nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Jismoniy madaniyat fakulteti Mavzu: Kasbiy amaliy jismoniy tayyorgarlik Bajardi: Ilmiy...

|
Jismoniy madaniyat fakulteti Mavzu: Kasbiy amaliy jismoniy tayyorgarlik Bajardi: Ilmiy rahbar: Urganch-2024
|
bet | 10/10 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 132,5 Kb. | | #235091 |
Bog'liq Z. M. Bobur nomliFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Abdullayev A., Xonkeldiyev Sh.X. Jismoniy tarbiya nazariyasi va usuliyati. 2000 y. Toshkent.
Kerimov F.A. Umarov M.N. Sportda prognozlashtirish va modellashtirish. 2000 y. Toshkent.
Usmonxodjayev T. S. Bolalar va o‘smirlar sporti mashg‘ulotlari nazariyasi va uslubiyatlari. 2005 y. Toshkent.
O‘zbekistonda jismoniy tarbiya. Xujayev Farxod Toshkent 1998
Jismoniy tarbiya. Normurodov A. Toshkent 1998
Internet materiallari (Rambler: ru., http://www.mail: ru.,Google.)
|
| |
Foydalanishni boshqarish matrisasi

|
Foydalanishni boshqarish matrisasi
|
bet | 6/7 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 2,96 Mb. | | #103078 |
Bog'liq 11-maruzaFoydalanishni boshqarish matrisasi
Avtorizasiyaning klassik ko’rinishi Lampsonning foydalanishni boshqarish matrisasidan boshlanadi. Ushbu matrisa operasion tizimni barcha foydalanuvchilar uchun turli ma’lumotlarni boshqarishi xususisidagi qarorni qabul qilishi uchun zarur bo’lgan barcha axborotni o’z ichiga oladi.
Operasion tizimdagi foydalanuvchilar subyekt sifatida va tizim resurslari obyekt sifatida qaraladi. Avtorizasiya sohasidagi ikkita asosiy qurvchilar: foydalanishni boshqarish ro’yxati (Access control list, ACL) va imtiyozlar ro’yxati (Capability list, C-list) hisoblanib, har ikkalasi ham Lampsonning foydalanishni boshqarish matrisasidan olingan. Ya’ni, matrisaning satrlari subyektlarni va ustunlari obyektlarni ifodalaydi. Bundan ko’rinib turibdiki, biror subyekt ga va obyekt uchun berilgan imtiyozlar ularning matrisadagi indekslari kesishgan nuqtada saqlanadi. Quyidagi 9.1-jadvalda foydalanishni boshqarish matrisasi keltirilgan bo’lib, unda imtiyozlar UNIX operasion tizimidagi imtiyozlar shaklida, ya’ni, lar mos ravishda bajarish, o’qish va yozish amalini anglatadi.
11.1-jadval
Foydalanishni boshqarish matrisasi
|
OT
|
Buxgalteriyaga oid dastur
|
Buxgalteriyaga oid ma’lumot
|
Sug’urta ma’lumoti
|
To’lov qaydnomasi ma’lumoti
|
Bob
|
rx
|
rx
|
r
|
-
|
-
|
Alisa
|
rx
|
rx
|
r
|
rw
|
rw
|
Sem
|
rwx
|
rwx
|
r
|
rw
|
rw
|
Buxgal-teriyaga oid dastur
|
rx
|
rx
|
rw
|
rw
|
r
|
Yuqoridagi jadvalda aks ettirilgani kabi, buxgalteriyaga oid dastur ham subyekt ham obyekt sifatida olingan. Bu foydali tanlov bo’lib, buxgalteriyaga oid ma’lumotlarni faqat buxgalteriyaga oid dastur tomonidan boshqarish imkonini beradi. Ya’ni, turli buxgalteriya tekshiruvlari va balans haqidagi ma’lumotlar faqat buxgalteriyaga oid dasturiy ta’minot tomonidan boshqarishilishi shart va yuqoridagi matrisada keltirilgan shakl buni ta’minlaydi. Biroq, bu matrisa bo’lishi mumkin bo’lgan barcha hujumlarni oldini olmaydi. Chunki, tizim ma’muri Sem buxgalteriga oid dasturni noto’g’ri versiya bilan almashtirish yoki soxta versiya bilan almashtirish orqali ushbu himoyani buzishi mukin. Ammo bu usul Alisa va Bobga buxgalteriya ma’lumotlariga qasddan yoki bexosdan buzilishiga yo’l qo’ymasdan kirish huquqini beradi.
|
| |
MEHNAT FAOLIYATINING ASOSIY DAVRIDA JISMONIY TARBIYA

|
MEHNAT FAOLIYATINING ASOSIY DAVRIDA JISMONIY TARBIYA
|
bet | 3/10 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 132,5 Kb. | | #235091 |
Bog'liq Z. M. Bobur nomliMEHNAT FAOLIYATINING ASOSIY DAVRIDA JISMONIY TARBIYA
O’smirlik va balog’at yoshida jismoniy tarbiyaning ahamiyati va masalalari
Mamlakatimizda bugungi kunda yoshlar umumiy va o’rta maxsus kasb- hunar ta'limini 18-19 yoshlariga borib egallaydilar. 19 yoshdan 28 yoshgacha bo’lgan davrni yoshlik deb hisoblash qabul qilingan. Bu yoshda insonlarning kattagina qismi o’z mehnat faoliyatining asosiy davriga kiradilar. O’zbekiston Respublikasi qurolli Kuchlari safida xizmat burchlarini bajaradilar, oliy o’quv yurtlarida ta'lim olib, tanlagan ixtisosliklari bo’yicha mutaxassis bo’lib yetishadilar. Yoshlik davrida, ayniqsa, uning birinchi yarmida, inson organizmining jadal jismoniy rivojlanishi davom etadi va bu ko’pchilik somatik hamda fiziometrik alomatlarning, jismoniy tayyorgarlik ko’rsatkichlarining ortishiga olib keladi. Bu davrda sportning barcha turlari bilan shug’ullanish va yuqori sport natijalariga erishish uchun qulay zamin yaratiladi.
Keyinchalik, balog’atga yetgandan keyin - 29 yoshdan 55 yoshgacha ayollar va 60 yoshgacha erkaklar organizmida jismoniy rivojlanishning ayrim ko’rsatkichlari bo’yicha avvaliga barqarorlashish, keyinroq esa asta-sekinlik bilan barcha imkoniyatlarining pasayishi boshlanadi. Shu bilan birga, gavda og’irligi, nafas olish sur'ati, sistolik bosim ortib borish tomonga, jismoniy tayyorgarlik ko’rsatkichlari esa pasayish tomonga o’zgaradi. Natijada, organizmning umumiy faoliyat qobiliyatiga salbiy ta'sir ko’rsatadigan jismoniy rivojlanish va jismoniy tayyorgarlik ko’rsatkichlarining o’zgarishida disgarmoniya (tartibsizlik) sodir bo’ladi. Yosh ulg’ayib borgan sayin organizmning umumiy faoliyat qobiliyatiga salbiy ta'sir kuchayadi. Bu hodisa, odatda, ayollarda 35 yoshdan va erkaklarda 40 yoshdan namoyon bo’la boshlaydi hamda aynan shu keyingi davrni ushbu yosh chegarasida ikkiga (birinchi va ikkinchi davrlarga) bo’lish mumkin.
Mehnat faoliyati xususiyatlari ushbu davrning har bir yosh bosqichida quyida keltirilgan jismoniy tarbiya masalalarining ixtisoslashganligini belgilaydi.
Yoshlik davri.
l.Organizm, organlarning turli vazifalari va harakatlanish qobiliyatlari o’zaro uyg’unligining ta'minlanishi asosida salomatlik, jismoniy va aqliy ishlash qobiliyatining yuksak darajaga erishishi.
2. Ishlab chiqarish va mudofaa faoliyatida hamda kundalik hayotda kerak bo’ladigan harakatlanish ko’nikma va malakalarining, ma'naviy-ruhiy va irodaviy sifatlarning takomillashuvi.
3. Jismoniy tarbiya mashg’ulotlari bilan mustaqil shug’ullanish uchun bilim, ko’nikma va malakalarning mustahkamlanishi.
4.Sport bilan faol shug’ullanishga va yuksak sport natijalariga erishishga qiziqishni saqlash va kuchaytirish.
|
| |
MAS asosida axborot maxfiyligini ta’minlash

|
MAS asosida axborot maxfiyligini ta’minlash
|
bet | 3/7 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 2,96 Mb. | | #103078 |
Bog'liq 11-maruzaMAS asosida axborot maxfiyligini ta’minlash
Agar obyekt va subyekning xavfsizlik darajalari orasidagi bir qancha bog’liqliklar shartlari bajarilsa u holda subyekt obyektdan foydalanish huqiqiga ega bo’ladi. Xususan, quyidagi shartlar bajarilish kerak:
agar subyektning xavfsizlik darajasida obyektning xavfsizlik darajasi mavjud bo’lsa, u holda o’qish uchun ruxsat beriladi.
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik darajasida bo’lsa, u holda yozishga ruxsat beriladi.
11.4-rasm. Axborot xavfsizligini ta’minlash uchun axborot oqimini boshqarish
Ushbu modelda foydalanuvchi va subyekt tushunchalri bir – biridan farq qiladi. Xavfsizlik darajasi subyektga beriladi. Foydalanuvchi esa u yoki bu vaqtda subyekt nomidan ish qilishi mumkin. Shuning uchun turli holatlarda bir foydalanuvchi turli subyekt nomidan ish ko’rishi mumkin. Shu sababli, har bir aniq vaqtda foydalanuvchi faqat bitta subyekt nomidan ish qilishi muhim hisoblanadi. Bu axborotni yuqori sathdan quyi sathga uzatilmasligini ta’minlaydi.
Yuqorida keltirilgan modelni muvofiqligini shubha ostiga qo’yyadigan ikkita noaniq fikr mavjud:
1. Quyi sathli foydalanuvchi barcha yuqori sathli obyektlarga yozishi mumkin. Bu holda u o’zining mavjud obyektini qayta yozishi mumkin va bu o’chirishga tengdir. Ushbu kamchilikni yuqori darajadagi yozishni taqiqlash orqali yo’q qilish mumkin. Ushbu sxemaning qoidalari quyidagicha bo’ladi:
agar subyektning xavfsizlik darajasi o’zida obyektning xavfsizlik darajasini qamragan bo’lsa, u holda o’qish uchun ruxsat beriladi.
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik darajasiga teng bo’lsa, u holda yozishga ruxsat beriladi.
2. Diagrammadan ko’rinib turgani kabi yuqori darajadagi ishonchga ega foydalanuvchilar xavfsizlik darajasi past bo’lgan obyektlarni o’zgartira olmaydilar. Ushbu muammoni hal qilishda foydalanuvchi turli hujjatlardan foydalanish uchun turli darajadagi ishonchga ega bo’lgan subyektlar nomidan ish ko’rishi mumkin. Ya’ni, “M” darajasiga ega foydalanuvchi “M”, “K” va “O” ishonch darajasidagi subyektlar nomidan ish ko’rishi mumkin.
|
| |
11-Ma’ruza Mavzu: Ma’lumotlardan foydalanishni mantiqiy boshqarish Reja: Foydalanishni boshqarish

11-Ma’ruza
Mavzu: Ma’lumotlardan foydalanishni mantiqiy boshqarish
Reja:
1.
Foydalanishni
boshqarish
2.
Foydalanishni boshqarishning DAC usuli
3.
Foydalanishni mandatli boshqarish usuli
4.
Foydalanishni rollarga
asoslangan boshqarish usuli,
5.
Foydalanishni atributlarga asoslangan boshqarish usuli
6.
Foydalanishni boshqarish matritsasi, ACL yoki C-list.
Tayanch iboralar
: foydalanishni boshqarish, foydalanishni diskretsion
boshqarish usuli (Discretionary access control, DAC), foydalanishni mandatli
boshqarish usuli (Mandatory access control, MAC), foydalanishni rollarga
asoslangan boshqarish usuli (Role-based access control, RBAC), foydalanishni
atributlarga asoslangan boshqarish usuli (Attribute-based access control, ABAC),
foydalanishni boshqarish matritsasi, ACL yoki C-list.
Foydalanishni boshqarish
. Avtorizatsiya foydalanishlami
nazoratlashning
autentifikatsiyadan o‘tgan foydalanuvchilar harakatlarini cheklash qismi bo‘lib,
aksariyat hollarda foydalanishni boshqarish modellari yordamida amalga oshiriladi.
Foydalanishni boshqarish subyektning obyektga yo‘naltirilgan faollik manbai
imkoniyatini aniqlashdir. Umumiy holda foydalanishni boshqarish quyidagi sxema
orqali tavsiflanadi (11.1-rasm):
11.1-rasm. Foydalanishni boshqarish sxemasi
Hozirda tizimlarda obyektlardan foydalanishni boshqarishning quyidagi
usullari keng tarqalgan:
foydalanishni diskretsion boshqarish usuli (Discretionary access control,
DAC);
foydalanishni mandatli boshqarish usuli (Mandatory access control, MAC);
Shaxta va rudniklarning ventilyatsiya loyihalari quyidagilarni o’z ichiga oladi

|
Shaxta va rudniklarning ventilyatsiya loyihalari quyidagilarni o’z ichiga oladi
|
bet | 3/4 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 131,96 Kb. | | #154291 |
Bog'liq Mavzu shaxta ventilyatorlari-fayllar.orgShaxta va rudniklarning ventilyatsiya loyihalari quyidagilarni o’z ichiga oladi:
· Kon ishlarini shamollatish uchun zarur bo’lgan kerakli havo miqdorining hisobi;
·Shamollatishsxemasinitanlash;
· Alohida zaboylar va uchastkalarga havoni taqsimlash; umumshaxtadepressiyasini hisoblash;ventilyatorlarnitanlash;
Ko’mir shaxtalarida havo miqdorini hisoblash unga ehtiyoj sezgan barcha uchastkalar uchun alohida hisoblanadi. Shaxta bo’yicha umumiy havo miqdori uning qismli chiqimlari yig’indisidan iborat bo’ladi.
Qazish zaboyini shamollatish uchun zarur bo’lgan havo miqdori quyidagi omillar bo’yicha hisoblanadi:
А) gaz ajralib chiqishi bo’yicha;
B) ko’mirni portlatganda hosil bo’luvchi gazlar bo’yicha;
V) insonlarning eng ko’p soni bo’yicha;
G) chang omili bo’yicha.
Qazish zaboyini shamollatish uchun havo harakatining tezligi quyidagicha qabul qilinadi: minimal – 0,9 m/sek, optimal – 1,6 m/sek, maksimal – 4 m/sek.
Agar chang omili bo’yicha shamollatish intensivligini oshirish kerak bo’lmasa, havo harakatining tezligi normalar va xavfsizlik qoidalariga binoan boshqariladi.
Yuqoridagi omillarni hisobga olgan holda havoning miqdori hisoblanganidan ortiq qilib tanlanadi va qabul qilinadi.
Kameralarni shamollatish uchun kerak bo’lgan havo miqdori quyidagilar bo’yicha aniqlanadi:
А) PM omborxonalarini shamollatish uchun
B) elektr uskunalari bilan ishlaydigan kameralarni shamollatish uchun
V) zaryadlangan kameralarni shamollatish uchun.
Har bir qazib olish uchastkalari qazish zaboylari, tayyorlov zaboylari va bo’shliqlardan tashkil topgan kon laxmlarining kompleksi sifatida qaraladi.
Shunga bog’liq ravishda har bir qazish uchastkasi uchun quyidagi omillar bo’yicha
umumiy debit bo’ladi:
· Doimiy gaz ajralishi bo’yicha;
· Eng ko’p insonlar soni bo’yicha;
· Uchastkadagi portlash ishlari natijasida hosil bo’luvchi gazlar bo’yicha
Shaxtani shamollatish uchun zarur bo’lgan havoning umumiy miqdori alohida uchastkalarga zarur havolarning yig’indisini hisoblab topiladi.
Ruda shaxtalarini shamollatish uchun zarur bo’lgan havo miqdori ham ko’mir
shaxtalaridagidek hisoblanadi.
|
| |
Shamollatish sxemalari laxmlar bo’yicha havo harakatini va tarqalishini ma’lum tartibini nazarda tutadi

|
Shamollatish sxemalari laxmlar bo’yicha havo harakatini va tarqalishini ma’lum tartibini nazarda tutadi
|
bet | 4/4 | Sana | 10.02.2024 | Hajmi | 131,96 Kb. | | #154291 |
Bog'liq Mavzu shaxta ventilyatorlari-fayllar.orgShamollatish sxemalari laxmlar bo’yicha havo harakatini va tarqalishini ma’lum tartibini nazarda tutadi. Toza havo kiruvchi va zararlangan havoni chiqarib yuboruvchi stvollarning joylashishi bo’yicha shamollatishning uch sxemasi farqlanadi:markaziy,qanotli vabirlashgan usul. Markaziy shamollatish sxemasida ikkala stvol ham shaxta maydonining markazida joylashgan bo’ladi. Bunda bir stvoldan uzatiladigan toza havo chiqarish shtreklaridan qazish ishlarigacha boradi va ventilyatsion laxmlardan shaxta maydonining markaziga qaytadi va ikkinchi stvoldab yer yuzasiga chiqib ketadi. Shamollatishning qanotli sxemasida markaziy stvoldan kelgan toza havo chiqarish laxmlaridan qazish ishlarigacha boradi va o’tib o’z yo’lini ventilyatsion shtreklarda, qanotlarda joylashgan ventilyatsion stvolgacha davomettiradi. Shamollatishning birlashgan sxemasida ikkinchi va birinchi sxemalar birlashgan/bo’ladi.
Gazli shaxtalarda umumiy shamollatish sxemalaridan mustaqil ravishda havo oqimini pastdan yuqoriga yo’naltirish kerak. Buning natijasida metanni zaboydan to’liq yo’q qilishga erishiladi. Yuqori xavfsizlik va alohida uchastkalarning mustaqil ishlashi uchun shaxtaga tushuvchi havo oqimini oqimchalarga ajratish zarur. Keyin ushbu oqimchalar umumiy chiquvchi stvol oqimida birlashtiriladi.
Stvollar va asosiy ventilyatsion laxmlarning yuzasi 4,5 m2 dan kam bo’lmasligi kerak.
Xulosa
Ventilyatsion oqim harakatining tezligi qazish zaboylarida – 0,25m/sek dan kam
bo’lmasligi va tayyorlov laxmlarida 0,15 m/sek dan kam bo’lmasligi kerak.
Alohida uchastkalar va zaboylar bo’yicha havoni taqsimlash qazib olishga, odamlar soniga, portlatish ishlariga va kon ishlarining rejasi bo’yicha amalga oshiriladi. Shamollatish sxemalari havo keluvchi laxmlar uzunligi, ularning ko’ndalang kesim yuzasi va keluvchihavoning miqdorini ko’rsatib tuziladi. Shundan keyin shamollatish sxemasining barcha tarmoqlari bo’yicha umumshaxta depressiyasi hisoblanadi.
Chuqur kuchli gazlashgan shaxtalarni shamollatishni loyihalashtirishda asosiy e’tibor gaz ajralib chiqishi va gaz manbai bo’lgan qatlamlarni gazsizlashtirish usullariga qaratilishi kerak. Zamonaviy qazib olish komplekslari bitta lavadan 2000 t/smena ko’mirni olish imkonini bermoqda. Lekin ventilyatsiya sharoitlariga ko’ra bu qiymat 700-800 t/sutkadan oshib ketmasligi kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1)Latipov K.SH., “Gidravlika, gidromashinalar, gidroyuritmalar”, Toshkent, O‘qituvchi,1992y.
2)Boyarskiy V.A., Kirov I.P., “Vodootlivniye i osusheniye na gornix predpriyatiyax”, Moskva, Visshaya shkola, 1980 g.
3)Sodiqov A., Boymirzayev B., “Konchilik mexanikasi”, Toshkent, Iqbol-Ziyo, 2007y.
4)Babak G.A., Bocharov K.P., Voloxov A.T. i dr., “Shaxtniye ventilyatorniye ustanovki glavnogo provetrivaniya”, Moskva,Nedra,1990g.
http://fayllar.org
|
| |
4-amaliyot ishi 4-amaliyot OT

|
4-amaliyot ishi
|
Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 0,74 Mb. | | #257811 |
Bog'liq 4-amaliyot OT
4-amaliyot ishi.
Linux OT da ishlash ishlash.
Ishdan maqsad: Virtualizatsiya tizimlari haqida tushunchalarni shakllantirish. Linux operatsion tizimini o‘rnatish ko‘nikmasini shakllantirish.
Nazariy qism
Linux operatsion tizimi, kompyuterlarni boshqarish uchun o'rnatiladigan va ishga tushiriladigan bir necha operatsion tizimlarning (masalan, Windows yoki macOS) alternativasi sifatida xizmat qiladi. Linux operatsion tizimlari avtomatik ravishda yuqori darajada maxsus, qo'llab-quvvatlanadigan, ochiq manbali, bepul va bir guruh dasturchilar tomonidan ishlab chiqilgan.
Linux yadro (kernel) asosida ishlaydigan, bu esa kompyuterning asosiy xizmatlarini ta'minlaydi, masalan, kompyuter va qurilmalar bilan aloqalar o'rnatish, xotira va protsessor resurslarini boshqarish, tarmoq bilan aloqani tashkil etish, fayllarni boshqarish va boshqalar. Linux yadro, qo'shimcha funksiyalar va uskunalarni qo'llab-quvvatlaydigan dasturlash interfeyslari orqali kengaytiriladi.
Linux operatsion tizimlarining bir qismini "daistro" deyiladi. Bu dastrorlar, Linux yadrosi bilan birgalikda keladigan va undan foydalanadigan dasturlash interfeysi va texnologiyalarni qo'llab-quvvatlash uchun juda muhim bo'lgan dasturlash asboblaridan iborat. Masalan, Ubuntu, Debian, Fedora, CentOS, Arch Linux, openSUSE, Mint, Elementary OS, Manjaro kabi dastrorlar ko'p ishlatiladiganlaridan ba'zilari hisoblanadi.
Linux operatsion tizimlari juda keng qo'llaniladigan va o'zgaruvchan bo'lib, o'rtacha foydalanuvchilar va IT sohasidagi mutaxassislar tomonidan ishlatiladi. Ular barcha turdagi qurilmalar uchun mo'ljallangan bo'lsa-da, eng ko'p serverlar, superkompyuterlar, mobil qurilmalar va kichik internet of things (IoT) qurilmalari uchun ham qo'llaniladi. Linux ochiq manbali va jamiyat tomonidan ishlab chiqilganligi sababli, iste'molchilar o'zlarini ham istalgan turdagi muammolarni yechish uchun kodni tahrirlash va to'g'irlash imkoniyatiga ega bo'lishlari mumkin.
Linux operatsion tizimi, 1991-yilda Linus Torvalds tomonidan yaratilgan. Torvalds, Finlandiya'da Helsinki Universiteti talabaligi sifatida xalqaro MINIX (bir operatsion tizimning bir versiyasi) foydalanayotgan va bu tizimning ustiga o'ziga xos o'zgartirishlar qilishga qiziqish tug'iladi.
Amaliy qism.
Hyper-V yoki VirtualBox muhitiga Ubuntu distributivini o‘rnating
Terminaldan foydalanib istalgan biron dasturni o‘rnating.
Oldin Linux Ubuntuni asosiy bo‘lgan saytiga kirib olamiz Ubuntu.com saytga kiramiz.
Bu yerdan keyin Download bo’limini tanlaymiz bu yerdan Ubuntuni yuklab olsak bo’ladi. Qolgan Enterprise | Developer | Community va boshqa linklarga kirib kuzatishingiz mumkin.
Download bo’limidan hozircha bizga kerak bo’lgan Ubuntu Desktop bo’limidan 20.04 LTS link ustiga bossak yuklab olish boshlanadi
|
| |
Ijrochi direktor quyidagi majburiyatlarga ega

|
Ijrochi direktor quyidagi majburiyatlarga ega
|
bet | 4/5 | Sana | 13.08.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #269420 |
Bog'liq 22 mavzuIjrochi direktor quyidagi majburiyatlarga ega: - Ijrochi direktor quyidagi majburiyatlarga ega:
- - jamiyat nomidan ishonchnomasiz ish olib boradi, shu jumladan uning manfaatlarini ifodalaydi va bitimlar tuzadi (shartnomalarni imzolaydi);
- - jamiyat nomidan vakillik qilish uchun ishonchnomalar beradi;
- - korxona xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzadi va bekor qiladi, ularga nisbatan rag‘batlantirish choralarini qo‘llaydi va ularga nisbatan intizomiy jazo choralarini qo‘llaydi;
- O‘zbekiston qonunchiligi va jamiyat ustavida jamiyat ishtirokchilari umumiy yig‘ilishi va jamiyat kuzatuv kengashining vakolatiga kiritilmagan boshqa vakolatlarni amalga oshiradi.
3. Ijrochi direktorning majburiyatlari (vakolatlari).
Nazorat organi vositachi organ bo'lib, u kundalik operatsiyalarni va kompaniyaning ijro etuvchi boshqaruvini amalga oshirmaydi, lekin muayyan dasturlarni, siyosatlarni, bitimlar toifalarini (hajmi yoki yo'nalishi bo'yicha) aniqlash kabi yuqori darajadagi ma'lum boshqaruv funktsiyalarini bajaradi, ijro etuvchi organni, ichki boshqaruvni tayinlaydi. auditorlik organi, ma'qullashlar, ruxsatlar beradi va hokazo. Bunday funktsiyalarning barchasi aksiyadorlar umumiy yig'ilishining vakolatlariga yaqinroqdir. Aslida, kuzatuv kengashi aktsiyadorlarning umumiy yig'ilishi tomonidan berilgan vakolatlar doirasida ishlaydi. Nazorat organining a'zolari Jamiyat xodimlari emas, lekin ko'rsatgan xizmatlari uchun haq olishlari mumkin. Nazorat organining a'zolari hech qachon ijroiya organining vakolatlariga ega emaslar va kompaniyani uchinchi shaxslar oldida vakillik qilmaydilar va Kompaniyani imzolagan shaxsning vakolatiga ega emaslar, shu jumladan bank operatsiyalarida. Agar kuzatuv kengashi a'zolari chet el fuqarolari bo'lsa, ularda ishlash uchun ruxsatnoma bo'lishi shart emas.
Nazorat organi
- Nazorat organi vositachi organ bo'lib, u kundalik operatsiyalarni va kompaniyaning ijro etuvchi boshqaruvini amalga oshirmaydi, lekin muayyan dasturlarni, siyosatlarni, bitimlar toifalarini (hajmi yoki yo'nalishi bo'yicha) aniqlash kabi yuqori darajadagi ma'lum boshqaruv funktsiyalarini bajaradi, ijro etuvchi organni, ichki boshqaruvni tayinlaydi. auditorlik organi, ma'qullashlar, ruxsatlar beradi va hokazo. Bunday funktsiyalarning barchasi aksiyadorlar umumiy yig'ilishining vakolatlariga yaqinroqdir. Aslida, kuzatuv kengashi aktsiyadorlarning umumiy yig'ilishi tomonidan berilgan vakolatlar doirasida ishlaydi. Nazorat organining a'zolari Jamiyat xodimlari emas, lekin ko'rsatgan xizmatlari uchun haq olishlari mumkin. Nazorat organining a'zolari hech qachon ijroiya organining vakolatlariga ega emaslar va kompaniyani uchinchi shaxslar oldida vakillik qilmaydilar va Kompaniyani imzolagan shaxsning vakolatiga ega emaslar, shu jumladan bank operatsiyalarida. Agar kuzatuv kengashi a'zolari chet el fuqarolari bo'lsa, ularda ishlash uchun ruxsatnoma bo'lishi shart emas.
|
| |
Ishga layoqatlilik - Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilish

|
Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilish
|
bet | 2/4 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 54,5 Kb. | | #105593 |
Bog'liq Mashinaning puxtalik koʻrsatkichlariga foydalanish sharoitining taʼsirini tahlil qilishIshga layoqatlilik – buyumning shunday xolatiki, bunda u texnik xujjatlarda ko’rsatilgan ko’rsatkichlar bo’yicha berilgan vazifalarni bajarishga qodir bo’ladi. Mustahkamlik, bikrlik, issiqbardoshlik, titrashga va eyilishga chidamlilik detalning ishlash layoqatini aniqlashning asosiy o`lillaridir.
Mustahkamlik. Detallarning ishlash sharoitida, deformatsiyalanishi me’yorida, sinmay va
benuqson ishlay olish xususiyati uning mustahkamligi deyiladi.
Yangi detallar loyihalashda, avvalo, uning mustaxkam bo’lishini ta’minlash zarur.
Bikrlik. Kuch ta’sirida ishlaydigan detallarni loyixalashda mustaqillik yetarli emas. Masalan: ma’lum kuch va mo`lent ta’sirida aylanayotgan val mustaxkam bo’lishiga qaramay, ruxsat etilgandan ortiq egilishi mumkin. Detalning bikrligini ta’minlash uchun ko’proq egilishi mumkinbo’lgan uchastkasi aniqlanib, o’sha yerdagi deformatsiya aniqlanadi va ruxsatetilgan qiymat bilan solishtriladi. Agar xisob qiymati ruxsat etlgan qiymatdan kichik yoki teng bo’lsa, detalning bikrligi qoniqarli deb topiladi.
Titrashga chidamlilik.
Mashinalarning ishlash tezligining oshirilishi, detallarning og’irligini kamaytirilishi har xil titrashlarga olibkelmoqda. Titrash esa o’z navbatida detallarning toliqishiga olib keladi. Bu borada ayniqsa, rezonans xodisasi o’ta xavflidir. Odatda, detallarning titrashga chidamliligini oshirish uchun rezonans xodisasini keltirib chiqaradigan o`lillarni yo’qotishga erishish lozim, ya’ni detalning o’zida xosil bo’ladigan xususiytitrashni chastota bilan tashqi kuch ta’sirida xosil bo’ladigan tebranish chastotasi teng bo’lmasligi kerak. Titrashni kamaytirish maqsadida titroq so’ndirgichlardan, ya’ni maxsus elastik elementlardan foydalaniladi.
Issiqbardoshlik.
Ishqalanish natijasida ishlaydigan detallar ma’lum darajada qiziydi. Bu esa detallarning ishiga salbiy ta’sir ko’rsatadi. Loyihalashda Q Q1- mashinadan tashqariga tarqaluvchi issiqlik miqdori KKall;
Yeyilishga chidamlilik.
Detalning tez yoki yaxshi yeyilishi uning ishlash sharoitiga, moylanish darajasiga kontakt kuchlanishning qiymatiga va boshqa faktorlarga bog’liq. Shu sababli eyilishga chidamlilikni ta’minlovchi aniq bir hisoblash usulini tavsiya etish qiyin. Eng ko’p qo’llaniladigan usul, bu solishtirma bosim va shartli koeffitsent Pni aniqlab, ularni ruxsat etilgan kattaliklar bilan solishtirishdir.
P < (P). PV < (PV)
bu erda V - ishqalanish tezligi.
|
| |
Mavzu: Korporativ huquq normalari, ularning turlari va xususyatlari - bet 5

|
Mavzu: Korporativ huquq normalari, ularning turlari va xususyatlari
|
bet | 5/5 | Sana | 13.08.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #269420 |
Bog'liq 22 mavzuKuzatuv kengashi kompaniyaning kollegial boshqaruv organi hisoblanadi. Barcha qarorlar ovoz berish orqali qabul qilinadi. Tashkilot ustavida kuzatuv kengashini tuzish va uning vakolatlari belgilab qo'yiladi. Shuni ta'kidlash kerakki, kuzatuv kengashi yagona Ijroiya organi (direktor) huquqlariga ega emas. Xususan, kuzatuv kengashi quyidagi huquqlarga ega emas:
Kuzatuv kengashining tuzilishi va vakolatlari
- Kuzatuv kengashi kompaniyaning kollegial boshqaruv organi hisoblanadi. Barcha qarorlar ovoz berish orqali qabul qilinadi. Tashkilot ustavida kuzatuv kengashini tuzish va uning vakolatlari belgilab qo'yiladi. Shuni ta'kidlash kerakki, kuzatuv kengashi yagona Ijroiya organi (direktor) huquqlariga ega emas. Xususan, kuzatuv kengashi quyidagi huquqlarga ega emas:
- - Jamiyat nomidan ishonchnomasiz ish yuritish, shu jumladan uning manfaatlarini ifodalash va bitimlar tuzish (shartnomalarni imzolash);
- - Jamiyat nomidan vakillik qilish uchun ishonchnoma berish;
- - Korxona xodimlari bilan mehnat shartnomalarini tuzish va bekor qilish, ularga nisbatan rag‘batlantirish va intizomiy jazo choralarini qo‘llash;
- - Qonunda va jamiyat ustavida jamiyat ishtirokchilari umumiy yig‘ilishining vakolatiga kiritilmagan boshqa vakolatlarni amalga oshirish.
- Bundan tashqari, jamiyatning yagona ijro etuvchi organi (direktori) va kollegial ijroiya organining a'zolari, uning sho''ba va qaramog'idagi xo'jalik yurituvchi sub'ektlarning boshqaruv organlari, jamiyat tomonidan tashkil etilgan unitar korxona rahbari, shuningdek, mehnat shartnomasi bo'yicha ishlayotgan shaxslar. bir xil sho'ba, qaram xo'jalik yurituvchi sub'ektlar va unitar korxona jamiyat kuzatuv kengashining a'zosi bo'lishi mumkin emas.
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
Mavzu: Korporativ huquq normalari, ularning turlari va xususyatlari - bet 2

|
Mavzu: Korporativ huquq normalari, ularning turlari va xususyatlari
|
bet | 2/5 | Sana | 13.08.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #269420 |
Bog'liq 22 mavzuIjroiya organi individual bo'lsa, u barcha ijro funktsiyalarini bajaradigan yagona direktor hisoblanadi va boshqa hech qanday organ kundalik ijro etuvchi boshqaruvni amalga oshirmaydi. Ushbu tizim yagona direktor yoki boshqaruvchidan yuqori organ sifatida alohida nazorat organi bo'lishi mumkinligini istisno qilmaydi. Keyin direktor nazorat organiga bo'ysunadi. Garchi ta'sis hujjatlarida kollegial ijroiya organi a'zolari o'rtasida vakolatlar taqsimlanganligi va hatto kollegial ijroiya organi a'zolaridan birining mustaqil faoliyat yuritishiga imkon beradigan alohida vakolatlarga ega bo'lgan bosh direktor etib tayinlanishi kamdan-kam uchraydi. Biroq, ikkinchisi to'g'ri bo'lmaydi, chunki kollegial ijroiya organi kollektiv qarorlar qabul qilishni nazarda tutadi. Kollektiv ijroiya organining a'zolaridan biri, hammasi yoki bir nechtasi kompaniya nomidan ish yuritish va uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish huquqiga ega bo'lib, jamiyatni imzolagan shaxsning vakolatiga ega, shu jumladan bank operatsiyalarida. Ijroiya organi funktsiyalarini yakka tartibda yoki birgalikda bajaruvchi jismoniy shaxs Jamiyat xodimi bo'lishi kerak. Agar ular xorijda rezident bo‘lsalar, ishlash uchun ruxsatnoma olishlari va kamida vaqti-vaqti bilan O‘zbekistonda bo‘lib, kundalik mehnat vazifalarini bajarishlari nazarda tutilgan. - Ijroiya organi individual bo'lsa, u barcha ijro funktsiyalarini bajaradigan yagona direktor hisoblanadi va boshqa hech qanday organ kundalik ijro etuvchi boshqaruvni amalga oshirmaydi. Ushbu tizim yagona direktor yoki boshqaruvchidan yuqori organ sifatida alohida nazorat organi bo'lishi mumkinligini istisno qilmaydi. Keyin direktor nazorat organiga bo'ysunadi. Garchi ta'sis hujjatlarida kollegial ijroiya organi a'zolari o'rtasida vakolatlar taqsimlanganligi va hatto kollegial ijroiya organi a'zolaridan birining mustaqil faoliyat yuritishiga imkon beradigan alohida vakolatlarga ega bo'lgan bosh direktor etib tayinlanishi kamdan-kam uchraydi. Biroq, ikkinchisi to'g'ri bo'lmaydi, chunki kollegial ijroiya organi kollektiv qarorlar qabul qilishni nazarda tutadi. Kollektiv ijroiya organining a'zolaridan biri, hammasi yoki bir nechtasi kompaniya nomidan ish yuritish va uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish huquqiga ega bo'lib, jamiyatni imzolagan shaxsning vakolatiga ega, shu jumladan bank operatsiyalarida. Ijroiya organi funktsiyalarini yakka tartibda yoki birgalikda bajaruvchi jismoniy shaxs Jamiyat xodimi bo'lishi kerak. Agar ular xorijda rezident bo‘lsalar, ishlash uchun ruxsatnoma olishlari va kamida vaqti-vaqti bilan O‘zbekistonda bo‘lib, kundalik mehnat vazifalarini bajarishlari nazarda tutilgan.
|
| |
Kurs loyihasi hisob tushuntirish xati

|
Kurs loyihasi hisob tushuntirish xati
|
bet | 1/6 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 447,23 Kb. | | #250806 |
Bog'liq Kamoldinov A , MTTM .
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
FARG‘ONA POLITEXNIKA INSTITUTI
«TEXNOLOGIK MASHINALAR VA JIHOZLAR»
kafedrasi
«_____________________________________________________________________________________________________________________________»
fanidan
KURS LOYIHASI
HISOB – TUSHUNTIRISH XATI
Mavzu: _____________________________________
________________________________________________
Bajardi: ________________________
________________________
Rahbar: _______________________
Taqrizchi: _______________________
Kafedra mudiri: _____________________
FARG‘ONA – 2024
Mundarija
Kirish……………………………………………………………………3
1.1Minorali kranlar...............................................................................…4
1.2.Minorasi burilmaydigan minorali kranlar.................………………..7
1.3. Minorali kran yuk ko‘tarish mexanizmi hisobi …………………….12
Xulosa…………………………………………………………………..15
Foydalanilgan adabiyotlar royhati……………………………………...16
Kirish
Strelasi minorasining yuqori qismida joylashgan katta o'lchamdagi yuklarni
ko’tarish va ko'chirishga xizmat qiladigan yuk ko'tarish mashinasi minorali kran
deyiladi.
Har qanday minora kran quyidagi ko’rsatgichlarga egastrela uzinligi, kranning yuk
ko'tarish qobiliyati, ko'tarish va tushirish tezligi , tushirish chuqurligi,
harakatlanish tezligi, aylantirish tezligi va boshqalar. Minora kranining tarkibiy
qismlariga quyidagilar kiradi: strela va yuk lebyodkasi o’rnatilgan burilish
platformasi, tayanch tirgakli burilish mexanizmi va yukni ko'tarish va yuklash
moslamasi, mashinalarni harakatlantirish mexanizmi, strela qulochini o’zgartirish
mexanizmi va boshqalar.
3
|
| |
Yakka tartibdagi ijro etuvchi organ

|
Yakka tartibdagi ijro etuvchi organ
|
bet | 3/5 | Sana | 13.08.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #269420 |
Bog'liq 22 mavzuYakka tartibdagi ijro etuvchi organ
Agar kompaniyaning ijro etuvchi organi kollegial organ bo'lsa, uni "boshqaruv", "direktorlik" yoki "direktorlar kengashi" yoki boshqa tarzda atash mumkin. Ijroiya organi kollegial bo'lsa, u barcha qarorlarni ovoz berish yo'li bilan qabul qiladi. Garchi ta'sis hujjatlarida kollegial ijroiya organi a'zolari o'rtasida vakolatlar taqsimlanganligi va hatto kollegial ijroiya organi a'zolaridan birining mustaqil faoliyat yuritishiga imkon beradigan alohida vakolatlarga ega bo'lgan bosh direktor etib tayinlanishi kamdan-kam uchraydi. Biroq, ikkinchisi to'g'ri bo'lmaydi, chunki kollegial ijroiya organi kollektiv qarorlar qabul qilishni nazarda tutadi. Kollektiv ijroiya organining a'zolaridan biri, hammasi yoki bir nechtasi kompaniya nomidan ish yuritish va uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish huquqiga ega bo'lib, jamiyatni imzolagan shaxsning vakolatiga ega, shu jumladan bank operatsiyalarida. Ijroiya organi funktsiyalarini yakka tartibda yoki birgalikda bajaruvchi jismoniy shaxs Jamiyat xodimi bo'lishi kerak. Agar ular xorijda rezident bo‘lsalar, ishlash uchun ruxsatnoma olishlari va hech bo‘lmaganda vaqti-vaqti bilan kundalik mehnat vazifalarini bajarish uchun O‘zbekistonda bo‘lishlari nazarda tutilgan.
Kollektiv ijroiya organi
- Agar kompaniyaning ijro etuvchi organi kollegial organ bo'lsa, uni "boshqaruv", "direktorlik" yoki "direktorlar kengashi" yoki boshqa tarzda atash mumkin. Ijroiya organi kollegial bo'lsa, u barcha qarorlarni ovoz berish yo'li bilan qabul qiladi. Garchi ta'sis hujjatlarida kollegial ijroiya organi a'zolari o'rtasida vakolatlar taqsimlanganligi va hatto kollegial ijroiya organi a'zolaridan birining mustaqil faoliyat yuritishiga imkon beradigan alohida vakolatlarga ega bo'lgan bosh direktor etib tayinlanishi kamdan-kam uchraydi. Biroq, ikkinchisi to'g'ri bo'lmaydi, chunki kollegial ijroiya organi kollektiv qarorlar qabul qilishni nazarda tutadi. Kollektiv ijroiya organining a'zolaridan biri, hammasi yoki bir nechtasi kompaniya nomidan ish yuritish va uchinchi shaxslar oldida vakillik qilish huquqiga ega bo'lib, jamiyatni imzolagan shaxsning vakolatiga ega, shu jumladan bank operatsiyalarida. Ijroiya organi funktsiyalarini yakka tartibda yoki birgalikda bajaruvchi jismoniy shaxs Jamiyat xodimi bo'lishi kerak. Agar ular xorijda rezident bo‘lsalar, ishlash uchun ruxsatnoma olishlari va hech bo‘lmaganda vaqti-vaqti bilan kundalik mehnat vazifalarini bajarish uchun O‘zbekistonda bo‘lishlari nazarda tutilgan.
|
| |
Mustaqil ta’lim topshiriqlarini bajarish bo‘yicha talablar

MUSTAQIL TA’LIM TOPSHIRIQLARINI
BAJARISH BO‘YICHA TALABLAR
Talaba alohida daftarda o‘qituvchining sharhlari uchun joy qoldirgan holda
topshiriqlarni bajaradi.
Daftarning muqovasida
talaba familiyasi, ismi, guruhi raqami va
topshiriq
nomerini ko‘rsatadi. Savollarga javoblar topshiriqda keltirilgan ketma-ketlikda
yoziladi.
Javoblar
batafsil va tartibli, nazariy jihatdan asoslangan holda bayon
qilinishi talab qilinadi.
MUNDARIJA
1-mustaqil ta’lim topshiriqlar
Sopol va shisha buyumlar ishlab chiqarishning rivojlanishi
1.1- Silikat sanoatining zamonaviy holati;
1.2-Sopol va shisha buyumlar ishlab chiqarishning rivojlanish tarixi;
1.3- Shisha turlari va ishlab chiqarish texnologiyasi;
1.4.
Shisha ishlab chiqarish usullari va
fizik-kimyoviy xossalari;
1.5. Sopol materiallar turlari va xossalari;
2-mustaqil ta’lim topshiriqlar.
“Sopol materiallar ishlab chiqarish usullari va asosiy jarayonlari”
mavzusi
bo`yicha topshiriqlar
2.1-Sopol materiallar ishlab chiqarish usullari va
asosiy jarayonlari;
2.2- Sopol buyumlarni kuydirish va pishirish jarayonlari;
2.3-Bogʼlovchi moddalar turlari va xossalari.
2.4-Havoyi ohak xossalari va ishlab chiqarish texnologiyasi.
3-mustaqil ta’lim topshiriqlar.
Gips olish texnologiyasi mavzusi bo`yicha mustaqil topshiriqlar
3.1-Gips olish texnologiyasi va
ishlatilish sohalari;
3.2-Gips olish texnologik sxemasi va xossalari;
3.3-Gidravlik bogʼlovchi moddalar;
3.4-Portlandtsement xom ashyo materiallari;
3.5-Portland sement ishlab chiqarish usullari;
Xulosa va takliflar - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 3/3 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 167,06 Kb. | | #239148 |
Bog'liq 4. Эркин иқтисодий зоналарФайзуллаева И.Xulosa va takliflar
Har qanday mamlakatda ham erkin iqtisodiy zonalar uchun birinchi qo‘yiladigan talab – bu mamlakatdagi siyosiy barqarorlikni va xalqaro integratsiyalashuvning yuqori darajada ekanligi, elektr energiya bilan yetarli taʼminlanganlik, transport kommunikatsiyalari bilan yetarli taʼminlanganlik kabi jarayonlarni xalqaro andozalarga mos kelishidir.
O’zbekistonda erkin iqtisodiy zonalarni rivojlantirish uchun quyidagi vazifalarni amalga oshirish lozim:
- Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini butun xo‘jalik huquqiy masalalarni tartibga solish uchun maxsus dastur ishlab chiqarish;
- transport kommunikatsiyalarni rivojlantirish;
- zarur infratuzilma: suv taʼminoti, elektr taʼminoti, ijtimoiy sharoit va boshqalar;
- tijorat infratizimi: bank, konsalting, yuridik xizmatlarning mavjudligi;
- bozorga kira olish loyihasi;
- mehnat qiymati va unumdorligini oshirish dasturi;
- mavjud sanoat bazasi;
- erkin iqtisodiy zonalar maʼmuriy boshqaruvining samarali tuzilmasini yaratish lozimdir.
Yuqoridagi davlatlarning erkin iqtisodiy zonalar borasida tajribalaridan kelib chiqib, quyidagi xulosalarga kelindi:
1. Erkin iqtisodiy zona – mahalliy mineral-xomashyo resurslarini zamonaviy texnologiyalardan foydalangan holda chuqur qayta ishlash va yuqori qo‘shimcha qiymatga ega jahon bozorida raqobatdosh mahsulotlar ishlab chiqarishni taʼminlaydigan zamonaviy korxonalar tashkil etuvchi maxsus hududdir- deb yuritish maqsadga muvofiqdir.
2. Erkin iqtisodiy zonalarni aniq maqsadiga mos holda ixtisosligiga qarab ajratish lozimdir. Hamma zonalarni erkin iqtisodiy zona deb emas, masalan,turizm erkin zonasi, erkin sanoat zonasi,erkin mashinasozlik zonasi va boshqalar.
3. O’zbekistonda erkin iqtisodiy zonalarni rivojlantirish uchun va davr talablarida tashkil etish uchun uning nazariyadagi belgilarni muntazam ravishda kengaytirib borish kerak. Masalan, mavjud sanoat bazasini kengaytirish yoki servis xizmati, konsalting xizmatlari va boshqalar.
4. Jahon bozorida erkin iqtisodiy zonani tezroq va shaffof tarzda tanitish uchun yuqori saviyadagi erkin iqtisodiy zonalar siyosatini olib borish lozimdir.
5. Har bir erkin iqtisodiy zonaning o‘z konsepsiyalari bo‘lishi va uni xalqaro andozalarga mos, investorlarga sodda va qulay tarzda yaʼni tushunarli holda yetkazish choralarini ko‘rish lozim, degan fikrdamiz.
|
| |
4- mavzu: Xorijiy ommaviy axborot vositalarining media makondagi oʻrni (2 soat) Reja

4- mavzu: Xorijiy ommaviy axborot vositalarining media makondagi
oʻrni (2 soat)
Reja:
1. Bosma nashr: “The Times”, “New Times”, “Bloomberg”, “Sabah”, Radio:
“Exa Moskvi”, “TRT” va “Amerika ovozi” teleradiokompaniyalarining
axborotlari tahlili.
2. “Olomoncha madaniyat” oqibatlari.
3. Hozirgi globallashuv
integratsiyalashuv, axborotlashuv va ilmiy-texnik
taraqqiyot oqibatining inson omiliga taʼsiri muammolari.
4. Jahon axborot tarmogʻida fitna va maʼnaviy xurujlar va ularning oqibatlari.
Bosma ommaviy axborot vositalari nusxa
koʻchirish yoki raqamli
usullar yordamida mexanik
yoki elektron shaklda ishlab chiqariladi. U yozma
yoki rasmli boʻlib, ulardan avtomatlashtirilgan
jarayonlar orqali bir nechta nusxalar olish mumkin.
Bosma nashrlar "siyoh va qogʻoz" shaklida boʻlib,
ularga qoʻlda yozilgan
yoki bosilma nashr etilgan,
kitoblar,
jurnallar,
toshbosmalar,
esdaliklar,
gazetalar, risolalar, davriy nashrlar va bosma materiallarning boshqa shakllari kiradi.
Gazetalar eng keng tarqalgan bosma nashrdir. Gazetalarni uyga yetkazib beriladi
baʼzida sotuvda ham boʻladi. Gazetalar har kuni, haftada
yoki oyda chiqarilishi
mumkin.
Gazeta yangiliklar va reklamalarni, arzon va doimiy yetkazib berishni
taʼminlovchi afzalliklarga ega. Siz radio reklamasida pitsa kuponini tasvirlarini toʻliq
tariflab bera olmaysiz.
Boshqa tomondan, jurnallar muntazam ravishda gazeta qila
olmaydigan narsalarni etkazib berishadi: nafaqat kun yangiliklari,
balki aniq
voqealarni chuqur yoritish va tahlil qilish. Ushbu bosma nashrlar uchun maʼlumot
oʻquvchilarni va potensial mijozlarni jalb qilishning bir usuli hisoblanadi.
Bosma ommaviy axborot vositalari buyurtmachining qoʻliga topshirilishi
kerak, u materialni oʻqiydigan va eʼlonlarga javob beradigan shaxs. Koʻpgina
hududlarda gazetalar sizning uyingizga yetkaziladi. Boshqa usul — pochta orqali
yetkazib berish. Darhaqiqat, gazeta, jurnal, risola va yangiliklarni ommaviy ravishda
yetkazib berish koʻplab mamlakatlarda pochta aloqasi uchun eng muhim daromad
manbalaridan biri hisoblanadi.
Shuningdek, odamlarni gavjum joylarda:
doʻkonlarda, tadbirlarda va piyodalar yoʻlaklarida uyma-uy etkazib berish va
tarqatish mavjud.
Funksional - Texnoloji proseslərin optimallaşdırılması konspekt Fənnin məqsədi və əsas məqsədləri m1 s12

Emal edilən səthlərdə yanıq əmələ gətirməyən verişin hesablanması modeli
Emal edilən səthin kələ-kötürlüyünyn hesablanması modeli
Pardaq dairəsinin ovulmasının hesablanması modeli
• təşkilati məhdudiyyətlər:
Dəzgahın konstruksiyasından asılı olaraq verişin dəyişməsi imkanları
Pardaqlama tsiklinin hər bir pilləsində çıxarılan emal paylarının cəmi texnoloji
əməliyyatın emal payına bərabərdir:
Pardaqlama tsiklinin birinci pilləsində çıxarılan emal payı pəstahın ilkin radial
vurmasının qiymətindən kiçik olmamalıdır:
Texnoloji əməliyyatı yerinə yetirmək üçün tələb olunan pardaqlama gücü pardaq dairəsi
intiqalının gücündən böyük olmamalıdır
Empirik qeyri-xətti riyazi modellərin alınması metodları

|
Empirik qeyri-xətti riyazi modellərin alınması metodlarıBog'liq konspekt41. Empirik qeyri-xətti riyazi modellərin alınması metodları.
Səh.126
42. Empirik xətti riyazi modellərin alınması metodları.
Səh 126
43. Kombinə edilmiş riyazi modellərin alınması metodları
Nəzəri riyazi metodların tərtib edilməsinin çox mürəkkəb, bəzi hallarda isə ümumiyyətlə qeyri-
mümkün və empirik riyazi modellərin isə texnoloji sistemləri təsvir edən ümumi fiziki əlaqələri
xarakterizə etməmələri səbəbindən istifadə oblastlarının məhdud olmaları optimallaşdrma
prosesi zamanı layihəçi mütəxəssisləri kombinə edilmiş riyazi modellərdən istifadə etməyə
məjbur edir. Kombinə edilmiş riyazi modellərin tərtibi zamanı həm nəzəri, həm də empirik
riyazi modellərin yaradılması metodlarından istifadə edirlər. Bu halda optimallaşdırma
məsələsi bir neçə hissəyə bölünərək, onlardan hər biri ya nəzəri, ya da ki, empirik riyazi
modelləşdirmə metodlarından istifadə edilərək həll edilirlər. Kombinə edilmiş riyazi modellərin
tərtib edilməsinin üstün cəhəti ondan ibarətdir ki, bu zaman müəyyn fiziki məna kəsb edən
miqdar asılılıqlarının, geniş analitik ümumiləşdirmə imkanı yaranaraq alınmış nəzəri
asılılıqların dəqiqliyini əhəmiyyətli dərəcədə yüksəltməyə imkan verən modelin qurulması
üçün təcrübə nəticələrindən istifadə edilməsi mümkün olur.
44. Texnoloji proseslərin riyazi modelləri və onların elementləri
Səh 120
45. Xətti optimallaşdırma məsələsinin simpleks metodla həlli
Simpleks-metod xətti proqramlaşdırma məsələsinin həllini təmin edən ən çox tədqiq və
istifadə olunan metoddur. Simpleks metodun istifadə olunması üçün xətti proqramlaşdırmanın
ixtiyari məsələsinin xətti proqramlaşdırmanın
əsas məsələsi şəklində yazılması lazımdır. Xətti proqramlaşdırmanın əsas məsələsi
aşağıdakı kimi ifadə olunur:
Xətti proqramlaşdırmanın terminologiyasından istifadə edərək simpleks metodun əsas
məsələsini ifadə edə bilərik:
|
| |
Təcrübələrin - Texnoloji proseslərin optimallaşdırılması konspekt Fənnin məqsədi və əsas məqsədləri m1 s12

dəzgahlarda əmək məhsuldarlığının idarə edilməsi aktiv nəzarət qurğusunun əmrinə görə
emal payının çıxarılmayan qalıq hissəsinədən asılı olaraq nominal verişin pilləli dəyişdirilməsi
vasitəsi ilə həyata keçirilir. Ona görə də hissələrin mexaniki emalı zamanı nominal verişin
dəyişdirilməsi qanununun (şəkil 2.4) axtarılması məsələsi aktuallaşır. Kəsmə rejimi
elementlərinin təyin edilməsinin mövcud normativ sənədlərində bütöv emal tsikli üçün adətən
verişin orta qiymətinin seçilməsi nəzərdə tutulur. Bu onunla izah olunur ki, avtomat
dəzgahların yaradılmasına qədər əl ilə idarə olunan dəzgahlar üçün emal tsiklinin qurulması
zərurəti yox idi. Dəzgahı idarə edən fəhlə öz iş təcrübəsinə əsasən pardaqlama tsiklini yerinə
yetirirdi.
Dinamiki proqramlaşdırma - Texnoloji proseslərin optimallaşdırılması konspekt Fənnin məqsədi və əsas məqsədləri m1 s12

32. Dinamiki proqramlaşdırma Optimal idarəetmə məsələlərindən bir çoxunda idarəolunan sistemlərin işinin m zaman
müddətində (addımında) planlaşdırılması işinin ən yaxşı variantının tapılması tələb olunur. Bu
zaman x1,x2,...,xn həllərinin qəbul edilmə ardıcıllığı ciddi şəkildə gözlənilməlidir. Bu tip
çoxaddımlı idarəetmə məsələlərinin həlli üçün xüsusi dinamiki proqramlaşdırma metodundan
istifadə edirlər.
Dinamiki proqramlaşdırma metodu çox geniş imkanlara malik olan optimal idarəetmə
metodudur. Bu metoddan tamrəqəmli məsələlərin, məhdudiyyət şərtləri və məqsəd funksiyalı
ixtiyari şəkildə, o cümlədən alqoritmik şəkildə verilmiş məsələlərin həllində istifadə etmək
mümkündür. Məlumdur ki, buraxıla bilən həllər oblastına qoyulan məhdudiyyət şərtləri digər
optimallaşdırma məsələlərində məsələnin həllini çətinləşdirir. Dinamiki proqramlaşdırma
metodunda isə əksinə olaraq bu şərtlər məsələnin həllini bir az da asanlaşdırır, çünki bu
halda mümkün həllərin sayı məhdudiyyət şərtlərinin sayından asılı olaraq azalır. Bu isə
hesablama işlərini asanlaşdırır. Dinamiki proqramlaşdırma metodunda, həmçinin lokal və
qlobal ekstremumlar problemi də mövcud deyildir. Çünki bu metodun həllinin gedişindən
aydın olur ki, məsələnin həlli yalnız qlobal ekstremumda axtarılır. Bütün bunlara baxmayaraq
dinamiki proqramlaşdırma metodunun tətbiqini standart proseduralar vasitəsi ilə həyata
keçirmək mümkün olmur. Məsələnin həlli üçün onun EHM-lərə verilmə mərhələsinə şatana
qədər uyğun formul və ifadələrin alınması tələb olunur ki, bu da çox mürəkkəb bir məsələdir.
33. Dairəvi pardaqlama texnoloji əməliyyatı üçün optimal idarəetmə qanununun axtarılması alqoritmi Səh.113-116 9cu slide 34. Texnoloji proseslərin çoxsəviyyəli optimallaşdırılması Texnoloji proseslərin struktur optimallaşdırılmasında ümumidən xüsusiyə doğru istiqamətdə
çoxsəviyyəli optimallaşdırma yerinə yetirilir. Bir qayda olaraq 3 struktur optimallaşdırma
səviyyəsində məsələ həll edilir. Struktur optimallaşdırılmasının birinci səviyyəsində əməliyyat
və onun yerinə yetirilməsi üçün avadanlıq, ikinci səviyyədə mövqe və onun yerinə yetirilməsi
üçün tərtibat, üçüncü səviyədə isə keçid və onun yerinə yetirilməsi üçün alət seçilir.
Avadanlıq, tərtibat, alət seçildikdən sonra müəyyən olunmuş strukturlu əməliyyatlar üçün
müxtəlif parametrlər, məsələn emal payları, əməliyyatlararası emal payları və ölçü
müsaidələri, kəsmə rejimi parametrləri optimallaşdırılır.
Optimallaşdırma xarici və daxili kimi növlərə ayrılır
Daxili optimallaşdırmada texnoloji sistemin çıxışında çıxış parametrlərinin dəyişməsi əks
əlaqə hesabına giriş parametrlərinə təsir edir və nəticədə giriş parametrləri çıxış
parametrlərinin optimal səviyyələrdə saxlanılmasını təmin edir. Bu cür optimallaşdırma
adaptiv idarəetmə vasitələri ilə yerinə yetirilir.
Xarici optimallaşdırmada isə, giriş parametrlərinin optimal qiymətləri prosesdən kənarda
hesabat üsulları ilə təyin edilir. Bu üsul texnoloji proseslərin layihələndirilməsi mərhələsində
tətbiq edilir.
Diş pardaqlaması zamanı e tsiklinin optimallaşdırılması

Səh 52
54. Konstruktor-texnoloji həllərin optimallaşdırılması elementləri
İnteqrasiya olunmuş konstruktor-texnoloji avtomatlaşdırılmış layihələndirmə sistemlərində
hissənin mexaniki emal texnoloji proseslərinin layihələndirilməsi ardıcıllığı bir neçə
mərhələdən (və ya layihələndirmə səviyyəsindən) ibarətdir. Texnoloji əməliyyatların
layihələndirilməsi məsələsini iki mərhələdə yerinə yetirirlər: - əməliyyatın strukturunun
formalaşdırılması (struktur optimallaşdırma); - mexaniki emal prosesinin parametrik
optimallaşdırılması. Texnoloji əməliyyat modelinə müxtəlif səviyyələrdə tərtib edilmiş
modellərdən təşkil olunan qlobal model kimi baxmaq lazımdır. Məsələyə bu cür baxış həmin
modellərin uyğunlaşdırılması probleminə gətirib çıxarır. Modellərin uyğunlaşdırılması tələbləri
həm idarə olunan parametrlərin seçilməsi zamanı, həm də hər mərhələdə məsələnin həlli
formasının seçilməsi zamanı nəzərə alınmalıdır.
55. Kəsici alətlərin itilənməsi texnoloji proseslərinin xüsusiyyətləri
və aktual problemləri
Səh 136
Dairənin yanı ilə müstəvi pardaqlanması stolu irəli-geri hərəkət edən dəzgahlarda ən çox
istifadə olunan emal üsulu olduğunu və universal-itiləmə dəzgahlarının sərtliyinin, bir qayda
olaraq, böyük olmadığını nəzərə alsaq, kəsici alətlərin itilənən səthlərinin müstəviliyinin təmin
olunması aktual texnoloji problem hesab olunur. Bu məsələnin həlli müxtəlif texnoloji
parametrlərin prosesin gedişinə təsirinin daha dərindən öyrənilməsini tələb edir.