Sanoat chiqindilari asosidagi qo‘shimchalar

|
Sanoat chiqindilari asosidagi qo‘shimchalar
|
bet | 3/8 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 33,6 Kb. | | #108310 |
Bog'liq 1. Qo‘shimchalar turlari. Mineral qo‘shimchalar-hozir.org3. Sanoat chiqindilari asosidagi qo‘shimchalar
Sanoat chiqindilaridan hosil bo‘lgan asosiy qo‘shimchalarga quyidagilar kiradi: bir qator metallurg jarayonlari natijasida hosil bo‘ladigan oq qora kuya, ko‘llar, gurunch po‘stlog‘idan hosil bo‘ladigan ko`l, yuqori aktiv granullangan shlakllar saqich. Bu chiqindilarni asosiy oksidlari bo‘yicha kimyoviy tarkibi keng chegarada tebranadi. Masalan, gurunch puchogidan hosil bo‘lgan kulni tarkibi - SiO2 – 48%, AL2O3 – 28%, Fl2rO3 – 9%, CaO – 4%, MgO – 2% lardan iborat. Kulda esa asosiy kristall mineral odatda S3A, shlakda melit va okermanit SrMS2, ilmenit C3AS ular kristal ko‘rinishida noreaksion bo‘ladilar, shlakni shishasimon fazasi uni sement ishlayotganda nixoyatda muhim parametri bo‘ladi. Ok koraxda va gurunch puchogi asosan nokristal ko‘rinishdagi minerallardan iborat. Ular pussolonlarni oliy sinfiga kirishadi, chunki ularga mineralogik xususiyatlarni har xilligi va tarkibini tebranishi ta’sir etmaydi. Mineral qo‘shimchalarni kiritishi beton qorishmasini tarkibiga, reologik xossalariga, portlandsement gidratlanish darajasiga, mustaxkamligiga, qotgan beton o‘tkazuvchanligiga agressiv muhitni ta’sir etishini kamaytirishga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ma’lumki sementga 30% gachan kul kiritilsa, taxminan 7% gacha suvga talabchanlik kamayadi. Ammo, hamma mineral qo‘shimchalar suvga talabchanligini kamaytirmaydi, ayniqsa kulda 100 mkm o‘lchamdagi zarrachalar ko‘p bo‘lsa va bunda suv miqdori sement massasiga to‘g‘ri proporsional ravishda o‘sib boradi. Beton mustaxkamligiga va zichligiga gidratlangan sement katta g‘ovaklar va mikrodarsliklar borligi sa`lbiy ta’sir ko‘rsatadi. Mineral qo‘shimchalar katta g‘ovaklarni kichkina g‘ovaklarga aylantiradi va mikrodarsliklarni kamaytiradi. Ammo bu hodisani aniq mexanizmini to‘liq yoritilmagan, lekin aniqlandiki mineral qo‘shimchalar suvga talabchanligini, suv ajralishini, tutib olish muddatlarini o‘zgartirish portlandsement hamirida g‘ovaklar o‘lchamini kamaytirish qobiliyatiga ega, tuzilishiga va kontakt zonani mexanik mustaxkamligiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi gidratlangan portlandsement xamirida g‘ovaklarni o‘lchamini kamaytirish qobiliyatiga ega.
Demak, mineral qo‘shimchali betonlar qo‘shimchasiz betonlarga nisbatan mustaxkamliroq va uzoq muddatga chidamliroq. Beton mustaxkamligiga mineral qo‘shimchalar beton qorishmasini mineral tarkibiga, harorat va namligiga, zarrachalar xususiyatlariga, mineralogik tarkibiga bog‘langan holda ta’sir etadi. Modifikator qo‘shimchalar sifatida har xil sanoat chiqindilari va uning mahsulotlari keng qo‘llanmoqda.
Sellyuza – qog‘oz sanoati: SDB – sulfiy drojjali barda – shu sanoat chiqindisi, uni plastifikator sifatida tabiiy va modifisirlangan holatda keng qo‘llaniladi. Havo olib kiruvchi sifatida OTP – sovunlangan pek keng qo‘llanadi.
Neft kimyoviy sanoati. Neft pirolizi chiqindisi (polipropilen, past haroratli polipropilen, og‘ir suyuq yonilg‘i, oksidlangan parafin distillyati) – bular sust plastifikatorlar, betonga havo olib kiruvchi va mahkamlanuvchi qo‘shimcha sifatida ta’sir etishadi.
Neytrallangan qora kontakt (NRK) - sovuqqa chidamligini oshirishi uchun plastifikator va havo olib kiruvchi, skruber pastasi ham havo olib kiruvchi qo‘shimcha, va sust plastifisirlovchi sifatida qo‘llaniladi.
|
| |