nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ismning kelib chiqishi - Tarix[tahrir

|
Tarix[tahrir
|
bet | 2/4 | Sana | 16.07.2024 | Hajmi | 83,3 Kb. | | #267744 |
Bog'liq wi fiIsmning kelib chiqishi[tahrir | manbasini tahrirlash]
"Wi-Fi" atamasi dastlab Hi-Fi (inglizcha: High Fidelity) "ishorasi" bilan iste'molchi e'tiborini jalb qilish uchun so'z o'yini sifatida yaratilgan. Garchi ba'zi WECA press-relizlarida dastlab "Simsiz sodiqlik" iborasi mavjud bo'lsa-da[9], hozirda bu ibora bekor qilingan va “Wi-Fi” atamasi hech qanday tarzda shifrlanmagan[10].
Qanday ishlaydi[tahrir | manbasini tahrirlash]
Odatda, Wi-Fi tarmog'i tartibi kamida bitta Kirish nuqtasi va kamida bitta mijozni o'z ichiga oladi. Shuningdek, kirish nuqtasi ishlatilmaganda va mijozlar tarmoq adapterlari "to'g'ridan-to'g'ri". Kirish nuqtasi o'zining tarmoq identifikatorini (SSID) maxsus signal paketlari yordamida har 100 msda 0,1 Mbit / s tezlikda uzatadi. Shuning uchun 0,1 Mbit/s Wi-Fi uchun eng past maʼlumotlar tezligi hisoblanadi. Tarmoqning SSID-ni bilib, mijoz ushbu kirish nuqtasiga ulanish mumkinligini bilib olishi mumkin. Bir xil SSIDga ega ikkita kirish nuqtasi qamrov zonasiga kirsa, qabul qiluvchi signal kuchi ma'lumotlariga asoslanib, ular orasidan tanlashi mumkin. Wi-Fi standarti mijozga ulanish mezonlarini tanlashda to‘liq erkinlik beradi. Ishlash prinsipi standartning rasmiy matnida batafsilroq tavsiflangan[11].
Biroq, standart Wi-Fi simsiz mahalliy tarmoqlarini qurishning barcha jihatlarini tavsiflamaydi. Shu sababli, har bir uskuna ishlab chiqaruvchisi bu muammoni o'ziga xos tarzda hal qiladi, u yoki bu nuqtai nazardan eng yaxshi deb hisoblagan yondashuvlarni qo'llaydi. Shuning uchun simsiz lokal tarmoqlarni qurish usullarini tasniflash zarurati tug'iladi.
Kirish nuqtalarini yagona tizimga birlashtirish usuliga ko'ra biz quyidagilarni ajratib ko'rsatishimiz mumkin:
Avtonom kirish nuqtalari (shuningdek, mustaqil, markazlashtirilmagan, aqlli deb ataladi)
Kontroller nazorati ostida ishlaydigan kirish nuqtalari (shuningdek, "engil", markazlashtirilgan deb ataladi)
Nazoratchisiz, lekin avtonom emas (kontrolörsiz boshqariladi)
Radiokanallarni tashkil qilish va boshqarish usuliga ko'ra simsiz mahalliy tarmoqlarni ajratish mumkin:
|
| |
Havo kompressorlarini optimallashtirish

|
Havo kompressorlarini optimallashtirish
|
bet | 4/4 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 34,56 Kb. | | #251916 |
Bog'liq new article111111116. Havo kompressorlarini optimallashtirish
Havo kompressorlari turli sabablarga ko'ra sanoat hududlarida o'rnatiladi va ular ham katta energiya sarfini keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, juda ko'p chiqindilar mavjud. Xato noto'g'ri dizayn, noto'g'ri o'rnatish va texnik xizmat ko'rsatishda yotadi. Havo kompressorlaridagi qochqinlar katta energiya yo'qotishlariga olib kelishi mumkin. Bir nechta qochqinlar energiya xarajatlarini sezilarli darajada oshirishi mumkin. Havo kompressorlarining optimal ishlashini ta'minlash va ularning oqmasligi va oqishini ta'minlash muhimdir. Energiya auditi bu masalani qamrab oladi va muammoni eng samarali tarzda hal qilish rejasini ishlab chiqishga yordam beradi.[5]
Hulosa:Sanoat korhonalarida energiya tejamkor texnologiyalar va vositalar yordamida energiya tejash , optimallashgan tizimni tashkil etilishini talab qiladi. Shuni e’tiborga olgan holda energiya balasini shakillantirish , energiya taqsimot guruhlari tuzilib nazoratni yolga qoyish , yoritish tizimlarini choglanma va lyuminent lampalardan led lampalariga otkazish va havo kompressorlarini togri ornatish va mavsumiy audit otkazish tavsiya etildi.
Foydalanilgan adabiyotlar:
«Энергиядан оқилона фойдаланиш тўғрисида»ги Ўзбекистон Республикаси қонуни, 1997 йил 26 сентябрь.
. Қўзиев З. Э., Мирзоев Н. Н., Латипов С. Т.; Янги сериядаги асинхрон моторлардан фойдаланиш орқали электр энергиясини тежаш.; “Фан-техника ютуқлари ҳалқимизни обод турмуш тарзини юксалтириш йўлида” мавзусида профессор-ўқитувчилар изланувчилар, магистрлар ва талабалар илмий-амалий анжумани мақолалар тўплами. I-қисм. Бухоро, 2013. 240-241 б.
. www. ziyonet.uz.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining qarori, 10.07.2020 yildagi PQ-4779-son
Dohua power control.com Control devices used in energy-efficient electric drives
|
| |
«Ta’lim muassasasini boshqarish» mavzusidagi didaktik o’yin texnologiyasining ijodiy o’yin metodidan foydalanilgan mashg’ulotning texnologik xaritasi

|
«Ta’lim muassasasini boshqarish» mavzusidagi didaktik o’yin texnologiyasining ijodiy o’yin metodidan foydalanilgan mashg’ulotning texnologik xaritasi
|
bet | 4/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIM«Ta’lim muassasasini boshqarish» mavzusidagi didaktik o’yin texnologiyasining ijodiy o’yin metodidan foydalanilgan mashg’ulotning texnologik xaritasi
Texnologik
bosqichlar
|
O’qituvchining faoliyati
|
Talabaning faoliyati
|
I bosqich.
Tashkiliy qism,
5-daqiqa.
II bosqich.
O’quvchlarning bilish
faoliyatini tashkil etish,
5-daqiqa.
III bosqich.
Yangi mavzuni o’rganish,
60-daqiqa.
IV bosqich.
Erishilgan natijani tahlil qilish va yakunlash,
10-daqiqa.
|
O’quvchlarni mashg’ulotning mavzusi, maqsadi, borishi bilan tanishtiradi.
O’quv topshiriqlarining didaktik maqsadi bilan o’quvchlarni tanishtiradi.
O’quvchlardan «rahbarlar» guruhlarini va ularning mustaqil ishlash jarayonini tashkil etadi.
O’quv dasturidan o’rin olgan topshiriqlarni mustaqil o’zlashtirilishini ta’min-laydi.
«Rahbarlar» uchrashuvi guruhini tashkil etadi. Har bir o’quv materiali yuzasidan tayyorlagan ma’ruzalarini tinglaydi.
O’quvchlar faoliyatini tahlil qiladi, ularga mustaqil va ijodiy ish topshiriqlarni beradi.
|
Mashg’ulotning mavzusi, maqsadi, borishi va bajariladigan topshi-riqlarni anglaydi.
O’quv topshiriqlarining didaktik maqsadi yuzasidan ko’rsatmalarni anglaydi.
O’quv faoliyatini tashkil etadi. «Rahbarlar» guruhi berilgan topshiriqlarni bajaradilar.
1-guruh «O’MKHTB boshlig’i»
2-guruh «Mktab direktori»
3-guruh «Akademik litsey direktori»
«Rahbarlar» uchrashuvi guruhida ishtirok etadi. Har bir guruh o’quv materiali yuzasidan ma’ruzalar tayyorlaydi.
O’z o’quv faoliyati va erishilgan natijasini tahlil qiladi va baholaydi.
Mustaqil va ijodiy ish topshiriqlarini oladi.
|
Shunday qilib, didaktik o’yinli mashg’ulotlar orqali o’quvchi-o’quvchlar yangi kasblar bilan tanishadilar, egallagan bilimlarini iqtisodiyotning qaysi sohalarida qo’llash mumkinligini ko’rsatadilar, ushbu fanga bo’lgan qiziqishlari ortadi, qo’shimcha adabiyotlar bilan mustaqil foydalanishga, o’z o’rtog’ining fikrini sabot va chidam bilan tinglashga, bilimlarini nazorat qilishga, o’z-o’zini baholashga o’rganadilar.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Ta’lim muassasasini boshqarish» mavzusidagi didaktik o’yin texnologiyasining ijodiy o’yin metodidan foydalanilgan mashg’ulotning texnologik xaritasi
|
T a ‘ r i f - Texnologiyalardan foydalanish

|
Texnologiyalardan foydalanish
|
bet | 8/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIMT a ‘ r i f. O`rganilayotgan ob’ekt (bilishga doir nazariy material yoki masala) bilan o`rganuvchi sub’ekt (o`quvchi) orasidagi o`zaro harakatlarning o`ziga xos bo`lgan turiga muammoli vaziyat deyiladi.
Muammoli vaziyat - bu o`quvchilarni o`rganilayotgan mavzu materialidagi dalil va tushunchalarning qanday hosil bo`lishini bilmaslikdan ham ana shu mavzu materialining tub mohiyatini olib beruvchi matematik tushuncha, aksioma va teoremalarni o`rganilayotgan mavzu materialiga tadbiq qila olmaslik paytida vujudga keladigan intellektual qiynalishdir.
Muammoli vaziyatning roli va ahamiyatini aniqlash o`quvchilarning tez fikrlash faoliyatini psixologik, pedagogik qonuniyatlarini hisobga olish asosida o`quv jarayonini qayta qurish muammoli ta’limning asosiy g`oyasini belgilab beradi. Muammoli ta’limda bilimning deyarli katta qismi o`quvchilarga tayyor holda berilmaydi, balki o`quvchilar tomonidan muammoli vaziyatlarni mustaqil xal qila bilish faoliyati jarayonida egallab olinadi.
T a ‘ r i f. Muammoli vaziyatlarni hal qilish asosida hosil qilingan dars jarayoni muammoli ta’lim deyiladi.
Yuqoridagi mulohazalardan muammoli ta’lim nazariyasi o`quvchi intellektual imkoniyatlarini ochib beruvchi rivojlantiruvchi xarakterdagi ta’lim tashkil kilishning psixologik, pedagogik yo`llari va usullarini tushuntiradigan ta’lim jarayoni ekanligi ko`rinadi.
Muammoli ta’limda o`qituvchi faoliyati shundan iboratki, u zarur hollarda eng murakkab tushunchalar mazmunini tushuntira borib o`rganilayotgan mavzu materiali bilan o`quvchilar orasida muntazam ravishda muammoli vaziyatlar vujudga keltiradi, o`quvchilarni faktlardan xabardor qiladi, natijada o`quvchilar bu faktlarni analiz qilish asosida mustaqil ravishda xulosa chiqaradilar va umumlashtiradilar, tushuncha, qoida va teoremalarni o`qituvchi yordamida aniqlab ifoda qilinishi yoki ma’lum bilimlarni yangi vaziyatlarda qo`llanishini o`rganadilar, natijada o`quvchilarda aqliy operatsiya va bilimlarni amaliyotda qo`llanish malakalari shakllanadi.
Maktab matematika kursida o`rganiladigan nazariy mavzu materiallari masala va misollarni ularning mazmuniga ko`ra muammoli va muammoli bo`lmagan turlarga ajratish mumkin.
Agar o`rganilayotgan mavzu materialidagi masala va misollari yechish jarayoni o`quvchilar uchun yangi matematik tushuncha, daili va qoidalarni o`z ichiga olgan bo`lib, avvalgi usul bilan yechish mumkin bo`lmasa-yu, yechishning yangi usullari talab etilsa, u holda bunday masala yoki misol mazmunan muammolidir, aksincha, shunday masala yoki misollar o`qituvchi tomonidan o`quvchilarga yechish uchun berilishi mumkinki, bunday masala va misollar o`quvchilar uchun muammoli bo`lmay qoladi, chunki ular masala va misol yechilishining yangi usullarini mustaqil izlanmasdan, o`qituvchining tushuntirishiga qarab o`zlashtirib oladilar, berilgan masala yoki misol faqatgina koeffitsientlari bilan avvalgilaridan farq qiladigan darajada bo`ladi.
|
| |
- masala - Texnologiyalardan foydalanish

|
Texnologiyalardan foydalanish
|
bet | 11/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIM1 - masala. ABC to`g`ri burchakli uchburchakda A=90o, |BC|=15 sm va |AB|=9 sm bo`lsa, |AC| - tomonining uzunligi topilsin (1-chizma).
Berilgan: ABC , A=90o, |BC|=15 sm va |AB|=9 sm.
Topish kerak: |AC| - ?
Yechish. Pifagor teoramesiga ko`ra: |BC|2=|AB|2+|AC|2
|AC| = |AC|= |AC|=12 sm.
2-masala. ABC da A=30o, B=90o, |AB|=2 sm, |AC|= sm bo`lsa, |BC| - ning uzunligini toping (2-chizma).
Berilgan: ABC da A=30o, B=90o, |AB|=2 sm, |AC|= sm
Topish kerak: BC - ?
Yechish. Chizmadan:
∽
Yechilgan bu masalalar muhokama qilingandan keyin o`quvchilar oldiga quyidagicha muammoli savol qo`yish mumkin. Agar ixtiyoriy uchburchakning ikki tomoni va ular orasidagi burchagi berilgan bo`lsa, uning uchinchi tomonini topish mumkinmi? Bu muammoli savolga javob topish bizni kosinuslar teoremasini o`rganishga olib keladi.
Rivojlantiruvchi ta’lim texnologiyalarining muammoli ta’lim yo’nalishi keng qamrovli bo’lib, o’quvchilarni o’ylashga, muhim xulosalar chiqarishga qaratilgan.
Dars jarayonlarida o’qitishning muammoli topshiriqlardan foydalangan holda darslarni tashkil etish- o’quvchilarning mustaqil tadqiqotchilik faoliyati oshirish bilan birga tashabbuskorlik tuyg’ulari ortib, o’quvchilar o’z-o’zini boshqaruvi amalga oshadi, yaratuvchanlikka undaydi, yaratuvchanlikni o’rgangan bola boshqa har qanday sohaga hech qiyinchiliklarsiz erishadi.
|
| |
O`qituvchi: x2=y deb belgilasak, x4 ni qanday belgilaymiz?
O`quvchilar

|
O`qituvchi: x2=y deb belgilasak, x4 ni qanday belgilaymiz?
O`quvchilar
|
bet | 10/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIMO`qituvchi: x2=y deb belgilasak, x4 ni qanday belgilaymiz?
O`quvchilar: mulohaza yuritish, ilgari o`tilganlari eslash orqali x4=u2 deb belgilash to`g`ri ekanligiga ishonch hosil qiladilar.
O`qituvchi: Bu tenglamani hozirgi belgilashlarga ko`ra qanday ko`rinishda yozish mumkin?
O`quvchidar: 6u2– 5u + 1 = 0.
O`qituvchi: bu hosil qilingan tenglamani qanday tenglama deyiladi?
O`quvchilar: to`la kvadrat tenglama deyiladi.
O`qituvchi: bu tenglamani qanday yechamiz?
O`quvchilar: to`la kvadrat tenglama umumiy yechimini topish formulasiga qo`yib topamiz:
O`qituvchi: biz hozir tenglamani yechib, qaysi
noma’lumni topdik?
O`quvchilar: noma’lum y ni topdik.
O`qituvchi: nimani topish so`ralgan edi?
O`quvchilar: x ni topish so`ralgan edi.
O`qituvchi: x ni qanday topamiz?
Mana shu yerdagi noma’lum x ni topish jarayoni ham ko`pchilik o`quvchilar uchun muammoli vaziyatni hosil qiladi.
O`quvchilar noma’lum x ni o`zlari topishlari mumkin, bo`shroq o`quvchilarga o`qituvchi yordamlashadi:
Demak, tenglama 4-darajali bo`lgani uchun biz 4 ta yechimini topdik. Bu misolni yechib bo`linganidan keyin ax4+bx2+c=0 bikvadrat tenglamaning umumiy yechimini o`qituvchi rahbarligida o`quvchilarning o`zlari topa oladilar:
Shunday qilib, muammoli savol, muammoli masala - o`quv muammosining turli shaklda ifodalanishi bo`lib, bularning qo`llanishi muammoli vaziyat va o`quvchilarning izlanish faoliyatining yuzaga kelishiga olib keladi.
3 - m i s o l. Kosinuslar teoremasini o`rganish uchun o`qituvchi oldin o`quvchilar bilan birgalikda to`g`ri burchakli uchburchakning elementlaridan birortasini topishga doir bo`lgan masalalardan yechadi.
|
| |
Rolli o’yinlar (ishchanlik yoki ishbilarmonlik o’yinlari)

|
Rolli o’yinlar (ishchanlik yoki ishbilarmonlik o’yinlari)
|
bet | 5/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIMRolli o’yinlar (ishchanlik yoki ishbilarmonlik o’yinlari). Bunday o’yinlar muammoli topshiriqlarning bir ko’rinishidir. Sahnalashtirish va obrazli chiqishlar bunday mashg’ulotlarning asosiy belgisidir. Ishbilarmonlik, bilimdonlik, topqirlik, quvnoqlik, hozirjavoblik, ijodkorlik, artistizm, ishchanlik va yaratuvchanlik kabi fazilatlarni namoyish qilishga keng imkon beradi. O’qituvchi har bir o’quvchining salohiyatiga mos vazifa topshirishi juda muhimdir. Birinchi va ikkinchi darajali ishtirokchilar bo’lmasligini ta’minlash ham talab qilinadi. O’quv mashg’uloti hayotdagi aniq vaziyatga ko’proq yaqinlashadi.
3. Muammoli ta'lim tеxnologiyasining o`ziga xos xususiyatlari
Rivojlantiruvchi ta’lim texnologiyasining asosiy bo’g’ini muammoli ta’lim yo’nalishi sanaladi.
Muammo-grekcha πρόβλημα. so’z bo’lib, keng ma'noda o'rganish, hal qilishni talab qiladigan murakkab nazariy yoki amaliy savoldir; fanda - har qanday hodisalarni, ob'ektlarni, jarayonlarni tushuntirishda qarama-qarshi pozitsiyalar ko'rinishida ishlaydigan va uni hal etish uchun etarli nazariyani talab qiladigan qarama-qarshi vaziyat; Hayotda muammo odamlar tushunadigan tarzda shakllantirilgan: "Men nimani bilaman, qanday ekanligini bilmayman", ya'ni nimaga erishish kerakligi ma'lum, ammo buni qanday amalga oshirish noma'lum .
Muammoli ta’lim – ta’lim jarayonini olib borishda o’quvchilar oldiga yechish uchun muammoni qo’yish orqali muammoli vaziyatni vujudga keltirish va mashg’ulot davomida uning yechimini topish. Muammo o’qituvchi tomonidan yoki o’quvchilar tomonidan qo’yilishi mumkin.
Muammoli ta’lim texnologiyalari – o’quvchi faoliyatini faollashtirish va jadallashtirishga asoslangan.
Muammoli ta’lim texnologiyasining asosi – insonni fikrlashi muammoli vaziyatni hal etishdan boshlanishi hamda uning muammolarini aniqlash, tadqiq etish va yechish qobiliyatiga ega ekanligidan kelib chiqadi. Muammoli ta’lim o’quvchilarning ijodiy tafakkuri va ijodiy qobiliyatlarini oshirishda jiddiy ahamiyatga ega. Muammoli vaziyat yaratish usullari:
- O’qituvchi o’quvchilarga dars mavzusi bilan bog’liq ziddiyatli holatni tushuntirish va uni yechish yo’lini topishni taklif qilish;
- Bir masalaga doir turli nuqtai nazarlarni bayon qilish;
- Hal etish uchun yetarli bo’lmagan yoki ortiqcha ma’lumotlar bo’lgan yoki savolning qo’yilishi noto’g’ri bo’lgan masalalarni taklif etish.
|
| |
Sanoatda energiya samaradorligiga erishishning 6 ta eng samarali usuli

|
Sanoatda energiya samaradorligiga erishishning 6 ta eng samarali usuli
|
bet | 2/4 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 34,56 Kb. | | #251916 |
Bog'liq new article11111111Sanoatda energiya samaradorligiga erishishning 6 ta eng samarali usuli:
1. Energiya boshqaruvi guruhi
Energiya samaradorligi har bir sanoat, kompaniya va tashkilotning katta qismidir, shuning uchun u butunlay yangi bo'lim yoki jamoaga loyiqdir. Energiya iste'molini boshqarish va samaradorlikni oshirishning eng yaxshi usullaridan biri barcha ma'lumotlarni boshqaradigan, foydalanishni nazorat qiladigan va hisoblaydigan hamda energiyani tejashga yordam beradigan energiya boshqaruvi guruhini yaratishdir. Aksariyat sohalarda mas'uliyatni o'z zimmasiga oladigan maxsus jamoa yo'q, shuning uchun narsalar biror joyda yo'qoladi. Atrof-muhitni muhofaza qilish juda muhim bo'lib qolganligi sababli , sanoatda energiya samaradorligiga erishishga yordam beradigan jamoaga ega bo'lish yanada muhimroq bo'ladi.
Buni qanday qilish kerak:
Jamoada har bir bo'limdan vakil bo'lishi kerak.
Energiya sarfini kuzatish uchun reja tuzing
Jamoangizni energiyani tejash g'oyalarini amalga oshirishga jalb qiling
Odamlarni ko'proq ishlashga undash uchun rag'batlantirish va bonuslarni qo'shing.
Energiya samaradorligi tashabbusi kompaniya va atrof-muhit uchun yaxshi kelajak uchun muhim ahamiyatga ega.
2. Energiya auditi
Energiya auditini o'tkazish sanoatda energiya samaradorligiga erishishning eng yaxshi usullaridan biridir, chunki u juda puxta va aniq amalga oshiriladi. Natijalar muammoli hududlarni aniqlash va sanoatda energiya samaradorligiga erishish rejasini ishlab chiqish uchun ishlatilishi mumkin. Ichki energiya auditini o'tkazishingiz mumkin bo'lsa-da, eng yaxshi va xolis natijalarga erishish uchun tashqi jamoadan buni amalga oshirishni so'rang. Energiya auditi kompaniyasida energiya auditiga ixtisoslashgan va kompaniyalarning samaradorligini oshirishga yordam beradigan mutaxassislar jamoasi mavjud. Energiya auditi har bir bo'limning energiya iste'molini, eng yuqori iste'mol vaqti va kunlarini va yo'qotishlarni aniqlashga yordam beradi. Audit tugagandan so'ng, jamoa sanoat energiya samaradorligini oshirish va xarajatlarni tejashga erishish uchun zarur choralarni tavsiya qiladi.
|
| |
-misol - Texnologiyalardan foydalanish

|
Texnologiyalardan foydalanish
|
bet | 9/11 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 116,71 Kb. | | #135409 |
Bog'liq DARSLARDA O’YIN VA MUAMMOLI TA’LIM1-misol. Masalan, boshlang`ich sinf o`quvchilariga quyidagi misollarni berish mumkin:
6 + 2 x 3 = 24
6 + 2 x 3 = 12
Mazmuniga ko`ra bu masala muammoli bo`ladi, chunki bir xil toifadagi ikkita misol hap xil natijaga ega bo`lyapti. Bas, shunday ekan, misollarni yechish usullari ham har xil bo`lishi kerak. O`quvchilarga esa faqatgina bitta ketma-ket hisoblash usuli ma’lum, xolos. Ikkinchi usuli esa ular uchun noma’lumdir. Mana shu yerda muammoli vaziyat hosil bo`ladi. Yuqoridagi qo`yilgan misollarning ikkinchi sinfdagi yuqori o`zlashtiruvchi o`quvchilar tomonidan yechilishi mumkin. Agar o`qituvchi dastlab o`quvchilarga bir xil miqdorlardan tuzilgan misollarni turlicha usullar bilan yechish namunalarini ko`rsatgan bo`lsa edi, ular bu misollarni namunadan foydalanib yecha oladilar, natijada bu misollarni yechish jarayoni hech qanday muammoli vaziyatni hosil qilmaydi.
2 - m i s o l. Agar o`qituvchi ax2+bx+c=0 to`la kvadrat tenglamaning umumiy yechimini topib, unga doir 5x2+7x+2=0 misolni ko`rsatgandan so`ng, o`quvchilarga 6x2+5x+1=0 tenglamani yechinglar desa, bu holat o`quvchilar uchun muammoli vaziyatni hosil qilmaydi, chunki ular uchun bu misolni yechishga andaza bor. O`quvchilar bu misolni yechish jarayonida hech qanday yangi matematik qonun yoki qoidani ishlatmasdan avvalgi misoldagi koeffitsientlar o`rniga yangilarini qo`yadilar, xolos, bunda o`quvchilarning fikrlash qobiliyatlari shakllanmaydi.
3 - m i s o l. O`qituvchi kvadrat tenglama mavzusini o`tib bo`lganidan keyin bikvadrat tenglamani o`tish jarayonida quyidagicha muammoli vaziyatlarni hosil qilishi mumkin.
O`qituvchi: 6x4+5x2+1=0 tenglamani qanday tenglama deb aytamiz?
O`quvchilar: 4 - darajali tenglama deyiladi.
O`qituvchi: to`g`ri, shunday deyish ham mumkin, ammo matematikada shu ko`rinishdagi tenglamalarni bikvadrat tenglama deyiladi va uning umumiy kurinishi ax4+bx2+c=0 kabi bo`ladi. Ho`sh, bu ko`rinishdagi tenglamani qanday yechish mumkin?
O`quvchilar: Biz bunday tenglamalarni yechmaganmiz.
Mana shu yerda o`rganilayotgan mavzu materiali bilan o`quvchilar orasida bilishga doir muammoli vaziyat hosil bo`ladi.
|
| |
Chiqish
Saralangan massiv: 1 2 4 5 8
Vaqt murakkabligi

|
Chiqish
Saralangan massiv: 1 2 4 5 8
Vaqt murakkabligi
|
bet | 3/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqilChiqish
Saralangan massiv: 1 2 4 5 8
Vaqt murakkabligi: O(N 2 )
Yordamchi fazo: O(1)
Bubble Saralashning optimallashtirilgan amalga oshirilishi:
Yuqoridagi funktsiya massiv tartiblangan bo'lsa ham har doim O(N 2 ) vaqtida ishlaydi. Agar ichki tsikl hech qanday almashtirishga olib kelmasa, algoritmni to'xtatish orqali optimallashtirish mumkin.
Quyida yuqoridagi yondashuvni amalga oshirish ko'rsatilgan:
// Optimized C# implementation
// of Bubble sort
using System;
class GFG
{
// An optimized version of Bubble Sort
static void bubbleSort(int []arr, int n)
{
int i, j, temp;
bool swapped;
for (i = 0; i < n - 1; i++)
{
swapped = false;
for (j = 0; j < n - i - 1; j++)
{
if (arr[j] > arr[j + 1])
{
// swap arr[j] and arr[j+1]
temp = arr[j];
arr[j] = arr[j + 1];
arr[j + 1] = temp;
swapped = true;
}
}
// IF no two elements were
// swapped by inner loop, then break
if (swapped == false)
break;
}
}
// Function to print an array
static void printArray(int []arr, int size)
{
int i;
for (i = 0; i < size; i++)
Console.Write(arr[i] + " ");
Console.WriteLine();
}
// Driver method
public static void Main()
{
int []arr = {64, 34, 25, 12, 22, 11, 90};
int n = arr.Length;
bubbleSort(arr,n);
Console.WriteLine("Sorted array");
printArray(arr,n);
}
}
|
| |
Chiqish
Saralangan massiv: 11 12 22 25 34 64 90
Vaqt murakkabligi

|
Chiqish
Saralangan massiv: 11 12 22 25 34 64 90
Vaqt murakkabligi
|
bet | 4/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqilChiqish
Saralangan massiv: 11 12 22 25 34 64 90
Vaqt murakkabligi: O(N 2 )
Yordamchi fazo: O(1)
Bubble Saralash uchun eng yomon holatlar tahlili:
Bubble Saralash uchun eng yomon holat massiv elementlari kamayish tartibida joylashtirilganida yuzaga keladi.
Eng yomon holatda, berilgan massivni saralash uchun zarur bo'lgan iteratsiya yoki o'tishlarning umumiy soni (n-1) ga teng. Bu erda "n" - massivda mavjud bo'lgan elementlar soni.
1-o'tishda: Taqqoslashlar soni = (n-1)
almashtirishlar soni = (n-1)
2-o'tishda: Taqqoslashlar soni = (n-2)
almashtirishlar soni = (n-2)
3-o'tishda: Taqqoslashlar soni = (n-3)
almashtirishlar soni = (n-3)
……….
n-1 o'tishda: Taqqoslashlar soni = 1
almashtirishlar soni = 1
Endi massivni tartiblash uchun zarur bo'lgan taqqoslashning umumiy sonini hisoblash
= (n-1) + (n-2) + (n-3) + . . . 2 + 1
= (n-1)*(n-1+1)/2 { N natural son formulasi yigʻindisi yordamida }
= n (n-1)/2
Eng yomon holatda:
Svoplarning umumiy soni = Taqqoslashning umumiy soni
Taqqoslashning umumiy soni (Eng yomon holat) = n(n-1)/2
Svoplarning umumiy soni (Eng yomon holat) = n(n-1)/2
Eng yomon va o'rtacha vaqt murakkabligi: O(N 2 ). Eng yomon holat massiv teskari tartiblanganda sodir bo'ladi.
Eng yaxshi ish vaqtining murakkabligi: O(N). Eng yaxshi holat massiv allaqachon tartiblangan bo'lsa sodir bo'ladi.
Yordamchi boʻshliq: O(1)
|
| |
Tanlovni saralash algoritmining kamchiliklari

|
Tanlovni saralash algoritmining kamchiliklari
|
bet | 7/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqil Tanlovni saralash algoritmining kamchiliklari:
Tanlash tartibi eng yomon va o'rtacha holatda O(n^2) vaqt murakkabligiga ega.
Katta ma'lumotlar to'plamlarida yaxshi ishlamaydi.
Tanlovni saralash algoritmi ro'yxat bo'yicha bir necha marta takrorlanishi kerak, shuning uchun u muvozanatsiz filialga olib kelishi mumkin.
Tanlangan saralash kesh ishlashi yomon va shuning uchun u keshga mos kelmaydi.
Moslashuvchan emas, ya'ni u ro'yxat allaqachon tartiblangan yoki qisman saralangan bo'lishi mumkinligidan foydalanmaydi
Sekin tasodifiy kirish xotirasi (RAM) bo'lgan katta ma'lumotlar to'plamlari uchun yaxshi tanlov emas.
Bu taqqoslash turi emas va birlashtirish yoki tez saralash kabi ishlash kafolatlariga ega emas.
U yomon kesh ishlashiga ega
Bu filialni noto'g'ri bashorat qilish darajasi yuqori bo'lganligi sababli yomon filialni bashorat qilishga olib kelishi mumkin
U juda ko'p yozish operatsiyalariga ega, bu sekin saqlashga ega tizimlarda yomon ishlashga olib keladi.
Bu parallelizatsiya qilinadigan algoritm emas, ya'ni uni bir nechta protsessorlar yoki yadrolarda ishlatish uchun osongina bo'linib bo'lmaydi.
U ko'p nusxalari bo'lgan ma'lumotlarni yaxshi ishlamaydi, chunki u ko'plab keraksiz almashuvlarni amalga oshiradi.
Kiritish tartibi
Qo'shishni tartiblash algoritmining ishlashi:
Misolni ko'rib chiqamiz: arr[]: {12, 11, 13, 5, 6}
|
| |
Parallelizatsiya - Oʻzbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsusta’lim vazirligi

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsusta’lim vazirligi
|
bet | 16/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqilParallelizatsiya : Birlashtirish tartibi tabiiy ravishda parallellashtiriladigan algoritm bo'lib, u bir nechta protsessor yoki iplardan foydalanish uchun osongina parallellashtirilishi mumkinligini anglatadi. Bu uni yuqori unumli hisoblash ilovalari uchun foydali qiladi.
Xotira samaradorligi: Birlashtirish tartibi O(n) fazoviy murakkablikka ega, ya'ni u mashinadagi mavjud xotiradan kattaroq ma'lumotlar to'plamini saralashi mumkin. Bu uni xotiradan foydalanish muammosi bo'lgan ilovalar uchun foydali qiladi.
Ko'p qirralilik : Birlashtirish tartibidan butun sonlar, suzuvchi nuqtali raqamlar va satrlarni o'z ichiga olgan keng turdagi ma'lumotlar turlarini saralash uchun foydalanish mumkin.
Moslashuvchanlik : Birlashtirish tartibini qisman saralangan, deyarli tartiblangan yoki to'liq saralanmagan ma'lumotlar kabi turli xil kirish taqsimotlarini boshqarish uchun moslash mumkin. Bu uni turli xil real dunyo ilovalarida foydali qiladi.
Merge sortning kamchiliklari:
Bo'shliqning murakkabligi: Birlashtirilgan tartiblash saralash jarayonida birlashtirilgan kichik massivlarni saqlash uchun qo'shimcha xotira talab qiladi. Bu xotira resurslari cheklangan ilovalarda kamchilik bo'lishi mumkin.
Rekursiv algoritm : Birlashtirish tartibi rekursiv algoritm bo'lib, juda katta hajmdagi ma'lumotlar to'plamlari uchun ko'p sonli funktsiya chaqiruvlari va steklardan foydalanishga olib kelishi mumkin. Bu stekni to'ldirish xatolariga yoki boshqa ishlash muammolariga olib kelishi mumkin.
Joyda emas: Birlashtirish tartiblash joyida tartiblash algoritmi emas, ya'ni tartiblangan ma'lumotlarni saqlash uchun qo'shimcha xotira talab qilinadi. Bu xotiradan foydalanish tashvish tug'diradigan ilovalarda kamchilik bo'lishi mumkin.
Kichik ma'lumotlar to'plamlari uchun har doim ham maqbul emas: Birlashtirish tartibi kichik ma'lumotlar to'plamlari uchun qo'shish tartibi kabi boshqa tartiblash algoritmlariga qaraganda yuqori vaqt murakkabligiga ega. Bu juda kichik ma'lumotlar to'plamlari uchun sekinroq ishlashga olib kelishi mumkin.
Amalga oshirishning murakkabligi: Birlashtirish tartibini amalga oshirish ba'zi boshqa tartiblash algoritmlariga qaraganda murakkabroq bo'lishi mumkin, ayniqsa rekursiv algoritmlar yoki tartiblangan kichik massivlarni birlashtirish tushunchasi bilan tanish bo'lmagan ishlab chiquvchilar uchun.
|
| |
Bubble tartiblash algoritmi qayerda ishlatiladi?

|
Bubble tartiblash algoritmi qayerda ishlatiladi?
|
bet | 5/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqil Bubble tartiblash algoritmi qayerda ishlatiladi?
Oddiyligi tufayli qabariqli tartiblash ko'pincha tartiblash algoritmi tushunchasini kiritish uchun ishlatiladi.Kompyuter grafikasida u deyarli tartiblangan massivlardagi kichik xatolikni (masalan, ikkita elementnialmashtirish) aniqlash va uni chiziqli murakkablik (2n) bilan tuzatish qobiliyati bilan mashhur.
Misol uchun: U ko'pburchaklarni to'ldirish algoritmida qo'llaniladi.
Afzalliklari:
Bubble sort tushunish va amalga oshirish oson.
Bu qo'shimcha xotira maydonini talab qilmaydi.
Bu har xil turdagi ma'lumotlarga moslashish.
Bu barqaror tartiblash algoritmidir, ya'ni bir xil kalit qiymatiga ega bo'lgan elementlar tartiblangan chiqishda o'zlarining nisbiy tartibini saqlab turadi.
Kamchiliklari
Pufakcha tartiblash O(n^2) vaqt murakkabligiga ega, bu esa katta ma’lumotlar to‘plamlari uchun uni juda sekinlashtiradi.
Bu katta ma'lumotlar to'plamlari uchun samarali emas, chunki u ma'lumotlar orqali bir necha marta o'tishni talab qiladi.
Bubble sort solishtirishga asoslangan tartiblash algoritmidir, ya'ni u kirish ma'lumotlar to'plamidagi elementlarning nisbiy tartibini aniqlash uchun taqqoslash operatorini talab qiladi. Garchi bu kamchilik bo'lmasa-da, u muayyan holatlarda algoritm samaradorligini cheklashi mumkin.
Selection sort algoritmi
Algoritm berilgan massivda ikkita pastki massivni saqlaydi.
Allaqachon tartiblangan pastki qator.
Qolgan pastki qator saralanmagan.
Tanlangan saralashning har bir iteratsiyasida saralanmagan pastki qatordan minimal element (o‘sish tartibini hisobga olgan holda) tanlanadi va tartiblangan pastki qator boshiga o‘tkaziladi.
Har bir iteratsiyadan so'ng tartiblangan pastki massiv o'lchami birga ortadi va tartiblanmagan pastki qator hajmi bittaga kamayadi.
N (massiv o'lchami) iteratsiyasidan so'ng biz tartiblangan massivni olamiz.
|
| |
Shuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni iqtisodiy davrlar deb emas, balki iqtisodiy tebranishlar deb atash to’g’ri bo’ladi deb hisoblashadi

|
Shuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni iqtisodiy davrlar deb emas, balki iqtisodiy tebranishlar deb atash to’g’ri bo’ladi deb hisoblashadi
|
bet | 2/3 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 1,25 Mb. | | #244774 |
Bog'liq 4-topshiriqShuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni iqtisodiy davrlar deb emas, balki iqtisodiy tebranishlar deb atash to’g’ri bo’ladi deb hisoblashadi.
Iqtisodiy tebranishlarning asosiy sababi texnika va texnologiyalarda ro’y beradigan o’zgarishlar deb hisoblaydilar. Ularning fikricha fan-texnika yutuqlarini qo’llash natijasida iqtisodiyotda o’sish ro’y beradi.
Yangi texnologiyalar ishlab chiqarish unumdorligini bir necha baravar oshirish, ilgari foydalanilmagan resurslarni ishga tushirish imkonini beradi.
Masalan, avtomobilning yaratilishi yoqilg’i sanoati, neft qazib chiqarish, ximiya, yo’l qurilishi materiallari sanoatlarining jadal rivojlanishiga sabab bo’ldi.
Ishsizlik, uning turlari va darajasi
Makroiqtisodiy nobarqarorlikni yuzaga kelish sabablaridan biri bu ishsizlik hisoblanadi. Ishsizlik – bu mehnatga yaroqli aholini ish bilan band bo’lmaslik holatini aks ettiruvchi jarayon bo’lib, uning friktsion, strukturaviy, davriy ko’rinishlari mavjud.
Ishdan bo’shatildingiz
Friktsion va strukturaviy ishsizlik darajalari birgalikda ishsizlikning tabiiy darajasini ifodalaydi. Ishsizlikning tabiiy darajasi – bu shunday holatki, unda ishsizlar soni bilan bo’sh ishchi o’rinlari bir-biriga mos keladi.
Ishsizlikning to’liq yoki tabiiy darajasi ishchi kuchi bozori muvozanatiga erishganda, ya’ni ish izlovchilar soni bo’sh ish o’rinlari soniga teng bo’lganda vujudga keladi.
Ishsizlik darajasi va YaIM uzilishi o’rtasidagi miqdoriy nisbatni ingliz iqtisodchisi Artur Ouken matematik holda isbotlab bergan. Shuning uchun bu qonun, Ouken qonuni deyiladi.
Qonunning mohiyati shundan iboratki, agar haqiqiy ishsizlik darajasi ishsizlikning tabiiy darajasidan bir foizga oshib ketsa, milliy iqtisodiyot YaIMni ikki yarim foizga kam yaratadi. Ushbu nisbat ishsizlikning turli darajalaridagi mahsulot yo’qotishlari hajmini aniqlash imkonini beradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Shuning uchun ham iqtisodchilar, bu jarayonlarni iqtisodiy davrlar deb emas, balki iqtisodiy tebranishlar deb atash to’g’ri bo’ladi deb hisoblashadi
|
j = 0 : arr[j] - Oʻzbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsusta’lim vazirligi

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsusta’lim vazirligi
|
bet | 9/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqilj = 0 : arr[j] <= pivot boʻlgani uchun i++ bajaring va almashtiring(arr[i], arr[j])
i = 0
arr[] = {10, 80, 30, 90, 40, 50, 70} // Hech qanday oʻzgarish yoʻq, chunki i va j bir xil
j = 1 : arr[j] > pivot bo'lgani uchun hech narsa qilmang
Pivotni arr bilan solishtirish[1]
j = 2 : arr[j] <= pivot bo'lgani uchun i++ bajaring va almashtiring(arr[i], arr[j])
i = 1
arr[] = {10, 30, 80, 90, 40, 50, 70} // Biz 80 va 30 ni almashtiramiz
Pivotni arr bilan solishtiring[2]
j = 3 : arr[j] > pivot bo'lgani uchun hech narsa qilmang // i va arr[] da o'zgarish yo'q.
j = 4 : arr[j] <= pivot boʻlgani uchun i++ bajaring va almashtiring(arr[i], arr[j])
i = 2
arr[] = {10, 30, 40, 90, 80, 50, 70} // 80 va 40 almashtirildi
Pivotni arr bilan solishtirish[4]
j = 5 : arr[j] <= pivot boʻlgani uchun i++ bajaring va arr[i] ni arr[j] bilan almashtiring.
i = 3
arr[] = {10, 30, 40, 50, 80, 90, 70} // 90 va 50 almashtirildi
Pivotni arr bilan solishtiring[6]
Biz tsikldan chiqamiz, chunki j endi yuqori-1 ga teng.
Nihoyat, arr[i+1] va arr[yuqori] (yoki pivot) almashish orqali pivotni to'g'ri joyga qo'yamiz.
arr[] = {10, 30, 40, 50, 70, 90, 80} // 80 va 70 almashtirildi
arr[i+1] ni pivot bilan almashtiring
Endi 70 o'z joyida. 70 dan kichik barcha elementlar undan oldin va 70 dan katta barcha elementlar undan keyin joylashgan.
Tez tartiblash rekursiv funktsiya bo'lgani uchun biz chap va o'ng bo'limlarda bo'lim funksiyasini qayta chaqiramiz
Pivotning chap tomonini takroriy tartiblash
O'ng tomonda yana qo'ng'iroq qiling va 80 va 90 ni almashtiring
Pivotning o'ng tomonini takroriy tartiblash
|
| |
Ichki saralash algoritmlari

|
Ichki saralash algoritmlari
|
bet | 2/16 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 29,81 Mb. | | #99092 |
Bog'liq Dilshoda Algoritm mustaqilIchki saralash algoritmlari:
Saralash paytida faqat asosiy xotiradan foydalanadigan saralashalgoritmlari ichki tartiblash algoritmlari deb ataladi. Ushbu turdagi algoritm barcha xotiraga yuqori tezlikda tasodifiy kirishni nazarda tutadi. Ushbu tartiblash xususiyatidan foydalanadigan umumiy algoritmlardan ba'zilari quyidagilardir: Bubble sort, Selection sort, Insertion sort va Quick sort saralash algoritmlari kiradi.
Bubble Sort - bu eng oddiy tartiblash algoritmi bo'lib, agar ular noto'g'ri tartibda bo'lsa, ulashgan elementlarni qayta-qayta almashtirish orqali ishlaydi. Ushbu algoritm katta ma'lumotlar to'plamlari uchun mos emas, chunki uning o'rtacha va eng yomon vaqt murakkabligi ancha yuqori.
Bubble Sort qanday ishlaydi?
Pufakcha saralash
Kirish: arr[] = {6, 3, 0, 5}
Birinchi o'tish:
Pufakchani saralash birinchi ikkita elementdan boshlanadi va qaysi biri katta ekanligini tekshirish uchun ularni solishtiradi.
( 6 3 0 5 ) –> ( 3 6 0 5 ), Bu yerda algoritm dastlabki ikki elementni solishtiradi va 6 > 3 dan keyin almashtiriladi.
( 3 6 0 5 ) –> ( 3 0 6 5 ), 6 > 0 dan beri almashtirish
( 3 0 6 5 ) –> ( 3 0 5 6 ), 6 > 5 dan beri almashtirish
Ikkinchi o'tish:
Endi, ikkinchi iteratsiya paytida u quyidagicha ko'rinishi kerak:
( 3 0 5 6 ) –> ( 0 3 5 6 ), 3 > 0 dan beri almashtirish
( 0 3 5 6 ) –> ( 0 3 5 6 ), 5 > 3 sifatida oʻzgarish yoʻq
Uchinchi o'tish:
Endi massiv allaqachon tartiblangan, ammo bizning algoritmimiz uning tugallanganligini bilmaydi.
Algoritm tartiblanganligini bilish uchun uni almashtirishsiz bitta to'liq o'tish kerak.
( 0 3 5 6 ) –> ( 0 3 5 6 ), 3 > 0 sifatida oʻzgarish yoʻq
Massiv endi tartiblangan va boshqa o'tish amalga oshirilmaydi.
Muammoni hal qilish uchun quyidagi amallarni bajaring:
0 ≤ i < n-1 va 0 ≤ j < ni-1 boʻladigan ikkita i va j oʻzgaruvchilari yordamida kirish massivini aylanib oʻtish uchun ichki oʻrnatilgan for siklini ishga tushiring.
Agar arr[j] arr[j+1] dan katta bo'lsa , bu qo'shni elementlarni almashtiring, aks holda davom eting.
Saralangan massivni chop eting
Quyida yuqoridagi yondashuvni amalga oshirish ko'rsatilgan:
// C# program for implementation
// of Bubble Sort
using System;
class GFG {
static void bubbleSort(int[] arr)
{
int n = arr.Length;
for (int i = 0; i < n - 1; i++)
for (int j = 0; j < n - i - 1; j++)
if (arr[j] > arr[j + 1]) {
// swap temp and arr[i]
int temp = arr[j];
arr[j] = arr[j + 1];
arr[j + 1] = temp;
}
}
/* Prints the array */
static void printArray(int[] arr)
{
int n = arr.Length;
for (int i = 0; i < n; ++i)
Console.Write(arr[i] + " ");
Console.WriteLine();
}
// Driver method
public static void Main()
{
int[] arr = { 5, 1, 4, 2, 8};
bubbleSort(arr);
Console.WriteLine("Sorted array");
printArray(arr);
}
}
|
| |
Lecture №6. Optoelectronic diodes. 6-ma’ruza: optoelektronika diodlari. Reja

Lecture №6.
OPTOELECTRONIC DIODES
.
6-MA’RUZA:
OPTOELEKTRONIKA DIODLARI.
REJA:
6.1. Optoelektronika diodlari.
6.2. Optronlar.
6.3. Bipolyar tranzistorlar.
Tayanch iboralar: yarimo’tkazgichlar; optoelektron diodlar; fotodiod;
yorug’lik diodi; foto rezistor, optronlar; tranzistorlar; emmiter; kollektor; baza;
kuchaytirgich.
6.1. Optoelektronika diodlari
Optoelektronika – elektronikaning bir bo‘limi bo‘lib,
axborotni qabul
qilish, uzatish va qayta ishlash jarayonlari yorug‘lik signallarini elektr signallarga
aylantirish va aksinchaga asoslangan qurilmlarni nazariyasi va amaliyotini
o‘rganadi. Optoelektronika elementlari bo‘lib fotodiod va yorug‘lik diodi
hisoblanadilar.
Fotodiod deb bitta p
-n o‘tishga ega bo‘lgan foto-elektr asbobga aytiladi.
Fotodiod tashqi kuchlanish manbaili (fotodiodli rejim), hamda tashqi kuchlanish
manbaisiz sxemalarga ulanishi mumkin. Tashqi
kuchlanish manbai shunday
ulanadiki,
p-n o‘tish teskari siljigan bo‘lsin. Yorug‘lik tushurilmaganda diod
orqali juda kichik “qorong‘ulik” ekstraksiya toki
I
0
oqib o‘tadi va u berilayotgan
kuchlanishga bog‘liq bo‘lmaydi.
n-baza sohasiga ta’qiqlangan zona kengligidan
ancha katta bo‘lgan
h
energiyali fotonlardan tashkil topgan yorug‘lik
tushurilganda, elektron–kovak juftliklar generatsiyalanadi. Agar juftliklar
o‘tishdan diffuziya uzunligidan oshmaydigan oraliqda hosil bo‘lsalar, yorug‘lik
ta’sirida generatsiyalangan kovaklar o‘tishning elektr maydoni ta’sirida
ekstraksiyalanadilar va teskari tok uning “qorong‘ulik” qiymatiga nisbatan ortadi.
Yorug‘lik oqimi
F qancha intensiv bo‘lsa, diod teskari toki
I
F
qiymati shuncha
katta bo‘ladi.
1 – rasmda turli yorug‘lik oqimi qiymatlaridagi
fotodiod VAXsi
keltirilgan. Yorug‘likning keng nurlanish chegaralarida fototok yorug‘lik
oqimiga deyarli chiziqli bog‘liq bo‘ladi.
1 – rasm. Fotodiodning VAX.
Proporsionallik koeffisienti
dФ
dIФ
К
Ф
bir necha mA/mm ni tashkil
etadi va
fotodiod sezgirligi deb ataladi. Fotodiod turli o‘lchash qurilmalarida
yorug‘lik oqimini qabul qilgich, hamda optik –
tolali aloqa liniyalarida
qo‘llaniladi.
Fotodiod rejimidan tashqari fotodiodning ventil (fotovoltaik) rejimi keng
qo‘llaniladi. Bu rejimda fotodiod tashqi kuchlanish manbaiga ulanmasdan
ishlaydi va quyosh energiyasini bevosita elektr signalga aylantirishga xizmat
qiladi. Diod ventil rejimida nurlatilganda uning chiqishlarida
ventil kuchlanish
yuzaga keladi. Fotodiod bu holatda
quyoshli aylantirgich deb ataladi.
Bir biri
bilan elektr jihatdan bog‘langan aylantirgich va batareyalar kosmik apparatlar va
yer usti qurilmalaridagi REAlarni ta’minlash uchun elektr energiya manbai
sifatida qo‘llanilishi mumkin.
J: Adobe Photoshop, Corel Draw, Adobe Illustrator... yoki

J: Adobe Photoshop, Corel Draw, Adobe Illustrator... yoki (Tasvirni kompyuterda ko'rish va ishlash uchun mo'ljallangan maxsus dastur. Bundan tashqari, ushbu dastur o'zingizning chizmalaringizni yaratishga imkon beradi).
153. Grafik muharirlar to'g'ri ko'rsatilgan qatorni toping? J: MS Paint, Adobe Photoshop, Corel Draw.
154. Giperhavola (Гиперссылка) nima? J: Boshqa matn yoki hujjatga, hujjat qismiga avtomatik oʻtish yoki (Giperhavola - bu sizni lug'at matnlari deb nomlangan havolalar orqali bir domendan boshqasiga olib boradigan havola. Internet har xil tarkib va ma'lumotlar bilan to'ldirilgan cheksiz ko'p sahifalardan iborat bo'lib, giperhavola bu sahifalarni bir xil yoki turli veb-saytlar ichida bog'laydigan o'zaro bog'lash vositasidir).
155. Gbayt = ? J: 2^30 bayt (O’lchov birligi 1 gb = 1024 Mb) yoki (Gigabayt, GB yoki GBayt 1,073,741,824 ga teng raqamli ma'lumotlarning birligi (230) bayt yoki 1 000 000 000 (109) bayt. Ko'pgina qattiq disk ishlab chiqaruvchilari va kompyuter ishlab chiqaruvchilari gigabayt deb hisoblagan narsalarini nozik nashrlarda ro'yxatlashadi. 1Gbayt=1024 Mbayt)
156. Funksiyaga ta’rif bering J: Funksiya so`zi lotincha “function” so`zidan olingan bo`lib, u sodir bo`lish bajarish degan ma`nolarni bildiradi.
157. Foydalanuvchi va qurilma o’rtasidagi munosabatni o'rnatib beruvchi dasturiy
mahsulotlar nima deb ataladi? J: Tizimli dasturiy ta’minot yoki (Operatsion tizim)
158. Fayl nima? J: Fayl – EHM (kompyuter)larda ma’lumot saqlanuvchi diskning nomlangan sohasi.
159. Faqat bosh harflarni yozish uchun qaysi klavishdan foydalaniladi?.
|
J: = tenglik belgisidan yoki

J: = tenglik belgisidan yoki (ФУНКЦИЯ).
101. MS Excel 2019 da fayllar qanday kengaytmaga ega? J: XLSX, XLSM, XLS, XLTX va XLTM.
102. Mikroprotsessor- nima vazifa bajaradi? J: buyruq va koʻrsatmalarni bajarilishini yoki ( 1) Asosiy xotirada (AX) buyruqlarni o’qish va deshifrlash (ochish), 2)Ma’lumotlarni AX dan va tashqi qurilmalar (TK) adapterlarining registrlarini o’qish, 3) So’rovlarni va buyruqlarni adapterlardan TK larga xizmat ko’rsatish uchun qabul qilish va ishlash, 4)Ma’lumotlarni qayta ishlash hamda ularni AX ga va TK adapterlarining registrlariga yozish, 5) SHK ning barcha boshqa uzellari va bloklari uchun boshqaruvchi signallarni ishlab chiqish
103. Microsoft Word tayyorlangan xujjatlar qanday nomlanadi? J: документ1, .... yoki (DOC, DOCX).
104. Microsoft Word dasturining qaysi menyusi orqali rasm qoyish mumkin? J: Вставка
105. Microsoft Word dasturini ishga tushirish tartibi to‘g`ri keltirilgan javobni krsating. J: пуск-все программы-МMS Office-MS Word
106. Microsoft Word dasturiga yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End» tugmalar bosilsa nima
sodir bladi? J: Hujjatning oxiriga o’tish.
107. Microsoft Word dasturiga yuklangan hujjatni yopish tartibi to‘g`ri keltirilgan javobni
krsating. J: “Fayl Zakritiy” menyu amalini bajarish yoki (Ko’rsatkichni sistema menyusi ustiga keltirilib, ikki marta bosish bilan: Oyna ilovasining sistema menyusini ochib va Close buyrug’ini tanlash bilan: [ALT] – [F4] klaviatura tugmachalarini birgalikda bosish bilan: ФАЙЛ buyruqlar to'plamidan ВЫХОД buyrug'ini bosish).
108. Microsoft Word dasturida открыть buyrug‘i qaysi menyuga tegishli? J: Fayl
109. Microsoft Word dasturida yuklangan joriy hujjatda «Ctrl+End» tugmalar birgalikda
bosilsa nima sodir bladi?
|
J: (Sonni darajaga ko’taradi)

J: (Sonni darajaga ko’taradi).
91. Ms Exsel dasturidagi ОСТАТ () funksiyasi qanday vazifani bajaradi? J: qoldiqni topadi ya’ni (Sonni bo’luvchiga bo’lgandagi qoldiqni hisoblaydi)
92. Ms Exsel dasturidagi ИЛИ () funksiyasi qanday vazifani bajaradi? J: mantiqiy funksiya boʻlib, barcha mulohazalar yolgʻon boʻlsa yolgʻon ложь qiymat oladi yoki (Agar mantiqiy ifodalarga birortasining qitmati ROST bo’lsa, (YOKI ning) funksiyaning qiymati ROST, aks holda funksiyaning qiymati YOLG’ON.
93. Ms Exsel dasturidagi =СРЗНАЧ(A1:A11) ma’nosi nima? J: AT:A11 katakchalar blokidagi qiymatlarni oʻrtacha arifmetigini yaʼni oʻrtachasini hisoblaydi yoki (son1, son2… - larning o’rta arifmetik qiymatini aniqlaydi).
94. MS Excelning Главная bo’limi qanday vazifalarni bajarishga mo‘ljallangan? J: Jadvallardagi ma’lumotlarni kiritishga va tahrirlashga mo’ljallangan.
95. MS Excelda ekranidagi satrlar va ustunlar kesishmasidan hosil bo'lgan katak qanday ataladi? J: yacheyka, faol katak yoki indikator deyiladi
96. MS Excel tasmasining Вставка bo’limi qanday vazifalami bajarishga mo‘ljallangan J: katakchaga (jadvalga) turli obyektlar rasm, jadval, diagramma kabi obyeklarni joylashtirish uchun
97. MS Excel dasturida matn yo’nalishini o’zgartirish qaysi piktogramma orqali amalga
oshiriladi? J: Vstavit funksiyu.
98. MS Excel dasturida ishlash jaroyonida qanday xatolik yuzaga kelganda ###### belgi
katakda hosil bo’ladi? J: son yoki maʼlumot katakchaga sigʻmasa yoki (Yacheykaga ma’lumot sig’may qolishi)
99. MS Excel dasturida ma’lumotlarni o’sish yoki kamayish bo’yicha saralash qaysi
piktogramma orqali amalga oshiriladi? J: Sortirovka i filtr.
100. MS Excel dasturida formula sifatida funksiyani kiritish qaysi piktogramma orqali
amalga oshiriladi?
|
Mavzu: Zahira logistikasi Reja

|
Mavzu: Zahira logistikasi Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 7,67 Kb. | | #117976 |
Bog'liq Mavzu Zahira logistikasi Reja-fayllar.org
Mavzu: Zahira logistikasi Reja
Mavzu: Zahira logistikasi
Reja:
1. Zaxiralar turlari va ularni boshqarish tizimida xarajatlar.
2. Zaxiralarni nazorat qilish tizimlari.
3. Zaxiralarni aniqlash usullari va optimallashtirish.
Zaxiralar turlari :
Moddiy zaxiralar — bu ishlab chiqarish jarayoniga yoki shaxsiy iste’molga kirishini kutayotgan xomashyo, materiallar, yig‘uvchi qismlar, tayyor mahsulot va boshqa moddiy qiymatlardir. Korxonada zaxiralarning asosiy qismini moddiy oqimning texnologik qayta ishlanishining har xil bosqichlarida uning tarkibiga kirib keladigan ishlab chiqarish predmetlari tashkil etadi.
Zaxiralarni tashkil etishga olib keladigan ba’zi bir boshqa sabablar ham mavjud. Bular— narxlarning mavsumiy o‘zgarishi; yetkazib berishlarning qabul qilingan grafigining buzilishi (kirib kelayotgan moddiy oqim intensivligining kutilmagan pasayishi); talabning o‘zgarishi (chiqib ketayotgan oqim intensivligining kutilmagan holda oshishi) va boshqalar.
Moddiy zaxiralarni tashkil etish sabablari.
Kelib tushishning hajmi bitta iste’mol hajmiga mos kelmasligi
Material kelib tushishi bilan uning iste’moli orasida vaqt o'zgarish-larining mavjudligi.
Moddiy zaxiralarning turlari
Ishlab chiqarish zaxiralari iste’mol-chi tashkilotlarda shakllantiriladi va ishlab chiqarish jarayonining uzluk-sizligini ta’minlashga mo‘ljallangan.
Mahsulot zaxiralari-ishlab chiqaruvchi korxonalarda tayyor mahsulot zaxiralaridan hamda mahsulotni yetkazib beruvchidan iste’molchiga qaratilgan haraka-tidagi zaxiralardan iborat:
-joriy ;
-tayyorlov ;
-sug‘urta ;
-mavsumiy;
-Zaxiralarni boshqarish tizimida xarajatlar.
Materiallarni xarid qilish va saqlash tizimida xarajatlar quyidagi
guruhlarga ajratiladi:
- buyurtmani bajarishga ketadigan xarajatlar(buyurtmani joylashtirish va yetkazib berish bilan bog’liq;
- yetkazib berish shartlarini ishlab chiqish va ularni qabul qilishni tayyorlashga ketadigan xarajatlar;
- buyurtma bajarilishi ustidan nazorat va ularning bajarilish muddatlarini qisqartirish bilan bog’liq xarajatlar; transport xarajatlari);
- xarid narxi bilan belgilanadigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri xarajatlar(xarid qilina-yotgan materiallar narxi bilan belgilanadi va buyurtma partiyasining o'si-shida o‘matiladigan ulgurji narxlarning arzonlashishiga qarab o‘zgaradi);
- zaxiralarni saqlashga ketadigan xarajatlar(materiallarni saqlash xarajatlari va zaxiralarning mavjudligi bilan aniqlanadi);
- “defitsit” natijasidagi yo‘qotishlar(qandaydir davr ichida u yoki bu moddiy resurslarning cheklanganligi natijasida yuzaga keladigan xarajatlardan iborat).
|
| |