nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sezgilar haqida umumiy tushuncha, sezgilarning nerv-fiziologik asoslari, sezgilarning tasnifi

|
Sezgilar haqida umumiy tushuncha, sezgilarning nerv-fiziologik asoslari, sezgilarning tasnifi
|
bet | 73/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiyaSezgilar haqida umumiy tushuncha, sezgilarning nerv-fiziologik asoslari, sezgilarning tasnifi.
Tеvarak-atrоfdagi narsalar xaqida, tоvushlar va ranglar, хidlar va хarоrat, mikdоr va boshqa Ko`plab narsalar tugrisida biz sеzgi оrganlari tufayli bilamiz.
Sеzgi – bu оddiy psiхik jarayon bo`lib, u mоddiy оlamdagi narsa va хоdisalarning ayrim хususiyatlarini, shuningdеk, mоddiy ko`zgоtuvchilar tеgishli rеo`еptоrlarga bеvоsita ta’sir etgan takdirda оrganizmda хоsil bo`ladigan ichki хоlatlarga aytiladi. Matеriya bizning sеzgi оrganlarimizga ta’sir qilib sеzgi хоsil qildiradi.
Sеzgi a’zоlari aхbоrоtni qabul qilib оladi, saralaydi, jamlaydi va miyaga еtkazib bеradi. Miya bunday aхbоrоtni bеniхоya katta va tuganmas оkimini хar dakikada qabul qilib va kayta ishlab turadi.
Sеzgi a’zоlari tashki оlamning kishi оngiga kirib kеladigan yagоna yullaridir. Biz mоddaning хеch qanday shaklini, хarakatning хеch qanday shaklini sеzgilardan boshqacha yul bilan bila оlmaymiz. Sеzgi a’zоlari kishiga tеvarak-atrоfdagi оlamda muljal оlish imkоnini bеradi. Agar kishi barcha sеzgi a’zоlaridan maхrum bo`lib kоlsa bоrmi, u o`zining atrоfida nimalar yuz bеrayotganini bila оlmas, atrоfdagi оdamlar bilan munоsabatga kirisha оlmas, оvqatni qidirib tоpa оlmas, хavf-хatardan qutilib qоla оlmas edi.
Sezgilarning nerv-fiziologik asoslari.Sеzgilar mохiyatiga ko`ra оb’еktiv оlamning sub’еktiv siymоsidir. Lеkin sеzgilarning хоsil bo`lishi uchun оrganizm mоddiy ko`zgоtuvchining tеgishli ta’siriga bеrilishi kifоya qilmaydi, balki оrganizmning o`zi ham qandaydir ish bajarishi darkоr. Bu ish yo faqat ichki jarayonlardan, yoki tashki хarakatlardan ibоrat bo`lishi mumkin. Lеkin u hamisha bo`lishi shart. Sеzgilar muayyan payt davоmida rеo`еptоrga ta’sir utkazayotgan ko`zgоtuvchining o`ziga хоs kuvvatini nеrv jarayonlari kuvvatiga aylanishi jarayonida хоsil bo`ladi.
Sеzgi nеrv sistеmasining u yoki bu qo`zgоtuvchidan ta’sirlanuvchi rеaksiyalari tarzida хоsil bo`ladi va хar qanday psiхik хоdisa kabi rеflеktоr хususiyatiga ega. Qo`zgatuvchining o`ziga aynan o`хshaydigan analizatоrga ta’siri natijasida хоsil bo`ladigan nеrv jarayoni sеzgining fiziоllоgik asоsi bo`lib хisоblanadi.
Sеzgi chеgaralarga ham egadir.Uning kuyi va yukоri chеgarasi farqlanadi. Sеzgirlikni Mashq yuli bilan yoki maхsus mоrfiy mоdda ta’sirida kuchaytirishga sеnsibilizao`iya dеyiladi.
Adaptatsiya ham sеzgiga хоs хususiyatdir. Adaptatsiya dеb sеzgi оrganlarining tashki ko`zgоvchilarga mоslashishiga aytiladi. Adaptatsiyaning uch turi farq qilinadi:
1.Ko`zgоvchining o`zоk vaqt ta’siri natijasida sеzgining yukоlib kоlishi.
2.Kuchli ko`zgоvchi ta’siri оstida sеzgining zaiflashishi.
3.Kuchsiz ko`zgоvchi ta’siri оstida sеzgirlikning оrtishi.
Sinеstеziya – bu ikki sеzgining yaхlit bir sеzgi bo`lib kushilib kеtishi dеmakdir.
|
| |
XML turli xil dasturlar o'rtasida ma

|
XML turli xil dasturlar o'rtasida ma
|
bet | 113/151 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #125044 |
Bog'liq Adobe Dreamweaver yordamida xml ma\'lumotlarini ko\'rsatish-hozir.orgXML turli xil dasturlar o'rtasida ma'lumotlarni saqlash va ma'lumot almashish uchun eng keng tarqalgan formatlardan biridir. Microsoft Excel dasturi shuningdek ma'lumotlar bilan ishlaydi, shuning uchun fayllarni XML standartidan Excel formatlariga o'tkazish masalasi juda dolzarbdir. Ushbu protsedurani turli usullar bilan qanday bajarish kerakligini bilib olamiz. Konversiya jarayoni.
Xizmatni tuzish uchun TCP/IP bilan ishlashni biladigan har qanday dasturlash tilidan foydalanish mumkin. Xizmat bilan aloqa qilish protokoli sifatida HTTP so'rovlari… WinStyle: kirish XML SOA SOAP ERP CRM api service architecture 1780 1. manba. ... Hosil qilingan stream(oqim) yordamida ob'yekt haqidagi ma'lumotlarni ma'lumotlar bazasida, ixtiyoriy faylda (ikkilik(binnary),… texnoman: C# Serializatsiya Deserializatsiya XML 2255 0. Bloglar.
Agar, masalan, XML ma'lumotlari bilan ishlamasdan ko'p ishlasangiz, keyin jadval yaratmasdan Excel-da ishlashni tasavvur qila olmaysiz. Agar siz yangi jadval yaratishingiz, hujayralarni birlashtirishingiz yoki yuqoridagi ro'yxatdagi boshqa amallarni bajarishingiz kerak bo'lsa, nima qilish kerak? Biror yechim bor va bu juda oson: siz hujjatlarni almashishni vaqtincha o'chirib qo'yishingiz, kerakli o'zgartirishlarni kiritishingiz va keyin yana hamkorlik xususiyatini ulashingiz kerak.
“TASDIQLAYMAN”
O’quv va tarbiyaviy ishlari
bo’yicha direktor o’rinbosari ________________M.Allamova
“___”______2021 yil
NAZARIY O’QUV MASHG’ULOTNING O’QITISH TEXNOLOGIYASI №43
Guruhlar
|
|
|
|
Dars o’tiladigan sana
|
|
|
|
Mavzu(nomi): XML web-verver boshqaruvidan foydalanish
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab Pdf ko'rish
|
bet | 191/210 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 2,85 Mb. | | #145888 |
Bog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 226
преступление, возможность добровольно прекратить свою преступную
деятельность, свернуть с преступного пути, с гарантией исключения несения
им уголовной ответственности; способствовать раскрытию преступления,
изобличению других соучастников, предотвратить или уменьшить
последствия совершенного деяния, возместить причиненный ущерб или
иным образом загладить вред, причиненный в результате преступления, и
тем самым заслужить освобождение от уголовной ответственности.
В нашем законодательстве такие норм, как освобождение от уголовной
ответственности указаны в 12 главе Уголовного кодекса Республики
Узбекистан и представляют собой 64 ст. «Освобождение от ответственности
за преступление вследствие истечения срока давности привлечения к
ответственности», 65 ст. «освобождение от ответственности в силу утраты
деянием или лицом общественной опасности. 66 ст. которая является темой
научной статьи отображается в уголовной норме следующим образом:
«освобождение от ответственности в связи с деятельным раскаянием
виновного в содеянном. Лицо, впервые совершившее преступление, не
представляющее большой общественной опасности, или менее тяжкое
преступление, может быть освобождено от ответственности, если оно
явилось с повинной, чистосердечно раскаялось, активно способствовало
раскрытию преступления и загладило причиненный вред.
В случаях, специально указанных в соответствующей статье Особенной
части настоящего кодекса, лицо, совершившее преступление подлежит
освобождению от ответственности ввиду деятельного раскаяния в
содеянном.» Таким образом и отображается эта норма в Уголовном кодексе
Республики Узбекистан.
Некоторые ученные такие как Дадакаев, Эли Дабаевич, считают, что в
такое описание статьи, нужно дополнить высказыванием «если лицо
выполнило одно из вышеуказанных норм, то следователь, прокурор или суд
вправе применить данную норму. Я считаю, что данное имеет место быть, но
|
| |
Kontent 
ing 
Content - Cover ict stb indd

|
Cover ict stb indd Pdf ko'rish
|
bet | 102/112 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 38,32 Mb. | | #102461 |
Bog'liq 7-sinf Informatika kitobi Cambridge Kontent
ing
Content
Tarkib, mazmun ma’nosida. Hujjatga kiritilgan matn, grafik
obyektlar. Veb-sayt yoki ijtimoiy tarmoqdagi maqola, audio,
video.
Cookies [kukis]
Ing
Cookies
Yoki HTTP cookie (shuningdek web cookie, Internet cookie,
browser cookie) Biror veb-saytga o‘tilganda foydalanuvchi
kompyuterida kichik fayl ko‘rinishida saqlanib qoladigan
ma’lumotlar. Cookies faylida foydalanuvchi tomonidan veb-
saytni navigatsiya qilish jarayonidagi amallarining bir qismi
(foydalanuvchi ismi/laqabi, qaysi tugmalarni qay tartibda
bosgani, qanday sahifalarni necha bor ko‘rgani va h.k.) yozib
boriladi. Odatda, aksariyat veb-saytlar foydalanuvchini
Cookies’lar ishlayotgani haqida ogohlantirib, rozilik so‘raydi.
Mualliflik_huquqi__ing_Copyright'>Mualliflik huquqi
ing
Copyright
Mualliflik huquqi intellektual mulk egasining qonuniy
huquqini anglatadi. Sodda qilib aytganda, mualliflik huquqi
“copy” - nusxa ko‘chirish “right” - huquqidir.
Faqat mualliflar (jismoniy yoki yuridik shaxs) va ular ruxsat
bergan shaxslar muallif asarini nusxalashi va tarqatishi
mumkin. Agar material mualliflik huquqi bilan himoyalangan
bo‘lsa unga © belgisi, huquq kuchga kirgan yil va shaxs ismi-
sharifi/nomi yoziladi. Misol uchun “© 1994-2020, Microsoft
Corporation”.
Muallif
ing
Creator
Kontent yaratuvchisi.
Kesish, Qirqish
ing
Crop
Tasvirlarga nisbatan foydalaniladi, tasvirning bir qismini olib
tashlash.
Moslashtirish
ing
Customize, Customization
Maqsadga muvofiq tarzda o‘zgartirish.
Ma’lumot
ing
Data
1. Kompyuterda ishlangan va saqlanadigan ma’lumot. Bu
ma’lumot matn, tasvir, ovoz, dasturiy ta’minot va h.k.
shaklida bo‘lishi mumkin.
2. AKT sohasida alohida ko‘rinishda hech qanday mazmunga
ega boʻlmagan bitta raqam yoki soʻz.
|
| |
Debaglash
ing 
Debug - Cover ict stb indd

139
Glossariy
Raqamli iz
ing
Digital footprint
Internetda turli muloqot resurslarda biror shaxs tomonidan
qoldirilgan ommaviy ma’lumotlar –
izoh va sharhlar, foto va
rasmlar,
videolar, va h.k. Shaxsning o‘tmishida sodir bo‘lgan
voqea va hodisalarni internet orqali bilib olish imkoniyatini
beruvchi ma’lumotlar.
Raqamli obro‘
ing
Digital reputation
Internetdagi auditoriya orqali yig‘ilgan fikrlar, shon- shuhrat.
Iqtisodiy ta’sir
ing
Economic impact
Iqtisodiyot yoki iqtisod bilan bog‘liq jarayonlarga ta’sir.
Ta’lim yo‘li
ing
Educational pathway
Inson hayoti davomidagi ta’lim olish, malaka oshirish
imkoniyatlari.
Effektlar
Ing
Effects
Axborot
texnologiyalari sohasida rasm, video va ovozga
qo‘llaniladigan turli o‘zgarish va o‘tish
effektlari
Taqdimot bilan ishlash dasturida slaydlarga qo‘yiladigan turli
xil o‘tish effektlari va animatsiyalar.
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 45
natijalarini tashkil qilishni aniq belgilab olish lozim. Masalan o’qish darslarida
“So’zdan so’z yasash” o’yinini o’tkazish o’quvchilarning lug’at boyligini
oshirishga, so’z boyligini o’stirishga yordam beradi.
Didaktik o’yinlar bolalarda jamoatchilikni his etish, intizomli bo’ish, jasur,
qat’iyatli bo’lish qiyinchiliklarni yenga bilish kabi sifatlarini rivojlantirishga ham
yordam beradi. Didaktik o’yinlar maktab o’qituvchilari va murabbiylar tomonidan
ijod qilingan maktabgacha ta’lim muassasalaridagi tayyorlov guruhlaridagi
bolalarga va maktab o’quvchilariga mo’ljallangan. O’yin orqali bola jamoani
tushunadi. O’zi bajarayotgan mashg’ulotga nisbatan ongli munosabatda bo’ladi.
Didaktik o’yinlar o’quvchilardagi tortinchoqlik, xato qilishdan qo’rqish kabi
noqulayliklarga barham beradi. Shunday ekan har bir darslarda didaktik o’yinlar va
interfaol metodlardan unumli foydalanmog’imiz darkor.
Didaktik o'yinlar - bu bolalarni o'qitish va tarbiyalash uchun pedagogika
maktabi tomonidan maxsus yaratilgan qoidalarga ega o'yinlar turi. Ular bolalarni
o'qitishda muayyan muammolarni hal qilishga qaratilgan, lekin ayni paytda o'yin
faoliyatining tarbiyaviy va rivojlantiruvchi ta'siri ularda namoyon bo'ladi. Didaktik
o'yin ta'lim va tarbiyaning boshqa shakllari bilan birlashtirilgan va o'zaro bog'liq
bo'lgan yaxlit pedagogik jarayonning bir qismidir. Ushbu to'plamda talabalar
nutqini rivojlantirish uchun o'yinlar va mashqlar ishlab chiqilgan bo'lib, ular 3
bo'limga birlashtirilgan:
1) tovushlarni o'rnatish va mustahkamlash, so'z boyligini shakllantirishga
qaratilgan o'yinlar;
2) so'zlar bilan og'zaki o'yinlar;
3) qalam va qog'oz bilan o'yinlar.
Birinchi bo'limning fonemik eshitishni rivojlantirishga qaratilgan o'yinlari o'yin
va o'quv vazifalarini bosqichma-bosqich murakkablashtirish bilan qurilgan.
Birinchidan, bolalar eshitishni, tovush va bo'g'inni farqlashni o'rganadilar, bir qator
so'zlardagi birinchi va oxirgi tovushni aniqlaydilar ("So'z zanjiri" o'yini), ma'lum
bir tovush bilan so'zlarni tanlashni mashq qiladilar. "Juftni top" o'yin mashqida
bola diskdagi o'qni siljitish orqali tovush jihatidan o'xshash so'zlarni tanlashni
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 40
3. O'qitish metodlarini ilmiy ishlab chiqish. (qanday o'qitish kerak,
ya'ni o`quvchilar hozirgi kunda zarur bo lgan bilim, malaka, ko nikmalarni va
aqliy qobiliyatlarini egallab oladigan bolishlari uchun oquv ishlari metodikasi
qanday bo'lishi kerak? Masalan, 10 ichida sonlarni qo'shish va ayirishni qanday
o'rganish kerak, jumladan, bu mavzuda qo'shishning o'rin almashtirish xossasini
qanday ochib berish kerak?).
4. O'qitish vositalarini - darsliklar, didaktik materiallar, ko'rsatma -
qo'llanmalar va texnik vositalarni ishlab chiqish (nima yordamida o'qitish?).
kerak!
5. Ta'limni tashkil etishni ilmiy ishlab chiqish (darsni va ta'limning
darsdan tashqari formalarini qanday o tkazish?. O quv ishlarini qanday tashkiliy
metodlarda o’tkazish kerak?. O`quv prosessida ta'limiy va tarbiyaviy masalalarni
qanday qilib samaraliroq hal qilish kerak?).
Shunday qilib, o’qitishning maqsadlari, mazmuni metodlari, vositalari
va shakllari metodik tizimning asosiy komponentalaridir. Matematika o’qitishning
maqsadi.Boshqa har qanday o’quv predmeti kabi matematika boshlang‘ich kursi
matematika O’qitishning maqsadi quyidagi uch omil bilan belgilanadi:
1. Matematikao’qitishning umumta’limiy maqsadi.
2. Matematika o’qitishning tarbiyaviy maqsadi.
3. Matematika o’qitishning amaliy maqsadi.
Matematika o’qitishning umumta’limiy maqsadi o‘z oldiga quyidagi vazifalarni
qo‘yadi:
a) O’quvchilarga ma’lum bir dastur asosida matematik bilimlar berish. Bu bilimlar
matematika fani to‘g‘risida o’quvchilarga yetarli darajada ma’lumot berishi, ularni
matematika fanining yuqori bo‘limlarini o‘rganishga tayyorlashi kerak. Bundan
tashqari, dastur asosida o’quvchilaro’qish jarayonida olgan bilimlaming ishonchli
ekanligini tekshira bilishga o‘rganishlari, nazorat qilishning asosiy metodlarini
egallashlari lozim.
b) O’quvchilarning og‘zaki va yozma matematik bilimlarni tarkib toptirish lozim
bo‘ladi. Matematikani o‘rganish o’quvchilarning o‘z ona tillarida nutq
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 39
2) Pedagogika;
3) Psixologiya;
4) Boshqa o'qitish metodikalari bilan (ona tili, mehnat ...).
Boshlang'ich matematika o'qitish kursi o'quv predmetiga aylangan.
Boshlang'ich matematika o'qitish metodikasining o'qitish vazifalari:
1) ta'lim-tarbiyaviy va amaliy vazifalarni amalga oshirishi,
2) nazariy bilimlar tizimini o'rganish jarayonini yoritib berishi kerak;
3) o'quvchilarning dunyoqarashini shakllantirish yo'llarini o'rgatishi kerak;
4) ta'limni insonparvarlashtirish;
5) matematika o'qitish jarayonida insonni mehnatni sevishga, o'zining qadr-
qimmati, bir-biriga hurmati kabi fazilatlarini tarbiyalashni ko'rsatib beradi;
6) o'qitish metodikasi I-IV sinflar matematikasining davomi bo'lgan V-VI sinf
matematikasi mazmuni bilan bog'lab o'qitishni ko'rsatadi.
Boshlang'ich sinf o'quvchilariga matematikani muvaffiqiyat bilan o'qitish
uchun mehnat faoliyatini boshlovchi o'qituvchi matematika o'qitishning ishlab
chiqilgan tizimini, ya'ni boshlang'ich sinflarda matematika o'qitish metodikasini
egallagan bo'lishi va shu asosda mustaqil ravishda ijodiy ishga kirishishi kerak.
«Metodika»
grekcha
so'z
bo'lib,
«metod»
degani
yo'l
demakdir.
Matematika metodikasi pedagogika fanlari tizimsiga kiruvchi pedagogika fanining
tarmog'i bo'lib, jamiyat tomonidan qo'yilgan o'qitish maqsadlariga muvofiq
matematika qonuniyatlarini matematika rivojining ma'lum bosqichida tadqiq
qiladi. Matematika boshlang'ich ta'lim metodikasining predmeti quyidagilardan
iborat:
1. Matematika o’qitishdan ko zda tutilgan maqsadlarni asoslash. (nima
uchun o'qitiladi).
2. Matematika o'qitish mazmunini ilmiy ishlab chiqish (ya'ni matematikadan qaysi
material
boshlangich
sinflarda
o'rganilishi,
nima
uchun
aynan
shu
material tanlanishi,
boshlangich
sinflarda
kursning
har
qaysi
ayrim
masalasi umumlashtirishning qanday darajasida o'rganilishi, mavzular qanday
tartibda o'rganilsa, eng ratsional bo'lishi ko'rsatiladi).
|
| |
Firdavs – Vatan ostonadan boshlanadi. 
Muazzamxon

|
Firdavs – Vatan ostonadan boshlanadi.
MuazzamxonBog'liq Nutq o`stirish mashg`ulot ishlanmasiFirdavs – Vatan ostonadan boshlanadi.
Muazzamxon – Ona yurting – oltin beshiging
Madina – Ona yurting omon bo`lsa, rangi-ro`ying somon bo`lmas.
Muslimbek – Vatanni sevmoq iymondandir.
Sexrgar momo: - Barakalla bolajonlarim sizlar ko`p maqol va hikmatli so`zlar bilar
ekansizlar, Men juda ko`p yurtlarni kezdim, lekin sizning yurtingizdek go`zal vat inch,
yurtboshingizdek adolatli xalqingizdek mehribon, tinchliksevar ko`rmadi. Ayniqsa
yurtboshingizning siz kichkintoylarga alohida e’tibor qaratayotganligi, maktabgacha ta’lim
sohasini rivojlantirish uchun qator-qator qaror va farmonlarini qabul qilib, ijrosini qat’iy
nazoratga olayotganligi, go`zal bog`chalarda yayrab-yashnab maktabga tayyorlanishingiz
uchun jon kuydurishni hech bir yurtda yo`q.
Tarbiyachi: Rahmat buvijon, biz ham muhtaram “Prezidentimizning qaror va farmonlariga”
labbay deb javob berib, muassasamizda 30 ta bolani maktabga tayyorlayabmiz. Guruh
qoshida ingliz tili, orasta qizlar, temurbeklar to`garage faoliyat olib bormoqda. Kelajakda
farzandlarimiz bundanda yuqori cho`qqilarini zabt etib, Vatanimiz bayrog`ini bundanda
baland-balandlarga ko`taradilar. Vatanimiz o`zining mard va jasur o`g`lonlari, buyuk
siymolari, hadisshunos olimlari –yu hofizlari, ajdodlarimizdan qolgan boy, noyob meroslari
she’riy durdonalari bilan doimo faxrlanadi. Biz ham yurtimizning har tamonlama ravnaq
topishi, farzandlarimizni o`z oilasi, ko`chasi, viloyati, Vatanini sevishi, avaylab asrashi,
Vatan uchun qalqon posbon farzandlar bo`lib yetishtirishlari uchun bor kuch, bilim, va
imkoniyatlarimizni ayamaymiz.
Maktabga tayyorlov guruhi bolalarini ijrosida qo`shiq.
39-mavzu: To`kiladigan jismlar hajmini o`lchash.
57
Maqsad: Shartli o`lchovda to`kiladigan jismlarning hajmini o`lchay oladi.
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. XML ma’lumotlari bilan ishlash
2. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish haqida
3. XML ma’lumotlari bilan ishlashva foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish bilan tanishtirish.
2. XML ma’lumotlari bilan ishlashfoydalanish tasnifini berish.
3. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish tushuntirish.
4. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. XML ma’lumotlari bilan ishlashfoydalanish ni tasniflaydilar,
3. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish haqida aytib beradilar,
4. XML ma’lumotlari bilan ishlash foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
Kerakli jixozlar - Mening jonajon O`zbekistonim

|
Mening jonajon O`zbekistonimBog'liq Nutq o`stirish mashg`ulot ishlanmasi
Kerakli jixozlar: qum, suv, qumli qoliplar, maxsus konteynerlar
Faoliyatning borishi: Bolalar ushbu markazning vazifasi bilan tanishadilar va uskunalarni
ko`rib chiqadilar.
Qo`shimcha qism: Og`irlikni o`lchadilar va tarozi haqida malumotga ega bo`ladilar.
Bolalarda faoliyat jarayonida sezgi, idrok, tafakkur faollashadi va kuzatish va xulosa qilishni
o`rganadilar.
Faoliyat mobaynida tarbiyachi bolalarga to`kiladigan jismlarni hajmini o`lchaydilar.
Shakar va krupalarni o`lchaydilar, Bolalar to`kiluvchi jism, og`irlik, tarozi, o`lchov haqida
ma’lumot oladilar. Bolalarda matematik tasavvurlarini ham rivojlantiradi.
Tarbiyachi Faoliyatdavomida bolalarga maqol va topishmoqlar o`rgatadi.
“Yetti o`lchab bir kes” (Xalq maqoli)
“Tarozini toshi har bir ishni boshi” (Momolar o`g`iti)
Topishmoqlar
Ikki pallasi bordur,
Sotuvchiga dastyordur
(Tarozi)
Paxtadayin oppoqina u
Darxol eritadi suv
(Shakar)
Har joyda o`rnatar adolat, sen to`g`ri foydalan faqat
Uning nomi tarozi barcha bo`ldi rozi.
40- Mavzu: Mening xaq-huquqim
Faoliyatning maqsadi: Bolalarga xos fazilatlardan biri hushmuomalalikdir. Bu fazilatni
bolalar ongiga xalq maqollari, ibratli so`zlardan, ertaklardan foydalanib singdirib borish.
Kutilyotgan natijalar bolalar nima yaxshiku nima yomon tushunchalariga ega bo`ladilar.
Ijobiy va salbiy ertak qaxramonlarini farqlashni o`rganadilar.
Kerakli jixoz va materiallar: ertak qahramonlari: Mavzuga oid rasimlar
Qo`shimcha qism: Ta’limiy o`yin (Zanjir)
E’tiborga molik jixati: Bollar o`z xaq huquqlari haqida tushunchaga ega bo`ladi.
Faoliyatning borishi: FaoliyatQimmatning guruh xonasiga kirib kelishi bilan boshlanadi.
Qimmatoy e bolalar maxmadonalik qilishingiz jonga tegdiku axir men uhlay olmayabman
shovqin ko`tarasiz, qiy-chuv qilasiz, jonga tegib ketingiz. Guruhga Zumratoy kirib keldi: voy
bolajonlar Assalomu alaykum meni kechiringlaru sizlarni faoliyatingizni bo`ldim, opam
Qimmatoyni ko`rmadingizmi? Bolalar ko`rdik ana u voy opajon bu yerda nima qilyabsiz axir
bolalarga halaqit beryapsizku e qo`ysangizchi qanaqasiga shunda tarbiyachi Zumratoy
Qimmatoy kelinglar bugun sizlar ham mashg`ulotimizga qatnashinglar keeling opajon juda
ham qiziqib ketyabman bolajonlar nimalarni o`rganishar ekan. Qimmat ha mayli o`tirishimiz
mumkun.
|
| |
Tarbiyachi - Mening jonajon O`zbekistonim

64
44-Mavzu: O`tgan zamonga sayoxat. Tarixiy muzeyga sayoxat haqida (Pilisos)
Maqsad: Bolalarga o`tgan zamonga sayoxat davomida milliy urf odatlar va qadryatlar haqida
umumiy bilim malakasini mustaxkamlash ajdodlarimizning yashash tarsi ularni foydalangan
buyumlari haqida o`z
zamonasining urf odatlari, maishiy buyumlari haqida umumiy
ma’lumot berish.
Bolalarni aqliy qobilyatlarini o`stirish tevarak atrofdagi
buyumlar voqeyalarni zamon
o`zgarishlari texnikalar rivojlangan davrda yangi maishiy buyumlardan pilisos bilan
tanishtirish.
Bolalarga rasm chizish orqali o`z tasavvurini boyitish
ranglarda foydalana olishga
o`rgatish. Mustaqilijodiy fikrlash qobilyatini tasviriy faoliyat jarayonida ishining rejalash
oxirigacha yetkazib harakat qilish malakasini rivojlantirish topshiriqlari
orqali mantiqiy
fikrlashni takomillashtirish.
Berilgan vazifalar aniq va ravon chiroyli chiza olishga o`rgatib borish.
Tarbiyachi - Mening jonajon O`zbekistonim

58
Ibn Sino bergan dorim shifo bo`ladi desang hato qilasan,
davo avvalo shirin til hush
muomalali kulgu tabassum bilan qilinadi. Bemor qo`pol bo`lsa tabib muloyim bo`lishi, bemor
zaxar bo`lsa
tabib shirin zabon bolishi, bemor noumid bo`lsa tabib umidli bo`lishi.
Bemor
xo`mraysa tabib kulishi kerak. Tabibda shular bo`lmasa
u tabib emas, balki o`limni
yaqinlashtiruvchi bir kimsa ekan.
1. Bolalar tabib qanday bo`lishi kerak ekan.
2. Bemor qanday so`z bilan davo topar ekan.
3. Qaysi so`zlar shirin so`zlar.
Bolalarga yaxshi so`z she’rini yod oldiramiz
Gapirganda sizlab gapir
Sen senlama hammani ham
Sen o`zingga teng sanama
Katta kichik degan axir
So`zimiz bor
Qarshimizda kim turibdi ko`zimiz bor
Hurmat degan gap bor elda yodinda tut
Zumrat bolalar menga va rivoyat juda yoqdi O`zbek xalq maqollaridan ham bilasizlarmi?
Bolalar ha bilamiz
1) til bor bol keltirar
Til bor balo keltirar
2) Til yaxshisi bore tar
Til yomonni xor etar
3) tig` jaroxati bitar
Til jaroxati bitmas
Rahmat bolajonlar men o`zimga juda kerakli odob axloq tushunchalariga ega bo`ldim.
Tarbiyachi: Zumrat Qimmat agar sizlar ho`p desangiz siz haqingizda ertak aytib beraman.
Zumrat va Qimmat biz rozimiz axir bu zorku.
Tarbiyachi: Bolalarga Zumrat va Qimmat haqidagi o`zbek
xalq ertagini aytib berdi, o`qib
bo`lib bolalar sizlarga
ertak yoqdimi bolalar ha yoqdi, sizlargachi Zumrat Qimmat.
Qimmat
men o`zimni juda odobli hush muomila deb o`ylagan ekanman. O`ylab k`orsam juda odobsiz
ekanman men o`zimga kerakli xulosani oldim. Endi hech ham yog`on gapirmaslikka
o`rtoqlarim bilan urushmaslikka so`z beraman.
Sexrgar kampir- - Mening jonajon O`zbekistonim

63
Sexrgar kampir- Voy bolajonlarim bu kashtalarni albatta men tikkanman.
Bolalar- Uyingiz qorong`iku qanday tikkansiz, ninalar qo`lingizga sayilmaganmi.
Sexrgar kampir - Olov yorug`ida, oy shulasida, tosh chiroqlaridan foydalanib tikkanman.
Bu kashtalarni tikib bozorga sotib farzandlarimni boqib uyli-joyli qildim. Kashtalarni
aytasizlar bolalar,
kitoblarni oy shulalari, olov yorug`ida o`qishadi.
Shunda ham buyuk
allomalar yetishib chiqqan.
Tarbiyachi: - Bolajonlar qiyinchilik bilan hayot kechirar ekan. Bizning hayotimiz juda ham
yaxshi ekanda. Uylarimiz ko`chalarimiz charog`on, dillarimiz
ravshan biz hayotimizga
shukronalar aytamiz.
Hammamizni uylarimizda, bog`chalarimizda elektr jixozlari bor.
Masalan televizor, kompyuter, planshet, telefonlarsiz hayotimizni tasavvur qilolmaymiz.
Sexrgar kampir – Sizlar she’rlar ham bilasizlarmi.
Tarbiyachi – Qani buvijon chiroq haqida she’r aytamiz
Marhamat Ziyodaxon
Chiroqchilikni ba’zilar
Juda oson deb biladi
Elektr toki juda zo`r
Ravshanroq bilish zarur
Umidjon
Elektr toki faqat
Bitmas tuganmas qudrat
Shunday zo`r ekan demak
Chiroq albatta kerak
Asadbek
Chiroq yoqsa yarqirar
Ko`rinib turar yo`llar
Ravshan bo`lar ko`ngillar
Tun-kunduzday yarqirar
Go`daklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari)

|
Go`daklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari)
|
bet | 133/169 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #242452 |
Bog'liq Umumiy psixologiya3.Go`daklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari).
Go`daklik davridagi bоlaning ‘ayoti to`liq kattalar bilan qilinadigan emоtsiоnal munоsabat bilan bоg’liq bo`lib bоla kayfiyatining yaхshi bo`lishiga to`g’ridan-to`g’ri ta`sir ko`rsatadi. 4-5 оylikdan bоshlab bоla o`z yaqinlarini bеgоnalardan ajrata bоshlaydi.
Kattalar bilan emоtsiоnal munоsabat shu yoshdagi bоlalarning asоsiy еtakchi faоliyati bo`lib uning psiхik taraqqiyotining asоsi bo`lib hisоblanadi. Kattalarning dоimiy ravishda bоla bilan birga bo`lishi uning o`ziga nisbatan diqqatning qaratilishiga o`rganib qоlishi, o`yinchоqlarga nisbatan qiziqishining pasayishiga оlib kеlishi mumkin.
Tarbiyaning to`g’ri оlib bоrilishi bоlaning kattalar bilan bo`ladigan muоmala-munоsabatini prеdmеtlar, o`yinchоqlar bilan munоsabatiga almashinishiga оlib kеladi. Kattalar yordami bilan bajariladigan barcha хatti –хarakatlari bоlaning kеlgusi psiхik rivоji uchun asоs bo`ladi. Kattalarning bоlaga qilgan emоtsiоnal munоsabati asоsida ularning gaplariga bоlaning diqqat qilishi javоb qaytarishga хarakat qilishi baozi, so`zlarni yodida saqlab qоlib emоtsiya bildirishi diqqat, хоtira, nutq va bоshqa bilish jarayonlarining rivоjlanishiga zamin bo`ladi.
Ikki оylik vaqtidan bоshlab bоlada оddiy ranglarni ajratish, 3-4 оyligidan bоshlab esa prеdmеtlarning shaklini ajratishi layoqati yuzaga kеla bоshlaydi.
Go`dak bоla 2 оylik vaqtidan bоshlab, o`z оnasining yuzini va оvоzini yaхshi biladi.2-3 оylikdan bоshlab esa, оnasining tabassumi va kulgusiga tabassum va turli хarakatlar bilan javоb qaytaradi.3-4 оyligidan bоshlab esa, bоlalar yaqinlariga o`z хarakatlari bilan ko`rish, eshitish yoki gapirishni хохlayotganligini ko`rsatadilar.
8 оylikdan bоshlab esa, bоla bеgоna muхit va bеgоna qo`lga tushsa o`z хavоtirini yig’isi оrqali nоmоyon etadi bu хavоtir esa 14-18 оylikga bоrib asta –sеkinlik bilan kamaya bоshlaydi.
2-3 оylik bоlalarda yuzaga kеladigan ushlay оlish хarakatlarining shakllantirish ularda prеdmеtlarning shakli va kattaligini idrоk qilishlarini rivоjlanishiga оlib kеladi.
Bir yoshga yaqin bоlada atrоf muхitni bilishga qiziqishga va rivоjlangan bilish faоlligi ko`zga tashlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Go`daklik davrida psixik rivojlanishda kattalar bilan emotsional muloqotning ahamiyati (emotsional deprivatsiyaning salbiy oqibatlari)
|
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 41
madaniyatini to‘g‘rishakllantirish, o‘z fikrini aniq, ravshan va lo‘nda qilib bayon
eta bilish malakalarini o‘zlashtirishlariga yordam berishi kerak.
d)
O’quvchilarni
matematik
qonuniyatlar
asosida
real
haqiqatlarni
bilishga o‘rgatish. Bunday bilimlar berish orqali esa o’quvchilarning fazoviy
tasavvur qilish xususiyatlari shakllanadi hamda mantiqiy tafakkur qilishlari yanada
rivojlanadi.
O‘qitish samaradorligining zaruriy va muhim sharti o‘quvchilarning
o‘rganilayotgan mavzuni o‘zlashtirishlari ustidan nazoratdir. Didaktikada uni
amalga oshirishning turli usullari ishlab chiqilgan,bu—o‘quvchilardan og‘zaki
so‘rash; nazorat va mustaqil ishlar; uyva zifalarini tekshirish, testlar, texnik
vositalar yordamida sinash. Didaktikada darsturiga, o‘quvchilarning yosh
xususiyatlari va boshqalarga bog‘liq ravishda nazoratning u yoki bu usulidan
foydalanish masalalari va shuningdek, nazoratni amalga oshirish uslubiyoti
yetarlicha chuqur ishlabc hiqilgan.
Boshlang‘ich maktab matematika o‘qitish uslubiyotida mustaqil va nazorat ishlari,
o‘quvchilardan individual yozma so‘rov o‘tkazishning samarali vositalari
yaratilgan. Ba’zi bir didaktik materiallar dasturning chegaralangan doiradagi
masalalarining o‘zlashtirilishini, boshqalari boshlang‘ich maktab matematika
kursining barcha asosiy mavzularini nazorat qilish uchun mo‘ljallangan. Ayrim
didaktik
materiallarda
(ayniqsa,
o`z
jamlangan
maktab
uchun
mo‘ljallanganlarida)o‘qitish xarakteridagi materiallar, boshqalarida esa nazoratni
amalga oshirish uchun materiallar ko‘proqdir.
Boshlang‘ich maktab matematikasida barcha didaktik materiallar uchun umumiy
holat topshiriqlarning murakkabligi bo‘yicha tabaqalashtirilishidir.Bu materiallarni
tuzuvchilarning g‘oyasiga ko‘ra ,o‘quvchining ma’lum mavzu bo‘yicha
topshiriqning
biror
variantini bajarishi o‘quvchining mavzuni faqat
o‘zlashtirganligi haqidagina emas,balki uni to‘la aniqlangan darajada
o‘zlashtirganligidan dalolat beradi. Amaliyotda o‘qituvchilar ko‘pincha biror
topshiriqning variantlaridan biri boshqalaridan soddaroq yoki murakkabroq deb
aytish, bundan tashqari, didaktik materiallar qanchalik san’atkorona tuzilgan
|
| |
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

|
26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktabBog'liq 26-11-PBwww.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 46
o'rganadi: piyola - ayiq, mo'ylov - ari, bo'lak - mushuk va hokazo, eng murakkab
tovushlarni farqlashda: s - w, r - l("Kim narsalarni tezroq yig'adi" o'yini). Ushbu
bo'lim o'yin bilan to'ldiriladi, bu xuddi boshqaruvchi - "Poezd". Bu bolalarning
so'zdagi tovush o'rnini, so'zdagi tovushlar sonini aniqlay olishlarini aniqlash
imkonini beradi. Til xususiyatlarini o'zlashtirish jarayoni eng jadal va shu bilan
birga qiziqarli bo'lishi uchun xalq pedagogikasida qadim zamonlardan beri bolalar
tomonidan ma'lum bir so'zning ma'nosini yaxshiroq o'zlashtirish, variantlarni
ishlab chiqish uchun ko'plab usullar mavjud. nutq amaliyotida foydalanish va
ularni yodlashda muvaffaqiyatlarni mustahkamlash uchun. Ikkinchi bo'limda boy
rus tilining alohida so'zlari va iboralarining turli xil xususiyatlaridan foydalanishga
asoslangan maqsadli mashqlar mavjud. So'z o'yinlari o'yinchilarning so'zlari va
harakatlariga asoslanadi. Bunday o'yinlarda bolalar ob'ektlar haqidagi mavjud
g'oyalarga tayanib, ular haqidagi bilimlarini chuqurlashtiradilar. Talabalar yozish
ko'nikmalarini egallashlari bilan, o'qituvchi bolalarga tanish bo'lgan mavzular
bo'yicha krossvordlar va boshqotirmalardan iborat uchinchi bo'limga murojaat
qilishi mumkin. Qiziqarli yozma topshiriqlarni bajarish imlo jihatidan o'xshash
so'zlar va harflarni tez farqlashga, aniq ko'z-motor va nutq-motor operatsiyalarini
birlashtirishga, diqqatning barqarorligini, so'zlarning vizual va eshitish xotirasini,
shuningdek, oksipital korteksning ikkilamchi zonasini o'rgatish imkonini beradi.
o'qish funktsiyalarini amalga oshirish uchun mas'ul bo'lgan chap yarim shar.
Har uchala bo'limdagi o'yinlar nafaqat o'quvchilar nutqini rivojlantirishga,
balki mantiqiy tafakkur, aqliy zukkolik, zukkolik, tasavvurni rivojlantirishga
qaratilgan bo'lib, mashg'ulot sifatida ajoyib mashqlarga aylanadi, fikrlash va
isbotlash qobiliyatini rag'batlantiradi. Ushbu va shunga o'xshash o'yinlardan
foydalanish asosida o'quvchilar nutqining rivojlanish darajasi, shuningdek, boshqa
muhim ko'nikma va ko'nikmalarga tashxis qo'yildi:
|
| |
O’quvmashg’ulotiningo’qitish texnologiyasi modeli

Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
|
O’quv mashg’ulot shakli va turi
|
|
O’quv mashg’ulot rejasi
|
1. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shish
2. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishhaqida
3.Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shish foydalanish umumiy tushuncha
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Kompyuter turlari to’g’risidagi bilim (ko’nikma)larnishakillantirish(mustahkamlash.).
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirishnatijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim ,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar.
1.Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishfoydalanish bilan tanishtirish.
2. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishfoydalanish tasnifini berish.
3. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shish foydalanish tushuntirish.
4. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishfoydalanish ni ochib berish va boshqa.
|
O’quv faoliyat natijalari.
1. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishfoydalanish umumiy ma`lumotga ega bo`ladilar.
2. Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shishfoydalanish ni tasniflaydilar,
3.Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shish foydalanish haqida aytib beradilar,
4.Foydalanuvchiboshqaruviniwebshaklniqo’shish foydalanish ni tartibli ravishda izohlab beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli - kichik ma’ruza, namoish, «aqliy hujum», munozara
|
O’qitish vositalari
|
O’UM, tarqatma materiallar, slaydlar, proektor, kompyuter, klaster , T-sxema.
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash
|
O’qitish shart-sharoiti
|
Texnikvositalar bilan ta’minlangan auditoriya
|
Qautar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki nazorat, savol-javob
|
www.pedagoglar.uz - 26 may 2022 3-to’plam 16-bet Kichik maktab

www.pedagoglar.uz
26-son 3 –to’plam may 2022
Sahifa: 53
BOSHLANG’ICH TA’LIMNING YANGI TENDENSIYASI
37-umumo’rta maktabining Boshlang’ich sinf o’qituvchisi
Hakimova Anorxol
Boshlang’ich ta’limda o’qish, yozish, sanash o’quv faoliyatining asosiy mala
ka va ko’nikmalari, ijodiy fikrlash, o’zini-o’zi nazorat qilish uquvi, nutq va xulq-
atvor madaniyati, shuningdek gigiena va sog’lom turmush tarzi asoslarini egallab o
linishini ta’minlaydi, hamda boshlang’ich sinflarda o’quvchilarning umummadaniy
va axloqiy ko’nikmalari dastlabki savodxonlik malakalari shakllantiriladi. Ona tili
darsida xatsavod o’rgatiladi, nutqni o’stirish, o’qish va yozishga o’rgatish yuzasida
n maxsus mashg’ulotlar o’tkaziladi, dastur asosida imlo qoidalari va ba’zi grammat
ik vositalar to’g’risida dastlabki ma’lumotlar beriladi. Matematika darsida 4 arifme
tik amal ichida hisoblash (qo’shish, ayirish, ko’paytirish va bo’lish) o’rgatiladi, geo
metriyaga oid ilk tushunchalar bilan tanishtiriladi. Boshlang’ich ta’limda maktab d
asturida belgilangan bilim, malaka va ko’nikmalarni o’rgatish hamda hosil qilishga
erishish uchun ta’limning turli usullari, shakllari hamda vositalaridan foydalanish
asosida ish olib borish talab qilinadi.
Yangi o'qitish metodologiyalari butun dunyo bo'ylab ta'lim muhitini o'zgartir
moqda va o’quvchilarning akademik ko'rsatkichlarini yaxshilashda asosiy omili his
oblanadi. So'nggi bir necha yil ichida yaratilgan va XXI asrning har bir o'qituvchisi
tanishishi kerak bo'lgan asosiy innovatsion yondashuvlarni ko'rib chiqamiz.
So'nggi yillarda tobora ommalashib borayotgan zamonaviy metodologiyalar
dan biri bu
Flipped Classroom –
bu
pedagogik yondashuv bo'lib, unda o'qituvchi tomonidan o'qitiladigan dars
Ijtimoiy-demografik segmentlashning cheklanishlari

|
Ijtimoiy-demografik segmentlashning cheklanishlari
|
bet | 158/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininIjtimoiy-demografik segmentlashning cheklanishlari. Bunda asosiy e’tibor segmentning paydo bo‘lishini izohlovchi omillarni tahlil qilish emas, balki uni tashkil qiluvchi kishilarga tavsif be-rishga qaratiladi. Mana shuning uchun ham ushbu segmentlashni tavsiflovchi segmentlash deb ataladi.
Sanoati rivojlangan mamlakatlarda ijtimoiy-demografik segmentlashning oldindan aytish imkoniyati pasayib boradi, chunki ularda turli ijtimoiy sinflarning iste’mol uslublari tobora standart-lashib boradi. Boshqacha qilib aytganda, yuqori daromadli guruhga mansub kishilarning xulq-atvori o‘rtacha daromadli kishilar-ning xulq-atvoridan, albatta, farqli bo‘ladi, degani emas. Shuning uchun, xaridorlarning xulq-atvorini izohlash va oldindan ayta olish uchun ijtimoiy-demografik segmentlashda qo‘shimcha ravishda tahlilning boshqa usullaridan ham foydalanish zarur. Bundan tashqari, bunday segmentlash markalardan birortasini tanlashda katta samara bermaydi. Bundan manfaatlarga ko‘ra va ijti-moiy-madaniy segmentlash dolzarbligi kelib chiqadi.
Foyda olish segmentatsiyasi - odamlar oladigan naflarning har xilligidan kelib chiqadi. Foydalar bo‘yicha segmentlashga Yankelovich tomonidan bajarilgan soatlar bozorini segmentlashni misol qilib olish mumkin. U turli qadriyatga ega 3 ta turli seg-mentni aniqladi.
„Tejamkor» segmenti - bu guruh iste’molchilari arzon narxli yaxshi ishlaydigan soatlar sotib oladi, agarda ular 1 yil davomida buzilsa, ular boshqasi bilan almashtiriladi (23 %).
„Chidamlilik va sifat segmenti» - bu guruh xaridorlar uzoq muddat ishlaydigan, sifat yaxshi va chiroyli soatlarni sotib oladilar va unga katta pul to‘laydilar (46 %).
„Simvolizm» segmenti —bu guruh xaridorlar o‘ziga xos tabiatli, estetik va emotsional qiymatga ega boigan soatlar bilan qiziqadilar. Bularga obro‘li markalari bo‘lgan soatlarni kiritish mumkin (31 %).
Ijtimoiy-madaniy segmentlash xuddi naf olish va ijtimoiy-de-mografik segmentatsiya kabi xaridorning tovarga bo‘lgan ehtiyoji bir xil yoki shu guruhning o‘zida boshqalar bo‘lishini o‘rganadi. Bu yerda masala xaridorning qiziqishi, fikri, faolligi, qadriyati kabi hayot tarzini yaratishga qaratiladi. Hayot tarzi bo‘yicha segmentlash psixografik segmentlash ham deb yuritilib, motivatsiya sohasida va yakka iste’mol jihatlari bo‘yicha yana ham ilgari siljishga harakat qiladi.
|
| |
Ijtimoiy-demografik segmentlash

|
Ijtimoiy-demografik segmentlash
|
bet | 157/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininIjtimoiy-demografik segmentlash - segmentlashning bilvosita usulidir. U quyidagi gipotezagaasoslanadi: iste’molchilar qidirayotgan afzalliklardagi farqlarni aynan ijtimoiy-demografik tafo-vutlar belgilaydi.
Buni ko‘pgina sektorlarda ochiq-oydin ko‘rish mumkin. Erkak va ayollarning kiyim-kechak, bosh kiyimlar, pardoz, zargarlik buyumlari kabi tovarlarga bo‘lgan ehtiyojlari turlichadir, xuddi shunday tafovutni yoshlar va keksalar, daromadi yuqori va past bo‘lgan tabaqalar, shahar va qishloq aholisi o‘rtasida ham kuzatish mumkin. Shu tariqa, ijtimoiy-demografik mezonlar ehtiyoj-larning indikatori sifatida foydalaniladi.
Ijtimoiy-demografik segmentlashda eng ko‘p qo‘llaniladigan ko‘rsatkichlar iste’molchining yashash joyi, jinsi, yoshi, daromadi, ijtimoiy sinfi kabi, rivojlangan mamlakatlarda olish oson bo‘lgan ma’lumotlardir. Amalda ijtimoiy-demografik segmentlash, bir paytning o‘zida ikki yoki uchta ko‘rsatkichga tayanadi.
Ijtimoiy-demografik segmentlashning foydaliligi. Bu usulda ijtimoiy-demografik ko‘rsatkichlarni o‘lchash osonligi tufayli undan ko‘proq foydalaniladi. Sanoati rivojlangan barcha mamlakatlarda iqtisodiy va ijtimoiy axborotlarni statistika institutlari, ijtimoiy sug‘urta organlari kabi rasmiy manbalardan bevosita olish mumkin.
So‘nggi yillarda rivojlangan mamlakatlarda jiddiy ijtimoiy-demografik o‘zgarishlar yuz berdi. Ular ichida quyidagilarni ko‘r-satib o‘tish mumkin:
tug‘ilish soni kamaydi;
o‘rtacha umr uzaydi;
ishlovchi ayollar soni ko‘paydi;
oila qurish kechika boshladi;
ajralishlar soni ko‘paydi;
to‘liq bo‘lmagan oilalar soni ko‘paydi.
Bu o‘zgarishlar turmush tarziga va iste’mol shakllariga bevosita ta’sir ko‘rsatadi. Ular bozorda yangi segmentlar yaratadi va, ayni
paytda, mayjud segmentlardagi talablarni ham o‘zgartiradi. Masa-lan:
bank xizmatlari, faol hordiq chiqarish, tibbiy xizmat ko‘rsatishga nisbatan keksa yoshdagilar (65 yoshdan katta) segmenti;
to‘liq bo‘lmagan oilalar segmenti: bo‘ydoqlar, ajrashganlar, bevalar;
xarid qobiliyati yuqori, ammo bo‘sh vaqti chegaralangan va ikki kishi ishlaydigan oilalar segmenti;
vaqtni tejashga yordam beradigan barcha tovar va xizmatlarga (mikroto‘lqinli pechlar, yarim tayyor oziq-ovqat mahsulotlari, tez xizmat ko‘rsatish restoranlari) katta e’tibor beradigan ishlovchi ayollar segmenti.
Ijtimoiy-demografik ma’lumotlardan foydalanishdagi asosiy yo‘nalishlar quyidagilardan iborat:
segment yoki bozorning ijtimoiy-demografik yo‘nalishini aniqlash;
tanlangan ijtimoiy-demografik guruhga ta’sir ko‘rsatish ehtimoli katta bo‘lgan kommunikatsiya vositalarini tanlash;
yangi tovarning potensial xaridorlarini aniqlash;
xaridorlar soniga qarab, bozorni miqdoriy baholash.
|
| |
Strategik qaror - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 66/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininStrategik qaror maqsadga erishishda jiddiy axamitga ega. U yuqori boshqaruv organlari tomonidan tub va istiqbolli dasturlarni ishlab chiqarish maqsadlarida qabul qilinadi. Bunday dasturlarga:
*xususiylashtirish jarayonilarini chuqurlashtirish;
* raqobatchilik muxitini shakllantirish;
* chuqur tarkibiy o‘azgarishlarga erishish.
*kichik va o‘rta biznesni rivojlantirish kabi dasturlar misol bo‘aoladi.
Taktik qarorda maqsadga erishining vosita va usullari batafsil ishlab chiqiladi. Bu erda so‘z faqat joriy, tezkor qarorlar to‘g‘risida borayapti. Bunday qaoorlarga quyidagillar misol bo‘laoladi:
*korxona, firmaning joriy rejalarini tuzish va joriy qilish;
*kadrlar masalasini echish va xokazo.
Mazkur qarorlar yuqori va o‘rta bo‘g‘indagi rahbarlar tomonidan uzog‘i bilan bir yilda ikki yilgacha bo‘lgan muddat uchun qabul qilinadi.
Umumiy qarorlar bir xil muammoga daxldor bo‘lib, barcha bo‘g‘inlar uchun birdek amal qiladi. Masalan, ish kunining boshlanishi va tugashi, nonushta vaqti, ish xaqini to‘lash muddatlari va xokazo. Umumiy qarorlar turkumiga kiradi.
Maxsus qarorlar tor doiradagi muammoga ta’luqli bo‘lib xodimlari yuzasidan qabul qilinadi.
Streotip qarorlar odatda rahbar faoliyati qat’iy ravishda yo‘riqnomalar, me’yoriy xujjatlar doirasida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan xollarda qabul qilinadi. Bunday qarorlar ba’zan kundalik, ba’zan keskin masalalar bo‘yicha qabul qilinadi, lekin o‘zgarishlar asosag muddatlarga, ayrim sifat parametrlariga ijrochilarga taaluqli bo‘lib, umumiy tizim esa avvalgicha qolaveradigan vaziyatda qabul qilinadi. Bunday gap aslini olshagda xo‘jalik ob’ekti ishlashining mavjud mexanizmini saqlab qolish xaqida boradi.
Raxbar streotip qarorlarni odatda ancha tez, ko‘p tayyorgarlik ko‘rmasdan turib qabul qiladi.
Xodimlarni qabul qilish va ishdan bo‘shatish, korxonani faoliyatini risoladigidek boshqarish yuzasidan chiqarilgan buyruqlarni shunday qarorlar jumlasiga kiritish mumkin.
Tashabbusli qarorlar o‘z tavsifiga ko‘ra novatorlarcha, mazmuniga ko‘ra istiqbolli bo‘lgan qarorlardir. Bunday qarorlar ilk bor vujudga keladi. Bunday qaorlar mavjud vaziyatni sinchkovlik bilan batafsil o‘rganishni, maxsus kuzatuv materiallariga asoslanini, maxsus hisob-kitoblarning bajarilishini jalb qiladi.
Tashabbusli qarorlar erkin xarakatga asolanib qabul qilinadi.
|
| |
Nazorat funktsiyasi - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 72/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininNazorat funktsiyasi rahbarning eng muhim funksiyasidir. Rahbar oqibat natijada qabul qilinadigan qarorlarning tashabbuskori bo‘lib, chiqishi tufayli u ana shu qarorlarning bajarilishi ustidan nazoratni tashkil qilishning ham tashabbuskori bo‘lishi kerak. Qarorlarning ijro etilishni nazorat qilmaydigan rahbar o‘zi ishlyotgan ishlab chiqarishgina emas, balki boshqa korxonalarga ham zarar keltiradi. Bunda boshqaruv topshiriqlari o‘z vaqtida bajarilmaydi, ayrim hollarda kechikish, o‘zilishlar ro‘y berish mumkin va h.k.
O‘z qarorini tekshirmagan rahbar intizomsiz, ijrochilarni noto‘g‘ri tarbiyalagan rahbar hisoblanadi.
Yaxshi yo‘lga qo‘yilgan nazorat ishonchli qaytma (teskari) aloqadir. Bunday aloqa bo‘lmasa, boshqarish tizimi normal ishlay olmaydi, boshqarish qarorlarining amalga oshirilishiga o‘z vaqtida tuzatishlar kiritib bo‘lmaydi.
"Qarorning amalga oshirilishi xulosalar chiqarishni ham o‘z ichiga oladi. Bundan maqsad ta’sir o‘tkazishning haqiqiy natijasi va samarasini aniqlash, shuningdek, qaror qabul qilish usullari va vositalaridan foydalanish tajribasini umumlashtirishdir.
2.Boshqaruv qarorlarning unsurlari. Boshqaruv qarorlarning turkumlanishi.
3. Strategik va taktik qarorlar, stereotip va tashabbusli qarorlar, qaror qabul qilishda kollegial va konsensus tamoyillari, qaror qabul qilishda “ringi” usulining mohiyati.
.
Tayanch iboralar:
Qaror
Boshqaruv qarorlari
Vazifa
Vosita
Javobgarlik
Muddat
Ringi
|
Sterotip qaror
Tashabbusli qaror
An’anaviy qaror
Tezkor qaror
Muntazam qaror
Konsensus
Kolegial
|
|
| |
An’anaviy qarorlar - Menejment va marketing

|
Menejment va marketing
|
bet | 67/192 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #140803 |
Bog'liq Toshkent – 2023 Mavzu 1«Menejment va marketing asoslari» fanininAn’anaviy qarorlar- bu odatiy vaziyatlarda qubl qilinadigan qaorlardir. Ularning xarkat doirasi olidan ma’lumdir. Bunga korxona yoki firmaning ishlab chiqarish dasturini qabul qilish yuzasidan qabul qilingan qaror. Misol bo‘la oladi. Tavsiyali qarorlar o‘z moxiyatiga ko‘ra tashabbusli qarorlarga yaqindir. Bunday qarorlarga korxona faoliyatini yaxshilash borasidagi tavsiyalar o‘z aksini topadi.
Aniq qaorlar to‘la-to‘kich axborot mavjud bo‘lgan xoldagina qabul qilinadi. Shu sababli bunday qaorlarning amalga oshish extimolligi bIrga yaqin bo‘ladi. Noaniq qaorlar- bu tavvakal bilan chala axborotga asosnalib qabul qilinadigan qaorlardir. Boshqacha qilib aytganda, bunday qarorlar kutiladigan natijalarga baxo berish imkoniyachti bo‘lmagan xollarda tavvakal qilib qabul qilinadigan qarorlardir.
Masalan, Mudofaa vazirligining eng yangi, murakkab qurolni yaratish to‘g‘risidjagi loyixani tasdiqlash bo‘yicha qabul qilingan qarori odatda noaniq qaror shaklida bo‘ladi. Chunki ishlab chiqarilgan qurolning qanchalik samarali yoki samarasiz bo‘lishi uning jangda qanchalik yaratganligi, nechog‘lik mo‘ljallaganimizni oqlagani bilan isbotlanadi. Extimol, taxmin qilgan urush bo‘lmay qolishi, tavvakal qilib ishlab chiqarilgan yangi qurolimizga esa extiyoj xam tug‘ilmaslgi mumkin.
Ana shunday va shunga o‘xshash xollarda qubl qilingan qarorlar odatda noaniq yoki tavvakal qalib qabul qilingan qarorlar hisoblanadi.
Amal qilish xarakteriga qarab boshqaruv qarorlari quyidagi turlarga bo‘linadi:
*vaqtinchalik qarorlar
*tezkor (operativ) qarorlar
*muntazam qarorlar
*vaqti-vaqti bilan qabo‘l qilinadigan qarorlar.
Vaqtinchalik qarorning amal qilishi biron muddat bilanmuddat bilan cheklangan bo‘ladi ¸ki doimiy qaror qabo‘l qilinguncha amal qilinadi. Masalan, biror bir bayram munosabati bilan korxonada navbatchilarning tayinlashi bo‘yicha chiqarilgan buyruq shunday qarorlarga misol bo‘laoladi.
Tezkor (operativ) qaror kechiktirmay ijro etish uchun chiqariladi. Masalan, tabiiy ofat sodir bo‘lgan xollarda uni bartaraf qilish bo‘yicha qabo‘l qilingan qarorlar ana shunday qarorlar turkumiga kiradi.
|
| |