Tabiatshunoslik   3-sinf - O‘zbekiston respublikasi xalq ta’limi vazirligi respublika ta’lim markazi uzviylashtirilgan...

Tabiatshunoslik 3-sinf
(34 soat, haftasiga 1 soatdan)
Kirish (1 soat)
Tabiatshunoslik nimani o‘rganadi? Tabiat. Jonli va jonsiz tabiat. Tabiat hodisalari.
Tabiatda havo va suv (4 soat)
Bizni o‘rab turgan havo. Havoning ahamiyati. Shamolning hosil bo‘lishi.
Suvning xususiyatlari. Suvning isitilganda kengayishi va sovitilganda siqilishi. Muzning erishi, suvning qaynashi va bug‘lanishi.
Tabiatda suv. Okean, dengiz, muzliklar, yer osti suvlari, daryo, ko‘l. Yog‘inlar. Tabiatda suvning aylanishi. Suvni ifloslanishdan muhofaza qilish. Suvni tejab sarflash.
Foydali qazilmalar (6 soat)
Yer osti boyliklari. Metallar. Metallar (yun. metalleuo - qaziyman, yerdan qazib olaman) - oddiy sharoitda yuqori elektr oʻtkazuvchanligi, issiq oʻtkazuvchanligi, elektr oʻtkazuvchanligi, elektr magnit toʻlqinlarini yaxshi qaytarishi, plastikligi kabi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan oddiy moddalar. M. Granit. Qum va gil. Kalsitlar: bo‘r, ohaktosh, marmartosh.
Toshko‘mir, uning hosil bo‘lishi. Toshko‘mir—issiqlik manbai. Toshko‘mirdan tayyorlanadigan mahsulotlar. Neft-qimmatbaho foydali qazilma. Neftdan olinadigan mahsulotlar. Tabiiy gaz va undan foydalanish. Foydali qazilmalarni muhofaza qilish.
O‘simliklar (11 soat)
Tuproq va uning ahamiyati. Tuproqning tarkibi. Tuproqning hosil bo‘lishi. O‘simlikning tuproqdan oziqlanishi.
Atrofimizdagi o‘simliklar. Uyimiz va maktabimiz atrofidagi o‘simliklar. O‘simliklarning daraxt, buta va o‘tlarga bo‘linishi. Bog‘, xiyobon va o‘rmon.
G‘o‘za va uni parvarish qilish. Paxtadan tayyorlanadigan mahsulotlar.
Donli ekinlar: bug‘doy, sholi va makkajo‘xori, ularni parvarish qilish va hosilini yig‘ib olish.
Begona o‘tlar: zarpechak, g‘umay, sho‘ra va salomalaykum. Ekin maydonlarni begona o‘tlardan tozalash.
Kartoshka, sabzavotlar, qulupnay, poliz ekinlari, mevali daraxtlar, mevali buta o‘simliklari, tok. Ularni parvarish qilish va hosilini yig‘ishtirib olish.
Manzarali o‘simliklar. Manzarali o‘simliklarning ahamiyati, ularni ko‘paytirish va parvarish qilish. Maktab gulzori. Gulzor o‘simliklari, ularni ko‘paytirish va parvarish qilish.
Dorivor o‘simliklar. Ularning shifobaxshlik xususiyatlari.
Tut daraxti, uni parvarish qilish. Ipak qurti, uni boqish. Pilla yig‘im-terimi. Pilladan ipak olish.
Hayvonot olami (5 soat)
Foydali va zararkunanda hasharotlar. May qo‘ng‘izi va uning hayoti.
Qushlar va ularning ahamiyati. Hasharotxo‘r qushlar. Xonaki parrandalar.
Uy hayvonlari, ularning kelib chiqishi. Qoramollar, qo‘ylar, otlar, ularni parvarish qilish.
Hayvonlarning xilma-xilligi. Baliqlar, baqa va qurbaqa. Baliqlar (Pisces) - umurtqalilar kenja tipining katta sinfi, juda keng tarqalgan. Tuzilishi, hayot kechirishi va ekologik xususiyati suv muhitiga juda yaxshi moslangan. Suvda tez suzadigan B.ning tanasi choʻziq suyri shaklda boʻlganidan suvning qarshiligiga kamroq uchraydi. O‘txo‘r va go‘shtxo‘r hayvonlar. Ozuqa zanjiri.
Sog‘lig‘imizni saqlaylik (4 soat)
Odam tanasining tuzilishi. Teri, skelet va muskullar, ularning vazifalari.
Yurak va qon tomirlari. O‘pka va nafas olish. Havoning inson organizmi uchun ahamiyati.
Ovqatlanish. Ovqatning hazm qilinishi. Ovqatlanish qoidalari.
Nerv sistemasi. Bosh miya, orqa miya va nervlar, ularning vazifalari. Dam olishning ahamiyati. Chekish, spirtli ichimliklar va giyohvand moddalarning odam organizmiga ta’siri.
Ekologiya (2 soat)
Tabiat va inson bir butun. Ekologiya. Ekologik halokatlar, ularning oldini olish. “O‘zbekiston Respublikasining «Qizil kitobi». «Qizil kitob»ga kiritilgan o‘simlik va hayvonlar, ularni asrash.
O‘quv yili davomida o‘tilganlarni takrorlash (1 soat)
Tabiatshunoslik 4-sinf
(34 soat, haftasiga 1 soatdan)
Kirish (1 soat)
Yozgi kuzatishlar. O‘simlik va hayvonlar hayotidagi yozgi o‘zgarishlar. Jonajon o‘lkamiz tabiati.
Yer Quyosh sistemasidagi sayyora (7 soat)
Yulduzlar. Quyosh eng yaqin yulduz. Quyosh sistemasidagi sayyoralar. Kometalar va meteorlar.
Yer sayyora. Yerning tuzilishi va o‘lchami. Sayyoramizning tabiat go‘zalliklari. Globus Yerning modeli. Shimoliy qutb, Janubiy qutb, ekvator.
Yerning o‘z o‘qi atrofida aylanishi: kun va tun. Yerning Quyosh atrofida aylanishi: yil fasllarining davriy almashinishi.
Yer yuzasi tabiatining xilma-xilligi (15 soat)
Yarimsharlar xaritasi. Quruqlik va suvliklarning xaritada tasvirlanishi. Xaritalarning turli-tumanligi. O‘zbekiston tabiiy xaritasi.
Yer yuzasining asosiy shakllari: tog‘, tekislik va okeanlar. Ularning tabiiy xaritada tasvirlanishi. O‘zbekiston hududidagi tog‘ va tekisliklarning tabiiy xaritadagi tasviri.
O‘lkamiz hududidagi asosiy daryolar, ko‘llar, kanallar, suv omborari. Suvni muhofaza qilish.
O‘rmon tabiati. O‘lkamizdagi o‘rmonlar. O‘rmonlardagi o‘simlik va hayvonot dunyosi. O‘rmon tabiatini asrash.
Cho‘l tabiati. O‘zbekiston hududidagi cho‘llar. Cho‘llardagi o‘simlik va hayvonot dunyosi. Cho‘llarning o‘zlashtirilishi.
Tog‘ tabiati. O‘lkamizdagi tog‘lar. Tog‘lardagi o‘simlik va hayvonot dunyosi. Tog‘ tabiatini muhofaza qilish.
Dasht tabiati. O‘zbekiston dashtlari. Dashtlardagi o‘simlik va hayvonot dunyosi.
O‘lkamiz hududidagi Yer osti boyliklari. Respublikamizda qazib olinadigan asosiy foydali qazilmalar. Yer osti boyliklarini tejash.
Qo‘riqxonalar. Insonning tabiatga ta’siri. O‘zbekiston qo‘riqxonalarida saqlanayotgan noyob hayvonlar. Yo‘qolib borayotgan hayvon turlari, ularni asrash va ko‘paytirish.
Vatanimiz bo‘ylab sayohat (10 soat)
O‘zbekiston Respublikasining ma’muriy xaritasi. Toshkent shahri, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va viloyatlarning xaritadagi o‘rni.
Toshkent viloyati va shahrining tabiiy sharoiti, aholisi, diqqatga sazovor joylari. Aholi - Yer yuzida yoki uning muayyan hududi, qitʼa, mamlakat, tuman, shaharida istiqomat qiluvchi odam (inson) lar majmui. Aholini tadqiq etish bilan maxsus fan - Demografiya shugʻullanadi.aholi oʻrtasida sodir boʻlayotgan jarayonlar biologik, geografik, ijtimoiy-iqtisodiy omillar taʼsirining natijasidir.
Farg‘ona vodiysining tabiati. Andijon, Farg‘ona va Namangan viloyatlarining tabiiy sharoiti, aholisi, viloyatlar markazlaridagi diqqatga sazovor joylar.
Sirdaryo, Jizzax va Samarqand viloyatlarining tabiiy sharoiti, aholisi, viloyatlar markazlaridagi diqqatga sazovor joylar.
Qashqadaryo va Surxondaryo viloyatlarining tabiiy sharoiti, aholisi, viloyatlar markazlaridagi diqqatga sazovor joylar.
Navoiy va Buxoro viloyatlarining tabiiy sharoiti, aholisi, viloyatlar markazlaridagi diqqatga sazovor joylar.
Xorazm viloyati va Qoraqalpog‘iston Respublikasining tabiiy sharoiti, aholisi. Xiva va Nukus shaharlaridagi diqqatga sazovor joylar.
O‘zbekiston Respublikasi Hukumatining tabiiy boyliklarni muhofaza qilish sohasida olib borayotgan chora va tadbirlari.
O‘quv yili davomida o‘tilganlarni takrorlash (1 soat)
MUNDARIJA
-
|
O‘zbekiston respublikasi Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi, Xalq ta’limi vazirligining qo‘shma hay’at majlisining 2010 yil 1 iyuldagi №6/2/4/1-sonli qarori………………………………….
|
……2
| -
|
Ona tili fanidan Davlat ta’lim standarti..............................
|
.......
| -
| Ona tili fanidan o‘quv dasturi............................................. |
.......
| -
|
O`qish fanidan Davlat ta’lim standarti.............................
|
.......
| -
|
O`qish fanidan o‘quv dasturi......................................
|
.......
| -
|
Matematika fanidan Davlat ta’lim standarti............................
|
.......
| -
|
Matematika fanidan o‘quv dasturi...............................
|
.......
| -
|
Atrofimizda olam fanidan Davlat ta’lim standarti...........................
|
| -
|
Atrofimizda olam fanidan o‘quv dasturi...............................
|
| -
|
Tabiatshunoslik fanidan o‘quv dasturi...........................................
|
|
|