Dasturlash asoslar

|
Dasturlash asoslar
|
bet | 1/10 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #230790 |
Bog'liq Massiv kurs ishi
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TAʼLIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MIRZO ULUG‘BEK NOMIDAGI
OʻZBEKISTON MILLIY UNIVERSITETININIG JIZZAX FILIALI
AMALIY MATEMATIKA FAKULTETI
«KOMPYUTER ILMLARI VA DASTURLASHTIRISH» KAFEDRASI
“DASTURLASH ASOSLAR” FANIDAN
KURS ISHI
Mavzu: Matrisalar
Bajardi: “Axborot tizimlari vatexnologiyalari” ta’lim yoʻnalishi 1-kurs
163_23- guruh talabasi Esonova Ruxshona
Ilmiy rahbar: Kayumov Oybek
Jizzax 2024
Mavzu: Matrisalar
MUNDARIJA
KIRISH…………………………………………………………………………….1
Kurs ishining dolzarbligi……………………………………………………….…...3
Kurs ishining ahamiyati……………………………………………………………..3
Kurs ishining maqsadi.……………………………………………………………...4
I.BOB. IKKI O’LCHAMLI MASSIVLAR……………………………………....5
1.1 Ikki o’lchamli massivlar………………………………………………………...8
1.2 For va foreach tsikllaridan foydalanish..............................................................12
II.BOB. ALGORITMLAR HAQIDA TUSHUNCHA. MASSIVLARNI
SARALASH ALGORITMLARI………………………………………………..13
2.1 Algoritmning asosiy xossalari………………………………………………….19
2.2 Massivlarni tezkor saralash…………………………………………………….23
2.3 Massivlar birlashtirib saralash algoritmi……………………………………….26
XULOSA…………………………………………………………………………..28
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR………………………………………....29
KIRISH
Dastur so‘zi ham komandalarning alohida blokini (berilgan kodini) aniqlovchi so‘z, ham yaxlit holdagi bajariluvchi dasturiy mahsulotni belgilovchi so‘z sifatida ishlatiladi. Dasturlashga talabni o‘zgarishi nafaqat tillarning o‘zgarishiga balki uni yozish texnologiyasini ham o‘zgarishiga olib keldi.
Keyingi yillarda amaliy dasturchilarga juda ko‘p integratsion dastur tuzish muhitlari taklif etilayapti. Bu muhitlar u yoki bu imkoniyatlari bilan bir–biridan farq qiladi.
Vaqt o‘tishi bilan dasturchilar oldiga quyilgan masalalar o‘zgarib boradi. Bundan yigirma yil oldin dasturlar katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash uchun tuzilar edi. Bunda dasturni yozuvchi ham, uning foydalanuvchisi ham kompyuter sohasidagi bilimlar bo‘yicha professional bo‘lishi talab etilardi. Hozirda esa ko‘pgina o‘zgarishlar ro‘y berdi. Kompyuter bilan ko‘proq uning apparat va dasturiy ta’minoti, haqida tushunchalarga ega bo‘lmagan kishilar ishlashyapti. Kompyuter odamlar tomonidan uni, chuqur o‘rganish vositasi emas, ko‘proq o‘zlarining oldilariga qo‘yilgan, o‘zlarining ishlariga tegishli bo‘lgan muammolarini yechish instrumenti bo‘lib qoldi.
Foydalanuvchilarning ushbu yangi avlodini dasturlar bilan ishlashlarini osonlashtirilishi bilan bu dasturlarning o‘zini murakkabligi darajasi oshadi.
Zamonaviy dasturlar - foydalanuvchi bilan do‘stona munosabatni yuqori darajada tashkil qiladigan ko‘p sondagi oynalar, menyu, muloqot oynalari va vizual grafikaviy muhitlardan tarkib topgan interfeysga ega bo‘lishi lozim.
Saralashdan biz kundalik hayotmizda ko’p foydalanamiz. Masalan bazordan biror narsa xarid qilishimizda, uning ko’proq narxi bilan qiziqamiz yoki ularni taqqoslaymiz. Bu narsalar bizga oddiy hodisa bo’lib qolgan, lekin biz siz bilan bu jarayon qanaqa miyamizda xosil bo’layotganligini bir o’ylab ko’raylik. Demak, oddiygina biz kunda faydalnayotgan xarakatlarimizni dasturini tuzish uchun ko’p narsalarni bilishimiz va aniq bir maqsadga yo’naltirgan tartiblangan qoidalar yig’indisi zarur bo‟ladi.
Agar ma’lumotlar kampyuter xotirasida muayyan tartibda saqlanadigan bo’lsa, axlorotga ishlov berish va uni izlash bilan bog’liq ko’p masalalar oddiyroq, tezroq va samaraliroq xal qilinadi. Bir qator hollarda ma'lumotlarning tartibga solinganligidan foyda aniq bo’lib, maxsus isbotlashlarni talab etmaydi. Agar lug’at yoki telefon ma’lumotnomasida so’zlar va familalar alifbo tartibida joylashtirilmaganda ulardan foydalanish qanchalik qiyin bo’lishini tasavvur etish mumkin. Lekin ma’lumotlarni saralash zaruriyati masalasi xar safar muoyyan vazifasiga nisbatan xal qilishi zarur. Bunda tashqi xotira qurulmalari imkoniyatlari, opetativ xotira xajmi, ma’lumotlarga murojaat qilish tezligi, ularni yangilab turish tezligi va ishlov berish xarekteri kabilarni tahlil qilish zarur.
Turli ilovalarda tartibga solishning turli mezonlaridan foydalaniladi. Ma’lumotlarularga murojat qilish ehtimolining qiymati, qancha tez-tez murojat yetib turishiga ko’ra tartibga solishi mumkin. Odatda, tartibga solish yozuv bo’yicha amalga oshiriladi.
Axbotot tizimlari bilan ishlov beriladigan ma’lumotlar birligi bir qator axborot maydonidan iborat bo’lgan yozuv xisoblanadi. Yozuv faqat bittagina maydondan iborat bo‟lishi mumkin va bu xolda u kalitli hisoblanadi. Tartibliga solish natiyjasida yozuvlar kalitlarning qiymati ortib borishi yoki kamayib borish tartibida joylashadi. Bunday tartibga solish jarayoni saralash deb ataladi. Masalan, fakultet talabalaridan to’g’risidagi ma’lumotlardan iborat bo’lgan yozuvlar talabalarning reyting daftarchalari nomerlari bo’yicha tartibga solingan bo’lishi mumkin. Yozuvlar dastlabki ketma–ketligi turli darajada tartibga solingan bo’lishi mumkin.
Balki yozuv elementlari belgilangan tartibda joylashgan bo’lishi mumkin. Boshqa bir xolatda elementlarga teskari, yani yozuvlarning dastlabki ketme–ketligi teskari tartibda joylashgan bo’lishi mumkin. Yozuvlarning dastlabki ketma– ketligining qanday tartibda joylashganlik darajasiga ko‟ra, solishtirishlar va joyini o’zgartirishlarning u yoki bu soni talab etiladi.
Saralash usulini boholashda solishtirishlar va o’rnini o’zgartirishlarning eng ko’p va kam sonlarini topish juda oson. Bu operatsiyalarning o’rtacha sonini aniqlash uchun kombinatorikaning tegishli bo’limlarini jalb etish zarur.
|
| |