Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 1/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11
“Tasdiqlayman” “Tasdiqlayman” MMIBDO’________K. Barotov Maktab direktori ________N.Raxmonov
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
T/R
|
MAVZULAR
|
Soat
|
MUDDATI
|
1
|
To’plamlar nazariyasi elementlari. To’plamlar ustida amallar
|
1
|
|
2
|
To'plam elementlarinig soni bilan bog'liq ayrim masalalar
|
1
|
|
3
|
Matematik mantiq elementlari
|
1
|
|
4
|
Natural sonlar va ular ustida amallar. Butun sonlar.
|
1
|
|
5
|
EKUB va EKUK, NBS, NBY ni topishga doir misollar yechish
|
1
|
|
6
|
Ratsional sonlar va ular ustida amallar.
|
1
|
|
7
|
Irratsional sonlar. Davriy o’nli kasrlar.
|
1
|
|
8
|
Haqiqiy sonning moduli va uning asosiy xossalari.
|
1
|
|
9
|
Proprsiya va protsent.
|
1
|
|
10
|
Birhadlar va ko’phadlar
|
1
|
|
11
|
Bir o’zgaruvchili ko’phadlarni bo’lish va ko’phadlarni qoldiqli bo’lish
|
1
|
|
12
|
Kompleks sonlar va ular ustida amallar.Kompleks sondan kvadrat ildiz chiqarish.
|
1
|
|
13
|
Bir o’zgaruvchili tenglamalarni yechish
|
1
|
|
14
|
Bir o’zgaruvchili tengsizliklarni yechish
|
1
|
|
15
|
Irratsional tenglama va tengsizliklarni yechish. Muxammad Xorazmiyning “Al- jabr val-muqobala hisobi” kitobi xaqida qisqacha ma’lumot
|
1
|
|
16
|
Sonli argumentning trigonometrik funksiyalari
|
1
|
|
17
|
Qo’shish formulalari
|
|
|
18
|
Keltirish formulalari
|
|
|
19
|
Teskari trigonometrik funksiyalar
|
|
|
20
|
Trigonometrik tenglamalarni yechishning asosiy usullari.
|
1
|
|
21
|
Trigonometrik tenglsizliklarni yechishning asosiy usullari.
|
1
|
|
22
|
Kombinatorika elementlari
|
1
|
|
23
|
Matematik statistika elementlari
|
|
|
24
|
Ko’rsatkichli tenglamalarni yechishning asosiy usullari.
|
|
|
25
|
Ko’rsatkichli tengsizliklarni yechishning asosiy usullari.
|
1
|
|
26
|
Sonning logarifmi. Asosiy logarifmik ayniyatlar
|
1
|
|
27
|
Logarifmik tenglamalarni yechishning asosiy usullari.
|
1
|
|
28
|
Logarifmik tengsizliklarni yechishning asosiy usullari.
|
1
|
|
29
|
Stereometriya aksiomalari va ulardan kelib chiqadigan sodda natijalar
|
1
|
|
30
|
Fazoda to’g’ri chiziq va tekisliklarning o’zaro joylashuvi
|
1
|
|
31
|
Sodda ko’pyoqlar va ularning kesimlarini yasash
|
1
|
|
32
|
Aylanish jismlari
|
1
|
|
33
|
Krossvord yechish
|
1
|
|
34
|
Qiziqarli masalalar
|
|
|
O’qituvchi: Nuriddinova M
1-Mavzu To’plamlar nazariyasi elementlari. To’plamlar ustida amallar
To'plam tushunchasi matematikaning boshlang'ich (ta'riflanmaydigan) tushunchalaridan biridir. U chekli yoki cheksiz ko'p obyektlar (narsalar, buyumlar, shaxslar va h.k.) ni birgalikda bir butun deb qarash natijasida vujudga keiadi.
Masalan, O'zbekistondagi viloyatlar to'plami; vlloyatdagi akademik litseylar to'plami; butun sonlar to'plami; to'g'ri chiziq kesmasidagi nuqtalar to'plami; sinfdagi o'quvchilar to'plami va hokazo. To'plamni tashkil etgan obyektiar uning elementlari deyiladi.
Ta’rif: To'plamlar odatda lotin alifbosining bosh harflari bilan, uning elementlari esa shu alifboning kichik harflari bilan belgilanadi. Masalan, A = {a, b, c, d} yozuvi A to'plam a, b, c, d elementlardan tashkil topganligini bildiradi.
Ta’rif: x element X to'plamga tegishli ekanligi xX ko'rinishda, tegishli emas esa x A ko'rinishda belgilanadi. Masalan, barcha natural soniar to'plami N va 4, 5, , sonlari uchun 4N, 5N, N, N munosabatlar o'rinli. Biz, asosan, yuqorida ko'rsatilganidek buyumlar, narsalar to'plamlari bilan emas, baiki sonli to'plamlar bilan shug'ullanamiz.
Ta’rif:Agar qaralayotgan to'plamlar ayni bir (to'plamning qism-to'plamlari bo'lsa, U to'plam universal to'plam deyiladi. Uuniversal to'plam qism-to'plamlarining kesishmasi, birlashmasi, shuningdek, U to'plam ixtiyoriy qism-to'plamining to'ldiruvchisi ham U ning, qism to'plami bo'-ladi. Biror X to'plamning U ga to'ldiruvchisini XU/ yoki X/ shaklida belgilash mumkin. To'ldirish amalining ayrim xossalarini ko'rsatib o'tamiz:
1) /=U, 2) U'=, 3) (X')'=X, 4) U dan olingan har qanday X va Y to'plam uchun (X Y)/ =X/ Y/ ; (XY)/= X/ Y/. Shuningdek, agar XY bo'lsa, XY=X, XY=Y bo'ladi. Xususan, X va XX bo'lganidan, X=, X=X, XX=X, XX=X bo'ladi.
4 – m i s o l.
A={1, 2, 3, 4}, B={1, 3, 5}, C={1,5, 9} to'plamlar berilgan. D ={1, 2, 3, 4, 5, 9} to'plam universal to'plam bo'ladimi? E= {1, 2, 3, 4, 5, 9, 15} va M={1, 3, 4, 5, 9} to'plamlar-chi? AD,BD,CD bo'lgani uchun D to'plam universal to'plam bo'ladi. DE bo'l-gani uchun E to'plam ham universal to'plam bo'ladi. BM, CM, lekin A M bo'lgani uchun M to'plam universal to'plam bo'la olmaydi.
Sonli to'plamlar.
Ta’rif: Sonli to'plam deyilganda, barcha elementlari sonlardan iborat bo'lgan har qanday to'plamga aytiladi. Bunga N- natural soniar to'plami, Z- butun soniar to'plami, Q — ratsional soniar to'plami, R - haqiqiy soniar to'plami misol bo'la oladi. To'plam o'z elementlarining to'liq ro'yxatini ko'rsatish yoki shu to'plamga tegishli bo'lgan elementlargina qanoatlantiradigan shartlar sistemasini berish bilan to'liq aniqlanishi mumkin.
Ta’rif: To'plamga tegishli bo'lgan elementlargina qanoatlantiradigan shartlar sistemasi shu to'plamning xarakteristik xossasi deb ataladi. Barcha x elementlari biror b xossaga ega bo'lgan to'plam X = {x\b(x)} kabi yoziladi.Ma-salan, ratsional sonlar to'plaminiQ = {r\r= ) pZ, qN}ko'rinishda, ax2 + bx + c = 0 kvadrat tengiama ildizlari to'plamini esa X= {x \ ax2+ bx+ c= 0} ko'rinishda yozish mumkin. Elementlari soniga bog'liq holda to'plamlar chekli va cheksiz to'plamlarga ajratiladi.
Ta’rif: Elementlari soni chekli bo'lgan to'plam chekli to'plam, elementlari soni cheksiz bo'lgan to'plam cheksiz to’plam deyiladi.
1- m i s o l.
A = {x / xN, x2 > 7} to'plam 2 dan katta bo'lgan barcha natural sonlardan tuzilgan, ya'ni A ={3,4, 5, 6, 7, 8, 9, ...}. Bu to'plam - cheksiz to'plamdir.
Ta’rif: Birorta ham elementga ega bo'lmagan to'plam bo'sh to'plam deyiladi. Bo'sh to'plam orqali belgilanadi. Bo'sh to'plam ham chekli to'plam hisoblanadi.
2-m i s o l.
x2+3x+2=0 tenglamaning ildizlari X={-2; -1} chekli to'plamni tashkil etadi. X2+3x+3=0 tenglama esa haqiqiy ildizlarga ega emas, ya'ni uning haqiqiy ye-chimlar to'plami dir.
Ta’rif: Agar B to'plamning har bir elementi A to'plamning ham elementi bo'lsa, B to'plam A to'plamning gism-to'plami deyiladi va B A ko'rinishida belgilanadi, Bunda 0 A va A A hisoblanadi. Bu qism-to'plamlar xosmas qism-to'plamtar deyiladi. A to'plamning qolgan barcha qism-to'plamlari xos qism-to'piamlar deyiladi. Masalan:
N Z Q R. Agar A = {3, 4, 5}, B = [x \x2 -7x + 12 = 0} bo'lsa, BA bo'ladi.
Ta’rif: X chekli to'plam elementlari sonini n(X) orqali belgilaymiz. k ta elementii X to'plamni k elementii to 'plam deb ataymiz.
6 – m i s o l.
X to'plam 10 dan kichik tub sonlar to'plami bo'lsin: X= {2; 3; 5; 7}.Demak, n(X) =4.
Ta’rif: A va B to'plamlarning ikkalasida ham mavjud bo'lgan x elementga shu to'plamlarning umumiy elementi deyiladi.
Ta’rif: A va B to'plamlarning kesishmasi (yoki ko'paytmasi) deb, ularning barcha umumiy elementlaridan tuzilgan to'plamga aytiladi. A va B to'plamlarning kesishmasi AB ko'rinishda belgilanadi: AB= {x\xA va xB}. 1-rasmda Eyier — Benn diagrammasi nomi bilan ataladigan chizmada A va B shakllarning kesishmasi AB ni beradi (chizmada shtrixlab ko'rsatilgan).
A\B 3- rasm.
Ta’rif: A va B to'plamlarning birlashmasi (yoki yig'indisi) deb,ularning kami-da bittasida mavjud bo'lgan barcha element lardan tuzilgan to'plamga aytiladi. A va B to'plamlaming birlashmasi AB ko'rinishida belgilanadi: AB={x\xeA yoki xeB} (2- rasm).
Ta’rif: A va B to'plamlaming ayirmasi deb, A ning B da mayjud bo'lmagan barcha elementlaridan tuzilgan to'plamga aytiladi. A va B to'plamlaming ayirmasi A \B ko'rinishda belgilanadi: A\B = {x | xeA va xeB } (3- rasm). Agar B c A bo'lsa, A \B to'plam B to'plamning to’ld-ruvchisi deyiladi va B/ yoki BA/. bilan belgilanadi (3- b rasm).
|
| |