nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Konsern - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

|
Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllariBog'liq Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatiniKonsern
– bu ishlab chiqarish diversifikatsiyasi, ya’ni korxonalarning faoliyat sohalari
va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turining kengayishi, yangilanib turishi asosida tarkib
topadigan yirik ko‘p tarmoqli korporatsiya. Konsern tarkibiga sanoat, transport, savdo, bank kabi
tarmoqlarga tegishli, ayrim hollarda, dunyoning ko‘pgina mamlakatlarida joylashgan unlab va
yuzlab korxonalar ixtiyoriy asoslarda kiradi. Konsern tarkibiga kirgan korxona va tashkshyutlar
orasida o‘zaro korporatsiyalangan turg‘un aloqalar mavjud bo‘lib, ular konsern rivoji yo‘lida
umumiy moliyaviy resurslardan va yagona ilmiytexnik imkoniyatlardan mushtarak
foydalanadilar.
Konsorsium
– bu aniq iqtisodiy loyihalarni amalga oshirishni maqsad qilgan
korxonalarning muvaqqat birlashmasidir.
Konsorsium a’zolarining huquq va majburiyatlari konsorsium to‘g‘risidagi bitimda
belgilab qo‘yiladi. Qo‘yilgan vazifani bajarish uchun konsorsium ishtirokchilari
badallari hisobidan yagona moliyaviy va moddiy fondlar barpo etadilar, byudjet
mablag‘lari va davlat bankidan kreditlar oladilar. Vazifa bajarilgach, konsorsium
tarqaladi. Konsorsiumlarga boshqaruv bo‘yicha qo‘mitalar, direktorlar kengashi kabilar
boshchilik qiladi. Konsorsiumlar aviatsiya, kosmos, kompyuterlar, aloqa kabi yuksak
texnologik va katta miqdordagi sarmoyali sohalarda keng tarqalgan.
Konsessiya
– bu lotincha so‘zdan olingan bo‘lib, ruxsat, yon berish ma’nosini anglatadi.
Milliy iqtisodiyotni rivojlantirish yoki tiklash, tabiiy boyliklarni o‘zlashtirish maqsadida davlat
yoki munitsipalitetga qarashli er uchastkalari, qazilma boyliklar, mol-mulk, korxonalar va
boshqa xo‘jalik ob’ektlarini muayyan muddatga va shartlar bilan foydalanish uchun chet ellik
investorga davlat nomidan beriladigan ruxsatnoma, ular bilan tuziladigan shartnoma yoki
kelishuv. Konsessiyachilik faoliyatida vujudga keladigan huquqiy munosabatlar O‘zbekiston
Respublikasining «Konsessiyalar to‘g‘risida»gi qonuni bilan tartibga solinib turiladi.
|
| |
Kooperativ 
– bu kooperatsiyaning birlamchi bo‘g‘ini. 
Kooperatsiya esa

korxonalar o‘rtasidagi uzoq muddatli va barqaror aloqalar shakli.
Kooperativ
– bu yuridik shaxs huquqiga ega bo‘lgan, xo‘jalik yurituvchi sub’ekt. U
jamoa mulki huquqidagi mulkka egalik qiladi, undan foydalanadi va tasarruf etadi.
Kartel
– bu monopolistik birlashma shakli. Bir tarmoqdagi mustaqil korxonalar narxlar,
bozor, ishlab chiqarishning umumiy hajmida har bir ishtirokchining hissasi, ish kuchi yollash,
patentlar va boshqa masalalarda o‘zaro bitim tuziladi. Bu tuzilmaning maqsadi monopol foyda
olishdir.
Sindikat
– bu monopolistik birlashmaning bir turi. Ular bir tarmoq korxonalari huquqiy
va ishlab chiqarish mustaqilligini saqlab qolgan holda:
buyurtmalarni taqsimlash;
xom ashyo sotib olish;
ishlab chiqarilgan mahsulotni sotish uchun o‘zlarining tijorat faoliyatlarini
birlashtirib, yagona idora tuzadilar.
Venchur korxonalar
– bu kichik Biznesning bir turi bo‘lib, ular:
ilmiy muhandislik ishlarini bajarish;
yangi texnika, texnologiya, tovar namunalarini yaratish;
ishlab chiqarishni boshqarish;
tijorat ishini tashkil etish usullarini ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish;
yirik firmalar va davlat ijara kontrakti buyurtmalarini bajarish kabi ishlarni
amalga oshiradilar.
Bu vazifalarni ular davlat va yirik firmalar buyurtmasiga binoan kontraktbitimlar
asosida bajarishadi. Venchur korxonalar texnikaning yangi yo‘nalishlarida faollik ko‘rsatadi
va bu bilan fantexnika taraqqiyotiga o‘z hissasini qo‘shadi.
Aralash xolding - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

ishlab chiqarish sohasining bazasi yoki xom ashyo manbaini qo‘lga kiritish;
ishlayotgan ishlab chiqarish liniyalarining kengayganligi;
tovar yoki xizmatlarni sotishning yangi tarmoqlari paydo bo‘lganligi;
mavjud marketingning samaradorligi oshganligi;
takrorlanib turuvchi yoki mavsumiy beqarorlikni bartaraf etish imkoniyati;
qo‘shma korxonadagi hamkorlar yordamida ishlab chiqarish xarajatlarini
kamaytirish imkoniyati.
Qo‘shma korxonalar o‘zaro manfaatdorlik negizida, hukumatlararo shartnomalar
asosida tashkil qilinib, ilmiyishlab chiqarish, ilmiytexnik va boshqa vazifalarni echishga
qaratilgan. Ular sanoat, qishloq xo‘jaligi, qurilish, transport, savdo, fan va xalq xo‘jaligining
boshqa sohalarida tarkib topishi mumkin.
Qo‘shma korxonalar, asosan, chet el texnikasi va texnologiyasi asosida barpo etilib,
maxalliy xom ashyo va ish kuchi hisobiga ishlaydi. Korxona o‘zining mustaqil balansiga ega
bo‘ladi va xo‘jalik hisobi asosida faoliyat yuritadi. Respublikamizda AQSH, Italiya, Turkiya,
Fransiya, Germaniya, Angliya, Koreya, YAponiya kabi qator davlatlar kompaniyalari bilan
hamkorlikda qo‘shma korxonalar qurilib, ishga tushirilgan.
Maslahat loyihasini amalga oshirishni tashkil etish

Maslahat loyihasini amalga oshirishni tashkil etish. Mijoz firma bilan aloqa
o‘rnatgandan keyin taklif ishlab chiqarishga kirishiladi. Taklif ishlab chiqish loyihani
muhokama qilishdan boshlanadi. Bundan oldin mijozfirma haqida batafsil axborot olishi
lozim. Maslahatchi firma nima bilan shug‘ullanishini, nimalarni ishlab chiqarishini, ishchilar
sonini, malakasini, boshqaruv xodimlar miqdorini, ish hajmini, xarajat va daromad miqdorini,
firmaning moliyaviy ahvolini, shartnomalarning boryo‘qligini, hamkorlarning ishonchliligini bilishi
kerak. Undan keyin shartsharoit, uning o‘zgarish dinamikasi va muammolari aniqlanadi. So‘ng
bajarilishi kerak bo‘lgan ishlarning rejagrafigi tuzilib, tegishli yuridik qog‘ozlar rasmiylashtiriladi.
Ishning bajarilishiga alohida e’tibor berish lozim. Maslahatchining obro‘si ishning o‘z vaqtida yoki
muddatdan oldin bajarilishi bilan belgilanadi.
Ishning qanday shaklda tugatilishini ham aniqlab olish zarur, ya’ni ish yoki xizmat muayyan
natijaga erishishdan iborat ekanligini belgilash lozim. Bularning barchasi ishning rejagrafigida aks
etilishi kerak. Buyurtmani bajarish jarayonida buyurtmachi firmaning psixologiyasini o‘rganishi
kerak. Ishning bajarilish jarayonida mijozning qiziqishi susayishi mumkin, shu sababli qiziqishni
susaytirmaslik uchun choratadbirlar ishlab chiqish kerak. Buning uchun qiziqishning eng yuqori
pallasida birorbir kichik tadbirni amalga oshirish kerak. Bu tadbir mijozfirma rahbariyatiga qaratilgan
muayyan takliflar, maslahatchining taklifini majlisda muhokama qilish, ba’zi takliflarni bajarish
haqidagi qarorni tayyorlashdan iborat bo‘lishi mumkin. Oxirida loyiha yoki ba’zi takliflarni amalga
oshirish haqida yozma hisobot rasmiylashtiriladi. Oldindan kelishib qo‘yilgan maslahat turlari
bundan mustasno emas.
Konsalting firmaning mijozlarni jalb etish usullari. Maslahat beruvchi bozorning o‘ziga
xos xususiyati shundan iboratki, bu faoliyat bilan shug‘ullanuvchi firmalar o‘z tovari, o‘z xizmat
namunasini ko‘rsatish imkoniga ega emas. SHuning uchun ular faoliyatida mijozlarni jalb etish
muammosi turadi.
Mijozlarni jalb etish usullari turli xildir. Bunga o‘z imkoniyatlarini tashviqot qilish, reklama
qilish, vositachilar yordamida mijozlarni jalb qilish, firma haqida ijobiy fikr bildirgan oldingi mijozlar
takliflaridan foydalanish kiradi.
Eng sodda va eng keng qo‘llaniladigan usul –
Ijara korxona - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

quyidagilardan iborat:
barcha mulk shakllaridagi korxonalarni ro‘yxatga olish uchun ta’sis hujjatlarni tayyorlash
bo‘yicha maslahatlar berish;
marketing bo‘yicha izlanishlar o‘tkazish;
xususiylashtirish, aksiyadorlashtirish dasturlarini ishlab chiqish;
tashqi iqtisodiy faoliyat bo‘yicha maslahat berish;
reklama strategiyasini ishlab chiqish, reklama materiallarini tayyorlash va ularni tarqatish;
huquq, moliya va boshqaruv masalalari bo‘yicha maslahatlar berish;
intellektual mulkni himoya qilish masalasi bo‘yicha maslahatlar berish;
ishchi xizmatchilarni tayyorlash va malakasini oshirish;
tadbirkorlik va kichik Biznesni taraqqiy toptirishga xizmat qiluvchi tadbirlarni o‘tkazish;
firma ish uslubini ishlab chiqish;
xavfsizlik texnikasi, ishlab chiqarish sanitariyasi, madaniyat, atrofmuhitni himoya qilish
masalalari bo‘yicha maslahatlar berish;
investitsiyalarni jalb qilish, imtiyozli kredit olish, zaruriy resurslarni va kapitallarni
sotib olish bo‘yicha maslahatlar berish va h.k..
Xususiy tadbirkorlik - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari
Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatini
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari
|
reklama qilishdir - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

tadbirkorlik;
-
dehqon xo‘jaligining umumiy birgalikdagi mulki negizida
amalga oshiriladigan
dehqon xo‘jaligi;
-
o‘zlariga umumiy ulushi mulk huquqida tegishli bo‘lgan umumiy mulk negizida
yakka tartibdagi tadbirkorlikni amalga oshiradigan shirkat xo‘jaligi.
YUridik
shaxs tashkil qilmay, o‘z faoliyatini amalga oshiradigan tadbirkor sifatida
ro‘yxatdan o‘tkazilgan jismoniy shaxsga davlat ro‘yxatidan o‘tkazilganligi haqidagi guvoxnoma
beriladi va u jismoniy shaxslarni ro‘yxatdan o‘tkazish reestrida qayd qilinadi. Ushbu guvohnoma
bankda hisob-kitob varag‘i ochish, soliq organlaridan ro‘yxatdan o‘tish,
muhr va boshqa
rekvizitlarni tayyorlash uchun asos bo‘lib hisoblanadi.
O‘zbekistan Respublikasida «Xususiy tadbirkorlik to‘g‘risidagi Nizom»da xususiy
tadbirkorlik faoliyatiga quyidagicha ta’rif berilgan:
Sferik sirt - Muhandislik va kompyuter grafikasi

60
Prizma hosil qiluvchi
yopiq prizmatik sirt prizma
yon yoqi
deb ataladi.
Prizmatik sirtni kesib o'tgan ikkita parallel tekislik prizma
asoslari
deb
ataladi
(rasm 4.9).
Prizma yon yuzasi tekisliklardan iborat bo'lib, ular prizma yuzalari deb
ataladi (rasm. 4.9). Prizma yoqlarini kesishuvi prizma qirralari deb ataladi (rasm.
4.9). Prizma qirralari yon qirralar va asos qirralariga bo'linadi.
Prizmalar to'g'ri va qiya bo’ladi.
Prizma
to’g’ri
bo’lishi uchun qirralar asosga
perpendikulyar bo'lishi kerak (rasm. 4.10, a). Aks holda, prizma
qiya
deb ataladi
(rasm. 4.10, b).
a
b
4.10 - rasm
Prizmalarning asoslari shaklan uchburchak (rasm 4.11,
a), to'rtburchak (rasm
4.11,
b), beshburchak (rasm 4.11,
c) va hokazo bo’ladi
a b c
4.11 – rasm
Prizmalar to’g’ri va egri bo‘ladi. Agar prizmaning asoslari to’g’ri ko’p
burchakli bo’lsa, prizma
to‘g‘ri
deb ataladi. Aks holda prizma egri deb ataladi.
61
Barcha qirralari va asoslari kvadratlarlardan iborat boʻlgan prizma
kub
deb ataladi
(rasm 4.12,
a). Muntazam bo'lmagan toʻrtburchakli prizma
toʻgʻri burchakli
parallelopiped
deb ataladi (rasm 4.12,
b).
a b
4.12 – rasm
4
.3. Piramida
Piramida
- bu yopiq piramidal sirt va uni kesib o'tgan tekislik bilan
chegaralangan geometrik jism. Masalan, (rasm 4.13) piramida yopiq piramidal sirt
va H tekislik bilan hosil bo'ladi.
4.13 – rasm 4.14 - rasm
Piramidani hosil qiladigan yopiq piramida
yuzasi piramidaning
yon yuzasi
deb ataladi. Piramida yuzasini kesib oʻtadigan tekislik
piramida asosi
deb ataladi
(4.14-rasm).
H
2
S
Yoqlari
Qirra
Asos
Uchi
Balandlik
62
Piramidaning yon sirtu piramidaning
yoqlari
deb ataladigan tekisliklardan
iborat (4.14-rasm). Piramidaning yoqlari kesishish chiziqlariga piramidaning
qirralari
deyiladi (4.14-rasm).
Piramidaning
qirralari yon
va
pastki qirralar
ga
bo'linadi. Yon qirralar bir nuqtada birlashadi, bu piramidaning yuqori qismi (
uchi
)
deb ataladi (4.14-rasm). Piramidaning uchidan asos tekisligiga tushurilgan
perpendikulyarga piramidaning
balandligi
deyiladi (4.14-rasm).
a
b
c
4.15 – rasm
Piramidalar
to'g'ri
va
og’ma
bo’ladi. Agar piramidaning balandligi
(uchidan) uning asosiga perpendikulyar bo'lsa va uning o'rtasidan o'tib ketsa,
piramida to'g'ri deb nomlanadi
(4.15-rasm,
a). Aks holda, piramida og’ma deyiladi
(4.15-rasm,
b). Piramidalar to'liq
(4.15-rasm,
a) va kesilgan (4.15-rasm,
c).
Qisqartirilgan piramida ikkita o'xshash asosga ega.
Piramida asosining shakliga ko'ra uchburchak (4.16-rasm,
a), to'rtburchak
(4.16-rasm,
b), beshburchak (4.16-rasm,
c) va boshqalar mavjud.
a b c
4.16 – rasm
63
To'g'ri va noto'g'ri piramidalar mavjud. Piramidaning asosi muntazam
ko'pburchak bo'lsa,
piramida
muntazam
deb nomlanadi. Aks holda, piramida
nomuntazam
deb nomlanadi.
Muhandislik va kompyuter grafikasi - bet 70

158
85° burchak ostida ko’ndalang kesilgan (9.11-rasm,
c). Ularning o’lchamlari,
materiali va qoplamalari GOST 6402-70 dan olinadi.
Shplintlar
gaykalarning ochilib ketmasligi uchun ishlatiladi. Shplintlar
maxsus kesimli (yarim doiraviy) yumshoq po’lat simlardan tayyorlanadi. Shplint
halqasimon sirtmoqqa ega bo’lib ikkita uchi bo’ladi (ko’p hollarda biri katta biri
esa kichik) (9.11-rasm,
d). Belgilanisi: Shplint 5x28,2.019 GOST 397-79. Bunda
Muhandislik va kompyuter grafikasi - bet 69

154
Rezbalarning turlari va ularni belgilash Silindrik
metrik
rezba
Trubali
silindrik
rezba
Trubali
konussimo
n rezba
Tirak rezba
Trapetsion
al rezba
To’g’ri
burchakli
rezba
Quyida rezbali birikmalarga oid inglizcha terminologiyani o’rganish maqsadida xorijiy adabiyotdan tarjima qilib keltirilmoqda (9.6,9.7-rasmlar)
2 . 1.
External thread - Tashqi rezba . Bu silindr yuzasida uzluksiz spiralsimon
o’yiq. Bolt, shpilka, vint va boshqalarda tashqi rezba ochiladi.
2.
Internal thread - Ichki rezba . Bu silindrik o’yiq ichki yuzasidagi rezba.
Gayka tegishli yuzasidagi rezba ichki rezba. Bolt yoki shpilkadagi tashqi rezba
gaykadagi ichki rezba bilan qo`shiladi. Tashqi va ichki rezbalarga ega ikki bunday
elementlar vint juftini tashkil etadi. Bir yoki bir nechta bunday juftlar detallarni
birlashtirish uchun ishlatiladi.
3.
Right-hand and left-hand threads - O’ng va chap rezbalar . Rezbali
element o’qi bo’ylab qaralganda rezba soat mili bo’ylab harakatlanuvchi nuqta
o’ng rezba bo’lsa, kuzatuvchidan uzoqlashadi. Agar rezba bo’ylab soat miliga
teskari tarzda aylanayotgan nuqta kuzatuvchiga yaqinlashsa, bu rezba chap rezba.
2
Shah M.B., Rana B.C. Engineering Drawing. India. 2009, 416-439 betlar.
155
4.
Pitch(P) - Modul . Qo’shni rezbalardagi birlashgan nuqtalar o’rsatidagi
o’qqa parallel o’lchanadigan masofa.
5.
Lead – Qadam . Rezba bo’ylab bir aylanishda nuqtaning o’q bo’ylab
masofasi.
6.
Single and multistart threads - Bir va ko’p kirimli rezbalar . Agar rezba
elementi faqat bitta spiralsimon o’yiqqa ega bo’lsa, bir kirimli deyiladi. Agar bir
necha spiralsimon o’yiqlar rezba uchidan boshlanib, rezba uzunligida parallel
harakatlansa, ko’p kirimli deyiladi. Bir kirimli rezbada rezba qadami uning
moduliga teng.
7.
Slope – Qiyalik.
Bu rezba bo’ylab yarim aylansa harakatdagi nuqtaning
aksial masofasi. Bunda nishab yarim harakatga teng.
8.
Crest - Cho’qqisi . Bu tashqi rezbalarda o’zidan eng uzoq va ichki
rezbalarda o’qqa eng yaqin rezbaning yuzasi uchi.
9.
Root - Tubi . Bu tashqi rezbada o’qqa eng yaqin va ichki rezbada o’qdan
eng uzoq rezba yuzasining uchi.
10.
Flank and Form of screw thread - Rezba profili va shakli . Bu cho’qqi va
tubni birlashtiruvchi yuza va o’q bo’ylab tekislik yordamida kesiladigan rezba
bo’lagi.
11.
Thread angle - Rezba burchagi . Aksial tekislikda o’lchanadigan rezba
profillari o’rtasidagi burchak rezba burchagi deyiladi.
12.
Depth of thread - Rezba chuqurligi (balandligi).
O’qqa perpendikulyar
o’lchanadigan cho’qqi va tub o’rtasidagi masofa rezba tubi deyiladi.
13.
Major diameter - Tashqi diametr . Bu tashqi rezba cho’qqisi yoki ichki
rezba tubiga tegib turuvchi hamaksial silindr diametri. Bu rezbaning eng katta
diametri. Tashqi rezbalarda katta diametr yoki choqqi diametri ham deyiladi.
14.
Minor diameter - Ichki diametr . Tashqi rezba tubi yoki ichki rezba
cho’qqisiga tegib turuvchi hamaksial silindr diametri kichik diametr. U rezbaning
eng kichik diametri. Tashqi rezbada kichik diametr yadro yoki tub diametri ham
deyiladi.
156
15.
Nominal diameter - Nominal diametr . Bu uning yordamida rezba
aniqlanadigan diametr. Umuman, undan tashqi rezba kesib olinadigan silindr
diametri.
9.6-rasm
Prizmatik va piramidal sirtlar

58
4.1.2. Silindrik va konuslik sirtlari
Silindrsimon sirt prizmatik sirt bilan bir xil qonunga muvofiq hosil bo'ladi,
faqat yo’naltiruvchi singan chiziq emas, balki egri.
Silindrsimon sirt
- bu tekis to’g’ri chiziqni (yasovchi) egri chiziq
(yo’naltiruvchi)
bo'ylab
harakatlanish
natijasida
hosil
bo'lgan
sirt.
Harakatlanayotganda, chiziq dastlabki holatiga parallel ravishda qoladi.
4.5 - rasmda to'g'ri chiziq
a va egri chiziq ABC berilgan. To'g'ri chiziq
a
(yasovchi) avvalgi holatiga parallel ravishda
ABC egri chizig'i bo'ylab
harakatlanadi. Natijada biz silindrsimon sirt olamiz.
Konusning yuzasi piramidal sirt bilan bir xil qonunga muvofiq hosil bo'ladi,
faqat yo’naltiruvchi chizig'i singan chiziq emas, balki egri.
4.5 – rasm
4.6 – rasm
Konusning sirti
- egri (yasovchi) bo'ylab tekis (yo’naltiruvchi) harakati bilan
hosil bo'lgan sirtdir. Harakatlanayotganda, tekis chiziq
doimo konusning sirtining
yuqori qismi deb ataladigan ma'lum bir q’o’zg’almas nuqtadan o'tadi.
4.6 - rasmda q’o’zg’almal nuqta
S, to'g'ri chiziq
a va egri
ABC chiziq berilgan.
To'g'ri chiziq
a (yasovchi)
ABC (yo’naltiruvchi) egri chiziq bo'ylab harakat qiladi,
natijada biz konusning sirti hosil bo’ladi.
С
А
а
С
В
А
а
S
Nuqtaning to'g’ri burchakli proektsiyalari

72
Shubhasiz, har bir ob'ekt qanday shaklga ega ekanligini aniq aytish uchun
ikkita proektsiya etarli emas. Uchinchi proektsiyani qurish kerak. Buning uchun
V
va
H tekisliklariga perpendikulyar joylashtirilgan yana bir proektsiya tekislik
W
kiritiladi (5.9-rasm).
5.9-rasm
Yog’och 
9 - Muhandislik va kompyuter grafikasi

153
proektsiyalab olingan ko’rinishlarda esa, rezbani ichki diametri bo’ylab aylananing
taxminan
¾ qismiga teng ixtiyoriy joyidan ajratilgan yoy o’tqaziladi (9.2-rasm).
Teshik o’qiga paralel bo’lgan qirqimlarda ingichka tutash chiziqni rezbani
tashqi diametri buylab rezbani xamma uzunligi bo’yicha o’tqaziladi, teshik o’qiga
perpendikulyar bo’lgan tekislikka proektsiyalab olingan tasvirlarda rezbani tashqi
diametri buylab aylananing taxminan
¾ qismiga teng bo’lgan ixtiyoriy joyida
ajratilgan yoy o’tqaziladi (9.3-rasm).
Rezbani tasvirlashda ingichka tutash chiziq asosiy chiziqdan 0,8 mm dan
kam bo’lmagan va rezba qadamining kattaligidan ko’p bo’lmagan masofada
o’tqaziladi. Ko’rinmaydigan qilib ko’rsatiladigan rezbani tashqi va ichki diametri
bo’yicha bir qalinlikdagi shtrix chiziqlar bilan tasvirlanadi (9.4-rasm). Sterjen va
teshikdagi rezbada rezba chegarasini belgilovchi chiziq, rezbani to’liq profilining
oxirida o’tqaziladi (chiqish boshlanishidan oldin). Rezbaning chegarasi asosiy
tutash chiziq bilan tasvirlanadi va rezbaning tashqi diametrigacha o’tqaziladi.
Rezba ko’rinmas qilib tasvirlanganida esa shtrixli chiziq bilan tasvirlanadi (9.5-
rasm).
9.4-rasm
9.5-rasm
Firma (korxona) turlari - Tadbirkorlik faoliyati turlari 2-mavzu. Tadbirkorlik faoliyatining turlari va shakllari

javobgar hisoblanadi.
Aksiyadorlik jamiyatining ustav fondi aksiyadorlar sotib olgan aksiyalarning
nominal qiymatlaridan tashkil topadi. Jamiyat chiqaradigan barcha aksiyalarning nominal
qiymati bir xil bo‘lishi lozim. Aksiya bo‘linmas hisoblanadi.
Aksiyadorlik jamiyatini ta’sis etishda uning jami aksiyalari ta’sischilar orasida tarqatilishi
kerak.
Aksiya fond birjalarida muomalada bo‘ladi, bir shaxsdan boshqasiga erkin o‘tadi va
aksiyalar uchun uning hissasi to‘g‘risidagi hujjatt hisoblanadi. Aksiyadorlik jamiyatini:
aksiyadorning umumiy majlisi;
kuzatuv kengashi;
ijro organi boshqaradi.
Aksiyadorlarning umumiy majlisi oliy boshqaruv organi hisoblanadi.
Agar qonun
hujjatlarida boshqacha tartib belgilanmagan bo‘lsa, u aksiyadorlik jamiyati faoliyati bilan
bog‘liq barcha masalalarni hal qilish huquqiga ega. Aksiyadorlik jamiyatining kuzatuv
kengashi jamiyat faoliyatida umumiy rahbarlikni amalga oshiradi.
Aksiyadorlik jamiya-
tining joriy (kundalik) faoliyatiga yagona ijro organi (direktor) yoki kollegial (maslahat) ijro
organi (boshqaruv, direksiya) rahbarlik qilishi mumkin.
Aksiyadorlik shaklidagi tadbirkorlikning quyidagi afzalliklari bor:
aksiyadorlik jamiyati – bu Biznesning ko‘proq demokratik shaklidir. Unga
xohlagan kishi bevosita yoki obuna bo‘lish yo‘li bilan aksiyani sotib olib, a’zo bo‘lishi va
mulk egasiga aylanishi mumkin;
vaqtincha bekor turgan sarmoyalar markazlashuviga erishiladi;
nisbatan samarali sohalarga kapital oqimini
tashkil qilish imkoniyati
tug‘iladi;
davlat mulkini xususiylashtirish imkoniyatlari kengayadi;
moliyaviy barqarorlikka erishiladi;
tadbirkorlikda tavakkalchilik xavfi kamayadi (hissador o‘z aksiyasi
miqyosida ziyon ko‘rsa, korxona egasi butun mulkidan ajraladi);
bir vaqtning o‘zida
ishlab chiqaruvchilar, tovar etkazib beruvchilar,
haridorlar va mahalliy davlat organlari manfaatlarining o‘zaro muvofiqlashuviga
erishiladi.
Aksiyadorlik jamiyati ochiq va yopiq turda bo‘lishi mumkin.
Nuqtani uchta proektsiya tekisligida proektsiyasi

73
5.10-rasm
5.11-rasm
5.2.4. Nuqtaning epyuri
Biroq, shaklda ko'rsatilgan proyeksiya tekisliklarning
fazoviy modelidan
foydalaning. 5.10, ob'ektning to'g’ri burchakli proektsiyalarini namoyish qilish
noqulay.
Birinchidan, katta hajm tufayli,
ikkinchidan, loyihalashtirilgan ob'ektning
shakli va o'lchamlari buzilganligi sababli. Shuning uchun proyeksiya
tekisliklarning fazoviy modeli tasvirining o'rniga chizma ishlatiladi, bu
kompleks
chizma
yoki
epyur
deb nomlanadi.
Fazoviy modelni
epyurlarga aylantirish H va
W tekisliklarini doimiy bo'lib
qolgan
V frontal proyeksiya tekisligi bilan tekislash orqali amalga oshiriladi.
Buning uchun gorizontal proyeksiya tekisligi
Hni
x o'qi atrofida va
proektsiyalarning
profil tekisligi Wni -
z o'qi atrofida 90
0
ga aylantirilib, ular
V
frontal proyeksiya tekisligiga to'g'ri keladi (5.11-rasm).
Olingan epyurda (5.12-rasm)
y o'qi ikki marta:
H tekislikda va
W tekislikda
ko'rsatilgan.
Y o'qi tasvirini
H -
y
H
deb belgilaylik;
W o'qi tasviri -
y
W.
74
Epyurdagi
proyeksiya
tekisliklarning
chegaralari,
qoida
tariqasida
ko'rsatilmaydi va tekisliklarning o'zi ham ko'rsatilmaydi. Rasm. 5.13 - proyeksiya
tekislik chegaralari bo'lmagan nuqta chizmasi.
5.12-rasm
5.13-rasm
A (a, a', a'') nuqta proektsiyasini ko'rib chiqing.
a va
a' proektsiyalar
x o'qiga
perpendikulyar yotadi.
a' va
a'' proyeksiyalar z o'qiga perpendikulyar ravishda
yotadi. Bunday holda, ular
a va
a', a' va
a'' nuqtalar proektsiya bog’lovchilari.
aa'
va
a'a'' to'g'ri chiziqlar
bog’lovchi chiziqlar
deyiladi.
a ay
H
bog’lovchi chizig'i
y
H
o'qiga,
a''ay
W
bog’lovchi chizig'i
y
W
o'qiga perpendikulyar.
Shunday qilib,
nuqta epyuri
- bu proektsiya tekisliklarida
joylashgan nuqtaning
to'g’ri burchakli proektsiyalarini ko'rsatadigan tekis chizma.
Silindr - Muhandislik va kompyuter grafikasi

64
4
.5. Konus
Konus
- bu yopiq konusimon sirt va uni kesib o'tgan
tekislik bilan
chegaralangan geometrik jismdir.
Masalan, (4.20-rasm) konusni yopiq konusning yuzasi
va
H tekisligi hosil qiladi.
Konus hosil qiluvchi yopiq konusning yuzasiga konusning
yon yuzasi
deyiladi
(4.21-rasm). Konusning yuzasini kesib o'tuvchi
tekislik konusning
asosi
deb
ataladi (4.21-rasm). Konusning yasovchilari bir nuqtada birlashadi,
bu konusning
uchi
deb ataladi (4.21-rasm). Konusning uchidan asos tekisligiga tushgan
perpendikulyar konusning
balandligi
deyiladi (4.21-rasm).
4.20 – rasm 4.21 – rasm
Konuslar toʻgʻri va og’ma boʻladi
.
Agar konus balandligi asos markazidan
oʻtsa, konus
to’g’ri
deb ataladi
(4.22-rasm,
a).Aks holda, konus
og’ma
deb ataladi
(4.22-rasm,
b).Konuslar
to'liq
(4.22-rasm,
a) va
kesilgan
(4.22-rasm,
c).
Qisqartirilgan konusning ikkita o'xshash asoslari bor.
a b c
4.22 - rasm
65
Shar
- bu sferik sirt bilan chegaralangan geometrik jism (4.23-rasm).
4.23 - rasm
Sharning barcha
nuqtalari O nuqtadan bir xil masofada joylashgan bo'lib,
O
nuqtasi to'pning
markazidir
(4.23-rasm). Shar sirtidagi ikkita nuqtani birlashtirgan
va uning markazidan o'tuvchi segmentga sharning
diametri
deyiladi. Rasm. 4.23
kesma AB - sharning vertikal diametri.
CD va
EF chiziqlari
- sharning gorizontal
diametri.
Shar yuzasida chiziqlar farqlanadi - parallel va meridianlar
.
Parallel
- bu
sferaning vertikal diametriga perpendikulyar tekislikda yotadigan aylana. Eng katta
parallel
ekvator
deb ataladi. Rasm. 4.23
CEDF atrofi - shar ekvatori.
Meridian
- bu
sharning vertikal diametri orqali o'tuvchi tekislikda yotadigan aylana. Rasm. 4.23
doiralar
ACBD va
AEBF - shar meridianlari. Sharning vertikal diametrining
yuqori
va
pastki nuqtalari
qutblar
deb ataladi. Rasm. 4.23 nuqta
A va
B - sharning
qutblari.
Buyumlarning geometrik shaklini tahlil qilish

67
Tayanch (4.24-rasm,
e) quyidagicha hosil bo'ladi: to'g’ritburchakli
A
parallelopiped va
B silindrning yig'indisi; ikkita yarim silindr
C ning chap va o'ng
tomonidagi parallelopipeddan ayirish; to'rtburchaklar to'rtburchaklar prizmaning
D
va
C silindrining yig'indisidan ayirish
Tayanch = ((Parallelopiped A - 2 Yarim
silindrli C) + Silindrli B) - Prizma D
Materiallarni kesimda grafik belgilash

|
Materiallarni kesimda grafik belgilashMateriallarni kesimda grafik belgilash
O’zDST 2.306-2003 stanandarti chizmalarda buyumlarning kesim yuzalarini
ularning materialiga qarab belgilashni talab etadi. Qurilish va sanoat
korxonalarining barcha tarmoqlari chizmalarida tasvirlangan materiallarning kesim
yuzalari uning turiga qarab, O’zDST talab va qoidalariga muvofiq, grafik
ko’rinishda belgilanadi. Kesim yuzasining grafik belgisi chizmani o’qishni
engillashtiradi, detal materialining turini aniqlashga yordam beradi.
Materiallarni kesim yuzasini shtrixlashda quyidagi talablarga rioya qilinadi:
1) Kesim yuzasini shtrixlash chiziqlari kontur chizig’iga yoki asosiy
yozuvga nisbatan 45°, 30°, 60° qiyalatib o’tkaziladi.
2) Parallel’ shtrixlash chiziqlari orasidagi masofa 1÷10 mm oralig’ida
olinadi.
3) Bir chizmaning o’zidagi barcha qirqim va kesimlarning shtrix chiziqlari
oralig’idagi masofa bir xil bo’lishi ta’minlanishi lozim.
4) Yonma-yon joylashgan ikki turli detalning kesimlari bir-biriga qarama-
qarshi yo’nalishda shtrixlanadi.
5) Ikki turli detal uchinchi bir detal bilan yondashadigan bo’lsa, shtrixlar
orasidagi oraliq o’zgartiriladi yoki bir detal kesimining shtrixlash chizig’i
ikkinchisiga nisbatan siljitib bajariladi.
Materiallarning grafik belgilanishi
№
Materialning
nomlanishi
Materialning grafik
belgilanishi
№
Materialning
nomlanishi
Materialning
grafik
belgilanishi
1.
Metallar va qattiq
qotishmalar
7.
Shisha va boshqa
shaffof
materiallar
2.
Presslangan
va
metallmas
materiallar
8.
Suyuqliklar
|
| |
Markaziy va parallel proyeksiya

69
nuqtani olamiz.
S nuqtadan
A, B, C nuqtalar orqali proyeksiya nurlarini chizamiz.
Proyeksiya
nurlari H proyeksiya tekisligi bilan kesishganda biz
a, b, c nuqtalarni
olamiz -
A, B, C nuqtalarning markaziy proyeksiyalari.
Agar proyeksiya nurlari bir-biriga parallel bo'lsa, bunday proyeksiya
parallel
proyeksiya
(5.3-rasm), hosil bo'lgan proyeksiya esa
parallel
deyiladi.
Parallel proektsiyalash usuli yordamida proektsiyalarni qurish rasm.5.3.
Fazoda
A, B, C, D nuqtalar va
H proyeksiya tekisligi berilgan.
H tekislikda
A, B, C,
D nuqtalarning proyeksiyalarini tuzamiz Buning uchun proyeksiya markazi o`rniga
proyeksiya yo`nalishini olamiz,
bu rasmda m yo’nalish o`qi bilan ko`rsatilgan.
A,
B, C, D nuqtalari orqali proyeksiya yo'nalishlariga parallel ravishda proyeksiya
nurlarini torting. Proyeksiya nurlari
H proyeksiya tekisligi bilan kesishganda biz
a,
b, c, d nuqtalarni olamiz -
A, B, C, D nuqtalarning parallel proyeksiyalari.
Parallel proektsiya qiyshiq burchakli va to'g’ri burchakli bo'lishi mumkin.
Agar proyeksiya yo'nalishi proyeksiya tekisligiga perpendikulyar bo'lmasa, u holda
proyeksiya
qiyshiq burchakli
parallel proyeksiya
deyiladi (5.3-rasm). Agar
proyeksiya yo'nalishi proyeksiya tekisligiga perpendikulyar bo'lsa, u holda parallel
proyeksiya
to'g’ri burchakli
yoki
ortogonal
deb ataladi (5.4-rasm).
5.3-rasm 5.4-rasm
Aynan shu usul chizmalar tasvirini qurish uchun keng qo'llaniladi.
Birinchidan, biz nuqtaning to'g’ri burchakli proektsiyalarini
qurish jarayonini
ko'rib chiqamiz, chunki nuqta proektsiyalarini qurish qoidalarini bilib, har qanday
ob'ektning proektsiyalarini qurishimiz mumkin.
O‘rtacha xarajatlar chizig‘i egri talab chizig‘i bilan kesishganda qanday holat yuz beradi?

|
O‘rtacha xarajatlar chizig‘i egri talab chizig‘i bilan kesishganda qanday holat yuz beradi?
|
bet | 19/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi O‘rtacha xarajatlar chizig‘i egri talab chizig‘i bilan kesishganda qanday holat yuz beradi?
{=Firma normal foyda olish holatida bo‘ladi;
Qisqa muddatli oraliqda foydani maksimal yoki xarajatlarni minimallashtiruvchi raqobatlashgan firma o‘z faoliyatini quyidagi holatda to‘xtatadi:
{=Mahsulotning bahosi chekli xarajatdan past bo‘lganda.;
Uzoq muddatli oraliqda foydani maksimallashtirish yoki xarajatlarni minimallashtirishga harakat qilayotgan raqobatlashuvchi firma ishlab chiqarishni to‘xtatishga majbur, agar:
{=O‘rtacha umumiy xarajat chekli xarajatdan kichik bo‘lganda
Odatda, monopolistning chekli xarajati mahsulotning narxidan past bo‘ladi, chunki:
{=Narx chekli daromaddan yuqori.;
Quyidagilardan qaysi biri monopoliyaga olib kelmaydi?
{=Litseneziyalar
Mukammal raqobatlashgan bozorning kamchiliklari hisoblanadi:
{=Ilmiy-izlanish va tajriba-konstruktorlik harajatlarining past darajasi
Monopolistning umumiy xarajatlar funksiyasi: TC=100+3Q, bu yerda, Q-bir oyda ishlab chiqarilayotgan mahsulot hajmi; monopolist ishlab chiqarayotgan mahsulotiga bo‘lgan talab: P=200-Q, bu yerda, R-mahsulotning narxi. Agar monopolist oyida 20 birlik mahsulot ishlab chiqaradigan bo‘lsa, umumiy daromad miqdorini aniqlang.
{=3600 dollar;
Oligopoliya bu:
{=Bir xil turdagi mahsulotlarni ishlab chiqaruvchi katta xajmdagi raqobatlashuvchi firmalar yig‘indisidir.
Oligopoliya nazariyasini yaratgan birinchi iqtisodchi olimni ko‘rsating:
{=Ogyusten Kurno;
Qaysi bozorda chekli daromad bozor narxiga teng bo‘ladi?
{=Raqobatlashgan bozorda
Sof monopoliya va raqobatlashgan bozorning uxshash jihatlarini ko‘rsating:
{=Bozorda xaridorlar ko‘pchilikni tashkil etadi.
Quyidagilardan qaysi biri tabiiy monopoliya hisoblanadi?
{=Toshkent metropoliteni;
Agar monopolist foydani chekli daromad,chekli xarajat,o‘rtacha xarajatlar tengligini ta’minlaganda maksimallashtiradigan bo‘lsa, u holda iqtisodiy foyda:
{=Nolga teng bo‘ladi;
|
| |
yildan buyon AQSH fond bozori investorlari uchun investitsiya qilgan kapitalga yillik o‘rtacha daromadlilikni necha foiz miqdorida taminlab kelmoqda?

|
yildan buyon AQSH fond bozori investorlari uchun investitsiya qilgan kapitalga yillik o‘rtacha daromadlilikni necha foiz miqdorida taminlab kelmoqda?
|
bet | 23/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi 1926 yildan buyon AQSH fond bozori investorlari uchun investitsiya qilgan kapitalga yillik o‘rtacha daromadlilikni necha foiz miqdorida taminlab kelmoqda?
{=12%.
AQSH G‘aznachiligi qachondan boshlab indeksatsiyalangan obligatsiyalarni muomalaga chiqardi?
{= 1997 yil yanvar oyidan,
Indeksatsiyalash deganda nima tushuniladi?
{= Investitsiya qilingan kapital daromadlilik dinamikasini ma’lum bir birja indeksiga bog‘lash maqsadida asoslangan investitsiya strategiyasiga aytiladi.
Agar nominal foiz stavkasi 8%ni tashkil etsa, istemol narxlari indeksi proporsional tarzda o‘zgaruvchi inflyasiya darajasi esa yillik 5% bo‘lsa, daromadlilikning real stavkasi qanday bo‘ladi?
{= Daromadlilikning real stavkasi 3%ni tashkil etadi:
Moliyaviy vositachilar tarkibiga nimalar kiradi?
{= Banklar,investitsiya va sug'urta kompaniyalari:
"Bank" so'zining lug'aviy manosi qanday?
{="Bank" so'zi "bansa" italyanchadan tarjima qilinganda-suyanchiqli uzun kursi degan ma’noni angalatadi.
Birinchi banklar qaerda paydo bo'lgan?
{= Italiya shaharlarida,
.....................................-bu moliyaviy vositachilar bo'lib, ularning asosiy funksiyasi uy xo'jaliklari va firmalarga alohida turdagi shartnomani sotib olish orqali risk darajasini kamaytirish imkoniyatini taqdim etishdir?
{=Depozit-jamg'arma muasasalari:
Xizmat ko'rsatilgani uchun mijoz tomonidan to'lanadigan pullar ..............deyiladi?
{=Sug'urta mukofoti:
Sug'urta kompaniyalari mijozlardan olgan sug'urta mukofotlarini qanday moliyaviy aktivlarga qo'yadilar?
{= Aksiyalar,obligatsiyalar, ko'chmas mulkka,
Davlat qimmatli qog'ozlarini tartibga solish choralari shartli ravishda qanday guruhlarga bо'linadi?
{=Davlat ichki qarzini jalb qilish.
О'zbekiston Respublikasi nomidan davlat qimmatli qog'ozlarining emitenti qaysi organ hisoblanadi?
{=Markaziy bank:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
yildan buyon AQSH fond bozori investorlari uchun investitsiya qilgan kapitalga yillik o‘rtacha daromadlilikni necha foiz miqdorida taminlab kelmoqda?
|
Quyidagi tengliklardan qaysi biri to‘g‘ri hisoblanadi?

|
Quyidagi tengliklardan qaysi biri to‘g‘ri hisoblanadi?
|
bet | 18/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi Quyidagi tengliklardan qaysi biri to‘g‘ri hisoblanadi?
{=Buxgalterlik foyda-noaniq xarajatlar=iqtisodiy foyda;
Harajatlarni kamaytirish qoidasi bu
{=AR=MR
Iqtisodiy foydaning manbai bo‘lishi mumkin:
{=Ilg‘or texnologiya;
Iqtisodiy foydaning manbai bo’lishi mumkin
{=progressiv texnologiy
Qanday hollarda o‘rtacha umumiy xarajatlar miqdori minimal qiymatga erishadi?
{=foyda maksimal bo‘lgand
Quyidagi tengliklardan qaysi biri to‘g‘ri hisoblanadi?
{=buxgalterlik foyda-noaniq xarajatlar=iqtisodiy foyd
Korxona mahsulotining tannarxi va uning foydasi kabi ko’rsatkichlarni iqtisodiyotning qaysi kursi o’rganaadi:
{=mikroiqtisodiyot
Asosiy kapital sirasiga nimalar kiradi:
{=texnika va texnologiyalar
Firmaning chekli xarajatlari:
{=uning minimum qiymatida ortacha xarajatlarga teng bo’ladi
Quyidagi formulalardan qaysi biri tog’ri ifodalangan
{=iqtisodiy foyda+ ichki xarajatlar= buxgalteriya foydasi
Tadbirkorlik tashabbusi uchun mukofotlash elementi qaysi foyda turiga tegishli:
{=faqatgina iqtisodiy foydaga
Mukammal raqobatlashgan bozorga yaqin holat kuzatiladigan bozor:
{=Bug‘doy bozori;
Mukammal raqobatlashgan bozorning shartlari hisoblanmaydi
{=Bozorga kirish erkinligi
Faqat mukammal raqobatlashgan bozorga tegishli bo‘lgan belgilar quyidagilar:
{=Firma bozor hokimiyatiga ega bo‘lmaydi;
Agar mahsulotning bahosi ishlab chiqarish uchun sarflanayotgan o‘rtacha umumiy xarajatlarni qoplamaydigan bo‘lsa, u holda firma:
{=Mahsulot ishlab chiqarish hajmini narx o‘rtacha o‘zgaruvchan xarajatdan katta bo‘lgani
Agar firma resurslar xarajatini 10 foizga oshirganda ishlab chiqarish xajmi 15 foizga ko‘tariladigan bo‘lsa, u holda:
{=Manfiy masshtab samarasi yuzaga keladi.
Tarmoqda 1000ta firma faoliyat ko‘rsatadi. Xar bir firma oyida 5 birlik mahsulot ishlab chiqarganda, chekli xarajati 2 dollarni tashkil etadi.6 birlik uchun 3 dollar, 7 birlik mahsulot ishlab chiqarganda 5 dollar to‘g‘ri keladi. Agar mahsulotning bozor narxi 3 dollarni tashkil etsa, u holda, tarmoqning bir oylik ishlab chiqarish xajmi qanchani tashkil etadi?
{=6000 birlikni.;
|
| |
Sug'urta zaxiralari miqdori hajmi nimaga bog'liq?

|
Sug'urta zaxiralari miqdori hajmi nimaga bog'liq?
|
bet | 25/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi Sug'urta zaxiralari miqdori hajmi nimaga bog'liq?
{=Sug'urta fondini tashkil yetadigan amalda va qayta tuzilgan shartnomalar bо'yicha sug'urta mukofotlari hajmiga.
Sug'urta tashkilotlari daromadlarini qanday guruhga bо'lish mumkin?
{=Sug'urta faoliyatidan olinadigan, daromadlar
Sug'urta bajarmaydigan funksiyani kо'rsating?
{=Nazorat
Davlat krediti qanday klassifikatsiya qilinadi?
{=Bozorda muomala qilishga, qarab
Davlat kreditining soliqlaran farq qiluvchi xususiyatlarini kо‘rsating?
{=ixtiyoriylik,
Davlat tomonidan ichki va tashqi mablag‘lar qaysi maqsadlarda jalb qilinadi?
{=Iqtisodiyotni rivojlantirishni ustuvor yо‘nalishlarini moliyalashtirish uchun,
Byudjet kreditlarining umumiy hajmi kim tomonidan aniqlanadi?
{=Vazirlar Mahkamasi tomonidan.
Davlatning maqsadli jamg‘armalarining asosiy xususiyatlari sifatida quyidagilardan qaysilarini kо‘rsatish mumkin?
{=daromad manbalarining aniq belgilanganligi:
О‘zbekiston respublikasi byudjetdan tashqari pensiya fondi daromad manbalari tо‘g‘ri kо‘rsatilgan qatorni aniqlang?
{=Mulk shaklidan qa’ti nazar , yuridik shaxs maqomida bо‘lgan hо‘jalik subyektlarining ish haqiga nisbatan о‘rnatilgan yagona ijtimoiy tо‘lov.
Ish bilan ta’minlashga kо‘maklashuvchi jamg‘arma qachondan Davlat maqsadli jamg‘armasi nomini oldi?
{=1997.y
Aholini ish bilan ta’minlashga kо‘maklashuvchi davlat jamg‘armasi xarajatlari quyidagilarga yо‘naltirilgan?
{=Ijtimoiy-madaniy tadbirlarga,
Yagona ijtimoiy tо‘lovning qancha qismi Ish bilan ta’minlashga kо‘maklashuvchi fondga tushadi?
{=0.1%
Ish bilan ta’minlashga kо‘maklashuvchi davlat maqsadli jamg‘armasining daromad manbalari nimalardan iborat?
{=xо‘jalik yurituvchi subyektlar, muassasalar va tashkilotlarning mehnatga haq tо‘lash fondidan majburiy ajratmalar.
Quyidagilardan qaysilari О‘zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yо‘l jamg‘armasining vazifalari hisoblanadi?
{=Respublika Yо‘l fondi mablag‘lari tushishi va sarf-lanishining yillik va choraklik balanslarini shakllantirish,
|
| |
Raqobatlashuvchi firmadan farqli o‘laroq monopolist

|
Raqobatlashuvchi firmadan farqli o‘laroq monopolist
|
bet | 20/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi Raqobatlashuvchi firmadan farqli o‘laroq monopolist
{=Berilgan bozor talabi doirasida maksimal foydani ta’minlaydigan mahsulot ishlab chiqarish hajmi va bahosini tanlay oladi.;
Foydani maksimallashtirishga harakat qilayotgan monopolist o‘z mahsuloti bahosini pasaytiradi, agar:
{=Chekli daromad chekli xarajatlardan yuqori bo‘lsa;
Bozor tizimida raqobatning asosiy necha turi bor
{=mukammal va nomukammal raqobat
Yer mulkdorlari umuman rentaga ega bo‘lmasliklari mumkin, agar:
{=Egri taklif chizig‘i egri talab chizig‘idan o‘ngda joylashsa.
Quyidagilardan qaysi biri monopoliyani vujudga keltirmaydi
{=bitta tovar manbai ustidan nazorat
Qizil atirgullar bozori quyidagi bozor turiga kiradi: {=monopol bozor
Mukammal raqobatlachgan bozor bilan monopolistik raqobat bozorining o’xshash jihatlari:
{=sof monopoliya bozoriga nisbatan talab elastikligi past
Raqobatlashuvchi firmadan farqli o‘laroq monopolist:
{=berilgan bozor talabi doirasida maksimal foydani ta’minlaydigan mahsulot ishlab chiqarish hajmi va bahosini tanlay oladi
Agar monopolist foydani chekli daromad,chekli xarajat,o‘rtacha xarajatlar tengligini ta’minlaganda maksimallashtiradigan bo‘lsaa, u holda iqtisodiy foyda:
{=nolga teng bo‘ladi
Oligopoliya bu:
{=unchalik ko‘p bo‘lmagan raqobatlashuvchi firmalardir
Quyidagilardan qaysi biri tabiiy monopoliya hisoblanadi?
{=toshkent metropoliteni
Monopolist foydani maksimallashtirishga harakat qilayotgan o‘z mahsuloti bahosini pasaytiradi, agar:
{=chekli daromad chekli xarajatlardan yuqori bo‘lsa
Agar resurs taklifi mutloq noelastik bo’lsa, iqtisodiy renta:
{=resurs narxiga teng bo’ladi
Sof monopoliya va raqobatlashgan bozorning uxshash jihatlarini ko‘rsating:
{=bozorda xaridorlar ko‘pchilikni tashkil etadi
Boshqa sharoitlar o‘zgarmas bo‘lgan sharoitda yer rentasi o‘sib boradi, agar:
{=yerga bo‘lgan talab oshsa
|
| |
Davlat qimmatli qog'ozlarini emissiya qilish qaysi davlat organlariga ta'qiqlanadi?

|
Davlat qimmatli qog'ozlarini emissiya qilish qaysi davlat organlariga ta'qiqlanadi?
|
bet | 24/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi Davlat qimmatli qog'ozlarini emissiya qilish qaysi davlat organlariga ta'qiqlanadi?
{=Ijroiya hokimiyat organlariga.
Davlat obligatsiyalari kim tomonidan hisobga olinadi?
{=Markaziy bank,
О'zbekiston Respublikasida amal qilayotgan davlat qimmatli qog'ozlarining turlari qaysi javobda tо'g'ri kо'rsatilgan?
{=Oltin zayomlar, xazina majburiyatlari,
Sug'urta tashkilotlari moliyaviy resurslari shakllanishining asosiy xususiyatlari keltirilgan javobni kо'rsating?
{=sug'urta munosabatlari ishtirokchilarining risklarini moliyalash- tirishdagi tadbirkorlik faoliyatining asosiy kо'rinishi.
Sug'urta tashkilotlari moliyaviy resurslari tо'liq kо'rsatilgan javobni kо'rsating?
{=Maqsadli xorijiy qarzga olishlar:
Sug'urta tashkilotlarining jalb qilingan mablag'lar tarkibi tо'g'ri kо'rsatilgan javobni kо'rsating?
{=sug'urta zaxiralari:
Sug'urta tashkilotlari pul munosabatlari tuzilmasi keltirilgan javobni kо'rsating?
{=Ichki,
Sug'urta tashkilotlari daromadlari tarkibi keltirilgan javobni kо'rsating?
{=Sug'urta faoliyatidan olinadigan, daromadlar
Sug'urta, qayta sug'urta va о'zaro sug'urtalash bо'yicha olingan sug'urta mukofotlari daromadlari sug'urta tashkilotlari daromadlarining qaysi turiga kiradi?
{=Sug'urta faoliyatidan olinadigan, daromadlar
Sug'urta tashkilotlari xarajatlari keltirilgan javobni kо'rsating?
{=Sug'urta faoliyatini amalga oshirish bilan bog'liq, xarajatlar
Sug'urtaning funksiyalari tо'g'ri kо'rsatilgan javobni kо'rsating?
{=Sug'urta fondini tashkil yetish, foydalanish bilan bog'liq, funksiya
Sug'urta tashkilotlarining ustav kapitali minimal miqdoriga talablar bog'liq qatorni kо'rsating?
{=Jahon sug'urta bozorida yuzaga keladigan vaziyatlarga muvofiq kelishi,
Sug'urta bozorining professional ishtirokchilari kimlar hisoblanadi?
{=Sug'urtalovchilar, sug'urta vositachilari hamda boshqa yuridik va jismoniy shaxslar.
|
| |
Mikroiqtisodiyot fanida iqtisodiy umumlashtirilgan faktlarga asoslangan bo’lsa unda tahlilning bunday usuli

|
Mikroiqtisodiyot fanida iqtisodiy umumlashtirilgan faktlarga asoslangan bo’lsa unda tahlilning bunday usuli
|
bet | 21/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi Mikroiqtisodiyot fanida iqtisodiy umumlashtirilgan faktlarga asoslangan bo’lsa unda tahlilning bunday usuli:
{=deduktiv usul
Agar tarmoq uchun Xerfindal-Xirshman indeksi yuqori bo’lsa, tarmoq uchun Lerner indeksi qanday bo’ladi?
{=yuqori
Subekt o‘z pul mablag‘ini davlat qimmatli qog‘ozlarini sotib olishga sarflaydi, agar:
{=foiz stavka hozirgiga qaraganda ancha tushadigan bo‘lsa
“Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi?
{= “daromad” yoki “tо‘lov”
Moliya sо‘zini ona tilimizda ishlatilishining qanday kо‘rinishlari mavjud?
{=biror shaxs, oila, jamoa, muassasa, tashkilot yoki davlat tasarrufidagi pul mablag‘lari,
Moliyaning taqsimlash funksiyasi nimalarga shart-sharoit yaratib beradi?
{= xо‘jalik sub’yekti va davlat darajasida zahiralar yaratishga, fuqarolar tomonidan jamg‘arishni, amalga oshirishga.
Xorijlik iqtisodchilarning qarashlariga kо‘ra moliyaning qanday funksiyalari mavjud?
{= xо‘jalik yuritish jarayonini pul mablag‘lari bilan ta’minlash.
Moliya –bu?
{= MDni yaratish va undan foydalanishni bog‘lovchi bо‘g‘in:
Markazlashtirilgan fondlar deb qanday fondlarga aytiladi?
{=xо‘jalik sub’yektlari darajasida tuzilgan pul fondlari
Markazlashmagan pul fondlari nima uchun kerak?
{= Xо‘jalik yurituvchi sub’yektlar faoliyatini davom ettirish uchun
Moliyaviy yangiliklar deganda nimani tushunasiz?
{= Moliyaviy yangiliklar deganda ayrim tadbirkorlar va firmalarning harakatlari natijasida yuzaga keladigan yangiliklarga aytiladi.
Mutloq o‘zining foydasi uchun harakat qilayotgan individ, uning maqsadiga kirmaydigan natijaga ..................deyiladi?
{= Innovatsion texnologiyalar:
............... takidlaganidek,”Har bir individ o‘zining kapitalini eng ko‘p foyda keltirishi uchun ishlatishga harakat qiladi,uning niyatiga qoidaga ko‘ra, umumiy manfaatlarga xizmat qilishi kirmaydi va u odatda, ularni qondirishga qanchalik yordam berayotganini bilmaydi”
{=A.Smit
|
| |
«Soliq» tushunchasiga ta’rif bering

|
«Soliq» tushunchasiga ta’rif bering
|
bet | 30/42 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 107,26 Kb. | | #154741 |
Bog'liq Moliya” sо‘zi lug‘aviy ma’nosi nimani anglatadi «Soliq» tushunchasiga ta’rif bering.
{= Soliq Kodeksida belgilangan, O‘zbekiston Respublikasining Davlat budjetiga yoki davlat maqsadli jamg‘armasiga to‘lanadigan majburiy beg‘araz to‘lov tushuniladi
«Yig‘im» tushunchasiga ta’rif bering.
{= Budjet tizimiga to‘lanadigan Soliq Kodeksida yoki boshqa qonun hujjatlarida belgilangan majburiy to‘lov tushuniladi, bu yig‘imning to‘lanishi uni to‘lovchi shaxsga nisbatan vakolatli organ yoki uning mansabdor shaxsi tomonidan yuridik ahamiyatga ega harakatlarni amalga oshirish, shu jumladan unga muayyan huquqlarni yoxud ruxsat etuvchi hujjatlarni berish shartlaridan biri bo‘ladi:
Soliqlarni joriy qilish kimning vakolatiga kiradi?
{= Oliy Majlis vakolatiga:
Quyidagilardan qaysilari soliq elementlariga kiradi?
{= Soliq sub’ekti, soliq o‘bekti, soliq yuki
Soliqqa tortish sub’ekti kimlar? {= Qonun bilan soliqlar, yig‘imlar va boshqa majburiy to‘lovlarni huquqiy jihatdan to‘lash majburiyati yuklatilgan yuridik va jismoniy shaxslar:
Soliq solish ob’yekti bu ...
{= Mol-mulk, harakat, harakat natijasi yoki qiymat, miqdoriy yoki fizik xususiyatga ega bo‘lgan boshqa holat bo‘lib, u mavjud bo‘lganda soliq to‘g‘risidagi qonun hujjatlari soliq to‘lovchida soliq majburiyatini vujudga keltiradi
Soliq bazasi nima?
{= Soliq solish ob’yektining soliq stavkasi qo‘llaniladigan miqdori:
Soliq stavkasi nima?
{= Soliq bazasining o‘lchov birligiga nisbatan hisoblanadigan soliqning foizlardagi yoki mutlaq summadagi miqdorini ifodalaydi:
Soliq stavkasining turlarini aniqlang.
{= Proporsional, progressiv, regressive
Daromad ortishi bilan soliq stavkasi ham ortib borishi ko‘zda tutilgan bo‘lsa bunday holda…
{= Progressiv soliq stavkasi qo‘llanilgan bo‘ladi,
Daromad yoki foyda ortishi bilan soliq stavkasi o‘zgarmasligi ko‘zda tutilgan bo‘lsa, bunday holda:
{= Proporsional soliq stavkasi qo‘llanilgan bo‘ladi,
|
| |
VIII.Darsning borishi (reja)

|
VIII.Darsning borishi (reja)
|
bet | 49/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
I X.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _______________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: ______________________________________________
O`quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________________________
Sana:________“___” Odam va uning salomatligifani Sinf: 8-a8-b8-v
38- Mavzu.Laboratoriya ishi: “Bir kecha-kunduzgi ovqat ratsionini tuzish”.
I.Darsning maqsadi:
a)ta’limiy maqsad: O’quvchilarga ovqat ratsionini tuzishni masalalar yechish misolida tushuntirish.
b)tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni shaxsiy gigiyenaga amal qilishga undash, ekologik, iqtisodiy, ilmiy va huquqiy tarbiya berish.
c)rivojlantiruvchi maqsad: O`quvchilarning darslik va qo`shimcha adabiyotlar ustida mustaqil ishlash ko`nikmalarini rivojlantirish.
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar: Tk-1, Tk-2, Tk-3, Tk-4, Tk-5, Tk-6, Xk-1, Xk-2, Xk-3
II.Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.
III.Darsning usuli: . Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash.
IV.Darsning jihozi: Darslik ,ko’rgazmali qurollar.
V.Didaktik jihoz: Tarqatma materiallar, slaydlar ,bukletlar.
VI.Texnik jihoz: Kadoskop,kampyuter, diaproyektor ekran.
VII.Darsuchun talab etiladigan vaqt: 45 minut:
|
| |