nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Demokratik rahbarlar muomalada - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 42/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat37. Demokratik rahbarlar muomalada:
*a) ijobiy, maloqotda kirishimli va faol bo‘ladilar
b) salbiy, bo‘ysinuvchilardan masofa saqlaydilar
v) tashabbus ko‘rsatmaydilar
g) a+b.
38. Liberal rahbarlar rag‘batlantirishga kelganda:
a) onda-sonda rag‘batlantirib, tez-tez jazolab turish tarafdori bo‘ladilar
*b) aniq mo‘ljallari bo‘lmaydi
v) onda-sonda jazolab, tez-tez rag‘batlantirib turish tarafdori bo‘ladilar
g) b+v.
39. Avtokratik rahbarlar mas’uliyatni taqsimlashda:
a) to‘la-to‘kis o‘zlari taqsimlaydi
b) to‘la-to‘kis ijrochilarning fikriga binoan taqsimlaydi
v) faqat o‘zining vakolatiga binoan taqsimlaydi
*g) a+v.
40. O‘zini jamoadan uzoq tutish, jamoa a’zolarini bevosita muloqotda bo‘lishni chegaralab qo‘yish:
a) demokratik rahbarlar uchun xos
b) liberal rahbarlar uchun xos
*v) avtokratik rahbarlar uchun xos
g) b+v.
41. O‘z zimmasiga mas’uliyat olishni yoqtirmaslik:
a) avtokratik rahbarlar uchun xos
*b) liberal rahbarlar uchun xos
v) demokratik rahbarlar uchun xos
g) a+b.
42. Sangviniklar:
a) xushchaqchaq, harakatlari shiddatli kishilardir
b) ta’sirchanligi sust, faolliklari kam kishilardir
v) nutqi tez, kelajakka ishonch bilan qaraydigan kishilardir
*g) a+v.
43. Flegmatiklar:
a) o‘ta ta’sirlanuvchan xususiyatga ega bo‘ladilar
*b) tez toliqadigan va o‘ziga ishonmaydigan bo‘ladilar
v) nihoyatda arazchan bo‘ladilar
g) juda oz kuladigan bo‘ladilar.
44. Melanxoliklar:
*a) nutqi tez, harakatlari shiddatli bo‘ladi
b) faolligi sust, tortinchoq, kam g‘ayrat bo‘ladilar
v) yangi kishilar bilan tez til topishadigan bo‘ladilar
g) xushchaqchaq bo‘ladilar.
45. Quyida qayd qilingan xislatlarning qaysi biri rahbarda mujassamlangan bo‘lishi kerak?
a) dovyuraklik
b) sabrlilik
v) tavakkalchilik
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
Quyida qayd qilingan xislatlarning qaysi biri rahbarni el nazaridan qolishiga olib keladi

|
Quyida qayd qilingan xislatlarning qaysi biri rahbarni el nazaridan qolishiga olib keladi
|
bet | 43/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat46. Quyida qayd qilingan xislatlarning qaysi biri rahbarni el nazaridan qolishiga olib keladi:
a) mahalliychilik
b) balandparvozlik
v) ta’magarlik
*g) a+b+v.
47. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri rahbarlarga xos xarakter bo‘lishi mumkin?
a) janjalkash, urushqoq
*b) kurashchan
v) g‘iybatchi
g) umidsiz.
48. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri rahbar aytishi mumkin bo‘lmagan javoblardir:
a) men o‘z fikrimni aniq va to‘la aytaolmadim
*b) mening ish tajribam shu
v) men xatoga yo‘l qo‘ydim va uni tuzataman
g) buni boshqacha tushuntirishga harakat qilaman.
49. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri rahbar aytishi mumkin bo‘lgan javoblardir:
*a) asrlab yashaysanu, asrlar o‘rganar ekansan
b) bu mening aybim emas
v) siz meni tushunaolmaysiz
g) siz nohaqsiz, men o‘z fikrimda qolaman.
50. Qaror – bu
a) mavjud holatning, bo‘lishi lozim bo‘lgan holat bilan mos tushmasligi natijasida yuzaga keluvchi jarayondir
*b) bajarilishi mumkin bo‘lgan ishning aniq bir yo‘lini tanlab olishdir
v) bir necha muqobil (alternativa) paydo bo‘lganda vujudga keladigan jarayondir
g) a+b.
51. Qaror qabul qilish – bu :
a) maqsadga erishish uchun tashkilot rahbarining o‘z vakolati va amalkorligi doirasida alternativa (muqobil)ni tanlash jarayonidir
b) u yoki bu yo‘lni tanlab olishda bir to‘xtamga kelish yoki qanday bo‘lmasin bir fikrga kelishdir
v) menejerning fikri zikrini doim band qilib turadigan tashvishdir
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
52. Quyidagi qayd qilinganlarning qaysi biri boshqaruv qarorlarining unsuri bo‘lib hisoblanadi:
a) vazifa
b) vosita
v) javobgarlik
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
53. Strategik qaror:
a) bir xil muammoga daxldor bo‘lib, barcha bo‘g‘inlar uchun birdek amal qiladi
b) tor doiradagi muammoga ta’luqli bo‘lib, korxonaning muayyan bir bo‘limi yoki bir gurux xodimlar yuzasidan qabul qilinadi
v) yuqori boshqaruv organlari tomonidan tub va istiqbolli dasturlarni ishlab chiqish maqsadlarida qabul qilinadi
*g) korxonaning joriy, tezkor rejalarini tuzish maqsadida qabul qilinadi.
|
| |
Tashkiliy-ma`muriy usullar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 253/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatTashkiliy-ma`muriy usullar boshqarish usullari tizimida alohida o‘rin tutadi.Bu usullarga:
boshqarish apparatining muayyan strukturasini tuzish;
har bir boshqaruv bo‘g‘inining funksiyalarini belgilash;
kadrlarni to‘g‘ri tanlash;
buyruqlar, farmoyishlar va qo‘llanmalar chiqarish, ularning bajarilishini nazorat qilish;
topshiriqlar va deriktiv ko‘rsatmalarni bajarma.
Ma`muriy usullardan:
iste`molchilarning huquqlarini himoya qilish;
atrof-muhitni muhofaza qilish;
xavfli texnologiyalardan foydalanish,zararli ishlab chiqarish chiqitlarini chiqarib tashlashni taqiqlash;
odamlar sog‘lig‘iga zararli mahsulotlarni reklama qilishni taqiqlash kabi sohalarda faol foydalaniladi.
Boshqarishning tashkiliy-ma`muriy usullari ikki shaklda:
tashkiliy ta`sir ko‘rsatish usullari;
farmoyish berish usullari shaklida namoyon bo‘ladi.
Tashkiliy ta`sir ko‘rsatish turli tashkiliy choralarni, ya`ni:
ishlab chiqarish va boshqarishning tashkiliy strukturalarini belgilash;
ichki tartib-qoidalarni o‘rnatish;
boshqariluvchi va boshqaruvchi tizimlar o‘rtasida optimallik va oqilona nisbatni o‘rnatish kabilarni o‘z ichiga oladi.
Subsidiya –bu davlat tomonidan aniq maqsad yo‘lida ishlatish uchun qaytarib olmaslik sharti bilan ajratiladigan pul mablag‘i.
Subsidiyalar:
iqtisodiyotni diversifikatsiyalash;
eksport-importnii muvozanatlashtirib turish;
innovatsiya;
ayrim xududlarga yordam berish;
konversiya (harbiy ishlab chiqarishdan halqqa kerakli tovar ishlab chiqarishga o‘tish) maqsadida ajratiladi.
Sanatsiya – iqtisodiyot uchun ahamiyati katta korxonalarni tang holatidan chiqarib, ularning normal ishlab turishini ta`minlash hamda korxonalarni ommaviy bankrot bo‘lishiga yo‘l bermasdan, raqobatchi korxonalar sonini kerakli me`yorda saqlab turish maqsadida malga oshiriladi.
|
| |
-rasm. Activity diagrammasi - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 11/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)2.2.3-rasm. Activity diagrammasi.
4. Elektron axrxivlar hujjatlarning boshqarish tizimini axborot tizimi Sequence diagrammasi.(2.2.4-rasm)
Har bir tizim/obyekt namunasi va aktyor ketma-ketlik diagrammasining yuqori qismidan o’tuvchi hayot chizig’iga - vertikal nuqta chiziqqa joylashtiriladi. Hayot liniyalari o’rtasida o’tadigan xabarlar ulagichlardir - dastlabki xabar yoki chiquvchi qo’ng’iroq uchun qattiq va qaytish qiymati uchun nuqta.
Obyektlar/tizimlar va aktyorlar misollari uchun rol nomlari ikki nuqta bilan ko’rsatilgan. Masalan: Customer
Xabarlardagi shartlar (qo’riqchilar) xabarda yoki ramka shaklida kvadrat qavslar bilan ko’rsatilgan. Masalan[value > $1000]
Xabar raqamlari voqealar ketma-ketligini aniq ko’rsatish uchun ishlatilishi mumkin. Bu chiqarish raqamlash bilan o’xshash ishlaydi, bu erda har bir hayot chizig’i yana bir nuqta qo’shadi. Xabar yorlig’ining boshiga xabar raqami va ikki nuqta qo’shing. Masalan 1.3: searchByItem(itemName)
Ketma-ket fragmentning turi ramka shaklining yuqori chap qismida yoziladi.
alt - Muqobil fragmentlar, ulardan faqat bittasi to’g’ri.
opt - Agar shart rost bo’lsagina bajariladigan bitta ketma-ketlikni o’z ichiga olgan ixtiyoriy fragment.
par - bir vaqtning o’zida bir nechta ketma-ketlikni bajaradigan parallel fragment.
loop - bir necha marta bajariladigan fragment. Ushbu ketma-ketlikni aylanishni davom ettirish uchun shart (qo’riqchi) to’g’ri bo’lishi kerak.
mintaqa - Bu fragment faqat bir marta bajaradigan bitta ipga ega bo’lishi mumkin - bu muhim mintaqa.
neg - noto’g’ri ketma-ketlikni ko’rsatadigan parcha.
sd - o’sha diagramma sahifasidagi ramka shakli ichida to’liq chizilgan ichki ketma-ketlik diagrammasi.
ref - Boshqa diagrammada chizilgan, boshqa diagramma sahifasiga ideal tarzda bog’langan pastki ketma-ketlikka ishora qiluvchi fragment.
|
| |
-rasm. Component diagrammasi - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 13/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)2.2.5-rasm. Component diagrammasi
2.3. Elektron arxivlar va hujjatlarni ma’lumotlar bazasi strukturasini ishlab chiqish.
.
ERwin DM sizga relyatsion ma’lumotlar bazasini va mantiqiy va jismoniy ma’lumotlar bazasini yaratish va saqlash imkonini beradi. Uni tavsiflovchi modellar. ERwin DM bizga yaratishga yordam beradigan dizayn yechimini taqdim etish orqali ishlaydi. Displey asboblar paneli modelingizdagi displey darajalarini o’zgartirish imkoniyatlarini o’z ichiga oladi.
Quyidagi displey darajalari mavjud:
1. Ob’ekt yoki jadval
2. Asosiy kalit
3. Kalitlar
4. Atribut yoki ustun
Erwin dasturi, statistik analiz va datalar tahlilini o’rganishda foydalaniladigan mashhur dasturlardan biridir. Bu dastur statistik ma’lumotlarni tahlil qilish, grafiklar yaratish, regressiya analizi qilish va boshqa amaliyotlar uchun foydalaniladi. Erwin dasturi statistik ma’lumotlarni ko’rsatish, tahlil qilish va natijalarni vizual ko’rinishda namoyish etish imkoniyatlariga ega. Bu dastur statistik ma’lumotlarni tahlil qilishga yordam beradi va ma’lumotlardan foydalanib, ularni tushunishga yordam beradi. Erwin dasturining foydali funktsiyalari va usullari mavjud bo’lib, iste’mol qulay va samarali bo’lishi bilan mashhurdir. Erwin dasturi ma’lumotlarni tahlil qilishda ko’p xil statistik usullarni qo’llab-quvvatlaydi, masalan:
1. Descriptive Statistics: Ma’lumotlar to’plamining o‘rtacha qiymati, modasi, medianasi, dispersiyasi va boshqa statistik ma’lumotlarni hisoblash uchun foydalaniladi.
2. Regression Analysis: Ma’lumotlar o’rtasidagi o’zaro aloqani aniqlash uchun foydalaniladi. Bu usul ma’lumotlar orasidagi o’zaro aloqani tushunishga yordam beradi.
3. Correlation Analysis: Ma’lumotlar orasidagi aloqani o’lchash uchun foydalaniladi. Ular orasidagi munosabatlarni tushunishga yordam beradi.
4. Hypothesis Testing: Statistik ma’lumotlar asosida farazlar sinovlari o’tkazish uchun foydalaniladi. Farazlar sinovlarini amalga oshirish va natijalarni tahlil qilishga yordam beradi.
Standart sozlamalar
Variant menyusi elementi bu yerda siz modellashtirish muhiti sozlamalarini topasiz. Bu joy siz o’zingizning model afzalliklaringizni o’rnatishingiz mumkin.
Menyu bandlari/piktogrammalari dasturning mantiqiy yoki yo’qligiga qarab kontekstga sezgir jismoniy rejim.
Variantlar menyusida ERwin muhitiga tegishli sozlamalar mavjud.
IDEF1X yangi diagrammalar uchun standart (mantiqiy va jismoniy) metodologiyadir.
Siz har qanday modelni boshqa yaratishda foydalanish uchun uning sozlamalari va mazmunini saqlab qolish uchun shablon sifatida saqlashingiz mumkin. Buning uchun Save As variantini tanlang va ERwin Shabloni (*.ert) ni tanlang. Qilayotganda shabloningizni disk yoki boshqa olinadigan muhitga saqlashni unutmang.
Asboblar
IDEF1X asboblar paneli pastda ko’rsatilgan.
ERwin Corel yoki Illustrator kabi grafik dasturlar kabi ishlaydi.
|
| |
-rasm. Sequence diagrammasi - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 12/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)2.2.4-rasm. Sequence diagrammasi.
5. Elektron arxivlar va hujjatlarni axborot tizimini boshqarish tizimining Component diagrammasi.(2.3.5-rasm)
Komponent. <>Komponent shakllarida stereotip yorlig’i va/yoki to’rtburchak shakldagi komponent belgisi bo’lishi kerak. Komponent spetsifikatsiyasi bo’lmagan bo’sh to’rtburchaklar shakli sinf elementi sifatida talqin qilinadi.
Interfeys. Interfeyslar komponentlar orasiga aylana shaklida chizilgan bo’lishi mumkin yoki qaysi komponent interfeysni ta’minlashi va qaysi biri interfeysga bog’liq yoki uni talab qilishini ko’rsatish uchun lolipop va soket konstruktsiyasidan foydalanish mumkin.
Kerakli interfeys lolipop bilan chiziladi (chiziq oxiridagi doira).
Taqdim etilgan interfeys rozetka bilan chizilgan (chiziq oxiridagi ochiq yoy).
Maslahat: Ixtisoslashgan komponentda meros qilib olingan interfeysni ko’rsatish uchun ulagich yorlig’ida uning nomidan oldin ( ) belgisidan foydalaning.
Port. Komponentning chetiga to’rtburchak port shakli qo’shiladi, bu interfeys to’g’ridan-to’g’ri komponentning o’zi tomonidan emas, balki uning ichki inkapsullangan komponentlaridan biri tomonidan ta’minlanadi. Port ma’lumotlar va boshqaruvni tashqi ob’ektdan ichki quyi tizim yoki kichik komponentga o’tkazish uchun tunnelga o’xshaydi.
Aloqalar. Ko’pgina komponentlar diagrammasi sinf diagrammasi kabi komponentlar o’rtasidagi munosabatlarning o’ziga xos turlarini ko’rsatmaydi. Assotsiatsiya munosabatlarida strelkalardan foydalanish shart emas, chunki bu kerakli va taqdim etilgan interfeyslarda ko’rsatilgan.
O’zaro munosabatlarning ikkita asosiy turi mavjud.
Assotsiatsiya: Qattiq chiziq, ehtimol bir uchida o’q bo’lishi mumkin.
Bog’liqlik: Kesilgan chiziq, ba’zan qaramlik yo’nalishini ko’rsatadigan o’q bilan.
<>Delegatsiya: aloqa tizimning tashqi qismlari bilan o’zaro aloqada bo’lish uchun port orqali o’tganda yorliqli qattiq chiziq. Bu ko’p darajali komponentlarning ichki tuzilishini tasavvur qilganingizda tez-tez uchraydi.
|
| |
Ko‘rsatkichlar - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 256/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatKo‘rsatkichlar
|
2010y
|
2017y
|
O‘sish surati %
|
Ortiqcha o‘sish %
|
Kamayish xajmi %
|
1.Korxonalar
ning umumiy soni
|
|
|
|
|
|
2.Davlat korxonalari
ning soni
|
|
|
|
|
|
3.Davlat korxonasining ulushi, %
|
|
|
|
|
|
4.Mahalliy korxonalar
ning soni
|
|
|
|
|
|
5.Xususiy korxonalar
ning soni
|
|
|
|
|
|
6.Jamoa tashkilotlari
ning soni
|
|
|
|
|
|
7.Boshqa turdagi mulkchilik korxonalari
ning soni
|
|
|
|
|
|
KEYS – STADI: «Kompaniya CLG»
SLG kompaniyasi yangi maxsulot ishlab chiqardi va uni bozorga tadbiq qilish uchun marketing tizimini tuzdi. SHuning uchun marketing bo‘yicha bosh menejer janob A. ga reklama firmalarining biri bilan ish yuzasidan aloqalarini o‘rnatish yuklatildi.
U taniqli “STAR” reklama agentligiga qo‘ngiroq qildi va ular bilan oldindan muloqot qilish maqsadida bironta mutaxassisni yuborishlarini kelishdi. Roppa-rosa tayinlangan vaqtda CLG kompaniyasiga reklama bo‘yicha menejer janob B. keldi. U darxol sekretar-referentga murojaat qilib, o‘z maqsadini aytdi. SHu payt sekretar-referent faks jo‘natayotgan edi. Telefon tarmog‘i yaxshi ishlamayotganligi sababli faks jo‘nata olmayotgan edi. Janob B. ning qayta qilgan murojaatiga sekretar qo‘pol javob berdi: - Mening xabarim yo‘q. Siz marketing bo‘yicha menejerga murojaat qiling.
Janob B. marketing bo‘limini qidirib ketdi. Oxiri kerakli xonani topdi. Stol ortidan janob A. turib salomlashdi, janob B. ni o‘tirishga taklif qildi va o‘zi so‘z boshladi. So‘zida u reklamaga ishonmasligini, reklamani qimmatligini, reklama xarajatlari o‘zini qoplamasligini, uning kompaniyasi o‘z maxsulotini bozorga chiqarish tizimini tuzishni xaligacha qaror qilmaganini aytdi. Janob B. ning o‘z so‘zlarini aniq faktlar bilan tasdiqlash savoliga janob A. ishonchsiz va sayoz faktlarni uzuq-yuluq keltirdi. Janob B. janob A. ni jimgina eshitib bo‘ldida va xayrlashib ketdi. O‘zining xisobotida u CLG kompaniyasining “STAR” reklama agentligi bilan xamkorlik qilish xoxishi yo‘qligini izxor qildi. Janob A. bo‘lsa o‘z navbatida o‘zining boshlig‘iga “STAR” reklama agentligi bilan muloqotlar noaniq sabablarga asosan muvaffaqiyatsiz o‘tdi deb etkazdi.
TOPSHIRIQ:
A. va B. janoblar o‘rtasidagi tushunmovchiliklarning sababi nima?
Janob A. va janob B. ga qanaqa maslaxatlar berardingiz?
|
| |
Bog’liqlik - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 10/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)Bog’liqlik: ochiq o’q bilan kesilgan chiziq. Agar 2-sinfning ta’rifi o’zgarsa, u 1-sinfni o’zgartiradi, lekin aksincha emas (bog’liq).
Assotsiatsiya: Ikki sinf o’rtasidagi mustahkam chiziq. Sinflar bir-biridan xabardor (yoki bexabar) ekanligini ko’rsatish uchun ikkala uchiga yoki ikkala uchiga o’qlarni qo’shing.
3. Activity diagrammasi.
Boshlash: qattiq doira.
Oxiri: boshqa doira ichida qattiq aylana.
Ob’ekt: kvadrat burchakli to’rtburchak, ob’ektni boshqa harakatga topshirish.
Eslatma: sharh shakli - buklangan burchakli to’rtburchak.
Faoliyatning uzilishi mintaqasi: burchaklari yumaloq va chiziqli konturli katta to’rtburchak. Bu hudud ruxsat etilgan yoki toʻxtatilishi mumkin boʻlgan harakatlarni oʻrab oladi.
Activity diagrammalarida oqim konnektorlari
Boshqarish oqimi: qattiq konnektorli o’q.
Ob’ekt oqimi: (ixtiyoriy) chiziqli ulagich o’qi.
Vilka: bitta ulagich kiruvchi va ikkita yoki undan ortiq ulagichlar chiqadigan qattiq ingichka to’rtburchaklar.
Qo’shilish yoki sinxronlash: bir yoki bir nechta ulagichlar kiruvchi va bitta ulagich chiqadigan nozik to’rtburchaklar.
Birlashtirish: bir nechta ulagichlar kiruvchi va bitta ulagichga ega olmos. Birlashma shakli o’rniga ishlatilishi mumkin .
Uzilish oqimi: uzilish mumkin bo’lgan faollik hududidan chiqadigan zig-zag konnektori.
Shartlar va qarorlar
Qaror: bir yoki bir nechta ulagichlar chiqadigan olmos. Ular oqim davom etishi uchun to’g’ri bo’lishi kerak [decision]yoki bu bilan etiketlangan bo’lishi mumkin.[condition]
Qo’riqchi bayonoti: shartdan oldin ikkita nuqta qo’yilgan to’rtburchak. Shu bilan bir qatorda, ulagichdagi kvadrat qavs ichida harakat nomi va shartdan oldin ikki nuqtani yozing.
|
| |
O‘kuv materiallari - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 255/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatO‘kuv materiallari
1-ilova
Blits-so‘rov uchun tayanch tushunchalar.
Boshqaruv
Boshqaruv usullari
Menejment
Menejer
Subsidiya
Sanatsiya
Qonun
Transfert to‘lovlar
Boshqaruv uslublari
2- ilova
Gurux bilan ishlash qoidalari
Xar biri o‘z sheriklarining fikrlarini xurmat kilishlari lozim;
Xar biri berilgan topshiriqlar bo‘yicha faol, xamkorlikda va mas’uliyat bilan ishlashlari lozim;
Xar biri o‘zlariga yordam kerak bo‘lganda so‘rashlari mumkin;
Xar biri yordam so‘raganlarga ko‘mak berishlari lozim;
Xar biri guruxni baholash jarayonida ishtirok etishlari lozim;
Xar biri: "Biz bir kemadamiz, birga cho‘kamiz, yoki birga kutulamiz" atamasini yaxshi bilishlari lozim.
|
3-ilova.
Munozara savollari.
1. Menejment tushunchasi, uning ob’ekti va sub’ekti.
2. Boshqaruv usullari nima?
4. Tashkiliy-ma’muriy usul nima?
5. Ma’muriy usul nima?
6. Boshqaruvning iqtisodiy usuli nima?
7. Boshqaruvning ruxiy usuli nima?
8. Subsidiya deb nimaga aytiladi?
9. Sanatsiya nima?
10. Sanatsiyaga ko‘yiladigan shartlar qanday?
|
4-ilova
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ballda)
Gurux
|
Mavzuning echimi
|
Tushuntirish (aniqlik, mantiq)
|
Guruh faolligi (qo‘shimchalar, savollar)
|
Jami ballar
|
Baho
|
(1,2)
|
(1,2)
|
(0,6)
|
(3,0)
|
|
1.
|
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
|
|
4.
|
|
|
|
|
|
Topshiriqlar:
1. Nima uchun butun dunyoda shaxar transporti xokimiyatning dotatsiyasida bo‘ladi?
2. Nima uchun davlat yangi sanoat tarmoqlarini moliyalashtiradi? Ko‘pincha davlat uning kurilishini to‘likligicha o‘z zimmasiga oladi?
ko‘chani yoritish, shaxar transporti, ko‘priklar, avtomillarning to‘xtash joyi, teatrlar, favvoralar, milliy mudofaa, pochta xizmati, kutubxonalar, MBni ta’mirlash.
3. Talabaning 1500000 so‘m puli bor. U bu pulni sarflash yoki saklab ko‘yish xaqida o‘y surmokda. Agar u pullarni bankka ko‘ysa, u xolda bir yildan so‘ng 420000 so‘mga ega bo‘ladi. Inflyasiya yiliga 14 % ni tashkil etadi.
Talabaga qanday maslaxat berar edingiz?
1- masala
Korxona menejeri uzining ish vaktini yarmisini kabinetida utkazdi. Sungra korxonani kuzdan kechirish uchun ketgan vaktning yarmisi kolguncha korxonani kuzdan kechirdi.
Savol: Menejer uz ish vaktining kancha kismini korxonani kuchdan kechirish uchun sarfladi?
2-Masala
Quyidagi jadvalda keltirilgan statistik ma’lumotlarga asoslanib to‘ldiring va o‘sish, pasayish sur’atlari, tushish darajasi, o‘zgarish tendensiyalarini aniklang.
|
| |
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi

|
Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi
|
bet | 47/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat73. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri biznes rejaning bo‘limiga kirmaydi:
a) loyihaning rentabilligi
b) mahsulot va xizmat turlari
v) xulosa (rezyume)
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
74. Xulosa(rezyume) – bu:
a) biznes rejaning tarkibiy qismiga kirmaydi
b) biznes rejaning birinchi va eng qisqa bo‘limidir
v) dastlabki material bo‘lib, uning mazmuni hamda yozilish sifatiga qarab potensial investor loyiha haqida hukm suradi
*g) b+g.
75. Korxonaning imiji – bu:
a) xaridorlarning korxona to‘g‘risidagi fikri
b) korxonaning boshqa xuddi shunday shakldagi korxonalardan afzallik tomonlari
v) korxonaning savdo belgisi qaerlarda ma’lumligi va uning asosiy xaridorlari kimlar ekanligi
*g) korxona o‘z mijozlari doirasida erishgan obro‘ - e’tibori va nufuzi.
76. Rentabellikning chegaraviy nuqtasi, ya’ni «zararsizlik nuqtasi» deganda:
a) yalpi xarajatlarning o‘zgaruvchan xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
b) o‘zgaruvchan xarajatlarning doimiy xarajatlarga bo‘lgan nisbati tushuniladi
v) foyda va zarar zonalarini bir-biridan ajratib turadigan marjinal nuqta tushuniladi
*g) v+g
77. Quyida qayd qilingan xarajatlarning qaysi biri o‘zgaruvchan xarajatlarga kiradi:
a) xom ashyo va materiallar
b) ijara haqi
v) ishbay ish haqlari
*g) mukofot summalari.
78. Quyida qayd qilingan xarajatlarning qaysi biri doimiy xarajatlarga kiradi:
a) doimiy maoshlar
b) amortizatsiya ajratmalari
v) sug‘urta badallari
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
79. Ishlab chiqarishni boshqarish deganda:
a) ishlab chiqarish doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi a’lohida faoliyat tushuniladi
b) korxona doirasida amalga oshiriladigan rahbarlik, tashkilotchilik va ma’muriy xarakterdagi alohida faoliyat tushuniladi
v) buyumlarni iste’molchilar talabiga mos keluvchi sifat tasniflari bilan ishlab chiqarishni ta’minlovchi, maqsadga qaratilgan faoliyat tushuniladi
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
Amal qilish davriga qarab qarorlar

|
Amal qilish davriga qarab qarorlar
|
bet | 44/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat54. Amal qilish davriga qarab qarorlar:
a) ijtimoiy – iqtisodiy qarorlarga bo‘linadi
b) texnikaviy qarorlarga bo‘linadi
v) stereotip va tashabbusli qarorlarga bo‘linadi
*g) strategik va taktik qarorlarga bo‘linadi.
55. Takrorlanish va yangilik darajasiga qarab qarorlar:
*a) an’anaviy va tavsiyali qarorlarga bo‘linadi
b) aniq va noaniq qarorlarga bo‘linadi
v) yakka boshchilik va kollegial prinsipi asosida qabul qilingan qarorlarga bo‘linadi
g) “ringi” usuli asosida qabul qilingan qarorlarga bo‘linadi.
56. Stereotip qarorlar - bu:
a) novatorlarcha, mazmuniga ko‘ra istiqbolli bo‘lgan qarorlardir
*b) rahbar faoliyati qat’iy ravishda yo‘riqnomalar, me’yoriy hujjatlar doirasida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan hollarda qabul qilinadigan qarorlardir
v) odatiy vaziyatlarda qabul qilinadigan qarorlardir
g) tavakkal bilan chala axborotga asoslanib qabul qilingan qarorlardir.
57. Konsensus tamoyili:
a) turli ittifoq yoki birlashmalar ro‘y rost ma’lum bo‘lib turgan vaziyatlarda, har xil fikrlar raqobat qiladigan hollarda amal qiladi
b) oldinga surilayotgan muqobil fikrni so‘zsiz qo‘llab – quvvatlash hollarida amal qiladi
*v) bu qarorlarni ishlab chiqish jarayonida barcha bahsli masalalar va turli – tuman fikrlar yuzasidan bir bitimga kelish yoki kelishishdir
g) a+b.
58. Boshqaruvchining shaxsiy fazilatlari ta’sirida quyidagi qarorlarning qaysi biri qabul qilinishi mumkin:
a) mo‘‘tadil, muvozanatlashgan qarorlar
b) turtki beruvchi qarorlar
v) tavakkal (riskli) qarorlar
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
59. Quyida qayd qilingan bosqichlarning qaysi biri qarorni ishlab chiqish jarayoni tarkibiga kiradi?
a) vaziyatni tahlil qilish
b) muammoni aniqlash
v) mezonlarni tanlash
*g) xammasi kiradi.
60. O‘ta e’tiborli hollarni oldindan bashorat qilish maqsadida ishlab chiqiladigan strategiyalar:
a) diversifikatsiyalashgan strategiyalar deyiladi
*b) maxsus strategiyalar deyiladi
v) funksional strategiyalar deyiladi
g) mujassamlashtirilgan strategiyalar deyiladi.
|
| |
Quyida qayd qilingan vakolatlarning qaysi biri idoraviy vakolatlar turiga kiradi

|
Quyida qayd qilingan vakolatlarning qaysi biri idoraviy vakolatlar turiga kiradi
|
bet | 49/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat88. Quyida qayd qilingan vakolatlarning qaysi biri idoraviy vakolatlar turiga kiradi:
a) funksional vakolatlar
b) tavsiyali vakolatlar
v) murosaga keltiruvchi vakolatlar
*g) v+g.
89. CHiziqli vakolatlar:
*a) tashkilotlarning ierarxik tuzilishining paydo bo‘lishi bilanoq vujudga kelgan bo‘lib, u yakka xokimlik tarzda rahbarlik qilishga asoslanadi
b) odatda bil vosita aloqalar sharoitida amalga oshirilib, ular ma’lum doirada cheklangan bo‘ladi
v) faqat tavsiya xarakteriga ega bo‘ladi
g) davat etuvchi vakolatlardir.
90. Funksional vakolatlar:
a) da’vat etuvchi vakolatlardir
b) tavsiya xarakteriga ega bo‘ladilar
*v) odatda bilvosita aloqalar sharoitida amalga oshirilib, ular ma’lum doirada cheklangan bo‘ladi
g) xamkorlikda qarorlarni ishlab chiqish va qabul qilish bilan bog‘liq vakolatlardir.
91. Xizmat qiluvchi apparat:
*a) rahbariyatga o‘z vakolati doirasida xizmat qiladi.Bunga kadrlar bo‘limi misol bo‘laoladi
b) o‘z bilim sohalari bo‘yicha chiziqli rahbarga maslahatlar beradi
v) rahbar nimani talab qilsa o‘shani bajaradi
g) b+v.
92. Nizo – bu:
*a) o‘zaro kelishmovchilik yoki qarama-qarshilik, dushmanlik, adovat orqasida tug‘ilgan holat munosabat,ixtilof,nifoq
b) asabiylik, keskinlik
v) asablarning qo‘zg‘alishi bilan bog‘liq bo‘lgan holat
g) hissiy zo‘riqish.
93. Quyida qayd qilinganlarning qaysi biri nizoning kelib chiqishiga sabab bo‘lishi mumkin:
a) rahbar saviyasining qoniqarsizligi
b) mehnat sharoitining qoniqarsizligi
v) haq to‘lashning takomillashtirilmaganligi
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
94. Nizolar:
a) ikki shaxsiy munosabatlarda namoyon bo‘lishi mumkin
b) shaxslararo munosabatlarda namoyon bo‘lishi mumkin
v) shaxs va guruh o‘rtasidagi munosabatlarda namoyon bo‘lishi mumkin
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
Zahira 
fondlarni - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

71
manbalari netto-stavkaning jamg‘arma elementi hamda investitsiya faoliyatidan
olingan foyda hisoblanadi.
Uzoq muddatli sug‘urta turlari bo‘yicha badallar rezervi sug‘urtalovchining
investitsion faoliyatini moliyalashtirish manbai hisoblanadi. Bu ularni uzoq
muddat va katta hajmda saqlanishi bilan asoslanadi. Badallar rezervi
mablag‘laridan tijorat maqsadlarida keng foydalanish sug‘urtalovchiga kelasi davr
daromadlarini, tarif stavkasini kalkulyatsiya qilishda hisobga olish yo‘li bilan
sug‘urta badallarini pasaytirish imkonini beradi.
Akvizitsion xarajatlar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

75
Shu o‘rinda ta’kidlash lozimki, sug‘urtaga bo‘lgan talabga xo‘jalik
yurituvchi sub’ektlar va aholining tabiiy ehtiyojlari sifatida qaramaslik lozim.
Bizga ma’lumki, tabiiy ehtiyojlar to‘g‘ridan-to‘g‘ri anglaniladi hamda har bir
sub’ekt ularni o‘zi uchun namoyon etib, bunday ehtiyojlarini qoniqtirishga harakat
qiladi.
Sug‘urta va uning ijtimoiy-iqtisodiy mohiyatini tadqiq etish shuni
ko‘rsatmoqdaki, boshqa sub’ektlar bilan o‘zaro munosabatlarni amalga oshirishda,
ularning ishtirokchilari ishlab chiqarish (xizmat ko‘rsatish, ishlarni bajarish)
jarayonidagi iqtisodiy-huquqiy va boshqa qator majburiyatlarni o‘z zimmalariga
oladi. Bu mas’uliyat esa, sub’ektning o‘z mulki yoki mulkchilikdagi hissasi
bo‘yicha ko‘rishi ehtimol bo‘lgan risk mavjudligidan kelib chiqib, ularning
sug‘urta faoliyatiga bo‘lgan talabini yuzaga keltiradi. Shuningdek, iqtisodiy,
texnologik, ekologik va boshqa shart-sharoitlarning murakkablashuvi zamirida
qo‘shimcha risklar ham namoyon bo‘ladi.
Sug‘urta risklarining hududlarga ko‘ra, kengligi, davriyligi va xilma-xilligi,
shuningdek, ularni oldini olish hamda qoplash sarf-xarajatlarining o‘sib
borayotganligi ham sug‘urtaning ahamiyatini yanada oshirib, unga bo‘lgan talabni
orttiradi. Aynan shunday talabning mavjudligi sug‘urta faoliyati natijasi foydali
bo‘lishi va uning istiqboldagi rivoji uchun zaruriy shart-sharoitni yuzaga keltiradi.
Shaxsiy sug‘urta - - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

80
Javobgarlik sug‘urtasi esa quyidagi tarmoqlarga ega: qarz sug‘urtasi hamda
yetkazilgan zararni qoplash sug‘urtasi. Bu fuqarolik javobgarligi sug‘urtasi ham
deb yuritiladi.
Tadbirkorlik
tavakkalchiliklari
sug‘urtasida ikkita tarmoq mavjud:
daromadlarni bevosita hamda bilvosita yo‘qotilish tavakkalchiliklari sug‘urtasi.
Sug‘urtalanuvchilarni sug‘urtalovchilar bilan sug‘urta munosabatlariga kirishi
va sug‘urtalanuvchilarga qulaylik yaratish maqsadida sug‘urta tarmoqlarini konkret
sug‘urta turlariga bo‘lish zarurati paydo bo‘ladi.
Mulkiy sug‘urtaning bunday konkret turlariga qurilmalar, chorva hayvonlari,
ro‘zg‘or buyumlari, transport vositalari, qishloq xo‘jalik ekinlari hosili va boshqa
turli xo‘jalik kategoriyalari sug‘urtasi misol bo‘la oladi.
Ijtimoiy sug‘urtaning kokret turlariga pensiya va turli nafaqalar sug‘urtasi
kiradi.
Shaxsiy sug‘urta bo‘yicha sug‘urtaning quyidagi turlari amalga oshiriladi:
hayotni aralash sug‘urtasi, o‘lim holati va mehnatga layoqatini yo‘qotishdan
sug‘urtalash, bolalar sug‘urtasi, qo‘shimcha pensiya sug‘urtasi, baxtsiz
hodisalardan sug‘urtalash va boshqalar.
Javobgarlik sug‘urtasi bo‘yicha – kreditni yoki
boshqa qarzlarni qaytara
olmaslikdan sug‘urtalash, yuqori xavf-xatar manbalari egalarining fuqarolik
javobgarligi sug‘urtasi, xo‘jalik faoliyati jarayonida zarar yetkazish holati bo‘yicha
fuqarolik javobgarligi sug‘urtasi va boshqalar.
Tadbirkorlik tavakkalchiliklari sug‘urtasi dastgoxlarni to‘xtab qolishi,
savdodagi to‘xtalishlar natijasida zarar qurish yoki foyda ololmaslik sug‘urtasi,
yangi texnika va texnologiyalarni qo‘llash tavakkalchiliklari sug‘urtasi va boshqa
turlarga bo‘linadi.
-modda. Sug‘urta siri - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

183
Tuzilgan sug‘urta shartnomalari va amalga oshirilgan hisob-kitoblar
to‘g‘risidagi ma’lumotnomalar sug‘urta qildiruvchi jismoniy shaxs vafot etgan
taqdirda quyidagilarga beriladi:
sug‘urta qildiruvchi o‘z vasiyatnomasida ko‘rsatgan shaxsga;
sud va notariusga — ularning ish yurituvida bo‘lgan merosga oid ishlar
bo‘yicha sudning qarori yoki notariusning o‘z muhri bilan tasdiqlangan yozma
so‘rovi asosida. Notariusning yozma so‘roviga sug‘urta qildiruvchi vafot etganligi
to‘g‘risidagi guvohnomaning nusxasi ilova qilingan bo‘lishi kerak;
konsulga uning ish yurituvida bo‘lgan merosga oid ishlar yuzasidan.
Sug‘urtalovchilar va sug‘urta vositachilari pul mablag‘lari yoki boshqa mol-
mulk bilan bog‘liq operatsiyalar to‘g‘risidagi jinoiy faoliyatdan olingan
daromadlarni legallashtirishga, terrorizmni moliyalashtirishga va ommaviy qirg‘in
qurolini tarqatishni moliyalashtirishga qarshi kurashish bilan bog‘liq bo‘lgan
axborotni
qonun hujjatlarida
nazarda tutilgan hollarda va tartibda maxsus vakolatli
davlat organiga taqdim etadi.
Tuzilgan sug‘urta shartnomalari to‘g‘risidagi ma’lumotlar qonun hujjatlarida
belgilangan tartibda kredit byurolariga taqdim etiladi.
Sug‘urta agenti kimning topshirig‘iga ko‘ra ish ko‘radi

5. Sug‘urta agenti kimning topshirig‘iga ko‘ra ish ko‘radi. A)Sug‘urtalanuvchining
B)Sug‘urta kompaniyasining
C) Ichki ishlar organining
D) vositachilik
6. Sug‘urta syurveyeri nima faoliyat bilan shug‘ullanadi? A) Vositachilik
B)Sug‘urta shartnomasi tuzulgungacha sug‘urta obektini ko‘zdan kechirish va
ekspert xulosasisini berish
C) Kreditlash
D) Sug‘urtalash
7. Birgalikda sug‘urta nima? A)Qayta sug‘urta
B)Bir sug‘urta kompaniyasining bir necha ob’ektini sug‘urtalash
C)Bir sug‘urta ob’ektini ikki yoki undan ortiq sug‘urta kompaniyasi sug‘urtalashi
D)Bir kompaniya bir shartnoma Bilan bir necha riskni sug‘urtalash
78
7-BOB. SUG‘URTANI KLASSIFIKATSIYALASH O’quv maqsadi: Sug‘urta munosabatlarida klassifikatsiya tushunchasi va
uning sug‘urta sohasidagi ahamiyati, sug’urta munosabatlarini tarmoqlar va
notarmoq bo‘yicha klassifikatsiyalash, sug‘urta klassifikatsiyasi, Evropa
Ittifoqida sug‘urta klassifikatsiyasi haqida nazariy bilimlar berish va amaliy
ko’nikmalarni shakllantirishdan iborat. Tayanch iboralar: shaxsiy sug‘urta; mulkiy sug‘urta; javobgarlik
sug‘urtasi, ttavakkalchilik sug’urtasi, ixtiyoriy sug‘urta; majburiy sug‘urta;
sug‘urta klassifikatsiyasi.
7.1 Klassifikatsiya tushunchasi va uning sug‘urta sohasidagi ahamiyati. Sug‘urta ixtisoslashtirilgan sug‘urta tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladi.
Ular davlat va nodavlat mulkchiligidagi tashkilotlar bo‘lishi mumkin. Ularning
faoliyat doirasi ichki, tashqi yoki aralash sug‘urta bozorlarini qamrab olgan
bo‘lishi mumkin. Shu bilan birga rivojlangan sug‘urta bozori sharoitida ham davlat
ichkarisida, ham chetda amalga oshirilishi mumkin. Bu sug‘urtaning tashkiliy
turkumlanishidir. Ammo, sug‘urta munosabatlarining mazmuni sug‘urta ob’ekti va
xavf-xatar turlari bo‘yicha turkumlanishi yordamida namoyon bo‘ladi.
Sug‘urta sug‘urtalanuvchilarning turli toifalarini qamrab oladi. Uning shartlari
sug‘urta mas’uliyatining hajmlari bo‘yicha farq qiladi; u qonun kuchida va
ixtiyoriy ravishda amalga oshirilishi mumkin. Sug‘urta munosabatlarining
turlichaligini tartibga solish va o‘zaro bog‘liq yagona tizimni shakllantirish uchun
sug‘urtani turkumlash ya’ni klassifikatsiyalash maqsadga muvofiq hisoblanadi.
Aynan sug‘urtani klassifikatsiyalash sug‘urtaning mohiyatini to‘laqonli
namoyon qilish, u bo‘yicha maqsad va manfaatlarni yetarlicha aks ettirish
imkonini beradi.
Sug‘urta klassifikatsiyasi sug‘urtani ob’ektlari bo‘yicha turkumlashga xizmat
qiladi. Sug‘urtani ob’ektlari bo‘yicha turkumlanishi natijasida bo‘g‘inlar hosil
79
bo‘ladi. Barcha bo‘g‘inlar shunday joylashganki, har bir navbatdagi bo‘g‘in
avvalgisining tarkibiy qismi hisoblanadi. Yuqori bo‘g‘in sifatida – soha, o‘rta
bo‘g‘in – tarmoq, quyi bo‘g‘in – sug‘urta turlari hisoblanadi.
Sug‘urtani tarmoqlar bo‘yicha bo‘lish barcha sug‘urta munosabatlari
yig‘indisini to‘rtta sohaga ajratib o‘oganish imkonini beradi:
Sug‘urta sohalari va klasslari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
Diversifikatsiyalashgan strategiya

|
Diversifikatsiyalashgan strategiya
|
bet | 45/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat61. Diversifikatsiyalashgan strategiya :
*a) korxonalarning faoliyat sohalari va ishlab chiqaradigan mahsulotlar turini kengaytirish oldidagi vazifalarning amalga oshirish yo‘llarini ifodalaydi
b) korxonaning yaxlit faoliyatini o‘zida jamlagan mo‘ljalni ifodalaydi
v) korxonaning ayrim bo‘limlari va xizmatlari oldidagi vazifalarning amalga oshirish yo‘llarini ifodalaydi
g) juda e’tiborli hollarni oldindan bashorat qilish maqsadida ishlab chiqilgan mo‘ljalni ifodalaydi.
62. Strategik boshqaruv – bu:
a) korxonaning istiqboldagi maqsadi va imkoniyati bilan xodimlar manfaatini uyg‘unlashtirishga mo‘ljallangan uzoq muddatli boshqaruv usulidir
b) strategik maqsadni amalga oshirishga qaratilgan boshkaruv faoliyatidir
v) korxonaga uzoq davrga berilgan topshiriqdir
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
63. Strategik reja – bu:
a) bozor holatini asosli o‘rganish va oldindan baholash bilan tovarlarni ishlab chiqarish va sotishni tashkil etish xamda shu yo‘sinda yaxshi foyda topishni uyushtirishga qaratilgan faoliyatdir
b) korxona faoliyatidagi joriy tadbirkorlarni ma’lum tartibga va qonun qoidalarga solib turuvchi rejalardir
*v) korxonaga uzoq davrga berilgan topshiriqdir
g) b+v.
64. Quyida qayd qilingan bosqichlarning qaysi biri strategik rejalashtirishning oltinchi bosqichi bo‘lib hisoblanadi:
a) tashqi muhitni tashkil qilish
b) kuchli va kuchsiz tomonlarni tashkil qilish
v) strategiyani baholash
*g) muqobilni tahlil qilish va strategiyani tanlash.
65. Quyida qayd qilingan qaysi omillar korxonaning tashqi muhitiga ta’sir qiluvchi omillar bo‘lib hisoblanadi:
a) iqtisodiy omillar
b) siyosiy omillar
v) raqobat
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
66. Siyosiy omillarni tahlil qilish jarayonida:
a) inflyasiya sur’ati, soliq stavkasi, bandlik darajasiga e’tibor beriladi
*b) mamlakatlararo savdodagi ta’rif kelishuvlariga e’tibor beriladi
v) bozor muvozanatiga e’tibor beriladi
g) ishlab chiqarishdagi texnologiya holatiga e’tibor beriladi.
|
| |
Sug’urta fondlaridagi mablag’larning ishlatilishi

72
Sug‘urtalanuvchi xarajatlarining boshqa elementlari singari
oldini olish
tadbirlariga ajratmalar ham tarif stakasi tuzilishida me’yorlashtirilgan.
Davlat
sug‘urta boshqarmasi amal qilgan davrlarda oldini olish tadbirlarini
moliyalashtirishga mo‘ljallangan mablag‘lar budjetga yo‘naltirilgan.
Endi bu
mablag‘lar sug‘urta tashkilotlarining o‘zlarida bo‘lmokda.
Sug‘urta ishida
ish yuritish xarajatlari muhim rol o‘ynaydi. Ular
sug‘urtalovchilar faoliyatini moliyalashtirishga yo‘naltirilgan bo‘lib,
brutto-
stavkaning yuklamasiga kiritiladi va sug‘urta operatsiyalari tannarxining muhim
elementi hisoblanadi. O‘z tarkibiga mehnatga haq to‘lash
xarajatlari, xo‘jalik va
idora xarajatlari, xizmat safarlari va ba’zi boshqa xarajatlarni oladi.
Jahon amaliyotida ish yuritish xarajatlari
akvizitsion, inkassa, bartaraf
(likvidatsiya) qilish va boshqaruv xarajatlariga bo‘linadi.
-modda. Tugatilayotgan sug‘urtalovchi kreditorlarining talablarini

180
ikkinchi navbatda -sug‘urta qildiruvchilarning boshqa majburiy sug‘urta
shartnomalari bo‘yicha talablari;
uchinchi navbatda - boshqa sug‘urta qildiruvchilarning (naf oluvchilarning)
talablari;
to‘rtinchi navbatda - budjetga, budjetdan tashqari fondlarga to‘lovlarni
nazarda tutuvchi to‘lov (ijro) hujjatlari bo‘yicha talablar. Ko‘rsatilgan talablar
to‘liq qanoatlantirilgandan keyin ijtimoiy sug‘urta bo‘yicha talablar hamda jinoyat
yoki ma’muriy huquqbuzarlik tufayli fuqarolarning mol-mulkiga yetkazilgan
zararni qoplash bo‘yicha talablari qanoatlantiriladi;
beshinchi navbatda - sug‘urtalovchining boshqa kreditorlari talablari.
21-modda. Sug‘urtalovchining sug‘urta zaxiralari
Qabul qilingan sug‘urta majburiyatlari bajarilishini ta’minlash uchun
sug‘urtalovchilar ham so‘mda, ham chet el valyutasida to‘langan sug‘urta
mukofotlaridan qonun hujjatlarida belgilanadigan tartibda va shartlarda sug‘urta
zaxiralarini shakllantiradilar hamda joylashtiradilar.
Sug‘urtalovchining sug‘urta zaxiralariga mos keluvchi aktivlari olib
qo‘yilishi mumkin emas.
22-modda. Sug‘urtalovchilar to‘lov qobiliyatining kafolatlari
Sug‘urtalovchilar ayrim tavakkalchiliklar bo‘yicha yo‘l qo‘yiladigan eng
ko‘p miqdordan va majburiyatlar jamining yo‘l qo‘yiladigan eng ko‘p miqdoridan
ortiq majburiyatlarni o‘z zimmalariga olishlari mumkin emas, ularning bu
majburiyatlarni bajarish qobiliyati to‘lovga qobiliyatlilik normativlariga va
moliyaviy barqarorlikning boshqa talablariga muvofiq qayta sug‘urta qilingan
hollar bundan mustasnodir. Sug‘urtalovchilar O‘zbekiston Respublikasi hududidan
tashqarida o‘z majburiyatlarini belgilangan tartibda qayta sug‘urta qilishga
haqlidirlar.
-modda. Chet el sug‘urta tashkilotlarining faoliyati

184
Vazirlar Mahkamasining
2013 yil 6 noyabrdagi
298-son qaroriga
1-ILOVA
Sug‘urtalovchini qayta tashkil etishga
ruxsatnoma berish tartibi to‘g‘risida
NIZOM
I. UMUMIY QOIDALAR
1. Ushbu Nizom sug‘urtalovchini qayta tashkil etishga ruxsatnoma (keyingi
o‘rinlarda - qayta tashkil etishga ruxsatnoma deb ataladi) berish tartibini belgilaydi.
2. Qayta tashkil etishga
ruxsatnoma ushbu Nizomga 1 va
2-ilovalarga
muvofiq sxema va shakl bo‘yicha O‘zbekiston Respublikasi
Moliya vazirligi
(keyingi o‘rinlarda vakolatli organ deb ataladi) tomonidan beriladi.
3. Qayta tashkil etishga ruxsatnoma berish sug‘urtalovchilarga qo‘shib
yuborish, qo‘shib olish, bo‘lish, ajratib chiqarish yoki o‘zgartirish
shaklida qayta
tashkil etish huquqini beradi.
4. Qayta tashkil etishga ruxsatnoma amal qilish
muddati cheklanmasdan
beriladi.
КОМПОНЕНТЫ - download

Основные понятия, компоненты и модели Ushbu matеrial «axborot va tеlеkommunikatsion tеxnologiyalar sohasidagi kasbiy ta'limga ko‘maklashish – koorparatsiya loyihasi» O‘zbеk-nеmis tajriba sinov loyihasi doirasida ishlab chiqilgan 3,19 Mb. 78
Основные понятия, компоненты и модели Informatsion tizimlarni yaratish bo’yicha jadal harakatlar ma'lumotlar hajmining tеz suratlar bilan oshib borishi sharoitida 60 yillar boshida maxsus “Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi” (mbbt) 1 Mb. 26
Elektr toki va uning xarakteristikasi

Elektr toki va uning xarakteristikasi
Download
0,86 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
15.05.2024
Hajmi
0,86 Mb.
#236055
Download
0,86 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Elektr toki va uning xarakteristikasi
Download
0,86 Mb.
Matnni ko'rish
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 - bet 38

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
32
chiqarishni boshladi, ular hozir turli kontekstlarda sinovdan oʻtkazilmoqda. Sun’iy intellekt ilgʻor
infratuzilmalar va rivojlanayotgan innovatorlarni talab qiladi. Raqamli va ijtimoiy
tafovutni kamaytirish
uchun imkon qadar tezroq hal qilish uchun sun’iy intellekt ustuvor vazifa boʻlishi kerak. Ta’lim sifatini
raqamli texnologiyalar asosida doimiy takomillashtirish boʻyicha yirik loyihalarni amaliyotga tatbiq etish
boʻyicha tizimli ishlar olib borilmoqda.
Ключевые слова - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

|
“pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4 Pdf ko'rish
|
bet | 147/163 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 2,09 Mb. | | #229627 |
Bog'liq 05.12.2021 To`plam Ped mahorat OAKКлючевые слова: экономическая компетентность, система образования, собственность,
реформа, экономическое мышление, национальная экономика.
TALABALARDA IQTISODIY KOMPETENTLIGINI RIVOJLANISHNING
ASOSIY OMILLARI
Maqolada hozirgi globallashuv jarayonida mamlakatimizda ta’lim tizimini takomillashtirishning
dolzarbligi hamda bu boradagi xalqaro huquqiy hujjatlar va milliy qonunchilikning mazmun-mohiyati tahlil
etilgan. Talaba yoshlarning iqtisodiy kompetensiyasini shakllantirishning ahamiyati va uning mazmuni ochib
beriladi. Sharq mutafakkirlarining iqtisodiy bilimlarning ahamiyati haqidagi qarashlari keltirilgan. Muallif
mamlakatimizda amalga oshirilayotgan iqtisodiy islohotlar va uning samaradorligini ta’minlashda iqtisodiy
kompetensiyaning oʻrniga alohida e’tibor qaratgan. Davlatimiz va hukumatimiz tomonidan uzluksiz iqtisodiy
va ma’naviy ta’limni joriy etish borasida amalga oshirilayotgan chora-tadbirlar belgilab berilgan.
Kalit soʻzlar: iqtisodiy kompetensiya, ta’lim tizimi, mulk, islohot, iqtisodiy tafakkur, milliy iqtisodiyot.
KEY FACTORS FOR THE DEVELOPMENT OF THE ECONOMIC
COMPETENCES IN STUDENTS
The article analyzes the relevance of improving the education system in our country in the context of
the modern process of globalization, as well as the essence of the content of international legal acts and
national legislation in this area. The article reveals the importance of the formation of economic competence
of student youth and the essence of its content. Examples from the views of Eastern thinkers on the
importance of economic knowledge are given. The author pays special attention to the ongoing economic
reforms in our country and the role of economic competence in ensuring its effectiveness. The measures
taken by our state and government to introduce continuous economic and spiritual education are outlined.
|
| |
-modda. Sug‘urtalovchilar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

181
Sug‘urtalovchilar, sug‘urta brokerlari va qayta sug‘urta
brokerlari maxsus
vakolatli davlat organi belgilaydigan o‘ziga xos xususiyatlarni hisobga olgan holda
qonun hujjatlariga muvofiq buxgalteriya hisobini yuritadilar.
24-modda. Monopolistik faoliyatga yo‘l qo‘yilmasligi
Sug‘urta bozorida raqobatni cheklash yoki bartaraf etishga, bir
sug‘urtalovchilarga boshqalariga qaraganda asossiz afzalliklar
berilishiga yoki
olinishiga, sug‘urta qildiruvchilar va boshqa shaxslarning huquqlari va qonuniy
manfaatlari kamsitilishiga qaratilgan faoliyatga yo‘l qo‘yilmaydi.
Sug‘urta bozorining professional ishtirokchilariga o‘z
uyushmalari
(ittifoqlari) va boshqa birlashmalaridan sug‘urta bozorini monopollashtirishga
qaratilgan bitimlarga erishish yo‘lida foydalanish taqiqlanadi.
25-modda. Axborot olish huquqi
Huquqni
muhofaza qiluvchi organlar, sudlar, tibbiyot,
seysmologiya,
veterinariya, gidrometeorologiya tashkilotlari hamda boshqa tashkilotlar
sug‘urtalovchilarning va adjasterlarning so‘roviga ko‘ra sug‘urta
hodisalarining
ro‘y berishi sabablari hamda holatlarini, shuningdek sug‘urta tovoni (sug‘urta puli)
miqdorlarini sug‘urtalovchi va adjaster tomonidan aniqlash uchun zarur bo‘lgan
tegishli axborot va hujjatlarni taqdim etishi shart.
Maxsus vakolatli davlat organi sug‘urta bozorining professional
ishtirokchilaridan qabul qilingan pul mablag‘lari va majburiyatlarining miqdorlari
haqidagi axborotni, shuningdek boshqa axborotni o‘z vakolati doirasida talab qilib
olishga haqli. Bunday axborotni talab qilib olish yozma ravishda, so‘rov sabablari
ko‘rsatilgan holda amalga oshirilmog‘i lozim.
Maxsus vakolatli davlat organi o‘zi olgan axborotning
sir tutilishiga rioya
etishi shart, axborotning oshkor qilinishi qonunda ruxsat etilgan hollar bundan
mustasno.
Литература - “pedagogik mahorat” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, №3-4

“PEDAGOGIK MAHORAT” ilmiy-nazariy va metodik jurnal. 2022, № 3-4
146
QUCHQOROVA Nargiza
Urganch davlat universiteti maktabgacha ta’lim
metodikasi kafedrasi dotsenti, pedagogika fanlari
boʻyicha falsafa doktori (PhD)
BOʻLAJAK TARBIYACHILARINING IQTISODIY MADANIYATI TARKIBIY QISMLARI
Maqola boʻlajak kadrlarning moliyaviy savodxonligini oshirish, tarbiyachilarining iqtisodiy
madaniyatining tarkibiy qismlarini shakllantirish masalalariga bagʻishlangan.
Kalit soʻzlar: tarbiyachi, iqtisodiy bilim, iqtisodiy tarbiya, iqtisodiy faoliyat, komponent, kognitiv,
motivatsion, kreativ faoliyatli, iqtisodiy madaniyat, malakali kadrlar, iqtisodiy rivojlanish, moliyaviy
savodxonlik.