nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ISHLAB CHIQARISH XARAJATLARINI

110
2. Ishlab chiqarish tannarxiga qo‘shilmaydigan,
ammo asosiy
faoliyatdan olinadigan foydadan hisobga olinadigan davr xarajatlariga
qo‘shiladigan xarajatlar.
3. Korxona umumxo‘jalik faoliyatidan olinadigan foyda yoki
zararlarda hisobga olinadigan korxona moliyaviy faoliyati bo‘yicha
xarajatlar.
4. Daromaddan yoki foydadan soliqlar to‘langunga qadar foyda
yoki zarar hisob-kitobida hisobga olinadigan tasodifiy zararlar.
Mahsulot ishlab chiqarish xarajatlarining guruhlanishi
Guruhlanish turi
Xarajat turlari
Ishlab chiqarish jarayonidagi
iqtisodiy o‘rniga qarab
Asosiy
va doimiy
Tarkibiga qarab
Kompleks va bir elementli
Tannarxga o‘tkazish usuliga qarab
To‘g‘ri va egri
Ishlab chiqarish hajmiga qarab
O‘zgaruvchan va o‘zgarmas
Yuzaga kelishiga qarab
Doimiy
va bir vaqtli
Ishlab chiqarish jarayonida
ishtirok etishiga qarab
Ishlab chiqarish va tijorat
Samaradorlikka qarab
Samarali va samarasiz
Ishlab chiqarish xarajatlari iqtisodiy mazmuniga ko‘ra 2 guruhga
bo‘linadi:
1. Asosiy xarajatlar.
2. Ishlab chiqarishni tashkil etish va unga xizmat qilish bilan bog‘liq
xarajatlar.
Asosiy xarajatlarga mahsulot ishlab
chiqarishning texnologik
jarayoni bilan bevosita bog‘liq xarajatlar kiradi. Masalan: texnologik
maqsadlar uchun ishlatiladigan xomashyo, material,
yordamchi material,
yoqilg‘i, elektr quvvati, ishlab chiqarishda band bo‘lgan ishchilarning
asosiy va qo‘shimcha ish haqi hamda ijtimoiy sug‘urtaga qilinadigan
ajratmalar va boshqa xarajatlar.
Ishlab chiqarishni tashkil qilish hamda
unga xizmat qilish bilan
bog‘liq xarajatlarga umumiy ahamiyatdagi va boshqa ishlab chiqarish
xarajatlari kiradi.
111
Mahsulot tannarxini kalkulyatsiya qilishda tannarxga o‘tkazish
nuqtayi nazaridan xarajatlar bevosita (to‘g‘ri) va bilvosita (egri) xarajat-
larga bo‘linadi.
Reje - Tizimlarining

|
TizimlariningBog'liq Kompyuter sistemalarınıń dástúriy támiyinleniwi Otepova Gulxatiysha Sarsenbay qizi Reje:
1. Optikalıq disklar suwretleri menen islew ushın programmalıq támiynat (Ultra ISO,
Daiemon Tools,Asgampoo, Alsogol) MS Excel interfeysi
2. Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq támiynat
3. Suwretti jaratıw, jazıp alıw, redaktorlaw
Optikalıq disklar (DvD, Blu-ray). DvD disklar ózinde 8. 55 GBaytǵa shekem
maǵlıwmattı saqlaw múmkinshiligine iye bolıp, tek oqıw múmkinshiligi bar. Házirde
bul maǵlıwmat saqlawshılar ámelde keń qollanilmayotganining tiykarǵı sebebi olarǵa
qaraǵanda úlken kólemge iye saqlaw qurallarınıń bar ekenligi menen xarakterlenedi.
Bul maǵlıwmat saqlawshılardıń abzallıǵı olardıń kem bahalıǵı hám paydalanıw daǵı
qolaylıǵı menen tiykarlansa, úlken kólem degi maǵlıwmatlardı saqlay almasligi onıń
kemshiligi esaplanadı.
Kóshpeli qattı disklar/ USB yadlar. Kóshpeli qattı disklar DvD, Blu-ray disklarǵa
qaraǵanda rezerv maǵlıwmatların saqlaw ushın jaqsı qural esaplanadı. Bul
saqlawshılardıń yad kólemi úlken bolıp, kishilew rezerv nusqalaw talap etilgen
waqıtlarda paydalanılıwı múmkin. Flesh disklar túrli ólshemli bolıp, úlken kólem degi
maǵlıwmatlardı da saqlaw múmkinshiligine iye esaplanadı. Qattı disklardan
paydalanıwdıń taǵı bir tańlawı bul - RAID (Redundant Array of Independent Disks)
esaplanadı. Ol eki yamasa odan artıq qattı disklardan ibarat boladı. Ekinshi disk birinshi
disktaǵı maǵlıwmatlardan nusqanı saqlaw ushın paydalanıladı. Tiykarǵı disktaǵı
qálegen ózgeris qalǵan disklarǵa da akslantiriladi. Bul maǵlıwmat saqlawshılardıń
abzallıǵı olardıń joqarı saqlaw múmkinshiligi hám joqarı tezligi esaplansa, bahasınıń
qımbatlıǵı hám úlken kólem degi maǵlıwmatlar ushın kem usınıs etiliwi onıń kemshiligi
esaplanadı.
3-qosımsha
Taza temanı bekkemlew
BBB –texnikası
Atamalar
Bilemen
Biliwdi qáleymen
Bilip aldım
|
| |
Linux Rechner mit NetWare 3 Emulation

|
Linux Rechner mit NetWare 3 Emulation
|
bet | 104/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.29 Linux Rechner mit NetWare 3 Emulation
DNF05631
Eine Netware Server Emulation, die im Sourcecode unter der GPL vorliegt und auch mit anderen Unixversionen zusammenarbeitet, ist marsnwe, der den Clients einen Netware 3.x Server vorspielt und die Linux eigenen Platten und Drucker zur Verfügung stellen kann. Der Zugriff erfolgt über die üblichen Netware Clients.
Der Download erfolgt unter http://www.compu-art.de/download/mars_nwe.html. Das Programm SMArT, http://www.lintux.cx/smart.html, erlaubt die Konfiguration per GUI.
Die Entwicklung des Programmes wird seit geraumer Zeit nicht mehr weitergeführt, weil dem Autor wohl die notwendigen Internas fehlen, um den Server kompatibel genug zu bekommen.
3.4 NetWare 4.x
|
| |
Vorwort - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 105/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.4.1 Vorwort
DNF05632
Mit Beginn der NetWare 4.0 wurde die NDS und weitere Konzepte wie automatische Datenkomprimierung eingeführt, die die NetWare 4.x auch heute noch sowohl in kleinen Netzen als auch in Netzwerken mit mehreren Servern zu einer stabilen und performanten Plattform machen.
Vom März 2004 an wurden an der letzten NetWare 4 Version, der Version 4.2 nur noch kritische Fehler behoben, seit Juni 2004 gar keine mehr. Technischen Support gibt es auch keinen mehr.
3.4.2 Installation
DNF03509
Die NetWare 4.x CD ist nicht bootfähig. Allerdings können Sie die Installation mit der Lizenzdiskette, die eine DOS Version enthält, starten.
Alternativ installieren Sie auf einer 100-200 MB Partition eine DOS Version inklusiv CD-ROM-Treiber und starten die Installation nach dem Hochfahren manuell von der CD-ROM.
Die Small Business Version frägt nur nach dem Namen der Organisation, nicht dagegen nach dem Treenamen. Dieser wird automatisch vom Organisationsnamen übernommen.
Achten Sie auch darauf, dass die 4.x Small Business Versionen es nicht erlaubem, bei der Installation außer SYS: andere Volumes einzurichten. Dazu gibt es in diesem Kapitel zwei Tipps: "Custom Installation ..." und "mehrere Volumes bei NWSB 4.2".
Beim Laden von Netzwerkkarten werden Parameter wie Slot-Nummer abgefragt. Diese Nummer läßt sich durch Wechsel auf die Systemkonsole per ALT-ESC und manuelles Laden des Treibers herausfinden, weil dabei alle gültigen Werte angezeigt werden. Hier müssen Sie den Ladevorgang des Treibers aber unbedingt mit ESC abbrechen und wieder zurück in die Installation wechseln.
|
| |
verlorenes Supervisor-Paßwort

|
verlorenes Supervisor-Paßwort
|
bet | 98/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.3.22 verlorenes Supervisor-Paßwort
DNF00141
Man kann das Supervisor Paßwort (und das für alle anderen User) zwar nicht mehr herausfinden, aber es ist durchaus möglich, es durch eine anderes zu ersetzen, am besten durch einen Supervisor-äquivalenten Benutzer.
Sollte keiner zur Verfügung stehen, ist allerdings physikalischer Zugang zum File Server und z.B. das Programm setspass.nlm (von NetwareFiles.de) erforderlich. Um unberechtigte Personen abzuschrecken, sendet dieses Tool eine Broadcast an alle eingeloggten User und benötigt auch die Seriennummer des Servers.
Verweis: "Hacker", "Ausspähen von Daten", "Einbruch in NetWare Server"
|
| |
I
ishg.t - Elektrotehnika va elektronika

185
R
n
= U
n
/ I
n
– motorning nominal qarshiligi. Yakorga kuchlanish berilganda undan o‘tadigan ishga
tushirish tokini nominal qiymatgacha kamaytiruvchi qarshilik o‘zgarmas tok motorining nominal qarshiligi
deb ataladi. Ishga tushirish rezistori odatda bir necha pog‘onadan iborat qilib tayyorlanadi. Ishga
tushirilgan motor chastotasinining ortib borishi bilan uning yakor toki va, demak, aylantiruvchi momenti
kamayib boradi. Motor chastotasining
n
c
, qiymatigacha bir tekisda ortib borishini ta’minlash uchun
aylantiruvchi momentning o‘rtacha qiymatini o‘zgarmas qilib saqlash kerak. Buning uchun ishga
tushiruvchi momentning qiymati o‘zining
M
max
= 2M
n
 = M - Elektrotehnika va elektronika

|
Elektrotehnika va elektronikaBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanman
= M
ishg.t
qiymatidan
M
min
= (1,1
÷
1,2)M
n
gacha kamayganida
R
ishg.t
qarshiligining bir
pog‘onasi shuntlanadi. Bunda tok va, demak, aylantiruvchi moment nominalga nisbatan yana ikki marta
ko‘payishi darkor. Shu singari chastota ortib borishi bilan ishga tushiruvchi rezistorning qarshiligi
kamayib boriladi va
R
ishg.t
ning oxirgi pog‘onasi shuntlanganda (rezistor qarshiligi nolga
tenglashtirilganda) chastotaning qiymati
n
c
gacha ortib boradi. Momentlar muvozanati tiklanib, ya’ni
M =
M
c
va
n = n
c
bo‘lishi bilan ishga tushirish jarayoni ham tugaydi.
Ishga tushirish jarayonining davri bir necha sekunda tugashi sababli
I
ishg.t
,
va
M
ishg.t
qiymatlarining
nominalga nisbatan 2-2,5 marta katta bo‘lishi motor uchun xavfli bo‘lmaydi.
Nazorat savollari
1. O‘zgarmas tok mashinalarining tuzilishini aytib bering?
2. O‘zgarmas tok mashinasining ishlash tamoyilini aytib bering?
3. O‘zgarmas tok generatorning qanday tavsiflari bor?
4. O‘z-o‘zidan qo‘zg‘atishli generatorlarni qanday qo‘zg‘atish usullsri mavjud?
5. O‘zgarmas tok mashinalarida kollektorning vazifasi nima?
6. Aylantiruvchi moment o‘zgarishi bilan motor chastotasining o‘zgarish darajasiga qarab qanday
mexanik tavsiflar bo‘ladi?
7. Mutlaqo qattiq tavsifga ta’rif bering?
8. Qattiq tavsifga ta’rif bering?
9. Yumshoq tavsifga ta’rif bering?.
10. Ishga tushirish toki va momentining nominalga nisbatan 2-2,5 marta katta bo‘lishi motorga
qanday ta’sir qiladi?
|
| |
е
4.26-shakl - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

|
‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi Pdf ko'rish
|
bet | 94/237 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 13,35 Mb. | | #116299 |
Bog'liq Chizmachilik.I.Raxmonov. 2016^ 7
е
4.26-shakl.
4 .2 8 -shakl.
Bunday qirqimlar ko'rinishning qismini qirqimning qismi bilan bir-
lashtirib tasvirlangan deyiladi (4.26-shakl). B a’zi hollarda ko‘rinishning
qismi bilan qirqimning qismini 4.27-shakldagi kabi tasvirlashga to‘g ‘ri
keladi. Detaining biror qismidagi o ‘yiq, teshik kabi joylam i aniqlash
maqsadida mahalliy qirqim qo‘llaniladi (4.28-shakl). Mahalliy qirqim
ingichka tutash to iqinsim on chiziq bilan chegaralanib, tasviming biror
chizig‘i bilan qo‘shilib qolmasligi zarur ( 4.27 va 4 .2 8 -shakllar).
M urakkab qirqimlar. Detaining chizmasida uning ichki ko ‘ri-
nishlarini aniqlash maqsadida ikkita va undan ortiq kesuvchi tekisliklar-
dan foydalanishga to‘g ‘ri keladi (4.29 va 4.30-shakllar). Bunday qirqim
lar murakkab qirqimlar deyiladi. 4 .2 9 -shaklda detal chizmasida
V frontal
152
А - А
Ът т т щ г .
4 .3 0 -shakl.
А - А
ъ
proyeksiyalar tekisligiga parallel qilib olingan uchta tekislik bilan ke-
silmoqda. Bunday qirqimlarda tekisliklaming buklangan joy lari qirqimda
tasvirlanmaydi va uchala tekislikdagi qirqimlar bitta tekislikka keltirib
shtrixlanadi. Shuning uchun detaining bosh Ko‘rinishida qirqim bitta
tekislik orqali hosil bo ‘layotgandek tuyuladi. Murakkab qirqimni
4.30-shakldagidek tasvirlashga yo‘l qo‘yiladi.
Kesuvchi tekisliklardan birini
V ga parallel, ikkinchisi V ga qiya qilib
joylashtirilgan bo‘lsa, hosil bo'lgan qirqim
siniq qirqim deyiladi
(4.31-shakl). Bunday hollarda
V ga qiya vaziyatdagi tekislik va undagi
kesim
V ga parallel bo‘lguncha aylantiriladi. Shunda ikkala tekislik bitta
tekislikka o ‘tadi va kesim o ‘zining haqiqiy kattaligida tasvirlanadi. Qiya
kesuvchi tekkislikni aylantirish jarayonida detal elementlari o ‘z o ‘mi-
larini o ‘zgartirmaydi (4.32-shakl).
Bu yerda silindr ustidagi to‘rtburchakli prizma tasvirda hech qanday
o ‘zgarishsiz qoladi. Chunki tekislikdagi kesim
V bilan fikran jipslash-
tiriladi.
153
|
| |
Asinxron motorning energetik diagrammasi

147
11.7-rasm. Asinxron motorning energetik diagrammasi.
Elektromagnit quvvatdan rotorda hosil bo‘lgan mexanik quvvatni ayirib rotor chulg‘amining qizishi
uchun sarflangan quvvat
aniqlanadi, ya’ni
. Rotorda hosil bo‘lgan mexanik
quvvatni quyidagicha ifodalash mumkin:
Vt,
(11.11)
bunda
M
– rotorning aylantiruvchi momenti, Nm;
n
2
–
rotorning minutiga aylanishlar soni, ayl/min.
Rotorga berilgan elektromagnit quvvat quyidagicha ifodalanadi:
,
(11.12)
n
1
= n
2
(1 – S) bo‘lgani uchun
quyidagicha ifodalanadi:
(11.13)
Demak, (10.7) ifodaga binoan rotor chulg‘amining qizishi uchun sarflanadigan quvvat isrofi
sirpanishga to‘g‘ri proportsional bo‘lar ekan.
n = f (M) - Elektrotehnika va elektronika

n = f (M) bog‘lanish elektr motorning tabiiy mexanik tavsifi deyiladi. Yakor yoki
rotor chulg‘amiga biror tashqi qarshilik kiritilganda hamda kuchlanish yoki magnit oqimning nominaldan
farq qilganda olinadigan
n = f (M) bog‘lanish motorning sun’iy mexanik tavsifi deyiladi. Aylantiruvchi
moment o‘zgarishi bilan motor chastotasining o‘zgarish darajasiga qarab quyidagi mexanik tavsiflar
bo‘lishi mumkin:
1) Mutlaqo qattiq tavsif. Aylantiruvchi momentning nominal qiymatgacha o‘zgarishida chastotasi
o‘zgarmay qoladigan motor mutlaqo qattiq tavsifga ega motor deyiladi. Bunday mexanik tavsifga sinxron
motorlar ega bo‘ladi;
2) Qattiq tavsif. aylantiruvchi momentning nominal qiymatgacha o‘zgarishida chastotasining
qiymati bir ozgina, ya’ni 5 – 10 foizga o‘zgaruvchi motor qattiq tavsifga ega motor deyiladi. Bunday
tavsifga parallel qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok va normal tuzilishdagi asinxron motorlar ega bo‘ladi; Parallel
qo’zg’tishli o’zgarmas tok motori tezligi bilan ifodalanganligi sababli P
2
ni nominalgacha ortishida tezlik
qiymati 3-5% ga kamayadi. Shu sababli parallel qo’zg’tishli motor bo’lgan tezlik tavsifi n=f(P
2
) ga ega
bo’ladi [4].
3) Yumshoq tavsif. Aylantiruvchi momentning nominal qiymatgacha o‘zgarishida chastotasi
keskin o‘zgaruvchi motor yumshoq tavsifnga ega motor deyiladi. Bunday tavsifga ketma-ket qo‘zg‘atishli
o‘zgarmas tok va maxsus tuzilishdagi asinxron motorlar ega bo‘ladi.
13.7 O‘zgarmas tok motorlarini ishga tushirish Agar tinch turgan motorni elektr tarmog‘iga ulab, unda qarshilik momentidan katta bo‘lgan
aylantiruvchi moment hosil qilinsa, u aylana boshlaydi. Aylanish chastotasining ortib borishi bilan yakorda
184
hosil bo‘ladigan EYuK ham ortib boradi, natijada, yakor toki va, demak, aylantiruvchi moment kamayib
boradi.
Aylantiruvchi moment qiymati qarshilik momentigacha kamayganda, ya’ni
III bob. 13-mavzu - Elektrotehnika va elektronika

170
13.2 O‘zgarmas tok mashinalarining tuzilishi va ishlash tamoyili.
13.1-rasm. O‘zgarmas tok mashinasining (generator rejimi) ishlash sxemasi.
13.1-rasmda o‘zgarmas tok mashinasining (generator rejimi) ishlash sxemasi ko‘rsatilgan.
Bunda
N
va
S
qutblarning magnit maydonida silindr shaklidagi po‘lat o‘zakka o‘rnatilgan bir o‘ramdan
iborat o‘tkazgich soat milining yo‘nalishiga teskari tomonga
n
chastota bilan aylantiriladi. O‘tkazgichning
uchlari valga(o’qga) o‘rnatilib, izolyatsiyalangan ikkita halkaga
tutashtiriladi va demak,
halkalar ham
o‘tkazgich bilan bir xil chastotada aylanadi. Halqalar ustiga qo‘zg‘almas cho‘tkalar o‘rnatilgan bo‘lib,
ularga tashqi yuklama ulanadi. Bunday generatorning shimoliy qutbi ostidagi o‘tkazgichda hosil bo‘lgan
EYuK yo‘nalishi
b
dan
a
ga, janubiydagisida
d
dan
c
tomon bo‘ladi. Demak, EYuK dan hosil bo‘lgan tok
ham, halqa
l
dan cho‘tka
l
tomonga, tashqi yuklamada esa cho‘tka
2
dan halqa
2
tomonga yo‘nalgan
bo‘ladi.
Generator o‘tkazgichi aylantirilib, 180° ga burilganda uning
ab
va
cd
tomonlari o‘zaro o‘rinlari bilan
almashadi. Bunda musbat potentsialli cho’tka manfiy, manfiyligi esa musbatga aylanib, yuklamadan o‘tayotgan
tok o‘z yo‘nalishini o‘zgartiradi.
Shunday qilib,
abcd
o‘tkazgich va tashqi yuklamadan iborat yopiq zanjirda o‘zgaruvchan EYuK va tok
hosil bo‘lib, o‘tkazgichning bir marta to‘la aylanishida ular o‘z yo‘nalishini ikki marta o‘zgartiradi.
O‘zgaruvchan EYuK va, demak, tokning o‘zgarish egri chizig‘i magnit qutblarining shakliga bog’liq bo‘ladi.
Amalda, generator o‘tkazgichlarida hosil qilingan EYuK sinusoidaga yaqin shaklda bo‘ladi( 13.2-rasm).
171
13.2-rasm. Ikki sektsiyali barabanli yakor chulg‘amlaridagi kuchlanishlar egri chiziqlari.
O‘zgarmas chastota bilan aylantirilayotgan generatordagi
EYuK ning oniy qiymati
const
B
Blv
е
;
bo‘lgani uchun uning o‘zgarish
qonuni ham magnit induksiya
I
q - Elektrotehnika va elektronika

162
lari nisbatan yuqori bo‘lganligi uchun, katta quvvatli va uzoq vaqt davom etadigan ish rejimiga ega bo‘lgan
mexanizmlarda, masalan, kompressor, nasos va shu kabilarda sinxron motorlardan foydalanish qulayroq
bo‘ladi.
Sinxron motorning burchak tavsifi. Motorni
aylantiruvchi momentining θ burchakka bog‘lanishini
ifodalovchi
M = f (
θ
)
egri chiziq sinxron motorning burchak tavsifi deb ataladi.
Bu tavsif tenglamisini
topish uchun sinxron mashinaning elektromagnit quvvatdan foydalaniladi.
,
(12.2)
Bunda:
– aylantiruvchi momentning maksimal qiymati;
U
– elektr tarmog‘idan stator chulg‘amiga berilgan faza kuchlanishi;
E
– rotordagi o‘zgarmas magnit maydonning stator chulg‘ami
bilan kesilishidan hosil
bo‘lgan EYuK. Bu EYuK qiymati taxminan
bo‘ladi;
– rotorning aylanish burchak chastotasi;
– ayon qutbli sinxron mashinaning sinxron qarshiligi.
12.6-rasmda sinxron motorning
Asixron mashinalarni ishga tushirish, reverslash va aylanish tezligini

148
Asinxron motorning ishga tushirish toki ifodasi
S
o‘rniga uning
S
=1 qiymatini qo‘yib quyidagicha
aniqlanadi:
.
(11.14)
Qisqa tutashtirilgan rotorli asinxron motorlarning ishga tushirish toki
bo‘lib,
uning nisbiy
qiymati
motor katologlarida beriladi. Ishga tushirish toki katta bo‘lishiga qaramay,
asinxron motorning ishga tushirish
momenti nisbatan kichik, ya’ni
ni tashkil
qiladi. Ishga tushirish momentining tok singari katta qiymatga ega bo‘lmasligini aylantiruvchi momentning
quyidagi (11.15) ifodasidan tushinish mumkin. Asinxron motorning
vektor diagrammasiga binoan
, Bu ifodadan aniqlangan qiymatini (11.9) dagiga qo‘yib quyidagi olinadi:
. (11.15)
Ammo
bo‘lgani uchun aylantiruvchi moment uchun quyidagi
ifoda olinadi:
Nm, (11.16)
bunda
– moment doimiysi;
– rotor tokining aktiv
qismi. Demak, asinxron motorning aylantiruvchi momenti ham o‘zgarmas tok motorniki singari ifodalanib,
magnit oqim va tokning aktiv qismi bilan aniqlanadi. Ishga tushirish paytida
S
=1 bo‘lgani
sababli rotor
induktiv qarshiligining maksimal qiymati
da
moment ifodasiga
o‘zining minimal qiymatiga ega. Shu sababli
ning qiymati
ga yaqinroqdir. Bu esa
asinxron motorning kamchiligidir.
Haqiqatan,
bo‘lsa, nominal yuklama bilan asinxron
motorni ishga tushirish imkoni umuman bo‘lmaydi. Motor kataloglarida
qiymati ham beriladi.
Faza rotorli asinxron motorni ishga tushirish

149
motorlarning esa tuzilishi murakkabroq, narxi qimmatroq bo‘lgani uchun
ularni faqat chastotasi
rostlanadigan ba’zi kranlarda, prokat stanlarida, press va maxovikli qurilmalarda qo‘llash maqsadga
muvofiqdir.
Bunday motorlarning
maksimal momenti
bo‘lib, ularning ishga
tushirish toki maxsus rezistor bilan chegaralanadi. Bu rezistor bir necha pog‘ona aktiv qarshiliklardan
iborat bo‘lib, motorni ishga tushirishda bu qarshiliklar rotor zanjiriga kiritilgan bo‘lishi lozim. Motor
aylanish chastotasining ortib borishi bilan qarshilik pog‘onalari rotor zanjiridan chiqarib boriladi. Rotor
zanjiriga kiritiladigan tashqi aktiv qarshilikni ko‘paytirish
bilan
ning qiymati ortib boradi. Bundan
ning qiymati o‘zgarmay,
ning ko‘payishi tomon surila boshlaydi. Rotor zanjiridagi aktiv
qarshilikni
gacha ko‘paytirib borilsa, ishga tushirish toki
gacha
kamayib, ishga tushirish momentining qiymati esa aylantiruvchi momentning maksimal qiymatigacha ortib
boradi.
Demak,
bo‘lganda
bo‘lib,
bo‘ladi. Agar
qiymatini
qilib, uni yana ko‘paytirib borils, u holda
qiymatining kamayishi bilan
ham kamayib boradi (11.1-rasm). 11.1-rasmda ko‘rsatilgan rezistor tavsiflarning soni rotor
zanjiridagi ishga tushirish rezistorining pog‘onalar soniga teng qilib olingan.
Shunday qilib, rotor
zanjiridagi aktiv qarshilikni o‘zgartirish bilan ishga tushirish toki va momentini osongina o‘zgartirsh hamda
turli rezistorli mexanik tavsiflarga ega bo‘lish imkoni faza rotorli motorning asosiy afzalliklaridan
hisoblanadi. Faza rotorli motorning ishi rezistorli tavsifdan tabiiy tavsifga o‘tkazilganda, u xuddi qisqa
tutashtirilgan rotorli motor singari ishlay boshlaydi. -rasmda keltirilgan mexanik
tavsiflaring ish qismi
to‘g‘ri chiziqqa yaqin bo‘lgani uchun rotor zanjiriga kiritilgan rezistor pog‘onalari qarshiligini parallel
qo‘zg‘atishli o‘zgarmas tok motorniki singari grafik usulda aniqlash mumkin. koordinatalari, masalan,
bo‘lgan ikki nuqtani tutashtirish bilan asinxron motorning tabiiy
tavsifi olinadi.
150
11.8-rasm. Asinxron motorning resistor tavsifi.
Faza rotorli motorni ishga tushirishda, ya’ni
bo‘lganda
bo‘lsa, rotor zanjiridagi aktiv qarshilik o‘zining
nominal qiymati
ga teng bo‘ladi. Bunda quyidagi
proporsiyani tuzish mumkin, ya’ni
. Agar
bo‘lsa
bo‘ladi.
Demak, rotor zanjiridagi aktiv qarshilikning nisbiy birlikdagi miqdorini sirpanish bilan aniqlash mumkin.
Motorning nominal qarshiligi esa quyidagicha aniqlanadi:
, (11.17)
bunda
– uzuq chulg‘amining ikki fazasi orasidagi EYuK;
– rotorning nominal toki. Motorning
va
qiymatlari
katalogda berilgan
bo‘ladi.
Ishga tushirish tokini nominal tok qiymati
gacha chegaralovchi rotor zanjirining to‘la aktiv
qarshiligi faza rotorli motorning nominal qarshiligi deb ataladi va
bilan belgilanadi.
151
Demak, rotor chulg‘amining har bir fazasidagi aktiv qarshilikning qiymati
bo‘ladi.
Rezistor pog‘onalarining qarshiliklari ham ishga tushirish grafigidan foydalanib, yuqoridagi ifoda asosida
aniqlanadi.
n = 60f /p - Elektrotehnika va elektronika

161
12.2. Sinxron motornig mexanik va burchak tavsiflari
Aylantiruvchi momentning o‘zgarishi bilan
n = 60f / p = const
bo‘lgani tufayli sinxron motorning
mexanik tavsifi absissa o‘qiga parallel yuklamaga bo‘lgan to‘g‘ri
chiziq bilan ifodalanadi, ya’ni
uning
chastotasi yuklamaga bog‘liq bo‘lmaydi (12.5-rasm). Sinxron motorlarning rotori bilan statori orasidagi
havo bo‘shlig‘i asinxron motorlarnikiga nisbatan kattaroq bo‘lishi sababli
sinxron motorlar ancha
ishonchliroq tuzilishda bo‘ladi. Sinxron motorlarning
yana bir afzalligi shundaki,
ular nominal rejimda
cos
φ
= 1
yoki o‘zuvchi
cos
φ
= 0,8
bilan ishlay oladi. Natijada, sinxron motor ulangan elektr tarmog‘idagi
quvvat koeffitsientining qiymati yuqorilashadi.
Haqiqatan, sinxron motori quvvat koeffitsientining
qiymati yuklamadan tashqari,
rotordagi
qo‘zg‘atish chulg‘amiga beriladigan o‘zgarmas tok
M = M
c - Elektrotehnika va elektronika

|
Elektrotehnika va elektronikaBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanmaM = M
c
bo‘lib, momentlar
muvozanati tiklanganda, chastotaning ortib borish jarayoni tugaydi va motor berilgan o‘zgarmas
chastotada ishlay boshlaydi. Tinch turgan motorni elektr tarmog‘iga ulab, uning chatsotasi
n = 0
dan
n =
n
c
const
gacha ortib borishdagi jarayoni motorni ishga tushirish jarayoni deyiladi. Bu jarayon ishga
tushirish toki
I
ishg.t
,
ishga tushirish momenti
M
ishg.t
va ishga tushirish vaqti
t
ishg.t
lar bilan xarakterlanadi.
Elektr tarmog‘iga ulangan motorning tinch turgan yakori chulg‘amida hosil bo‘lgan tok uning ishga
tushirish toki deb ataladi. Yakorning tinch holatida
n = 0
bo‘lgani sababli
Eya = 0
bo‘ladi. Demak, ishga
tushirish tokining qiymati quyidagicha ifodalanadi:
(13.22)
Bunda: Σ
R = R
ya
+ R
T
– yakor zanjirining qarshiligi.
Yakor chulg‘amining qarshiligi qiymati, odatda juda kichik, ya’ni
R
ya
= (0,1
÷
2)
Om bo‘ladi. Shunga
binoan nominal tezlik va nominal tok.
I
n
= U
n
– E
ya
/ R
ya
bilan ishlayotgan motor yakoridagi kuchlanishning tushuvi I
ya
R
ya
= (3
÷
8)%U
ya
bo‘ladi. Demak, nominal kuchlanishli elektr tarmog‘iga yakor chulg‘amini bevosita, ya’ni tashqi qarshiliksiz
ulansa, u holda bu chulg‘amdan o‘tadigan yakor tokining nominalga nisbatan 10-20 marta ortib ketadi.
Natijada kollektor atrofida aylanuvchi olov va haddan tashqari katta aylantiruvchi moment hosil bo‘lib,
motordagi izolyatsiya va aylanuvchi mexanik qismlar ishdan chiqishi mumkin. Ishga tushirish tokini
kommutatsiya va aylanuvchi qismlarga xavfli bo‘lmagan qiymat
|
| |
Xorijiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

142
chora-tadbirlari to'g'risida» 1994 yil 21 yanvar ? 3 745. O'zbekiston Respublikasi «Farmonlar
va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil 7-bet.
14.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Qishloq xo'jaligida
iqtisodiy isloxotlarni amalga oshirishga doir qo'shimcha chora-tadbirlar to'g'risida» 1994 yil 23
fevral. O'zbekiston Respublikasi «Farmonlar va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil.
15.
O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Chorvachilikda isloxotlarni
takomillashtirish hamda dehqon (fermer) xo'jaliklarini va xususiylashtirilgan fermalar
manfaatlarini himoya qilish to'g'risida» 1994 yil 23 fevral. O'zbekiston Respublikasi
«Farmonlar va qarorlar» T.: «O'zbekiston» 1994 yil 79 bet.
16.
O'zbekiston Respublikasi «Chet el investisiyalari to'g'risida»gi qonuni. «O'zbekistonning
yangi qonunlari» T.: «Adolat» 1992 y.
17.
O'zbekiston Respublikasi Oliy kengashining XI sessiya materiallari 1998 yil.
Promiscuous Mode - Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A

|
Deutsche Netware faq version 10/2008 Frequently A
|
bet | 338/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.23.10 Promiscuous Mode
DNF98912
Unter "promiscuous mode" versteht man die Fähigkeit des Treibers und der Ethernet oder Tokenring Karte selbst, den gesamten Verkehr auf dem Strang, an dem sie angeschlossen ist, aufzunehmen und an ein entsprechendes Programm (LanAnalyzer etc.) weiterzugeben.
Nur mit einer Karte, die den "promiscuous mode" unterstützt, ist es möglich, Software-LanAnalyzer einzusetzen.
Hinweis: Die 3Com Etherlink-III Karten können wohl alle kein Error Capturing, das heißt sie zeigen keine defekten Frames an. Deshalb sollten diese nicht für Lan Analyzer eingesetzt werden.
Auch bei den 32-bit Clients funktioniert kein Error Capturing.
|
| |
Thinwire-Kabel und Stromkabel in einem Schacht

|
Thinwire-Kabel und Stromkabel in einem Schacht
|
bet | 335/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.23.5 Thinwire-Kabel und Stromkabel in einem Schacht
DNF95901
Ohne Trennsteg ist es verboten!, ein thinwire-Kabel (Ethernet) im 220Volt-Steckdosen-Kabelschacht dazu zu legen!
3.23.6 TP Patchpanel- Tester
DNF95902
In unserer Firma arbeiten wir ausschließlich mit TP-Verkabelung. Da ich es als äußerst nervig empfinde, nicht einfach überprüfen zu koennen, ob am Patchpannel eine Dose für mich geschaltet wurde, hab ich mir einen kleinen 'Patch-Tester' gebaut.
Er besteht hauptsächlich aus einem 'alten' Transceiver AUI/TP, der eine Link-LED hat. Diese Link-LED zeigt an, daß eine physikalische Verbindung zum Repeater besteht.
Transceiver werden normalerweise von der Netzwerkkarte mit Strom versorgt. Da ich nun nicht immer einen Rechner/Laptop mit mir rumschleppen will, hab ich ersatzweise einen 9Volt-Block genommen.
+-Pin 6------ - (Masse)
!
o o o o o o o o
(AUI auf Stecker geschaut)
o o o o o o o
!
+--Pin13------ + 9 Volt
Wenn ich jetzt den Transceiver mit der TP-Dose verbinde, dann zeigt mir die Link-LED, ob geschaltet oder nicht! Eignet sich auch zum TP-Kabel testen...
|
| |
Jumper TermPWR auf Platte aktivieren

|
Jumper TermPWR auf Platte aktivieren
|
bet | 336/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.23.7 Jumper TermPWR auf Platte aktivieren
DNF99904
Der SCSI Bus enthält definitionsgemäß neben Daten, Steuer und Masseleitungen auch eine Leitung für Terminator Power. Dies ist eine Gleichstromleitung, auf die normalerweise einer der 8 (16) Geräte seine Versorgungsspannung legt. Diese wird sowohl von den passiven Abschlusswiderständen als auch von den moderneren aktiven Abschlüssen (Texas Instruments IC) benötigt. Normalerweise wird dies auch der Controller sein. Da es sich um Gleichspannung handelt, dürfte es auch, jedenfalls solange die Spannung aus dem selben Gerät kommt, egal sein, ob sie an einer oder mehreren Stellen eingespeist wird. Kritisch wird es allerdings tatsächlich, wenn es sich um ein externes SCSI Gerät mit eigener Stromversorgung handelt. Da kann man natürlich jede Menge falsch machen.
Zusammengefaßt also:
TermPwr gehört streng genommen nur an einem Gerät eingeschaltet. Sind aber die Geräte mit dem selben Netzteil versorgt, so schadet es nicht, wenn man die Jumper gesetzt läßt.
|
| |
Belegung der Effekta UPS Schnittstelle

|
Belegung der Effekta UPS Schnittstelle
|
bet | 337/387 | Sana | 30.05.2021 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #14667 |
3.23.8 Belegung der Effekta UPS Schnittstelle
DNF96909
LAN Interface Belegung: (Effekta USV 400/600/1000/1500, MS 1000)
Pin 2 Low = Stromausfall
Pin 3 Low =
Pin 5 Low = Batterie Schwach
Pin 6 High = ferngesteuertes Ausschalten der USV
Pin 4 = Masse
3.23.9 Patchfeld
DNF99910
Im Gebäude werden Kabel verlegt, jeweils eines von einer Anschlußdose (die z.B. unter einem Schreibtisch sein kann) sternförmig bis zu einem zentralen Punkt. Dort steht oder hängt ein Schaltschrank, in dem alle diese Kabel jeweils in einer Buchse enden (dem Patchfeld, heutzutage meistens die Western-Stecker). In diesen Schaltschrank werden dann auch die notwendigen Netzwerkverteiler (Hubs) reingehängt, und ggfs. eben auch noch die Telefonanlage oder zumindest deren Anschluesse für die Nebenstellen.
Dann kann man mit kurzen Kabeln (den Patchkabeln) in diesem Schrank jede Dose im Gebäude mit jeder beliebigen Technik (Netzwerk in verschiedenen Geschwindigkeiten oder auch Telefon) verbinden, ja nach dem, was dort gerade benötigt wird. Wenn also ein Kollege umzieht und auf einmal drei Zimmer weiter sitzt, braucht man nur eine Strippe umzustecken, dann bleibt er unter derselben Durchwahl erreichbar.
|
| |
Investor
– kapital mablag‘ sarflayotgan davlat, tashkilot, korxona yoki shaxs.
Invois

238
Inkassatsiya – turli to‘lov xizmatlari asosida bankdan naqd pul olish.
Inkassator – asosan muassasalardan tashqarida yurib pul yig‘ish va pul to‘lashga
vakil qilingan mansabdor shaxs.
Inkassa
– bank operatsiyasining bir turi, bankning turli hujjatlar orqali (veksel,
chek va boshqalar) mijozlar nomidan va ular hisobidan oladigan
puli.
Innovatsiya– yangilikni joriy qilish, fan-texnika yutuqlarini boshqarish va tashkil
qilish sohasidagi yangiliklar majmui.
Inflyatsiya – 1) muomaladagi qog‘oz pullar miqdorini taklif qilingan savdoga
chiqarilgan tovar narxlarning yig‘indisidan ko‘payib ketishi; 2) qog‘oz
pulning juda ko‘p chiqarilishi natijasida pulning qadrsizlanishi.
Bunday holat xo‘jalik yuritish borasidagi qiyinchiliklarni bartaraf
qilish davrida, mahsulot ishlab chiqarish kamaygan hollarda
qo‘shimcha pul chop etish natijasida yuzaga keladi.
Infratu-
– ishlab chiqarish va takror ishlab chiqarish shart-sharoitini
ta’minlovchi tarmoqlar majmui. Ishlab chiqarishni energiya bilan
ta’minlash, transport, aloqa, informatika va boshqalar ishlab chiqarish
I. ni tashkil qiladi. Aholining turmush tarzini ta’minlovchi uy-joy,
sog‘liqni saqlash muassasalari, o‘quv yurtlari, fan va shu kabi sohalar
ijtimoiy I. ni tashkil qiladi.
Inqiroz
– 1) taraqqiyotning orqaga qaytishi, pasayishi, tanazzuli, regress,
tushkunlik; 2) tugash, bitish. I. ga uchramoq (yoki yuz tutmoq),
orqaga ketmoq, pasaymoq, tushkunlikka uchramoq.
Islohot
– turli ravishda o‘tkazilgan o‘zgarish: isloh qilish, reforma. Iqtisodiy
I.– iqtisodni inqiroz holatidan chiqarish borasida o‘tkazilgan chora-
tadbirlar.
Kamomad – mol; pul va shu kabilarning tegishli miqdoridan kam chiqqan qismi.
Kassa

Kamomad – mol; pul va shu kabilarning tegishli miqdoridan kam chiqqan qismi.
Kassa – 1) pul, qimmatbaho qog‘ozlar saqlanadigan po‘lat sandiq, quti, shkaf;
2) muassasa, korxonalarning pul qabul qilish, pul berish, bilet sotish
va shu kabilar bilan ish yurituvchi, muomala qiluvchi bo‘linmasi;
3) muassasa, korxona va shu kabilardagi bor pul.
Kvota – davlat va xalqaro tashkilotlar tomonidan tovarlarni ishlab chiqarish,
ularni eksport va import qilish yuzasidan cheklanishlarning joriy
etilishi. K. shartlarini buzgan mamlakat yoki korxona iqtisodiy
jihatdan jazolanadi. K. o‘rnatishdan maqsad bozordagi narx-navoni
tartibga solib turishdir.
Kliring – (ingl.clearing. clear–tozalash, ravshanlashtirish)–o‘zaro talab va
majburiyatlarni hisobga olib, amalga oshiriladigan naqd pulsiz hisob-
kitob tizimi. Mamlakat ichidagi K. banklar o‘rtasidagi to‘lovlarni,
naqd pulsiz hisob-kitoblarni o‘z ichiga oladi. Xalqaro hisob-
kitoblarda K. kelishuvlar (kliring kelishuvlari, valuta K.) ko‘rinishida
amalga oshiriladi. Davlatlararo o‘zaro qarzlarini tilla va valutaga
o‘tkazmasdan savdo-sotiq talablariga ko‘ra amalga oshiradilar.
Masalan, paxta tolasi o‘rniga uning qiymatiga teng miqdorda mashina,
asbob-uskuna olish.
Kompanion – biror mulkka birov bilan birgalikda ega bo‘lgan kishi yoki tashkilot.
Kommersant – xususiy savdo bilan shug‘ullanuvchi shaxs
Konditsiya – tovarning shartnomaga asosan belgilangan sifat, andoza, me’yorga
mos bo‘lishi.
Konversiya – (lat.conversio–o‘zgarish) – harbiy ishlab chiqarish va boshqa xil
harbiy faoliyat sohalarining tinchlik maqsadlariga ko‘chirilishi.
Konkuren- – raqobat (q).
tsiya Kontrakt – (lat. contractus-bitim, kelishuv) – mamlakatlar, firma, korxona va
lanma) aktivlar siya
240
boshqalar o‘rtasida o‘zaro huquq va majburiyatlarni belgilash,
o‘zgartirish yoki to‘xtatish to‘g‘risidagi ikki tomonlama yozma
kelishuv, shartnoma.
Ishlab chi- - Buxgalteriya hisobi

239
mazmundagi oltin yoki xalqaro miqyosda obro‘-e’tiborga ega bo‘lgan
milliy pul birligi.
Joriy (ay-
– asosan qayta takroriy sotish maqsadida yoki qisqa muddatda saqlab
turilgan bo‘lsa va undan hisobot vaqtidan keyingi 12 oy mobaynida
foydalaniladigan obyektlar.
K
Kalkulya- – mahsulotning o‘lchov birligini yoki bajarilgan ishning tannarxini
hisoblash usuli.
Kapital
– (nem. Kapital–asosiy mulk. lat.capitalis–eng muhim, asosiy bosh)–
biror maqsadga yo‘naltirilishga mo‘ljallangan pul mablag‘i,
boshlang‘ich, doimiy, o‘zgaruvchan, asosiy va aylanma kapital kabi
turlari mavjud. Bozor iqtisodiyoti sharoitida tashkilot, korxona, firma
va boshqalarda ustav K. zaxira K. aksionerlik jamiyati K. kabi
turlari mavjud.
Kontraktiv - Buxgalteriya hisobi

|
Buxgalteriya hisobi Pdf ko'rish
|
bet | 175/212 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #108543 |
Bog'liq Buxgalteriya hisobi-1Kontraktiv – bu shunday schyotki, moliyaviy hisobotda aktivning sof qiymatini
aks ettirish uchun uning qoldig‘i u bilan bog‘liq bo‘lgan aktiv,
schyotining qoldig‘idan chegirib tashlanadi.
Kontrpas- – bu shunday schyotki, moliyaviy hisobotda majburiyat yoki kapitalning
sof qiymatini aks ettirish uchun uning qoldig‘i u bilan bog‘liq bo‘lgan
passiv schyotining qoldig‘idan chegirib tashlanadi.
Korrektura – buxgalteriya hisobi hujjatlaridagi xatolarni tuzatish. Korrektura
usulining mohiyati shundan iboratki, bunda noto‘g‘ri yozuvning
ustidan yupqa qilib chiziladi, uning yon tomoniga yoki tepasiga
to‘g‘ri yozuv yoziladi va bu to‘g‘rida muayyan hujjatning tagida
hisobning shu sohasiga javobgar shaxs yoki bosh buxgalter
tomonidan izoh beriladi va uning imzosi bilan tasdiqlanadi. Qilingan
tuzatishga «tuzatilgani to‘g‘ri» degan yozuv ilova qilinadi va tuzatish
sanasi ko‘rsatiladi.
Schotlar
– ikkiyoqlama yozuv vositasida schyotlar o‘rtasidagi paydo bo‘lgan
o‘zaro aloqa schyotlar korrespondensiyasi deyiladi. Bu korres-
pondensiya qatnashuvchi schyotlar korrespondensiyalanuvchi
schyotlar deb ataladi.
Schyotlar korrespondensiyasini aks ettiruvchi qisqacha yozuv
buxgalteriya provodkasi deyiladi.
Kredit
– (lat. creditum–qarz) 1) kirim-chiqim daftarining chiqimlari; 2) qarzga
mol berish, shuningdek, qarzga beriladigan mol, pul; 3) ma’lum
xarajatlar uchun chiqariladigan pul, mablag‘; Davlat K– davlatning
zayom obligatsiyalari chiqarish yo‘li bilan qarz olishi. Bank, sug‘urta
uyushmalari va aholining barcha tabaqalari kreditor bo‘lishlari
mumkin. Bank K. – pul ssudasi ko‘rinishidan yuridik va jismoniy
shaxslarga beriladigan qarz. Tijorat K – bir tadbirkorning ikkinchisiga
mahsulotning pulini keyin to‘lash sharti bilan sotish. Xalqaro K. –
davlatlar o‘rtasida qarz olish, qarz berish munosabatlari.
Kredit
– kichik o‘lchamdagi plastik yoki metall kartochka ko‘rinishidagi hujjat
bo‘lib, bankdagi hisob sohibining shaxsini tasdiqlaydi va unga naqd
pullar yordamisiz tovar va xizmatlarga haq to‘lash huquqini beradi.
|
| |
ISHLAB CHIQARISHDA BRAK TUFAYLI YUZAGA

118
Brak hisobiga nobudgarchilik summasi unumsiz xarajatning bir turi
bo‘lib, u mahsulot tannarxining oshishiga va korxona daromadining
kamayishiga olib keladi. Brak hisobiga nobudgarchiliklar summasi
«Xarajatlar tarkibi to‘g‘risidagi Nizom»ga ko‘ra ishlab chiqarish tan-
narxining «Ishlab chiqarish xarakteridagi boshqa xarajatlar moddasi»
tarkibida tannarxga qo‘shiladi.
Brak ishlab chiqarish o‘z yaroqlilik darajasiga ko‘ra ikkiga bo‘linadi:
1. Tuzatilishi mumkin bo‘lgan mahsulot.
2. Tuzatilishi mumkin bo‘lmagan mahsulot.
Brak topilgan joyiga ko‘ra ikki xil, ya’ni ichki va tashqi brakka
bo‘linadi. Texnik nazorat bo‘limining xodimlari bunday mahsulotlarni
akt hujjatlari bilan rasmiylashtiradilar. Brakning kelib chiqish sababi,
uning aybdori, aybdordan ushlab qolinadigan mablag‘ va boshqa
ma’lumotlar ana shu dalolatnomada ko‘rsatiladi.
Sintetik hisobi
2610-«Ishlab chiqarishdagi brak» schyotida yuritiladi.
Tuzatilishi mumkin bo‘lmagan brak bo‘yicha asosiy ishlab chiqarish
schyoti ma’lumotlari asosida uning haqiqiy tannarxi hamma asosiy
xarajatlar va umumishlab chiqarish xarajatlari yig‘indisidan tashkil
topadi. Aniqlangan yaroqsiz mahsulotlar bo‘yicha joyida dalolatnoma
tuzilib ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotni hisobga olish 2610-
schyoti bo‘yicha analitik hisobi korxonaning alohida sexlari bo‘yicha,
mahsulot turlari bo‘yicha, xarajatlar moddalari bo‘yicha, yaroqsiz
mahsulotning vujudga kelish sabablari va aybdorlari bo‘yicha yuritiladi.
2610-«Ishlab chiqarishdagi yaroqsiz mahsulotni hisobga olish»
schyotlarda quyidagicha aks ettiriladi.
-shakl.
4-§. K o‘rinishlar - ‘z b e k ist 0n respublikasi oliy va ‘rta maxsus ta’lim vazirligi

dagidek joylashtiriladi. Bu yerda proyeksiyalar tekisligi shaffof, y a’ni
numi o ‘tkazadi deb faraz qilinadi. Shunga binoan proyeksiyalar tekisligi
kuzatuvchi bilan proyeksiyalanuvchi buyum orasida joylashadi. Demak,
proyeksiyalovchi nurlar kub ichida joylashgan buyum nuqtalari orqali
o ‘tib, proyeksiyalar tekisligini kesadi va kuzatuvchi tomon y o ‘nalgan
bo‘ladi. So‘ngra kub yoqlari bitta tekislikka yoyilgandan keyin, ustdan
va ostdan ko‘rinishlar o ‘z joylarini almashtirgan bo‘ladi. Shuningdek,
chapdan va olddan k.o‘rinishlar ham bir-biri bilan o ‘z joylarini almashtir
gan bo‘ladi. Faqat bosh va ortdan (orqadan) ko‘rinishlar o 'z o'rinlarini
saqlab qoladi.
0 ‘zDSt 2.305:2003 ga muvofiq bundan keyin detaining proyeksi-
yalarini ko ‘rinishlar deb yuritamiz. Chizmachilikda detaining shaklini
to‘liq ifodalash maqsadida turli tasvirlar (ko‘rinish, qirqim, kesim)dan
foydalaniladi. Oldin detaining ko'rinishlari bilan tanishib o ‘rganiladi.
Kuzatuvchiga nisbatan detaining ko‘rinib turgan tomoni (sirti)ning
tekislikdagi tasviri
ко ‘rinish deyiladi.
Cheklanganlik, taqchillik bilan bog‘liq konsepsiyalar

|
Cheklanganlik, taqchillik bilan bog‘liq konsepsiyalar Pdf ko'rish
|
bet | 101/386 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 8,59 Mb. | | #257248 |
Bog'liq qorakol
Cheklanganlik, taqchillik bilan bog‘liq konsepsiyalar
Muvofiqlashtirishning bozor mexanizmi
124
6.1. Resurslarni taqsimlashda narxning ahamiyati. Muvozanat narxning shakllanishi.
Talab va taklifning bozordagi ahamiyati
Taklif va talabning iqtisodiy nuqtai nazardan tahlil qilish, juda ko‘p va keng muammolarni hal
qilishda universal vosita bo‘lib xizmat qiladi. Bunday muammolarga quyidagilar kirishi mumkin:
jahondagi iqtisodiy sharoitlar o‘zgarishining mahsuloti shlab chiqarishga va uning samaradorligiga
ta’siri; narxlarni nazorat qilish bo‘yicha davlat tomonidan ko‘riladigan chora-tadbirlarni baholash;
iqtisodiy rag‘batlantirish va minimal ish haqini belgilash; soliqlarning, subsidiyalarning, importga
qo‘yiladigan poshlinaning, ishlab chiqaruvchilar va iste’molchilar faoliyatining chegaralashlarning
umumiy iqtisodiyotga ta’siri va hokazo.
125
126
127
128
129
130
131
132
133
134
|
| |
-jadval 
Umumiy yer maydoni va qishloq xo’jaligi yerlarining yerdan foydalanuvchilar bo’yicha

148
Ikkinchidan, bozor xo’jaligi sharoitida yerga bo’lgan mulkchilik undan foydalanuvchilar va
egalik qiluvchilar iqtisodiy manfaatining manbai bo’lib qoladi, ya’ni pirovard natijada unga
sarflanadigan yuqori unumli mehnatga manfaat uyg’otadi.
Uchinchidan, yerga bo’lgan mulkchilik o’z navbatida, faqat undan samarali foydalanishni emas,
balki yer uchastkalarining holati uchun javobgarligini ham keltirib chiqaradi.
Yer mulkini ro’yobga chiqarishda yer munosabatlarini bilish muhimdir.
Demak,
Yer munosabatlari
o’z ichiga yerga bo’lgan mulkchilik, shuningdek, yerni ishlatish
davrida va uni ijarga olish, taqsimlash va undan foydalanganlik uchun to’lovlarni amalga oshirish
jarayonida paydo bo’ladigan munosabatlarni oladi.
Yer oboroti
yer uchastkasi mulkdorlari, egalik qiluvchilari va foydalanuvchilari o’rtasida yerni
turli maqsadlarda qayta taqsimlash tizimini bildiradi. Bu tizim, yer bilan bog’liq – ijara, oldi-sotdi,
meros qoldirish, sovg’a qilish, garovga berish va boshqalar kabi turli operasiyalarni o’z ichiga oladi.
Ya’ni, qishloq xo’jaligini rivojlantirishning hozirgi etapida yer resurslarini xalq boyligi sifatida
ro’yobga chiqarishning shakllari quyidagilar:
1.Yerga xususiy mulk;
2.Yerga umrbod merosli egalik qilish;
3.Yerdan doimiy yoki vaqtincha foydalanish;
4.Yerni ijaraga berish.
1.Yerga xususiy mulk yer uchastkalaridan to’liq foydalanish huquqini, ya’ni uni sotish va
meros qoldirish huquqini beradi.
2.Yerga umrbod merosli egalik qilish mamlakat fuqarolariga dehqon xo’jaligini yuritish,
bog’dorchilik, chorvachilik va boshqa maqsadlarda foydalanish uchun beriladi. Yerdan doimiy
foydalanish huquqi davlat xo’jaliklariga, jamoa xo’jaliklariga, kooperativ korxonalarga, muassasalar
va tashkilotlarga qishloq xo’jaligi ishlab chiqarishini yurgizish uchun beriladi.
3.Yer uchastkalaridan doimiy (ko’rsatilmagan muddatda) yoki vaqtincha (qisqa muddatli - 3
yilgacha, uzoq muddatli-10 yilgacha va undan yuqori) foydalanish masalasi tuman hokimiyati
tomonidan hisobga olinadi. Bundan tashqari, yerdan doimiy yoki vaqtincha foydalanish uchun
sanoat, transport va boshqa noqishloq xo’jaligi davlat, kooperativ, jamoat korxonalariga, muassasa
va tashkilotlarga, mamlakat mudofaasi uchun, diniy tashkilotlarga, turli qo’shma korxonalar va
tashkilotlarga beriladi.
Ishlab chiqarish funksiyasi tushunchasi. Ishlab chiqarish funksiyalari

141
7.
Karimov I. A. Qishloq istiqboli - yurt istiqboli. T.: 1996 yil 115 bet.
8.
Karimov I.A.O'zbekiston buyuk kelajak sari- T.: O'zbekiston, 1999 yil.
9.
Abdug'aniev A. Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti fani bo'yicha mavzular.T. 2001y.
10.
Abdug'aniev A., Abdug'aniev A.A. Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
O'zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg'armasi nashriyoti, 2004 y.
11.
Ismoilov A.Q., Murtazaev O. Qishloq xo'jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
Moliya, 2005 y.
12.
Jo'raev F. Qishloq xo'jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish.
Darslik.Toshkent, Istiqlol, 2004 y.
13.
Axmedov U. Effektivnost funktsionirovaniya xlopkovodstva Uzbekistana. T.:
GFNTP 1993 g. 270 str.
14.
Grechixin V.N., Kochubey M.I. Zemelniy fond Uzbekistana i perspektivi yego
pol`zovaniya. T. Mehnat 1987 g. 152 str.
15.
Dobrinin V.A. Ekonomika sel`skogo xozyaystva. M.: Kolos 1990 g,
16.
Yemelyanov A.M. Ekonomika sel`skogo xozyaystva. M.: Ekonomika, 1994 g.
17.
Jo'raev A. Qishloq va ijtimoiy hayot. T.: Mehnat 1992 yil.
18.
Kayumov F., Abdullaev R. Arendniy podryad v sel`skom xozyaystve Uzbekistana. T.:
«Mexnat» 1983 yil.
19.
Kayumov F. Effektivnost` APK v usloviyax perexoda k rinku M.: INO «Poligran» 1992 yil.
20.
Nosirov N., Abdullaev M. Bozor iqtisodi asosi. T.: 1991 yil
21.
Xolmo'minov SH.R. Rinok truda. Problemi formirovaniya i regulirovaniya. T.: «Fan» 1994
yil.
Tizimlarining - bet 82

1.1-qosımsha
Oqıw shınıǵıwın oqıtıw texnologiyası modeli
17-Tema. Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq támiynat
Waqıt 80 minut
Oqıwshılar sanı
Oqıw sabaǵınıń forması hám túri
Názeriy shınıǵıw
Oqıw shınıǵıwınıń sabaq rejesi
4. 1. Optikalıq disklar suwretleri menen islew ushın
programmalıq támiynat (Ultra ISO, Daiemon
Tools,Asgampoo, Alsogol) MS
Excel interfeysi
5. 2. Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq
támiynat
6. 3. Suwretti jaratıw, jazıp alıw, redaktorlaw
Oqıw sabaǵınıń maqseti: Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq támiynati,
qollanılıw orınları, sońǵı jańalanıwları, dúzilis hámde arxitekturası tuwrısındaǵı bilim
hám kónlikpelerdi qáliplestiriw.
Oqıtıw nátiyjesi:
Temanı ózlestiriw nátiyjesinde oqıwshıda
Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq
támiynati haqinda tiykarǵı bilim, kónlikpelerin
iyelewi.
Pedagoǵıkalıq wazıypalar:
1. Optikalıq disklar boyınsha
bilimlerdi qáliplestiredi
2. Optikalıq disk súwretlew ushın
programmalıq támiynat
waziypalari haqqinda aytadi
3. Optikalıq
disklar
boyınsha
tanıstıradı
4. Suwretti jaratıw, jazıp alıw,
redaktorlaw túsintiredi
Oqıw iskerliginiń nátıyjelerı:
1. Optikalıq disklar boyınsha túsinigin aytıp beredi
2. Optikalıq disk súwretlew ushın programmalıq
támiynat haqqinda túsinigin aytip beredi
3. Optikalıq disklar tártipli túrde aytıp beredi
4. Suwretti jaratıw, jazıp alıw, redaktorlaw
haqinda túsintirip, aytıp beredi
Oqıtıw metodları:
Aqılıy hújim, Sindikat, BBB texnikası
Oqıtıw quralları:
Kórgizbeli qurallar, proektor, slaydlar, jazıw
doskası
Oqıw iskerligin shólkemlestiriw
formaları:
Toparlıq hámde kishi toparlarda
Oqıtıw shárayatları:
Oqıw xanası, kompyuter xanaları
Qayta baylanıs usılı hám
quralları:
Tezlestirilgen
sorawlar,
soraw-juwap
hám
berilgen tapsırmalardıń nátiyjelerin bahalaw
Qizil vinolaming ishlab chiqarish texnologiyasi bilan birgalikda uzum navi

|
Qizil vinolaming ishlab chiqarish texnologiyasi bilan birgalikda uzum naviBog'liq BCGm2RZm9DtsVemNp5dfHgZZxBC4fpkg3E6YxTbeQizil vinolaming ishlab chiqarish texnologiyasi bilan birgalikda uzum navi
ulaming xususiyati va sifatini belgilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Ko'p navli
qizil uzumlar assortment turli ta’m va xususiyati ega boigan vinolar tayyorlashga
imkon yaratadi.
Kabeme, Saperavi qizil uzumlarining m g yaxshi navlaridan o'ziga xos
xususiyatiga ega boigan xushbo'y xo‘raki qizil vinolar tayyorlanadi. Yetiltirilganda
ulaming hidi, ta’m sifatlari oshadi va ko'p yillar davomida bu xususiyatlar saqlanib
qoladi. Matrasa va Xindogna navli vinolar yetiltirilganda ular o'zida qizil xo'raki
vinolaming eng yaxshi xususiyatlarini rivojlantiradi. Uzumlaming mazkur
navlaridan ohngan vinolar Kabeme va Saperavi navli uzumlardan olingan vinolarga
nisbatan tezroq yetiladi. Lekin yetiltirilganda ulaming bardoshlik xususiyati kamayib
ketadi. Tavkveri, Sereksiya, Morasteli, Murvedr, Gimra, Kaxet va boshqa navli qizil
uzumlardan sifati yaxshi vinolar tayyorlanadi. Mazkur uzum navlaridan olingan
xo'raki vinolar bir yoshga to'lmasdan iste’molga chiqariladi, chunki uzoq muddat
davomida saqlanganda ulaming aksariyati sifatlarini yaxshilamaydi.
101
Qizil uzumlar orasida duragay navlari alohida ahamiyat kasb etadi. Ulardan
tayyorlangan vinolar rangi to‘q, ta’mi o‘rtacha bo'lib, ulaming sifatiga qo'yilgan
oliy talablarga javob bermaydi. Duragay navli uzumlardan tayyorlangan vinolar
birinchi yildayoq iste’mol qilinadi, chunki ko‘p vaqt saqlanganda ulaming ta’m
sifati pasayib ketadir. Qizil uzumlardan xo‘raki vinolardan tashqari boshqa turdagi
vinolar ham tayyorlashadi. Masalan, Saperavi, Kabeme, Matrasa, Xindogna navli
uzumlardan o ‘tkir va disertli vinolar - qator, portveyn va boshqa vinolar
|
| |