nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
dan 7 yoshgacha bo‘lgan bolaning rivojlanish xaritasi

|
dan 7 yoshgacha bo‘lgan bolaning rivojlanish xaritasi
|
bet | 17/19 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 153,96 Kb. | | #117159 |
Bog'liq ZbekistOn respublik-fayllar.orgIlova 6
3 dan 7 yoshgacha bo‘lgan bolaning rivojlanish xaritasi
Bolaning rivojlanish xaritasini to‘ldirish uchun uch sikldan iborat bo‘lgan kuzatuv olib boriladi: dastlabki (o‘quv yili boshida), oraliq va yakuniy.
Dastlabki kuzatuv o‘quv yili boshida o‘tkaziladi (taxminan sentyabr oyi mobaynida). Bu bosqichda har bir bolaning boshlang‘ich imkoniyatlari aniqlanadi, uning shu davrgacha erishgan yutuqlari belgilanadi. Tarbiyachi ta’lim sohalarini o‘zlashtirish bo‘yicha mavjud bo‘lgan muammolarga ham e’tibor qaratadi, bolaning qanday sifatlari qo‘llab-quvvatlashni talab etishini, har bir bola uchun qanday vazifalar dolzarbligini aniqlaydi. Keyin Bolaning ayni davrdagi yoshini hisobga olgan holda uning rivojlanish sohalari bo‘yicha yutuqlari xaritasi to‘ldiriladi.
Oraliq kuzatuv birinchi yarim yillik oxirida (dekabr, yanvar) o‘tkaziladi. Bu monitoringni o‘tkazishdan maqsad bolaga nisbatan tanlangan metodikaning to‘g‘riligini aniqlash, rivojlanish dinamikasini belgilashdan iborat. Mazkur kuzatuv natijalariga ko‘ra, tarbiyachi, boshqa mutaxassislar bilan hamkorlikda, zarurat tug‘ilgan holatlarda pedagogika jarayoniga tuzatishlar kiritishi mumkin.
O‘quv yili oxirida (odatda may oyida) tarbiyachi yakuniy kuzatuv o‘tkazadi. Mazkur kuzatuv asosida yil boshida qo‘yilgan vazifalar qanday hal qilingani baholanadi, mazkur bola rivojida kutilayotgan yangi natijalarni hisobga olgan holda keyingi pedagogik jarayondan ko‘zda tutiladigan maqsadlar belgilanadi.
Kuzatuv o‘tkazishda quyidagi tamoyillarga tayanish lozim:
kuzatuv bola uchun odatiy sharoitda amalga oshiriladi va bolaga yordam berishga yo‘naltirilgan bo‘ladi;
bola rivoji borasida yanada xolis tasavvur hosil qilish uchun kuzatuv kamida ikki hafta (yoki oy) mobaynida olib boriladi;
tarbiyachi bola to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ota-onalar yoki muassasaning boshqa xodimlari bilan suhbatlar jarayonida olishi mumkin;
tarbiyachi bolaning moyilliklari, qiziqishlariga, uning muloqot qilish va bilim olish xususiyatlariga e’tibor qaratishi lozim.
|
| |
Pedagogik texnologiyalar. Pedagogik muloqot

|
Pedagogik texnologiyalar. Pedagogik muloqot
|
bet | 5/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.orgPedagogik texnologiyalar. Pedagogik muloqot.
1.Pedagogik texnologiya tushunchasi
2.Pedagogik texnologiyalarning mezonlari
3.Pedagogik muloqotning asosiy shakllari
Hozirgi paytda ko’p mamlakatlar, shu jumladan respublikamiz uzluksiz ta’lim tizimida ham turlicha nomlangan texnologiyalardan foydalanilmoqda. Bu texnologiyalarning barchasi ma’lum umumiylikka ega bo’lib, ular xususiy jixatlariga binoan tasniflanishi V.S.Kukushin., G.K.Slevko., G.Berdiev kabi ko’plab olimlar tomonidan ko’rsatilgan bo’lib, ularni sxematik tarzda quyidagicha ifodalash mumkin. Shu bilan bir vaqtda hozirgi paytda amaliyotda quyidagicha nomlangan pedagogik (ta’lim) texnologiyalaridan keng ko’lamda foydalanilib ijobiy natijalar olinmoqda
1. Individual ta’lim texnologiyasi
2. Jamoaviy ta’lim texnologiyasi.
3. Belgi-kontekstli ta’lim texnologiyasi
4. Ishbilarmonlik yoki rolli o’yin ta’lim texnologiyasi.
5. Muammoli ta’lim texnologiyasi.
6. Axborot ta’lim texnologiyasi.
7. Dasturli ta’lim texnologiyasi.
8. Integrativ ta’lim texnologiyasi.
9. Modulli ta’lim texnologiyasi.
10. Mualliflik ta’lim texnologiyalari.
11. Rivojlantiruvchi ta’lim texnologiyasi.
12. Tayanch sxemalaridan foydalanib o’qitish texnologiyasi.
13. Masofaviy ta’lim texnologiyasi.
14. Etnopedagogik ta’lim texnologiyasi.
15. Faol ta’lim texnologiyasi.
16. Hamkorlik ta’lim texnologiyasi.
17. Tabaqalashtirilgan ta’lim texnologiyasi.
18. Noan’anaviy ta’lim texnologiyasi.
19. An’anaviy ta’lim texnologiyasi.
20. Baholamasdan va yo’qlama qilmasdan o’qitish (erkin ta’lim) texnologiyasi.
21. Asosiy materiallarni ajratib olib o’rganish texnologiyasi.
22. Yiriklashtirib o’qitish texnologiyasi.
23. Politexnik ta’lim texnologiyasi.
24. Jadal ta’lim texnologiyasi.
25. Shaxsga yo’naltirilgan ta’lim texnologiyasi.
26.Ta’lim jarayonini to’g’ri tashkil etib boshqarish texnologiyasi.
27. Erkin ta’lim texnologiyasi.
28. Baholamasdan va yo’qlama qilmasdan o’qitish texnologiyasi.
29. Sirtqi ta’lim texnologiyasi.
30. Eksternat ta’lim texnologiyasi.
31. Keys-stadi texnologiyasi
32.ECTS kreditlari
|
| |
«Texnologiya» - Mustaqil ta’lim uchun etiladigan mavzular

|
Mustaqil ta’lim uchun etiladigan mavzular
|
bet | 6/62 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 325,21 Kb. | | #256702 |
Bog'liq Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlari. Gʻarb mutafakkirl-hozir.org«Texnologiya» yunoncha «techne» so’zidan olingan bo’lib, mahorat, san’at va «logos» - so’z, ta’limot ma’nosini anglatadi.
Texnologiya-jarayonlarni amalga oshirish usullari va vositalari haqidagi bilimlar yig’indisi shuningdek ob’ektda sodir bo’ladigan sifat o’zgarishlar tushiniladi.
Ishlab chiqarish texnologiyasi:
xomashyo, materiallar, yarim fabrikatlar yoki mahsulotlarga ishlov berish, yoki qayta ishlash yo’llari va usullari yig’indisi
yuqorida ko’rsatilgan yo’llar va usullarni ishlab chiquvchi hamda takomillashtiruvchi fan
qazib olish, ishlov berish, qayta ishlash, sifatini nazorat qilish, tashish, omborga joylash, saqlash, sotish, amalda qo’llash jarayoni
Texnologik jarayon mahsulot ishlab chiqarishning yagona jarayonini hosil qiluvchi texnologik operatsiyalar yig’indisi
Texnologik operatsiya ishchi tomonidan o’zining ish o’rnida bajariladigan, yakuniga etkazilgan harakat ko’rinishidagi texnologik jarayonning bir qismi
Texnologik xarita ma’lum bir mahsulotni ishlab chiqarish texnologik operatsiyalarini ketma-ketligini bayon qiluvchi texnik hujjat.
Texnologik rejim texnologik operatsiyalarni amalga oshirishni belgilovchi tartib bo’lib, ma’lum bir mahsulotni ishlab chiqarishda bajariladigan operatsiyalarning vaqti, shartlarini belgilaydi. Yuqorida keltirilgan tushunchalar tahlilidan kelib chiqib, har qanday so’z, tushunchalar jamiyatdagi o’zgarishlar bilan bog’liq holda muomalaga kiritiladi. Shu o’rinda «pedagogik texnologiya» nazariyasining vujudga kelishi va rivojlanish tarixiga nazar tashlaylik: Sho’rolar tuzumi davri30 yillarda «pedagogik texnika» tushunchasi maxsus adabiyotlara paydo bo’la boshladi va u o’quv mashg’ulotlarini aniq va samarali tashkil etishga yo’naltirilgan usul va vositalar yig’indisi sifatida qaraldi. Shuningdek, bu davrlarda pedagogik texnika deb o’quv va laboratoriya jihozlari bilan muomala qilishni uddalash, ko’rgazmali qurollardan foydalanish tushunildi.1950yildaesa o’quv jarayoniga o’qitishning texnik vositalarini joriy etish davri boshlandi. Ayniqsa kino, radio, nazoratvositalari, ulardan foydalanish metodikasipedagogik texnologiyalariga tenglashtirildi. 1960 yillar o’rtalariga kelib, bu tushunchalar mazmuni chet el pedagogik nashrlarida keng muhokamaga tortildi. 1961 yildan boshlab AQShda «Ta’lim texnologiyasi», Angliyada «Pedagogik texnologiya va dasturli ta’lim», Yaponiyada esa 1965 yillardan «pedagogik texnologiya» jurnallari chop etila boshlandi.
1971 yilda xuddi shu nomli jurnal Italiyada chiqarila boshlandi.
|
| |
-bob. Rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish

|
-bob. Rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish
|
bet | 11/19 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 153,96 Kb. | | #117159 |
Bog'liq ZbekistOn respublik-fayllar.org6-bob. Rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish
Maktabgacha ta’lim muassasasida rivojlantiruvchi muhitni tashkil etishda bolalarning o‘ziga xos belgilarga ega bo‘lgan yoshga doir xususiyatlari va ehtiyojlarini hisobga olish muhim ahmiyat kasb etadi.
Rivojlantiruvchi muhit mazmuni:
maktabgacha ta’lim muassasasining ko‘rgazmali-rivojlantiruvchi muhiti mazmuni madaniy-tarixiy qadriyatlar: milliy va mintaqaviy an’analar; tabiat, iqlimdan kelib chiquvchi xususiyatlarga mos bo‘lishi lozim;
muhit mazmuni birlamchi dunyoqarash asoslarini shakllantirish, bolaning muvaffaqiyatli ijtimoiy moslashuviga yordam berishi lozim.
7-bob. Ilovalar
Ilova 1
1.1. MTM ta’lim dasturini tuzish bo‘yicha tavsiyalar
Ta’lim dasturi (quyida – Dastur) – MTM Davlat o‘quv dasturiga asosan muayyan yosh guruhida tashkil etiladigan ta’lim jarayonini amalga oshirishga xizmat qiluvchi muhim hujjat bo‘lib, u qo‘yilgan maqsadlarga erishishni ta’minlashi lozim.
Dastur – muhim vosita bo‘lib, uning yordamida tarbiyachilar (mutaxassislar) O‘zbekiston Respublikasida ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablariga muvofiq muayyan yosh guruhidagi bolalar uchun eng maqbul va samarali shakllar, metodlar va ta’lim jarayonini tashkil qilish yo‘llarini belgilaydilar.
Dastur majburiy qism va ta’lim jarayoni ishtirokchilari tomonidan shakllantiriladigan qismdan tashkil topadi. Har ikki qism ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablarini amalga oshirish nuqtai nazaridan o‘zaro bir-birini to‘ldiruvchi hamda zaruriy hisoblanadi.
Dasturning majburiy qismi barcha beshta ta’lim sohasi: jismoniy rivojlanish va sog‘lom turmush tarzini shakllantirish; nutq, muloqot, o‘qish va yozish ko‘nikmalari; bilish jarayonining rivojlanishi; ijtimoiy-hissiy rivojlanish hamda ijodiy rivojlanishni amalga oshirishga kompleks yondashuvni ko‘zda tutadi.
Dastur tarbiyachi (mutaxassis) ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablari asosida bolalar rivojlanishining muayyan sharoitlari, ehtiyojlari va xususiyatlarini hisobga olgan holda ta’limning individual pedagogik modelini qanday yaratayotganini ko‘rsatib berishi lozim.
Dastur uchta asosiy bo‘limni qamrab oladi:
|
| |
maqsadli - O‘zbekistOn respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
O‘zbekistOn respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 12/19 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 153,96 Kb. | | #117159 |
Bog'liq ZbekistOn respublik-fayllar.orgmaqsadli – bu tushuntirish xati hamda dastur o‘zlashtirilishining rejalashtirilayotgan natijalarini o‘z ichiga oladigan bo‘lim;
mazmunli – bu Dasturning umumiy mazmunini ifodalovchi va bolalar shaxsining to‘laqonli rivojlanishini ta’minlovchi bo‘lim;
tashkiliy – bu Dasturning moddiy-texnik ta’minoti ta’rifini, ta’lim va tarbiyaning metodik materiallar va vositalar bilan ta’minlanganligini, kun tartibini, shuningdek, tadbirlar, bayramlar, rivojlantiruvchi muhitni o‘z ichiga oluvchi bo‘lim.
Dastur MTMning pedagogik kengashida muhokama qilinadi va mudir buyrug‘i bilan tasdiqlanadi.
O‘quv dasturining namunaviy tuzilmaviy elementlari:
1. Titul varag‘i
Maktabgacha ta’lim muassasasi nomi
Pedagogik kengash tomonidan
qabul qilindi:
Bayon №___ sana_______________
|
Tasdiqlandi:
MTM mudiri: №___ «____»
F.I.SH
|
№ maktabgacha ta’lim muassasi
DASTURI
|
Tuzuvchi
Familiya, ism, sharifi_________
Toifasi ________________
Pedagogik staji __________
Lavozimi ___________________
20___y.
|
|
2. Mundarija sahifalar ko‘rsatilgan holda Dasturning barcha qismlari, paragraflar, bo‘limlar nomi, adabiyotlar va ilovalar ro‘yxati, matnda mavjud bo‘lgan barcha sarlavhalarni o‘z ichiga oladi. Ularning ta’rifi ish mazmuniga to‘liq mos kelishi, qisqa, aniq va izchil bo‘lishi hamda uning ichki mantiqiy qonuniyatlarini aniq ifodalashi lozim.
|
| |
-bob. Bolaning rivojlanish sohalari bo‘yicha yutuqlari

|
-bob. Bolaning rivojlanish sohalari bo‘yicha yutuqlari
|
bet | 10/19 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 153,96 Kb. | | #117159 |
Bog'liq ZbekistOn respublik-fayllar.org5-bob. Bolaning rivojlanish sohalari bo‘yicha yutuqlari
Mazkur dastur bola rivojiga individual yondashuv, uning shaxsini hurmat qilish, uning manfaatlari ehtiyojlari va rivojlanish darajasini hisobga olish, hissiy qulaylik borasida g‘amxo‘rlik qilish, erkin ijodiy o‘z-o‘zini ko‘rsatishi uchun sharoitlar yaratishga intilishni ko‘zda tutadi. SHu sababli, rejalashtirish bilan bir qatorda, bola rivojlanishini kuzatib borish pedagog faoliyatida muhim ahamiyat kasb etadi. Pedagog bolani va uning o‘zini tutishi sabablarini yaxshiroq tushunish, bola rivojini, uning ichki dunyosini ko‘rish, qo‘llab-quvvatlash, rivojlanish yo‘llarini belgilash, ehtiyoj va manfaatlarini aniqlash uchun bola hayotini sistematik kuzatib boradi. Pedagogik kuzatuvlar asosida ta’lim faoliyatini rejalashtirish ishlab chiqiladi va takomillashtirib boriladi. Bolaning individual rivojlanishini kuzatish uchun O‘zbekiston Respublikasining ilk va maktab yoshidagi bolalar rivojlanishiga oid Davlat talablarida aks ettirilgan sohalar va soha ostilari hamda kutilayotgan natijalar olingan (malaka va ko‘nikmalar).
Bolaning rivojlanish xaritasi 3 dan 7 yoshgacha bo‘lgan davrni o‘z ichiga oladi, har bir bola uchun individual tarzda yiliga uch marta to‘ldiriladi6. Maktabgacha ta’lim muassasasidan chiqishda 6-7 yoshdagi bolaning maktabga tayyorlik xaaritasi to‘ldiriladi (faqat maktabgacha muassasa bitiruvchilari uchun6). Maktabga tayyorlik deganda bolada umumiy kompetensiyalarni va rivojlanish sohalari kompetensiyalarining shakllanganligi tushuniladi. Bu xarita maktabgacha ta’lim muassasasining har bir bitiruvchisi uchun to‘ldiriladi. Unda Davlat dasturiga muvofiq rivojlanishning beshta sohasi (bola kompetensiyalari) bo‘yicha kutilayotgan natijalar ifodalanadi. Tarbiyachiga u yoki bu natija qanday darajada aks etayotganini belgilash taklif etiladi. Rivojlanishning beshta sohasi (bola kompetensiyalari) umumlashtiriladi va tavsiya hamda takliflar ko‘rinishida ota-onalarga e’tiboriga havola etiladi.
|
| |
O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV

|
O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
|
bet | 2/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 164,53 Kb. | | #231514 |
Bog'liq BMI Тўйчиев НодирO‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri A. ARIPOV
Toshkent sh.,
2020-yil 23-dekabr, 807-son
Vazirlar Mahkamasining 2020-yil 23-dekabrdagi 807-son qaroriga
ILOVA
Vazirlar Mahkamasining “Butunjahon Internet tarmog‘ida axborot xavfsizligini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” 2018-yil 5-sentabrdagi 707-son qaroriga kiritilayotgan qo‘shimchalar
1. Quyidagi tahrirdagi 41 va 42-bandlar qo‘shilsin:
“41. Belgilansinki, ushbu qarorning 1-bandida keltirilgan holatlar veb-sayt va (yoki) veb-sayt sahifasida joylashtirilgan axborotga ushbu veb-sayt foydalanuvchilari tomonidan qoldirilgan sharhlar matnida, shuningdek ijtimoiy tarmoqlar yoki messenjyerlarda aniqlansa, O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligining Ommaviy kommunikatsiyalar masalalari bo‘yicha markazi tomonidan veb-sayt, veb-sayt va (yoki) messenjer sahifasi egasi, shuningdek blogerga O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tarqatilishi taqiqlangan axborotlarni olib tashlash to‘g‘risida xabarnoma yuboriladi.
42. Veb-sayt, veb-sayt va (yoki) messenjer sahifasi egasi, shuningdek blogerga O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tarqatilishi taqiqlangan axborotlarni olib tashlash to‘g‘risida xabarnoma yuborish tartibi 21-ilovaga muvofiq tasdiqlansin”.
2. Quyidagi mazmundagi 21-ilova qo‘shilsin:
“Vazirlar Mahkamasining 2018-yil 5-sentabrdagi 707-son qaroriga
21-ILOVA
Veb-sayt, veb-sayt va (yoki) messenjer sahifasi egasi, shuningdek blogerga O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tarqatilishi taqiqlangan axborotni olib tashlash to‘g‘risida xabarnoma yuborish
TARTIBI
1. Mazkur Tartib veb-sayt va (yoki) veb-sayt sahifasida joylashtirilgan axborotga ushbu veb-sayt foydalanuvchilari tomonidan qoldirilgan sharhlar matnida, shuningdek ijtimoiy tarmoqlar yoki messenjyerlarda (keyingi o‘rinlarda axborot resurslari deb ataladi) O‘zbekiston Respublikasi qonunchiligi bilan tarqatilishi taqiqlangan axborotlar aniqlangan holatda veb-sayt, veb-sayt va (yoki) messenjer sahifasi egasi, shuningdek blogerga ushbu axborotlarni olib tashlash to‘g‘risida xabarnoma yuborish tartibini belgilaydi.
2. Ushbu Tartibning amal qilishi O‘zbekiston Respublikasi hududida foydalanish imkoni mavjud bo‘lgan axborot resurslariga nisbatan tatbiq etiladi.
3. Ushbu Tartibda quyidagi asosiy tushunchalar qo‘llaniladi:
messenjer — foydalanuvchilarning onlayn rejimda Internet jahon axborot tarmog‘i orqali matn, audio, audiovizual va boshqa xabarlar va materiallar, boshqa ma’lumotlar orqali darhol almashish, tarqatish va uzatish, shuningdek ular o‘rtasidagi masofadan muloqot uchun mo‘ljallangan dastur, mobil ilova yoki veb-xizmat;
|
| |
Foydanilgan adabiyotlar - Mavzu: Banklar va Oʻzbekistonning bank tizimi

|
Mavzu: Banklar va Oʻzbekistonning bank tizimi
|
bet | 7/7 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 1,57 Mb. | | #157058 |
Bog'liq Mavzu Banklar va O zbekistonning bank tizimi (1)
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti SHavkat Mirziyoevning OliyMajlisga Murojaatnomasi//Xalq soʻzi gazetasi,2020-yil25-yanvar
KarimovI.A.Oʻzbekiston iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish yoʻlida. T.:«Oʻzbekiston»,1995
ШишкинА.Ф.«Экономическаятеория»,учебник,книга2,М.изд-ва
«Владос»,1996,154с.
Экономика.Учебник,8-eизд.,пререраб.идополненое.-/Подред. А.С.Булатовa.M.:Экономист,2005.
Современнаяэкономическаятеория:проблемыразработкии преподавания.Подред.Хубиева К.А.-М.:ЭкономическийфакултетМГУ,ТЭИС,2002.
И.А.Каримов.Доклад Президентаобитогахсоциально-экономическогоразвития Республикив2011годуиважнейшихприоритетахустойчивогоразвитияэкономикив2012году;источник: http://www.gov.uz/ru/press/politics/4293
Sh.Shodmonov,M .Raxmatov.I qti sodi yot nazari yasi :Darslik.–T.:“Zaminnashr”,2021.–856b.
www.uz.m.wikipedia.orgwww.gov.uzwww.lex.uzwww.stat.uzwww.bankir.uz.www.cbu.uz
|
| |
HTML (Hypertext Markup Language) - Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 6/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 164,53 Kb. | | #231514 |
Bog'liq BMI Тўйчиев НодирHTML (Hypertext Markup Language): HTML veb sahifa va veb dasturlarning tashqi koʻrinishida aks etgan elementlarning tartibini belgilaydigan til hisoblanadi. Bu til orqali matn, rasmlar, linklar va boshqa elementlarni sahifaga joylashtirish mumkin. (1-rasm)
1-rasm
HTML – bu (ing. HyperText Markup Language, uzb. Giper matnli belgilash tili) bo’lib, umumjahon internet tarmog’idagi hujjatlar uchun standartlashtirilgan belgilash tili hisoblanadi.
Barcha veb-sahifalarda HTML-belgilar mavjud bo’lib ular brauzerlar tomonidan izohlanadi. Natijada formatlangan matn kompyuter yoki mobil qurilmaning ekranida aks etadi.
HTML ning 5-versiyasidan oldin HTML SGML dasturi sifatida belgilardi (ISO 8879 ga muvofiq standartlashtirilgan umumlashtiruvchi til). HTML5 dan boshlab spetsifikatsiyalari DOM (ing. Document Object Model, uzb. Hujjat Ob’ekti Modeli) nuqtai nazaridan tuzilgan.
XHTML HTML-ning yanada qattiqroq versiyasi bo’lib, u XML sintaksisiga amal qiladi va gipermatnni belgilash uchun XML til dasturidir.
WEBda HTML sahifalar odatda HTTP yoki HTTPS orqali serverdan oddiy matn shaklida yoki shifrlangan holda brauzerlarga uzatiladi.
HTML gipermatnli belgilash tili ingliz olimi Tim Berners-Li tomonidan 1986–1991 yillarda Shveytsariyaning Jenevadagi CERN labaratoriyasida ishlab chiqilgan.
HTML hujjat, odatda, ikkita bo‘limdan iborat bo‘ladi. Birinchi bo‘lim HEAD (bosh qism yoki sarlavha) bo‘limi bo‘lib u tegi bilan boshlanib HEAD tegi bilan tugaydi. Ikkinchi bo‘lim BODY (tana) bo‘limi bo‘lib, unda hujjatni mazmuni aks ettiradi va u BODY tegi bilan boshlanib BODY tegi bilan tugaydi. Agar HTML hujjat freym-strukturani ifodalashi (web-brauzer oynasidagi ma’lumotlar alohida sohalarda aks ettishi) lozim bo‘lsa, u holda BODY bo‘limi o‘rniga FRAMESET (FRAME SET – strukturalar (ramkalar) tizilmasi (to‘plami), juft tegi yordamida) bo‘limi ishlatiladi. Shuni ta’kidlash joizki, HTML-hujjatda va juft teglarini yozish tavsiya etiladi, lekin majburiy emas.
Web-sahifaga kiritilishi lozim bo‘lgan yana bir element – web-sahifa nomi bo‘lib, nom kiritish uchun <ТITLE> tegi qo‘llaniladi. Web-sahifada bu teg bir marta ishlatiladi. Web-sahifa nomi web-brauzerning sarlavha satrida aks etib, web-sahifaning o‘zida ko‘rinmaydi. Shu sababli uni web-sahifaning istalgan joyiga yozish mumkin. Ammo web-sahifa nomini web-sahifa boshiga yozish maqsadga muvofiq. Web-sahifa nomi tegi bilan yakunlanadi. Web-sahifaga istalgan nom, masalan, o‘z ismingizni berishingiz mumkin.
HTML tili muttasil rivojlanib bormoqda. O‘z navbatida web-brauzerlar ham yangilanib turibdi. Hozirgi kunda web-sahifa tayyorlash uchun asosan HTML5 tilidan foydalaniladi.
|
| |
Kontakt formalar - Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 5/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 164,53 Kb. | | #231514 |
Bog'liq BMI Тўйчиев НодирKontakt formalar: Kontakt formalar, foydalanuvchilar va sayt egasi orasidagi xabar almashishni osonlashtiradi. Ular, foydalanuvchilarga ma'lumot jo'natish imkonini beradi va sayt egasiga xabar yuborishga imkon beradi.
Chat oynalari: Saytlarda chat oynalari orqali foydalanuvchilar va sayt egasi o'rtasida jonli muloqot o'rnatish imkoniyati yaratiladi. Bu, foydalanuvchilarga tez javob olish, savollarni javoblash va yordam olish imkonini beradi.
Elektron pochta: Elektron pochta orqali foydalanuvchilar va sayt egasi o'rtasida xabar almashish oson bo'ladi. Saytlarda "Bog'lanish" sahifalari orqali elektron pochta manzillari ko'rsatiladi va foydalanuvchilar shuning orqali xabar yuborishlari mumkin.
Obuna bo'lish: Veb saytlarda obuna bo'lish funktsiyalari orqali foydalanuvchilar yangiliklardan, maqolalardan yoki saytning o'zgarishlari haqida xabardor bo'lishlari mumkin. Bu, elektron pochta orqali yoki push-xabarlar yordamida amalga oshiriladi.
Sotsial media integratsiyasi: Sotsial media boshqa axborot kommunikatsiya vositalarining o'zining o'rniga ega bo'lsa-da, veb saytlar o'z saytlariga sotsial media butunlay integratsiya qilishlari mumkin. Bu, foydalanuvchilarga saytning sotsial media sahifalariga o'tish imkonini beradi va ularning sayt bilan bog'liq yangiliklarni, tadbirlarni kuzatishlarini ta'minlaydi.
Live Chat: Live chat texnologiyalari, foydalanuvchilar bilan onlayn tarzda muloqot o'rnatish imkonini beradi. Bu texnologiyalar orqali foydalanuvchilar tez va to'g'ridan-to'g'ri savollarini yuborishlari va yordam olishlari mumkin.
Bloglar va sharhlar: Veb saytlarda bloglar va sharhlar orqali foydalanuvchilar o'z fikrlarini, tajribalarini va mulohazalarini bildirishlari mumkin. Bu, foydalanuvchilar o'rtasidagi muloqotni oshiradi va saytning tajribasini oshirishga yordam beradi.
RSS (Really Simple Syndication): RSS, veb saytlarda yangiliklar, blog postlar va boshqa ma'lumotlarning avtomatik ravishda tarqatilishini ta'minlaydigan protokoldir. Foydalanuvchilar yangiliklarni RSS orqali obuna bo'lishlari va yangiliklardan to'g'ridan-to'g'ri ma'lumot olishlari mumkin.
Veb dasturlash (web development) veb sahifalar va veb ilovalarni ishlab chiqish sohasidir. Ushbu sohada foydalaniladigan asosiy dasturlash tillari quyidagilardir:2
|
| |
Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy investitsiyalar harakatini tartibga solishning mazmuni, zarurligi va ahamiyati

|
Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy investitsiyalar harakatini tartibga solishning mazmuni, zarurligi va ahamiyati
|
bet | 5/5 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 181,5 Kb. | | #122013 |
Bog'liq 7-Mavzu.Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy investitsiyalarning o‘rni va ularning xalqaro harakatini tartibga solish7.5. Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy investitsiyalar harakatini tartibga solishning mazmuni, zarurligi va ahamiyati
Jahon amaliyotida xalqaro kapitallar harakatini tartibga solishning milliy va xalqaro usullari qo’llaniladi.
Xalqaro kapitallar harakati jarayonining muhim xususiyatlaridan biri mazkur jarayonga davlatning faol aralashuvidir. Bunda davlat quyidagi funktsiyalarni bajaradi:
tartibga solish;
nazorat qilish;
rag’batlantirish.
Jahon amaliyotida xalqaro kapitallar harakatini davlat tomonidan tartibga solishda muayyan ziddiyatlar mavjud. Jumladan, mamlakatlar, bir tomondan, xalqaro kapital harakati yo’lidagi mavjud cheklovlarni bartaraf etishga harakat qilishsa, boshqa tomondan, halqaro kapital harakatini cheklash choralarini ko’rishadi.
Jahon amaliyotining ko’rsatishicha, mamlakatdan kapitalning chetga chiqib ketishi xorijiy kapitalning kirib kelishiga qaraganda kamroq darajada tartibga solinadi.
Xalqaro kapital harakatini davlat tomonidan tartibga solishda milliy qonunlar, qarorlar va ma’muriy cheklovlar asosiy o’rin egallaydi. Shunisi e’tiborliki, ko’pchilik sanoat jihatdan rivojlangan mamlakatlarda (masalan, AQSh, Germaniya, Frantsiya va Buyuk Britaniya) xorijiy investitsiyalarni tartibga solish bo’yicha maxsus qonunlar yoki kodekslar qabul qilinmagan. Biroq boshqa mamlakatlarda xorijiy investitsiyalarni jalb qilish, ulardan foydalanishga oid maxsus milliy qonunlar qabul qilingan va amal qilmoqda.
Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish vazifalarini hal qilishda milliy qonunchilikka xorijiy investorlar uchun qulay milliy rejimni shakllantirish haqidagi nizomlar kiritiladi. Milliy rejimda norezidentlar uchun xo’jalik faoliyatini yuritish borasidagi shart-sharoitlar rezidentlar uchun yaratilgan shart-sharoitlardan yomon bo’lmasligi kerak. Ushbu qoida muhim ahamiyatga ega. Milliy rejim – xo’jalik yuritish faoliyatining minimal sharoitlari bo’lib, bu minimum sharoitlar xorijiy investorlar uchun yomonlashib, pasayib ketmasligi kerak.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Iqtisodiyotning xalqaro integratsiyasida xorijiy investitsiyalar harakatini tartibga solishning mazmuni, zarurligi va ahamiyati
|
HTML Versiyalari - Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Raqamli texnologiyalar vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
bet | 7/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 164,53 Kb. | | #231514 |
Bog'liq BMI Тўйчиев Нодир HTML Versiyalari:
HTML 2.0 — IETF tomonidan tavsiya etilgan standart holatda (18 noyabr 1995 yil) RFC 1866 sifatida nashr etilgan.
HTML 3.0–1995 yil 28 mart — IETF Internet-loyihasi (1995 yil 28 sentyabrgacha)
HTML 3.2–1997 yil 14 yanvar
HTML 4.0–1997 yil 18 dekabr
HTML 4.01–1999 yil 24 dekabr
ISO / IEC 15445: 2000 (HTML 4.01 qat’iyligiga asoslangan ISO HTML deb nomlanadi) — 2000 yil 15 may
HTML5–2014 yil 28 oktyabr
HTML 5.1 2012 yil 17 dekabrda ishlab chiqila boshlandi. 2016 yil 1-noyabrda foydalanish uchun tavsiya etiladi.
HTML 5.2 2017 yil 14-dekabr kuni taqdim etildi.
HTML 5.3 2018 yil 24 dekabrda taqdim etildi.3
CSS (Cascading Style Sheets): CSS esa elementlarning foydalanuvchiga yanada tartibli, chiroyli va moslashuvshan koʻrinishiga javob beradi. Bu til orqali sahifaning dizaynini belgilash, ranglarni oʻzgartirish, elementlarni joylashtirish va boshqa stil sozlamalarni amalga oshirish mumkin. (2-rasm)
2-rasm
CSS, veb sahifalarga har xil stillar berish uchun ishlatiladi. U elementlarni ekranda, qogʻozda va yoki boshqa medialarda koʻrinishini tasvirlaydi. CSS veb sahifalarni dizaynini oʻzgartirishga imkon beradi. Biror bir veb sahifani turli xil qurilmalarda turli xil koʻrinishini ham taʼminlaydi.
CSS fayllarini .css formatida saqlab qoʻyishingiz va kezi kelganda veb sahifaning HTML kodini oʻzgartirmasdan, faqat CSS faylni oʻzgartirish orqali veb sahifaga yangidan koʻrinish berishimiz mumkin. Qisqacha aytganda, HTML faqat veb sahifani kodlarini yozish uchun ishlatiladi, lekin dizayn berish uchun CSS bu vazifani oʻz boʻyniga olgan.
CSS ning sintaksisi quyidagicha boʻladi:
HTML
Cascading Style Sheets tili
|
| |
ABU ALIIBN SINO (980-1037)

ABU ALIIBN SINO (980-1037)
Buyuk olim va mutafakkir Abu Ali ibn Sino 980 yil Buxoro yaqinidagi Afshona qishlog'ida tavallud topgan. U Buxorodagi ilmiy muhit ta’sirida ulg'ayadi. Uning yoshligi va o‘spirinligi Somoniylar hukm- ronligi yillariga to‘g ‘ri keladi. U saroyning boy kutubxonasidan foydalanadi. IX asr boshlarida Ibn Sino Xorazmga ko‘chib
24
keladi va shoh Ma’mun saroyidagi olimlar bilan tanishadi.
Ibn Sino yunon, arab, fors olimlarining kitoblarini, Muhammad Xorazmiy, Abu Nasr Forobiy, Abu Bakr Roziy, Ahmad Farg'oniy kabi vatandoshlarining asarlarini, shuningdek, qadimgi yunon ilmi vakillari Aristotel. Platon, Evklid, Fales, Geraklit, Suqrot, Pifagor, Gippokrat asarlarini chuqur o‘rganadi.
Buyuk olim falsafa, tabobat, tabiat ilmlariga bag‘ishlangan «Shifo kitobi», «Tib qonunlari», «Najot kitobi», «Bilimlar kitobi» kabi yirik asarlarini yozadi. Uning falsafiy asarlarining eng yirigi «Shifo kitobi» to‘rt qism, 22 jilddan iborat boMib, unda mantiq, metafizika, fizika, matematikaga oid masalalar talqin etiladi. Olimning «Tib qonunlari» asari o‘z mazmuniga ko‘ra tibbiy bilimlarning qomusi hisoblanadi. U besh mustaqil tibbiy asardan iborat bo'lib, har biri ma’lum sohani izchil yoritib beradi. Birinchi kitobda tibbiyotning nazariy asoslari, ikkinchi kitobda asosan 0‘simliklardan tayyorlanuvchi 760 ta dorining xususiyati, uchinchi kitobda insonning ayrim a’zolarining kasalliklari, to‘rtinchi kitobida inson organizmining umumiy kasalliklari va davolash usullari, beshinchi kitobida esa murakkab dorilaming organizmga ta’siri, ularning tayyorlanishi haqida qilingan. «Tib qonunlari» asari sakkiz asr davomida ham Sharq, ham G‘arb mamlakatlarida tibbiyot sohasida qo‘llanma bo‘lib kelmoqda.
Ibn Sino matematika, astronomiya, fizika, ximiya, mineralogiya, geologiya, botanika, filologiya, she’riyat va boshqa qator sohalarga oid asarlar yaratgan.
Ibn Sino yaratgan 450 dan ziyod asarlaridan 242 tasigina bizgacha yetib kelgan. Shundan 80tasi falsafa, ilohiyot va tasavvufga tegishli,
43 tasi tabobatga oid, 19 tasi mantiqqa, 26 tasi psixologiyaga, 23 tasi tibbiyot ilmiga, 9 tasi etikaga, 4 tasi adabiyotga oid, 8 tasi boshqa olimlar bilan bo‘lgan yozishmalardan iborat.
Yirik qomusiy olim va buyuk iste’dod sohibi Abu Ali ibn Sino Yevropada Avitsenna nomi bilan mashhur boMgan.
Alloma asarlarida ta'lim-tarbiyaga oid g‘oyalar ham talqin etilgan. U komillikka erishishning eng maqbul yo‘li ilm egallash ekanligini uqtiradi. Bilimsiz kishilar johil boiadi va haqiqatni bila olmaydilar, bilimni egallashda mantiqiy tafakkurga, shaxsiy kuzatish va tajribalarga tayanish kerak degan g‘oyani ilgari suradi. Bolalarning maktabda jamoa boiib o‘qitilishining foydali jihatlarini sanab o‘tadi.
Ibn Sino ta’limotida o‘qitishning qaysi metodlaridan foydalanish maqsadga muvofiqligi haqida ham ma'lumotlar bor. Uning
25
ta’kidlashicha, qaysi ta'lim metodidan foydalanishdan qat’i nazar bilim oluvchida haqiqiy bilim hosil qilish, mustaqil, mantiqiy fikrlash qobiliyatini rivojlantirish, olgan bilimlami amaliyotga tadbiq eta olish qobiliyatini tarkib toptirish asosiy maqsaddir.
|
Ulug‘ hakim saboqlari - M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent

|
M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent
|
bet | 16/72 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 32,76 Mb. | | #236345 |
Bog'liq 74. Xalq pedagogikasi.Mutalipova M.J Ulug‘ hakim saboqlari
Yaxshi va yomon xulqning hammasi sharoit, tarbiya, odatlanish natijasida vujudga keladi. Yaxshi xulqqa ham odat tufayli erishiladi.
Men yuksak maqsadlaming eng cho‘qqisiga chiqib, yuksalishni istayman. Past maqsadlarga hech rozi bo'lmayman. Yo istagan maqsadimga erishaman, yo oMim meni bu yo‘lda halok qiladi.
Xulqning muvozanatda boMishi badan salomatligini saqlaydi. So‘zning yomoni amal qilinmay bekor ketganidir.
Siringni barchaga aytishdan ehtiyot bo'l, chunki mulohazakor degani-ehtiyotkor bo‘lish deganidir. Agar siringni saqlasang, u sening asiringdir, agar oshkor boMsa, sen siringni asiri bo‘lib qolasan.
Boylikni topishibdi-yu, aql-idrokni yo‘qotishibdi. Ajabo, topgan narsalari bilan yo‘qotgan narsalarining bahosi bir xilmidi?
Ma’rifatchi botir odam bo‘ladi, shunday bo'lmay ham bo'larmidi? U 0‘limdan ham qo‘rqmaydigan sahovat egasi bo‘ladi. Shunday bo'lmay ham bo‘larmidi! U barcha behuda narsalarga hirs qo‘yishdan uzoq va barcha adashganlarga mehribondir, shunday boMmay ham boMarmidi? U o‘z nafsoniyati bilan ulug'vor boMadi, shunday bo‘lmay ham boMarmidi!
Menga hasad qilgan kishilar bilan aloqamni uzdim, hatto ulaming nomlarini ham eslamadim, ular bo‘lsa bir umr menga hasad qilib kun kechirdilar.
Modomiki, mening do'stim dushmanim bilan ko‘p o ‘tirgan ekan, endi men uni hech do‘stim deb bilmayman. Chindan ham zahar aralashgan shakardan parhez qilish kerak; ilonga qo'ngan pashshadan qochish kerak bo‘ladi.
BILASIZMI?
XVI asrda Oydagi kraterlardan biriga ulug‘ ajdodimiz Ahmad Farg‘oniy nomi berilgan.Yevropalik olimlar Mirzo Ulug‘bekni «XV asr astronomi» unvoniga loyiq deb hisoblashgan. AQShda joylashgan Xalqaro Astronomiya Birlashmasi (IAU) esa Oyning ko‘rinib turadigan sirtidagi katta bir kraterni «Ulug‘bek krateri» deb atagan.
30
Atoqli astronom Yan Geveliy 1647 yili nashr qilingan
«Selenografiya» kitobida Oydagi kraterlaming ikkitasi vatandoshlarimiz Ahmad Farg‘oniy va Mirzo Ulug'bek nomi bilan atalishini ta’kidlagan.
Biz-chi? Buyuk bobolarimizni va ularning asarlarini qanchalik bilamiz?
|
| |
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular

|
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular
|
Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 13,77 Kb. | | #111437 |
Bog'liq Mustaqil ta'lim 5,6-21
Mustaqil ta’lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
1. Fritzing muhitida sxema va dasturlar bilan ishlash.
2. Analog datchiklar uchun programmalar.
3. Mikrokontrollerda yuguruvchi olov dasturi.
4. Mikrokontroller va infraqizil datchiklar
5. Infraqizil datchiklar asosida sanagichlar dasturi.
6. Mikrokontroller va elektromagnit rele.
7. Mikrokontrollerlar va servouzatmalar.
8. Mikrokontrollerlarda Wi-Fi modul bilan ishlash.
9. Mikrokontrollerlarda SD kartalar bilan ishlash.
10.Mikrokontrollerlarda Flesh xotiralar bilan ishlash.
11.Raqamli harorat datchigi bilan ishlash.
12.Namlik datchiklari uchun dasturlar.
13.Harakat datchigi moduli uchun dasturlar.
14.Ovoz datchigi uchun dasturlar.
15.Ethertet-datchigi moduli uchun dasturlar.
16.GPRS/GSM platalari uchun dasturlar.
17.Web kameralami servouzatmalarda boshqarish.
18.Uzoq masofadagi qurilmalarni brauzer bilan boshqarish.
|
| |
MIRZO ULUG’BEK (1394-1449)

MIRZO ULUG’BEK (1394-1449)
Amir Temuming o‘g‘li Shohrux Mirzoning to‘ng‘ich o‘g‘li, buyuk davlat arbobi va olim Mirzo Ulug‘bek 1394 yil tavallud topadi. Uni bolaligida buvisi Saroymulkxonim tarbiyaladi. 0 ‘zi Qozizoda Rumiyni ustozim deb ta’riflaydi.
1411 yili Shohruh Mirzo 17 yoshli o ‘g‘li
28
Ulug‘bekni Movarounnahr va Turkiston hokimf'etib tayinlaydi. Lekin Ulug‘bekni harbiy yurishlar emas, ilm-fan ko‘proq qiziqtiradi. U 20 yoshlaridayoq o‘z davrining yirik olimlari safidan o‘rin egallaydi, qadimgi yunon astronomlarining astronomiya, matematika sohasidagi kashtiyotlarini chuqur o‘rganadi. Mamlakat ravnaqini ko‘zlab, bir vaqtning o‘zida Samarqand, Buxoro va G’ijduvonda uclita madrasa qurdiradi. Samarqanddagi madrasada astronomiya maktabi shakllanadi, u yerda turli sohalardagi olimlarning soni lOOtadan ortib ketadi.
Ulug‘bek astronomiya fanini yanada rivojlantirish maqsadida 1424 yildan 1429 yilgacha osmon jismlarini, yulduzlarni o‘rganish uchun rasadxona (observatoriya) qurdirdi.
Buyuk allomadan bizga to‘rtta asar yetib kelgan. Ular «Zij jadidi Kuragoniy», «Bir daraja sinusini aniqlash haqida risola», «Risolayi Ulug‘bek», «To‘rt ulus tarixi» asarlaridir.
Hozir ham Ulug‘bekning «Zij»i o‘z ahamiyatini yo‘qotmagan va olimlar tomonidan o‘rganilib kelinmoqda. (Tuzuvchi M.M.Xayrullaev- ning «Buyuk iste’dod sohiblari» risolasidan qisman foydalanildi).
Ulug‘bek ta'lim-tarbiya masalalarining rivojiga ham o‘z hissasini qo‘shgan, «Bilimga intilish har bir muslim va muslimaning farzidir» degan shiorni ilgari surgan. Shuningdek, o‘z pedagogik qarashlarida bolalaming jismonan sog‘lom, harbiy hunarni puxta egallagan, jasur va mard bo‘lib etishuviga alohida ahamiyat bergan.
Mavzu bo‘yicha nazorat savollari:
Abu Nasr Forobiy qanday nomlar bilan ulug‘langan?
Abu Rayxon Beruniy qanday kashfiyotlar qilgan?
Abu Ali ibn Sinoni G’arbda qanday atashar edi?
Mashhur tarixchi Jorj Sarton Al-Xorazmiy haqida nima degan?
Abu Ali ibn Sino kimlarning asarlarini o‘rgandi va qanday asarlar yozdi?
«Qutadg‘u bilig» asarining g‘oyasi nima?
«Qutadg‘u bilig» asaridagi ramziy obrazlar haqida gapiring.
Alisher Navoiy Ahmad Yassaviyni qanday ta’riflaydi?
Mahmud az-Zamaxshariyning ilmiy merosi qanday fanlarni qamrab oladi?
Mahmud az-Zamaxshariy qanday asarlar yaratgan?
Mirzo Ulug‘bek ilmiy asarlarining nomini ayting.
Qaysi buyuk alloma haqida qiziqarli ma’lumotlami bilasiz?
29
TOPSHIRIQ. Boshqa buyuk allomalarning hayoti va faoliyati haqidagi ma’lumotlarni mustaqil o'rganing va qisqacha bayonini daftaringizga yozib oling.
TO PSHIRIQ. Abu Ali ibn Sinoning taMim-tarbiya, axloq haqidagi fikrlarini o ‘qing va mazmunini tushuntirib bering.
|
BU QIZIQ! - M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent

BU QIZIQ!
Abu Ali ibn Sinoning yozishicha, u buyuk yunon faylasufi Aristotelning «Metafizika» kitobini 11 marotaba o‘qib, tushuna olmagan ekan va bundan ma’yus tortib, hafsalasi pir bo‘lib, kitobni tokchaga tashlab qo‘ygan ekan. Kunlardan bir kuni u kambag‘al, bechora bir kishi qo‘lidagi kitobni odamlardan sotib olishlarini yolvorib turganini, yeyishga bir burda noni ham yo‘qligini aytib, zorlanib turganini ko‘rib qolibdi.
Ibn Sino rahmi kelib, kitobni ko‘rib ham o'tirmay, sotib olibdi-da, uyga kelib varaqlay boshlabdi. Ko‘ribdi-yu, xursandchiligi ichiga sig‘may ketibdi. Kitob, o‘zi izlab yurgan, Farobiyning Aristotelning «Metafizika» kitobiga yozgan sharhi ekan. Kitobni bir marta o‘qib chiqishdayoq, Aristotelni tushunib, uni to4a o‘zlashtirib olgan ekan.
Xalq og‘zaki ijodi va dostonlar xalq pedagogikasining muhim manbai sifatida
Xalq pedagogikasi ko‘p qinali tarixiy, boy madaniyatimiz va ma’naviyatimizning ajralmas bir qismi bo‘lsa, olis o‘tmishda yaratilgan va asrlar osha sayqal topib, bizgacha yetib kelgan xalq og‘zaki ijodi namunalari xalqimizning ana shu boy madaniyat merosining durdonalaridir.
Xalq og‘zaki ijodining o‘lmas namunalari xalqimizning ma’lum davrdagi turmush tarzi, urf-odatlari, mehnat faoliyati, xalqimiz qalbidagi orzu-umidlari, g‘am-tashvishlari, armon, quvonchlarini ifodalaydi, shu bilan birga har bir davrga hamnafas bo‘!ib yashaydi.
Xalq tomonidan yaratilib, og'izdan-og‘izga, avloddan-avlodga o‘tib kelgan badiiy asarlar xalq og'zaki ijodi yoki folklor (ingl. «folk» - xalq,
«lore»- donolik. ya’ni xalq donoligi, donishmandligi) deb yuritiladi. Xalq og‘zaki ijodiga quyidagi janrlar kiradi: qo‘shiqlar, maqol, matai,
31
afsona, rivoyat, asotir, ertak, latifa, lof, lapar, termalar, askiya, doston, tez aytish, masal, alia, yor-yorlar, kelin salomlar, topishmoq, naqllar, hikmatlar, pandnomalar, aforizmlar va b. Xalq og‘zaki ijodining yuqo- rida sanab o‘tilgan barcha janrlarida yosh avlodni ma’naviy-axloqiy tarbiyalash yo‘llari, tarbiya usullari, mehr, muhabbat, saxiylik, olijanob- lik, qadr, vafo, sadoqat, yaxshilik, oqibatlilik, mehnatsevarlik, kasb- hunarga muhabbat, halollik, adolat, insof, andishalilik, insonparvarlik, kabi xislatlar ulug‘lanadi, yomonlik, bevafolik, baxillik, xasislik, qo'rqoqlik, nomussizlik, manmanlik, kaltabinlik, xushomadgo‘ylik, andishasizlik, ochko‘zlik, mas’uliyatsizlik, farosatsizlik kabi illatlar qoralanadi. Shu o‘rinda og‘zaki ijod namunalari odob-axloq, ta’lim- tarbiya borasida o‘ta hayoti}', xalqchil va ibratliligini, shu bois uning umumbashariy ahamiyatga molik ekanligini ta’kidlashimiz joiz.
Xalq og‘zaki ijodining eng qadimiy va keng tarqalgan janrlaridan biri ertakdir.
|
YUSUF XOS  HOJIB - M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent

|
M. J. Mutalipova xalq pedagogikasi toshkent
|
bet | 13/72 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 32,76 Mb. | | #236345 |
Bog'liq 74. Xalq pedagogikasi.Mutalipova M.J
(XI asr)
Yusuf Balasog‘uniy Yettisuv oikasidagi Kuzo‘rda (Balasog‘un) shahrida 1016-1018 villar orasida tug‘ildi. Alloma haqida uning «Qutadg‘u bilig» asaridan boshqa birorta ma'lumot vo'q.
«Qutadg‘u bilig» - «Baxtga eltuvchi bilim» demakdir. Asar turkiy tilda yozilgan bo‘lib, uni Vatan, el-yurt madhiyasi deyish mumkin. Asarda
turkiy xalqlarning davlat tuzilishi, el-yurt farovonligi yo‘lidagi tadbirlar talqin etiladi. Dostonning asosiy qahramonlari to‘rt timsoldan tashkil topgan. Birinchisi - bosh hukmdor Kuntug‘di, u Adolat ramzi. U quyoshdek barchaga barobar nur taratadi. Ikkinchisi - bosh vazir OytoMdi, u Davlat ramzi. Lekin davlat, baxt, omad, boylik doimiy emas, ular goh oy kabi to'lishadi, goh hilol singari noziklashib, ko‘rinmay qoladi. Uchinchisi - hukmdoming yaqin maslahatchisi, OytoMdining o‘g‘li - 0 ‘gdulmish, u aql va bilim ramzi. Boylik, omad, baxt, davlat, amal o‘tkinchi bo‘lsa, aql va bilim doimiydir. To‘rtinchisi - OytoMdi va 0 ‘gdulmishning qarindoshi 0 ‘zg'urmish, u qanoat ramzi. Agar jamiyatda, insonda qanoat bo‘lmasa oqibati yomon bo‘ladi. OytoMdi davlati va boyligiga ishonib qarindoshi 0 ‘zgurmishni eslamaydi, aql va bilim egasi 0 ‘gdulmish aksincha, u haqida hukmdorga xabar beradi.
Yusuf Xos Hojib ushbu asarida goh mutafakkir, goh muarrix, goh zukko olim, goh hassos shoir obrazida ko‘rinadi, shuningdek, o‘z vatanining fidoiy oshig‘i, o‘z elining sadoqatli farzandi sifatida namoyon bo‘ladi.
«Qutadg‘u bilig»- ta'lim va tarbiya, axloqodobga oid pedagogik darslikdir. Asardan keltirilgan quyidagi misollar buning yorqin dalilidir:
Bilimni buyuk bil, uquvni ulug‘, Shu ikkov ulug‘lar kishini tyliq.
- Yana bir hikmat bor: Hazrati odam- Bilim, aqlu idrok sabab muhtaram.
26
Kishi so‘z tufayli bo‘ladi malik, Ortiq so‘z bu boshni etadi egik.
Tilingni avayla - omondir boshing, So‘zingni avayla uzayar yoshing.
Dono maqtov olar, nodon-chi, so‘kish, O ’zing o‘yla, senga ma'qul, qaysi ish?
Agar bo‘Isa ezgu yomonga ulfat, Yomondan ko‘ra ko‘p keltirar kulfat.
Quyida allomaning pedagogik qarashlari va tarbiyashunoslikka oid asarlaridan misollar keltiramiz:
Quyosh nurlarini berkitib bo'lmaganidek, haqiqatning chirog‘ini ham so‘ndirib bo‘lmas.
Yoki ilmli bo‘l, yoki ilmga tayanib ish tutadigan bo‘l, laoqal ilmni tinglab eshitadigan bo‘l, biroq to‘rtinchisi bo‘lma, chunki kasodga uchrab halok bo‘lasan.
Ahmoq kishi hikmat lazzatini bilmaydi, bamisoli tumov kishi gulning hidini sezmaganidek.
Agar tilingning ortiqcha so‘zlashiga ega bo‘la olmasang, unda tizgining jilovini shaytonga topshirgan bo‘lasan.
Kimki baxt-iqbolli, soliq kishilaming etagiga yopishsa, u albatta murodu maqsadiga erishib, xayru baraka topar.
AHMAD YASSAVIY
|
| |
Maqsadli bo‘lim - O‘zbekistOn respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi

|
O‘zbekistOn respublikasi maktabgacha ta’lim vazirligi
|
bet | 13/19 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 153,96 Kb. | | #117159 |
Bog'liq ZbekistOn respublik-fayllar.org3. Maqsadli bo‘lim tarkibiga tushuntirish xati kiradi va unda Dastur ishlab chiqilishiga asos bo‘lgan me’yoriy-huquqiy hujjatlar, shuningdek, ta’lim jarayonini tashkil qilishning turli shakllari, metodlari va yo‘llari ko‘rsatilishi muhim ahamiyat kasb etadi.
SHuningdek, quyidagilar ham ta’riflanishi lozim:
dastur bo‘yicha ta’lim olayotgan tarbiyalanuvchilarning yoshga oid, ruhiy va individual xususiyatlari;
dasturning maqsadi;
dasturning vazifalari;
dasturni amalga oshirish muddati;
asosiy tamoyillar;
bola shaxsining asosiy tavsiflari.
Dasturning maqsadli yo‘nalishlari ta’rifi maktabgacha ta’lim muassasasining Davlat o‘quv dasturi hamda O‘zbekiston Respublikasida ilk va maktabgacha yoshdagi bolalar rivojiga oid Davlat talablarining maqsadli yo‘nalishlariga mos kelishi lozim.
4. Mazmunli bo‘limga bola rivojining beshta ta’lim sohasi yo‘nalishlariga mos ravishdagi ta’lim faoliyatining ta’rifi kiradi: ta’lim sohasining vazifalari, ta’lim faoliyatining mazmuni, ta’lim faoliyatining natijalari, mintaqaviy tarkibiy qism (komponent), ta’lim sohasini amalga oshirish bo‘yicha ta’lim faoliyatini tashkil qilish shakllari.
Kompleks-mavzuviy rejalashtirish (barcha beshta ta’lim sohasini amalga oshirishni hisobga olgan holda). Mazkur kichik bo‘limning ta’rifi integrativ modelni ko‘zda tutadi va u hafta mavzusini faoliyatning turli ko‘rinishlarida, shakllarida, ta’lim jarayonining barcha ishtirokchilari bilan birgalikda ochib beradi. Dasturda ifodalangan kompleks-mavzuviy rejalashtirishning tarkibiy qismi jadvallar ko‘rinishida taqdim etilishi mumkin. Kompleks-mavzuviy rejada dasturdagi bo‘limlar va mavzularni o‘rganish ketma-ketligi ochib beriladi. Ta’lim faoliyatining taqsimoti, bolalar bilan ishlash shakllari va yakuniy tadbirlar ko‘rsatiladi.
5. Tashkiliy bo‘lim. Mazkur bo‘limda kun tartibi, o‘quv yili tuzilmasi, ta’lim faoliyati jadvali (me’yoriy hujjatlarga muvofiq), yoshni hisobga olgan holda rivojlantiruvchi muhitni tashkil qilish, tarbiyalanuvchilarning yoshi va individual xususiyatlari, ularning ta’lim ehtiyojlari va qiziqishlarini hisobga olgan ravishda Dasturni amalga oshirishining turli shakllari, metod va vositalarining qisqacha ta’rifi beriladi. SHuningdek, turli xildagi faoliyatning o‘ziga xos ruhiy-pedagogik xususiyatlari, tarbiyalanuvchilarning oilalari bilan o‘zaro hamkorlik turlari ifodalanishi mumkin.
|
| |
Internet
Router - A. M. Eshmuradov, D. T. Normatova abonent kirish tarmoqlari

32
va o‘tkazish yo‘lagini kengaytirishni tashkil qilishga yo‘l beradi.
Ular ichidan uchtasini belgilash mumkin:
1. x.DSL (Digital Subscriber Line – raqamli abonent li-
niyasi) – mis simkabellar hayotini cho‘zib, raqamli abonent
liniyasini hosil qilib, o‘tkazish yo‘lagini kengaytiruvchi va keng
polosali kirishni tashkil qiluvchi texnologiyalar yig‘indisidir.
2. FTT x (Fiber To The X) – ba’zi bir «X» nuqtagacha optik
tola bilan kabelni yetkazishni amalga oshiruvchi yechimlar.
3. BWA (Broadband Wireless Access) – keng polosali simsiz
kirish vositalari.
XDSL texnologiyalariga quyidagilar kiradi (1.17-rasm):
Tarmoq tugallanmasi - A. M. Eshmuradov, D. T. Normatova abonent kirish tarmoqlari

Tarmoq tugallanmasi D versiyadagi SANT (Synchronous ATM Network Termi-
nation – ATM sinxron tarmoq – tugallanmasi, SANT-D) tarmoq
tugallanmasi tarmoq transport tizimini A1000 ADSL tizi miga
ulaydi va fizik hamda ATM-darajalar bilan bog‘liq bo‘lgan
funksiyalarni bajaradi.
Tarmoq raqamli transport tizimi 155,52 Mbit/s (SDH STM1/
SONET OC3s) tezlik orqali xarakterlanadi.
ASAM multipleksorda SANT-D SDH/SONET – 155,52 Mbit/s
axborot oqimi uchun tarmoq tugallanmasi hisoblanadi. U raqamli
uzatish tizimi bo‘yicha IQ shinaga va teskari uzatiladigan ATM-
38
yacheykalarning almashtirilishini ta’minlaydi. Bundan tashqari,
SANT-D tarmoq tugallanmasida ASAMni ishlatish va texnik
xizmat ko‘rsatish uchun zarur bo‘ladigan funksiyalar ko‘zda
tutilgan.
Nihoyat, SANT-D tarmoq tugallanmasi IQ shinaning ken-
gayti rilishini ta’minlaydi, buning uchun ham mos interfeys
ko‘zda tutilgan. Bitta SANT-D tarmoq tugallanmasi va o‘n bitta
A versiyadagi ADSE kengaytirgichlar (ADSE-A) bo‘lganida o‘n
ikkita substativlarni (12 substativlar × 12 LT × 4 liniyalar = 576 li-
niyalar) boshqarish mumkin bo‘ladi.
Fizik SANT-D tarmoq tugallanmasi o‘rnatiladigan (ikkilangan
Yevropa) bosma platasida bajarilgan bo‘lib, unga IQ shinani
joylashtirilishi tomonidan ASAM multipleksorining stativiga
o‘rnatiladi.
IQ shinasi IQ shinasi NT va chiziqli interfeyslar orasidagi boshqarish va
ma’lumotlarni almashlashni ta’minlaydi, ya’ni ular orasidagi bitli
oqimlarni zichlashtiradigan va zichlashtirishdan chiqaradigan
qurilma hisoblanadi. IQ shinasi SANT-D yoki ADSE-A va ADLT
(ADSL Line Termination – chiziqli ADSL-tugallanma) orasidagi
shina tuzilmasi hisoblanadi.
IQ shinasida to‘g‘ri va teskari kanallar bo‘yicha ma’lumotlar
yo‘nalishi uchun yo‘l, sinxronizator va boshqarish signallari
mavjud. Interfeysning uzatish tezligi 155 Mbit/s ni tashkil etadi.
To‘g‘ri va teskari yo‘nalishlarda tashish 54 baytlardan iborat
freymlar bilan jo‘natiladigan ATM-yacheykalar orqali amalga
oshiriladi. To‘g‘ri va teskari yo‘nalishlarda jo‘natish 8 bitli
ma’lumotlarni tashiydigan alohida shinalar bo‘yicha amalga
oshiriladi.
Fizik jihatdan IQ shinasi BPA (Backpanel Printed board
Assembly – orqa panel bosma platasi) shina ko‘rinishida baja-
39
rilgan va ADSL-stativlarda tizim platasi ko‘rinishida statsionar
mahkamlangan. SANT-D yoki ADSE-A, ADLT va AACU
platalari mos BPA biriktirgichlariga o‘rnatiladi. Mos ravishda IQ
shinasi bo‘yicha ularning o‘zaro bog‘lanishlari amalga oshiriladi.