Misolga e'tibor bering - Iqtisodiyot” kafedrasi “Global iqtisodiy rivojlanish” fanidan

|
Iqtisodiyot” kafedrasi “Global iqtisodiy rivojlanish” fanidan
|
bet | 8/10 | Sana | 15.02.2024 | Hajmi | 64,91 Kb. | | #157399 |
Bog'liq Iqtisodiyot” kafedrasi “Global iqtisodiy rivojlanish” fanidan-fayllar.orgMisolga e'tibor bering: Toshkent viloyatida 130 ming aholi ishsiz, kelgusi besh yilda 270 ming yoshlar mehnat bozoriga kirib keladi. Ayni paytda viloyatda 8 ming pedagog, 11 ming muhandis va texnologlar, 3 ming agronom va veterinar, 7 mingdan ziyod IT sohasida, geologiya va qurilish-loyihalash sohalarida kadrlar yetishmaydi.
Bu prezidentning Toshkent viloyatiga tashrifidagi nutqidan, ya'ni birinchi manbadan olingan ma'lumotlar.
Kimdir muttasil ish izlaydi, qaysidir tashkilotlar esa malakali xodimga zor. Xo‘sh, nega shunaqa? Albatta, maosh kamligi, ish sharoitlarini og‘irligi, geografik noqulaylik kabi jiddiy sabablar bor. Lekin tanganing ikkinchi tarafiga e'tibor berilsa, boshqa jiddiy sabablarni ham ko‘rish mumkin: sabr-toqat yo‘qligi, malaka yetishmasligi, noreal orzular shular jumlasidan.
Afsuski, juda ko‘pchilik yoshlar, ya'ni mehnat bozorini muttasil to‘ldirib borayotganlar amalda imkonsiz talablar bilan ham qimmatli vaqtlarini, ham yaxshi imkoniyatlarini yo‘qotadi. Chunki hech kim yosh mutaxassisni diplomi borligi uchungina, yoki shu odam ishsizligi uchungina (deylik) 10 mln so‘m maosh bilan kutib o‘tirmaydi.
Har qanday ishga va maoshga talabgor zarur bo‘lsa eng quyi pog‘onadan boshlab o‘zini ko‘rsata bilishi lozim va hatto shart bu. Nega? Chunki qiyinchiliklar insonni toblaydi, mutaxassis sohaga oid zarur ko‘nikmalarga ega bo‘ladi, shu paytgacha ota-onasi qaramog‘ida yurganida his qilmagan narsani — pul oson topilmasligini anglab yetadi. Eng muhimi – vaqt o‘tgani sayin turtina-surtina tajribasini oshirib boradi.
Sabot bilan ishlagan, bilimi va salohiyati chindan bo‘lgan mutaxassis har qanday tashkilotda o‘z o‘rnini topa boradi. Tabiiyki, maoshlar ham oshadi, hech kim bunday xodimni qo‘yib yuborgisi kelmaydi. Vaqt kelib lavozim ham ko‘tariladi, katta daromad ham topiladi, boshqa joylardan yaxshi takliflar ham kelib tusha boshlaydi.
Bugungi vaziyat qanaqa? O‘zbekiston aholisi jadal ko‘payayotgan, har yili o‘rtacha 700 ming yoshlar mehnat bozoriga kirib kelayotgan mamlakat. Albatta, ularning hammasini ish bilan ta'minlab borish imkonsiz. Lekin hech bo‘lmasa bo‘sh ish o‘rinlarini band qilishga nima to‘sqinlik qilmoqda?
«Ish yo‘q, bor ishning oyligi kam», deya nolish bilan nimani o‘zgartirish mumkin? O‘sha oz maosh olmaydigan, yoki biror kasb bilan band bo‘lmaydigan odamning maqomi oziga qanoat qilganga va yaxshilikka umid qilayotganga teng kelmaydi-ku?
Ish qidirganlarning aksariyatida «har qanday ishga kirish uchun albatta pora berish zarur», degan dogmatik qarash bor. Unutmang: har doim ham davlat asosiy ish beruvchi bo‘lib qolmaydi, nodavlat tashkilot esa o‘ziga o‘zi zarar qilib, pora olish yo‘li bilan keraksiz xodimni ishga olmaydi.
Bu yerda muhim bir jihatni esdan chiqarmaslik lozim — gap aynan mehnatga tayyor, ma'lum darajada bilim va qobiliyatga ega, qiyinchiliklarni matonat bilan yengib o‘tishga tayyorlar haqida ketmoqda. O‘zi biror narsani eplay olmaydigan, salohiyat nol, ammo ambitsiyalari ummon bo‘lganlar haqida emas.
Bitta Toshkent viloyatining o‘zidagi davlat tashkilotlarida shuncha ish o‘rni bor ekan, respublika bo‘yicha ishsizlik va bo‘sh ish o‘rinlariga oid raqamlarga qiziqib, Bandlik va mehnat munosabatlari vazirligi bilan bog‘landik.
Vazirning birinchi o‘rinbosari Erkin Muhitdinov Kun.uz’ga taqdim qilgan ma'lumotlarga ko‘ra, joriy yil 9 oy natijasi bilan O‘zbekistonda ishsizlik darajasi 9,4 foizni tashkil qilgan (o‘tgan yil shu davrda 11,1 foiz), ishsizlar 1 million 417 mingta (o‘tgan yili 1 mln 912 ming).
|
| |