nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
BIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir

|
BIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir
|
bet | 3/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #158608 |
Bog'liq 1-labor ishiBIOS odatda ko’k rangli, zerikarli muhitdir
Hozirgi kunda zamonaviy ko‘rinishdagi BIOS lar ham keng tarqalmoqda
Windows o’rnatilgan diskovod yoki fleshkani ishga tushirish uchun BIOS ga kiriladi va u yerdan BOOT qismi topiladi.
U yerda o’zimga kerakli disk/fleshkani 1-o’ringa qo’yamiz.
1-o’ringa qo’yish har bir BIOS tizimida uning yangi eskiligi, ishlab chiqargan firmasiga qarab turlicha amalga oshiriladi. Jumladan, eski turdagi BIOSlarda siz 1-o’rinda turga qurilma nomiga bossangiz, u sizga mavjud qurilmalar ro’yxatini ko’rsatadi, siz shulardan o’zingizga keragini birinchi o’ringa qo’yasiz, birinchi o’rinda turgani esa tanlangan qurilmaning o’rnini egallaydi.
Yangiroq turdagi BIOS larda esa bu amaliyot F5 va F6 tugmalari (yoki boshqa F tugmalarda) amalga oshiriladi. Ya’ni, siz o’zingizga kerakli disk/fleshka nomini belgilaysiz va yo F5 (past) yo F6 (tepa) tugmalarini bosgan holda tartibini o’zgartirasiz.
Boshqa turdagi BIOS larda (“POST” yoki “Boot”) bu boshqacha tarzda amalga oshirilishi mumkin (F1 va F2; “+” va “-” va boshqacha tarzda) .
Biz BIOS ni sozlamasini sozladik endi fleshkani kompyuterga ulaymiz va kompyuterni yoqamiz. Qora ekranimiz chiqishi bilan istalgan klaviaturani klavishlaridan biri bir necha bor bosamiz.
Bizda Windows ni qaysi tilda o’rnatish haqida so’rov chiqadi. Shuni tanlab so’ng «Next» tugmasini bosamiz
Bu oynada «Install» now tugmasini bosamiz
So'ngra biz «Лицензионное соглашение» ga qabul qilaman deb galochkani belgilaymiz va «Next» tugmasini bosamiz
Bu yerda Windows ni o’rnatish boyicha turini tanlimiz. Bizga boshidan o’rnatish kerakligi sababli biz «Выборочная» ni tanlimiz
Windows OT o’rnatadigan joyni tanlaymiz va «Далее» tugmasini bosamiz
|
| |
So'ng bizda Windows OT ini o'rnatish jarayoni boshlanadi

|
So'ng bizda Windows OT ini o'rnatish jarayoni boshlanadi
|
bet | 4/4 | Sana | 19.02.2024 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #158608 |
Bog'liq 1-labor ishiSo'ng bizda Windows OT ini o'rnatish jarayoni boshlanadi
O’rnatish tugagandan so’ng bizga kompyuterimizning nomini kiritishimiz talab etiladi va o'zimiz istagan fon rangini tanlashimiz mumkin
«Использовать стандартные параметры» tanlaymiz
Foydalanuvchi nomi, parol va parol uchun kalit so'z kiritamiz (o'tgan darslarda yangi foydalanuvchi yaratishni ko'rgan edik. Bu yerda ham xuddi jarayonni bajaramiz)
Windows OT ining sozlamalari tugashini kutamiz
Sozlamalar tugaganda so'ng bizda quyidagicha yozuv paydo bo'ladi
Mana bizning Windows 8.1 OT miz
|
| |
Kalvinizm. Diniy islohotning boshqa bir yirik arbobi Jan Kalvin

|
Kalvinizm. Diniy islohotning boshqa bir yirik arbobi Jan Kalvin
|
bet | 31/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол Kalvinizm. Diniy islohotning boshqa bir yirik arbobi Jan Kalvin (1509-1564) edi. Uning 1536-yilda nashr etilgan «Xristian dinidagi ko‘rsatmalar» degan bosh asari, protestantizm ta’limot sifatida shakllanganidan keyin yangi bir diniy yo‘nalish - kalvinizmning asosi bo‘lib qoldi.
Dastlabki islohot arboblaridan farqli o‘laroq, Kalvin uchun diqqat markazi Injil emas Tavrot bo‘lib qoladi. Kalvin absolyut taqdir haqidagi ta’limotni ishlab chiqdi. Bu ta’limotga ko‘ra, barcha odamlar xudoning biz uchun noma’lum bo‘lgan irodasiga asosan mag‘firat qilinganlar va mahkum etilganlar toifasiga bo‘linadi. Inson va iymon, na «xayrli ishlar» bilan taqdirga yozilganni o‘gartira olmaydi: mag‘firat qilinganlar najotga mahkum, mag‘firatdan mahrum bo‘lganlar esa abadiy azobga mahkumdirlar. Taqdir haqidagi ta’lim shunday asosga qurilganki, Iso ham bizning gunohlarimiz uchun azob-u uqubatlarga giriftor qilingan edi.
Protestant cherkovining kalvinistik yo‘nalishdagi davomchilari (kalvinistlar yoki reformatorlar) Shotlandiya, Gollandiya, Shimoliy Germaniya, Fransiya, Angliyada keng obro‘ga va ta’sirga ega edilar.
Presviterianlar. Presviterianlik kalvinistik cherkovdan kelib chiqqan bo‘lib, (yunoncha eng eski) mo‘tadil puritanlardir. 1592-yili Shotlandiya parlamenti bu ta’limotni asosiy mafkura deb hisoblash haqida qaror qabul qilgan. Bu jamoa boshida uning a’zolari tomonidan saylangan presviter turadi. Jamoalar mahalliy va davlat ittifoqlariga birlashadi. Diniy marosim ibodat, presviterning mav’izasi, oyatlarni kuylashdan iborat. Liturgiya bekor qilgan, na «din ramzi» va na «otche nash» o‘qilmaydi. Faqat dam olish kunlari bayram kuni deb hisoblanadi. Anglikan cherkovi. Anglikan cherkovi - Angliyaning davlat cherkovi 1534- yilda mahalliy katolik cherkovi Rim qiroli Genrix VIII ni cherkov boshlig‘i deb e’lon qildi, ya’ni cherkov qirol hokimiyatiga bo‘ysundirildi. XVI asr o‘rtalariga kelib ibodatni ingliz tilida olib borish joriy etildi, postlar bekor qilindi, but va sanamlar olib tashlandi, ruhoniylar uylanmasligi majburiy bo‘lmay qoldi. «Mo‘tadil yo‘l» ta’limoti, ya’ni Rim katolitsizmi va protestantizm orasidagi o‘rtacha yo‘l shakllandi. Anglikan diniy ta’limoti «Umumiy ibodatlar kitobi»da aks ettirilgandir.
|
| |
Tafsir- [arabcha ‘bayon qilish] Qur’on oyatlariga o’ziga xos ravishda ma’no berish.
Tafsir

|
Tafsir- [arabcha ‘bayon qilish] Qur’on oyatlariga o’ziga xos ravishda ma’no berish.
Tafsir
|
bet | 126/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолTafsir- [arabcha ‘bayon qilish] Qur’on oyatlariga o’ziga xos ravishda ma’no berish.
Tafsir – (arabic. «to give an account») To give specially accounts to the Koran ayats.
Terrorizm-[fr. ‘qo’rqitish’] o’z fikrini boshqalarga zo’ravonlik yo’li bilan o’tkazish.Bu yo’lda suiqasd,qo’poruvchilik kabi usullardan foydalaniladi.
Terrorism (french. «frighten») To rule others by violent ways. In this way suicide,diversion and other methods are used.
Tobiun – [arab. ‘ergashuvchilar’] Payg’ambarning sahobalarini ko’rgan va ularga ergashgan odamlar.
Tobiun – (arabic. «followers») The people who saw Payg`ambar’s sahabis and followed them.
Totem –[Shimoliy Amerikadagi Ojibva qabilasining tilida-‘uning urug’i’] totemizmda muqaddas sanaladigan o’simlik va hayvon.
Totem – (in language of tribe Ojibva, Nothern America-it means - «its seed») a sacred plant or animal in totemism.
Traditsionalizm-an’anachilik.Dindagi ratsionalizmga qarshi o’laroq,naql [taqlid] tamoyiliga asoslanuvchi oqim.
Traditionalism- [conventionalism].Onthe contrary to the rationalism in religion it is a trend based on narration [parody ] trendency.
Tripitaka-[sansk. ‘uchta savat] Buddizmning muqaddas kitobi.
Tripitaka – (sansc. «three basket») a holy book of Buddhism.
To’liq injil xristianlari-protestantlikdagi eng yirik yo’nalishlardan biri bo’lgan pyatidestyaniklikning ikkinchi nomi.Injilga haqiqatan amal qiluvchi sof e’tiqod vakillari deb bilganlari uchun ham o’zlariga nisbatan shunday nomni ishlatadilar.
Completely Bible Christians –the second name of ‘pyatidestyanic’ trend which is the one of largest trends of Protestionism. They know themselves as faithfully convinced people and perfectly fulfillers of the “Bible”, so that they use this name for themselves.
Ulum al-hadis-hadislarni rivoyat qilish,ishonchli va ishonchsizini o’rganadigan ilm.
Ulum al-hadis – It is a science to recite hadises,learn them to differ authentic or unauthentic forms.
|
| |
Tavakkul – according to religious education, someone believed in God and dedicated himself.
Tavof-

|
Tavakkul – according to religious education, someone believed in God and dedicated himself.
Tavof-
|
bet | 125/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолTavakkul – according to religious education, someone believed in God and dedicated himself.
Tavof- Ka’baning atrofini aylanish.
Tavof –go,walk around Ka’ba.
Tavrot,Tora [ivritcha ta’limot,qonun] yahudiylik va xristianlik dinlarida tan olinadigan va Bibliya tarkibiga kiruvchi muqaddas manba.Tavrotning muallifi sifatida Muso ko’rsatiladi.Tavrot besh kitob; ‘Ibtido’, ‘Chiqish’, ‘Levit’, ‘Sonlar’ va ‘Ikkinchi qonun’ dan iborat.
Tavrot, Tora (ivrit — “education,rule”) –a sacred source which is the part of Bible and is believed by Jewish and Christian religions.Isos is shown as an author of Tavrot. It consists of five books. ‘Commencement’, ’Exit’, ’Levit’ ‘Numbers’ ’’Second rule’’.
Taqririy sunnat-Sahobiylar toonidan biror hatti-harakat yoki gap-so’zga Payg’ambar [ s.a.v]ning indamasliklari yoki ma’qullashlari.
Taqririy sunnat- It is Payg`ambar’s (s.a.v.) silence and approval to Sahabiys’ work or words.
Talmud-[ivrit. ‘lameyd’ ‘o’rganish’]Tavrotga yozilgan sharhlar to’plami.
Talmud – (ivrit. «lameyd» «to study» ) the comments were written for Tavrot.
Tanjur-[tibetcha-‘sharhlar tarjimasi’] buddaviylikning asosiy aqidaviy masalalari bayon qilingan ‘Kanjur’ kitobining sharhi.254 jild va 3 mingga yaqin matnlardan iborat.
Tanjur (tybet – “translation of comments”) –The commention of the book ‘Kanjur’ which is given an account of main religious dogmas of Buddhism. It consists of 254 volumes,about 3 thosand texts.
Tantrizm -[sanskritcha ‘tantra’ mato]-buddaviylik va hinduiylik dinlarida mavjud bo’lgan diniy-falsafiy ta’limot.Eramizning 1-asrida vujudga kelgan.Insondagi jinsiy,shahvoniy xislatlar muhimligi asosiga qurilgan.Ta’limot asoslari ‘tantra’lar deb nomlanadigan yozuvlarda bayon qilingan.
Tantrism (sanscrit. – “tantra”-cloth, material) –Religious-phylosophic education which there is in religion of Buddhism and induism. It became exist in 1st century of A.D. It is based on the importance of sexual and sensual qualities of human. Bases of this education were set forth with writings called “tantras” .
|
| |
Rojdestvo-xristianlikning asosiy bayramlaridan biri.
Christmas

|
Rojdestvo-xristianlikning asosiy bayramlaridan biri.
Christmas
|
bet | 123/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолRojdestvo-xristianlikning asosiy bayramlaridan biri.
Christmas –it is one of main holidays.The celebration of Christ’s rebirth as a human. The first information about this holiday were written in Christ sources of IV century.
Rohib-[yunoncha monax ‘zohid’] xristianlikda dunyoviy lazzatlardan tarkidunyochilik qilib,faqat ibodat bilan shug’ullanuvchi shaxs.
Rohib (greek-monax – “monk”) –a man who choose lifestyle similar to a monk way of living for example not having secular enjoyments,only doing worshipping.
Rosh-Hashona-yahudiylarning yangi yili.
Rosh-Hashona – new year of Jewish.
Ro’za-yilda bir oy hijriy-qamariy kalendarning Ramazon oyi davomida kunduz kunlari yeyish-ichish va jinsiy aloqada bo’lishdan tiyilish.
Ro`za–[fast] one month in a year-during Ramadan by hijriy-kamariy calendar, fasting foods and not having sex during daylight hours.
Saduqiylar-qadimiy yahudiylikdagi oqim.
Saduqiys –ancient jewish trend.
Safo-Makka shahrida Ka’ba yaqinidagi tepalik.Haj va umra qiluvchilar Safo va Marva tepaliklari orasida yetti marta yugurishlari lozim.
Safo –a hill in Makkah city near Ka’ba. The people who are making Haj and umra must run seven times between Safo and Marva hills.
Sahih hadis-[arabcha ‘sog’lom’ to’g’ri’] olimlar tarafidan ishonchli,to’g’ri deb topilgan hadis.
Sahih hadis – (arabic. «healty; right») hadis is an edifying sentence is found to be reliable,true by scients.
Sahobiy-Rasululloh s.a.v ni imon keltirgan holda ko’rgan va shu holida musulmonligicha vafot etgan kishi.
Sahobiy –who saw Rasululloh (s.a.v.) believing,and died as a moslem.
Siddxarta Gautama-Buddaning shaxsiy ismi.
Siddxartxa Gautama – Budda’s personal name.
Sinagoga-yahudiy ibodatxonasi.
Sinagoga –jewish church.
Sinion-Quddus yaqinidagi tepalik.
Sinion –a hill near Ierusalim.
|
| |
Sunan-hadislar ‘tahorat’ bobidan ‘vasiyatlar’ bobigacha fiqh tartibi bo’yicha jamlangan to’plamlar.
Sunan

|
Sunan-hadislar ‘tahorat’ bobidan ‘vasiyatlar’ bobigacha fiqh tartibi bo’yicha jamlangan to’plamlar.
Sunan
|
bet | 124/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолSunan-hadislar ‘tahorat’ bobidan ‘vasiyatlar’ bobigacha fiqh tartibi bo’yicha jamlangan to’plamlar.
Sunan – the gathered collections of hadises from the chapter of “tahorat” [the mean of the word; ritual wash before prayer in Islam] till the chapter of “vasiyatlar” by the science of fiqh.
Sunna-Islomda Payg’ambar amallari.
Sunna –actions of Payg`ambar [prophet].
Sura [arabcha to’siq,devor ] Qur’onni tashkil etuvchi qismlar.Qur’on jamlanish davrida ularning umumiy soni 114 ta deb belgilangan.
Sura (arabic. «wall, impediment») the parts of the Koran. When collecting the Koran their general quantity was noted as 114.
Sutra- [sanskr. ‘ip’ ] Qadimgi Hindiston diniy-falsafiy ta’limotlarining lo’nda iboralar shaklidagi qisqa bayoni.Diniy-falsafiy adabiyot turi.
Sutra – (sanskr. «thread,string») It is a brief account in phrases of religious-philosophical teaching of Ancient India. A type of religious-philosophical literature.
Sutra-Pitaka-tripitakaning din mazmuniga bag’ishlangan qismi.
Sutra-Pitaka – a part of Tripitaka devoted to maintenance of religion.
Sufiy-Islomdagi mistik-asketik oqim vakili.
Sufiy – a member of mystic-ascetic trend in Islam.
Tabu-totemistik tasavvurlar mavjud bo’lgan jamiyatdagi diniy ta’qiq.Bu tasavvurlarga ko’ra, tabuni buzgan odam ruhlar va xudolar tomonidan unga kasallik yoki o’lim yuborish bilan jazolanadi.Tabu ma’lum buyumga tegmaslik,ma’lum so’zni aytmaslik,ma’lum so’zni aytmaslik ,ma’lum hayvonning go’shtini yemaslik kabilardan iborat bo’lishi mumkin.
Tabu –a religious ban in society which has totemic imaginations. According to these imaginations the people who break this ban they will be punished by making them seriously ill or with punishment of dieth by ghosts or gods. This rule involves not touching definite thing, not saying definite word,not eating definite meat of definite animal.
Tavakkul-tasavvuf ta’limotiga ko’ra,o’z irodasini Allohga ishonib topshirish.
|
| |
Ikkiichi tartibli aylanish sirtlari

|
Ikkiichi tartibli aylanish sirtlari
|
bet | 2/3 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 70,5 Kb. | | #273530 |
Bog'liq 10. SIRTLAR SIRTLARNING TASNIRFI KO\'PYOQLIK VA AYLANMA SIRTLAR2. Ikkiichi tartibli aylanish sirtlari
Ta'rif. Ikkinchi tartibli egri chizihlarniig o'z o'hlaridan biri atrofida va to'gri chizihning biron to'hri chizih atrofida aylanishdan xosil bo'lgan sirt ikkinchi tartibli aylanish sirt deyiladi.
3. Sfera.
Aylananing uz diametrdlaridan birining atrofida aylanishidan xosil bo'lgan sirg sfera deb ataladi. 119-chizmada aylana diametri orhali o'tgan o'hi atrofida m (m1 , m2) aylananing aylanishidan xosil bo'lgan sferaning frontal va gorizontal proektsiyalari tasvirlangan.
chizma
Sfera ustida yotgan A nuhtaning frontal va B nuktaning gorizontal proektsiyasi berilgan. A nuhtaning A1 gorizont proektsiyasini yasash uchun orhali O12 I2 radiusli parallel utkazamiz. A nuktaning gorizontal proektsiyasi ana shu parallelning gorizontal proektsiyalariga etadi. Lekin A nukta sferaning oldingi yoki orka yarmida joylashganligi anih aytilmaganligi uchun uning A1 va A11 gorizontal proektsiyalarini yasaymiz.
Demak, masalaning bunday ho'yilishida yotishmovchi proektsiya bir kiymatli bo'lmaydi. B nuhta ekvatorida yotganligi uchui unish B2 frontal proektsiyasi bir hiymatli bo'lib, u ekvatorning frontal proektsiyasida topiladi.
4 Konus va tsilindr-to'gri chizikning aylanishidan xosil bo'lgan ikkinchi tartibli aylanish sirtlari.
A) Yasovchi a to'gri chizik aylanish o'hi bilan kesishsa, ikkinchi tartibli aylanma konus sirti h (I, a) xosil bo'ladi (120-chizma).
B) a (a1, a2) yasovchi to'hri chizih i (i1, i2) ukka parallel bo'lsa, ikkinchi tartibli aylanma tsilindr sirti h (I, a) hosil bo'ladi (121 -chizma) R mihdor a va i to'hri chiziklar orasidagi masofadir
chizma
chizma chizma
5 Bir kovakli aylanish giperboloid.
Aylanish o'hi atrofida u bilan ayhash a (a1 a2) to'gri chizikning aylanishi natijasida bir kovakli aylanma giperboloid sirti h (I, a) (12-chizma hosl bo'ladi. Aytib o'tilgan sirtlar xam aylanish xam, chizihli sirtlar gruppasiga kiradi.
Giperboloid, giperbolaning o'z mavxum yoki hakikiy o'ki atrofida aylanishidan hosil bo'lgan sirt aylanma giperboloid deyiladi.
Giperbolaning mavxum uk atrofida aylanishdan hosil bo'lgan sirt bir kovakli aylanma giperboloid deyiladi
123-chizmada I o'hi atrofida m giperbolaning aylanishidan xosil bulgan bo'lgan bir kovakli giperboloid va uning ustida nuhta tanlash ko'rsatilgan
|
| |
Tor sirti - Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya

|
Termiz davlat muhandislik va agrotexnologiya
|
bet | 3/3 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 70,5 Kb. | | #273530 |
Bog'liq 10. SIRTLAR SIRTLARNING TASNIRFI KO\'PYOQLIK VA AYLANMA SIRTLAR6 Tor sirti.
Ta'rif. Biror aylananing shu aylana tekisligida yotuvchi, ammo
aylana markazidan o'tmaydigan, ixtiyoriy i o'h atrofida aylanishidan xosil bo'lgan sirt tor sirt deyiladi.
Yasovchi m aylana radiuci g va aylana markazidan o'hhacha bulgan R masofalarning o'zaro nisbatiga ko'ra tor sirtlari turlicha buladi:
1. g1, m2 ) aylana aylanish o'hi i (i1 i2) ni kesmaydi va hosil bo'lgan tor ochih tor yoki xalha deyiladi. (124 a- chi.zma)
2. g=R bo'lganda yasovchi m (m1 m2) aylana aylanish o'hi i (i1 i2) urinadi. Bunday tor yopik tor deb ataladi. (124,6-chizma)
3. g>R bo'lganda yasovchi m (m1, m2) aylana aylanish o'hi i (i1 i2) ni kesadi. Bu holda hosil bo'lgan tor ham, yonih tor deyiladi. (124 v-chizma)
Ixtiyoriy tekislik torni 4-tartibli egri chizih bo'yicha kesadi, shuning uchun tor ham, 4-tartibli sirtdir.
I. Aylana bulagining aylanishidan xosil bo'lgai tor-globoid va gumbaz shaklida uxshagan yopih tor sirtlari mavjud bo'lib (125-chizma) umuman tor sirtlari texnikada va kurilishda keng kullaniladi.
chizma
chizma
Adabiyotlar
1. Koroev Yu.I. "Nachertatelnaya geometriya" Moskva "stroyizdat" 1987 god.
2. Mixaylenko V.K, Ponomarev L.M. "Injenernaya grafika" Kiev 1985god.
3. Murodov Sh.K. va boshkalar "Chizma geometriya kursi" Toshkent
"Ukituvchi" 1988 yil.
4. Murodov Sh.K. "Gidrotexniklar uchun chizma geometriya" Toshkesht
"Ukituvchi" 1991 yil.
5. Raxmonov I. "Perspektiva" Toshkent "Ukituvchi" 1973 yil.
6. Sobirov E. "Chizma geometriya kiska kursi" Toshkent Ukituvchi
1993 yil.
7. Frolov S.A. "Nachertatelnaya geometriya" Moskva "Mashinostroenie" 1978 god
8. Xorunov R. "Chizma geometriya kursi" Toshkent "Ukituvchn" 1974 yil.
9.Xorunov R. Akbarov L. "Chizma geometriyadan masa^lalar echish metodlari Toshkent "Ukituvchi" 1995 yil.
10. Chetveruxin N.F. "Nachertatelnaya geomstriya" Moskva "Vsshaya shkola" 1963 god.
|
| |
Oqitish sharoiti - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 8/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOOqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Ogzaki so`rov: savol- javob, tezkor so`rov
|
KO’RIB CHIQILDI
O’IBDO’______I.Ro’ziyev
“___” _______ 20____
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
Mavzu: Tovush, bo’g’in, so’z va gap terminlari bilan tanishtirish
O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg`uloti shakl va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo`yicha o`quv mashg`ulot.
|
O’quv mashg`uloti rejasi
|
1Tovushlar va harflar bilan tanishtirish.
2.Bolalani so‘zning bo‘g‘in tarkibi bilan tanishtirishning ahamiyati
3.So’z bilan tanishtirish
4.Bolalarni gap bilan tanishtirish dasturining maqsadi. Gap tuzishga o‘rgatish mashg‘ulotlarning tuzilishi.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: Tovush, bo’g’in, so’z va gap terminlari
bilan tanishtirish to`g`risida umumiy tushunchalarini shakllantirish.
|
O`qitish natijasi:
|
Tovush, bo’g’in, so’z va gap terminlari bilan tanishtirishto`g`risida umumiy tushunchaga ega bo`ladilar
|
Pedagogik vazifalar:
1Tovushlar va harflar bilan
tanishtiradi;
2.Bolalani so‘zning bo‘g‘in
tarkibi bilan tanishtirishning
ahamiyati haqida ma’lumot beradi;
3.So’z bilan tanishtirish haqida
tushuntiradi;
4.Bolalarni gap bilan tanishtirish
dasturining maqsadi. Gap tuzishga
o‘rgatish mashg‘ulotlarning
tuzilishi haqida tushuncha beradi
|
O`quv faoliyat natijalari:
1Tovushlar va harflar bilan
tanishtirish haqida ma’lumotga
ega bo`adilar;
2.Bolalani so‘zning bo‘g‘in
tarkibi bilan tanishtirishning
ahamiyati haqida gapirib
beradilar;
3.So’z bilan tanishtirish haqida
biladilar;
4.Bolalarni gap bilan tanishtirish
dasturining maqsadi va gap
tuzishga o‘rgatish
mashg‘ulotlarning tuzilishi haqida
aytib beradilar;
|
O`qitish metodlari
|
Ma’ruza, tushuntirish, namoyish
|
Oqitish vositalari
|
Ma’ruza matni, kompyuter, savolli kartochkalar, yozuv taxtasi
|
O`quv faoliyatini tashkil etish
|
Ommaviy, jamoaviy
|
Oqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
|
|
| |
KO’RIB CHIQILDI - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 3/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOKO’RIB CHIQILDI
O’IBDO’______I.Ro’ziyev
“___” _______ 20____
Mavzu: Maktabgacha ta`lim yoshidagi bolalarda bog`lanishli nutqni rivojlantirish haqida tushuncha
O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
Oquv mashg`uloti shakl va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo`yicha o`quv mashg`ulot
|
Oquv mashg`uloti rejasi
|
Bog’lanishli nutqni shakllantirish va uni maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda rivojlantirish haqida tushuncha.
Bolalarni dialogik nutqqa o’rgatish bo’yicha ishlarning mazmuni va vazifalari
Bolalarni dialogik nutqqa o’rgatish metodlari va usullari.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: Maktabgacha ta`lim yoshidagi bolalarda bog`lanishli nutqni rivojlantirish xususiyatlari haqidagi umumiy tushuncha hosil qilish .
|
O`qitish natijasi
|
Maktabgacha ta`lim yoshidagi bolalarda bog`lanishli nutqni rivojlantirish xususiyatlari haqida
biladi.
|
Pedagogik vazifalar:
Bog’lanishli nutqni shakllantirish va uni maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda rivojlantirish xususiyatlari bilan tanishtiradi.
Bolalarni dialogik nutqqa o’rgatish bo’yicha ishlarning mazmuni va vazifalari haqida tushuncha beradi.
Maxsus mashg’ulotlarda dialogik
nutqga o’rgatish uslubiotlari va usullari bo`yicha ma’lumot berish.
|
O`quv faoliyat natijalari:
Bog’lanishli nutqni shakllantirish va uni maktabgacha ta’lim yoshidagi bolalarda rivojlantirish xususiyatlarini aytib beradilar.
Bolalarni dialogik nutqqa o’rgatish bo’yicha ishlarning mazmuni va vazifalarini gapirib beradilar. 3.Maxsus mashg’ulotlarda diologik nutqga o’rgatish uslubiotlari va usullari haqida gapirib beradilar.
|
O`qitish metodlari
|
Ma’ruza, namoyish , tushuntirish
|
Oqitish vositalari
|
Ma’ruza matni, kompyuter, savolli kartochkalar, tushunchalar tahlili.
|
O`quv faoliyatini tashkil etish
|
Ommaviy, jamoaviy
|
Oqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Ogzaki so`rov: savol- javob, tushunchalar tahlili
|
|
| |
Kravspesifikasjon for elektronisk innrapportering til Medisinsk fødselsregister Fødselsmelding versjon 2

|
Kravspesifikasjon for elektronisk innrapportering til Medisinsk fødselsregister Fødselsmelding versjon 2
|
bet | 1/4 | Sana | 12.06.2021 | Hajmi | 124,89 Kb. | | #14938 |
|
Kravspesifikasjon
for
elektronisk
innrapportering til
Medisinsk fødselsregister
Fødselsmelding versjon 1.2
|
Dokumentplassering:
|
|
Forfatter/Dok.ansv:
|
Linda Askvik Faugstad
|
Versjon:__1.0___Endringsoversikt'>Versjon:
|
1.0
|
Endringsoversikt
Versjon
|
Dato
|
Hvem
|
Beskrivelse/endringer
|
1.0
|
03.01.2019
|
Linda Askvik Faugstad/ Kristine Tønder Krogvik/ Mona T Hornæs
|
Slått sammen versjon 1.0, versjon 1.1 og versjon 1.2.
|
Forord
Dette dokumentet er utarbeidet av Medisinsk fødselsregister (MFR).
Med bakgrunn i Helseregisterloven https://lovdata.no/dokument/NL/lov/2014-06-20-43
og MFR forskriften https://lovdata.no/dokument/SF/forskrift/2001-12-21-1483 har Helse- og omsorgsdepartementet pålagt helseforetakene å rapportere til MFR elektronisk. Dette dokumentet skal danne grunnlag for at innrapporteringen blir gjennomført i henhold til MFR sitt kvalitetskrav.
Innledning
Dokumentet inneholder en kravspesifikasjon av felter i fødselsmeldingen til Medisinsk fødselsregister, samt krav knyttet til rammeverket som benyttes ved oversending av meldingen.
I tillegg til denne spesifikasjonen er det utarbeidet kravspek xsd versjon 1.2, koder xsd versjon 1.2, eks. XML versjon 1.2.
Versjon 1.2 er gyldig for innmelding fra 03.01.19.
|
| |
Oquv faoliyat - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 2/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOOquv faoliyat natijalari:
Turli yosh guruhlarda nutqni tovush madaniyatini shakllantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlarni tanlashadi.
Nutqni tovush madaniyatini shakllantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar kartatekasini tuzishadi
O`qitish metodlari
|
Ma’ruza, namoyish, tushuntirish, kichik guruhlarda ishlash, aqliy hujum
|
Oqitish vositalari
|
O`quv uslubiy material, A3 qog`oz, marker, kampyuter,o`yinlar uchun
ko`rgazmalar
|
O`quv faoliyatini tashkil etish
|
Jamoaviy, guruhli, individual.
|
Oqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Оg`zaki nazorat: savol-javob, guruh taqdimoti, kuzatuv
| O`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Ish bosqichlari
va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga kirish (5 daq)
|
Tashkiliy qism:
1.O`quvchilarni mashg`ulotga tayyorgarligi va davomatini tekshiradi
|
Mashg`ulotga tayyorlanadilar
|
2-bosqich. Asosiy (65daq)
3-bosqich Yakuniy (10 daq)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o`tilgan mavzu yuzasidan o`quvchilarga savollar beradi , ularni baholaydi
Maqsad va vazifani belgilanishi: 2.Mashg`ulotning nomi, rejasi, maqsad va o`qitish natijalar bilan tanishtiradi.
Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
Amaliy ishga kirish:
4 Jarayon kichik guruhlarda davom etishini ma’lum qiladi
5. Kichik guruhlarga bo`ladi, kichik guruhda ishlash qoidasi bilan tanishtiradi har bir guruhga topshiriq beradi va baholash mezoni bilan tanishtiradi Ishni bajarish yo`riqnomasini beradi
Guruhlarda ishlarni boshlashga ruxsat beradi. Har bir kichik guruh ishtirokchisi vazifani bajarish tartibini tushunganligini aniqlash maqsadida qaytar aloqa o`tkazadi.
Bajarish jarayonini kuzatadi, maslaxatlar beradi.
Mashg`ulot yakuni:
Faol ishtirok etgan o`quvchilarni javob- larini izohlab baholaydi va rag`batlantiradi.
Uyga vazifani berilishi:
Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun ta’limiy o`yinlar tanlash
|
Uy vazifasini taqdim etadilar
Mavzu nomi va rejasini yozib oladilar.
Savollarga javob beradilar
Diqqat qiladilar.
Baholari bilan tanishadilar.
Topshiriqni yozib oladilar
|
|
| |
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi

|
Nazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
|
bet | 5/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KONazariy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
Mavzu: O’yinchoq va predmetlarga qarab hikoya qilishga o’rgatish
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg`uloti shakl va turi
|
Nazariy: yangi bilimlarni egallash bo`yicha o`quv mashg`ulot.
|
O’quv mashg`uloti rejasi
|
1. Bola tarbiyasida o‘yinchoqning ahamiyati.
2. Turli yosh guruhlarda bolalarni
o‘yinchoqlarga qarab hikoya tuzishga
o’rgatish usullari.
3. Bola tarbiyasida milliy o‘yinchoq va
qo‘g’irchoqlarning roli.
4. O‘yinchoqlarga qarab hikoya tuzishga o 'rgatish usullari.
.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: O’yinchoq va predmedlarga qarab
hikoya qilishga o’rgatish ko`nikmalarini rivojlantirish
|
O`qitish natijasi:
|
O’yinchoq va predmedlarga qarab
hikoya qilishga o’rgatish
ko`nikmalariga ega bo`ladilar
|
Pedagogik vazifalar:
1.O’yinchoq va predmetlarga
qarab hikoya qilishni o’rgatish
haqida tushuncha beradi;
2.O’yinchoqlarni tanlashga
qoyilgan talablar bilan tanishtiradi;
3.Turli yosh guruhlarda bolalarni
o’yinchoqlarga qarab hikoya
tuzishga o’rgatish
mashg’ulotlarining uslubiyoti
haqida ma’lumot beradi
|
|
|
| |
O`quv faoliyat - ” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish

|
” 20 Mavzu: Nutqni tovush madaniyatini rivojlantirish uchun mashqlar va didaktik o`yinlar o`tkazish
|
bet | 6/13 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 75,19 Kb. | | #141997 |
Bog'liq KOO`quv faoliyat natijalari:
1. O’yinchoq va predmetlarga
qarab hikoya qilishni o’rgatish
haqida bilib oladilar.
2.O’yinchoqlarni tanlashga
qoyilgan talablarni aytib beradilar
3.Turli yosh guruhlarda bolalarni
o’yinchoqlarga qarab hikoya
tuzishga o’rgatish
mashg’ulotlarining uslubiyoti
haqida gapirib beradilar
O`qitish metodlari
|
Namoyish, ma’ruza, tushuntirish,
”o`ylang va juftlikda fikr almashing”
|
Oqitish vositalari
|
Ma’ruza matni, kompyuter, savolli kartochkalar, yozuv taxtasi
|
O`quv faoliyatini tashkil etish
|
Ommaviy, jamoaviy
|
Oqitish sharoiti
|
Maxsus jihozlangan o`quv xona
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Ogzaki so`rov: savol- javob, tezkor so`rov
|
KO’RIB CHIQILDI
O’IBDO’______I.Ro’ziyev
“___” _______ 20____
Amaliy o`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi
Bolalarni o’z tajribalaridan (xotiradan) hikoya qilib berishga o’rgatish
O`quv mashg`ulotining o`qitish texnologiyasi modeli
Vaqt: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni
|
O’quv mashg`uloti shakl va turi
|
Amaliy: bilimlarni mustahkamlash,
ko`nikma va malakalarni shakllantirish
bo`yicha o`quv mashg`uloti.
|
O’quv mashg`uloti rejasi
|
1. Bolalarni o’z tajribalaridan hikoya
qilib berishga o’rgatishni axamiyati.
2. Turli yosh guruhlarida bolalarni o’z
tajribalaridan hikoya qilib berishga
o’rgatish vazifalari
3. Bolalarni ijodiy hikoya qilishga
o’rgatish.
|
O`quv mashg`uloti maqsadi: Bolalarni o’z tajribalaridan
(xotiradan) hikoya qilib berishga o’rgatish ko`nikmalarini rivojlantirish
|
O`qitish natijasi:
|
Bolalarni o’z tajribalaridan
(xotiradan) hikoya qilib berishga
o’rgatish ko`nikmalariga ega bo`ladi.
|
Pedagogik vazifalar:
1. Bolalarni o’z tajribalaridan
hikoya qilib berishga o’rgatishni
axamiyati bilan tanishtirish.
2. Turli yosh guruhlarida bolalarni
o’z tajribalaridan hikoya qilib
berishga o’rgatish vazifalarini
tushuntiradi
3. Bolalarni ijodiy hikoya qilishga
o’rgatish haqida tushuncha beradi.
|
O`quv faoliyat natijalari:
1. Bolalarni o’z tajribalaridan
hikoya qilib berishga o’rgatishni
axamiyati haqida aytib beradilar.
2. Turli yosh guruhlarida bolalarni
o’z tajribalaridan hikoya qilib
berishga o’rgatish vazifalarini
gapirib beradilar.
3. Bolalarni ijodiy hikoya qilishga
o’rgatish haqida aytib beradi.
|
|
|
| |
Evristik - Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva...

|
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
bet | 27/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2Evristik:
-yo’naltiruvchi savollar orqali,
faollikni topqirlikni oshirish
Inklyziy
-o’quvchi va o’qituvchining
o’zaro munosabatlarda
tenglik asosida
ta’lim-tarbiya jarayonini
tashkil q’ilish
Inversion:
-aхborotlarni turli tomondan
o’rganish
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA
ning
ASOSIY YO’NALISHLARI
An’anaviy ta’lim
O’q’uv materialini
Kreativ:
O’q’uvchi shahsiga
Rivojlantiruvchi
PEDAGOGIK TEXNOLOGIYA VA
METOD ORASIDAGI FARQ
Тa’riflar
Maq’sad
Q’o’llash miq’yosi
Natija kafolati
Pedagogik tehnologiya
insonga oldindan belgilangan
maq’sad bo’yicha ta’lim-tarbiyaviy
ta’sir o’tkazish faoliyatidan iborat.
Komil insonni
shakllantirish
Barcha ta’lim-tarbiya
jarayonida
Oldindan belgilangan
maq’sadga erishish
kafolati bor
Metodika-ma’lum
fanini o’q’itish
hamda tarbiyaviy
ishlar q’onuniyatlarini
tadq’iq’ q’iladi.
Хususiy fanlarni
o’q’itishda hamda
tarbiyaviy ishlarda
Alohida o’q’uv
fanlarini o’q’itish
hamda tarbiyaviy
ishlarning sifatli
bo’lishini ta’minlash.
Oldindan belgilangan maq’sadga
har bir o’q’ituvchi o’z imkoniyat
lariga muvofiq’ turli darajada
erishadi.
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Texnologiya, muammo, manbaa
Аsos, yo’nalish, motiv, jarayon,
konsepsiya, bosq’ich,
Mezon, fiziologiya, eperik, kognitiv,
kreativ, inversion, inklyuziv, adaptiv,
Usul, ehtiyoj, vosita, q’o’llash
miq’yosi, natija kafolati.
Bizdan keyin qoladigan avlod bizdan ko’ra baxtliroq va yana ham go’zalroq hayot kechiradi, degan ezgu tilak va unga bo’lgan komil ishonch bizni fidokorlik sari chorlaydi
Bola bir qushga o’xshaydiki, uning bir qanoti ota-onasi, ikkinchisi esa o’qituvchi va jamoatchilikdir. Bu qanotlar bir-biriga mos harakatlar bilan bolani hayotga yo’llaydi. Agar bolaning qanotlari qarama-qarshi tomonga harakat qilsa bola qulab tushadi.
Shunday darski,
unda o’q’ituvchi
o’q’uvchining
mavjud
imkoniyatlaridan
ustalik bilan
foydalanib uning aq’liy
potensialini
ishga solib,
rivojlanishini ta’minlaydi.
Zamonaviy dars
ARALASH
YANGI BILIMLARNI O’RGANISH
YANGI KO’NIKMALARNI SHAKLLANTIRISH
UMUMLASHTIRUVCHI, O’TILGANLARNI TIZIMLOVCHI
OLINGAN BILIM VA KO’NIKMALARNI AMALDA QO’LLASH DARSLARI
BILIM VA KO’NIKMALARNI KORREKSIYA QILIVCHI DARSLAR
KOMPMYUTER DARSLARI
MUAMMOLI DARSLAR
DARS SHAKLLARI
DARS BOSQICHI
Darsning maq’sad
va kutilayotgan
natijalarini e’lon q’ilish
dars mavzusiga
q’iziq’ish uyg’otish
Dars mavzusi bo’yicha
ma’lumotni o’q’ituvchi
tomonidan taq’dim etilishi
faoliyat mazmunini
tushunishini
ta’minlaydi;
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
Rasmiy hujjatlar - Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi...

|
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
bet | 23/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2Rasmiy hujjatlar - Rasmiy davlat hujjatlarini tayyorlash uchun buyurtma berish, ularni tayyorlash, hisobga olish, saqlash, topshirish tartibini takomillashtirish hamda bunday hujjatlarni g‘ayriqonuniy tayyorlash va ulardan foydalanish hollarining oldini olish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
- 1. Quyidagilar:Xorijiy davlatlarda ilmiy daraja olganlik to‘g‘risidagi hujjatlarni tan olish va nostrifikatsiyalash (ekvivalentligini qayd etish) tartibi to‘g‘risida Nizom 3-ilovaga muvofiq tasdiqlansin.
- 2. Rasmiy davlat hujjatlarini tayyorlashga buyurtma berish, ularni saqlash, hisobga olish va hisobdan chiqarish hamda topshirish vakolatiga ega bo‘lgan vazirliklar, idoralar, korxonalar va tashkilotlar bir oy muddatda tegishli hujjatlarini mazkur qaror talablariga muvofiqlashtirsinlar.
- 3. O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi “Davlat belgisi” ishlab chiqarish birlashmasi rasmiy davlat hujjatlarini buyurtmalar asosida muhofazalangan maxsus qog‘ozlarda tayyorlab bersin.
4. Barcha vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va tashkilotlar o‘z xodimlarining rasmiy hujjatlari qonuniyligi ustidan nazoratni kuchaytirsinlar. - 4. Barcha vazirliklar, davlat qo‘mitalari, idoralar va tashkilotlar o‘z xodimlarining rasmiy hujjatlari qonuniyligi ustidan nazoratni kuchaytirsinlar.
- 5. O‘zbekiston Respublikasi Prokuraturasi, Ichki ishlar vazirligi, Adliya vazirligi va boshqa mutasaddi tashkilotlar rasmiy hujjatlarni g‘ayriqonuniy tarzda tayyorlash va ulardan foydalanish holatlarini o‘z vaqtida aniqlab, qonunbuzarlarga nisbatan jinoiy javobgarlikkacha bo‘lgan choralarni ko‘rsinlar.
- 6. Mazkur qarorning bajarilishini nazorat qilish O‘zbekiston Respublikasining Bosh vaziri O‘.T. Sultonov zimmasiga yuklansin.
Mavzu:Alisher Navoiyning nutq va notiqlik haqidagi qarashlari Alisher Navoiy notiqlik san’atiga alohida e’tibor beradi. “Mahbubul-qulub” nomli falsafiy asarining 24-faslini “Nasihat ahli va voizlar zikrida” deb ataydi va
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
Alisher Navoiy asarlarida yaxshi nutqning fazilati sifatida ko‘rsatilgan

|
Alisher Navoiy asarlarida yaxshi nutqning fazilati sifatida ko‘rsatilgan
|
bet | 25/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2Alisher Navoiy asarlarida yaxshi nutqning fazilati sifatida ko‘rsatilgan fasohat so‘zining ma’nosi nutq madaniyati, til madaniyati tushunchasiga yaqin. “Alisher Navoiy asarlari tilining izohli lug‘ati”da fasohat so‘zi quyidagicha izohlangan: “fasohat - so‘zning ochiq, ravshan, chiroyli va qoidalarga muvofiq bo‘lishi” [6, 335]. Navoiy asarlari uchun boshqa bir lug‘atda esa fasih guftorlig‘ “chiroyli, yoqimli va ravshan so‘zlashlik” deb izohlangan [7, 636]. “O‘zbek tilining izohli lug‘ati”da fasohat so‘zi quyidagicha talqin qilingan: “Chiroyli va yoqimli so‘zlash qobiliyati, nutqning aniq va ravonligi” . Alisher Navoiy fasohatli tilni va nutq sohiblarini fasih zabon, ilmning fasihrozi, fasih tili bila so‘zlovchi, fasihguftor kabi tushunchalar bilan ataydi. Masalan, “Majolis un-nafois”da shunday fikrlar bor: “Mavlono Qavsariy - Buxorodindur. Qabuliyatlik, xush suhbat, shiringo‘y va fasih zabon va donishmand kishi erdi” . Alisher Navoiyning fasohatli nutqni yuzaga keltiruvchi ijobiy omillar to‘g‘risida fikrlari ko‘p. Xususan, lisoniy omillarga keng o‘rin berilgan. Bular quyidagilar: 1. Nutq mazmunli, ma’noli bo‘lishi kerak. Navoiy daqiq so‘zini “sermazmun, teran ma’noli” ma’nosida qo‘llagan: “Bular ul hazratning daqiq so‘zin yo anglamay, yo anglasalar buyurulgan yo‘sun bila amal qilmay”. 2. So‘z qisqa bo‘lishi lozim, chunki so‘z qancha cho‘zilsa, kamchiligi ham shuncha ko‘p bo‘ladi, ko‘p so‘zdan ko‘p ayb topadilar: Bermas tatvil chun suxandon so‘zga, Qil muxtasar ulcha bo‘lgay imkon so‘zga, Ko‘p ayb topar kimsa farovon so‘zga, Chun chekti uzoqqa, yetti nuqson so‘zga. 3. Nutq rang-barang, ifodalarga boy bo‘lishi kerak. Navoiy ifodala nutq so‘zlamoq tushunchani balog‘atko‘sh so‘zi orqali izhor qiladi: Demonkim, so‘z ayturga balog‘atko‘sh o‘l, Nafsingga saloh istar esang xomo‘sh o‘l.
|
| |
Til va nutq o’ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi

|
Til va nutq o’ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi
|
bet | 12/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2Til va nutq o’ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi: 1. Til – aloqa quroli. Nutq ana shu aloqa jarayonini amalga oshiruvchi vosita, aloqa shaklidir. 2. Tilning umri uni yaratgan xalqning o’zidek uzoq tarixga ega. Nutqning umri alohida bir shaxs umri bilan teng. 3. Til muayyan bir tilda so’zlovchilar uchun umumiy bo’ladi. Til me’yorlaridan kelib chiqib, barchaga bir xil talab qo’yiladi. Masalan, maktab so’zi turli hududlarda turlicha talaffuz etilsa ham (jumladan, maktap, mektep va h.k.), orfoepiya qoidasiga ko’ra shu millatning barcha vakili maktab tarzida talaffuz etishi me’yoriy hol sanaydi. Til va nutq o’ziga xos xususiyatlari bilan ajralib turadi: 4. Til nisbatan turg’un, barqaror bo’lsa, nutq doim harakatda bo’lib, o’zgaruvchan bo’ladi. Til va nutq o’z birliklariga ega. Til birliklari sifatida quyidagilarni sanash mumkin: Fonema – tilning ma’no farqlash qiymatiga ega bo’lgan eng kichik birligi. Fonema hozirgi zamon tilshunosligining mustaqil tarmog’i bo’lmish fonologiyada o’rganiladi. Morfema – tilning xususiy ma’noga ega bo’lgan, boshqa ma’noli qismlarga bo’linmaydigan birligi: tur, yur, boshliq va b. Leksema – jamiyat a’zolari uchun tayyor, umumiy, majburiy bo’lgan, shakl va mazmunning barqaror birikuvidan tashkil topgan til birligi. Nutq kundalik hayotda kishilar orasidagi o’zaro aloqa ehtiyojini qondiruvchi vositadir.
Nutq til materialining namoyon bo’lish jarayoni. Nutq birliklari quyidagilar:
Gap – nutqning bir va undan ortiq so’z vositasida hosil qilingan birligi.
Tovush – havo oqimining nutq a’zolari orqali shakllanib, ma’no ifodalash uchun xizmat qiladigan nutq birligi.
Harf – tovushning yozuvdagi shartli belgisi.
So’z – leksemaning nutqda reallashishi.
So’z birikmasi – ikki va undan ortiq mustaqil so’zdan tashkil topgan, tushuncha ifodalaydigan grammatik hodisadir.
MAVZU: O’zbek tilida imlo qoidalar.
O‘zbekiston Respublikasining “Lotin yozuviga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etish to‘g‘risida”gi Qonunini bajarish maqsadida Vazirlar Mahkamasi qaror qiladi:
Toshkent sh.,
1995-yil 24-avgust, 339-son Vazirlar Mahkamasining Raisi I. KARIMOV
|
| |
MAVZU: Til va yozuv masalalari - Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi...

|
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
bet | 11/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2 - MAVZU: Til va yozuv masalalari
Til va tafakkur.
Tafakkur arabcha so’z bo’lib, fikr yuritish,o’ylash, fikrlash kabi ma‟nolarni ifodalaydi. Tafakkur orqali obyektiv borliqni taniy boshlaymiz. Bu borada mutafakkir Alisher Navoiy shunday yozadi:
Ki har ishni qildi odamizod,
Tafakkur birla qildi oni bunyod.
Tafakkur fikrning ko’pligi hisoblanar ekan, til mana shu fikrlarning voqe bo’lishidir, ya’ni fikr (tafakkur)ning ro’yobga chiqishida til asosiy vosita bo’lib xizmat qiladi. Til va tafakkur uzviy bog’liq. Tilsiz tafakkur va tafakkursiz til mavjud bo’lolmaydi (obrazli qilib aytadigan bo’lsak, tansiz jon, jonsiz tan bo’lolmaganidek).
XX asrning buyuk yozuvchilaridan biri Oybek “Navoiy” asarida “Bir soatlik tafakkur bir yillik toatdan afzal” deydi. Buning ma’nosi shuki, kishi qanchalik ko’p o’ylasa, fikr yuritsa, uning qiladigan amali ham, aytadigan so’zi ham shunchalik go’zal bo’ladi, boshqalarga ibrat bo’ladi.
Tafakkur, jamiyat, mehnat faoliyati davomida o’sib, rivojlanib boradi. Demakki, til va uning ko’rinishi bo’lgan nutq ham tafakkur bilan bog’liq holda takomillashib boradi.
Til va nutq.
“O’zbek tilining izohli lug’ati”da “til”ga shunday ta’rif beriladi: “Kishilar o’rtasida, jamiyatda o’zaro fikr almashishning muhim vositasi; tilshunoslikning asosiy o’rganilish obyekti”. Biz o’z fikrimizni tilsiz turli vositalar bilan (qo’l, bosh, yuz, ko’z harakati bilan) ham bir qism ifodalashimiz mumkin. Biroq til va uni ro’yobga chiqaruvchi nutqimizsiz ko’zlangan maqsadga to’liq erisholmaymiz.
Inson ongi biror bir voqelik aks ettirar ekan, u so’zlar orqali (nuqt vositalari bilan) yuzaga chiqaradi. Odamzodning bolaligidan to umrining oxirigacha oladigan ilmiy va hayotiy ta’limi so’z va til vositasida amalga oshadi. Tafakkur, til va uning yuzaga chiqaruvchi (og’zaki,yozma shaklda) vosita so’z bo’lar ekan (nutq), bu borada A.Navoiyning quyidagi misralarini eslatib o’tish maqsadga muvofiq:
Insonni so’z ayladi judo hayvondin,
Bilki, guhari sharif yo’qdur ondin.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
bunda voizlik san’atiga, va’zga, voizga o‘z munosabatini bildiradi. Buyuk shoirning

|
bunda voizlik san’atiga, va’zga, voizga o‘z munosabatini bildiradi. Buyuk shoirning
|
bet | 24/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2bunda voizlik san’atiga, va’zga, voizga o‘z munosabatini bildiradi. Buyuk shoirning voizlik, notiqliq haqidagi fikrlari bugun ham katta qimmatga ega. Mutafakkirning fikricha, voiz quyidagi xususiyatlarga ega bo‘lishi lozim: - Mutafakkirning fikricha, voiz quyidagi xususiyatlarga ega bo‘lishi lozim:
- 1. Voiz, avvalo, e’tiqodli, din-diyonatli va to‘g‘ri yo‘lga boshlovchi
- bo‘lmog‘i lozim: “Voiz kerakki, «qolalloh» so‘z aytsa va «qola rasululloh»
- muxolafatidin qaytsa, xudo va rasul yo‘lig‘a qadam ursa. O‘zi kirgondin so‘ngra
- nasihat bila elni ham kivursa. Yurumagon yo‘lga elni boshqarmoq, musofirni
- yo‘ldin chiqormoqdur v biyobong‘a keturmak va bodiyada iturmakdur”.
2. Nutq tinglovchi uchun yangi bilimlar va o‘zgarishlar xabarchisi bo‘lmog‘i lozim: “Va’z bir murshid va ogoh ishidur va aning nas’hati qabul etgan maqbul kishidir”. 3. Notiqning o‘zi biror sohani egallagan bo‘lishi, undan so‘ng va’z orqali kishilarga ta’sir etib, ularni boshqarishi kerak: “Avval bir yo‘lni bormoq kerak, andin so‘ng elni boshqarmoq kerak”. 4. Voiz sahih va solih nutqi, notiqlik mahorati bilan insonlarning ruhiyatiga, qalbiga ta’sir eta olsin: “Voiz uldurki, majlisig‘a xoli kirgan to‘lg‘ay va to‘la kirgan xoli bo‘lg‘ay”. 5. Notiq olim va bilimdon, har narsadan xabardor kishidir: “Voizkim, bo‘lg‘ay olim va mutaqqiy - aning nas’hatidin chiqqan shaqiy (baxtsiz)”. 6. Notiqning so‘zi bilan ishi bir bo‘lmog‘i lozim, aks holda nutqning ta’siri bulmaydi: “Ulki buyurib o‘zi qilmag‘ay, hech kimga foyda va asar aning so‘zi qilmagay”. Alisher Navoiy ijodida nutq madaniyati va odobiga e’tibor g‘oyat kuchli. Shoirning nutq madaniyati va odobi borasidagi fikrlari bunga doir ishda ikki katta guruhga bo‘lib tadqiq qilgan: 1. Navoiy nutq madaniyati va odobining ijobiy omillari haqida. 2. Navoiy nutq madaniyati va odobini buzadigan salbiy omillar haqida.
|
| |
Ko‘chirish qoidalari - Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh...

|
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|
bet | 17/29 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 1,67 Mb. | | #112768 |
Bog'liq CHAROSXON 2
75. Ko‘p bo‘g‘inli so‘zning oldingi satrga sig‘may qolgan qismi keyingi satrga bo‘g‘inlab ko‘chiriladi to‘q-son, si-fatli, sifat-li, pax-takor, paxta-kor kabi. Tutuq belgisi oldingi bo‘g‘inda qoldiriladi. va’-da, ma’-rifat, mash’-al, in’-om kabi.
76. So‘zning bosh yoki oxirgi bo‘g‘ini bir harfdan iborat bo‘lsa, ular quyidagicha ko‘chiriladi:
1) so‘z boshidagi bir harfdan iborat bo‘g‘in yolg‘iz o‘zi oldingi satrda qoldirilmaydi: a-badiy emas, aba-diy, e-shikdan emas, eshik-dan kabi;
2) so‘z oxiridagi bir harfdan iborat bo‘g‘in yolg‘iz o‘zi keyingi satrga ko‘chirilmaydi: mudofa-a emas, mudo-faa, matba-a emas, mat-baa kabi.
77. O‘zlashma so‘zlarning bo‘g‘inlari chegarasida kelgan ikki yoki undan ortiq undosh quyidagicha ko‘chiriladi:
1) ikki undosh kelsa, ular keyingi satrga birgalikda ko‘chiriladi dia-gramma, mono-grafiya kabi;
2) uch undosh kelsa, birinchi undosh oldingi satrda qoldirilib, qolgan ikki undosh keyingi satrga ko‘chiriladi: silin-drik kabi.
78. Bir tovushni ko‘rsatuvchi harflar birikmasi (sh, ch, ng) birgalikda ko‘chiriladi: pe-shayvon, pe-shona, mai-shat, pi-choq, bi-chiq-chi, si-ngil, de-ngiz kabi.
79. Bosh harflardan yoki bo‘g‘inga teng qism va bosh harfdan iborat qisqartmalar, shuningdek ko‘p xonali raqamlar satrdan satrga bo‘lib ko‘chirilmaydi. AQSh, BMT, ToshDU, 16, 245, 1994, XIX kabi.
80. Harfdan iborat shartli belgi o‘zi tegishli raqamdan ajratib ko‘chirilmaydi: 5-“A” sinfi, V “V” guruhi, 110 gr, 15 ga, 105 m, 25 sm, 90 mm kabi.
81. Atoqli ot tarkibiga kiradigan raqam nomdan ajratilgan holda keyingi satrga ko‘chirilmaydi: “Navro‘z—92” (festival), “O‘qituvchi—91” (ko‘rik tanlov), “Andijon—9”, “Termiz—16” (g‘o‘za navlari), “Boing—767” (samolyot), “Foton—774” (televizor) kabi.
82. A.J. Jabborov, A.D. Abduvaliyev kabilarda ismning va ota ismining birinchi harfiga teng qisqartmalar familiyadan ajratib ko‘chirilmaydi. Shuningdek, v.b. (va boshqalar), sh.k. (shu kabilar) singari harfiy oldingi so‘zdan ajratib ko‘chirilmaydi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Urganch davlat universiteti Ijtimoiy-iqtisodiy fanlar fakulteti Tarix yo’nalishi 208-guruh talabasi Bakturdiyeva Charosxonning O’zbek tilining sohada qo’llanilishi fanidan tayyorlagan mustaqil Taqdimot ishi
|