nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘simlik to‘qimalari - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

O‘simlik to‘qimalari
Qoplovchi to‘qima
O‘tkazuvchi to‘qima
Mexanik to‘qima
Jamg‘aruvchi to‘qima
Asosiy to‘qima
Hosil qiluvchi to‘qima
Odam va hayvon to‘qimalari
Epiteliy to‘qimasi
Muskul to‘qimasi
Biriktiruvchi to‘qima
Nerv to‘qimasi
Karbonat
angidrid
Suv va
minerallar
Suv va minerallar transporti
Organik moddalar transporti
Ildizning qoplovchi to qima hu-
jayralari tuproqdan suv va unda
erigan minerallarni shimib oladi.
Poyaning o tkazuvchi nay hujay ra-
lari suv va minerallarni barg hamda
boshqa organlarga yetkazadi.
Asosiy to qima hujayralarida suv
va karbonat angidriddan organik
modda – shakar hosil bo ladi.
Shakar elaksimon nay hujayralari
orqali jamg aruvchi to qima hujay-
ralarida zaxira sifatida to planadi.
Kislorod
Quyosh nuri
Suv
bug lari
ILDIZ
BARG
POYA
48
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
Tirik organizmlarning xususiyatlari
Hujayraviy tuzilish. Barcha tirik organizmlar hujayradan tuzil-
gan. Hujayra tiriklikning tuzilishi, funksional birligi hisoblanadi.
Moddalar almashinuvi. Tirik orga-
nizmlar tashqi muhitdan o‘zi uchun zarur
moddalarni qabul qiladi. Bu moddalar
parchalanadi, hujayrada boshqa mod-
dalarga aylantiriladi. Bu jarayonlarda hosil
bo‘ladigan organizm uchun keraksiz qoldiq
moddalar tashqi muhitga ajratiladi.
Oziqlanish. Har bir tirik organizm
harakatlanish, oʻsish va rivojlanish uchun
oziqlanishi kerak. Oziq tarkibidagi organik
va mineral moddalar organizmni energiya
va qurilish materiallari bilan ta’minlaydi.
Nafas olish. Oziqlanish jarayonida oziq sifatida qa-
bul qilingan moddalarning bir qismi hujayralarda parcha-
lanadi, natijada energiya ajraladi. Ko‘pchilik organizmlar mod-
dalarni parchalash uchun kisloroddan foydalanadi.
O‘sish. Ko‘p hujayrali organizmlarning hujayralari
bo‘linib, ko‘payish hisobiga o‘sadi. Masalan,
urug‘dan unib chiqqan yosh nihol o‘sib, katta
daraxtga aylanadi. Odam va hayvonlar ham o‘sadi.
Rivojlanish. Organizmning o‘sishi rivojlanish bilan boradi.
Rivojlanish jarayonida organizmlarda yangi belgilar va xu-
susiyatlar paydo bo‘ladi. Masalan, qurt rivojlanib kapalakka,
itbaliq esa voyaga yetgan baqaga aylanadi.
Ta’sirlanish. Har bir tirik organizm turli ta’sirlarga
nisbatan javob beradi. Masalan, o‘simlik gullari
quyosh chiqqanda ochiladi va botganda yopiladi
yoki issiq jismga tegib ketsak, qo‘limizni tortib
olamiz.
Ko‘payish. Tirik organizmlar
jinssiz va jinsiy usulda ko‘payadi.
Ko‘payish orqali tirik organizmlar o‘z belgi va
xususiyatlarini nasldan naslga o‘tka zadi.
O‘simlik, zamburug‘, hayvon hujayralarining o‘xshash va farqli jihatlarini muhokama
qiling. Tirik organizmlarga xos xususiyatlarni ayting.
la
bo
di.
alari
49
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
|
- rasm.
131 - • Coreldraw • pho to s h o p

Natijada, ekranda AutoCAD 2007
dasturining aynan, 111- rasmda
tasvirlangan kabi ishchi stol - foydalanish interfeysi paydo bo‘ladi.
Aslida, ishchi stolining o‘rtadagi “modellar fazosi” deb ataluvchi
soha qora rangda bo‘ladi. Mutaxassislaming fikricha,
bunday rangda
chizilgan oq rangli chiziqlar va ularga rang berilganda, foydalanuvchini
charchatmay, tasvirdagi turli ranglami oson
va qulay anglab olishni
ta'minlaydi.
Ammo, ekrandagi tasvirlarni boshqa dasturlarga ko‘chirilganda
(masalan, Word)ga matn sahifalarining qora rangda bo‘lishi maqsadga
muvofiq bo‘lmaydi. Shuning uchun, ekranni oq ranga o‘tkazishga to‘g ‘ri
keladi.
I l l - rasm.
132
I I QISM
CHIZMA PRIMITIVLARINI AUTOCAD
DASTURIDA MODELLASH
VI BOB. CHIZMA PRIMITIVLARNI AUTOCAD DASTURIDA
2D FORMATDA-IKKI 0 ‘LCHAMDA MODELLASH
Ma'lumki, har qanday grafik axborotlar
chizma primitivlari-tar-
kibiy qismlardan, ya'ni nuqta, kesma, uchburchak, to‘rtburchak, ko‘p-
burchak, aylana,
aylana yoyi, ellips va egri chiziqlar kabi oddiy geo-
metiik figuralar to‘plamidan iborat.
Chizmaning bunday elementlari-primitivlarini AutoCAD dasturining
tayyor buyruqlar pakebdan foydalanib kompyuter ekranida bajariladi.
Bu dastuming tayyor buyruqlar paketida
barcha tekis va hajmli
oddiy geometrik figuralaming modeli matematik modullarda-formu-
lalarda ifodalangan bo‘ladi. Shu bois biror geometrik figurani ekranda
tasvirlash buyrug‘i yuklansa, ishga tushgan tayyor buyruqlar paketidagi
tenglamaning asosiy parametrlari so‘raladi. Zarur bo‘lgan
parametrlar
kiritilishi bilan tenglama shu onda yechiladi va ekranda uning tasviri
bajariladi. Shuning uchun kompyuter ekranida bajarilgan barcha turdagi
grafik tasvirlarga modellar deb ataladi.
Endi grafik axborot-chizmalaming
asosiy primitivlari-chizma
qismlarini «Черчение» panelidagi buyruqlardan foydalanib modellashni
ко‘rib chiqamiz.
[Колакда: „ x l i n e Укажите точху или ' Гор/Вер/Изол'Bucce.oi/Q-ricrrjii]

chiziq chiziladi. Bu nishonni tepaga yoki pastga ixtiyoriy masofaga
siljitib, «Sichqon» bilan qayd etiladi va natijada ikkinchi gorizontal
chiziq chiziladi. Bu amalni qayta-qayta takrorlab, gorizontal to‘g ‘ri
chiziqlar dastasi yasaladi, (19- rasm, b).
Ш-
-o
19- rasm.
H Л
Модель
l
Лист)
к
Лист2 /
b)
Agar, vertikal chiziqlar dastasi chiziladigan bo‘lsa, to‘g‘ri chiziq
piktogrammasi yuklanib «В» harfi teriladi va
«Enter»
bilan qayd etiladi.
Yuqoridagi amalni takrorlab, vertikal to‘g ‘ri chiziqlar dastasi yasaladi,
(
2 0
- rasm).
Agar, og‘ma chiziqlar dastasi chiziladigan boisa, «У» harfi teri
ladi va
«Enter»
bilan qayd etiladi. Shunda muloqatlar oynasida «Bur
chak qiymatini kiriting so‘rovi» paydo boiadi. Bu so‘rovga javoban
burchak masalan
45 «Enter»
kiritiladi. Shunda, ekranda gorizontal
to‘g‘ri chiziqqa 45° burchak ostida og‘ma to‘g‘ri cliiziq kvadrat ni-
shoncha bilan paydo boiadi.
Mazkur vaziyatdagi chiziqni «Sichqon»ning chap tugmasi bilan
qayd etib, og‘ma chiziq chiziladi. Bu nishonni pastga yoki yuqoriga
ixtiyoriy masofaga siljitib, «Sichqon» bilan qayd etiladi va natijada
ikkinchi og‘ma chiziq chiziladi. Bu amalni bir necha bor takrorlab
gorizontal to‘g ‘ri chiziqqa 45° joylashgan ogina to‘g‘ri chiziqlar dastasi
yasaladi, (
2 0
- rasm).
-MAVZU. 
LINZALAR - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

160
11-bob. ENERGIYA
Qavariq linza
yig‘uvchi, botiq linza
sochuvchi linza deb ataladi.
Linzalardan
tibbiyotda
ko‘z
nuqsonlarining oldini olish maqsa-
dida ko‘zoynak va kontakt linzalar
yasashda foydalaniladi. Ko‘z-
oynak ko‘zida nuqsoni bo‘l-
gan insonlarga yaxshi
ko‘rish imkonini beradi.
Lupa – kattalashtiruvchi optik
quril ma. Lupa yordamida mayda
jismlarni, tirik organizmlarning hu-
jayralarini ko‘rishingiz mumkin. Shu-
ningdek, mayda yozuvlarni o‘qishga yor-
dam beradi.
Mikroskop – koʻzga koʻrinmaydigan
juda mayda jismlarni kattalashtirib ko‘r sa-
tadigan optik asbob.
Hatto mobil telefonlarning suratga olish
kamerasida ham linzalar mavjud.
Qog‘ozdagi yozuvning ustiga bir tomchi suv tomizsangiz, yozuvni aslidagidan
kattaroq harﬂ arda o‘qiysiz. Buning sababi suv tomchisi ham linza vazifasini bajara
olishidir.
1. Kundalik turmushda linzalardan qanday maqsadida foydalaniladi?
2. Plastik idishdagi suv linza vazifasini bajarishini tajribada kuzatib keling.
deyiladi - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

|
2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd Pdf ko'rish
|
bet | 40/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indddeyiladi.
Ovqat hazm qilish sistemasiga ovqat hazm qilish yo‘llari va ovqat
hazm qilish bezlari kiradi. Ovqat hazm qilish yo‘li og‘iz bo‘shlig‘i, halqum,
qizilo‘ngach, oshqozon, ingichka ichak, yo‘g‘on ichakdan iborat. Ovqat hazm qilish bezlari-
ga so‘lak bezlari, oshqozon bezlari, ichak bezlari, osh qozon osti bezi, jigar kiradi.
gan ovqatni ishtaha bilan
ayyorlashga o‘tirdingiz.
Og‘iz bo‘shlig‘i
Halqum
Qizilo‘ngach
Oshqozon
Ingichka ichak
Yo‘g‘on ichak
1. Ovqat tarkibidagi organizm uchun
muhim moddalar hujayralarga ye-
tib borguncha qanday o‘zga rishlarga
uchraydi?
2. Odamning hazm qilish sistemasi
qanday organlardan tashkil topgan?
1.
Oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida qanday moddalar mavjud?
2.
Tirik organizmlar nima uchun oziqlanadi?
3.
O‘simlik va hayvonlarning oziqlanish jarayonlarini taqqoslang.
Ovqat hazm qilish og izdan
boshlanadi. Og izda til,
tishlar, so lak bezlari joy-
lashgan. Tishlar oziqni
maydalaydi. Til esa
ovqatni aralashti-
radi va halqum
tomonga itaradi.
Oziqning hazm
bo lmagan qismi
yo g on ichakka
o tib, tashqi muhitga
chiqarib yuboriladi.
Ovqat og iz
bo shlig idan
halqum-
ga, undan
qizilo ngachga
o tadi va oshqo-
zonga tushadi.
So lak bezlari og iz bo shlig iga
so lak ajratadi. So lak ovqatni
namlaydi, bu esa ovqatning oson
yutilishini ta’minlaydi. Undan
tashqari, so lak tarkibida bak-
teriyalarni zararsizlantiruvchi
moddalar bor.
Oshqozon devoridagi juda
ko p mayda bezchalar hazm
shirasi ishlab chiqaradi.
Osh qozonda ovqat bir
necha soat davomida hazm
shirasi ishtirokida parchala-
nadi, ya’ni hazm bo ladi.
Ovqat zarrachalari oshqo-
zondan ingichka ichakka
o tadi. Ingichka ichak hazm
sistemasining eng uzun qis-
midir. Bu yerda oziq moddalar
to liq parchalanib, qonga so riladi.
Bu jarayon hazm bo lish deb ataladi.
So lak
bezlari
Og iz
bo shlig i
Halqum
Jigar
Oshqozon
To g ri
ichak
Ingichka
ichak
Appendiks
Yo g on ichak
Qizilo ngach
Oqsillar
Yog lar
Uglevodlar
54
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
|
| |
Linzalarning qo‘llanishi - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

Linzalarning qo‘llanishi
161
11-bob. ENERGIYA
A M A L I Y M A S H G U L O T
73-MAVZU.
SHISHA PRIZMADAN
YORUG LIKNING O TISHI
1. Yomg‘irdan keyin paydo bo‘ladigan kamalakni kuzatganmisiz?
2. Kamalakda turli ranglar qanday paydo bo‘ladi?
Maqsad: shisha prizmada yorug‘likning spektrga ajralishini o‘rganish.
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi
▸
shisha prizma
▸
cho‘ntak fonari
▸
karton qog‘oz
▸
ekran
Guruhlarda ishlash.
1. Qog‘oz kartondan cho‘ntak fonarining nur sochadigan qismiga mos
doira qirqib oling.
2. Doiraning markazidan ingichka tirqish oching.
3. Cho‘ntak fonarining nur sochadigan qismiga tirqish hosil qilingan
qog‘oz kartonni skotch bilan yopishtiring.
4. Cho‘ntak fonarini yoqing va ingichka nur dastasini hosil qiling.
5. Shisha prizmani stolga qo‘ying.
6. Shisha prizmadan 15–20 cm masofaga ekranni joylashtiring.
7. Cho‘ntak fonari yordamida yorug‘lik nurini prizmaga rasmda
ko‘rsatilgandek yo‘naltiring.
8. Ekranda hosil bo‘lgan spektrlarni kuzating.
Xulosa qiling.
Ekranda qanday spektr
hosil bo‘ldi?
Prizmaga tushirilgan oq nur undan o‘tgach, yet-
ti xil rangga ajraladi. Yorug‘likning yetti xil rangdan
tashkil topgan tasviri spektr deb ataladi.
Quyosh nurlari atmosferadagi suv tomchi-
laridan o‘t ganda nur spektrlarga ajrala di. Biz bu
spektrni kamalak deb ataymiz. Kamalak yoy
shaklida bo‘lishiga sabab Yer atmosferasining
sharsimon ligidir.
162
11-bob. ENERGIYA
Nima uchun barg yashil, olma qizil rangda bo‘ladi?
1. Kamalak favvoraning hamma tomonidan ham bir vaqtda ko‘rinadimi?
2. Prizmaga faqat bir rangdagi nur yuborilsa, ekranda nima hosil bo‘ladi?
Atroﬁ mizdagi jismlarni ko‘ra oli-
shimiz uchun yorug‘lik manbalariga
ehtiyoj sezamiz. Yorug‘lik manbalari-
dan tarqalgan nurlar jismlarga tushadi
va qaytadi. Natijada jismlar ko‘rinadi.
Oq nur ostidagi jismlarning turli rang-
larda ko‘rinishiga oq nurni tashkil etuv-
chi ranglardan ba’zilarining qaytishi
va yutilishi sabab bo‘ladi. Ustiga oq
nur tushirilgan jism undan qaytgan
yorug‘likning rangida ko‘rinadi.
Quyoshdan kelayotgan oq nur
yashil barg ustiga tushayotgan bo‘l-
sin. Oq nur tarkibida yetti xil rang
mav jud. Bu nurlar tarkibidagi yashil
nur yashil bargdan qaytadi, qolgan
rangdagi nurlar bargga yutiladi. Yashil
nur bargdan qaytgani uchun bargni
yashil rangda ko‘ramiz.
Xuddi shuningdek, olma ustiga
tushgan oq yorug‘lik tarkibidagi faqat
qizil rang qaytgani uchun biz uni qizil
rangda ko‘ramiz.
olma
|
-MAVZU. 
TIRIK ORGANIZMLARNING AYIRISHI

|
-MAVZU.
TIRIK ORGANIZMLARNING AYIRISHI Pdf ko'rish
|
bet | 46/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd27-MAVZU.
TIRIK ORGANIZMLARNING AYIRISHI
1. Tirik organizmlarda moddalar almashinuvi qanday jarayonlarni o‘z ichiga oladi?
2. Tirik organizmlar qaysi moddalarni bevosita oziq-ovqat mahsulotlaridan oladi?
3. Tirik organizmlar tashqi muhitga qanday mahsulotlarni ajratadilar?
Tashqi
muhitdan
qabul
qiladi
Odam
organizmi
Tashqi
muhitga
ajratadi
Suv
Kislorod
Oziq moddalar
Suv
Mochevina
Karbonat
angidrid
Arteriya
Vena
Qovuq
Siydik
yo li
Buyrak
Siydik chiqarish
kanali
61
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
barglarda suv va karbonat angidriddan quyosh nuri ta’sirida organik moddalar hosil bo‘ladi.
Fotosintezda hosil bo‘ladigan kislorod qoldiq modda sifatida tashqi muhitga ajratiladi.
O‘simlik barglarida yil davomida zararli moddalar to‘planadi. O‘simliklar barglarini
xazonrezgi paytida to‘kib, shu tariqa zararli moddalardan xoli bo‘ladi.
Nafas olish jarayonida o‘simliklar qoldiq modda sifatida karbonat angidridni, fotosintez
jarayonida esa kislorodni tashqi muhitga ajratadi.
Kuzda ildiz sovuq suvni so‘rib ololmaydi, natijada o‘simliklarning yer ustki qismi suv
bilan ta’minlanmay qoladi. Barg bandining novdaga birikkan joyida po‘kak hosil bo‘ladi
va barg novdadan ajraladi.
Ikki xil o‘simlik novdasini ustiga ozroq moy quyil-
gan suvli shisha idishga joylashtiring. Suvning
sathini belgilab qo‘ying. Shisha idishdagi suv sathi
bir sutkada qancha pasayishini kuzating. Novdalar
bir sutkada qancha suv bug‘latganini aniqlang.
Qaysi novda ko‘proq suv bug‘latdi?
Tadqiqot natijasini jadval shaklida taqdim eting.
Ajratuvchi qavat
Ajratuvchi qa
Kislorod
Nafas olish
Fotosintez
Kislorod
Karbonat
angidrid
Karbonat angidrid
62
4-bob. TIRIK ORGANIZMLARNING TUZILISHI
|
| |
-MAVZU. 
JISMLARNING - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

|
2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd Pdf ko'rish
|
bet | 115/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd74-MAVZU.
JISMLARNING
ISSIQLIKDAN KENGAYISHI
Nima uchun sut idishdan toshib ketdi?
Issiqlik hodisalariga biz har kuni duch kelamiz.
Nonushtaga choy damlanishi, ovqat pishirilishi
yoki sovuqdan kelib isinishimiz – barchasi issiqlik
almashinuv jarayoni bilan bog‘liq. Issiqlik faqat
issiqroq jismdan sovuqroq jismga o‘tadi. Masalan,
choynakni pechka ustiga qo‘ysak, ichidagi suv
isiydi. Chunki pechka o‘z issiqligining bir qismini
suvga beradi. Agarda ushbu choynakni qorning
ustiga qo‘ysak, suv isimaydi. Chunki bu holda
qor suvdan sovuq.
Tabiatdagi barcha jismlar zarralardan tashkil
topgan. Jismlar isitilganda undagi zarralar orasida-
gi masofa ortadi va natijada jism kengayadi. Sovi-
tilganda esa undagi zarralar orasidagi masofa ka-
mayadi, ya’ni jism torayadi.
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi
▸
shtativ
▸
temir halqa
▸
temir dastak-
ka ilingan metall
sharcha
▸
quruq yoqilg‘i
▸
keramika plita
Guruhlarda ishlash.
1. Shtativga temir halqani mahkamlang.
2. Temir dastakka ilingan metall sharchani halqadan o‘tkazib ko‘ring.
3. Metall sharchani halqadan chiqarib oling.
4. Keramika plita ustiga quruq yoqilg‘ini qo‘ying va yoqing.
5. Metall sharchani olov ustiga olib keling va uni olovda qizdiring.
6. Qizdirilgan metall sharchani halqadan o‘tkazish uchun ustiga
qo‘ying.
7. Sharchaning halqa ichidan o‘tishini kuzating.
Xulosa qiling.
Jismning issiqlikdan kengayishini quyidagi tajribada kuzatamiz.
164
11-bob. ENERGIYA
Sharchaning halqadan o‘tmay qolganini qanday izohlaysiz?
Simyog‘ochlardagi elektr o‘tkazuvchi simlar yozda solqa, qishda esa tarang tortilgan
holatda bo‘lishini kuzatganmisiz? Sababini tushuntiring.
Mubina buvisining olchadan murabbo tayyorlaganini kuzat-
di. Buvisining shisha bankani issiq suv bilan yuvganini, so‘ngra
banka ichiga qaynoq murabboni solganini ko‘rdi.
Jismlarning issiqlikdan kengayishini bilish turmushda
va texnikada juda muhim ahamiyatga ega. Quruv chi-
arxitektorlar, temir yo‘l quruvchilari qurilayotgan inshoot-
larda bu muhim xususiyatni inobatga oladilar. Masalan,
temir yo‘l relslarining uchlari bir-biriga jips qilib ulanmaydi,
ulanish joylarida ozgina kenglik qoldiriladi. Agar shunday
qilinmasa, yozning issiq kunlari da relslar uzayib, bir-biri-
ga qadalib, buklanishga majbur bo‘ladi. Katta ko‘priklarni
qurishda, beton plitalarning ulangan joylarida ham shun-
day ochiq joylar qoldiriladi. Bu ochiq joylarga mashina shi-
nalari tushmasligi uchun maxsus temir panjaralar yopib
qo‘yiladi. Katta ko‘priklar ustidan o‘tganingizda bu cho-
ralarning guvohi bo‘lasiz.
1. Nima sababdan jismlar issiqlikdan kengayadi?
2. Nima sababdan sovuq shisha idishga qaynoq suv quyilganda u sinib ketadi?
Mubina “Buvim nima uchun shisha ban-
kani issiq suv bilan yuvdi?” deb o‘yladi.
Banka sovuq suv bilan yuvilganda qan-
day hodisa yuz berishi mumkin edi?
|
| |
— rasm.
Описание шаблоне

24.3. AutoCAD 2011 dasturini yuklash va unda AutoCAD 2007
dasturining foydalanish interfeysini yaratish
Ma'lumki, kompyuter quyidagi ketma-ketlikda elektr tarmog‘iga
ulanadi-yuklanadi: PROTSESSOR-MONITOR-PRINTER va boshqalar.
Uni o‘chirish esa, aksincha boiadi: PRINTER-MONITOR-PROT-
SESSOR. Kompyuter tarmoqqa ulangach, ekranning chap tomonida
ustun ko‘rinishida unga kiritib qo‘yilgan asosiy dasturlaming «Ekran
yorliq»Iari-ramziy belgr |jy oylashgan bo‘ladi. Ular orasidan “Auto
CAD 2011 -Русский”- Ш 1 yorligi «Sichqon»chaning chap qulogini
ketma-ket ikki marta yuklab ajratiladi. Shunda ekranda qum soat bilan
kursomi strelkasi yonma-yon paydo bo‘ladi va biroz vaqt o‘tgach ekran
da «AutoCAD 2011» darchasi 106- rasmda keltirilgan ko‘rinishda
paydo boiadi.
Uning “Ekran privetstviya” oynasining o'rtasida “Ish boshlash”
videolavhalar - ro‘yxati taklif etiladi. Unda ettita mavzu (yangi imkoni-
yatlar, foydalanish interfeysini dastlabki ko‘zdan kechirish, 2D obyekt-
lami yaratish va tahrirlash, matn va oichamlar yaratish, chizma varag‘i-
ni chop etish, 2D obyektlami 3D obyektlarga qayta tuzish, 3D to‘rlami
yaratish va taxrirlash) bo‘yicha videolavhalar, yangi imkoniyatlar, o‘qi-
tish dasturi, boshqa videolavhalar va interfaol malumotlar o‘rin olgan.
Bu keltirilgan ma'lumotlami o'rganib chiqish anchagina vaqt talab
qiladi. Lekin ulami sekin-asta o‘rganib borish davr talabidan kelib chiq-
qan holda kechaveradi. Natijada bu dastuming barcha buyruqlar panel-
larining joylashuvi va ulaming yangi imkoniyatlari, xuddi Word 1997-
2003dan Word - 2007ga o‘tgan kabi sekin-asta o‘zlashtirib boriladi.
- rasm.
129 - • Coreldraw • pho to s h o p

Shu davrgacha AutoCAD 2006 va 2007 dasturini yaxshi o‘zlash-
tirib
olgan foydalanuvchilar, keyingi (2007 - 2014) yillarda ishlab chi-
qilgan AutoCAD dasturining
foydalanish interfeysida, “Классический
AutoCAD” hisoblangan AutoCAD 2007 dastuming buymqlar panel-
larini quyidagicha
yaratishlari mumkin, (AutoCAD 2011misolida): 1.
106- rasmda tavirlangan foydalanish interfeysidan «Ekran privetstviya»
oynasi yopiladi. So‘ngra yuqorida joylashgan «3D modelirovanie» dar-
chasi yoki quyi o‘ng tomondagi «Pereklyuchenie rabochix prostranstv»
uskunasi yuklanadi. Natijada har ikkala xolda ham 107- rasmda tas-
virlanganidek yuqori chap va quyi o‘ng tomonda ro‘yxat
paydo boiadi;
Bu ro‘yxatdan «Классический AutoCAD» tanlanadi. Shunda
AutoCAD 2011 dasturining foydalanish interfeysi 107-
rasmdagidek
ko‘rinishga, ya'ni to iiq panellarga ega boimagan AutoCAD 2007
dasturining foydalanish interfeysi paydo boiadi.
rasm.
2.
Hosil boigan oynadan qizil strelkalar bilan ko‘rsatilgan panellar
yo'qotiladi, 108- rasm. So‘ngra istalgan uskuna ustiga kursomi keltirib,
sichqonchaning o‘ng qulog‘ini yuklab, ekranga dastuming uskunalar
panellari ro‘yxati chaqiriladi. AutoCAD dasturining bu panelini “Kon-
tekst”
manyusiga kirib, undagi ro‘yxatdan AutoCAD yuklab ekranga
chaqirish ham mumkin. “Kontekst” menyusi ekranning bo‘sh
joyiga
kursomi keltirib qayd etish y o ii bilan ochiladi, 109- rasm (chapda).
1.
Bu paneldan “Вид”, “Видовые экраны”, “Визуальные стили”,
“Моделирование”, “Объектная привязка” ва “Орбита” panellari
belgilanib ekranga chaqiriladi, 109- rasm(o‘ngda).
I
-.1
109- rasm.
Ularni foydalanuvchi o‘zi istaganicha ekran atrofiga joylashtirib qo‘-
yadi. Lekin ulami 110- rasmdagidek joylashtirish ham mumkin.
Ekranda
ulami shunday xolatda saqlanib qolishi uchun “Контекст” menyusidan
“Фиксировать положение”
va undan esa, “Закрепленные панели
инструментов / другие панели” ketma-ket yuklanadi,
1 1 1
- rasm.
-MAVZU. 
YORUG LIK HODISALARI

|
-MAVZU.
YORUG LIK HODISALARI Pdf ko'rish
|
bet | 112/132 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 18,41 Mb. | | #114589 |
Bog'liq 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd71-MAVZU.
YORUG LIK HODISALARI
Yorug‘likning tirik organizmlar yashashi uchun qanday ahamiyati bor?
Quyosh – yorug‘lik va issiqlik energiyasi manbai.
Quyoshdan kelayotgan yorug‘lik energiyasining bir
qismi atmosferada hamda Yer sirtida yutiladi va uni
isitishga yordam beradi.
Yorug‘lik – sayyoramizdagi o‘simlik va hayvon-
lar hayoti uchun asosiy energiyalardan biri. O‘simlik
hujay ralarida sodir bo‘ladigan fotosintez jarayonida
yorug‘lik energiyasi organik modda (glyukoza)ning
kimyoviy energiyasiga aylanadi.
Fotosintezda hosil bo‘lgan organik moddalarning
bir qismi o‘simlik to‘qimalarida saqlanadi. Yerdagi
barcha tirik organizmlar qabul qiladigan oziq-ovqat
energiyasi bevosita fotosintezga bog‘liq.
11
b o b
-
ENERGIYA
Yorug‘likning qaytishi
Atroﬁ mizdagi jismlarni ko‘rish qanday hodisaga
asos langan?
Yorug‘lik nuri har qanday jismga tushsa, uning
bir qismi u jismdan qaytadi. Bu hodisa yorug‘likning
qaytishi deb ataladi. Yorug‘likning jismlardan qay-
tishi atroﬁ mizdagi barcha jismlarni ko‘rishga imkon
beradi.
Biz o‘z aksimizni ko‘zgu orqali ko‘ramiz. Ko‘zgu-
da tasvirning hosil bo‘lishi yorug‘likning qaytish
ho disasiga asoslangan.Yassi ko‘zguda tasvir sim-
metrik bo‘ladi.
158
11-bob. ENERGIYA
Suv solingan stakanga qalamni tushirsak,
qalam singandek ko‘rinadi. Buning sababi shu-
ki, yorug‘lik havodan suvga o‘tganda yo‘nalishi-
ni o‘zgartiradi. Yorug‘lik yo‘na lishining bunday
o‘zgarishi yorug‘lik ning sinishi deyiladi.
Bizga kerak
Ishni bajarish tartibi
▸
kosa
▸
tanga
▸
suv quyilgan idish
Tajribani guruhlarda bajaring.
1. Kosani stol ustiga qo‘ying.
2. Kosa asosining o‘rtasiga tangani skotch bilan
yopishtiring.
3. Kosa ichidagi tangaga qarab undan uzoq-
lashing, tanga ko‘rinmay qolsin.
4. Kosaga do‘stingiz bir tekisda suv quysin.
Jarayonni kuzating.
Kosaga solingan tanganing suv solingandan keyingi ko‘rinishini qanday izohlaysiz?
Suv havzalari tubining sayoz ko‘rinishi yorug‘likning sinishi bilan bog‘liq.
Siz cho‘milish hovuziga yaqin kelganingizda suv sathi sayoz ko‘ringandek bo‘ladi.
Hovuzning sayozligini taxmin qilib, sho‘ng‘iganingizdan so‘ng uning chuqur ekaniga amin
bo‘lasiz. Shuning uchun suv tasviriga aldanmaslik kerak. Suvning tubi sayoz ko‘ri nishining
sababi yorug‘likning sinishi bilan bog‘liq.
1. Ko‘zgu qanday yasalgan?
2. Ko‘zgularda tasvirlar qanday hosil bo‘ladi?
3. Kundalik turmushda yorug‘likning qaytishi va sinishini qayerlarda kuzatish
mumkin?
Yorug‘likning sinishini kuzatganmisiz?
|
| |
Nisbiy xatolik kanday ulchov birlikda ulchanadi

Nisbiy xatolik kanday ulchov birlikda ulchanadi: - gramm ulchov birligida
- amper ulchov birligida
- gradus ulchov birligida
+ protsent ulchov birligida
SHarikli viskozsmetr bo‘yicha aniqlanishi mumkin bo‘lgan qovushqoqlikni chegarasini aniqlab bering :
- 0,001 dan 10 Pa * s gacha.
+ 0,1 dan 100 Pa * s gacha.
- 0,01 dan 1000 Pa * s gacha.
- 0,001 dan 0.1 Pa * s gacha.
Magnito elektrik mexanizmda o‘lchanayotgan tokning qiymati 0.1 A ,Magnit induksiyasi 1tl , ramka chulg‘amining o‘ramlari soni 30 ga, Ramkaning yuzasi 0.2 m 2 ga teng bulsa, aylantiruvchi moment kiymatini aniklang :
+ 0,2
- 0,4
- 0,6
- 1,0
Absolyut termodinamik temperatura bilan temperaturaning xalkaro shkala buyicha ifodasi orasidagi munosabatni kursatib bering: -
=
(1+dt)
+ T = t+273
0
C
-
=
(1+At+B
-
=
O’lchov asbobi nomi bilan uning shartli belgisi o’rtasidagi moslikni aniqlab bering: Ulchov asbobining nomi
Ulchov asbobining shartli belgisi
A
V
S
D
E
Vattmetr
W
KW
MW
W
W
Golvonometr
G
A
mA
G
µA
Mikroampermetr
µA
A
mA
µA
A
Bosim o’lchash asboblarini ko’rsatib bering: - Ampermetr, voltmetr, ommetr
+ Manometr, barometr, vakuummetr
- Termometr, logometr
- potensiometr, konduktometr
Absolyut xatolikning kattalikning xaqiqiy qiymatiga nisbati bilan aniqlanadigan xatolik… :
A) Absolyut xatolik deb ataladi
B) Nisbiy xatolik deb ataladi
291
C) Keltirilgan xatolik deb ataladi
D) Instrumental xatolik deb ataladi
E) Tasodifiy xatolik deb ataladi.
■ Послою - • Coreldraw • pho to s h o p

Agar zarur rang avvaldan belgilab olinsa, keyingi belgilanadigan
nuqtalar, chiziladigan kesmalar va chiziqlar tanlangan rangda chiziladi.
26.2. Kesmani chiziq turlariga muvofiq modellash algoritmi
Bu buymqdan foydalanish algoritmi quyidagicha boiadi:
1.
1тд !.а*г1 Ikkinchi «Послою» (Типы линий) chiziq
turlari tugmasi yuklanadi;
Bu buyruqdagi chiziq turlarini ro‘yhati taklif etiladi, (10- rasm, a).
Agar, chiziqlaming boshqa turlari kerak bo‘Isa, ro‘yhatning eng pastida
joylashgan "Другой" tugmasi yuklanadi.
Shunda, ekranda «Chiziq turlari dispetcheri»ning darchasi paydo
bo‘ladi. Undagi yuqori o‘ng tomonda joylashgan "Загрузить" qo‘-
shimcha buymg‘i yuklanadi. Natijada, darcha o‘rtasida kompyuterga
kiritilgan chiziq turlarining nomi va tasviri taklif qilinadi, (
1 0
- rasm, b).
a)
1 0
- rasm.
b)
2. Undan istalgan chiziq turini, masalan "ACAD IS010W100"
yoki "ACAD_IS003W100" «Sichqon» bilan yuklanadi va «ОК»
tugmasi bosiladi.
Shunda, derazaning dastlabki ko‘rinishi paydo bo‘ladi va yana
undagi «ОК» tugmasi yuklanadi;
4. Kesma ajratiladi;
5. «Послою» - chiziq turlari tugmasi yuklanadi va ro‘yhatdan
chiziq turi tanlansa, ekrandagi ajratilgan kesma tanlangan chiziq turida
chizilib qoladi.
Visual Studio 2012 - Tiplarni dinamik tarzda

|
Tiplarni dinamik tarzda
|
bet | 90/131 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 1,83 Mb. | | #228405 |
Bog'liq Tiplarni dinamik tarzdaVisual Studio 2012. 2012-yil avgust oyida Visual Studio 2012 kodli Metro mavzusining versiyasi chiqarildi. Bu foydalanuvchi interfeysi yaxshilandi, yangi loyiha tomoshabin vositasi ishlab chiqilgan va kod fragmentlarini taʻkidlab uchun ranglar uchun qo‘llab-quvvatlash yaxshilandi. Microsoft taʻkidlaganidek, Visual Studio 2012 uchun manba kodining umumiy hajmi 50 millionga etdi.
Shunday qilib, Microsoft Visual Studio integrated development muhiti faol innovasion rivojlanishning noyob namunasidir va dasturiy taʻminotni ishlab chiqish sohasida yangi g‘oyalar va vositalarning bir butun birlashuvini o‘zida mujassamlashtiradi. 1995 yildan buyon 25 yil mobaynida 19 ta versiya chiqarilgan bo‘lib, ularning har birida yangi dasturlash tillari, buyruq-satr dasturlarini ishlab chiqish vositalari va boshqa ko‘plab yangiliklar mavjud.
Baʻzi bir kalit so‘zlarni bilib olish lozim:
9.1-jadval. Kalit so‘zlar.
.NET
|
-ISO xalqaro standartlari bilan standartlashtirilgan va bir necha implementations ega bo‘lgan obʻyektga yo‘naltirilgan ko‘p tilli dasturlash
platforma, - Microsoft.net, Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan
|
C#
|
-Microsoft kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan va faol ishlab
chiqilgan eng yangi obʻyektga yo‘naltirilgan dasturlash tili. NET platformasi uchun asosiy dasturlash tili
|
Visual
Basic
|
- Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqilgan asosiy tilning
obʻyektga yo‘naltirilgan kengaytmali dasturlash tili
|
Visual
C++
|
- dasturlash tili, Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan va ishlab chiqilgan
C++ tilining kengaytmasi
|
Visual FoxPro
|
-Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan obʻyektga yo‘naltirilgan dasturlash tillaridan biri, SQL so‘rovlar tili bilan mos maʻlumotlar
bazalariga kirish uchun vositalarni o‘z ichiga olgan
|
Visual
Studio
|
- Microsoft kompleks rivojlantirilgan integrallashgan muhit.
|
|
| |
chiqqan quvvat qanday o’zgaradi - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi toshkent farmasevtika instituti

290
Absolyut xatolikni o‘lchov asbobining chegaraviy qiymatyga nisbati bilan aniqlanadigan
xatolik ... :
- absolyut xatolik deb ataladi.
+ nisbiy xatolik deb ataladi.
- keltirilgan
xatolik deb ataladi
- Instrumental xatolik deb ataladi
O‘lchash chegarasi 25μA ga teng bo‘lgan ampermetrning ko‘rsatishi 20 A va o‘lchanaetgan
tok kuchining xaqiqiy qiymati 19 A ga teng. Ampermetrning keltirilgan xatoligini aniqlang:
+ 1,0%
- 2,0%
- 3,0%
- 4,0%
Birinchi to`rt yadroli mikroprotsessorni ko’rsating

Birinchi to`rt yadroli mikroprotsessorni ko’rsating.
|
Core Quad
|
Birinchi to’liq yarim o’tkazgichlarda yaratilgan kompyuter qachon ishga tushgan?
|
1955
|
Birinchi to’rt yadroli mikroprotsessor qachon ishlab chiqarilgan?
|
2007
|
Birinchi tranzistor qachon yaratilgan?
|
1939
|
Birinchi uch ulchovli kompyuter uyinlari qaysi kompyuter uchun yaratilgan?
|
PC AT386
|
Birinchi WINDOWS grafikli qobiq dasturi qachon sotuvga chiqarila boshlagan?
|
1983 y oktyabr
|
Birinchi xisoblash qurilmasini ko’rsating.
|
abak
|
BIT ingliz tilidagi binary digit so’zlaridan olingan bo’lib -
|
Ikkilik raqami degan ma’noni anglatadi.
|
Bit/sekund uchun to'g'ri ta'rifni korsating?
|
Bir soniyada aloqa muhiti orqali uzatiladigan bitlar soni
|
Biz qaysi sanoqsistemasini ishlatamiz?
|
o’nlik
|
Boshlang’ich axborot ustida mahlum qoidalar asosida ish olib borish bu-
|
axborotga ishlov berish
|
Buyruqlar bajarilishida qaysi xotira qismi ishlatilmaydi?
|
Tashqi xotira
|
|
-MAVZU. 
ODAMNING OVQAT - 2 Tabiiy fan Darslik (6 sinf). indd

Tasavvur qiling: tushlikda o‘zingiz yoqtirgan ovqatni ishtaha bilan
tanovul qildingiz. Tushlikni tugatib, dars tayyorlashga o‘tirdingiz.
Bir necha minutdan so‘ng siz matematika-
ning sonlar olamiga yoki tarixning sirli
voqealariga sho‘ng‘iysiz va iste’mol qilgan
ovqatingiz haqida o‘ylamaysiz.
Ovqat tarkibidagi orga nik
moddalar murakkab tuzilgan
yirik molekulalardir. Bu modda-
larni hujayralarga yetkazish
uchun kichik qismlarga ajratish, ya’ni parchalash kerak. Bu jarayonni ovqat
hazm qilish sistemasi bajaradi.
Ovqat bilan qabul qilingan moddalarning
hazm sistemasi organlarida parchalanib qonga so‘rilishi hazm qilish
эгаллаб
бориш , салбий хусусиятларни йўқотиш га интилсин

6.
И ж оби й одатларни ю зага келтириш учун қизи-
қарли
фаолиятларни таш кил этиш
керак.
Ш ундай
қилиб, болаларнинг ахлоқий тасаввур ва туш унчаларни
эгаллаб ол и б, уни кундалик одатга
айлантириш лари
учун болаларнинг катталар раҳбарлигидаги фаолиятни
таш кил этиш лози м . Д ем ак, тарбиячи бола ш ахсида ах-
лоқи й ҳис-туйғуларни тарбиялаш учун ҳамма восита ва
м етодларни қўлласа, яхш и хулқ намуналарини ўргатиш
анча о с о н кечади.
НАЗОРАТ САВОЛЛАРИ
1. Ахлоқий тарбия методлари деганда ним ани
ту-
ш унасиз?
2. Ахлоқий тарбия методлари неча гуруҳга булинади?
3. М уаммоли вазият нима?
www.ziyouz.com kutubxonasi
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima - bet 163

Buyruq
Xotira bu - ........
|
Tartib raqamli kataklardan iboraт
|
Protsessor bu - ....... dan tashkil topgan.
|
Boshqarish qurilmasi, Arifmetik-mantiqiy qurilмa
|
Kompyuterning buyruqlarini bajaruvchi qismi nima deb ataladi?
|
Arifmetik-mantiqiy quriлma
|
Qurilmalarni boshqarish funksiyasini bajaruvchi qismi nima deб ataladi?
|
Boshqarish qurilmasi
|
Nima tarkibida qator registrlar deb ataluvchi maxsus xotira yacheykalari mavjud bo'ladi?
|
Protсessor
|
Barcha amallarni bajarishda qatnashadigan arifmetik-mantiqiy qurilma registri qaysi?
|
Sumмator
|
Tarkibi navbatdagi bajariladigan buyruq adresiga mos keladigan boshqarish qurilmasi qaysi?
|
Buyruqlar shoтchigi
|
Bajarilishi zarur bo'lgan vaqt davrida buyruqlar kodlarini saqlovchi boshqarish qurilmasi registori qaysi?
|
Buyruqlar regisтri
|
Qaysi printsipga asosan dastur aniq ketma-ketlikda avtomatik ravishda bajariluvchi buyruqlar to'plamidan iborat bo'laдi?
|
Dasturiy boshqarish
|
Qaysi prinsipga asosan dasturlar va ma'lumotlarning barchasi bitta xotirada saqlanadi?
|
Xotiraning bir jinсlik
|
Buyruqlarda amal kodi har doim bo'ladi,ammo adreslar buyruqlarda bo'lmasligi nima deb ataladi?
|
Adresсiz
|
MOVE R1 necha adresli buyruq hisoblanadi?
|
1 adres
|
ADD R1,R2 necha adresli buyruq hisoblanadi?
|
2 adres
|
Ma'lumotlarni ko'chirib yozish buyruqlari qaysilar?
|
MOVE,LOAD,STORE
|
Ikkita operandalar ustida amallar bajarish buyruqlari qaysilar?
|
AND,ADD,OR,SUB.
|
Bitta operanda ustida amallar bajarish buyruqlari qaysilar?
|
INC,DEC,NOT,RL.
|
Taqqoslash va shartli o'tish buyruqlari qaysilar?
|
CMP.
|
Dastur osti dasturlarini chaqirish buyruqlari qaysi?
|
CALL.
|
Ma'lumotlarni kiritish chiqarish buyruqlari qaysilar?
|
IN,OUT.
|
Operandaning joylashgan o'rnini ko'rsatish nima deb ataladi?
|
Adreslash
|
Kompyuterlarda ifodalanishi mumkin bo'lgan ma'lumotlarning xillari necha turkumga ajratish mumkin?
|
|
Yordamchi boshqarish moduli

Bog'liq Kommutatsiya-tizimlari.A.M.EshmurodovA.F.Xaytbayev
6.5. Yordamchi boshqarish moduli C&C08 stansiyasi yuqori ishlab chiqarishga va egiluvchan boshqarish
platformasiga va terminallar tizimiga ega. Tizimning ichki tuzilmasi
“mijoz- server” modeliga asoslanadi. Bu tizim lokal tarmoq (LAN)
bo‘yicha
AM/CM
asosiy
tizimi
bilan
bog‘langan;
uzoqlashtirilgan/markazlashtirilgan texnik xizmat interfeysi ishlatilgan.
192
Terminallar tizimining kalitli elementi bo‘lib, yordamchi boshqarish
moduli (BAM) hisoblanadi. BAM “mijoz- server” tuzilmasidagi server
hisoblanadi. Bu server har xil yig‘uvchida (qattiq disk, CD- R/W) tizim
ma’lumotlarni saqlashni ta’minlaydi, hamda har xil terminallarni, ishchi
stansiyalarni va boshqa serverlar LAN interfeysi (tarmoq kartasi) orqali
ulashni ta’minlaydi. Foydalanuvchiga texnik xizmatni turli tuman
vositalarini
beriladi. Masalan: testlash, ma’lumotni boshqarish,
tarifikatsiya va x.k. Bundan tashqari, ma’lumotlar bazasini boshqarish
tizimi (DBMS), trafik bo‘yicha statistikani yig‘ish, hisobotli va reglamentli
testlashga ishlov berish, xost – mashinaga ma’lumotni uzatish va kerakli
modulga dastur ta’minotni yuklashni bajaradi.
Bir necha joydan uzoqlashtirilgan texnik xizmatni tashkil etish uchun
bir necha ishchi stansiya (tarmoq xaritasi yoki RS - 232 ketma - ket porti
orqali) ulanishi mumkin.
Birorta rad etish xolatida tizim, tinch holga qaytarish va boshqatdan
o‘rnatilgan vaqtda yuklashni avtomatik bajarishi mumkin.
BAM ning tavsiflariga: birgalikda ishlay olish, bir joydan boshqa
joyga o‘tkazish imkoni, kengaytirish, himoya vositalari, taqsimlangan
ishlov berish, ishonchlilik va mustahkamlik, keng ko‘lamliligi, ilovaning
yuqori mustahkamliligi kiradi.
BAM modulida tayyorgarlikning yuqori koeffitsientiga erishish uchun
klasterli texnologiya qo‘llanilgan (6.21- rasm).
6.21- rasm. BAM klasterli texnologiyasi – terminallar tizimi
Ishchi stansiyalar
C server
A server
Koordinatsiya signali (heartbeat)
Klaster bilan boshqaruv
A disk yig’uvchisi
C disk yig’uvchisi
193
BAM apparat vositalari arxitekturasi 6.22- rasmda keltirilgan. Unga,
BAM serveri va LAN kommutatori/konsentratori kiradi.
6.22- rasm. BAM apparat vositalari arxitekturasi
Bir bayt necha bit? - Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima

Bir bayt necha bit?
|
8
|
Bir kilobayt necha bayt?
|
1024
|
Bir korxona yoki muassasadagi bir nechta yaqin binolardagi kompyuterlarni o‘zaro bog‘lagan tarmoqga nima deyiladi?
|
Lokal tarmoq
|
Birinchi 32 razryadli mikroprotsessorni ko’rsating.
|
80386
|
Birinchi 32 razryadli shaxsiy kompyuterni qaysi kompaniya ishlab chiqargan?
|
Dell
|
Birinchi 64 razryadli mikroprotsessor qachon ishlab chiqarilgan?
|
2003
|
Birinchi 64 razryadli mikroprotsessor qaysi kompaniya tomonidan ishlab chiqarilgan?
|
AMD
|
Birinchi analitik mashina kim tomonidan o’ylab chiqilgan?
|
Bebbij
|
Birinchi avlod kompyuterlari nima asosida yasalgan?
|
elektron lampalar
|
Birinchi Elektron Hisoblash Mashinasi qaysi mamlakatda va qaysi yili yaratilgan?
|
AQSh, 1946 yil.
|
Birinchi ikki yadroli mikroprotsessorni ko’rsating.
|
Pentium D
|
Birinchi marta ikkinchi avlod kompyuteri qaysi firma tomonidan ishlab chiqilgan?
|
Bell Laboratories
|
|
Kompyuterlarni tarmoqqa ulashning asosiy maqsadi nima - bet 164

Ikki turkumga
Kompyuterda butun sonlar necha ko'rinishda bo'ladi?
|
Ikki
|
Mantiqiy ma'lumotlar nechta qiymatga ega bo'ladi?
|
Ikki
|
Kompyuterning apparat ta'miнoti satxi qaysi?
|
Nolinchi satx
|
Qaysi satx mikroarxitektura satxi deб ataladi?
|
Birinchi satx
|
Buyruqlar to'plami arxиtekturasi satxi qaysi satx?
|
Ikkinchi satx
|
Operatsion tizim satxi qaysi?
|
Uchinchi satx.
|
Turli xil protsessorlar uchun ishlab chiqilgan turli xil assembler tillaridan iborat bo'lgan saтx qaysi?
|
To'rtinchi satx
|
Amaliy dasturchilar uchun mo'ljallgan yuqori satx tillaridan iбorat satx qaysi?
|
Beshinchi satx
|
..... - kompyuterni qanday dasturlanishi,ishlanishi va ishlatilishi kabi jihatlariga bog'liq tushuncha hisoblanadi.
|
Arxitekтura
|
Qanday deb atalishiga sabab,uning tilidagi ko'pchilik buyruqlar undan pastroqda buyruqlar to'plami arxitekturasi sathida ham mavjud.
|
Uchinchi saтx
|
.......- faol o'quv faoliyatini ta'minlaydigan dasturiy,texnik va o'quv qo'llanmalar majmuasi.
|
Avtomatlashтirilgan o'qitish tizimlari
|
Nimalar o'quv vazifalarini bajaradilar va ma'lum bir bilimlarni o'z ichiga oladi?
|
Ekspertli o'qitиsh tizimi
|
Nimalar intensiv o'qitish usullari va shakllarini amalga oshirishga iмkon beradi?
|
Multimedia tizimlari
|
Nimalar konstrutiv-grafik,badiiy va boshqa muammolarni hal qilishda foydalaniladi?
|
Virtual haqиqat
|
Nimalar masofaviy ta'limni amalga oshiradi?
|
O'quv kompyuter telekommuнikatsiya tarmoqlari
|
Moslashuvchan avtomatlashtirilgan ishlab chiqarishga misol sifatida qaйerdagi robot zavodlari kiradi?
|
Yaponiya
|
Protsessorning ishlashi asosan necha bosqichdan iborat?
|
5ta
|
Buyruqlar qayerda saqlanadi?
|
Asosiy xotиrada
|
Buyruq o'qilgandan so'ng nimalar yordamida uning bajarilish jarayoni boshlanadi?
|
kopyuterнing funksional bog'lamlari tomonidan
|
Buyruqlar bajarilishida qaysi xotira qismi ishlaтilmaydi?
|
Tashqi xotira
|
|
Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari - bet 2

|
Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari
|
bet | 2/5 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 10,92 Kb. | | #103083 |
Bog'liq Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari-fayllar.orgIlovaNatriy tetraborat ishlatiladi: borniy kislotasi va turli bor birikmalarini ishlab chiqarish uchun xom ashyo sifatida; emallar, sirlar, optik va rangli oynalar, turli xil keramika ishlab chiqarishda; oqim tarkibidagi metallarni paykalash va eritishda; qog'oz va farmatsevtika sanoatida; "Ecowool" tsellyuloza izolyatsiyasini ishlab chiqarish uchun antiseptik komponent sifatida qurilish materiallarini ishlab chiqarishdadezinfektsiyalovchi va konservant sifatida; Tabiatda bo'lishiNatriy tetraboratni o'z ichiga olgan ko'plab minerallar mavjud. Bularga quyidagilar kiradi:boraks (boraks, tinkal) - Na2B4O7 ∙ 10H₂O tarkibidagi mineral - natriy tetraborat dekagidrat; kernit - natriy tetraborat tetragidrat - Na2B4O7 ∙ 4 H₂O ;natriy va bor oksidlariga qo'shimcha ravishda boshqa metallar - kalsiy, magniy, temir va boshqalarni o'z ichiga olgan borat sinfining ko'plab minerallari; Kaltsiy borat:Kaltsiy borat - noorganik modda, Ca₃(BO₃)₂ formulali kaltsiy va ortoborik kislotaning gidroksidi tuproqli metall tuzi. Rangsiz kristallar, suvda yomon eriydi.
Kaltsiy borat
| |
Umumiy
| |
Sistematik nomlanishi
|
Kaltsiy borat
|
Odatiy nomi
|
kaltsiy borniy kisliy
|
Kimyoviy formulasi
|
Ca3(BO3)2
|
Fizik xossasi
| |
Holati
|
Rangsiz kristallar
|
Molyar massasi
|
237,85 g/mol
| Kaltsiy va bor oksidlaridan gidrotermik usul: 3CaO + B₂O₃⟶165∘Ca₃(BO₃)₂ Fizik hususiyatlari Kaltsiy borat rangsiz olti burchakli kristallar hosil qiladi, kosmik guruh R 3c. Suvda yomon eriydi
|
| |
Zichligi  
  

3,46 - Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari

|
Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari
|
bet | 3/5 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 10,92 Kb. | | #103083 |
Bog'liq Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari-fayllar.orgZichligi
|
3,46
|
Issiqlik hususiyatlari
| |
Temperature
| |
• erish
|
1479 °C
|
Entalpiya
| |
• yasalishi
|
-3429 kDj/mol
| Y₂O₃ + 2H₃BO₃⟶1000-1350⁰C2YBO₃ + 3H₂OFizik xossalariIttriy borat rangsiz (oq) trigonal kristallar hosil qiladi, kosmik guruh R 3c, hujayra parametrlari a = 0,506 nm, c = 1,721 nm, Z = 6. Ittriy borat olti burchakli kristallar hosil qiladi, kosmik guruh R 63/mmc, hujayra parametrlari a = 0,3778 nm, c = 0,8814 nm. IlovaIttriy borat radioelektron sanoatida fosforlar uchun matritsa sifatida ishlatiladi. Boromitsin Boromitsin bakterial polieter-makrolid antibiotikidir. U dastlab Streptomyces antibioticus shtammining streptomitsetlaridan ajratilgan bo'lib, bor o'z ichiga olgan birinchi biogen modda ekanligi bilan ajralib turadi.
Boromitsin
| | | |
Kimyoviy hossalari
| |
Brutto-formula
|
C45H74BNO15
|
Molyar massa
|
879.878 g/mol
|
CAS
|
34524-20-4
|
PubChem
|
6436027
| Yaqinda o'tkazilgan in vitro madaniyat tadqiqotlarida boromitsin Kox tayoqchasi (Mycobacterium tuberculosis) faolligini ingibe qilishi ko'rsatildi. Boromitsinning qo'shilishi membrana potentsialining pasayishiga, hujayradagi ATP darajasining pasayishiga va bakteriya sitoplazmasidan oqsillarning oqib chiqishiga olib keldi. Kaliy xloridning hujayradan tashqari muhitga qo'shilishi, kaliy kationlarining hujayra ichidagi va hujayradan tashqari kontsentratsiyasini tenglashtiradi, boromitsinning Kox tayoqchasiga toksik ta'sirini oldini oldi
|
| |
Uning narxi arzon, uni o'zimizni uyimizda olishimiz mumkin. Buning uchun bizga ko'pchilik do'konlarda topiladigan ingredientlar kerak. Boraks tayyorlash uchun - ikkata stakan va qattiq plastmassa yoki

|
Uning narxi arzon, uni o'zimizni uyimizda olishimiz mumkin. Buning uchun bizga ko'pchilik do'konlarda topiladigan ingredientlar kerak. Boraks tayyorlash uchun - ikkata stakan va qattiq plastmassa yoki
|
bet | 4/5 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 10,92 Kb. | | #103083 |
Bog'liq Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari-fayllar.orgUning narxi arzon, uni o'zimizni uyimizda olishimiz mumkin. Buning uchun bizga ko'pchilik do'konlarda topiladigan ingredientlar kerak. Boraks tayyorlash uchun - ikkata stakan va qattiq plastmassa yoki chinni kerak Qiziqarli fakt: Evropa mamlakatlarida natriy tetraboratni erkin sotish taqiqlangan, uni faqat sanoat korxonalari va sanoat miqyosida sotib olish mumkin. Rossiyada bu preparatni pediatriyada qo'llash taqiqlangan.Ushbu moddaning sog'liq uchun zararli ekanligiga ishoniladi Natriy tetraboratning suvli eritmasini quyidagi usulda olish mumkin Kir sovun (eslatma - tabiiy kir sovun, xushbo'y hidsiz va barcha turdagi yaxshilovchilarsiz) nozik qirg'ichdan o'tkazamiz . Bizga 1 choy qoshiq maydalangan sovun kerak bo'ladi Borik kislotasi tuzlarini muzlatgichda saqlash tavsiya etilmaydi, ularning xususiyatlarini saqlab qolish uchun ularni 250 ° C dan yuqori bo'lmagan haroratda va quruq joyda saqlash kifoya.Tetraborat kukuni sanitariya-tesisatni ohak va zangdan tozalash uchun ishlatilishi mumkin.Buning uchun ifloslangan sirt boraks bilan qoplanishi va bir kechada qoldirilishi kerak.Bundan tashqari, tetraborat kukuni ekinchilikda va tarakanlarni o'ldirishda ishlatiladi Stirol tuzi va borik kislotasi kristallarining teng nisbatlarini olamiz. Issiqlikka chidamli idishda aralashtiramiz. Hosil bo'lgan aralashmani qizdirib. Reaksiya jarayonida oq rangli tutun chiqadi - bu reaksiya mahsuloti-vodorod xlorid bug'lanadi.Tutin chiqishi bilanoq qizdirishni to'xtatib va aralashmani yaxshilab aralashtiramiz. Qayta qizdiramiz. Reaksiya oxiri aralashma qizdirilganda tutun chiqarmaydigan vaqtni hisobga olish kerak. Sovutgandan so'ng, hosil bo'lgani natriy tetraborat kristallari mo'ljallangan maqsadlarda ishlatilishi mumkin Natriy tetraboratning suvli eritmasi ko'pincha xonalarning devorlari va shiftlaridagi mog'orni yo'q qilish uchun ishlatiladi.Ushbu eritma mog'ordan ta'sirlangan hududga surtiladi, quritilishi va tozalanishi kerak.Shuningdek, boraksning suvli eritmasidan ham foydalanish mumkin. muzlatgichdan hidini yo’qatish uchun u natriy tetraborat eritmasi bilan yuviladi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Uning narxi arzon, uni o'zimizni uyimizda olishimiz mumkin. Buning uchun bizga ko'pchilik do'konlarda topiladigan ingredientlar kerak. Boraks tayyorlash uchun - ikkata stakan va qattiq plastmassa yoki
|
Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari - bet 5

|
Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari
|
bet | 5/5 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 10,92 Kb. | | #103083 |
Bog'liq Natriy tetraborat tuzini olinishi va xossalari-fayllar.orgUyda moddalarni olish, ayniqsa bolalar uchun juda qiziqarli o'yin-kulgidir.Natriy tetraborat juda zararsiz modda bo'lishiga qaramay (xavfning 3-sinfi), xavfsizlik choralarini e'tiborsiz qoldirmaslik kerak. Bolalar to'g'ridan-to'g'ri kattalar nazorati ostida ishlashi kerak.Hatto kimyoviy moddalar bilan eng oddiy manipulyatsiyalarda ham shikastlanish xavfi mavjud va quruq natriy gidroksiddan boraks ishlab chiqarish faqat kattalar tomonidan amalga oshirilishi mumkin. Ishlayotganda qo'lqoplardan foydalanish yaxshidir, go'yo u teriga tegsa, modda allergik reaktsiyaga olib kelishi mumkin Xulosa: Demak, natriy tetraborat - borik kislotasi yoki boraksning natriy tuzi, aniq hidsiz shaffof oq kristall. Ushbu modda uy sharoitida 100 yildan ortiq vaqtdan beri qo'llanilgan. Dorixonalarda bu modda glitserin eritmasi shaklida sotiladi, qurilishda, bog'dorchilik do'konlarida va radio mahsulotlarida uni kukun shaklida ko'rishimiz mumkin ekan. Hozir boraks ko'pincha "elastik loy" - shilimshiqlarni tayyorlash uchun ishlatiladi, shuning uchun uni ijodiy do'konlarda xarid qilishimiz mumkin. Borik kislotaning natriy tuzi uy xo'jaligida juda keng qo'llaniladi.Uning antiseptik xususiyatlari tufayli devorlardagi mog'orni yo'qotish, muzlatgichlardagi hidlarni yo'qotish, shuningdek, quyuqlashtiruvchi va konservant sifatida ishlatilishi mumkin. Shilimshiq va shilimshiqlarni tayyorlashda ishlatiladi, ba'zi hollarda dush va stomatitni chayish uchun davolashda ishlatiladi Ushbu kurs ishida men natriy tetroboratni olinish usullarini o’rgandim.Buning uchun bizga ko'pchilik do'konlarda topiladigan ingredientlar kerak. Kislotalar asoslar yoki asosiy tuzlar bilan yaxshi reaksiyaga kirishadi.Uyda natriy tetraborat olish uchun bir nechta retseptlar shu qoidaga asoslanadi. Iste’mol sodasidan natriy tetraborat tayyorlashni, ishqordan natriy tetraboratni tayorlashni(xavfli usul), kir yuvish sodasidan, glitserindan(shilimshiq va shilimshiqlar uchun), borik kislotasi va kir sovunidan natriy tetraborat tayyorlashni, natriy tetraborat kukuni qilishni, natriy tetraboratning suvli eritmasini olish usullarini o’rgandim. Uyda natriy tetraborat ishlab chiqarishda xavfsizlik choralariga rioya qilgan xolda amalda qolladim. Etiboringiz uchun raxmat
http://fayllar.org
|
| |