Ta’lim jarayonlarida axborot texnologiyalarning tutgan o’rni - bet 3

International Scientific Journal “Internauka”
http://www.inter-nauka.com/
International Scientific Journal “Internauka”
http://www.inter-nauka.com/
ma’lumotlar bazasi, ta’lim yo’nalishi bo’yicha
bilimlar bazasi, sun’iy intellekt
tizimlari, ekspert-o’rgatuvchi tizimlar, o’rganilayotgan
jarayon va hodisalarning
matematik modelini yaratish imkoniyati bo’lgan laboratoriya amaliyotlari kiradi.
Ta’lim oluvchilarning individual xususiyatlarini hisobga olish va ularning
manfaatdorligini (motivasiyasini) oshirishga ko’maklashish imkoniyatlariga ko’ra,
shuningdek, har xil turdagi multimediali o’quv axborotlarining uyg’unlashuvi,
interfaollik, moslashuvchanlik sifatlariga ko’ra multimedia foydali va mahsuldor
ta’lim texnologiyasi hisoblanadi.
Interfaollikning ta’minlanishi axborotlarni
taqdim etishning boshqa
vositalari bilan taqqoslaganda raqamli multimedianing muhim yutuqlaridan
hisoblanadi. Interfaollik ta’lim oluvchining ehtiyojlariga mos ravishda tegishli
axborotlarni taqdim etishni nazarda tutadi. Interfaollik ma’lum
bir darajada
axborotlarni taqdim etishni boshqarish imkonini beradi: ta’lim oluvchilar dasturda
belgilangan sozlovlarni individual tarzda o’zgartirishi, natijalarini o’rganishi,
foydalanuvchining muayyan xohishi haqidagi dastur so’roviga javob berishi,
materiallarni taqdim etish tezligini hamda takrorlashlar sonini belgilashi mumkin.
Lekin multimediadan foydalanishda bir qator jihatlarni e’tiborga olish
muhim. Multimediada taqdim etilayotgan o’quv materiallari tushunish uchun qulay
bo’lishi, zamonaviy axborotlar va qulay vositalar orqali
taqdim etilishi talab
qilinadi.
Multimedia texnologiyalarining barcha imkoniyatlarini to’liq ochib berish va
ulardan samarali foydalanish uchun ta’lim oluvchilarga salohiyatli (kompetentli)
o’qituvchining ko’magi zarur bo’ladi.
Darsliklardan foydalanilgandagi singari, multimedia vositalarini qo’llashda
ham ta’lim strategiyasi ta’lim jarayonida o’qituvchi nafaqat axborotlarni taqdim
etish, balki ta’lim oluvchilarga ko’maklashish, qo’llab-quvvatlash
va jarayonni
boshqarib borish bilan shug’ullangandagina mazmunan boyitilishi mumkin.
Odatda, chiroyli tasvirlar yoki animasiyalar bilan boyitilgan taqdimotlar oddiy
ko’rinishdagi matnlarga qaraganda ancha jozibali chiqadi va ular taqdim
International Scientific Journal “Internauka”
http://www.inter-nauka.com/
International Scientific Journal “Internauka”
http://www.inter-nauka.com/
etilayotgan materiallarni to’ldirgan holda zaruriy emosional darajani ta’minlab
turishi mumkin.
Multimedia vositalari har xil ta’lim yo’nalishlari (stillari) uyg’unligida
qo’llanilishi va ta’lim olish hamda bilimlarni qabul qilishning turli ruhiy va yoshga
doir hususiyatlariga ega bo’lgan shaxslar tomonidan foydalanilishi mumkin: ayrim
ta’lim oluvchilar bevosita o’qish orqali, ba’zilari esa eshitib idrok etish, boshqalari
esa (videofilmlarni) ko’rish orqali ta’lim olishni va bilimlarni o’zlashtirishni xush
ko’radilar.
Interfaol multimedia texnologiyalari akademik ehtiyojga ega bo’lgan ta’lim
oluvchiga noan’anaviy qulaylik tug’diradi. Xususan, eshitish sezgisida defekti bor
ta’lim oluvchilarda fonologik malakalar va o’qish malakalari o’sishiga,
shuningdek, ularning axborotlarni vizual o’zlashtirishlarini ta’minlaydi.
Nutqi va
jismoniy imkoniyati cheklanganlarda esa vositalardan ularning individual
ehtiyojlaridan kelib chiqib foydalanishga imkon beradi.
Multimedia vositalari ta’lim berishning samarali va istiqbolli quroli
(instrumentlari) bo’lib, u o’qituvchiga an’anaviy ma’lumotlar manbaidan ko’ra
keng ko’lamdagi ma’lumotlar
massivini taqdim etish; ko’rgazmali va
uyg’unlashgan holda nafaqat matn, grafiklar,
sxemalar, balki ovoz, animasiyalar,
video
va boshqalardan foydalanish; axborot turlarini ta’lim oluvchilarning qabul
qilish (idrok etish) darajasi va mantiqiy o’rganishiga mos ravishda ketma-ketlikda
tanlab olish imkoniyatini yaratadi.