nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sodda atroflama chiziqlar va to’ldirishlar

Corel kompaniyasi CorelDRAW Graphics
Suite dasturlar to’plamini rivojlantirish yo’lida
ko’plab
ishlar
olib
bormoqda,
CorelDRAW
Graphics Suite X3/X4 dasturlar to’plamlari
shular
jumlasidandir.
Kompaniya
mutaxassislarining
ta‘kidlashicha,
bu
dasturlarda
o’nlab sezilarli
o’zgarishlar va yuzlab qo’shimchalar kirirtilgan.
Bu o’zgarishlar dasturni haqiqatdan ham yanada yaxshilanishiga olib
keldi,
ayniqsa
dasturni
endi
ishlatishni
boshlagan
foydalanuvchilar uchun qulayliklar ko’paydi.
2 5 yil CorelDRAW foydalanuvchilari
uchun alohida
ahamiyatli bo’ldi. Dasturning birinchi rasmiy ruscha versiyasi-
CorelDRAW Graphics Suite 12 Russian Edition dasturlar to’plami
ishlab chiqarildi.
CorelDRAW dasturi ishlab chiqaruvchilari ham odatda
pikselli
tasvirlarni
dpi
larda o’lchashadi, shuning uchun ushbu
qo’llanmada ham o’lchovlar
dpi
larda beriladi.
CorelDRAW dasturi asosan vektorli tasvirlar yaratish va
ular bilan ishlashga mo’ljallangan bo’lsada,
unda rastrli tasvirlar
bilan ham ishlash mumkin.
Vektorli tasvir deb, faqat yaqqol ajratilgan nuqta (tugun)lar
va
bu nuqtalarni qandaydir qonunlarga asosan tutashtiruvchi
chiziqlarlardan tashkil topgan tasvirga aytiladi.
Vektorli
figuralar
bo’yalgan
(ichki
tomondan)
qism
va
chegaraga (tashqi tomondan o’rab turuvchi bo’yalgan chiziq) ega bo’lishi
mumkin (2.1-rasm).
Chegara bo’yalgan qism
Vektorli
tasvirning
ichki
va
tashqi
qismlari
CorelDRAW dasturida
yaratilgan hujjatlarda
OLE
(
Object
Linking and Embedding
— ob‘yektlarni bir-biriga bog’lash va joriy
qilish)
texnologiyasi orqali
yaratilgan
maxsus
ob‘yektlar
ham
ishlatilishi mumkin. Bunday ob‘yektlarni o’zgartirish uchun, ob‘yekt
ustiga ikki marta sichqoncha chap tugmasini bosish orqali bu
ob‘yekt yaratilgan dasturni ochib o’zgartirish mumkin.
АСОСИЙ - download

|
Qidiruv: АСОСИЙ | Асосий кисм 245,63 Kb. 6 | o'qib | | Reja: Йўл инфратузилмасининг моҳияти ва асосий тушунчалари 22,94 Kb. 3 | o'qib | | Microsoft Word 2017-машинасозликда пайвандлаш ва таъмирлашнинг асосий услублари doc 1,57 Mb. 82 | o'qib | | Электрон дарслик таркиби ва даражалари Elektron darslik turlari va darajalari Асосий атамалар, тушунчалар ва таърифлар 111,19 Kb. 5 | o'qib | | Тадбирларнинг самарадорлигининг асосий кўрсаткичлари. Иш шароити ва меҳнат муҳофазаси тадбирларининг ижтимоий-иқтисодий самарадорлигини баҳолаш усуллари 0,99 Mb. 4 | o'qib | | R e j a: Аутентификатсия жараёнларида асосий тушунчалар Key words(en): Identification, authentication, accounting, authorization, impersonation, replay, forсed delay 263,1 Kb. 3 | o'qib | | 3-маъруза. Дастгоҳларнинг асосий қисмларини ишлаб чиқариш технологияси Uchinchidan, dastgohni o’rnatish ya’ni uning geometrik aniqligini ta’minlash, shuningdek bu 221,56 Kb. 2 | o'qib | | Семинар машғулотлари 10 с Мустақил таълим 50c Асосий дарсликлар ва қўлланмалар A. G. Eshimbetov, A. X. Xaitboev, S. A. Mauvlyanov, X. S. Toshov. Kompyuter kimyosi. 2015, 154 b Семинар 0,96 Mb. 6 | o'qib | | Кимёвий технология асосий жараён ва курилмалари Vakuum-nasos atmosfera bosimidan kichik bo`lgan bosimlarda gazlarni so`rib olish uchun 2,81 Mb. 22 | o'qib | | Кимёдаги асосий қонуниятлар A har qanday murakkab moddaning tarkibi, qaysi usul bilan olinishidan qat’iy nazar, bir XIL bo’ladi 118,5 Kb. 2 | o'qib | | Маьруза №1 “Тизимли дастурлаш” фанинг асосий тушунчалар ва таьрифлар Alfred V. Aho, Monica S. Lam, Ravi Sethi, Jeffrey D. Ullman. Compilers: Principles, Techniques, and Tools (2nd Edition) 1,24 Mb. 4 | o'qib | | Развитие сотрудничества в области туризма между странами Internet ва телекоммуникация технологиялари туфайли "реал вақт" режимида алоқа қилиш мумкин бўлди. Бу глобаллашув жараёнларининг асосий натижаларидан биридир 2,34 Mb. 13 | o'qib | | Компьютер тизими ва тармоқларида ишлатиладиган асосий техникавий ҳимоялаш воситаларни таҳлил этиш Apparat xavfsizligi bu jismoniy qurilmalarni korporativ tizimlarga ruxsatsiz kirishni osonlashtiradigan tahdidlardan himoya qilish 1,38 Mb. 7 | o'qib | | Компьютер тармогининг асосий тушунчалари Kompyuter tizimlari va telekommunikatsiyalar fanining maqsad va vazifalari. Kompyuter tarmoqlari, tarmoqlarni tashkillashtirishning umumiy printsiplari. Asosiy tushunchalar va terminologiya. Ma’lumotlar va axborotlar 464,48 Kb. 5 | o'qib | | 1-Амалий машғулот ims манзиллаштиришни ўрганиш машғулотнинг мақсади Tcp/ip тармоқларида адреслашни асосий турлари, ip адрес структураси, ipv6 ни афзалликларини ўрганиш ва синфлар бўйича адреслаш усулларини ўзлаштириш 218,14 Kb. 7 | o'qib |
| |
Virtual mashina - Reja: Ko'pprotsessorli operatsion tizimlar

|
Reja: Ko'pprotsessorli operatsion tizimlar
|
bet | 6/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,99 Mb. | | #230249 |
Bog'liq KpQIyCZvOpxEUCuzbjbn6FaLVMkgAXJvbqTYIn4CVirtual mashina
Virtual mashina (VM) - bu dasturlarni ishga tushirish va ilovalarni joylashtirish uchun jismoniy kompyuter o'rniga dasturiy ta'minotdan foydalanadigan hisoblash resursi. Bir yoki bir nechta virtual "mehmon" mashinalari jismoniy "xost" mashinasida ishlaydi. Har bir virtual mashina o'zining operatsion tizimini boshqaradi va boshqa VMlardan alohida ishlaydi, hatto ularning barchasi bitta xostda ishlayotgan bo'lsa ham. Bu shuni anglatadiki, masalan, virtual MacOS virtual mashinasi jismoniy shaxsiy kompyuterda ishlashi mumkin.
Virtual mashina jismoniy mashinaning operatsion tizimidagi har qanday boshqa ilovalarga o'xshash dastur oynasida jarayon sifatida ishlaydi. Virtual mashinani tashkil etuvchi asosiy fayllarga jurnal fayli, NVRAM sozlamalari fayli, virtual disk fayli va konfiguratsiya fayli kiradi.
Virtual mashinalar qanday ishlaydi?
Virtual mashinalarni boshqarish va saqlash oson va ular jismoniy mashinalarga nisbatan bir qator afzalliklarga ega:
VM lar bitta jismoniy kompyuterda bir nechta operatsion tizim muhitini ishga tushirib, jismoniy joy, vaqt va boshqaruv xarajatlarini tejaydi.
Virtual mashinalar yangi operatsion tizimga o'tish xarajatlarini kamaytiradigan eski ilovalarni qo'llab-quvvatlaydi. Misol uchun, mehmon operatsion tizimi sifatida Linux distributivini boshqaradigan Linux virtual mashinasi Windows kabi Linux bo'lmagan operatsion tizimda ishlaydigan xost serverida mavjud bo'lishi mumkin.
VMlar, shuningdek, integratsiyalashgan falokatni tiklash va ilovalarni tayyorlash imkoniyatlarini taqdim etishi mumkin.
Virtual mashinalarning afzalliklari
Virtual mashinalar jismoniy mashinalarga nisbatan bir qator afzalliklarga ega bo'lsa-da, ba'zi kamchiliklari ham mavjud:
Bir jismoniy mashinada bir nechta virtual mashinalarni ishga tushirish, agar infratuzilma talablari bajarilmasa, beqaror ishlashga olib kelishi mumkin.
Virtual mashinalar to'liq jismoniy kompyuterga qaraganda kamroq samarali va sekinroq ishlaydi. Aksariyat korxonalar tegishli afzalliklar va kamchiliklarni muvozanatlash uchun jismoniy va virtual infratuzilma kombinatsiyasidan foydalanadilar.
Virtual mashinalarning kamchiliklari
- Modern Operating Systems (4th Edition) 4th Edition – Andrew S. Tanenbaum, Herbert Bos – Pearson April 2014 – 1136 pages.
- Operating System Concepts, Binder Ready Version 9th Edition - Abraham Silberschatz, Peter B. Galvin, Greg Gagne – Wiley January 2013 – 919 pages.
- Einar Krogh. An Introduction Windows Operating System. 2-nd edition, 2017 – 137 pages.
- Linux with Operating System Concepts – Richard Fox – CRC Press 2015 – 688 pages.
Adabiyotlar
THANK YOU
|
| |
Ko'p protsessorli operatsion tizimlarning afzalliklari

|
Ko'p protsessorli operatsion tizimlarning afzalliklari
|
bet | 2/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,99 Mb. | | #230249 |
Bog'liq KpQIyCZvOpxEUCuzbjbn6FaLVMkgAXJvbqTYIn4CKo'p protsessorli operatsion tizimlarning afzalliklari Ko'p protsessorli operatsion tizimlarning afzalliklari
Ko'tarilgan ishlov berish quvvati: Bir nechta protsessorlardan foydalangan holda, ko'p protsessorli operatsion tizim bir vaqtning o'zida ko'proq vazifalarni bajarishi mumkin va shu bilan uning umumiy ishlov berish quvvatini oshiradi.
Ishonchliligi yaxshilandi: Agar protsessorlardan biri ishlamay qolsa, qolganlari tizimning ishlashini ta'minlab, qayta ishlashni davom ettirishi mumkin.
Masshtablilik: Ko'p protsessorli operatsion tizimlar ish yuki talablariga qarab kattalashishi yoki kichrayishi mumkin.
Resurslarni yaxshiroq boshqarish: Ko'p protsessorli operatsion tizimlar resurslarni samaraliroq boshqarishi mumkin, bu har bir vazifaning samarali ishlashi uchun zarur bo'lgan resurslarni olishini ta'minlaydi.
Ko'p protsessorli operatsion tizimlarning kamchiliklari: Ko'p protsessorli operatsion tizimlarning kamchiliklari:
Murakkablikning kuchayishi: Ko'p protsessorli operatsion tizimlar bir protsessorli tizimlarga qaraganda murakkabroq bo'lib, ularni loyihalash va amalga oshirishni qiyinlashtiradi.
Yuqori xarajat: Ko'p protsessorli tizimlar odatda bitta protsessorli tizimlarga qaraganda qimmatroq bo'lib, ularni kichikroq tashkilotlar uchun kamroq qulay qiladi.
Quvvat iste'molining oshishi: Ko'p protsessorli tizimlar bir protsessorli tizimlarga qaraganda ko'proq quvvat sarflaydi, bu esa yuqori energiya xarajatlariga olib kelishi mumkin.
Ko'p darajali tizimlar
Ko'p darajali tizimlar operatsion tizimlar bo'lib, ular har biri o'ziga xos to'plamga ega bo'lgan bir nechta abstraksiya qatlamlaridan iborat.
Ko'p darajali tizimlarning bir nechta turlari mavjud. Eng keng tarqalganlardan ba'zilari:
Ko'p vazifali operatsion tizimlar: Bu tizimlar xotira va protsessor vaqti kabi tizim resurslarini bo'lishib, bir vaqtning o'zida bir nechta ilovalarning ishlashiga imkon beradi.
Virtual mashina tizimlari: Bu tizimlar bir nechta operatsion tizimlarni bitta jismoniy mashinada, har biri o'zining izolyatsiya qilingan muhitida ishlashiga imkon beradi.
Taqsimlangan tizimlar: Bu tizimlar bir nechta kompyuterlarning yagona tizim sifatida birgalikda ishlashi, resurslarni va qayta ishlash quvvatini almashish imkonini beradi.
|
| |
Ko'p darajali tizimlarning afzalliklari

|
Ko'p darajali tizimlarning afzalliklari
|
bet | 3/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,99 Mb. | | #230249 |
Bog'liq KpQIyCZvOpxEUCuzbjbn6FaLVMkgAXJvbqTYIn4CKo'p darajali tizimlarning afzalliklari
Resurslarni boshqarishning takomillashtirilgani: Ko‘p darajali tizimlar tizim resurslaridan samaraliroq foydalanish imkonini beradi, har bir vazifa samarali ishlashi uchun zarur bo‘lgan resurslarni olishini ta’minlaydi.
Moslashuvchanlikning oshishi: Ko'p darajali tizimlar bir darajali tizimlarga qaraganda ko'proq moslashuvchan bo'lib, o'zgaruvchan ehtiyojlarga yuqori darajada moslashish imkonini beradi.
Yaxshilangan xavfsizlik: Ko'p darajali tizimlar tizimning turli qatlamlarini bir-biridan ajratib, zararli dasturlarning bir qatlamdan ikkinchisiga tarqalishining oldini olish orqali yaxshiroq xavfsizlikni ta'minlashi mumkin.
Ko'p darajali tizimlarning kamchiliklari:
Murakkablikning kuchayishi: ko'p darajali tizimlar bir darajali tizimlarga qaraganda ancha murakkab, bu ularni loyihalash va amalga oshirishni qiyinlashtiradi.
Yuqori xarajat: Ko'p darajali tizimlar odatda bir darajali tizimlarga qaraganda qimmatroq bo'lib, ular kichikroq tashkilotlar uchun qulayligi unchalik sezilmaydi.
Ko'tarilgan qo'shimcha xarajatlar: Ko'p darajali tizimlar abstraktsiyaning qo'shimcha qatlamlarini boshqarish uchun ko'proq tizim resurslarini talab qiladi, bu esa qo'shimcha xarajatlarning oshishiga va tizim unumdorligini pasayishiga olib keladi.
Ko'p darajali tizimlar zamonaviy hisoblashning muhim qismidir. Ular tizim resurslaridan samaraliroq foydalanish, moslashuvchanlikni oshirish va xavfsizlikni mustaxkamlash imkonini beradi. Ko'p bosqichli tizimlardan foydalanishda ba'zi kamchiliklar mavjud bo'lsa-da, ular beradigan afzalliklar ularni zamonaviy hisoblashning muhim tarkibiy qismiga aylantiradi. Biz tobora ko'proq texnologiyaga tayanishda davom etar ekanmiz, ko'p bosqichli tizimlar tobora o'sib borayotgan raqamli dunyomiz talablariga javob berishda muhim ahamiyat kasb etadi.
Mainframe operatsion tizimlari
Katta kompyuter - bu yirik tashkilotlar uchun murakkab hisoblash vazifalarini bajarish uchun mo'ljallangan katta, kuchli kompyuter. Mainframe operatsion tizimlari ushbu kompyuterlarda ishlash uchun maxsus ishlab chiqilgan bo'lib, ma'lumotlar va ilovalarni boshqarish uchun kuchli va moslashuvchan platformani ta'minlaydi.
|
| |
Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish

|
Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish
|
bet | 2/3 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 8,95 Kb. | | #259595 |
Bog'liq Texnika madaniyati-azkurs.org1. Tabiat Qonunlarini -»tabiiy-muvofiQ» tamoyili asosida tushuntirishga asoslanish; 2. Insonni muammolar markazi Qilib olish (antropotsentrizm) – insonga tabiatning toji sifatida Qarash; 3. AQliy tafakkur (Rasionalizm)- inson idrok va zakovat orQali atrof muhitni, o‘z-o‘zini biladi deb hisoblash; Inson nimasi bilan yerdagi boshQa barcha narsalardan farQ Qilib xudoga yaQinlasha oladi, inson Qanday fazilatlarga ega? Insonparvarlik g‘oyalarining rivojlanishi dunyo va insonning diniy konsepsiyasi buzilishiga va XVIII asrda inson shaxsining o‘zini Qadrlash haQidagi ta’limot paydo bo‘lishiga olib keldi. Gumanistlar o‘z ta’limotining ishonch mezoni deb emprik-tajriba va rasionallikni hisobladi. Bu xulosa ularni cherkovni Reformatsiya Qilish (M. Lyuter, J. Kalvin), utopik sotsializm (T. Mor, T. Kampanella) va ijtimoiy pragmatizm (N. Makkiavelli) kabi g‘oyalarni nazariy asoslashga olib keldi. Uyg‘onish davri gumanistlari dunyo va inson paydo bo‘lishidagi ilohiy g‘oyalarni butunlay inkor Qilmadi, balki olam doimiy va Qat’iy Qonunlarga muvofiQ ravishda bunyodga kelishini tasdiQladilar. Idrok insonga shuning uchun berilganki, idrok yordamida inson bu Qonunlarni tushunib o‘z jamiyatlarini tuzishlarida Qo‘llashi yerda baxtning Qaror topishiga garov bo‘lib oxiratini ham obod Qilishlari mumkin. Inson tabiat Qonunlariga mos ravishda rivojlanuvchi tabiatan aQlli mavjudot hisoblanib, nafaQat moddiy dunyo markazida turadi, u shuningdek, badiiy tushunish va tasvirlash ob’ektining asosi hamdir. Antropotsentrizm, rasionalizm, ssientizm Uyg‘onish davri madaniyati yaratgan asosiy Qadriyatlar keyingi asrlar Yevropa madaniyati asosini belgiladi. Uning keng rivojlanishi natijasida XVII asrda «ilmiy inQilob», XVIII asrda Ma’rifatparvarlik g‘oyalarining tarQalishi va sanoat inQilobi boshlanishiga, nihoyat, XIX-XX asrlar davomida madaniyatning klassik texnikaviy shaklidagi yutuQlarga olib keldi. XVII asrda fan Yevropaliklar hayotiga, jamiyat ishlab chiQarishining barcha tizimlarini rivojlantirish va me’yorida faoliyat ko‘rsatishning tabiiy va zaruriy sharti bo‘lib maxsus ijtimoiy institut sifatida jadal kirib keldi. Davlat bu turdagi faoliyatning barcha Qiyinchiliklarini o‘zining zimmasiga oldi. XVII asrda ilmiy inQilob matematika va mexanikada sodir bo‘lib, aniQ fanning ikki yo‘nalishi, ya’ni, aksiomatik va tajribaviy faoliyatlar birlashdi. Zamonaviy fanda eksperiment (tajriba) bilishning usuli va Quroli sifatida nazariy fanning antik va o‘rta asrlar shaklida tubdan farQ Qiladi. Eksperimentga tayanuvchi olim antik davr donishmand-faylasufi yoki o‘rta asrlardagi ilohiyotshunosdan farQli olamga mutlaQo boshQacha munosabatni o‘ziga tanladi. U sodir bo‘layotgan hodisalarni kuzatish va mushohada Qilishdan tabiatni ehtiyojiga mos tarzda o‘zgartiruvchiga aylandi va o‘zining sirlarini namoyon Qildi.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari 55 Nazorat savollari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari 55 Nazorat savollari
Download
1,03 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
27.11.2023
Hajmi
1,03 Mb.
#106181
Download
1,03 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari 55 Nazorat savollari
Download
1,03 Mb.
Matnni ko'rish
Mijoz-server modelini - Reja: Ko'pprotsessorli operatsion tizimlar

|
Reja: Ko'pprotsessorli operatsion tizimlar
|
bet | 5/6 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,99 Mb. | | #230249 |
Bog'liq KpQIyCZvOpxEUCuzbjbn6FaLVMkgAXJvbqTYIn4CMijoz-server modelini
Mijoz-server modeli - bu hisoblash arxitekturasi bo'lib, unda vazifalar ikki turdagi kompyuterlar: mijozlar va serverlar o'rtasida bo'linadi. Mijoz - bu serverdan xizmatlar yoki resurslarni so'raydigan kompyuter yoki qurilma, server esa ushbu xizmatlar yoki resurslarni taqdim etuvchi kompyuter yoki qurilma.
Mijoz-server modeli zamonaviy hisoblashda keng qo'llaniladi va u ko'plab tarmoq tizimlari va ilovalarining asosini tashkil qiladi.
Mijoz-server modelining asosiy komponentlari:
Mijozlar serverdan xizmatlar yoki resurslarni so'raydigan qurilmalar yoki kompyuterlardir. Ular ixtiyoriy turdagi PC kompyuterlar bo'lishi mumkin. Mijozlar odatda server bilan bog'lanish va xizmatlar yoki resurslarni so'rash uchun foydalaniladigan mijoz dasturiy ta'minotidan foydalanadilar. Mijoz dasturlariga misollar orasida veb-brauzerlar, elektron pochta mijozlari va fayl uzatish mijozlari kiradi.
Mijozlar
Serverlar - bu mijozlarga xizmatlar yoki resurslarni taqdim etadigan qurilmalar yoki kompyuterlar. Ular maxsus server mashinalari yoki kattaroq xost mashinasida ishlaydigan virtual mashinalar bo'lishi mumkin. Serverlar odatda resurslar yoki xizmatlarga kirishni ta'minlash va boshqarish uchun foydalaniladigan server dasturiy ta'minotidan foydalanadilar. Server dasturlariga misol sifatida veb-serverlar, elektron pochta serverlari va fayl serverlari kiradi.
Serverlar
Mijoz-server modelining asosiy komponentlari:
Tarmoq - bu mijozlar va serverlarni bir-biriga bog'laydigan aloqa kanali. Bu mahalliy tarmoq (LAN) yoki keng tarmoq (WAN) bo'lishi mumkin va u simli yoki simsiz bo'lishi mumkin. Tarmoq mijozlarga server bilan bog'lanish va xizmatlar yoki resurslarni so'rash uchun vositalarni taqdim etadi.
Tarmoq
Mijoz-server modelining asosiy komponentlari:
Mijoz-server modeli - bu resurslarni samarali boshqarish va tarqatish imkonini beruvchi kengaytiriladigan arxitektura. Mijozlar va serverlarning rollarini ajratib, bu maxsus serverlarga og'ir ishlov berish vazifalarini bajarishga imkon beradi, mijozlar esa engil bo'lib qolishi va faqat foydalanuvchi interfeysi va taqdimot qatlamini boshqarishi mumkin.
Amaldagi mijoz-server modeli misollari veb-sahifalarni ko'rish, elektron pochta va fayl almashishni o'z ichiga oladi. Agar foydalanuvchi veb-brauzerni ochsa va veb-saytga kirsa, brauzer mijoz sifatida ishlaydi va veb-serverdan ma'lumotlarni so'raydi.
Keyin server so'ralgan ma'lumotlarni mijozga qaytarib yuboradi, bu esa uni foydalanuvchiga ko'rsatadi. Xuddi shunday, foydalanuvchi elektron pochta xabarini yuborganda, elektron pochta mijozi mijoz sifatida ishlaydi va elektron pochta serveriga elektron pochta xabarini yuboradi, u xabarni saqlaydi va so'ralganda uni qabul qiluvchining elektron pochta mijoziga etkazib beradi.
Umuman olganda, mijoz-server modeli zamonaviy hisoblashda asosiy tushuncha bo'lib, tarmoq tizimlari va ilovalarini loyihalash va amalga oshirishda hal qiluvchi rol o'ynaydi.
|
| |
15- labaratoriya ishi raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy usullari va vositalari ishning maqsadi

|
15- labaratoriya ishi raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy usullari va vositalari ishning maqsadi
|
Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 459,54 Kb. | | #122922 |
Bog'liq 15-labaratoriya IAKT
15- LABARATORIYA ISHI
RAQAMLI IQTISODIYOTDA AXBOROT XAVFSIZLIGINI TA’MINLASHNING ZAMONAVIY USULLARI VA VOSITALARI
Ishning maqsadi: Axborot xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy usullari va vositalari bilan ishlash ko‘nikmasini hosil qilish.
Kerakli apparat va dasturiy ta’minotlar: kompyuter, Windows operatsion tizim, MS Office dasturlari.
Nazariy qism: Iqtisodiyotning turli subyektlari oʻrtasida raqamli oʻzaro oʻta bogʻliqlik sharoitida xavfsiz axborot muhitini yaratish barqaror raqamli iqtisodiyotni shakllantirishning ajralmas elementiga aylanadi. Axborot xavfsizligi nuqtai nazaridan koʻplab raqamli texnologiyalar orasida katta ma’lumotlar, buyumlar interneti va sun’iy intellekt texnologiyalari boshqarilishi murakkab boʻlgan yoʻnalishlar hisoblanadi.
Iqtisodiyotni raqamlashtirish sharoitida axborot xavfsizligiga tahdidlar sonining ortib borishi raqamli texnologiyalardan foydalanishning doimiy ravishda murakkablashuvi va takomillashuvi bilan bogʻliq. Soʻnggi yillarda yirik tashkilotlarda boʻlgani kabi kichik tashkilotlarning biznes faoliyatiga nisbatan ham tez-tez va jiddiy axborot xujumlari uyushtirilmoqda.
Laboratoriya ishini mustaqil bajarish uchun topshiriqlar:
1-Topshiriq. Windows operatsion tizimida yashirin papka yarating.
2-Topshiriq. MS Excel dasturida berilgan jadvaldagi kiritilgan summalarni, matnlarni va hisoblanadigan formulani ko‘rinmas holatga keltiring.
3-Topshiriq. MS Word dasturida yaratilgan hujjatni parollashni ko‘rsating.
Laboratoriya ishi hisobotining tarkibi:
1. Ish stolida o‘z familiyangiz va guruh nomi bilan papka oching.
2. Papka ichida – MS Wordda matnli hujjat “ism_laboratoriya_13” nomi bilan hujjat (hisobot) yarating.
3. Hisobot titul varag’ini yarating. (namuna keltirilgan)
4. Yaratilgan hujjatga talablar:
-hisobotda laboratoriya mavzusi va bajarilgan ishlar ketma ketligi keltiriladi va yakunida bajarilgan ish bo‘yicha qisqacha xulosa yoziladi.
-hisobotda tayyorlanadigan matn Times New Roman shriftida 14- o‘lchamida bo‘lishi kerak.
-laboratoriya ishini qabul qiluvchi o‘qituvchini familiyasi va ismi aniq ko‘rsatilishi kerak.
-talaba familiyasi , ismi, guruhi va yo’nalishi aniq ko‘rsatilishi kerak.
5.Hisobotni talaba o‘zini elektron pochtasiga (mail)ga saqlaydi. O‘qituvchi talab qilganda o‘qituvchi elektron pochtasiga yuboradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
15- labaratoriya ishi raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta’minlashning zamonaviy usullari va vositalari ishning maqsadi
|
Yo‘l ishlari texnologiyasini loyihalashtirish bo‘yicha ko‘rsatmalar

|
Yo‘l ishlari texnologiyasini loyihalashtirish bo‘yicha ko‘rsatmalar
|
bet | 2/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #229389 |
Bog'liq kurs ishi maqsud aka ao gachaYo‘l ishlari texnologiyasini loyihalashtirish bo‘yicha ko‘rsatmalar
Bosqich (kurs) ishini bajarishda talabalar “Darcha” vaqtida va “Darcha” dan keyin asosiy ishlarni bajarish texnologiyasi ishlab chiqiladi. Bunda talaba uning tomonidan normative ishchi texnologiya jarayoni (NITJ) asosida ishchi texnologiya jarayoni (ITJ) lavhasini loyixalashtirildi.
ITJ ni loyihalashtirishga kirishganda, dastlabki ma’lumotlarga mos NITJ ni tanlab olish zarur (1,2,6) bo‘lib, uni qo‘llagan holda ITJ ni loyihalashtirish lozim. Bunda shuni xisobga olish kerakki, NTJ da asosiy ishlar sanoatining mumkin bo‘lgan ba’zi texnologiya sxemalari xisobga olinmagan, masalan, ba’zi NTJ larda (1,2) faqat VPO-3000 ko‘zda tutiladi.
NITJ ni tanlab olishda quydagi ko‘rsatkichlar hisobga olinadi:
Yo‘lning ustki qurilmasi turi (muvozanatlovchining turi ta’mirdan avval va keyin yo‘ldagi shpallar xili, relslar uzunligi) – loyihalanayotgan to‘la ta’mirlash turi.
Ta’miralash vaqtida qo‘llaniladigan yo‘l mashinalari (shag‘al tozalovchi ShOMD, RM-80, VPO3000, Duomatik 08-32 va x.k.)
Quyida esa belgilangan uchastkada yo‘lning yo‘lni to‘la ta’mirlanishi ishchi texnologiya jarayonini tashkil etish bo‘yicha ko‘rsatmalar keltiriladi. Rels qismlarini yig‘ish bo‘yicha ko‘rsatmalar keltiriladi. Rels qismlarini yig‘ish bo‘yicha yo‘l – ishlab chiqarish bazasidagi ishlarni mazkur kurs ishi qamrab olmaydi, shuning uchun oraliq maxkamlash turi xisobga olinmaydi.
Yo‘l ustki qurilmasini tuzilishi
Talaba 1-jadvalni to‘ldiradi.
1-Jadval
Yo‘l ustki qurilmasining tuzilishi
Ko‘rsatkichlar
|
O‘lchov birligi
|
Ta’mirgacha
|
|
|
| |
Fazoviy fanlarda masshtab va tiniqlikning ahamiyati

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
60
past darajada olinadi (1:100 dan 1:10000 gacha). Koʻpincha bunday kartalar
ishchi kartalar hisoblanadi. Kichik miqyosdagi kartalarda obyektlar kichikroq
koʻrinishda boʻlib, odatda davlatlar, viloyatlar yoki global masshtabda boʻladi
(1:100000 dan 1:5000000 gacha). Koʻpincha siyosiy kartalar yoki global
miqyosdagi oʻzgarishlar, yoki biron-bir hodisani tasvirlashda kichik masshtabli
kartalar qoʻllaniladi. Katta va kichik masshtabli kartalarning sonlari turlicha
koʻrsatilgan. Bundan tashqari, odatda 1:500000 masshtabli kartadan ajratib
olingan 1:25000 li karta kichik masshtabli kartadan ajratilgan katta masshtabli
karta deb ham yuritiladi.
Geoaxborot tizimida ma’lumotlarni toʻplashda va kelgusida ularni
foydalanuvchiga yetkazib berishda sifatli ko’rsatib bera olish muhim ahamiyat
kasb etadi. Koʻrsatib bera olish xususiyatlari jumlasiga kiruvchi aniqlik
(accuracy), GATga koʻra tiniqlik (inglizcha
resolution, ruscha
разрешение
soʽzidan olingan) muhim xususiyatdir. Bu sifat, oʻz navbatida, fazoviy, spektral
va vaqtli boʻlimlarga boʻlinadi. Masofadan zondlashda qoʻllaniladigan barcha
sensorlar mana shu uch sifat koʻrsatkichlari doirasida ish olib boradi va ma’lumot
saqlanish hajmi, qayta ishlash jarayoni hamda toʻlqin uzunligiga qarab bu uch
boʻlimda sensorlar ishlatilishi ham oʻzgarib turadi.
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
58
Hozirgi an’anaviy qogʻoz koʻrinishidagi
kartalarda joyning relyefi,
joylashgan oʻrni va yuzasi kabi ma’lumotlar bilan birga qoʻshimcha
diagrammalar, jadvallar ham kiritilgan. Lekin qogʻoz kartaga koʻp miqdor va
oʻlchamda jadval, diagramma va boshqa ma’lumotlarni kiritib boʻlmaydi, chunki
bunday ulkan miqyosdagi ma’lumotlar tushunmovchilikka olib kelishi mumkin.
Tavsifiy ma’lumotlar - Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari 55 Nazorat savollari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
59
oʻlchamli makonda tarqalishi va oʻlchash imkoniyatini ham fazoviy
tushunchasiga kiritishimiz mumkin. Geoaxborot tizimida fazoviy tushunchasi
kartadagi joyga nisbatan qoʻllaniladi.
Geofazoviy ma’lumotlar esa “
geospatial data” deb yuritiladi va u
geografik va fazoviy ma’lumotlar tushunchalarining yigʻindisidan tashkil topgan
boʻlib, fazoviy ma’lumotlar bilan bir xil tushuniladi. AQSH ning Geologik
tadqiqot agentligi bergan ta’rifga koʻra, bu ikkala tushunchani bir xil ma’noda
tushunish ma’qul hisoblanadi va ular bir-birining oʻrnida qoʻllaniladi.
Geofazoviy ma’lumotlar odatda koordinatalar, topologiyalar koʻrinishida
saqlanadi va ular asosida kartalar ishlab chiqiladi. Bu tushuncha asosan
geoaxborot tizimida qoʻllaniladi va olishga, boshqarishga hamda tahlil etishga
moʻljallangan boʻladi. Geofazoviy ma’lumotlar geoaxborot tizimini boshqa
axborot tizimlaridan ajratib turadi.
Geofazoviy ma’lumotlar, oʻz navbatida, tizimda ikki turga boʻlinadi, ya’ni
vektor va rastr ma’lumotlar.
Geofazoviy ma’lumotlarni tushunishimiz uchun yoʻlni misol qilib olish
mumkin. Yoʻlni tasvirlash uchun uning joylashuvini (qayerda) va tavsifi
(uzunligi, nomi, tezligi, cheklovi, yoʻnalishi)ni koʻrsatamiz. Yoʻlning joylashuvi,
shakli yoki geometriyasi fazoviy ma’lumot deb atalsa, uning tavsifi tavsifiy
ma’lumot yoki atribut ma’lumot deyiladi. Demak, ushbu yoʻl boshqa geofazoviy
ma’lumotlarga oʻxshab oʻzining fazoviy va atribut ma’lumotlariga ega.
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
64
takomillashtirish hamda ma’lumotlarni geografik
jihatdan indeksatsiya
qilish;
negativ (fotoplyonka), qogʻoz kartalar, aerofotosuratlar va tasvirlar
boshqa
ma’lumotlarga nisbatan geografik bogʻlanishi uchun
skanerlanadi hamda geokodlanadi (odatda
bunga vektorlash misol
boʻladi);
kartalar, aerofotosuratlar va tasvirlar vektorlashdan va bazada fazoviy
tahlil qilinishidan oldin skanerlanadi.
GATda qatlamlarni hosil qilish uchun 8 bit (256 rangli) 400 dpi (16
nuqta/mm) xususiyatiga ega boʻlgan skaner yoki skanerlash jarayoni orqali
kartalarni skanerlash juda yaxshi tanlovdir. Fazoviy tahlil qilish uchun olinadigan
rangli aerofotosurat uchun 8 bit 900 dpi xususiyatiga ega boʻlgan skaner yoki
skanerlash (skanerni ichida moslab olsa boʻladi) koʻproq mos keladi. Skanerlash
natijasida hosil qilingan ma’lumotning
sifati asl nusxa holati, skanerlovchi
qurilmaning sifati va skanerlash oldi tayyorgarligiga bogʻliq boʻladi.
Skanerlashning kamchiliklaridan biri bu ba’zida optik qurilmalarda tasvirning
buzilib qolishi va keraksiz tasvirlarning hosil boʻlishidir. Tasvirning tiniqligini
oshirishimiz keraksiz qoʻshimcha tasvirlarni keltirib chiqarishi mumkin. Agar
tasvirning tiniqligini kamaytirsak, bizga kerakli boʻlgan kichik obyektlar tushmay
qolishi mumkin.
Vektorlash.
Vektor
model
koordinatali
geometriya
yordamida
aniqlanadigan
alohida nuqtalar, chiziqlar va maydonlardan tashkil topgan.
Vektorlar bu grafik obyektlar hisoblanadi va aniq yoʻnalish, uzunlik hamda shakl
boʻladi. Vektor formatdagi shakllarning eng sodda koʻrinishi sifatida
koordinataga ega boʻlgan ikki (boshi va oxirgi) nuqtadan tashkil topgan chiziqni
olishimiz mumkin. Agar ushbu chiziqlar bir nechta boʻlib, ketma-ket joylashgan
uzilmas chiziqlar toʻplamidan iborat boʻlsa, unda bu shakl barchamizga ma’lum
boʻlgan poligon koʻrinishda boʻladi. Bunda shaklni tashkil qiluvchi birinchi va
oxirgi nuqtalar bir-biriga tengdir, ya’ni bu ikki nuqta bir-biriga oʻzaro ustma-ust
tushadi.
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariBog'liq Geoaxborot tizim-56-72Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
65
GATda vektor formatdagi shakllardan alohida, ya’ni kartada juda koʻp
obyektlar boʻlishi mumkin, lekin ularni alohida tasvirlash kerak boʻladi. Shunday
vaqtlarda vektor chiziqlar yordamida tasvirlash birmuncha qulayliklar yaratadi.
Bundan tashqari, vektor modellar orqali joyning relyefini tasvirlash ham juda
qulaydir. Bunda davomiy chiziqlar yoki gorizontallar, TIN (Triangulatsiyalangan
nomuntazam tarmoq) kontur chiziqlar va boshqa shakllardan foydalaniladi.
3.1-jadval
Rastr va vektor modellarning afzalliklari va kamchiliklari
Rastr model
Vektor model
afzalliklari:
oddiy ma’lumotlar strukturasi;
oson va samarali qatlamlashtirish;
masofadan zondlashning tasvirlash
jarayoni bilan mosligi;
yuqori fazoviy jihatdan o’zgarishlar
samarali ko’rsatiladi;
davomiy ma’lumotlarni tasvirlashning
qulayligi.
kamchiliklari:
katta hajmdagi fayl;
alohida obyektlarni aniqlash
imkoniyati yo’q, ya’ni barcha
obyektlar nuqta yoki piksellar
yordamida ifodalanadi;
topologik bog’lanishlarni qurish qiyin;
samarasiz proyeksiyalab o’zgartirish;
katta o’lchamdagi kvadratlardan
foydalanganda axborot yo’qotilishi;
tahrir uchun qiyin.
afzalliklari:
fayl hajmining kichikligi;
alohida obyektlar (chiziq, poligon)
uchun shaxsiy belgilash;
topologik bog’lanishlar uchun
samarali;
proyeksiyalab o’zgartirishda
qulay;
mavzuli kartani chiqarishga qulay;
tahrirlash oson.
kamchiliklari:
chigal ma’lumotlar strukturasi;
qatlamlar operatsiyasining
qiyinligi;
yuqori fazoviy jihatdan
o’zgarishlar noqulay ko’rsatiladi;
masofadan zondlash tasvirlash
jarayoni bilan mos emas;
davomiy ma’lumotlarni tasvirlash
bilan mos emas.
Rastr formatdagi fayllar odatda rastr grid axborotni saqlash uchun xizmat
qiladi. Bunga misol qilib skanerlangan qogʻoz kartalar yoki aerofotosuratlarni,
shuningdek, raqamli sun’iy yoʻldosh suratlarini ham keltirishimiz mumkin. Rastr
fayl formatlar bir necha turda boʻlishi mumkin (3.2-jadval).
|
| |
Yo‘l mashinalari uzunligi va mashinaga xizmat ko‘rsatuvchi mexaniklar soni

|
Yo‘l mashinalari uzunligi va mashinaga xizmat ko‘rsatuvchi mexaniklar soni
|
bet | 11/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #229389 |
Bog'liq kurs ishi maqsud aka ao gachaYo‘l mashinalari uzunligi va mashinaga xizmat ko‘rsatuvchi mexaniklar soni
№
|
Mashinalarning nomi
|
Mashina markasi
|
Avtoulama o‘qlari bo‘yicha uzunligi (m)
|
Mexaniklar soni (kishi)
|
1
|
Shag‘al tozalash mashinasi
|
Shom D
|
50,5
|
5
|
2
|
Shag‘al tozalash mashinasi
|
BMS
|
16,5
|
4
|
3
|
Shag‘al tozalash mashinasi
|
RM-80
|
23,1
|
4
|
4
|
To‘g‘rilash – qoqish – pardozlash mashinasi
|
VPO-3000
|
27,8
|
7
|
5
|
To‘g‘rilovchi mashina
|
08-32
|
19,0
|
3
|
6
|
Yo‘lning dinamik stabilizatori
|
DGS-62
|
17,5
|
2
|
7
|
Ballast taqsimlovchi
|
SSP-110
|
17,0
|
2
|
8
|
Yo‘l yotqizuvchi kran
|
UK-25/a
|
18,1
|
5
|
9
|
Yo‘l yotqizuvchi kran
|
UK-25/9 18
|
18,1
|
5
|
10
|
Motorli platforma
|
MPD-3
|
16,2
|
-
|
11
|
To‘rt o‘qli platforma
|
-
|
14,2
|
-
|
12
|
Lokomotiv
|
TE-3
1 seksiyali.
|
17,0
|
-
|
13
|
Lokomotiv
|
TE-10
1 seksiyali.
|
17,0
|
-
|
14
|
Lokomotiv
|
2TE-10l
|
38,0
|
-
|
15
|
Xopper – dozator
|
SNII DVZ
|
10,9
|
2
|
16
|
Tur vagoni
|
-
|
18,0
|
-
|
2-ilova
Qismlarga bo‘luvchi va yo‘l yotqizuvchi poyezdlarning platformalariga paketlarda joylashtiradigan zvenolar soni
Uchastkaning tavsifi
|
Shpallar turi
|
Kranlar oldida paketlarga joylashtiriladigan zvenolar soni
|
UK
|
UK
|
UK
|
Teplovozli va parovozli tortish
|
Yog‘och
|
8
|
8
|
5
|
Temir-beton
|
-
|
6
|
5
|
Elektrovozli tortish
|
Yog‘och
|
6
|
6
|
5
|
Temir-beton
|
-
|
6
|
5
|
|
| |
“Darcha”ning davomiyligini hisoblash

5. “Darcha”ning davomiyligini hisoblash
Yo‘l ishlarini amalga oshirishda har qanday texnologik jarayonning asosiy ko‘rsatkichi bekatlar orasidagi masofani yopish hamda poyezdlar harakatidagi tanaffus bilan bog‘liq ishlar majmuasining bajarilishi uchun zarur poyezdlar harakati jadvalidagi “darcha” davomiyligi hisoblanadi. 2-rasmda yo‘lni to‘la ta’mirlashning ko‘rib chiqilayotgan texnologiyasi uchun “darcha” davomiyligini hisob-kitob usuli bilan aniqlash uchun hisoblash sxemasi berilgan.
Umumiy holatda “darcha”ning davomiyligi quyidagiga teng:
= 35+124+80 = 255 daq.
bunda: ishlarni boshlash davri: bekatlar orasidagi masofa yopilganidan dastlabki bo‘lakni (zveno) joylashtirish boshlangunicha qadar o‘tgan vaqt, daq.;
= 14+5+16 = 35 daq.
– “darcha”da asosiy ishlarni amalga oshirishda yo‘l yotqizilishi davomiyligi
=124 daq.
bunda: – “darcha”dagi ish fronti, m;
yotqizilayotgan bo‘lak (zveno) uzunligi, m;
– yo‘l yotqizuvchi kran ishiga qo‘yiladigan vaqtning texnik me’yori, mash.daq./zveno; “Mehnat sarfi qaydnomasi” bo‘yicha qabul qilinadi;
“darcha”da asosiy ishlarni amalga oshirishda vaqt sarfi koeffitsiyenti;
ishni yakunlash davri: so‘nggi zveno yotqizilganidan yo‘l ochilguniga qadar (“darcha” tugagunigacha) o‘tgan vaqt:
= 26+8+32+14 = 80 daq.
Shunday qilib, “darcha”ning davomiyligini hisoblab topish uchun ishlarni boshlash va uni yakunlash davridagi ishlarning vaqt oralig‘i ( ...... ) aniqlanishi kerak.2
Yuqorida ta’kidlanganidek, daq. (teplovozli tortuvchi bo‘lgan yo‘l uchastkalari uchun) yoki daq. (elektr tortuvchili yo‘l uchastkalari uchun).
- oraliq uchun o‘xshash qiymatlar qabul qilinadi (t1=t8).
Ishlar orasidagi vaqt oralig‘ini daq. deb qabul qilinadi
Keyingi oraliqlarni quyidagi keltirilgan ifodalar bo‘yicha hisoblash kerak:
daq.
daq.
daq.
daq.
Barcha vaqt oraliqlarini qo‘shib , “darcha”ning davomiyligi aniqlanadi. Bunda “darcha”ning hisobiy davomiyligi avvaldan aniqlangan grafikdagi davomiylikdan ko‘pi bilan 2 daqiqaga farq qilishi kerak. Agar bu shart bajarilsa, u holda “darcha”dagi asosiy ishlar grafigini tayyorlashga o‘tiladi. Agar bajarilmasa, xatoni topib uni bartaraf etish zarur (yoki ishlar grafigida, yohud “darcha”ning davomiyligi hisoblarida).
|
“Darcha”dan keyin asosiy ishlar grafigi

|
“Darcha”dan keyin asosiy ishlar grafigi
|
bet | 10/11 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #229389 |
Bog'liq kurs ishi maqsud aka ao gacha7. “Darcha”dan keyin asosiy ishlar grafigi
Asosiy ishlar texnologiyasini loyihalashtirish quyidagi ketma-ketlikda amalga oshiriladi:
“Mehnat sarfi qaydnomasi” to‘ldiriladi va “darcha”dan keyin asosiy ishlarning mehnat sig‘imi aniqlanadi;
“darcha”dan keyin asosiy ishlardagi yo‘l monterlari soni aniqlanadi:
kishi,
bunda: “darcha”dan keyin asosiy ishlarning mehnat sig‘imi, kishi. daq.;
“darcha”dan keyin asosiy ishlarning davomiyligi, daq.
= 480 – 55 = 22 daq.;
– ish smenasining davomiyligi, daq.;
“darcha”ning davomiyligi, daq.;
Ishlarni ishlab chiqarish grafiklari tayyorlanadi.
“Darcha”dan keyinga asosiy ishlarning grafiklarini loyihalashtirishda shuni yodda tutish kerakki, ishni bir necha variantda tashkil etish mumkin, agar yo‘l ishlari grafiklarini loyihalashtirishning quyidagi zaruriy sharoitlari bajarilsa, ularning barchasi to‘g‘ri bo‘ladi:
Ishlarning texnologik izchilligi;
Yo‘l monterlarining doimiy bandligi;
Har bir alohida ish yoki tadbirda yo‘l monterlari soni me’yorlarda (TMK – texnologik me’yor kartalari) ko‘zda tutilganidan kam bo‘lishi mumkin emas.
Foydalanilgan adabiyotlar
Технологические процессы ремонта бесстыкового пути на железобетонных шпалах. М.: Транспорт, 1973.
Технологические процессы ремонта звеньевого пути. М.: Транспорт, 1972.
Проектирование технологии путевых работ. Методическое пособие для курсового и дипломного проектирования. ТашИИТ, Ташкент, 1978.
Путевое хозяйство. Под ред. Лехно И.Б. М.: Транспорт, 1990.
Нормы расхода щебня и типовые поперечные профили балластной призмы верхнего строения железнодорожного пути после капитального ремонта с использованием комплекса путевых машин тяжелого типа фирмы Plasser & Theurer. ГАЖК «Узбекистон темир йуллари», Ташкент, 2005.
Типовой технологический процесс № 2 капитального ремонта железнодорожного пути на щебне с укладкой железобетонных шпал типа BF 70 со скреплением Pandrol Fastclip с использованием комплекса путевых машин тяжелого типа фирмы Plasser & Theurer. ГАЖК «Узбекистон темир йуллари», Ташкент, 2005.
1-ilova
|
| |
4-Mustaqil ishi Reja: veb saytlarni yaratishda Drupal-cms texnologiyasini qo`llash

|
4-Mustaqil ishi Reja: veb saytlarni yaratishda Drupal-cms texnologiyasini qo`llash
|
bet | 1/6 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #253879 |
Bog'liq 4-mustaqil ish wb Muhammad al Xorazmiy nomidagi TATU Qarshi filiali KI fakulteti DI-11-22guruh talabasi Web dasturlashga kirish fanida tayyorlagan 4-mustaqil ishi Bajardi: Toshburiyev F Tekshirdi: Begulov O 4-Mustaqil ishi Reja: 1.VEB saytlarni yaratishda Drupal-CMS texnologiyasini qo`llash. 2.VEB saytlarini yaratishda Joomla-CMS texnologiyasini qo`llash. 3.PHPda MVC texnologiyasi. 4.PHPda PDO bilan ishlash. 5.PHP da Catpcha generatsiyasini qo`llash. DrupalTajribali veb-ishlab chiquvchilari Drupalning eng kuchli CMS ekanligini tasdiqlaydilar. Shu bilan birga, uni ishlatish eng qiyin. Uning moslashuvchanligi tufayli Drupal dunyodagi ikkinchi eng ko'p ishlatiladigan CMS hisoblanadi, lekin bu yangi boshlanuvchilar orasida sevimli emas. Drupal yordamida "to'liq" veb-saytni muvaffaqiyatli qurish uchun qo'llarni harom qilish va kodlash asoslarini o'rganish kerak. CMS atrofida yo'lingizni bilish yangi boshlanuvchilar uchun ham qiyin - DrupalTajribali veb-ishlab chiquvchilari Drupalning eng kuchli CMS ekanligini tasdiqlaydilar. Shu bilan birga, uni ishlatish eng qiyin. Uning moslashuvchanligi tufayli Drupal dunyodagi ikkinchi eng ko'p ishlatiladigan CMS hisoblanadi, lekin bu yangi boshlanuvchilar orasida sevimli emas. Drupal yordamida "to'liq" veb-saytni muvaffaqiyatli qurish uchun qo'llarni harom qilish va kodlash asoslarini o'rganish kerak. CMS atrofida yo'lingizni bilish yangi boshlanuvchilar uchun ham qiyin
CMS nima? - CMS nima?
- Bu siz o'zingizga savol berayotgan bo'lishi mumkin yoki bu qisqartma nimani anglatishini qiziqtirgandirsiz. Agar shunday bo'lsa, bizda siz uchun javob bor! CMS "Kontentni boshqarish tizimi" degan ma'noni anglatadi. Kontentni boshqarish tizimi kabi WordPress kodlash va dasturlashning barcha texnik jihatlarini o'rganmasdan veb-saytingiz tarkibini boshqarishni osonlashtirish uchun mo'ljallangan.
- CMS - foydalanuvchilarga Web-sahifalarni yaratish va tahrirlash imkonini beruvchi dasturiy tizim. Bu HTML yoki PHP yoki MySQL kabi dasturlash tillarini o'rganmasdan turib o'z veb-saytini yangilab turishni istagan har qanday veb-sayt egasi uchun muhim vositadir.
|
| |
Rastr ma’lumot tiniqligi - Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari 55 Nazorat savollari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
61
Agar siz kichik masshtabdagi rasmga qarasangiz, tasvir aniq koʻrinadi ( 3.3-rasm)
va
uni kattalashtirib borilsa, oxirida alohida-alohida ajralgan katakchalarni
koʻrish mumkin (3.4-rasm).
3.3-rasm. Tiniqligi boʻyicha yuqoridan olingan kosmik tasvir
(Manba: Internet)
3.4-rasm. Kosmik tasvir yaqinlashtirilganda koʻrinadigan kvadratlar
(Manba: Internet)
Demak, yuqoridagi rasmdan koʻrinib
turibdiki, har bir katakcha oʻzida
ma’lum bir oʻlchamni va oʻz navbatida, ma’lumotni saqlaydi. Bu esa kompyuter
xotirasidan joy olish demakdir. Geoaxborot tizimi va masofadan zondlashda
tiniqlik tuchunchasiga alohida toʻxtalib oʻtishdan maqsad – faqat tiniqligi yuqori
boʻlgan tasvirlar bilan ishlash kerak, degan farazdan uzoqlashishdir. Chunki ba’zi
masalalarda, ya’ni regional yoki mamlakat masshtabidagi
tahliliy ishlarni olib
borishda bizga tiniqligi pastroq boʻlgan ma’lumotlar zarur boʻladi. Masalan,
Google Earth kosmik suratlarini tiniqligi yuqori boʻlgan ma’lumot turiga
kiritishimiz mumkin, chunki bunda tiniqlik oʻlchami 1
metrgacha borishi
mumkin. Bu esa 1 m
2
joyni koʻrishimiz mumkin deganidir. MODIS turkumidagi
e 

jU 

c cos—I- s sin — = 7

|
e
jU
c cos—I- s sin — = 7
|
bet | 8/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 32,04 Kb. | | #128808 |
Bog'liq Nazariy elektrotexnika fanida mustaqi ishi-azkurs.org
e
jU
c cos—I- s sin — = 7
2 2
(2.44)
Shunday qilib, vektorni jga ko’paytirish shu vektorni soat mili yo’nalishiga teskari yo’nalishda n/2 burchakka burish bilan teng ekan. Xuddi shunga o’xshash, biror vektorni 1/j = -j ga ko’paytirish shu vektorni soat mili yo’nalishida n/2 burchakka burish bilan teng qiymatlidir.
2.5. Sinusoidal tok zanjirlarida aktiv, reaktiv va to’la quvvatlar.
Ma’lumki, sinusoidal tok zanjirlarida quvvatlar uchburchagi (2.12-rasm, a va b)ning tomonlari quyidagilarni bildiradi:
P = UI-1 = /2 -R -zanjrning aktiv quvvati; (2.45)
Q = Ui • I = I2 xX -zanjrning reaktiv quvvati; (2.46)
S — U • I — I2 Z - zanjrning to'la quvvati; (2.47)
cos^> = P/S - zanjrning quvvati koeffitsienti. (2.48)
2.12 - rasm. Quvvatlar uchburchagi.
Shuningdek, quvvatlar uchburchagidan foydalanib P, Q, Sva Оф lar o'rtasidagi bog'lanishlarni aniqlash mumkin:
P = C • cos#? = UC cos(p;
Q = iS'-sin^ = Cs sine/?;
(2.49)
(2.50)
S = ^P 2+Q2 = U-I (2.51)
39
SI sistemasida aktiv quvvat Vatt, (Vt) yoki kiloVatt(kVt), reaktiv quvvat Volt-Amper reaktiv (VAr) yoki kiloVolt-Amper reaktiv (kVAr), to‘la quvvat Volt-Amper (VA) yoki kiloVolt-Amper (kVA) birliklarda o‘lchanadi.
To‘la quvvat energetik qurilmalar (elektr mashinalar, transformatorlar, uzatish liniyalari va hokazolar)ning ishlatilish mobaynida n ominal kuchlanish Unom va nominal tok Inom bo‘yicha bera oladigan eng katta elektr quvvati hisoblanadi [1].
Aktiv quvvat iste‘mol qilinayotgan elektr energiyasining boshqa tur energiyaga (foydali ishga) aylanish jadalligini ko‘rsatadi.
cos#? - quvvat koeffitsiyenti to‘la quvvatning qanday qismi foydali ishga (ya’ni aktiv quvvatga) sarf bo‘lganini ko'rsatuvchi mezondir. Tok bilan kuchlanish orasidagi faza siljish burchagi q qanchalik kichik bo‘lsa, bu miqdor shunchalik katta bo‘ladi. Ammo, o’zgaruvchan tok zanjiri energiya to‘plovchi reaktiv L va C elementlarga ega bo‘lganligi uchun hamma vaqt cos#9
|
| |
Bunda zanjirning to’la o’tkazuvchanligi y =

|
Bunda zanjirning to’la o’tkazuvchanligi y =
|
bet | 12/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 32,04 Kb. | | #128808 |
Bog'liq Nazariy elektrotexnika fanida mustaqi ishi-azkurs.orgBunda zanjirning to’la o’tkazuvchanligi y =
g2 +| ——oC [d)L
(2.59)
(2.60)
2
Aktiv, induktiv XL va sig’im Xc qarshiliklar parallel ulangan sinusoidal tok zanjiri uchun vector diagrammalar. Vektor diogramma qurishni barcha qarshiliklar uchun umumiy bo’lgan kuchlanish vectoridan boshlaymiz. Gorizantal yo’nalishda kuchlanish vektorini chizamz. Lg – vektori kuchlanish vektori yo’nalishda, IL – vektori kuchlanish vektoridan 900 orqada Ic - vektori esa kuchlanish vektoridan 900 oldinda qilib quriladi. Kirxgofning 1-qonuniga binoan, ayrim parallel tarmoqlardagi toklarning yig’indisi manbadan kelayotgan tok Iga teng, ya’ni: I = Ig +IL +Ic Parallel ulangan zanjir uchun Om qonuni quyidagicha yoziladi:
quvvat koeffitsienti
g cos(p = —
(2.61)
y
Toklar rezonansi. Induktiv va sig’im qarshiliklar paralel ulangan o’zgaruvchan tok zanjirida induktivlikdagi ILva sig’imdagi Ic toklar teng bo’lganda toklar rezonansi hodisasi sodir bo’ladi(2.16,d-rasm).
Toklar rezonansining sharti - bunda tok va kuchlanish faza bo’yicha bir-biriga mos kelishi kerak[2] .
Bu paytda zanjirdagi Iumumiy tok juda kam bo’ladi. Induktivlik va sig’im qarshiliklar orqali Iumumiy tokga nisbatan bir necha marta katta miqdorda o’zgaruvchan tok oqib o’tadi.
Toklar rezonansi paytida zanjirning tarmoqlanmagan qismidagi tok minimal qiymatiga erishgani sababli ulagich simlaridagi quvvat isrofi ham minimal bo’ladi. Tarmoqning tok manbai (generator) uchun ф = 0yani cosy = 1 bo’lganda samarali ish sharoiti yaratiladi. Aktiv va induktiv qarshilikli zanjirga kondensator ulanganda cos
ortadi.
_ 1
4a>C (2.62)
2.62- ifodadan toklar rezonansining sharti bilan kuchlanishlar rezonansi sharti o’zaro o’xshashligi ko’rinadi. Zanjirning tarmoqlanmagan qismida to’la rezonans paytida tok nolga teng bo’lib, paralel ulangan induktivlik va sig’imning umumiy to’la qarshiligi cheksiz qiymatga ortadi.
Vektor diagrammadan (2.16,d-rasm) ko’rinadiki, toklar rezonansida induktivlik va sig’imda toklar faza bo’yicha ф = 180 0 burchakka farq qilib, umumiy tok nolga teng, zanjirning to’la qarshiligi esa cheksiz katta bo’ladi.
Nazorat savollari
1. O’zgaruvchan tok va uni hosil qilish uslublari?
2. Sinusoidal kattaliklarning vektor tasvirlari va ularning mohiyati?
3. O’zgaruvchan tokning effektiv va urtacha qiymati nima?
4. O’zgaruvchan tok davri va chastotasi nima?
5. Sinusoidal tokning aktiv, reaktiv va to’la quvvatlari qanday aniqlanadi?
6. Zanjir elementlari qanday tartibda ulansa kuchlanishlar rezonansi sodir bo’ladi?
7. Qanday zanjirda toklar rezonansi sodir bo’ladi?
8. Sinusoidal tok zanjirlarini hisoblash uslublari.
http://azkurs.org
|
| |
Nazariy elektrotexnika fanida mustaqi ishi Axborot tizimlari va texnologiyalari yo’nalishi k-21-20 gurux talabasi - bet 6

|
Nazariy elektrotexnika fanida mustaqi ishi Axborot tizimlari va texnologiyalari yo’nalishi k-21-20 gurux talabasi
|
bet | 6/12 | Sana | 28.12.2023 | Hajmi | 32,04 Kb. | | #128808 |
Bog'liq Nazariy elektrotexnika fanida mustaqi ishi-azkurs.orgcos
R _ R
R Rr2 +x2
(2.32)
2.4. Sinusoidal kattaliklarning simvolik(kompleks) tasviri. Kompleks qarshilik va kompleks o‘tkazuvchanlik.
Simvolik usul. Sinusoidal kattaliklarni kompleks son ko’rinishda tasvirlash.
Sinusoidal tok, kuchlanish, EYuK va to‘la qarshilik kompleks son ko‘rinishda tasvirlansa, sinusoidal tok zanjirlarni hisoblash qulay bo’ladi. Odatda barcha kompleks kattaliklar uch ko‘rinishda tasvirlanadi:
1. Algebraik ko‘rinish :
_ _ » _
I=I +J-I
(2.33)
2. Trigonometrik ko‘rinish : I~ c 'o^s^cp I jl sin ^9
(2.34)
3.
Ko‘rsatkichli ko‘rinishda:
I=e•ej
(2.35)
36
Bunda I‘- sonining haqiqiy qismi,
I - kompleks sonining mavhum qismi, j = A~\ - mavhum birligi.
Algebraik ko‘rinishdan ko‘rsatkichli(geometrik) ko‘rinishga o‘tishda quyidagi umumiy formuladan foydalaniladi:
____________________ . . I
/=/■+//-=j727reg=i-e~
(2.36)
Bu yerda I — \I +1 - kompleks sonining moduli,
I
rc = Mtgg у - komleks
sonining argumenti.
Ko‘rsatkichli(geometrik) ko‘rinishdan algebraik trigonometrik ko‘rinishga o‘tish uchun quyidagi formuladan foydalaniladi:
I =I-eja = C^osa + jsincr^^'cos^ + JI -sinjl ” (2 37)
Tok vektori aktiv R qarshilikka ko‘paytirilsa, uning qiymati o‘zgaradi, induktiv qarshilikka ko‘paytirilsa, uning qiymati bilan birgalikda yo’nalishi +900 ga, sig’imiy qarshilikka ko‘paytirilganda esa -900 ga o’zgaradi. Masalan, 11- rasmdagi zanjir uchun Kirxgofning 2 - qonuni quyidagicha yoziladi:
|
| |