nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Pebrina sporasining mikroskop ostida ko’rinishi

164
iste’mol qiladi, kundan kunga qurt ozadi, ularning faol harakati yo’qoladi. Agarda
kasallik kuchli kechsa qurt teri tashlash davrida terisini tashlay olmasdan nobud
bo’ladi. Ayrim hollarda qurtlarning terisi tanasining har xil joyidan yorilib, yangi
terisidan ajralmay qoladi. Ayrimlarining terisi yarim
belida qolib oxirgi qorin
bo’g’imlarini siqib ingichkalashtirib tashlaydi. Pebrinaga chalingan qurtlarning teri
maydonida, bo’g’imlararo masofalarda,
qorin oyoqlari atrofida, nayzasimon
o’simtasi atrofida to’q jigar rangda murch sepganga o’xshash dog’lar
paydo
bo’ladi. Kasallangan qurtlar sog’lom qurtlarga nisbatan ancha kichiklashib qoladi.
Agar kasallik pilla o’rash davrida avjga chiqqan bo’lsa kasallangan qurtlar sukchak
atroflariga tarqalib ketadi. Bunday qurtlar pilla ham o’rashi mumkin, ammo
pillalari har xil bo’lib, yupqa po’choqli pillalarni hosil qiladi. Ayrim qurtlar ipagini
gilam singari yoki kiygizga o’xshatib chuvatib yuboradi,
ayrimlari esa pilla
o’ramasdan g’umbakka aylanadi.
G’umbaklik davrida: Agarda kasallik kuchli bo’lmasa kasallikga chalingan
g’umbaklar sog’lom g’umbaklardan farq qilmaydi, ammo kasallik kuchli bo’lsa,
g’umbakning bo’g’imlararo masofala-rida ko’rinar-ko’rinmas
mayda nuqtasimon
dog’lar paydo bo’ladi. Ayrimlarining teri maydonida qo’rg’oshinli rangda yaltiroq
dog’li maydonlar hosil bo’ladi. Bunday g’umbaklardan metamorfoza davrida har
xil yetishmovchiliklar hosil bo’lgan holatda kapalaklar rivojlanadi.
Globallashuv sharoitida о‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlarda davlatning moliya siyosati

|
Globallashuv sharoitida о‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlarda davlatning moliya siyosati
|
bet | 46/72 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 268,16 Kb. | | #139504 |
Bog'liq 1-mavzu “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vaz7.3. Globallashuv sharoitida о‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlarda davlatning moliya siyosati
Globallashuv jarayonlari jahon xо‘jaligida ishtirok etuvchi har bir mamlakat iqtisodiyotiga ma’lum miqdorda ta’sir etadi. Bozorning turli ishtirokchilari о‘z manfaatlari yо‘lida harakat qilib, zanjirsimon jarayonni vujudga keltiradilar. Georg Fisherning ta’kidlashicha, jahon xо‘jaligida global о‘zgarishlar tarqalishining texnik mexanizmi mavjud. Bunga “Buyuk depressiya” misol bо‘lib, inqiroz bir mamlakatdan ikkinchi mamlakatga kо‘pincha zanjirsimon shaklda tarqalgan: bozorning pasayishi - kapitalning boy berilishi - talabning qisqarishi, ishlab chiqarishning qisqarishi - davlat tomonidan import qiluvchilarga nisbatan bojxona tо‘siqlarining о‘rnatilishi - xalqaro savdoning kamayishi - savdo-sotiq bо‘yicha hamkor mamlakatlarda ishlab chiqarishning pasayishi - tovar sifatiga bojxona tо‘siqlarini о‘rnatilishini va hokazo.
О‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlar globallashuv jarayonida munosib siyosat yuritish ustida bosh qotirib, milliy iqtisodiyotning raqobatdoshlik darajasini oshirishning turli chora-tadbirlarini ishlab chiqmoqdalar. Bunda bozor tamoyillariga qat’iy amal qilishi muhim ahamiyatga ega bо‘lib, ular quyidagi yо‘nalishlarda ish olib bormoqdalar:
Xususiylashtirish. Globallashuv sharoitida xususiylashtirish va unga xos mulkchilikning milliy iqtisodiyot raqobatdoshligini oshirishdagi о‘rni tobora muhim ahamiyat kasb etmoqda. О‘z daromadini maksimallashtirishdan manfaatdor mulkdorlar sinfining shakllanishi iqtisodiyotda raqobat muhitini yaratish, tovarlar sifatini oshirish, mahsulot tannarxini pasaytirish hamda xorijiy investitsiyalarni jalb etishda eng muhim omil bо‘lib hisoblanadi.
Xususiy korxona rahbari har qanday sharoitda faoliyat bilan bog‘liq mas’uliyatni tо‘la qonli ravishda о‘z zimmasiga ola biladi. Korxonaning yuqori daromadli faoliyat yuritishidan birinchi о‘rinda manfaatdor hisoblangan rahbar ichki imkoniyatlarni tо‘g‘ri baholash, strategiyani aniq belgilash, kutilishi mumkin bо‘lgan xavfni puxta anglab yetish imkoniyatiga ega bо‘ladi. Bunda ustuvor yо‘nalishlar korxona salohiyatini tо‘liq anglab yetish imkoniyatidan holi hisoblangan yuqori tashkilotlar tomonidan emas, balki bevosita mutasaddi rahbar tomonidan belgilanadi.
Resurslarning mutanosib ravishda taqsimlanishi, ishlab chiqarish vositalaridan eng samarali va tejamkor holda foydalanilishi xususiy mulkchilikka xos xususiyatlardandir.
|
| |
Ishlash tartibi - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I, Hamdamova. E....

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I, Hamdamova. E. I, Narbayeva. M. K, Ismatullayev. H. TBog'liq Ipakchilik fanidan amaliy laboratoriya mashgulotlariIshlash tartibi:
1-topshiriq. 1. Mono, bi va polivoltin zotli pilla namunalari bilan tanishib chiqish
va rasmini ish daftariga chizish.
2-topshiriq. Pillalarning shakli, katta-kichikligi, rangi o’rtacha og’irligi va
ipakchangligini aniqlashni o’rganish.
3-topshiriq. Yangi Tetragibrid-3, Tetragibrid-4, Toshkent-5, Toshkent-7,
Farg’ona-1, Farg’ona-2 va hokazo zotlar gibrid guruhi pillalarining rangi, shakli,
katta-kichikligi, ipakchanligi hamda naslchilik xo’jaligida- stansiyalarida olib
boriladigan va bajariladigan tadbirlar bilan tanishish.
Aqliy hujum savollari:
1. Selektsiya so`zining ma`nosi nimani anglatadi?
2. Ipak qurti urug’ini tayyorlashda urug’ zavodlari qanday ishlarni
bajaradi?
3. Papil’onaj – bu nima?
4. Papil’onaj inventarlarini joylashtirish va pillalardan kapalaklar
chiqishiga qanday sharoit yaratiladi?
5. Mikroskopda tekshirish uchun kapalaklardan qanday namuna olinadi?
6. Tuxum (urug’) tayyorlash va saqlash usullarini ayting.
182
Tushunchalar tahlili usulida ipak qurtining bir yilda necha marta avlod
berishiga qarab guruhlanishini o’rganish.
Tushuncha
Mazmuni
Monovoltin
Bivoltin
Polivoltin
Talabalar ushbu texnikani to’ldiradilar
Nima
uch?
Nima
uch?
Nima uchun bivoltin va
polivoltin zotlarini
o’rganish kerak
?
Nima
uch?
Nima
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi bekkamov. Ch. I, Hamdamova. E. I, Narbayeva. M. K, Ismatullayev. H. T
|
Zamonaviy jahon x - 1-mavzu: “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vazifalari Reja

|
1-mavzu: “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vazifalari Reja
|
bet | 52/72 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 268,16 Kb. | | #139504 |
Bog'liq 1-mavzu “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vaz7.7. Zamonaviy jahon xо‘jaligida moliya tizimining vazifalari va uni tartibga solish zarurati
Jahon moliyaviy resurslari barcha mamlakatlar, xalqaro tashkilotlar va moliyaviy markazlar moliya resurlarining yig‘indisidan iborat. Tor ma’noda - bu tashqi iqtisodiy faoliyatda, ya’ni rezident va norezidentlar о‘rtasidagi munosabatlarda foydalaniladigan moliyaviy resurslardir.
Jahonning moliyaviy resurslari doimo harakatda bо‘lib, xalqaro iqtisodiy munosabatlarning ishtirokchilari о‘rtasida qayta taqsimlanib boradi. Bu resurslarning bir qismi oltin-valyuta zahiralariga tushadi, bir qismi yordam tariqasida imtiyozli shartlar bilan chet elga taqdim etiladi va asosiy qismi jahon moliya bozorlarida sotiladi – sotib olinadi.
Jahon moliya resurslari uch qismga bо‘linadi:
moliyaviy yordamlar
oltin-valyuta zahiralari
jahon moliya bozori
Moliyaviy yordam davlatlararo kreditlar va grantlar yoki xalqaro tashkilotlarning kreditlari va grantlari tariqasida beriladi.
Oltin-valyuta zahiralari rasmiy va xususiy zahiralardan iborat.
Jahon moliya bozorlariga valyuta, aksiyalar, sug‘urta, derevativlar (moliyaviy derevativlar (fyucherslar, opsionlar, forvard bitimlari) oldi–sotdisi) va kredit bozorlari kiradi. Kredit bozori о‘z navbatida bank kreditlari va qimmatbaho qog‘ozlar shaklidagi qarz majburiyatlariga bо‘linadi.
Jahon moliya resurslarining asosiy qismi rivojlangan mamlakatlarda joylashgan. Bu mamlakatlarning jismoniy shaxslari, kompaniyalari, tashkilotlari, hukumatlari moliyaviy resurslarning asosiy qismiga egalik qiladilar. Ularning moliyaviy vositalari jahon moliya bozorida muomalada bо‘lib, jahondagi moliyaviy yordamning asosiy manbai ham bо‘lib hisoblanadi.
Jahon moliya bozori moliya-kredit tashkilotlarining yig‘indisidan iborat bо‘lib, ular vositachi sifatida kreditorlar va qarz oluvchilar hamda moliyaviy resurslarni sotuvchi va sotib oluvchilari о‘rtasida moliyaviy aktivlarni qayta taqsimlaydilar.
|
| |
Moliyaviy aktivlarning aylanish muddatiga kо‘ra jahon moliya bozori ikki qismga ajratiladi

|
Moliyaviy aktivlarning aylanish muddatiga kо‘ra jahon moliya bozori ikki qismga ajratiladi
|
bet | 53/72 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 268,16 Kb. | | #139504 |
Bog'liq 1-mavzu “Global iqtisodiy rivojlanish” fanining predmeti va vazMoliyaviy aktivlarning aylanish muddatiga kо‘ra jahon moliya bozori ikki qismga ajratiladi:
Ø pul bozori (qisqa muddatli)
Ø kapital bozori (uzoq muddatli)
Jahon moliya bozori katta qismining qisqa muddatliligi uni moliyaviy vositalarning о‘zgarishiga ta’sirchan qilib qо‘yadi. Undan tashqari shunday moliyaviy aktivlar mavjudki, ular bir maqsadga, jumladan, pul bozoridagi chayqovchilik operatsiyalari hisobiga, eng yuqori darajada foyda olishga yо‘naltirilgan.
Jahon moliya bozorining turli unsurlari о‘rtasida aniq chegaralar mavjud emas. Ularning kо‘pchiligi moliya bozorining bir segmentidan boshqasiga hech qanday qiyinchiliklarsiz yо‘naltirilishi mumkin. Buning oqibatida, jahonning turli mamlakatlarida valyuta kurslari, bank foizlari va aksiyalar kurslari о‘rtasidagi о‘zaro bog‘liqlikni kuchaytirmoqda.
Jahon moliya bozorining asosiy agentlari - bu transmilliy kompaniyalar va institusional investorlardir. Shu bilan birga, chet elga qarzlarni joylashtirish va taqsimlashni amalga oshiruvchi davlat muassasalari va xalqaro tashkilotlar ham katta о‘rinni egallaydilar. Kapital jahon bozorlarida bilvosita, ya’ni institusional investorlar orqali jismoniy shaxslar ham faoliyat kо‘rsatadilar. Institusional investorlarga pensiya fondlari va sug‘urta kompaniyalari hamda investitsiyaviy fondlar ayniqsa, hamkorlikdagi fondlar kiradi. Institusional investorlar aktivlarining hajmi juda katta bо‘lib, ular AQSH YAIMdan ancha katta, Yevropa Ittifoqi umumiy YAIMiga tenglashadi.
Moliya resurslarining eng faol oqimi jahon moliya markazlari hissasiga tо‘g‘ri keladi. Mazkur markazlarda turli mamlakatlar rezidentlari о‘rtasidagi moliya aktivlarining savdosi ayniqsa katta hajmda amalga oshiriladi. Bu birinchi navbatda AQShda - Nyu-York va Chikago, Yevropada - London, Frankfurt, Parij, Syurix, Jeneva, Lyuksemburg, Osiyoda - Tokio, Singapur, Gonkong, Baxreynlardir. Ba’zi offshor markazlari, birinchi navbatda Karib dengizi kо‘rfazida joylashgan Panama, Bermud, Bagam, Kayman, Antil orollari ham jahon moliya markazlariga aylanib bormoqdalar.
Jahon moliya markazlarida halqaro moliya bozori aktivlarining asosiy qismi tо‘plangan bо‘lib, ular nafaqat moliya markazi joylashgan mamlakat kapitali, balki jahonning boshqa hududlaridan yо‘naltirilgan kapital hamdir.
Hozirda juda katta miqdorda xorijiy valyutadagi tо‘lovlar va undan ham yuqori hajmdagi derevativlar bilan chayqovchilik operatsiyalarining amalga oshirilishi oqibatida jahon valyuta bozori haddan ziyod kengayib, jadallik bilan о‘sib bormoqda. Bir kunda bu bozorda amalga oshiriladigan bitimlarning hajmi 1,5 trln dollar, bir yildagisi esa deyarli 400 trln. dollarni tashkil etadi (2000-2005y).
|
| |
-TOPSHIRIQ. Veyn diagrammasi asosida o’qituvchining pedagogik kompetentligi va kompetentligini o’zor to’ldiruvchi va takrorlanmas xususiyatlarini izohlang

|
-TOPSHIRIQ. Veyn diagrammasi asosida o’qituvchining pedagogik kompetentligi va kompetentligini o’zor to’ldiruvchi va takrorlanmas xususiyatlarini izohlang
|
bet | 183/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti4-TOPSHIRIQ. Veyn diagrammasi asosida o’qituvchining pedagogik kompetentligi va kompetentligini o’zor to’ldiruvchi va takrorlanmas xususiyatlarini izohlang.
PEDAGOGIK
KOMPETENTLIK
KOMPETENTLIK
XII – AMALIY MASHG’ULOT. HAMKORLIK PEDAGOGIKASINING KONSEPTUAL G’OYALARI. HAMKORLIK PEDAGOGIKASINING TASNIFIY BELGILARI.
1 – TOPSHIRIQ. “AJIL” (“AMILIYOTDA JAMOAVIY IJODIY LOYIHALAR” ) TEXNOLOGIYASI
Ko’rsatma: mavzuning nazariy asoslarini o’rgangan holda 3 guruhga bo’linib, jamoa shaklida “Hamkorlik pedagogikasining ta’lim sifatini oshirishdagi o’rni” mavzusida yangi g’oyalar taklifini bildiring. Bildirilgan takliflarning o’quv jarayonida qo’llanishi haqidagi fikrlarizni izohlang.
2– TOPSHIRIQ. Hamkorlik pedagogikasining asosiy yo’nalishlarini “Klaster” texnologiyasi orqali tushuntirib bering.
3-TOPSHIRIQ. “Hamkorlik pedagogikasining iqtiqbolliligi” mavzusida fikrlaringizni FSMU texnologiyasi yordamida, o’z shaxsiy fikringiz orqali yoritib bering.
-
F
|
Fikringizni bayon eting
|
|
S
|
Fikringiz bayoniga sabab ko’rsating
|
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
-TOPSHIRIQ. Veyn diagrammasi asosida o’qituvchining pedagogik kompetentligi va kompetentligini o’zor to’ldiruvchi va takrorlanmas xususiyatlarini izohlang
|
tashkiliy ta’minot - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

240
241
unga yaqin sohalar (axborot texnologiyalari, Internet, elektron re-
surslar, axborotga ega bo‘lish huquqi va boshqalar)ni rivojlantirish-
ga mo‘l jallangan hukumat qarorlarini o‘z ichiga oladi. Bu qonunlar
jumlasiga «Axborot-kutubxona faoliyati to‘g‘risida»gi, «Majburiy
nusxa haqida»gi, «Elektron kutubxonalarni rivojlantirish dasturi»,
«Respublikani axborotlashtirish dasturi», «Ma’lumotlar bazasi va
dasturlar bo‘yicha mualliflik huquqi himoyasi to‘g‘risida»gi Qo
-
nun va boshqalar kiradi.
XI – AMALIY MASHG’ULOT. PEDAGOGIK LIK MOHIYATI

|
XI – AMALIY MASHG’ULOT. PEDAGOGIK LIK MOHIYATI
|
bet | 182/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiXI – AMALIY MASHG’ULOT. PEDAGOGIK LIK MOHIYATI.
1 – TOPSHIRIQ. “AJIL” (“AMILIYOTDA JAMOAVIY IJODIY LOYIHALAR” ) TEXNOLOGIYASI
Ko’rsatma: mavzuning nazariy asoslarini o’rgangan holda 3 guruhga bo’linib, jamoa shaklida “Bo’lajak pedagoglarning ligini oshirish va uni baholash mezonlari” mavzusida yangi g’oyalar taklifini bildiring. Bildirilgan takliflarning o’quv jarayonida qo’llanishi haqidagi fikrlarizni izohlang.
2–TOPSHIRIQ. Pedagogik “ESSE”. Ushbu kalit so’zlar ishtirokida ilmiy-pedagogik esse yozing.
Foydalaniladigan kalit so’zlar: lik, pedadod faoliyati, qobiliyatlar, bolalar ligini rivojlantirish, potensial, s sifatlarni rivojlantirish yo’llari, tafakkur mezonlari.
3-TOPSHIRIQ. E.P.Torrensning “Tugallanmagan rasmlar” testi bilan ishlash.
Devid Lyuisning bolalarda likni rivojlantirishga oid ko‘rsatmalari bilan tanishish va u yuzasidan muhokama tashkil etish.
Mashg‘ulotning borishi:
1. “To‘ldirilgan hikoya” testi yordamida pedagogning lik sifatlariga egaligini o‘rganish.
“To‘ldirilgan hikoya” testi
Test har biri 8 ta rasmdan iborat ikkita to‘plam asosida tashkil etiladi. Hikoyaning qahramoni – Ferdinad nomli shaxs. Testning maqsadi ta’lim oluvchilarning Ferdinandning odatiy kundalik hayotida ro‘y bergan ikki hodisalarning mohiyatini qanchalik to‘g‘ri anglay olishlarini aniqlashdan iborat.
Ferdinand oilali, uning rafiqasi va o‘g‘li bor. U korxonalardan birida rahbar bo‘lib ishlaydi. Shu sababli ikkinchi hikoyada uning qo‘l ostida ishlaydigan xodimlari ham ishtirok etadi.
Har ikki to‘plam testlarida birinchi qatorda joylashgan to‘rtta rasm orqali Ferdinandning hayotida ro‘y bergan voqealarning izchilligi aks ettirilgan. Biroq, bu qatorda bitta rasm tushirib qoldirilgan. Sizlar ikkinchi qatorda berilgan yana to‘rtta rasm orasidan birinchi qatordan tushirib qoldirilgan rasmni joyiga qo‘yish talab etiladi. Tegishli rasm o‘z joyiga qo‘yilgach, Ferdinand bilan bog‘liq voqeaning mazmuni to‘la anglanadi.
|
| |
– TOPSHIRIQ. Pedagoglarda kommunikativ kompetentlikni rivojlantiruvchi amaliy mashqlarni bajarish

|
– TOPSHIRIQ. Pedagoglarda kommunikativ kompetentlikni rivojlantiruvchi amaliy mashqlarni bajarish
|
bet | 180/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti3 – TOPSHIRIQ. Pedagoglarda kommunikativ kompetentlikni rivojlantiruvchi amaliy mashqlarni bajarish.
O’qituvchining kommunikativ qobiliyatiga doir ijodiy test yechish
Kerakli so’z yoki jumlani topib qo’ying.
... bu pedagogik o’zaro harakat sohasida maxsus ko’rinishga ega bo’lgan muloqotga qobiliyatliligidir.
Gapni davom ettiring.
Talabalar faoliyatida va ularni tarbiyalashda o’qituvchi shaxsining muomala tajribasi katta rol o’ynaydi. O’qituvchi muomala tajribasining ...
Kerakli so’z yoki jumlani topib qo’ying.
... ta’lim-tarbiya jarayonida o’qituvchining tarbiyalanuvchiga nisbatan shaxsiy munosabatlarida namoyon bo’ladi. O’quvchining xatti-harakati o’qituvchi tomonidan nazorat qilinadi, ijobiy tomonlari rag’batlantiriladi.
Kerakli so’zni topib qo’ying.
Xulosa qilib aytganda, o’z-o’zini anglash pedagogda o’zini va boshqalarning u haqidagi tasavvuri sifatidagi kasbiy “...”ning shakllanishiga olib keladi.
IX-AMALIY MASHG’ULOT. OLIY TA’LIM O’QITUVCHISI MALAKSIGA EGA BO’LISH UCHUN QO’YILADIGAN TALABLAR. PROFESSIOGRAMMA.
1 - TOPSHIRIQ. Express-savollar. Quyidagi savollarga tezlik bilan og’zaki ravishda javob qaytaring.
1. Jamiyatda o’qituvchining tutgan o’rni va vazifalari.
2. O’qituvchiga qo’yiladigan talablar.
3. O’qituvchining kasbiga xos xislatlari.
4. Pedagogik qobiliyat bu -
2 - TOPSHIRIQ. O’quv jarayoni faoliyatida o’qituvchi va talabalar konfliktga duch kelsa, uni ijopbiy hal etish usullaridan boxabarmisiz? “Piramida sxemasi” orqali vaziyatni izohlang.
Ko’rsatma: Sxemani tuzish qoidalari bilan tanishiladi.Yakka (juftlikda) sxema tuziladi: asosiy muammo (g'oya, masala), kichik muammolar yoziladi, keyin muammo yoki masalaning ikkinchi darajali jihatlarini chuqurroq ko'rib chiqish uchun xizmat qiluvchi «kichik shoxlar» davom ettiriladi. Buning natijasida bitta g'oya rivojlanishining barcha tomonlari yetarlicha chuqur o'rganib chiqilishi mumkin. Juftlarga birlashadi, o'z sxemalarini taqqoslaydi va qo'shimchalar kiritadi. “PIRAMIDA” ierarxik sxemasi.
|
| |
PEDAGOGIK NIZO VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI

|
PEDAGOGIK NIZO VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI
|
bet | 181/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika institutiPEDAGOGIK NIZO VA UNING KELIB CHIQISH SABABLARI
X – AMALIY MASHG’ULOT. PEDAGOGLIK KASBINING SATHLARINI TASHKIL ETUVCHI KOMPETENSIYALAR.
3. Ta’lim sifatini oshirishda pedagoglarga qo‘yilgan zamonaviy talablar.
4. Rahbarning boshqaruv kompetentligidagi ijobiy fazilatlar, salbiy xususiyatlar va ularni bartaraf etish yo‘llari.
1 – TOPSHIRIQ. Insert texnologiyasidan foydalanib amaliy topshiriqni bajaring.
Ko’rsatma: Insert texnologiyasini qo‘llash uchun dastlab o‘quvchilarga ma’ruza matni bilan tanishib chiqish vazifasi yuklatiladi. Matnni o‘qish uchun o‘qituvchi mavzu mazmuni ko‘lamidan kelib chiqqan holda reglament belgilaydi. So‘ngra jadval asosida mavzu yuzasidan savollarni keltiradi va o‘quvchilarni jadval qatorlarini quyidagi belgilarni qo‘yib chiqishni topshiradi.
O’qituvchining kasbiy kompetensiyasi deganda nimani tushunasizmi?
Pedagogik kompetensiyaning namoyon bo’lish usullarini bilasizmi?
Pedagogik texnikani egallash yo’llash yo’llaridan boxabarmisiz?
Mavzu savollari
|
√
|
+
|
-
|
?
|
1.
|
|
|
|
|
2.
|
|
|
|
|
3.
|
|
|
|
|
Belgilar quyidagi ma’nolarni anglatadi:
(√) - Bilaman.
(+) - Men uchun yangi ma’lumot.
(-) - Men bilgan ma’lumotni inkor qiladi.
(?) – Noaniq, mavhum (qo‘shimcha aniqlikni talab qiladigan) ma’lumot.
2-TOPSHIRIQ. Kelajakda siz o’qitishingiz lozim bo’lgan o’quv qo’llanmadan foydalanib, 2-3 mavzu misolida o’quv predmeti orqali o’quvchilarni qanday kasblar bilan tanishtirish mumkinligini aniqlang. Ushbu topshiriqni bajarishda qo’yidagi sxemadan foydalaning:
Qo’llanmadagi o’quv mavzusi (bo’lim)
|
O’quvchilarni tanishtirish mumkin bo’lgan kasblar
|
|
|
|
| |
Byudjet jarayoni - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 81/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning mo6. Byudjet jarayoni
Byudjet jarayoni – hukumat (moliyaviy) organlarining faoliyati: byudjetni tuzish, ko’rib chiqish, nazorat qilish, qonun bilan tartibga solishlardir. Byudjetni tuzish va amalda bajarish ijro etuvchi hokimiyat tomonidan, uni tasdiqlash esa qonun chiqaruvchi organ tomonidan bajariladi.
1. Davlat byudjeti loyihasini tayyorlash. Shaharlar va tumanlar hokimiyatlari (uning tarkibiga kiruvchilar) keyingi moliya yili uchun ko’rsatilgan hududlar bo’yicha Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, Viloyatlar hokimiyati va Toshkent shahri hokimiyati qarorlari bilan aniqlangan byudjet loyihalarini kelishilgan muddatlarda (ammo yigirma beshinchi iyundan kechikmasdan) yuqori turuvchi moliya organlariga taqdim etadi. Qoraqalpog’iston Respublikasining vazirliklari va boshqarmalari, Toshkent shahri va viloyatlar hokimiyatlarining bo’lim va boshqarmalari, shuningdek, Qoraqalpog’iston Respublikasining Respublika byudjetidan, Toshkent shahri va viloyatlar hokimiyatlarining byudjetidan mablag’ oluvchilar Qoraqalpog’iston Respublikasining Moliya Vazirligiga, Toshkent shahri va viloyatlar hokimiyatlari moliya bo’limlariga kelgusi moliya yili uchun Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengisi, viloyatlar hokimiyati va Toshkent shahri hokimiyati qarorlari bilan aniqlangan muddatlarda (ammo birinchi iyundan kechikmasdan) o’zlarining arizalarini topshiradilar. Shundan so’ng, Qoraqalpog’iston Respublikasi Vazirlar Kengisi, viloyatlar hokimiyati va Toshkent shahri hokimiyati o’z hududlari bo’yicha byudjet loyihalarini O’zbekiston Respublikasi Moliya Vazirligiga O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan belgilangan muddatlarda (ammo birinchi iyuldan kechikmasdan) taqdim etadilar. Vazirliklar va respublika byudjetidan moliyalashtiriladigan byudjet mablag’ini oluvchilar xuddi yuqoridagi ko’rinishda o’z arizalarini taqdim etadilar. Moliya vazirligi kerakli ma’lumotlarni va hujjatlarni talab qiladi va kelgusi moliya yili uchun joriy yilning birinchi oktyabrigacha davlat byudjetining loyihasini tuzadi.
|
| |
O’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar

|
O’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar
|
bet | 31/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moO’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
1. Moliya tiziminining soha va bo‘g‘inlarini tavsiflang.
2. Hozirgi sharoitda Davlat byudjeti o‘z oldida turgan qanday muammolarni hal etishi kerak?
3. Moliya tizimi deb nimaga aytiladi va unga nisbatan qanday ta’riflarni berish mumkin?
4. Moliya tizimi qanday sohalarga bo‘linadi?
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut.
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
Vaqt (daq.)
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash.
suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish. Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
28
|
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
10
|
|
Jami:
|
80
|
Mavzu yuzasidan test topshiriqlari.
Molyaviy rejalashtirish tushunchasi quydagi variantlardan qaysilarini o’z ichiga oladi.
a) invistitsion menejment, kapitallar menejmeti
b) invistitsion faoliyatni olib boorish
c) a va b javoblar to’g’ri
d) rejalashtirish
Molyaviy rejalashtirish amaliyotida qaysi metodlardan foydalanish mumkun.
a) balansli hisob kitoblar va pul oqimlari metodi
b) iqtisodiy matematik modellashtirish metodi
c) ko’p variyantli metodi
d) a b va c javoblar tug`ri
Molyaviy rejalashtirish jarayonining asosiy bosqichlarini kursating.
a) xo’jalik yurutuvchi subyektlar faoliyatining moliyaviy natijalarini tadqiq etish
b) taraqqiyotning asosiy tendensiyalarini aniqlash va moliyaviy tahlil qilish
c) taraqqiyotning asosiy tendensiyalarini aniqlash va molyaviy tahlil qilish
d) korxonaning molyaviy ahvollarini tahlil etish
Molyaviy rejalashtirishni nechta turi mavjud.
a) 5 ta
b) 3 ta
c) 2 ta
d) 1ta
Joriy molyaviy rejalashtirishning asosiy funksiyalari nechta.
A) 10 ta
b) 8 ta
c) 9 ta
d) 7 ta
7-MAVZU: MOLIYAVIY NAZORAT
Reja:
1. Moliyaviy nazoratning mohiyati
2. Moliyaviy nazoratni amalga oshiruvchi organlar
3. Moliyaviy nazoratning turlari
Kalit so’zlar: Moliyaviy nazorat, moliyaviy nazoratni amalga oshiruvchi organlar, dastlabki nazorat, joriy nazorat, yakuniy nazorat, kuzatish, tekshirish, taftish, tahlil, reviziya.
Mashg’ulotning maqsadi: Moliyaviy nazoratning mohiyatini, moliyaviy nazoratni amalga oshiruvchi organlarni tushuntirib berish hamda moliyaviy nazorat turlarini yoritib berish.
|
| |
Nazariy va amaliy bilimlar uzviyligi;
2

|
Nazariy va amaliy bilimlar uzviyligi;
2
|
bet | 46/200 | Sana | 09.08.2024 | Hajmi | 1,21 Mb. | | #269314 |
Bog'liq Buxoro davlat pedagogika instituti1. Nazariy va amaliy bilimlar uzviyligi;
2. Kasbiy bilim va ko’nikmalarni tizimli tarzda takomillashtirib
borishi;
3. Bo’lajak kasbiy-pedagogik faoliyat bilan funksional bog’liqlik:
4. Talabalar amaliy faoliyatining ko’rgazmaliligi;
5. O’z kasbiy faoliyati yuzasidan bosqichma-bosqich mustaqil faoliyat yurgazishga intilish va mas’uliyal hissini shakllanishi;
6. Bo’lajak o’qituvchilarda nazariy va amaliy bilimlar hamda ko’nikmalarini takomillashishi natijasida kompetensiyani shakllanishi va rivojlanishi.
Bu tamoyillarining barchasi kelajakda o'qituvchi kasbiy-pedagogik kompetensiyasining nazariy-ilmiy, amaliy finksional, pedagogik-psixologik takomillashuvi omillaridan hisoblanadi. Bo’lajak kasb ta ’limi o ’qituvchisining kasbiy kompetentligini shakllashtirish orqali ta’lim va tarbiya jarayonini zamon talabiga ko’tarishga xizmat qiladi.
1. Pedagogik fanlarni modulli-kompetentli yondashuv asosida o'qitishning xususiyatlari.
“Kadrlar tayyorlash milliy dasturi»da ilg’or pedagogik texnologiyalarni o’rganib, ularni o’quv muassasalarida joriy qilish zarurligi to'g’risida so’z, yuritilgan. Har bir pedagogik texnologiya o’ziga xos pedagogik tizimlardan iborat bo’lib, bu tizim modullardan tashkil topadi. Modul - bu fanning fundamental tushunchasi, ma’lum hodisa yoki qonun, bo’lib ma’lum mavzu yoki bir-biriga bog’liq tushunchalar gumhidir. Modul - bu mantiqiy ravishda tugallangan, ishlab chiqarilgan tamoyillar asosida qurilgan, o’quv fanining bir yoki bir nechta fundamental tushunchalarini o’rganishga yo’naltirilgan o’quv material iting birligidir.
Modul algoritm (algorum - pedagogik texnologiya modullari o’zaro joylashuvining hamda pedagogik texnologiya jarayonlarim amalga oshirish ketma-ketligining avvaldan belgilangan tartibini bildiradi) asosida tuziladi va quyidagi tarkibiy qismlardan iborat bo’ladi: maqsad, nazariya, amaliyot, uslubiyat va nazorat.
Modulli ta’lim- ta’lim oluvchining mustaqil ravishda unga taqdim etilgan harakatlar maqsadli dasturi, axborot banki, qo’yilgan didaktik maqsadlarga erishish uchun uslubiy ko’rsatmalami qamrab olgan maxsus dasturdir.
|
| |
Sekvestr – davlat xarajatlarini har oyda barcha xarajatlar moddalari kesimida kamaytirib borish amaliyotidir.
 Byudjetning himoyalangan xarajat moddalari

|
Sekvestr – davlat xarajatlarini har oyda barcha xarajatlar moddalari kesimida kamaytirib borish amaliyotidir.
Byudjetning himoyalangan xarajat moddalari
|
bet | 79/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moSekvestr – davlat xarajatlarini har oyda barcha xarajatlar moddalari kesimida kamaytirib borish amaliyotidir.
Byudjetning himoyalangan xarajat moddalari: ish haqi va unga tenglashtirilgan to’lovlar, pensiyalar, moddiy yordam, stipendiya, qishloq xo’jaligi investisiyalari va ko’mir sanoati.
5. Byudjet tizimi va qurilishi.
Davlat byudjeti davlat moliyasining markaziy bo’g’ini bo’lishi bilan bir qatorda moliya tizimining asosini tashkil etadi. Davlat byudjetning iqtisodiy tuzilishi va mazmuni bevosita davlatning funksiyasi va majburiyatlaridan kelib chiqadi. Chunki davlat jamiyatni boshqarish uchun o’z oldiga bir nechta vazifalarni qo’yadiki, u vazifalarni moliyaviy mablag’lar bilan ta’minlashda byudjet mablag’lari xizmat qiladi.
Davlat byudjeti yaxlit hukumatga xizmat qilish bilan bir qatorda moliyaviy resurslarni tarmoqlararo qayta taqsimlashda, hududlararo, mulk shakllari kesimida qayta taqsimlashda ham bevosita ishtirok etadi. Masalan, tarmoqlararo qayta taqsimlashda har qanday iqtisodiy tizimda ham ayrim tarmoqlar uchraydiki, zamon ularning daromadlari o’z xarajatlarni qoplay olmasada, lekin ular ishlab chiqarayotgan tovarlar, ko’rsatayotgan xizmatlar va bajarayotgan ishlar umumjahon ahamiyatiga molik bo’lgan tadbirlar bilan bog’liqdir. Bunday tarmoqlar tarkibiga: energetika, tarnsport, sport va boshqalar kirishi mumkin. Ushbu tarmoqlarga byudjet orqali yuqori rentabelli tarmoqlarning moliyaviy resurslari olinib qaytadan taqsimlab beriladi.
O’zbekiston Respublikasi davlat byudjeti quyidagilarni o’z ichiga oladi:
1. Respublika byudjeti;
2. Qoraqalpog’iston Respublikasi byudjeti va mahalliy byudjetlar;
3. Davlatning maqsadli fondlarining byudjetlari.
Qoraqalpog’iston Respublikasi byudjeti o’zida Qoraqalpogiston Respublikasining respublika byudjetni va respublikaga buysunuvchi shaharlar va tumanlar byudjetlarini birlashtiradi.
Viloyatlar byudjeti – o’zida viloyat byudjeti va viloyatga kiruvchi shaharlar va tumanlar byudjetlarini birlashtiradi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Sekvestr – davlat xarajatlarini har oyda barcha xarajatlar moddalari kesimida kamaytirib borish amaliyotidir.
Byudjetning himoyalangan xarajat moddalari
|
O’z-o - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 27/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moO’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
1. Moliyaviy rejalashtirish jarayonining asosiy bosqichlarini ajratib ko’rsating?
2. Moliyaviy rejalashtirish amaliyotida qaysi asosiy metodlarini foydalanishimiz mumkin?
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut.
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
vaqt
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash, suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish.
Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
28
|
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
10
|
|
Jami:
|
80
|
Mavzu yuzasidan test topshiriqlari:
Quydagilardan qaysi biri moliyaviy boshqaruvning aniq metodlari va shalklariga kiradi?
Moliyaviy rejalashtirish
Moliyaviy barqarorlik
Moliyaviy daromad
Moliyaviy inqiroz
Moliyaviy boshqaruv maqsadi?
Davlat va jamiyat a’zolarining iqtisodiy manfaatlari mushtarakligida namoyon bo’ladi
Davlat va jamiyat a’zolarining iqtisodiy manfaatlari mushtarakligida namoyon bo’ladigan moliyaviy barqarorlik va moliyaviy mustaqillikni ta’minlashdir
Davlat va jamiyat a’zolarining iqtisodiy manfaatlari mushtarakligida namoyon bo’ladigan moliyaviy barqarorlik
To’g’ri javob yo’q
Moliyaviy siyosatga muvofiq bo’lmagan javobni belgilang.
Faqat iqtisodiy siyosatga bog’lab qo’yish
Ijtimoiy siyosatga muvofiq
Iqtisodiy siyosatga muvofiq
Faqat ijtimoiy siyosatga bog’lab qo’yish
Moliyaviy boshqaruv tizimining eng asosiy elementi –bu…
Davlat siyosati
Moliyaviy siyosati
Soliq siyosati
Xo’jalik siyosati
5. Quydagilardan qaysi biri moliyaviy boshqaruvning aniq metodlari va shalklariga kiradi?
Moliyaviy rejalashtirish
Moliyaviy barqarorlik
Moliyaviy daromad
Moliyaviy inqiroz
|
| |
Sh. N. Fayzimatov - bet 50

122
1-teshikka M12 rezba oChish,t
ri
=0.42min, 3,5,8,9,11,12 - teshiklarga rezba
oChish ham umumlashtiriladi. t
ri
=0.42 min.
2 - teshikka M12 rezba ochish, t
ri
=0,42min; bundan tashqari 4, 6, 7, 10, 13,
14 teshiklarga ham rezba ochish umumlashtiriladi, t
ri
=0,42 min
Shunday qilib, operatsiyalar zanjiri 7 ta operatsiyalar yig’indisiga teng.
Qolgan operatsiyalar sikl vaqtiga joylashtirilgan bo’ladi. q=7 bo’lganda
avtomatik liniya’ni loyihalashda ishchi vaqt pozitsiya’ni limitlovchi ishchi
vaqtning kattaligi orqali topiladi. 83 min, tayyor mahsulotlarning ishlab chiqarish
orasidagi intervali, uzluksiz ishlab chiqarish vaqtida tahminan T=1 min. ga teng
bo’ladi.Agar ishlov berish jarayoni bir keskichli zamonaviy dastgohda bajarilsa
ham, masalan ko’p operatsiyali RDB dastgohida, unda detalga umumiy ishlov
berish uchun 51 ta operatsiya’ni bajarish lozim.
t
r
= (0,39+0,09+0,42)
14+(0,29+0,10+0,12+0,16)
2+(0,44+0,83)= 15,29min.
Agar qisish va yechish vaqtini hisobga olmasak, bundan tashqari keskichni
yo’naltirish va qaytarish, ularni almashtirish (hattoki avtomatlashtirilganda ham).
U holda bitta mahsulotni uzatib berish vaqti T=30 min. gacha borishi mumkin.
-bob. Avtomatik liniyalarning ishonchliligi

126
Tizim va elementlarni uzoq vaqt o’ziga biriktirilgan vazifalarni bajarishi
hodisasi, ularni eskirishi hamda eyilish jarayoni muqarrarligi asosiy faktorlardan
hisoblanadi. Bu erda eyilish natijasida va detalni o’lchami,
geometrik formasi,
o’zgarishi va ularni birikmalari, mexaniq, fizik-ximyaviy o’zgarishi va boshqa
holatlari tushuniladi.
Umuman olganda mashinalarni uzoq ishlash muddatini uch asosiy qismga
bo’lish mumkin:
1. O’zlashtirish va ishga tushirish davri. Bu davrda
mashinalarni ishonchililigi,
ularni konstruksiyasi va texnologiyasi kerakli darajada o’zlashtirilmaganligi,
konstruktiv
elementlardagi
ayrim
nosozliklar,
hizmat
ko’rsatuvchilarni
klasifikasiyasini ortib borishi, texnologik me’yorlarni kerakli holatga keltirilishi,
konstruktiv defektlarni yo’qotilishi, tizimni sozlash
natijasida mashinalarni
ishonchliligi ortib boradi.
2. Me’yoriy ishlash davri. Mashinalarni konstruktiv ko’rsatkichlari ularni sifatli
tayyorlanishi va yig’ilishi, ishlatilish darajasi va takomillashtirilishiga qarab
ishlash davri me’yorlashadi. Ushbu
davrda eyilish jarayonlarni, mashinalarni
bikrligi, geometrik aniqligi, mexanizmlarni vibrasiyaga chidamliligi ko’zga
tashlanadi.
3. Eskirish davri
Topshiriq. 
Mavzu - Sh. N. Fayzimatov

129
Avtomatik liniyalarni ishonchlilik darajasi qancha past bo’lsa, shuncha
ko’p samaradorlikda yo’qotishlar sodir bo’ladi, ya’ni davriy va haqiqiy
samaradorlik o’rtasida farq ko’p bo’ladi. Demak, avtomatik liniya’ni ishonchliligi
bu samaradorlikni oshirish degani, ya’ni mashinalarni konstruksiyasida va
texnologik jarayonlarida oldindan hisobga olingan mumkin bo’lgan omili
hisoblanadi. Avtomatik liniyalarni ishonchlilik darajasini past bo’lishi o’z
navbatida samaradorlikni pasayishiga hamda ishchilar va sozlovchilar sonini
ko’payishiga, ta’mirlash va hizmat qilish uchun sarf-harajatlarni oshishiga olib
keladi.
Avtomatik liniyalarni ishonchliligi ulardagi alohida mexanizmlarni
birikmalarnibo’zi lmay va uzoq ishlashiga bog’liq. Liniyadagi qurilmalar va
mexanizmlar nosozliklari qancha kam sodir bo’lsa shuncha undagi asboblar
mustaxkamligi,birikma va alohida detallarning eyilishga chidamliligi yuqori,ya’ni
avtomatik liniya’ning ishonchliligi yuqori bo’lishini ta’minlaydi.
Murakkab ko’rinishga ega bo’lgan avtomatik liniya

155
Keltirilgan ishqalanish koeffisenti ƒ
1
ni ishqalanish burchagi V ga nisbatan
bog’liqligi keltirilgan (ishqalanish koeffisenti f=0.1, B=45
0
bo’lganda f
1
=1.4f.)
Rudasimon lotoklarning tirqishini minimal qilib olish tavsiya etiladi, chunki
tirqish o’lchamlari katta bo’lib kesa detallarni aylanib ketishi ko’zatiladi va
o’tuchanligi S katalikka katalashtirish ko’zda tutiladi va S=R0,5
formula
bilan R/ bog’liqligi asosida tayyorlangan nomogrammadan aniqlanadi. Bu erda
R-lotokni egilish burchagi radiusi; -lotok uzunligi.
Rolikli lotoklardan detallarni harakatlanishida ular minimal sonli roliklarga
suya’nishi kerak, chunki rolikdan rolikka o’tishda ular o’zlarini muvozanatini
yo’qotmaslikni oldini olish uchun rolik markazlari orasidagi masofa detal og’irlik
markazini masofaga x kattalikka siljishi
=0,45h-
(5.3)
bu erda Q-detal og’irligi, H; R-og’irlik markazidan tayanchgacha bo’lgan masofa,
mm; F-ko’ndalang kesim maydoni, mm; Y-detal materialini zichligi, kg/mm
3
.
Lotoklar. Avtomatlashtirilgan yuklovchi va operatsiyalararo traspartyor
qurilmalarida asosan detallar o’z og’irligi ta’sirida siljiydi. Lekin keyingi vaqtlarda
transpartirovka qilish uchun inersiya kuchi (tebranish) keng qo’llanilmoqda,
ularning yordamida detallarni gorizontal, xattoki uncha katta bo’lmagan burchak
ostida tepaga qarab siljitish mumkin.
O’z og’irligi ta’sirida detallar lotok bo’yicha tebranish yoki sipanish yo’li
bilan siljishi mumkin, bundan kelib chiqqan holda lotoklar ikki hil ko’rinishda
bo’ladi: dumalaydigan va sirpanadigan. Lotok kesimi detal shakliga va detalni
lotokda yaxshi joylashishiga bog’liq.
UMUMIY MASALALAR - «O’zbеknеftgaz» Milliy Xolding Kompaniyasi

|
«O’zbеknеftgaz» Milliy Xolding Kompaniyasi
|
bet | 210/252 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 11,69 Mb. | | #110957 |
Bog'liq NEFT VA GAZ konlari geologiyasi 17.1. UMUMIY MASALALAR
Neft va yonuvchi gaz konlari ko’p hollarda bir qancha uyumlardan iborat bo’ladi. Uyum yagona gidrodinamik sistemali bir yoki bir qancha qatlamkollektorlarga birikkan bo’lishi mumkin.
Neft va yonuvchi gaz uyumlarining quyidagi xillari uchraydi:
neftli bunda qatlam-kollektorlar tarkibida u yoki bu miqdorda erigan gaz
mavjud bo’lgan neft bo’ladi;
neft-gazli bunda qatlam-kollektorlar tarkibida erigan gaz mavjud bo’lgan neftga va neft ustida erkin gaz (gaz qalpog’i)ga ega bo’ladi yoki gaz uyumlari neft bilan (neft hoshiyasi bilan) o’ralgan bo’ladi;
v) gazli bunda qatlam-kollektorlar erkin gazga ega bo’ladi. Alohida hollarda
sanoat ahamiyatiga molik bo’lmagan neft hoshiyasiga ham ega bo’lishi mumkin.
Konlar va ayrim neft va gaz uyumlarining zaxiralarini sanoat miqyosida baholash uchun mahsuldor qatlam (gorizont)larning shakli va maydoni, qalinligi, kollektorlik xususiyatlari, neft-gazga to’yinganligi va ulardan foydalanish tavsifi muhim ahamiyatga ega.
Mahsuldor gorizontlar yoki qatlam-kollektorlar qalinligi bir necha santimetrdan bir necha o’n metrgacha bo’lib, ba’zan esa 100 m gacha ham etadi. Mahsuldor qatlamlarda quyidagi qalinliklar uchraydi:
umumiy qalinlik qatlam tagidan to ustigacha bo’lgan intervalda mavjud
barcha o’tkazuvchan va o’tkazmaydigan qatlarni o’z ichiga oladi;
foydali qalinlik o’tkazuvchan qatlam-kollektorlar qalinligining yig’indisidan
iborat;
v) neft yoki gazga to’yingan qalinlik faqat neft yoki gazi bor qatlar qalinligini
o’z ichiga oladi.
Jinslar g’ovaklarining o’zaro aloqadorligiga, neft va gazga to’yinganligiga ko’ra umumiy, ochiq va foydali g’ovaklar ajratiladi. Zaxiralarni hisoblashda asosan ochiq g’ovaklilik qiymatidan foydalaniladi.
|
| |
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti nurafshon filiali - bet 3

|
Vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti nurafshon filiali
|
bet | 3/3 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,08 Mb. | | #237047 |
Bog'liq tar xavfRouter(config-ext-nacl)#exit
Router(config)#crypto map kriptokarta 10 ipsec-isakmp
Router(config-crypto-map)#match address for-vpn
Router(config-crypto-map)#set peer 1.1.1.1
Router(config-crypto-map)#set transform-set ts
Router(config-crypto-map)#exit
Router(config)#int fa 0/1
Router(config-if)#crypto map kriptokarta
%CRYPTO-6-ISAKMP_ON_OFF: ISAKMP is ON
Router(config-if)#exit
ROUTER_3 ga kiritiladigan buyruqlar ketma-ketligi:
Router>enable
Router#conf t
Router(config)#int fa 0/0
Router(config-if)#no shut
Router(config-if)#ip address 1.1.1.2 255.255.255.252
Router(config)#int fa 0/1
Router(config-if)#no shut
Router(config-if)#ip address 2.2.2.2 255.255.255.0
Router(config-if)#exit
Yozilgan kodlar tushuntirilib ko`rsatib o`tilgan. Har bir routerga kiritilgan buyruqlar ketma ketligi ko`rsatilgan.
|
| |
-bob. Fazoda buyumlarni orientasiyalash

163
Shuningdek, shunday qurilmalar mavjud bo’lib, ularda birlashayotgan
detallar dastlabki o’q siljishi kamayishi, bu detallardan biri aylanayotganda sodir
bo’ladi.
Bunday sxemalar uchun bir xid hislat ta’luqlilidir, harakatlanayotgan detallar
oddiy harakat-qaytma yoki aylanma harakat qiladi. Agar val o’qi vtulka teshigi
o’qi bilan mos tushmasa, vtulka o’qi bilan birlasha olmaydi, bunday bo’lgan
taqdirda yig’ilgan sxema to’liq aniqlik va ishonchlilikka ega bo’lmaydi.
Detallar o’qi birlashish uchun izlanish harakatini chiziq bo’yicha emas
ma’lum maydon bo’yicha olib borish zarur. Ushbu sharoit izlanish olib borayotgan
detal harakatini murakkabligini ta’minlashni talab etadi. Ma’lumki u ikki oddiy
harakatni o’tkazuvchi, nisbiy birlashuvdan hosil bo’ladi.
Agar birlashadigan vtulkaga aylanma harakat berilsa, bunda valik radial
qaytma harakat bilan birgalikda,bu arakatlarni sinxromlash sharoitida detallar
umumiy nisbiy tanijalovchi harakat yassi spiral ko’rinishini beradi, ya’ni izlanish
maydon bo’yicha ketadi. Tabiiyki, bunda har qanday o’qlarni dastlabki (o’q valik
va teshik o’qi) holatida yuqorida keltirilgan chegaralov yo’qoladi.
Misoldan ko’rinib turibdiki, har bir detalning harakati oddiy bo’lishi
(qaytma yoki aylanma) mumkin, lekin umumiy nisbiy harakati albatta murakkab
bo’lib, ikki harakat yig’indisidan iborat bo’ladi.
Misoldan ma’lum bo’lishicha, barcha birlashadigan detallarda izlanish
harakatini olib borish mumkin.
Shu yo’l bilan bir vtulkaga ikkita valik, biri tepadan, biri pastdan o’rnatish
mumkin.
Avto izlanish jarayonida detallar harakati ularni nisbiy rostlanishga
dastlabki vektori, yig’ilayotgan detallar holatga bog’liq emasligi bilan
harakterlanadi.
O’z-o - 1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari

|
1-mavzu. Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja: Moliyaning mohiyati va zarurati. Moliyaning funksiyalari
|
bet | 33/94 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 376,92 Kb. | | #257286 |
Bog'liq 1 mavzu Moliyaning mohiyati va funksiyalari reja Moliyaning moO’z-o’zini nazorat va muhokama uchun savollar:
Moliyaviy nazoratning mohiyati nimada?
Moliyaviy nazoratni amalga oshiruvchi organlarni sanab bering.
Davlatning moliyaviy nazorati qanday vazifalarni amalga oshiradi?
Moliyaviy nazoratning turlari va shakllarini ko’rsatib bering.
Moliyaviy nazoratni amalga oshirish usullarini ko’rsatib bering.
Auditorlik nazoratining asosiy vazifalarini tushuntirib bering.
Mashg’ulotning xronologik xaritasi – 80 minut.
№
|
Mashg’ulotning olib borilishi
|
Vaqt (daq.)
|
1
|
Kirish
|
2
|
2
|
Mashg’ulot rejasi yuzasidan talabalar bilimini aniqlash, suhbat, muhokama, nazariy so’rov usuli, savol-javob.
|
20
|
3
|
Mustaqil ishlarni bajarish. Mavzu yuzasidan guruh muhokamasini tashkil etish. Taqdimot.
|
28
|
4
|
Test topshiriqlarini bajarish.
|
20
|
5
|
Talabalar bilimini baholash. Mashg’ulotni yakunlash
|
|
|
| |
rasm. Qiya burshakli aksonometrik blok diagrammani tuzish: 1, 2

rasm. Qiya burshakli aksonometrik blok diagrammani tuzish: 1, 2
NEFT VA GAZ konlari geologiyasi
Bulardan so’ng blok-diagrammaga geologik kesimlar va qatlam xaritasining ma’lumotlari tushiriladi. Frontal tekislikka geologik kesim ma’lumotlari o’zgartirilmay, xatosiz yon tekislikda tushiriladi. Yon tekislikda kesimni ifodalashda qabul qilingan xatolik masshtabiga binoan kesim gorizontal yo’nalishda siqiladi. YUqoridagi tekislikda ham ma’lumotlar xuddi shunga o’xshash xatolar bilan ko’rsatiladi, lekin geologik yotqiziqlar chegarasini o’tkazishda blok-diagrammadagi kvadratlar tomonlaridan va qatlam xaritasiga xatosiz tushirilgan kvadratlardan foydalaniladi. Qandaydir nuqtani tekislikka tushirishda uning masofasi kvadratlar tomonidan boshlab, bir yo’nalish bo’yicha xatosiz olinadi. Boshqa yo’nalishi bo’yicha esa dastlab qabul qilingan xatolik koeffisientiga ko’paytirib olinadi. To’g’ri burchak proektsiyasida blok-diagrammalar uch variantda (turda) tuziladi: 1) izometrik tasvirlash, bunda uch o’qning yo’nalishi bo’yicha xatolik koeffisienti bir xil bo’ladi (5.38-rasm,I); 2) diametrik tasvirlash, bunda ikki yo’nalishda xatolik koeffisientlari birday bo’lib, uchinchi yo’nalishdan farqlanadi (5.38-rasm,II); 3) trimetrik tasvirlash, bunda xatolik koeffisientlari uch yo’nalish bo’yicha bir-biridan farq qiladi. Amaliyotda izometrik tasvirlash eng ko’p, diametrik tasvirlash esa kamroq ishlatiladi. Izometrik aksonometrik blok-diagrammalar quyidagicha tuziladi. Qog’ozga gorizontal chiziq chiziladi (5.39-rasm) va shu chiziqdagi A nuqtadan AV perpendikulyar o’tkaziladi. Bu blok-diagrammaning old tomonga qaragan qirrasini ifodalaydi. Keyinchalik A nuqtadan gorizontal chiziqqa 300 burchak ostida parallelipiped shaklini tasvirlovchi qirralar o’tkaziladi. Bunda hamma yo’nalishlar bo’yicha xatolik koeffisienti 0,82 ga teng. Bundan keyingi tuzilishlarda AS, SS1 va DD1 tomonlarni bir-biri bilan o’zaro teng ekanligi inobatga olinadi. SHuningdek, VS1, AS, DE va D1B, DA, EC tomonlari ham bir-biriga teng. 5.39-rasmda tasvirlangan blok kub shaklida bo’lib, uning hamma tomonlari teng. Blok-diagrammaning qirralari chizilgandan so’ng uning hamma tomonlari kvadratlarga bo’linadi (blok-diagrammada ular romb ko’rinishida). Bular geologik kesmalardagi va xaritadagi kvadratlarga mos keladi. Kesmalardan olingan ma’lumotlar va xaritalar xatolik koeffisientini hisobga olgan holda blokdiagrammaga o’tkaziladi. 6-bob. Download 11,69 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa rasm. Qiya burshakli aksonometrik blok diagrammani tuzish: 1, 2
|
Ta’minlash mexanizmlari - Sh. N. Fayzimatov

5.2 Ta’minlash mexanizmlari.
Ta’minlash mexanizmlari material yoki zagotovkami ish zonasiga uzatish
uchun mo’ljallangan.
Ko’plab va yirik seriyalab ishlab chiqarishda zagotovkaning shakli, turi va
o’lchamiga mos maxsus qurilmalar yaratiladi. Seriyalab va kichik seriyalab ishlab
chiqarishda turli zagotovkalarning har biriga moslab tezda qayta sozlashga imkon
beruvchi universal sozlash qurilmalaridan foydalaniladi.
O’ralgan zagotovkalar (bunt-g’altakka o’ralgan sim yoki lenta va har xil
kesimli prokat); chiviq zagotovkalar (chiviqlar, polosalar); donali zagotovkalar
(quyma, shtampovka, chala fabrikat, chiviq va boshqalar); kukun zagotovkalar
(press-kukunlar, granulalar va hokazo) bo’ladi.
O’ralgan materiallarni dastgohka qo’yishdan avval ular karetkada shaxmat
tartibida joylashtirilgan shtiftlar, taroqlar, roliklar yoki dyuzlar orasidan yoxud
aylanuvchi bukik trubka orqali tortib o’tkazib to’g’rilanadi.
141
5.1-rasm. Dastgohni o’ralgan material bilan ta’minlash sxemasi.
5.1-rasmda dastgohni o’ralgan materiallar bilan ta’minlash sxemasi
ko’rsatilgan. Sim qo’lda yoki ko’tarish qurilmasi yordamida moslama A ga
qo’yiladi. Simning uchi simni to’g’rilaydigan qurilma B, simni uzatadigan qurilma
V, moslama G orqali o’tkaziladi va avtomat D ning ish zonasiga kiritiladi.
To’g’rilovchi qurilmani rostlasa bo’ladi. Uzatuvchi qurilma kulachok
kulisa yoki krivoshipdan qaytma-ilgarilama harakat oladi. siquvchi moslama G
siqmay turgan paytda sim ish zonasi tomon harakatlanadi. Keyin moslama simni
siqadi, uzatuvchi mexanizm esa dastlabki vaziyatiga qaytadi.
Mashinalarni donali zagotovkalar bilan turli qurilmalar ta’minlab turadi.
Turli vazifalarni bajaradigan ko’p sonli yuklash qurilmalari ishlab
chiqilgan va sanoatda joriy etilgan. Yuklash qurilmasining struktura sxemasi
qisman yoki to’liq tarzda quyidagi maqsadli mexanizmlarni o’z ichiga oladi:
magazinlar, bunkerlar, yig’gichlar, nov, ta’minlagichlar, uzgichlar, tutqichlar, oqim
bo’lgichlar, surgichlar, kerakli joyga (adresga) eltkichlar, kantovatellar va qisuvchi
mexanizmlar.
Ta’minlash mexanizmining har bir funksional elementi aniq bir
operatsiya’ni bajaradi, ya’ni aniq maqsadli vazifaga ega. Yuklash qurilmalari ikkita
asosiy turga: yarim avtomatik va avtomatik yuklash qurilmalariga bo’linadi.
Jipslashgan avtomatik liniyadagi maqsadli mexanizmlar
1.
Asosiy ishni bajaruvchi maqsadli mexanizmlar detallarga forma berishda
nazorat qilishdaishlatiladi va kerakli asbob bilan taminlangan bo’ladi.
142
2.
Salt yurishdagi maqsadli mexanizmlarni vazifasi asosiy ishni bajarish uchun
yordamchi vazifani bajaradi.
3.
Boshqaruv mexanizmlari avtomatik liniyalardagi birin ketinlik bilan ishlov
berishni taminlaydi.
|