Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar

|
Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar
|
bet | 6/7 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 158,42 Kb. | | #230302 |
Bog'liq Alimov Jonibek. 2-mavzu2.3. Parallel hisoblash uchun mo‘ljallangan masalalar.
Eng avvalo kompyuterda parallel dasturlash kerakmi degan savolga javob olish kerak. Lekin bu savol javob olishni istagan yagona savol emas. Aynan shuning uchun ham, parallel hisoblash dunyosini tushunish qiyin bo'lgan sodda, tushunarli, tushunarli dunyodan navbatdagi hisob-kitoblardan nima o'tish kerakligini tushunish ham muhimdir. Parallel hisoblashning afzalliklari nimadan iborat va parallel hisobga yo'naltirilgan dasturlarni yaratishda dasturchi uchun qanday muammolar kutilmoqda. Ushbu savollarga javob berish uchun keling, kompyuterni rivojlantirish tarixini tezroq ko'rib chiqamiz.
Birinchi kompyuterlar Fon Neyman tomonidan ishlab chiqilgan printsiplarga muvofiq qurilgan. Ularning uchta asosiy komponenti bor edi: xotira, protsessor va kirish va chiqish ma'lumotlarini beruvchi tashqi qurilmalar to'plami.
Xotira ko'p darajali va tashqi xotirasi va ichki xotirasi bo'lgan birinchi kompyuterlar uchun - operatsion va ro'yxatga olish xotirasi. Tashqi xotira (magnit lenta, punch karta, disklarda) kompyuterning yoqilgan yoki yoqilmaganligidan qat'iy nazar, dastur va ma'lumotlarni saqlash imkonini berdi. Ichki xotira faqat kompyuter bilan sessiya davri uchun ma'lumot saqlanadi. Kompyuterni o'chirib qo'ysangiz, ichki xotiraning mazmuni g'oyib bo'ldi.
Dastur kompyuterda bajarilishi uchun u RAMga yuklanishi kerak edi. U o'sha dasturda ishlangan ma'lumotlar kabi saqlangan. Xotirada saqlangan dasturning printsipi Von Neumann kompyuterlarining asosiy tamoyillaridan biridir.
Ro'yxatdan o'tish xotirasi hisoblash vaqtida ishlatilgan. Ma'lumotlar bo'yicha ba'zi operatsiyalarni bajarishdan oldin, ma'lumotlar registrlarda joylashtirilishi kerak. Ushbu tezkor xotira turi ma'lumotlar bo'yicha operatsiyalarni bajarishda zarur tezlikni ta'minladi.
Barcha operatsiyalarni bajarish - hisoblash jarayonini boshqarishda ma'lumotlar va operatsiyalar bo'yicha operatsiyalarni protsessor amalga oshirdi. Kompyuter protsessori o'ziga xos ko'rsatmalarga ega edi. Ushbu to'siq potentsial hisoblash funktsiyasini hisoblash uchun universal edi. Boshqa tomondan, ushbu vosita odamlarning yozish dasturlarining nisbiy soddaligini ta'minladi.
Dastlabki kompyuterlar uchun dasturlar, amaldagi protsessor buyruqlar majmuasiga kiritilgan qator buyruqlarni ifodalaydi. Dasturni kompyuterda ijro etish juda oddiy edi. Har safar kompyuterda bitta dastur bajarilgan. Protsessor, dasturga muvofiq ketma-ket navbatdagi buyruqlar ketma-ketlikda bajarildi. Barcha kompyuter resurslari - xotira, protsessor vaqti, barcha qurilmalar - dasturning to'liq tasarrufida edi va hech narsa uning ishiga aralashmasdi (albatta odamni hisobga olmagan). Parallelizm ko'zga ko'rinmasdi.
Bu idial juda uzoq vaqt davomida juda qimmat bo'lmagan kompyuter resurslari samarasiz ishlatgani tufayli uzoq davom etmadi. Kompyuterlar o'chirilmadi, bitta dastur boshqasini o'zgartirdi.
Yaqin orada kompyuter protsessor bilan birga markaziy protsessor deb nomlanuvchi qo'shimcha protsessorlarga, eng avvalo, sekin komutlarni bajarish uchun mas'ul bo'lgan kirish / chiqish qurilmalarining maxsus protsessorlariga ega edi. Bu esa, bir vaqtning o'zida bir nechta dastur kompyuterda ishlayotgani - dastur natijalarini nashr etishi, ikkinchisi - bajarilishi va uchinchisi - masalan, magnit tasmasi yoki boshqa tashqi vositadan ma'lumotlarni kiritish uchun dasturni bajarishning ommaviy rejimini tashkil etishga imkon berdi.
Inqilobiy qadam 1964 yilda IBM - OS 360 operatsion tizimining paydo bo'lishi bo'ldi. Kompyuterda paydo bo'lgan operatsion tizim uning mutlaq egasi bo'ldi - barcha resurslari menejeri. Endilikda foydalanuvchi dasturi faqat operatsion tizim nazorati ostida bajarilishi mumkin. Operatsion tizim ikkita muhim vazifani hal etishga imkon berdi: bir tomondan, bir vaqtning o'zida kompyuterda ishlashning barcha dasturlariga zarur xizmatni taqdim etish, ikkinchidan, mavjud resurslarni ushbu resurslarga da'vo qilayotgan dasturlar orasida samarali foydalanish va tarqatish. Operatsion tizimlarning paydo bo'lishi bitta dasturli rejimdan ko'p dasturli rejimga o'tishga olib keldi, bir vaqtning o'zida bir xil dasturda bir nechta dastur mavjud. Ko'p dasturlash parallel dasturiy emas, biroq bu parallel hisoblash uchun bir qadamdir.
Ko'p dasturlash - bir nechta dasturlarni parallel bajarish. Ko'p dasturlash sizga ularni bajarish uchun umumiy vaqtni kamaytirish imkonini beradi.
Parallel hisoblashda bir xil dasturni parallel bajarish nazarda tutiladi. Parallel hisoblash bir dasturning bajarilish vaqtini kamaytirish imkonini beradi.
Ko'p dasturlash uchun kompyuterning bir nechta protsessorlarga ega bo'lishi juda muhim. Ko'p dasturlashni amalga oshirish uchun protsessorlarning o'zaro ishlashini tashkil qiluvchi operatsion tizim mavjudligi etarli.
Parallel hisoblash uchun dasturning o'zi uchun zarur bo'lgan qo'shimcha talab mavjud - dastur hisoblarni parallellashtirish imkoniyatini yaratishi kerak, chunki operatsion tizimning ko'rinishi kompyuterni apparat (xotira, protsessorlar, boshqa qurilmalar) deb hisoblash mumkin emasligini anglatadi. Endi u ikki qismga ega: qattiq (qattiq) va yumshoq (yumshoq) - bir-birini to'ldiruvchi apparat va dasturiy komponentlar. Yarim asrdan ko'proq vaqt mobaynida komponentlar tez rivojlana boshladi, asbobuskunalar uchun eksponentsional o'sishni odatiy holga keltirdi, bu Murning taniqli ampirik qonunida aks ettirilgan - barcha muhim belgilar kattalashib ketgan - barcha darajalarda xotira hajmi, xotiraga kirish vaqtini kamaytirish, protsessor tezligi. Murning qonuniga ko'ra (Gordon Moore Intelning asoschilaridan biri), xarakterli qiymatlar har yarim yilda ikki baravarga ko'paydi. Kompyuterga kiritilgan protsessorlarning soni ham ortdi. O'zgarildi va kompyuter arxitekturasi. Ushbu o'zgarishlar ko'p jihatdan hisoblarni parallellashtirishga qaratilgan qadamlar edi. Bu erda parallelizatsiya jarayoni bilan bevosita bog'liq bo'lgan protsessor arxitekturasidagi o'zgarishlarning bir qismi:
Buyruqlar chizig'ini qayta ishlash. Protsessor tomonidan buyruqlar oqimini bajarish jarayoni endi buyruq buyrug'i ketma-ket ravishda bajarilmasligi sifatida ko'rilmaydi. Buyruqlar oqimini qayta ishlash jarayoni quvur liniyasida amalga oshirildi, shuning uchun bir nechta buyruqlar bir vaqtning o'zida bajarishga tayyorlandi. Bir-biriga bog'liq bo'lmagan buyruqlar bir vaqtning o'zida bajarilishi mumkin, bu allaqachon haqiqiy parallelizmdir. "Uzoq buyruqlar".
Ba'zi bir kompyuterlarning arxitekturasi bir nechta protsessorlarni o'z ichiga olgan bo'lib, ular mantiqiy va arifmetik operatsiyalarni butun sonlar bo'yicha bajarish imkonini beradi, bir nechta protsessorlar suzuvchi nuqtali raqamlarda operatsiyalarni amalga oshiradi. Uzoq buyruq bitta buyruqda mavjud protsessorlarning har biri bajarishi kerak bo'lgan amallarni ko'rsatishga imkon berdi. Bu esa, apparat darajasida parallelizmni amalga oshirish imkonini berdi Vektorli va matritsali protsessorlar. Ushbu protsessorlarning ko'rsatmalar to'plami vektorlar va matritsalar bo'yicha asosiy operatsiyalarni o'z ichiga oladi. Masalan, bitta guruh ikkita matritsani qo'shishlari mumkin. Bunday buyruq parallel hisoblashlarni amalga oshiradi. Ushbu operatsiyalar ma'lumotni qayta ishlash asoslarini tashkil etuvchi ilovalar keng tarqalgan.
Ma`lumotlarning parallel ishlashi ushbu klassdagi ilovalarning samaradorligini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Dasturiy ta'minot darajasida parallel ijro etiladigan dasturlarning yana bir muhim turi - grafik tasvirlar bilan intensiv ishlash. Ushbu ishlash grafik ishlovchilar tomonidan amalga oshiriladi. Grafik tasvirni ballar to'plami sifatida ko'rish mumkin. Rasmni qayta ishlash ko'pincha hamma punktlarda bir xil operatsiyani bajarish uchun kamayadi. Ushbu vaziyatda ma'lumotlar parallelizatsiyasi osongina amalga oshiriladi. . Shu sababli, grafik protsessorlar avvaldan ko'p yadroli bo'lib, bu jarayonni parallellash va tasvirni samarali ishlash imkonini beradi. Superkompyuterlar hozirgi vaqtda eng yuqori ko'rsatkichlarga ega bo'lgan kompyuterlarni o'z ichiga oladi. Ular yuz minglab protsessorlardan iborat. Superkompyuterlardan samarali foydalanish hisob-kitoblarning eng keng tarqalgan parallelligini o'z ichiga oladi.
Ilmiy tadqiqotlarda va yangi texnologiyalarda mavjud hisoblash tizimlarining barcha kuchini talab qiluvchi vazifalar mavjud. Mamlakatning ilmiy salohiyati ko'p jihatdan o'zining superkompyuterlari mavjudligi bilan belgilanadi. Superkompyuterning kontseptsiyasi nisbatan nuqtai nazardir. O'n yillik superkompyuterning xususiyatlari odatdagi kompyuterning xususiyatlariga mos keladi. Bugungi superkompyuterlar petafloplarda (1015 dona perimetrli operatsiyalar) o'lchovlarda ishlaydi. 2020 yilga qadar superkompyuterlarning ishlashi 1000 barobarga oshadi va eksaflopslarda o'lchov qilinadi Kompyuterlar tasniflash Kompyuterlar dunyosi miniatyura o'rnatilgan kompyuterlardan individual binolarni ishlaydigan ko'p tonna superkompyuterlarga qadar farq qiladi. Ular turli yo'llar bilan tasniflanishi mumkin.
Birinchi va eng sodda tasniflardan biri - Flynn tasniflashini ko'rib chiqing, bu ma'lumotlar kompyuterda qanday ishlashga asoslangan. Ushbu tasnifga ko'ra, barcha kompyuterlar (komp'yuter komplekslari) to'rtta sinfga bo'linadi - arxitekturali kompyuterlar: SISD (Single Instruction stream - yagona ma'lumotlar oqimi) - bitta ma'lumot oqimi - bitta ma'lumot oqimidir. Bu sinf, programma buyruqlar ketma-ket bajarilganda, keyingi ma'lumotlar elementini qayta ishlashda von Neumann arxitekturasiga ega oddiy "ketma-ket" kompyuterlarni o'z ichiga oladi SIMD (bitta yo'riqnoma oqimi - bir nechta ma'lumotlar oqimi) - bitta buyruq xartasi - bir nechta ma'lumotlar oqimi.
Vektorli va matritsali protsessorlarga ega kompyuterlar ushbu turga tegishli: MISD (bir nechta yo'riqnoma oqimi - yagona ma'lumotlar oqimi) - bir nechta buyruqlar oqimi - bitta ma'lumot oqimi. Ushbu turdagi ma'lumotlarni o'tkazishning konveyer turiga ega kompyuterlar bo'lishi mumkin.
Xulosa
Xulosa qilib shuni aytish mumkinki, Zamonaviy protsessorlar o'rnatilgan tizimlarda kirish qismiga qo'llaniladi. Bu protsessorlar kompyuter tizimining boshqa qurilmalariga ma'lumotlar almashish, ma'lumotlarni qayta ishlash va boshqa amallarni bajarish uchun kerak bo'lgan hisoblash operatsiyalarini bajarish uchun ishlatiladi. Bu protsessorlar kompyuter tizimining asosiy qismini tashkil etadi va barcha komponentlar orasida bosh rol o'ynaydi. Zamonaviy protsessorlar tez ishlash, energiya samaradorligi va yuqori ish rejimida ishlashga imkon beradi.
O'rnatilgan tizimlarda qo'llanadigan zamonaviy protsessorlar juda keng qamrovli va samarali bo'lib, har xil vazifalarni bajarish uchun moslashtirilgan. Ularning quyidagi xususiyatlari tizimni yaxshilashda muhim ahamiyatga ega:
1. Tezlik: Zamonaviy protsessorlar tezlikni oshirish uchun dizayn qilingan. Bu esa tizimning umumiy ishlash tezligini oshiradi.
2. Energiya samaradorligi: Zamonaviy protsessorlar energiya samaradorligini yaxshilash uchun maxsus ravishda ishlab chiqilgan. Bu esa tizimning energiya israfini kamaytiradi va uning ishchi muddatini oshiradi.
3. Paralell ish rejimi: Bu protsessorlar paralell ish rejimida yorqin ishlarni bir vaqtda bajarishga imkon beradi. Bu esa tizimning barcha resurslarini samarali foydalanishiga imkon beradi.
4. Yuqori ish rejimi: Zamonaviy protsessorlar yuqori ish rejimida ham ishlashadi, shuningdek, murakkab vazifalarni tez va aniq bajarishga imkon beradi.
5. IoT (Internet of Things) qurilmalari uchun mo'ljallangan protsessorlar: Zamonaviy protsessorlar IoT qurilmalari uchun ham mo'ljallangan. Ularning kichik o'lchamli, energiya samaradorligi yuqori va kompaktdir.
.Foydalanilgan Adabiyotlar.
|
| |