Innavatsion pedagogik texnologik kompentsiyalarni rivojlantirishning yo‘llari va usullari

|
Innavatsion pedagogik texnologik kompentsiyalarni rivojlantirishning yo‘llari va usullari
|
bet | 1/2 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 21,04 Kb. | | #117770 |
Bog'liq Innavatsion pedagogik texnologik kompentsiyalarni rivojlantirishning yo‘llari va usullari.Jo\'rayeva B
Innavatsion pedagogik texnologik kompentsiyalarni rivojlantirishning yo‘llari va usullari
Jo‘rayeva Barno Abdixalilovna
Toshkent kimyo-texnologiya instituti “AFKK” kafedrasi assistanti
Ahmadov Aslbek Urol o‘g‘li
Toshkent kimyo-texnologiya instituti bak.1-20 guruh talabasi
Bugungi kunda asosiy uslubiy yangiliklar o‘qitishning interfaol usullaridan foydalanish bilan bog‘liq. “Interaktiv” tushunchasi inglizcha “interact” (“inter” – “o‘zaro”, “act” – “act”) so‘zidan kelib chiqqan. Interfaol ta‘lim - bu kognitiv faoliyatni tashkil etishning maxsus shakli. Bu juda aniq va bashorat qilinadigan maqsadlarni nazarda tutadi.
Interfaol ta’limda talabaning ehtiyojlari hisobga olinadi, uning shaxsiy tajribasi jalb qilinadi, bilimlarni maqsadli tuzatish amalga oshiriladi, hamkorlik, birgalikda yaratish, mustaqillik va tanlash erkinligi orqali optimal natijaga erishiladi, talaba o‘z faoliyatini tahlil qiladi. o‘z faoliyati. Ta’lim jarayoni ishtirokchilari o‘rtasidagi munosabatlar sxemasi tubdan o‘zgarib bormoqda, o‘qituvchi va tengdoshlar bilan aloqada o‘quvchi o‘zini qulay his qiladi. Ta‘lim jarayonining yakuniy maqsadi va asosiy mazmunini saqlab qolgan holda, interfaol ta’lim odatdagi eshittirish shakllarini o‘zaro tushunish va o‘zaro ta’sirga asoslangan dialogga o‘zgartiradi. Interfaol ta’lim modelidan foydalanish hayotiy vaziyatlarni simulyatsiya qilish, rolli o‘yinlardan foydalanish va muammolarni birgalikda hal qilishni o'z ichiga oladi. Ta’lim jarayonidagi har qanday ishtirokchining yoki biron bir g‘oyaning ustunligi istisno qilinadi. Ta’sir ob’ektidan talaba o'zaro ta'sir sub’ektiga aylanadi, o‘zi o‘zining individual yo‘nalishi bo‘yicha o‘quv jarayonida faol ishtirok etadi.
Ta’limning interfaol usullaridan foydalanishga asoslangan o‘quv jarayoni sinfning barcha o‘quvchilarini istisnosiz bilish jarayoniga jalb qilishni hisobga olgan holda tashkil etiladi. Birgalikdagi faoliyat har bir kishi o‘zining alohida individual hissasini qo‘shishini anglatadi, ish jarayonida bilimlar, g‘oyalar, faoliyat usullari almashinuvi mavjud. Individual, juftlik va guruh ishlari tashkil etiladi, loyiha ishi, rolli o‘yinlar qo‘llaniladi, hujjatlar va turli ma’lumot manbalari bilan ish olib boriladi. Interfaol usullar o‘zaro ta’sir, tinglovchilarning faolligi, guruh tajribasiga tayanish, majburiy qayta aloqa tamoyillariga asoslanadi. Ochiqlik, ishtirokchilarning o‘zaro munosabati, ularning dalillari tengligi, birgalikdagi bilimlarni to‘plash, o‘zaro baholash va nazorat qilish imkoniyati bilan ajralib turadigan o‘quv muloqot muhiti yaratilmoqda.
Interfaol ta‘limdan samarali foydalanish uchun o‘qituvchi, birinchi navbatda, o‘z faoliyatini diqqat bilan rejalashtirishi kerak: talabalarga oldindan tayyorgarlik ko‘rish uchun topshiriq berish (matnni o‘qish, savollarga javoblarni o‘ylash, topshiriqlarni bajarish), o‘rganish va materialni chuqur o‘ylab ko‘ring, dars vaqtini, guruhlar uchun vazifalarni, ishtirokchilarning rolini belgilang, savollar va mumkin bo‘lgan javoblarni tayyorlang, dars samaradorligini baholash mezonlarini ishlab chiqish talab etiladi.
O‘qituvchi talabalar bilan quyidagi ishlarni tashkil qilganda interfaol usullardan foydalanish mumkin:
tematik darslar
o‘quv loyihasi ustida ishlashda vaqtinchalik ijodiy guruhlarni tashkil etish;
jamoada yuzaga kelgan munozarali masalalarni muhokama qilish va muhokama qilishni tashkil etish;
ta’lim resurslarini yaratish.
O‘qituvchi tomonidan o‘quv va tarbiyaviy vazifalarni hal qilish uchun quyidagi interaktiv shakllar eng keng tarqalgan:
“Aqliy hujum”. Muammoli masalani hal qilish uchun talabalarga iloji boricha ko‘proq usullar, g‘oyalar, takliflarni topish taklif etiladi, ularning har biri doska yoki qog‘ozga yozib qo‘yiladi. Bunday “G‘oyalar banki” yaratilgandan so‘ng tahlil va muhokamalar olib boriladi.
“O‘qitish - o‘rganish”. Dars materiali guruhdagi o‘quvchilar soniga ko‘ra alohida bloklarga bo‘linadi. Talabalar ish olib boradilar va ma’lumot almashadilar, vaqtinchalik juftliklar yaratadilar, shundan so‘ng o‘quv materialini jamoaviy muhokama qilish va birlashtirish amalga oshiriladi.
“Holatni tanlang”. Muammoli savol taklif etiladi, ikkita qarama-qarshi nuqtai nazar va uchta pozitsiya: “Ha” (birinchi jumla uchun), “Yo‘q” (ikkinchi jumla uchun), “Bilmayman, men o‘z pozitsiyamni belgilamaganman.”. Talabalar guruhlari ma’lum bir pozitsiyani tanlaydilar, o‘z pozitsiyalarining to‘g‘riligini muhokama qiladilar. Har bir guruhning bir yoki bir nechta talabalari o‘z pozitsiyalarini bahslashadilar, shundan so‘ng muammoni jamoaviy muhokama qiladi va to‘g‘ri qaror qabul qilinadi.
“Qo‘shma loyiha”. Guruhlar bir mavzu bo‘yicha turli vazifalarni bajaradilar. Ishni tugatgandan so‘ng, har bir guruh o‘z tadqiqotlarini taqdim etadi, natijada barcha talabalar mavzu bilan bir butun sifatida tanishadilar.
Shunday qilib, interfaol ta’lim muhokama qilingan muammolarni hal qilishda ishtirokchilarning motivatsiyasini oshiradi, bu o‘quvchilarning keyingi izlanish faolligiga hissiy turtki beradi, ularni aniq harakatlarga undaydi. Interfaol ta’limda hamma muvaffaqiyat qozonishi, jamoaviy ishning umumiy natijasiga hamma o‘z hissasini qo‘shishi, o‘quv jarayoni yanada mazmunli va qiziqarli bo‘lishi ta’sirchanligi bilan ajralib turadi.
Institut talabalarini mutaxassis fanlariga tayyorlash jarayonida interfaol o‘qitish usullaridan foydalanish nazariyasi va amaliyotini tahlil qilish asosida shunday xulosaga kelish mumkinki, interfaol o‘qitish usullari allaqachon ma‘lum bo‘lgan ilmiy pedagogik usullarni to‘ldiradi va rivojlantiradi, shuning uchun ular o‘quv jarayoniga faol kiritiladi. Interfaol ta’lim, shubhasiz, pedagogikamizning qiziqarli, ijodiy va istiqbolli yo‘nalishidir.
|
| |