nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 9/9 | Sana | 16.08.2024 | Hajmi | 135,41 Kb. | | #269556 |
Bog'liq raqamli-iqtisodiyot-va-biznesda-raqamli-texnologiyalardan-foydalanishning-samaradorligiFoydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
Ismoilova Gulnora Fayzullaevna. Parpieva Malika Muxamadjonovna. Davlat statistika qo‘mitasi huzuridagi Kadrlar malakasini oshirish va statistik tadqiqotlar institutining “O‘zbekiston statistika axborotnomasi” ilmiy elektron jurnali. 2022 yil, 2- son. “O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot rivojlanishida raqamli texnologiyalarning ahamiyati”.
Parpieva Malika Muxamadjonovna. Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirishda innovatsiyalarning roli. Davlat statistika qo‘mitasi huzuridagi Kadrlar malakasini oshirish va statistik tadqiqotlar institutining “O‘zbekiston statistika axborotnomasi” ilmiy elektron jurnali. 2022 yil, 3-son.
Raqamli iqtisodiyot: yangi biznes imkoniyatlari Shukurullo Yo'ldoshmaxmudov Xurshid o‘g‘li “O‘zbekistonda ilm-fanning rivojlanish istiqbollari” xalqaro ilmiy-amaliy anjumani 2022 yil 30 noyabr | scientists.uz
Qodirov Sardorbek Isroiljon o‘g‘li. Sanoat korxonalarida raqamli texnologiyalardan foydalanishning xususiyatlari. “Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar” (Economics and Innovative Technologies) ilmiy elektron jurnali.
V. A. Plotnikov, Proceedings of St. Petersburg State University of Economics, 4 (112), 16-24 (2018).
"Science and Education" Scientific Journal / ISSN 2181-0842 May 2022 / Volume 3 Issue 5 Nurbek Ochildiyev.
Electronic (digital) economy. Appendix to the medium-term program of social and eco-nomic development of Russia to 2025 “Risk system growth strategy”
Brynjolfsson E and Kahin, B, eds. (2002). Understanding the Digital Economy. Massach usetts Institute of Technology, Cambridge, MA
Бойко, И.П. Экономика предприятия в цифровую эпоху / И.П. Бойко, М.А. Евневич, А.В. Колышкин // Российское предпринимательство. Том 18, – 2017. – №7. – С. 1127-1130.
O.V.Kitova, Digital Transformation of Business http://digitaleconomy.ru/images/easyblog_articles/320/kitova.pdf
“RAQAMLI IQTISODIYOT” ILMIY-ELEKTRON JURNALI | 4-SON
WWW.INFOCOM.UZ
|
| |
Sho’r suvlarda faqat qaysi organizmlar uchraydi? 
A) baliqlar B) kurakoyoqlilar 
C) suvo’tlar D) moluskalar 
53

52. Sho’r suvlarda faqat qaysi organizmlar uchraydi?
A) baliqlar B) kurakoyoqlilar
C) suvo’tlar D) moluskalar
53. O’simliklar quruqlikka chiqishi natijasida qanday
to’qima(a) va qanday organlar(b) hosil
bo’ladi?
1.mexanik to’qima; 2.qoplovchi to’qima; 3.ildiz;
4.vegetativ va generativ qism
A) a-1,4; b-2,3
B) a-2,3; b-1,4
C) a-1,2; b-3,4 D) a-3,1; b-4,2
54. Extoparazitlarni aniqlang.
A) bit, burga, askarida
B) burga, to’shak qandalasi, bezgak plazmodiysi
C) bezgak plazmodiysi, bit, kana
D) kana, burga, to’shak qandalasi
55. Tuproqning qaysi xususiyatlari bor?
a)katta zichlikka egaligi; b)zichligi havodan kamligi; c)
yorug’lik bo’lmasligi; d)kislorod miqdori ko’pligi; e)
kislorod miqdori kamligi; f) CO
2
miqdori kamligi; h)CO2
ko’pligi
A) a,b,c,h B)a,c,d,h C) a,c,e,h D) b,c,e,h
56. Simbioz holda yashovchi suvo’tlar xo’jayin
organizmdan qanday maqsadda foydalanadi?
A) yashash joyi, oziq manbayi
B) oziq manbayi, tarqalish uchun zamin
C) tarqalish uchun zamin, yashash joyi
D) tarqalish joyi, oziq manbai
57. Xo’jayin(a) va parazit(b) organizmlarni aniqlang.
1-yomg’ir chuvalchangi, 2-keng tasmasimon
chuvalchangi; 3-baliq, 4-askarida, 5-it, 6-qilbosh
chuvalchangi, 7-inson
A) a-1,2,5; b-3,6,7
B) a-1,3,6; b-2,4,5
C) a-2,4,6; b-3,5,7
D) a-3,5,7; b-2,4,6
58. Parazit o’simlik(a) va hayvon(b)larni aniqlang:
1-zarpechak, 2-plazmodiy, 3-rafleziya, 4-devpechak, 5-
qilbosh, 6-buzoqbosh, 7-askarida, 8-vertitsil, 9-krot, 10-
nereida
A) a-1,4,5,8; b-2,6,7 B) a-1,4,5,6; b-2,3,6,7,
C) a-1,3,4,5; b-2,5,7 D) a-1,3,4,8; b-2,7,10
59.Ektoparazitlarga misol yozing.
60.Endoparazitlarga misol yozing.
http://fayllar.org
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 22/143 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 0,69 Mb. | | #116605 |
Bog'liq Ona tili va adabiyot fanidan-fayllar.orgFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
J.Koller. Adabiyot nazariyasi va qisqacha adabiyotshunoslikka kirish. – OUP: Buyuk Britaniya, 2011.
Mengliev B. Ona tili ta’limi: davr talabi va ijtimoiy zarurat. // “Ma’rifat” gazetasining 2017- yil 22- fevral soni.
Madaev O., Toshmirzaeva Sh. Ayni muddao. //“Ma’rifat” gazetasining 2017 - yil 17-aprel soni.
Madaev O, A.Sobirov, Z.Xolmanova, Sh.Toshmirzaeva, G.Ziyodullaeva, M.Shamsieva. Yozma ish turlari: insho, bayon, diktant. – T,: Turon zamin ziyo, 2017.
Mahmudov N. Jamiyatda til sezgisi va so‘z sevgisi barqarorlashmog‘i zarur. //
“Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2017-yil 10-soni.
Mengliev B., Suvonova X. “Ona tili”ni emas, “ona tili”dan o‘rgatish kerak. // “Til va adabiyot ta’limi” jurnalining 2017- yil 10-soni.
“Zamonaviy o‘qitish masalalari”. // 2017- yil 10 -may kuni Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat O‘zbek tili va adabiyoti universitetida mavzusida respublika ilmiy-nazariy konferentsiyasi materiallari to‘plami.
Quronov D., Mamajonov Z., Sheralieva M. Adabiyotshunoslik lug‘ati. – Toshkent, Akademnashr, 2011.
Свинина Н.Г. Жизненный опыт учащихся в контексте личностно-ориентированного образования // Педагогика 2001, №7
Уньт Э.И. Индивидаулизация и дифференциация обучения. – М.: Педагогика, 1990
Яковлева Н.О. Проектирование как педагогический феномен // Педагогика. 2002, №6-С,8-14
30
3-MAVZU. O‘QITUVCHILAR BILIMIDAGI BO‘SHLIQLAR VA ULARNI TO‘LDIRISH METODIKASI (396-SONLI BUYRUQ IJROSI)
|
| |
Mavzu: "WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish kerak. WebMoney tizimining komissiyasi nima?

|
Mavzu: "WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish kerak. WebMoney tizimining komissiyasi nima?
|
bet | 1/6 | Sana | 28.11.2023 | Hajmi | 1,15 Mb. | | #106893 |
Bog'liq 7-амалий WebMoney
Mavzu: "WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish kerak. WebMoney tizimining komissiyasi nima?
Ishdan maqsad: "WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish bo’yicha amaliy ko’nikmalarga ega bo’lish.
Nazariy qism:
Mundarija:
"WebMoney" nima?
Bizga nima uchun kerak"WebMoney" va ulardan qayerda foydalanishingiz mumkin
WMID nima uchun
WebMoney Keeper nima
WebMoney Keeperning asosiy versiyalari
Hamyon yaratish
Qanday foydalanish kerak
Echib olish va yigʻimlar
"WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish kerak. WebMoney tizimining komissiyasi nima?
2023 Muallif: Trinity Chesterton | chesterton@havethebestelectronics.com. Oxirgi o'zgartirilgan: 2023-08-28 03:34
Webmoney toʻlov tizimining rasmiy yaratilish sanasini 1998 yil deb hisoblash mumkin. O'shandan beri ushbu to'lov tizimi doimiy ravishda kuchayib bormoqda va hozirgi vaqtda dunyodagi eng mashhur elektron to'lov tizimi bo'lib qolmoqda. Ammo shunga qaramay, WebMoney nima ekanligi haqidagi savollar susaymaydi. Shuning uchun, bir marta va butunlay hal qilish uchun bu masalani ko'tarish juda oqilona.
webmoney nima
"WebMoney" nima?
Agar elektron pullar tizimini kredit kartalari bilan solishtiradigan boʻlsak, birinchisi, albatta, elektron pulning nisbatan yangi turidir. Har yili u tobora ommalashib bormoqda, shuning uchun elektron pullar mavjudligini (hech bo'lmaganda yuzaki) bilmagan va bunday tizimlarning ko'plab foydalanuvchilari ular bilan muvaffaqiyatli ishlashda davom etayotgan bunday odamni topish qiyin.
Ta'kidlash joizki, rasmiy ravishda "WebMoney" sarlavha birliklari bo'lib, ularning har biri o'ziga xos toifaga asoslangan o'ziga xos qiymatga ega.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavzu: "WebMoney" nima? Webmoney hamyonlari nima va ulardan qanday foydalanish kerak. WebMoney tizimining komissiyasi nima?
|
A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot instituti

3-Mavzu: Fanni o‘qitishda pedagogik texnologiyalarni qo‘llash orqali
o‘quvchilarning tabiiy-ilmiy savodxonlik kompetensiyalarini shakllantirish.
Reja:
1. Pedagogik texnologiyalarning tasnifi.
2. Tabiiy – ilmiy savodxonlik kompetensiyalari.
3. Tabiiy – ilmiy savodxonlik kompetensiyalarini rivojlantiruvchi savol
va topshiriqlar.
O‘zbekiston Respublikasi Kadrlar tayyorlash milliy dasturining amaldagi
bosqichi ta’lim muassasalarini maxsus tayyorlangan
pedagogik kadrlar bilan
ta’minlash, ularning faoliyatida raqobatga asoslangan muhitni vujudga keltirish,
o‘quv tarbiya jarayonini sifatli o‘quv adabiyotlari va ilg‘or pedagogik texnologiyalar
bilan ta’minlash kabi qator vazifalarni amalga oshirishni ko‘zda tutadi.
Ushbu vazifalarni amalga oshirish har bir ta’lim
muassasasining, shu
jumladan, pedagogika oliy o‘quv yurtlarining bevosita vazifasi sanaladi.
Ta’lim-tarbiya jarayonida pedagogik texnologiyalarni muvaffaqiyatli qo‘llash
uchun biologiya o‘qituvchilari maxsus metodik bilim va ko‘nikmalarni egallashlari,
pedagogik amaliyotda zarur bo‘ladigan metodik tayyorgarlikka ega bo‘lishlari
lozim. Pedagogik texnologiya atamasiga shu muammo bo‘yicha izlangan har bir
olim o‘z nuqtayi nazaridan kelib chiqqan holda ta’rif bergan.
Hozircha bu
tushunchaga to‘liq va yagona ta’rif qabul qilinmagan.Ushbu ta’riflaming ichida eng
maqsadga muvofig‘i YUNESKO tomonidan berilgan ta’rif sanaladi.
Unga ko‘ra, pedagogik texnologiya – o‘qitish shakllarini optimallashtirish
maqsadida o‘qitish va bilimlarni o‘zlashtirish jarayonida inson salohiyati va texnik
resurslami qo‘llash, ulaming o‘zaro ta’sirini aniqlashga
imkon beradigan tizimli
metodlar majmuasidir.
Ushbu ta’rifdagi inson salohiyati atamasida o‘qituvchining pedagogik va
o‘quvchilarning
bilish faoliyati, texnik resurslar atamasi o‘qitish metodlari va
vositalari nazarda tutilmoqda.
Texnologik hisoblar - A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar...

|
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
bet | 7/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #261099 |
Bog'liq marjona13.1. Texnologik hisoblar
Berilgan.
Unumdorligi G=9.2t/soat.
Anilinning harorati: tb=740С, tо= 350С,
Suvning harorati: tb=15С, tо= 34С.
Yechish:
Anilinning o’rtacha harorati;
Anilinning fizik-kimyoviy xossalari.
Zichligi
Qovushqoqlik MPa/sek
Issiqlik sig’imi
Issiqlik o’tkazuvchanlik
Anilin sarfini SI sistemasiga o’tkazamiz.
Anilin uchun issiqlik sarfini aniqlaymiz.
Suvning o’rtacha haroratini topamiz:
Suvning issiqlik balansi
Harorat ta’sirini tuzamiz.
74 35
34 15
Anilin va suvning hajmiy sarfi
Issiqlik koeffitsientini aniqlash.
Suyuqlikning Reynolds kriteriyasini aniqlash.
Oqish rejim qiymatini trubulent oqim uchun Reynolds taxminiy 10000 deb qabul qilamiz.
Diametrni turba ichida turba UAA ГОСТ 9930-78 dan aparatni tayyorlaymiz.
57x3.5 mm parallel ishchi trubalar sonini topamiz.
Anilin uchun shunday qiymatlarni topamiz
Anilinning issiqlik berish koeffitsienti
Prandtli kriterisini aniqlaymiz
Nussel kriteriyasini aniqlaymiz
1
Anilindan devorgacha issiqlik berish koeffitsienti
Suvning issiqlik berish koeffitsienti.
Prandtli kriteriyasi
Nussel kriteriyasini aniqlaymiz
Suvdan devorgacha issiqlik berish koeffitsienti
Devorning termik qarshligini aniqlash
Issiqlik o’tkazish koeffitsientini
F = м2
N=8.5
N*2=8.5*2=17 dona
F=17,5 m2 de = 0,024 mm d=0,05 mm
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va

Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
20.05.2024
Hajmi
0,75 Mb.
#246633
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va
Download
0,75 Mb.
Matnni ko'rish
ASOSIY QISM
 
1.Anilinning fizik-kimyoviy xossalari va olinishi

|
ASOSIY QISM
1.Anilinning fizik-kimyoviy xossalari va olinishi
|
bet | 2/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #261099 |
Bog'liq marjona1ASOSIY QISM
1.Anilinning fizik-kimyoviy xossalari va olinishi
Anilin (frantsuz anilin portugalchadan anil, arabchadan النيل — indigo; aminobenzol, fenilamin), eng oddiy aromatik amin, C6H5NH2.
Tarixiy ma'lumotnoma
Anilin birinchi marta nemis kimyogari O. Unferdorben tomonidan 1826 yilda indigoni quruq distillash yo'li bilan olingan va kristalli tuzlar hosil qilish qobiliyati tufayli kristalli deb nomlangan.
Indigo namunasi.
1834 yilda nemis kimyogari F. F. Runge ko'mir smolasidan oqartirgich bilan ishlaganda ko'k rang beradigan moddani ajratib oldi va uni "kyanol" nomi bilan tavsifladi. 1840 yilda Yu F. Fritsshe indigo kaliy gidroksid bilan reaksiyaga kirishganda koʻk rang yoʻqolib, qizil-jigarrang suyuqlik massasi hosil boʻlishini aniqladi; Uni distillash orqali tozalab, o'ziga xos hidli yopishqoq suyuqlikni ajratib oldi, uni anilin deb ataydi. 1842 yilda N. N. Zinin ammoniy sulfidining nitrobenzolga ta'sirida (Zinin reaktsiyasi) asosiy tabiatli birikma oldi va uni "benzidlar" deb atadi. O'zining kashfiyotidan shubhalanib, F. Yu. Fritzshega olingan modda bilan ampula yubordi, u benzidam va anilinning o'xshashligini tasdiqladi. 1843 yilda A. V. fon Xoffman kristallin, kyanol, anilin va benzidam bir xil modda ekanligini ko'rsatdi.
1856-yilda V. G. Perkin Sr. anilinni kaliy dixromat bilan reaksiyaga kirishtirib, mauvin (birinchi sintetik boʻyoq) oldi. Keyinchalik uning asosida boshqa bo'yoqlar olingan. Ushbu kashfiyot uzoq vaqt davomida anilinning asosiy sanoat ishlatilishini aniqladi. Anilin olish uchun 1854 yilda frantsuz kimyogari A. Bechamp tomonidan ishlab chiqilgan usul qo'llanilgan bo'lib, u nitrobenzolni kislotalar (xlorid va boshqalar) ishtirokida temir bilan qaytarishdan iborat edi.
4 C6H5NO2 + 9 Fe + 4 H2O → 4 C6H5NH2 + 3 Fe3O4
Beshan usulida anilinni tayyorlash.
20-asr boshlarida. Anilin kauchuklarning vulkanizatsiyasini tezlashtirishi aniqlandi va 1960-yillardan boshlab. uni qo'llashning yangi va asosiy yo'nalishi poliuretan ishlab chiqarish edi.
|
| |
ADABIYOTLAR - Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va

|
Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish vaBog'liq AXBOROT XATI 03.06ADABIYOTLAR
1.
Sh.Mirziyoyev. Yangi O‘zbekiston strategiyasi. Toshkent. O‘zbekiston. 2021 y. -B. 270.
2.
Balyukov N.N., Ivanichkin Yu.A. Patriotizm po amerikanskiy. [Elektron resurs]. URL: http: //
archive. redstar.ru/index.php/mohov/item/14445-patriotizm-po-amerikanski (ko‘rilgan sana:
19.06.2018)
3.
Darya Mosolova. Sozdaniye yedinogo koreyskogo gosudarstva – pro et contra.
https://cyberleninka.ru
4.
Soljenitsin A. I. Rossiya v obvale. M. : Russkiy put, 2006. S.153.
5.
Se Ilin, Kovrijnix O. A. Ob opitax patrioticheskogo vospitaniya studentov v Kitaye // Sotsialno-
politicheskiye i kulturnie problemi sovremennosti: sbornik nauchnix trudov po materialam I
Mejdunarodnoy nauchno-prakticheskoy konferensii 31 maya 2016 g. Nijniy Novgorod: NOO
«Professionalnaya nauka», 2016. C. 73–75.
6.
Hamid Olimjon. Tanlangan asarlar. O‘z.dav.nashr. Toyent -1951 y. “Farhod va Shirin”
dostonisha so‘zboshi. B. - 495.
MAQOLANI
YUBORISHDA
MUALLIFNING
FAMILIYASI, ISM-
SHARIFI,
MAQOLA QAYSI
SHO‘BAGA
TEGISHLI
EKANLIGI
KO‘RSATILADI
Document Outline - Respublika Ma’naviyat va ma’rifat markazi huzuridagi
- Ijtimoiy-ma’naviy tadqiqotlar instituti tomonidan
- mavzusida Respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi o‘tkazilishi to‘g‘risida AXBOROT XATI
- Konferensiya sho‘balari:
- 2. Yoshlar ijtimoiy faolligini oshirishning samarali va ta’sirchan usullari.
- 3. Yoshlar ma’naviyatini yuksaltirishda mediaolam, milliy kontentni yaratish hamda ijtimoiy tarmoqlarning ahamiyati.
- 4. Zamonaviy ma’naviy-axloqiy tarbiya: metodologiyasi, muammo va yechimlari.
- Taqdim etilayotgan maqolalarni rasmiylashtirish tartibi:
- 11. Barcha talablarga javob bergan va tahrir hay’ati ko‘rigidan o‘tgan maqolalar ilmiy to‘plamga kiritiladi.
- DIQQAT!
- 5. Qaysi sho‘baga tegishli - 4
- VATANPARVARLIK TARBIYASI VA UNING IJTIMOIY AHAMIYATI
- ADABIYOTLAR
|
| |
Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va - bet 3

|
Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish vaBog'liq AXBOROT XATI 03.0611.
Barcha talablarga javob bergan va tahrir hay’ati ko‘rigidan o‘tgan
maqolalar ilmiy to‘plamga kiritiladi.
Anjuman qatnashchisi talabnomasining namunasi:
1.
Familiya, ism, sharifi
2.
Ilmiy darajasi va unvoni
3.
Ish joyi, lavozimi
4.
Maqolaning mavzusi
5.
Telefon raqami, elektron manzili
DIQQAT!
Konferensiyada ishtirok etish uchun maqola va tezislar
2024-yilning 20-
mayiga qadar
qabul qilinadi.
Tashkiliy qo‘mita maqolalarni tanlab olish huquqiga ega.
Tahrir hay’ati tomonidan nashrga tavsiya etilgan maqola va tezislar
konferensiya to‘plamiga kiritiladi.
Manzil
: Toshkent shahri, Yakkasaroy tumani, Bobur ko‘chasi, 9-uy
Konferensiya o‘tkazish uchun mas’ul: Ijtimoiy-ma’naviy tadqiqotlar
instituti.
Murojaat uchun tel.: X.Serobov (
+998998112240)
Anjuman qatnashchisi talabnomasi:
1.
Familiya, ism, sharifi -
Ahrorova Shahlo O‘rinboyevna.
2.
Ilmiy darajasi va unvoni -
falsafa fanlari bo‘yicha falsafa doktori(PhD),
3.
Ish joyi, lavozimi -
RMMM huzuridagi Ijtimoiy ma’naviy tadqiqotlar instituti
katta ilmiy xodimi.
4.
Maqolaning nomi –
VATANPARVARLIK TARBIYASI VA UNING IJTIMOIY
AHAMIYATI
5.
Qaysi sho‘baga tegishli
-
4
6.
Telefon raqami -
Tel.(90) 000 00 00
|
| |
Mantiqiy amallar va formulalar

|
Mantiqiy amallar va formulalar
|
bet | 2/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlarMantiqiy amallar va formulalar
Mulohazalar ustida quyidagi mantiqiy amallar - inkor, kon’yunksiya, diz’yunksiya, implikatsiya va ekvivalensiya amallari mavjud bo`lib, ularning ta’rifi hamda rostlik jadvali quydagicha bo`ladi:[1]
Inkor. Bizga biror A mulohaza berilgan bo`lsin.
Tа’rif. Bеrilgаn А mulоhаzа rоst bo`lgаndа yolg`оn, yolg`оn bo`lgаndа rоst bo`lаdigаn mulоhаzа А mulоhаzаning inkоri dеyilаdi vа А yoki оrqаli bеlgilаnаdi.
Bu yerdagi (А) yozuv “A emas” yoki “A bo`lishi noto`g`ri” deb o`qiladi. Inkor amali ushbu rostlik jadvali bilan aniqlanadi:
A
|
|
R (1)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
R (1)
|
Mаsаlаn, А mulоhаzа - «7-tub sоn» dеgаn rоst mulоhаzа bo`lsin, u hоldа А - «7-tub sоn emаs» dеgаn yolg`оn mulоhаzаdаn ibоrаt bo`ladi.
Kon‘yunksiya.
Tа’rif. A va B mulohazalarning ikkalasi rost bo`lganda rost bo`ladigan hamda “va” bog`lovchisi bilan bog`lanuvchi mulohazalar A va B mulohazalarning kon‘yunksiyasi deb ataladi, A B hamda A B ko`rinishlarda belgilanadi.
Bu yerdagi A va B mulohazalar mos ravishda A B kon‘yunksiyaning birinchi va ikkinchi hadlari, “ ” va “ ” belgilar esa kon‘yunksiya amali belgisi deyiladi. A B, A B yozuvlar “A va B” deb o‘qiladi. Kon‘yunksiya uchun rostlik jadvali quyidagicha bo`ladi:
A
|
B
|
A B
|
R (1)
|
R (1)
|
R (1)
|
R (1)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
R (1)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
Yo (0)
|
Kon’yunksiya – bog‘layapman degan ma’noni anglatadi
Masalan, A: “Toshkent – O`zbekistonning poytaxti”, B: “Termez shahri Farg`ona vodiysida joylashgan”, C: “Biz mustaqil yurt farzandlarimiz” degan uchta mulohazani qaraylik. Ta’rifga ko`ra, ravshanki, B mulohaza yolg`on (chunki A – rost, B – yolg`on), C – rost (chunki A – rost, C – rost), C – yolg`on (chunki B – yolg`on, C – rost).
|
| |
1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish

1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/20
Sana
16.02.2024
Hajmi
0,99 Mb.
#157740
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish
Download
0,99 Mb.
Matnni ko'rish
Asosiy mantiqiy qonunlar - Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja

|
Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja
|
bet | 6/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlarAsosiy mantiqiy qonunlar
1 . – uchinchisini inkor qilish qonuni.
Bu qonun quyidagicha ifodalanadi: bir-biriga zid bo`lgan ikki fikrdan biri hamisha to`g`ri (rost) bo‘lib, ikkinchisi xatodir, uchinchisi bo`lishi mumkin emas.
Masalan, bir vaqtning o`zida, bir xil sharoitda inson yo axloqli, yo axloqsiz bo`ladi. Yuqorida keltirilgan ikkita qonun fikrlash jarayonida ziddiyatga yo`l qo`ymaslikni talab qiladi va tafakkurning ziddiyatsiz hamda izchil bo`lishini ta’minlaydi.
2 . 0 – ziddiyatsizlik qonuni.
Bu qonun quyidagicha ifodalanadi: obyektiv voqelikdagi buyum va hodisalar bir vaqtda, bir xil sharoitda biror xususiyatga ham ega bo`lishi, ham ega bo`lmasligi mumkin emas.
Masalan, bir vaqtning o`zida, bir xil sharoitda inson ham axloqli, ham axloqsiz bo`lishi mumkin emas.
3 . ( ) - qo`sh inkor qonuni.
«Bu kishi ilg`or emas degan gap to`g`ri emas» degan fikr «bu kishi ilg`or» degan fikrga teng kuchli.
4 . - kontrapozitsiya qonuni.
Bu qonun inkor amali yordamida tezis (isbotlanishi kerak bo`lgan fikr) va asosni (tezisni isboti uchun keltirilgan dalillar) o`rnilarini almashtirishga imkon yaratadi.
Masalan, «Agar shaxs chuqur bilimga ega bo`lsa, u holda u komil inson bo`ladi” degan mulohaza “Komil inson bo`lmagan shaxs chuqur bilimga ega bo`lmaydi” degan mulohazaga teng kuchli.
5 . ( A ) A ;
( A ) A - de Morgan[2] qonunlari.
De Morgan qonunlari inkor amali yordamida kon’yunksiya va diz’yunksiya amallarini bir-biri bilan almashtirishga imkon yaratadi.
Masalan, 1) «Halol va vijdonli inson axloqli bo`ladi» mulohazaning inkori «Halol bo`lmagan yoki vijdonli bo`lmagan inson axloqsiz bo`ladi» mulohazaga teng kuchli.
2) «Men darsdan so`ng yo kutubxonaga, yo do`stimnikiga bordim» mulohazaning inkori “Men darsdan so`ng kutubxonaga ham, do`stimnikiga ham bormadim” mulohazaga teng kuchli.
|
| |
Diz’yunksiya - Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja

|
Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja
|
bet | 3/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlarDiz’yunksiya.
Tа’rif. A va B mulohazalarning kamida bittasi rost bo`lganda rost bo`ladigan hamda “yoki” bog`lovchisi bilan bog`lanuvchi mulohazalar A va B mulohazalarning diz’yunksiyasi deb ataladi, ko`rinishda belgilanadi.
Bu yerdagi yozuv “A yoki B” deb o`qiladi, “ ” belgi diz’yunksiya belgisi deyiladi. A va B lar diz’yunksiyaning mos ravishda birinchi va ikkinchi hadlari deb ataladi.
Diz’yunksiyaning rostlik jadvali quyidagicha bo`ladi:
A
|
B
|
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
Diz’yunksiya so‘zi – farqlayapman degan ma’noni anglatadi.
Masalan, 1) “Yozda toqqa chiqamiz yoki dengizga boramiz” diz’yunksiyasini qaraymiz. Bu mulohaza quyidagi hollarda rost bo`ladi: biz toqqa chiqamiz, ammo dengizga bormaymiz; dengizga boramiz lekin toqqa chiqmaymiz; biz toqqa ham chiqamiz, dengizga ham boramiz. Yangi mulohaza yolg`on bo`ladi: biz toqqa ham chiqmaymiz, dengizga ham bormaymiz.
2) mulohazaning rost yoki yolg`onligini aniqlaylik. Bu diz’yunksiya rost, chunki rost mulohaza va yolg`on mulohazadan tashkil topgan.
|
| |
Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja - bet 7

|
Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja
|
bet | 7/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlarBu sahifa navigatsiya:
- Klini
6 . .
Masalan, «Agar bo`sh vaqtim bo`lsa, unda televizor ko`raman» mulohaza «Yoki bo`sh vaqtim bo`lmaydi, yoki televizor ko`raman» mulohazaga teng kuchli.
7 . ; – kommutativlik qonunlari.
Kommutativlik qonunlari o`z-o`zidan ravshan bo`lsa ham, ularni o`ylamasdan qo`llashda muammolarga duchor bo`lish mumkin. Bu holatga Klini[3] misolini keltiramiz:
: “Maryam turmushga chiqdi”; : “Maryam farzand ko`rdi”.
Bu holda , formulalar mos ravishda teng kuchli bo`lmagan talqinlarga ega.
Fikrimizcha, buning sababi yuqoridagi mulohazalarda ko`rinmas holatda vaqt parametri ishtirok etishida.
8 . ( ) ( ) ); ( C) ( ) C) – assotsiativlik qonunlari.
9 . ( C) ( ) ( C); ( C) ( ) ( ) - distributivlik qonunlari.
10 . ( ) ; ( ) - qisqartirish qonunlari.
Kompyutеrning ishlash printsipi.
Ixtiyoriy kompyutеrni ishlash printsipini birinchi bo‘lib ingliz olimi Charlz Bеbbidj va uning g‘oyasini mukammallashgan ko‘rinishini Djon Fon Nеyman taklif qilganlar. Uning printsipi dastur asosida boshqariladigan avtomatik ravishda kеtma – kеt ishlash g‘oyasidan iborat. Hozirda ko‘p rusumli kompyutеrlar shu g‘oya asosida ishlaydi. Lеkin kеyingi paytlarda ko‘p protsеssorli kompyutеrlar, ya’ni bir vaqtda dasturning bo‘laklarini kеtma – kеt emas, parallеl bajaradigan kompyutеrlar ham yaratilgan. Kompyutеrlar avvaldan tuzilgan dastur asosida ishlaydi. O‘z navbatida dastur qo‘yilgan masalani kompyutеrda yеchish uchun qandaydir dasturlash tilida yozilgan buyruqlar (opеratorlar) kеtma–kеtligidir. Dasturlash tilida tuzilgan dasturlar maxsus tarjimon dasturlar yordamida kompyutеr tiliga o‘tkaziladi. Kompyutеr tili 0 va 1 lardan tashkil topgan, ma’lum qoidalar asosida yoziladigan kеtma – kеtliklardan iborat. Djon Fon Nеyman printsipi bo‘yicha avtomatik ravishda bajariladigan dastur avval kompyutеrning xotirasiga kiritiladi (yuklanadi). Xotirada turgan dastur asosida dasturni tashkil etuvchi har bir buyruq (opеrator) kеtma – kеt bajariladi.
Dastur ishlash natijasini to‘g‘ridan – to‘g‘ri ekranda yoki tashqi qurilma (chop qiluvchi mеxanizm, grafik chizuvchi qurilma, vidеo qurilma va boshqalar) dеb ataluvchi qurilmalarda ko‘rish mumkin.
|
| |
Mulohazalar hisobi - Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja

|
Mavzu: Matematik mantiq elementlari Reja
|
bet | 5/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlarMulohazalar hisobi
“Mulohaza” va “isbot” so`zlarining turmushdagi mazmuni anchayin noaniq. Shu sababli, birinchi bo`lib shu tushunchalarni aniqlash uchun maxsus formal (ya’ni formulalarga tayangan) til ishlatiladi.
Formal tilda mantiqiy bog`lovchilar deb ataluvchi maxsus belgilardan foydalaniladi: - mаntiqiy ko`pаytirish, - mаntiqiy qo`shish аmаllаri dеb yuritilаdi. АB mulоhаzаni А vа B; АB mulоhаzаni А yoki B; mulоhаzаni А mulоhаzаdаn B mulоhаzа kеlib chiqаdi yoki аgаr А bo`lsa, u hоldа B bo`lаdi; mulоhаzаni А mulоhаzаdаn B mulоhаzа vа B mulоhаzаdаn А mulоhаzа kеlib chiqаdi yoki А bo`lаdi, fаqаt vа fаqаt shu hоldаki, аgаr B bo`lsa, dеb o`qiymiz. Mulоhаzаlаr to`plаmini M hаrfi bilаn bеlgilаylik. U hоldа M to`plаm, undа bаjаrilаdigаn bаrchа, , , , аmаllаr bilаn birgаlikdа mulоhаzаlаr аlgеbrаsi dеb yuritilаdi. Mulоhаzаlаr аlgеbrаsini qisqаchа MА оrqаli bеlgilаymiz. M to`plаmdа bаjаrilаdigаn аmаllаrni bаjаrilish tаrtibi quyidаgichа: аvvаl inkоr аmаli bаjаrilаdi, аgаr inkоr аmаli qаvslаrdаn tаshqаridа bo`lsa, u hоldа qаvs ichidаgi аmаllаr bаjаrilаdi. Kеyin kоn’yunksiya, undаn so`ng diz’yunksiya, implikаsiya vа nihоyat ekvivаlеnsiya аmаllаri bаjаrilаdi.
Ta’rif. A, B, C,…. mulohazalarni inkor, diz’yunksiya, kon’yunksiya, implikatsiya va ekvivalensiya kabi mantiqiy bog`lovchilar vositasi bilan ma’lum tartibda birlashtirib hosil etilgan murakkab mulohaza mantiqiy formula deyiladi.
Mantiqiy formulalar tabiiy tildagi mulohazalarning matematik modeli bo`ladi. Mulohazalar hisobida mantiqiy formulalar rostlik jadvallari yordamida izohlanadi. Bunday jadvallar mantiqiy bog`lovchi orqali tuzilgan murakkab mulohazaning rost (1) yoki yolg`on (0) ligini tashkil etuvchi mulohazalar rostligiga qarab aniqlanadi. Yuqoridagi amallarning rostlik jadvallaridan foydalanib, yanada murakkabroq mulohazalar uchun rostlik jadvalini tuzish mumkin.
Masalan: mulohazaning rostlik jadvalini tuzaylik:
|
|
|
|
|
|
1
|
1
|
1
|
0
|
0
|
1
|
1
|
0
|
1
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
1
|
1
|
1
|
1
|
0
|
0
|
0
|
1
|
0
|
1
|
Jadvalni yakunlab, qaralayotgan A va B mulohazalar rostligidan qat’iy nazar mulohaza doim rost bo`lishini ko`ramiz.
|
| |
)  – mulohaza yolg`on, chunki,  – yolg‘on,  – yolg`on.
Implikatsiya

|
) – mulohaza yolg`on, chunki, – yolg‘on, – yolg`on.
Implikatsiya
|
bet | 4/14 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #272018 |
Bog'liq 3-maruza Mantiqiy amallar va mantiqiy elementlar3) – mulohaza yolg`on, chunki, – yolg‘on, – yolg`on.
Implikatsiya.
Tа’rif. A mulohaza rost, B mulohaza yolg`on bo`lgandagina – yolg`on, qolgan hollarda rost bo`ladigan mulohazaga A hamda B mulohazalarning implikatsiyasi deyiladi va ko‘rinishda belgilanadi.
“ ” belgi implikatsiya belgisi deb ataladi. yozuv “agar A bo`lsa, u holda B bo`ladi” yoki “A mulohazadan B mulohaza kelib chiqadi” degan ma’nolarni anglatadi. Implikatsiya uchun rostlik jadvali quyidagicha bo`ladi:
A
|
B
|
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
Implikatsiya so`zi mahkam bog`layapman degan ma’noni anglatadi.
Masalan, 1) “Agar 72 soni 9 ga karrali bo`lsa, u holda bu son 3 ga ham karrali bo`ladi”. Bu rost implikatsiya.
2) “Agar bo`lsa, u holda bo`ladi”, implikatsiyasi yolg`on, chunki shart – rost, yolg`on.
Ekvivalensiya.
Tа’rif. A va B mulohazalar bir vaqtda rost yoki bir vaqtda yolg`on bo`lganda rost bo`ladigan mulohaza A va B mulohazalarning ekvivalensiyasi deyiladi, ko`rinishda belgilanadi.
Bu yerdagi yozuv “A faqat va faqat, qachonki B”, yoki “A ekvivalent B”, yoki “B uchun A zarur va yetarli” deb o`qiladi. Ekvivalensiyaning rostlik jadvali quyidagicha bo`ladi:
A
|
B
|
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
Yo(0)
|
R(1)
|
Masalan, A: “972 soni 9 ga karrali”, B: “972 soni raqamlarining yig`indisi 9 ga karrali” mulohazalari berilgan bo`lsin. U holda A va B mulohazalarning ekvivalensiyasi quyidagicha bo`ladi. “972 soni 9 ga karrali bo`ladi, faqat va faqat shu holda, qachonki bu son raqamlarining yig`indisi 9 ga karrali bo`lsa. Bu ekvivalensiya rost.
Matematik mulohazalarni yuqoridagi belgilar yordamida ifoda etishga doir misollar keltiramiz:
1-misol. Agar va bo`lsa, bo`ladi. .
2-misol. bo`lsa, bo`ladi. .
3-misol. yoki bo`lsa, bo`ladi va aksincha, bo`lsa, yoki bo`ladi. .
4-misol. va bo`lsa, bo`ladi. .
5-misol. Ixtiyoriy x haqiqiy son uchun . : .
6-misol. Ixtiyoriy son uchun, shunday son mavjudki, bo`ladi, ya’ni , : .
Mantiqiy qonunlarga amal qilish to`g`ri, tushunarli, aniq, izchil, ziddiyatsiz, asoslangan fikr yuritishga imkon beradi. Aniqlik, izchillik, ziddiyatlardan xoli bo`lish va isbotlilik (asoslanganlik) to`g`ri tafakkurlashning asosiy belgilaridir. Bular mantiqiy qonunlarning asosini tashkil etuvchi belgilar bo`lganligi uchun, ularning har birini alohida-alohida ko`rib chiqamiz.
|
| |
Davomiyligi: 1 semestr Kafedra: Sanoat ekologiyasi

Fan platformasi
Fanning to’liq nomi:
FUQARO MUHOFAZASI
Fan kodi:
FM3605
Fanga
ajratilgan
kreditlar (ECTS): 5
davomiyligi: 1 semestr
Kafedra: Sanoat ekologiyasi
Fan qaysi yo’nalish talabalari uchun:
60720600-Materialshunoslik va yangi materiallar texnologiyasi (organik moddalar kimyo va
neft-gaz
sanoati)
60710500-Energetika (kimyo va oziq-ovqat sanoati)
60112400-Professional ta’lim oziq-ovqat
texnologiyasi
60720300-Metrologiya, standartlashtirish va mahsulot sifati menejmenti (kimyo va oziq-ovqat sanoati)
Biotexnologiya (oziq-ovqat, ozuqa, kimyoviy mahsulotlar va qishloq xo’jaligi)
60720300-Vinochilik texnologiyasi bijg’ish mahsulotlari va alkogolsiz ichimliklar texnologiyasi
60720100-Oziq-ovqat texnologiyasi (oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi)
60720200-Yog’lar, efir moylari va parfyumeriya-kosmetika mahsulotlari texnologiyasi
60720100-Oziq-ovqat texnologiyasi (oziq-ovqat xavfsizligi)
60720500-Funksional ovqatlanish va bolalar mahsulotlari texnologiyasi
60720400-Konservalash texnologiyasi
60711400-Texnologik jarayonlar va ishlab chiqarishni avtomatlshtirish va boshqrish (kimyo va oziq-
ovqat sanoati)
60720700-Texnologik mashinalar va jihozlar (mebel va yog’ochsozlik sanoati)
Texnologik mashinalar va jihozlar (maishiy texnika)
Texnologik mashinalar va jihozlar (kimyo sanoati)
Fan ma’ruza o’qituvchisi:
Fanga ajratilgan umumiy soatlar: 1 5 0 Email:
Fan seminar mashg’ulotlari o’qituvchisi(lari)
Prerekvizitlar: Kimyo sanoati va Tanlov turi: qo’shimcha fan umumta’lim kadrlarni tayyorlash
Fanning qisqacha bayoni:
Fan o’qitilishining
maqsadi
–
bо‘lajak mutaxassislarga har qanday
favqulodda vaziyatlarda (tabiiy,
texnogen, ekologik tusdagi) fuqarolar va hududlarni muhofaza
qilish, jarohat olganlarga birinchi tibbiiy yordam kо‘rsatish hamda
iqtisodiyot tarmoqlarini va
moddiy boyliklarni zararlanishdan saqlash qoidalarini о‘rgatish, atrofdagi butun borliq bir-biri
bilan uzviy bog‘liq ekanligi xaqidagi tushunchaga ega bо‘lishdir.
Fanning vazifasi – tabiatni asosiy qonunlari bilan tanishtirish, tabiiy ofatlarni kelib chiqishini
(sel,tо‘fon, zilzila va h.k.,), insoniyat faoliyati atrof muhitga ta’siri (iqlim о‘zgarishi,
chо‘llanish va b.) va favqulodda vaziyatlarga olib kelishi, fuqarolarni favqulotda vaziyatlardan
himoyalanish usullariga о‘rgatish, favqulodda vaziyatlarda fuqarolar muhofazasini va moddiy
boyliklarni
asrashni tashkil etish, iqtisodiyot tarmoqlari barqaror ishlashini taminlash,
ekstremal vaziyatlarda aholining hayot faoliyati
xavfsizligini taminlash, shikastlangan
hududlarda qutkaruv va birlamchi tiklov ishlarini olib borish, talafot olganlarga birinchi tibbiy
yordam kо‘rsatish va boshqa muhim vazifalarni
bajara oladigan bilim, kо‘nikma va kasbiy
malakaga ega mutaxassislarni tarbiyalashga qaratilgan.
-yilning 20-may - Yoshlarning ijtimoiy faolligini oshirish va

annotasiya va kalit so’zlardan so’ng matn yoziladi (namunaga qarang).
3.
Asosiy matn satrlar oralig‘i 1,5 sm intervalda, satr boshi -1sm,
satrlarni
eniga to‘g‘rilash, so‘zlarni boshqa qatorga ko‘chirish – avtomatik tarzda bo‘lishi
lozim.
4.Adabiyotlarning to‘liq ro‘yxati asosiy matndan so‘ng alifbo tartibida
ko‘rsatilishi lozim.
5.Manba va adabiyotga havola (ssilka)lar asosiy matn ichida [1] ko‘rinishda
bo‘lishi lozim (
namunaga qarang
).
6.
Taqdim etilayotgan maqolalar hajmi 5 betdan kam bo‘lmasligi kerak.
7.
Maqolalar o‘zbek tilida
(lotin alifbosida)
qabul qilinadi.
8.
Maqola saqlangan fayl sho‘ba raqami va maqola muallifining ismi-sharifi
bilan nomlanadi. (
Masalan: 2-sho‘ba. Tolipov Orif
)
9.
So‘nggi yalpi majlisda xulosa
va takliflar muhokama qilinib, yakuniy
tavsiyalar qabul qilinadi.
10.
Matn ilmiy-uslubiy tahrir qilingan hamda sho‘balarga
mansubligi
ko‘rsatilgan bo‘lishi lozim.
1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish - bet 14

3.1-jadval
Topshiriq variantlari
Vari
ant
Ltr,
km
Vok
Vmux
Vor
To ok
To
mux
To or
1
5600
10
soat
0,5
soat
2,5
soat
5000
soat
3500
soat
6000
soat
2
2600
3
1857
4
746
5
920
6
198
7
465
8
345
9
597
10
1290
11
856
12
1435
13
1685
14
765
15
2250
16
1436
17
325
18
359
19
496
20
1179
21
1237
22
1321
23
154
24
167
25
446
3.3. Nazorat savollari 1. Multimediali uzatish tizimini asosiy elementlarini ayting?
2. Qaysi optik uzatish tizimini tanladingiz va ular qanday xususiyatlarga
ega?
3. Optik uzatish tizimlarida seksiya va regeneratsiyalash uchastkasi
uzunligi nimaga bog‘liq holda aniqlanadi?
4. Optik tolali uzatish tizimlarining tayyorlik koeffitsienti deganda nimani
tushunasiz?
5. Optik kabelning rad etish jadalligi qanday aniqlanadi?
6. Optik multipleksorlarning rad etish jadalligi qanday aniqlanadi?
3.4. Amaliy mashg‘ulotga yakun yasash Multimediali uzatish tizimi va uning liniya trakti qurilmalari o‘rganildi,
liniya traktini tashkil etuvchi qurilmalarning ishonchlilik parametrlarini
hisoblagan holda uning rad etmasdan ishlash ehtimolligi aniqlandi.
Olinishi - A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan...

|
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
bet | 4/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #261099 |
Bog'liq marjona1Olinishi
Issiqqa chidamli. Piroliz natijasida murakkab uglevodorodlar (anilin, ditolil, naftalin, antratsen) hosil bo‘ladi. Anilinni radiolizlab, ditolil, benziltolil, dibenzil olinadi. Anilinni 500—700° da vodorod bosimi (40—60 atm) ostida dimetillab, undan sanoatda anilin ishlab chiqariladi. Anilinni katalitik oksidlab, benzil spirt, benzaldegid, benzoy kislota, malein angidrid hosil qilinadi.
Anilin kaprolaktam bo‘yoklar, portlovchi moddalar (trinitroanilin), farmatsevtik va turli yarim mahsulotlar olishda ishlatiladi. Plastmassalar, lokbo‘yoq, tipografiya bo‘yoqlari olishda, rezina sanoatida erituvchi sifatida qo‘llanadi.
Anilin juda zaharli bo'lib, markaziy asab tizimiga ta'sir qiladi, qonda methemoglobin hosil bo'lishiga va qizil qon tanachalarining yo'q qilinishiga (gemoliz) sabab bo'ladi, natijada organizm kislorod ochligiga olib keladi. Teri va shilliq pardalar orqali tanaga, nafas olish tizimi orqali esa bug 'shaklida kiradi. O'tkir va surunkali zaharlanish (anilizm) mumkin. Gepatotoksik (jigarning jiddiy shikastlanishiga olib keladi).
Olinishi.
Anilin olishning asosiy usuli nitrobenzolni gaz yoki suyuq fazada katalitik (katalizatorlar Ni, Cu, Pd va boshqalar) gidrogenlashdir. Nitrobenzolning gaz fazali gidrogenatsiyasi 250-350 ° C da amalga oshiriladi; suyuq fazali gidrogenatsiya past haroratlarda (100-200 ° C) sodir bo'ladi. Nitrobenzol benzolni konsentrlangan nitrat va sulfat kislotalar aralashmasi (nitratlash aralashmasi) bilan nitrlash orqali olinadi:
C6H5NO2+3H2→C6H5NH2+2H2O.
Muqobil sintez usuli - fenolning ammonolizi. Jarayon katalizator (Al2O3, aluminosilikat va boshqalar) ishtirokida yuqori haroratda (300 ° C dan yuqori) va bosimda (1 MPa dan ortiq) amalga oshiriladi. Ushbu usulni tanlash arzon fenol mavjudligi bilan belgilanadi va ikkinchisini ishlab chiqaruvchilar tomonidan qo'llaniladi.
2022 yilda jahonda anilin ishlab chiqarish 9,4 million tonnani tashkil etdi. Ishlab chiqarish hajmi bo'yicha Xitoy, AQSh, Yaponiya va Germaniya yetakchilik qilmoqda.
Ishlatilishi
Anilindan boʻyoqlar va pigmentlar, shuningdek, vulkanizatsiya tezlatgichlari, poliuretanlar (izosiyanatlar ishlab chiqarish uchun xom ashyo), portlovchi moddalar, fotomateriallar, dori vositalari (ogʻriq qoldiruvchi, antipiretik, allergiyaga qarshi preparatlar va vitaminlar) va pestitsidlar ishlab chiqarishda foydalaniladi. O'rnini bosuvchi anilin hosilalari (xloroanilinlar, ksilidinlar va boshqalar) ham keng qo'llaniladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
-amaliy mashg‘ulot - 1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish

2-amaliy mashg‘ulot RAQAMLI SIGNAL VA RAQAMLI OQIMNI (E1) SHAKLLANISH JARAYONINI O‘RGANISH. 2.1.Amaliy ishining maqsadi Telekommunikatsiya tarmoqlarda IKM–30/32 (E1) birlamchi raqamli kanalining signallar
strukturasi, sinxronizatsiya tushunchasi, sinxronlash usullarini o‘rganish.
2.2.Topshiriq E1oqimining strukturasini chizish va konspekt yozish.
2.3.Hisobotnoma Bu amaliy ishi bo‘yicha qo‘yidagilar hisobot tarzida keltirilishi lozim: – qisqa nazariy
qismlarini matni va chizmalari.
2.4.Nazorat savollari 1. E1oqimining tuzilishi.
2. E1 oqimining tezligi.
3. E1 va T1 standartlarning farqlari.
4. E1 oqimining diskretizatsiya chastotalari.
5. Qanday sinxronizatsiya turlarini bilasiz va ularning vazifasi nimadan
iborat?
6. Siklli sinxrosignal qabul qilgichining tuzilish sxemasini tushuntiring.
7. Sinxronizm buzilganda tizim qanday holatda bo‘ladi?
8. Sinxronizatsiya signallari qanday uzatiladi?
2.5. Adabiyotlar 1. Galkin V.A. i dr. Telekommunikatsionnыe seti. M, 2003.
2. Telekommunikatsiya tizimlari va tarmoqlari fanidan ma’ruzalar matni.
3. Lomovitskiy B.B. i dr. Osnovы postroeniya sistem i setey peredachi informatsii - M., 2005.
4. Bitner V.I. Printsipы i protokolы vzaimodeytsviya telekommunikatsionnыx setey. – M.,
2008.
5. Kruxmalev V.V., Gordienko V.N. Osnovы postroeniya telekommunikatsionnыx sistem i
setey – M., 2008.
2.6.Nazariy qism IKMli birlamchi uzatish tizimi
Elektraloqa xalqaro qo‘mitasida IKM li ikkita birlamchi tizim qabul qilindi: IKM – 24 1544
Kbit/s tezlik bilan va IKM – 30/32 2048 Kbit/s tezlik bilan.
G‘arbiy Yevropa mamlakatlari IKM –24 tizimidan ba’zi tomonlaridan ustun bo‘lgan tezligi
2048 Kbit/s bo‘lgan IKM – 30/32 tizimini taklif etishdi.
Iqtisodiy o‘zaro yordam ittifoqi mamlakatlarida ham qabul qilingan IKM – 30 tizimi,
integral aloqa tarmoqlarida ishlatish uchun mo‘ljallangan. IKM – 30 tizimining parametrlarini
hisobga olgan holda, elektron ATS lar loyihalangan, ular o‘rtasidagi raqamli signallar IKM – 30
tizimining liniyaviy traktlari bo‘yicha uzatiladi.
maks
 maksimal quvvat - 1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish

Birlamchi signal W
o‘r
o‘rtacha quvvatining xalaqitning W
x
o‘rtacha
quvvatidan oshib ketishini himoyalanganlik deyilib, u quyidagiga teng:
A
h
= 10lg
W
W
œр
.
(1.4)
Birlamchi elektr aloqa signallari vaqtning nodavriy funksiyalari hisoblanadi.
∆T
s
=T
maks
– T
min
, (1.5)
bu yerda, T
min
– birlamchi signalning minimal chastotasi; T
maks
– uning
maksimal chastotasi. Bu diapazonni signalning
effektiv uzatilayotgan chastotalar
oralig‘i ham deyiladi. Bu chastotalar oralig‘i birlamchi signallarning konkret turini
uzatish sifatiga qo‘yilgan talablardan kelib chiqqan holda tajribada belgilanadi.
Birlamchi signalning uchta fizik parametrlari: T
s
davomiyligi, D
s
dinamik
diapazoniva ∆T
s
effektiv uzatilayotgan chastotalar polosasining ko‘paytmasi, ya’ni
V
s
= T
s
• D
s
• Δ T
s
ni (1.6)
Nazariy qism - 1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish

|
1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganishBog'liq 1-5 Amaliy mashg`ulot. MATdocx (1)
1.6. Nazariy qism
Telekommunikatsiya tarmog‘i va uning turlari
Axolining turli sohalardagi talablarini qondirish uchun mamlakatning istalgan
punktlari orasida turli xabarlarni uzatish maqsadida yagona avtomatlashtirilgan,
o‘zaro bog‘langan aloqa tarmoqlari tashkil qilinadi. Bu tarmoq, simli, radioreleli,
fazoviy va boshqa aloqa liniyalari bo‘yicha, barcha elektrik aloqa vositalarining
texnik qurilmalarini yig‘indisidan tashkil topadi. Kanal va traktlarning
parametrlariga bo‘lgan yagona, mustaxkam, me’yorlar aloqani yuqori sifatliligini
va chidamliligini ta’minlaydi.
Birlamchi tarmoq tarmoq tugunlari, tarmoq stansiyalari va ko‘p kanalli
uzatish tizimlarining apparaturalari, kanal va traktlarning tarmoqlarini tashkil
qiluvchi uzatish liniyalarining yig‘indisidan iborat. Birlamchi tarmoq butun
mamlakat xududini o‘z ichiga oladi va magistral, mintaqa va maxalliy birlamchi
tarmoqlarni birlashtirgan xolda uch satxli tuzilishga ega. Magistral birlamchi
tarmoqlar, mamlakatning butun xududida joylashadi va turli mintaqaviy birlamchi
tarmoqlarning asosiy kanal va guruxli traktlarini yagona avtomatik
kommutatsiyalovchi tarmoqlarida o‘zaro ulaydi.
Har bir ichki mintaqaviy birlamchi tarmoq, biror mintaqa xududida
joylashadi. Mintaqa xududi ma’muriy viloyat yoki respublika chegaralari bilan mos
tushadi. Har bir ichki mintaqaviy birlamchi tarmoq, shu mintaqaning turli maxaliy
tarmoqlarining asosiy kanal va guruxli traktlarini bir-biri bilan o‘zaro ulanishini
ta’minlaydi.
Har bir maxalliy birlamchi tarmoq shaxar yoki qishloq territoriyasida tashkil
qilinadi va shunga mos xolda shahar yoki qishloqtelefon tarmog‘i deyiladi.
Ikkilamchi tarmoqlar elektr aloqaning turiga bog‘liq xolda telefon, telegraf,
ma’lumotlarni uzatish tarmog‘i, ovozli eshittirish va televizion tarmoqlari deb nom
olgan. Ikkilamchi tarmoqlar asosida umumdavlat aloqa tizimlari tashkil qilinadi
(masalan, umumdavlat telefon aloqa tizimlari). Ikkilamchi tarmoqlarning elektr
aloqa kanallari, xabar turiga bog‘liq xolda (masalan, liniyaga) telefon aloqa kanali,
telegraf aloqa kanali, ma’lumotlarni uzatish kanali deb nomlanadi.
|
| |
Adabiyotlar - A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan...

|
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
bet | 9/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 1,07 Mb. | | #261099 |
Bog'liq marjona1Adabiyotlar
1. O’zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyevning “Kimyo sanoatini jadal rivojlantirish, tarmoqqa xorijiy investitsiya va zamonaviy texnologiyalarni jalb qilishga bag’ishlangan yig’ilish” ma’ruzasi.
2. Pavlov K. F., Ramonkov P.P., Noskov A.A. “Примеры и задачи по курсу процессов и аппаратов химической технологии” Lelingrad , ,,Химия‘‘ 1987.
3. Salimov Z. “Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari” Toshkent 1995
4.Дытнерский Ю.И. “Процессы и аппараты химической технологии”. -М.: Химия, 1991.
5. Yusupbekov N.R., Nurmuxamedov X.S., Zokirov S.G. Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va qurilmalari. - T.; «Sharq», 2003.
6. Иоффе И.Л. “Проектирование процессов и аппаратов химической технологии”, Химия, 1991 - 352 с.
Internet saytlari:
7. www.wikipediya.org
8. www.xs.uz
|
|
|
|
|
|
Бет
|
|
|
|
|
|
|
|
Лист
|
№ ҳужжат
|
Имзо
|
Сана
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
A-guruh iii-bosqich talabasi Musurmonova Marjonaning Asosiy texnologik jarayonlar va qurilmalar fanidan Kurs loyihasi Bajardi
|
Birlamchi signallar va ularning fizik tavsiflari

tizimlari va tarmoqlari (TKTT) tuzilishidagi birlamchi signal
eltish ob’ekti
hisoblanadi, shuning uchun u
uzatkichdan qabul qilgichga kanal orqali uzatilishi
kerak.
SHu sababli birlamchi signallarning parametrlari va tavsiflari bilan
uzatish kanallarining xossalari o‘rtasidagi o‘zaro munosabatlarni o‘rnatish
uchun birlamchi signallarning shunday parametrlari va tavsiflari olinadiki,
ularni
o‘lchash oson hamda ularga uzatilayotgan signallarning minimal buzilishlarini va
maksimal mumkin bo‘lgan himoyalanganligini ta’minlaydigan shartlarni aniqlash
mumkin.
Birlamchi signalning Ts davomiyligi bunday
parametrning birinchisi
hisoblanadi, u signalning mavjud bo‘lish vaqti oralig‘ini belgilaydi.
Birlamchi signalning
o‘rtacha quvvati uning navbatdagi parametri
hisoblanib, u quyidagi ifoda orqali aniqlanadi:
,
)
(
1
2
0
'
dt
t
U
ТR
W
T
r
o
(1.1)
bu yerda T-o‘rtachalash davri; agar T=1min bo‘lsa, bunday o‘rtacha quvvat
bir
minut davom etadigan o‘rtacha quvvat, agar T=1soat bo‘lsa,
bir soat davom
etadigan o‘rtacha quvvat va T 1 soat bo‘lganda,
uzoq vaqt davom etadigan
o‘rtacha quvvat deyiladi; R – yuklama qarshiligi, unda signalning o‘rtacha quvvati
aniqlanadi: U(t) – birlamchi signal kuchlanishi.
Birlamchi signal
W
IP- telefoniya - 1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganish

|
1-amaliy mashg‘ulot kirish. Multimediali aloqa tarmoqlarini o`rganishBog'liq 1-5 Amaliy mashg`ulot. MATdocx (1)IP- telefoniya. Ushbu xizmat tarmoqdagi ikkita abonent o‘rtasidagi ovoz
ma’lumotlarini uzatish uchun ishlatiladi. IP – telefoniya xizmati tashkilotlarida
lokal, korporativ, global tarmoqlar va Internet tamog‘i ishlatilishi mumkin. Telefon
tarmog‘ida umumiy foydalanishda ishlatiladigan mahsus shlyuzlar yordamida
telefon tarmog‘ida abonentlar o‘rtasida aloqa ta’minlar beriladi.
Yuqori sifatdagi ovoz. Yuqori sifatdagi ovoz sifatida biz shunday xizmatni
tushanimizki, bunda tovushlarni uzatishda juda yuqori sifatdagi tovushlardan
foydalaniladi. Bunga misol tariqasida musiqa, konsert chiqishlar va boshqa shu
kabilarni olishimiz mumkin.
Videotelefoniya. Bu xizmatda abonent o‘zining ovozi bilan birga sifati past
bo‘lgan uning ko‘rinishi ham uzatiladi. Bunda abonentlar mahsus aloqa apparatidan
foydanishlari kerak bo‘ladi. Bu holda ular real vaqtda birinchi va ikkinchi abonentlar
bir-birlarini ham eshitishlari ham ko‘rishlari mumkin.
Videokonferensiya. Guruh abonentlari o‘rtasida ham ovoz, ham video
trafigini uzatish uchun mo‘ljallangan xizmat turi hisoblanadi. Bunda ovoz va video
bir abonent boshqa bir abonentga bog‘liq bo‘lmagan holda uzatiladi. Ularni signal
uzatishda transport ulab berish ishlatilib, ularni bir-biri bilan transport bosqichining
ma’lum bir protokoli orqali ulanadi.
Tibbiy yordamni masofadan turib ta’minlab berish. Bu xizmat bemorlarga
masofadan turib tibbiy yordam ko‘rsatishni ta’minlab beradi. Bu xizmat orqali turli
xil tashxislarni qo‘yish yoki konsultasiyalar qilish mumkin. Bu xizmat trafigi ovoz
va video signallaridan tashkil topgan. Bu xizmat orqali bemorlarga real vaqtda
hizmat ko‘rsatish imkoniyati mavjud bo‘ladi.
Videomonitoring. Bu xizmatda ma’lum bir joyda kuzatish olib borish imkoni
mavjud bo‘ladi. Bu joyni qo‘riqlash uchun turli xil vositalardan foydalanish
mumkin. Bunga misol qilib, turli xil rejalashtirilmagan harakatlarda ogohlantiruvchi
signallar, doimiy kuzatuv olib borish va hakozolar.
|
| |