nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
JAG‘LI MAYDALAGICHLAR - Reja: Maydalagich turlari

|
Reja: Maydalagich turlari
|
bet | 2/3 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 216,92 Kb. | | #160989 |
Bog'liq Reja Maydalagich turlari-fayllar.orgJAG‘LI MAYDALAGICHLAR
Jagli maydalagichlar quyidagi tarzda ishlaydi: Maydalanadigan material pona shaklidagi va ikkita jag‘li maydalash kamerasiga solinadi. Kam era ponasim on shaklda b o ‘lgani uchun m aterial b o ‘laklari kamerada katta-kichikligiga qarab joylashadi: yirikroqlari yuqorida, maydaroqlari pastda. Jag‘lar yaqinlashganda material maydalanadi. Qo‘zg‘aluvchanjag‘ uzoqlashganda material bolaklari og‘irlik kuchi ta’sirida pastga tushadi, so‘ngra sikl takrorlanadi. Maydalash darajasi /= 3 —4. Ish unumdorligi 1 dan 500 t/soatgacha va undan ko‘p. Maydalagichlar kirish va chiqish teshiklari bilan farqlanadi. Kirish teshigi xomuza yoki jag‘, chiqish teshigi tirqish deb ataladi. Jag‘li maydalagichlar xomuzasi o‘lchami 100x150 mm bo‘lganda tirqishning eni 25 m m va undan ko‘p, xomuzasining o‘lchami 1500x2100 mm bo‘lganda tirqishning eni 300 mm qilib tayyorlanadi. Maydalanadigan bolaklarning o ‘lchamlari maydalagich xomuzasining enidan 0,80— 0,85 chamasi qabul qilingan.Kinematik xususiyatlarga ko‘ra, jag‘li maydalagichlami quyidagi ikki guruhga bo‘lish mumkin:— qo‘zg‘aluvchanjag‘ oddiy tebranadigan maydalagichlar (bunda krivoshipdan qo‘zg‘aluvchan jag‘ga m a’lum kinematik zanjir orqali harakat uzatiladi, qo‘zg‘aluvchan jag‘ nuqtalarining harakat trayektoriyasi aylana yoyining bir qismidan iborat b o ‘ladi
Jag‘li maydalagichlar asosiy ko‘rsatkichlarining hisobi Jagli maydalagichlami hisoblash uchun dastlabki m a’lumotlar sifatida dastlabki material bolaklarining maksimal yirikligi, tayyor mahsulotning zarur maksimal yirikligi, materialning mustahkamligi va ish unumdorligi olinadi.Material solinadigan teshikning eni maksimal yiriklikdagi bolaklar bemalol o‘tadigan darajada bo‘lishi kerak. Shuning uchun quyidagi shart bajarilishi lozim:B > (7)0,85 1 ’Operatoming kuzatuvisiz ishlaydigan avtomat liniyalaridagi maydalagichlar uchun material solish teshigining eni va solinadigan material bolaklarining maksimal o‘lchami quyidagi shartga mos kelishi kerak:
|
| |
Metodist ilmiy-metodik faoliyati

|
Metodist ilmiy-metodik faoliyati
|
Sana | 17.11.2023 | Hajmi | 445 Kb. | | #100636 |
Bog'liq TV4bRFxzNZ86c2SIyxWICoBuaioQFHMuCCS1zzjR - ILMIY TADQIQOT - yangi bilimlarni ishlab chiqish jarayoni, bilish faoliyati turlaridan biri. Unga obyektivlik, ishonchlilik, aniqlik xos
- Ilmiy tadqiqot hamma shartlarga amal qilib takrorlanganda hamisha birdek natija berishi, bahs etilayotgan masalani isbotlashi lozim.
- Ilmiy tadqiqot bir-biri bilan bog‘langan ikki qism - tajriba va nazariyadan iborat.
- muammoni aniqlash
- mavzuni belgilash
- mavjud axborotni, tadqiqot sohasidagi shart-sharoit va metodlarni, ilmiy farazlarni oldindan tahlil etish
- tajriba oʻtkazish
- olingan natijalarni tahlil etish va umumlashtirish
- kelib chiqqan farazlarni olingan dalillar asosida tekshirish, yangi fakt va qonunlarni ifodalab berish
- ilmiy bashorat yuritish
- ILMIY TADQIQOTNING ASOSIY KOMPONENTLARI:
- MAQOLA – bu mustaqil ilmiy tadqiqot bo‘lib, u dolzarb ilmiy muammo bo‘yicha o‘z fikrlarini bayon qilishdir
- MAQOLA USTIDA ISHLASHNING ASOSIY BOSQICHLARI
- 1. Mavzuning belgilanishi, uning tahlili, reja/tezislarning tuzilishi. 2. Reja/tezislar asosida maqolaning birinchi varianti ustida ishlash 3. Ishning yakunlanishi, matn tahlili, takomillashtirish, tuzatish.
- Maqola yozishga kirishishdan oldin quyidagi savollarga javob bering:
- - materialdan qanday xulosa chiqarish kerak? - ish mazmuni nimadan iborat bo‘ladi? - maqola nima uchun yoziladi?
- darslikdagi har bir mavzuni samarali o‘qitish metodikasi, qo‘shimcha sinov topshiriqlari va o‘qituvchining darsni qiziqarli tashkil etishiga oid boshqa metodik ko‘rsatmalar berilgan, har bir darsning maqsadi, darsda foydalaniladigan vositalar va ulardan foydalanish usullari, darsning mazmuni, amaliy mashg‘ulotlar, qo‘shimcha topshiriqlar va boshqalar haqida metodik ko‘rsatmalar aniq bayon qilingan kitob shaklidagi o‘quv nashri
- O‘QITUVCHI UCHUN METODIK QO‘LLANMA
- E’TIBORINGIZ
- UCHUN
- RAHMAT!
|
| |
Tasodifiy ketma-ketliklar va ularning qo'llanilishi

1.1 Tasodifiy ketma-ketliklar va ularning qo'llanilishi
Atrofimizdagi narsalar, hodisalar va davom etayotgan jarayonlarning aksariyati tasodifiy xarakterga ega. Adekvat tavsif, o'rganish va modellashtirish uchun deterministik yondashuvlar ko'pincha etarli emas, shuning uchun turli muammolarni hal qilish uchun stokastik (ya'ni tasodifiy) usullardan foydalanish tabiiydir. Shu munosabat bilan, tasodifiy sonlar, bunday sonlar ketma-ketligi va ularni hosil qiluvchi generatorlar fan, texnika, aloqa, turli axborot texnologiyalari, shuningdek, kundalik hayotning ko'p jabhalarida tobora ko'proq foydalanilmoqda.
Tarixiy jihatdan, doimiy kuzatuvlar o'rniga tasodifiy sonlar namunaviy kuzatishlar o'tkazish uchun ishlatila boshlandi. Tasodifiy raqamlar murakkab hisoblash masalalarini hal qilishda va hisoblash usullarini amalga oshirishda qo'llaniladi (masalan, Monte-Karlo usuli). Kompyuterlarning rivojlanishi, bir tomondan, tasodifiy sonlardan foydalangan holda vazifalar doirasini kengaytirsa, ikkinchi tomondan, ularni yaratish sifatiga yuqori talablar qo'ydi. Vaqt o'tishi bilan tasodifiy sonlar kompyuter fanlari, taqsimlangan hisoblashlar, kriptografiya va boshqa sohalarda muhim rol o'ynadi.
Raqamlar ketma-ketligi, agar algoritmni va barcha dastlabki ma'lumotlarni bilgan holda, uni takrorlashning iloji bo'lmasa, tasodifiy deb ataladi (generatorni bir xil sharoitda ikki marta ishga tushirib, biz turli xil ketma-ketliklarni olamiz). Ammo kompyuter tizimlari deterministikdir, ya'ni. ular qat'iy belgilangan holatlar to'plami bilan tavsiflanadi (bunday holatlar soni juda ko'p bo'lishi mumkin, lekin cheklangan). Bu ular yaratadigan ketma-ketliklar davriy va takrorlanadigan bo'lishiga olib keladi - bunday ketma-ketliklar psevdo-tasodifiy deb ataladi. Ma'lumki, davriy hamma narsa u yoki bu darajada bashorat qilinadi, ya'ni. tasodifiy bo'lmagan. Haqiqiy tasodifiy ketma-ketliklarni olish juda ko'p mehnat talab qiladi. Bundan tashqari, har bir jismoniy yoki axborot jarayoni ularni yaratish uchun mos emas.
Tasodifiy ketma-ketliklar inson faoliyatining turli sohalarida qo'llanilishini topadi. Quyida tasodifiy ketma-ketliklar eng intensiv ishlatiladigan eng mashhur sohalar ro'yxati keltirilgan.
|
B _> D /0.5 

Chiqish tirqishining eni tayyor mahsulot bolaklarining maksimal yirikligi bilan quyidagicha boglangan: d=0.5b

|
B _> D /0.5
Chiqish tirqishining eni tayyor mahsulot bolaklarining maksimal yirikligi bilan quyidagicha boglangan: d=0.5b
|
bet | 3/3 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 216,92 Kb. | | #160989 |
Bog'liq Reja Maydalagich turlari-fayllar.orgB _> D /0.5
Chiqish tirqishining eni tayyor mahsulot bolaklarining maksimal yirikligi bilan quyidagicha boglangan: d=0.5b
Maydalash kamerasi shaklini yasash uchun B v a v qiymatlardan tashqari qamrov burchagini, ya’ni qo‘zg‘aluvchan jag‘ qo‘zg‘almas jag‘ga yaqinlashgan paytdagi hosil bo‘lgan burchakni aniqlash kerak. Qamrov burchagi shunday bo‘lishi kerakki, jag‘lar orasidagi turgan material yuqoriga chiqib ketmasdan ezilib maydalansin. Qamrov burchagi oshgan sari xomuza eni kattalashadi va maydalagichga yirik bolaklarning tushish imkoniyati oshadi. Lekin bu burchak juda katta bo‘lsa, material bolaklari chiqib ketadi, agar kichik bolsa, maydalash darajasi kichik bo‘ladi. Chegaraviy qamrov burchagining kattaligi maydalovchi jaglam ing ayni bosimida faqat material bo‘laklari bilan jag‘ sirtlari orasidagi sirpanm a ishqalanish koeffitsiyenti orqali aniqlanadi. Material maydalagichdan chiqib ketmaydigan optimal qamrov burchagini aniqlash uchun jag‘lar vertikal tekislikka bir xil burchak ostida jo y la s h tirila d i (7 -ra sm ). Q o ‘zg‘aluvchan jag‘ m aterial b o ‘lagiga bosganda uning jag ‘ sirtiga tegish nuqtasida norm al bosim kuchi P va ishqalanish kuchi P f paydo bo‘ladi. P k u ch lari tash k il etu v ch ilar — g o riz o n ta l P cosy va vertikal . sin y tashkil etuvchilarga ajraladi, vertikal tash k il etuvchi k u ch lar m aterialni teshikdan chiqarishga 7-racm. Jag‘li maydalagichning intiladi, gorizontal tashkil etuvchi opti[lia' qamrov burchagini , , , . , . , . amqlash sistemasi. k uchlar esa m a ten aln m g chiqib ketishiga qarshilik qiladi.Jag‘li maydalagich normal ishlashi uchun quyidagi shart bajarilishi kerak:
2P sin ^ < 2P f • cos ^ 2 2 (10)Tenglamaning ikkala qismini 2P ■ cos" gabo‘lib, quyidagini hosil qilamiz: t g f < / ( 1 1 )Mexanika kursidan m a’lu m k i,/= tgcp bunda cp ishqalanish burchagi, bu holda a < 2 cp.Demak, maydalagich normal ishlashi uchun qamrov burchagi ikkilangan ishqalanish burchagiga teng yoki undan kichik b o ‘lishi kerak. Amalda a = 15—25° deb olinadi, bunda / = 3 — 6 , material solish teshigining chuqurligi esa enidan 2—2,5 marta katta b o ‘ladi.
Xulosa
Xulosamning mazmuni shundan iboratki men bu mavzuda maydalagich turlari haqida ma'lumotlarga ega bo'ldim. Hamda ularning ish unumdorligini qanday xisoblanishini ketma ketligini o'rganib chiqdim.
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
B _> D /0.5
Chiqish tirqishining eni tayyor mahsulot bolaklarining maksimal yirikligi bilan quyidagicha boglangan: d=0.5b
|
Statistik funksiyalar - Mövzu 1: Microsoft Excel cədvəl redaktoru haqqında ümumi məlumat

Statistik funksiyalar
Excel- də statistik göstəricilərin emal edilməsi üçün bir çox funksiyalar nəzərdə tutulmuşdur.Statistik funksiyalarla işləmək üçün Формулы menyusunun Библиотека функций bölməsindəki Вставить функцию əmrnini seçin.Мастер функций- шаг1 из 2 dialoq pəncərəsindən Статистические kateqoriyasını seçin.Bu bölmədə kifayət qədər funksiya vardır.Əyani olaraq bir neçə nümunəni nəzərdən keçirək.
Ранг funksiyası –hər hansı bir ədədin ədədlər qrupu içərisində artan və ya azalan qaydada neçənci olmasını müəyyən edir.
Burada
Число- yoxlanılan ədəd
Ссылка -ədədlərin diapazonu
Порядок –yoxlama qaydasını müəyyən edir.Əgər Порядок -0 olarsa ədədlər artma qaydası ilə ,Порядок -1 olarsa ədədlər azalma qaydası ilə göstəriləcək.
Misal: Ранг funksiyasının tətbiqi
1.Aşağıdakı cədvəldə rüblər üzrə gəlirlərin miqdarı göstərilib.Gəlirləri artan ardıcıllıqla nömrələmək tələb olunur.
2.D2 xanasına keçin.
Формулы menyusunun Библиотека функций bölməsindəki Вставить функцию əmrin seçin.
2.Мастер функций- шаг1 из 2 dialoq pəncərəsindən Статистические kateqoriyasını seçin.
3.Выберите функцию sahəsindən Ранг seçib OK düyməsini sıxın
4.Ekrana açılan Аргументы функции dialoq pəncərəsinin Число sahəsinə yazın
5.Ссылка sahəsinə $C$2: $C$9 yazın
6. Порядок sahəsinə 0 yazın və OK düyməsini sıxın.Mışqanın oxunu D2 xanasının aşağı sağ küncünə gətirin və + formasını aldıqda onu sol düymə ilə tutub D9 xanasına kimi sürüşdürün.Bu əməliyyatdan sonra cədvəl aşağıdakı kimi olacaqdır.
Göründüyü kimi C sütunundakı hər bir ədədin qarşısında uyğun rəqəm alınmışdır.Burada 1 ədədi ən yüksək gəliri, 8 ədədi isə ən aşağı gəliri göstərir.D2 xanasındakı 4 ədədi onu bildirir ki,C2 xanasındakı 455.2 ədədi C2:C9 ədədləri içərisində 4-cüdür.
|
Microsoft Excel cədvəl redaktorunda Настройка панели быстрого доступа panelinin sazlanması

3. Microsoft Excel cədvəl redaktorunda Настройка панели быстрого доступа panelinin sazlanması
Alətlər panelinin hamısını eyni zamanda ekrana yerləşdirmək məqsədə uyğun deyildir.Cari anda yalnız işiniz üçün vacib olan alətlər panelini ekranda saxlamaq,istifadəsizləri isə ekrandan götürmək lazımdır.Bunun üçün Настройка панели быстрого доступа panelində yerləşən əmrlərdən istifadə etmək lazımdır.
Настройка панели быстрого доступа panelinin düyməsi proqramı açarkən pəncərə başlığının sol tərəfində əks olunur.
Настройка панели быстрого доступа panelini menyu sətrinin aşağısında yerləşdirmək istəsək, onda Настройка панели быстрого доступа panelindən Разместить под лентой əmri seçilir.
Paneli əvvəlki yerinə qaytarmaq üçün isə Настройка панели быстрого доступа panelindən Разместить над лентой əmrini seçilir. Bu əməliyyatlar kontekst menyu vasitəsilə də yerinə yetrilir.
Настройка панели быстрого доступа panelində tez-tez istifadə olunan menyunun əmrləri yerləşmişdir.Menyunun əmrləri üç bölmədən ibarətdir.
Bunlar aşağıdakılardır:
1.Создать, Открыть, Сохранить, Электронная почта, Быстрая печать, Предварительный просмотр, Орфография, Отменить, Вернуть,Сортировка по возрастанию, Сортировка по убыванию
2.Другие команды, Разместить под лентой
3.Свернуть ленту
Menyunun əmrləri yerləşən paneli ekrandan götürmək üçün Настройка панели быстрого доступа panelindən Свернуть ленту əmri seçilir.
Настройка панели быстрого доступа panelinə yeni əmrlər daxil etmək üçün paneldən Другие команды əmrin seçilir..Bu zaman ekrana Параметры Excel pəncərəsi açılır.
Pəncərədən Настройка əmri seçilir.Ekrana Настройка панели быстрого доступа и сочетаний клавиш pəncərəsi açılır.
Pəncərə iki bölmədən ibarətdir. Выбрать команды из və Настройка панели быстрого доступа.
Pəncərənin Выбрать команды из bölməsindən Часто используемые команды əmri seçilir.Açılan siyahıdan lazım olan əmr seçilib Добавить düyməsi vasitəsi ilə Настройка панели быстрого доступа bölməsinə yerləşdirilib OK düyməsini sıxılır.Silmək üçün həmin əmr seçilib Удалить düyməsi sıxılır.
|
Muhammed al-xorezmiy atindaǵÍ tashkent informaciyalíq texnologiyalarí universiteti

MUHAMMED AL-XOREZMIY ATINDAǴÍ
TASHKENT INFORMACIYALÍQ TEXNOLOGIYALARÍ UNIVERSITETI
NÓKIS FILIALÍ
Kompyuter injiniringi fakulteti
Dasturiy injinirinig baǵdarı
2-kurs 304-22 topar studenti
Saribaev Azamat
Algoritmdi proektlestiriw
pa’ninnen
2- A’MELIY JUMIS
Tayarlaǵan _________________ A.Saribaev
Qabıllaǵan _________________D. Qonarbayev
Nókis –2024
2-ámeliy shınıǵıw
TEMA: Massiv elementlerin tártiplestiriw. Matrica maksimal, minimal elementin anıqlaw algoritmi.
Algoritmdı ámelge asırıw. (programma ).
def maksimum_minimum_tabiw(matris):
maksimum = float('-inf')
minimum = float('inf')
for satr in matris:
for element in satr:
if element > maksimum:
maksimum = element
if element < minimum:
minimum = element
return maksimum, minimum
matris = [
[4, 9, 2],
[3, 5, 1],
[8, 7, 6]
]
maksimum, minimum = maksimum_minimum_tabiw(matris)
print("Maksimum ma'nis:", maksimum)
print("Minimum ma'nis:", minimum)
Programmanı tekseriw (Sheshim alıw)
Maksimum qiymat: 9
Minimum qiymat: 1
Process finished with exit code 0
Ma’sele : Massiv elemenlerin’ ortasha ma’nisin esaplaw:
def orta_ma’nisti_esaplaw(massiv):
jiyindi = sum(massiv)
elementler_sani = len(massiv)
orta_qiymat = jiyindi / elementler_sani
return orta_ma’nis
massiv = [4, 9, 2, 7, 5]
orta_ma’nis = orta_ma’nisti_esaplaw(massiv)
print("Massivtin’ orta ma’nisi:", orta_ma’nis)
Tekseriliwi
Massivtin’ orta ma’nisi: 5.4
Process finished with exit code 0
|
Xanalara şriftlərin tətbiqi - Mövzu 1: Microsoft Excel cədvəl redaktoru haqqında ümumi məlumat

2.Xanalara şriftlərin tətbiqi
Hər bir xanadakı verilənə sistemin imkan verdiyi istənilən şrift tətbiq etmək mümkündür.Yəni bir xana və xanalar qrupu üçün Azeri,digərləri üçün isə Arial seçmək olar.
Bütöv işçi vərəqi seçmək üçün sətir nömrələri ilə sütun adlarının kəsişdiyi sahədəki düymən sıxılır.Bundan sonra Формат ячеек dialoq pəncərəsinin Шрифт səhifəsinə keçilir.Açılan pəncərədən xanalar üçün şriftlərin formaları, stili,ölçüsü və digər parametrləri təyin edilir.
Exceli-ın işçi vərəqləri müstəqil xanalardan təşkil olunduqları üçün şriftin seçilməsi zamanı kursor bir xananı əhatə edirsə, onda seçilmiş şrift məhz bu xanaya aid ediləcəkdir.Xanaların belə xüsusiyyətlərə malik olmaları Excel-də şriftlərlə iş zamanı istifadəçilər üçün bəzi çətinliklər törədir.Buna görə də hər hansı bir şrift bir qrup xanaya tətbiq edilməlidirsə,onda əvvəlcə həmin xanalar bloka alınmalı və sonra lazımi şrift seçilməlidir.
Выравнивание səhifəsindəki rejimlər vasitəsilə verilənləri xana daxilində müxtəlif istiqamətlərdə yerləşdirmək mümkündür.
Buradakı По горизонтали sahəsindən verilənlərin üfiqi
По вертикали sahəsindən isə verilənlərin şaquli istiqamətdə bərabərləşdirilməsi müəyyən edilir.
Ориентация – sahəsində isə verilənlərin xana daxilində yerləşməsi istiqaməti seçilir.
Burada əlavə olaraq bir neçə faydalı rejimlər də vardır.
Пероносить по словам – mətni xana daxilində bükür və onun davamının qonşu xanalara keçməsinin qarşısını alır.
Автоподбор ширины – davamı qonşu xanaya keçmiş mətni xananın daxilinə tam yerləşənə qədər kiçildir.
Обьединение ячеек – seçilmiş xanaları birləşdirir.
|
Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari

|
Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari
|
Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 42 Kb. | | #244058 |
Bog'liq bayon
FARGʻONA POLITEXNIKA INSTITUTI
ENERGETIKA FAKULTETI “ELEKTR TEXNIKASI, ELEKTR MEXANIKASI VA ELEKTR TEXNOLOGIYALARI” KAFEDRASI NAVBATDAGI YIGʻILISH BAYONIDAN
KO‘CHIRMA
09.01.2024 yil Farg‘ona sh.
QATNASHDILAR:
Kafedraning barcha professor-
o‘qituvchilari va o‘quv ishchi xodimlari
Jami: 30 nafar.
KUN TARTIBI:
5. Turli masalalar
5.3. “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi dotsenti N.K.Kamolov va katta o’qituvchi N.N. Norhojayevalar tomonidan “Elektr mashinalar ” nomli o‘quv qo‘llanmasini muxokamasi.
Kun tartibidagi mazkur masala bo‘yicha kafedra dotsenti Sh.Usmonov so‘zga chiqib, dotsent dotsenti N.K.Kamolov va katta o’qituvchi N.N. Norhojayevalar tomonidan “Elektr mashinalar ” nomli o‘quv qo‘llanma rejaga muvofiq ishlab chiqilgan. O’quv qo’llanmada elektr mashinalarni matematik modellari va ularni ilmiy tadqiqot ishlarida ishlatish mumkinligini takidladi. Shu bilan birga qo’llanmada asinxron elektr yuritmalari, sinxron va o’zgarmas tok motorlarini modellarini ishlab chiqishda tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Ushbu o’quv qo’llanmaga olingan tashqi va ichki taqrizlarni o‘qib eshittirdi (taqrizlar ilova qilinadi) chop etish uchun ushbu darslikni energetika fakulteti uslubiy Kengashi muhokamasiga tavsiya etish mumkinligini ta’kidlab o‘tdi. Kun tartibidagi masala yuzasidan kafedra dotsenti Q.Axunov o‘z fikr mulohazalarini bildirdi.
Yuqoridagilarga asosan yig‘ilish qatnashchilari
QAROR QILADI:
1. “Elektr texnikasi, elektr mexanikasi va elektr texnologiyalari” kafedrasi dotsenti dotsenti N.K.Kamolov va katta o’qituvchi N.N. Norhojayevalar tomonidan “Elektr mashinalar ” nomli o’quv qo’llanmani chop etish uchun fakultet uslubiy Kengashi muhokamasiga tavsiya etilsin.
“EEE” kafedrasi mudiri: Usmonov Sh.Y.
Kotib: Madaminova M.B.
|
| |
Vektor, vektorlar üzərində əməllər. Oxlar üzərində

Vektor, vektorlar üzərində əməllər. Oxlar üzərində
proyeksiyası. Yönəldici kosinuslar və vektorun uzunluğu.
1. Skalyar və vektorial kəmiyyətlər.
2. Vektorlar üzərində əməllər.
3. Vektorların xətti asılılığı.
4. Vektorların bazis üzrə ayrılışı.
5. Koordinat sistemi.
6. Yönəldici kosinuslar və vektorun uzunluğu.
1. Skalyar və vektorial kəmiyyətlər.
►Tərif. Ancaq bir ədədlə tamamilə təyin olunan kəmiyyətlərə skalyar kəmiyyətlər deyilir.
Məsələn; zaman, kütlə, sahə , həcim, uzunluq və s. Həmçinin riyaziyyatda öyrənilən adsız (mücərrəd) ədədlər skalyar kəmiyyətlərdir.
►Tərif. Ədədi qiymətindən başqa istiqaməti də verilmiş kəmiyyətlərə vektorial kəmiyyətlər deyilir.
Məsələn; yerdəyişmə, sürət, təcil, qüvvə, cismin cəkisi və s. Əgər vektor , kimi göstərilərsə burada birinci hərf vektorun başlnğıc, ikinci hərf isə son nöqtəsi işarə edir. Vektorlar bir həriflədə , və s. kimidə göstərilir.
B D
A C
Başlanğıc və son nöqtələri üst-üstə düşən vektorlara sıfır vektorlar deyilir, və ō – ilə işarə olunur.
►Tərif. Modulları bərabər, bir-birinə paralel və istiqamətləri eyni olan vektorlara bərabər vektorlar deyilir.
►Tərif. Bir düz xətt və ya paralel düzxətlər üzərində yerləşən vektorlara koleniar vektorlar deyilir.
Nəticə; Bərabər vektorlar koleniar ola bilər, amma koleniar vektorlar bərabər
olmaya bilər.
2. Vektorlar üzərində əməllər.
►Tərif. və vektorları üzərində aşağıda göstərilən qayda ilə qurulmuş vektoruna həmin vektorun cəmi deyilir və = + ilə işarə olunur.
Vektorların cəmi ücün
+ = + ; ( + ) + = + ( + ) ; + =
xassələri doğrudur.
Tərif. vektorunun həqiqi (skalyar) λ ədədinə λ = λ hasili aşağıdakı kimi təyin olunan vektorlarına deyilir.
1) = λ⋅ ; olsun.
2) λ〉0 olduqda, və vektorlarının istiqamətləri eyni , λ〈0 olduqda isə -nin istiqaməti, - nın istiqamətinin əksinə olsun. və vektorlarının cəmini və fərqini həndəsi olaraq paraleloqram qaydası ilə tapmaq olar.
- a + b
Qeyd edək ki, vektorlar arasında < və > işarəsini yazmaq olmaz, vektorlar ancaq modulları ilə müqayisə oluna bilər. Skalyar ədədlə vektoru cıxmaq (toplamaq) olmaz.
3. Vektorların xətti asılılığı.
Tutaq ki, , , ... , vektorları verilib və λ1 , λ2 , ... , λn həqiqi ədədlərdir. Belə ifadələrə baxaq.
λ1 + λ2 + ... + λn (1)
b = λ1 + λ2 + ... + λn (2)
Tərif. Əgər
λ1 + λ2 + ... + λn = 0 (3)
Münasibəti hec olmasa λ1 , λ2 , ... , λn bir sıfırdan fərqli olduqda ödənilərsə , onda , , ... , vektorlarına xətti asılı vektorlar deyilir.
►Tərif. (3) münasibəti yalnız λ1 , λ2 , ... , λn =0 olduqda ödənilərsə , onda , , ... , vektorlarına xətti asılı olmayan vektorlar deyilir.
Teorem 1. , , ... , vektorlarının xətti asılı olması ücün onlardan birinin yerdə qalanların xətti kombinaziyası olması zəruri və kafi şərtdir.
Xətti asılılığın tərifinə görə , tutaq ki λ1 , λ2 , ... , λn - dan biri məsələn λ≠0 – dır. Onda
(3) tənliyindən alarıq
- λn = λ1 + ... + λn-1 ; (4)
= - · a1 + ... + - · ; (λn ≠ 0)
və yaxud
= 1 + ... + k ; = - ; k = 1, ..., n = 1 (5)
bu isə аn vektorunun , , ... , vektorlarının xətti kombinasiyası olmasını göstərir.
|
Разделить Закрепить области rejimləri

Разделить Закрепить области rejimləri
Böyük cədvəllərlə,siyahılarla işləyərkən onlar çox vaxt ekrana tam yerləşmir və cədvəlin müxtəlif hissələrinə baxmaq üçün sürüşdürmə çubuqlarından istifadə edilir.Cədvəlin müəyyən hissəsini həmişə ekranda saxlamaq üçün Вид menyusunun Окно bölməsindəki Закрепить области əmrindən istifadə edilir. Разделить və Закрепить области rejimlərinin fərqi ondadır ki, Разделить rejimində – işçi kitab pəncərəsini iki hissəyə bölür və hər iki hissədə cədvəlin müxtəlif istiqamətlərinə baxmaq olar.Закрепить области rejimində isə cədvəlin aktiv xanadan soldakı və yuxarıdakı hissəsində olan verilənlər yerlərini dəyişmirlər və sanki dondurulmuş vəziyyətdə qalırlar.
Misal . Закрепить области rejiminin tətbiqi.
1.Aşağıdakı cədvəl yığılır,B3 xanası aktiv edilib, Вид menyusunun Окно bölməsindən Закрепить области əmri seçilir.
2.Bundan sonra markeri aşağıya və ya sağa doğru hərəkət etdirdikdə ayların və malların adları ekranda qalacaqdır.
3.Bu rejimi götürmək üçün Окно bölməsindək i- Закрепить области- Снять закрепление областей əmrləri ardıcıl seçilir.
Mövzu:3 Microsoft Excel cədvəl redaktorunda verilənlərin formatları
1.Xanalar üçün xətlərin və rənglərin seçilməsi
Xanalarda yazılmış informasiyanın və xananın özünün cədvəldə necə görsənməsi həmin verilənlərə və xanalara tətbiq edilmiş formatlardan asılıdır.
Xananın formatı dedikdə həmin xananın daxili rəngi, kənar xətlərinin forması verilənlərin xana daxilində yerləşdirilməsi qaydası başa düşülür.
Verilənin formatı dedikdə isə
onuntipi(mətn,ədəd,tarix,valyuta,faiz),rəngi,qalın,maili və ya altıxətli olması nəzərdə tutulur.
Hər bir verilənin və xananın formatını müəyyən etmək üçün Главная menyusunda yerləşmiş Шрифт, Выравнивание, Число bölmələrindən istifadə etmək lazımdır.
Burada hər bir bölmədən verilənlər və xanalar üçün müxtəlif formatlar seçmək mümkündür.
Xanaların daxilini rəngləmək üçün Главная menyusunda yerləşmiş Стиль bölməsindəki verilənlərdən istifadə etmək lazımdır.
Шрифт bölməsindəki Цвет текста əmrindən isə xanalara daxil edilən simvollara müxtəlif rənglər vermək üçün istifadə olunur.
Cədvəllərə tərtibat vermək və ya vacib xanaları fərqləndirmək üçün xanalar müxtəlif formalı və rəngli kənar xətlərlə əhatə edilir.Kənar xətlər və xətlərin rəngləri Формат ячеек dialoq pəncərəsinin Граница səhifəsindən seçilir.
Misal:Xətlərin seçilməsi.
1.İşçi vərəqdə B2 xanasından E10 xanasına kimi seçilir.
2.Главная menyusunun Ячейки bölməsindən Формат - Формат ячеек əmrləri seçilir..Ekrana Формат ячеек dialoq pəncərəsi açılır.
3.Açılan pəncərənin Граница səhifəsinə keçilir.
4.Тип линии sahəsindən qoşa xətt seçilib, Внешние düyməsi sıxılır.
5. Тип линии sahəsindən tək xətt seçilib Внутренние düyməsi sıxılır.
Bu əməliyyatdan sonra aşağıdakı cədvəl alınacaqdır.
|
İşçi vərəqlərin idarə edilməsi - Mövzu 1: Microsoft Excel cədvəl redaktoru haqqında ümumi məlumat

3.İşçi vərəqlərin idarə edilməsi
İşçi vərəq üzərində müxtəlif əməliyyatlar aparmaq üçün Главная menyusunun Ячейки bölməsindəki əmrlərdən ( və yaxud da onun kontekst menyusundakı əmrlərdən ) istifadə etmək lazımdır.
Misal .İşçi vərəqin adının dəyişdirilməsi üçün aşağıdakı əmrlər ardıcıllığı yerinə yetrilməlidir.
1.Главная menyusunun Ячейки bölməsindən Формат əmri,ekrana açılan siyahıdan isə Переименовать лист əmri seçilir.
Bu zaman işçi vərəqin adı qeyd olunur.Klaviaturadan Delete düyməsi sıxılaraq onu pozur .Sonra yeni ad yazılıb Enter düyməsi sıxılır.
Misal .İşçi vərəqin gizlədilməsi üçün aşağıdakı əmrlər ardıcıllığı yerinə
yetrilməlidir.Главная menyusunun Ячейки bölməsindən Формат əmri , ekrana açılan siyahıdan isə Скрыть или отобразить və Скрыть Лист əmrləri seçilir.
Bu zaman cari işçi vərəq gizli qalacaqdır.
Misal .Gizli işçi vərəqin göstərilməsi üçün aşağıdakı əmrlər ardıcıllığı yerinə yetrilməlidir. Главная menyusunun Ячейки bölməsindən Формат əmri,açılan siyahıdan Отобразить Лист əmri seçilir.
Misal .İşçi kitabı gizli etmək üçün Вид menyusunun Окно bölməsindən Скрыть Окно əmrini seçilir.
Bu zaman işçi kitab öz görünüşünü dəyişəcəkdir.
Misal .Gizlədilmiş işçi kitabı göstərmək üçün Вид - Окно – Отобразить Окно əmrləri ardıcıl seçilir.Ekrana Вывод на екран скрытого окна книги pəncərəsi açılır.
Ekrana açılan pəncərədən lazım olan kitab seçilib OK düyməsi sıxılır.
Eyni zamanda bir neçə kitabla işlədikdə , bir kitabdan digərinə keçmək üçün Ctrl+F6 düymələrini birlikdə sıxmaq lazımdır.
Bu əməliyyatı Вид menyusunun - Окно bölməsindəki перейти в другое окно əmri vasitəsilə də yerinə yetirmək olar. Окно bölməsindəki digər əmrlər aşağıdakı funksiyaları yerinə yetirir
Новое- cari işçi kitab üçün yeni pəncərə açır
Скрыть окно –Cari işçi kitabı gizlədir
Отобразить окно-Gizlədilmiş işçi kitabı görsədir
Расположить – ekranda açıq olan pəncərələri səliqəli düzür
Разделить – işçi kitab pəncərəsini iki hissəyə bölür və hər iki hissədə cədvəlin müxtəlif istiqamətlərinə baxmaq olar.
Əməliyyatı geri qaytarmaq üçün yenidən Окно menyusundan- Разделить əmrini seçmək lazımdır.
|
Срзнач (Число 1, Число 2) - Mövzu 1: Microsoft Excel cədvəl redaktoru haqqında ümumi məlumat

Срзнач (Число 1, Число 2) – statistik funksiyalara aid olub, bir qrup ədədlər üçün orta ədədi qiyməti hesablayır.
Формулы menyusunun Библиотека функций bölməsindəki Вставить функцию əmrini seçin.Ekrana açılan Мастер функций- шаг1 из 2 dialoq pəncərəsindən Статистические kateqoriyasını,Выберите функцию sahəsindən isə Срзнач seçib OK düyməsini sıxın.
4.Ekrana açılan Аргументы функции dialoq pəncərəsinin Число 1, Число 2 sahəsinə verilənləri daxil edib –OK düyməsini sıxın.
A1 xanasına keçin.Категория sahəsindən Финансовые kateqoriyasını seçin.
3.Выберите функцию sahəsindən Б3-БС seçib OK düyməsini sıxın.
4.Ekrana açılan Аргументы функции dialoq pəncərəsinin Ставка sahəsinə 8%/12 daxil edin.
5.Knep sahəsinə 5*12 daxil edin.
6.Плт sahəsinə 100 daxil edin.Bu məbləğ hər dövrün/ayın əvvəlində banka ödənilən pulun miqdarıdır.
7.Пс sahəsinə 2000 daxil edin.Bu banka bir dəfəyə köçrülmüş pulun miqdarıdır.
8.Тип sahəsinə 1 daxil edin.Bu ödənişin hər ayın əvvəlində edildiyini göstərir.
Beləliklə,
= Б3-БС(8%/12, 5*12, -100, -2000, 1) funksiyası tətbiq edildikdən sonra cavabda 10376.36 $ alınacaqdır.Yəni 5 ildən sonra siz 10376.36 $ gəlir əldə edəcəksiniz.
|
Science, Values, and Objectivity - bet 4

|
Science, Values, and Objectivity
|
bet | 4/5 | Sana | 31.12.2019 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #7550 |
Figure 2
Evolutionary activity graph (above) and average population fitness (below) from a typical Evita run. The adaptive advantage of the genotypes causing the salient waves is indicated. The start of a significant wave generally corresponds to an increase in fitness. Note the cloud of neutral variants that cause one of the fitness jumps and act in the population like a single phenotype. These neutral variants are more fit than genotype 33aaf because they require one fewer instruction per execution of the copy loop. Note also that the significant wave due to genotype 32abl does not cause a significant fitness increase; it is nearly phenotypically equivalent to 32aaV because it executes only one fewer instruction per reproduction event than 32aaV.
|
| |
Xanalarda verilənlərin formatları

3.Xanalarda verilənlərin formatları
Xanalarda verilənlərin formatını seçmək üçün Формат ячеек dialoq pəncərəsinin Число səhifəsi açılır.
Числовые форматы sahəsində verilənə tətbiq ediləcək formatın tipi seçilir.Məsələn:
Общий –ümumi olub,verilənin formatını dəyişmir
Денежный – valyuta tipli verilənlərə tətbiq olunan formatlar
Финансовый – mühasibat və maliyyə tipli verilənlərə tətbiq olunan formatlar
Дата – tarix tipli verilənlərə tətbiq olunan formatlar
Время – vaxt tipli verilənlərə tətbiq olunan formatlar
Процентный - tipli verilənlərə tətbiq olunan formatllar
Текстовой – mətn tipli verilənlərə tətbiq olunan formatlar
Процентный formatı tətbiq edildikdə ədəd 100-ə vurulur və sonunda faiz işarəsi görünür.
Главная menyusunun Число bölməsində yerləşən Увеличить разрядность və Уменщить разрядность alətləri ədədlərin kəsr hissəsini bir mərtəbə artırmağa və bir mərtəbə azaltmağa imkan verir.Ədədlərin kəsr hissəsinin mərtəbəsi azaldıldıqda yuvarlaqlaşdırma da aparılır.
|
Kondensatorlar - Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu

Kondensatorlar
(3) ifadəsindən görünür ki, h radiusu olan , vakuumda yerləşən kürənin tutumudur. Bu çox böyük ədəddir. Praktikada elektrik yükünü toplamaq üçün böyük tutuma malik olan kiçik həcmli qurğulardan istifadə olunması daha əlverişlidir. Bu məqsədlə istifadə olunan qurğular kondensator adlanır.
Kondesator bir-birinə yaxın yerləşən və aralarında dielektrikolan iki naqil lövhədən təşkil olunur. Ətraf mühitdə yerləşən yüklənmiş naqillərin kondesatora təsirini azaltmaq məqsədi ilə kondesatorun lövhələrini elə şəkildə hazırlayırlar ki, elektrik yükü ancaq lövhələr arasında toplansın. Kondensatorun müsbət yüklənmiş lövhələrin yükü kondensatirun yükünü təyin edir.
Lövhələrinini formasından asılı olaraq kondensatorlar üç növ olur:müstəvi, sferik və silindrik.
Elektrik sahəsi kondensatorun lövhələri arasında cəmləşdiyinə görə intensivlik xətləri lövhənin birindən başlayıb, digərində qurtarır. Ona görə lövhələrdə toplanan sərbəst yüklər qiymətcə bərabər və işarələri əks olur. Kondensatorun lövhələrində toplanmış yükün (müsbət işarəli), həmin lövhələr arasındakı potensiallar fərqinə olan nisbəti ilə təyin olunan kəmiyyət kondensatorun tutumu adlanır.
(4)
|
Anglichansha sóz bolıp, kóriwdi támiyinlew, kórsetiw

|
Anglichansha sóz bolıp, kóriwdi támiyinlew, kórsetiw
|
Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #138438 |
Bog'liq Browser anglichansha sóz bolıp
Browser anglichansha sóz bolıp, kóriwdi támiyinlew, kórsetiw mánisin ańlatadı.
Birinshi Web-brauzer 1990-jılı CERN (Evropa Yadrolıq Izertlew Keńesi) xızmetkeri Tim Berners-Li tárepinen islep shıǵılǵan bolıp, atı World Wide Web bolǵan. Házirgi kúnge shekem júdá kóp Web-brauzerler islep shıǵarılǵan. Mosaic, Opera, AdWiper, Netscape Navigator, Netscape Communicator, Google Chrome, Mozilla Pirefox, Microsoft Internet Explorer hám Power Browser. Olardan eń belgilileri tómendegiler:
Házirgi kúnge kelip onlaǵan izlep tabıw sistemaları jaratılǵan.
olardan kóp qollanılatuǵınları sıpatında Google, Rambler, Aport,
yahoolardı keltiriw múmkin. Hárbir izlep tabıw sisteması Internet
tarmaǵında óz adresine iye. Mısalı, joqarıda sanap ótilgen izlep
tabıw sistemaları sáykes túrde www.rambler.ru, www.yandex.ru, www.aport.com hám www.google.uz adreslerine iye.
Ózbekistanda da WWW.UZ milliy informaciya-izlew sisteması
2006-jıldıń oktyabr ayında UZINFOCOM kompuyter hám informaciya teǵnologiyaların rawajlandırıw hám ámelge asırıw orayı tárepinen iske túsirilgen edi. Usı dáwir ishinde milliy informaciya izlew sisteması elektron xızmetler, texnologiyalıq qolaylıqlar hám funkciyalar nátiyjesinde internetpaydalanıwshıları ortasında en jaydırıldı. 2015-jıldıń 11-fevral kúni Milliy informaciya izlew sistemasınıń jańa túri iske túsirildi. Milliy informaciya-izlew sisteması interfeysi ózbek hám rus tillerinde dúzilgen.
|
| |
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 4

Potensiallar fərqinin qiymətini (4) düsturunda yerinə yazsaq müstəvi kondensatorun tutumu üçün
(5)
Ifadəsini təyin edərik.
Sferik kondensator. Sferik kondensator radiusları və () olan iki konsentrik (eyni mərkəzli) sferik sıthdın ibarətdir. Müsbət yüklənmiş sferik sferik səthin yaratdığı elektrik sahəsi sferik səthlər arasslında toplanmış olur. Sferik səthlərin daxilində və xaricində elektrik sahəsinin intensivliyi sıfra bərabərdir. Onda yazmaq olar ki,
Assemblerlash jarayoni - Assembler dasturlash tili va uning imkonyatlari, assembler tili operatorlari va ularning...

|
Assembler dasturlash tili va uning imkonyatlari, assembler tili operatorlari va ularning qo’llash, assemblerlash jarayoni Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #156606 |
Bog'liq 22-ma\'ruzaAssemblerlash jarayoni.
Assembler operatorlari to‘rtta qismdan iborat yozuvlar qatori ko‘rinishida bo‘ladi: metkalar, amallar, operandalar va izohlar.
Metkalar asosiy xotira adreslarini simvollarda ifodalangan nomlari sifatida ishlatiladi. Ular yordamida buyruqlar va ma’lumotlarga o‘tish amalga oshirladi, ya’ni asosiy xotiraning buyruqlar va ma’lumotlar saqlandigan joyiga (adresiga) murojaat qilish mumkin bo‘ladi.
Agar operatorga ham metka qo‘yiladigan bo‘lsa, u qatorning boshlanishida yoziladi.
Assembler tilida yozilgan dasturlarni mashina kodlariga o‘tkazish – translyasiya qilish ikki o‘tishda amalga oshiriladi.
Birinchi o‘tishda dasturda ishtirok etadigan barcha simvollar ketma- ketliklariga – metkalar va o‘zgaruvchilarning nomlariga mos keladigan simvollar jadvali tuzib olinadi.
Simvollar jadvalini tuzish jarayonida, dastur bajarilayotgan paytda metkalarga to‘g‘ri keladigan asosiy xotira adreslarini aniqlab olish amalga oshiriladi.
Dastur bajarilayotgan paytda bu adreslar buyruqlar adresi sanagichiga - ILCga (Instruction Location Counter) yozib boriladi.
XULOSA
Xulosa qilib aytganda Assembler dasturlash tili quyi dasturlash tili bo’lib. dasturchilar hozirgi kunda qurilmalar uchun dastur yozishda ishlatiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Assembler dasturlash tili va uning imkonyatlari, assembler tili operatorlari va ularning qo’llash, assemblerlash jarayoni Reja
|
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 7

Batareyanın uclarındakı potensiallar fərqi, ayrı-ayrı kondensatorlara tətbiq olunmuş potensiallar fərqinin cəminə bərabər olur,yəni
Onda batareyanın istənilən kondensatoru üçün
yazmaq olar.
Nəzərə alsaq ki,
onda
almış olarıq.
Deməli kondensatorlar batareya şəklində ardıcıl birləşdirildikdə batareyanın tutumunun tərs qiyməti; ayrı-ayrı kondensatorların tutumlarının tərs qiymətlərinin cəminə bərabər olur.
Tutumları eyni olan kondensator ardıcıl birləşərsə, batareyanın ümumi tutumu
yəni bir kondensatorun tutumundan dəfə az olur.
Kondensatorlar batareyasının tutumunu atrırmaq məqsədilə kondensatorları paralel birləşdirirlər.
Bu halda kondensatorların lövhələri arasındakı potensiallar fərqi sabit qalır.
Elektrostatik sahənin enerjisi

|
Elektrostatik sahənin enerjisi
|
bet | 9/13 | Sana | 30.12.2019 | Hajmi | 181,5 Kb. | | #6600 | Turi | Mühazirə |
Elektrostatik sahənin enerjisi
Naqilin yükünü dq qədər artırmaq üçün kulon qüvvələrinə qarşı müəyyən iş görmək lazımdır. Xarici qüvvələrin bu işi yüklənmiş naqilin elektrik sahəsinin enerjisinin artmasına sərf olunur. Onda sonsuzluqdan dq yükünü təklənmiş naqilə köçürülməsi zamanı xarici qüvvələrin gördükləri elementar iş
olar.
Onda naqilin potensialının 0-dan qədər artması üçün xarici qüvvələrin işi
təyin olunar.
Nəticədə yüklənmiş naqilin elektrik enerjisi
|
| |
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 6

Silindrik kondensator. Silindrik kondensator mərkəzi oxları eyni və radiusları , () olan iki nazik divarlı metaldan hazırlanmış silindirdən ibarətdir. Silindrlərin hündürlüyü onların oturacaqlarının radiuslarından çox böyük olmalıdır, yəni . Bu halda daxili silindrin yükünün xətti sıxlığı olar. Kondensatorun köynəkləri arasındakı elektrik sahəsi bu yükün hesabına yaranır. Yaranmış elektrik sahəsinin intensivliyi
təyin olunar. Silindirlər arasındakı potensiallar fərqi
buradan
olar.
Silindrik kondensatorun elektrik tutumu
təyin olunar.
Qeyd etmək lazımdır ki, tutumlarından əlavə kondensatorlar deşilmə gərhinliyi ilə xarakterizə olunurlar. Bu kondensatora tətbiq olunmuş gərginliyin elə qiymətidir ki, kondensatorun lövhələri arasındakı dielektrik daxilində elektrik boşalması baş verir.
Tətbiqindən asılı olaraq kondensatorlar batareya şəklində ardıcıl və ya paralel birləşdirilir.
Kondensatorlar ardıcıl birləşdirildikdə. Onların yükləri eyni olub batareyanın ümumi yükünə bərabər olur.
|
Şəkil 1
|
|
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 5

Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu
Download
181,5 Kb.
bet
5/13
Sana
30.12.2019
Hajmi
181,5 Kb.
#6600
Turi
Mühazirə
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
13
Buradan səthələr arasındakı potensiallar fərqi
Onda sferik kondesatorun tutumu
(6)
təyin olunar.
Download
181,5 Kb.
1
2
3
4
5
6
7
8
9
...
13
Download
181,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu
Download
181,5 Kb.
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 8

Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu
Download
181,5 Kb.
bet
8/13
Sana
30.12.2019
Hajmi
181,5 Kb.
#6600
Turi
Mühazirə
1
...
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Batareyanın ümumi yükü
təyin olunur.
Onda
Buradan
Deməli kondensatorlar batareya şəklində paralel birləşdirildikdə ümumi tutum ayrı- ayrı kondensatorların tutumlarının cəminə bərabərdir. Eyni tutumlu kondensatorlar paralel birləşərsə, yəni
olarsa, onda batareyanın ümumu tutumu
olar.
Download
181,5 Kb.
1
...
5
6
7
8
9
10
11
12
13
Download
181,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu
Download
181,5 Kb.
Mühazirə №18 Naqillərin elektrik tutumu - bet 3

Müstəvi kondensator. Müstəvi kondensator hər birinin sahəsi olan iki paralel yerləşən müstəvi keçirici lövhədən ibarətdir. Lövhələr arasındakı məsafəni d ilə işarə edək. Bu məsafə çox kiçik olduğundan lövhələr arasındakı elektrik sahəsini bircinsli sahə kimi qəbul etmək olar. Onda lövhələrdə olanelektrik yüklərinin səthi sıxlığı olarsa, lövhələ arasındakı elektrik sahəsinin intensivliyi
Ifadəsindən təyin olunar. Nəzərə alsaq ki, onda lövhələr arasındakı potensiallar fərqi
Teorem 2.  və  ,  vektorlarının xətti asılı olması onların komplanar olması üçün zəruri və kafi şərtdir.

4. Vektorların bazis üzrə ayrılışı

Teorem 2. və , vektorlarının xətti asılı olması onların komplanar olması üçün zəruri və kafi şərtdir.
4. Vektorların bazis üzrə ayrılışı.
Əgər vektoru , ... , vektorlarının xətti kombinasiyadırsa , yəni
= λ1 + ... + λn (1)
olduqda , həmdə deyilir ki , vektoru , ... , vektorları üzrə ayrılmışdır.
Xüsusi halda
= λ1 + λ2 (2)
= λ1 + λ2 + λ3 (3)
ola bilər.
► Tərif. Müstəvi üzərində yerləşən , koleniar olmayan və müəyyən ardıcıllıqla götürülən , vektorlarına həmin müstəvidə bazis deyilir.
Teorem 1. Müstəvi üzərində yerləşən, hər bir vektorunu bu müstəvi üzərində , bazisi üzrə
= λ1 + λ2 (4)
ayrılışını yazmaq olar və bu ayrılış yeganədir.
Isbatı. , vektorları koleniar olmadığından onların heç biri sıfır deyil. , və
vektorlarının başlanğıcını bir “ 0 ” nöqtəsinə köçürək;
E1 A
0 E2
vektorların toplama qaydasına görə
= 0 + 0 = λ1 + λ2
alarıq. Yəni (4) ifadəsini alarıq. Bunun üçün əksini fərz edək, yəni fərz edək ki,
başqa bir
= 1 + 2 (5)
ayrılışı da var. (4) və (5) –in fərqinə baxaq, onda
(1 - λ1 ) + (2 – λ2 ) = 0 (6)
olar.
5. Koordinat sistemi.
Tutaq ki, fəzada , , bazisi verilib , və bu bazis vektorlarının başlanğıc nöqtələrini fəzanın bir “ 0 ” nöqtəsinə köçürək. Onda fəzanın istənilən M-nöqtəsinin vəziyyətini 0-nöqtəsinə nəzərən təyin emək olar.
0-nöqtəsilə M nöqtəsini birləşdirən -vektorunun -lə işarə edib, onu M nöqtəsinin radius vektoru adlandıraq. -vektorunu isə , ,
bazislərinə görə ayrılışını yazmaq olar
M
0
= λ1 + λ2 + λ3 (1)
►
|
Mühazirəçi : R. F. D. dosent Orucova Rəna Üzeyir qızı Ədəbiyyat - bet 8

Tərif. 0 nöqtəsi və , , bazisi birlikdə fəzada Dekard koordinat sistemi
adlanır və 0 , , ilə işarə olunur. M –nöqtəsinin = radius-vektorunun
λ1 , λ2 , λ3 koordinatlarına M –nöqtəsinin həmin koordinat sistemində addun
koordinatları deyilir. Və M (λ1 , λ2 , λ3 )- ilə işarə olunur.
Əgər bazis vektorlar qarışılıqlı perpendikulyar olarsa və onların uzunluqları vahid
olarsa belə koordinat sisteminə düzbucaqlı Dekard koordinat sistemi deyilir.
y y
x z
0 0
x
1. Tutaq ki, fəzada
= ax + ay + az (ax + ay + az )
= bx + by + bz (bx + by + bz )
vektorları verilib.
λ = (λax + (λay) + (λaz)
onda
+ = ( ax bx ) + ( ay by ) + ( az bz )
olar.
2. Əgər = olarsa , onda ax = bx , ay = by , az = bz olar.
3. =
6. Yönəldici kosinuslar və vektorun uzunluğu.
Koordinatları ilə verilmiş
= ax + ay + az
Vektorunun modulunu (uzunluğunu) hesablamaq. Bu məqsədlə vektorunun baəlanğıcını koordinat başlanğıcına köçürmək və onun koordinat oxları üzərində ax = OP, ay = OQ, az = OR proyeksiyalarını tapaq. OP, OQ, OR parçaları üzərində düzbucaqlı paralelepiped qursaq, onun diqaonalı OM = olar.
Buradan:
z
R 2 =
az və ya
= (1)
M
0 Q ► Tutaq ki, vektorunun koordinat oxlarının
ax ay y müsbət istiqaməti ilə əmələ gətirdiyi bucaqlar
P – dır. Bu bucaqlar vektorunun yönəldici
bucaqları deyilir. vektorunun koordinat oxları
x Şəkil 1 üzərindəki ax , ay və az proyeksiyalarını
ax = , ay = , az =
kimi tapmaq olar.
Buradan:
= , , = (2)
və ya
= ,
= , (3)
= .
(2) bərabərliklərini kvadrata juksəldib tərəf-tərəfə toplasaq və (1) bərabərliyini nəzərə alsaq:
cos2 + cos2 + cos2 = 1 (4)
, və kəmiyyətlərinə vektorunun yönədici kosinusları deyilir. vektoru vahid vektor olarsa, onda
ax = , ay = , az = ,
yəni vahid vektorun yönəldici kosinusları onun uyğun koordinatlarıdır.
►Tutaq ki, M1 ( x1 , y1 , z1 ) və M2 ( x2 , y2 , z2 ) nöqtələri verilmişdir. Onda:
M 1 = x1 + y1 + z1
və
M 2 = x2 + y2 + z2 z
z M1
M
M1 M2
M1 M2
M 2
0 y 0 y
x
Şəkil 2 x Şəkil 3
Şəkildən aydındır ki,
= M 2 - M 1
və ya
= ( x2 – x1 ) + ( y2 – y1 ) + ( z2 – z1 ) (5)
Vektorun uzunluğu üçün tapdığımız (1) düsturuna əsasən:
=
Deməli, verilmiş M1 ( x1 , y1 , z1 ) və M2 ( x2 , y2 , z2 ) nöqtələri arasındakı məsafə
d = (6)
düsturu ilə hesablanar.
Mövzu 5
|
Azərbaycan kənd təSƏRRÜfati naziRLİYİ

DÖVRƏ QANUNLARI
Dövrə hissəsi və tam dövrə üçün Om qanunu
Plan
-
Dövrə qanunları. Dövrə hissəsi və tam dövrə üçün Om qanunu
2.Müqavimətlərin ölçülməsi
Ədəbiyyat
1.K.Quluzadə “Elektrotexnika, elektrik avadanlığı və sənaye elektronikası”
Maarif -1977
2.N.S.Axundov, M.V.Yolçuyev “Elektrotexnika və elektronika” ADPY.
Bakı- 2001
3.Б.А.Волынский и др. «Електротехника» Энергоиздат. Москва – 1987
4.А.Т.Блажкина « Общая електротехника » Энергоатомиздат.
Ленинград - 1986
DÖVRƏ QANUNLARI
Dövrə hissəsi və tam dövrə üçün Om qanunu
Qapalı dövrəni xarakterizə edən cərəyan,e.h.q. (gərginlik), müqavimət (keçiricilik) qanunu Om qanunudur.
Qapalı dövrənin A və B nöqtələri arasındakı potensiallar fərqinin
(gərginliyinin) həmin hissənin müqavimətinə nisbəti o hissədən
keçən cərəyanın qiymətinə bərabərdir. Bu dövrə hissəsi üçün Om
qanunudur.
Tam dövrə hissəsi üçün Om qanununda isə deyilir: dövrədən keçən cərəyan mənbəyin e.h.q. ilə düz dövrənin tam müqaviməti ilə tərs mütənasibdir.
- mənbəyin daxili müqatidir.
Müqavimətlərin ölçülməsi
Elektrik dövrələrində müqavimətlərin ölçülməsinin ən sadə üsulu ampermetrlə və voltmetrlə ölçmə üsuludur. Kiçik müqavimətlər sxem 1 ilə, orta və böyük müqavimətlər isə sxem 2 ilə ölçmək daha dəqiq nəticə verir.
Dövrənin müqaviməti bilavasitə Ommetrlə də ölçülə bilər.Qalvanometrin göstərişi 0 olanda.
Kirxhofun I qanunu
Kirxhofun I qanununa görə düyün nöqtəsindəki cərəyanların cəbri cəmi sıfıra bərabərdir.
Kirxhofun II qanuna görə qapalı dövrədə olan mənbələrin
e.h.q.-rinin cəbri cəmi gərginlik düşgülərinin cəbri cəminə bərabərdir.
Kirxhofun II qanunu.
Qapalı dövrənin qollarından keçən cərəyanlar.
Tərəf tərəfə toplasaq alarıq
Yəni
Kirxhofun qanunları metodu ilə mürəkkəb sabit cərəyan
dövrələrinin hesabı.
Bu metodla dövrələrin hesabatını aparmaq üçün
düyün nöqtələrinin sayı (K)-dan bir əksik Kirxhofun
birinci qanunu yazılır.Bu sxemdə 5 düyün nöqtəsi
var. Müqavimətlər və e.h.q.-lər məlum hesab edilir.
Hər kontur üçün Kirxhofun II qanunu tədbiq edilir.
Tənliklər birlikdə həll edilir və qollardan keçən cərəyanlar tapılır.
|
Şək. 2.11. IP-telefoniya - M. İ. MƏMMƏdov V. T. AĞAyev

İnternet-telefoniyada ötürücü xətt kimi İnternet kanalların- dan, IP-Telefoniya-da İnternet kanallarından və ya informasiya- nın ötürülməsi üçün xüsusi ayrılmış rəqəmsal kanallardan istifadə edilir1.
Mütərəqqi texnologiya olan İP telefonun kəşfi İsrailin Vokatel şirkətinə məxsusdur. 1995-ci ildə Vokatel şirkəti siqnal- ların rəqəm formasına çevrilməsində mövcud elmi nailiyyətlərin tətbiqi ilə kodek, kompüter və İP protokolundan istifadə edərək İnternet şəbəkəsi ilə danışıq siqnallarının verilməsinə nail olmuşdur. 1995-ci ildən başlayaraq İP telefon üçün səsin sıxıl- ması prosesində iki - GSM və TrueSpeech (DSP Group İnc.
1 http://az.wikipedia.org/wiki/%C4%B0P_telefoniya
Şirkəti), daha sonra isə SİP (Session İnitiation Protocol) proto- kolu təkmilləşdirildi.
Xarici ölkələrdə isə İP telefonun digər abbreviaturalarından: VoİP-Voice over İP və “İnternet-telefon” terminlərindən istifadə edilir.
Son illər ərzində respublikamızın telekommunikasiya şəbəkə- sində də İP telefon rabitəsindən istifadə edilir. Bütün bu amillər ondan xəbər verir ki, İP texnologiyası olduqca perspektivli bir informasiya verilişi sahəsidir. Əgər İP telefon rabitəsinin tarixinə nəzər salsaq görərik ki, onu tətbiq etmək üçün ilk cəhd 1983-cü ildə ABŞ-ın Massaçusets ştatının Kembric Universiteti tərəfindən göstərilmişdir. Həmin layihədə kompyuterlərin tərkibinə analoq səs siqnalına çevirərək paket şəklinə salan xüsusi avadanlıqlar daxil edilməsi nəzərdə tutulmuşdur. Bu layihə çərçivəsində Bolt Berankand Newman şirkətinin ABŞ-ın qərb və şərq hissələrində yerləşən ofisləri arasında İnternet şəbəkəsindən istifadə etməklə səs siqnal verilişinin təşkil olunmasına baxmayaraq, rabitə zamanı paketlərin itkisi və gecikməsi nəticəsində fasilələr yara- naraq səsin keyfiyyətini həddindən artıq aşağı salmışdır.
Netmetting.
Netmetting xidmət növü məsafədən asılı olmayaraq isti- fadəçilər arasında səs, mətn, video formasında
informasiya mübadiləsini, diaqram, qrafiklər və proqramlarla birgə işi təmin edir. Bu xidmət növündən video konfransların keçirilməsində, bir sıra televiziya kanalları (məs. CNN, NTV,
ORT və s.) xəbərlər verilişlərində hadisə
yerlərində olan müxbirlərlə “canlı video” əlaqə yaratmaq üçün, “tele-körpü” adlanan verilişlərdə istifadə olunur. Bu xidmətdən istifadə etmək üçün kompüterdə Netmetting proqramının olması vacib şərtdir.
İCQ xidməti.
İnternetin İCQ xidməti 1996-cı ildə 4 İsrail mütəxəssisinin yaratdığı İCQ proqramı ilə fəaliyyətə başlamışdır və o
bu gün geniş istifadə olunan elektron ünsiyyət
vasitəsindən biridir. İCQ proqramı istifadəçilərə real vaxtda başqa istifadəçilərlə ünsiyyət aparmağa imkan verir. Yeganə şərt, ünsiyyətdə iştirak edən istifadəçilərin kompüterlərində İCQ proqramı yüklənilməlidir. İCQ İNTERNET- peycer xidmətidir. Adi peycer xidmətindən fərqli olaraq əlaqə iki tərəflidir. Sadə və rahat interfeys həmsöhbəti axtarıb tapmaq (yaşayış yerinə, adına, yaşına, maraq dairəsinə görə və s.) və ona söhbətə qatılması üçün məlumat vermək vasitəsinə malikdir.
|
Topshiriq shundan iboratki, O’zbekistondagi xususiy kompaniyalardan birini tanlab brendni loyihalash algoritmi

Topshiriq
shundan iboratki, O’zbekistondagi xususiy
kompaniyalardan birini tanlab brendni loyihalash
algoritmi
asosida detallarigacha tafsilotlarini ochiqlab
berishingiz talabi
qo’yilgan.Har bir talaba alohida-alohida
kompaniyani tanlab
olib, uni brendni loyihalash algoritmi jadvalidagi har
bir ustun
bo’yicha tartib bilan yoritib berishingiz kerak bo’ladi.Bu
topshiriqni bajarish uchun ochiq ma’lumotlardan yoki
kompaniya marketing bo’limidan so’rab bilishingiz mumkin.
Baholash Jami:5
Brendni loyihalash algoritmiga mos tushishi-2
Har bir ustundagi mavzuga muvofiq kelishi kontentga-2
Himoya qilish-1