nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Oqim manbai - O‘zbekiston respublikasi tog‘-kon sanoati va geologiya

|
O‘zbekiston respublikasi tog‘-kon sanoati va geologiya
|
bet | 16/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #232176 |
Bog'liq STO\'A qarshilik termometriOqim manbai yordamida PT 100 masofaviy qarshilik termometrini
ulash diagrammasi
Kirish manbai va qo'llab-quvvatlash kuchlanish manbai differensial munosabati bilan zamonaviy anal-raqamli Konverter (ADC) foydalanish nafaqat chiqish raqamli signal, microcontroller kiritish uchun tayyor olish imkonini beradi, balki qarshilik termometre ulanish soddalashtirish. Shakl bo'yicha. 8 ADC asosida nozik harorat o'lchaganini ko'radi diagrammasi taqdim etiladi.
|
|
|
|
|
NDKTU KI 60711400. 2024 y
|
Varoq
|
|
|
|
|
|
O’lch
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
16-rasm.
Kam shovqinli 24-bit sigma - Delta ADC MAX11201B dan foydalanish qarshilik termometrini nozik oqim yoki kuchlanish manbalariga ehtiyoj sezmasdan ulash imkonini beradi, bu esa past shovqinli past shovqinli stabilizatorni past kuchlanishli (LDO) MAX8510 [15, 16] bilan cheklash imkonini beradi. R5 nozik rezistoridagi kuchlanish tushishi ADC uchun mos yozuvlar kuchlanishini ta'minlaydi. R5 rezistoridan oqib o'tadigan o'lchov oqimi qarshilik termometrini ham qo'zg'atadi, shuning uchun oqim qiymatlarining har qanday o'zgaruvchanligi to'liq qoplanadi. R1 va R6 rezistorlar ADC-ga o'rnatilgan bufer kuchaytirgichlarining normal ishlashini ta'minlaydi. Ular +150 MV dan (AVdd–150) MV gacha bo'lgan "er" ga nisbatan kirish va qo'llab-quvvatlash stresslarining mutlaq qiymatini cheklaydi. Issiqlik qarshiligini uchga ulash uchun ulanish simlari sonini kamaytirish uchun max9617 operatsion kuchaytirgichida va mmbta14 tranzistorida (shakl. 9). PRAHR182I2 - 750RFW rezistorlar juftligi I1 va I2 oqimlarining tengligini 0,05% aniqlik bilan ta'minlaydi va shu bilan aloqa simlarida [17] kuchlanish pasayishini qoplaydi. Ikkinchisi bir xil turdagi, bir xil uzunlik va kesim bo'lishi kerak. Hozirgi vaqtda qarshilik termometrlarini 2 -, 3 - va 4-simli davrlarga ulash uchun mo'ljallangan turli xil maxsus himoyalangan kabellar ishlab chiqarilmoqda.
Sanoat qo'llanmalari uchun mmbta14 bipolyar kompozit tranzistorlari, ayniqsa, yuqori harorat sharoitida ishlayotganda, dalaga nisbatan afzalroqdir. Izolyatsiya qilingan (MOSFET) tranzistorlarda, tok oqimi har bir 8 °C harorat ortishi bilan ikki barobar va bir necha o'nlab erishish mumkin. Shunday qilib, bipolyar tranzistorning oqim nazorat qilish oqimidan kelib chiqqan oqim oynasi xatosi, izolyatsiya qilingan deklanşör bilan yarim himoyachi tranzistordan kamroq bo'lishi mumkin.
|
|
|
|
|
|
NDKTU KI 60711400. 2024 y
|
Varoq
|
|
|
|
|
|
O’lch
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
|
| |
Nominal qarshilik - O‘zbekiston respublikasi tog‘-kon sanoati va geologiya

|
O‘zbekiston respublikasi tog‘-kon sanoati va geologiya
|
bet | 13/18 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #232176 |
Bog'liq STO\'A qarshilik termometriNominal qarshilik PT 100
Nominal qarshilik 0°C da ishlab chiqaruvchi tomonidan standartlashtirilgan qarshilik bo'lib, hozirgi vaqtda 100 ° s da 0 Om nominal qarshiligi bilan eng keng tarqalgan PT 100 mavjud. Yuqori nominal qarshilik qiymatiga ega bo'lgan transport vositasidan foydalanadigan o'lchash tizimlari qo'shimcha afzalliklarga ega, ularning muhim qismi transport vositasining ulanish simlarining uzunligi o'lchovlarning aniqligiga ta'sirini kamaytirishdir.
Maksimal PT 100 o'lchov oralig'i
Maksimal PT 100 o'lchov oralig'i nafaqat sezgir element ishlab chiqarilgan materialning xususiyatlariga, balki izolyatsiyalash usuli va materiallari, birlashtiruvchi elementlar va boshqalar kabi dizayn xususiyatlariga ham bog'liq.ichki standartning ta'siri -200 dan +600 C [1] oralig'iga cho'zilganligiga qaramasdan, uning chegarasidan tashqaridagi marginal ish haroratiga ega bo'lgan qarshilik termometrlari mavjud. Ko'pgina sanoat ishchi vagonlari uchun o'lchov oralig'i -196 dan +660 °C (platina), -50 dan +200 °C (mis) va -60 dan +180 °C (nikel) gacha.
Amalda, ba'zan PT 100 ishlatiladi, ikki qo'shimcha aniqlik sinflarga tomonidan normallashtirilgan, ular, odatda, o'z navbatida, degan ma'noni anglatadi "1
/ 10 DIN" va "1 / 3 DIN", deb ataladi 1 / 10 (±0,03 °C) va 1 / 3 (±0,1 °C) sinf b dan 0
° C gacha.
Nominal statik xususiyatlar
Nominal statik xususiyatlari (NLC) haroratni qarshilikka bog'liqligi hisoblanadi. PTS uchun bu qaramlik shaklga ega (Callandar van Deuzen tenglamasi):
-200 dan 0 ° C gacha:
Rt = R0[1+A×t+B×t2+С(t–100)t3];
0 dan +600°C gacha:
Rt = R0(1+A×t+B×t2),
|
|
|
|
|
NDKTU KI 60711400. 2024 y
|
Varoq
|
|
|
|
|
|
O’lch
|
Varaq
|
Hujjat №
|
Imzo
|
Sana
|
|
bu erda Rt-T ° C haroratda PT 100, Om qarshiligi; R0-TCM, Om qarshiligi,
0 °C haroratda; a, B va C — eksperimental tarzda olingan koeffitsientlar. A, B va C koeffitsientlarining qiymatlari qarshilikning turli harorat koeffitsientlarida farq qiladi.
α = 0,00385 °С–1: А = 3,9083×10–3 °С–1,
В = –5,775×10–7 °С–2, С = –4,183×10–12 °С–4; α = 0,00391 °С–1: А = 3,969×10–3 °С–1,
В = –5,841×10–7 °С–2, С = –4,33×10–12 °С–4.
Mis va nikel qarshilik termometrlari uchun mos yozuvlar adabiyotida mavjud bo'lgan shunga o'xshash hisoblangan bog'liqliklar mavjud
Qarshilik termometrining nominal statik xarakteristikasi harorat qiymatlari va mos keladigan PT 100 qarshilik qiymatlari yoki grafik shaklda ko'rsatilgan jadval shaklida ifodalanishi mumkin. Shakl bo'yicha. 3 platina termometrining Pt100 (NLC) qarshiligining Kallandar van Deuzen tenglamasiga muvofiq qurilgan haroratga bog'liqligi. Qizil chiziq B = C = 0 [6] da chiziqli yaqinlashuv natijasida olingan xarakterli xususiyatdir.
11-rasm. PT 100 qarshilik termometrining haroratga bog'liqligi
PT 100 (B = C = 0) xarakteristikasining chiziqli yaqinlashuvidan kelib chiqadigan xato miqdori rasmda ko'rsatilgan grafik asosida baholanishi mumkin.
|
|
|
|
|
|
|
|
| |
t = t ( ( l - ^ /rr) + - Xoshimov, S. Saidaxmedov elektr yuritma

t = t ( ( l - ^ /rr) + t bosh - n rt,
(7.33)
bu yerda: t< =
Q/A — turg‘un harorat, °C;
Tr= CIA - dvigatelning issiqlik doim iysi, s. Demak, harorat eksponensial qonuniyat bilan o‘zgarar ekan,
(7.33) formula harorat,
t ,, issiqlik berish koeffitsiyenti
A va
dvigatelda ajralib chiqayotgan isroflarga bog‘liq. Issiqlik berish
koeffitsiyentining qiymati dvigatel qancha tez sovisa, shuncha
katta bo'ladi. Shuning uchun dvigatel o‘qiga ventilyator
o ‘rnatiladi yoki dvigatel korpusi qirrali qilib ishlanadi. Bir xildagi
issiqlik berish koeffitsiyentini ta’minlash uchun yopiq dvigatel
ochiq dvigatelga nisbatan kattaroq o‘lchamlarga ega bo‘ladi.
Issiqlik doimiyligi oddiy mashinalar uchun katta qiymatga,
ya’ni bir necha minutdan bir necha soatlargacha yetadi.
Mashina quvvati va gabarit oMchamlari ortishi bilan vaqt
doimiysi ham ortib boradi. Haqiqatda mashina issiqlik sig‘imi
uning hajmiga, ya’ni
I3 ga proporsional, issiqlik berish
koeffitsiyenti esa yuzasi /' ga proporsionaldir. Shunday qilib, vaqt
doimiysi mashinaning chiziqli o‘lchamlariga bog‘liq ekan:
Tt - С/A ~ Z3//2
= I. (7.34)
Olingan tenglikka ko‘ra bir xil quvvatda mashinaning qizish
doimiyligi uning o‘lchamlariga bog‘liq ekanligini ko‘rish
mumkin. Demak, qizish doimiyligi dvigatelni shamollatish
shartlariga bog‘liq ekan. 0 ‘z-o‘zini shamollatadigan mashinalarda
bu doimiylik kichik, yopiq mashinalarda esa katta qiymatga ega
bo‘ladi.
Sanoat yuritmalarida dvigatel to‘g‘ri yuklanganini aniqlashda
oddiy usullardan foydalaniladi. Bunda uchta asosiy rejim -
davomli, qisqa va qaytalanuvchi qisqa rejimlar ko‘rib chiqiladi.
Davomli ishlash rejimida elektr dvigatelning barcha qismlari
o‘matilgan haroratgacha qizib ulguradi (7.2- rasm).
Dvigatel ish interval! uzoq davom etgan pauzadan iborat
bo‘lgan qisqa ishlash rejimida ishlayotgan vaqtda o ‘matilgan
haroratga yetib ulgurmaydi, pauza vaqtida esa to‘la sovishga
0 .
■-
■
V
- asosiy masala - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 18/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyoti2- asosiy masala: Navoiy - g’azalnavis.
O’qituvchi maqsadi: Alisher Navoiy g’azaliyotining shakliy,g’oyaviy xususiyatlari va yetakchi qahramonlari bilan tanishish orqali ijodkorning ulkan shoirona jasorat sohibi ekanligini dallilash.
Identiv o’quv maqsadlari:
2.1. Talaba shoirning g’azal mulkining sultoni ekanligiga ishonch hosil qiladi.
2.2. Navoiy g’azaliyotining hajman buyukligi, she’riy janrlarga boyligining guvohi bo’ladi.
2.3Navoiyning daho shoirligiga talaba tan beradi.
2- asosiy masalaning bayoni:
Alisher Navoiyning o’zbek tilidagi qomusiy devoni «Xazoyin ul-maoniy» mumtoz adabiyotimiz xazinasidagi jozibali she'riyatning eng yuksak cho’qqisi sanaladi. Ulug' shoirning kichik she'riy janrlar taraqqiyoti tarixidagi muhim xizmatlaridan biri shuki, u o’zi yashagan davriga qadar turkiy badiiy so’z san'atida mavjud bo’lgan g’azal, masnaviy, qasida, tuyuq, qit’a, ruboiy, fard, soqiynomani yuksak ravnaq pog’onasiga ko’tardi. Shuningdek, yig’ma devonlarini rang-barang mavzularda bitilgan, turkiy she'riyat uchun nisbatan taqchil bo’lgan muxammas va musaddas, musamman va mustazod, tarje'band va tarkibband, muammo va lug’z-chiston singari adabiy shakllar bilan bezadi.
Alisher Navoiy ma'naviy merosi tarkibidagi 16 janr orasida g’azal alohida mavqega ega. Ulug’ shoir o’ziga xos uslubda ijod etgan bunday badiiy yaratmalarida, avvalo, mavzuni batafsil yoritish uchun matla’da aytilgan fikrni mantiqiy rivojlantirib borish, she'r qahramoni hissiy-ruhiy kechinmalarini badiiy san'atlar yordamida haqqoniy va samimiy tasvirlashga erishdi. Oshiqona g’azallari tarkibida mav'iza pand-nasihat mazmunidagi baytlarga keng o’rin berdi.
Ayni mayl g’azal janrini tor oshiqona qoliplardan ma'no-mavzu ko’lamdorligiga olib chiqish uchun qulay imkoniyat yaratdi. Badiiy tasvir vositalaridan foydalanishda ulug’ shoir yuksak san'atkorlik namunalarini namoyish qildi. o’zidan keyingi ijodkorlar uchun ilhom manbai, adabiy maktab vazifasini o’tagan navoiyona bunday uslubning shakllanishida, shubhasiz, XV asrga qadar musulmon mintaqa adabiyotida vujudga kelgan adabiy an'analarni teran o’rganish muhim ahamiyat kasb etgan. G’iyosiddin Xondamirning ma'lumotiga ko’ra, Alisher Navoiyning bolalik chog’laridanoq ulug’ turkiygo’y shoir malik ul-kalom Mavlono Lutfiyning nazariga tushib, uning yuksak bahosiga loyiq ko’rilishi yosh shoirning ijod maydonida zavq bilan javlon urishi uchun o’ziga xos adabiy maktab vazifasini o’tagan. Xazoyin ul-maoniy» tarkibidan o’rin olgan besh musammat
(3 muxammas, 2 musaddas) barchasining faqatgina Mavlono Lutfiy g’azallariga bog’langan taxmislar ekanligi fikrimizni to’la quvvatlaydi. Ulardan birining maqtaida quyidagi satrlar mavjud:
Har gado egnida bo’lsa eski to'n yo choki jayb,
Bilmay asli niyatin qilnoq g’alatdur shakku rayb,
Ey Navoiy, chun sanga ma’lum emastur sirri g’ayb,
Lutfini mayxonada oshufta ko’rsang, qilma ayb,
Kim, bu majnun ixtiyori zulfi qullobindadur. (5. 457.)
|
| |
Muvaffaqiyatli aqliy hujum uchun shartlar

|
Muvaffaqiyatli aqliy hujum uchun shartlar
|
bet | 7/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 280,51 Kb. | | #247290 |
Bog'liq 5amaliy ish psixalogiyaMuvaffaqiyatli aqliy hujum uchun shartlar
Muhokama jarayonida ilgari surilgan g‘oyalarni tanqid qilishga yo‘l qo‘yilmaydi. Hatto eng hayoliy va g'ayrioddiy g'oya ham yozilishi kerak. Bu guruh a'zolarining fikrlashni faollashtirishga yordam beradi. Ishtirokchilar imkon qadar ko'proq takliflar bilan chiqishga harakat qilishlari kerak.
Aqliy hujum usulining mohiyati ishtirokchilarni fikrlash shakllaridan xalos qilish va ularni qutidan tashqarida o'ylashga majbur qilishdir. Faqat bu holatda usul samarali bo'ladi. G'oyalarning sifati emas, balki ularning miqdori muhim. Hammasi bo'lib, 20 daqiqalik ishda bir guruh 100 ga yaqin g'oyalarni yaratishi mumkin. Jarayonni malakali tashkil qilish bilan yanada yuqori natijaga erishish mumkin - 200-250 g'oyalar.
Barcha fikrlar munozara ishtirokchilari ko'rishlari uchun yozib olinadi. Ularni katta qog'oz varaqlarida yoki maxsus taxtada markerlar bilan yozish eng qulaydir. Barcha fikrlar to‘planib, yozib bo‘lingandan so‘ng, guruh a’zolariga tanaffus berish kerak, toki ular aqliy mehnatdan dam olishlari mumkin. Ushbu bosqichda vazifa ustida ishlash ko'pincha ongsiz darajada davom etadi va g'oyalarni qayta tashkil etish mumkin.
Usulning afzalliklari va kamchiliklari
Aqliy hujum usuli, g'oyalarni shakllantirishning har qanday usuli kabi, bir qator afzallik va kamchiliklarga ega.
Qadr-qimmat :
ijodiy fikrlash faollashadi;
Aqliy hujum jarayoni guruh a’zolarini bir-biriga yaqinlashtiradi va ularni jamoada samarali ishlashga o‘rgatadi;
g'oyalarni izlash jarayoni dangasalikni, qolipli fikrlashni, passivlikni yo'q qiladi, hatto eng faol bo'lmagan a'zolarni ham ijodiy jarayonga undaydi;
usuldan foydalanish oson, uning qoidalari jarayonning barcha ishtirokchilari uchun tushunarli, bundan tashqari, uni amalga oshirish maxsus jihozlar va shartlarni talab qilmaydi.
Kamchiliklar :
har qanday, hatto eng fantastik g'oyalarni rag'batlantirish orqali guruh a'zolari haqiqiy muammodan xalos bo'lishlari mumkin;
ilgari surilgan variantlar orasida chinakam amaliy variantni topish qiyin bo'lishi mumkin;
eng tajribali va faol ishtirokchilar etakchilikka da'vo qilishni boshlashlari va o'z g'oyalarini eng samarali deb targ'ib qilishga harakat qilishlari mumkin.
Aqliy hujum usulidan foydalanish rahbarga o‘z qo‘l ostidagilarning intellektual salohiyatini yuzaga chiqarishga yordam beradi va uni ishlab chiqarish samaradorligini oshirishi mumkin bo‘lgan yangi, ijodiy g‘oyalarni izlashga yo‘naltiradi.
|
| |
Xolerik temperament (harakatchan, serjahl va chaqqon) -

|
Xolerik temperament (harakatchan, serjahl va chaqqon) -
|
bet | 2/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 280,51 Kb. | | #247290 |
Bog'liq 5amaliy ish psixalogiyaXolerik temperament (harakatchan, serjahl va chaqqon) - hissiyotning tez va kuchli qo'zg`aluvchanligi, barqaror bo'lishi bilan ajralib turadi. Xolerik temperamentli insonlarning hissiyotlari ularning imo-ishoralarida, (mimikalarida), harakat va so'zlashuvlarida yaqqol ko'rinib turadi.
XOLЕRIK
J uda g`ayratli, ishga ehtiros bilan berilish qobiliyatiga ega bo'lgan, tez va shiddatli, qizg`in emotsional “portlash” va kayfiyatning keskin o'zgarishlariga moyil, ildam harakatlar qiladigan inson xoleriklar deb ataladi.
Bu tip vakillari sabr-toqat kerak bo'ladigan qollarda o'zlarini tutib turishlari qiyin bo'ladi. Ular juda faol hayot kechirishga intilishadi, harakatlari va so'zlarida keskinlik, ba'zida esa qo'pollikni ham ko'rish mumkin. Ularning harakatlari fikrlaridan oldin yuradi, shuning uchun ham ular bir ishni qilib qo'yib, keyin mulohaza yuritadilar. Ular gohida hushchaqchaq va dilkash suhbatdosh, gohida esa serjahl va asabiy holda bo'ladilar. Ana shunday paytda ularni umuman gap tushuntirib bo'lmaydigan darajadagi qiyofada ko'rish mumkin.
Sangvinik temperament (hushchaqchaq, so'zamol) - hissiyotning tez, kuchli qo'zg`aluvchanligi, lekin be?aror bo'lishi bilan farqlanadi. Sangvinik temperamentli insonlarning kayfiyati tez-tez o'zgarib, bir kayfiyat o'ziga teskari bo'lgan ikkinchi bir kayfiyat bilan tez almashib turishi mumkin. Sangviniklardagi jarayonlar xoleriklardagi singari tez bo'ladi. Bu hil temperamentli insonlar ildam, chaqqon, serharakat va jo'shqin bo'ladi. Ular ko'p ishga tez va g`ayrat bilan kirishadigan, lekin ishdan tez soviydigan bo'lishadi. Bir zayldagi ishlarni uzoq, davomli suratda bajarishga moyil bo'lmaydilar. Bir turdagi faoliyatdan ikkinchi turdagi faoliyatga osonlik bilan o'tadi. Tanish va do'stlari ko'p, begona insonlar davrasida o'zini erkin tutadi.
S ANGVINIK
Sezgilari psixik faollikka ega bo'lgan, atrofda bo'layotgan vazifalarga tez munosabatini bildiruvchi, taassurotlarni hadeb o'zgartirishga intiluvchi, ko'ngilsizliklarni engil o'tkazib yuboruvchi, jonli, harakatchan, ifodali mimikasi va harakatlari bo'lgan insonlarga sangvinik deyiladi.
|
| |
Nazorat topshiriqlari - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 20/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiNazorat topshiriqlari:
1. «Xazoyin ul maoniy»dagi rubobiy timsollarni ikki guruhga ajratib ko’rsating.
2. Rubobiy timsol va Navoiy: birlik va farq.
3. Oshiq kim? Orifchi?
4. Shayx timsolini Navoiy qanday talqin etgan?
5. Alisher Novoiyning qaysi asarlari tarkibida qit’alar mavjud va shoir o’z qit’alariga xos xususiyatlar haqida qanday mulohazalarni bayon etadi?
4- asosiy masala: Shoirning badiiy mahorati.
O’qituvchi maqsadi: Navoiy ijodidagi badiiy san’atlar namoyishida shoirning mahorat egasi ekanligini ko’rsatish.
Identiv o’quv maqsadlari:
1.Navoiy ijodi serbezakligi va ta’sirchanligi guvohi bo’ladilar.
2.Shoir ma’naviy san’atlaridan voqif bo’ladilar.
3.Navoiy lafziy san’atlarni qo’llashda san’atkor ekanligini kuzatadilar.
4.Navoiy she’riyati she’r san’atlari xazinasi ekan, degan xulosaga keladilar.
4- asosiy masalaning bayoni:
Mislsiz mazmun va ma’no teranligi shoir san’atkorligining ming qirrali olmos jilosiday tovlanishiga muvofiq keladi. Navoiy, eng qiyin she’riy san’at – iyhom ham uning uchun jo’n narsa ekanligini qayd etgan:
Agar xossa ma’ni gar iyhom erur,
Aning kunda yuz bayti halvom erur.
«Xazoyin ul maoniy» devonlari baytlarini ko’zdan kechirar ekanmiz, Navoiyning yuzdan ortiq she’r san’atlari bilan misralarni bezagani guvohi bo’lamiz:
Tajohuli orifona:
Yor gulgun jo’n enginmu yuzga aylabtur hijob,
Yo yoshurmishtur quyosh ruxsorini gulgun sahob?
Muzhabi kalomi:
Kimki bir ko’ngli buzug’ning xotirin shod aylagay,
Oncha borkim, Ka’ba vayron bo’lsa, obod aylagay.
Erur chun olam ichra joh foniy, yaxshi ot boqiy,
Bas el komin ravo ayla o’zungni komron ko’rgach.
Tashbehi izmor:
Ul zulf savodida o’ldum yuzini ko’rmay,
Vahxim, yo’q edi muhlil shomimg’a sahar paydo.
Tanosib:
Chun o’larmen g’amdinu, yig’lab kuyub boshimda sham’,
Dudidin chirmab qaro har tun tutar shevan manga.
Taqsim:
Ey Navoiy, xalq der: jon beru yo kech ishqidin,
Garchi bu dushvor erur, lekin ul osondur manga.
Qaysi osonu qaysi qiyin?
Juft tashbihlar:
Ne uchun bazmi visol ichinda ichmay bodakim,
Ko’ziyu og’zi butun bodomu shakkardur manga. (3-36)
|
| |
Ўзбeкистoн Рeспубликaси Oлий вa ўртa мaxсус тaълим вaзирлиги

Ўзбeкистoн Рeспубликaси Oлий вa ўртa мaxсус тaълим вaзирлиги
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/38
Sana
22.02.2024
Hajmi
3,67 Mb.
#160834
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ўзбeкистoн Рeспубликaси Oлий вa ўртa мaxсус тaълим вaзирлиги
Download
3,67 Mb.
Matnni ko'rish
Nazorat topshiriqlari - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 21/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiNazorat topshiriqlari :
1. Navoiy iyhom san’ati haqida nima deydi?
2.Shoir ijodidan muzhabi kalomiga misol keltirib, mohiyatini sharhlang.
3.Muqobala san’atini yuqoridagi bayt asosida tushuntiring. Bu san’atning nima ahamiyati bor?
4.Irsoli masal mohiyatini izohlang.
5.Istidrok qanaqa san’at?
6.San’atlarni badiiylik unsurlari sifatida izohlang.
Adabiyotlar ro’yxati:
1. R.Vohidov, H.Eshonqulov. O’zbek mumtoz adabiyoti tarixi. Toshkent, 2006 yil.
2. Uzbek mumtoz adabiyoti namunalari. 1-jild. Toshkent, 2005 yil.
3. O’zbek mumtoz adabiyoti namunalari. 2-jild. Toshkent, 2007 yil.
4 O’zbek adabiyoti, Besh jildlik. 1-jild. Toshkent, Fan, 1976
5. Mallayev N. O’zbek adabiyoti. Toshkent, 1976 yil.
6.http://www.ziyonet.uz/- O’zbekiston axborot ta’lim tarmog’i.
7. Alishr Navoiyning adabiy mahorati. Maqolalar to’plami. Toshkent:”Fan”,1993.
8. Alishr Navoiy. Lirika (Tuzuvchi: . Mallayev N, 3-nashri) Toshkent, ”O’qituvchi” 1992.
9 Alishr Navoiy . G’azallar. Sharhlar . Toshkent,”Kamalak”1991.
10. Haqqul I. Kamol et kasbkim. Toshkent: “Cho’lpon” 1991.
Mavzu: «Hayrat ul- abror» - pandnoma doston
№
|
Bajariladigan ish mazmuni
|
Amalga oshiruvchi mas’ul
|
Izoh
|
1
|
2
|
3
|
4
|
1-bosqich
|
Dars maqsadi: «Xamsa» dasturi; maqol va hikoyat; Iskandar, Anushirvon, Ayyub, Imom Faxr Roziy va Xorazmshox, Xotam, Baxrom,sher chumoli, durroj, bakovul, Shox G’oziy.
Identiv o’quv maqsadlari:
1.«Hayrat ul- abror» ning «Xamsa»ning boshqa dostonlariga dastur ekanligini biladi.
2.Dasturlik mohiyatini misollar asosida idrok etadi.
3.«Hayrat ul- abror» va keyingi dostonlarning mavzuviy va g’oyaviy uzviy bog’likligini tasavvur etadi.
|
O’qituvchi
|
|
2-bosqich
|
Asosiy tushunchalar:
“Xayrat ul abror” – falsafiy didaktik doston, maqolatlar, hikoyatlar, Navoiyning falsafiy qarashlari, pandnoma.
Dars shakli: ma’ruza.
Metod va usullari: og’zaki bayon,savol-javob, aqliy hujum.
Vositalar: kompyuter, videoproektor, taqdimot, ishlanmalar.
|
O’qituvchi
|
|
3-bosqich
|
Guruhda ishlash.
Topshiriqlarning maqsad va vazifalari tushuntiriladi.
Mavzuga oid atama va ifodalar izohlanadi
|
Talaba
|
|
4-bosqich
|
Mustahkamlash va baholash uchun savollar:
1.Hayrat ul- abror»ni «Xamsa»ning dastur dostoni deyish mumkinmi?
2.Dastur tushunchasini «Hayrat ul- abror» va «Xamsa»ga nisbatan tatbiq eta olasizmi?
3.«Hayrat ul- abror» dostonini mavzu va g’oyalariga ko’ra «Xamsa» ning boshqa dostoniga dastur deya olamizmi?
4. «Hayrat ul- abror»ning dasturligi mohiyatini misollarda isbotlab bering.
5. «Hayrat ul- abror» maqolalari va hikoyalari g’oyaviy jihatdan «Xamsa» ning boshqa dostonlarga hamohangligimi?
|
O’qituvchi-
Talaba
O’qituvchi-
Talaba
|
|
5-bosqich
|
Umumiy yakuniy xulosalar chiqariladi.
Maqsad va vazifalarning bajarilganligi tahlil qilinadi, zaruriy maslahatlar beriladi, mustaqil ish topshiriqlari tarqatiladi, xulosalar chiqariladi.
|
O’qituvchi
|
|
|
| |
Xususiy tarmoq operatsion tizimlar

|
Xususiy tarmoq operatsion tizimlar
|
bet | 3/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 384,77 Kb. | | #237392 |
Bog'liq 020-21 Kom.tar Mustaqil ishi Xususiy tarmoq operatsion tizimlar
Cisco IOS, Cisco Systems router va tarmoq switchlarida foydalaniladigan tarmoq operatsion tizimlari oilasi. (Avvalgi switchlar Catalyst yoki CatOS operatsion tizimida ishlagan)
MikroTik tomonidan ishlab chiqilgan RouterOS
ZyNOS, ushbu OS ZyXEL tomonidan ishlab chiqarilgan tarmoq qurilmalarida qoʻllaniladi
FreeBSD, NetBSD, OpenBSD va Linuxga asoslangan operatsion tizimlar
Cisco NX-OS, IOS XE va IOS XR; turli Cisco Systems qurilmalarida, jumladan Cisco Nexus va Cisco ASR platformalarida ishlatiladigan tarmoq operatsion tizimlari oilalari
Junos OS; Juniper Networks platformalarida ishlaydigan tarmoq operatsion tizimi
Linuxning toʻliq TCP/IP stekidan foydalanadigan Cumulus Linux distributivi.
DD-WRT, simsiz marshrutizatorlar va kirish nuqtalari, shuningdek, Linksys WRT54G kabi arzon tarmoq qurilmalari platformalari uchun Linux yadrosiga asoslangan dasturiy taʼminot.
Dell tarmoq operatsion tizimi; DNOS9 NetBSD-ga asoslangan, OS10 esa Linux yadrosidan foydalanadi
ExtremeXOS (EXOS), Extreme Networks tomonidan ishlab chiqarilgan tarmoq qurilmalarida qoʻllaniladi
FTOS (Force10 Operating System), Force10 Ethernet switchlarida ishlatiladigan mikrodasturlar oilasi
ONOS, keng koʻlamlilik, yuqori unumdorlik uchun moʻljallangan, aloqa servis provayderlari uchun ochiq kodli SDN operatsion tizimi (Linux Foundation tomonidan ishlab chiqilgan).
OpenBSD ochiq kodli operatsion tizim boʻlib, oʻzining BGP, RPKI, OSPF, MPLS, VXLAN va boshqa IETF standartlashtirilgan tarmoq protokollarini, shuningdek, firewall(PF) va tarmoq yuklamasini muvozanatlovchi funksiyalarini oʻz ichiga oladi.
OpenWrt qurilmalarda IP-paketlarni yoʻnaltirish uchun ishlatiladi.
pfSense, PF dan foydalanadigan M0n0wall tarmogʻi.
OPNsense, pfSense tarmogʻi.
SONiC, Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan Linux-ga asoslangan tarmoq operatsion tizimi.
VyOS, Vyatta marshrutlash paketining ochiq manbali tarmogʻi.
Xulosa
Tarmoq hayotimiz bilan yaqin aloqada bo'lib, hayotimiz va ishimiz, ayniqsa simsiz tarmoq bizga beqiyos qulaylik keltiradi. Simsiz aloqa texnologiyasi rivojlanishi natijasida qimmat bo’lgan simli va sun’iy yo’ldoshli aloqa tizimlaridan kam foydalanilib, iqtisodiy jihatdan tejamkorlikka erishish mumkin. Bunday texnologiyalarni qo’llash orqali foydalanuvchi mobil va statsionar holatda, ixtiyoriy geografik muhitda ham aloqa almashinuvini va boshqa aloqa xizmatlaridan samarali foydalana oladi va vaqtdan ham, iqtisodiy jihatdan yutuqqa erishiladi.
Shularni e’tiborga olib, biz ham Wi-Fi, WiMax va Wi-Bro texnologiyalarining ochilmagan qirralarini o’rganish, ularni qo’llash choralarini topish, parametrlarini optimallashtirish va yangi ko’rinishdagi tarmoq topologiyalarini loyihalashtirish oldimizga qo’yilgan dolzarb va muhim masaladir.
Simsiz tarmoq haqida ba'zi ma'lumotlarni bilish kerak. Yaxshi simsiz tarmoq yaratish uchun FOCC Cat5e kabeli, Cat6 kabeli va Cat7 kabeli kabi sifatli chekilgan tarmoq kabelini taqdim etadi. Bundan tashqari, u simsiz ulanish nuqtasini ham beradi.
|
| |
Xo’janazar Huvaydo hayoti va ijodi

|
Xo’janazar Huvaydo hayoti va ijodi
|
bet | 146/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiXo’janazar Huvaydo hayoti va ijodi. Lirik merosi. Devonining tuzilishi va janriy tarkibi. Shoirning dunyoqarashi va badiiy mahorati. «Rohati dil» dostoni. Asarning tuzilishi. Asar kompozitsiyasida hikoyatlarning o’rni. Timsollar olami. Huvaydoning dostonnavis sifatidagi mahorati.
Amiriy hayoti va ijodi manbalari. O’rganilish tarixi. Adabiy maktab asoschisi ekanligi. Tarjimai holi. Amiriy devoni. Devon qo’lyozmalari. Asarlarining ko’lami va janr xususiyatlari. Devonda debochaning o’rni. She’rlarining mavzu doirasi va g’oyaviy qamrovi. An’ana va yangilik. Timsollar olami. Lirik qahramon tabiati. Badiiy mahorati.
Gulxaniy, Nodira va Muhammad Ali adabiy merosi
Gulxaniy hayoti va ijodi. O’rganilish tarixi. She’riy merosi. Janrlar tarkibi. Mavzu ko’lami. Timsollar mohiyati. «Zarbulmasal» asari. Asar tarkibi va majoziy tabiati. Badiiy xususiyatlari. Gulxaniyning «Zarbulmasal»da timsol yaratish mahorati. Badiiy san’atlarning qo’llanish tamoyillari.
Uvaysiy hayoti va ijodi. O’rganilish tarixi. Adabiy merosi. She’riyatining mavzu va g’oyaviy ko’lami. Shoira ijodida ishq talqini. Ijtimoiy hayotga munosabati. Asarlarining timsollar olami. Lirik qahramon tabiati. Uvaysiylik bilan munosabat masalasi. Badiiy san’atlarni qo’llash mahorati. «Shahzoda Hasan» va «Shahzoda Husayn» dostonlari. Dostonlarning syujet va kompozitsiya jihatdan o’ziga xosligi. Shoiraning dostonnavislikdagi mahorati.
«Voqeoti Muhammadalixon» (tugallanmagan) asari. Asarning tarixiy ahamiyati. Timsollar ko’lami.
Mohlaroyim Nodira hayoti va ijodi. Shoiraning davlat arbobi sifatidagi faoliyati. Tarjimai holi. Nodira va Umarxon munosabatlari. Uvaysiy bilan munosabatlari. Nodiraning she’riy merosi. Devondagi g’azal, muxammas, ruboiy, fard kabi janrlar tabiati. Nodira she’riyatining mavzu qamrovi. Ishq va sadoqat, visol va hijron tarannumi. Lirik qahramon tabiatining rang-barangligi. She’riyatining timsollar ko’lami. Badiiy san’atlarni qo’llash mahorati.
Muhammad Alixon (Xon) ijodi. Davlat arbobi sifatidagi faoliyati. Tarjimai holi. Muhammad Alixon ijodida Navoiy va Fuzuliy an’analari. Fuzuliy g’azallariga tazmin va taxmislar. Devonining janriy tarkibi. She’riy mahorat qirralari. She’riyatining tasavvufiy asoslari.
|
| |
Adabiyotlar ro‘yxati - Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot

|
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot
|
bet | 4/4 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 384,77 Kb. | | #237392 |
Bog'liq 020-21 Kom.tar Mustaqil ishiAdabiyotlar ro‘yxati:
Ann McHoes. Understanding Operating Systems, 6, cengage Learning, 2012 — 318 bet. ISBN 9781133417569.
↑ Dean, Tamara (2009). „Network Operating Systems“, Network+ Guide to Networks, 421(483)
↑ Jump up to:3,0 3,1 Winkelman, Dr. Roy (2009). „Chapter 6: Software“, An Educator’s Guide to School Networks, 6.
↑ Davis, Ziff (2011). „network operating system“, PCmag.comRetrieved 5/7/2011.
↑ Ann McHoes. Understanding Operating Systems, 6, cengage Learning, 2012 — 305 bet. ISBN 9781133417569.
↑ Al-Shawakfa, Emad; Evens, Martha (2001). „The Dialoguer: An Interactive Bilingual Interface to a Network Operating System.“, Expert Systems Vol. 18 Issue 3, p131, 19p, Retrieved 5/7/2011.
|
| |
Protestantlik (Protestantizm)ning yuzaga kelishi va sektalari Protestantlik

|
Protestantlik (Protestantizm)ning yuzaga kelishi va sektalari ProtestantlikBog'liq Dinshunoslik majmua 2023-2024-o\'quv yili pdfProtestantlik (Protestantizm)ning yuzaga kelishi va sektalari Protestantlik
(Protestantizm) (lot. norozi bo‘lish, kelishmaslik) – XVI asrda katoliklik
yo‘nalishidan ajralib chiqqan xristianlikdagi uch asosiy yo‘nalishlardan biri
hisoblanadi. U XVI asrda Evropada katoliklarga qarshi qaratilgan Reformastiya
harakati bilan bog‘liq ko‘plab mustaqil cherkovlar va sektalarni o‘z ichiga oladi.
Protestantlik AQSh, Germaniya, Buyuk Britaniya, Niderlandiya, Kanada,
Shveystariya, Skandinaviya mamlakatlari, Latviya, Estoniyada keng tarqalgan.
Bugungi kunda protestantlar soni taxminan 647 millionni tashkil etadi.
Katolik cherkovi tomonidan XV-XVI asrlarda indulgenstiya savdolarining avj
oldirilishi oqibatida cherkovning xalq orasida obro‘si tushib bordi. Shunday bir
vaziyatda, 1517 yil 31 oktyabrda Vittenberglik ruhoniy Martin Lyuter shahar sobori
darvozasiga indulgenstiyalar savdosini tanqid qilgan 95 moddadan iborat tezislarini
osib qo‘yadi.
Lyuter xristianlik aqidalari hammaga to‘liq tushunarli bo‘lishi uchun
Bibliyaning zamonaviy tillarga tarjima qilinishi, cherkovdagi diniy xizmatlar ona
tilida olib borilishi tarafdori edi. Ba’zi knyazlar va shahar vakillari lyuteranlikning
tarqalishini cheklashga qaratilgan ayrim harakatlarga qarshi ekanliklarini bildirib
“Protestastiya”ga imzo chekdilar. Protestantlik degan nom mana shundan kelib
chiqqan.
Protestantlik xudoning mavjudligi, uning uch qiyofada namoyon bo‘lishi,
ruhning abadiyligi, jannat va do‘zax, vahiy va ilohiy taqdir to‘g‘risidagi
umumxristian aqidalarini tan oladi.
Shu bilan birga, protestantlik:
- cherkov va ruhoniylarning e’tiqod qiluvchilar bilan xudo orasidagi vositachi
ekanini inkor etadi;
- cherkov ierarxiyasi, ruhoniylar va oddiy kishilar orasidagi tabaqalanishni rad
qiladi;
- monaxlik, avliyolar, xoch va ikonalarga sig‘inishni noto‘g‘ri deb hisoblaydi;
- ko‘p mablag‘ talab qiladigan tadbirlarni asossiz deb biladi;
- stelibat (ruhoniylarning uylanmasligi)ni inkor etadi.
Protestant yo‘nalishlari bir-biridan u yoki bu jihatlariga ko‘ra farqlansada
M.Lyuter tomonidan katolik cherkovi ta’limotiga qarshi keskin tarzda bayon etilgan:
- o‘z e’tiqodi bilan najot topish;
- e’tiqod qiluvchilarning barchasi ruhoniy bo‘lishi, ya’ni har bir cho‘qintirilgan
inson cherkov yordamisiz o‘zi xudo bilan muloqotda bo‘lishi, toat-ibodat qilishi,
va’z o‘qishi mumkinligi;
- “Bibliya”ning oliy nufuzi, uni o‘qish, o‘rganish va tafsir qilish e’tiqod
qiluvchining birinchi majburiyati ekani haqidagi 3 tamoyil ularning barchasi
tomonidan birday tan olinadi va ular protestantlikning asosiy qoidalari hisoblanadi.
Protestantlikning ilk shakllari: lyuteranlik, stvinglichilik, kalvinizm, unitarizm
va sostinchilik, anabaptizm, mennonitlik va anglikanlik edi. Hozirgi vaqtda
protestantlik dunyoning barcha qit’alarida keng tarqalgan. Uning jahon markazi
74
AQShda, bu erda baptist, adventist, Iegova shohidlari va boshqalarning qarorgohlari
joylashgan.
|
| |
Diniy tashkilot nima? - Andijon davlat universiteti falsafa kafedrasi dinshunoslik

215
E. Buddizm
6. Dinning asosiy tarixiy turlari quyidagilardan qaysi biri?
A. Urug`-qabilaviy, millat, davlat va dunyoviy.
B. Dastlabki, davlat va hozirgi.
C. Buddizm, nasroniylik va islom.
D. Monoteistik va politeistik.
E. Urug`-qabila milliy va jahon dinlari
7. Tabiatni ilohiylashtirishning mohiyati, bu-
A. Dehqonchilikning holatiga ta’sir ko’rsatuvchi tabiat hodisalarini g`ayritabiiy
xususiyatlarga ega deb ko’rsatish.
B. Odamlar va ularning o’lgan ajdodlari o’rtasida g`ayri tabiiy aloqalarning
saqlanishiga bo’lgan ishonch.
C. Qabila boshliqlarida boshqa odamlarda bo’lmaydigan g`ayri tabiiy qobiliyatlar
borligiga ishonch.
D. Odamlar voqe’likning turli obektlarini g`ayri tabiiy xususiyatlarga ega deb
ilohiylashtirish.
E. Narsalar yoki ulardan alohida mavjud bo’lgan «ruhiy» mohiyatga ishonch.
Ettinchi kun adventistlari

77
cherkovlar Skandinaviya, Angliya, Hindiston, Chili, Germaniya kabi davlatlarda
ham paydo bo‘ldi.
Pyatidesyatniklik diniy hayotda “Muqaddas Ruh in’omlari” degan tushunchaga
tayanadi. Ta’limotga ko‘ra, bu in’omlar faqatgina Muqaddas Ruh bilan cho‘qintirish
orqali Iso Masihning asl izdoshlariga, unga xizmat qilish vositasi sifatida beriladi.
Muqaddas Ruh bilan cho‘qintirilganlikning tashqi belgisi deb pyatidesyatniklar
“glossaliya”, ya’ni “xudo bilan notanish tilda gaplashish”ni tushunadilar.
Ularning bir-biridan asosiy farqi xudoning rahmatlari soni va suv bilan
cho‘qintirishning uslublaridadir. Xususan, ba’zi pyatidesyatniklar 3 ta rahmatga –
dinga kirgizish, nurlantirish ya’ni, xristian ta’limoti bilan chuqurroq tanishtirish va
Muqaddas Ruh bilan cho‘qintirishga ishonishsa, ayrimlari faqat 2 ta rahmat – dinga
kirgizish va Muqaddas Ruh bilan cho‘qintirishni tan oladilar. Shuning uchun ham,
ularni “Ikki rahmat cherkovlari” deb atashadi.
Pyatidesyatniklikning diniy ta’limot manbai “Bibliya”dir. Unga ko‘ra,
Muqaddas Ruh doimo cherkovda namoyon bo‘lib turadi. Pyatidesyatniklikda
Isoning ikkinchi marta qaytishi, oxirzamon va mingyillik hukmronligi
o‘rnatilishining yaqinligi targ‘ib qilinadi. Shuningdek, Xudoning “O‘ldirma” degan
buyrug‘iga amal qilinishi sababli urush va harbiy xizmat qat’iyan rad etiladi.
Pravoslavlik (Pravoslavie) tarixi va ta’limoti Pravoslavlik (Pravoslavie)

72
-
nikoh marosimi cherkovda, ruhoniy tomonidan amalga oshiriladi. Er-xotin
faqatgina xiyonat sababli ajrashishlari mumkin. Nikohni
faqat cherkov bekor qila
oladi;
- xristianlikning boshqa konfessiyalaridan farqli ravishda “qora” va “oq”
ruhoniylar farqlanadi. Jumladan, “qora” ruhoniylarda “stelibat”, ya’ni uylanmaslik
amaliyoti mavjud;
- tavba marosimida katoliklikdan farqli ravishda tavba qiluvchi va ruhoniy
yuzma-yuz o‘tiradilar.
Qolgan marosimlarda sezilarli farq kuzatilmaydi.
Pravoslavlikda ibodat asosan mahalliy tilda olib boriladi. Rojdestvo, Pasxa kabi
umumxristian bayramlari pravoslavlikning ham asosiy marosimlari hisoblanadi.
Cherkovlar bo‘linganidan so‘ng katoliklar tomonidan qabul qilingan aqidalarni
pravoslavlar xato, “Muqaddas yozuv” va “Muqaddas rivoyatlar”ga zid, deb
hisoblaydilar.
Shuningdek, cherkovlar bo‘linishidan so‘ng katoliklar tomonidan
qabul qilingan bayramlarni ham pravoslavlar nishonlamaydilar.
Pravoslavlar asosan quyidagi bayramlarni nishonlaydilar:
1. Iso tug‘ilgan kun (Rojdestvo Xristovo – dunyo pravoslavlarida 25 dekabr, Rus
pravoslav cherkovida 7 yanvar);
2. Isoning xatna qilinishi (Obrezanie Gospodne – 14 yanvar);
3. Isoning cho‘qintirilishi (Kreщenie Gospodne. Bogoyavlenie – 19 yanvar);
4. “Qadimgi Ahd” va “Yangi Ahd”lar birlashgan kun (Sretenie Gospodne – 15
fevral);
5. Ilohiy xushxabar (Blagoveщenie Presvyatoy Bogorodistы – 7 aprel);
6. Isoning Quddusga kirishi (Vxod Gospoden v Ierusalim – 24 aprel);
7. Pasxa (Pasxa Gospodnya. Svetloe Xristovo Voskresene – 1 may);
8. Isoning osmonga ko‘tarilib ketishi (Voznesenie Gospodne – 9 iyun);
9. Muqaddas uchlik yoki Pyatidesyatnista bayrami (Den
Svyatoy Troistы ili
Pyatidesyatnista - 19 iyun);
10. Yahyo payg‘ambarning tug‘ilgan kuni (Rojdestvo Ioanna Predtechi – 7
iyul);
11. Havoriylar Petr va Pavellar kuni (Den svyatыx pervoverxovnыx apostolov
Petra i Pavla – 12 iyul);
12. Iso Masihning Ermon tog‘ida nurlanishi bayrami (Preobrajenie Gospodne –
19 avgusta);
13. Bibi Maryamning vafoti (Uspenie Presvyatoy Bogorodistы – 28 avgust);
14. Yahyo payg‘ambar qatl etilgan kun (Useknovenie glavы Ioanna Predtechi –
11 sentyabr);
15. Bibi Maryamning tug‘ilgan kuni (Rojdestvo Presvyatoy Bogorodistы – 21
sentyabr);
16. Iso mixlangan xochni tiklash bayrami (Vozdvijenie Kresta Gospodnya – 27
sentyabr);
17. Bibi Maryamning 910 yilda Konstantinopol shahri qamali paytida
mo‘’jizaviy paydo bo‘lishi bayrami (Pokrov Presvyatoy Bogorodistы – 14 oktyabr);
73
18. Bibi Maryamning ota-onasi tomonidan ibodatxonada
xizmat qilish uchun
topshirilishi bayrami (Vvedenie vo xram Presvyatoy Bogorodistы – 4 dekabr).
Andijon davlat universiteti falsafa kafedrasi dinshunoslik - bet 110

214
TEST SAVOLLARI
1-VARIANT
1. Dinning ijtimoiy ildizlari nima?
A. Diniy ishonchni tug`diruvchi va takrorlab turishi uchun imkoniyat yaratuvchi
ijtimoiy hayotning ob’ektiv omillari.
B. Ishlab chiqaruvchi kuchlarning sust rivojlanganligi oqibati.
C. Kishilarning bir-birlariga bo’lgan munosabatlarning chegaralanganligining
oqibati.
D. Tushunchalar bilan ob’ektiv olamdagi muayyan narsa va hodisalarning mos
kelmasligi.
E. Kishilarning tabiat kuchlari oldidagi ojizligining oqibati.
O‘tilgan mavzu bo‘yicha savollar

81
6-MAVZU. ISLOM DINI
REJA:
1.
Islomdan oldin Arabistonda ijtimoiy-siyosiy holat.
2.
Islom dinining vujudga kelishi.
3.
Islom dini ta’limoti.
4.
Qur’on va xadis – islom dinining manbalari.
Tayanch so‘z va atamalar: Johiliya, Butparastlik, Muhammad ibn Abdulloh
(s.a.v.), «Shaqq as-sadr», Makka va Madina, Hiro g‘ori, Vahiy, Jabroil (a.s.), Xijrat,
Qur’oni karim, Hadisi sharif.
Buxoro adabiy muhitining xos xususiyatlari

|
Buxoro adabiy muhitining xos xususiyatlari
|
bet | 143/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiBuxoro adabiy muhitining xos xususiyatlari
Buxoro adabiy muhiti. Buxoro adabiy muhitining xos xususiyatlari.
(XVII asrdan XIX asrning ikkinchi yarmi(1865 yil)gacha). Davr madaniy hayotiga sharh. Siyosiy hayotdagi beqarorlik va sulolalar almashinuvi. Adabiy hayotning o’ziga xos xususiyatlari. Xonliklar markazlarida adabiy muhitning shakllanishi va taraqqiyoti.
Adabiy hamkorlik va tarjima adabiyoti. Adabiyotda zullisonaynlik an’anasi. Muhojirlik adabiyoti.
Tarixnavislik. O’tmish tarixnavisligi va uning davom etttirilishi. Tarixnavislikka alohida e’tibor. Xondamirning “Habibu-s-siyar” va “Siyaru-l-muluk” asarlari. Tarixiy asarlarning yangilanish xususiyatlari.
Tazkiranavislik. Davr tazkiranavisligining o’ziga xos xususiyatlari. Hasanxoja Nisoriy “Muzakkiri ahbob” asarining ilmiy qimmati. Asarda XVI asr madaniy hayotini aks ettirish tamoyillari. Mutribiy, Maliho Samarqandiy, Qori Rahmatulloh Vozeh, Fazliy Namangoniy, Ahmad Tabibiy tazkiralari. Tazkiralarda adabiy siymolar tavsifi. Tazkira janrida adabiyotshunoslik takomil bosqichlarining ifodalanishi.
Xoja ijodi. Hayoti va ijodi. Hikoyalari. “Gulzor” va “Miftohu-l-adl” asarlarining talqini.
Shayboniyxon va Muhammad Solih hayoti va ijodi
Shayboniyxon hayoti va ijodi. Shoir devoni va uning janr xususiyatlari. Asarlarining mavzu va g’oyaviy ko’lami. Shoir dunyoqarashi va tariqati. Shayboniyxon ijodida lirik qahramon tabiati. She’riy mahorat qirralari.
Muhammad Solih ijodi. «Shayboniynoma» jangnoma tipidagi doston sifatida. Asar mazmuni, tarixiy shaxslar va badiiy timsollar.
Qul Ubaydiy va Turdi ijodiy merosi manbalari
Qul Ubaydiy hayoti va ijodi manbalari. Ubaydiy merosi. “Kulliyot”ining yaratilish tarixi va janr xususiyatlari. Shoirning she’riy janrlar takomilidagi o’rni. Qul Ubaydiy she’riyatida lirik qahramon tabiati. Dunyoqarash va tariqat masalalari. Shoir masnaviylari. Ularning mavzu va g’oyaviy qamrovi. Shoir merosining timsollar olami.
Turdi ijodi. Shoir hayoti voqealarining asarlari asosida tiklanishi. Turdi she’rlarining janr xususiyatlari. G’azal va muxammaslari. Subhonqulixon haqidagi hajviyasi. Asarda madaniy hayot tasviri.
|
| |
Andalib, Munis va Ogahiy - O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti

|
O‘zbek tili va adabiyoti kafedrasi o`zbek adabiyoti
|
bet | 145/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiAndalib, Munis va Ogahiy
Andalib hayoti va ijodi. Tarjimai holi. Adabiy merosi. Doston va masnaviylari. “Zaynularab”, “Yusuf va Zulayxo”, “Layli va Majnun” dostonlari. Dostonlar syujeti. Qur’oni Karim va hadis g’oyalarining talqini. Andalib dostonlarining timsollar olami. Ularning o’ziga xos jihatlari. Shoir asarlariga xalq og’zaki ijodining ta’siri. She’riy mahorat masalalari.
Shermuhammad Munisning ijodiy faoliyati. Adabiy, ilmiy merosi. Devonlarining tuzilish tarixi va qo’lyozma nusxalari. «Munisu-l-ushshoq» devoni. Devon tartibida an’ana va janrlar tarkibi. Shoir ijodida ularning takomillashuvi. Lirik qahramon tabiati. Timsollar olami. Badiiy xususiyatlari.
Munisning ilmiy merosi. “Savodi ta’lim” risolasi. Uning ilmiy-badiiy qimmati. Tarixiy asarlari. Tarjimalari. Adib ijodining o’zbek adabiyoti tarixidagi maqomi.
Ogahiy hayoti va ijodi manbalari. O’rganilish tarixi. Shoirning adabiy-ilmiy merosi. “Ta’vizu-l-oshiqin” devoni. Qo’lyozma nusxalari. Devonda debochaning o’rni. Janrlar tarkibi. Mavzular doirasi va g’oyaviy ko’lami. Shoirning timsol qo’llash mahorati. She’riyatida Alisher Navoiy ijodiga munosabat. Devondagi asarlar badiiyati.
Ogahiy – tarixnavis. Tarixiy asarlarining qomusiy tabiati haqida. Ularning ilmiy va badiiy qimmati. Xorazm tarjima maktabida Ogahiyning o’rni. Tarjimalarining ahamiyati.
Qo’qon xonligidagi madaniy hayot
Qo’qon xonligidagi madaniy hayot. O’rganilishi. Adabiy muhitning shakllanishi va o’ziga xos xususiyatlari. Amiriyning adabiy muhit asoschisi va rahnamosi sifatidagi maqomi. Janrlar poetikasi. Adabiy muhitda xalq og’zaki ijodiga munosabat masalasi. Tarixnavislik, she’riyat, nasr, matbaa ishlari, adabiy hamkorlikning noyob mahsullari yaratilishi.
Tazkiranavislikning yangi shakllari. Fazliy Namangoniy rahbarligida tuzilgan tazkira. “Majmuai shoiron”ning o’zbek adabiyoti tarixidagi o’rni. Tuzilishi va janrlar tarkibi. G’oziy ijodi. “Yusuf va Zulayxo” dostoni. Satirik va yumoristik asarlar. Maxmur adabiy merosi.
|
| |
Lyuteranlik - Andijon davlat universiteti falsafa kafedrasi dinshunoslik

|
Andijon davlat universiteti falsafa kafedrasi dinshunoslikBog'liq Dinshunoslik majmua 2023-2024-o\'quv yili pdfLyuteranlik – ilk protestantlik yo‘nalishi. Yuqorida qayd etilganidek rohib
Martin Lyuter (1483-1546) tomonidan asos solingan.
“Bibliya” bilan bir qatorda M.Lyuter qarashlarini o‘zida mujassam etgan
“Kelishuv kitobi” ham lyuteranlik diniy ta’limotining manbai sanaladi.
Lyuteranlikda protestantlikning boshqa yo‘nalishlari kabi ibodat marosimlari
soddalashtirilgani bilan ham ajralib turadi. Shu bilan birga, xristianlikning etti sirli
marosimlaridan cho‘qintirish hamda “non va vino totish” tan olingan holda
qolganlariga oddiy marosimlar sifatida qaraladi.
Germaniyadan keyin lyuteranlik Evropaning Avstriya, Vengriya, Franstiya
kabi bir qator davlatlari hamda Shimoliy Amerikada tarqaldi.
Bosh sinod – lyuteranlikning oliy huquqiy organi episkop tomonidan nazorat
qilinadigan Konsistoriya (cherkov ishlari bo‘yicha tashkilot) asosiy ijroiya
hokimiyati hisoblanadi.
Kalvinizm. Diniy islohotning boshqa bir yirik arbobi Jan Kalvin (1509-1564)
edi. Uning 1536 yilda nashr etilgan “Xristian dinidagi ko‘rsatmalar” degan bosh
asari, protestanizm ta’limot sifatida shakllanganidan keyin yangi bir diniy yo‘nalish
- kalvinizmning asosi bo‘lib qoldi.
Dastlabki islohot arboblaridan farqli o‘laroq, Kalvin uchun asosiy manba Injil
emas, balki Tavrot bo‘lib qoladi. Kalvin absolyut taqdir haqidagi ta’limotni ishlab
chiqdi. “Iso ham bizning gunohlarimiz uchun azobu uqubatlarga giriftor qilingan”,
der edi u.
Protestant cherkovining kalvinistik yo‘nalishdagi davomchilari (kalvinistlar
yoki reformatorlar) Shotlandiya, Gollandiya, Shimoliy Germaniya, Franstiya,
Angliyada keng nufuzga va ta’sirga ega edilar.
Presviterianlar kalvinistik cherkovdan kelib chiqqan bo‘lib, mo‘’tadil
puritanlardir. 1592 yili Shotlandiya parlamenti bu ta’limotni asosiy mafkura deb
hisoblash haqida qaror qabul qilgan. Bu jamoa boshida jamoa a’zolari tomonidan
saylangan presviter turadi.
Presviterianlar diniy ta’limotining asosiy aqidalari “Vestminster” kitobida
bayon qilingan. Bu aqidalar ortodoksal kalvinizm ruhida bo‘lib, olamdagi barcha
odamlarning gunohkorligi va qismatning mutlaqligiga ishonchdan iborat.
Presviter jamoasi qavmlar saylagan presviterlar va pastorlardan iborat
konsistoriya tomonidan boshqariladi. Presveterianlarning oliy organi – bosh
assambleya. Bosh assambleya presviteriyanlar vakil qilib yuborgan presviter va
pastorlardan iborat. Presveterianlarning ko‘pchiligi o‘zlarining xalqaro tashkiloti –
“Presveterianlarning tashkiliy tuzilishiga amal qiluvchi jahon reformastiya
cherkovlari alyansi”ga a’zodir. Mazkur alyans 1875 yilda tashkil etilgan.
Hozirgi paytda Shotlandiya, Angliya, Irlandiya, AQSh, Kanada, Avstraliya va
boshqa mamlakatlarda presveterianlar mavjud.
|
| |
Tayanch tushunchalar - Ўзбeкистoн Рeспубликaси Oлий вa ўртa мaxсус тaълим вaзирлиги

55
Namoyon kompozitsiyalari naqqoshlik, ganchkorlik va yog‘och
o`ymakorligi san'atlarida asosiy o`rinlardan birini egallab keladi.
Namoyon naqsh namunalarini chizish bosqichlari:
Naqshlanuvchi yuzaning aniq o`lchamini olish;
Namoyonga shakl chizish;
Naqshning tanob shaklini chizish;
Novda gul, barg va shu kabi naqsh elеmеntlarining shakl bo`yicha
joylashtirish va hokazo.
Hosil bo`lgan namoyon naqsh kompozitsiyasini axtasini
tayyorlab, kеrakli yuza satxiga xoka yordamida tushiriladi.
Kompozitsiya rang tuslari bilan turlanib Siyoh-qalam, targ`il va yoki
yеdirma usulida pardozlanadi.
Namoyon tugal ko`rinishigagi mustaqil naqsh kompozitsiyadir.
Namoyon naqsh kompozitsiyasi voqe'likni umumlashgan tasviriy
obrazini shartli aks ettiradi.
Namoyon murakkab naqsh turiga kirib uning islimiy, xandasiy
va ramziy turlari mavjud. Namoyon naqshlari ham band va tanob
elеmеntlaridan tashkil topib, kompozitsiya tuzilishida asosiy va
to`ldiruvchi rolini o`ynaydi. Namoyon faqat girixdan ham tashkil
topishi mumkin. Namoyonlar simmеtrik va assimеtrik tuzilgan
bo`ladi. Namoyon naqsh kompozitsiya tuzilishlari har bir vohada
o`ziga xosligi bilan haraktеrli. Namoyonning guldasta namoyon, anor
namoyon, majnuntol namoyon, mexrobli namoyon, to`p-gul namoyon,
gulsafsar, chorsi namoyon va boshqa juda ko`p atamalari bor.
Tayanch tushunchalar.
Chorsi – to`g‘ri to`rtburchak
Omuxta – aralash
Ramziylik – ishora qilmoqlik
Savollar:
Namoyon so`zi inmani anglatadi?
Namoyon naqshining qanday turlari mavjud?
Namoyon naqshdarining chizish bosqichlari qanday?
Namoyon naqsh kompozitsiyalarining qanday nomlari mavjud?
Mashrab va So’fi Ollayor adabiy merosi

|
Mashrab va So’fi Ollayor adabiy merosi
|
bet | 144/155 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 1,2 Mb. | | #133618 |
Bog'liq portal.guldu.uz-O`zbek adabiyotiMashrab va So’fi Ollayor adabiy merosi
Mashrab hayoti va ijodi manbalari. Mashrabshunoslik tarixidan. Tazkiralardagi ma’lumotlar. «Qissayi Mashrab» asarining shoir dunyoqarashi va hayotini o’rganishdagi ahamiyati. She’riy merosi. Mashrab lirik merosining mavzu doirasi. Asarlarida qalandariylik tariqatining aks etishi. She’riyatida ilohiy ishq talqini. Timsollar olamining o’ziga xos jihatlari.
Mashrab taxallusli shoirlar. “Mabdai nur” va “Kimyo” asarlari, ularning muallifligi masalasi.
So’fi Ollohyor hayoti va asarlari. “Sabotu-l-ojizin” asarida ma’rifiy masalalar. Ma’rifiy risolalarida naqshbandiylik ta’limotining yangilanishi.
Xiva adabiy muhitidagi madaniy hayot
Xiva adabiy muhitidagi madaniy hayot. Adabiy muhit va uning o’ziga xos jihatlari. Zullisonaynlik va Navoiy an’analarining davom ettirilishi. Devon tuzish an’analarining takomillashtirilishi. Janrlar poetikasi. Tarixnavislik. Tarjima maktabining o’ziga xosligi, takomillashuv tamoyillari. Bayozchilik, tazkiranavislik va noshirlikning taraqqiy etishi.
Abulg’ozi Bahodirxon hayoti va ijodiy merosi. Abulg’ozining ijtimoiy hayotdagi mavqei. Tarixiy asarlari. “Shajarayi tarokima” asari. Uning yozilish va o’rganilish tarixi. Asarning ilmiy-badiiy qimmati. «Shajarayi turk» asari qomusiy ma’lumotnoma ekanligi. Asarning o’zbek adabiyoti tarixidagi ilmiy-badiiy maqomi. Timsollar silsilasi. Adib mahorati masalasi.
“Manofe’u-l-inson” asarining qo’lyozma nusxalari. Asarning yaratilish tarixi, sabablari. Asarning tuzilish xususiyatlari va ahamiyati.
Nishotiy hayoti va ijodi manbalari. Hayoti va adabiy merosi. She’riy devoni va bayozlar. Ularning qo’lyozmalari. Shoir she’riyatining mavzu va g’oyaviy qamrovi. Lirik qahramon tabiati. Asarlarining falsafiy asoslari. She’riy mahorati. «Qushlar munozarasi» asarida an’ana va yangilik. Ramziy timsollar talqini. «Husnu Dil» dostonining timsollar olami va ramziylik. Ularning nomlanish tarixi va talqini. Shoirning she’riy mahorati qirralari.
|
| |