nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

|
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
|
bet | 12/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O’qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O’quv mashg’ulotiga kirish(10 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O‘quvchilarni mashg‘ulotga tayorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg’ulotga tayyorlanadilar
|
2- bosqich.
Asosiy (60 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o‘tilgan mavzu bo‘yicha o‘quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mashg‘ulotning nomi, rejasi, maqsad va o‘qitish natijalar bilan tanishtiradi.
3.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
4.O‘quv mashg‘ulotida o‘quv ishlarni baholash mezoni va ko‘rsatkichlari bilan tanishtiradi (ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish:
5.Tezkor-so‘rov, savol-javob, aqliy xujum, pinbord, ―o‘ylang va juftlikda fikr almashing‖, va boshqa texnikalar orqali bilimlarni faollashtirish.
6. Nazariy mashg‘ulotning rejasi va tuzilishiga muvofiq, o‘qitish jarayonini tashkil etish bo‘yicha xarakatlar tartibini bayon etadi. Asosiy holatlarni yozdiradi;
7.Slaydlarni Power point tartibida namoyish va shathlash bilan mavzu bo‘yicha asosiy nazariy xolatlarni bayon qiladi. (ilova).
Yangi o‘quv materialini mustaxkamlash:
8. Mustaxkamlash uchun savollar beradi (ilova). Jarayon kichik guruxlarda davom etishini ma‘lum qiladi.
9. Kichik guruxlarga bo‘ladi, kichik guruxda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi (ilova) har bir guruxga topshiriq beradi (ilova) va baxolash mezoni bilan tanishtiradi (ilova). Ishni bajarish yo‘riqnomasini beradi (ilova);
10.Guruxlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik gurux ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qata aloqa o‘tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslahatlar beradi.
11.Ishga ajratilgan vaqt tugaganini ma‘lum qiladi, guruxlar taqdimotini tashkil etadi.
Guruxlar a‘zolariga diqqat bilan eshitishlarini va savollar berishlarini, shu bilan birga o‘zaro bir-birlarini baxolashlarini eslatadi.
Javoblarni to‘ldiradi va qisqacha hulosalar qiladi;
12. Guruhlar ishini o‘zaro baholashni o‘tkazadi, mavzuning har bir qismi bo‘yicha hullosalar qiladi, eng asosiylariga e‘tibor qaratadi, berilayotgan ma‘lumotlarni daftarga qayd etishlarini eslatadi. Mavzuning kasbiy faoliyatlaridagi ahamiyati bilan bog‘lab mavzuni yakunlaydi
|
Uy vazifasini taqdim etadilar. Savollarga javob beradilar. Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Yozib oladilar.
Diqqat qiladilar.
Savollarga javob beradilar.
Topshiriqni bajaradilar.
Kichik guruxlarga bo‘linadilar.
Kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishadilar.
Har bir guruh o‘z topshiriq varaqlari bo‘yicha faoliyetini boshlaydi.
Har bir guruh sardorlari chiqib o‘z ishlarini taqdim qilishlarini aytadi.
Berilgan qo‘shimcha savollarga javob beradilar.
Gurux ish natijalarini o‘zaro baholaydilar.
Ma‘lumotlarni daftarga qayd qiladilar.
|
|
|
| |
Tovush kuchaytirish tizimlarida mikrofonlarning ishlash xususiyatlarii?

|
Tovush kuchaytirish tizimlarida mikrofonlarning ishlash xususiyatlarii?
|
bet | 31/57 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 221,56 Kb. | | #160941 |
Bog'liq 1. Musiqa akustikasi -fayllar.org46. Tovush kuchaytirish tizimlarida mikrofonlarning ishlash xususiyatlarii?
Ovoz kuchaytirgichi (ovoz chastotasi kuchaytirgichi, past chastotali kuchaytirgich) — bu inson
qulog'i (o'rtacha 20 Gts-20 kHz) ajratib turadigan chastota diapazonidagi elektr signallarini
kuchaytirish uchun moslama. Kuchaytirgich ovoz manbai signalining kuchini oshiradi, shunda
ushbu signal chiqish moslamasiga qo'llanilganda ovoz baland va buzilmasdan chiqadi.
Ovozni kuchaytirish tizimi mikrofonlar , signal protsessorlari , kuchaytirgichlar va
karnaylarning kombinatsiyasi bo'lib , ularning barchasi mikser konsoli tomonidan boshqariladi
, bu jonli yoki oldindan yozib olingan tovushlarni balandroq qiladi va bu tovushlarni kattaroq
yoki uzoqroq auditoriyaga tarqatishi mumkin. Ko'p hollarda, sahnadagi manbalarning ovozini
kuchaytirish yoki o'zgartirish uchun ovozni kuchaytirish tizimi ham qo'llaniladi, odatda
o'zgarmagan manbalarni kuchaytirishdan farqli o'laroq , reverb kabi elektron effektlar
yordamida.
Stadiondagi rok-kontsert uchun ovozni kuchaytirish tizimi juda murakkab bo'lishi mumkin,
jumladan, yuzlab mikrofonlar, murakkab jonli ovozni aralashtirish va signallarni qayta ishlash
tizimlari, o'n minglab vatt kuchaytirgich quvvati va bir nechta karnaylar majmuasi , barchasi bir
guruh tomonidan nazorat qilinadi. audio muhandislar va texniklar. Boshqa tomondan, ovozni
kuchaytirish tizimi , masalan, kichkina qahvaxonada o'ynayotgan qo'shiqchi-gitarachi uchun
100 vattli kuchaytirilgan karnayga ulangan bitta mikrofondan iborat bo'lgan kichik umumiy
manzil (PA) tizimi kabi oddiy bo'lishi mumkin. Ikkala holatda ham bu tizimlarovozni
balandroq qilish yoki kengroq auditoriyaga tarqatish uchun ovozni kuchaytiring .
Ba'zi audio muhandislar va professional audio sanoatidagi boshqalar ushbu audio tizimlarni
ovozni kuchaytiruvchi tizimlar (SR) yoki PA tizimlari deb atash kerakmi degan fikrga
kelishmaydi. Ikki atamani texnologiya va qobiliyatga ko'ra ajratish keng tarqalgan, boshqalari
esa maqsadli foydalanishga ko'ra farqlanadi (masalan, SR tizimlari jonli voqealarni qo'llab-
quvvatlash uchun va PA tizimlari binolar va muassasalarda nutq va yozib olingan musiqani
takrorlash uchundir). Ba'zi mintaqalarda yoki bozorlarda bu ikki atama o'rtasidagi farq muhim
ahamiyatga ega, garchi atamalar ko'plab professional doiralarda bir-birini almashtirsa bo'ladi.
|
| |
Yoqa mikrofonlar. Yoqa mikrofonlarning afzalliklari va kamchiliklari?

harakatlanayotganda har qanday kiyim, zargarlik buyumlari yoki hatto sochga tegmasligi
kerak.
Kamchiliklari:
yoqa mikrofonlar bilan bog'liq eng qiyin muammo - bu noto'g'ri sozlamalardagi audio sifati.
yoqa mikrofonlari ko'p yo'nalishli, ya'ni ular hali ham chalg'ituvchi fon shovqinini qabul qila
oladi. Simsiz mikrofonlar simsiz shovqinlarni ham to'plashi mumkin, ayniqsa zich shahar
muhitida.
Agar noto'g'ri o'rnatilgan bo'lsa, yoqa mikrofonlari ham shovqinni yozib olishi mumkin, chunki
mikrofon kiyim yoki kabelga ishqalanadi.
yoqa mikrofonlarining boshqa kamchiliklari:
--yoqa mikrofonlarini ko'pincha kadrda ko'rish mumkin va ovoz sifatiga putur etkazmasdan
ularni yashirish qiyin.
-Odamlarni to'g'ri ulash uchun vaqt kerak, ayniqsa mikrofonni yashirish kerak bolsa
-Simsiz mikrofonlar cheklangan batareya quvvatiga ega va agar batareya tortishish paytida
o'chib qolsa, yozuvni buzishi mumkin.
-Simsiz mikrofonlar vaqti-vaqti bilan audioning uzilishiga olib kelishi mumkin.
Akustik signalning o‘rtacha sathi?

signallar uchun barcha o'rtacha darajalarni bilish kerak, chunki bu signallar odamga aloqa va
eshittirish tizimlari uskunalari orqali o'tadi.Ushbu o'rtacha signal darajalarini asbobning vaqt
konstantasini o'zgartirish orqali o'lchash mumkin. Signalning bir lahzali kuchi noldan amplituda
qiymatiga o'zgarishini hisobga olsak, ob'ektiv o'rtacha darajani o'lchash uchun asbobning
minimal vaqt konstantasi tebranishlarning maksimal yarim davridan kam bo'lmasligi kerak (Hz
uchun, chunki eshitish vaqti konstantasi o'rtacha, keyin eshitish sezgisining o'rtacha darajasini
o'lchash uchun vaqt konstantasi bo'lishi kerak. uzoq o'rtacha (o'rtacha o'rtacha) olish uchun)
qurilmaning vaqt konstantasi darajasi nutq uchun 15 s va musiqa uchun 1 min ga teng.
65. Bino akustikasi?
Архитектура акустикаси – товуш тўлқинларини ёпиқ (ярим очиқ, очиқ) бинода
тарқалиш қонуниятларини, товушнинг турли юзалардан қайтиши ва ютилишини, мусиқа
ва нутқнинг эшитилиш қобилиятига қайтган тўлқинларнинг таъсирини, овоз майдони
структурасини бошқариш методларини, интерьерларнинг шовқин характеристикаларини
ўрганувчи фандир.
Бу фаннинг мақсади – яхши эшитилиш даражасини таъминлашни кўзда тутувчи
залларни лойиҳалаш услубларини ишлаб чиқишдан иборат.
Дастлаб Архитектура акустикаси опера театрлари ва концерт залларини лойиҳалаш
билан шуғулланган. Овоз кинематографиясининг кенг тарқалиши билан барча
кинотеатрлар учун акустик ҳисоб-китобларни амалга ошириш мажбуриятга айланиб
қолди.
Техника тараққиёти ҳамда шаҳарларнинг ривожланиши (хусусан XIX асрда) билан кўп
қаватли квартираларда турли шовқинларни бостириш, ишлаб чиқариш биноларида
товуш изоляциясини таъминлаш, ишчиларнинг соғлигини сақлаш масаласи,
шунингдек, маълум бир шовқин даражаларини ҳосил қилувчи кўнгилочар биноларни
ташкиллаштириш архитектура акустикасининг асосий вазифасига айланиб борди.
XX асрда транспорт ривожланиши ва уларнинг тезлиги ошиши билан архитектурали
акустика соҳасига ландшафтли лойиҳалаштириш, аҳоли массивларида, вокзалларда,
йирик савдо майдонларида архитектурали дизайнни жорий қилиш бошланди.
Бугунги кунда архитектурали акустика оммавий тарзда овоз ёзиш студиялар бинолари
акустикаси, яшаш хоналари акустикаси, уй кинотеатрлари, кўнгилочар биноларнинг
акустикасида қўлланилиб келинмоқда.
Замонавий архитектурали акустикани яратиш XIX аср олими У. Себиннинг ихтиролари
билан бошланган. Бу олим ёпиқ хона ёки бинода сўнувчан овознинг қайтиши босқичма-
босқич шовқинли овозга қўшилиши ва ҳар бир овоз эшитилишини кўрсатиб берди.
Олим шовқиннинг сўниш тезлиги - эшитилиш кўрсаткичининг муҳим кўрсаткичи
эканглигини аниқлади.
Tovush yutish koeffisenti?

poliuretan (poliuretan) kabi materiallar tovushning 75 foizigacha yutadi. Ovoz o'tkazmaydigan
vazifa tovushni aks ettirish va xonaning devoridan o'tishiga yo'l qo'ymaslikdir. Ovoz
o'tkazmaydigan materiallarning xarakterli tuzilishi tovushning rivojlanishiga to'sqinlik qiladi va
uni aks ettiradi. Devorning va boshqa har qanday qurilish konstruktsiyasining ovoz yalıtımı,
birinchi navbatda, uning massasi bilan belgilanadi - devor qanchalik massiv va qalinroq bo'lsa,
tovush tebranishlari uni silkitishi shunchalik qiyin bo'ladi. Qurilishda ishlatiladigan yopiq
inshootlarning ovoz o'tkazmaydigan qobiliyati ovoz
o'tkazmaydigan ko'rsatkichning qiymati bilan baholanadi. Ovoz izolyatsiyasi indeksi dB bilan
o'lchanadi va optimal ravishda u 52 dan 60 dB gacha (qurilish konvertlari uchun) bo'lishi kerak.
Ovoz o'tkazmaydigan materiallarga beton, g'isht, gipsokarton va tovushni aks ettira oladigan
boshqa materiallar kabi zich materiallar kiradi.
67. Akustik filtrlar?
Akustik filtr – ma’lum ta-kroriylik (chastota)li tovushni ajratib utkazadigan yoki yutib
qoladigan akustik qurilma. Eng oddiy Akustik filtr – akustik rezonator. Akustik filtr nazariyasi
elektr filtr nazariyasi asosida ishlab chiqilgan. Boshlangʻich takroriylikdan ma’lum
takroriylikkacha boʻlgan barcha tovush tulqinlarini oʻtkazadigan Akustik filtr past ta-kroriylikli,
ma’lum takroriylikdan yuqori tovush toʻlqinlarini oʻtkazadigan Akustik filtr yuksak
takroriylikli va past takro-riylik bilan yuksak takroriylik orasidagi tovush toʻlqinlarini
oʻtkazadigani po-losali Akustik filtr deyilib, u past va yuqori ta-kroriylikli Akustik filtr lardan
iborat boʻlishi mumkin. Akustik filtr shovqinlarni kamaytirish maqsadida texnikada,
me’morchilik va qurilishda keng tatbiq qilinadi (mas, avtomobil soʻndirgichlari).
Ochiq havoda ishlash uchun mo‘ljallangan mikrofonlar?

|
Ochiq havoda ishlash uchun mo‘ljallangan mikrofonlar?
|
bet | 33/57 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 221,56 Kb. | | #160941 |
Bog'liq 1. Musiqa akustikasi -fayllar.org48. Ochiq havoda ishlash uchun mo‘ljallangan mikrofonlar?
Himoyalanmagan o'lchov mikrofonlari shamol, yomg'ir va qor kabi atrof-muhit omillariga
sezgir. Ushbu kamchilik mikrofonni himoya qiluvchi maxsus ishlab chiqilgan birliklar
tomonidan yo'q qilindi. GRAS ikki turni taklif qiladi;
Doimiy tashqi mikrofon tizimlarining bir qismi bo'lish uchun mo'ljallanganShovqinni nazorat
qilish tizimlari, ya'ni aeroport va jamoat shovqinlarini nazorat qilish uchun. Ular har yili ob-
havoga bardosh bera oladi. Ular old oynaning tepasida qushlarga qarshi to'rt qirrali tikanlar
bilan jihozlangan. Bu mikrofon bloki uzoq vaqt davomida qarovsiz shovqin kuzatuvi uchun
ochiq havoda o'rnatilganda qushlarning old oynaning tepasiga qo'nishidan saqlaydi. Qushlar old
oynaning tepasida qo'nishlari o'lchovlarni jiddiy ravishda buzishi yoki hatto o'lchash uskunasini
ortiqcha yuklashi mumkin. Bundan tashqari, qushlarning chiqindilari old oynaning akustik
xususiyatlarini buzishi mumkin, shuning uchun u endi asl spetsifikatsiyalarga muvofiq
ishlamaydi. Ba'zi kichikroq qushlar avvalgi uch qirrali qushlarga qarshi tikanlar tepasida uya
qurishlari ma'lum bo'lgan. Demak, to'rtinchi, markaziy tirgakning kiritilishi.
Tashqi mikrofonlar uzoq vaqt davomida qarovsiz foydalanish uchun mo'ljallangan . Ular
zamonaviy ob-havodan himoyalangan. Yuqori sifatli zanglamaydigan po'latdan keng
foydalanish ularga juda uzoq vaqt, ya'ni osonlik bilan bir yil yoki undan ko'proq vaqt davomida
ob-havo sharoiti va haroratning keng doirasiga bardosh berishga imkon beradi. Himoya tarmog'i
suvni qo'shimcha himoya qilishni ta'minlaydigan maxsus dizayndir. Shamol ekrani havo
oqimining ta'sirini yo'q qiladi, shuningdek, suvni muhofaza qilishning bir qismi bo'lib xizmat
qiladi. Yuqori konus o'zining akustik funktsiyasidan tashqari, qushning boshoq vazifasini
bajaradi.
Ikkala tur ham aeroport shovqini monitoringi uchun 0 ° chastotasi va jamoat va transport
shovqini monitoringi uchun 90 ° chastotasi bilan mavjud. GRAS ning barcha versiyalari
shovqin monitoringi uchun tegishli xalqaro standartlarga mos keladi.
|
| |
Radiomikrofonlar? - 1. Musiqa akustikasi?

|
1. Musiqa akustikasi?
|
bet | 28/57 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 221,56 Kb. | | #160941 |
Bog'liq 1. Musiqa akustikasi -fayllar.org43. Radiomikrofonlar?
Azal-azaldan mikrofonlarni ishlatish bilan bog‘liq bo‘lgan muammo, bu mikrofonlarning
apparaturalarga bo‘lgan «bog‘liqligi» - mikrofon kabellari artistlarga, jurnalistlarga, video va
tovush operatorlariga, ovoz rejissyorlariga ko‘pgina tashvish keltiradi. Shuning uchun yigirma
yillar ilgari paydo bo‘lgan radiomikrofonlar tovush uzatish va eshittirish masalalarini hal
etishda qo‘l keladi. Hozirgi vaqtda ko‘pgina radiomikrofonlar tpzimi mavjud bo‘lib, ular
radiosignallarni uzatish hamda konstruksiyalari bilan farqlanadi. Ko‘p tarqalgan radiomik-
rofonlar turiga uzatkich va antennasi «qo‘l» mikrofoni g‘ilofida joylashtirilgan
radiomikrofondir. Bunday mikrofonlar asosan konsert eshittirishlarida qo‘llaniladi. Teatr-
konsert eshittirishlarida bosh mikrofonlari ko‘p qo‘llaniladi, unda uzatkich belbog‘ga
biriktirilgan yoki cho‘ntakda bo‘lib ijrochi qo‘llari maksimal bo‘sh bo‘lib qoladi.
Keyingi paytlarda bunday mikrofonlarni ijrochining bevosita og‘ziga yaqin joylashtirilganligi
guvohi bo‘lyapmiz. Bunday xolat o‘z-o‘zidan akustik uyg‘onishni bartaraf etishda juda qo‘l
keladi.
Radiomikrofonlarning boshqa turi musiqa asbobi mikrofonlaridir. Bunday mikrofonlar musiqa
asbobiga (saksafon, truba) yoki elektrogitaraga biriktirilib uzatkichning chiziqli kirishiga
ulanadi. Radiomikrofonlarning yana boshqa bir turi - bu yoqa mikrofonlaridir, ularning asosiy
qo‘llanilishi, televidenieda, tok-shoularda, vidio tasvirga olishda, turli prezentatsiyalarda
ishlatiladi. Bu mikrofonlarning o‘lchamlari juda kichkina bo‘lib ular qistirgich sifatida
biriktiriladi. Uzatkich esa, belbog‘da yoki cho‘ntakka joylashtiriladi. Ko‘p radiomikrofonlarda
radiokanalda chastota modulyatsiyasi uslubi qo‘llaniladi. Oddiy radiomikrofonlar 170÷220
MGs chastota diapazonida ishlaydi. Bu diapazonda bir vaqtning o‘zida 8 tagacha tizimni
ishlatish mumkin.
Murakkab va qimmat tizimlar esa, yuqoriroq 1 GGs gacha bo‘lgan chastota diapazonida
ishlaydi. Ularning texnik yechimi ancha murakkab bo‘lib, bir vaqtning o‘zida 15 va undan ortiq
tizimni ishlatish mumkin. Uzatkichning quvvati odatda 50 mVt bo‘lib, uni aniq qabul qilish
masofasi 100÷150 metrni tashkil etadi.
Oddiy radiomikrofonlar odatda bitta antennaga ega. Ammo, bu chastota diapazonida
radioto‘lqinlar turli jismlardan, devor va b.q kabilardan qaytib murakkab interferensiya hosil
qiladi, shu sababli qabul qilish joyida «sokinlik» zonasi paydo bo‘ladi. Shuning uchun
murakkabligi va qimmatliligiga qaramasdan ikki antennali tizimlar ishlatiladi, Ularning ishlash
prinsipi shunday, agarda bitta antenna «sokinlik» zonasida bo‘lsa, ikkinchisi fazoda birinchisi
bilan ajratilgan holda ishonchli qabul qilishni davom ettiradi.
|
| |
-mavzu: (Nomi) - 1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli

|
1-mavzu: (Nomi) Ofis dasturlari paketi va uning tarkibi O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
|
bet | 82/90 | Sana | 11.02.2024 | Hajmi | 228,83 Kb. | | #154660 |
Bog'liq 005.model, tex xarita 52-mavzu: (Nomi) Axborot xavfsizligining tarkibiy ko’rsatgichlari
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg’uloti shakli va turi
|
N.A
|
O’quv mashg’uloti rejasi
|
Axborot xavfsizligining tarkibiy ko’rsatgichlari
Axborot xavfsizligini taminlash
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Axborot va uning turlari to’g’risida bilim va ko’nikmalarni shakllantirish va mustahamlash.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nima yoki kompetensiyalar
|
Pedagogik vazifalar:
Mashg'ulotni bajarish tartibi tushuntirish va ko’rsatish
Mashq bajarish
|
O’quv faoliyati natijalari:
Axborot xavfsizligining tarkibiy ko’rsatgichlari haqida tushunchaga ega bo’ladi
Axborot xavfsizligini taminlashni o’rganadi
Tushunganlarini aytib beradilar
|
O’qitish metodlari:
|
Kichik axborotli, ma’ruza,hikoya,tushuntirish, ko’rsatma berish, namoyish. Ko’rsatish, video usul, kitob bilan ishlash, taqdimot, insert, mashq, suxbat, baxs, aqliy hujum,ta’limiy o’yin, pinbord, BBB, va boshqalar (qo‘yidagilardan maqsadga ko‘ra tanlab olinadi)
|
O’qitish vositalari:
|
Matnlar, yozuv taxtasi, slaydlar, proyektor, kompyuter, proektor, flipchart, videofilm grafikli organizatorlar, model, mulyajlar, chizma, grafiklar, diagrammalar, namunalar, ekspert varog‘i, yo‘riqnoma, electron yo‘riqnoma.
|
O’quv faoliyatini tashkil qilish shakli:
|
Ommaviy, jamoaviy, guruxli, jiftlikda, yakka tartibda
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jixozlangan guruxlarda ishlashga mo‘ljallangan xona.
|
Qayta aloqaning uzul va vositalari
|
Tezkor-so‘rov, savol-javob, test, misol va mashqlar, bajarilgan o‘quv topshiriqlarni baholash.
|
|
| |
Elektromexanik o‘zgartirishlar?

O‘zgartirgich-dvigatelga radiokarnaylar, o‘zgartirgich-generatorga mikrofonlar misol bo‘la
oladi. Elektroakustika fanining asosiy vazifasi tuzilishi va belgilanishi turlariga qarab tovush
chastota tebranishlarini elektromexanik o‘zgartiruvchi asboblarni loyihalash va hisoblashdan
iborat.
O‘zgartirgichlarning umumiy nazariyasi to‘rt qutbliklar nazariyasiga asoslanadi.
Akustik signallarni
elektr signallarga va aksincha, elektr signallarni akustik signallarga
o‘zgartirish eshittirish kanalining uzatish va qabul qilish tomonlarida amalga oshiriladi.
Yuqorida aytilgandek, bunday o‘zgartirishlarni amalga
oshiradigan apparatlar, elektromexanik
o‘zgartirgichlar deb ataladi, ya’ni mexanik tebranishlarni elektr tebranishlarga aylantiradigan
o‘zgartirgichlar - generator, elektr tebranishlarni mexanik
tebranishlarga aylantira
o‘zgartirgichlar-dvigatel deb ataladi.
Signallarni o‘zgartirish nochiziqli buzilishlarga olib kelmasligi uchun, eshittirish texnikasida
qo‘llaniladigan elektromexanik o‘zgartirtirgichlar yetarli aniqlikda chiziqli o‘zgartirish shartini
qanoatlantirishi kerak. Bu shart vaqt bo‘yicha o‘zgaruvchan qiymat, o‘zgartirgichning ikki
tomonidagi elektr va mexanik signallar o‘zaro chiziqli tenglamalar bilan bog‘langan.
Ko‘pchilik elektromexanik o‘zgartirgichlar qaytariluvchan, ya’ni ular o‘zgartirishni ikki
tomonlama bajaradi. Qaytarilmaydigan o‘zgartirgichlar turi kam, ularga ko‘mirli
mikrofonlar
misol bo‘laoladi.
Ishlash prinsipiga qarab o‘zgartirgichlar induktivli va sig‘imli turlarga bo‘linadi.
Induktivli o‘zgartirgichlarda siljituvchi kuch toklarning o‘zaro ta’siri tufayli paydo bo‘ladi,
elektr yurituvchi kuch esa, magnit oqimi o‘zgarishiga bog‘liq.
Sig‘imli o‘zgartirgichlarda siljituvchi kuch zaryadlarning o‘zaro ta’siri natijasida paydo bo‘ladi,
hosil bo‘lgan o‘zgaruvchan kuchlanish esa, sig‘imlarning o‘zgarishi natijasidir.
Pezoelektr o‘zgartirgichlarni alohida guruhga kiritadilar ammo, rasmiy ravishda ular sig‘imli
turdagi o‘zgartirgichlarga kiradi
Pikfaktor tushunchasi? - 1. Musiqa akustikasi?

59. Pikfaktor tushunchasi? Квазимаксимал ва ўртача сатҳлар айирмаси пикфактор деб аталади ва қуйидаги формула
ёрдамида аниқланади:
Пикфактор, канални ортиқча юкланишдан сақлаш учун сигналнинг узатиш сатҳи
белгиланган максимал сатҳидан қанча кам олинишини кўрсатади. Мусиқа сигналлари
учун пикфактор 20 дБ ва ундан юқори, нутқ сигналлари учун 12 дБ дан ошмаслиги керак.
Бу маълумотлар акустик қайта ишланмаган, шу жумладан хонанинг акустик
хусусиятлари таъсир этмаган сигналлар учун тааллуқлидир.
60. Musiqa parametrlari? Musiqiy akustika(yunon tilidan. ἀκούω - eshitaman) - umumiy akustika sohalaridan biri,
musiqa tovushining ob'ektiv fizik qonuniyatlarini o'rganadigan fan: uning paydo bo'lishi va
yaratilishi (musiqa asboblari akustikasi, nutq va qo'shiq akustikasi, elektroakustika); tarqatish
(arxitektura akustikasi, ovoz yozish, radioeshittirish); idrok etish (psixoakustika - inson eshitish
akustikasi). Эшиттириш ва алоқа тизимларида қўлланиладиган бирламчи товуш
манбаидан чиқадиган акустик сигнал одатда, узлуксиз ўзгарадиган шакл ва спектр
таркибга эга. Спектрлар юқори ва паст частотали, дискрет ва узлуксиз бўлиши мумкин.
Ҳар бир товуш манбаида, ҳатто оркестрдаги скрипканинг ҳам товушига хос оҳанг
берадиган хусусий спектрлари бор. Бу оҳанг тембр деб аталади.
Тембр (окраска звука) – бир хил тондаги мусиқанинг турли овоз ёки мусиқий асбоблар
ёрдамида ҳосил қилинган нусхаси ёки сояли овози. (Масалан, ижрочи “ля” нотасидан
бирор бир куйни ижро этди, худди шу нотадан шу баландликда скрипка ёки бошқа
мусиқий асбоб ёрдамида худди шу куйни куйлаши).
Эсалатма: Мусиқада асосан 4 та параметр мавжуд: Баландлик (тон баландлиги), Куч
(товуш сатҳи баландлиги), Давомийлик (вақт бўйича давомийлик) ва Тембр.
61. Signalning birinchi parametrlari? Signal va uning asosiy xususiyatlari-Signal axborotni bir nuqtadan ikkinchisiga uzatish
vositasidir. Axborot uzatish zarurati anchadan beri mavjud edi. Odamlar yoki hayvonlarning
tashuvchisi sifatida ishtirokisiz ma'lumotlarni uzatishning birinchi usullaridan biri signal
yong'inlaridir. Har qanday xavf to'g'risidagi ma'lumotlar bir qo'riqlash postidan ikkinchisiga
ketma-ket olov yoqish orqali uzatildi.Biz elektromagnit signallar yordamida ma'lumotni uzatish
usulini ko'rib chiqamiz, ya'ni. telekommunikatsiya. Ushbu aloqa usuli tashuvchining elektr
signalining istalgan parametrini o'zgartirish orqali ma'lumotni uzatishni o'z ichiga oladi. Bu
jarayon modulyatsiya deb ataladi . Eng oddiy holatda sinusoid (sin(x)) tashuvchi signal
vazifasini bajaradi. Imkon qadar soddalashtirilgan holda, sinusoid - bu o'tkazgichdagi
kuchlanishning ma'lum bir minimaldan ma'lum bir maksimalgacha tsiklik ravishda ma'lum bir
interval (davr) bilan silliq o'zgarishi. Har qanday signal, shuningdek, sinusoid, uchta asosiy
parametrga ega: amplituda, chastota va faza.
Xonalardagi akustik jarayonlarning geometrik (nurli) nazariyasi?

|
Xonalardagi akustik jarayonlarning geometrik (nurli) nazariyasi?
|
bet | 38/57 | Sana | 22.02.2024 | Hajmi | 221,56 Kb. | | #160941 |
Bog'liq 1. Musiqa akustikasi -fayllar.org54. Xonalardagi akustik jarayonlarning geometrik (nurli) nazariyasi?
Xonalardagi akustik jarayonlarning geometrik (nurli) nazariyasi? Xona akustikasini
uchta nazariya - geometrik, statistik va to'lqin yordamida o'rganish mumkin.Xonalardagi
akustik jarayonlarning geometrik (nurli) nazariyasi geometrik optika qonunlariga
asoslanadi.Ovoz to'lqinlarining harakati yorug'lik nurlarining harakatiga o'xshash deb
hisoblanadi.Manba tomonidan chiqarilgan tovush to'siqga (masalan, devorga) etib boradi va
undan aks qaytadi. Jarayon har bir to'siq bilan energiyaning bir qismini yo'qotish bilan ko'p
marta takrorlanadi.Birinchi kechiktirilgan impulslar, qoida tariqasida, zalning (studiyaning)
shiftidan va devorlaridan aks qaytarilganidan so'ng, tinglovchilar o'rindiqlariga (yoki mikrofon
joylashgan joyga) keladi.
Inson qulogi 48-50 msekund ichida tovushni eshitsa ularni umumiy taassurotga birlashtirish
qobiliyatiga ega. Shuning uchun, asl tovushni mustahkamlovchi foydali tovush, asl tovushdan
keyin 50 ms ichida quloqqa etib boradigan barcha to'lqinlarni o'z ichiga oladi. 50 ms kechikish
17 m yo'l farqiga to'g'ri keladi.Keyinroq kelgan konsentrlangan tovushlar aks-sado sifatida
qabul qilinadi.
55. Ovozni raqamli qayta ishlashda audio tahrirlash dasturlarning o‘rni va ahmiyati?
Ovozni raqamli qayta ishlashda audio tahrirlash dasturlarning o‘rni va ahmiyati? Ovozni
tahrirlash dasturi - bu audio ma'lumotlarni tahrirlash va yaratish imkonini beruvchi har qanday
dasturiy ta'minot yoki kompyuter dasturi.
56. Analog va raqamli signallarning bir-biridan farqi. Chizmalar asosida tushuntiring?
Analog va raqamli signallarning bir-biridan farqi. Chizmalar asosida tushuntiring? Analog
va raqamli signallarning turli shakllari. Signallar ma'lumotni bir qurilmadan boshqasiga
o'tkazish uchun ishlatiladi. Analog signal - bu ma'lum vaqt davomida o'zgarib turadigan doimiy
to'lqin. Raqamli signal diskret xarakterga ega. Analog va raqamli signal o'rtasidagi asosiy farq
shundaki, analog signal sinus to'lqinlar bilan ifodalanadi, raqamli signal esa kvadrat to'lqinlar
bilan ifodalanadi.
|
| |
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар

Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар
Download
471,5 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
08.07.2024
Hajmi
471,5 Kb.
#266999
Download
471,5 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар
Download
471,5 Kb.
Matnni ko'rish
Birga-bir - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 60/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiBirga-bir bog‘lanish eng ko‘p uchraydigan bog‘lanish bo‘lib, unga misollar
ko‘p. Masalan, jadvaldagi har bir o‘quvchi uchun uning sinfini bir qiymatli qilib
aniqlash mumkin (o‘quvchi aniq bir sinfda o‘qiydi). Shunga o‘xshash, har bir o‘quvchi
uchun uning manzili, bo‘yining uzunligi, og‘irligi, tug‘ilgan sanasi yagonadir.
Bularning hammasi birga-bir bog‘lanishga misol bo‘la oladi.
Birga-ko‘p bog‘lanishda har bir ob’ektga bir nechta boshqa ob’ekt mos keladi.
Masalan, bir otaga bir nechta farzandlar to‘g‘ri keladi. Bunday bog‘lanishga
kompyuterning fayllar tizimi ham misol bo‘ladi. Har bir faylga faqat bitta u
joylashgan katalog mos keladi, lekin bitta katalogda bir nechta fayllar joylasha
oladi. "Kutubxona" ma’lumotlar omborida ham bunday bog‘lanish mavjud: har bir
o‘quvchi bir nechta darslik olishi mumkin.
Ko‘pga-bir bog‘lanish birga-ko‘p bog‘lanishning aksi bo‘lib, bir turdagi bir
necha ob’ektlarga ikkinchi turdagi bir ob’ekt mos keladi. Birga-ko‘p bog‘lanishga
buva-buvi va nabiralar misol bo‘lsa, buva-buvilar va nabira ko‘pga-bir bog‘lanishga
misol bo‘ladi: chunki har bir nabiraning, odatda, buva-buvisi bo‘ladi. "Kutubxona"
ma’lumotlar omborida ko‘pga-bir bog‘lanish sifatida bir necha o‘quvchilarning bir
turdagi darslikdan, masalan, 8-sinf informatika darsligidan foydalanishlarini
keltirish mumkin.
Ko‘pga-ko‘p bog‘lanishga misol sifatida 9-a sinf o‘quvchilari to‘plami bilan
ular foydalanayotgan darsliklar to‘plami orasidagi bog‘lanishni keltirish mumkin.
Odatda sinf o‘quvchilarining hammasi kerakli barcha darsliklar bilan
ta’minlangan bo‘ladi va ular orasidagi bog‘lanishlar har bir darslikning
o‘quvchilar bilan bog‘lanishlari to‘plamidir, ya’ni bu bog‘lanishlarning o‘zini
ko‘pga-bir va birga-ko‘p bog‘lanishlar orqali ifodalash mumkin. O‘z navbatida bu
yerdagi ko‘pga-bir va birga-ko‘p bog‘lanishlarni ham soddalashtirib, birga-bir
bog‘lanish ko‘rinishiga keltirish mumkin. Bu esa quyidagicha bajariladi: ikki
ustunli jadval tuzamiz, birinchi ustunga o‘quvchining familiyasini, ikkinchi
ustunga o‘quvchi olgan darslikni yozamiz. Agar o‘quvchi bir necha darslikdan
foydalanayotgan bo‘lsa, jadvalda shuncha satrning birinchi ustuniga o‘quvchi
familiyasi, ikkinchi ustunga esa u foydalanayotgan darsliklarni ketma-ket yozamiz.
Bu amalni sinfdagi barcha o‘quvchilar uchun bajarib, birga-bir bog‘lanishlardan
iborat bo‘lgan jadvalni hosil qilamiz.
Umuman olganda, har qanday bog‘lanishlarni birga-bir bog‘lanishlar to‘plami
ko‘rinishiga keltirish mumkin. Bu narsa isbot qilingan bo‘lib, informatikada
undan keng foydalaniladi va natijada har qanday ma’lumotlar to‘plami va ular
orasidagi bog‘lanishlar jadval ko‘rinishidagi ma’lumotlar omboriga keltiriladi.
|
| |
Tekshirish uchun savollar

|
Tekshirish uchun savollar
|
bet | 42/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiTekshirish uchun savollar
1) Dastlabki IBM PC qachon yaratilgan va u haqida nimalar bilasiz?
2) Mashina tilida dasturlash va ob’ektlarga tayangan dasturlash haqida
nimalar bilasiz?
3) Ob’ektlar yana qaerda qo‘llaniladi?
4) Multimedia kompyuterlari haqida nima bilasiz?
5) Giperbog‘lanishlar nima uchun kiritiladi?
6) Multimedia mahsulotlariga nimalar kiradi?
7) Signallarni modulyatsilash nima?
8) Mahalliy tarmoq qurilmasi nima vazifani bajaradi?
8) Modemdan nima maqsadda foydalaniladi?
9) Kompyuter tarmoqlari ishlash prinsipiga ko‘ra qanday turlarga
ajratiladi?
10) Server va mijozga ta’rif bering.
69
7. KOMPYuTERDA HUJJAT TAYYoRLASh. WORD MATN MUHARRIRI.
Kompyuterda hujjat tayyorlash, kompyuter o‘yinlari va internet tarmog‘ida
ishlash bilan bir qatorda, kompyuterda eng ko‘p bajariladigan ishdir. Bularning
oxirgi ikkitasidan asosan ko‘ngilxushlik uchun foydalanishni nazarga olsak,
kompyuterdan foydalanuvchilar asosan hujjatlar tayyorlash bilan
shug‘ullanishlari ma’lum bo‘ladi. Hujjatlar matn muharrirlari yoki matn
protsessorlari deb ataluvchi dasturlar yordamida tayyorlanadi. Eng sodda matn
muharrirlariga misol sifatida Windows tarkibiga kiruvchi Bloknot va
Wordpadni keltirishimiz mumkin.
Hujjatlarni tayyorlashda eng ko‘p ishlatiladigan dastur bu Microsoft Office
tarkibiga kiruvchi Word matn muharriridir. Word muharriri oddiy ikki qatorli
e’lonlardan tortib minglab varaqli murakkab kitoblargacha yarata oladigan
ommabop dasturdir. Foydalanuvchilar dastlab uning imkoniyatlari ko‘pligini
ko‘rib hayratga tushadilar, so‘ngra undagi tugmalarning ko‘pligidan sarosimaga
tushsalar, nihoyat oradan ma’lum vaqt o‘tgach, muharrir bilan yaqinroq tanishgach, uni
o‘rganish, unda ishlash qulayligini, unda har qanday amal ko‘zda tutilganini ko‘rib,
xotirjam bo‘ladilar.
Siz Toshkent shahridagi Dutorchi ko‘chasining yoki shahar qon quyish
stansiyasining qaerda joylashganini bilasizmi? Aminmanki, Toshkent shahrida
bir umr yashagan odamlarning mutloq ko‘pchiligi ham bundan bexabar bo‘lsalar kerak.
Balki Siz Toshkent shahridagi barcha maktablarni aylanib chiqqandirsiz yoki
aylanib chiqqan biror odamni tanirsiz?
Shahardagi barcha maktablarni aylanib chiqmagan bo‘lsangiz-da, bu narsa Sizning
maorif tizimida ishlashingiz uchun, butun umringizni o‘zingiz sevgan kasbga
bag‘ishlashingiz uchun to‘siq bo‘la olmaydi. Bundan tashqari, Siz o‘zingiz tug‘ilib
o‘sgan va yashayotgan hududingizni juda yaxshi bilasiz va Sizni bu hudud bo‘yicha
mutaxassis deyish mumkin. Shaharning boshqa tomonlariga ishingiz tushib qolsa,
hech ikkilanmay yo‘lga chiqasiz va begona joylarda ham so‘rab-surishtirib, o‘z
ishingizni bitirib qaytasiz. Shunga o‘xshash, yillab kompyuterda ishlayotgan
foydalanuvchilar ham Wordning barcha imkoniyatlarini bilmasliklari, shunga
qaramay, ular kompyuterda bemalol hujjat tayyorlay olishlari mumkin.
|
| |
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар - bet 7

4.
XULOSA VA TAKLIFLAR
Xulosa qilib shuni aytishimiz mumkinki, buxgalteriya hisobi savdo korxonalarining
iqtisodiy siyosatini shakllantirishning eng muhim bo‘g‘ini,
savdo jaray
onlarini
boshqarishning asosiy mehanizmlarida biri hisoblanadi.
Takliflarim shundan iboratki,
savdo korxonalarida, xususan ba
’
zi
bir chakana
savdoda tovarlarni sotib olish va sotishni yanada
hujjatlashtirish ya’ni shartnoma tuzish,
hisob-
fakturaga yoki shunga o‘xshash xujjatlar qilish. Misol uchun
odatda,
bozordan
konditsioner sotib olishda hech qanaqa shartnoma yoki hisob-faktura qilinmaydi. Shu
masalada h
am yaxshilab o‘ylab
,
to‘g‘ri qar
or qabul qilish kerak.
E
lektron savdo korxonalar sonini ko‘paytirish yo‘li bilan aholi uchun imkoniyatla
rni
АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
https://finance.tsue.uz/index.php/afa
147
АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
147
yanada yaxshilash kerak.
ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuni
13.04.2016 y.
№404,
https://lex.uz/ru/docs/-2931253
2.
O‘zbekiston
Respublikasi Prezidentining 2023 yil 2-iyundagi
“O‘zbekiston
Respublikasining
jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish jarayonini
jadallashtirishga doir
qo‘shimcha chora
-
tadbirlar to‘g‘risida”gi
PQ-181-son Qarori,
https://lex.uz/uz/docs/-
6480161
3.
M.B.Kalonov
, A.T.Maxkamboyev, F.T.Temirov “
Boshqa tarmoqlarda
buxgalteriya
hisobining xususiyatlari
”
O
‘quv qo‘llanma. T.: “
Innovatsion rivojlanish
nashriyot-
matbaa”, 2021
-180 b.
4.
https://stat.uz/uz/matbuot-markazi/qo-mita-yangiliklar/51051-qaysi-sohada-
mas-uliyati-cheklangan-jamiyatlar-ko-proq-faoliyat-yuritmoqda
5.
4-
sonli BHMS “Tovar
-
moddiy zaxiralar” O‘zR.
Adliya vazirligi tomonidan
2020-yil 30-iyunda 3259-
son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan.
https://lex.uz/docs/-4890446
6.
19-
sonli BHMS “
I
nventаrizаtsiyani tаshkil etish vа
o
‘tkаzish” O‘zR.
Adliya
vazirligi tomonidan 1999-yil 2-noyabrda 833-
son bilan ro‘yxatdan o‘tkazilgan
https://lex.uz/acts/812952
7.
21-sonli
B
HMS
“Xo‘jalik
yurituvchi
sub’yektlar
mol
iyaviy-
xo‘jalik
faoliyatining buxgalteriya hisobi schyotlari rejasi va uni qo‘llash bo‘yicha
Y
o‘riqnoma”
O‘zR. Adliya vazirligi tomonidan
2002-yil 23-oktabrda 1181-
son bilan ro‘yxatdan
o‘tkazilgan.
https://lex.uz/acts/417624
8.
X.O‘. Po‘latov “E
lektron savdo korxonalarida buxgalteriya
hisobini tashkil
etish
”, “Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot” ijtimoiy,
iqtisodiy, siyosiy, ilmiy, ommabop
jurnal. Elektron nashr. 1302 sahifa, 5-dekabr, 2023-yil.
https://yashil-iqtisodiyot-
taraqqiyot.uz/journal/index.php/GED/article/view/210/201
Copyright:
© 2024 by the authors. This work is licensed under a Creative Commons Attribution- 4.0 International License (CC - BY 4.0)
Matnni formatlash - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 48/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiMatnni formatlash.
Matn kiritilib, undagi xato va kamchiliklar to‘g‘rilab chiqilganidan keyin
ham uni tayyor deb aytib bo‘lmaydi. Talabalardan biri aytganidek, endi unga
"chiroy" berish kerak. Boshqacha aytganda, hujjatning tashqi ko‘rinishini
o‘zgartirib, undan foydalanish qulay bo‘lgan va o‘quvchilarning e’tiborini o‘ziga
torta oladigan ko‘rinishga keltirish lozim. Bu esa Bosh menyuning Format
bo‘limidagi farmoyishlar orqali bajariladi. Ularning ko‘pchiligini uskunalar
paneli yoki qo‘shtugmalar orqali bajarish mumkin.
Matnni turli shriftlarda va turli kattalikda kiritish bilan bir qatorda
uning tashqi ko‘rinishini oddiy, yo‘g‘on, qiya, ostiga chizib yoki ularning hammasini
bir vaqtda qilish mumkin. Bundan tashqari, timsollarni satr sathidan yuqorida yoki
Abzas bilan ishlash.
Matnga ro‘yxat kiritish.
Matnga chegara chizish va hududini bo‘yash.
Matnni bir necha ustunga joylash.
Tabulyatsiya bilan ishlash.
Abzasni ulkan harf bilan boshlash.
Yozuv yo‘nalishini o‘zgartirish.
Timsollarni turli ko‘rinishda kiritish.
Shriftlar bilan ishlash.
Yozuv tagiga rasm joylash.
Shakl berishning turli mavzulari.
Matnni ramkaga olish.
Avtomatik tarzda shakl berish.
78
pastda yozish mumkin. Bosh menyuning Format bo‘limidagi Shrift bandining
imkoniyatlari yanada kengroq.
Abzasni formatlashda uni chap, o‘ng tomondan yoki ikkala tomondan tekislash,
satrning o‘rtasiga joylashtirish mumkin. Bundan tashqari, satrlar orasidagi
intervalni, birinchi satrdan oldingi, oxirgisidan keyingi intervallarni, chap va
o‘ng tomonlardan qoldirilgan joylarni ham belgilab chiqish mumkin.
79
7.4. MS Word matn muharririda grafika bilan ishlash.
Wordning grafika bilan ishlash imkoniyatlari juda keng bo‘lib, unda
hujjatga rastrli rasm va vektorli grafika kiritish, vektorli grafika yaratish,
diagrammalar yasash kabi ishlarni bajarish mumkin.
|
| |
Hujjat bo‘ylab - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 45/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligiHujjat bo‘ylab harakatlanish.
Ekranning matn maydonida o‘chib-yonib turgan tayoqchani ko‘rish mumkin. Uning
nomi kursor (ko‘rsatkich) bo‘lib, kiritiladigan matnning qaerda paydo bo‘lishini
bildiradi. Kursor matn orasida bo‘lsa, odatda kiritilayotgan timsollar kursordan
keyingi timsollarni surib ulardan oldin paydo bo‘ladi, Insert tugmasini bir
marta bossak, paydo bo‘ladigan timsollar ularning o‘ng tomonidagi timsollar
o‘rnida paydo bo‘ladi. Insert tugmasini yana bir bor bosib, avvalgi holatga qaytish
mumkin. Agar ekranda kursor yo‘q bo‘lsa, matn maydonining zarur joyiga sichqonni
olib kelib, chap yoki o‘ng tugmasini chertish kerak.
Matn odatda bir maromda kiritiladi. Lekin ba’zan matndagi xato va
kamchiliklarni to‘g‘rilash uchun, matnni o‘qib chiqish yoki tahrir qilish uchun matn
bo‘ylab harakatlanishga to‘g‘ri keladi.
Sichqonning tugmalari orasidagi g‘ildirakni aylantirish bilan ekrandagi
matnni yuqoriga yoki pastga siljitish mumkin. Bunda matn kiritiladigan joy
ko‘rsatkichi avvalgi joyida qolishini ta’kidlab o‘tish kerak. Matnni yuqoriga va
pastga siljitish uchun vertikal surgichdan foydalanish mumkin. Surgichning boshi
va oxiridagi va tugmalarni chertib matnni biroz pastga va yuqoriga
siljitish mumkin. Matnni ko‘proq surish uchun surgichning dastagini sichqon
yordamida ushlab olib, zarur yo‘nalish bo‘ylab surish mumkin. Vertikal surgich
ostidagi va tugmalar matnni bir sahifaga siljitishga xizmat qiladi. Ular
orasidagi tugma yordamida siljish qadamini o‘zgartirish, masalan, keyingi yoki
oldingi rasmga o‘tish mumkin.
Vertikal surgichning eng yuqorisidagi belgini sichqon bilan surib matn
maydonini ikkiga ajratish va bir vaqtda matnning ikki turli joyini ko‘zdan
kechirish mumkin. Bu belgini yana joyiga olib borib qo‘yib matn maydoni
birlashtiriladi.
Matnda harakatlanish uchun klaviatura tugmalaridan va qo‘sh tugmalardan
foydalanish mumkin. Ular quyidagi jadvalda keltirilgan.
Sahifalarni raqamlab chiqish.
Maydon yaratish va uning turini tanlash.
Matnga o‘zgacha timsollarni kiritish.
Tayyor rasmni kiritish yoki yangisini yaratish.
Diagramma yaratish va uning turini tanlash.
Ba’zi ob’ektlarga matn kiritish.
Ob’ektlarni matnga kiritish.
Menyuning boshqa bandlarini tanlash.
Satrni, ustunni, sahifani ikkiga ajratish.
75
←
|
Bitta timsol chapga
|
Ctrl+←
|
Oldingi so‘z boshiga
|
→
|
Bitta timsol o‘ngga
|
Ctrl+→
|
Keyingi so‘z boshiga
|
↑
|
Bir satr yuqoriga
|
Ctrl+↑
|
Oldingi abzas boshiga
|
↓
|
Bir satr pastga
|
Ctrl+↓
|
Keyingi abzas boshiga
|
Home
|
Satr boshiga
|
Ctrl+Home
|
Hujjat boshiga
|
End
|
Satr oxiriga
|
Ctrl+End
|
Hujjat oxiriga
|
PgUp
|
Bir ekran yuqoriga
|
Ctrl+PgUp
|
Bir sahifa yuqoriga
|
PgDn
|
Bir ekran pastga
|
Ctrl+PgDn
|
Bir sahifa pastga
|
|
| |
MS Word - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 47/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi7.3. MS Word matn muharririda matnni tahrir qilish.
Matnni tahrir qilish farmoyishlari Bosh menyuning Pravka (Tahrir)
bo‘limida joylashgan. Ular yordamida oxirgi farmoyish(lar)ni bekor qilish, matn
bo‘lagini o‘chirib tashlash, kesib olish yoki undan nusxa olish, kesib yoki nusxa
sifatida olingan bo‘lakni yangi joyga joylash, Ofis buferi yordamida boshqa
dasturlar bilan ma’lumot almashish, qidirib topish, almashtirish kabi amallarni
bajarish mumkin. Bu amallar tez-tez bajariladi va shu sababli ularning
ko‘pchiligi uskunalarlar panelidan ham o‘rin olgan va qo‘shtugmalar orqali
bajarilishi mumkin.
Matnni ajratib olgach, Delete tugmasini bosib uni o‘chirish, yoki to‘g‘ridanto‘g‘ri uning o‘rniga yangi matnni kiritishni boshlash mumkin. Matn bo‘lagini yangi
joyga ko‘chirish uchun uni ajratib olamiz
Ctrl+Insert tugmalari yordamida ulardan
nusxa olamiz, yangi joyga o‘tib, Shift+Insert tugmalari yordamida matnga kiritamiz.
Bunda yuqoridagi qo‘shtugmalar o‘rniga va Ctrl+V tugmalaridan foydalanish
ham mumkin.
Oxirgi bajarilgan amalni bekor qilish uchun Ctrl+Z qo‘shtugmasini bosish
kerak. Oxirgi bir necha amalni bekor qilish uchun zarur marta Ctrl+Z qo‘shtugmasi
bosiladi. Ctrl+Y qo‘shtugmasi esa bekor qilishni bekor qiladi. Bunda ma’lum bir
amalni bekor qilish uchun undan keyingi barcha amallarni ham bekor qilishga to‘g‘ri
keladi. Yangi amal bajarilishi bilan bekor qilingan amalni qayta tiklab
bo‘lmaydi.
Topish, almashtirish va o‘tish amallari bir-biriga o‘xshab ketadi va ular
bitta muloqot oynasining turli jildlari orqali amalga oshiriladi. Biror so‘zni
boshqasi bilan almashtirish uchun qidirilayotgan so‘z birinchi satrga,
almashtiriladigan so‘z ikkinchi satrga yoziladi va pastdagi tugmalardan keraklisi
tanlanadi. Ulardan birinchisi bu amalning imkoniyatlarini kengaytirib, qo‘shimcha
talabni tanlash imkoniyatini yaratadi. Ikkinchisi birinchi marta topilgan so‘zni
almashtirish uchun, uchinchisi barcha topilganlarni almashtirish uchun, to‘rtinchisi
Bekor qilingan farmoyishlarni qayta bajarish.
Ajratilgan matn bo‘lagini kesib olish.
Ajratilgan matn bo‘lagidan nusxa olish.
Boshqa dasturlar bilan ma’lumot almashish.
Almashish buferidagi ma’lumotni joylash.
Ma’lumotni zarur ko‘rinishda joylash.
Murojaat ko‘rinishida joylash.
O‘chirilgan matnlarni butunlay yo‘q qilish.
Oxirgi farmoyish(lar)ni bekor qilish.
Matnni to‘liq ajratish.
Matn bo‘lagini qidirish.
Matn bo‘lagini topish va almashtirish.
Kerakli joyga o‘tish.
77
qidirilayotgan so‘zni topish uchun, beshinchisi topish amalini tugatish uchun xizmat
qiladi.
|
| |
Word - Kompyuter savodxonligi

|
Kompyuter savodxonligi
|
bet | 44/81 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 348,1 Kb. | | #139448 |
Bog'liq Kompyuter savodxonligi7.2. Wordda fayllar bilan ishlash.
Kichik hujjatlarni Wordda tezda tayyorlash mumkin, lekin katta
hujjatlarni tayyorlash uchun bir necha kun va undan ko‘p muddat kerak bo‘ladi.
Buning uchun hujjatlarni saqlab qo‘yish, saqlangan hujjatni yuklash, hujjatning
xomaki va boshqa nusxalarini yaratish, ularni chop etish kabi amallarni bajarishga
to‘g‘ri keladi. Hujjatlar kompyuterning tashqi hotirasida fayl ko‘rinishida
saqlanadi va bu amallar bosh menyuning Fayl bo‘limidagi farmoyishlar orqali
bajariladi.
Bu amallar Windowsning standart funksiyalaridan foydalangan holda
bajariladi va ular boshqa dasturlardagi saqlash va yuklash amallari kabidir.
Bundan tashqari, menyuning bu bandida hujjatni ko‘zdan kechirib chiqish va uni chop
etish hamda dastur bilan ishlashni tugatish farmoyishlari ham o‘rin olgan.
Bu amallarning ko‘pchiligini uskunalar panelidagi tugmalar yoki qo‘sh
tugmalar yordamida ham bajarish mumkin. Menyu bandlarining chap tomonida mos
tugmalarning ko‘rinishi, o‘ng tomonida mos qo‘shtugmalar ham o‘rin olgan.
73
Hujjat tarkibi.
Hujjat matndan tashkil topgan bo‘lib, timsollar so‘zni, so‘zlar jumlani,
jumlalar abzasni tashkil etadi. So‘zlar bir-biridan bo‘sh joy belgisi bilan
ajratiladi, abzaslar esa har doim yangi satrdan boshlanadi. Matn kiritilayotganda
keyingi so‘z satrga sig‘may qolsa va bo‘g‘in ko‘chirishga ruxsat berilmagan bo‘lsa, u
butunligicha yangi satrga o‘tkaziladi. Shu sababli yangi satrga o‘tish tugmasi Enter
dan faqat abzasni tugatish uchun foydalanish kerak.
Matn tarkibiga boshqa dasturlarda tayyorlangan hujjatlarni, masalan,
formula, rasm, jadval, diagrammalarni ham kiritish mumkin. Ular ob’ekt
sifatida qaraladi va ularni tahrir qilish uchun ularni yaratgan dastur chaqiriladi.
Ob’ektlar matn tarkibiga maydon deb ataluvchi maxsus joylarni kiritish
orqali joylanadi. Maydonlarda nafaqat boshqa dasturlarning hujjatlari, balki
oddiy matn ko‘rinishida kiritib bo‘lmaydigan, vaqt o‘tishi yoki matn joyi o‘zgarishi
bilan o‘zgaradigan ma’lumotlarni kiritish mumkin. Bunga misol sifatida hujjat
yaratilgan sana, hujjat saqlanadigan fayl nomi, muallifning nomi, qaysi kompyuterda
Dasturda ishlashni tugatish. .
Oxirgi hujjatlardan
birini yuklash
Yangi hujjat yaratish.
Mavjud hujjatni ochish.
Hujjat bilan ishlashni tugatish.
Hujjatni faylda saqlash.
Hujjatni o‘zgacha saqlash.
Internet uchun saqlash.
Hujjatlarni qidirish.
Begonalardan saqlash.
Hujjatning lahjalari.
Dastlabki ko‘rib chiqish.
Sahifaning parametrlari.
Dastlabki ko‘rib chiqish.
Chop etish.
Hujjatlarni jo‘natish.
Hujjatning xossalari.
74
yaratilgani, sahifalarning va ro‘yxat bandlarining tartib raqamlarini keltirish
mumkin.
Matnga boshqa narsalarni kiritish uchun bosh menyuning Vstavka (Joylash)
bo‘limidagi farmoyishlardan foydalaniladi.
|
| |
tegishli birlikning - Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 Актуар

|
Актуар молия ва бухгалтерия ҳисоби илмий журнали 2024, 4(01), 142-147. 142 АктуарBog'liq 142-147 6. Uzakov Utkir Abdusattarovichtegishli birlikning
identifikatsiyalangan tannarxi
usuli
bo
‘
yicha baxolanadi.
Ushbu usulda spetsifik xarajatlar muayyan tovar-moddiy zaxiralarga taalluqli bo
‘ladi. Аks
ettirishning ushbu usuli, ular sotib olinganligi yoki ishlab chiqarilganligidan qat
ʼ
i nazar,
maxsus loyixalar uchun mo
‘
ljallangan maxsulotlarga to
‘
g
‘
ri keladi.
FIFO usuli
-(ya
ʼ
ni birinchi kelib tushgan - birinchi bo
‘
lib sotiladi) keng tarqalgan va afzal
usul hisoblanadi. Bu usul birinchi navbatda sotib olingan tovarlarning tannarxi birinchi
navbatda sotilgan yoki sarflangan tovarlar tannarxiga o
‘
tkazilishi lozimligini nazarda
tutadi.
FIFO usuli tovarlarning haqiqiy jismoniy siljishidan qat
ʼ
i nazar har qanday tarmoq
korxonalarida qo
‘
llanilishi mumkin, chunki u tovarlarni siljishini emas, balki ular qiymati
harakatini hisobga oladi. Inflyatsiya davrida FIFO usuli qo
‘
llanilsa, sof foydaning eng
yuqori darajasiga erishiladi.
O
‘rtacha tortilgan qiymat usuli (АVE
CO)
-TMZning o
‘
rtacha qiymatlarda baholanishiga
asoslangan. O
‘
rtacha qiymat sotilish yoki sarflanishga mo
‘
ljallangan barcha tovarlar
qiymatini mazkur tovarlar miqdoriga bo
‘
lib aniqlanadi.
Savdo korxonalarida tovarlar kirim-
chiqimi juda ko‘plab sodir
bo‘lganligi sababli
ularning soni va summasini to‘g‘ri
yuritish muhim hisoblanadi. Buning uchun ularni
sanab qoldiqlarni xar doim to‘g‘ri olib borish kerak bo‘ladi.
Savdo korxonalarida
tovarlarni
inventаrizаtsiyani tаshkil etish vа o‘tkаzish
tartibi 19-son BHMS
“Inventаrizаtsiyani tаshkil etish vа o‘tkаzish”ga asosan amalga oshiriladi.
|
| |
Xarid qilingan tovar-moddiy zaxiralarning tannarxi

АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
https://finance.tsue.uz/index.php/afa
146
АКТУАР МОЛИЯ ВА БУХГАЛТЕРИЯ ҲИСОБИ ИЛМИЙ ЖУРНАЛИ 2024
,
4(01),
142-147.
146
zaxiralarni transportda tashishda xatarlarni sug
‘
urtalash bo
‘
yicha xarajatlardan tashkil
topadi.
Tovar-moddiy zaxiralarni xarid qilish bilan bog
‘
liq bo
‘
lgan va ularning tannarxiga boshqa
xarajatlar ham kiritilishi mumkin.
TMZlar tannarxini baholash usullari 4-sonli BHMSga binoan,
tovar-moddiy zaxiralar
qoldiqlari va chiqib ketayotgan (ishlab chiqarishga berilgan) tovar-moddiy zaxiralar
qiymatini aniqlash quyidagi usullardan biri orqali amalga oshiriladi:
➢
Tegishli birlikning identifikatsiyalangan tannarxi usuli;
➢
FIFO- birinchi navbatda sotib olingan tovarlarning tannarxi usuli;
➢
AVECO- o
‘
rtacha tortilgan qiymat usuli.
Tashkilot tomonidan aloxida tartibda foydalaniladigan (qimmatbaxo metallar,
qimmatbaxo toshlar va xokazo)
va bir-birining o
‘
rnini bosmaydigan (ya
ʼ
ni ular odatdagi
xolda bir-birini almashtira olmaydi), shuningdek maxsus loyixalar uchun ishlab
chiqarilgan va mo
‘
ljallangan (ishlatiladigan) tovar-moddiy zaxiralar