nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kiberxavfsizlik asoslari Amaliy ish-9-10-11 Bajardi: Ergashev Sherzodbek Tekshirdi

|
Kiberxavfsizlik asoslari Amaliy ish-9-10-11 Bajardi: Ergashev Sherzodbek Tekshirdi
|
bet | 1/3 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #118697 |
Bog'liq Kiberxavfsizlik asoslari (1)
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Kiberxavfsizlik asoslari
Amaliy ish-9-10-11
Bajardi: Ergashev Sherzodbek
Tekshirdi: Turdibekov Baxtiyor
9-amaliy ish
Mavzu: Shaxsiy kompyuterlarda viruslarga qarshi himoyani o‘rnatish.
Ishdan maqsad: Virus infektsiyasining oldini oladigan va samarali kurashish usullaridan foydalanishni o‘rganish, shaxsiy kompyuterlarni viruslardan himoya qilish uchun antivirus dasturlarini sozlash.
Nazariy qism:
Kompyuter virusi - bu maxsus yozilgan dastur bo‘lib, u o‘zini boshqa dasturlarga «tushirish» (ya’ni, ularni «yuqtirish»), shuningdek, kompyuterda turli zararli harakatlarni bajarishi mumkin. Virusni o‘z ichiga olgan dastur «infektsiyalangan» dastur deb nomlanadi. Bunday dastur ishlay boshlaganda, virus birinchi navbatda nazoratni o‘ziga oladi. Virus boshqa dasturlarni topadi va «yuqtiradi», shuningdek, ba’zi zararli harakatlarni amalga oshiradi (masalan, fayllarni yoki diskdagi fayllarni joylashtirish jadvalini buzadi va hokazo.). Virus o‘ziga kerakli amallarni bajargandan so‘ng boshqaruvni o‘zi joylashgan dasturga o‘tkazadi va u odatdagidek ishlaydi. Shunday qilib, tashqi tomondan, zararlangan dasturning ishlashi zararlanmagan dastur bilan bir xil ko‘rinadi.
Ko‘p turdagi viruslar shunday tuzilganki, zararlangan dastur ishga tushirilganda virus rezident bo‘lib qoladi, ya’ni u qayta ishga tushirilgunga qadar kompyuter xotirasida vaqti-vaqti bilan dasturlarni zararlaydi va kompyuterda zararli harakatlarni amalga oshiradi.
Muhitga qarab viruslar tarmoq, fayl, faylli - yuklash, polimorf, makro va yuklovchi viruslarga bo‘linadi. Tarmoq viruslar turli kompyuter tarmoqlarida tarqaladi. Fayl viruslar asosan bajariladigan modullarga, ya’ni kengaytmali fayllarga kiritiladi. Fayl-yuklash viruslar turli fayllarga yuqadi , lekin bunday fayllarda qayd etilgan hech qachon nazoratni qo‘lga kiritmaydi va shuning uchun ko‘payish qobiliyatini yo‘qotadi. Polimorf viruslar- bu viruslar zararlangan dasturlarda o‘z kodlarini shunday o‘zgartiradiki, hatto shu virusning ikkinchi nusxasi birinchisiga mos kelmasligi mumkin. Makro viruslar ba’zi ma’lumotlarni qayta ishlash tizimlariga (so‘zlarni qayta ishlash, elektron jadval va boshqalar) o‘rnatiladigan virus dasturlardir.
|
| |
-bosqich - Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"

|
Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"
|
bet | 182/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallari3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
|
Mashgʻulot yakuni:
Faol ishtirok etgan oʻquvchilarni javoblarini izohlab boholaydi va ragʻbatlantiradi.
Uyga vazifani berilishi:
Mavzu yuzasidan uyga vazifa beriladi
|
O‘quvchilar o‘zlariga qo‘yilgan baholar bilan tanishadi.
Uyga beriladigan topshiriqlarni yozib olishadi.
|
Nazariy oʻquv mashgʻulotining oʻqitish texnologiyasi
Mavzu (nomi): Katta guruh yoshidagi bolalarning vaqtni chamalash
haqidagi tasavvurlarini shakllantirish.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqti: 80 daqiqa
|
Taʼlim oliuvchilar soni.
|
Oʻquv mashgʻulot shakli va turi:
|
Nazariy, Amaliy
|
Oʻquv mashgʻulot rejasi:
|
1. Katta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni haqida tushuncha.
2. Katta guruh yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash.
|
Oʻquv mashgʻulotining maqsadi :O‘quvchilarda mavzu bo`yicha bilim (koʻnikma)larni shakillantirish (mustahkamlash).
|
Oʻqitish natijasi:
|
Ushbu mavzuni oʻzlashtirish natijasida oʻquvchida shakillanadigan asosiy bilim, koʻnikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Mavzu bilan tanishtirish
2. O’quvchilarni tasavvurlarini shakllantirish nazariyasi va metodikasi tasnif berish;
3.Mavzuga oid ishlar bajarishni tushuntirish;
4. Dars mashg’ulotini ochib berish va boshqalar
|
|
|
| |
O’quv rejaga muvofiq o’zaro bog’liq bo’lgan fanning nomi

|
O’quv rejaga muvofiq o’zaro bog’liq bo’lgan fanning nomi
|
bet | 22/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariO’quv rejaga muvofiq o’zaro bog’liq bo’lgan fanning nomi
|
Pedagogika
Maxsus fanlar
|
O’qitishning tashkiliy shakli
|
N-nazariy ta’lim
A-amaliy ta’lim
NA- birgalikda tashkil etilgan nazariy va amaliy mashg’ulotlar
|
Dasturga qo’yilgan talab
|
Majburiy
|
O’qitish tili
|
Guruhga tayinlangan dars tili asosida
|
Baholash tartibi
|
Joriy baholash tartibiga asoslanib
|
O’quvchilarning bilim va ko’nikmalarini baholash
|
Og’zaki, yozma, test, individual va amaliy topshiriqlar bajarish
|
2. O’quv dasturi mazmuni
t/r
|
Mavzuning nomi
|
Mavzuning qisqacha mazmuni
|
Jami
|
O’qitishning tashkiliy shakli
|
Mustaqil ta’lim
|
I-bo’lim. Kirish:
|
1
|
Ta`limni moderenezatsiyalash sharoitida maktabgacha ta`lim yoshidagi bolalarda matematik tushunchalarni rivojlantirish metodikasining nazariy asoslari.
|
Nazariy mashg`ulot: Fanning maqsadi, mohiyati va vazifalari. Bolalarni matematik tasavvurlarini shakllantirish nazariyasi va metodikasi haqida tushuncha.
Amaliy mashg`ulot:Rivojlanishning ilk pog’onalarida matematik tasavvurlarning kelib chiqish tarixi, son-sanoq va boshqa matematik tasavvurlarni inson ongida qanday shakllanganligini;
Matematik bilimlarning xozirgi kundagi axamiyati.
Bolalarni maktab ta’limiga tayyorlashda aqliy rivojlantirish ishlarini ahamiyati.
|
2
|
N.A
|
2
|
2.
|
“O`zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo`yilgan Davlat talablari” va “Ilk qadam” Davlat o`quv dasturi.
|
Nazariy mashg`ulot: Bolalarning matematik tasavvurlarni shakllantirishda“O`zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo`yilgan Davlat talablari”ning mazmun mohiyati.
Amaliy mashg`ulot:
“O`zbekiston Respublikasining ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojlanishiga qo`yilgan Davlat talablari” va “Ilk qadam” o`quv dasturi vazifalarini o`rganish.
|
2
|
N.A
|
|
3.
|
Asosiy matematik tushunchalar: son, kattalik, geometrik shakl, tevarak atrofda mo`ljal olish, vaqtni chamalash.
|
Nazariy mashg`ulot:Maktabgacha yoshdagi bolalarni maktabning 1-sinfiga borgunlariga qadar ilk matematik tayyorgarlik yani sanoq va miqdorni, eng sodda geometrik shakllar, tevarak atrofda mo`ljal olish va vaqtni shamalash tasavvurlarini shakllantirish;
Bolalarning matematik tasavvurlarini muvafaqqiyatli o`zlashtirishda, sensor tuyg`ularni rivojlantirish usullari haqida tushuncha berish.
Son-sonoqda bolalarda to`g`ri usullardan foydalanib sanash.
Ikki guruhdagi sonlarni taqqoslash.
|
2
|
N
|
|
|
|
|
| |
Oʻquv faolyati natijalari

|
Oʻquv faolyati natijalari
|
bet | 179/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariOʻquv faolyati natijalari :
1.Uyga vazifani aytib beradilar.
2.Auditoriyada bajargan ishlarini ko‘rsatadilar.
3 Bajargan ishini tasniflaydilar.
4. Auditoriyada bajargan ishlarini tartibli ravishda izohlab beradilar.
Oʻqitish metodlari:
|
Maʼruza/ hikoya/ tushintirish/ suhbat/ baxs-munozara.
|
Oʻqitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi.
|
Oʻquv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Ommaviy, jamoviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda
|
Oʻqitish sharoiti:
|
O‘quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-soʻrov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan oʻquv topshiriqlarni baholash
|
Oʻquv mashgʻulotining texnologik xaritasi.
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qiyuvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1- bosqich. O‘quv mashg’ulotiga kirish (5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1. O’quvchilarni mashgʻulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
|
Mashgʻulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda oʻtilgan mavzu boʻyicha oʻquvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
2. Mashgʻulotning nomi, rejasi, maqsad va oʻqitish natijalari bilan tanishtiradi.
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4. Oʻquv mashgʻulotida oʻquv ishlarni baholash mezoni va koʻrsatkchlari bilan tanishtiradi
Taʼlim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5. Tezkor soʻrov, savol - javob, aqliy xujum, oʻylang va juftlikda fikr almashing” va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi.
6. Nazariy mashgʻulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, oʻqitish jarayonini tashkil etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi;
7. Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini maʼlum qiladi;
8. Kichik guruhlarga boʻladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
9. Guruhlar ishini oʻzaro baholashni oʻtkazadi, Mavzuni kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bogʻlab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Kichik guruhlarga boʻlinadilar. Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Berilgan qoʻshimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini oʻzaro baholaydilar. Maʼlumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Nazariy mashg`ulot - Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"

|
Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"
|
bet | 15/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariNazariy mashg`ulot:O`lchashning ma`nosi va ahamiyatini tushuntirish. O`lchash usullari. O`lchashda amal qilish lozim bo`lgan qoidalar.
Amaliy mashg`ulot:Suyuq va to`kiluvchi jismlarni shartli o`lchov birligi bilan o`lchash va o`lchash natijasini son bilan aytishga o`rgatish.
Narsalarning bo’yi va enini shartli o’lchov birligi yordamida o’lchash va taqqoslashni; Narsalarni 2, 4, 8ta teng bo’lakka bo’lish usullarini ko’rsatish.
O`lchash usullarini ko`rsatish,o`lchashda amal qilish lozim bo`lgan qoidalarni;
Suyuq va to`kiluvchi jismlarni shartli o`lchov birligi bilan o`lchash va o`lchash natijasini son bilan aytishga o`rgatish.
|
2
|
N.A
|
2
|
34
|
Maktabga tayyorlov guruhi yoshidagi bolalarni geometrik shakl haqidagi tasavvurlarini shakllantirish.
|
Nazariy mashg`ulot: “Beshburchak”, “oltiburchak”, “Ko’pburchak” bilan tanishtirish. Atrofdagi narsalar orasidan o’ziga tanish bo’lgan geometrik figuralarni topish. Buyumlarning shakli haqidagi bilimlarini mustahkamlash.
Amaliy mashg`ulot:Buyumlarning shaklini atash, figuralarni guruhga ajratish, figuralarning bir-biriga o’xshashligi, farqini bilish, taqqoslash, o’lchash, sanash, (katak daftar varag’ida chizish, qirqish, yangi bir figuradan boshqa figurani hosil qilish). Uchburchak, to’rtburchak, to`g`rito`rtburchaklar haqidagi tushunchalarni rivojlantirish. Geometrik mazmundagi qiziqarli o’yin va mashqlar namunalarini o`rganish va tuzish.
|
2
|
N.A
|
2
|
35
|
Maktabga tayyorlov guruhi yoshidagi bolalarni tevarak atrofda mo`ljal olishga o`rgatish.
|
Tevarak atrofda mo`ljal olishga o`rgatish metodlari.
Tevarak-atrofda mo’ljal ola bilishni mashq qildirish. Aytilgan yo’nalishni tez va to’g’ri belgilashga o’rgatish.
Xonada, MTT maydonchasida o’zi yashayotgan yerida mo’ljalni to’g’ri tanlash. Tekislikda mo’ljal qilish malakasini mustahkamlash.
|
2
|
A
|
|
36
|
Maktabga tayyorlov guruhi yoshidagi bolalarni vaqtni chamalash haqidagi tasavvurlarini shakllantirish.
|
|
|
| |
Oʻquv faolyati natijalari

|
Oʻquv faolyati natijalari
|
bet | 183/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariOʻquv faolyati natijalari :
1.Uyga vazifani aytib beradilar.
2.Auditoriyada bajargan ishlarini ko‘rsatadilar.
3 Bajargan ishini tasniflaydilar.
4. Auditoriyada bajargan ishlarini tartibli ravishda izohlab beradilar.
Oʻqitish metodlari:
|
Maʼruza/ hikoya/ tushintirish/ suhbat/ baxs-munozara.
|
Oʻqitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi.
|
Oʻquv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Ommaviy, jamoviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda
|
Oʻqitish sharoiti:
|
O‘quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-soʻrov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan oʻquv topshiriqlarni baholash
|
Oʻquv mashgʻulotining texnologik xaritasi.
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qiyuvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1- bosqich. O‘quv mashg’ulotiga kirish (5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1. O’quvchilarni mashgʻulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
|
Mashgʻulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda oʻtilgan mavzu boʻyicha oʻquvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
2. Mashgʻulotning nomi, rejasi, maqsad va oʻqitish natijalari bilan tanishtiradi.
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4. Oʻquv mashgʻulotida oʻquv ishlarni baholash mezoni va koʻrsatkchlari bilan tanishtiradi
Taʼlim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5. Tezkor soʻrov, savol - javob, aqliy xujum, oʻylang va juftlikda fikr almashing” va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi.
6. Nazariy mashgʻulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, oʻqitish jarayonini tashkil etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi;
7. Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini maʼlum qiladi;
8. Kichik guruhlarga boʻladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
9. Guruhlar ishini oʻzaro baholashni oʻtkazadi, Mavzuni kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bogʻlab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Kichik guruhlarga boʻlinadilar. Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Berilgan qoʻshimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini oʻzaro baholaydilar. Maʼlumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
-bosqich - Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"

|
Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"
|
bet | 178/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallari3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
|
Mashgʻulot yakuni:
Faol ishtirok etgan oʻquvchilarni javoblarini izohlab boholaydi va ragʻbatlantiradi.
Uyga vazifani berilishi:
Mavzu yuzasidan uyga vazifa beriladi
|
O‘quvchilar o‘zlariga qo‘yilgan baholar bilan tanishadi.
Uyga beriladigan topshiriqlarni yozib olishadi.
|
Nazariy oʻquv mashgʻulotining oʻqitish texnologiyasi
Mavzu (nomi): Katta guruh yoshidagi bolalarni geometrik shakl
haqidagi tasavvurlarini shakllantirish.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqti: 80 daqiqa
|
Taʼlim oliuvchilar soni.
|
Oʻquv mashgʻulot shakli va turi:
|
Nazariy, Amaliy
|
Oʻquv mashgʻulot rejasi:
|
1. Katta guruh yoshidagi bolalarni geometrik oddiy shakllar.
2. Katta guruh yoshidagi bolalarni geometrik shakllarni ajratish.
|
Oʻquv mashgʻulotining maqsadi :O‘quvchilarda mavzu bo`yicha bilim (koʻnikma)larni shakillantirish (mustahkamlash).
|
Oʻqitish natijasi:
|
Ushbu mavzuni oʻzlashtirish natijasida oʻquvchida shakillanadigan asosiy bilim, koʻnikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Mavzu bilan tanishtirish
2. O’quvchilarni tasavvurlarini shakllantirish nazariyasi va metodikasi tasnif berish;
3.Mavzuga oid ishlar bajarishni tushuntirish;
4. Dars mashg’ulotini ochib berish va boshqalar
|
|
|
| |
Hayot faoliyati xavfsizligini takomillashtirish usullari - bet 5

Таълим ва инновацион тадқиқотлар (2021 йил №3)
ISSN 2181-1709 (P)
272
Education and innovative research 2021 y. №3
Foydalanilgan
adabiyotlar
1.Texnogen, tabiiy va ekologik tusdagi favqulodda vaziyatlarning tasnifi
to‘g‘risidaToshkent sh.,1998-yil 27-oktabr 455-son
2. Yormatov G‘.Y. va boshqalar. Hayot faoliyati xavfsizligi. –T.:
“Aloqachi”, 2009
3. Yormatov G‘. Y. va boshqalar. Hayot faoliyati xavfsizligi. O‘quv
qo‘llanma. -T.: 2005.
4. O‘. Yo‘ldoshev va boshqalar. Mehnatni muxofaza qilish. -T.: Mehnat,
2005.
5. Nigmatov I., Tojiyev M. X. «Favqulodda
vaziyatlar va fuqaro
muhofazasi» Darslik.-T.: Iqtisod-moliya. 2011.
6.A.QUDRATOV,
T.G’ANIYEV,
O’.YO’LDOSHEV,
G’.YO.
YORMATOV, N.XABIBULLAYEV,A.D.
XUDOYOROV Hayot faoliyati
xavfsizligi fanidan ma’ruza kursi. Aloqachi-2005
7. . Bezopasnost jiznedeyatelnosti. /Pod.red. Mixaylova L.A. Kiev –
Xarkov – Minsk, 2007.
8. Mikryukov V.Y. Bezopasnost jiznedeyatelnosti. Uch.posobie.
RostovDon.2006
9. Norxo‘jaev A.Q., Yunusov M.Y. Favqulodda vaziyatlar va muhofaza
tadbirlari. –T.: „Universitet”, 2001. 10. Tojiev M.X., Nigmatov I va b.
«Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi». O‘quv qo‘llanma. –T.:
MCHJ., Ta’lim manbai, 2002.
11. Belov S.V. i dr. «Bezopasnost’ jiznedeyatel’nosti», «Vshaya shkola»,
- M.: 1999.
Internet saytlari:
1. www.mintrud.uz.,
2. www.minzdrav.uz.,
3. www.mchs.gov.uz.,
4. www.uznature.uz.,
-bo`lim.
  
MTT-da va maktabga tayyorlov guruhi bolalarini matematik tasavvurlarni shakllantirish

|
-bo`lim.
MTT-da va maktabga tayyorlov guruhi bolalarini matematik tasavvurlarni shakllantirish
|
bet | 13/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallari8-bo`lim.
|
MTT-da va maktabga tayyorlov guruhi bolalarini matematik tasavvurlarni shakllantirish
|
26
|
|
18
|
29
|
Maktabga tayyorlov guruhi bolalarining son-sanoq haqidagi matematik tasavvurlarini shakllantirish.
|
Nazariy mashg`ulot: Son va sanoq.Bolalarni 20 gacha to`g`ri va teskari sanashga o’rgatish, sanoq malakalarini rivojlantirish.
Sonni ikki kichik songa ajratib terib qo`yishga (20gacha), ko`rgazmalilik asosida va ikkala kichik sondan yaxlit sonni tuzishga o`rgatish. Yonma-yon turgan sonlarni taqqoslash. Ilk iqtisodiy tushunchalar, pul qiymatlari haqida tushuncha berish.
Amaliy mashg`ulot: 0 dan 20 gacha sanashni o’rgatish.
Aytilgan yoki raqam bilan belgilangan sondan keyin keluvchi va oldingi sonning nomini aytishga o’rgatish.
Pul qiymatlari va narx-navo, plastik kartochka, terminal haqida ilk tushuncha berish bo`yicha o`yin mashg`ulot ishlanmasini tuzish.
|
2
|
N.A
|
|
30
|
Maktabga tayyorlov guruhi bolalarini raqamlar bilan tanishtirish
|
Nazariy mashg`ulot: 0dan 20 gacha bo`lgan raqamlar bilan tanishtirish. Aytilgan yoki raqam bilan belgilangan sondan keyin keluvchi va oldingi sonning nomini aytishga o`rgatish.
Amaliy mashg`ulot: Aytilgan yoki raqam bilan belgilangan sondan keyin keluvchi va oldingi sonning nomini aytishga o`rgatish.
Misollarni raqamlar yozilgan kartochkalar yordamida ifodalab yechishga o’rgatishni (0+3 ko`rinishidagi qo’shish -3 ko’rinishidagi ayirish usuli bilan tanishtirish)
|
2
|
N.A
|
2
|
31
|
Arifmetik masalalar tuzish va yechish
|
|
|
| |
Hayot faoliyati xavfsizligini takomillashtirish usullari - bet 3

Образование и инновационные исследования (2021 год №3)
ISSN 2181-1717 (E)
269
http://interscience.uz
tamoyil nisbatan mustaqillik kashf qiladi.
Xavfsizlikni ta’minlash usullari 3 xil turga bo‘linadi:
A - metodi, gomosfera bilan noksosferani bir-biridan joy yoki vaqt jihatidan
ajratish usuli. Bu usul ishlab chiqarish jarayonlarini mexanizatsiyalashtirish
va avtomatlashtirish, jihozlarni masofadan boshqarish, manipulyator va
robotlarni qo‘llash bilan amalga oshiriladi.
B - metodi xavfsizlik prinsiplarini qo‘llab, xavflarni yo‘q
qilish va
noksosferani (ishlab chiqarish muhitini) normallashtirish, hamda noksosfera
tavsiflarini inson tavsiflariga moslashtirishga asoslanadi. Bu usul insonlarni
shovqin, chang, gaz, jarohatlanish va hokazo xavfli omillardan himoya
qilishga qaratilgan tadbirlar majmuasi hamda qisman xavfsiz texnikani
yaratish bilan amalga oshiriladi.
Agar A va B metodlarni qo‘llash bilan talab qilingan xavfsizlik darajasiga
erishish ta’minlanmaganda, С - metod qo‘llaniladi.
С - metodi tegishlicha himoya vositalari yordamida insonlarning
himoyalanish xususiyatlarini oshirishga
hamda insonni noksosferaga
moslashtirishga asoslangan.
Bu usul kasbiy tanlash, o‘qitish, instruksiyalar berish, psixologik ta’sir
qilish va shaxsiy himoya vositalarini qo‘llash bilan amalga oshiriladi.
С-metodni amalga oshirishda noksosfera tavsiflarini o‘zgartirish uchun har
xil vositalar qo‘llaniladi.
Real sharoitlarda yuqorida keltirilgan usullarning bittasi yordamida
zarur xavfsizlik darajasini har doim ta’minlash mumkin bo‘lmaydi. Bunday
holatlarda yuqorida keltirilgan usullar majmuasini qo‘llash maqsadga
muvofiq bo‘ladi.[3]
Xavfsizlikni ta’minlashda psixologiyaning ahamiyati
Mehnatni muhofaza qilishda psixologiya ham muhim o‘rinni egallaydi.
Zamonaviy ishlab chiqarishda avariyalar, shikastlanishlar muammosi faqat
muhandislik uslublari bilan echilmaydi. Tajribalardan ma’lumki, avariya va
shikastlanishlar muhandis-konstruktorlik ishlaridagi
kamchiliklar asosida
yuzaga keladi. Shuningdek tashkiliy-psixologik sabablar, masalan kasb
bo‘yicha xavfsizlik talablariga past darajada tayyorgarlik ko‘rilishi, etarli
bo‘lmagan tarbiya, mutaxassislarning xavfsizlik choralariga e’tiborsizligi,
xavfli ishlarga etarli malakaga ega bo‘lmagan shaxslarni jalb qilish, ishda
odamlarni toliqqan va psixologik holatda bo‘lishi ham sabab bo‘ladi.
Bular mutaxassisning faoliyatiga ishonchsizlikni (xavfsizlikni) pasaytiradi.
Xalqaro tajriba, izlanishlarning ko‘rsatishicha maishiy ishlab chiqarishdagi
shikastlanishlarning 60-90 %i zarar ko‘rgan kishilarning
aybi bilan sodir
bo‘ladi. Xavfsizlik psixologiyasi faoliyat xavfsizligini ta’minlashda psixologik
bilimlarni tadbiq qilishni ifodalaydi. Bu yerda mehnat faoliyati jarayonida
ko‘rinadigan psixologik holatlar turlari to‘liq tekshiriladi, psixologik
Hayot faoliyati xavfsizligini takomillashtirish usullari - bet 4

Образование и инновационные исследования (2021 год №3)
ISSN 2181-1717 (E)
271
http://interscience.uz
yo’naltiruvchi,tashkiliy, boshqaruv.texnik,
Inson mehnat faoliyati jarayonida bo’ladigan fazo – ish joyi (gomosfera),
doim mavjud yoki vaqti-vaqti bilan xavf paydo bo’ladigan fazoni noksosfera
deyiladi.
Xavfsizlikni taminlashga quyidagi usullar orqali erishiladi:
HFX uslubiy va boshqaruv masalalarining xavfsizlik darajasi va
«T(tavakkal)»ga ob’ektiv ta’siri katta. HFX boshqarilishida inson-muhit
tizimi tushuniladi. HFXni boshqarish ob’ektiv
xavfli holatdan kam xavfli
holatga o’tkazishdir. Bunga iqtisodiy va texnik maqsadga muvofiqlik
shartlariga amal qilinadi. «Inson-muhit», «inson-ishlab chiqarish» va boshqa
tizimlar murakkab ko’p tarkibli uyushmalardan (tizimlardan) hisoblanadi.
Xavflarni o’rganish va tahlil jarayonida tarkiblarga ajratiladi.
Faoliyat modeli: 1-inson; 2-muhit; 3-aks ta’sir qiluvchi aloqalar.
Aniq faoliyat sharoitida bu turkumlar (elementlar) yanada ravshanlashadi.
Shuning uchun faoliyatni loyihalashda uning turkumlarini (elementlarini)
yetarli darajada aniqlab, to’g’ri keladigan axborot manbalaridan foydalanib,
ularning xavfli xususiyatlari topiladi.
Faoliyatni turkumlarga ajratish:
1-inson; 2-mehnat quroli; 3-mehnat vositalari; 4-quvvat (energiya);
5-mehnat mahsulotlari; 6-texnologiya; 7-flora; 8-fauna; 9-ma’lumot;
10-tabiiy iqlim; 11-mehnatni
tashkil etish; 12-jamoa[5]
Ko’rib turganimizdek faoliyat qanchalik murakkab jarayon bo’lsa ,
xavfsizlikni takomillashtirish ham shunchalik katta masuliyatni talab etadi.
Har bir faoliyat turiga ko’ra ongli ravishda xolisona xavfsizlik usullaridan
foydalaniladi. Agar xatarlarsiz muhit yaratishga harakat qilsak, har faoliyat
turi bilan mashg’ul bo’lishda biz soha mazmunida yondashuv va alohida
bilimni talab etadi , bu esa yetarli bilim ko’nikmalarni taqozo etadi.
Xulosa. Xulosa sifatida shuni ta’kidlash mumkinki, xavfsizlikni
ta’minlash faqatgina biryoqlama jarayon emas, balki bahamjihat birgalikda
olib boriladigan umumiy vazifadir. Avvalo,aholi yoshu- qari hayot faoliyati
xavfsizligi nima ekanligini ongli ravishda anglamog’i va shu xavfsizlik
choralariga doimo amal qilmog’I zarur.Bu borada nafaqat mehnat faoliyati,
tabiat, atrof muhit bilan o’zaro bog’liq zanjirga ham zarar yetkazmaslik eng
asosiy masalalardan hisblanadi.Inson tabiat o’zaro bog’liq ekanmi inson
faoliyati xox iqtisodiy, siyosiy, texnogen yoki
gidrometerologik jihatdan
ta’sirda bo’ladi. Mustaqil bilimli shaxs sifatida hayot faoliyati xavfsizligini
ta’minlashni rivojlantirish sohasida aholiga keng ko’lamda tushuntirish
hamda profilaktika ishlarini amalga oshirishni taklif etgan bo’lardim. Zero,
bu yetishib elayotgan yosh avlod uchun asosiy tayanch vazifasini ham o’taydi
deb umid qilaman.
Oʻquv faolyati natijalari

|
Oʻquv faolyati natijalari
|
bet | 177/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariOʻquv faolyati natijalari :
1.Uyga vazifani aytib beradilar.
2.Auditoriyada bajargan ishlarini ko‘rsatadilar.
3 Bajargan ishini tasniflaydilar.
4. Auditoriyada bajargan ishlarini tartibli ravishda izohlab beradilar.
Oʻqitish metodlari:
|
Maʼruza/ hikoya/ tushintirish/ suhbat/ baxs-munozara.
|
Oʻqitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi.
|
Oʻquv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Ommaviy, jamoviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda
|
Oʻqitish sharoiti:
|
O‘quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-soʻrov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan oʻquv topshiriqlarni baholash
|
Oʻquv mashgʻulotining texnologik xaritasi.
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qiyuvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1- bosqich. O‘quv mashg’ulotiga kirish (5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1. O’quvchilarni mashgʻulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
|
Mashgʻulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda oʻtilgan mavzu boʻyicha oʻquvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
2. Mashgʻulotning nomi, rejasi, maqsad va oʻqitish natijalari bilan tanishtiradi.
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4. Oʻquv mashgʻulotida oʻquv ishlarni baholash mezoni va koʻrsatkchlari bilan tanishtiradi
Taʼlim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5. Tezkor soʻrov, savol - javob, aqliy xujum, oʻylang va juftlikda fikr almashing” va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi.
6. Nazariy mashgʻulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, oʻqitish jarayonini tashkil etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi;
7. Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini maʼlum qiladi;
8. Kichik guruhlarga boʻladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
9. Guruhlar ishini oʻzaro baholashni oʻtkazadi, Mavzuni kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bogʻlab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Kichik guruhlarga boʻlinadilar. Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Berilgan qoʻshimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini oʻzaro baholaydilar. Maʼlumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
-bosqich - Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"

|
Buvayda pedagogika kolleji "tasdiqlayman"
|
bet | 184/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallari3-bosqich
Yakuniy
(10 daqiqa)
|
Mashgʻulot yakuni:
Faol ishtirok etgan oʻquvchilarni javoblarini izohlab boholaydi va ragʻbatlantiradi.
Uyga vazifani berilishi:
Mavzu yuzasidan uyga vazifa beriladi
|
O‘quvchilar o‘zlariga qo‘yilgan baholar bilan tanishadi.
Uyga beriladigan topshiriqlarni yozib olishadi.
|
Nazariy oʻquv mashgʻulotining oʻqitish texnologiyasi
Mavzu (nomi): Maktabga tayyorlov guruhi bolalarining son-sanoq haqidagi
matematik tasavvurlarini shakllantirish.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqti: 80 daqiqa
|
Taʼlim oliuvchilar soni.
|
Oʻquv mashgʻulot shakli va turi:
|
Nazariy, Amaliy
|
Oʻquv mashgʻulot rejasi:
|
1. Maktabga tayyorlov guruhi bolalarining son-sanoq.
2. Sanashni shakllantirish.
|
Oʻquv mashgʻulotining maqsadi :O‘quvchilarda mavzu bo`yicha bilim (koʻnikma)larni shakillantirish (mustahkamlash).
|
Oʻqitish natijasi:
|
Ushbu mavzuni oʻzlashtirish natijasida oʻquvchida shakillanadigan asosiy bilim, koʻnikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Mavzu bilan tanishtirish
2. O’quvchilarni tasavvurlarini shakllantirish nazariyasi va metodikasi tasnif berish;
3.Mavzuga oid ishlar bajarishni tushuntirish;
4. Dars mashg’ulotini ochib berish va boshqalar
|
|
|
| |
Oʻquv faolyati natijalari

|
Oʻquv faolyati natijalari
|
bet | 181/185 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 7,07 Mb. | | #99720 |
Bog'liq Bolalarning matematik tasavvurlarini shakilantirish O\'qitish materiallariOʻquv faolyati natijalari :
1.Uyga vazifani aytib beradilar.
2.Auditoriyada bajargan ishlarini ko‘rsatadilar.
3 Bajargan ishini tasniflaydilar.
4. Auditoriyada bajargan ishlarini tartibli ravishda izohlab beradilar.
Oʻqitish metodlari:
|
Maʼruza/ hikoya/ tushintirish/ suhbat/ baxs-munozara.
|
Oʻqitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi.
|
Oʻquv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Ommaviy, jamoviy, guruhli, juftlikda, yakka tartibda
|
Oʻqitish sharoiti:
|
O‘quv xonasi
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-soʻrov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan oʻquv topshiriqlarni baholash
|
Oʻquv mashgʻulotining texnologik xaritasi.
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O‘qiyuvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1- bosqich. O‘quv mashg’ulotiga kirish (5 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1. O’quvchilarni mashgʻulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi.
|
Mashgʻulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich.
Asosiy
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda oʻtilgan mavzu boʻyicha oʻquvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
2. Mashgʻulotning nomi, rejasi, maqsad va oʻqitish natijalari bilan tanishtiradi.
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4. Oʻquv mashgʻulotida oʻquv ishlarni baholash mezoni va koʻrsatkchlari bilan tanishtiradi
Taʼlim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5. Tezkor soʻrov, savol - javob, aqliy xujum, oʻylang va juftlikda fikr almashing” va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtiradi.
6. Nazariy mashgʻulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, oʻqitish jarayonini tashkil etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi;
7. Mustahkamlash uchun savollar beradi. Jarayon kichik guruhlarda davom etishini maʼlum qiladi;
8. Kichik guruhlarga boʻladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi.
9. Guruhlar ishini oʻzaro baholashni oʻtkazadi, Mavzuni kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bogʻlab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar.
Kichik guruhlarga boʻlinadilar. Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Berilgan qoʻshimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini oʻzaro baholaydilar. Maʼlumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
O‘quv mashg‘ulotining texnologik xaritasi

2- Asosiy bosqich
(65 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1.Uyga berilgan vazifalarni nazorat qiladi va o‘tilgan mavzu bo‘yicha savollar beriladi.
Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg‘ulotning nomi, rejasa, maqsad va o‘qitish natijalari bilan tanishtirish.
3. Mustaqil ishlash bo‘yicha adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4. O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarini baholash mezoni va ko‘rsadkichlari bilan tanishtiradi.(-ilova)
Ta'lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5. Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, o‘ylang va juftlikda fikir almashing va boshqa texnikalar orqali bilimlarini faollashtiradi.
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash:
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha harakatlar tartibini bayon etadi.
Asosiy holatlarni yozdiradi:
7. Slaydlarni Pover Point tartibida namoish va sharhlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi. (-ilova)
Yangi o‘quv materialini mustahkamlash:
8. Mustahkamlash uchun savollar beriladi.(-ilova), Jarayon kechik guruxlarda etilishini ma’lum qilinadi.
9. Kichik guruhlarga bo‘linadi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (-ilova), har bir guruhga topshiriq beradi (-ilova) va baholash me’zoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi:
10. Guruhlarda ishlashni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o‘tkadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslaxatlar beradi.
11. Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma’lum qiladi, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruh a’zolariga diqqat bilan ishitishlarini va savolar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha xulosalar qiladi:
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayt etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamyatlari bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomini va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.Yozib oladilar. Diqqat qiladilar. Savollarga javob beradilar. Topshiriqlarni yozib oladilar.
Kichik guruhlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyatini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Guruh ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma’lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
Nazorat uchun savollar - 1-seminar mashg’uloti Mavzu: Microsoft Word, Microsoft Excel, Microsoft PowerPoint dasturlari...

Nazorat uchun savollar
Elektron jadval deganda nimani tushinasiz?
Elektron jadvallar – jadval shaklida berilgan ma’lumotlarni saqlash va qayta ishlashga mo‘ljallangan dasturiy vositalardir.
Excel dasturi nimaga mo’ljallangan?
Elektron jadvallar hayotning har xil sohasida uchraydigan, avvalambor hisoblash va iqtisodiy masalalarni yechishda, jumladan, berilganlarni tez o'zgartirib turuvchi masalalarni tezkor ravishda qayta ishlab chiqishda, masalan, bank hujjatlari bilan ishlash kabi keng ko'lamli masalalarni yechishda qo'llaniladigan o'ta quvvatli vosita hisoblanadi.
Excelning qanday imkoniyalarini bilasiz?
Jadval mavzusini kiritish.Ustun va satrlar kengligini aniqlash.Ustun nomini berish.Jadvalga ma’lumot yozish.Ma’lumotli jadvallarni fayl ko’rinishda diskka yozis.Diskdan faylni ekranga chiqarish.Jadvaldagi ma’lumotlarni tahlil qilish.Shriftlar bilan ishlash.Formula funksiyalar bilan ishlash.Jadval yacheykalarida hisob-kitob ishlarini bajarish.Ma’lumotni saralash.Jadvalni chop etish.Ustun va satrlardagi ma’lumotlarni o’chirish.Diagrammalar hosil qilish.Natijaviy hisobotlarni chop etish.Excel menyusi bilan ishlash
Excel qanday yuklanadi va undan qanday chiqiladi?
Excel dasturi Office paketlar bilan o’rnatiladi.
Excel satrlar, ustunlar, kataklar nima?
Excel ishchi kitobi va varaqlari deganda nimani tushinasiz?
Excelda tayyorlangan fayl kengaytmasi standart holda qaysi tipda bo’ladi?
.xls kabi bo’ladi
Exceldagi jadvalni Word dasturiga o’tkazish mumkinmi?
1-usil ctrl+C va ctrl+V.
2-usul Export qilish orqali
3-usul Wordning o’zida tablitsa yaratish orqali
Exceldagi funksiyalar qanday vazifalarni bajaradi?Excelda formula yozish uchun dastlab qaysi belgini yozish shart? Excelda arifmetik amal bajarish belgilarini yozing va izohlang
Quyidagi yna orqali matematik amallar,funksiyalar,diagrammalar bilan ishlash mumkin,
jadvalini tuzing va tushintiring
Shu bo’limlardan foydalanamiz
Excelda diagrammalar qanday tuziladi?
|
Tuzilmalar diagrammasi - O‘zbekiston respublikasi axborot

|
O‘zbekiston respublikasi axborot
|
bet | 3/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 244,33 Kb. | | #113437 |
Bog'liq DT qurilma va evolyutsiya
Tuzilmalar diagrammasi - bu ma’lumotlar oqimining diagrammasidan olingan diagramma. Bu tizimni DFDga qaraganda batafsilroq tanishtiradi. U butun tizimni eng past funktsional modullarga ajratadi, tizimning har bir modulining funktsiyalari va kichik funktsiyalarini DFDga qaraganda batafsilroq tasvirlab beradi. Tuzilmalar diagrammasi modullarning ierarxik tuzilishini ifodalaydi. Har bir qatlamda ma’lum bir vazifa bajariladi.
rasm. Tuzilmalar diagrammasi2.
Bu yerda tuzilmalar diagrammasini tuzishda ishlatiladigan belgilar: Modul - bu jarayon yoki kichik dastur yoki vazifani ifodalaydi. Boshqarish bo’linmasi bir nechta submodullarga bo’linadi. Fayl modullari har qanday moduldan qayta foydalanish mumkin.
Shart – biror shart asosida boshqarishni belgilangan modulga o’tkaziladi.
rasm. biror shart asosida boshqarishni belgilangan modulga o’tkazish.
|
| |
Mahsulot: Mahsulotlarning nomi, narxi, tavsifi va boshqa asosiy ma'lumotlar

|
Mahsulot: Mahsulotlarning nomi, narxi, tavsifi va boshqa asosiy ma'lumotlar
|
bet | 2/3 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 244,33 Kb. | | #113437 |
Bog'liq DT qurilma va evolyutsiya Mahsulot: Mahsulotlarning nomi, narxi, tavsifi va boshqa asosiy ma'lumotlar. Buyurtma: Foydalanuvchilar tomonidan amalga oshirilgan buyurtmalar. 4. Sequence Diagram
Foydalanuvchi to'lovi: Foydalanuvchi to'lovni amalga oshirish jarayonini namoyish etadi.
Buyurtma holati: Buyurtmalarni qabul qilish, ishlab chiqarish, jo'natish va qabul qilinayotgan holatlar. 6. Deployment Diagram
Client: Foydalanuvchilar uchun veb-tarzda ilova. Server: Server va ma'lumotlar ombori. Payment Service: To'lov xizmati. Bu diagrammalar, online xarid qilish tizimi boshqarish uchun umumiy tuzilma va aloqa o'rnatishlari ko'rsatish uchun ishlatiladi.
DFD manba, manzil, saqlash va taqdimotni quyidagi komponentlar to’plami yordamida ifodalashi mumkin(2-rasm).
rasm. DFD komponentlari1.
Haqiqiylik - bu ma’lumotlarning manbasi va manzilidir. Haqiqatlar o’z nomlari bilan to’rtburchaklar bilan ifodalanadi.
Jarayon - Ma’lumotlar bo’yicha bajariladigan harakatlar va harakatlar aylana yoki dumaloq qirrali to’rtburchaklar bilan ifodalanadi.
Ma’lumotni saqlash - ma’lumotlarni saqlashning 2 varianti - uni ikkala tomoni ham bo’lmagan to’rtburchaklar shaklida yoki bitta tomoni yo’q bo’lgan ochiq qirrali to’rtburchaklar shaklida ko’rsatish mumkin.
Axborot oqimi - ma’lumotlarning harakatlanishini ko’rsatgichli o’qlar bilan ko’rsatadi. Ma’lumotlarning o’q tagidan harakatlanishi uning manbasi sifatida o’qning boshigacha ko’rsatiladi.
DFD darajasi
0 -daraja - DFD 0 -darajali DFD abstraktsiyasining eng yuqori darajasi, bu butun axborot tizimini bitta diagramma sifatida ko’rsatadi, barcha asosiy tafsilotlarni yashiradi. 0 -darajali DFD -lar kontekst darajasidagi DFD -lar bilan bir xil(3-rasm).
rasm. DFD 1- darajasi.
1 -darajali - 0 -darajali DFD aniq, 1 -darajali DFDga bo’linadi. 1 -darajali DFD tizimdagi asosiy modullarni va turli modullar orasidagi ma’lumotlar oqimini ko’rsatadi. DFD 1 -darajasi, shuningdek, asosiy jarayonlar va axborot manbalarini eslatib o’tadi.
rasm. 2- darajasi.
2 -daraja - bu darajada, DFD 1 -darajadagi ushbu modullar ichida ma’lumot qanday oqishini ko’rsatadi. Yuqori darajadagi DFD -lar, agar kerakli spetsifikatsiya darajasiga erishilmasa, chuqurroq tushunish darajasiga ega bo’lgan yanada aniqroq quyi darajadagi DFD -larga aylantirilishi mumkin(4-rasm).
|
| |
O‘QUV AMALIYOTINING MAQSAD VA VAZIFALARI

|
O‘QUV AMALIYOTINING MAQSAD VA VAZIFALARI
|
bet | 2/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.11.2. O‘QUV AMALIYOTINING MAQSAD VA VAZIFALARI
1.2.1. AMALIYOT MASHG‘ULOTINING MAQSADI
Mobil qurilmalarning dasturiy taninotio’quv amaliyoti “Apparat va dasturiy taminot sozlovchisi” kasbi bo‘yicha ta’lim oluvchi talabalarga mo‘ljallangan. Bu amaliyot fanning asosiy maqsadi o‘zbek va xorijiy mamlakatlar texnologiyasi asosida amaliyot laboratoriyalari sharoitida tayyorlashni texnologik jarayonlarini o‘rganadi va boshlang‘ich amaliy tajribani egallash yoki keyinchalik kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan o‘ziga xos umumiy va kasbiy kompetensiyalarni shakllantirish uchun amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish. Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish o’quv amaliyotida texnologik yo‘riqnomalar va ma’lumotnoma hujjatlardan to‘g‘ri foydalana olish va kasbiy kompetensiyalarini amaliyot laboratoriyalarida shakllantirish.
1.2.2.AMALIYOT MASHG‘ULOTINING VAZIFALARI
Ushbu o‘quv amaliyoti bosqichida har bir o‘quvchi uchun amaliyot uchun ajratilgan 120 soat vaqtni dasturda belgilangan kompetensiyalarni shakllantirish uchun muhim bo‘lgan amaliy, zarur va yetarli amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish uchun to‘g‘ri taqsimlash. Amaliyot dasturiga muvofiq boshlang‘ich kasbiy tajribani rivojlantirish uchun amaliyot laboratoriyalarida sharoit yaratish. O‘quvchini ongli tushunishiga va o‘z faoliyatini baholashga jalb etish uchun sharoit yaratish. Ish beruvchilarni talablari va professional ta’lim muasasasida o‘quv amaliyotini tashkil etish va o‘tkazishga qo‘yiladigan maxsus talablar asosida ish joyini tashkil etish. Amaliyot natijalarini ro‘yxatdan o‘tkazish yoki hujjatlar bilan ishlash bo‘yicha qo‘shimcha izohlar berish.
1.3. AMALIYOT NATIJALARI VA MAZMUNIGA QO‘YILADIGAN TALABLAR
Mobil qurilmalarning dasturiy taninotiishlari o’quv amaliyotidan shaxsiy kompyuterlarni tamirlash, ichki jixozlarini o’rganish, dasturlarini yangilash va shaxsiy kompyuterdan foydalanishni o’rganish. Ish joyida texnika xavfsizligi qoidalarini va shaxsiy kompyuterdan to’g’ri foydalana olish. Shaxsiy kompyuter ichki dasturidan foydalanib yangiliklar yarata olish.
|
| |
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA

|
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
|
bet | 14/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.1YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
Kasb kodi va nomi: 30610201 _ Apparat va dasturiy taminot sozlovchisi
O’quv amaliyot nomi: Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining apparat ta’minotiga xizmat ko‘rsatish
Mavzu: №13 Sovutish tizimi va kengaytirish kartalari uchun ulanish joylari va ularning ishlash qoidalari.
Maqsadi: Malaka ko’nikmalarini shakillantirish va xosil qilish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar, asboblar
|
Eskizlar, chizmalar, rasmlar
|
Bajarish tartibi
|
1
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Sovitish tizimi bilan ish tashkil etish
|
Kompyuter jixozlari va Sovitish tizimi
|
|
Sovitish tizimi haqida boshlangich tushunchaga ega bo’lish
|
2
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Kengaytirish kartalari bilan ish tashkil etish
|
Kompyuter jixozlari va Kengaytirish kartalari
|
|
Kengaytirish kartalari bilan ishlash
|
3
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Sovitish tizimi bilan ish tashkil etish
|
Kompyuter jixozlari va Sovitish tizimi
|
|
Kengaytirish kartalarini o’rnatish
|
|
| |
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA

|
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
|
bet | 6/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.1YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
Kasb kodi va nomi: 30610201 _ Apparat va dasturiy taminot sozlovchisi
O’quv amaliyot nomi: Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining apparat ta’minotiga xizmat ko‘rsatish
Mavzu: №3 Tizimli blok, monitor, klaviatura va sichqoncha bilan ishlash.
Maqsadi: Malaka ko’nikmalarini shakillantirish va xosil qilish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar, asboblar
|
Eskizlar, chizmalar, rasmlar
|
Bajarish tartibi
|
1
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Tizimli blok bilan ish tashkil etish
|
Kompyuter jixozlari tizimli blok
|
|
Kompyuter xonaga kiradilar kompyuterga joylashadilar dasturni ishga shaylaydilar
|
2
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Tizimli blok ichki qurilmalari
|
Kompyuter jixozlari va 3D max dasturi
|
|
Dasturni ishga tushiradilar obyektlar bilan ishlashni boshlaydilar
|
3
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Tizimli blok bilan ish tashkil etish
|
Kompyuter jixozlari va 3D max dasturi
|
|
guruhlash va moslashtirishlarni o’rganishni boshlaydilar
|
|
| |
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA

|
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
|
bet | 7/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.1 YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
Kasb kodi va nomi: 30610201 _ Apparat va dasturiy taminot sozlovchisi
O’quv amaliyot nomi: Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining apparat ta’minotiga xizmat ko‘rsatish
Mavzu: №4 Ish joyida shaxsiy kompyuterning periferiya qurilmalarni ulash.
Maqsadi: Malaka ko’nikmalarini shakillantirish va xosil qilish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar, asboblar
|
Eskizlar, chizmalar, rasmlar
|
Bajarish tartibi
|
1
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Tizimli blokka texnik xizmat ko’rsatish
|
Kompyuter jixozlari va Tizimli blok
|
|
Tizimli blok bilan ishlash
|
2
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Klaviyaturaga texnik xizmat ko’rsatish
|
Kompyuter jixozlari va Klaviyatura
|
|
Klaviyatura xaqida malumot olish
|
3
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Sichqonchaga texnik xizmat ko’rsatish
|
Kompyuter jixozlari va Sichqoncha
|
|
Sichqonchani ichki tuzilmzsi bilan ishlash
|
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
|
| |
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA

|
YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
|
bet | 5/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.1YO’L YO’RIQLI TEXNOLOGIK XARITA
Kasb kodi va nomi: 30610201 _ Apparat va dasturiy taminot sozlovchisi
O’quv amaliyot nomi: Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining apparat ta’minotiga xizmat ko‘rsatish
Mavzu: №2 Ish joyida shaxsiy kompyuterning asosiy qurilmalarini ulash va o'rnatish. Kompyuterni ishga tayyorlash.
Maqsadi: Malaka ko’nikmalarini shakillantirish va xosil qilish
№
|
Bajariladigan ishlar mazmuni
|
Moslamalar, asboblar
|
Eskizlar, chizmalar, rasmlar
|
Bajarish tartibi
|
1
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida kompyuter asosiy qurilmalari bilan tanishadilar
|
Kompyuter jixozlari manitorlar
|
|
Kompyuterga o’tiradilar dasturni ochib operatsiya bajarishga tayyorgarlik ko’radilar
|
2
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida kompyuter pereferiya qurtilmalri bilan ishlashni o’rganadilar.
|
Kompyuter jixozlari pereferik qurilmalar
|
|
Obyektlar bilan dastlabki operatsiya bajarishni boshlaydilar
|
3
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida Kompyuter qurilmalri haqida bilim va ko’nikmalarga ega bo’ladilar
|
Kompyuter jixozlari
|
|
Obyektlar bilan operatsiya va o’zgartirishlar yuritadilar
|
4
|
O’quv amaliyoti ( kompyuter ) xonasida amaliy qurilmalar bilan ishlab ko’radilar
|
Kompyuter jixozlari yordamchi qurilmalar
|
|
Kjalonka oyna nusxalarini yaratadilar
|
|
| |
Ozgina narsa o'rganib o'zini "pro"lardek tutish

|
Ozgina narsa o'rganib o'zini "pro"lardek tutish
|
bet | 74/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 37,16 Mb. | | #147871 |
Bog'liq Ishchi amaliy.1 8. Ozgina narsa o'rganib o'zini "pro"lardek tutish
Baʼzi o'quvchilar qo'llaridan ish kelishni boshlashi bilan o'zlarini katta dasturchilardek tutishni boshlashadi. Aslida esa ular faqat shu vaqtgacha dars davomida ko'rgan misollarini ishlay olishadi. Boshqacharoq misollar berilganda esa hali hech nimani bilmasliklarini tushunishadi. Shunday ekan har doim samimiy bo'ling va o'rganishdan to'xtamang.
Xulosa
Albatta bular o'rganuvchilar yo'l qo'yadigan xatolarning hammasi emas. O'z tajribam va o'quvchilarim qiladigan xatolardan ko'rganim va asosiylari deb hisoblaganlarim bilan o'rtoqlashdim. Bu xatolarni qilmaslikga va Asosiysi hech qachon taslim bo'lmaslikka harakat qiling.
|
| |