Malumotlar bazasi - Avtomatlashtirilgan axborot tizimi tushunchasi va uning tarkibiy qismlari

|
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi tushunchasi va uning tarkibiy qismlari
|
bet | 4/12 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 91,41 Kb. | | #233143 |
Bog'liq EldorMalumotlar bazasi- jadvallarda joylashtirilgan bir hil ma'lumotlar to'plamidir; shuningdek, ob'ektlarning holatini va ko'rib chiqilayotgan sohadagi munosabatlarini aks ettiruvchi ma'lumotlarning nomli to'plamidir.
DBMS (ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari) yordamida ma'lumotlar bazasidagi axborot jarayonlarini boshqarish.
Ma'lumotlar bazalari to'plami odatda ma'lumotlar banki deb ataladi. Bu holda ma'lumotlar banki ma'lumotlar bazalarining mantiqiy va mavzuli to'plamidir.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimi(Avtomatlashtirilgan axborot tizimi, AIS) - ma'lumotlar va ma'lumotlarni saqlash va (yoki) boshqarish, shuningdek, hisob-kitoblarni ishlab chiqarish uchun mo'ljallangan dasturiy va texnik vositalar to'plami.
AISning asosiy maqsadi ko'p sonli foydalanuvchilarning axborot so'rovlarini to'liq qondirish uchun tegishli so'rovlar bo'yicha ma'lumotlarni saqlash, samarali qidirish va uzatishni ta'minlashdir. Axborot jarayonlarini avtomatlashtirishning asosiy tamoyillariga quyidagilar kiradi: o'zini oqlash, ishonchlilik, moslashuvchanlik, xavfsizlik, samimiylik, standartlarga muvofiqlik.
AISning to'rt turi mavjud:
1) Bitta tashkilotda bitta jarayonni (operatsiyani) qamrab olish;
2) Bir tashkilotda bir nechta jarayonlarni birlashtirish;
3) o'zaro ta'sir qiluvchi bir nechta tashkilotlar miqyosida bitta jarayonning ishlashini ta'minlash;
4) Bir nechta tashkilotlar miqyosida bir nechta jarayonlar yoki tizimlarning ishini amalga oshirish.
Shu bilan birga, eng keng tarqalgan va istiqbolli: faktik, hujjatli, intellektual (ekspert) va gipermatnli AIS.
AIS bilan ishlash uchun maxsus foydalanuvchi ish o'rinlari (shu jumladan xodimlar) yaratiladi, ular " ish stantsiyasi"(AWP).
AWP - bu turli xil axborot muammolarini hal qilish uchun mo'ljallangan asboblar, turli xil qurilmalar va mebellar majmuasidir.
Ish stantsiyalariga qo'yiladigan umumiy talablar: ular bilan aloqa o'rnatishning qulayligi va qulayligi, shu jumladan ma'lum bir foydalanuvchi uchun ish stantsiyasini o'rnatish va dizayn ergonomikasi; hujjatlarni kiritish, qayta ishlash, takrorlash va qidirish samaradorligi; tashkilot xodimlari o'rtasida, uning tashqarisidagi turli shaxslar va tashkilotlar bilan tezkor ma'lumot almashish imkoniyati; foydalanuvchi salomatligi uchun xavfsizlik. Matn va grafik hujjatlarni tayyorlash uchun AWP ajratish; ma'lumotlarni qayta ishlash, shu jumladan jadval shaklida; ma'lumotlar bazalarini yaratish va ulardan foydalanish, dizayn va dasturlash; menejer, kotib, mutaxassis, texnik va yordamchi xodimlar va boshqalar. Shu bilan birga, AWPda asosan funktsional vazifalar va ish turlariga (ma'muriy-tashkiliy, boshqaruv va texnologik, shaxsiy va ijodiy va texnik) qarab turli xil operatsion tizimlar va amaliy dasturiy vositalar qo'llaniladi.
AISni iste'molchilarga axborot xizmatlari ko'rsatish uchun mo'ljallangan ATni tashkil etuvchi avtomatlashtirilgan axborot texnologiyalari majmuasi sifatida tasavvur qilish mumkin. AIS ning asosiy komponentlari va texnologik jarayonlari rasmda ko'rsatilgan. 3.1.
Guruch. 3.1. AIS ning asosiy komponentlari va texnologik jarayonlari.
AIS juda oddiy (elementar ma'lumotnoma) va murakkab tizimlar (prognozli echimlarni ta'minlaydigan ekspert va boshqalar) bo'lishi mumkin. Hatto oddiy AISlar ham modullar, elementlar va boshqa komponentlar o'rtasida ko'p qiymatli tizimli munosabatlarga ega. Bu holat ularni integral kompleks tuzilmaning bir qismi sifatida ishlaydigan o'zaro bog'langan qismlardan (quyi tizimlar, elementlardan) iborat murakkab tizim sifatida tasniflash imkonini beradi.
Jarayonni boshqarish tizimi odatda uchta katta guruhga bo'linadigan juda ko'p turli funktsiyalarni bajaradi (1-rasm):
texnik jarayon ma'lumotlarini to'plash va baholash - monitoring;
texnik jarayonning ayrim parametrlarini nazorat qilish;
kirish va chiqish ma'lumotlarini ulash - qayta aloqa, avtomatik boshqarish.
Jarayonni kuzatish yoki jarayon haqida ma'lumot to'plash barcha boshqaruv tizimlari uchun umumiy bo'lgan asosiy funktsiyadir. Monitoring - bu jarayon o'zgaruvchan qiymatlarini to'plash, saqlash va inson operatori uchun mos shaklda ko'rsatish. Monitoring barcha ma'lumotlarni qayta ishlash tizimlarining asosiy xususiyatidir.
Monitoring faqat monitor ekranida yoki qog'ozda birlamchi yoki qayta ishlangan ma'lumotlarning chiqishi bilan cheklanishi mumkin va yanada murakkab tahlil va ko'rsatish funktsiyalarini o'z ichiga olishi mumkin. Masalan, to'g'ridan-to'g'ri o'lchash mumkin bo'lmagan o'zgaruvchilar mavjud o'lchovlardan hisoblanishi yoki taxmin qilinishi kerak. Monitoringning yana bir klassik xususiyati - o'lchangan yoki hisoblangan qiymatlarning maqbul chegaralar ichida ekanligini tekshirish.
Jarayonni boshqarish tizimining funktsiyalari ma'lumotlarni yig'ish va ko'rsatish bilan cheklangan bo'lsa, boshqaruv harakatlariga oid barcha qarorlar operator tomonidan qabul qilinadi. Nazoratchi nazorat deb ataladigan bunday boshqaruv turi birinchi kompyuterlashtirilgan jarayonni boshqarish tizimlarida juda keng tarqalgan. Bugungi kunda ham, ayniqsa, inson aralashuvi muhim bo'lgan juda murakkab va nisbatan sekin jarayonlar uchun qo'llaniladi. Bunga misol tariqasida biologik jarayonlarni keltirish mumkin, bunda kuzatishlarning ma'lum bir qismini avtomatlashtirish yordamida amalga oshirish mumkin emas.
Yangi ma'lumotlar kelganda, ularning qiymati ruxsat etilgan chegaralarga nisbatan baholanadi. Yana ilg'or boshqaruv tizimida jarayonning normal yoki maqbul diapazondan tashqarida ekanligini tekshirish uchun ko'proq yoki kamroq murakkab qoidalar asosida bir nechta natijalar birlashtirilishi mumkin. Bundan ham zamonaviyroq echimlarda, ayniqsa ekspert tizimlari yoki bilim bazalariga asoslangan holda, sensorlardan olingan birlashtirilgan operatsion ma'lumotlar operatorlar tomonidan berilgan baholashlar bilan birlashtiriladi.
|
| |