Tuproq, poxol, qamish - M tojiyev, I. Nigmatov

Tuproq, poxol, qamish
o‘rindiq
Ochiq yerto‘lada fuqarolar himoya vositalaridan foydalangan holda
saqlanadilar. Yopiq yerto‘lalar, radioaktiv changlami, biologik tuman 1 ami,
kimyoviy qurollarni kiyim-kechaklarga, terilarga tushishidan saqlovchi
boshpana hisoblanadi.
9.4. Xavfli hududdan xavfsiz hududga evakuatsiya qilish
Qirg‘in qurollari ta’siridan saqlash usullaridan yana biri - bu fuqa-
rolami falokat yuz bergan joydan vaqtinehalik uzoqlashtirish yoki but-
kul evakuatsiya qilish hisoblanadi. Ish bilan mashg‘ul bo‘lgan odamlar
ni harbiy vaqtda vaqtinehalik shahardan tashqari hududga yoki boshqa
qishloqqa ko‘chirishni biz uzoqlashtirish deb bilamiz. Lekin bunda ishchi-
168
xizmatchilar vaqtincha zararlangan hududdan chiqib turadilar. Qaytadan
yana ishga kelganlarida hamma ehtiyot choralarini ko‘rib, o‘z faoliyat-
larini boshlaydilar. Demak, vaqtinchalik ko‘chirishda ishlovchi odamlar
m a’lum bir vaqt dam olib keladilar. Evakuatsiya deganda hammani bir
vaqtda bir yashash joyidan ikkinchi yashash joyiga doimiy yashash uchun
ko‘chirilish tushuniladi (asosan, ishlamaydigan fuqaroiar, pensionerlar,
bolalar va kasallar evakuatsiya qilinadi). Evakuatsiya qilinganda alohida
buyruq bo‘lmaguncha fuqaroiar o‘sha joyda yashab turadilar. Xavfsiz
hudud xavfli hududdan birmuncha uzoq masofada joylashgan boTishi
va aholiga hech qanday xavf tug‘dirmasligi lozim. Yana xavfsiz hudud
temiryo‘l, avtomobil yo‘llariga yaqin, ishchi-xizmatchilaming ishga bori-
shi va qaytib kelishi uchun qulay bo‘lgan joylarda tashkil etiladi. Ishga
bog‘liq boTmagan ishchilar hududdan uzoqroq yerga evakuatsiya qilinadi.
Ikkinchi jahon urushi davrida 0 ‘rta Osiyo respublikalari xalqlari
evakuatsiya qilinganlami o‘z bag‘rilariga olganlar. Masalan, toshkentlik
temirchi Shoahmad ota Shomahmudov 14 bola asragani hammaga ayon.
Xavfsiz hududga vaqtinchalik yoki butunlay ko‘chirish ishlari ish-
laydigan odamlar uchun ishlab chiqarish tamoyiliga ko‘ra, ishlamaydigan-
lar uchun esa hududiy tamoyilga ko‘ra turar joy boshqarmasi orqali
amalga oshirildi. Tadbirlar har bir ishlab chiqarish korxonasida yoki turar
joylarda bunday ishlar bilan shug‘ullanadigan boshliq o‘rinbosarlari to
monidan rejalashtiriladi va amalga oshiriladi. Ko‘chirish ishlarining ham-
masi evakuatsiya qilinadiganlaming yig‘iladigan joyidan tashkillashtirila-
di. Yig‘ilish joylari (evakuatsiya punkti - EP) asosan, maktablar, klublar
va boshqa jam oat inshootlari boTishi mumkin. Aholini ko‘chirish haqida
m a’lumot olganda, darhol ishlab chiqarish korxonasi, o‘quv yurtlari, kor-
xonalar, militsiya organlari hamda radio, televideniye orqali odamlar
xabardor qilinadi. Yg‘ilgan odamlar qayta hisobotdan o‘tkazilib, guruhlar-
ga boTinadi, transport vositalariga taqsimlanib, ko‘rsatilgan vaqt ichida
xavfsiz hududga yetkazaladi.
Yayov yuradiganlar oldindan tuzilgan marshrut bo‘yicha kolonna bo Tib
(kolonnada 500-1000 kishi) harakat qiladi. Bunda, albatta, guruhlarga
boTinadi va har bir guruhda 50-100 kishi boTadi. Kolonna har 1-1,5
soat yurishdan keyin 10-15 daqiqa dam olib, aytilgan joyga yetib borishi
bilan hamma kolonna a’zolari tibbiy ko‘rikdan o ‘tkaziladi. Bu yerda
evakuatsiya qilinganlami qabul komissiyasi kutib oladi. Bu komissiyaga
o‘sha joyning hokimiyat boshliqlari, korxona rahbarlari, oziq-ovqat va
169
/
tibbiyot xizmatchilari kiradi. Ular odamlarni qabul qilib, hisobot oladilar
va joylashtiradilar. Odamlar asosan maktablarga, klublarga, kinoteatrlarga
va shunga o‘xshash joylarga, ba’zan ma’lum qism odamlar o'sha yerda
yashovchi oilaga ham taqsimlanadi. Joylashtirilgan har bir odamga tibbiy
xizmat ko‘rsatilib, oziq-ovqat bilan ta’minlanadi.
Evakuatsiya qilingan fuqarolar o'sha yerdagi ishlab chiqarish
korxonalarining evakuatsiya qilingan qismida ishlashlari mumkin.
|