Katta kompyuterlar - 1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi...

|
1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari va klassifikatsiyasi reja
|
bet | 3/11 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 409,84 Kb. | | #257873 |
Bog'liq 1-ma\'ruzaKatta kompyuterlar. Katta kompyuterlarni ko‘pincha meynfreymlar (mainframe) deb ataydilar; ularga quydagi ko‘rsatgichlarga ega bo‘lgan kompyuterlar kiradilar:
unumdorligi 100MIPS dan kam bo‘lmagan;
asosiy xotiraning sig‘imi 512 dan 10 000 Mbayt;
tashqi xotira sig‘imi 100 Gbayt dan kam bo‘lmagan;
ko‘p foydalanuvchini taminlash ish tartibi (bir vaqtning o‘zida 16 dan 1000 tagachan foydalanuvchi).
Meynfreymlarni samarali tadbiq etishning asosiy yo‘nalishlari – bu ilmiy-texnika masalalarini yechish, axborotlarga paketli ishlov berishli xisoblash tizimlarida ishlatish, katta axborotlar ombori bilan ishlashda, xisoblash tarmoqlarini va ularning resurslarini boshqarish. Oxirgi yo‘nalish – meynfreymlarni xisoblash tarmoqlarning katta serveri sifatida ishlatish – mutaxassislar tomonidan ko‘pincha eng dolzarb deb qayd qilinmoqda.
Meynfreymlarni ko‘pincha katta server deb ataydilar (meynfreym - serverlar). Ba’zida bunday atalishi atamalarda chalkashlik tug‘diradi. Gap shundaki, serverlar – bu ko‘p foydalanuvchili kompyuter, xisoblash tarmoqlarida ishlatiladi. Serverlar odatda mikrokompyuterlarga mansubdir, lekin o‘zining ko‘rsatgichlari bo‘yicha quvvatli serverlarni kichik kompyuterlarga xam va xatto meynfreymlarga taluqli bo‘lishi mumkun, superserverlar esa superkompyuterlarga yaqinlashib qolmoqdalar. Server – bu kompyuterlarni ishlatilish soxasi bo‘yicha turlanishi bo‘lib, mikrokompyuterlar, kichik kompyuterlar, meymfremlar, superkompyuterlar deb nomlanishi esa o‘lchami va vazifasi bo‘yicha guruxlarga ajratishdir.
Oxirgi bir necha o‘n yillar maboynida bu gurux mashinalari rivojlanib kelayotgan standart, xozirgi zamon katta kompyuterlarining avlodining boshi IBM firmasining mashinalari xisoblanadi. IBM 360 va IBM 370 model kompyuterlarining arxitekturasi va dasturiy ta’minoti Rossiyada ishlab chiqarilgan YeS EVM mashinalarini loyixalashtirishda xam asos sifatida olingan.
Eng yaxshi meynfreymlar loyixalariga birinchi navbatda amerikada ishlab chiqarilganlarini kiritsa bo‘ladi:
IBM 3090, IBM 4300 (4331, 4341, 4361, 4381), IBM 380 o‘rniga 1979 yili kelgan (meynfreymlarning 2-avlodi);
IBM ES/9000, 1990 yili yaratilgan (meynfreymlarning 3-avlodi);
S/390 AS/400 (4-avlodi);
System z9 (5-avlodi).
IBM ES/9000 (ES – Enterprise System) meynfreymlar oilasi katta kompyuterlarning oilasini boshlab berdi, ular o‘z ichiga 18 kompyuter modelini olib, IBM 390 arxitekturasi asosida joriy etilgan:
ES/9221 model 120 kichik modellarining asosiy xotirasini sig‘imi 256 Mbayt ga ega, unumdorligi o‘nlab MIPS va 12 ta kiritish-chiqarish kanali mavjut;
ES/9221 model 900 katta modellari 6 ta vektorli protsessorlarga ega, asosiy xotirani sig‘imi 9 Gbayt ga teng, unumdorligi minglab MIPS, shisha tolali kabeldan foydalanuvchi 256 ta kiritish-chiqarish kanali mavjut.
1997 yili IBM firmasi o‘zining katta kompyuterlarini bipolyar mikrosxemalarni qo‘llash orqali, KMOYa-mikrosxemalari ishlatiladigan, kichik o‘lchamli S/390 meynfreymlarga o‘zgartirish dasturini davom ettirdi.
S/390 oilasi o‘z tarkibiga 14 ta kompyuter modelini oladi. Yangi modellarning ko‘rsatgichlari 3-avlod meynfreymlar ko‘rsatgichlariga nisbattan 1,3 martta yaxshilangan (operativ xotira xajmi taxminan ikki xissa oshgan – 16 Gbayt gachan). S/390 oilasiga bir protsessorli 50 MIPS tezlikka ega bo‘lgan meynfreymlar modelidan to 10 protsessorli 500 MIPS tezlikkachan bo‘lgan modellar kiradi. S/390 modelini G4 va G5, S/390 Multiprice 2000 protsessorlarida ishlab chiqarilgan. Unumdorligini va boshqa ko‘rsatgichlarini oshirish maqsadida 32 tagachan S/390 mashinasini S/390 Parallel Sysplex texnologiyasi bo‘yicha klasterlarga birlashtirish mumkun (asosan superkompyuter yaratib).
S/390 oilasi dunyoning ko‘pgina davlatlarida ishlatiladi.
1999 yili o‘rtacha unumdorlikdagi AS/400 meymnfreymlar lineykasi ishlab chiqarildi, u o‘z tarkibiga 12 modelni olgan. Operativ xotiraning maksimal sig‘imi 16 Gbayt, diskdagi xotira esa 2,1 Tbayni tashkil etadi. AS/400 modellarining 720, 730 va 740 seriyalarida 12 ta PowerPC va Pentium II protsessorlari ishlatilgan. 2004 yili AS/400 “biznes-kompyuterlari” dunyoda eng tanilgan kompyuterlardan bo‘lgan. Tizimning keng miqyosida tanilishining sababi unumdorlik/narx nisbatining yaxshiligi, ishonchliligining juda yuqoriligi (bir soat davomida buzulmasdan ishlash extimoli 0,9994 tashkil etadi) va yaxshi dasturiy taminotining mavjutligidir.
2005 yili IBM firmasi System z9 (5-avlod) meynfreymini xavola qildi, u samarali virtuallashtirish texnologiyasini quvvatlagan va xavsizlikni taminlagan. Bu texnologiyalar uni eng ochiq, ishonchli va ximoyalangan xisoblash tizimlaridan biriga aylantirdi.
System z9 tizimi bir sek davomida 1 milliard tranzaksiyagachan ishlov bera olgan, unumdorligi bo‘yicha 4-avloddan bir necha marotaba yuqori bo‘lgan.
Yaponiyaning Fujitsu firmasining M 1800 kompyuterlari va shuningdek Germaniyaning Comparex Information Systems firmasining 8/*, 9/*, M2000 va S2000 meynfreymlari dunyoda ko‘p tarqalgan. Fujitsu firmasining M1800 meynfreymlar oilasi 1990 yili V780 modelining o‘rniga kelgan va u o‘z tarkibiga 5 ta yangi modellarni olgan: Model-20, 30, 45, 65, 85; katta modellari Model-45, 65, 85 – ko‘p protsessorli modellar, mos ravishda 4, 6, 8 ta protsessorli; oxirgi katta modelning operativ xotirasining sig‘imi 2 Gbayt va 256 ta kiritish-chiqarish kanallariga ega.
Amdahl firmasi 4-avlod meynfreymlarini 1999 yili ishlab chiqara boshladi (3-avlod mashinalari o‘rniga Millennium 400 va 500 ishlab chiqarilgan), so‘ng Millennium 700 va 800 ishlab chiqarilgan, ularning birinchisi 690 MIPS, ikkinchisi esa 1690 MIPS unumdorlikka ega bo‘lib, 12 tadan protsessorga ega bo‘lgan.
Germaniyaning Comparex firmasi 3-avlod meynfreymlarini ishlab chiqargan: 8/8x, 8/9x, 9/8xx, 9/9xx modellarini, ularda sakkiztagachan protsessori bo‘lgan, operativ xotirasi 8 Gbayt gachan sig‘imga ega bo‘lib unumdorligi esa 20 dan 385 MIPS gachan bo‘lgan. 4-avlod meynfreymlari: M2000 va S2000, mos ravishda unumdorligi 990 va 870MIPS bo‘lgan, operativ xotira xajmi 8000 gachan va 16 000 Mbayt ga ega bo‘lgan. Bu tizimlarning buzulishgachan bo‘lgan o‘rtacha ish vaqti juda xam katta – 12 yilni tashkil etadi. 3-avlod mashinalariga nisbattan o‘lchamlari va istemol quvvati jiddiy kichraytirilgan (1-2 ta shkaf) (M2000 8 protsessorli modeli 50 kV A istemol qiladi, 9/9xx ning 8 protsessorli modeli 171 kV A istemol qilgan va suvda sovutilishi ta’lab etilgan).
Chet el firmalari tomonidan meynfreymlarning reytingi ko‘p ko‘rsatgichlar bo‘yicha aniqlanadi, ular quydagilardir:
ishonchlilik;
unumdorlik;
asosiy va tashqi xotira sig‘imi;
asosiy xotiraga murojat vaqti;
tashqi xotira qurilmasiga ega bo‘lish vaqti;
kesh-xotira ko‘rsatgichlari;
kanallar soni va kiritish-chiqarish tizimining samaradorligi;
boshqa kompyuterlar bilan apparat va dasturiy mosligi;
tarmoqni quvvatlashi va boshqalar.
Ananaviy meynfreymning tashqi ko‘rinishi 1.5-chizmada keltirilgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-ma’ruza kompyuter arxitekturasining rivojlanish bosqichlari, zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari va klassifikatsiyasi reja
|