nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
N-3 nivelirining tuzilishi

|
N-3 nivelirining tuzilishi
|
bet | 15/16 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #250724 |
Bog'liq Yuldashev Ruslan hisobotiN-3 nivelirining tuzilishi:
Okulyar
Qarash trubasi
Vizir
Obyektiv
Kremalera
Yo`naltiruvshi vint
Dumaloq adilak
Elevatsion vint
Ko`taruvchi vint 9.1-rasm.N-3 nivelirining qismlari
10.Korpus
Ma’lumki masofani bevosita o’lchash asboblariga po’lat lenta, ruletka, invar simlar va boshqalar kiradi. Muhandislik-geodeziya ishlarida masofani bevosita o’lchashda ko’proq po’lat lentadan foydalaniladi.
Po’lat lenta uzunligi 20, 24 yoki 50 m, qalinligi 0.3,0.5mm va eni 15-
20mm bo’lgan po’lat tasmadan iborat. Po’lat lentalar shtrixli (7.1-rasm a) yoki shkalali (7.1-rasm b) bo’ladi.
Shtrixli lentaning boshlang’ich 7.1-rasm. Ruletka
shtixiga ilgak shakliga kesik qilingan; masofa o’lchanayotganda shpilka shu kesikka kiritiladi. Har bir po’lat lentaning 6 yoki 11ta shpilkasi bo’ladi. Lentalar har bir metri tunukachalar bilan, yarim metrli bo’laklari chegalar bilan, detsimetrlari esa teshikchalar bilan belgilangan. Lentaning ikki uchida dastasi bor. Lentaning ikkala tomoni ham chiziqchalar bilan 20 teng qismga bo’linib, 0 dan 20 gacha raqamlar bilan ko’rsatilgan. Ularning bir tomonidagi raqamlar to’g’ri yo’nalishda, ikkinchi tomonidagi raqamlar esa unga qarama-qarshi yo’nalishda yozilgan.
Shkalali lentaning ikkala uchida millimeterlarga bo’lingan shkalasi bor. Shkalali lenta masofani aniqroq o’lchashda ishlatiladi.Po’lat lentani olib yurish oson bo’lishi uchun u temir xalqa ustiga o’ralib, qisqichlar bilan qisib mahkamlanadi.
1951-yilda A.A. Lukerin xlorein izoltaysiyali, yetti qavatli telefonsimidan tayyorlangan masofa o’lchash asbobini taklif etgan. Uning uzunligi 24.50 va 100 m.
Bu asbobdan po’lat lenta o’rnida foydalaniladi.
Ruletka uzunligi 5,10 va 20m,50 m, keladigan tasma yoki po’lat lentadan iborat bo’lib, dasta yordamida dumaloq shakldagi quti ichiga o’raladi.Ruletkaning lentasi chiziqlar bilan metr, santimetr va millimetrga bo’lingan. Qisqa masofalarni, uy, hovli va uchatskalar satxini o’lchashda ruletkadan foydalaniladi. Tasmali ruletka har gal ishlatilganidan so’ng quritilishi kerak, aks holda o’lchami o’zgarishi va tezda yirtilishi mumkin. Po’lat lentali ruletka esa ishlatilgandan keyin zanglamasligi uchun artib, moylab qo’yiladi.
XULOSA
Ushbu malakaviy ishimda “Guzaksoy” shaxtasi haqida turli malumotlarga ega bo’ldim shaxtani zaxirasi qazib olish tizimi yillik ish qobilyati va hokazolar o’z sohamga keladigan bo’lsak nazariy asosda o’rgangan bilimlar asosida turli marksheydirlik asbob va uskunalardan foydalanib amaliyot davrida syomka va o’lchash ishlarini bajardik va hisoblash jurnaliga tushurib planga kiritik, shuni aytish joizki kon korxonasida marksheyderlik ishi vazifasi naqadar muhim va masuliyatli ekan.
|
| |
Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlari

Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlari
Download
1,21 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
01.02.2024
Hajmi
1,21 Mb.
#149817
Download
1,21 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlari
Download
1,21 Mb.
Matnni ko'rish
- rasm.Ozod bo‘lmagan osma yo‘l

|
- rasm.Ozod bo‘lmagan osma yo‘l
|
bet | 13/16 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #250724 |
Bog'liq Yuldashev Ruslan hisoboti 13.5- rasm.Ozod bo‘lmagan osma yo‘l
chizmada: □ – berilgan punkt, ═ - direksion burchagi ma’lum bo‘lgan tamon
Ozod bo‘lmagan girotomon seksiyalariga bo‘lingan osma yo‘l – yo‘lning uzunligi va tadbiq qilinishiga asosan to‘liq kantrol bilan o‘tkaziladi (13.6-rasm).
Yer osti teodolit yo‘llari punktlarini barpo qilish.Yer osti teodolit yo‘llarini punktlarini barpo qilishdan avval, kon lahimlari holatini o‘rganib chiqib, punktlarni mahkamlanadigan joylar tanlanadi. Bu ishga rekognotsirovka qilish deyiladi. Kon lahimlaridagi punktlar ularning joyiga qarab va foydalanilishiga doimiy yoki vaqtincha belgilar bilan mahkamlanadi. Teodolit yo‘li punktlarini mahkamlash joyini tanlashda quyidagi umumiy talablarga rioya qilinadi: qo‘shni punktlarning o‘zaro ko‘rinishi, oraliq masofaning iloji boricha kattaroq olinishi, punktlarning uzoq muddat saqlanishi, o‘lchash ishlariga qulayligi va havsizligini ta’minlanishi.
Doimiy belgilar bilan tayanch tarmoqlariga kiradigan doimiy punktlar mahkamlanadi. Ularni to‘liq saqlanishini ta’minlaydigan joylarga o‘rnatiladi. Bunday talabga odatda asosiy tog‘ jinslari orqali o‘tgan kapital lahimlargina javob beradi. Doimiy punktlarni kon bosimi bor yoki bo‘ladigan hududda joylashgan lahimlarda o‘rnatishdan ehtiyot bo‘lish kerak. Ularni stvol oldi maydonda, asosiy va uchastka kvershlaglarida, dala va asosiy transport shtreklarida va boshqa uzoq muddat xizmat qiladigan lahimlarda guruh qilib 3 – 4 tadan punktlar mahkamlanadi, bu gorizontal burchakni kontrol qilish imkoniyatini beradi. Doimiy punktlar bir – biridan 300 – 500 metr qilib o‘rnatiladi. Oraliq nazorat punktlar esa 50 metrdan kam qilmay o‘rnatiladi.
Doimiy punktlar lahimning poli yoki shiftiga mahkamlanadi. Punktlarning konstruksiyalari turlicha bo‘lishi mumkin (122-rasm).
a – lahim polida; b – lahim shiftida; d – yog‘och probkaga qoqiladigan marka (belgi).
Chizmada: а)lahim polida; b)lahim shiftida; d)yog‘och propkaga qoqiladigan marka ( 1 - po‘lat sterjen; 2 – mis probka; 3 – belgi).
Lahim shifti mustahkam bo‘lmagan hollarda doimiy punktlar lahim poliga mahkamlanadi va uning tepa qismiga yog‘och krepga vaqtincha belgi qoqiladi. Bu belgi doimiy punktni o‘rnini topishga yordam beradi.
Qator holatlarda doimiy punktlar lahim yoki devorga mahkamlanadi. Shuning uchun ularni doimiy biqin (devoriy) punktlar deyiladi. Ularning konstruksiyalari
|
| |
Yer osti teodolit tasviri va tayanch tarmoqlarini tuzishdagi uzunlik

|
Yer osti teodolit tasviri va tayanch tarmoqlarini tuzishdagi uzunlik
|
bet | 12/16 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #250724 |
Bog'liq Yuldashev Ruslan hisoboti5.2 Yer osti teodolit tasviri va tayanch tarmoqlarini tuzishdagi uzunlik
o’lchashlar aniqligi
Qazilma boylik konlarini yer osti usulida qazishda marksheyderlik syomkalari yer yuzasida bajariladigan syomkalari kompleksidan va bog‘lovchi syomkalaridan iborat bo‘lib, ular konlarda punktlarning koordinatalarini yagona sistemada aniqlashga imkon beradi.
Yer osti marksheyderlik syomkalarida gorizontal teodolit syomkaning o‘rni katta bo‘lib kon lahimlarida maxsus o‘rnatilgan belgilarni koordinatalarini aniqlash uchun burchakli va chiziqli o‘lchash ishlari olib boriladi.
Yer osti kon lahimlari cho‘ziq bo‘lganliklari sababli poligonometrik usuldan ko‘proq foydalaniladi.
Yer osti kon lahimlarida teodolit yo‘llari o‘tkazishda teodolit bilan quyidagilar o‘lchanadi: yo‘lning ikki tomon oraliq gorizontal burchagi, qiyalik burchagi, tomonlar uzunliklari o‘lchanadi. Shu bilan birga yer osti burchak o‘lchash yo‘llari ularning tadbiq qilinishi bo‘ycha poligonometrik yoki teodolit yo‘llari deyiladi.
Har bir poligon (yo‘l) avval bajarilgan syomka punktlariga bog‘lanadi. Poligon shakli va uning syomka punktlariga bog‘lash uslubi bo‘yicha quyidagicha ko‘rinishlarda bo‘lishi mumkin:
1. Osma ozod bo‘lgan yo‘l – koordinatalari berilgan bitta punktga va direksion burchagi ma’lum tamonga tayangan bo‘ladi (13.2-rasm).
13.2-rasm.Osma ozod bo‘lgan yo‘l
2. Ikkilamchi osma yo‘l - yo‘lni o‘tish yo‘qoriga o‘xshash bo‘lib faqat ba’zi tamonlar to‘g‘ri va tesksari yo‘nalishda o‘tgan bo‘ladi 13.3-rasm).
13.3-rasm. Ikkilamchi osma yo‘l
chizmada: □ – berilgan punkt, ═ - direksion burchagi ma’lum bo‘lgan tamon
3. Girotomon seksiyalarga bo‘lingan osma yo‘l – yo‘lning seksiyalarga bo‘linishi tamonlarning uzunligiga va talab qilingan aniqligiga bog‘liq bo‘ladi (13.4rasm).
13.4- rasm.Girotomon seksiyalarga bo‘lingan osma yo‘l
chizmada: □ – berilgan punkt, ═ - direksion burchagi ma’lum bo‘lgan tamon, == - girotomon
4. Ozod bo‘lmagan osma yo‘l – yo‘l boshida va oxirida bo‘lgan ikkita boshlang‘ich punkt va tamonlarga tayangan bo‘ladi (13.5-rasm).
|
| |
UYUMLARNI RAZVEDKA QILINGANLIK DARAJASI VA REJIMIGA KO’RA NEFT ZAXIRALARINI HISOBLASH METODLARINI TANLASH

|
UYUMLARNI RAZVEDKA QILINGANLIK DARAJASI VA REJIMIGA KO’RA NEFT ZAXIRALARINI HISOBLASH METODLARINI TANLASH
|
bet | 232/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasi 18.5. UYUMLARNI RAZVEDKA QILINGANLIK DARAJASI VA REJIMIGA KO’RA NEFT ZAXIRALARINI HISOBLASH METODLARINI TANLASH
Turli geologik sharoitlar neft va gaz zaxiralarini hisoblashda u yoki bu metodlarni yanada muvaffaqiyatli qo’llash imkonini oldindan belgilab beradi. Odatda platformalarda joylashgan uyumlardagi zaxiralar faqat hajmiy metod yordamida, geosinklinallarda joylashganlari esa hajmiy va statistik metodlar yordamida hisoblanadi. Zaxiralarni rasmiy hisoblashlarda moddiy balans metodi deyarli qo’llanilmaydi.
MDHdagi konlarning ko’pchiligida qatlamga ta’sir etish metodi qo’llanilishi munosabati bilan hajm metodidan keng foydalaniladi, bu o’z navbatida statistik metodlardan foydalanishni cheklaydi.
Zaxiralarni hisoblash metodlarini tanlashda uyumni ishlatish rejimi va uning razvedka qilinganlik darajasi eng muhim omillarga kiradi. Uyumning ishlatish rejimiga ko’ra quyidagilarni inobatga olish zarur:
samarali suv bosimli rejimda faqat hajmiy metod qo’llanilishi mumkin;
nosamarali suv bosimli rejimda va uni erigan gaz rejimi bilan birgalikdagi ta’sirida (qatlam bosimi qiymati neftni gaz bilan to’yinish bosimi qiymatidan past bo’lganda) hajmiy metoddan tashqari moddiy balans va statistik metodlarni ham qo’llash mumkin;
gaz qalpog’i va erigan gaz rejimlarida barcha uchta metodlarni qo’llash mumkin;
gravitatsion rejimda faqat hajmiy metodni qo’llash mumkin (yana hajmiy metodning hajmiy-og’irlik varianti ham qulay).
Shunday qilib, hajmiy metod (uning variantlari bilan) har xil rejimlarda universal hisoblanadi. Lekin qatlamning fatsial o’zgaruvchanligi sezilarli darajada bo’lib, uning o’rtacha qalinligi, g’ovakliligi va boshqa parametrlarining qiymatini aniqlash murakkab bo’lganda hajmiy metodni qo’llash qiyin bo’ladi. Bunday sharoitlar ko’pincha erigan gaz rejimidagi uyumlar uchun xos; bu holda mavjud ma’lumotlarga asoslanib statistik metoddan yoki zaxiralarni hisoblashda qatlam hajmi va tegishli parametrlarni bilishni talab qilmaydigan moddiy balans metodlaridan foydalanish maqsadga muvofiq. Bunday holda moddiy balans metodini qo’llash imkoniyati, jinslarning fatsial o’zgaruvchanligi va unga bog’liq holda qatlam bosimining notekis taqsimlanishi hamda qatlam bo’yicha uni ishlatishning bir xil sharoitlarini yaratishning qiyinligi bilan chegaralanadi. Demak, faqat statistik metod, uning kamchiliklariga qaramay, eng samaralidir.
Samarali suv bosimli rejimda statistik metodni yuqorida qayd etilganidek qo’llab bo’lmaydi, chunki qatlam bosimini muntazam pasayishidan oldingi va keyingi debitlar qiymatining bog’liqligi kuzatilmaydi, bog’liqlik ko’proq kundalik suyuqlik chiqarib olish miqdoriga bog’liq. Bu holda moddiy balans metodini ham qo’llab bo’lmaydi, chunki quyidagi formulada
|
| |
Mexanik karotaj va uni izohlash

|
Mexanik karotaj va uni izohlash
|
bet | 40/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasi 4.4.3. Mexanik karotaj va uni izohlash
Burg’ilanayotgan jinslarni dolotalarning emirilish xususiyatiga ko’ra o’rganish murakkab ishlardan biri deb hisoblanadi. Dolotoning emirilish shakli va xususiyatiga qarab qanday tog’ jinslari burg’ilanayotganligini taxminan bilish mumkin. Masalan, gil jinslarni yoki bo’sh qumlarni burg’ilashda doloto kam emiriladi, zich va qattiq jinslarda esa emirilish kuchli bo’ladi. Ohaktoshlar va ohakli qumtoshlar dolotoni o’tmas (arra) qilib qo’yadi. Gil jinslarda u o’tmas bo’lib qoladi, jinslarning kesuvchi zihi yumaloq shakl oladi (masalan, RX dolotosi). Zich qumtoshlarda doloto bir tekis va kuchli emiriladi.
Burg’ilash jarayonini xronometrajlash (biror narsaga sarf bo’lgan vaqtni aniq o’lchash)da kesimning 1 m oralig’ini o’tishga (toza burg’ilashga) sarflangan vaqt qayd qilinadi.
Tog’ jinslarining qattiqligi turlicha bo’lib, burg’ilashga har xil qarshilik ko’rsatadi, shu sababli 1 m jinsni burg’ilashga sarflanadigan vaqt ham turlicha bo’ladi. Xronometrajning to’liq bajarilishi uchun quduqni burg’ilash jarayoni va boshqa zaruriy ishlarga sarflanadigan vaqt uzluksiz yozib boriladi. Natijada 1 m qazishga sarflangan vaqt o’lchovlariga ko’ra diagramma chiziladi, uni vertikal o’qiga quduq chuqurligi masshtabida qo’yiladi, gorizontal o’qiga esa har bir metr o’tishga sarflangan vaqt (soat)da qo’yiladi. Natijada karotaj egri chizig’iga o’xshash grafik hosil bo’ladi, egri chiziqning o’tkir uchlari qattiq jinslarga, yassi joylari bo’sh va yumshoq jinslarga to’g’ri keladi.
Shunday qilib, chizilgan diagramma mexanik karotaj diagrammasi deb ataladi, uning yordamida kesimdagi qattiq va yumshoq jinslarni, ayniqsa karbonat jinslar ichidagi neftli intervallarni ajratish va shu bilan elektr karotaj diagrammasini izohlashni osonlashtirish mumkin bo’ladi. Darzliklari, bo’shliqlari va kovaklarida neft bo’lgan karbonat jinslari zich tuzilgan turdoshlariga nisbatan oson burg’ilanadi va ularni mexanik karotaj yordamida ajratish engil kechadi (ularni elektr karotajda umuman ajratib bo’lmaydi).
Mexanik karotaj diagrammasining aniqligiga doloto o’lchami va tipi, qotishmalarni o’rnatish usuli, quduq chuqurligi, burg’ilash uskunasi massasi, rotorning aylanish miqdori, burg’ilash nasosi quvvati, burg’ilash usuli (rotorli, turbinali va b.) ta’sir etadi. SHunga ko’ra turli quduqlar bo’yicha olingan mexanik karotaj diagrammalarini faqat burg’ilashning texnologik rejimi butkul bir xil bo’lgandagina taqqoslash mumkin.
|
| |
Практикум

|
| Практикум для вузов. Москва: Юрайт 2022 Короткина И. Б. Модель обучения академическому письму. Учебное пособие для вузов. Москва. Юрайт 2021 A. Madvaliyev, N. Mahkamov, Sh. Ko‘chimov, Z. Miraxmedova va b. T. Ijtimoiy- siyosiy terminlarning qisqacha izohli lug‘ati. "Shaffof" Практикум 303,64 Kb. 1 | o'qib | | 5-shaxsiy topshiriq маvzu tanlanmaning boshlangʻich statistik tahlili. Bajardi: Raxmonov Bexruz Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variant maʼlumotlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan (105-148 betlar) olib, quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim Практикум 305,14 Kb. 2 | o'qib | | Практикум по курсам «Основы автоматики и автоматизации», «Управление техническими системами» N. R. Yusupbekov, B. I. Muhamedov, Sh. M. G‘ulomov Texnologik jarayonlarni nazorat qilish va avtomatlash-tirish: Darslik. T.: “О‘qituvchi”, 2011, 576 b Практикум 1,17 Mb. 7 | o'qib | | Практикум по статистическим методам и исследованию операций с использованием пакетов statistica и excel: учебное пособие для студентов вузов Практикум 143,79 Kb. 1 | o'qib | | Muhammad Al-Xorazmiy nomida Toshkent Axborot texnologiyalari universiteti Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variant maʼlumotlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan(105-148 betlar) olib, quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim Практикум 287,1 Kb. 1 | o'qib | | Shaxsiy topshiriq Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variant maʼlumotlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan(105-148 betlar) olib, quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim Практикум 0,67 Mb. 2 | o'qib | | Guruh Bajardi : kurbanov dilshod 5-shaxsiy topshiriq Tanlanmaning boshlangʻich statistik tahlili. Quyidagicha ishlar amalga oshirilsin Практикум 0,66 Mb. 2 | o'qib |
1
| |
Adabiyotlar - Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlari

|
Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlariBog'liq Axborot texnologiyasi taqdimotAdabiyotlar:
1. «Компьютерлаштиришни янада ривожлантириш ва ахборот-коммуникация
технологияларини жорий этиш тўғрисида» Ўзбекистон Республикаси
Президенти
фармони.
2002й.
30
май
2.«Ахборотлаштириш тўғрисида» Ўзбекистон Республикасининг қонуни.
11.12.2002.
3. «Электрон рақамли имзо тўғрисида» Ўзбекистон Республикасининг
қонуни.
11.12.2002.
4.«Ахборот эркинлиги принциплари ва кафолатлари тўғрисида» Ўзбекистон
Республикасининг
қонуни.
12.12.2002.
5.Ғуломов С.С. ва бошқалар: «Ахборот тизимлари ва технологиялари»,
Тошкент
2000.
6.«Информатика»,Учебник, Под ред. проф. Макаровой. М. 2002,770б.
7. Информационные Технологии www.inftech.ru (670 байт) • 28.08.2001
8. Портал "Информационно-коммуникационные технологии в образовании"
ict.edu.ru
9.Информационные
технологии
www.itlegal.ru
10.Югорский
НИИ
Информационных
Технологий
www.uriit.ru
|
| |
AХBOROТ ТEХNOLOGIYALARI - Mavzu: aхboroт тeхnologiyalari va ularning тurlari

1. AХBOROТ ТEХNOLOGIYALARI
HAQIDA
UMUMIY MA”LUMOT
Axborot texnologiyasi — bu axboriy ma’lumotni bir
ko‘rinishdan ikkinchi, sifat jihatidan yangi ko‘rinishga
keltirish, axborotni yig‘ish, qayta ishlash va uzatishning
usul va vositalari majmuasidan foydalanish jarayonidir.
Moddiy ishlab chiqarish
texnologiyasi
Material resursi
Mahsulot
Axborot texnologiyalari
Ma`lumotlar
Axborot
maxsuloti
2.4-rasm
Ushbu
holda
ham
«texnologiya»
tushunchasining ma’nosi saqlanib qolinadi.
Faqat unga «axborot» so‘zini qo‘shiladi.
Bu narsa axborotni qayta ishlash natijasida
moddiy mahsulotni emas, balki axborotnigina
olish mumkinligini aniqlab turadi.
Moddiy
ishlab
chiqarish
texnologiyasining
maqsadi insonning talabini qondiradigan yangi mahsulot
ishlab chiqarishdan iborat.
Axborot texnologiyasining maqsadi esa insonning
biror-bir ishni bajarishi uchun zarur bo‘lgan, uni tahlil etish
va u asosida qaror qabul qilishi kerak bo‘lgan yangi
axborotni
ishlab
chiqarishdan
iborat.
Тurli
texnologiyalarni qo‘llab, bitta moddiy resurslardan turli
mahsulotlar olish mumkin. Аxborot texnologiyalariga
nisbatan ham aytish mumkin.
Moddiy ishlab chiqarishda turli maxsus
jixozlar, stanoklar, uskunalar va boshqalar ishlatiladi.
Axborot texnologiyalari uchun ham o‘zining
«uskunalari», vositalari mavjud. Bular kseroks,
telefaks, faks, skaner va boshqa vositalardir va
mahsus dasturiy vositalardir. Bu vositalar orqali
axborotga ishlov berilib, o‘zgartiriladi, saklanadi,
uzatiladi va h.k., yani ozini mahsus tehnik va
dasturiyi ta’minoti mavjud.
|
Axborot texnologiyalari rivojlanish

2-bosqich. XIX asrning oxiri, unda
«Mexanik» texnologiya rivoj topgan. Uning
asosiy vositasi yozuv mashinkasi, arifmometr
kabilardan iborat.
3-bosqich. XX asr boshlariga mansub bo‘lib,
«Elektromexanik» texnologiyalar
bilan farq qiladi
Uning asosiy vositalari sifatida telegraf va telefonlardan
foydalanilgan.
4-bosq
4-bosqich. XX asr o‘rtalariga to‘g‘ri
kelib, «Elektron» texnologiyalar qo‘llanilishi
bilan belgilanadi. Bu texnologiyalarning asosiy
vositasi EHMlar va ular asosida tashkil
etiladigan
avtomatlashtirilgan
boshqarish
tizimlari va axborot izlash tizimlaridir.
5-bosqich. XX asr oxiriga to‘g‘ri keladi
.
Bu bosqichda «Kompyuter» texnologiyalari
taraqqiy etdi. Ularning asosiy vositasi turli
maqsadlarga mo‘ljallangan
dasturiy vositalarga ega
bo‘lgan shaxsiy kompyuterlardir.
Axborot texnologiyalari turlari
Axborot texnologiyalari bir necha turlarga bo‘linadi:
1.
Ma’lumotlarga ishlov beruvchi axborot texnologiyalari.
Ular
ma’lum
algoritmlar
bo‘yicha
boshlang’ich
ma’lumotlarga ishlov beruvchi
masalalarni yechishga
mo‘ljallangan. Masalan, har bir
firmada o‘zining xodimlari haqidagi
axborotga ishlov beruvchi axborot
texnologiyasi albatta bo‘lishi kerak.
2.
Boshqaruvchi axborot texnologiyalari. Ularning
maqsadi ish faoliyati qaror qabul qilish bilan bog‘liq
bo‘lgan
insonlarning
axborotga
bo‘lgan
talabini
qondirishdan iborat. Boshqarishning axborot tizimlari
tashkilotning o‘tmishi, hozirgi
holati va kelajagi haqidagi
axborotni ham o‘z ichiga oladi.
3
Offis(idora) axborot texnologiyasi.
Avtomatlashtirilgan
offis
zamonaviy
axborot
texnologiyalaridan bu — tashkilot ichidagi va tashqi muhit
bilan kommunikatsion jarayonlarni kompyuter tarmoqlari
va axborotlar bilan ishlovchi
boshqa zamonaviy vositalar
asosida tashkil etish va qo‘llab - quvvatlashdan iborat.
Buning uchun maxsus dasturiy vositalar ham ishlab
chiqilgan. Ulardan biri Microsoft Offise dasturlar paketidir.
-bosqich - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

37
a)
b)
1.13-rasm. Apple App Story (a) va Google Play Market (b) ilovalar
do‗konidagi toifalar.
1.14-rasm. Mobil iOS versiyasi O‗zbekistondagi bozor ulushi
(01.01.2020 – 0.01.2021 yil holatida).
1.15-rasm. Mobil Android versiyasi O‗zbekistondagi bozor ulushi
(01.01.2020 – 0.01.2021 yil holatida).
Statistik ma‘lumotlariga ko‗ra, Apple App Store‘da 2,2
milliondan ortiq,
Google Play do‗konida esa 3,4 milliondan ortiq mobil ilovalar mavjud [147].
38
Bundan
tashqari, O‗zbekiston sharoitida ta‘limiy
mobil ilovalarda
foydalanishning aniq ko‗rsatkichlariga yaqin
qiymatlarni olish maqsadida
https://app.sensortower.com saytiga murojaat qilindi va 1.16-rasmda ko‗rsatilgan
saralash amalga oshirildi:
-rasm. Ta‘lim bilan bog‗liq faoliyatingiz davomida ko‗roq qaysi turdagi

43
So‗rovnoma natijalarini jadval ko‗rinishidagi qiyosiy tahlilini amalga
oshirish orqali (1.2-jadvalga qarang) javoblarni qayta
ishlash yakunida pedagog-
xodim va talabalarning ta‘lim bilan bo‗gliq faoliyatida mobil ta‘lim
texnologiyalaridan tobora faol foydalanishga kirishayotganining isbotini ko‗ramiz.
1.2-jadval
So‗rovnoma natijalarining qiyosiy tahlili
Savol №
Javob varianti Pedagog-xodimlar Talabalar
Jami
Sizningcha, "Mobil ta‘lim"
nima?
A
395
2087
2484
B
117
572
689
C
5
19
24
D
3
11
12
OTMda mobil ta‘limni
tashkil
etishda qanday muammolar
bo‗lishi mumkin
A
430
1879
2309
B
107
416
523
C
99
502
601
D
66
116
182
Siz faoliyat yuritayotgan
OTMning mobil ilovasi bormi?
A
50
201
251
B
288
1687
1975
C
172
779
951
D
8
24
32
Siz OTMdagi
faoliyatingiz
davomida mobil qurilmadan
foydalanasizmi?
A
332
1972
2304
B
82
321
403
C
21
182
203
D
85
214
299
Ta‘lim bilan bog‗liq
faoliyatingiz davomida ko‗roq
qaysi
turdagi qurilmalardan
foydalanasiz?
A
89
623
712
B
93
494
587
C
43
266
309
D
393
1806
2199
Ta‘lim bilan bog‗liq kundalik
faoliyatingizni rejalashtirish
uchun
mobil texnologiyalardan
foydalanasizmi?
A
398
2309
2707
B
122
380
502
*1.2-jadvalga kiritilmagan savollar (3 ta) va ularga berilgan javoblar tahlilidan
dissertatsiyaning 1.1-paragrafida foydalanilgan.
TeamViewer dasturida bir smartfonni boshqa smartfondan boshqarish funksiya paydo bo‘ldi

|
TeamViewer dasturida bir smartfonni boshqa smartfondan boshqarish funksiya paydo bo‘ldi
|
bet | 4/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 127,58 Kb. | | #234276 |
Bog'liq kurs ishi majitov mTeamViewer dasturida bir smartfonni boshqa smartfondan boshqarish funksiya paydo bo‘ldi
TeamViewer dasturi kompyuterlarni masofadan boshqarishga, fayllar almashishga va qurilmaga distansion xizmat ko‘rsatishga mo‘ljallangan eng ommabop servislardan biri hisoblanadi.
Yaqinda kompaniya muhandislari iOS, Android va Windows Phone platformalaridagi telefonlarga bir-biriga masofadan kirish imkoniyati qo‘shilgan TeamViewer 12 dasturining beta-versiyasini chiqarishdi.
Biroq Android tizimiga mo‘ljallangan rasmiy API’larning mavjud emasligi bois, bunday fuknsiya faqat cheklangan qurilmalarda ishlashi ma’lum qilingan (to‘liq ro‘yxat). TeamViewer 12 versiyasiga birinchi marotaba kopmyuterlardan Windows Phone dasturidagi smartfonlarni distansion boshqarish imkoniyati ham tatbiq etildi.
Bundan tashqari, yangi versiyaga bir qator qo‘shimcha o‘zgarishlar ham kiritilgan..
Telefon dasturlarini o‘rnatmasdan ularning ishlash ko‘rsatkichlarini bilishning 6 yo‘li!
Smartfoningizga ingiz-u, lekin o‘rnatishga arziydimi yo‘qmi bilmayapsizmi?Tanlovingizni osonlashtiruvchi 6 ta yo‘l.
Hozirda Apple Store va Google Play’dagi mavjud dasturlarni ko‘pligidan bir tanlovni amalga oshirish qiyinlashib bormoqda. Smartfon va planshet foydalanuvchilari endigina o‘rnatganlari yaxshi dastur emasligini bilganlarida ketgan vaqt va megabaytlariga achinishlari turgan gap. Baxtimizga, o‘z ehtiyojingizni to‘la qondirishi uchun dastur to‘g’risida uni o‘rnatmasdan bilish mumkin bo‘lgan yo‘llar mavjud. Ushbu oddiy lekin, samarali maslahatlar o‘z pulingiz va vaqtingizni boshqa bekorga yo‘qotmasligingiz uchun as qotadi degan umiddamiz.
Mulohazalar (Review- inglizcha) ni o‘qib boring.
Shunday 3-taraf vebsaytlari borki, ular eng yangi dasturlarni tekshirish bilan shug’ullanadi, oqibatda bizning tanlovimiz ancha osonlashadi. Ushbu sayt yozuvchilari nafaqat yaxshi dastur qanday bo‘lishi haqida bilishadi, balki muayyan kategoriya bo‘yicha eng yaxshisini tushinish uchun ko‘plab raqobatchilarini ham tekshirib borishadi.Shu kabi ishonchli vebsaytlarni undagi ijtimoiy media a’zolariga qarab yoki izoh qoldiruvchilar soniga qarab tanlang. Siz tortish ehtimolingiz bo‘lgan dasturni qidirib ko‘ring. Ular sizga dasturingiz to‘g’risida uning ishlash ko‘rsatkichi, ustunlik va zaiflik tomonlari, raqobatchilaridan farqlarini ko‘rsatadi.
|
| |
-rasm. So‗rovnoma ishtirokchilarining faoliyat turi bo‗yicha taqsimoti

40
Sizningcha, "Mobil ta‘lim" nima? degan savolga berilgan
javoblarni MS Excel
dasturidan foydalanib grafik tasvirlaydigan bo‗lsak, quyidagicha ko‗rinishga ega
bo‗ladi.
1.19-rasm. "Mobil ta‘lim" nima?- savoliga javoblar statistikasining grafik
ko‗rinishi.
OTMda mobil ta‘limni tashkil etishda qanday muammolar bo‗lishi mumkin?
degan savolga berilgan javoblarga e‘tibor qaratadigan bo‗lsak,
ishtirokchilarning
aksariyati asosiy muammo sifatida ta‘lim kontentiga
ega mobil ilovalar yetarli
emasligini ta`kidlagan.
1.20-rasm. OTMda mobil ta‘limni tashkil etishda qanday muammolar
bo‗lishi mumkin?-savoliga javoblar statistikasining grafik ko‗rinishi.
41
Siz faoliyat yuritayotgan OTMning mobil ilovasi bormi?
Savoliga berilgan
javoblardan ko‗pchilik OTM saytining mobil versiyasini tushunishlarini aytishgan.
1.21-rasm. Siz faoliyat yuritayotgan OTMning mobil ilovasi bormi?-
savoliga javoblar statistikasining grafik ko‗rinishi.
Siz OTMdagi faoliyatingiz davomida mobil qurilmadan foydalanasizmi? –
savoliga berilgan javoblarni tahlil qilganda, aksariyat holda 2020 yil mart oyidan
boshlab bo‗lsada tez-tez foydalanishlarini aytishgan.
1.22-rasm. Siz OTMdagi faoliyatingiz davomida mobil qurilmadan
foydalanasizmi?-savoliga javoblar statistikasining grafik ko‗rinishi.
So‗rovnomadagi navbatdagi ―Ta‘lim bilan bog‗liq
faoliyatingiz davomida
ko‗proq qaysi turdagi qurilmalardan foydalanasiz?‖-
savoliga aksariyat
42
foydalanuvchilar
noutbuk
va
shaxsiy
smartfonlaridan
foydalanishlarini
ta`kidlashgan bo‗lsa, shaxsiy kompyuter
va planshetdan juda kam son
ishtirokchilar foydalanishlarini ko‗rish mumkin:
-§. Mavjud ta‘limiy mobil ilovalar va ularning qiyosiy tahlili

46
Mobil ilovalardan foydalanish haqidagi ma‘lumotlarini to‗plash va ularni
tahlil qilishning ikkita turi mavjud:
1.25-rasm. Mobil ilovalardan foydalanish haqidagi ma‘lumotlarini to‗plash va
ularni tahlil qilish tuzilmasi.
Mobil ilovalarni yuklab olish statistikasi ba‘zi nozik jihatlarga ega. Masalan,
mobil ilovalarni o‗rnatish ko‗pincha Appstore va Google Play orqali amalga
oshirilib, ularda shaxsiy tahlil olib borish uchun biror hisoblagichni o‗rnatishning
iloji yo‗q. Aslida, foydalanuvchi reklama banneri orqali do‗konga o‗tishni amalga
oshirganini ko‗rishingiz mumkin, ammo dastur yuklab olingan yoki yuklab
olinmaganligini aniqlay olmaysiz [58].
Ushbu muammoning bir nechta yechimlari mavjud:
SDK veb-tahlil tizimini o‗rnatish. Unda,
foydalanuvchi analitik
tizimdan qayta yo‗naltirish orqali do‗konga o‗tadi. Ilova o‗rnatilganda,
kuzatuv tizimi sizni bu haqda xabardor qiladi. Bunday holda, ba‘zi kichik
xatolar mavjud bo‗lishi mumkin. Brauzer orqali tizimga kirganingizda,
foydalanuvchi bir xil va farq qilmasligiga ishonch
hosil qilish uchun biroz
ish talab etiladi;
o‗rnatish uchun to‗lov, ya‘ni iste‘mol narxlari indeksi(CPI- Consumer
Price Index) reklamasi. Unda, reklama tarmog‗i o‗rnatishlar sonini mustaqil
ravishda qayd etadi.
mobil ilova do‗konlari hisobotini to‗playdigan xizmatga murojaat
qilish. Bunday kompaniya mamlakat, do‗kon, yuklab olish statistikasi,
ilovalar reytingi va boshqalar bo‗yicha ma‘lumotlarni taqdim etadi. SDK-ni
ilovaga joylashtirishning hojati yo‗q.
47
Ichki tahlil
Ichki statistik ma‘lumotlar ilovadan foydalanish haqida ma‘lumotlar:
mamlakat,
tarmoq operatori, qurilma, OT versiyasi va boshqalardir. Unda, siz
haqiqatan ham foydalanuvchilarni tushunishingiz, maqsadlarga erishishni
baholashingiz mumkin. Analitik tizimlarning har biri o‗zining afzalliklari va
kamchiliklariga ega [115].
Google
Analytics, Yandex.Metrika, Flurry, Mixpanel, AppSalar - eng
mashhur ichki tahlil tizimlari.
Birinchidan bu xizmatlar ilovalarni birinchi marta o‗rnatgan yangi
foydalanuvchilar haqida ma‘lumot olish imkonini beradi.
Ikkinchidan, saytdan foydalanib, hisobotini yaratish orqali ilovalarning ishdan
chiqishi yoki xatolik qaytarish statistikasini bilib olishingiz mumkin.
Bundan
tashqari, statistik ma‘lumotlarni to‗plash uchun boshqa ko‗plab
xususiy xizmatlar mavjud bo‗lib, ular yordamida mobil ilovaga oid barcha turdagi
savollarga javob topishin mumkin.
Statistik ma‘lumotlarni taqdim etadiga ―Statista‖ning 2020 yilning uchinchi
choragi holatidagi ma‘lumotiga ko‗ra, dunyo bo‗ylab eng ommabop ilovalar
toifalari chat ilovalari va ijtimoiy media ilovalari bo‗lib, ulardan foydalanish
darajasi mos ravishda 91 va 88 foizni tashkil etgan (1.26-rasmga qarang).
Ko‘rsatkichlarga e’tibor qarating

|
Ko‘rsatkichlarga e’tibor qarating
|
bet | 5/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 127,58 Kb. | | #234276 |
Bog'liq kurs ishi majitov mKo‘rsatkichlarga e’tibor qarating.
Internetda mulohaza qidirib u yoqdan kirib buyoqdan chiqdingizu bari befoyda bo‘lsa, dastur haqida ma’lumot olishning yana bir oddiy usuli mavjud: iste’molchilar ko‘rsatkich(reyting)i. Foydalanuvchilar qoldirgan ko‘rsatkichlar har doim ham kritiklarniki kabi haqqoniy, ma’lumotga to‘la yoki bir-taraflama bo‘lmaydi deb kafolat berolmaymiz. Masalan, ba’zilari dastur ommabopligini oshirish maqsadida qilingan soxta reklama bo‘lib ham chiqadi. Shunisi ham borki, hattoki eng zo‘r dasturlar ham arzimas noqulaylikni deb ham 1 yuldizli ko‘rsatkichga uchrab turishlari oddiy hol. Biroq agar dastur bo‘yicha past baholashlar ko‘payib ketgan bo‘lsa, ular barchasi ayni bir kamchilikdan nolisa, bu dasturni unutganingiz ma’qul yoki shunga o‘xshash boshqa dastur qidirib qo‘ya qoling.
Dasturni haqiqatda ishlashini ko‘ring.
Baholash va mulohazalar taqdim qila olmaydigan bir jihat mavjud: dasturni ishda qandayligini tomosha qilish. Masalan biron maqola sizga muayyan dasturni eng ishlatishga qulay (user-friendly inglizcha) deb ta’kidlashi mumkin. Yoki foydalanuvchi ham tanlagan dasturingiz ortiqcha vaznni yo‘qotish bo‘yicha “bozordagi eng zo‘ri” deb bong urishi ham turgan gap. Lekin qanday qilib ishonch hosil qilsangiz ekan? Shunga o‘xshash holatlar uchun, sizga video taqdimot yordamga keladi. Masalan, YouTube sayti shunday taqdimotlar bilan to‘la. Odatda foydalanuvchilar dastur xususidagi o‘z tajribalarini filmga olishadi va uni yaxshi yoki yomonligi to‘g’risida o‘z fikrlari va tavsiyalarini berishadi. Agar biron dasturga shubha qilsangiz, uning aynan nima vazifani bajarishini ko‘rsatuvchi video taqdimotlardan foydalaning. Avvaliga harid qilib yoki o‘rnatib keyinchalik afsuslangandan ko‘ra, ushbu dasturingiz videosi bor yo‘qligini tekshirishni maslahat beramiz.
Dasturni “Lite”(Lite – ingl. yengil)) muqobilini izlab ko‘ring
Ehtimol siz ham ko‘p guvohi bo‘lgandirsiz, “Store”ga kirganingizda yangi dasturlarni o‘z qurimangizda o‘rnatib ko‘rgingiz keladi. Barmog’ingiz “sotib olish” yoki “o‘rnatish” tugmasi ustida tavakkal qilishga botinolmay turibdi. Lekin bir muddat to‘xtang, chunki bu dasturning tekin muqobili topilishi mumkin. Namco Bandai kabi katta developerlar o‘zlarining Pac Man o‘yinlarini bepul nusxasini ham chiqarib qo‘yishgan bo‘lishadi. Ular “avval tatib ko‘rish keyin harid qilish” tamoyiliga asoslanadi. Aynan shularni “lite” muqobil deyiladi. Lite muqobili developerlar o‘z dasturlari haqida tushunchaga ega bo‘lishingiz uchun, bir nechta xususiyatlarni ishlatib ko‘rishingizga imkon beradi. Undan tashqari dasturni to‘liq muqobilini sotib olish yoki o‘rnatishdan avval bir qarorga kelishingizni osonlashtiradi.
|
| |
Ishlab chiqaruvchi haqida ko‘proq biling

|
Ishlab chiqaruvchi haqida ko‘proq biling
|
bet | 6/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 127,58 Kb. | | #234276 |
Bog'liq kurs ishi majitov mIshlab chiqaruvchi haqida ko‘proq biling.
Haqiqattan, yuqori sifatli dastur tayyorlovchidan – faqatgina pul topish niyatidagisini ajratib olish unchalik qiyin emas. Shuning uchun ham, mahsulotni original yoki soxta, yuqori sifatli yoki xashaki ekanligini bilishga qiziqsangiz, uning manbasini o‘rganing. Dasturni topganingizdan so‘ng, uni ishlab chiqarishga mas’ul shaxs yoki korxona nomi keltirilgan bo‘ladi. O‘sha yerdan, ularning veb sahifalarini ko‘zdan kechirib, ularning boshqa tuzib chiqqan dasturlarini tekshiringiz mumkin. Agar manbalar yaxshi deb topilgan dastur ishlab chiqarish bo‘yicha anchagina uzoq vaqtdan beri ishlashayotgan bo‘lsa, demakki uni o‘rnatsa bo‘ladi. Agar aksincha bo‘lsa, bu yerda bir gap bor…
Dastur qachon yangilangani e’tibor qarating.
O‘rnatmoqchi bo‘lgan dastur haqida qiziqtirgan savollardan biri – shu dastur avvalo ishlash yoki ishlamasligidir. Onlayn tizimda minglab dasturlar dasturchi(developer)lar tomonidan “tark” etilgan. Natijada, ular eng so‘nggi operatsion tizim yoki qurilmangizda umuman ishlamasligi ham ehtimoli Book Creator - elektron kitoblarni yaratishda foydalanish uchun juda qulay bo‘lgan uskuna instrument) hisoblanadi. iPad orqali ham, internet orqali ham undan foydalansa bo‘ladi. Foydalanuvchilar o‘zlarining birinchi shaxsiy elektron kitoblarini yaratishdan oldin, ushbu dastur tomonidan taqdim etiluvchi foydalanishga doir yo‘l-yo‘riq tayanch qo‘llanmasi bilan anishib chiqishlari foydalidir. Elektron kitobga nafaqat matnli, balki rasm, video va audio ma’lumotlarni joylashtirish imkoniyati ham mavjud. Kitob bilan ishlashni tugatganingizdan so‘ng, siz iBooksda chop etishingiz, elektron pochta, Air Drop, Google Drive, Dropbox kabilar orqali tayyor bo‘lgan mobil resursni boshqalar bilan bo‘lishishingiz ham mumkin
Huawei P10
5,1 dyuymli Full HD va 1920×1080 pikselli displey
960 protsessori akkumulyatorining hajmi esa 3200 mA/soat sig‘imga
20 megapikselli monoxrom va 12 megapikselga teng rangli sensorli ikkita asosiy kameraga ega,
frontal kamerasi esa 8 megapiksel.
Android 7.0 Nougat operatsion tizimida ishlaydi.
|
|
Hozirgi kunda har bir kishi o`z mobil telefoniga ega va biz telefonlarning rusumlari haqida ko`p eshitganmiz. Telefonlarning rusumlariga qarab tanlaymiz va narx ham shunga bog`liq deb o`ylaymiz. Mobil telefonning narxi bir jihatdan unda ishlayotgan operatsion sistemaga ham bog‘liqdir. Telefonimizda ishlayotgan dasturiy ta‘minot nafaqat uning narxiga, balki telefonning boshqa xususiyatlari va qulayliklarini ham belgilab beradi. Bugungi kunda mobil tizimlar sohasida qo‘llanilayotgan asosiy dasturiy ta‘minotlar Symbian, Windows Mobile, iPhod systemasi, Android, Web OS va yana bir ochiq kodli yosh sistema Samsung Electronics ning kechagina yaratilgan Bada sistemasi. Bugungi kunda juda tez ommalashayotgan, mobil qurilmalar uchun yaratilgan ochiq kodli operatsion sistema – Android tizimidir.
|
| |
Internet planshetlar – - Navoiy davlat pedagogika insituti matematika-informatika fakulteti

|
Navoiy davlat pedagogika insituti matematika-informatika fakulteti
|
bet | 7/8 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 127,58 Kb. | | #234276 |
Bog'liq kurs ishi majitov mInternet planshetlar – bu maxsus mobil qurilma bo‘lib, shaxsiy kompyuterning klassik namunasidir. Planshetlar (masalan iPad) tashqi ko‘rinish jihatidan kompyuterdan butunlay farq qiladi. Planshetlar faqatgina ekrandan tashkil topgan bo‘lib, boshqa qo‘shimcha qurilmalar (sichqoncha, klaviatura) virtual ko‘rinishda tashkil etilgan. Planshetlar to‘liqligicha mobil aloqa muhiti orqali Internet xizmatlaridan foydalanishga va hujjatlar bilan ishlashga ixtisoslashgan.
Mobil telefon, uyali telefon yoki qoʻl telefoni uyali aloqa tizimi boʻylab ovoz va boshqa axborot uzatuvchi hamda qabul qiluvchi elektron qurilmadir. Zamonaviy mobil telefonlar bundan tashqari internet mijozlari, oʻyinlar, infraqizil va bluetooth portlar, video/fotokamera, MP3 player, radio va hokazo taʼminot bilan qurollangan.
Uyali telefon, qoʻl telefon — simsiz telefon turi. Har bir abonent (uyali telefon apparati) muayyan bir uyali telefon kompaniyasining telefon tarmogʻidagi baza st-yaga bogʻlanadi. har k,aysi baza st-yada "uyalar" boʻladi (nomi shundan). Har bir uyaga bir necha kanal biriktirib qoʻyiladi; tarmoqning kattakichikligiga qarab uyalar soni har xil boʻladi. Mobil telefon apparati qaysi kompaniya tarmogʻining baza st-yasiga ulanganligiga qarab uning aloqa bogʻlash doirasi chegarasi har xil boʻladi. Baʼzi abonentlar faqat bir shahar doirasida aloqa bogʻlay olsa, baʼzilari boshqa shaharlar va hatto boshqa mamlakatlar bilan ham aloqa bogʻlay oladi. Butun yer kurrasini qamrab oladigan xizmat koʻrsatish zonasini faqat baza st-yalar vazifasini sunʼiy yoʻldoshlar bajaradigan Mobil telefon tarmogʻida yaratish mumkin. Mobil telefon tarmoqlarining barcha baza styalari birbirlari bilan oʻzaro bogʻlangan boʻlishi, shu bilan birga umum foydalanadigan simli telefon tarmogʻiga ulana olishi lozim. Shundagina qoʻl (mobil) telefon apparati egasi muqim (simli) telefon apparati egasi bilan bogʻlanishi mumkin. Bunga radiorele liniyalar yordamida, yo boʻlmasa, mis kabel yoki tolali optik telefon aloqa liniyalari yordamida erishiladi. Mobil telefon yordamida abonent boshqa abonent bilan gaplashishdan tashqari, matnli va faksimil xabarlarni, internet grafiklari va boshqalarni uzata oladi. Buning uchun Mobil telefon apparati ixcham koʻchma kompyuterga ulanadi. Telefonning tipiga qarab, maxsus modem yoki oddiy kabel (ichki dasturli modelini ulash uchun) talab qilinadi. Eng oddiy modeldagi Mobil telefon apparati ham haqiqiy mikrokompyuterdan iborat. Murakkab apparatlarda esa kompyuterlar bilan bajariladigan barcha operatsiyalarni bajarish (har xil oʻyinlar oʻynash, suratga olish va uni saqlash, "telefon qilgan" boshqa abonentning raqamini qayd qilish, vaqtinchalik oʻchirib qoʻyish va boshqalar) mumkin.
|
| |
-rasm. Statistaning dunyo bo‗ylab eng ommabop ilovalar reytingi

48
1.27-rasm. 2020 yilda ba‘zi mobil ilovalarni yuklab olish, foydalanish
darajasi, xarajat va daromadlarining statistikasi.
Ba‘zi qurilmalarda ilovalar oldindan o‗rnatilgan bo‗lsa-da,
foydalanuvchilar
ilovalarni Android uchun Google Play do‗koni, iOS uchun Apple App Store yoki
Amazon Appstore kabi uchinchi tomon provayderlari kabi ilovalar do‗konlari
orqali tanlashlari mumkin. Platformalarni solishtirganda,
Google Play dunyo
bo‗ylab ilovalarni yuklab olishning eng katta miqdorini yaratadi. 2021-yilning
uchinchi choragida foydalanuvchilar Google Playdan 27,6 milliard ilovani yuklab
olishgan. Biroq, Apple ilovalari doʻkoni ilovalar daromadi boʻyicha bozorda
ustunlik qiladi va 2021-yilning uchinchi choragida ilovalarga sarflagan isteʼmol
xarajatlarida 21,5 milliard AQSh dollarini toʻplaydi. 2025-yilga borib,
mobil
ilovalar 613 milliard dollardan ortiq daromad keltirishi kutilmoqda.
Dunyo bo‗ylab mobil telefon foydalanuvchilari soni barqaror o‗sib borishi
bilan ilovalarni yuklab olish soni ham ortishi kutilmoqda. 2021-yilning
birinchi
choragi holatiga ko‗ra, Google Play do‗konida 3,5 millionga yaqin,
Apple App
Store do‗konida esa 2,2 millionga yaqin ilovalar mavjud bo‗lgan. Agar 2020-yilda
COVID-19 avj olgani sababli ilovalardan foydalanishning global o‗sishi hisobga
olinsa, ilovalarni yuklab olish narxining biroz pasayishi karantin oylarida ilovalarni
yuklab olish sonining ko‗payishiga mutanosib ravishda sodir bo‗ladi.
2020-yilning birinchi choragida COVID-19 pandemiyasi taʼlimga oid
ilovalarni yuklab olishning koʻpayishiga olib keldi.
Oxirgi hisobot choragida
Apple App Store doʻkonida 470 million taʼlim dasturlari yuklab olingan boʻlsa,
foydalanuvchilar Google Play orqali 466 million taʼlim ilovalarini yuklab olishgan.
49
Ushbu chorakda ikkala platformada ham eng koʻp yuklangan taʼlim ilovalari qayd
etilgan.
-rasm. KANBAN usuli - Ulardan foydalanish metodikasini takomillashtirish

59
holatini bildirgan.
Scrum - usuli shundan iboratki,
vazifalar bir haftadan bir
oygacha davom etishi mumkin bo‗lgan vaqt davrlariga (sprintlar) taqsimlanadi.
Shunday qilib, katta loyiha bir nechta kichik vazifalarga bo‗linadi.
Jamoa sprint
davomida barcha vazifalarni bajarish majburiyatini oladi.
SCRUM usuli birinchi marta Ostindagi OOPSLA'95
da Shvaber va Jeff
Sazerlend tomonidan hujjatlashtirilib, aniq belgilangan holda keng jamoatchilikka
taqdim etildi [89].
2.4-rasm. SCRUM usuli.
Agar ushbu usullarni jadvalga solib qiyoslaydigan bo‗lsak, ular orasida Scrum
ishlab chiqish usuli eng yuqori ustuvorlikka ega ekanligini ko‗rishimiz mumkin.
Bu sprintlar deb ataladigan ma‘lum bir vaqt oralig‗idagi kichik davrlar (sikllar)da
amalga oshiriladi.
2.1-jadval
WATERFALL, KANBAN, SCRUM usullarining tarkibiy tuzilmasi
WATERFALL
KANBAN
SCRUM
Talablar
Loyiha
Amalga oshirish
Testlash
Xizmat ko‗rsatish
Story
To-do
Doing
Tahlil
Loyiha
Ishlab chiqish
Testlash
Done
Product backlog (texnik topshiriq)
Sprintni loyihalash
Sprint backlog (Sprint uchun texnik topshiriq)
Sprint (1-4 hafta)
Kunlik muhokama - skram (har 24
soatda)
Topshiriqlarni ―yondirish‖ jadvali
Sprint natijalari muhokamasi
Retrospektiv uchrashuv
Tayyor dasturiy mahsulot
60
Ta‘limiy mobil ilovani ishlab chiqish esa asosan 3
ta jarayon va uning
bosqichlaridan iborat.
XULOSA - Mavzu : Mobil qurilmalar uchun operatsion tizimlarning qiyosiy tahlili

|
Mavzu : Mobil qurilmalar uchun operatsion tizimlarning qiyosiy tahlili
|
bet | 12/12 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,5 Mb. | | #228180 |
Bog'liq Mobil qurilmalar uchun operatsion tizimlarning qiyosiy tahlili XULOSA
Bugungi kun har qanday masalaning yechimi kompyuter yordamida hal qilinayotgan bir davr hisoblanadi. Hozirda hech bir soha yo’qki unda kompyuter, internet foydalanilmaydigan. Har bir sohaga chuqur kirib borayotgan yangi texnologiyalar, insoniyat taraqqiyotiga o‘zining bemisl ulushuni qo‘shmoqda.
Shuni ham ta’kidlash lozimki, hozirda axborot sohasini rivojlantirish va faoliyatini yaxshilash bo‘yicha ham O‘zbekistonda bir qator Prezident
Farmonlari va qonun hujjatlari ishlab chiqilmoqda. Bular esa o‘z navbatida aholi ongini oshirish va malakali servis xizmatini tashkil qilishga qaratilgandir. Xususan, mamlakatimiz yoshlari uchun yaratilgan imkoniyatlarning son-sanog’i yo’q. Mamlakatimizning eng chekka hududlarigacha maktab hamda akademik litsey, kasb-hunar kollejlarining zamonaviy texnologiyalar asosida jihozlangani buning yaqqol misolidir.
Xulosa qilib aytganda, hozirgi kunda axborotni istalgan vaqtda va ishonchli manba orqali qabul qilish va undan samarali foydalanish eng asosiy masaladir. Ayniqsa, ommalashib borayotgan mobile texnologiya sohasida. Yurtimizdagi mobil texnologiya sohasidagi o`zgarishlarni olib qarasak, boshqa hech bir davlatdan qolishmagan holda endilikda O`zbekistonda ham Android operatsion tizimida ishlovchi telefonlar ishlab chiqarilishi biz yoshlarda faxr tuyg`usini uyg’otadi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Karimov I.A. “Xavfsizlik va barqaror taraqqiyot yo’lidan”. Asarlar, 6-jild.
–T.: O’zbekiston, 1998. –429 b.
Karimov I.A. “Barkamol avlod orzusi”. Toshkent: Sharq, 1999. – 181 b.
Karimov I.A. “Yuksak ma'naviyat - yеngilmas kuch”. Toshkеnt:
Ma'naviyat, 2008.
Каримов И. А. Мамлакатни модернизация қилиш ва кучли фуқаролик жамияти барпо этиш - устувор мақсадимиздир // Халқ сўзи. 2010 йил 28 январ. № 19
Голощапов А.Л. Google Android. Программирование для мобильных устройств (Профессиональное программирование). СанкПетербург: «БХВ - Петербург», 2011.
Дмитрий Волков. Гоогле Андроид это несложно. Цборник уроков.
Электронное издание, 2012.
Осипов Д. Базы данных и Delphi. Теория и практика. — СПб.: БХВПетербург, 2011.
Культин Н. Основы программирования в Delphi XE. — СПБ.: БХВ-
Петербург, 2011.
Chris Haseman “Android Essentials” – 2008.
D.Vinogradov. “Start Android” – 2012.
J.F.Di Marzio “Android A Programmer‘s Guide” – 2008.
http://support.google.com/android/?hl=ru
http://www.developer.android.com/sdk/index.html
http://www.embarcadero.com/products/rad-studio/product-tour
http://forms.embarcadero.com/RADStudioXE7WhatsNewWebinar?cid=70 1G0000000tKTx
|
| |
-rasm. https://app.sensortower.com saytida amalga oshirilgan saralash

39
O‗zbekistondagi OTMlari pedagog-xodimlari va talabalari to‗g‗ridan-to‗g‗ri
https://forms.gle/3m2f3gcKnHNBfDYa7 havolasi orqali saytga tashrif buyurishlari
va so‗rovnomadagi savollarga javob berishlari so‗ralgan.
Anketa so‗rovnomasidagi har bir savol о‗ziga
xos javob variantlariga ega
bо‗lib, ulardan ba‘zilarida faqat bittasini (single select multiple choice), ba‘zilarida
esa bir nechtasini tanlash (multi select multiple choice) yoki shaxsiy fikrni yozish
kerak bо‗ladi. Sо‗rovnoma savollari quyidagi 3 ta jihatni aniqlashga qaratilgan:
• OTM pedagog-xodimlari va talabalarining mobil ta‘limga
nisbatan
qarashlari;
• Ta‘lim jarayonida mobil ilovlardan foydalanish darajasi;
• Ta‘limiy mobil ilovalarga bo‗lgan ehtiyoj
Tadqiqotni o‗tkazish uchun Google Form muhitida har xil turdagi 9
ta savoldan
iborat so‗rovnoma ishlab chiqilgan (7-ilovaga qarang).
So‗rovnoma javoblari tahlil qilinib, o‗rganish natijalari umumlashtirildi.
Sana: 04.10.2021 dan 07.03.2022 gacha. Ishtirok etganlar: O‗zbekistonning 45 ta
OTM dan 520 nafar pedagog-xodim va 2689 nafar talabalar.
So‗rovnomada ishtirok etganlar jami 3209 nafar. Shundan:
Ota-ona Nazoratini Sozlash - Kompyuter injiniringi” yo‘nalishi 2-kurs talabasi Azimova Nodiraning “Kibberhavfsizlik asoslari”

|
Kompyuter injiniringi” yo‘nalishi 2-kurs talabasi Azimova Nodiraning “Kibberhavfsizlik asoslari”
|
bet | 3/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 8,13 Mb. | | #250442 |
Bog'liq Azimova Nodira Kibberhavfsizlik asoslari 13Ota-ona Nazoratini Sozlash
Windows 10 va Windows 11 operatsion tizimlarida ota-ona nazoratini sozlash uchun quyidagi bosqichlarni bajarish mumkin:
Microsoft Family Safety hisob qaydnomasini yaratish
Microsoft hisob qaydnomasi yordamida Family Safety hisobini yaratish va oilaviy guruhga farzandlarni qo‘shish.
Bolalar uchun foydalanuvchi hisoblarini yaratish
Farzandlar uchun alohida foydalanuvchi hisoblarini yaratish va ularni oilaviy guruhga qo‘shish.
Nastroyka qilish
Family Safety boshqaruv panelida ekranni nazorat qilish, ilovalar va o‘yinlar uchun cheklovlar, veb-saytlar uchun filtrlar va boshqa xavfsizlik sozlamalarini o‘rnatish.
Afzalliklari
Xavfsizlik va nazorat: Bolalar internetda xavfsiz bo‘lishini ta’minlaydi va ularning vaqtini nazorat qiladi.
Moslashuvchanlik: Har bir bola uchun individual sozlamalar yaratish imkonini beradi.
Monitoring: Foydalanish hisobotlari orqali ota-onalar bolalarning faoliyatini kuzatib borishi mumkin.
Kamchiliklari
Cheklangan funksiyalar: Ba'zi ilg‘or nazorat funksiyalari uchinchi tomon dasturlari tomonidan ta’minlanishi mumkin.
Texnik bilimlar zarurati: Ayrim ota-onalar uchun sozlamalarni to‘g‘ri o‘rnatish murakkab bo‘lishi mumkin.
So’ngi xulosa:
Windows operatsion tizimida ota-ona nazorati farzandlar uchun xavfsiz va cheklangan kompyuter muhitini ta'minlashda samarali vosita hisoblanadi. Ushbu nazorat vositalari orqali bolalarning kompyuter va internetdan foydalanish vaqtini, ilovalar va veb-saytlarga kirishini cheklash, shuningdek, ularning faoliyatini kuzatish mumkin. Windows ota-ona nazorati moslashuvchanligi va xavfsizlik funksiyalari bilan ota-onalarga katta yordam beradi, biroq ba'zi hollarda uchinchi tomon dasturlari bilan birgalikda qo‘llanilishi mumkin.
|
| |