nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Topshiriqlar - 1-amaliy mashg’ulot Mavzu: Axborotni o‘lchash va tasvirlash. Mavzu rejasi

|
1-amaliy mashg’ulot Mavzu: Axborotni o‘lchash va tasvirlash. Mavzu rejasi
|
bet | 2/2 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 146,06 Kb. | | #117960 |
Bog'liq 1-amaliy mashg’ulot Mavzu Axborotni o‘lchash va tasvirlash. Mav-fayllar.orgTopshiriqlar
1) Ba'zi alifbolarning asosiy kuchi 64 ta belgidan iborat. Matndagi 100 ta belgidan iborat bo'lgan ma'lumot miqdori qancha bo'ladi.
2) Xabarning axborot hajmi 4096 bit. Unda 1024 ta belgi mavjud. Ushbu xabar qaysi alifbo bilan tuzilgan?
3) Xabar 8 ta belgidan iborat alifbo yordamida yoziladi. Ushbu alfavitning bitta harfi qancha ma'lumotga ega?
4) 128 belgidan iborat alifbodan harflar bilan yozilgan xabar 30 ta belgidan iborat. U qancha ma'lumotga ega?
5) Kompyuter yordamida tayyorlangan matnning axborot hajmi 3,5 Kb. Ushbu matn nechta belgidan iborat?
6) MUMU qabilasining alifbosida atigi 4 ta harf (A, U, M, K) mavjud, bitta tinish belgisi (nuqta) va so'zlarni ajratish uchun bo'sh joy ishlatiladi. Ommabop "Mumuka" romanida atigi 10 000 ta belgi borligi hisoblab chiqilgan, ulardan: A harflari - 4000, harflar U - 1000, harflar M - 2000, harflar K - 1500, nuqta - 500, bo'shliqlar - 1000. Qancha ma'lumot o'z ichiga oladi kitobmi?
7) Matnni yozish uchun so'zlarni ajratish uchun faqat rus alifbosining kichik harflari va "bo'shliq" ishlatiladi. 2000 ta belgidan iborat matn (bitta bosma varaq) uchun qancha ma'lumot mavjud?
8) 2000 ta belgidan iborat bo'lgan matnning axborot hajmini hisoblang, bu yozuvda hajmi 256 bo'lgan matnlarni kompyuterda namoyish etish alifbosi ishlatiladi.
9) 2048 ta belgidan iborat xabar hajmi 1/512 megabaytni tashkil etdi. Xabar qaysi alifbo bilan yozilgan?
10) Alfavitning kuchi N = 32 ga teng. Bitta xat qancha ma'lumotga ega?
11) Matn 0,25 Kbayt kompyuter xotirasini oladi. Matn nechta belgidan iborat?
12) 64 belgidan iborat alifbodan harflar bilan yozilgan xabar 10 belgidan iborat. U bitdagi qancha ma'lumotni o'z ichiga oladi?
8)
Adabiyotlar:
M.Aripov, M.Muhammadiyev. Informatika, informasion texnologiyalar. Darslik. T.: TDYuI, 2004 y. (4-28 betlar).
С.С.Ғуломов ва бошқалар. Ахборот тизимлари ва технологиялари. Дарслик. Тошкент, “Шарқ”, 2000 й. (7-24 betlar).
B.Moʻminov. Informatika. O‘quv qo‘llanma. T.: “Tafakkur-boʻstoni”, 2014 y. (16-32 betlar).
M.T.Azimjanova, Muradova, M.Pazilova. Informatika va axborot texnologiyalari. O‘quv qo‘llanma. T.: “O‘zbekiston faylasuflari milliy jamiyati”, 2013 y. (67-78 betlar).
R.Boqiyev, N.Mirzahmedova, A.Primkulova. Informatika. O‘quv qo‘llanma. T.: TDPU, 2016 y. (45-67 betlar).
http://fayllar.org
|
| |
Amalga oshirish ehtimoli - 11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni boshqarishga kirish

|
11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni boshqarishga kirish
|
bet | 3/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 247,73 Kb. | | #131800 |
Bog'liq 11-amaliy ish mavzu Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilAmalga oshirish ehtimoli
|
Tavsif
|
Yuqori (1,0)
|
Tahdid, katta ehtimol bilan amalga oshiriladi. Tahdidning amalga oshishi ehtimoli borligini ko'rsatadigan hodisalar, statistika yoki boshqa ma'lumotlar mavjud yoki bunday xatti-harakatlarni amalga oshirish uchun tajovuzkor uchun jiddiy sabablar yoki sabablar bo'lishi mumkin. Tahdidni amalga oshirishning kutilayotgan chastotasi haftalik yoki tez-tez uchraydi
|
O'rtacha (0,5)
|
Ehtimol, bu tahdid (o'tmishda sodir bo'lgan hodisalar) sodir bo'lishi mumkin, yoki bunday yoki shunga o'xshash tahdidlar ba'zan ilgari amalga oshirilganligini ko'rsatadigan statistika yoki boshqa ma'lumotlar mavjud yoki bunday xatti-harakatlarni amalga oshirish uchun tajovuzkorning aniq sabablari bo'lishi mumkin. Tahdidni amalga oshirishning kutilayotgan chastotasi yiliga bir marta
|
Past (0,1)
|
Bu tahdid amalga oshishi ehtimoldan yiroq emas, bu sodir bo'lishi mumkinligini ko'rsatadigan hodisalar, statistika, sabablar yo'q. Tahdidni amalga oshirishning kutilayotgan chastotasi 5-10 yilda bir martadan oshmaydi
|
Bosqichning natijasi har qanday tahdid uchun ehtimollik ("yuqori", "o'rta", "past") ni aniqlashdir.
Tahdidlarni amalga oshirish ehtimolini baholash natijalari 11.1-jadvalda keltirilgan shaklga muvofiq hujjatlashtiriladi.
Mumkin bo'lgan oqibatlarni baholash
Maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotishdan kelib chiqadigan AX buzilishining oqibatlarini baholashda quyidagi ma'lumotlardan foydalanish kerak:
ATning maqsadi (masalan, AT tomonidan bajarilgan jarayonlarni hisobga olgan holda);
AT va ma'lumotlarning tanqidiyligi (masalan, tashkilot uchun ipning qiymati va ahamiyati);
AT va ma'lumotlar maxfiyligi;
aktivlarning qiymati.
Olingan ma'lumotlarga asoslanib, ekspert tahdidlarning IP aktivlariga ta'sirini baholaydi.
Ta'sir quyidagi oraliqda bo'lishi mumkin:" yuqori"," o'rta","past".
Tahdidlarning ta'sir qiymatlari tavsifi 11.2-jadvalda keltirilgan.
11.2-jadval. “AX buzilishining oqibatlari” indikatorini aniqlash mezonlari
|
| |
2-topshiriq: esse yozish

2-TOPSHIRIQ: ESSE YOZISH
Ushbu topshiriq talabaga oila pedagogikasi faniga oid bilimlarning nazariy asoslarini, oila
pedagogikasining asosiy tushunchalari va kategoriyalarini, oilaning vazifalari, oila turlari, oilada
tarbiya mazmunini o‘rgatish hamda ularni amaliyotga tatbiq etish ko‘nikmasini
hosil qilish
maqsadida tayyorlangan boʻlib, nazariy egallangan bilimlarni kengaytirish, talabalarning mustaqil
oʻqish faoliyatini yoʻlga qoʻyishga xizmat qiladi. Esse (2000 so‘zdan kam bo‘lmagan) ko‘rinishida
tayyorlanadi va HEMIS platformasiga belgilangan muddatlarda joylash talab etiladi.
Belgilangan muddatdan kech yuklangan topshiriq (universitet ECTS kredit modul tizimi
hamda
“Talabalarning bilimini baholash tartibi to‘g‘risida”gi Nizomga muvofiq)
baholanmaydi.
Shuningdek,
talaba tomonidan HEMIS platformasiga yuklangan ma’lumotga shaxsan o‘zi
mas’ul hisoblanadi va noto‘g‘ri yuklangan ma’lumot noll ball bilan baholashga asos bo‘ladi.
Esseda aks etishi lozim boʻlgan jihatlar:
−
mavzuning dolzarbligi;
− o‘rganilganlik darajasini tahlil qilish;
−
asosiy qism;
− ta’lim va tarbiya tahlillarni amalga oshirish;
− xulosa;
− taklif va tavsiyalar.
Esseni rasmiylashtirish va yuklash bo‘yicha texnik talablar: taqdim etilayotgan esse A4
formatda bо‘lib, sahifaning hamma tomonidan 2 sm joy qoldirilishi, Times New Roman yozuv
turida, 14 kegl, 1 interval, 1 sm abzasda bо‘lishi bо‘lishi va Pdf (Word) faylda platformaga yuklash
talab qilinadi.
Talaba berilgan mavzu bo‘yicha keng qamrovli bilimlarga ega bo‘lishi, nazariy
bilimlarni
amaliy vazifalar bilan bog‘lay olishi lozim. Bu maqsadga erishishda talabadan o‘z
ustida
muntazam ishlashi, nazariy va amaliy bilimlarini doimiy ravishda egallab borishi hamda mazkur
fanning o‘quv rejadagi berilgan soatiga muvofiq 80 foiz mustaqil ta’lim komponentiga e’tiborni
qaratishi lozim.
Tahdid ehtimoli - 11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni boshqarishga kirish

|
11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni boshqarishga kirish
|
bet | 5/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 247,73 Kb. | | #131800 |
Bog'liq 11-amaliy ish mavzu Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilTahdid ehtimoli
|
Ta'siri
|
Past (10)
|
O'rtacha (50)
|
Yuqori (100)
|
Past (0,1)
|
Past (10 х 0,1 = 1)
|
Past (50 х 0,1 = 5)
|
Past (100x0,1 = 10)
|
O'rtacha (0,5)
|
Past (10x0,5 = 5)
|
O'rtacha (50 х 0,5 = 25)
|
O'rtacha (100x0,5 = 50)
|
Yuqori (1,0)
|
Past (10 х 1,0 = 10)
|
O'rtacha (50 х 1,0 = 50)
|
Yuqori (100 х 1,0 = 100)
|
11.4-jadvalda risk darajasini tavsiflaydi. Ushbu jadvalda risk darajasi ("yuqori", "o'rta" va "past") bo'lgan risk miqdori ko'rsatilgan. Ushbu reyting, ba'zi bir tahdid amalga oshirilsa, AT, vosita yoki protsedura ta'sir qilishi mumkin bo'lgan risk darajasini yoki darajasini ifodalaydi. Ushbu risk shkalasida, shuningdek, tashkilotning rahbariyati, AT-egasi yoki ma'lumotlar ma'lum bir risk darajasiga ega bo'lishi kerak bo'lgan harakatlar ham taklif etiladi.
11.4-jadval. Risk o'lchovi va kerakli harakatlar
Risk darajasi
|
Tahdidning ta'siri
|
Yuqori ( 51dan 100 gacha)
|
Agar tekshiruv natijasida risk yuqori deb hisoblansa, tuzatuvchi harakatlar tezda bajarilishi kerak.
Mavjud tizim ishlashni davom ettirishi mumkin, ammo tuzatuvchi harakatlar darhol amalga oshirilishi kerak
|
O'rtacha ( 11 dan 50 gacha)
|
Agar tadqiqot natijasida risk o'rtacha deb hisoblansa, bu faoliyatni oqilona vaqt ichida amalga oshirish uchun riskni kamaytirish rejasining asosini tashkil etadigan tuzatuvchi harakatlar zarur
|
Past ( 1 dan 10 gacha)
|
Agar tadqiqot natijasida risk past deb hisoblansa, tashkilot rahbariyati darajasida tuzatuvchi xatti-harakatlarni amalga oshirish yoki riskni qabul qilish kerakligini aniqlash kerak
|
|
| |
Jins (erkaklar va ayollar)

23
U hasharotlar va kasalliklarga nisbatan ancha chidamli ekinlarni etishtirish uchun ishlatiladi.
Genetika muhandisligi - bu organizm genlarini manipulyatsiya qilish amaliyotidir.
Har birimiz tana qismlarini almashtirishimiz mumkin.
Klonlar hatto organlarni almashtirish uchun ham ishlab chiqilishi mumkin.
Ba'zi geni o'zgartirilgan ekinlar tezroq o'sadi.
Odamlar uzoqroq va sog'lom umr ko'rishlari mumkin edi.
Genetika muhandisligining salbiy tomonlari

24
Genetik jihatdan o'zgartirilgan (GM) oziq-ovqat: Kamchiliklari
Ular mijozlar uchun yanada jozibador bo'lishi mumkin.
______________________________________________________________________
Rivojlanayotgan mamlakatlar uchun yordamning eng yaxshi shakli rivojlanish yordamidir.
Oziq-ovqatlarning genetik muhandisligi bilan bog'liq xavflar bo'lishi mumkin.
Rivojlanayotgan mamlakatlardagi muammolar
Rivojlanayotgan mamlakatlar bir qator muammolarga duch kelishmoqda.
Boy davlatlar uzoq muddatli loyihalarga sarmoya kiritish orqali yordam berishi mumkin.
Tez o'sadigan don, meva va sabzavotlar ko'proq foyda keltiradi.
Biroq, atrof-muhitga o'g'itlar yoki pestitsidlar zarar etkazmaydi.
Oziq-ovqat, ichimlik suvi va asosiy dori-darmonlar yetishmaydi.
GM oziq-ovqatlari mukammal ko'rinish uchun o'zgartirilishi mumkin.
Smart kartalar: salbiy - 5 dan gacha ielts writing topshirig'i 2

29
Yordamchi o'qituvchilarni o'rganishda qiyinchiliklarga duch kelgan bolalarga yordam berish uchun ishlatish mumkin.
Qurol bilan baxtsiz hodisalar xavfi mavjud.
Politsiya xodimlari jinoyatchini taslim bo'lishga majburlashlari mumkin.
______________________________________________________________________
Qurol mavjud bo'lganda zo'ravonlik jinoyatlari soni ortadi.
Jinoyatchilar qurollangan bo'lishi mumkin.
Biror kishini hibsga olish va jismoniy zo'ravonlikdan qochish osonroq.
Ko'pgina mamlakatlarda nogironlarga nisbatan kamsitish noqonuniy hisoblanadi.
Bu jinoyatchilarni oldini oladi.
Ko'pgina jinoyatchilar qurol ishlatishadi.
Jamoat binolarida nogironlar aravachalari uchun rampalar va liftlar o'rnatilishi kerak.
Ta'siri
  
Ta'sirni aniqlash - 11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni...

|
11-amaliy ish mavzu: Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish ax xavflarni boshqarishga kirish
|
bet | 4/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 247,73 Kb. | | #131800 |
Bog'liq 11-amaliy ish mavzu Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilTa'siri
|
Ta'sirni aniqlash
|
Yuqori (100)
|
Maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish AT-ning ishlashiga va uning aktivlariga ta'sir qiladigan jiddiy yoki halokatli salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Izoh- jiddiy yoki halokatli salbiy oqibatlar maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish degan ma'noni anglatadi:
maqsadlarning inkor etilmaydigan degradatsiyasiga olib keladi, natijada AT o'z vazifalarini bajarishga qodir emas;
aktivlarga zarar yetkazmaslik
|
O'rtacha (50)
|
Maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish AT-ning ishlashiga va uning aktivlariga ta'sir qiladigan jiddiy salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Izoh- jiddiy salbiy oqibatlar maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish degan ma'noni anglatadi:
- AT maqsadlarining sezilarli darajada degradatsiyasini keltirib chiqaradi, AT esa asosiy funktsiyalarini bajaradi, ammo bu funksiyalarning samaradorligi
sezilarli darajada kamayadi;
- aktivlarga jiddiy zarar yetkazishga olib keladi
|
Past (10)
|
Maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish AT-ning ishlashiga va uning aktivlariga ta'sir qiladigan cheklangan salbiy oqibatlarga olib kelishi mumkin.
Izoh-cheklangan salbiy oqibatlar maxfiylik, yaxlitlik, mavjudlik, xavfsizlik va haqiqiyligini yo'qotish AT maqsadlarining tanazzulga olib kelishi mumkinligini anglatadi, AT esa asosiy funktsiyalarini bajarishi mumkin, ammo bu funktsiyalarning samaradorligi sezilarli darajada kamayadi
|
Bosqichning natijasi tahdidlarning xavfsizlikka ta'sirini aniqlashdir.
Mumkin bo'lgan oqibatlarni baholash natijalari 11.2-jadvalda keltirilgan shaklga muvofiq hujjatlashtiriladi.
Risklarning yakuniy ta'rifi 11.3-jadvalda keltirilgan risklarni hisoblash matritsasidan foydalanib, amalga oshirish ehtimoli va mumkin bo'lgan oqibatlar darajasini ko'paytirish orqali amalga oshiriladi.
11.3-jadval. Risk darajasini hisoblash matritsasi
|
| |
Nima uchun politsiya qurol olib yurmasligi kerak

Nima uchun politsiya qurol olib yurmasligi kerak: Politsiya zo'ravon jinoyatchilarni o'zini himoya qilish uchun otib tashlashi mumkin.
Qurol savdosi: ijobiy tomonlar Bu sanoat ish o'rinlari va boylik yaratadi.
Boy davlatlar boshqa xalqlarning siyosatiga ta'sir o'tkazishi mumkin.
Qurol yoki qurol eksporti juda munozarali masala.
Ular jamoatchilikni himoya qilishlari mumkin.
Yadro qurollari IELTS mavzulari uchun g'oyalar
ielts-simon.com
Machine Translated by Google
Askarlar favqulodda vaziyatlarda, masalan, tabiiy ofatdan keyin yordam berish uchun ham ishlatiladi.
Ular politsiyaga qo'shimcha yordam berish uchun ishlatilishi mumkin.
Inson tanasi muvozanatli ovqatlanishni talab qiladi.
Sog'lom tanani saqlash uchun muntazam jismoniy mashqlar muhim ahamiyatga ega.
Qurolli kuchlar: salbiy Nosog'lom ovqatlanish turli xil sog'liq muammolariga olib kelishi mumkin.
Semirib ketish, qandli diabet va yurak xastaliklari ortib bormoqda.
Jismoniy mashqlar kaloriyalarni yoqadi va sog'lom suyaklar va mushaklarni qurishga yordam beradi.
Ular boshqa davlat tomonidan harbiy hujumning oldini oladi.
______________________________________________________________________
Rivojlangan mamlakatlarda aholi ortiqcha vaznga ega.
Ular mamlakatlar ichida tinchlikni saqlash uchun ham ishlatilishi mumkin.
Parhez Bu pul maktablar, shifoxonalar va boshqa davlat xizmatlariga sarflanishi mumkin.
Ularni sotib olish arzon va tayyorlash juda oson.
Mashq qilish Qurolli kuchlar: ijobiy tomonlar Ko'plab yoshlar qulay ovqatlar dietasida o'sgan.
Qurolli kuchlar xavfsizlik va himoyani ta'minlaydi.
Yadro qurollarini terrorchilar qo‘lga kiritish xavfi mavjud.
Armiyalar hukumatlardan katta mablagÿ talab qiladi.
Hozirgi kunda ko'p odamlar tez ovqatlanish yoki oldindan tayyorlangan taomlarga ishonishadi.
31
Yadro qurolini terrorchilik tashkilotlariga qarshi ishlatish mumkin emas.
Qurol va harbiy texnologiyalarga juda ko'p pul sarflanadi.
Bu ovqatlar ko'pincha juda ko'p yog', tuz va shakarni o'z ichiga oladi.
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
ielts-simon.com
13. Salomatlik Machine Translated by Google
Oziq-ovqat qadoqlarida oziq-ovqatning ozuqaviy tarkibi ko'rsatilishi kerak.
Davlat shifoxonalari ko'pincha juda katta va ularni boshqarish qiyin.
Bemorlar tezroq davolanishdan foyda olishlari mumkin.
Ular yurak xastaliklari va qandli diabet xavfi ostida.
Nima uchun qurolga egalik noqonuniy bo'lishi kerak

Hukumatlar yadroviy qurol ishlab chiqarishni cheklashlari kerak.
Qurollarga bir nechta alternativalar mavjud (masalan, ko'zdan
yosh oqizuvchi gaz, buzadigan amallar va elektr toki urishi).
Jamoat joylarida baxtsiz hodisalar yuz berishi mumkin.
Qurollar mojarolar va urushlarda ishlatilishi mumkin.
Yadro qurollari: fikr
Faqat maxsus politsiya bo'linmalari qurol ishlatishi kerak.
Qurol yetkazib berish o'limga sabab bo'lishi mumkin.
Hukumatlar foyda olish uchun urushni targ'ib qilmoqda.
Yadro qurollari taqiqlanishi kerak.
30
Baxtsiz hodisalar va xatolar xavfi mavjud.
Qurol savdosi hukumatlar o'rtasidagi munosabatlarni yaxshilashi mumkin.
Yadro qurollari to'xtatuvchi vosita sifatida ishlatiladi.
Politsiya qurolsiz jinoyatchi yoki begunoh odamni otib tashlashi mumkin.
Qurol savdosi: salbiy
Boy, sanoati rivojlangan mamlakatlar hukumatlari bir-biriga qurol sotadilar.
Yadro qurollari butun shaharlarni yo'q qilishga qodir.
Ular urushlarning boshlanishiga to'sqinlik qiladilar.
Ular jamoat uchun jiddiy xavf tug'diradigan qochib ketayotgan jinoyatchini otib tashlashlari mumkin.
Ikki davlat o'rtasidagi yadroviy urush ikkala davlatni ham yo'q qiladi.
Axborot manbaalari - Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi

|
Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi
|
bet | 4/6 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 311,5 Kb. | | #148375 |
Bog'liq 1.20. SILLABUS Sensorik baholashAxborot manbaalari
|
www gov.uz O’zbekiston Respublikasi hukumat portali.
|
|
www lex.uz O’zbekiston Respublikasi qonun xujjatlari ma’lumoti milliy bazasi.
|
|
http www amazon ru
|
|
wvvw.ziyonet.uz
|
|
wvvw.agrar.uz
|
|
wvvw.kitoblar.uz
|
|
wvvw.kitubxona.uz
|
|
wvvw.booksee.org
|
Talabaning fan bo‘yicha o‘zlashtirish ko‘rsatkichini nazorat qilishda quyidagi mezonlar tavsiya etiladi:
a) 5 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning moxiyati va mazmunini to‘liq yorita olsa;
fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fan bo‘yicha mavzu materiallarining nazariy yoki amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo‘lsa;
fan doirasida mustaqil erkin fikrlash qobiliyatini namoyon eta olsa;
berilgan savollarga aniq va lo‘nda javob bera olsa;
konspektga puxta tayyorlangan bo‘lsa;
mustaqil topshiriqlarni to‘liq va aniq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy-huquqiy xujjatlarni to‘liq o‘zlashtirgan bo‘lsa;
fanga tegishli mavzulardan biri bo‘yicha ilmiy maqola chop ettirgan bo‘lsa;
tarixiy jarayonlarni sharxlay bilsa;
|
| |
Bilvosita usulda - Karerlarda ruda yo‘qotilishi va sifatsizlanishining asosiy ko‘rinishlari va ularni umumiy tamoyillari

|
Karerlarda ruda yo‘qotilishi va sifatsizlanishining asosiy ko‘rinishlari va ularni umumiy tamoyillari
|
bet | 5/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 378,62 Kb. | | #114369 |
Bog'liq 22Karerlarda ruda yo‘qotilishi va sifatsizlanishining asosiy ko‘rinishlari va ularni umumiy tamoyillariBilvosita usulda aniqlashda qazib olinishi lozim bo‘lgan balans zahira miqdoridan qazib olingan foydali qazilma miqdori ayiriladi va ular orasidagi tafovvut ruda yo‘qotilishining miqdoriy ko‘rsatkichi hisoblanadi.
Bilvosita usulda aniqlangan yo‘qotilishning miqdori amaldagi yo‘qotilish miqdoridan farq qiladi. CHunki balans zahirani aniqlashda katta noaniqliklarga yo‘l qo‘yiladi va ular olingan natijalar ishonchliligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
Bilvosita usulda butun karer bo‘yicha foydali qazilma yo‘qotilishining miqdoriy va sifatiy ko‘rsatkichlari aniqlanadi.
Bu ko‘rsatkichlarni aniqlik darajasi past bo‘lganligi alohida uchastkalar bo‘yicha qazilma yo‘qotilishi va sifatsizlanishini kamaytirishga qaratilgan samarali tadbirlarni ishlab chiqishga imkon yaratilmaydi.
SHtok ko‘rinishdagi ruda tanalarini qazib oladigan karerlarda foydali qazilma yo‘qotilish va sifatsizlanish ko‘rsatkichlari ertomir va linza shaklidagi konlarni qazib oladigan karerlardagiga nisbatan ancha kam bo‘ladi.
|
| |
Tasdiqlangan foydali qazilma yo‘qotilish va uning sifatsizlanish

|
Tasdiqlangan foydali qazilma yo‘qotilish va uning sifatsizlanish
|
bet | 2/5 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 378,62 Kb. | | #114369 |
Bog'liq 22Karerlarda ruda yo‘qotilishi va sifatsizlanishining asosiy ko‘rinishlari va ularni umumiy tamoyillariTasdiqlangan foydali qazilma yo‘qotilish va uning sifatsizlanish me’yorlarini, qazib olingan balans zahirani texnikaviy hisobotdan chiqarib tashlanishining to‘g‘riligini geologiya– marksheydriya hizmati, hamda texnik nazorat bo‘limi tomonidan nazorat qilinadi.
Ekspluatatsion yo‘qotilishni to‘g‘ri me’yorlashda uning asosiy ko‘rinishlarini hisobga olish muhim ahamiyatga egadir.
Bu texnik jihtdan mumkin bo‘lgan qazish variantlarini tanlab olish nuqtai nazaridan alohida ahamiyat kasb etadi.
Bunda turli variantlar bo‘yicha belgtlangan yo‘qotilish va sifatsizlanish me’yorlarini iqtisodiy solishtirish asosida iqtisodiy jihatdan o‘zini oqlamaydigan yo‘qotilish va sifatsizlanishlar tavfsifi aniqlanadi va ularni kamaytirish uchun tadbirlar ishlab chiqariladi.
Hozirgi vaqtda foydali qazilma yo‘qotilishiga qo‘yiladigan talablarga akademik M.I.Agoshkov tavsiya etgan yo‘qotilish tasnifi to‘liq javob bera oladi.
Bu tasnifda joylar bo‘yicha sodir bo‘ladigan barcha yo‘qotishlar ikki sinfga bo‘linadi:
I sinf–umumkarer yo‘qotilishlar;
II sinf–ekspluatatsion yo‘qotilishlar.
Ekspluatatsion yo‘qotilishlar er ostida qolib ketgan foydali qazilma yoki yo‘qotilgan foydali qazilma bo‘yicha quyidagi nimsiinf va guruhlarga bo‘linadi:
A nimsinfi. Qazib olinmagan foydali qazilma yo‘qotilishi:
-kon chegaralari bo‘yicha rudani to‘liq qazib olinmaganligi tufayli sodir bo‘lgan ruda yo‘qotilishi;
-ruda tanasi ustki va ostki yonlarida ruda qolib ketishi natijasida sodir bo‘ladigan yo‘qotilish;
-konni geologik buzilish joylarida qolib ketadigan rudalar bo‘yicha sodir bo‘ladigan yo‘qotilish;
-konning chekkalarida qolib ketishi sababli ruda yo‘qotilishi.
V nimsinfi. Qazib olingan foydali qazilma yo‘qotilishi:
Guruh 1. Qazishdan bo‘shagan bo‘shliqdagi yo‘qotilishlar:
-qazishdan bo‘shagan maydonda foydasiz kon jinslari aralashgan foydali qazilmalarni qoldirilishi tufayli foydali qazilma yo‘qotilishi;
|
| |
-affektiv baholash - Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi

|
Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi
|
bet | 2/6 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 311,5 Kb. | | #148375 |
Bog'liq 1.20. SILLABUS Sensorik baholash-affektiv baholash ko’nikmaga ega bo’lishi kerak.
Fanni oʻzlashtirish uchun zarur boshlangʻich bilimlar
|
1.
|
Organik kimyo (KM1106)
|
2.
|
Mutaxassislikka kirish (MKM1304)
|
3.
|
Qishloq xo‘jalik mahsulotlari biokimyosi (QXBAYE1202)
|
Taʼlim natijalari (TN)
|
|
Bilimlar jihatidan:
|
TN1
|
Talabalar O‘zbekiston Respublikasining “Ta’lim to‘g‘risidagi qonun” ning mazmuni, qonunni amalga oshirish strategiya va taktikasi.
|
TN2
|
Qishloq xo’jaligi mahsulotlari xossalarni ahamiyatini, Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish jarayonlarning boshqaruv nazariyasi hamda shu sohada faoliyat ko‘rsatgan olimlar to‘g‘risida umumiy bilim va ko‘nikmalarni berishga yo‘naltirilgan fan ekanligi.
|
TN3
|
Qishloq xo’jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish jarayonlarining parametrlarini o`rganish to‘g‘risida bilimlarga ega bo‘lishlari talab qilinadi.
|
|
|
|
| |
Taqrizchilar - Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi

Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi
1.20. SILLABUS Sensorik baholash
Mazkur Sillabus Buxoro Davlat universiteti O’quv-Uslubiy Kengashining 2023 yil ___ avgustdagi 1-sonli yig’ilish bayoni bilan tasdiqlangan. Mazkur Sillabus “Biotexnologiya va oziq-ovqat xavfsizligi” kafedrasining 2023 yil ___ avgustdagi 1-sonli yig’ilish bayoni bilan tasdiqlangan. O’quv-uslubiy boshqarma boshlig‘i M.A.Tursunov Fakultet dekani H.T.Artikova Kafedra mudiri v.b. L.T.Yuldoshov Tuzuvchi Sh.U.Mirzaeva Download 311,5 Kb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Fan nomi: Qishloq xo’jaligi mahsulotlari sifatini sensorik baholash Fan turi
|
Immigratsiyaning salbiy tomonlari

|
Immigratsiyaning salbiy tomonlariBog'liq Writing book(@multilevel)Immigratsiyaning salbiy tomonlari
Kompaniyalar immigrant ishchilarga kamroq maosh to'lashi mumkin.
Ko'p millatli kompaniyalar rivojlanayotgan mamlakatlarda ish o'rinlari yaratmoqda.
Ba'zi odamlar immigrantlar mahalliy aholiga borishi kerak bo'lgan ishlarni oladi, deb hisoblashadi.
Boshqa tomondan, ko'p odamlar boyroq mamlakatlarga ish topish uchun hijrat qilishadi.
Hukumatlar va xayriya tashkilotlari yangi uylar va maktablar qurish orqali yordam berishi mumkin.
Rivojlangan, rivojlangan mamlakatlar bandlik imkoniyatlarini taklif qilishi mumkin.
Immigratsiya va ko'p madaniyatli jamiyatlarning ijobiy tomonlari
Turli millat vakillari birgalikda yashashni o'rganadilar.
Globallashuv rivojlanayotgan mamlakatlarga ham yordam berishi mumkin.
Ba'zi rivojlangan mamlakatlarda bepul tibbiy xizmat va maktab ta'limi mavjud.
Bu odamlarga yanada ochiq fikrli va bag'rikeng bo'lishga yordam beradi.
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Machine Translated by Google
Ko'p millatli kompaniyalar butun dunyo bo'ylab biznes qilishadi.
Biznes tobora xalqaro tus olmoqda.
Globallashuvning salbiy tomonlari
Hukumatlar atrof-muhitni muhofaza qilish uchun qonunlar chiqarishi kerak.
MacDonald's kabi kompaniyalarni aksariyat shaharlardagi katta ko'chalarda ko'rish mumkin.
Globallashuv har doim ham hamma uchun foydali emas.
Kompaniyalar ishchi kuchi arzon bo'lgan mamlakatlarga ko'chib o'tishlari mumkin.
26
Xorijiy va mahalliy ishchilar teng ish haqi va sharoitlarga ega bo'lishlari kerak.
U kam rivojlangan mamlakatlarga sarmoya kiritishni rag'batlantiradi.
Globallashuv kelajagi
Globallashuvning ijobiy tomonlari
Bu rivojlanayotgan mamlakatlarda qashshoqlikni kamaytirishi mumkin.
Bu siyosiy munosabatlarni mustahkamlashi mumkin.
Ba'zida kompaniyalar rivojlanayotgan mamlakatlarda o'z xodimlarini ekspluatatsiya qilishadi.
Ish haqi va ish sharoitlari bo'yicha global qoidalar bo'lishi kerak.
Ko'pgina mamlakatlarda immigrantlar viza yoki ishlash uchun ruxsatnomaga muhtoj.
Global savdo ko'proq chiqindilar va ifloslanishlarni keltirib chiqaradi.
Hukumatlar kompaniyalarning immigrant ishchilarni ekspluatatsiyasini to'xtatishi kerak.
U ko'p madaniyatli jamiyatlarni yaratishi mumkin.
Tovarlar bir mamlakatda ishlab chiqariladi va boshqa mamlakatlarda sotiladi.
Globallashuv ham bandlik imkoniyatlarini yaratishi mumkin.
Bu ishdan bo'shatish yoki ish yo'qotishlarini keltirib chiqaradi.
Jahon iqtisodiyoti mamlakatlar o'rtasidagi erkin savdoni anglatadi.
Biroq, immigratsiyani nazorat qilish kerak.
Xodimlar barqaror ish joylariga ega ekanligiga ishonchlari komil emas.
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Machine Translated by Google
|
| |
b) 4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim

|
b) 4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim
|
bet | 5/6 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 311,5 Kb. | | #148375 |
Bog'liq 1.20. SILLABUS Sensorik baholashb) 4 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fanning moxiyati va mazmunini tushungan, fandagi mavzularni bayon qilishda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo‘l qo‘ymasa;
fanning mazmunini amaliy ahamiyatini tushingan bo‘lsa;
fan bo‘yicha berilgan vazifa va topshiriqlarni o‘quv dasturi doirisida bajarsa;
fan bo‘yicha berilgan savollarga to‘g‘ri javob bera olsa;
fan bo‘yicha konspektini puxta shakllantirgan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mustaqil topshiriqlarni to‘liq bajargan bo‘lsa;
fanga tegishli qonunlar va boshqa me’yoriy xujjatlarni o‘zlashtirgan bo‘lsa.
v) 3 baho olish uchun talabaning bilim darajasi quyidagilarga javob berishi lozim:
fan haqida umumiy tushunchaga ega bo‘lsa;
bayon qilish ravon bo‘lmasa;
fan bo‘yicha matn puxta shakllantirilmagan bo‘lsa.
g) quyidagi hollarda talabaning bilim darajasi qoniqarsiz 2 baxo bilan baholanishi mumkin:
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga tayorgarlik ko‘rilmagan bo‘lsa;
fan bo‘yicha mashg‘ulotlarga doir hech qanday tasavvurga ega bo‘lmasa;
fan bo‘yicha matnlarni boshqalardan ko‘chirib olganligi sezilib tursa;
fan bo‘yicha matnda jiddiy xato va chalkashliklarga yo‘l qo‘yilgan bo‘lsa;
fanga doir berilgan savollarga javob olinmasa;
fanni bilmasa.
Mualliflari:
|
Mirzayeva Shoxista Usmonovna katta o‘qituvchi
|
|
Tashkilot:
|
Buxoro Davlat universiteti, “Biotexnologiya va oziq-ovqat xavfsizligi” kafedrasi
|
|
|
| |
Rivojlanayotgan mamlakatlarga qanday yordam berish kerak

Immigratsiya mamlakat iqtisodiyotiga yordam berishi mumkin.
Ba'zi odamlar yaxshiroq hayot izlab boshqa davlatga ko'chib ketishadi.
Immigratsiya
Ish topgan muhojirlar o'zlarining yangi mamlakati iqtisodiyotiga hissa qo'shadilar.
Immigrantlar juda ko'p bo'lsa, ishsizlik darajasi oshishi mumkin.
Ko'pgina immigrantlar kam rivojlangan mamlakatlardan keladi.
Ko'pgina muhojirlar oila a'zolariga yordam berish uchun uylariga pul yuborishadi.
Immigratsiya ham madaniy xilma-xillikni keltirib chiqaradi.
Immigratsiya haqidagi fikrlar
25
Ular
tez-tez uylariga, oilalariga pul yuborishadi.
Iqtisodiy
nuqtai nazardan, immigratsiya juda ijobiy bo'lishi mumkin.
Ba'zi immigrant ishchilar kamroq pul evaziga ko'proq soat ishlaydi.
Bu pul rivojlanayotgan mamlakatlarda turmush darajasini yaxshilashga yordam beradi.
Ko'pgina immigrantlar ko'chib o'tadigan mamlakatda zarur bo'lgan ko'nikmalarga ega.
Boshqa odamlar o'zlarining ilmiy malakalarini oshirish uchun xorijiy davlatga ko'chib ketishadi.
Zamonaviy / Yashil binolar

Xalqaro biznes uchrashuvlari muntazam ravishda ingliz tilida o'tkaziladi.
Bu texnologiya, fan va xalqaro biznesning dominant tilidir.
Ingliz tiliga muqobil ravishda yangi global til ixtiro qilinishi mumkin.
Eng muhim darsliklar va jurnallar ingliz tilida nashr etiladi.
Unga hech qanday millat yoki madaniyat bog'lanmagan bo'lardi.
Bu xalqaro tinchlik va tushunishni rivojlantirishga yordam berishi mumkin.
Ingliz tili butun dunyoda keng qo'llaniladi.
Amerika madaniyati butun dunyoda mashhur bo'ldi.
U global ikkinchi tilga aylanmoqda.
Boshqa madaniyatlar zarar etkazilishi mumkin.
Agar bir til dominant bo'lsa, boshqa tillar yo'qolishi mumkin.
______________________________________________________________________
Ingliz tili xalqaro til sifatida
Zamonaviy shisha binolar tabiiy yorug'likdan foydalanadi.
Ingliz tilida gapirish qobiliyati zamonaviy dunyoda zaruriy mahoratdir.
Hukmron til o'z madaniyatini olib keladi.
Esperanto shu maqsadda ixtiro qilingan tilga misoldir.
Xalqaro til sifatida ingliz tilining salbiy tomonlari
35
ielts-simon.com
IELTS mavzulari uchun g'oyalar
Professional sport uchun dalillar

Eng yaxshi mutaxassislar ko'p pul topishlari adolatli.
Ba'zi odamlar sport va siyosat alohida qolishi kerak deb o'ylashadi.
Bunday tadbirlar sarmoyani jalb qiladi, ish o‘rinlari yaratiladi.
Ular hayotiy xizmat ko'rsatmaydi.
Sport ishqibozlarining katta auditoriyasi bor.
Fikr: professional sport maoshlari juda yuqori
Raqobatchilar va muxlislar energiya va tajovuzni bo'shatishlari mumkin.
Sport maoshlari ko'pchilik oladigan ish haqiga mos kelishi kerak.
Sport muxlislari o'z jamoalarini qo'llab-quvvatlash uchun pul to'lashga tayyor.
Sport musobaqaning xavfsiz shaklidir.
Ularning orasidan eng iqtidorlilarigina cho'qqiga chiqadi.
Shifokorlar, muhandislar va boshqa muhim mutaxassislarsiz hayot qiyin bo'lar edi.
Raqobat insonning tabiiy instinktidir.
Masalan, futbolchilar oddiygina to'p tepib, katta maosh olishadi.
Hukumatlar Olimpiya o'yinlari kabi sport tadbirlarini o'tkazishda ishtirok etadilar.
Televizordagi sport ko'plab tomoshabinlarni jalb qiladi.
39
Sport mutaxassislari juda ko'p pul topishadi.
Jamoa tarafdorlari o'zlarini jamiyatga tegishli bo'lish tuyg'usini his qilishadi.
23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11

23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/9
Sana
07.08.2024
Hajmi
1,58 Mb.
#269204
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
EXACT AND NATURAL SCIENCES

|
EXACT AND NATURAL SCIENCESEXACT AND NATURAL SCIENCES
SCIENTIFIC REPORTS OF BUKHARA STATE UNIVERSITY 2023/11 (105)
130
Olib borilgan matematik statistik tahlildan xulosa qilib aytish mumkinki, tajriba guruhida qiyosiy
tahlil hamda differensial yondashuv asosida o‘tilgan dars nazorat guruhiga nisbattan 11% yuqori
samaradorlikka ega.
Shunday qilib, yangi dasturlash tillariga moslashish zamonaviy dasturlashda muvaffaqiyat
qozonishning asosiy omilidir. Ushbu ko‘nikma dasturchilarga ilg’or vositalar va funksiyalardan
foydalanishga va dasturlash qobiliyatlari hamda bilimlarini oshirishga yordam beradi. Yangi dasturlash
tillarini o‘qitishda qiyosiy tahlil hamda differensial yondashuvdan foydalanish, talablarning fanga qiziqishini
oshirib, dasturlashning umumiy konsepsialarini tushunishga yordam beradi.
ADABIYOTLAR:
1.
Бобков В. В. Дифференцированный подход в обучении студентов программированию на
основе оптимизации информационного взаимодействия субъектов образовательного процесса : дис.
– Красноярск : Бобков Владимир Валерьевич, 2005.
2. Газейкина Анна Ивановна Обучение программированию будущего учителя информатики //
Педагогическое образование в России. 2012. №5. URL: https://cyberleninka.ru/article/n/obuchenie-
programmirovaniyu-buduschego-uchitelya-informatiki (дата обращения: 09.12.2023).
3.
Калитина В. В. Формирование программно-алгоритмической компетентности бакалавров
информационных направлений при обучении программированию : дис. – Сибирский федеральный
университет, 2015.
4.
Касьянова Е. В. Методы и средства обучения программированию в вузе //Образовательные
ресурсы и технологии. – 2016. – №. 2 (14). – С. 23-30.
5. Пушкарева Т. П., Калитина В. В. Визуализированная методика обучения программированию
//Современные проблемы науки и образования. – 2014. – №. 5. – С. 31-31.
https://buxdu.uz
|
| |
Kompyuter tarmoqlari fanidan 1-Laboratoriya ishi

|
Kompyuter tarmoqlari fanidan 1-Laboratoriya ishi
|
Sana | 08.09.2024 | Hajmi | 4,56 Mb. | | #270599 |
Bog'liq Kompyuter tarmoqlari 1-Labaratoriya ishi
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kompyuter tarmoqlari fanidan
1-Laboratoriya ishi
Mavzu:Cisco Packet Tracer dasturini Windows operatsion sistemasiga ornatish.
Guruh: 044-20
Bajardi: Fayzullayev.A
Tekshirdi:
Toshkent-2023
1– rasm. CiscoPacket Tracer dasturini yuklab olamiz
2– rasm. CiscoPacket Tracer dasturini Kompyuterimizga o`rnatamiz
3-rasm. CiscoPacket Tracer dasturini o`rnatish ketma-ketligi
4-rasm. CiscoPacket Tracer dasturidan kerakli popkani tanlaymiz
5-rasm. Tanlangan popkaga ptitchka qo’yib next bosamiz
6-rasm. Ustanofka bo’ladigan hotirani tanlaymiz. (C xotira)
7-rasm. Ustanofka qilish boshlanadi.
8-rasm. C popkadan kompyuter xotirasiga tushadi
9-rasm. Dasturni ichini ochib ko’ramiz.
10-rasm. Cisco Packet Tracer dasturining ishchi oynasi ko`rsatilgan
Foydalanilgan adabiyot:
Cisco Packet Tracer 8.2.0 - GetProgram.net
|
| |
23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11 - bet 9

“SCIENTIFIC REPORTS
OF BUKHARA STATE
UNIVERSITY”
The journal was composed
in the Editorial and
Publishing Department of
Bukhara State University.
Editorial address:
Bukhara, 200117
Bukhara State University, main
building, 2
nd
floor, room 219.
Editorial and Publishing
Department.
https://buxdu.uz/32-buxoro-
davlat-universiteti-ilmiy-
axboroti/131/131-buxoro-davlat-
universiteti-ilmiy-axboroti/
е-mail:
nashriyot_buxdu@buxdu.uz
Printing was permitted
30.12.2023 y. Paper format
60х84,1/8. Printed in express
printing method. Conditional
printing plate – 35,30.
Circulation 70. Order № 30.
Price is negotiable.
Published in the printing house
“BUKHARAHAMD PRINT” LLC
Address: Bukhara,
K.Murtazayev street, 344
https://buxdu.uz
|
Kirish - 23 е-issn 2181-1466 2 issn 181-6875 2 0 11

EXACT AND NATURAL SCIENCES
SCIENTIFIC REPORTS OF BUKHARA STATE UNIVERSITY 2023/11 (105)
127
dissertatsiyasida o‘quv jarayoni subyektlarining axborot almashinuvi modellari sharoitida axborotning o‘zaro
ta’sirini optimallashtirish asosida dasturlashni o‘qitishda tabaqalashtirilgan yondashuvni yaratish usulini
yoritib bergan [1]. I.A. Gazeykina “Bo‘lajak informatika o‘qituvchisiga dasturlashni o‘qitish” bo‘yicha
tadqiqot olib borgan. U talabalarning yakuniy nazorat ishlari hamda olimpiadadagi ishtirokini tahlil qilgan
holda bo‘lajak informatika o‘qituvchilarini obyektga yo‘naltirilgan ta’lim asosida o‘qish hamda bir necha
dasturlash tillarini qo‘llashga o‘rgatish, ularning kasbiy tayyorgaligini rivojlantirishi, hamda mantiqiy va
algoritmik fikrlashni yaxshilashlari, metodik kompetentligini oshirishini ta’kidlab o‘tgan [2].
V.V.Kalitina “Dasturlashni o‘qitishda axborot texnologiyalari yo‘nalishi bakalavrlarining dasturiy va
algoritmik kompetentsiyasini shakllantirish” dissertatsiyasida bakalavrlarni dasturlash bo‘yicha o‘qitish
modelini ishlab chiqgan. Uning protsessual bosqichlaridan quyidagilarni aniqlagan: aqliy algoritmik
sxemalarni shakllantirish bosqichi; algoritmik sxemalarni shakllantirish bosqichi model tasvirlari; algoritmik
kontseptual tasvirlarni shakllantirish bosqichi [3].
Oliy ta’limda dasturlash tillarini o‘qitishni takomillashtirish bo‘yicha ham salmoqli ishlar amalga
oshirilgan. Ushbu tizimni rivojlantirish bo‘yicha quyidagi olimlar tadqiqot olib borgan: Y. V. Kasyanova
Oliy ta’limda dasturlash tillarini o‘qitishning usul va vositalari [4], Pushkaryova tomonidan dasturlash tilini
o‘qitishning vizuallashgan metodologiyasi [5], A.A.Golubnichiy tomonidan dasturlashni o‘qitishning
zamonaviy usullari va vositalari [6] tadqiq qilingan.
Yangi dasturlash tillariga moslashish dasturchilarga umuman algoritmik fikrlash va dasturlash
tamoyillarini yaxshiroq tushunishga yordam beradi. Har bir dasturlash tilining o‘ziga xos turlari tizimi, xotira
bilan ishlash usullari, kodni tuzish yondashuvlari va boshqalar mavjud. Turli tillarni o‘rganish va
o‘zlashtirish dasturchilarga dunyoqarashini kengaytirish va ko‘nikmalarini rivojlantirish imkonini beradi.
Talabalar ma’lum bir dasturlash tilini o‘rganganda ularda algoritmik fikrlash shakllangan bo‘ladi.
Ikkinchi dasturlash tilini o‘rganishda avval egallangan bilim, ko‘nikmalarga tayanish muhim hisoblanadi.
Masalan, “Axborot tizimlari va texnologiyalari” ta’lim yo‘nalishi talabalariga C++ dasturlash tilidan so‘ng
Python o‘rgatiladi. Ikkinchi tilni o‘rgatishda avval ushbu tillar sintaksisidagi umumiy o‘xshashlik va farqini
ko‘rsatib berish lozim. Bunda Pythonda o‘zgaruvchilar va ularning tipi oldindan e’lon qilinmasligi va
Pythonda kod joylashuvi tabulyatsiyalarni inobatga olinishi aytib o‘tiladi.
Shundan so‘ng pythondagi va C++ dagi o‘xshash buyruqlar taqdim qilinadi (1-jadvalga qarang).
-jadval. 
Tillardagi o‘xshash buyruqlar

|
-jadval.
Tillardagi o‘xshash buyruqlar1-jadval.
Tillardagi o‘xshash buyruqlar
Buyruqlar
O‘xshashliklar
C++
Python
Qoldiqli bolish
%
%
Qo‘shish
+
+
Ayirish
-
-
Ko‘paytirish
*
*
Bo‘lish
/
/
Taqqoslash operatorlari
>,<,>=,<=,==,!=
>,<,>=,<=,==,!=
Bitli (ikkilik) operatorlari
&,|,^,~,>>,<<
&,|,^,~,>>,<<
Tayinlash operatorlari
=,+=,*=,-=,/=,
=,+=,*=,-=,/=,
Talabalar Python va C++ dasturlash tillari sintaksisidagi farqni tushunib olishlari uchun o‘xshash
buruqlar ishtirokidagi oddiy dasturlarni C++ dasturlash tilida taqdim qilib, uni Pythonga yozish vazifasi
berish maqsadga muvofiq (2-jadvalga qarang). Chunki bu - talabaga ikkala tilning sintaksis xususiyatlarini
yaxshiroq tushunishga va ularni taqqoslashga yordam beradi. Shuningdek, C++ dan keyin Pythonda dasturini
yozish talabaning fikrlash jarayonini optimallashtirish va unga Pthonda ishlashning o‘ziga xos
xususiyatlarini o‘rganishga yordam berishi mumkin hamda dasturlash tillari muammolarni hal qilishda turli
xil yondashuvlarga ega bo‘lishi uchun muhim hisoblanadi.
2-jadval.
Bir dasturning ikki tildagi ifodasi
Python dasturlash tilida
C++ dasturlash tilida
a,b=map(int, input().split())
print(a+b)
int a,b;
cin>>a>>b;
https://buxdu.uz
EXACT AND NATURAL SCIENCES
SCIENTIFIC REPORTS OF BUKHARA STATE UNIVERSITY 2023/11 (105)
128
cout< n=int(input())
print(n*2)
int n;
cin>>n;
cout< O‘xshashliklar haqida tasavvur hosil bo‘lgandan so‘ng ikki tilda yoziladigan buyruqlarning farqlari
taqdim qilinadi(3-jadvalga qarang).
Buyruqlar
Farqlar
C++
Python
Butun bo‘lish
|
| |
–misol - Mavzular ro`yxati

|
Mavzular ro`yxati
|
bet | 5/35 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 172,42 Kb. | | #120263 |
Bog'liq 8,9,2–misol. 500 ml 0,1 n eritma tayyorlash uchun necha g suvsiz Na2CO3 kerak bo`ladi?
Berilgan:
V (eritma) = 500 ml.
Cn (BaCl2) = 0,1 n
Topish kerak:
m (Na2CO3) = ?
|
Yechish:
1000 ml 0,1 n eritmada 5,3002 g Na2CO3 bo`ladi.
500 ml 0,1 n eritmada x g Na2CO3 bo`ladi.
|
Eritmalarning konsentratsiyasini bir birlikdan boshqasiga yangidan hisoblash:
Ko`pincha laboratoriya amaliyotida bor bo`lgan eritmalarning konsentratsiyasini bir birlikdan boshqasiga yangidan hisoblab o`tkazishga to`g`ri keladi. Foiz konsentratsiyasi molyarga o`tkazishda va aksincha qilishda shuni esda tutish kerakki, foiz konsentratsiyasi eritmaning ma`lum massasiga hisoblanadi. Molyar va normal esa hajmiga, shuning uchun hisoblashda eritmaning zichligini bilish zarur. Eritmaning zichligi ma`lumotnomalarda, tegishli jadvallarda keltiriladi yoki areometr bilan o`lchanadi. Agar belgilansa, C–foiz konsentratsiyasi; M–molyar konsentratsiyasi; N–normal konsentratsiya; d–eritmaning zichligi, E–ekvivalent massa; m–mol massa; u holda foiz konsentratsiyasidan molyar va normalga qayta hisoblash uchun formulalar quyidagicha bo`ladi:
;
1–misol. Zichligi d=1,08 g/sm3 bo’lgan 12 % li sulfat kislota eritmasining molyar va normal konsentratsiyasi qanday bo`ladi?
Berilgan:
d=1,08 g/sm3.
ω (H2SO4) = 12 %.
Topish kerak:
CM va Cn (H2SO4) = ?
|
Yechish:
Mr(H2SO4) = 98 g/mol.
a)
b)
|
|
| |
Sifat analizi usullari - Mavzular ro`yxati

|
Mavzular ro`yxati
|
bet | 2/35 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 172,42 Kb. | | #120263 |
Bog'liq 8,9,2. Sifat analizi usullari.
Ushbu vazifalarni bajarish uchun quyidagi usullardan foydalaniladi:
a) Sifat analizi usullari.
Ayni aniqlash–aniqlanayotgan kimyoviy birikmaning fizik–kimyoviy xossalari asosida oldindan ma`lum bo`lgan modda bilan solishtirish orqali aniqlash. Buning uchun aniqlanayotgan birikmaning fizik–kimyoviy xossalari (agregat holati, rangi, eruvchanligi va h. z.) aniqlanadi va mavjud bo`lgan modda fizik–kimyoviy xossalari bilan solishtiriladi.
Aniqlash–aniqlanayotgan ob`ekt tarkibida u yoki bu asosiy komponentlar, aralashmalar, funksional guruhlar bor yoki yo`qligi aniqlanadi.
b) Miqdor analizi usullari–aniqlanayotgan ob`ektda u yoki bu tarkibiy qismning miqdori (massasi yoki konsentratsiyasi) aniqlanadi.
Demak, ayni aniqlash usuli «Bu nima?», aniqlash usuli «Ob`ektda u yoki bu modda bormi?», miqdor analizi usuli «Ob`ektda uning massasi qancha?» kabi savollarga javob beradi.
Sifat analizi usuli ikkiga bo`linadi: kationlarni aniqlash va anionlarni aniqlash. Miqdor analizi usuli esa quyidagi turlarga ajratiladi: gravimetrik analiz usuli, hajmiy analiz usuli, cho`ktirish usuli, kompleks hosil qilish usuli, fizik–kimyoviy tekshirish usullari.
3. Kationlar va anionlar klassifikatsiyasi,
Sifat analizida kation va anionlar aniqlanadi. Kation–musbat zaryadli ion, anion–manfiy zaryadli ion. Kation va anionlarni aniqlash uchun asosan analitik reaksiyalardan foydalaniladi. Analitik reaksiya deb element, ion yoki molekulani ajratib olish, aniqlash va miqdorini aniqlash uchun ishlatiladigan reaksiyaga aytiladi. Analitik reaksiyalar o`z navbatida xususiy reaksiyalar (sezgir reaksiyalar) deb ham nomlanadi. Analitik reaksiyalarni amalga oshirishning quyidagi shartlari mavjud: cho`kma tushishi, gaz ajralib chiqishi, muhit rangi o`zgarishi va h. z. Analitik reaksiyalarni amalga oshirishga yordam beruvchi moddalar reagentlar yoki reaktivlar deb ataladi.
Kimyoviy o`zaro ta`sir xususiyatiga qarab reaksiyalar 4 guruhga bo`linadi: kislota–asosli (protolitik) reaksiyalar, cho`ktirish reaksiyalari, kompleks hosil qilish reaksiyalari, oksidlanish–qaytarilish reaksiyalari. Qo`llanilish sohalariga qarab analitik reaksiyalar 3 guruhga bo`linadi: ajratib olish reaksiyalari, aniqlash reaksiyalari, miqdoriy aniqlash reaksiyalari.
Sifat analizi ikki xil usul bilan amalga oshiriladi: quruq va ho`l usullar. Quruq usulda aniqlanayotgan modda alangada yoqib ko`riladi, alanga rangi bo`yicha solishtirib aniqlanadi. Ho`l asosda modda eritiladi, hosil bo`lgan eritma analitik reaksiya yo`li bilan aniqlanadi.
|
| |
Fizik–kimyoviy (instrumental) tekshirish usullari tushunchasi

|
Fizik–kimyoviy (instrumental) tekshirish usullari tushunchasi
|
bet | 14/35 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 172,42 Kb. | | #120263 |
Bog'liq 8,9,4. Fizik–kimyoviy (instrumental) tekshirish usullari tushunchasi.
Eritmalarning juda ko`p fizik–kimyoviy xossalari, masalan, nurning yutilishi, polyarizatsiya tekisligi burilish burchagining kattaligi, elektr o`tkazuvchanligi va boshqalar moddaning konsentratsiyasiga bog`liq holda bo`ladi. Shunday qilib, bu kattaliklarni o`lchash orqali tekshirilayotgan eritmadagi moddaning miqdorini topish mumkin. Bu usullarning barchasi fizik–kimyoviy tekshirish usullari deyiladi. Fizik–kimyoviy tekshirish usullari juda kam miqdordagi moddani aniqlashga imkon beradi, ammo ular kimyoviy, ayniqsa, gravimetrik analiz usuliga nisbatan aniqligi kam bo`lib, ko`pchilik fizik–kimyoviy tekshirish usullarining aniqligi ±5 % ga teng.
Fizik–kimyoviy tekshirish usullarining asosiy usullari refraktometriya, polyarimetriya, xromatografiya usullari bo`lib, bu usullarda tarkibi va modda miqdori bilan uning nurni yutishi, nurni yoyishi, nurni sindirishi, polyarizatsiya tekisligining burilishi, lyuminessensiyasi o`rtasidagi o`zaro bog`lanishdan foydalaniladi. Elektrometrik tekshirish usullari moddaning turli elektrik xususiyatlarini aniqlashga (elektr o`tkazuvchanligining, elektr potensialining, tok miqdorining o`zgarishi) asoslangan. Xromatografik tekshirish usullari moddaning adsorbsiyalanishidagi, ion almashinish konstantasidagi, cho`kmalarning eruvchanligidagi va boshqalardagi farqqa asoslangan.
Mavzuga oid tayanch iboralar.
1. Miqdor analizi usulining vazifasi–tekshirilayotgan modda yoki aralashmadagi ayrim tarkibiy qismlarning miqdorini aniqlashdan iborat bo`lib, miqdoriy aniqlash natijalari odatda foizlarda ifodalanadi.
2. Gravimetrik analiz usuli–komponent (element yoki ion) miqdorini analiz qilish natijasida olingan moddaning massasiga qarab aniqlash usuli.
3. Titrometrik analiz usuli–aniqlanayotgan komponent bilan reaksiyaga sarf bo`lgan reaktiv miqdorini aniq o`lchashga asoslangan usul.
4. Kislota–asosli titrlash usuli–asosida neytrallanish reaksiyasi yotuvchi analiz usuliga aytiladi.
5. Oksidlanish–qaytarilish xususiyatli titrlash usuli–asosida oksidlanish–qaytarilish reaksiyasi yotuvchi analiz usuli.
6. Cho`ktirish usullari–aniqlanayotgan modda bilan ishchi eritma o`rtasidagi reaksiya natijasida aniqlanayotgan ion to`liq cho`kishi hisobiga amalga oshadigan analiz usuli.
7. Kompleks hosil qilish usullari–ya`ni kompleks ionlar hosil qilish reaksiyalariga asoslangan aniqlash usuli.
8. Fizik–kimyoviy tekshirish usullari–eritmalarning juda ko`p fizik–kimyoviy xossalari, masalan, nurning yutilishi, polyarizatsiya tekisligi burilish burchagining kattaligi, elektr o`tkazuvchanligi va boshqalarni aniqlash hisobiga modda miqdorini aniqlash usuli.
|
| |