BOB Mehnat tarbiyasi - Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika oliy o‘quv yurtlarining 514100-«Maktabgacha ta’lim» yo‘nalishi...

|
Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika oliy o‘quv yurtlarining 514100-«Maktabgacha ta’lim» yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan
|
bet | 37/45 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 284,33 Kb. | | #256838 |
Bog'liq Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika oliy o‘quv yurtlarining 514100--fayllar.org10. BOB Mehnat tarbiyasi
10.1 Mexnat tarbiyasining mohiyati.
Mehnat inson hayoti uchun, uning farovon turmush kechirishi uchun hamisha asos bo‘lib keladi.
Mehnat – faqat shaxsiy moddiy farovonlik manbaigina emas, balki el-yurtga xizmat qilish, vatanimiz gullab-yashnashi va uning qudratini oshirish hamdir.
Barcha tirik mavjudod nimanidir is’temol qilish hisobiga yashaydi, umrini davom ettiradi. Erda yashovchi mayda qurt-qumursqadan tortib, suv ostida yashovchi jonvorlardan tortib, ulkan hayvonlargacha ovqatsiz yashay olmaydi. Mehnat jarayonidagi tirik jonzodlar hayoti sermazmun farovon bo‘ladi. «Ozod» Deya atalmish buyuk mavjudod mehnat qilish jarayonida o‘z sog‘lig‘ini mustahkamlaydi. obro‘-e’tiborga erishadi va o‘z kelajagini yaratadi.
Ota-bobolarimiz asrlar davomida mehnatni ulug‘lab kelishgan. Bunga ajdodlarimizdan me’ros bo‘lib qolgan – ilmiy badiiy kitoblar, me’morchilik obidalari, san’at asarlarining barchasi shu mehnatning mahsulidir.
X asrning oxiri XI asrning boshlarida yashab ijod etgan Abu Rayhon Beruniy inson kamolotida mehnat va mehnat tarbiyasi haqida muhim fikrlarni bayon etgan. U har bir hunar egasini mehnatiga qarab turlarga bo‘lgan. Og‘ir mehnat sifatida binokor, ko‘mir qazuvchi, hunarmand, fan sohiblari mehnatini keltiradi. Ayniqsa, ilm-ahli olimlar mehnatiga alohida e’tibor berish, hayrixox bo‘lishga chaqirgan. Ularni ma’rifat tarqauvchilar deb biladi. SHu bilan birga og‘ir mehnat qiluvchilar konchilar, dehqonlar haqida gapirib, ular mehnatini rag‘batlantirib turish kerak deydi.
Olim bolalarni mehnatga o‘rgatish metodlari, yo‘llari haqida fikr yuritadi. Bolalarni eng kichik yoshdan mehnatga o‘rgatish kerak deydi.
Beryniy inson har tomonlama kamolga etishi uchun ilmli bo‘lishi ham kerak degan g‘oyani ilgari suradi.
Buyuk o‘zbek shoiri, mutafakkir Alisher Navoiy mehnatsevarlikni chinakam insonning eng asosiy xususiyati deb bilgan. Mehnat kishini bezashini, uni har tamonlama kamol toptirishini yuksak ko‘tarinki ruh Bilan ifoda etgan. YOsh avlodni sidqi dildan mehnat qilishga, mehnatni qadrlashga chaqirgan.
SHarqning buyuk marifatparvarlari yosh avlodni mehnat ta’limi va tarbiyasi masalalariga alohida e’tibor berganlar. Ular o‘z asarlarida yosh avlodni qiziquvchanlik, tejamkorlik, do‘stlik-odamiylik kabi insoniy fazilatlar faqat mehnat orqaligina vujudga kelishini g‘oyatda ta’sirchan ifoda etganlar.
O‘zbek ma’rifatparvarlarning namoyondasi Abdulla Avloniyo yoshlarning biror kasb Bilan mashg‘ul bo‘lishini birinchi galdagi muhim ish deb hisoblagan. «Turkiy guliston yoxud axloq» asarida dangasalik, yalqovlikni qoralab, xarakatchanlikni ulug‘lab shunday yozgan: «Sihatimiz, saodatimiz, qanoatimiz, sabrimiz, fazilatlarimiz, butun hayotimiz xarakatimizga bog‘liq. Harakatsiz kishilar har narsadan mahrum, doim boshqalarning yordamiga muhtoj bo‘lib qolurlar. SHuning uchun bolalarni hunar o‘rganishga chaqirib, kishilarni biror kasb bilan shug‘ullanishga undab, «yoshlar» - bu ko‘mirchilik, bu temirchilik menga munosib ish emas, deb dangasalik qilib, ishsiz yursa «zo‘r» ayib hisoblanishini uqtirgan».
YOsh avlodni mehnatsevarlik ruhida tarbiyalashda xalqimiz tomonidan yaratilgan mehnatni ulug‘lovchi maqollarning o‘rni beqiyos. O‘zbek xalq maqollarida mehnat tufayli inson o‘z baxtini topishi mumkinligiga mehnat orqali saodatga erishish kaliti ekanlik g‘oyasi birinchi o‘rinda turadi:
Halol mehnat – yaxshi odat,
Berur senga saodat.
Mehnatli non – shakar,
Mehnatsiz non – zahar.
Uzoq umrning siri mehnatda.
Mehnat shaxsini har tomonlama kamol toptirishning asosiy omilidir. SHuning uchun har bir bola maktabgacha ta’lim yoshidan boshlab mehnat jarayonida iщtirok etishi kerak. Bolalar bog‘chasida, oilada bajariladigan, murakkab bo‘lmagan har bir topshiriq bolaning kundalik vazifasiga aylanishi lozim.
Bola mehnatning ahamiyatini, mohiyatini tushunib etishi uchun tarbiyachi kattalar mehnati, bolalarning o‘zlari bajaridigan mehnat turlarini kuzatish bo‘yicha ekskursiyalar uyushtiradi.
Quruvchilar mehnatini kuzatish jarayonida bolalar g‘isht teruvchining, bo‘yoqchi, duradgorning mehnati bilan tanishadi. Bolalar qurish bilan tanishish davomida bilib olgan barcha tasavvur va tushunchalari, ularning ko‘zi oldida ajoyib bino barpo etgan kishilar mehnatining go‘zalligi namoyon bo‘ladi.
Mehnat bolalardan diqqat, o‘tkir zehnlilik, topqirlik, ijodkorlik, qobiliyatlarini egallashni talab etadi. Mehnat jarayonida bolalar qog‘ozlarn buklash, shakllarni qirqib olish kabi xarakatlarni bajaradilar va bir qancha yangi atamalar bilan boyitadilar. Bu jarayon bolani nutqini yangi so‘zlar bilan boyitadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ushbu o‘quv qo‘llanma pedagogika oliy o‘quv yurtlarining 514100-«Maktabgacha ta’lim» yo‘nalishi talabalari uchun mo‘ljallangan
|