nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ishning mazmuni - Diagnostikalash, texnik xizmat ko’rsatish va jiriy ta’mirlash texnologiyasi

|
Diagnostikalash, texnik xizmat ko’rsatish va jiriy ta’mirlash texnologiyasi
|
bet | 2/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 285,74 Kb. | | #145618 |
Bog'liq Dizel dvigatellarini ta\'minlash tizimiga TXK
Yonilg’i bilan ta’minnlash tizimidagi asboblarni ko’rikdan o’tkazish.
Forsunkalarni tekshirish, sozlash va sinab ko’rish (Purkagichning gidravlik-zichligini aniqlash, yonilg’ini sachratib berish sifatini hamda unumdorligini tekshirish).
Yonilg’i haydash nasosini tekshirish va sinab ko’rish.
Yuqori bosimli yonilg’i nasosining ishlashini tekshirish, sozlash va sinash ishlarini bajarish.
Yonilg’i asboblarini tekshirishi uchun SDTA-2 yoki KI-921M stendi, Forsunkalar KP- 1609A asbobi, Avtochilangar asboblari majmui, YaMZ-238 va KamAZ dvigatellarini ta’minnlash tizimidagi asboblar.
Jihozning qisqacha ishlash tasnifi
SDTA-2 stendi avtotraktor dizellarining yonilg’i apparaturasini (YuBYoN) sinash uchun mo’ljallangan bo’lib, unda quyidagi ishlarni bajarish mumkin:
8 ta sektsiyagacha bo’lgan YuBYoNlarni sinash — tekshirish.
. Sozlagichni yonilg’i uzatishning boshlanishi va to’la to’xtatishga rostlash — sozlash.
YuBYoN ni quyidagi ko’rsatkichlar bo’yicha sinash va sozlash:
haydash klapanining ochilish bosimi;
yonilg’i berish boshlangandagi burchak;
yonilg’ini sachratib berish burchagi;
nasos sektsiyalarining unumdorligi.
Forsunkalarning (o’tkazish qobiliyatini) ish unumdorligini sinash.
Yonilg’i haydash nasosini ish unumdorligiga va eng yuqori bosimga sinash.
Yonilg’i fil trlarining zichligini va o’tkazuvchanligini sinash.
Jihoz past bosimli yonilg’i uzatish, yuqori bosimli yonilg’i uzatish tizimlaridan, jihoz nasosidan, hisoblashni qayd etish va elektr qurilmalaridan tashkil topgan. Past bosimli nasos bosimini manometr (4), sachratilayotgan yonilg’i hajmini menzurkalar (16) yordamida aniqlanadi. Elektrotaxometr (7) esa jihozdagi valning aylanishlar sonini dastak (9) yordamida, yumaloq shkala bo’yicha ko’rsatadi. Stroboskop qurilmasi (10), yonilg’ini uzatish burchaklarini aniqlash uchun xizmat qiladi. U harakatlanuvchi derazali tiniq belgili diskdan, datchiklardan, impulsli stroboskopik lampa va komanda apparatlaridan tuzilgan.
|
| |
Qayta topshirish mavzusi: Avtomobil dvigatellarining yonilg’i taminlash tizimini diagnostikalash

|
Qayta topshirish mavzusi: Avtomobil dvigatellarining yonilg’i taminlash tizimini diagnostikalash
|
bet | 1/3 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #261939 |
Bog'liq Av.Tex.Eksp.qayta top. 2 Qayta topshirish mavzusi: Avtomobil dvigatellarining yonilg’i taminlash tizimini diagnostikalash. Bajardi: Muzaffarov A.M Qabul qildi: Po’latov T.R Yoqilg'i Ta'minlash Tizimi. Qarshi Tizim Ta'rifi va Ishlash Printsipi - Yoqilg'i ta'minoti tizimi yonilg'i tank, uning yanada filtrlash va Dvigatel ballonlari, uning uzatish uchun kislorod-yonilg'i aralashmasi avlodga kiruvchi yoqilg'i uchun talab qilinadi. Ayni paytda, yonilg'i tizimlar bir necha turlari mavjud. 20-asrning eng keng tarqalgan Karbyurator, lekin endi tobora ommalashib qarshi tizim edi. faqat u bir necha yoqilg'i iste'molini kamaytirish imkonini beradi, deb yaxshi edi yagona quyish, - uchinchi mavjud. ning qarshi tizimi bilan yaqindan qarash va ish uning tamoyili bilan shug'ullanish qilaylik.
Eng zamonaviy elektr tizimlari, shunga o'xshash yoqilg'i Dvigatel. farq faqat aralashtirish bosqichida bo'lishi mumkin. Yoqilg'i tizimi tuzilishi quyidagi tarkibiy qismlardan iborat: - Eng zamonaviy elektr tizimlari, shunga o'xshash yoqilg'i Dvigatel. farq faqat aralashtirish bosqichida bo'lishi mumkin. Yoqilg'i tizimi tuzilishi quyidagi tarkibiy qismlardan iborat:
- Yoqilg'i tank - bir nasosi va mexanik zarralardan tozalash uchun filter bo'lgan bir ixcham mahsulot. asosiy maqsadi - yoqilg'i saqlash.
- qorish tizimiga idishidan yoqilg'i ko'chib o'tishga bir murakkab yoqilg'i shlang va kolba hosil qiladi.
- qurilmani aralashtirish. Bizning holda enjektöre muhokama qilinadi. Bu montaj Dvigatel ishchi tsikli bilan ballon uni ta'minlash emülsiyonu (havo-yoqilg'i aralashmasi) va hosil qilish uchun mo'ljallangan.
Nazorat birligi carburetion tizimi. chunki nazorat sensorlar, enjektör va armaturani muhtoj, faqat quyish dvigatellari o'rnatilgan. - Nazorat birligi carburetion tizimi. chunki nazorat sensorlar, enjektör va armaturani muhtoj, faqat quyish dvigatellari o'rnatilgan.
- Yoqilg'i nasos. Ko'p hollarda, bir binokor versiyasi. Bu suyuqlik nasos ulangan kichik imkoniyatlar avtomobil, deb. Soqol yonilg'i tushunib, yoqilg'i kamida 5 litr miqdorda TC uzoq muddat foydalanish avtomobil muvaffaqiyatsizlikka olib kelishi mumkin.
- qisqa bo'lsa, injektor - bir nuqta ko'krak orqali yoqilg'i ta'minoti. nazorat birligi kelayotgan elektron signal. injektor karburatorlar ustidan muhim afzalliklari bir qator ega qaramay, u uzoq vaqt davomida ishlatilgan emas.
|
| |
Yuqori bosimli yonilg’i nasosining (YuBYoN) ish unumdorligini aniqlash

|
Yuqori bosimli yonilg’i nasosining (YuBYoN) ish unumdorligini aniqlash
|
bet | 4/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 285,74 Kb. | | #145618 |
Bog'liq Dizel dvigatellarini ta\'minlash tizimiga TXK Yuqori bosimli yonilg’i nasosining (YuBYoN) ish unumdorligini aniqlash.
Tekshirilayotgan nasosni jihozga o’rnatib va uning valini jihoz yuritmasining vali bilan ulangandan keyin past bosimli yonilg’i o’tkazgichlar zich qilib ulanadi.
Tozalab artilgan, yuvilgan, zarur sachratish bosimiga sozlangan va ish unumdorligi bo’yicha tanlangan forsunkalar jihozdagi datchik stenkalariga o’rnatiladi. Yuqori bosimli yonilg’i o’tkazgichlar, nasos sektsiyalariga biriktiriladi. Jihozdagi jumraklar, uning devoridagi chizma holatlariga to’g’rilanib sinash ishlari bajariladi.
Qo’yida ko’rsatilgan 3-rasmda Jihozdagi elektrodvigatel ishga tushiriladi va t irqish g’ildirakni (mexovik) burab taxometr (7) orqali nasosning kulachokli valida nominal aylanishlar chistotasi hosil qilinadi. Nasos kallagiga yonilg’i keltiruvchi naycha ulanib, tizimga kirib qolgan havo jumrak orqali chiqarib yuboriladi. Past bosimli yonilg’i naychalarida havo puffakchalari bo’lmasligi kerak. Yonilg’i harorati nazorat paytida 250S atrofida bo’lishi kerak.
Hisoblash qurilmasi (3-rasm) dastagini burab, milini shkaladagi berilgan raqam to’g’risiga keltiriladi. Bu raqam sinash davrida stend vali necha marta aylanishi kerakligini ko’rsatadi. Richagni bosib, aylanishlar sonini hisoblovchi qurilma ishga tushiriladi. Menzurkalarni to’sib turuvchi tunuka to’siq surilganda forsunkadan menzurkalarga oqa boshlaydi.
Yonilg’i nasosining kulachokli vali belgilangan aylanishlar sonini bajarib bo’lgandan keyin, tunukali to’siq o’z holatiga qaytadi va yonilg’i oqib, aylanma rezurvuardan jihoz bakiga tushadi. Yonilg’ining sathi va hajmi menzurkadagi belgi orqali aniqlanadi. Menzurkalardagi yonilg’ilarni to’kib yuborish uchun taqsimlovchi jumrakni soat strelkasi bo’yicha burash kerak. YaMZ-236 YuBYo N sektsiyalari o’rtasidagi farq 3 foizdan oshmasligi kerak.
- rasm. SDTA-2 jihozi.
|
| |
Texnologiya fanida robototexnika o’qitishning ahamiyati otajonova Shohista Azimboy qizi Urganch Davlat Pedagogika Instituti magistranti Annotatsiya

Texnologiya fanida robototexnika o’qitishning ahamiyati otajonova Shohista Azimboy qizi Urganch Davlat Pedagogika Instituti magistranti Annotatsiya
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Texnologiya fanida robototexnika o’qitishning ahamiyati otajonova Shohista Azimboy qizi Urganch Davlat Pedagogika Instituti magistranti Annotatsiya
|
Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari - bet 3

|
Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalariBog'liq Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari qo\'llanma
4
MUNDARIJA:
SO‘Z BOSHI …………………………………………………………………….11
KIRISH …………………………………………………………………………..12
1-mavzu. “Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari” faniga
kirish ……………………………………………………………………………..14
2-mavzu. Raqamli qurilmalar va standartlar ….…………….……………......17
3-mavzu. Integral mikrosxemalar va ularning turlari ……………….……….23
4-mavzu. Mantiqiy elementlar va ularning parametrlari …………………….27
5-mavzu. Doimiy va tashqi xotiradagi ma’lumotlarni saqlash va tiklash
usullari …………………………………………………………………………..34
6-mavzu. BIOS darajasida ma’lumotni himoya qilish usullari: idealogiya va
yondashuvlar ……………………………………………………………………42
7-mavzu. Kontrollerlar, protsessorlar va ularning ma’lumotlarni himoya
qilish majburiyatlari ……………………………………………………………46
8-mavzu. Raqamli qurilmalarda axborotga tahdidlar va risklar ……………50
9-mavzu. Axborotlarni tashuvchi portativ qurilmalarda axborot xavfsizligini
ta’minlovchi dasturlar …………………………………………………………54
10-mavzu. Axborotlarni zahira nusxalarini yaratish usullari va ulardan
foydalanish…………………………………………………………………….....59
11-mavzu. Mobil ilova ekotizimi: xavflar, faktorlar va majburiyatlar .…….63
12-mavzu. DLP (Data Leak Prevention) tizimi ……………………………….67
13-mavzu. Xatarlarni baholash usullari va dasturiy mahsulotlar……………72
14-mavzu. Axborot xavfsizligini ta’minlashda Microsoft texnologiyalari va
mahsulotlari…………………………………………………………..……….....76
15-mavzu. MS Windowsda quyi xavfsizlik tizimlari…………………………..81
16-mavzu. Ochiq kodli operatsion tizimlarida axborotni himoya qilish
usullari……………………………………………………………………………86
|
| |
KIRISH - Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari

11
KIRISH
5220400 – “Axborot xavfsizligini boshqarish” ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha
bakalavrlar tayyorlash o‘quv rejasida “Raqamli qurilmalarda axborotni dasturiy
himoyalari” fani maxsus fanlar tarkibiga kiritilgan.
Dastur O‘zbekiston Respublikasi Davlat ta’lim standarti - “5220400 –
Axborot xavfsizligini boshqarish” yo‘nalishi bo‘yicha bakalavr tayyorlash
mazmuni va saviyasining majburiy minimumiga bo‘lgan talablarga muvofiq
tuzilgan.
“Raqamli qurilmalarda axborotni dasturiy himoyalari” fanining maqsadi
raqamli qurilmalarda saqlanadigan va uzatiladigan axborotni ruxsatsiz kirish,
o‘zgartirish, xatolar va yo‘q qilishdan himoya qilish usullari va vositalarini tadqiq
qilishdir.
Fanning vazifalariga quyidagilar kiradi:
axborotlarni himoya qilishda raqamli qurilmalarning tutgan o‘rni va qo‘llash
sohalari;
axborotni kriptografik himoya qilish usullarini tadqiq qilish;
foydalanuvchi autentifikatsiyasi va turli darajadagi kirishga asoslangan
axborotga kirishni boshqarish tizimlarini o‘rganish, sozlash va amaliyotga
tatbiq qilish.
viruslar, qurtlar, troyanlar, fishing va boshqalar kabi zararli hujumlardan
ma’lumotlarni himoya qilish usullarini tadqiq qilish va ularga qarshi
kurashishda apparat va dasturiy ta’minotlardan foydalanish ko‘nikmalarini
hosil qilish;
axborotni tasodifiy va qasddan oqib chiqishdan himoya qilish mexanizmlari
va vositalari bilan tanishish hamda amalyotda qo‘llash;
tarmoq ilovalarida axborot xavfsizligi usullarini tadqiq qilish;
mobil qurilmalar va bulutli xizmatlarda axborot xavfsizligi vositalari rolini
o‘rganish;
zaifliklarni aniqlash va ularni bartaraf etish maqsadida axborot xavfsizligi
tizimlarini baholash va sinovdan o‘tkazish;
12
axborot xavfsizligiga yangi tahdidlarni tadqiq qilish va tahlil qilish va ulardan
himoyalanish usullarini o‘zlashtirish.
Umuman olganda “Raqamli qurilmalarda axborotni dasturiy himoya qilish”
fanining maqsad va vazifalari raqamli qurilmalarda axborotni saqlash, uzatish va
qayta ishlashning ishonchliligi va xavfsizligini ta’minlashga qaratilgan.
|
SO‘Z BOSHI - Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari

|
Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalariBog'liq Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari qo\'llanmaSO‘Z BOSHI
Raqamli qurilmalarda axborotni dasturiy himoya qilish axborot xavfsizligi
sohasidagi dolzarb vazifalardan biridir. Zamonaviy texnologiyalarning rivojlanishi
va axborotni saqlash hamda tarmoqlar orqali uzatish raqamli qurilmalardan keng
foydalanish, maxfiy ma’lumotlarga kirish va ulardan ruxsatsiz foydalanish bilan
bog‘liq xavfsizlik tahdidlarining kuchayishiga olib keladi. Ushbu muammoni hal
qilish axborot xavfsizligi bilan bog‘liq xavflarni minimallashtirishga qaratilgan
chora-tadbirlar majmuidir.
Axborot xavfsizligini ta’minlashning asosiy yo‘nalishlaridan biri raqamli
qurilmalardagi axborotni dasturiy ta’minot bilan himoya qilishdir. Axborotni
dasturiy ta’minot bilan himoya qilish turli usullar, algoritmlar va protokollardan
foydalangan holda ma’lumotlarning maxfiyligi, yaxlitligi va mavjudligini
ta’minlash imkonini beradi. Bunga apparat va dasturiy ta’minotlar majmui, kirishni
boshqarish tizimlari, hujumlar va tahdidlardan himoya qilish usullari kiradi.
Axborotning dasturiy himoyasini ta’minlashda raqamli qurilmalar bilan
ishlashda yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan barcha tahdid va xavflarni hisobga olish
kerak. Bular dasturiy ta’minotdagi zaifliklardan foydalanish bilan bog‘liq
tahdidlar, tarmoq hujumlari, foydalanuvchi xavfsizlik qoidalarini buzish,
shuningdek, boshqa ko‘plab mumkin bo‘lgan tahdidlar va kutilmagan holatlar
bo‘lishi mumkin. Bu borada axborotni dasturiy himoya qilishda yangi uslub va
texnologiyalarini qo‘llash, optimal yechim qidirish, mavjud tizimlarni
takomillashtirishga qaratilgan ko‘plab ilmiy-amaliy tadqiqotlar olib borilmoqda.
Natijalar sanoat va tijorat sohalarida turli xil axborot tizimlari va raqamli
qurilmalar xavfsizligini ta’minlash uchun keng qo‘llanilmoqda. Ana shu maqsadda
“Axborot xavfsizligini boshqarish” bakalavr ta’lim yo‘nalishi bo‘yicha tahsil
olayotgan talabalarni sohada bo‘layotgan ilmiy yangilik, texnologiya va
tizimlardan xabardor qilish maqsadida ushbu o‘quv qo‘llanmani tayyorlashga
muvaffaq bo‘lindi. Risola kimgadir nafi tegsa yoki o‘quvchilardan izoh va takliflar
bo‘lsa hursand bo‘lar edik.
Mualliflar
|
| |
Avtomobillar salonlarini (kabinalarini) bezash uchun poli-

|
Avtomobillar salonlarini (kabinalarini) bezash uchun poli-Bog'liq K. J. Matkarimov b. J. Mahmudov a. A. Norqulov avtomobillarda isAvtomobillar salonlarini (kabinalarini) bezash uchun poli-
vinilxloridli plyonka materiallar. Bu materiallar polivinilxlorid-
ga plastifikatorlar, stabilizatorlar va boshqa qo‘shimchalar qo‘shib
olinadi. Ularni minus 40°C dan 80°C haroratlarda ishlatish mum-
kin. Ular uch xil markada ishlab chiqariladi:
0,4 turi eshiklarning ichki qismini qoplashda ishlatiladi;
0,4T turi avtomobil saloni (kabinasi) shiftini va quyoshni to‘sish
soyabonini qoplashda ishlatiladi;
P turi sovitish tizimi uchun qistirmalar ishlab chiqarishda foy-
dalaniladi.
Polivinilxloridli plyonka materiallar 40 m dan kam bo‘lmagan
o‘ram ko‘rinishida ishlab chiqariladi. 0,4 va 0,4T turidagi plyonka
materiallar (60 ± 2)°C haroratda 100 soat davomida tutib turilgani-
da ham o‘z xususiyatlarini o‘zgartirmaydi.
Avtomobillarning salonlariga (kabinalariga) ishiov berishda
foydalaniladigan polivinilxloridli materiallarning fizikaviymexa
nikaviy xususiyatlari:
0,4 turi
0,4T turi
P turi
Kengligi, mm
1270 ± 20
1400 ± 30
1400 ± 20
Qalinligi. mm
0,42 ± 0,02 0,42 ± 0,02 0,40 ± 0,10
Uzilishdagi mustahkamligi, N
(kamida):
bo‘ylama yo‘nalishda
343
196
215
ko‘ndalang yo‘nalishda
294
176
196
Uzilishdagi nisbiy uzayishi, %
(kamida):
bo‘ylama yo‘nalishda
–
–
120
ko‘ndalang yo‘nalishda
–
–
140
Qattiqligi –
–
24,5–44,1
307
To‘qima qoplama materiallar. Yengil avtomobillar va avto-
buslarning salonlarini, yuk avtomobillarining kabinalari devorlari,
shiftlari, eshiklari, o‘rindiqlari va boshqa detallarini qoplashda
to‘qima materiallardan keng foydalaniladi. To‘qima materiallar
yuqori estetik va gigiyenik xususiyatlarga ega bo‘lganligi tufayli
avtomobillarning komfortabelligini ta’minlashda muhim ahamiyat-
ga ega.
Quyida to‘qima va sun’iy qoplama materiallarining gigiyenik
xususiyatlarini taqqoslash uchun ma’lumotlar keltirilgan:
|
| |
Тема 24. Программная защита USB-устройств.………………………………

|
Тема 24. Программная защита USB-устройств.………………………………Bog'liq Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari qo\'llanmaТема 24. Программная защита USB-устройств.………………………………
Тема 25. Информационная безопасность в сети .……………………………..
Тема 26. Защита информации в информационных системах и
компьютерных сетях……………………………………………………………...
Тема 27. Сетевые программы в защите информации…………….………….
Тема 28. Вспомогательные сетевые программы (утилиты) для защиты
информации………………………………………………………………………..
Тема 29. Активное сетевое оборудование и информационная
безопасность………………………………………………………………………..
Тема 30. Защита информации в автоматизированных системах.………….
ТЕСТОВЫЕ ВОПРОСЫ ………………………………………………………...
ЛИТЕРАТУРЫ …………………………………………………………………...
8
CONTENT:
PREFACE .……………………………………………..………………………..11
INTRODUCTION ………………………………………………………………12
Theme 1. Introduction to the subject "Software protection of information in
digital devices"…………………………………………………………………...14
Theme 2. Digital devices and standards ...…………………….……………….17
Theme 3. Integrated circuits and their types ………………….……….………...
Theme 4. Logical elements and their parameters ……….……………………….
Theme 5. Storage and restore data in internal and external memory…………..
Theme 6. Methods for protecting information at the BIOS: ideology and
approaches…………………………………………………………………………..
Theme 7. Controllers, processors and their data protection ……………………
Theme 8. Threats and risks for information on digital devices.………………...
Theme 9. Programs that provide information security in portable devices that
carry information ………………………………………………………..………...
Theme 10. Methods for creating backup copies of information and their use…
|
| |
NTFS-ni birlashtirish xususiyatlari

NTFS-ni birlashtirish xususiyatlari
Ma’lumki, bo‘sh joy tugaganda, boshqa fayllardan qolgan kichik klasterlardan
foydalanish zarur bo‘lganda, tizim fayllarni qismlarga ajratishi mumkin. Bu esa to‘g‘ridan-to‘g‘ri
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
611
qattiq parchalanishga yordam beradigan NTFSning birinchi xususiyatidir. NTFS disk ikki zonaga
bo‘lingan. Diskning boshida MFT zonasidir. Zona diskning kamida 12 foizini egallaydi va ushbu
zonaga ma’lumot yozish mumkin emas. Bu MFT parchalanmasligi uchun amalga oshiriladi.
Ammo diskning qolgan qismi to‘ldirilganda, zonaning yarmi qisqartiriladi. Har qanday yozuv
uchun harakatlar algoritmi mavjud. U diskning ma’lum bir qismi olinadi va u to‘xtaguncha fayl
bilan to‘ldiriladi. Birinchi navbatda katta yecheykalar, keyin kichik yecheykalar to‘ldiriladi.
NTFS-da fayl qismlarining hajmi bo‘yicha odatiy taqsimoti quyidagicha (fragment o‘lchamlari):
16 - 16 - 16 - 16 - 16 - [orqaga qarab] - 15 - 15 - 15 - [orqaga] - 14 - 14 - 14.... 1 - 1 - 1 -1
- 1...
Ushbu jadvalda FAT32, FAT va NTFS kabi bugungi kunda keng tarqalgan tizimlarning
barcha ijobiy va salbiy tomonlari jamlangan.
2-jadval
FAT
FAT32
NTFS
qo‘llab-
quvvatlovchi
tizimlar
DOS, Windows9X, NT
barcha versiyalari
Windows98, NT5
NT4, NT5
Maksimal
hajm
hajmi
2 GB
amalda cheksiz
amalda cheksiz
Maks.
hajmdagi
fayllar soni
taxminan 65 ming
amalda cheksiz
amalda cheksiz
Fayl nomi
uzun ismlarni qo‘llab-
quvvatlash bilan - 255 ta
belgi,
tizim
belgilar
to‘plami
uzun ismlarni qo‘llab-
quvvatlash bilan - 255
ta belgi, tizim belgilar
to‘plami
255 ta belgi, har qanday alifbo
belgisi (65 ming xil variantda)
Mumkin bo‘lgan
fayl atributlari
Asosiy to‘plam
Asosiy to‘plam
dasturiy
ta’minot
ishlab
chiqaruvchilari uchun aqlga
kelgan narsa
Xavfsizlik
Yo‘q
Yo‘q
ha
(NT5.0
dan
beri
ma’lumotlarni
fizikaviy
shifrlash
qobiliyati
o‘rnatilgan)
Siqish
Yo‘q
Yo‘q
Ha
Xatolarga
bardoshlik
o‘rta (tizim juda sodda
va
shuning
uchun
buzadigan hech narsa
yo‘q :))
yomon
(tezlikni
optimallashtirish
vositalari
ishonchlilikning
zaif
tomonlarini
paydo
bo‘lishiga olib keldi)
biron
bir
nosozlik
yuz
berganda
tizimni
to‘liq
avtomatik ravishda tiklash
(fizik
yozuvdagi
xatolarni
hisobga
olmaganda,
biri
yozilganda, aslida boshqasi
yozilgan)
Daromadlilik
minimal
(katta
disklardagi katta klaster
o‘lchamlari)
klaster o‘lchamlarini
kamaytirish
orqali
yaxshilandi
maksimal. Juda samarali va
ko‘p qirrali saqlash tizimi
|
Fayl tizimi - - Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

|
Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilitiesBog'liq fat-fat32-ntfs-fayllar-tizimlari-bilan-ishlash-imkoniyatlariFayl tizimi -
bu kompyuterda va raqamli saqlashni o‘z ichiga olgan boshqa qurilmalarda
ma’lumotlarni saqlash bo‘yicha turli xil ma’lumotlarni xavfsiz joylashtirish, saqlash va
keyinchalik ularga murojaat qilish uchun qoidalar to‘plamini belgilaydigan tartibli buyruq. Fayl
tizimining parametrlari dastlab tarkibning formatini aniqlaydi, uni operatsion tizim uchun
tushunarli shaklda guruhlaydi, fayllar va kataloglar to‘plamini o‘z ichiga oladi, fayl va katalog
uchun maksimal chegara hajmini belgilaydi, murojaat ustuvorligini boshqaradi, fayllarni
shifrlaydi, fayl atributlari to‘plamini o‘rnatadi.
Kompyuter xotirasini boshqarish dasturiy ta’minoti har qanday diskni bir xil turdagi
klasterlar to‘plami sifatida identifikatsiya qiladi (aniqlaydi). Fayl tizimining drayverlari mavjud
disk maydonidagi fayllar va kataloglarga klasterlarni tashkil qiladi va amalga oshirilgan (tashkil
qilinganlik) ro‘yxatini o‘z ichiga oladi, shu asosda ular ishlatilgan, bo‘sh yoki ishlamay qolgan
klasterlarni kuzatib boradi va belgilaydi, shuningdek, kerakli saqlash katakchalariga ko‘chib
o‘tadi. Fayl tizimlari har qanday saqlash vositalarini qamrab oladi va turli toifalarni boshqaradi,
masalan tasodifiy yoki ketma-ket murojaat vositalari, virtual va tarmoq fayl tizimlari, optik
vositalar, va boshqalar.
Fayl tizimining asosiy funksiyalari saqlash joylarini ichki tashkil etishning mantiqiy
modelini yaratish, elektr uzilishlari, apparat va dasturiy ta’minot xatolariga chidamli bo‘lish,
hamda operatsion tizim elementlari va dasturiy ta’minotni axborot vositalarida joylashgan axborot
resurslari bilan uzviy bog‘liqligini ta’minlashga qisqartiriladi.
"FAT" , "FAT32" , "exFAT" va "NTFS" fayl tizimlari nima?
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
|
| |
Theme 11. Mobile Application Ecosystem: Risks, Factors and Responsibilities

|
Theme 11. Mobile Application Ecosystem: Risks, Factors and ResponsibilitiesBog'liq Raqamli qurilmalarda axborotning dasturiy himoyalari qo\'llanmaTheme 11. Mobile Application Ecosystem: Risks, Factors and Responsibilities.
Theme 12. DLP System (Data Leak Prevention)…………………….…………...
Theme 13. Risk assessment methods and software products……………………
Theme 14. Technologies and products of Microsoft in ensuring information
security………………………………………………………………………………
Theme 15. Security subsystems in MS Windows…………………………………
Theme 16. Information security methods in open source operating systems ….
Theme 17. Classification of software security tools………………………………
Theme 18. Antivirus protection programs………………………………………..
Theme 19. Trojan and network virus protection………………………………...
Theme 20. Means to ensure the integrity of information………………………...
Theme 21. Information security programs (part 1)……………………………...
Theme 22. Information security programs (part 2)……………………………...
Theme 23. Information security programs (part 3)……………………………...
9
Theme 24. Software protection of USB devices.…………………………….……
Theme 25.Information security in the network ..…….…………………………..
Theme 26. Protection of information in information systems and computer
networks…………………………………………………………………………….
Theme 27. Network programs in information security………………………….
Theme 28. Auxiliary network programs (utilities) for information protection...
Theme 29. Active network equipment and information security.……………….
Theme 30. Information protection in automated systems.………………..……..
TEST QUESTIONS ……………………………………….……………………….
LITERATURES ……………………………………..…………………………….
|
| |
Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/11
Sana
30.05.2024
Hajmi
0,77 Mb.
#257308
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities
Download
0,77 Mb.
Matnni ko'rish
NTFS katalogi - - Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
610
(2 ^ 10 = 1024). Vaqt tejalishi aniq, lekin an’anaviy tizimlarda (FAT) hamma narsa shunday
ishlaydi deb o‘ylamaslik kerak. Chunki birinchidan, fayllar ro‘yxatini ikkilik daraxt shaklida
saqlash juda yaxshi natija beradi, ikkinchidan, hatto zamonaviy tizim (Windows) bajarilishida
FAT ham qidirishda shunga o‘xshash optimallashtirishdan foydalanadi.
"exFAT" fayl tizimi - Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
606
uchun juda muhimdir, chunki ma’lum miqdordagi yozish operatsiyalaridan keyin yacheykalarning
qaytarilmas eskirishi va bo‘sh joy ajratish mexanizmi takomillashtirilgan.
"NTFS" fayl tizimi
NTFS ("New technology file system - Yangi Texnologik Fayl Tizimi") asosan FAT fayl
tizimlarining cheklovlari va kamchiliklarini bartaraf etish,
ishlashi, ishonchliligi va disk
maydonidan foydalanish
samaradorligini oshirish, axborotni himoya qilish va saqlashning
ishonchli mexanizmini yaratish uchun yaratilgan. "NTFS" fayl tizimi "Asosiy fayllar jadvali"
("MFT") dagi fayllar haqidagi ma’lumotlarni
saqlaydi, turli foydalanuvchilar uchun
ma’lumotlarga
murojaatni farqlaydi, "Shifrlash fayl tizimi" deb nomlangan shifrlash tizimidan
foydalangan holda fayl tarkibiga ruxsatsiz murojaatni oldini oladi. Bunda ma’lumotlarni "shaffof
shifrlash" ning himoya usulidan foydalanadi.
"NTFS" , "FAT" , "FAT32" va "exFAT" fayl tizimlari o‘rtasidagi farq
FAT fayl tizimi dastlab kichik disklar uchun yaratilgan va 4 gigabaytgacha fayl hajmini
qo‘llab-quvvatlashni
tashkil etadi, NTFS esa o‘lcham chegarasini 16 terabaytgacha oshirdi.
Boshqa farqlar quyida keltirilgan:
"NTFS"
Katta hajmdagi fayllar va disklarni qo‘llab-quvvatlash, boshqa fayl tizimlaridan kattaroq
tartibda o’rnatadi va quyidagi xususiyatlarga ega bo‘ladi:
Kengaytirilgan fayl nomlarini, shu jumladan ko‘plab murakkab tillarni qo‘llab-
quvvatlashni ta’minlaydi.
Standart tizimni nazorat qilish dasturi "chkdsk" juda
sekin ishlaydi.
Fayllarni shifrlash usuli joriy etilishi tufayli xavfsizlik darajasi oshirildi.
40 gigabaytdan kam disklarda sezilarli darajada tezroq.
Kichikroq fayl klasterlariga ega.
Diskdagi bo‘sh joyni kamaytirish uchun fayllar, kataloglar va drayvlar uchun fayl
tizimining arxivlanishini qo‘llab-quvvatlaydi.
Maxsus fayl va papka uchun ruxsatlar:
Agar uzilgan klaster tozalangan bo‘lsa, fayl nusxalari "bekor qilinadi"
Kichik fayllar disk boshidagi asosiy fayllar jadvalida saqlanadi.
"FAT"
«Windows»
operatsion tizimining so‘nggi versiyasiga mos kelmaydi.
Disklarni 32 megabaytdan 2 terabaytgacha qo‘llab-quvvatlaydi.
Qayta tiklash vositalarining yanada kuchli shakllari va ishlash xususiyatlari.
Disk holatini tez tekshirishni qo‘llab-quvvatlaydi.
Operatsion tizimni joylashtirishning oddiy usuli va fayllarni tez o‘qish algoritmi.
10 gigabaytdan kam bo‘lgan disklarda tezroq.
To‘xtatilgan nusxalardan olingan ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan klaster zanjirlari
buzilgan deb belgilanadi.
Asosiy fayllar jadvali boshqa fayllardan ajralib turadi.
"
FAT 32"
Zamonaviy NTFS fayl tizimining xavfsizlik xususiyatlari yo‘qolgan.
«Windows»
NTFS nimani o‘z ichiga oladi? - Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
609
Fayl ma’lumotlari bilan bog‘liq vaziyat:
NTFS-dagi har bir fayl, umuman olganda, biroz
mavhum tuzilishga ega - unda bunday ma’lumotlar mavjud emas, lekin oqimlar mavjud. Ammo
fayl atributlarining aksariyati oqim hisoblanadi. Shunday qilib, faylda faqat bitta asosiy obyekt
mavjud - MFTdagi raqam, qolganlari esa ixtiyoriy. Ushbu abstraktsiya juda qulay narsalarni
yaratish uchun ishlatilishi mumkin - masalan, istalgan ma’lumotni yozib, faylga boshqa oqimni
"yo‘naltirish" mumkin. Ushbu qo‘shimcha oqimlar standart usullar bilan ko‘rinmaydi, bu
kuzatilgan fayl hajmi shunchaki an’anaviy ma’lumotlarni o‘z ichiga olgan asosiy oqimning
o‘lchamidir. Masalan, nol uzunlikdagi faylga ega bo‘lishingiz mumkin, uni o‘chirishda ba’zi bir
dastur yoki texnologiya gigabayt hajmidagi qo‘shimcha oqimni (muqobil ma’lumotlar)
“yo‘naltirish” qo‘yganligi sababli 1 Gb bo‘sh joy bo‘shatiladi. Aslida taxminlarga ko‘ra ular
mumkin bo‘lsa ham, oqimlar hozirgi paytda deyarli qo‘llanilmaydi, shuning uchun bunday
holatlardan qo‘rqmaslik kerak. Shuni yodda tutish kerakki, NTFS fayli disk kataloglarini ko‘rib
chiqishni tasavvur qilishdan ko‘ra chuqurroq va globalroq tushuncha hisoblanadi. Fayl nomi har
qanday belgilarni, shu jumladan alifbolarning to‘liq to‘plamini o‘z ichiga olishi mumkin, chunki
ma’lumotlar Unicode-da taqdim etilgan - bu 65535 ta turli xil belgilar beradigan 16-bitli
vakolatdir. Fayl nomi uchun maksimal uzunlik 255 belgidan iborat.
Arxivlash (siqish) - Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilities

|
Modern problems and prospects of development of energy supply of digital technology facilitiesBog'liq fat-fat32-ntfs-fayllar-tizimlari-bilan-ishlash-imkoniyatlariArxivlash (siqish)
NTFS fayllari bitta foydali xususiyatga ega - "arxivlash". Har qanday fayl yoki katalog
diskda alohida siqilishi mumkin - bu jarayon dasturlar uchun to‘liq shaffofdir. Faylni siqish juda
yuqori tezlikka ega lekin bitta katta salbiy Tomoni shundaki: bu siqilgan fayllarning katta virtual
bo‘lagiga ega bo‘lishidir. Siqish 16 klaster bloklarida amalga oshiriladi va "
virtual klasterlar
" deb
nomlanadi, yuqori effektlarga erishishga imkon beradigan o‘ta moslashuvchan xolatlardan biri bu
faylning yarmi siqilishi mumkin, yarmi esa yo‘q. Bunga ba’zi bir qismlarni siqish haqidagi
ma’lumotni saqlash odatdagi fayllarni parchalanishiga (fragmentatsiya) juda o‘xshashligi tufayli
erishiladi: masalan, haqiqiy (siqilmagan) fayl uchun odatdagi fizik joylashuv haqidagi quyidagi
yozuvlari:
1 dan 43 gacha bo‘lgan fayl klasterlari 400 dan disk klasterlarida saqlanadi
44 dan 52 gacha bo‘lgan fayl klasterlari 8530 dan boshlab disk klasterlarida
saqlanadi...
Odatda siqilgan faylning fizik joylashuvi:
1 dan 9 gacha bo‘lgan fayl klasterlari 400 dan boshlanadigan disk klasterlarida
saqlanadi
10 dan 16 gacha bo‘lgan fayllar hech qanday joyda saqlanmaydi
17 dan 18 gacha bo‘lgan fayl klasterlari 409 dan boshlangan disk klasterlarida
saqlanadi
19 dan 36 gacha bo‘lgan fayl klasterlari hech qaerda saqlanmaydi
fayl klasterlari
Ko‘rinib turibdiki, siqilgan faylda "virtual" klasterlar mavjud bo‘lib, ularda haqiqiy
ma’lumotlar yo‘q. Tizim bunday virtual klasterlarni ko‘rishi bilanoq, avvalgi blokning 16 ga
ko‘paytmasi bo‘lgan ma’lumotlar dekompressiya qilinishi kerakligini darhol anglaydi va natijada
olingan ma’lumotlar virtual klasterlarni
Hard Link
- bir xil faylning ikkita nomidir (fayl katalogiga bir nechta ko‘rsatgich yoki
turli xil kataloglar bir xil MFT yozuviga ishora qiladi). Misol uchun xuddi shu faylda 1.txt va 2.txt
nomlari bor. Agar foydalanuvchi 1-faylni o‘chirib tashlasa, 2-fayl qoladi, agar u 2-ni o‘chirib
tashlasa, 1-fayl qoladi, ya’ni yaratilgan paytdan boshlab ikkala ism ham mutlaqo tengdir. Fayl
fizik tarafdan faqat oxirgi nomi o‘chirilganda o‘chiriladi.
|
| |
operatsion tizimining so‘nggi versiyasini o‘rnatib bo‘lmaydi (chunki 
fayl hajmi katta va uni faqat «NTFS»

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
607
“Linux”
operatsion tizimidagi “exFAT”
fayl
tizimiga ega disklarga
faqat tegishli
dasturni o‘rnatgandan so‘ng kirish mumkin. “Windows” operatsion tizimining barcha versiyalari
va «Mac OSX»
tizimining zamonaviy versiyalari bilan ishlaydi.
Raqamli ma’lumotni saqlash, uzatish va tarqatish uchun har xil ichki yoki tashqi saqlash
moslamalari ishlatiladi, ularning har biri fayl tizimi bilan jihozlangan. Axborotni saqlash uchun
bir vaqtning o‘zida ishlatiladigan va fayl tizimi standartlarining turli xil o‘zgarishlaridan
foydalanadigan disklarni saqlashning har xil turlari bitta nusxa bilan chegaralanmaydi va har xil
xususiyatlarga ega bo‘lishi mumkin.
NTFS fayl tizimi
Windows NT oilasining Microsoft operatsion tizimlarini hozirda mavjud bo‘lgan
eng murakkab va muvaffaqiyatli fayl tizimlaridan biri bo‘lgan NTFS fayl tizimisiz tasavvur qilib
bo‘lmaydi. Bugungi mavzuda ushbu tizimning xususiyatlari va kamchiliklari nimada, axborotni
tashkil etish qanday printsiplarga asoslanganligi va tizimni qanday qilib barqaror holatda saqlash
kerakligi, NTFS qanday imkoniyatlarni taqdim etishi va ulardan umumiy foydalanuvchi qanday
foydalanishi mumkinligi haqida ma’lumot beriladi.
NTFS ning fizik tuzilishi
NTFS nazariy jihatdan deyarli har qanday hajmda bo‘lishi mumkin.
NTFS ning maksimal
hajmi faqat qattiq disklar hajmi bilan cheklangan. Biroq, NT4 bo‘limga o‘rnatishga
urinishda
muammoga duch keladi, agar uning biron bir qismi fizik disk hajmidan 8 Gb dan kattaroq bo‘lsa,
lekin bu muammo faqat yuklash qismiga ta’sir qiladi.
Boshqa har qanday tizim singari NTFS ham barcha foydali maydonlarni klasterlarga
ajratadi (klaster - bir vaqtning o‘zida ishlatiladigan ma’lumotlar bloklari).
NTFS deyarli har
qanday klaster hajmini qo‘llab-quvvatlaydi - 512 baytdan 64 KB gacha, 4 KB klaster esa ma’lum
bir standart sifatida qabul qilinadi. NTFS disk an’anaviy ravishda ikki qismga bo‘linadi. Diskning
dastlabki 12% MFT zonasi uchun ajratilgan. Ushbu hududga hech qanday ma’lumot
yozib
bo‘lmaydi. MFT zonasi har doim bo‘sh holda saqlanadi - bu eng muhim xizmat fayli (MFT)
o‘sishda fragmentatsiya bo‘lmasligi uchun amalga oshiriladi. Drayvning qolgan 88% an’anaviy
fayllarni saqlash joyidir.
MFT zonasi
Ammo bo‘sh disk maydoni barcha fizik bo‘sh joylarni o‘z ichiga oladi - MFT zonasining
bo‘sh qismlari ham shu yerga kiritilgan. MFT zonasidan foydalanish mexanizmi quyidagicha:
fayllarni endi odatdagi bo‘sh xotira qismiga yozib bo‘lmaydigan bo‘lsa, MFT zonasi shunchaki
qisqartiriladi (operatsion tizimlarning amaldagi versiyalarida to‘liq ikki marta), shu bilan fayllarni
yozish uchun joy bo‘shatiladi. Oddiy MFT xotirasida bo‘sh joy paydo bo‘lganda, xotira hajmi
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION

INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
612
Tezlik
kichik
miqdordagi
fayllar
uchun yuqori,
ammo kataloglarda ko‘p
sonli
fayllar
paydo
bo‘lishi
bilan
tezda
pasayadi.
natija - zaif
to‘ldirilgan
disklar
uchun - maksimal, to‘liq
uchun - past
FATga to‘liq o‘xshash,
ammo
katta disklarda
(o‘nlab
gigabayt)
jiddiy
muammolar
ma’lumotlarning
umumiy
tashkil
etilishidan
boshlanadi
kichik va oddiy bo‘limlar
uchun tizim unchalik samarali
emas (1 Gbaytgacha),
lekin
juda
katta
miqdordagi
ma’lumotlar va ta’sirchan
kataloglar bilan ishlash imkon
qadar samarali tashkil qilingan
va
boshqa
tizimlarga
qaraganda ancha tezroq
Xulosa qilib aytadigan bo`lsak, FAT, FAT32 yoki NTFS tаnlаsh bo‘yicha ba’zi umumiy
tаvsiyanоmаlarni o‘z ichiga qаmrаb oladi. Windows 2000
boshqarilishida ishlaydigan
kоmpyutеrdа bu fayllar tizimining har qаysisini ishlatish mumkin (biroq sеrvеrli plаtfоrmа uchun
NTFS ni tаnlаsh har doim аvzаlrоq). Bundan tashqari bu fаyl tizimlarni
birga ishlatish ham
mumkin.
Fаyl
tizimlarning
tаnlаshdа
quyidagi
оmillar
ta’sir
ko‘rsаtаdi:
Kompyuterni
ishlаtishdа
qo‘yilаdigаn
maqsаd
(server
yoki
ishchi
stansiya);
Qаttiq
disklarning
sоni
va
ularning
hаjmi.
Хаvfsizlik
tаlаblari.
NTFS
5.0
qo‘shimcha
imkоniyatlarining
ishlatish
zarurligi.
FАT bilan taqqоslаgаndа NTFS qator ustunliklargа ega bo‘lib kеyinrоq bаyon etiladi.
REFERENCES
1.
M Aripov, B.Begalov va boshqalar. Axborot texnologiyalari. O’quv qo’llanma. T.:, “Noshir”,
2009 у.
2.
Andreew S. Tanenbaum. Structured computer organization. Sixth edition. 2012. – 801 s.
3.
Мусаев М.М. “Компьютер тизимлари ва тармоқлари”. Тошкент.: “Aloqachi” нашриёти,
2013 йил. 8 боб. 394 бет. – Олий ўқув юртлари учун қўлланма.
4.
Қаххоров А.А., Авазов Ю.Ш., Рузиев У.А.
Компьютер тизимлари ва
тармоқлари.Тошкент. Фан ва технологиялар. 2019.-356с
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY

|
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGYBog'liq fat-fat32-ntfs-fayllar-tizimlari-bilan-ishlash-imkoniyatlariSPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
605
Windows operatsion tizimi dunyodagi kompyuter qurilmalarini boshqarish tizimlarining
eng katta vakili sifatida turli xil fayl tizimlari (NTFS va FAT) bilan o‘zaro aloqada bo‘lish uchun
tuzilgan, ammo NTFS katta hajmdagi fayl va hajm o‘lchamlarini qo‘llab-quvvatlaydi va
ma’lumotlarni yanada samarali tashkil qilishni ta’minlaydi. Ularning umumiy maqsadlari birligiga
qaramay, NTFS va FAT fayl tizimlari diskdagi ma’lumotlarni qanday tashkil qilish va saqlashda,
shuningdek fayllarga biriktirilgan atributlarning turlarini belgilashda farq qiladi.
"FAT" fayl tizimi
"FAT" ("File Allocation table) - “Fayllarni taqsimlash jadvali” degan ma’noni anglatadi.
Bu dastlab kichik disklar va oddiy papka tuzilmalari uchun mo‘ljallangan oddiy klassik fayl
tizimining arxitekturasi edi. Boshqacha qilib aytganda, FAT fayl tizimi bu guruhlarni tashkil etish
usuli bo‘lib, unda fayllarni joylashtirish jadvali alohida mantiqiy sohada ajratilgan va “tom” (
local
disc D
– singari) ning boshida joylashgan. Jadvalning to‘g‘ri ko‘rsatilishiga ta’sir qilishi mumkin
bo‘lgan tasodifiy xatolarga yo‘l qo‘ymaslik uchun tizim xavfsizlik maqsadida indekslar qatori
nusxasini saqlaydi.
"FAT32" fayl tizimi
"FAT32" bu "FAT", "FAT12" va "FAT16" fayl tizimlarining oldingi versiyalarini o‘rnini
bosuvchi amaldagi standart bo‘lib, jimlik holati bo‘yicha olinadigan axborot vositalarining
aksariyat turlarida asosiy sifatida o‘rnatiladi. "FAT32" maydoni mantiqiy ravishda uchta qo‘shni
sohaga bo‘linadi: xizmat ko‘rsatish tuzilmalari uchun ajratilgan maydon, ko‘rsatkichlarning jadval
shakli va fayl tarkibini yozib olish uchun tezkor maydon. Fayl tizimi unga asoslangan disklarni
nafaqat zamonaviy kompyuter modellarida, balki USB bilan jihozlangan eskirgan qurilmalarda va
konsollarda ham ishlatishga imkon beradi.
Biroq, FAT32 standartida ma’lum tizim cheklovlari mavjud. FAT32 diskidagi alohida
fayllar 4 gigabaytdan oshmasligi kerak. Bundan tashqari, butun "FAT32" bo‘limi sakkiz
terabaytdan kam bo‘lishi kerak.
|
| |
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION

|
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATIONBog'liq fat-fat32-ntfs-fayllar-tizimlari-bilan-ishlash-imkoniyatlari
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL SCIENCE AND INNOVATION
SPECIAL ISSUE: "MODERN PROBLEMS AND PROSPECTS OF DEVELOPMENT OF ENERGY
SUPPLY OF DIGITAL TECHNOLOGY FACILITIES", MARCH 1, 2024
608
yana kengayishi mumkin. Shu bilan birga, ushbu zonada oddiy fayllar qolishi mumkin: bu yerda
anomaliya yo‘q. MFT metafayli bu keraksiz bo‘lsa ham bo‘linishi mumkin.
MFT va uning tuzilishi
NTFS fayl tizimi - bu tizimni tuzishdagi ulkan yutuqdir: tizimning har
bir
elementi faylga
oid ma’lumotdir. NTFS-dagi eng muhim fayl MFT (yoki Master File Table - umumiy fayllar
jadvali) deb nomlanadi. Aynan u MFT zonasida joylashgan va diskdagi barcha boshqa fayllarning
markazlashtirilgan katalogidir. MFT belgilangan o‘lchamdagi yozuvlarga bo‘linadi (odatda 1 KB)
va har bir yozuv faylga mos keladi. Dastlabki 16 ta fayl xizmat xususiyatiga ega va operatsion
tizim uchun murojaat qilish imkoni yo‘q - ular metafayllar deb nomlanadi va birinchi metafayl bu
MFT - ning o‘zi. MFTning ushbu dastlabki 16 elementlari diskning sobit pozitsiyaga ega bo‘lgan
yagona qismidir. Qizig‘i shundaki, dastlabki uchta yozuvning ikkinchi nusxasi, ishonchliligi
uchun diskning o‘rtasida aniq saqlanadi.
Metafayllar NTFS diskining asosiy katalogida joylashgan - ular "$" belgisidan boshlanadi,
lekin standart vositalar yordamida ular haqida ma’lumot olish qiyin. Ushbu fayllar uchun juda
katta hajm ko‘rsatilganligi qiziq xolat- masalan, operatsion tizim butun diskni $ MFT fayl hajmiga
qarab katalogizatsiya qilish uchun qancha xotira sarflashini bilib olish mumkin. Quyidagi jadvalda
hozirda ishlatilgan metafayllar va ularning vazifasi ko‘rsatilgan.
$MFTmirr
Diskning o‘rtasida joylashgan birinchi 16 MFT yozuvlarining nusxasi
$LogFile
Jurnalni qo‘llab-quvvatlash fayli (pastga qarang)
$Volume
Xizmat ma’lumotlari - jild yorlig‘i (folder label), fayl tizimi versiyasi va
boshqalar
$AttrDef
Standart fayl atributlari ro‘yxati
$.
Asosiy katalog
$Bitmap
Bo‘sh joy xaritasi
$Boot
Yuklash sektori (agar bo‘lim bootable bo‘lsa)
$Quota
Disk maydonidan foydalanishda foydalanuvchi huquqlarini qayd
etuvchi fayl (faqatgina NT5 dan keyingi versiyalarda)
$Upcase
Fayl - joriy hajmdagi fayl nomlaridagi katta va kichik harflarning moslik
jadvali. Bu asosan NTFS-da fayl nomlari Unicode-da yozilganligi sababli, bu
65 ming xil belgidan iborat bo‘lib, ularning katta va kichik ekvivalentlarini juda
noan’anaviy deb topadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Texnologiya fanida robototexnika o’qitishning ahamiyati otajonova Shohista Azimboy qizi...

Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
O’.O.Tohirov,
Shamsiyeva
Z.S.,
Texnologiya
ta’limini
modernizatsiyalashning nazriy- metodologik masalalari. Umumiy o’rta ta’lim sifatini
oshirish: mazmun, metodologiya, baholash va ta’lim muhiti. 2020.-15 b
2. N.A.Umarjonova, Elektron o’quv-uslubiy
majmualarni yaratishda
multimediya komponentkaridan foydalanish “Фан,
таълим ва техникани
инноватцион ривожлантириш масалалари” 191 b.
325
3. О.А.Қўйсинов, узлуксиз таълимда узвийликни таъминлаш ҳамда халқаро
тадқиқотлар асосида ўқувчиларнинг мантиқий фикрлашини ривожлантириш.
“Таълимдаги халқаро тадқиқотларнинг Янги Ўзбекистон тараққиётидаги ўрни”
мавзусидаги халқаро илмий-амалий конференция илмий ишлар тўплами. 10 б.
4.Filipov S.A.Robotics for children and parents Sank Peterburg-2021[1]:
5..Iskandar, O. (2023). The Organization of the Khorazm Soviet Republic. Web
of Synergy: International Interdisciplinary
Research Journal, 2(4), 794-798.
6.Ochilov, I. (2023). IMPORTANCE OF
PEDAGOGICAL TECHNOLOGIES IN
FORMING THINKING AND SKILLS IN HISTORY LESSONS.
Science and
innovation,
2(B4),
481-484.
7.Omongaldi o’g’li, O. I. (2023). QADIMGI DAVRLARDAGI KO’CHMANCHI
SAK, MASSAGET QABILALARI HAQIDA MUSHOHADALAR. IQRO JURNALI,
2(2),
597-600.
8.Omongaldi o’g’li, O. I. (2022). QADIMGI XORAZM SIRLI QAL’ALARI.
PEDAGOGS
jurnali,
10(4),
182-185.
9.Iskandar, O. (2022). XIVA TARIXI VA
RIVOJLANISHIDA TURIZMNING
AHAMIYATI. PEDAGOG, 1(3), 327-329
10.
Машарипов, В. У., Мирвалиева, Н. Р., &
Абдуллаев, У. М. (2023).
Местный иммунитет и специфическая сенсибилизация к антигенам бактерий у
больных тонзиллитом. Science
and Education, 4(2), 392-400.
Yonilg’i sachray boshlaganda dasta burchagini aniqlash

|
Yonilg’i sachray boshlaganda dasta burchagini aniqlash
|
bet | 5/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 285,74 Kb. | | #145618 |
Bog'liq Dizel dvigatellarini ta\'minlash tizimiga TXK Yonilg’i sachray boshlaganda dasta burchagini aniqlash.
Bu ko’rsatkich YuBYo N ishlash jarayonida aniqlanadi. YuBYo N tirsakli vali zarur aylanishlar soni beriladi va yonilg’i to’liq unumdorlik rejimi ulanadi. Sinov boshlashdan avval YuBYoN 5-7 daqiqa ishlab olishi kerak, undan keyin jihozni boshqarish panelidagi 1 va 2-tumblyorlar ulanadi. 1,5-2 daqiqadan keyin tekshirilayotgan sektsiyaning tumblyori yoqiladi. Undan 0,5-1,0 daqiqadan so’ng jihozdagi harakatsiz disk darchasi yoritiladi. Aylanayotgan disk shkalasidagi stroboskop qurilma yonilg’i sachrash boshlagan paytidagi burchakni ko’rsatadi.
Yonilg’i sachratish burchaklari YaMZ-236 dvigateli uchun quuyidagi qiymatlarda bo’lishi kerak:
1 - sektsiya 00S 4 - sektsiya 450S
2-sektsiya 1200S 5-sektsiya 1650S
3 - sektsiya 240 °S 6 - sektsiya 2850S
Sektsiyalar bo’yicha sachratish burchaklarini aniqlab bo’lingan zahotiyoq boshqarish panelidagi barcha tumblyorlarni uchirib qo’yish kerak. Yonilg’ini porshenli haydash nasoslari jihozining chap tomoniga vintli qisqich yordamida mahkamlanadi. Yonilg’i uzatkichlarining ulanish shakli 4-rasmda keltirilgan.
Tayyorlash ishlaridan keyin taxometr bo’yicha jihoz yuritmasining kerakli aylanishlar soni o’rnatiladi (YaMZ-236 uchun ayl|min). Bunda o’lchov tsilindrlaridagi holatli jumrag (4-rasm) dastagi shu holatda qo’yilishi kerakki, undagi yonilg’i to’g’ri jihoz bakiga oqishi kerak. Avtomat hisoblagich dastagi yonilg’i haydash nasosining shtogini ishlash soniga to’g’rilab qo’yiladi. So’ngra bir barmoq bilan schyotchik avtomatning richagi buraladi, ikkinchi qo’l bilan esa o’lchov tsilindri jumragi (3) buraladi, shunda yonilg’i nasosidan to’g’ri o’lchash tsilindriga keladi. Aylanishlar soni bajarilib bo’lingandan keyin, avtomat hisoblagich dastagi yuqoriga ko’tariladi. Taqsimlagich jumragi (1) berkitiladi. Shu holatda nasosda hosil qilinayotgan bosim manometrda kuzatiladi. ( YaMZ —236 uchun 0, 4 MPa). O’lchov tsilindriga yig’ ilgan yonilg’ i miqdori nasos ish unumdorligining qiymatini ko’rsatadi. YaMZ — 236 nasos uchun qarshi bosim 0,13 — 0,15 MPa da 2,2 l|min dan kam bo’lmasligi kerak.
3 -rasm. Yonilg’i uzatkichlarni ulanish shakli Nazorat savollari:
Forsunkaning texnik holati qaysi asbob yordamida diagnostika qilinadi?
Forsunkalardagi nosozliklarni ayting.
YuBYoN ni unumdorlik ko’rsatkichlari nimalarga bog’liq?
YuBYoN qaysi asbob yordamida unumdorlikka tekshiriladi?
SDTA-2 asbobini tuzilishini tushuntirib bering
KP-1609A asbobini ishlatish tartibini tushintirib bering.
YuBYoN ni yonilg’i sachratish burchagi qanday sozlanadi?
|
| |
Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini

|
Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini
|
bet | 1/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 215,45 Kb. | | #234385 |
Bog'liq Omonovsh1
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEHNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
SAMARQAND FILALI
‘’ KOMPYTER INJINIRING’’ FAKULTETI
DI23-14 GURUHI TALABASI OMONOV SHAHZODNING DASTURLASH 2
FANIDANDAN BAJARGAN
MUSTAQIL ISHI
BAJARDI: OMONOV SH. TEKSHIRDI:NAXALOV Z.O
MUNDARIJA
KIRISH 2
I BOB. GUI TARTIBINI LOHIYALASH
1.1 Tkinker GUI foydalnishni mustahkamlash… 3
2.1 Vidjetlar bilan ishlash… 5
II BOB. GEOMETRIYAMENEJERLARI YORDAMIDA TARTIBNI BOSHQARISH
Pack() va place() geometriya menejeri haqida 18
Ko’p maqsadli birlik konvertori dasturini tuzish 29
Xulosa 32
KO’P MAQSADLI BIRLIK KONVERTORI
KIRISH
Python GUI (Grafik foydalanuvchi interfeysi) ni ishlab chiqish uchun bir nechta variantni taklif etadi. Barcha GUI usullaridan tkinter eng ko'p qo'llaniladigan usuldir. Bu Python bilan yuborilgan Tk GUI asboblar to'plamiga standart Python interfeysi. Python Tkinter - GUI ilovalarini yaratishning eng tez va oson usuli. Tkinter yordamida grafik interfeys yaratish oson ish.
Turi: Dasturlash
Loyiha g'oyasi: Python dasturlash tilida ko’p maqsadli birlik konvertori dasturini yaratish.
Muammo: Python dasturlash tilida grafik bilan ishlashda undan ko’p foydalanish tushunchasi
Loyiha maqsadlari: 1. Python dasturlash tili asoslarini o'rganish. 2. Grafik interfeys yaratish uchun tkinter moduli bilan ishlash asoslarini bilib oling.Loyihadagi rollar: Ishlab chiquvchi, tester
Resurslar: Python kitoblari, Python asoslari bo'yicha onlayn darsliklar, tkinter yordamida Pythonda GUI yaratish bo'yicha qo'llanmalar.
|
| |