Xavfsizlikni yaxshilash - Koʻmir qazib olish

|
Koʻmir qazib olish
|
bet | 5/9 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 365,06 Kb. | | #139730 |
Bog'liq Koʻmir qazib olishXavfsizlikni yaxshilash[tahrir | manbasini tahrirlash]
Duration: 7 minutes and 27 seconds.7:27Subtitles available.CCYer osti konlarida tosh murvatlari va tom yopish ekranlaridan foydalanish boʻyicha video
Koʻmir qazib olish jarayonida chiqarilgan gazlar, elektr energiyasi ishlab chiqarish va gaz dvigatellari bilan ishchilar xavfsizligini yaxshilash uchun qayta ishlanishi mumkin[13]. Soʻnggi yillardagi yana bir yangilik – bu mina ventilyatsiyasi buzilgan holatlar uchun yopiq elektron qochish respiratorlari, kislorodni oʻz ichiga olgan respiratorlardan foydalanish[14]. AQSh Mehnat Departamentining Minalar xavfsizligi va salomatligi boshqarmasi (MSHA) tomonidan oʻtkazilgan statistik tahlillar shuni koʻrsatadiki, 1990 va 2004-yillar oraligʻida sanoat jarohatlar darajasini yarmidan koʻproqqa va oʻlim holatlarini uchdan ikkiga qisqartirgan. Ammo Mehnat statistikasi byurosining maʼlumotlariga koʻra, hatto 2006-yilda ham konchilik Amerikada oʻlim darajasi boʻyicha oʻlchanadigan ikkinchi eng xavfli kasb boʻlib qoldi[15]. Biroq, bu raqamlar barcha konchilik faoliyatini oʻz ichiga oladi, masalan neft va gaz qazib olish jrayoni ham koʻpchilik oʻlimga sabab boʻladi.
Koʻmir qazib olish – bu yerdan koʻmir qazib olish jarayoni. Koʻmir oʻzining energiyaga boy tarkibi uchun qadrlanadi va 1880-yillardan boshlab elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun keng foydalaniladi. Poʻlat va sement sanoatida temir rudasidan temir olish va sement ishlab chiqarish uchun yoqilgʻi sifatida koʻmir ishlatiladi. Birlashgan Qirollikda va Janubiy Afrikada koʻmir koni va uning tuzilmalari „chuqur“ deb ataladi. Avstraliyada „koʻmir“ odatda yer osti koʻmir koniga ishora qiladi.
Soʻnggi yillarda koʻmir qazib olishda odamlar tunnel qazish va koʻmirni qoʻlda qazib olishdan tortib yirik ochiq va uzun devorli shaxtalargacha koʻplab oʻzgarishlarga duch keldi. Koʻmirni Ushbu miqyosda qazib olish uchun draglinlar, yuk mashinalari, konveyerlar, gidravlik domkrat va qirqim mashinalaridan foydalanish talab etiladi.
Koʻmir qazib olish sanoati uzoq vaqtdan beri mahalliy ekotizimlarga jiddiy salbiy ekologik taʼsir koʻrsatadi. Mahalliy jamoalar va ishchilar salomatligiga taʼsir qiladi va yomon havo sifati, iqlim o'zgarishi kabi global ekologik inqirozlarga katta hissa qoʻshadi. Shu sabablarga koʻra, koʻmir global energiya iqtisodiyotining turli qismlaridan bosqichma-bosqich chiqarib yuborilgan birinchi fotoalbom yoqilgʻilardan biri boʻldi.
Rim davridan beri koʻmir tashish uchun kemalar ishlatilgan.
Ekstraksiya qilish usullari[tahrir | manbasini tahrirlash]
Koʻmir qazib olish usullari yer osti, yoki yer usti turlariga boʻlinadi. Bundan tashqari, koʻmir qatlamining qalinligi va geologiyasi, kon usulini tanlashda muhim omil boʻlib xizmat qiladi. Yer usti konlari uchun koʻmir qazib olishning eng tejamli usuli elektr belkurak yoki tortish chizigʻidir. Yer osti konlarini qazib olishning eng tejamli shakli uzun devorli yoʻl boʻlib, u koʻmir qatlamining uchastkalari boʻylab oʻtadigan karbid bitli ikkita aylanuvchi barabandan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Yer usti va osti konlaridan olingan koʻmirlarni koʻmir tayyorlash zavodida yuvish kerak boʻladi. Texnik va iqtisodiy maqsadga muvofiqligi quyidagilardan kelib chiqib baholanadi: hududiy geologik sharoitlar; ortiqcha yuk xususiyatlari; koʻmir qatlamining uzluksizligi, qalinligi, tuzilishi, sifati va chuqurligi; topografiya (ayniqsa, balandlik va qiyalik); iqlim; yerga egalik qilish, chunki u qazib olish va foydalanish uchun yerlarning mavjudligiga taʼsir qiladi; sirtdagi drenaj naqshlari; yer osti suvlari sharoitlari; mehnat va materiallarning mavjudligi; tonnaj, sifat va maqsad boʻyicha koʻmir sotib oluvchi talablar; va kapital qoʻyilmalarga qoʻyiladigan talablar.
Yer usti va chuqur yer osti konlarini qazish, qazib olishning ikkita asosiy usuli hisoblanadi. Qazib olish usulini tanlash, birinchi navbatda, koʻmir qatlamining chuqurligi, zichligi, ortiqcha yuki va qalinligiga bogʻliq; Yer sirtga nisbatan taxminan 55 m (180 ft) dan kam chuqurlikda boʻlsa, odatda koʻmir yer ustidan qazib olinadi.
Kolumbiyadagi Cerrexon koʻmir konida koʻmir ortilgan yuk mashinalari
Koʻmir qatlamlari yer yuzasiga yaqin boʻlganda, koʻmirni ochiq usulda qazib olish usullaridan foydalangan holda qazib olish tejamkor boʻlishi mumkin. Ochiq koʻmir qazib olish yer osti usullariga qaraganda koʻmir konining koʻproq qismini qayta tiklaydi. Ushbu qazib olish usulida portlovchi moddalar birinchi navbatda qazib olinadigan maydonning sirtini yoki ortiqcha qatlamini yorib oʻtish uchun ishlatiladi. Keyin ortiqcha yuk draglinlar yoki yuk mashinasida olib tashlanadi. Koʻmir qatlami ochilgandan soʻng, u burgʻulash, sindirish bilan yaxshilab qazib olinadi. Keyin koʻmir, koʻmir tayyorlash zavodiga yoki toʻgʻridan-toʻgʻri ishlatiladigan joyga tashish uchun katta yuk mashinalari yoki konveyerlarga yuklanadi[1].
|
| |