nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Sahəsi
  
Verilənlər - Rəqəmli kommutasiya sisteminin inkişaf tarixi

Rəqəmli kommutasiya sisteminin inkişaf tarixi
DOC-20240109-WA0011.
Şəkil 1. 7 saylı siqnallaşma protokolunun ümumi strukturu Ünvan sahəsi. Ünvan sahəsində verilişin istiqaməti(RATS-ın kodu) göstərilir. O 8 bitlik sabit uzunluğa malikdir. İdarəetmə sahəsi. İdarəetmə sahəsinin də uzunluğu sabit olub 8 bitdir. Bu sahə onu göstərir ki, verilən informasiya seli ya məlumat daşıyır, ya da sadəcə olaraq idarəetmə vəzifəsini(komanda/cavab) yerinə yetirir.Ona görə də həmin siqnallaşma selləri idarəetmə və sinxrosiqnal selləri da ola bilər. Verilənlər sahəsi. Verilənlər sahəsi informasiya selinin növünü göstərir və dəyişən uzunluqlu olur. Səhvlərdən mühafizə sahəsi(xidməti sahə). Səhvlərdən mühafizə sahəsinin vəzifəsi informasiya selini(kod sözlər coxluğunu və onun ilkin strukturunu) mühafizə etməkdir.Səhvləri mühafizə edən sahənin uzunluğu sabit 16 simvollu(iki baytlıq) kod sözündən ibarətdir. Xidməti sahəni tərtib etmək üçün korreksiyaedici özü-özünü yoxlayan koddan istifadə edilir. 48. Rəqəm siqnalların birləşdirilməsi və ayrılması. 49. Rabitə şəbəkələrinin elementləri. 50. Rabitə şəbəkələrinin təsnifatı Müasir telekommunikasiya texnologiyasında rabitə xidmətlərinin hər birimizin həyatında və rahatlığında mühüm rolu bu gün mübahisə doğurmayan bir faktdır. İnsanların işləyib fəaliyyət göstərməsi üçün ayrı-ayrı özəl qurumları, dövlət orqanlarının dövlətin hər bir təşkilatı səmərəli işləməsi üçün rabitə çox mühüm vasitədir. Nbunun üçün də yeni texnologiyaya uyğun olaraq Respulblikamızda son 10 il ərzində yeni “Rəqəmli elektron” ATS-dən geniş istifadə olunur. Bu gün şəbəkədə “Sistem -12”, “DMS” və “Seslem X” tipli Elektron “ATS” –lər istismardadır. Rəqəmli elektron ATS –ləri 2 və 4 naqilli trantlar geniş istifadə edilir. Danışıq siqnallarının elektrik siqnallarına çevrilməsi onun uzaq məsafələrə verilməsi və yenidən səs siqnallarına çevrilməsi prossesi nitqin telefon verilişi deyilir. Bu verilişi həyata keçirmək üçün M-T çşevricilərindən və xətt stansiya qurğularından veriliş traktı təşkil edilir. Aşağıdakı şəkildə 2 və 4 naqilli telefon traktının sxemi verilmişdir. Belə traktın nöqsan cəhəti var. DS –qoşulmuş sahədə verici və qəbuledici hissələr arasaında elektrik əks əlaqənin olmasıdır. Bu nöqsan cəhəti aradan qaldırmaq üçün 4 naqilli sahəni kommutasiya edən kommutasiya sistemindən istifadə edilir ki, bu halda ardıcıcl qoşulmuş DS sayı azalır. Telefon trantı ilə veriliş keyfiyyətinə əsas tələbat, səsin aydınlığı, ucalığı təbiiliyini təmin etməkdir. Download 0,59 Mb.
|
səviyyəli Açıq Sistemlər Modelində ASM

|
səviyyəli Açıq Sistemlər Modelində ASM
|
bet | 28/40 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #134851 |
Bog'liq DOC-20240109-WA0011.7 səviyyəli Açıq Sistemlər Modelində ASM ixtiyari səviyyənin uyğun alt sistemlərə məxsus elementlərini öz aralarında interfeyslərdə razılaşdırmaq üçün də protokol anlayışından istifadə edilir. Protokol-dedikdə, eyni səviyyəli müxtəlif texniki vasitələrin köməyi ilə məntiqi və prosedur pazılaşdırma proseslərinin realizə edilməsi üçün istifadə edilən qaydalar (tövsiyyə- lər) və təlimatlar çoxluğu başa düşülülür.
Protokolların strukturu.Kanal səviyyəsində protokol,ayrı-ayrı seqmentlərdən (sahələr- dən) təşkil edilir.Hər bir seqment KADR adlanır. Kanal səviyyəsində protokolu tədbiq etmək üçün verilən informasiya selləri konkret uzunluğa malik, kod sözləri ilə əvəz edilməlidir. Diskret kanalları idarə edən müasir protokollar iki sinfə bölünür:
a) opiyentasiya edilən Baytlı protokollar; b) oriyentasiyalı edilən Bitli protokolar.
Birinci protokol iki nöqsana malikdir:
- Aşağı maneəyədayanıqlı; - Verilən diskret növlü selin standatr formatının olmaması.
İkinci protokol standart protokol olub,yuxarıda adı çəkilən nöqsanlara malik deyildir.Bu protokolların içində ən məşhur protokol HDCL (Hiqh Level Data Link Control) və SDSL (Synch Ronous Data Link Control) protokollarıdır. HDCL adlı protokol iki tərəfli rabitə rejimində(dupleks rejimi) olduqda səmərəli mühafizə,şəffaflıq və digər üstün cəhətləri ilə fərqlənir.Məhz HDCL adlı protokol əsasında kanal səviyyəsində kommutasiya prosesi aparılır. Bəzən HDCL adlı protokol manqa səviyyəli protokol da adlanır. Onun funksiyaları bunlardır:
Çoxfazalı şəbəkəni təşkil edən ayrı-ayrı manqalar(qovşaqlar) arasında birləşmənin təşkili,kom- mutasiyası, verilənlər selinin paket rejimində ötürülməsi və manqaların biri-birindən ayrılması;
Yuxarı-şəbəkə səviyyəsi - Paket kommutasiyalı şəbəkələrdə verici və qəbuledici avadanlıq arasında çoxsaylı şəbəkə elementi istifadə edildiyi üçün protokol məcburi qaydada qəbulda identifikasiya və avtorizasiya edilir,yəni paketlərin ilkin ünvanlarının eyniliyi və məxsusluğu prosesi həyata keçirilir.HDCL adlı protokolunun kadrının formatının strukturuna aşağıdakı hissələr (sahələr) daxildir:
Ünvanlaşma (identifikasiya) sahəsi; İdarəetmə sahəsi; Yoxlama-xidməti sahə .
|
| |
Paketlər,şəbəkənin idarə olunması

|
Paketlər,şəbəkənin idarə olunması
|
bet | 29/40 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #134851 |
Bog'liq DOC-20240109-WA0011.59. Paketlər,şəbəkənin idarə olunması.
Paket. Paket dedikdə, ikili simvollardan təşkil edilən xüsusi format başa düşülür. Kanal səviyyəsində protokol vahidi -kadr hesab edilir. Paket- həmin kadr olub standart uzunluğu 1000 Bit-125 Bayt təşkil edir. Deməli protokol, uzunluğu 1000 Bit-125 Baytlır kadrlardan təşkil edilir və hər bir kadr paketlər formasında rabitə kanalları ilə paket selləri şəklində verilir. Paketlər öz növbəsində iki yerə bölünür:
İnformasiyalı siqnalları daşıyan paketlər;
İdarəedici siqnalları daşıyan paketlər.
Sinxron veriliş metodunda ixtiyari paketin əvvəli və sonu 8 simvollu 0111 1110 strukturlu kod sözünə malik olur. Onun ünvan və idarəetmə sahəsi də 8 simvollu kod sözlərindən təşkil edilir. İdarəetmə sahəsində komanda(cavab informasiyası) yazılır. Hər bir paketin minimum tutumu üç oktedə bərabər olur. Okted dedikdə, 8 bitlik kod sözü başa düşülür. Hər bir okded özünəməxsus identifikatoru olur; paketin başlığının formatını təyin edən identifikator məntiqi kanalın identifikatoru və paketin tipinin identifikatoru virtual birləşmələr protokolunda 15 müvvəqqəti və 11daimi tipli paketləri məşğul edir. Paket sellərinin verilişi iki rejimdə təşkil edilir:
Virtual paket rejimi (PK-V), Dataqram paket rejimi (PK-D).
Virtial rejimində əvvəlcədən birləşmə yaradılmır və paket selləri müxtəlif marşrutlarla (marşrutizatorların tədbiqi ilə) verilişi təşkil edilir. Virtual rejim dedikdə, bir fiziki xətlə(traktla) ayrı-ayrı sahələrdə təşkil edilən məntiqi kanallar çoxluğu başa düşülür. Adətən bir fiziki xətlə(dövrə ilə) bir neçə yüz, hətta minlərlə virtual kanal təşkil edilə bilər. İki tip virtual kanal olur:
- Müvəqqəti virtual rejimli kanal;
- Sabit virtual rejimli kanal.
Dataqram rejimində verilən paketlər dataqram adlanır.
|
| |
Telefon yükünün orta qiymətinin mühəndis hesabat üsulu

|
Telefon yükünün orta qiymətinin mühəndis hesabat üsulu
|
bet | 31/40 | Sana | 11.01.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #134851 |
Bog'liq DOC-20240109-WA0011.63.Telefon yükünün orta qiymətinin mühəndis hesabat üsulu.
Kommutasiya sisteminə daxil olan orta yük(trafik), müəyyən bir müddətdə müxtəlif təyinatlı yük mənbələri tərəfindən, yaradılır.Bura aiddir:
Ni=NFM- fərdi mənzil abunəçiləri , Ni=Nkm kollektiv mənzil abunəçiləri, Nİ=Nü-ümumi abunəçilər (dövlət və qeyri-dövlət özü-özünü maliyyələşdirən), Ni=NT- pullu avtomatlar(taksafonlar) (i- abunəçilərin kateqoriyasını göstərir).Bunlara uyğun olaraq ixtiyari yük mənbəsindən daxil olan çağırışların sayı və məşğulluq müddətləri Ci =Cfm,, Ci =Ckm, Ci =Cü, Ci =CT, tİ= tfm, tİ=tkm, ti= tü, ti=tT kimi göstərilir.Baxılan halda hər bir mənbənin yaratdığı yük ayrı- ayrılıqda aşağıdakı kimi hesablanır:
Yİ=Ni Ci ti= NfmCfm tfm, Yİ= NiCi ti= NkmCkmtkm, (1b)
Yİ= NiCiti= NüCü tü. Yİ= NiCiti= NTCTtT.
Məlumdur ki, telefon rabitə xidməti zamanı birləşmələrin yalnız müəyyən hissəsi danışıqla başa çatır və müəyyən hissəsi isə,müxtəlif səbəblərdən uğurlu nəticə ilə başa çatmır. Bu faktı nəzərə alaraq aşağıdakı birləşmə növləri müəyyən edilmişdir:
|
| |
P.3. Rollu oyunlar - Kurs: II fənn: Pedaqogika -2 Mövzu

P.3. Rollu oyunlar
Oyunlar daha maraqlı və səmərəli iş formasıdır. Rollu oyun kiçik improvizasiya-pyesdir. Onun məqsədi təlim materialının qavranılmasını və dərk edilməsini asanlaşdırmaq, şagirdləri real təhsildə və həyatda baş verən vəziyyətlərə hazırlamaqdır. Qeyri-müəyyənlik şəraitində, yaradıcılıq fəaliyyətində, real mühitin əsas cəhətlərinin təxəyyüldə yaradıldığı vəziyyətdə qərar qəbul etməyi öyrətmək üçün oyundan istifadə olunur. Müəllimin vəzifəsi öz personajına kənardan baxmağı öyrətmək, bu vəziyyətdə onun güclü və zəif tərəflərini başa düşməyə kömək göstərməkdən ibarətdir.
Tətbiq etmək qaydası.
- Müəllim əvvəlcədən situasiya fikirləşib tapır, sinif otağını hazırlayır.
- Oyunun iştirakçılarını ehtiyatla və ustalıqla seçmək lazımdır.
- Rolun ifası zamanı münaqişələrin yaranmasına yol verilməməlidir.
- Rollar qısa olmalı, sadə dildə yazılmalıdır.
- Müəllim sinfi öz rollarını ifa edən bir neçə qrupa bölə, ya da bir qrupa oynamağı, qalanlarına isə aktyorların oyununu müşahidə etməyi tapşıra bilər.
Oyunun sonunda şagirdləri ustalıqla rollarından “çıxarmaq” vacibdir. Yekunlaşdırarkən müəllim diqqəti aktyorların söylədiyi ayrı-ayrı sözlərə deyil, məşğələnin məqsədlərinə yönəldir.
|
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping

10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi |
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping
|
bet | 53/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- 10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping
- 14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi
- 17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping
- 19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
- 21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi
8 A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning simmetrik ayirmasini toping.
Javob : {1;3;7}
9 A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, B va C to‘plamlarning ayirmasini toping.
Javob : {6}
10 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x↔y ni qiymatini toping?
Javob : {1,0,0,1}
11 "RAYHON" so‘zidagi harflar yordamida nechta so‘z tuzish mumkin?
JAvob : 720
13 A to‘plam n ta elementdan iborat bo‘lsa, uning barcha qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
Javob : 2n
14 To‘plam elementlari va tushunchalar orasidagi bog‘lanishga … deyiladi?
Javob : munosabat
15 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 5 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 20
16 "Matbuot tarqatuvchi" do‘konida 6 xil konvert va 4 xil marka sotilmoqda. Konvert bilan markani necha usulda sotib olishimiz mumkin?
JAvob : 24
17 x={1,1,1,1,0,0,0,0}, y={1,1,0,0,1,1,0,0} va z={1,0,1,0,1,0,1,0} bo‘lsa, x ↔ y ni qiymatini toping?
JAvob : {1,1,0,0,0,0,1,1}
18 Ikkala chetki (boshlang‘ich va oxirgi) uchlari ustma-ust tushgan qirra (yoy), ya'ni grafning (a,a)?U elementi sirtmoq deb ataladi. Sirtmoq, odatda, yo‘naltirilmagan deb hisoblanadi. Qirralari (yoylari) orasida sirtmoqlari bo‘lgan graf … deyiladi.
Javob : psevdograf
19 Agar mashrut boshlang‘ich uchga ham oxirgi uchga ham ega bo‘lmasa bunday marshrut … deb ataladi.
Javob : ikki tomonlama cheksiz marshrut
20 To‘plam elementlari soni 3 ta bo‘lsa uning barcha xosmas qism to‘plamlari soni nechta bo‘ladi?
JAvob : 2
21 Agar G=(X,U) grafning bo‘lagi G/=(X/, U/) uchun X/=X bo‘lsa, u holda u … deyiladi?
JAvob : Sugraf
22 Berilgan formulaning diz'yunktiv normal shakli (DNSH) deb, … aytiladi.
Javob : unga teng kuchli va elementar kon'yunksiyalarning diz'yunksiyalaridan tashkil topgan formulaga
|
| |
f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?

|
f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?
|
bet | 50/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.org208 f⊆AxB munosabat uchun … f munosabatga A to‘plamdan B to‘plamga funksiya yoki akslantirish deyiladi?
Javob: 1) Dl(f)=A, Dr(f)⊆B 2) (x,y1)∈f va (x,y2)∈f ekanligidan y1=y2 ekanligi kelib chiqsa
209 A va B to‘plamlarning yig‘indisi yoki birlashmasi deb, shu to‘plamlarning … to‘plamga aytiladi?
Javob: takrorlanmasdan olingan hamma elementlaridan tuzilgan
210 x va y mulohazalarning dizyunksiyasi deb … qiymat qabul qiladi?
Javob: shunday yangi x?y mulohazaga aytiladiki, bu yangi mulohaza x va y mulohazalar faqat "yolg‘on" bo‘lgandagina "yolg‘on", boshqa hollarda esa "chin"
211 A={x: |x-4| < 8, x ∈N} to‘plamning eng katta elementini aniqlang.
Javob: 11
212 8 sonini natural bo‘luvchilari nechta?
Javob: 4
213 Umumiy holda uchlar to‘plami V va (yoki) qirralar (yoylar, qirra va yoylar) korteji U cheksiz ko‘p elementli bo‘lishi mumkin. Bundan keyin V to‘plam va U kortej faqat chekli bo‘lgan G=(V,U) graflarni qaraymiz. Bunday graflar ... graflar deb ataladi.
Javob: chekli
214 Elementar mulohazalarning kamida bitta qiymatlar satrida chin qiymat qabul qiluvchi va aynan chin bo‘lmagan … formula deb ataladi?
Javob: formula bajariluvchi
215 Chorvador 8 ta qo?y va 12 ta echki sotmoqchi. Xaridor bitta qo?y va bitta echki olmoqchi. U necha xil usulda sotib olishi mumkin?
Javob: 96
216 Talabaning kiyimlar javonida 3 xil galstuk, 2 xil ko?ylak va 3 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta ko?ylak, 1 ta shimni necha xil usulda kiyishi mumkin?
Javob: 18
217 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, (x → y) → y ni qiymatini toping?
Javob: {1,1,1,0}
218 Talabaning kiyimlar javonida 2 xil galstuk, 3 xil ko?ylak va 2 xil shim bor. Talaba 1 ta galstuk, 1 ta ko?ylak, 1 ta shimni necha xil usulda kiyishi mumkin?
Javob: 12
|
| |
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan. A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini elementlar sonini toping

|
A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan. A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini elementlar sonini toping
|
bet | 52/79 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 363,02 Kb. | | #119317 |
Bog'liq Energiya ishlab chiqaruvchi, uzatuvchi iste\'mol qiluvchi qurilm-fayllar.org2. A={1;3;5;6;8;10} va B={5;6;7;8;10} to‘plamlar berilgan. A va B to‘plamlarning ko‘paytmasini elementlar sonini toping.
J; 4
6. A∩(B∪C) ni qiymati quydagilardan qaysi biriga teng?
J; (A∩B)∪(A∩C)
13. Samarqanddan Toshkentga samolyot, avtobus, poyezdda yetib borish mumkin; Toshkentdan Chirchiqqa esa avtobus yoki elektrichkada borish mumkin. Samarqand - Toshkent - Chirchiq yo‘nalishi bo‘yicha necha xil usulda sayoxat uyushtirish mumkin?
J; 6
18. A={x: |x-4| < 8, x ∈N} to‘plamning eng kichik elementini aniqlang.
J; 1
19. A={1,2,3} va B={2,4,5} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va B to‘plamlarning yig‘indisini toping.
J; {1,2,3,4,5}
J; 520
42. Agar formulaning DNSH ifodasida bir xil elementar berilgan elementar kon'yunksiyalar bo‘lmasa va barcha elementar kon'yunksiyalar to‘g‘ri hamda ifodada qatnashuvchi barcha elementar mulohazalarga nisbatan to‘liq bo‘lsa, u holda bu ifoda … deb ataladi.
J; mukammal diz'yunktiv normal shakl
1 Agar G va G/ graflarning uchlari to‘plamlari X va X/ orasida o‘zaro bir qiymatli va uchlarning qo‘shnilik munosabatini saqlaydigan moslikni (?) o‘rnatish mumkin bo‘lsa, ya'ni ?x,y?X va ularga mos bo‘lgan x/,y/?X/(x?x/, y?y/) uchun xy?U?x/ y/?U/ bo‘lsa, u holda bu graf ….deyiladi?
Javob : Izomorf #
2 x={1,1,0,0} va y={1,0,1,0} bo‘lsa, x∧y ni qiymatini toping?
Javob : {1,0,0,0}
3 To‘plam elementlari odatda lotin yoki Grek alifbosining … harflari bilan belgilanadi?
Javob : kichik
4 A={1;3;5;6;8;10}, B={5;6;7;8;10} va C={2;5;7;8;10} to‘plamlar berilgan bo‘lsa, A va C to‘plamlarning ayirmasini toping.
Javob : {1;3;6}
5 Bir o‘quvchida qiziqarli matematikaga oid 7 ta kitob, ikkinchi o?quvchida esa 9 ta badiiy kitob bor. Ular necha xil usul bilan birining bitta kitobini ikkinchisining bitta kitobiga ayirboshlashi mumkin?
Javob : 63
6 Bir mamlakatda 4 ta shahar bor ekan: A, B, C va D. A shahardan B ga 5 ta yo?l, B shahardan C ga 4 ta yo?l olib borarkan. A dan D ga 6 ta yo?l, D dan C ga 3 ta yo?l bilan borish mumkin ekan. A shahardan C shaharga necha xil yo?l bilan borish mumkin?
Javob : 38
7 R⊂An munosàbàtgà À to‘plàmdàgi … deyilàdi?
Javob : n o‘rinli munosàbàt (predikàt)
|
| |
Katta onlayn kutubxona e-o'qish - ” yanvar 2022 yil tarix yo’nalishi 2-kurs (sirtqi) talabalari uchun raqamli tarix fanidan

Katta onlayn kutubxona e-o'qish
E-O'qish - katta elektron adabiyotlar kutubxonasi: fantastik, xayol, fantaziya, fantaziya, tarixiy, detektiv, ilmiy va nozik emas. adabiyot va boshqalar. Onlayn kutubxona saytining interfeysi oddiy va keraksiz navigatsiya qilmasdan, noqulaylikka olib keladi (shaxsan men uchun). Lib.Ru kabi bir narsa.
Ammo elektron versiyada to'g'ri kitobni topish qiyin emas, bir nechta variant mavjud:
Qidiruv qatori;
Alifbo ko'rsatkichi (kirill va lotin);
Bo'limlar bo'yicha: tavsiya etilgan janrlar, kitoblar va mualliflarning reytinglari va boshqalar.
E-kitoblarni yuklab oling yoki o'qing, ro'yxatdan o'tishingizsiz va bepul amalga oshiring. Ushbu saytda kitoblar sotilmaydi. Har bir kitob batafsil tavsiflangan va uni o'qishni boshlamasdan oldin siz tarkibni, shuningdek, unvon, muallif, nashr, janrni ko'rishingiz mumkin. Keyin siz kompyuteringiz yoki mobil telefoningiz brauzerida to'g'ridan-to'g'ri o'qishni boshlashingiz mumkin va fb2, lrf, epub, mobi, txt, html formatida yuklab olish imkoniyati mavjud.
Bookz.ru elektron kutubxonasi
Bookz.ru - elektron kutubxonalardan biri, kitoblarni, kataloglarni, jurnallarni va lug'atlarni elektron shaklda yuklab olishingiz mumkin. Ushbu kutubxona tashkil etilgan, shuning uchun agar foydalanuvchi biron bir sababga ko'ra kitobni topa olmasa (kitob Bookz.ru ma'lumotlar bazasida emas), ma'murlar bu haqda bilib oladilar va bir hafta ichida ular kerak bo'lgan narsalarni qo'shishga urinadilar. Agar foydalanuvchi muallifning nomi yoki kitobning nomini aniq bilmasa, unda aniq ishonch yoki hatto uning bir qismini, masalan, qidirib toping. Dan Braun / Den Brown faqat kiritish uchun yaxshiroqdir jigarrang va siz muallifni topasiz.
Avvalgi ro'yxatga olingan elektron kitoblar kutubxonalarida bo'lgani kabi, izlanish muallif tomonidan, kitobning nomi, alifbo ko'satkichi bilan ham amalga oshirilishi mumkin. Tadqiqotlar 115 ming kitob va 30 000 mualliflar tomonidan amalga oshiriladi.
Big-Library.info - o'quv, badiiy va texnik adabiyotlar, shuningdek, referent va ensiklopediya adabiyotlari to'plangan kutubxona; detektiv romanlar va romanlar. Bu yerda siz rus va chet el adabiyotlarini topishingiz mumkin. Kutubxonadagi elektron kitoblar Big-Library.info qulay navigatsiya bilan bo'limlarga bo'lingan.
Kutubxona qidiruvi yordamida foydalanuvchi osongina muallifga yoki nomga qarab qo'ng'iroq qilishingiz va bepul kitobni yuklab olishingiz mumkin.
|
Yakuniy nazorat - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 70/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariYakuniy nazorat - semestr tamom bo'lganda va o'quv dasturining tegishli bo'limi tugallangandan keyin amalga oshiriladi Yakuniy nazoratning o'tkazilish tartibi, shakli ta'lim muassasasining ilmiy-pedagogik kengashi tomonidan belgilanadi, yakuniy test ko‘rinishida amalga oshiriladi. Testlar 2 yoki 4 ta variantda bo‘lib, har bir variant 50 va undan ortiq savolli bandlardan iborat bo‘ladi. Har bir savolning A, B, S, D va shu kabi boshqa turdagi javob variantlari mavjud bo‘ladi.
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA‘LIM VAZIRLIGI
NAVOIY DAVLAT KONCHILIK INSTITUTI huzuridagi UCHQUDUQ SANOAT TEXNIKUMI ―KON ISHLARI ASOSLARI‖
fanidan
VIZUAL DIDAKTIK RESURSLAR
Maxsus fan o‘qituvchisi: Boboyorova N.Yu
Karyer-qurilishi ekskavatorlari qurilish ekskavatorlari tipi bilan karyer ekskavatorlari tipi o'rtasida ekskavatorlaming oraliq tipini tashkil etadi.
Bir cho'michli ekskavatorlar:
a-to‗g‗ri cho‗michli; b-teskari chobnichli; d-draglayn
Zanjirli (a) va rotorli (b) ekskavatorlar
Qazib-tashuvchi mashinalar. Bu mashinalar qazib olingan tog‗ jinsini iqtisodiy jihatdan samarali bo‗lgan masofagacha tashiydi. Bunga misol qilib
g‗ildirakli yuklagichlarni, sidirg‗ich va buldozerlarni keltirish mumkin.
Qazib yuklovchi mashinalar sxemalari.
a – to‘g‘ri kurakli; b – qaytma kurakli; v – draglayn; g – greyfer; d – zanjirli ko‘p kovshli ekskavator; e – rotorli ekskavator; j – g‘ildirakli skreper; z – buldozer; i – shnekli burg‘ulovchi mashina;
Draglaynning umumiy ko‗rinishi.
Rotorli ekskavatorlar ish unumi yuqori bo‗lgan mashinalar hisoblanib, ularning unumdorligi 12000 m³/s gacha etadi. Ular yumshoq va zich tog‗ jinslariga mo‗ljallangan.
Rotorli ekskavatorning umumiy ko‗rinishi
Rotorli ekskavatorlarning unumdorligida tog‗ jinsini qazib olish muhim rol o‗ynaydi. Rotorli g‗ildirak gorizontal tekislikda strelani siljitganida qalinligi 0,3–0,5 m
va balandligi 0,4-0,7d bo‗lgan tog‗ jinsini qirqib oladi.
frontal yon tomonlama (torsoviy)
Rotorli ekskavatorning zaboylari.
Zanjirli ekskavatorning umumiy ko‗rinishi.
Ochish va qazib olish ishlari hajmi uncha katta bo‗lmagan va ag‗darmagacha tashish masofasi 80-100 m dan oshmagan qurilish materiallari karerlarida ko‗pincha buldozerlardan foydalaniladi. Karerlarda ochish ishlarida va ag‗darmalarda ishlash uchun quvvati katta bo‗lgan gusenitsali to‗g‗ri ag‗darmali buldozerlar qo‗llaniladi.
9.9Rasm. Buldozer-yumshatgichning umumiy ko‗rinishi.
Skreperning umumiy ko‗rinishi.
Skreperning ishchi sikli – tog‗ jinsi qatlamini qirqib kovush (cho‗mich) ni to‗ldirish, uni tegishli masofagacha tashib borish, cho‗michni bo‗shatish va qazish joyiga qaytib kelishdan iborat.
a b
|
| |
Qiya (a) - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 71/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariQiya (a) va gorizontal (b) qatlamlar bilan qazib olishda skreper zaboyi.
Kurakli konveyer
Konveyerning ko‘ndalang kesimi sxemasi
YUritish stansiyasining asosiy elementlari: 1- yurituvchi baraban; 2-tasma; 3-tasma tozalash qukrilmasi; 4- yuk tushiruvchi baraban; 5-eguvchi baraban; 6-
reduktor; 7-mufta; 8-yuritgich; 9-yuritma ramasi; 10-tormoz.
YUritish stansiyasining prinsipial sxemalari
SHarnirli bo‘linuvchan (a) va plastinasimon (b) zanjirlar
Tipajga kiritilgan kurakli konveyerlarning SK (a) va S (b) turlari
Tipajga kiritilgan kurakli konveyerlarning SR (a) va SP (b) turlari
Temir yo‘l ostki qurilma (er osti yo‘llarining zamini va suv oqimi uchun ariqcha) va ustki qurilma (ballast qatlami, shpal, rels va mustahkamlovchi qismlar) dan tuzilgan
Temir yo‘l elementlari: 1-metall yostiqcha, 2-mustaxkamlovchi element (qoziq yoki bolt), 3-relslarni uchlarini maxkamlash boltlari, 4-
rels, 5-protivougon, 6-shpal, 7-suv qochirish ariqchasi, 8-nakladkalar, 9-ballast qatlami.
3 Rels uchlarini ulash
Kar’yer temir yo‘llari trassalari shaklllari.
a – oddiy, b – tupikli, v – spiral (o‘rama).
Ochiq kon ishlarida elektrovolar doimiy va o‘zgaruchan tokda ishlaydi. Doimiy tokda ishlaydigan elektr tortuvchilar 550, 750, 1500 va 3000 v kuchlanishlarda ishlashi mumkin. Zamonaviy qudratli elektrovozlar asosan 1500 v kuchlanishda ishlaydi.
OPE1 o‘zgaruvchan tok tortuvchi agregati
Zamin ob-xavo va namgarchiliklarga bogliq bo‘lmagan xolda mustaxkam, ishonchli va barqarorlikni ta’minlashi kerak. Avtoyo‘llar zamini xam temir yo‘llar
zamini singari ko‘ndalang profili bo‘yicha quyma, qazilgan va nol o‘lchamli (tekis joy) bo‘lishi mumkin.
Avtomobil yo‘lining ko‘ndalang kesimi: a) yumshoq jinsli transheyalarda; b) qattiq jinslarda; v) kar’er se’ezdlarida.
Avtotransport to‘gri s’ezdlari Avtotransport halqali s’ezdlari
Skreper qurilmasi
Skreperlar konstruksiyalari
BelAZ-549 avtosamosvali (3-rasm) yuk ko‘tarish qobiliyati 75 t bo‘lib, BelAZ turkumidagi avtosamosvallarning oldingilaridan farq qiluvchi yangi modelidir. Avtosamosvalning dizel dvigateli quvvati 660-770 kVt (o‘rnatilgan dvigatel modiliga mos holda) ni tashkil etadi. BelAZ-549 avtosamosvallarining oldingilaridan farqi
elektromexanik transmissiya
qo‘llanilganligidir.
BelAZ – 549 avtosamosvali
Avtosamosval haydovchi kabinasi ikki o‘rinli bo‘lib issiq-sovuqqa va tovushga qarshi germetik ishlangan. Kuzovining geometrik hajmi 35 m3 bo‘lib, EKG-8 va EKG-12 ekskavatorlari bilan ishlatishga mos keladi. YUkni ag‘darish mexanizmi to‘rt taktli ikkita teleskopik gidrotsilindrga ega. YUklangan kuzovni ko‘tarish vaqti 28 sekund, bo‘shagan kuzovni tushirish vaqti 15 sekund
|
| |
NAVOIY DAVLAT - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 69/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariNAVOIY DAVLAT KONCHILIK INSTITUTI HUZURIDAGI UCHQUDUQ SANOAT TEXNIKUMI
―Kon ishlari asoslari‖ fanidan BAHOLASH VOSITALARI
―Konchilik ishi‖ kafedrasi
Maxsus fan o‘qituvchisi: Boboyorova Nigora Yusupovna
2021-yil
O`quv fani (moduli) yoki amaliyot ning o‘zlashtirish darajasini nazorati va baholash tartibi:
Baholash tizimi. O‘zbekiston Respublikasi adliya vazirligi tomonidan yil
da -son bilan davlat ro‘yxatidan o‘tkazilgan ―Sanoat texnikumi o‘quvchilarining bilim saviyasi, ko‘nikma va malakalarini nazorat qilishning reyting tizimi to‘g‘risida‖gi Nizom asosida amalga oshiriladi.
№
|
Baho
|
O`quvchi bilim darajasi
|
1
|
5 baho (a`lo)
|
o`quvchi mavzuning maqsadi va mazmunini atroflicha yorita olsa;
bayonda ilmiylik va mantiqiylik saqlanib, ilmiy xatolik va mantiqiy chalkashliklarga yo`l qo`yilmasa;
mavzu materiallining nazariy va amaliy ahamiyati haqida aniq tasavvurga ega bo`lsa;
berilgan savollarga aniq va lo`nda javob bersa;
berilgan vazifani DTS talablari doirasida bajarsa;
Konspektni puxta shakllantirgan bo`lsa.
|
2
|
4 baho (yaxshi)
|
o`quvchi mavzuning maqsadi va mazmunini tushungan;
bayonda ilmiy va mantiqiy chalkashliklarga yo`l qo`yilmasa;
mavzu materiallining nazariy va amaliy ahamiyatini tushungan bo`lsa;
berilgan savollarga aniq va lo`nda javob bersa;
berilgan vazifani DTS talablari doirasida bajarsa;
Konspektni puxta shakllantirgan bo`lsa.
|
3
|
3 baho (qoniqarli)
|
Mavzu haqida umumiy tushunchaga ega;
Mavzuni tor doirada yoritib, bayonda ayrim chalkashliklarga yo`l qo`yilsa;
Bayon ravon bo`lmasa;
Savollarga mujmal va chalkash javob bersa;
Konspektini puxta shakllantirmagan bo`lsa.
|
4
|
2 baho (qoniqarsiz)
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko`rmagan bo`lsa;
Mashg`ulot mavzusiga oid hech qanday tasavvurga ega bo`lmasa;
Topshiriqni boshqalardan ko`chirib kelganligi sezilib tursa;
Konspektida jiddiy xato va chalkashliklarga yo`l qo`yilgan bo`lsa;
Mavzuga doir berilgan savollarga javob olinmasa.
|
Joriy nazorat – og‘zaki so'rov, kollokviumlar, seminarlar, yozma ishlar, laboratoriya ishlari, texnikaviy diktant, uy vazifasi va hokazo, ya'ni o'qituvchi o'z amaliyotida qo'llaydigan barcha so'rov turlarini o'z ichiga oladi.
Oraliq nazorat - fanning ma'lum bir qismi, bo'limi yakunlangandan so'ng o'tkaziladi. Oraliq nazoratning o'tkazilish tartibi, shakli ta'lim muassasasining ilmiy- pedagogik kengashi tomonidan belgilanadi. Oraliq nazorat asosan nazorat bilet ko‘rinishida har bir o‘quvchiga alohida tarqatiladi. Har bir biletda o‘zining tartib raqami bo‘ladi. Har bir bilet savol va masala bandlaridan iborat. Masalan, 3 savol va 2 ta masaladan iborat bo‘ladi.
|
| |
— temir - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 56/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslari3 — temir yo‗l tushish (ko‗tarilish) yo‗li; 4 — maydalash qurilmasi;
5 — konveyerlar; 6 — qayta yuklash bunkeri; 7 — skipli ko‗targich.
Karyerlarda avtomobil va temir yo‗l transportidan birgalik- da (aralash) foydalanish keng tarqalgan bo‗lib, kavjoydan qazib olingan kon massasi avtoag‗dargichlar orqali qayta yuklash punktigacha tashib keltiriladi va temir yo‗l transportiga yukla- nadi. Temir yo‗l transporti kon massasini tegishli tushirish punktiga (ag‗darma yoki omborga) yetkazib beradi. Bunday aralash transport chuqurligi 120—150 m bo‗lgan karyerlarda qo‗llanilganda yaxshi natija beradi. Avtomobil transporti bilan konveyer yoki skipli ko‗tarish qurilmasini birgalikda ishlatish, asosan, chuqurligi 150 m dan ko‗p bo‗lgan karyerlarda qo‗llanadi va yuqori samara beradi. Chunki bunda kon mas- sasini yer yuziga eng qisqa yo‗l orqali chiqarishga erishiladi. Tog‗ ustiga joylashgan karyerlardan qazib olingan kon massasini pastga tashishda avtomobil transporti, sim arqonli yo‗l va ruda tushirgichlardan birgalikda (aralash) foydalaniladi.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Karyer va shaxtada ishlatiladigan kon transportlarining bir-biridan farqi qanday?
Karyer aralash transporti sxemasini tushuntirib bering.
Konveyer transporti turlari va ularning afzalliklari haqida yozing
Yuk potogi va yuk aylanmasining farqini aytib bering.
Karyer avtomobil transporti sinfiga kiruvchi transport turlarini ayting.
MA‘RUZA
|
| |
To‘plamning muallifi to‘g‘risida - bet 53

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 53/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariNazorat uchun savol va topshiriqlar
Ruda konlarini yerosti usulida qazib olishning o ‘ziga xos xususiyatlarini aytib bering.
Ruda yo ‘qotUishi va sifatsizlanishini ta ’riflab bering. Yo ‘qotilish miqdorini aniqlash ifodalarni yozing.
Rudniklarning shaxta maydoni deganda nimani tushunasiz?
Shaxta maydonini ochish va qazishga tayyorlash usullari va sxemalarini aytib bering.
Ruda konlarni qazib olishning asosiy jarayonlari va ularning mazmun-mohiyatini ta ’riflab bering.
Qazib olingan kon massasini ikkilamchi maydalash nima uchun kerak?
Ruda shaxtalarida kon bosimini boshqarishning qanaqa usullarini bilasiz?
MA‘RUZA
Qazib-yuklash ishlari
Karyerlarda qazib-yuklash ishlari kon massasini kavjoydan ajratib olib, uni transport vositalariga yoki kon jinslari ag‗darmalariga eltib berishni o‗z ichiga oladi. Qazish va yuklash ishlarini, asosan, ekskavatorlar bajaradi. Shu sababli qazish va yuklash ishlari bitta jarayon bo‗lib, qazish-yuklash ishlari deb yuritiladi.
Karyer (razrez)larda qazib-yuklash ishlari uzlukli (siklli) va uzluksiz prinsipda ishlaydigan ekskavatorlar yordamida bajariladi. Bir cho‗michli ekskavatorlar, yuklagichlar, g‗ildirakli skreperlar, buldozerlar va shu kabi mexanizmlar siklli qazib- yuklovchi mashinalar hisoblanadi. Bu mashinalarning ishchi organi davriy ravishda harakatlanuvchi faqat bitta cho‗mich yoki qirqich unsuri (buldozer pichog‗i — lemexi)dan tashkil topadi.
Uzluksiz prinsipda ishlaydigan mashinalar (ko‗p cho‗michli zanjirli va rotorli ekskavatorlar) ishchi organi (cho‗michli, qirg‗ichli) halqasimon trayektoriya bo‗yicha harakatlanishi tufayli kon jinslarini qazib olib yuklash ishlarining uzluksizligini ta‘minlaydi.
|
| |
Karyer maydonini - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 68/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariKaryer maydonini rekultivatsiya qilish
Foydali qazilmalarni ochiq usulda yer qa‘ridan qazib olish natijasida katta maydondagi unumdor yerlar qishloq xo‗jalik oborotidan chiqarilishi bilan bir qatorda, karyerda olib boriladigan kon qazish jarayonlari atrof-muhit ekologik holatiga salbiy ta‘sir ko‗rsatadi.
Shu sababli foydali qazilmani qazib olish natijasida buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish zarurati tug‗iladi. Rekultivatsiya
— bu buzilgan yerlarni xalq xo‗jaligining boshqa tarmoqlari uchun yaroqli bo‗lishini ta‘minlash maqsadida bajariladigan turli ishlar majmuyidir.
Biroq rekultivatsiya hamma vaqt ham buzilgan yerlarni o‗zining dastlabki holatiga keltira olmaydi va iqtisodiy tomon- dan unga qilingan xarajatlarni qoplay olmaydi.
Rekultivatsiya natijasida qishloq xo‗jaligi, o‗rmonchilik, dam olish zonalari, suv omborlari, turar joy va sanoat ishlab chiqarish binolari qurish kabi ishlarga yaroqli yerlar hosil qilinadi.
Qaysi maqsadlarda foydalanishga mo‗ljallanganligiga ko‗ra karyer tomonidan buzilgan yerlarni rekultivatsiya qilish quyidagi ko‗rinishlarda bajarilishi mumkin:
Qishloq xo‗jaligiga tegishli, ya‘ni qishloq xo‗jaligi ekinlarini o‗stirish, bog‗lar, o‗tloqlar barpo qilishga yaroqli yerlar hosil qilish.
O‗rmon xo‗jaligiga tegishli zamin, suv, ob-havo mo‗tadil- ligini muhofaza qilish, shuningdek, ishga yaroqli yog‗och materiallari ishlab chiqarish uchun o‗rmonzorlar barpo etishga yaroqli yerlarni vujudga keltirish.
Tabiat muhofazasiga tegishli, atrof-muhitni zararlan- tiruvchi ag‗darmalarni ko‗kalamzorga aylantirish, dam olish zonalarini barpo qilish.
Suv xo‗jaligiga tegishli, ya‘ni baliqchilik va boshqa ishlab chiqarish sohalari uchun suv omborlari barpo qilish.
Qurilishga tegishli turar joy, sanoat va sport inshootlarini qurish uchun yer tayyorlash.
Yuqorida keltirilgan maqsadlar uchun yer tayyorlangandan so‗ng kon-texnik va biologik rekultivatsiya qilish jarayonlari amalga oshiriladi.
Kon-texnik rekultivatsiya qilishda ag‗darmalar tekislanib, qiyaliklar yassilanadi, ustiga hosildor qatlam barpo etish uchun tuproq yotqiziladi, shuningdek, meliorativ va yo‗l qurilishi ishlari bajariladi.
Biologik rekultivatsiya esa, kon-texnik rekultivatsiya tugagandan so‗ng amalga oshiriladi. Bunda yerning hosil- dorligini qayta tiklash uchun zarur bo‗lgan biologik jarayonlar bajariladi.
Maydonlarni rekultivatsiya qilishda skreperlar, buldozerlar, ekskavatorlar, avtoag‗dargichlar va boshqa mexanizmlardan foydalaniladi.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Ochiq kon ishlari ta ’rifi va rivojlanish yo ‘nalishlarini so ‘zlab bering.
Ochiq usulda qazib olinadigan konlarni yotish sharoitlari va kon jinslarining texnologik xususiyatiarini aytib bering.
Karyer (razrez)ning asosiy elementlariga nimalar kiradi? 4.Rekultivatsiya qilishdan maqsad nima?
5.Rekultivatsiya jarayonida ishlatiladigan transport turlari?
|
| |
9-Ma’ruza yarim o’tkazgichlar xususiy va kirishmali yarim o’tkazgichlar Reja

|
9-Ma’ruza yarim o’tkazgichlar xususiy va kirishmali yarim o’tkazgichlar Reja
|
bet | 1/12 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #256337 |
Bog'liq Мa\'ruza 9. Ярим ўтказгичлар
9-Ma’ruza
YARIM O’TKAZGICHLAR
Xususiy va kirishmali yarim o’tkazgichlar
Reja:
Yarim o‘tkazgichlarning xususiy o‘tkazuvchanligi, zaryad tashuvchilar konsentratsiyasi va Fermi sathi.
Xususiy yarim o’tkazgichlar elektr o’tkazuvchanligining haroratga bog’liqligi.
Aralashmali (kirishmali) yarim o‘tkazgichlar, ularning elektr o‘tkazuvchanligi, zaryad tashuvchilar konsentratsiyasi va Fermi sathi.
Kirishmali yarim o’tkazgichlar elektr o’tkazuvchanligining haroratga bog’liqligi.
Tayanch iboralar: Ярим ўтказгичлар, концентрация, xususiy yarim o‘tkazgichlar, kristall, taqsimot funksiyalari, elektr o’tkazuvchanlik, dielektriklar, Fermi sathi, Ярим ўтказгичлар, концентрация, Aralashmali (kirishmali) yarim o‘tkazgichlar, kristall, taqsimot funksiyalari, elektr o’tkazuvchanlik, dielektriklar,
Adabiyotlar: А-1-6, 7,8,10, Қ-1-3, 7,11,12,14
Xususiy yarimo‘tkazgichlar
Ximiyaviy jihatdan toza yarim o‘tkazgichlar xususiy yarim o‘tkazgichlar deb ataladi. Ularga bir qator toza elementar (Ge – germaniy, Si – kremniy, Se – selen, Te – tellur) va ximiyaviy birikmalar (Ga As – galliy arsenidi, In As – indiy arsenidi va hokozolar) kiradi. Bu yarim o‘tkazgichlardan Si - kremniy hozirgi zamon mikroelektronikasining eng asosiy xomashyosi hisoblanadi. Shu sababli, quyidagi jadvalda, sanoatda qo‘llaniladigan, yuqori darajada tozalangan kremniy tarkibida kirishmalarning atom ulushida bo‘lish chegarasi keltirilgan.
2 – rasmda xususiy yarim o‘tkazgichning energetik sohalar strukturasining chizmasi keltirilgan. Absolyut nol (T = 0 K) temperaturada valent soha elektronlar bilan to‘lgan, valent sohadan yuqorida, Egenergetik masofada joylashgan o‘tkazuvchanlik sohasidagi energetik sathlar bo‘shdir.
Bu temperaturada elektronlarning issiqlik harakati energiyasi Eg – taqiqlangan soha kengligini yengib o‘tishga yetarli emas, shu sababli, xususiy yarimo‘tkazgich xuddi dielektrik moddasidek o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lmaydi. Temperatura ortishi bilan, uning ta’sirida valent sohadagi elektronlarning bir qismi
2 – rasm. Xususiy yarim o‘tkazgichning energetik diagrammasi
qismi termik qo‘zg‘olib, taqiqlangan sohadan o‘tkazuvchanlik sohasiga o‘ta oladigan energiyaga ega bo‘ladi (3 – rasm).Bu holda, o‘tkazuvchanlik sohasida erkin elektronlar, valent soxada esa, shu sohani tashlab ketgan elektronlarning bo‘sh energetik holatlari hosil bo‘ladi. Bunday kristallga tashqi elektr maydoni qo‘yilganda, o‘tkazuvchanlik sohasida elektronlarning maydon yo‘nalishiga teskari bo‘lgan tartibli
|
| |
Yer ajratmasini - To‘plamning muallifi to‘g‘risida

|
To‘plamning muallifi to‘g‘risida
|
bet | 51/96 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 7,55 Mb. | | #150123 |
Bog'liq 3.2022.Kon ishlari asoslariYer ajratmasini tayyorlash bosqichida konni suvsizlantirish, oqava suvlarning karyerga oqib tushishini yo‗q qilish uchun karyer yer yuzi chegaralari bo‗ylab ariq kovlash, yer ajratmasi hududida suv havzalari, daraxtlar yoki qandaydir inshootlar bo‗lsa, ularni
boshqa joyga ko‗chirish kabi ishlar bajariladi.
Qurilish bosqichi davrida dastlabki kon qazish kavjoylarini hosil qilish, transport kommunikatsiyalarini qurishga oid ishlar amalga oshiriladi.
Konni qazib olish bosqichida rejalashtirilgan ochish ishlari va foydali qazilmani qazib
olish ishlari bajariladi.
Konni tugatish davrida karyer maydonini rekultivatsiya qilishga oid ishlar majmuyi
amalga oshiriladi.
Ochiq kon ishlarining samaradorligi qator texnik-iqtisodiy ko‗rsatkichlar orqali tavsiflanadi. Ulardan eng asosiylari - mahsulot tannarxi, foyda va rentabellik darajasi.
Ochiq kon qazish ishlarida mahsulot tannarxi 1 tonna foydali qazilma va qoplama jinsni qazib olishga sarflangan xarajatlar yig‗indisidan tashkil topadi:
TN=TNfq +K *TNqJ,
bunda TN - bir tonna foydali qazilmaning tannarxi, so‗m.
TNf.q - bir tonna foydali qazilmaning o‗zini qazib olish tannarxi, so‗m.
TNq.j - bir kub metr qoplama jinsni qazib olish tannarxi, so‗m.
K - ochish koeffitsiyenti, m3/t.
Ma‘lum davr ichida qazib olingan foydali qazilmani sotishdan olingan daromad bilan shu sotilgan mahsulotni ishlab chiqarishga sarflangan xarajat o‗rtasidagi tafovut
foyda deyiladi.
Foydaning mahsulot tannarxiga bo‗lgan nisbati ishlab chiqarish rentabellik darajasini tavsiflaydi. Karyerlarda bajariladigan ochish ishlari tarkibiga quyidagilar kiradi: kon jinslarini qazishga tayyorlash, qazish-yuklash ishlari, qazib olingan kon massasini tashish va ularni ag‗darmalarga yoki mahsulot omborlariga joylashtirish.
|
| |
Andijon davlat universiteti Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakultetining Informatika o’qitish metodikasi ta’lim yo‘nalishi

|
Andijon davlat universiteti Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakultetining Informatika o’qitish metodikasi ta’lim yo‘nalishiBog'liq INFORMATIKA VA UNI OQITISH METODIKASI savollar banki
Andijon davlat universiteti
Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakultetining
Informatika o’qitish metodikasi ta’lim yo‘nalishi
2021-2022 o‘quv yilida bitiruvchi talabalari uchun tashkil etilayotgan
Yakuniy Davlat attestatsiyasi sinovlarini Mutaxassislik fanlaridan tuzilgan savollar
B A N K I
1.Informatika fan bo’yicha:
№
SAVOLLAR
1.
Axborotning sintaktik, sеmantik va pragmatik o‘lchovlari.
2.
Axborotni o‘lchovlari.
3.
Axborotning turlari va ko‘rinishlari.
4.
Axborotning xossalari
5.
Axborotni tasvirlash usullari.
6.
Xartli formulasi.
7.
Axborotlarni kodlash.
8.
Axborotlarni raqamlar orqali ifodalash.
9.
Alifbo usulida kodlash.
10.
Matnli axborotlarni kodlash.
11.
Tasvirli axborotlarni kodlash.
12.
Ovozli axborotlarni kodlash.
13.
Alfavit kodi va kodlangan so’z.
14.
Prefiksli kodlash.
15.
Ikkili daraxt.
16.
Tekis kodlash.
17.
Notekis kodlash.
18.
Ovoz yordamida kodlangan axborot miqdori(hajmi)ni o’lchash.
19.
Grafik axborot miqdori(hajmi)ni o’lchash.
20.
Matnli axborotlarni kodlash.
21.
Ovozli axborotlarni kodlash.
22.
Grafik axborotlarni kodlash.
23.
ASCII kodlash jadvali.
24.
ISO kodlash jadvali.
25.
Morze alifbosi.
26.
Zamonaviy axborot texnologiyalari va ularning jamiyat taraqqiyotidagi roli.
27.
Vatanimizda informatika fanining rivojlanish istiqbollari.
28.
Axborotlashgan jamiyat.
29.
Ta’limni axborotlashtirish.
30.
Jamiyat va ta’limni axborotlashtirishning huquqiy – me’yoriy asoslari.
31.
Axborot resurslari va uning xossalari.
32.
Jamiyatning axborot resurslari.
33.
Informatsion jarayonlarning rivojlanish bosqichlari.
34.
Axborotlashtirishning konseptual asoslari, dasturiy shakllari va ilmiy-metodik asoslari.
35.
«Axborotlashtirish to’g’risidagi»gi Qonun mazmuni va mohiyati.
36.
Axborot va ma’lumot tushunchalari.
37.
Bilimlar bazasida bilimlarni tashkil qilish.
38.
Bilim tushunchasi. Bilimlarni olish usullari.
39.
Bilimning asosiy xossalari.
40.
Bilimlarni tasvirlash usullari.
41.
Bilimlar ombori.
42.
Bilimlar omborida bilimlarning tuzilishi.
43.
Kompyuterda axborotni qayta ishlashning arifmetik asoslari.
44.
Ikkilik kodlashning afzalligi.
45.
Axborotlarning kompyutеrda tasvirlanishi.
46.
Sonlarni qo‘zg‘almas va qo‘zg‘aluvchi vеrgulli tasvirlash.
47.
Raqamli va matnli axborotlarni qabul qilish.
48.
Sanoq sistemalari va ularning turlari.
49.
Pozitsion va nopozitsion sanoq sistemalari.
50.
Sonlarni bir sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o‘tkazish.
...
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Andijon davlat universiteti Axborot texnologiyalari va kompyuter injiniringi fakultetining Informatika o’qitish metodikasi ta’lim yo‘nalishi
|
Sana: 1 may 2024 Sinf: 8-a sinf Mavzu: Nazariy: Gimnastika atamalari haqida tushuncha Amaliy: Yakkachub ustida muvozanat saqlash mashqlari Dars maqsadi

|
Sana: 1 may 2024 Sinf: 8-a sinf Mavzu: Nazariy: Gimnastika atamalari haqida tushuncha Amaliy: Yakkachub ustida muvozanat saqlash mashqlari Dars maqsadi
|
bet | 1/3 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 60,5 Kb. | | #239575 |
Bog'liq Gimnastika DARS ISHLANMASI
Sana: 1 may 2024 Sinf: 8-a sinf
Mavzu: Nazariy: Gimnastika atamalari haqida tushuncha
Amaliy: Yakkachub ustida muvozanat saqlash mashqlari
Dars maqsadi :
1) Ta’limiy: O’quvchilarning yakkachub ustida uzini nazorat qilishi, qo’l va oyoqni to’g’ri harakatlantirib yurish texnikasini rivojlantirish
2)Tarbiyaviy: O’quvchilarni sog’lom ,baquvvat qilib Vatanparvarlik ro’hida tarbiyalash
3)Amaliy: Yakkachub ustida mashqlar bajarishni tuliq o’rgatish
Fanga oid kompetensiya : 1) Gimnastika anjomlaridan xavfsiz foydalana oladi;
2) Qomatni to‘g‘ri shakllantirish mashqlarini bajara oladi;
Dars jihozlari: Hushtak ,soat ,sport o’yinlari to’plari,plakatli suratlar. Fishkalar,galkalar.
Dars turi : Noan’anaviy
Dars metodi: Aralash (saflanish,mashq bajarish,yugurish,harakatli o’yinlar o’ynash,savol-javob)
Dars o’tish joyi : Sport maydon
Darsga ajratilgan vaqt: 45 daqiqa
Dars qismi
|
Darsning borishi
|
Me’yor
|
TMK
|
Darsning tayyorlov qismi 10-12 daqiqa
|
Saflanish, raport qabul qilish, o`quvchilarni sog’liini tekshirish,
Yangi mavzuni e’lon qilish,
o`ngga, chapga, ortga burilish,
joyida yurish,
sport zal bo`ylab yurish,
yurishdan yugurishga o`tish.
Ikki qatorga bo`linib, yon tomon bilan yurish, qo`llarni yuqoriga ko`tarib, oyoqlar uchida yurish, tovonlarda yurish.
Qo`llar belda tizzalarni bukmasdan, oyoq uchlarini bukmasdan sakrab yurish.
To`rt qatorga saflanish.
Umumrivojlantiruvchi mashqlar bajarish
|
1-2’
1-2’
15-20
metr
1,5-2 daqiqa
8-10 mashq
|
X X X X X X X X X X X X
X
O’quvchilar diqqatini jalb qila olish
Yugurish vaqtida nafas olishga e’tibor berish
Mashqlarni to’g’ri bajarilishini nazorat qilib borish
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sana: 1 may 2024 Sinf: 8-a sinf Mavzu: Nazariy: Gimnastika atamalari haqida tushuncha Amaliy: Yakkachub ustida muvozanat saqlash mashqlari Dars maqsadi
|
Biz sizning foydangiz uchun harakatdamiz - bet 8

|
Biz sizning foydangiz uchun harakatdamiz
|
bet | 8/56 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 87,07 Kb. | | #156776 |
54. Informatsiyalar almashuvini tahminlovchi magistraldir uning yordamida dunyo bilimlar manbaiga kirish, qisqa vaqt ichida mahlumotlar yig’ish, ishlab chiqish va uning texnik vositalarini masofadan turib nima orqali boshqarish mumkin?
A) innovatsion o’qitish
B) lektor o’qitish
C) masofadan o’qitish
+D) internet tarmoqlararo 55. Masofadan o’qitishning tashkiliy-iqtisodiy afzalligi nimadan iborat?
+A) talabalar uchun auditoriyalar, yotoqxonalar zarur emas.
B) moliyaviy xarajatlar asosan o’quv-uslubiy materiallar tayyorlash uchun maxsus auditoriyalar uchun sarflanadi
C) elektron kutubxona, testlar, mulg’timediya o’qitish
D) innovatsion ukitish, lektor o’qitish, testlar 56. Pedagogning umumiy madaniyati nimalardan iborat?
A) Ijtimoiy madaniyat
B) Kasbiy ahamiyatli madaniyat
C) Kasbiy faoliyatda yetukligi
+D) Bilimi, ishonchi, qobiliyati va xulqi 57. Pedagog uchun eng zarur nutq madaniyatini belgilang?
+A) Nutqning grammatik to’g’riligi, uning leksik boyligi, aniq va ravshan ifodalanganligi
B) Keng fikrlilik, tinglovchini zeriktirmaydigan muloqot o’rnatish
C) Tinglay olish, qo’llab-quvvatlash
D) Tanqidiy nuqtai nazar, o’z fikrini himoya qilish 58. Oliy ta’lim nechta bosqichdan iborat?
A) 4
+ B) 2
C) 3
D) 5 59. Pedagogikaga oid adabiyotlarda mustaqil ishlarning qaysi turlari qayd qilingan?
+A) Namunalar bo’yicha mustaqil ishlar: rekonstruktiv-variantiv, evristik, ijodiy tadqiqot
B) g’oyaviy, nazariy saviyasini oshirish, kasbiy mahorati va madaniyatini shakllantirish
C) Shaxsiy va kasbiy
D) Ilmiylik va ijodiy tadqiqot 60. O’quv-bilish faoliyatini tashkil etish va amalga oshirish metodlarini ko’rsating?
+A) Ifodali, ko’rgazmali, amaliy
B) Induktiv va Deduktiv
C) Reproduktiv va muammoli-ijodiy
D) (o’qituvchi rahbarligida mustaqil ish metodlari) hammasi 61. Didaktikaga oid adabiyotlarda o’qitish metodlarining qaysi bog’liqliklari qayd qilinadi?
A) o’quv mashg’ulotlarining didaktik maqsadlari va vazifalariga bog’liq
B) Bayon kilinadigan materialning xarakteriga bog’liq
+C) Ta’lim oluvchilarning bilimi va rivojlanish darajasiga bog’liq
D) o’quv jarayonida o’rganilayotgan fan asoslarining muayyan davrdagi metodlariga bog’liq
|
| |
Biz sizning foydangiz uchun harakatdamiz - bet 9

|
Biz sizning foydangiz uchun harakatdamiz
|
bet | 9/56 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 87,07 Kb. | | #156776 |
62. Bilish jarayoniga alohida ahamiyat berib, insonlarning bilishga bo’lgan intilishlarini keng yoritgan alloma asari bilan ko’rsating?
A) Abdurahmon Jomiyning ”Musiqa” risolasi
B) Alisher Navoiyning”Maxbub-ul qulub»
+C) Forobiyning ”Baxt saodatga erishuv” to’g’risida
D) Abu Rayxon Beruniy “Mashud qonuniy” 63. “Bizning Pedagogik ishda hamma narsani oxir-oqibat mahorat hal etadi” degan fikr muallifi.
A)A)S Makarenko
B)M.N Statkin
C. Sh.A Amanashvili
+D. Y.P Azarov 64. X.X.Platev qaysi sharq allomasining ilmiy g’oyalarini umumlashtirib bilish to’g’risidagi nazariyani asoslab bergan?
+A) Forobiy
B) Beruniy
C) Ibn Sino
D) Al-Kindiy 65. Bilish faoliyati masalalari qaysi psixolog va pedagog olimning ijodida yoritib berilgan?
A) B)P.Esipov
B) L.P.Aristova
C) M.N.Skatkin
+D) P.P.Blonskiy 66. Bilish faoliyatining faol qo’zg’atuvchilari ko’rsatilgan to’g’ri qatorni ko’rsating?
+A) Konkret faoliyatga bevosita faol qiziqish, axloqiy-estetik va ruhiy qoniqish
B) Bilishga tayyorlik, bilish faoliyatining malaka va ko’nikmalari
C) Bilish faoliyatiga ehxtiyoj, axloqiy-estetik va ruhiy qoniqish
D) Konkret faoliyatga bevosita va bilvosita qiziqish 67. O`qituvchi faoliyati qirralari -
A)Bilimdonlik, rivojlantiruvchanlik
B)Ko`nikma, malaka
S.Yo`nalturuvchanlik, safarbarlik, loyihachilik
+D. A va B javoblar 68. Shaxs rivojlanishiga yaxlit holda qaraydigan personologik yo’nalish vakillarini ko’rsating?
+A) E.Shpanger, A)Maslou
B) A)N.Leontev, A)C)Petrovskiy
C) D.I.Felg’dshteyn, D.N.Uznadze
D) B)D)Anang’ev, K.K Platonov 69. O’spirinlik davri xususiyatlari tahlilida qaysi sifat alohida ahamiyat kasb etadi?
+A) Faoliyat
B) Yoshi
C) Harakat
D) Tashqi qiyofa 70. Talabaning aqliy faoliyati xususiyatlari qanday belgilanadi?
+A) Shaxsni hayotga va mehnatga tayyorlashning muhim jihati sifatida
B) Intellektual faoliyatga qiziqish uyg’otish sifatida
C) Bilimlar bilan qurollanish maqsadida
D) Muloqot doirasining kengayishida
|
| |