nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tayanch so’z va iboralar - Toshkent kimyo-texnologiya instituti y. Q. Qodirov, A. T. Ruziboyev, A. A. Abdurahimov...

28
3§. Yog’ va moylarni rafinatsiyalash. Moylarni gidratlash
Rafinatsiya deb yog‘larni aralashma va hamroh moddalardan tozalash
jarayoniga aytiladi. Oziq-ovqat sanoati yog‘ va moylarni, to‘g‘ridan-to‘g‘ri iste’mol
qilish uchun, margarin maxsulotlarini tayyorlash uchun, mayonez, gidrogenlangan
yog‘lar, sovun,
glitserin, yog‘ kislotalari, olif va boshqa mahsulotlar tayyorlash
uchun ishlab chiqaradi. Rafinatsiyaning to‘liq sikli fosfolipidlarni, mumsimon
moddalarni, erkin yog‘ kislotalarini, bo‘yovchi va hid beruvchi moddalarni ajratib
olishni o‘z ichiga oladi. Bu maqsadda turli xil usullar qo‘llaniladi, bu usullarning
asosida ma’lum reagentlarning alohida moddalarga
nisbatan tanlash xususiyati
yotadi. Bunga asosan fosfolipidlarni suv yoki elektrolitlarning suvli eritmalari orqali
gidratatsiya qilib ajratib olish, erkin yog‘ kislotalarini yog‘larni natriy tuzlari
ko‘rinishida ajratish, rangli moddalar-pigmentlarni
sorbentlar yordamida, hid va
ta’m beruvchi moddalarni dezodoratsiya qilib ajratish kiradi. Yuqorida sanab
o‘tilgan usullar yuqori tanlovchanlik xususiyatiga ega emas. Bunga misol qilib,
gidratatsiya paytida ma’lum miqdorda erkin yog‘
kislotalarning, neytralizatsiya
vaqtida esa, yog‘lar rangini ma’lum miqdorda kamayishini ko‘rsatish mumkin.
Yog‘larning tarkibi asosida va yog‘larni keyinchalik qaysi maqsadda
ishlatilishiga qarab, rafinatsiyaning kerakli usullari tanlanadi. Agar yog‘lar oziq-
ovqat uchun mo‘ljallangan bo‘lsa, mavjud Davlat standartlariga asosan yog‘lar
to‘liq rafinatsiyalanadi va dezodoratsiyalanadi.
Gidrogenlangan yog‘lar ishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan moylar esa
dezodoratsiya qilinmaydi.
Har bir yog‘ turini rafinatsiya qilish texnologik
rejimini tanlashda uning
o‘ziga hos xususiyatlari inobatga olinishi zarur. Rafinatsiya jarayoniga quyidagi
talablar qo‘yiladi. Yog‘ning glitserid qismini to‘laligicha o‘zgarmagan holda
qoldirish, iste’molga yaroqliligini saqlab qolish, yo‘qotishlarni
va chiqindilarni
kamaytirish. Bu muammolarni ijobiy hal qilishda moylarni rafinatsiya jarayonini
olib borishdagi eng maqbul sharoit katta ahamiyatga ega, ya’ni natriy gidroksidning
29
miqdori, uning konsentratsiyasi, neytrallash jarayonini olib borish harorati,
aralashtirish tezligi va boshqalar.
-rasm. Moylardan mumsimon moddalarni ajratib olishning texnologik

47
Filtrlash davomida dastlabki filtrlangan loyqa yog’ aralashtrishgich(12)ga
qaytariladi, qolgan filtrlangan tiniq yog’ esa oraliq yig’gich(11)ga kelib tushadi.
So’ng nasos (10) yordamida issiqlik almashgich (40) orqali sig’im(2)ga yig’ib
olinadi. Bu yerdan nasos (1) orqali iste’molchilarga yuboriladi.
Filtrlar turiga qarab filtrlash bosimi 0,25-0,50 MPa bo’lishi mumkin. Bosimni
oshishi bilan filtr pressni tozalash uchun to’xtatiladi. Filtrlarni tozalash natijasida
olingan cho’kmadan omixta yem ishlab chiqarishda foydalaniladi. Filtrlangan yog’
tiniq bo’lishi va 24 soat davomida saqlanganda past haroratda (5
0
Sgacha)
xiralashmasligi lozim.
nuqtaning nechta tasviri ko’rinadi?

|
nuqtaning nechta tasviri ko’rinadi?nuqtaning nechta tasviri ko’rinadi?* 4
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining Xalq ta’limini boshqarish tizimini takomillashtirish bo’yicha qo’shimcha chora-tadbirlar
to’g’risidagi Farmoni qabul qilingan sana?* 2018 yil 5 sentyabr
O’zbekiston Respublikasi qonunchiligi Milliy ma’lumotlar bazasining axborot-qidiruv tizimi qanday ataladi?*Lex.uz
O’zbekistonda kimga pedagoglik qilish huquqi beriladi?*Tegishli ma’lumoti, kasb tayyorgarligi bor va yuksak axloqiy fazilatlarga
ega bo’lgan
O’zbekistonda qachondan boshlab yillar nomlandi va Davlat dasturlari qabul qilindi?*1997 yildan
O’zgarmas tok zanjirining iste’molchilari ideallashtirilgan holatda qanday turlarga bo’linadi?* Aktiv, induktiv va sig’im
iste’molchilar
Odam ogirligi 120N bo’lgan bir chelak suvni chuqurligi 20 m bo’lgan quduqdan 15 s tortib chiqarishda qanday
quvvatga erishgan?*160 W
Oilaning moddiy ahvoli va qiziqishlarini ko’proq biladigan tuzilma, bu -*Mahalla
Oilaviy muloqotning demokratik uslubida ... avvalo bolaning istagi tinglanadi
Olam markazida Yer bulib uning atrofida Quyosh, Oy va planetalar kichik aylana orbitalar bo`ylab tekis aylanadilar. Bu . .
*Ptolemeyning geosentrik
Ong deb nimaga aytiladi?* Faqat odamga xos bo’lgan psixikaningyuksak darajasi
Ontogenez bu- …organizmning individual rivojlanishi.
Operasion tizim – bu ...?* Kompyuterdagi barcha qurilmalarning xamkorlikdagi faoliyatini va foydalanuvchining ular bilan
aloqasini ta’minlab beruvchi dasturlar to’plami
O'quvchilarning fizik fikrlashini rivojlantirish nimalar asosida amalga oshiriladi:*Yuqoridagilarning barchasi asosida
rivojlantiriladi
O'quvchilarning fizikadan ijodkorlik faoliyatini qanday mashg'ulotlarda samarali bo'ladi:* laboratori, masalalar yechish va
sinfdan tashqari to'garak mashg'ulotlarida
|
| |
Oraliq nazorat bu… - bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan...

|
bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan va induviduallashtirilgan yangi global ta’lim texnologiyasidirOraliq nazorat bu…* Chorak tamom bo‘lganda va o‘quv dasturining tegishli bo‘limi tugallangandan keyin o‘quvchilarning bilimlari,
ko‘nikma va malakalarini baholash uchun amalga oshiriladi
Osmonda nechta Yulduz turkumlari mavjud?
*
88
O'tkazgich isiqlikka aylangan elektr maydon energiyasi formulasini ko'rsating?*Q=I
2
∙R∙t
Pavlovning faoliyat sohasi?* fiziologiya.
Pedagog atamasining lug‘aviy ma’nosi nima? bola yetaklamoq
Pedagog kreativ potensialining tarkibiy asoslarini ko‘rsating.
*
maqsadli-motivli yondashuv; mazmunli yondashuv; tezkor-faoliyatli
yondashuv; refleksiv-baholash
Pedagog tomonidan kasbiy faoliyatda tashkil etayotgan o‘z amaliy harakatlari mohiyatining o‘rganilishi – bu ...
*
o‘zini o‘zi
tahlil qilish
Pedagogik – psixologik hamda fanlarni o’qitish metodikalariga bag’ishlangan ko’plab adabiyotlarda o’quvchining individual
xususiyatlarini ochib berishga uning qobiliyatlarini rivojlantirish qiziqishlarini e’tiborga olgan holda shaxs sifatida
shakllanish ishiga yordam beruvchi yakka tartibda olib boriladigan ta’lim shaklib)...*shaxsga yo’naltirilgan ta’lim
Pedagogik dasturiy vositalar bu......?*Kompyuter texnologiyalari yordamida o’quv jarayonini qisman yoki to’liq
Pedagogik faoliyatning samarali bо‘lishi uchun о‘qituvchiga zarur bо‘lgan pedagogik qobiliyat turlarini aniqlang?а)didaktik,
akademik, perseptiv, nutqiy, tashkilotchilik, obrо‘ga egalik, kommunikativ, diqqatni taqsimlash, kelajakni kо‘ra bilish, konstruktiv
Pedagogik jarayon hamda o’qituvchi va o’quvchi faoliyatiga yangilik kiritish, uni amalga oshirishda asosan interfaol
uslublardan foydalanish - bu:*
Innovatsion texnologiya
Pedagogik jarayonning asosiy vazifalarini belgilang. * Ta'lim beruvchi, tarbiyaviy, rivojlantiruvchi
Pedagogik nizolarning turlarini aniqlang faoliyat nizolari, xulq atvor nizolari, munosabatlar nizolari.
Pedagogik nizolarning turlarini aniqlang faoliyat nizolari, xulq atvor nizolari, munosabatlar nizolari.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan va induviduallashtirilgan yangi global ta’lim texnologiyasidir
|
ularning yosh xususiyatlariga mos ravishda qanday tayanch kompetensiyalar shakllantiriladi?

|
ularning yosh xususiyatlariga mos ravishda qanday tayanch kompetensiyalar shakllantiriladi?ularning yosh xususiyatlariga mos ravishda qanday tayanch kompetensiyalar shakllantiriladi?* Kommunikativ
kompetensiya; Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi; O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasi; Ijtimoiy faol fuqarolik
kompetensiyasi; Milliy va umummadaniy kompetensiya; Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish
hamda foydalanish kompetensiyasi
O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi kaysi yillarga muljallangan?
*
2017-2021-
O‘zgarmas tok zanjirining iste’molchilari ideallashtirilgan holatda qanday turlarga bo‘linadi?* Aktiv, induktiv va sig‘im
iste’molchilar
O‘zgaruvchan tok manbaiga rezistor, kondensator va g‘altak ulandi. Kuchlanish tebranishlarining amplitudasi resistorda 4 V
ga, kondensatorda 6 V ga, g‘altakda esa 3 V gat eng. Manba qisqichlaridagi kuchlanish tebranishlarining amplitudasi
necha voltga teng?* 5
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasining B1 +darajasi * mustaqil o‘qib o‘rganish natijasida asboblardan mustaqil foydalanish.
O‘zini o‘zi rivojlantirish kompetensiyasining B1 darajasi *B) - doimiy ravishda o‘zini o‘zi jismoniy, ma’naviy, ruhiy, intellektual
va kreativ rivojlantirish, haѐt davomida mustaqil o‘qib-o‘rganishi, o‘z xattiharakatini adekvat baholash va mustaqil qaror qabul
qila olish.
O’lchashlar necha turga bo’linadi? * ikki turga: bevosita va bilvosita o’lchash
O’qitish shakllari sistemasiga nimalar kirishni aniqlang?* Dars, darsdan va sinfdan tashqari ishlar, ekskursiya
O’qituvchi va o’quvchilar o’zaro faol ishtirok etadigan mashg’ulot-bu: * Interfaol mashg’ulot
O’qituvchiga xos bo’lgan pedagogik qobiliyatlarning soni qaysi qatorda to’g’ri ko’rsatilgan?* 9
o’qituvchining asosiy vazifasi bilish mustaqilligi va qobiliyatlarini rivojlantirshga yo’naltirilgan, talabalarni o’quv faoliyatini
|
| |
Stearopal’mitin va paxta moyi omixtasini pereeterifikasiyalash

290
Stearopal’mitin olish uchun, paxta moyi 180-200 º C da, mis-nikelli turg’un
katalizator yordamida, yuqori bosimli qurilmada 1.5-2.0 mn/m
2
bosimda
gidrogenlanadi.
26.2-jadval
Stearopal’mitin va paxta moyi omixtalarining ko’rsatkichlari.
Stearo
Pal’
mitin,%
Paxta
yog’i
Tem
pe
ra
tura
Omixtalarning ko’rsatkichlari
pereeterifikasiyagacha
Pereeterifikasiyadan
keyin
K.s.mg
KOH
Y.s.
T
er.
.ºC
Qattiq-ligi
g/sm
K.s mg
KOH
Y.s.
T
er.
.º
C
10
15
20
25
90
85
80
75
60
60
70
70
0.31
0.34
0.32
0.35
75.3
67.5
54.3
48.2
41.3
43.2
45.5
47.9
78
110
125
154
0.25
0.22
0.20
0.24
74.5
67.2
55.1
49.4
34.2
35.4
36.3
39.7
Jadvalda ko’rinib
turibdiki, omixtalarning pereeterifikasiyadan keyingi
suyulish temperaturasi va qattiqligi pereeterifikasiyadan oldingisiga nisbatan
pasaygan.
Buning sababi, ikki xil fizikaviy va ximiyaviy ko’rsatkichlarga ega
bo’lgan paxta moyi va stearopal’mitinlar pereeterifikasiya qilinganda, ularning
tarkibidagi yog’ kislotalari radikallarining molekulalararo o’rin
almashishi
natijasida paydo bo’lgan yangi trigliseridlarning tarkibiga va xossalariga bog’liqdir.
Bu esa trigliseridlardagi yog’ kislotalari radikallarining yangidan gruppalanishi
bilan ularning miqdor o’zgarishi va tarkibidagi joylanishi bilan ham yangi
ko’rsatkichlarga ega bo’ladi.
Stearopal’mitin va paxta moyining pereeterifikati tabiiy, to’yinmagan yog’
kislotalariga boy bo’lib, fiziologik xususiyati ham nazariy jixatdan yuqoridir.
Yog’larni energiya manbaigina degan fikr, hozirgi davrda butunlay o’zgarib,
ular faqatgina energiya manbai bo’lib qolmasdan, essensial yog’ kislotalariga ham
boy bo’lishi kerak. Chunki, ular organizm
uchun zarur fosfolipidlar, sintezining
asosidir. Bundan tashqari, iste’mol qilinadigan yog’lar organizmda oson va to’la
oksidlanishi lozim, aks holda oksidlanmagan yog’lar
organizmda parchalanmay
xolesterin efirlari hosil qilishga sabab bo’lib, hyech qanday energiya bermay
291
organizmdan chiqib ketadi. Shuningdek, ular muhim organlar atrofida yurak, jigarda
yig’ilmasligi lozim.
Shularni nazarda tutgan holda stearopal’mitin va paxta moyi omixtalari
pereeterifikasiyalaridan tayyorlangan mahsulotlarni iste’mol
qilish fiziologik va
biologik jixatdan maqsadga muvofiqdir.
Gidratatsiyalangan moyni quritish

38
moslamani ochadi, shunda chiqish trubasidagi moy apparatga qaytariladi. Shunday
qilib uskunada moyni bir xil sathi saqlab turiladi.
2.4 – rasm. Kolonna turidagi uzluksiz ishlovchi vakuum-quritish uskunasi
Fosfatid konsentrati ishlab chiqarish. Fosfatid emulsiyasi tarkibida 55-75
% suv, 15-30 % fosfatidlar, 15-20 % yog‘ bo‘ladi. Fosfatid emulsiyasi tezlik bilan
quritishga yuboriladi. Bu jarayon fosfatidlar sifatini saqlab qolish uchun qatlamda
bajariladi. Quritish 75-90
0
C haroratda, qoldiq bosim 20 mm.sim.ust.ga teng bo‘lgan
sharoitda olib boriladi.
2.4 – jadval
Fosfatid konsentratining tavsifi
Ko‘rsatgichlar
Oziq-ovqat uchun
Ozuqa uchun
Rangi, mg yodgacha
18
belgilanmaydi
39
Namlik va
uchuvchan moddalar
miqdori, % gacha
1,0
3,0
Fosfatidlar miqdori, %
55.0
40,0
Yog‘ miqdori, %
45.0
60,0
Fosfatid konsentratsiyadan ajratib
olingan yog‘ning kislota soni mg KOH
18
25
Fosfatid emulsiyasini quritish uchun gorizontal
uzluksiz ishlaydigan
rotatsion-plenkali quritish apparatlari ishlatiladi: ular
silindrik va konussimon
bo‘ladi. Ishlab chiqarish quvvati 100 kg/s fosfatid konsentratiga teng.
Gidratatsiya texnologiyasi - Toshkent kimyo-texnologiya instituti y. Q. Qodirov, A. T. Ruziboyev, A. A. Abdurahimov...

Toshkent kimyo-texnologiya instituti y. Q. Qodirov, A. T. Ruziboyev, A. A. Abdurahimov yog’larni rafinatsiyalash va katalitik modifikasiyalash
YOG’LARNI RAFINATSIYALASH VA KATALITIK MODIFIKASIYALASH darslik
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Toshkent kimyo-texnologiya instituti y. Q. Qodirov, A. T. Ruziboyev, A. A. Abdurahimov yog’larni rafinatsiyalash va katalitik modifikasiyalash
|
Zamonaviy optik abonenet ulanish tarmoqlari

83
Xozirda rivojlangan axborotlashgan jamiyatda abonentlarning
axborotga bo‘lgan extiyojlari tobora ortib bormoqda. Yangi
telekommunikatsiya xizmatlarini taqdim etish jarayonida bu muammolar
ayniqsa cheklanishlarni yuzaga keltiradi. Xususan bugungi kunda
telekommunikatsiya xizmatlaridan biri sifatida keng rivojlanib
borayotgan HDTV(high definition TV) - yuqori aniqlikdagi televizion
xizmatini misol keltirish mumkin. Chunki axolining(abonentlaring)
aksariyat qismi bunday xizmatlarni taqdim etishga tayyor bo‘lmoqda
ya'ni, ular ENT(elektron-nur trubkali) televizion qabul qilgichlarini
(televizorlarini) suyuq kristalli yoki plazmali tevizion qabul qilgichlarga
almashtirmoqdalir. Bu esa ularga HDTV televizion xizmatidan
foydalanish imkoniyatini beradi.
Ushbu xizmatni amalga oshirish uchun tashkil qilingan tarmoqga
o‘tkazish qobiliyati va paketlarning o‘z vaqtida yetkazib berilishi
bo‘yicha yuqori talablar qo‘yiladi. Chunki bu xizmatni taqdim qilish
internet va telefoniya xizmatlariga nisbatan ancha murakkab va nisbatan
katta o‘tkazish qobiliyatini talab qiladi.
Masalan rivojlangan mamlakatlarda (AQSh, Osiyo-Tinch okeani
regioni mamlakatlari, Yevropa) keng polosali abonent tarmoqlarini
qurishda opperatordan abonentga 25/50 Mbit/s, abonentdan operatorga
esa 10 Mbit/s dan kam bo‘lmagan tezliklarni ta'minlash ko‘zda tutilgan.
Ommaviy ravishda axolini bunday tezlik bilan ta'minlashda optik tolali
texnologiyalardan foydalanish eng samarali usul xisobdlanadi. Ya'ni,
keng polosali abonent kirish tarmoqlarini qurishni FTTX (Fiber to the
X) konsepsiyasi asosida amalga oshirish. FTTX konsepsiyasini amalga
oshirishda asosan PON texnologiyasidan foydalaniladi. FTTX
konsepsiyasining bir qancha variantlari bor:
FTTHome –xonadongacha (kvartiragacha) optik tolali abonent
tarmog‘ini qurish;
FTTPremises –xususiy binogacha optik tolali tarmoq qurish;
FTTBuilding – ko‘p qavatli axoli turar joyigacha optik tolali
tarmoq qurish (taunxaus);
FTTCurb – taqsimlash shkafigacha optik tolali tarmoq qurish
(pod'ezdlarda).
‘lga
n - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

|
Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalashBog'liq telekommunikatsiya tarmoqlari‘lga
n
a
bo
nent
qurilma
la
ri
so
ni
O
LT
dan a
bo
nen
tg
a
cha
bo
’l
g
a
n ma
ksim
a
l
ma
so
fa,
km
PO
N
seg
menti
da
g
i mo
s
tezliklar,
a
bo
nentga
/a
bo
nentdan
P
O
N
liniya
sida
g
i
so
’nish
Paketla
rni ye
tkaz
ib
berishda
g
i
ke
chiq
ishni
ng
ma
v
jud
ema
slig
i
APON
155/155
Mbit/s
VPON
32
20
622/155
Mbit/s,
622/622
Mbit/s
+
EPON
GePON
32/64
10/20
1/1 Gbit/s
26 db
-
GPON
32/64/128
10/20/60
2.5/1.25
Gbit/s
22db
+
GPON standarti asosida qurilgan abonent kirish tarmog‘i video va
ovozni yePON tarmog‘iga nisbatan sifatli yetkazadi va sheningdek unda
abonentga yo‘nalgan trafikning polosasi uch barobar keng. Bu esa bir
tola bo‘ylab abonentlar konsentratsiyasini 64 tagacha oshirish imkonini
beradi. Lekin nisbatan kam ishlab chiqarilishi boisdan GPON jixozlari
EPON.
Xozarda asosiy tendensiya bir markaziy uzeldagi (OLT) abonentlar
sonini oshirishdan iborat. Ba'zi ishlab chiqaruvchilar uch ming va undan
ko‘proq ONT/ONU qurilmalarini ulash imkonini beruvchi markaziy
uzel qurilmasi OLT larni taqdim etmoqda.
Transport tarmog‘iga ulanish uchun odatdagidek 1GigE va 10
GigE interfeyslaridan foydalaniladi. Abonentlarga telefaniya xizmatini
ta'minlash uchun OLT lar an'anaviy telefon tarmog‘iga ye1 kanali orqali
ulanish imkonini beruvchi interfeysga ega. Aksariyat OLT larga 1550
nm to‘lqin uzunligiga kabelli televideniya’ning anolog signalini kiritish
uchun to‘lqin filtrlarini o‘rnatish imkniyati mavjut.
|
| |
FTTC havo kabel tizimini qurishda optik kabellarni

173
Bu usulda kabellarni trosga birlashtirish uchun trosni oldin Yerga
tushirib olinishi so‘ngra unga kabellarni biriktirilishi va yana tayanchga
osib qo‘yilishi lozim. Yoki avto minoralar yordamida ham bunday
usulda optik kabellarni troslarga biriktirish mumkin.
Keyingi chulg‘amli usul
. Kabellarni trosga o‘rash maxsus o‘rovchi
texnika yordamida amalga oshiriladi. Uni Yerdan turib tros bo‘ylab
tortiladi.
Mexanizm aylanadi va ortidan optik optik kabelni trosga o‘rab
ketadi. Bu usul xozirda ko‘proq Shimoliy Amerika mamlakatlarida
qo‘llaniladi.
9.12-rasm. Optik kabellarni kuch elementiga o‘rish orqali
mustaxkamlash
O‘ramli usul ham samarali usul xisoblanadi. Ayniqsa liniyada faqat
aloqa tizimi kabellari bo‘lsa. U qo‘lda amalga oshiriladi. Shuningdek u
LESh texnologiyasi ham deyiladi.
9.13-rasm. Optik tolani tola ip bilan eshib mustaxkamlash usuli
tashkillashtirish hisoblanadi - bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan...

bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan va induviduallashtirilgan yangi global ta’lim texnologiyasidir
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa bu ochiq axborot resurslari yordamida interaktiv virtual muhitda amalga oshiriladigan moslashuvchan va induviduallashtirilgan yangi global ta’lim texnologiyasidir
|
ONT(Optikal network terminal) – Optik liniya terminali

87
64, 128, 256 tagacha abonent qurilmalari ONT/ONU larni ulash mumkin
bo‘lgan OLT lar kam tarqalgan. Bunday OLT nisbatan axolisi kam
bo‘lgan shoxona turar joylarda yoki katejli posyolkalarda PON
tarmog‘ini qurishda xizmat qiladi. GPON/ EPON ga xos bo‘lgan katta
xajmdagi OLT qurilmasi (a) va GPON ning kam xajmdagi ixcham
markaziy uzeli OLT qurilmasi (b) 4.17- rasmda keltirilgan.
(a)
(b)
4.17- rasm. GPON/ EPON ga xos bo‘lgan katta xajmdagi OLT
qurilmasi (a)
va GPON ning kam xajmdagi ixcham markaziy uzeli OLT
qurilmasi (b).
Pedagogning o‘z ustida ishlashi necha bosqichda kechadi?

|
Pedagogning o‘z ustida ishlashi necha bosqichda kechadi?Pedagogning o‘z ustida ishlashi necha bosqichda kechadi?
*
5 bosqichda
Pencil sharpener so’zining tarjimasini toping.*qalam chiqargich.
Phun physics dasturi Shvetsiya shahridagi Umeo Universitetining hisoblash fanlari kafedrasida kim tomonidan
yaratilgan?* Emilem Ernerfilьdom
PIRLS – ...? 4-sinf ta’lim oluvchilarining matnni о‘qish va tushunish darajasini baholash dasturi
PISA tadqiqotlari qachondan o‘tkazila boshlagan va necha yil oralab o‘tkaziladi?* 2000 yildan boshlab xar uch yilda o‘tkaziladi
PISA – ...?15 yoshli ta’lim oluvchilarning о‘qish, matematika va tabiiy yо‘nalishdagi fanlardan savodxonlik darajasini baholash dasturi
PISA nima? *PISA o`quvchilar bilimini baholash xalqaro dasturi, 15 yoshli bolalarning matematika, tabiiy fanlar va ona
tilidan hayotiy ko`nikmalarni egallaganligini o`rganishga qaratilgan tadqiqot.
PISA tadqiqotlari qanday tartibda qochondan o`tkazila boshlagan? * 2000 yildan boshlangan va uch yillik davrda
o`tkaziladi
PISA tadqiqotlari nechanchi yildan boshlangan va necha yillik davrda o‘tkaziladi?
*
PISA tadqiqotlari 2000 yildan boshlangan va
uch yillik davrda o‘tkaziladi.
PISA (Programme for International Student Assessment) qanday tadqiqot?* O‘quvchilar bilimini baxolash xalqaro dasturi, 15
yoshli bolalarning matematika, tabiiy fanlar va ona tilidan xayotiy ko‘nikmalarni egallaganligini o‘rganishga qaratilgan tadqiqot.
PISA so’zining kengaytirilgan qatorini ko’rsating?* Programme for International Student Assessment
PISA tadqiqot natijalarida har bir o`quvchi necha balli tizim bilan baholanadi?* 1000
PISA tadqiqotlari necha yoshli bolalarning hayotiy ko‘nikmalarni egallaganligini o‘rganishga qaratilgan tadqiqot?* PISA
tadqiqotlari: PISA (Programme for International Student Assessment) O‘quvchilar bilimini baholash xalqaro dasturi, 15 yoshli
bolalarning matematika, tabiiy fanlar va ona tilidan hayotiy ko‘nikmalarni egallaganligini o‘rganishga qaratilgan tadqiqot.
|
| |
PON texnologiyasi - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

84
multipleksorlari (ko‘p sondagi ulangan abonentardan tushayotgan
abonent trafiklarini bir tolaga konsentratsiyalash uchun).
Optik tolali
abonent kirish tarmoqlarini qurishda PON texnologyasidan foydalanish
operatorga kirish uzelidagi portlar sonini
kamaytirish va nisbatan kam
tolali optik kabellardan foydalanish imkoniyatini beradi[7].
PON texnologiyasi asosida qurilgan optik abonent kirish
tarmog‘ining prinspial sxemasi 4.15- rasmda keltirilgan.
Xozirda PON texnologiyasining bir
qancha standartlari ishlab
chiqilgan bo‘lib ularning keng tarqalgan turlari quyidagilar:
EPON – Ethernet PON ( shuningdek GEPON);
BPON – ATM protokoli asosidagi keng polosali (Broadband)
PON;
GPON – GFP protokoli asosidagi multigigabit PON.
4.15-rasm. PON texnologiyasi asosida qurilgan passiv optik tarmoqning
prinspial sxemasi
PON standartaring asosiy xarakteristikalari 1-jadvalda keltirilgan.
PON ning xozirda eng keng qo‘llaniladigan
standartlari bu EPON va
GPON lardir. Osiyo – Tinch okeani regini mamlakatlarida (Yaponiya,
Xitoy Koreya va b.r) optik abonent kirish tarmoqlarini EPON standarti
asosida qurish keng rivojlangan. GPON
standarti esa AQShda keng
qo‘llanilmoqda.
4.2-jadval
FTTCning havo kabel tizimini qurishda kabellarni

171
optik aloqa kabellari osilgandan so‘ng, bu elektr kabellarga avto
minorasiz texnik xizmat ko‘rsatishning imkoni bo‘lmaydi. Agar tayanch
faqat optik kabellarni osish uchun xizmat qilayotgan bo‘lsa u xolda bu
usuldan foydalaish samarali xisoblanadi. Drop-kabellar yetarli darajada
mustaxkam va yuqori egiluvchanlik xususiyatiga ega bo‘lishi lozim. Bu
uning tayanchlarga osish va inshoot, binolarga kiritishda yengilliklar
yaratadi. Bino ichida yotqizish uchun qo‘llanuvchi drop kabellar yong‘in
paytida tutun xosil qilish xususiyatiga ega bo‘lmasligi va LSZN
gologenlaridan tashkil topmagan bo‘lishi lozim. Bu talabni bajarish
uchun binoda o‘tkazuvchi tashqi optik razetka yoki o‘tkazuvchi splays –
boks o‘rnatiladi va binoga G 657 standartiga mos keluvchi LSZN
kabellari kiritiladi. Agar tayanch 0,4 kVli elektr uzatish liniyasi bo‘lsa
va unda kabellarni tashuvchi elemetlarini Yerga ulanishi ko‘zda
tutilmagan bo‘lsa, u xolda optik kabellar faqat dielektrik materialdan
tashkil topgan bo‘lishi lozim. Bu bo‘lishi mumkin sakkiz ko‘rinishdagi,
aylana ko‘rinishdag yoki yassi kabellar bo‘lishi mumkin. Ta’kidlash
joizki optik kabellar montaji amalga oshirilib bo‘lingach elektr
liniyalariga faqat narvonlar yoki avto minoralar yordamida xizmat
ko‘rsatishi mumkin. Bu esa ushbu tayanchlarga optik aloqa kabellarni
osilishini rad etishiga olib kelishi mumkin.
SDH tizimlarida standartlash - Keng polosali telekommunikatsiya tarmoqlariga texnik xizmat ko‘rsatish va loyihalash

97
SONET va SDH tizimlarigacha bo‘lgan tizimlar asinxron tizimlar
deyilardi, ya'ni, markaziy tayanch generator (sinxronizatsiya manbai)
orqali tashqi sinxronizatsiya qo‘llanilmas edi. Asinxron (plezioxron)
uzatish tizimlarida bitning yo‘qotilishi yoki uni aniq lokalizatsiya qilib
bo‘lmaslik nafaqat signalning biror qismini yo‘qolishiga, shuningdek,
sinxronizatsiya’ning buzilishiga olib kelar edi. Plezioxron uzatish
tizimlarida uzatish va qabul qilish
tomonlarida sikllar yoki
sverxsikllarning vaqt davomida bir-biridan farq qilishi (siljishi)
natijasida signallar sinxronizatsiyasi buziladi. Sinxron raqamli
tizimlarda aniqlik darajasi 10
-9
dan kam bo‘lmagan markaziy
sinxronizatsiya manblarini qo‘llash natijasida joylardagi taymerlar
o‘rtacha chastotasi yoki bir xil (sinxron), yoki sinxronga yaqin. Bunday
holatda PDH tizimlariga tegishli bo‘lgan sikllar va sverxsikllarni
tenglashtirish, moslash kabi muammolar
sinxron tizimlarda katta
ahamiyatga ega emas.
SDH tizimlarri asosida qurilgan tarmoqlar transport tarmoqlari
deyiladi. Hozirda telekommunikatsiya tarmoqlarida PDH tizimi
qurilmalari mavjud bo‘lgani uchun va PDH tizimlaridan SDH
tizimlariga o‘tish silliq ravishda ro‘y berishi maqsadida SDH tizimlari
oxirgi multipleksorlari va ajratish/qo‘shish
multipleksorlari PDH
tizimlarining standart raqamli oqimlari bilan ishlashni nazarda tutadi.
PDH tizimlarining bu oqimlari (1,554; 2,048; 6,312; 8,448; 34,368;
44,736; 139,264 Mbit/s, jami 7 ta tezlik)dan SDH tizimlarining oxirgi
multipleksorlarida birlamchi raqamli oqim (155,52 Mbit/s tezlik) hosil
qilinadi. Bu birlamchi oqim xosil qiluvchi qurilma TM, raqamli
oqimning o‘zi esa STM deyiladi.
SDH tizimlarining keyingi
iyerarxiyalari tezliklari birlamchi raqamli oqim tezligidan to‘rtga karrali
marta ko‘pdir. Bu oqimlar mos holda STM – 4 (tezligi 155,52x4=622,08
Mbit/s), STM – 16 (tezligi 155,52x16=2488,32 Mbit/s), STM – 64
(tezligi 155,52x64=9953,28) va hokazo nom bilan aytiladi.
Shunday qilib, SDH tizimlari uzatish sikllarini hosil qilishning
birinchi xususiyati shundaki, SDH tizimlarida kirish signallari sifatida
PDH tizimlarining oqimlari qo‘llaniladi.
SDH tizimlarining asosiy qurilmalari quyidagilardan iborat:
1.
Terminal yoki oxirgi multipleksorlar – TM. Bu multipleksorlar
iste'molchilarning bir necha raqamli oqimlaridan liniyaga uzatish uchun
kerak bo‘lgan STM - 1 raqamli oqimni hosil uchun kerak bo‘ladi.
98
2.
Oqimlarni ajratish/qo‘shish multipleksorlari – ADM. Bu
multipleksorlar aloqa punktlarida kerakli kanallarni ajratish/qo‘shish
vazifalarini bajaradi.
3.
Raqamli kross – konnektorlar – DXC.
Bu qurilmalar belgilangan
oqimlarni kerakli marshrutlarga yo‘naltirish, ya'ni kommutatsiya qilish
vazifasini bajaradi. Kommutatsiya elektron ravishda, avtomatik amalga
oshiriladi.
4.
Regeneratorlar - signallarning amplitudasi,
shakli va sathlarini
tiklash vazifasini bajaradi.
Quyidagi rasmda asosiy qurilmalarning shartli belgilanishi
keltirilgan.
5.1 – rasm. TM (a,b), ADM (v), DXC(g,d) va regeneratorlarning
shartli (e) belgilanishlari
PISA tadqiqotlari nechanch yildan boshlangan va necha yillik davrda o‘tkaziladi?

|
PISA tadqiqotlari nechanch yildan boshlangan va necha yillik davrda o‘tkaziladi?PISA tadqiqotlari nechanch yildan boshlangan va necha yillik davrda o‘tkaziladi? * PISA tadqiqotlari 2000 yildan boshlangan va
uch yillik davrda o‘tkaziladi.
PISA-2012 nechta davlatda tadqiqot o’tkazildi?*65
Poloniy elementi yemirilish natijasida qanday elementga aylanadi. * qo‘rg‘oshin
Poyezd 30 s davomida 72 km/soat tezlik bilan tekis harakatlangan. Shu vaqtda poyezd qancha yo`l bosib o`tgan ?*600 m
PPT, .PPTX, .PPS, .PPSX formatdagi fayllarni Flash (.SWF) va HTML5 formatiga konvertasiyalash imkoniyatini beradigan mualliflik
dasturi - bu ..........?*Ispring
Prezentatsiya deganda nima tushuniladi? * bu slaydlar va maxsus effektlar tо‗plami bо‗lib, tayyor material, doklad yoki konspekt
shaklida bitta faylda saqlanadi va uni ekranda namoyish qilinadi
Prezident Sh.Mirziyoyevning 2018 yil 28 dekabrda Oliy Majlisga Murojaatnomasida ilgari surilgan eng muhim g’oya?* Xalq bilan
muloqotni yangi bosqichda davom ettirish
Prezident Sh.Mirziyoyevning Tanqidiy tahlil, qatiy tartib-intizom va shaxsiy javobgarlik – har bir rahbar faoliyatining kundalik qoidasi
bo’lishi kerak nomli ma’ruzasida qo’yilgan eng muhim vazifalardan biri –Nafaqat akademik ilm-fanni, balki oliy o’quv
yurtlaridagi ilm-fanni yanada rivojlantirish
Prujinali mayatnikning yukining massasi 4 marta orttirilsa, uning tebranish davri qanday o`zgaradi ?*2 marta ortadi
Psixik jarayonlar (bilish jarayoni) to’g’ri ko’rsatilgan qatorni aniqlang?* Sezgi, idrok, diqqat, xotira, xayol, tafakkur, nutq
Psixik taraqqiyot qonunlarini ontogenez rivojlanishi jarayonining har bir bosqichlarida kishilarga xos bo’ladigan psixologik
xususiyatlarni o’rganadigan psixologiya fanining sohasi qanday ataladi?* Yosh davrlari psixologiyasi
Psixika nima?* U tashqi olamni (ichki ruhiy olamni ham) ongli tarzda aks ettirishimiz
Psixologik diagnostika metodlarini aniqlang kuzatuv, eksperiment, test, sotsiometriya, intervyu, suxbat.
Psixologik holatlar berilgan qatorni toping? * Emosiya, iroda, kayfiyat, stress, affect
Psixologik xizmatning asosiy yo’nalishlari ko’rsatilgan qatorni toping.?* Psixologik ma’rifat, psixologik tashxis, psixologik
|
| |
Yangi va takomillashtirilgan 6.18

|
Yangi va takomillashtirilgan 6.18
|
bet | 26/42 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,75 Mb. | | #260002 |
Bog'liq bobyangiYangi va takomillashtirilgan 6.18
Taobao.com ning yangilanishi Taobao va Tmall-da o'ziga xos ko'rinishga ega bo'lgan Xitoyning ikkinchi yirik xarid qilish festivaliga tayyorgarlik ko'rayotgan pallaga to'g'ri keladi.
29
Ushbu 6.18 davomida oldindan sotuvlar bo'lmaydi va reklama davri o'rniga sotib olish oynalarining ikkita to'lqiniga bo'linadi: birinchisi may oyining oxirida va ikkinchisi 20 iyungacha davom etadi.
Savdogarni roʻyxatdan oʻtkazishning soddalashtirilgan jarayoni platforma shartlariga javob beradigan brendlar oʻz mahsulotlarini sotuvga qoʻshish uchun shu haftadan boshlab murojaat qilishlari mumkin, isteʼmolchilar esa toʻlov vaqtidan 5 iyulgacha toʻliq narx kafolatlari tufayli qulay dam olishlari mumkinligini anglatadi.
Xitoyning eng yirik elektron tijorat platformasi Taobao sotuvlarining yarmidan ko'pi uning mobil ilovasi orqali o'tmoqda. Smartfonda Taobao mahsulotlarini ko'rib chiqish WeChat-dan foydalangandan keyin xitoylik mobil foydalanuvchilarning o'tmishdagi eng mashhur vaqtlaridan biriga aylandi. Taobao ilovasining eng yaxshi beshta noyob xususiyatlari bu yerda uning samaradorligi va mashhurligiga eng katta hissa qo‘shgan.
Taobao ilovasining 5 ta noyob xususiyati uning mobil savdosini kuchaytiradi
Rasmlarni qidirish funktsiyasi
Tasavvur qiling-a, siz do'konda siz uchun juda mos keladigan ajoyib soatni ko'rib turibsiz. Afsuski, siz narx bo'yicha eng yaxshi kelishuvga erishganingizga amin bo'lolmaysiz. Taobao ilovasining rasmlarini qidirish juda qulay bo'ladi. Bajarishingiz kerak bo'lgan narsa - to'g'ridan-to'g'ri ilova ichidan suratga olish yoki avval olingan rasmni yuklash va Taobao ilovasi bir necha soniya ichida o'zining keng ma'lumotlar bazasidagi mosliklarni ko'rsatadi.
Bu kuchli funksionallik foydalanuvchilarga jismoniy doʻkonda yoki deyarli har qanday joyda oʻzlari sotib olmoqchi boʻlgan narsalarni koʻrib chiqish vaqtida onlayn narxlarni bir zumda solishtirish imkonini beradi. Ko'pgina hollarda, Taobao narxlari ham pastroq bo'ladi, bu aslida g'isht va ohak do'konlari bo'lgan ba'zi an'anaviy chakana sotuvchilarni ko'rgazma zallaridan boshqa narsaga aylantirish bilan tahdid qiladi.
30
|
| |
Paketlarni kuzatish tizimi - Mundarija kirish 3 I bob. Mobil texnologiyalarning vujudga kelishi va elektron tijoratga...

|
Mundarija kirish 3 I bob. Mobil texnologiyalarning vujudga kelishi va elektron tijoratga ta’sirinig nazariy jihatlari 5
|
bet | 27/42 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 4,75 Mb. | | #260002 |
Bog'liq bobyangiPaketlarni kuzatish tizimi
Barcha onlayn bozorlarda yuklarni kuzatish tizimi mavjud, ammo faqat Taobao ilovasi uni yangi bosqichga olib chiqadi. Sotuvchi siz sotib olgan mahsulotni jo'natishi bilanoq, qaysi yetkazib berish xizmatidan foydalanilganidan qat'i nazar, u sayohatning har bir nuqtasida kuzatiladi.
Kuzatuv paketlari bir necha daqiqada yangilanadi, bu esa uning qaerdaligini va qachon yetkazib berilishini aniqlashni osonlashtiradi. Nihoyat, u kelganida, Taobao ilovasi sizga push-bildirishnoma va ba'zi hollarda SMS xabar yuboradi.
31
Alipay to'lov integratsiyasi
Alipay, Taobao to'lov tizimi platformaning asosiy texnologik yordamchisi va Xitoy elektron tijorat landshaftining ajralmas qismidir. Alipay xaridlarni onlayn va oflayn rejimda to'lashning juda oson va xavfsiz usulini taqdim etadi.
Xitoyda smartfoni va bank hisob raqamiga ega bo'lgan har bir kishining Alipay hisobi mavjud bo'lib, u jismoniy do'konlarda, restoranlarda va hattoki davlat idoralarida xaridlarni to'lashda keng qo'llaniladi. Xitoyda foydalanilganda, Alipay juda katta operatsiyalardan tashqari hech qanday to'lov olinmaydi. Alipay bilan to'lash ham juda xavfsiz, qulay va tezdir. Aslida, Alipay o'zining shaxsiy bank hisobvarag'i sifatida ishlaydi, oylik hisobotlar va xarajatlar taqsimoti bilan to'la.
Garchi ba'zi Taobao sotuvchilari hali ham etkazib berishda naqd pulni qabul qilsalar ham, Taobao bunday mashhurlikka erishishini Alipay uning ajralmas qismisiz tasavvur qilish qiyin.
32
AliWangWang tezkor suhbati
Xitoylik onlayn iste'molchilar Taobao sotuvchilaridan eng qisqa vaqt ichida savollarga javob berishlari va so'rovlarga javob berishlarini kutishadi. Bundan tashqari, sotuvchilar real vaqtda potentsial xaridorlarning so'rovlariga javob berish savdoni yopish imkoniyatini sezilarli darajada oshirishini tushunishadi. Shuning uchun AliWangWang deb nomlangan Taobao integratsiyalashgan jonli chat ilovasi Taobao platformasining yana bir muhim tarkibiy qismiga aylandi.
Mijozlar to'g'ridan-to'g'ri mobil ilovadan sotuvchilar bilan suhbatni boshlashlari mumkin, sotuvchilar esa AliWangWang-dan mobil yoki kompyuterda ishlaydigan mustaqil dastur sifatida foydalanishlari mumkin. Bu ikkala tomon uchun oson muloqot qilish usulini taklif qiladi va nafaqat sotishdan oldin samarali vosita bo'lib xizmat qiladi, balki ishonchni mustahkamlashda ham uzoq yo'lni bosib o'tadi.
33
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mundarija kirish 3 I bob. Mobil texnologiyalarning vujudga kelishi va elektron tijoratga ta’sirinig nazariy jihatlari 5
|
A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar - bet 36

1-ILOVA. MTT ta’lim dasturini yaratish bo‘yicha tavsiyalar
39
Shuni ta'kidlash kerakki, ta’lim ishlarini individuallashtirishni ta'minlaydigan ixtisoslashtirilgan, ko‘p
tarmoqli maktabgacha ta’lim taskilotlarida (bu o‘z faoliyat profiliga ega bo‘lgan maktabgacha ta’lim
tashkilotlariga xos) tarbiyalanuvchilar uchun individual ta’lim yo‘nalishlari (ta’lim, sog‘lomlashtirish,
korreksion-rivojlantiruvchi), yoki bolalar bilan individual ishlash vositalari (individual mashg‘ulotlar,
kuzatuv xaritalari, individual tashrif tartibi, maktabgacha ta’lim tashkilotlari mutaxassislari tomonidan
ota-onalarning individual maslahatlari va boshqalar) ham taqdim etilgan.
Maktabgacha ta’lim tashkilotlarida bolalar bilan individual ish, asosan, bolalarning dasturiy bilimlarini
rivojlantirish diagnostikasi natijalari asosida quriladi va kalendar rejalashtirishda o‘z aksini topadi.
5.
Tashkiliy bo‘lim
Mazkur bo‘limda kun tartibi, o‘quv yili tuzilmasi, ta’lim va tarbiya
jarayoni jadvali (me’yoriy hujjatlarga muvofiq), yoshni hisobga olgan
holda rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish, tarbiyalanuvchilarning yoshi
va individual xususiyatlari, ularning ta’lim ehtiyojlari va qiziqishlarini
hisobga olgan ravishda dasturni amalga oshirishning turli shakllari,
metod va vositalarining qisqacha ta’rifi beriladi. Shuningdek, turli
xildagi faoliyatning o‘ziga xos psixologo-pedagogik xususiyatlari,
tarbiyalanuvchilarning oilalari bilan o‘zaro hamkorlik turlari ifodalanishi
mumkin.
Jismoniy rivojlanish va - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

1-ILOVA. MTT ta’lim dasturini yaratish bo‘yicha tavsiyalar
38
holda). Ushbu kichik bo‘limning yoritilishi haftaning mavzusini o‘quv jarayonining barcha ishtirokchilari
bilan har xil turdagi faoliyat, shakllarda ochib beradigan integratsiyalashgan modelni nazarda tutadi.
Keng qamrovli-mavzuli rejada dasturning bo‘limlari va mavzularini o‘rganish ketma-ketligi yoritiadi.
O‘quv faoliyatining taqsimlanishi ko‘rsatiladi. Bolalar bilan ishlash shakllari va yakuniy tadbirlar
ko‘rsatiladi.
Bola rivojlanishining asosiy sohalariga muvofiq ta'limva tarbiya jarayonining tavsifi:
●
№ 
MTT binosi va xonalari jihozlari

1-ILOVA. MTT ta’lim dasturini yaratish bo‘yicha tavsiyalar
41
6.2.
Dasturni amalga
oshirish shartlari
●
dastur qaysi me’yoriy-huquqiy hujjatlarga asoslanishini ko‘rsatish;
●
dastur maqsadlarini amalga oshirish sifati;
●
bolalarni sog‘lomlashtirish, ta’lim va tarbiya berish, rivojlantirish va
korreksiyalashning individual natijalarini monitoring qilish;
●
pedagoglarning kasbiy o‘sishi va individual yutuqlari dinamikasi;
●
agar mavjud bo‘lsa innovatsion ishlarning reja-xaritasi, innovatsion
loyihalarni amalga oshirishning asosiy natijalari.
7.
Foydalanilgan
adabiyotlar
ro‘yxati
Ishni tayyorlashda
№
Rivojlanish sohasi / - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

|
A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shaharBog'liq Ilk Qadam UZB final (3)№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K
B
T
D K
B
T
D K
B
T
D
7
Sinash va xatolar orqali amaliy vazi-
falar yechimini topishga harakat
qiladi (
mashinani yurgizish uchun
kalitni burash kerak
)
4.2
Kichik soha
. Elementar matematik malakalar
1
Geometrik shakllarni biladi va pred-
metlarda ularni ajratadi
2
Predmetlarni uzunligi, eni, qalinligi,
balandligi bo‘yicha taqqoslaydi
3
Predmetlar guruhini taqqoslaydi
4
Muloqot vaqtida matematik atama-
lardan foydalanadi
5
Belgilar tizimini biladi (
raqamlar va
+, -, =
belgilaridan foydalanib
)
6
1dan 10gacha sonlarni to‘g‘ri va
teskarisiga sanaydi
7
Predmetlarni soni va umumiy miq-
dori bo‘yicha taqqoslaydi
8
Predmetlar guruhlarining tengligi
va tengsizligini aniqlaydi va ularni
o‘zaro taqqoslaydi
4.3
Kichik soha
. Tadqiqiy-bilish va samarali refleksiv faoliyat
1
Tabiat hodisalarining turli omillarga
bog‘liqligini tushunadi
2
Tabiatdagi o‘zgarishlar sababini
tushuntrib berishi mumkin (
m-n,
qorning erishi
)
3
Odamlarning atrofdagi tabiatga
ta’sirini tushunadi (
ekin ekish, hosil
yig‘ish
)
4
Tabiiy materialdan rasm bo‘yicha
turli buyumlar yasashni biladi, ish
bosqichlarini rejalashtiradi
5
Mustaqil ravishda modellar yaratish
va konstruksiyalashni amalga oshi-
rish mumkin
6
Jonli va jonsiz tabiatni farqlaydi
7
Tabiatning insonlar hayotidagi
ahamiyatini anglaydi
|
| |
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

80
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№
Rivojlanish sohasi /
Kutilayotgan natija
Dastlabki
Oraliq
Yakuniy
Peda-
gog
izohi
K B
T
D K B
T
D K B
T
D
1
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1.1
Kichik soha
: Yirik motorika
1
Kolonna bo‘ylab bittalab, ikkitalab,
to‘rttalab, doira, saf bo‘lib yuradi
2
Yurganda turli buyruqlarni bajaradi
3
Yengil (
shiddat bilan, to‘siqlardan hat-
lab, yo‘nalish va muvozanatini saqlagan
holda
) yuguradi
№
Kun tartibi - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

|
A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shaharBog'liq Ilk Qadam UZB final (3)№
Kun tartibi
Vaqtning tax
-
miniy taqsimoti
Vaqt (daqiqada)
15. Ota-onalarning iltimosiga binoan qo‘shimcha ta’lim xiz-
matlari (to‘garaklar) va bolalar bilan individual ishlash
16:10 – 16:50
40
16. Kechki davra suhbati/kun refleksiyasi
16:50 – 17:10
20
17. Ikkinchi sayr, erkin o‘yinlar
17:10 – 17:55
45
18. Ota-onalar bilan ishlash va bolalarning uyga ketishi
17:30 – 18:00
30
Eslatma:
Pedagog hafta mavzusiga ko‘ra ta’lim va tarbiya jarayoni shakli (katta, kichik guruhda, individual
va rivojlanish markazlarida)ni belgilaydi. Bolalarning MTTda bo‘lish vaqtiga qarab hamda O‘zbekiston
Respublikasi maktabgacha ta’lim tashkilotlarining ish mazmuni, joylashuvi va ish tartibini tashkil etishga
qo‘yiladigan sanitariya-gigiyena talablariga muvofiq o‘zining kunlik ish tartibini ishlab chiqishi mumkin.
Shuni esda tutish kerakki, pedagogga ota-onalarni bolaning rivojlanishi to‘g‘risida muntazam ravishda
xabardor qilish tavsiya etiladi.
Ertalabki davra suhbati
– bu kunning boshlanishi, bolalarning boshlangan yangi kundan zavqlanish,
o‘z taassurotlari bilan o‘rtoqlashish, yangiliklarni bilish (bugun ular nima qilishlari), birgalikdagi rejalar,
muammolarni muhokama qilish va qoidalarni kelishish uchun yig‘ilishadi.
Kechki davra suhbati / o‘tgan kun refleksiyasi
– bolalar bilan kun davomida eng esda qolarli va eng qizi-
qarli bo‘lgan amallarni eslash, amalga oshirilgan ishlarni muhokama qilish va umumlashtirish hamda ertangi
kun uchun tadbirlarni rejalashtirish)
Bolalar uchun ochiq havoda sayrning kunlik davomiyligi kamida 3-4 soatni tashkil etiladi. Bu harakat kuniga
2 marta tashkil etiladi: kunning birinchi yarmida - tushlikdan oldin va kunning ikkinchi yarmida - kunduzgi
uyqudan keyin yoki bolalar uyga ketishidan oldin.
Birinchi sayr
– pedagog tomonidan tashkil etiladi, u asosiy faoliyat turlari (kuzatish, mehnat faoliyati,
harakatli o‘yin, mustahkamlash, erkin faoliyat)larni o‘z ichiga olib, hafta mavzusiga mos tashkil etiladi.
Ikkinchi sayr
– iqlim sharoitiga (ochiq havoda, resurslarga ega rivojlanish markazlarida) ko‘ra bolalarning
tanlovi bo‘yicha erkin o‘yin faoliyati.
|
| |
jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish

|
jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirishBog'liq Ilk Qadam UZB final (3) jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish;
●
ijtimoiy va hissiy rivojlanish;
●
nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
●
bilish jarayonni rivojlantirish;
●
ijodiy rivojlanish.
Shuningdek, unda tarbiyalanuvchilarning yoshi va individual psixologik xususiyatlarini, ularning
ta’lim ehtiyojlari, motivlari va qiziqishlarining o‘ziga xos xususiyatlarini hisobga olgan holda dasturni
amalga oshirishning o‘zgaruvchan shakllari, usullari va vositalarining tavsifini; dasturda ko‘zda
tutilgan, bolalar rivojlanishidagi buzilishlarni professional korreksiyasiga oid ta’lim faoliyatini
tavsiflovchi, alohida ta’lim olish ehtiyojlari bo‘lgan bolalar bilan korreksion-rivojlantiruvchi ishlarning
moslashtirilgan dasturini yoritish nazarda tutilgan.
Dastur turli faoliyatlarda bolalarning yoshi va individual xususiyatlarini hisobga olgan holda rivojlanish
sohalarining taxminiy mazmunini belgilaydi, masalan:
–
o‘yinli
(syujetli-rolli o‘yin, qoidali va boshqa o‘yin turlari);
–
kommunikativ
(kattalar va boshqa bolalar bilan muloqot va o‘zaro munosabat);
–
kognitiv tadqiqotlar
(kuzatish va ular bilan o‘zaro ta'sir qilish jarayonida tabiiy va ijtimoiy dunyoni
tadqiq qilish va bilish).
Shuningdek, bolalar faoliyatining quyidagi turlari:
●
badiiy adabiyot va folklorni idrok etish;
●
o‘z-o‘ziga xizmat ko‘rsatish va elementar maishiy ishlar (xonada va tashqarida);
●
turli materiallardan, shu jumladan konstruktor, modul, qog‘oz, tabiiy va boshqa materiallardan
qurish-yasash;
●
tasviriy (chizish, loydan yasash, applikatsiya);
●
musiqiy (musiqiy asarlarning ma'nosini idrok etish va tushunish, qo‘shiq aytish, musiqiy va ritmik
harakatlar, bolalar cholg‘u asboblarida chalish);
●
harakatli faoliyat (asosiy harakatlarni o‘zlashtirish) shakllari.
MTT ish yo‘nalishiga asoslanib, u quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:
●
individual rivojlanish xususiyatlarini hisobga olgan holda bolalar uchun ishlab chiqilgan
o‘zgaruvchan ta’lim yo‘nalishlari (MTTda bo‘lishning muqobil tartiblari, jismoniy faoliyat tartiblari,
moslashtirilgan o‘quv tartiblari);
●
|
| |
№1 maqsadlarni aniqlashtirish - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

|
A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shaharBog'liq Ilk Qadam UZB final (3)№1 maqsadlarni aniqlashtirish
(Oraliq kuzatishdan so‘ng)
Sana _______________________________________________
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Ijtimoiy-hissiy rivojlanish
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Nutq, muloqot, o‘qish va yozish malakalari
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Bilish jarayonining rivojlanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
Ijodiy rivojlanish
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
№2 maqsadlarni aniqlashtirish
(Yakuniy kuzatishdan so‘ng)
Sana _______________________________________________
Jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzining shakllanishi
1. ________________________________________________________________________________________________________________
2. ________________________________________________________________________________________________________________
|
| |
Ijodiy rivojlanish - A. I. Gersen nomidagi Rossiya davlat pedagogika universiteti Toshkent shahar

5 Ijodiy rivojlanish 5.1 Kichik soha
. Dunyoni badiiy tasavvur etish 1
Musiqa asariga hissiy munosabat
bildiradi
78
7-ILOVA. Rivojlanish xaritasi
№ Rivojlanish sohasi / Kutilayotgan natija Dastlabki Oraliq Yakuniy Peda- gog izohi K B T D K B T D K B T D 2
Musiqa ohangiga mos ravishda turli
harakatlar o‘ylab topishi mumkin
3
Badiiy asarlar qahramonlari rolini
o‘ynashi mumkin
4
Amaliy san’at turlari borasida dast-
labki tushunchalarga ega
5
O‘z loyihalarini yaratish g‘oyalarini
bildiradi
6
Musiqiy uslublarni ajrata biladi
7
Kichik ssenariylar tuzib sahna
ko‘rinishini tashkil eta oladi
8
Tabiat materiallardan buyumlar
yasaydi
9
Kostyumlarni bezatishi, guldastalar
yasashi, oddiy retseptlar bo‘yicha
ovqat tayyorlashi mumkin
5.2 Kichik soha
. Badiiy-ijodiy qobiliyatlar 1
Murakkab predmetlar rasmini chiza-
di va ularni bezakli naqshlar bilan
bezatadi (
choynak, gilam, ro‘molcha, lagan )
2
Xotira yoki tasavvuiga ko‘ra syujet
yaratadi
3
Qog‘oz va tabiat materiallardan ap-
plikativ bezaklar yaratadi (
tabrikno- malar, xatcho‘plar )
4
Atrof-muhit yoki o‘z loyihalarini
bezatadi
5
Kesish, yirtish, taxlash yo‘li bilan
shakllarning turishi, o‘rni va hara-
katlarini ifodalagan tarzda kichik
syujetlar yaratadi
6
Tengdoshlari bilan ijodiy o‘yinlar
yaratishi mumkin
7
O‘z ishlarida turli ifodalash vosita-
laridan foydalanadi
8
Jamoaviy loyihalarda o‘z g‘oyalarini
taklif etadi