nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Vazifalar: 
Kreativ - Toshkentdavlatpedagogikauniversitetihuzuridagiilmiydarajalarberuvchi

16
hisobga olgan holda, bizning tadqiqotimiz nuqtai nazaridan, ushbu yondashuv
ijtimoiy-ma’naviy
muhitni
optimallashtirish,
ijtimoiy
faol
fuqarolik
va
umummadaniy kompetensiyalarning tarkibiy qismlarini (motivatsion-qiymat,
ma’naviy-axloqiy, umuminsoniy) shakllantirishga qaratilgan mashg‘ulotlarda
o‘quvchilarning turli xil faoliyat turlarini (o‘quv, tarbiyaviy-uslubiy va kasb tanlash)
tashkil etishdan iborat.
Tadqiqot davrida o‘quvchilar faoliyatini shaxsga yo‘naltirilgan, hamkorlik
muhitida tashkil etish asosida liderlik, ijodkorlik, yetakchilik va vatanparvarlik
sifatlari tizimli rivojlantirildi. Natijada o‘quvchilarning muayyan tayanch
kompetensiyalar (kasbiy, axborot olish, kommunikativ, ijtimoiy) hamda “fan-ta’lim-
amaliyot” ustuvorligiga asoslangan ijodiy, erkin, tanqidiy fikrlash ko‘nikmalari
shakllantirildi.
O‘quvchilarni ijtimoiylashtirish va kasbiy qiziqishlarini rivojlantirish har
tomonlama tayyorgarlik hamda qobiliyatni namoyon etishni talab qiladigan bo‘sh
vaqtni samarali o‘tkazishning “Innovatsion start”, “Kasbiy to‘garak”, “Yoshlar klubi”
kabi shakllariga katta ahamiyat qaratildi.
Tadqiqot
natijalari
asosida
o‘quvchilarning
kasbiy
qiziqishlarini
rivojlantirishning samarali texnologiyalari va mexanizmlarini takomillashtirish
yordamida kasb tanlashga ega bo‘lgan shaxsning shakllanishi nazarda tutildi.
Axborotlashgan jamiyat sharoitida ta’lim muassasalarida o‘quvchilarning
kreativ qobiliyatlarini rivojlantirish, ularni texnologik ijodiy mehnatga tayyorlash,
ilmiy-tadqiqotchilik ko‘nikmalarini shakllantirishga, mehnat faoliyati mobaynida
yangi bilimlarni o‘zlashtirishga o‘rgatish talab etiladi. Innovatsion yondashuvi ta’lim
traektoriyalarini individuallashtirish, shaxs xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’lim
oluvchining ijodiy salohiyatini rivojlantirish imkonini berdi.
Dissertatsiyaning
“Tajriba-sinov ishlarini tashkil etish va uning natijalari
-rasm. O‘quvchilarni kasbiy qiziqishlarini rivojlantirish modeli

|
-rasm. O‘quvchilarni kasbiy qiziqishlarini rivojlantirish modeliBog'liq avtoreferat 2
2-rasm. O‘quvchilarni kasbiy qiziqishlarini rivojlantirish modeli
Ta’lim mzmuni
*O‘quv reja va dasturlar mazmunini takomillashtirish;
*O‘quv jarayoni va o‘quv-uslubiy ta’motini takomillashtirish
Shakllar
*Auditoriyada:
jamoaviy, guruh,
yakka.
*Auditoriyadan
tashqarida:
mustaqil
ta’lim
Metodlar
*Verbal muloqat,
*intervyu,
*so‘rovnoma.
N A T I J A
J A R A YO N
Hamkorlik
*Tashxis
markazi
*Oila
*Ishlab
chiqarish
Vositalar
*3D maketlar va
animatsiyalar;
*Google
classroom
*Googledocs
Kasbiy qiziqishlarni rivojlantirish metodikasi: SMART, STEAM.
SMART, STEАM, C.R.E.A.T.E.,ARIZ-TRIZ.
Yondashuvlar:
Klasterli, kompetensiyaviy, tizimli,
intelektual, integrativ
Tamoyillar:
Hamkorlik,tizimliylik, muvaffaqiyat,
shaxsiylik,
Komponentlar:
1) Motivatsion maqsadli.
2) Kognetiv.
3) Shaxsiy fazilatlar.
4) Baholash.
Kasbiy qiziqishlarini rivojlanganlik
darajalari:
Reproduktiv (Kasbga oid axborot bilan ishlash)
Produktiv (Kasbiy muloqotni amalga oshirish)
Kreativ (Kasb tanlashda novatorlik)
TA’LIM NATIJASI: o‘zining qiziqishlariga qarab kasb tanlashga
tayyor o‘quvchi bo‘lib shakillanadi.
O‘
qi
tuv
ch
i f
ao
li
ya
ti
O‘
quv
ch
i fa
ol
iy
ati
Maqsad: Innovasion yondashuv asosida o‘quvchilarning kasbiy
qiziqishlarini rivojlantirish metodikasini takomillashtirish
такомиллаштириш
|
| |
Jami
  


  
40 - Avtomobillarni ta

Avtomobillarni ta
NOD 30711601 Avtomobillarni tamirlash va ularga xizmat korsati 2
3.O‘quvchilarning bilim vako‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim va ko‘nikmalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagitartib asosida baholanadi. Baholash usullari savol-javob, test, amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazoratsavollariva topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishi lozim. 4.Tavsiyaetiladiganadabiyotlar ro‘yxati. 1. J.Kulmuxamedov va boshqalar “B” va "C"toifadagi avtotransport vositalarining tuzilishi va ularga sevis texnik xizmat ko‘rsatish Fidokor yoshavlod MChJ 2021-yil 2. R.Tillaxo‘jaev, A.Madjitov Avtomobil elektr va elektron jihozlari tuzilishi, ularga texnik xizmat ko‘rsatish vata’mirlash Turon Biznes Markazi 2023-yil 3. U.G‘aybullaev Avtomobillarningelektr va elektron jihozlar Shafoat Nur Fayz 2023-yil 4. Magdiev Sh.P. Avtomobil yurish qismlariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash Turon Biznes Markazi 2023-yil 5. J.Kulmuxamedov va boshqalar “Avtomobillarni tuzilishi”, ‘ Excellent Polygraphy” Toshkent- 2021 yil. 6. J.Kulmuxamedov va boshqalar “Avtomobillarni tuzilishi, avtomobil dvigatellariga servis xizmat ko‘rsatish vata’mirlash”, “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil. 7. J.Kulmuxamedov va boshqalar “Avtomobillarni tuzilishi, ularga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil. 8. Sh.Magdiev, Avtomobillartuzilishi, avtomobil uzatmalar qutisiga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil 9. D.I. Xoshimov, G‘.N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”, “Avtomsan” Toshkent- 2019 yil. 10. A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019 yil. 11. O..Salimov , J.Kulmuxamedov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil. 12. A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014 yil. 13. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent- Internet manbalari http://lib.jizpi.uz/pluginfile.php/5910/mod_resource/content/0/Avtomobillarning_tuzi lishi_texnik_xizmat_korsatish_va_tamirlash.pdf https:Avtomobillarga+kundalik+servis+xizmat+ko%E2%80%98rsatish https://api.ziyonet.uz/uploads/books/10000014/L5OCFdFiRPIzfF3.pdf https://youtu.be/eUM97ErFysc?si=sTvvDV5q4JQly0kp https://youtu.be/ug-rhrRSn7A?si=TIoh7Q0Rc484kOoM https://youtu.be/aXYKiXeI1mU?si=3HReWFect4NO-BO0 https://youtu.be/1DxHXdZqigs?si=JMLVczwCvfaGSLIk Download 1,56 Mb.
|
II-bo - Avtomobillarni ta

|
Avtomobillarni ta
|
bet | 133/147 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #271541 |
Bog'liq NOD 30711601 Avtomobillarni tamirlash va ularga xizmat korsati 2II-bo‘lim. “ B” toifadagiavtotransport vositalarigaservis xizmat ko‘rsatish.
12.
|
“ B” toifadagi avtotransport
vositalariga servis xizmat
ko‘rsatishning
turlari vadavriyligi.
|
Foydalaniladigan materiallar va ularning vazifasi. Shinalar va akkumulyator batareyalarini muddatdan oldin ishdan chiqishi va ekspluatatsion materiallarining jadal sarfini keltirib chiqaruvchi sabablar. Shinalar va akkumulyator batareyalarining ishlatish muddatlari. Avtomobillarda yonilg‘i sarfining me’yorlari. Havo harorati past bo‘lganda, tog‘lik hududlarda va og‘ir yo‘l sharoitlarida yonilg‘i sarfining miqdorlari. Motor va transmission moylar, yopishqoq surkovlar va maxsus suyuqliklar sarfining me’yorlari. Shina va akkumulyator batareyalarining ishlatish muddatlarini uzaytirish, yonilg‘i-moylash va ekspluatatsion materiallarsarfinitejashusullari.
|
2
|
N/A
|
1
|
13.
|
Xavfsizlik texnikasi va atrof-muhitni muhofazaqilish.
|
Avtotransport vositalarini ekspluatatsiyasida xavfsizlikka qo‘yiladigan asosiy talablar. Chikindi gazlar, benzin vaxarxil ekspluatatsion suyuqliklar bilan zaxarlanish xavfi. Elektr jihozlaridan foydalanishda xavfsizlik qoidalari. Texnik xizmat ko‘rsatish va mayda nosozliklarni tuzatishda mehnat muhofazasi. Yuk ortish va tushirish va tashishda hamda shinalarni yechish va montaj qilishda mehnat xavfsizligi. Yong‘in xavfsizligi va yong‘inni o‘chirish qoidalari. Avtotransport vositasini ekspluatatsiya qilishda va ta’mirlashda atrof-muhitni saqlash bo‘yicha qilinadigan asosiy
|
2
|
N/A
|
|
|
|
ishlar. Avtomobildan ishlab chiqarilayotgan gazlarning mikdori va zaxarlilik darajasini kamaytirish bo‘yichabajaraladiganishlar.
|
|
|
|
14.
|
“ B” toifadagi avtotransport
vositalarida amalda uchraydigan
nosozliklar va ularni bartaraf qilishusullari.
|
Dvigatelni ishlashida turli xil shovqinlar mavjudligi, chiqayotgan chiqindi gazlardagi tutunning ko‘rinishi. (ko‘k, qora, oq). dvigatelning qizib ketishi, dvigateldagi moy bosiming pasayib ketishi, dvigatel to‘liq quvvatga erisha olmasligi, rul chambaragining erkin aylanishi ortib ketganligi, rul chambaragi qiyinchilik bilan aylanishi, tormozlanish samaradorligi yetarli emasligi, g‘ildiraklarning tormozlanishdan keyingi holati bir xil emasligi va tormozlashda avtomobil yonga surilib yoqi sirpanib ketishi kabi nosozliklar hamdaularnibartarafetish usullari.
|
6
|
N/A
|
2
|
|
|
|
| |
Соответствие исследования приоритетам развития науки и техники

|
Соответствие исследования приоритетам развития науки и техникиBog'liq avtoreferat 2Соответствие исследования приоритетам развития науки и техники
республики. Данная научно-исследовательская работа выполнена в рамках
приоритетного направления развития науки и техники республики I.
«Формирование системы инновационных идей в социально-правовом,
экономическом,
культурно-духовном
и
образовательном
развитии
информационного общества и демократического государства и пути их
реализации».
Степень изученности проблемы. Профессиональную ориентацию
учащихся
в
системе
общего
среднего
и
высшего
образования,
совершенствование
у
них
интересов
исследовали
А.И.Авазбоев,
Г.М.Анаркулова, С.Ахмадалиев, А.И.Воробьёв, К.Давлетов, Г.Н.Ибрагимова,
Р.Г.Исянов, Я.У.Исмадияров, Х.Ш.Кадыров, О.Магдиев, Р.Т.Магзумов,
Р.Г.Муллахметов,
Б.Мухамедсаидов,
Н.А.Муслимов,
У.Нишоналиев,
З.Т.Раджапова,
У.К.Толипов,
М.Усмонбоева,
З.Т.Рахимов,
С.Умаров,
А.Р.Ходжабоев, Р.К.Холматов, Ш.С.Шарипов; совершенствование методики
диагностики уровня владения профессиональными качествами, ориентации на
профессии освещено в научных исследованиях А.А.Алимова, Р.Х.Джураева,
З.К.Исмаиловой, М.Кодирова, О.А.Куйсинова, Д.Маматова, Ж.Е.Пардабоева,
М.Б.Уразовой, Д.О.Химматалиева, Р.К.Чориева.
Концептуальные основы подготовки будущих учителей к работе с
одаренными детьми в странах СНГ исследовали В.Андреев, И.Подласый,
Л.Редько, В.Сластенин; социализацию учащихся через развитие учебно-
познавательной деятельности изучили Ж.Брюно, А.Кулемзина, А.Мудрик,
Е.Хебланова.
Ученые зарубежных стран B.Blum, G.Kulanthaivel, H.Miyakawa, R.Mohanlar
C.R.Berger, W.Grabe, Dj.Renzulli, J.Harmer исследовали творчество в
образовании, развитие профессионального потенциала педагогов.
|
| |
Научный руководитель - Toshkentdavlatpedagogikauniversitetihuzuridagiilmiydarajalarberuvchi

23
ВВЕДЕНИЕ (аннотация докторской диссертации (PhD))
Актуальность и востребованность темы диссертации. В мировых
образовательных учреждениях внедряются в практику
инновационные модели
диверсификации современных и перспективных требований рынка труда,
адаптации к новым стратегиям обучения, совершенствования методов развития
профессиональных
интересов.
В
основе
современной
организации
деятельности
субъектов
образовательного
процесса
осуществляются
масштабные научные проекты по интеллектуальному развитию, доведению
физически здоровых лиц до взрослой жизни, гармонизации образовательных
моделей
(функциональное
образование,
компетентностный
подход,
компетентностная модель) с идеями технологического развития.
В мировых образовательных и научно-исследовательских учреждениях
проводятся
научные исследования, направленные на активизацию методики
организации деятельности учащихся на новом содержании, на развитие у
учащихся теоретико-практических знаний и умений, интеллектуальной и
физической зрелости, на
гуманизацию образования, обеспечивающую
развивающие и социализирующие цели. Наряду с этим, особое внимание
уделяется научным исследованиям по совершенствованию инновационной
образовательной деятельности учащихся,
повышению у них креативности,
творчества,
развитию
личных
профессиональных
интересов,
совершенствованию методической деятельности, модернизации системы
школьного образования, внедрении образовательных программ на основе
компетенций,
создании
передовых
инновационных
технологий,
совершенствовании методов развития профессиональных интересов учащихся.
В последние годы в нашей республике созданы нормативные базы по
совершенствованию содержания образования с
использованием программы
PISA (Program for International Student Assessment) для оценки знаний по
чтению, математике, естественнонаучной и компьютерной грамотности
учащихся общеобразовательных средних школ. В качестве приоритетной
задачи в сфере образования определено «создание всех необходимых условий
для приобретения молодёжью современных профессий»
2
. В результате,
повысится интерес учащихся к профессиям и расширятся педагогические
возможности профориентации в выборе профессии
на основе инновационного
подхода.
Данное диссертационное исследование в определенной степени служит
реализации задач, определенных в Указах Президента Республики Узбекистан
№ УП-60 «О Стратегии развития Нового Узбекистана на 2022-2026 годы» от 28
января 2022 года, № УП-6108 «О мерах по развитию образования, воспитания и
науки в новый период развития Узбекистана» от 6 ноября 2020 года, № УП-
5712 «Об утверждении Концепции развития системы народного образования
Республики Узбекистан до 2030 года» от 29 апреля 2019 года, Постановлении
Кабинета Министров Республики Узбекистан № 287 «О мерах по организации
2
Послание Президента Республики Узбекистан Шавката Мирзиеева от 20 декабря 2022 года.
24
деятельности
национальной
системы
развития
профессиональных
квалификаций, знаний и умений Республики Узбекистан» и ряде других
нормативно-правовых документов, относящихся к данной теме.
O’zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
Kompyuter ingineringi DI22-11 guruh talabasi
Rustamov Umidning Ma’lulmotlar bazasi fanidan
3-Amaliy mashg’ulot ishi.
.
Tekshirdi: Mirsaidov B.M
Bajardi: Rustamov.U
Samarqand 2024
Birinchi o’rinda ‘TALABA SESSIYA’ deb nomlangan ma’lumotlar bazasini yartib olamiz.
Bazani yaratib olgandan keyin unga bitta Jadval yaratib olib ichiga ma’lumot qo’shishimiz kerak bo’ladi.
Jadval yaratib olib uni ma’lumotlar bilan to’dirdik endi bizga aytilgn buyriqlardan birin ketin foydalanishimiz mumkin bo’ladi.
Jadval uchun SUBSTRING () metodidan foydalanamiz.
Ikkinchi methodimiz bu UPPER().
Uchinchi methodimiz LOWER().
To’rtinchi methodimiz COUNT().
Beshinchi methodimiz AVG().
Oltinchi methodimiz MIN()
Yettinchi methodimiz MAX()
Sakkizinchi methodimiz SUM().
To’qqizinchi methodimiz ROUND()
O’ninchi methodimiz NOW()
Joinlarni ishlatishimiz uchun ikkinchi jadvalni ham yaratib olamiz;
O’n birinchi methodimiz INNER JOIN()
O’ng ikkinchi methodimiz RIGHT JOIN().
O’ng uchinchi methodimiz LEFT JOIN().
O’n uchinchi methodimiz FULL JOIN().
|
Mikroiqtisodiyot - bet 3

|
Mikroiqtisodiyot
|
bet | 3/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 5,9 Mb. | | #256216 |
Bog'liq тақдимот (презентация) намунаBunga xozirda Ozbekiston Respublikasining Prezidentining 61-10 qarorlarioga asosan davlat tasarufidagi 24dan ortiq aktiv strategik korxonalarni transformatsiya hamda ularni asta-sekin xususiylashtirishga qaratilgan qarorlari bilan asta sekin barxam berilmoqda bularga bitta misol tariqasida yaqindagina sotilgan uzgaz korxonasining 100million dollarga sotildi yani xususiylashtirildi. Bu oz maosida talabgorlarning kopligi raqobatning , hamda erkinlikning borligini tasdiqlaydi Monopol siyosat Monopoldan asta sekin chiqish Monopoliyani yuzaga keltiruvchi omillar - 1. Tabiy shart-sharoitlar (tabiy monopolitalar) – kichik bir sgaxarda yagona kommunal xizmat korsatuvchi firma (elektr, gaz, suv taminoti va boshqa), yagona bank, kasalxona va boshqalar.
- 2 . Tarmoqqa kirish uchun tosiqlar kopligi (litsenziya, patent, mualliflik huquqi, ruxsatnoma va boshqalar.
Monopoliyani yuzaga keltiruvchi omillar - 3. Ishlab chiqarishning yirik capital (kolam samarasi), muayyan malaka, bilim va murakkab texnologoyalar talab qilishi
- 4. Muayyan resursga mulk huquqi yoki undan toliq foydalanish huquqini kolga kiritish.
- 5. Adminstrativ xokimiyat yoki criminal kuchlar tasiri
Monopoliya turlari Raqobatchilardan turli yuridik cheklovlar va taqiqlar orqali ximoyalangan (kopincha davlat monopoliyasi) Yopiq monopoliya Yagona firma, xech bolmaganda qanchadir vaqt davomida maxsulotni (xomashyoni) yagona yetqazib beruvchisiga aylanadi, ammo raqobatdan maxsus ximoyalanmagan Ochiq monopoliya Tabiy shart-sharoitlar tufayli bozorda yagona firma xarakat qiladigan vaziyat. Masalan, elektr va gaz taminoti (truba orqali) Tabiy monopoliya Ustama foyda olish va bozor hokimiyatini qolga kiritish maqsadida firmalarning birlashuvi jarayoni sun’iy monopoliya
|
| |
monopoliya - Mikroiqtisodiyot

|
Mikroiqtisodiyot
|
bet | 2/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 5,9 Mb. | | #256216 |
Bog'liq тақдимот (презентация) намунаmonopoliya Monopoliya nima degani ozi va u qanday ishlaydi. Monopoliya raqobat-ning yoqligi bildiradi, monopo-liya bu bozordagi maxsulotlarning yakka hukmronlig tarafidan ishlab chiqari-lishi va sotilishi bunday tizimda monopol shaxs tovariiga xoxlagan narxini qoya oladi chunki raqobatchisi yoq istemolchilarga esa bu Tovar kerak bolib turgan boladi Bundan korinib turibdiki monopoliya iqtisodni orqga tortuvchi tizimdir. Monopoliya bolgan joyda rivijlanish bolmaydi yangilanish bolmaydi bugungi kunning standartiga javob bera oladigan maxsulot ishlab chiqarilmaydi - «Monopoliya» atamasining kelib chiqishi bozorga oid tushunchalardan (ya’ni, grekcha «monoc» - yagona, bitta va «poleo» - cotaman) tarkib topsada, biroq uning iqtisodiy asoslari aslida ishlab chiqarishga borib taqaladi.
- Monopoliyani quyidagicha ta’riflash o‘rinli deb hisoblaymiz: monopoliya – monopol yuqori narxlarni o‘rnatish hamda monopol yuqori foyda olish maqsadida tarmoqlar, bozorlar va yaxlit makroiqtisodiyot ustidan hukmronlikni amalga oshiruvchi yirik korxonalar (firma, korporatsiyalar)ning birlashmalari
UzAuto motors monopol tashkilot Hammamizga malumki qariyb 25 yildan beri davlatimizda faqat bitta avtomobl ishlab chiqarish zavodo mavjud u ham bolsa UzAuto motors kompaniyasi bozordagi monopol kompaniyadir. Axolimizning 90/95% da bu tashkilotning avtomobillari mavjud. Xar doim tovarlariga oxi xoxlagan narxni qoyib kelishgan,yangilik kamdan kam Boladi,aktivlik umuman past tovarlariga iloji boricha kam xarajat qilib qimmatroqga sotish bolmoqda. Yaqinda bolib otgan yigilishda kompaniya xodimlari monopol sozining ortiga bekingan xolda umuman qoniqarsiz savolga javoblar boldi. Birdagina yechim berib bo’lmaydi ozekiston respublikasi mustaqil bolgandan boshlab bozorga faqatgina bitta avtomobil yetkazib bera oladigan korxona tashkil qilindi va buni davlat tomonidan monopol qilindi nega chunki bu xali bozor siyosatini organmagani uchun hamda bozordagi talab taklifga bolgan raqobatini kotare olmasligi uchun monopol korxonaga aylangan edi. rejaga muvofiq 2015-yilga kelib avtomobil ishlab chiqarish monopolini butunlayin ochib tashlash bozorga shunday tashlash kerak edi. lekin uzauto motors kompaniyasi yana davom etti oldingi aktivlari bilan ishlashda.
|
| |
Monopolist firmaning maxsulot hajmiga oid qarori

|
Monopolist firmaning maxsulot hajmiga oid qarori
|
bet | 4/4 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 5,9 Mb. | | #256216 |
Bog'liq тақдимот (презентация) намунаMonopolist firmaning maxsulot hajmiga oid qarori
Davr
|
Chekli sharoitlar
|
Foyda orqali solishtirish
|
Qisqa muddatli oraliq
|
MR=MC ga teng bolgan ishlab chiqarish hajmini tanlash
|
Faqat Pm > AVC bolganda ishlab chqarish Pm < AVC bolganda ishlab chiqarish toxtatiladi
|
Uzoq muddatli
|
MR=LMC ga teng bolgan ishlab chiqarish hajmini tanlash
|
Faqat Pm > LAC bolganda ishlab chiqarish Pm < LAC bolganda ishlab chiqarishni toxtiatsh
| |
Izox: Pm – bu qisqa muddatli orqaliqda MR=MC ga , uzoq muddatli oraliqda MR=LMC ga teng bolganda
|
Talab hajmi optimal ishlab chiqarish hajmiga teng bolgan sharoitdagi narxi
| Chekli ddaromad ozgargan shakli
Monopol hokimiyatda narx chekli harajatdan yuqori bo’ladi.Monopol hokimiyatda narx oshadi, ishlab chiqarish hajmi kamayadi,natijada bu firmaning daromadini oshishiga va istemolchilar turmush darajasining pasayishiga olib keladi
Istemolchilar va ishlab chiqaruvchilar ortiqchlarini monopol va raqobatlashgan bozor sharoitida qaraymiz.(2-rasm)
Raqobatlashgan bozordagi ishlab chiqaruvchilar va monopol ishlab chiqarishning chekli xarajatlari(MC) bir xil deb faraz qilaylik(1-rasm)da monopolistning o’rtacha va chekli daromadlar chiziqlari AR, MR va chekli xarajatlari chizig’I ko’rsatilgan.
XULOSA Davlatning monopoliyaga qarshi kurash siyosati Dunyo tajribasiga kora, Monopoliyaga qarshi qonunchilik, asosan, quyidagi yonalishlar boyicha shakllanadi Ishlab chiqarish (tarmoq )ni boshqaruvchi-qonunlar. Bu qonunlarga binoan, odatda, hech bir korxona (korporatsiya)ning biror turdagi mahsulot ishlab chiqarishning yarmidan ortigini nazorat qilishga huquq berilmaydi. Ikkinchidan, barcha yillik korporatsiyalar shtirokchilari boshqa korporatsiyalar aksiyalarining maʼlum cheklangan miqdoridan ortigʻiga ega boʻla olmasligi belgilab qoʻyiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: - Pindyck S. Robert, Daniel l. Rubinfeld. Microeconomics. Global Edition. Pearson Education Limited, 2018. P. 787.
- Campbell R. McConnel, Stanley L. Brue, Sean M. Flynn. Microeconomics: Principles, Problems and Policies. -19 th ed. – New York. The McGraw-Hill Companies, Inc., 2015. P. 604.
- Salimov B.T., Yusupov M.S., Salimov B.B. Mikroiqtisodiyot. Darslik (To‘ldirilgan va qayta ishlangan nashri). – T.: «Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi», 2021 – 448 b.
http://www.contoso.com/ Flora@contoso.com http://www.contoso.com/
|
| |
Tuzuvchilar - Avtomobillarni ta

|
Avtomobillarni ta
|
bet | 33/147 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #271541 |
Bog'liq NOD 30711601 Avtomobillarni tamirlash va ularga xizmat korsati 2Tuzuvchilar:
|
Madjitov A.
|
Professional ta’limni rivojlantirish instituti “WorldSkills”, dual ta’lim va o‘quv amaliyotlarini metodik ta’minlash bo‘limi boshlig‘i
|
|
N.Sultanov
|
Professional ta’limni rivojlantirish instituti Ta’lim texnologiyalari, o‘quv reja va dasturlarini ishlab chiqish bo‘limibosh mutaxassisi
|
|
Yusupova G.
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar
maktabi direktori
|
|
Tuxtamuratov O.
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar maktabi o‘quvishlari bo‘yichadirektor o‘rinbosari
|
|
Umarov M
|
Shayxontohur tuman kasb-hunar
maktabi bosh ustasi
|
Taqrizchilar:
|
Ismatov J
|
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti «Energiya mashinasozligi va kasb ta’limi» dotsentit.f.n.
|
|
Musabekov Z
|
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti «Energiya mashinasozligi va kasb ta’limi» dotsenti,
|
1. O‘quvdasturiumumiy talablari
Dasturnomi
|
Avtomobil dvigatellariga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashishlari.
|
Ajratilgan soat
|
120
|
O‘qituvchiningmashg‘ulotida
qatnashibo‘zlashtirilishilozim bo‘lgan mavzularsoni
|
15
|
Dasturningmaqsadi
|
Fannio‘qitishdan maqsado‘quvchilarga «Avtomobillar tuzilishi, avtomobil dvigatellariga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlari» fanidan olgan
bilimlarini mustahkamlashdaniborat.
Fanniasosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
-avtomobilning tuzilishinio‘rganish;
-avtomobilning birikma, agregat, mexanizmlarni qismlarga ajratish-yig‘ish, servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash ishlarini bajarishda mustaqil ko‘nikmalarni shakllantirish..
|
O‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari
|
O‘quvchi dasturni o‘zlashtirish natijasida avtomobillarning umumiy tuzilishini, avtomobil dvigatellari tuzilishini, servis xizmat ko‘rsatish mexanizmlar, asboblar, detallarning tuzilishi va ishlashinio‘rganish ko‘nikmalariga egabo‘ladi.
|
Bilimlar
|
- avtomobil, dvigatel, agregat va mexanizmlarga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashda xavfsizlik texnikasiqoidalari;
- avtomobil, dvigatel, agregat va mexanizmlarning nosozlik va buzuqliklarini, ularni sodir bo‘lish sabablarini aniqlash, bartarafetish yo‘l-yo‘riqlari;
- avtomobil va dvigatellarga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash texnologik jarayoni hamda ishni tashkil qilishusullari;
- servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash hamda tashxislash jarayonida foydalaniladigan asbob uskunlarva moslamalarni, ularni ishlash tartibiniva foydalanishqoidalari.
|
Ko‘nikmalar
|
- xavfsizlik texnikasiga amalqilish;
- avtomobilniumumiy tekshirish vatashxislash;
- dvigatellarni qismlarga ajratish vayig‘ish;
- dvigatel, sovitish, moylash tizimini tekshirish, tashxislash, nosozliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish;
- ta’minlash tizimi va elektr jihozlarni tekshirish, nosozliklarini aniqlash, servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlashishlarinibajarish;
|
|
- dvigatellarni mexanizm va tizimlarga servis xizmat ko‘rsatish bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlarni mustaqil ravishdabajarish.
|
|
|
| |
Nazorat savollari - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

|
K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, MuhammadBog'liq Kiberxavfsizlik asoslari (21.04.2021)
Nazorat savollari
1.
Axborot xavfsizligining hayotiy timsollari va ularning
vazifalari.
2.
Kiberxavfsizlik tushunchasiga izoh bering.
3.
Kiberxavfsizlik fan sifatida qanday tuzilishga ega?
4.
Kiberxavfsizlikning asosiy tushunchalari.
5.
Axborotning konfidensialligini ta’minlash deganda nimani
tushunasiz?
6.
Axborotni yaxlitligini ta’minlash deganda nimani tushunasiz?
7.
Axborot uchun foydalanuvchanlikning muhimligi.
8.
Risk va uning kiberxavfsizlikdagi o‘rni.
37
9.
Hujumchi kabi fikrlash nima uchun zarur?
10.
Tizimli fikrlash nima va u nima uchun zarur?
11.
Axborot xavfsizligi va axborotni himoyalash tushunchalarining
bir-biridan farqi nimada?
12.
Aktiv nima?
13.
Tahdid va zaiflik tushunchalariga izoh bering.
14.
Axborot xavfsizligi va kiberxavfsizlik tushunchalarining bir-
biridan farqi nimada?
15.
Kiberxavfsizlikning bilim sohalari va ularning asosiy
xususiyatlari nimalardan iborat?
16.
Kiberxavfsizlikda inson omilini misollar yordamida
tushuntiring.
17.
Kiberjinoyatchilik tushunchasiga izoh bering.
18.
Kiberjinoyatni amalga oshirishdan ko‘zlangan maqsadlar.
19.
Kiberjinoyatchilikning asosiy turlari.
20.
Kiberetika tushunchasiga izoh bering va ularga misollar
keltiring.
21.
Kompyuterdan foydalanish davomida qanday etika qoidalarga
e’tibor berish talab qilinadi?
22.
Kiberjinoyatchilikni oldini olish usullari va kiberqonunlar
haqida ma’lumot bering.
23.
“Axborot erkinligi tamoyillari va kafolatlari to‘g‘risida”gi
qonunda axborotdan foydalanish tartiblari haqida nimalar deyilgan?
24.
O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik
to‘g‘risidagi kodeksida kiberjinoyatchilikka oid qanday bandlar mavjud?
25.
O‘zbekiston Respublikasi jinoyat kodeksida
kiberjinoyatchilikka oid qanday bandlar mavjud?
|
| |
Kiberxavfsizlik - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

42
-
risklarni kamaytirish:
xavfsizlik siyosatini amalga oshirish
orqali tashqi manbalardan bo‘lishi mumkin bo‘lgan risklar kamaytiriladi.
Agar xodimlar xavfsizlik siyosati asosida harakat qilsalar, ma’lumot va
resurslarning yo‘qolishi holatlari deyarli kuzatilmaydi;
-
qurilmalardan foydalanish va ma’lumotlar transferining
monitoringlanishi va nazoratlanishi:
xavfsizlik siyosati xodimlar
tomonidan amalga oshirilgani bois, ma’murlar tashkilotdagi trafikni va
foydalanilgan tashqi qurilmalarni doimiy tarzda monitoringlashi zarur.
Kiruvchi va chiquvchi trafikning monitoringi va auditi doimiy ravishda
amalga oshirilishi shart;
-
tarmoqning yuqori unumdorligi:
xavfsizlik siyosati to‘g‘ri
amalga oshirilganida va tarmoq doimiy monitoring qilinganida ortiqcha
yuklamalar mavjud bo‘lmaydi. Tarmoqda ma’lumotni uzatish tezligi
ortadi va bu umumiy samaradorlikni ortishiga olib keladi;
-
muammolarga darhol javob berish va harakatsiz vaqtning
kamligi:
xavfsizlik siyosatini amalga oshirilishi tarmoq muammolari
kuzatilganida darhol javob berish imkoniyatini taqdim etadi;
-
boshqaruvdagi hayajon darajasining kamayishi:
xavfsizlik
siyosati amalga oshirilganida boshqaruvchi kam hayajonga ega bo‘ladi.
Xavfsizlik siyosatidagi bir vazifa tashkilotning biror xodimiga
biriktirilishi shart. Agar ushbu holat amalga oshirilsa, tarmoqda biror
nojo‘ya holat kuzatilsa ham, boshqaruvda hech qanday xavotir
bo‘lmaydi;
-
xarajatlarning kamayishi:
agar xodimlar siyosatga to‘g‘ri amal
qilsalar, tashkilotga ta’sir qiluvchi turli xalaqitlar uchun ortiqcha xarajat
kamayadi.
Xavfsizlik siyosatining iyerarxiyasi:
Tashkilotlarda xavfsizlik siyosatini ishlab chiqishda turli
hujjatlardan foydalaniladi. Ushbu hujjatlarni ishlab chiqish xavfsizlik
siyosatining iyerarxiyasining sathi va uning soniga bog‘liq.
Qonunlar.
Qonunlar iyerarxiyaning eng yuqori sathida joylashgan
bo‘lib, ular tashkilotdagi har bir xodim amalga oshirishi kerak bo‘lgan
vazifalarni o‘z ichiga oladi. Ushbu qonunlarga amal qilmagan har bir
xodim uchun javobgarlik choralari ko‘rilishi shart bo‘ladi.
-BOB. KIBERXAVFSIZLIK ARXITEKTURASI

39
axborotdan va axborot tizimidan foydalanmay rivojlanish mumkin emas.
Axborot va axborot tizimlari nafaqat tijoratdagi har qanday
o‘zgarishlarni madadlaydi, balki
ularni oldindan sezadi, ularga oldindan
tayyorlanadi, ba’zi hollarda esa yangi tijorat-imkoniyatlarining paydo
bo‘lishiga yordam beradi. Biroq tijorat doimo istalgancha rivojlanmaydi.
Bunda ma’lumotlarning sirqib chiqishi, axborot texnologiyalari
infrastrukturasi elementlarining ishdan chiqishi va h.k. bilan bog‘liq
axborot operatsion risklar anchagina rol o‘ynaydi. Hozirgi
va kelajak
risklarga tayyor bo‘lish uchun korxonaning boshqa arxitekturalari bilan
uzviy bog‘langan axborot xavfsizligi arxitekturasi zarur.
Kiberxavfsizlik arxitekturasi
jarayonlarni, inson rolini,
texnologiyalarni va turli xil axborotni tavsiflaydi, hamda
zamonaviy
korxonaning murakkabligini va o‘zgaruvchanligini hisobga oladi.
Boshqacha aytganda, kiberxavfsizlikning arxitekturasi tashkilotning va u
bilan bog‘liq boshqa komponentlar va interfeyslarning istalgan axborot
xavfsizligi tizimi holatini tavsiflaydi. Bunda
axborot xavfsiziligi
arxitekturasi tijoratning joriy va eng muhimi, kelgusidagi ehtiyojini
akslantiradi.
Odatda arxitekturaning 3 ta sathi ajratiladi – konseptual, mantiqiy
va amalga oshirish (texnologik). 2.2-rasmda bunday arxitektura
keltirilgan bo‘lib, odatda texnologiyalar jihatidagi
qismi xavfsizlik
xizmati nazoratidan chetda qoladi.
Konseptual
sath
Mantiqiy
sath
Amalga
oshirish
sathi
Insonlar
Axborot
Texnologiyalar
2.2-rasm. Kiberxavfsizlik arxitekturasi
Joriy holatdan qanday qilib yangi, mukammalroq va qoʻyilgan
maqsadlarga mos holatga o‘tish mumkin? Buning uchun strategiya,
ya’ni q
oʻyilgan maqsadlarga erishish uchun harakat yo‘nalishi mavjud.
40
Strategiya
– korxonaning davomli muvaffaqiyat bilan faoliyat
yuritishini ta’minlashga mo‘ljallangan strukturalangan va o‘zaro
bog‘langan harakatlar to‘plami. 2.3-rasmda arxitektura bilan
strategiyaning o‘zaro bog‘liqligi keltirilgan. Strategiya kiberxavfsizlik
arxitekturasi ko‘rinishidagi maqsadga ega bo‘lgan holda unga
erishishning optimal yo‘lini belgilaydi.
Normativ hujjatlar - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

43
Siyosatlar.
Siyosatlar yordamida tashkilot shaxsiy tarmoq
xavfsizligi uchun qonuniy ichki tarmoq talablarini yaratadi. Siyosat turli
muolajalardan iborat bo‘lib, ular tashkilot uchun xavfsizlik
arxitekturasini ko‘rsatadi. Ushbu siyosatlarning amalga oshirilishi
tashkilotga standartlarni o‘rnatish va risklarni boshqarish kabi
vazifalarni bajarishiga imkon yaratadi.
Standartlar.
Standartlar siyosatni amalga oshirish usullarini
tavsiflaydi va tashkilotlar tomonidan amalga oshiriladi. Standartlar
korxona siyosatiga ixtiyoriy va mandatli aloqador bo‘lib, ishlab
chiqilgan standartni ma’lum vaqtdan so‘ng o‘zgartirish talab etilmasligi
zarur. Shuningdek, standartlar texnologiya, qurilma va dasturiy vositaga
bog‘liq holda xavfsizlik nazoratini o‘z ichiga oladi.
Yo‘riqnomalar.
Yo‘riqnomalar tashkilot siyosati va standartlarini
amalga oshirish strategiyasini aniqlab, tashkilotning tahdidlarga qarshi
tura olishida yordam beradi. Shuning uchun, tashkilot xodimlari
yo‘riqnomalarni bajarish uchun, maxsus o‘qitiladi.
Muolajalar.
Muoalajalar tashkilot siyosatini amalga oshiruvchi
ketma-ket bosqichlar to‘plami bo‘lib, ularni amalga oshirishda
imtiyozga ega subyektdan tasdiq talab etiladi. Muolajalar quyidagi
savollar asosida ishlaydi:
Kiber va yuridik qonunlarga, standartlarga, qoidalarga va 
yo‘riqnomalarga mos bo‘lishi

45
siyosat texnologiyani amalga oshirish, sozlash va foydalanuvchilar
harakatlarini hisobga olishi mumkin.
Tashkilotlarda turli maqsadlarga qaratilgan ko‘plab xavfsizlik
siyosatlari mavjud bo‘lishi mumkin. Quyida ularning ayrimlari
keltirilgan.
Internetdan foydalanish siyosati.
Mazkur siyosat Internetdan
foydalanishdagi cheklanishlarni aniqlab, xodimlar uchun Internet
tarmog‘idan foydalanish tartibini belgilaydi. Internetdan foydalanish
siyosati o‘z ichiga Internetdan foydalanish ruxsati, tizim xavfsizligi,
tarmoqni o‘rnatish, AT xizmati va boshqa yo‘riqnomalarni qamrab
oladi.
Internetdan foydalanish siyosatini quyidagi to‘rtta kategoriyaga
ajratish mumkin:
1.
Tartibsiz siyosat (Promiscuous Policy):
ushbu siyosat tizim
resurslaridan foydalanishda hech qanday cheklovlarni amalga
oshirmaydi. Masalan, bu siyosatga ko‘ra foydalanuvchi istalgan saytga
kirishi, istalgan dasturni yuklab olishi, masofadagi kompyuterdan yoki
tarmoqdan foydalanishi mumkin. Bu siyosat korporativ tashkilotlarning
ofislarida ishlovchi yoki tashkilotga kelgan mehmonlar uchun foydali
hisoblansada, kompyuterni zararli dasturlar asosidagi tahdidlarga zaif
qilib qo‘yishi mumkin. Ya’ni, Internetdan foydalanishda cheklanishlar
mavjud bo‘lmagani bois, foydalanuvchilar bilimsizligi natijasida zararli
dasturlar kirib kelishi mumkin.
A5/1 oqimli shifrlash algoritmi

A5/1 oqimli shifrlash algoritmi.
Ushbu oqimli shifrlash
algoritmidan GSM mobil aloqa tizimlarida ma’lumotlarni
konfidensialligini ta’minlashda foydalaniladi. Mazkur algoritm algebraik
tuzilishga ega bo‘lsada, uni sodda diagramma ko‘rinishda ham tasvirlash
imkoniyati mavjud.
A5/1 shifrlash algoritmi uchta
chiziqli siljitish registr
laridan iborat,
ular mos holda
𝑋
,
𝑌
va
𝑍
kabi belgilanadi.
𝑋
registr o‘zida 19 bit
(
𝑥
0
,
𝑥
1
, … ,
𝑥
18
),
𝑌
registr 22 bit (
𝑦
0
,
𝑦
1
, … ,
𝑦
21
) va
𝑍
registr 23 bit
(
𝑧
0
,
𝑧
1
, … ,
𝑧
22
)
ma’lumotni saqlaydi. Uchta registrning bunday
o‘lchamdagi bitlarni saqlashi bejiz emas. Sababi, chiziqli siljitish
registrlari o‘zida jami bo‘lib 64 bitni saqlaydi. A5/1 shifrlash
algoritmida foydalaniluvchi kalit
𝐾
ning uzunligi 64 bitga teng va ushbu
kalitdan registrlarni dastlabki to‘ldirish uchun foydalaniladi. So‘ngra
oqimli shifrlash algoritmi asosida talab etilgan uzunlikdagi (ochiq matn
uzunligiga teng bo‘lgan) ketma-ketliklar generasiyalanadi. Ketma-
ketliklarni generatsiyalash tartibini o‘rganishdan oldin, registrlar
xususidagi ba’zi ma’lumotlar quyida keltirilgan.
𝑋
siljitish registrida quyidagi amallar ketma-ketligi bajariladi:
𝑡
=
𝑥
13
⨁𝑥
16
⨁𝑥
17
⨁𝑥
18
𝑖
= 18,17,16, … ,1
𝑢𝑐ℎ𝑢𝑛
𝑥
𝑖
=
𝑥
𝑖−1
𝑥
0
=
𝑡
Shunga o‘xshash,
𝑌
𝑣𝑎
𝑍
registrlar uchun ham quyidagilarni
yozish mumkin:
𝑡
=
𝑦
20
⨁𝑦
21
58
𝑖
= 21,20,19, … ,1
𝑢𝑐ℎ𝑢𝑛
𝑦
𝑖
=
𝑦
𝑖−1
𝑦
0
=
𝑡
va
𝑡
=
𝑧
7
⨁𝑧
20
⨁𝑧
21
⨁𝑧
22
𝑖
= 22,21,20, … ,1
𝑢𝑐ℎ𝑢𝑛
𝑧
𝑖
=
𝑧
𝑖−1
𝑧
0
=
𝑡
Berilgan uchta bit
𝑥
,
𝑦
va
𝑧
uchun
𝑚𝑎𝑗
(
𝑥
,
𝑦
,
𝑧
)
funksiya qiymati
eng ko‘p bitga teng bo‘ladi. Masalan, agar
𝑥
,
𝑦
𝑣𝑎
𝑧
bitlar 0 ga teng
bo‘lsa, u holda funksiyaning qiymati 0 ga teng bo‘ladi. Funksiyaga
kiruvchi bitlar toq bo‘lgani uchun, funksiya har doim 0 ni yoki 1 ni
qaytaradi. Boshqa holatlar bo‘lmaydi.
A5/1 shifrida, ketma-ketlikning har bir bitini generatsiyalash uchun
quyidagilar bajariladi. Dastlab,
𝑚
=
𝑚𝑎𝑗
(
𝑥
8
,
𝑦
10
,
𝑧
10
)
funksiya qiymati
hisoblanadi. So‘ngra
𝑋
,
𝑌
va
𝑍
registrlar quyidagicha sijitiladi (yoki
siljitilmaydi):
−
agar
𝑥
8
=
𝑚
ga teng bo‘lsa,
𝑋
siljitiladi;
−
agar
𝑦
10
=
𝑚
ga teng bo‘lsa,
𝑌
siljitiladi;
−
agar
𝑧
10
=
𝑚
ga teng bo‘lsa,
𝑍
siljitiladi.
Ketma-ketlikning bir biti
𝑠
quyidagicha generatsiyalanadi:
𝑠
=
𝑥
18
⨁𝑦
21
⨁𝑧
22
Yuqorida keltirilgan ketma-ketlik amallari talab etilguncha
takrorlanadi (ochiq matn yoki shifrmatn uzunligiga teng).
Agar biror registr siljitilsa, uning to‘liq holati o‘zgaradi. Ketma-
ketlikning bir bitini hosil qilishda uchta registrdan kamida ikkitasi
siljiydi va shuning uchun yuqoridagi ketma-ketlikni davom ettirgan
holda yangi bitlar ketma-ketligini hosil qilish mumkin.
A5/1 oqimli shifrlash algoritmi murakkab ko‘rinsada, qurilmada
amalga oshirilganida yuqori tezlik qayd etiladi. Umumiy holda A5/1
oqimli shifrni 3.4-rasmdagi kabi ifodalash mumkin.
|
FRONT END KODLARI - Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

Lorem ipsum dolor sit amet consectetur adipisicing elit. Vitae soluta
sequi quia eos cupiditate rerum accusantium odit enim, expedita,
architecto error dignissimos voluptatibus. Nisi illo, maiores fugit
amet neque eveniet!
{% endblock %}
IV. XULOSA
Onlayn Transfer top sayti bu insonlarga hozirgi kunda insonlarga futbolga oid trasferlar haqida malumot berib turadi. Bu saytimizda eng oxirgi trasferlar va clublar haqida malumotlar bor. Bu saytimiz futbol ixlosmandlari uchun foydalanish uchun qulay sayt. Men bu kurs ishini qilish davomida o’rgangan bilimlarimni yanada mustahkamladim va python dasturlash tili html css javascript tillarida ancha tajribalarga ega bo’ldim. Mening fikrimcha bunday saytlar sonini oshirish kerak yo bo'ylab mukofotlangan maslahatchilar bilan onlayn suhbat va qo'llab-quvvatlash. Talim: Duolingo: O'z tilini o'rganish va boshqa tillarni o'rganish uchun interaktiv darslar. Codecademy: Dasturlash va kompyuter fanlarini o'rganish uchun interaktiv kurslar. Salomatlik: WebMD: Tahlil va tashxislar, tibbiy maslahatlar va salomatlik bilan bog'liq boshqa ma'lumotlar. MyFitnessPal: Oziq-ovqat hisoboti, yog'g'inlik va sport bilan bog'liq maslahatlar. Boshqa: LinkedIn Learning: Biznes, rivojlanish va kreativ sohalarda onlayn kurslar. Meetup: Mahalliy va onlayn qo'shilgan tadbirlar va guruhlar. Har bir saytning o'z maqsadi va yo'nalishi bor. Kerakli bo'lgan hizmatni topish uchun saytlarga kirib, ulardan batafsilroq ma'lumot olishingiz va ularni foydalanishingiz mavjud. Bunday saytlar soni ko’paygani sari insonlar tezkor o’zlari qidirgan ma’lumotlarini topa olishadi
V. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Jonn K.Van Deyk. “Pro Python development” Second edition. “APRESS”, 2008 y.
2. Remege. “Uroki PHP – ili skazka o tom kak sozdat sayt” + videokurs. 2009 g.
3. Sh. A. Nazirov, R. V. Qobulov. “Ma’lumotlar bazalarini dashturlash, chuqurlashtirilgan kurs”. “Toshkent”, 2006 y.
4. Aripov M. M. “Informatika va axborot texnologiyalari”. Toshkent, “O‘qituvchi”, 2002 y.
5. https://www.texnoman.uz/post/python-haqida-tushuncha.html
6. https://dasturlash.uz/resources/html
7. https://uz.wikipedia.org/wiki/CSS
8. https://www.w3schools.com/python/
9. https://ru.legacy.reactjs.org/
Message authentication - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

216
Xavfsizlik -
ta’siri natijasida nomaqbul holatlarga
olib keluvchi atayin
yoki tasodifiy, ichki va tashqi beqarorlovchi faktorlarga qarshi tizimning
tura olish xususiyati. Yana - ma’lumotlar fayllarining va dasturlarning
avtorizatsiyalanmagan shaxslar (jumladan tizim xodimi), kompyuterlar
yoki dasturlar tomonidan ishlatilishi, ko’rib chiqilishi va
modifikatsiyalanishi mumkin bo’lmagan holat.
Security
- the property of a system to withstand external
or internal
destabilizing factors, the effect of which may be unwanted state or
behaviour. Still - a state in which the data files and programs may not be
used, viewed and modified by unauthorized persons (including the
system staff), computers or software.
Ruxsat berishga asoslangan siyosat (Permissive Policy)

46
4.
Ehtiyotkorlik siyosati (Prudent Policy):
Ehtiyotkorlik siyosati
barcha xizmatlar blokirovkalanganidan so‘ng
amalga oshirilib, unda
xavfsiz va zarur xizmatlarga ma’mur tomonidan individual ravishda
ruxsat beriladi. Bu maksimal xavfsizlikni ta’minlab, tizim/tarmoq
faoliyatiga oid barcha hodisalarni qaydlaydi.
Maqbul foydalanish siyosati.
Maqbul foydalanish siyosati tarmoq
va web sayt egalari tomonidan qaror qilingan qoidalardan
iborat va u
hisoblash resurslaridan to‘g‘ri foydalanishni belgilaydi. Ushbu siyosatda
foydalanuvchilarning o‘z akkauntlarida mavjud bo‘lgan ma’lumotlarni
himoya qilish majburiyati ko‘rsatilgan bo‘lib, foydalanuvchidan
tarmoqdan yoki Internetdagi kompyuterdan foydalanishida siyosat
cheklovlarini qabul qilishi talab etiladi. Ehtiyotkorlik siyosati
tamoyillar,
taqiqlar, qayta ko‘rib chiqish va jazo choralarini o‘z ichiga olib,
foydalanuvchini, shaxsiy sabablarga ko‘ra, korporativ resurslardan
foydalanishini taqiqlaydi.
Maqbul foydalanish siyosati axborot
xavfsizligi siyosatining
ajralmas qismi hisoblanadi. Bunda, tashkilotlar, o‘zlarining yangi
xodimlariga axborot resurslaridan foydalanishga ruxsat berishdan oldin,
maqbul foydalanish siyosati bo‘yicha tanishganligi xususida kafolat
imzosi olinadi. Maqbul foydalanish siyosati
foydalanuvchilarni axborot
texnologiyalari infrastrukturasida nimalarni bajarish kerak va nimalarni
bajarmaslik kerakligi haqidagi asosiy jihatlarni o‘z ichiga oladi.
Maqbul foydalanish siyosati to‘g‘ri amalga
oshirilganiga ishonch
hosil qilish uchun ma’mur doimiy ravishda xavfsizlik auditini olib
borishi kerak. Masalan, aksariyat tashkilotlar o‘z saytlarida va
pochtalarida siyosatga aloqador va diniy mavzularda muzokaralar olib
borilishini taqiqlaydi. Maqbul foydalanish siyosatlarining aksariyatida
siyosatni buzganlik uchun jazolar tayinlanadi. Bunday jazolar
foydalanuvchi akkauntini vaqtincha yopib qo‘yishdan
tortib qonuniy
jazo choralarigacha bo‘lishi mumkin.
Аутентификация биометрическая

214
hand geometry, face, voice, eye retina image, etc.). The advantages of
this method is the inseparability of biometric characteristics from user:
they cannot
be forgotten, lost or transferred to another user.
Аутентификация
двухфакторная
—
аутентификация
пользователей на основе двух разнородных факторов, как правило,
на основе того, что знает пользователь, и того,
чем он владеет
(например, на основе пароля и физического идентификатора).
Ikki faktorli autentifikatsiya –
foydalanuvchilarni ikkita turli faktorlar
asosida autentifikatsiyalash, odatda, foydalanuvchi
biladigan narsa va
egalik qiladigan narsa (masalan, parol va fizik identifikatori) asosida.
Two-factor authentication
- user authentication on the basis of two
unrelated factors, as a rule, on the basis of what he knows and what he
knows (e.g., password-based and physical ID).
Безопасность информации -

217
Jamiyat axborot xavfsizligi
– “shaxs axborot xavfsizligi” kabi,
uyushgan odamlar kollektiviga
va umuman, jamiyatga qo’llaniladi.
Society information security -
what “safety information personality”
when applied to organized team of people and to society as a whole.
Безопасность информационной сети
-
меры, предохраняющие
информационную сеть от
несанкционированного доступа,
случайного или преднамеренного вмешательства в нормальные
действия или попыток разрушения ее компонентов.
Аутентификация на основе паролей одноразовых

215
При вычислении значений этого поля используется ключ,
известный только приемнику данных.
Xabarlar autentifikatsiyasi
– ma’lumotlarda har qanday o’zgarishlarni
aniqlash maqsadida ma’lumotlar blokiga nazorat hoshiyasini qo’shish.
Ushbu hoshiya qiymatini hisoblashda faqat ma’lumotlar priyemnigiga
ma’lum kalitlar ishlatiladi.
модель
qatida bajariladi. 
- 
конус

модель qatida bajariladi.
-
конус tugmasini
sichqoncha bilan bosiladi. Buyruq qatoriga klaviaturadan konusning
markazi ya’ni 0,0,0 raqamlari yozilib
Enter tugmasi bosiladi.
So‘ngra konus asosining radiusi 30 raqami yozilib
Enter bosiladi va
so‘ngida balandligi 70 raqami yozilib
Enter bosilgach, ekranda
konusning yuqoridan ko‘rinishi baydo bo‘ladi (34-rasm, a).
вид слева tugmasi bilan chizilgan konusni chap tarafdan
ko‘rsatamiz (39-rasm, b).
33-rasm
35
-
разрез (qirqim) tugmasi bosiladi.
Выберите объекты: -
so‘roviga sichqoncha bilan konus ko‘rsatiladi va
Пробел bosib
tanlash to‘xtatiladi. So‘ngra sichqonchaning o‘ng tugmasi bosilib
kesuvchi tekislikni ko‘rsatish usuli tanlanadi Bizning holda
Zos usili
tanlanadi. So‘ngra sichqoncha bilan konus asosining markaziga yaqin
boriladi va sichqonchani bosmasdan
Z o‘qi bo‘yicha yuqoriga qarab
tekis yuriladi (yurilgan masofa nishon yonida yozilib turiladi). Tekis
yurilgani yurish yo‘nalishi bo‘yicha cheksiz nuqtali chiziq paydo
bo‘lganidan bilsa bo‘ladi. Klaviaturadan 50 raqami kiritilib
Enter bosiladi, ya’ni nishon konus asosidan 50 birlik masofaga o‘tadi (34-
rasm, v). Sichqoncha chapga qarab taxminan 45
0
burchak ostida
yuriladi. (Aniq 45
0
gradus bo‘lganini nishon yonidagi 225
0
yozuvidan
hamda cheksiz davom etuvchi nuqtali chiziqdan bilsa bo‘ladi).
Ixtiyoriy masofaga yurilgach sichqonchaning chap tugmasi bosiladi.
Bu bilan kesuvchi tekislik yasalgan bo‘ladi (34-rasm, g).
Endi konusning paski tomoniga sichqonchani bosib kesuvchi
tekislikning pastki tarafidagi qirqilayotgan qismi qolishi ko‘rsatiladi.
(34-rasm, d). Rasmda ko‘rinib turibdiki kesuvchi tekislik ko‘rsatilgan
tekislikka perpendikulyar bo‘lar ekan.
а)
b)
v)
g)
d)
34-rasm
36
Kesik konusning turli ko‘rinishlarini hosil qilish uchun keyingi
bajariladigan bosqichlar ya’ni list qatiga o‘tish va hokazolar 3.1
mavzudagidek olib boriladi.
Лист
qatida to‘rtta 
Видовий экран

Лист qatida to‘rtta
Видовий экран ya’ni ko‘rinish
oynalari paydo bo‘ladi va har bir ko‘rinish oynasida aynan bir xil
chizilgan tekislikning yuqoridan ko‘rinishi paydo bo‘ladi (29-rasm).
29-rasm Endi har bir ko‘rinish oynasi uchun tekislikni proyeksiyalarini
tanlash lozim. Buning uchun sichqoncha bilan ko‘rinish oynasidan
birinchisi ko‘rsatiladi (aktivlanadi). Aktivlangan ko‘rinish oynasi
atrofi qalin chiziq bilan ajralib ko‘rinadi. Birinchi ko‘rinish oynasiga
31
olddan ko‘rinish
-
вид спереди tugmasi yordamida tanlanadi.
So‘ngra ikkinchi pastki ko‘rinish oynasi aktivlashtirilib unga
yuqoridan ko‘rinish
-
вид сверху , uchunchi ko‘rinish oynasi
aktivlashtirilib chapdan ko‘rinish
–
вид слева beriladi. Va
nihoyat to‘rtinchi ko‘rinish oynasi aktivlashtirilib unga
-
изометрия ko‘rinishi beriladi.
Har bir ko‘rinish ko‘rinish oynalarini to‘ldirib turli xil masshtab
olib joylashadi. Vidovыy ekran panellar jihozidagi
-
масштаб tugmasi yordamida har bir ko‘rinish oynasini ketma-ket
aktivlashtirib har biri uchun 1:1 masshtab tanlab chiqamiz (30-rasm).
Ko‘rinish oynalaridan birida chizmani belgilab uning chizig‘iga 1
mm qalinlik beriladi.
30-rasm Лист muhitiga o‘tib, tekislik uchi belgilarini yozib va ularni
kesmalar orqali o‘zaro tutashtirib chiqiladi. (31-rasm)
32
31-rasm Topshiriq. Yuqorida olingan ko‘nikmalardan foydalanib,
koordinatalari A(80,10,30), V(60,40,10) va S(10,40,50) nuqtalar
orqali berilgan tekisliklarni chizing va uning uch proyeksiyasini
quring.
объединение
(birlashtirish) tugmasi bilan ikki obyekt bir-biriga 
bog‘lanib bir obyektga aylantiriladi (37-rasm, v). 
Topshiriq

объединение (birlashtirish) tugmasi bilan ikki obyekt bir-biriga bog‘lanib bir obyektga aylantiriladi (37-rasm, v). Topshiriq
KOMPYUTER GRAFIKASI (AutoCAD) (1)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa объединение (birlashtirish) tugmasi bilan ikki obyekt bir-biriga bog‘lanib bir obyektga aylantiriladi (37-rasm, v). Topshiriq
|
Глубина 
выдавливания - Компьютерда чизма чизишга доир маълумотлар

|
Компьютерда чизма чизишга доир маълумотларBog'liq KOMPYUTER GRAFIKASI (AutoCAD) (1)Глубина
выдавливания
(o‘stirish balandligi) so‘rog‘iga 80 raqami yozilib
Enter
bosiladi, so‘ngra
Угол сужения для выдавливания
(ustirishdagi torayish burchagi) so‘rog‘iga 20,55605 raqami yozilib
Enter
bosiladi. (tg =30/80)
Endi ko‘pburchakni o‘stirish orqali prizma hosil qilinadi.
-
выдавить
(o‘stirish) buyrug‘i tanlanadi. Ko‘pburchak ustiga
sichqoncha tugmasi bosib belgilanadi.
Enter
yoki
пробел
bosilib
belgilash to‘xtatiladi. Buyruqlar qatoridagi
Глубина выдавливания
(o‘stirish balandligi) so‘rog‘iga 60 raqami yozilib
Enter
bosiladi,
so‘ngra
Угол сужения для выдавливания
(o‘stirishdagi torayish
burchagi) so‘rog‘iga 0 raqami yozilib Enter bosiladi.
Chizmada ortiqcha bo‘lgan aylana sichqoncha bilan ajratiladi va
klaviaturadagi
Delete_tugmasi_bilan_yo‘q_qilinadi._Лист_qatiga_o‘tiladi._Лист'>Delete
tugmasi bilan yo‘q qilinadi.
Лист
qatiga o‘tiladi.
Лист
qatida bitta Ko‘rinish oynasi paydo
bo‘ladi. Ko‘rinish oynasini to‘ldirib chizilgan shakllarning yuqoridan
ko‘rinishi paydo bo‘ladi. Ko‘rinish oynasini belgilab
Delete
tugmasi
bilan yo‘q qilamiz. Ekranda toza
Лист
qoladi.
а)
b)
v)
39
37-rasm
Xuddi yuqorida keltirilgan misoldagi kabi Listda to‘rtta ko‘rinish
oynasi hosil qilinadi, har bir ko‘rinish oynasi uchun proyeksiyalash
tekisligi va har ko‘rinish oynalariga 1:1 masshtab tanlanadi (37-
rasm,a).
-
скрытие линии
(orqa chiziqlarni yashirish) orqali har bir
ko‘rinish oynalari uchun ketma-ket orqa chiziqlarini ko‘rinmas qilib
olamiz (37-rasm,b).
а)
b)
v)
|
| |