nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oqıw shınıǵıwınıń texnologoyalıq kartası

bildiredi.
10. Toparlar jumısınıń nátiyje boyınsha óz-ara bahalaw
ótkeredi. Temanıń hár bir bólimi boyınsha pikirler
bildiredi, temanıń tiykarǵı táriplerine itibardı qaratadı.
Berilgen maǵlıwmatlardı dápterlerine jazıp alıwların
usınıs etedi. Temanıń kásiplik xızmetlerdegi áhmiyeti
menen baylanıstırıp temanı juwmaqlaydı.
3-basqısh
Juwmaqlaws
hı bólim
(10-minut)
Shınıǵıw juwmaǵı:
1.
Aktiv
qatnasqan oqıwshılardı bahalaydı hám
xoshametleydi.
Úyge tapsırmanıń beriliwi:
2. Kelesi tapsırmaǵa wazıypa hám onı orınlaw boyınsha
kórsetpe beredi (7-qosımsha).
Bahaları
menen
tanısadı.
Jahr2000 Probleme mit NetWare 3.12

|
Jahr2000 Probleme mit NetWare 3.12
|
bet | 97/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.21 Jahr2000 Probleme mit NetWare 3.12
DNF99703
NetWare 3.12 ist Jahr 2000 kompatibel, wenn die Patches aus der "Minimum Patch List" von Novell installiert werden oder ein kostenpflichtiges Update auf NetWare 3.2 durchgeführt wird.
Auf jeden Fall sollten die folgenden Patches installiert werden:
Novell Patch lib312d.exe, Novell Patch 312ptd.exe, Novell Patch 312y2kp2.exe
Bei dem 312PTD.EXE sollte besonders darauf geachtet werden, daß der LOADER Patch installiert ist (siehe Readme), der in der SERVER.EXE selbst dauerhaft Änderungen bzgl. Y2K vornimmt.
|
| |
Adaptec Controller - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 339/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.23.11 Adaptec Controller
DNF99913
T10!
In aktuellen Support Packs für NetWare 5.x und 6.x sind die standardmäßig installierten Adaptec Treiber aha2940.ham, aic78u2.ham und adpt160m.ham nicht optimal. Verwenden Sie bei Problemen statt dessen diejenigen im Verzeichnis tools\unsupdrv des Support Packs.
Bei Adaptec Controllern gibt es ein recht ineffektives Read-After-Write Verify (Kontrolllesen) bei Einsatz des DSK-Treibers (d.h. normalerweise nur unter NetWare 3.x). Dieses Verify wird normalerweise auch von Netware softwaremäßig und von der SCSI-Festplatte hardwaremäßig vorgenommen, so daß eine dritte Kontrolle durch den Controller nicht mehr notwendig ist.
startup.ncf (evtl. auch autoexec.ncf):
load aicxxyy.dsk read_after_write=0 tag_disable=ffff
Dieser Parameter ist nur bei DSK-Treibern notwendig und zeigt bei den HAM Treibern keine Wirkung.
Verweis: TID 10059012
Wenn Sie bei der Umstellung der alten DSK Treiber auf die neuen HAM Treiber ein Problem mit Ihrer Festplatte (<= 1 GB) haben, liegt das an der unterschiedlichen Adressierung der Festplatte durch die jeweiligen Treiber. Benutzen Sie in diesem Fall den Parameter ext_tran=n beim Laden des HAM-Treibers.
Die Adaptec DSK-Treiber von 1997 für diverse Modelle des 2940 bereiten massive Probleme in NetWare Servern und sollten unbedingt durch die letzten verfügbaren von 1999 ersetzt werden.
Die älteren (auch deutlich kleineren) Treiber von 1996 kann man bedenkenlos weiterverwenden, wenn es sonst keine Probleme gibt.
|
| |
Accounting - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 95/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.19 Accounting
DNF98701
Bei NetWare 3.x existiert mit dem Accounting eine einfache Möglichkeit, die Logging Informationen der Benutzer zu protokollieren. Außerdem können Sie damit die Resourcen des Servers protokollieren und falls gewünscht auch abrechnen.
Diese Accounting Informationen werden in der Datei SYS:SYSTEM/net$acct.dat gespeichert und mit dem Tool PAUDIT (oder Alternativen bei NetwareFiles.de) auswerten. Löschen kann man diese Datei nur nach dem Deaktivieren des Accountings über SYSCON - Accounting - Accounting Server -> Server mit ENTF löschen.
|
| |
Naqshlarning geometrik asoslari - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

Naqshlarning geometrik asoslari. Naqshlarning asoslarini kesma
yoki aylanani o ‘zaro teng yoki propotsional bo‘laklarga bo‘lish usullari-
ni tashkil etadi.
Faraz qilaylik, aylanani biror sondagi teng bo ‘laklarga bo‘lish kerak
bo'lsin. Bunda aylana uzunligiga teng bo'lgan ip olinib, uni buklash yor
damida berilgan aylanani bo'laklarga bo‘lib chiqiladi va aylana yoylari
o ‘sha bo'laklarga teng qilib olinadi.
Bu yerda to 'g 'ri chiziq kesmasi va aylanani o ‘zaro teng b oiaklarga
bo'lish soni m a’lum bo'lm asidan oldinroq, yuqorida aytilgan usul bilan
amalga oshirish mumkin. Bunday naqsh yasash antik davr (er. avvalgi
4 -2 ming yilliklar)dan beri m a’lum. Aylanalami yuqori aniqlikda teng
juft bo ‘laklarga bo'lish esa eradan avvalgi 1 ming yilliklaming ikkinchi
yarmi boshlariga to‘g ‘ri keladi.
Undan keyingi davrlarda aylananing teng uchga qoldiqsiz b o‘linuvchi
har qanday bo'Iaklarga taqsimlanishini, aylana bo'laklarining
«oltin taqsim (kesim)» bilan bog‘iiq holda talqin etilishini ko'ramiz.
M a’lumki,
«oltin taqsim» deb ataluvchi nisbat plastik anatomiya, ar-
xitektura, estetika singari fanlarning geometrik tamoyillarini tahlil qil-
ishda keng miqyosda tatbiq etiladi. Davlat standarti bo'yicha chizma
qog'ozlari form atlarining bir tomoni ikkinchi tom oniga nisbatan shu
«oltin taqsim»dag\ nisbat asosida aniqlanadi. Keyingi davrlarda kesma,
aylanalami teng yoki proporsional boiaklarga bo'lishning yanada mu-
rakkabroq ishlarga tatdbiq etilganini ko'ram iz.
Masalan, Samarqanddagi XIV asrga oid bo'lgan Faxir Ali girixida
chizmachilikda bajarilishi murakkab hisoblangan aylanani teng yetti
bo'lakka bo'lishda foydalanilgan.
12-§. Qiyalik va konusliklar Qiyalikni belgilash va yasash (O 'zD St 2.307:2003). T o 'g 'ri bur
chakli
ABC ucburchakning (3.78- shakl) AC gipotenuzasi bilan AB kateti
orasida hosil bo'lgan burchak tangensi (tga)ga qiyalik deyiladi. Bu yerda
a qiyalik burchagidir. Qiyalik, y a’ni tga ko'pincha
i harfi bilan belgila
nadi. U
BC va ABkatetlaming nisbatiga teng, y a’ni i=BC/AB yoki
h i = y = t g a .
130
> ' 'C;
I В Qiyalik, odatda, ikki sonning nisbati
Qiyalik 0) с ko'rinishida yoki foizlarda, ba’zan gradus,
minut va sekundlarda ifoda qilinadi. Chiz
malarda, 0 ‘z DSt 2.307:2003da ko ‘rsatil-
ganidek, qiyalikni aniqlovchi o ‘lcham soni
oldiga «Z » belgisi qo‘yiladi, lekin uning
o ‘tkir burchagi qiyalik tomonga qaragan
b o iish i shart, buni 3.79- shakl,
a v a h larda
O
Obligatsiya - Buxgalteriya hisobi

|
Buxgalteriya hisobi Pdf ko'rish
|
bet | 179/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-1O
Obligatsiya – qimmatbaho qog‘ozning bir turi, qarz majburiyati. Qarz olgan
shaxsni Obligatsiyani sotib olgan shaxsga to‘lashi lozim bo‘lgan,
yozib qo‘yilgan qiymatga oldindan belgilangan foiz hisobidagi yillik
to‘lovining miqdorini belgilab beradi. O.lar bo‘yicha daromad
yutuqlar ko‘rinishida maxsus tiraj o‘yinlarida yoki kupon ko‘rinishida
to‘lanishi mumkin.
Oklad
– (maosh) ma’lum vaqt uchun belgilangan ish haqi miqdori.
Offshor
– yuridik shaxslarga bojxona va soliq imtiyozlari va boshqa qulayliklar
keng yaratib berilgan hudud va mamlakatlar. Bunday hududlarda
norezident bo‘lgan offshor kompaniyalar tashkil qilinadi va faoliyat
olib boradi.
P
Passiv
– buxgalteriyada balansning buromad, xarajat, chiqim qismi; korxona,
muassasa va shu kabilarning majburiyat va qarzlari majmui.
Patent
– (lat. patens–guvohnoma, yorliq) – 1) xususiy tarzda tadbirkorlikning
biror-bir turi bilan shug‘ullanishga ruxsat beruvchi guvohnoma,
tegishli hujjatlar asosida moliya organlari tomonidan beriladi; 2) ilmiy
kashfiyot va ixtiroga mualliflikni tasdiqlovchi guvohnoma. P. davlat
tomonidan patentlashtiriladi.
Polis
– (fr.police, ital, pollissa–tilxat) – shaxsiy yoki mulkiy sug‘urta
shartnomasi tuzilgani va uning shartlari haqidagi hujjat.
Pul
– (fr.protectionnisme, lat.protection–himoya) hamma tovarlar va
xizmatlar ayirboshlanadigan, umumiy ekvivalent bo‘lgan maxsus
tovar, bozor iqtisodiyotining asosiy vositasi.
Pensiya
– fuqarolar keksalik yoshiga yetganda yoki mehnat qilish qobiliyatini
yo‘qotgan taqdirda, oladigan pul ta’minoti.
Protek-
– milliy iqtisodiyotni boshqa davlatlar bilan bo‘ladigan raqobatdan
bojxona to‘siqlarini joriy qilish, mamlakatga chet el tovarlari, xizmat
turlari va kapitallarining kirib kelishini cheklash yo‘li bilan himoya
qilish va saqlashga yo‘naltirilgan.
|
| |
Boshqaruv relelari - - Elektrotehnika va elektronika

190
14.4-rasm.
Turli rusumdagi elektromagnit vaqt relelari.
Tezlik nazoratining elektromexanik relesi - Asinxron dvigatel ish tamoyili bo’yicha ishlab,
dvigatelning tezligi nolgacha pasayganda uni tarmoqdan uzib qo’yish talab
etilganda yani tormozlashni
avtomatlashtirishda qo’llaniladi(14.5-rasm.).
-§. O ‘zaro perpendikular ikkita proyeksiya tekisliklarida

|
-§. O ‘zaro perpendikular ikkita proyeksiya tekisliklarida Pdf ko'rish
|
bet | 86/237 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 13,35 Mb. | | #116299 |
Bog'liq Chizmachilik.I.Raxmonov. 20162-§. O ‘zaro perpendikular ikkita proyeksiya tekisliklarida
tasvirlar yasash
B a’zi bir detallar o'zining konstruksiyasi soda bo'lishiga qaramay ik
kita proyeksiyada tasvirlanishi talab qilinadi. Masalan, 4.3-shaklda
H
tekisligiga proyeksiyalanayotgan parallelepiped, uchburchakli prizma va
silindrlarga nazar tashlasak, ulam ing hammasi bir xil to 'g 'ri to'rtburchak
shaklda proyeksiyalanmoqda. Ulaming bir-biridan farqni
V dagi proyek-
siyalari orqali aniqlasa bo'ladi. Lekin parallelepipedni bitta proyeksiyada
tasvirlab, uning qalinligi ko'rsatilsa kifoya (4.3-shakl,
b). Silindmi bitta
proyeksiyada tasvirlashda uning diametrini ifodalovchi shartli belgidan
foydalanilsa yetarli (4 .3 -shakl,
d). Ammo uchburchakli prizmaning bur-
chaklari o'zaro qanday joylashganligini faqat ikkinchi tekislik kiritish
orqali aniqlash mumkin (4 .3 -shakl,
e).
Model gorizontal
H proyeksiyalar teksiligiga perpendikular bo'lgani
sababli uning asosiy qismi kvadrat, ustidagi prizma to 'g 'ri burchakli
to'rtburchak ko'rinishida, (4 .4 -shakl,
a) V gar shaklida proyeksiyalan
moqda. Modelni olib qo'yib,
H tekisligi pastga x o 'q atrofida frontal ho-
latga kelguncha aylantirilsa, tekis chizma, y a’ni epyur hosil bo'ladi
(4.4-shakl,
b). Proyeksiyalami bog'lovchi yordamchi chiziqlar va tekis-
liklarni chegaralovchi chiziqlar ham standartga muvofiq tasvirlanmas-
liklari mumkin (4 .4 -shakl,
d). Bundan keyin narsalaming chizmasi
chizilganda ulam ing proyeksiyalarini bog'lovchi chiziqlar tushirib qoldi-
riladi. Lekin proyeksiyalar chizilayotganda ulami bog'lovchi chiziqlar
bor deb faraz qilinadi. Lekin proyeksiyalami har xil joyda tasvirlashga
yo'l qo'ym aydi (4 .4 -shakl,
e).
4 .4 -shakldagi detaining proyeksiyalariga e ’tibor berilsa, gorizontal
proyeksiyasida detaining o'rtasidagi silindrik teshik aylana,
V da
ko'rinm ayotganligi uchun u ko'rinm as kontur shtrix chiziqda chizilgan.
Bunday keyin chizmada detaining ko'rinm aydigan elementlari shtrix
chiziqda tasvirlanadi.
138
|
| |
Tizimlarining - bet 86

4-qosımsha
5-qosımsha
Toparlarda islew qaǵıydaları:
Hár kim óz sherikleriniń sózlerin múlayımlıq penen tıńlawı kerek;
Hár
kim aktiv,
birgelikte islewi, berilgen tapsırmalarǵa
juwapkershilik qatnasta bolıwı kerek;
Hár kim járdemge mútáj bolǵanda járdem soraw kerek;
Hár kimnen járdem soralǵanda járdem beriliwi kerek.
Úyge tapsırma: Temani ózlestirip,sorawlar dúzip keliw
6-qosımsha
Bahalaw
kriteriyaları
Orınlanatuǵın wazıypa
5 baha
Ótilgen tema boyınsha atqarǵan jumısınıń teoriyalıq hám
ámeliy áhmiyetin, maqseti hám wazıypasın hár
tárepleme túsingen bolsa;
Ótilgen tema boyınsha berilgen wazıypanı ǵárezsiz
ózbetinshe jandasıp atqarǵan bolsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
tuwrı islep shıqsa, bántlerin belgilengen tártipte ańlatsa;
Ótilgen
tema
boyınsha
berilgen
tapsırmalardı
belgilengen múddette hám puqta tayarlap tapsırsa.
4 baha
Ótilgen temanı teoriyalıq hám ámeliy áhmiyetin, maqseti
hám wazıypasın túsingen bolsa;
Ótilgen temanıń wazıypasın ózbetinshe
atqara alsa;
Ótilgen tema boyınsha texnologiyalıq model izbe-izligin
tuwrı islep shıǵıw hám
bántlerin belgilengen rejimin ańlatıwda ayırım
kemshiliklerge jol qoysa;
Ótilgen
tema
boyınsha
berilgen
tapsırmalardı
belgilengen múddette tapsırsa.
O‘lchov transformatorlari -

133
bo‘ladi. Demak, kuchlanish transformatori oddiy kuch transformatorining salt
ishlash sharoitiga yaqin
sharoitda ishlaydi. Kuchlanish transformatorining birlamchi chulg‘amiga turli qiy–matli katta kuchlanish
berilganda uning ikkilamchi chulg‘amining kuchlanishi
Ů
2
100 V bo‘ladi. Demak, kuchlanish
transformatori o‘lchanishi lozim bo‘lgan yuqori kuchlanishni 100 V gacha kamaytirib berar ekan.
10.7 – rasm. Kuchlanish transformatorining ulanish sxemasi.
Kuchlanish transformatorida tok qiymati juda kichkina bo‘lgani uchun uning chulg‘amlari
qarshiligida kuchlanish pasayishini e’tiborga olmasa ham bo‘ladi. Bunda:
Ů
1
-
Ė
1
va
Ů
2
=
Ė
2
bo‘ladi.
Kuchlanish transformatorining transformatsiya koeffitsienti quyidagicha aniqlanadi:
.
2
1
2
1
2
1
U
U
Е
Е
К
к
(10.5)
Transformatsiya koeffitsienti transformatorning pasportida ko‘rsatiladi. Ikkilamchi chulg‘amiga 100
V li voltmetr ulanadi. U holda birlamchi (yuqori) kuchlanish quyidagicha aniqlanishi mumkin:
Ů
1
=
K
k
∙
Ů
2
. (10.6)
Kuchlanish transformatori ishlaganda uning chulg‘amlaridan kichkina tok o‘tib turadi. Bu sharoitda
Ů
1
≠
Ė
1
va
U
2
≠
E
2
bo‘ladi. Bunday o‘lchashda xatolikka yo‘l qo‘yiladi. O‘lchashdagi nisbiy xatolik quyidagicha
aniqlanadi:
%
100
1
1
2
U
U
К
U
f
к
н
(10.7)
Kuchlanish transformatorlari ikkilamchi chulg‘amining nominal quvvati 20 . . . 100 VA gacha boradi.
Kuchlanish transformatorining yuqori va past kuchlanish chulg‘amlari umumiy o‘zakda joylashadi.
Chulg‘amlar izolyatsiyasi buzilsa ikkilamchi chulg‘amda yuqori kuchlanish hosil bo‘lishi mumkin, bu
134
xodimlar uchun juda xavflidir. Shuning uchun ikkilamchi chulg‘am qismalaridan biri va transformatorning
magnit o‘tkazgichi yerga ulab qo‘yilishi kerak. Odatda, 6 kV gacha kuchlanishli transformatorlar quruq
transformatorlar
hisoblanadi, ya’ni ular havo bilan sovitiladi. Undan ortiq kuchlanishda moy bilan
sovitiladigan kuchlanish transformatorlari qo‘llaniladi. Kuchlanish transformatorlari ham bir va uch fazali
bo‘ladi. Uch fazali transformatorning chulg‘amlari yulduz usulida ulanadi. NOM–b, NOM–10, NTM–10 va
hokazo rusumli kuchlanish transformatorlari ko‘p ishlatiladi. Kuchlanish
transformatorlari birlamchi
chulg‘amining kuchlanishi 380 V dan 400 kV gacha bo‘lishi mumkin.
– rasm. Tezlik nazorati relesining sxematik chizmasi. 
Taxogeneratorlar -

14.5 – rasm. Tezlik nazorati relesining sxematik chizmasi.
Taxogeneratorlar - tezlik datchiklari kabi o’zgaruvchan tok dvigatellari, asinxron va sinxron bo’lishi
mumkin. Taxogenerator yakoriga rostlanuvchi resistor bilan ketma-ket ulangan kuchlanish rele chulg’ami
ulanadi. Taxogenerator dvigatel vali(o’qi) bilan mexanik ulangan bo’ladi.
Tezlikning impulsli induktsion datchigi – diskret datchik bo’lib hisoblanadi. Bunda dvigatel yoki
ishchi mashinaning vali(o’qi)ga ulangan tishli disk (1) Disk tishlarining qarshisiga U
p
– manbaga ulangan
o’lchov chulg’amli (3) doimiy magnit (2) joylashtiriladi. Chulg’amdan olinayotgan kuchlanish kondensator
(C) orqali (У) kuchaytirgich kirishiga beriladi. Disk aylanganda uning tishlari bilan inductor orasidagi
oraliq o’zgaradi va o’z navbatida bu magnit oqimining o’zgarishiga olib keladi(14.6-rasm.).
14.6 – rasm. Tezlikning impulsli induktsion datchigi.
Holat datchiklari – ishchi mexanizm yoki dvigatel vali(o’qi) holatiga proportsional elektr
signallarni olish uchun qo’llaniladi. Ushbu datchiklar analogli yoki raqamli bo’lbshi mumkin. Bularga yo’l va
chegaralovchi o’chirgichlarni, selsinlar, aylanuvchi transformatorlar, raqamli fotoelektrik datchiklar va
boshqalarni misol qilish mumkin(14.7-rasm.).
192
14.7-rasm. Chegaralovchi o’chirgichlar.
14.8-rasm. Elektromagnit tormoz qurilmasi.
Elektromagnit tormoz qurilmalari - TKG-160 TKG-200 TKG-300 TKG-400 TKG-500 TKG-600 TKG-
700 TKG-800 tormoz qurilmalari.
Bunday qurilmalar asosan ko’tarib-tushirish mashinalarida tormozlab to’xtatish yoki yuritma
ishlamay turganda tormozda tutib turish maqsadlarida qo’llaniladi. Elektr yuritma rusumiga qarab
quyidagi shartli belgilar qo’llaniladi: TKT- MO seriyadagi o’zgaruvchan tok elektromagnitli; TKP - MP
seriyadagi o’zgarmas tok elektromagnitli; TKG – TE seriyadagi elektrogidravlik turtkichli.
TKG - tormoz qurilmalari yuritma va mexanik qismdan iborat. Ishlamayotgan yuritmada richag
tizimidagi siqilgan prujina kolodkalarni tormoz shkivi yuzasiga qattiq bosib tormoz rejimini ta’minlab
193
turadi. Yuritma ishga tushganda esa prujina ta’siridan richaglar ajralib kolodkalarni bo’shatadi va shkivni
tormoz rejimidan chiqaradi.
Oqıw shınıǵıwınıń texnologoyalıq kartası

usınıs etedi. Juwapların tolıqtıradı hám qısqasha
pikirler bildiredi.
10. Toparlar jumısınıń nátiyje boyınsha óz-ara bahalaw
ótkeredi. Temanıń hár bir bólimi boyınsha
pikirler
bildiredi, temanıń tiykarǵı táriplerine itibardı qaratadı.
Berilgen maǵlıwmatlardı dápterlerine jazıp alıwların
usınıs etedi. Temanıń kásiplik xızmetlerdegi áhmiyeti
menen baylanıstırıp temanı juwmaqlaydı.
3-basqısh
Juwmaqlaw
shı bólim
(10-minut)
Shınıǵıw juwmaǵı:
1. Aktiv qatnasqan oqıwshılardı bahalaydı hám
xoshametleydi.
Úyge tapsırmanıń beriliwi:
2. Kelesi tapsırmaǵa wazıypa hám onı orınlaw boyınsha
kórsetpe beredi (7-qosımsha).
Bahaları
menen
tanısadı.
IV bob. ELEKTR YURITMALAR

187
14.1-rasm. PME rusumli magnitli ishga tushirgichning umumiy ko’rinishi.
Magnitli ishga tushirgichlar - bu odatda, uch qutbli kontaktordan, o‘rnatilgan issiqlik relelaridan va
yordamchi kontaktlardan tashkil topgan qurilmadir. Ular quvvati 75 kVt gacha bo‘lgan uch fazali elektr
dvigatellarni boshqarish uchun xizmat qiladi. Amortizatsiyalaydigan prujina ulash vaqtida qo‘zg‘aluvchan
qismni keskin zarblardan saqlaydi. Ishga tushirgichning hamma detallari metall asosga mahkamlanadi.
Odatda barcha magnitli ishga tushirgichlar boshqarish knopkalari bilan birga ishlatiladi (14.2-rasm).
n
2 - Elektrotehnika va elektronika

|
Elektrotehnika va elektronikaBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanman
2
chastotagacha aylantirish lozim. Bir fazali motorni bevosita ishga tushirish uchun
uning statoridagi chulg‘amga berilgan tokdan aylanuvchi magnit maydon hosil bo‘lishi zarur.
Buning uchun motor statoriga, o‘qlari bir-biriga nisbatan,
90
0
burchakka farqlanuvchi ikkita
chulg‘amni joylashtirib, ulardagi tokni bir-biriga nisbatan
90
0
ga siljitish kerak [4] .
Shu sababli bir fazali asinxron motor statoriga asosiy chulg‘amdan tashqari, ko‘pincha, ishga
tushirish chulg‘ami deb ataluvchi chulg‘am ham o‘raladi. Bu chulg‘amlardagi toklarning fazasi o‘zaro
90
0
ga yaqin burchakka farq qilishi uchun bir fazali motorni -rasm,
a
va
b
da ko‘rsatilgan sxemalar bilan ishga
tushiriladi. Bir fazali motorning ishga tushirish chulg‘ami o‘ramlari soni kam bo‘lgan ingichka simdan
tayyorlanib, uning aktiv qarshiligi asosiy chulg‘amnikiga nisbatan katta, induktiv qarshiligi esa kichik
bo‘ladi. Shu sababli bu chulg‘amlardagi toklar fazasi 0
0
< φ <
90
0
ga farq qilib, statorda aylanuvchi
magnit maydon hosil bo‘ladi. Demak, bunday motorni bevosita ishga tushirish mumkin.
Amalda magnit qutblari o‘zgarmas tok mashinalaridagi singari ayon shakldagi tuzilishga ega bo‘lgan
bir fazali motorlar ham bo‘lib, ularning magnit qutblariga kiygizilgan mis halqachalar ishga tushirish
chulg‘ami
vazifasini
o‘taydi.
Bunday
motorlar
uchun
bo‘lib, ulardan, ko‘pincha, elektr patefonlarida,
kichik quvvatli ventilyatorlarda foydalaniladi. Hozirgi vaqtda tavsifi ancha yaxshilangan bunday motorlar
kir yuvish mashinalarida ham ishlatilmoqda. Umuman, bir fazali va kondensatorli motorlarning kichik
quvvatlilaridan avtomatikada, turmushda keng tarqalgan sovitish qurilmalarida, kir yuvish va tikuv
mshinalarida, magnitafon va shu kabilarda foydalaniladi. Bir fazali yuqori chastotali motorlar, bundan
tashqari, o‘rmon va qishloq xo‘jaligida ishlatiladigan bir qancha qo‘l asboblarida ham qo‘llanilmoqda
|
| |
Kuchlanishi tekis rostlanadigan transformator (avtotransformator) –

Kuchlanishi tekis rostlanadigan transformator (avtotransformator) –
Transformatorlarning kuchlanishi ko‘pincha pog‘onali rostlanadi. Ko‘p hollarda transformator
kuchlanishini katta diapazonda(poyonida) juda tekis rostlash talab qilinali. Ko‘pincha bu maqsadda
chulg‘amning izolyatsiyalanmagan tashqi yuzasida sirpanadigan kontakt cho‘tkalar ishlatiladi va shu
asosda ulanadigan chulg‘am o‘ramlarini tekis o‘zgartiriladi. Bu usul kichik quvvatli avtotransformator
(LATR) larla qo‘llaniladi. Katta quvvatli transformator va avtotransformatorlarda kuchlanishni o‘zgartirish
uchun o‘ram qismi qisqa tutashganda qisqa tutashish tokini chegaralovchi qarshilikli ikkita cho‘tka
ishlatiladi. Amalda qo‘zg‘aluvchan chulg‘amli yoki qo‘zg‘aluvchan o‘zakli transformatorlar ham qo‘llaniladi.
10.9-rasm. Avtotransformator.
137
Bunda transformatorning parallel ulangan ikkita birlamchi chulg‘ai sterjenning pastida va
yuqorisida o‘rnatiladi.
Ikkilamchi chulg‘ami esa qo‘zg‘aluvchan o‘zakda o‘rnatiladi. O‘zak surilganda ikkilamchi chulg‘am
bilan qurshaladigan magnit oqimi o‘zgaradi va kuchlanish qiymati +
U
2
dan (ikkilamchi chulg‘am yuqorida) -
U
2
gacha (pastda) juda tekis o‘zgaradi.
So‘nggi vaqtlarda o‘zgarmas tok bilan qo‘shimcha magnitlanadigan ele-mentli (kuchlanishi tekis
rostlanadigan) transformatorlar ishlatilmoqda. Bunday bir fazali transformatorning birlamchi va
ikkilamchi chulg‘amlari ikkita chekka sterjenlarga o‘rnatiladi (10.10–rasm). Sterjenlar orasida magnit
shunti bo‘ladi. Magnit shunti ham maxsus po‘latdan yig‘iladi. Magnit shunti chulg‘amlarning elektromagnit
aloqasini pasaytiradi, sochilma oqimlar esa ko‘payadi.
Foydali oqim chekka sterjenlar bilan qurshaladi. Agar kichkina magnitlovchi tok e’tiborga olinmasa,
I
1
va
I
2
toklar magnit shunti orqali qurshaladigan sochilma oqimlar F
s1
va F
s2
ni hosil qiladi.
10.10-rasm. Qo’shimcha magnitlovchi chulg’amli bir fazali transformator.
Sochilma oqim katta bo‘lgani uchun chulg‘amlarning induktiv qarshiligida kuchlanish pasayishlari
(
jI
1
x
1
va
jI
2
x
2
) katta bo‘ladi va ikkilamchi kuchlanish ancha kamayadi. Magnit shuntining ikkita sterjenida
o‘zgarmas tok manbaiga ulanadigan qo‘shimcha magnitlovchi chulg‘am o‘raladi. O‘zgarmas tok hosil
qiladngan magnit oqimi faqat shunt orqali berkiladi. Tok qancha katta bo‘lsa, magnit oqimi ham shuncha
katta bo‘ladi, bunda o‘zak kuchliroq to‘yinadi. Natijada F
s1
va F
s2
oqimlar kamayadi, bu esa ikkilamchi
138
chulg‘am kuchlanishining ko‘payishiga olib keladi. O‘zgarmas tok qiymatini o‘zgartirib, ikkilamchi chulg‘am
kuchlanishi qiymatini juda tekis o‘zgartirish mumkin bo‘ladi.
Nazorat savollari:
1. Transformatorlar qanday maqsadlarda qo’llaniladi?
2.
Bir fazali transformatorlarning konstruktiv tuzilishi.
3.
Bir fazali transformatorlarning ishlash tamoyili.
4.
Uch fazali transformatorlarning konstruktiv tuzilishi.
5.
Uch fazali transformatorlarning ishlash tamoyili.
6.
Qanday maxsus transformatorlarni bilasiz?
|
Tok transformatorlari - Elektrotehnika va elektronika

136
Klassi 0,2; 0,5; 1; 3; 10 bo‘lgan tok transformatorlari uchun birlamchi tok nominal qiymatga ega
bo‘lganda, o‘lchashdagi xatolik mos holda 0,2; 0,5; 1; 3 va 10% dak ortmasligi kerak.
Bundan tashqari, tok transformatorlarida burchak xatoligi δ
1
ham bo‘ladi. Burchak xatoligi 0,2; 0,5
va 1 klass tok transformatorlari uchui, mos holda, 10, 40 va 80 min dan ortiq bo‘lmasligi kerak.
Magnitlovchi tok ortsa, transformatorning ikkala xatoligi ham ortadi.
O‘lchov transformatorlari yordamida quvvat va sarflanadigan energiya ham o‘lchanadi. YUqori
kuchlanishli va katta tokli zanjirlarga vattmetr va schyotchiklar kuchlanish hamda tok transformatorlari
orqali ulanadi. Bunda ularning tok g‘altaklari tok transformatoriga, kuchlanish g‘altaklari esa kuchlanish
transformatoriga ulanadi. Birlamchi zanjir quvvatini aniqlash uchun vattmetr ko‘rsatayotgan qiymatni (W)
tok va kuchlanish transformatorlarining transformatsiya kozffitsientiga ko‘paytirish lozim, ya’ni:
P
1
=
W
∙
K
k
∙
K
t
. (10.11)
-rasm. Boshqarish knopkalari. 
     
188 
Elektromagnit kontaktorlar –

188
Elektromagnit kontaktorlar – 50-60 Gts chastotali 660 V gacha kuchlanishli uch fazali asinxron
qisqa tutashgan rotorli dvigatellarni
masofadan ishga tushirish, to’xtatish va reverslash uchun
mo’ljallangan. KM-103 elektromagnit kontaktorlarning farqli tomoni 9A li rusumlilaridan boshlab normal
yopiq kontaktlarning hamda 32A li rusumlilaridan boshlab esa kuch o’tkazgichlari (kabellar) jilalarini
ikkilangan qisish qurilmalarining mavjudligidir(14.3-rasm (a)).
KM – modul
seriyali kontaktor yoritish, konditsioner,
ventilyatsiya, isitish tizimlarini masofadan
boshqarishga mo’ljallangan. Kontaktor 35-mm li DIN reykaga mahkamlanuvchi
modul korpusida
tayyorlangan bo’lib, standart tarqatish shchitlarida modul konstruktsiyali boshqa apparaturalar (masalan
avtomatik o’chirgichlar) bilan o’rnatilishi mumkin( 14.3-rasm (b)).
14.3-rasm. Elektromagnit kontaktorlar.
Kontaktorlar
-
bu uzoqdan ta’sir etadigan apparatlar bo‘lib, normal ish rejimidagi elektr zanjirlarni
ko‘p ulash, va uzish uchun xizmat qiladi. Kontaktorlar 3-4000 A tokka kuchlanishining o‘zgarmas tokida
220, 440, 650, 750 V va o‘zgaruvchan tokida 380, 500 va 660 V ga mo‘ljallab ishlab chiqariladi va soatiga
600-1500 marta ulash imkonini beradi. Kontaktorlarning ayrim maxsus seriyalari soatiga 14000
martagacha ulash imkoniyatini beradi.
189
Kontakt tizimi elektromagnit yordamida ulanadigan elektromagnit kontaktorlar eng ko‘p qo‘llaniladi.
Kontaktorlar bosh kontaktlar tizimi, yoy so‘ndiruvchi qurilma, elektromagnit
tizim va yordamchi
kontaktlardan tashkil topgan. Boshqarish zanjiridagi kuchlanish ancha kamayganda,
shuningdek, u
yo‘qolganda kontaktor avtomatik ravishda uziladi.
Zamonaviy kontaktorlar yopiq plastmassa korpusda (KTU seriyasi) ishlab chiqariladi.
Kontaktorlar qurilmani normal bo‘lmagan rejimlar (o‘tayuklanish, q.t. toklari) dan muhofazalay
olmaydi, shuning uchun ular avtomatik boshqarish sxemasida normal bo‘lmagan
rejimni sezadigan va
elektromagnit g‘altakning zanjirini uzadigan maxsus rele bilan birgalikda qo‘llaniladi.
n
1 - Elektrotehnika va elektronika

|
Elektrotehnika va elektronikaBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanman
1
=
60
f / p
chastota bilan aylanuvchi magnit maydon hosil bo‘ladi. Aylanuvchan magnit maydon
rotor chulg‘amini kesib o‘tib, uning yopiq zanjiriga ega chulg‘amida EYuK hosil qiladi. Rotor chulg‘amidagi
tok bilan statordagi aylanuvchi magnit maydonning o‘zaro ta’siri natijasida aylantiruvchi elektromagnit
moment hosil bo‘lib, natijada motor
n
2
chastota bilan aylana boshlaydi. Aylantiruvchi momentni hosil
qiluvchi kuchlarning yo‘nalishi chap qo‘l qoidasi bilan aniqlanadi.
Dvigatelning statoriga berilgan elektr energiyasi elektromagnit jarayon natijasida rotorda
aylantiruvchi mexanik energiyaga aylanadi. Asinxron motorning aylanish yo‘nalishini o‘zgartirish uchun
stator chulg‘amining elektr tarmog‘iga ulanadigan har qanday ikki uchini o‘zaro almashtirish kifoya.
Bunda aylanuvchi magnit maydon va u tomon ergashib aylanuvchi rotorning aylanish yo‘nalishlari
teskariga o‘zgaradi. Rotorning aylanish
n
2
aylanuvchi magnit maydonining sinxron chastotasi
n
1
ga
nisbatan hamma vaqt kichik bo‘ladi. Agar
n
2
= n
1
bo‘lganda rotor chulg‘amida tok va aylantiruvchi moment
hosil bo‘lmaydi. Aylanuvchi magnit maydoni va rotor chastotalari ayirmasining sinxron chastotaga nisbati
sirpanish
deb ataladi va
S
harfi bilan belgilanadi. Demak, sirpanishning qiymati quyidagicha ifodalanadi:
(11-1)
Quvvati
1÷100 kVt
gacha bo‘lgan normal tuzilishdagi asinxron motorlarning nominal yuklamasiga
tegishli nominal sirpanish
bo‘ladi. (11.2)
Asinxron mashinaning dvigatel rejimida
S = 0÷1
orasida o‘zgaradi.
Bunda S = 0 - motorning ideal salt ish rejimi, ya’ni
|
| |
Oqıw shınıǵıwınıń texnologoyalıq kartası

usınıs etedi. Juwapların tolıqtıradı hám qısqasha
pikirler bildiredi.
10. Toparlar jumısınıń nátiyje boyınsha óz-ara bahalaw
ótkeredi. Temanıń hár bir bólimi boyınsha
pikirler
bildiredi, temanıń tiykarǵı táriplerine itibardı qaratadı.
Berilgen maǵlıwmatlardı dápterlerine jazıp alıwların
usınıs etedi. Temanıń kásiplik xızmetlerdegi áhmiyeti
menen baylanıstırıp temanı juwmaqlaydı.
3-basqısh
Juwmaqlaws
hı bólim
(10-minut)
Shınıǵıw juwmaǵı:
3. Aktiv qatnasqan oqıwshılardı bahalaydı hám
xoshametleydi.
Úyge tapsırmanıń beriliwi:
4. Kelesi shınıǵıwǵa tapsırma hám onı orınlaw boyınsha
kórsetpe beredi (7-qosımsha).
Bahaları
menen
tanısadı.
Ishlab chiqarish omillari va ularning turlari

6.3.Ishlab chiqarish omillari va ularning turlari
Mehnat
•
Mehnat ishlab chiqarish omili sifatida malakali mehnatni va korxona rahbarlarining tadbirkorlik
harakatini o‘z ichiga oladi.
•
Mehnat turlarini umumlashtiruvchi ko‘rsatkichlar mehnat sig‘imi va mehnat unumdorligidir.
Materiallar
136
•
Ishlab chiqarish jarayonida tayyor mahsulotga aylanadigan har qanday moddiy narsa:
butlovchi qismlar, yarim fabrikatlar, temir, po‘lat, shisha, yoqilg‘i, yog‘och, paxta va boshqa
xom ashyolar tushuniladi.
Texnologiya
•
Texnologiya - bu tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish to‘g‘risidagi amaliy bilimlardir.
•
Ishlab chiqarish munosabatlari birinchi navbatda mahsulot ishlab chiqarishdagi texnologik
munosabatlardir.
6.4. Bir o‘zgaruvchan omil (mehnat) asosida ishlab chiqarishni tashkil etish. O‘zgaruvchi
omilning yalpi o‘rtacha, chekli mahsulotlari va ular o‘rtasidagi bog‘liqlik. Ishlab chiqarish
omillaridan samarali foydalanish.
Ishlab chiqarish
Korxonalarining asosiy faoliyat turi bo‘lib, bu jarayon cheklangan resurslardan foydalangan holda
amalga oshiriladi. Ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori, ushbu tovarlarni ishlab chiqarish uchun
sarflanadigan resurslar hajmidan va ishlab chiqarishda foydalanilayotgan texnologiyaning holati va
darajasiga bog‘liqdir.
Izokvanta–bu bir xil hajmdagi mahsulotni ishlab chiqarishni ta’minlaydigan ishlab chiqarish omillari
sarflari kombinatsiyalarini ifodalovchi egri chiziqdir.
137
•
Ma’lum vaqt oralig‘ida jami ishlab chiqarilgan mahsulot – umumiy mahsulot
•
O‘rtacha mahsulot – umumiy mahsulotni ushbu mahsulotni ishlab chiqarish uchun sarflangan
o‘zgaruvchan ishlab chiqarish omillari sarfiga nisbati bilan aniqlanadi.
Chekli mahsulot- bu o‘zgaruvchan resurslar kombinatsiyasini kichik miqdorda qo‘shimcha sarfi
hisobidan umumiy mahsulotning o‘sgan qismiga aytiladi.
L
Q
AP
=
L
Q
MP
L
∆
∆
=
|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti - bet 92

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyotiBog'liq qorakol
5.5. Dehqon xo’jaliklari xo’jalik yuritishning ancha oqilona shaklidir
Dehqon xo’jaligi deganda, o’z mulki yoki ijaraga olingan yer, suv, boshqa vosita va mol
mulklardan foydalanish asosida mahsulot ishlab chiqarishni, qayta ishlashni, saqlashni va sotishni
amalga oshiruvchi, oilaviy, oilaviy-mehnat yoki bir qancha shaxslarning birgalashgan mehnatiga
asoslangan, yuridik shaxs huquqiga ega bo’lgan mustaqil xo’jalik subyekti tushuniladi. Bu haqda
1998 yil 30 aprelda qabul qilingan o’zbekiston Respublikasining «Dexqon xo’jaligi to’g’risida»gi
qonunining 1-bob 2-moddasida shunday deyilgan: «Dehqon xo’jaligi oilaviy mayda tovar xo’jaligi
bo’lib, oila a’zolarining shaxsiy mehnati asosida, meros qilib qoldiriladigan umrbod egalik qilish
uchun oila boshlig’iga berilgan tomorqa yer uchastkasida qishloq xo’jaligi mahsuloti yetishtiradi va
realizasiya qiladi». Dehqon xo’jaligi - xo’jalik yuritishning ancha oqilona shaklidir. Haqiqatda
dehqonning va uning oilasining shaxsiy mehnatiga asoslangan, tovar xarakterini oluvchi, ishlab
chiqarishni hamkorlikda amalga oshiruvchi shaxslarning ixtiyoriy oilaviy-mehnatiga asoslangan
birlashmasi –bu dehqon xo’jaligidir. Ular ishlab chiqarish vositalariga hamkorlikda egalik qiladilar,
yetishtirilgan mahsulotga va olinadigan daromadga birgalikda egalik qiladilar.100 yillar davomida
shakllangan dehqon xo’jaligi o’ziga xos xususiyatlarga ega bo’lib, tarixiy davrlarda dehqon
xo’jaligining quyidagi ijtimoiy tiplarini o’rganilgan:
-Sinfiy quloq xo’jaligi. Bunda asosiy daromadlar savdo oborotidan keladi. Qishloqda ularning
soni kam bo’lgani bilan, lekin iqtisodiy ta’siri kuchli bo’lgan.
-Yollanma mehnatga asoslangan quloq xo’jaligi bo’lib, sohibkorlik daromadini olishga
manfaatdor.
-Shaxsiy mehnatga asoslangan iqtisodiy kuchlari turli darajada bo’lgan o’rta hol dehqon
xo’jaliklari.
-O’z ish kuchini sotuvchi proletar xo’jalik va boshqalar.
|
| |
davolashda eng aw alo kasallik chiqaruvchini o'ldirish lozim, keyin esa kasallangan

vositasidir.
Bundan tashqari kasallikni oldini olish, davolash xususiyatiga ega b o ig a n
haqiqiy kislotalilikni tartiblashtirish lozim.
Y uqorida pasterizatsiyalash vinoga issiq bilan ishlov berish uslubi sifatida
к о ‘rib chiqilgan edi. Pasterizatsiyalashni o ‘tkazish texnikasi va q o ila n is h appa-
raturalar ta ’riflab berilgan edi. V inochilikda kasallikni chiqaruvchi m ikroorganiz-
m lam i o id ir is h pasterizatsiyalash usulini asosiy m aqsadi ekanligi ko 'rsatilg an edi.
Vino kasalliklari va ulam i davolash haqida gapirganda pasterizatsiyalash kasalli-
klarga qarshi kurash usuli ekanligini qayd qilish lozim.
Yuqorida ko'rsatilgandek, pasterizatsiyalashda qoilaniladigan harorat 55-
65° da boiadi. Alkogol va kislotaliligi ko‘p vinolarda harorat pastroq, alkogoli va
kislotaliligi kam, vinolarda u baland boiadi. Masalan, kislotaliligi past boigan past
kamalkogolli ho'raki vinolami pasterizatsiyalashda haroratni 65° gacha ko'tarish
kerak, o'rta tarkibli ho‘raki vinolar uchun 60° yetarli, alkogolli va kislotalili vinolar
haroratini 55°dan oshirmasligi lozim.
M.A. Malseva vinolarda uchraydigan mikroorganizmlaming tadqiq qilib,
Saccharomyces pombe issiqlikni eng chidamli ekanligini aniqladi. Harorat 75°ga
ega boiganligini Frolova-Bagryeva va Andryevmayalar o'z tadqiqotlarida

|
ega boiganligini Frolova-Bagryeva va Andryevmayalar o'z tadqiqotlaridaBog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeega boiganligini Frolova-Bagryeva va Andryevmayalar o'z tadqiqotlarida
aniqlaganlar. Bir yil yetilgandan keyin butilkalarga quyilgan bu oq stolovoy vinolar
o'zgarishining yuqori sifatlari bilan ajralib turishdi. Demak, achitqi cho'kindilar bilan
birgalikda uzoq vaqt davomida saqlangan oq stolovoy vinolar o'zining ta’mini
yaxshilashi mumkin.
Lekin boshqa tadqiqotlar natijasi (nilov) xo'raki vinolar avtolizatlar bilan
to'yinganda sifat salbiy boiishligi xaqida dalolat bermoqda. Avtoliz mahsullari
vinoda sodir bo'layotgan oksidlanish jarayonlar va oq vino sifatiga keskin ravishda
ta’sir etuvchi oksidlanish manbai ekanligini tadqiqotlar ko'rsatdi.
Reyn va Mozel vino mutaxassislarining ko'p yillik tajribasini ham hisobga
97
olish lozim. Ulaming tajribasi shuni ko‘rsatadiki, vinolami uzoq vaqt muddatda
achitqi cho‘qindilarda saqlash, avtolizatlar bilan to'yintirish vinolaming bardoshlik
xususiyatiga, tiniqlashishiga salbiy ta’sir qiladi. Shu sabab tiniqlashishning birinchi
belgisidayoq vinolar achitqilardan ajratib olinadi va bu usul Reyn va Mozelda
majburiy bo'lib keng qo'llaniladi.
Avtolizalar bilan shampan vino materiallami to'yintirib, ulami tiniqlashtirish
uchun maxsus ishlov berish ijobiy samara berishini hisobga olib, vinolami uzoq
muddatda zararli mikroorganizmlar bilan boy (pardali achitqilar,
achitqi
zamburug1 lar bretanomitsei va b.) aynigan achitqilar bilan birga saqlash katta xavf
tug'dirishini ham esdan chiqarmaslik kerak. Shuning uchun vinoni uzoq muddatda
achitqilar cho'kindisi bilan saqlashning mualliflar aytgan fikrlari va amalda
isbotlangan dalillarga jiddiy yondashish lozim.
Vinoni uzoq muddatda achitqilar bilan birga ushlab turish uchun shampan vino
|
| |
M =
 0 - Elektrotehnika va elektronika

144
11.3 Asixron mashinalarning mexanik tavsiflari.
Asinxron motorning mexanik tavsifi
S=f(M)
bog‘lanish bilan ifodalanadi.
Mexanik tavsifni qurishda mexanik tavsifni hisoblash uchun qulay bo‘lgan quyidagi tenglama olinadi:
.
(11-4)
(11.4) ifodaga binoan mexanik tavsifni qurish uchun
S
кр
ni aniqlab olish kifoya. Buning uchun (11.4)
ifodadagi
M
va
S
o‘rniga ularning nominal qiymatlarini qo‘yib , undan
S
кр
qiymati quyidagicha topiladi:
,
(11.5)
Bunda
λ
= M
макс
/
М
н
– asinxron dvigatelning o‘ta yuklanish
qobiliyatini xarakterlovchi
koeffitsient, normal tuzilishdagi motorlar uchun
λ
= 1,8÷2,5
bo‘ladi. Bu koeffitsientning qiymati dvigatel
katologlarida beriladi. Aylantiruvchi momentning nominal qiymati quyidagicha aniqlanadi:
(11.6)
Bu yerda:
P
н
- rotor vali(o’qi)dagi foydali nominal quvvat, kVt. Nominal quvvatning qiymati dvigatel
shchitida beriladi;
n
н
- nominal yuklama bilan ishlayotgan dvigatelning nominal chastotasi bo‘lib
uning
mikrobiologik nazorat vinolar sifatiga ta’sir etuvchi kasalliklar va nuqsonlardan ho­

|
mikrobiologik nazorat vinolar sifatiga ta’sir etuvchi kasalliklar va nuqsonlardan ho Pdf ko'rish
|
bet | 313/359 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 9,85 Mb. | | #262679 |
Bog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbemikrobiologik nazorat vinolar sifatiga ta’sir etuvchi kasalliklar va nuqsonlardan ho
li qiladi. Vinosoz kasallangan vinolami davolanishini bilishi, kasal va nuqsonlami
oldini olishi lozim. Kasallangan vinolar sog‘ vinolami kasallantirish xususiyatiga
ega ekanligi doimo diqqat markazida boiishi kerak.
Oddiy profilaktika choralar kasalliklaming oldini oladi.
Ular quyidagilardan iborat:
1) terim vaqtida uzumni yaxshilab saralash, katta va chirigan uzum boshi va
donalarini terib olish;
2) uzum teriladigan, qayta ishlanadigan, sharbat bijg'idigan barcha idishlami
yaxshilab tozalash va dezinfeksiyalash (dudlash va bug'lash);
3) uzumni tez ravishda vinzavodga yetkazish va to'xtatmasdan sharbatga
aylantirish;
4) sharbatni dastlab dudlab va sulfltlab bijg'ish oldidan tinitish;
5) bijg'ishtishda sof achitqilami qo'llash;
6) bijg'ish vaqtida haroratni tartiblashtirish;
7) qizil vinolami bijg'itishda mezgani yaxshi aralashtirish;
8) haqiqiy kislotalilik miqdorini tartiblashtirish;
9) bochkadagi vinoni doimo toidirib turish.
Bunday profilaktika choralardan tashqari sulfit angidridni o'z vaqtida va
mohirona ravishda qo'llash aksariyat hollarda vinolaming kasallanishi va unda
zararli mikroorganizmlar rivojlanishiga olib keladi.
Antiseptik bo'lgan alkogol ham 15% dan oshib ketsa vinoni himoyalanishda
katta rol o'ynaydi. Kasallikning birinchi asoratlari yuzaga kelganda (xiralashish,
rangini o'zgarishi, ta’mining yomonlashuvi, rangini o'zgarishi, ta’mining
yomonlashuvi, o'ziga xos boimagan hidlaming paydo bo'lishi va boshqa) tezkorlik
bilan uni davolashga kirishish lozim. Kasallik qancha oldin aniqlansa, u qancha tez
davolansa vino shuncha tez davolanishi va tinchlanishi mumkin. Vino kasalligini
|
| |
ayl/min
birligidagi qiymati ham dvigatel shchitida berilgan bo‘ladi. Aylantiruvchi momentning maksimal qiymati 
М

145
11.6-rasm. Asixron mashinaning mexanik tavsifi.
Haqiqatan, mexanik tavsif ifodasiga binoan yuklama o‘zgarishi bilin sirpanish ham o‘zgaradi.
Sirpanishning o‘zgarishi bilan esa tok
I
2
k
qiymati va, demak, aylantiruvchi
moment qiymati avtomatik
ravishda o‘zgaradi. Agar yuklama, ya’ni qarshilik momenti
M
c
ning qiymati aylantiruvchi momentning
M
maks
qiymatidan biroz ortib ketguday bo‘lsa, u holda mexanik tavsifga binoan chastota tabiiy ravishda pasayadi.
Bunda motorning aylantiruvchi momenti ko‘payish o‘rniga kamayib qoladi va natijada momentlar
muvozanati tiklana olmay, motor o‘z-o‘zidan to‘xtab qoladi.
Demak, yuklamaning qarshilik momenti tasodifan haddan
tashqari katta qiymatga ega,
bo‘lib qolsa, u holda asinxron motor avtomatik ravishda to‘xtab, shu bilan birga o‘z-o‘zini
himoyalab qoladi. Asinxron motorning bu xususiyati uning afzalliklaridan biri hisoblanadi. Aylantiruvchi
momentning qiymati
bo‘lgani, elektr tarmog‘idagi kuchlanish
ning qiymati esa 5-10% ga
o‘zgarib turishi sababli asinxron motorning katalogda berilgan
qiymatini amaliy hisoblashlarda 0,8
koeffitsientiga ko‘paytirib, uning qisqa vaqt davomida nominalga nisbatan ortiqroq yuklama bilan ishlash
qobiliyati, ya’ni
aniqlanadi.
Asinxron dvigatel
aylantiruvchi momentining
qiymati rotor zanjiridagi aktiv qarshilikka bog‘liq emas, ammo kritik
sirpanishning qiymati
ga to‘g‘ri proportsional. O‘rtacha quvvatli qisqa tutashtirilgan rotorli asinxron
146
motorlari uchun
bo‘lib, katta quvvatlilarda
bo‘ladi. Rotor
chulg‘amiga tashqi qarshilik kiritilmagan faza
rotorli motorlar uchun
bo‘ladi.
III bob. 11-mavzu - Elektrotehnika va elektronika

140
sifatida ishlatiladi. Ularning ishlash tamoyili o‘zgarmas tok mashinalarining ish tamoyiliga yaqin.
O‘zgaruvchan tok kollektorli mashinalari amalda kam ishlatiladi.
Elektr mashinalarning ferromagnit o‘zagi (magnit o‘tkazgichi) va chulg‘amlari uning asosiy aktiv
qismlaridir. Qolganlari
mashinaning pishiqligini, mustahkamligini, uning aylanishini va sovitilishini
ta’minlovchi konstruktiv qismlardir (11.1-rasm) .
Asinxron va sinxron mashinalarda statorning tuzilishi bir xil bo‘ladi. Bunday mashinalarning statori
uning korpusi (staninasi), asosi, korpusni ikki tomonidan berkitib turadigan podshipnik shchitlari hamda
statorning korpusi ichida maxsus yupqa elektrotexnika po‘lat plastinkalaridan yig‘ilgan pulat o‘zakdan
iborat. Po‘lat o‘zak pazlariga, fazoda bir–biriga nisbatan I20°
siljigan, uchta chulg‘am o‘rnatilgan. Bir fazali
mashinalar statorida bitta chulg‘am bo‘ladi.
Asosiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

410
mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan
vazirlar mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruzasidan. Xalq so’zi, 2016 yil 16-
yanvar.
7.
Abdug’aniyev A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti fani bo’yicha mavzular.T. 2001y.
8.
Abdug’aniyev A., Abdug’aniyev A.A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
O’zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti, 2004 y.
9.
Ergashеv R.X. Qishlоq xo’jaligi iqtisоdiyoti. Darslik.-T.: Ekstеrеmum prеss, 2011.
10.
Ismoilov A.Q., Murtazayev O. «Qishloq xo’jalik iqtisodiyoti». Toshkent , “Moliya”2005
11.
Jo’rayev F. Qishloq xo’jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish. Darslik.Т.,
Istiqlol, 2004 y.
12.
Murtazayev O. Paxtachilik agrosanoat majmuasining samaradorligini oshirish
muammolari. Toshkent “Fan”, 2005.
13.
Murtazayev O. Paxtachilik majmuasi samaradorligining metodologik masalalari. T.:
Iqt.fan.dokt. ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertasiya.T.: 2009 yil.
14.
Xakimov R., Otaqulov M., YUsupov Ye., YUsupov M.S.
Agrosanoat majmuasi
iqtisodiyoti. – (O’quv qo’llanma) T., TDIU, 2004.-160 b.
15.
Salimov B.T., Hamdamov Q.S., Berkinov B.B., Xakimov R., YUsupov M.S., Oripov
M.A., O’roqov N.I. - Dehqon va fermer xo’jaliklari iqtisodi – (O’quv qo’llanma) –T.:
TDIU, 2004. – 176 b.
16.
Umrzоqоv I.T., Tоshbоеv A.SH., Rashidоv SH., Tоshbоеv A.A. Qishlоq xo’jalik
iqtisоdiyoti va mеnеjmеnti.-T.: Iqtisоd-mоliya, 2008.
Foydalangan adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyotiBog'liq qorakolFoydalangan adabiyotlar.
Asosiy adabiyotlar.
1.
Karimov I.A. Davlatimiz mulkini xususiylashtirish va ko’p ukladli iqtisodiyot asoslarini
shakllantirish.T.: «O’zbekiston» 1995 yil
2.
Karimov I.A. Qishloq xo’jaligini isloh qilish. Agrar munosabatlarning yangi turini
shakllantirish. T.: «O’zbekiston» 1995 yil 58 bet.
3.
Karimov I.A. Xususiylashtirish jarayonlarini chuqurlashtirish va raqobatchilik muhitini
shakllantirish iqtisodiy islohotlar ikkinchi bosqichni asosiy vazifasi. T.: «O’zbekiston» 1995 yil 179
bet.
4.
Karimov I.A. Dehqonchiliktaraqqiyoti – farovonlikmanbai. T.: «O’zbekiston» 1996 yil 58 bet.
5.
Karimov I. A. Qishloqistiqboli - yurt istiqboli. T.: 1996 yil 115 bet.
6.
Karimov I.A. Bоsh mаqsаdimiz–mаvjud qiyinchiliklаrgа qаrаmаsdаn, оlib bоrаyotgаn
islоhоtlаrni, iqtisоdiyotimizdа tаrkibiy o’zgаrishlаrni izchil dаvоm ettirish, хususiy mulkchilik,
kichik biznes vа tаdbirkоrlikkа yanаdа keng yo’l оchib berish hisоbidаn оldingа yurishdir.
O‘zbekiston Respublikasi prezidenti Islom Karimovning mamlakatimizni 2015-yilda ijtimoiy-
iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2016-yilga mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor
yo‘nalishlariga bag‘ishlangan vazirlar mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruzasidan. Xalq
so’zi, 2016 yil 16-yanvar.
7.
Abdug’aniyev A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti fani bo’yicha mavzular.T. 2001y.
8.
Abdug’aniyev A., Abdug’aniyev A.A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
O’zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti, 2004 y.
9.
Ergashеv R.X. Qishlоq xo’jaligi iqtisоdiyoti. Darslik.-T.: Ekstеrеmumprеss, 2011.
10.
Ismoilov A.Q., Murtazayev O. «Qishloq xo’jalik iqtisodiyoti». Toshkent , “Moliya”2005
11.
Jo’rayev F. Qishloq xo’jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish. Darslik.Т., Istiqlol,
2004 y.
12.
Murtazayev O. Paxtachilik agrosanoat majmuasining samaradorligini oshirish muammolari.
Toshkent “Fan”, 2005.
13.
Murtazayev O. Paxtachilik majmuasi samaradorligining metodologik masalalari. T.:
Iqt.fan.dokt. ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertasiya.T.: 2009 yil.
14.
Xakimov R., Otaqulov M., YUsupov Ye., YUsupov M.S. Agrosanoat majmuasi iqtisodiyoti.
– (O’quv qo’llanma) T., TDIU, 2004.-160 b.
15.
Salimov B.T., Hamdamov Q.S., Berkinov B.B., Xakimov R., YUsupov M.S., Oripov M.A.,
O’roqov N.I. - Dehqon va fermer xo’jaliklari iqtisodi – (O’quv qo’llanma) –T.: TDIU, 2004. – 176
b.
16.
Umrzоqоv I.T., Tоshbоеv A.SH., Rashidоv SH., Tоshbоеv A.A. Qishlоq xo’jalik iqtisоdiyoti
va mеnеjmеnti.-T.: Iqtisоd-mоliya, 2008.
|
| |
kiritish
titrlashtirilayotgan kislotalilikni oshirmaydi: uning o'zgarmasligini kuzatuvlar

|
kiritish
titrlashtirilayotgan kislotalilikni oshirmaydi: uning o'zgarmasligini kuzatuvlarBog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbekiritish
titrlashtirilayotgan kislotalilikni oshirmaydi: uning o'zgarmasligini kuzatuvlar
tasdiqlamoqda.
Bu yerda, biznincha, kislotalar tarkibi o'zgarib, xaqiqiy kislotalilik oshadi.
Kislotalilikni pasayib ketishiga ko'rilayotgan qarshi choralar orasida sulfit kislotani
ishlatilishi eng ko'p samara beradi. Ko'rilgan choralar natijasida kislotalihgi oshgan
vinolami tayyorlash sulfit kislotalilik bevosita ta’siriga emas, balki uning ta’siri
ostida uzumoksid tuzlarining eruvchanligi bijg'iyotgan sharbatda oshishiga bog'liq.
Bog'langan organik kislotalar qisman erkin holatga o'nlab uchmaydigan kislotalar va
sof kislotalilikni oshiradi.
Shmanov tomonidan Ukrainada “Magarach” ilmiy-tajriba stansiyasida,
Shimoliy Qrimda olib borilgan tajriba ishlari asosida kislotalilikni pasayib ketishiga
qarshi kurash olib borish maqsadida sharbatni tindirishda sulfitlashdan tashqari
bijg'ish jarayonida va bijg'ishdan keyin ham bu amalni bajarish lozim.
Vinoda achitqining tugaganligi. Sekin bijg'ish tugab, mavjud boigan barcha
shakar bijg'ib bo'lgandan keyin tayyor yosh vino sokinlik holatiga o'tadi. Lekin
ma’lum vaqt davomida xiralashadi. Og'ir moddalar cho'kishi natijasida vino tobora
tiniqlashadi. Sharbat sog'lom bo'lib, bijg'itish jarayoni to'g'ri kechganda vinodagi
moddalar idish tubiga cho'kib zich qatlam hosil qiladi, vino esa mutloq
tiniqlashadi.
Amalda vinodagi achitqi o'z faoliyatini tugallanganligi xaqida qator belgilar
mavjuddir. Ular asosida achitqilar vinoda qolmaganligi xaqida xulosa chiqarish
mumkin. Vinoda shakaming va barcha achitqi xujayralarining 2/3 qismida
glikogenning yo'qolishi shu holatni belgilovchi holisona o'krsatkichlar vazifasini
o'taydi. Buni aniqlash uchun mikroskop preparatlarda ularga yod bilan ishlov
|
| |