nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yollash to`g`risidagi shartnoma - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova...

64
resurslarni tasarruf etish huquqini topshirish kabi shaxs o`z harakatlari ustidan
nazorat qilish huquqini ham topshirishi mumkin.
Shunday qilib, shaxs, agar u boshqa shaxs tomonidan nazorat qilingan
taqdirda katta foyda va (yoki) nazorat qilish huquqi topshirilayotgan shaxsdan
kompensatsiya olishiga ishonsa, o`z harakatlari ustidan nazorat qilish huquqining
topshirilishidan
manfaatdor
hisoblanadi.
Shaxs tomonidan faoliyatning shartnomada belgilangan sohalardagi o`z
harakatlari ustidan nazoratning topshirilishi hukmronlik munosabatlarining asosida
yotadi. Hukumronlik munosabatlari bir necha xilda bo`ladi:
-
oddiy,
uning doirasida nazorat aynan unga nazorat qilish huquqi
topshirilgan shaxs tomonidan amalga oshiriladi;
-
murakkab,
bunda unga nazorat qilish huquqi topshiriladigan shaxs bir
vaqtning o`zida ushbu huquqni uchinchi shaxslarga topshirish huquqini ham qo`lga
kiritadi;
-
pesonafikatsiyalangan,
unda nazorat qilish muayyan shaxsga
topshiriladi;
-
pozitsion,
u nazoratning muayyan shaxsga emas, balki jamiyatning
institutsional tarkibida (davlat apparatida, firmaning ichki tuzilishida va h.k.)
muayyan mavqega ega bo`lgan shaxsga topshirilishini nazarda tutadi.
-jadval
«Prinsipal» bilan «agent»ning o`zaro munosabatlari

93
Hech qanday o`ylangan markaz (ya’ni «prinsipal»)
hamma vaqt
barcha hodisalardan xabardor bo`lib turishga ... va ushbu axborotni
manfaatdor tomonlarning hukmiga tezkor havola etishga qodir emas.
Fridrix fon Xayek.
Lekin, nazorat xarajatlarining ortishi «agentlar» sonining o`sishiga to`g`ri
proporsional emas. Bu yerda «prinsipal» va «agent» o`rtasida axborot
asimmetriyasining paydo bo`lishi omilini hisobga olish lozim. Uchinchi o`yinchi –
«tabiat» bilan o`yinni tahlil qilgan holda, biz ikkita asosiy o`yinchi o`rtasidagi
axborot asimmetriyasidan fikrni boshqa tomonga burdik. Tashkilot
ichida
axborot
asimmetriyasining paydo bo`lishi sabablarini aniqlash uchun,
institutsional tizim
sifatida buyruqbozlik tizimini tadqiq qilgan Fridrix fon Xayekning isbotlarini
eslaymiz.
Xayek nazarida, bitimning barcha ishtirokchilarini teng va to`liq hajmdagi
axborot bilan ta’minlovchi mexanizm bo`lib mutlaqo
raqobatchi bozorlardagi
narxning shakllanishi hisoblanadi. Firma doirasida hech qanaqa raqobatli narx
shakllanishi to`g`risida gap bo`lishi mumkin emas, «agent»ning o`z mehnatining
yakuniy mahsuli qiymatidan muntazam ravishda bosh tortishi ana
shundan dalolat
berib turibdi. Chunki faqat ish haqi mehnatning yakuniy mahsuliga teng bo`lgan
taqdirdagina mehnat bozorida muvozanatga erishish mumkin va narx to`liq
axborotni o`zida mujassamlantiradi.
Demak, tashkilotning o`sishiga qarab aylanadigan axborotning
murakkablashuvi va ixtisoslashuvi yuz beradi, lekin ular samaradorlik bo`yicha
narx-navo mexanizmi bilan taqqoslanadigan axborot aylanishi tizimining barpo
etilishi bilan kuzatilmaydi. Tashkilot ichida qaror qabul qilish jarayoni
ularning har
birida sifat jihatdan yangi axborot paydo bo`ladigan ko`plab bosqichlarni o`z
ichiga oladi. Buning ustiga, ushbu sifat jihatdan yangi axborotga faqat uni olish va
unga ishlov berishda bevosita ishtirok etuvchi tashkilot a’zolari ega bo`ladi.
Ajoyib axborotga ega bo`lgan tashkilot ishtirokchilari - «agentlar» uni
tarqatishdan va uni buzilmagan tarzda «prinsipal»ga uzatilishidan manfaatdor
emaslar. Haqiqatdan ham axborot asimmetriyasi «agentlar»ning opportunistik
xatti-harakatlari uchun zamin yaratadi – ularning o`z
foydaliligini
ko`paytirishga
urinishlari, ular tomonidan yollash to`g`risidagi shartnoma tuzilishida qabul
qilingan majburiyatlarga qaramasdan, foydalilikning qandaydir
qat’iy belgilangan
darajasi bilan qondiriladi. «Tabiiy» ko`zda tutilmagan holatlar sodir bo`lgan
taqdirda, yollash to`g`risidagi shartnoma yordamida belgilangan mukofot
kafolatini olib, «agent»ning o`zi unga «prinsipal» bilan nayrang qilish yordamida
faoliyat natijasini o`z foydasiga qayta taqsimlash imkonini beruvchi «sun’iy»
kutilmagan holatlarni tashkil etishga urinadi. Sotsializm davrida sodir etilgan
«agentlar»ning o`z faoliyati natijalarini o`zlashtirishda
ishtirok etishga
opportunistik urinishi kabi iqtisodiy jinoyatlarning aksariyatini aynan shu nuqtai
nazardan talqin etish lozim.
q ;
«Jami asosiy vositalar»
«Nomoddiy aktivlar»
I

91
Har qanday korxona uchun yuzaga keladigan muammolarni uning
yordamida identifikatsiyalash va ularni hal etish yo`llarini izlash yo`nalishlarini
belgilash oson bo`ladigan o`ziga xos kelishuvlar «xaritasini» tuzish mumkin.
Kelishuvlar nazariyasi nuqtai nazaridan tashkiliy tuzilmani optimallashtirish
tashkilot oldida turgan turli imperativlarni muvofiqlashtirishga yordam beruvchi
murosa tamoyillarini qidirib topishdan iborat.
Xulosa
Faqat transaksiya xarajatlarining miqdorini baholashga nisbatan ordinalist
yondashuv yordamida muayyan tashkilotlar tuzilmasini tahlil qilish uchun
transaksiya xarajatlari nazariyasini qo`llash mumkin. Mazkur yondashuv turli
shartnoma va tashkiliy shakllarda bitim tuzishda yuzaga keladigan transaksiya
xarajatlari miqdorini ekspertiza yo`li bilan baholash yordamida taqqoslashdan
iborat. Ekspert baholaridan tashqari, tashkilotning buxgalteriya hisoboti ham
axborot manbai bo`lib xizmat qilishi mumkin. O`z navbatida, kelishuvlar
nazariyasi tashkilotlarni miqdoriy jihatdan emas, balki sifat jihatdan tahlil qilishga
o`z ulushini qo`shadi. Uning asosida tashkilot ichida yuzaga keladigan nizolar
tabiatini izohlash va uning tuzilishini transaksiya xarajatlari mezoni bo`yicha emas,
balki nizolarning keskinligini pasaytirish mezoni bo`yicha optimallashtirish
mumkin.
Tizim 
Dasturdagi kodlar uzunligi

203
Masalan, veb saytda foydalanuvchidan ma’lumotlar kiritilishi talab etilsa
(ismi, familiyasi, yili va hak.), foydalanuvchi tomonidan kiritilgan “ism”
maydonidagi ma’lumot serverdagi
𝑁𝑁
ta belgi hajmiga ega sohaga yoziladi. Agar
kiritilgan ma’lumot uzunligi
𝑁𝑁
dan katta bo’lgan holda, xotiraning to’lib toshishi
hodisasi yuzaga keladi.
Agar buzg’unchi tomonidan “kerakli” ma’lumot kiritilsa, bu o’z navbatida
kompyuterni buzulishiga olib keladi.
Quyida S dasturlash tilida yozilgan kod keltirilgan bo’lib, agar bu kod
kompilyasiya qilinsa, xotiraning to’lib toshishi hodisasi kelib chiqadi.
int main()
{
int buffer [10];
buffer [20] =37;
}
Bu yerdi mavjud muammo bu - 10 bayt o’lchamli xotiraga 20 baytli ma’lumot
yozilishida. Bu esa xotiraning ruxsat etilmagan manziliga ham murojaatni keltirib
chiqaradi.
Download
Institut bilan tashkilot o`rtasidagi chegara

70
nazorat qilish uchun katta sa’y-harakatlarni amalga oshirishga to`g`ri keladi.
Bundan tashqari, tashkilotning o`sishi «prinsipal»ni, «agentlar»ni nazorat qilish
bo`yicha vakolatlarining bir qismini o`z vakillariga topshirgan holda, murakkab
hukmronlik munosabatlari sxemasiga o`tishga majbur etadi. Ushbu tarkibiy
o`zgarishlar nafaqat «agentlar»ni nazorat qilish xarajatlarining ortishi bilan, balki
«prinsipal» manfaatlari vakillarining harakatlarini nazorat qilish zarurati bilan ham
bog`liq
R.Kouz tashkilotning o`sishi bilan kamayuvchi samaradorlikni
«menejmentning kamayuvchi marjinal samaradorligi» deb nomladi va
hamma vaqt
institutga (bozorga) nisbatan tashkilot (firma) o`sishining chegarasi mavjud
degan
fikrga keldi. «Firma firma ichidagi bitta qo`shimcha transaksiyani tashkil etish
xarajatlari o`sha transaksiyani ochiq bozorda almashish orqali amalga oshirish
xarajatlari bilan tenglashgunga qadar kengayib boradi...». Ya’ni, yolg`iz firmadan
tashkil topgan iqtisodiyot (buyruqbozlik iqtisodiyotini ana shunday deyish
mumkin) bo`lishi
mumkin
, lekin menejmentning marjinal samaradorligi
kamayiishi tufayli u
samarasiz
bo`ladi.
Masalan, A firma bozorda B, V va G firmalardan (sotish to`g`risidagi
shartnoma doirasida) sotib olinadigan butlovchi qismlardan kompyuter yig`ish
bilan shug`ullanadi, deylik. O`zining transaksiya xarajatlarini optimallashtirgan
holda, A firma B firma bilan yagona korxona tuzishga qaror qiladi. U V firma
bilan ham masalani huddi shu tariqa hal etadi. G firmani yagona tashkiliy
tuzilmaga kiritish firma ichidagi boshqaruv va nazorat xarajatlarining o`sishi
tufayli foydasiz bo`lib chiqishi mumkin. Shunday qilib, A firma tomonidan V
firmaning qo`shib olinishi
chegara
bitim hisoblanib, shundan so`ng keyingi
kengaytirish samarasiz bo`lib qoladi.
Lekin, institut bilan tashkilot o`rtasidagi chegaraning aniq demarkatsiyasi
sotish to`g`risidagi shartnoma (bozor bitimlari)ning ham, yollash to`g`risidagi
shartnoma (firma ichidagi bitimlar)ning ham elementlarini o`zida birlashtiruvchi
neoklassik shartnomalarning mavjud bo`lishi fakti bilan qiyinlashadi. Masalan, A
firma o`z tarkibiga G firmani birlashtirishdan bosh tortishi, lekin ayni paytda u
bilan butlovchi qismlarni yetkazib berish uchun shartnoma tuzishi mumkin, bu
hukmronlik munosabatlari asosida emas, balki ikki tomonlama kelishuv asosida
bozorning «tabiiy» oldindan aytib bo`lmasligidan ko`riladigan zararlarni
pasaytirish imkonini beradi.
Hodisa 
Tavsifi - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

197
muvaffaqiyatli amalga oshirilganligi kabi boshqa hodisalarni ham qayd qilishi
mumkin.
Hodisalarni qaydlashdagi amallar.
Hodisalarni qaydlash jurnali ustida
quyidagi amallar bajaralishi mumkin:
-
zaxira nusxalash (BackupEventLog funksiyasi yordamida);
-
tozalash (ClearEventLog funksiyasi yordamida);
-
monitoring qilish (NotifyChangeEventLog funksiyasi yordamida);
-
so’rov yuborish (boshqa dasturlar tomonidan, GetOldestEventLogRecord,
GetNumberOfEventLogRecords funksiyalari yordamida);
-
o’qish (ReadEventLog funksiyasi yordamida);
-
yozish (ReportEvent funksiyasi yordamida).
Windows XP/2000 operasion tizimlarida turli hodisalarni qaydlash jurnalida
turli akkauntlar uchun berilgan imtiyozlar quyida keltirilgan (11-jadval).
11-jadval
Windows XP/2000 operasion tizimida hodisa jurnaliga bo’lgan imtiyozlar
Download
-Mavzu: Osmalar - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

26-Mavzu: Osmalar
Reja:
Osmalarning vazifasi va turlari.
Mustaqil va nomustaqil osmalarning tuzilishi.
Ressoraning vazifasi.
Ko’ndalang turg’unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishi.
Osma avtomobil yurish qismining bir qismi bo’lib, kuzov (rama)ni yo’l bilan bog’laydi.
Avtomobil yo’li notekisliklardan iborat bo’lib, ularning turtkilari kuzovga uzatilishi natijasida yuk yoki yo’lovchiga salbiy ta’sir qiladi. Bu ta’sirni kamaytirish uchun kuzov va g’ildirak o’rtasiga elastik qism (ressora, prujina, pnevmoballon va h.k.) kiritish kerak.
Yetakchi g’ildiraklardan yetaklanuvchilarga itaruvchi kuchni uzatish va tormozlanuvchi g’ildiraklardagi tormoz kuchi yordamida avtomobilning kinetik energiyasini so’ndirish uchun g’ildirakni kuzov bilan bog’laydigan kuchlarni qabul etuvchi yo’naltiruvchi richaglar zarur. Yo’l notekisliklaridan ta’sir etayotgan turtkilardan hosil bo’layotgan tebranishlarni so’ndirish ham kerak.
Osmalar tortuvchi va tormozlovchi kuchlarni, yo’l notekisliklaridan hosil bo’layotgan turtkilarni qabul qilib, meyoriy darajagacha kamaytirish, hamda tebranish amplitudasi va davomiyligini kamaytirish vazifasini bajaradi.
Osmalar uchta bo’lakdan iborat: yo’naltiruvchi qism, elastik qism, so’ndiruvchi qism (18.1-rasm).
18.1-rasm.Osmaning prinsipial sxemasi.
1-g’ildirak; 2-ko’prik to’sini;
3-amortizator; 4- porshen;
5,6-klapanlar; 7-porshen shtoki;
8-avtomobil ramasi; 9-yo’naltiruvchi qism; 10-prujina
Transport vositasi harakat qilishi uchun yetakchi g’ildirakka transmissiya orqali keltirilgan burovchi moment Mt dan hosil bo’lgan Rt kuchini ramaga (kuzov) uzatib ilgarilashga majbur etishi kerak. Bu vazifani yo’naltiruvchi qism 9 bajaradi. Bundan tashqari, yo’naltiruvchi qism avtomobil tormozlanishi jarayonida hosil bo’lgan va ko’prikni g’ildirak aylanish yo’nalishiga teskari buruvchi momentni, hamda yondan ta’sir etuvchi kuchni (markazdan qochirma, yondan ta’sir etgan turtki, qiya tekistlikda harakatlanganida og’irlik kuchining bitta tashkil etuvchisi) qabul qiladi.
Osmaning ish jarayonida yetakchi g’ildirakka transmissiyadan keltirilgan burovchi momentning itaruvchi Rt kuchi yo’naltiruvchi qism 9 orqali kuzov (rama)ni oldinga suradi, elastik qism 10 yo’l notekisliklaridan uzatilayotgan turtkilarni yumshatadi va so’ndiruvchi qism elastik qism hisobiga vertikal yo’nalishda harakatlanayotgan kuzov (rama) tebranishini so’ndiradi.
Osmaning yo’naltiruvchi qismi nafaqat ko’ndalang, bo’ylama, yondan ta’sir etayotgan kuchlarni uzatadi, balki g’ildirakning kuzov (rama) ga nisbatan harakatini ham belgilaydi.
|
Log 
Qayd yozuvi - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

Log
Qayd yozuvi
O’qish Yozish Tozalash
Ilovaga tegishli
Administratorlar (tizim)
+
+
+
Administratorlar (domen)
+
+
+
Lokal tizim
+
+
+
Interaktiv foydalanuvchi
+
+
-
Tizimga tegishli
Administratorlar (tizim)
+
+
+
Administratorlar (domen)
+
-
+
Lokal tizim
+
+
+
Interaktiv foydalanuvchi
+
-
-
Tanlovga ko’ra
yaratilgan log fayl
Administratorlar (tizim)
+
+
+
Administratorlar (domen)
+
+
+
Lokal tizim
+
+
+
Interaktiv foydalanuvchi
+
+
-
198
Windows OT da hodisalar qaydlash fayllarini (log faylni) ko’rish uchun
quyidagi ketma-ketlik amalga oshiriladi:
1.
Kompyuterdan Win+R tugmalar kombinasiyasi bosiladi.
2.
Hosil bo’lgan oynadagi maydonda
eventvwr
kiritiladi va Enter tugmasi
bosiladi.
3.
Hosil bo’lgan hodisalar ko’rish oynasidan
Windows Logs
bandi tanlanadi
(74-rasm).
74-rasm. Windows OTning hodisalar jurnali
Nazorat savollari
1.
Foydalanuvchanlik tushunchasiga ta’rif bering va uning tizim uchun
muhimligini tushuntiring?
2.
Zaxira nusxalash nima va uning turlarini sanang?
3.
Ma’lumotlarni yo’qolishiga olib keluvchi asosiy sabablarni ayting?
4.
Zaxira nusxalashda bajariluvchi vazifalar ketma-ketligini ayting?
5.
Zaxira nusxalarni saqlovchi vositalar va ularning xususiyatlarini ayting?
6.
RAID texnologiyasi va uning asosiy xususiyatlarini ayting?
7.
RAID 0, RAID 1, RAID 3, RAID 5, RAID 10 va RAID 50 sathlari
haqida ma’lumot bering.
8.
Zaxiralash turlari va ularning afzallik/ kamchiliklarini ayting?
|
O’qitish usullari - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 59/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’qitish usullari:
| | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
O’qitish vositalari:
|
Darsliklar, ma’ruza matni, slaydlar, tarqatma materiallar. Kompyuter, proektor, doska, bo‘r, jadvallar, sxema va rasmlar.
|
O’qitish sharoitlari:
|
Amaliy mashg‘ulotini o‘tish uchun sinf xonasi talabalar soniga mos stol va stullar bilan jixozlangan bo‘lishi shart. Auditoriyada doska, elektr toki bo‘lishi zarur. Didaktik vositalarni qo‘llash uchun barcha sharoitlar yaratilishi kerak, ya’ni sinf xonasini kerakli vaqtda nim qorong‘i bo‘lishini ta’minlash maqsadida sinf xonasining derazalariga qora parda tortish kerak.
|
Qayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
O’quvchilar soni: ________nafar - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 58/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’quvchilar soni: ________nafar.
| |
O’quv mashg’ulotining shakli va turi:
|
Aqliy hujum, ikkiyoqlama tahlil usuli, grafik organayzeridan foydalangan holda.
|
O’quv mashg’ulot rejasi:
|
1.Moylash tizimining vazifasi va tuzilishi o’rganish
2.Moylash tizimi qismlarining konstruksiyasi xaqida umumiy ma’lumot.
3.Dvigatel karterini shamollatish.
|
O’quv mashg’ulot maqsadi:a) ta’limiy:mavzuga oid nazariy bilimlarni egallash va mustahkalmlash. O’zlashtirgan bilim va ko’nikmalarni amaliy faoliyatda qo’llash.
b) tarbiyaviy:milliy g’oya va mafkurani o’quvchilar ongida shakllantirish: o’quvchilarda insonparvarlik, mehr-shavqat tuyg’ularini shakllantirish.
с) rivojlanuvchi:O’quvchilarni fikrlash qobiliyatini o’stirish; mavzuni o’rganish borasida o’quvchilarni ijodiy yondoshishga yo’llash.
|
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
1) Moylash tizimining vazifasi va tuzilishi o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladi
2) Moylash tizimi qismlarining konstruksiyasi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilarga tushuntiriladi
|
1) Moylash tizimining vazifasi va tuzilishi o’rganish o’quvchilarga tushuntiriladio’quvchilar tushunadilar va amaliyotda qo’llaydilar
2 Moylash tizimi qismlarining konstruksiyasi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilar tushunadilar va BKMga ega bo’ladilar
|
| |
|
| |
Ish bosqichlari va vaqti - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 60/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishIsh bosqichlari va vaqti
|
O’qituvchi:
|
|
O’quvchi:
1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
O’quvchilar bilimini faollashtirish;
5. Tezkor-so’rov, savol-javob, va boshqalar orqali bilimini faollashtiradi.
Yangi o’quv materiali bayoni;
6. Amaliy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq o’qitish jarayoni tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy xolatlarni yozdiradi
7. Slaydlar namoyishi va sharxlash
Yangi o’quv materialini mustaxkamlash;
8. Mustaxkamlash uchun savollar
9. Kichik guruhlarga bo’ladi, kichik guruhga ishlash qoidasi bilan tanishtiradi.
Har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi. Ishni bajarish yo’riqnomasini beradi.
10. Guruhlarda ishlaydi, bajarish jarayoni kuzatiladi, maslaxatlar beradi.
11. Ish vaqti tugagach, guruhlar taqdimotini tashkil etadi. Guruhlar bir-biri bilan savol-javob beradi, o’zaro bir-birlarini baholashlarini eslatadi.
12. Guruhlar ishi o’zaro baholashni o’tkazadi.
13. Mavzuning har bir qismi bo’yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni daftarga qayd etilishini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog’lanadi.
|
Uyga vazifani taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar. Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqlarni bajaradilar
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o’z topshiriq varaqlari bo’yicha faoliyatini boshlaydi
Har bir guruh sardorlari chiqib o’z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi. Berilgan qo’shimcha savollarga javob beradilar. Guruh ish natijalarini o’zaro baholaydilar
|
|
| |
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari

|
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari
|
bet | 27/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniZamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari. Pedagogik paradigma (yunoncha «paradeigma» — misol, namuna) — pedagogika fani rivojining ma'lum bosqichida ta'limiy va tarbiyaviy muammolarni hal etish namunasi (modeli, standarti) sifatida ilmiy pedagogik hamjamiyat tomonidan e'tirof etilgan nazariy hamda metodologik ko'rsatmalar to'plami bo'lib, u ta'limning konseptual modeli sifatida qo'llaniladi. Bugungi kunda ta'limning quyidagi paradigmalari keng tarqalgan:
An'anaviy — konservativ paradigma (bilim paradigmasi).
Ratsionalistik (bixevioristik) paradigma.
Fenomenologik (gumanistik) paradigma.
Texnokratik paradigma.
Ezoterik paradigma.
Ayni vaqtda ta'lim paradigmalarini belgilashga nisbatan uch xil yondashuv mavjud:
1. Qadriyatli (aksiologik) yondashuv-madaniyat inson hayotining
mazmuni sifatida tushuniladi.
Faoliyatli yondashuv asosan madaniyat moddiy va ma'naviy boyliklarini yaratishga yo'naltirilgan faoliyatning sinalgan usullari sifatida talqin etiladi.
Shaxsiy yondashuv — madaniyat muayyan shaxs timsolida namoyon bo'ladi.
Madaniyatga nisbatan turli yondashuvlarning mavjudligi bir qator paradigmalarning yaratilishiga zamin yaratadi. Har bir paradigma muayyan ta'limiy muammolarni hal etishga yo'naltiriladi. Xususan:
ijtimoiy institut sifatida o'quv muassasalarining vazifalari;
ta'limning samarali tizimi;
o'quv yurtlari oldida turgan eng muhim, ustuvor masala;
ta'limning ijtimoiy ahamiyatli maqsadlari;
muayyan bilim, ko'nikma va malakalarning qimmatli hisoblanishi.
Ayni vaqtda quyidagi paradigmalar mavjud:
1. Bilim olishning an'anaviy paradigmasi (modeli) (J.Majo, L.Kro, J.Kapel va boshqalar) Unga ko'ra ta'limning asosiy maqsadi — «Bilim, qanchalik qiyin bo'lmasin bilim olish». An'anaviy paradigma maktabning maqsadi yosh avlodga individual rivojlanishi hamda ijtimoiy tartibni saqlab qolishga yordam beruvchi madaniy meroslarning muhim elementlari — bilim, ko'nikma va malakalar, ilg'or g'oyalar va qadriyatlarni saqlab qolish hamda ularni yoshlarga yetkazish muhim ekanligini yoritadi. Bilim olish paradigmasining asosiy maqsadi: ta'lim olish, taraqqiyot va madaniyatning eng muhim elementlarini avloddan-avlodga yetkazish.
|
| |
Qayta aloqaning usul va vositalari

|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
bet | 70/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishQayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Faoliyat mazmuni:
|
Ish bosqichlari va vaqti
|
O’qituvchi:
|
|
O’quvchi:
1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
|
|
| |
-13--mavzu: Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’i

|
-13--mavzu: Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’i
|
bet | 63/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulish12-13--mavzu: Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’i
O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI MODELI
Vaqt:80 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ________nafar.
|
O’quv mashg’ulotining shakli va turi:
|
Aqliy hujum, ikkiyoqlama tahlil usuli, grafik organayzeridan foydalangan holda.
|
O’quv mashg’ulot rejasi:
|
1.Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining vazifasi o’rganish
2.Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumot.
3.Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining ishlash uslubi
|
O’quv mashg’ulot maqsadi:a) ta’limiy:mavzuga oid nazariy bilimlarni egallash va mustahkalmlash. O’zlashtirgan bilim va ko’nikmalarni amaliy faoliyatda qo’llash.
b) tarbiyaviy:milliy g’oya va mafkurani o’quvchilar ongida shakllantirish: o’quvchilarda insonparvarlik, mehr-shavqat tuyg’ularini shakllantirish.
с) rivojlanuvchi:O’quvchilarni fikrlash qobiliyatini o’stirish; mavzuni o’rganish borasida o’quvchilarni ijodiy yondoshishga yo’llash.
|
Pedagogik vazifalar:
|
|
|
| |
Shartnomalarning xillari - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova...

O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova «institutsional iqtisodiyot»
institutsional iqtisodiyot 1 1 1
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova «institutsional iqtisodiyot»
|
Qayta aloqaning usul va vositalari

|
Qayta aloqaning usul va vositalari
|
bet | 65/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishQayta aloqaning usul va vositalari:
|
Tezkor-so’rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
O’QUV MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Faoliyat mazmuni:
|
Ish bosqichlari va vaqti
|
| |
O’qituvchi:
| | |
O’quvchi:
| | |
1-bosqich. O’quv mashg’ulotiga kirish
(10 daqiqa)
|
Tashkiliy qism:
1.1. Mavzu, uning maqsadi, o‘quv mashg‘ulotidan kutilayotgan natijalar ma’lum qilinadi.
1.2. Avvalgi mavzuga savollar orqali bog‘lanadi.
|
1.1.Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2.E’tibor beradilar. javob beradilar
|
2-bosqich Asosiy
(60 daqiqa)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish;
1. Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi, hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi. Maqsad va vazifani belgilanishi;
2. Mashg’ulotning nomi, rejasi, maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi va yozib olishlarini aytadi.
3. Mustaqil ish uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4. O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarini baholash mezoni va ko’rsatgichlari bilan tanishtiradi
|
|
| |
O’quv faoliyati natijalari - Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot

|
Mavzu: Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishi xaqida umumiy ma’lumot
|
bet | 64/160 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #240565 |
Bog'liq Mavzu Kirish Xavfsizlik texnikasi o’rganish. Avtomobil tuzulishO’quv faoliyati natijalari:
1) Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining vazifasi o’rganish
o’quvchilarga tushuntiriladi
2) Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilarga tushuntiriladi
|
1) Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining vazifasi o’rganish
o’quvchilarga tushuntiriladio’quvchilar tushunadilar va amaliyotda qo’llaydilar
2) Karbyuratorli dvigatellarning ta’minlash tarmog’ining tuzilishi xaqida umumiy ma’lumoto’quvchilar tushunadilar va BKMga ega bo’ladilar
|
| |
O’qitish usullari:
| | |
ma’ruza, blits- so‘rov, grafik- organayzer
| | |
O’quv faoliyatini tashkil etish shakli:
|
Umumjamoa, juftlikda ishlash
|
O’qitish vositalari:
|
Darsliklar, ma’ruza matni, slaydlar, tarqatma materiallar. Kompyuter, proektor, doska, bo‘r, jadvallar, sxema va rasmlar.
|
O’qitish sharoitlari:
|
Amaliy mashg‘ulotini o‘tish uchun sinf xonasi talabalar soniga mos stol va stullar bilan jixozlangan bo‘lishi shart. Auditoriyada doska, elektr toki bo‘lishi zarur. Didaktik vositalarni qo‘llash uchun barcha sharoitlar yaratilishi kerak, ya’ni sinf xonasini kerakli vaqtda nim qorong‘i bo‘lishini ta’minlash maqsadida sinf xonasining derazalariga qora parda tortish kerak.
|
|
|
| |
ta'limni boshqarish - Mutaxasislikka kirish

|
Mutaxasislikka kirish
|
bet | 26/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rnita'limni boshqarish - ta'lim muassasalarining faoliyatini yo'lga qo'yish, boshqarish, nazorat qilish hamda istiqbollarini belgilash;
ta'lim tizimi — yosh avlodga ta'lim-tarbiya berish yo'lida davlat tamoyillari asosida faoliyat yuritayotgan barcha turdagi o'quv-tarbiya muassasalari majmui.
Didaktik nazariya (konsepsiya)lar va ularning falsafiy asoslari.
Ta'lim jarayoni psixologik-pedagogik konsepsiyalar (ular aksariyat hollarda didaktik tizimlar ham deb ataladi) asosida tashkil etiladi.Didaktik tizim (yunoncha «systema» — yaxlit qismlardan tashkil topgan, birlashtirish) — ma'lum mezonlari asosida ta'lim jarayonining yaxlit holatini belgilash, ajratib ko'rsatish demakdir. U ta'limning maqsadi, tamoyillari, mazmuni, shakli, metod va vositalarining birligi asosida tashkil etilgan tuzilmalarning ichki yaxlitligini ifodalaydi. Tadqiqotchilar mavjud didaktik konsepsiya (tizim)larni umumlashtirib quyidagi guruhlarga ajratadilar: an'anaviy; progressiv; zamonaviy.
An'anaviy didaktik tizimning yaratilishi nemis faylasufi, psixolog va pedagog I.F.Gerbart (1776-1841-yillar) nomi bilan bog'liq. U Ya.A.Komenskiyning sinf-dars an'anaviy tizimini tanqidiy nuqtayi nazardan qayta asoslab, etika va psixologiyaning nazariy yutuqlariga tayangan holda ta'lim tizimini yaratdi.
I.F.Gerbart ta'lim tizimining asosiy belgisi quyidagilardan iborat: o'quvchilarning intellektual rivojlanishini ta'minlash maktabning asosiy vazifasi; bolani tarbiyalash esa oilaning vazifasidir.
Progressiv (pedosentrik) tizim bolaning bilim olishida faoliyatining asosiy rol o'ynashini e'tirof etadi. Mazkur tizim asosini D.Dyui tizimi, G.Kershteynning mehnat maktabi, V.Lay nazariyalari tashkil etadi.
Zamonaviy didaktik tizim. XX asrning 50-yillarida psixolog va pedagog B.Skinner qismlarga bo'lingan axborotlarni yetkazish, bu jarayonni muntazam nazorat qilish asosida materialni o'zlashtirishda samaradorlikka erishish g'oyasini ilgari suradi. Mazkur g'oya keyinchalik dasturiy ta'lim deb ataladi. Keyinchalik N.Krauder nazorat natijalariga qarab o'quvchiga mustaqil ishlash uchun turli materiallarni taklif etadigan tarmoqlashtirilgan dasturlarni yaratdi.
D.Dyuining nazariy g'oyalari muammoli ta'limning asosi bo'lib qoldi. Bugungi kunda muammoli ta'lim deb nomlanuvchi, ushbu g'oya o’qituvchi rahbarligi ostida muammoli vaziyatni yaratish va ularni hal etishda o'quvchilarning faollik va mustaqilliklarini ta'minlashga enshishni nazarda tutadi. Muammoli ta'limning vazifasi faol o'rganish jarayonini rag'batlashtirish, o'quvchilarda fikrlash, tadqiqotchilik ko'nikmalarini shakllantirishdan iboratdir.
L.V.Zankovning (1901 —1977-yillar) rivojlantiruvchi ta'lim konsepsivasi XX asrning 50-yillarida keng tarqaldi. Uning g'oyalarini amalga oshirish ta'lim jarayoniga insonparvarlik g'oyasini singdirish, shaxsni barkamol rivojlanishi uchun zarur shart-sharoitlarni yaratishga imkon beradi.
|
| |
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma

|
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma
|
bet | 28/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni2. Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma (P.Blum, R.Gane, B.Skinner va boshqalar). Ratsionalistik paradigma diqqat markazida ta'lim mazmuni emas, balki o'quvchilar tomonidan turli bilimlarning o'zlashtirilishini ta'minlovchi samarali usullari yotadi. Ta'limning ratsionalistik modeli asosini B.Skinnerning ijtimoiy injeneriya bixevioristik (inglizcha behavior — xulqi) konsepsiyasi tashkil qiladi.
Maktabning maqsadi — o'quvchilarda g'arb madaniyati ijtimoiy qoidalari, talablari va ko'zlagan maqsadlariga mos keladigan moslashtiruvchi «xulqiy repertuar»ni shakllantirishdir. Shu bilan bir vaqtda, «xulqi» atamasi bilan «insonga xos hamma ta'sirlanishlar — uning fikrlari, sezgi va harakatlari» ifodalanadi (R.Tayler).
Bunda ta'limning asosiy metodlari, o'rgatish, trening, test sinovlari, individual ta'lim, tuzatishlari bo'lib qoladi. Buning oqibatida, ta'limninggina emas, balki dars berishning ham ijodiy xarakterini aniqlash muammosi muhokama qilinmaydi.
P.Blum barcha o'quvchilar faqat o'zlashtiribgina qolmay, balki muvaffaqiyatli o'qishlari mumkin deb hisoblaydi. O'quvchining optimal qobiliyatlari ma'lum sharoitlarda, o'quvchiga ta'lim berish natijasi uning sur'ati bilan aniqlanadi. Olimning fikricha, ta'lim oluvchilarning 95 foizi ta'lim muddatlariga bo'lgan cheklashlar olib tashlanganda o'quv kursining butun mazmunini o'zlashtirib olishga qodirlar.
3. Gumanistik (fenomenologik-) paradigmaga ko'ra (A.Maslou, A.Kombs, K.Rodjers, L.S.Vigotskiy va boshqalar) ta'lim oluvchi erkin shaxs, ijtimoiy munosabatlar subyekti sifatida o'ziga xos rivojlanish imkoniyatlariga ega. Ular bolani rivojlantirish maqsadida uni shaxslararo munosabatlar jarayoniga yo'naltiradi. Ta'limning fenomenologik (fenomen yunoncha «phainomenon» — hisoblangan, ya'ni, mashhur, alohida nodir odam) modeli o'quvchilarning individual-psixologik xususiyatlarini hisobga olib, ularning talab va qiziqishlariga hurmat bilan munosabatda bo'lishni ko'zda tutadi. Uning vakillari o'quvchini nodir shaxs deb hisoblaydilar. Gumanistik paradigma doirasida faoliyat olib boruvchi har bir ta'lim tizimi ijodiy rivojlanadi va o'quvchi hamda o'qituvchining erkinligi va ijodkorligini yoqlaydi.
Gumanistik paradigma g'oyalari 1991-yildan keyin respublika uzluksiz ta'lim tizimiga joriy etila boshlandi. Paradigmaning diqqat markazida o'quvchining barkamol rivojlanishi, uning intellektual ehtiyojlari, «erkin fikrlaydigan shaxsni tarbiyalash» masalasining ijobiy hal etilishi yotadi. Ayni vaqtda, respublika ta'lim muassasalarida quyidagi g'oyalarga amal qilinmoqda: «Demokratik jamiyatda bolalar, umuman har bir inson erkin fikrlaydigan etib tarbiyalanadi. Agar bolalar erkin fikrlashga o'rganmasa, berilgan ta'lim samarasi past boiishi muqarrar. Mustaqil fikrlash ham katta boylikdir».
|
| |
Metodik talablarga quyidagilar kiradi

|
Metodik talablarga quyidagilar kiradi
|
bet | 73/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiMetodik talablarga quyidagilar kiradi: o'quv mavzusining o’ziga xos xususiyatlarini hisobga olish, axborotni zamonaviy metodlar asosida taqdim etish, o’zaro bog’liqlik interakliv texnologiya.
Psixologik talablarga idrok etish, xotira, tasawuri, yoshi vn individual psixologik xususiyatlarini hisobga olish.
Estetik talablarga quyidagilar kiradi: tartiblilik va ifodalilik (elementlari, joylashishi, o’lchami, rangi), bezashning funktsional vazifasi va ergonomik talablarga mosligi.
Adabiyot nazariyasi - adabiyotshunoslikning bir qismi bo'lih, adabiyotning umumiy ilmiy-nazariy va estetik asoslarim, badiiy asarlarning tarkibiy qismlarini, badiiyatning qonun-qoidalanni, badiiy- tasviriy vositalar, she’r tuzilishi masalalarini o’rganadi. Adabiyot o'qitisgda uning nazariy qoidaiarini o’rgatish o'qituvchidan katta mas'uliyat talab qiladi. Nazariy qoidalar aniq va tushunarii tarzda SLAYDlarga joylashtirilishi lozim Shunga ko'ra, yuqoridagi ko'rsatmalar asosida “She’r tuzilishi asoslari” nazariy mavzusida SLAYD —TAQDIMOT yaratishni amaliy jarayonda ko'rib chiqing.
Mavzuni rnustahkamlash uchun savollar:
Adabiyot nazariyasi haqida tushuncha.
Slayd-taqdimot haqida nazariy ma’lumot.
Slayd yaratish tartibi.
Adabiyotning nazariy qoidaiarini o'qitishda taqdimotlardan foydalnish.
Nazariy qoidalarni berish tartibi.
Umumiy o‘rta ta’lim darsliklarida adabiyotning nazariy qoidaiarini o'rganish.
She’r qurilishini qanday tasawur qilasiz?
К She’r luzilishida bog’in, turoq, vazn, qofiya, band, ohang, lo' sliini kabi vositalaming o’mini yoriting.
b ll.Olimjonning “O’zbekiston” she’d turoq tartibini aniqlang. '.hr i vaznini belgilang.
Il), O’zbek she’r sistemalaridabo’g’inning ahamiyati nimada?
I I. She’riy va nasriy asar tilining o'ziga xosliklari nimalarda aks . Imli?
Asosiy tushunchalar:
|
| |
HuRhat-ot, hayvrin va parran-dalarrtlog tovuchiga sox laming qaysl ttl?arga

|
HuRhat-ot, hayvrin va parran-dalarrtlog tovuchiga sox laming qaysl ttl?arga
|
bet | 67/133 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #134002 |
Bog'liq Ўзбек тили ва адабиети таълимида ахборот технологиялари Word variantiHuRhat-ot, hayvrin va parran-dalarrtlog tovuchiga sox laming qaysl ttl?arga
old qkanllgini anlqlattg va so'xlaml 0'2 o‘mCga joylfl&httrlng.
An: Swjir: Xo'ror:
O'?b-. 0'zh-: C'2b
Ingi : iugl.t Ingl:
Rus: Pus: Rus:
g'ing g'tng
it-Z
cocx-atkwdlc-dGo
moo-n?ou
ку’ка-ае-ку
moon
qu'Qipqu
Ъа- Э- 3
MY-/-Y
Tasviriy san’at asarlarini ularning turlariga, janrlariga ko'ra, shuningdek aks etgan sujetga ko'ra ona tilining qaysi sathi uchun mnvofiq kelishini aniqlab, foydalanish kutilgan natijani beradi. Ilarakatlar tasviriangan rasmlarga qarab gapiar tuzganda sifatlar kamroq, fe’llar, bog'lovchilar ko'proq ishlatiladi. Demak, bunday tasviriy san’at asarlari fe’l, fe’l shakllari, ravish, bog’iovchi bilan hog’liq mavzularni o’tish jarayonida ko’proq tanlanishi kerak.
Tilni boshqa fanlar bilan bog'lab o'qitish bilan qator til sathlari integratsiyasini ta’minlashga alohida e’tibor qaratish talab qilinadi. Ta’lim samaradorligini oshirish uchun integratsiya holatidagi dastur va darsliklar yaratilishi lozim. Pedagog L.Musayev integratsiyaning mavzuiami ketma-ket taqdim etish asosidagi integiatsiyaga ahamiyat qaratishi bejiz emas. Bunda o'quv materiallarini bayon qilishda kotisentrizm prinsipiga amal qilinadi, ya’m oldingi o‘quv material! keyingisini toTdiradi .
Til sathlarini tashkil qilgan unsurlaming har biri o‘ziga xos xususiyatga ega bo'lishi bilan birga, ular o'zaro uzviy bog'langan. Maktabda fonetikani o'zlashtirmasdan orfografiyani bilish mumkin emas, Fonetika va orfografiya, leksikologiya (so'zshunoslik) va morfologiya (so'z turkumlari) o'zaro chambarchas bog'langan. Shuning uchun o'rta maktabda til sathlarini o'zaro bog'lab o'rganish kutilgan natijalami beradi.
Demak, ona tili laTimidagi integratsiya haqida so'z ketganda faqat, fanlararo aloqa emas, jjalki til sathlarining uzviyligiga erishish masalasiga ham alohida e’tibor qaratilishi zarur.
|
| |
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish

|
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish
|
bet | 38/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rnibilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish - idrok etish, o'rganish, mashq qilish va muayyan tajriba asosida xulq-atvor hamda faoliyat ko'nikma, malakalarining mustahkamlanib, mavjud bilimlarning takomillashib, boyibborish jarayoni;
ko'nikma - olingan bilimlarga asoslanib qo'yilgan vazifalar va shartlarga binoan bajariladigan harakatlar yig'indisi;
malaka - ongli xatti-harakatning avtomatlashtirilgan tarkibiy qismi;
ta'lim - o'quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularda amaliy ko'nikma va malakalarni shakllantirish, ularning bilish qobiliyatlarini o'stirish va dunyoqarashlarini tarbiyalashga yo'naltirilgan jarayon;
ta'lim metodlari - ta'lim jarayonida qo'llanilib, uning samarasini ta'minlovchi usullar majmui;
ta'lim mazmuni - shaxsning aqliy va jismoniy qobiliyatini har tomonlama rivojlantirish, dunyoqarashi, odobi, xulqi, ijtimoiy hayot va mehnatga tayyorlik darajasini shakllantirish jarayonining mohiyati;
ta'lim vositalari - ta'lim samaradorligini ta'minlovchi obyektiv (darslik, o'quv qoilanmalari, o'quv qurollari, xarita, diagramma, plakat, rasm, chizma, dioproektor, magnitafon, videomagnitafon, uskuna, televizor, radio, komputer va boshqalar) va subyektiv (o'qituvchining nutqi, namunasi, muayyan shaxs hayoti va faoliyatiga oid misollar va hokazolar) omillar;
ta'lim iarayoni - o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida tashkil etiluvchi hamda ilmiy bilimlarni o'zlashtirishga yo'naltirilgan pedagogic jarayon;
ta'lim mazmuni - davlat ta'lim standartlari asosida belgilab berilgan hamda ma'lum sharoitda muayyan fanlar bo'yicha o'zlashtirilishi nazarda tutilgan ilmiy bilimlar mohiyati;
ta'lim maqsadi (o'qish. bilim olish maqsadi) - ta'limning aniq yo'nalishini belgilab beruvchi yetakchi g'oya;
ta'lim natijasi (ta'lim mahsuli) - ta'lim yakunining mohiyatini qayd etuvchi tushuncha; o'quv jarayonining oqibati; belgilangan maqsadni amalga oshirish darajasi;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
bilim — shaxsning ongida tushunchalar, sxemalar, ma'lum obrazlar ko'rinishida aks etuvchi borliq haqidagi tizimlashtirilgan ilmiy ma'lumotlar majmui; bilim olish
|
tadbirlarning amalga oshirilayotgani, qishloqda bozor munosabatlarini joriy

|
tadbirlarning amalga oshirilayotgani, qishloqda bozor munosabatlarini joriyBog'liq institutsional iqtisodiyot 1 1 1tadbirlarning amalga oshirilayotgani, qishloqda bozor munosabatlarini joriy
etish va xususiy mulkchilik shaklini rivojlantirish, fermerlik harakatini
qo‘llab-quvvatlash uchun huquqiy, tashkiliy hamda moliyaviy shart-
sharoitlarni tug‘dirib berish bunday yuksak natijalarni qo‘lga kiritishda hal
qiluvchi omil bo‘lmoqda, desam, hech qanday mubolag‘a bo‘lmaydi.
Bugungi kunda fermer xo‘jaligi haqli ravishda qishloq xo‘jaligi ishlab
chiqarishining yetakchi bo‘g‘iniga, uni tashkil etishning asosiy shakliga
aylandi. Hozirgi vaqtda fermerlik harakati o‘z tarkibida 66 mingdan ziyod
fermer xo‘jaligini birlashtirmoqda. Mamlakatimizdagi jami haydaladigan
yerlarning 85 foizdan ortig‘i, yetishtiriladigan qishloq xo‘jaligi
mahsulotlarining asosiy qismi aynan fermerlar hissasiga to‘g‘ri kelmoqda.
Kun sayin mustahkamlanib, hal qiluvchi kuchga aylanib borayotgan
fermerlik harakati O‘zbekistonda o‘zini to‘la oqladi va bunga hech qanday
shubha bo‘lishi mumkin emas, desam, o‘ylaymanki, barchamizning umumiy
fikrimizni ifoda etgan bo‘laman.
Fermerlarimizning ongu tafakkurida o‘z yeri va ishlab chiqarayotgan
mahsulotiga nisbatan egalik hissiyoti yildan-yilga tobora mustahkamlanib,
ularning o‘z mehnati natijasidan manfaatdorligi oshib bormoqda. Eng
asosiysi – odamlarimizning ongi va dunyoqarashi tubdan o‘zgarmoqda,
bebaho boyligimiz bo‘lgan yer va suv resurslaridan samarali hamda oqilona
foydalanish uchun mas’uliyat tuyg‘usi kuchaymoqda.
So‘nggi yillarda qabul qilingan qonunlar va me’yoriy hujjatlar fermer
xo‘jaliklari vakolatlarini sezilarli ravishda kengaytirdi.
Shu bilan birga, tan olish kerakki, fermerlik harakatining Fermer
xo‘jaliklari uyushmasi shaklidagi tashkiliy tuzilmasi qishloq xo‘jaligini isloh
|
| |
Ta'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi

|
Ta'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi
|
bet | 52/66 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 200,13 Kb. | | #114466 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniTa'lim pedagogik tizimlarining rivojlanish tendensiyasi. Dunyoda shunday ta'lim tizimi yuzaga kelganki, uni ko'pchilik «qo'llab turuvchi, ta'minlovchi, yordamchi o'qitish» deb ataydilar. U odamni kundalik muammolarni hal etishga tayyorlashga asoslangan bo'lib, shaxsning faoliyati va hayot tarzini qo’llab turish uchun mo'ljallangan.
Ayni vaqtda «innovatsion» (yangilik kiritish) ta'limni tashkil etishga alohida ahamiyat berilmoqda. Mazkur ta'limning quyidagi o'ziga xos xususiyatlari mavjud:
1) bu oldindan ko'ra bilish, ya'ni, o'quvchini avvalgi va hozirgi tajribasi asosida o'qitish emas, balki uni uzoq kelajakni mo'ljallashga o'rgatishdan iborat bo'lib, o'quvchi ijtimoiy hayot va kasbiy faoliyatda taxmin qilish, ko'zlash, modellashtirish va loyihalashtirishni amalga oshira olishi zarur.
2) o'quvchining hamkorlikda ta'lim olish va muhim qarorlarni qabul qilish (lokal va xususiydan tortib dunyoni, madaniyat, sivilizatsiya rivojlanishini hisobga olishdan global muammolarni hal etish)da faol ishtirok etishini ta'minlash.
Keyingi yillarda masofaviy ta'lim (lotincha distantia — masofa) — masofadan turib o'qitish keng rivojlanmoqda. Masofaviy o'qitish — ta'lim texnologiyasi bo'lib, unga ko'ra o'quvchi qayerda va qanday holatda bo'lishidan qat'iy nazar muayyan ta'lim muassasasi ta'lim dasturini o'rganish imkoniyatiga ega bo'ladi. Bu maqsadni amalga oshirishda zamonaviy axborot texnologiyalari: darsliklar va boshqa bosma nashrlar, o'rganilayotgan materialni computer telekommunikatsiyalari orqali uzatish, videotasmalar, munozaralar va seminarlar o'tkazish, regional va milliy televideniye hamda radio orqali o'quv dasturlarini namoyish etish, kabelli televideniye va ovozli pochta, ikki tomonlamali videokonferensiyalar, telefon orqali qayta aloqa bilan bir tomonlama videotranslyatsiya va boshqalarning xizmatiga tayaniladi. Masofali o'qitish o'qituvchilarga vaqtini tejashda qulaylik yaratadi, asosiy faoliyatidan ajralmagan, jumladan uzoq rayonlarda yashovchilarga o'qish imkonini yaratadi, o'quv fanlari erkin tanlanadi, fan, ta'lim va madaniyat mashhur namoyondalari bilan munosabatlar imkonini beradi. O'quvchi va o'qituvchilarning faol o'zaro munosabatlari, mustaqil ishlashni faollashtirish va o'quvchilarning mustaqil bilim olish ehtiyojlarini qoniqtirishga xizmat qiladi.
|
| |
«Prinsipal-agent» muammosi - O`zbekiston respublikasi davlat soliq qo`mitasi soliq akademiyasi m. I. Kutbitdinova...

95
- faqat «g`olibning» mukofoti eng xatarli strategiyani tanlashni
rag`batlantiradi: «agentlarni» «teskari tanlash» yuz beradi, uning natijasida eng
xatarli strategiyalarni qo`llovchi «agentlar» qoladi;
- «agent»ning «tabiiy» kutilmagan holatlar bilan bog`liq
xatarga moyilligi
darajasi chegaralangan;
- «agentlar» o`rtasidagi raqobat ular o`rtasidagi munosabatlardagi ishonch
elementlarini butunlay yo`qqa chiqaradi: «agentlar»ning birgalikdagi sa’y-
harakatlarini talab qiluvchi vazifalar deyarli amalga oshirilmaydigan bo`lib qoladi.
2.
«Agent»ning qo`shma faoliyat natijalarida ishtirok etishi.
Muammoni hal
etishning ikkinchi varianti «agent» tomonidan qat’iy belgilanmagan, balki firma
faoliyatining natijalariga bog`liq bo`lgan mukofotni to`lashni nazarda tutuvchi
yollash haqidagi shartnomaning tuzilishidan iborat. Bunga, masalan, yollanma
xodimlarning firmaning foydasida ishtirok etishining
turli shakllari, shu jumladan
aksiyadorlik korxonasining sarmoyasida ishtirok etish kiradi. AQShda ko`p
yillardan buyon ESOP dasturi amal qilmoqda, unga ko`ra 10 foizdan ortiq sanoat
korxonalarining xodimlari o`z korxonasi aksiyalarini xarid qilishda imtiyozlarga
ega bo`lishadi. «Agentlar»ning firma faoliyatining natijalarida
ishtirok etishining
barcha xildagi sxemalari ichida mukfotning natijalarga