Qishloq xo`jaligida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini oshirish yo`llari

|
Qishloq xo`jaligida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini oshirish yo`llari
|
bet | 11/12 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 136,82 Kb. | | #252630 |
Bog'liq qishloq xo\'jaligi 2.2 Qishloq xo`jaligida innovatsion texnologiyalardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini oshirish yo`llari
Qishloq x o ‘jaligining jahon iqtisodiyotidagi о ‘m i keyingi yillarda keskin ortib bormoqda. Shuning uchun ham qishloq x o ‘ja!igi mahsuloti ishlab chiqarishning asosiy omillari bo‘lgan yer, suv, mehnat resurslari va ulam ing o‘ziga xos xususiyatlarini rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar m iqyosida o ‘rganish muhim ahamiyat kasb etadi. Q ishloq x o ‘jaligi moddiy ishlab chiqarishning asosiy va eng qadimgi tarmoqlaridan bin bo‘lib, ahohga oziq-ovqat mahsulotlari va sanoat uchun xom -ashyoning asosiy qism ini yetkazib beradi. Q ishloq xo‘jaligi asosan, ikkita yirik tarmoq - dehqonchilik va chorvachilikdan iborat. Bu ikki soha aholi uchun dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlari yetkazib beradi. Q ishloq x o ‘jaligi dehqonchilik va chorvachilik mahsulotlarim dastlabki qayta ishlaydigan bir qancha tarmoqlami ham o ‘z ichiga oladi. Iqtisodiy jihatdan faol aholining taxminan yarmi, kamroq taraqqiy etgan 10 mamlakatlarda esa ko‘pincha 80 90 foizidan ortig‘i qishloq x o ‘jaligida band. Rivojlanayotgan mamlakatlarda esa bu ko‘rsatkich 10 foizni tashkil etadi. Q ishloq aholisining ijtim oiy muammolari, joylashishi qishloq xo‘jaligi bilan chambarchas bog‘liqdir. Bir qancha mamlakatlarda o ‘rmon xo‘jaligi ham qishloq xo‘jaligi tarkibiga kiradi. Qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishidagi natijalar Respublikamizni MDH ichida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarishi yuqori darajada o‘sayotgan davlatlar qatoriga kiritish im konini berdi.Qishloq xo‘jaligi aholi uchun oziq ovqat mahsulotlari yetkazib berish bilan bir qatorda, sanoat tarmoqlari (oziq ovqat, omuxta em, to‘qima chilik, dori darmon, atir upa sanoati va boshqalar)ni xom ashyo, ot ulov (yilqichilik, tuyachilik va hokazo) bilan ta’minlaydi. Dehqonchilik tarmoqlari (g ‘allachilik, paxtachilik, sabzavotchilik, m evachilik, uzumchilik va boshqalar) hamda chorvachilik tarmoqlari (qoramolchilik, cho‘chqachilik, qo‘ychilik, parrandachilik, pillachilik, baliqchilik kabilar) ni o ‘z ichiga oladi. Bu tarmoqlami birgalikda rivojlantirish m oddiy va mehnat resurslaridan to‘g ‘ri foydalanish imkonini beradi. 2005 yilga kelib jahon aholisi 6 milliarddan oshib ketdi. Bu ko‘rsatkich yil sayin ortib borishi kutilmoqda. U lam i oziq ovqat bilan to‘Uq ta’minlash uchun har yili oziq ovqat mahsulotlari yetishtirish hajmini 3 4 foiz oshirib borish kerak. Har bir mamlakatda qishloq x o ‘jaligining rivojlanishi o ‘ziga xos ichki xususiyatlar e ’tiborga olinishini talab qiladi. Bu esa tabiiy, ijtim oiy ixtisoslashuvni taqozo etadi. 11 Mustaqillikka erishganimizdan boshlab O ‘zbekiston Respublikasi qishloq x o ‘jalik mahsulotlarining eksport potentsialini kengaytirib bormoqda. M eva va sabzavot mahsulotlari eksportiga qaraganimizda, YalM eksport salm og‘i 1994 yilda 16,8% ni tashkil etgan bo‘Isa, 2010 yilga kelib 38 % ga yetgan. 0 ‘zbekistonda yetishtirilgan meva-sabzavot mahsulotlari tashqi ko‘rinishi, mazasiga ko‘ra jahon bozorida eng xaridorgir hisoblanadi. Darvoqe, 0 ‘zbekistonda yetishtirilgan uzumdagi qand miqdori 18-30%, pomidordagi quruq modda miqdori 5,5% ni tashkil etadi. Bu Evropa mamlakatlarida yetishtirilgan shu turdagi mahsulotlar tarkibidagi shunday moddalar miqdoridan ancha ko‘pdir. Dehqonchilik tarmog‘ida 2000 yilda 0 ‘zbekiston bo‘yicha 839,8 mlrd. so‘m lik mahsulot yetishtirilgan bo‘lsa, shundan 65 foizi dehqon, 29,8 foizi shirkat va 5,2 foizi fermer xo‘jaliklari ulushidir
|
| |