nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Uch kun va natija - O’zbekiston respublikasi oliy

|
O’zbekiston respublikasi oliy
|
bet | 4/20 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,47 Mb. | | #120318 |
Bog'liq kurs ishi3.Uch kun va natija
Bu dieta 9 kundan iborat bo’lsa-da, har biri 3 kunlik 3 bosqichga bo’linadi. Birinchi bosqichda faqat guruch, ikkinchisida faqat kartoshka, uchinchisida esa sabzavotlar iste’mol qilinadi. Bundan tashqari, parhez davomida tuz va yog’ miqdorini qat’iy nazorat qilish, faqat toza suv ichish zarur. Natijada 7-9 kg vazn yo’qotish mumkin.
4.Grechixali dieta
Grechixa yormasi organizmni shlaklardan tozalab, ortiqcha yog’lardan xalos etadi. Yormani pishirmasdan 3-4 soat qaynagan suvda yumshaguncha ivitish talab etiladi. Hech qanday qo’shimchalarsiz bir hafta davomida ushbu “taom” yeyilsa, 5 kggacha vazn yo’qotish mumkin.
5.Sho’rvali dieta
Bu parhez menyusiga o’zingizga yoqqan turli sho’rvalarni kiritishingiz mumkin. Ammo sho’rvaga kam miqdorda tuz solish, kartoshka, dukkakli mahsulotlar va yog’ qo’shmaslik hamda nonsiz tanovul qilish talab etiladi. Natijada 4-5 kg ortiqcha vazn bilan xayrlashasiz.
6.Modellar uchun!
Bu dieta 3 kundan iborat bo’lib, kun davomida faqat 1 ta tuxum va 300 gr tvorog yeyish mumkin. Dieta shartlari og’ir bo’lsa-da, natija sizni quvontirishi aniq: 3 kunda 5 kg!
7.Sharbatli parhez
Agar uni tanlashga qaror qilsangiz, sizdan ulkan sabr va matonat talab qilinadi. Chunki kun davomida uch mahal apelsin, greypfrut va limon sharbatlari ichiladi, xolos. Qolgan paytda faqat toza suv ichishga ruxsat etiladi. 3 kunda 5 kg!
8.Ekspress dieta
Bu dieta iste’mol mahsulotlari miqdorini keskin kamaytirish va kechki ovqatdan butunlay voz kechishga asoslangan. Kun davomida o’zingizga yoqqan mahsulotlarni oz miqdorda tanovul qilishingiz mumkin. Taxminan quyidagicha taomnoma ayni muddao:
-nonushta: bitta tuxum, shakarsiz choy.
-Ikkinchi nonushta: tvorog yoki yog’siz qatiq.
-Tushlik: bug’da pishgan 150 gr tovuq go’shti yoki baliq, sabzavotli salat, meva.
-Kechki ovqat: shakarsiz choy.
Dieta 5 kun davom etib, 6 kg.gacha ortiqcha vazndan xalos etadi.
|
| |
Kibernetika - Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari

|
Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari
|
bet | 4/12 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 204,75 Kb. | | #235501 | Turi | Referat |
Bog'liq PEDAGOKIKAKibernetika fani sohasidagi erishilgan yutuqlar psixologiya uchun ham ahamiyatli va zarur bo‘lib, u inson shaxsining o‘z-o‘zini boshqarish va psixik jarayonlarni takomillashtirish borasida axborotlar texnologiyasi va kibernetika tomonidan qo‘lga kiritilgan yutuqlar va tadqiqot metodlari, maxsus dasturdan o‘z o‘rnida foydalanadi. Ayniksa, ma’lumotlar asri bo‘lgan XX1 asrda informatsion texnologiyalar va modellashtirish borasida psixologiya hamda kibernetika hamkorligining salohiyati yanada ortadi. Masalan, oddiy muloqot jarayonini yanada takomillashtirish, har bir so‘zning shaxslararo munosabatlardagi ta’sirchanligini oshirish maqsadida hamda ana shunday ijtimoiy faoliyat jarayonida shaxs tizimini takomillashtirishda turli kibernetik modellaridan o‘rinli foydalanish zamonaviy psixologiyaning jamiyatdagi o‘rni va rolini oshiradi, maxsus kompyuter dasturlarining keng qo‘llanilishi inson miyasi va ruhiy olami sirlarini tez va aniq o‘rganishni kafolatlaydi.
Texnika fanlari bilan psixologiyaning o‘zaro aloqasi va hamkorligi yaqqol sezilmoqda. Bir tomondan murakkab texnikani boshqaruvchi inson ongi muammosini echishda, ikkinchi tomondan, psixik hayotning murakkab qirralarini ochishda maxsus texnik vositalardan foydalanish zarurati bu ikki yo‘nalishning erishgan yutuqlarini birlashtirishni nazarda tutadi. Masalaning yana bir alohida tomoni ham borki, u ham bo‘lsa, texnika taraqqiyotga intilayotgan bir vaqtda murakkab texnika va mashinalar bilan «muloqot» qilayotgan shaxs faoliyatini yanada mukammallashtirish va uning imkoniyatlariga moslash masalasi ham ana shu hamkorlikda hal qilinishi lozim bo‘lgan masaladir. Ayniksa, mustaqil O‘zbekiston uchun murakkab zamonaviy texnika sir - asrorlarini biladigan, uning jamiyat va fan ravnaqiga xizmatini ta’minlash qanchalik dolzarb bo‘lsa, ana shu texnikaga har bir oddiy fukaro ongi, tafakkuri va qobiliyatlarini moslashtirish va «odam - mashina» dialogining eng samarali yo‘llarini izlab topishi juda muhim. Texnika bilan bemalol «tillashadigan» malakali mutaxassislar tayyorlash borasida ham texnika fanlari pedagogika va psixologiya fanlari metodlaridan foydalana olsagina, muvaffaqiyatga erishadi.
|
| |
Kompozitsiya. Uning qonuniyatlari va vositalari reja: Kirish 1 bob. Badiiy asar kompozitsiyasining asosiy tamoyillari

|
Kompozitsiya. Uning qonuniyatlari va vositalari reja: Kirish 1 bob. Badiiy asar kompozitsiyasining asosiy tamoyillari
|
bet | 1/4 | Sana | 26.09.2024 | Hajmi | 64,65 Kb. | | #272501 |
Bog'liq KOMPOZITSIYA
KOMPOZITSIYA. UNING QONUNIYATLARI VA VOSITALARI
Reja:
Kirish
1 BOB.BADIIY ASAR KOMPOZITSIYASINING ASOSIY TAMOYILLARI
1.1.Kompozitsiya asosiy badiiy vositalardan biri.
1.2.Badiiy asarda kompozitsiyaning ifodalanishi.
II.BADIIY ASAR YARATISHDA KOMPOZITSIYANING VOSITALARI
2.1. Kompozitsion vositalar: asar sarlavhasi, epigraf, lirik chekinish, qistirma epizod, qoliplash, asar annotasiyasi
2.2. Kompozitsiyaning dialektik aloqasi
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi.
Hayotimizning barcha sohalari kabi Ta’lim tizimini ham modernizatsiyalash bugungi kunning eng dolzarb muammolaridan biri bo’lib qolmoqda. Innovatsion Ta’lim muhitini yaratish, uni xalqaro andozalarga to’liq mosligini ta’minlash bugun tez o’zgaruvchan ijtimoiy hayotga yoshlarimizni muvafaqqiyatli ijtimoiylashtirishining muhim omilidir. Mazkur vazifaning samarali hal etilishi o’z navbatida Ta’lim jarayonining yaxlit tizimi sifatida modernizatsiyalashni taqozo etadi.
Ta’limning innovatsion yo’nalganligining eng muhim parametrlaridan biri talabalarni Ta’lim jarayoni subhekti sifatida o’z faoliyatining ijodkoriga aylanishini ta’minlashdir. Mazkur maqsadga erishish o’z navbatida talabalarni guruhlarda, kichik guruhlarda va juftliklarda hamkorlikdagi ishlarini tashkil etishni talab etadi.
Kadrlar tayyorlash milliy dasturida Ta’lim tizimining “Yuksak umumiy va kasb-hunar madaniyatiga, ijodiy va ijtimoiy faollikka, ijtimoiy-siyosiy hayotda mustaqil ravishda mo’ljalni to’g’ri ola bilish mahoratiga ega bo’lgan, istiqbol vazifalarni ilgari surish va hal etishga qodir kadrlarning yangi avlodini shakllantirishga”1 yo’naltirilishi alohida ta’kidlab o’tilgan. Mazkur talab bo’lajak o’qituvchilarni tayyorlashda pedagogik innovatsiyalardan samarali foydalanishni shart qilib qo’yadi. Ana shu nuqtai nazardan “Ijtimoiylashuv omillari va vositalari” modulini o’qitishda hamkorlik Ta’lim texnologiyalaridan foydalanish o’zida muhim pedagogik muammoni aks ettiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kompozitsiya. Uning qonuniyatlari va vositalari reja: Kirish 1 bob. Badiiy asar kompozitsiyasining asosiy tamoyillari
|
Yaroskiy parhezi - O’zbekiston respublikasi oliy

|
O’zbekiston respublikasi oliy
|
bet | 9/20 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,47 Mb. | | #120318 |
Bog'liq kurs ishiYaroskiy parhezi
Tvorog-kefirli (sutli) (Yaroskiy parhezi) qulay variant hisoblanadi: 250–400 gramm tvorog va 1 litr kefir (sut) kun davomida.
Go’shtli parhez
Go’shtli (yoki baliqli) parhez semirish, ateroskleroz, metabolik sindromda tavsiya etiladi. 70 g yog’siz qaynatilgan go’sht yoki qaynatilgan baliq bir kunda 5 mahal, jami 350 g. Shuningdek 100–150 g sabzavotlar (karam, sabzi, bodring, tomatlar) bir kunda 5 mahal, hammasi bo’lib 0,6–0,9 kg; shakarsiz 1–2 stakan choy qabul qilinadi.Yog’li, yengil parhezlar (smetana) semirish, kamdan-kam hollarda qandli diabetning II turida buyuriladi. Bunda 80 g 20% yog’li smetana bir kunda 5 mahal (jami 400 g), o’sha kuni 1–2 stakan na’matak qaynatmasi tavsiya etiladi.
Yengil parhezlarda suyuqlik iste’mol qilish quyidagi tartibda belgilanadi:
Sharbatli parhez semirish, ateroskleroz, arterial gipertenziya, qandli diabetning II turi semirish bilan, buyrak, jigar va o’t yo’li kasalligi, podagra, fosfaturiyasiz buyrak-tosh kasalligida tavsiya etiladi. 600 ml sabzavot yoki meva sharbati, 200 ml suv yoki 0,8 l na’matak qaynatmasi bilan aralashtirilgan, 4 mahal qabul qilinadi.Choy o’tkir gastrit, ichakning diareya bilan surunkali yoki o’tkir kasallanishida buyuriladi. Bir kunda 7 mahal 1 stakan choyga 10 g shakar qo’shib ichiladi.
Jahon sog’liqni saqlash tashkiloti(JSST): Eng foydali uch parhez
Xalqaro tadqiqotchilar guruhi 41 mashhur parhezni tahlil qildi, eng foydali parhezlar yetti ko’rsatkich bo’yicha saralandi: parhezning ozishga yordam berish yo bermasligi, surunkali kasalliklar, yurak kasalliklari va diabetga qarshi kurashadimi yoki yo’q, ratsionning qanchalik to’g’ri tuzilgani, undagi mahsulotlarning hamyonbopligi va ularning tayyorlanishi oson yo murakkabligi. Qaysi parhezlar yetakchi o’rinlarni egallaganiga oid ma’lumotlar zdorovieinfo.ru’da taqdim etildi.
O’rta yer dengizi parhezi
Tibbiyot fanlari doktori Devid Kats uni quyidagi ko’rsatkichlar bo’yicha g’olib deya aniqladi: eng oddiy parhez, sog’lom turmush tarzi uchun eng munosib parhez va diabetni bartaraf qilish uchun eng yaxshi parhez. Asosan mevalar, sabzavotlar va don mahsulotlaridan iborat ratsion hayot davomiyligini oshirishga va surunkali kasalliklarni bartaraf qilishga yordam beradi. Bunday oziqlanishning ustuvor jihatlari quyidagicha:
O’simlik tolalari oshqozon saratoni rivojlanish xavfini kamaytiradi;
Yong’oqlar antioksidantlarga boy bo’lib, qarilikdagi aqliy zaiflashuv oldini oladi;
Yog’li baliqdagi Omega-3 yallig’lanishga qarshi kurashadi va teri elastikligini saqlab qolishga yordam beradi;
Zaytun yog’i va uning oleokantal nomli komponenti og’riqni yengillashtiradi;
Me’yoriy ratsion yurak-qon tomir kasalliklarining rivojlanish xavfini kamaytiradi.Olimlar 12 yil davomida 25 ming nafar ayolni kuzatib, bunday oziqlanish tizimida yurak xuruji va insult xavfi 25 foizga qisqarishini aniqlashdi.
|
| |
Tajriba predmeti - Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari

|
Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari
|
bet | 9/12 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 204,75 Kb. | | #235501 | Turi | Referat |
Bog'liq PEDAGOKIKATajriba predmeti – o‘rganilayotgan ob’ekt xossalari va uning ijtimoiy faoliyati va hulq-atvorini belgilab beruvchi omillar tizimi o‘rtasidagi munosabatlar va aloqalar.
Tajribadagi o‘zgaruvchi – o‘rganilayotgan ob’ekt holatiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri va bevosita ta’sir etuvchi nazorat ostidagi va nazoratga olinmaydigan omillar. O‘zgaruvchilar tizimi tajribadagi vaziyatda etakchilik qiladi va bu vaziyat xuddi shu tizim orqali ta’riflanadi. Asosiy o‘zgaruvchilar mustaqil va bog‘langan bo‘lishi mumkin. Mustaqil o‘zgaruvchi – tadqiqotchi tomonidan o‘zgartiriladigan va tajriba guruhi faoliyatiga kiritiladigan omil. Bog‘langan o‘zgaruvchi – mustaqil o‘zgaruvchi ta’sirida o‘zgaradigan omil.
Tajribaviy vaziyat – tajriba o‘tkazilayotgan sharoitlar yig‘indisi. U dala va laboratoriya sharoitida o‘tkazilishi mumkin.
Tajriba ob’ekti – ijtimoiy guruh, jamoa, shaxs (tajriba ishtirokchilari). Tajribada ikki xil ob’ekt: nazorat va tajriba guruhlari ajratiladi. Ikki guruhning tuzilishi tafovutlarni aniqlashga va kutilgan o‘zgarishlar ro‘y bergani yoki bermagani haqida mulohaza yuritish imkonini beradi. Tajriba ishtirokchilarining soni, odatda, unchalik ko‘p bo‘lmaydi, aksariyat hollarda 10-15 kishidan oshmaydi.
Tajriba guruhi tajriba omili (mustaqil o‘zgaruvchi) ta’sir ettiriladigan guruht.
Nazorat guruhi tajriba omillarining ta’sirini sezmaydi.
Agar tajriba guruhida nazorat ostidagi (mustaqil) o‘zgaruvchilar o‘zgartirilsa, nazorat guruhidagi mustaqil o‘zgaruvchilar o‘zgarishlarsiz sqlanib qoladi. Nazorat guruhi qiyosiy birlik bo‘lib xizmat qiladi.
Kengroq tarqalgan tajriba metodlarini ko‘rib chiqamiz.
Laboratoriya tajribasi sun’iy shroitlarda maxsus asboblarni qo‘llagan holda ta’sir etuvchi omillarning qat’iy nazorati yordamida amalga oshiriladi. Masalan, inson tafakkuri xususiyatlarini o‘rganish. Sinaluvchiga ajratilgan vaqt ichida echishi lozim bo‘lgan aqliy vazifalar qatori taklif etiladi. Har bir vazifani bajarish ma’lum ballar miqdori bilan baholanadi, ballar yig‘indisi esa aqliy rivojlanish darajasining ko‘rsatkichi bo‘lib hisoblanadi.
Tabiiy tajriba – sinaluvchiga sezilarsiz tarzda uning faoliyati yoki muloqotiga kiritilgan psixologik tajriba, u tabiiy sharoitlarda tadqiqotchining aralashuvisiz o‘tkaziladi. Tabiiy tajribani hayotning o‘zi qo‘yadi, tajribaviy vaziyat esa tadqiqotchining faol ishtirokisiz yuzaga keladi. Masalan, odam to‘satdan kasal bo‘lib qoldi, bunda kasallik uning psixikasi va hulq-atvoriga nisbatan biror-bir ta’sirga ega bo‘lishi ma’lum. Qanday qilib? Bu savolga tajribadan javob topish mumkin, tajriba davomida bemor psixolog tomonidan kuzatiladi va u bemorning kasalikkacha va kasallikdan so‘nggi holatlarini qiyoslaydi.
|
| |
Loyihalash t - Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari

|
Psixologiya fani haqida tushuncha va uning ilmiy tadqiqot metodlari
|
bet | 12/12 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 204,75 Kb. | | #235501 | Turi | Referat |
Bog'liq PEDAGOKIKALoyihalash testlari – psixologik izohlashga, ya’ni, sub’ekt tomonidan xususiy xossalari va holatlarining ustun bo‘lgan ehtiyojlar, mazmunlar va qadriyatlar ta’sirida ongli va ongsiz ravishda tashqi ob’ektlarga ko‘chirilishiga asoslangan shaxsni yaxlit o‘rganish uchun qo‘llaniladigan metodikalar jamlanmasi.
YUqorida keltirilgan testlar turlarining aniq qo‘llanilishi haqidagi ma’lumotlarga A.X. Yugayning «Oбщая психология: лабораторнo-практические занятия» (Tashkent, 2007) o‘quv qo‘llanmasi yordamida ega bo‘lish mumkin.
6. Suhbat metodi o‘rganilayotgan muammoni qo‘shimcha ravishda yoritib berish uchun yordamchi vosita bo‘lib hisoblanadi. Suhbat – bu nutq muloqoti orqali psixologik axborotga to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bevosita yo‘l bilan ega bo‘lishni ko‘zda tutuvchi metod. Suhbat sinaluvchi, uning harakatlari mayllari va motivlari, psixik holatlari va boshqalar haqida ma’lumot olishning asosiy usuli bo‘lib xizmat qiladi.
7. Psixologik intervyu – insonning shaxsiy sifatlari, tasavvurlari, motivlari va boshqalarni o‘rganishga yo‘naltirilgan intervyu. Psixologik metod sifatida intervyu o‘tkazilishi uchun katta kuch va vaqt talab qilgani hisobiga, asosan, individual tadqiqot ishida, ya’ni, shifoxona amaliyotida, maslahat berishda, shaxsiy psixologik korreksiya jarayonida qo‘llaniladi. Bu metodning afzalligi shundaki, etarlicha tayyorgarlikka ega bo‘lgan psixolog yordamida so‘z iboralari, mimika, holat, tovush sifati, tashqi ko‘rinish, harakatlarning o‘ziga xosligi, faollik darajasi, hissiy reaksiya va boshqa muloqotning barcha omillari kabi manbalardan inson haqida katta hajmli axborot olish mumkin.
8. Anketa – oldindan tuzilgan savollar tizimiga javoblar olish uchun so‘rovnoma varag‘idan iborat verbal kommunikatsiya asosida birlamchi ijtimoiy-psixologik axborot olishda qo‘llaniladigan metodik vosita.
9. Sotsiometriya – o‘zaro munosabatlar va psixologik kelishuvchanlikning tuzilishini aniqlash maqsadida guruhdagi shaxslararo munosabatlarni psixologik tadqiq etish metodi.
Xulosa o‘rnida aytish mumkinki, metodni samarali qo‘llash uning validligi (oldindan belgilab qo‘yilgani bo‘yicha baholash uchun mos kelishi) va ishonchliligiga (takroriy va qayta tadqiq etishda bir xil natijalar olish imkonini beruvchi) bog‘liqdir.
Ishonchlilik va validlik – bular psixologik tashhisning sifati va yuqori samaradorligini aniqlash mumkin bo‘lgan mezonlar.
|
| |
Talaba va yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish tadbirlarini tashkil etish to‘g‘risida

|
Talaba va yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish tadbirlarini tashkil etish to‘g‘risidaBog'liq 1.4. bandi
0 ‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining
2023-yil 9-avgustdagi “Talaba va yoshlarning bo‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish
tadbirlarini tashkil etish to‘g‘risida”gi 351-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan
Oliy ta’lim muassasalarida 2023/2024-o‘quv yili davomida o‘tkaziladigan
tadbirlarning kalendar rejasi 1.4-bandi ijrosi yuzasidan
M A’LUMOT
0 ‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 2023-yil
9-avgustdagi “Talaba va yoshlarning b o ‘sh vaqtini mazmunli tashkil etish tadbirlarini
tashkil etish to ‘g ‘risida”gi 351-son buyrug‘i bilan tasdiqlangan Oliy ta ’lim
muassasalarida 2023/2024-o‘quv yili davomida o ‘tkaziladigan tadbirlarning kalendar
rejasining 1.4-bandida “Techno W ays” texnologik rivojlanish m arafonining oliy ta ’lim
muassasasi bosqichi g ‘oliblarini rag‘batlantirish topshirig‘i berilgan.
“TechnoW ays” texnologik rivojlanish marafoni N izom iga muvofiq marafonning
universitet bosqichi o ‘tkazildi. M arafonda 8 nafardan ziyod bakalavriat talabalari
innovatsion loyihalari va uning taqdimoti bilan ishtirok etdilar. Komissiya a ’zolari
tomonidan berilgan savollarga loyihachilar javob berishdi.
N izom ga muvofiq bitta ishtirokchi bitta loyiha bilan qatnashdi.
M arafonda ishtirok etayotgan loyihalam ing ilmiy-innovatsion yangiligiga,
kutilayotgan natijasiga va ishtirokchi tom onidan taklif etilayotgan loyiha ishtirokchining
o ‘ziga tegishli ekanligiga e ’tibor qaratilib g ‘oliblar aniqlandi.
M arafon ishtirokchilarining ishlanmalarini Kom issiya tom onidan baholab borildi.
Tanlov natijalariga k o ‘ra 3 nafar g ‘oliblar institut tomonidan moddiy rag‘batlantiriladi.
|
| |
-ta’rif - Toshkent moliya instituti andijon fakulteti

|
Toshkent moliya instituti andijon fakulteti
|
bet | 2/9 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 318,69 Kb. | | #272344 | Turi | Referat |
Bog'liq Abbosbek iqtsiodchilar uchun matematika mustaqil ta\'limi1-ta’rif. Agar limit mavjud va chekli bo‘lsa, bu limitga funksiyaning nuqtadagi hosilasi deyiladi (yoki yoki ) kabi belgilanadi.
Shunday qilib,
. (6)
Agar ning biror qiymatida bo‘lsa, u holda funksiya nuqtada musbat ishorali (manfiy ishorali) cheksiz hosilaga ega deyiladi. Shu sababli 1-ta’rif bilan aniqlanadigan hosila chekli hosila deb yuritiladi.
Misollar. 1. funksiyaning nuqtadagi hosilasini topamiz. Buning uchun nuqtada argumentga orttirma beramiz va funksiyaning mos orttirmasini topamiz:
.
Orttirmalar nisbatini tuzamiz:
.
Bu nisbatning dagi limitini topamiz:
.
2. funksiyaning hosilasini hosila ta’rifini va tangenslar ayirmasi formulasini qo‘llab, topamiz:
2-ta’rif. funksiyaning nuqtadagi o‘ng (chap) hosilasi deb
limitga aytiladi.
Misol. funksiyaning nuqtadagi o‘ng va chap hosilalarini topamiz. Berilgan funksiyaning nuqtadagi orttirmasini topamiz:
U holda
Bu misolda Shu sababli funksiya uchun da nisbatning limiti mavjud emas va funksiya nuqtada hosilaga ega bo‘lmaydi.
Funksiya hosilasining yuqorida keltirilgan ta’riflaridan ushbu tasdiqlar kelib chiqadi: agar funksiya nuqtada hosilaga ega bo‘lsa, funksiya shu nuqtada bir-biriga teng bo‘lgan o‘ng va chap hosilalarga ega bo‘lib, bo‘ladi; agar funksiya nuqtada o‘ng va chap hosilalarga ega bo‘lib, bo‘lsa, funksiya shu nuqtada hosilaga ega va bo‘ladi.
Funksiyaning hosilasini topishga funksiyani differensiallash deyiladi.
Agar funksiya biror oraliqda aniqlangan bo‘lsa va hosila bu oraliqning har bir nuqtasida mavjud bo‘lsa, u holda
formula hosilani ning funksiyasi sifatida aniqlaydi. Bundan keyin, agar
funksiyani differensiallashda nuqta ko‘rsatilmagan bo‘lsa, hosilani
ning mumkin bo‘lgan barcha qiymatlarida topamiz va deb yozamiz.
|
| |
Hosila tushunchasiga olib keladigan masalalar

1. Hosila tushunchasiga olib keladigan masalalar.
Siz aylananing urinmasi tushunchasi bilan tanishsiz. Aylanaga o‘tkazilgan urinma shu aylana bilan yagona umumiy nuqtaga ega, shuningdek aylana to‘g‘ri chiziqning bir tomonida joylashgan bo‘lar edi. Endi tekislikda ixtiyoriy egri chiziq berilgan bo‘lsa, unga o‘tkazilgan urinmani qanday aniqlash mumkin degan masalani qaraylik.
Urinmani egri chiziq bilan yagona umumiy nuqtaga ega bo‘lgan to‘g‘ri chiziq sifatida aniqlash mumkin emas, chunki, masalan y=ax2 parabolaning o‘qi parabola bilan faqat bitta umumiy nuqtaga ega, lekin parabolaga urinmaydi. Egri chiziq urinma to‘g‘ri chiziqning bir tomonida joylashishi muhim xususiyat emas, chunki y=ax3 egri chiziqqa abssissa o‘qi (0;0) nuqtada urinadi, lekin egri chiziq bu o‘qni shu nuqtada kesib o‘tadi. Urinmaning egri chiziq bilan yagona umumiy nuqtaga ega bo‘lishi ham uning muxim
xususiyati bo‘la olmaydi. Masalan x=1 to‘g‘ri chiziq y=sinx sinusoida bilan cheksiz ko‘p umumiy nuqtaga ega, ammo u sinusoidaga urinadi. (1-rasm)
U rinmaga ta’rif berish uchun limit tushunchasidan foydalanishga to‘g‘ri keladi. Faraz qilaylik G biror egri chiziq yoyi, M0 shu egri chiziqning nuqtasi bo‘lsin. Egri chiziqqa tegishli N nuqtani tanlab, M0N kesuvchi o‘tkazamiz. Agar N nuqta egri chiziq bo‘ylab M0 nuqtaga yaqinlashsa, M0N kesuvchi M0 nuqta atrofida buriladi. Shunday holat bo‘lishi mumkinki, N nuqta M0 nuqtaga yaqinlashgan sari M0N kesuvchi biror M0T limit vaziyatga intilishi mumkin. Bu holda M0T to‘g‘ri chiziq G egri chiziqning M0 nuqtasidagi urinmasi deyiladi. (2-rasm)
Agar kesuvchining limit holati mavjud bo‘lmasa, u holda M0 nuqtada urinma o‘tkazish mumkin emas deyiladi. Bunday hol M0 nuqta egri chiziqning qaytish nuqtasi (3,4-rasmlar), yoki sinish (o‘tkirlanish) nuqtasi (5-rasm) bo‘lganda o‘rinli bo‘ladi.
|
Egri chiziq urinmasining burchak koeffitsientini topish masalasi

|
Egri chiziq urinmasining burchak koeffitsientini topish masalasi
|
bet | 4/9 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 318,69 Kb. | | #272344 | Turi | Referat |
Bog'liq Abbosbek iqtsiodchilar uchun matematika mustaqil ta\'limiEgri chiziq urinmasining burchak koeffitsientini topish masalasi. Endi G egri chiziq biror oraliqda aniqlangan uzluksiz y=f(x) funksiyaning grafigi bo‘lgan holda urinmaning burchak koeffitsientini topaylik. Qaralayotgan f(x) funksiya grafigini ifodolovchi G chiziqqa tegishli M0 nuqtaning abssissasi x0, ordinatasi f(x0) va shu nuqtada urinma mavjud deb faraz qilaylik.
G chiziqda M0 nuqtadan farqli N(x0+Dx, f(x0+Dx)) nuqtani olib, M0N kesuvchi o‘tkazamiz. Uning Ox o‘qi musbat yo‘nalishi bilan tashkil etgan burchagini a bilan belgilaymiz (6-rasm). Ravshanki, a burchak Dx ga bog‘liq bo‘ladi: a=a(Dx) va
tga= o‘rinli.
6-rasm
Urinmaning abssissa o‘qining musbat yo‘nalishi bilan hosil qilgan burchagini q bilan belgilaymiz. Agar q¹p/2 bo‘lsa, u holda tga funksiyaning uzluksizligiga ko‘ra kurinma=tgq = , va N nuqtaning M0 nuqtaga intilishi Dx yning 0 ga intilishiga teng kuchli ekanligini e’tiborga olsak, kurinma = tenglikka ega bo‘lamiz.
Shunday qilib, y=f(x) funksiyaning abssissasi x0 bo‘lgan nuqtasida novyertikal urinma o‘tkazish mumkin bo‘lishi uchun shu nuqtada limitning mavjud bo‘lishi zarur va yetarli, limit esa urinmaning burchak koeffitsientiga teng bo‘lar ekan.
Harakatdagi nuqta tezligini topish haqidagi masala. Faraz qilaylik moddiy nuqta s=s(t) qonuniyat bilan to‘g‘ri chiziqli harakatlanayotgan bo‘lsin. Ma’lumki, fizikada nuqtaning t0 va t0+Dt vaqtlar orasida bosib o‘tgan Ds=s(t0+Dt)-s(t0) yo‘lining shu vaqt oralig‘iga nisbati nuqtaning o‘rtacha tezligi deyilar edi: vo‘rta= . Ravshanki, Dt qancha kichik bo‘lsa, o‘rtacha tezlik nuqtaning t0 paytdagi tezligiga shuncha yaqin bo‘ladi. Shuning uchun nuqtaning t0 paytdagi oniy tezligi deb [t0;t0+Dt] vaqt oralig‘idagi o‘rtacha tezlikning Dt nolga intilgandagi limitiga aytiladi.
Shunday qilib, voniy = .
Yuqoridagi ikkita turli masalani yechish jarayoni bitta natijaga (odatda matematikada bunday holda bitta matematik modelga deb aytiladi) - funksiya orttirmasining argument orttirmasiga bo‘lgan nisbatining argument orttirmasi nolga intilgandagi limitini hisoblashga keltirildi. Ma’lum bo‘lishicha, ko‘pgina masalalar yuqoridagi kabi limitlarni hisoblashni taqoza qilar ekan. Shu sababli buni alohida o‘rganish maqsadga loyiqdir.
|
| |
Hosilaga ega bo‘lgan funksiyaning uzluksizligi

|
Hosilaga ega bo‘lgan funksiyaning uzluksizligi
|
bet | 6/9 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 318,69 Kb. | | #272344 | Turi | Referat |
Bog'liq Abbosbek iqtsiodchilar uchun matematika mustaqil ta\'limiHosilaga ega bo‘lgan funksiyaning uzluksizligi. f(x) funksiyaning hosilasi faqat bu funksiya uzluksiz bo‘lgan nuqtalardagina mavjud bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatamiz. Oldin ushbu teoremani qaraylik.
Teorema. Agar f(x) funksiya x nuqtada hosilaga ega bo‘lsa, u holda funksiya shu nuqtada uzluksiz bo‘ladi.
Isboti. Faraz qilaylik, f(x) funksiya x nuqtada hosilaga ega bo‘lsin. Demak, ushbu limit mavjud va f’(x) ga teng. Bizga agar funksiya chekli limitga ega bo‘lsa, uni limit va cheksiz kichik yig‘indisi ko‘rinishda ifodalash mumkinligi ma’lum ( ). Bizning holimizda limitga ega bo‘lgan funksiya deb funksiya orttirmasining argument orttirmasiga nisbatini olamiz. U holda ushbu tenglik o‘rinli bo‘ladi:
=f’(x)+a,
bu yerda a=a(Dx) va a=0. Bundan funksiya orttirmasi Dy=f(x+Dx)-f(x) ni quyidagi ko‘rinishda yozish mumkinligi kelib chiqadi:
Dy=f’(x)×Dx+a×Dx (2.1)
Bu tenglikdan, agar Dx®0 bo‘lsa, u holda Dy®0 bo‘lishi kelib chiqadi. Bu esa f(x) funksiyaning x nuqtada uzluksizligini bildiradi. Teorema isbot bo‘ldi.
Bu teoremaning teskarisi o‘rinli emas, ya’ni funksiyaning nuqtada uzluksizligidan uning shu nuqtada hosilasi mavjudligi kelib chiqavyermaydi. Masalan, y=|x| funksiya x ning barcha qiymatlarida, xususan x=0 nuqtada uzluksiz, ammo x=0 nuqtada hosilaga ega emas. Bu funksiyaning x=0 nuqtadagi orttirmasi Dy=|Dx| bo‘lib, undan
va nisbatning Dx®0 dagi limiti mavjud emasligi kelib chiqadi, demak f(x)=|x| funksiya x=0 nuqtada hosilaga ega emas.
Bir tomonli hosilalar.
Ta’rif: Agar Dx®+0 (Dx®-0) da nisbatning limiti
mavjud va chekli bo‘lsa, bu limit f(x) funksiyaning x0 nuqtadagi o‘ng (chap) hosilasi deb ataladi va f’(x0+0) (f’(x0-0)) kabi belgilanadi.
Odatda funksiyaning o‘ng va chap hosilalari bir tomonli hosilalar deb ataladi.
Yuqoridagi misoldan, f(x)=|x| funksiyaning x=0 nuqtadagi o‘ng hosilasi 1 ga, chap hosilasi - 1 ga tengligi kelib chiqadi.
Funksiyaning hosilasi ta’rifi va bir tomonli hosila ta’riflardan hamda funksiya limiti mavjudligining zaruriy va yetarli shartidan quyidagi teoremaning o‘rinli ekanligi kelib chiqadi:
Teorema. Aytaylik f(x) funksiya x0 nuqtaning biror atrofida uzluksiz bo‘lsin. U holda f(x) funksiya x0 nuqtada f’(x0) hosilaga ega bo‘lishi uchun f’(x0+0), f’(x0-0) lar mavjud va f’(x0+0)=f’(x0-0) tenglikning o‘rinli bo‘lishi zarur va yetarli bo‘ladi.
Bu teoremaning isbotini o‘quvchiga mashq sifatida qoldiramiz.
|
| |
Cheksiz hosilalar - Toshkent moliya instituti andijon fakulteti

|
Toshkent moliya instituti andijon fakulteti
|
bet | 7/9 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 318,69 Kb. | | #272344 | Turi | Referat |
Bog'liq Abbosbek iqtsiodchilar uchun matematika mustaqil ta\'limiCheksiz hosilalar. Ba’zi nuqtalarda limiti +¥ (-¥) ga teng bo‘lishi mumkin. Bunday hollarda shu nuqtalarda funksiya cheksiz hosilaga ega yoki funksiyaning hosilasi cheksizga teng deyiladi.
Ushbu funksiya uchun Dy/Dx nisbatning Dx®0 dagi limitini qaraylik. Funksiyaning 0 nuqtadagi orttirmasini hisoblaymiz: Dy=Df(0)=f(0+Dx)-f(0)=f(0+Dx)=f(Dx)= .
Funksiya orttirmasining argument orttirmasiga nisbati = va bu nisbatning Dx®0 dagi limiti +¥ ga teng.
Demak, funksiya x=0 nuqtada cheksiz hosilaga ega ekan.
Cheksiz hosila uchun ham bir tomonli cheksiz hosila tushunchasini ham qarash mumkin.
Agar y=f(x) funksiya x=x0 nuqtada +¥ (-¥) hosilaga ega bo‘lsa, u holda
= =+¥ (-¥)
munosabatning o‘rinli ekanligini isbotlash mumkin. Bu tasdiqning teskarisi ham o‘rinli ekanligi o‘z-o‘zidan ravshan.
Berilgan x0 nuqtada f’(x0-0)=-¥, f’(x0+0)=+¥, (f’(x0-0)=+¥, f’(x0+0)=-¥) bo‘lishi ham mumkin. Bunday holda f(x) funksiya x=x0 nuqtada hosilaga (xatto cheksiz hosilaga ham) ega emas deb hisoblanadi.
Misol tariqasida y= funksiyaning x=0 nuqtadagi bir tomonli hosilalarini aniqlaylik. Bu funksiyaning x=0 nuqtadagi orttirmasi Dy(0)= ga teng va = ekanligini ko‘rish qiyin emas. Shu sababli =+¥ va =-¥ bo‘ladi. Demak, y’(-0)=-¥, f’(+0)=+¥ bo‘lib, funksiya x=0 nuqtada cheksiz hosilaga ega emas.
Hosilaning geometrik va fizik ma’nolari. Urinma va normal tenglamalari
Yuqorida biz, agar y=f(x) funksiya grafigining M0(x0;f(x0)) nuqtasida urinma o‘tkazish mumkin bo‘lsa, u holda urinmaning burchak koeffitsienti kurinma= ekanligini ko‘rsatgan edik. Bundan hosilaning geometrik ma’nosi kelib chiqadi:
y=f(x) funksiya grafigiga abssissasi x=x0 bo‘lgan nuqtasida o‘tkazilgan urinmaning burchak koeffitsienti hosilaning shu nuqtadagi qiymatiga teng kurinma=f’(x0).
Faraz qilaylik y=f(x) funksiya x=x0 nuqtada uzluksiz va f’(x0)=+¥ bo‘lsin. U holda funksiya grafigi abssissasi x=x0 nuqtada vyertikal urinmaga ega bo‘lib, unga nisbatan funksiya grafigi 7–rasmda ko‘rsatilgandek joylashadi.
7-rasm 8-rasm
Xuddi shu kabi f’(x0)=-¥ bo‘lganda ham x=x0 nuqtada funksiya grafigi vyertikal urinmaga ega bo‘ladi, funksiyaning grafigi urinmaga nisbatan 8–rasmda ko‘rsatilgandek joylashadi.
Agar f’(x0+0)=+¥ va f’(x0-0)=-¥ bo‘lsa, u holda funksiya grafigining x=x0 nuqta atrofida 4-rasmda tasvirlangandek bo‘ladi. Xuddi shunga o‘xshash, f’(x0+0)=-¥ va f’(x0-0)=+¥ bo‘lganda, funksiya grafigi x=x0 nuqta atrofida 3–rasmdagidek ko‘rinishda bo‘ladi. Bunday hollarda (x0,f(x0)) nuqtada urinma mavjud, ammo hosila mavjud emas.
Agar x=x0 nuqtada chekli bir tomonli hosilalar mavjud, lekin f’(x0+0)¹f’(x0-0) bo‘lsa, u holda funksiya grafigi 5–rasmdagiga o‘xshash ko‘rinishga ega bo‘ladi. (x0,f(x0)) nuqta grafikning sinish nuqtasi bo‘ladi.
|
| |
Magniy (Mg) - Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan

|
Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan
|
bet | 4/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134,9 Kb. | | #233132 | Turi | Referat |
Magniy (Mg) - xlorofill tarkibiga kiradi va fotosintezda qatnashadi. Xloforilda magniy miqdori - o‘simlikning yashil qismida uning umumiy miqdoridan 10% ga etadi. O‘simlikni magniyga bo‘lgan ehtiyoji turlichadir. Magniy o‘simlikka turlicha ta’sir etadi, ya’ni biri ijobiy ta’sir etsa, boshqasi umuman ta’sir qilmaydi.
Temir (Fe) -xlorofill tarkibiga kirmaydi. O‘simlikning turli hujayralarida xlorofill hosil bo‘lishi uchun zarur bo‘lgan oksidlanish-qaytarilish jarayonlarida qatnashmaydi. Temir nafas olish fermentlarining tarkibiy qismi hisoblanib, nafas olishda katta rol o‘ynaydi. Temir, faqat muayyan birikmalarda o‘simliklarga keraklidir.
Marganes (Mn) -fermentlar tarkibiga kiradi va o‘simlik organizmlarida oksidlanish-qaytarilish jarayonlarida qatnashadi, xlorofill hosil bo‘lishiga ta’sir qiladi, oqsil moddalar sinteziga yordam beradi. Marganets etishmaganida o‘sish sekinlashadi. Ayniqsa, boshoqli o‘simliklar (suli, bug‘doy, javdar, arpa), sabzavot ekinlari, qanda lavlagi, paxta.
Mikroelementlar. Qishloq xo‘jalik ekinlarining mikroelementlarga bo‘lgan (bor, mis, rux, kobalt) ehtiyoji gektarga ta’sir etadigan moddalar grammlarda va kilogrammlarda ifodalanadi. Oziqlanish jarayonida mikroelementlar muhim rol o‘ynaydi, hatto o‘simliklarda va tuproqda ularning miqdori %ning mingdan bir ulushini tashkil etsa ham mikroelementlar o‘g‘itlarning asosiy ta’sir etuvchi moddalari (N, P, K) ta’siri o‘rnini bosmaydi, faqat ularni to‘ldiradi.
1-jadval
Turli qishloq xo‘jalik ekinlarining hosili bilan azot, fosfor va kaliyning chiqib ketishi (1 tonna mahsulotga kg da) A. V. Sokolovning ma’lumotlari bo‘yicha quyida keltirilgan.
|
| |
Oliy matematika kafedrasi majlisi

Oliy matematika kafedrasi
majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Variant 1.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
𝑧 = √15 + √5 ⋅ 𝑖
;
𝑧
4
−? √𝑧
2
-?
2.
Quyidagi funksiyalarning
tartibli hosilasini toping.
3.
Differensial yordamida
taqriban hisoblab, yo‘l qo‘yilgan xatolik aniqlansin.
4.
Quyida berilgan limitlarni Lopital qoidasi yordamida hisoblang
5.
Funksiyalarning berilgan oraliqdagi eng katta va eng
kichik qiymatlarini toping
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
Variant 2.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Berilgan limitlarni limit hisoblash qoidalariga ko‘ra hisoblang (ajoyib va limit va Lopital
qoidasini ishlatish mumkin emas:
2.
Berilgan parametrik funksiyalarning birinchi va ikkinchi tartibli
hosilalarini
toping(
x
y
,
-?)
3.
4.
5.
Berilgan qatorlarning yigʻindisini hisoblang
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
n
1
2
x
x
y
.
512
,
0
arcsin
)
;
03
,
2
)
6
b
a
x
x
b
x
x
a
x
x
7
6
sin
lim
)
;
3
sin
cos
ln
lim
)
0
.
2
7
6
lim
2
3
x
x
x
x
xx
y
.
,
cos
2
2
t
tg
y
t
x
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Oliy matematika kafedrasi majlisi
30.05.2024 y. Bayonnoma №28
Variant 3.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Ajoyib limitlar orqali hisoblang:
2.
Funksiyalarning berilgan oraliqdagi eng katta va eng kichik qiymatlarini toping
3.
4.
Berilgan qatorlarning yigʻindisini hisoblang
5.
U=2x
2
+3y
2
+4z
2
; funksiyani x+y+z=13 shartni bajargandagi ekstremumi
topilsin
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
Variant 4.
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
2023/2024o‘quv yili, barcha yo‘nalishlar uchun
YAKUNIY NAZORAT SAVOLLARI
TASDIQLAYMAN
Kafedra mudiri, dots.
Qalandarov O‘.N.
___________
1.
Berilgan funksiyalarni uzluksizlikka tekshiring,
uzluksizlik oraliqlarini
va
uzilish
nuqtalarining
turini
aniqlang.
2.
Quyida berilgan limitlarni Lopital qoidasi yordamida hisoblang
3.
4.
z=x
2
+xy+y
2
+x-y+1;funksiya ekstremum nuqtasi va ekstremal
qiymati topilsin
5.
Berilgan qatorlarning yigʻindisini hisoblang
YAKUNIY NAZORAT savollarini tuzuvchi: ___________Fayzullayev.Sh.M
.
5
)
3
sin
1
ln(
lim
2
0
Kaliy (K) - Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan

|
Referat " Muxandislik" fakulteti " " fanidan
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134,9 Kb. | | #233132 | Turi | Referat |
Kaliy (K) - o‘simlikning uglevod va oqsil almashinuvida eng muhim fiziologik rol o‘ynaydi, azotning ammiakli formada o‘zlashtirilish sharoitlarini yaxshilaydi. O‘simlikni kaliy bilan oziqlantirish - o‘simlikning alohida organlarini rivojlanishi uchun kuchli omil hisoblanadi. Kaliy hujayra sharbatida shakar to‘planishiga imkon yaratadi, bu esa o‘simlikning qishga chidamliligini oshiradi, tomir taramlarini rivojlanishi, hujayralarni qalinlashishiga imkon beradi. Undan tashqari, poyaning mustahkamligini oshishiga olib keladi va ularni yotib qolishga chidamliligini oshiradi.
Kaliy kartoshka tugunaklarida kraxmal miqdorini, qand lavlagi ildizlarida shakar miqdorini oshiradi. Kaliy don, sabzavot ekinlari, paxta tolasi, kanop va zig‘ir tolasining sifati va turli mevalar (uzum, shaftoli, apelsin va olmalar)ning ta’mini yaxshilaydi. Kaliyning etishmasligi uning sifatiga salbiy ta’sir etadi. Kaliy etishmaganda, o‘simlik zamburug‘ kasalligiga tezda chalinadi. Kaliy ortiqchasi hosilning ko‘payishiga olib keladi.
Oltingugurt (S) -aminokislotalar - sistin va metionin tarkibiga kiradi, oqsil almashinuvchi va oksidlanish - qaytarilish jarayonlarida katta ahamiyatga ega. Oltingugurt - xlorofill hosil bo‘lishiga ijobiy ta’sir qiladi, dukkakli ekinlar ildizlarida tugunaklar hosil bo‘lishiga va atmosfera azotini o‘zlashtiradigan tugunaklar bakteriyasini hosil bo‘lishiga yordam beradi. Oltingugurt ayrim o‘simlik yog‘lari tarkibiga kiradi. O‘simliklarda oltingugurtning etishmasligi moda almashish jarayoni va oqsil sintezini buzadi, xlorozni keltirib chiqaradi. Bu hosildorlikni va o‘simlik sifatini pasaytiradi.
Oltingugurt tuproqqa atmosferadan va o‘g‘itlar (NH4)2SO4 superfosfat va boshqalar bilan kelib tushadi. Oltingugurt aniq etishmaganda, u tuproqqa bevosita beriladi. Oltingugurt birikmalari sho‘rxok erlarni melioratsiyasida ularni gipslash yo‘li bilan qo‘llaniladi.
Kalsiy (Ca) - o‘simliklarning uglevodli va oqsilli almashishida qatnashadi, o‘simlik ildizlarining o‘sishiga ijobiy ta’sir ko‘rsatadi, kalsiysiz o‘simlikning ildiz hujayralari emiriladi. Beda, lavlagiga ohakli o‘g‘itlar ijobiy ta’sir qilsa, choy butasi, mosh va boshqalarga salbiy ta’sir qiladi.
Kalsiy o‘simlikning me’yoriy oziqlanishi uchun zarurdir. Uni ko‘p yillik dukkakli o‘tlar eng jadal iste’mol qiladi. Kalsiy nordon tuproqni ohaklashtirish uchun ishlatiladi.
|
| |
Emotsional xossalar - Referati hissiyot reja

|
Referati hissiyot reja
|
bet | 6/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 131,73 Kb. | | #235498 | Turi | Referat |
Bog'liq ShodiyorbekEmotsional xossalar individning psixik ko‘rinishini belgilaydilar, shaxs emotsional tipini tashkil etadilar. Odamlar emotsional, o‘ta ta’sirchan, ehtirosli va frigid mijozlilarga bo‘linadilar. Birinchisi oson qo‘zg‘aluvchan, emotsional ta’sirchan, impulsiv; ikkinchisi – o‘z sezgilarini mushohada qilish, ulardan zavqlanishga moyil; uchinchisi – emotsional intiluvchan, o‘ta faol, maqsadga erishishda sabotli; to‘rtinchisi – aql bilan ish ko‘radilar, qayg‘urish hissi ularga yot.
Hissiyotlar va sezgilarning yuzaga kelishi va so‘nishi shartli refleks shakllanishining barcha qonuniyatlariga bo‘ysunadi.
Biror ob’ektga nisbatan ishlab chiqilgan sezgilar ma’lum darajada bir jinsli ob’ektlar sinfiga ko‘chirib o‘tkaziladi. Shunday qilib, sezgilar qonuniyatlaridan biri ularning umumlashtirilganligi va ko‘chirib o‘tkazish imkoniyati hisoblanadi. Boshqa qonuniyat – sezgilarning davomli seskantiruvchilar ta’sirida sustlashishi. Xuddi shunday sevimli qo‘shiq hadeb tinglansa, yoqmay qolishi mumkin; juda ko‘p marta takrorlanadigan hazil kulgili bo‘lmay qoladi.
Ijobiy hissiyotlar kabi, salbiy hissiyotlar ham so‘nishga moyil bo‘ladi. Odam ma’lum darajada turli vaziyatlarga, shuningdek, salbiy ta’sirlar (badbo‘y hid, xunuk manzara, noqulay sharoit)larga ham ko‘nikadi.
Turli seskantiruvchilar ta’sirida yuzaga keladigan turli segilar o‘zaro taqqoslanadi va bir-biriga ta’sir ko‘rsatib, o‘zaro ta’sirlashadi. Biror shaxsning xunuk harakatidan, xuddi shunday vaziyatdagi boshqa shaxsning oliyjanob harakati solishtirilganida taassuf hissi kuchayadi, qoniqish hissi qoniqmaslik hissidan so‘ng kuchliroq seziladi. Insonning taqdiri, azob-uqubatlari qanchalik og‘ir, muvaffaqiyatsizliklarining yakun topishi shunchalik quvonch bilan idrok qilinadi – bu sezgilarning keskin qarama-qarshiligi.
Sezgi qonuniyatlaridan biri – ularning jamlanishi. U yoki bu ob’ekt tomonidan muntazam ravishda hosil qilinadigan sezgilar to‘planib, jamlanadi. Buning natijasida insonda ota-onaga, do‘stga, qadrdon yurtga nisbatan muhabbat va ehtirom mustahkamlanadi. Salbiy kechinmalar (hayotiy qiyinchiliklar)ning to‘planishi affekt holatiga tashqi tomondan ahamiyatsiz bo‘lgan voqeadan juda kuchli ta’sirlanishga olib kelishi mumkin.
Emotsional holatlar o‘rin almashishi mumkin. Xuddi shunday, biror faoliyatdagi muvaffaqiyat boshqa faoliyatdagi muvaffaqiyatsizlikning o‘rnini bosishi mumkin.
Hissiyotlarning yana bir qonuniyati – ularning o‘zgaruvchanligi hisoblanadi. Biror ob’ekt yuzasidan qondirilmagan hissiyotlar boshqa ob’ektlarga (barchaga «zarar o‘rnini to‘ldirish» hodisasi) o‘tkazilishi mumkin.
|
| |
Ambivalentlik - Referati hissiyot reja

|
Referati hissiyot reja
|
bet | 7/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 131,73 Kb. | | #235498 | Turi | Referat |
Bog'liq ShodiyorbekAmbivalentlik – lotincha har tomonlama kuchga ega ma’nosini anglatib kishining bir ob’ektning o‘ziga nisbatan bir vaqtning o‘zida paydo bo‘ladigan bir-biriga qarama – qarshi emotsional irodaviy holatdir.
Hissiyotda ambivalentlik bu rohatlanish va azoblanishni birga qo‘shilib va biri ikkinchisiga o‘tib ketmaydigan emas, balki bunda birga bo‘lish kechiriladigan hissiyotning zarur xarakterli sifatlaridan birini tashkil qiladi. Masalan, rashk hissida muhabbat va nafrat.
Hissiyot va sezgilarning yana bir qonuniyati – bu psixosomatik korrelyasiya, vegetativ o‘zgarishlar bilan aloqa, bu organizm va inson hayotiy faoliyati vazifalarining o‘zgarishiga olib keluvchi hissiyotlar ta’sirini bildiradi.
|
| |
4-mavzu. Psixologik tadqiqot metodlari klassifikatsiyasi Reja

Psixologik tadqiqotni o‘tkazishga qo‘yiladigan talablar.
Psixologik metodlarining klassifikatsiyasi
Maqsad: Talabalarda psixologik tadqiqot metodlari to’g’risida
bilimlar shakllantirish, tadqiqot metodlari haqida erkin ijodiy izlanish kompetensiyasini shakllantirish.
Kalit so’zlar: Eksperimental psixologik metodlar, noekspeimental
psixologik metod, so’rovnoma, suhbat, savol-javob,
Psixologik tadqiqotni o‘tkazishga qo‘yiladigan talablar:
>Tadqiqotni tashkil qi'lish tekshiruvda qo‘llaniladigan metod va metodikalarni tanlash hamda sinab ko‘ rishni (pilotaj tekshiruv) o‘z ichiga oladi. Tadqiqotga tayyorgarlik jarayonida tekshiri- luvchilar va ularning soni aniqlanadi.
Tadqiqot metodi - bu tadqiqotchini qiziqtirgan ma'lumotni qo‘lga kiritish yo‘li, vositasidir.
Tadqiqot metodikasi - bu psixik jarayonlar va ularning xususiyatlari to‘g‘risidagi zarur ma'lumotni qo‘lga kiritish uchun qo‘llaniladigan konkret usul va vositalar majmuidir.
Barcha metodlarni L.F.Burlachuk bo‘ yicha tadqiqotchilik va diagnostik metodlarga ajratish mumkin. Tadqiqotchilik metodlari o‘z navbatida quyidagi turlarga bo‘ linadi:
Noeksperimental metodlar.
Eksperimental metodlar.
Noeksperimental metodlarga
kuzatish, suhbat, faoliyat mahsulini o‘rganish metodlarini kiritish mumkin.
Eksperimental metodlar tadqiq qilinayotgan omillarni o‘rganish uchun maqsadga qaratilgan sharoitlarni yaratishga asoslanadi va tadqiqotchining sinaluvchi faoliyatiga faol tarzda aralashish imkoniyatini beradi.
Ushbu metod negizida psixologiyada an'anaviy bo‘lgan ko‘p sonli laboratoriya va tabiiy eksperiment metodikalari yaratiladi.
Psixodiagnostik metodning asosiy xususiyati uning o‘lchash- tekshirish xarakteriga ekanligida bo‘lib, shu tufayli o‘rganilayotgan holatni miqdoriy hamda sifatiy tavsiflashga erishiladi.
L.F.Burlachuk fikriga ko‘ra, psixodiagnostik metodlarni uch xil yondashuv asosida tasniflash mumkin.
Funksiya hosilasining ta’rifi

|
Funksiya hosilasining ta’rifi
|
bet | 5/9 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 318,69 Kb. | | #272344 | Turi | Referat |
Bog'liq Abbosbek iqtsiodchilar uchun matematika mustaqil ta\'limi2. Funksiya hosilasining ta’rifi.
Aytaylik f(x) funksiya (a,b) intervalda aniqlangan bo‘lsin. Bu intervalga tegishli x0 nuqta olib, unga shunday Dx orttirma beraylikki, x0+DxÎ(a,b) bo‘lsin. Natijada f(x) funksiya ham x0 nuqtada Dy=f(x0+Dx)- f(x0) orttirmaga ega bo‘ladi.
Ta’rif. Agar Dx®0 da nisbatning limiti mavjud va chekli bo‘lsa, bu limit f(x) funksiyaning x0 nuqtadagi hosilasi deyiladi va f’(x0), yoki y’(x0), yoki orqali, ba’zan esa yoki kabi belgilanadi.
Bu holda funksiya x0 nuqtada hosilaga ega deb ham aytiladi.
Demak,
.
Bunda x0+Dx=x deb olaylik. U holda Dx=x-x0 va Dx®0 bo‘lib, natijada
bo‘ladi. Demak, f(x) funksiyaning x0 nuqtadagi hosilasi x®x0 da nisbatning limiti sifatida ham ta’riflanishi mumkin:
Yuqoridagi limit mavjud bo‘lgan har bir x0 ga aniq bitta son mos keladi, demak f’(x) - bu yangi funksiya bo‘lib, u yuqoridagi limit mavjud bo‘lgan barcha x nuqtalarda aniqlangan. Bu funksiya f(x) funksiyaning hosila funksiyasi, odatda, hosilasi deb yuritiladi.
Endi hosila ta’rifidan foydalanib, y=f(x) funksiya hosilasini topishning quyidagi algoritmini berish mumkin:
10. Argumentning tayinlangan x qiymatiga mos funksiyaning qiymati f(x) ni topish.
20. Argument x ga f(x) funksiyaning aniqlanish sohasidan chiqib ketmaydigan Dx orttirma berib f(x+Dx) ni topish.
30. Funksiyaning Df(x)=f(x+Dx)-f(x) orttirmasini hisoblash.
40. nisbatni tuzish.
50. nisbatning Dx®0 dagi limitini hisoblash.
Misol. y=kx+b funksiyaning hosilasini toping.
Yechish. Hosila topish algoritmidan foydalanamiz.
10. Argument x ni tayinlab, funksiya qiymatini hisoblaymiz: f(x)=kx+b.
20. Argumentga Dx orttirma beramiz, u holda f(x+Dx)=k(x+Dx)+b=kx+kDx+b.
30. Funksiya orttirmasi Df(x)=f(x+Dx)-f(x)=(kx+kDx+b)-( kx+b)=kDx.
40. = .
50. = k=k.
Demak, (kx+b)’=k ekan.
Xususan, y=b o‘zgarmas funksiya (bu holda k=0) uchun (b)’=0; y=x (k=1) funksiya uchun x’=1 bo‘ladi.
2. y= funksiyaning hosilasini toping.
Yechish. 10. f(x)= .
20. f(x+Dx)= . Bu yerda umumiylikni cheklamagan holda x>0 va |Dx|<x deb hisoblaymiz.
30. Df(x)=f(x+Dx)-f(x)= - = .
40. = .
50. = ( )= .
Demak, = .
|
| |
-jadval
Tuproqdan hosil bilan chiqib ketadigan ta’sir etuvchi moddalar. (kg/ga)

|
-jadval
Tuproqdan hosil bilan chiqib ketadigan ta’sir etuvchi moddalar. (kg/ga)
|
bet | 6/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 134,9 Kb. | | #233132 | Turi | Referat |
1.1-jadval
Tuproqdan hosil bilan chiqib ketadigan ta’sir etuvchi moddalar. (kg/ga)
№
|
Ta’sir etuvchi
moddalar
|
Hosildorlik
|
Qishki bug‘doy 30 s/ga
|
Shakar lavlagi 270 s/ga
|
Jo‘xori ko‘k poyasi
600 s/ga
|
1
|
N2
|
112
|
166
|
150
|
2
|
P2O5
|
39
|
42
|
70
|
3
|
K2O
|
77
|
157
|
200
|
1.2-jadval
Hosildorlikni tuproqga fosfor, azot va kaliy solish hisobiga, oshirilishi.
№
|
Kultura va
maxsulot turi
|
1 t solingan o‘g‘it xisobiga (N, P2O5,K2O) hosildorlikni o‘sishi, T
|
N2
|
P2O5
|
K2O
|
1
|
Paxta
|
10-14
|
5-6
|
2
|
2
|
Shakar lavlagi
|
120-160
|
50-55
|
40-50
|
3
|
Bug‘doy
|
12-15
|
7-8
|
3-4
|
1.3-jadval
Hosilni, o‘g‘it qo‘llash hisobiga o‘zgarishi (s/ga).
№
|
Kultura va maxsulot turi
|
O‘g‘itsiz
|
O‘g‘it bilan
|
1
|
Paxta
|
8-9
|
27-30
|
2
|
Bug‘doy
|
7-8
|
20-40
|
3
|
Shakarqamish
|
100-120
|
200-500
|
Mineral o‘g‘itlardan foydalanilganda paxta va boshqa texnika ekinlarining hosili tobora ortmoqda. Masalan, 1930 yilda O‘rta Osiyo respublikalarida har gektar yerdan 7 - 8 s paxta olingan bo‘lsa, hozirga paytga kelib, gektaridan o‘rta xisobda 29,2 s hosil olinmoqda. Tuproqga solingan har 1 kg fosfor qo‘shimcha 6 - 7 kg paxta, 50 - 60 kg kartoshka, har 1 kg azot esa qushimcha ravishda 15 - 20 kg paxta va 150 kg kartoshka olish imkonini bermoqda.
Mineral o‘g‘itlar ekinning hosildorligini oshirishi bilan birgalikda maxsulotlar sifatini ham yaxshilaydi: dondagi oqsil va kartoshkadagi kraxmal miqdorlarini ko‘paytiradi, paxta tolasining pishiqligini oshiradi.
Hosildorlikni oshirishdagi omillarni baholashda: AQSH da 50% gacha. Fransiyada 50 - 70% gacha qo‘shimcha hosil olish o‘g‘itlar hissasiga to‘g‘ri keladi. O‘tkazilgan tadqiqotlar natijalariga qo‘ra, hosildorlikning oshirishdagi o‘g‘itlarning ulushi MDX, mamlakatlarining qoratuproqli mintaqalarida 40 - 50% ga, noqoratuproqli mintaqalarida 60 - 75% ga O‘rta Osiyoda, hususan, O‘zbekiston Respublikasi xududidagi unumdor tuproqlarda 50 - 60% ga to‘g‘ri keladi.
Adabiyotlar
Технический анализ и контроль производства неорганических веществ. 2издание Под ред. Торочешкникова М. М., Высшая школа 1976 г. с. 241 – 248, 256 – 258.
Горошев А.П. Технический анализ, стр. 362-371, Госхимиздат,1953.
Шрайбан С.С Контроль производства хлора и каустика, стр. 57-66, ОНТИ,1934.
Ismatov A.A. va boshqalar. Noorganik materiallar kimyoviy texnologiyasi,-T:
ERKAYEV A.U., REYMOV A.M., NURMURODOV T. I., UMIROV F.E.
MINERAL O‘G‘ITLAR islab chigarish nazariyasi va TEXNOLOGIk hisoblari O‘QUV QO‘LLANMA O‘zbekiston, 2002, 336 б.
http://fayllar.org
|
| |