Kurs ishining predmeti - Mundarija: kirish bob. Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi va uni pedagogik jarayonlarni...

|
Mundarija: kirish bob. Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi va uni pedagogik jarayonlarni tashkil etishdagi o`rni
|
bet | 2/9 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 41,84 Kb. | | #148078 |
Bog'liq Alimov Bahtiyor MT kurs ishiKurs ishining predmeti: Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi ish faoliyatini o‘rganish va unga qo‘yilgan talablar.
Kurs ishining maqsadi: Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi ish faoliyati va unga qo‘yilgan talablarni nazariy jixatdan o‘rganish.
Kurs ishining vazifalari:
Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi, uning huquqi, vazifalarini aniqlash,
Ilg‘or pedagogik tajribani umumlashtirish.
Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi bilimiga qo`yilagan talablarni o‘rganish
Maktabgacha ta’lim tashkilotlari metodist lavozimining malaka tavsiflarini aniqlash
Kurs ishining metodi: kuzatish, suhbat, pedagogik tajriba.
Kurs ishining obyekti: Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi ish faoliyati
Kurs ishining tuzilishi: kirish, 2 bob, 4 ta paragrif xulosa va tavsiyalar, ilovalar qismidan iborat bo‘lib, jami betni tashkil etadi.
I-BOB. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTI USLUBCHISI VA UNI PEDAGOGIK JARAYONLARNI TASHKIL ETISHDAGI O`RNI.
1.1.Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi, uning huquqi, vazifalari
Maktabgacha ta’lim tashkiloti nizomida, hamda 255-sonli malaka tavfsiflari to‘grisidagi buyrug‘da uslubchining huquq va vazifalari aniq belgilab berilgan. U ta’lim-tarbiya uslublarini mukammal egallagan, siyosiy ongi, dunyoqarashi keng, yuksak ma’naviy fazilatlar sohibi, tadbirkor, kamida bitta xorijiy tilni biladigan pedagoglar orasidan tayinlanadi. Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchilarining lavozim vazifalari quyidagicha: - maktabgacha ta’lim tashkilotida metodik faoliyatga rahbarlik qilish; - metodist o‘z faoliyati davomida O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida” va “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, qarori va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarori va farmoyishlari, hamda ta’limga oid boshqa amaldagi huquqiy-me’yoriy hujjatlar, Maktabgacha ta’limi vazirligi hamda uning hududiy boshqaruv organlari, bo‘ysunuviga qarab Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari (keyingi o‘rinlarda mahalliy davlat hokimiyati organlari” deb yuritiladi)ning qarorlari va boshqa hujjatlarda maktabgacha ta’lim tashkiloti (keyingi o‘rinlarda tashkilot deb yuritiladi)ga berilgan tegishli topshiriqlar ijrosini to‘liq bajarilishini ta’minlash; -metodist o‘z faoliyati davomida O‘zbekiston Respublikasining “Maktabgacha ta’lim va tarbiya to‘g‘risida” 2019 yil 16 dekabrdagi O‘RQ-595-son va “Ta’lim to‘g‘risida”gi 2020 yil 23 sentabrdagi O‘RQ-637-son qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni, qarori va farmoyishlari, Vazirlar Mahkamasining qarori va farmoyishlari hamda ta’limga oid boshqa amaldagi huquqiy-me’yoriy hujjatlar, Maktabgacha ta’limi vazirligi hamda uning hududiy boshqaruv organlari, bo‘ysunuviga qarab Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi Raisi, Toshkent shahar va viloyatlar hokimlari (keyingi o‘rinlarda mahalliy davlat hokimiyati organlari” deb yuritiladi)ning qarorlari va boshqa hujjatlarda maktabgacha ta’lim tashkiloti (keyingi o‘rinlarda tashkilot deb yuritiladi)ga berilgan tegishli topshiriqlar ijrosini to‘liq bajarilishini ta’minlash; –maktabgacha ta’lim sohasiga oid normativ-hujjatlarni amaliyotga to‘laqonli tatbiq etish; –tashkilotning o‘quv-metodik faoliyatini samarali tashkil etish; –bolalarni har tomonlama intellektual, ma’naviy-estetik va jismoniy rivojlantiruvchi zamonaviy ta’lim dasturlari va texnologiyalarini ta’lim-tarbiya jarayoniga joriy etish, ularning maktabga tayyorgarlik darajasini tubdan oshirish yuzasidan pedagog kadrlar bilan ishlash, ularga metodik maslahatlar berib borish; –tashkilotning yillik va istiqbol ish rejalari loyihalarini ishlab chiqish va tashkilot rahbariyatiga kiritish; –tashkilot pedagog xodimlarining ish rejalari, o‘quv-mavzu rejalari hamda mashg‘ulotlarga tayyorgarlik holatlarini ko‘rish; –tashkilotda tarbiyalanuvchilarning intellektual, axloqiy, estetik va jismoniy jihatdan rivojlanishini kuzatish, baholashga doir ma’lumotlarni umumlashtirish, tahlil qilish va natijasiga ko‘ra aniqlangan bo‘shliqlarni to‘ldirish yuzasidan zarur choratadbirlar belgilash; –ta’lim-tarbiya sifatini yaxshilash, bolalarni maktabgacha ta’limga tayyorlashdagi dolzarb masalalarni pedagogik kengashning muhokamasiga kiritish va unda pedagogik kengash a’zolarining faol ishtirokini ta’minlash, kiritilgan masalalarni chuqur o‘rganish, natijalari bo‘yicha sifatli, tahliliy, tanqidiy ma’lumotlar tayyorlash, qabul qilingan qaror va buyruqlarning sifatli va o‘z vaqtida bajarilishini tashkil etish hamda ta’minlash; –tashkilotning yillik ish rejasida belgilangan vazifalarini tegishliligi bo‘yicha sifatli va samarali o‘z vaqtida bajarilishini ta’minlash, pedagogik jamoaga ta’limdagi yangiliklarni yetkazish bo‘yicha nazariy, amaliy seminar mashg‘ulotlarini tashkil etish; –tashkilotdagi guruh xonalarini bolalar yoshiga mos ravishda jihozlash yuzasidan tegishli maslahatlar berish; –ta’lim-tarbiya jarayonida bolalarda umumiy asosiy kompetensiyalar va rivojlanish sohalari kompetensiyalarini shakllantirish uchun zarur chora-tadbirlarni amalga oshirish; –axborot va pedagogik texnologiyalarni, jumladan masofaviy o‘qitish usullarini tashkil etish ishlarini qo‘llash va takomillashtirishni ta’minlash; –tashkilot pedagog xodimlari o‘rtasida sog‘lom raqobatli muhitni yaratish maqsadida ko‘rik-tanlovlar, tadbirlar, sport musobaqalari, o‘quv va amaliy seminarlar tashkil etish va o‘tkazish; –tarbiyalanuvchilar va ota-onalarni qiziqishini orttirish uchun turli sport musobaqalari, bayram ertaliklari, ochiq mashg‘ulotlar, ko‘rik-tanlovlar o‘tkazilishini tashkil etish; –tashkilot xodimlariga vakolati doirasida topshiriqlar berish va ularning bajarilishini nazorat qilish, xodimlarning kasbiy mahorati va metodik salohiyatini oshirish ishlarini tashkil etish; –tashkilot pedagog va mutaxassis kadrlarni qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish, xodimlar attestatsiyasini hamda ular tomonidan mehnat intizomiga rioya qilinishini nazorat qilish, o‘z vakolati doirasida eng faollarini rag‘batlantirish, jamoada sog‘lom ma’naviy muhitni shakllantirishda takliflar kiritish; –tashkilotni o‘quv-didaktik, metodik va ko‘rgazmali materiallar, o‘yin, o‘yinchoqlar va musiqa asboblari bilan jihozlashga bo‘lgan ehtiyojni aniqlash va rahbariyatga taklif kiritish; –tashkilotda ichki mehnat tartibi qoidalari, jamoa shartnomasi, sanitariya qoidalari va gigiyena normalariga, shuningdek, mehnatni muhofaza qilish, texnika va yong‘in xavfsizligi qoidalariga qat’iy rioya qilishni ta’minlash.
Pedagog xodimlarga metodik yordam berish, pedagogik faoliyatni tahlil qilish.
–Pedagog xodimlarning tasdiqlangan ish rejalarda belgilangan vazifalar bajarilishini nazorat qilish. –Tashkilotda to‘garaklar faoliyatini yuritishni ta’minlash.
–Tashkilotning ma’naviy-ma’rifiy va tarbiyaviy ishlarini muvofiqlashtirish va yo‘naltirish.
–Direktor yo‘qligida uning lavozim vazifasini bajarish. –tashkilotda huquqbuzarlik, uyushgan jinoyatchilik, korrupsiya, giyohvandlik va boshqa zararli odatlardan saqlanish, uning oldini olish choralarini ko‘rish bo‘yicha ota-onalar va jamoatchilik o‘rtasida keng qamrovli targ‘ibot-tashviqot ishlarini amalga oshirish. Uslubchi hamkasblarining hurmatini qozonish va ularga o‘z vazifalarini muvaffaqiyatli bajarishlarida yordam berish uchun muayyan rahbarlik salohiyatiga ham ega bo‘lishi lozim. U nafaqat puxta nazariy tayyorgarlikka, balki bilim va tajribalarini amalda qo‘llash ko‘nikmasiga ham ega bo‘lishi zarur.
Tajribali uslubchi tashabbuskorligi va ishga ijodiy yondashish g‘oyalarini umumlashtira bilishi, aniq maqsadni ko‘zlab faoliyat yuritishi, har bir tarbiyachining imkoniyat va qobiliyatlarini e’tiborga olishi bilan ajralib turadi. Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisining ta’lim-tarbiya yo‘nalishidagi faoliyatining samaradorligi, uning obro‘- e’tibori ko‘p jihatdan pedagoglar jamoasi, eng avvalo, tashkilot rahbariyatining jipsligi, uyushqoqligi va bir yoqadan bosh chiqarib faoliyat yuritishiga bog‘liqdir. Maktabgacha ta’lim tashkilotida ta’lim-tarbiya ishlarini talab darajasida amalga oshirish, tarbiyachilarda mehnat intizomiga qat’iy amal qilish ko‘nikmasini, birbirining kamchiliklariga tanqidiy munosabatni shakllantirish, mehnat va ijodiy faolligini oshirish orqali ish samaradorligini oshirish; qabul qilingan qarorlarning o‘z vaqtida va sifatli bajarilishini ta’minlash uslubchidan yuksak bilim va malaka, tarbiyachilar bilan ularning ruhiyatini inobatga olgan holda ishlash salohiyati, katta tajriba hamda ko‘plab ma’naviy fazilatlar sohibi bo‘lishni talab etadi.
Shuning uchun ishini endi boshlayotgan har bir yosh mutaxassis yordam va maslahatga muhtojligini e’tiborga olib, uni yetarli bilim va tajribaga ega murabbiyga biriktirish maqsadga muvofiqdir. Uslubchi jamoani boshqarishda o‘zi shaxsiy namuna bo‘lishi lozim, ya`ni u barcha ishlarni oldida, boshida bo‘lib yetakchilik qiladi. Umuman olganda ko‘p adabiyotlarda «lider» so‘zini «yetakchi» atamasi bilan almashtirish hollari ko‘p uchraydi. O‘ylashimizcha, «yetakchi» atamasi «lider»ga xos bo‘lgan psixologik tavsifni to‘la ifodalay olmaydi. «Yetakchi» so‘zi guruhga munosabat sifatida, uning a`zolariga ta`sir o‘tkazuvchi va maqsadga etaklovchi shaxsga nisbatan ishlatiladi. Yetakchilik guruh tarkibini, undagi munosabatlar tizimini tahlil etish orqali aniqlanadigan shaxs holatidir. Lekin liderga xos bo‘lgan fazilatni ifodalovchi yana qator jihatlar borki, ularni munosabatlar tizimi doirasidagina tahlil etolmaymiz. Bunday talqinda liderga xos bo‘lgan asosiy jihatlardan yana biri – shaxsning vaziyatga muvofiq ravishda harakat qilish qobiliyatini hisobga olish zarurati tug‘iladi. Biron - bir muammoli vaziyatda paydo bo‘lgan qiyinchilikni bartaraf etishdagi tashabbus, topqirlik va mohirlik liderga xos fazilatlardir. Muammoni echish bilan bog‘liq qiyin vaziyatda lider boshqalarga nisbatan o‘zining ilg‘orligi, peshqadamligi bilan ajralib turadi. Fikrimizcha, o‘zbek tilida aynan shu ikki ibora - «peshqadam» va «etakchi» so‘zlari majmuasi lider mohiyatini to‘la ifodalashi mumkin. Nazarimizda, «Yetakchi» so‘zi shaxsning guruhni etaklashga, boshchilik qilishga bo‘lgan ishtiyoqi mavjudligidan kelib chiqadi. «Peshqadam» iborasi esa ma`lum fazilatlarga ega bo‘lgan shaxs ketidan guruhning ergashishini, jamoaning o‘z ixtiyoriga ko‘ra o‘zi ishongan odam borayotgan yo‘lni tanlashini anglatadi. Aynan shu holat «lider» iborasiga nisbatan ham ishlatilishi zarur. Liderning bu xususiyati uning hissiy jozibadorligida, o‘zgalarni o‘ziga jalb etish fazilatida namoyon bo‘ladi.
Shunday qilib, «lider» so‘zini faqat «etakchi» atamasi bilan almashtirish liderlik holatining psixologik talqinini tor doiraga kiritib qo‘yadi. Ushbu mulohazadan kelib chiqqan holda qo‘llanmamiz matnida «lider» so‘zidan foydalanishni ma`qul deb hisoblaymiz. Bundan tashqari, «lider» so‘zidagi izohiy ma`noni anglab olish o‘zbek kitobxoni uchun tanish holdir. Liderlik va rahbarlik. Mehnat jamoasidagi har bir xodim guruhda o‘zining mavqeiga ega. Bu mavqe rasmiy yoki norasmiy tarzda qo‘lga kiritilgan bo‘lishi mumkin. Rasmiy mavqe xodimning mansab pog‘onasidagi o‘rni va uning lavozimidan kelib chiquvchi vakolatlari bilan ifodalanadi. Har qanday xodim o‘z hamkasabalari bilan o‘zaro munosabatda bo‘lar ekan, turli omillar ta`sirida bu munosabatlar hissiy rang ola boshlaydi. Hissiyotga asoslangan munosabatlar ikki ko‘rinishda - yoqtirish (simpatiya) va yoqtirmaslik (antipatiya) sifatida shakllanadi. Shunday xodimlar ham borki, ular o‘zining ma`lum xislatlari bilan jamoaning ko‘pchilik a`zolarida simpatiya uyg‘ota oladilar va ular guruhning norasmiy tizimida yuqori mavqeni egallaydilar.
O‘z hamkasblarining hurmatini qozonishi va ularga o‘z vazifalarini muvaffaqiyatli bajarishlarida yordam berish uchun uslubchi qanday rahbarlik sifatlariga ega bo‘lishi lozim.
Uslubchi faqat yaxshi nazariy tayyorgarlikkagina emas, balki bilimlarni amalda qo‘llash ko‘nikmasiga ham ega bulishi zarur.
Tajribali uslubchining tashabbuskorligi va ishga ijodiy yondoshishi: g‘oyalarini umumlashtira bilish, maqsadga muvofiq ishlash, har bir tarbiyachining imkoniyat va qobiliyatlarini hisobga olishiga qarab farqlanadi.
Uslubchi talablarni qo‘yishda talabchan va qatiy bo‘lishi kerak. Rahbarning o‘ziga buysinuvchilar bilan muloqotning emotsional-irodaviy tomonini ifodolovchi bu sifatlar rahbarlik uslubining muhim xislatini, talabchanlikni hosil qiladi. Yuksak talabchanlikni sezgirlik, xayrixoxlik, odamlarga hurmat bilan birga olib borish zarur. Talabchanlik - bu qattiqqo‘llik degan gap emas. Buyruqldar, qattiq tanbehlar, xayfsanlarning foydasidan ko‘ra zarari ko‘proq va bu odatda rahbarning kuchliligidan emas, balki zaifligidan dalolat beradi.
Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisining ta’lim-tarbiyaviy faoliyatining samaradorligi uning obrusi ko‘p jihatdan pedagoglar jamoaning jipslashganligiga, eng avvalo butun maktabgacha muassasa rahbar yadrosida birlik va o‘zaro tushunishning mavjudligiga bog‘liq bo‘ladi.
Tarbiyachilarning aniq intizomi va ishda uyushqoqligini ta’minlash; jamoada jamoa fikrini, tarbiyachilarning bir-birlarining kamchiliklariga tanqidiy munosabatini shakllantirish, mehnat faolligi va ijodiy ishlash ehtiyojini rag‘batlantirish; qabul qilingan qarorlar yechimini ta’minlash kabi ijtimoiy-psixologik masalalarini hal qilish uslubchi uchun birmuncha murakkablik qiladi.
Har bir yosh mutaxassis ishini endi boshlayotgan yosh tarbiyachi maslaxatlar olib turishi uchun unga tajribaliroq murabbiy va obruliroq tarbiyachini biriktirish lozim.
Yosh mutaxassisning kasb mahoratini egallab olishi osonlik bilan bo‘lmaydi. Mana shuning uchun ham yosh pedagog ishining ilg‘or metodlari va usullarini egallashga, o‘z bilimlarini doimo to‘ldirib borishga, erishilganlar bilan cheklanmay, tarbiya turlarini egallash ishtiyokini singdirishga yo‘llash uslubchining vazifasi hisoblanadi.
O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’limi vazirl igi maktabgacha ta’lim boshqarmasi unga topshirilgan faoliyat yo‘nalishi bo‘yicha vazi rlikning boshqa boshqarma va bo‘limlari, viloyat, shahar, tuman maktabgacha ta’lim boshqarmalari (bo‘limlari), Iqtisodiyot, Sog‘liqni saqlash vazirliklari, Pedagogika fanlari akademiyasi, shuningdek, qaramog‘ida maktabgacha ta’lim tashkilotlari bo‘lgan tarmoqlarning tegishli bo‘linmalari bilan amaliy hamkorligi yo‘lga qo‘yilgan.
Maktabgacha ta’lim boshqarmasining ish mazmuni quyidagilardan iborat: ta’lim-tarbiya va tashkiliy-pedagogik ishlarga rahbarlik qilish;
Ijtimoiy maktabgacha ta’lim muassasalarini rivojlantirishning
asosiy yo‘nalishlarini aniqlash;
—viloyat, shahar, tuman maktabgacha ta’lim bo‘limlari, maktabgachata’lim
boshqarmalari (bo‘limlari) tomonidan me’yoriy, inst ruktiv, metodik-dasturiy hujjatlarning bajarilishini nazorat qilish;
—ichki mehnat tartibi to‘g‘risida nizom, yo‘l-yo‘riq va qoidalarni ishlab chiqish (kasaba uyushmalari bilan hamkorlikda);
—muassasalar tarmog‘i taraqqiyotining istiqboli, yi llik, xalq xo‘jaligi va davlat rejalarini tuzishda, kapital qurilish, kadrlar tayyorlash, pedagogik mahoratni oshirish va uni nazorat qilishda ishtirok etish, namunaviy binolar loyihasini ishlab chiqish, muassasalarning uskunalar va o‘quv-ko‘rgazma qo‘llanmalariga bo‘lga n talabini aniqlash;
—bolalar hayoti va sog‘lig‘ini saqlash bo‘yicha tadbirlar ishlab chiqish,
bajarilishini nazorat qilish;
—ixtisoslashtirilgan maktabgacha ta’lim muassasalar ining ishini tashkil etish;
—maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarni tarbiyalash borasida to‘plangan ilg‘or xorijiy tajribalarni o‘rganish va amaliyotga joriy etish;
—mehnatkashlarning arizalari, xat va shikoyatlarini ko‘rib chiqish va tegishli qarorlar qabul qilish va hokazolar.
Viloyat, shahar boshqarmalari bevosita Maktabgacha ta’limi vazirligiga bo‘ysunadi. Viloyat, shahar, tuman xalq ta’limi bo‘limlarida ma ktabgacha ta’lim sektori mavjud bo‘lib, u mazkur hududda joylashgan muassasalar faoliyatini boshqaradi, ularning ishini nazorat qiladi, pedagog xodimlar malakasini oshirish tadbirlari ham ular zimmasidadir.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mundarija: kirish bob. Maktabgacha ta’lim tashkiloti uslubchisi va uni pedagogik jarayonlarni tashkil etishdagi o`rni
|