nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Video xabarlarni uzatish uchun xizmat ko‘rsatish sifati

|
Video xabarlarni uzatish uchun xizmat ko‘rsatish sifati
|
bet | 42/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M Umirzakov Video xabarlarni uzatish uchun xizmat ko‘rsatish sifati
Multiservis tarmoqlarida televideniya eshittiruvlarini va xizmatlarini integratsiyalashuvi servis provayderlar uchun qator muammolarni yuzaga keltirdi. Video (xususan, so‘rov bo‘yicha video), ko‘p kanalli televideniya eshittiruvi va HDTV tarmoqni ovoz va videoga qaraganda katta resurslarni talab qiladi.
Video ma’lumotlarga nisbatan QoS ning turli xildagi talablariga ega. Xatto internet tarmog’ida eng yaxshi talab qilingan ilovalar ham mavjud kechikishlar (djitter)ni qandaydir paketlarni yo‘qotish bilan yengishi mumkin. Faqat IP ustidan video (ATM) 10-9 diapazonda minimal paketlarni yo‘qolishi uchun aniq talabga ega. Amaliyotda paketlar faqat tarmoqning o‘ta yuklanishi sharitida tashlab yuborilishi mumkin.
Video ilovalarining ikki asosiy turi mavjud: interaktiv video (masalan: videokonferensiya) va oqimli video (masalan: IPTV, bir manzil yoki ko‘p manzil bo‘yicha uzatilishi mumkin).
XEAI va IETF tavsiyanomalarini taxlili asosida video xabarlarni uzatish uchun QoS tavsiflarini asosiy talablarini umumlashtiramiz.
– jadvalda har xil standartli video xabarlarni uzatish tezligiga talablar keltirilgan.
–jadval.
Har xil standartli video xabarlarni uzatish tezligiga talablar
Sifat
|
Usul yoki standart
|
Uzatish tezligi,
Mbit/s
|
Siqish
|
Sifat
videokonferensiyasi
|
H.261
|
0.1
|
Ha
|
VCR sifat
|
MPEG-1
|
1.2
|
Ha
|
Teleuzatish sifati
|
MPEG-2
|
2 dan 4 gacha
|
Ha
|
Raqamli televideniya sifati
|
Siqishsiz
|
ITU-R601
|
166
|
|
Siqish bilan
|
MPEG-2
|
3 dan 6 gacha
|
Ha
|
–jadval davomi
Siqish bilan
|
H.264/MPEG-4
|
2 dan 4 gacha
|
Ha
|
HDTV
|
siqishsiz
|
CD-DA
|
2000
|
|
Siqish bilan
|
MPEG-2
|
25-34
|
Ha
|
Siqish bilan
|
H.264/MPEG-4
|
15-30
|
Ha
|
Interaktiv videoni sozlashda quyidagilar tavsiya qilinadi.
interaktiv video trafik AF41 deb belgilanishi kerak;
yo‘qolishlar 1 % dan kam bo‘lishi kerak;
bir tomonlama kechikish 150 ms dan ko‘p bo‘lmasligi kerak;
kechikishni tebranishi 30 ms dan ko‘p bo‘lmasligi kerak;
minimal kafolatli o‘tkazish yo‘lagi (LLQ) videokonferensiya sessiyasining hajmiga 20 % ko‘pi bilan teng bo‘lishi kerak.
Videokonferensiya G.711 audio kodekiga ega. Unda mos keluvchi ovoz trafigini yo‘qolishiga, kechikishga, kechikishlarni tebranishiga talab mavjud. Video trafik ovoz trafigidan katta farq qiladi. Masalan, videokonferensiya trafigi o‘zgaruvchan hajmdagi paketlarni va o‘zgaruvchan tezlikli paketlarni uzatadi.
Videokonferensiya tezligi – video oqimlarni kadrga solish tezligi.
|
| |
1 abtda quyidagi sxemalardan foydalaniladi - bet 5

|
1 abtda quyidagi sxemalardan foydalaniladi
|
bet | 5/5 | Sana | 17.02.2024 | Hajmi | 42,16 Kb. | | #158065 |
Bog'liq Avtomatik boshqarish tizimlarining sxemasij) bir konturli va ko‘p konturli tizimlar.
g) bir oMchamli va ko‘p oHchamli tizimlar va h.k.
Ustlash (superpozitsiya) usulini qo‘Ilash mumkin bo‘lgan tizimlar chiziqli tizimlar deyiladi. Chiziqli tizimlarda chiqishdagi kattalikning o‘zgarishi kirishdagi kattalikning o‘zgarishiga proporsional holatda o‘zgaradi. Tarkibida hech bo‘lmaganda bitta nochiziqli element yoki nochiziqli tenglamasi bo‘lgan tizimlarga nochiziqli tizimlar deyiladi. 1.21-rasm. Kuzatuvchi avtomatik tizim. Agar tizim elementlarining parametrlari vaqt mobaynida o'zgarmasa, bunday tizimlarga statsionar tizim deyiladi.
Parametrlar vaqtga bog‘liq bo‘lmagan tizimlarga nostatsionar tizim deb aytiladi. ABTlarining barcha zvenolari vaqt bo‘yicha uzluksiz kirish signaliga mos ravishda chiqish signallari ham uzluksiz boisa, bunday tizimlarni uzluksiz tizimlar deyiladi (1.22-rasm). Uzluksiz tizim. Uzlukli yoki diskret tizimlar deb - tarkibida hech boimaganda bitta zveno diskret (yoki impulsli) chiqish signaliga ega bo‘lgan ABTlarga aytiladi (1.23-rasm).
1.23-rasm. Uzlukli yoki diskret tizim: IE - impulsli element.
Agar tizim elementlarining xossalari boshqarish obyektining fazoviy koordinatalariga bogiiq holda o‘zgarsa, taqsimlangan, fazoviy koordinatalarga bogiiq boimasa to ‘plangan parametrli tizimlar deyiladi. Bir konturli tizimlar deb tarkibida faqat bitta asosiy teskari bogianishi mavjud boigan ABTlarga aytiladi.
K o ‘p konturli tizimlar deb tarkibida faqat bitta asosiy teskari
bogianishdan tashqari mahalliy teskari bogianishlari ham mavjud
boigan ABTlarga aytiladi. Tarkibida bitta boshqaruvchi va bitta boshqariluvchi kattalikka ega boigan ABTlarga bir о ‘Ichamli tizimlar deyiladi. Yoki boshqacha qilib aytganda, bitta kirish va bitta chiqish parametriga ega boigan ABTlarga
bir о ‘Ichamli tizimlar deyiladi.
|
| |
Oqimli video trafigi uchun talablar

|
Oqimli video trafigi uchun talablar
|
bet | 43/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M Umirzakov Oqimli video trafigi uchun talablar:
oqimli video (bir manzilli yoki ko‘p manzilli jo‘natmalar) SS 4 deb belgilanishi kerak;
yo‘qolishlar 2 % dan ko‘p bo‘lmasligi kerak;
kechikish 4 – 5 soniyadan ko‘p bo‘lmasligi kerak (video ilovalarni buferga olish imkoniyatiga bog‘liq holda);
kechikishni tebranishiga muhim talab mavjud emas;
o‘tkazish yo‘lagini kafolati bo‘yicha talab vieo oqimni kodlashtirish tezligining formatiga bog‘liq;
oqimli video odatda bir tomonlama bo‘ladi. Shu sababli uzoqdagi filiallarni filialdan markazga yo‘naltirishda marshrutlarni sozlash shart emas;
video oqimning ko‘ngil ochar turi uchun DSCP CS 1 deb belgilash mumkin va ular uchun CBWFQ (Internet/scavenger sinfi ishlatiladi) navbatida o‘tkazish yo‘lagining minimum kafolati talab etiladi.
Keyingi yillarda multimeda trafiklarining jadallik bilan o‘sishi ma’lumot uzatish tarmoqlarini ishlatishida jiddiy muammolarni yuzaga keltirdi.
Ovoz, video va ma’lumotlarni uzatish trafikda ularga xizmat ko‘rsatishda har xil talablarni qo‘yadi. Shu sababli ma’lumot uzatish tarmoqlarini rivojlantirish va ularda muammolarni yuzaga kelishi xizmat ko‘rsatish sifatini ta’minlash masalasi dolzarb hisoblanadi.
– jadval.
QoSni ta’minlash tavsifi
Ko‘rsatkich
|
IntServ
|
DiffServ
|
IntServ
|
QoSni ta’minlash usuli
|
Zahiralash
|
Imtiyozlash
|
Zahiralash,
imtiyozlash
|
Qo‘shimcha protokollarni
ishlatish lozimligi
|
RSVP
|
Yo‘q
|
RSVP
|
Marshrutizorlarni
unumdorligiga talab
|
Yuqori
|
Past
|
O‘rta
|
Tarmoqni kengaytirish
samaradorligi
|
Yuqori emas
|
Yuqori
|
Yuqori
|
Turli ishlab chiqaruvchilarning qurilmalarini
moslashuvchanligi
|
O‘rta
|
Yuqori
|
O‘rta
|
Sifatni ta’minlashni
kafolatligi
|
Yuqori
|
O‘rta
|
Yuqori
|
Realizatsiya xarajatlari
|
Yuqori
|
Past
|
O‘rta
|
Hozirgi kunda ma’lumot uzatish tarmoqlarida xizmat ko‘rsatish sifatini ta’minlashning turli usullari mavjud. U yoki bu texnologiyani tanlash xizmat
ko‘rsatish sifatining talabiga bog‘liq. Taqdim etilayotgan xizmatning sifati foydalanuvchilarning talabini qondira olishi kerak.
Integrated Service (IntServ, RFC 1633) bu – xizmat ko‘rsatishning integratsiyalangan modeli. Kerakli o‘tkazish qobiliyatini kafolatlagan holda to‘liq (End-to-End) xizmat ko‘rsatish sifatini ta’minlashi mumkin. IntServ o‘zining maqsadi uchun RSVP signalizatsiya protokolidan foydalanadi. Bu esa ilovalarni resurslarga to‘g‘ridan – to‘g‘ri talab qo‘yishini ifodalashga yordam beradi va o‘zida shu talablarni ta’minlash mexanizmlarini qamrab oladi. IntServ qisqacha resurslarni zahirlash deb atash mumkin (Resource reservation).
|
| |
Kompyuter tarmoqlarida ishlatiladigan kommutatsiya turlari

|
Kompyuter tarmoqlarida ishlatiladigan kommutatsiya turlari
|
bet | 1/3 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 353,66 Kb. | | #257572 |
Bog'liq 1449298 (1) Internet – dunyo bo`ylab joylashgan va yagona tarmoqqa birlashtirilgan minglab komp`yuter tarmoqlarining majmuidir. Internet «sovuq urush» mahsuli bo`lib, uning yaratilishiga yadro zarbalaridan qisman zararlanganda ham ishlay olishga mo`ljallangan tajribaviy aloqa tizimi sifatida XX asrning 70- yillar boshlarida AQSh Mudofaa vazirligi tomonidan ishlab chiqarilgan ARPANET aloqa tarmog`i asos bo`lgan. ARPANET – buzilgan aloqa bo`g`inlarini avtomatik ravishda aylanib o`tishga va tarmoqdagi komp`yuterlarning ma`lumot almashinishiga imkon yaratuvchi kommunikatsiyalar paketidir. ARPANET da ma`lumotlarni uzatish texnologiyasi «aloqaliinformatsion paketlar» deb nomlanadi. Bu texnologiyada yuborilayotgan ma`lumotlar bir nechta paketlarga bo`linadi va har bir bo`lingan paket o`zining manziliga ega bo`ladi. Paketlar aloqa tizimi orqali mustaqil joylashtiriladi. Ma`lumotlarni jo`natish uchun foydalanuvchi o`z manzili orqali boshqa foydalanuvchilarni manzilini aniq ko`rsatishi kerak.Aloqa shunday yo`lga qo`yilganki, foydalanuvchilar tomonidan konkret tizimdagi struktura haqida hech qanday ma`lumot so`ralmasligi loyixalashtirilgan va dasturlashtirilgan Barcha paketlar belgilangan manzilga uzatilgach, raqamlanishga keladi va butun ma`lumot tiklanadi. Paketlar butunligi tekshiriladi. Agar bu jarayon davomida axborot qismiga zarar etgan bo`lsa, qabul tizimi butun tizimni emas, balki kerakli axborot qismlarini qayta yuborishni so`raydi. Axborot uzatishning bu modeli paketlar kommutatsiyasi deyiladi. Telefon tarmoqlarini taqqoslash uchun kanallar kommutatsiyasi deb ataluvchi model qo`llaniladi. Bu siz va sizning abonentingiz o`rtasidagi aloqa boshlangach doimiy aloqa o`rnatiladi va sizdan boshqa hech kim sizning muloqotingiz davrida foydalana olmaydigan aloqa kanali o`rnatilishini va suxbat tugaguncha saqlanishini anglatadi. Aynan shu TCP/IP deb nomlangan standartlar mavjud tarmoqlar yordamida global komp`yuter tarmog`ini yaratish uchun asos bo`lgan
|
| |
Xarajatlarni turkumlashning ahamiyati va buxgalteriya hisobida tutgan

1. Xarajatlarni turkumlashning ahamiyati va buxgalteriya hisobida tutgan oʻrni Iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global
strategiyasi qatoriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini
kiritish kerak. Echimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o‘zini tutishini
atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy
ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan
yondashish lozim.
Bozor munosabatlari tobora erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda faoliyat
yuritayotgan har qanday kichik va o‘rta biznes xo‘jalik yurituvchi subyekti
faoliyatining samarasi, ertangi istiqboli boshqaruv hisobining muhim va asosiy
tamoyili «xarajat - ishlab chiqarish hajmi - foyda» ko‘rsatkichlarining o‘zaro
bog‘liqligida ifodalanadi. Ana shu ko‘rsatkichlar orasida xarajatlar boshqaruv
hisobini tashkil qilishda alohida e’tiborni jalb qiladi. Xarajatlarning mohiyati
shundan iboratki xarajatlar juda ko‘p elementlardan tashkil topgan bo‘lib,
ularning aksariyati boshqaruv qarorlari ta’sirida albatta o‘zgaradi, boshqaruv
qarorlari qanchalik samarali bo‘lsa xarajatlarning miqdori kamayishi va aksincha
hollarda ko‘payib ketishi mumkin. Bu esa o‘z navbatida xo‘jalik yurituvchi
subyektlar faoliyatining natijasi bo‘lgan foyda miqdorida bevosita o‘z aksini topadi.
Demak, yuqori miqdordagi foyda olishning eng asosiy omili bu xarajatlarni
kamaytirish bo‘lsa, xarajatlarni boshqarish esa e’tibordagi muhim masala bo‘lishi
lozim.
Aynan mana shu masala borasida nafaqat amaliyotchilar, balkim iqtisodchi
olimlar tomonidan ham to‘liq e’tirof etiladigan xarajatlarni boshqarishga
yondashish mavjud. Bu xarajatlarning boshqaruv hisobini tashkil qilish nuqtai
nazaridan tasnif qilinishidir. Ana shu umume’tirof etilgan klassifikatsiya
mohiyatini quyidagicha guruhlash mumkin:
1. Shartli o‘zgaruvchan xarajatlar
2. Shartli – doimiy xarajatlar
Nazorat savollari - O'zbeklston respublikasi axborot texnologiy

DECnet
|
- Digital Equipment
Corporation network
|
- Raqamli qurilmalar korporatsiyasi
tarmog’i
|
DES
|
- Data Encryption Standard
|
– simmetrik shifrlash algoritmi
|
DLCI
|
- Data link connection
identifier
|
- ma’lumot uzatish kanali
identifikatori;
|
DOI
|
- Domain of Interpretation
|
- interpretatsiyalash domeni
|
DSCP
|
- Differentiated Services Code
Point
|
- Turli xizmatlarning kod nuqtasi
|
DTE
|
- Data Terminal Equipment
|
- ma’lumotlar ohirgi qurilmasi
|
DVA
|
- Distance Vector Algorithms
|
- masofa-vektor algoritmi
|
EAP-TLS
|
- Extensible Authentication
Protocol-Transport Layer Security
|
- Yagona haqiqiyligini tekshirish
protokoli - Transport daraja xavfsizligi
|
ESP
|
- Encapsulation Security
Rau1oad
|
- himoyani inkapsulyatsiyalovchi
protokol
|
ETSI
|
- European Telecommunication
Standart Institute
|
- Telekommunikatsiyalar bo‘yicha
standartlashtirish Yevropa Instituti
|
FECN
|
- forward explicit congestion
notification
|
- oldindan aniq tiqilinch haqida
xabarnoma
|
FIFO
|
- first-in first-out
|
-“birinchi kelgan – birinchi bo‘lib
ketadi”
|
FR
|
- Frame Relay
|
- kadrlarni retranslyatsiya protokoli
|
FTP
|
- File Transfer Protocol
|
- fayllarni uzatish protokoli
|
HDTV
|
-High Definition Television
|
- Oliy belgilangan televizor
|
HTTP
|
-HyperText Transfer Protocol
|
- gipermatnlarni uzatish protokoli
|
ICMP
|
- Internet Control Message
Protocol
|
- Internet Boshqarish Xabar
Protokoli
|
IETF
|
- Internet Engineering Task
Force
|
- Internetning muxandislik
muommolari bo‘yicha ishchi guruhi
|
IGMP
|
- Internet Group Management
|
- Internet protokolini guruhli
|
Xarajatlarni kamaytirish - O'zbeklston respublikasi axborot texnologiy

|
O'zbeklston respublikasi axborot texnologiy
|
bet | 15/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M UmirzakovXarajatlarni kamaytirish: o‘tkazish qobiliyatidan samarali foydalanish va qimmat tarmoq infratuzilishlari yangilanishini arzonligi;
Samaradorlikni oshirish: tarmoqni ikkinchi pog‘onada bir nechta mantiqiy guruhlarga bo‘lish (keng eshittirishli domen) ortiqcha tarmoq trafigini sonini kamaytiradi va samaradorlikni oshiradi;
Keng eshittirishli domenlarni kamaytiradi: tarmoqni VLANlarga ajratish keng eshittirishli domendagi qurilmalar sonini kamaytiradi.
Axborot texnologiyalari bo‘limining samaradorligini oshirish: VLAN
tarmog‘i tarmoqni boshqarishni soddalashtiradi. Yangi kommutatorni ekspluatatsiyaga kiritishda ko‘rsatilgan portlarda kerakli qoida va jarayonlarni amalga oshiradi. Axborot texnologiyalari mutaxassislari VLAN ga tegishli nom bilan tarmoq funksiyasini tezda aniqlashadi.
Ilova va loyihalarni boshqarishni soddaligi: VLAN tarmog‘i foydalanuvchilar va tarmoq qurilmalarining tarmoqni geografik talabi yoki ishlashi bo‘yicha moslashtirishi uchun birlashtiradi. Amaliy pog‘onada ishlashni va loyihalashni boshqarish funksiyalarini ajratilganligi hisobiga sodda tuzilgan. Masalan, bunday amaliy topshiriqqa – o‘qituvchilarni elektron ta’lim olish uchun ilovalarni ishlab chiqish platformasi kiradi.
Har bir VLAN tarmoq qaysidir IP tarmoqqa tegishli bo‘ladi. VLAN ni loyihalashda tarmoq manzillashining ierarxik tizimini amalga oshirishni inobatga olish lozim. Ierarxik manzillash deganda tarmoqni to‘liq ishlashida VLAN tarmog‘i yoki IP tarmoqning segmentlarini tartibli berilgan raqamlanishi tushuniladi.
Zamonaviy kommutatsiyalanadigan tarmoqda har xil turdagi hujumlar mavjud. VLAN arxitekturasi tarmoqqa xizmat ko‘rsatishni osonlashtiradi, ammo yomon niyatli odamlarga hujum qilish uchun imkoniyat beradi. Qanday har xil turdagi hujumlarning xarakatlanishini va hujumlarni xavfini kamaytirish usullarini tushunish kerak.
VLAN hopping hujumi begona VLAN hujum qilinayotgan VLAN trafigini ko‘rishga yordam beradi. Kommutator spufinggi – VLAN tarmog‘ining hujum turi bo‘lib, bunda noto‘g‘ri o‘rnatilgan trank porti ishlatiladi. Avtomatik xolatda trank portlar barcha VLAN tarmoqlariga kirishi mumkin va qoidaga ko‘ra kommutatorlar o‘rtasida, ya’ni fizik kanal orqali bir nechta VLAN lar uchun trafikni uzatadi.
Kanal pog‘onasi protokollari (Frame Relay, ATM)
|
| |
2-mavzu: Qishloq xo’jalik korxonalarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari. Reja

2-mavzu: Qishloq xo’jalik korxonalarining tashkiliy-iqtisodiy asoslari.
Reja:
2.1.
Dehqon xo’jaligini tashkil etish va rivojlanish asoslari.
2.2.
Fermer xo’jaligini tashkil etish va rivojlanish asoslari.
2.3.
O’zbekistonda fermerlikni rivojlantirishni ustuvorligi. Fermer xo’jaliklarining yer
maydonlarini
optimallashtirish
2.4.
Agrofirmalarni tashkil etish va rivojlanish asoslari.
Tayanch iboralari: agrofirma, agrosanoat birlashmalari, biznes reja, davlat
buyurtmalari, davlat tasarrufidan chiqarish, dehqon xo’jaligi, egalik qilish, fermer
xo’jaligi, ijara, jamoa mulki, mulk, mulkchilik, mulkchilik shakllari, qishloq xo’jaik
kooperativi, tender, ustav fondi.
Foydalangan adabiyotlar.
Asosiy adabiyotlar:
1. Jo’rayev F. Qishloq xo’jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish. Darslik. -
Toshkent, 2004-344 b. “Istiqlol”
2. Samatov G.A., Yodgorov J.Yo.,Rustamova I.B Qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishini
tashkil etish. Darslik. «O’zbekiston milliy ensiklopediyasi». - Toshkent:
ToshDAU taxririyat-
nashriyot bo’limi, 2005. - 508 b.
Xorijiy adabiyotlar:
1. Agrarmanagement Jens Pape, Clemens Morath, Reiner doluschitz ISBN-10:3-8252-3587-
4, EAN:978382523587
2. Barrick, R. K. Harmon, H. L. Animal Production and Management Ed:
Gregg Division
McGraw-Hill (1988-02-01) ISBN 10: 007003852X / ISBN 13: 9780070038523
3. Connor, D. J.; Loomis, R.S.; Cassman, K.G. 2011. Grop Ecology. Productiviti and
Management in Agricultural Systems. University Press ISBN: 9780521744034.
4. Modernes Agrarmanagement: Betriebswirtschaftliche Analyse-und Planungsvefahren
MuBhoff, Hirschauer (2013) 3. Auflage, Vahlen-Verlag, Munchen.
Aniq quymalar olish texnologiyasi Aniq quymalar olish texnologiyasi

|
Aniq quymalar olish texnologiyasi
|
bet | 1/7 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 2,63 Mb. | | #135904 |
Bog'liq Aniq quymalar olish texnologiyasi
Reja:
1 Erib chiqib ketadigan moslama yordamida quyma olish (JVM)
2 Gazlanib chiqib ketadigan moslamalar (JGM)
3 Qobiq qolip yordamida quyma olish
4 Markazdan qochma kuch yordamida quyma olish texnologiyasi
5 Bosim ostida quyma olish
Bir marta ishlatiladigan qum-gilli qolipdan tashqari quymalarni maxsus usullar bilan me’yorlab olinishi mumkin. Maxsus usullar yordamida olinadigan quymalarning yuqori aniqligi, yuzasining sifati tozaligi quyimga kamroq quyiladigan qo’shimcha, yuqori fizik-mexanik va ekspluatatsion xususiyatlari bo’lgan quymalarni olish mumkin. Quymakorlik maxsus usullari ko’p.
1 Erib chiqib ketadigan moslama yordamida quyma olish (JVM)
Bu usulning mohiyati aniq quymalarni turli materiallardan ajratilmaydigan bir martali moslamalardan olish. Bularga oson eriydigan moslamalar (parafin, stearin, ko’mir mumi va boshqalar kiradi) erib chiqib ketadigan (kanifol, blokli polistirol, penopolistirol va boshqalar) moslamalar. Erib ketuvchilar (karbamit, bor kislotasi, nitratlar), ularni bloklarga yig’iladi, bloklarini o’tga chidamli qoplam bilan o’rash, moslamalarni chiqarib yuborish, qoliplarni kuydirish va olingan ajralmaydigan keramik qoplamli qolipga metallni quyish. Bularning shakli quymaga yaqinroq bo’lgan quymalarni olishda, yupqa devorli, yirik aniq quymalar, murakkab konstruksiyalar tuzishda, bir necha detallarini bitta tugun qilib aniqroq quyma, olishda qo’llaniladi.
Bu usulda massasi 10 g to 100 kg bo’lgan quymalarni va devorini qalinligi eng yupqasi (1mm) bo’lishi mumkin. Quymalarni aniqligi 5-6 sinfgacha to’g’ri keladi, yuzasining tozaligini 4-6 sinf va bu usulda mexanik ishlovga quyim eng kam (0,2-0,7mm), (42-43-44-rasmlarda) quymani erib chiqadigan usulda tayyorlab olish ketma-ketligi ko’rsatilgan.
Bir martali ishlab chiqiladigan quyma 1 voslamasi 3 metalldan yasalgan press-forma 2 matallni presslab kirgizish yo’li bilan olinadi. Press-formalar bitta yoki ko’p o’rinli bo’ladi. Bir martaliklari payalnik 5 bilan quyish tizim 4 yopishtiriladi. Yig’ish jarayonida moslamalar karkasi tayyorlanadi, ularni oti modellar bloki deb ataladi. O’tga chidamli material donachalari bir biriga bog’laydi va puxta qiladi. Jarayon yana qaytariladi va 4-6 martada keyin juda puxta qatlam olinadi. Unga keyin qaynoq suv quyib moslama eritib chiqariladi.
42-rasm. Erib chiqib ketadigan moslama yordamida quyma olish sxemasi.
Olingan qolipni po’latdan yasalgan opokaga quruq qum ichiga joylashtiriladi va 900-1000 0C pechda quritiladi. Undan keyin qolipga suyuq metall quyiladi.
|
| |
Noto‘g‘ri ovqatlanish - Yoshlarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning pedagogik asoslari

|
Yoshlarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning pedagogik asoslari
|
bet | 10/14 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 403,5 Kb. | | #149878 |
Bog'liq “YOSHLARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK ASOSLARI”Noto‘g‘ri ovqatlanish tufayli organizmning me’yoriy faoliyati buziladi va bu holat kasalliklar kelib chiqishiga sabab bo‘ladi. Organizm yetarli darajada oziq moddalar bilan ta’minlanmasligi uning himoya xususiyatlarini pasaytirib, kasalliklar paydo bo‘lishi uchun zamin yaratish bilan bir qatorda tez charchash, ish qobiliyatining susayishiga olib keladi. Bolalarning me’yorida ovqatlanmasligi o‘sish va jismoniy rivojlanishni kechiktiradi.
Gipodinamiya (yunon. hypo – kam, past va dynamis – kuch) mu shaklarning yetarli ishlamasligi, qisqarish kuchining kamayib ketishi bo‘lib, odatda doimo o‘tirib ishlash, kamharakatlilik, umuman mushak larga tushadigan og‘irlikning kamayib qolishi tufayli kelib chiqadigan gipokineziya, ya’ni inson harakat faolligining susayishi bilan birga davom etadi. Odam uzoq vaqt kasal bo‘lib yotganida ham gipodinamiya kuzatiladi.
Jismoniy faollik susayib borar ekan, avvaliga quvvat sarfi kamayib, so‘ng to‘qimalarning qon, kislorod va oziq moddalar bilan ta’minlanishi yomonlashadi. Yurak mushagi tolalarining tuzilishida o‘zgarishlar paydo bo‘lib, organizmni idora etuvchi tuzilma holati, jumladan gormonal va asab tizimining ishi buziladi. Gipodinamiyada mushaklar markaziy asab tizimiga borib turadigan signallarning kamayishi natijasida bosh miya holatiga ta’sir qiladi, chunki markaziy asab tizimi tonusini saqlab turishda, qon aylanishi bilan moddalar almashinuvining idora etilishida mushak faoliyati birinchi darajali o‘rin tutadi.
Harakat faolligi keskin susayadigan bo‘lsa, suyaklar tuzilishi ham o‘zgaradi. Mushaklar atrofiyaga uchrashi bilan yog‘ to‘qimasi ko‘payadi, moddalar almashinuvi jarayonlari izdan chiqadi hamda markaziy asab tizimining holati o‘zgaradi, odamda tez-tez toliqish kabi holatlar kuzatiladi (astenizatsiya sindromi). Yurak-tomir tizimining ahvoli o‘zgarib, yurak qisqarishlarining kuchi kamayadi, qon tomirlarning holati yomonlashadi. Bu, eng avvalo, odam tez yurganida bir zumda hansirab qolishi, yuragining tez-tez urishi, jismoniy ish bajarish vaqtida yurak atrofida og‘riq kuzatiladi, keyinchalik esa ateroskleroz, gipertoniya kasalligi kelib chiqadi.
|
| |
Ma’ruza-1 mochevina – formaldegid oligomerlari asosidagi plastik massalar. Reja

Ma’ruza-1 mochevina – formaldegid oligomerlari asosidagi plastik massalar. Reja
Download
444 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
04.10.2024
Hajmi
444 Kb.
#273454
Download
444 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ma’ruza-1 mochevina – formaldegid oligomerlari asosidagi plastik massalar. Reja
Download
444 Kb.
Matnni ko'rish
Differensiallashgan xizmatlar (Diffserv) arxitekturasi

|
Differensiallashgan xizmatlar (Diffserv) arxitekturasi
|
bet | 46/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M UmirzakovDifferensiallashgan xizmatlar (Diffserv) arxitekturasi
1998 yili IETF tashkiloti differensiallashgan xizmatlarni (diffserv Working Group) yaratish bo‘yicha ishchi guruhni shakllantirdi. Diffserv arxitekturaviy modelini intserv modelining trafikni kafolatli xizmat ko’rsatish sifati mexanizmi bilan trafikni kafolatsiz etkazish mexanizmini bog‘lab turuvchi ko‘prik bilan solishtirishi mumkin. DiffiServ mo‘deli differensialashgan trafikni har xil imtiyozli sinflarga bo‘lish yo‘li bilan ta’minlaydi.
DiffServ (5.20 – rasm) yondoshuvining asosiy vazifasi IPv4 paket sarlovhasidan differensial xizmat (DS)ning xizmat ko’rsatish turini bayti (Type of Service-ToS)ni va IPv6 paketning trafik sinfi (Traffic Class) baytini aniqlash hisoblanadi. Mana shu belgilash har o‘tishda ma’lumotlar paketining xarakati to‘g‘risida qaror qabul qilishga bog‘liq, ya’ni har bir oraliq tugunda.
Differensiallashgan xizmatlar arxitekturasi u xizmat ko‘rsatish sifatiga qo‘yilgan talablarga bog‘liq holda katta diapazondagi har xil takliflarni o‘zining mijozlariga berishi uchun xizmatlarni yetkazib berayotganlar foydalanishi mumkin bo’lgan boshlang’ich asosni ta’minlaydi.
- расм. DiffServ - domenning chegaraviy tugunlari tuzilishi
Mijoz xizmatlarni talab qilingan darajasini aniq bir ilovaning paketi uchun differensial xizmatning (DSCP) kod maydoning mos keluvchi qiymatini o’rnatish orqali tanlash mumkin. Differensial xizmatning kodi xizmatni etkazib beruvchi (PHB)ning tarmoqda har bir oraliq tugunida paketning xarakati to’g’risidagi echimlarning zanjirini aniqlaydi.
PHB– siyosat bu - qadamma-qadam xizmat ko‘rsatishi siyosati bo‘lib, u differensiyal xizmatlarning kod maydon (DSCP)ini tegishli qiymati bilan paketlarga nisbatan tarmoq tugunining xolatini aniqlaydi. Trafik oqimining barcha paketlariga xizmat ko‘rsatish uchun o‘ziga xos talablari bilan o’zida har doim DSCP maydonidagi bitta qiymatni olib yuradi.
Diffeserv – domenni ichidagi barcha tugunlar differensiallashga xizmatlarlarning kod maydonida saqlanayotgan qiymatga asosan paketga qo’llanilishi kerak bo’lgan PHB – siyosatni aniqladi. Diffeserv domenining chegaraviy tugunlari diffeserv – domeniga tushayotgan trafikni shakllantirish muhim funksiyasini bajaradi. Trafikni shakllantirish quyidagi funksiyalarni bajarilishini o’z ichiga oladi:
paketlarni tasniflash (DSCP maydoniga qiymat o‘rnatish);
trafikni cheklash.
Trafikni shakillanishi diffserv – domenining kirish interfeysiga bajariladi.
Shakillanish diffserv – domeniga tushayotgan trafikni boshqarishida muhim axamiyatga ega. Bunday xolat har bir paket uchun tarmoq unga mos bo’lgan PHB – siyosatni aniqlashi mumkin.
- rasmda differensional xizmatlarning arxitekturasi keltirilgan.
- jadval. Differensiallashgan xizmatlarning arxitekturasini funksional bloklari
|
| |
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya fakulteti 6-21gkk guruh talabasi Ismoilova Odinaning Davlat kadastri asoslari fanidan Mustaqil ish Mavzu: O‘zbekiston Respublikasi konlari

|
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya fakulteti 6-21gkk guruh talabasi Ismoilova Odinaning Davlat kadastri asoslari fanidan Mustaqil ish Mavzu: O‘zbekiston Respublikasi konlari
|
bet | 1/28 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 0,53 Mb. | | #248993 |
Bog'liq ODINA DKA 2
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya fakulteti 6-21GKK guruh talabasi Ismoilova Odinaning Davlat kadastri asoslari fanidan
Mustaqil ish
Mavzu: O‘zbekiston Respublikasi konlari, foydali qazilmalari nishonalari va texnogen hosilalarining davlat kadastri
Fan o’qituvchi : To’ychiyeva Ixtibor
REJA
“O‘zbekiston Respublikasi konlari, foydali qazilmalari nishonalari va texnogen hosilalarining davlat kadastrini yuritish tartibi to‘g‘risida” gi nizom.
“ O‘zbekiston Respublikasining Yer osti boyliklari to’g’risida”gi Qonuni.
O‘zbekiston Respublikasining Davlat Kadastrlarini yuritish to’g’risida ma’lumotlar.
‘O‘zbekiston Respublikasining Davlat Kadastrlarini yuritish to’g’risida”gi Qonuni.
Foydanilgan adabiyotlar.
O‘zbekiston Respublikasi konlari, foydali qazilmalari nishonalari va texnogen hosilalarining davlat kadastrini yuritish tartibi to‘g‘risida
NIZOM
Ushbu Nizom «Yer osti boyliklari to‘g‘risida» O‘zbekiston Respublikasi Qonuniga muvofiq ishlab chiqilgan, u O‘zbekiston Respublikasi konlari, foydali qazilmalari nishonalari va texnogen hosilalari davlat kadastrini yuritish tartibini belgilaydi.
I. UMUMIY QOIDALAR
1. Konlar, foydali qazilmalar nishonalari va texnogen hosilalari (minyeral xom ashyoni qazib olish va qayta ishlash chiqitlari) davlat kadastri konlari, foydali qazilmalar nishonalari va texnogen hosilalar obyektlarining qisqacha, birxillashtirilgan tavsifnomalari to‘plamidan iboratdir va u O‘zbekiston Respublikasi davlat kadastrlari yagona tizimining tarkibiy qismi hisoblanadi.
2. O‘zbekiston Respublikasi konlari, foydali qazilmalari nishonalari va texnogen hosilalarining davlat kadastrini Respublikaning minyeral xom ashyo resurslari holatini baholash, yer osti boyliklarini geologik o‘rganish bo‘yicha ishlarni rivojlantirish dasturlarini ishlab chiqishni ta’minlash, konlar, foydali qazilmalar nishonalarining asosiy tavsifnomalari va texnogen hosilalar obyektlari bilan tezkorlik bilan tanishish, shuningdek, O‘zbekiston Respublikasi davlat kadastrlari yagona tizimidagi yer uchastkalarini baholash uchun mo‘ljallangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti Geologiya-qidiruv va kon-metallurgiya fakulteti 6-21gkk guruh talabasi Ismoilova Odinaning Davlat kadastri asoslari fanidan Mustaqil ish Mavzu: O‘zbekiston Respublikasi konlari
|
Mustaqil ish Guruh: 415-21 Bajardi: Jumanov d tekshirdi: Qalandarov U

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI FAKULTETI “MA'LUMOTLAR UZATISH TARMOQLARI VA TIZIMLARI” KAFEDRASI Ehtimollar va statistikasi fanidan Mustaqil ish Guruh:415-21 Bajardi: Jumanov D Tekshirdi:Qalandarov U
Toshkent 2023
Faoliyat xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari

|
Faoliyat xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari
|
bet | 5/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 29,14 Kb. | | #138205 |
Bog'liq TAVAKKAL NAZARIYASI MOHIYATI VA QOIDALARI Faoliyat xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari
HFXni boshqarish deganda ko’zda tutilgan natijalarga erishish "inson-muhit" tizimiga tashkiliy ta'sir qilishni tushunamiz. HFXni boshqarish - bu obyektni ongli ravishda bir hols(xavfli) boshqa bir (xavfsiz) holatga o’tkazishdir.Bunda obyektiv ravishda iqtisodiy va texnik shartlarga amal qilishmaqsadga muvofiqdir.
Tizimlilikka bolgan talab shundari iboratki, bunda xavfsizlikni aniqlashda muhim va yetarli bo’lgan tashkil qiluvchilar sonini hisobga olish ko’zda tutiladi.
Tizimli tahlil qilishhing muhim prinsiplari quyidagilarga olib keladi: qaror qabul qilish jarayonida oxirgi maqsadni aniqlashi va aniqlik kiritishdan boshlanmog'i kerak; butun muammolarni to’laligicha qarash muhimdir; maqsadga erishishningii alternativ yo’llarini tahlil qilish muhimdir; qo’shimcha maqsadlar umumiy maqsadga to’sqinlik solmasligi kerak. Bunda maqsad - reallik, predmetlik, sonli aniqlik, adekvatlik, samaralilik, nazoratlilik talablarini qondirmoqligi kerak.
Maqsadlarni vujudga keltirish - xavfsizlikni boshqarishda juda murakkab masaladir. Maqsadni har doim iyerarxik tushuncha deb qarash kerak. Reja har doim aniq tugallangan maqsadni amalga oshirishga yo’naltirilgan bo’lishi lozim. Bu bosh maqsaddir, umuman qism maqsadlarga bo’linadi va o’z navbatida muhimlik darajasiga qarab joylashtiriladi.
Bosqichlarda, xavfsizlikning barcha talablari hisobga olingan holda, to’liq faoliyat sikli xosil qilinadi, ya'ni: ilmiy fikr; ilmiy izlanish ishlari; konstruktorlik ishlari; loyiha; loyihani amalga oshirish; sinash; ishlab chiqarish; tashish; foydalanish; takomillashtirish va tuzilishini o’zgartirish; saqlashga qo’yish va bartaraf qilish; yo’q qilish.
Xavfsizlik talablarini o’z vaqtida hisobga olish faqat texnik shartlargagina emas, balki iqtisodiy qarashlarga tayanadi.
Boshqarish - bu shunday jarayonki, uni bir qancha bosqachlarga boolish mumkin:
Obyektning holatini tahlil qilish va baholash.
Boshqarishning maqsad va masalalarini amalga oshirish uchun tadbirlarni rejalashtirish va oldindan aniqlash.
Boshqaruvchi va boshqariladigan tizimlami bevosita tashkil qilish,
Nazorat, ya'ni boshqarishni tashkil qilish ustidan kuzatish va tekshirish.
Tadbirlarning samaradorligini aniqlash.
Rag'batlantirish, ya'ni boshqarish qatnashchilarini boshqaruv muammolarini muvaffaqiyatli hal qilishga undovchi ta'sir shakllari.
|
| |
Kichik tarmoq (Tarmoqosti)larni manzillash

|
Kichik tarmoq (Tarmoqosti)larni manzillash
|
bet | 22/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M UmirzakovKichik tarmoq (Tarmoqosti)larni manzillash. “A” sinfi, “B” sinfi va “C” sinfi tarmoqlaridagi xost raqamlari singari, tarmoqosti manzillari lokal ravishda beriladi. Boshqa IP – manzillari singari, kichik tarmoqlarning har bir manzili noyobdir.
IPv6 protokoli
IPv6 4-versiyaning vorisi bo‘lgan Internet protokolining yangi versiyasini ifoda etadi. IPv4 ga nisbatan IPv6 dagi o‘zgarishlarni quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
manzillashning kengayishi. IPv6 da manzil uzunligi 128 bitgacha kengaytirilgan (IPv4 da 32 bit). Bu esa manzillash ierarxiyasining ko‘proq pog‘onalarini ta’minlash, manzillashtiriladigan qurilmalar sonini oshirish, avto- konfiguratsiyani soddalashtirish imkonini beradi. Multikasting-marshrutlashtirish imkoniyatlarini kengaytirish uchun manzil maydoniga “scope” (manzillar guruhi) kiritilgan. Manzilning yangi “anycast address” turi aniqlangan. U mijoz so‘rovlarini serverning istalgan guruhiga yuborish uchun foydalaniladi. Anycast manzillash o‘zaro xarakat qiluvchi serverlar to‘plamidan foydalanish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, ularning manzillari mijozga oldindan ma’lum bo‘lmaydi;
qo‘shimcha opsiyalar. IP-sarlovhalarning opsiyalari kodlashtirilishining o‘zgartirilishi paketlarni qayta manzillashtirilishini yengillashtirish imkonini beradi. Opsiyalar uzunligiga bo‘lgan cheklovlarni kamaytiradi va kelajakda qo‘shimcha opsiyalar kiritilishini yanada ochiqroq qiladi;
ma’lumot oqimlariga belgilar qo‘yish imkoniyati. Muayyan transport oqimlariga tegishli bo‘lgan, ular uchun jo‘natuvchi qayta ishlashning muayyan tartibini so‘ragan paketlarga belgi qo‘yish imkoniyati. Masalan TOS (xizmatlar turi)ning nostandart turi yoki ma’lumotlarga vaqtning real tizimida qayta ishlash joriy qilindi;
xususiy almashishlarni identifikatsiyalash va himoyalash. IPv6 da ma’lumotlarning yaxlitligini va istalganda xususiy ma’lumotni himoyalash uchun tarmoq ob’ektlarida yoki sub’ektlarida identifikatsiyalash tasnifi joriy qilingan.
|
| |
Paketli kommutatsiyaning afzalliklari

|
Paketli kommutatsiyaning afzalliklari
|
bet | 13/50 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #239889 |
Bog'liq Tarmoq protokollari R X Djurayev Sh Y Djabborov M M Umirzakov Paketli kommutatsiyaning afzalliklari:
pulsatsiyali trafikni uzatishda tarmoqning o‘tkazish qobiliyatini oshirish imkoniyatini beradi;
foydalanuvchilararo trafik xolatini inobatga olgan holda, tarmoq sharoitiga nisbatan fizik kanallarning o‘tkazish qobiliyatini taqsimlash imkoniyatini beradi.
Paketli kommutatsiyaning kamchiliklari:
kommutatorlarning buferlaridagi xalaqit tarmoq xolatiga bog‘liq bo‘lganligi sababli foydalanuvchilararo uzatish tezligining noaniqligi;
ma’lumot paketlarining o‘zgaruvchanligi;
buferlarda navbatlar ortib ketganligi sababli ma’lumotlar (paketlar)ni yo‘qolishi.
Bu kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida turli usullar qo‘llaniladi (Quality of Service (QoS) kabi). Bunday usullar qo‘llanilishi sababli paketlar kommutatsiyasi hozirgi kunda yuqori tezlikli tarmoqlarni tashkil etishda eng samarali deb tan olingan.
Paketli kommutatsiya tarmoqlari ikki xil ishlash tartibiga ega: virtual kanallar tartibi (ulanish orqali aloqa) va deytagrammali tartib (ulanishsiz aloqa).
Paketli kommutatsiya kommutatorining kanallar kommutatsiyasi kommutatoridan farqi kommutatorning chiqish porti paket qabul qilingan vaqtda boshqa paketni uzatish bilan band bo‘lganda paketlarni vaqtinchalik saqlab turish uchun ichki bufer xotirasiga egaligidir.
Ma’lumotlarni uzatishning bunday sxemasi magistral aloqada kommutatorlar orasida trafik pulsatsiyasini kamaytirishga va shu orqali ularni tarmoq o‘tkazish qobiliyatidan yanada samaraliroq foydalanishga imkon beradi.
Tarmoqda birlik vaqt mobaynida paketlar kommutatsiyasi usulini qo‘llab
uzatiladigan kompyuter ma’lumotlarining umumiy hajmi kanallar kommutatsiyasini qo‘llab uzatiladigan ma’lumotlar hajmiga nisbatan ko‘proq bo‘ladi. Buning sababi, katta sonlar qonuniga ko‘ra alohida abonentlar pulsatsiyasi vaqt bo‘yicha shunday taqsimlanadiki, ularning maksimal qiymatlari bir-biriga mos kelmaydi, shuning uchun kommutatorlar, agar xizmat ko‘rsatilayotgan abonentlar soni haqiqatdan ham ko‘p bo‘lsa, doimiy va yetarli pog‘onada bir maromda yuklangan bo‘ladi.
|
| |
Kvantifikatsiya - - 3. Faoliyat xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari

|
3. Faoliyat xavfsizligini boshqarishning uslubiy asoslari
|
bet | 2/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 29,14 Kb. | | #138205 |
Bog'liq TAVAKKAL NAZARIYASI MOHIYATI VA QOIDALARIKvantifikatsiya - murakkab tushunchalarning sifatini aniqlashda sonli tavsiflarni joriy qilishdir. Amalda kvantifikatsiyaning sonli, balli va boshqa usullari qo’llaniladi. Xavflarni baholashning eng keng tarqalgan usuli- tavakkaldir.
Identifikatsiya- deganda hayot faoliyatini ta'minlashga yo’naltirilgan oldini olish va tezkor tadbirlarni yaratishga zarur va yetarli bo’lgan sonli, vaqtinchalik, fazoviy va boshqa tavsiflarni topish va aniqlash jarayonini tushunamiz.
Xavf ko’ngilsiz voqeaga har xil sabablar bilan aylanishi mumkin.
Baxtsiz hodisalarning oldini olish asosida sababini qidirish yotadi.
Bir necha misollar keltiramiz: - Zahar (xavf) - xato (sabab) - zaharlanish (ko’ngilsiz oqibat). Elektr toki (xavf) - qisqa tutashuv (sabab) - kuyish (ko’ngilsiz oqibat). -Ichkilik (xavf) - ko’p ichish (sabab) -o’lim (ko’ngilsiz oqibat). Xavflar quyidagicha sinflanadi:
Kelib chiqish tabiatiga ko’ra xavflar: tabiiy, texnikaviy, antropogen (inson bilan bog’liq), ekologik va boshqalarga bo’linadi.
Maxsus standartlar bo’yicha: fizikaviy, kimyoviy, biologik va psixofiziologik.
Salbiy oqibatlarning vaqt bo’yicha kelib chiqishiga ko’ra xavflar impulsli va kumulyativ (inson organizmida yig'iluvchi) bo’ladi.
Olib keluvchi oqibatiga ko’ra: toliqish, kasallanish, jarohatlanish, halokat, yong'in va o’lim xavflari.
Keltiruvchi zarariga ko’ra: ijtimoiy, texnik, ekologik.
Yakkalashi bo’yicha: litosfera, gidrosfera, atmosfera va kosmos bilan bog’liq bo’lgan xavflar.
Kelib chiqish sohasiga ko’ra: turmushda, sportda, yo’l transportida, ishlab chiqarishda, yuzaga keladigan xavflarga bo’linadi.
Tuzilishiga ko’ra xavflar oddiy va xosil qilingan (oddiylarning ta'sirida xosil qilingan) bo’ladi.
Insonga ta'sir qilish xarakteriga qarab faol (aktiv) va sust (passiv) xavflar bo’ladi.
Energiya hisobiga faollashadigan xavflar sust xavflarga kiradi, bularni insonning o’zi vujudga keltiradi. Bular: o’tkir (sanchiluvchi va kesuvchi) qo’zg'almas jismlar, insonlar yuradigan yuzalarning notekisligi, qiyaliklar, balandliklar, bir-biriga tegayotgan, tekisliklar orasidagi ishqalanish va boshqalar.
Xavflarning baxtsiz hodisa yuz berishidan oldingi (aprior) va u yuz bergandan keyingi (aposterior) belgilari mavjuddir.
Har qanday faoliyatning xavfliligini tasdiqlashga insoniyat tajribasi asos boladi.
Faoliyatning birorta turi yo’qki, u abadiy xavfsiz amalga oshsa. CTZ navbatida quyidagi xulosani ifodalashimiz mumkin: har qanday faoliyat potensial xavflidir. Bu tasdiqlanish aksiomatik xarakterga egadir. Berilgan aksioma faqat metodologik va evristik ahamiyatga egadir.
|
| |
HFXni boshqarish vositalari

|
HFXni boshqarish vositalari
|
bet | 6/6 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 29,14 Kb. | | #138205 |
Bog'liq TAVAKKAL NAZARIYASI MOHIYATI VA QOIDALARIHFXni boshqarish vositalarini quyidagi jihatilarga ajratish mumkin: fizologik, psixologik, ijtimoiy, tarbiyaviy, ergonomik, ekologik, ommani o’qitish; xavfsiz xulq madaniyatini tarbiyalash; kasbiy o’qitish; kasbiy tanlash; boshqarish subyektiga psixologik ta'sir qilish;.dam olish va ishlash rejimlarini ratsionallashtirish; kollektiv himoyalanishning texnik va tashkiliy vositalari; shaxsiy himoya vositalari; yengillik va kompensatsiya to’lovlari tizimi va boshqalar, tibbiy, texnik, tashkiliyoperativ, huquqiy va iqtisodiy.HFXni boshqarishning vositalari boy va rang-barangdir. Bularga quyidagilar kiradi: halq ommasini o’qitish, kasbiy tanlash, boshqarish subyektiga psixologik ta'sir qilish; dam olish, ishlash rejimlarini ratsionallashtirish; kollektiv himoyalanishning texnik va tashkiliy vositalari; shaxsiy himoya vositalari; yengillik va kompensatsiya tolovlari tizimi va boshqalar.
Faoliyatni tashkil qiluvchilarga ajratish
"Inson-muhit", "inson-ishlab chiqarish va boshqa tizimlar murakkab ko’p tenglamali va qismli tashkil qiluvchilardir. Xavflar identifikatsiyasini ijobiy yechishda bu tizimlarni tahlil jarayonida tashkil qiluvchilarga ajratish (dekompozitsiya qilish) muhimdir.
Faoliyatni tashkil qiluvchilarga ajratish bir ma'noda xavf va uning xavfli turkumlarini. Shuning uchun faoliyatni loyihalashda ma'qul bo’lgan manba ma’lumotlaridan foydalanilgan holda uni yetarli darajada detallashtirish (elementlarga ajratish) va xavfli xususiyatlarini aniqlash muhimdir.
|
| |
Toshkent kimyo-texnologiya instituti shahrisabz filiali s 10- 21guruhi taqdimoti mavzu: Ovqatlanish tartibi

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti shahrisabz filiali s 10- 21guruhi taqdimoti mavzu: Ovqatlanish tartibi
|
bet | 1/6 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 1,28 Mb. | | #252464 |
Bog'liq Suyunova .M TOSHKENT KIMYO-TEXNOLOGIYA INSTITUTI SHAHRISABZ FILIALI S 10- 21GURUHI TAQDIMOTI TAYYORLADI:Suyunova .M TEKSHIRDI:Niyozova .Sh Matbuotda asosiy oziq moddalari–oqsillar, yog‘lar, uglevodlar hamda vitaminlar, mineral moddalarning ovqat tarkibida qancha bo‘lishi haqida ma'lumotlar berib boriladi. Shunga ko‘ra ovqatimizning tarkiban maqsadga muvofiq bo‘lishiga imkon qadar harakat qilamiz. Bu tushunchalar oqilona ovqatlanishning muhim shartlari bo‘lib, ularga rioya qilish vitaminlar yetishmasligi tufayli sodir bo‘ladigan shapko‘rlik, singa, raxit va boshqa kasalliklarning oldini olishda samara beradi. Lekin oqilona ovqatlanishning yana bir muhim sharti bo‘lmish ovqatlanish rejimiga rioya qilish ko‘pincha e'tibordan chetda qoldi va buning oqibatida iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolar kelib chiqmoqda. - Matbuotda asosiy oziq moddalari–oqsillar, yog‘lar, uglevodlar hamda vitaminlar, mineral moddalarning ovqat tarkibida qancha bo‘lishi haqida ma'lumotlar berib boriladi. Shunga ko‘ra ovqatimizning tarkiban maqsadga muvofiq bo‘lishiga imkon qadar harakat qilamiz. Bu tushunchalar oqilona ovqatlanishning muhim shartlari bo‘lib, ularga rioya qilish vitaminlar yetishmasligi tufayli sodir bo‘ladigan shapko‘rlik, singa, raxit va boshqa kasalliklarning oldini olishda samara beradi. Lekin oqilona ovqatlanishning yana bir muhim sharti bo‘lmish ovqatlanish rejimiga rioya qilish ko‘pincha e'tibordan chetda qoldi va buning oqibatida iqtisodiy, ijtimoiy va ekologik muammolar kelib chiqmoqda.
- Ba'zan sharoit taqozosi bilan o‘z vaqtida ovqatlanilmasa kuchli ochlik tuyg‘usidan tashqari qon bosimining ko‘tarilishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi kabi holatlar sodir bo‘ladi. Bundaylarni ko‘pincha ochlikka chidamsiz odamga chiqarishadi.
|
| |
Esse yozish jarayonida quyidagilarga e’tibor berish kerak

|
Esse yozish jarayonida quyidagilarga e’tibor berish kerak
|
bet | 3/5 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 246,29 Kb. | | #120061 |
Bog'liq 3. Esse qanday yoziladiEsse yozish jarayonida quyidagilarga e’tibor berish kerak:
1. Kirish va yakuniy qismdagi fikr asosiy masalaga uzviy bog‘liq bo‘ladi. Masalan, kirish qismida “Men... haqida shuni aytmoqchiman” deb boshlansa, yakuniy qismda “Men ...xulosaga keldim” kabi tugallanadi.
2. Esse yozishda his-hayajonli/ta’sirchan va badiiy bo‘yoqdor so‘zlardan foydalaniladi.
3. Esse ko‘lamiga e’tibor berish. (10-11-sinf o‘quvchilari uchun: 200-250 so‘zdan iborat bo‘ladi. Kirish –60-70 so‘z, asosiy qism –100-130 so‘z, xulosa – 30-40 so‘z)
4. Esseda birgina mavzu atrofida fikr yuritiladi. Unda birgina fikr o‘rtaga tashlanadi va rivojlantiriladi. Uning bir necha mavzu va bir qancha g‘oyasi bo‘lishi maqsadga muvofiq emas.
5. Esse erkin kompozitsiya asosida yoziladi. Yaxshi esseni mavzuni yaxshi tushungan, uni har tomonlama idrok eta olgan, o‘z g‘oyalari bilan o‘quvchini o‘ylanishga majbur eta oladigan odamgina yoza oladi.
6. Esse yozishda bir qolipdagi so‘zlardan foydalanish, so‘zlarni qisqartirish, yuzaki xulosa chiqarishdan xoli bo‘lish kerak. Esse tili salmoqlilikni talab qiladi. Bunda esse mavzusini oydinlashtirish, hajmini va maqsadni aniq belgilab olish muhimdir.
7. Esseda badiiy to‘qima va fantaziya bo‘lmaydi. Unda adabiy til uslublaridan to‘g‘ri va o‘rinli foydalaniladi.
8. Esse ixcham hajmli bo‘lgani bois, fikr-mulohaza bildirishda batafsil hikoyalashdan cheklanish, keltirilgan ma’lumotni ipidan ignasigacha bayon etishdan saqlanish, bir aytilgan fikrni yana qayta takrorlashga yo‘l qo‘ymaslik kerak. Uzundan uzoq, aralash turdagi qo‘shma gaplar o‘rniga qisqa va ixcham ifoda usulini qo‘llagan ma’qul.
9. Esse xatboshilarga to‘g‘ri ajratilishi kerak. Esseni yozib bo‘lgach, uni qayta-qayta o‘qib chiqish tavsiya etiladi.
10. Ensiklopediya va turli manbalardan olingan ma’lumotlar o‘z o‘rnida qo‘llanilishi kerak. Aks holda, essening badiiyligi va ta’sirchanligiga putur yetadi.
Esse yozishda quyidagi talablarga qat’iy rioya qilinadi:
• shaxsiy munosabatning bildirilishi;
• tezis – kalit so‘zni to‘g‘ri aniqlash;
• faktli dalillar (argumentlar);
• nazariyaga asoslanish;
• atamalarni o‘z o‘rnida qo‘llash;
• sitatalar keltirish;
• mantiqiy qonuniyatning saqlanishi;
• taqqoslash va xulosalash usullaridan foydalanish;
• savodlilik (uslubiy, imlo, tinish belgilari);
• yumor, o‘tkir hajv;
• foydalanilgan ilmiy manbalarga havolalar.
|
| |
3-mashg’ulot. Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining vazifalari, aholining fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari

3-mashg’ulot. Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining vazifalari, aholining fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 3-mashg’ulot. Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining vazifalari, aholining fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari
|
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari

|
Fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlariBog'liq 3-mashg’ulot. Favqulodda vaziyatlar davlat tizimining vazifalariFuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquq va majburiyatlari.
Ma’lumki, fuqarolar muhofazasi umumxalq mudofaa ishlaridan biri hisoblanadi.
Barcha fuqarolar fuqaro muhofazasi masalalarini hal qilishda faol ishtirok
etishlarini taqozo etadi. Shuning uchun ham fuqarolarning fuqaro muhofazasi
sohasidagi huquqlari va burchlari O’zbekiston Respublikasining «Fuqaro
muhofazasi to’g’risida»gi (2000 y.) Qonunining 13- va 14-moddalarida hamda
«Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda
vaziyatlardan muhofaza qilish to’g’risida»gi (1999 y.) qonunining 15- va 16-
moddalarida aniq ko’rsatilgan.
Masalan, fuqarolarning fuqaro muhofazasi sohasidagi huquqlari
quyidagilardan iborat (tinchlik davri uchun):
1. Favqulodda vaziyat ro’y berganda hayotlari, sog’liqlari va shaxsiy mol-
mulklari muhofazalanishi;
2. Umumiy
va
yakka
himoyalanish vositalaridan hamda
boshqa
muhofazalanish uchun mo’ljallangan mol-mulkdan foydalanish;
3. Mamlakat hududlarida duch kelishi mumkin bo’lgan xavf-xatar darajasi
to’g’risida hamda zarur xavfsizlik choralari haqida xabardor bo’lish;
4. Aholini va hududlarni favqulodda vaziyatlarda muhofaza qilish masalalari
yuzasidan davlat hokimiyati va boshqaruv organlariga murojaat etish;
5. Jamoat birlashmalari favqulodda vaziyatlarning oldini olish va ularni
bartaraf etishda qonun hujjatlarida belgilangan tartibda ishtirok etishlari;
6. Favqulodda vaziyatlar ro’y bergan hududlarda ishlaganligi uchun bepul
tibbiy xizmat, kompensatsiyalar va boshqa imtiyozlar olish;
7. Aholi
vahududlarni
favqulodda
vaziyatlardan
muhofaza
qilish
majburiyatlarini bajarish chog’ida boquvchisi halok bo’lganda yoki mehnatdan
mayib bo’lishi tufayli halok bo’lgan shaxsning oila a’zolari uchun belgilangan
tartibda nafaqa olish;
8. Davlat ijtimoiy sug’urtasi tartibi va shartlari, kompensatsiyalar va imtiyoz
turlari va miqdorlari qonun hujjatlari asosida to’lanadi.
|
| |