nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Основы пакета - bet 31

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
42
Gene/S va Blue Gene/R, IBM vaʻdasiga ko‗ra, unumdorligi 1000 Tflops (1
Rflops)ga yetkazilgan.
Bunday yuqori unumdorli kompyuterlarni bitta mikroprotsessorda yaratish
mumkin emasligining sababi, elektromagnit to‗lqinlarining tarqalish tezligi
(300 000 km/s) bilan bog‗liq, chunki bir necha millimetr masofaga
(mikroprotsessor tomonlarining chiziqli o‗lchami) signalni tarqalish vaqti
sekundiga 100 milliard operatsiya tezligi bitta operatsiyani bajarish vaqti bilan bir
xil bo‗lib qoladi. Shuning uchun superkompyuterlar yuqori parallelli ko‗p
protsessorli hisoblash tizimlar (KPHT) ko‗rinishida yaratiladi.
Yuqori parallelli KPHT bir necha turlardan iborat:
1. Magistralli (konveyerli) KPHT, ularda protsessorlar ishlov beriladigan
axborotlar oqimi bilan bir vaqtning o‗zida turli operatsiyalarni bajaradilar. Bunday
KPHT larni turlarga ajratish bo‗yicha qabul qilingan tamoyiliga asosan, ular ko‗p
martali oqimli buyruq va bir marta oqimli axborot tizimlariga mansubdir
(mnogokratnim potokam komand i odnokratnim potokam dannix-MKOD, yoki
MISD – Multiple Instruction Single Data).
2. Vektorli KPHT, ularda barcha protsessorlar bir vaqtning o‗zida turli
axborotlar bilan bitta buyruqni bajaradilar–bir martali buyruq oqimi ko‗p martali
axborotlar oqimi bilan (odnokratniy potok komand s mnogokratnim potokom
dannix–OKMD, yoki SIMD–Single Instruction Multiple Data).
3. Matritsali KPHT, ulardagi mikroprotsessorlar bir vaqtning o‗zida ishlov
berilishi kerak bo‗lgan ketma-ket axborotlar oqimi bilan turli operatsiyalar
bajaradilar–ko‗p martali buyruqlar oqimi ko‗p martali axborotlar oqimi
(mnogokratniy potok komand s mnogokratnim potokom dannix–MKMD, yoki
MIMD–Multiple Instruction Multiple Data).
|
| |
Comprehension check - Topical News Lessons

|
Topical News LessonsBog'liq 1,2 - THE GUARDIAN WEEKLY Elementary (2)Comprehension check
Match the beginnings and endings of the sentences:
1 The big corporations say ….
a …. is one of Brazil’s biggest popular movements.
2 The MST ….
b …. a lot of peasant leaders were murdered.
3 20 years ago ….
c …. quickly exhausts the soil.
4 Between 1981 and 1984 …
d …. GM food can solve the problem of hunger.
5 Many people became ill ….
e …. gave land to 260,000 families.
6 Chemical farming ….
f …. by controlling the seed companies.
7 The reform programme ….
g …. from the side-effects of the chemicals.
8 Big companies will dominate farming ….
h …. there was a secret war between rich and poor.
Vocabulary Work
Find words in the text which are the opposite of these words:
1 rich
6 near
2 very, very small
7 unfair
3 unpopular
8 difficult
4 to support
9 lose
5 more
10 to forget
Word Building
Complete the table:
NOUN
VERB
1 production
____________________
2 occupation
____________________
3 ____________________
to choose
4 opposition
____________________
5 ____________________
to grow
6 control
____________________
7 ____________________
to murder
8 education
____________________
Working the land to feed the people
L E V E L O N E
-
E L E M E N TA RY
© onestopenglish.com 2002 4 This page can be photocopied.
Discussion
Which of these will be good for the future of the world?
• small farms
• pesticides and fertilisers
• multinational food companies
• traditional farming methods
• GM foods
Working the land to feed the people
L E V E L O N E
-
E L E M E N TA RY
|
| |
Topical News Lessons - bet 19

©Macmillan Publishers Ltd
Taken from the News section in
www.onestopenglish.com
Complete the sentences using a preposition:
1. The whole street was full ________ SUVs.
2. Protesters set SUVs ________ fire.
3. Be honest ________ yourself.
4.
During the Iraq war, many drivers were proud ________ their vehicles.
5. Protesters say SUV drivers do not care ________ the environment.
6. The amount of petrol used has a big effect ________ the environment.
7. SUVs make a lot of money ________ the car industry.
8. 30% ________ the cars sold in the US are SUVs.
Rearrange the letters to make words from the text:
1. leivche
2. rolpupa
3. sonpicramo
4. nevnrenimot
5. gransmute
©
Macmillan Publishers Ltd 2005
Taken from the
Magazine
section in
www.onestopenglish.com
stop
english.com 2002 | 
This page can be photocopied

|
stop
english.com 2002 |
This page can be photocopiedBog'liq 1,2 - THE GUARDIAN WEEKLY Elementary (2)stop
english.com 2002 |
This page can be photocopied
.
‘Old’ Europe reuniting East with West
Level 1 |
Elementary
1
1
Pre-reading | Key Vocabulary
Match the words with their meanings
1.
a crisis
a.
to take the place of something
2.
to criticise
b.
to write to ask for something
3.
an effect
c.
a time of great danger or difficulty
4.
to apply
d.
to make something bigger
5.
a warning
e
. an agreement between countries
6.
to replace
f.
to say that somebody is wrong or bad
7.
to enlarge
g.
saying that something bad will happen
8.
a treaty
h.
a change that happens because of something
2
Who’s Who
Fill the gaps using the words in the list
European
foreign
president
defence
minister
the USA
1.
Jacques Chirac is the _______________________________________ of France.
2.
George Bush is the president of _______________________________________ .
3
.
Donald Rumsfeld is the US _______________________________________ secretary.
4
.
Romano Prodi is the president of the _______________________________________ Commission.
5
.
Bronislaw Gemerk is the former Polish _______________________________________ minister.
6
.
Adrian Nastase is the Romanian prime _______________________________________ .
Now read the text and check your answers:
|
| |
-jadval - Основы пакета

40
Superkompyuterlar. Superkompyuterlarga tezligi sekundiga yuzlab million–
o‗nlab milliard, suriluvchi vergulli operatsiyalarni bajaruvchi (Mflops),
quvvatli
ko‗p protsessorli hisoblash mashinalari kiradi.
Superkompyuterlar quyidagi murakkab masalalarni yechish uchun
qo‗llanadi, davlat xavfsizligini ta‘minlash
masalalari, kosmosni tadqiq qilish
masalalari, ob-havoni bashorat qilish (shu
jumladan, to‗fonlarning quvvati va
harakat yo‗nalishining bashorati), inson va hayvonlarni
bioximik tadqiqot
masalalari, yadro qurolining ishga layoqatliligini nazorat qilish,
AES ishonchli
ishlashining nazorati va hokazo. Birinchi superkompyuterlar g‗oyasi 1960-yili
yaratilgan, 1972-yili esa o‗zi yaratilgan (20 Mflops unumdorlikka ega bo‗lgan
ILLIAC IV). 1975-yildan boshlab unumdorligi 160 Mflops va operativ xotira
sig‗imi 8 Mbayt bo‗lgan Cray 1
superkompyuterini yaratib, birinchilikni Cray
Research firmasi egalladi, 1984-yili to‗liq SIMD arxitekturasi joriy etilgan Cray 2
yaratilib, superkompyuterlarning yangi avlodini dunyoga keltirdi. Cray 2–
unumdorligi-2000 Mflops, operativ xotira sig‗imi–2 Gbayt.
Hozirgi vaqtda dunyoda bir necha minglab superkompyuterlar mavjud, Cray
firmasining oddiy ofis uchun mo‗ljallangan Cray EL dan boshlab to quvvatli Cray
-3, Cray -4, Cray Y-MP C90 gacha; NEC kompaniyasining SX-3 SX-X;
Control
Data firmasining Research, Cyber 205; Fujitsu kompaniyasining VP 2000 (ikki
firma Yaponiyaniki); Fujitsu Siemens (Germaniya-Yaponiya) VPP 500 va hokazo,
unumdorligi bir necha yuz ming Mflops.
Rossiyada yaratiligan va ishlab chiqarilgan YES 1191, YES 1195,
―Elburus‖superkompyuterlari. YES 1195, YES 1191.01
ofis variantlarining
unumdorligi mos ravishda 50 Mflops va 500 Mflopsga ega.
Superkompyuterning tipik modellari:
- yuqori parallelli ko‗p protsessorli hisoblash tizimlari, tezligi 100 000
Mflops dan ko‗proq;
HL-4
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat:  MVA

|
HL-4
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
|
bet | 6/8 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 311,88 Kb. | | #255513 |
Bog'liq ett kurs ishi jasur (TT natijasi)HL-4
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
"D" podstansiya uchun maksimal yuklamalardan foydalanish vaqti TA ni aniqlaymiz.
soat
jadvaldan tokning iqtisodiy zichligi ji=1,3 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
"D" podstansiya uchun AC-240 markali simlar tanlanadi.
Jadvaldan HL-4 uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
HL-5
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
"B" p/st dagi II kategoriyali iste’molchini ishonchli ravishda elektr bilan ta’minlash uchun metall tayanchlarda joylashgan ikkita alohida parallel liniyani qabul qilish kerak. Shunda har bir liniyadan hisobiy yuklama tokining yarmisi o‘tadi, ya’ni 213/2=106,5 A
maksimal yuklamalardan foydalanish vaqti TXL-2 ni aniqlaymiz.
soat
jadvaldan tokning iqtisodiy zichligi ji=1,3 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
"E" podstansiya uchun 2xAC-240 markali simlar tanlanadi.
Bitta liniya uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
2 ta parallel liniyalar uchun:
Om
Om
MVAr
HL-6
Berilgan stansiya shinalarini sistema bilan bog‘lovchi liniyaning kesim yuzasini topishga alohida ahamiyat berish kerak. Bu liniyadan loyihalanayotgan tarmoqning maksimal, minimal va avariyadan keyingi (holatlari) ish rejimlariga bog‘liq bo‘lgan har xil quvvat o‘tishi mumkin
Maxsimal rejim :
Minimal rejim :
Avariyadan keying rejim (elektrostansiyada 1 ta generator o`chirilgan)
|
| |
HL-1
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat:  MVA

|
HL-1
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
|
bet | 5/8 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 311,88 Kb. | | #255513 |
Bog'liq ett kurs ishi jasur (TT natijasi)HL-1
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
183.5A
"A" podstansiya uchun maksimal yuklamalardan foydalanish vaqti TA ni aniqlaymiz.
soat
jadvaldan tokning iqtisodiy zichligi ji=1,4 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
"A" podstansiya uchun 2xAC-240 markali simlar tanlanadi.
Jadvaldan HL-1 uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
HL-2
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
"B" p/st dagi I kategoriyali iste’molchini ishonchli ravishda elektr bilan ta’minlash uchun metall tayanchlarda joylashgan ikkita alohida parallel liniyani qabul qilish kerak. Shunda har bir liniyadan hisobiy yuklama tokining yarmisi o‘tadi, ya’ni 233,52/2=116,76 A
maksimal yuklamalardan foydalanish vaqti Thl-2 ni aniqlaymiz.
soat
jadvaldan tokning iqtisodiy zichligi je=1,4 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
"B" podstansiya uchun 2xAC-240 markali simlar tanlanadi.
Bitta liniya uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
2 ta parallel liniyalar uchun:
Om
Om
MVAr
HL-3
Maksimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
"C" p/st dagi I kategoriyali iste’molchini ishonchli ravishda elektr bilan ta’minlash uchun metall tayanchlarda joylashgan ikkita alohida parallel liniyani qabul qilish kerak. Shunda har bir liniyadan hisobiy yuklama tokining yarmisi o‘tadi, ya’ni 319,7/2=159,85 A
maksimal yuklamalardan foydalanish vaqti TXL-2 ni aniqlaymiz.
soat
jadvaldan tokning iqtisodiy zichligi ji=1,3 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
"C" podstansiya uchun 2xAC-240 markali simlar tanlanadi.
Bitta liniya uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
2 ta parallel liniyalar uchun:
Om
Om
MVAr
|
| |
HL-6
Minimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA

|
HL-6
Minimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
|
bet | 7/8 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 311,88 Kb. | | #255513 |
Bog'liq ett kurs ishi jasur (TT natijasi)HL-6
Minimal rejimda liniyadan o‘tayotgan quvvat: MVA
Liniyadagi tok: A
tokning iqtisodiy zichligi je=1,4 A/mm2
Tok miqdoriga qarab liniyaning kesim yuzasi tanlanadi:
mm2
uchun ASO-300 markali simlar tanlanadi.
Jadvaldan HL-6 uchun:
Om/km Om
Om/km Om
MVAr/km MVAr
PODSTANSIYALARDA TRANSFORMATORLAR TANLASH VA ULARNING PARAMЕTRLARINI HISOBLASH
Kuchlanishni ko‘taruvchi podstansiyalarda transformatorlarni tanlash.
Generatorning to‘la quvvatini o‘tkazish uchun tanlanayotgan har bir transformatorning quvvati generator quvvatiga teng yoki katta bo‘lishi shart. Elektr stansiyalarida odatda blok “generator-transformator” qo‘llaniladi, shuning uchun transformatorlarning soni generatorlar soniga teng bo‘ladi.
SG=117,6 MVA
ТДЦ -125000/220 UYUK=242 kV UPK=10,5 kV
bitta transformator uchun:
|
Stansiya uchun:
|
Ом
|
Ом
|
Ом
|
Ом
|
кВт
|
кВт
|
кВАр
|
кВАр
|
Pasaytiruvchi podstansiyalarda transformatorlar tanlash.
Pasaytiruvchi kuch transformatorlari YUK tomonida kuchlanishni yuklamalar o‘chirilmay turib rostlaydigan maxsus qurilma (RPN) borligi bilan ko‘taruvchi transformatorlardan farq qiladi.
Podstansiya "A": II kategoriyali YUK tomonida 220 kV kuchlanish, yuklama 100 MVA ga teng. jadvaldan 2 ta bir xil 70% yuklamaga moslab ikkita bir xil transformator tanlaymiz:
|
| |
Основы пакета - bet 38

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
49
Xususan, 1.8-rasmda ko‗rsatilgan tarmoq adapteri ShKning tashqi
interfeysiga kiradi va hisoblash tarmoq tarkibida ishlaganda boshqa kompyuterlar
bilan axborot almashish maqsadida aloqa kanaliga ulash uchun xizmat qiladi.
Tarmoq bilan ulanish uchun modem ishlatiladi.
Yuqorida qayd qilingan ko‗pchilik qurilmalar shartli ravishda ajratilgan
guruh multimedia vositalariga taalluqlidir.
Multimedia (multimedia, ―ko‗p muhitlilik‖)–bu apparat va dasturiy
vositalarning majmuasi bo‗lib, u insonga o‗zi uchun turli-tuman tabiiy muhitdan
foydalanib, tovush, tasvir, grafika, matnlar, animatsiyalar va boshqalar orqali
kompyuter bilan muloqot qilishiga imkon beradi. Multimedia vositalariga tovushli
axborotni kiritish va tovushli axborotni chiqarish qurilmalari; mikrofonlar va
videokameralar, kuchaytirgichli akustik va tasvirlarni aks ettirish tizimlari, tovush
kolonkalari, katta tasvir ekranlari; tovush va videoadapterlar, videozaxvat platalari,
videomagnitofonlardan tasvirlarni oluvchi yoki videokameralar va ularni ShKga
kirituvchilar; bosma matnlarni va rasmlarni kompyuterga avtomatik ravishda
kiritishga imkon beruvchi ko‗p tarqalgan skanerlar; tovush va videoaxborotlarni
yozish uchun ishlatiladigan katta sig‗imga ega bo‗lgan optik disklardagi tashqi
xotira qurilmalari kiradi.
Qo‗shimcha integral mikrosxemalar. Tizimli shinaga va mikroprotsessorga,
shaxsiy kompyuterga tipik tashqi qurilmalar qatorida ba‘zi qo‗shimcha integral
mikrosxemalar ham ulanishi mumkin, ular mikroprotsessor bajaradigan
vazifalarning imkoniyatlarini kengaytirish va yaxshilash uchun xizmat qiladi:
- matematik soprotsessor;
- xotiraga bevosita ega bo‗lish kontrolleri;
- kiritish-chiqarish soprotsessori;
- uzulishlar kontrolleri va hokazolar.
Matematik soprotsessor suriluvchi va qayd qilingan vergulli ikkilik sonlar
ustida operatsiyalarning bajarilishini, ikkilik kodlashtirilgan o‗nlik sonlar ustidagi
|
| |
Aktiv quvvat balansi - Elеktr tarmoqlari va tizimlari

|
Elеktr tarmoqlari va tizimlari
|
bet | 3/8 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 311,88 Kb. | | #255513 |
Bog'liq ett kurs ishi jasur (TT natijasi)Aktiv quvvat balansi
Agar elektr stansiyada o‘rnatilgan (ishlab chiqarilayotgan) quvvat yig‘indisi ( ), yuklamalar quvvati ( ) elektr stansiyalarning xususiy ehtiyojiga sarflanadigan quvvat ( ), loyihalashtirilayotgan tarmoqdagi aktiv quvvat isrofi ( ) va quvvat rezervi ( ) lar yig‘indisiga teng bo‘lsa u holda sistemada balans sharti bajariladi.
Stansiyada o‘rnatilgan quvvat yig‘indisi MVt
Yuklamalar quvvati MVt
Elektr stansiyalarning xususiy ehtiyoji sarfi miqdori:
DIES uchun - teng. MVt
Aktiv quvvat isrofi ni yuklamalar quvvati yig‘indisining ( ) 6-10% ga teng deb olish mumkin. MVt
MVt
Reaktiv quvvat balansi
Generatorlarning aktiv quvvati MVt yoki kVt larda katalog va ma’lumotnomalarda ko‘rsatilgan bo‘ladi, generatorning reaktiv quvvatini esa quyidagi ifoda orqali topish mumkin:
МВАр
bu yerda, generatorning berilgan nominal quvvat koeffitsienti orqali aniqlanadi.
Reaktiv quvvat balansi tenglamasi quyidagi ko‘rinishga ega:
Yuklamalarning reaktiv quvvatlari aniqlanadi:
MVAr
MVAr
MVAr
MVAr
MVAr
Barcha yuklamalarning reaktiv quvvatlari yig‘indisi topiladi:
MVAr
Elektr stansiyaning xususiy ehtiyoji uchun sarflanadigan reaktiv quvvat ( ):
MVAr
Tarmoqdagi reaktiv quvvat isrofi quyidagicha aniqlanadi.
MVAr
Uzatuv liniyalari generatsiya qilayotgan zaryad quvvati bitta 110 kV li zanjirning har bir km uchun MVAr ga teng deb olinadi. 220 kV li zanjir uchun esa MVAr.
MVAr
Generatsiya qilinayotgan va iste’mol qilinayotgan quvvatlar orasidagi farq tarmoqdagi ortiqcha yoki yetishmayotgan reaktiv quvvat haqida ma’lumot beradi:
MVAr
To‘la quvvatlarni topamiz
MVA
MVA
MVA
MVA
MVA
|
| |
Radial variantining elektr hisob–kitobi

|
Radial variantining elektr hisob–kitobi
|
bet | 4/8 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 311,88 Kb. | | #255513 |
Bog'liq ett kurs ishi jasur (TT natijasi)Radial variantining elektr hisob–kitobi
Tarmoqning nominal kuchlanishini aniqlash
Nominal kuchlanishni tanlash elektr tarmog‘ini loyihalashda muhim o‘rin tutadi, chunki asosiy sarf-xarajatlar va ekspluatatsiya chiqimlari aynan shunga bog‘liq.
Uzunligi 250 km dan kamroq, kuchlanishi 35-500 kV li rayon elektr tarmoqlarini hisoblash uchun quyidagi tanlov usullari tavsiya qilinadi:
a) formula bo‘yicha
, kV
bu yerda, l – liniya uzunligi, km,
P – iste’molchini quvvati, kVt.
kV UHA=220 kV
kV UH V=220 kV
kV UHS=220kV
kV UH D=110 kV
kV UH E=220 kV
HL simlarining kesim yuzasini tanlash va ularning parametrlarini hisoblash
Rayon elektr tarmoqlari simlarining kesim yuzalari tokning iqtisodiy zichligi bo‘yicha tanlanib, tojlanishga va normal hamda avariyadan keyingi rejimlarda ruxsat etilgan tok qiymatiga tekshiriladi.
35 kV va undan yuqori kuchlanishli HL da odatda po‘lat-alyumin AS, ASO va ASU markali simlar ishlatiladi. Bu simlarda tokning iqtisodiy zichligi (ji) maksimal yuklamaning ishlash vaqtiga (Tm) bog‘liq. O‘rta Osiyo uchun:
Тм (соат)
|
10003000
|
30005000
|
50008760
|
Ji (А/мм2)
|
1,5
|
1,4
|
1,3
|
, soat.
Simning kesim yuzasi quyidagi formula orqali topiladi:
;
bu yerda, liniyaning maksimal ish rejimidagi yuklama toki, A;
maksimal rejimdagi liniyadan uzatilayotgan to‘la quvvat, MVA;
liniyaning nominal kuchlanishi, kV.
|
| |
Hujjat yaratilgan sana: 09. 01

Hujjat yaratilgan sana: 09. 01
Download
148,39 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
03.06.2024
Hajmi
148,39 Kb.
#259490
Download
148,39 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Hujjat yaratilgan sana: 09. 01
Download
148,39 Kb.
Matnni ko'rish
‘America wants war with all of us’

|
‘America wants war with all of us’ Pdf ko'rish
|
bet | 103/113 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 4,15 Mb. | | #229810 |
Bog'liq 1,2 - THE GUARDIAN WEEKLY Elementary (2)‘America wants war with all of us’
Level 1 |
Elementary
© one
stop
english.com 2002 |
This page can be photocopied
.
2
Muhammad Said is a journalist from
al-Ahram, the best-known newspaper
in Egypt. He believes that 90% of the
problem comes from the Arab-Israeli
conflict, which reminds Arabs that in
the past they were colonies. Arabs
think that the US only acts in favour of
Israel. So the Arab world, says Said, is
now in danger of “direct or indirect
colonialism”.
This kind of neo-colonialism means
that the US will try to change the
governments of countries they think
are unfriendly to the US. The US will
force “friendly” countries to introduce
reforms. The plan, says Said, is to
solve” the Palestinian question by war
and the Arabs as a national group will
suffer. After they have removed
Saddam Hussein, the Americans want
to make Iraq the centre of a new pro-
American geo-political region.
Other countries will then have to do
what the Americans tell them to do or
they will suffer the same fate as Iraq.
This will happen to unfriendly
countries such as Syria, or traditional
friends, such as Saudi Arabia.
If Arabs believed that the Americans
wanted to introduce democracy to
Iraq, they would support their actions
against Saddam Hussain. But they
don’t believe this.
“The US may be preparing a big
surprise for the region,” says Lebanese
journalist Saad Mehio, “but the Middle
East may also be preparing a big
surprise for the Americans.”
The Guardian Weekly
12-9-2002,
page 7
Decide whether these sentences are True or False (according to the article):
1
•
President Nasser was the founder of political Islam.
|
| |
Optik aloqa tizimlari

Optik aloqa tizimlari
Download
172,95 Kb.
Sana
20.05.2024
Hajmi
172,95 Kb.
#246386
Bog'liq
titul
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI
TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD
AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TELEKOMMUNIKATSIYA
TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI
OPTIK
ALOQA TIZIMLARI
Mustaqil ish - 1
Mavzu: Optik aloqa tarmoqlari. To’liq optik aloqa tarmoqlarni
qurilish xususiyatlari
Guruh: 044-20
Bajardi:
Fayzullayev Ibrohim
Tekshirdi: Ochilov L.S.
TOSHKENT 2024
Download
172,95 Kb.
Download
172,95 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Optik aloqa tizimlari
Download
172,95 Kb.
Assemblerlash jarayonida foydalaniladigan asboblar

|
Assemblerlash jarayonida foydalaniladigan asboblar
|
bet | 10/12 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 28,53 Kb. | | #264327 |
Bog'liq Kompyuterni tashkel etish 4 blok javoblariAssemblerlash jarayonida foydalaniladigan asboblar:
Assembler: Manba kodini mashin kodiga aylantiradi.
Linker: Ob'ekt fayllarini ijro etiladigan faylga bog'laydi.
Debugger: Dasturda xatolarni topish va tuzatish uchun ishlatiladi.
Assemblerlash jarayoni murakkab bo'lishi mumkin, ammo u dasturchilarga mashin kodiga yaqin darajada nazorat qilish imkoniyatini beradi.
17. Kompyuter tizimlarining unumdorlik kriteriyasi
Kompyuter tizimlarining unumdorligi bir vaqtning o'zida bir nechta omillarga bog'liq bo'lgan murakkab tushunchadir. Umuman olganda, kompyuter tizimi ma'lum bir vazifani bajarish uchun minimal vaqt va resurslarni ishlatib bajarganda samarali hisoblanadi.
Kompyuter tizimlarining unumdorligini baholash uchun ishlatiladigan bir qancha kriteriyalar mavjud:
Ish tezligi: Tizim ma'lum bir vazifani bajarish uchun qancha vaqt talab qiladi.
Resurslarni ishlatish: Tizim ma'lum bir vazifani bajarish uchun qancha xotira, protsessor vaqt va boshqa resurslarni ishlatadi.
Ishlab chiqarish: Tizim bir vaqtning o'zida qancha vazifani bajarishi mumkin.
Ishonchlilik: Tizim xatolarsiz va uzilishlarsiz qancha vaqt ishlashga qodir.
Xarid qilish narxi: Tizimni sotib olish va ishlatish qancha qimmatga tushadi.
18. Kompyuter tizimlarining unumdorligi
Kompyuter tizimlarining unumdorligi quyidagi omillarga bog'liq bo'lishi mumkin:
Mashin arxitekturasi: Tizimning protsessorlari, xotirasi va boshqa apparat komponentlarining turi va dizayni.
Operatsion tizim: Tizimni boshqaradigan va dasturlarning ishlashini ta'minlovchi dasturiy ta'minot.
Dasturiy ta'minot: Tizimda ishlatiladigan dasturlar.
Foydalanuvchi yuklamasi: Tizimga bir vaqtning o'zida qancha foydalanuvchi va dastur kirishi mumkin.
|
| |
Kompyuter tizimlarining ishlash vaqti tarifi

|
Kompyuter tizimlarining ishlash vaqti tarifi
|
bet | 11/12 | Sana | 19.06.2024 | Hajmi | 28,53 Kb. | | #264327 |
Bog'liq Kompyuterni tashkel etish 4 blok javoblari19. Kompyuter tizimlarining ishlash vaqti tarifi
Kompyuter tizimlarining ishlash vaqti - bu ma'lum bir vazifani bajarish uchun tizim tomonidan talab qilinadigan vaqt miqdori. Ish vaqti odatda sekundlar, millisekundlar yoki mikrosekundlarda o'lchanadi.
Ish vaqtini baholash uchun ishlatiladigan bir qancha usullar mavjud:
O'lchovlar: Ish vaqtini to'g'ridan-to'g'ri o'lchash uchun maxsus asboblar va dasturiy ta'minotdan foydalanish.
Simulyatsiya: Ish vaqtini kompyuter modeli yordamida simulyatsiya qilish.
Tahlil: Dastur kodini tahlil qilish va ish vaqtini hisoblash.
Ish vaqtini baholash kompyuter tizimlarining ishlashini optimallashtirishda muhim rol o'ynaydi. Dasturchilar ish vaqtini aniqlash va qisqartish orqali dasturlarning ishlashini yaxshilashga qo'dirlar.
20. Kompyuter tizimlarining asosiy ishonchli parametrlari
Kompyuter tizimlarining ishonchliligi - bu tizim xatolarsiz va uzilishlarsiz qancha vaqt ishlashga qodirligini ko'rsatuvchi muhim xususiyatdir. Kompyuter tizimlarining ishonchliligini baholash uchun ishlatiladigan bir qancha asosiy parametrlar mavjud:
Xatolar soni: Tizim bir vaqtning o'zida qancha xato yuz beradi.
Uzilishlar soni: Tizim bir vaqtning o'zida qancha uzilishlarni boshdan kechiradi.
Mean Time Between Failures (MTBF): Tizim xatoning yuz berishi o'rtasida o'rtacha vaqt.
Mean Time To Repair (MTTR): Xato sodir bo'lgandan keyin tizimni tiklash uchun o'rtacha vaqt.
Haqorat omili: Tizim xatoning yuz berish ehtimolini qancha oshirishini ko'rsatuvchi koeffitsient.
21. Kompyuter unumdorligini oshirish usullari
Kompyuter tizimlarining unumdorligini oshirish uchun turli xil usullar mavjud. Ularni quyidagi toifalarga bo'lish mumkin:
Mashin unumdorligini oshirish:
Yangi va tezroq protsessorlarni o'rnatish.
Ko'proq xotira qo'shish.
Tezroq qattiq disklar yoki SSD drayvlarni o'rnatish.
Tashqi qurilmalar uchun tezroq interfeyslarni ishlatish.
|
| |
Qo’shimcha topshiriq - Transportning paydo bo’lishi va taraqqiyoti

Qo’shimcha topshiriq.
Avtomobilning havo qarshiligi kuchini hisoblash
Har xil tipdagi avtomobillarni havo qarshilik koeffistienti qiymatlari
|
Avtomobil tipi
|
|
1
|
Yengil avtomobillar
|
0,15 ....0,35
|
2
|
Avtobuslar
|
0,35 ....0,45
|
3
|
Yuk avtomobillari uchun:
Bortli
Furgon tipidagi kuzovlar
|
0,5....0,6
0,35 ....0,45
|
4
|
Avtosisterna
|
0,55 ....0,65
|
5
|
Avtopoyezdlar
|
0,85 ....0,95
|
Havoning qarshilik kuchi quyidagi formula bo’yicha aniqlanadi:
6-pog’ona uchun;
Avtomobilning formula bo’yicha hisoblangan turli xil pog’onadagi havoning qarshilik kuchi 9- jadvalda keltirilgan.
bu erda: havo qarshilik koeffistienti: 0,6
Pb1
|
Pb2
|
Pb3
|
Pb4
|
Pb5
|
Pb6
|
Pb7
|
Pb8
|
Pb9
|
Pb10
|
28,17
|
113,07
|
254,71
|
452,29
|
707,20
|
1018,84
|
1385,84
|
1810,75
|
2292,39
|
2828.81
|
Avtomabil tortish kuchini hisoblash.
6-pog’ona uchun Pt=Pψ+Pb
Pt1=2197.44+28.17=2225.61
Pt1
|
Pt2
|
Pt3
|
Pt4
|
Pt5
|
Pt6
|
Pt7
|
Pt8
|
Pt9
|
Pt10
|
2225.61
|
2310.51
|
2452.15
|
2649.73
|
2904.64
|
3216.28
|
3583.28
|
4008.19
|
4489.83
|
5026.25
|
Havo qarshiligini yengish uchun sarf bo’ladigan quvvat
6-pog’ona uchun;
NB1=
|
0,6*5,7*(2.876)3/1000=0,0813
|
|
|
|
Nb1
|
Nb2
|
Nb3
|
Nb4
|
Nb5
|
Nb6
|
Nb7
|
Nb8
|
Nb9
|
Nb10
|
0.0813
|
0.65
|
2.198
|
5.207
|
10.17
|
17.58
|
27.92
|
41.68
|
59.35
|
81.35
|
Dvigatel quvvatidan foydalanish darajasiga U quyidagicha aniqlanadi:
6-pog’ona uchun
=(6,319+0,0813)/6,919073=0,925
|
|
№
|
U1
|
U2
|
U3
|
U4
|
U5
|
U6
|
U7
|
U8
|
U9
|
U10
|
|
|
U
|
0,925
|
0,683
|
0,586
|
0,552
|
0,554
|
0,583
|
0,639
|
0,727
|
0,855
|
1,04
|
|
-solishtirma effektiv yonilg’i sarfini dvigatel quvvatidan foydalanish darajasiga (I) bog’liq ravishda o’zgarishini hisobga oluvchi koeffistient.
, , koeffistientlar jadvaldan olinadi.
=1.65*(0,927) 2-2.3*(0,927)+1.66 =0,94
№
|
KU1
|
KU2
|
KU3
|
KU4
|
KU5
|
KU6
|
KU7
|
KU8
|
KU9
|
KU10
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
KU
|
0,94
|
0,86
|
0,88
|
0,89
|
0,89
|
0,88
|
0,87
|
0,92
|
0,9
|
1,06
|
Yonilg’i tejamkorlik xarakteristikasi deb xar xil yo’l sharoitida (ya’ni o’zgarhanda) soatiga sarflangan yonilg’i va tezlik orasidagi bog’lanish grafigiga aytiladi.
Kurs ishida yonilg’i tejamkorlik xarakteristika grafigi berilgan avtomobilning to’g’ri uzatmasi uchun hisoblanadi va quriladi.
, бу ерда: maksimal quvvatga to’g’ri keluvchi dvigatelning solishtirma yonilg’I sarfi. г/квт.соат; карбюратор двигателлар учун 300...340 г/квт.соат;
дизель двигателлари учун 200...260 г/квт.соат; tirsakli valning burchak tezligi bilan solishtirma yonilg’I sarfi orasidagi bog’lanish koeffitsienti. dvigatel quvvatlarini ishlatish darajasi bilan solishtirma yonilg’I sarfi orasidagi bog’lanish koeffitsienti
=19.69
QS
|
QS2
|
QS3
|
QS4
|
QS5
|
QS6
|
QS7
|
QS8
|
QS9
|
QS10
|
19,69
|
17,91
|
18,80
|
20,06
|
21,67
|
23,65
|
26,26
|
31,63
|
35,66
|
48,83
|
Адабиётлар
Вахламов В.К. Техника автомобильного транспорта: подвижной состав и эксплуатационные свойства. М., 2004 – 528 с.
Литвинов А.С., Фаробин Я.Е., Автомобиль: теория эксплуатационных свойств: М., 1989 - 240 с.
Смирнов Г.А. Теория движения колёсных машин. М.Машиностроение, 1981, 350-бет.
|
O’rta maxsus, kasb hunar ta’lim markazi

O’ZBЕКISТОN RЕSPUBLIКАSI ОLIY VА O’RТА MАХSUS ТА’LIM VАZIRLIGI
SАMАRQАND VILОYAТ HОКIMLIGI O’RТА MАХSUS КАSB-HUNАR ТА’LIMI BОSHQАRMАSI
SАMАRQАND АVТОMOBILSОZLIК КАSB-HUNАR КОLLЕJI
AutoCAD FANIDAN
O’qituvchi: A.G`.Homidov
SАMАRQАND.
SAMARQAND AVTOMOBILSOZLIK KASB-HUNAR KOLLEJI
«MAXSUS FANLAR» KAFEDRASI
AutoCAD fanidan ishchi o`quv dasturi
Samarqand Avtomobilsozlik kasb-hunar kolleji ilmiy-pedagogik kengashi yig’ilishida ko’rib chiqildi va o’qituvchilarga foydalanish uchun tavsiya qilindi
Bayonnoma №_____ «_____»_____________2012 yil
Kollej direktori: I.Ergashev
Samarqand Avtomobilsozlik kasb-hunar kolleji ilmiy –uslublar kengashi yig’ilishida ko’rib chiqildi va o’qituvchilarga foydalanish uchun tavsiya qilindi
Bayonnoma №:____ «____»____________2012yil
Ilmiy uslubiy kengash raisi: O’.Temirov
Ushbu ishchi o`quv dasturi “Maxsus fanlar” kafedrasi umumiy yig`lishida
ko’rib chiqildi va foydalanish uchun tavsiya qilindi
№___ «__»__________2012yil
Kafedra mudiri : F.Shukurov
Tuzdi : A.G`.Homidov
SAMARQAND
-
T/r
|
M a v z u l a r n o m i
|
Mashg’ulot turi
|
Soat
|
I. AutoCAD dasturida chizma chizishga doir ma’lumotlar
|
|
Kirish. AutoCAD dasturi haqida, dasturning interfeys (muloqot oyna)lari haqida umumiy ma’lumotlar.
|
Nazariy
|
2
|
|
Qog‘oz formatini tanlash va burchak shtampini chizish
|
Amaliy
|
2
|
|
Chiziq turlari va shrift (yozuv)ni chizmada qo‘llash
|
Amaliy
|
2
|
|
Tekst yozish va uni tahrirlash
|
Amaliy
|
2
|
|
O‘lcham qo‘yishga doir misollar.
|
Amaliy
|
2
|
|
|
|
ATning kanal hosil qilish chizmasi

38
Vaqt grafiklari “ATning tadbirlarning bajarilish grafigi”ga asosan ishlab chiqiladi va
qo‘shimcha ravishda faqatgina ushbu ATEda va JPlarda bajariladigan tadbirlarni o‘z ichiga
oladi.
“
AT(ATE, JP)da aloqa apparatura (vosita) larini, kanal (liniya) larini va QABT
Ma’ruza-2 Kompyuter dasturlarini yaratishda kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollarni bilish axamiyati

|
Ma’ruza-2 Kompyuter dasturlarini yaratishda kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollarni bilish axamiyati
|
bet | 1/12 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 3,14 Mb. | | #106408 |
Bog'liq 3-маъруза MA’RUZA-3 Tarmoq arxitekturalari. Tarmoqlarning elementlari, pog’onali arxitekturalari. Tarmoq topologiyalari. «Kompyuter tarmoqlari» fanidan Tarmoq va arxitektura tushunchasi Tarmoq arxitekturasi - bu kompyuter tarmog'ining tuzilish uslubi, dizayni. Bu tarmoqning fizikaviy tarkibiy qismlari va ularning funktsional tashkil etilishi hamda konfiguratsiyasi, uning ishlash tamoyillari va protseduralari, shuningdek foydalaniladigan aloqa protokollari uchun asosdir. Kompyuter tarmog'ining arxitekturasi - dasturiy ta'minotni, apparat ta’minoti, protokollarni va ma'lumotlarni uzatish vositalarini fizikaviy va mantiqiy bog’lanishi sifatida tavsiflanadi. Boshqacha qilib aytganda, arxitektura kompyuterlarni qanday tashkil etilganligi va kompyuterga vazifalar qanday taqsimlanganligini belgilab beradi. Lokal tarmoqning qurilish arxitekturasi bo’yicha teng huquqli va ierarxik (yoki maxsus serverga ega tarmoqlar) bo’linadi. Lokal tarmoqning qurilish arxitekturasi bo’yicha teng huquqli va ierarxik (yoki maxsus serverga ega tarmoqlar) bo’linadi. Teng huquqli tarmoqda xar bir kompyuter o’zining manziliga, nomiga va ish stantsiyasiga ega bo’lib, tarmoq uchun xar bir kompyuter teng xuquqli hisoblanadi. Barcha ish stantsiyalari ishchi guruhga biriktirilgan. Teng huquqli tarmoqda yagona nazorat markazi yo’q bo’lib, unda xar bir ishchi stantsiya bir vaqtning o’zida server va mijoz vazifasini bajarishi, ya’ni boshqa kompyuterdan kelgan savollariga javob berishi va tarmoqqa o’zining savollarini jo’natishi mumkin. Ierarxik tarmoqda server sifatida bir yoki bir nechta kompyuterlar tanlanadi. Odatda, server kompyuterlardan lokal tarmoq foydalanuvchilari foydalanmaydi, shuning uchun xam bu tarmoq ierarxik yoki maxsus serverga ega tarmoqlar deyiladi. Serverlar tarmoqni boshqaradi va tarmoqdagi boshqa kompyuterlarning ma’lumotlarini saqlaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ma’ruza-2 Kompyuter dasturlarini yaratishda kompyuter tarmoqlarining qurilish tamoillari, texnologiyalari va protokollarni bilish axamiyati
|
«Pusk» — «Programmы» — «Microsoft PowerPoint»

«Pusk» — «Programmы» — «Microsoft PowerPoint»
PowerPointdan chikish uchun «Fayl» menyusidan «Vыxod» («Chikish») buyruKi tanlanadi.
Yangi takdimotni yaratishda PowerPoint dasturining asosiy oynasidagi Gorizontal menyuning «Fayl»—«Sozdat» (Fayl—Yaratish) buyruklari ketma-ket bajariladi. Bu buyruklar bajarilgandan sung «Sozdat prezentatsiyu» (Prezentatsiya yaratish) mulokot darchasi kullanadi (9.5-rasm). Bu oynada kuyidagi funksiyalarni bajaruvchi buyruklar mavjud:
1. «Obщiye» (Umumiy) — yangi takdimot yaratish kolipi;
2. «Dizaynы prezentatsiy» (Тakdimot dizaynlari) — turli takdimotlarining tasvir ranglari va koliplarini kursatish, ya’ni, rang turi, xarflar kurinishi va takdimotning boshka atributlarini aniklash uchun Power- Pointning dizayn shablonini tanlashingiz mumkin
|
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish - bet 10

|
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish
|
bet | 10/21 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 54,47 Kb. | | #263539 |
Bog'liq Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar-www.hozir.orgGeliyning trubkadagi bosimi taxminan 1 mm sim. ust. ga, neonning bosimi esa 0,1 mm sim. ust. ga teng. Trubkada past voltli manba yordamida qizdiriladigan 2 katod va silindrsimon bo‘sh 3 anod bor. Trubkadagi anod bilan katod o‘rtasiga 1-2,5 kV gacha kuchlanish ulanadi. Trubkaning razryad toki bir necha o‘n milliampermetrga teng. Geliy - noyen lazerining razryad trubkasi 4,5 ko‘zgular o‘rtasiga qo‘yiladi. Odatda sfera shaklida ishlangan bu kuzgalar ko‘p qatlamli dielektrik qoplamali qilib yasalib, bu qoplamalarning qaytarish koeffitsiyenti katta qiymatlarga ega bo‘lib, yorug‘likni qariyib yutmaydi. Bir ko‘zguning o‘tkazishi odatda 2% ga teng, ikkinchisiiki esa 1% dan kam bo‘ladi. Neon sathlarining invers bandligini ta’minlaydigan jarayonlarini qisqacha muhokama qilaylik. 11.3-rasmda neon atomining energetik sathlarining soddalashtirilgan chizmasi ko‘rsatilgan. (o‘ng tomonda). To‘lqin uzunligi 632,8 va 1150 nm ga teng bo‘lgan nurlanishga Е3 → E1 ва E2 → E1 o‘tishlar mos keladi. Gaz-razryad plazmasining elektronlari bilan to‘qnashish natijasida atomlarning bir qismi uyg‘onadi, bu hol 20.3-rasmda vertikal uzun-uzun strelkalar bilan ko‘rsatilgan. Razryadning ma’lum rejimlarida Е2 va Е1 sathlarning invers bandligi uchun bu jarayon etarli bo‘ladi. Lekin l=632,8 ва l=3390 nm to‘lqin uzunliklariga mos keladigan o‘tishlar bo‘ladigan Е3,E1 va Е3,Е4 sathlar invers ravishda bandlanmagan bo‘ladi. rasm. Geliy va neon atomlarining energetik sathlari. Agar razryad trubkasiga geliy kirgizsak, ahvol butunlay o‘zgaradi. Geliy 20.3-rasmning chap tomonida ko‘rsatilgan uzoq yashovchi (metastabil) ikki Е3', E2' holatga ega, bu holatlar elektronlar bilan to‘qnashish vaqtida uyg‘onadi va ularning yashash vaqti katta bo‘lgani sababli geliyning metastabil atomlarining razryaddagi konsentratsiyasi katta bo‘ladi. Geliyning metastabil holatlarining E3', E2' energiyalari neonning E2, E3 energiyasiga yaqin, bu hol geliy bilan neon to‘qnashganda uygonish energiyasining geliydan neonga uzatilishi uchun qulaydir. Bu jarayonlar gorizontal punktir strelkalar yordamida simvolik ravishda ko‘rsatilgan. Natijada Е3, Е2 sathlarda joylashgan neon atomlarining konsentratsiyasi keskin ortadi, E2 va E3 sathlar invers ravishda bandlanadi, Е2 va Е1 sathlarning bandliklar farqi esa bir necha marta ko‘payadi. Demak, neonga geliyning (taxminan 5:1-10:1 munosabatda qo‘shilishi Geliy-neon lazerlaridagi generatsiya uchun juda muhim.
|
| |
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish - bet 11

|
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish
|
bet | 11/21 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 54,47 Kb. | | #263539 |
Bog'liq Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar-www.hozir.orgAniq miqdoriy tekshirishlar geley-neon lazeri nurlanishining (=632,8 nm) fazoviy kogerentlik darajasi (12 birga yaqin ekanligini ko‘rsatadi. Masalan, dastaning ko‘ndalang kesimidagi intensivligi o‘qdagi maksimal intensivliklikning 0,1% iga teng bo‘lgan nuqtalar uchun oqimning kogerent bo‘lmagan 1-12 taxminan 10-3 ga teng bo‘lib, o‘qdagi nuqtalar uchun taxminan 10-5 ga teng Hisoblar lazer nurlanishining kogerent bo‘lmagan qismining qiymatlari yuqorida ko‘rsatilganidek bo‘lishiga uning aktiv muhitdagi spontan chiqarish sababchi ekanligini ko‘rsatadi. Geliy–neon lazeri yuqori darajada kogerent bo‘lgani tufayli turli xil interferensiya va difraksiya hodisalarini teshirishda qo‘llanilishi kerak bo‘lgan uzluksiz monoxromatik nurlanishning juda yaxshi manbai bo‘lib, bunday tekshirishlarni oddiy yorug‘lik manbalari bilan o‘tkazish uchun maxsus apparaturadan foydalanish zarur bo‘lar edi. Geliy-neon lazerlarining turli xildagi variantlari biologik tekshirishlarda, lazerli aloqa sistemalarida, golografiyada, mashinasozlikda, tabiiyot va texnikaning boshqa ko‘p sohalarida keng qo‘llaniladigan bo‘ldi. Lazer texnologiyasi jarayonlarini shartli ravishda ikki turga bo‘lish. Ularni birinchisida lazer nurini o‘ta aniq fokuslash va impulsli rejimda ham, uzluksiz rejimda ham energiyani aniq dozalash imkoniyatidan foydalaniladi. Bunday texnologik jarayonlarda o‘rtacha quvvati uncha yuqori bo‘lmagan lazerlar: impuls-davriy ishlaydigan gaz lazerlari, neodim kirishmali itiriy-alyuminiy granat kristallaridagi lazerlar qo‘llaniladi. Keyingi lazerlar yordamida soatsozlik sanoati uchun yoqut va olmos toshlarda mayda (diametri 1-10 mkm va chuqurligi 10-100 mkm gacha) teshiklar parmalash texnologiyasi va ingichka sim tortish uchun filerlar texnologiyasi ishlab chiqilgan. Kichik quvvatli impuls lazerlar qo‘llanadigan asosiy soha mikroelektronika va elektrovakuum sanoatida mitti detallarni kesish va payvandlash, mitti detallarga markalar tushirish bilan bog‘liq; poligrafiya sanoati ehtiyojlari uchun raqamlar, harflar, tasvirlar avtomatik tarzda kuydirib tayyorlanadi.
|
| |
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish - bet 17

|
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish
|
bet | 17/21 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 54,47 Kb. | | #263539 |
Bog'liq Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar-www.hozir.orgTajribaning chizmasi 20.5-rasmda ko‘rsatilgan. Lazer nurlanishining dastasi K sochuvchi modda orqali o‘tadi va S svetofiltr yordamida filtrlanadi, natijada ЕЕ ekranda faqat chastotasi o‘zgargan sochilgan yorug‘lik kuzatiladi. Ekran yoritilganligining taqsimoti 20.5-rasmning o‘ng tomonida sxematik ravishda ko‘rsatilgan. rasm. Majburiy kombinatsion sochilishni kuzatish tajribasining chizmasi Uyg‘otuvchi dastaning yo‘nalishiga mos bo‘lgan o‘qdagi nuqta yaqinida Stoks nurlanishi ( ) to‘plangan. Antistoks komponentalar ( ) konsentrik halqalar tarzida joylashgan bo‘lib, bu halqalarniig radiuslari chastota siljishining o‘sishi bilan ortadi. Antistoks komponentalar uygotuvchi dastaning yo‘nalishi bo‘yichagina kuzatilib, Stoks komponentalari esa qarama-qarshi yo‘nalishda ham. tarqalishi mumkin. Uyg‘otishning yuqori darajalaridagi kombinatsion sochilishning aytib o‘tilgan xususiyatlari suyuqliklarda ham, kristallarda ham bo‘ladi. Gazlarda farq burchak taqsimotida bo‘ladi - antistoks sochilishi amalda lazer dastasining yo‘nalishida bo‘ladi, ya’ni halqalar kuzatilmaydi. Uyg‘otishning yuqori darajalaridagi kombinatsion sochilish bilan birga o‘z-o‘zini fokuslash, Mandelshtam— Brillyuen majburiy sochilishi, yorug‘lik impulslari spektrining buzilishi va boshqalar kabi chiziqli bo‘lmagan hodisalar ham kuzatiladi. Shuning uchun kuzatish natijalari tajriba o‘tkaziladigan sharoitlarga (uyg‘otuvchi impulsning davom etish vaqtiga, bu impulsning fokuslanish darajasi va o‘rniga, dastaning ko‘ndalang kesimidagi yoritilganlikning taqsimotiga va shunga o‘xshashlarga) ko‘p bog‘liq, bo‘ladi va yuqorida tasvirlangan manzara hodisaning asosiy xossalarinigina o‘z ichiga oladi. Tajribadan topilgan va sochilgan yorug‘lik hissasining kattalikning bir necha tartibiga kupayishidan iborat asosiy faktni tushuntirish uchun nurlanishning kvant nazariyasidagi umumiy qoidani, ya’ni istagan radiatsion jarayonning stimullashtirilgan analogi mavjud ekanligi to‘g‘risidagi umumiy qoidani e’tiborga olish kerak. Uyg‘otish intensivligi kam bo‘lganda yuz beradigan kombinatsion sochilish uyg‘otuvchi yorug‘likning h fotoni yo‘qolganda fotonning spontan chiqarilishidan iborat. Spontanli kombinatsion sochilishning hajm birligiga nisbatan olingan va hamma yo‘nalishlar bo‘yicha jamlangan oqimi moddaning uyg‘otuvchi nurlanish tomonidan vujudga keltiriladigan I yoritilganligiga proporsional bo‘ladi:
|
| |
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish - bet 12

|
Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar reja: I. Kirish
|
bet | 12/21 | Sana | 13.06.2024 | Hajmi | 54,47 Kb. | | #263539 |
Bog'liq Lazerlarning yaratilish tarixi gaz lazerlar-www.hozir.orgKeyingi yillarda mikroelektronikaning eng muhim sohalaridan biri-fotolitografiyada oddiy yorug‘lik manbai o‘rniga lazerlardan foydalanilmoqda. Ma’lumki, fotolitografiya usulini qo‘llamay turib, o‘ta mitti bosma platalar, integral sxemalar va mikroelektron texnikaning boshqa elementlarini tayyorlab bo‘lmaydi. Submikron litografiyadagi keyingi taraqqiyot ekspozitsiyalovchi yorug‘lik manbai sifatida lazer nuri vujudga keltiradigan plazmadan tarqaladigan yumshoq rentgen nurlanishidan foydalanish bilan bog‘liq. Bu holda rentgen nurlanishining to‘lqin uzunligi =(0,01-0,001mkm) bilan belgilanadigan ajratish chegarasi juda ulkan bo‘ladi. Lazer tenologiyasining ikkinchi turi o‘rtacha quvvati katta: 1 kVt gacha va undan yuqori bo‘lgan lazerlardan foydalanishga asoslangan. Yuqori quvvatli lazerlardan kuchli texnologik jarayonlar: qalin po‘lat listlarni qirqish va payvandlash, sirtqi toblash, yirik gabaritli detallarga metallni eritib yopishtirish va legirlash (metallarni maxsus material, xrom, nikel va boshqalar bilan qoplash), binolar sirtini tozalash, marmar, granitni kesish, gazlama, teri va boshqa materiallarni bichishda foydalaniladi. Metallarni lazer bilan payvandlashda chok juda sifatli chiqadi, elektron-nurli payvandda ishlatiladigan vakuum kameralarga ehtiyoj qolmaydi, bu esa konveyerli ishlab chiqarishda juda muhimdir. Qudratli lazer texnologiyasi mashinasozlikda, avtomobil sanoatida, qurilish materiallari sanoatda qo‘llaniladi. U materiallarga ishlov berish sifatini oshiribgina qolmay, ishlab chiqarish jarayonlarining texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarini ham yaxshilaydi. Masalan, 14 mkm qalinlikdagi po‘lat listlarni lazer bilan payvandlash tezligi 100 m/soat ga yetadi; bunda 10 kVt/soat elektr energiya sarflanadi. Bundan ham quvvatliroq lazer texnikasi rivojlanishi bilan lazer nurlanish energiyasi an’anaviy energiya turlari (elektr tok energiyasi, mexanik energiya, ximiya jarayonlar energiyasi) bilan bir qatorda xalq xo‘jaligida borgan sari keng qo‘llanilmoqda. 6. Nochiziqli optika
|
| |
Buyruqnomalar (farmoyishlar) jurnali

41
– kuchli tok transformatorlari, ularning tartib raqami, turi, quvvati,
o‘ram(obmotka)larining ulanish chizmasi;
– shinalar seksiyalari raqamlari va ulardagi kuchlanishlar, tarqatuv (kuchli tok)
qalqonlariga tarqaluvchi liniyalar kommutatsiya apparatlari bilan, o‘lchov uskunalari,
zaxiralash liniyalari ko‘rsatilgan holda bevosita ATda joylashgan asosiy tarqatuv qalqoni;
– turi, quvvati va kommutatsiya apparaturasi ko‘rsatilgan holda avtonom dizel-elektr
stansiyasi;
– turi va quvvati ko‘rsatilgan holda kafolatlangan (uzluksiz) ta’minot qurilmasi;
– turlari ko‘rsatilgan holda to‘g‘rilash qurilmalari;
– turlari va kuchlanishlari ko‘rsatilgan holda akkumulator batareyalari;
– tarqatish (kuchli tok) qalqonlari (kommutatsiya apparaturasi bilan), ular o‘rnatilgan
joylar va elektr energiyasi iste’molchilari.
AT elektr ta’minoti chizmasi AT bosh (katta) muhandisi tomonidan, ATE (JP) uchun
esa – ushbu MTT tarkibiga kiruvchi ATE boshlig‘i (muhandisi) tomonidan ishlab chiqiladi
va imzolanadi.
grafiklari bilan belgilanadi. 
3.6. Tezkor-texnik xizmat bo‘yicha hujjatlar

grafiklari bilan belgilanadi.
3.6. Tezkor-texnik xizmat bo‘yicha hujjatlar ATlarda, ATElarda va JPlarda tezkor-texnik xizmat bo‘yicha hujjatlar ishlab chiqiladi
va yuritiladi.
AT boshlig‘ining qaroriga ko‘ra, texnik imkoniyatlar mavjud bo‘lsa, hujjatlarning
ma’lum bir qismi (Yo‘riqnomalar, ma’lumot beruvchi materiallar va b.) ShEHMda
elektron shaklda yuritilishi mumkin.
AT navbatchi smenasi shaxslari uchun tezkor-texnik xizmat bo‘yicha yuritiladigan
hujjatlarning taxminiy ro‘yxati ilovada keltirilgan.
Bulardan tashqari, ATElarida va JPlarida qo‘shimcha ravishda quyidagi hujjatlar
ishlab chiqiladi va yuritiladi.
Kanal hosil qilish markazi bo‘yicha navbatchida: – yuqori chastotali telefonlash va tonal telegraflash tizimlari kanallarini taqsimlash
jadvallari.
Kanal hosil qilish markazi JP NHRlarida: – tonal chastota kanallari hisobi bo‘yicha ma’lumotlar;
– har bir uzatish tizimiga va magistral kabel liniyasiga pasportlar.
Nabatchi telefonistda: – chaqirish chizmasi;
– telefon so‘zlashuvlarini olib borish huquqiga ega bo‘lgan mansabdor shaxslar
ro‘yxati;
– AT telefon stansiyasi abonentlari ro‘yxati;
– “O‘R QK ATlarida telefon so‘zlashuvlarini ta’minlash Qoidalari”dan ko‘chirma;
– “Shoshilinchlilik toifalari va parollar haqidagi Nizom”dan ko‘chirma.
Axborot o‘tishini ta’minlash markazi bo‘yicha navbatchida: – hujjatli axborotlarni uzatish uchun aloqa chizmasi, aylanib o‘tuvchi yo‘nalishlar
ko‘rsatilgan holda;
– boshqaruv punkti bo‘limlari joylashuvi rejasi;
– telegraf xizmatini ko‘rsatish uchun biriktirilgan harbiy qism va muassasalar
ro‘yxati kitobi.
MTT markazi bo‘yicha navbatchida: – MTTlarning ishlash grafigi;
– MTTlarning ishlashini hisobga olish jurnali;
36 – shtatdan tashqari o‘t o‘chirish komandasining jangovar hisobi;
– o‘t o‘chirish qurilmalari va avariya-qutqaruv jihozlarining joylashuvi chizmasi;
– MTT markazi navbatchi smenasi shaxsiy tarkibini mashq qildirish grafigi;
– avariya-tiklash komandasining jangovar hisobi.
Radiohalaqitlarning asosiy turlari va ularni REV ishiga ta’siri

46
Atmosfera halaqitlari – elektromagnit nurlanishga molik bo‘lib, ular chaqmoqning
razryadlanishi hisobiga, shuningdek chang, suv tomchilari, qum, qor zarrachalari, kuchli
shamol yoki bo‘ron ta’sirida harakatlanib zaryadlanishi hisobiga hosil bo‘ladi va antenna
ish faoliyatiga o‘z salbiy ta’sirini ko‘rsatadi. Ular uzun va o‘rta to‘lqinlarda ancha
kuchliroq, QTda kuchsizroq va UQTda juda kuchsiz bilinadi. Ularning shiddatliligi
hududlarning geografik sharoitiga, ob-havoga, sutka vaqtiga va yil fasliga bog‘liqdir.
Chastota qancha yuqori bo‘lsa, atmosfera halaqitlari ta’siri shuncha kamayib boradi.
30 MGs dan yuqori bo‘lgan chastota kengliklariga deyarli ta’sir qilmaydi.
Koinot halaqitlari – Quyosh, Oy, va boshqa galaktika fazoviy jismlarining nurlanishi
hisobiga yuzaga keladi. Koinot halaqitlari sun’iy yo‘ldoshli (sputnikovыy) aloqaga juda
qattiq ta’sir ko‘rsatadi. “Magnit bo‘roni” ham koinot halaqitlari turiga kiradi va QTli
radioaloqaga o‘z ta’sir kuchini ko‘rsatadi.
Industrial (sanoat) halaqitlar – sanoat, tibbiyot, ilmiy va kundalik hayotda
ishlatiladigan xo‘jalik elektr uskunalarining (
har-xil stanoklar, dvigatellar, yuqori
kuchlanishli elektr uzatish liniyalari, transformator stansiyalari, elektr toki bilan
ishlaydigan tibbiyot uskunalari, elektr payvandlash uskunalari va h.k.) ishlash jarayonida
hosil bo‘ladi. Ushbu halaqitlar harbiy radioaloqa vositalariga juda katta ta’sir kuchini
ko‘rsatadi. Asosan avtomobillarda, zirxli texnikalarda va uchish apparatlarida o‘rnatilgan
radiovositalarga ularning o‘t oldirish tizimi, xar-xil elektr qurilmalarining ish faoliyati
hisobiga paydo bo‘layotgan halaqitlar ta’sir ko‘rsatadi.
ATni jangovar shaylikning belgilangan darajalariga keltirishda AT navbatchi

35
– qo‘shimcha aloqalarni o‘rnatish (ochish) va aloqa kanallarini qabul qilish bo‘yicha
komandalarni aniq va tez bajarishga;
– shaxsiy himoya vositalarini qo‘llashga shay holatga keltirishga;
– olingan farmoyishlar va ularni bajarish bo‘yicha harakatlari haqida navbatchilikni
olib borish (apparat yoki texnik) jurnaliga yozib borishga.
Har bir JP NHRning ATni jangovar shaylikning belgilangan darajasiga keltirishdagi
aniq majburiyatlari Yo‘riqnomalar bilan, harakatlari ketma-ketligi va ko‘zda tutilgan
tadbirlarni bajarish muddatlari esa – har bir JP NHR uchun (navbatchilikni olib
borayotgani uchun ham, “Navbatchi smena kuchaytirilgan holda navbatchilikni tashkil
qilish chizmasi” bo‘yicha keladiganlari uchun ham) rasmiylashtirilib beriladigan
vaqt