nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch iboralar - Xalqaro menejment

|
Xalqaro menejmentBog'liq Назарова Г Г ва бош Халқаро менежмент Т 2011 Дарслик Лотин 1Tayanch iboralar:
Xalqaro kompaniya, ko’pmillatli kompaniya, konsorsium, transmilliy
korporatsiya, transmilliylashtirish indeksi, integratsiyalashgan xalqaro
ishlab
chiqarish,
gorizontal
integratsiya,
vertikal
integratsiya,
litsenziyalash, xalqaro ishlab chiqarish diversifikatsiyasi, transmilliy
moliyaviy-sanoat guruhlari (TMSG).
Nazorat uchun savollar:
1. Xalqaro kompaniyani, ko’pmillatli kompaniyani, transmilliy
kompaniyani ta’riflang.
2. Konsorsiumlar nima uchun tuziladi?
3. Transmilliylashtirish indeksi formulasini ayting.
4. TMK millatini qanday ko’rsatkichlar aniqlaydi?
5. Milliy kompaniyaning xalqaro kompaniyaga aylanishidagi asosiy
bosqichlarni aytib bering.
6. Litsenzion bitimlar deganda nimani tushunasiz?
7. Xalqaro kompaniyalarda ishlab chiqarishni tashkil etishning
nechta asosiy turi mavjud?
8. TMK aloqalarining ko’pdarajaliligi qanday tushuntiriladi?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar:
1. Каримов
И.А. Жаҳон молиявий-иқтисодий инқирози,
Ўзбекистон шароитида уни бартараф этишнинг йўллари ва чоралари.
Т.: Ўзбекистон, 2009.
2. Nazarova G.G., Nazarova R.R., Salixova N.M., Muxamedjanova
G.A., Ismailova N.S. Xalqaro menejment. O’quv qo’llanma. T.: TDIU,
2009.
3. Конина Н.Ю. Менеджмент в международных компаний: как
побеждать в конкурентной борьбе.- М.: ТК Велби, 2008.- 560 с.
4. Сорокина М.В. Менеджмент в торговле: Учебник.- СПб.:
Бизнес – пресса, 2008.- 480 с.
5. Пивоваров
С.Э.,
Тарасевич
Л.С.
Международный
менеджмент: Учебник. 4-е изд.- СПб.: Питер, 2008.- 720 с.
6. Гаврилова Т. А., Муромцев Д. И. Интеллектуальный
менеджмент: инструменты и системы: Учеб. пособие. 2- е изд.- С. -
Петерб. гос. Ун-та, 2008.- 488 с.
7. Кузьмина Т.И. Международный менеджмент. Управление в
международных компаниях. М., 2004.
|
| |
Kollej bitiruvchilarining tanlovi

164
qimmatliklarni aniqlash tizimi”ni misol sifatida keltirish mumkin. Juda
kam kompaniyalar xizmat safariga ketayotgan xodimlarning turmush
o’rtoqlari bilan testlar va suhbatlar o’tkazadilar.
Chunki xizmat safariga
ketayotgan xodimga nisbatan uning oila a’zolari uchun yangi sharoitlarga
va muhitga moslashishi qiyin kechadi. Xodimning boshqa davlatga ishga
yuborilishi lavozim ko’tarilishidir, lekin uning ayoli uchun u yerda mehnat
faoliyatini yangidan boshlashi kerak bo’ladi. O’z dugonalari va oila
a’zolaridan ajralish ayoli uchun yolg’izlikni olib keladi.
Ayrim
kompaniyalar chet elda mehnat faoliyatini yuritish uchun xodimlarni
tanlash va tayyorlashning murakkab tartibidan foydalanadilar. Bu
jihatlarning tahlili tanlash tartibining murakkabligi va moslashuvchanlik
o’rtasidagi ijobiy bog’liqlikni ko’rsatadi.
Polosali spektr - Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar

|
Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlar elektromagnit to‘lqinlar
|
bet | 53/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlarPolosali spektr. Ayrim bir-biri bilan bog‘lanmagan yoki kuchsiz bog‘langan molekulalar chiqargan yorug‘lik polosa ko‘rinishiga ega bo‘ladi. Polosalar bir-biridan qorong‘i yo‘lkalar bilan ajralgan bo‘ladi.
Chiziqli spektrlar. Bunday spektrda bittagina chiziq bo‘ladi. Bunday spektrni bir-biri bilan bog‘lanmagan atomlar chiqaradi. Bir-biridan ajralgan atomlar bitta to‘lqin uzunligiga ega bo‘lgan nurni chiqaradi.
Yutilish spektrlari. Lampochkadan chiqayotgan yorug‘lik yo‘liga qizil shisha qo‘yilsa, undan faqat qizil yorug‘lik o‘tadi va qolgan nurlar yutilib qoladi. Agar oq nurni nurlanmayotgan gaz orqali o‘tkazilsa, manbaning uzluksiz spektri fonida qora chiziqlar paydo bo‘ladi. Bunga sabab, gaz ma’lum bir chastotali nurlarni yutib qolishidir. O‘rganishlar shuni ko‘rsatadiki, gaz qizigan paytida qanday chastotali nurlarni chiqarsa, shunday chastotali nurlarni yutar ekan.
Istalgan kimyoviy element o‘ziga xos spektrga ega bo‘ladi. Har bir odamning barmoq izlari faqat o‘ziga xos bo‘lganidek, bir element spektri boshqasinikiga o‘xshamaydi.
Mana shu xususiyatga ko‘ra, moddaning kimyoviy tarkibini aniqlashga spektral analiz deyiladi. Bu juda sezgir usul bo‘lib, tekshirish uchun zarur bo‘lgan modda massasi 10–10 g dan ortmaydi.
Bunday analiz ko‘proq sifat xarakteriga ega bo‘ladi, ya’ni moddada qaysi element borligini aniq aytib berish mumkin. Lekin, uning qancha miqdorda bo‘lishini aniqlash qiyin. Chunki, modda temperaturasi past bo‘lganda ko‘pgina spektral chiziqlar namoyon bo‘lmaydi.
Hozirgi davrda barcha atomlarning spektri aniqlangan bo‘lib, jadvali tuzib qo‘yilgan (4.23-rasm). Spektral analiz usuli bilan rubidiy, seziy va boshqa ko‘pgina elementlar ochilgan. Seziy so‘zi “samoviy-havorang” degan ma’noni bildiradi.
Stronsiy elementining spektri
Rux elementining spektri
Co H Ca H Fe Fe H Fe Mg Fe Na O2 H O2
nm
4.23-rasm.
Aynan spektral analiz yordamida Quyosh va yulduzlarning kimyoviy tarkibini aniqlash mumkin bo‘ldi. Boshqa usullar bilan ularni aniqlab bo‘lmaydi. Aytish joizki, geliy elementi dastlab Quyoshda, keyinchalik Yer atmosferasida topilgan. Elementning nomi geliy “quyoshli” degan ma’noni bildiradi. Spektral analizni faqat nur chiqarish spektri orqali emas, balki yutilish spektri yordamida o‘tkaziladi.
|
| |
mavzu. ATOM YADROSINING TARKIBI. BOG‘LANISH ENERGIYASI. MASSA DEFEKTI

|
mavzu. ATOM YADROSINING TARKIBI. BOG‘LANISH ENERGIYASI. MASSA DEFEKTI
|
bet | 88/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlarmavzu. ATOM YADROSINING TARKIBI. BOG‘LANISH ENERGIYASI. MASSA DEFEKTI
Atom yadrosi. Rezerford o‘z tajribalari natijasida atomning musbat zaryadlangan yadrosi (o‘zagi) bor degan xulosaga keladi. Atomning kattaligi 10–10 m bo‘lgan bir paytda yadroning kattaligi 10–14–10–15 m ni tashkil qiladi.
Boshqacha aytganda, yadro atomdan 10 000–100 000 marta kichikdir.
Shu bilan birga, atom massasining qariyb 95 foizi yadroda mujassam- lashgan. Agar biror jism massasining 95 foizi u egallab turgan hajmdan
100 000 marta kichik hajmda mujassamlashganini e’tiborga olsak, barcha moddalar, asosan, bo‘shliqdan iborat ekanligiga hayratlanishdan boshqa ilojimiz qolmaydi. Endi yadroning o‘zi qanday tuzilishga ega, degan masalani qaraylik.
Rus fizigi D. I. Ivanenko va nemis fizigi V. Geyzenberg atom yadrosi – proton va neytronlardan tashkil topgan, degan g‘oyani olg‘a surganlar.
Proton ( p) – vodorod atomining yadrosi, 1919-yilda Rezerford va uning xodimlari tomonidan kashf qilingan. Elektronning zaryadiga teng musbat
zaryadga ega. Tinchlikdagi massasi mp = 1,6726 · 10 kg ≈ 1836 m , bu yerda:
–27
me – elektronning massasi. (Proton – grekcha – “birinchi”).
Neytron (n) – 1932-yilda ingliz fizigi J. Chedvik tomonidan kashf
qilingan. Elektr jihatdan neytral zarra. Tinchlikdagi massasi mn = 1,6749 · 10
-27
kg ≈ 1839 me (Neytron – lotincha u ham emas, bu ham emas).
Proton va neytronlar birgalikda nuklonlar deyiladi (lotincha nucleus – yadro so‘zidan olingan). Atom yadrosidagi nuklonlarning umumiy soni massa soni (A) deyiladi.
Z
Atom yadrosi Ze zaryad miqdori bilan xarakterlanadi. Bu yerda: e = 1,6 · 10–19 C ga teng bo‘lib, protonning zaryadini xarakterlaydi. Z – yadroning zaryad soni deyilib, u yadrodagi protonlar soniga teng va Mendeleyev elementlar davriy sistemasida kimyoviy elementning tartib raqami bilan mos keladi.
Yadro neytral atom qanday belgilansa, xuddi shunday belgilanadi:
A X ,
bu yerda: X – kimyoviy elementning belgisi, Z – atomning tartib raqami (yadrodagi protonlar soni); A – massa soni (yadrodagi nuklonlar soni). Atom elektr neytral bo‘lgani uchun ham yadrodagi protonlar soni atomdagi elektronlar soni bilan teng bo‘ladi.
|
| |
Elektronlashgan aviakompaniyalar va ularning Strategiyasi

|
Elektronlashgan aviakompaniyalar va ularning StrategiyasiBog'liq Xalqaro turizimning rivojlanish tarixi va bosqichlari nnElektronlashgan aviakompaniyalar va ularning Strategiyasi.
Ichki aviakompaniyalar tizimi:
Savdo va marketing bo’yicha ta’minotchilar:
o
kompyuter bronlash sistemasi;
o
global distribyutorlik tizimlari;
o
zaxira va daromadni boshqarish;
o
qaror qabul qilish tizimi.
Ishlash jarayoni tizimlari:
o
uchish (reys) jadvali boshqaruv tizimlari;
o
operatsiyalar nazorati;
o
uchish holatini kuzatish;
o
bekat (stansiya)ni nazorat qilish tizimlari;
o
baggajni tashish va tekshirish sistemasi
Manbalarni boshqarish tizimlari
o
ta’mirlash va injenerlikni nazorat qilish’
o
ekipajlarni boshqarish tizimlari.
Ichki bog’langan hamkorlar tizimi va tashqi hamkorlar.
Ichki- tashkiliy boshqaruv bo’linmalari.
Tashqi va ichki tashkiliy boshqaruv
17
Ta’minotchilar bilan elektron tarzda xom-ashyo yetkazish bilan bog’liq bitim va
axborotlar oqimi
tashqi aloqa tarmog’i
havo yo’li harakatining nazorat an’analari va aeroport boshqaruvchilari
hisoboti;
elektron xom- ashyo materiallari va qurilmalar ta’minoti;
bozorlari;
baggaj tizimlari.
Distribyutorlik, hamkorlar bilan marketing va savdo aloqalarini yo’lga qo’yish
kompyuter bronlash tizimlari;
global distribyutorlik sistemalari;
belgilangan sayohat savdo portallari va tizimlari.
Boshqa aviahamkorlar bilan gorizontal hamkorlik qilish
boshqa ittifoq a’zolari bilan tashqi tarmoq aloqalari .
Barcha aksiyadorlar bilan internet orqali bog’lanish:
Iste’molchi aksiyadorlar
o
axborot, marshrut yo’li, zaxiralar;
o
aksiyadorlar;
o
maxsus takliflar, auksionlar
o
ekologik guruhlar;
o
tez-tez uchadigan guruhlar;
o
journalist va gazetalar;
o
shaxsiy afzalliklar;
o
ro’yxatdan o’tish imkoniyatlari;
o
qo’shilgan qiymat;
o
operatsion yangiliklar.
|
| |
British Airways ning moliyaviy ko’rsatkichlar

47
uchuvchilarning, qurilmalarning va ehtiyot qismllarning turliligi bilan ajralib turadi.
Keyingi moliyaviy muammolardan biri bu yoqilg’I bo’lib, uning hozirdagi yuqori
narxi kompaniya uchun anchagina qimmatga tushmoqda. BA kompaniyasi oxirgi 4
yil mobaynida yo’lovchilar oqimi 32 mln va 35 mln orasida o’ynab turdi.
Bu esa
o’z navbatida o’sishning kamayganligini ham bildiradi.
Sayohat o’rinlarining umumiy qiymati tushib ketdi. Bu qiymat o’z navbatida
kompaniyaning sayohat qila olish qobiliyatini ham aniqlaydi. Bu to’xtab qolishning
asosiy sabablaridan biri shundaki, kompaniya o’zi rejalashtirganidek
yangi samalyot-
larni xarid qila olmagani edi. Bunday bo’lishiga sabab esa yoqilg’ining narxi
kutilmagan qiymatlarda ko’tarilgani bo’ldi.
BA Biznes segmenti. BA o’z daromadlarining asosiy iste’molchilari ya’ni segmen-
tini aniqladi. Ular 3 guruhga bo’linadi:
1. Yo’lovchi tashish reyslari (86 %);
2. Yuk tashish (7 %);
3. Aviatsiya injenerligi kabi (7 %).
Yo’lovchilarni tashish xizmati BA ning eng asosiy daromad manbai bo’lib, daro-
madining 86 %i ushbu segmentga to’g’ri keladi. Bunda asosan ekonom klass yoki
premium klass kabinalariga talab nihoyatda ko’p sanaladi.
Bu segmentning bazasi
Xitrou aeroportida bo’lib, segment yevropaliklar va transatlantic qo’nib o’tishlarga
mo’ljallangan.
Yuk tashish segmenti daromadning 7 %ini tashkil qilib, bu asosan Britaniya,
Janubiy Osiyo, Afrika va shimoliy Amerikalarni kesib o’tadi. Bunda eng ko’p talab
qilinadigan vosita bu juda katta e’tibor va tezlik muhim ahamiyat kasb etadi.
Keyingi segment aviatsiya injenerligi bo’lib, u ham daromadning 7 %ini
tashkil
qiladi. Bu biznes segmenti kompaniyaning o’zini texnik jihatdan ta’minlovchi qismi
bo’lib, u alohida bir jamoa sifatida tuzilgan. Bu jamoa o’z texnik nosozliklarini tu-
zatadi hamda kompaniyaning flotlarini ko’zdan kechiradi. Shuningdek,
boshqa avia
operatorlarga o’zining cheklangan xizmatini ham taklif qiladi. Biroq bu guruh kom-
paniyani to’liq texnik ta’minlash imkoniyatiga ega emas. Shu sababli ta’mirlash
uchun zaruriy xom- ashyolarni boshqa tashqi kompaniyalardan oladi. Shu tariqa u
narxlarni arzonlashtirishga va sifatni yuqori qilishga erishadi.
Quyida daromadlari bo’yicha bo’yicha eng yetakchi aviakompaniyalar guruhlari
ro’yxati:
1.3 Aviakompaniyalarning hamkorlik aloqalari (tur operatorlar, dallolchi kom-

Bog'liq Xalqaro turizimning rivojlanish tarixi va bosqichlari nn
18 1.3 Aviakompaniyalarning hamkorlik aloqalari (tur operatorlar, dallolchi kom- paniyalar va h.k.) , istemolchilar bilan kechadigan aloqalar. Zamonaviy turizm bozorida tur operator va aviakompaniyalarning o’zaro aloqalari
juda muhim omil hisoblanib, bugungi kunda aviakompaniyalarning asosiy
iste’molchisi sifatida eng ko’p ulushni tur operatorlar egallamoqda. Ular o’z navbat-
ida buyurtma beruvchilar orasida yetakchilik qilishmoqda va bu o’z navbatidan geo-
grafik jihatdan xalqaro turizmning keng ko’lamda tarqalishiga imkoniyat
tug’diryapti. Yer sharining turli nuqtalarida joylashgan turistik ob’yektlar, kurortlar
va boshqa maskanlar turistlarning asosiy oqimi yo’nalishlariga aylanmoqda. Bu kabi
uzoq o’lkalarda okean-u, daryolar, sahro-yu tog’liklarni tez muddat ichida bosib
o’tadigan asosiy transport vositasi bu samalyot hisoblanadi. Yuqoridagi boblarda
ularning qulayliklari bilan tanishib o’tgandik. Undan tashqari, iste’molchilarning
sayohat qilishlari uchun uncha ko’p vaqtlari bo’lmaganligi bu sayohatning qisqa
vaqt mobaynida juda ko’plab joylarni sayohat qila olishi bu asosiy talablardan biri
bo’lib hisoblanadi. Shu tariqa, aviakompaniyalar bir haftalik kabi, sayohat uchun ju-
da ko’plab destinatsiyaga borish mumkin bo’lgan imkoniyatni yaratib beradi.
Aviaturlarning keng miqyosda tarqalishi ushbu sayohat turi narxining kama-
yishiga olib keladi. Natijada, aviakompaniyalar zamonaviy turizm sanoatida juda
muhim ahamiyatga ega bo’lib qoldi.
Aviakompaniyalarni turizm sanoatida suprastruktura tarkibiga kiritish mumkin.
Chunki ular turistlarga xizmat ko’rsatishga chuqur yo’naltirilmagan. Biroq shunga
qaramay, u turistik oqimning aktivligiga qaysidir mavsumlarda kuchli ta’sir
ko’rsatadi.
Aviakompaniyalarning turistlar uchun asosiy xizmati bu havo orqali tashish
hisoblanadi. Aviatashish fuqarolar uchun juda maxsus xizmat turi bo’lib, asosan,
quyidagi holatlar sodir bo’lishi bilan o’ziga xosdir:
1.
Yo’lovchilar hayotiga va sog’ligiga zarar yetkazishi mumkinlik ehtimoli
mavjudligi bilan;
2.
Ob- havo sharoitlariga juda bog’liq bo’lib, fors- major holatlarida avia
transport to’liq to’ldirilishi kerak bo’ladi;
3.
Juda farqli o’laroq yuqori qiymatga ega;
4.
Yuklash imkoniyatlarining chegaralanganligi (yo’lovchilar saloniga yuklarni
olib kirish chegaralangan);
5.
Xizmat turlarining klassifikatsiyalashuvi (bunda eng qulay- birinchi, o’rta-
biznes klasslardan to ekonom klass – arzonroq xizmatlarni ham taklif qiladi).
19 Xuddi mana shu sabablarga ko’ra, xalqaro va milliy bo’lgan yo’lovchi tashuvchi
samalyotlar, aviakompaniyalar boshchilari va ekipaj a’zolarining obro’sini belgilab
beradigan qonunlar ishlab chiqilgan. Bu kabi qonun- qoidalar qanday aviakompaniya
bo’lishidan, qaysi yo’nalishda bo’lishidan qat’iy nazar turist xizmatdan foydalansa
uning xoxish- istaklariga ko’ra, albatta bajarilishi lozim.
Yo’lovchilarning huquq va majburiyatlari ko’pgina mamlakatlar roziligiga binoan
xalqaro va ichki
II- Bob. British Airways - turizm infratuzilmasining asosiy bo’g’ini sifatida

31
aylandi. Chunki bu davrda boshqa yirik aviakompaniyalar floti zarar ko’rib, krizis-
ga uchramoqda edi.
Aviakompaniyaning floti va marshrut setkasi qayta tashkillashtirildi. King
boshqaruvining boshlang’ich davrida kompaniyaning imidji va markasini olib tash-
lash uchun ekspertlar guruhi jalb qilindi. 23000 dan ortiq ishchi o’rinlari qis-
qartirilgan bo’lsada, King ishchilarning ruhini tushirmaslik uchun va biznes jarayon-
ni optimallashtirish uchun turli xil yechimlar topdi.
Quyida British Airways ishchilarining o’rtacha oylik maoshlardagi
xususiylashtirishdan oldingi va keyingi holatidagi taqqoslash jadvali:
Prizmadan oq yorug‘lik o‘tganda spektrga ajralishi qanday hodisa tufayli ro‘y beradi?

|
Prizmadan oq yorug‘lik o‘tganda spektrga ajralishi qanday hodisa tufayli ro‘y beradi?
|
bet | 62/113 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #119326 |
Bog'liq Magnit maydon elektromagnit induksiya elektromagnit tebranishlarPrizmadan oq yorug‘lik o‘tganda spektrga ajralishi qanday hodisa tufayli ro‘y beradi?
yorug‘lik interferensiyasi; B) yorug‘likning qaytishi;
C) yorug‘lik difraksiyasi; D) yorug‘lik dispersiyasi.
2
cd m
birlik bilan qanday fizik kattalik o‘lchanadi?
yorug‘lik kuchi; B) nur intensivligi;
C) yoritilganlik; D) ravshanlik.
Panjara doimiysi 1,1 μm bo‘lgan difraksion panjaraga to‘lqin uzunligi 0,5 μm bo‘lgan yassi monoxromatik to‘lqin normal tushmoqda. Kuzatish mumkin bo‘lgan maksimumlar sonini toping. A) 4; B) 5; C) 7; D) 9.
Oq rang hosil qilish uchun qanday ranglarni kombinatsiyalab qo‘shish kerak?
qizil, yashil va zangori; B) qizil, yashil va sariq;
C) binafsha, yashil va zangori; D) havorang, yashil va sariq.
Zangori rangni hosil qilish uchun qanday ranglarni o‘zaro kombi- natsiyalab qo‘shish kerak?
qizil, yashil va ko‘k; B) qizil, yashil va sariq;
binafsha, yashil va havorang;
hech qaysi rangni qo‘shib zangori rangni hosil qilib bo‘lmaydi.
Yuzi 5 cm2 bo‘lgan sirtga 0,02 lm yorug‘lik oqimi perpendikular tushmoqda. Sirtning yoritilganligi qancha?
A) 20 lx; B) 30 lx; C) 40 lx; D) 50 lx.
Qizil rang bilan zangori rang qo‘shilganda qanday rang hosil bo‘ladi?
qoramtir; B) sariq; C) havorang; D) ko‘k.
|
| |
Havo Yo’llari - Xalqaro turizimning rivojlanish tarixi va bosqichlari

20
6.
Yo’lovchi aeroport zalida, havo transportining bortida bo’lgan
vaqtida aero-
vokzalning va aviakompaniya xavfsizlik xizmatining ko’rsatmalari va tal-
ablarini bajarishga majbur.
Tashuvchi aviakompaniyaning huquq va majburiyatlari:
Bunda tashuvchilar yo’lovchilarga uchish mobaynidagi xavfsizlikni ta’minlash
va boshqa yo’lovchilarning ham xavfsizligi nuqtai nazaridan ayrim xaridorlarga
rad javobini berishlari ham mumkin. Bunday holler quyidagicha izohlanadi:
agar yo’lovchi bemor va hayotiga tahdid solayotgan biror bir sabab yoki
atrofdagilarga zarar keltiradigan bo’lsa, bunday yo’lovchilarni aviakompaniya
xavfsizlik nuqtai nazaridan rad etishlari mumkin va h.k. ;
Agar uchishda xavfsizlikni ta’minlash uchun yo’lovchining o’rnini o’zgartirish
kerak bo’lsa, xuddi o’sha to’langan qiymatga mos boshqa o’ringa yo’lovchini
o’tkazishga tashuvchi kompaniya haqli;
Agar yo’lovchilarning hujjatlarida biror- bir kamchiliklarga yo’l qo’yilgan
bo’lsa, yoki hujjat qalbakilashtirilgan bo’lsa, hamda biror- bir to’g’rilanishi
kerak bo’lgan xatoliklar bo’lsa, aviakompaniya bunday yo’lovchilarni
ham rad
etishi mumkin;
Tashuvchilar yo’lovchilarni jadval bo’yicha belgilangan nuqtaga borishni tash-
killashtirishga majburdir. Yo’lovchilar va ularning baggajlariga tahdid soluvchi
holatlar bundan mustasnodir;
Tashish kompaniyalari yo’lovchilarda sodir bo’lgan jarohatlar, o’lim yoki jis-
moniy zarar yetkazishlar va uning yuklaridagi
yetkazilgan zararlar uchun
mas’uliyatni o’z bo’yniga olmaydi, qachonki, u bunaqangi holatlar oldini olish
uchun barcha chora- tadbirlarni ko’rib qo’ygan bo’lsa;
Tashuvchilar ro’yxatdan o’tkazilmagan yuk va qo’l yuki uchun javobgar emas;
Fors- major holatlarda jadvallarni o’zgarishi va reyslarning bekor qilingani
uchun tashuvchi javobgarlikni o’z bo’yniga olmaydi.
Havo transporti uchishiga yo’l qo’yiladi, agar:
Fuqarolar samalyoti mamlakat hukumati tomonidan qabul qilingan yillik nor-
malarga javob bersa;
Samalyot
agar zavod, mamlakat va ekspluatatsiya sinovlariddan o’tgan va bu
to’g’risida sertifikatga ega bo’lsa;
Bortda davlat ro’yxatidan o’tganligini ko’rsatuvchi belgi (muhr) lari bo’lsa;
Uchish shart- sharoitlariga javob beradigan bo’lsa, samalyot ekipaji uchishga
tayyorlanadi va qo’yvoriladi;
Xususiylashtirishdan oldin

32
Bob Ayling davrida kompaniya qora kunlarni boshidan kechirdi. Raqobatning
kuchayishi, neftning yuqori bahosi va funt- sterling qurbining oshishi daromadning
tushib ketishiga sababchi bo’ldi. B. Ayling 1998 – yilda 750
mln funt- sterling
daromad qilgach, flotni qayta qurib chiqdi ya’ni keng ko’lamli Boing 747- 400 sa-
malyotlarini kam chiqimli Boing 777 ga almashtirdi, hamda British Airways ning
o’rta magistral flotiga Airbus A 319/ 320/ 321 samalyotlarini ishga tushirdi.
Xususiylashtirish natijasida BA 1999 yilda daromadi 50 % ga tushganligini e’lon
qildi. 2000 – yilda Bob Ayling o’z vazifasidan chetlashtirildi uning o’rnini Rod
Eddington egalladi. 2004- yilda British Airways o’zining 18,5 % ulushini Qantas
(Avstraliya Havo Yo’llari) aviakompaniyaga sotdi.
Shuningdek, daromadlar ham
shu tariqa taqsimlangan. Reys nomi Kenguru bo’lgan, bundan aviakompaniya 425
funt- sterling ishlab oldi. Bu esa qarzdorlikni kamaytirishga yo’naltirilgan edi.
2004- yildan boshlab British Airways o’zining ichki reyslarda shuningdek, katta
aeroportlarda ham, bepul ovqat va ichimliklar bilan ta’minlanishini hamda to’liq
servis xizmatlardan iborat bo’lgan aviakompaniya sifatida qaraydi.
Bu bilan British Airways to’liq xizmat ko’rsatilishiga
tayyor turgan mijozlarni
jalb qilishni mo’ljallagan holda boshqa kam chiqimli arzon chiptali aeroportlar ,
aviakompaniyalar xizmatidan farq qilgan.
2006- yilda BA Skitracks tashkiloti tomonidan faxriy mukofot bilan taqdirlangan.
2007- yilda Yevropaning Eng Yaxshi Havo Yo’llari Kompaniyasi, yana shu yiln-
ing o’zida 2ta Eng Yaxshi Trans-atlantik Havo Yo’llari
va Eng Yaxshi Yevropa-
Osiyo/ Avstraliya Havo Yo’llari deya taqdirlangan. Biroq shularga qaramay bagaj-
larning yo’qolishi bo’yicha Yevropada eng yomon aviakompaniya ham edi.
Rossiya va MDH davlatlariga yo’naltirilgan faoliyatlar. Rossiyadan yo’naltirilgan
asosiy doimiy reyslar Londonga boradi. Haftasiga 19- 21 tagacha reyslar Moskvan-
ing Domodedova aeroportidan va Sankt- Peterburgdan har kunlik reyslar qatnovi
Londonning Xitrou Terminal 5 aeroporti orqali amalga oshiriladi.
Undan tashqari aviakompaniya Rossiyaning boshqa
bir nechta shaharlariga ham
uchadi, ular: Kazan, Quyi Novgorod, Samara, Krasnodar, Perm, Ufa va Rostov kabi-
lar.
2004- 2007 - yillarda Yekaterinburgda franchayzing shartnomasiga ko’ra
Britaniya
O’rtayer degan nom ostida qatnov bo’ldi va Kaliningradga ham reys qatnovi
bo’lgan.
MDH va Boltiq bo’yi davlatlaridan - Almota, Boku, Bishkek, Vilnyus, Yerevan,
Kiev, Odessa, Riga, Tallinni hamda Tbilisiga aviareyslar amalgam oshirilmoqda.
2.rasm - Xalqaro turizimning rivojlanish tarixi va bosqichlari

42
Bu orqali ular dunyo bo’ylab jadvallashtirilgan havo yo’llaridagi o’rinlarning 95 %
ni aks ettirishadi. Bu tizim undan tashqari taxminan 57000 ta mehmonxonalariga
46 ta mashinalarni ijaraga berish
kompaniyalariga shuningdek, boshqa ta’minotchi
kompaniyalar temir yo’llarda, kruizlarda, sug’urta va tur operatorlarga ham o’z xiz-
matini ko’rsatadi.
Amadeus asosiy axborot texnologik ta’minotchi tizim bo’lib, sayohatni tashkil-
lashtirishda electron savdoni amalga oshirish uchun katta ahamiyatga ega bo’lgan
kompaniya hisoblanadi. Bu sistema qo’shimcha tarzda 15 ta mehmonxonalarning
web sahifalarida 34 ta aviakompaniyalarning 123 ta web sahifalarida juda katta
bronlash ishlarini olib boradi.
BA elektron biznesni o’zining ko’pgina maqsadlarida foydalanadi.
Ular quyidagi-
lar bo’lishi mumkin:
-
informatsiya axborot yetkazish maqsadi;
-
to’g’ridan- to’g’ri murojaat qilish;
-
reklama maqsadida (o’z web sahifasida turli xil tur sayohatlarni, arzon
narxlarni. Aksiyalarni taklif qiladi);
-
birlashma kompaniyalar reklamalari (mehmonxona,
restoran, tur agentliklar
bunga misol bo’la oladi. Bu orqali kompaniya o’ziga tegishli daromaddan
ulushga ega bo’ladi) va boshqalar.
Web texnologiya bu yirik transmilliy kompaniya uchun juda zarur bo’lib, u nafa-
qat kompaniyaning ishini balki, mijozlarning ham yumushini osonlashtiradi. Bu
texnologiyadan foydalanish iste’molchilar uchun quyidagi
foydali xususiyatlarga ega
bo’lishi mumkin:
web texnologiyadan foydalanganda, aeroportdan ro’yxatdan o’tgan tirband
va uzoq davom etadigan navbatda turib kutishdan holi bo’lishadi;
ovozli chaqiriq orqali iste’molchi o’z o’rnining imkoniyatlari to’g’risida
ma’lumotga ega bo’lishi mumkin;
sayyohlar istalgan makondan turib, o’zlarining aniq uchish vaqtlarini
qachon reys qoldirilganda boxabar bo’lishlari, uchrashadigan va
ko’rishadigan boshqa yo’lovchilarni bilishlari mumkin.
BA shunday web texnologik uskunalaridan biri bo’lmish
Trip Seeker dasturini
ishga tushirdi. Bu dastur ham, asosan, BA reyslarini dunyo bo’ylab qidirishga
moslashtirilgan.
World Explorer tomonidan shakllantirilgan Trip Seekerning yangi versiyasini
taqdim etib,
www.ba.com
saytida joylashgan barcha yo’nalish va destinatsiyalarni
43
dunyo bo’ylab qidirish mumkin. Ushbu dastur dunyoning
BA uchadigan istalgan
nuqta bilan aloqa o’rnatish imkoniyatini berishi bilan birga quyidagilarni o’z
ichiga oladi:
- faqat shu yo’nalishga tegishli qurilma va ma’lumotlar;
- narxlar chegaralarini aniqlash imkoniyati;
- bir yil mobaynidagi mos oyni tanlash imkoniyati;
- eng past va yuqori darajadagi havo iqlimini o’rganish imkoniyati;
- sayohat klassini tanlash imkoniyati;
- turizmga aloqador maskanlardagi faoliyat turlari bilan
tanishuv va tanlov imkoni-
yati. Bunday faoliyatlarga: kurortlar, plyajlar, shahar tomoshasi, chang’i uchish
kabilar kiradi;
- ma’lum bir shaharni
tanlab qidirish imkoniyati
.
Simphony, Works, 1C-Buxgalteriya, Master, MS Excel

Elektron jadvallarda jadval bo‘ylab sichqoncha, kursorni boshqarish (yo‘nalish) klavishalari, varaqlash (PgUp
va PgDn) klavishalari, Home va End klavishalari yordamida harakatlanish mumkin.
Mavzuni mustahkamlash va yakunlash:
O‘quvchilarga
darslikdagi
savollar
orqali
murojaat
etiladi
va
interfaol
usulda
mavzu
mustahkamlanadi.Mustahkamlash uchun turli soda topshiriqlardan foydalaniladi.
A1 katakka 1 ni kiriting,
B1 ga 2 ni kiriting,
C1 da
A1+B1 ni hisoblang,
D1 katakka 15 ni kiriting,
E1
ga 12 ni kiriting,
F1 da
D1–E1 ni hisoblang va
G1 da
C1*F1 ni hisoblang;
Uyga vazifa:
4. Excelda Kitob va varaq hosil qilish uchun bajariladigan amallar ketma-ketligini yozish.
2
*
.Algebraik ifodalarni Excelda yozilishiga misollar tuzish.
3.
Excel elektron jadvali yordamida(a+b)*(c+d) ifoda o‘zgaruvchilarning ixtiyoriy qiymatlarida
hisoblang.
O’TIBDO’:______________S.Norqabilov
Fani: Informatika Sinfi: X Sana:____________________ Dars raqami:23
Aviatashuvlarning turlari. Tur operatorlar ulardan foydalanish taribi va

26
2.
Aeroport solnomasi (bunda aniq bir aerovokzalda o’z
reyslarini amalga oshir-
uvchi barcha aviakompaniyalar solnomasi o’rnatiladi).
Samalyot harakatlarining klassik solnomasi 2 qismga bo’linadi: aniq aeroportdan
parvoz qilish va qo’nish . Ustunda ko’rsatilgan belgilangan joy aeroportlari nomlari-
dan biri ko’rsatilgach, ko’rsatilgan shaharga uchadigan doimiy reyslarning yillik
rekvizitlari chiqadi. Yillik rezvizitlar ko’rsatilgan solnomada quyidagilar kiritilgan
bo’ladi: hafta kunlaridagi parvoz amalga oshadigan kun raqamlari (1-dushanba, 4-
payshanba kabi)
uchishning mahalliy vaqti, qo’nishning mahalliy vaqti, reys raqami
samalyot turi (AB3- airbus “A-300”, TU5- “TY-154” ) va tashuvchi aviakompaniya
kodi ham mavjud bo’ladi.
Doimiy reyslardagi tariflar, chegirmalar va imtiyozlar.
Avia tashishlardagi bu kabi
tariflarni, shaxslarning imtiyozli kategoriyalarini hamda chegirmalarning tarqatilish
hajmini aviakompaniya boshqaruvi o’zlarining narxlashtirish va marketing strate-
giyalari nuqtai nazaridan belgilaydilar.
Chipta narxi juda ko’plab omillarga bog’liq: tarif bazasi, aviakompaniya klassi,
mamlakat,
yetib kelish muddati, bronlash shartlari, iste’molchi yoshi, ijtimoiy holati,
naqd pul imtiyozlari, chegirmalar va boshqalar kabi.
Mustaqil ravishda aviakompaniya tariflar bazasini o’rnatayotganda quyidagilarni
inobatga oladi: avia tashishni o’z
ichiga olgan holda, bortda qancha yo’lovchini
yuklash normasini rejalashtirish asosida, havo transportining turi, daromad chagarasi
hamdaparvozning uzoqligini inobatga olgan holda o’rnatiladi.
Tariflar bazasini o’rnatayotgan paytda chegirmalar tizimi va imtiyozlar ham
o’rnatiladi. Tariflar bazasi mavsum o’zgarishi bilan o’zgaradi,
oldindan xarid qilingan
chiptalar qaytarilishi yoki almashtirilishi ham mumkin. Tariflar bazasi quyidagi 2
ko’rinishda bo’ladi:
1.
Maxsus tariflar -- konvensiya bilan reglament (majlis) qilinadi va barcha avia-
kompaniyalar buni amalga oshiradilar. Bular asosan yoshlarbop, nafaqaxo’rlar
uchun, guruhiy, turistik, ekskursiyaviy turlarga bo’linadi.
2.
Reklama tariflar -- har bir aviakompaniya o’zining ichki qoidalariga binoan
o’rnatadi. Bunda asosan parvozlar reklamasi yo’lovchilar
uchun bepul yoki
aviakompaniyalar tomonidan berilgan samalyot turi, aniq bir soatlarda va kil-
ometrda amal qiladigan imtiyozli parvozlari bo’lishi mumkin.
Yoshlarbop tariflar butun bir yil mobaynida ochiq kunlar sifatida amal qiladi. Bu
chiptalar sotuvi parvozdan 3-7 kun oldin tugatiladi.
Yoshlarbop tarifda maxsus APEX va PEX imtiyoz turlari bor. Undan tashqari
bunday imtiyozlar bilan yo’lovchi uchun ayrim cheklovlar ham bor. APEX tarif
imtiyozida bron qilingan sanani o’zgartirish mumkin emas. Bu tarifda “dedlayn” deb
Nisbiy murojaatda - Mavzu: 1-dars. Sodda ifodalarni hisoblash dars maqsadi

Mavzuni mustahkamlash va yakunlash:
Microsoft Excel 2010 elektron jadvallari yordamida arifmetik amallardan tashqari kataklarga turlicha
murojaat qilish orqali amaliy masalalarni mazmunan sifatli yechish mumkin.
1-mashq.Sinflarda fanlardan o‘zlashtirish ko‘rsatkichlari aniqlansin.
Uyga vazifa:
4. Darslikdagi topshiriqlar.
2
*
. Tug‘ilgan vaqtingizdan buyon necha yil, oy, hafta, sutka, soat, minut yashaganingizni joriy yil yozilgan
katakchaga murojaat orqali hisoblang.
MAVZU: 
23-dars. Katakka murojaat. Nisbiy, absolyut va aralash murojaat

4
Yangi mavzuni mustahkamlash
15 minut
5
Uyga vazifa
3 minut
Tashkiliy qism:
1.Salomlashish.
2.Yo'qlama qilish.
3.Uyga vazifani so'rash.
O’quvchilardan o’tilgan mavzular bo’yichaklaster o’tkaziladi.
Yangi mavzu bayoni
Matnli
Sonli Sanali Vaqt Formulalar Funksiya
Katakcha quyidagi xossalarga ega bo‘lishi mumkin:
fon turi va rangi;
shrift turi, o‘lchami va rangi;
chegara turi, rangi va o‘tkazilish joyi;
tekislash turi;
matn yo‘nalishi turi;
son turi;
himoya.
.Shuni yodda tutish kerakki, ustun va satrlarning soni, demak, katakchalar soni dasturlarning imkoniyatlariga
bog‘liq bo‘ladi.
SuperCalc4 elektron jadvali varag‘ida satrlar
9999 ta va ustunlar
255 ta bo‘lgani uchun katakchalar
soni
9999 * 255= 2549745 ta,
Excel elektron jadvali varag‘ida
16384*256 = 4194304 (65536*256=34471936) ta
katakcha bo‘ladi.
Elektron jadvallarda ikki xil:
nisbiyva
absolyut murojaat qo‘llaniladi. Shuni yodda tutingki, murojaat boshqa
fayl yoki varaqga ham bo‘lishi mumkin.
умолчанию - download

Qidiruv: умолчанию
$course$/top/По умолчанию для Ekonometrika-2
Excel kompyuter tizimida ekonometrik izlanishlar qo‘yidagi buyruqlar yordamida o‘tkaziladilar?
42,42 Kb.
1
o'qib
V2: По умолчанию для Elektronika va sxemalar2 I: ЭваС 2 узб
S: integral mikrosxemalar diskret ko’rinishda berilgan signallarni o’zgartirishga va qayta ishlashga xizmat qiladi
60,12 Kb.
1
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavzu: tcp/ip protokollar

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
MUSTAQIL ISH
MAVZU: TCP/IP protokollar steki.
BAJARDI: Po’latjonov Ozodbek TEKSHIRDI: Atadjanova Nozima
TCP/IP protokollar steki.
Reja:
TCP/IP protokollari stekining tuzilishi.
OSI modeli va kommunikatsion protokollar orasidagi bog’lanishlar.
TCP/IP protokollari asosida tarmoqlararo o’zaro ishlashni tashkil qilish.
Tarmoq sathi protokollari.
IP-protokoli.
Transport sathi protokollari. TCP va UDP protokollari.
TCP/IP protokoltar steki turli xil tarmoqlarni yagona ma'lumotlar uzatish tizimiga birlashtirilgan transport tizimini yaratish uchun mo'ljallangan ierarxik tartibga ega protokollar to'plamidir. Tarmoqlarning xilma-xilligi OSI modelining fizik va kanal sathlarida "mahalliy" tarmoqlarni qurish texnologiyasidagi farq sifatidatushuniladi
. Hozirgi vaqtda TCP/IP protokollari steki Internetdagi asosiy ma'lumotlar u zatish protokollaridir. Stekning nomi asosiy protokollarning nomlaridan kelib chiq qan: TCP (Transmission Control Protocol) uztishlarni boshqarish protokoli va IP (Internetprotocol) tarmoqlararo protocol
. Ko'pincha birlashtiriladigan tarmoqlarga tarmoq osti deb ataladi va birlashg an tarmoq intertarmoq yoki Internetdeb ataladi.
Internet protokollarining texnik spetsifikatsiyasi RFC(Requestfor Comments)ning hujjatlari shaklida chiqariladi. RFCning hujjatlari Internetda, masalan saytidada chop etiladi.
1-rasm. TCP/IP stekining tuzilishi TCP/IP protokollari steki modeli 4 ta sathdan iborat (RFC 1122).
|
Pedagogik ilmiy tadqiqot metodlari

Pedagogik ilmiy tadqiqot metodlari.
Pedagogika fanining ilmiy-tadqiqot metodlari va ularning turkumlari. Nazariy tadqiqot metodlari (adabiyotlar bilan ishlash, ta’lim muassasasi hujjatlarini o’rganish, nazariy va qiyosiy tahlil, qiyosiy-tarixiy tahlil, ilg’or tajribalarni o’rganish, tashxis, umumlashtirish, modellashtirish va boshqalar)ning tavsifi. Amaliy tadqiqot metodlari (pedagogik kuzatish, pedagogik tajriba, anketa, ijtimoiy so’rov, suhbat, intervyu, test so’rovi, reyting, matematik-statistik tahlil va boshqalar). Pedagogik tajribani tashkil etish shartlari. Tadqiqot metodikasi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A4; A5; A7; A8; A9; A10; A11; A12; A13; Q24; Q28; Q36.
|
Ta’lim shakllari. Dars – ta’limni tashkil

Ta’lim shakllari. Dars – ta’limni tashkil
etishning asosiy shakli
“Ta’limning tashkiliy shakllari” (“ta’lim shakllari”) tushunchasining mohiyati. Ta’limning asosiy shakllari (ma’ruza, seminar, amaliy mashg’ulot, laboratoriya mashg’uloti, konsultasiya (maslahat), ekskursiya, praktikum va boshqalar). O’quvchilarning yosh xususiyatlariga tayangan holda ta’lim shakllaridan foydalanish.
Ta’limni tashkil etishning an’anaviy shakli (sinf-dars tizimi). Darsni tashkil etishga qo’yiladigan didaktik talabalar. Dars jarayonining tarkibiy tuzilmasi. Dars turlari. Darsda o’quvchilar o’quv faoliyatini ommaviy, guruhli va yakka tartibda tashkil etish. Zamonaviy sharoitda darslarni takomillashtirish yo’llari.
Ta’limni tashkil etishning noa’anaviy shakllari (o’quv dialogi, uchrashuv, konferensiya, davra suhbati, matbuot konferensiyasi, bahs-munozara, trening, muzey darslari, didaktik (ishbop va rolli) o’yinlar, “O’tkir zehnlilar klubi”, musobaqalar, auksion, “Mo’jizalar maydoni”, “Tergovni bilimdonlar olib boradi”, kichik guruhlarda ishlash, juftlikda ishlash, jamoa bo’lib o’quv topshiriqlarini bajarish va boshqalar).
O’quvchilarning uy vazifalari. Uy vazifalarining mazmuni.
O’quv ishlarini tashkil etishning darsdan tashqari shakllari (fan to’garaklari, ilmiy jamiyatlar, olimpiadalar, o’quv kurslari, fan haftaliklari, bellashuvlar, ko’riklar, viktorinalar, ko’rgazmalar va boshqalar).
Turli shakllardagi o’quv mashg’ulotlarining o’zaro aloqadorligi.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A4; A5; A7; A8; A9; A10; A11; A12; A13; Q24; Q28; Q36.
|
Pedagogika fanining predmeti, maqsad va vazifalari

Pedagogika fanining predmeti, maqsad va vazifalari.
“Pedagogika”ning ijtimoiy fan sifatida jamiyat taraqqiyotidagi o’rni. Pedagogika fanining rivojlanish bosqichlari va asosiy kategoriyalari (tarbiya, ta’lim, ma’lumot, bilim, ko’nikma, malaka, rivojlanish).
Fanning tarkibiy tuzilmasi va tarmoqlari. Pedagogika fanining boshqa fanlar bilan o’zaro aloqadorligi va bog’liqligi. Pedagogik fanlar tizimi.
Pedagogik jarayonlarni tadqiq qilishning ustuvor jihatlari. Ilmiy pedagogik tadqiqotlar mohiyati, ularning amaliy qiymati.
Qo’llaniladigan ta’lim texnologiyalari: dialogik yondoshuv, muammoli ta’lim. ma’ruza, namoyish yetish, blis-so’rov, savol-javib, “baliq skeleti”, munozara, BBB, Insert, o’z-o’zini nazorat.
Adabiyotlar: A1; A2; A3; A4; A5; A7; A8; A9; A10; A11; A12; A13; Q24; Q28; Q36.
|
Toshkent iqtisodiyot va texnologiyalari universiteti 5-seminar mavzusi: Hozirgi davrda jahon mamlakatlari ta`lim tizimi va pedagogika fani rivoji

Toshkent iqtisodiyot va texnologiyalari universiteti 5-seminar mavzusi: Hozirgi davrda jahon mamlakatlari ta`lim tizimi va pedagogika fani rivoji
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent iqtisodiyot va texnologiyalari universiteti 5-seminar mavzusi: Hozirgi davrda jahon mamlakatlari ta`lim tizimi va pedagogika fani rivoji
|
-илова  IV Mustahkamlash, nazorat savollari

|
-илова IV Mustahkamlash, nazorat savollariBog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен5-илова IV Mustahkamlash, nazorat savollari:
6-ilova
Mashg’ulot yakuni:
1.Faol ishtirok etgan
o’quvchilarni baholaydi va
rag’batlantiradi
Uyga vazifaning berilishi:
1.Mavzu yuzasidan
boshqotirma
o’yinlar tuzish.
BILIMINGIZNI SINAB KO‘RING!
Biznesni rejalashtirish nima uchun zarur?
2. Biznes-reja deb nimaga aytiladi?
3. Biznes-rejaning ahamiyatini qanday asoslash mumkin?
4. Biznes-reja tuzish uchun qanday ko‘nikmalar taqozo etiladi?
5-Mavzu: Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjа tаqdimоt mаtnini tаyyorlаsh
O’quv mashg’ulotida ta’lim texnalogiyasi modeli
O’quv soati: 80 daqiqa
O’quvchilar soni:_____ ta
O’quv mashg’uloti shakli va turi
Nazariy/amaliy – bilimlarni mustahkamlash,
ko’nikma va malakalarni shakllantirish
O’quv mashg’ulot rejasi
1. Biznes taqdimoti texnologiyasi
2. Taqdimotning standart tuzilishi
3. Biznes-reja taqdimoti bosqichlari
O’quv mashg’ulotining maqsadi Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjа tаqdimоt
mаtnini tаyyorlаsh haqida ma’lumot beradi
O’qitish natijalari: o’quvchilar Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjа tаqdimоt
mаtnini tаyyorlаsh haqida bilimga va ko’nikmaga ega bo’ladilar
Pedagogik vazifalar:
1. Biznes taqdimoti texnologiyasini
tushuntiradi
2. Taqdimotning standart tuzilishini
aytib beradi
3. Biznes-reja taqdimoti bosqichlarini
sanab o’tadi
O’quv faoliyat natijalari:
1. Biznes taqdimoti texnologiyasi bilan
tanishdilar
2. Taqdimotning standart tuzilishini bilib
oladilar
3. Biznes-reja taqdimoti bosqichlarini
sanab o’tadilar
O’qitish metodlari
Axborotli-ko’rgazmali ma’ruza, suhbat,
aqliy hujum,kitob bilan ishlash
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, kompyuter
O’qitish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Qaytar aloqaning usul va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-
javob,munozara,test,amaliy topshiriq
|
| |
Mustahkamlash uchun savollar

6-Mavzu: Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjаsini ishlаb chiqish vа tаqdim etish
O’quv mashg’ulotida ta’lim texnalogiyasi modeli
O’quv soati: 80 daqiqa
O’quvchilar soni:_____ ta
O’quv mashg’uloti shakli va turi
Nazariy/amaliy – bilimlarni mustahkamlash,
ko’nikma va
malakalarni shakllantirish
O’quv mashg’ulot rejasi
1. Bolalar bog'chasini ochish uchun nima kerak
2. Xususiy maktabgacha ta'lim muassasasini
ochish uchun zarur bo'lgan hujjatlarni
rasmiylashtirish bosqichi
3.Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjаsini ishlаb
chiqish vа tаqdim etish.
O’quv mashg’ulotining maqsadi
: Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjаsini ishlаb
chiqish vа tаqdim etish haqida ma’lumot beradi
O’qitish natijalari: o’quvchilar Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjаsini ishlаb
chiqish vа tаqdim etish haqida bilimga va ko’nikmaga ega bo’ladilar
Pedagogik vazifalar:
1.
Bolalar bog'chasini ochish uchun
nima kerak
2. Xususiy maktabgacha ta'lim
muassasasini ochish uchun zarur
bo'lgan hujjatlarni rasmiylashtirish
bosqichi
3.Xususiy MTT ochishda biznеs-
rеjаsini ishlаb chiqish vа tаqdim etish
O’quv faoliyat natijalari:
1. Bolalar bog'chasini ochish uchun nima
kerak
2. Xususiy maktabgacha ta'lim
muassasasini ochish uchun zarur bo'lgan
hujjatlarni rasmiylashtirish bosqichi
3.Xususiy MTT ochishda biznеs-rеjаsini
ishlаb chiqish vа tаqdim etish
O’qitish metodlari
Axborotli-ko’rgazmali ma’ruza, suhbat,
aqliy hujum,kitob bilan ishlash
Mashg’ulot yakuni:
1.Faol ishtirok etgan
o’quvchilarni baholaydi va
rag’batlantiradi
Biznesni tashkil etish va yuritish - bet 31

3-bosqich.
Yakuniy
(10 daq.)
Mashg‘ulot yakuni va uyga vazifa berish.
3.1. Mavzuni yakunlaydi va
mazkur fanning kelgusida
kasbiy faoliyatlaridagi axamiyatini yoritish bilan
yakunlaydi.
3.2. Ta’lim oluvchilar bilimini baholaydi.
3.3. Uyga vazifa beradi va
uni bajarish yuzasidan
yo‘riqnoma beradi
6-ilova
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar
Tashkiliy qism
(1-ilova)
O‘quv fan bo‘yicha o‘quvchilar o‘zlashtirishlarining baholash me’zonlari
Baholashko‘rsatkichlari va me’zonlari
T/R Mezonlar
Baho
1
Olgan bilimlarini ishlab chikarishda qo’llay oladigan, ushbu
fanni boshqa fanlar bilan bog’lay oladigan, mustaqil ish va
vazifalarni to’liq bajargan va yangilik kiritishga intilgan, har
jihatdan boshqa o’quvchilarga o’rnak bo’ladigan.
5
2
O’quv ko’rgazmali qurollardan foydalana oladigan, olgan
bilimlarini xalq xo’jaligidagi o’rnini to’g’ri tushungan,
mustaqil fikrlay oladigan, olgan bilimlarini tushuntirib bera
oladigan.
4
3
Darslarda 95% gacha qatnashgan, ma’ruza matnini yozgan,
o’quv qurollari to’lik bo’lgan, adabiyotlardan foydalanishni
bilgan.
3
4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar.
2
Assalomu-
alaykum,hurmatli
talabalar.
Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va
talabalarning mashg’ulotga
tayyorgarligi to’g’risida
o’zining fikrini bildiradi.
talabalar
davomatni aniqlab
oladi.
O’quv mashg’ulot bo’yicha
dastlabki tasavvurni beradi.
-Mavzu: Zаmоnаviy tаdbirkоr mаdаniyati vа mаs’uliyati. Tаdbirkоrlik

|
-Mavzu: Zаmоnаviy tаdbirkоr mаdаniyati vа mаs’uliyati. Tаdbirkоrlik Pdf ko'rish
|
bet | 110/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен20-Mavzu: Zаmоnаviy tаdbirkоr mаdаniyati vа mаs’uliyati. Tаdbirkоrlik
fаоliyatidа risklаr vа ulаrni kаmаytirish yo‘llаri
O’quv mashg’ulotida ta’lim texnalogiyasi modeli
O’quv soati: 80 daqiqa
O’quvchilar soni:_____ ta
O’quv mashg’uloti shakli va turi Amaliy – bilimlarni mustahkamlash,
ko’nikma va malakalarni shakllantirish
O’quv mashg’ulot rejasi
1.Tаdbirkоr mаdаniyati vа etikаsi.
2.Tadbirkorlik mas’uliyati
3.Tаdbirkоrlik risklаrining tаbiаti, tаsnifi vа
kаmаytirish yo‘llаri.
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Zаmоnаviy tаdbirkоr mаdаniyati vа
mаs’uliyati va tаdbirkоrlik fаоliyatidа risklаr vа ulаrni kаmаytirish yo‘llаri
haqidagi bilimlarini shakllantirish,, ko’nikma va malaka hosil qilish, mustaqil
fikrlshga o’rgatish.
O’qitish natijalari: Zаmоnаviy tаdbirkоr mаdаniyati vа mаs’uliyati va
tаdbirkоrlik fаоliyatidа risklаr vа ulаrni kаmаytirish yo‘llаri mavzusi bo’yicha
ma’lumotlarga ega bo’lish natijasida o’quvchida bilim va ko’nikmalar shakllanadi.
Pedagogik vazifalar:
1.Tаdbirkоr mаdаniyati vа etikаsi
haqida ma’lumot beradi.
2.Tadbirkorlik
mas’uliyatini
tushuntiradi
3.Tаdbirkоrlik risklаrining tаbiаti,
tаsnifi vа kаmаytirish yo‘llаri ochib
berish.
O’quv faoliyat natijalari:
1.Tаdbirkоr mаdаniyati vа etikаsi haqida
ma’lumotga ega bo’ladilar.
2.Tadbirkorlik mas’uliyatini bilib oladilar
3.Tаdbirkоrlik risklаrining tаbiаti, tаsnifi
vа kаmаytirish yo‘llаri tartibli ravishda
izohlab beradilar
O’qitish metodlari
Axborotli-ko’rgazmali ma’ruza, suhbat,
aqliy hujum,kitob bilan ishlash
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, kompyuter
O’qitish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Qaytar aloqaning usul va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-
javob,munozara,test,amaliy topshiriq
|
| |
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni 
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar. 
2

|
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar.
2 Pdf ko'rish
|
bet | 108/123 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #160065 |
Bog'liq 2.Biznesni tashkil etish va yuritish Mosayeva Intizorxon Nishonovna Восстановлен4
Ta’lim standartlarida belgilangan bilim va ko’nikmalarni
55%dan kam o’zlashtirgan o’quvchilar.
2
Navbatchining hisoboti
tinglanadi
O’quv xonasi va
talabalarning mashg’ulotga
tayyorgarligi to’g’risida
o’zining fikrini bildiradi.
O’quv mashg’ulot bo’yicha
dastlabki tasavvurni beradi.
talabalar davomatni aniqlab
oladi.
Assalomu-
alaykum,hurmatli
talabalar.
Mavzu: Yakkа tаrtibdаgi tаdbirkоrlаrni sоliqqа tоrtish
3-ilova
KICHIK GURUHLARDA ISHLASH METODI:
GURUHLAR
GURUH NOMLARI
1-GURUHCHA
2-GURUHCHA
3-GURUHCHA
Adabiyotlar ro’yhati:
1.A.Hudoyberdiyev:”Tadbirkorlik v abiznes asoslari”T.2009yil
2.A.O’lmasov:”Iqtisodiy bilim asoslari”T.2010yil
3. Hоdiev B.Yu., Qоsimоva M.S., Samadоv A.N., Muhiddinоva U.S.
Kichik biznesni bоshqarish. –T.: “O’qituvchi”, 2003.
4.
civil.uz
Reja:
1.Yakkа tаrtibdаgi tаdbirkоrlikning mаzmuni.
2.Yakkа tаrtibdаgi tаdbirkоrlаrni sоliqqа tоrtish.
3.Аylаnmаdаn оlinаdigаn sоliq vа qаt’iy bеlgilаngаn
miqdоrdаgi sоliqlаrni hisоblаsh.
|
| |
Komplekslilik prinsipi - M. L. Tursunxodjayev Tashkent davlat texnika universiteli

larni amalga oshiradi. Bunda taqsim lash vazifalari m ikro- va
makrologistika darajasida hal etilishi hisobga olinishi kerak.
Miki'ologistika darajasida quyidagi vazifalar hal etiladi:
• sotish jarayonini rejalashtirish;
• m ahsulotni o ‘rash usulini tanlash, un i butlash va kon-
servalash;
• m ahsulotni yuklashni tashkil etish;
• m ahsulotni iste’mol etiladigan joyga tam sportda tashilishini
nazorat qilish ham da m ahsulotni iste’molchiga yetkazish;
• sotuvdan keyingi xizmatlarni tashkil etish.
T aqsim ot logistikasining m akro darajasida h al etiladigan
vazifalari quyidagilardan iborat:
• moddiy oqimlarni taqsimlash chizmasini tanlash;
• taqsimlash vositalarini shakllantirish;
• taqsimlash markazlarini joylashtirish.
Logistika tizimlarining xususiyatlarini o ‘rganishda bu tizim-
lami boshqarish va (yoki) optimallashtirish uchun m odellardan
foydalanishadi.
U ni sun’iy m odel va turli vositalar yordamida (so‘z, gratlka,
logika bilan ta ’riflab) o'rganib, haqiqiy analog sifatida ta ’riflash
m um kin.
H ar qanday model keng qamrovli bo‘lishi m um kin emas, u
aniq m uam m oni yechishga yo‘naltirilgan bo‘lishi kerak, belgilangan
paytga qaror qabul qilishni ta ’minlashi zarur, chunki kechikib
qabul qilingan qaror xato yoki um um an keraksiz b o ‘lishi mumkin.
Odatda, so‘z orqah ifodalangan va m atem atik iqtisodiy modellar
ajratiladi. M atem atik m odellarning afzalligi aniqligi, tekshirish
m um kin bo ‘lganligi va hokazolarda ko‘rinadi. So‘z orqali ifoda
etiladigan model modelning um um an mavjud bo‘Imaganidan yoki
bo‘lmasa reallikni soxtalashtiruvchi m atem atik m odeldan foydala-
nishdan ko‘ra afzalroqdur.
Logistik model deganda o"zining o ‘rindoshi sifatida foydalanila-
digan mavhum yoki moddiy bo'lgan logistik jarayon yoki logistik
Uzimning h ar qanday shakli tushuniladi (4.1-rasm).
Bu yerda:
1) xaridor talabini o ‘rganish;
Boshqaruv tizimining tashkiliy tuzilmalari

Birinchi turdagi tuzilma m untazam shtab xodimlaridan iborat.
Bunday boshqaruvning vazifasi tovar harakatini tashkil etish
yuzasidan korxona bo‘limlari tom onidan olib borilayotgan barcha
ishiarni muvofiqlashtirish, birlashtirish va nazorat etishdir.
Ikkinchi turdagi tuzilm a — m untazam tashkiliy boshqaruv.
Bu tuzilm ada tovar harakati boshqaruvchisi logistika tizim ining
barcha vazifalarini tadbiq etilishini, shu ju m lad an , m ateriallarni
sotib olish va egalik qilish ishlarini bevosita boshqaradi ham da
ishlab chiqarishda materiallar oqimi harakatini nazorat qiladi.
Amalda korxonani boshqarish apparati tuzilmasining m a’lum
bir sharoit talablari bilan bog'liq b o ig an boshqa variantlari ham
mavjud. Chet ellarda ko'pgina firmalar o'zlarida tarkibiga tovar
harakatining turli faoliyat jihatlarini tashkil etish uchun m as’ul
bo'lgan boshqaruvchiiar kiritilgan doimiy komitetlami ta’sis etm oq-
dalar. K om itetlar muvofiqlashtirish vazifalarini bajaradilar. Ayrim
firmalar tovar harakati bo'yicha vitse-prezident lavozimlarini kirit-
moqdalar, boshqalari materiallar oqimini samarali boshqarish bilan
b o g iiq b o 'lim larn i ikki yoqlam a bo'ysundirishga asoslangan
matritsaga oid mexanizmlarni yaratmoqdalar.