Mavzu: Harakat malakalarining tashkil etish qonuniyatlari

|
Mavzu: Harakat malakalarining tashkil etish qonuniyatlari
|
bet | 56/62 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #256133 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta`limi vazirligiMavzu: Harakat malakalarining tashkil etish qonuniyatlari.
Reja
1. Malakaning xarakterli belgilari.
2.Malakaning fiziologik mexanizmi.
3.Harakat malakasini shakllari (I-II-III- fazalari). Malakaning stabillashuvi va plastikligi. 4.Malaka shakllanishining asta - sekinligi va notekisligi turlari. Malakaning so’nishi. 5.Malakaning ko’chishi (o’tishi). Malakaning salbiy ko’chishi haqida nazariy ma`lumotlarga ega qilish.
Jismoniy tarbiya jarayonida o’rgatishning asosiy vazifasi harakat ko’nikmalari va maxsus bilimlarini egallashdir. Jismoniy tarbiya jarayonida ham ta’lim ham tarbiya amalga oshiriladi. Bundan o’rgatishning asosiy fani bo’lib o’zaro bog’langan harakat tizimini o’z ichiga oluvchi ratsional harakat faoliyatlari hisoblanadi. Biror bir harakatga o’rgatish shug’g’ullanuvchilarning jismoniy rivojlanishi, fuktsional imkoniyatlarini oshirish va rivojlantirish, sogliqni mustahkamlash va h.k. lar bilan bog’liqdir, hamda jismoniy sifatlarini oshirish sodir bo’ladi.
Harakat faoliyatlariga turli va konkret vazifalarni hal etgan holda o’rgatiladi. Ko’pgina holda quyidagilarga olib kelinadi:
1. Harakatning dastlabki maktabini ta’minlash, ya’ni harakat faoliyatini murakkab shakllari uchun dastlabki bazani yaratgan harakat apparatining asosiy bo’ginlarida oddiy harakatlarni boshqarishga o’rgatish. Masalan yuqori stardan chiqish.
2. "Erdamchi" mashqlar yangi yoki ayrim jismoniy sifatlar qobiliyatlarni rivojlanishiga ta’sir etuvchi vositalar sifatida foydalaniladigan harakatlarga o’rgatish. Masalan: har-xil usulda balandlikka sakrash- plankasiz oyoqlarni har-xil ketma-ketli harakatlari
3. Kundalik hayotda, faoliyatning mehnat, sport va boshqa sohalarda zarur bo’lgan asosiy harakat ko’nikma va malakalarni shakllantirish hamda takomillashtiruvning kerakli darajaga olib borish. Masalan: har-xil sport turlari. Bu vazifalarning xarakteriga va o’rganilayotgan harakat faoliyatlarining xususiyatlariga bog’liq holda o’qitish jarayoni bir qator xususiyatlariga egadir. Ma’lumki, vazifalarning qiyinligiga qarab ularga sarf bo’ladigan vaqtlar ham turlichadir. Masalan: bir-ikki bo’g’inli gimnastika harakatlariga o’rgatish mu’lum holatlarda nisbatan tezroq bo’ladi, lekin ularni o’zlashtirish hamda murakkab harakat foliyatlarni yuqori darajaga oshirishga ba’zan yillab vaqtlar ketadi (misol: shest bilan sakrash).
Bunday holatda o’rgatish metodikasi ham farq qiladi. Harakat faoliyatining tuzilish murakkabligi ma’lum darajada harakatga dastlabki harakatda asosiy metodlarni tanlashni oldindan aniqlaydi.
Oddiy xarakatlarga o’rgatishda butunlicha o’rgatish qo’llanilsa, murakkab mashqlarda esa qismlab o’rgatish qo’llaniladi. Harakatning tayyorlov, asosiy, yakuniy vazifalari orasida bog’lanish muhim ahamiyatga va xususiyatlarga egadir.
Ba’zi hollarda o’rgatishning asosiy vazifalaridan foydalanilsa, (masalan, balandlikka sakrashda, depsinish) boshqa hollarda esa tayyorlov vazifasidan foydalaniladi, (masalan: tebranish va engashgan holda tayanch holatga o’tish), ayrim xollarda yakuniy fazasidan o’rgatish lozim (masalan, bolalarga sakrashda yumshoq qunishni o’rgatish).
Harakatlarga o’rgatish umumiy didaktik printsiplariga asoslanadi, bu printsiplar jismoniy tarbiya sohasida o’z maxsus ifodasini topadi. Bu maxsus harakat ko’nikmalari va malakalarini hosil qilish qonuniyatlaridan kelib chiqadi.
|
| |