nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Diqqat 
qiladilar - Biznesni tashkil etish va yuritish

Diqqat
qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar
Tashkiliy qism
(1-ilova)
Assalomu- alaykum,hurmatli
talabalar.
Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va talabalarning
mashg’ulotga tayyorgarligi
to’g’risida o’zining fikrini
bildiradi.
O‘quv fan bo‘yicha o‘quvchilar o‘zlashtirishlarining baholash me’zonlari
Baholashko‘rsatkichlari va me’zonlari
T/R
Mezonlar
Ba
ho
1
Olgan bilimlarini ishlab chikarishda qo’llay oladigan, ushbu
fanni boshqa fanlar bilan bog’lay oladigan, mustaqil ish va
vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa Ta’lim oluvchilarga o’rnak bo’ladigan.
5
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
3
Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan,
o’quv qurollari to’lik bo’lgan, adabiyotlardan foydalanishni
bilgan.
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan Ta’lim oluvchilar.
2
O‘QUV VA O‘QUV-METODIK ADABIYOTLAR
|
Nazorat uchun savollar - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

kirishini, uning ichida harakatlanishini va tizimdan chiqib ketishini
ta ’minlaydi.
Ishlab chiqarish logistikasining asosiy vazifasi korxonada moddiy
oqimlarni boshqarishning integrallashgan tizimini tashkil etishdan
iborat. Sanoat korxonasida moddiy oqimni boshqarish moddiy va
axborot oqimlarini mahsulot ishlab chiqarish nuqtasidan iste’mol
nuqtasiga o‘tkazish bilan band bo‘lgan ishlab chiqarish bo‘lin-
malariga maqsadga yoiialtirilgan ta’sir o ‘tkazish jarayonidan
iborat.
Boshqaruv qarorlarini qabul qilish ishlab chiqarish buyurt-
m alarining bajarilishi, resurslar va iste’mol talabi haqidagi
m a’lumotlar asosida amalga oshiriladi (3.1-rasm).
Logistika va ishlab chiqarishni rejalashtirish

ko‘payishiga, ishlab chiqarishga qo'shim cha og‘irlik yuzaga
kelishiga olib keladi.
Logistika va moliya.
Korxonada
moddiy oqimlarni boshqarish
katta xarajatlar bilan bogliq. Demak, logistika xizmati moliya
xizmati bilan bogliq.
Masalan, zaxiralarning optimal hajmini korxonaning logistika
xizmati uning moliyaviy holatidan kelib chiqib aniqlaydi.
Logistik
jarayonlarni ta ’minlash uchun uskunalar sotib olishda ham
logistika va moliya xizmat bo‘limlari birgalikda qaror qabul qiladilar.
Transport va ombordagi zaxiralarni boshqarishda va nazorat qilishda
ham birgalikda faoliyat yuritiladi.
2 .1-jadval
Korxona bo‘limlari va asosiy logistik funksiyalar
o‘rtasidagi taxminiy taqsimot
Logistik funksiyalar'~'~'''~'--^^
Logistika
Marketing Moliya
Ishlab
chiqarishni
rejalashtirish
Mahsulotni rejalashtirish
X
X
I. tk – tayanch kompetensiya tk1-kommunikativ kompetensiya - bet 6

Natijada lampochka yorug‘ yonadi. Suyultirilgan holatda ham lampochka yorug‘ligi deyarli o‘zgarmaydi. Shu tajribani NaOH, HCl, KCl, KOH, HNO3 eritmalarida takrorlaganimizda lampochka yorug‘ yonadi.
NH4OH, H2SO4, CH3COOH bilan bajarilgan tajribalarda ularning konsentrlangan eritmalaridan tok o‘tkazilsa lampochka yonmaydi, ularning eritmalari suyultirilsa lampochka yonadi va qanchalik suyultirib borilsa shunchalik lampochka yorug‘ yonadi, ya’ni ravshanlashib boradi. Demak, bun day eritmalar faqat o‘ta suyultirilgandagina to‘liq dissotsiatsiyalanadi va o‘zidan elektr tokini yaxshi o‘tkazadi.
XI.Yangi mavzuni mustahkamlash:
1. Fanning metodologik poydevori, nima tashkil etadi?
2. Fanning maqsadini ta’riflab bering.
XII.Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish.
XIII.Foydalanilgan adabiyotlar: KIMYO 11-sinf darsligi, qo`shimcha adabiyotlar.
O’quv tarbiya ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: _____ __________.
Sana ___ ______”_________-yil Kimyo fani Sinf: 11_______
Mavzu: 10-§ Dissotsiatsiyalanish darajasi. Qisqa va to‘liq ionli tenglamalar
I. TK – tayanch kompetensiya
1. TK1-kommunikativ kompetensiya
2. TK2-axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi
3. TK3-o`zini-o`zi rivojlantirish kompetensiyasi
4. TK4-ijtimoiy faol fuqarolik kompetensiyasi
5. TK5-milliy va umuminsoniy kompetensiya
6. TK6-matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo`lish hamda foydalanish kompetensiyasi
II. FK – fanga oid kompetensiyalar
1. FK1- Ma’naviy axloqiy madaniyatlilik kompetensiyasi
|
maqsadlari
Logistika maqsadlarini amalga

|
maqsadlari
Logistika maqsadlarini amalgaBog'liq LOGISTIKA. Umarova D.Mmaqsadlari
Logistika maqsadlarini amalga
oshirish bo‘yicha ishlar yo‘nalishi
1
2
3
Material
larni xarid
qilish
— minimal narxlar
bo'yicha xarid qilishni
amalga oshirish;
— kelib tushishning
ishonchliligini oshirish;
— materiallarning kelib
tushishi va qayta ishlash
jarayonlarining sinxronligini
ta’minlash
— materiallarga buyurtmalarni
shakllantirish;
— yetkazib beruvchilarni tanlash;
— materiallarning kelib tushish
grafigini ishlab chiqish;
— ishlab chiqarishning moddiy va
texnik ta’mi noli da qatnashuvchi
boMinrnalar faoliyatini tashkil etish
va loyihalashtirish
Mahsulot
ishlab
chiqarish
— ishlab chiqarish jarayo
nining uzluksizligini ta’min
lash;
— olingan buyurtmalarni
tuzilishi va sifati bo'yicha
bajarish;
— ishlab chiqarishga ketadi
gan xarajatlami kamaytirish.
Ishlab chiqarishni o'zgarib
turuvchi talablarga
moslashtirish;
— tayyor mahsulotning zaxirc
darajasini kamaytirish
— ishlab chiqarish jarayonida
materiallarni tashish ishlarini tashkil
etish;
— ish joylariga materiallarni
yetkazib berishni ta’minlash;
— ishlab chiqarishda moddiy oqimni
boshqarish;
— ishlab chiqarishda materiallar
zaxirasini boshqarish
Tayyor
mahsulotni
sotish
— iste’molchilar talabini qo-
niqlirish
— mahsulot iste’moichilari bilan
to'g'ri aloqalaming o'rnatilishi,
|
| |
Butun logistik zanjir davomida xarajatlar hisobi

Logistikaning maqsadlari.
Logistika
bosh maqsadiga erishish
vositalari bo‘lib ikkinchi darajah maqsadlar hisoblanadi va asosiy
maqsadlarga xizmat qiladi; ularni logistika
sohasidagi korxonaning
faoliyati aniqlab beradi (2.1-jadval).
2.3. Logistikaning maqsadlari va tizimi
2. l-jadval
Logistikaning maqsadlari
Faoliyat
sohasi
Logistikaning asosiy
Boshqaruv tizimi - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

jo'natib, xuddi shu miqdordagi yarimtayyor mahsulotlarni ishlab
chiqarish uchun xomashyo omboridan materiallarga buyurtma
beradi, bu ham zaxirani to ‘!dirish maqsadida amalga oshiriladi.
Shunday qilib moddiy oqim har bir keyingi sex tom onidan
«tortib olinadi». Ushbu tizim lar yapon korxonalarida ishlab
chiqarilgan.
3.3. Moddiy oqimlar harakatlari sxemasining ta’rifi
Ishlab chiqarishda moddiy oqimlar harakatini boshqarish
«o'rama» modeli yordamida amalga oshirilishi mumkin. « 0 ‘rama»
logistik zanjirning alohida bo‘g‘inlarida moddiy oqimlar harakati
jarayonining soddalashtirilgan tasnifi uchun xizmat qiladi. Model-
ning haqiqiy obyekti sifatida quyidagilar olinishi mumkin: sex,
uchastka, ish joylari, omborlar tizimi yoki transport tizim. Moddiy
oqimlarning harakatli sxemasi 3.5-rasmda ko‘rsatilgan.
« 0 ‘rama»ga kelib tushayotgan buyurtmalar rasmda har xil
kattalikdagi sharlar ko'rinishida tasvirlangan. Shar hajmi buyurt
maning mehnat sig'imiga to'g'ri keladi.
Tizim maksimal o'tkazish imkoniyatiga (quvvatiga) moddiy
oqimlarni ratsional rejallashtirish (buyurtmalarni rejali davr bo'yi
cha taqsimlash va ishlarning bajarilish ketma-ketligini ta’minlash)
sharti bajarilganda erishadi. Buyurtmalarning kelib tushishi va
chiqib ketishi jarayoni «ishga tushirish» yoki «ishlab chiqarishning»
siniq chizig'i ko'rinishida tasvirlagan.
Buyurtma siklining o'rtacha davomiyligi tugatilmagan ishlab
chiqarish hajmidan va tizimning haqiqiy o'tkazish imkoniyatidan
kelib chiqqan holda aniqianadi:
7ft =
Zt/Non,
bu yerda,
T„ -
buyurtma bajarilish siklining o'rtacha davomiyligi;
Zt ~
tugatilgan ishlab chiqarishning o'rtacha miqdori;
N0-n —
bir
birlik vaqt ichida bajariladigan buyurtmaning o'rtacha soni.
a) sifat va miqdor egiluvchanligi

|
a) sifat va miqdor egiluvchanligi Pdf ko'rish
|
bet | 160/172 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 8,11 Mb. | | #229141 |
Bog'liq LOGISTIKA. Umarova D.Ma) sifat va miqdor egiluvchanligi
b) sifat va hajm egiluvchanligi
d) miqdor va ishlab chiqarish egiluvchanligi
e) hajm va uskunalar egiluvchanligi
64. Sifat egiluvchanligining tarkibiy qismlarini aniqlang.
a) universal xodimlar
b) egiluvchan ishlab chiqarish
d) uskunalar egiluvchanligi
e) a) va b) javoblar to‘g‘ri
65. Quyidagilardan qaysi biri ishlab chiqarishni tashkil etishning
logistik konsepsiyasiga to‘g‘ri keladi:
a) moddiy resurslarning maksimal katta zaxirasiga ega bo‘lish
b) ortiqcha zaxiralardan voz kechish
d) yirik partiyalarda mahsulot ishlab cliiqarish
e) to‘g‘ri javob a) va b)
66. Xarid logistikasi deganda nima tushuniladi?
a) moddiy resurslar ta’minoti
239
b) moddiy resurslami tashish va boshqarish
d) o!di-sotdi operatsiyalari boshqaruvi
e) moddiy resurslar bilan ta’minlashda moddiy oqimlarni boshqarish
67. «Logistika g‘oyasi»ning asosiy mazmuni nimadan iborat?
a) yetkazib beruvchi va mijoz bilan bir xil munosabatda bo'lish
b) majburiyatlarga to ia amal qilish
d) hamkorlarga ziyon yetkazmaslik
e) har bir korxonani logistik tizim bo‘g ‘mi sifatida ko'rish
68. «Ishlab chiqarish yoki xarid qilish» muammosi xarid logisti-
kasining qaysi vazifasi doirasida ко‘rib chiqiladi?
a) xarid bozorini tekshirish
b) yetkazib beruvchilarni tanlash
d) moddiy resurslarga boigan ehtiyojni aniqlash
e) xaridlami amalga oshirish
69. Xarid logistikasining qaysi vazifasi yetkazib beruvchilar bozori
xatti-harakatlarining tahlilidan boshlanadi?
a) moddiy resurslarga boigan ehtiyojni aniqlash
|
| |
- jadval
Maktabgacha yoshdagi eshitishida muammosi bo’lgan bolalarning nutqiy rivojlanganlik darajalarini aniqlash mezonlari

Til vosita-lari
|
Mezonlar
|
yuqori daraja
|
o‘rta daraja
|
past daraja
|
o‘ta past daraja
|
tovushlar talaf-fuzi
|
sonor (r, l) tovushlari talaffuzining buzilishi
|
sonor, sirg‘aluvchi tovushlarining buzilishi
|
polimorf, 2-5 tovush guruhiga oid tovushlar-ning buzilishi
|
barcha tovushlar-ning talaffuzi me’yordan chetga chiqqan
|
lug‘at boyligi
a) faol
b) nofaol
|
faol lug‘at boyligi me’yordan
30 % kam; nofaol lug‘ati me’yorga yaqin
|
faol lug‘at boyligi me’yordan 60 % kam;
nofaol lug‘ati faol lug‘atidan yuqoriroq
|
faol lug‘ati mavjud bo‘lmagan, nofaol lug‘ati 30 % gacha bo‘lgan
|
faol lug‘ati mavjud bo‘lmagan, nofaol lug‘ati 10 % gacha
|
gramma-tik tizim
|
to‘liq yoki to‘liqsiz gap, so‘z birikmalarini to‘g‘ri tuza olsa-da, agrammatizm mavjud
|
sodda gaplarni tuza olsa-da, ularda agrammatizm kuzatiladi; topshiriqlarni bajarishda yordamga muhtoj
|
ona tilining grammatik tizimi shakllanma-gan
|
ona tilining grammatik tizimi shakllanma-gan
|
mustaqil nutq
|
hikoya qilib berishda agrammatizm
va talaffuz kamchilik-lari kuzatiladi
|
o‘z fikrini bayon etishda qisman yordamga muhtoj; ba’zan imo-ishorali nutqqa murojaat qiladi
|
so‘zlashuv nutqi uzuq-yuluq tovushlardan iborat, imo-ishoradan foydalanadi
|
mustaqil nutqi mavjud emas; fikrini imo-ishora orqali bildiradi
|
b) xarid bozorini tekshirish

|
b) xarid bozorini tekshirish Pdf ko'rish
|
bet | 161/172 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 8,11 Mb. | | #229141 |
Bog'liq LOGISTIKA. Umarova D.Mb) xarid bozorini tekshirish
d) yetkazib beruvchilarni tanlash
e) yetkazib berishlarning nazorati
70. Muzokaralar bilan boshlanib, shartnoma imzolanishi bilan
tugallanadigan xarid logistikasi funksiyasini nimadan iborat?
a) xaridlarni amalga oshirish
b) yetkazib berishlar nazorati
d) xarid bozorini tekshirish
e) yetkazib beruvchilarni tanlash
71. Zanjirning har bir bo‘g‘inidagi taSab, so‘nggi bo‘g‘in talabi
bilan aniqlanadigan tizim qanday ataladi?
a) logistik
b) yetaklovchi
d) aniq muddatga
e) rag'batlantiruvchi
72. Moddiy oqimning logistik tizimga kirib borishini qaysi tizim
ta’minlaydi?
240
a) ta q sim o t
b) xarid
d) axborot
e) ishlab chiqarish
73. Fqtisodiy hisob-kitoblar xarid logistikasining qaysi fnnksiyasida
aynan kerak bo‘Iadi?
a) yetkazib beruvchini tanlash
b) xaridlarni amalga oshirish
d) yetkazib berishlar nazorati
e) xaridlar byudjetini tayyorlash
74. Yetkazib beruvchini tanlashga katta ta’sir ko‘rsatuvchi omilni
aniqlang.
a) narx
b) mahsulot sifati
d) to‘lov shartlari
e) yetkazib berish ishonchliligi
75. Tez amal qilish uslubidagi biznesning yangi konsepsiyasining
asosiy vazifasi ...
a) ma’lumotlarning elektron almashinuvini ta’minlash
b) mahsulot shtrix-kodlarini avtomatik aniqlash
d) raqiblik munosabatlarini vengish
e) yuk birliklarini avtomatik aniqlash
76. Taqsimot logistikasida o‘rganiladigan asosiy predmet nima?
a) biror-bir narsani kimlargadir bo'lib berish
|
| |
b) jismoniy taqsimot jarayonini ratsionailashtirish

78. Taqsimot logistikasining o'rganish obyekti nima?
a)
moddiy oqimlar
b) ulgurji savdo bozorlari
d) ch akana savdo bozorlari
e) moddiy operatsiyalar
79. Jamiyat mahsulotini ishlab chiqarish ehtiyojiarida mehnat vositasi
yoki predmeti sifatida joriy ishiatish q an day ataladi?
a) joriy iste’mol
b) moddiy iste’mol
d) nomoddiy iste’mol
e) ishlab chiqarish iste’moii
80. Jamiyat mahsulotini shaxsiy yoki aholi iste’moliga joriy ishiatish
qanday ataladi?
a) joriy iste’mol
b) moddiy iste’mol
d) nomoddiy iste’mol
e) noishlab chiqarish iste’moii
81. Moddiy oqim harakatini amalga oshiruvchi qisman tartibga
soiingan har xil vositaiar ko‘pligi — bu
... .
a)
logistik zanjir
b)
transport zanjiri
d) logistik kanal
e) transport kanali
82. Logistik jarayon ishtirokchilarining chiziqii tartibga soiingan
ko‘pligi — bu ... .
a) logistik zanjir
b) logistik kanal
d)
logistik tizim
e) taqsimot kanali
83. Vositachi firmasi, tashuvchi, sug‘urta korxonasi nimaning tarkibiy
qismi hisoblanadi?
a) logistik kanal
b) logistik tizim
d) vositachilar zanjiri
e) logistik zanjir
242
Laboratoriya mashgʻulotlarini ishlanmasi

|
Laboratoriya mashgʻulotlarini ishlanmasi
|
bet | 2/2 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 22,6 Kb. | | #148463 |
Bog'liq 3-amaliy Uzluksiz tizimida Informatika va axborot texnologiyalari fanlarining mazmunini tahlil qilishLaboratoriya mashgʻulotlarini ishlanmasi
Uzluksiz tizimida Informatika va axborot texnologiyalari fanlari
1-maktabga ta’lim
2-bоshlangich ta’lim (infоrmatikaning prоpеdеvtik kursi)
3-umumiy o‘rta ta’lim (5-11 sinflar, tayanch ta’lim)
4-akadеmik litsеy ta’lim (tayanch ta’lim)
5-bakalavriat
6-magistratura
7- dоktоrantura
8-malaka оshirish va qayta tayyorlash
Maktablarining quyi sinflarida infоrmatikani o‘rganish quyi sinflarda
"Informatika" kursi, fanlarni bogʻlovchi, ya’ni kompyuter matematika, o‘zbek va rus tili kurslarini o‘qitishda yordamchi vosita sifatida foydalaniladi.
Bundan tashqari informatikaga tegishli savollar:
Quyi sinflarga bu kursni kiritishdan maqsad - o‘quvchi o‘z ish faoliyatida kompyuterda ishlashni o‘rganishdir.
|
| |
I- 60 - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 18/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)I- 60
; Sinxronizatsiya zanjirida generatorlar 60 tadan ortmasligi lozim >
Tranzit generatorlar 10 tadan oshmasligi lozim
Tranzitlar orasidagi mahalliy generetorlar soni 20 tadan oshmasligi lozim
1.14-rasm. Sinxronizatsiyaning etalon zanjiri
Nazorat savollari
Optik. signallarning qanday xususiyatlarini bilasiz?
OAT elektr tizimlardan qanday xususiyatlari bilan farqlanadi?
42
www.ziyouz.com kutubxonasi
OATlari qanday tasniflanadi?
TOAT qanday afzalliklarga ega?
OOATdan nega keng foydalanilmaydi?
Optik aloqa tizimining tuzilish prinsipini tushuntiling.
Ochiq optik aloqa tizimining tuzilish prinsipini tushuntiring.
Tolali optik aloqa tizimining tuzilish prinsipini tushuntiring.
Ikki tomonlama TOATlarini tuzishning qanday usullarini bilasiz?
Ikki tolali, birpolosali, birkabelli TOATning tuzilish sxemasini tushuntiring.
Bir tolali, bir polosali, bir kabelli TOATqanday tugilgan?
To'lqin uzunligi bo'yicha ajratilgan TOATning sxemasi qanday tuzilgan?
TOAT liniyalarini zichlashtirishning qanday asosiy usullarini bilasiz?
TOAT liniyalarini vaqt bo'yicha zichlashtirish usulini tushuntiring.
TOAT liniyalarini chastota bo'yicha zichlashtirish usulini tushuntiring.
TOATliniyalarini to'lqin uzunligi bo'yicha zichlashtirish usulini tushuntiring.
TOAT liniyalarini zichlashtirish usullaridan qaysi biri maksimal axborot sig'imiga ega?
TOATda sinxronizatsiyaning vazifasi nimadan iborat?
Sinxrosignal manbalarining qanday parametrlarini bilasiz?
Sinxrosignal tizimining qanday asosiy parametrlarini bilasiz?
Sinxronizatsiya parametrlari nima sababdan buziladi?
TOATda sinxronizatsiya tizimi qanday tuzilgan?
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
Mahsulotni ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga eng qulay

|
Mahsulotni ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga eng qulay Pdf ko'rish
|
bet | 163/172 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 8,11 Mb. | | #229141 |
Bog'liq LOGISTIKA. Umarova D.M84. Mahsulotni ishlab chiqaruvchidan iste’molchiga eng qulay
ko‘chishini ta’minlovchi ko‘prik deb kimni ta’riflaydilar?
a) yetkazib beruvchini
b) vositachini
d) taqsim otchin i
e) ishlab ch iqam vchini
85. Har xil uigurji xaridorlar o ‘rtasidagi, ya’ni ulgurji savdo
jarayonida amalga oshiriladigan o'zaro aloqador funksiyalar majmuasi
sifatida logistikaning qaysi funksional yo‘nalishida ifodalanadi?
a) xarid
b) ishlab chiqarish
d) taqsim ot
e) zaxira va o m bo r
86. Iste’molchiga jo'natishning qanday asosiy yo'Hari mavjud?
a) zavod zaxiralaridan to 'g 'r id a n -to 'g 'ri jo 'n a tis h
b) ishlab chiqarish liniyalaridan jo 'n a tis h
d) om borxona tizim lari orqali jo 'n a tis h
e) h a m m a javoblar to 'g 'ri
88. Ishlab chiqarish va muomalaning turli bosqichlarida turgan ishlab
chiqarish aholi yoki boshqalarda iste’mol qilinadigan mahsulot far qanday
ataladi?
a) m oddiy resurslar
b) nom oddiy resurslar
d) m oddiy zaxiralar
e) nom oddiy zaxiralar
89. Moddiy ishlab chiqarishning barcba korxonalarida mavjud bo‘lgan
ishlab chiqarish iste’moli uchun moijallangan zaxiralar — bu ... .
a) jo riy zaxiralar
b) m oddiy zaxiralar
d) ehtiyot zaxiralar
e) ishlab chiqarish zaxiralari
90. Tayyor mahsulot zaxiralari yana qanday ataladi?
a) joriy zaxiralar
b) tovar zaxiralar
d) m oddiy zaxiralar
e ) e h tiy o t zaxiralar
243
91. Keyingi yetkazishgacha ishlab chiqarish yoki savdo jarayoni
uzluksizligini ta’minlovchi zaxiralarni aniqlang.
a) joriy zaxiralar
b) ishlab chiqarish zaxiralari
d) savdo zaxiralari
e) b) va e) javob to‘g‘ri
|
| |
O‘zak diametri, mkm - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 25/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)O‘zak diametri, mkm
|
NA
|
Tola o‘zagiga maksimal tushish burchagi, grad.
|
|
Ko‘p modali OT
|
50-200
|
0,25-0,5
|
20-30
|
0,005- 0,02
|
Bir modali OT
|
5-12
|
0,12-0,25
|
5-8
|
0,002-0,01
|
NA optik tolaning muhim xususiyati hisoblanib, yorug‘lik nuri tolaga qanday kiritilishi va tarqalishini ko‘rsatadi.
NA qiymati katta bo‘lgan ОТ yorug‘likni yaxshi qabul qiladi, NA kichik qiymatli optik tolalarga faqatgina tor yo‘naltirilgan yorug‘lik to‘plamini kiritish mumkin.
Yuqori o‘tkazish polosali ОТ kichik NA qiymatiga ega. Shu tarzda, ularda modalar soni kam, dispersiya kichik va ishchi o‘tkazish polosasi keng bo‘ladi. NA katta qiymatga ega optik tolalarda mumkin bo'lgan yorug‘lik yo‘nalishlari, ya’ni modalar sonining ko‘pligi natijasida modalararo dispersiya yuqori bo‘ladi [2].
Yorug‘lik nurining optik tola muhiti bilan
ta’sirlashuvi
Yorug‘lik elektromagnit to‘lqin kabi optik tola modasi bilan o‘zaro ta’sirlashadi. Kvars shishasi bo'ylab tarqalish jarayonida yorug‘lik elektronlar, molekulalar, ionlar va tola defektlari bilan
59
www.ziyouz.com kutubxonasi
o‘zaro ta’sirda bo‘ladi. Umumiy holda o‘zaro ta’sirlashuv xarakteri turlicha bo‘ladi. Tushayotgan yorug'lik — birlamchi to‘lqin, zaryad- langan zarrachalar — elektronlar, ya’ni elektrik izotrop molekulalami ham tebranishga majbur etib, izotropik ko‘rinishi bo‘yichabirlamchi molekulalar bilan (yo'nalishi bo‘yicha) mos keladigan, o'shanday chastotali ikkilamchi to‘lqinlami hosil qiladi.
Optik bir turdagi va izotrop muhitda birlamchi va ikkilamchi to‘lqinlarning interferensiyasi (ustma-ust tushishi) natijasida o'tuvchi to‘lqin hosil bo'ladi, uning fazali tezligi chastotaga bog‘liq.
Yorug'lik uzatkich modasining elektr va magnit xususiyatlari, uning yorug‘lik to‘lqinlari bilan o‘zaro ta’sirlashuvini aniqlaydi va nisbiy dielektrik, magnit о ‘tkazuvchanlik г, p va solishtirma o‘tkazuvchanlik bilan tavsiflanadi. Bunda to'lqinning fazali tezligi quyidagi munosabat bilan aniqlanadi:
=с/7(£-Л) =c/n(co), (2.4)
bunda c — vakuumdagi yorug‘lik tezligi,
n(w) — chastotaga bog‘liq bo‘lgan, muhitning sindirish ko'rsat- kichi. (2.4) dan ko‘rinib turibdiki, fazali tezlik muhitning sindirish ko‘rsatkichi n ga teskari proporsional [1].
|
| |
To‘Iiq ichki qaytish - Optik aloqa asoslari

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 23/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)To‘Iiq ichki qaytish
Yorug‘lik nuri sindirish ko'rsatkichi katta muhitdan sindirish ko‘rsatkichi kichik muhitga o‘tganda, ikki muhit chegarasida nur 2.11-rasmda tasvirlangandek perpendikulyardan og‘adi. Tushish burchagi kichik bo‘lganda (2.11-a rasm), singan nur to‘liq qobiqqa o‘tib ketadi.
Tushish burchagini oshirgan sari sinish burchagi в2 900 ga intiladi. Sinish burchagi 02=9OO ga teng bo‘lgan holdagi tushish burchagi — kritik burchak 0kr deyiladi. Yorug‘lik nuri kritik burchak 0kr ostida tushganda, singan nur ikki muhit chegarasi bo‘ylab tarqaladi (2.11-b rasm). YorugUik nuri kritik burchakdan katta burchak ostida tushganda, nur ikkinchi muhitga o‘tmasdan, ikki
55
www.ziyouz.com kutubxonasi
muhit chegarasidan todiq qaytadi (2.11-d rasm). Bunda tushish burchagi sinish burchagiga teng 0 = 02 bo‘ladi.
Snellius qonuni bo‘yicha tushgan va qaytgan nurlar o‘rtasidagi munosabat:
rij sin0=n^in62.
02 =900 da kritik tushish burchagi quyidagiga teng:
0^ = arcsin (n2/n^. (2.2)
0^ dan katta burchak ostida tushgan nurlar to‘liq qaytadi.
Bu jarayon, ya’ni yorug‘lik energiyasining turli sindirish ko‘rsatkichli ikki muhit chegarasidan to‘liq qaytishi to‘liq ichki qaytish (TIQ) hodisasi deyiladi. TIQ hodisasi yorugdik uzatkich bo'ylab optik signallar tarqalishining fizik asosi hisoblanadi. Uni amalga oshirish uchun optik tola o‘zagining sindirish kohsatkichi я, qobiqning sindirish kohsatkichi n2 dan katta bodishi kerak.
O‘zak va qobiq tayyorlanadigan materiallarning sindirish ko'rsatkichlari nisbatini optimal tanlash orqali yorugdik nurining o‘zak ichida todiq ichki qaytishi ro‘y beradi va numi faqatgina optik tola o‘zagi bo‘ylab zigzagsimon tarqalishi ta’minlanadi.
Masalan, optik tola uchunxos bodgan n= 1,48, n2=l,46 bodsa, u holda (2.2) qodlab, kritik tushish burchagini aniqlash mumkin:
0k=arcsin (1,46/1,48) =arcszh(0,9864)=80,6°.
Shunday sindirish ko'rsatkichlari nisbatiga ega, kritik tushish burchagi 0kr=8O,6° ga teng, tushish burchagi 02 esa 0kr=8O,6° dan katta, masalan 0 2=8Г bodganda, nur ikkinchi muhitga o'tmay, boshlangdch muhitda todiq ichki qaytadi. Optik tola bo'ylab signal- larning tarqalishi ana shu prinsipga asoslangan. Ana shunday sindirish ko'rsatkichlari, kritik chastota va tushish burchagi qiymat- lariga ega optik tola orqali optik signallarning tarqalishi 2.12-rasmda ko‘rsatilgan.
rasmda kritik burchakdan katta burchak ostida 0 >0,
kr о zak-qobiq chegarasiga tushgan nurlar (nur 1) chegarada todiq ichki qaytadi. Tushish va sinish burchaklari teng 0l=01 bodganligi uchun, nur (1) takroriy qaytishlarga uchrab, o‘zak muhiti bo‘ylab zigzaksimon tarqaladi.
56
www.ziyouz.com kutubxonasi
Ikki
muhit
chegarasi
4
Tushgan/ nur Д
|
| |
Optik aloqa asoslari - bet 21

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 21/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)/f\
3,0--
2,а5- -
1,5--
1,0-
0,5—
1,0 —
0 ■ -
,’5
r^R, ткт
-О 5 15 25
rasm. Bir modali optik tolaning sindirish ko'rsatkichlari:
a — pog'onali sindirish ko'rsatkichli bir modali standart (SF) optik tola;
b — maxsus uch tishli, W ко ‘rinishga ega sindirish ко ‘rsatkichli,
dispersiyasi nolga siljigan bir modali optik tola
51
www.ziyouz.com kutubxonasi
800 900 1000 1100 1200 1300 1400 1500 1600 1700 пт
rasm. To‘lqin uzunligiga bog‘liq ravishda optik toladagi
so‘nishning o‘zgarishi
Nolinchi dispersiyali to'lqin uzunligini surish maxsus turdagi W ko‘rinishdagi sindirish ko'rsatkichlarini qo‘llash, ya’ni optik tola o‘zagini sindirish ko'rsatkichlari turlicha bo‘lgan ko‘p qatlamli qobiqlar bilan qoplash orqali hosil qilinadi. Ikki qatlamli qobiqlarni qo'llab, DSF tolalari, to‘rt qatlamli qobiqlarni qo'llab, 1300 nm dan 1650 nm to‘lqin uzunligida dispersiya qiymati |D|=l-6 ps/nm.km bo'lgan NZDSF tolalari hosil qilingan. 2.8-rasmda dispersiyaning to'lqin uzunligiga va qobiqlar soniga bog'liqligi tasvirlangan [1].
Hozirgi kunda «Korning», «Lyusent Texnolojiz», «Alkatel», firmalarining standart bir modali tolalari keng tarqalgan.
NZDSF tolalarida esa 1 = 1550 nm da dispersiya noldan farqli, ishorasi bir xil va 2 — 4 ps/nm.km dan kichik bo‘lmasligi kerak.
Hozirgi kunda «Korning» firmasi SMF — LS, LEAF, «Lyusent Texnolojiz» True Wave deb belgilangan NZDSF tolalarini ishlab
52
www.ziyouz.com kutubxonasi
D (PS/пт km)
rasm. Dispersiyaning to‘!qin uzunligi va qobiqlar soniga bog‘Iiqligi:
BQ — birinchi qobiq; IQ — ikkinchi qobiq; TQ — to'rtinchi qobiq chiqarmoqda. Dispersiya qiymati kichik bo‘lganligi uchun bu tolalar to‘lqin uzunligi bo‘yicha zichlashtirilgan uzatish tizimlarida qo‘llaniladi.
Bir tashuvchili DSF — nolga teng bo'lgan siljigan dispersiyali tolalardan SDH (asosan, STM-6 va undan yuqori) tizimlarda foydalaniladi. «Fujikura» firmasining DSM 8/125, «Korning» firmasining SMF-DS shu turdagi tolalari ishlab chiqarilgan.
Bir modali standart SF tolalari qo‘llanilganda, dispersiya qiymatini kamaytirish kerak. Dispersiyani kamaytirish, regene- ratsiyalash seksiyasi uzunligini oshirish, 2,5 Gbit/s tezlikdan yuqori 10 Gbit/s tezlikka o‘tish, shuningdek, to‘lqin uzunligi bo‘yicha zichlashtirish usullaridan foydalanilganda dispersiyani kompensatsiya qiluvchi — DCF (Dispersion Compensating Fiber) tolalarni yoki dispersiyani kompensatsiya qiluvchi modullarni DCM (Dispersion Compensating Module) qo‘llash kerak. Dispersiyani kompensatsiya qilish usullari quyida batafsil yoritilgan.
53
www.ziyouz.com kutubxonasi
Yorug‘likning optik tola bo‘ylab tarqalish
qonuniyatlari
|
| |
-bob. OPTIK TOLA VA KABELLAR

|
-bob. OPTIK TOLA VA KABELLAR
|
bet | 19/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)2-bob. OPTIK TOLA VA KABELLAR
Optik tola va uning tuzilishi
Tolali optik aloqa tizimida optik tebranishlarning tarqalishini chegaralovchi va yorugTik energiyasi oqimini berilgan yo'nalishda yo'naltiruvchi, uzatish va qabul qilish traktlarini bogTab turuvchi muhit optik yorug‘lik uzatkichlar deyiladi. Optik yorugTik uzatkichlarning tavsiflari qisman aloqa tizimining sifatini aniqlaydi. Shuning uchun TOATni loyihalashtirishda nurlanish tarqaladigan uzatuvchi muhit - optik yorugTik uzatkichlarning tavsiflarini hisobga olish kerak.
TOATda maxsus optik yorugTik uzatkichlar — optik tolalar (ОТ) qoTlaniladi.
Kichik so'nish koeffitsiyentiga ega boTgan optik yorugTik uzatkichlar asosida optik signallarni uzoq masofalarga uzatishni ta’minlovchi optik kabellar yaratilgan.
YorugTik uzatuvchi optik tolalar o‘zak va qobiqdan iborat boTadi. Ular qiymat bo‘yicha bir-biriga yaqin turli sindirish ko‘rsatkichlariga ega. O‘zak uzatuvchi muhit, qobiq esa o‘zi va o‘zak orasida chegara hosil qiluvchi sifatida ishlatiladi. Bu chegara yorugTikni yo‘naltiruvchi fizik kanalni shakllantirib, u orqali uzatilgan signalning tashuvchisi yorugTik nuri tarqaladi.
Yorug‘lik nurining faqatgina o'zak bo‘ylab tarqalishini ta’minlash uchun (2.1-rasm) quyidagi shart bajarilishi kerak:
bunda:
rij — o'zakning sindirish ko‘rsatkichi;
n2, n} — qobiqlarning sindirish koTsatkichlari;
n0 — tashqi muhitning sindirish koTsatkichi [5].
44
www.ziyouz.com kutubxonasi
2.1-rasm. Yorug‘lik uzatuvchi optik tolalar
Optik yorug'lik uzatkichlarning sindirish ko‘rsatkichi: п = у1е-ц, (2.1)
bunda Efi — mos ravishda nisbiy dielektrik va magnit ohkazuvchanlik.
Yoki sindirish ko‘rsatkichi n, yorug‘likning vakuumdagi tezligini (c) materialdagi yorug‘lik tezligiga (cm) nisbati orqali ifodalanadi: n — c/c .
Har xil moddalardan yorughik turli tezliklarda tarqaladi. 2.1- jadvalda turli moddalarning sindirish ko'rsatkichlari va yorughikning tarqalish tezliklari keltirilgan [2].
rasmda OTning tarkibiy qismlari tasvirlangan. ОТ uchun asosiy material juda toza va tiniq kvars shishasi, kremniy ikki oksidi (SiO2) hisoblanadi.
Agar dengiz suvi shunchalik tiniq bo‘lsa, u holda Tinch okeanida joylashgan 33,177 futli Mariana cho‘kmasining eng chuqur joyini ko‘rish mumkin bo‘lardi [2].
O‘zak va qobiqning kerakli sindirish ko‘rsatkichlarini olish uchun kvars shishasiga qo‘shimchalar qo‘shiladi. Masalan; germaniy va fosfor sindirish ko‘rsatkichini oshiradi, bor va ftor esa aksincha uni kamaytiradi.
Tolaning qo‘shimcha qobiqlari himoya qobig'i hisoblanadi. 2.2-rasmda optik tolaning tuzilishi ko‘rsatilgan [14]. Tashqi plastik qoplama optik tolaning xususiyatlariga ta’sir etuvchi mexanik va atrof-muhit ta’sirlaridan uni himoya qiladi.
45
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |
Optik aloqa asoslari - bet 24

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 24/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)4
Perpendikulyar
Sinish natijasida bo ‘Igan nur
n.
a)
b) d)
2.11-rasm. Bir necha tushish burchaklari uchun nurning tarqalish yo‘li,
n(>n2, bunda m va л2
ikki xilli muhitlarning sindirish ko‘rsatkichlari
2.12-rasm. Optik tolada to‘liq ichki qaytish jarayoni
Ideal holda yorug‘likning sochilishi va nolinchi dispersiya bo‘l- maganda nur (1) o‘zakbo‘ylab istalgan masofaga tarqalishi mumkin [1]. Nur (1) yo‘naluvchi nur (moda) deyiladi.
Nur (2) в kr burchak ostida tushib sinadi va o‘zak-qobiq chegarasi bo‘ylab tarqaladi.
0<0kr ostida tushgan nur (3) sinadi va qobiq chegarasiga tushib, qobiq bo‘ylab tarqalishida so‘nadi yoki qobiqdan tashqariga chiqib ketadi. Ular nurlanuvchi nurlar deyiladi.
Sonli apertura
Optik tolaga bir emas, bir necha yorug‘lik nurlarining yig‘masi kirish konusini hosil qilib tushadi va faqat kritik burchakdan katta burchak ostida tushgan nurlargina ОТ o‘zagi bo‘ylab tarqaladi.
57
www.ziyouz.com kutubxonasi
Nurlarni tola o'zagiga maksimal tushish konusining yarim burchagi apretura burchagi — 0, kirish konusi 20 esa sonli apretura deyiladi (2.13-rasm).
Sonli apertura NA bilan belgilanadi (inglizchadan Numerical Aperture) va o‘zak, qobiq sindirish ko‘rsatkichlari orqali quyidagi munosabatdan aniqlanadi:
NA0 = sin 0a = yjtnf -n*) =
yoki
NA} =ky/(rf-nl)
(2.3)
0o apertura
burchagi
rasm. Optik tolaning apretura burchagi
(2.3)da adabiyotlarda uchrashi mumkin bo‘lgan, sonli aperturani hisoblashning ikki formulasi keltirilgan. Ular sonli aperturaga yaqin qiymatlarini beradi. Birinchi formula nazariy, ikkinchisi esa amaliy hisoblashlar uchun ishlatiladi. Bu yerda 0‘lchash usullariga bog‘liq holda £=0,98 yoki £=0,94 (EIA-455-29 yoki EIA-455-44 standartlari bo‘yicha mos ravishda). Yuqoridagi 2.9-rasm uchun berilgan n ,=1,48, n=l,46 qiymatlar uchun, (2.3) formula bo'yicha sonli apretura qiymatlari: 0,242487 (nazariy) va 0,237637 (£=0,98) va 0,227938 (£=0,94) (amaliy) [1].
Sindirish ko‘rsatkichlarining nisbiy farqi An quyidagiga teng:
nt ~n2 _ "1 ~
2n,
58
www.ziyouz.com kutubxonasi
0 < 0a burchak ostida, ya’ni apretura burchagi doirasida tushgan nurlar (2.13-rasmdagi nur 1 mos keladi) to'liq ichki qaytib, optik tola o‘zagi bo‘ylab uzatiladi. 0 >0a apertura burchagi doirasidan katta burchak ostida tushgan nurlar sinib, o‘zakdan qobiqqa o‘tadi. Bu nurlar qobiq bo‘ylab tarqalib, asta-sekin so‘na boshlaydi yoki qobiqdan chiqib ketadi (2.13-rasmdagi mos ravishda nur 2 va 2’).
Apertura doirasiga mos keluvchi nurlar yo'naluvchi (nur 1), aperturadan tashqaridagi nurlar nurlanuvchi (nur 2 va 21) nurlar deyiladi. Aperturadan tashqaridagi qobiq bo‘ylab tarqaladigan nurlar qobiq bo‘ylab uzatiluvchi nurlar deyiladi [1].
jadvalda eng ko‘p tarqalgan optik tolalar parametrlarining tipik qiymatiari keltirilgan [15].
2.2-jadval
OT tun (kvars shishasi)
|
|
|
| |
Optik aloqa asoslari - bet 30

|
Optik aloqa asoslari
|
bet | 30/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)I Chiqishdagi
’ yo ‘qotishlar
Kirishdagi
yo ‘qotishlar
Yutilishdan hosil
bo ‘ladigan yo ‘qotishlar
I
Bukilishdan hosil
bo ‘ladigan Ulanishlardagi
yo ‘qotishlar y0 ‘qotishlar
Sochilishdan hosil
bo ‘ladigan yo ‘qotishlar
-rasm. Optik signalni uzatish sifatiga ta’sir qiluvchi omillar
Optik nurlanishning berilgan to'lqin uzunligi uchun so‘nish koeffitsiyenti tolaga kiritiladigan optik quwatni toladan qabul qilingan optik signal quwatiga nisbati orqali aniqlanadi. Odatda, so‘nish koeffitsiyenti detsibelda (dB) ohchanadi va optik tola parametrlari, shuningdek, to'lqin uzunligiga ham bog‘liq. So‘nish- ning to‘lqin uzunligiga boghiqligi nochiziqli xarakterga ega bo‘lib, bu bog'lanish grafigi 2.7-rasmda ko'rsatilgan edi. 2.4-jadvalda turli to‘lqin uzunliklari uchun so‘nish qiymatlari berilgan.
2.4-jadval
Turli to‘lqin uzunliklari uchun so‘nish qiymatlari
Shaffoflik oynalari
|
To‘lqin nzunligi 1X, mkm
|
So‘nish a, dB/km
|
1
|
0,85
|
2-3
|
2
|
1,3
|
0,4-1,0
|
3 .
|
1,55
|
0,2-0,3
|
Birinchi shaffoflik oynasi keng polosali yorug'lik nurlanish manbalari va qisqa to'lqinli lazerdan foydalanib, signallarni yaqin masofalarga uzatishda qo‘llaniladi.
Ikkinchi shaffoflik oynasining to‘lqin uzunliklari telekommuni- katsiyada ko‘p qo'ilaniladi. Bu oyna nisbatan kam so'nish koef- fitsiyentiga ega bo'lib, bu diapazonda signallarni uzatish uchun keng polosali optik nurlanish manbalari ishlatiladi. Buning asosiy
70
www.ziyouz.com kutubxonasi
sababi ushbu diapazonda kvars shishasi minimal xromatik dispersiya qiymatiga ega bo'lib, u arzon nurlanish manbalaridan foydalanish imkonini beradi.
Uchinchi oynaning asosiy afzalligi so‘nish koeffitsiyentining minimalligi hisoblanadi. Biroq yuqori tezlikli tizimlaming oqimlarini uzatishda dispersiya qiymati oshib ketadi. Dispersiya qiymatini kamaytirish uchun dispersiyani kompensatsiya qiluvchi quril- malarning qo'llanilishi talab etiladi, bu esa tolali optik aloqa tizimlarining narxini oshiradi.
2.5. Optik toladagi dispersiya hodisasi va lining turlari
Optik tolada signallarni uzatish sifatiga ta’sir qduvchi eng mu- him omillardan biri dispersiya hisoblanadi. Dispersiya — bu yorug‘lik impulslari oxirlarining cho ‘zilishi, ya ’ni impulslarning kengayishidir. Impulslar kengayib, bir-birini qoplaydi, simvollararo buzilishlar yuzaga keladi va qabul qilishda impulslar ketma-ketligidan uzatilgan fbydali informatsiyani ajratib bo'lmay qoladi (2.18-rasm).
2.19-rasm. Dispersiya turlari
71
www.ziyouz.com kutubxonasi
Dispersiya o‘tkazish qobiliyatini kamaytirib, optik tizimlarning ish tezligini chegaralaydi. Dispersiya — impulslarning kengayishi, L uzunlikli kabelning kirish va chiqishidagi impulslar davomiy- ligining kvadratik farqi sifatida quyidagi formuladan aniqlanadi:
t (L) = - t2kir. • (2.14)
Odatda, dispersiya bir kilometr hisobida me’yorlashtiriladi va ps/km da o‘lchanadi.
|
| |
Xujum turlari, dunyo axborot oqimlarini nazorat qilish va xavflarni boshqarish

|
Xujum turlari, dunyo axborot oqimlarini nazorat qilish va xavflarni boshqarish
|
bet | 118/118 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 8,17 Mb. | | #240348 |
Bog'liq R. I. Isayev, D. X. Ibatova multimеdiali aloqa tarmoqlari toshkeXujum turlari, dunyo axborot oqimlarini nazorat qilish va xavflarni boshqarish. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
314
|
11.9.
| Axborot xavfsizligini ta’minlashning standart usullari. . . . . . . . . . . . . . |
324
|
QISQARTMALAR RO‘YXATI. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .. . . . . . . . . . . .
|
337
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI. . . . . . . . . . . . . . . . . . .
|
341
|
MUNDARIJA. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .
|
344
|
|
“Multimedia li aloqa tarmoqlari”
Fanidan darslik.
|
|
5350100-“Telekommunikatsiya texnologiyalari” yo‘nalishi bo‘yicha ta’lim oluvchi talabalar uchun.
|
|
“Telekommunikatsiya injiniringi” kafedrasi yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan va nashrga tavsiya etilgan (27.03.2018 y.34-sonli bayonnoma).
|
|
“Telekommunikatsiya texnologiyalari” fakulteti ilmiy-uslubiy kengashi yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan va nashrga tavsiya etilgan
( 2018 y. - sonli bayonnoma).
|
|
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU ilmiy-uslubiy kengashi yig‘ilishida ko‘rib chiqilgan va nashrga tavsiya etilgan
( 2018 y. - sonli bayonnoma).
|
|
Mualliflar: R.I. Isayev
D.X. Ibatova
|
|
Mas’ul muharrir: R.I. Isayev
|
|
Musahhih: N.D. Yulanova
|
|
| |
Yorug‘lik bilan boshqariladigan tolali lazerlar

|
Yorug‘lik bilan boshqariladigan tolali lazerlar
|
bet | 151/160 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 1 Mb. | | #136728 |
Bog'liq Optik aloqa asoslari (N.Yusupov, R.Isayev)Yorug‘lik bilan boshqariladigan tolali lazerlar
Aktiv tolali yorug‘lik uzatkichi asosidagi tolali lazerning tuzilishi 14.6-rasmda keltirilgan. U tolali chiqishga ega, odatda, katta quwatli lazerdan iborat damlash tugunidan, o'zagining diametri t7O‘=10...30 mm ga teng aktiv bir modali yorug‘lik uzatkichidan, lazer rezonatorlari vazifasini o‘tovchi tola tarkibida hosil qilingan sindirish ko'rsatkichi panjarasidan tarkib topadi [5].
Butunlay tolali tuzilishga ega .bo'lganligi tufayli bunday lazerlar past yo'qotishlarga ega bo‘ladi. Aktiv tolali yorug‘lik uzatkichning uzunligi, odatda, 5...50 m ni tashkil etadi.
Lazerning chap tamonidagi kirish bregg panjarasi generatsiya to‘lqin uzunligida 100 foizga yaqin, uning o‘ng tomonidagi chiqish panjarasi esa, unga qaraganda ancha kam (taxminan 5 foiz) aks ettirish koeffitsiyentiga ega va bu miqdor kuchaytirish darajasi va aktiv yorug‘lik uzatkichidagi optik yo'qotishlarning kattaligi bilan aniqlanadi. Bregg panjarasi bevosita aktiv yorug‘lik uzatkichining o‘zida yoki yorug'lik uzatkichining aktiv sohasiga payvandlanadigan yorug‘likka sezgir bo'lagida hosil qilinishi mumkin.
358
www.ziyouz.com kutubxonasi
Tolali lazerning sindirish ko'rsatkichi panjarasini tayyorlash fotoo‘tkazuvchanlik hodisasidan foydalanishga asoslangan. Bu hodisaning mohiyati shundaki, yorug‘lik uzatkichi o'zagining sindirish ko'rsatkichi muayyan to‘lqin uzunlikli ultrabinafsha nurlanish ta’sirida o‘zgaradi. Odatda, sindirish ko'rsatkichining tolali bregg panjaralari tolali yorug‘lik uzatkichi sindirish ko‘rsat- kichining o‘zgarish davri ushbu tola bo‘yicha tarqalayotgan nurlanish to‘lqin uzunligining taxminan yarmiga teng bo‘lgan bo‘lagi sifatida tayyorlanadi.
Bunda tolali yorug'lik uzatkichlarini legirlovchi aktiv elementlar sifatida lantanoid yoki noyob yer elementlari ionlaridan foydalaniladi. O‘rta va katta quwatli samarali tolali lazerlami yaratish uchun iterbiy ionlari bilan legirlangan aktiv tola alohida ahamiyat kasb etadi.
Iterbiyli Уь3+ lazer energetik sathlarining sxemasida asosiy sath J7/2 dan tashqari yagona qo‘zg‘algan sath F5/2 mavjud. Ultrabinafsha diapazonigacha boshqa energetik sathlarning yo'qligi shundan dalolat beradiki, ushbu tizimda to‘lqin uzunliklarining generatsiya to‘lqin uzunligi yaqinida qo‘zg‘algan holatda yorug‘likning yutilish jarayoni ro‘y bermaydi. Bu hoi lazer f.i.k. ining katta qiymatlarini ta’minlaydi va aktiv aralashmalar konsentratsiyasini keng tarqalgan neodim va erbiyli legirlovchi aralashmalar konsentratsiyasiga nisbatan muhim tarzda oshirish imkonini beradi.
Katta konsentratsiyali aktiv aralashmali yorug‘lik uzatkichlaridan foydalanish lazer aktiv muhitining uzunligini kamaytirish, demak, turli xil nochiziqli effektlar va qo‘shimcha optik yo'qotishlarning lazer samaradorligiga ta’sirini kamaytirish imkonini beradi.
|
| |
How to Contact Us - Learning Kali Linux

CHAPTER 1
Foundations of Kali Linux
Kali Linux is a specialized distribution of the Linux operating system. It is targeted at
people who want to engage in security work. This may be security testing, it may be
exploit development or reverse engineering, or it may be digital forensics. The thing
about Linux distributions is that they aren’t the same. Linux is really just the kernel—
the actual operating system and the core of the distribution. Each distribution layers
additional software on top of that core, making it unique. In the case of Kali, what
gets layered on are not only the essential utilities, but also hundreds of software pack‐
ages that are specific to security work.
One of the really nice things about Linux, especially as compared to other operating
systems, is that it is almost completely customizable. This includes the shell in which
you type commands and the graphical desktop you use. Even beyond that, you can
change the look of each of those things. Using Linux is all about making the system
work for you, rather than having the system force the way you work because of how it
works, looks, and feels.
Linux actually has a long history, if you trace it back to its beginnings. Understanding
this history will help provide some context for why Linux is the way it is—especially
the seemingly arcane commands that are used to manage the system, manipulate
files, and just get work done.
Acquiring and Installing Kali Linux | 7

One consideration is the tools provided by the hypervisor. The tools are drivers that
get installed into the kernel to better integrate with the host operating system. This
may include print drivers, drivers to share the filesystem from the host into the guest,
and better video support. VMware can use the VMware tools that are open source
and available within the Kali Linux repository. You can also get the VirtualBox tools
from the Kali repository. Parallels, on the other hand, provides its own tools. At the
time of this writing, you can install the Parallels tools in Kali, but they’re not fully
supported. But in my experience, they work well even if they aren’t fully supported.
If you’d prefer not to do an install from scratch but are interested in using a VM, you
can download either a VMware or VirtualBox image. Kali provides support for not
only virtual environments but also ARM-based devices like the Raspberry Pi and the
BeagleBone. The advantage to using the VM images is that it gets you up and running
faster. You don’t have to take the time to do the installation. Instead, you download
the image, load it into your chosen hypervisor, and you’re up and running. If you
choose to go the route of using a preconfigured VM, you can find the images at the
page
on Kali’s site for downloading one of these custom images.
Another low-cost option for running Kali Linux is a Raspberry Pi. The Pi is a very
low-cost and small-footprint computer. You can, though, download an image specific
for the Pi. The Pi doesn’t use an Intel or AMD processor as you would see on most
desktop systems. Instead, it uses an Advanced RISC Machine (ARM) processor.
These processors use a smaller instruction set and take less power than the processors
you would usually see in desktop computers. The Pi comes as just a very small board
that fits in the palm of your hand. You can get multiple cases to insert the board into
and then outfit it with any peripherals you may want, such as a keyboard, mouse, and
monitor.
One of the advantages of the Pi is that it can be used in physical attacks, considering
its small size. You can install Kali onto the Pi and leave it at a location you are testing
but it does require power and some sort of network connection. The Pi has an Ether‐
net connection built in, but there are also USB ports for WiFi adapters. Once you
have Kali in place, you can perform even local attacks remotely by accessing your Pi
from inside the network. We’ll get into some of that later.
With so many options to get yourself started, it should be easy to get an installation
up quickly. Once you have the installation up and running, you’ll want to get familiar
with the desktop environment so you can start to become productive.
Desktops
You’re going to be spending a lot of time interacting with the desktop environment,
so you may as well get something that you’ll feel comfortable with. Unlike proprietary
operating systems like Windows and macOS, Linux has multiple desktop environ‐
Load-Balancing Algorithms

The load balancer may fulfill a security function in addition to making sure the over‐
all application has good performance. A load balancer may function like a reverse
proxy, meaning it handles requests as though it were the actual web server. This
means the client never knows the real web server. No data is stored on this system
because its only purpose is to pass through the request. This is the reverse of a proxy
an enterprise might use, where the clients are hidden behind the proxy. In this case,
the web server is hidden by the proxy.
If you were using a reverse proxy, you may be able to have it function as a web appli‐
cation firewall. Requests passing through the web server are evaluated to see whether
the requests appear to be legitimate or malicious. Malicious requests may be blocked
or logged, depending on their severity. This spreads out the burden of validation and
is especially useful if the web application being used has not been developed by the
enterprise where it is run. If the internal functioning of the application isn’t known, it
can be helpful to have something watching out for requests that look bad.
Web Server
The
web server
takes in HTTP requests and feeds HTTP back. In a real application
architecture, this server could fulfill several functions. There could be code running
on the server, or it could simply be a place to determine whether the response is static
(in which case it would be served up by the web server), or dynamic (in which case it
would be passed to servers behind the web server). Validation code may be run here
to ensure nothing bad is fed into the backend systems. In some cases, such as really
small implementations, there may be little more than this server.
Web servers that run some form of code may have that code written in web-based
programming languages like PHP or several other languages. Several other languages
can be used to perform simple server-side code. Programs that perform validation or
generate pieces of dynamic pages will run on this server, rather than on the client.
This is not to say that no code runs on the client. However, it is important to keep in
mind all of the places where program code can execute. Anywhere code can execute
is a potential point of attack. If code is run on the web server, the web server is vul‐
nerable to attack.
If the web server were to be compromised, any data stored on the server would be
exposed to theft or modification. Any credentials stored on the web server to get
access to any additional systems could be used, and the web server itself could
become a launching point for additional attacks against other systems.