nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Matn va mazmunga oid birliklarni baholash va tanqidiy tahlil qilish

|
Matn va mazmunga oid birliklarni baholash va tanqidiy tahlil qilish
|
bet | 33/33 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,81 Mb. | | #228369 |
Bog'liq 4-k Ona tili va o`qish sav.Majmua 2023 (2)Matn va mazmunga oid birliklarni baholash va tanqidiy tahlil qilish.
Matn mazmuni o‘quvchining shax siy fikridan kelib chiqib, xolislik bilan baholanishi va tan qid qilinishi mumkin. Bu jarayon o‘quvchidan xolis baho be rish, rad etish, ma’qullash, matn maz muniga nisbatan betaraflikni bildirish kabilarni talab qiladi. Masalan, o‘quvchi matn da keltirilgan fikrlarni tasdiqlashi, e’tiroz bildirishi yoki boshqa manbalardan olingan ma’lumotlar bilan matnda beril gan g‘oyalarni taqqoslashi mumkin.
PIRLS tadqiqotida ishla tiladigan matnlarning xususiyatlari. Matnlar PIRLS dasturida murakkabligiga qa rab, o‘rtacha 500 dan 800 tagacha, o‘quvchilarining o‘qish sa vod xonligi darajasi past bo‘l gan mamlakatlar uchun 400–500 ta, ePIRLSda esa, taxminan, 1000 ta so‘zdan iborat bo‘ladi. PIRLS matnlari uchun aniqlik va izchillik muhim me zon hisoblanadi.
Matnni baholash va tanqidiy tahlil qilish quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
- Matnda berilgan ma’lumotning aniq va to‘liqligini baholash;
– Tasvirlangan voqeani haqiqatan sodir etilishi ehtimolini baholash;
– Insonlarning o‘ylari va bajaradigan ishlarini o‘zgartirishda muallifning
fikrlari qanchalik aniqligini baholash;
– Matn sarlavhasi asosiy mazmunni qanchalik yoritib berishini baholash;
– Metafora yoki nutq ohangi kabi til xususiyatlari ta’sirini tasvirlash;
– Muallifning asosiy mavzuga oid qarashlarini aniqlash.
PIRLS tadqiqotida ishlatiladigan matnlar uchun quyidagi mezonlar belgilangan.
murakkabligiga qarab, o‘rtacha 500 dan 800 tagacha so‘zdan iborat;
o‘quvchilarning o‘qish savodxonligi darajasi past bo‘lgan mamlakatlar uchun 400–500 ta so‘zdan iborat;
ePIRLSda esa, taxminan, 1000 ta so‘zdan iborat;
aniqlik va izchillik muhim mezon hisoblanadi.
Mavzu: Badiiy matnlar asosiy mavzuga ega bo‘lib, u berilgan matndan tashqari o‘quv chi tomonidan umumlashtiriladi. Axborot matnlari o‘quv materiallardan olinmagan mav zuni yoritib berishi kerak.
Til: 40 dan ortiq tillarga tarjima qilinadi, shuning uchun tarjima qulay bo‘lishi
muhimdir. Metafora yoki epitet kabi aniq ifodali tasvirlash so‘zlari tanlanadi. Hech qanday so‘zla shuvga oid so‘z yoki jargon ishlatilmaydi hamda ortiqcha texnik ifodalar olib tashlanadi.
Mazmuni: matnning mazmuni 9–10 yoshdagi o‘quvchilarning yosh xususiyatlariga mos kelishi, ayrim madaniyatlarga juda xos bo‘lgan mavzulardan chetlanishi, shuningdek, matn shu yoshdagi maktab o‘quvchilari uchun qiziqarli va zavqli bo‘lishi hamda o‘quvchi uchun unchalik tanish bo‘lmasligi lozim.
Bog‘liqlik va ketma-ketlik: sujetning mantiqiy tuzilishiga rioya qilish muhimdir. Axborot matnda matnning tuzilishi va ma’lumotning mantiqiy ketma-ketligini sarlavhalar, jadvallar, grafiklar kabi vizual elementlar bilan bog‘liqligini kuzatish shartdir.
|
| |
Turan international university «Biznes boshqaruvi» fakulteti Axborot texnologiyalarining dasturiy ta’minoti

Turan international university «Biznes boshqaruvi» fakulteti Axborot texnologiyalarining dasturiy ta’minoti
Titul
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Turan international university «Biznes boshqaruvi» fakulteti Axborot texnologiyalarining dasturiy ta’minoti
|
Taqdimot - Bitiruv malakaviy ish mavzusining dolzarbligi; -bitiruv malakaviy ishi mavzusining o’rganilganlik darajasi

|
Bitiruv malakaviy ish mavzusining dolzarbligi; -bitiruv malakaviy ishi mavzusining o’rganilganlik darajasi
|
bet | 20/22 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,89 Mb. | | #251560 |
Bog'liq AHMADOVATaqdimot. (10 daqiqa) Guruhdan ikki o‘quvchi chiqadi. Bir o‘quvchi chiqib, tuzilgan gapni o‘qib beradi. Ikkinchi o‘quvchi berilgan ikkinchi darajali bo’laklarga oid topilgan so‘zlarni o‘qib beradi.
Muhokama. (9 daqiqa)
Guruhda ishlash sizga yoqdimi?
So‘zlardan gap tuzayotganda qanday qiyinchiliklarga duch keldingiz?
Matndagi so‘zlarni gap bo’laklarga ajratishda-chi?
Kim yordam berdi?
Agar do‘stingiz yordam bergan bo‘lsa, shu paytda o‘zingizni qanday his qildingiz?
Bosh bo’laklar va ikkinchi darajali bo’laklar bilan qanday farq bor ekan?
Insonga kitob nima uchun kerak deb o‘ylaysiz?
Kitob yaxshi saqlanishi uchun nima qilish kerak deb o‘ylaysiz?
Daftarga “Kitob” matnini yozish.
(6 daqiqa) Izoh. Matn:
“Kitob”
Kitob - xazina. Kitobning xar bir sahifasida ajoyib va qiziqarli ma’lumotlar yozilgan. Insoniyatning eng yaxshi farzandlari bolalikdan kitob bilan do‘stlashgan. Kitob – bilim bulog‘i. Bilim tuynukdan tushgan nur kabi bolalar ko‘zida yiltillaydi.
|
Qadrli bolalar! Sizning qarshingizda yorqin dunyo, katta hayotga yo‘llovchi eshiklar ochilgan. Nur sari dadilroq qadam tashlang. Kitobni eng yaqin do‘stingiz deb biling. Kitobning har varag‘ini avaylang. Kitobni o‘qish qoidalariga amal qiling.
|
Ikkita guruhga ichida bir xil so‘zlar solingan konvertlar berilishi mumkin. 1-konvert: kim, ko‘p, ko‘p, o‘qisa, u, biladi.
2-konvert: bilim, manbai, kitob.
3-konvert: kitob, bilim, bulog‘i.
4-konvert: yaqin, kitob, eng, do‘st.
O‘quvchilar partadosh o‘rtog‘iga beradigan savollar:
Savollar
Ona tilimizdagi qanday gap bo’laklarini bilasan?
Qanday so‘roqqa javob bo‘ladigan so‘z ayting? Misol keltir.
*Nimaga so‘roqqa javob bo‘ladigan so‘z ayting? Misol keltir.
Nimani so‘roqqa javob bo‘ladigan so‘z ayting? Misol keltir.
Qanaqa so‘roqqa javob bo‘ladigan so’z ayting? Misol keltir.
2-mezon
|
| |
Mavzu: Ikkinchi darajali bo‘laklar

|
Mavzu: Ikkinchi darajali bo‘laklar
|
bet | 18/22 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,89 Mb. | | #251560 |
Bog'liq AHMADOVAMavzu: Ikkinchi darajali bo‘laklar
Darsning maqsadi: ikkinchi darajali bo‘laklar qo‘shimchalari bilan tanishtirish, ikkinchi darajali bo’laklar tahlil qilish, bog‘lanishli nutqni o‘stirish, mustaqillikka yo‘naltirish.
Darsning turi: yangi bilim beruvchi.
Darsning metodi: suhbat.
Darsning jihozi: darslik va rasmlar.
Darsning borishi.
Darsni tashkil etish. Sinf va o‘quvchilarni darsga tayyorgarligini kuzatish.
Yangi dars bayon etish. Ikkinchi darajali bo‘laklar haqida ma’lumot. Mavzu 123-mashq asosida tushuntiriladi. Ikkinchi darajali bo‘lakli gaplar avvaldan doskaga yozib qo‘yiladi. O‘qituvchi o‘quvchilar diqqatini doskaga yozilgan gaplarga qaratadi.
123-mashq. O‘qing. Matnda nechta gap borligini aniqlang.
Do‘lana tog‘larda o‘sadi olimlar do‘lanada darmon-dorilar borligini aniqladilar hozir uning mevasi va gulidan shifobaxsh dorilar tayyorlanadi.
Ko‘chiring. Har bir gapning oxiriga nuqta qo‘ying. Bosh bo‘laklarning tagiga chizing.
Nima uchun gapda boshqa so‘zlar ham ishtirok etgan? Ular gapning mazmuniga qanday ta’sir ko‘rsatadi?
128- mashq. Gaplarni mazmuniga mos so‘zlar bilan toldirib yozing.
O‘quvchilar sinfga ... keltirdilar. Akvariumda mayda... suzyapti. Suvda yashil ... o‘sadi. Bolalar baliqchalarga navbat bilan ... .
Foydalanish uchun sо‘zlar: baliqchalar, akvarium, qaraydilar, o‘tlar.
Qo‘yilgan so‘zlarga so‘roq bering, ular gapning qaysi bo‘lagi vazifasida kelgan?
Ikkinchi darajali bo‘laklar nima uchun qo‘llangan?
Ikkinchi darajali bo‘laklarning savollari:
Qanday? Chiroyli kuylak, shirin ovqat, qizil sumka, oppoq ro‘mol.
Qaysi? Shu daftar.
Nimani? Daftarni oldi, Ozodani ko‘rdim, olmani yedim.
Nimaga? Daftarga bordim, qalamga bordim, ovqatga bordim.
128- mashq. Har bir qatorda berilgan so‘zlardan gap tuzing. dalalarni, g‘o‘zapoyadan, tozaladilar, dehqonlar haydadi, yerni, traktorda, traktorchi qizg’in, borayotir, ishlar, dalalarda.
Tuzgan gaplaringizni yozing. Bosh va ikkinchi darajali bo‘laklarni tegishlicha belgilang.
|
| |
1-Mavzu: transport operatsiyalarining xalqaro huquqiy asoslari

|
1-Mavzu: transport operatsiyalarining xalqaro huquqiy asoslari
|
bet | 1/3 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 2,64 Mb. | | #255956 |
Bog'liq 1-Mavzu MTT
1-Mavzu: TRANSPORT OPERATSIYALARINING XALQARO HUQUQIY ASOSLARI
REJA
1. Transport operatsiyalarini amalga oshirishda xalqaro me’yoriy-huquqiy asoslar
2. Yuklarni xalqaro aralash tashish to‘g‘risida
3. Xalqaro yo‘llarda tashish daftarchasini qo‘llagan holda yuklarni xalqaro tashish sohasidagi ayrim normativ-huquqiy hujjatlar
4. Xalqaro yo‘llarda tashish daftarchasini rasmiylashtirishning ayrim qoidalari
Transport sohasidagi xalqaro shartnomalar ixtisoslashtirilgan “transport konventsiyalari” umumiy nomini oldi. Tarixiy jihatdan alohida transport turlari uchun transport konventsiyalari tizimi ishlab chiqilgan. 19-asrda yuklarni temir yo'l orqali tashish shartlari, dengiz bo'shliqlari rejimi va navigatsiya qoidalari to'g'risida birinchi xalqaro shartnomalar tuzilgan. Hozirgi vaqtda nafaqat transport turlari, balki transport tizimi faoliyatining ayrim masalalari bo'yicha ham kelishuvlar mavjud.
Hozirgi transport konventsiyalarini quyidagicha tasniflash mumkin:
- transportning ayrim turlari faoliyatining umumiy tamoyillari to'g'risidagi shartnomalar; - davlatlar o'rtasida xalqaro aloqalarni tashkil etish to'g'risidagi bitimlar; - yuk va yo'lovchilarni tashish shartlari to'g'risidagi shartnomalar; - tashish tariflari bo'yicha kelishuvlar;
- mamlakatlar o'rtasidagi transport aloqalarini rivojlantirishga qaratilgan kelishuvlar; - transportning ayrim turlari faoliyatining o'ziga xos tomonlarini tartibga soluvchi shartnomalar; - xalqaro yuk tashish sohasida mulkiy javobgarlik shartlari to'g'risidagi shartnomalar va boshqalar.
Bunday shartnomalar odatda ko'p tomonlama bo'lib, birinchi navbatda transport tashkilotlari va ularning mijozlari emas, balki davlatlarning huquq va majburiyatlarini belgilaydi. Ular xalqaro tashishning muayyan masalalari bo‘yicha maxsus shartnomalar tuzish uchun huquqiy asos yaratadi.
Bunday konventsiyalarga, masalan, 1958 va 1982 yillardagi Dengiz huquqi to'g'risidagi BMT konventsiyalari, Yo'l harakati to'g'risidagi Jeneva konventsiyasi va 1949 yildagi Yo'l belgilari va signallari to'g'risidagi Protokol kiradi.
|
| |
Diniy dún`yaġa kóz-qaras - Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ

|
Õzbekstan respublikasi joqari hám orta arnawli biLİmlendiRİw miNİstrliGİ
|
bet | 6/191 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 2,75 Mb. | | #230680 |
Bog'liq FILOSOFIYADiniy dún`yaġa kóz-qaras. Dún`yaġa kóz-qarastıń tariyxıy ekinshi forması din. (Din sózi arabshadan tárjimada itiqat, isenim, isenbek degen mánislerdi ańlatadı.) Mif kibi, din negizinde de itiqat, tuyġılar hám emociyalar jatadı. Din náwsheleri «aqıllı adam» dún`yaġa kóz-qarası qáliplesiwiniń dáslepki basqıshlarında, yaġnıy shama menen 40-60 mıń jıl aldın payda bolġan bolsa-da, ulıwma alġanda ol dún`yaġa kóz-qarastıń ġárezsiz forması sıpatında keyinirek, atap aytqanda mif tásirinde insannıń abstrakt pikirlew qábileti sezilerli dárejede kúsheygen dáwirde júzege kelgen.
Diniy dún`yaġa kóz-qaras adamlardıń ġayrıtábiyiy nárseler (qudaylar, «joqarı aqıl», qandaydur absolyut hám t.b.)ġa bolġan itiqatına tiykarlanıwshı tiyisli minez-qulqı hám ózine tán háreketleri bolıp tabıladı. Eger mifologiyada dástúrge, ráwiyat qılıwshınıń, yaġnıy aqsaqaldıń abıroyına itiqat kúshli bolsa, dinde ġayrıápiwayı nárselerge itiqat birinshi orında turadı, joqarı kúshler atınan ráwiyat qılıwshı ruxaniyler abıroyı bolsa ekinshi dárejeli rol` oynaydı.
Qullası, din quramalı mánawiy dúzilis hám sociallıq-tariyxıy qubılıs bolıp, onda itiqat sózsiz tárizde birinshi orınġa qoyıladı hám hámiyshe bilimnen ústin turadı.
Dinniń tiykarġı funkciyaları. Mif penen salıstırġanda, din funkciyaları quramalıraq bolıp tabıladı. Din funkciyaları arasında tómendegilerdi parıqlaw múmkin:
dún`yaġa kóz-qarastı qáliplestiriw funkciyası pútkil bolmıs qashan hám ne ushın payda bolġan hám bunda ġayrıápiwayı kúshtiń álemlik roli qanday kórinis tapqan degen sorawlarġa juwap beredi;
kommunikativlik funkciyası qarım-qatnas hám shaxslarara baylanıslardıń belgili bir tipin támiyinleydi, jámiyettiń birlesiwi hám bir pútinligine kómeklesedi;
tártipke salıw funkciyası adamlar minez-qulqın tártipke salıwshı tiyisli ólshemler hám qaġıydalardı belgileydi;
kompensatorlıq funkciyası jetispey atırġan informaciya, dıqqat-itibar, ġamxorlıq ornın toltıradı, ómirdiń mánisi, perspektivalar hám usı kibilerdiń joqlıġın sezdirmeydi, yaġnıy insannıń kúndelik turmısta qandırılmaġan zárúrlikleriniń ornın toltıradı.
|
| |
Python Dasturlash Tilining Yaratilishi

|
Python Dasturlash Tilining Yaratilishi
|
bet | 6/6 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 95,47 Kb. | | #152992 |
Bog'liq 1-Topshiriq Python Dasturlash Tilining Yaratilishi:
Python 1989 yilida Guido van Rossum tomonidan ishlab chiqilgan bo'lib, avvalgi versiyasi 1991 yilda e'lon qilingan. Python dasturlash tilini qulay, oddiy sintaksis va keng foydalangan kutubxonalari tufayli mashhur qilib o'rganmoqda.
Python Dasturlash Tilining Qo’llanilish Sohalari:
Python dasturlash tili o'z ishlab chiqaruvchilari, server dasturlarini yaratish, veb dasturlarini ishlab chiqish, matematik va statistika analizi, siber xavfsizlik sohasi, axborot tahlili va boshqa ko'plab sohalarda qo'llaniladi.
Python Dasturlash Muhitini O'rnatish:
Python o'rnatilganide, Python bilan ishlashni boshlash uchun PyCharm, VSCode yoki boshqa bir qancha muhitlarni o'rnatish mumkin. O'rnatilgan muhit Python skriptlarini yozish, bajarish va sinash imkoniyatlarini takomillashtiradi.
Python Dasturlash Muhitining Interfeysi:
Python interfeysi oddiy va foydalanuvchi-dost. Skriptlar matn muharrir orqali (masalan, IDLE, PyCharm, VSCode) yoki terminal yordamida ishga tushiriladi.
Python Ma’lumotlarni Kiriting va Chiqarish Operatorlari:
Python dasturlash tilida ma'lumotlar kiritish va chiqarish uchun quyidagi operatorlardan foydalaniladi:
input(): Foydalanuvchidan ma'lumot kiritish uchun ishlatiladi.
print(): Ma'lumotni ekranga chiqarish uchun ishlatiladi.
Masalan:
Python Birinchi Dasturni Yozish:
Quyidagi misol Python tilida birinchi dasturni yozish uchun bo'ladi:
Python Izohlar va Ular Turlari:
Dasturlashda izohlar kodni tushunishni oshiradi. Izohni kodga qo'shish uchun # belgisidan foydalaniladi. Izohni qo'shish koddagi bir qismini tushunishda va boshqa dasturchilarga tushunarli bo'lishda yordam bera olish uchun juda muhimdir.
Masalan:
Bu misol, Python dasturlashning boshlang'ich qismidir.
|
| |
Assembly Til (Assembly Language)

|
Assembly Til (Assembly Language)
|
bet | 2/6 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 95,47 Kb. | | #152992 |
Bog'liq 1-Topshiriq Assembly Til (Assembly Language): Bu til, kompyuter arxitekturasiga bog'liq bo'lib, har bir instruksiya bitta mashina tiliga mos keladi.
Mashina Tili (Machine Language): Kompyuter tuzilishi tomonidan to'g'ri qollaniladigan binokor (binary) yoki hexadecimal koddan iborat bo'lgan dastur tili.
b. Proseduraga Mo’ljallangan Tillar (High-level Programming Languages):
Bu tillar insonlar uchun o'qish va yozishga qulay, tezkor ishlovchi va tushuntirishga oson. Quyidagi mashhur dasturlash tillari shu guruhga kiradi:
C++, Java, Python, C#: Obyektorientirovanny dasturlash tillari.
JavaScript, Ruby, PHP: Dasturlarni web ilovalari uchun yozishda ishlatiladi.
SQL: Ma'lumotlar bazalari bilan ishlash uchun.
2. Klassifikasiyasi:
Dasturlash tillari klassifikasiyasi quyidagi xususiyatlarga asoslangan:
a. Generation of Programming Languages (Dasturlash Tillari Turiga Ko'ra):
Dasturlash tillari, 1st dan 5th gacha bo'lgan turli avlodlarga bo'linadi:
1st Generation (Machine Code): Birinchi avlod dasturlash tillari (1960-yillar boshlari).
2nd Generation (Assembly Languages): Ikkinchi avlod dasturlash tillari (1960-yillardan 1970-yillar ortiga).
3rd Generation (High-level Procedural Languages): Uchinchi avlod dasturlash tillari (1970-yillardan 2000-yillar boshlariga).
4th Generation (Domain-specific Languages): To'rtinchi avlod dasturlash tillari (2000-yillar boshidan).
5th Generation (AI Languages): Beshinchi avlod dasturlash tillari (hazrda).
b. Paradigmalar Bo'yicha:
Dasturlash tillari, amaliyotni yaratishda ishlatiladigan dasturlash paradigmalari bo'yicha ham klassifikatsiyalanadi:
Imperative (Procedural) Programming Languages: Dastur bajarish tartibi bo'yicha.
|
| |
Obyektorientirovanny Programming Languages

|
Obyektorientirovanny Programming Languages
|
bet | 3/6 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 95,47 Kb. | | #152992 |
Bog'liq 1-Topshiriq Obyektorientirovanny Programming Languages: Obyektlar (klasslar) va ularning metodlariga e'tibor qaratiladi.
Funksional Programming Languages: Funksiyalar, funksional operatorlar va funksional yaxlitlashni o'z ichiga olgan.
Bu klassifikatsiya dasturlash tillari haqida umumiy tasavvur beradi va dasturlash sohasidagi tuzilishlar va o'zgarishlar bilan birga rivojlanib kelmoqda.
Yuqori Darajali Dasturlash Tillari:
Interpretatorlar va Kompilyatorlar: Dastur kodini kompyuter tomonidan o'qib chiqish uchun ikkita asosiy usul mavjud. Interpretatorlar, dastur kodini joylashgan tillarga o'girib, har bir qadamni bajaradi. Kompilyatorlar esa, dastur kodini bir bor qayta o'qib, uni bajaruvchi engil tanilgan (machine code) kodga aylantiradi. Interpretatorlar dasturni qadamlar bo'yicha bajaradi, kompilyatorlar esa barcha qadamlarni bitta marta o'tkazadi.
Mashinaga mo’ljallangan va proseduraga mo’ljallangan dasturlash tillari.
Mashinaga mo’ljallangan dasturlash tillari, direkt ravishda kompyuter arxitekturasi bilan bog'liq bo'lgan va kompyuter operatsion tizimining mahsuloti sifatida amal qiladigan tillardir. Ular barcha ishlar va amaliyotlar bilan bog'liq, ammo insonlar uchun tushuntirish va yozish qiyin bo'lgan tilalardir. Bu turdagi dasturlash tillar quyidagi xususiyatlar bilan ajratiladi:
Assembly Til (Assembly Language): Bu dasturlash tili, kompyuterda amaliyotlar yaratish uchun tezroq ishlovchi bo'lgan quyidagi sabablarga ko'ra, kompyuter tuzilishiga yaqinroqdir:
Kompyuterda har bir instruksiya uchun bitta kompyuter tiliga mos keladi.
Bu tilning kodlari, kompyuter tuzilishi tomonidan to'g'ri tan'langan va o'qilgan binokor (binary) yoki hexadecimal koddan iborat bo'ladi.
Mashina Tili (Machine Language): Bu, eng past darajadagi dasturlash tili hisoblanadi. Ushbu tilning kodlari har bir instruksiya va ma'lumot uchun belgilangan va o'qilgan binokor (binary) yoki hexadecimal koddan iborat.
Insonlar uchun bu tilda kod yozish va unga tushuntirish qiyin bo'lganligi sababli, uni ishlatish juda kam bo'lgan holatlarda, masalan, kompyuter tuzilishi test qilish uchun.
|
| |
1 Laboratoriya mashg‘uloti. Radiochastotalarning tasniflanishi o‘rganish Ishdan maqsad: Radio to‘lqinlarni diapazonlarga ajiralishini o‘rganish. Nazariy qism

|
1 Laboratoriya mashg‘uloti. Radiochastotalarning tasniflanishi o‘rganish Ishdan maqsad: Radio to‘lqinlarni diapazonlarga ajiralishini o‘rganish. Nazariy qism
|
bet | 1/11 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 497,7 Kb. | | #142562 |
Bog'liq 1-6 simsiz
1 - Laboratoriya mashg‘uloti.
Radiochastotalarning tasniflanishi o‘rganish
Ishdan maqsad: Radio to‘lqinlarni diapazonlarga ajiralishini o‘rganish.
Nazariy qism
Ko‘pchilik insonlar energiyaning turlari, ularning xususiyatlari haqidagi elementar tushunchalariga ega bo‘lgan holda, energiya’ni ma’lum bir masofaga simsiz uzatish xususida mulohaza yuritadilar. Boshqalar esa radio to‘lqinlarning qanday tarqalishi xususidagi faktik fikrlariga ega bo‘lmay turib o‘zlarining radio qabul qilish yoki radio uzatish qurilmalari uchun antenna yasashni va bunda antennalarning maksimal darajadagi uzatish va qabul qilish xarakteristikasiga ega bo‘lishiga harakat qilishadi. Buyuk ixtirochi, amaliyotchi Nikola Tesla o‘zining tajribalarida elektromagnit tebranishlardan aktiv foydalangan. Ammo, u davrda elektromagnit to‘lqinlarning mavjudligi haqida hech kishi habardor bo‘lmagan. Ammo, Tesla kuzatish yo‘li bilan shunga amin bo‘lganki, uning tajribalari paytida atrofda qandaydir energya mavjud. Ammo, yuqorida takidlanganidek, u davrda ushbu xosil bo‘lgan maydon, ya’ni, eletromagnit maydonini tahlil qiladigan ilm ham jihozlar ham mavjud bo‘lmagan. Shuning uchun ham bu hodisaga huddi filosofik jarayon sifatida qaralgan va unga “Yefir” deb nom qo‘yilgan. Endilikda efir va elektromagnit to‘lqin tushunchasi o‘rtasida farq bor deya iddao qilishadi. Aslida esa farq mavjud emas. Buning sababi shuki, Nikola Tesla o‘zining tajribalarida o‘zgaruvchan tok bilan ishlagan va albatta, bunda atrofda o‘zgaruvchan tok elektromagnit maydon hosil qilgan. Bu o‘z navbatida elektromagnit to‘lqinni hosil qiladi.
Yelektromagnit to‘lqinlar - bu fazodagi sinusoidal elektromagnit tebranishlardir. Elektromagnit to‘lqinlar bu yorug‘lik, ko‘rinmas infraqizil diapazondagi issiqlik nurlari, rentgen nurlari, va radioto‘lqinlardir. Ularning farqi faqat to‘lqin uzunligida anglashiladi.
Radioaloqa tizimlari elektromagnit to‘lqinlarning radioto‘lqinlar diapazonidan foydalangan holda amalga oshiriladi. Har bir radio aloqa liniyasiga ma’lum radio chastota polasasi ajratiladi. Bu polosani o‘rtacha chastotasi nominal chastota hisoblanadi.
1.1-jadval
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1 Laboratoriya mashg‘uloti. Radiochastotalarning tasniflanishi o‘rganish Ishdan maqsad: Radio to‘lqinlarni diapazonlarga ajiralishini o‘rganish. Nazariy qism
|
Reja: Dasturlash tillari va ularning klassifikasiyasi

|
Reja: Dasturlash tillari va ularning klassifikasiyasi
|
bet | 1/5 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 31,66 Kb. | | #272243 |
Bog'liq Dasturlash ochiq dars
Mavzu: Dasturlash tillari tasnifi
Reja:
Dasturlash tillari va ularning klassifikasiyasi.
Mashinaga mo’ljallangan va proseduraga mo’ljallangan dasturlash tillari.
Yuqori darjali dasturlash tillari.
Interpretatorlar va kompilyatorlar.
Dasturlarni translyasiyalash.
"Dasturlash tillari" faniga kirish o'qitishda, dasturlash tillarining konseptsiyasini, ularning klassifikatsiyasini va ularning foydalanish sohalarini tushuntirish kerak.
Dasturlash tillari, kompyuter dasturlarini yozish va bajarishda ishlatiladigan formal tilda yozilgan belgilangan qo'llanma va qo'llanmalar to'plamidir. Bu tillar, dasturlarni yozish, bajarish va tushunarli shaklda ifodalash uchun muhim bo'lgan si
Dasturlash tillari, kompyuterlarga qanday qilib buyruqlar bermoq va ularga boshqarish uchun ishlatiladigan tildir. Bu tillar dastur tuzish, yozish, va ishga tushirish jarayonlarini tashkil etishda foydalaniladi.ntaksisni, tarmoq tuzilishini va ma'lumotlar turlarini qo'llab-quvvatlaydi.
Dasturlash tillari va ularning klassifikasiyasi.:
Dasturlash tillari va ularning klassifikasiyasi quyidagi asosiy qismatlarga bo'linadi:
1. Dasturlash Tillari:
Dasturlash tillari, kompyuterlarga buyruqlar berish va ulardan natijalarni olish uchun ishlatiladigan tildir. Har bir dasturlash tili o'zining sintaksis va semantics bilan ajralib chiqadi. Quyidagi asosiy dasturlash tillari mavjud:
a. Mashinaga Mo’ljallangan Tillar (Low-level Programming Languages):
Bu tillar tezkor ishlovchi, tezkor ishlash uchun qulay, ammo insonlar uchun qiyin va tushuntirishga qiyin. Eng mashhur mashinaga mo’ljallangan tillar assembly va mashina tili hisoblanadi.
Assembly Til (Assembly Language): Bu til, kompyuter arxitekturasiga bog'liq bo'lib, har bir instruksiya bitta mashina tiliga mos keladi.
Mashina Tili (Machine Language): Kompyuter tuzilishi tomonidan to'g'ri qollaniladigan binokor (binary) yoki hexadecimal koddan iborat bo'lgan dastur tili.
b. Proseduraga Mo’ljallangan Tillar (High-level Programming Languages):
Bu tillar insonlar uchun o'qish va yozishga qulay, tezkor ishlovchi va tushuntirishga oson. Quyidagi mashhur dasturlash tillari shu guruhga kiradi:
|
| |
Reja qidirish tushunchasi va uning vazifasi. Malumotlarni qidirish usuli

|
Reja qidirish tushunchasi va uning vazifasi. Malumotlarni qidirish usuli
|
bet | 1/4 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 7,99 Kb. | | #133694 |
Bog'liq Ma’lumotlarni qidirish usullari, algoritmlari va ularning samara-fayllar.org
Ma’lumotlarni qidirish usullari, algoritmlari va ularning samaradorligi. Qidiruv tushunchasi va uning vazifasi
Reja qidirish tushunchasi va uning vazifasi. Malumotlarni qidirish usuli
Ma’lumotlarni qidirish usullari, algoritmlari va ularning samaradorligi. Qidiruv tushunchasi va uning vazifasi. REJA 1. QIDIRISH TUSHUNCHASI VA UNING VAZIFASI. 2. MALUMOTLARNI QIDIRISH USULI. QIDIRISH TUSHUNCHASI VA UNING VAZIFASI QIDIRUV bu ma’lumotlarning orasidan ma’lum bir belgilarga mos ma’lumotlarni topish yoki yo’qligini aniqlash jarayonidir. Ma'lumot qidirish Intеrnеt – bu ma'lumot okеani. Tarmoqda, dеyarli, istagan mavzu bo’yicha barcha ma'lumotlar mavjud. Lеkin okеanda yo’l topish qiyin bo’lgandеk, Intеrnеtda ham biror narsani topish katta muammo. Agar Intеrnеtda axtarish tizimlari bo’lmaganda, ma'lumot okеanida umuman biror narsani topish mumkin bo’lmas edi. Ajabo, bunday imkoniyatlar tarmoqda mavjud: qidiruv qulay va tеz bo’lishi uchun maxsus ma'lumot qidirish tizimlari yaratilgan. Qidiruv tizimlarining tuzilishi Qidiruv tizimi bu maxsus sеrvеr, uning asosiy xizmati kеng Intеrnеt fazosida ma'lumotlarni qidirish, to’plash, tartiblash va foydalanuvchilarni kеrakli ma'lumot bilan tеz va qulay ravishda ta'minlash. Qidiruv mashinalar asosiy bеsh qismdan iborat: Jadvaldagi maʼlumotlarning tuzilmasiga qarab qidiruvni bir necha turlari mavjud:
Chiziqli yoki ketma-ket qidiruv (Linear search)
Binar yoki oraliqni teng ikkiga bo’lish orqali qidiruv (Binary search)
O’tish yoki o’tqazishlar orqali qidiruv (Jump search)
Xeshlash yoki kalitlarni akslantirish orqali qidiruv (Hash-based Search)
Qidiruvning maqsadi - quyidagi jarayonlarning birini bajarilishidan iborat: |
| |
01-dars. Kerakli dasturlar

|
01-dars. Kerakli dasturlar
|
bet | 1/6 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 1,97 Mb. | | #110263 |
Bog'liq Python Ahmedov Dilshodbek
01-DARS. KERAKLI DASTURLAR
Ushbu bo'limda Python tilida kod yozish uchun kerak bo'lgan dasturlarni o'rnatamiz
PYTHON
Kod yozish uchun avvalo kompyuterimizda Python o'rnatilgan bo'lishi kerak. Biz buning uchun Pythonni to'g'ridan-to'g'ri o'rnatib emas, balki Anaconda platformasini o'rnatish orqali amalga oshiramiz.
Bunday qilishimizning bir nechta sabablari bor:
Anaconda Python nisbatan tezroq
Anaconda biz uchun kerakli bo'lgan qo'shimcha dasturlar va muhim paketlar bilan birga o'rnatiladi
Anacondada turli dasturlar (loyihalar) uchun alohida muhit yaratish mumkin
Repl.it
Agar siz turli sabablarga ko'ra kompyuteringizga Python o'rnata olmasangiz, repl.it sahifasi yordamida Python dasturlarini to'g'ridan-to'g'ri brauzerda ham yozishingiz mumkin.
Kompyuterimizda brauzerni ochib, https://www.anaconda.com/products/individual sahifasiga kiramiz va Download tugmasini bosamiz.
Kompyuterimizda o'rnatilgan operatsion tizim uchun mos keluvchi faylni yuklab olamiz (agar yuqoridagi jumlani tushunmagan bo'lsangiz, katta ehtimollik bilan sizda 64-Bit Windows operatsion tizimi o'rnatilgan)
Yuklab olingan faylni ochamiz, va o'rnatamiz (hech qanday o'zgartirishlarga hojat yo'q, NEXT, ACCEPT, FINISH tugmalarini bosib turamiz xolos)
Anaconda o'rnatilganidan so'ng Windowsdagi dasturlar orasida Anaconda Navigator dasturini ochamiz.
SPYDER IDE
Spyder — Python tilida kod yozich uchun mo'ljallangan dasturlash muhiti va bizning asosiy ish qurolimizdir. Ingliz tilida dasturlash muhiti - IDE (Integrated Development Environment) deyiladi.
Dastur yozish uchun yuzlab turli muhitlar bor. Aslida, umuman muhitsiz, oddiy matn redaktorida ham kod yozishimiz mumkin edi. Lekin Spyder va unga o'xshash muhitlar dasturchilarning ishini yengillatishga qaratilgan. Muhitlar turli qo'shimcha funktsiyalar va foydali xossalarga boy bo'ladi.
Kelajakda siz o'zingiz uchun qulay muhitni tanlab, yangi dasturlarni yangi muhitda yozishingiz mumkin. Boshlanishiga esa biz Anaconda bilan birga keladigan qulay va sodda, lekin shu bilan birga funktsiyalarga boy bo'lgan Spyder muhitini tanlaymiz.
Spyder dasturini Android Navigator yoki Windows orqali to'g'ridan-to'g'ri ochish mumkin.
|
| |
Интернет жамиятни бузгани йўқ. Интернет фақатгина бузуқ жамиятнинг асл юзи, ҳақиқатини очиб берди, холос

|
Интернет жамиятни бузгани йўқ. Интернет фақатгина бузуқ жамиятнинг асл юзи, ҳақиқатини очиб берди, холос
|
bet | 1/3 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 2,93 Mb. | | #111540 |
Bog'liq O\'quv Web kontentlarni yaratishning dasturiy vositalari Reja: - Web 1.0, Web 2.0, Web 3.0 texnologiyasi
- Web servislar, AJAX, Web-sindikatsiya (RSS va Atom texnologiyalari asosida).
- Web mash-uplar va ularning turlari.
O’quv jarayonida axborot-kommunikatsiya va
interaktiv texnologiyalardan foydalanish
Интернет жамиятни бузгани йўқ. Интернет фақатгина бузуқ жамиятнинг асл юзи, ҳақиқатини очиб берди, холос. WWW (World Wide Web yoki qisqacha Web) tizimining paydo bo’lishi qisqa muddatda uning keng ommalashishiga sabab bo’ldi. WWW (World Wide Web yoki qisqacha Web) tizimining paydo bo’lishi qisqa muddatda uning keng ommalashishiga sabab bo’ldi. WWW – Internetda chop etilgan hamda bir-biriga o’zaro bog’liq gipermatnli (hypertext) hujjatlardan tashkil topgan axborot tizimidir. Tim Berners-li – www asoschisi. - Tim Berners-li – www asoschisi.
URL, HTTp, HTMLGA asos soLgan.
Umumiy xarakteristika
Web
1.0
2.0
3.0
WWW tizimining taraqqiyotini belgilab beruvchi tarixiy bosqichlar.
Versiyalar
2. WEB 1.0
Web 1.0
1990-2000
Foydalanuvchi-o’quvchilar
Web 1.0
“Internet faqat o’qish uchun“
Foydalanuvchilar o’zaro onlayn muloqotni va fayllar almashinuvini tasavvur qilishmagan
Web 1.0 o’tgan asrning 90-2000 yillarini qamrab oladi.
2000 –yillarning o’rtalaaridan saytlarni yaratish metodlari va maqsadlari o’zgara boshladi.
Yangi saytlarning yaratilishi, brauzerlarning yaxshilanishi Web 1.0 texnologiyasining yangi bosqichini boshlab berdi
2. WEB 2.0 - Web 2.0 atamasini fanga 2004 yilda amerikalik dasturchi Tim o’Reyli olib kirdi. U foydalanuvchilarning web orqali o’zaro munosabatlarini yangi usulini qo’lladi.
|
| |
FOYDALANILADIGAN ADABIYOTLAR RO„YXATI

|
FOYDALANILADIGAN ADABIYOTLAR RO„YXATI
|
bet | 5/5 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 38,03 Kb. | | #156575 |
Bog'liq Mehmonxonada mijozlarning norozilik sabablariFOYDALANILADIGAN ADABIYOTLAR RO„YXATI
1. ―2012-2016 yillarda O‘zbеkiston Rеspublikasida xizmat ko‘rsatish sohasini
rivojlantirish dasturi to‘g‘risida‖gi O‘zbеkiston Rеspublikasi Prеzidеntining 2012 yil 10
may PQ-1754-son Qarori.
2. O‘zbekiston Respublikasini yanada rivojlantirish bo‘yicha Harakatlar strategiyasi
to‘g‘risida (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2017 y., 6-son, 70-
modda). Toshkent sh., 2017 yil 7 fevral, PF-4947-son.
3. O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti I.A.Karimovning mamlakatimizni
2015 yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2016 yilga mo‘ljallangan
iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan Vazirlar
Mahkamasining majlisidagi ma‘ruzasi. // Xalq so‘zi, 2016 yil 16 yanvar.
4. O‗zbekiston Respublikasi Prezidenti Sh.M.Mirziyoyevning mamlakatimizni 2016
yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirishning asosiy yakunlari va 2017 yilga mo‗ljallangan
iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‗nalishlariga bag‗ishlangan Vazirlar
Mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma‘ruzasi. // ―Xorazm haqiqati‖ gazetasi.
2017 yil 18 yanvar. № 5 (19351).
5. Karimov I.A. Jahon moliyaviy-iqtisodiy inqirozi, uni O‘zbekiston sharoitida uni
bartaraf etishning yo‘llari va choralari. –T.: O‘zbekiston, 2009. - 56 b.
6. Karimov I.A. Ona yurtimiz baxtu iqboli va buyuk kelajagi yo‘lida xizmat qilish
Tuxliev I.S. va boshqalar. ―O‗zbekistonda turizm xizmat bozorini rivojlantirishning
ijtimoiy – iqtisodiy muammolari‖ nomli monografiya. T.: ―Iqtisodiyot‖ 2012 y. 302 b.
7. Tuxliyev I.S., Qudratov G‗.H., Pardayev M.K. ―Turizmni rejalashtirish‖.T.:
―IQTISOD-MOLIYA‖ 2010 y. 263 b.
|
| |
Bazalt tolali kompozitsion qoplama materiallari

Bazalt tolali kompozitsion qoplama materiallari
Download
446,2 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
18.02.2024
Hajmi
446,2 Kb.
#158439
Download
446,2 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Bazalt tolali kompozitsion qoplama materiallari
Download
446,2 Kb.
Matnni ko'rish
-rasm - Ishlash tizimlari haqida

Bu formulada l - m da; α - mutanosiblik koeffitsienti; Squd – m2/quduqda. (4.5)-ifodadan ishlatish quduqlarini hamma joylashtirish sxemalarida ular
orasidagi masofani hisoblash uchun foydalansa bo‘ladi.
Neft konlarini qatlamlariga ta’sir etmasdan ishlash tizimlari uchun
ko‘rsatkichi nolga teng, kr ko‘rsatkichi esa 0,1-0,2 bo‘lishi mumkin, vaholanki
rezerv ishlatish quduqlari asosan neft qatlamlariga ta’sir etib ishlash tizimlarida nazarda tutiladi.
Neft konlaridagi qatlamlarga ta’sir etmasdan ishlash tizimlari O‘zbekistonda kam qo‘llaniladi. Bunday tizimlar asosan uzoq muddat ishlatilib zaxiralari jiddiy kamaygan, chegara tashqarisidagi suvlar faol va nisbatan kichik o‘lchamli, o‘ta qovushqoq neftli
kichik chuqurlikda yotuvchi, kichik o‘tkazuvchan gilli
Davlat test markazi kimyo 2019–yil test topshiriqlari to'plami davr press nmu toshkent – 2019

DAVLAT TEST MARKAZI
KIMYO
2019–yil
TEST TOPSHIRIQLARI TO'PLAMI
DAVR PRESS NMU
Toshkent – 2019
UDK 54(079,1)
KBK 24,1v6
Tuzuvchilar:
Davlat test markazi
K–42 Kimyo. 2019–yil. Test topshiriqlari to‘plami. [Matn]: amaliy qo‘llanma /
Davlat test markazi. – Toshkent: Davr Press, 2019. – 128 bet.
ISBN 978–9943–6079–5–8 UDK 54(079,1)
KBK 24,1v6
To‘plamdan O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim muassasalari bakalavriatiga 2019–2020–o‘quv yili uchun kirish test sinovlarida foydalanilgan test topshiriqlari o‘rin olgan. To‘plam o‘qituvchilar, oliy ta’lim muassasalariga kirish uchun tayyorgarlik ko‘rayotgan abituriyentlar va keng jamoatchilik uchun mo‘ljallangan.
To‘plamdagi test topshiriqlarini ko‘paytirish va tarqatish qat’iy taqiqlanadi.
Test topshiriqlari mazmuni bo‘yicha takliflar va fikr–mulohazalaringizni test@dtm.uz elektron manziliga yuborishingizni so‘raymiz.
ISBN 978–9943–6079–5–8
© Davlat test markazi, 2019.
© Davr Press NMU, 2019.
K I R I S H
To‘plamdan O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim muassasalari bakalavriatiga 2019–2020–o‘quv yili uchun kirish test sinovlarida foydalanilgan test topshiriqlari o‘rin olgan. Test topshiriqlari mazkur fan bo'yicha umumiy o‘r ta m aktab hamda akademik litsey va kasb–hunar kollejlari o‘quv dasturlarida keltirilgan mavzular doirasida shakllantirilgan. To‘plam o‘qituvchilar, oliy ta’lim muassasalariga kirish uchun tayyorgarlik ko‘rayotgan abituriyentlar va keng jamoatchilik uchun mo‘ljallangan.
Shuningdek, to‘plamda testologiya sohasida ko‘p yillardan beri faoliyat yuritayotgan fan mutaxassislari tomonidan fan mavzularini o'zlashtirish, test topshiriqlarini yechish bo‘yicha maslahat va tavsiyalar berilgan.
To‘plamning o‘ziga xos xususiyatlaridan yana biri shundaki, kelgusida abituriyent fan mavzularini qay darajada o‘zlashtira olganligini tekshirishga imkon beruvchi onlayn xizmat ko‘rsatish tizimini ishga tushirish rejalashtirilgan. Tizimdan foydalanishda to‘plamga ilova qilingan javoblar varaqalari yordam beradi. Xizmat ko‘rsatish tizimidan foydalanish tartibi haqida batafsil ma’lumotni Davlat test markazining http://dtm.uz rasmiy saytidan olish mumkin.
Abituriyentlarning o‘zlashtirgan bilimlarini tekshirib borishlaridagi faolliklari keng amoatchilik bilan Davlat test markazi o4rtasidagi muloqotni rivojlantiradi va bu o‘z navbatida test topshiriqlari bazasi hamda test sinovlari jarayonlarini takomillashtirishga xizmat qiladi.
Barcha abituriyentlarga omad tilagan holda, ushbu to‘plam fan bo'yicha bilimlarni yanada chuqurroq o‘zlashtirish uchun xizmat qilishiga umid qilib qolamiz.
|
O‘zbek davlatchiligining tarixiy bosqichlari

|
O‘zbek davlatchiligining tarixiy bosqichlari
|
bet | 1/7 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 2,74 Mb. | | #250582 |
Bog'liq AbibnazarovBatir1 O‘zbek davlatchiligining tarixiy bosqichlari (O‘zbekistondagi davlatlar tarixidan misol tariqasida) Reja: - O'zbekistonning ilk tarixi
- O'zbekistonning qadimgi davlatlari
- Islomning kelishi va islom davlatlarining yuksalishi
- Mo'g'ullar istilosi va uning O'zbekistonga ta'siri
- O‘zbekiston Temur va Temuriylar sulolasi davrida
1
O'zbekistonning ilk tarixi O'zbekistonning ilk tarixi Erta ko'chmanchilar Dastlabki ko'chmanchilar ma'lum bir mintaqa yoki hududda birinchilardan bo'lib jamoa tashkil etgan odamlarni anglatadi. Bu shaxslar kelajakdagi rivojlanish uchun poydevor qo'yish va madaniyat, jamiyat va joy tarixini shakllantirishda hal qiluvchi rol o'ynagan. "Erta ko'chmanchilar" atamasi tarix davomida va dunyoning turli qismlarida, qadimgi tsivilizatsiyalardan tortib, so'nggi mustamlakachilik harakatlarigacha bo'lgan turli guruhlarga nisbatan qo'llanilishi mumkin. Ilk ko'chmanchilarning tajribasi va ta'sirini o'rganish insoniyat jamiyatlari tarixi va evolyutsiyasi haqida qimmatli fikrlarni berishi mumkin.
2
3
Ipak yo'li bo'ylab savdo Ipak yo'li bo'ylab savdo Ipak yo'li bo'ylab savdo qilish Sharq va G'arbni asrlar davomida bog'lab turgan muhim iqtisodiy faoliyat edi. Ushbu savdo yo'llari tarmog'i Osiyo, Yaqin Sharq va Evropa sivilizatsiyalari o'rtasida tovar, g'oyalar va madaniyat almashinuvini osonlashtirdi. Ipak yo'li yagona yo'l emas, balki quruqlik va dengiz yo'llarini o'z ichiga olgan bir-biriga bog'langan yo'llarning murakkab tarmog'i edi.Ipak yoʻli turli tovarlar, jumladan, ipak, ziravorlar, qimmatbaho metallar, qimmatbaho toshlar, ekzotik hayvonlar va boshqa hashamatli buyumlar savdosini osonlashtirgan. Bundan tashqari, u texnologiyalar, bilimlar, dinlar va tillar almashinuvida ham muhim rol o'ynadi.Ipak yo'li madaniy almashinuv va an'analar, dinlar va badiiy uslublarning uyg'unlashuviga yordam berdi. Shuningdek, u o'z yo'llari bo'ylab sivilizatsiyalar rivojiga hissa qo'shgan holda g'oyalar va innovatsiyalarning tarqalishiga yordam berdi.Umuman olganda, Ipak yo‘li bo‘ylab savdo qilish qadimgi dunyoning o‘zaro bog‘lanishiga, u bosib o‘tgan hududlarning iqtisodiy, madaniy va ijtimoiy manzaralarini shakllantirishga katta ta’sir ko‘rsatdi.
4
|
| |
1-Amaliy mashgʻulot: Biznesda axborot tizimlari asoslari. Axborot tizimlari komponentalari. Reja: 1

1-Amaliy mashgʻulot: Biznesda axborot tizimlari asoslari. Axborot tizimlari
komponentalari.
Reja:
1.
Axborot tizimlari tushunchasi
2.
Biznesda axborot tizimlari.
3.
Axborot tizimlarning turlari
Ishning maqsadi:
a) Talabalarga tizim tushunchasi, ularning turlari, axborot tizimlari ustida qayta ishlash va
uzatish tushunchalarini yetkazish;
b) Talabalarga biznesda axborot tizimlari komponentalarini o’rgatish.
c) Axborot tizimlari turlari haqida ma’lumot berish.
Nazariy ma’lumotlar:
«
Tizim
» deganda bir vaqtning o’zida ham yagona yaxlit deb qaraladigan har qanday
ob’ekt, ham qo’yilgan maqsadlarga erishish manfaatlarida birlashtirilgan turli elementlar
majmui tushuniladi.
Ma’lumki, bugungi kunda ko’plab turli xil tizimlar yaratilgan bo’lib, ular o’z tarkibi
va bosh maqsadlari bo’yicha bir-biridan farqlanadi. Masalan, quyidagi jadvalda bir necha
tizimlarga na’munalar keltirilgan.
1- jadval
Tizim
Tizim elementlari
Tizimning bosh
maqsadi
Firma
Odamlar,jixozlar,materiallar,binolar
va boshqalar
Tovarlar ishlab
chiqarish
Kompyuter
Elektron va elektr mexanik
elementlar, aloqa liniyalari va
boshqalar
Ma’lumotlarga ishlov
berish
Telekommuniktsiya
tizimi
Kompyuterlar, modemlar,
kabellar,tarmoq dasturiy ta’minoti
va boshqalar
Axborot uzatish
Axborot
tizimi
Kompyuterlar, kompyuter
tarmoqlari, odamlar, axborot va
dasturiy ta’minot
Professional
axborot ishlab
chiqarish
«Tizim» tushunchasi keng tarqalgan va juda ko’plab ma’nolarda qo’llaniladi. Axborot
tizimlariga nisbatan qo’llanilganda aksariyat hollarda texnik vositalar va dasturlar to’plami
nazarda tutiladi. Kompyuterning faqat apparat qismini tizim deb atash mumkin. Muayyan
amaliy vazifalarni bajarish uchun hujjatlarni yuritish va hisob-kitoblarni boshqarish
jarayonlari bilan to’ldirilgan ko’plab dasturlarni ham tizim deb hisoblash mumkin.
Har bir tizim to’rt asosiy qismdan iborat:
kiritish;
ishlov berish;
chiqarish;
Chiqarish
Ishlov berish
Kiritish
teskari aloqa.
teskari aloqa
Axborot tizimining maqsadi – muayyan professional faoliyat bilan bog’liq bo’lgan
professional axborot ishlab chiqarish. Axborot tizimlari har qanday sohadagi vazifalarni hal
qilish jarayonida zarur bo’ladigan axborotni to’plash, saqlash, ishlov berish, chiqarib berishni
ta’minlaydi.
|
119 G. Shamuratova "Óz uyam"

119 G. Shamuratova "Óz uyam"
Download
490,37 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
20.05.2024
Hajmi
490,37 Kb.
#245245
Download
490,37 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
119 G. Shamuratova "Óz uyam"
Download
490,37 Kb.
Matnni ko'rish
Neft va gazni fizik-kimyoviy xossalari

|
Neft va gazni fizik-kimyoviy xossalari
|
bet | 3/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 93,4 Kb. | | #132605 |
Bog'liq 4-maruza (1)Neft va gazni fizik-kimyoviy xossalari. Ishlash obyektlarini ajratishda neftlarning xossalari muhim ahamiyatga ega. Neftning qovushqoqligi jiddiy farq qiluvchi qatlamlarni bir ishlash obyektiga qo‘shish maqsadga muvofiq emas, chunki ularni burg‘i quduqlarini turli sxemada va zichlikda joylashtirilgan, hamda yer ostidan neft olishni turli texnologiyalaridan foydalanib ishlash mumkin. Parafin, oltingugurt suvchil, qimmatbaho uglevodorod komponentlari va sanoat miqyosidagi boshqa foydali qazilmalar miqdorini keskin farq qilishi ham qatlamlarni bir obyekt sifatida ishlashga jalb qilib bo‘lmasligiga sabab bo‘lishi mumkin. Bunga sabab qatlamlardagi neftni va boshqa foydali qazilmalarni olishda turli texnologiyalar qo‘llanilishi mumkin.
Uglevodorolarni fazaviy holati va qatlamlar rejimi. Vertikal yo‘nalish bo‘yicha bir-biriga nisbatan yaqin masofada yotgan va o‘xshash geologik-fizik xossali turli qatlamlarni ayrim hollarda, qatlam uglevodorodlarini fazaviy holati va qatlam rejimlari turli bo‘lganligi natijasida bir ishlash obyektiga qo‘shib, bo‘lmaydi. Agar, bir qatlamda yirik gaz qalpog‘i bo‘lsa, boshqa qatlam tabiiy tarang suv tazyiqli rejimda ishlashda bo‘lsa, ularni bir ishlash obyektiga birlashtirish maqsadga muvofiq bo‘lmasligi mumkin, chunki ularni ishlash uchun ishlatish quduqlarini turlicha joylashtirish sxemasi va soni, hamda neft va gaz olishni turli texnologiyasi kerak bo‘lishi mumkin.
Neft konlarini ishlash jarayonini boshqarish sharoiti. Bir ishlash obyektiga qancha ko‘p qatlam va qatlamchalar birlashtirilsa, ayrim qatlam va qatlamchalarda neft va siqib chiqaruvchi omil chegarasini (suv-neft va gaz-neft tutash yuzalarini) nazorat qilish, texnik va texnologik amalga oshirish, shuncha qiyinlashadi, qatlamchalarga taqsimlangan ta’sir etish va ulardan neft va gaz olish jarayoni murakkablashadi. Konni ishlash jarayonini boshqarish sharoitlarini yomonlashuvi esa, o‘z navbatida neft bera olishlikni kamayishiga olib keladi.
|
| |
Terining sekretor vazifasi

|
Terining sekretor vazifasi
|
bet | 3/4 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 166,14 Kb. | | #137669 |
Bog'liq Mavzu Bosh miyya yarimsharining anatomiyasi va fiziologiyasi
Bu vazifa keratinotsitlar, immunitetga bog‘liq hujayralar, yog‘ va ter bezlarining faoliyati bilan bog‘liq.
Epidermisning asosiy oqsili – keratinning hosil bo‘lishi keratinotsitlarning murakkab sekretor vazifasi hisoblanadi. Bu jarayonda epidermisning barcha qavat hujayralari ishtirok etib, bu jarayonning faolligi gipofizar-buyrak usti bezi tizimi holatiga bog‘liq bo‘ladi.
Terining sekretor faoliyatida ter va yog‘ bezlarining ahamiyati juda katta. Yog‘ bezlari tarkibida yog‘ kislotalari, xolesterin efirlari, alfatik alkogol, uglevodorodlar, glitserin, azot va fosfat birikmalari tutuvchi yog‘ni ishlab chiqaradi. Yog‘ bezlarida suyuq yoki yarim suyuq holda bo‘ladi va tashqariga ajralib chiqqach, ter bilan aralashib yog‘li-suvli qobig‘ni hosil qiladi. Bu qobig‘ bakteritsid va fungitsid taʼsir qilish xususiyatiga ega bo‘lib, terini tegishli mikroorganizmlardan himoya qiladi, uning yumshoq va mayinligini taʼminlaydi. Bundan tashqari yog‘ bezlari ekskretor (ajratish) vazifani ham o‘taydi. Ter yog‘i bilan tashqariga ichakda hosil bo‘luvchi toksik o‘rta molekulali peptidlar, dorivor preparatlar – yod, brom, antiprin, salitsil kislotasi, efedrin va boshqa preparatlar ham ajralib chiqadi.
Issiqlikni idora etish vazifasi
Badan haroratini mo‘ʼtadil bo‘lishi murakkab jarayon bo‘lib, bu jarayon shartli markaziy va pereferik boshqaruv hisobiga amalga oshiriladi. Teri pereferik issiqlikni idora etishda qatnashadi. Terining shoxsimon qavati, derma qavati va ayniqsa, teri osti yog‘ qavati issiqlikni qiyinchilik bilan o‘tkazuvchi to‘siq vazifasini o‘taydi.
Retseptor vazifasi
Asil teri va nerv tizimi ontogenez jarayonida bir embrional – mezoderma qavatidan shakllanadi. Shuning uchun ham bu tizimlar orasida juda murakkab funksional bog‘liqlik mavjud. Organizmda birorta aʼzo teri kabi ko‘p va turli tuzilishga ega bo‘lgan nerv oxirlariga ega emas, shuning uchun ham teri sathini o‘ziga xos retseptor maydoni, deb ham atash mumkin.
Ular tashqi muhitdan turli tasirotlarni qabul qiladi, shuning uchun ularni ekstroretseptorlar, deb ataladi. Turli nerv oxirlariga ega bo‘lgan retseptorlar turli taʼsirlarni qabul qilganligi uc hun ular mexanoretseptorlarga, xemoretseptorlarga, termoretseptorlarga va notsiretseptorlarga (og‘riq retseptorlariga) bo‘linadi. Morfologik jihatdan bu retseptorlar ozod (tutamlashgan) va o‘ralgan (kapsulali) bo‘lishi mumkin.
|
| |
Nafas olish va rezarbsion vazifasi

|
Nafas olish va rezarbsion vazifasi
|
bet | 4/4 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 166,14 Kb. | | #137669 |
Bog'liq Mavzu Bosh miyya yarimsharining anatomiyasi va fiziologiyasi Nafas olish va rezarbsion vazifasi.
Terining rezarbsion xususiyati suvli-yog‘li qobig‘ miqdoriga va sifatiga, shoxsimon qavatning mustahkamligiga bog‘liq. Fiziologik giperkeratoz hisobiga qo‘l va oyoq kaftlari terisining rezorbsion faoliyati kam bo‘ladi. Badanning ter va yog‘ bezlari ko‘p joylashgan qismlarida bu xususiyat yaxshi rivojlangan bo‘lib, yog‘da va suvda eruvchi dori vositalari, fenol birikmalari, rezorsin, salitsil va borat kislotalari va ularning birikmalari yaxshi so‘riladi. Teri yallig‘langan paytda uning rezorbsion faoliyati kuchayadi, shu sababli mahalliy ishlatiladigan dori vositalari konsentratsiyasi terapevtik dozadan oshmasligi lozim. Terining nafas olishdagi ishtiroki juda sezilarsiz, teri organizm uchun kerak bo‘lgan kislorodning faqat 1/180 qismini olishda, ajralayotgan uglevodorodning esa 1/90 qismini ajratishda katnashadi xolos.
Terining moddalar almanishuvidagi ishtiroki
Terining bu faoliyati uning depo (yig‘ish, asrash) xususiyati bilan bog‘liq. Terida asosan uglevodlar, xolesterin, yod, brom, aminokislotalar, o‘t kislotalari va lipidlarning perekisli oksidlanishi natijasida hosil bulgan turli shlaklar to‘planadi. Shuning uchun ham modda almashinuvining buzilishi bilan kechadigan kasalliklarda, ayniqsa, qandli diabet va jigar kasalliklarida asosiy kasallik simptomlari paydo bo‘lishidan ancha oldin terida qichishish, sarg‘ayish kabi belgilar paydo bo‘ladi. Terida bunday moddalarning yig‘ilishida terining biriktiruvchi to‘qimalari, teri yog‘ qavatlari gidrofobligining ahamiyati katta. Bundan tashqari shoxsimon qavatga tashqaridan shimilgan turli kimyoviy birikmalar terida bir necha haftalar davomida saqlanishi mumkin.
|
| |
Terining tuzilishi va anatomiyasi

|
Terining tuzilishi va anatomiyasi
|
bet | 2/4 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 166,14 Kb. | | #137669 |
Bog'liq Mavzu Bosh miyya yarimsharining anatomiyasi va fiziologiyasiTerining tuzilishi va anatomiyasi
Teri himoya, sekretor, issiqlikni idora etish, retseptor, nafas olish va rezorbsiya, moddalar almanishuvida ishtirok etish, chiqaruv kabi vazifalarni bajaradi.
Terining himoya vazifasi
Teri o‘ziga xos murakkab tuzilganligi sababli turli tashqi taʼsirlardan saqlaydigan to‘siq vazifasini o‘taydi. Bir-biri bilan zich joylashgan shoxsimon qavat hujayralari va yog‘li-suvli qobig‘ (mantiya) terini qurib qolishidan himoya qiladi. Yog‘li-suvli qobiqni ter va yog‘ bezlari orqali teri sathiga ajralib chiqayotgan yog‘, ter aralashmasi hosil qiladi.
Terining himoya vazifalari ichida uning mikroorganizmlardan himoya qilishi alohida ahamiyatga ega. Bu himoya asosan, doimo yangilanib turuvchi epiteliy va ter sathiga ajralib chiquvchi ter va yog‘ tarkibiga bog‘liq. Bundan tashqari suvli-yog‘li qobig‘ kislotali muhitga (RN- 5,5-6,2) ega bo‘lganligi uchun bu ham bakteriostatik taʼsir qiladi (ter va yog‘ tarkibidagi xloridlar, kichik molekulyar yog‘ kislotalari, gipoxloridlar, proteoglikanlar ham bakteriyalar ko‘payishiga to‘sqinlik qiladi). Og‘iz shilliq qavati tuzilishi ham teri tuzilishiga yaqin bo‘lganligi uchun maʼlum bir himoya vazifasini o‘taydi, bu vazifa so‘lak tarkibidagi lizotsim hisobiga yanada kuchayadi.
Terining himoya vazifasi ichida teri va uning ostidagi to‘qimalarni ultrabinafsha nurlaridan (UBN) himoya qilishi alohida ahamiyatga ega. Bu vazifa terining epidermis qavati hujayralarida joylashgan melanin hisobiga amalga oshiriladi.
Melanin oqsili epidermis hujayralari yadrosining ustida soyabon shaklida joylashgan bo‘lib UBN uchun to‘siq (ekran) vazifasini o‘taydi. Agar bu ekran bo‘lmasa UBN hujayra yadrosini parchalab hujayraning nobud bo‘lishiga olib keladi va turli darajadagi kuyishlar kelib chiqishi mumkin. Bu holat ko‘prok albinizm va vitiligo bilan xastalangan bemorlarda bahor va yoz oylarida badanning ochiq sohalarida kuzatiladi. Shu sababli melanin epidermis hujayralarida qanchalik ko‘p bo‘lsa organizm quyosh nurlaridan shunchalik mukammal himoyalanadi.
|
| |