Mobil operasion tizimlar tahlili m. E sanayev

MOBIL OPERASION TIZIMLAR TAHLILI
M.E Sanayev
Samarqand Iqtisodiyot va Servis Instituti, Assistant
Barnobov Rasuljon Raxmatjon oʻgʻli
O'zbekiston - Finlandiya Pedagogika Instituti, talabasi
Annotatsiya:
Mobil qurilmalarning yetakchi operatsion tizimlarining
qisqacha tavsifi berilgan, shuningdek umuman mobil operatsion tizimlar tarixi.
Kalit so'zlar: axborot tizimlari, smartfonlar, axborot tizimlarining
funktsiyalari, mobil qurilmalar.
Mobil operatsion tizimlar smartfon va planshetlarda o'rnatilgan dasturiy
ta'minot bo'lib, ular qurilmaning ishlashini boshqaradi va nazorat qiladi,
shuningdek, foydalanuvchiga qurilma bilan o'zaro aloqa qilish va ilovalarni
o'rnatish imkonini beradi. Ba'zi mashhur mobil operatsion tizimlarga
quyidagilar kiradi:
1. Android
— Google tomonidan ishlab chiqilgan Ochiq kodli operatsion
tizim boʻlib, u dunyodagi aksariyat smartfonlarda qoʻllaniladi.
2. iOS - Apple tomonidan ishlab chiqilgan, iPhone va iPad da
qo'llaniladigan operatsion tizim.
3. Windows Mobile - Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan, ba'zi
smartfonlarda qo'llaniladigan operatsion tizim.
4. BlackBerry OS - bu BlackBerry tomonidan ishlab chiqilgan operatsion
tizim bo'lib, u avval mashhur bo'lgan, ammo hozirda juda kam qo'llaniladi.
5. Tizen - Samsung tomonidan ishlab chiqilgan, ba'zi smartfon va aqlli
soatlarda qo'llaniladigan Linux operatsion tizimi.
6. Firefox OS - bu Mozilla tomonidan ishlab chiqilgan, ammo keyinchalik
rivojlanishni to'xtatgan operatsion tizim.
Ushbu operatsion tizimlarning har biri foydalanuvchining xohish va
ehtiyojlariga qarab o'ziga xos xususiyat va funksionallikka, shuningdek, o'ziga
xos ilovalar va imkoniyatlarga ega.
Mobil operatsion tizimlarning qiyosiy tahlili. Dasturiy ta'minot
platformalarini tahlil qilish uchun biz bir nechta mezonlardan foydalanamiz.
1. Ushbu mobil operatsion tizimni ishlab chiqqan kompaniya.
2. Yoshi - bozorda necha yil.
3. Manba kodi. Yopiq yoki ochiq bo'lishi mumkin. Yopiq manba - qoida
tariqasida, bu platformaning faqat kompilyatsiya qilingan versiyalari
tarqatilishini anglatadi va litsenziya operatsion tizimning manba kodiga
kirishni nazarda tutmaydi; Ochiq degani, manba kodini ko'rish, o'rganish va
o'zgartirish uchun mavjud ekanligini anglatadi, bu esa uchinchi tomon ishlab
chiquvchisiga tizimning o'zini takomillashtirishda ishtirok etish imkonini
beradi.
4. Yadro turi. Monolit yadro apparat abstraktsiyalarining boy to'plamini
taqdim etadi. Monolit yadroning barcha qismlari bir xil manzil maydonida
ishlaydi. Bu operatsion tizimning sxemasi bo'lib, uning yadrosining barcha
komponentlari bitta dasturning tarkibiy qismlari bo'lib, umumiy ma'lumotlar
tuzilmalaridan foydalanadi va protseduralarni bevosita chaqirish orqali bir-biri
bilan o'zaro ta'sir qiladi. Mikroyadro faqat asosiy jarayonlarni boshqarish
funktsiyalarini va apparat bilan ishlash uchun minimal abstraktsiyalar
to'plamini taqdim etadi. Ishlarning aksariyati xizmatlar deb ataladigan maxsus
foydalanuvchi jarayonlari orqali amalga oshiriladi. "Mikroyadro" ning hal
qiluvchi mezoni xizmat ko'rsatish jarayonlarida barcha yoki deyarli barcha
drayverlar va modullarni joylashtirish, ba'zida mikroyadroning o'ziga biron bir
kengaytma modullarini yuklashning aniq mumkin emasligi, shuningdek,
bunday kengaytmalarni ishlab chiqishdir. Gibrid yadrolar o'zgartirilgan
mikroyadrolar bo'lib, ishni tezlashtirish uchun yadro maydonida "asosiy
bo'lmagan" qismlarni ishga tushirishga imkon beradi.
5. Qo'llab-quvvatlanadigan protsessor arxitekturalari. x86 protsessorlari
bir xil ko'rsatmalar to'plamini qo'llab-quvvatlaydigan va IA-32 dan olingan
mikroarxitekturaga ega, ya'ni Intel Architecture 32-bitli mikroprotsessorlardir.
Chiplar CISC (Complex Instruction Set Computing) arxitekturasi asosida
qurilgan bo‘lib, unda har bir ko‘rsatma bir vaqtning o‘zida bir nechta past
darajadagi operatsiyalarni bajarishi mumkin. ARM protsessorlari RISC
(Reduced Instruction Set Computer) arxitekturasiga asoslangan 32-bitli
mikrosxemalar boʻlib, yaʼni qisqartirilgan buyruqlar toʻplamiga ega. Ushbu
arxitektura ko'rsatmalarni soddalashtirish va ularning uzunligini cheklash
orqali ishlashni oshirish g'oyasiga asoslanadi.
6. Do'stonalik - o'qitilmagan foydalanuvchi tizimni qanchalik tushuna
olishini baholash.
7. Tizimning ishlashi - tizim qanchalik murakkab va texnik jihatdan qiyin
operatsiyalarni bajarishi mumkinligi.
8. Hisoblash xarajatlari - tizim ma'lum bir operatsiyani qanchalik tez
qayta ishlaydi.
9. Ishonchlilik - tizimning vaqt o'tishi bilan kerakli funktsiyalarni bajarish
qobiliyatini saqlab turish xususiyati.
10. Nosozliklarga chidamlilik - bu tizim yoki uning ayrim qismlari ishdan
chiqqanidan keyin to'g'ri ishlash qobiliyatini saqlab qolish uchun texnik
tizimning xususiyati.
11. Uzluksizlik - ishlab chiquvchi kompaniya eskirgan tizimga ega
qurilmalarda dasturiy platformani yangilashni qanchalik qo'llab-quvvatlashini
ko'rsatadi. Masalan, Motorola Milestone kommunikatorini olaylik. Chiqarish
paytida unga Android 2.1 o'rnatildi va bir yildan so'ng Android 2.2 chiqdi. uning
ostida. Bu eng yaxshi ko'rsatkich emas.
12. Multitasking - bu bir nechta jarayonlarni parallel (yoki psevdoparallel)
qayta ishlash imkoniyatini ta'minlash uchun operatsion tizimning xususiyati.
13. Rasmiy ilovalar do'koni ishlab chiquvchi kompaniya tomonidan
yaratilgan. Bu to'g'ridan-to'g'ri mobil qurilmangizdan kirish mumkin bo'lgan
elektron do'kon. Ushbu do'konda ishlab chiquvchi kompaniya, shuningdek,
uchinchi tomon ishlab chiquvchilari o'z ilovalarini foydalanuvchilar tomonidan
bepul/pullik yuklab olish uchun joylashtiradilar.
14. Do'konlardagi sotilishi.
15. Multitouch - bu ikki yoki undan ortiq teginish nuqtalarining
koordinatalarini bir vaqtning o'zida aniqlaydigan sensorli kiritish tizimlarining
funktsiyasi.
16. Copy/Paste
– matnni nusxalash va joylashtirish imkoniyati.
17. Ekran texnologiyasi.
Rezistiv ekran - bu egiluvchan membrana qo'llaniladigan shisha suyuq
kristalli displey. Tegishli tomonlarga rezistorli kompozitsion qo'llaniladi va
tekisliklar orasidagi bo'shliq dielektrik bilan bo'linadi. Plitalarning chetlariga
elektrodlar (to'rt yoki sakkiz, besh yoki olti va etti) biriktirilgan. Bosilganda
ekran va membrana bosish nuqtasida aloqa qilishini taxmin qilish oson,
ularning koordinatalari yuqori va pastki plitalarga ketma-ket oqim qo'llash va
kuchlanishni o'lchash yo'li bilan hisoblanadi. plitalar. Shuning uchun siz
bunday ekranni har qanday qattiq narsa bilan bosishingiz mumkin - tirnoq va
stilusdan qalam yoki gugurtgacha va u ishlaydi. Kapasitiv sensorli ekran,
odatda, shaffof rezistorli material qatlami qo'llaniladigan shisha paneldir.
Panelning burchaklariga elektrodlar o'rnatiladi, ular past kuchlanishli
o'zgaruvchan kuchlanishni o'tkazuvchi qatlamga etkazib beradi. Inson tanasi
elektr tokini o'tkazishga qodir va bir oz sig'imga ega bo'lganligi sababli,
ekranga teginishda tizimda oqish paydo bo'ladi. Ushbu qochqinning
joylashuvi, ya'ni aloqa nuqtasi panelning burchaklaridagi elektrodlardan
olingan ma'lumotlarga asoslangan oddiy boshqaruvchi tomonidan aniqlanadi.
18. Mikrodasturni yangilash. Havo orqali - yangilanish WiFi ulanishi yoki
to'g'ridan-to'g'ri mobil qurilmada 3G orqali amalga oshiriladi.
Kabel orqali - buning uchun mobil qurilmani shaxsiy kompyuterga
ulashingiz va maxsus dasturlar yordamida yangilanishni o'rnatishingiz kerak.
19. Dunyodagi o'rni - rivojlanish sur'ati va joriy bozor ulushi hisobga
olinadi.
Mobil operatsion tizimlar: qiyosiy tahlil
Hozirgi vaqtda mobil telefonlar va planshetlarda ishlatiladigan bir nechta
mashhur mobil operatsion tizimlar mavjud. Ushbu maqolada biz uchta asosiy
mobil operatsion tizimning qiyosiy tahlilini o'tkazamiz: iOS, Android va
Windows Phone.
Apple tomonidan ishlab chiqilgan iOS - bu Apple qurilmalari uchun
eksklyuziv operatsion tizim. U o'zining yuqori ishlashi va barqarorligi bilan
mashhur. iOS-ning asosiy afzalliklari quyidagilardan iborat:
1. Apple ekotizimi: iOS platformasi Mac, iPad va Apple Watch kabi
boshqa
Apple
mahsulotlari
bilan toʻliq integratsiyalashgan. iOS
foydalanuvchilari eksklyuziv funksiyalar va tezkor operatsion tizim
yangilanishlariga kirish huquqiga ega.
2. Intuitiv interfeys: iOS foydalanish qulayligi va intuitiv interfeysi bilan
mashhur. Bu yangi boshlanuvchilar va mobil texnologiyalarni bilmagan
foydalanuvchilar uchun ideal qiladi.
3. Xavfsizlik: iOS qurilmalarni viruslar va zararli dasturlardan himoya
qiluvchi o'rnatilgan xavfsizlik funksiyalariga ega. Bundan tashqari, iOS
ilovalari App Store do‘koniga chiqarilgunga qadar jiddiy tekshiruvdan o‘tadi.
Google tomonidan ishlab chiqilgan Android dunyodagi eng mashhur
mobil operatsion tizim hisoblanadi. Android-ning asosiy afzalliklari
quyidagilardan iborat:
1. Qurilmalar xilma-xilligi: Android arzon smartfonlardan tortib flagman
modellarigacha bo‘lgan keng turdagi qurilmalarda qo‘llaniladi. Bu
foydalanuvchilarga o'z ehtiyojlari va byudjeti asosida qurilma tanlash uchun
ko'proq imkoniyatlar beradi.
2. Shaxsiylashtirish: Android interfeysni sozlash uchun keng
imkoniyatlarni taklif etadi, jumladan mavzularni, bosh ekranni o'zgartirish va
vidjetlarni qo'shish. Bu foydalanuvchilarga qurilmalarni o'z xohishlariga ko'ra
sozlash imkonini beradi.
3. Ilovalar do'koniga kirish: Google Play Store turli toifadagi juda ko'p
sonli ilovalarni taklif etadi. Android foydalanuvchilari ilovalar va o'yinlarni
tanlashda ko'proq imkoniyatlarga ega.
Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan Windows Phone unchalik mashhur
bo'lmagan operatsion tizim bo'lib, lekin uning afzalliklari bor:
1. Windows bilan integratsiya: Windows Phone foydalanuvchilarga
Windows operatsion tizimida ishlaydigan kompyuter bilan ma'lumotlarni
sinxronlashtirish imkonini beradi. Bu qurilmalar o'rtasida ma'lumot uzatishni
osonlashtiradi.
2. Foydalanuvchi uchun qulay interfeys: Windows Phone jonli plitkalarga
asoslangan noyob interfeysga ega. Bu ilovalar va ma'lumotlarga tez va oson
kirish imkonini beradi.
3. Resurslarni optimallashtirish: Windows Phone har xil quvvatdagi
qurilmalarda ishlaydi va resurslarni optimallashtirishni taklif qiladi. Bu hatto
zaifroq qurilmalarda ham muammosiz ishlashni ta'minlaydi.
Ushbu mobil operatsion tizimlarning har biri o'zining afzalliklari va
kamchiliklariga ega va tanlov individual foydalanuvchining afzalliklari va
ehtiyojlariga bog'liq. iOS eksklyuziv xususiyatlar va xavfsizlikni ta'minlaydi,
Android qurilmaning ko'p qirrali va shaxsiylashtirilishini taklif qiladi va
Windows Phone Windows integratsiyasi va resurslarni optimallashtirishga
ega. Mobil operatsion tizimni tanlashda ehtiyojlaringiz va afzalliklaringizga
e'tibor qarating.
|