nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mashg’ulot turi - Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова

|
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова
|
bet | 7/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 168,13 Kb. | | #257412 |
Bog'liq 22437 Sillobus MKG EUT, AT (2)Mashg’ulot turi
|
Baxolashlar soni
|
Amaliy
|
2 marta
|
Mustaqil ta’lim
|
1 marta (referat)
|
Talabani oraliq nazorat turi bo’yicha baholashda 1 ta kompleks nazariy savol to’plamiga yozma ish javobi bahosi (baholash mezonida nazarda tutilgan mezonlar asosida) hamda uning o’quv mashg’ulotlari davomida olgan baholari o’rtachasi xisoblanib yaxlitlab qo’yiladi.
Yakuniy nazorat turi semestr yakunida ushbu fan bo’yicha talabaning nazariy bilim va amaliy ko’nikmalarini o’zlashtirish darajasini aniqlash maqsadida (talabalar bilimini baholash mezonlarida nazarda tutilgan mezonlar) 3 ta savol berish orqali yozma shaklda o’tkaziladi.
Yakuniy nazorat turini o’tkazish ushbu shakli kafedra tomonidan belgilangan.
Talabalar bilimini baholash mezonlari
Talabalarning bilimi quyidagi mezonlar asosida:
talaba mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlay oladi, mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo’llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda — 5 (a’lo) baho;
talaba mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qo’llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda — 4 (yaxshi) baho;
talaba olgan bilimini amalda qo’llay oladi, fanning (mavzuning) mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega deb topilganda — 3 (qoniqarli) baho;
talaba fan dasturini o’zlashtirmagan, fanning (mavzuning) mohiyatini tushunmaydi hamda fan (mavzu) bo’yicha tasavvurga ega emas deb topilganda — 2 (qoniqarsiz) baho bilan baholanadi.
|
| |
Qaror qabul qilish masalalari va usullari

|
Qaror qabul qilish masalalari va usullari
|
bet | 8/12 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 254 Kb. | | #150254 |
Bog'liq Nazariy metodologik dastur Sh. Mamatbekov2.4. Qaror qabul qilish masalalari va usullari
Qaror qabul qilish masalasining qoʼyilishi. Qaror qabul qilish masalalarining sinflanishi. Masalalarni yechish bosqichlari. Ekspert protseduralari. Baholash masalalari. Ekspertiza algoritmi. Ekspert axborotni qabul qilish (olish) usullari. Oʼlchovlar shkalalari, ekspert oʼlchovlar usullari. Ekspertlardan soʼrov oʼtkazish usullari, ekspertlarning tavsiflari. Ekspert axborotni qayta ishlash usullari, ekspertlarning malakasini baholash.
Muqobillar toʼplamini shakllantirish usullari. Morfologik tahlil. Muqobillarni baholashning koʼpmezonli usullari. Usullarning sinflanishi. Foydalilik funktsiyasi. Mezonlar ustivorliklarining tavsiflari. Qarorlar daraxti. Kompensatsiya usullariqarorlar qabul qilishning dialog usullari.
2.5. Matematik modellashtirish va matematik statistika
Matematik modellashtirish masalasining qoʼyilishi, maqsadi va vazifalari. Matematik modellashtirish obʼektiv reallikni tushinish va bilish vositasi sifatida. Matematik modellashtirish va ilmiy-texnik taraqqiyot. Ilmiy-tadqiqot ishi va uni amalga oshirish.
Modellashtirish obʼektini (jarayonni) tahlil qilish. Tizimni tahlil qilish muammosi va modellashtirish. “Model-algoritm-dastur” uchligi. Tizim toʼgʼrisida tushinchalar. Jarayon toʼgʼrisida tushinchalar. Matematik modellashtirish asosida tahlillar oʼtkazish.
Model toʼgʼrisida asosiy tushnchalar. Original, model. Fikriy model. Fizik, matematik, kompyuter modellari. Eksperimental, analitik, analitik-eksperimental modellashtirish. Matematik modellashtirishning asosiy boshqichlari. Modelning adekvatligi.
III. NAZARIY METODOLOGIK KURSLARGA QO‘YILADIGAN TALABLAR:
3.1. Ilmiy tadqiqot faoliyatiga tayyorgarlik asoslari
Kursni o‘rganishdan maqsad - falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasi izlanuvchisini ilmiy axborotlarni izlash, ular ustida ishlash hamda doktorlik dissertatsiyasi tayyorlashga oid tushuncha va malakasini shakllantirishdan iborat.
Kursni o‘rgangandan so‘ng falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasi izlanuvchisi:
- soxaga oid ilmiy axborotlar manbalari, ular bilan ishlashni;
- doktorlik dissertatsiyasiga qo‘yiladigan talablar, uni ustida ishlashni;
- axborot, bilim va ilm to‘g‘risida tushunchaga ega bo‘lishi;
- doktorlik dissertatsiyasiga qo‘yiladigan talablar, uni ustida ishlash tartibi, mavzu tanlash va asoslashni bilishi kerak.
Ilmiy tadqiqotni yangiligi, nazariy va amaliy axamiyatini aniqlash va asoslash, ilmiy g‘oyani shakllantirish, dissertatsiya maqsadi, vazifasini qo‘yish, tayyorlash va himoya qilish bo‘yicha bilimlarni amalga tadbiq eta olishi kerak.
|
| |
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова

Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/10
Sana
27.06.2024
Hajmi
1,58 Mb.
#265971
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова
Download
1,58 Mb.
Matnni ko'rish
-mavzu. Pedagogik boshqaruv psixologiyasi

22-mavzu. Pedagogik boshqaruv psixologiyasi Pedagogik harakat tashkiliy va boshqaruv faoliyat sifatida. Boshqaruv psixologiyasi.
Boshqaruvda inson omili bosh tayanch sifatida. Guruhlarda rahbarlik va liderlik. Pedagogik
muloqot va boshqaruv uslublari. Rahbar va xodimlar o’rtasidagi shaxslararo munosabatlar
psixologiyasi. Rahbarning muhim shaxsiy-kasbiy sifatlari. Pedagogik jamoani boshqarish
asoslari. Jamoa ishlarini tashkil etish. Pedagogik jamoada yuzaga keladigan nizolarni oldini
olish. Pedagogik jamoa faoliyati samaradorligini oshirish yo’llari. O’quv faoliyatini tashkil
etish va boshqarish. O’quvchilar guruhida o’zaro munosabatlarni boshqarish.
III. Seminar mashg’ulotlari bo’yicha ko’rsatma va tavsiyalar Seminar mashg’ulotlarini uyushtirish bo’yicha tavsiya qilinadigan taxminiy mavzular:
1. Psixologiyaning mustaqil fan sifatida shakllanish tarixi.
2. Shaxsning ijtimoiy borliqni bilishi va faoliyati.
3. Shaxsning individual psixologik xususiyatlari.
4. Shaxslararo munosabatlar psixologiyasi.
5. Guruh va jamoalardagi o’zaro ta’sir.
6. Oilaviy munosabatlar psixologiyasi.
7. Nizolar va ularning kelib chiqish sabablari.
8. Ekstremal sharoitlarda shaxs xulq-atvori.
9. Shaxs taraqqiyotidagi ijtimoiy va genotipik omillar.
10. Shaxs ijtimoiylashuv bosqichlari.
11. Yosh davrlarini tabaqalash muammolari.
12. Pedagogik psixologiyaning predmeti.
13. Tarbiya psixologiyasi.
14. Pedagogning kasbiy kompetentligi va professionalizmi.
15. Pedagogik baholash psixologiyasi.
16. Pedagogik boshqaruv psixologiyasi.
17. Pedagogik harakat tashkiliy va boshqaruv faoliyat sifatida.
18. Guruhlarda rahbarlik va liderlik.
19. Pedagogik muloqot va boshqaruv uslublari.
6
20. Rahbar va xodimlar o’rtasidagi shaxslararo munosabatlar psixologiyasi.
21. Rahbarning muhim shaxsiy-kasbiy sifatlari.
22. Pedagogik jamoani boshqarish asoslari.
23. O’quv faoliyatini tashkil etish va boshqarish.
-mavzu. Ta’lim psixologiyasi - Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова

5
20-mavzu. Tarbiya psixologiyasi
Tarbiya maqsadi va vazifalari. Tarbiya tamoyillari va metodlari. Tarbiyaning ijtimoiy-
psixologik jihatlari. Muloqot va tarbiya. Jamoa va shaxs rivojlanishi. Oila va tarbiya.
Bolalarni o’yinlar, uy yumushlari va o’quv faoliyati asosida jismoniy, gigiyenik va axloqiy
tarbiyalash. Axloqiy me’yorlarning o’zlashtirishi. Xulq-atvorini hissiy-motivasion tartibga
solishi. Shaxsiy sifatlarining shakllanishi. Muvaffaqiyatga erishish motivatsiyalarining
rivojlanishi. Mustaqillik va mehnasevarlik sifatlarning paydo bo’lishi. Muloqot me’yor va
qoidalarini o’zlashtirishi. Irodaviy va muhim ishchan sifatlarning shakllanishi. Axloqning
shakllanishi va rivojlanishi. Dunyoqarashlarning yuzaga kelishi.
Zamonaviy tarbiya texnologiyalari va ularni samarali amalga oshirishdagi pedagogik-
psixologik talablar. Ularni tengdoshlari va kattalar bilan muloqot jarayonida tarbiyalash.
Madaniyat va OAV asosida tarbiyalash.
21-mavzu. Pedagog psixologiyasi
Pedagogik faoliyatning metodologik tuzilmasi. Jamiyatda pedagog kasbining tutgan
o’rni. Pedagog shaxsiga qo’yilgan psixologik talablar. Pedagogning umumiy va kasbiy
qobiliyatlari. Pedagog kompetentligi professionallashuv omili sifatida. Pedagog kasbiy
faoliyatini aniqlashda psixogramma va professiogrammaning ahamiyati. Innovasion ta’lim
sharoitida pedagogning shaxsiy-kasbiy rivojlanishining psixologik omillari. Pedagogning
samarali innovasion faoliyatini ta’minlashda shaxsiy-kasbiy rivojlanishini psixologik
qo’llab-quvvatlash. Pedagogning professional-pedagogik kompetentligi. Professionalizm va
kasbiy kompetentlik. Pedagogning kasbiy kompetentligi va professionalizmiga psixologik
yondashuv. Pedagog professionalizmining shakllanishi integrativ psixologik hodisa sifatida.
-mavzu. Yosh va pedagogik psixologiya fanining tadqiqot sohasi va muammolari

4
psixologik xususiyatlari. Ilk bolalik davrida o’z-o’zini anglashning rivojlanishi va 3 yoshli
bolalar inqirozi.
12-mavzu. Maktabgacha yosh davrida psixofiziologik taraqqiyot.
Maktabgacha yosh davrida psixik rivojlanish xususiyatlari. Yosh davrida motivasion
sohadagi o’zgarishlar. Maktabgacha yoshdagi bolalarda bilish jarayonlarining rivojlanishi.
O’yin – maktabgacha yoshdagi bolaning yetakchi faoliyati sifatida. 7 yoshli bolalar
inqirozining sabablari va maktabga psixologik tayyorgarlik muammosi
13-mavzu. Kichik maktab yoshi davrida psixik rivojlanish xususiyatlari
Kichik maktab yoshi davrida psixik rivojlanishning umumiy tavsifi. Kichik maktab
yoshida bola shaxsining rivojlanish xususiyatlari. Kichik maktab yoshi davrida motivasion
sohadagi rivojlanish xususiyatlari. Kichik maktab yoshi davrida bolaning o’zi haqidagi
tasavvurlari va xulq-atvori. Kichik maktab yoshidagi bolaning maktabga moslashishi
muammosi.
V.Ta’lim natijalari (shakllanadigan kompetensiyalar)

9
• bolalar guruhlaridagi shaxslararo nizolarni oldini olish va yuz beradigan nizolarni
bartaraf etish;
• jamoada ijobiy psixologik iqlimni shakllantirish kabi ko’nikmalariga ega bo’lishi;
• ta’lim jarayonida bolalarning mustaqil faoliyatni tashkil etish va nazorat qilishda
ularning yosh xususiyatlaridan kelib chiqib psixoprofilaktik ishlarni
samarali usullarini
qo’llash;
• zarur holatlarda individual va guruhiy shaklda ishlash;
• olingan psixodiagnostik ma’lumotlarni qayta ishlash va ular asosida tavsiyalar ishlab
chiqish;
• bolalar ijtimoiylashuvidagi inqirozlarni o’z vaqtida bartaraf etishda psixoprofilaktik
ishlarni samarali amalga oshirish;
• tarbiyasi og’ir bolalarni aniqlash va ular bilan keng psixokorreksion ishlarni olib
borish;
• maktab, mahalla va oila hamkorligida bolalarning eng
muhim muammolari hal
etilishiga har tomonlama ko’maklashish kabi kompetensiyalarga ega bo’lishi lozim.
IV.
Mustaqil ta’lim va mustaqil ishlar

8
71. Samarali ta’sir psixologiyasi.
72. Muloqot va shaxslararo munosabatlar ijtimoiy psixologiyaning mavzuidir.
73. Shaxslararo muomalaning shaxs taraqqiyotidagi o’rni.
74. Muloqot shakllari va bosqichlari.
75. Muloqotning psixologik tizimi va vazifalari.
76. Muloqotning kommunikativ tomoni - ma’lumotlar almashinuv jarayonidir.
77. Muloqotning verbal, noverbal, paralingvistik vositalari.
78. Muloqotning interaktiv tomoni va shaxslararo munosabatlardagi uning o’rni.
79. Muloqotning perseptiv tomoni jihatlari.
80. Stereotiplardan foydalanish shartlari.
81. Katta ijtimoiy guruhlar psixologiyasi.
82. Etnik guruhlar psixologiyasi.
83. Etnopsixologik tadqiqotlarda qo’llaniladigan metodlar.
84. Kichik guruhlar psixologiyasi.
85. Kichik guruhlarning klassifikatsiyasi.
86. Kichik guruhlardagi dinamik jarayonlar.
87. Nikoh va oila sohasidagi tadbiqiy tadqiqotlar.
88. Sanoat ijtimoiy psixologiyasi.
89. Pedagogik qobiliyatlar.
90. Ijtimoiy-madaniy o’zgarishlar sharoitida pedagogik professionalizm va pedagogik
ta’lim.
91. Pedagogik professionalizmni o’rganishga akmeologik yondashuv.
92. Pedagogik faoliyatda kasbiy motivatsiyani rivojlantirish.
93. Pedagogni kasbiy rivojlanishining asosiy bosqichlari.
94. Pedagogning kasbiy yetukligi va o’zini shaxsiy-kasbiy imkoniyatlarini namoyon etishi.
95. Pedagogning kasbiy o’zgarishi (deformatsiyasi).
96. Kasbiy mag’lubiyat mohiyati va uni oldini olish yo’llari.
97. Psixologiyada boshqarish muammosi.
98. Guruhlarda rahbarlik va liderlik.
99. Liderlik usullari haqida tushuncha.
100. Rahbarlik sifatlari.
-mavzu. O’smirlik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari (12-14 yosh)

|
-mavzu. O’smirlik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari (12-14 yosh)Bog'liq 1.01 UMUMIY PSIXOLOGIYA 14-mavzu. O’smirlik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari (12-14 yosh)
O’smirlik davridagi psixik rivojlanishning umumiy tavsifi. O’smirlik davri inqirozining
psixologik va psixofiziologik sabablari. O’smirlik davrida shaxsning intellektual, hissiy va
motivasion sohadagi rivojlanish xususiyatlari. O’smirlik davrida o’ziga o’zi baho berish
tizimining rivojlanishi.
15-mavzu. Ilk o’spirinlik davrida psixik rivojlanish xususiyatlari (15-18 yosh)
O’smirning umumiy xususiyatlari. Ilk o’spirinlik davrida intellektual va emosional
rivojlanish xususiyatlari. Ilk o’spirinlik davrida sevgi tuyg’ularining shakllanishi. Ilk
o’spirinlarning turmush haqidagi tasavvurlar. Ilk o’spirinlik davrida do’stlikning
rivojlanishi. Ilk o’spirinlik davrida o’z-o’zini anglashni rivojlantirish. Ilk o’spirinlik davrida
kasb tanlash muammosi. Ilk o’spirinlik davrida ta’lim va kasbiy faoliyat yetakchi faoliyat
sifatida.
16-mavzu. Yoshlik davridagi aqliy rivojlanish xususiyatlari (19-29 yosh)
Yoshlik va uning xususiyatlari. Yoshlik davrida o’z-o’zini anglashni rivojlantirish.
Yoshlik davridagi kasbiy anglanganlikning psixologik xususiyatlari. Yoshlik davrida
yetakchi faoliyat turlari. Yoshlik davrida shaxsning shaxsiy-kasbiy o’sishi. Shaxsning
akmeologik pozisiyasi.
17-mavzu. Yetuklikning psixologik xususiyatlari
Yetuklikning birinchi bosqichida shaxsning psixologik xususiyatlari. Yetuklikning
ikkinchi bosqichida shaxsning psixologik xususiyatlari. Yetuklikning ijtimoiy-psixologik
xususiyatlari. Yetuklik davrida shaxsiy-kasbiy rivojlanish. Shaxsning kasbiy yetukligi.
18-mavzu. Keksayish davrining psixologik xususiyatlari
Gerontologiya - keksalik psixologiyasi. Psixologlarning keksayish davri haqidagi
falsafiy fikrlari. Keksalik davrining o’ziga xos xususiyatlari va biologik keksayish.
Keksayish davridagi shaxs psixologiyasi. Uzoq umr ko’ruvchilarning psixologik
xususiyatlari
|
| |
-mavzu. Bilish jarayonlari va faoliyat psixologiyasi

3
madaniyat, internet va OAVlarining vazifalari. Shaxsning biofiziologik va
psixologik
moslashuvi. Ijtimoiylashuv jarayonida ijtimoiy rollar va ijtimoiy pozisiya.
Ijtimoiy
ustanovkalar.
5-mavzu. Insoniy munosabatlar psixologiyasi
Shaxs ijtimoiy munosabatlar tizimida. Shaxslararo munosabatlarning shaxs
taraqqiyotidagi psixologik asoslari. Muomala psixologiyasi. Shaxs muloqotning sub’yekti va
ob’yekti sifatida. Muloqot va uni o’rganish muammolari. Muloqotning turlari va vazifalari.
Verbal va noverbal muloqot shaxsning idrok etish vositasi sifatida. Tinglash turlari va
texnikasi. Psixologiyada shaxs va jamiyat muammosi. Jamiyatni boshqarishdagi psixologik
qonuniyatlar. Shaxs ijtimoiy ta’sirlar mahsuli sifatida. Ijtimoiy taьsirlarning shaxs
tomonidan anglanishi. Ijtimoiy normalar, sanksiyalar va shaxs. «Men» - obrazi va o’z-o’ziga
baho.
Jami
  
15 - Олий ва ўрта махсус таълим вазирлигининг 2014 йил сонли буйруғига илова

№
|
Ma’ruza mavzulari
|
Soat
|
1
|
Standartlar. Standartlarni va konstruktorlik hujjatlarining turlari. Chizmalarni taxt qilish. Formatlar. Masshtablar. Chiziq turlari. Shriftlar. O’lchamlar qo’yish qoidalari. Asosiy yozuv va ularning o’quv chizmalarida bajarish.
|
2
|
2
|
Egri chiziqlar. Tekis va fazoviy egri chiziqlar. Egri chiziqlarga urunmalar va normallar o’tkazish. Tutashmalar. Lekalo va sirkul egri chiziqlari.
|
2
|
3
|
Qiyshiq burchakli va to’g’ri burchakli aksonometrik proyeksiyalar. Aksonometrik proyeksiyalarning standart turlari. Aksonometrik proyeksiyada aylananing umumiy va xususiy vaziyatlari.
|
2
|
4
|
Ko’rinishlar. Buyumning yaqqol tasviriga bog’liq holda, uning uchta ko’rinishini yasash. Qirqimlar va kesimlar, qiya kesimlar. Chizmani joylashtirush usullari. Detalning ikki ko’rinishiga bog’liq holda uning uchinchi ko’rinishini qurish, zarur qirqimlar bajarish.
|
2
|
5
|
Birikmalar. Birikma turlari. Ajraladigan va ajralmaydigan birikmalar. Ajraladigan va ajralmaydigan birikmalarni tasvirlash va shartli belgilanishlari.
|
2
|
6
|
Rezbaning texnologik parametrlari. Rezbalar. Rezbalarning tasvirlanishi va belgilanishi. Rezbaning asosiy parametrlari. Silindrik va konussimon rezbalar.
|
2
|
7
|
Detallarning ish chizmalari. Standart detallarning chizmalari. Detallarning eskizlari. Detallarga o’lchamlar qo’yish qoidalari. Yig’ma birliklarning tasvirlari.
|
2
|
8
|
Uzatmalar va ularni tasvirlash. Spetsifikatsiya va uning tarkibi.
|
1
|
|
-mavzu. Guruh va jamoa psixologiyasi

|
-mavzu. Guruh va jamoa psixologiyasiBog'liq 1.01 UMUMIY PSIXOLOGIYA6-mavzu. Guruh va jamoa psixologiyasi
Katta va kichik guruhlar. Shaxslararo munosabatlar va o’zaro ta’sir. Guruhlardagi
o’zaro ta’sir. Jamoa psixologiyasi. Insonlarning o’zaro ta’sir psixologiyasi. Ommadagi
o’zaro ta’sir. Shaxs va guruh: yetakchilik va boshqaruv muammolari. Guruhiy faoliyat
samaradorligi. Jamoada ijobiy psixologik iqlimni shakllantirish. Do’stlik va muhabbat
aloqalarining shakllanishi.
7-mavzu. Ijtimoiy jarayonlar: oila va oilaviy munosabatlar psixologiyasi
Oila va oilaviy munosabatlar psixologiyasi. Oilada sog’lom muhit psixologiyasi.
Yoshlik faslining o’ziga xos odobi va psixologiyasi. Oilada bolalar tarbiyasi. Oilaviy
munosabatlar odobi va psixologiyasi.
8-mavzu. Nizolar psixologiyasi
Xulq-atvordagi muammolar. Nizo tushunchasining ijtimoiy-psixologik tahlili.
Nizolarning kelib chiqish sabab va oqibatlari. Nizolarning rivojlanishiga xos bo’lgan
psixologik qonuniyatlar. Nizolarning shaxs ijtimoiy xulq-atvoriga ta’siri. Shaxsning o’ziga
aloqador bo’lgan ichki nizolar. Shaxs va guruh o’rtasida sodir bo’ladigan nizolar.
Guruhlararo ziddiyat. Guruh va jamoalardagi nizolar. Shaxslararo nizolar. Ochiq va yashirin
nizolar. Nizolardan ogoh etish va ularni bartaraf etishning ijtimoiy-psixologik vositalari.
Oilaviy nizolar va ularning oqibatlari. Oilaviy nizolarning ijtimoiy-psixologik xususiyatlari.
Nizoli oilalarga yordam ko’rsatishning ijtimoiiy-psixologik asoslari.
9-mavzu. Maxsus sharoitlarda shaxs xulq-atvoriing psixologik xususiyatlari
Faoliyatning ekstremal sharoitlariga psixologik tavsif. Ekstremal sharoitlarda shaxs xulq-
atvori. Ma’naviy inqiroz sharoitida shaxs o’zini o’zi rivojlantirishi. Ruhiy tanglik va o’ziga
o’zi yetakchilik qilishi. Kognitiv xatti-harakatlar strategiyasi va ularning maxsus
sharoitlardagi faoliyat samaradorligiga ta’siri. Ekstremal vaziyatlarda shaxsning
tavakkalchilikka moyilligi va yangi kechinma-tuyg’ularni izlashi xulq-atvorining zaruriy
determinantlari sifatida. Ekstremal vaziyatlarda shaxsga psixologik ѐrdam ko’rsatish.
|
| |
Alimova D.K., Karimova V.N., Azimov A.T. Chizma geometriya. Texnika oliy o’quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent.: 2017.
12

|
Alimova D.K., Karimova V.N., Azimov A.T. Chizma geometriya. Texnika oliy o’quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent.: 2017.
12
|
bet | 6/8 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 168,13 Kb. | | #257412 |
Bog'liq 22437 Sillobus MKG EUT, AT (2)11. Alimova D.K., Karimova V.N., Azimov A.T. Chizma geometriya. Texnika oliy o’quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent.: 2017.
12. D.U. Sabirova, A.T. Azimov, V.T. Mirzaraimova, V.N. Karimova “Chizma geometriya va muhandislik grafikasi” O’quv qo’llanma. - T.: “Fan va texnologiya”, 2019.-170 b.
Qo’shimch adabiyotlar
13. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ-4947-сон “Ўзбекистон Республикасини янада ривожлантириш бўйича Харакатлар стратегияси тўғрисида” ги фармони
14. Мирзиёев Ш.М. Танқидий тахлил, қатьий тартиб интизом ва шахсий жавобгарлик - хар бир рахбар фаолиятининг кундалик қоидаси бўлиши керак. Ўзбекистон Республикаси Вазирлар махкамасининг 2016 йил якунлари ва 2017 йил истиқболларига бағишланган мажлисидаги Ўзбекистон Республикаси Президентининг нутқи. // “Халқ сўзи” газетаси. 2017 йил. 16-январь №11
15. Ўзбекистон Республикаси Конститутцияси –Т.: Ўзбекистон, 2017. – 46 б.
16. To’xtayev A. va boshqalar. Mashinasozlik chizmachiligidan ma’lumotnoma. Qo’llanma. – T.: “ILM ZIYO”, 2010. – 164 b.
17. Ш.Т.Канглиев и другие. Практическия занятия по курсу “Инженерная графика” с использованием системы Auto CAD 2000 Ru, ТАТУ, 2000
Axborot manbaalari:
18. www.lex.uz - O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
19. www.ziyonet.net - O’zbekiston Respublikasi ta’lim portali
20. www.gov.uz - O’zbekiston Respublikasi xukumat portali
21. www.twirpx.com - Конспект лекции по начертательной геометрии
22. http://www/gubkin/ru
6
|
TALABALAR BILIMINI BAHOLASH
Nazorat turlari
Ushbu fandan talabalar bilimini nazorat qilish oraliq va yakuniy nazorat turlarini o’tkazish orqali amalga oshiriladi.
Oraliq nazorat 7-xaftasida talabaning bilim va amaliy ko’nikmalarini baholash maqsadida o’quv mashg’ulotlari davomida 1 marta o’tkaziladi.
Talabaning amaliy mashg’ulotlari va mustaqil ta’lim topshiriqlarini bajarishi, shuningdek uning ushbu mashg’ulotlardagi faolligi fan o’qituvchisi tomonidan baholab boriladi. Baholash talabalar bilimini baholash mezonlari nazarda tutilgan mezonlar asosida quyidagi sonda amalga oshiriladi:
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Alimova D.K., Karimova V.N., Azimov A.T. Chizma geometriya. Texnika oliy o’quv yurtlari uchun darslik. – Toshkent.: 2017.
12
|
Mavzu: Yuridik va jismoniy shaxslarning mol-mulkini sug‘urtalash

Majburiy sug‘urta - sug‘urta munosabatlarinning qonun kuchiga ega bo‘lgan shakli. Majburiy sug‘urta qonunchilik hujjatlari asosida amalga oshiriladi. Ushbu hujjatda sug‘urtaga tortiladigan ob’ektlar soni, sug‘urta javobgarligining hajmi, sug‘urta munosabatlarida qatnashadigan tomonlarning huquq va majburiyatlari hamda boshqa rekvizitlar ko‘rsatiladi. Amaldagi qonunchilikka asosan, O‘zbekistonda majburiy sug‘urtani tegishli litsenziyaga ega bo‘lgan har qanday sug‘urta kompaniyasi o‘tkazishi mumkin. Shuningdek, majburiy davlat sug‘urta turlari ham mavjud. Masalan, harbiy xizmatchilar, davlat bojxona va soliq xizmati xodimlari hamda bir qatorda shunday toifadagi shaxslar baxtsiz hodisalardan majburiy davlat sug‘urtasiga tortiladi. Bu sug‘urta turi bo‘yicha sug‘urta mukofotlari Davlat byudjeti mablag‘lari hisobidan amalga oshiriladi.
Risklarni joylashtirish:
1) sug‘urta manfaati tufayli yuzaga keladigan sug‘urtaviy huquqiy munosabatlarning boshlanish jarayoni. Risklarni birlamchi, ikkilamchi va uchlamchi joylashtirish mos ravishda to‘g‘ridan to‘g‘ri sug‘urtalash, qayta sug‘urtalash va retrotsessiyani anglatadi. Bozor munosabatlariga asoslangan iqtisodiyotda risklarni joylashtirish sug‘urta vositachilari orqali sug‘urta bozorida amalga oshiriladi;
2) sug‘urta brokeri yordamida bir vaqtning o‘zida yirik va xavfli risklarni qismlarga bo‘lib bir nechta sug‘urta kompaniyasida sug‘urtalash uslubi. Bir qancha sug‘urta kompaniyalari tarkibidan bittasi yetakchi sifatida ajralib chiqadi va u sug‘urta shartnomasidagi shartlarni ma’qullab, riskning tegishli qismini o‘z javobgarligiga oladi. Keyin, broker boshqa sug‘urta kompaniyalariga murojaat qilib, riskning qolgan qismini ham joylashtiradi.
Sug‘urta - har xil noxush hodisalar ro‘y berishi natijasida ko‘rilgan zararni qoplash hamda fuqarolarning hayotida tegishli sug‘urta hodisalari ro‘y berganda ularga moddiy yordam ko‘rsatish maqsadida tashkil etiladigan va undan foydalanish bilan bog‘liq (maqsadli pul fondlari) iqtisodiy munosabatlar yig‘indisi. o‘tkazish shartiga qarab, sug‘urta majburiy va ixtiyoriy bo‘ladi. Ob’ektiga ko‘ra, mulkiy, shaxsiy va javobgarlik sug‘urtasiga bo‘linadi. Sug‘urtaning asosini risk tashkil etadi. Sug‘urta - bu riskni taqsimlash usulidir.
|
Nazorat savollari - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Nazorat savollari
1. Qayta sug‘urta qilishning mohiyatini tushuntiring?
2. Qayta sug‘urtalash jarayonida qaysi sub’ektlar ishtirok etadi?
3. «Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida»gi Qonunda qayta sug‘urtalash haqida nima deyilgan?
4. Qayta sug‘urtalash shartnomasida nimalar ko‘rsatiladi?
5. Qayta sug‘urtalash jarayonida vositachilar ishtirok etishi mumkinmi?
6. Sedent tushunchasi nimani anglatadi?
7. Sug‘urta kompaniyalarining moliyaviy barqaror faoliyat ko‘rsatishida qayta sug‘urtaning rolini tushuntirib bering?
8. Hozirgi paytda O‘zbekistonda qayta sug‘urtaning holati qanday?
9. Retrotsessiya tushunchasining ma’nosini tushuntirib bering?
10. Fakultativ qayta sug‘urtalash bilan obligatorli qayta sug‘urtalashning farqi nimada?
|
Mavzu: Sug‘urta faoliyati klassifikatori va uning  tarkibi

|
Mavzu: Sug‘urta faoliyati klassifikatori va uning tarkibi
|
bet | 3/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Sug‘urtalanuvchi – sug‘urtalovchi bilan aniq sug‘urta munosabati o‘rnatgan va tegishli sug‘urta mukofotlarini to‘lovchi yuridik yoki jismoniy shaxs.
Sug‘urta vositachilari – sug‘urtalovchi va sug‘urtalanuvchi o‘rtasida vositachilik vazifasini bajaruvchi yuridik shaxs. Maqomi bo‘yicha vositachi sug‘urtalanuvchining manfaatlarini himoya qiladi. Ko‘rsatgan xizmatlari uchun vositachi tegishli vositachilik haqini oladi.
Risk- bitta kutilayotgan hodisa bo‘yicha xavfning yuzaga kelishi. Risk tushunchasi ko‘rinishlarining xilma-xilligi, uni sodir bo‘lishi natijasida yuzaga kelgan oqibatlarning og‘irligi, riskni ro‘y berishi sababli paydo bo‘lgan zararlarni mutloq tugatishni imkoniyati bo‘lmaganligi sug‘urta ishini tashkil etish uchun asos yaratdi. Shunday qilib, risk sug‘urtaviy huquqiy munosabatlarni shakllantirish uchun shart-sharoit yaratadi. Risk-riskli holatlarning yagonalik va o‘zaro aloqadorlik yig‘indisidir.
Sug‘urta fanida risk tushunchasiga turlicha tariflar berilgan. Jumladan, risk-bu konkret hodisa yoki hodisalar yig‘indisi bo‘lib, ular sodir bo‘lgan taqdirda sug‘urta kompaniyasi qoplamalar to‘laydi. Risk sug‘urta ob’ekti bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri bog‘langan. Ob’ektga risk salbiy ta’sir ko‘rsatib, uni shikastlashi yoxud nobud qilishi mumkin. Shu tufayli risk - bu yagona tasodifiy hodisa bo‘lib, uning ro‘y berishi inson ongiga yoki irodasiga bog‘liq emas. Sug‘urta risklarining ro‘yxati sug‘urtalovchining sug‘urta javobgarligi hajmini tashkil etadi.
Risk bahosining puldagi ifodasi sug‘urta tarif stavkasini tashkil etadi; sug‘urta ob’ekti; sug‘urta javobgarligining turi.
|
| |
Sug‘urta mukofoti- - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 9/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Sug‘urta mukofoti- sug‘urta xizmatini ko‘rsatganlik uchun to‘lanadigan haq. Sug‘urta mukofotining miqdori sug‘urta summasiga nisbatan foizlarda aniqlanadi. Sug‘urta mukofotining miqdori aniq summalarda ham ifodalanishi mumkin. Masalan, avtomobil egalarining uchinchi shaxsga zarar keltirish fuqarolik javobgarligini sug‘urtasida sug‘urta mukofoti aniq pul birligida ko‘rsatiladi.
Sug‘urta puli - sug‘urta majburiyatini bajarish hamda sug‘urta operatsiyalarini moliyaviy barqarorligini ta’minlash maqsadida yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lmasdan o‘zaro kelishgan holda bir qancha sug‘urta kompaniyalarining ixtiyoriy uyushmasi. Sug‘urta puli, asosan, xavfli, yirik ob’ektlarni sug‘urtalash maqsadida tashkil etiladi. har qaysi kompaniya o‘z sug‘urtalangan riskni pulga beradi va buning uchun, pul orqali yig‘ilgan sug‘urta mukofotlarining bir qismini oladi.
|
| |
Mavzu: Javobgarlik sug‘urtasi va uni o‘tkazish tartibi

|
Mavzu: Javobgarlik sug‘urtasi va uni o‘tkazish tartibi
|
bet | 6/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
6. Sug‘urta fondidan foydalanish bilan bog‘liq atamalarga quyidagilar kiradi:
Bosh polis- sug‘urta kompaniyasi va sug‘urtalanuvchi o‘rtasidagi yozma bitim. Bu bitimga muvofiq, tegishli davr mobaynida sug‘urtalanuvchi barcha ob’ektlarni sug‘urta kompaniyasiga sug‘urtalash uchun beradi. Chet el tajribasida bu bitim «ochiq polis» yoki «polis-abonament» deyiladi. Mazkur bosh polis asosida sug‘urtalash tashqi savdo yuklari sug‘urtasida keng tarqalgan. Sug‘urtalanuvchi sug‘urta kompaniyasiga har bir jo‘natilgan yuk haqidagi ma’lumotlar (yukning vazni, sug‘urta summasi, yukni jo‘natish va qabul qilib olish punktlari) bayon etilgan arizani taqdim etsa yetarli, yuk avtomatik ravishda sug‘urtalangan hisoblanadi.
|
| |
J 
.3 - Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi

|
Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi
|
bet | 4/8 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 46,24 Kb. | | #107313 |
Bog'liq Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги-fayllar.org1
J
.3.
1.3.-sxema uchun berilgan kattaliklar:
I1=1 A; r1=1 Om; r2=2 Om
1.3. –sxema uchun topshiriqlar:
1.3.1. Sxemadagi tugunlarni belgilang.
1.3.2. V tugun uchun Kirxgofning birinchi qonuni ifodasini yozing.
1.3.3. ABFKA tarmoq uchun Kirxgofning ikkinchi qonuni ifodasini yozing.
1.3.4. ABCDFK tarmoq uchun Kirxgofning ikkinchi qonuni ifodasini yozing.
1.3.5. Zanjirdagi I2, IR va R larning qiymatini toping.
O‘zgarmas tok va murakkab zanjirlarni hisoblash
2 .1.
2.1. –sxema uchun berilgan kattaliklar:
I=2 A; r0=1 Om R=6 Om;
2.1. –sxema uchun topshiriqlar:
2.1.1. U0 – tok manbaning ichki qarshiligida kuchlanish-ning tushishi topilsin.
2.1.2. U – tok manbaining qisqichlari orasidagi kuchlani-shi topilsin.
2.1.3. – EYuK qiymati toping.
2.1.4. Pm – manbaning quvvati qiymati topilsin.
2.1.5. Pn – iste’molchining quvvati qiymati topilsin.
2.1.6. P0 – isrof bo‘lgan quvvat qiymati topilsin.
2 .2.
2.2. –sxema uchun berilgan kattaliklar:
|
| |
Mavzu:Shaxsiy sug‘urtaning mazmuni va turlari

|
Mavzu:Shaxsiy sug‘urtaning mazmuni va turlari
|
bet | 4/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Тibbiy sug‘urta- aholi sog‘ligini himoya qilish vositalaridan biri. Sug‘urta hodisasi ro‘y berishi munosabati bilan, sug‘urta polisi orqali bepul tibbiy xizmat ko‘rsatilishi. Тibbiy xizmat ko‘rsatish bilan bog‘liq xarajatlarni sug‘urta kompaniyasi to‘laydi. Тibbiy sug‘urta majburiy yoki ixtiyoriy bo‘ladi.
Mulkiy sug‘urta - turli ko‘rinishdagi mol-mulklarni saqlash bilan bog‘liq manfaatlar sug‘urta munosabatlarining ob’ekti hisoblangan, sug‘urtaning mustaqil tarmog‘i. Sug‘urtalanuvchining shaxsiy mulki, uning qaramog‘ida joylashgan mol-mulklar sug‘urtalanishi mumkin. Sug‘urtalanuvchi sifatida, nafaqat mol-mulkning sohiblari, balki mol-mulkning saqlanishi uchun mas’uliyatli bo‘lgan jismoniy va yuridik shaxslar ham bo‘lishi mumkin.
Netto-stavka - brutto-stavkaning asosiy tarkibiy qismi. Netto-stavka sug‘urta qoplamasini to‘lashga mo‘ljallangan pul mablag‘lari resurslari bo‘lib, u brutto-stavkaning 90 foizigacha miqdorini tashkil etishi mumkin.
|
| |
Om va Kirxgof qonunlari - Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi

|
Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги O‘zbekiston Respublikasi
|
bet | 3/8 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 46,24 Kb. | | #107313 |
Bog'liq Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги-fayllar.orgOm va Kirxgof qonunlari
1 .1
1.1. –sxema uchun berilgan kattaliklar:
U=125V; R1=100 Om; R2=30 Om; R3=120 Om
–sxema uchun topshiriqlar:
1.1.1. Sxemada qanday tok zanjiri va ulanishi tasvirlangan?
1.1.2.Xuddi shu qarshiliklar parallel ulangan zanjirni chizing.
1.1.3. Zanjirdagi tok kuchini toping (1.1.-zanjir).
1.1.4. U1, U2 va U3 (kuchlanish tushuvlari) ni hisoblang (1.1.-zanjir).
1.1.5. P1, P2 va P3 (quvvatlar )ni hisoblang (1.1.-zanjir).
1
J
.2.
1.2.-sxema uchun berilgan kattaliklar:
I1=0,14A; I2=0,18 A R=1 Om; r1=0,8 Om; r2=0,2 Om
1.2. –sxema uchun topshiriqlar:
1.2.1. Sxemada Kirxgofning birinchi qonunini tadbiq qilish mumkin bo‘lgan tugunlarni belgilang
1.2.2. S tugun uchun Kirxgofning birinchi qonuni ifoda-sini yozing va R qarshilikdan o‘tayotgan tok kuchini toping.
1.2.3. Zanjirning ABCD tarmog‘i uchun Kirxgofning ik-kinchi qonuni ifodasini yozing.
1.2.4. Zanjirning ABEF tarmog‘i uchun Kirxgofning ikkinchi qonuni ifodasini yozing.
1.2.5. va -EYuK larni toping.
|
| |
Sug‘urta dalolatnomasi - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 8/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Sug‘urta dalolatnomasi - sug‘urta hodisasi ro‘y berganda sug‘urta kompaniyasi tomonidan tuziladigan hujjat. Dalolatnomada mol-mulkning zararlanish yoxud nobud bo‘lish sabablari, ko‘rilgan zarar miqdori va boshqa ko‘rsatkichlar bo‘ladi. Dalolatnomaga, zarur hollarda sug‘urta hodisasi va mol-mulkning zararlanganligini tasdiqlovchi tegishli tashkilotlarning (yong‘inga qarshi kurash, davlat avtomobil nazorati, qishloq xo‘jaligi, veterinariya xizmati va boshqalar) yozma hulosasi ilova etiladi. Хalqaro sug‘urta munosabatlarida sug‘urta dalolatnomasini adjaster yoki avariya komissari tuzadi va mohiyatan avariya sertifikatiga yaqinlashadi.
|
| |
Aktuar hisob-kitoblar - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги
|
bet | 14/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Aktuar hisob-kitoblar - sug‘urta tarifi stavkalarini hisoblashning iqtisodiy-matematik usullari yig‘indisi. Ushbu hisob-kitoblar katta sonlar qonuniga asoslanadi. Aktuar hisob-kitoblarning metodologiyasi, ehtimollar nazariyasi, demografiya qonuniyatlariga asoslanadi, tarif stavkasini miqdori sug‘urta hodisalari ro‘y berishining ehtimoliyligiga bog‘liq. Demografiya ma’lumotlaridan fuqarolarning hayotini sug‘urtalashda sug‘urtalanuvchilarning yoshiga mos ravishda sug‘urta tarifi stavkasini tabaqalashtirishda foydalaniladi. Uzoq muddatli hayotni sug‘urtasi bo‘yicha sug‘urta summalari sug‘urtalangan shaxs vafot etganda yoki u ma’lum bir yoshga yetganda to‘lanadi. Yetarli miqdordagi sug‘urta fondini shakllantirish uchun, sug‘urtalovchi shartnoma amalda bo‘lgan davrda qancha shaxs vafot etishi yoki ma’lum bir yoshga yetishi ehtimoliyligini bilishi zarur. Aholi o‘limi darajasi haqidagi statistik ma’lumot asosida turli yoshga yetishi ehtimolligini hisoblash hamda fuqarolarning o‘limi to‘g‘risidagi jadvalni tuzish mumkin. Bu jadval asosida nafaqani va hayotni sug‘urtalash bo‘yicha tarif stavkalarni hisoblash mumkin.
Anderrayter – 1) turli risklarni sug‘urtalash vakolatiga ega, sug‘urta kompaniyasi tomonidan tayinlanadigan shaxs. Sug‘urta kompaniyasini sug‘urta portfeli shakllanishi uchun javob beradi. U sug‘urta shartnomalarini tuzish, risklarni baholash va sug‘urta tarifi stavkasini belgilash yuzasidan tegishli malakaga ega bo‘lishi zarur; 2) Lloyd sug‘urta polislarini beradigan Lloyd sug‘urta korporatsiyasini a’zosi; 3) potensial mijozlarga sug‘urta polisini sotish bilan shug‘ullanadigan yoki manfaatdor tomonlarga sug‘urta sohasi bo‘yicha yuqori darajada maslahat xizmatlarni ko‘rsatadigan jismoniy yoki yuridik shaxs.
Anderrayter siyosati- sug‘urtalash bilan bog‘liq yangi takliflarni ko‘rib chiqish va mazkur taklifni qabul qilish yoki rad etish to‘g‘risida xulosalar chiqarishga qaratilgan siyosat.
Annuitet – renta va nafaqalarni sug‘urtalashning hamma turlarini umumlashtiruvchi tushuncha. Bunda sug‘urtalanuvchi sug‘urta kompaniyasiga bir vaqtning o‘zida yoki bir necha yillar davomida tegishli sug‘urta mukofotlarini to‘laydi. Keyin sug‘urtalanuvchi butun hayoti davomida sug‘urta kompaniyasidan daromad oladi. Annuitetning bir turi hisoblanadigan fuqarolarning yillik daromadini sug‘urtasi bugungi kunda Buyuk britaniyada, Fransiyada va AQShda keng rivojlangan.
Dispasher – dengiz transportida umumiy avariya sodir bo‘lganda ko‘rilgan zararni kema, yuk va fraxt o‘rtasida taqsimlash bo‘yicha hisob-kitoblarni tuzadigan mutaxassis. Rivojlangan mamlakatlarda dispasher funksiyasini maxsus kompaniyalar bajaradi. Zararlarni taqsimlash bo‘yicha hisob-kitoblar dispasha deyiladi va dispashani tuzganlik uchun haqni manfaatdor tomonlar (kema egasi, yuk egasi, yukni sotib oluvchi shaxs) to‘laydi.
|
| |
Mavzu :Qayta sug‘urtalash va sug‘urta tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini ta’minlashda uning roli

|
Mavzu :Qayta sug‘urtalash va sug‘urta tashkilotlarining moliyaviy barqarorligini ta’minlashda uning roli
|
bet | 7/43 | Sana | 16.03.2017 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #164 |
Kvotali qayta sug‘urtalash - sug‘urta kompaniyasi qayta sug‘urtalovchi kompaniya bilan kelishgan holda unga risklarni bir qismini beradi. Bu operatsiya kvota shartnomasi orqali rasmiylashtiriladi. Qayta sug‘urtalovchi kompaniyaga sug‘urta mukofotini tegishli qismi beriladi va qayta sug‘urtalovchi kompaniya mutanosib ravishda ko‘rilgan zararni qoplashda ishtirok etadi.
Vositachilik haqi - mijozlarni sug‘urtaga tortganligi uchun sug‘urta kompaniyasi tomonidan vositachilarga (sug‘urta brokeri, agent) to‘lanadigan haq. Vositachilik haqining miqdori sug‘urtaning turiga va kelib tushgan mukofotning hajmiga bog‘liq holda sug‘urta mukofotiga nisbatan foizlarda to‘lanadi.
Sug‘urta polisi - sug‘urta shartnomasi tuzilganlik faktini tasdiqlovchi hujjat. Sug‘urta polisida quyidagi rekvizitlar bo‘lishi shart: sug‘urta kompaniyasining yuridik manzili, sug‘urtalanuvchining nomi, sug‘urta ob’ekti, sug‘urta mukofotining miqdori, shartnomaning amal qilish muddati. Sug‘urta qoplamasini to‘lashda sug‘urtalanuvchi sug‘urta polisini sug‘urta kompaniyasiga taqdim etishi zarur.
|
| |
Bolalar uchun beriladigan dori vositalar jixozlanishi

|
Bolalar uchun beriladigan dori vositalar jixozlanishi
|
bet | 6/117 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 13,81 Mb. | | #15896 |
Bolalar uchun beriladigan dori vositalar jixozlanishi
Bolalarga mo‘ljallangan dorilarni tashqi ko‘rinishini, mazasini,hidini yaxshilash bilan birgalikda yana bir muammo echilishiga e’tibor berish lozim. Bu muammo- yosh bolalarni dorilar bilan zaharlanishini oldini olish. SHuning uchun bolalarga dorilarni yaratishda ularning jihozlanishiga ham e’tibor berilishi lozim:
Maxsus dozalash moslamalari mavjudligi( dozalarga bo‘lish uchun maxsus qoshiqchalar, menzurkalar, tomizg‘ichlar va sh.o‘.);
Jixoz ximoyalovchi moslamasi bilan ta’minlanganligi. Ya’ni yosh bolalar tomonidan qiyin ochiladigan jihoz bo‘lishi shart. Masalan, maxsus qopqoqli flakonlar, maxsus penalga o‘xshagan jihoz, konstruksiyasi murakkab bo‘lgan yoki maxsus tabletkalarga mo‘ljallangan jihozlovchi lentalar.
3. Yаna bir yo‘l bilan zaharlanish oldini olish mumkin- bu bolalarga dorilarni bir marta ishlatiladigan, ya’ni bitta dozani saqlaydigan jihozlarni qo‘llash. Masalan: polimer materiallardan yasalgan bitta dozali paketlar (poroshoklar, quruq suspenziyalar uchun). Bu jihozlash usuli dori moddalarni tashqari muhit ta’siridan, mikroblardan saqlaydi va maxsus avtomatlar yordamida ishlab chiqariladi.
Bolalar uchun beriladigan dori vositalar jixozlanadigan idishlar solinadigan dori vositaga qarab turli bo‘lishi mumkin:
shishadan yasalgan flakon va trubalar.
metall trubkalar.
kontur-uyachali (blister) jixoz.
kapsulalar.
alyuminiy zar qog‘ozi va laminirlangan qog‘ozdan yasalgan paketlar.
alyumini va polimerlardan tayyorlangan tubalar va x.k
Qadolanadigan idishlar shisha,karton,polimer parda,sellofan, laminirlangan qog‘oz,alyuminiy zar qog‘ozi,PVX tayyorlangan idishlar, sellyuloza atsetat va boshqalardan tayyorlanadi.
|
| |
Elektron qurilmalarning parametrlarini hisoblash

|
Elektron qurilmalarning parametrlarini hisoblash
|
bet | 7/8 | Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 46,24 Kb. | | #107313 |
Bog'liq Ўзбектстон Республикаси Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги-fayllar.orgElektron qurilmalarning parametrlarini hisoblash
9.1. Nagruzka (Rn) ni ikkita yarim davrli to‘g‘rilagichga o‘rta nuqtali transformator orqali ulash sxemasi
9.1–sxema uchun berilgan kattaliklar:
RH=60 Om – nagruzka qarshiligi;
- transformator ikkilamchi chulg‘amida kuchlanishning o‘zgarish qonuni;
- kuchlanishning amplituda qiymati;
- transformatsiya koeffitsienti.
9.1. –sxema uchun topshiriqlar:
9.1.1.To‘g‘rilangan tokning o‘rtacha qiymati hisoblab topilsin.
9.1.2.To‘g‘rilagich (ventil)lardan o‘tayotgan toklarning o‘rtacha qiymati hisoblansin.
9.1.3.Ikkilamchi va birlamchi chulg‘amdagi tok qiymatlari topilsin.
9.1.4.Transformator chulg‘amlarining hisobiy quvvatlari topilsin.
9.2. Uch fazali transformatorning ikkilamchi chulg‘ami to‘g‘rilagich sxemasida ishlatilgan hol.
9.2–sxema uchun berilgan kattaliklar:
Snom=1,8 kVA; U1nom=380 V; U2nom=220 V; I1nom=2,8 A; I2nom=4,7 A. Ulash sxemasi ∆/Y. Ul=380 V – tarmoqning liniya kuchlanishi.
9.2. –sxema uchun topshiriqlar:
9.2.1.To‘g‘rilangan kuchlanishning o‘rtacha qiymati topilsin.
9.2.2.To‘g‘rilangan tokning o‘rtacha qiymati hisoblansin.
9.2.3.Nagruzka toki aniqlansin.
9.2.4.Ventillar (to‘g‘rilagichlar) dagi teskari kuchlanish-ning maksimal qiymati topilsin.
Sxema topshiriqlarining yechimlari:
O‘zgarmas tokda qarshiliklar (rezistorlar) ketma-ket ulangan zanjir.
U=U1=U2=U3
R=R1+R2+R3=100+30+120=250 Om
U1=I·R1=0,5·100=50 B
U2=I·R2=0,5·30=15 B
U3=I·R3=0,5·120=60B
P1=I·U1=0,5·50=25 Bt
P2=I·U2=0,5·15=7,5 Bt
P3=I·U3=0,5·60=30 Bt
|
| |
Uslubiy ta’minot va mashg‘ulot jihozlanishi

Uslubiy ta’minot va mashg‘ulot jihozlanishi: mavzuga oid tarqatma materiallar, MHlar, uslubiy qo‘llanma, adabiyotlar, o`quv-uslubiy majmua, ma’ruza matni, internet ma’lumotlari, mavzu bo‘yicha taqdimot, bolalar uchun dorilar va jihozlar kolleksiyasi.
Mavzuni o‘zlashtirishini tekshirish
1.Test nazorat savollari
1. Bolalarga mo‘ljallangan granulalar shaklida ishlatiladigan dorilarning o‘ziga xosligi nimada?
a) rang beruvchi moddalar qo‘shiladi b) ta’siri uzaytirilgan bo‘ladi
c) korrigentlar saqlab, ichish oldidan suvda eritiladi
d) konservantlar saqlaydi
2. Qaysi dori turlari pediatriya amaliyotida qo‘llash uchun eng qulay hisoblanadi?
a) shamchalar b) in’eksion eritmalar
c) poroshok va granulalar d) suyuqva rektal dori turlari
3. Quyidagi keltirilgan va 8 yoshli bolaga mo‘ljallangan miksturada
Belladonna ekstrakti 0,1 g
Kaliy bromid 1,0 g
Ukrop suvi 100,0 ml
Agar mikstura 1 desert qoshikda 3 mahal ichishga buyurilgan bo‘lsa, belladonna ekstraktining bir marta qabul qilinadigan dozasini aniqlang:
a) 0,04b) 0,05c) 0,01d) 0,03
4. Qaysi dori turlari yosh bolalarga (7-8 yoshgacha bo‘lgan) berishga tavsiya etilmaydi?
a) emulsiya, draje, tabletka b) draje, tabletka
c) shamchalar d) surtmalar
5.Bolalarga mo‘ljallangan osilmalarningo‘ziga xosligi nimada?
a) bo‘yovchi moddalar saqlaydi b) ta’siri uzaytirilgan bo‘ladi
c) konservant va turg‘unlashtiruvchi moddalar qo‘shilgan
d) mazasi yaxshilangan bo‘lib, suvda eritib berishga mo‘ljallangan
6.Bolalar uchun mo‘ljallangan tabletkalarning o‘ziga xosligi
a) konservantlar va turg‘unlashtiruvchi moddalar saqlaydi
b) ta’sirni uzaytiruvchi va bo‘yovchi moddalari bor
c) dorini mazasini yaxshilovchi moddalar qo‘shilgan, har xil rangli
qobiq bilan qoplangan bo‘ladi
d) tabletkalar og‘irligi va ta’sir etuvchi moddalarni miqdori kam bo‘ladi
7. Bolalarga mo‘ljallangan eritmalarning o‘ziga xosligi
a) bo‘yovchi moddalar saqlaydi b) ta’siri uzaytirilgan bo‘ladi
c) konservant va turg‘unlashtiruvchi moddalar qo‘shiladi
d) mazasini yaxshilaydigan korrigentlar qo‘shiladi
|
Tushuntirish matni - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

Tushuntirish matni
Bolalar amaliyotida qo‘llaniladigan dorilarni korrigirlashda zamonaviy yondashuv
UJSST (VOZ) ma’lumotiga ko‘ra xozirda pediatriya etarli maxsus bolalar uchun mo‘ljallangan dorilar bilan ta’minlanmagan. 75% bolalar kasalliklari uchun maxsus pediatrik dori turlari ishlab chiqilmagan. Undan tashqari dorilarni bolalar amaliyotida xavfsiz qo‘llash bo‘yicha ma’lumotlar etarli emas. Yangi preparatlarni bolalar amaliyotida qo‘llash bo‘yicha klinik sinovlar to‘g‘risida ma’lumotlar etarli darajada emas. Sh.u. shifokorlar tomonidan, ko‘p xolatlarda, bolalarga kattalarga mo‘ljallangan dorilarni qo‘llash keng tarqalgan. Lekin bu kata xavf tug‘diradi, ayniqsa yangi tug‘ilgan chaqaloqlar va 1 yoshgacha bo‘lgan bolalarda.
UJSST ma’lumotiga ko‘ra yosh bolalarga buyuriladigan dori preparatlarning 45%-statsionarda va 10-20% ambulatoriyada maxsus shu yoshga mo‘ljallanmagan. Sh.u. bolalarni kattalarga mo‘ljallangan preparatlar bilan faqatgina dozasini kamaytirish yo‘li bilan davolash asosiy qoida bo‘lib qolgan.Ammo bu yo‘l xato, chunki dorining faqat dozasini kamaytirib berish turli patologiyalarga, ayrim xollarda o‘lim xolatiga sabab bo‘ladi.Sh.u. bolalarga mo‘ljallangan maxsus dorilarni yaratish- dolzarb muammo va shu muammoni echilishiga etarli e’tibor berilmaydi. Xozirda respublikamizda shu masala chetdan keltirilgan bolalar uchun mo‘ljallangan dorilar ( siroplar, granulalar va sh .o‘) bilan qisman echiladi.
Dorilarni noxush organoleptik xossalarini bartaraf etishning texnologik usullari
Bolalarga mo‘ljallangan peroral, ayniqsa suyuq dori turlarida, dorilarni salbiy organoleptik xocsalari ko‘proq seziladi. SHuning uchun bolalar uchun peroral dori turlarini yaratishda shu muhim masalaga e’tibor berilish lozim. Pediatriya amaliyotida dorining ta’mi, xidi, rangi katta ahamiyatga ega. Yоsh bolalarning noxush ta’mga sezgirligi yuqori bo‘ladi, chunki ularning tilidagi ta’m retseptorlari nisbatan kengroq tarqalgan. Bolalarga yokimsiz dorini majburan ichirish ko‘p xolatlarda dorining terapevtik samaradorligini kamaytirish mumkin ( salbiy psixologik reaksiya). Demak, bolalarga mo‘ljallangan peroral dorilarni yaratishda asosiy e’tibor dorilarni noxush organoleptik xususiyatlarini niqoblashga qaratilgan
bo‘lishi kerak va pediatriya amaliyotida ko‘llaniladigan dori turlarini o‘ziga xos bir tarafi hisoblanadi. 2
Dorilarning ta’mi ularning kimyoviy tuzilishiga va tarkibidagi faol guruxlarga bog‘liq.
|
Dorilarni pediatriya amaliyotida dozalash

Dorilarni pediatriya amaliyotida dozalash
Bolalarga dorilarni yaratishda texnologik, biofarmatsevtik masalalar bilan bir qatorda ularning mo‘‘tadil dozasini tanlash masalasi echilishi lozim.
Shu masalaning eng mo‘‘tadil echilish yo‘li-DM aniq dozasi bir xil yoshli va bir vaznga ega bo‘lgan bolalar uchun ularning organizmining individual xossalari, hisobga olinish zarur.
Bolalarga mo‘ljallangan dorilarni dozalashda albatda ularni organizmining o‘ziga xos taraflari hisobga olinadi. Pediatriya amaliyotida DM dozini aniqlashda ularni 1 kg vaznga yoki 1m2 tana yuzasiga yoki bir yil yoshiga hiob qilnadi.
Bolalarga mo‘ljallangan dorilari albatda dori moddalarning dozalari bilan ham farqlanadi. Xozirgi vaqtda bolalarga mo‘ljallangan dorilarni dozasini hisoblash uchun bir necha usullar taklif etilgan. Dozalarni 2-ta asosiy yo‘nalish bo‘yicha hisoblash mumkin:
Emperik yuli -ya’ni kerak bo‘lgan doza bolaning har bir yoshiga tajriba asosida klinik sinovlarda aniqlanadi.
Kattalarga mo‘ljallangan dozani asos qilib, turli koeffitsientlar va formulalar yordamida, bolalarga kerak bo‘lgan dozani hisoblash. Amaliyotda ko‘prok 2-nchi usul qo‘llaniladi.
|
VAZIYATLI  MASALALAR - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги

VAZIYATLI MASALALAR
1. Quyida keltirilgan dori vositalarida ta’sir etuvchi moddalarni dozalari to‘g‘ri berilganligi haqida o‘z fikringizni keltiring. Javobni hisob-kitob bilan tasdiqlang:
1.Rp:Dimedroli
Ephedrinihydrochloridiana 0,03 g
Sacchari 0,3 g
M.f.pulv.
D.t.d. N 10S. Bir poroshokdan kuniga 3 mahal (8 yoshli bolaga).
2.Rp: Solutionis Kalii iodidi 1% - 50,0
D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 3 mahal (1 yoshli bolaga).
3.Rp: Solutionis Natrii bromidi 3% - 100,0
Analgini 3,0
Sirupi sacchari 5,0 ml
M.D.S. Bir choy qoshiqdan kuniga 3 mahal (5 yoshli bolaga).
4. Rp: Streptocidi 3,0
Sirupi sacchari 5,0 ml
Aquae purificatae 100,0 ml
M.D.S. Bir desert qoshiqdan kuniga 3 mahal (7 yoshli bolaga).
5. Euphyllini 0,003
Sacchari 0,2
M.f.pulv. D.t.d. N 10.S. Bir poroshokdan kuniga 3 mahal (1 yoshli bolaga).
|