnvarjonovP(ABC)=P(A)P(B\A)P(C\AB)
tenglikka va n ta A1, A2,…, An bog‘liq hodisalar uchun
P(A1, A2,…, An)=P(A1)P(A2\ A1)P(A3\ A1 A2)…Pn(An\ A1, A2,…, An) formulaga ega bo‘lamiz.
12-masala. Qutida 3 ta oq, 7 ta qora shar bor. Tavakkaliga bitta shar, keyin yana bitta shar olindi.
Olingan sharlardan birinchisi oq, ikkinchisi esa qora shar bo‘lish ehtimolligini toping.
Yechish: Birinchi olingan sharning oq bo‘lishi ehtimolligi:
𝑃(𝐴) = .
Ikkinchi olingan sharning qora bo‘lishi shartli ehtimolligi
𝑃(𝐵/𝐴) =
bo‘ladi.
Izlanayotgan ehtimolik bog‘liq hodisalar ehtimolliklarini ko‘paytirish teoremasiga asosan quyidagiga teng:
𝑃 .
13-masala. Talaba imtihonda tushishi mumkin bo‘lgan 25 ta savoldan faqat 20 tasiga tayyorlanib kelgan. O‘qituvchi unga uchta savol berdi. Talabaning uchala savolga ham to‘g‘ri javob berish ehtimolini toping.
Yechish: Quyidagi hodisalarni aniqlaylik:
A={talaba uchala savolga ham javobni biladi}
A1 ={talaba 1-savolning javobni biladi}
A2={talaba 2-savolning javobni biladi}
A3={talaba 3-savolning javobni biladi}
A1, A2, A3 hodisalar o‘zaro bog‘liq, shuning uchun A = A1A2A3 hodisaning ehtimoli quyidagicha hisoblanadi:
𝑃
Javob: 0,496.
HODISALARNING EHTIMOLLIKLARNI HISOBLASH
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mustaqil ish mavzu: Bog‘liqsiz hodisalar. Ehtimolliklarni ko‘paytirish. Guruh: 750-22 Bajardi: D. Anvarjonov Tekshirdi
|
-masala. Ikkita o‘yin toshi tashlandi. A

|
-masala. Ikkita o‘yin toshi tashlandi. A
|
bet | 2/6 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #261993 |
Bog'liq Ehtimollik va statistika mustaqil ish D.Anvarjonov7-masala. Ikkita o‘yin toshi tashlandi. A hodisa birinchi toshda 4 dan kam son, B hodisa esa ikkinchi toshda 2 dan kam son tushganligidan iborat bo‘lsin. A va B hodisalarning kesishmasi A∩B qanday hodisadan iborat bo‘ladi?
Yechish. Keling, barcha elementar hodisalarni jadvalda tasvirlaylik (1rasm).
Unda, A hodisaning ro‘y berishiga qulaylik tug‘diruvchi hodisalar jadvalning 1-, 2- va 3- ustunida turgan elementar hodisalardan iborat bo‘ladi. Bu hodisalar qizil rang bilan o‘rab ko‘rsatilgan.
2-rasm
B hodisaning ro‘y berishiga qulaylik tug‘diruvchi hodisalar esa jadvalning 1- va 2- qatorida turgan elementar hodisalardan iborat bo‘ladi. Bu hodisalar ko‘k rang bilan o‘rab ko‘rsatilgan.
Ko‘rib turganingizdek, 6 ta: (1,1), (2,1), (3,1), (1,2), (2,2), (3,2) elementar hodisalar A hodisaga ham B hodisaga ham tegishli, yani bu hodisalar kesishmasi A∩B ga tegishli.
Demak, A va B hodisalarning kesishmasi A∩B hodisa – bir vaqtning o‘zida ham birinchi toshda 4 dan kam son, ham ikkinchi toshda 2 dan kam son tushganligidan hodisadan iborat bo‘ladi.
E’tibor bergan bo‘lsangiz, jadvalda ham hodisalar keshishmasi Eyler-Venn diagrammasidek (qizil va ko‘k to‘g‘ri to‘rtburchaklar kesishmasi ko‘rinishida) tasvirlangan.
Ehtimolliklarni ko‘paytirishning xossalari Ikkita hodisaning birirning ro‘y berishi ikkinchisining ro‘y berish yoki ro‘y bermasligiga bog‘liq bo‘lmasa bu hodisalar bog‘liqmas hodisalar deyiladi.
Agar A hodisaning ehtimolligi B hodisaning ro‘y bergan yoki bermaganligiga bog‘liq ravishda o‘zgarsa, A hodisa B hodisaga bog‘liq deyiladi.
Tanga ikki marta tashlangan. Birinchi marta tashlashda gerbli tomoni tushish (A hodisa) ehtimolligi ikkinchi marta tashlashda gerbli tomon tushishi yoki tushmasligiga (B hodisa) bog‘liq emas. O‘z navbatida, ikkinchi sinashda gerbli tomon tushish ehtimolligi birinchi tashlash natijasiga bog‘liq emas. Shunday qilib, A va B hodisalar bog‘liqmas hodisalar.
|
| |
Xususiyatlari

Xususiyatlari
Download
301,9 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
25.12.2023
Hajmi
301,9 Kb.
#128086
Download
301,9 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Xususiyatlari
Download
301,9 Kb.
Matnni ko'rish
APRELЬ 

4 hafta ( dan _____ gacha)

Sayr
|
I-hafta ____ dan _____ gacha. 04
|
II-hafta ____ dan _____ gacha. 04
|
III-hafta ____ dan _____ gacha. 04
|
IV-hafta ____ dan _____ gacha. 04
|
kuzatish
|
Dushanba Qoqi o‘tni kuzatish
Seshanba. Gulzordagi kapalakni kuzatish.
CHorshanba. O‘tkinchilarning soch-soqolini kuzatish.
Payshanba. Hovliga Qo‘ngan qushlarni kuzatish
Juma Er maydonchadagi o‘tloqni kuzatish.
|
Dushanba
Buta va daraxtlar kurtaklarini kuzatish
Seshanba O‘tib ketayotgan mashinalarni kuzatish
CHorshanba. O‘rgimchakni kuzatish
Payshanba
Gulzordagi gullarini kuzatish.
Juma. Osmonni kuzatish.
|
Dushanьba Mushukni kuzatish.
Seshanba. Bulutlarni kuzatish.
CHorshanba YUk mashinasini kuzatish
Payshanba Hasharotlarni kuzatish
Juma Bolalar bog‘chasining er maydonchasi bo‘ylab ekskursiya
- erta bahorda tabiatdagi bahor alomatlariga e’tibor bering.
|
Dushanьba Osmonni kuzatish
Seshanba. Qushlarni kuzatish.
CHorshanba Erta bahorda chumolilarni kuzatish
Payshanba Daraxtlarni kuzatish
Juma
SHamol va bulutlarni kuzatish
|
tabiat Qo‘ynida va maydonchada ishlash
|
Dushanba Er maydonchadagi shoxchalarni terib olish.
Seshanba Qumni to‘plab qumdonga solamiz
CHorshanba Yo‘lkalarni supurish
Payshanba SHiyponchani supurish
Juma Gulzorda gullarni sug'orish.
|
Dushanba Er maydonchani tozalashga yordam beramiz
Seshanba Qumdon chetlaridagi qumni supurib tashlaymiz
Er maydonchani tozalashga yordam beramiz
Payshanba. “Gullar orolida” gullarni sug‘orish
Juma Er maydonchadagi shoxchalarni terib olamiz
|
Dushanba Gulzorda gullarni sug‘orish.
Seshanba Gulzordagi gullarni sug‘oramiz.
Sayr yakunida o‘yinchoqlarni yig‘ishtirib olamiz.
CHorshanba. Qushlarning ozuqa idishchasiga don solish
Payshanba
Sayr yakunida o‘yinchoqlarni yig‘ishtirib olamiz.
Juma. Er maydonchani tozalashga yordam beramiz
|
Dushanba. Bolalarga sayrdan keyin o‘yinchoqlarni yig‘ishtirishga yordam berish
Seshanba SHoxchalarni terib olamiz.
CHorshanba SHiyponchadagi o‘rindiqlarni artib chiqish
Payshanba. Er maydonchani tozalashga yordam beramiz
Juma. Qushlarning ozuqa idishchasiga don solish
|
|
Mavzu: Sharq uyg'onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi

MAVZU: Sharq uyg'onish davrida pedagogik fikrlarning rivojlanishi.
Mavzuni mustaqil holda o’zlashtirish, konspekt tayyorlash. Mavzuni o’rganib chiqib, xotirangizda qolgan tayanch tushunchalardan iborat glossariy tuzing. Mavzuni o’rganib chiqqanligingizni dalili sifatida multimediali taqdimot tayyorlang va og‘zaki bayon eting.
Hisobot shakli: kanspek qilish, glossariy tuzish, taqdimot tayyorlanadi.
Tavsiya etilayotgan adabiyotlar ro‘yxati :
|
Авлиякулов Н.Х. Педагогические технологии. Тошкент: Алоқачи 2009
|
|
Asqarova O. M. va b. Pedagogika Toshkent: "Talqin" nashriyoti 2008-yil
|
|
Зуннунов А. Педагогика тарихи Тошкент: Шарқ 2004
|
|
Mavlonova R.A., To’rayeva O., Xoliqberdiyev K.M., Pedagogika. Toshkent:. O’qituvchi 2001 yil.
|
|
Mavlonova R.A., Vohidova N.H., Raxmonqulova N.H.. Pedagogika nazariyasi va tarixi. Toshkent:. Fan va texnologiyalar. 2010-yil.
|
|
Xoshimov K.,Ochilov S..O‘zbek pedagogikasi antologiyasi.Toshkent:. O‘qituvchi 2010-yil.
|
Tavsiya qilinadigan qo’shimcha adabiyotlar
|
|
R.A.Mavlonova, O.To’rayeva, K.M.Xoliqberdiyev, Pedagogika. Toshkent:. O’qituvchi 2018 yil.
|
|
R.A.Mavlonova, N.H.Vohidova, Ijtimoiy pedagogika. Toshkent.: Noshir 2009-yil
|
|
Абдуллоева Ш.А. Диагностика и педагогическая коррекция. Тошкент .: Издательство «Наука и технологии», 2009.
|
|
Кащенко В.Р. Педагогическая реформа.– М., Академия, 2006.
|
|
Юлдашев Я. Г., Ширинов М.К., Очилов Ф.И. Педагогическая диагностика. Учебно-методическое пособие - Тошкент: «Ташкентский государственный педагогический университет», 2014.
|
|
Ҳасанбоева О., Ҳасанбоев Ж., Ҳомидов Х. Педагогика тарихи – Тошкент: “Ўқитувчи”, 2004.
|
|
Hashimov K., Nishonova S. Pedagogika tarixi – Tошкент: “Istiglol” нашриёти, 2005.
|
|
Ҳошимов К., Нишонова С., Иномова М., Ҳасанов Р. Педагогика тарихи . – Тошкент: “Ўқитувчи”, 1996.
|
|
Ахмедова М.Э “Педагогика назарияси ва тарихи” Тошкент:2011 “Тафаккур бўстони” нашриёти
|
|
|
http://www.edu.uz–O‘zbekiston Respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi sayti.
http:www.uzedu.uz – O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi sayti.
http://www.gov.uz– O‘zbekiston Respublikasi xukumati portali.
www.pedagog.uz
|
Axborot xavfsizligi sohasida ish boshlash

|
Axborot xavfsizligi sohasida ish boshlash
|
bet | 7/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #100683 |
Bog'liq Zuhriddin7.Axborot xavfsizligi sohasida ish boshlash
Axborot xavfsizligi (inglizcha: Information Security, shuningdek, inglizcha: InfoSec) — axborotni ruxsatsiz kirish, foydalanish, oshkor qilish, buzish, oʻzgartirish, tadqiq qilish, yozib olish yoki yoʻq qilishning oldini olish amaliyotidir. Ushbu universal kontseptsiya maʼlumotlar qanday shaklda boʻlishidan qatʼiy nazar (masalan, elektron yoki, jismoniy) amal qiladi. Axborot xavfsizligini taʼminlashning asosiy maqsadi maʼlumotlarning konfidensialligi, yaxlitligi va mavjudligini muvozanatli,[1] qoʻllashning maqsadga muvofiqligini hisobga olgan holda va tashkilot faoliyatiga hech qanday zarar yetkazmasdan himoya qilishdir[2]. Bunga, birinchi navbatda, asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar, tahdid manbalari, zaifliklar, potensial taʼsirlar va mavjud xavflarni boshqarish imkoniyatlarini aniqlaydigan koʻp bosqichli xavflarni boshqarish jarayoni orqali erishiladi. Bu jarayon xavflarni boshqarish rejasining samaradorligini baholash bilan birga olib boriladi[3].
Ushbu faoliyatni standartlashtirish maqsadida ilmiy va kasbiy hamjamiyatlar texnik axborot xavfsizligi choralari, yuridik javobgarlik, shuningdek, foydalanuvchi va maʼmurlarni tayyorlash standartlari sohasida asosiy metodologiya, siyosat va tarmoq standartlarini ishlab chiqishga qaratilgan doimiy hamkorlik asosida ish olib boradi. Ushbu standartlashtirishga asosan maʼlumotlarga kirish, qayta ishlash, saqlash va uzatishni tartibga soluvchi keng koʻlamli qonunlar va qoidalar taʼsir koʻrsatadi. Biroq, tashkilotda agar doimiy takomillashtirish madaniyati toʻgʻri shakllantirilmagan boʻlsa, har qanday standartlar va metodologiyalarni joriy etish yuzaki taʼsir koʻrsatishi mumkin [4].
Quyi darajadagi axborot xavfsizligi siyosati mehnat qoidalari, ma’muriy qo‘llanmalar, shaxsiy axborot xavfsizligi xizmatlaridan foydalanish bo‘yicha ko‘rsatmalarni o‘z ichiga oladi.
Adabiyotlarda axborot xavfsizligi vositalarining quyidagi tasnifi taklif qilingan[61]:
Ruxsatsiz kirishdan himoya qilish vositalari:
Avtorizatsiya vositalari;
Majburiy kirishni boshqarish[62];
Tanlangan kirishni boshqarish;
Rol asosida kirishni boshqarish;
Jurnallar (shuningdek, Audit deb hamataladi).
Axborot oqimlarini tahlil qilish va modellashtirish tizimlari (CASE-tizimlari).
Tarmoq monitoringi tizimlari:
Intrusionlarni aniqlash va oldini olish tizimlari (IDS/IPS).
Maxfiy ma’lumotlar oqismining oldini olish tizimlari (DLP-tizimlari).
Protokol analizatorlari.
Antivirus vositalari.
Tarmoqli ekranlar.
Kriptografik vositalar:
Shifrlash;
Raqamli imzo.
Zaxira tizimlari.
Uzluksiz quvvat tizimlari:
Uzluksiz quvvat manbalari;
Ortiqcha yuk;
Voltaj generatorlari.
Autentifikatsiya tizimlari:
Parol;
Kirish kaliti (jismoniy yoki elektron);
Sertifikat;
Biometrik.
Ishlarni buzish va jihozlarni o‘g‘irlashning oldini olish vositalari.
Binolarga kirishni nazorat qilish vositalari.
Himoya tizimlarini tahlil qilish uchun vositalar:
Antivirus.
|
| |
Yuz tasviriga asoslangan autentifikatsiya usuli va uning xususiyatlari

|
Yuz tasviriga asoslangan autentifikatsiya usuli va uning xususiyatlari
|
bet | 2/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #100683 |
Bog'liq ZuhriddinYuz tasviriga asoslangan autentifikatsiya usuli va uning xususiyatlari
Yuz tasviri tizimlari arzonligi tufayli eng foydalanuvchan hisoblanadilar, chunki aksariyat zamonaviy kompyuterlar video va audio vositalariga ega. Bu biometrik tizimlari telekommunikatsiya tarmoqlarida masofadagi foydalanuvchi subyektni identifikatsiyalash uchun ishlatiladi. Yuz tuzilishini skanerlash texnologiyasi boshqa biometrik texnologiyalar yaroqsiz bo‘lgan ilovalar uchun to‘g‘ri keladi. Bu holda shaxsni identifikatsiyalash va verifikatsiyalash uchun ko‘z, burun va lab xususiyatlari ishlatiladi. Yuz tuzilishini aniqlovchi qurilmalarni ishlab chiqaruvchilar foydalanuvchini identifikatsiyalashda xususiy matematik algoritmlardan foydalanadilar.Ta’kidlash lozimki, yuz tuzilishini aniqlash texnologiyasi yanada takomillashtirishni talab etadi. Yuz tuzilishini aniqlovchi aksariyat algoritmlar quyosh yorug‘ligi jadalligining kun bo‘yicha tebranishi natijasidagi yorug‘lik o‘zgarishiga ta’sirchan bo‘ladilar. Yuz holatining o‘zgarishi ham aniqlash natijasiga ta’sir etadi. Yuz holatining 90° ga o‘zgarishi aniqlashni samarasiz bo‘lishiga olib keladi.
Yuz shakli bo‘yicha autentifikatsiyalash usullari turli ko‘rinishda bo‘lib quyida ulardan asosiylari keltirib o‘tilgan:
neyron tarmoqli usul (bir va ko‘p qatlamli);
elastik grafiklarni taqqoslash usuli;
chiziqli diskreminant tahlil usuli;
yuzning geometrik xarakteristikalari asosidagi usul;
empirik aniqlash usuli.
neyron tarmoqli usul (bir va ko‘p qatlamli)
Neyron tarmoqli usul tasvirni aniqlashda foydalanilib, bir necha neyron tarmoqlarini qo‘llashga asoslanadi
Elastik grafiklarni taqqoslash usuli;
Bu usul (Elastic Bunch Graph Matching)da –yuzning kalit nuqtalari: bosh, burun, lab va ko‘z chegarasi va oxirgi nuqtalari grafik ko‘rinishda ifodalanadi.
|
| |
ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA

Fan va texnikada axborot uzatish, qabul qilish,
qayta ishlash va saqlash
uchun ishlatiladigan elektron qurilmalar hamda asboblarni o‘quvchi-yoshlarga
elektronika asoslari fani orqali o‘gatiladi.
Bugungi kunda xalq xo‘jaligining barcha sohalarida(ishlab chiqarish, xizmat
ko‘rsatish, meditsina, qishloq xo‘jaligi va h.k) foydalaniladigan eng zamonaviy
asbob uskunalar, jihozlar va buyumlar elektron boshqaruv yoki
nazorat tizimlariga
ega. Hattoki inson kundalik turmushida ham elektronika bilan “aqillilashtirilgan”
buyumlar ishlatilmoqda va buning natijasida “aqilli uy”, “aqilli turmush”, “aqilli ishlab
chiqarish” kabi konsepsiyalar shakllandi.
Oliy ta’lim muassasalarida ta’lim jarayonida talabalarni rivojlantiruvchi,
shaxsga yo‘naltirilgan,kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan ta’lim tarbiya
tizimi amal qilishi, talabalarda o‘qish hamda o‘rganishga
qaratilgan faoliyatning
shakllanishida har b
ir o‘quv fani bo‘yicha bo‘lgan bilimlarni egallash jarayonida
ularning ongi, tafakkuri jadal tarzda rivojlanadi. Bu ong va tafakkur o‘z xarakteriga
ko‘ra nazariy hamda ilmiy tushunchalarni o‘zlashtirish natijasida vujudga kelgan
ong va tafakkur bo‘lib, talabalarning jadal tarzda taraqqiy etishini ta’minlaydi.
Shuning uchun amaliyotda keng qo‘llaniladigan elektron qurilmalar, elektron
zanjirlar va ular haqidagi boshang‘ich tushunchalarga ega bo‘lish nafaqat
elektronika muxandislariga balki elektronikadan
foydalanadigan boshqa soha
vakillariga ham zarurat bo‘lib kelmoqda.
Ta’lim mazmunini xususiydan umumiyga qarab anglatish (induksiya),
qo‘shimcha malumotlar taqdimoti, atama, tushuncha, qoida va formula haqida
boshlang‘ich tassurot uyg‘otish maqsadida umumiydan xususiyga tomon anglatish
(deduksiya),
mavzuni rivojlantirish, rasm, chizma, sxema, diagramma kabi
illyustrasiyalar taqdimoti, tajriba namoyishi, boshlang‘ich
muammoga qaytish,
orttirilgan bilimlarni eslab qolishga qaratilgan mashg‘ulotlar mavzuni rivojlantirish
bosqichi zanjirini tashkil qiladi.
Dars mashg‘ulotlarni zamonaviy metodlardan foydalangan holda mazmunli
va qiziqarli tarzda tashkil etishda o‘qituvchilar metodik qo‘llanmalardan
foydalanishlari hamda mashg‘ulotlarni zamonaviy pedagogik texnalogiyalardan
foydalangan holda qiziqarli tarzda tashkil etish metodlari,
turli inter faol
metodlardan foydalanish orqali fanga bo‘lgan qiziqishini orttirish maqsadga
muvofiqdir.
Talabalar uchun elektronikaga oid barcha turdagi asbob-uskuna va jihozlar
universi
tet amaliyot xonasida joylashgan, bundan ko‘zlangan
asosiy maqsad,
bo‘lajak pedagoglarning nazariy va amaliy bilim salohiyatiga ega kadrlar bo‘lib
yetishi hamda,
kelajakda o‘zining bilimlarini pedagogik faoliyatida ko‘rsata olishi
uchun sharoitdir.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI - Xususiyatlari

ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1.
Pazilova Sh.A //
Elektrotexnika va elektronika asoslari fanini o‘qitishning
o‘ziga xos xususiyatlari // “Education Research in Universal sciences”-2022 № 1,
24-29-bet.
2.
X.K.Aripov,
A.M.Abdullayev,
N.B.Alimova,
X.X.Bustanov,
YE.V.Obyedkov, Sh.T.Toshmatov // Elektronika // Toshkent-2011 3-bet
3.
J.T.Ro‘zimurodov // Amaliy elektronika asoslari (O‘quv qo‘llanma 1-
kitob) // Samarqand-2021
4.
Pazilova Sh.A // Elektrotexnika va elektronika asoslari fanini o‘qitishda
interaktiv metodlarni qo‘llash // O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari
Akademiyasi xabarlari // Toshkent-
2019. №3(31) 73-77-bet.
Parollarni boshqarish tizimlari (masalan, LastPass) va ulardan foydalanish

|
Parollarni boshqarish tizimlari (masalan, LastPass) va ulardan foydalanish
|
bet | 9/9 | Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #100683 |
Bog'liq Zuhriddin9. Parollarni boshqarish tizimlari (masalan, LastPass) va ulardan foydalanish. LastPass– parollarni saqlash, bir xil kompaniya tomonidan ajratilgan va kompyuter operatsion tizimlarida mavjud bo'lgan hacky xizmati Linux tizimlari, Windows, OS X, ilovalar doʻkonlarida Google Play, AppStore, Store, shuningdek yirik brauzerlar uchun plagin shakllari, masalan, Mozilla Firefoxі Gugl xrom. Tsya Dastur emas Tílki Tim'yatovuê Identifikatiniinininini iní, ale y zdíysnyuê Keruvannya ularni: I DETAGE TRANSFER ZGENERUVATA NOVYY ehtiros, ZMíNYUêNU DANІ, Yakschko Posíchuê, Singolíd Paríêd Paríêd Paríčiê, Paríged Paríčiči, Paríged Paríčiči, Paríčičiči, Paríčičičiči, Paríčičiči, Paríiged Paríčiči, Paríčičiči, Paríčičiči, Paríčičiči emas. Ikki-Oblikovyii yozuvlari javob bermadi.
Raqamgacha asosiy yutuqlar parolni saqlash dasturi LastPass bunga amal qiling:
Ikki faktorli autentifikatsiya. Aksariyat saytlar sizdan faqat login va parolni kiritishingizni talab qiladi - bunday autentifikatsiya bir faktorli autentifikatsiya deb ataladi. Ikki faktorli qo'shimcha ma'lumotlarni kiritish (masalan, PIN-kod, telefon raqami, barmoq izlari), bu ishonchni oshirish kafolati hisoblanadi.
Keng funksionallik. Interfeysni yangilagandan so'ng LastPass 2014 yilda xizmatning roli bir qator asosiy qo'shimcha funktsiyalar bilan to'ldirildi. Shu bilan birga, dasturda yordam olish uchun siz hujjatlarni saqlashingiz, onlayn-do'konlarning shakllarini avtomatik to'ldirish vositalarini sozlashingiz va kredit tarixidagi o'zgarishlarni kuzatishingiz mumkin.
. KeePass - inson yuzlari bilan OpenSource
Asosiy afzallik - bepul litsenziya bo'lib, u sizga dasturiy ta'minotning barcha funktsiyalaridan xarajatsiz foydalanish imkonini beradi.
Tsikavo! To'g'risida KeePass Windows uchun rozroblyavsya, ale zavdyaki hisoblanadi ochiq kod barcha mashhur operatsion tizimlarda, shu jumladan Android uchun portlash.
Spartan interfeysidan qat'i nazar, ushbu dastur keng imkoniyatlarga ega, shuning uchun uni qo'lda bajarish mumkin, bu OpenSource dasturiga xos emas.
KeePass-ni qo'pol qilish juda noqulay, shunchaki oddiy o'z-o'zini o'ylash kifoya:
Keyinchalik shaffoflik uchun tarqatish to'plamini o'rnatganingizdan so'ng, siz rus dasturiy ta'minoti bilan robotni tashkil qilishingiz mumkin.
Buning uchun mahalliylashtirish faylini rasmiy saytning tegishli tarqatilishiga qo'shish va uni dastur fayllari bilan katalogga joylashtirish kerak.
III.XULOSA
Kiberxavfsizlik sertifikatlarining afzalliklari xilma xildir , chunki malakali IT muttaxasislariga talab ortib bormoqda . Shunday qilib , odatdagidan tashqariga chiqish va bilim tajriba boyligingizni ko’rsatadigan IT xavfsizligi sertifikatlarini olishga katta ehtiyoj bor .
IV.FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Internet ma’lumotlari orqali topildi
|
| |
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari

Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
Download
0,57 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
23.12.2023
Hajmi
0,57 Mb.
#127468
Download
0,57 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari
Download
0,57 Mb.
Matnni ko'rish
Zilzila bo‟lganda himoyalanish bosqichlari

Yerga tushing. Tutish, yopish va ushlab turish texnikasi yong'inlar
uchun
mashhur "to'xtash, tushirish va aylanish" ning qarindoshlari. Zilzila
paytida uyda
o'zingizni himoya qilishning yagona usuli bo'lmasa-da, bu Federal Favqulodda
vaziyatlar agentligi (FEMA) va Amerika Qizil Xochning afzal ko'rgan usulidir.
Katta zilzilalar hech qanday ogohlantirishsiz sodir bo'ladi, shuning uchun u
urishi bilanoq erga tushish tavsiya etiladi. Kichik zilzila bir soniyada
katta zilzilaga
aylanishi mumkin. afsus qilishdan ko'ra xavfsizroq bo'lish yaxshiroqdir.
Qopqoqni oling. Qattiq stol yoki boshqa mebelning tagiga kiring. Iloji bo'lsa,
shisha, derazalar, tashqi eshiklar va devorlardan, shuningdek, yorug'lik
moslamalari yoki mebel kabi tushishi mumkin bo'lgan narsalardan uzoqroq turing.
Agar sizning yoningizda stol yoki stol bo'lmasa, binoning ichki burchagida
qo'llaringiz va egri chiziqlaringiz bilan yuzingizni va boshingizni yoping.
Tashqariga yugur. Siz o'tirgandan ko'ra binodan chiqishga urinib ko'proq
jarohatlanasiz.
Eshik tomon yuring. Eshik ostiga yashirinish - bu afsona. Stol ostida siz
eshik ostidagidan ko'ra xavfsizroqsiz, ayniqsa zamonaviy uylarda.
Stol yoki boshqa mebel tagiga kirish uchun boshqa xonaga boring.
3.
Chiqish xavfsiz bo'lguncha ichkarida qoling. Tadqiqotchilar
ko‘rsatishicha, ko‘pchilik jarohatlar odamlar yashiringan joyni o‘zgartirishga
harakat qilganda yoki joy gavjum bo‘lganida sodir bo‘ladi va har
bir kishi
tashqariga xavfsiz chiqishni maqsad qilgan.
To'xtab tur. Tuproq silkinishi va axloqsizlik tushishi mumkin. O'zingiz
tushgan sirt yoki platformani ushlab turing va silkinishning tushishini kuting. Agar
siz yashirinish uchun sirt topa olmasangiz, boshingizni qo'llaringiz
bilan himoya
qilishda davom eting.
Xavfsiz joyga aylaning. Agar zilzila sodir bo'lganda yotoqda bo'lsangiz, u
erda qoling. Agar pastga tushishi mumkin bo'lgan og'ir yorug'lik moslamasi ostida
bo'lmasangiz, ushlab turing va boshingizni yostiq bilan himoya qiling. Bunday
holda, eng yaqin xavfsiz joyga o'ting.
Ko'p jarohatlar odamlar to'shagidan chiqib, yalangoyoq oyoqlari bilan singan
oynalar ustida yurganlarida yuzaga keladi.
Tebranish to'xtaguncha va tashqariga chiqish xavfsiz bo'lguncha ichkarida
qoling. Tadqiqotlar shuni ko'rsatadiki, ko'plab jarohatlar binolar
ichidagi odamlar
bino ichidagi boshqa joyga ko'chib o'tishga yoki ketishga harakat qilganda
sodir
bo'ladi.
Tashqariga chiqayotganda ehtiyot bo'ling.
Bor, yugurmakuchli zilzilalar
sodir bo'lganda. O'zingizni simlar, binolar yoki erdagi yoriqlar bo'lmagan hududda
to'plang.
Xavflar ro„yxati - Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari

Ishlab chiqarish sanitariyasi – ishlab chiqarishdagi zararli omillar
ta’sirini oldini oladigan chora-tadbirlar va texnika vositalari tizimi.
Ishlab chiqarishdagi xavfli omil – ishlab chiqarishda ishlovchilarga
muayyan sharoitlarda ta’sir etganda shikastlanishga yoki sog‘liqning
keskin
yomonlashuviga olib keladigan omil. Harakatlanayotgan mashina, mexanizm,
yuk ko‘tarish vositalari bilan ko‘tariladigan yuk, mashina va mexanizmlarning
muhofazalanmagan
aylanuvchi, ilgarilanma-qaytma harakat qiluvchi qismlar
(kardanli, zanjirli, tishli, tasmali, friktsion uzatma)ning harakati xavfli omillar
qatoriga kiradi.
Ishlab chiqrishdagi zararli omil – ishchilarga ish vaqtida ta’sir etib
kasallanishga yoki ish qobiliyatining pasayishiga olib keladigan omil.
Zararli omillarga neft’ mahsulotlari (benzin, dizel yoqilg‘isi bug‘lari,
pestitsidlar, mineral o‘g‘itlar, chang, shovqin, titrash, tebranish), ish joyida
namlikni ortishi yoki kuchli yoritilganligi, iqlim sharoitlari va boshqalar kiradi.
NATIJALAR - Xususiyatlari

Yuqoridagilardan ko‘rinadiki, oliy ta’lim muassasalari
uchun elektronika
asoslari fanidan mashg‘ulotlarning takomillashgan mazmunini ishlab chiqish,
samarali o‘qitishni ta’minlovchi o‘quv qo‘lanmalar, ilmiy-uslubiy, metodik tavsiyalar,
dars ishlanmalari hamda elektron ishlanmalar tayyorlash davr talabidir.
MUHOKAMA
Oliy ta’lim muassasalarida elektronika asoslari fanini o‘qitishga
oid tanlangan
mavzulardan o‘quv jarayonida foydalanish quyidagi maqsadlarni amalga
oshirishga imkoniyat yaratadi:
Elektron
ika asoslarini o‘qitish uchun tanlangan
mavzular elektronika asoslari o‘quv fanining o‘quv ish rejasi va dasturi talablariga
mos
kelishiga, o‘quvchilarning oson o‘zlashtira olishi va shakllangan bilimni
amaliyotda qo‘llay olishiga, fan-texnikaning zamonaviy rivojlanishiga mos kelishi;
tanlangan mavzularning
mantiqan ketma-ketligi, ilmiyligi,
nazariya bilan
amaliyotning uzviyligining saqlanganligidan iborat.
XULOSA
21-asrdagi fan-texnika taraqqiyotining asosiy drayverlaridan biri bu shubhasiz
elektronika sohasidir. Elektronika sohasi taraqqiyoti elektronikaning inson
faoliyatining barcha sohalariga kirib borishiga
va shu sohalarning ham
rivojlanishiga oib keladi. Mutaxassislar o‘z sohalarida elektron boshqaruv bilan
“aqllilashgan” asbob uskunalardan foydalanar ekanlar elektronika sohasi bo‘yicha
ma’lum bilim va ko‘nikmalarga ega bo‘lishlari, qoida va shartlarga amal qilishlari
talab etiladi. Insoniyat yashash muhiti va faoliyat sohasining
raqamlashishi esa
elektron qurilmalarning yangi prototiplarining yaratilishi va joriy qilinishiga ehtiyojni
oshirmoqda.
Bu faktorlarning barchasi bevosita amaliyotda qo‘llaniladigan elektron
qurilmalar haqidagi ya’ni, “Amaliy elektronika” bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarning
ahamiyatini oshiradi va har qanday soha vakillari uchun ham zaruratga aylantiradi.
Shuning uchun amaliy elektronika bo‘yicha
sodda va qulay, yengil o‘qiladigan
adabiyotlarga bo‘lgan talab ortib boradi.
Mavzu - Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari

|
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalariBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi Mustaqil ishMavzu:
Xavfli va zararli omillardan ximoyalanishda shaxsiy vositalar
Reja:
1. Ergonomika haqida ma‟lumot
2. Zararli omillardan himoyalanish haqida.
ERGONOMIKA (yun. — ish, mehnat va — qonun) — kishi (kishilar
guruhi) ni ishlab chiqarish faoliyati sharoitlari bilan bog‘liq holda kompleks
o‘rganadigan fan; mehnat qurollari, sharoitlari va jarayonlarini takomillashtirish
maqsadlarida inson, texnika, ishlab chiqarish muhitining o‘zaro ta’siri va
aloqalarini tadqiq etadi. Qadimdan mukammal mehnat qurolini ixtiro qilish,
mehnat jarayonida inson organizmi holatini o‘rganish biror ishini bajarish uchun
eng maqbul sharoitlar yaratish maqsadlari bilan bog‘liq bo‘lgan. Insonning mehnat
faoliyata uchun ent o‘ng‘ay mehnat qurollari, eng qulay mehnat sharoitlari yaratish
yo‘lidagi dastlabki qadamlar 20-asr bo‘sag‘asida boshlandi. Bu sohada birinchi
keng miqyosdagi amaliy tadqiqotlar amerikalik amaliyotchimuhandis va menejer,
ilmiy boshqarish maktabi asoschisi U.F.Teylor (q. Teylorizm) tomonidan bajarildi.
Ergonomika ishlab chiqarishning amaliyot ehtiyojlari ta’sirida, korxonalar
faoliyatida inson omili rolining ortib borishi, fantexnika taraqqiyoti natijasida
ilmiyamaliy fan sifatida paydo bo‘ldi. Eksperimental psixologiya, fiziologiya va
mehnat gigienasi ta’sirida shakllandi; tibbiyot, biol., biomexanika, antropometriya,
psixofiziologiya, sotsiologiya, mat., injenerlik va texnologik fanlar ma’lumotlari va
metodologiyasidan, mehnatni tashkil etish va normalash tamoyillaridan
foydalanadi,
umumiy
va
ijtimoiy
psixologiya,
mehnat
iqtisodiyoti,
iqtisodiymatematik modellashtirish bilan bog‘liq. Ergonomik tadqiqotlarining
maqsadi — xodimning ishlab chiqarishdagi tabiiy, ijtimoiypsixologik va
texniktashkiliy sharoitlarga moslashuvini osonlashtirishdan iborat. Ergonomika
diqqat markazida ishlab chiqarishdagi aniq sharoitlarda inson faoliyati, ishlab
chiqarish muhitini inson organizmi xususiyatlari va imkoniyatlariga moslashtirish
yo‘llari va usullarini topish turadi. Ergonomika o‘z tadqiqotlari asosida mehnat
sharoitlarini yaxshilash va mehnat jarayonini qayta tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar
ishlab chiqadi. «Ergonomika» termini 1949 yil Angliyada shu soha bo‘yicha
tadqiqot ishlari olib boruvchi jamiyat tomonidan amaliyotga kiritilgan.
Ergonomikada yana ikkita tamoyil bo‘lib, ular insonni ishga, ishni insonga
moslashtirish omillaridan iborat. Birinchisida samaradorlikni ta’minlash,
ikkinchisida insonga qulaylik yaratish ko‘zda tutiladi. Ergonomika kishining butun
ish kuni davomida yuqori ishchanlik qobiliyatini ta’minlash uchun mehnat va dam
olish rejimini ham o‘rganadi. ergonomika bo‘yicha barcha amalga oshiriladigan
ishlar ishlab chiqarish samaradorliginy oshirish, ishlovchilar uchun qulayliklar
yaratish va ayni paytda ularning salomatligini ta’minlashga qaratiladi. Shuning
uchun barcha mehnat vositalari, qurollari, mashinalar ergonomik talablarini
hisobga olib loyihalashtiriladi va ishlab chiqariladi.
|
| |
Elektr xavfsizligi - Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari

|
Texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalariBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi Mustaqil ish Elektr xavfsizligi – kishilarni elektr toki, elektr yoyi, elektrmagnit
maydonining zararli va xavfli ta’siridan muhofaza qilishni ta’minlaydigan
tashkiliy va texnik chora-tadbirlar tizimi.
Shikastlanish – ishlab chiqarishdagi zararli yoki xavfli ta’sirlar natijasida
inson organlari yoki teri qoplamasi fiziologik butunligini buzilishi.
Mehnat sharoiti – mehnat jarayonida insonning salomatligi va ish
qobiliyatiga ta’sir etadigan omillar majmui.
Shaxsiy himoyalanish vositalari – bir xodimni muhofaza qilish
uchun xizmat qiladigan vositalar. Shaxsiy himoya vositalariga – ish kiyimi,
poyafzal, gaz niqoblar, respiratorlar, niqoblar, shlemlar, himoya ko‘zoynaklari,
quloqchinlar va boshqalar kiradi.
Ishlab chiqarishdagi baxtsiz hodisa – ish vaqtida yuz beradigan hodisa.
Kasb kasalligi – kishi organizmiga ish sharoitlarining zararli ta’siri
natijasida kelib chiqqan (surunkali changli bronxitlar, titrash kasalligi, har xil
kimyoviy preparatlar bilan zaharlanish) kasalliklardir.
Ruxsat etilgan kontsentratsiya (daraja, miqdor) (REK, RED, REM) – 8 soatli
yoki boshqa ish kuni, shuningdek haftasiga 40 soatdan ortiq b o‘lmagan, ishlashi
davomida kasallik yoxud sog‘ligida o‘zgarishlar keltirib chiqarmaydigan
kontsenratsiya (daraja, miqdor).
Mehnat muhofazasi – huquqiy, ijtimoiy-iqtisodiy texnologik va sanitariya
me’yorlari sistemasi bo‘lib, mehnatkashlarni ishlash sharoiti va hayot xavfsizligini
ta’minlaydi. Mehnat muhofazasi hayot faoliyat xavfsizligi fanining
mutaxassislikka tegishli asosiy qismini o‘rganadi. Aniq muammolar, transport
vositalari, texnologik jarayonlar, ish turlari, bino va inshootlar uchun xavfsizlikni
taminlash har bir fanning mutaxassislik kursida beriladi.
Mehnat muhofazasining rivojlanishida ulug‘ bobokolonlarimiz – Abu
Rayhon Beruniy, Abu Ali ibn Sino, Zahriddin Muhammad Bobur va rus
olimlaridan M.V.Lomonosov, zamondoshlarimizdan N.D.Zolotnitsskiy,
N.V.Solovyov, D.A.Kelbert, V.L.Gintillo, M.I.Grimitlin, M.N.Nabiev,
T.I.Iskandarov va boshqalarning hissalari kattadir.
|
| |
Hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari va terminlari

|
Hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari va terminlariBog'liq Hayot faoliyati xavfsizligi Mustaqil ish2. Hayot faoliyati xavfsizligining asosiy tushunchalari va terminlari
Xavf-xatar deganda, odam sog‘ligiga bevosita yoki bilvosita zarar
yetkazadigan ko‘ngilsiz hodisalar tushuniladi. Xavfning bunday tushunchasi
oldingi standart tushunchalar (ishlab chiqarishning xavfli va zararli omillari)ni
o‘z ichiga oladi, chunki hayot faoliyat xavfsizligi faoliyatning hamma shakllari va
omillarini nazarda tutadi. Hayot faoliyatga to‘g‘ri kelmaydigan elementlar
tizimi, kimiyoviy hamda biologik faol moddalar yashirin xavfga egadir.
Xavflar taksonomiyasi – bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni, kishi
faoliyatiga qaratilgan narsalarni tasniflash va tizimlash to‘g‘risidagi fandir. U
faoliyat xavfsizligi borasida bilimlarni uyushtirishda, xavflarning tartibini
yanada chuqurroq o‘rganishda katta ahamiyatga ega. Taksonomiya yangi fan
bo‘lib, hali to‘la ishlab chiqilmagan. Biroq uning ayrim qismlari quyidagilarni
tashkil etadi:
- kelib chiqishi bo‘yicha xavflar: tabiiy, texnik, ekologik, aralash bo‘ladi;
- rasmiy standartga asosan fizik, ximiyaviy, biologik va ruhiy turl arga
bo‘linadi;
- salbiy oqibatlarning ro‘y berish vaqti bo‘yicha impul’siy (beixtiyor harakat)
va kumulyativ (tusatdan keluvchi) turlarda bo‘ladi;
- xavflar tarqalishiga yo‘l qo‘ymaslik bo‘yicha (lokalizatsiya) – litosfera,
gidrosfera, atmosfera va koinot bilan bog‘liq bo‘ladi;
- kelib chiqadigan oqibatlariga ko‘ra charchash, kasallanish, jarohatlanish,
halokatlar, yong‘inlar ko‘rinishida bo‘ladi;
- keltiradigan zarari bo‘yicha ijtimoiy, texnik, ekologik va boshqa turlarga
bo‘linadi;
- namoyon bo‘lishi bo‘yicha maishiy, sport, yo‘l-transport, ishlab chiqarish va
harbiy bo‘ladi;
- olamga ta’siri bo‘yicha o‘ta ta’sirchan (zaharlar, kislotalar) va sust (narkotik
moddalar, arok, sigaret) bo‘ladi. Sust ta’sir deganda odamning o‘zi sababchi
bo‘ladigan xavf tushuniladi.
|
| |
O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi Islom iqtisodiyoti va xalqaromunosabatlar fakulteti Axborot xavfsizligini boshqarish 3-kurs talabasi

|
O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi Islom iqtisodiyoti va xalqaromunosabatlar fakulteti Axborot xavfsizligini boshqarish 3-kurs talabasi
|
Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #249973 |
Bog'liq 10-lab (1)
O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi
Islom iqtisodiyoti va xalqaromunosabatlar fakulteti
Axborot xavfsizligini boshqarish 3-kurs talabasi
Kozimov Nurillo
Fan: Kriptografiya va kriptoanaliz usullari II
10-LABORATORIYA MASHG‘ULOTI FAYLNING MUALLIFINI VA O‘ZGARMASLIGINI TEKSHIRISH UCHUN ELEKTRON RAQAMLI IMZONI QO‘LLASH
Qabul qiluvchi: F.Bekkamov
Topshiriq
Har bir talaba OpenSSL dasturini ishga tushirsin va o‘zining familiyasi, ismi bilan ma’lumot.txt nomli fayl yaratib DSA algoritmi asosida algoritmi asosida ma’lumot shifrlansin hamda deshifrlansin.
Yopiq kalitdan ochiq kalitni hosil qilish
Ochiq kalitning qiymati
Qabul qiliuvchi uchun yopiq kalit hosil qilish
Qabul qiliuvchi uchun ochiq kalit hosil qilish
Hosil qilingan elektron raqamli imzoning fayl ko‘rinishi
Ochiq matn faylini shifrlash
Shifrlangan ma’lumotning fayl ko‘rinishi
Shifrlangan faylni ochish
Elektron raqamli imzoni tekshirish
Ochiq matn
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi Islom iqtisodiyoti va xalqaromunosabatlar fakulteti Axborot xavfsizligini boshqarish 3-kurs talabasi
|
Elektron raqamli imzoning yopiq kaliti egasi kim?

|
Elektron raqamli imzoning yopiq kaliti egasi kim?
|
bet | 15/21 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 1,71 Mb. | | #141541 |
Bog'liq Blokcheyn texnologiyalari O.N 3 semestr19.Elektron raqamli imzoning yopiq kaliti egasi kim? elektron raqamli imzoning yopiq kaliti egasi - elektron raqamli imzo kalitini yaratgan (elektron hujjatga imzo qo‘ygan) va vakolatli organ tomonidan uning nomiga elektron raqamli imzo kaliti sertifikati berilgan jismoniy shaxs. Elektron raqamli imzo — Elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat axborotini elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus oʻzgartirish natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elektron hujjatdagi axborotda xatolik yoʻqligini aniqlash va elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzo. (qonun)Qonunda talab etilgan shartlarga rioya etilgan taqdirda elektron raqamli imzo qogʻoz hujjatga shaxsan qoʻyilgan imzo bilan bir xil ahamiyatga egadir. Elektron maʼlumotlarni kriptografik oʻzgartirish natijasida hosil qilingan belgilar ketma-ketligi. Elektron raqamli imzo maʼlumotlar blokiga qoʻshib qoʻyiladi va blokni qabul qiluvchiga, manbani va maʼlumotlarning butunligini tekshirish hamda soxtalashtirishdan muhofazalanish imkonini beradi. Hozirgi kunga kelib, ayrim mamlakatlar qonunchilik yoʻli bilan raqamli imzodan foydalanishni layoqatliligini qonunlashtirib qoʻyganlar.
20.Elektron raqamli imzo ochiq kalitining foydalanuvchisi kim?
Elektron raqamli imzoning yopiq kalitlari va ochiq kalitlari yuridik va jismoniy shaxslar tomonidan yoki ularning murojaatiga binoan ro‘yxatga olish markazi tomonidan elektron raqamli imzo vositalari yordamida yaratilishi mumkin. Elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tasdiqlash uchun elektron raqamli imzoning ochiq kalitidan foydalanayotgan yuridik yoki jismoniy shaxs elektron raqamli imzo ochiq kalitining foydalanuvchisi bo‘lishi mumkin.Elektron raqamli imzo ochiq kalitining foydalanuvchisi elektron raqamli imzoning ochiq kaliti elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasiga tegishliligini va elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun elektron raqamli imzo kalitining sertifikatini bergan ro‘yxatga olish markaziga murojaat etishga, shuningdek elektron raqamli imzoning haqiqiyligi tasdiqlanmagan hollar haqida elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasiga xabar qilishga haqli.Elektron raqamli imzo ochiq kalitining foydalanuvchisi elektron raqamli imzo yopiq kaliti egasining shaxsi to‘g‘risidagi ma’lumotlar muhofaza qilinishini ta’minlashi kerak. Elektron raqamli imzoning ochiq kaliti — elektron raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda hosil qilingan, elektron raqamli imzoning yopiq kalitiga mos keluvchi, axborot tizimining har qanday foydalanuvchisi foydalana oladigan va elektron hujjatdagi elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tasdiqlash uchun mo‘ljallangan belgilar ketma-ketligi;
|
| |