nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Testlar  
1.Korxona mahsulotiga talab qachon ko‘payadi?

|
Testlar
1.Korxona mahsulotiga talab qachon ko‘payadi?
|
bet | 212/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODTestlar
1.Korxona mahsulotiga talab qachon ko‘payadi?
Korxona yaxshi xizmat ko‘rsatsa;
Korxona sifatli mahsulot ishlab chiqarsa;
Korxona mahsulotining tannarxi pasaysa;
*Korxona yaxshi, sifatli mahsulot ishlab chiqarsa va mahsulotning tannarxi pasaysa.
2.Korxona mahsulotiga qachon talab pasayadi?
*Korxona sifatsiz mahsulot ishlab chiqarsa;
Korxona xizmati qoniqarsiz bo‘lsa;
Korxona boshqaruv tizimi oqilona tashkil etilmasa;
Korxonada kadrlar qo‘nimsizligi yuzaga kelsa.
3. Quyidagilardan qaysi biri bozor iqtisodiyotining tartibga soluvchi mexanizmining tarkibiy qismini xarakterlaydi?
narx, talab va taklif;
raqobat, talab va taklif;
narx, raqobat, talab va taklif;
*narx, soliq, raqobat, davlat ijtimoiy dasturlari.
4. Bozor –bu:
rejasiz olib boriladigan xo‘jalik tizimi;
*tovar ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar o‘rtasida baholar tizimi orqali amalga oshiriladigan echimlarni muvofiqlashtiruvchi murakkab mexanizm;
korxonalarning iqtisodiy mustaqilligini amalga oshiruvchi;
talab va taklifning muvofiqligi.
5. Ishchi kuchiga bo‘lgan talab va taklifni o‘zida aks ettiruvchi bozo –bu:
tovarlar bozori;
*xizmatlar bozori;
ishlab chiqarish omillari bozori;
xufiya bozori.
6. Tarmoqda 1000 ta firma faoliyat olib boradi. Har bir firmaning 5 ta birlik mahsulot ishlab chiqarishdagi chegaraviy xarajatlari 2 doll., 6 tada – 3 doll., 7 tada – 5 doll.ni tashkil etadi. Bir dona mahsulotning bozor narxi 3 doll. Bo‘lganda, tarmoqdagi ishlab chiqarish:
5000 birlikdan ko‘p emas;
5000 birlikni;
* 6000 birlikni;
7000 birlikni.
7. O‘z mavqeini va foydasini oshirish maqsadida bozor strukturasining qaysi ko‘rinishiga reklama, tovar belgilari va tovar markalaridan keng ko‘lamda foydalanish xosdir:
* mukammal raqobat;
sof monopoliya;
monopolistik raqobat;
oligopoliya.
|
| |
Asоsini rentabellik indeksini hisоblash tashkil etuvchi

ko‘rishning imkоni yo‘q. Ko‘p maqsadli yondashuv qo‘llanilgan taqdirda
ushbu muammоni hal qilish zaruriyati yo‘qоladi. Bu yondashuv biznes
lоyihaning eng samarali variantini tanlashni asоslash chоg‘ida usullarning
hammasini bir vaqtda qo‘llashni nazarda tutadi.
Ko‘p maqsadli hisоb-kitоblarning taklif qilinayotgan
usulining mо-
hiyatini shartli misоl yordamida ko‘rsatamiz. Aytaylik, parametrlari be-
rilgan elektrоn magazin tashkil etishning 10 ta muqоbil biznes lоyihasi bоr
bo‘lib, shulardan bitta eng muvоfig‘ini tanlab оlish zarur. Biznes lо-
yihalarning har
qaysisi uchun
ketma-ket
hisоblash yo‘li bilan ularga mоs
SKQ, RI, DOM mezоnlarining miqdоr qiymatlari belgilangan.
Agar birоn-bir оptimallik mezоni mutlaqо ustun turuvchi mezоn si-
fatida
qabul qilinsa, biznes lоyihalarning 10 ta varianti оrasidan eng mu-
vоfig‘ini tanlab оlish оsоn bo‘ladi. Rоssiya Federatsiyasida amal qila-
yotgan rasmiy usulga ko‘ra, SKQ mezоni afzal ko‘riladi. Bunday hоlat-da
biznes lоyihaning 10-variantini eng muvоfiq
variant deb hisоblash kerak
bo‘ladi. Birоq agar investitsiyalar bo‘yicha mutaxassis ekspert ay-ni bir
vaqtning o‘zida uchala mezоnning raqamli bahоlarini hisоbga оl-sa, bu
variant eng muvоfiq variant bo‘lmasligi aniq. Quyida
amalga оshirilgan
hisоb-kitоblar buni yaqqоl ko‘rsatib turibdi.
Shunday qilib, biznes lоyihaning iqtisоdiy jihatdan eng samarali va-
riantini aniq tanlab оlish yuqоrida isbоt qilinganidek, ko‘p maqsadli
yondashuv asоsida amalga оshiriladi. Muayyan
elektrоn magazinni tashkil
etishni nazarda tutadigan muqоbil biznes lоyihalarni matematik usullar
qatоri yordamida iqtisоdiy jihatdan ekspertiza qilamiz.
179
К
1
r - R. X. Maksudov

Formulaga T b t b tanlangan [q] hamda aniqlangan K yu qiymatlarni
q o ‘yib zanjir qadamini aniqlaymiz va standart b o ‘yicha yaxlitlab olamiz.
Tanlangan zanjir qadami uchun jadvaldan d0, B, m qiymatlarni olamiz
hamda p i< pim ax shartni tekshiramiz, bosimning ruxsat etilgan qiymatini
[q] olamiz bunda q > [q] shartni bajarilishi kerak.
3. Yetaklovchi yulduzchaning boTuvchi aylana diametri aniqlanadi
t
a, =
----------------
мм
s in ( 1 8 0 /r ,)
4. Aylanm a kuch
F =
— — — //
d,
5. Bosimning hisobiy qiymati.
F •
К
q ~ —
----—
H! мм
'
,
d (,B
bunda, shart bajarilishi kerak. A garda shu q o ‘vilgan shart bajarilmasa
zanjir qadami kattalashtirib olinadi va hisob qaytariladi.
Tanlangan vtulka-rolikning o ic h a m l a r i jadvaldan olinadi.
6. Uzatm aning geometrik o ic h a m la r i.
a) O kqlararo masofa.
^max~ 80t
a=(30- 50)t mm
anilI1= -0,6(DeI + D e2) + 30-50 mm
b) zanjirdagi zvenolar soni.
t
1
V
i n
A niqlangan qiymat yaxlitlanib olinadi, yaxlitlanganda ju ft soni
olish tavsiya qilinadi.
v) O kqlararo masofaning hisobiy qiymati
a -
0.25f A, +
(a,
+
] \ \ - 8 Л ,
)
m a i
.
Л / - 0.5(r, + r ; );
Д. =
Zanjirning salqiligini ta ’minlash uchun o*qlararo masofani 0.2-
0.4% kamaytirish kerak b o i a d i .
7. Zanjir tarmoqlaridagi b o s h la n g ic h taranglik kuch
- T t - F 2 ^ - R. X. Maksudov

|
R. X. MaksudovBog'liq Mashina detallari (R.Tojiboyev va b.)- T t - F 2 ^
+
Ft ^
= o
yoki
f
, -
f
2 =
f
,
.
(a)
^T
Bunda:
Ft
= — - tasma yordam ida uzatiladigan aylanm a kuch, N;
Uzatm aning ishlash jarayonida tasm aning uzunligi o ‘zgarmas
boMadi. chunki tasm a yetaklanuvchi tarm oqda qancha c h o ‘zilsa,
yetaklanuvchi tarm oqda shu oMchamga qisqaradi, y a ’ni
Г, = F, + ДF , F2 = F0 - ЛF
yoki
F, + F„ = 2 F„
(b)
a, b-tengliklarni birga echsak quyidagi ifodani olamiz:
F, = Fn r 0.5Fl ;
F: = F0
—
0. 5Ft
(v)
v-form uladan yetaklovchi va yetaklanuvchi tarmoqlardagi taranglik F b
F2 kuchlarning qiymatlari Ft va F0 kuchlarga bogMiqligini k o ‘rsatadi,
lekin tasm aning tortish darajasiga ishqalanish kuchining h am d a qam rov
burchagining ta ’siri yoritilmagan.
Taranglik
kuchlarni
shu
qam rov
burchagi
a.
ishqalanish
k o e f f i t s i y e n t i n g f
qiymatlariga bogMiqligi Eyler to m onidan hal qilingan.
B uning uchun tasm aning elemental' boMagi olinib, uning kuchlar
ta ’siridagi muvozanati k o ‘rilgan,
6 . 3 - r a s m .
M uvozanat shaitiga koM'a, shkiv m arkaziga nisbatan olingan
m o m en tlar yigMndisi:
F • - +
f d R — ~ ( F + c!F
) - = 0 y o k i F ■
- +
f J R - ~ F - - d F - =
0
2
2
2
1
2
2
2
bunda:
|
| |
-rasm).
128
www.ziyouz.com kutubxonasi
     
6.8-rasm

6.8-rasm).
128
www.ziyouz.com kutubxonasi
6.8-rasm.
T asm a rulon shaklda tayyorlanib, kerakli o ‘lcham olinib,uchlari
tiqilishi. yelimlanishi mumkin.
Tasm aning qalinligi h=2,8mm, eni b=30; 40; 50; 80 m m b o i g a n d a ,
hisobiy uzunligi
lx
qiymatni quyidagi qatordan olish mumkin: 500, 550,
600, 650, 700, 750, 800, 850, 900, 950, 1000, 1050, 1100, 1150, 1200,
1250, 1300, 1400, 1450, 1500, 1600, 1700, 1800, 2000, 2250 mm.
Sintetik tasmalar poliamid singdirilgan kapron materiallaridan
tayyorlanib ustki qismi maxsus friksion plyonka bilan qoplanadi
6.10-
rasm.
T asm a cheksiz lenta shaklda tayyorlanadi, qalinligi h=0,5 yoki
h=0.7 mm, eni b = l 0 - 2 5 0 mm, uzunligi
l x
= 2 5 0 - 3 3 5 0
mm.
Tezligi yuqori va o 'rta yuqori boMgan uzatm alarda sintetik
tasmalarni ishlatish tavsiya etiladi.
6.9-rasm.
6.6-§ Yassi tasmali uzatm alarning hisobi
1 .Yetaklovchi
shkivning diametri aniqlanib, standart b o ‘yicha
yaxlitlanib olinadi
d x = ( 5 2 . . . M ) y p \
m m
[6.16]
a) T asm aning tezligi
b) Tasm aning tezligiga nisbatan yetaklovchi shkiv diametri di hamda
qatlam lar soni i ni tanlaym iz (6.2-jadvai).
129
www.ziyouz.com kutubxonasi
Rezinalangan kordli tasm alar uchun yetaklovchi shkiv di ning
qiym atlari
_______ _________________________________________________
6.2-jadval
Q atlam lar
soni
Tasm aning tezligi v m/s b o i g a n d a yetaklovchi shkiv d t ning
qiymatlari
5 gacha
10
gacha
15
gacha
20
gacha
25
gacha
30
gacha
3
80
100
112
125
140
160
4
112
125
160
180
200
225
5
160
180
200
225
250
280
6
250
280
320
360
400
450
2. Yetaklanuvchi shkiv diametri
|
Qaysi holda baholi diskriminatsiya (kamsitish) o‘rinlidir

|
Qaysi holda baholi diskriminatsiya (kamsitish) o‘rinlidir
|
bet | 213/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD8. Qaysi holda baholi diskriminatsiya (kamsitish) o‘rinlidir:
yuqori sifatli tovarlar bahosini oshirishda;
* ma’lum bir tovarni turli xaridorlarga har xil narxlarda sotish;
iste’mol tovarlariga yuqori baholarni o‘rnatish jarayoni;
turli millat vakillariga turli hajmda ish haqqi belgilashda.
9. Qaysi holda “firma” va “tarmoq” tushunchalari bir-biriga mos keladi:
oligopoliya holatida;
ochiq monopoliyada;
yopiq monopoliyada;
*sof monopoliyada.
10. Quyidagi keltirilganlardan qaysi biri sof monopoliya hisoblanadi:
“Fan” nashriyoti;
*Toshkent metropoliteni;
“Dori-darmon” aksionerlik jamiyati;
“Perfektum Mobile”.
O‘z-o‘zini nazorat qilish uchun savollar
Narxning iqtisodiy mazmunini uning vazifalari orqali tushuntirib bering.
Narx asosiy turlarining qisqacha tavsifini bering.
Narxning tashkil topishi borasida qanday nazariyalar mavjud?
Ularning afzallik va kamchilik tomonlarini ko‘rsatib bering.
Narx siyosati nima?
O‘zbekistonda narx siyosati amalga oshirilishining qanday xususiyatlari mavjud?
Asosiy adabiyotlar
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti. Darslik. -T.:Sano-Standart, 2014. -304 b.
Maxmudov E.X. Ekonomika promыshlennыx predpriyatiy. Uchebnik. -T.-Iqtisodiyot – 2015 . -370 c.
Ivanov I.N., Belyaev A.M. i dr. Proizvodstvennыy menedjment. Uchebnik dlya bakalavrov/ pod. red. I.N. Ivanova. -M.:YUrayt, 2013. -574s.
Ulashev I.O., Atamurodov SH.A. Korxona iqtisodi va menejmenti. -T.: Tafakkur bo‘stoni, 2013.
N.A.Xashimova. Antikrizisnoe upravlenie predpriyatiem. Uchebnoe posobie -T.-Tafakkur qanoti 2016/ -284 b;
N.X.Gulyamova. Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti. O’quv-uslubiy qo’llanma.T.: 2013.148 b.
G.Taraxtiyeva. Innovatsion menejment. O’quv qo’llanma. T.: “Fan va texnologiya”, 2013. 208 b.
G.K.Taraxtiyeva, N.H.Gulyamova, K.S.Ibragimova “Sanoat iqtisodiyoti va menejmenti” fanidan amaliy mashg’ulotlarni bajarish uchun uslubiy qo’llanma. 2018.
|
| |
- 
rasm - R. X. Maksudov

Afzalliklari.
1. Ishchi y u zan in g oddiyligi. 2.1shlash bir tekis va
shovqinsiz. 3.Uzatish sonini uzatm ani ishlash jara y o n id a o ‘zgartirish
m um kinligi. 4. ОЧа yuklanish b o ‘lganda katoklarni o ‘zaro sirpanishi.
Kamchiligi.
1.Ishchi yuzani siqish uchun m axsus siquvchi m oslam a
ishlatish. 2.Val tavanchlariga va podshipniklarga katta kuchlarni tasir
qilishi, shuning uchun val diametrlari nisbatan katta olinadi. 3.K ato k
larni o ‘zaro sirpanishi hisobiga uzatish sonini doim iy emasligi.
4.
K atoklar o ‘zaro sirpanganligi uchun katok yuzlarining tezda
yyeyilishi.
Is h la tilish i. U zatm alarda harakat shovqinsiz, bir tekisda (magni-
tafon, va boshqalar) ishlash talab qiladigan, uzatiladigan quvvat nisbatan
kichik b o ‘lgan, uzatish soni doim iy
b o ‘lgan friksion uzatm alar
ishlatiladi.
Variatorlar metall kesuvchi stanoklarda, t o ‘qimachilik, q o g ‘oz
sanoatida k o ‘tarish-tashish m ashinalarida ishlatiladi.
Friksion uzatm alar uzata oladigan quvvat R = 2 0 k V t gacha b o ‘lib
katoklarning tezligi V = 2 5
м / с
gacha b o ‘lishi m umkin.
7.2-§. Uzatm aning kinem atikasi
Friksion
uzatmalarni
ishlash ja ra y o n id a katoklarning o ‘zaro
sirpanishi natijasida v2 tezlik, V) tezlikka nisbatan kam b o ‘ladi.
K atoklarni o ‘zaro sirpanishi sirpanish koeffitsiyenti s yordam ida hisob-
ga olinadi.
f =
. Bu koeffitsiyent qiymati s=0.01 ...0 .0 5 eksperim ent y o bli
КАТАЛИЗАТОРЫ НА ОСНОВЕ Sr - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических...

Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
226
направлялся концентрированный поток солнечного излучения плотностью
порядка Q=150Вт/см
2
. При этом протекает плавление образца и капли
расплава падают в воду и охлаждаются со скоростью 10
3
град/с. Такие
условия охлаждения позволили зафиксировать высокотемпературные
структурные состояния материала.
Капли расплава загружаясь в воду растрескивались на мелкие
стеклоподобные частицы произвольной формы. Закаленный в воду расплав
измельчали до тонины 60 мкм, формовали в цилиндрики диаметром 8 и
высотой 2 мм. Образцы цилиндрики спекали при различных температурах.
Рентгенофазовый анализ образцов полученных материалов выполнен
на дифрактометре Panalytical Empyrean с программным обеспечением в
геометрии отражения Брэгга-Брентано с CuK
α
- излучения (λ = 1,5418 Å).
Данные были получены между 10
о
и 64
о
с шагом 0,5
о
Исследования морфологии и микроструктурных особенностей
образцов материалов использовали проводили методом сканирующей
электронной микроскопии (СЭМ).
Термогравиметрические (ТГ) кривые были получены на приборе
TG50, работающем либо в воздушном потоке со скоростью нагрева 10
˝C/мин с использованием около 50 мг пробы.
Температурный коэффициент термического расширения измеряли
на катетометре в интервале температур 300-1250К. Электрическое
сопротивление измеряли четырехконтакт-ным методом в интервале
температур 300 – 1300 К. Значения относительной плотности составило
4.87 г/см
3
.
F0 = К , m a gH - R. X. Maksudov

F0 = К , m a gH.
8. Yulduzcha vallariga ta ’sir qiluvchi kuch
F„ = K h ■ Ft + 2 /•-;,//.
117
www.ziyouz.com kutubxonasi
B ir q a t o r l i rolikli z a n j i r l a r n i n g o ‘lc h a m l a r i , m m
_________ _______ _______ _______ ________
5.1 - jadval
Zanjir
qadami
t, mm
B u
d0
F *
1 0 Z ?
kN
кг
m,
—
M
A
r A y u ,
2
m m
9,25
5,72
3,28
9,1
0,45
28,1
12,7
7,75
4,45
18,22
0,75
39,6
15,875
9,65
5.08
2 2 , 7
1,0
54,8
19,05
12,7
5.96
31,8
1,9
105,8
25.4
15,88
7,95
60,0
2,6
179,7
31,75
19,05
9,35
88,5
3,8
262
38,1
35,4
11,12
127,0
5,6
394
44,45
31,75
14.29
226,8
9,7
646
B ir q a t o r l i v tu l k a - r o l i k l i z a n j i r l a r u c h u n elitiyotiik koeffitsiyenti-
[S] n in g q iy m a ti
______ ____________ ______________________________________
5.2-jadval
Zanjir
qadami
t,m m
Yetaklovc li yulduzchaning aylanish soni, m i n '1
50
100
200
300
400
500
600
800
1000
1200
L 12,7
7,1
7,3
7.6
7,9
8,2
8.5
8,8
9,4
10,0
10,6
15,875
7,2
7,4
7.8
8,2
8,6
8,9
9,3
10,1
10,8
11.6
19,05
7,2
7,6
8,0
8,4
8,9
9.2
9,8
10,8
10,7
12,7
25,4
7,3
7,6
8.3
8,9
9.5
10,2
10,8
12,0
13,3
14,5
31,75
7,4
7,8
8.6
9.4
10.2
11,0
11.8
13,4
15.
38,1
7,5
8,0
8,9
9,8
10,8
11,8
12,7
44,45
7,6
8,1
9,2
10,3
1 1,4
12,5
50,8
7,6
8,3
9,5
10,8
12.0
5.5-§. U z a t m a z a n j i r l a r i n i t a r a n g l a s h va m o y la s h
Uzatm a zanjirlarini taranglash tasmali uzatmalarda tasmalarni
taranglashga o ‘xshash b o ‘lib, uzatma tayanchlardan birining siljitish
yoki taranglovchi rolik, yulduzcha hisobiga amalga oshiriladi.
U zatm aning
ishlash
jarayonida
sharniiiar
veiladi
natijada
zanjirlarning salliqligi oshadi. U zatm aning qiyalik burchagi
о
<45"
boMganda
[ / ] < 0 . 0 2 a ; ^> 45"
boMganda
[ / ] < o . o o i 5 a ,
bunda, a - o 'q l a r a r o
masofa.
www.ziyouz.com kutubxonasi
Taranglovchi m oslam a zanjirning ikki zvenosi uzunligi qadar
yeilishi hisobiga c h o ‘zilganda zanjirlarni tarangligini ta'm inlash kerak.
Agarda c h o ‘zilish undan ortiq b o i s a , yeilgan zvenolar olib tashlanadi.
Zanjirlarni movlash. Uzatm a zanjirlarining ishlash m uddatiga moylash
katta t a ’sir ko'rsatadi. Uzatm aning tezligi
v < 4 m / s
gacha b o i g a n d a
zanjirlar tomchilab moylanadi (4 -1 0 tomchi/min). Tezligi
v < 7
m/s
b o i g a n d a zanjirlar moy t o id ir ilg a n vannaga botirish y o i i bilan
moylanadi. bunda uzatmani yetaklanuvchi ta r m o g id a g i zanjirida
plastina balandligi b o ‘yicha botiriladi.
|
Annotatsiya - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

845
sayyohatida esa ishonib, yerdagi ushbu tovushni eshitib Ollohning borligini anglab
oladi va u shu kundan boshlab xristiyanlikdan islom diniga itoat qiladi va
musulmon bo‘ladi.
Tovush xususiyatlarining inson psixikasiga ruhiy ta'sirbaxsh tovushlarining
bir necha turlari mavjud bo‘lib, bular:
Tabiiy tovush xususiyatlari.
Moddiy-ma'naviy tovushlar.
Texnik-vositalardan tovushlar va boshqalar.
Musiqiy tovush turlaridir.
Afg‘on rubobi-torli-chertma cholg‘u bo‘lib, u mezrob (mediator) vositasida
chalinadi. Uning kosasi chuqur o‘yilgan va teri bilan qoplangan bo‘ladi, kalta va
yo‘g‘on dastasida to‘rtta bog‘lama pardasi bor. Dastasining yuqori qismida 6 yoki
7 ta qo‘shimcha («xas») pardalari ham bo‘ladi. Afg‘on rubobining 5 ta asosiy
torlarida kuy chalinadi. Shuningdek, uning yon tomonidan 10-11 ta yordamchi
yonquloq simlari ham tortilgan bo‘lib, ular aks-sado sifatida yangraydi.
Sonli hisoblash algoritmi - Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и...

Искусственный интеллект, методы и технологии информационной безопасности
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
498
k = 2
esa k*k <= N:
agar D[k]:
i = k*k
esa men <= N:
D[ i ] = Noto'g'ri
i += k
k += 1
Ushbu tsikl tugagandan so'ng, faqat tub sonlar o’chirilmagan bo'lib qoladi,
ular uchun massivning tegishli elementi haqiqiy qiymatni o'z ichiga oladi.
Ushbu (2, N +1) diapazon ichida bo’lgan tub sonlarni chop etamiz:
agar D[ i ]:
chop etish ( i )
Ushbu algoritmni Python uslubida qayta yoziladi.
Diapazon funksiyasini
chaqirgandan beri
biz tsikl o'zgaruvchisining oxirgi qiymatini emas, balki yana
bitta cheklovchini ko'rsatishimiz kerak, dastur boshida biz N ni qiymatini 1 ga
oshiramiz : N += 1. k
Jennifer Anne Evans - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

322
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining «Xalq ta’limi
tizimida
ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni
tashkil etish chora-
tadbirlari to‘g‘risida»gi qarori asosida TIMSS xalqaro tadqiqoti O‘zbekistonda
joriy etilishi belgilab qo‘yilgan bo‘lib, mazkur tadqiqotlarni joriy etish maqsadida
Ta’lim sifatini nazorat qilish davlat inspeksiyasi huzurida Ta’lim sifatini baholash
bo‘yicha xalqaro tadqiqotlarni amalga oshirish milliy markazi tashkil etilgan.
Endilikda, O‘zbekiston TIMSS-2023 xalqaro dasturida qatnashishga kirishadi.
Bu borada IEA tashkilotining “Xalqaro matematik va ilmiy tadqiqotlar (TIMSS)
2023
tendensiyalarida
qatnashish
uchun
rasmiy
taklifi”ga muvofiq
O‘zbekistonning TIMSS dasturida ilk marotaba qatnashishi masalasida Ta’lim
inspeksiyasi huzuridagi Ta’lim sifatini baholash bo‘yicha
xalqaro tadqiqotlarni
amalga oshirish milliy markazi o‘rtasida olib borilgan
muloqotlar asosida IEA
rahbariyatining dastlabki roziligiga erishildi.
TIMMS 2023 yilda mazmun o‘lchovi asosida topshiriqlarn
quyidagi struktura
asosida olinishi ko‘zda tutilgan (2- jadval):
2-jadval
4-sinf matematika
mazmunli o‘lchov
Mazmuni
Sonlar va amallar (50%)
1. Butun sonlar.
2. Ifodalar,
sodda
tenglamalar
va
munosabatlar.
3. Oddiy kasrlar va o‘nli kasrlar.
Geometriya va o‘lchashlar
(30%)
1. O‘lchashlar.
2. Geometriya.
Ma’lumotlar
bilan ishlash
(20%)
1. Ma’lumotlarni o‘qish va tasvirlash.
2. Ma’lumotlarni
talqin qilish,
birlashtirish
va taqqoslash.
323
TIMSS bo‘yicha xalqaro baholash dasturini ishlab chiqish ta’lim
jarayoniga
tadbiq
etish qator vazifalar, qoidalarga bo‘ysinishni talab etadi. TIMSS 2023
xalqaro baholashga tayyorlanish uchun uni modeli ishlab chiqish va ta’lim
jarayoniga tatbiq etish maqsada muvofiq sanaladi. (1-rasm).
-rasm. Boshlag‘ich ta’lim o‘quvchilarida matematik savodxonlik

1-rasm. Boshlag‘ich ta’lim o‘quvchilarida matematik savodxonlik
kompetensiyasini rivojlantirish modeli.
Boshlag‘ich ta’lim o‘quvchilarida matematik savodxonlik kompetensiyasini
rivojlantirishning tizimli bosqichlarini aniqlash, ta’lim jarayoniga olib kirish va
amaliyotda foydalaninshning innovitsion usullarni ishlab chiqish, bevosita, ta’lim
sifati va xalqaro baholash dasturlari talablariga tayyor bo‘lish imkoniyati oshiradi.
324
Foydalanilgan adabiyotlar:
1. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-2026-yillarga mo‘ljallangan
”Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi” to‘g‘risidagi 2022-yil 28-
yanvardagi 60-sonli Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining «O‘zbekiston Respublikasi Xalq
ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash» to‘g‘risida
2019-yil 29-aprel, 5712-sonli Farmoni.
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 3-fevral Xalq ta’limi
tizimini isloh qilish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risidagi, 22-sonli
Farmoni.
4. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 8-dekabrdagi
«Xalq ta’limi tizimida ta’lim sifatini baholash sohasidagi xalqaro tadqiqotlarni
tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi 997-sonli Qarori.
5. Mullis, I.V.S., Martin, M.O., Minnich, C.A., Stanco, G.M., Arora, A.,
Centurino, V.A.S., & Castle, C.E. (Eds.) TIMSS 2011 Encyclopedia: Education
Policy and Curriculum in Mathematics and Science, Volumes 1 and 2. - Chestnut
Hill, MA: TIMSS & PIRLS International Study Center, Boston College, 2012. -
1088 p.
6. Hutchison, D., Schagen, I. Comparisons between PISA and TIMSS -Are we
the man with two watches? / Loveless, T. (Eds.) // Lessons Learned - What
international assessments tell us about math achievement. - Washington, D.C.:
Brookings Institute Press, 2007. - P. 227-261.
7. Jennifer Anne Evans Gender, Self-Efficacy, and Mathematics Achievement:
An Analysis of Fourth Grade and Eighth Grade TIMSS Data from the United
States. Lesley University School of Education 2015 32-33-p.
|
d _ . = d , - 2 t + - R. X. Maksudov

VII bob.
F R I K S I O N U Z A T M A L A R
7.1-§. U m u m iy m a ’I u m o t l a r
U zatm ada harakat bir valdan ikkinchi valga ishchi yuzalarini siqish
kuchi yordam ida kontakt yuzada hosil b o ‘lgan ishqalanish hisobiga
am alga oshirilsa, bundav uzatm alar friksion uzatm alar deb ataladi, 7.1-
rasm. Yetaklanuvchi val tayanchi m uayan m ahkam lanm agan, shuning
uchun m arkazga tomon harakatlanishi m umkin,
7.1-rasm.
Friksion uzatmalarni ikki guruhga b o i i s h m um kin. bu uzatish soni
doimiy b o ‘lgan friksion uzatm alar
d ] = m z j - R. X. Maksudov

,
2
а
г , + г .
г , - г | ч 2 Р
2 -4 5 0
72 + 16
7 2 - 1 6 , , 15.71
1Л.
L = — + - 1-----L + (—-----
—-----------------+ -— -— + (---------- ) ------- = Ю4
1
Р
2
2 / ,
а
15.71
2
2 -3 .1 4
450
Standart qator bo‘yicha
Lx
=105
qabul qilam iz 6,10-jadval.
5. 0 ‘qlararo masofaning hisobiy qiymati
a - —
4
15.71
4
105_ 2 ^ ] 1 + 1(105- 2 ^ ) ^ 8 ( ^ ) ’
2
V
2
2 3 1 4
= 457.w.w
6. Yetaklovchi shkivning qamrov burchagi
a, = 180° - 57
=
180" - 57-(3-6Q -8-° = 145°
2
457
7. Yetaklovchi shkiv tishlar bilan ilashishda boMgan tasmali tishlar
soni
r,
a,
16-145
- = 6,44 v [r0
]=
6
shart bajarildi.
360”
360
S.U zatish sonining hisobiy qiymati
~2
72
.
и — ——
— — — 4
г,
16
9. Val tayanchlariga t a ’sir qiluvchi kuch
Г = 1,1 •
Ft =1,1-13,75 = 1 4 4 9 //
10. Shkivning o ‘lchamlari
a) yetaklovchi va yetaklanuvchi shkivlarning tashqi diametrlari
A = o,oo8 m m 2/N, r = o.8 b o ‘lganda
,
_
0.2
AF- ,
on o AO
0,2-0,0008-1317.5-16
-§ Tishli tasmalarning shkivlari

b) yetaklovchi shkiv
0,2
AFZ-,
rz:
1 0 1
da, =d,
- 2 t
+ —— ^
[6,38]
в
bunda: t-tasma tish asosidan tros o ‘qigacha b o ‘lgan m asofa 6,9-jadval
m m ; Л-eni 1 mm qadami
t, boMgan tasm a metallokardni
beriluv-
chanligi, m m 2/n:
m, mm
2
3
4
5
7
A
, mnvVn
0,0009
0,0014
0,0006
0,0008
0,0011
T asm a eni v b o ‘lganda shkiv eni V quyidagicha aniqlanadi.
V = v + m
Shkivda tish o ‘rtasida olingan q adam
P.., =
n { d rA - h ul)
P
. -
n { d cZ - A „ )
[6,39]
m, mm
2
3
4
5
7
hS[„mm
2,2
3,0
4,0
5,0
8,5
Ssh, mm
1,8
3,2
4,0
4,8
7,5
Bunda: Ssh- tishlararo b o ‘shliqda eng kichik masofa.
Masala:
Lentali konveyr yuritm asi hisobiansin. Elektrodvigateldagi
quvvat P=5.3 kVt, П]=360 min"1. Uzatish u=4. Ish ikki smenali,
yuklanish bir tekisda.
M asalaning yechimi:
1. Uzatiladigan quvvatiga nisbatan jadv allard an ilashish moduli m=5
qadam i Pt= 15.71 m m qabul qilamiz.
2. U zatm a shkivlarning tishlar sonini ja d v a ld a n tavsiyaga asosan
yetaklovchi shkiv tishlar soni z t=16 qabul qilamiz.
Yetaklanuvchi shkiv tishlar soni z 2= z i u = l 6*4=72.
3. Shkivlarni b o ‘luvchi aylana o ‘lchamlari
“SUSAMBIL”ERTAGI - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

“SUSAMBIL”ERTAGI
842
Oʻquvchilarda “Susambil” ertagi haqida tushuncha hosil qilingandan soʻng
“Klaster” usulidan foydalangan holda ertak qahramonlari va ertakda ilgari surilgan
gʻoyalar haqida yana bir marta toʻxtalib oʻtiladi. Asar qahramonlarining rangli
tasviri oʻquvchilarga koʻrsatiladi va ularning nomi soʻraladi. Oʻquvchilar tasvirni
843
koʻrish orqali oʻsha qahramonni xotirasida saqlab qoladi. Oʻquvchilardan oʻsha
hayvonlar haqida qanday maʼlumotlarga ega ekanligi ham soʻrab oʻtiladi. Bu orqali
oʻquvchilarning ogʻzaki nutqi oʻsadi va hozirjavoblikka odatlanadi, oʻz mustaqil
fikrini boshqalarga yetkaza bilish malakasi shakllanadi.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. Avliyoqulov N.X., Musayeva N. Pedagogik texnologiyalar. Toshkent-2008-
yil
2. Avliyoqulov N.X. Zamonaviy o‘qitish texnologiyalari – Toshkent, 2001
3. Adizov B.R. Boshlang‘ich ta'limni ijodiy tashkil etishning nazariy asoslari.
Ped.fan.dok. diss. T., 2003-yil
TOVUSHLARNING PSIXOLOGIK, MUSIQIY XUSUSIYATLARI VA
CHOLG‘U ASBOBLARIDA JO‘R BO‘LISH METODLARI
“SUSAMBIL
” ERTAGIDA
ILGARI
SURILGAN
G’OYALAR
INTILUVCHANLIK
BIRDAMLIK
AHILLIK
MEHNATSEVARLIK
IRODALILIK
HIMOYA QILA
OLISH
MEHRIBONLIK
DO‘STLIK
HAMDARDLIK
OZODLIK
844
Nurullayev Farrux Gaybullayevich
Pedagogika fanlari bo‘yicha falsafa fanlari doktori (PhD), dotsent
Rustamova Dilshoda Istamovna
BuxDUPI magistranti.
|
- jadval - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 94/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD4.1- jadval
Asosiy va aylanma fondlarning sifat ta’rifi
Farqlovchi belgilar
|
Asosiy fondlar
|
Aylanma fondlar
|
Ishlab chiqarish jarayonida qatnashish turi
|
Mehnat vositasi sifatida
|
Mehnat buyumlari sifatida
|
Ishlab chiqarish jarayonida qatnashish xususiyati
|
Ishlab chiqarish jarayonida ko‘p marta qatnashadi
|
Ishlab chiqarish-ning har bir yangi siklida to‘la iste’-mol qilinadi (bir
marta qatnashadi)
|
Tayyor mahsulotga qiy-matini o‘tkazish usuli
|
Tayyor mah-sulotga butun xizmat muddati davomida emirilgan qiymatini ayrim qismlarga bo‘lib o‘tkazadi
|
Tayyor mahsulotga o‘z qiymatini to‘la va bir yo‘la o‘tkazadi
|
Natural shaklining o‘zgarishi
|
Xizmat muddatining oxiri-gacha o‘z natu-ral shaklini saq-lab qoladi
|
Natural shaklini saqlab qolmaydi.
O‘zining jismoniy shaklini, ko‘pincha moddiy tarkibini ham bir yo‘la o‘zgartiradi
|
Sanoatning asosiy fondlari mehnat vositalari bo‘lib, ular ishlab chiqarish jarayonida ko‘p marta qatnashadi va sekin-asta emirilgan sayin o‘z qiymatini ishlab chiqarilayotgan mahsulotga o‘tkazib boradi hamda o‘z natural shaklini saqlab qoladi. Xizmat muddati bir yildan kam bo‘lgan mehnat vositalari asosiy fondlarga kiritilmaydi. Aylanma ishlab chiqarish fondlari bir ishlab chiqarish jarayonida o‘z qiymatini tayyor mahsulotga to‘la-to‘kis o‘tkazadi hamda o‘zining moddiy shaklini batamom o‘zgartiradi.
Asosiy fondlar korxona ishlab chiqarish vositalarining bir qismi bo‘lib, ishlab chiqarish jarayonida uzoq vaqt ishtirok etadi va o‘zining natural moddiy xolatini yo‘kotmaydi xamda o‘z qiymatini tayyorlanayotgan maxsulotlarga qismlab o‘tqazib boradi. Asosiy fondlar qiymatini tayyorlanayotgan maxsulotga o‘tkazish jarayoni amortizatsiya deb, ushbu jarayonda to‘plangan mablag‘lar amortizatsiya ajratmalari deb ataladi.
Iqtisodiy maqsadlariga ko‘ra, asosiy fondlar ishlab chiqarish va noishlab chiqarish fondlariga taqsimlanadi.
|
| |
-расм. GaAs АФН - элементларининг тажрибада аниқланган ВАХ графиги. 1-

Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
234
электродлари орасидаги ҳаводан ўтувчи “разряд” токини чегаралайди.
Иккинчидан, ВАХ олишда катта электр майдони туфайли ҳосил бўлиши
мумкин бўлган температуравий эффектлар ҳақида маълумот беради.
Тажриба вақтида кучланишнинг етарли катта қийматларида ҳам парафинда
ўзгариш кузатилмаган. Бундан шундай хулоса қилиш мумкинки,
тажрибада температуравий эффектнинг ҳаммаси йўқ. Тажрибада олинган
ВАХ графиги 3-расмда келтирилган.
3-расм. GaAs АФН - элементларининг тажрибада аниқланган ВАХ графиги. 1-
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и цифровых технологий и их инновационных решений», татуфф, Фергана, 4 мая 2023 г - bet 126

Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
243
В заключение, современное образование имеет как достижения, так и
проблемы. Среди достижений можно выделить индивидуализацию
обучения, развитие критического мышления, использование новых
технологий, развитие межкультурной компетенции и социальных навыков.
Однако, современный образовательный процесс сталкивается с
проблемами, такими как недостаточное финансирование, низкий уровень
мотивации учащихся, недостаточное использование новых технологий,
недостаточное внимание к развитию социальных навыков, межкультурной
компетенции и критического мышления.
Для решения этих проблем необходимо усиливать финансирование
образования, повышать мотивацию учащихся, активно использовать новые
технологии, уделять больше внимания развитию социальных навыков,
межкультурной компетенции и критического мышления. Также важно
учитывать индивидуальные потребности и способности каждого
учащегося, чтобы обеспечить качественное образование и подготовить их
к реальным вызовам и задачам в жизни.
Talabalar tomonidan amaliy ko‘nikmalarni o‘zlashtirishni takomillashtirish yo‘llari

|
Talabalar tomonidan amaliy ko‘nikmalarni o‘zlashtirishni takomillashtirish yo‘llari
|
Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 13,4 Kb. | | #259999 |
Bog'liq Юлдашева Раъно Тақриз
Farmatsiya yo‘nalishi tinglovchisi Yuldasheva Ra’no Ibraximjanovnaning “Talabalar tomonidan amaliy ko‘nikmalarni o‘zlashtirishni takomillashtirish yo‘llari” mavzusidagi bitiruv ishiga
TAQRIZ:
Hozirgi paytda ilg‘or (progressiv) usulda ishlaydigan pedagoglar ta’lim berishni talabalardagi mavjud bo‘lgan bilim majmualarini ijodiy fikrlash asosida kengaytirish va qayta tuzish sifatida tushunib, talabalar loqayd (passiv) ravishda bilim berish usulini aslo tan olmaydilar. Chunki sust ta’lim usuli talabalami befarq va loqayd qilsa, faol ta’lim usuli ularning iqtidori va iste’dodini rivojlantirishga, tasavvur doiralarini kengaytirishga, muloqotlarini jonli qilishga va ishga (hayotga) hamda jamiyatga ijodiy yondashishlariga olib keladi «har bir о‘qituvchining vazifasi о‘quvchida bilimga qiziqish uchqunini yoqish, xolos, uning alangaga aylanishi esa talabaga bog'liq».
Dars jarayonida, ta‘lim-tarbiyada talaba asosiy harakatlantiruvchi kuch, ta‘lim jarayoni sub‘yekti bo‘lishi kerak, ya‘ni o‘qish, o‘rganish, mutolaa qilish talaba zimmasiga o‘tishi lozim. O‘qituvchi esa, bilim berishdan talabalarning bilimlarni mustaqil egallashlariga ko‘maklashishi zarur. Darsni tashkil qilish shakli o‘quv maqsadiga, xususiyatiga, ta‘lim usullariga va o‘qitish imkoniyatlariga bog‘liq. Bunga erishish uchun o‘qituvchi talabalar bilan birgalikda harakat qiladi. O‘qituvchi dars paytida o‘quvchilarga to‘g’ri yo‘l-yo‘riq berib tursa, o‘zlashtirishi qiyin bo‘lgan talabalar ham faol ishtirokchiga aylanganini o‘zlari bilmay qoladilar. Bitiruv ishini tayorlash jarayonida Yuldasheva Ra’no Ibraximjanovna o‘zining ishchan, ma’suliyatlli, qo‘yilgan masalalarni tizimiy yondashuv asosida xal etadigan, xozirgi zamon talablariga javob bera oladigan kadr sifatida namoyon etdi.
Ilg‘or ijodkor pedagoglar tomonidan anhanaviy tahlim texnologiyasidagi kamchiliklarga javob topish, samarali uslublarini takomillashtirish, tinglovchining aqliy mehnatini amalga oshirish usullarini izlashlari natijasida o‘ziga xos tahlim usuli vositalari yaratildiki, buning oqibatida yangicha pedagogik fikrlash tarzi vujudga keldi. Ana shu izlanishlar zamirida yangi pedagogik texnologiyaga asos solgan pedagogik texnologiyalar yaratila boshlandi.
Umumiy xulosa shundan iboratki, interfaol metodlarni qo‘llab dars o‘tilganda, sinfda qoloq, o‘zlashtirmaydigan o‘quvchi qolmaydi. talabalar o‘rtasida do‘stona muhit yaratiladi. Deyarli barcha o‘quvchilar dars jarayoniga jalb etilib, ularning darsga qiziqishlari ortadi. talabalarning kelgusida mustaqil bilim olishlariga, hunar o‘rganishlariga imkon yaratiladi. Shuningdek, VAB usulida amaliy mashg‘ulot darslarini o‘tish, talabalarda fanni yaxshi o‘zlashtirishda, ularda qiziqish uyg‘otishda ilg‘or baholash usul sifatida ham foydalansa bo‘ladi.
Rahbar: Djurayeva G.T.
|
| |
Узбекистан – жемчужина Востока - Buxoro davlat universitetining pedagogika instituti pedagogik ta

337
раскинувшихся степей, быстро текущих рек и горных кряжей. Как старинные
майоликовые порталы мечетей и медресе, голубеют огромные зеркала озёр,
бегут стремительные ленты дорог, причудливым узором переплетаясь с
волшебными садами. Сверкают серебром массивы хлопковых полей,
контрастируя с золотым морем пшеницы. В садах и виноградниках утопают
усадьбы, хрустальным блеском горят на солнце низвергающиеся каскады
водяных мельниц, шумят разноязычным говором большие города. Здесь
знойное лето и урожайная золотая осень, быстрая как ласточка весна и
короткая зима. Здесь органично сплелись приметы седой старины и
современность. История этого края сложна и изменчива. Узбекская земля
знала высочайшие взлёты культуры и периоды междоусобицы, расцвета и
застоя. Время донесло до нас прекрасные памятники древней архитектуры
Самарканда, Бухары, Хивы… Недавно открытые узбекскими археологами
образцы монументальной росписи и скульптуры, сохранившиеся в руинах
дворцов и замков Халчаяна, Топрак - калы, Болалык - тепе, Пайкента,
Варахши и Афросиаба раскрыли перед нами во всём блеске творения
древних художников - зодчих. И сегодня у нас, как подчеркнул Президент
Республики Узбекистан Ш.М. Мирзиёев на торжественном собрании ко
«Дню учителя и наставника» новая эпоха, эпоха Ренессанса. В музеях
и библиотеках республики хранятся фолианты рукописных книг с
прекрасными миниатюрами, тончайшим орнаментальным убранством и
изысканными почерками мастеров – каллиграфов. Керамика и чеканка,
резьба по дереву и ганчу, ткани, ювелирные изделия народных мастеров до
сих пор пленяют богатством узоров, насыщенной декоративностью форм.
Ответьте на вопрос , чем занимаются художники (археологи, ювелиры,
резчики, скульптуры ).
Audit va - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 13/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)1.10.Audit va buxgalteriya hisobi o’rtasidagi farqlar. Audit va taftish, ularning o’xshashlik va farqli tomonlari.
Buxgalteriya hisobida korxona moliyaviy-xo’jalik faliyati birlamchi hisob hujjatlarida, bosh kitob, balans hamda boshqa moliyaviy hisobot shakllarida ikki yoqlama yozuv qoidalari va buxgalteriya hisobining boshqa qoidalari asosida aks ettirib borilsa, “Audit” fani mazkur jarayonlarni korxona ma’lumotlarini olgach auditorning yiqqan dalillariga va amalga oshirilgan ishlarning mamlakatda mavjud me’yoriy-huquqiy hujjatlarga mosligini tekshirishni o’rgatadi hamda auditor korxona moliyaviy-xo’jalik faoliyatini samarali tashkil etish bo’yicha tavsiyalar ishlab chiqadi.
Audit - bu iqtisodiy jarayon bo’lib, unda yetarli bilimga ega bo’lgan va maxsus malaka sertifikatiga ega bo’lgan jismoniy shaxs xo’jalik yurituvchi sub’ektning moliyaviy hisoboti va boshqa moliyaviy axboroti to’g’riligi va qonun hujjatlariga mosligini aniqlab, o’z fikrini bildirishidir.
Agar G’arb mamlakatlarida audit 150 yildan buyon ma’lum bo’lsa, O’zbekistonda esa, mustaqil faoliyat sohasi sifatida xo’jalik yuritishda davlat monopoliyasidan voz kechish va bozor iqtisodiga o’tish natijasida mustaqilligimizning dastlabki yillaridan shakllana boshladi. Shuning uchun auditorlik faoliyati rivojlangan mamlakatlar tajribasini o’rganish zarurdir. Ta’kidlash joizki, oldin ham mamlakatimizdagi korxonalar, tashkilotlar va muassasalarda xo’jalik faoliyatini nazorat va taftish qilish amalga oshirilgan. Ammo, nazorat va taftish bilan audit tushunchalari bir – birlariga yaqin bo’lsa ham, ularni bitta narsa deb tushunish to’g’ri emas.
Bozor munosabatlarining rivojlanishi va mulk shaklining o’zgarishi taftish o’tkazish borasida juda katta o’zgarishlar bo’lishiga olib keldi.
Audit va taftish tushunchalari keng ma’noda xo’jalik yurituvchi sub’ektlar moliya-xo’jalik faoliyati ustidan o’rnatiladigan iqtisodiy nazoratni tashkil etish usullari hisoblanadi.
Moliyaviy hisobotlarni tuzishni taftish qilishda ma’lum izohlar berilgan holda auditorlik faoliyati standartlari va normalari qo’llanilishi mumkin. Audit va taftishning bunday o’xshash jihatlari ko’p, ammo printsipial farqlari ham mavjud. Shuning uchun ham iqtisodiy nazorat shakllari va metodlarining rivojlanishi istiqbollarni tadqiq qilishda audit va taftish o’rtasidagi farqlarni ochib berish muhim ahamiyatga ega. Bunday farqlarni quyidagi belgilari bo’yicha turkumlash mumkin:
|
| |
Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko - bet 94

tugmachani
bosib,
sinovni
to'xtatgan
ma'qul.
"ESC"
.
Ijro‘etish sifati Videokartaning ishlashiga qarab baholanishi mumkin. Katta
kechikishlar va nuqsonlarning paydo‘bo'lishi - bu to'g'ri ishlamasligi yoki shunchaki
eskirganligining aniq belgisi. Agar test jiddiy kechikishlarsiz o'tsa,
bu grafik
adapterning sog'lig'ining belgisidir.
Bunday sinov odatda 10-20 daqiqada amalga oshiriladi.
Aytgancha, Videokartangizning kuchini boshqalar bilan taqqoslash mumkin.
Buning uchun blokdagi tugmachalardan birini bosing
"GPU ko'rsatkichlari"
. Har
bir tugmachada sinov o'tkaziladigan piksellar soniga ega,
ammo siz undan
foydalanishingiz mumkin
"Shaxsiy sozlash"
va sizning sozlamalaringizga ko'ra
chek
boshlanadi.
Sinov bir daqiqa davom etadi. Oxirida, hisobot sizning Videoadapteringiz nechta
ball to'plaganligi qizil rang bilan belgilangan joyda paydo‘bo'ladi.
Siz havolani
kuzatishingiz mumkin
"Hisobingizni taqqoslang"
va dasturning veb-saytida boshqa
qurilmalar
qancha
ball
to'plaganligini
ko'rish
uchun.
4-usul: Windows yordamida Videokartani tekshiring
Stress testisiz ham aniq muammolar mavjud bo'lganda, siz DxDiag orqali
Videokartaning holatini tekshirishingiz mumkin.
1.
Yorliqlardan foydalaning
"WIN"
+
"R"
derazaga qo'ng'iroq qilish
"Yugurish"
.
2.
Matn maydoniga kiriting
dxdiag
va bosing
OK
.
Yorliqqa o'ting
Ekran
. U erda siz qurilma va drayverlar haqida ma'lumotni
ko'rasiz. Maydonga e'tibor bering
"Eslatmalar"
. Unda
Videokartadagi nosozliklar
ro'yxati ko'rsatilishi mumkin.
Videokartani onlayn tekshirib ko'rsam bo'ladimi?
Некоторые производители в свое время предлагали онлайн-проверку
видеоадаптеров, например, тест NVIDIA. Правда тестировалось скорее не
производительность, а соответствие параметров железа той или ной игре. То
есть, Вы просто проверите, работает ли
устройство при запуске, к примеру,
Fifa или NFS. Но ведь видеокарта используется не только в играх.
Сейчас нормальных сервисов для проверки видеокарты в Интернете нет,
поэтому лучше использовать вышеописанные утилиты.
O'yinlardagi yozuvlar va grafikadagi o'zgarishlar Videokartaning ishlashi
pasayganligining belgisi bo'lishi mumkin. Agar so'ralsa,
siz stress testini
o'tkazishingiz mumkin. Agar sinov paytida takrorlangan grafikalar to'g'ri
ko'rsatilgan bo'lsa va muzlatmasa va harorat 80-90 daraja atrofida bo'lsa, unda siz
o'zingizning grafik adapteringizni to'liq ishlashiga ishonishingiz mumkin.
Videokartani yuklar ostida ishlashini tekshirish uchun o'yinni boshlash va GPU Z
yordam dasturini yoqish tavsiya etiladi.
Dastur avtomatik ravishda * .exe kengaytmasi bilan yuklab olinadi. Biz LMB-ni ikki
marta bosing va dastur boshlanadi.
Mana
"Asosiy kirish / chiqish tizimi"

|
"Asosiy kirish / chiqish tizimi""Asosiy kirish / chiqish tizimi"
(
"Asosiy kirish / chiqish tizimi"
)
va kompyuterning anakart chipida saqlanadigan dasturiy ta'minot. Kompyuterni
yoqganingizda, operatsion tizimni qattiq diskdan yuklashni boshlashdan oldin,
BIOS kompyuter uskunasini sinovdan o'tkazishni yuklaydi.
UEFI
degani
"Birlashgan
kengaytiriladigan
dasturiy
interfeys"
(
"Kengaytiriladigan dasturiy interfeys"
) an'anaviy BIOS o'rnini
bosdi. Ushbu dasturiy interfeys 2 TB dan katta yuklash bo'limlarini, bitta qattiq
diskda to'rtdan ortiq bo'limlarni qo'llab-quvvatlaydi, tezroq yuklaydi va zamonaviy
funktsiyalar va imkoniyatlarga ega. Masalan, faqat UEFI tizimlari "Secure Boot"
funktsiyasini qo'llab-quvvatlaydi, bu OT-ni buzish va ruxsatsiz ishlatishni oldini
oladi, yuklash jarayonini rootkitlardan himoya qiladi.
Oddiy kompyuter ishlatishda foydalanuvchi kompyuterda yoki UEFI-dagi
BIOS-ga ahamiyat bermaydi. Ikkala interfeys ham uskunalarning past darajadagi
funktsiyalarini boshqaradi va kompyuter ishga tushirilganda ishga tushadi, tizim
yoqilganda uskunani to'g'ri ishga tushirish uchun mo'ljallangan. Ikkalasida interfeys
mavjud, ular yordamida siz ko'p sonli tizim sozlamalarini o'zgartirishingiz mumkin.
Masalan, yuklash tartibini o'rnating, overkocking parametrlarini sozlang,
kompyuterni yuklash paroli bilan himoya qiling, apparat darajasidagi virtualizatsiya
yordamini va boshqa past darajadagi funktsiyalarni yoqing.
BIOS yoki UEFI sozlamalariga qanday kirish mumkin
Turli xil kompyuterlarda BIOS yoki UEFI-ga kirishning turli xil usullari mavjud.
Ammo, har qanday holatda, siz kompyuterni qayta ishga tushirishingiz kerak. BIOS
menyusiga kirish uchun kompyuterni ishga tushirish paytida ma'lum bir tugmachani
bosish kerak. Qoidaga ko'ra, kompyuterning yuklash ekranida bosish uchun qaysi
|
| |
-mavzu: Differentsial va yarim o’qlar

23-mavzu: Differentsial va yarim o’qlar
Reja
1. Differentsial va yarim o’qlarning vazifasi
2. Differentsial va yarim o’qlarning tuzilishi
3. Differentsial va yarim o’qlarning ishlash uslubi
Differentsial kuch uzatmaning mexanizmi bo’lib, u burovchi momentni belgilangan nisbatda ikkitayetaklanuvchi valga tarqatadi va ularni har xil burchak tezligida aylantiradi. Differentsiallar vazifasiga ko’ra g’ildirakaro va o’qaro turlariga bo’linadi. Hozirgi vaqtda hamma avtomobillar g’ildirakaro differentsialga ega va ularda asosan konussimon shesternyali differentsiallar qo’llaniladi. O’qaro differentsiallar ko’p yuritmali avtomobillarda ishlatilib, ular konussimon yoki mushtchali (kulachokli) bo’lishi mumkin. Shuni ham ta’kidlab o’tish kerakki, differentsiallar momentlarni vallarga uzatishi bo’yicha mutanosib va nomutanosib turlarga bo’linadi. Avtomobillarda yuqorida qayd etilgandek, konussimon shesternyali differentsial keng tarqalgan bo’lib (59-rasm), u yarim o’q shesternyalari 2 va 6, satellitlar 5 va 9, krestovina 4 va differentsial qutisini tashkil qiluvchi kosachalar 7 dan iborat.
Xususan bunday differentsiallarda satellitlar soni yuk avtomobillari va avtobuslarda uchta yoki to’rtta,yengil avtomobillarda esa ikkita bo’ladi. O’z navbatida satellitlar krestovinaning tsilindrik barmoqlari 4 ga erkin o’tqazilgan. Krestovina satellitlar bilan yig’ilgan holda barmoqlar orqali differentsial qutisining devorlaridagi teshikchaga kiritiladi. Avtomobil burilganda uning ichki g’ilidiragi bilan yo’l orasidagi ishqalanish kattaroq bo’lganligi sababli tashqi g’ildirakka nisbatan kam yo’l bosib o’tadi. Shunga ko’ra, ichki g’ildirak va u bilan bog’liq bo’lgan g’yarim o’q shesternyasi differentsial qutisi 7 ga nisbatan kam yo’l bosib o’tadi. Binobarin, ichki g’ildirak va u bilan bog’liq bo’lgan yarim o’q shesternyasi 6 differentsial qutisi 7 ga nisbatan sekin aylanib, orqada qolishga majbur bo’ladi. Shu sabali satellitlar 5 va 9 o’z o’qi atrofida aylanib, ikkinchi yarim o’q shesternyasi 2 ni kamroq moment bilan tezroq aylantiradi, natijada tashqi g’ildirak ham tezroq aylanadi.
Shuni ham aytib o’tish kerakki, sirpanchiq yo’lda harakatlanayotgan g’ildirak umuman qarshiliksiz o’z o’rnida aylanishi sabali, quruqlikdagi g’ildirakka deyarli burovchi moment uzatilmaydi yoki bu g’ildirakni aylantirish uchun lozim bo’lgan miqdordagi burovchi moment uzatilmaydi.
Chunki sirpanchiq yo’ldagi g’ildirak qarshiligi va ilashuvi juda ham oz bo’lgani differentsialdagi satellitlarga yarim o’q shesternyasidan tushadigan yuklanishni ham g’oyat darajada kamaytirib yuboradi. Buning natijasida sirpanchiq yo’ldagi g’ildirak o’z o’qi atrofidayengil aylanadi, lekin shunga ko’ra quruqlikda tayanib turgan g’ildirak umuman aylanmaydi.
|
Moviy ekran muammosi - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

Moviy ekran muammosi. Monitor moviy ekrani ko’pincha bir yoki bir necha
qurilmalar ishida nosozliklar bo’lganida hamda dasturiy ta’minotda muammolar
bo’lganida paydo‘bo’ladi. Kompyuter qotib qolishidan BSOD’ning farqi ShK
ishlamay qolganida moviy fonda oq rangli matn ko’rinishida ogohlantirishga
ulguradi. Ba’zida ekranda umuman o’qib bo’lmaydigan «yozuvsimon shakllarni»
ko’rish mumkin. Agar o’chib qolish sabablari to’g’risidagi axborotni o’qib
ulgursangiz BSOD bergan axborot qaysi qurilmaga taalluqli ekanligini aniqlashga
urinib ko’ring. Agar aniqlay olmasangiz, Internetdagi temirlar to’g’risidagi saytlar
forumiga yordam bilan murojaat eting.
Shundan keyin BSOD tomonidan shikoyat qilingan qurilmani almashtirish yoki test
sinovidan o’tkazish bilan ayb qayerda ekanligini aniqlashga harakat qiling. Agar
moviy ekran paydo‘bo’lib, tezda yo’q bo’lsa va ShK qayta yuklana boshlasa,
operativ xotira va quvvat blokini tekshiring. Operativ xotirani boshqa kompyuterda
tekshirib ko’rish mumkin. Ba’zida kontaktlarni oddiy qalam bilan tozalab keyin spirt
bilan artish ham yordam beradi.
O’z-o’zidan qayta yuklanish. Agar ShK o’z-o’zidan qayta yuklanadigan bo’lsa
(ayniqsa, ishga tushirilganida yoki murakkab qo’shimchalar ishlash jarayonida),
unda birinchi bo’lib, quvvat blokini tekshirib ko’rish zarur bo’ladi. Buni oddiy
tajriba usuli bilan — quvvat bloki test sinovi rejimida S&M dasturi ishga tushiriladi.
O’z-o’zidan qayta yuklanishning yaxshi ma’lum bo’lgan va jonga tekkan ta’minot
blokidagi boshqa sabablardan biri biror-bir joyida kontaktlari yomonligi bo’lishi
mumkin. Barcha ulangan qismlarni tekshirib chiqing. Agar kompyuter oldindan
hozir qayta yuklanish sodir bo’lishi to’g’risida ogohlantirsa, bundan oldin hech
qanday dasturni o’rnatmagan bo’lsangiz va qayta yuklanishni to’xtata olmasangiz,
unda bunga zararli Sasser dasturi yoki uning ko’plab sharhlaridan biri sababchi
bo’lishi mumkin. Bunday holatda yangi antivirusni takror ishga solish kerak.
PCI kechikish taymeri - Shaxsiy kompyuter arxitekturasi va unga xizmat ko

4. AGP Videokartasini optimallashtirish
Videokarta, qoida tariqasida, o'yinlarning ishlashiga eng katta ta'sir ko'rsatadi,
shuning uchun Videokartangiz sozlamalarini optimallashtirish
tizimning umumiy
tezligiga yaxshi ta'sir qilishi mumkin.
Bu, ayniqsa, AGP interfeysiga ega eski Videokartalarning baxtli egalari uchun to'g'ri
keladi. Asosiy parametrlarni ko'rib chiqing.
Kesh oynasining hajmini ko'rsatish
- parametr Videotizim ehtiyojlari uchun
keshlangan xotiraning hajmini aniqlaydi. Agar sizning kompyuteringizda 256 MB
dan kam xotira mavjud bo'lsa, ushbu parametrni 32 MB ga o'rnating.
Aks holda,
qiymatni 64 MB ga o'rnating.
AGP qobiliyati
- parametr Videokartaning ishlash rejimini belgilaydi. AGP
Videokartalarining asosiy ishlash xarakteristikasi. Eng tezkor rejimni tanlang - 8X.
Biroq, barcha Videokartalar ham ushbu rejimni qo'llab-quvvatlamaydi. Agar
kompyuterni qayta ishga tushirgandan so'ng operatsion tizim yuklanmasa yoki tasvir
yomonlashsa, ushbu parametrning qiymatini kamaytiring.
AGP Master 1WS Read / 1 WS yozish
- parametr bitta o'qish yoki yozish tsiklining
o'lchovlarini belgilaydi. RAM sozlamalarida bo'lgani kabi,
vaqt parametrlari
jarayonning samaradorligini sezilarli darajada oshiradi, ammo o'qish
va yozish
operatsiyalarining beqarorligi mumkin.
Ushbu parametr yoqilganda o'qish / yozish bir soatlik tsiklda sodir bo'ladi -
maksimal ishlash. Parametr o'chirilganida, tizim barqaror ishlaydi,
lekin sekin
ishlaydi.