nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xarakterdin` miynetke qatnas jasawdi bildiretug`in belgileri

|
Xarakterdin` miynetke qatnas jasawdi bildiretug`in belgileri
|
bet | 51/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияXarakterdin` miynetke qatnas jasawdi bildiretug`in belgileri. Xarakterdin` miynet etiw tilegin bildiretug`in belgisin miynet su`ygishlik dep ataydi.
Xarakterdi qa`liplestiriw ha`m oni ta`rbiyalaw. Adam xarakterinin` qa`liplesiwinde ta`biyiy ha`m soyialliq na`rsenin` usinday o`z-ara qatnasin maqullamawg`a boladi, al I.M.Sechenovtin` o`zi de tap usi sanlarg`a ayiriqsha a`hmiyet bermegen shig`ar, ba`lkim. Biraq, ol soyialliq faktorlar xarakterdin` qa`liplesiwinde biologiyaliq faktorlarg`a qarag`anda ten`i-tayi joq anag`urlim a`hmiyetli rol` atqaradi, degende pu`tkilley haqli edi.
Xarakterdin` qa`liplesiwi qarshaday balaliq da`wirinen baslanadi. Xarakterdi ta`rbiyalawdin` en` a`hmiyetli qurali- miynet boladi. Ta`rbiyashinin` jeke u`lgisi de xarakterdi ta`rbiyalawg`a ta`sir jasaydi. O`zin-o`zi ta`rbiyalaw-anag`urlim u`lken jastag`i adamlarda qa`liplesken boladi.
Ta`kirarlaw ushin sorawlar.
Xarakterge aniqlama berin`iz. Xarakter temperamentten ne menen ayirilip turadi.
Adamlardin` xarakterinin` tipik ha`m jeke belgileri neden kelip shig`adi.
Xarakterdin` belgilerin qalayinsha klassifikatsiya jasaydi.
Adamnin` xarakteri qalayinsha qa`liplesedi
Xarakterdi qayta du`ziwge ha`m o`zgertiwge bolama
Xarakterdi ta`rbiyalaw jollari qanday boladi
A`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
Uqipliliq.
|
| |
math —MATEMATIK FUNKSIYALAR - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish...

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
bet | 4/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 41,69 Kb. | | #245272 |
Bog'liq Mashinali. o\'qitish. Mustaqil ishmath —MATEMATIK FUNKSIYALAR
Bu modul oʻz ichida matematikaga oid turli funksilayar va oʻzgaruvchilarni saqlaydi. Keling, ularning baʻzilari bilan tanishamiz.
𝜋π ning qiymati
Copy
import math
PI = math.pi
print(f"PI ning qiymati: {PI}")
Natija: PI ning qiymati: 3.141592653589793
e — natural logarifm asosi
Copy
E = math.e
print(f"e ning qiymati: {E}")
Natija: e ning qiymati: 2.718281828459045
Trigonometriya
Modul tarkibida deyarli barcha trigonometrik funksiyalar mavjud (cos, sin, tangens, arccos, va hokazo)
Copy
math.sin(math.pi/2)
math.cos(0)
math.tan(PI)
Shunigdek degrees va radians metodlari yordamida burchakdan radianga va aksincha konvertasiya qilishimiz ham mumkin:
Copy
math.degrees(math.pi/2)
math.radians(90)
LOGARIFMLAR
log() va log10() funksiyalari yordamida natural va o'n asosli logarifmlarni hisoblash mumkin:
Copy
# natural logarifm
math.log(5)
# 10 asosli logarifm
math.log10(100)
SONLARNI YAXLITLASH
Sonlarni eng yaxlitlash uchun Pythonda maxsus round() funksiyasi mavjud. Bunga qo'shimcha ravishda, math moduli ichidagi ceil() funksiyasi yordamida berilgan o'nlik sonni keyingi butun songa, floor() yordamida esa quyi butun songa yaqinlashtirish mumkin:
Copy
x = 4.6
print(math.ceil(x))
print(math.floor(x))
Natija:
Copy
5
4
ILDIZ VA DARAJA
Berilgan sonning kvadrat ildizini hisoblash uchun sqrt(), sonni darajaga oshirish uchun esa pow() funksiyalariga murojat qilamiz:
Copy
x = 81
# Kvadrat ildiz
math.sqrt(x)
# Darajaga oshirish
math.pow(x,3) # x ning kubi
math.pow(x,5) # x ning 5-darajasi
math.pow(x,1/3) # x dan kub ildiz
math moduli tarkibida boshqa funksiyalar ham mavjud. Yuqorida biz ularning ba'zilari bilan tanishdik. Bu modul asosan butun va oʻnlik sonlar bilan ishlashga moʻljallangan. Kompleks sonlar bilan ishlash uchun cmath moduliga murojat qilishingiz mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
Psixologiyaliq determenizmde-janda ju`z berip atirg`an protsessler qorshag`an ortaliqqa tek g`ana ko`nligiw emes, al eger adamnin` potentsial uqiplarin ashiwg`a tosqinliq etse og`an qarsi da shig`adi

|
Psixologiyaliq determenizmde-janda ju`z berip atirg`an protsessler qorshag`an ortaliqqa tek g`ana ko`nligiw emes, al eger adamnin` potentsial uqiplarin ashiwg`a tosqinliq etse og`an qarsi da shig`adi
|
bet | 11/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияPsixologiyaliq determenizmde-janda ju`z berip atirg`an protsessler qorshag`an ortaliqqa tek g`ana ko`nligiw emes, al eger adamnin` potentsial uqiplarin ashiwg`a tosqinliq etse og`an qarsi da shig`adi dep tu`siniledi. Sistemaliq printsipi- psixika, psixologiyaliq tarawdin` ha`r qiyli ta`repleri arasindag`i baylanislardin` tiykarg`i tu`rlerin su`wretleydi ha`m tu`sindiredi. Ol, ayirim psixologiyaliq qubilislar ishten bir-biri menen baylanisli pu`tinlikti payda etip, usinin` na`tiyjesinde jan`a qa`siyetler ashti dep shamalaydi. Psixologiyaliq qubilislar arasindag`i baylanislardi da`slepki izertlewler psixikani bir neshe elementlerden-seziw, ko`z aldina keltiriw ha`m sezimlerden quralg`an sensor mozayka sipatinda ko`rsetti. Belgili nizamlar boyinsha, birinshi gezekte assotsiatsiya nizami boyinsha bul elementler o`z-ara baylanisadi. Baylanistin` bunday tu`ri elementarizm atamasin alg`an. Psixika tu`siniginde sistemaliliq onin` pu`tinligin an`lawg`a, xolizm ideyasina qarsiliq etpeydi, o`ytkeni ha`r bir psixikaliq sistema (birinshi gezekte a`lbette, insan psixikasi) unikal ha`m pu`tin. Rawajlaniw printsipi- bunda psixika rawajlanadi dep aytiladi, sonliqtan oni u`yreniwdin` en` adekvat usili, usi genezistin` nizamshiliqlarin onin` tu`rlerin ha`m basqishlarin izertlew dep aytadi. Sonliqtan da en` ken` tarqalg`an psixologiyaliq usillardin` biri bul-genetikaliq. Psixikaliqqa rawajlaniwdin` qaysi tu`ri ta`n ekenligin aniqlay otirip, bul printsip psixikanin` rawajlaniwinin` eki tu`ri-filogenetikaliq ha`m ontogenetikaliq tu`rleri bar ekenligin tastiyiqlaydi, yag`niy adamzattin` qa`liplesiw protsessinde ha`m bala o`miri protsessinde psixikanin` rawajlaniwi. Izertlewdin` ko`rsetiwinshe rawajlaniwdin` bul eki tu`ri o`z-ara belgili bir masliliqqa iye. Psixikaliq rawajlaniwdin` ha`r qiyli ta`repleri de aniqlanadi-ha`m shaxstin` rawajlaniwi, ha`m intellekttin` rawajlaniwi, ha`m sotsialliq rawajlaniw. Bul V.Shtern, J.Piaj, L.S.Vigotskiy. P.P.Blonskiy h.t.b. lardin` izertlew predmeti boldi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Psixologiyaliq determenizmde-janda ju`z berip atirg`an protsessler qorshag`an ortaliqqa tek g`ana ko`nligiw emes, al eger adamnin` potentsial uqiplarin ashiwg`a tosqinliq etse og`an qarsi da shig`adi
|
Regression modelini yaratish - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish...

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
bet | 2/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 41,69 Kb. | | #245272 |
Bog'liq Mashinali. o\'qitish. Mustaqil ishRegression modelini yaratish: Uy narxini bashorat qilish uchun asosiy model sifatida regression algoritmlardan foydalaniladi. Pythonning scikit-learn kutubxonasi bu borada keng qamrovli imkoniyatlar taqdim etadi. Eng ko'p ishlatiladigan algoritmlardan biri bu Linear Regression, shuningdek, Ridge, Lasso, va Random Forest Regression modellari ham qo'llaniladi.
Modelni baholash va optimallashtirish: Modelning aniqligini baholash uchun ma'lumotlar test va trening to'plamlarga bo'linadi. mean_squared_error (MSE), R-squared (R2) kabi metrikalar yordamida modelning aniqligi baholanadi. Agar modelning aniqligi qoniqarli bo'lmasa, xususiyatlarni yanada optimallashtirish yoki boshqa modellardan foydalanish mumkin.
Sinfini bashorat qilish (Klasifikatsiya): Uylarni sinflarga ajratish uchun, masalan, biznes yoki ekonom sinfga kiritish uchun klasifikatsiya modellari qo'llaniladi. Bu yerda Logistic Regression, Random Forest Classifier, va Support Vector Machine (SVM) kabi algoritmlar qo'llaniladi. scikit-learn kutubxonasi bu jarayonda ham juda foydali bo'ladi.
Model natijalarini tahlil qilish va xulosa chiqarish: Yakuniy modelning natijalari tahlil qilinadi va bashorat qilingan qiymatlar haqiqiy qiymatlar bilan solishtiriladi. Agar natijalar kutilganidan past bo'lsa, modelga qo'shimcha xususiyatlar kiritish yoki model parametrlarini o'zgartirish talab etilishi mumkin.
KIRISH
Python dasturlash tili yildan-yilga ommalashib bormoqda. Bunga birinchi navbatda Pythonning sodda va tushunarli sintaksi sabab bo'lsa, ikkinchi va ehtimol eng ko'zga ko'ringan sabab bu Pythonning keng qamrovli kutubxonalar to'plamidir. Ushbu darsimizda Pytyon kutubxonasidagi ba'zi muhim modullar bilan tanishamiz. Standart kutubxonanig to'liq tarkibi bilan Python rasmiy sahifasida tanishishimiz mumkin.
Kutubxona bu boshqalar tarafidan yozilgan tayyor funksiyalar va obyektlar to'plami.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
No`kis 2023 mazmuni - bet 10

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 10/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияSonday-aq, test-soraw-juwap ha`m test-tapsirma sinalip atirg`an adam o`zinde sonday psixologiyaliq qa`siyet ha`m xarakteristikanin` bar ekenligin bilmegen, an`lamag`an yamasa sanali tu`rde moyinlag`isi kelmegen jag`daylarda qollanilmaydi. Misali, ko`plegen keri qa`siyetler ha`m o`zin uslap-tutiw sebepleri.
Eksperimenttin` eki tu`ri bar- ta`biyiy ha`m laboratoriyaliq.
Laborotoriyaliq ta`jiriybe arnawli tu`rde sho`lkemlestirilge ha`m belgili ma`nide jasalmali sharayatlarda ju`rgiziledi, ol arnawli u`skenelerde, al geyde texnikaliq qurallardi qollaniwdi talap etedi.
Ta`biyiy ta`jiriybe o`zinde baqlaw metodinin` ha`m laboratoriyaliq ta`jiriybenin` unamli ta`replerin biriktiredi. Ta`biyiy eksperiment sinalip atirg`an adamlar (atap aytqanda balalar) o`zleri psixologiyaliq jaqtan izertlenip atirg`anin sezbeytug`in etip sho`lkemlestiriledi -bul olardin` minez-qulqinin` ta`biyiy boliwin ta`miyinleydi. Ta`biyiy eksperimentte aling`an mag`liwmatlar adamlardin` real psixologiyasi, individtin` tipik minez-qulqina say biraq, izertlewshide u`yrenilip atirg`an qa`siyetke ha`r qiyli faktorlardin` ta`sirin qatan` qadag`alaw mu`mkinshiligi bolmag`annan keyin barliq waqitta da aniq emes. Laboratoriyaliq eksperiment bolsa kerisinshe, aniq jen`ip shig`adi, biraq ta`biyiliqta-turmisqa sayliqta sheginedi.
Zamanago`y psixologiyanin` tiykarg`i printsipleri ha`m onin` da`rejeleri. Psixologiyanin` u`sh a`hmiyetli tiykarg`i printsipleri bar-determenizm printsipi, sistemaliq printsip ha`m rawajlaniw printsipi. Determenizm printsipi degende- sebep-aqibetlik qatnasiqlar nizamshilig`ina baylanisli barliq psixikaliq qa`siyetler tu`siniledi, yag`niy bizin` janimizda ju`z berip atirg`an na`rseler qandayda bir sebepke iye, ol aniqlaniwi ha`m u`yreniliwi, sonday-aq ne ushin anaw yamasa minaw aqibettin` payda bolg`anlig`in tu`sindiredi. Bul baylanislar ha`r qiyli tiykarlar menen tu`sindiriledi ha`m psixologiya tariyxinda oni tu`sindiriwdin` birneshe usili bar. Determenizmnin` son`g`i psixologiyaliq dep ataw mu`mkin bolg`an tu`ri, psixikanin` rawajlaniwi belgili maqset penen tu`siniliwi ha`m bag`darlaniwinan kelip shig`adi. Biraq antik da`wirdegi maqset tu`sinigi psixika ushin (ideya yamasa forma) sirtqi bolg`an bolsa, ha`zirgi waqitta maqset jan mazmunina, konkret tiri jannin` psixikasina preyuditsiya ha`m onin` real turmista-so`ylesiwde, qatnasta, do`retiwshilikte o`zin ko`rsetiwge umtiliwin aniqlaydi. Psixologiyaliq determenizm-qorshag`an ortaliq tek g`ana adam jasaytug`in aymaq bolip qalmastan shaxstin` qa`liplesiw protsessin o`zgertetug`in a`hmiyetli bilim ha`m tolg`anislardi o`zine ja`mlegen ma`deniyat sipatinda da kelip shig`adi. Solay etip ma`deniyat psixikanin` rawajlaniw protsessine ta`sir etetug`in, ja`miyet ag`zasi sipatinda, ruwxiy bayliq ha`m qa`siyetlar iyesi sipatinda o`zin an`lawg`a ja`rdem beriwshi a`hmiyetli faktorlardin` biri boladi.
|
| |
A`debiyatlar - No`kis 2023 mazmuni

|
No`kis 2023 mazmuni
|
bet | 16/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияA`debiyatlar.
Davletshin.M.», Tuychieva.S.M. «`Umumiy psixologiya»`. T.2002.
Karimova.V.M, Akramova.F. «`Psixologiya»`. T.2000.
Godfrua J. Chto takoe psixologiya. T. M. Mir, a`99g`.
Psixologicheskiy slovar`./ Pod obsh. red. A.V.Petrovskogo i M.».Yaroshevskogo. M., 1990.
Nemov R. S. Psixologiya Uchebnik dlya stud. vissh. ped. ucheb. ZavedeniyU` 1998.
Tema: Shaxs xizmet ha`m qarim-qatnas protsesi.
Joba:
1. Shaxs tu`sinigi.
2. Xizmet haqqinda tu`sinik ha`m onin` tu`rleri.
3. Qarim-qatnas tu`sinigi ha`m onin` tu`rleri.
4. Toparlar tu`sinigi ha`m olardin` tu`rleri.
T.T: shaxs, shaxstin` rawajlaniwi, shaxstin` qa`liplesiwi, shaxstin` rawajlaniw da`wirleri, individ, individualliq, shaxs teoriyalari, xizmet, xizmettin` tu`rleri, oqiw, miynet, oyin tu`rleri, qarim-qatnas, qarim –qatnas ta`repleri, kommunikativlik qarim-qatnas, pertseptivlik qarim-qatnas, interaktivlik qarim-qatnas.
Psixologiyada jeke shaxs haqqinda uliwma tu`sinik. G`Jeke shaxsG` termininde su`wretlenetug`in shinliq, usi terminnin` etimologiyasinin` o`zinde ko`rinedi. G`Jeke shaxsG` so`zi (latin tilinen) a`wel bastan antik teatrda ha`reket etiwshi adamlardin` belgili bir tipleri menen bekitilgen (G`qizg`anshaqG`, G`qaharman, h.t.bG`) akter maskalarina (niqabina) (G`lichinaG` (perde) so`zin salistirin`) tiyisli bolg`an.
Son` bul so`z akterdin` o`zin ha`m onin` rolin an`lata baslag`an. Rimlilerde persona so`zi sha`rtli tu`rde onin` belgili bir sotsialliq funktsiyasin, rolin (a`ke shaxsi, patsha shaxsi, qazi shaxsi h.t.b) ko`rsetken halda qollanilg`an. Yag`niy aytqanda, jeke shaxstin` da`slepki ma`nisi-adamnin` belgili bir funktsiyasi yamasa sotsialliq roli.
Waqittin` o`tiwi menen jeke shaxs tu`sinigi belgili bir da`rejede sol konkret til ushin spetsifikaliq bolg`an ja`ne de ko`birek ma`nilik a`hmiyet, o`zgeshelik ha`m diapazon ha`rtu`rliligi menen toliqtirilip barilg`an.
Ïñèõîëîãèÿda G`àäàìG` òu`ñèíèãèíåí òûñqàðû àíàg`óðëûì òàð ìa`íèäåãè æåêå àäàì äåãåí òu`ñèíèê qîëëàíûëàäû.
Jeke adamnin` en` a`hmiyetli u`sh minezlemesin atap o`temiz.
|
| |
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
22.12.2023
Hajmi
0,55 Mb.
#126774
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot
Download
0,55 Mb.
Matnni ko'rish
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nukus

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nukus
|
Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 0,54 Mb. | | #133136 |
Bog'liq 1-lab KT Mehriban
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
AXBOROT TEXNOLOGIYALARI KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI NUKUS FILIALI
“Komyuter injinirning” fakulteti
“Kompyuter injinirning” yo`nalishi
3-kurs 101-20 guruh talabasi
Qalbaeva Mehribanning
“KOMPYUTER TARMOQLARI” fanidan
1- Laboratoriya ishi
Bajardi: M. Qalbaeva
Qabul qildi: SH. Abdiganiev
2022-yil
1-LABORATORIYA ISHI
CISCO PACKET TRACER DASTURINI SOZLASH VA ISHLASH JARAYONINI TEKSHIRISH.
Ishning maqsadi: Cisco Packet Tracer dasturidan foydalanishda dastlabki amaliy ko'nikmalarni egallash, shu jumladan ikkita kompyuter tarmog'ini qurish ko`nikmalariga ega bo`lish.
Ishning tartibi - o'quv materialini diqqat bilan o'rganib chiqing, ushbu bo'limda kiritilgan barcha mashqlarni bosqichma-bosqich bajaring. Cisco Parket Tracer dasturida ikkita kompyuter tarmog'ini yarating.
|
| |
NFC texnologiyasi yordamida to‘lovlarnib amalga oshirishda xavfsizlik

33
Ishonchli ilovalarni tanlang. NFC texnologiyasi bilan ishlashda sizga tanish
bo‘lgan ilovalarni tanlash va ularga ishonish oqilona. Har doim xavfsizlik bo‘yicha
yaxshi obro‘ga ega bo‘lgan variantlarni tanlang. Agar siz NFCga kirishni
xohlaydigan yangi ilovalarni yuklab olayotgan bo‘lsangiz, ularning ishonchliligini
tekshirish uchun bir oz vaqt ajrating. Ushbu oddiy qadam NFC faoliyatingiz va
ma'lumotlaringizni himoya qilishda uzoq yo‘lni bosib o‘tadi.
Yangi ilovalarga e'tibor bering. Agar siz ilgari foydalanmagan ilovalarga
duch kelsangiz va ular NFC ruxsatini talab qilsa, ehtiyot bo‘ling. Bu yangi odam
bilan uchrashganda ehtiyotkor bo‘lishga o‘xshaydi, ularga to‘liq ishonishdan oldin
ular haqida ko‘proq bilishni xohlaysiz. Bu NFCdan foydalanish bilan bog‘liq
potentsial xavfsizlik muammolari xavfini kamaytiradi.
Qurilmangizni kuzatib boring. Qurilmangizda NFC funksiyalari boshqalarga
yaqin bo‘lsa, uni kuzatib borish yaxshi fikrdir. NFC qurilmalar bir-biriga juda
yaqin bo‘lganda ishlaydi, shuning uchun yaqin atrofda kim borligini bilish juda
muhim. Qurilmangizni kuzatib borish har qanday istalmagan NFC shovqinlarining
oldini olishga yordam beradi. Ushbu oddiy hushyorlik ma'lumotlaringizni himoya
qilishga yordam beradi.
Kredit yoki debet kartangizda mashinalarni yopganingizda ular bilan aloqa
qila oladigan kichik chip borligini bilasizmi?
Xulosa  
Xulosa - O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi...

|
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
bet | 6/6 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 41,69 Kb. | | #245272 |
Bog'liq Mashinali. o\'qitish. Mustaqil ishXulosa
Xulosa: Uy narxi va sinfini bashorat qilishda Python dasturlash tilining kuchli kutubxonalari (masalan, pandas, numpy, scikit-learn, matplotlib, va seaborn)dan foydalanish juda samarali. To'g'ri ma'lumot tayyorlash va tahlil qilish usullari yordamida, aniq regression va klasifikatsiya modellarini qurish mumkin. Bu modellar uylarning narxini va sinfini oldindan bilish uchun muhim vosita bo'lib xizmat qiladi va ko'chmas mulk bozorida strategik qarorlar qabul qilishda katta yordam beradi.
Toshkent 2024
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mustaqil ish mavzu: Python dasturlash tilining maxsus kutubxonalaridan foydalangan
|
Zamanago`y psixologiyanin` tiykarg`i bag`darlari, bixeviorizm, teren` psixologiya, geshtal`tpsixologiya h.t.b

|
Zamanago`y psixologiyanin` tiykarg`i bag`darlari, bixeviorizm, teren` psixologiya, geshtal`tpsixologiya h.t.b
|
bet | 12/55 | Sana | 16.09.2024 | Hajmi | 0,79 Mb. | | #271336 |
Bog'liq 3.Лекция умумий психологияZamanago`y psixologiyanin` tiykarg`i bag`darlari, bixeviorizm, teren` psixologiya, geshtal`tpsixologiya h.t.b. Sol waqitta payda bolg`an mekteplerdin` derlik barlig`i tez arada jabildi, olardi o`zgertiw ob`ektiv jag`daylarg`a baylanisli bolg`an. Olar jan`a bolg`ani menen tartisiwda payda bolg`an eski, assotsiativ psixologiya menen baylanisli edi. Sonin` menen birge olardin` payda boliwi ha`m jan`a izertlewler na`tiyjelerin talqilawda payda bolg`an diskussiyalar, psixologiya ushin psixikaliqti tu`siniwde jan`a qatnas kerek ekenligin ko`rsetti ha`m XX a`sirdegi psixologiya iliminin` kelbetin belgilep bergen sol mekteplerdin` payda bolwina alip keldi. 1920-jilg`a kelip psixologiya o`z aldina mekteplerge bo`linedi, olar psixika qurilisi ha`m mazmuni haqqinda ha`r qiyli o`z kontseptsiyalarin alg`a su`rip, sol waqitta u`sh tiykarg`i bag`dar payda bolg`an bixeviorizm, geshtal`tpsixologiya ha`m teren` psixologiya, olardin` ha`r biri psixologiyanin` jeke predmeti ha`m psixologiyaliq izertlewdin` o`z usilina iye edi. Bixeviorizm ushin psixologiyaliq ilim predmeti-minez-quliq boldi, bul onin` qa`liplesiwine ta`sir etiwshi yag`niy stimul ha`m reaktsiya arasindag`i baylanisti payda etetug`in faktorlardi eksperimental u`yreniw joli arqali izertlew. Geshtal`tpsixologiya psixologiyaliq maydannan turiwshi pu`tinlik strukturani izertledi, bunda (birinshi gezekte sana maydani) bul geshtal`tlardi u`yreniwde fizikaliq maydandi u`yreniw usili anologiyasi menen islep shig`ilg`an jan`a usillar qollanilg`an. Teren` psixologiya-o`z predmeti etip teren`, psixikanin` sanasiz qurilisin alg`an, u`yreniw usili psixoanaliz bolg`an. Son` XX a`sirdin` 2-yariminda jan`a-gumanistikaliq ha`m kognitiv psixologiya mektepleri payda boldi. Ta`kirarlaw ushin sorawlar.
Psixologiya tarmaqlari degenimizde nenii tu`sinesiz.
Psixologlar qalayinsha faktlerdi tabadi ha`m nizamliqlardi belgileydi
Qanday psixologiyaliq metodlardi bilesiz
|
| |
- Amaliy mashg’ulot - Dasturiy injiniring va raqamli iqtisodiyot

Korporativ boshqaruv tushunchasini tushuntiruvchi ko'plab ta'riflar mavjud.
Korporativ boshqaruvning ta'riflarini ikkita asosiy toifaga bo'lish orqali
aniqlashtirish mumkin. Birinchi toifa - korporativ boshqaruv ta'riflari asosan xatti-
harakatlar guruhi bilan bog'liq [2] (Siebens, 2002). Xususan, bu korporatsiyalarning
haqiqiy xatti-harakatlari, korporatsiyalar va manfaatdor tomonlar a'zolari o'rtasidagi
o'zaro munosabatlar bilan bog'liq. Boshqa toifa - ta'riflar qonunchilik bazasiga
tegishli. Aniqroq qilib aytadigan bo'lsak, bu ko'proq firmalar faoliyat yuritadigan
me'yoriy-huquqiy baza haqida. Aytish mumkinki, korporativ boshqaruv bilan
bog'liq ta'riflarning birinchi toifasi ma'lum bir mamlakatda faoliyat yurituvchi
firmalar yoki firmalar guruhlarini o’rganish holatlariga ko'proq mos keladi. Shunday
qilib, birinchi toifa direktorlar kengashining tuzilishi, manfaatdor tomonlarning
javobgarligi, xodimlar va kompaniya faoliyati o'rtasidagi bog'liqlik bilan bog'liq.
Kengroq nuqtai nazardan korporativ boshqaruvning ta'rifi shuni ko'rsatadiki, u
mulkchilikni boshqaruvdan ajratib turuvchi mexanizmlar majmuasi sifatida qaraladi
[3] (Claessens, 2006). Shunday qilib, korporativ boshqaruv - bu kompaniya va
firmalarni nazorat qilish va boshqarish mumkin bo'lgan tizim. Korporativ boshqaruv
ta’rifiga asoslanib shuni aytish mumkinki, yaxshi korporativ boshqaruvning maqsadi
kompaniyaning butun iqtisodiyotga, ayniqsa, barcha manfaatdor tomonlarga
qo‘shadigan hissasini maksimal darajada oshirishdan iborat. Boshqacha qilib
aytganda, korporativ boshqaruv kontseptsiyasini firmaning manfaatdor tomonlari,
ya'ni kreditorlar va kompaniya yoki aksiyadorlar va korporatsiyalar o'rtasidagi
munosabatlar nuqtai nazaridan tavsiflash mumkin.
Tegishli adabiyotlarni ko'rib chiqish shuni ko'rsatadiki, hozirgi zamonaviy
korporatsiyalarda mulkchilik va nazorat bo'linishi mavjud bo'lganda korporativ
boshqaruv yanada muhimroq bo'lishi mumkin. Ya'ni, menejerlarning manfaatlari
aktsiyadorlarning manfaatlariga zid bo'lishi kerak. Shunday qilib, manfaatdor
tomonlarning manfaatlaridagi farq tufayli ko'pchilik korporatsiyalar boshqaruvda
va kompaniyani boshqarish bilan bog'liq masalalarda kuzatilishi mumkin bo'lgan
asosiy-agent muammosiga duch kelishadi. Binobarin, korporativ boshqaruvning
asosiy ta'rifini turli nuqtai nazardan tushunish uchun qo'llanilishi mumkin bo'lgan
yagona ta'rif mavjud emas. La Porta ma'lumotlariga ko'ra, korporativ boshqaruv
yuqori darajali menejerlarning qaror qabul qilish jarayoniga bevosita ta'sir qiladi
[4] (La Porta, Lopez-De-Silanes F. va Shleifer, 2000). Shleiferning fikriga ko'ra,
korporativ boshqaruv moliyaviy korporatsiyalarga investitsiyalarning
daromadliligini ta'minlashga yordam beradigan tizimdir [5] (Shleifer va Vishny,
1997). Pei tavsifida korporativ boshqaruv korporatsiyani boshqaradigan va
boshqaradigan tizim ekanligini eslatib o'tadi [6]. Xususan, korporativ boshqaruv
aksiyadorlar va direktorlar kengashining asosiy huquqlari, majburiyatlari va
majburiyatlarini belgilab beradi hamda ularga qarorlar qabul qilishda yordam
beradi.
O'zbekistonda korporativ boshqaruv

Keyingi yillarda O‘zbekistonda korporativ boshqaruv milliy tizimini rivojlantirish
bo‘yicha keng ko‘lamli
islohotlar amalga oshirildi, ular asosan korporativ
boshqaruvning zamonaviy
usullarini joriy etish, aksiyadorlik jamiyatlari faoliyati
samaradorligini
tubdan oshirishga qaratilgan; aktsiyadorlik jamiyatlariga xorijiy
investitsiyalarni
keng jalb etish; ularning ochiqligi va investitsion jozibadorligini
ta’minlash; korporativ boshqaruv tizimi tamoyillari
va yondashuvlarini tubdan
o'zgartirish va unga zamonaviy bozor iqtisodiyotiga xos bo'lgan haqiqiy xususiyatni
berish.
2020-yilning yanvar-dekabr oylarida respublikada 842 ta korxona va obyekt
xususiylashtirildi (shu jumladan, dasturiy va nodastur ob’ektlar).
Hisobot davrida eng ko‘p xususiylashtirilgan ob’ektlar Toshkent viloyatida – 117 ta
ob’ekt (respublikadagi xususiylashtirilgan ob’ektlar umumiy sonidan 13,9%),
Farg‘ona viloyatida – 112 ta (13,3%), Andijon viloyatida – 111 ta ob’ekt ( 13,2% ),
Namangan viloyatida - 77 ob'ekt (9,1%), Qoraqalpog'iston Respublikasida - 67
ob'ekt (8,0%), Qashqadaryo viloyatida - 64 ob'ekt (7,6%).
XULOSA:
Men boshqaruv tamoyillari fanidan Xodimlar va xodimlarni boshqarish.
Rahbarlik usullari. Menejmentda yetakchilik va yetakchilik xususiyatlari.
Boshqaruvda motivatsiya va uning turlari. Boshqaruvning tashkiliy tuzilmalari.
Tashkilotning missiyasi va maqsadlarini boshqarish.
Boshqaruvda qaror qabul
qilishda tizimli yondashuv. Boshqaruvdagi innovatsion jarayonlar.
Menejmentga investitsiyalarni jalb qilish usullari. Sifatni boshqarish. Time
menejment O’zbekiston iqtisodiyotini rivojlantirishda boshqaruv tamoyillarini
organdim.
E
f - 1 A. X. O‘roqov

E
f
aniqlanadi va uning talab
qilingan qiymati
E
tr
bilan solishtiriladi.
Avtomobil yo‘li qoplamasi elastik moduli E
f
< E
tr
nisbatda bo‘lganda og’ir
transport vositalari harakatini cheklashni ko‘zda tutadi. Avtomobil yo‘li qoplamasi
holatini taxminiy baholash Progibomer o‘lchagich bilan amalga oshirilishi
378
mumkin. Yo‘ldagi harakatni cheklash yoki yopishni rejalashtirishda havo
haroratining oldinda turgan oy uchun bashorati tahlil qilinadi. Bundan tashqari,
kunlik yo‘l poyi gruntini erish tezligi tahlil qilinadi.
8.1-jadval
Yo‘l toifasi
Elastiklik modulini miniman hisobi, MPa, yo‘l qoplamasi
uchun
mukammal
Takomillashgan engil
o‘tuvchi
I
210
-
-
II
185
150
-
III
165
135
-
IV
150
115
85
V
-
90
65
Harakat eng kuchli erish va havo haroratining keskin oshishi boshida
yopiladi. Shu bilan birga, yo‘lning holatini vizual baholash muhim ahamiyatga ega.
Odatda, yo‘l texnik xodimlari o‘tgan yillar tajribasi asosida, ko‘pchishga moyil
joylar haqida ma’lumot bor. Bu joylar birinchi navbatda yopiq. Yo‘l yoki alohida
bo‘limlarning ma’lum muddatga yopilishi to‘g’risida yo‘l xizmati ommaviy
axborot vositalarida oldindan xabardor qilinadi. Agar yo‘ldagi harakat to‘liq
yopishning iloji bo‘lmasa, yo‘l yuzasining emirilishini oldini olish bo‘yicha
muhandislik tadbirlari amalga oshiriladi. Ushbu chora-tadbirlarning asosiy
maqsadi yo‘l to‘shamasiga tushadigan yuklarni kamaytirishdan iborat.
379
Nazorat savollari
1. Yo‘llar va inshootlarni hisobga olish va pasportlashtirishdan maqsad
nimalardan iborat?
2. Texnik hisobda qanday vositalardan foydalaniladi?
3. AYMB qanday quyi tizimlarni o‘z ichiga oladi?
4. Harakat jadalligini hisobga olishda qanday usullardan foydalaniladi?
5. Qaysi yo‘llar texnik hisobga olinadi?
6. Texnik hisobga olish jarayonida qanday ishlar bajariladi?
7. Kameral ishlar tarkibiga nimalar kiradi?
9. Yo‘llarning parametrlari va holati haqida ma’lumot to‘plash va qayta
ishlashning avtomatlashtirilgan tizimi nima?
10. Umumiy texnik sertifikatlashtirish tizim sifatida qanday quyi tizimlardan
iborat?
11. Harakat jadalligi hisobi nima?
12. Qaysi avtomobillar jadallik hisobiga bo‘ysunadi?
13. Mobil nuqta nima?
14. KP-514PM mobil laboratoriyasi haqida tushunchalar bering?
15. Harakat jadalligini bashoratlash qanday elementlari mavjud?
16. Yo‘l himoyasida qanday ishlar amalga oshiriladi?
|
Yo‘l xizmati bino va inshootlarini, yo‘l jihozlarini saqlash

3.3. Yo‘l xizmati bino va inshootlarini, yo‘l jihozlarini saqlash texnologiyalari Yo‘l to‘siqlarini saqlash ishlari tarkibiga to‘siqlar va ogohlantiruvchi
ustunchalarni davriy ko‘rikdan o‘tkazish, buzilgan qismlarni almashtirish va kichik
ta’mirlash, mahkamlangan qismlarni tekshirish, chang va loydan tozalash, yuvish
va zarur hollarda bo‘yash ishlari kiradi. Yo‘l belgilarini saqlash ishlari, belgilar va
ustunlarni tizimli ravishda chang va loydan tozalash, belgilarning orqa tomoni va
ustunlar yuzasini bo‘yash, ularni to‘girlash, almashtirish, boltlarni qotirish,
belgilarni yoritib turadiga yorug’lik manbalarini almshtirish kabi ishlardan tashkil
topadi. Avtopavilionlar toza saqlanishi, yuvilishi, bo‘yoqlari yangilanishi, mayda
buzilishlar ta’mirlanishi va yaroqsiz detallar almashtirilishi zarur. Yo‘l binolari va
yordamchi inshootlar ularning holatini baholash va kamchiliklarni bartaraf etish
chora tadbirlar belgilash maqsadida muntazam ravishda (yilda ikki marta bahor va
kuzda ko‘rikdan o‘tkazilishi maqsadga muvofiq) ko‘rikdan o‘tkazilishi zarur.
Yo‘lga tegishli bino va inshootlarni saqlash ishlariga quyidagilar kiradi: tomdagi
kata bo‘lmaga nuqsonlarni ta’mirlash, zinalar va ularning panjaralarini
mustahkamlash, eshik va derazalarni sovuq o‘tkazmaydigan qilish, markaziy isitish
tizimi, ichimlik suvi tarmog’i va kanalizastiyadagi kichik nuqsonlarni ta’mirlash,
gaz sizib chiqishini oldini olish, gaz plitalari kranlari va yoqib-ochirgichlarini
almashtirish, o‘tkazgich quvurlarni bo‘yash, elektr o‘tkazgichlaridagi nuqsonlarni
tuzatish, axlat quvurlarini tozalash axlatni yig’uvchi konteynerlar berkitiladigan
joylarini ta’mirlash, hovlidagi quduq va o‘ralarni tozalash, bog’ atrofidagi
64
hududlarni, aosiy yo‘ldan binolarga olib boradiga yo‘laklarni, piyodalar
yo‘laklarini muntazam ravishda tozalash. Binolar, yordamchi inshootlar va
devorlarni davriy ravishda oqlab va bo‘yab turiladi.
Yo‘l cheti - 1 A. X. O‘roqov

53
167+24
Tuynugini o‘lchami d=1,0 m bo‘lgan mavjud
temirbeton quvur kallagi mavjud emas.
qurish.
Mavjud quvur tuynugiga
loyiha
bo‘yicha
kallak
qurish.
1*2
1*2
dona
dona
2
2
Tutashmalar
5.
14
18
140+60
141+06
147+05
147+52
152+94
157+49
168+27
Yo‘ldagi
tutashmalar
yo‘l
to‘shamasi
qoniqarsiz holatda, chuqurchalar mavjud,
qatnov qismi qirg’og’i sinib boshlagan.
Tutashmalarni asosiy yo‘l
to‘shamasi bilan bir xil
qilib, 5 m kenglikda 10 m
masofada mustaxkam-lash.
5.0*10
5.0*10
5.0*10
5.0*10
5.0*10
5.0*10
5.0*10
m
2
50
50
50
50
50
50
50
Yo‘llarni changsizlantirish

65
ketlikda sepiladi: suv 0,5… 2 l/m2 sarf bilan sepiladi (qoplama quruq bo‘lganda),
shundan so‘ng qatnov qismiga qattiq tuzlar sepiladi.
Changsizlantiruvchi materiallarni shag’alli va shunga o‘xshash qoplamalarni
qayta ishlash uchun aralashtirishda qoplamaning yuqori
qatlami uchun oldindan
keltirilgan keltirilgan material avtogreyder yordamida yoyiladi. Qorishma yoki
qattiq changsizlantiruvchi material me’yorning 80 % miqdorida sepilib yaxshilab
aralashtiriladi. Qoplama materiali
yoyiladi va profillanadi, suv qo‘shish zarur
bo‘lgan hollarda qorishma namligi optimal va unga yaqin qiymatlar
gacha
etkaziladi. Zichlash o‘ziyurar pnevmokatoklar bilan har bir izdan 8 – 10 martadan
o‘tish orqali amalga oshiriladi. Tayyor qoplamaga changsizlantiruvchi
qorishma
yoki qattiq turdagi material me’yorning 20 % miqdorida sepiladi. Changsizlantirish
bo‘yicha ishlar bajarilganidan keying 5-7 kun davomida bir tekis zichlangan yuza
va yaxshi shakllangan qoplamaga erishish uchun transport vositalarining harakati
boshqariladi. Bu davrda avtomobillarning harakat tezligi 40 km/soat gacha
cheklanadi.
So 'zning otasi - bet 40

Endi talabalarning tashqi ko'rinishlari haqida. Shuni amalga tatbiq etish ham eng avvalo ustozlarga bog'liq. Aytaylik, agar domlaning o'zini boshida qalpog'i bo'lmasa, uni qanday qilib talabalardan talab qila oladi?
Shifokorlik deontologiyasi tibbiyot tarixini yaxshi bilishni taqozo etadi.
Shuni ta'kidlash kerakki, shifokorlik deontologiyasi haqida ta'lim berayotganimizda talabalarga shifokorlarning kasbiy faoliyati va shaxsiy fazilatlari qanday bo'lishi kerakligi borasida so'z yuritganimizda biz ko'proq rus adabiyoti namoyondalari Chexov, Veresayev, Bulgakov, Kronin va hokazolardan izlar edik. Holbuki, ulug' shoirlarimiz Alisher Navoiy, Abdurahmon Jomiylar ijodida tabobat va tabiblarga doir qimmatli fikr va mulohazalar mavjud.
|
Yo‘l mintaqasida begona o‘simliklarga qarshi kurash

66
kelishi; v — yo‘l yoqasining ko‘tarilishi; g — yo‘l yoqasining pasayishi; d — yo‘l
yoqasida izlar; e — yo‘l yoqasining umumiy deformastiyasi
3.1-jadval. Gerbitsidlarning qisqacha tavsiflari va sarf me’yorlari
Gerbitsid
Qisqacha tavsifi
Sarf me’yori,
kg/ga
Monuron
Tarkibida 80 %
kimyoviy modda saqlagan kukun; o‘zida
karbamid
xususiyatini
namoyon
qiladi,
aralashma
ko‘rinishida qo‘llaniladi; tuproqqa begona o‘tlar unib
chiqqunga qadar purkaladi
20...40
Fenuron
Kukun, tarkibi monuronga yaqin; huddi monuron kabi
qo‘llaniladi
20...40
Artazin
Tarkibida 50 % kimyoviy modda saqlagan kukun;
suspenziya ko‘rinishida qo‘llaniladi;
tuproqqa begona
o‘tlar unib chiqqunga qadar purkaladi; unib chiqayotgan
o‘simliklarga ham qo‘llash mumkin, ammo bu holda uning
ta’siri kam bo‘ladi
10... 15
Simazin
Tarkibida 50 % kimyoviy modda saqlagan kukun;
suspenziya ko‘rinishida qo‘llaniladi; tuproqqa begona
o‘tlar unib chiqqunga qadar purkaladi
15...20
Dalanon
Tarkibida 85 % kimyoviy modda saqlagan kukun;
o‘simlikka uning
barglari orqali yuboriladi; aralashma
ko‘rinishida o‘simlikning balandligi 10…20 sm ga etganda
qo‘llaniladi
30... 40
TXA (trixlor-
astetat natriy)
Tarkibida 85 % kimyoviy modda saqlagan kukun; bir
yillik va ko‘p yillik o‘simliklarni yo‘q
qilishda samarali
hisoblanadi; tuproqqa purkaladigan aralashma ko‘rinishida
qo‘llaniladi; tuproqda o‘zining zararli hususiyatini 4
oygacha saqlaydi
100... 120
Sulfat ammoniy Tarkibida 70…90 % kimyoviy modda saqlagan kukun;
maysasimon
va
butasimon
o‘simliklarga
qarshi
kurashishda
qo‘llash
mumkin;
o‘simliklarga
qo‘llaniladigan aralashma ko‘rinishida qo‘llaniladi
300... 500
Muxandislik jixozlari va qurilmalari

54
Yo‘l to‘siqlari
BDO-3
dona
pm
20
12
Komissiya a’zolari:
Respublika yo‘l jamg’armasi ijro etuvchi direkstiyasi vakili
Temirbaev T.
Loyiha tashkiloti «YO‘LLOYIHA-AXU»
ITYLK vakili
O‘roqov A.
“Qashqadaryo AYHHB”
vakili
Qo‘laxmedov J.
Kasbi TYEK 167 sonli Yo‘l bo‘limi boshlig’i
Xolmatov A.
Qashqadaryo viloyati IIB YHXB yo‘l nazorati bo‘limi boshlig’i
Raximov Z.
55
Nazorat savollari
1.
Yo‘llarni saqlash va ta’mirlash bo‘yicha ishlarni
tasniflashning asosiy
prinstiplari nima?
2.
Yo‘llarni saqlash bo‘yicha ishlar qanday amalga oshiriladi?
3.
Yo‘llarni saqlash ishlariga ta’rif bering?
4.
“Umumfoydalanuvdagi avtomobil yo‘llarini ta’mirlash
va saqlash ishlari
klassifikastiyasi” qaysi xujjat bilan tasdiqlangan?
5.
Mukammal ta’mirlash uchun me’zonlar nima?
6.
Yo‘llarni joriy ta’mirlash nima?
Muskul sistemasi - A s daminov, B. S. Salimov

84
keyingi uchida alohida anal teshigi bo’lib, u tashqariga ochiladi. Xaqiqiy
ichakning oldingi qismining pastki tomonida - jigar joylashgan.
Tana bushlig’i
. Lansetnikda xam ikkinchi tana bushlig’i - selom
bo’ladi, ammo atrealning kuchli rivojlanganligi sababli uning hajmi
kichik. Odatda ularning selomi tanasining keyingi qismida yaxshi
taraqqiy etgan, tana devori bilan ichak orasidagi bo’shliqning hammasini
egallaydi.
2.6. Avtomobil yo‘llarida no‘qsonlar qaydnomasini tuzish

51
qoplama qirg’og’ida sinish-lar boshlangan.
bo‘lagi uzunligi, m.
2.
16
18
160+00
180+00
2,0
Bitum bilan ishlov berilgan qum-shag’alli,
o‘rtacha kengligi 7,3 m va o‘rtacha qalinligi
0,03 m bo‘lgan mavjud qoplamaning yo‘l
qatnov qismi holati qoniqarsiz, emirilgan,
cho‘qurchalar
va tursimon yoriqlar paydo
bo‘lgan, tulqinsimon siljishlar va yo‘lning
chukishi
mavjud,
qoplama
qirg’og’ida
sinishlar boshlangan.
Qalinligi 0,03 m bo‘lgan
mavjud qopla-mani buzib
olish.
Qum va chaqilgan toshni
bitum
bilan
avtogreyder
yordamida
joyida
aralashtirib, 35 %
gacha
mavjud
yo‘l
to‘shamasi
material-laridan foydalanib
va 65 % yangi material
qo‘shib 7,0
m kenglikda va
8 sm qalinlikda qoplama
qurish.
Mavjud yo‘l to‘shamasidan
foydalaniladigan
materiallar
uchun bitum sarfi (massa
bo‘yicha) – 4 %.
Yangi materiallar
uchun
bitum sarfi (massa bo‘yicha)
– 7 %.
V
mq
=V
mq
*L
yb
*h
mq
*0,9=
7,3*2000*0.03*0,9
bu
erda:
V
mq
-mavjud
qoplamaning
foydali
materiallari xajmi (10 %
massa yo‘qotish-ni hisobga
olganda);
h
mq
-
mavjud
qoplama o‘rtacha qalinligi.
Yo‘l
qoplamasining
loyihaviy yuzasi (S
loy
):
S
loy
= V
q/q
* L
yb
= 7,0 *
2000
bu erda: V
q/q
= 7,0 m. qatnov
qismi loyiha-viy kengligi.
Loyihaviy yo‘l to‘shamasini
qurish
uchun
materiallar
talab qiladigan xajmi (V
loy
):
V
loy
= S
loy
* h
loy
= 14000 *
0.08
Mavjud
yo‘l
to‘shamasi
materiallaridan foy-dalanish
foizi:
m
3
m
2
394,2
14000,0
Umuman katalizatorlarni zaxarlanishini 4ga bo’lishadi

|
Umuman katalizatorlarni zaxarlanishini 4ga bo’lishadi
|
bet | 6/8 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 29,88 Kb. | | #260006 |
Bog'liq Kataliz maruzaUmuman katalizatorlarni zaxarlanishini 4ga bo’lishadi; Umuman katalizatorlarni zaxarlanishini 4ga bo’lishadi; 1.Qaytar zaxarlanishda zaxarlanib aktivligini yo’qotgan katalizatorni turli usullar bilan yana aktiv holga keltirish mumkin. Masalan, H2O2 ni platina katalizator ishtirokida parchalash reakstiyasida CO zahardir. Bu zaxar ishtirokida reaksiya oldin tez susayib so’ngra asta-sekin o’z-o’zidan yana tezlasha boshlaydi. Buning sababi H2O2 ni parchalanishidan xosil bo’lgan kislarodni CO ni SO2 gacha oksidlashidir. CO2 esa yomon adsorbilanadi va CO2 zaxar emas. 2.Qaytmas zaxarlanishda zaxarlangan katalizatorning aktivligini qaytadan tiklab bo’lmaydi. Masalan H2S, RH3 gazlari ko’p katalizatorni qaytmas zaxarlaydi. 3.Ba’zan reagentdagi oz miqdor zaxar tasirida katalizator progessiv ravishda passivlanadi. Bu xil zaxarlanish kummulativ yoki yig’ilib boradigan zaxarlanish deyiladi. Masalan, H2O2ni platina katalizator ishtirokida parchalanishda katalizatorni yod shunday zaxarlaydi. Vaqt o’tishi bilan reaksiya tegligi kamayib boradi. 4.Ba’zan, katalizatorning aktivligini kamaytiruvchi qo’shimchalar katalizator aktivligini kamaytirish bilan birga uning xususiyatinig va ba’zan fukstiyalarini o’zgartiradi. Natijada ko’p bosqich bilan boradiga jarayon biror oraliq bosqichda to’xtab qoladi. Katalizatorning bunday zaralanishi qulay zaxarlanish deyiladi. Masalan, benzol eritmasida benzoil xlorid platina katalizator ishtirokida gidrogenlanganda toluol hosil bo’ladi. Lekin bu reaksiya bir qancha bosqich bilan boradi; C2H5COCI = C6H5CHO = C6C5CH2OH = C6H5CH3 Agar toza benzol o’rniga iflosroq benzol yoki xinolin aralashgan benzol ishlatilsa, katalizatorning aktivligi kamayadi aproess aldigid hosil bosqichida to’xtab qoladi. Agar toza benzol o’rniga iflosroq benzol yoki xinolin aralashgan benzol ishlatilsa, katalizatorning aktivligi kamayadi aproess aldigid hosil bosqichida to’xtab qoladi. Kontakt zaxarlarning o’ziga xos xususiyatlaridan biri, juda, oz miqdorda bo’lganda ham katalizator aktivligini sezilarli kamaytirib yubora olish va xatto butunlay yo’q qilishdan iborat. Masalan nikel qatlamalarining aktivligi 0,000005g HCN ta’sirida ikki barobar, 0, 00003 g HCN ta’sirida esa katalizator tamomida passivlashadiyu
|
| |
Kataliz nazariyalari. Fermentativ kataliz Reja - bet 5

|
Kataliz nazariyalari. Fermentativ kataliz Reja
|
bet | 5/8 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 29,88 Kb. | | #260006 |
Bog'liq Kataliz maruzaFermentlar ko’pgina reaksiyalarni “yumshoq” sharoitlarda olib borishga imkon beradi. Masalan oqsillar pH 7 da proteaza deb ataladigan fermentlar yordamida gidrolizlanadi. Boshqa fermentlar ta’irida azot vodotod bilan uy haroratida va atmosfera bosimida (0,1 Mpa) birikadi, vaxolanki sintetik, anorganiq (geterogen) katalizatorlar yordamida bu jarayonni olib borish uchun 700-800 K ҳarorat va yuqori bosimlar (o’nlab atmasfera) zarur bo’ladi. Jonli tabiatdagi hamma jarayonlar maxsus fermentlar tomonidan boshqarib boriladi. 1.Haroratning ta’siri. Har bir katalizator tarkibi va tayorlanish sharoitiga qarab, ma’lum reaksiya uchun malum haroratlar chegarasida eng katta aktivlikka ega bo’ladi. Odatda, katalizator qancha aktiv bo’lsa, uning past temperaturadagi aktivligi shuncha katta bo’ladi va xaroratning katalizator normal ishlaydigan ish haroratidan oshishi uning aktivligini kamaytiradi va xatto, uni butunlay passiv qilib qo’yadi. Shuning uchun katalitik va ayniqsa haddan tashqari oshib ketish katalizator uchun haflidir. 2.Bosimning ta’siri. Umuman olganda, bosim o’zgarishi bilan katalitik reaksiyalarning unumi Le-Shatel’e prinsipiga bo’ysinadi. Lekin geterogen katalitik reaksiyalarda jarayonning birinchi bosqichi adsorbilanish bo’lgani uchun bosim o’zgarishi bilan reaksiyaning tezligi, binobarin, katalizatorning aktivligi ham o’ziga xos ravishda o’zgaradi. Baezan bosimning o’zgarishi reaksiya yo’nalishini ham o’zgartirish mumkin. Vodorod bilan bo’la oladi. Normal bosimda reaksiyaning asosiy maxsuli metan bo’ladi. Reaksiya oksid katalizatorlar ishtirokida yuqori bosimda olib berilsa, metil spirti, juda yuqori bosimda esa yuqori molekulali spirtlar xosil bo’ladi. 3.Katalizatorning maydalanganlik darajasi (dispersligi). Katalizator donachalarining o’lchami kichraygan sari uning yuzasi ortib boradi, natijada uning aktivligi ham oshadi. Boshqa tomondan, donachalar kichiklashgan sari reagentlarning diffuziyalanishi qiyinlasha boradi, bu esa katalizator aktivligining kamayishiga sabab bo’ladi. Demak, optimal disperslikni topish zarur.
KATALIZATOR AKTIVLIGI TURLI OMILLARNING TA’SIRI
|
| |
Ko’pgina katalizatorlarning aktivligi turli qo’shimchalar ta’sirida oshadi. Bu qo’shimchalar aktivlovchilar yoki promotorlar deyiladi

|
Ko’pgina katalizatorlarning aktivligi turli qo’shimchalar ta’sirida oshadi. Bu qo’shimchalar aktivlovchilar yoki promotorlar deyiladi
|
bet | 7/8 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 29,88 Kb. | | #260006 |
Bog'liq Kataliz maruzaKo’pgina katalizatorlarning aktivligi turli qo’shimchalar ta’sirida oshadi. Bu qo’shimchalar aktivlovchilar yoki promotorlar deyiladi. Ma’lumki reaksiya uchun katalizator bo’lmasdan shu reaksiyaning katalizatori aktivligini oshiruvchi reakstiyaning katalizatori aktivligini oshiruvchi qo’shimchalar promotorlar deb, promtorlar qo’shish esa promotorlash deb tanladi. Masalan steriy va tariy moddalari gidrogenlovchi katalizator emas, lekin ularning har biri nikelga 5% dan qo’shilsa, CO2 ni CH4 ga aylantirishdagi nikel katalizator aktivligi 10 marta ortadi. Promotrlar ikki guruhga–stukturalar hosil qiluvchi va modifistirlovchi promotorlarga bo’linadi .Stukturalar hosil qiluvchi promotrlar katta konstentrastiyada bo’lgandagina ta’sir qiladi. Modifistirlovchi promotrlar juda kam miqdorda ta’sir qiladi. Ko’pgina katalizatorlar g’ovak materiallar (moddalar) yuzasiga surtilgan (yoyilgan) xolda qo’maniladi. Bunday g’ovak moddalar yoyuvchilar yoki tregerlar deb ataladi. Bunda, birinchidan katalizator tejaladi, ikkinchidan mexanik mustahkamligi ortadi; uchinchidan yuzasi kattalashadi va x.k. Yoyuvchi sifatida ko’pincha tuproq, asbesk, ko’ir, metallar, ularning oksidlari ishlatiladi Kataliz nazariyalari. Kataliz nazariyalari. Katalizning katta amaliy ahamiyatga egaligidan kataliz nazariyasini o’rganish zaruriyati tug’ildi. Hozircha katalizni to’la-to’kis tushuntirib beradigan yagoa nazariya yo’q, lekin katalizning turli tomonlarini ayrim-ayrim tushuntirib beruchi nazariyalar mavjud. Kataliz nazariyasi tarixiy nuqtai nazardan ikki guruhga; kimyoviy nazariyalar (oraliq birikmalar nazariyasi) bilan fizikaviy nazariyaga bo’linadi. Oraliq birikmalar nazariyasi gomogen katalizni yaxshi tushuntirib bersada, geterogen katalizda kuzatilgan turli funktlarni asbobini tushuntirib bera oladi. Katalizning fizikaviy nazariyasi adsoroblanish jarayoniga asoslanadi. Yuqoridagilarni hisobga olgan nazariyalar; Teylorning energenik nazariyasi, N.I. Kobozevning aktiv ansanbil’ nazariyasiS.Z. Roginskiyning kimoviy nazariyasi, A.A Balandinning multplet nazariyalari mavjud.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ko’pgina katalizatorlarning aktivligi turli qo’shimchalar ta’sirida oshadi. Bu qo’shimchalar aktivlovchilar yoki promotorlar deyiladi
|
k   A  V == S Reaksiyani ko’raylik k- katalizator

|
k A V == S Reaksiyani ko’raylik k- katalizator
|
bet | 4/8 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 29,88 Kb. | | #260006 |
Bog'liq Kataliz maruzak A V == S Reaksiyani ko’raylik k- katalizator. Bu reaksiya quyidagi bosqichlar bilan boradi; a) Reagentlardan bittasi katalizator bilan birikma beradi; A K =AK b) Bu AK oraliq birikma ikkinchi komponent bilan aktiv komplekis xosil qiladi; AK V=(AV)* K a) Aktiv komplekis ajralib mahsulot beradi. (AV)* K = K S Gomogen kataliz turlaridan eng tarqalgani kislota–asos katalizidir. Ko’pchilik reaksiyalar uchun H3O va OH- ionlar katalitik ta’sir ko’rsatadi. Geterogen katalitik jarayonlarda katalizatorlar ko’pincha qattiq modda, reagentlar esa suyuq yoki gazsimon bo’ladi. Geterogen kataliz mexanizmi ham, umumiy olganda, gomogen kataliz mexanizmidan farq qilmaydi. qattiq katalizator yuzasidagi atom yoki atomlar guruhi reagentlar bilan aktivlangan kompleks yoki beqaror oraliq birikmalar xosil qiladi. Buni hisobiga reaksiyalarning aktivlanish energiyasi kamayadi va u yoki bu yo’nalishda reaksiya tezlanadi. Shuning bilan birga, generogenkataliz mexanizmi bir oz murakkabroqdir. Bu – jarayon fazalar chegarasida borishi va quyidagi bosqichlar movjudligidandir; 1.Dastlabki moddalarning katalizator yuzasiga hajmdan yetib kelishi (diffuziya). 2.Katalizator yuzasidagi reaksiyalar . 3.Mahsulotlarni katalizator yuzasidan desorbstiyasi va aktiv markazlarning bo’shashi. Bu jarayonlarning qaysi biri sekin bersa, umumiy jarayon tezligi shu bosqichning tezligiga teng bo’ladi. Bu bosqichga chegaralovchi (limitlovchi) bosqich deyiladi. Qaysi bosqich chegaralovchi bo’lishi katalizatorning xossasiga (aktivligiga) va reakstiya sharoitiga bog’liq. Fermentativ kataliz haqida tushunchalar Fermentativ kataliz haqida tushunchalar Tabiiy gomogen katalizator – fermentlar o’ziga xosligi, yuqori saylovchanligi bilan ajralib turadi. Bo’lar maxsus oqsil molekulalar bo’lib ularda bo’shliq va bir necha aktiv markazlar mavjudbo’lgani uchun fazoda bir–biriga va aktiv markazlarga nisbatan ma’lum yo’nalishda yaxshi joylashadi. Ko’pincha fermentlar tarkibida o’zgaruvchan valentligi bo’lgan metallar kiradi. Shuning uchun fermentlarni gomogen metalkompleksli katalizatorlarda sinfiga belgilashadi.
|
| |