nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xarajatlarni kamaytirish - Grafik ishlov berish dasturlarining turlari va xususiyatlari

|
Grafik ishlov berish dasturlarining turlari va xususiyatlari
|
bet | 25/27 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 496,18 Kb. | | #232171 |
Bog'liq Grafik ishlov berish dasturlarining turlari va xususiyatlari1Xarajatlarni kamaytirish: Bulutli grafik muharrirlar, qimmatbaho dasturiy va apparat resurslariga bo’lgan ehtiyojni kamaytiradi, chunki barcha ishlov berish bulutda amalga oshiriladi.
Doimiy yangilanishlar: Dasturiy ta’minot avtomatik ravishda yangilanadi, bu esa foydalanuvchilarga eng so’nggi xususiyatlar va xavfsizlik yangilanishlaridan foydalanish imkonini beradi.
Ma’lumotlarni saqlash: Ma’lumotlar bulutda saqlanadi, bu esa ularning xavfsizligini va mavjudligini oshiradi.
Bulutli grafik muharrirlar, shuningdek, foydalanuvchilarga keng ko’lamli vositalar va funksiyalarni taklif etadi, masalan, rasmlarni tahrirlash, vektor grafikalarini yaratish va veb-dizayn ishlarini bajarish. Ular, shuningdek, foydalanuvchilarga loyihalarni bulutda saqlash va ularni turli qurilmalar orqali osongina ulashish imkoniyatini beradi.
3.3. Amaliy loyiha 3.3.1. Turli (rastrli, vektorli, 3D, onlayn, mobil, AI, bulutli) grafik muharrirlarda grafikaga ishlov berish usullarini namoyish etish
Grafik muharrirlarda ishlov berish usullarini namoyish etish juda qiziqarli va foydali bo’lishi mumkin. Turli xil grafik muharrirlar, jumladan rastrli, vektorli, 3D, onlayn, mobil, AI va bulutli platformalarda ishlashning o’ziga xos xususiyatlari mavjud. Masalan:
Rastrli grafika muharrirlari (masalan, Adobe Photoshop) piksellardan iborat tasvirlar bilan ishlaydi va ularni tahrirlash uchun keng imkoniyatlar taklif etadi.
Vektorli grafika muharrirlari (masalan, Adobe Illustrator) chiziqli elementlar va shakllar yordamida tasvirlarni yaratishga imkon beradi, bu esa o’lchamlarni o’zgartirishda sifat yo’qotmaslikni ta’minlaydi.
3D grafika muharrirlari (masalan, Blender yoki Autodesk Maya) uch o’lchovli modellarni yaratish va animatsiya qilish imkoniyatini beradi.
Onlayn grafika muharrirlari (masalan, Canva yoki Pixlr) brauzer orqali ishlash imkoniyatini beradi va odatda tezkor tahrirlash uchun mo’ljallangan.
|
| |
Ishni tezlashtirish uchun quyidagi tavsiyalar yordam berishi mumkin

|
Ishni tezlashtirish uchun quyidagi tavsiyalar yordam berishi mumkin
|
bet | 17/27 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 496,18 Kb. | | #232171 |
Bog'liq Grafik ishlov berish dasturlarining turlari va xususiyatlari1Ishni tezlashtirish uchun quyidagi tavsiyalar yordam berishi mumkin:
Shablonlarni ishlatish: Grafik dizaynda doimiy ravishda ishlaydigan elementlarni va shablonlarni qayta ishlab chiqish va ishlatish orqali vaqt tejamini kamaytirish mumkin. Bu, tashqi shablonlarni yoki dastur ichidagi shablonlarni ishlatish orqali ishni tezlashtirishga yordam beradi.
Keyboard va mouse atroflarini o'rganish: Grafik dasturlar uchun klaviatura va murabbiy vositalarni juda yaxshi o'rganish, ishni samarali va tez bajarishga yordam beradi. Bunday vositalarni samarali ishlovchi va operatsiyalarni kuzatish va aniqlash, klaviatura va murabbiy qismlarini harakat qilish, belgilash va boshqa amallarni samarali bajarish mumkin.
Qo'shimcha klaviatura va murabbiy qismlaridan foydalanish: Grafik dasturlarda qo'shimcha klaviatura va murabbiy qismlardan foydalanish, masalan, shablonlar, klaviatura va murabbiy qismlarni joylashtirish, belgilash va boshqa amallarni samarali bajarish uchun ishni tezlashtirishga yordam beradi.
Qisqa yo'llar va murabbiy amallarni o'rganish: Grafik dasturlarda ko'p ishlayotgan murabbiy amallarni va qisqa yo'llarni o'rganish, masalan, qayta ishlab chiqish, qatorlarni qayta ishlab chiqish, avtomatik operatsiyalar va boshqa amallarni ishni tezlashtirishga yordam beradi.
To'g'ri vaqt tahlili: Ishni bajarish uchun kerakli vaqt o'tkazishning qanday vaqt vaqti kerakli bo'lganligini tushunish, ishni tartibga solish va har bir vazifa uchun kerakli vaqt to'g'risidagi to'liq tahlil qilish juda muhimdir. Bunday qilib, ishni tezlashtirish va vaqt israfidan xoli bo'lish mumkin.
Avtomatlashtirish: Avtomatlashtirish, ishni samarali bajarishning yana bir usulidir. Grafik dasturlarda avtomatik operatsiyalar, avtomatik qo'shimcha funktsiyalar va boshqa avtomatik vositalardan foydalanish, ishni tezlashtirish va vaqt tejamini kamaytirishga yordam beradi.
Bunday yo'llardan foydalanib, grafik dasturlarda ishni tezlashtirish va vaqt tejamini kamaytirish mumkin.
|
| |
Autodesk Maya dasturining asosiy xususiyatlar va qo'llanilishi

|
Autodesk Maya dasturining asosiy xususiyatlar va qo'llanilishi
|
bet | 12/27 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 496,18 Kb. | | #232171 |
Bog'liq Grafik ishlov berish dasturlarining turlari va xususiyatlari1 1.3.1 Autodesk Maya dasturining asosiy xususiyatlar va qo'llanilishi
A utodesk Maya, professional 3D model qilish uchun ishlab chiqilgan dasturdir. Ushbu dastur yaratilgan obyektlarni va efektlarni haqiqiy ko’rinishga keltirish uchun foydalaniladi. Maya orqali hayratlanadigan personajlarni animatsiya vositalari bilan hayotga keltiring. Intuitiv model qilish vositalari orqali 3D obyektlarni va sahnalarni shakllantiring. Autodesk Maya, quyidagi asosiy xususiyatlarga ega:
Model qilish va tahrirlash:
Maya, 3D obyektlarni yaratish va tahrirlash uchun keng imkoniyatlarga ega.
Intuitiv model qilish vositalari, nuronlar va poligonlar orqali obyektlarni shakllantirishga imkon beradi.
Animatsiya:
Maya, animatsiya vositalari bilan hayratlanadigan personajlarni yaratishga imkon beradi.
Keying, rigging, kinematika va animatsiya vositalari orqali obyektlarni harakatga keltirishni osonlashtiradi.
Efektlar va render:
Maya, efektlarni yaratish va render qilish uchun kuchli vositalarga ega.
Fluid efektlari, dinamikalar, partikullar va boshqa vizual effektlarni yaratishga imkon beradi.
Arnold render engine orqali hayratlanadigan natijalarni olishingiz mumkin.
Arnold for Maya:
Maya, Arnold render engine bilan integratsiya qilgan.
Arnold, fotorealistik render uchun kuchli vosita hisoblanadi.
Maya dasturi, professional san’atkorlar va animatsiya mutaxassislarining ishini osonlashtiradi va 3D model qilish sohasida keng foydalaniladi
1.3.2. Blender dasturining asosiy xususiyatlar va qo'llanilishi
B lender, animatsion filmlar, vizual effektlar va 3D modellar yaratishda ishlatiladigan erkin va ochiq kodli dasturdir. Ushbu dastur yordamida quyidagi asosiy vazifalarni bajarish mumkin:
|
| |
Mavzu: ishsizlik, uning darajasi, turlari va ishsizlik to’G’risidagi nazariyalar reja: kirish asosiy qism

|
Mavzu: ishsizlik, uning darajasi, turlari va ishsizlik to’G’risidagi nazariyalar reja: kirish asosiy qism
|
bet | 1/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 1,55 Mb. | | #234624 |
Bog'liq Ishsizlik
MAVZU: ISHSIZLIK, UNING DARAJASI, TURLARI VA ISHSIZLIK TO’G’RISIDAGI NAZARIYALAR
REJA:
KIRISH
ASOSIY QISM
Ishsizlik haqida tushuncha. Ishsizlik darajasi va turlari.
Ishsizlikning oqibatlari.
Ishsizlik to’g’risidagi nazariyalar.
Ishsizlik va inflyatsiyaning bog’liqligi.
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
KIRISH
Mavzuning dolzarbligi. Amaldagi iqtisodiy hayotda ishsizlik ish kuchi taklifining unga boʻlgan talabdan oshib ketishi tarzida namoyon boʻladi. Ishsizlik sababi turlicha: texnika rivojlanish bilan mehnat unumdorligi ortadi, i.ch. kam mehnat talab boʻlib qoladi. Iqtisodiyotda jami talab va taklif muvozanati buziladi, tovarlarga bozor talabining qisqarishi ish kuchiga talabni ham qisqartirib yuboradi, natijada ish kuchining bir qismi ortiqcha boʻlib qoladi; iqtisodiyot rivojlanishi bilann malakali ish kuchiga talab oshib, malakasizlar kerak boʻlmay qoladi; aholi ishchilarga nisbatan tez oʻsgan kezlarda, uning bir qismi ortiqcha bulib, ishsiz qoladi.
Kurs ishining maqsadi. Hozirgi bozor iqtisodiyot sharoitida aholini ish bilan taminlash davlatimizning dolzarb muammolaridan biri hisoblanadi.
Ushbu maqsadlardan kelib chiqgan holda kurs ishinig vazifalari deb quyidagilar belgilanadi.
Ishsizlik darajasi va turlarini yaratib berish.
Siklik ishsizlik haqida tushuncha.
Institutsional ishsizlikni yaratib berish.
Texnologik ishsizlik haqida tushuncha.
Ishsizlik darajasini aniqlash.
Ishsizlikni pasaytirishning usullari.
Ishsizlik va inflatsiyaning bog’liqligini yoritib berish.
Kurs ishining obyekti:
Ishsizlik — bir qism iqtisodiy faol aholining oʻziga loyiq ish topa olmasdan qolishi va mehnat zaxirasiga aylanishi.
|
| |
Xotiradagi hujjatni o`qish - Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja

|
Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja
|
bet | 5/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgXotiradagi hujjatni o`qish
Xotirada saqlangan hujjatni ekranga chiqarish uchun Filetavsiyanomasining Open (Открыть-ochish) buyrug`idan foydalanamiz. (файл-fayl) tavsiyanomasining Recent Publications(последные публикации - oxirgi nashrlar) buyrug`i yordamida xotiradagi oxirgi va nashrdan birortasini ochishimiz mumkin. Hujjat bilan ishlashni tugatgandan so`ng uni yopish uchun Filetavsiyanomasining Close(закрыть-yopish) buyrug`idan foydalanamiz.
Hujjat bo`ylab surilish
Page Maker dasturida hujjat sahifalari bo`ylab surilishning uch xil usuli bor. Kerakli sahifa raqamini ko`rsatib o`tish uchun Goto Page (Sahifaga o`tish) buyrug'idan foydalanamiz. Ekranda paydo bo`lgan muloqot oynasida kerakli sahifa raqami kiritiladi. Shablon-sahifaga o`tish uchun esa Layout(Maket) tavsiyanomasining Goto Page(Sahifaga o`tish) buyrug`ini tanlash yoki Ctrl-klavishlarini bosish mumkin. Hujjat sahifalarini ketma-ket ko`rish uchun Goto Page (Sahifaga o`tish) buyrug`ini tanlash vaqtida Shiftklaviaturasini bosib turish kerak. Page Maker ketma-ket 1-sahifadan boshlab hujjat sahifalarini ko`rsata boshlaydi. Ko`rsatishni to`xtatish uchun sichqoncha knopkasini bosish kifoya.
Hujjat sahifalarini bildiruvchipiktogrammalar.
Keyingi sahifaga o`tishning eng sodda usuli F12 klaviaturasini bosishdir. F12 bosilsa, bitta avvalgi sahifaga qaytamiz. Agar siz ko`proq sichqonchani ishlatishni ma`qul ko`rsangiz, hujjat sahifalari bo`ylab surilishning yana bir usuli bor. Hujjat oynasining chap tomondagi quyi burchagida sahifa ko`rinishidagi piktogrammalar joylashgan. Chap tomondagi piktogrammalar shablon-sahifalarga mos keladi. o`ngroqdagi piktogrammalar esa hujjat sahifalariga mos keladi.
Sahifani akslantirish ko`rinishini o`zgartirish
Kompyuter ekranida sahifa ko`rinishini kattalashtirish uchun tavsiyanoma buyruqlaridan, klaviaturadan va sichqonchadan foydalanish mumkin.
Yo`naltiruvchi chiziqlar va koordinata chizg`ichlarini akslantirish
Buning uchun Layout(Maket) tavsiyanomasining Guides and Rulers(НаправляющиеиЛинейка- yo`naltiruvchi chiziqlar va chizg`ich) buyrug`ini tanlash kerak. Chizg`ichdagi birliklar tizimini File (Fayl) tavsiyanomasidagi Preferences(Установки) buyrug`i yordamida o`rnatish mumkin.
|
| |
Shablon-sahifalar - Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja

|
Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja
|
bet | 6/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgShablon-sahifalar
Page Maker o`z ichida bir nechta shablon-sahifalardan foydalanadi. Shablon-sahifalarda hujjatning hamma sahifalari uchun umumiy bo`lgan elementlai oldindan o`rnatilgan bo`ladi. Shablon-sahifaga o`tish uchun quyi chap burchakdagi shablon-sahifa piktogrammasida sichqoncha knopkasini bosish kerak.
Tavsiyanomaning Layout(Maket) bo`limidagi View (Ko`rinish) punktining ost tavsiyanomasini ochamiz va kerakli o`lchovni tanlanadi. Agar tanlash vaqtida Alt klaviaturasini bosib turiisa, tanlangan ko`rinish o`lchovi hujjatning hamma sahifalari uchun o`rinli bo`ladi. Ko`rinishni o`zgartirishning eng qulay usullaridan biri sichqoncha yordamida o`zgartirishdir. Sichqoncha o`ng knopkasi bir marta bosilsa, sahifa tabiiy ko`rinishda (100%) akslanadi (v naturalnuyu velichinu). Agar Shift bilan birga o`ng klaviatura bosiisa, 200% li akslantirish o`rnatiladi. Agar ekranda kattaiashtirilgan holat o`rnatilgan bo`lsa. o`ng klaviaturani bosib Fil in Window (To`liq sahifa) holatiga o`tiladi. Agar Ctrl+bo`sh joy klaviaturalari birgalikda bosilsa, sichqoncha ko`rsatkichi o`rta-sida «+» belgili lupa ko`rinishini oladi. Lupali ko`rsatkich bilan sichqoncha knopkasi har gal bosilganda akslantirish ko`rinishi kattalashaveradi. Kichiklashtirib ko`rsatish uchun esa Alt+Ctrl+bo`sh joy klavishlari birgalikda bosiladi. Bu holda sichqoncha ko`rsatkichi «-» belgili lupa ko`rinishiga o`tadi.
Uskunalar paneli (Toolbox)
Uskunalar panelini ekranga chiqansh uchun Window tavsiyanomasinmg Toolbox buyrug`ini ishga tushiramiz.
Uskunalar paneli
- «Strelka»(Pointer) asbobi biror-bir obyektni tanlash uchun ishlatladi.
- «Matn»(Text) asbobi klaviaturadan matn kiritish uchun ishlatiladi.
- «Burilish»(Rotating) obyektlarni burish imkonini beradi.
- «Ramka»(Cropping) asbobi tasvirlarni ramka ichiga joylashtirish imkonini beradi.
- «To`g`ri chiziq»(Line) asbobi yordamida to`g`ri chiziq chizish mumkin.
- «Perpendikular»(Constrained Line) asbobi yordamida gorizontal chiziqqa nisbatan 45 gradusga karrali bo`lgan burchaklar ostida to`g`ri chiziq chizish mumkin.
- «To`g`ri to`rtburchak» (Rectangle) yordamida to`g`ri to`rtburchak chizish mumkin. Agar Shift klaviaturasi bosib turilsa, kvadrat chiziladi.
- «Ellips» (Oval) - aylana va ellips shakllarinichizish uchun ishlatiladi.Aylana chizish uchun Shift klaviaturasini bosib turish kerak.
- «Ko`pburchak»(Poligon) asbobi muntazam va yulduzsimon ko`pburchaklar chizish imkonini beradi.
- «Lupa»(Magnifying Glass) - tasvirni kattalashtirish yoki kichiklashtirish imkonini beradi. Ctrl+bo`sh joy klaviaturalari bosilsa ham shu ishni bajarish mumkin.
Uskunalar panelidagi biror asbobda sichqoncha knopkasini ikki marta bosilsa, avvalgi ishlatilayotgan asbob inkor qilinib, ekranda yangisiga tegishli muloqot oynasi ochiladi.
|
| |
Matn bilan ishlash - Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja

|
Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja
|
bet | 7/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgMatn bilan ishlash
«Matn» asbobi Uskunalar panelida joylashgan ko`rinishidagi klaviaturachadir. Uskunalar paneli ekranda ko`rinmasa, uni ochish uchun Window tavsiyanomasidagi Toolbox (Uskunalar paneli) buyrug`ini ishga tushirish kerak.
Matnni formatlash - bu simvollarni va abzaslarni formatlashdir. Matnni formatlash uchun avval formatlanadigan matn qismini ajratish kerak.
Matn qismini ajratish uchun, matn bo`ylab I-kursorni siljitib bitta simvoldan tortib matnning hammasigacha ajratish mumkin.
Matnni ajratishning yana bir usuli bor. Buning uchun «Matn» asbobini tanlaymiz va ajratiladigan matn qismining boshida Sichqoncha knopkasini bosamiz, Shift klavishsasini bosib turgan holda ajratilishi kerak bo`lgan bo`lakning oxirida ham sichqoncha knopkasini bosamiz. Kerakli matn qismi ajralib qoladi. Shift klavishasini bosib turgan holda kursorni yo`naltiruvchi klaviaturalardan birini bosib ham matn qismini ajratish mumkin.
So`zni ajratish uchun shu so`z ustida «Matn» asbobi bilan sichqoncha knopkasi ikki marta bosiladi.
Abzasni ajratish uchun abzas ustida «Matn» asbobi bilan sichqoncha knopkasi 3 marta bosiladi.
Simvollar ketma-ketligini ajratish uchun sichqoncha ko`rsatkichini belglangan nuqtadan kerakli joygacha Shift klavishasini bosib turib suriladi.
Katta hajmdagi matnni ajratish uchun Edit (Правка - tahrirlash) tavsiyanomasihing Select All (Выделить все - hammasini ajratish) buyrug`idan foydalanish mumkin. Ctrl+A klavishalar kombinatsiyasi esa shu operatsiyani tezroq bajaradi.
Simvollarni formatlash
Matn muharrirlarida ishlatiladigan shriftlaming turlari ko`p. Ular shrift garnituralari deb ataladi va har bir garnituraning nomi bor.
Page maker dasturida simvollarni formatlash vaqtida shrift garniturasining nomini, shriftning kattaligi - kengligini, satrlar orasidagi masofa - interlinyajni va simvollarning yozilishi turlarini, simvollar kengligini o`rnatish va simvollar orasidagi masofani kerning va treking yordamida o`zgartirishimiz mumkin.
|
| |
Page Makerda qo`lyozmani nashrga tayyorlash

|
Page Makerda qo`lyozmani nashrga tayyorlash
|
bet | 2/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgPage Makerda qo`lyozmani nashrga tayyorlash
Har qanday hujjatni nashr qilishda quyidagi ishlami bajarishga to`g`ri keladi:
tahrirlangan qo`lyozmani oxirigacha tayyorlash;
surat va illustratsiyalarni yaratish va joylashtirish;
sahifalarning umumiy ko`rinishini ishlab chiqish;
original-maket (asl nusxa)ni tayyorlash.
Ko`rsatilgan rejani amalga oshirishda shaxsiy kompyuterlardan foydalanamiz. Page Maker nashriyot dasturidan har bir sahifaning umumiy ko`rinishini tayyorlashda foydalaniladi.Sahifaning umumiy ko`rinishini tayyorlash uchun bizda qo`lyozmaning hajmi hamda surat va illustratsiyalar haqida ma'lumot bo`lishi kerak. Sahifani nashrga tayyorlash uchun qo`lyozmaning matn va suratlarini qanday tartibda joylashtirish masalasini hal qilish kerak bo`ladi. Ana shundan so`ng Page Maker yordamida asl nusxa maketi tayyorlanadi. Qo`lyozma hajmi ma'lum bo`lsa, sahifaning katta-kichikligini, suratlar egallaydigan qismni har bir sahifadagi ustunlar soni va bosib chiqarish ko`rinishini aniqlashimiz vs sarlavhalarni turli ko`rinishda yozishni mashq qilishimiz mumkin. Page Makei dasturida 17 xil ko`rinishda to`g`ri chiziq, aylana va to`g`ri to`rtburchaklarni chizishimiz mumkin. Shtrixlashning turli variantlari bor, hamda turli grafik muharrirlarda tayyorlangan chizmalardan foydalanishimiz mumkin.
Qo`lyozmani kiritish va tahrir qilish
Page Maker dasturi uchun matnni ixtiyoriy matn muharririda tayyorlash mumkin. Matn muharrirlari matnni kiritish, tahrirlash va formatlash uchun maxsus tuzilgan dasturdir. Lekin bu muharrirlar yordamida bir sahifada turli shriftlarda yozish qiyinchilik tug`diradi, yoki matnning bir qismini ramkaga olish yoki bo`lmasa ustunlar orasida vertikal chiziqlar chizish kabi ishlarni bajarisn mumkin emas. Nashriyot dasturlari esa matnni formatlash uchun maxsus tuzilgandir. Bu dastur turli matn muharrirlarida tayyorlangan matnlarni qabul qilib, sahifaning yakuniy ko`rinishni tayyorlaydi. Matnni tahrir qilishda o`zingiz yaxshi bilgan ixtiyoriy matn muharriridan foydalanishingiz mumkin. Microsoft Windows ga tegishli Write dasturi matnni tahririash uchun juda qulaydir. Matnni tayyorlashda Word muharririning imkoniyati kengroqdir. Word muharriri Windows bilan ishlashga, ham Page Maker dasturi bilan ishlashga rnoslashtirilgandir.
|
| |
Qo`lyozmani o`qib chiqish - Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja

|
Mavzu: Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydalanish imoniyatlari Reja
|
bet | 3/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgQo`lyozmani o`qib chiqish
Kompyuter xotirasiga yozilgan matnni ko`zdan kechirib o`qib chiqish ko'p vaqt talab qilmaydi. Ko`pgina matn muharrirlari sintaksis xatolarni tekshitruvchi dasturlarni o`z ichiga oladi. Tayyorlangan matnni nashriyot dasturiga tuzatishdan oldin albatta uning xatolarini tekshirish lozimdir. Chunki, nashriyot dasturida tuzatilgan matnni qayta matn muharririga uzatish mumkin emas, Word matn muharririda turli shriftlardan foydalanish imkoniyati bor. Shuning uchun matnni tahrirlab bosib chiqarishda shu matn muharrirlaridan foydalanish mumkin.
Qo`lyozmani formatlash
Page Maker dasturi matn muharririda yuborilgan sahifa raqamlari, kolontitul va matnning o`ng chegarasi kabi formatlash elementlarini qabul qilmaydi. Lekin quyidagilami qabul qiladi:
shriftlar (garnitura va kegl), interlinyaj, bosh harf va kichik harflar. qo`shtirnoq va tire simvollarini avtomatik ravishda moslashtiradi;
matn muharririda o`rnatilgan chap chegara o`zgarishsiz qoladi. Page Maker matn satrini ustun kengligida ajratadi;
matnning chap va o`ng chegaralari Page Maker dasturi o`rnatgan
ustunlar chegarasiga asosan hisoblanadi. Misol uchun, matnli faylda chap
chegara 1 duym qilib berilgan bo`lsa, u holda Page Maker matnni joylashtirishda ustunning chap tomonidan 1 duym joy qoldiradi;
Enter yoki Return klavishalari paragraming oxiri deb qabul qilinadi;
tabulatsiyaning ichki simvollari matnni yoki jadval ustunlarini tekislash uchun ishlatiladi. Page Maker da ustunning lta satridagi tabulatsiya simvollarining soni 20 tadan oshmasligi kerak. Har bir qatorning oxiri karetkani qayrish simvoli bilan belgilanadi.
Siz ishlatgan shrift o`rnatilgan printerda bo`lmagan taqdirda Page Maker dasturi o`sha shriftni eslab qoladi. Matnni bosib chiqarishda o`sha shriftga ko`rilishi yaqin bo`lgan shrift ishlatiladi. Keyinchalik esa printemi almashtirib kerakli shrift bilan matnni bosib chiqarish mumkin.
Page Maker 2 Mbaytgacha bo`lgan matnii fayllarni qabul qiladi, lekin vaqtdan yutish maqsadida katta hajmli fayllarni hajmi 64 Kbaytgacha bo`lgan bir nechta fayllarga bo`lish tavsiya qilinadi. Windows muhitidagi Clipboard sohasi 64 Kbaytgacha bo`lgan fayllar bilan ishlashga mo`ljallangandir. Matnlarni ko`pincha Page Maker dasturining o`zida formatlash qulay hisoblanadi.
|
| |
Original - maketni bosib chiqarish

|
Original - maketni bosib chiqarish
|
bet | 9/9 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 28,47 Kb. | | #143277 |
Bog'liq Mavzu Amaliy dasturlar va ulardan turli kasbiy sohalarda foydal-fayllar.orgOriginal - maketni bosib chiqarish
Odatda, nashriyotlarda bosib chiqaruvchi qurilma sifatida lazerli printerlar ishlatiladi. Lazerli printcrda biror narsani bosib chiqarish uchun drayver dastur - kompyuter bilan printer orasida ma`lumot almashinuvini boshqaruvchi maxsus dasturli ta`minot zarur. Drayver tasturlar amaliyot tizim tarkibiga kiradi va printer bilan birga berilgan bo`ladi. WINDOWS tizimida kerakli printerni o`rnatish uchun Printers (Printerlar) papkasidagi printerlar ro`yxatini ochish va printer nomini tanlash kerak. Agar siz POST SCRIPT tiliga moslashgan printerni ishlatsangiz, unda TRUE TYPE garnituralarini POST SCRIPT egri chiziqlariga moslashtiruvchi holatni o`rnatishingiz kerak. Buning uchun tanlangan printerning Properties Xususiyatlar) oynasida Fonts(Shriftlar) qismiga tegishli oyna ochiladi. Bu oynada Always Use True Type Fonts (Doim True Type shriftlaridan foydalanish) kaliti(переключатель) o`rnatiladi. So`ng Send Fonts As (Shriftni uzatish usullari) bo`limida sichqoncha knopkasini bitta bosib, Send True Type Fonts As (True Type shriftlarini uzatish usullari) ro`yhatidan Outline (Konturlar) satrini tanlanadi.
Hujjatni bosib chiqarishda Print muloqot oynasidan foydalanamiz. Muloqot oynasining o`ng tomonida joylashgan knopkalarning har birita mos o`zining muloqot oynasi ochiladi.
Print muloqot oynasida ham printer tanlash imkoni bor.
Bir yo`la 32000 nusxa bosib chiqarish mumkin.
Ko`pincha nashrning hamma sahifasi bosib chiqariladi. Lekin ayrim sahifalarni ham bosib chiqarish mumkin. Buning uchun muloqot oynasida kerakli sahifa raqamlari ko`rsatiladi.
Muloqot oynasida Paper (Qog`oz) bo`limi bor. bu klaviaturani bosganda ochiladigan muloqot oynasida qo`g`oz o`lchamlari, ko`rinishi va sahifalarning joylashishini tanlash mumkin.
Axborot manbalari:
www.ziyonet.uz
www.edu.uz
www.google.uz
www.my-gov.uz
http://fayllar.org
|
| |
O'zbekiston Respublikasi Prezidenti I. KARIMOV

O'zbekiston Respublikasi Prezidenti I. KARIMOV
Toshkent sh.
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013 yil 15 noyabrdagi PQ-2068-sonli qaroriga
6-ILOVA
O'zbekiston Respublikasi Prezidentining ayrim qarorlariga kiritiladigan o'zgartish va qo'shimchalar
1. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «Uy-joy fondini foydalanishga tayyor holda topshirish shartlarida rekonstruktsiya qilish va ta'mirlash bo'yicha pudrat ishlarini kengaytirishni rag'batlantirishga doir qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida» 2009 yil 29 yanvardagi PQ-1051-sonli qarorining 3-bandi birinchi xatboshida «2014 yilning 1 yanvarigacha» so'zlari «2016 yilning 1 yanvarigacha» so'zlari bilan almashtirilsin.
2. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «Qishloq qurilish bank» aktsiyadorlik tijorat bankini tashkil etish to'g'risida» 2009 yil 30 martdagi PQ-1083-sonli qarorining 4-bandida:
a) uchinchi xatboshida «uy-joy qurilishi uchun» so'zidan keyin «2014 yilgacha» so'zlari bilan to'ldirilsin;
b) quyidagi mazmundagi to'rtinchi xatboshi bilan to'ldirilsin:
«2014 yildan boshlab tasdiqlangan namunaviy loyihalar bo'yicha yakka tartibdagi uy-joylar qurish uchun jismoniy shaxslarga kredit mablag'lari 15 yilgacha bo'lgan muddatga eng kam ish haqining 1000 barobarigacha bo'lgan miqdorda, 1 yillik imtiyozli muddat bilan, dastlabki 5 yil davomida yillik 7 foiz va qolgan 10 yil davomida O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki foiz stavkasining 90 foizi (2015 yilda O'zbekiston Respublikasi Markaziy bankining foiz stavkasi)dan kelib chiqib o'rtacha hisoblangan yillik foiz stavkasida ajratiladi»;
v) to'rtinchi va beshinchi xatboshilar tegishli ravishda beshinchi va oltinchi xatboshilar deb hisoblansin.
3. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «Qishloq joylarda uy-joy qurilishi ko'lamini kengaytirishga oid qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida» 2009 yil 3 avgustdagi PQ-1167-sonli qarorining 8-bandi quyidagi tahrirda bayon etilsin:
«8. «Qishloq qurilish invest» MChJ injiniring kompaniyasi 2016 yilning 1 yanvarigacha barcha turdagi soliq to'lovlaridan hamda O'zbekiston Respublikasi Moliya vazirligi huzuridagi Respublika yo'l jamg'armasi va byudjetdan tashqari Ta'lim va sog'liqni saqlash muassasalarini rekonstruktsiya qilish, mukammal ta'mirlash va jihozlash jamg'armasiga majburiy ajratmalar to'lashdan ozod etilsin».
4. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining «Qishloq joylarda namunaviy loyihalar bo'yicha yakka tartibdagi uy-joylar qurilishining 2013 yil Dasturi to'g'risida» 2013 yil 4 yanvardagi PQ-1902-sonli qarorining 8-bandi ikkinchi xatboshidagi «kredit liniyalari» so'zlaridan keyin «15 yil muddatga, shundan 5 yillik imtiyozli muddat, foizli stavkasi yiliga 3 foiz» so'zlari bilan to'ldirilsin.
|
Marketing turlari - O’zbekiton respublikasi oliy va o’rta talim vaziRLİGİ berdaq nomidagi qaraqolpoq davlat universiteti

|
O’zbekiton respublikasi oliy va o’rta talim vaziRLİGİ berdaq nomidagi qaraqolpoq davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 44/53 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 405,43 Kb. | | #144089 |
Bog'liq menejment-va-marketing-asoslariMarketing turlari.
Talab xolati
Marketing vazifasi
Marketing turi
Salbiy talab
Talab yaratish
Konversion marketing
Talab yo’q
Talabni rag’batlantirish Rag’batlantiruvchi
marketing
Mumkin bo’lgan
marketing
Talabni oshirish
Remarketing
O’zgaruvchan talab
Talabni muvozanatlash
Sinxromarketing
To’liq talab
Talabni qo’llash
Qo’llovchi marketing
Ortiqcha talab
Talabni kamaytirish
Demarketing
Maqbul bo’lmagan
talab
Talabni tugatish
Qarshilik qiluvchi marketing
Marketing strategiyasi jamiyat va tashkilot jamoasining uzviy manfaatlari ishlab chiqarish
samaradorligi masalalarini xal qilishga xizmat qilish kerak.
Marketing strategiyasi bosqichlarini sxema tarzida ifodalash mumkin.
Marketing bosqichlari.
1-bosqich - talab konyukturasini o’rganish. tashkilot bozordagi iqtisodiy vaziyatni har
tomonlama o’rganadi, talab konyukturasini, shuningdek. Xaridor imkoniyatlarini o’rganadi.
2-bosqich - bozor sig’imini o’rganadi. tashkilot ko’zda tutilgan savdo sig’imini aniqlaydi. Bu
ushbu sohaga kapital sarflash uchun turtki bo’lib xizmat qiladi.
3-bosqich - mavjud bozor sharoitida tashkilot maqsad va imkoniyatlarini aniqlash. Bozor
extiyojlarini bilish ularni tashkilot imkoniyatlari bilan taqqoslashga imkon beradi.
4-bosqich - marketing reja va strategiyasini ishlash. Ham maqsadga erishishning umumiy
strategiyasi, ham tashkilot yo’nalishi va bo’linmalari uchun batafsil reja sifatida ishlanadi.
5-bosqich - limiy-texnik va tajriba konstruktorlik ishlari. 4 ta bosqichda rivojlanish yo’llari
belgilangandan so’ng bevosita sotish uchun maxsulot ishlab chiqarishga ilmiy-tadqiqot , tajriba va
konstruktorlik ishlari, texnologiya, ishlab chiqarish rejasi, tajriba ishlab chiqarish va x.k.ga o’tiladi.
Nixoyat, maxsulot yaratildi.
6-bosqich - maxsulotni bozorga kiritish. Buning eng muxim sharti bozorga chiqishning eng
maqbul yo’lini tanlash bilan birga, narx siyosatini ham belgilashdir.
7-bosqich - reklamayu bozorda o’ylab samarali ish yuritmay muvaffaqiyatga erishib
bo’lmaydi. Tovar xaqida xaridorlarga axborot berish va uni sotib olishga undash - murakkab va
masuliyatli vazifa bo’lib, u bilan bir vaqtda savdoni rag’batlantirish xaqida ham g’amxo’rlik qilish
kerak.
8-bosqich - maxsulot assortimentini boshqarish. Talab xaridorning assortiment o’zgarishiga
Talab kon
yukturasini
wrganish
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Kreaktivlik jarayonlarni shakllanishida tafakkur jarayonlarning o`rni reja: kirish

|
Kreaktivlik jarayonlarni shakllanishida tafakkur jarayonlarning o`rni reja: kirish
|
bet | 3/3 | Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 175,43 Kb. | | #262442 |
Bog'liq Kreaktivlik jarayonlarni shakllanishida tafakkur jarayonlarningFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Muslimov N.A. “Bo’lajak kasb ta’lim o’qituvchilarini kasbiy shakllantirish” IMonografiya. - T.: Fan, 2004.
2. Muslimov N.A. “Kasb ta’limi o’qituvchilarining kasbiy kompotentligini shakllantirish texnologiyasi” IMonografiya. -T.: ”Fan va texnologiya” nashriyoti, 2013.
3. Drapeau Patti. Sparking student creativity (practical ways to promote innovative thinking and problem soving). - Alexandria - Virginia, USA: ASCD, 2014.
4. Tolipov O’.Q., Usmonboyeva M. ”Pedagogik texnologiya: nazariya va amaliyot”. - T.: “Fan”, 2005.
5. Sayidahmedov N.”Pedagogik mahorat va pedagogik texnologiya”. - T.: 2003.
6. Davlatov K., Vorobev A.I., Karimov I. Mehnat va kasb ta’limi nazariyasi hamda usulikasi. - T.: O’qituvchi, 1992. - 320 b.
7. Inoyatov U.I., Muslimov N.A., va boshq. Pedagogika: 1000 ta savolga 1000 ta javob. - T.: “Ilm-Ziyo” nashriyoti, 2012 y.12 b.t.
8. Inoyatov U.I., Muslimov N.A., va boshq. Pedagogika (nopedgogik oliy ta’lim muassasalari uchun). - T.: TDPU, 2013 y. 15,25 b.t.
9. Azizxo’jaeva N.N. Pedagogik texnologiya va ped mahorat. T.: Nizomiy nomidagi TDPU, 2003 - 176 b.
10. Ashurova S.Yu. Professionalbnaya kompetentnostb kak ob’ekt otsenki// Molodoy uchenbiy. - 2012. - № 4. - S. 414-417.
|
| |
Marketingning vazifalari - O’zbekiton respublikasi oliy va o’rta talim vaziRLİGİ berdaq nomidagi qaraqolpoq davlat universiteti

• narxning faoliyatini xaridorlar
extiyojiga moslashtirish;
• avvalo talab va taklif tugrisida olingan malumotlar asosida bozorni urganish;
• tovarlar reklamasini tashkil etish, xaridorlarni tovarlarni sotib olishga kizikishini orttirish;
• tovar yaratuvchi yoki uni sotuvchi narx tadkikotlarini amalga oshirish uchun malumotlar
tuplash va taxlil kilish;
• tovarni bozoga chikarishdagi barcha xizmatlar
tugrisida malumotlar olish;
• tuldiruvchi tovarlar va urnini bosuvchi tovarlar tugrisida axborot yigish;
• tovarlarga bulgan talabni istikbollash, ularni amlaga oshirishni nazorat kilishdan iboratdir.
Marketingni bosh vazifasi korxonaning mavjud va potentsial imkoniyatlarini baxolash va
amalga oshirish xamda bozorda talab va taklifni muvofiklashtirish maksadida imkoniyatlarni
aniklashdan iborat.
Marketingni vazifalari kuyidagi chizmada berilgandir.
Marketingni vazifalari.
Marketing yoki tadbirkorlik faoliyati anik natijaga erishish maksadida amalga oshiriladi.
Marketingni asosiy maksadlari firmaning asosiy maksadlari bilan uzaro alokadordir. Firmaning
asosiy maksadlariga kuyidagilar kiradi:
•
bozorni
egallash;
•
rentabellik;
•
moliyaviy barkarorlik;
•
ishlab chikarishni ijtimoiy omillarini taminlash;
•
bozordagi mavjud va prestijni tashkil etish va mustaxkamlash.
Korxonaning asosiy maksadi
№ Maksadlar
Kursatkichlar
1
Bozorni egallash
Bozor ulushi, oborot, tovarni roli va axamiyati, yangi
bozorlarni
kamrab olish
2
Rentabellik
Foyda, oborotga nisbatan rentabellik, shaxs kapitalini
rentabelligi, umumiy kapitalni rentabelligi
MARKETİNG
MAXSULOTLAR
Nİ SOTİSh
Maxsulotlarni
• Sifat
• Xarajatlar
• Kuyiladigan
talablar
Bozorga
tasir
utkazish
• Sotuvni
tashkil etish
• Savdo
• Reklama
Bozorni
• Talab
• Taklif
3
Moliyaviy barkarorlik
Kreditga layokatligi,
likvidligi, uz-uzini moliyalashtirish
darajasi, kapitalni tuzilishi
4
İjtimoiy maksadlar
İsh bilan konikish, daromad darajasi va ijtimoiy ximoya,
ijtimoiy
integratsiya, shaxsiy rivojlanish
5
Bozordagi pozitsiya va
prestij
Mustakilligi, imidj, siyosiy sharoitga munosabati,
jamiyatni tan olishi
Marketing maksadlari taxlili unga erishish buyicha asosiy vazifalarni shakllantirishga imkon
beradi. Meffert 1986 yilda 3 ta uzaro boglik marketingni kompleks vazifalarini ajratib kursatadi:
1.Talabni tartibga solish bilan boglik bulgan bozor faoliyatiga kiruvchi vazifalar.
2.Firma yoki korxona soxasiga taallukli vazifalar.
3.Tashki muxit va jamiyat tashkilotlari bilan boglik masalalar.
Marketing vazifalari natijasida marketing jarayonini barcha boskichlariga
mos keluvchi marketing
funktsiyalari shakllanadi va doimo tartibga solib boriladi.
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi
Download
7,69 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/37
Sana
11.10.2024
Hajmi
7,69 Mb.
#274592
Download
7,69 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi
Download
7,69 Mb.
Matnni ko'rish
burchak enerjayzeri - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

4 burchak enerjayzeri Sinfning to'rtta burchagini mavzuga doir 4ta atama bilan belgilab olasiz. Kichik
qo’ozlarga o'quvchilarga ko'rsatmagan holda burchak nomlaridan birini yoziladi.
O'quvchilar taxmin qilgan holda o’qituvchi YOZMAGAN burchakka borib
turishlari kerak!
😄
Ya'ni yozilgan burchakni tanlamasliklari kerak!
Qog‘ozchada yozilgan burchakka borgan ishtirokchi "tuzoqqa tushadi" va unga
savol beriladi!
To‘g‘ri javob bersa, o‘yinni davom ettirish imkoni beriladi.
45
“Aqliy hujum” metodi 📓
Darsda o‘quvchilar diqqatini jalb qilishda katta yordam beradi.
📓
Miya charchagan vaqtda chalg‘itib, qiziqish uyg‘otadi.
📓
O‘quvchilar tengdoshlari fikrini eshitib, analiz qilishadi. Yaxshiroq g‘oya
aytishga harakat qilishadi.
Qanday amalga oshiriladi?
Bu texnologiya darsning istalgan vaqtida qo‘llanilishi mumkin. O‘quvchilar
mavzudan biroz zerikish his qilganda ularni yana "uyg‘otish" maqsadida ishlatsangiz,
yaxshi samara beradi.
O‘quvchilarga mavzuga doir savol berasiz. Savolni to‘g‘ri tanlash muhim
hisoblanadi.
Hamma birin-ketin o‘z javobini ayta boshlaydi va faollik kuchayadi.
Kutilmagan savol orqali tinglovchilar aqliga hujum qilasiz. Bu ularda ziyraklikni
ham oshiradi.
46
“Scatter-gories” o’yini
47
48
Bu ajoyib o’yinni istalgan fan va mavzuga moslashtirib olish mumkin. Ozgina
kreativlik bo’lsa kifoya!
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi - bet 2

|
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabiBog'liq Metod PDF 1
6
KIRISH
Ma’lumki, O’zbekiston Respublikasi “Harakatlar strategiyasi”da ta’lim sifatini
yaxshilash va pedagoglar salohiyatini takomillashtirish muhim ahamiyat kasb etadi.
Aqlni uyg’otuvchi ma'naviy olam rivojida har bir pedagog turli qiyinchiliklar va
muammolarga duch kelishi tabiiy hol. O’z ustida muntazam ishlaydigan va yetuk bilimga
ega kadrlargina zamon talabiga mos holda faoliyat olib borish layoqadiga egadirlar.
Izlanish va kreativlik yo’lidagi har qanday pedagog kasbiy faoliyati uchun yordam
va yo’nalish ko’rsatuvchi metodik qo’llanmalarga ehtiyoj sezadi. Yangi ish boshlagan
hamda metodik jihatdan biroz boyishni istaovchi pedagoglarimizga foydali bo’lishi
maqsadida ushbu metodik qo’llanmani tayyorlashga jazm etdik.
Darslaringizni to’plamda keltirilgan qiziqarli metodlar bilan yana-da samaraliroq
o’tkazing! Texnologiya shiddat bilan butun olamimizni, hattoki, qalblarimizni-da egallab
olayotgan davrda yoshlar miyasi ham innovatsion usulda ishlamoqda. Biz pedagoglar
doimiy o’qitish uslublaridan foydalanishimiz talabga javob bermaydigan, zerikarli dars
egasiga aylanib qolishimizga sabab bo’lishi mumkin.
Telegram ijtimoiy tarmog’ida “Qiziqarli metodika” nomli blog yuritishim
mobaynida muallimlarda yuzaga keladigan turlicha muammolar guvohi bo’laman.
Hozircha olti mingga yaqin pedagoglarni birlashtirgan kanalimiz ustozlarining aksariyati
yuqori sinf o’quvchilari bilan murosa qilishga qiynalishayotganlari haqida maslahat
so’rab murojaat qilishadi. Ko’p yillik tajribaga ega bo’lmasak-da, o’rganganlarimiz
natijasida shu kabi ustozlar savollariga ham javob topishga harakat qildik. Sinalgan
usullar bilan o’rtoqlashishda ushbu qo’llanmamizni vosita qildik.
Quyida har qanday o’quvchini qiziqtirib, darsga jalb qilishga yordam beruvchi
metodlar bilan tanishing.
|
| |
“To’g’ridan to’g’ri” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

10
Yosh bolalarga e'tibor bering, ular biz aytgan narsadan ko‘ra qilgan narsalarimizni
tez ilib olishadi, takrorlashadi. Bunda miyadagi neyronlar, hujayralar faol ishlaydi.
Ovqatni aynan og‘izga olib borish kerakligini hech qachon bolalarga o‘rgatmaymiz,
o‘zlari ko‘rib, fikrlab, ovqat og‘izda yeyiladi, degan refleksni o‘zlashtirishadi.
Xo'sh, biror bir til qoidasini ko'rsatmasligingiz kerak bo'lsa, grammatikani qanday
o'rgatasiz?
Bu aslida siz o'ylagandan ko'ra osonroq. Va qoniqarli bonus sifatida siz
o'quvchilaringiz asta-sekin o'zlari uchun narsalarni tushunishlariga guvoh bo'lasiz. Bu
jarayon ular uchun ham qiziqarli bo‘ladi.
Qoida aytmang, shunchaki ularga yetarli materiallarni doskaga yopishtiring yoki
natijaviy fikrni yozing. O‘quvchilar mantiqiy fikrlab, gap nima haqida ketayotgani,
nimaning natijasida nima hosil bo‘lgani haqida o‘ylashadi. O‘zlari qoida yaratishadi.
Ta'limda mushohada qilish yodlashdan samaraliroqdir.
Masalan, ingliz tili fanida ma’lum bir zamonni tushuntiryapsiz. Doskaga zamon
formulasini yozish o’rniga bu zamonda tuzilgan gap yozing. Gapdagi har bir so’z ustiga
esa uning gapdagi vazifasini belgilar orqali qo’yib chiqing. Gapning tuzilishiga ko’ra,
ushbu zamonda so’zlar, ya’ni gap bo’laklari tartibi haqida o’quvchilarga fikrlashlari
uchun vaqt bering.
Qoidani birinchi keltirgan o’quvchilarni rag’batlantirish mumkin.
“Motivatsion quti” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

14
Diqqat qiling! O‘smirlar boshqalar unga nisbatan ko‘proq e'tiborli bo‘lishlari va
hurmat ko‘rsatishlarini, tengdoshlari ularga havas bilan qarashlarini istashadi. Ko‘pchilik
o‘quvchilar sinfda eng zo‘ri ekanligini ko‘rsatib qo‘yish, o‘z muvaffaqiyatidan
rohatlanish va rag‘batlanish maqsadida harakat qiladi.
Bu metod esa aynan shu kabi vaziyatda juda samara beradi!
Darsda faol ishtirok
ketgan yoki savollarga, vazifalarga to‘liq javob bergan
o‘quvchilarga "Motivatsion quti"dan foydalanish rag‘batini bering.
Demak, o‘rtacha kattalikda, chiroyli qilib bezatilgan qutiga turli xil kartochkalarni
solasiz. Kartochkalarga quyidagi jumlalar yozilgan bo‘lishi kerak:
"1. Eng zo‘r stul!"
Ushbu kartochkani tanlagan o‘quvchiga bir kun yoki bir hafta davomida o‘zi istagan
joyda o‘tirishiga ruxsat bering.
Tabiiyki, o‘quvchilar birinchi partada o‘tirishni
xohlashadi.
"2.Liderlik!"
O‘quvchiga 1 kun yoki 1 hafta mobaynida sinf sardori bo‘lishiga imkon bering.
"3.Qo‘shimcha tanaffus!"
Dars davomida o‘quvchiga qo‘shimcha tarzda 5-8 daqiqa tanaffus qilib olishiga
imkon bering.
"4.Uyga vazifani o‘tkazib yuboring!" Bir dars o‘quvchidan
uyga vazifani
so‘ramang.
"5.Tushlik hamda ustoz bilan suratga tushish!"
Bir kun o‘quvchingiz bilan suhbatlashib tushlik qiling va rasmga tushing. Bu
imkoniyat o‘quvchilar uchun kutilmagan va juda qiziqarli jarayon bo‘ladi. Qolaversa,
ustoz-o‘quvchi o‘rtasida samimiy aloqa o‘rnatilishiga yordam beradi.
O‘quvchilar yoshi va xohishiga ko‘ra ushbu listni uzaytirish mumkin!
Xuddi shu tarzda "Jazolar guldastasi"ni ham yaratishingiz mumkin. O‘quvchilarga
past baho qo‘yish, ota-onasiga xabar qilish, stul ko‘tartirib qo‘yishdan ko‘ra ular uchun
sevimli bo‘lgan biror narsani ta'qiqlab qo‘ying. Yoki jazo turini o‘zgartiring. Masalan:
1. Bir hafta davomida darsga 10 daqiqa oldin kelib hamma changlarni artish.
15
2. Bir kun doskani tozalash.
3. 2 kun tanaffusga chiqmaslik.
4. 3 kun navbatchilik qilish.
5. Yoqtirgan shirinligini yemaslik
.
Va hokazo.
Quyidagi rasmlarda “Motivatsion quti” metodini o’z o’quvchilarim
bilan
qo’llaganimni ko’rishingiz mumkin.
“Oilaviy munozara” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

20
5. Kelasi darsdan a'lo baho olish!
6. Yangi proyekt/taqdimot/mustaqil ishni muvaffaqiyatli topshirish!
7. Chorak so‘ngigacha biror til musobaqasida ishtirok etish!
8. Chet tilidan o‘tkaziladigan tadbirda qatnashish!
O‘zingizdan ham ideyalar qo‘shasiz. Bu va'dalarni daftarning ustki qismiga
yopishtirib qo‘ying. O‘quvchi "Va'dalar daftari"ni oladi va keltirilgan va'dalardan 1tasini
random yo‘li bilan tanlaydi.
Shunda ustoz o‘quvchiga: "Garov o‘ynayman, sen bajarolmaysan..." deydi.
O‘quvchi esa "Va'da beraman, bajarolaman!" deya tasdiqlaydi. Keyin esa "Va'dalar
daftari"da o‘quvchi uchun sahifa ochilib, topshiriqni olgan sanasi va tugash muddati
yozib qo‘yiladi. Barcha o‘quvchilar guvohligida o‘qituvchi va o‘quvchi imzo chekadilar.
Inson miyasi ishonchsizlik bildirilgan vaziyatga nisbatan bor kuchi bilan mehnat
qilib, intiladi. O‘quvchi ham bergan va'dasini tengdoshlaridan uyalib qolmaslik uchun
chin dildan bajarishga oshiqadi.
Va'dasini bajarish, bajarmasligiga ko‘ra o‘quvchini "Motivatsion quti" yoki "Jazolar
guldastasi" bilan siylang.
Bu metodni, albatta, qo‘llab ko‘ring! Bolada mas'uliyatni yanada oshiradi. Va'da
qanchalar muhim ekanligini tushunadi. Umuman har tomonlama foydali texnika bo‘ladi.
“Kodlangan ma’lumotlar” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

8
“Qiyin va oson” metodi
Bola uchun aniq belgilab qo'yilgan "qiyin" yoki "oson" degan tushunchalar yo'q,
aslida. Ingliz yoki yapon tilimi, Bax yoki yosh bolalar musiqasimi, bir xil ohangdagi va
bir turdagi kuy yoxud tovushlar uyg’unligimi
➖
barchasi bir vaqtda o'rgatila boshlanishi
mumkin. Gap qiyin yoki osonligida emas, bola uchun hammasi yangi.
Keling hozir o’quvchi uchun qiyin bo‘lgan tushunchalarni osonga aylantirish
yo‘llaridan birini ko‘rib chiqamiz. Inson miyasi ko’rgani, eshitganiga ko’ra
ishonchni
idrok qiladi. O’quvchilaringiz qiyin deb bilgan ma'lumotlarni ularning miyalariga oson
deya singdirib qo‘yish mumkin.
Aslida hamma narsa oson yoki qiyin bo‘lishi mumkin. Barchasi inson miyasi buni
qanday qabul qilishiga bog‘liq. O‘quvchilar bilan ham bu muammoni hal qilish
choralarini izlab ko‘ring.
Ulardan mavzuga doir o‘zlari uchun qiyin deb bilgan tushunchadan bir qog‘ozga
1ta, oson deganidan esa boshqa qog‘ozchaga 1ta yozishlarini so‘rang. (Shartni galma-gal
bajarishadi.) Va 2 quti olib, birinchisiga "oson", yana boshqasiga esa "qiyin" deb yozilgan
qog‘ozlarni yopishtirib qo‘ying.
O‘quvchilar qo‘llaridagi "oson" va "qiyin" tushunchalarni
tegishli qutilarga
soladilar. Keyin esa qutilar ustidagi yozuvlarni almashtirib qo‘ying.
Endi qiyin deb bilgan iboralari "oson" tushunchalar qutisida turibdi. Ko‘rish orqali
idrok qilib miyaga "oson" signali yetib boradi va o‘sha jumlaga nisbatan fikr o‘zgaradi.
Aslida esa ularda aynan qiyin deb o‘ylagan ma'lumotlari haqida ham to‘g‘ri fikr bor,
to‘g‘ri xulosani bilishadi, faqatgina miyalari nimadir sabab bilan qiyin deb tasavvur qilib
qolgan. Biroz chalkashlik tufayli qabul qilishni istashmaydi.
O‘quvchi o‘zi uchun qiyin tuyulgan birikmani "oson" qutisidan oladi va izohlashga
harakat qiladi. Bunda o‘quvchilar va o‘qituvchi ham, albatta, yordam beradilar.
Keyin esa "qiyin" qutisidan o‘zi uchun oson ma'lumotni oladi. Dastlab, bu
ma'lumotni qiyin deb o‘ylashi mumkin, ammo 1 soniyadan so‘ng
miyasidagi fikrlar
jamlanib, o‘sha tushunchaning ma'nosini aytadi. Anglaydiki, aslida "qiyin"
qutidan
olingan bo‘lsa ham u buni bildi, ayta oldi. Muhimi miya holati va o‘quvchining xohishi.
Har bir tushuncha 3martadan takror-takror izohlanadi. Qaytadan qutiga solinadi.
Qutilar ustidagi yozuv dastlabki holatiga qaytariladi. O‘quvchi yana qog‘ozchalarni
oladi va u o‘z-o‘zidan to‘g‘ri javob bera boshlaydi.
Chunki bundan oldingi 3 marta takrorlashdan so‘ng har ikkala ma'lumot yuzasidan
ham bir baza shakllanib qoladi.
Ham takrorlash, ham yodlash orqali "qiyin" signali
"oson"ga almashadi.
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi - bet 8

21
“Svetafor” metodi
Darslarda noodatiy burulishlar qilish ayni davr ustozlaridan
asosiy vazifalaridan
biridir. Sifatli o’qitish va darsda ijobiy atmosfera hosil qilishda ushbu metod sizga, albatta
yordam beradi.
O’quvchilaringizda hozirjavoblikni, ziyraklikni va tezkorlikni rivojlantirmoqchi
bo’lsangiz, men kabi ushbu metodni qo’llab ko’ring!
24
“Hozirjavoblik” metodi
Barcha o‘quvchilar e'tiborini
jalb qilishda, ziyraklik qobiliyatini
rivojlantirishda
juda samarali metod!
A'zolari 5tadan iborat bo’lgan 2ta guruh hosil qilasiz. Guruh A va Guruh B. Har bir
o‘quvchida mavzuga oid o‘zlari tuzgan savollar bo‘ladi.
Qiziqarli tomoni o‘quvchilarning joylashuvida.
5ta o‘quvchi stullarini doska yoniga chiqarishadi va birining orqasidan ikkinchisi,
ikkinchisining orqasidan uchinchisi... o‘tirishadi(poyezdga o‘xshab). 1~raqamli o‘quvchi
orqasida 2~o‘quvchi. Uning orqasida uchinchisi. Shu tarzda o‘tirishadi. Va raqib jamoa
ham ularning ro‘paralarida xuddi shu tartibda o‘tirib olishadi.
Bir-biriga qarama-qarshi bo‘lib birinchi stulda o‘tirgan o‘quvchilardan biri
ikkinchisiga o‘z savolini beradi. Javob juda tezlik bilan berilishi kerak. Masalan, A
guruhdagi birinchi raqamli o‘quvchi B guruhdagi birinchi raqamli o‘quvchiga
savol
beradi va B guruhdagi ishtirokchi uch soniyada hozirjavoblik bilan javob berishi kerak.
Savol-javob qilgan birinchi raqamli ishtirokchilar orqaga
beshinchi stulga borib
o‘tirishadi. Qolganlar ham o‘z o‘rinlarini o‘zgartirishadi. 2-raqam 1-raqamli joyga, 3-
raqam 2-stulga o‘tishadi...
🔄
1
⬅️
2
⬅️
3
⬅️
4
⬅️
5
Shu tarzda 5-ishtirokchilar ham savol-javob qilishadi. Va o‘quvchilar
dastlabki
holatga qaytishadi. Endi savolni ikkinchi jamoa beradi. To‘g‘ri javoblari soni ko‘p
bo‘lgan guruh g‘olib hisoblanadi.
“Qiziqarli basketbol” metodi - Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabi

|
Qashqadaryo viloyati dehqonobod tuman ixtisoslashtirilgan maktabiBog'liq Metod PDF 1“Qiziqarli basketbol” metodi
Darsni noodatiy tarzda o‘tish uchun ajoyib metod! 2ta savatcha kerak bo‘ladi.
O‘tilgan 2ta mavzuni 2ta litsga katta qilib yozib, savatlar ustiga yopishtirib qo‘yasiz.
Masalan, bitta savatga "So‘z turkumlari", ikkinchisiga esa "Gap bo‘laklari" mavzulari
yopishtiriladi. Savatlarni ko‘tarib turish uchun ikki o‘quvchini doskaga chiqaring.
Bu "Basketbol" o‘yinida ishtirok etish uchun ixtiyoriy ravishda o‘quvchilarni 2
guruhga bo‘lasiz. "So‘z turkumlari" va "Gap bo‘laklari" guruhlari.
Barcha ishtirokchilar doskaga chiqishadi. Har bitta parta ustiga ishtirokchilar soniga
ko‘ra ikkala mavzuga oid tushunchalarni yozib, qo‘yib qo‘yasiz.
O‘quvchilar galma-gal istalgan partadagi savol yoniga kelib, qaysi mavzuga doir
ekanligini aniqlaydi. To‘g‘ri topolsa, savol yozilgan qog‘ozni koptokcha shaklda
g‘ijimlab, kerakli savatchaga turgan joylaridan otib tushirishlari kerak.
Masalan, bir qog‘ozda "ega, kesim" so‘zlari yozilgan. Bu "Gap bo‘laklari"
mavzusiga taalluqli. Shu sababdan "Gap bo‘laklari" savatiga otilishi kerak. Agar
mo‘ljalga yaxshi olinmay qolsa, savat ko‘tarib turganlar yordamlashishlari mumkin.
Barcha tushunchalar o‘z savatini topib bo‘lgach, har ikkala guruh o‘zlariga tegishli
savatni olishadi va o‘sha tushunchalarni izohlashga tayyorgarlik ko‘rishadi.
26
2 daqiqadan so‘ng esa ishtirokchilar javob berishadi.
Mavzuni takrorlash, mustahkamlash uchun ajoyib va qiziqarli metod! Bir xillikdan
zerikkan o‘quvchilar harakatli mashqlar orqali o‘yinlar bajarishsa, dars muhiti ancha
ijobiy bo‘ladi. Qolaversa, bu metodni istalgan yoshdagi o‘quvchilar bilan o‘tkazish
mumkin!
|
| |