Intranetni yangidan yaratish - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 96/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) Intranetni yangidan yaratish
Intranet o’z tuzilishiga ko’ra 4 asosiy qismdan tarkib topgan: Aloqa, server, mijoz va himoya qismlari. Shularning tuzilishi intranetning turlarini belgilaydi. Intranetning tugunlari bulmish server qismi serverlar soni, ularning jug’rofiy joylashishi va xizmat turlari bilan xarakterlanadi. Eng sodda Intranet tuzilmasi yagona serverga (bitta tugunga) ega bo’lib, unda Intranetda ko’rsatiladigan barcha xizmat dasturlari mujassamlanadi. Murakkab Intranet tuzilmasida bir necha server (ko’p
tugun) bo’lib, ular bir-biriga yaqin – maxalliy tarmoqda, yoki serverlar guruhlariga birlashib, bir-biridan olisda, turli maxalliy tarmoqlar tarkibida bo’ladi.
Aloqa qismi
Intranetning aloqa qismi maxalliy kompyuter tarmogi (LAN – Local Area Net)ning kompyuterlarsiz qismi yoki joylardagi kompyuterlar va LANlarni bir-biriga bog’lovchi mintaqaviy (yo xududiy) Aloqa (kommunikatsiya) tarmog’i (WAN – Wide Area Net) tarzida tarkib topgan bo’ladi. Intranetning aloqa qismi LAN va WAN texnologiyasining aynan o’zidir.
Intranet tarmog’ining dasturiy tizimi.
Intranet serveri sifatida Internet serverlari ishlatiladi. Ular orasida Microsoft ning Internet Information Server dasturi (bepul) va Netscape firmasining Netscape Communications Server dasturi keng qo’llaniladi.
Amal tizimi uchun ko’pincha Windows yoki UNIX platformasi asos qilib olinadi. Agar, yuridik shaxsda Intranet yangidan ko’rilayotgan bo’lsa, yoki mavjud (eski) tarmoqda UNIX platformasi asos uchun qabul qilinmagan bo’lsa, serverlar uchun Windows platformasini qabul qilish maqsadga muvofiq. Microsoft kompaniyasi tomonidan chiqarilayotgan Internet Information Serverlari Internetning sunggi texnologiyalarini qo’llab-quvvatlaydi va OS Windows NT amal tizimi tarkibiga kiradi.
Tarmoq amal tizimi tarmoqdagi turli apparat vositalari va dastur ta’minotlarining birgalikda amalga oshiriladigan ishlarini yuzaga chiqaradi. Tarmoq amal tizimini tanlashda UNIX server, Windows NT server va NetWare server amal tizimlaridan birida to’xtashga to’g’ri keladi.
Ko’pgina yirik kompaniyalar UNIX amal tizimidan foydalanadilar. O’rtacha korxonalarda eng ko’p tarqalgan tarmoq amal tizimlari sirasiga bugungi kunda Microsoft kompaniyasining Windows NT Server va Novell kompaniyasining NetWare si kiradi. Bular mijoz/server tarmoq modeli tamoyilida ishlaydilar.
Windows NT Serverda ma’lumotlar uzatish uchun TSP/IP yoki IPX/SPX protokollari, NetWare da IPX/SPX – tarmoq protokoli qo‘llaniladi.
Mahalliy kompyuter tarmoqlarida NetWare, asosan fayl serveri va bosish stantsiyasi bo’lgani uchun, fayllar va bosgichlardan birgalikda foydalanishda ishlatiladi. U TCP/IP protokolini qo’llab-quvvatlamaydi. TCP/IP protokolini ishlatish uchun IPXni IP ga ugiruvchi maxsus dastur (shlyuz dastur)lardan foydalanish lozim bo’ladi. Intranet xosil qilish
uchun server dastur ta’minoti Intranet Wareni ni ishlatish mumkin. Bunda IP - manzil xar bir mijozga taqdim etilishi shart bo’lmasada Web- serverga berilishi shart. Bunda IPXni IP ga va teskari yo’nalishda ugirish muammosi o’z-o’zidan xal bo’ladi.
NetWare tizimi unchalik tez va tadbiqiy jarayonlar uchun unchalik baquvvat server emas. NetWare tarmoq amal tizimidan Intranet yaratishda foydalanish faqat agar mavjud kompyuter tarmogi – NetWare asosida qurilgan bo’lsagina o’zini oqlashi mumkin. Lekin u foydalanuvchilarning ko’pgina tadbiqiy dasturlardan foydalanish imkoniyatlarini cheklab qo’ygani uchun xam, bir kuni kelib, kelajakda baribir TCP/IP protokolini qo’llab-quvvatlaydigan tarmoq amal tizimini o’rnatishga to’g’ri keladi. Amaliy tadbikiy dasturlar Windows platformasi uchun ko’proq ishlab chiqilayotganligi juda ko’p korxonalar tomonidan Windows platformasini tanlanishiga sabab bo’lmoqda.
Kompyuterga Windows NT Server ni o’rnatib bo’lgach, Microsoft TCP/IP protokolini o’rnatib (installyatsiya qilib) uning yaxshi ishlab ketishi uchun kompyuterdagi xar bir tarmoq platasi uchun IP -manzil, tarmoq qismi maskasi, shlyuz va uning DNS (Domain Name Systems) nomi berilib, avtomatik yo qo’lda sozlab qo’yiladi. So’ngra kompyuterga WINS (Windows Internet Naming Service) va DNS serveri (agar lozim bo’lsa) qo’lda o’rnatilib, u konfiguratsiyalab qo’yiladi, uning nomi va manzili o’z ona (shajara bo’yicha yuqori pogonadagi) serveridagi ro’yxatga kiritib qo’yiladi. DNS (tarmoqda bo’lishi shart bo’lsa), WINS bilan birlashtiriladi. WINS Microsoft kompaniyasi amal tizimlari boshqaruvi ostida ishlaydigan mijozlar nomlarini IP – manzil (kompyuter nomi)ga aylantirish xizmatini bajarsa, DNS bunday vazifani boshqa platformalarda ishlaydigan mijozlar va tugunlar nomlari uchun bajaradi.
Kompyuter – serverning tarmoq platasi maxalliy tarmoqqa ulanadi unga IIS o’rnatiladi. IIS 2.0 dan keyin ishlab chiqilgan IIS 3.0 avvalgi server kabi uch asosiy server – Web-, FTP-, GOPHER serverlardan tashkil topgan bo’lib, protokollarni taxlillashda multimediani (Microsoft Netshow), foydalanuvchilarni autentifikatsiyalash uchun SSL3.0 (Security Socket Layer 3.0) protokolini va Microsoft Front Page qo’shimchalarini qo’llab-quvvatlovchi, ishlash uchun katta qulayliklar yaratuvchi qo’shimcha vositalarga ega. Shundan sung Intranet xizmat turlarini sozlab chiqiladi va konfiguratsiyalanadi.
|
| |