nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-ilova. USENET yangiliklar guruhlari

misollar
3-ilova. USENET yangiliklar guruhlari
ierarxiyasiga misollar Ilova 4. Mashhur ta'lim saytlari ro'yxati
105
QO‘ShIMChALAR
1-ilova.
*
Tavsiya etilgan adabiyotlar ro'yxati
Internetning qisqacha tarixi: Yorqin tomon, qorong'u tomon,
Maykl S. Xart
http://uiarchive.cso.uiuc.edu/pub/etext/gutenberg/etext95/bhoti01.txt
Axborot magistralining atlasi Crispenning Onlayn Internet yo'l xaritasi seminaridan 1996 yilda qabul qilingan, Patrik Duglas Krispen va Mark D. Ciampa tomonidan
http://netsquirrel.com/roadmap.html
Big Dummy's Guide to the Internet, ascii v. 3.21, © 1993, 1999 Elektron chegara jamg'armasi (EFF) – Yangilangan va EFF sifatida qayta tahrirlangan [Kengaytirilgan]
Internet bo'yicha qo'llanma
http://www.eff.org/pub/Net_info/EFF_Net_Guide/netquide.eff
Internet-resurslarni kataloglashtirish, qo'llanma va amaliy qo'llanma, Nensi B. Olson (muharrir)
http://www.oclc.org/oclc/man/9256cat/toc.htm
Internetdagi fayl formatlari: Kompyuter foydalanuvchilari uchun qo'llanma, Allison Chjan
http://www.lib.rochester.edu/multimed/contents.htm
Torben Junker Kjær tomonidan Internetga kirish http://www.knowwareglobal.com/eng/internet_get_going.htm
Internet matni: falsafa va psixologiya
Internet, Alan Sondxaym tomonidan
http://lists.village.virginia.edu/~spoons/internet_txt.html
Internetda ishlaydigan multimedia, Jon Kroukroft, Mark Handley, Ian Wakeman
http://www.cs.ucl.ac.uk/staff/jon/mmbook/book/book.html
Internetdan maksimal darajada foydalaning, muallif Torben Junker Kjær
http://www.knowwareglobal.com/eng/most_internet.htm
Netizens: Usenet va Internetning tarixi va ta'siri haqida, Maykl Xauben, Ronda Xauben
http://www.columbia.edu/~hauben/netbook/
NetWorld!: Odamlar haqiqatan ham Internetda nima qilishadi va bu siz uchun nimani anglatadi, Devid H. Rothman [Birinchi bob va havolalar]
http://www.clark.net/pub/rothman/networld.html
Tarmoq salomatligi: Internet uchun retseptlar
Mualliflik huquqi 2000 yil Milliy Akademiya matbuoti tomonidan
http://www.nap.edu/books/0309068436/html/
Onlayn!: Internet manbalaridan foydalanish bo'yicha qo'llanma, Endryu Xarnak, Evgeniy Kleppinger
http://english.ttu.edu/kairos/1.2/inbox/mla_archive.html
Kompyuter Webopedia http://webopedia.internet.com
Axborot kelajagini amalga oshirish: Internet va Beyond, 1994 yilda Milliy Akademiyaning mualliflik huquqi
bosing
http://www.nap.edu/books/0309050448/html/index.html
Internetda sayr qilish, Jan Armor Polli http://uiaechive.cso.uiuc.edu/pub/etext/gutenberg/etext93/surf10.txt
Elektron nashriyot san'ati: Internet va
Beyond, Sandy Ressler tomonidan
http://www.prenhall.com/electronic_publishing/html/toc.html
Avtostopchilarning Internet bo'yicha qo'llanmasi, Ed Krol ftp://ftp.prairient.org/pub/providers/gutenberg/etext92/hhgi10.zip
* Kitoblar haqida batafsil ma'lumotni ushbu ro'yxatdan olishingiz mumkin. Havolaga rioya qiling va kitob nomini yoki muallifning ismini kiriting Qidiruv shakli:
Onlayn kitob do'konlari: http://www.amazon.com http://
www.bn.com http:// bamm.com http:// booksamillion.com http:// www.powels.com http: // www.1bookstreet.com http:// www.bookssoup.com
106
|
«Secure Touch» takomillashtirilgan datchik

|
«Secure Touch» takomillashtirilgan datchik
|
bet | 207/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)«Secure Touch» takomillashtirilgan datchik
«Secure Touch» takomillashtirilgan datchik – chakana savdo va katta biznes kabi koʻp harakatlar amalga oshiriladigan sharoitlarda foydalanish uchun yaratilgan modulli yangilik.
Ushbu moslama murakkab qurilmalar yagona ShK orqali ulanishlari va ishlashlariga imkon beradi va bitimlar katta foydalanuvchilar bazasida bajariladigan holatlarda foydalanish mumkin. Takomillashtirilgan «Secure Touch» datchigi quyidagilar uchun yyechimlarni koʻzda tutadi:
Chakana Savdo uchun haq toʻlash,
Vaqt va mavjudlik.
PK «Secure Touch»
PK «Secure Touch» barmoq izlarini aniqlash uchun foydalanish oson, arzon, u kompyuter va tarmoqdan foydalanishni boshqarish uchun kuchaytirilgan himoyani taʻminlaydi.
Yoʻqotilishi, oʻgʻrilanishi yoki yoddan chiqarilishi mumkin boʻlgan identifikatsiya kodlaridan farqli ravishda barmoq izlari bilan autentifikatsiya faqatgina ruhsatga ega foydalanuvchilar kompyuter va tarmoqdan foydalanishlarini kafolatlaydi
Shifrlash axborotni oʻzgartirish va ruhsatga ega boʻlmagan foydalanuvchilardan mazmunini yashirish yoʻli bilan uning maxfiyligiga amal qilish jarayoni hisoblanadi. Ishonchsiz kanal, misol uchun simsiz tarmoq va Internet orqali axborot uzatishda foydalaniladi va u quyidagilarga asoslanadi:
Algoritmga,
Kalitga,
Tarmoqni himoyalash modeliga.
Brandmauerlar
Brandmauer tashkilot tarmogʻiga tashqaridan foydalanish va buzib kirishning oldini oladi va tarmoq zaifligini xavfsizlikka hujumlardan kamaytiradi. Kirish va chiqish paketlari ushlab qolinadi, tahlil qilinadi va ruhsat etiladi/saralanadi (chetlatiladi). Xavfsizlik siyosatidan kelib
chiqib, brandmauer maʻlumotlarni oʻtkazish mumkinligini hal qiladi. U ishonchsiz tashqi tarmoq va ichki tarmoq oʻrtasida shlyuz boʻlib xizmat qiladi.
Brandmauer foydalanishni boshqarish qurilmasi sifatida:
Keraksiz trafikni toʻsadi;
Kirish trafiklarini yanada ishonchli tizimlarga yoʻnaltiradi;
Zaif tizimlarni Internet orqali foydalanishlardan yashiradi;
Idora tarmogʻiga qabul qilinadigan va uzatiladigan trafikni tekshirishni taʻminlaydi;
Tizimning nomi, tarmoq topologiyasi, tarmoq qurilmalari turlari va foydalanuvchini ichki aniqlash kabi axborotlarni Internetdan yashiradi;
Standart qoʻshimchaga qaraganda yanada kuchli autentifikatsiyani taʻminlaydi.
Brandmauer quyidagilarni oʻz ichiga oladi:
Marshrutizatorga kiritilgan dasturiy taʻminot;
Ajratilgan kompyuter, host yoki hostlar toʻplami sozlashlar, ayniqsa tarmoqdan tashqaridagi hostlardan kelib chiqadigan xavf tugʻdiradigan protokollar yoki xizmatlardan saytni yoki tarmoqni himoyalash uchun. Tashqi buzgʻunchilarga korporativ tarmoqqa kirishlariga toʻsqinlik qiladi.
|
| |
- rasm - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

1.2.9- rasm. Оptik tоlаli kаbеllаr turlari
Оptik tоlаli kаbеllаrdа signаl tаrqаlishining ushlаnishi elеktr kаbеllаrdаgi ushlаnishidаn koʻp fаrq qilmаydi. Koʻp tаrqаlgаn kаbеllаrdа ushlаnish kаttаligi 4–5 ns/m аtrоfidаgi qiymаtini tаshkil qilаdi. Kabel va uzatuvchi oʻrtasida oʻrnatilganda ularning toʻlqin uzunligi Fabri-Pero (Fabry-Perot) yoki Maxa-Sandera (Mach-Zehnder) interferometrlarida sozlanadi.
1.2.10– rasm. Optik tolali kabelini bogʻlash
1.2.5-jadval.
Tarmoq kabellarining texnik koʻrsatkichi
Kabelning har bir turi oʻz afzalliklari va kamchiliklariga ega, shuning uchun kabel turini tanlanganda hal qilinayotgan masalaning xususiyatini, shuningdek, alohida olingan tarmoq xususiyatini va avvaldan mavjud bolgan barcha korxona standartlarining oʻrniga, 1995- yilda qabul qilingan E1A/TIA 586 (Commercial Building Telecommunication Cabling Standard) standarti mavjud bolib, hozirgi vaqtda shu standartdan foydalaniladi.
|
-rasm. Tarmoq - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 19/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)1.2.7-rasm. Tarmoq plata (karta) va konnektor
Boot Rom mikrotuzilmasi tarmoqdagi boshqa kompyutyerdan foydalanib, operatsion sistemani yuklash imkonini beradi. Simlar HUBlarga ulanib tarmoq hosil qilinadi.
Optik (Shisha) tolali kabel (fider-optic cable). Eng ishonchli va tez, shu bilan birga juda qimmat kabel turi. Oraligʻi 100 km masofadagi tarmoq uchun qoʻllaniladi. Oʻtkazish tezligi: 2 Gbit/sek. (1.2.8-rasm.)
Shisha tolali kabel — bu yuqorida koʻrib chiqilgan ikki kabel turlaridan tubdan farqlanuvchi kabel. Bu kabel turida axborot elektr signali koʻrinishda emas, yorigʻlik koʻrinishida uzatiladi. Bu turdagi kabelning asosiy elementi — shaffof shisha tola boʻlib, u orqali yorugʻlik juda katta masofalarga (oʻnlab kilometrgacha) kam (sezilarsiz) soʻnish bilan uzatiladi. Shisha tolaning tuzilishi juda oddiy boʻlib, u koaksial elektr kabel tuzilishiga oʻxshash. Faqat markaziy mis sim oʻrniga bu kabel turida ingichka (diametri 1—10 mkm atrofida) shisha tola ishlatilgan, ichki himoya qoplama oʻmiga esa, yorugʻlikni shisha tola tashqarisiga tarqatmaydigan shisha yoki plastik qoplamadan foydalanilgan.
Shisha tolali kabel toʻsiqlardan himoyalanish va uzatilayotgau axborotni sir boʻlib qolish koʻrsatgichlari yuqori darajaga egaligi bilan ajralib turadi. Hech qanday tashqi elektromagnit toʻsiq nurli signalni oʻzgartira olmaydi, signalni oʻzi esa, hech qanday elektromagnit nurlanish hosil qilmaydi.
Tarmoqdan ruhsat etilmagan axborotni olish uchun kabelga mexanik ulanish amalda mumkin emas, chunki bunday ulanish tufayli kabelni butunligi buzilib, ishga yaroqsiz boʻlib qoladi. Nazariy jihatdan bunday kabelni signal oʻtkazish yoʻlagi 1012 Gs.gacha yetadi, boshqa turdagi elektr kabellarga qaraganda, bu juda ham yuqori koʻrsatgich.
Shisha tolali kabel narxi yil sayin arzonlashib, hozirgi vaqtda taxminan ingichka koaksial kabel narxi bilan tenglashib qolgan. Biroq, bu holda maxsus qabul qiluvchi va uzatuvchi qurilmalardan foydalanish kerak. Bu qurilmalar yorugʻlik signalini elektr signaliga va teskariga oʻzgartirib berishi uchun xizmat qiladi. Bunday qurilmalar tarmoq narxini sezilarli darajada oshirib yuboradi.
|
| |
TA'LIMDA INTERNETDAN - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

TA'LIMDA INTERNETDAN FOYDALANISH KO'lami va istiqbollari. MUHOKAZA UCHUN MATERÿALLAR
Internet va konstruktiv ta'lim
Konstruktiv ta'lim sohasi Internetda "to'g'ri va xato" eksperimental o'yinini o'tkazishga imkon beruvchi vositani topadi, bu esa original bilimlarni shakllantirish imkoniyatini beradi. Bu ochiq tizim bo'lib, manfaatlar ko'p va heterojen bo'lganligi sababli, uni o'rganish ko'p yo'nalishli bo'lishi mumkin. Shaxs ta'sirlarni aks ettirishi va mavjud konturlar va yangi ta'lim mazmunining dastlabki muvozanati buzilganda sodir bo'ladigan muhim o'rganishga yordam beradigan bilimga aylantirish uchun ma'lumotlarni to'plashi mumkin. Internetda navigatsiya tajribasi - bu biz sezgilarimiz tomonidan qabul qilingan ma'lumotlarni o'rganish uchun foydalanadigan aqliy tadqiqot yo'nalishi yoki kognitiv konturlarning transkriptidir. Internetda bunday yurishdan oldin bo'lishi kerak - chunki bu ta'lim sohasida foydalidir - o'rganishda eng muhim narsa biz nimani o'rganishimiz emas, balki bizda nima borligini ta'kidlaydigan konstruktivizm nazariyasining mafkuraviy zaxirasi. allaqachon o'rganilgan, ya'ni biz o'rganadigan narsa talabaning oldingi kognitiv tarmog'iga birlashtirilishi kerak.
Internet-navigatsiya talaba tomonidan aniqlangan qiziqishga asoslangan bo'lishi kerak. Qiziqish intellektual qiziqish uyg'otadi, bu esa o'quvchilarning umidlari tarmoq orqali qondiriladigan muhitda paydo bo'ladi, bunda talaba tomonidan aniqlangan qiziqish kengayib, o'quv loyihasini takomillashtirishi mumkin.
Internet bizga o'quv jarayonida muhim maqsadga erishishga imkon beradi: o'qitishni shaxsiylashtirish. Bu uni o‘quvchilarning oldingi bilimlari va qiziqishlariga mos ravishda ehtiyojlariga moslashtirish imkonini beradi. Bu har bir talabaga o'z qobiliyatiga ko'ra shaxsiy va avtonom tarzda o'z rivojlanishida oldinga siljish imkonini beradi.
Agar biz Internetning o'zaro ta'sir qilish imkoniyatlarini ko'proq ta'kidlasak, biz o'zaro o'zaro ta'sirlar orqali tarqaladigan shaxsiy avtonomiyani qo'llab-quvvatlash imkonini beruvchi tarmoq sifatini ajratib ko'rsatamiz. Internetdagi bunday o'zaro ta'sir integrativ munosabatlarni rivojlantiradi, ochiq va hurmatli mentalitetni rivojlantiradi va bilimlarni o'rganishga bo'lgan qiziqishni uyg'otadi.
Multimedia vositalari, ya'ni audio, video, matn va tasvirning birlashgan ma'lumotlarini bir formatda birlashtirganlar idrok etish imkoniyatlarini oshiradi. Multimedia xizmatlari uch o'lchamli ob'ektlarning ko'rinishini kengaytira oladigan va o'zaro ta'sirlar yoki ikki tomonlama aloqalarni ta'minlaydigan bir nechta ma'lumotlarning elementlarini o'z ichiga oladi. Ular, shuningdek, ijobiy o'zgarishlarni ko'tarishlari va o'qitish va o'qitish jarayonlarini maksimal darajada yaxshilashlari mumkin.
Didaktik manba sifatida foydalaniladigan ushbu texnologiya bilimlar vositasi va ushbu jarayonlarni ishlab chiqish vositalariga moslashtirilgan o'quv madaniyati hisoblanadi.
|
Konstruktivizm - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

Konstruktivizm
Ta'lim usullari va bilimlarini loyihalashda konstruktivizm namunasi o'rganish vositasi sifatida Internet bilan yaxshi mos keladi. Konstruktivizm namunasi shuni ko'rsatadiki, biz sezgilarimiz va aqliy marshrutlarimiz tufayli oladigan elementlar, biz ushbu elementlarni o'rganish uchun foydalanadigan narsalar allaqachon bizning ichimizda. Shunday qilib, biz o'rganamiz.
Biz o'rganamiz, lekin biz yangi narsani bilganimiz yoki g'oyani boshqasiga almashtirganimiz uchun emas, balki bilimimizni o'zgartirganimiz uchun o'rganamiz. Bu faol va original muammolarni boshdan kechirish va hal qilish orqali o'rganadigan shaxsning ijobiy faoliyati. Jarayon bilimlarni almashtirish, almashtirish va to'plashdan farq qiladi. Endi talabalar uni avvalgi tajribalaridan foydalanib qurishga harakat qilishadi. Ta'lim o'rganish markazi bo'lgan talabalarga qaratilgan. Bu vositalarning barchasi asosli ravishda bilim berish uchun emas, balki o'quvchiga shaxsiy avtonomiyani qo'llab-quvvatlaydigan va o'z-o'zini boshqarish yoki o'rganishni nazorat qilishga yordam beradigan o'quv faoliyati orqali bilimlarni shakllantirishga yordam beradi.
Shu ma'noda, xatolar tuzatib bo'lmaydigan muvaffaqiyatsizliklar emas. Ular o'quv jarayonining zarur komponentlari. Bu jarayonda o`qituvchi o`qituvchi emas, balki o`quvchilar tadqiqot ishi orqali bilimlarni shakllantirishlari mumkin bo`lgan atmosferaning generatori sifatida ishlaydi. Bu muhit qiziqishlarni chuqurlashtirish, yaxshiroq tushunish va o'rganishni davom ettirish vazifasini bajarish uchun motivatsiyaga ijobiy ta'sir ko'rsatadi.
Agar talaba ma'lumotni tartibga solsa yoki ishlab chiqsa, o'rganish muhim bo'ladi va uning sifati tashkilot yoki yaratilish sifatiga mos keladi. Ta'lim konstruktiv jarayondir. Bu shuni anglatadiki, o'rganishning asosiy faoliyati o'quvchilar uchun ma'nolarni qurishga yordam beradi.
Endi biz ta'lim jarayonining eng qiziqarli chegarasida o'rnatildik: mas'uliyatli erkinlikni amalga oshirish orqali avtonomiyani qurish, unda hurmatli munosabatlar birlashtiriladi va o'zaro ta'sirlar insonni, boshqalarni va boshqalarni birlashtirishga qodir. ularning loyihasida jamiyat.
Bu tenglik, adolat, erkinlik va demokratiyaning umumiy loyihasi bo'lib, ta'lim hozirgi yoki kelajakdagi aniq muvaffaqiyatlarga erishish orqali rivojlanadi.
Bu ta'lim mazmuni har doim ikkita katta ta'lim muammosini hisobga olishi kerak degan bayonotni tasdiqlaydi: tushunish va ijtimoiy qo'shilish.
49
|
bunda t - Kafedrasi «Issiqlik va massa almashinuv jarayonlari» fanidan

|
Kafedrasi «Issiqlik va massa almashinuv jarayonlari» fanidan
|
bet | 33/64 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #110142 |
Bog'liq Ma\'ruza matnlari (5)bunda tn=143,6 C – kodensatsiyalanayotgan isituvchi bug‘ning temperaturasi;
100°S –qaynayotgan suvning temperaturasi, ikkilamchi bug‘ning temperaturasiga teng bo‘ladi.
Eritmaning konsentratsiyasi, %
4-2 rasm. Eritma zichligining uning konsentratsiyasiga bog‘liq ravishda o‘zgarishi.
4-3 rasm, Eritma nisbiy yopishqoqligining uning konsentratsiyasiga bog‘liq ravishda o‘zgarishi.
Qaynayotgan ammiakli selitra eritmasi uchun .
Agar ko‘rib chiqilayotgan misol shartlarida toza suv va eritmaning qaynashida issiqlik uzatilishining bir xil koeffitsientlari qabul qilingan bo‘lsa, u holda issiqlik ishlab chiqarilishi Q (kDj/soat) bir xil bo‘lishi uchun bug‘latish apparati bug‘latgich yoki bug‘ qayta shakllantirgichiga nisbatan qariyb ikki marta katta yuzaga ega bo‘lishi lozim (1-8 rasmga qaralsin). Eritmalarni bug‘latishda toza suvni qaynatishga nisbatan faqatgina temperaturalarning foydali farqi kamayib qolmasdan, balki issiqlik uzatish koeffitsienti ham sezilarli darajada kamayishini ham hisobga oladigan bo‘lsak, bug‘latish apparatining isitish yuzasi amalda yanada ortadi.
Bug‘latish jarayoni faqatgina fizikaviy-kimyoviy temperatura depressiyasining bo‘lishi bilan emas, balki eritmaning fizikaviy konstantalarining eritmaning konsentratsiyasining o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lgan sezilarli o‘zgarishlari bilan ham xarakterlanadi. Eritmaning konsentratsiyasi ortishi bilan uning yopishqoqligi, zichligi va temperatura depressiyasi ortadi, issiqlik sig‘imi va issiqlik o‘tkazuvchanlik kamayadi.
4-2 va 4-3 rasmlarda ba’zi bir eritmalarning solishtirma og‘irligi va nisbiy yopishqoqligining ularning konsentratsiyalariga bog‘liqligi grafiklari keltirilgan. Eritmaning solishtirma issiqlik sig‘imi quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi.
(4-2)
4-2 jadval
Suvsiz tuzlarning issiqlik sig‘imlari squruq, kDj/(kg°S)
Modda
|
|
Modda
|
Squruq
|
SaS12
|
0,687
|
NH4 NO3
|
1,37
|
KS1
|
0,676
|
NaN03
|
1,089
|
NH4C1
|
1,52
|
(NH4),S04
|
1 ,42
|
NaCI
|
0,837
|
Shakar
|
1,29
|
KNO3
|
0,965
|
Glitserin
|
2,41
|
bunda Squruq – uning eritmasi bug‘latilayotgan suvsiz uchmaydigan moddaning solishtirma issiqlik sig‘imi (spravochnikdan aniqlanadi), kDj/(kg°S); sv – suvning issiqlik sig‘imi, kDj/(kg°S); b — moddaning eritmadagi foyizli miqdori.
Ba’zi bir moddalarning issiqlik sig‘imlari 4-2 jadvalda berilgan.
Eritmalarning yopishqoqligining ortishi va ularning issiqlik o‘tkazuvchanligi hamda issiqlik sig‘imining kamayishi oqibatida r issiqlik berish koeffitsienti ham isituvchi devordan qaynayotgan eritma tomonga qarab kamayadi. Tajriba ma’lumotlariga ko‘ra, masalan, 2% boshlang‘ich konsentratsiyali yelim eritmasini bug‘latish boshlanganda issiqlik uzatish koeffitsienti k=3500 Vt/(m2°S), bug‘latishning oxirida esa 50% li konsentratsiyada k=300 Vt/(m2°S) bo‘ladi.
|
| |
O‘zaro eriydigan tarkibiy qismlarga ega bo‘lgan binar aralashmalar (eritmalar)

O‘zaro eriydigan tarkibiy qismlarga ega bo‘lgan binar aralashmalar (eritmalar). Bir-birida to‘liq eriydigan suyuqliklardan iborat bo‘lgan eritmalar Raul qonuniga bo‘ysunadigan (ideal) va Raul qonunidan musbat yoki manfiy chetlashishlarga ega bo‘lgan, bu quyida ko‘rsatiladi, eritmalarga (minimal va maksimal qaynash temperaturalariga ega bo‘lgan eritmalar) bo‘linadi.
Raul qonunida aytilishicha qandaydir bir temperaturada qaynayotgan suyuq aralashma ustidagi bug‘ aralashmasida har bir tarkibiy qismning parsial bosimi xuddi o‘sha temperaturada sof holda qaynayotgan shu tarkibiy qismning to‘yingan bug‘ining shu tarkibiy qismning suyuq aralashmadagi molekular ulushiga ko‘paytirilgan bosimiga teng bo‘ladi.
Tarkibiy qismning molekular ulushi deganda uning aralashmadagi mollar sonining qar ikkala tarkibiy qismning yig‘indi (summar) mollar soniga nisbati tushuniladi. Agar binar aralashmada molekular og‘irlikka ega bo‘lgan modda massadan % hisobida a miqdorda, molekular og‘irlikka ega bo‘lgan modda esa massadan % hisobida b miqdorda bo‘lsa, u holda aralashmaning tarkibiy qismlarining molekular ulushlari quyidagi formulalar bilan aniqlanadi:
; (5-4a)
; (5-4b)
bunda
Molekular ulushlarni shuningdek foyizlarda ham ifodalash mumkin. Tarkibiy qismning mol-foyizlar soni (5-4a) yoki (5-46) formulani 100 ga ko‘paytirish bilan olinadi.
Raul qonunini matematik tarzda quyidagi ko‘rinishda ifodalash mumkin
, (5-5)
Bunda ra—qaynayotgan suyuqlik ustidagi a tarkibiy qism bug‘ining parsial bosimi;
xa — shu tarkibiy qismning suyuq aralashmadagi molekular ulushi;
Ra — aralashmaning qaynash temperaturasida a tarkibiy qismning to‘yingan bug‘ining bosimi.
b tarkibiy qism uchun xuddi shunday tenglama
). (5-5a)
Agar R yig‘indi bosimni bildirsa, u holda
P = (5-6)
ua orqali a tarkibiy qismning bug‘lar yoki bug‘ fazasidagi molekular ulushini belgilaymiz; chunki (5-3) va (5-4) tenglamalarga muvofiq ua kattalik a tarkibiy qismning parsial bosimining yig‘indi (summar) bosimga nisbatiga teng, shunda quyidagini yozish mumkin bo‘ladi:
(5-7)
(5-7) tenglama quyidagi ko‘rinishda ifodalanishi mumkin
. (5-7a)
Agar Ra > Rb bo‘lsa, ya’ni a aralashmaning uchuvchan tarkibiy qismi bo‘lib hisoblansa, u holda:
Ra — Rb>xa(Ra — Rb)
yoki
Ra > Rb+ xa(Ra — Rb).
Bu holda y/x> 1 yoki u>x, ya’ni uchuvchan tarkibiy qismning bug‘lardagi miqdori uning suyuq aralashmadagi miqdoriga qaraganda har doim katta bo‘ladi.
Agar Rab bo‘lsa, ya’ni a aralashshmaning uchmaydigan tarkibiy qismi bo‘lib hisoblansa, u holda
Ra—Rba(Ra—Rb) i u
Ya’ni uchmaydigan tarkibiy qismning bug‘lardagi miqdori uning suyuq aralashmadagi miqdoriga qaraganda har doim kichik bo‘ladi.
|
Sutli kоnsеrvаlаr - «oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr...

|
«oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr ta’lim yо‘nalishi uchun
|
bet | 82/107 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #125754 |
Bog'liq portal.guldu.uz-ma`ruzalar kursiSutli kоnsеrvаlаr. Sutni kоnsеrvаlаshdа qo’llаnilаdigаn usulgа qаrаb sut kоnsеrvаlаri quyuqlаshtirilgаn stеril kоnsеrvаlаr, quyuqlаshti-rilgаn qаndli vа quruq kоnsеrvаlаrgа bo’linаdi. Hаr qаndаy sut kоnsеrvаlаrini ishlаb chiqаrishdа аlbаttа sutdаn suvni chiqаrib tаshlаsh vа quruq mоddаni kоntsеntrlаsh tаlаb etilаdi.
Quyuqlаshtirilgаn sutgа quyuqlаshtirilgаn vа stеrilizаtsiya qilingаn sut, quyuqlаshtirilgаn sutli kаkао, kоfе kirаdi. Stеrilizаtsiya qilingаn sut tаrkibidаgi lаktоzа yuqоri hаrоrаt tа’siridа o’zgаrаdi. Bu o’zgаrish nаtijаsidа mеlаnоid birikmаlаr hоsil bo’lаdi vа sut qo’ng’ir rаnggа kirаdi. Quyuqlаshtirilgаn qаndli sut o’z tаrkibidа 26,5% dаn оshmаgаn nаmlik 43,5% dаn kаm bo’lmаgаn qаnd, 85% yog’, 28,5% quruq mоddа tutаdi. Kislоtаliligi 40°T dаn ko’p bo’lmаsligi kеrаk.
Quyuqlаshtirilgаn vа stеrillаngаn sut bilаn bir qаtоrdа quruq sut hаm ishlаb chiqаrilаdi. Sut quritish uskunаlаridа qаynоq hаvо оqimi kirib turаdigаn kаmеrаlаrdа quritilаdi. Quritishdаn оldin sut quyuqlаshtiri-lаdi. Qаynоq hаvо quritish minоrаsigа kiritilаdi. SHu vаqtdа minutigа tахminаn 7 ming mаrtа аylаnib turаdigаn diskkа sut bеrilаdi.
Mаrkаzdаn qоchmа аppаrаt nihоyatdа kаttа kuch оstidа diskning unchаlik kаttа bo’lmаgаn tеshikchаlаridаn оtilib chiqаdi vа uyurmаsimоn hаvооqimigа duch kеlib mаydа-mаydа zаrrаchаlаrgа to’zib kеtаdi. Minоrаning pоli sut zаrrаchаlаri bilаn qоplаnib bоrаdi. Kurаkchаlаr ulаrni shnеkkа yig’ib bеrаdi, so’ngrа ulаr mехаnik elаkkа o’tib, kеsаkchаlаrdаn elаnib оlаdi. Quritilib gеrmеtik idishlаrgа jоylаngаn quruq sutning nаmligi 4% dаn оshmаsligi, gеrmеtik idishdа bo’lmаgаniniki 7% dаn оshmаsligi kеrаk. Gеrmеtik idishdаgi quruq sutning sаqlаnish muddаti 8 оy, gеrmеtik bo’lmаgаn idishdаgisiniki -3 оy.1
Rаngli sut kоnsеrvаlаri. Quyuqlаshtirilgаn qаndli sutdаn tаshqаri, quyuqlаshtirilgаn qаndli sut qo’shilgаn kаkао vа quyuqlаshtirilgаn qаndli sut qo’shilgаn kоfе ishlаb chiqаrilаdi. Quyuqlаshtirilgаn qаndli sut qo’shilgаn kоfе 410 g li tunukа bаnkаlаrgа qаdоqlаnаdi. Uning tаrkibi quyidаgichа: suv 29'%, quruq mоddаlаr 27%, оqsil 8,4%, yog’ 7%, qаnd 44% ni tаshkil etаdi. Quyuqlаshtirilgаn qаndli sut qo’shilgаn kаkао hаm 410g li tunukа bаnkаlаrdа chiqаrilаdi, uning tаrkibi quyidаgichа: suv 27,5%, qаnd 43,5% quruq sut mоddаlаri vа kаkао 28,5%, оqsili 8,7%, yog’i 7,5%. Bu mаhsulоtlаrdаn suvli stаkаngа mаzаsigа qаrаb bir nеchа chоy qоshiq qo’shish yo’li bilаn kоfе yoki kаkао tаyyorlаb ichish mumkin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«oziq-ovqat mahsulotlari texnologiyasi» kafedrasi 5321000-«Oziq-ovqat texnologiyasi» bakalavr ta’lim yо‘nalishi uchun
|
Sutni qayta ishlangan mahsulоtlarga o’tuvchi radiоnuklidlar miqdоri

Sutni qayta ishlangan mahsulоtlarga o’tuvchi radiоnuklidlar miqdоri
Mahsulоt
|
Radiоnuklid, %
|
Seziy-137
|
Strоnsiy-90
|
Yоd-131
|
Tvоrоg (pishlоq)
Smetana
Suyuq qaymоq
Saryog’
|
10 ... 21
9
5 ... 7
1,5
|
14 ... 27
–
3 ... 7
1
|
–
–
16
3,5
|
Bundan kelib chiqadiki, rasiоndan sabzavоt va qo’ziqоrinlar qaynatilgan suvni, go’sht, baliq qaynatilgan sho’rvani, tuzlangan karamning nоmakоbini, sut zardоbini chiqarib tashlash bilan оrganizmga radiоnuklidlar tushishini salmоqli darajada kamaytirish mumkin ekan. Shuni ham yodda tutish lоzimki, оziq-оvqat mahsulоtlaridan radiоnuklidlarni chiqarib tashlashning yuqоrida ko’rsatib o’tilgan pazandalik usullaridan fоydalanish faqatgina radiоaktiv iflоslanish aniqlangan asоsli bo’ladi. Iflоslanish yo’q bo’lgan hоlda esa ushbu usullar bilan mahsulоtlarga ishlоv berish ulardagi vitaminlar, mineral mоddalar, aminоkislоtalar, оvqat tоlalari salmоqli yo’qоtilishi hisоbiga ularning оzuqaviy qiymati yo’qоtilishiga sabab bo’lishi mumkin.
Radiоaktiv yuklama sharоitida ahоli оvqatlanishi tashkillashtirish.
Iflоslangan hududlardagi bоlalar va kattalarning оvqatlanish rasiоnining asоsiy qоidalarini bajarish quyidagilardan ibоrat:
● оksillar ulushini asоsan hayvоnlardan оlingan оqsillar hisоbiga rasiоn kalоriyaliligining 15 % igacha ko’paytirish (ular umumiy оqsil tushishining 60 % ini tashkil etishi lоzim);
● yog’ tushishi rasiоn kalоriyaliligining 30 % igacha cheklab qo’yilishini o’simlik yog’lari miqdоrini umumiy yog’ tushishining 30 % igacha kamaytirish hisоbidan amalga оshirilishi;
● rasiоndagi antiоksidant vitaminlar: E, S, A vitaminlari, β-karоtin, biоflavоnоidlar miqdоrini yoshga оid me’yorlarga nisbatan 20 ... 50 % gacha оshirish;
● оvqat tоlalari miqdоrini 20-30 % gacha оshirish;
● mineral mоddalar: kalsiy, kaliy, yоd, magniy, temir, selen оshiqcha tushishini ta’minlash;
Ahоlini tavsiya etilgan оzuqa mоddalari va quvvat bilan ta’minlash uchun rasiоnni tuzishning quyidagi qоnun-qоidalari nazarda tutilishi kerak:
● rasiоnda to’laqоnli оqsillar, A vitamini, temir, mikrоelementlar manbalari – go’sht, parranda go’shti, baliqning yog’siz navlari, ich mahsulоtlari etarlicha bo’lishi;
● оvqatlanishda S vitamini, β-karоtin, kaliy, оvqat tоlalari, оrganik kislоtalar manbalari bo’lgan sabzavоtlar, mevalar va оshko’kilardan keng fоydalanilishi; har kuni eti bilan birga оlingan sharbatlar ichish;
● haqiqiy kalsiy va to’laqоnli оqsil manbai bo’lgan sut, tvоrоg, pishlоqni etarlicha iste’mоl qilish;
● rasiоnga yоd, alginatlar, mikrоelementlar manbai bo’lgan dengiz mahsulоtlari (dengiz balig’i va sut o’tlari)ni kiritish.
Prоfilaktika mahsulоtlaridan umumiy оvqatlanish tizimida va uy sharоitida fоydalanish imkоniyati ahоlini kimyoviy tarkibiy qismi va quvvatiy qiymatiga ko’ra gigiena talablariga javоb beradigan mahsulоtlar to’plami bilan amalda haqiqiy ta’minlash vazifasini yengillashtiradi.
|
Mistifikatsiya - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta maxsus ta’lim vazirligi begbo’tayev
|
bet | 204/216 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 7,52 Mb. | | #267965 |
Bog'liq 5ffd2d83d9d2c (1)Mistifikatsiya: qonuniy xabar niqobi ostida «uydirmani» taqdim etib, kompyuter tizimiga haqiqiy virus bilan hujum qilish. Muvofiqlashtirilgan CERT markaz «uydirmalar» joʻnatuvchilar bilan shugʻullanadi.
Qora yoʻl: bu tizim dizaynerlari qoldirgan tarmoq resurslariga kirish yoʻli bilan tizimni hujumga zaif qilish uchun xavfsizlikka tahdid qilish usuli.
Spufing – firibgarlik - Bu ishonchli manba IP-manzilini oʻgʻirlash orqali kompyuterlardan ruhsatsiz foydalanish metodi; Paket sarlavhasi oʻgʻirlangan IP-manzil yordamida modifikatsiyalangan; Firibgarlik IP- paketi IP-manzil yordamida himoya tizimidan oʻtib, kirib olishi va Internetda tartibsizlik keltirib chiqarishi mumkin.
Boshqa faol hujumlar:
SPAM – bu koʻzda tutilmagan elektron tijorat xabari; Hujum emas, balki koʻproq toʻsqinlik hisoblanadi; Baʻzida spamlar ham zararli kodga ega boʻladi;
Xaker – bu oʻrtadagi shaxs boʻlib, u maʻlumotlarni qoʻlga kiritadi, kodini topadi, oʻzgartiradi, yoʻqotadi, qayta joʻnatadi, qoʻshimcha kiritadi, qalbakilashtiradi yoki qayta yoʻnaltiradi va kodlashtirib (tuzilma) ishonuvchan tomonlarga yana joʻnatadi.
Parolni izlab topishga urinish. Xavfsizlik tizimida Oʻquv Yozuvlari Menejeridan foydalanuvchi paroli xeshlashtirilgan taqdimoti parolni buzishga yordam beradi.
6.3.1- jadval.
-
Zaiflik
|
Tahdid
|
Himoyalanmagan aloqa liniyalari, misol uchun, kommutatsiya liniyalari, simsiz ulanishlar
|
Qoʻlga tushirish, sezdirmay eshitish
|
Parolni yoki kodlashtirish kalitini ochiq matn bilan uzatish
|
Ruhsatsiz foydalanish
|
Tarmoq infratuzilmasini fizik himoyalanmaganligi
|
Muhim axborotni, saqlab qolish qurilmalarini oʻgʻirlash
|
Indentifikasiya va mualliflashtirish mehanizmlari yoʻqligi
|
Foydalanuvchi shaxsini yashirish
|
Tarmoqni notoʻgʻri boshqarish (hech qanday himoya tizimi yoʻq)
|
Trafikni ortiqcha yuklash (DoS)
|
Elektr taʻminoti tizimi barqaror emes, haroratning oʻzgaruvchanligi
|
Tizimni barbot qilish
|
Nazoratsiz yuklab olishlar va qaroqchilik dasturlaridan foydalanish
|
Shubhali dasturlar
|
|
| |
III.5.6. Interaktiv - Birlashgan Millatlar Tashkilotining

III.5.6. Interaktiv shakllar
Agar foydalanuvchi veb-sahifalarning murakkab funksiyalarini yaratish uchun foydalaniladigan Java dasturlash tilini bilmasa ham, u FrontPage muharriri to'plamidan bir nechta standart shakllarni (tayyor shakllar) kiritishi va tahrirlashi mumkin, masalan:
oddiy va aylantiruvchi matn qutilari; • bayroqlar va katakchalar; • ochiladigan menyular; •
tugmalar.
Ushbu shakllar orqali foydalanuvchi veb-sahifaga tashrif buyuruvchilar bilan o'zaro aloqada bo'lib, quyidagi shaklda tashkil etilgan fikr-mulohazalarni yaratishi mumkin:
turli so'rovlar va anketalar; • elektron do'konga buyurtma blankalari; • qidiruv
maydonlari; • so'rov
va takliflar uchun ochiq maydonlarga ega tashrif buyuruvchilarning kitoblari va boshqalar.
Ko'rish menyusidan foydalanuvchi hujjatga kiritiladigan veb-shakllarning faol tugmalarini beruvchi asboblar panelini ochishi mumkin. Veb-shakllarni olishning boshqa varianti - bu Insert/Form menyusi buyruqlari bilan amalga oshirishdir .
Shakl ekranga joylashtirilgandan so'ng (faol maydon miltillovchi sardorlar qatori bilan belgilanadi), foydalanuvchi quyidagilarni bajarishi kerak:
Shaklni sichqonchani bosish orqali ajratib ko'rsatish.
Kontekst menyusini oching va Formaning xususiyatlari… buyrug'ini tanlang.
Muloqot oynasiga ma'lumotlarni to'ldiring.
MS Explorer brauzerida forma ishini tekshiring.
FrontPage Express muharririda File/New buyrug'i bilan ochilishi mumkin bo'lgan bir nechta sehrgarlar mavjud: oddiy sahifa ustasi, bosh sahifa ustasi, formalar, buyurtmalar va tasdiqlash ustalari va boshqalar. Sehrgarga qo'ng'iroq qilganda foydalanuvchi o'z ma'lumotlarini kiritishi kerak. oldingi maydonlarga joylashtirilgan tayyor shartli matnning (keraksiz matn o'chiriladi).
FrontPage Express-da veb-saytingiz (kompaniyangiz veb-sayti) tashrif buyuruvchilari uchun fikr-mulohaza shaklini yarating. Quyidagilarni bajaring:
Fikr-mulohaza formasi ustasini chaqirish uchun File/New/General buyruqlaridan foydalaning .
Sehrgarning ko'rsatmalariga amal qilib, matn ma'lumotlarini o'zingizning ma'lumotingiz bilan almashtiring va qisqacha fikr-mulohaza shakli, bu sizning mijozlaringizning qiziqishlari va afzalliklarini o'rganishga yordam beradi.
Shaklni opros.htm nomi bilan fayl sifatida saqlang.
info.htm fayliga qayting. "Saytimizga xush kelibsiz!" kabi so'zlar bilan marquetni joylashtiring. sahifaning o'rtasida joylashgan asosiy sarlavhadan keyin. Quyidagilarni bajaring:
Insert/Component/Marquee buyruqlari orqali dialog oynasini chaqiring .
Matnni oynaga kiriting va aylantirish parametrlarini o'rnating.
Brauzerda marquee ishini tekshiring.
Faylni saqlang.
103
QO‘ShIMChALAR
Ilova 1. Tavsiya etilgan adabiyotlar ro'yxati
Ilova 2. Konferentsiya nomlariga
|
Bug‘-gaz aralashmasi - Kafedrasi «Issiqlik va massa almashinuv jarayonlari» fanidan

|
Kafedrasi «Issiqlik va massa almashinuv jarayonlari» fanidan
|
bet | 38/64 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 6,57 Mb. | | #110142 |
Bog'liq Ma\'ruza matnlari (5)Bug‘-gaz aralashmasi
4-12 rasm, Cho‘ktirilgan yonishga ega bo‘lgan, erliftli tipdagi apparat.
1-qarash qurilmasi; 2-elektrozapalnik shtuseri; 3-cho‘kadigan gorelka; 4-apparat korpusi, u separatordan tarkib topgan; 5-halqasimon erlift tirqishini hosil qiladigan ichki silindr; 6-apparatning otboynikli qopqog‘i; 7-gaz oqimini taqsimlagich; 8-tushirish shtuseri; 9-tiqin krani; 10-dozalash qurilmasi; 11-ajratuvchi saqlagich membrana.
Agar ishga tushirish ishlarida apparat to‘plagichida yetarlicha konsentratsiyaga ega bo‘lgan eritma olinmasa, bunday eritma 10 dozalash qurilmasi orqali o‘tkazish yo‘li bilan takroriy bug‘latishga yuboriladi. Apparatning xavfsiz ishlashini ta’minlash uchun, ayniqsa cho‘kadigan gorelka o‘chib qolganda fotoelektrik qurilma va avtoblokirovkalarni qo‘llash bilan avariyadan himoyalash tizimi ko‘zda tutilgan.
Quyidagilar cho‘ktirilgan yonishga ega bo‘lgan apparatning yutuqlari hisoblanadi: korroziyaga nisbatan yuqori bardoshlilik, isitish yuzalarining yo‘qligi va yuqori issiqlik berish koeffitsienti. Apparatning kamchiliklari: issiqlik elekttrostansiyalaridan keladigan bug‘dan (gaz elektr energiyasi ishlab chiqarish uchun ishlatilganda) foydalanadigan qurilmalarga qaraganda issiqlik tejamkorligining kichikligi, gaz aralashmasining apparatda portlab ketishi mumkinligining oldini olish uchun uning ishlashini (yonish jarayonini) qattiq nazorat qilish zarurligi.
Suyuqlikni u orqali qizdirilgan gazlarni barbotatsiyalash yo‘li bilan qizdirish va bug‘latish jarayonining kinetikasini P. G. Udыma [L. 51] soddalashtirilgan kriterial tenglama bilan taqdim qilishni taklif qiladi:
(4-6)
bunda Pq=qD2/tsrj – issiqlik kuchlanishi kriteriysi; ReG=aD/vg – apparatdagi gaz oqimi uchun Reynolds kriteriysi; h- barboterning cho‘kish chuqurligi, m; D- apparat diametri, m; q- apparatda bo‘lgan suyuqlik hajmining birligiga tegishli bo‘lgan solishtirma issiqlik yuklamasi, Vt/m3; tsr-barbotatsiyalanadigan gaz va suyuqlikning temperaturalar farqi bilan aniqlanadigan temperatura oqim kuchi (napor), °S; j- suyuqlikning issiqlik o‘tkazuvchanlik koeffitsienti, 70-85°S da qabul qilinadi, Vt/(m°S); a – apparatdagi gaz oqimining tezligi, m/c; vr- gazning (tg+tj)/2 dagi kinematik yopishqoqligi, m2/s.
Formulani Rer=507 000 va h/D=0,451,0 bo‘lganda qo‘llash mumkin. Gorelkaning cho‘kishining optimal chuqurligini quyidagi formula bo‘yicha hisoblash mumkin:
bunda Reist =cd/v – gazning barboter soplosidan suyuqlikka chiqish rejimini xarakterlaydigan Reynolds kriteriysi; d-soplo diametri, m; wc- gazning barboter soplosidan chiqishdagi tezligi; m/s; v- gazning soplodan chiqish temperaturasidagi kinematik yopishqoqligi, m2/c.
Formulani Reist =1 000100000 bo‘lganda qo‘llash mumkin.
(4-7)
|
| |
Use(Qo’llash) va Show - Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar

|
Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 12/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalarUse(Qo’llash) va Show(Ko’rsatish) - bayroqchalari uchish ko’rinishlarni o’rnatib, loyiha oynasida yorug’lik uchish chegarasini ko’rsatadi (15-rasm) fear Attenuation guruhida va 16-rasm esa -Far Attenuation guruhida);
Decay(Susayish) guruhining Type(tip) satri ro’yxatidagi None (Mavjud emas) ko’satgichi o’rnatilganda - yorug’ intensivligi barcha yoritish intervalida bir xil bo’lib qoladi;
15-rasm. Yaqin masofada yorug’lik uchishi
16-rasm. Uzoq masofada yorug’lik uchishi
Decay(Susayish) guruhining Type(tip) satri ro’yxatidagi Inverse(teskari proporsiya) ko’rsatgichi-yoirug’ligi manbaigacha bo’lgan masofaga teskari mutanosiblikda susayadi, ya’ni uning susayishi sun’iy ravishda pasaytiriladi;
Decay(Susayish) guruhida joylashgan Type (tip) satrining Inverse Square (teskari kvadrat) qiymati esa - yorug’lik manbai orasidagi masofa kvadratiga teskari ravishda susayadi, bunda haqiqiy ko’rinishga yaqinlashadi.
Berilgan yo’l bo’yicha harakat
Ob’ekt harakatini asosan splayn korinishdagi trayektoriya orqali belgilash mumkin. Bunday ko’rinishdagi animasiya esa ko’pincha Path Constraint (Yo’l) kontrolleri parametrlarini sozlash orqali amalga oshiriladi.
Splaynli egri chiziqni va u bo’yicha harakatlanuvchi ob’ektni yarating (17-rasm.).
Ob’ ekt ajartilgan holda bo’lishi lozim.
Buyio’q panelida Motion (Harakat) maydonini tanlang.
Assign Controller (Kontrollerni aniqlash) bo’limida Position (Holat) satrini tanlang va chiziqni ro’yxat yuqorisidagi Assign Controller (Kontrollerni aniqlash) tugmasida bosing.
4 Kontrollerlar oynasida Pabh Constrainb (Yo’l) ko’rstgichini tanlang.
17-rasm. Ob’ yektning yo’l bo’yicba harakatni tuzish.
|
| |
-rasm. Aniq yo’naltirilgan yozug’lik manbaini yaratishga misol

|
-rasm. Aniq yo’naltirilgan yozug’lik manbaini yaratishga misol
|
bet | 11/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar 14-rasm. Aniq yo’naltirilgan yozug’lik manbaini yaratishga misol
General Parameters (Umumiy parametrlar) maydonini yuklaymiz.
Unda barcha tipdagi yoritgichlar uchun bir xil bo’lgan yorug’lik parametrlarining umumiy xususiyatlari o’rnatiladi.
Eslatma: Shuni unutmangki, yaratilgan yorug’lik manbaini quyida ko’rsatilgan parametrlar bilan sozlash mumkin, bunda yoritilayotgan ob’ekt o’chirilmagan yoki ko’chirilmagan bo’lishi lozim. Aks holda parametrlarni faqatgina Modify (O’zgartirish) bo’limida o’zgartirish mumkin.
Birinchi bo’lib On (Yoqilgan) bayroqchani o’rnatamiz. Agar On (Yoqilgan) parametri o’rnatilmagan bo’lsa, u holda yorug’lik manbai o’chirilgan holda bo’ladi.
Manba yoqilgan bo’lgan holda quyidagi parametrlarni aniq ko’rsatish lozim bo’ladi:
Exclude (Belgilanmagan) - Ushbu tugma yordamida ko’rinishdagi yorug’lik manbai tushadigan ob’ektlami ajratish mumkin. Ch (Yoqilgan) satrida o’ngda joylashgan rang namunasi yorug’lik rangini ko’rsatish imkonini beradi. Ranglar satrini yuklash uchun Color Selector (Rangni tanlash) namuna oynasidan CHS tugmani bosishning o’zi kifoya;
Multiplier (Kuchaytirgich) - yorug’likning umumiy intensivligini boshqaruvchi o’rnatma;
Contrast (Kontrast) - yorug’lik va soya zichligini boshqaruvchi o’rnatmalar; Soften Diff. Edge(Diffuz rangli atroflarni qo’shish) va Affect Specular (Oynadagi ranga ta’sir) o’rnatmalar - yorug’likning diffuz va oyna aksiga ta’ sirini boshqaradi.
6. Attenuation Parameters (Uchish) maydonida yorug’likning ma’lum masodan so’ng o’chish parametrini o’rnatadi:
Start(Boshlang’ich) va End(So’nggi) o’rnatmalar - yaqin masofada yorug’likning o’chish intervallarini o’rnatadi, bunda yorug’lik intensivligi noldan biron doimiy qiymatgacha oshishi mumkin (Near Attenuation guruhi parametrlari), va uzoq masofada esa yorug’lik intensivligi nolgacha tushishi murakin;
|
| |
Select Objects (Ob’yektni tanlash) oynasi

|
Select Objects (Ob’yektni tanlash) oynasi
|
bet | 17/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalarSelect Objects (Ob’yektni tanlash) oynasi. List Types (ro’yxat turi) sohaida oynada aks ettirilgan ob’yektlarni tanlash mumkin, shuningdek, Sort(tanlash) aks ettirish imkoniyatini belgilaydi–Alphabetical (Alfavit ketma-ketligida), By Type
(turlar bo’yicha), By Color (ranglar bo’yicha), By Size (o’lchamlar bo’yicha). Har qanday sharoitda ob’yektlarni tanlash oynasidan qulay foydalanish mumkin, agar ko’rinish ko’p ob’yektlardan tashkil topgan bo’lsa. Murakkab ko’rinishlarda gohi-da sichqon yordamida ob’yektlarni ajratish qiyin bo’ladi. Select Objects (ob’yekt-larni tanlash) oynasini chaqirish uchun N yoki asosiy qurilmalar panelidagi Select by Name (nomlari bo’yicha tanlash) rejimidan foydalanish mumkin.
Ko’rinishlar(ssena) bilan ishlaganda tasodifan ajratilgan yoki ob’yektdan ajratib chiqarilgan asosan ishtirok etayotgan katta bo’lmagan ob’yektlarga murojjat qilinadi. Beixtiyor ob’yektdan ajratib chiqarilmagan ya’ni siz ishlayotganda
Selection Lock Toggle (ajratib o’ralgan) buyrug’idan foydalanish mumkin. Shkala ostida yoki Probel tugmasi yonida joylashgan kerakli ob’yektlarni ajrating va qulf tasviridagi tugmani bosing.
Ob’yektlardagi oddiy amallar
Ob’yektlar bilan ishlaganda asosiy amallar – bu, ko’chirib o’tkazish, katta va kichik shaklga keltirish, aylantirish, tekislamoq va ko’paytirmoq.
Ajratilgan ob’yektning markazida ob’yekt bilan uzviy bog’liq koordinata tizi-mini aniqlaydigan uchta koordinata o’qi paydo bo’ladi - X, Y va Z . Bu koordinata o’qi mahalliy ob’yektning koordinata tizimdan tashkil topgan.
Mahalliy koordinata tizimi chiqqan o’qdagi nuqta tayanch (Pivot Point) deb ataladi. Tayanch nuqta ba’zan ob’yekt markazidan siljishi, gohida bir-biriga mos kelmasligi mumkin. Masalan, markazga to’g’ri kelgan tayanch nuqta qatlamini qimirlamay turishi kerak, ammo, agar bu ob’yektni Hemisphere(yarim qatlam) ko’rsatkichi bilan o’z-gartirib ob’yektni sozlansa, tayanch nuqta ob’yekt markazining pastki qismida joylashadi. Ob’yektda har qanday oddiy amallarni bajarishda uning joylashishiga qarab uch o’lchovli joylashuvni o’zgartishda bevosita kontekst menyusini chaqi-rish lozim, ya’ni ob’yektda sichqon o’ng tugmachasini bosing. Menyuga tegishli biror amalni tanlash – Move (ko’chirish), Scale (Masshtablashtirish), yoki Rotate (Aylantirish).
|
| |
Foliage (o’simlik) ob’yekti

|
Foliage (o’simlik) ob’yekti
|
bet | 15/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalarFoliage (o’simlik) ob’yekti. Masalan, murakkab geometric modellarni modellashtirish va tuzilgan haqiqiy daraxtni tanlash uchun sifatli matn ham tanlash zarur. Uzoq vaqt mobaynida 3 Ds Max da standart instrumenti bo’lmagan. Turli qo’shimcha modellardan foydalanishning o’sishini tuzish uchun – Onyx TreeStorm, TreeShop, Druid va boshqalardan foydalanilgan.
Ob’yektlarni tuzish. Bosh menyudagi Create (tuzish) buyrug’i yoki buyruqlar panelidagi bir nomdagi vkladka yordamida 3 Ds Max ning ob’yektlarini tuzish mumkin. Goh ikkinchi imkoniyatdan foydalaniladi, chunki, u yanada qulayroq bo’ladi. Ob’yektni tuzish uchun, quyidagilarni amalga oshirish zarur:
Create (tuzish) buyruqlar panelini vkladkaga bering;
Zarur ob’yektlar joylashgan, Geometry(Geometriya) kategoriyasi primitivi uchun kategoriya tanlang;
Kerakli ob’yektlarning joylashishiga qarab, aniq bo’lgan ro’yxatdan guruhlarni tanlang. Oddiy primitivlar uchun–bu Standart Primitives (Oddiy primitivlar);
Ob’yektlar nomi tugmachasini bosing;
Proyeksiya oynasini xoxlagan joyni bosing va tugmachani qo’yib yubormang, ob’yektning razmeri o’zgarmaguniga qadar sichqoncha ko’rsatkichini suring, toki siz uchun kerakli ko’rinishga kelmaguniga qadar.
Keybord Entry (klaviaturaga kirish) o’rami. Proyeksiya oynasida ob’yekt turli ko’rinishda bo’lishi mumkin: tekislangan – Smooth+Hihlights (tekislamoq), to’r ko’rinishdagi parda – Wireframe (Karkas), tahrir doirasi ko’rinishda –
Bounding Box (chegaralangan to’g’riburchak) va boshqlar. Foydalanuvchiga proyeksiya oynasi uchun kerakligi soddalashtirilgan ob’yektlar ko’rinishi emas, balki, ob’yektlar va poligonlar soni bilan qiyin manzaralarni boshqarish oson bo’ladi. 3 Ds Max da ishlash uchun Gizmo (Gizmo konteynerlarni katta tashqi o’lchamlari) tushunchasini ham terminologiyalarda uchratish mumkin. U geometrik ob’yektlar o’lchami va kvadrat oraliqlar kabi turlariga ega. Gizmo (Gizmo konteynerlarning katta tashqi o’lchamlari) hatto atmosfera ta’siri manzarasini tuzishda – ularni chegaralarini joylashishini aniqlashda (masalan, shar hajmini yonishi) shar va silindr shaklida foydalaniladi. Proyeksiya oynasida ob’yekt-ning aks ettirilgan variantlairni o’zgartirishda, proyeksiya oynasini nomlanishi va kontekstli menyuda kerakli rejimini tanlash uchun sichqonning o’ng tugmasini bosing.
|
| |
Path Parameters - Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar

|
Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 13/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalarPath Parameters (Yo’l parametrlari) bo’limida Add Path (Yo’l qo’shish) tugmasini bosing, so’ngra loyiha oynasida ob’ekt harakatlanishi lozim bo’lgan trayektoriyani belgilang. Yaratilgan ob’ ekt yo’l boshiga joylashadi (182-rasm) .
Path Cptions (Yo’l xususiyati) guruhining %Along Path (%Yo’l bo’yicha) o’rnatgichida ob’ektning boshlang’ich o’rnini foiz hisobida belgilang. Yo’lning boshlang’ich qiymati 0 ga , oxiri esa- 100 qiymatga teng bo’ladi.
Agar ob’ekt o’z yo’nalishini o’zgartirishini xoxlasangiz, Follow (Davom ettirish) bayroqchasini o’rnating. Animasiya taymeri o’rnatgichini bir nedha kadrga ko’chiring va ob’kt yo’l bo’yicha harakatida o’z yonalishini o’zgartirishiga e’tibor bering.
Ob’ekt o’z harakat yo’nalishini o’zgartirishi 23-rasrnda keltirilgan. Ushbu holda trayektoriya bo’yicha harakatlanayotganda ob’ekt harakat o’qi trayektoriya bo’yicha yo’nalgan bo’ladi. Bo’limning quyi qismidagi Axis (o’k) o’rnatgich ob’ekt troyektoriyasi qaysi koordinatalar o’qi bo’yicha davom ettishini belgilaydi, hamda ushbu o’q harakat davom etishi (Flip (Qaytish) bayroqcha olib tashlangan) yoki qaytishi (bayroqcha o’rnatilgan) ni belgilashi mumkinligini aniqlaydi.
Bank (Chayqalish). Animasiya taymeri o’rnatgichini bir necha kadrga suring va ob’ekt o’mining o’zgarishiga e’tibor bering. Ushbu o’matmalar ob’ektni trayektoriya burilishlarida egilishiga olib keladi. Agar chayqalish rejimi o’rnatilgan bo’lsa, u holda o’rnatilganda ob’ekt harakat yo’nalishining o’zgarishi chayqalish kattaligini Bank Amount (Chayqalish kattaligi) qismda va silliqlik darajasini Smoothness (Silliqlik) maydonida o’rnatish mumkin. Ob’ekt egilishining o’zgarishi 19-rasmda keltirilgan.
18-rasm.
19-rasm. Ob’ektning harakat yo’lining boshiga ko’chishi
|
| |
Kontekst menyusi - Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar

|
Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalar
|
bet | 18/19 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 1,26 Mb. | | #262180 |
Bog'liq Kirish. 3D studio max dasturi haqida umumiy tushunchalarKontekst menyusi. Ko’chirish. Kontekst menyusidagi Move(ko’chirish) buyrug’ini tanlash, bitta koordinata o’qidagi ob’yektning koordinata tizimiga sichqon ko’rsatkichini olib boring. Bu ko’chirib o’tkazish boshqa tekislikka olib o’tishga yo’naltirilgan bo’lishi lozim, ya’ni koordinata o’qi sariq rangda bir oz yoritib turiladi.
XYZ tekisligiga ob’yektlarni ko’chirish
Bunday holatda, ob’yektni X, Y, Z o’qi uzunligini yoki XY, YZ, XZ tekisliklariga ko’chirish mumkin. Ko’chirish egallagan nuqtalarni Move Transform Type-In (kirish qiymatini ko’chirish) oynasida qo’l bilan ko’rsatish mumkin, ya’ni, F12 yoki kontekst menyusidagi Move (ko’chi-rish) qatori yonidagi to’g’riburchak belgisini bosing. Ajratilgan ob’yektni ko’chirish uchun W tugmachasidan ham foydalanish mumkin.
Ko’chirish. O’qda o’rnidagi ob’yektning koordinata tizimida aylanma yo’nalish-larni sxematik aks ettirishda kontekst menyudagi Rotate (aylantirish) buyrug’i tanlanadi. Agar har bir yo’nalishlar bo’yicha sichqon ko’rsatkchini surishda, sxematik liniyadagi sariq rang yonadi, demak mazkur yo’nalishda harakatni amalga oshirish mumkin.
Burilish ob’yekti. Burilish jarayonida proyeksiyasi oynasida raqamlarni aks ettirish uchun har bir o’q uzunligida burilish burchagi aniqlanadi. Ajratilgan ob’yektni aylantirish uchun E tugmachasidan foydalanish mumkin.
Masshtablashtirish. Kontekst menyusidagi Scale (Masshtablashtirish) buyrug’ini tanlang, koordinata o’qidagi ob’yektning koordinat tizimidan sichqon ko’rsatkichini kerakli joyga siljiting. Bunga ko’ra masshtabning o’zgarishi sariq rangdagi o’sha tekislik yoki koordinata o’qiga yo’naltirilgan bo’lishi kerak Shunday ekan, ob’yektni XY, YZ, XZ tekisligidagi X, Y, Z o’qi uzunligida yoki bir vaqtning o’zida barcha yo’nalishlarda masshtablash mumkin.
Masshtablashtirish ob’yekti. Ekrandagi ob’yektning o’z mutanosibligi o’zgargan, o’zgarmaganligiga qaramasdan, masshtablashtiriladigan ob’yektning geometrik o’lchamlariga e’tiborni qarating. Shuning uchun masshtablashtirishga alohida zaruriyatlar shart emas, ushbu ope-rasiya bajarilgandan so’ng ob’yektning qanchalik haqiqiy o’lchamlarga ega ekanligini ko’rib bo’lmaydi. Ajratilgan ob’yektni masshtablashtirish uchun yana bir R tugmachasidan ham foydalanish mumkin.
Ob’yektni aylantirish - bu jarayonda ob’yektni ba’zan qimirlatish, bir-biriga mutanosib holatida ularni aylantirish mumkin. Masalan, murakkab modellarni tuzishda, yakuniy bosqichida zarur elementlari bilan birga ob’yektning qismlari alohida modellashtiriladi. Chunonchi, bir ob’yektni boshqasiga mutanosib aylantirish, kerak bo’lganda birinchi ob’yektni ajratish, ikkinchi ob’yektni bosish va Tools-Align(Qurilma-aylantirish) buyrug’ini bajarish mumkin. Aylantirish prinsplarini ko’rsatishni muhim hisoblab, ekranda oyna hosil qilish mumkin, masalan, aylantirish sodir bo’lgan uzunlikda koordinata o’qi va ob’yektdagi nuqtaga topshiriq berish lozim.
|
| |