Ethernet texnologiyasi - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

Ethernet texnologiyasi.
Lokal tarmoq texnologiyasining eng
keng tarqalgan turi bo’lib, 10 Mbit/s, 100 Mbit/s (Fast Ethernet), 1
Gbit/s hattoki 10 Gbit/s tezlik bilan ulanib turish imkoniyatiga egadir.
Ethernet ning yutug’i tarmoq strukturasi tanlanishidagi qulayligidir.
Ammo ushbu texnologiya kamchiligi, bu uning ma’lum masofadagina
ishlay olishidir. Agarda vitaya para kabelini oladigan bo’lsak, u holda
tarmoq masofasi 100 metrdan oshmasligi aniq. Uzaytirish uchun esa har
100 metrda qurilma qo’yishga to’g’ri keladi yoki optik toladan
156
foydalanish zarur. Lekin qo’shni binolarni bir tarmoqda jamlash uchun
bu juda qiyin hamda qimmatga tushishi mumkin.
4.
Wi-Fi
texnologiyasi orqali ma’lumot uzatish. Ushbu
texnologiya Wi-Fi (802.11a/b/g/n standartida) ishlab, bino ichida 45
metr uzoqlikda, 100 metr ochiq joyda bemalol katta tezlikda stabil
tarmoqqa ulanish imkonini beradi. Lekin katta hududda sifatli tezlikni
ta’minlash uchun esa juda ham ko’p Wi-Fi nuqtalari o’rnatilishi lozim
bo’ladi. Bu esa texnologiyaga bo’lgan harajatni oshishiga olib keladi.
Muammolardan yana biri shuki, abonent, ya’ni foydalanuvchini bir
nuqtadan ikkinchi nuqtaga ko’chganida, ma’lumot almashinish hamda
ulanishda to’xtovlar vujudga kelishidir. Yuqorida ko’rib chiqilgan
tarmoq texnologiyalari bugungi kunda qo’yilayotgan yuqori
o’tkazuvchanlik, ishonchlilik hamda mobillik darajalarini o’zida qizman
yohud to’liq aks ettira olgani bilan, narx bo’yicha bugungi operatorlarga
to’g’ri kelmaydi. Aynan ushbu muammoni simsiz texnologiya’ning
yangi avlodi bo’lmish IEEE 802.16 standartli Wi-MAX (Worldwide
Interoperability for Microwave Access) texnologiyasi hal qilishi
mumkin. Wi-MAX texnologiyasini kengaytirish va rivojlantirish
maqsadida
1999-yilda
WiMAX-forumi
ochildi
va
Wi-MAX
texnologiyasiga quyidagi talablar qo’yildi:
1. Katta bo’lmagan hududlarga shu qatori ajratilgan rayonlar,
chetki (chetlashtirilgan) obyektlar Wi-MAX texnologiyasi asosida
kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanishga ega bo’lishi,
rivojlanayotgan davlatlardagi 1,5 million aholini shu hisob ichidan 100
ta odam ATs larga ulanmagan va yirik shaharlar bilan simli aloqa orqali
axborot, ma’lumot almashish sharoitiga ega bo’lmagan aholini
kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanish imkoniyatini
yaratish.
2. Wi-MAX texnologiyasi orqali Yer kurrasidagi aholining teng
yarmini kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanishga
erishish.
Wi-MAX texnologiyasining asosiy maqsadlaridan biri universal
simsiz aloqa orqali katta hududlarga ishonchli, sifatli kommunikatsiya
va axborot xizmatlaridan foydalanish sharoitini yaratish bo’ldi. Bu
orqali Wi-MAX texnologiyasi quyidagi farqlarga ega bo’ldi:
Simli aloqa va yo’ldoshli aloqa tizimlaridagi servis-provayderlarga
iqtisodiy tomondan effektivligini hal etish va bu orqali faqat potentsial
abonentlarga erishibgina qolmay, balki bir joydan foydalanuvchi,
157
(statsionar)
abonentlar
sonini
oshirish
bilan
birga
ularga
kommunikatsiya va axborot xizmatlaridan foydalanishni sifatli yo’lga
qo’yish;
Simsiz aloqa tizimlari boshqa simli texnologiyalar bilan
moslashuvchanligi. Bu orqali simsiz aloqa maydonini kengaytirish
(masshtablashtirish) imkoniyati paydo bo’ladi;
O’rnatish, ulanish sodda arxitekturasi bu orqali unga ketadigan
xarajatlarni kamaytirilishiga olib keladi;
Radioaloqa tizimlarida aloqa qamrab olish hududi uzoqligi muhim
hisoblanadi. Hozirgi davrda yuqori maydonlarga mo’ljallangan ko’p
simsiz aloqa tarmoqlarida obyekt va tarmoq oralig’ida to’g’ridan-to’g’ri
ko’rinishga ega bo’lishi kerak;
Wi-MAX texnologiyasi tarkibida IP protokollari bo’lganligi
sababli lokal va korporativ tarmoqlarda qo’llanilishi mumkin.
Wi-MAX
texnologiyasi imkoniyatlari: Wi-MAX texnologiyasi har
qanday, shu jumladan zich shahar imoratlari sharoitlarida ishlashga,
aloqa yuqori sifati va malumotlar uzatish katta tezligini ta’minlashga
imkon beradi. Wi-MAX texnologiyasidan simsiz ulanish nuqtalarini
tashkil qilib, kompaniyalar bo’limlari o’rtasida tarmoqni tashkil qilib va
ilgari an’anaviy texnologiyalar sababli imkoni bo’lmagan boshqa
masalalarni hal etib “oxirgi nuqta” keng polosali ulanishlarni yaratish
uchun foydalanish mumkin. Wi-MAX texnologiyasi yuqori tezliklarda
Internetga ulanishni, Wi-Fi tarmoqlariga qaraganda keng zonalarni
qoplash va ishonchlilikni ta’minlashga imkon beradi. Wi-MAX
texnologiyasi - bu butun shahar hududida tashkil qilinadigan keng
polosali simsiz ulanish tarmog’i, resiverdan baza stantsiyasigacha
masofa esa kilometrlar bilan o’lchanadi. Wi-MAX qayd etilgan, mobil
va harakatdagi ulanish senariylarini ta’minlaydi. Aloqa bilan ta’minlash
masofasi-60 km, ulanish tezligi — 60 Mbit/s gacha. Wi-MAX
texnologiyasi ishlash prinsiplari: Wi-MAX sistemasi ikki asosiy
qismdan iborat:
1.
Wi-MAX baza stansiyasi (yuqori qavatli binolar yohud
maxsus ustinga o’rnatilishi mumkin).
2.
Wi-MAX qabul qilgich (qabul qilgichli antenna, PC card
yoki tashqi kartalar form faktori asosida).
Baza stansiyasi va qabul qiluvchi abonent antennasi bog’lanishi
uchun o’ta yuqori chastota diapazonidan (O’YuCh) foydalaniladi. 2-11
GHz. Bu bog’lanish agar ideal darajada bo’lsa, unda ma’lumot uzatish
158
tezligi 20 Mbit/s gacha bo’ladi. Bu bog’lanish abonent va server orasida
to’g’ridan-to’g’ri ko’rinish talab etmaydi. Shuni yodda tutish lozimki,
Wi-MAX texnologiyasi nafaqat «oxirgi nuqta» («so’nggi mil»), balki
regional tarmoqlar (ofis hamda rayonlar)ni bir biri bilan bog’lashda
bemalol qo’llash mumkin. Qo’shni baza stansiyalari bilan O’YCh (o’ta
yuqori chastota 10-66 GHz) to’g’ridan-to’g’ri radioaloqa rejimida
doimiy bog’lanish o’rnatiladi. Bunday bog’lanishlar 120 Mb/s tezlikda
ma’lumot almashish imkonini beradi. Albatta baza stansiyalarining
to’g’ridan to’g’ri ko’rish orqaligina bir biri bilan ma’lumot almashinishi
bu Wi-MAX ning minus tomoni. Lekin yuqori qavatli binolarda joy
olgan baza stansiyalariga nima ham yuqorida bir-biri bilan bog’lanishga
orada to’siq bo’la olardi.
9.1-rasm. Wi-MAX stansiyalararo aloqa tarmog’i
Wi-MAX ning ishlash rejimlari: Fixed Wi-MAX — fiksirlashgan
kirish. Nomadic Wi-MAX — seansli kirish. Portable Wi-MAX —
qaytadan joylashtirish rejimi bo’yicha kirish. Mobile Wi-MAX —
mobillashgan kirish. Fixed Wi-MAX. Fiksatsiyalangan aloqa 10-66 GHz
chastota diapazonini ishlatadi. Ushbu chastotali diapason kuchli so’nish
tufayli uzatuvchi hamda qabul qilgichlarning to’g’ridan to’g’ri bir biriga
ko’rish orqali signal uzatishni talab etadi. Boshqa tomondan esa ushbu
chastotali diapazon radioaloqadagi eng asosiy muammo bo’lmish
159
signalning ko’pnurli tarqalishini oldini oladi va signal uzatish tezligini
120 Mbit/s gacha ko’tarilishiga olib keladi.
Nomadic Wi-MAX. Seansli aloqa orqali foydalanuvchi bemalol
joydan joyga ko’chib yurishi hamda aloqaning uzilgan joyidan ulanib,
foydalanishda davom etishi mumkin. Portable Wi-MAX. Portable
rejimida foydalanuvchining baza stansiyalar aro aloqani uzmagan holda
avtomatik ravishda ulanishi imkoni mavjud. Lekin ushbu rejimda
foydalanuvchining joydan-joyga ko’chish tezligi 40 km/soat dan
oshmasligi lozim. To’g’ri, ushbu rejimdan shaxarda foydalanish
mumkin, lekin avtomobillarda foydalanish biroz muammoni tug’diradi.
Mobile Wi-MAX. 802.16e-2005 standartida ishlab chiqilgan bo’lib,
foydalanuvchining joydan-joyga ko’chib yurish tezligini maksimal 120
km/soatgacha bo’lganda sifatli aloqani ta’minlay oladi. Mobile
rejimning yutuqlarini quyidagi keltirilganlar orqali sanab o’tishimiz
mumkin.
Hozirgi paytda simsiz aloqaning qurilish texnologiyasi soddaligi
va tizimlararo ma’lumot almashish qulayligi, har qanday ob-havo
sharoitida aloqani uzatish bir xilligi va simli aloqa liniyalari
texnologiyalari orqali (bog’langan holda) qulay aloqa qilishi orqali
samaraliligi
oshishi
kabilar
qulaylik
yaratmoqda.
Wi-MAX
texnologiyasi orqali qo’shimcha xizmatlar yaratish (Internet tizimga
ulanish qulayligi va yuqori tezlikda ma’lumot almashishi) va ularni
ishonchli ishlatilishi texnologiya’ning ustuvorligini ko’rsatmoqda.
|