Didaktikaning - Vazirligi urganch davlat

|
Vazirligi urganch davlat
|
bet | 21/301 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 0,96 Mb. | | #263417 |
Bog'liq Umumiy Pedagogika darslik. 08.09.22Didaktikaning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. Ta’lim jarayoni jamiyat rivojlanishining ijtimoiy, iqtisodiy va siyosiy shart-sharoitlari, odamlar faoliyati va hayotiy ehtiyojlari, zamonaviy fan-texnika taraqqiyotining yuutuqlariga hamma ta’lim oluvchilarning shaxsiy sifatlariga qo‘yilgan katta talablarga asoslanadi.
Didaktika sohasidagi natijalar uning oldiga yangi-yangi masalalarni ko‘ndalang qo‘yadi. Bu muammolarni hal qilish boshqa fan yutuqlaridan maksimal darajada samarali foydalanishni talab etadi.
Falsafa va sotsiologiya jamiyat va atrof-muhit rivojining umumiy qoniyatlari haqidagi fanlar sifatida odamlarning hayoti va faoliyatining ijtimoiy va boshqa o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olishda didaktikaga yordam beradi.
Siyosatshunoslik ta’limdagi siyosiy hodisalar va jarayonlar bilan bog‘liq didaktik masalalarni ochish uchun xizmat qiladi.
Etnologiya didaktikaga odamlarning milliy o‘ziga xosliklarini to‘g‘ri hisobga olishda yordam beradi, qaysiki ta’limda milliy tajribalar o‘ziga xos xususiyatga ega.
Pedagogik psixologiya ta’lim jarayonida bilim, ko‘nikma va malalalarni egallash jarayonining psixologik qonuniyatlari va printsiplarini hisobga olishga imkoniyat beradi.
Odam fiziologiyasi ta’lim jarayonida odam tana tuzilishi va nerv tizimining ishlash qonuniyatlarining o‘ziga xos xususiyatlari, ularning roli, ahamiyati va o‘ziga xos vazifalarni ko‘rsatishga yordam beradi.
23 Подласый. И.П. Педагогика. M.: Владос. 2003. C. 247.
Xususiy metodika – alohida predmetlarni o‘qitishla mo‘ljalga olish ta’limning turli shakl va vositalarini qo‘llanishining o‘ziga xosliklarini aniq hisobga olishda didaktikaga yordam beradi. 24
Didaktik kategoriyalarning mazmun-mohiyati
Muayyan fanga xos bo‘lgan tushunchalarda insoniyat tomonidan ijtimoiy taraqqiyot jarayonida to‘plangan bilimlar aks etadi. Mavjud ilmiy tushunchalar ikki asosiy guruhga ajratiladi:
falsafiy tushunchalar;
xususiy ilmiy, ya’ni, muayyan fangagina xos bo‘lgan tushunchalar. Didaktika uchun “umumiy va alohida”, “mohiyati va hodisa”, “qarama-
qarshilik”, “bog‘liqlik” kabi falsafiy tushunchalar ham muhim ahamiyatga ega. Didaktikada qo‘llaniladigan umumiy-ilmiy tushunchalar orasida “tizim”, “tuzilma”, “vazifa”, “element” kabilar alohida o‘rin tutadi. Pedagogikaga xos didaktik tushunchalar sirasiga quyidagilar kiradi:
ta’lim - o‘quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularda amaliy ko‘nikma va malakalarni shakllantirish, ularning bilish qobiliyatlarini o‘stirish va dunyoqarashlarini tarbiyalashga yo‘naltirilgan jarayon;
dars – bevosita o‘qituvchi rahbarligida muayyan o‘quvchilar guruhi bilan olib boriladigan ta’lim jarayonining asosiy shakli;
bilim olish – idrok etish, o‘rganish, mashq qilish va muayyan tajriba asosida xulq-atvor hamda faoliyat ko‘nikma, malakalarining mustahkamlanib, mavjud bilimlarning takomillashib, boyib borish jarayoni;
ta’lim jarayoni – o‘qituvchi va o‘quvchilar o‘rtasida tashkil etiluvchi hamda ilmiy bilimlarni o‘zlashtirishga yo‘naltirilgan pedagogik jarayon.
o‘quv fani – ta’lim muassasalarida o‘qitilishi yo‘lga qo‘yilgan hamda o‘zida muayyan fan sohasi bo‘yicha umumiy yoki mutaxassislik bilim asoslarini jamlagan manba.
ta’lim mazmuni – davlat ta’lim standartlari asosida belgilab berilgan hamda ma’lum sharoitda muayyan fanlar bo‘yicha o‘zlashtirilishi nazarda tutilgan ilmiy bilimlar mohiyati.
Didaktikada “idrok etish”, “o‘zlashtirishi”, “mahorat”, “rivojlanish” va boshqalar (psixologiya) hamda “boshqarish”, “qayta aloqa” (kibernetika) kabi turdosh fanlarga xos bo‘lgan tushunchalar ham qo‘llaniladi.Didaktikaning tushunchali-terminologik tizimi muntazam yangilanib va to‘ldirilib borilmoqda.
|
| |