Bir-biriga ulangan va vertical o’rnatilgan elektrodlar sonini quyidagicha aniqlaymiz

|
Bir-biriga ulangan va vertical o’rnatilgan elektrodlar sonini quyidagicha aniqlaymiz
|
bet | 5/5 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 129,11 Kb. | | #141736 |
Bog'liq Tajriba mashg’uloti №1 I. Mavzu Elektr jihozlarini yerga ulash
Bir-biriga ulangan va vertical o’rnatilgan elektrodlar sonini quyidagicha aniqlaymiz:
(8.2.)
Bu yerda: Re.u. –yerga ulash qurilmasining umumiy qarshiligi, Om;
–elektrodlarning qo’shni elektrodlar ta’sirida ekranlashishi (elektrodlardan foydalanish) koeffitsienti, (1.3-jadval).
Burchaksimon po’lat materiallardan va po’lat quvurlardan tayyorlangan vertikal elektrodlarning foydalanish koeffitisenti
(birlashtiruvchi polosalarning ta’siri hisobga olinmagan)
8.3-jadval
a) qator qilib o’rnatilgan elektrodlar uchun
Elektrodlar soni
|
Elektrodlar orasidagi masofaning elektrod uzunligiga nisbati
|
1
|
2
|
3
|
2
|
0,84 – 0,87
|
0,90 – 0,92
|
0,93 – 0,95
|
3
|
0,76 – 0,80
|
0,85 – 88
|
0,90 – 0,92
|
5
|
0,67 – 0,72
|
0,79 – 0,83
|
0,84 – 0,86
|
10
|
0,56 – 0,62
|
0,72 – 0,77
|
0,79 – 0,83
|
15
|
0,51 – 0, 56
|
0,66 – 0,73
|
0,76 – 0,90
|
20
|
0,47 – 0,50
|
0,65 – 0,70
|
0,74 – 0,79
|
b) kontur ko’rinishida o’rnatilgan elektrodlar uchun
Elektrodlar soni
|
Elektrodlar orasidagi masofaning elektrodlar uzunligiga nisbati
|
1
|
2
|
3
|
4
|
0,06 – 0,72
|
0,76 – 0,80
|
0,84 – 0,56
|
5
|
0,58 – 0,65
|
0,71 – 0,75
|
0,78 – 0
|
10
|
0,52 – 0,58
|
0,66 – 0,71
|
0,71 – 0
|
20
|
0,44 – 0,50
|
0,61 – 0,66
|
0,68 – 0,73
|
40
|
0,38 – 0,44
|
0,55 – 0,66
|
0,61 – 0,69
|
60
|
0,36 - 0,42
|
0,62 - 0,58
|
0,60 - 0,67
|
100
|
0,33 - 0,39
|
0,49 - 0,58
|
0,59 - 0,69
|
Elektrodlarning integral qarshiligini quyidagicha aniqlaymiz: (1.3.)
Elektrodlarning bir-biriga va elektr jihozlariga ulash uchun ishlatiladigan o’tkazgichlarning uzunligini aniqlaymiz, (1.4.)
bu yerda: a–vertikal elektrodlar orasidagi masofa, (1.4-jadval).
Elektrodlarni bir-biriga birlashtiruvchi o’tkazgichning qarshiligini quyidagi formula asosida aniqlaymiz, (1.5.)
bu yerda: –o’tkazgichning qarshiligi (1.2-jadvaldagi formula acosida aniqlanadi), Om; – o’tkazgichdan foydalanish koeffitsienti,
1.4-jadval
Burchaksimon po’lat materiallardan va po’lat quvurlardan tayyorlangan, qator qilib o’rnatilgan elektrodlarni birlashtiruvchi o’tkazgichlarning foydalanish koeffitsienti
Elektrodlar orasidagi masofalarning (a) elektrodlar uzunligiga nisbati | Elektrodlar soni |
4
|
10
|
20
|
30
|
1
|
0,77
|
0,62
|
0,42
|
0,31
|
2
|
0,89
|
0,75
|
0,56
|
0,46
|
3
|
0,92
|
0,82
|
0,68
|
0,58
|
1.5-jadval
Burchaksimonpo’latmeteriallarvapo’latquvurlardantayyorlangan, kontur tarzida o’rnatilgan elektrodlarni birlashtiruvchi o’tkazgichlarning foydalanish koeffitisenti
|
Elektrodlar soni
|
4
|
10
|
20
|
30
|
50
|
70
|
|
1
|
0,45
|
0,34
|
0,27
|
0,24
|
0,21
|
0,20
|
|
2
|
0,55
|
0,40
|
0,32
|
0,30
|
0,28
|
0,26
|
|
3
|
0,70
|
0,56
|
0,45
|
0,41
|
0,37
|
0,35
|
|
Yerga ulash qurilmasining to’la qarshiligi
(1.6.)
Agar yerga ulash sistemasining umumiy qarshiligi (Rev) 4 Om dan katta chiqsa, elektrodlar sonini ko’paytirib olib, yerga ulash sistemasi ko’rsatkichlarini qayta hisoblash talab etiladi.
3. Yerga ulashni hisoblash bo’yicha masalalar yechimi
1-masala.Yerga ulash qurilmasining umumiy qarshiligi 40 Om dan katta bo’lmagan (R1um40Om) holat uchun po’lat quvurdan tayyorlangan vertikal elektrodlar sonini aniqlang. Quvur diametri d=50 mm. Quvur uzunligi 2 m, tuproq turi – bo’z tuproq, qarshiligi – 200 Om.
Tuproqning solishtirma qarshiligini aniqlaymiz:
=20045=290 Om
Yerga ko’milgan vertikal elektrodning qarshiligi,
Bir–biriga ulangan vertikal elektrodlar soni
dona
Elektrodlarning integral qarshiligi
Om
Elektrodlarni bir-biriga ulash uchun ishlatiladigan o’tkazgichning uzunligi
m
Elektr o’tkazgichlar qarshiligi
Om
Om
Yerga ulash qurilmasining umumiy qarshiligi
Om
Om
Yerga ulash qurilmasining umumiy qarshiligi 4 Om dan kichik bo’lganligi sababli hisoblar to’g’ri bajarilgan.
2-masala. Elektr agregati elektrdvigatelining o’ramlar izolatsiyasi buzilgan. Elektr setidagi kuchlanish 380V. Set neytrali yerga ulangan va uning yerga ulash qarshiligi R0=12 Om. Himoyalovchi yerga ulash qurilmasining qarshiligi Re.u=3 Om, ishchining qarshiligi Ri =1000 Om. Ishchi elektr jihoziga tegib ketgan vaqtda uning tanasi orqali o’tuvchi tok kuchi miqdorini aniqlang.
Elektr zanjirining ekvivalent qarshiligini aniqlaymiz:
Om
Elektr zanjiridagi tok kuchi miqdori
Ma’lumki, paralelo’ramlardatokkuchiqarshilikkateskariproportsionalholdatarqaladi, ya’ni:
bu yerdan Je.u Re..u=J4R4
Shuningdek Jum=Je..u+Ji bu yerdan Jum=JumJi=14,67-J4
Ushbu qiymatlarni Je.u.Re.u=JiRi ga qo’ysak
(14,67 Ji). Re.u= Ji.1000; 14,67 Re.u- Re.u. Ji- = Ji.1000
14,67.3-3 Ji- Ji.1000=0
997 Ji=44,01;
Bunday tok kuchi og’ir jarohatlarga va o’limga olib kelishi mumkin.
3-masala. Ishchi elektr jihozini ishga tushirishda qo’shib-ajratkich (rubilnik) tarmoqlariga tegib ketdi. Elektr setidagi kuchlanish Ue=380V, set neytrali yerga ulangan, yerga ulash qarshiligi Reu=18 Om. Ishchining elektrga qarshiligi 1500 Om, oyoq kiyim qarshiligi R0=350 Om, xona polining qarshiligi Rn=800 Om. Tegib ketish kuchlanishini aniqlang.
Tegib ketish kuchlanishini quyidagi formula asosida aniqlaymiz.
;
bu yerda: Rum – elektr zanjirining umumiy qurshiligi, Om
Om
Tegib ketish kuchlanishi
Bunday kuchlanish o’limga olib kelishi mumkin.
Nazorat uchun savollar:
1. Elektr jihozlari nima maqsadda yerga ulanadi yoki nollashtiriladi?
2. Yerga ulash va nollashtirishning farqi nima?
3. Sun’iy yoki tabiiy yerga ulash elektrodlarini nima bilan farqlash mumkin?
4. Elektrodlar qanday materiallardan tayyorlanishi mumkin? Ularni birlashtiruvchi o’tkazgichlar-chi?
5. Yerga ulash sistemasining qarshiligi qanchagacha bo’lishi kerak?
6. Elektrodlarning qarshiligi qanday asboblar bilan aniqlanadi?
7. Elektr jihozlarini yerga ulash qurilmasining holati va qarshiligi qancha muddat oralig’ida tekshirilib turilishi kerak?
8. Qanday kuchlanishdagi elektr jihozlari yoki uskunalarini yerga ulamaslik mumkin?
9. Inson organizmining elektr tokiga qarshiligi qancha va uning miqdori nimalarga bog’liq?
10. Yerga ulash qurilmasining to’la qarshiligi qanday aniqlanadi?
|
| |