Koʻmirni gazlashtirish usullarining parametrlari

|
Koʻmirni gazlashtirish usullarining parametrlari
|
bet | 5/6 | Sana | 09.02.2024 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #153985 |
Bog'liq 3-amaliy m-t VEKoʻmirni gazlashtirish usullarining parametrlari
Usul nomi
|
Harorati, °K
|
P,MPa
|
Sintez-gaz tarkibi,%
|
Afzalliklari va kamchiliklari
|
H2
|
O
|
O2
|
H4
|
r.
|
|
Lurg
|
1300–
1500
|
3
|
26
|
8
|
6
|
9
|
1
|
Saralangan koʻmirdan foydalanish, sintez gazini kompleks tozalash
|
Koppers-Totsek
|
1800
|
0,1
|
31
|
57
|
10
|
1
|
1
|
Ishlashning sustligi
|
Vinkler
|
1300
|
0,1
|
35
|
48
|
14
|
2
|
1
|
Yuqori darajadagi uglerod gazlanishi 90%
|
Temir-bugʻ
|
1200
|
7–10
|
23
|
7
|
7
|
28
|
35
|
Yuqori samaradorlik – 63%
|
CO2
akseptori
|
1000–
1300
|
1–2
|
56
|
16
|
11
|
15
|
2
|
Sintez gazini kompleks tozalash./Vodorodning yuqori hosildorligi.
|
AQSh FutureGen loyihasiga muvofiq elektr stansiyasini qurish niyatida, koʻmirni gazlashtirish mahsulotlarida ishlaydi. Rejalar haqida birinchi marta shunga oʻxshash qurilish 2003-yilda AQSh Energetika vaziri tomonidan eʼlon qilingan edi. Spenser Avraam. Stansiyaning quvvati 275 MVt boʻlishi kerak. Loyihaning umumiy qiymati 1,2 milliard dollarni tashkil etadi.Elektr stansiyasi CO2 ning 90% gacha ushlaydi va saqlaydi. Elektr energiyasi yoqilgʻi elementlari tomonidan ishlab chiqariladi, yoqilgʻi sifatida koʻmirni gazlashtirish jarayonida ishlab chiqarilgan vodoroddan foydalanilgan. Xitoyda GreenGen deb nomlangan shunga oʻxshash loyiha yaratilgan. 250 MVt quvvatga ega elektr stansiyasining birinchi navbati qurilishi 2008-yilda boshlangan. Elektr stansiyasining umumiy quvvati 650 MVtni tashkil qiladi.
Tabiiy yoqilgʻidan vodorod olishning asosiy kamchiliklari atmosferaga koʻp miqdorda CO2 chiqindilari boʻlib, ulardan foydalanish katta kapital va operatsion xarajatlarni talab qiladi, shuning uchun yakuniy mahsulot tannarxini eng sezilarli darajada oshiradi. Bundan tashqari, keng miqyosli ishlab chiqarish uchun ideal boʻlgan usul markazlashtirilmagan vodorod ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan kam quvvatli zavodlarga (masalan, yoqilgʻi quyish stantsiyalari, avtonom energiya tizimlari va boshqalar) notoʻgʻri moslashtirilgan.
Usulning yana bir kamchiligi yakuniy mahsulotda CO va CO2 aralashmalarining mavjudligi, uni ishlatishda vodorodni tozalashga qoʻshimcha talablar qoʻyadi, masalan, suv-ishqorli yonilgʻi elementlari yoki qattiq polimer elektrolitlar.Shu sabablarga koʻra, tabiiy yoqilgʻidan vodorod ishlab chiqarish odatda energiya bozorining mavjud infratuzilmasidan kelajakning vodorod iqtisodiyotiga oʻtish texnologiyasi sifatida qaraladi. Uzoq muddatda bu texnologiya boshqalar tomonidan almashtirilishi mumkin.
Shuni taʼkidlash kerakki, ekologik nuqtai nazardan, qazib olinadigan uglevodorodlardan vodorod yoqilgʻisini ishlab chiqarish strategiyasi tabiiy yoqilgʻining bevosita yonishidan unchalik farq qilmaydi. Agar oxirgi holatda atmosferaga zararli chiqindilar yoqilgʻidan foydalanish bosqichida paydo boʻlsa, unda birinchi holatda biz uni ishlab chiqarish bosqichida deyarli bir xil chiqindilarga egamiz. Shu sababli, organik moddalardan vodorod ishlab chiqarish uchun yangi texnologiyalarning asosiy tarkibiy qismlari atmosferaga tegishli emissiyalarni, shu jumladan CO2 ni ushlash jarayonlari hisoblanadi. Bunga misol qilib koʻmir bugʻini isloh qilish boʻyicha soʻnggi oʻzgarishlarni keltirish mumkin. Bundan tashqari, bu erda muhim bilvosita omil — bu yoqilgʻi samaradorligini oshirish, natijada bir xil miqdordagi yakuniy energiya isteʼmoli uchun atmosferaga chiqindilarni kamaytirishga olib keladi, chunki vodorod energiya texnologiyalari bu borada qazib olinadigan yoqilgʻilarni yoqishdan koʻra koʻproq imkoniyatlarga ega.
Tozalash. Sanoatda vodorodni uglerod tutgan xom-ashyolardan tozalashning bir qancha usullari bor (Bundan keyingi oʻrinlarda Vodorod tutgan gaz VTG deyiladi):
Past haroratli kondensatsiya: VTG metan va etanning kondensatsiya haroratiga qadar sovutiladi, undan keyin vodorod reklifikatsiya bilan ajratiladi.Jarayon — 158° C haroratda va 4 MPa bosimda amalga oshiriladi. Tozalangan vodorodning tozaligi 93-94% ni tashkil qiladi.
Vodorodning membranalarda konsentratsiyasi: Eng yaxshi namunalar boʻyicha usul 95-96% soflik bilan vodorod olishga imkon beradi, ammo bunday qurilmalarning unumdorligi past.
|
| |