2. 7- laboratoriya ishi O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi Ishning maqsadi

|
2. 7- laboratoriya ishi O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi Ishning maqsadi
|
Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 57,86 Kb. | | #147963 |
Bog'liq 2. 7- laboratoriya ishi O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodi-fayllar.org (1)
2. 7- laboratoriya ishi O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi Ishning maqsadi
2.7- Laboratoriya ishi
O‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans hodisasi
Ishning maqsadi:
O‘zgaruvchan tok zanjirida hosil bo‘lgan majburiy tebranishlarni o‘rganish.
Rezonans hodisasini tekshirish.
Qisqacha nazariya.
Kondensator, rezistor va induktiv g‘altak o‘zgaruvchan kuchlanish generatoriga ketma-ket ulangan elektr sxemani (1-rasm) ko‘rib chiqamiz. Bu zanjirning ayrim elementlarida tok kuchi va kuchlanishning majburiy tebranishlari hosil bo‘ladi.
Zanjirdagi tok kuchining tebranish amplitudasi o‘zgaruvchan kuchlanish generatorining chastotasiga bog‘liq, chunki reaktiv elementlar- kondensator va induktiv g‘altak qarshiligi chastotaga bog‘liqdir.
O‘zgaruvchan tokning past chastotalarida kondensatorning sig‘im qarshiligi juda katta bo‘ladi, shuning uchun zanjirda tok kuchi kichik bo‘ladi. Teskari holatda, ya'ni yuqori chastotali o‘zgaruvchan tokda g‘altakning induktiv qarshiligi katta bo‘ladi va tok kuchi yana kichik bo‘ladi.
1- rasmda ko‘rsatilgan zanjirning to‘liq qarshiligi Z quyidagi formula orqali aniqlanadi:
Demak, zanjirda maksimal tok kuchi zanjirga qo‘yilgan o‘zgaruvchan kuchlanishning shunday 0 chastotasiga mos keladiki, bunda induktiv va sig‘im qarshiliklar teng bo‘ladi:
(1)
G‘altak va kondensatorning reaktiv qarshiliklari teng bo‘lganda bu elementlardagi kuchlanish amplitudalari ham bir xil bo‘ladi .
Kuchlanish tebranishlari g‘altak va kondensatorda qarama-qarshi fazada bo‘lganligi sababli, (1) shart bajarilgan holatda ularning yig‘indisi nolga teng. Natijada aktiv qarshilikdagi kuchlanish UR generatorning to‘liq kuchlanishi (U) ga teng bo‘lib qoladi, zanjirdagi tok kuchi esa maksimal qiymatga erishadi . Bunda EYUK va tok kuchi tebranishlarining siklik chastotasi quyidagiga teng bo‘lib, elektr konturdagi erkin so‘nmaydigan elektromagnit tebranishlar siklik chastotasi bilan mos tushadi:
(1)
Tashqi o‘zgaruvchan EYUK siklik chastotasi konturdagi erkin so‘nmaydigan tebranishlar chastotasiga yaqinlashganda tebranish konturida tok kuchining majburiy tebranishlari amplitudasi keskin ortib ketish hodisasiga o‘zgaruvchan tok elektr zanjiridagi rezonans deyiladi. = chastota rezonans siklik chastota deyiladi. Rezonans siklik chastota R aktiv qarshilikka bog‘liq emas. Im ning ga bog‘lanish grafigi rezonans egri chizig‘i deyiladi. R aktiv qarshilik qancha kichik bo‘lsa, rezonans egri chiziqlari shuncha o‘tkir maksimumga ega bo‘ladi.
2.Ishni bajarish tartibi.
1. Montaj stolida 1-rasmda ko‘rsatilgan sxemani yig‘ing. Bunda elementlar parametrlarini quyidagicha qilib oling:
Generator: Uef = 100 V; = 10 Gs;
Rezistor: R = 200 Оm; Р = 500 Vt;
Kondensator: С = 10 mkF; Uish = 400 V;
G‘altak: L = 1 Gn.
2. Generator chastotasini 10 Gs dan100 Gs gacha 10 Gs dan o‘zgartirib borib, voltmetr yordamida g‘altakdagi, kondensatordagi, rezistordagi kuchlanishni o‘lchang va qiymatlarni jadvalga yozing. Konstruktor to‘plamida faqat ikkita multimetr mavjud, shuning uchun generator chastotasini o‘zgartirib borib, o‘lchashlarni ikki marta takrorlashga to‘g‘ri keladi, ya'ni dastlab voltmetrni g‘altakka va kondensatorga ulagan holda, ikkinchi marta esa voltmetrni rezistorga ulagan holda.
3. Rezistor, kondensator va g‘altakdagi kuchlanishni generator chastotasiga bog‘liqlik grafiklarini chizing.
4. Rezonans chastotasini (2) formula orqali hisoblang va olingan qiymatlarni tajriba natijalari bilan solishtiring.
5. Elementlar parametrlarini o‘zgartirib, o‘lchashlar va hisoblashlarni takrorlang.
6. Elementlardagi kuchlanishning zanjirdagi o‘zgaruvchan tok chastotasiga bog‘lanish grafiklarini tushuntirishga harakat qiling.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Kondensator va induktivlik g‘altagidagi reaktiv qarshilik bilan o‘zgaruvchan tok chastotasi qanday bog‘langan?
Nima uchun ketma-ket ulangan kondensator, g‘altak va rezistordan iborat zanjirda tok kuchi ma'lum bir chastotada maksimumga erishadi va juda kichik yoki juda katta chastotalarda nolga intiladi?
Nima uchun rezonansda rezistordagi kuchlanish o‘zgaruvchan tok manbasidagi kuchlanishga teng bo‘ladi?
Ketma-ket ulangan o‘zgaruvchan tok zanjirida rezonans qanday shartlar bajarilganda yuzaga keladi?
Maishiy turmushda, texnikada, fanda rezonans hodisasidan qanday foydalaniladi?
http://fayllar.org
|
| |