nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Fоydаlаnilgаn аdаbiyotlаr

|
Fоydаlаnilgаn аdаbiyotlаr
|
bet | 12/12 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #241938 |
Bog'liq 3-mustaqil ishFоydаlаnilgаn аdаbiyotlаr
1. Nazarov U.K. va boshq. Umumiy fizika kursi 1 k T. O’zbekiston 2002y.
2. Sultanov N. Fizika kursi. T. 2007.
3. Bozorova S., N. Kamalov. Fizika. 2007
4. Musaev P.X. Statiatik fizika va termodinamika. T. 2008.
5. Rasulov E., Begimqulov U. Kvant fizikasi. T. 2009.
6. Toshxonova J.A., O`lmasova M.N. va boshq. Fizikadan praktikum.T. 2006.
7. K.F.Kuhn “Basic Physics a self – teaching guide.Construction physics” N.Y.2012 y.
8. Qodirov O., Boydadayev A. Fizika kursi. 2005y.
9. Teshaboyev A. Qattiq jism fizikasi. 2001y. 10.Kamalov J., Muxamedov A.R. Umumiy fizika kursi. O`qit.,1992y.
|
| |
«mashina detallari» fanidan

|
«mashina detallari» fanidan
|
bet | 1/6 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 26,2 Kb. | | #156754 |
Bog'liq «mashina detallari» fanidan kurs ishi marufov Jasurbek kirish-fayllar.org
«mashina detallari» fanidan: kurs ishi marufov Jasurbek kirish
O'ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O'RTA
MAXSUS TA'LIM VAZIRLIGI
ANDIJON MASHINASOZLIK INSTITUTI
«MASHINASOZLIK» fakulteti
«UMUMTEXNIKA FANLARI» kafedrasi
«MAShINA DETALLARI»
fanidan:
KURS ISHI
Marufov Jasurbek
KIRISH.
Loyiha, bu texnik hujjatlarning umumlashgani bo'lib, biron bir mexanizmni tayyorlash uchun hamma chizmalar ularning xisobi va boshqa kerakli ma’lumotlarning yig'indisidan iborat bo'ladi.
Mashina detallari kursida kurs ishi bo'yicha topshiriq sifatida sanoatda ko'p ishlatiladigan mashina va mexanizmlarning, masalan, lentali zanjirli konveyerlar, stanoklarning yuritmasini loyihalash o'rganiladi.
Kurs loyihasi talabaning mustaqil konstruktorlik ishida ko'nikma xosil qilishi uchun muhim ahamiyat kasb etadi.Uni bajarish jarayonida olingan bilimlar mustaxkamlanadi, muhandislik masalalarini yechishda umumtexnika fanlaridan olingan bilimlarni qo'llash o'rganiladi. Bunda material tanlash, termik ishlash, mustaxkamlikka hisoblash, konstruktorlik xujjatlarni tayyorlash, yig'ma va ishchi chizmalarni bajarish va spetsifikatsiyani tuzish o'rganiladi. Buning uchun qo'shimcha materiallardan foydalanishga to'g'ri keladi.
Ayrim adabiyotlarning kamchiligi sababli biz tomonimizdan qo'shimcha materiallarni kurs loyihasini bajarish uchun yig'ildi. Bu materiallar mazkur uslubiy ko'rsatmada keltirilgan va kurs loyihasini bajarish usuli bayon qilingan.
Berilgan shemaga asosan konveyr yuritmasi loyihalansin
Berilgan
Barabandagi aylanma kuch Ft=5,2kN
Lentaning chiziqli tezligi v= 3,2 m/s
Baraban diametri Db= 230 mm
elektrodvigatel
mufta
reduktor
baraban
1-rasm. Yuritma sxemasi
lenta
Taqdim etiladi:
Yuritmaning to'la hisob dasthati
Yuritmaning umumiy ko'rinishi (List 1).
Reduktorning yig'ma chizmasi (List 2).
Reduktor detallarining ishchi chizmasi (List 3).
|
| |
Интернет тармоғи, локал ва корпоратив тармоқларда ишлаш ва ташкилий техникадан фойдаланиш бўйича

|
Интернет тармоғи, локал ва корпоратив тармоқларда ишлаш ва ташкилий техникадан фойдаланиш бўйича
|
bet | 1/6 | Sana | 13.09.2024 | Hajmi | 129,5 Kb. | | #270961 | Turi | Протокол |
Bog'liq Test savol
ИНТЕРНЕТ ТАРМОҒИ, ЛОКАЛ ВА КОРПОРАТИВ ТАРМОҚЛАРДА ИШЛАШ ВА ТАШКИЛИЙ ТЕХНИКАДАН ФОЙДАЛАНИШ БЎЙИЧА
1. Интернет қачон ва қаерда вужудга келган?
1) 1967 йили Англияда
2) 1790 йили Германияда
3) 1978 йили собиқ СССР да
4) 1969 йили АҚШ да
2. Модем нима?
1) Почта дастури
2) Тармоқ протоколи
3) Интернет сервери
4) Аналогли сигналларни дискрет сигналларга ўтказиб берувчи ва аксинча амал бажарувчи техник қурилма.
3. Компьютер вируси бу - …
1) Ўлчами катта бўлмаган махсус ёзилган дастур
2) Компьютер касаллиги
3) Тўғри жавоб йўқ
4) Компьютернинг махсус жиҳози.
4. Интернетда электрон почта адреси берилган: user_name@int.glasnet.uz электрон адрес эгасининг номи нима?
1) Int.glasnet.uz
2) User_name
3) glasnet.uz
4) .uz
5. Браузерлар (масалан, Microsoft Internet Explorer) нима?
1) Интернет серверлари
2) Антивирус дастурлари
3) Дастурлаш тиллари ва трансляторлар
4) Web- саҳифаларни кўриш воситалари.
6. Тармоққа уланган ва ундан фойдаланувчиларга маълум доирадаги хизматларни кўрсатувчи компьютер қандай номланади?
1) Тармоқ
2) Сервер
3) Ишчи станция
4) Банкомат
7. Интернет қайси тармоқ турига киради?
1) Локал
2) махаллий
3) Минтақавий
4) Глобал
8. Интернет тармоғи нечанчи йилдан ўзининг тарихий номига эга бўлди?
1) 1957 йилдан
2) 1980 йилдан
3) 1983 йилдан
4) 1975 йилдан
9. Интернет бу – қандай тармоқ?
1) Глобал тармоқ
2) Маҳаллий тармоқ
3) Локал тармоқ
4) Минтақавий тармоқ
10. Компьютер тармоқлари турлари?
1) Локал, минтақавий, глобал
2) Регионал, глобал, кичик
3) Регионал, глобал, маҳаллий
4) Локал, минтақавий, маҳаллий
|
| |
Протокол

| Открытый урок в классе 7 Dars davomida bolalarga ko’rgazmalardan foydalanib mavzu haqida tushuncha bera olganligini Протокол 26,93 Kb. 1 | o'qib |
| Kompyuter tarmoqlari № Manba Протокол 0,5 Mb. 43 | o'qib |
| Модели osi/iso и tcp/ip модель osi/iso Протокол 311,48 Kb. 1 | o'qib |
| Ахборот технологялари t 1 Transmission Control Protocol (tcp) (uzatishni boshqarish protokoli) internetning asosiy tarmoq protokollaridan biri bo'lib, tcp/ip tarmoqlarida ma'lumotlarni uzatishni boshqarishga mo'ljallangan. Osi modelining transport bosqichi Протокол 70,55 Kb. 22 | o'qib |
| Практичекая работа №10,11 Telnet. Однако он не обеспечивает шифрование информации, передаваемой между клиентом и сервером, что позволяет Протокол 420,53 Kb. 2 | o'qib |
| Компьютер тармоқлари фанидан мустақил таълим учун режалаштирилган мустақил иш мавзулари Протокол 15,48 Kb. 1 | o'qib |
| Тошкент ахборот технологиялари университети мустақил иш High-Level Entity Management System (hems) Юқори даражадаги бошқарув объектлари тизими. Бир қатор қизиқарли Протокол 498,23 Kb. 5 | o'qib |
| Internet qaydnomalari Bu ishlarni ikkita protokol: tcp (Transmission Control Pocket – uzatishni boshqarish protokoli) va ip (Internet Protocol – intеrnеt protokol)lari birgalikda bajaradi. Tcp ma'lumotlarni pakеtlarga ajratadi va ularni qayta yig`adi Протокол 15,78 Kb. 1 | o'qib |
| Сложно представить современную жизнь без интернета. Но на базовом уровне глобальная сеть это, по сути, просто связь между разными компьютерами Ipv4 с 32-битными адресами. Но, как известно, 29 млрд ipv4-адресов — это много, но уже давно недостаточно. Поэтому существует ipv6, который призван решить проблему переполнения адресов Протокол 18,09 Kb. 1 | o'qib |
| Но компьютеры-хосты не взаимодействуют абы как между собой. Они применяют Протокол 22,05 Kb. 2 | o'qib |
| А Стандарты сетей мультимедийной связи Протокол 161,01 Kb. 8 | o'qib |
| 1. Simmetrik kalitlar yordamida autentifikatsiya Tashkilotning har bir xodimi maxsus "znachok"ga EGA bo‘lib, uni o‘zi bilan har doim olib yuradi. Binoga kirishda maxsus karta o‘quvchi qurilmaga znachokni qo‘yadi va pin kodni kiritadi. Ushbu Протокол 3,19 Mb. 18 | o'qib |
| Теоретическая часть Nat (от англ. NetworkAddressTranslation — «преобразование сетевых адресов») — это механизм в сетях tcp/IP, позволяющий преобразовывать ip-адреса транзитных пакетов Протокол 201,81 Kb. 2 | o'qib |
| Business road map Iso osi моделининг 2-қатлами канал сатҳи қатламидир. Ушбу қатлам маълумотни рамкалаштиради, маълумотларни синхронлашни бошқаради, маълумотларни қабул қилувчиларни аниқлайди ва физик сатҳни бошқаради Протокол 3,95 Mb. 8 | o'qib |
| Muhammad Al Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Dns spoofing – dns so'rovni qalbakilashtirish, dns server bazasiga noto'g'ri ma'lumot kiritish orqali klientlarni boshqa soxta manzilga yo'naltirish uchun ishlatiladigan xujum turi Протокол 24,18 Kb. 1 | o'qib |
Sahifalar paneli - Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi

|
Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi
|
bet | 2/23 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #242056 |
Bog'liq Draw nimaSahifalar paneli
Draw-dagi chizmalarni bir necha sahifalarga bo'lish mumkin. Ko'p sahifali chizmalar asosan taqdimotlar uchun ishlatiladi. Sahifalar paneli joriy Draw hujjatida yaratilgan barcha sahifalarni ko'rsatadi. Agar sahifalar paneli ko'rsatilmasa, menyu bandini tanlang Ko'rish ‣ Sahifalar paneli . Sahifalar tartibini o'zgartirish uchun bir yoki bir nechta sahifani yangi joyga sudrab olib boring.
Yon panel
Yon panelda 4 ta katta bo'lim mavjud. Foydalanmoqchi bo'lgan bo'limni kengaytirish uchun uning belgisini bosing yoki panelning yuqori qismidagi kichik uchburchakni bosing va ochiladigan ro'yxatdan bo'limni tanlang. Bir vaqtning o'zida faqat bitta bo'lim ko'rsatiladi. Yon panel ko'rinmasa, asosiy menyu elementini tanlang Ko'rish ‣ Yon panel . Yon panel bo'limlari quyida tavsiflangan:
Xususiyatlar - foydalanuvchi talablariga muvofiq o'zgartirilishi mumkin bo'lgan ob'ekt xususiyatlari uchun kichik bo'limlarni o'z ichiga oladi. Ushbu kichik bo'limlar belgilar , paragraf , mintaqa , chiziq va joylashuv va o'lchamdir .
Uslublar va formatlash - Bu yerda siz chizmangizdagi ob'ektlarga tasvir uslublarini tahrirlashingiz va qo'llashingiz mumkin. Uslubni o'zgartirganingizda, o'zgarishlar chizmadagi ushbu uslub bilan formatlangan barcha elementlarga avtomatik ravishda qo'llaniladi.
Galereya - Chizish galereyasini ochadi , bu erda siz ob'ektni chizmaga nusxa yoki havola sifatida kiritishingiz mumkin. Chizmadagi ob'ektning nusxasi Galereyadagi asl ob'ektdan mustaqil . Galereyadagi asl elementga kiritilgan o'zgartirishlar ularning nusxalariga ta'sir qilmaydi. Chizmaga havola sifatida kiritilgan ob'ekt Galereyadagi asl ob'ektga bog'liq bo'lib qoladi . Asl nusxadagi o'zgarishlar havola sifatida kiritilgan ob'ektda aks ettiriladi.
Navigator — Draw navigatorini ochadi , bu yerda siz Draw hujjatidagi sahifalar oʻrtasida tezda harakatlanishingiz yoki chizmangizdagi obyektni tanlashingiz mumkin. Navigatordan foydalanganda ularni osongina aniqlash uchun hujjatingizdagi sahifalar va ob'ektlarga mazmunli nomlar berish tavsiya etiladi .
|
| |
O'qlarni chizish - Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi

|
Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi
|
bet | 7/23 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #242056 |
Bog'liq Draw nimaO'qlarni chizish
O'qlar chiziqlar bilan bir xil tarzda chizilgan. Draw o'qlarni chiziqlarning kichik turi sifatida tasniflaydi: oxirida o'q bo'lgan chiziqlar. Holat satridagi ma'lumot maydoni o'qlarni faqat chiziqlar sifatida ko'rsatadi. O'qni chizish uchun Chizish asboblar panelidagi O'q bilan chiziq belgisini bosing . Chizishni tugatgandan so'ng, chiziqning oxirgi nuqtasida o'q paydo bo'ladi.
Chiziq tugatish turini o'zgartirish (strelkalar, doiralar, kvadratlar va boshqalar)
Draw-da qator oxirlarining bir nechta turlari mavjud (strelkalar, doiralar, kvadratlar va boshqalar). O'qlar va chiziqlar chizish asboblarini o'z ichiga olgan palitrani ochish uchun Chizma asboblar panelidagi Chiziqlar va o'qlar belgisining o'ng tomonidagi kichik uchburchakni bosing . Oʻqlar panelini suzuvchi panel sifatida ochish uchun Koʻrish ‣ asboblar paneli ‣ Oklar menyu bandidan ham foydalanishingiz mumkin .
Chiziq chizilgandan so'ng, siz " Chiziq va to'ldirish" asboblar panelidagi "O'q uslubi" belgisini bosish va ochiladigan ro'yxatdan boshlang'ich ko'rinishini tanlash (ro'yxatning chap tomonida) orqali o'qning uslubini o'zgartirishingiz mumkin. va qatorning oxiri (ro'yxatning o'ng tomonida).
Asboblar paneli strelkalari va mavjud asboblar
To'rtburchaklar yoki kvadratlarni chizish
To'rtburchaklar chizish to'g'ri chiziqlar chizishga o'xshaydi. Chizish asboblar panelidagi To'rtburchak belgisini bosing . Sichqoncha tugmachasini bosib ushlab turing va sichqoncha kursorini varaqda torting, to'rtburchakning soyali maydoni kursor orqasida chiziladi, to'rtburchakning kerakli o'lchamiga etganingizda sichqoncha tugmasini qo'yib yuboring.
Kvadrat - bu barcha tomonlari teng bo'lgan to'rtburchak. Kvadrat chizish uchun To'rtburchak belgisini bosing va chizish paytida tugmani bosib turing .Shift
Eslatma
Agar Asboblar ‣ Options ‣ LibreOffice Draw ‣ Grid menyusidagi “Qoʻllashni qoʻllash” boʻlimida “Obyektlarni yaratish yoki koʻchirishda” opsiyasi faol boʻlsa , tugmani bosish teskari taʼsirga ega boʻladi: “ Toʻrtburchak ” asbobini tanlaganingizda kvadrat chiziladi. To'rtburchak chizish uchun esa tugmachani bosib ushlab turish kerak bo'ladi . Kalit xatti-harakatlaridagi bu o'zgarish ellips va doiralarni chizishda ham qo'llaniladi.ShiftShiftShift
To'rtburchak yoki kvadratni uning markazidan chizish uchun kursorni chizmaga qo'ying, sichqoncha tugmasini bosing va Altkursorni sudrab olib borishda tugmachani bosib turing. To'rtburchak yoki kvadrat markaz sifatida boshlang'ich nuqtadan (sichqoncha tugmasi birinchi bosilgan joydan) foydalanadi.
|
| |
Fermer xo’jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari Mundarija: Kirish Asosiy qism

|
Fermer xo’jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari Mundarija: Kirish Asosiy qism
|
bet | 1/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 210,5 Kb. | | #235413 |
Bog'liq Fermer xo’jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari Mundarija 2
Fermer xo’jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari
Mundarija:
Kirish………………………………………………………………………………4
Asosiy qism
Fermer va Fermer xo‘jaliklari, ularning rivojlanishi……………………..15
Fermer xo‘jaliklarining tashkiliy-iqtisodiy va huquqiy asoslari………..…22
Fermer xo‘jaliklarining iqtisodiy samaradorligi va yanada oshirish masalalari…………………………………………………………………..28
Xulosa………………………………………………………………...…………..29
Foydalanilgan adabiyotlar………………………………………………………31
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi. Qishloq xo‘jaligi – O‘zbekiston iqtisodiyotining muhim tarmog‘i hisoblanadi. Bu tarmoq mamlakat aholisining oziq-ovqat mahsulotlariga, qayta ishlash sanoati tarmoqlarining esa xomashyoga bo‘lgan talabini qondiradi. Oziq-ovqat mahsulotlarining 90 foizga yaqini agrar tarmoqda tayyorlanadi. Qishloq xo‘jaligi respublikamizning iste’mol bozoriga oziq-ovqat mahsulotlari va kayta ishlash sanoatiga xomashyo yetkazib berish bilan birga, qishloq xo‘jaligi mashinasozligi, kimyo sanoati kabi bir qator tarmoqlar mahsulotlari uchun kafolatli bozor bo‘lib ham hisoblanadi.
Agrar tarmoq yurtimiz aholisining salmoqli qismini ish o‘rinlari bilan ta’minlab kelmoqda. Shu jihatdan qishloq xo‘jaligini rivojlantirish masalasi respublikamiz iqtisodiyotini rivojlantirishning muhim ustuvor yo‘nalishlaridan biri sifatida e’tirof etilmoqda.
Yurtimiz oziq-ovqat xavfsizligining asosiy tayanchi bo‘lgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini oshirishga katta e’tibor qaratilmoqda. Xususan, ekin maydonlari tarkibini optimallashtirish, ishlab chiqarishga yangi va ilg‘or texnologiyalarni joriy etish, ekin navlari va chorva mollari zotini, urug‘chilik-seleksiya ishlarini tubdan yaxshilash borasida keng qamrovli, shu bilan birga, puxta o‘ylangan ishlar amalga oshirildi.
Respublikamizda qishloq xo‘jaligi korxonalarining samarali faoliyat yuritishi va rivojlanib borishi ko‘p jihatdan ular uchun yaratilgan shart-sharoitlarga bog‘liqdir. Bu borada ayniqsa qulay moliya-kredit va soliq mexanizmlarini shakllantirish muhim o‘rin tutadi. Islohotlar davomida Fermer xo‘jaliklarini moliya-kredit va soliq mexanizmlari orqali qo‘llab-quvvatlashning samarali tizimiga asos solindi:
Fermer xo‘jaliklarini tashkil etish, ular faoliyatini tahlil etish va ularda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish yo‘nalishlarini belgilashda ulardagi mulk va yer munosabatlari, mavjud resurslardan unumli foydalanib ishlab chiqarilgan mahsulotlarni sotilishi tashkil etish, Fermer xo‘jaliklarining boshqa korxonalar va davlat tashkilotlari bilan iqtisodiy aloqalari va shu kabi qator boshqa masalalar o‘rganiladi.
Aynan ana shunday muammolar yechimini ilmiy asoslash mazkur mavzuning dolzarbligini belgilab beradi.
|
| |
Lineyki - Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi

|
Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi
|
bet | 3/23 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #242056 |
Bog'liq Draw nimaLineyki
O'lchagichlar (raqamli chiziqlar) ish joyining yuqori va chap tomonida ko'rsatilgan. Agar ular ko'rinmasa, ularni Ko'rish ‣ Ruler menyu bandini tanlash orqali yoqish mumkin . Chizgichlar sahifadagi tanlangan ob'ektning o'lchamini qo'sh chiziqlar yordamida ko'rsatadi (rasmda ta'kidlangan. Chizgichlar tanlangan ob'ektning o'lchamini ko'rsatadi ). Hech qanday ob'ekt tanlanmagan bo'lsa, bu chiziqlar sichqoncha kursorining joylashishini ko'rsatadi, bu grafik ob'ektlarni aniqroq joylashtirish imkonini beradi.
Shuningdek, siz o'lchagichlardan ikkita chiziqni siljitib, ob'ektlarni joylashtirishni osonlashtiradigan narsalarni boshqarish uchun foydalanishingiz mumkin.
Chizma maydonidagi sahifa chekkalari chizg'ichlarda ham ko'rsatilgan. Maydon o'lchamlarini to'g'ridan-to'g'ri o'lchagichlarda ularning chegaralarini sichqoncha bilan sudrab o'zgartirish mumkin. Rasmda ko'rsatilganidek, chekka maydoni chizg'ichlarda kulrang rangda ko'rsatilgan Tanlangan ob'ektning o'lchami chizg'ichlarda ko'rsatilgan .
O'zingiz o'rnatishingiz mumkin bo'lgan o'lchagich birliklarini o'zgartirish uchun o'lchagichni sichqonchaning o'ng tugmasi bilan bosing va ochiladigan ro'yxatdan o'lchov birliklari rasmida ko'rsatilganidek, birliklarni tanlang .
Chizgichlar tanlangan ob'ektning o'lchamini ko'rsatadi
Hukmdor birliklari
Holat paneli
Holat paneli barcha LibreOffice komponentlarida bo'lgani kabi Draw ekranining pastki qismida joylashgan; u ba'zi Draw-ga xos maydonlarni o'z ichiga oladi. Ushbu maydonlarning mazmuni va ulardan foydalanish haqida batafsil ma'lumot olish uchun ushbu qo'llanmaning 1-bo'limi - LibreOffice-ga kirish va To'liq Chizish qo'llanmasining 1-bo'limi - Chizish uchun kirishga qarang .
Holat panelini chizish
Eslatma
Ob'ekt o'lchamlari joriy o'lchov birliklarida berilgan va ularni o'lchagich birliklari bilan aralashtirib yubormaslik kerak. Holat satridagi oʻlchov birliklari Asboblar ‣ Options ‣ LibreOffice Draw ‣ Umumiy menyusida aniqlanadi , bu yerda siz sahifa masshtabini ham oʻzgartirishingiz mumkin.
|
| |
Ranglarni tanlash va aniqlash - Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi

|
Vektorli grafikalar tasvirlarni saqlash va masshtablashni osonlashtiradi
|
bet | 5/23 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #242056 |
Bog'liq Draw nimaRanglarni tanlash va aniqlash
Ranglar dialogini ko'rsatish uchun (quyidagi rasm) asosiy menyu bandini tanlang Ko'rish ‣ Uskunalar paneli ‣ Rang paneli . Ushbu panel turli ob'ektlarning rangini tezda tanlash imkonini beradi (chiziqlar, yopiq joylar va 3D effektlar). Paneldagi birinchi kvadrat (yuqori chap burchakda, chizilgan) rang yo'qligiga to'g'ri keladi.
Dialog rangi
Shuningdek, Draw-da bir nechta maxsus ranglar palitrasiga kirishingiz va o'zingizning didingizga mos ranglarni o'zgartirishingiz mumkin. Bu Format ‣ Hudud menyu bandini tanlagandan so'ng yoki Chiziq va to'ldirish panelidagi tegishli maydon belgisini bosgandan so'ng kirish mumkin bo'lgan Hudud dialog oynasi yordamida amalga oshiriladi, so'ngra Ranglar yorlig'ini tanlang (quyidagi rasm).
Dialog maydoni . Ranglar yorlig'i
Boshqa palitralarni yuklash uchun Ranglar roʻyxatini yuklash belgisini bosing . Fayl tanlash dialog oynasi sizga standart LibreOffice palitralaridan birini tanlashni taklif qiladi (kengaytmali fayllar .soc). Masalan, web.socveb-sahifalarda joylashtirish uchun dizaynlarni yaratish uchun mo'ljallangan rang palitrasi fayli.
Rang tanlash vositasi, shuningdek, ranglar palitrasining o'ng tomonidagi tegishli maydonlardagi raqamli qiymatlarni o'zgartirish orqali istalgan rangni o'zgartirishga imkon beradi. Siz taniqli CMYK (Cyan, Magenta, Sariq, Black) yoki RGB (Qizil, Yashil, Moviy) rang sxemalaridan foydalanishingiz mumkin.
Rang tanlash dialogini ochish uchun Tahrirlash tugmasini bosing , bu yerda siz o'zingizning shaxsiy rangingizni sozlashingiz mumkin. Ushbu qo‘llanmaning 2-bobi – Umumiy LibreOffice opsiyalaridagi Rang sozlamalari bo‘limiga qarang .
Ranglar palitrasi va ularning sozlamalari batafsilroq tavsifi to'liq Chizish qo'llanmasining 10-bobi , Kengaytirilgan chizishda mavjud .
Asosiy shakllarni chizish
Draw Chizma asboblar panelidan kirish mumkin bo'lgan palitralarda joylashtirilgan shakllarning keng tanlovini taklif qiladi (Chizma chizish asboblar paneli ).
Ushbu bo'limda Draw ob'ekt sifatida ko'rib chiqiladigan matnni o'z ichiga olgan ba'zi asosiy shakllar tasvirlangan. Barcha mavjud shakllarning toʻliq tavsifi uchun toʻliq chizish qoʻllanmasiga qarang.
E'tibor bering, Chizish panelidagi ba'zi belgilar tanlangan shaklga qarab o'zgaradi. Palitralarda qo'shimcha belgilar mavjudligi Chizish asboblar panelidagi belgining o'ng tomonidagi kichik uchburchak bilan ko'rsatilgan .
Eslatma
Shaklni chizganingizda yoki tahrirlash uchun ob'ektni tanlaganingizda, holat satrining chap tomonidagi ma'lumot maydoni joriy harakatni aks ettiradi: masalan, Chiziq yaratilgan , XXYY tanlangan matn ob'ekti va hokazo.
|
| |
Pedagogical sciences and teaching methods / 021 – part

PEDAGOGICAL SCIENCES AND TEACHING METHODS / 2024 – PART 33 /
157
METALLARGA ISHLOV BERISH TEXNOLOGIYASI
Andijon davlat pedagogika instituti Fizika va texnalogiya fanlar kafedra
oʻqituvchisi
Mamajonova Guluzro Abdurashitovna v/b dotsent
Andijon davlat pedagogika institutining Texnalogik talim yo`nalishi 2-bosqich
talabasi
Berdimamatova Zuxraxon Oybek qizi
Andijon davlat pedagogika institutining Texnalogik talim yo`nalishi 2-bosqich
talabasi
Tursunova Zarnigor Abduhalilovna
Andijon davlat pedagogika institutining Texnalogik talim yo`nalishi 2-bosqich
talabasi
Abdusalomova Shodiyaxon Otabek qizi
Annotatsiya:
Odatda tabiatdagi moddalar shartli ravishda Metallar va
metallmaslarga bo`linadi. Metallar
— tabiatda eng ko`p uchraydigan moddaiardir.
YA’ni D.I.Mendeleyev davriy jadvalida ko`rsatilgan 104 ta elementdan 83 tasi
metalldir. Harorat pasaygani sari elektr tokini o`tkazuvchanligi ortadigan, issiqlikni
yaxshi o`tkazadigan, bolg`alanuvchanlik va o`ziga xos yaltiroqlikka ega bo`lgan
elementlar metallar deb ataladi.
Kalit so‘zlar:
Metallar, D.I.Mendeleyev, Po`lat, Cho`yanlarning xossalari.
Metallarning asosiy xossalaridan biri ularning elektr o`tkazuvchanligidir. Harorat
ko`tarilishi bilan ularning elektr o`tkazuvchanligi ortadi. Metallarning issiqlik
o`tkazuvchanligi ham shunday xususiyatga ega. Metallarning muhim xossasi ularning
plastikligi, ya’ni bolg`alanuvchanligidir, chunki ularni yupqa tunuka (list) tarzida yoyish
va sim bo`lib cho`zilishi ko`p jihatdan mana shu xususiyatiga bog`liqdir.
Metallarga
ishlov berish usullarini qo`llanilishida ularning ana shu xossalari hisobga olinadi.
Barcha metallar ikkita katta guruhga bo`linadi: qora Metallar va rangli metallar. Qora
metallar guruhiga temir va uning qotishmalari: cho`yan va po`lat kiradi. Dunyoda
sanoatda ishlatiladigan metallarning 93% ini qora metallar tashkil etadi.
Tabiiy birikmalardan metallni ajratib olib, uni ishlab, aniq zaruriy xususiyatga ega
bo`lgan Metallarni olish texnologik jarayoni Metallurgiya deb aytiladi.
Metallurgiyada
temir ajratib olinadigan birikmalar temir rudalari deb ataladi. Rudalarning asosiy
qismini temir tashkil qiladi. Temir tabiatda eng ko`p tarqalgan element hisoblanib, yer
qatlami og`irligini 4,7% tashkil etadi. Lekin sof temir yumshoq bo`lganligidan
undan
turli qurilmalarni tayyorlab bo`lmaydi. Shuning ucliun mashinalar va boshqa turli xil
qurilmalarni tayyorlashda sanoatda
asosan temir qotishmalari, ya’ni cho`yan va
po`latdan foydalaniladi, chunki ularning xususiyatlari
temirnikiga qaraganda ancha
yuqoridir. Cho`yan va po`lat asosan tog` jinslari - rudalarni pechlarda eritish yo`li
bilan olinadi.
С280П modelli tish kesish yarim avtomati

5С280П modelli stanokda tishlarining soni 5...150 va moduli 12 mm gacha bo'lgan
tishli g’ildiraklarda tishlar qirqiladi.
Tish kesish kallagining aylanish chastotasi 20... 125 min
-1
Bir tishni kesib ishlash vaqti 12...300 s .
Surishlar va boshqarish yuritmasi pog’onasiz, bosh harakat yuritmasiga bog’liqligi
yo'q. Stanok 6....7-aniqlik darajasi va R=2,5 mkm gacha yuza tozaligini ta'minlaydi.
Stanokdagi mavjud bo'lan harakat turlari:
1)
bosh harakat—keskichlar kallagining o'z o'qi atrofida aylanishi:
n
k.k
.=1000у/πd
k.k.
2)
surish harakati—zagotovkaning keskichlarga qarab surilishi;
3)
obkatka qarakati—ishlab chiqarish g’ildiragi bilan zagotovkaning o'zaro
moslashtirilgan aylanishlari;
4)
boiish harakati—zagotovkaning navbatdagi tishni kesish uchun
burilishi.
1-
keskichlar kallagi;
2-
ishlab chiqarish g’ildiragi;
3-
zagotovka;
4-
babka;
5-
stanina.
7.13-rasm.
Konussimon g’ildiraklarda tish kesish stanoklari

chiqarishga qaraganda ancha murakkabdir. Konussimon g’ildiraklarning tishlari bir-
biriga parallel emas, demak, tishlarning o'zi ham, ularning oralaridagi bo'sh joylar qam
o'zaro parallel yon yoqlariga ega emas. Shu sababli tishlar orasidagi bo'sh joyning chu-
qurligi va kengligi konussimon g’ildirakning katta asosidan kichik asosiga qarab asta-
sekin kamayib boradi. Bularning barchasi konussimon g’ildiraklar tishlariga ishlov
berishda qiyinchilik tug’diradi va stanoklar-ning konstruksiyasini murakkablashtiradi.
Amalda to'g’ri tishli va doiraviy tishli konussimon g’ildiraklar keng qo'llaniladi. To'g’ri
tishli konussimon g’ildiraklar tishlarini shakldor asboblar yordamida kopirlash usuli
bo'yicha quyidagicha kesish mumkin:
• modulli disk va barmoq frezalari bilan frezalash (xomaki kesish);
• disksimon protyajka yordamida doiraviy sidirish (xomaki va toza-lab ishlov
berish);
•
keskichlar yordamida shablon bo'yicha randalash.
Konussimon g’ildirakning tishlarini eng aniq va samarali tayyorlash—bu obkatka
usulidir. Konussimon g’ildiraklar tishlarini qirqib tayyorlashda ishlab chiqaruvchi yoki
faraz qilinadigan g’ildirak tushunchasi kiritiladi. Haqiqatda stanokda bunday g’ildirak
yo'q, ammo stanokning planshayba (lyo`lka)sida kesuvchi asboblar (keskichlar, frezalar,
tish kesish kallagi) joylashib, ularning kesuvchi qirralari ishlab chiqarish (faraz
qilinadigan) g’ildiragi tishlari profilini tashkil etadi.
Ishlab chiqarish g’ildiraklarining yassi, konussimon, yassiuchli, k-nussimon-uchli
turlari bor. Asboblarni tayyorlash nuqtayi nazaridan yassi ishlab chiqaruvchi g’ildirak
eng qulay bo'lib, unda boshlang’ich konus uchidagi burchak (pn = 90°va tishlar yassi yon
yoqlarga ega, ya'ni tishning profili to'g’ri (tekis) yoqli (14.9-rasm).
Mavzu: Tishli yuzalarga ishlov berish usullari

|
Mavzu: Tishli yuzalarga ishlov berish usullari
|
bet | 1/4 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 465,49 Kb. | | #124875 |
Bog'liq Qurbonov.M.MST.ISH2 MEXANIKA-MASHINASOZLIK FAKULTETI MST VA A 21-20 GURUH TALABASINING "MASHINASOZLIK TEXNOLOGIYASI" FANIDAN MUSTAQIL ISHI Bajardi: Qurbonov M. Qabul qildi: Mamurov E. Reja: - Tishli yuzalarga frezalab ishlov berish.
- Tishli yuzalarga grebyonkalar va dolbyaklar yordamida ishlov berish.
- Xulosa.
1. Tishli yuzalarga frezalab ishlov berish. Sanoatning barcha tarmoqlarida tishli uzatmalarning keng ko‘lamda tarqalganligi, shuningdek, bunday uzatmalarning ishlatilishi ko‘rsatkichlariga nisbatan yuqori talablar qo‘yilishi tish qirqish uchun xizmat qiladigan maxsus dastgohlarning barpo etilishiga olib keladi. Tish qirqish dastgohlari va tishli g‘ildiraklar tayyorlash uchun ishlatiladigan kesuvchi asboblar o‘z konstruksiyasi jihatidan murakkab bo‘ladi. Tishli g‘ildiraklar tayyorlashning eng ko‘p tarqalgan usullari kopirlash (nusxalash) va obkatka qilish usullaridir. - 1. Tishli yuzalarga frezalab ishlov berish. Sanoatning barcha tarmoqlarida tishli uzatmalarning keng ko‘lamda tarqalganligi, shuningdek, bunday uzatmalarning ishlatilishi ko‘rsatkichlariga nisbatan yuqori talablar qo‘yilishi tish qirqish uchun xizmat qiladigan maxsus dastgohlarning barpo etilishiga olib keladi. Tish qirqish dastgohlari va tishli g‘ildiraklar tayyorlash uchun ishlatiladigan kesuvchi asboblar o‘z konstruksiyasi jihatidan murakkab bo‘ladi. Tishli g‘ildiraklar tayyorlashning eng ko‘p tarqalgan usullari kopirlash (nusxalash) va obkatka qilish usullaridir.
- Tish frezalash stanoklari yuqori ish unumdorligi va ishlov berish aniqligi tufayli eng ko'p tarqalganligi bilan ajralib turadi. Ishlov o'tayotgan zagotovka o'qining joylashuvi bo'yicha tish frezalash stanoklari gorizontal va vertikal turlarga bo'linadi. Gorizontal tish freza lash stanoklari silindrik tishli g’ildiraklar, shlitsli vallar, "val-shesternya" tipidagi detallarga ishlov berishda foydalaniladi. Vertikal stanoklar gorizontal stanoklarga qaraganda ko'proq uchraydi va ular ikki ko'rinishda ishlab chiqariladi: stoli radial yo'nalishda suriladigan va frezalash supporti radial yo'nalishda suriladigan stanoklar. Ba'zi tish frezalash stanoklarida freza o'z o'qi bo'yicha surilishga ega bo'ladi.
|
| |
4-mavzu: Tish va rezba qirqish stanoklari

4-mavzu: Tish va rezba qirqish stanoklari
Download
472,83 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
06.02.2024
Hajmi
472,83 Kb.
#152325
Download
472,83 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
4-mavzu: Tish va rezba qirqish stanoklari
Download
472,83 Kb.
Matnni ko'rish
П modelli tish randalash yarim avtomati

etadi (7.11-rasm).
7.11-rasm.
a) keskichlarning harakatlanish sxemasi; b) tish randalash keskichi.
Stanokda reversiv mexanizm mavjud bo'lib, lyo`lkani ishchi yurish oxirida
boshlang’ich holatga qaytaradi. Tish randalash keskichi vintlar bilan polzunga 1 tekisligi
bo'yicha mahkamlanadi.
ГОСТ 5392-80 bo'yicha m=0.3..10 mm uchun keskichning o'lchamlari:
L=40........................... 100 mm;
H=27 ........................... 43 mm;
c=18,63; 25,85; 27,39; 39,78 mm;
a =0,4 mm.
Ishlov berish uchun qoldirilgan qo'yim yon kesuvchi qirra
O P (orqa burchagi 20°)
va uchi no (y
u
=12°) lar bilan kesilib qirindiga aylantiriladi.
Doiraviy tishli konussimon g’ildiraklar tishlarini kesish uchun ko'p. keskichli
kallaklari bilan ishlaydigan stanoklar qo'llaniladi.
Zagotovkalarda tishlar hosil qilish usullari

4.2. Zagotovkalarda tishlar hosil qilish usullari Bunday usullarning asosiylari quyidagilardir:
1.
Plastik deformatsiyalash—nakatka qilish orqali; m<2 mm bo'lganda
sovuqlayin va m>2 mm bo'lganda zagotovka qizdirilgan holda nakatka qilinadi;
2.
Kukun metallurgiyasi usuli bo'yicha presslash;
3.
Kesuvchi asboblar bilan tishlarni kesish tish ochishning asosiy
usuli bo'lib, u o'z navbatida 2 turga bo'linadi: kopirlash va obkatka
usullari.
Kopirlash usuli bo'yicha zagotovkalarda tishlar yasashda kesuvchi asboblar sifatida
modulli disk va barmoq frezalari, maxsus tish kesish kallaklari va protyajkalardan
foydalaniladi. Bu usul asosan yakka buyurtmali ishlab chiqarish sharoitida, ta'mirlash
maqsadida va tish kesish universal frezalash stanoklarida bo'lish kallaklari (УД, УДГdап
foy-dalanib amalga oshiriladi. Yirik seriyali ishlab chiqarishda modulli disk frezalari
zagotovkalarda tishlarni maxsus yarim avtomat stanoklarida xomaki kesishda
qo'llaniladi. Faqat keng ko'lamli ishlab chiqarishda maxsus tish kesish kallaklari
yordamida maxsus tish o'yish yarim avtomatlarida amalga oshiriladi.
Kopirlash usulida tish kesish asbobining shakli zagotovkadagi tishlar orasidagi bo'sh
joyning profiliga mos bo'ladi. Bu usulning ish unumdorligi past, aniqligi ham yetarli emas
bo'lib, bular kopirlash usulining asosiy kamchiliklari hisoblanadi.
Obkatka usuli yuqori ish unumdorligi va kesilgan tish o'lcham-larining katta
aniqligini ta'minlaydi, shuningdek bir kesuvchi asbob bilan bir xil modulli istalgan tishlar
soniga ega bo'lgan g’ildiraklarda tishlarni kesish mumkinligi bu usulning afzalliklaridir.
Obkatka usuli bilan tishlarni hosil qilishda kesuvchi asbob kesuvchi qirralari zagotovka
tishlari profili bo'yicha ketma-ket harakatlanib , o'zaro do`rna-lab, ilashuv jarayonini
eslatadi.
4.3. Tish kesish stanoklarining tasnifi Obkatka usuli bo'yicha tish kesish jarayoni quyidagi stanoklarda amalga oshirilib,
ular quyidagicha tasniflanadi:
a)
qo 'llanishi bo'yicha—silindrik g’ildiraklarda to`g`ri va vintsimon
tishlarni,
chervyak
va
shevron
g’ildiraklarda
tishlarni,
konussimon
g’ildiraklarda to'g`ri va doiraviy tishlarni, reykalarda tishlarni kesish va '
maxsus stanoklari.
b)
ish
prinsipi
va
qo
'llaniladigan
asbob
turi
bo
'yicha:
-tish frezalash;
-tish o'yish;
-tish randalash;
-tish kesish (keskichli kallak yordamida);
-tish sidirish;
-tish dumaloqlash;
-tishlarni jilvirlash;
-shevinglash;
-tishlarni xoninglash;
-tishlarni pritirka qilish;
d) ishlov berish aniqligi bo'yicha—-xomaki tish kesish, tozalab ishlov berish va tish
ishchi yuzalarini maromiga yetkazish (dovodka qilish) stanoklari.
2>
Tish frezalash stanoklari

Z
d
-dolbyak tishlari soni.
III. Bo'lish harakati —dolbyak va zagotovkaning o'zaro moslaahgan harakatidir,
ya'ni dolbyak bir tishga burilganida (l/z
d
) zagotovka ham bir tishga burilishi (1/z) kerak.
Bu harakatning kinematik balans tenglamasi:
1/z
d
*90/1*65/39*21/21*21/21*a
1
/d
1
*с
1
/d
l
*32/40*1/120=1/г
bundan: a
1
/b
1
*c
1
*d
1
=z
d
/z,
bu formuladan bo'lish gitarasini sozlashda foydalaniladi.
V. Zagotovkaning radial suhlishi (dolbyakning zagotovkaga qirqib kirish harakati). Bu
harakat zagotovkaning dolbyakka qarab surilishi, ma'lum balandlikka ega bo'lgan
tishni (ikki tish oralig`ini qirqib) hosil qilish uchun zarur bo'lib, uni gidrosilindrlar
yordamida stol karetkasining chapga surilishi orqali hosil qilinadi.
Blok shesternya tishlarini o'yish.
V. Salt yurish paytida dolbyak zagotovkadan uzoqlashtiriladi (zagotovka va
dolbyakning o'zaro ishqalanmasligi uchun), ish yurishidan oldin dolbyak zagotovkaga
yaqinlashtiriladi.
Vintsimon tishli g’ildiraklarga ishlov berilganda dolbyak shtosseli-dagi z=90
bo'lgan chervyak g’ildiragiga vintsimon yo'naltirgich o'rnatiladi (14.6-rasm), uning
qiyalik burchagi qirqiladigan tishning qiyalik burchagiga teng bo'lishi kerak. Dolbyak
ham vintsimon tishli bo'lishi lozim. Endi dolbyak yuqorida ko'rsatilganlardan tashqari
aylan-ma qaytar harakatni ham bajaradi.
Dolbyaklar o'matilish usuli bo'yicha dastali va dastaga o'tqaziladigan, konstruktiv
belgilari bo'yicha disksimon va kosacha shaklidagi, aniqligi bo'yicha uch sinfga (AA, A
va B), to`zilishi bo'yicha 5 tipga (I-disksi-mon to'g`ri tishli, 11-disksimon qiyshiq tishli,
Ill-kosacha shaklidagi to'g’ri tishli, IV-dastali to'g`ri tishli, B-dastali qiyshiq tishli)
bo'linadi.
l - r a s m . Ik k i taktli c h i q i s h k u c h a y t i r g i c h i n i n g p r in s ip ia l s x e m a s i

l - r a s m . Ik k i taktli c h i q i s h k u c h a y t i r g i c h i n i n g p r in s ip ia l s x e m a s i
Reja O’zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa l - r a s m . Ik k i taktli c h i q i s h k u c h a y t i r g i c h i n i n g p r in s ip ia l s x e m a s i
|
MReja: O’zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi

MReja: O’zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi
Download
209,63 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
16.07.2024
Hajmi
209,63 Kb.
#267746
Download
209,63 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
MReja: O’zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi
Download
209,63 Kb.
Matnni ko'rish
Ikki taktli dvigatel - MReja: O’zgarmas kuchlanish sathini siljitish qurilmasi

Bunda qisish va so‘rish takti bajariladi. Porshen yu.ch.n.ga
yaqinlashganda elektr uchkuni ish aralashmasini yondiradi (rasm, b).
Aralashma yonishi natijasida hosil bo‘lgan
yuqori bosimli gazlar
porshenni pastga itaradi. Porshenning harakati shatun (rasm, v) orqali
tirsakli valga uzatiladi. Porshen p.ch.n.ga
yaqinlashganda chiqarish
tuynugi ochilib, silindr ichidagi gazlar atmosferaga chiqib ketadi.
unda ish yo‘li va chikarish takti bajariladi. Porshen pastga harakat
qilib, karter bo‘shlig‘idagi yonuvchi aralashmani
qisadi va haydash
tuynugini ochadi. Bu vaqtda karterda siyraklanish hosil bo‘lib,
karbyuratordagi yonuvchi aralashma so‘rish tuynugi orqali karterga
kiradi.
Ikki taktli chiqish kaskadlari.
Kuchaytirgichni V holatdagi ish holatini ko‘rib chiqamiz.
Ikkala tranzistorning
kirishida signali bo‘lmaganda emitterga nisbatan baza potensiali nolga teng. YUkdagi
kuchlanish ham nolga teng. Tranzistorning kollektoriga emitterga nisbatan o‘zgarmas
kuch ulangan.
Kiberxavfsizlik asoslari fanidan Amaliy ish 1 Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish. Bajardi: Xusanov Maxmud Tekshirdi: Murodov M. Toshkent 2022 Mavzu Amaliy ish 1 Mavzu  Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tar-fayllar.org

|
Kiberxavfsizlik asoslari fanidan Amaliy ish 1 Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish. Bajardi: Xusanov Maxmud Tekshirdi: Murodov M. Toshkent 2022 Mavzu
|
bet | 1/2 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 20,87 Kb. | | #242729 |
Bog'liq Amaliy ish 1 Mavzu Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tar-fayllar.org
Amaliy ish 1 Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish. Bajardi: Xusanov Maxmud Tekshirdi: Murodov M. Toshkent 2022 Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kiberxavfsizlik asoslari fanidan
Amaliy ish 1
Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish.
Bajardi: Xusanov Maxmud
Tekshirdi: Murodov M.
Toshkent 2022
Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish.
Axborotni ximoyalashning samarali usullaridan biri kriptografik himoyalashdir.
Ushbu amaliy ishda ma’lumotlarni kriptografik himoyalash usullari tasniflanadi. Ya’ni klassik shifrlash algoritmlari, simmetrik shifrlash algoritmlari hamda ochiq kalitli shifrlash algoritmlari.
O‘rin almashtirish shifrlash algoritmi
O‘rin almashtirish shifrlash algoritmi uch qismdan iborat. Oddiy o‘rin almashtirish, kalit yordamida o‘rin almashtirish va ikki tomonlama o‘rin almashtirish.
Oddiy o‘rin almashtirish usuli. O‘rin almashtirishga misol tariqasida dastlabki axborot blokini matritsaga ustun bo‘yicha yozishni, o‘qishni esa qator bo‘yicha amalga oshirishni ko‘rsatish mumkin. Matritsa qatorlarini to‘ldirish va shifrlangan axborotni ustun bo‘yicha o‘qish ketma-ketligi kalit yordamida berilishi mumkin. Usulning kriptoturg‘unligi blok uzunligiga (matritsa o‘lchamiga) bog‘liq. Masalan uzunligi 64 simvolga teng bo‘lgan blok (matritsa o‘lchami 8x8) uchun kalitning 1,6 109 kombinatsiyasi bo‘lishi mumkin. Uzunligi 256 simvolga teng bo‘lgan blok (matritsa o‘lchami 16x16) kalitning mumkin bo‘lgan kombinatsiyasi 1,4 1026 ga yetishi mumkin. Bu holda kalitni saralash masalasi zamonaviy EHMlar uchun ham murakkab hisoblanadi.
O‘rin almashtirish shifri oddiy shifrlash hisoblanib, bu usulda qator va ustundan foydalaniladi. Chunki shifrlash jadval asosida amalga oshiriladi. Bu yerda kalit (K) sifatida jadvalning ustun va qatori xizmat qiladi. Matn (Т0) simvollarining o‘lchamiga qarab NxM jadvali tuziladi va ochiq matnni (Т0) ustun bo‘yicha joylashtirilib chiqiladi, qator bo‘yicha o‘qilib shifrlangan matnga (Т1) ega bo‘linadi.
Masalan, «XUSANOV MAXMUD» матни шифрлансин.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kiberxavfsizlik asoslari fanidan Amaliy ish 1 Mavzu: Klassik shifrlash algoritmlarini ishlash tartibini o‘rganish. Bajardi: Xusanov Maxmud Tekshirdi: Murodov M. Toshkent 2022 Mavzu
|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar

460
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUXAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILIALI
KOMPYUTER TIZIMLARI KAFEDRASI
5330500 - Kompyuter injiniringi («Kompyuter injiniringi») yo’nalishi
“Kompyuter tarmoqlari” fanidan
MUSTAQIL ISH № 1
Mavzu: Tarmoq pog’onasi
Bajardi: ____________ 3-kurs talabasi Samadov A.
Qabul qildi: ___________ Sattarov M.A.
Ishni bahosi: ___________ ball
Samarqand – 2021
461
Mavzu rejasi:
1. Tarmoq pog’onasi.
2. Oldindan aloqa o’rnatishga asoslangan (connection oriented) va oldindan aloqa
o’rnatishga asoslanmagan (connectionless) aloqa usullari.
3. Ma’lumotlarni marshrutlash usullari, marshrutlash protokollarining turlari.
4. LAN, MAN va WAN tarmoqlarida qo’llaniladigan marshrutlash protokollari.
5. Marshrutlash protokollarini qiyosi va tahlili.
Kalit so’zlar:tarmoq (network), marshrutlash (routing), marshrut (route),
protokol (protocol), connection oriented, connectionless, tarmoq pog’onasi (network
layer), kanal pog’onasi (link layer), tarmoq topologiyasi (network topology),
marshrutizator (router), manba (source), qabul qiluvchi (destination), IP, ISP, LAN,
Ethernet, paket (packet), transport pog’onasi (transport layer), xizmat (service), WAN,
MAN, deytagramalar (datagrams), deytagrama tarmoqlari (datagram networks),
virtual kanal (VC, Virtual Circuit), virtual kanalli tarmoq (virtual-circuit network),
marshrutlash algoritmi (routing algorithm), manzil (address), IPv4, IPv6, belgili
kommutatsiya (label switching), MPLS, TCP, FTP, DHCP, SMTP, POP, tarmoqosti
(subnet), DVA, LSA, avtonom tizim (autonomous system), EGP, BGP, OSPF, RIP, IS-
IS.
|
Nazorat savollari - Amaliy ish Bajardi: Abdukarimova m guruh: 071-19 Qabul qildi: Usmanbayev d toshkent -2023

|
Amaliy ish Bajardi: Abdukarimova m guruh: 071-19 Qabul qildi: Usmanbayev d toshkent -2023
|
bet | 10/12 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #131327 |
Bog'liq 5-6-7-8 amaliy ishlar T.R.TNazorat savollari:
Kompyuter tarmoqlarida qanday xavfsizlik monitoring vositalari mavjud?
Cacti tarmoq monitoringi xizmatini tashkil qilish.
Nagios tarmoq monitoringi dasturiy ta’minot tizimi.
Icinga Nagios monitoring tizimi haqida ma’lumot keltiring.
NeDi monitoring tizimi ishlash prinsipi.
8-Amaliy ish.
Kasperskiy taxdid razvedkasi xizmatlari tahlili
Ishdan maqsad: Kasperskiy taxdid razvedkasi xizmatlari bilan tanishish va foydalanish bo’yicha ko’nikmalarga ega bo’lish.
Ishni bajarish tartibi:
Kompyuter tarmoqlarida xavfsizlik monitoring vositalari xaqida tushunchalar olish va sozlanmalar bilan tanishish
Xavfsizlik monitoring vositalari ishchi oynalari bilan tanishish
Doimiy rivojlanib boruvchi IT xavfsizligi tahdidlarini kuzatish, tahlil qilish, talqin qilish va kamaytirish juda katta ishdir. Barcha sohalardagi korxonalar IT xavfsizligi tahdidlari bilan bog’liq xavflarni boshqarishda yordam berish uchun zarur bo’lgan dolzarb ma’lumotlarning yetishmasligiga duch kelishmoqda.
Kasperskiy laboratoriyasining kiberxavfsizlikning har bir jabhasi bo’yicha bilimi, tajribasi va chuqur razvedkasi uni dunyodagi eng nufuzli huquqni muhofaza qilish organlari va davlat idoralari, jumladan, INTERPOL va yetakchi CERTlarning ishonchli hamkoriga aylantirdi. Siz bugungi kunda tashkilotingizda ushbu razvedkadan foydalanishingiz mumkin.
Kasperskiy laboratoriyasining tahdidlarni aniqlash xizmatlari sizga ushbu tahdidlarni yumshatish uchun zarur bo’lgan ma’lumotlarga kirish imkonini beradi.
Kaspersky Lab Threat Intelligence Services quyidagilarni o’z ichiga oladi:
• Tahdid ma’lumotlari
• APT razvedka hisoboti
• Moslashtirilgan tahdidlar haqida hisobot
• Kaspersky Threat Search
• Kaspersky Phishing Tracking
• Kaspersky Botnet Tracking
Tahdid ma’lumotlari manbasi
Birinchi darajali xavfsizlik sotuvchilari va korxonalari yuqori darajadagi xavfsizlik yechimlarini ishlab chiqarish yoki o’z bizneslarini himoya qilish uchun vaqtdan beri o’tgan va nufuzli Kasperskiy tahdid ma’lumotlar tasmasidan foydalanadilar.
Kiberhujumlar har kuni sodir bo’ladi. Kibertahdidlar sizning mudofaangizni buzishga urinishlari sababli doimiy ravishda chastotasi, murakkabligi va chalkashligi bilan o’sib bormoqda. Dushmanlar hozirda biznesingizni buzish yoki mijozlaringizga zarar yetkazish uchun murakkab bosqinlarni o’ldirish zanjirlari, kampaniyalari va moslashtirilgan taktika, texnika va tartiblardan (TTP) foydalanadilar.
Kasperskiy laboratoriyasi sizning biznesingiz yoki mijozlaringizni kibertahdidlar bilan bog'liq xavf va oqibatlar haqida xabardor qilish uchun doimiy yangilanib turuvchi Tahdid ma’lumotlari tasmalarini taklif etadi, bu sizga tahdidlarni yanada samaraliroq yumshatishga va hujumlar boshlanishidan oldin hujumlardan himoyalanishga yordam beradi.
|
| |
Razvedka jarayoni - Amaliy ish Bajardi: Abdukarimova m guruh: 071-19 Qabul qildi: Usmanbayev d toshkent -2023

|
Amaliy ish Bajardi: Abdukarimova m guruh: 071-19 Qabul qildi: Usmanbayev d toshkent -2023
|
bet | 11/12 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #131327 |
Bog'liq 5-6-7-8 amaliy ishlar T.R.TRazvedka jarayoni
8.1.- rasm. Kasperskiy tahdidlar razvedkasi manbalari
Kaspersky Threat Data Feeds real vaqt rejimida real dunyodan olingan, sinchkovlik bilan tekshirilgan tahdid ko’rsatkichlari ma’lumotlarini o’z ichiga oladi.
Tahdidlarni qidirish
Bugungi kunda kiberjinoyat chegara bilmaydi va texnik imkoniyatlar tez yaxshilanmoqda: biz hujumlar tobora murakkablashib borayotganini ko’ryapmiz, chunki kiberjinoyatchilar o’z maqsadlariga tahdid qilish uchun qora veb resurslaridan foydalanadilar. Kibertahdidlar doimiy ravishda chastotasi, murakkabligi va chalkashligi bo'yicha o’sib bormoqda, chunki sizning himoyangizni buzishga yangi urinishlar qilinmoqda. Hujumchilar o’z kampaniyalarida biznesingizni buzish, aktivlaringizni o’g’irlash yoki mijozlaringizga zarar yetkazish uchun murakkab o’ldirish zanjirlari va moslashtirilgan taktikalar, usullar va tartiblardan (TTP) foydalanadilar.
Kaspersky Threat Lookup kibertahdidlar va ularning aloqalari haqida Kasperskiy laboratoriyasi tomonidan olingan barcha bilimlarni yagona, kuchli veb-xizmatga birlashtiradi. Maqsad xavfsizlik guruhlaringizni imkon qadar ko’proq ma’lumot bilan ta’minlash, kiberhujumlar tashkilotingizga ta’sir qilishidan oldin ularning oldini olishdir. Platforma URL-manzillar, domenlar, IP-manzillar, fayl xeshlari, tahdid nomlari, statistik/xulq-atvor ma’lumotlari, WHOIS/DNS ma’lumotlari, fayl atributlari, geolokatsiya ma’lumotlari, yuklab olish zanjirlari, vaqt belgilari va boshqalar haqida so’nggi batafsil ma’lumotlarni oladi. Natijada global ko’rinishga ega yangi va paydo bo’layotgan tahdidlar, tashkilotingizni himoya qilish va hodisalarga javob berishni kuchaytirishga yordam beradi.
Kaspersky Threat Lookup tomonidan taqdim etilgan tahdidlar haqida ma’lumot uzluksiz mavjudligi va izchil ishlashini ta’minlaydigan nosozliklarga chidamli infratuzilma tomonidan real vaqt rejimida yaratiladi va nazorat qilinadi. Yuzlab ekspertlar, jumladan, butun dunyo bo’ylab xavfsizlik boʻyicha tahlilchilar, bizning GReAT jamoamizning dunyoga mashhur xavfsizlik mutaxassislari va ilg’or ilmiy-tadqiqot guruhlari – barchasi real dunyo tahdidlari bo’yicha qimmatli razvedka ma’lumotlarini yaratishga hissa qo’shadi.
Botnet Tracking
Mijozlaringiz va obroyingizga tahdid soluvchi botnetlarni aniqlash uchun ekspert monitoringi va xabar berish xizmatlari.
|
| |
4-amaliy mashg’ulot. Ishlab chiqarishdagi shovqin va vibratsiyani hisoblash

3-amaliy mashg’ulot.
ISHLAB CHIQARISHDAGI SHOVQIN VA VIBRATSIYANI
HISOBLASH.
Ishning maqsadi.
Ishlab chiqarishdagi shovqin va vibratsiyani
hisoblash uslubiyatini o’rganish.
Shovqin
va
vibratsiya
intensivligining
ko‘rsatkichlari.
Korxona
va qurilishdagi
texnologik
jarayonlarda, jixozlar
ishlayotganda
shovqin va vibratsiya paydo bo'ladi.
Ishlayotgan
maydalagichlar,
tegirmonlar,
kompressor
hamda
ventilyatsiya
qurilmalari,
mexanizatsiyalashtirilgan asboblar va
boshqa
jixozlar
shovqin
va
vibratsiyaning
asosiy
manbalaridir.
Shovqin va vibratsiya elastik muhit
zarralarining to'lqinsimon tarqaladigan
tebranma harakatidir. Ularning insonga
ta’siri
tebranishlar
chastotasiga
bog'liq.16
Gtsdan
kam
chastotali
tebranishlar
odamga
silkinish
-
vibratsiya
kabi
ta’sir qiladi. 16 -
20000
Gts
chastotali
tebranishlar
shovqin hosil qiladi.
Umumiy ma’lumotlar
Shovqin kelib chiqishi bo’yicha asosan uch xil bo’ladi:
1. Sanoat shovqin.
2. Transport shovqini.
3. Maishiy shovqinlar.
Shu bilan birga gaz va suyukliklarning xarakati natijasida xam shovqin
chiqishi mumkin. Bunday shovqinlar
aerodinamik shovqinlar
deb ataladi.
Shovqin darajasi yukori bo’lgan sexlarda ishlovchi ishchilarda kasbiy
kasallik “shovqin kasalligi” uchrab turadi. Shu bilan birga ayrim ish joylarining
surunkali titrashni natijasida “vibratsion kasalik” xam uchrab turadi.
Shovqin, titrash va ultra-infratovush qattiq jism, gaz hamda suyuqlik
moddiy qismlarning mexanik tabranishlaridir. Ruxsat etilgan chekli sanitariya
talablaridan ortiq bo’lgan ishlab chiqarish shovqinlari, titrashlari va ultra-
infratovushlari muntazam ravishda ta’sir etganda odam organizmiga zararli
ta’sir qilib, keyinchalik og’ir kasbiy kasalliklarni keltirib chiqarishi mumkin.
Sukunatni buzadigan yoki foydali tovushni eshitishga xalaqit beradigan
har qanday tovush
shovqin
deb ataladi. Kuchli, keskin va uzoq davom etadigan
shovqinlar odamning ahvoliga yomon ta’sir qiladi, tez charchatadi, asab va
yurak-tomir sistemasi ishini buzadi.
Eshitish infratovush bilan ogrikning boshlanishi urtasidagi oralik bulib,
u taxminan 140 dB ni tashkil etadi .
|