Kiberjinoyatchilik turlari - 1-ma’ruza. Mavzu: Kiberhuquq va kiberetika fanining maqsadi va vazifalari

|
1-ma’ruza. Mavzu: Kiberhuquq va kiberetika fanining maqsadi va vazifalari
|
bet | 2/4 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 12,03 Kb. | | #133453 |
Bog'liq 1-ma’ruza. Mavzu Kiberhuquq va kiberetika fanining maqsadi va v-fayllar.orgKiberjinoyatchilik turlari
1. DDoS hujumlari
Ular onlayn xizmatni mavjud bo'lmasligi va turli manbalardan kelgan trafik bilan saytni to'ldirish orqali tarmoqni o'chirish uchun ishlatiladi. Botnetlar deb nomlanuvchi virusli qurilmalarning yirik tarmoqlari zararli dasturlarni foydalanuvchilarning kompyuterlariga joylashtirish orqali yaratiladi. Tarmoq ishlamay qolgandan keyin xaker tizimga kirishadi.
2. Botnetlar
Botnetlar - bu uzoqdan xakerlar tomonidan boshqariladigan, buzilgan kompyuterlarning tarmoqlari. Masofaviy xakerlar spam yuboradi yoki ushbu botnetlar orqali boshqa kompyuterlarga hujum qiladi. Botnetlar zararli dastur sifatida ishlash va zararli vazifalarni bajarish uchun ham ishlatilishi mumkin.
3. Identity Theft (Shaxsn o`g`irlash)
Ushbu kiberjinoyat, jinoyatchi foydalanuvchining shaxsiy ma'lumotlariga pul mablag'larini o'g'irlash, maxfiy ma'lumotlarga kirish yoki soliq yoki sog'liq sug'urtasi bo'yicha firibgarlikda qatnashish uchun foydalansa sodir bo'ladi. Shuningdek, ular sizning nomingizga telefon/internet hisobini ochishlari, jinoiy faoliyatni rejalashtirish uchun ismingizdan foydalanishlari va sizning nomingizdan davlat imtiyozlarini talab qilishlari mumkin. Ular buni foydalanuvchi parollarini buzish, ijtimoiy tarmoqlardan shaxsiy ma'lumotlarni olish yoki fishing elektron pochta xabarlarini yuborish orqali topishlari mumkin.
4. Cyberstalking (Kibertalking)
Ushbu turdagi kiberjinoyatlar onlayn ta'qib qilishni o'z ichiga oladi, bunda foydalanuvchi juda ko'p onlayn xabarlar va elektron pochta xabarlariga duchor bo'ladi. Odatda kibertalkerlar foydalanuvchini qo‘rqitish va qo‘rquv uyg‘otish uchun ijtimoiy tarmoqlar, veb-saytlar va qidiruv tizimlaridan foydalanadilar. Odatda, kibertalker o'z qurbonini biladi va odamni qo'rquv yoki xavfsizligi uchun tashvishga soladi.
5. Social Engineering (Ijtimoiy muhandislik)
Ijtimoiy muhandislik jinoyatchilarni odatda telefon yoki elektron pochta orqali siz bilan bevosita aloqada bo'lishini o'z ichiga oladi. Ular sizning ishonchingizni qozonishni xohlashadi va odatda mijozlarga xizmat ko'rsatish agenti sifatida o'zini tutishadi, shunda siz kerakli ma'lumotlarni berasiz. Bu odatda parol, siz ishlayotgan kompaniya yoki bank ma'lumotlari. Kiberjinoyatchilar internetda siz haqingizda nima qilishlari mumkinligini bilib oladi va keyin sizni ijtimoiy akkauntlarda doʻst sifatida qoʻshishga harakat qiladi. Ular hisobga kirish huquqiga ega bo'lgach, ular sizning ma'lumotlaringizni sotishi yoki sizning nomingizdagi himoyalangan hisoblaringizni sotishi mumkin.
6. PUPs (PUPlar)
PUPS yoki potentsial kiruvchi dasturlar boshqa kiberjinoyatlarga qaraganda kamroq tahdid soladi, ammo zararli dasturlarning bir turi. Ular tizimingizdagi kerakli dasturlarni, jumladan qidiruv tizimlari va oldindan yuklab olingan ilovalarni oʻchirib tashlaydi. Ular josuslik dasturlari yoki reklama dasturlarini o'z ichiga olishi mumkin, shuning uchun zararli yuklab olishning oldini olish uchun antivirus dasturini o'rnatish yaxshi bo'ladi.
7. Phishing (Fishing)
Ushbu turdagi hujum xakerlar o'z hisoblariga yoki kompyuterlariga kirish uchun foydalanuvchilarga zararli elektron pochta qo'shimchalari yoki URL manzillarini yuborishni o'z ichiga oladi. Kiberjinoyatchilar tobora mustahkamlanib bormoqda va bu xatlarning aksariyati spam sifatida belgilanmagan. Foydalanuvchilar o'zlarining parollarini o'zgartirishlari yoki hisob-kitob ma'lumotlarini yangilashlari kerakligi haqidagi elektron pochta xabarlariga aldanib, jinoyatchilarga kirish imkonini beradi.
8. Prohibited/Illegal Content (Taqiqlangan/noqonuniy content)
Ushbu kiberjinoyat jinoyatchilarni o'ta qayg'uli va haqoratli deb hisoblanishi mumkin bo'lgan nomaqbul kontentni almashish va tarqatishni o'z ichiga oladi. Haqoratli kontent kattalar o‘rtasidagi jinsiy aloqa, zo‘ravonlik va jinoiy harakatlar aks etgan videolarni o‘z ichiga olishi mumkin, lekin ular bilan cheklanmaydi. Noqonuniy kontent terrorizm bilan bog'liq harakatlarni targ'ib qiluvchi materiallar va bolalarni ekspluatatsiya qiluvchi materiallarni o'z ichiga oladi. Ushbu turdagi kontent kundalik internetda ham, anonim tarmoqda ham mavjud.
9. Online Scams (Onlayn firibgarliklar)
Bular odatda reklama yoki spam elektron pochta ko'rinishida bo'lib, ularda mukofot va'dalari yoki real bo'lmagan miqdorda pul takliflari mavjud. Onlayn firibgarliklarga "haqiqat bo'lish uchun juda yaxshi" bo'lgan jozibali takliflar kiradi va ustiga bosilganda zararli dasturlar xalaqit berishi va ma'lumotlarning buzilishiga olib kelishi mumkin.
10. Exploit Kits (Exploit to'plamlari)
Foydalanish to'plamlari foydalanuvchi kompyuterini boshqarish uchun zaiflik (dasturiy ta'minot kodidagi xatolik) kerak. Ular jinoyatchilar onlayn xarid qilishlari va kompyuteri bo'lgan har qanday odamga qarshi foydalanishlari mumkin bo'lgan tayyor vositalardir. Ekspluatatsiya to'plamlari odatdagi dasturiy ta'minotga o'xshash muntazam yangilanadi va qorong'u veb-xakerlik forumlarida mavjud.
Axborot erkinligi prinsiplari va kafolatlari to`g`risida O`zbekiston Respublikasining qonuni12.12.2002 y. N 439-II
|
| |