nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
JN ning mustaqil topshiriqlar turlari va bali- (10)

JN ning mustaqil topshiriqlar turlari va bali- (10) - Taqdimot tayyorlash -2 ball
- Tarqatma material tayyorlash -1 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq)
- ko’rgazmalar tayyorlash-1 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq)
- Referat tayyorlash-1ball-(2 ta mavzuga topshiriq)
- Tezis tayyorlash- 2 ball
ON ning mustaqil topshiriqlar turlari va bali- (10) -Maqolalar tayyorlash va chop ettirish- 10 ball
Yoki -Referat tayyorlash – 1 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq)
-Buklet tayyorlash -1 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq)
-Test bankini yaratish- 1 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq)
-Keys ishlab chiqish- 2 ball ( 2 ta mavzuga topshiriq).
V. Kurs ishi mavzulari: Bolalarni semantik aloqalar va muloqotlar bilan tanishtirish uslubiyati
Nutqning grammatik qurilishini shakllantirish
Ona tilining grammatik qurilishi, uni o‘zlashtirishning bolalarda nutqni rivojlantirishdagi ahamiyati
Ona tilida so‘z tuzish usullari bilan tanishtirish uslubiyati
Nutqning tovush madaniyatini tarbiyalash usullari
Bolalarning mualliflik ertaklari janridagi adabiy asarlarni qabul qilishi va tushunishlarining xususiyatlari
Maktabgacha yoshdagi katta bolalar bilan ularning turli janrlardagi (mualliflik ertaklari, she’rlar misolida) adabiy asarlarni qabul qilish va tushunishlariga oid mashg‘ulotlarni kuzatish hamda tahlil qilish
Talabalarni nutq o‘stirish mashg‘ulotlarini rejalashtirishga o‘rgatish
Bolalarda nutqni rivojlantirishga doir ishlarga uslubiy rahbarlik qilish
Maktabgacha ta’limda nutqning grammatik tomonini shakllantirish metodikasi
Maktabgacha yoshdagi bolalar nutqiga qo‘yilgan davlat talablarini o‘rganish
Talabalarni nutq o‘stirish mashg‘ulotlarini rejalashtirishga o‘rgatish
Nutq o‘stirish mashg‘ulotlarini tashkil qilish uslublari
Nutq o‘stirish mashg‘ulotlarini rejalashtirish va tashkil qilish
For Exam practice model answers see audio script

|
For Exam practice model answers see audio script Pdf ko'rish
|
bet | 115/125 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 2,66 Mb. | | #156974 |
Bog'liq Grammar for IELTSFor Exam practice model answers see audio script
Track 26.
15 Culture and modern society
Exercise 1
1 she had been to the opera the day
before and had really enjoyed it.
2 the government had to invest
more money in the arts.
3 the m u seum hadn’t had any internationally
recognized exhibitions for several years.
U what the theatre director intended
to do to increase ticket sales.
5 warned that
6 said OR claimed that
7 denied OR argued that
8 recommended
Exercise 3
1 had declined, w as
2 had misrepresented
3 w as not, attended
U had, would OR have, will (if still true now)
Exam practice
1 True
2 Not given
3 True
U False
5 Not given
16 Health and fitness
Exercise 1
1 your
2 their
3 It OR This
U They OR These
5 it OR this
6 This OR That
7 He OR She, it
8 then
Exercise 2
1 your
2 their
3 my
4 theirs
5 These
6 you
7 th is/tha t
8 It / T h is /That
Exercise 3
1 In my opinion politicians should listen to the
people that vote for they them . People want
to buy healthy food but it is expensive so they
buy fast food instead which is not good for h+s
th e ir health. Politicians should change
this
situation.
2 Dieticians suggest vitamins are necessary
to combat allergies.
This view has been
criticized by scientists who say that thts such/
these nutrients do not always help to reduce
allergies. Therefore, because thorn they don’t
agree, people don’t know what advice to follow.
|
| |
Exercise 
U
3 4 1 5 2 6 7
Exam practice

Units 10-14
3 We have done less research for the presentation
than we could. OR We haven't done as much
research for the presentation as we could.
U Our final grade will
be as high as our last
presentation.
OR Our final grade will be
(much) higher than our last presentation.
Exam practice
1 B
2 C
3 B
U C
12 Crime
Exercise 1
1 should go OR ought to go
2 have to follow OR m ust follow
3 might OR may OR could
U don't have to pay a fine
5 can take
Exercise 2
1 might OR could OR may
2 might not OR may not
3 should
U should
OR ought to
Exercise 3
Crime
prevention musts start from education. If people
are not raised well, then thevwtU
miaht/mav/could
commit crim es in the future. It's the responsibility of
both parents and schools to educate children in the
difference between right and wrong. This could be
done in special ethics classes in schools, and perhaps
parenting
classes mightfHt be a good idea for parents
who are unsure of how to raise children with more moral
values. These classes shouldn't be compulsory though
as this
might te be too expensive and unnecessary.
However, although all parents m ustn’t
might not go,
it could be useful for those who are struggling. More
information wtU
might/mav/could help these parents.
For Exam practice model answers see audio script

competitions like The Olympics or the World Cup.
Conditionai: third or mixed
3 Student: I would say that they should be more
positive. Jf globalization didn't exist, we wouldn't
have so
many opportunities for work, travel and we
wouldn't be able to buy so many different products.
Conditional: first or second
U
Student: I think this depends on what
you mean by equal, jf people in a country
have the sam e opportunities in life, then
globalization is good
and can help the world
but this is not always what happens.
Conditional: any
Organic food is not a solution to the health 
problem s of the world. t e ] t

lives. In my view people who are responsible for their
own illness should have to contribute towards the cost
of their medical treatment.
First of all, it is important to highlight the fact that
ignorance is not an excuse. Information about health
and fitness is widely available so everyone should
know that sm o king and eating
fast food are not only
bad for our health, but can cause se rio u s diseases.
Furthermore, there is a wide range of help services
which people can consult for advice on improving their
health from doctors to sp o rts trainers and dieticians.
People who continue to live unhealthy lifestyles
despite advice from doctors or medical professional
should not receive free
or reduced cost medical
services.
Secondly, it is clear that certain types of treatment
are very expensive and som e diseases can be
prevented by adopting a healthy lifestyle. If people
who are obese require treatment, they are taking
money away from another patient, w hose operation
or treatment may be costly, but necessary. Therefore
it could be a good solution to
make people pay som e
money towards the cost of their treatment. If their
health improved, this payment could be reduced.
In conclusion, m aking people contribute towards the
cost of medical treatment for self-inflicted diseases
could help reduce this type
of disease and make more
money available for other people.
(275 words)
Listening exam tip - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

5
The Internet
Present co n tinu o u s I Future continuous I Future p e rfe ct sim p le I Future p e rfe ct con tinu o u s
Other future form s
Present continuous:
The present continuous is used to talk about:
Definite arrangements in the future (with active verbs]
I’m m eeting John late r this afternoon.
I'm playing a com puter game w ith him later.
Future continuous:
The future continuous is used to talk about:
A situation that w ill be happening at a particula r point in the future
This tim e next year,
most people w ill be using
the Internet every day.
Tom orrow afternoon, I'll be building my new
website.
Future perfect simple - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Unit 5
Practice exercises
Decide on the correct grammatical form (present continuous, future continuous, future
perfect simple or future perfect continuous) and complete the sentences 1-5. Use the
verbs in the brackets. Then w rite the name of the tense.
1
I __________
[watch] the concert live online tonight.
Tense:_________________________
2
Media experts predict that by 2020 the m ajority of new sp a p ers_________ (moi^e)
online.
Tense:_________
3
I
__________(change) my Internet su p p lie r tonight so I m ight
not get your em ails u n til
tom orrow .
Tense:_________
U The In te rn e t___________
(become} the prim a ry source of inform ation by the m iddle of
the century.
Tense:_________
The following Speaking long turn has some mistakes in the word order. Correct the

|
The following Speaking long turn has some mistakes in the word order. Correct theBog'liq Grammar for IELTS The following Speaking long turn has some mistakes in the word order. Correct the
mistakes and then listen and check. There are eight errors.
Describe a m em ber of your extended family who is im portant to you. You should say:
• What they are like
• How often you see them
• Why they are particularly im portant to you
And say in what ways you would like to be sim ila r to them.
I'm going to ta lk about my grandm other on my fa th e r’s side. She is little quite and has
w hite hair and glasses. I have glasses too. We are the only people in the fam ily that wear
glasses! She is very old now and I don’t get to see her very often ... I th in k I maybe two
or three tim es a year see her. She lives quite far away in the countryside. It takes us
about three hours to travel there. W henever we visit, she always gives to me sweets. She
is im portant to me because she is so kind and so nice, and really I love her. She is my
favourite fam ily m em ber definitely! I th in k I take a fte r her in some ways. We laugh at the
same things and we both like reading. When we go and visit, always we go out w alking in
the fields and have a really lovely tim e. My dad always says that we are very sim ilar. I would
like to be when I am older as wise as her. I would also like to have a s im ila r life. A very
successful career she had. She was a doctor and w orked fo r charities. She was very much
in love w ith my grandfather, w hich I th in k is lovely.
Exam tip: Always allow tim e to edit your w ork, especially in the W riting exam. Noticing
and correcting details like punctuation and word o rder (as w e ll as spelling and
gra m m a tica l structure) can improve your score dram atically.
Grammar for IELTS
|
| |
Colon (:) Used: to sta rt a gram m a tica lly complex list and before long explanations.
Semi-Colon

2
Add the punctuation to the following passage,
how important is the family
it could be argued that the fam ily is a stru ctu re in decline yet many sociologists now claim
that we are beginning to see a renewal in fam ily values and fam ily stru ctu re s jason
lloyd
an em inent sociologist at the university of salford claim s that today people are yearning fo r
the days of tra d itio n a l fam ily values he asserts ... we can see
examples of a renaissance
of fam ily values everywhere in the tv adverts that s e ll products using happy fam ilies
in the prom otions of seasonal fam ily celebrations like Christmas
even in the language
of politicians about social cohesion lloyds claim s have recently been echoed by other
sociologists around the globe which gives them even more w eight so
are we beginning to
see a return to the tra d itio n a l fam ily stru ctu re only tim e w ill te ll
3
Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L& - bet 20

|
Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&Bog'liq Grammar for IELTS5
It is estim ated that in five years’ tim e 30% more people over the age of 6 5 _________
[start] to use the Internet. Tense:_________
2
Underline the examples of the future forms in the following text.
The Rise of Online Shopping
In the late 1990s experts predicted that online shopping would not be able to compete
w ith in-store shopping yet the recent rise in online sales figures suggests that th e ir
predictions were wrong. In fact a ll evidence points to the fact that online shopping w ill
have outstripped in-store shopping w ithin the next five years. This rapid increase has
been driven by a num ber of factors including price, convenience and choice. Most online
retailers use a delivery service and as a result of tracking retailers shopping habits, many
w ill soon be introducing specific delivery tim ing s so that custom ers can ensure th e ir
goods are delivered when they are at home. Online companies are already w orking on
innovative ways to a ttra ct custom ers. For example, la te r this year one of the cou ntry’s
largest electronics retailers, Browns, is launching a 24-hour replacem ent products
service fo r custom ers who need to retu rn faulty goods. Browns hopes that by 2015 over
90% of its custom er base w ill have graduated to online purchasing.
As w e ll as consum er goods another growth area is the travel industry. Travel experts estimate
that in as little as five years' tim e travel agencies w ill have disappeared from our shopping
centres and alm ost all travellers w ill be buying hotels and flights from online agencies.
The Internet
2 3
3
Look at the previous text again and match the sentence halves below using the
grammatical forms to help you understand when the actions happen.
1
Browns w ill be
|
| |
In 5 years, travel agencies w ill have
3 
Browns claim s that by 2015 custom ers w ill have
4

2 In 5 years, travel agencies w ill have
3
Browns claim s that by 2015 custom ers w ill have
4 In the future the m ajority of custom ers w ill be
5 In 5 years' tim e, shopping on com puters w ill have
A moved to online shopping.
B shopping online fo r holidays.
C launching a returns service.
D overtaken physical shopping.
E disappeared from shopping centres.
4 Listen to an interview about online gaming and complete spaces 1-4 in the table with information from the recording. Remember that the answers w ill be factual information but the gram mar forms w ill help you decide what information is needed. Online gaming trends of the future Year now - 2015
2015 - 2017
2018 - 2020
Age group 1 3 - 1 9
3 0 - 4 0
1 Game type platform
2 3D
World region 3 _
Eastern Europe
w orldw ide
Competition none
4
unknown
5
Listen to the interview again and complete sentences 1-4 below with the correct future form. 1
By 2020 the typical age of g a m e rs _____________________ to people over the age of 50.
2 The over 50s age g ro u p _____________________ the same games fo r more than 50% of
th e ir lives by 2020.
3 Companies that make com puter g a m e s _____________________ a global m arketing
system fo r every game they produce by 2020.
4 By 2015 technology f ir m s _____________________ the technology needed to enable
people to interact w ith movies.
Gram mar for IELTS
Exam practice: Listening - completing a table Exam tip: R em em ber that in the IELTS Listening exam you may hear the contracted
form of a verb, e.g. it'll've started ra th e r than it w ill have started. Listen to a m useum cu ra to r talking about three exhibitions on technology and com plete the
table below.
Taktika
  
Tavsiya qilinadi - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.:...

Taktika
|
Tavsiya qilinadi
|
Ijobiy tomoni
|
Salbiy tomoni
|
Axborotning vujudga kelishi va uzatish
|
Axborot yo‘qligiga, noto‘g‘ri axborot va tahlilga asoslangan qarshilik
|
Odamlarning, ular ishontirilgan so‘ng o‘zgarishlarga roziligini olishga yordam berishi mumkin
|
Bu jarayonga ko‘p odam jalb qilinga bo‘lsa, ko‘p vaqt talab qilinishi mumkin
|
Xodimlarni qaror qabul qilishga jalb etish
|
Tashabbuskorlar yangilikni ishlab chiqish uchun zarur barcha ma’lumotlarga ega emaslar vaboshqa qarshilik ko‘rsatish uchun katta imkoniyatga ega bo‘lgan vaziyatlarda
|
Odamlarga o‘zgarishlar o‘tkazish zarurligini va ularning bu ishga yordam berish majburiyatini anglashga yordam berishi, innovatsiya rejasini ishlab chiqish uchun mavjud axborotni integratsiyalashi mumkin
|
Ko‘p vaqt talab qilishi va xattolarga olib kelishi mumkin.
|
Yengillashtirish va qo‘llab-quvvatlash
|
Shaxsiy muammolardan qo‘rqqanliklari uchun qarshilik ko‘rsatadigan odamlar bilan munosabatga kirishgan hollarda
|
Shaxsiy muammolarni hal qilish uchun optimal taktika
|
Ko‘p vaqt oladi, qimmatga tushadi va yordam bermasligi mumkin
|
Muzokaralar
|
Kimdir yoki guruh yangiliklarni joriy qilishda yaqqol boy berayotganda va qarshilik ko‘rsatish uchun katta imkoniyatlarga ega bo‘lgan hollarda
|
Asosiy qarshilikni chetlab o‘tadigan, nisbatan yengil usul bo‘lishi mumkin.
|
Ko‘p hollarda juda qimmat bo‘lishi mumkin, boshqalarni rozi bo‘lishiga ko‘ndirishga moyil bo‘lishi mumkin
|
Kooptatsiya
|
Boshqa taktika juda katta sarf-xarajatlar bilan bog‘liq bo‘lganda yoki butkul amalga oshirish mumkin bo‘lmagan xususiyatli vaziyatlar uchun
|
O‘zgarishlarni o‘tkazishda madat topish (lekin mehnatkashlar qaror chiqarishdagi ishtirokiga qaraganda oz)
|
Odamlar kooptatsiyani bilib qolsalar, muammolar yuzaga kelishi mumkin
|
Manyovr o‘tkazish
|
Boshqa taktikalar samarasiz yoki o‘ta qimmat bo‘lgan hollarda qo‘llaniladi
|
Nisbatan tez ta’sir qiladigan va qarshilik muammosini hal qilishning qimmat bo‘lmagan yechimi bo‘lishi mumkin
|
Tashabbuskorlar o‘zlariga bo‘lgan ishonchning bir qismidan mahrum bo‘lishlari mumkin, bu boshqa muammolarni vujudga keltirishi mumkin
|
Majburlash
|
Tezkorlik zarur bo‘lgan va o‘zgarishlar tashabbuskorlari katta hokimiyatga ega bo‘lgan hollarda
|
Qarshilikning har qanday turini tez yengib o‘tish mumkin
|
Tavakkal qilinadi: odamlarda o‘zgarishlar tashabbuskorlariga nisbatan g‘azabli munosabatni yuzaga keltirishi mumkin
|
Strategik reja - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет

|
Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет
|
bet | 28/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosStrategik reja – muassasada ta’lim tizimini rivojlantirish, ta’lim-tarbiya jarayonida ko‘zlangan maqsadlarga erishish – raqobatbardosh bitiruvchilar tayyorlash yo‘nalishida uzoqm muddatlarga mo‘ljallangan vazifalarni o‘z ichiga olgan dastur (istiqbol reja) bo‘lib, u ta’lim muassasasining hamda rahbar xodimlarning yillik va joriy rejalari uchun asos sifatida xizmat qiladi.
Strategik fikrlash – rahbarning ta’lim mazmunini takomillashtirishdagi tendensiya, mavjud va kutilayotgan (ichki va tashqi) samaralar, shuningdek, raqobatchilar bilan solishtirganda muassasaning kuchli va ojiz tomonlarini tahlil qila olish qobiliyati. Shu bilan birga, ta’lim islohatlari bilan amaliy faoliyatning tahliliga asoslangan, shuningdek, boshqa ta’lim muassasalariga nisbatan salohiyat imkoniyatlari ko‘proq, uzoq muddatli (3-5 yillik) ta’lim muassasasi faoliyati istiqbolini yaratadi va uni boshqaradi.
Nazorat – boshqaruv jarayonining faol bosqichlaridan biri bo‘lib, boshqaruvning barcha funksiyalari bilan bog‘liq bo‘ladi. Umumiy holda nazorat rejalashtirilgan natija bilan haqiqiy erishilgan natijalarni o‘zaro solishtirish jarayoni bo‘lib, u faoliyatning muvaffaqiyatini aniqlashga imkoniyat yaratadi. Pedagogik tizimni boshqarish jarayonida ko‘zlangan yo‘nalishdan chetga chiqishlar ham vujudga kelishi mumkin, bunday vaziyatlarda nazorat yo‘l qo‘yilgan xatolarning sababini o‘z vaqtida aniqlash va ularning tuzatish usullarini belgilash imkoniyatini yaratadi. Shuning uchun boshqaruv faoliyatining barcha bosqichlari uchun nazorat zarur hisoblanadi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 106 б.)
Umuiy o‘rta ta’lim maktabini boshqarish modeli
|
Me’yoriy hujjatlar
-O‘zbekiston Respublikasi konstitutsiyasi
-Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonu
-Kadrlar tayyorlash milliy dasturi
-O‘zbekiston Respublikasi prezidentining ta’lim tizimini rivojlantirish va takomillashtirishga oid farmoq va qarorlari
-Vazirlar Mahkamasining ta’limga oid qarorlari
-XTVning me’yoriy hujjatlari
-Nizomlar
-Yo‘rinomalar
-Istiqbol dasturlar
|
|
|
| |
Ta’lim strategiyasini belgilash - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.:...

|
Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет
|
bet | 27/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibos1. Ta’lim strategiyasini belgilash. Bunda rahbar va uning o‘rinbosarlari innovatsion va samara beradigan g‘oyalarga ega, ta’lim sifatini ko‘tarishga xizmat qiladigan resurslarni belgilash, bu g‘oyalar asosida maktab faoliyatini rejalashtirish rejasini ishlab chiqish.
2. Texnologik jarayon. Ishlab chiqilgan nazariy yo‘nalishdagi pedagogik g‘oyalarni amalga oshirish yo‘l-yo‘riqlarini jamoa bilan belgilab chiqishdan iborat.
3. Shaxsiy munosabatlar o‘rnatish. Bu ilg‘or pedagogik g‘oyalarni amalga oshirishga kirishish, ularni amalga oshirishda pedagogik jamoa, ota-onalar, o‘quvchilar hamda davlat va nodavlat tashkilotlari bilan hamkorlik qilishni o‘z ichiga oladi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 81 б.)
Strategik boshqaruv - bu ta’lim muassasasining strategik maqsadi yo‘nalishida muassasa imkoniyatlarini pedagog xodimlarning umumiy manfaatlari bilan muvofiqlashtirishni nazarda tutuvchi uzoq muddatga tuzilgan dastur, reja va loyihalar asosida boshqarishdir. Strategik boshqaruv, odatda, mazkur tizimni boshqaruv madaniyatining yuqori darajasini belgilovchi keng innovatsion dasturlarni amalga oshirish imkoniyatini yaratadi.
Strategik qaror – bunday turdagi qarorlar ta’lim muassasasi oldiga qo‘yilgan maqsadlarga erishishda muhim ahamiyat kasb etib, unda muassasaning uzoqqa mo‘ljallangan rivojlanish vazifalari va maqsadlari belgilanadi. Strategik qarorlarni qabul qilishda ta’lim muassasasining istiqbolli harakat dasturi asos qilib olinadi, uzoq muddatlarga ko‘zlangan maqsadlarga erishishda bajariladigan vazifalarning muddati belgilanadi, mavjud muammolarni hal etish yo‘llari va uslublari ko‘rsatiladi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 105 б.)
Strategik rejalashtirish – ta’lim muassasasining maqsadlaridan kelib chiqib amalga oshirish zarur bo‘lgan vazifalarni belgilash, mazkurvazifalarni amalga oshirish uchun boshqaruv funksiyalari, metodlari hamda maqsadlarini aniqlash va amalga oshirish yuzasidan strategic rejalar ishlab chiqish jarayoni bo‘lib, bunda maqsad va vazifalarning ilmiy asoslanganligi, belgilangan muddatlarning aniqligi va obyektivligi, ijrochilarning bilimi va kasb mahorati, tashqi muhit ta’siri, fan-texnika va texnologiyalarning rivojlanishi, muassasa imkoniyatlari, shuningdek, boshqaruv strategiyasi, ya’ni strategiyani amalga oshirishni boshqarish yo‘nalishlari o‘rganilib, tahlil qilinadi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 105-106 б.)
|
| |
Marketing xizmati - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет

|
Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет
|
bet | 29/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosMarketing xizmati
-Budjetdan tashqari mablag‘ topish, qo‘shimcha ta’lim, ijaraga berish, yer maydonidan foydalanish, ishlab chiqarish mahsulotlarini joriy qilish orqali
-Homiylik yordamida maktab jamg‘armasini kengaytirish
-Davlat va nodavlat tashkilotlarning hissalari
-Ota-onalar hissalari
Metodik xizmat
-Pedagogik kengash
-Metodik kengash
-Metodbirlashmalar
-Ilg‘or tajriba maktabi
-Yosh o‘qituvchilar maktabi
-Doimiy birlashmalar
-Variativ birlashmalar
-Tayanch maktabi
|
Strategik rejalashtirish
-Istiqbol reja (moddiy texnika ba’zani, ta’lim mazmunini takomillashtirish va rivojlantirish, innovatsiyalarni hisobga olish bo‘yicha)
-Yillik umumiy ish reja
-Ta’lim mazmuni sifatini va samaradorligini oshirish
- Ma’naviy-ma’rifiy ishlar samaradorligi
-Shaxsga yo‘naltirilgan o‘quv jarayonini va ijodiy muhitni tashkil etish
|
Maktab ichki nazorati
-Joriy nazorat
-Mavzuli (tematik) nazorat
-Oraliq nazorat
-Yakuniy nazorat
Maktab rahbariyatining nazorat jarayoni samaradorligini ta’minlash shartlari
-Samimiylik
-Davriylik va muntazamlik
-Adolatlilik
-Hamkorlik
-Hamjihatlik
-Talabchanlik
|
Boshqarishni tashkil etish
-Pedagogik kengash
-Metodik kengash
-Metodbirlashma
-Ota-onalar kengashi
-Kasaba uyushmasi
-Direktor huzuridagi kengash
-Ishlab chiqarish yig‘ilishi
-Bolalar tashkilotlari (“Yoshlar ittifoqi”)
-Mahalla kengashi
-Davlat va nodavlat tashkilotlari
|
Maktab faoliyatini moliyalashtirish
-Umummaktab xarajatlar smetasi
-Direktor jamg‘armasi
-Rag‘batlantirish
-Moddiy yordam
|
Monitoring olib boorish
-O‘quvchilarning egallagan BKM samaradorligi
-O‘quvchilarning ijodiy faoliyati
-Rahbariyat va pedagog kadrlarni qayta tayyorlash hamda malakasini oshirish
-Huquqiy-me’yoriy hujjatlarning bajarilishi
-Umumiy maktab faoliyati
|
|
|
| |
Islohatlar, o‘zgarishlar va yangiliklarga bo‘lgan qarshiliklarni yengib o‘tish yoki bartaraf etish, oldini olish

|
Islohatlar, o‘zgarishlar va yangiliklarga bo‘lgan qarshiliklarni yengib o‘tish yoki bartaraf etish, oldini olish
|
bet | 32/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosIslohatlar, o‘zgarishlar va yangiliklarga bo‘lgan qarshiliklarni yengib o‘tish yoki bartaraf etish, oldini olish:
1. Axborotni tushuntirish va berish
2. Xodimlarni qaror qabul qilishga jalb qilish
3. Moslashish uchun sharoitlar yaratish va qo‘llab-quvvatlash
4. Kooptatsiya
5. Muzokaralar
6. Manevr o‘tkazish
7.Majburlash (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 172 б.)
Yillik ish reja bir o‘quv yiliga, istiqbol ish reja esa 3-5 yilga mo‘ljallab tuziladi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 179 б.)
Maktabning ichki nazorati – bu maktab jamoasi o‘z oldiga qo‘ygan ta’lim-tarbiya jarayonini to‘g‘ri tashkil etish, har tomonlama chuqur o‘rganish va tahlil qilish, kamchiliklarni o‘z vaqtida tuzatishdan iboratdir.
Maktab ichki nazorati o‘quvchilar bilan bir qatorda pedagogik jamoani ham intizomga undaydi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 288 б.)
Motivatsiya – biror insonda (odam yoki odamlar guruhini) ma’lum maqsadlarni ro‘yobga chiqarish uchun yo‘naltirilgan faoliyatni rag‘batlantirish jarayoni.
Mukofotlash – bu inson o‘zi uchun qimmatli hisoblagan hamma narsa. Biroq qimmatli narsalar tushunchasi odamlarda o‘ziga xos, mukofot va uning nisbiy qimmatini baholash ham turlichadir. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 290 б.)
Nazorat – bu boshqaruvning yuzaga kelayotgan muammolarni, ular juda jiddiylashib ketishidan ilgari, aniqlash va hal qilish uchun eng muhim vazifadir. Bu muassasa oldida turgan maqsadlarga erishishni ta’minlaydigan jarayon. Nazorat, shuningdek, rag‘batlantirish dastaklaridan biri hamdir. Rejalshtirishni ham, tashkiliy tizimlarni yaratishni ham, motivatsiyani ham nazoratdan bo‘lak holda ko‘rish mumkin emas, chunki uning barchasi boshqaruv jarayonlarining asosiy tarkibiy qismlaridan hisoblanadi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 290-291 б.)
|
| |
Boshqaruv madaniyati - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”:...

|
Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет
|
bet | 31/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosBoshqaruv madaniyati – umumiy ijtimoiy madaniyatning tashkil etuvchi komponenti sifatida ijtimoiy madaniyat matnidagi boshqaruv tushunchalari, munosabatlarning o‘zaro ta’sir etishi natijasida shakllanadi va unda qator: an’anaviylik, dolzarblik darajasi, motivlashtirish tizimi; rahbarlik uslublari, tashkiliy muhitning sifati; kommunikatsiyalar; shaxsni boshqarish; boshqaruv strategiyasi va rahbarning kasbiy madaniyati kabi komponentlar rasman paydo bo‘ladi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 114 б.)
Rahbar madaniyati – rahbar odobi va iqtidori o‘rtasidagi dialektik bog‘lanish. Bu bog‘lanish odobi, iymon, insof, adolat va iqtidor kabi fazilatlar majmuidan iborat bo‘ladi. Rahbarning kasbiy madaniyati deganda rahbarning bilimdonligi, uning kasbiy boshqaruv faoliyatini bajarishga tayyorgarlik darajasi tushuniladi. Bunda maqsadga muvofiq u yoki bu kasbiy sifatlari alohida vaziyatlarda har bir rahbarning “ideal modelini” shakllantirishga asoslanadi.
Maktab boshqaruvi madaniyati pedagogik, muloqat, psixologik, huquqiy, iqtisodiy, siyosiy, ekologik, mehnat va ijro madaniyatlaridan tashkil topib, boshqaruvda rahbar ularga amal qilishi ta’lim muassasasining boshqaruvini samarali qilishga imkon beradi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 115 б.)
Rahbar madaniyati turlari
|
Ma’muriy
|
Muloqat
|
Pedagogik
|
Psixologik
|
Ilmiy-metodik
|
Iqtisodiy
|
Ijro
|
Siyosiy
|
Mehnat
|
Ekologik
|
Ijtimoiy
|
(Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 116 б.)
Jamoa – deb, muayyan ijtimoiy maqsad birligiga qaratilgan uch yoki undan ortiq kishilarning birlashmalari yoki tuzilmalariga aytiladi. (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 135 б.)
Demak, pedagogik jamoa bu – ta’lim muassasasida faoliyat yuritayotgan, o‘quvchi-yoshlarga ta’lim-tarbiya berishni maqsad qilib olgan barcha pedagog-o‘qituvchilar birligi.
Ilg‘or o‘qituvchilar tajribasining ko‘rsatishicha, o‘quvchilar ahil jamoa bo‘lib uyushgandagina tarbiya ishlarini amalga oshirish ancha yengil bo‘ladi va muvaffaqiyati ta’minlanadi. Yaxshi uyushgan, sog‘lom jamoada o‘quvchilarning fikri juda katta tarbiyaviy kuchga ega bo‘ladi va tarbiya jarayonida o‘qituvchilarning tayanchiga aylanadi. (Muallif: jamoani boshqarish uchun uni uyushtirish lozim.) (Шукуров П. Талим менежменти ёхуд таълим муассасасини илмий-методик бошқариш стратегияси. “Yosh kuch”. Тошкент – 2019. – 136 б.)
|
| |
Grammar for IELTS - Grammar for ielts fiona Aish & Jo Tomlinson ■L&

Unit 6
Subject and object questions:
Questions are formed differently depending on whether the question is about the subject or the object.
The nuclear fam ily overtook the extended fam ily in popularity.
About the subject:
What overtook the extended fam ily in popularity?
(Question word + Verb + O bject/Com plim ent?)
Answer:
The nuclear family.
About the object:
What did the nuclear fam ily overtake in popularity?
(Question word + A uxiliary verb + Subject + Main verb?)
Answer:
The extended family.
Indirect questions:
Indirect questions are form ed using the word o rder of a positive sentence.
DIRECT:
What did the nuclear fam ily overtake in popularity?
INDIRECT:
Do you know what the nuclear fam ily overtook in popularity?
DIRECT;
Are the roles of husband and wife less traditional than in the past?
INDIRECT:
Can you te ll me if the rotes of husband and wife are less traditional than in the past?
The Basic Rules of Punctuation:
Capital le tter (A) Used:
at the start of a sentence;
fo r names; fo r abbreviations.
Comma (,) Used:
fo r lists of items; to join two clauses toge th e r w ith
a co-ordinating conjunction;
to show extra
inform ation in a sentence; to separate direct speech from reporting expressions.
Full Stop (.) Used: at the end of a sentence and for some abbreviations, e.g.
etc.-, for questions,
replace
a fu ll stop with a
question mark; for exclamations, replace a fu ll stop with an exclamation mark.
Quotation m arks (" ” ) Used: when using the direct w ords of another person.
Apostrophe (’) Used: in contractions and to show possessive. Note:
Its (=belonging to it) and
it's (=it is).
Xarajatlarni sezilarli darajada kamaytirish

|
Xarajatlarni sezilarli darajada kamaytirish
|
bet | 52/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosXarajatlarni sezilarli darajada kamaytirish.
Asosiy funktsiyalarga e'tibor qaratish.
Optimallashtirilgan ishlash darajasi. (p 64)
Sun'iy intellektni o'z ichiga olgan raqamli texnologiyalardan foydalangan holda tejamkor innovatsiya Oksford universitetida boshlangan startap OxWater (http://www.oxwater.uk/) asosiy mobil telefon texnologiyalari, aqlli sensorlar va aqlli algoritmlardan foydalanadigan tejamkor yechimni taklif qildi. Ushbu muammoni hal qilish uchun AI texnologiyalari, shu jumladan. Xulosa qilib aytganda, ular oddiy va arzon datchiklar va nasos tutqichida transmitterni o'z ichiga olgan arzon aqlli qo'l nasoslarini quradilar va o'rnatadilar (Thomson, P., Hope, R., & Foster, T. (2012). GSM-enabled remote monitoring of rural handpumps: A proof-of-concept study. Journal of Hydroinformatics, 14(4), 829–839.). Datchiklar tutqichning harakati, pompalanadigan suv hajmi va oqimi kabi ma'lumotlarni ushlaydi, ular keyinchalik qayta ishlash uchun markaziy ma'lumotlar serveriga muntazam SMS matnli xabarlar orqali uzatiladi. Ma'lumotlar AI texnikasini o'z ichiga olgan aqlli algoritmlar orqali tahlil qilinadi. Agar nasos nosozligi aniqlansa, mahalliy, o'qitilgan ta'mirlash guruhi uni tuzatish uchun bildirishnoma oladi. AI texnikasi, shuningdek, qaysi nasoslar ishdan chiqishi mumkinligini va er osti suvlari darajasining pastligi haqida xabar beradi.
(Muallif: qaysi sinfda o‘quvchilar shovqin qilyapti, dars sifatsiz o’tilyapti va kabi ma’lumotlarni yetkazib turadi.) (p 65)
Boshqa afzalliklar Yuqoridagilarga qo'shimcha ravishda, butun qit'ada aqlli qo'l nasoslari soni ko'payganligi sababli, har bir alohida nasosdan to'plangan ma'lumotlar keng ko'lamli, taqsimlangan sayoz er osti suvlari monitoringi tarmog'iga aylantirilishi mumkin (Kolchester, Marais, Tomson, Hope, & Klifton, 2017). Bu sanoatlashgan va rivojlanayotgan mamlakatlarda er osti suvlarining o'z vaqtida va tejamkor monitoringini ta'minlaydigan global muammolarni hal qiladi. Bu, o'z navbatida, suv ta'minotini himoya qilish va ortib borayotgan bosim ostida bo'lgan resursni boshqarishni yaxshilash bo'yicha harakatlarni amalga oshirish imkonini beradi.
Ular buni har bir nasosdan yuborilgan tutqich harakati ma'lumotlaridan foydalangan holda amalga oshiradilar va suv darajasini baholash uchun qo'l nasosi dinamikasi va nasos ostidagi er osti suv qatlami o'rtasidagi nozik o'zaro ta'sirga sezgir bo'lgan mustahkam mashinani o'rganish usullaridan foydalanadilar. (p 73)
|
| |
qoniqarsiz bo‘lishidan tashqari, tashqi muhitdan himoya qilinganda

qoniqarsiz bo‘lishidan tashqari, tashqi muhitdan himoya qilinganda
havo aylanishini ham ta’minlashi lozim, juda baland qurilma
konstruksiyalari murakkabligi va vertikal kommunikatsiyalar tashkil
etish qiyinchiliklari sababli shaharsozlik nuqtayi nazaridan ma’nosini
yo‘qotadi. Aholi zichligini oshirish samaradorligiga 25-30 qavatgacha
boigan qurilmalarda erishish mumkin.
89
47-rasm. Zamonaviy shaharsozlik tajribasida qoMlanilayotgan
yuqori qavatli turar-joy binolariga misollar.
So'nggi yillarda turli qavatli uylarni birlashtirish amaliyoti keng
qoMlanilmoqda. Bunday
kombinatsiyalashgan qurilmalar
usulining
afzalliklariga quyidagilar kiradi: aholining yetarli darajadagi zichligi,
xonadonlar yechimining turli-tumanligi, shaharning badiiy ko‘rim-
liligini oshiruvchi hajm va balandliklaming, shuningdek, vertikal va
gorizontal shakllarning kontrast birikmasi, mahalliy relyefdan unumli
foydalanish imkoniyati, xonalar insolatsiyasini ta’minlashning qulay
sharoitlari, turli yoshdagi aholi guruhlari talablarini hisobga olish
imkoniyati (48-rasm).
Aralash qavatli binolar ommaviy qurilmaga turliligi bilan qiziqarli
ko‘rinish beradi, magistrallar qurilmalari fazoviy ko‘rimliligini
oshiradi.
Issiq iqlimli hududlarda kam qavatli binolarga nisbatan iqtisodiy
va boshqa ustunliklarga ega bo‘lgan ko‘p qavatli binolar qurilishi
maqsadga muvofiq. Ularda xususan, tom maydoni minimumga
keltirilgan, qavatlarda aeratsiya nuqtayi nazaridan yaxshi havo
aylanadi, bog‘chalari boigan hovlilar o ‘mini esa ko‘kalamzor-
lashtirilgan lodjiyalar va keng ochilgan balkonlar egallaydi.
90
48-rasm. Aralash qavatli turar-joy, maishiy xizmat ko‘rsatish
|
bo‘lishi mumkin, ya’ni ko'kalamzorlashtirilgan hududlarda harorat

|
bo‘lishi mumkin, ya’ni ko'kalamzorlashtirilgan hududlarda haroratBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.U,bo‘lishi mumkin, ya’ni ko'kalamzorlashtirilgan hududlarda harorat
yuqori
bo'ladi. Turar-joy hududlarini shahar ichki yo'llarini
rko'kalamzorlashtirish va katta ko'chalardan quyuq daraxtlar va
butalar ekib ajratish lozim.
Jismoniy tarbiya va sport inshootlari turar-joy tumani ko'ka-
.lamzor tizimini to'ldirishi lozim. Tuman sport inshootlariga sport
fyadrosi va suzish basseyni, sport maydonlaridan iborat sport maj-
imuasi, sport zalini o'z ichiga oladi. Turar-joy tumanining ko'kalam-
zorlari va sport inshootlari odatda joyning landshaft xususiyatlarini
hisobga oluvchi o'zaro bog'liq tizim sifatida loyihalanadi.
Shahar aholisining tabiat bilan bo ‘Igan aloqasini saqlab qolish.
Aholining ko'payishi va u bilan bog'liq holda shaharlaming ham
o'sishi va kengayishi odamlaming tabiat bilan bo'lgan zaruriy
aloqasining buzilishiga olib kelmoqda, natijada shahar aholisi yashash
sharoitining yomonlashuvi yuz bermoqda. Shu tufayli ko'kalamzorlar,
quyosh tushib turuvchi ochiq yerlar va ulardan shahar aholisining har
kuni foydalanishi tobora dolzarb masalaga aylanmoqda. Bu esa turar-
joy binolari tarkibiga ko'kalamzorlashtirilgan maydonchalar va
boshqa tabiat elementlarini kiritish imkonini beradigan tuzilishlarini
izlab topish lozimligini ko'rsatadi. Bunday majmualar odamlaming
tabiat bilan yaqinligini ta’minlashi lozimdir (41-rasm).
Turar-joy tumani bog'lari ko'kalamzorlashtirish tizimining
doimiy va davriy dam olish uchun xizmat ko'rsatadigan asosiy
bo'g'ini hisoblanadi. Turar-joy tumanlari bog'lari kamida 3 ga (sport
majmuasidan tashqari) maydonga joylashtiriladi va 1 km radiusdagi
aholiga xizmat ko'rsatishga mo'ljallanadi.
Turar-joy tumani hududida shahar parklari joylashsa, turar-joy
|
| |
-rasm. Zamonaviy loyihalash tajribasida turar-joy guruhlari

|
-rasm. Zamonaviy loyihalash tajribasida turar-joy guruhlariBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.U43-rasm. Zamonaviy loyihalash tajribasida turar-joy guruhlari
hovli qismini rejaviy tashkil etish misollari.
82
IllBoHinu
TURAR-JOY TUMANI VA KICHIK
TUMAN QURILISHI
3.1. Turar-joy binoiarini tanlashda asosiy
talablar
Yashash hududining rejaviy tashkil etilishi asosan qurilmalar
xarakteridan kelib chiqadi. Turar-joy qurilmalari xarakteri shahar
o ‘lchamlari, tabiiy sharoitlar, aholining demografik xususiyatlari va
mahalliy an’analarga bog‘liq holda belgilanadi.
O‘zbekistonning iqlim sharoitida xonadonni yer sathi va ochiq
havo bilan bog‘lash an’anaga aylanib qolgan. Shaharlaming tez
o‘sishi va yer sathini iqtisod qilish o‘rta va ko‘p qavatli uylaming
qurilishiga olib keldi.
Xonadonlami yer bilan bog‘lash an’anasi yo‘qoldi, uning o‘mini
to‘ldirish uchun xonadon tarkibiga har xil yozgi xonalami loyihalash
va uylarda past qavatli uylarga nisbatan qulayliklar: markazlashgan
issiq suv, isitish elektr jihozlari va chiqindilami olib ketish xizmatlari
tashkil etildi. Buning natijasida 0 ‘zbekiston tabiati, iqlim-sharoiti va
urf-odatlariga javob beradigan ko‘p qavatli uylarga talablar ishlab
chiqildi.
Turar-joy binoiarini yoz paytlarida issiq havodan va qishda
xonadonlami sovuq havodan saqlash talab etiladi. Bu esa uylami
quyoshga nisbatan to‘g‘ri qaratish (orientatsiya), yaxshi shamollatish,
konstruksiyalar xususiyatlaridan to‘g‘ri foydalanish, quyoshga qarshi
qurilmalardan foydalanish orqali erishiladi.
Uylami quyoshga nisbatan to ‘g ‘ri qaratish (orientatsiya) ma’nosi
shundaki, qish paytida xonadonlar quyosh nuridan ko‘proq
|
| |
Kichik tuman ko'kalamzorlar tizimiga quyidagilar kiradi

|
Kichik tuman ko'kalamzorlar tizimiga quyidagilar kiradiBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.UKichik tuman ko'kalamzorlar tizimiga quyidagilar kiradi:
- kichik tuman chegaralari bo‘ylab, ichki yo‘llar bo‘ylab, xo‘jalik
va yordamchi inshootlar atrofida ekiladigan o ‘simliklar;
- kichik tuman bog‘i o ‘simliklari;
- turar-joy guruhlaridagi hududlar, dam olish maydonchalari,
bolalar o ‘yin maydonchalari, piyodalar yo‘laklari;
- maktab va maktabgacha yoshdagi bolalar muassasalari hududi:
- qurilmalari zich joylashgan hududlarda binolar tomlarida kichik
bog‘lar tashkil etish bilan to‘ldirilishi mumkin (42-rasm).
78
41-rasm. Kichik tumandagi turar-joylar guruhining
Iandshaftini tashkil etish:
1) dastlabki, xizmat ko‘rsatish punkti;
7) dam olish maydonchasi;
2) 9 qavatli turar-joy binosi;
8) soyabon;
3) 5 qavatli turar-joy binosi;
9) pergola;
4) suv havzasi;
10) stol tennisi;
5) bolalar maydonchasi;
11) avtostoyanka;
6) kirlarni quritish uchun maydoncha; 12) shiyponcha.
79
42-rasm. Kichik tuman hududini landshaft-rejaviy tashkil
etishga misol:
1 - uylar; 2 — bolalar bog ‘chasi-yasli; 3 - bolalar bog ‘chasi;
4 — maktab; 5 — kinoteatr; 6 -sport maydonchalari; 7 - bolalar о 'yini va
kattalar dam olishi uchun maydonchalar; 8 - basseyn; 9 - x o ‘jalik
maydonchalari; 10 - avtomobil to ‘xtash joylari; 11 - shiyponchalar.
Kichik tuman bog ‘ini faqat juda katta bo‘lgan tumanlarda va
yaqinida yirik ko‘kalamzorlar massivi boMmagan holda tashkil etish
|
| |
maqsadga muvofiq. Bunday bog‘lar turar-joy binolariga piyoda yetib

|
maqsadga muvofiq. Bunday bog‘lar turar-joy binolariga piyoda yetibBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.Umaqsadga muvofiq. Bunday bog‘lar turar-joy binolariga piyoda yetib
borish imkoni bo‘ladigan darajada yaqin qilib loyihalanadi (500 m),
maydoni esa 2 dan 12 ga gacha o ‘zgarishi mumkin. Bog‘ hududi yoshi
kattalar uchun tinch dam olish hududi, bolalar va o ‘smirlar uchun faol
dam olish hududi, xo‘jalik hududidan (bog‘ chegarasiga yaqin
joylashtiriladi) tashkil topadi. Turli iqlimiy sharoitlardan kelib chiqib,
bog‘ qo‘shimcha xususiyatlarga ega bo‘lishi mumkin.
Shunday qilib, issiq iqlimda havoni namlantiruvchi va sovutish
xususiyatiga ega boMgan kichikroq suv qurilmalari ko‘proq
qo'llaniladi. Kuchli shamollar bo‘ladigan hududlarda ko‘pincha
bog‘ning kompozitsion yechimi asoslanadigan shamoldan himoya
qiluvchi o ‘simliklar ekiladi.
Yetarli darajada katta yashil massiv sifatida bog‘ kichik
tumanning kompozitsion markazi bo‘lib xizmat qilishi ham mumkin.
80
Ko‘pchilik bog‘larga yopiq kompozitsion yechim xosdir, lekin
loyihalash amaliyotida chiziqli kichik tuman bog‘i ko‘payib bor-
moqda. Unda maktab, bolalar bog‘chaIari, jamoatchilik muassasalari,
shuningdek, sport va o ‘yin maydonchalari «ilmoq» shaklida birikib
ketadi. Chiziqli bog‘ kichik tumanning barcha xizmat ko‘rsatish
muassasalariga piyoda yetib borish imkonini yaratib beradi.
Ko'cha o'sim littari qatorli ekish shaklida tashkil etiladi, buta,
yashil devorlar chiziqlari, o ‘simliklami guruhli ekish; muhandislik
tarmoqlarini joylashtirish uchun gazon chiziqlari, harakatni tartibga
solish uchun yashil orolchalami rejalashtirish mumkin. Ko‘chalar
ko‘ndalang kesimidan kelib chiqqan holda ularning ko'kalamzor-
lashtirish darajasi (qizil chiziq ichida) chorrahalar orasidagi qismlarda
|
| |
tumani bog'iga ehtiyoj yo'q. Turar-joy tumani bog'ini jamoat

|
tumani bog'iga ehtiyoj yo'q. Turar-joy tumani bog'ini jamoatBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.Utumani bog'iga ehtiyoj yo'q. Turar-joy tumani bog'ini jamoat
77
markaziga yaqin qilib, turar-joy tumani sport majmuasi bilan
bog‘lagan holda, mavjud landshaft xususiyatlarini hisobga olib, ko‘p-
roq manzarali, turli relyef ko'rsatkichlariga ega joyga joylashtirish
maqsadga muvofiq. Turar-joy tumani bog‘ida dam olishning turli
shakllari joylashtiriladi. Bundan kelib chiqqan holda, bog‘ hududini
faol dam olish hududi va tineh dam olish hududiga ajratish lozim.
Xiyobon - 0,15-2 ga maydondagi ko‘kalamzorlashtirilgan hudud
bo‘lib, maydon, ko‘chalar kesishmasi yoki mavzening ko‘chaga
birikadigan hududida joylashtiriladi. Xiyobonni rejalashtirishda
yo‘laklar, maydonchalar, gazon, gulzorlar, alohida daraxt guruhlari,
butalar, haykallar kabi badiiy san’at namunalari, favvoralar va h.k.lar
qo‘llanilishi mumkin. Xiyobonlar aholining qisqa muddatli dam olishi
va maydonlar, ko‘chalar, jamoat binolarini dekorativ bezatish uchun
moMjallanadi.
Bulvar — ko‘kalamzorlashtirishning chiziqli shakli bo‘lib,
magistrallar, qirg‘oq bo‘ylari, turar-joy ko‘chalari bo‘ylab tashkil
etiladigan kengligi 16 m dan kam boMmagan daraxt va butalami
xiyobon shaklida ekilishidir. Piyodalar harakati va qisqa muddatli dam
olishga mo‘ Ijallangan.
Kichik tuman ko'kalamzorlashtirish tizimini tashkil etish kichik
tumanning o‘lchamlari va umumiy arxitekturaviy-fazoviy yechimidan
kelib chiqadi. Shuningdek, fazoviy muhitning ko‘p darajali bo‘lishini
ta’minlash lozim, buni o ‘z navbatida, tomosha qiluvchi qabul qilishi
uchun eng manzarali yo‘nalishlami aniqlash va bu yo‘nalishda
o ‘simliklar va qurilmalarni mutanosiblikda joylashtirish lozim.
|
| |
hamda har xil boshqa aralash qurilmalar (pardalar, jalyuzlar

|
hamda har xil boshqa aralash qurilmalar (pardalar, jalyuzlarBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.Uhamda har xil boshqa aralash qurilmalar (pardalar, jalyuzlar,
o ‘simliklar va h.k.), daraxtlar va chirmashib o ‘sadigan o ‘simliklar
ishlatiladi.
Binoning hajmiy-tarhiy strukturasi elementlari b o ‘lgan seksiya-
larning bir nechtasini bloklashtirish yo 'li orqali ко 'p seksiyali turar
jo y binolari shakllantiriladi.
Turar-joy binolarining fazoviy joylashtirilishi hududni tashkil
etishning funksional xususiyatlaridan, sanitar-gigiyenik qulaylik
talablari, estetik talablar, yong‘indan himoyalash me’yorlari, iqtisodiy
xususiyatlaridan kelib chiqadi.
Turar-joy binolari qavatlar soni, tipi va fazoviy tashkil etilishi
usuliga ko‘ra turlarga ajratiladi. Rejalashtirishda binolaming qavatli-
ligi muhim ahamiyatga ega, chunki qavatlar soni hudud maydoniga
ta’sir ko‘rsatadi.
Qavatlari soniga ko‘ra turar-joy binolari kam qavatli (1-2 qavat),
o ‘rta qavat (3-5 qavat), ko‘p qavatli (6-10 qavat) va undan yuqori
bo‘lgan baland binolar.
Kam qavatli turar-joy qurilmalari (1-2 qavat). Kam qavatli
qurilmalar 0 ‘zbekistonning barcha shaharlariga xos bo‘lib, tabiat
sharoitlariga qaramasdan an’anaviy tarzda qoMlanilib kelindi. Bunday
qurilmalar yer bilan qulay aloqani ta’minlab beradi va buning natija-
sida qulay mikroiqlim ta’minlanadi va qishloq xo‘jaligi hududlarida
hovli xo‘jaligini tashkil etishda katta ahamiyatga ega. Bir-ikki qavatli
uy tabiatga yaqin, qurilishda yengil, lekin shahar sharoitida qo‘llash
to‘g‘ri kelmaydi, chunki hududning sarf bo‘lishi va kommunikat-
siyalaming ortiqcha sarfiga olib keladi. Faqat kompozitsion jihatdan
talabga javob beradigan zich joylashtirilgtrt qurilmalar tashkil etish
|
| |