nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xavfsizlikni ta'minlash - Akt infratuzilmasi Tarmoq nima! 1961 1969 1970

|
Akt infratuzilmasi Tarmoq nima! 1961 1969 1970
|
bet | 6/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 4,34 Mb. | | #253965 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaXavfsizlikni ta'minlash
ma'lumotlarni to'plash, saqlash, yuklash, o'qish va yozishni o'z ichiga oladi. Bu, fayllarni boshqarish, ma'lumot bazalarini boshqarish va ma'lumotlar orqali axborot almashinuvini ta’minlaydi.
har bir jarayonning boshlanishi, to'xtashishi, resurslarga kirish va chiqishini boshqarish, jarayonlar orasidagi ma'lumot almashinuvi, prioritetlarni boshqarish va xatolar bilan ishlashni ta'minlaydi.
Operatsion tizim
kompyuter qurilmalari, xotira, protsessor quvvati va tarmoq resurslari kabi fizik resurslarni samarali boshqarishni o'z ichiga oladi.
tarmoqlar orqali ma'lumot almashinuvini boshqaradi. Bu, tarmoq qurilmalarini aniqlash, ularga ulanish, axborot almashinuvi amalga oshirish va xavfsizlikni ta'minlashni o'z ichiga oladi.
tizimni xavfsizlik tahlillaridan o'tkazib, foydalanuvchilarning ma'lumotlarini himoya qilishni ta'minlaydi. Bu, autentifikatsiya va autorizatsiyani boshqarish, ma'lumotlar enkripsiya qilish, viruslarni aniqlash va o'chirish kabilarni o'z ichiga oladi.
foydalanuvchilar bilan tizim orasidagi almashishuvni ta'minlaydigan interfeysni tashkil etadi. Bu, grafikali interfeyslar, komandali qator interfeyslar yoki veb interfeyslar orqali bo'lishi mumkin.
yuzaga kelgan xatolarni aniqlash, ularni tahlil qilish va xatolarni to'g'rilash, tizim xatolarining tushunilishi, xatolarni yozish va e'tiborga olish, xatolarni to'g'rilash va boshqa yechimlarni taklif etishni o'z ichiga oladi.
Tarmoq protokollari
Tarmoq aloqa protokollari
Bu turdagi protokollar ikki yoki undan ortiq qurilmalarga bir yoki bir nechta tarmoq orqali ma'lumotlarni almashish imkonini beradi.
Tarmoq aloqa protokollariga
- Ethernet texnologiyalar oilasi IP,
- Transmission Control Protocol (TCP),
- Hypertext Transfer Protocol (HTTP) misol bo‘ladi.
Marshrutlash protokollari
Bunday protokollar marshrutizatorlarga marshrut ma'lumotlarini almashish, yo'l ma'lumotlarini solishtirish va keyingi manzilga eng yaxshi yo'lni tanlash imkonini beradi.
Marshrutlash protokollariga
Open Shortest Path First (OSPF)
Border Gateway Protocol (BGP) misol bo‘ladi.
|
| |
Tizim
bu ma’lum funksional vazifaga ega bo‘lgan tizimning tashkil etuvchisi.
Tizim elementi

|
Tizim
bu ma’lum funksional vazifaga ega bo‘lgan tizimning tashkil etuvchisi.
Tizim elementi
|
bet | 8/11 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 4,34 Mb. | | #253965 |
Bog'liq 1-Ma\'ruzaTizim
bu ma’lum funksional vazifaga ega bo‘lgan tizimning tashkil etuvchisi.
Tizim elementi
turli xil elementlarning tizim doirasida ichki tartiblanish, tizim elementlari o‘zaro aloqasida tutgan o‘rniga ko‘ra tartibi.
Tizim tuzilishi
tizimning asosiy xususiyatini belgilovchi tarkibi, tizim elementlari o‘zaro aloqasining tartibi va qoidalari
Tizim strukturasi
foydalanuvchi uchun muhim hisoblangan mantiqiy qurilish va ular orasida vazifalarning taqsimlanishi kabi xususiyatlari majmui.
Tizim arxitekturasi
Hisoblash tizimlari turlari Hisoblash tizimlari turlari
HT
- bir xil tipli tizimlar
- geterogen tizimlar
Kompyuter yoki protsessor turi bo‘yicha
- ko‘p mashinali
- ko‘p protsessorli
Qurilish turiga ko‘ra
- universal
Maqsadiga ko‘ra
- markazlashtirilgan
- markazlashmagan
- aralash boshqaruvli
Boshqarish usuliga ko‘ra
- ixtisoslashgan
Ko‘p mashinali hisoblash tizimlari
bir nechta hisoblash mashinalari o‘rtasidagi aloqalar va axborot almashinuvini tashkil etishga asoslangan.
Ko‘p protsessorli hisoblash tizimlari
bir nechta protsessorlar o‘rtasidagi aloqalar va axborot almashinuvini tashkil etishga asoslangan.
Bir xil tipli tizimlar
Bir xil tipli tizimlar bir xil turdagi kompyuterlar yoki protsessorlar asosida qurilgan.
Bunda qurilmalarni ulash uchun standart apparat, dasturiy ta'minot va standart protokollar to'plamidan foydalanishga imkon beradi. Shuning uchun ularning tashkil etilishi ancha sodda bo'lib, tizimga texnik xizmat ko'rsatish va modernizatsiya qilishni osonlashtiradi.
Geterogen tizimlar Geterogen tizimlar
Geterogen tizimlar har xil turdagi kompyuterlar yoki protsessorlarni o'z ichiga oladi.
Tizimni qurishda ularning turli xil texnik va funksional xususiyatlarini hisobga olish kerak, bu esa geterogen tizimlarni yaratish va saqlashni sezilarli darajada murakkablashtiradi.
|
| |
5-sinf Chap tomondagi rasmda chiziq bilan lazer nurining harakati tasvirlangan. O‟ng tomondagi rasmda lazer nuri qaysi harfdan chiqib ketadi? (A) A (B) b

5-sinf
3.
Chap tomondagi rasmda chiziq bilan lazer nurining harakati tasvirlangan. O‟ng tomondagi
rasmda lazer
nuri qaysi harfdan chiqib ketadi?
(A) A (B) B (C) C (D) D (E) E
4.
Marjonlardan iborat 3 xil qutilar bor: kichik, o„rta va katta qutilar. Bu qutilarga mos ravishda 5, 10 va 25
tadan marjonlar solingan. Ali 95 ta marjon sotib oldi. Ali eng kamida nechta quti olgan?
(A) 4 (B) 5 (C) 7 (D) 8 (E) 10
5.
Agar berilgan rasmdagi kvadratning tomoni 10 cm bo„lsa, u holda bo„yalgan
qismning yuzini toping.
(A) 40 cm
2
(B) 45 cm
2
(C) 50 cm
2
(D) 55 cm
2
(E) 60 cm
2
6.
Rang bilan matn fonini bo„yash orqali matnni ajratib ko„rsatish nima deyiladi?
A)
Nusxalash B) Ko‟chirish C) Saqlash D)
Belgilash
7.
Matnning biror qismini oʻzgartirsangiz, bu uni …………deb ataladi.
A)
Tahrirlash B) O‟chirish C) Nusxalash D) Saqlab qo‟yish
8.
Maʼlum vazifalarni bajarish uchun foydalaniladigan klaviaturadagi tugma nima deb ataladi?
A)
Alt B) Shift C) Clipboard D) Kursor
9.
Ekrandagi o„chib yonuvchi belgi boʻlib, matn kiritganda u qayerdan boshlanishini aniqlab beradi.
Bu qaysi
tugma nomi?
A)
Shift B) Alt C) Kursor D) Enter
10.
Kompyuterda matn bilan ishlash kabi turli vazifalarni bajarish uchun foydalanadigan dastur nima deyiladi?
A)
Operatsion sistema B) Dasturiy ta‟minot C) Microsoft D) Elektron
sxema
11.
Quyidagi rasmning chap tomonida
sonlarni hisoblash uchun
qoida berilgan. Komil 12 sonidan boshladi va rasmning o„ng
tomonidagi yo„l bo„ylab hisoblab chiqdi. Natija necha bo„ladi?
(A) 3 (B) 6 (C) 12 (D) 24 (E) 48
Dorixona Veb-sayti

Laboratoriya topshirig'i: Axborot tizimlari uchun ER-diagrammani va Infologik modelini tuzish uchun quyidagi qadamlarni amalga oshiring:
ER-diagrammasi tuzish:
Identifikatsiya qilinadigan boshqa obyektlarni aniqlang. Misol uchun, "Hodimlar" va "Xizmatlar" obyektlari.
Har bir obyektni tegishli atributlarga ega bo'lgan jadvallar sifatida tasavvur qiling. Misol uchun, "Hodimlar" jadvallarida "Ism", "Familiya", "Tug'ilgan sanasi" kabi atributlar bo'lishi mumkin.
Obyektlar o'rtasidagi bog'lanishlarni aniqlang. Misol uchun, "Hodimlar" obyekti "Xizmatlar" obyekti bilan bog'lanishga ega bo'lishi mumkin.
Bog'lanishlarni yordamida, bir obyektning boshqa obyektlar bilan qanday bog'liq bo'lishini belgilang. Misol uchun, "Hodimlar" obyekti "Xizmatlar" obyekti bilan birga ishlaydi.
Infologik modelni tuzish:
ER-diagrammasidan olingan ma'lumotlarni Infologik modelga o'tkazing. Infologik model, ma'lumotlar omborining asosiy tarkibiy qismlarini, jadvallarni, ustunlarni va bog'lanishlarni tasvirlaydi.
Har bir ER-diagramma obyekti uchun bir yoki bir nechta jadval tuzing. Jadvalga obyektning atributlarini va ularga oid ma'lumot turlarini qo'shing. Misol uchun, "Hodimlar" jadvalida "Ism", "Familiya" ustunlari bo'lishi mumkin.
Bog'lanishlarni Infologik modelda tasvirlang. Bog'lanishlar qo'shish uchun bir jadvaldan boshqa jadvalga o'tkazish qismi yaratishingiz mumkin. Misol uchun, "Hodimlar" jadvali "Xizmatlar" jadvaliga bog'lanadi.
Infologik model orqali ma'lumotlarni so'rov qilish, qo'shish, o'zgartirish va o'chirish uchun kerak bo'lgan operatsiyalarni tasvirlang.
import java.io.IOException;
import javax.servlet.ServletException;
import javax.servlet.http.HttpServlet;
import javax.servlet.http.HttpServletRequest;
import javax.servlet.http.HttpServletResponse;
Ipsec qanday port. Ipsec protokollar. Chiqish ip paketlarini qayta ishlash 0

|
Ipsec qanday port. Ipsec protokollar. Chiqish ip paketlarini qayta ishlash 0
|
bet | 1/22 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 294,06 Kb. | | #247555 |
Bog'liq Ipsec qanday port. Ipsec protokollar. Chiqish ip paketlarini
Ipsec qanday port. Ipsec protokollar. Chiqish ip paketlarini qayta ishlash 0
Ipsec qanday port. IPSec protokollar. Chiqish IP paketlarini qayta ishlash
0 Ushbu maqola Cisco mahsulotlarida mavjud bo'lgan va virtual shaxsiy tarmoqlarni (VPN) yaratishda ishlatiladigan IP xavfsizligi (IP xavfsizligi) va tegishli IPSec protokollari haqida umumiy ma'lumotlarni beradi. Ushbu maqolada biz IPSEC nima ekanligini, shuningdek protseduralar va xavfsizlik algoritmlari IPSEC-ning markazida ekanligini aniqlaymiz.
Kirish
IP xavfsizligi - bu IP-paketlarni tashish paytida shifrlash, autentifikatsiya va xavfsizlik bilan bog'liq protokollar to'plami; hozirda 20 ga yaqin standart takliflari va 18 ta RFC mavjud.
Cisco VPN mahsulotlari IPSec protokollar to'plamidan foydalanadi, bu VPN-ning boy imkoniyatlarini taqdim etish uchun sanoat standartidir. IPSec Internet kabi himoyalanmagan tarmoqlar orqali uzatiladigan ma'lumotlarning maxfiyligi, yaxlitligi va ishonchliligini ta'minlaydigan IP tarmoqlari orqali ma'lumotlarni uzatish xavfsiz mexanizmini taklif etadi. IPSec Cisco tarmoqlarida quyidagi VPN imkoniyatlarini ta'minlaydi:
Ma'lumotlar maxfiyligi... IPSec ma'lumotlarini jo'natuvchi paketlarni tarmoq orqali yuborilishidan oldin shifrlash imkoniyatiga ega.
Ma'lumotlar yaxlitligi... IPSec ma'lumotlarini oluvchi ma'lumotlar uzatishda o'zgartirilmaganligiga ishonch hosil qilish uchun o'zaro aloqador tomonlar (IPSec tunnellari ishga tushadigan va tugaydigan qurilmalar yoki dasturlar) va ushbu tomonlar tomonidan yuborilgan IPSec paketlarini autentifikatsiya qilish imkoniyatiga ega.
Ma'lumot manbaini tasdiqlash... IPSec ma'lumotlarini oluvchi qabul qilingan IPSec paketlarining manbasini autentifikatsiya qilish imkoniyatiga ega. Ushbu xizmat ma'lumotlar yaxlitligi xizmatiga bog'liq.
Ijro himoyasi... IPSec ma'lumotlarini qabul qiluvchisi o'ynagan paketlarni aniqlab, ularni rad qilishi mumkin, bu esa ularni buzish va vositachilik hujumlarini oldini oladi.
IPSec standartlarga asoslangan xavfsizlik protokoli va algoritmlari to'plamidir. IPSec va tegishli xavfsizlik protokollari Internet Engineering Task Force (IETF) tomonidan qo'llab-quvvatlanadigan va RFC texnik xususiyatlari va IETF loyihalarida tavsiflangan ochiq standartlarga mos keladi. IPSec Cisco routerlar, PIX Firewalls, Cisco VPN mijozlari va kontsentratorlari va IPSec-ni qo'llab-quvvatlaydigan ko'plab boshqa mahsulotlar kabi IPSec qurilmalari (tomonlar) o'rtasida yuborilgan IP-paketlar uchun xavfsizlik va autentifikatsiyani ta'minlash uchun tarmoq sathida ishlaydi. IPSec eng kichikdan juda katta tarmoqlarga qadar qo'llab-quvvatlanadi.
|
| |
Tcp/ip protokollari stekining tuzilishi

|
Tcp/ip protokollari stekining tuzilishi
|
bet | 1/6 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 51,49 Kb. | | #244238 |
Bog'liq Tcp ip protokollari stekining tuzilishi
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
"Kompyuter injiniring" fakulteti
"Kompyuter tarmoqlari” fanidan
MUSTAQIL ISH-№2
Mavzu: MAVZU; TCP/IP protokollar steki.
Bajardi:KIF 20-03-guruh talabasi
Astanov S.
Qabul qildi:Sattarov M.
SAMARQAND – 2022
TCP/IP protokollar steki.
Reja:
TCP/IP protokollari stekining tuzilishi.
OSI modeli va kommunikatsion protokollar orasidagi bog’lanishlar.
TCP/IP protokollari asosida tarmoqlararo o’zaro ishlashni tashkil qilish.
Tarmoq sathi protokollari.
IP-protokoli.
Transport sathi protokollari. TCP va UDP protokollari.
TCP/IP protokollari stekining tuzilishi
TCP/IP protokoltar steki turli xil tarmoqlarni yagona ma'lumotlar uzatish tizimiga birlashtirilgan transport tizimini yaratish uchun mo'ljallangan ierarxik tartibga ega protokollar to'plamidir. Tarmoqlarning xilma-xilligi OSI modelining fizik va kanal sathlarida "mahalliy" tarmoqlarni qurish texnologiyasidagi farq sifatida tushuniladi. Hozirgi vaqtda TCP/IP protokollari steki Internetdagi asosiy ma'lumotlar uzatish protokollaridir. Stekning nomi asosiy protokollarning nomlaridan kelib chiqqan: TCP (Transmission Control Protocol) uztishlarni boshqarish protokoli va IP (Internet protocol) tarmoqlararo protokol. Ko'pincha birlashtiriladigan tarmoqlarga tarmoq osti deb ataladi va birlashgan tarmoq intertarmoq yoki Internet deb ataladi. Internet protokollarining texnik spetsifikatsiyasi RFC (Request for Comments)ning hujjatlari shaklida chiqariladi. RFCning hujjatlari Internetda, masalan, http://www.rfc-editor.org saytidada chop etiladi.
|
| |
Birlik etaloni - Reja: Fanning maqsad va vazifalari

|
Reja: Fanning maqsad va vazifalari
|
bet | 2/4 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 14,59 Kb. | | #105856 |
Bog'liq Reja Fanning maqsad va vazifalari. Metrologiya bo‘yicha asosiy -fayllar.orgBirlik etaloni – Fizik kattalikning o‘lchamini boshqa o‘lchash vositasiga berish maqsadida fizik kattalik birligining o‘lchamini qayta tiklash va saqlash uchun mo‘ljallangan o‘lchashlar vositasi.
Davlat etaloni – O‘zbekiston Respublikasi hududida kattalik birligining o‘lchamini o‘rnatish uchun milliy idora vakilining qarori bilan boshlang‘ich ztalon sifatida tan olingan etalon.
O‘lchash o‘zgartkichi - o‘lchashga doir axborotni uzatish, o‘zgartirish, ishlov berish va saqlash uchun qulay bo‘lgan, ammo kuzatuvchi bevosita idrok qilishi mumkin bo‘lmaydigan shakldagi signalni ishlab chiqish uchun xizmat qiladigan o‘lchash vositasidir. Namuna o‘lchash vositalari ishchi o‘lchash asboblarini tekshirish va ularni o‘zlari bo‘yicha darajalashga xizmat qiladi.
Etalonlar deb, fan va texnikaning eng yuksak saviyasida aniqlik bilan ishlangan namunaviy o‘lchovlarga aytiladi.
O‘lchov birligi o‘lchash natijasi ko‘rsatilgan birlikda ifodalangan va o‘lchash xatoligi berilgan ehtimollikda ma'lum bo‘lgan o‘lchash holatidir.
O‘lchash aniqligi – bu o‘lchash natijalarini va o‘lchanayotgan kattalik haqiqiy qiymatining mos kelish darajasidir.
O‘lchash xatoligi - o‘lchash natijasining o‘lchanayotgan kattalikning asl qiymatidan farqlanishidir.
Fizikaviy kattalikning asl qiymati xatoliklardan xoli bo‘lgan qiymatdir. O‘lchanayotgan kattalikning haqiqiy qiymati yo‘l qo‘yilgan xatoliklar ta'sirida olingan natijalar qiymatidir. O‘lchash ob'ekti u yoki bu fizik kattalikdir
Qonunlashtiruvchi metrologiya – bu metrologiyaning1 bir qismi bo‘lib metrologiya bo‘yicha milliy organ tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatga taalluqli va birliklar, o‘lchash vositalari, o‘lchash laboratoriyalariga doir davlat talablariga ega.
Metrologiya xizmati – Davlat idoralari va yuridik shaxslarning metrologik xizmatlari tarmoqlari hamda ularning o‘lchashlar birliligini ta'minlashga yo‘naltirilgan faoliyati.
O‘lchash vositalarining qiyoslanishni olib borish uchun metrologik xizmatni akkreditlash – bu qiyoslashishlarini bajarishga davlat tomonidan, davlatning ishonchli vakili tomonidan rasmiy tan olinishi
|
| |
O‘lchash vositasini qiyoslash usuli

|
O‘lchash vositasini qiyoslash usuli
|
bet | 3/4 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 14,59 Kb. | | #105856 |
Bog'liq Reja Fanning maqsad va vazifalari. Metrologiya bo‘yicha asosiy -fayllar.orgO‘lchash vositasini qiyoslash usuli – bu qiyoslash sxemasi bo‘yicha yuqoridagi o‘lchash vositalaridan quyidagi o‘lchash vositalariga birlikning o‘lchamini uzatish usuli
O‘lchash vositalarining qiyoslash natijalarini rasmiylashtirish - bu o‘lchash vositalarini qiyoslash natijalari bo‘yicha rasmiy hujjatni tuzish va o‘lchash vositasini yaroqliligini ko‘rsatish.
O‘lchash vositalarini taqqoslash – bu sistematik xatoliklarni aniqlash uchun o‘lchash vositasini etalon yoki o‘sha turdagi namuna o‘lchash vositasiga solishtirish, ya'ni o‘lchovni o‘lchov bilan, priborni pribor bilan.
Bazaviy (asos) metrologiya xizmati – bu aloqa va axborotlashtirish sohasidagi xizmat bo‘lib, biriktirilgan xo‘jalik yurituvchi sub'ektlarning metrologik ta'minot masalalari bo‘yicha ish faoliyatini muvofiqlashtiruvchi xizmat.
Davlat metrologiya nazorati – bu o‘lchash vositalarining turi va qiyoslanishi, sotilishi va ularning prokatini lisenziyalash bo‘yicha davlat metrologiya xizmati organi tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatdir.
Davlat metrologiya tekshiruvi - bu davlat metrologiya xizmati organi tomonidan amalga oshiriladigan metrologiya qoidalariga rioya qilinishi tekshirish maqsadidagi faoliyatdir.
O‘lchanadigan kattalik - o‘lchashga tortiladigan kattalik.
O‘lchash vositasini kalibrlash - bu kalibrlash laboratoriyasi tomonidan o‘lchash vositasining metrologik xarakteristikasi haqiqiy qiymatlarini va qo‘llanilishga yaroqliligini aniqlash va tasdiqlash maqsadidagi muolajalar majmuidir.
O‘lchash vositalarini qiyoslash – O‘lchash vositalarining o‘rnatilgan texnik talablarga muvofiqligini aniqlash va tasdiqlash maqsadida davlat metrologik xizmat idoralari (boshqa vakolatlangan idoralar, tashkilotlar) bajaradigan amallar majmui.
O‘lchash vositalarini tayyorlash (ta'mirlash, sotish, ijaraga berish) ga lisenziya – Ko‘rsatilgan faoliyat turlari bilan shug‘ullanishga huquqini tasdiqlovchi, yuridik va jismoniy shaxslarga davlat metrologik xizmat idoralari tomonidan beriladigai hujjat.
|
| |
Pedagogik inovatsiyalar

|
Pedagogik inovatsiyalar
|
bet | 1/5 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 1,75 Mb. | | #140213 |
Bog'liq БМИ. OM.Axmedova Н.Т 3 O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI. PEDAGOGIK INOVATSIYALAR, PROFESSIONAL TA’LIM BOSHQARUV HAMDA PEDAGOG KADRLARNI QAYTA TAYYORLASH VA ULARNING MALAKASINI OSHIRISH INSTITUTI. “INNOVATSION TA’LIM TEXNOLOGIYALARI” KAFEDRASI Axmedova Orastaxon Miirzadjanovnaning “Professional ta’lim muassasalarida o’quvchilarni kasbiy kompetensiyalarini shakllantirish metodikasi( o’quv amaliyot misolida)” MAVZUSIDAGI MALAKAVIY LOYIHA ISHI TAQDIMOTI. Bitiruv malakaviy ishi mavzusi berilgan sana: 10 mart 2023 yil Bitiruv malakaviy ishi himoyasi belgilangan sana: 31 mart 2023 yil Bitiruv malakaviy ishini bajardi: ______________ Axmedova Orastaxon Mirzadjanovna Kafedra mudiri: ______________ (DSc) Gaffarov Feruzbek Hasanovich Bitiruv malakaviy ishi rahbari hulosasi: _____________ (DSc) Gaffarov Feruzbek Hasanovich Bitiruv malakaviy ishning amaliy ahamiyati.
Malaka oshirish jarayinida olingan bilim va ko’nikmalar asosida mutaxasislik fanlari bo’yicha o’quv jarayonini hamda o’quv va ishlab chiqarish amaliyotlarini tashkil etish, amalga oshirilgan ishlarni tahlil qilish, muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etish choralarini izlash, zamonaviy talablarga doir ma’lumotlarni to’plash va ularni ta’lim jarayoniga joriy etish orqali o’quvchilarga sifatli ta’lim berishni tashkil etish uchun sharoit yaratishga xizmat qiladi.
- kollej ta’limidagi mavjud muammolarni tizimli xal etish,
- ilg’or xorijiy mamlakatlarning tajribasi asosida kollej tizimini tubdan takomillashtirish va rivojlantirish.
- Kollejda mavjud moddiy bazasidan oqilona va maqsadli foydalanishni ta’minlash.
|
| |
Internet Message Access Protocol, Version 4

|
Internet Message Access Protocol, Version 4
|
bet | 6/7 | Sana | 12.08.2024 | Hajmi | 34,36 Kb. | | #269377 |
Bog'liq ozodInternet Message Access Protocol, Version 4 – Elektron pochtaga kirishga ruxsat olish uchun ishlatiladigan protokol. IMAP4 xavfsiz va yetakchi protokol hisoblanadi. IMAP POP3 ga o'xshash prinsipda ishlaydi, shuningdek IMAP foydalanuvchilarga email serveridagi email xabarlarini o'qish, saqlash, jo'natish, xatlarni qidirish, ko'chirib olish kabi xizmatlarni ham bajaradi. IMAP4 autentifikatsiyadan foydalanadi va Kerberos autentifikatsiyasini to'liq qo'llab quvvatlaydi.
161
|
SNMP
|
Simple Network Management Protocol (Tarmoqni boshqarish protokoli) – bu protokol UDP arxitekturasi yordamida tarmoq aloqasini boshqaradi. Protokol yordamida tarmoq administratori tarmoqdagi qurilmalar(konsentrator,ko'prik, hab va b) haqida tezda ma'lumot olishi mumkin.
|
|
|
|
443
|
HTTPS
|
Hypertext Transfer Protocol Secure – HTTP (havfsiz bo'lmagan) standarti protokoli ma'lumotlarni oddiy matn ko'rinishida almashadi(bunda ma'lumot shifrlanmaydi va biror-kim jo'natilayotgan va qabul qilinayotgan traffikni ushlab ma'lumotlarni ko'rish imkoniga ega).
Bazi elektron magazin saytlarda kredit kartalardan foydalanadi va bunday saytlarda xavfsizlik yuqori darajada bo'lishi lozim. HTTPS protokolida jo'natilayotgan va qabul qilinayotga ma'lumotlar shifrlanadi, agarda biror-kim traffikni ushlab qolib o'qigan taqdirda ham ma'lumotni mazmunga tushuna olmaydi.
HTTPS manzillar Secure Sockets Layer (SSL) yordamida ma'lumotlarni shifrlab jo'natadi.
|
|
|
|
|
|
| |
1-savol. Agar X, y-ning 250%-ini tashkil qilsa, Y,X-ning nechi foizini tashkil qiladi? Javob

10-SINFLARDA O‘TKAZILADIGAN “ZAKOVAT” INTELEKTUAL O‘YINI SAVOLLARI
Termiz shahar 11-umumiy o’rta ta’lim maktabning matematika fani o‘qituvchisi M.Umarovaning savollari.
1-savol. Agar X, Y-ning 250%-ini tashkil qilsa, Y,X-ning nechi foizini tashkil qiladi?
(Javob: 40% ini.)
Termiz shahar 1-umumiy o’rta ta’lim maktab matematika fani o’qituvchisi Sh.Shokirovaning savoli.
2-savol. U nimaiki sizga tegishliyu, lekin boshqalar sizdan ko’p ishlatadi?
(Javob: nom)
Matematika fani o’qituvchisi Q.Xushiyevaning savoli.
3-savol.Bino 17 qavatdan iborat. Bir qavatda 4 kishi yashaydi. Qolgan yana bir qavatda ikki marotiba ziyodroq odamlar yashaydi. Qaysi liftning tugmasi eng ko’p bosiladi?
(Javob: birinchi qavatni)
Matematika fani o’qituvchisi K.Shomirzayevaning savoli.
4-savol.Qushlarning guruhi uchar edi. 1-ta oldinda va 2-ta orqada, 2-ta yonda va 1-ta orqada, 1-ta o’rtada va 3-ta bir qatorda. Hammasi bo’lib nechita qushlar uchadi ?
(Javob: 3 ta.)
Matematika fani o’qituvchisi D.Ochildiyevaning savoli.
5-savol. Ikki avtomobil, avtomobillar turar joyidan har tarafga harakat qildi. Birinchi avtomobil 20km/s tezlikda, ikkinchisi 30 km/s. Bir soatdan keyin ularning o’rtasidagi masofa necha km bo’ladi?
(Javob: 50 km )
Informatika fani o’qituvchisi G.Kattayevaning savoli.
6-savol. Mahallada 800 oyla yashaydi. Ularning 3%-i 1-donadan mashinasi bor. Qolgan 97% odamlarning yarimining 2-tadan mashinasi bor, qolgan yarimining mashinasi yo’q. Hammasi bo’lib mahallada nechta mashina bor?
(Javob: 800 ta.)
Boilogiya fani o’qituvchisi X.Eshmirzayevaning savoli.
7-savol: Dengizning tagida bir sandiq bor. U sandiqning ichida bir narsadan tashqari hamma narsa bor. U nima?
(Javob: havo)
Ona tili fani o’qituvchisi D.Normurodovaning savoli.
8-savol. Bir odamdan so’radi nechi yoshdasiz? U aytdi: Men 1 oylik chaqalog’imdan 600 marotaba kattaman. U kishi necha yoshda?
(Javob: 50 yoshda.)
Fizika fani o’qituvchisi N.Nabiyevaning savoli.
9-savol. U nimaiki shahardan shaharlarga boradiyu, lekin harakatlanmaydi?
|
HTTP - Protokol stekining imkoniyatlari

|
Protokol stekining imkoniyatlari
|
bet | 5/7 | Sana | 12.08.2024 | Hajmi | 34,36 Kb. | | #269377 |
Bog'liq ozod80
|
HTTP
|
Hypertext Text Transfer Protocol – HTTP protokoli web serverdan multimedia, grafik, matnli ma'lumotlarni ko'chirib olish va web browserda ko'rish imkonini beradi. Asosan, bu protokol browser va server o'rtasidagi foydalanuvchi va server so'rovlarini boshqaradi. HTTP TCP transport protokoli asosida ishlaydi.
|
110
|
POP3
|
Post Office Protocol – POP3 protokoli serverdan kelayotgan kirish xabarlarini qabul qilish uchun pochta klientda ishlatiladi. Odatda, SMTP protokoli bilan birga ishlatiladi. Eski versiyalari POP va POP2.
|
119
|
NNTP
|
Network News Transfer Protocol(Tarmoq yangiliklar almashish protokoli) –
Guruh yangiliklariga xabarlarni almashish uchun tarmoqda foydalaniladigan protokol. NNTP – telekonferentsiyalarda xabar almashish uchun ishlab chiqilgan.
Bu protokolni strukturasi bazi bir jihatlari email SMTP protokoliga o'xshab ketadi.
|
123
|
NTP
|
Network Time Protocol(Tarmoq vaqt protokoli) – Bu protokol tarmoqdagi kompyuter soatlarini tashqi vaqt manbasiga sinxronlash uchun ishlab chiqilgan. Bu protokoldan foydalangan operatsion tizim yoki dastur joriy vaqtni NTP serverdan olishi mumkin. NTP tarmoqdagi hamma tizimga bir xil vaqt o'rnatish uchun qulay.
|
143
|
IMAP4
|
|
|
| |
File Transfer Protocol (Data)

|
File Transfer Protocol (Data)
|
bet | 3/7 | Sana | 12.08.2024 | Hajmi | 34,36 Kb. | | #269377 |
Bog'liq ozodFile Transfer Protocol (Data) – Fayllar almashish protokoli – tarmoqqa ulangan kompyuter tizimlari o'rtasida fayllar almashish uchun xizmat qiladi.(odatda Linux yoki UNIX tizim asosida). Fayl almashish ftp klienti yordamida amalga oshiriladi.
FTP klient FTP serverga bog'lanish, fayllarni yuklash, ko'chirib olish kabi vazifalarni bajarib beradi. FTP klientlar grafik interfeysli bo'lishi mumkin yoki oddiy buyruqlar satridan foydalanish mumkin. Ko'pgina zamonaviy web-browserlar ham FTP serverda joylashgan fayllarni ko'rish va ko'chirib olish imkoniyatiga ega. Browser manzillar satriga ftp manzili kiritiladi, masalan: ftp://example.com.
FTP fayllar almashish uchun TCP (UDP dan yaxshiroq, tezroq ishlaydigan protokol) dan foydalanadi shuning uchun ishonchli transport mexanizmi hisoblanadi. Lekin FTP ma'lumotlarni jo'natish yoki olish vaqtida shifrlamaydi va shuning uchun havfsiz fayl almashish protokoli hisoblanmaydi. Fayllarni xavfsiz almashish uchun FTP ga o'xshash maxsus xizmatlar mavjud, bular Secure Copy Protocol(SCP – xavfsiz ko'chirish protokoli) va Secure File Transfer Protocol(SFTP – xavfsiz fayllar almashish protokoli) .
|
|
|
21
|
FTP
|
File Transfer (Control) – Odatda FTP 2 ta portga ega (20 va 21). 20-port ma'lumotlarni almashish uchun xizmat qilar edi, 21 port esa axborotlarni boshqarish uchun belgilangan edi. Hozirda esa, 20 port kam ishlatiladi, hamma vazifalar 21 port orqali amalga oshiriladi.
|
22
|
SSH
|
Secure Shell – The Secure Shell TCP/IP tarmoq orqali masofadagi tizim(kompyuter) ga masofadan kirish uchun ishlatiladi. SSH xavfsiz hisoblanadi, va ma'lumotlar shifrlanadi. Tizimlarga masofadan kirish uchun haqiqiy protokol Telnet edi. Telnet ma'lumotni oddiy matn ko'rinishida uzatadi. Shuningdek SSH fayllarni xavfsiz uzatishni ham Secure Copy Protocol(SCP) va SFTP yordamida ta'minlab beradi. SSH shuningdek RSH va RLOGIN mijozlani almashtiradi.
|
|
|
| |
Telnet - Protokol stekining imkoniyatlari

|
Protokol stekining imkoniyatlari
|
bet | 4/7 | Sana | 12.08.2024 | Hajmi | 34,36 Kb. | | #269377 |
Bog'liq ozod23
|
Telnet
|
Telnet – Telnet terminal emulyator protokol bo'lib, masofadagi kompyuterga TCP/IP orqali bog'lanish imkonini beradi. Maxsus buyruqlar satriga tarmoqdagi host IP manzili yoki nomi yozilib, foydalanuvchi nomi va parol orqali kompyuterga kiriladi va u host Telnet lokal klientida aks etadi. Bunda hech qanday parol va jo'natilayotga ma'lumot shifrlanmaydi, ma'lumotlar ochiq ko'rinishda uzatiladi va qabul qilinadi. Ko'pgina zamonaviy tizimlarda 23 port yopiq bo'ladi va shuning uchun TELNET bu tizimlarda ishlamaydi, uni tizim egasi ochib qo'yish mumkin. Yoki Telnet o'rniga SSH protokolidan foydalanish mumkin.
|
25
|
SMTP
|
Simple mail Transfer Protocol(xat almashish protokoli) – SMTP xizmati email ni bir tarmoq tizimidan boshqasiga jo'natishni ta'minlab beradi. Odatda host-qabul qiluvchi kirish xabarlarini POP3 va IMAP protokollari yordamida o'quvchi uchun navbatda saqlab turadi. SMTP xabarlarni bexato, ishonchli yetkazib berish uchun TCP transport protokolidan foydalanadi.
|
53
|
DNS
|
Domain Name Server – Bu xizmat TCP/IP tarmoqda host nomini tarjima qilish uchun va Fully Qualified Domain Names (FQDN – ) Domen nomlarini IP manzilga tarjima qilish uchun ishlatiladi.
|
69
|
TFTP
|
Trivial File Transfer Protocol – TFTP is a File Transfer Protocol (FTP) ning kichraytirilgan versiyasi. Bu protokolda bazi buyruqlar qisqartirilgan. TFTP ma'lumotlarni uzatishda UDP protokolidan foydalanadi, shuning uchun ma'lumot uzatish tezroq bo'ladi, lekin ma'lumotlar ishonchliligi kamayadi. TFTP odatda tarmoqda diskovodi mavjud bo'lmagan ish stantsiyalarida asosiy yuklovchi sifatida ishlatiladi. FTP dan yana bir farqi autentifikatsiya so'ralmaydi(IP-manzil bo'yicha filtrlash mumkin)
|
|
|
| |
mavzu / soat / juftlik Atrof olam bilan tanishtirish. Reja

|
mavzu / soat / juftlik Atrof olam bilan tanishtirish. Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 148,5 Kb. | | #247975 |
Bog'liq 1 mavzu atrof olam (4)
|
1-mavzu / 2 soat / 1 juftlik
Atrof olam bilan tanishtirish.
|
Reja:
1.Аtrоf-оlаm vа tаbiаt fаni predmeti, mаqsаdi vа vаzifаsi.
2.Jоnli-jоnsiz tаbiаt.
Tayanch so‘z va iboralar:tabiat, metodikasi tushunchalar, Maktabgacha ta’lim muassasalarida tabiat burchaklarini tashkil etish,jonli-jonsiz tabiat.
Mashg`ulot maqsadi:
Talabalarga tabiat haqidagi fan uning metodikasi tushunchalar, darsni tashkil etish tabiat haqidagi bilimlarni bolalarga etkazib berishda pedagogik texnologiyalar yondashish yo’llari. Maktabgacha ta’lim muassasalarida tabiat burchaklarini tashkil etish va undagi ishlar haqida tushunchalar berish.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar ro`yxati:
1.“Ilk qadam” davlat o‘dasturi. O‘zbekiston Respublikasi. Maktabgacha ta'lim tashkilotlari uchun davlat o‛quv dasturi /Takomillashtirilgan ikkinchi nashr/.Тoshkent-2022-yil, 96 b
2.Rasulxo‘jaeva M.A. Bolalarni hayvonot olami bilan tanishtirish orqali ahloqiy sifatlarini shakllantirish texnologiyasi. T.: “Ilm-Ziyo-Zakovat”, 2020 y
3.Djanpeisova G.E., Rasulxo‘jaeva M.A.Tabiat bilan tanishtirish. T.: Innovatsiya Ziyo, 2020.- 320 b
4.Z.T.Radjapova. Ilm-fan va tabiat markazi. Tabiat in’omlaridan dizayn. O‘quv-qo‘llanma.Тоshkent: “Innovatsion rivojlanish nashriyot-matbaa uyi”, 2022-yil Tabiat haqida tushuncha O'simliklar dunyosi, hayvonot olami yosh qalbning to'g'ri o'sib, tabiatda bo'ladigan voqea hodisalarning sirasrorini o'rganib voyaga yetishida katta manba bo'lib xizmat qiladi. Tabiat bilan inson o'rtasidagi uyg'unlikni ta'minlashda ekologik ta'limtarbiyaning roli nihoyatda katta. Ta'lim tizimining barcha bosqichlarida amalga oshiriladigan uzluksiz ekologik ta'lim va tarbiya insonning tabiatiga, qolaversa, o'ziga nisbatan yangi munosabatlarning shakllanishini taqozo etadi. Bu o'z navbatida barkamol insonning shakllanishida poydevor bo'lib xizmat qilishi mumkin. Tabiatga nisbatan muhabbat uyg'otish ona Vatanga, uning tabiat yodgorliklari, tarixiy obidalari, xalqimizning an'analariga hurmat ruhida tarbiyalashga, yuksak ma'naviyatli shaxsning shakllanishiga olib keladi.
|
| |
Mavzu: standartlashtirish haqida reja : Standartlashtirish tizimi

|
Mavzu: standartlashtirish haqida reja : Standartlashtirish tizimi
|
bet | 1/3 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 454,81 Kb. | | #254035 |
Bog'liq Standartlashtirish.1 13K-20 guruh talabasi Aliyorov Shoxbozning STANDARTLASHTIRISH METEROLOGIYA VA SIFATNI BOSHQARISH fanidan tayyorlagan taqdimoti Mavzu:STANDARTLASHTIRISH HAQIDA REJA : 1.Standartlashtirish tizimi 2 . Xalqaro standartlashtirish tashkiloti 3.Oʻzbeksitondagi standartashtirish tashkilotlari O’zbekiston Respublikasida standartlashtirish ishlarini o‘tkazishning umumiy tashkiliy-texnik qoidalarini tartibga solib turuvchi standartlashtirish tizimi faoliyat ko‘rsatadi. - O’zbekiston Respublikasida standartlashtirish ishlarini o‘tkazishning umumiy tashkiliy-texnik qoidalarini tartibga solib turuvchi standartlashtirish tizimi faoliyat ko‘rsatadi.
- Standartlashtirish ishlarini tashkil etish, muvofiqlashtirish va ta’minlashni:
- xalq xo‘jaligi tarmoqlarida - O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi;
- qurilish, qurilish industriyasi sohasida, shu jumladan loyihalash va konstruktsiyalashda - O’zbekiston Respublikasi Qurilish vazirligi;
tabiiy resurslardan foydalanishni tartibga solish hamda atrof muhitni ifloslanishdan va boshqa zararli ta’sirlardan muhofaza qilish sohasida - O’zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi; - tabiiy resurslardan foydalanishni tartibga solish hamda atrof muhitni ifloslanishdan va boshqa zararli ta’sirlardan muhofaza qilish sohasida - O’zbekiston Respublikasi Ekologiya va atrof-muhitni muhofaza qilish davlat qo‘mitasi;
- tibbiyot uchun mo‘ljallangan mahsulotlar, shu jumladan dori vositalari, tibbiy buyumlar, tibbiy texnika sohasida, shuningdek O’zbekiston Respublikasida ishlab chiqarilayotgan, shu jumladan import bo‘yicha yetkazib berilayotgan mahsulotlarda inson uchun zararli moddalar mavjudligini aniqlash masalalarida - O’zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi;
Xalqaro (davlatlararo, mintaqaviy) standartlar va xorijiy mamlakatlarning milliy standartlari, shuningdek xalqaro qoidalar va normalar O‘zbekiston Respublikasi ishtirok etgan shartnoma yoki bitimlarga muvofiq qo‘llaniladi. Ushbu standartlar, qoidalar va normalarni respublika hududida qo‘llash tartibini O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi va davlat boshqaruvining boshqa organlari o‘z vakolatlari doirasida belgilaydilar. - Xalqaro (davlatlararo, mintaqaviy) standartlar va xorijiy mamlakatlarning milliy standartlari, shuningdek xalqaro qoidalar va normalar O‘zbekiston Respublikasi ishtirok etgan shartnoma yoki bitimlarga muvofiq qo‘llaniladi. Ushbu standartlar, qoidalar va normalarni respublika hududida qo‘llash tartibini O‘zbekiston texnik jihatdan tartibga solish agentligi va davlat boshqaruvining boshqa organlari o‘z vakolatlari doirasida belgilaydilar.
|
| |
Genri qonuni - Eritmalar

|
Eritmalar
|
bet | 2/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 143,53 Kb. | | #155901 |
Bog'liq EritmalarGenri qonuni - o’zgarmas haroratda gazlarning eruvchanligi ularning parsial bosimiga to’g’ri proporsionaldir:
C(x)=K∙P(x)
C(x)- to’yingan eritmadagi x gazning konsentratsiyasi; K- Genri doimiysi, P(x)- gazini eritma ustidagi bosimi.
Qattiq moddalar erigan vaqtda ularning kristall panjaralari yemiriladi va moddaning mayda zarrachalari erituvchi orasida bir tekis tarqaladi. Bu jarayonda energiya yutiladi ( H>0). Shu bilan bir vaqtda erituvchi bilan eruvchi modda zarrachalari o’zaro ta'sir etib, aniq tarkibli birikmalar, ya'ni solvatlar hosil bo’ladi. Agar erituvchi suv bo’lsa, bunday birikmalar gidratlar deyiladi. Bu jarayonda (issiqlik) energiya ajralib chiqadi ( H <0). 1 mol modda eriganda ajralib chiqqan yoki yutilgan issiqlik miqdori shu moddaning erish issiqligi deyiladi. Masalan, 1 mol KOH uchun H =-55,65 kDj/mol, NH4NO3 uchun esa H =+26,48 kDj/mol.
Tajribadan ma'lumki, suvda qattiq moddalar ham, gazlar ham bir hilda erimaydi. Barcha moddalar suvda eruvchanligiga qarab uch guruhga bo’linadi:
Yaxshi eriydigan (100 g suvda 10 g dan ortiq modda erisa);
Oz eriydigan (100 g suvda 1 g dan kam erisa);
Amalda deyarli erimaydigan moddalar (100 g suvda 0.01 g).
Moddalarni erituvchida (suvda) erish xususiyati uchun
“eruvchanlik” degan tushuncha kiritilgan. Eruvchanlik miqdoriy jihatdan moddaning 100g erituvchida ayni haroratda eng ko’p erishi mumkin bo’lgan grammlar soni bilan ifodalanadi. Bu miqdor moddalarni eruvchanligi deyiladi. Masalan, 20oC da 100 g suvda 35,9g NaCl tuzi eriydi, ya'ni bu tuzning 20oC dagi eruvchanligi 35,9 ga teng. Agar shu haroratda bu miqdorga nisbatan yana ortiqcha natriy xlorid tuzi qo’shilganda bu miqdordagi tuz erimaydi, u cho’kma holida bo’ladi. Ko’pincha qattiq moddalarning eruvchanligi harorat ortishi bilan ortadi, lekin ba'zi bir moddalarniki esa juda kam ortadi (masalan, NaCl, AlCl3) va hatto kamayadi (masalan Ca(OH)2, Li2SO4, Ca(CH3COO)2).
Gaz moddalarning eruvchanligi bosimga va haroratga bog’liq bo’ladi. Gazlar suvda eriganda issiqlik ajralib chiqadi. Le-Shatele qoidasiga muvofiq gazlarning eruvchanligi harorat ko’tarilganda kamayadi. Bosim oshgan sari esa, Genri qonuniga muvofiq gazlarning eruvchanligi ortadi.
4. Eritmalarning konsentratsiyasini ifodalash usullari
Ma'lum miqdordagi (og’irlik yoki hajmdagi) eritmada erigan moddaning miqdoriga (og’irlik yoki hajmiy) konsentratsiya deyiladi. Eritmalarning konsentratsiyasi miqdor jihatdan har hil usullarda ifodalanadi.
Erigan moddaning massa ulushlarida (birining ulushlarida yoki foizlarda) .
Eritmaning o’zagarmas hajmdagi konsentratsiyasi: molyar konsentratsiya, ekvivalent-molyar konsentratsiya va titr bilan.
Erituvchining o’zgarmas miqdordagi erigan moddaning konsentratsiyasi - molyallik bilan ifodalanadi.
|
| |
Fazoviy muvozanat Reja: Fazoviy o‘tishlar

|
Fazoviy muvozanat Reja: Fazoviy o‘tishlar
|
bet | 1/4 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 45,54 Kb. | | #146286 |
Bog'liq 2 Fazoviy muvozanat
Fazoviy muvozanat
Reja:
Fazoviy o‘tishlar
Bir komponentli sistemalar. Suvning holat diagrammasi
Eritmalar. Asosiy tushunchalar
Gazlarning suyuqliklarda erishi
Suyuqliklarni suyuqliklarda erishi
Qattiq moddalarning suyuqliklarda erishi
Fazoviy o‘tishlar
Faza deganda, bir xil tarkib va fizikaviy xossalarga ega bo’lib, sistemaning boshqa qsimlaridan chegaraviy sirtlar bilan ajratilgan sistemaning bir jinsli qismi tushiniladi. Masalan, ishlarda suv va muz aralashmasi bo’lsa, ular ikki xil: birinchi-suyuqlik (suv), ikkinchi qattiq (muz) fazalarda bo’ladi. Berk idishdagi gazlar aralashmasi bir fazali sistemadir. Тuzning suvdagi eritmasi uch fazali: eritma ustidagi bug’-bir suyuq eritma-ikkinchi va tuz kristallari –uchinchi fazadir. Bir fazadan iborat sistema gomogen sistema va bir necha fazadan iborat sistema geterogen sistema deb ataladi.
Geterogen sistema fazalari orasidagi muvozanat fazoviy muvozanat deyiladi. Fazoviy muvozanatga suv-to’yingan bug’ sistema holati misol bo’la oladi. O’zgarmas temperaturada suyuqlik ustidagi to’yingan bug’ bosimi ham o’zgarmasdir, chunki muvozanat holatida bug’lanish va kondensatsiya tezliklari teng bo’ladi. Тuzning to’yingan eritmalarida ham suyuq eritma va kristallar muvozanat holatda bo’ladi. Bunday sistemada erish va kristallanish tezliklari tengdir.
Geterogen sistema bir yoki bir nechta komponentlardan tashkil topishi mumkin. sistemadan ajratib olinganida mustaqil mavjud bo’la oladigan moddalar komponentlar yoki tarkibiy qismlar deyiladi. Masalan, NaCI ning suvdagi eritmasida suv va natriy xlordan tashqari, bu moddalardan hosil bo’lgan ionlar Na+ CI- H+ OH- ham mavjud.
Geterogen sistemalardagi muvozanat bosim, temperatura va konsentratsiyaga bog’liq bo’ladi. Bu parametrlar ma’lum bir oraliqda muvozanatga ta’sir etmagan holda o’zgarishlari mumkin. Masalan, agar o’zgarmas temperaturada to’yingan bug’ qisilsa (bosimi orttirilsa), u holda bug’ qisman kondensatsiyalanadi, ammo sistema bari bir ikki fazali-bug’ va suyuqlikdan iborat bo’lib qolaveradi. Тuzning to’yingan eritmalarini sovutish qo’shimcha kristallar hosil bo’lishiga olib keladi, lekin bunda ham sistemaning ikki fazaligi saqlanib qoladi.
Sistemaning termodinamik xossasi temperatura, hajm, bosim, konsentratsiyalar bilan xarakterlanadi. Sistemaning termodinamik xossasini aniqlash uchun zarur bo’lgan parametrlarning eng kichik soni-erkinlik darajalari soni deyiladi. Muvozanatli geterogen sistemada fazalar, komponentlar va erkin darajalari sonlari o’rtasidagi bog’lanish 1876 yilda Gibbs tolmonidan aniqlanadi, hamda bu munosabat fazalar qoidasi deb yuritiladi.
Agar muvozanatga boshqa omillar ham ta’sir etsa, masalan elektr maydoni u holda Gibbs tenglamasi quyidagi ko’rinishni oladi:
yoki umumiy holda
bunda n-sistemaning muvozanatiga ta’sir etuvchi tashqi omillar soni.
Bunda fazalar qoidasiga muvofiq, S=0 bo’lganda muvozanat holatdagi ma’lum sistemalar uchun fazalarning maksimal sonini aniqlash mumkin.
|
| |
Erigan modda konsentratsiyasini molyar ulushlarda ifodalanishi

|
Erigan modda konsentratsiyasini molyar ulushlarda ifodalanishi
|
bet | 4/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 143,53 Kb. | | #155901 |
Bog'liq EritmalarErigan modda konsentratsiyasini molyar ulushlarda ifodalanishi. Erigan modda miqdorining erituvchi va erigan modda miqdorlari yig’indisiga nisbati erigan moddaning molyar ulushi deyiladi: n
(17)
Bu yerda: N- erigan moddaning molyar ulushi; n-erigan moddaning miqdori, mol; n0- erituvchining miqdori, mol.
Molyar ulush foizlarda ifodalansa (17) quyidagicha ko’rinish
(18) formulada n=m/M hisobga olinsin.
Erituvchining molyal ulushi esa quyidagi formula bo’yicha hisoblanadi: n0
(19)
Bu yerda: n0- erituvchining miqdori, mol; n- erigan moddaning miqdori, mol. (19) formula foizlarda ifodalansa:
(20)
Eritmaning massa ulushidan, molyar, normal, molyal konsentratsiyalarga o’tish. Eritma massasi (m), hajmi (V) va zichligi (ρ)
o’zaro quyidagicha bog’langan: bundan
Eritmaning massa ulushi foizlarda berilgan bo’lsa, uning molyar (CM), normal (CN), molyal (Cm) konsentratsiyalarini quyidagicha topish mumkin:
Eritmalarning qishloq ho’jaligidagi axamiyati. Eritmalar tabiatda va qishloq xo’jaligida katta ahamiyatga ega. Tabiatdagi barcha suvlar eritmalar hisoblanadi. o’simliklar azot, fosfor, kaliy va mikroelementlar bo’lgan moddalarni tuproqdan eritmalar holida o’zlashtiradi. Shuning uchun, tuproq suvsiz o’lik hisoblanadi. Barcha dori moddalar eritma holida organizm tomonidan o’zlashtiriladi. Shuning uchun ko’pchilik dorilar eritma holida tayyorlanadi.
|
| |
Konsentratsiyani erigan moddaning massa ulushlarida ifodalanishi

|
Konsentratsiyani erigan moddaning massa ulushlarida ifodalanishi
|
bet | 3/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 143,53 Kb. | | #155901 |
Bog'liq EritmalarKonsentratsiyani erigan moddaning massa ulushlarida ifodalanishi. Erigan modda massasining (m modda) eritma massasiga (m) nisbati, erigan
moddaning massa ulushi (W) deyiladi:)
Bu formula erigan modda massasini eritmaning umumiy massasidagi ulushini ifodalaydi. Massa ulushi foizlarda ifodalansa:
(2)
Agar eritma hajmi (V) ml da va uni zichligi (ρ) (g/ml) da ma'lum bo’lsa:
Molyar konsentratsiya. Molyar konsentratsiya - bu erigan modda miqdorining eritma hajmiga bo’lgan nisbatidir.
(4)
Bu yerda: V- eritma hajm litr hisobida; CM - x moddaning molyar konsentratsiyasi, g/mol; nx- x moddaning miqdori, mol. Molyar massa - bu modda massasining modda miqdoriga bo’lgan nisbatidir.
Bu yerda: Mx- x moddaning molyar massasi, g/mol; mx- x moddaning massasi, g. (6) ni (4) ga qo’ysak (7) tenglik kelib chiqadi:
(7)
Bu yerda: V- ml hisobida. Molyar konsentratsiyaning CM birligi - mol/m3, lekin ko’pincha mol/l ishlatiladi. Agar 1 l eritmada 1 mol modda erisa, bunday eritma konsentratsiyasi bir molyar eritma deyiladi va 1 M bilan ifodalanadi. Agar 0,1 mol yoki 0,01 mol moddalar erisa detsimolyar, santimolyar eritmalar deyiladi hamda 0,1 M va 0,01 M bilan ifodalanadi.
Ekvivalent molyar konsentratsiya. Ekvivalent molyar konsentratsiya - bu eritmadagi ekvivalent modda miqdorining eritma hajmiga bo’lgan nisbatidir.
(8)
CHx- x moddaning ekvivalent molyar konsentratsiyasi; nx- x moddaning ekvivalent miqdori; V- eritma hajmi, l.
(9)
E- ekvivalent modda miqdori. (9) ni (8) ga qo’ysak (10) tenglik kelib
(10)
chiqadi:
Bu yerda: V- hajm, ml da. Agar 1 l eritmada 1 mol ekvivalent modda erigan bo’lsa, uning konsentratsiyasini normal eritma deyiladi va 1n bilan ifodalanadi. Detsinormal, santinormal eritmalar 0,1n va 0,01n bilan ifodalandi. Ekvivalent molyar eritmalar tayyorlash uchun kislota, asos, tuzlarni ekvivalentlarini aniqlash lozim. Ekvivalent molyarligi (normalligi) har hil bo’lgan eritmalar o’zaro ta'sir etganda eritmalarning hajmi ularning normalligiga teskari proporsional bo’ladi.
Bu yerda: N1 va N2- birinchi va ikkinchi eritmalarning ekvivalent molyarligi; V1 va V2- birinchi va ikkinchi eritmalarning hajmi. Eritmada erigan modda massasini (m), eritma hajmiga bo’lgan nisbati titr (T) deyiladi.
Eritmaning titri bilan molyar konsentratsiya Cm va ekvivalent molyar konsentratsiya Cn o’rtasida quyidagacha bog’lanish bor:
Molyal konsentratsiya. Molyal konsenrtratsiya - bu erigan modda miqdorining erituvchi massasiga bo’lgan nisbatidir: nx
(14)
Bu yerda: Cmx- x moddaning molyal konsentratsiyasi; nx- erigan moddaning miqdori; m- erituvchining massasi. mx
(15)
(15) ni qiymatini (14) ga qo’ysak:
(16)
Bu yerda: mx- x moddaning massasi; Mx- x moddaning molyar massasi. Molyal konsentratsiyaning birligi kg/mol dir.
|
| |
Rastrli model - Referat mavzu: Geoaxborot texnologiyalarining asoslari Bajardi: Dushanova Zuxro. Tekshirdi: To’raqulova M

|
Referat mavzu: Geoaxborot texnologiyalarining asoslari Bajardi: Dushanova Zuxro. Tekshirdi: To’raqulova M
|
bet | 11/15 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,64 Mb. | | #249633 | Turi | Referat |
Bog'liq Dushanova Zuhro referatRastrli model:
Kartografik proyektsiyalar soddava aniq, ya’ni noto’g`ri shakldagi har qanday ob’yekt rastrning bitta yacheykasi aniqligida tavsiflanadi.
Masofadan zondlash suratlarini (yo’ldosh vositasidagi tasvirlar yoki skanirlab olingan aerofotosuratlar) bitta kartinaga bevosita birlashtirish.
Kompleks fazoviy tadqiqotlarning katta turli-tumanligini ta’minlaydi.
Rastrli GATlar uchun dasturiy ta’minotni o’zlashtirish osonroq va ular vektorliGATlar uchun DTdan ancha arzonroq.
Vektorli model:
Geografik landshaftlarni yaxshi vizal ifodalash.
Joy topologiyasi, shu jumladan talakoomunikastiyalar, elektr uzatish liniyalari, gaz va neft quvurlari, kanalizastiya tizimi batafsil tavsiflanishi mumkin.
Uslublari real ob’yektlarni batafsil modellaydigan juda yaxshi grafika.
Ko’rib chiqish zonasi masshtablanganda grafik ob’yektlar rasterizastiyasining (donadorlikning) yo’qligi.
Rastrli GATlar uchun quyidagi fundamental terminlar qabul qilingan:
Imkoniy aniqlik - u uchun qandaydir ma’lumotlar keltirilishi mumkin bo’lgan, geografik fazoning eng kichik koordinataviy o’qlaridan biri bo’yicha minimal o’lchamlik. Ma’lumotlarning rastrli modelida ko’pchilik tizimlar uchun elementar ob’yekt kvadrat yoki to’g ri to’rtburchak bo’ladi. Bunday birliklar setka, yacheyka yoki piksel deb nomlanadi. Yacheykalar to’plami reshyotka, rastr, matristani tashkil qiladi.
Maydonli zona - bir xil xususiyatli qo’shni o’rnashish joylari to’plami. Klass (yoki rayon) termini ko’pincha bir xil parametrlarga ega bo’lgan barcha o’ziga xos zonalarga nisbatan qo’llaniladi. Zonaning asosiy komponentlari uning qiymati va o’rnashgan joyi hisoblanadi.
Qiymat - bu ob’yektning har bir nuqtasi yoki pikseli uchun temada (qatlamda) saqlanayotgan axborot birligidir. Bir zona (yoki rayon) yacheykalari bir xil qiymatga ega bo’ladi.
O’rnashgan joy - bu kartografik fazoning qandaydir tavsiflar yoki xususiyatlar belgilanishi mumkin bo’lgan eng kichik birligidir (piksel, yacheyka). Kartografik planning bunday birligi kooordinatalarning tartibga solingan jufti - satr va ustun raqamlari bilan bir ma’noda identifikastiyalanadi.
|
| |
Uch o’lchamli ob’yektlar - Referat mavzu: Geoaxborot texnologiyalarining asoslari Bajardi: Dushanova Zuxro. Tekshirdi:...

|
Referat mavzu: Geoaxborot texnologiyalarining asoslari Bajardi: Dushanova Zuxro. Tekshirdi: To’raqulova M
|
bet | 13/15 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,64 Mb. | | #249633 | Turi | Referat |
Bog'liq Dushanova Zuhro referatUch o’lchamli ob’yektlar
Hajmli figura - uchta o’lchamga (uzunlik, kenglik va balandlikka) ega bo’lgan geomtrik jism (kub, parallelepiped, sfera).
Har bir individual ob’yektga identifikator (ID) deb ataladigan yagona ko’satkich qo’yiladi. Odatda, identifikator – bu qatlamning fazoviy ob’yektiga beriladigan formal raqamdir. ID avtomatik tarzda berilishi yoki foydalanuvchi tomonidan tayinlanishi mumkin va fazoviy ma’lumotlarning pozitsion va nopozitsion qismining bog`lanishi uchun xizmat qiladi.
Real dunyoda nuqtalar aholi punktlarini, katta bo’lmagan suv havzalari va tog` cho’qqilarini, binolar yoki joylashuvi yagona nuqta bilan tavsiflanadigan bir nechta ob’yektlarni ifodalaydi.
Chiziqlar va yoylar ularni chiziqlar sifatida ko’rish mumkin bo’lgan real mavjud ob’yektlardir. Bu yo’l, daryo, elektr uzatish liniyasi yoki Yerosti kommunikastiyalari, masalan, vodoprovod yoki kanalizastiya tizimi bo’lishi mumkin.
Poligonlar bilan odatda hududlar (viloyatlar, tumanlar, shtatlar), tuproqlarning turlari, saylov okruglari, Yer uchastkalari yoki binolarning konturlari belgilanadi.
Hajmli figuralar ob’yektlarning qaysidir miqdoriy o’lchamlarini (suv havzasining hajmi, qazib olinadigan gazning hajmi, yig`ilgan hosil) belgilashda ishga solinadi yoki uch o’lchamli kartalardagi (3d-kartalardagi) ob’yektlarni (binolarni) o’zida ifodalaydi.
20-rasmda vektorli axborotning topologik ifodalanishi ko’rsatilgan. Topologiyani shakllantirish nuqtali, chiziqli va poligonal ob’yektlar o’rtasidagi o’zaro munosabatlarni aniqlash va kodlashni o’z ichiga oladi.
21-rasmda Vladivostok shahri Vtoraya Rechka tumanining kartografik tasviri keltirilgan. Ushbu uch o’lchamli tasvirni shakllantirishda chiziqlar, poligonlar va solingan imoratlarni belgilagan hajmli figuralar ishlatilgan.
Quyidagi rasmda poligonal chiziqlarning o’xshash parametrlarga ega oblastlarini ko’satish uchun qo’llanilishi (izoliniyalar) keltiriladi.
Juda ko’p hollarda GATda ma’lumotlarning simvolli klassi ham qo’llaniladi. Simvollar asosan shaharlar imoratlar, tabiiy ob’yektlarni (tog` cho’qqilari, suv manbalari, qo’riqxonalar, hayvonlarning yashash doylarini) belgilash uchun qo’llaniladi. 23-rasmda ob’yektlarni belgilash uchun simfollardan foydalanilgan joy kartasi keltiriladi.
|
| |