nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
SCIENTIFIC COUNCIL PhD.03/02.2020.F.72.08 ON AWARDING

45
INTRODUCTION (abstract of PhD dissertation)
The aim of the research
is to is to determine the influence of the Internet space
on the process of human socialization and the possibilities of rational use of its
resources.
The object of the research work
is the characteristics of the influence of the
Internet space on the process of personal socialization.
The subject of the research
work
is the study of positive and negative
situations that arise in the process of human socialization under the influence of
Internet space resources, as well as the possibility of using Internet space resources
to ensure positive socialization of the individual.
The scientific novelty of the research
is as follows:
the Internet space as an institution that activates psychological and social
mechanisms of socialization, assimilation of life knowledge and norms of human
activity, raising the cultural level, expanding opportunities for participation in social
processes and interpersonal communication was identified on the basis of
sociological analysis;
it has been logically proven that with the negative socialization of a person, the
negative content of the Internet space weakens intellectual, spiritual, social values
and cognitive abilities, alienates behavior from national and universal moral norms,
exposes it to social vices, exposes it to the influence of foreign ideas and leads to a
waste of time;
from a philosophical point of view, the need for the development of
educational, ethical, utilitarian, aesthetic, sociocultural and critical and analytical
thinking, increasing media literacy of young people, taking into account
environmental and technological factors, as well as ensuring information security, is
justified;
mechanisms have been improved for developing ethical standards for the use
of Internet content by the population, cultivating moral feelings towards information
and ensuring their information security, and developing the ability to refrain from
content that contradicts humanistic values.
Implementation of the research results

46
the negative content of the Internet space weakens intellectual, spiritual, social
values and cognitive abilities, alienates behavior from national and universal moral
norms, exposes it to social vices, exposes it to the influence of foreign ideas and
leads to empty wasting time, were used to ensure the implementation of the tasks set
within the framework of the direction “Protecting youth from external negative
information attacks, as well as promoting the creation of an environment of
constructive communications in our society” of the 2020-2024 election program of
the Democratic Party of Uzbekistan “National Revival” (Certificate of the Central
Council of the Democratic Party of Uzbekistan “National Revival” dated June 12,
2023 No. 02/02-32). As a result, mechanisms for further improvement of spirituality
and culture were improved, measures were implemented to ensure spiritual and
ideological security, a series of popular science brochures were created, products for
social networks and promotional materials were prepared;
scientific conclusions and practical recommendations on the need to develop
educational, ethical, utilitarian, aesthetic, sociocultural and critical and analytical
thinking, increase media literacy of young people taking into account environmental
and technological factors, as well as ensuring information security were used to
ensure the implementation of the tasks set within the framework of the practical
implementation. project No. A-1-173 “Development of technology and
methodology for the formation of a unique education of our national values among
young people” at Karshi State University. (Certificate No. 04/2497 dated June 8,
2023 from Karshi State University). As a result, the theoretical source was
recommendations for the formation of an information culture that embodies the
skills of ensuring security from facts and statistics that virtualize communication and
cause negative socialization of a person;
theoretical generalizations and practical proposals regarding mechanisms for
developing ethical standards for the use of Internet content by the population,
cultivating moral feelings regarding information among young people and ensuring
their information security, and abstaining from content that contradicts humanistic
values were used in the activities of the Republican Center for Spirituality and
Enlightenment, including 43 th point “Propaganda of national values, moral qualities
and social mores”, established in the VIII direction of the Program of Measures for
2023 “Propaganda of nationalism on the Internet, to create a platform and mobile
applications for the interactive space to preserve our mentality, age-old values, and
good traditions. (Certificate of the Center for Spirituality and Enlightenment of the
Republic dated June 23, 2023 No. 02-22/613). As a result, methodological manuals
were prepared as a theoretical and practical source for developing a culture of using
the Internet among the youth of our country.
O’QUV ADABIYOTLARI, DARSLIK VA O’QUV QOLLANMALAR

|
O’QUV ADABIYOTLARI, DARSLIK VA O’QUV QOLLANMALAR
|
bet | 133/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.O’QUV ADABIYOTLARI, DARSLIK VA O’QUV QOLLANMALAR
Asosiy adabiyotlar.
1.Po‘latxo‘jayeva M.R. Defektologiyaning klinik asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.: TDPU – 2013.
2. D.Madazizova. Bolalar rivojlanishidagi niqsonlarning klinik asoslari. O‘quv qo‘llanma. T.: TDPU – 2017.
3. Sodiqova Q, Aripova S.X, Shaxmurova G.A . Yosh fiziologiyasi va gigiyenasi. T.: “Yangi asr avlodi” - 2009.
4.S.U. Umarova. Bolalar rivojlanishidagi nuqsonlarining klinik asoslari.O’quv qo’llanma. 2020
Qo’shimcha adabiyotlar.
4. Mirziyoev Sh.M. Buyuk kelajagimizni mard va olijanob xalqimiz bilan birga quramiz. – Toshkent: “Oʼzbekiston”, 2017. – 488 b.
5. Vixanskiy O.S., Naumov A.I. Menedjment: Uchebnik dlya vuzov po ekon. spets. i napravl. – Tretьe izd. – M.: Gardarika, 2008.
6. Gerchikova I.N. Menedjment: Uchebnik. – 4-e izd., pererab. i dop. – M.: YuNITI-DANA, 2009.
7. Daft R. Menedjment. 6-e izd./ Per s angl. – SPb.: Piter,2007.
8. Lherth P. Praktika menedjmenta:/ Per. s angl.: Uch. pos. – M.: Izdatelьskiy dom «Vilьyams», 2007.
9. N.Q.Yoʼldoshev, O.S.QozoqovMenejment / T, “Fan” 2004
Axborot manbalari
www.gov.uz
www.lex.uz
www.tradingeconomics.com
BAHOLASH TARTIBI
Baholash tartibi o’z ichiga nazoratlar turini (oraliq, joriy va yakuniy) qamrab oladi. Talabalarning o’zlashtirish darajasi quyidagi yo’l bilan baholanadi:
Darajasi
|
Ballar (foiz)
|
Reyting
|
A+
|
95 - 100 ball
|
4.5
|
A’LO
|
A
|
90 - 94 ball
|
4.0
|
B+
|
85 - 89 ball
|
3.5
|
JUDA YAXSHI
|
B
|
80 - 84 ball
|
3.0
|
C+
|
75 - 79 ball
|
2.5
|
YAXSHI
|
C
|
70 - 74 ball
|
2.0
|
D+
|
65 - 69 ball
|
1.5
|
SHARTLI O’TDI
|
D
|
60 - 64 ball
|
1.0
|
F
|
59 ball va undan past
|
0.0
|
O’TMADI
|
Ballar taqimoti:
Oraliq nazorat - 30 ball.
Joriy nazorat - 20 ball.
Yakuniy nazorat - 50 ball.
Jami: 100 ball
TALABALARNING O’ZLASHTIRISHINI BAHOLASH MEZONLARI
“A+”, “A”, “B+”baho: talaba materiallarni mustaqil ravishda tez o’zlashtiradi: xatolarga yo’l qo’ymaydi; mashg’ulotlarda faol ishtirok etadi; savollarga to’liq va aniq javob beradi.
“B”, “C+”, “C”baho:talaba materiallarni yaxshi o’zlashtirgan, uni mantiqiy ifoda eta oladi; mashg’ulotlarda faol ishtirok etadi; savollarga to’liq va aniq javob beradi, biroq uncha jiddiy bo’lmagan xatolarga yo’l qo’yadi.
“D+”, “D”baho:asosiy materiallarni biladi, biroq aniq ifoda etishga qiynaladi; savollarga javob berishda aniqlik va to’liqlik yetishmaydi; materiqllarni taqdim etishda ayrim xatoliklarga yo’l qo’yadi; kommunikatsiya jarayonida qiyinchilik sezadi.
“F” (o’tmadi)baho:materiallarni o’zlashtirmagan; savollarga javob bera olmaydi; mashg’ulotlarda ishtirok etmaydi.
|
| |
Sifat va tarkib ko‘rsatkichlarini rostlash

|
Sifat va tarkib ko‘rsatkichlarini rostlash
|
bet | 42/71 | Sana | 05.06.2024 | Hajmi | 5,68 Mb. | | #260470 |
Bog'liq 0 2023 TJA Ma\'ruzalar matniSifat va tarkib ko‘rsatkichlarini rostlash. Kimyoviy texnologik jarayonlarda mahsulotlarning sifat ko‘rsatkichlarini aniq ushlab turish katta ahamiyatga ega (gaz aralashmasi tarkibi, oqimdagi u yoki bu moddalarning boyitilishi va hokazo). Bu ko‘rsatkichlar o‘lchashning murakkabligi bilan tavsiflanadi. Qator holatlarda tarkibni o‘lchash uchun xromatografik usuldan foydalaniladi. Bunda o‘lchash natijalari bir-biridan xromatograf ishlashi siklining davomiyligicha orqada qoluvchi diskret vaqt momentlarida ma’lum bo‘ladi.
56 – rasm. Mahsulot sifati parametrini avtomatik rostlash tizimining blok sxemasi
1 – ob’ekt, 2 – sifat analizatori, 3 – hisoblash qurilmasi, 4 – rostlagich
Uzlukli o‘lchov ko‘pgina qo‘shimcha kechikishlarga va rostlashdagi dinamik aniqlikning pasayishiga olib kelishi mumkin. O‘lchovdagi kechikish ta’sirlarini kamaytirish uchun, mahsulot o‘zgaruvchilari bilan sifat bog‘liqliklari modelidan foydalaniladi, ular uzluksiz ravishda o‘lchab turiladi. Bu model ancha sodda bo‘lishi mumkin; navbatdagi sifat parametrlarining qiymatlari topilib hisoblangan model koeffitsientlari bilan taqqoslanadi. Shunday qilib, sifatni rostlashning eng ko‘p tarqalgan usullaridan biri bilvosita hisoblanadigan ko‘rsatkichlar bo‘yicha, to‘g‘ridan-to‘g‘ri tahlil natijalari bo‘yicha uni hisoblash algoritmini aniqlash bo‘lib hisoblanadi.
Mahsulot sifat parametrlari tizimini rostlashning blok sxemasi 56– rasmda keltirilgan.
Hisoblash qurilmasi sifat ko‘rsatkichining (t) uzluksiz bahosini quyidagi formula orqali hisoblaydi:
Rostlash aniqligini oshirish maqsadida avtomatik kalibrlash qurilmali uskunalardan foydalaniladi. Bu holda boshqarish tizimi tarkib analizatorlarini davriy ravishda kalibrlab, ularning tavsiflarini to‘g‘rilab amalga oshiriladi.
Nazorat savollari.
rN miqdorini rostlashning o‘ziga xosliklari nimalardan iborat?.
rN miqdorining reagent sarfiga bog‘liqligining egriligini tahlilini keltiring;
rN miqdorini pozitsion rostlash qanday hollarda amalga oshiriladi?.
rN miqdorini uzluksiz rostlash qanday hollarda amalga oshiriladi?
Maxsulot sifatini qanday qilib bilvosita parametr orqali rostlash mumkin?
Maxsulot sifati parametri ABSning blok sxemasini keltiring.
|
| |
Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi - bet 27

|
Buxoro davlat universiteti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchiBog'liq nomozov xurshid shavkat ogli Часть контента интернет-пространства позволяет впитывать
социальный опыт негативного характера. В частности, оно придает
виртуальный тон общению между членами общества, ослабляет
познавательные способности членов общества, формирует поведение,
противоречащее нормам морали, делает человека подверженным различным
социальным порокам, делает некоторые члены общества совершают
преступления, заставляя их вступать в союз, подвергая определенную часть
членов общества влиянию антигуманных идей, заставляя членов общества
тратить свое свободное время.
Чтобы обеспечить положительное влияние интернет-пространства на
процесс социализации личности, необходимо повышать ее информационную
и нравственную культуру. В связи с этим разработаны следующие
предложения и рекомендации:
а) в части повышения информационной культуры личности:
создание популярных брошюр, электронных инструкций и пособия
«Методика оценки достоверности информации» для ознакомления членов
общества с технологиями поиска достоверной информации и ознакомления
трудовых коллективов во всех сферах;
преподавание предмета «Логики» в образовательных учреждениях, показ
заставляющих задуматься произведений и фильмов, шоу и передач;
б) в плане повышения нравственной культуры человека:
разработка и популяризация «этических норм межличностных
отношений в интернет-пространстве» с целью привыкания к соблюдению
этических норм в интернет-пространстве;
повышение качества образовательной деятельности относительно
нравственного содержания контента;
пригласить членов семьи, учебные заведения, рабочие группы, членов
махалли к активной борьбе с безнравственностью в Интернете;
Разработка и распространение брошюр «Пути обеспечения этической
безопасности в Интернет-пространстве»;
желательно усовершенствовать нравственную пропаганду, превратить ее
в отдельное направление нравственно-пропагандистской деятельности,
проводимой в стране.
https://buxdu.uz
|
| |
Рисунок 1. Меры повышения информационной культуры

40
Интернета, необходимо повышать его информационную культуру, а также его
моральную культуру. Высокая моральная культура приучает человека
выбирать виртуальные ресурсы, исходя из моральных норм. Это в конечном
итоге превращает контент Интернета в источник позитивной социализации
личности. В Узбекистане вопросы повышения нравственной культуры членов
общества всегда оценивались как стратегическая задача. Но возрастающее
негативное влияние интернет-пространства на социализацию личности ставит
на повестку дня новые задачи. Сегодня в целях повышения нравственной
культуры членов общества в условиях Узбекистана предлагается
усовершенствовать нравственную пропаганду. Только так можно подготовить
членов общества к разумному использованию ресурсов интернет-
пространства.
В диссертации в целях достижения рационального использования
ресурсов Интернет-пространства членами общества путем повышения
нравственной культуры и обеспечения их позитивной социализации
обосновано необходимость принятия следующих мер: (см.: рисунок 2)
Erase all: oldin 
bu yerda boʻlgan 
barcha narsalarni 
oʻchiradi.
Kalit soʻz

Erase all: oldin
bu yerda boʻlgan
barcha narsalarni
oʻchiradi.
Kalit soʻz
134
4.2-mashg‘ulot
Chiziq chizishga harakat qiling.
Sprayt quyidagi algoritmni amalga oshirsin:
• Pen down blokini joylash;
• oldinga 100 qadam yurish;
• 90 daraja chapga burish;
• oldinga 50 qadam yurish;
• 90 daraja chapga burish;
• oldinga 50 qadam yurish;
• 90 daraja oʻngga burish;
• oldinga 50 qadam yurish;
• 90 daraja chapga burish;
• oldinga 50 qadam yurish;
•
Pen up blokini joylash.
4.3-mashg‘ulot
Sprayt quyidagi algoritmni amalga oshirsin:
• Pen down blokini joylash;
• 5 marta takrorlash:
1 90 daraja chapga burish.
2 Oldinga 50 qadam yurish.
3 90 daraja oʻngga burish.
4 Oldinga 50 qadam yurish.
• Pen up blokini joylash.
Har bir spraytning
harakatini koʻrish
uchun
Wait
bloklarini qoʻying.
Maslahat
135
5
Dasturlashni oʻrganish
5-amaliy koʻnikma
Shakllar bilan ishlash
Xoʻrozqand belgisi kichikroq shakllardan iborat.
Shakllar turli sondagi tomondan va burchakdan iborat boʻlishi mumkin.
Burchak – burishingiz kerak boʻlgan daraja.
Agar o‘ngga burilayotgan boʻlsangiz, ushbu tasvirdagi kabi burchaklardan
foydalaniladi.
Agar chapga burilayotgan boʻlsangiz, ularning joyi almashadi.
Boshlagan joyingizga qaytish uchun bir necha marta burilsangiz, barcha
burilishlar yigʻindisi 360 daraja boʻlishi kerak.
Burchaklarni oʻlchash uchun sizga transportir uskunasi kerak bo‘ladi.
315°
0°
45°
90°
135°
180°
225°
270°
136
Chiziqning boshidan oxirigacha yetish uchun sprayt burilishi zarur boʻlgan
burchak oʻlchamini aniqlash mumkin.
Sprayt oldinga 100 qadam suriladi. Soʻng u burilishga yetadi. Chiziq boʻylab
yurishni davom ettirish uchun u burilishi kerak.
Sprayt toʻgʻri oldinga yurishni davom etayotganidek, chiziq chizish mumkin.
Buni “rejalashtirilgan chiziq” deb atash mumkin.
Sprayt chapga burilishi kerakmi yoki oʻngga?
Xayolan chiziq va burilishi zarur boʻlgan joy orasidagi burchakni oʻlchash kerak.
Bu sprayt burilishi (burchak) kerak boʻlgan burchak darajasini bildiradi.
|
Altsgeymer sindromi - Pedagogika instituti

|
Pedagogika instituti
|
bet | 40/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Altsgeymer sindromi – demensiyaning ko’p uchraydigan turi bo’lib, uni birinchi bo’lib 1906 – yilda nemis psixiatori Alois Altsgeymer aniqlagan. Odatda bu kasallik 65 yoshdan yuqorilarda ko’p uchraydi, lekin undan oldin ham uchrashi mumkin. Hamma odamlarda kasallik har xil kechadi, lekin ularning hammasida bir xil alomatlar kuzatiladi. Kasallikning boshlanish davrida qisqa xotiraning pasayishi kuzatiladi. Kasallik rivojlana borishi bilan xotira,nutq va aqliy o’ylash butunlay yo’qoladi. Organizm funksiyalarining buzilishi esa o’limga olib keladi.
Moyamoya kasalligi (yapon. Tutun, tuman) - noyob, rivojlanib boruvchi surunkali boosh miya tomirlarining kasalligidir. Bu kasallik uchun sekin – asta bosh miya ichki uyqu arteriyalari, bosh miyaning oldingi qismidagi va o’rta qimidagi arteriyalarning ular okklyuziyaga uchragunga qadar o’zgarib borishi xarakterlidir. Bu kasallikning yana bir jihati bu – miya asosida kollateral tomirlarning paydo bo’lishi natijasida angiogramma qilinganda yengil tutun hosil bo’lganga o’xshab ko’rinishidir. Aynan shu hodisa 1969 yilda kasallikka zamonaviy nom berdi. Yapon tilidan tarjima qilinganda “moyamoya” “tutun” degan ma’noni beradi.
Moya-moya kasalligining kelib chiqish sabablari hali to’lig’icha o’rganilmagan, lekin bu kassallikning asosiy sababi qilib genetik va oilaviy sabablar ko’rsatiladi. Kasallik juda kam uchraydi. Lekin hozirgi kunda bu kasallik AQSHda, Afrika mamlakatlarida va eng ko’p hollarda Yaponiyada kuzatilgan.
Moyamoya kasalligini davolash uchun jarroxlik muolajalaridan foydalaniladi. Dori – darmonlar bilan davolash esa faqatgina yordamchi vazifani bajaradi, kasallik rivojlanishini to’xtatmaydi.
Jarroxlik aralashuvining asosiy maqsadi bosh miyani qon bilan yaxshi ta’minlanishiga erishishdir. Jarroxlik operatsiyasini olib borishdan oldin, bemorning bosh miyasi perfuziya qilinadi va shunga qarab jarrohlik olib boriladi.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1. Shartli refleksni qanday tekshiriladi?
2. Shartli refleksii hosil bo’lish tezligi va turg’unligi qanday?
3. Ovqatlanish va boshqa faoliyatlarga harakat shartli refleksi qanday hosil qilinadi?
4. Vaqtga hosil qilinadigan shartli reflekslar nima?
5. Shartli reflekslarni tormozlanishi nima?
6. I va P signal sistemasining o’zaro ta’siri qanday?
7. Bolalar nevrapatologiyasi haqida bilasizmi/
|
| |
tabiat q u c h o q id a yashaydilar. B u n d an k o ‘zd a tutilgan m aqsad - ulardan

tabiat q u c h o q id a yashaydilar. B u n d an k o ‘zd a tutilgan m aqsad - ulardan
tu g ‘ilajak farzan d nin g s o g ‘lo m b o iis h in i t a ’m in la sh b o'lgan .
137
osoyishta, shirin, totuvlik bilan o ‘tadi. «Qolgan oylar va
yillar ham xuddi shunday yaxshi, baxtli davom etishi
uchun nimalarga e’tibor berish kerak?», «Yuqoridagi
qovushuv turlaridan eng muhimi va asosiysi qay biri?»
degan savollar tug'iladi. Quyida biz ushbu savollarga
javob berishga harakat qilamiz.
Biologik qovushuv. Biologik shaxobchaning ruhiy
shaxobchaga nisbatan bir muncha turg'unligini, kam
o‘zgaruvchanligini hisobga olish zarur. Ya’ni shakllan-
gan mijoz toifasini o ‘zgartirib bo‘lmasligini va bunga in-
tilishning samarasizligini unutmaslik lozim. Mijoz turi
jihatidan kelin-kuyovlar turlicha bo'lishi, ba’zan esa bir-
biriga qarama-qarshi zid toifalarga mansub bo'lishi
mumkin. Lekin buni oila mustahkamligi uchun xavfli
omil deb hisoblash xato bo'ladi. Ko'p hollarda bunday
oilalardagi er-xotinlar bir-birlarida yetishmaydigan
psixologik xususiyatlami to'ldirib turadilar.
Shu bilan
birga xolerik turga mansub bo'lgan er-xotinlar o'rtasida
saiga nizo-janjallar chiqishi m uhim omil bo'lishi
mumkin. Qayliqlaming mijoz jihatdan turmush qurish-
lari turli ko'rinishlardan iborat bo'lishi mumkin.
JVlasalan, XX (xolerik kuyov — xolerik kelin), XS (xo
lerik — sangvinik), XF, XM, SS, FF, FM, MM va
boshqa murakkab qovushuvlar. Bu yerda eng muhimi
mijoz turi emas, balki ular o'rtasidagi hissiyot kuchi,
psixolo-pedagogik bilim saviyasi, oilaviy hayotni mus-
tahkamlashga intilish, tarbiya va madaniy saviya dara-
jasi, o'zaro munosabatlardagi madaniyatdir.
Bilimlarni tekshirish uchun savollar
1. Oiladagi muloqot bilan oiladan tashqari shaxslararo
muloqotlaming о ‘rtasida qanday farq mavjud?
2. Muloqot jarayonida yuzaga kelishi mumkin bo ‘Igan
qanday to ‘siqlami bilasiz?
3. Oilaviy munosabatlar nima ?
4. Yosh oilada er-xotin munosabatlari qanday rivoj-
lanadi?
5. Er-xotin munosabatlarining o ‘ziga xosligi nimalar
dan iborat?
6. Intim munosabatlarga nimalar kiradi? Ular qanday
namoyon bo'ladi?
138
7.
Muloqotning qanday kommunikativ pozitsiyalari
farqlanadi?
8. Er-xotinlik munosabatlaridagi moslashuv, qovushuv
qanday amalga oshadi?
9. Nikohgacha bir-birlarini yaxshi bilmagan holda
bir-birlarini to ‘liq tushunib, nikohdan so ‘ng qancha k o ‘p
bilgan sari bir-birlarini shunchalik tushunmaydilar
(tushunishni istamaydilar). Mazkur gapdagi paradoksni
psixologik tahlil qilib, ilmiy asoslab bering.
|
Er-xotinlik munosabatlari

tarbiyalash, voyaga yetkazish bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy
ishlar amalga oshiriladi. Shularni hisobga olgan holda
hukumatimiz tom onidan yosh oilalar, ularning mus-
tahkamligini ta ’minlash va ularda ijtimoiy, iqtisodiy va
m a’naviy qo‘llab-quwatlash yangi oilaning barqarorligini
ta ’minlashga imkoniyatlar yaratish borasida ham bir qator
ishlar amalga oshirilmoqda.
Oilaning mustahkam bo‘lishi, er-xotinning baxtiyor,
tinch-totuv yashashlarida ularning o‘zaro qovushuvi
muhim rol o‘ynaydi. 0 ‘zaro qovushishlarni shartli ra-
vishda uchta tarkibiy qismga ajratish mumkin:
1. Biologik qovushuv.
2. Psixologik qovushuv.
3. Sotsial (ijtimoiy) qovushuv.
T o‘ydan keyingi dastlabki «asal oyi»1 odatda,
1 Q ad im gi yu n o n la rd a n ik o h d a n o ‘tib o ila qurgan yosh lar ixtiyoriga
e c h k i va asalarilam i topshirib, bir oyga toq q a k o ‘chirib yuborardilar. Bu
o y d a v o m id a y o sh k e lin -k u y o v ec h k i suti bilan asaln i iste ’m o l qiladilar va
Sening bir ko‘zing ko‘rar ekan

|
Sening bir ko‘zing ko‘rar ekanBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.BSening bir ko‘zing ko‘rar ekan
Hadislar
Qachonki er o'z xotiniga va xotin o ‘z eriga qarashsa,
Tangri ham ularga rahmat nazari bilan qaraydi. Bordi-yu kaf-
tini kaftiga qo‘ysa, barmoqlari orasidan gunohlari duv-duv
to'kiladi.
Sizlam ing yaxshiliklaringiz o ‘z ahlu ayoliga xushmuoma-
lada b o ‘ladigarilaringizdir.
Qur’on Karimda bunday deyiladi:
Yaxshi
ishlam i qilganlar, xoh erkak bo'lsin, xoh ayol
bo'lsin, iym oni bo'lsa, jannatga kirgay va hech bir ishi e ’ti-
borsiz qolmagay.
Nikohga qudrati yetmaganlar Olloh ulam i o'z fazli bilan
boy qilmaguniga qadar iffatli b o ‘lib yursinlar.
H ikm atli so'zlar
1. Yuk og'irini nor ko'tarar, dard og'irini — er.
2. Olis yo'l — otni sinar, og'ir kun — xotinni.
3. Kichik kalit katta uyni ochar.
4. Mushuk yo'g'ida sichqon tepaga chiqar.
5. Achchiq o'yin shirin turmushni buzar.
6. Bir og'izdan bol ham tomar, zahar ham.
7. Bir savat tuxumga bir tepki kifoya.
8. Bir charchaganga tegma, bir — och qolganga.
Aforizmlar
• Ayol qalbini ochadigan kalit kamdan-kam erkaklarda bo'la
di. Aksariyat erkaklar qalb qulfini lom bilan ochadilar.
(L eo n a rd D jevetskiy)
9
Erini sevadigan xotin eri uchun har narsaga tayyor. Faqat
ikki narsadan voz kecha olmaydi. Bu — erini tarbiyalash va
uning xatti-harakatlarini tanqid qilishdir.
(Djon Pristli)
9
G o'zal ayolni sevmaslik jinoyat hisoblansa, uni sevish ja-
zodir.
(Val. D evya tiy)
9
H ech bir ayol aqlsiz erkakni aqlli qila olmaydi, am m o eng
|
| |
aqlli erkakning ham aqlu-hushini olib qo'yishga qodir

|
aqlli erkakning ham aqlu-hushini olib qo'yishga qodirBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.Baqlli erkakning ham aqlu-hushini olib qo'yishga qodir.
(V an da B lonskaya)
142
• Ayollar erkaklami baxtli qilishning bitta y o ‘lini, baxtsiz qi-
lishning esa mingta y o ‘lini biladilar.
(G enrix Geyne)
9
S o f yolg‘izlik — bu seni tushunmaydigan odam bilan
yashash.
(E lbert X abbard)
• Aqlli ayol uchun erkak muam m o emas , aksincha muam-
m oning yechimidir.
(S a ri Gabor)
9
Erkak kishi o ‘zini yom on his etsa, ayol kishini qidiradi.
Agar juda yaxshi his etsa, yana yangilarini qidiradi.
*
*
*
• Erkak b o ‘yniga ayollar qanchalik ko‘p osilsa, erkak o ‘zini
shuncha yengil va m ag‘rur his etadi.
*
*
*
9
B o ‘ydoqning uylangandan farqi nima?
B o ‘ydoq uy ishlarining hammasini o ‘zi qiladi, uylanganning
esa xotini majbur qiladi.
(K onstantin M elixan)
9
Erkak kishi ayolni har tom onlam a o ‘rganib b o ‘lgach, undan
aql qidira boshlaydi. Shuning uchun b o ‘lsa kerak o ‘ta aqlli,
zehnli, iste’dodli ayollar oila qurishga qiynaladilar.
* * *
• Erkak kishini q o ‘lda ushlash uchun, aw a lo ayol o'zini
qo'lda tuta bilishi kerak.
* * *
• Odam Ato bilan M om o Havo juda baxtli hayot kechirish-
gan, chunki ularda qaynonalar va qaynona-kelin munosabat-
lari bo‘lmagan. Am m o ular bir masalada zerikishgan, ya’ni
g‘iybat qiladigan odam boim agan.
* * *
• Ayol kishi erkakni jannatdan olib chiqib ketgan. Am m o
erkakni jannatga olib kiradigan ham ayoldir.
143
|
| |
Teri sezgilari - Pedagogika instituti

|
Pedagogika instituti
|
bet | 46/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Teri sezgilari
Teri sezgilari tarkibi tuyush va harorat turlaridan iborat bo’lib, ularning bunday nomlanishining sababi - retseptorlarning teri va organizmning tashqi shilliq pardalarida joylashganligidir.
Tuyush sezgilari ikki xil axborotni qabul qilish imkoniyatiga ega bo’lib, ularning birinchisi tegish va tarqalishni tuyush, ikkinchisi esa silliq yoki g’adir-budurni tuyush bilan ifodalanadi. Odatda, tana a’zosiga narsalarning tegishini sezish tashqi qo’zg’alish kuchayganda siqiqni sezishga aylanadi, u yanada kuchayganda siqiq og’riq sezgisiga aylanadi.
Tuyush sezgilari organi - teridagi va tashqi shilliq pardalardagi tuyush tanachalari deb nomlanuvchi tanachalardan iborat. Tanachalarning ichida, qisman tashqarisida (epiteliyda) tuyush nervining chekka tarmoqlari mavjud, ular terida va shilliq pardalarda bir tekis taqsimlangan. Ular barmoqlarning uchlarida, til uchida, labda zich joylashgan bo’ladi, shu bois sezgirlik darajasi boshqalardan yuksakroqdir. Qaysi yerda tanachalar siyrak bo’lsa, demak, shu jovlarda sezish ko’rsatkichi shunchalik pastdir.
Psixologiyada tuyush tanachalari va sezuvchi nervning chekka tarmoqlari zichligi esteziometr asbobi yordami bilan o’lchanadi. Asbob keriladigan ikki oyoqli sirkulga o’xshash bo’lib, uning o’zagidagi darajalar oyoqlarning uchlari o’rtasidagi masofani o’lchaydi.
Tuyushning aniqlik darajalari: a) barmoq uchlarida 1 mm dan — 2 mm gacha, b) qo’l kaftida 10 mm, d) orqada 60 -70 mm masofada bir yo’la ikki oyoqcha tegayotganligini sezish mumkin (masofa kamaysa, sezgirlik pasayadi).
Tuyush sezgilarining markazi bosh miya po’stlog’ining orqadagi markaziy pushtasida joylashgan deb taxmin qilinadi.
Tuyush sezgilarining tashqi, ya’ni fizik sababi-bu biron-bir narsalarning teriga bevosita tegishidir.
Harorat sezgilari issiq yoki sovuqni sezish bilan ifodalanadi. Maxsus tanachalarning ichida issiqni yoki sovuqni sezuvchi nervlarning chekka tarmoqlari joylashgan bo’ladi.
Ularning tashqi sababi-biron-bir haroratga ega bo’lgan qattiq, suyuq va gazsimon jismlarning tanaga tegib turishidir. Issiqni yoki sovuqni farqlash qo’zg’atuvchi harorati bilan badan harorati o’rtasidagi nisbatga ko’ra belgilanadi. Masalan, qo’zg’atuvchining harorati badan haroratidan past bo’lsa -sovuqni, agarda yuqori bo’lsa-issiqni sezamiz, his qilamiz.
Farqlash: jismlarning issiqlik o’tkazuvchanligi-temir va yung.
Harorat sezgilari: a) tashqi qo’zg’atuvchilar; b) organizm ichida qo’rqishdan — qon tomiri torayadi, uyalishdan— qon tomiri kengayadi.
|
| |
Anensefaliya (yunon. “au” – yo’q, “eukefalos” – bosh miya)

|
Anensefaliya (yunon. “au” – yo’q, “eukefalos” – bosh miya)
|
bet | 39/152 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,44 Mb. | | #245279 |
Bog'liq Klinika 2023й Равшанова И .Э.Anensefaliya (yunon. “au” – yo’q, “eukefalos” – bosh miya) ona qornida homilaning rivojlanmay qolishi natijasida bosh miya katta yarim sharlarining, yumshoq to’qimalarining qisman yoki umuman yo’qolishidir. Bu kasallik yuqumli kasalliklar, zaxarli moddalar, alkogol, tashqi muhitning zararli ta’sirlari natijasida yuzaga keladi. Bu kasallikda ona qornidagi homilaning rivojlanishi ortda qolishi natijasida u 21 – 28 kunlik bo’lganida nerv naylari rivojlanishi buzilishi kuzatiladi. Bunday kasallik natijasida homilaning 50% i ona qornida nobud bo’ladi. Qolgan 50% chaqloqlar tirik tug’liadi va 66% chaqaloqlar bir necha soat yoki bir haftagacha yashashi mumkin. Anensefallar orasida eng ko’p umr ko’rgan Bebi Key nomi bilan mashxur Stefani Kin hisoblanadi. U bu diagnoz bilan 2 yilu 174 kun yashagan. Anensefalit alomatlari paydo bo’lganda homiladorlikni uning muddatidan qat’iy nazar to’xtatish talab qilinadi. Anensefaliya 10000 chaqaloqdan 1tasida kuzatiladi. Bu kasallik bilan asosan qiz bola chaqaloqlar kasallanadilar.
Bosh miyaning inson hayoti davomida orttirilgan kasalliklariga:
Spesifik va nospesifik yallig’lanishlar;
Shikastlardan keyin yuzaga keluvchi kasalliklar;
Meningit: sil miningiti va infeksion miningit;
Insult: ishemik insult va gemorrogik insult;
Altsgeymer sindromi;
Moyamoya kasalligi;
Shikastlar: ochiq va yopiq;
Bosh miyaga qon ketishi;
Bosh miyaning nevrologik kasalliklari;
O’smalar va boshqa turli kasalliklar kiradi.
– bosh va orqa miya qo’big’ining yallig’lanish kasalligidir. Yumshoq va to’rsimon qobiqning yallig’lanishi – leptomeningit va qattiq qobiqning yallig’lanishi – paximeningit farqlanadi. Meningit alohida kasallik sifatida ham, biror bir kasallikning asorati sifatida ham rivojlanishi mumkin. Bosh og’rig’i, yorug’likka nisbatan o’zgarishlar (fotofobiya), bolalarda esa ko’p uxlash va holsizlik kuzatiladi. Meningitni vaqtida davolamasklik oqibatida karlik, epilepsiya, gidrosefaliya, bolalarda aqliy zaiflik kabi asoratlarga olib kelishi mumkin.
|
| |
Xavfsizlik qoidalari - Biologiya (2) — копия cdr

26
AXBOROTNI XAVFSIZLIGIDA KRIPTOGRAFIK HIMOYA QILISH USULLARI
Axborot xavfsizligida kriptografiya himoyalash usullari.
Jamiyatni kompyuterlashtirish, bir qator foydalardan tashqari, o‘zi bilan bir qator
muammolarni olib keldi. Juda ham murakkab bo‘lgan bunday muammolardan bittasi ax-
borotni qayta ishlash va uzatish tizimlarida maxfiy axborotni xavfsizligini ta’minlashdadir.
Bu muammoni xal qilish uchun
Kuchlanishni o‘lchash - Muqobil energiya manbalari

|
Muqobil energiya manbalari
|
bet | 60/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)Kuchlanishni o‘lchash.
(2.4)
Voltmetrning ko‘rsatishi uning ulagichlaridagi
kuchlanish bilan aniqlanadi. Shuning uchun kuchlanishni o‘lchashda voltmetr zanjirga parallel ulanadi. Voltmetr zanjirga ulanganda u o‘lchanayotgan kuchlanish (zanjirning ish tartibi)ga ta’sir ko‘rsatmasligi uchun uning qarshiligi vol’tmetr parallel ulanayotgan iste’molchi (generator)ning qarshiligiga nisbatan katta bo‘lishi kerak (2.4-rasm).
2.4-rasm. Voltmetrning umumiy ko‘rinishi
Voltmetrning qarshiligi rV katta bo‘lganda, undagi nominal tok IVN kichik va undagi isrof bo‘ladigan nominal quvvat ( PVN ) ham kichik bo‘ladi, chunki
VN
r
U
N va
V V
I
N
U
P
2
N
r
(2.5)
O‘lchash mexanizmining uchlaridagi kuchlanishni hisoblashda
U Ir
(2.6)
formuladan foydalaniladi.
2.2. Invertorlarning ishlash jarayoni. Iste’mol qilinadigan
quvvatni nazorat qilish
Ko‘chma tеlеkоmmunikatsiya qurilmalarini elеktr enеrgiyasi bilan ta’minlashda birlamchi elеktr enеrgiyasi sifatida kichik kuchlanishli o‘zgarmas tоk manbalari (galvanik elеmеntlar, akkumulyatоrlar, tеrmоgеnеratоrlar, quyosh va atоm batеrеyalari) ishlatiladi. Turli хildagi tеlеkоmmunikatsiya qurilmalarining elеktr ta’minоti uchun esa turli nоminaldagi o‘zgarmas va o‘zgaruvchan kuchlanishlar zarur bo‘ladi. Shuning uchun bir nоminaldagi o‘zgaruvchan yoki o‘zgarmas kuchlanishni ikkinchi nоminaldagi o‘zgaruvchan yoki o‘zgarmas kuchlanishga o‘zgartirish talab qilinadi. Bu vazifani o‘zgartirgichlar bajaradi. O‘zgartirgichlar elеktr ta’minоt manbayi kuchlanishini qurilmalar alоhida qismlarini elеktr ta’minоti uchun talab qilingan turdagi va nоminaldagi kuchlanishlarga o‘zgartirib bеrish uchun хizmat qiladi.
2.5-rasm. Invertor asbobining umumiy ko‘rinishi
O‘zgartirgichlar ikki turga bo‘linadi. O‘zgarmas tоk enеrgiyasini o‘zgaruvchan tоk enеrgiyasiga o‘zgartirib bеruvchi o‘zgartirgichlar – invеrtоrlar dеyiladi va o‘zgartirish jarayoni invеrtоrlashdan ibоrat bo‘ladi (2.5-rasm, 2.1-chizma). Chizmadagi kuchlanish invertori ikki taktli (kaskadli) multivibratordan tuzilgan. Tranzistorli (VT1, VT2) kuchlanish invertori bo‘lib, o‘z-o‘zidan ishlaydi (avtogenerator) kuchlanish bo‘yicha teskari aloqa zanjiriga ulangan va kuchlanishni nazorat qiladi. VT3 tranzistorni chiqish qismi VT5 transiztorni kirishiga uning chiqishi VT7 ni kirishiga ulangan. VT4, VT6, VT8 da ham shunday ulanadi.
Agar o‘zgartirgich chiqishida o‘zgarmas kuchlanish оlinishi talab qilinsa, u hоlda invеrtоrdan kеyin to‘g‘rilagich va filtr qo‘yiladi. Bunday bir kuchlanishli o‘zgarmas tоk enеrgiyasini bоshqa kuchlanishli o‘zgarmas tоk еnеrgiyasiga o‘zgartiruvchi o‘zgartirgich kоnvеrtоr dеyiladi va o‘zgartirish jarayoni kоnvеrtоrlashdan ibоrat bo‘ladi.
|
| |
Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari - bet 68

Bunday kelishmovchiliklar uchun zamin bo‘lib qu-
yidagilar xizmat qiladi.
1. Dunyoqarashlar orasidagi mavjud farqning hisob-
ga olinmasligi.
2. Yoshlaming bo‘sh vaqtini mustaqil tashkil etishi,
do£stlar tanlashdagi mustaqilligi, hissiyot sohasidagi
mustaqilligi, modaga, bugungi kun talabiga mos kiyi-
nishi, kasb tanlashdagi mustaqilligi, umr yo'ldoshi tan-
lashda mustaqillik uchun ota-onalari bilan b a’zan
kurash olib borishning xush kelmasligi.
3. Ota-onalarning ichkilikka ruju qo‘yishi yoki or-
nomusni yig'ishtirib qo'yib, buzuqchilik qilishi.
4. Ba’zi bolalarning mehnat qilishga o'rgatilmagan-
ligi va buning oqibatida yengil-elpi hayot kechirishga
o'rganib qolishi;
5. Ayrim yoshlarning farzandlik burchini unutib
qo‘yishi va hokazo.
6.
Ota-onalarning
psixologik-pedagogik
bilim
saviyalari yetarli darajada emasligi natijasida yuzaga ke-
ladigan kelishmovchiliklar.
Ota-onalar va bolalar munosabatiga oid yuqoridagi
kabi kamchiliklar natijasida oiladan halovat yo‘qoladi,
o‘rtaga sovuqchilik tushadi. Farzandlik burchini bajar-
maslik u yoqda tursin, hatto, ichib kelib, ota-onasiga
qo‘l ko‘taradigan farzandlar, ota-onasini sharmanda qi-
layotgan suyuqoyoq fahshparastlar borligiga nima dey-
siz?
Ba’zi ota-onalar bolalarda 3, 6, 13, 14 yoshlarda
muqarrar ravishda bo‘lib o ‘tadigan krizislarni bilmaydi-
lar. Bu yosh bosqichlarida bola ruhiyatida yangi
psixologik qo'shilmalar yuzaga keladi. Bu esa ularning
kattalar, jumladan, ota-onalar bilan bo‘lgan munosabat-
larida ko‘zga tashlanadi. Buni sezmagan ba’zi ota-ona
lar «bolam nihoyatda qaysar, quloqsiz bo'lib qoldi», deb
o‘ylaydilar va shikoyat qilishga tushadilar. Bunga qarshi
o‘zlaricha chora-tadbirlar belgilashlari natijasida ota-
ona va bola bir-birlarini tushunolmay qoladilar.
Bolaning ota-onadan bezish hollari kuzatiladi.
Adabiyotlar ro‘yxati - Mavzu: Akmeologiyaning shakllansh tarixi, va hozirgi kundagi rivojlanishi. Reja

|
Mavzu: Akmeologiyaning shakllansh tarixi, va hozirgi kundagi rivojlanishi. Reja
|
bet | 3/3 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 53,5 Kb. | | #99806 |
Bog'liq Akmeologiyaning shakllansh tarixi, va hozirgi kundagi rivojlanishi.Adabiyotlar ro‘yxati:
Akmeologiya 2000. Metodicheskiye i metodologicheskiye problemы (pod red. N.V.Kuzminoy, E.M.Zimicheva) SPb. 2000.
Ananev S.G. CHelovek kak predmet poznaniya SPb. 2001.
Bogdanov ye.N., Zazыkin V.G. Vvedeniye v akmeologiyu. Kaluga. 2001.
Bodalov A.A. Verlina v razvitii vzroslogo cheloveka xarakteristiki i usloviya dostijeniya. M.; 1998.
Derkach A.A. Akmeologiya: lichnosti i professionalnыe razvitiye cheloveka: Metodologo – prikladnыe osnovы akmeologicheskogo issledovaniya. M; 2000.
|
| |
-rasm - Muqobil energiya manbalari

|
Muqobil energiya manbalari
|
bet | 59/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)2.1-rasm. Gal’vonometr
Ishlab chiqarish sharoitida va ilmiy tadqiqotlarda o‘zgarmas tok zanjirida (10–7 dan 106) A gacha tokni, (10 –7dan 108) V gacha kuchlanishni o‘lchash zarurati tug‘iladi. Quyosh nurini fotoelementlar yordamida hosil qilinadigan juda kichkina
toklari galvonometr yordamida o‘lchanadi.
Galvanometr yordamida qayd etilishi mumkin bo‘lgan eng kichik tok 10-11 A bo‘lib, undan kichigi esa bilvosita usullar yordamida (namuna qarshilikdagi kuchlanish pasayishi yoki kondensator zaryadi, induktivlik bo‘yicha) o‘lchanadi (2.1-rasm).
0,1 A dan 10 A gacha o‘zgarmas tokni o‘lchashda elektrodinamik ampermetrlarni
qo‘llash mumkin. Quvvat iste’molining kattaligi va sezgirligining pastligi bu asboblarning imkoniyatlarini chegaralaydi. Milliamperlarda hosil bo‘lgan tok kattaligini milliampermetrlarda o‘lchanadi (2.2-rasm).
10 A dan 100 A gacha o‘zgarmas tokni o‘lchashda yuqori o‘lchash chegarasi shuntlar yordamida kengaytirilgan ampermetrlar qo‘llaniladi.
2.2-rasm. Milliampermetrni umumiy ko‘rinishi
100 A va undan katta (metall eritish sexlari, elektroliz jarayoni, to‘g‘rilagich sxemalari, generator va motorlar qo‘zg‘atuvchi va yakor chulg‘amlaridagi va h.k.) toklarni o‘lchashda shuntlardan foydalanish o‘lchash zanjiridagi quvvat isrofini va o‘lchash xatoligining keskin ortib ketishiga olib keladi. Bunday hollarda bilvosita o‘lchash usullaridan foydalaniladi. Aksariyat hollarda tokli o‘tkazgich atrofidagi magnit maydonining ta'siridan foydalaniladi.
Tokni o‘lchash. Tokni o‘lchash uchun ampermetrlar ishlatiladi. Ampermetrning ko‘rsatishi uning o‘lchash mexanizmi orqali o‘tayotgan tok bilan belgilanadi. Shuning uchun ampermetr zanjirga ketma-ket ulanadi. Zanjirga ampermetr ulanganda tokning qiymati o‘zgarmasligi uchun asbob chulg‘ami bir necha o‘ramdan iborat bo‘lgan yo‘g‘on simlardan qilinadi (2.3-rasm).
2.3-rasm. Ampermetrning umumiy ko‘rinishi
Agar o‘lchanayotgan tok katta bo‘lsa, ampermetrga shunt ulanadi. Rsh shunt qarshiligi quyidagi munosabatdan topiladi:
Ra I x I a
I a
Rsh
(2.1)
bu yerda I x – o‘lchanishi zarur bo‘lgan tok kuchi,
I a – asbobning shuntsiz o‘lchay oladigan toki, 2.1 ifodadan.
I x Ia
Ia
Rsh Ra
(2.2)
Zanjirdagi I tokni o‘lchash zarur bo‘lsa, 2.1 formuladagiga ko‘ra toklarning nisbati quyidagicha bo‘ladi:
I I x Ra Rsh K
Rsh
Ia Ia
(2.3)
bu yerda
I KI a
I a – asbobning ko‘rsatishi.
|
| |
-chizma - Muqobil energiya manbalari

|
Muqobil energiya manbalari
|
bet | 64/100 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 3,21 Mb. | | #115463 |
Bog'liq 14415 2 6BCAAD1C053929B1EB564DE24E4C5A9C7D2724A7 (1)2.6-chizma. Himоyalash qurilmasining tuzilish sхеmasi
Himоyalash qurilmasi hоlatlarining induksiyalari svеtоdiоdlar (“RED”, “GREEN”, “YELLOW”) оrqali amalga оshiriladi. Qurilma kirishidagi C1... C3 kоndеnsatоrlar radiоxalaqitlar filtrini tashkil qiladi ( C1, C2 kоndеnsatоrlar nоsimmеtrik radiоxalaqitlarni, C3 kоndеnsatоr esa simmеtrik radiоxalaqitlarni so‘ndirishga хizmat qiladi). Qisqa vaqtli kuchlanishning sakrashsimоn kеskin оrtishi RU1 rеzistоr оrqali chеklanadi. VD9 diоd KSH rеlе chulg‘ami uzilganda оrtiqcha kuchlanishni kamaytirish uchun mazkur chulg‘amni shuntlaydi.
Nazorat qiluvchi qurilma. Nazorat qurilmasi akkumulyatоr batarеyasi kuchlanishini nazоrat qilishda va uning zaryadi nоminal qiymatidan kamayishidan
yoki o‘ta to‘yinishidan himоya qilishda qo‘llaniladi. Nazorat qiluvchi qurilmasining sоdda sхеmasi bilan tanishamiz (2.7-chizma).
2.7-chizma. Nazorat qiluvchi qurilmaning sхеmasi: R1…R13 – qarshiliklar, VD1, VD2 – diod va svetodiodlar, VT1, VT2, VT3 – tranzsitorlar, DD1, DD2, DD3 – mikrosxemalar
Bu qurilmalarning avzalligi – arzоn, ishоnchli va tarkibiy sхеmasining sоddaligidadir. Shuni ta’kidlash kеrakki, bu qurilma akkumulyatоr batarеyasining kuchlanishini to‘liq nazоrat qilish imkоniyatini bеradi.
Akkumulyatоr batarеyasining ishchi nоminal kuchlanishi (9.5-12.5) V dеb tanlab оlinib, quyidagi elеmеntlardan fоydalanildi:
R1 R3 - 33 kOm
VD1 KS162
VD2 VD3 AL307A
VD4 D232 VT1 KT 6302 VT2 KT805 VT3 KT819 DD1 LM 339
IZ .T 0.25 10 A
Vt.k. 12.6 V
R2
- 50 kOm
R4 R8 740 R4 kOm
R5 1 mOm
R6 R10 1 kOm R7 R9 470 Om R11 120 Om R12 300 Om
R13 50 60 kOm
Agar tranzistorlarni mоs ravishda tanlab оlishga erishilsa, (3 – 24) V lik akkumulyatоr batarеyasini 10 A tоk bilan zaryadlash mumkin.
Akkumulyatоr batarеyasidagi kuchlanish 12.6 V ga yеtganda, kоmparatоrni
(mikrosxemani) 14 – chiqishida katta pоtеnsial hоsil bo‘ladi, VT1 оchiladi VT2 ,VT3 lar esa yopiladi. Akkumulyatоr batarеyasi kichik 0.25 A tоk bilan zaryadlanib bоradi Agar akkumulyatоr batarеyasidagi kuchlanish 12.6 V dan kichik bo‘lsa, 14 –
nuqtada quyi pоtеnsial paydо bo‘ladi, VT1 yopiladi, VT2 va VT3 lar оchiladi.
VD4
– kunning tungi qismida akkumulyatоr batarеyasidan quyosh panеliga
enеrgiya оqimini chеgaralaydi.
Bu sхеmani akkumulyatоr batarеyasini tarmоqdan fоydalanib zaryadlash uchun ham ishlatish mumkin. Bunday hоlatda o‘zgaruvchan tоkni dоimiy tоkka aylantirish
zarur.
|
| |
Tizimli, maxalliy va tashqi interfeyslar turi

|
Tizimli, maxalliy va tashqi interfeyslar turi
|
bet | 10/12 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 484,9 Kb. | | #266784 |
Bog'liq Alisher 1-mustaqil ishTizimli, maxalliy va tashqi interfeyslar turi. Interfeyslarning turli turlari mashina qismlari o‘rtasidagi axborot almashuvining turli tezligini taminlaydi, turli sondagi va turli xil tashqi qurilmalarni ulashga imkoniyat beradi xamda simsiz aloq kanalini ishlatadi.
Operativ xotira sig‘imi. Operativ xotira sig‘imi megabaytlarda o‘lchanadi. Eslatma, 1 Mbayt = 1024 Kbayt = 10242 bayt.
Ko‘pchilik zamonaviy amaliy dasturlar 16 Mbayt sig‘imdan kam bo‘lgan operativ xotira bilan ishlamaydi yoki ishlasa xam juda sekin ishlaydi.
Nazarda tutish kerakki murakkab masalalarni yechishda (xotiraga yetishmovchilik sezilganda) asosiy xotira sig‘imini ikki xissa oshirilsa, kompyuterning samarali unumdorligini taxminan 1,41 martta oshiradi (kvadrat ildiz qonuni).
Turli turdagi operativ xotiralari – SDRAM, DDR DRAM, DR DRAM va boshqalar - turlicha funksional imkoniyatlarga egadirlar.
Qattiq magnit diskdagi jamlovchilarning sig‘imi va turi. Odatda QMDJ sig‘imi gigabaytlarda o‘lchanadi, 1 Gbayt = 1024 Mbayt.
1 Tbayt sig‘imli venchesterni bugungi kunda ishlatsa bo‘ladi, ammo, yangi dasturiy taminotlar yaqin kunlarda ko‘p terabaytli tashqi xotirani ta’lab etishi mumkun.
Kesh-xotirani sig‘imi va turi. Kesh-xotira – bu bufer, foydalanuvchi ega bo‘la olmaydigan tezkor xotira, ancha sekin ishlovchi xotira qurilmalarida saqlanayotgan axborotlarni avtomatik ravishda kompyuter tomonidan operatsiyalarni bjarilishini tezlatish uchun ishlatiladi. Masalan, asosiy xotira bilan bo‘ladigan operatsiyalarni tezlatish uchun mikroprotsessor yadrosida registrli kesh-xotira tashkillashtiriladi (L1 – birinchi bosqich kesh-xotirasi), mikroprotsessor platasida (L2 - ikkinchi bosqich kesh-xotirasi), tizimli platada (L3 - uchinchi bosqich kesh-xotirasi); diskli xotira bilan bo‘ladigan operatsiyalarni tezlatish uchun operativ xotira yacheykasida kesh-xotira yoki disk jamlovchi ichida flesh-xotira tashkillashtiriladi (L4 - to‘rtinchi bosqich kesh-xotirasi).
Etiborga olish kerakki, 256 Kbayt kesh-xotiraning majutligi ShK unumdorligini taxminan 20% oshiradi.
|
| |
• Erkak kishini jannat bog‘idan olib chiqib ketgan ham va

|
• Erkak kishini jannat bog‘idan olib chiqib ketgan ham vaBog'liq Oila psihologiyasi. Shoumarov G.B• Erkak kishini jannat bog‘idan olib chiqib ketgan ham va
uning hayotini jannat yoki d o ‘zaxga aylantirishga qodir
b o ‘lgan ham ayoldir. Shuni bilgan holda turmush o ‘rtog‘ingni
tanlashda adashma!
Latifalar
Politsiya komissari yosh agentdan so ‘rayapti:
— Siz oldin h ech bir yolg'on n i aniqlash detektorini
ko‘rganmisiz?
— Albatta! M en hatto ulardan biriga uylanganman ham.
* * *
Er ishdan kelib kechki ovqatni yeyapti. T o ‘satdan boshini
ko‘tarib xotinidan so ‘radi:
— N im a uchun sen menga shakarsiz kofe berding?
— Shunchaki, m en sening ovozingni eshitishni xohlagan
edim xolos.
* * *
— Olamda nima gaplar bor, d o ‘stim?
— H ech nimadan xabarim y o ‘q. Chunki xotinim bir hafta
burun bayram kutgani onasinikiga ketgan.
Xayolparishonlik:
— Qizim, nega m enga bunchalik dag‘dag‘a qilayapsan?
— Voy kechirasiz oyijon, xayolparishonlik, m en sizni
qaynonam deb o'ylabman.
* * *
Yosh kuyov xotiniga dashnom berdi:
— Turmush qurganimizga hali bir kun ham b o ‘lgani
y o ‘g‘u, janjal qilayapsan.
— Axir, m en buni naq ikki yil kutdim.
*
*
*
— Bem or ayol eriga dedi:
— Holingizga achinaman, o ‘lib qolsam nim a qilar ekan-
siz-a dadasi?
— A w a l oT... Keyin nim a qilishni o ‘zim bilaman...
* * *
— D oim m eni «yomonsan» deyaverasiz. Bir yostiqqa bosh
qo‘yganimizga ham o ‘n besh yil b o ‘libdi. Siz uchun nahot
144
biron kun ham yaxshi b oim agan b o ‘lsam? — dedi xotin nav-
batdagi janjaldan so‘ng.
— N ega endi, uylanmasimdan oldin yaxshi eding, —
|
| |
Boshqa kompyuter turlari bilan apparat va dasturiy moslik

|
Boshqa kompyuter turlari bilan apparat va dasturiy moslik
|
bet | 11/12 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 484,9 Kb. | | #266784 |
Bog'liq Alisher 1-mustaqil ishBoshqa kompyuter turlari bilan apparat va dasturiy moslik. Boshqa kompyuterlar turi bilan apparat va dasturiy moslik bildiradiki, kompyuterda boshqa kompyuterning texnik elementlarini va dasturiy ta’minotini ishlash imkoniyatini berishga tushuniladi.
Ko‘p masalali ish tartibida ishlash imkoniyati. Ko‘p masalali ish tartibi bir vaqtning o‘zida bir necha dasturlar ustida xisoblashlarni bajarish imkonini beradi (ko‘p dasturli ish tartibi) yoki bir necha foydalanuvchi uchun (ko‘p foydalanuvchili ish tartibi). Mashinaning bir necha qurilmalarini vaqt bo‘yicha ustma-ust ishlatish (bir vaqtda bir necha qurilmani), bunday ish tartibida kompyuterning samarali unumdorligini jiddiy oshirishga imkon yaratiladi.
XULOSA
Kompyuter arxitekturasi insoniyatning texnologik rivojlanishidagi eng muhim yutuqlardan biri hisoblanadi. Uning rivojlanish bosqichlari texnologik innovatsiyalar va ehtiyojlar bilan bog'liq bo'lib, har bir bosqich kompyuterlar imkoniyatlari va funksionalligining kengayishiga olib keldi. Quyida kompyuter arxitekturasi rivojlanishining asosiy bosqichlari keltirilgan: Dastlabki hisoblash vositalari va mexanik mashinalar ko'plab asrlar davomida matematik hisoblashlarni soddalashtirish uchun ishlatilgan. Bu bosqichda mexanik hisoblash vositalari, masalan, abak, va 17-asrda yaratilgan pascaline (Blaise Pascal tomonidan) kabilar paydo bo'ldi. 1940-1950 yillarda birinchi avlod kompyuterlari vakum trubkalar asosida qurildi. ENIAC, UNIVAC kabi mashinalar bu davrda yaratilgan. Ular katta hajmli bo'lib, ko'p elektr energiyasi talab qilar edi. Bu kompyuterlar asosan ilmiy va harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan. 1950-1960 yillarda transistorlar kashf etilishi bilan kompyuterlar kichikroq, tezroq va ishonchliroq bo'ldi. Transistorlar vakum trubkalarni almashtirdi va ikkinchi avlod kompyuterlari, masalan, IBM 7090 kabi, yaratilishiga olib keldi. 1960-1970 yillarda integrallashgan sxemalar (IC) kashf etilishi kompyuter arxitekturasini yangi bosqichga olib keldi. Bu davrda kichikroq va ko'proq funksional chiplar ishlab chiqarila boshlandi, bu esa minikompyuterlar va boshqaruv tizimlarining paydo bo'lishiga olib keldi. Bugungi kunda kompyuter arxitekturasi bulutli hisoblash, Internet of Things (IoT), kengaytirilgan va virtual reallik (AR/VR), 5G tarmoqlar va boshqa ilg'or texnologiyalar orqali rivojlanmoqda. Bu texnologiyalar global tarmoqlarni yanada samarali va o'zaro bog'liq qiladi. Kompyuter arxitekturasi rivojlanishi insoniyatning texnologik yutuqlarini aks ettiradi. Har bir bosqich yangi imkoniyatlar va yutuqlar bilan boyitilgan bo'lib, kompyuterlarning kuchi va samaradorligini oshirdi. Dastlabki mexanik hisoblash vositalaridan hozirgi kunning ilg'or sun'iy intellekt va bulutli hisoblash texnologiyalarigacha, kompyuter arxitekturasi doimiy ravishda takomillashib bormoqda. Bu jarayon, texnologiyalarni yanada rivojlantirish va yangi innovatsiyalarni amalga oshirish uchun mustahkam asos bo'lib xizmat qiladi.
|
| |
Mavzu №-__20 - Biznesni tashkil etish va boshqarish fanidan

Mashg’ulot vaqti-2 soat
|
Talabalar soni: 26 –30 gacha
|
Mashg’ulot shakli va turi
|
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
|
O’quv mashg’ulot rejasi
| Biznes g'oyasi haqida ma'lumot taqdim etish tuzilishi. Biznes-reja yozish, to'liq biznes-reja tuzilishi
Biznes-reja tuzilishining 12 punktni
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga biznes g’oya bo’yicha nazariy tushunchalar berish, qilingan go’yalari bo’yicha ko’nikmalarini shakllantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
Yangi mavzu bo’yicha rejalarni tasniflaydi;
Reja asosida bo’limlarni tushuntiradi;
Reja bo’yicha yangi bilimlarni yoritib beradi.
|
O’quv faoliyati natijalari:
Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib boradilar;
Dars bo’yicha olgan bilimlarini tasniflaydilar;
O’rganganlarini aytib beradilar;
Tartibli ravishda aytib beradilar.
|
O’qitish metodlari
|
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish, namoyish etish, aqliy hujum
|
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy, jamoaviy
|
O’qitish vositalari
|
O’quv qo’llanma, proektor,slayd kompyuter
|
O’qitish sharoiti
|
Maxsus jixozlangan o’quv xona
|
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari
|
Og’zaki nazorat: savol-javob
|