Boshqaruv hisobi fanining predmeti va metodi

|
Boshqaruv hisobi fanining predmeti va metodi
|
bet | 2/10 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 143,5 Kb. | | #137494 |
Bog'liq 1-мавзу Бошкарув хисоби Лотин2. Boshqaruv hisobi fanining predmeti va metodi.
Xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining barcha jarayonlarida iqtisodiy axborotlarga nisbatan haqqoniylik, o’z vaqtidalik, xolislik va anio’lik kabi talablar qo’yiladi. Hozirgi paytda olingan iqtisodiy axborotlar ichki va tashqi foydalanuvchilar talabini to’liq qondirishi hamda eng kam miqdorda mehnat va vaqt sarf qilgan holda shakllantirishi lozim.
Shuningdek, iqtisodiy axborotlar korxona faoliyatini byudjetlashtirish, istiqbolni belgilash, xarajatlar hisobi va mahsulot tannarxini to’g’ri tashkil etish bo’yicha samarali boshqaruv qarorlari qabul qilishda zaruriy asos bo’lib xizmat qilishi kerak. Bu kabi masalalar «Boshqaruv hisobi» fanini yuzaga keltirdi va uni rivojlantirish yo’nalishlarini belgilab olishga asos bo’lib xizmat qilmoqda.
«Boshqaruv hisobi» fanining predmeti xarajatlar va mahsulot tannarxi kalkulyasiyasi, javobgarlik markazlari bo’yicha boshqaruv hisobini tashkil etish, byudjetlashtirish, istiqbolda korxona taraqqiyotini belgilovchi loyihalar tahlili, segmentlar bo’yicha hisobot tuzish, samarali transfert baholarini shakllantirishning nazariy-uslubiy hamda tashkiliy asoslarini yoritish hisoblanadi.
Rivojlangan mamlakatlarda firma va kompaniyalar buxgalteriya hisobi sohasidagi ish vaqtlarining 90%ini boshqaruv hisobini tashkil etish va yuritishga sarflaydilar. Boshqaruv hisobi bilan yuqori malakali mutaxassislar shug’ullanishi talab etiladi.
Boshqaruv hisobi – bu:
- bozor munosabatlari zaruriyati bilan paydo bo’lgan, korxona va uning turli bo’g’inlaridagi tarkibiy tuzilmalarining faoliyatlari yuzasidan taktik va strategik boshqaruv qarorlarini qabul qilish uchun xarajatlar va daromadlar to’g’risidagi axborotni taqdim etuvchi;
-korxona hisob siyosatiga muvofiq yuritiladigan, tarkibiga korxona moliyaviy-xo’jalik faoliyatini byudjetlashtirish, investisiya loyihalarini tahlil qilish, xarajatlarni hisobga olish va mahsulotlar tannarxini kalkulyasiya qilishning ilg’or usullarini qo’llash, javobgarlik markazlari bo’yicha segmentar hisobot tuzish, ichki xo’jalik bo’linmalari o’rtasidagi muomalalarda foydalaniladigan transfert baholarni shakllantirish;
-evolyusion yo’l bilan rivojlanib boruvchi ichki xo’jalik hisobining sintetik tizimi, bir nechta iqtisodiy fanlar majmuasida tug’ilgan kompleks fandir.
Korxonalarda boshqaruv hisobini samarali yuritish dastlabki va yig’ma hujjatlarni aylanish tezkorligi, qabul qilingan ichki hisobot shakllari, ularning tuzish davriyligi hamda taqdim qilish muddatlari, axborotlar tizimini takomillashtirishga mosligi ta’sir qiladi.
Boshqaruv hisobida hujjatlashtirish va inventarizasiya, baholash va kalkulyasiya, schetlar va ikkiëqlama yozuv, balanslashtirish va hisobot kabi moliyaviy hisob usullarining barcha elementlaridan foydalaniladi. Bundan tashqari, unda iqtisodiy tahlil, iqtisodiy-matematik va statistik usullar ham keng qo’llaniladi.
Boshqaruv hisobi an’anaviy buxgalteriya hisobi, operativ-texnik va statistika hisobi hamda iqtisodiy tahlilning ko’pgina unsurlaridan foydalanadi.
Boshqaruv hisobini tashkil etilishi va o’z vaqtida yuritilishi oqilona boshqaruv qarorlarini o’z vaqtida qabul qilinishi, korxona faoliyatini rejalashtirish, tahlil va nazorat qilish imkonini berib, ishlab chiqarish samaradorligini oshiradi.
Odatda, korxonalarda boshqaruv hisobi quyidagi faoliyat turlari bo’yicha yuritiladi:
ta’minot-tayyorlov faoliyati;
ishlab chiqarish faoliyati;
moliya-tijorat faoliyati;
tashkiliy faoliyat.
Korxonalarda ta’minot-tayyorlov faoliyati takror ishlab chiqarish jarayoni tashkil etish va uning uzluksizligini ta’minlashga xizmat qiladi. Shu sababli, mazkur sohada dastlabki boshqaruv axborotlari yig’iladi va qayta ishlanadi.
Boshqaruv hisobi axborotlarini shakllantirishda ishlab chiqarish faoliyati muhim o’rin tutadi. Unda ishlab chiqarish xarajatlari tarkibi, o’zgarishi, ularni javobgarlik markazlari bo’yicha hisobini tashkil qilish, shuningdek, xarajatlar hisobi va tannarx kalkulyasiyasini yuritish, sarflangan xarajatlar bo’yicha chetlanishlarni hisobga olish amalga oshiriladi.
|
| |