Toshkent farmatsevtika instituti - bet 19

2
|
4
|
2
|
Psixoerontologiya psixologiya faning tarkibiy qismi ekanligini kim isbotlagan
|
*A.V.Leontev
|
S.Xoll
|
Tsitseron, I.I Mechnikov
|
O‘rta Osiyo allomalari
|
2
|
4
|
2
|
Psixogerontologiyada keksalarning psixologik xususiyatlarini o‘rganishda qo‘llaniladigan testlar nechta ko‘rinishga ega
|
*to‘rtta
|
uchta
|
beshta
|
ikkita
|
2
|
4
|
2
|
Pedagogik psixologiya predmeti
|
*ta’limni puxta egallash ruhiy asoslari va qonuniyatlarini o‘rgatuvchi fan
|
inson ruhini o‘rganuvchi fan
|
ijtimoiy munosabatlarni o‘rgatuvchi fan
|
bozor munosabatlarini o‘rgatuvchi fan
|
2
|
4
|
3
|
Milliy model nima
|
*komil inson va etuk malakali mutaxassis tayyorlash
|
zamonaviy taraqqiyotni ta’minlay oladigan dalil
|
bilimli mutaxassis tayyorlash
|
Mustaqil tafakkurni kadr tayyorlash
|
2
|
4
|
3
|
Majburiy ixtiyoriy ta’lim necha yil
|
*majburiy-ixtiyoriy ta’lim 12 yil
|
9 yil
|
10 yil
|
11 yil
|
2
|
5
|
1
|
Ta’limni o‘zlashtirishda sezgilar
|
*sezgilar bilim egallash manbai
|
ta’m bilish
|
eshitish
|
ko‘rish
|
2
|
5
|
1
|
Ta’limni o‘zlashtirishda idrok
|
*bilimlarni yaxlitligicha qabul qilish
|
manbaa
|
tajriba
|
material
|
2
|
5
|
2
|
Ta’lim jarayonida diqqat
|
*odam ongining ob’ektga, faoliyatga yo‘naltirilishi
|
keng hajmli
|
barqaror
|
kuchli
|
2
|
5
|
2
|
Ta’lim jarayonida xotira
|
*ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unitish jarayoni
|
harakat qilish
|
kamol topish
|
mehnat qilish
|
2
|
5
|
2
|
Ta’lim jarayonida hayol
|
*faoliyatda namoyon bo‘ladigan oliy bilish shakli
|
ijodiy
|
tiklovchi
|
ixtiyoriy
|
2
|
5
|
3
|
Ta’lim jarayonida tafakkur
|
*yangilikni qidirish, ochish, kashf etish
|
umumlashtirish
|
taqqoslash
|
harakat
|
2
|
5
|
3
|
Yosh davrlar psixologiyasi fanining mavzu bazsiga taalluqli emas.
|
*nutq nuqsonlari
|
bolalar psixik rivojlanish qonuniyatlarini
|
o‘quvchilar psixik rivojlanish qonuniyatlarini
|
Kattalar psixik rivojlanish qonuniyatlarini
|
2
|
5
|
3
|
Yosh davrlari psixologiyasining bo‘limlariga kirmaydi
|
*differetsial psixologiya
|
bolalar psixologiyasi
|
o‘smirlar, o‘spirinlar psixologiyasi
|
keksalalr psixologiyasi
|
3
|
1
|
1
|
Yosh davrlar psixologiyasining fanlar bilan aloqasi mavjud emas.
|
*astronomiya
|
umumiy psixologiya
|
pedagogik psixologiya
|
fiziologiya
|
3
|
1
|
1
|
Yosh davrlari psixologiyasining predmetiga kirmaydi.
|
*hayvonlar psixikasini tadqiq etish.
|
Inson psixikasining rivojlanish qonuniyatlari haqidagi fan
|
Inson psixikasining xususiyatlari xaqidagi fan
|
G.Inson psixikasi rivojlanishining bosqichlari to‘g‘risidagi fan
|
3
|
1
|
1
|
Yosh davrlari psixologiyasining asosiy vazifasiga kirmaydi.
|
*ta’lim maqsadlari
|
shaxsning kamol topishi qonuniyatlarini aniqlash
|
turli Yosh davridagi odamlarda vujudga keladigan psixik faoliyat xolatni aniqlash
|
turli yoshdagi odamlarda vujudga keladigan shart-sharoitlarning o‘zaro tas’iri xususiyatlarini aniqlash
|
3
|
1
|
1
|
Yosh davrlari psixologiyasi faninng soxasi aloxida predmet sifatida vujudga kelgan davr
|
*XIX asrning boshlarida
|
XVIII asrda
|
XIX asrning o‘rtalarida
|
XIX asrning oxirlarida
|
3
|
1
|
1
|
Yosh davrlari psixologiyasining predmeti va qonuniyatlari to‘g‘risida jaxon psixologiyasida mavjud nazariyalarga taalluqli emas.
|
*taraqqiyot
|
biogenetik, sotsiogenetik
|
bixevioristik
|
psixoanalitik
|
3
|
1
|
2
|
Yosh davrlari psixologiyasining mustaqil fan sifatida ajralib chiqishiga sabab bo‘lgan omillar va xolatlar nechta?
|
*12 ta
|
10 ta
|
8 ta
|
5 ta
|
3
|
1
|
2
|
Yosh davr psixologiyasi fanining printsiplari nechta?
|
*6 ta
|
4 ta
|
2 ta
|
5 ta
|
3
|
1
|
2
|
B.G.Ananev psxikani o‘rganish metodlarini nechta guruxga ajratgan?
|
*4 ta
|
2 ta
|
5 ta
|
6 ta
|
3
|
1
|
2
|
Tadqiqot metodi tashkiliy guruxining turlari
|
*Longiyutd,qiyoslash, komplesk
|
qiyoslash metodi
|
Longityud (uzluksiz metodi)
|
Kompleks (ko‘pyoqlama metodi)
|
3
|
1
|
2
|
Sotsiometrik metodga asos solgan olim
|
*D.Moreno
|
I.P.Volkov
|
YA.L.Kolominskiy
|
K.Levin
|
3
|
1
|
3
|
Kuzatish metodi asosida «Ona kundaligi» yuritgan olimlar
|
*N.A.Menchinskaya, V.S.Muxina
|
N.A.Menchinskaya, A.N.Gvozdev
|
N.S.Leytes, V.S.Muxina
|
G.V.SHtern, R.Zozzo
|
3
|
1
|
3
|
Test metodini dastlab qo‘llagan olimlar
|
*A.Bine, A.Simon
|
K.M.Gurevich, V.A.Krutetskiy
|
Meyli, Ayzenk
|
G.Raven, Kettel
|
3
|
1
|
3
|
Psixologik-pedagogik tabiiy eksperiment metodini qo‘llagan olim?
|
*A.F.Lazurskiy
|
N .S.Leytes
|
L.S.Vigotskiy
|
E.V.Golubeva
|
3
|
2
|
1
|
Psixolog e.Erikson inson umrini necha davrga ajratgan
|
*8 ta davrga
|
10 ta davrga
|
V.6 ta davrga
|
4ta davrga
|
3
|
2
|
1
|
Psixolog R.Zozzo insonning ulg‘ayib borishini necha bosqichga ajratilishini tavsiya qilgan?
|
* 6 ta bosqich
|
3 ta bosqich
|
5 ta bosqich
|
4 ta bosqich
|
3
|
2
|
1
|
Psixolog A.A.Lyubinskaya inson kamolotini necha davrga ajratadi.
|
*7 ta davrga
|
5 davrga
|
4 davrga
|
6 ta davrga
|
3
|
2
|
2
|
Psixolog V.A.Krutetskiy inson kamolotini necha bosqichga ajratadi?
|
*8 ta
|
6 ta
|
7 ta
|
10 ta
|
3
|
2
|
2
|
Psixolog L.S.Vigotskiy Yosh davrlarni necha bosqichga ajratadi?
|
*6 ta bosqich
|
3 ta bosqich
|
5ta bosqich
|
8 ta bosqich
|
3
|
2
|
3
|
Bolaning necha oyligidan dastlabki shartli reflekslar yuzaga kela boshlaydi?
|
*uch oyligida
|
bir oyligida
|
ikki oyligida
|
birinchi xaftada
|
3
|
2
|
3
|
Boschagacha Yosh davri
|
*uch Yosh
|
bir yosh
|
ikki yosh
|
besh yosh
|
3
|
2
|
3
|
Bogcha Yosh davri.
|
*3-7 Yosh
|
1-3 yosh
|
1-5 Yosh
|
3-5 yosh
|
4
|
1
|
1
|
Bogcha yoshdagi bolaning so‘z boyligi (7 yashar)
|
*300-400 tagacha
|
350-400 tagacha
|
250-300 tagacha
|
400-600 tagacha
|
4
|
1
|
1
|
Tushunishning eng qulay (senzitiv) davri necha yoshda bo‘ladi
|
*bir yoshdan bir yarim yoshgacha
|
ikki yoshda
|
uch yoshda
|
besh yoshda
|
4
|
1
|
1
|
Bolada dialogik nutq necha yoshda paydo bo‘ladi?
|
*uch yoshda
|
bir yoshda
|
ikki yoshda
|
besh yoshda
|
4
|
1
|
1
|
Bola psixologiyasida dastlabki inqiroz necha yoshda namoyon bo‘ladi?
|
*uch yoshda
|
bir yoshda
|
ikki yoshda
|
bir yarim yoshda
|
4
|
1
|
2
|
Maktabgacha yoshdagi bolalarning etakchi faoliyat turi
|
*ro‘lli o‘yin
|
o‘qish
|
xarakat
|
mexnat
|
4
|
1
|
3
|
D.B.Elkonin maktabgacha yoshdagi bolalarga xos rolli o‘yinlarning syujetiga ko‘ra nechta guruxga ajratadi?
|
*uch guruxga
|
*ikki guruxga
|
to‘rt guruxga
|
besh guruxga
|
4
|
1
|
3
|
D.B.Elkonin xarakatli o‘yinning qoidalari mazmuni o‘zaro bog‘liqligiga ko‘ra necha guruxga ajratadi?
|
*beshta
|
ikkita
|
uchta
|
to‘rtta
|
4
|
2
|
1
|
Boshlang‘ich sinflarda pedagogik ishlarni tashkil qilishda bolalarning anatomik-fiziologik xususiyatlarini jismoniy taraqqiyotini xisobga olish lozimligini qaysi olim aytgan?
|
*D.N.Levitov
|
D.B.Elkonin
|
M.N.SHerbakov
|
G.A.N. Leontev
|
4
|
2
|
2
|
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida fazo, vaqt va xarakat, idrokni rivojlantiruvchi omillarga kirmaydi
|
*o‘zlashtirish
|
ta’lim jarayoni
|
kattalarning yordami
|
turmush tajribasining ortishi
|
5
|
1
|
1
|
Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida diqqatning qaysi turi yaxshi rivojlangan bo‘ladi.
|
*ixtiyorsiz
|
ixtiyoriy
|
ixtiyoriydan so‘nggi
|
barqaror diqqat
|
5
|
1
|
1
|
Birinchi va ikkinchi sinf o‘quvchilari o‘z diqqatini necha daqiqa muayyan ob’ektga to‘plashi va unda ushlab turishi mumkin.
|
*30-35 daqiqa
|
20-25 daqiqa
|
10-15 daqiqa
|
40-45 daqiqa
|
5
|
1
|
2
|
Kichik maktab yoshidagi o‘quvchilarning yolg‘on
|
*xayol
|
tafakkur
|
xotira
|
nutq
|
5
|
1
|
2
|
Ta’lim jarayonida kichik maktab yoshidagi o‘quvchilar tafakkurining qaysi faoliyat jarayoni muxim rol o‘ynaydi.
|
*analitik-sintetik
|
predmetli-amaliy
|
predmetli-obrazli
|
xarakat
|
5
|
1
|
3
|
O‘smirlarda axloqiy tushunchalarni tadqiq qilgan A.I.Malivanov ularni necha guruxga ajratadi
|
*to‘rtta
|
uchta
|
ikkita
|
beshta
|
5
|
1
|
3
|
O‘smirlarning o‘rtoqlik va do‘stlik tuyg‘ulari o‘zaro munosabatlarini I.V.Stronov nechta shaklga bo‘ladi.
|
*uchta
|
ikkita
|
to‘rtta
|
beshta
|
5
|
2
|
1
|
O‘smirlarda tafakkurning qaysi turi rivojlanadi.
|
*abstrakt
|
konkret
|
amaliy
|
obrazli
|
5
|
2
|
1
|
Ilk o‘spirinlik yoshida tafakkurning qaysi turi rivojlanadi?
|
*abstrakt
|
konkret
|
amaliy
|
dialektik-nazariy
|
5
|
2
|
1
|
Talabalar faoliyatida vujudga keladigan qiyinchiliklarni moxiyati va shakliga ko‘ra necha guruxga ajratish mumkin:
|
*uch
|
ikki
|
to‘rt
|
olti
|
5
|
2
|
2
|
Ma’ruzaning muxim nechta turi qonuniy ravishda tavsiflangan
|
*beshta
|
ikkita
|
uchta
|
to‘rtta
|
5
|
2
|
2
|
Talabalarning seminar mashg‘ulotidagi faoliyat nechta mezon asosida baxolanadi
|
*beshta
|
to‘rtta
|
uchta
|
ikkita
|
5
|
2
|
2
|
Ma’ruza va seminar mashg‘ulotlari samaradorligini oshirish uchun nechta psixologik xolatlarga e’tibor berish lozim.
|
*to‘rtta
|
ikkita
|
uchta
|
beshta
|
5
|
2
|
2
|
Psixologiya fanida xamkorlikning nechta shakli mavjud.
|
*Sakkizta
|
ikkita
|
to‘rtta
|
beshta
|
5
|
2
|
2
|
YOshlarning mexnat faoliyati nechta muxim belgisi bilan boshqa Yosh davrlaridan farqlanadi.
|
*uchta
|
ikkita
|
to‘rtta
|
beshta
|
5
|
2
|
3
|
Yosh mutaxassislarining ko‘pchiligi mustaqil faoliyatning dastlabki kunlaridan boshlab duch keladigan qiyinchiliklar necha xil
|
*uch xil
|
to‘rt xil
|
besh xil
|
olti xil
|
6
|
1
|
1
|
Etuklik bosqichida jismoniy va aqliy imkoniyatlardan to‘laroq foydalanish ko‘nikmasi paydo bo‘ladi.Bu xol nima xisobiga ro‘y bermaydi?
|
*jisoniy quvvat
|
ko‘nikma
|
malaka
|
maxorat
|
6
|
1
|
1
|
Psixoerontologiya psixologiya faning tarkibiy qismi ekanligini kim isbotlagan
|
*A.V.Leontev
|
S.Xoll
|
Tsitseron, I.I Mechnikov
|
O‘rta Osiyo allomalari
|
6
|
1
|
2
|
Psixogerontologiyada keksalarning psixologik xususiyatlarini o‘rganishda qo‘llaniladigan testlar nechta ko‘rinishga ega
|
*to‘rtta
|
uchta
|
beshta
|
ikkita
|
6
|
1
|
2
|
Pedagogik psixologiya predmeti
|
*ta’limni puxta egallash ruhiy asoslari va qonuniyatlarini o‘rgatuvchi fan
|
inson ruhini o‘rganuvchi fan
|
Ijtimoiy munosabatlarni o‘rgatuvchi fan
|
bozor munosabatlarini o‘rgatuvchi fan
|
6
|
1
|
3
|
Milliy model nima
|
*komil inson va etuk malakali mutaxassis tayyorlash
|
zamonaviy taraqqiyotni ta’minlay oladigan dalil
|
bilimli mutaxassis tayyorlash
|
mustaqil tafakkurni kadr tayyorlash
|
6
|
2
|
1
|
Majburiy ixtiyoriy ta’lim necha yil
|
*majburiy-ixtiyoriy ta’lim 12 yil
|
9 yil
|
10 yil
|
11 yil
|
6
|
2
|
1
|
Ta’limni o‘zlashtirishda sezgilar
|
*sezgilar bilim egallash manbai
|
ta’m bilish
|
eshitish
|
ko‘rish
|
6
|
2
|
2
|
Ta’limni o‘zlashtirishda idrok
|
*bilimlarni yaxlitligicha qabul qilish
|
manbaa
|
tajriba
|
material
|
6
|
2
|
3
|
Ta’lim jarayonida diqqat
|
*odam ongining ob’ektga, faoliyatga yo‘naltirilishi
|
keng xajmli
|
barqaror
|
kuchli
|
6
|
2
|
3
|
Ta’lim jarayonida xotira
|
*ma’lumotni eslab qolish, esda saqlash, esga tushirish va unitish jarayoni
|
harakat qilish
|
kamol topish
|
mexnat qilish
|
7
|
1
|
1
|
Ta’lim jarayonida xayol
|
*faoliyatda namoyon bo‘ladigan oliy bilish shakli
|
ijodiy
|
tiklovchi
|
ixtiyoriy
|
7
|
1
|
2
|
Ta’lim jarayonida tafakkur
|
*yangilikni qidirish, ochish, kashf etish
|
umumlashtirish
|
taqqoslash
|
harakat
|
7
|
1
|
3
|
Nazariy bilish shakllari qaysi javobda ko‘rsatilgan
|
*suhbat, baxs, tushuntirish.
|
aksioma, teorema, qonun, formula.
|
dars va darsdan tashqari mashg‘ulotlar.
|
dars, ma’ruza, amaliyot, seminar.
|
7
|
2
|
1
|
Ta’lim jarayonining mazmunini qanday tushunchalar tashkil qiladi
|
*bilim, ko‘nikma va malakalar
|
Ta’lim berish va bilimlarni o‘zlashtirish
|
Maktab, kollejlar, oliy o‘quv yurtlari
|
Dars, o‘qish, o‘rganish
|
7
|
2
|
1
|
Ta’lim vositasi nima
|
*ma’lum o‘qitish usulini muvvafaqiyatli amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan yordamchi o‘quv materiallari
|
Dars jarayonida tabiiy va sun’iy ko‘rgazmali vositalardan foydalanish.
|
Tushuntirish, suxbat, ma’ruza
|
Ta’lim jarayonida maqsadga erishishiga qaratilgan birgalikdagi faoliyat
|
7
|
2
|
1
|
Faoliyatning asosiy turlariga qaysilar kiradi
|
* o‘yin, o‘qish, mexnat
|
Tashqi, ichki nutq
|
Malaka, ko‘nikma
|
Mehnat, muloqot
|
7
|
2
|
1
|
Psixologiyada empirizm yo‘nalishining asoschisi
|
*Dj. Lokk
|
Forobiy
|
G.Leybnits
|
S.Rubinshteyn.
|
7
|
2
|
1
|
Faol o‘qitish usullari tavsifi
|
*bilim, ko‘nikma va malakalarni o‘zlashtirishning shaxsiy faoliyat tavsifida bo‘lishini ta’minlash
|
shaxs va uning qobiliyatlarini rivojlantirish
|
ta’lim oluvchilarning bilish faolligini, ijodiy mustaqilligini oshirish
|
ta’lim mazmunini shaxs individual extiyojlariga, uning bazaviy tayyorgarligiga muvofiqlashtirish
|
7
|
2
|
2
|
qanday psixik jarayon shaxs ongining narsa va xodisalarga yo‘nalganligini aks ettiradi
|
*diqqat
|
iroda
|
idrok
|
tasavvur
|
7
|
2
|
2
|
So‘z va nutq yordamida psixologik ta’sir ko‘rsatish - bu
|
*verbal ta’sir
|
paralingvistik ta’sir
|
noverbal ta’sir
|
muloqat
|
7
|
2
|
3
|
Afaziya - bu
|
*nutqning buzilishi.
|
xotiraning buzilishi
|
xarakatning buzilishi
|
diqqatning buzilishi
|
Golossoriy
Dunyoqarash – odamning tevarak-atrofdagi oamga va unda o‘zining tutgan o‘rniga qarashlaridan kelibchiqqan tizim. Uning falsafiy, siyosiy, ilmiy, diniy, aqliy va estetik qarashlari yig‘indisi.
Depressiya – tushkunlik kayfiyati.
Diqqatning barqarorligi – diqqatning ma’lum obektga uzoq vaqtdavomida muttasil qaratilishi.
Diqqatning ko‘lami – bir vaqtning o‘zida diqqatning bir qancha obektga qaratilishi imkoniyati.
Diqqatning taqsimlanishi – diqqatning bir vaqtda bir necha obektga taqsimlanish xusuiyati.
Diqqatning ko‘chishi – diqqatni ixtiyoriy ravishda bir obektdan ikkinchisiga ko‘chirish.
Dialog – ikki va undan ortiq kishilarning o‘zaro og‘zaki gaplashishi.
Dialogik nutq – nutq turlaridan bo‘lib, bunda so‘zlovchilar barobar teng, birgalikda faollik ko‘rsatadi.
Dominant shaxs – boshqalar bilan muomala va munosabat o‘rnatishda o‘z fikrini o‘tkazish xislatining yorqin namoyon bo‘lishi.
Yosh psixologiyasi – turli yoshdagi odamlarning psixologik xususiyatlarini va rivojlanish qonuniyatlarini o‘rganadi.
Yosh davri nizolari – o‘ziga xos, uncha uzoqqa cho‘zilmaydigan ontogenez davrlari bo‘lib, bu vaqtda keskin psixik o‘zgarishlar yuz beradi.
Jamoa – maqsadlari jamiyat maqsadiga ms keladigan umumiy faoliyat bilan birlashgan odamlar guruhi.
Jamoaning negizi – umuiy fikr, maqsad va ishlab chiqarishag taalluqli qarorlarni shakllantiruvchi jamoa a’zolari.
Yo‘nalish – shaxsning xatti-harakati va faoliyatini aniq sharoitlardan qat’i nazar ma’lum yo‘lga yo‘naltiruvchi barqaror motivlar yig‘indisi.
Individuallik – individning boshqalardan farqlanadigan ijtimoiy xususiyatlari va psixikasining o‘ziga xosligi, qaytarilmasligi.
Idrokning konstantligi – idrok sharoiti o‘zgarsa-da, idrok qilishdan hosil bo‘lgan narsa obrazlarning nisbatan o‘zgarmasligi.
Idrokning predmetliligi – jamiki olamdan olingan ma’lumotlarni ichki olam obektiga kiritish xususiyati.
Idrokning butunliligi – sezgi a’zlariga bevosita ta’sir etib turgan obektlarni, ularning belgi va xususiyatlari bilan birgalikda qo‘shib idrok etish.
Istedod – shaxsning ma’lum faoliyatda ifodalanadigan qobiliyatining yuqori darajasi.
Ijtimoiy psixologiya – psixologiya fanining o‘ziga xos maxsus tarmog‘i bo‘lib, unda psixik va jamiyat taraqqiyoti qonunlari o‘rganiladi.
Ijtimoiylashuv - inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot - faoliyat jarayonida uni faol tarzda o‘zlashtirish jarayoni.
Ijtimoiy tasavvurlar – shaxsga jamiyat orqali ta’sir etgan narsa va xodisalarning yaqqol obrazi.
Ilmiy taxmin – tekshirish va tadqiqot olib borish maqsadida ilgaridan kutilishi mumkin bo‘lgan xolatning bashorat qilinishi.
Ijtimoiy psixologik eksperiment – asosiy metodlardan biri bo‘lib, o‘zgaruvchan mustaqil turli xolat va jarayonlarning boshqa nomustaqil xolat va jarayonlarga ta’sir etishdagi aniq ma’lumotlariga tayanadi.
Interaktiv – shaxslararo munosabatlarda bir-biriga xulq-atvor ta’sir ko‘rsatish jarayoni.
Introvert shaxs - shaxsning xar qanday sharoit va xolatlarida o‘z ichida kechayotgan fikrlarini bayon etish ehtiyojining nihoyatda pastligi.
Kasb – faoliyat shakllari birlashmasi bo‘lib, mazmun, vositalar, tashkilotlar, mehnat natijalari hamda mehnat subektini tayyorlashga qo‘yiladigan talablar majmui.
Kontent-analiz – tekshirilayotgan matnda so‘z, ibora, abzaslarni ma’no-mohiyatini takrorlanish darajasiga qarab tahlil etish usuli.
Kuzatish – sinaluvchini aniq maqsad, faoliyat, vaqt, guruh bilan bog‘liq ravishda tekshirish, o‘rganish, ma’lumotlar to‘plash metodi.
Kommunikativ – shaxslararo munosabatlarda ma’lumot, axborot, g‘oyalar almashinuvi jarayoni.
Kichik guruh – a’zolari birgalikdagi faoliyat bilan shug‘ullanuvchi va bevosita shaxslararo munosabatda bo‘luvchi kishilar guruhi.
Ko‘nikma – odamening ma’lum ishni bajarishga tayyorligida ko‘rinadigan qobiliyati. K. mahoratning asosini tashkil etadi.
Longityud tadqiqot – sinaluvchini uzoq muddat va doimiy ravishda o‘rgansh.
Metod – bilishning nazariy va amaliy o‘zlashtirish usullari yig‘indisi.
Metodologiya – tadqiqot, tekshirish usuli bo‘lib, bilishning nazariy va amaliy o‘zlashtirish usullari yig‘indisidir.
Motiv – ma’lum ehtiyojlarni qondirish bilan bog‘liq faoliyatga undovchi sabab.
Motivasiya – odamni faol faoliyatga undovchi sabablar majmui.
Malaka – mashq qilish jarayonida ish harakatlar bajarilishining avtomatlashgan usullari.
Mehnat psixologiyasi - kishi mehnat faoliyati psixologik xususiyatlarini, mehnatni ilmiy asosda tashkil etishning psixologik jihatlarini o‘rganadigan fan.
Mehnat faoliyati psixologiyasi – bu psixologiyaning bir sohasi bo‘lib, inson shaxsini mehnat subekti sifatidagi shakllanishi xususiyatlarini, mehnatning shart-sharoitlari, yo‘llari va usullarini ilmiy jihatdan o‘rganadi.
Mehnat – inson ehtiyojini qondirish asosida tashqi olamni o‘zgartirishga qaratilgan maqsadli faoliyat.
Mutaxassislik – faoliyatning aniq shakli bo‘lib, mehnat egasining kasbiy tayyorligi, mehnat vositalari, mehnat jarayoni va maqsadining maxsus xususiyatlari bilan belgilanadi.
Mehnat subekti (egasi) – bu faol harakat qiluvchi, anglash va o‘zgartirishga layoqatli, ong va iroda bilan ish olib boruvchi individ yoki ijtimoiy guruh.
Muloqot – ikki yoki undan ortiq odamlarning o‘zaro bir-biriga ta’sir etishi.
Melanxolik – temperament turlaridan biri bo‘lib, psixik faollikning sust, tez ta’sirlanuvchanlik, xatto arzimagan narsalar uchun ham juda chuqur ta’sirotga berilishi bilan xarakterlanadi.
Monologik nutq – bir odamning o‘z fikrlarini og‘zaki yoki yozma ravishda ifodalash nutqi.
Monolog – ma’ruzachi tomonidan nutq so‘zlanishi, ma’ruzachi aktiv, tinglovchi passiv bo‘lgan jarayon.
Mobil shaxs – shaxsning bir faoliyat turidan boshqasiga o‘tish va moslashish imkoniyatining yuqori darajada kuzatilishi.
Negativizm – individning har qanday sharoiitda ham guruh fikriga qarshi turishi va o‘zicha mustaqil fikr, mavqeni namoyon qilishi.
Norasmiy – odamlarning birgalikdagi muloqot va faoliyatlarida ular orasidagi munosabatlarning o‘zaro ishonch, bir xil qarash va maqsadlarning ko‘zda tutilishi.
Noverbal – nutqsiz ifodalangan harakat, mimika, xolatlarning boshqa shaxsga yo‘naltirilishi.
Nizolar – o‘zaro ta’sir ko‘rsatayotgan kishilarning qarama-qarshi turishi, bunda fikrlar, pozisiyalar, qarashlar teskariligi kuzatiladi.
Nizo turlari – nizolarning kimlar orasida yuzaga kelishiga ko‘ra farqlari: shaxslararo, guruhlararo, shaxsiy, etnik, milliy; namoyon bo‘lish xususiyatiga ko‘ra: ochiq, yopiq, uzoq muddatli, qisqa; mavqe yoki darajaga ko‘ra: vertikal va gorizontal; yo‘nalishiga ko‘ra: destruktiv va konstruktiv.
Nizo bosqichlari – uch bosqichda, ya’ni nizo oldi, nizo va nizodan keyingi bosqichlar.
Nizo hal etish yo‘llari – komromiss, ya’ni kelishuv; joyida hal etish; nizodan chekinish; orqaga surish; qochish.
Operativ xotira – xotira turlaridan biri bo‘lib, faoliyat bajarish jarayonida uzoq xotiradan vaqtincha foydalaniladi.
Oila – turmush qurish, qarindosh-urug‘chilik asosidagi kichik guruh.
Psixika – yuksak darajada tashkil topgan materiya, miyaning funksiyasi bo‘lib, uning mohiyati tuyg‘ular, idrok, tasavvur, fikrlar, iroda va boshqalar ko‘rinishida aks ettirishdan iborat.
Psixik jarayonlar – u yoki bu psixik maxsult va natijalarni (psixik obrazlar, xolatlar, tushunchalar, xissiyot va x.k.) xosil qiluvchi, shakllantiruvchi va rivojlantiruvchi jarayon.
Psixologiya – odamning obektiv borliqni sezgi, idrok, tafakkur, tuyg‘u-hissiyot va boshqa psixik xolatlar orqali aks ettirish jarayonini o‘rganadigan fan.
Psixik holatlar – psixik hayot shakllari, diqqat, hissiyot, iroda jarayonlariga aytiladi. P.H. (xushchaqchaqlik, ruhlanish, siqilish, ziyraklik, qat’iylik, tirishoqlik v.b.) shaxslarda ma’lum darajada barqaror bo‘lib, ularning muayyan xususiyatiga ham aylanib qoladi.
Pilotaj tadqiqot – tadqiqotning muammoli izlovchi turi, asosiy tadqiqotgacha o‘tkaziladigan va soddalashtirilgan shakli.
Psixodiagnostika – shaxsning individual-psixologik xususiyatlarini aniqlovchi va o‘lchashni ishlab chiquvchi psixologiya usuli.
Psixologiya metodlari – psixik xodisalarni va ularning qonuniyatlarini ilmiy tomondan o‘rganishning asosiy yo‘l-yo‘riq va usullari.
Psixokorreksiya – shaxsning psixik rivojlanishidagi kamchiliklarni tuzatish usullarini qo‘llash jarayoni.
Psixologik xizmat – psixologiyani amaliyotda qo‘llash tizimi. U turli sohalarda diagnostika, konsultasiya, ekspertiza vazifalarini bajaradi.
Psixologik maslahat – shaxsning turli darajadagi o‘z muammolarini yakka tartibda psixolog bilan tahlil etishiga qaratilgan psixologik xizmat turi.
Polilog – guruh ichidagi munozara bo‘lib, barcha ishtirokchilar faoolashuvi kuzatiladi.
Perseptiv tomon – shaxslararo munosabatlarda tushunish, his etish, idrok etishga qaratilgan jarayon.
Professiografiya – mehnat subektining faoliyat tarkiblari (uning mazmuni, vositalari, sharoitlari, tashkilot) bilan o‘zaro munosabati va bog‘liqligini o‘rganish va aniqlashga qaratilgan kompleks metod.
Professiogramma – kasbning turli obektiv xarakteristikalarining tasnifi.
Psixogramma – faoliyatning psixologik xarakteristikalarining tasnifi.
Rigid shaxs – shaxsning bir faoliyat turidan boshqasiga o‘tish va moslashish imkoniyatining past darajada kuzatilishi.
Rasmiy – odamlarning birgalikdagi faoliyatlarida, ijtimoiy rollar taqsimotida mavqe, martabaning inobatga olinishi
Real – birgalikdagi faoliyat jarayonida bevosita muloqot amalga oshishi imkoniyati.
Referent guruh – shaxsning har tomonlama ishongan, o‘ziga yaqin tutgan guruhi.
Sangvinik – temperament turlaridan bo‘lib, chaqqon, harakatchan, taassurotlari tez o‘zgaradigan, boshqalarga nisbatan dilkashlik, mehribonlik xislatlari bilan xarakterlanadi.
Sanoat psixologiyasi – sanoat va ishlab chiqarishda turli yuzaga keladigan muammo va xolatlarni psixologik va ijtimoiy omillarini tahlil qilib olishga qaratilgan xizmatlari turi.
Simpatiya – bir kishida boshqasiga nisbatan kuzatiladigan moyillik va yoqimlilik hislarining ichki namoyon bo‘lishi.
Sosiologiya – jamiyatda yuz beradigan turli-voqea-xodisalarni va o‘zaro munosabatlarni o‘rganishga qaratilgan fan.
So‘rov – asosiy metodlardan biri bo‘lib, nutq muloqoti yordamida bevosita yoki bavosita ma’lumot olinadi.
Ta’lim maskanlari psixodiagnostikasi – shaxsni ta’lim tizimda qobiliyati, iqtidori, iste’dodini aniqlab olish maqsadida olib boriladigan psixologik xizmat turi.
Test – sinaluvchini tekshirish jarayonida maxus qo‘llaniladigan metodlardan biri bo‘lib, bu metod orqali aniq bir psixologik xususiyat aniqlanadi.
Tushuncha – narsa va xodisalarning muhim belgi va xususiyatlarini bitta so‘z yoki so‘zlar guruhi bilan ifodalashdan iborat tafakkurning mantiqiy shakli.
Tushunish – biror narsaning ma’nosi va ahamiyatini anglash qobiliyati, asosiy erishilgan natijasi.
Tahlil – tafakkur qilish usuli, bunda murakkab obektlar qismlarga bo‘linib o‘rganiladi.
Taqqoslash – narsa va xodisalar o‘rtasidagi o‘xshashlik va tafovutlarni aniqlashga asoslangan fikrlash operasiyasi.
Trening – mashq qilmoq, guruxlarda muloqotning samarali tashkil etish usuli bo‘lib, shaxsning muloqotga o‘rgatish va obro‘li bo‘lishini rivojlantirish maqsadida o‘tkaziladi.
Temperament – shaxsning individual-psixologik xususiyatlari majmui bo‘lib, u kishida faoliyat va xulq-atvorning dinamik va emosional tomonlari bilan xarakterlanadi.
Tobe shaxs – muloqot va boshqa jarayonlarda shaxsda ko‘nikuvchanlik, boshqa kishilarga bog‘liqlik, fikriga bo‘ysunish xususiyatlarining tarkib topishi.
Umumlashtirish – voqelikdagi narsa va xodislarni umumiy va muhim belgilariga qarab fikran birlashtirishdan iborat tafakkur jarayoni.
Uyushganlik – guruh a’zolarining bir-birlarini yaxshi bilishlari, bir-birlarining dunyoqarashlari, hayotiy prinsiplari, qadriyatlarini anglashlari.
Ustanovka – yo‘nalish, kishining tevarak-atrofdagi odamlarga va obektlarga nisbatan qanday munosabatda bo‘lish, ularni idrok qilish, ularga baho berish va ularga nisbatan harakatining tayyorlik xolati.
Faoliyat – insongagina xos, ong bilan boshqariladigan ehtiyojlar tufayli paydo bo‘ladigan va tashqi olam bilan kishining o‘z-o‘zini bilishga, uni qayta qurishga yo‘naltirlgan faolligi.
Faollik – tirik materiyaning umumiy xususiyati, tevarak muhit bilan o‘zaro ta’sirda bo‘lishida namoyon bo‘ladi.
Flegmatik – temperament turlaridan biri bo‘lib, harakatlar sekinligi, barqarorligi, emosional xolatlarning tashqi ko‘rinishlari kuchli emasligida namoyon bo‘ladi.
Xarakter – kishidagi barqaror psixik xususiyatlarining individual birligi bo‘lib, shaxsning mehnatga, narsa va xodisalarga, o‘ziga va boshqa kishilarga munosabatlarida namoyon bo‘ladi.
Harakat – maqsadga muvofiq yo‘naltirilib, ongli ravishda amalga oshiriladigan harakatlar yig‘indisi. H. Ongli faoliyatning tarkibiy qismlari va motivlaridan biridir.
Xulosa chiqarish – tafakkurning mantiqiy shakllaridan bo‘lib, bir qancha xukmlar asosida ma’lum xulosa chiqariladi. X.ch. induktiv, deduktiv va analogik turlarga ajratiladi.
Xolerik – temperament turi bo‘lib, xissiyot jo‘shqinligi, kayfiyatning tezda o‘zgarishi, hissiyotning muvozanatsizligi va umuman harakatchanligi bilan ajralib turishi xosdir.
SHaxs – ijtimoiy munosabatlarga kiruvchi va ongli faoliyat bilan shug‘ullanuvchi betakror odam.
SHaxs ijtimoiylashuvi - inson tomonidan ijtimoiy tajribani egallash va hayot-faoliyat jarayonida uni faol tarzda o‘zlashtirish jarayonidir.
SHaxslararo munosabat – muloqot jarayonidagi o‘zaro ta’sir etish natijasida ro‘y beradigan ijtimoiy-psixologik hodisalar.
SHakllar – bevosita va bavosita tur bo‘lib, yuzma-yuz yoki vosita orqali amalga oshishi ko‘zda tutiladi.
SHakllanganlik - odamlarning nima uchun jamoalarda ishlashi, odamlar ichida bo‘lishi bilan bog‘liq psixologik jarayon.
SHartli – odamlarning turli belgi, faoliyat shakllariga ko‘ra biror guruhga taalluqli deb qarash.
Emosiya – odam va hayvonlarning subektiv ifodalangan ichki va tashqi qo‘zg‘oluvchilar ta’siriga javob reaksiyasi.
Egosentrizm – men, markaz ma’nosida individualizm va egoizmning eng tuban turi.
Ekstrovert shaxs – shaxsning xar qanday sharoit va xolatlarida o‘z ichida kechayotgan fikrlarini bayon etish ehtiyojining yuqoriligi.
Empatiya – boshqa odamlarning psixik holatini tushunish qobiliyati.
O‘qish – shaxsning bilim va faoliyat usullarini egallashga hamda uni mustahkam esda saqlab qolish jarayoni.
O‘yin – faoliyat turlaridan biri bo‘lib, bolalarning kattalar faoliyatini, ish harakatlarini aks ettirishda ifodalanadigan va atrofni bilishga qaratilgan faoliyatdir.
Qobiliyat – shaxsning ma’lum faoliyatidagi muvaffaqiyatlarini va osonlik bilan biror faoliyatni egallay olishini ta’minlaydigan individual psixologik xususiyati.
Qiziqish – shaxsning o‘zi uchun qimmatli va yoqimli narsa yoki xodisalarga munosabati.
Adabiyotlar ro‘yxati
O‘zbekiston Respublikasi Qonunlari
1.O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi.- T.: O‘zbekiston, 2009. – 40 b.
2.O‘zbekiston Respublikasining «Ta’lim to‘g‘risida»gi Qonuni. T. «SHarq» 2001. 3.Oliy ta’lim me’yoriy xujjatlari. 3-18 betlar.
4.Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. T. «SHarq» 2001. Oliy ta’lim meyoriy xujjatlari. 18-52 betlar.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti asarlari
Islom Karimov. Barkamol avlod orzusi T., «SHarq» 1999 y.
Prezident Islom Karimovning «Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, O‘zbekiston sharoitida uni bartaraf etishning yo‘llari va choralari». T.׃ “O‘zbekiston” 2009.-56 b
Karimov I. Eng asosiy mezon-hayot haqiqatini aks ettirish.T.׃ O‘zbekiston, 2009.-24 b.
Islom Karimov. Ozod va obod vatan, erkin va farovon hayot pirovard maqsadimiz. T., «O‘zbekiston», 2000 y.
Islom Karimov. «YUksak ma’naviyat-engilmas kuch». T., «Ma’naviyat».2008
”Prezidentga maktublar” T., «Ma’naviyat» 2013y
Islom Karimov “ O‘zbek xalqiga tinchlik va Omonlik kerak “T., «O‘zbekiston», 2013 y
I.A.Karimov O‘zbekiston erishgan yutuq va marralar – biz tanlagan islohatlar yo‘lining tasdig‘idir. T. “O‘zbekiston”, 2014. 22 jild
Asosiy adabiyotlar.
Ibragimov X.I.,YUldashev U.A.,Bobomirzaev X Pedagogik psixologiya. Toshkent, 2009 y
Ivanov R.I., Zufarova M.E Umumiy psixologiya .Toshkent, 2009 y
Maxsudova M.A Muloqat psixologiyasi . Toshkent, 2006 y
Nishonova Z., Asomiddinova SH Psixologik maslahat. Toshkent, 2010
Nishonova Z.T Psixologik xizmat. Toshkent, 2007 y
Qo‘shimcha adabiyotlar
To‘ychieva S.M.«Maktab bitiruvchilarining ma’naviy qiyofasi» Toshkent,2000 y
Do‘stmuxammedova S.A «O‘quvchilar o‘quv faoliyatlarini boshqarish
psixologiyasi» Toshkent, 2000 y
Ochilov M.O. «YAngi ta’lim texnologiyasi». Karshi, 2000 y
Nishonova Z.T. «Oliy maktab psixologiyasi» Toshkent, 20003 y
Qodirov B.R., Qodirov I.B. “Kasbiy tashxis metodikalari to‘plami” Toshkent, 2003 yil
G‘oziev e.G‘., Mamedov K.K. “Kasb psixologiyasi” Toshkent 2003 yil
A.F. Kudryashova «Luchshie psixologicheskie testы dlya profotbora i proforientatora» Moskva, 1992 g.
E.A.Klimov «Kak vыbrat professiyu», Moskva 1990 g.
Davletshin M.G. va boshqalar. Yosh davrlari va pedagogik psixologiya.O‘quv metodik qo‘llanma.Toshkent,2004.
Petrovskiy A.V.tahriri ostida. Yosh davrlari va pedagogik psixologiyasi Toshkent,1989.
G‘oziev e.G‘. Umumiy psixologiya:darslik.1-2-kitob.Toshkent,2002.
Sunnatova R.I., Parpiev U. «Kasbga yo‘naltirish maslahatlari: metodlar, muammolar, imkoniyatlar», Toshkent 2001 yil.
Qodirov K.B. “Kasb tanlashga tayyorgarlikning psixologik jihatlari va kasbiy tashxis”, Toshkent 2001 yil
Rashidov F.X., Xodjaboev A.R., R.K.Jo‘raev, X.F.Masudov va boshqalar “O‘rta maxsus, kasb-hunar talimdagi tayyorlov yo‘nalishlari, kasblar va ixtisosliklar tasniflagichi” Toshkent 2000 yil
Elektron ta’lim resurslari
1. www. tdpu. uz
2. www. pedagog. Uz
3. www. Ziyonet.uz
4. www. Edu. uz
5. tdpu-INTRANET. Ped
6. www.inetlibrary.com. Internet-kutubxona
7. www.expert.psychology.ru
8. www.psycho.all.ru
9. www.psychology.net.ru
10. www.psy.piter.com
|