nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
AQSHDA UMUMTA’LIM MAKTABLARI O‘QUV JARAYONI VA UNING IJOBIY

|
AQSHDA UMUMTA’LIM MAKTABLARI O‘QUV JARAYONI VA UNING IJOBIYBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам AQSHDA UMUMTA’LIM MAKTABLARI O‘QUV JARAYONI VA UNING IJOBIY
JIHATLARINI O‘ZBEKISTONGA TATBIQ ETISH IMKONIYATLARI
Eshpo‘latova Hilola Bozorboy qizi
JDPU Ta’lim muassasalarining boshqaruvi magistranti
AQSHda umumta’lim maktablar ta'lim tizimi juda xilma-xildir, shuning uchun har kim o‘zi
uchun bilimni egallashning individual yo‘lini tanlashi mumkin. Har bir mamlakat va har bir
millatning o‘ziga xos qadriyatlar tizimi, avloddan-avlodga o‘tib kelayotgan an'analari mavjud.
Bolaligidanoq bolalarning boshiga tushadigan munosabat ham mavjud. Masalan, yahudiy go‘dak
tug‘ilishidanoq ota-onalarga uning eng aqlli ekanligi va har qanday yutuqlarga qodir ekanligi
aytilgan. Ehtimol, shuning uchun ham bu mamlakatda ko‘plab taniqli olimlar va eng yangi
kashfiyotlar mavjud bo‘ladi.
Amerikalik oilalarda bola kichikligidan bitta haqiqatni bilib oladi: hayotda u tanlashi uchun
har doim joy bor. Hamma ham taniqli fizik yoki kimyogar bo‘la olmaydi, lekin siz har doim
o‘zingiz uchun boshqa ko‘plab qiziqarli tadbirlarni topishingiz mumkin. Qo‘shma Shtatlarda
jamiyatdagi o‘rni va farovonligi faoliyat turiga yoki kasbingizga bog‘liq emas, balki ushbu
sohadagi muvaffaqiyatga bog‘liq. Agar siz o‘zingizning ishingizni eng yuqori darajada bajarsangiz
va siz uchun bir qator mijozlar safida bo‘lsa, oddiy avtoulov ustasi bo‘lish umuman uyatli emas.
Amerika ta'lim tizimi ham bunga moslashtirilgan. Maktab devorlarida allaqachon bola o‘zi
uchun eng yoqadigan mashg‘ulotlarni tanlashi mumkin. Birlashtirilgan yagona narsa - bu bir necha
turdagi maktablarni ketma-ket tugatish talabi bo‘lib, u kelgusida tanlanadi.
117
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
|
| |
Mobile PC Note - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 137/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
Mobile PC Note: Mobile platforms must support video overlay up to their native resolution and color depth or XGA where native resolution is greater than XGA (1024x768).
B4.1.4.12 Graphics adapter driver properly supports D3 state such that Windows can hibernate and restore the system from any system-supported sleep state
[GRPH-0203, 0204]
Windows Me: This includes correct driver support for Get_Adapter_Power_State_Caps() and Set_Adapter_Power_State() interfaces, as defined in the Windows Me DDK.
B4.1.4.13 Mobile PC system meets basic graphics requirements to reliably run Windows and applications, plus requirements for resolution capabilities
[GRPH-0393]
B4.1.4.14 Mobile PC system 3-D capabilities, if implemented, meet minimum requirements
[GRPH-0393]
|
| |
) Hansı poroşoklar sadə poroşoklar adlanır?

828) Hansı poroşoklar sadə poroşoklar adlanır?
A) 2 və daha çox dərman maddəsindən ibarət olan
B) 3 dərman maddəsindən ibarət olan
C) 4 dərman maddəsindən ibarət olan
D) 2 dərman maddəsindən ibarət olan
E) 1 dərman maddəsindən ibarət olan
Ədəbiyyat: F.Ə.Təhməzov, K.Y.Əliyeva.”Əczaçılıq texnologiyası üzrə təcrübə məşğələləri”. Bakı, 2005 səh 33
829) Rp.: Riboflavini 0,01
Sacchari 0,2
M.f.pulv
D.t.d. №15
S. Bir poroşokdan gündə 3 dəfə
Bu reseptdə riboflavinin ümumi miqdarı nə qədərdir?
A) 0,15
B) 0,02
C) 0,1
D) 0,18
E) 0,14
Ədəbiyyat: F.Ə.Təhməzov, K.Y.Əliyeva.”Əczaçılıq texnologiyası üzrə təcrübə məşğələləri”. Bakı, 2005 səh 37
830) Resepti hazırlamaq üçün neçə damcı durulaşdırılmış xanımotu ekstraktından götürmək lazımdır (0,1= 6 damcı)?
|
) Fol turşusu və vitamin B12 çatışmadıqda orqanizmdə nə baş verir?

476) Fol turşusu və vitamin B12 çatışmadıqda orqanizmdə nə baş verir?
A) Hemolitik anemiya
B) Hiperxrom anemiya
C) Leykositoz
D) Hipoxrom anemiya
E) Leykopeniya
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 397
477) A vitamininin avitaminozu zamanı əmələ gələn xəstəliyi göstərin?
A) Qlossit
B) Xeyloz
C) Pellaqra
D) Hemeralopiya
E) Sinqa
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 399
478) E vitamininin tibbdə işlənən preparatını göstərin
A) Nikotin turşusu
B) Tokoferol-asetat
C) Askorbin turşusu
D) Tiamin-bromid
E) Tiamin-xlorid
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 401
479) Aspirin hansı vitaminin antaqonistidir?
A) Vitamin E
B) Vitamin K
C) Vitamin A
D) Vitamin C
E) Vitamin D
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 357
|
) Erqokalsiferolun orqaqnizmdə rolu nədən ibarətdir?

470) Erqokalsiferolun orqaqnizmdə rolu nədən ibarətdir?
A) Maddələr mübadiləsini tənzimləyir
B) Piylərin parçalanmasında iştirak edir
C) Qanın laxtalanmasında iştirak edir
D) Regenerasiya prosesində iştirak edir
E) Kalsium və fosfor mübadiləsini tənzimləyir
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 400
471) Androgenlərin əsas nümayəndəsi hansıdır?
A) Non-ovlon
B) Heksestrol (Sinestrol)
C) Estron
D) Testosteron- propionat
E) Progesteron
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 389
|
Sezgilarning nerv - fiziologik asoslari

|
Sezgilarning nerv - fiziologik asoslari
|
bet | 131/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim Sezgilarning nerv - fiziologik asoslari
Ma'lumki, sezgilar faqatgina tashqi ta'sirlar natijasida hosil bo’lmay, balki organizmning ichki holatida ham amalga oshiriladi. Sezgi nerv tizimining u yoki bu qo’zg’atuvchidan ta'sirlanuvchi reaksiyalari tarzida hosil bo’ladi va har qanday psixik hodisa kabi reflektorlik xususiyatiga egadir. Sezgilarning nerv - fiziologik asosini qo’zg’atuvchining o’ziga aynan o’xshaydigan analizatorga ta'siri natijasida hosil bo’ladigan nerv jarayoni tashkil qiladi. Shuningdek, sezgilarning nerv
fiziologik asosini o’rganishda I.P.Pavlov ta'biri bilan aytganda analizator apparati tashkil etadi.
Analizator - tashqi va ichki muhitdan keladigan ta'sirotlarni qabul qilib olib, fiziologik jarayon bo’lgan qo’zg’alishni psixik jarayonga, ya'ni sezgilarga aylantiruvchi nerv mexanizmlari tizimi. Analizator apparati 3 qismdan tashkil topgan bo’lib, ular quyidagilardan iborat:
periferik (reseptor) - tashqi quvvatni nerv jarayoniga o’tkazadigan maxsus transformator qismi;
analizatorning periferik bo’limining markaziy analizator bilan bog’laydigan yo’llarni ochadigan afferent (markazga intiluvchi) va efferent (markazdan qochuvchi) nervlar;
analizatorning periferik bo’limlaridan keladigan nerv signallarining qayta ishlanishi sodir bo’ladigan qobiq osti va qobiq bo’limlari.
Analizatorning qobiq bo’limida reseptor hujayralarining asosiy qismi jamlangan o’zak, ya'ni markaziy qism va qobiqning turli joylarida ma'lum miqdorda mavjud tarqoq hujayra qismlaridan tarkib topgan tashqi qism bo’ladi. Analizatorning o’zak qismida reseptordan markazga intiluvchi nervlar joylashgan bo’lib, ko’plab hujayralardan iborat. Mazkur analizatorning periferik, ya'ni tarqalib ketgan qismlari boshqa analizatorlarning o’zaklari bilan yondosh sohalariga kiradi va alohida narsalarni izlash jarayonida butun bosh miya qobiqining katta qismi ishtirok etishiga erishiladi. Analizatorning o’zagi analiz va sintez qilish funksiyasini bajaradi, masalan, tovushlarning balandligi.
Tarqoq qismlar dag’al analiz funksiyalarni, masalan musiqiy ohang va tovushlarni farqlash bilan bog’liq bo’ladi.
Analizator nerv jarayonlarining yoxud reflektor yoyining butun yo’li manbasi va eng muhim qismini tashkil etadi. Reflektor yoyi reseptordan ta'sirotni miyaga olib boruvchi nerv yo’llari va effektordan tarkib topgandir. Reflektor yoyi elementlarning o’zaro munosabati murakkab organizmning tevarak-atrofdagi olamda to’g’ri mo’ljal olishning organizmning yashash sharoitlariga muvofiq tarzdagi faoliyatining negizini ta'minlaydi.
|
| |
Harakat motivlari va motivlar kurashi

|
Harakat motivlari va motivlar kurashi
|
bet | 246/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limHarakat motivlari va motivlar kurashi. Kishi biron maqsadni, ayniqsa, shu maqsadga yetish uchun biron yo’l va usulni tanlar ekan, nega boshqa maqsadni emas, xuddi shu maqsadni tanlashi kerak, bu maqsadga nima uchun boshqa yo’llar bilan emas, balki mana shu yo’llar bilan hal etishi kerak degan savolni ko’ngildan o’tkazadi. Maqsadni va unga yetish yo’lini tanlash jarayonida unga ma'qul yoki noma'qulligi nuqtai nazaridan baho beriladi.
Maqsadni va unga yetishish yo’llarining ma'qulligi yoki noma'qulligini belgilab beradigan hamma narsa ish-harakat motivlari deb ataladi. Kishi nega boshqa bir maqsadni emas, balki xuddi shu vositalar bilan ish ko’rishni, yoki ish ko’rmoqchi bo’layotganining sababi nima degan savolga javob motiv mazmunini tashkil etadi.
Irodaviy ixtiyoriy harakatlar g’ayri ixtiyoriy (irodadan tashqari) harakatlardan farq qilib, motiv tufayli sodir bo’ladi. Inson irodaviy faoliyatining motivlari xilma-xildir, kishining intilishi va hohishlari qaysi ehtiyojlardan kelib chiqsa, avvalo shu ehtiyojlar ixtiyoriy motivlarga kiradi. Ma'lum maqsad va unga erishish yo’llarini tanlash ko’pincha biror ehtiyojning mazmuniga va ahamiyatiga bog’liq. Kuchliroq ehtiyoj boshqa motivlar orasida kuchliroq motiv bo’lishi mumkin.
Bir necha maqsad yoki ularga olib boruvchi bir necha yo’l bo’lgan taqdirda ularning ma'qul yoki noma'qul ekanligi chamalab ko’riladi. Biron maqsad va bu maqsadni amalga oshirish yo’llarini belgilab beruvchi yoki belgilab bermovchi har qanday narsa harakatning motivi deb ataladi.
"Motiv - deb yozadi I.P.Ivanov - kishi nima uchun o’z oldiga boshqa bir maqsadni emas, balki aynan shu maqsadni qo’yishi kerak, nima sababdan u o’z maqsadiga erishmoq uchun boshqa bir yo’llar bilan emas, balki xuddi shu yo’l bilan harakat qilishi kerak degan savolga javobdir".
Maqsad va unga erishish yo’llarini tanlash jarayonida odatda tafakkur va hissiyot ishtirok etadi.
Tafakkur faoliyati (fikr qilish) bu yerda asosan har bir motivga "qarshi "yoki "tarafdor"likni muhokama qilib asoslashdan iborat bo’ladi. Kishi motivlarni muhokama qilishda va asoslab berganda odatda ayni hodisa yuzasidan yoki o’zining xatti-harakatlarida doimo asoslanadigan ma'lum bir faktlardan tamoyil va
qoidalardan foydalanadi. Motivni shu tariqa muhokama qilish va asoslab berish
|
| |
Hid bilish sezgilari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 136/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limHid bilish sezgilari hid bilish sezgilariga hidlarni his qilish kiradi va ularning organi burun kavagining yuqori tomoni hisoblanib, bu yerda hid bilish hujayralari hamda sezuvchi nerv tarmoqlari joylashgan. Ular shilliq pardalarda botib turadi.
Hidli moddalar sezuvchi nervni qo’zg’aydi. hid bilish markazi bosh miya yarim sharlari orqa yuzasining pastki qismida mavjud deb taxmin qilinadi. Hidli moddalar hid bilish hujayralariga gaz holatida ta'sir etib, kimyoviy reaksiyalar yo’li bilan ularni qo’zg’atadi. Oddiy gaz holatidagi hidli moddalar havo bilan nafas olish jarayonida burun havosiga kirib keladi, natijada aks ettirish holati hosil bo’ladi.
Ta'm bilish sezgilari
Ta'm bilish sezgilari shirin, achchiq, nordon, sho’r singari mazalarni his qilish bilan tavsiflanadi. Ta'm bilish sezgilarining organi tilning yuzasi va tanglayning yumshoq qismidan tashkil topgan. Tilning shilliq pardasida maxsus ta'm bilish so’rg’ichlari mavjud bo’lib, ularning tarkibi tayoqchasimon hujayralardan tuzilgan maxsus ta'm bilish "kurtaklari"ga ega. Ta'm bilish so’rg’ichlari til yuzasida bir tekis taqsimlanmaganligi uchun uning orqa qismi achchiqni, uchi shirin mazani, chetlari esa nordon mazani sezadi. Lekin ularning o’rtasi bo’lsa mazani aks ettira olmaydi. Ta'm bilish so’rg’ichlarining hujayrali qismlarida maxsus sezuvchi nervlarning chekka uchlari joylashgan, ular ta'm bilish organidagi qo’zg’alishni bosh miyaga uzatib turadi, uning markazlariga yaqin joylashgan.
Teri sezgilari.
Teri sezgilari tarkibi tuyish va harorat turlaridan iborat bo’lib, ularning bunday nomlanishining bosh omili bu reseptorlarning tarkibi va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidadir.
Tuyish sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega bo’lib, birinchisi tegish va tarqalishini tuyish sezgilari, ikkinchisi esa silliq yoki g’adir - budurni tuyish bilan tavsiflanadi. Odatda tana a'zosiga narsalarning tegishini sezish tashqi qo’zg’atuvchi kuchayganda siqiq sezgiga aylanadi, u yanada kuchayganda og’riq sezgisiga aylanadi.
Tuyish sezgilari organi teridagi va tashqi shilliq pardalardagi tuyish tanachalari deb nomlanuvchi tanachalardan iborat. Tanachalarning ichida va qisman tashqarisida tuyish nervining chekka tarmoqlari mavjud, ular terida va shilliq pardalarda bir tekis taqsimlangan, barmoqlarning uchlarida til uchida labda zich joylashgan, xuddi shu boisdan sezgirlik darajasi boshqalardan yuksakroqdir.
Psixologiyada tuyish tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi ekstiziometr asbobi yordami bilan o’lchanadi. Asbob keriladigan ikki oyoqli sirkuldan tashkil topgan, bo’lib, uning o’zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o’rtasidagi masofani o’lchaydi.
Tuyish sezgilarining markazi bosh miya po’stining orqadagi markaziy nuqtasida joylashgan deb taxmin qilinadi. Tuyish sezgilarining tashqi, ya'ni fizik sababi bu biron- bir narsalarning teriga bevosita tegishidir.
|
| |
S.V.Kravkov - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 142/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limS.V.Kravkov (1893-1951) ma'lumotlariga ko’ra bir sezgi a'zolarining faoliyati ikkinchisining ta'siri tufayli o’zgaradi, tovush asosan ko’rish sezgisi, yorug’lik sezuvchanligini orttiradi, shunga o’xshash turli hidlar hamda yorug’lik va hid bilishga nisbatan sezgirlikni oshirishi yoki kamaytirishi mumkin. Bunday o’zaro ta'sir sababli miya ustuni yuqori qismi va ko’rish bo’rtiqlariga tegishli o’simtalarning yaqin joylashganligi tufayli boshqasiga o’tishi osonroq amalga oshadi.
Bundan tashqari sezgilarning o’zaro qo’zg’alishi va tormozlanishini o’rganish ham alohida ahamiyatga ega, chunki ayrim hollarda avtomatik boshqarish tufayli unga uchishda sun'iy sezgirlikning pasayishi yoki ortishi zarurati tug’iladi. I.P.Pavlov tomonidan analizatorlarning murakkab o’zaro ta'sir shakllari mavjud ekanligi qayd etilgandir. Ular bevosita bosh miya po’stida namoyon bo’lib, bir vaqtning o’zida ko’rayotgan jismni, eshitilayotgan tovushni, kelayotgan hidni sezishimizda o’z ifodasini topadi. Bu bosh miya po’stida kechadigan fiziologik jarayonlarni bosib o’tishi zarur bo’lgan zonalar perekretik zonalar deb nomlanadi. Sezgilarning klassifikasiyasi ularning turli spesifik tavsiflariga, ya'ni moddalligiga qarab emas, balki tashkil etilishining har xil darajalariga qarab ham ajratiladi.
Sezgilarni ob'ektiv yo’nalishi bo’yicha Ye.N.Sokolov, Vinogradovlar tekshirganlar va ular passiv jarayon emasligi, vegetativ elementlar fiziologik nafas olish tizimida o’zgarishga sabab bo’lishini tushuntirib berilgan. Ushbu vaqt reflektor o’zgarishlarni sezgining ob'ektiv ko’rsatkichi sifatida ishlashga imkoniyat yaratadi. Ma'lumki, sezgini paydo qiluvchi har bir qo’zg’atuvchi, reflektor jihatdan yuzaga keluvchi jarayonlarni chaqiradi, chunonchi tomirlarning torayishini, teri galvanik reflektorlarning paydo bo’lishi, teri qalinligining o’zgarishi miyaning elektr faoliyatining o’zgarishi, ko’zlarning qo’zg’atuvchi tomon burilishi kabilar. Bularning hamma sezgi jarayonlarning paydo bo’lishini o’z ichiga oladi. Xuddi shu sababdan ular sezgilarning ob'ektiv ko’rsatkichlari tariqasida xizmat qila oladi.
Tajribalarda shu narsa qayd etilganki, qo’zg’atuvchilar intensivligi oshgan sari javob reaksiyasi ham intensivroq bo’lib borar ekan. Bu esa sezgilarning intensivligini asos sifatida ishlatishga muhim negiz hozirlaydi. Tomir va elektrofizologik reaksiyalar chegaralarga odatdagi qo’zg’atuvchilarga qaraganda yaqin qo’zg’atuvchilarga nisbatan keskinroq bo’ladi.
|
| |
I think some people will be prepared

|
I think some people will be prepared Pdf ko'rish
|
bet | 145/209 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 1,11 Mb. | | #103463 |
Bog'liq Listening transcripts 230531 122425I think some people will be prepared
to pay a little extra for something that looks different.
Q22
PROFESSOR: That’s a nice idea. I see you’ve called your design ‘the Rockpool’; why is that?
JOHN:
Basically because it looks like the rock pools you find on a beach. The top is made of
glass so that you can look down into it.
PROFESSOR: And there’s a stone at the bottom. Is that just for decoration?
JOHN:
Actually it does have a function.
Instead of pushing a button, you turn the stone.
Q23
PROFESSOR: So it’s really just a novel way of starting the dishwasher.
JOHN:
That’s right.
PROFESSOR: It’s a really nice design, but what makes it innovative?
JOHN:
Well, I decided to make a dishwasher that uses carbon dioxide.
PROFESSOR: In place of water and detergent? How will you manage that?
JOHN:
The idea is to pressurize the carbon dioxide so that it becomes a liquid. The fluid is then
released into the dishwasher where it cleans the dishes all by itself.
PROFESSOR: Sounds like a brilliant idea! Your system will totally do away with the need for strong
detergents. So what happens once the dishes are clean?
JOHN:
Well, to allow them to dry, the liquid carbon dioxide and the waste materials all go to an
area called the holding chamber.
That’s where the liquid is depressurised and so it
reverts to a gas
Q24
. Then the oil and grease are separated out and sent to the waste
system.
PROFESSOR: It sounds like you’ve thought it all out very thoroughly. So, what happens to the carbon
dioxide once the process is complete? Not wasted I hope.
JOHN:
Actually, that’s where the real savings are made.
The carbon dioxide is sent back to
the cylinder and can be used again and again.
Q25
PROFESSOR: What a terrific idea. Do you think it will ever be built?
JOHN:
Probably not, but that’s OK.
PROFESSOR: Well, I’m sure a lot of positive things will come out of your design.
|
| |
Mobile PC Note - Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements

|
Microsoft Windows Logo Program System and Device Requirements
|
bet | 142/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
Mobile PC Note: Because most Mobile PCs do not support Plug and Play for their installed LCD panel, the ICC profile must be installed manually by using an appropriate monitor INF. OEMs should install the correct configuration as part of the operating system preinstall process. If necessary, the INF will be available to the user for manual reinstallation. Mobile PCs with Double Supertwisted Nematic (DSTN) or reflective LCD panels do not require ICC profiles.
[MON-0237]
-
14-inch to 15-inch external monitor = 800 × 600, noninterlaced.
Mobile PC Note: Built-in mobile PC display = 800 × 600, noninterlaced.
-
17-inch external monitor or 13-inch to 15-inch external LCD = 1024 × 768, noninterlaced.
-
19-inch and 21-inch external monitor or external LCDs larger than 16 inches = 1280 × 1024, noninterlaced.
-
TV-style large-format monitors (larger than 23 inches) must be capable of scanning at 1024 x 768 progressive at 60 Hz (and 59.94 Hz) for the 4:3 case, and 1280 x 720 progressive at 60 Hz (and 59.94 Hz) for the 16:9 case.
[MON-0240]
As defined in either the VESA Generalized Timing Formula, V. 1.1 or Computer Display Monitor Timing Specification, V. 1.0, Rev. 0, and a 59.94Hz variant of the 60Hz modes.
B4.2.4.5 SEE TV-style-large format monitors in B4.2.4.3 B4.2.4.6 Windows XP/Windows Me: Digital monitor (if implemented) supports DVI-related standards
[MON-0241, 0242, 0243]
Including DVI-compliant interface, hot-plug detection, VESA VGA Text Mode 3 timings (specifically 720 x 400 at 70 Hz), and 640 × 480 at 60 Hz and 640 × 400 at 70 Hz.
B4.2.4.7 USB functionality from either a HID or USB hub, if implemented, is installed separately from the monitor INF
[MON-0236]
[MON-0236]
It cannot be a bus-powered hub.
B4.2.4.9 CRT-based monitor synchronizes to a new format in less than three seconds
[MON-0238]
[MON-0234]
B4.2.4.11 Windows XP: Monitor supports 59.94 Hz operation
|
| |
B3.1.R General Audio - Future Requirements

|
B3.1.R General Audio - Future Requirements
|
bet | 132/250 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 1,03 Mb. | | #428 |
Announcement of additional future requirements will be published at http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/audio/.
B4.0 Display B4.1 Display Adapters/Chipsets
All general requirements in B1.0 are included by reference.
All bus-specific requirements in B2.0 are included by reference.
B4.1.1 Display Adapters/Chipsets - Windows Compatibility B4.1.1.1 Windows XP/Windows 2000: "Display and Video Miniport Drivers" and "Multiple Monitor Support in the Display Driver" in the Windows DDK
Software provided with graphics adapters must comply with the requirements defined in "Graphics Driver Design Guide" in the Windows DDK.
B4.1.1.2 Windows 98/Me: "Display Drivers" and "Multiple Monitor Support Implementation Design Notes" in the Windows Me DDK
Windows Me: Correct driver support for Get_Adapter_Power_State_Caps() and Set_Adapter_Power_State() interfaces in the Windows Me DDK.
B4.1.1.3 OpenGL support (if implemented): "Video Miniport Drivers" in the Windows DDK B4.1.1.4 Windows compatibility and implementation notes (general)
http://www.microsoft.com/hwdev/display/
B4.1.1.5 Windows XP/Windows 2000 Professional: Compatibility Testing Requirements for Display and Video Miniport Drivers
http://www.microsoft.com/hwdev/video/vidminiport.htm
http://www.microsoft.com/hwdev/devdes/gdi.htm
B4.1.1.7 DirectX: Support per DirectX DDK and the DirectX SDK
The DirectX DDK is provided in the Windows DDK; the DirectX SDK is provided in the Microsoft Platform SDK.
Note: If hardware acceleration features are implemented beyond those specified in section B4.1, those features must be supported as defined in the DirectX DDK and SDK.
Microsoft Platform SDK - http://msdn.microsoft.com/directx/
B4.1.1.8 Onboard graphics device can be used as primary VGA boot device
[GRPH-0199; see also FAQ B4.1.5.7]
Mobile PC Note: Systems that have the graphics chip on the system board and mobile PCs that are capable of docking in a docking station with PCI slots must provide a means in the BIOS setup utility to force the system to boot using the onboard graphics device.
B4.1.1.9 x86-based graphics adapter with motion compensation or Inverse DCT hardware acceleration uses Microsoft DirectX VA API driver
[VID-0340]
See Microsoft Platform SDK and the DirectX DDK in the Windows DDK.
Note: This requirement does not apply to devices created for 64-bit systems.
|
| |
) Triamsinalon Prednizolondan neçə dəfə aktivdir?

504) Triamsinalon Prednizolondan neçə dəfə aktivdir?
A) 2 dəfə
B) 5 dəfə
C) Daha zəifdir
D) 4 dəfə
E) 10 dəfə
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 412
505) Bitki mənşəli biogen stimulyatorlar hansıdır?
A) Rumalon
B) Fibs
C) Aloe ekstraktı
D) Struktum
E) Torfot
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 406
506) Biogen stimulyatorlara aid olmayan preparat hansıdır?
A) Fibs
B) Rumalon
C) Essensiale
D) Struktum
E) Torfot
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya”. Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 406
507) Aterosklerozun müalicəsində yodu necə qəbul edirlər?
A) 1 ay müddətinə gündə 2 dəfə 10 damcı
B) Gündə 1 dəfə 10 gün
C) 3 dəfə 2 damcı 10 gün
D) 3 gün gündə 5 dəfə
E) Gündə 3 dəfə 2 damcı 1 həftə
Ədəbiyyat: E.M.Ağayev, İ.İ.Rəhimov. “Farmakologiya” (reseptura ilə birlikdə). Bakı, “Nurlan”, 2005 səh 440
|
-rasm. Internet - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 107/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)4.2.1-rasm. Internet tarmogʻining tarkibiy qismlari
IP-manzil qaydlangan 4 bayt (32 bit) uzunlikka ega. IP-manzilning taqdimlanish keng tarqalgan shakli toʻrtta raqam koʻrinishida yozilishidir, xar bir bayt qiymatini nuqtalar bilan ajratilgan oʻnli shaklda taqdimlanishidir, masalan: 128.10.2.30.
Bu manzil ikkilik formatda ham taqdimlanishi mumkin: 10000000 00001010 00000010 00011110
Tarmoqdagi IP-manzillarning maksimal soni 232=4 294 967 296 boʻladi.
Insonga raqamli manzilni eslab qolish ancha mushkuldir, shuning uchun nomlarning domen tizimi (DNS) kiritildi, u raqamli Internet – manzilga mos noyob domen nom qoʻyiladi.
Domen – Domain Name Server (DNS – domen nomlari serveri) deb ataluvchi kompʻyuterlar domen nomlarini sonli manzillarga aylantirib beradi. Bu bir qancha belgilar boʻyicha birlashtirilgan kompyuterlar guruhidir. Domen tizimi ierarxik strukturaga ega: yuqori (birinchi) daraja domenlari; ikkinchi daraja domenlari; uchinchi daraja domenlari va x.k (oʻngdan chapga).
Internetdagi biror resursga ulanish kerak bo`lganda, bu resurs joylashgan manzil xaqiqiy IP manzilga aylantirilishi kerak bo`ladi. Bunda sizning kompʻyuteringiz avval sizga xizmat ko`rsatuvchi internet provayderining mahalliy domen nomlari serveriga murojaat qiladi.
Agar bu resurs sizning kompʻyuteringiz joylashgan tarmoqda bo`lsa, resursning IP manzili shu serverdan topiladi va topilgan manzil sizning kompʻyuteringizga jo`natiladi. Sizning kompʻyuteringiz xaqiqiy IP manzilni olgach, bu manzilga murojaat qiladi va kerakli ma`lumotlarni oladi.
Agar so`ralgan resurs mahalliy tarmoqqa tegishli bo`lmasa, domen nomlarining mahalliy serveri bu manzilni topa olmaydi. Bu holda mahalliy server internetga murojaat qiladi va domen nomlari serverlarining eng asosiysi InterNIC ga murojaat qiladi. InterNIC qidirilayotgan resurs nomi qaysi domen nomlari serverida saqlanishini aniqlab, bu server manzilini sizning serveringizga jo`natadi.
|
| |
-rasm. Internet-provayderlarning - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 109/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)4.2.3-rasm. Internet-provayderlarning tuzulmasi.
Protokol – tarmoqda axborotni uzatish qoidalari to‘plami, apparat va dasturiy ta’minotni birgalikda ishlashini ta’minlash uchun barcha kompaniyalar bu protokollarga amal qilishlari lozim. Protokol - xabarlar turi va formatini, xabarlarni uzatilish tartibini belgilaydi.
Internet tarmog‘i turli qoidalar (protokollar) bo‘yicha ishlaydigan
tarmoqlarni birlashtiradi. Turli qoidalarni moslashtirish uchun shlyuzlar (maxsus kompyuterlar) qo‘llanadi. Internet tarmog‘ida protokollarni 2 turi mavjud – bazaviy va amaliy. Bazaviy protokollar (TCP/IP) ma’lumotlarni tarmoq bo‘yicha fizik jo‘natilishiga javob beradi. Amaliy protokollar – maxsuslashtirilgan xizmatlar ishlashiga javob beradi, masalan (http – gipertekstli xabarlarni uzatish protokoli, ftp – fayllarni uzatish protokoli).
TCP/IP bazasidagi Internetning mijoz/server muhitida, server amaliy daraja (satx) protokolini hisobga olib portlarni belgilaydi, u mijoz satxida bajariladi. Port nomeri – bu 0 dan 65 536 gacha diapazondagi 16-bitli kattalikdir.
Umum ma’lum portlar tizim jarayonlarida yoki amaliy dasturlarda ishlatiladi. Ular 0dan 1 023 gacha diapozondagi sonlar bilan nomerlanadi. Misol, port 25- SMTP protokoli (Pochtalarni uzatishning oddiy protokoli), port 80 - HTTP protokoli.
4.2.4-rasm. O‘rnashgan joy va funksiyalar.
Web brauzer (browser) – (ingliz tilidan to browse – koʻrib chiqish, sahifalash) Internet sahifalarini koʻrish va unda ishlash uchun moʻljallangan dastur. Masalan, Opera, Google Chrome, Mozilla Firefox, Internet Explorer va h.k.
Internetda Web-hujjatning har birida (va har bir obʻektda) oʻzining murakkabmanzili mavjud — u resursni koʻrsatuvchi URL (Uniformed Resource Locator) deyiladi yoki, qisqacha, URL- manzil deyiladi.
4.2.5-rasm. URL-adres strukturasi.
Uznet (Uznet = uz + net) — Internet tarmog‘ining O‘zbekistondagi qismi. Uznetda rus tili keng tarqalgan, bu Uznetni Runetga “qisman kiritish” imkonini beradi. O‘zbek tilidagi saytlar orasida O‘zbekiston Vikipediyasi mavjud. Ko‘p xollarda Uznet deyilganda Tas-IX trafikni almashtirish tarmog‘i tushuniladi, chunki Tas-IX ichidagi resursga kira oladigan ko‘pchilik provayderlar abonentlari uchun u tekindir.
.uz domen zonasi 1995 yil 29 aprelda registratsiyadan o‘tdi va 2001 yil oxiriga qadar erkin foydalanishda bo‘lgan, bu vaqtda domen zonasini ma’muriyatlash xuquqi nemis kompaniyasi Euracom Equipment GmBH ixtiyoriga o‘tdi, uning O‘zbekistondagi vakili Tomas kompaniyasidir.
2002 yil dekabrida .uz domen zonasiga xuquq O‘zAAA (xozirgi O‘zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarni rivojlantirish vazirligi) tizimiga kiruvchi UZINFOCOM markaziga berildi, bu markaz xozirgi vaqtgacha bu xuquqqa ega.
2010 yil fevralida 10 000 domen ro‘yxatga olindi, 2015 yi avgustida ro‘yxatga olingan domenlar 23 000 dan ortib ketdi.
|
| |
§ 4.2. Internet tarmog’ining tuzilishi

|
§ 4.2. Internet tarmog’ining tuzilishi
|
bet | 106/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1) § 4.2. Internet tarmog’ining tuzilishi
Internet tushunchasi va tarkibi
INTERNET (ingl. International – xalqaro, net – tarmoq, work - ish)
tarkibiy tarmoq yoki quyidagi fizik tarmoqlar asosida quriladigan xalqaro tarmoqdir:
lokal - Local Area Networks (LAN) – katta boʻlmagan hududlardagi (radiusi 1-2 km dan ortiq boʻlmagan) kompyuter tarmoqlari;
global - Wide Area Networks (WAN) – turli shahar va mamlakatlarda joylashgan, territorial taqsimlangan kompyuterlarni birlashtiruvchi tarmoq;
hududiy (yoki megapolislar tarmogʻi) - Metropolitan Area Networks (MAN) – yirik shaharlar- megapolislar hududlariga xizmat koʻrsatish moʻljallangan tarmoqlar.
Tarkibiy tarmoqqa kiruvchi tarmoqlar, quyi tarmoqlar (subnet), tashkil etuvchi tarmoqlar yoki oddiygina tarmoqlar deb ataladi. Tarkibiy tarmoqning komponentlari ham lokal, ham global tarmoqlar boʻlishi mumkin. Bitta quyi tarmoq doirasida barcha uzellar, ular uchun yagona boʻlgan texnologiyadan foydalanib oʻzaro xarakatda boʻlishadi.[19]
Asosiy tushunchalar va taʻriflar
Internet – yer sharining turli burchaklaridagi millionlab hisoblash qurilmalarini yagona butunlikka bogʻlovchi, butun dunyo kompyuter tarmogʻi boʻlib, quyidagi asosiy vositalardan tashkil topadi: (4.2.1- rasm.)
stol ustida turadigan shaxsiy kompyuterlar, serverlar, PDA, televizorlar, mobil kompyuterlar – host tizimlar yoki oxirgi tizimlar;
Ishchi stansiya – kompyuter tarmogʻining abonenti bevosita ishlaydigan kompyuter;
Server – bu kompyuter tarmogʻining umumiy masalalarini bajaruvchi va ishchi stansiyalarga xizmatlarni taqdim etuvchi kompyuter.
Host – bu IP-manzilga ega, Internet tarmogʻiga ulanadigan universal nuqtadir. Bu kompyuter boʻlib, u ilovalarni bajaradi va TCP/IP protokolini qoʻllab-quvvatlovchi, bitta yoki bir nechta foydalanuvchilarga ega boʻladi. Host kommunikatsiya tarmogʻining oxirgi nuqtasi sifatida ishlaydi.
|
| |
-rasm. Transport - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 162/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)5.2.1-rasm. Transport satxi amaliy satxlar orasida fizik ulanishni emas, mantiqiy ulanishni ta’minlaydi.
UDP va TCP larning asosiy vazifasi tarmoq satxi protokoli (IP) taqdim etadigan, oxirgi tizimlar orasida ma’lumotlar almashtirish xizmati yordamida, oxirgi tizimlarda bajariladigan, jarayonlar orasida ma’lumotlar almashinishini ta’minlaydi. Oxirgi tizimlar orasidagi ulanishning jarayonlar satxigacha bunday “davomliligi” transport satxida multipleksirlash va demultipleksirlash deyiladi. Shuningdek UDP va TCP protokollari o‘z sarlavhasiga xatoliklarni aniqlash maydornini kiritib, ma’lumotlarni uzatilishda buzilish bo‘lmasligini ta’minlaydi.
UDP protokoli IP protokoliga asoslanadi va amaliy jarayonlarga transport xizmatlarini taqdim etadi. U ma’lumotlarni kafolatlanmagan yetkazilishini ta’minlaydi, ya’ni ularni olinganligi tasdiqlanishini talab qilmaydi, shuningdek axborot manbai va qabullovchi orasida, ya’ni UDP modullari orasida ulanish o‘rnatilishini talab qilmaydi.
UDP protokoli transport satxi xizmatlarining minimal to‘plamini kafolatlaydi, jumladan:
UDP protokoli trafikni nazoratlamaydi –ma’lumotlar keraklicha davomli vaqtda istalgan tezlikda uzatilishi amalga oshiriladi.
Internet – ilovalar ishlab chiqaruvchilari uchun UDP protokoli TSP protokoliga qaraganda quyidagi to‘rtta afzalliklarga ega:
ulanish o‘rnatilishi protsedurasi mavjud emas – uzatish jarayoni kechikishi kamayadi; satxlaridaamalga oshirilishi va ular bilan bog‘langan UDP portlarga misollar keltirilgan
ulanish xolati xaqida axborot mavjud emasligi - UDP server TCP serverga nisbatan ko‘proq mijozlarga xizmat ko‘rsatishi mumkin;
sarlavha o‘lchamining katta emasligi - UDP 8bayt, TCP 20bayt;
ilova tomonidan ma’lumotlar uzatilishi boshqarishining yaxshilangan mexanizmi – real vaqt ilovasi ma’lumotlar uzatilish minimal tezligiga cheklao‘ qo‘yishi – tovushli paketning kechikishi
<150ms.
UDP protokoli IP protokoliga asoslanadi va amaliy jarayonlarga IP protokoli xizmatlaridan kam farqlanuvchi transport xizmatlarini taqdim etadi.
IP-paket sarlavhasiga UDP protokoli UDP-paket sarlavhasi ko‘ringishida xizmat axborotini qo‘shadi. (5.2.2-rasm).
|
| |
Jo‘natuvchi porti (Source Port) - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 163/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)Jo‘natuvchi porti (Source Port) –maydon deytagramma uzatgan ishchi stansiyaning portini ko‘rsatadi. Shu portga javob deytagrammani yuborish lozim. Agar mazkur maydondan foydalanilmasa, u nollar bilan to‘ldiriladi.
5.2.2-rasm. Format UDP-paket formati.
Qabul qiluvchi porti (Destination Port) – maydon paket yetkaziladigan ishchi stansiya portini identifikatsiyalaydi.
TCP/IP bazasidagi Internet mijoz/server muhitida, server amaliy satx protokolini hisobga olib portlarni belgilaydi, bu mijoz satxida bajariladi. Port nomeri – bu 0 dan 65 536 gacha diapazondagi 16-bitli kattalikdir. Umumiy ma’lum portlar tizimiy jarayonlar yoki amaliy dasturlar tomonidan foydalaniladi, 0 dan 1 023 gacha diapazondagi sonlar bilan nomerlanadi. Masalan, 25 port - SMTP (Pochtani jo‘natish oddiy protokoli) protokoli, 80 port – HTTP protokoli.
5.2.3-rasmda UDP deytagrammada port nomerining grafik talqini keltirilgan.
Uzunlik (Length) –bu maydon xam sarlavha, ham ma’lumotlarni hisobga olib, oktetlarda UDP-paket uzunligi xaqida axborot beradi. Uzunlikning minimal qiymati sakkizga teng.
Yig‘indi nazorat(Checksum) - bu maydon paket sarlavhasi, psevdosarlavha va paketdagi foydali yuklama maydoni ma’lumotlarini to‘g‘ri uzatilishini tekshiradi. Agar ushbu maydondan foydalanilmasa, ular nollar bilan to‘ldiriladi.
5.2.3-rasm. UDP deytagrammada port nomeri.
Qabul qilayotgan ishchi stansiyada realizatsiyalangan IP modul, agar paket sarlavhasida yuqori satx protokoli UDP protokoli ekanligi ko‘rsatilsa,IP modul tarmoqdan kelayotgan IP-paketni UDP modulga uzatadi. IP moduldan UDP modul paket olganida, u paket sarlavhasida mavjud yig‘indi nazoratni tekshiradi. Agar yig‘indi nazorat nolga teng bo‘lsa, demak, uzatuvchi uni hisoblamagan bo‘ladi.
5.2.1-jadval. Internet-ilovalar va ular bilan bog‘liq UDP portlari
|
| |
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 44

50
3. Portlash ishlari.
4. Kon qazish.
5. Og‗ir yukli transportning katta tezlikda
harakat qilishi.
6. Daraxtlarini rejasi qirqish.
7. Yerlarni sug‗orish.
8. Oqava, buloq suvlarini oqizish va hokazo.
Yuqorida qayd etilgan chora-tadbirlarning
mustahkamligini oshirish hamda ko‗chki hodisasini
ma‘lum bir davrga to‗xtatib turish uchun bajariladi.
Faol choralarga yonbag‗irlardagi ko‗chkiga moyil
tog‗ jinslarining harakatini to‗xtatish maqsadida
inshootlar qurish tog‗ jinslarining mustahkamligini
oshirish uchun maxsus chora-tadbirlar ko‗rish kiradi.
Bunday chora-tadbirlar ko‗rish 4 guruhga bo‗linadi:
1-guruh ko‗chkini keltirib chiqaradigan sabablarni aniqlash va yo‗q qilish;
2-guruh ko‗chkiga moyil jinslarni ushlab turadigan inshootlar qurish;
3-guruh jinslarning ko‗chishga qarshiligini kuchaytirish uchun ularning
mustahkamligini sun‘iy yo‗l bilan oshirish;
4-guruh ko‗chuvchan massani yonbag‗irlikdan butunlay olib tashlash.
Zilzila vaqtida nima qilmoq kerak?

45
yuqori qavatdagi binodan chiqib ketishni o‗ylamang. Aksincha tebranish o‗tib
ketguncha bino ichidan panoh qidiring. Zarur ho‗latda tebranish tugagach, binoni
tark eting.
5. Ko‗p qavatli uyda yashasangiz liftdan foydalanmang. Zinapoyadan
foydalanishda qo‗pol harakat qilmang, boshqalarni ham tinchlantiring.
6. Seysmik bardoshi kam bo‗lgan, g‗ishtli va xavfli binolarda bo‗lsangiz,
zudlik bilan tashqariga chiqing. Bunda elektr tarmoqlari, buyumlar harakatidan ogoh
bo‗ling.
7. Ochiq joyda bo‗lsangiz, binolarga, elektr tarmoqlariga yaqin turmang.
Transportda bo‗lsangiz, ochiq joyda to‗xtating, tebranish o‗tib ketguncha kuting.
8. Tebranish qaytarilsa, hayron bo‗lmang. Odatda birinchi zarbadan so‗ng
qayta zarbalar bo‗lishi muqarrar. Ular hatto bir necha kunlargacha davom etadi.
Ayrim holatda qayta tebranishlar ham bino va inshootlarga katta zarar yetkazadi.
9. Eng muhimi, asabiylashmang, osoyishtalik va xotirjamlik bilan ish tuting.
Zilzila bo‘lib o‘tgandan so‘ng nima qilmoq kerak?
1. Osoyishtalikni saqlagan holda harakat qilish lozim.
2. Yong‗in va boshqa noxushlik yuzaga kelgan bo‗lsa, tegishli joylarga xabar
berish kerak. Yong‗in xavfiga ega joylarni bartaraf eting
3. Birinchi yordam zarur bo‗lsa, tashkil eting. Tibbiy yordamga muhtojlarni
aniqlang.
4. Suv, gaz, elektr tarmoqlarida shikastlanish bor-yo‗qligini aniqlang. Zinhor
gugurt va shamdan foydalanmang. Elektr tarmog‗ini asosiy tayanch nuqtadan uzing.
Elektr tarmoqlariga yaqin yurmang, ularni ushlab ham tekshirmang.
5. Yordamingiz zarur bo‗lmagan joylarga bormang. Kanalizastiya tarmoqlarini
ko‗zdan kechirmaguncha, undan foydalanmang.
6. Buzilgan binoda ehtiyot choralarini ko‗rgan holda harakat qiling.
7. Bezovta bo‗lgan yosh bolalar va aholini tinchlantiring, ortiqcha asabiylikka
yo‗l qo‗ymang. Avvalo, oila a‘zolaridan, qo‗ni-qo‗shnidan, so‗ngra maktab, bog‗cha
va boshqa muassasalardan xabar oling. Qutqaruv ishlarida qatnashayotgan ichki
ishlar, tibbiyot va boshqa soha xodimlariga yordam bering.
Atmosfera holatining o‘zgarishi - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

192
va iqlimning o‗zgarishi.
Aholi va hududlarni
favquloddan vaziyatlardan
muhofaza qilish –
favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni
tugatish choralari, usullari, vositalari, xatti-
harakat majmui.
Aholi evakuatsiyasi
qabul qilingan o‘lchov birligi –
favqulodda vaziyat yuz bergan joydan aholini
olib chiqib ketish va xavfsiz joylar (shahar
tashqarisi)da olindan tayyorlab qo‗yilgan, hayot
foaliyatini ta‘minlovchi sharoitlar yaratilgan
yerlarga joylashtirish bo‗yicha o‗tkazilaadigan
tadbirlar majmuidir.
Bakteriya –
biologik xususiyati har xil bo‗lib, tuproqda,
suvda, havoda, odam va hayvonlar organizmida
keng tarqalgan, mikroskop vositasi bilangina
ko‗rish mumkin bo‗lgan, o‗simliklar dunyosiga
mansub juda mayda organizm.
Bakteriologik qurol –
kasalliklarni yuzaga keltiruvchi bakteriyalardan
foydalanishga asoslangan qurol.
Ball –
tabiiy hodisalarning, masalan, zilzila, shamol,
shtormning kuchini o‗lchash uchun qabul
qilingan o‗lchov birligi.
Biologik avariya –
biologik xavfli moddalarning aholi va hududlar,
shuningdek, Qizil kitobga kiritilgan hayvonlar
va o‗simliklarga xavf tug‗diradigan atrof-
muhitga ziyon yetkazadigan miqdorda tarqalish
bilan kechadigan avariyalar.
-guruhga - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

1-guruhga taalluqli chora-tadbirlarga dengiz va daryo qirg‗oqlarining
namlanishi va yuvilishining olidini olish kiradi. Buning uchun ko‗chish ehtimoli
mavjud qirg‗oqlarga beton plitalar yotqiziladi, to‗lqinlarni qaytaradigan va
so‗ndiradigan qurilmalar o‗rnatiladi. Yer usti suvlarining ko‗chuvchan jinslarga
singishining oldini olish uchun har xil qurilmalar yasab, ularni boshqa yo‗nalishda
oqizish, yer yuzasidan filtrastiyani kamaytirish uchun uni nishiablash, gel-beton,
shlak, asfalt yotqazish lozim.
2-guruhga kiradigan chora-tadbirlarga tirgovich devorlar, ustun qoziqlar
qurish kiradi. Ko‗chadigan massani tutib turish uchun ko‗chish tekisligiga nisbatan
chuqurroq qilib tirgovich devorlar o‗rnatiladi. Yer osti suvlari chiqib ketishi uchun
devorlar tagidan zovur qaziladi. Ustun qoziqlar temir-beton, temir va yog‗ochlardan
tayyorlangan bo‗lib, oldindan qazilgan burg‗u quduqlariga tushiriladi, qoziqlarning
pastki uchi yonbag‗irning turg‗un qismigacha tushiriladi va u ko‗chadigan massani
ushlab turadi.
3-guruhga kiradiga chora-tadbirlar ko‗chadigan jinslarning mustahkamligi va
yopishqoqligini sun‘iy yo‗l bilan oshirish kiradi. Buning uchun tog‗ jinslariga
silikatlanadi, sementlanadi va kimiyoviy ishlov beriladi.
4-guruhga kiruvchi tadbirlar ko‗chadigan massani yonbag‗irdan butunlay olib
tashlashdan iborat. Bunday tadbirlar katta kuch va mablag‗ talab etishiga qaramay,
GES qurilishida keng qo‗llaniladi.
O‗zbekiston hududlarida tarqalgan yer ko‗chki jarayonlarini ilmiy o‗rganish,
baholash, doimiy kuzatish qanchalik ahamiyatga ega bo‗lsa, bunday jarayonlar sodir
bo‗lish ehtimoliga ega joylarda istiqomat qiladigan aholi o‗rtasida ma‘lum
tushuntirish ishlarini olib borish, ayniqsa qishloq xo‗jaligi siyosatini yuritish mutlaqo
yangi g‗oya asosida bo‗lishi shart. Bu g‗oyaning asosini har bir qarich yerni
51
e‘zozlash, tabiiy fizik-mexanik xususiyatini o‗rganish va qanday ekin turini ekishni
bilish tashkil etadi.
Biologik qurol – - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

Biologik qurol – eng yomon, butun taraqqiyotparvar insoniyat
qoralangan qurol hisoblanadi. Biologik qurol
sifatida turli bakteriyalar, viruslar, zamburug‗lar,
toksinlar qo‗llaniladi. Yuqumli kasalliklar o‗lat,
vabo, sibir yarasi, tif qo‗zg‗atuvchilaridan
foydalaniladi.
Birinchi yordam – favqulodda vaziyatlar ro‗y berganda, kishi
shikastlanganda yoki to‗satdan kasal bo‗lib
qolganda uning hayotini saqlab qolish va yomon
asorat qoldirmaslik uchun medistina xodimi yetib
kelguncha yoki uni davolash muassasiga olib
borguncha ko‗riladigan tez va oddiy tadbirlar.
Birinchi shifokor yordami – bu shikastning jabrlanganlar hayotiga bevosita
xavf soluvchi oqibatlarini bartaraf etish, jarohat
infeksiyasini yanada rivoj topishining oldini
olish
va
shikastlanganlarni
evakuatsiyaga
tayyorlash maqsadida tibbiy evakuatsiyaning
birinchi bosqichida shifokorlar bajaradigan
davolash-muhofaza majmuidir.
Blok – ayrim davlatlar, tashkilotlar va kishilarning
193
biror umumiy maqsadda birgalikda harakat
qilish uchun tuzilgan ittifoqi.
Boks – yuqumli kasalliklar bilan og‗rigan bemorlarni
boshqa kasallardan alohida yotqizish uchun
kasalxona va klinikalarda ajratilgan maxsus
bino, xona.
Bosib turuvchi bog‘lam – qon oqishini to‗xtatish uchun jarohatga qattiq
bog‗lab qo‗yiladigan bog‗lam.
Boshpana – jon saqlash, yashirinish yoki vaqtincha istiqomat
qilish uchun yaroqli maskan, himoya inshootlari.
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 139/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.126
Ushbu maqolada ishlab chiqarish jabxalarida foydalaniladigan linter qurilmasi elektr
dvigatellari uchun chastota rostlagich va tekis ishga tushirish qurilmalarini texnik- iqtisodiy
imkoniyatlarini oshirish masalasini ko‘rib chiqamiz.
2.
Reaktiv quvvatni indivudial kompensatsiyalash orqali chastota rostlash va tekis ishga
tushirish qurilmalarini texnik-iqtisodiy samaradorligini oshirish.
Ma’lumki, linter qurilmasi asinxron elektr dvigatellari reaktiv quvvat iste’molchisi hisoblanadi.
Chastota o‘zgartirish qurilmalari orqali asinxron elektr motorlarini boshqarishda elektr motorni
reaktiv quvvat bilan ta’minlash talab etiladi. Asinxron elektr dvigatelni iste’mol qilgan reaktiv
quvvatini chastota o‘zgartirgich yoki tekis ishga tushirish qurilmasi orqali o‘tkazib beriladi.
Yuqoridagi tahlillardan ko‘rinadiki, asinxron elektr dvigatelni boshqarishda foydalaniladigan
chastota rostlash yoki tekis ishga tushirish qurilmalari uchun reaktiv quvvatni indivudial
kompensatsiyalash uning yuklanish tokini qisqarishaga, foydalaniladigan bipolyar tranzistorlari
qizishini kamayishiga, qurilmaning ishlash muddatini uzayishiga olib keladi.
Chastotani boshqarish mos ravishda kuchlanishni o‘zgartirish orqali bajariladi. Amalda
chastotani kamaytirish bilan bir vaqtda kuchlanish miqdori ham mos ravishda kamaytiriladi. Bu esa
oqadigan tok miqdorini kamayishiga olib keladi. Natijada o‘zgartiriladigan chastota necha foizga
o‘zgarsa, iste’mol qilinadigan quvvat ham mos ravishda kamayadi. Ushbu jarayonda reaktiv
quvvatni kompensatsiyalashda o‘ziga xos murakkabliklar keltirib chiqaradi. Reaktiv quvvatni
kompensatsiyalashda quyidagilarni e’tiborga olishni talab etadi:
Chastota o‘zgartirgichdan chiqish kuchlanishni;
Chastota o‘zgartirgichdan chiqish chastotani
Chastota o‘zgartirgichdan chiqish kuchlanish va chastotaga mos kompensatsiyalash
guruxlarini ulash va ajratish hamda bu jarayonni avtomatik boshqarish uning ish samaradorligi
oshiradi. Chastota o‘zgartirish qurilmalari orqali boshqariladigan asinxron elektr dvigatellarda
reaktiv quvvatni induvidial kompensatsiyalash uchun rasmda keltirilgan sxema taklif qilinadi[5].
A)
Chastota o‘zgartirish qurilmasi orqali boshqariladigan asinxron ED ni reaktiv
quvvatini induvidual kompensatsiyalash. AV-avtomat uzgich, S-sig‘im, DR-drossel, BT-
boshqariladigan to‘g‘rilagich, BI-boshqariladigan inventor, D-sinron elektr dvigatel, KM-magnitli
ishga tushirgich. KU-Xar xil kuchlanishli reaktiv quvvatni kompensatsiyalash qurilmasi.
B)Boshqarish sxemasi: BB-boshqarish bloki.
Chastota o‘zgartirgichdan chiqish kuchlanish va chastotaga mos kompensatsiyalash
guruxlarini ulash va ajratish hamda bu jarayonni avtomatik boshqarish uning ish samaradorligi
oshiradi. Chastota o‘zgartirish qurilmalari orqali boshqariladigan asinxron elektr dvigatellarda
reaktiv quvvatni induvidial kompensatsiyalash uchun yuqoridagi rasmda keltirilgan sxema taklif
qilinadi.
|
| |