Meshh topologiyasi - Andijon davlat pedagogika instituti

|
Andijon davlat pedagogika instituti
|
bet | 8/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 0,5 Mb. | | #240526 |
Bog'liq Abdullo mi-302 kurs ishi yangisi (1)Meshh topologiyasi Ushbu topologiya ba’zi havolalarni olib tashlash orqali toʻliq bogʻlangan topologiyadan kelib chiqgan. U koʻp sonli kompyuterlarni ulash imkonini beradi va katta tarmoqlar uchun odatiy hisoblanadi.
Bundan tashqari, quyidagi qoʻshimcha ulanish usullari ham mavjud:
ikki tomonlama halqa topologiyasi
Panjara
Daraxt
Fat tree
Kloz tarmogʻi
Qoʻshimcha usullar bu asosiy usullarning kombinatsiyasidir. Umuman olganda, bunday topologiyalar aralash yoki gibrid topologiyalar deb ataladi, biroq ularning ba’zilari oʻz nomlariga ega, masalan, ,,daraxt” kabi.
2.4.Global Internet tarmoqlari va ularning tasnifi haqida umumiy
Tushunchalar
Global internet tarmoqlari, dunyodagi internetni o'z ichiga oladi va barcha qurilmalar va tarmoqlarni birlashtiradi. Ular global aloqalarni o'z ichiga oladi va dunyo bo'ylab ma'lumot almashish imkoniyatini ta'minlaydi. Ular internetning asosiy qismini tashkil etadi va dunyoning har qaysi nuqtasidan foydalanishga imkoniyat beradi.
Global internet tarmoqlari quyidagi yaxlitlashni o'z ichiga oladi:
1. Internet Service Providers (ISP): Internet xizmat ko'rsatuvchilari global internet tarmoqlarining asosiy to'g'ridan-to'g'ri qismidir. Ular internetga ulanish uchun tarmoqlar va xizmatlarni taqdim etadilar.
2. Backbone Networks: Internetning "asosiy og'irligi" sifatida ham ataladi. Bu tarmoqlar, yuqori tezlikda axborot almashishni ta'minlaydigan yuqori tezlikdagi tarmoq liniyalaridan iborat. Ular katta miqdordagi ma'lumotlarni o'zaro almashishda ishlaydilar.
3. Internet Exchange Points (IXP): Bu nuqtalar, har ikki xizmat ko'rsatuvchisi o'rtasidagi aloqalarni tuzatish uchun ishlatiladi. Ular internet trafikini almashish uchun yirik shtatlarda joylashgan serverlar to'plamidir.
4. Content Delivery Networks (CDN): CDN lar, internetga xizmat ko'rsatuvchilari tomonidan yaratilgan va ularga ma'lumotni tashqi manbalardan yuklashni osonlashtirish uchun xizmat qiladigan tarmoqlardir. Ular ma'lumotlarni tez, samarali va yaqin bo'lgan serverlarga joylashtirish orqali istalgan foydalanuvchi uchun ma'lumotni samarali tarzda etkazib berishadi.
5. Network Access Points (NAP): Ular internet tarmoqlarini bir-biriga bog'laydigan qurilmalardir. Bular tarmoqlarning birlashtirilishi va global internetni yaratishda katta ahamiyatga ega.
Global internet tarmoqlari o'zaro bog'liqlikda ishlaydilar va dunyo bo'ylab ma'lumot almashishini ta'minlaydilar. Ular internetning amalga oshirilishini va sodda ishlashini ta'minlashda kritik bo'lib hisoblanadi.
Internet bu XX asrda kashf etilgan telekommunision va kompyuter tarmoqlar majmuidir. Uning tarixi 1960 yillaridagi AQShning ilmiy markazlaridan biri bo‘lgan RAND CORPARATION korxonasi birinchi marta butun mamlakatni qamrab oladigan markazlashmagan kompyuter tarmog‘ini yaratishni taklif qilgandan boshlanadi. Bu loyixani amalaga oshirishdan maksad harbiy muassasalar, ilmiy va o‘quv markazlari kompyuterlarni bir tarmoqqa birlashtirib, boshqarishni markazlashtirish edi. Maqsad yadro quroli hujumiga xam, tarmoqning bir necha qismi ishdan chiqqan holda xam ishlash faoliyatini saklab qoladigan sistemani yaratish edi. Bunday sistemani tarmoqlar soni kup bo‘lgandagina amalga oshirish bular edi. Shunday qilib Internetga asos solindi.
1964- yili 4 tarmoqdan iborat AQSh ning eng nufuzli tekshirish institutlarida joylashgan ARPANET tarmog‘i yaratildi. Boshida olimlarning tadqiqot ishlarida foydalanilgan tarmoq, keyinchalik ularning safsata sotishning sotishning kompyuterlashgan zanjiriga aylanadi. Ammo shunday tarmoq yaratishning o‘zi katta muvaffakiyat edi. 70-yillarda tarmoq ancha usdi. Endi tarmoqning tuzilishi unga xoxlagan kompyuterlarni ulash imkoniyatini berdi. Keyinchalik 1974-yilda tarmoqlarni birlashtiruvchi TCP/IP protokoli tuzildi va tarmoqning rivojlanishiga turtki bo‘ldi. Chunki tarmoqka ixtiyoriy kompyuterni ulash imkoniyati paydo bo‘ldi. 1983-yilda ARPANET-INTERNET deb atala boshlandi va juda kuchli, bir-biri bilan bog‘langan kompyuterlar va trmoqlar tuplamidan iborat sistemasiga aylandi.
1980-yillar INTERNETning keskin usish davri bo‘ldi. Kompyuterlarning markazlashmagan boshqarish tarmog‘i bilan bog‘lanish sxemasi butun dunyoga tarkaldi va chet el tarmoqlari tashkilotchilari AKSh tarmog‘iga ulanishga rozi bulishdi. INTERNET ning butun dunyoni kamrab olishi quyidagi tarmoqlarning kushilishi xisobiga bo‘ldi. NSFNET - AKShning ilmiy-tadqiqot institutlarini, korporasiya va xukumat idoralarini birlashtiruvchi tarmog. (1980 yil) EUNET (Europe Union Network) - Yevropaning UNIX operatsion sitemasida va UUCP xamda TCP/IP da ishlaydigan mashinalari tarmog‘i. Markazi Amsterdam shaxrida. (1982 yil) EARN (European Academic Research Network) - Yevropaning o‘quv, ilmiy-tekshirish va tadqiqot muassasalarining tarmog‘i (1983 yil) JUNET - Yaponiyaning UNIX mashinalari tarmog‘i (1984 yil) JANET - Buyuk Britaniyaning birlashgan akademik tarmog‘i (1984 yil)
1983 yilda - Internet tashkil etildi. Internet-axborotlar bilan mustaqil almashish imkonini yaratdi. Internet (International Network – xalqaro kompyuter TARMOQ) butun dunyoni qamrab olgan global kompyuter tarmog‘idir. 1990 yillar o‘rtalarida Internet biznes-ishlovlar bilan ishlash uchun qo‘llanila boshladi. Biroq, bu borada turli muammolar mavjud edi. Internetning statistik ma’lumotlari quyidagicha:
1981 y. - Internet ga 213 ta kompyuter ulangan.
1983 y. - Internet ga 562 ta kompyuter ulangan.
1986 y. - Internet ga 5089 ta kompyuter ulangan.
1989 y. - Internet ga 100000 dan ortiq kompyuter ulangan.
1992 y. - Internet ga 727000 ta kompyuter ulangan.
1995 y. - Internet ga 20-40 million kompyuter ulangan.
2000 y. - Internet ga 100-379 million kompyuter ulangan.
2005 y. - Internet ga 1 mlrd ga yaqin kompyuter ulangan.
2008 y. - Internet ga 1,5 mlrd ga yaqin kompyuter ulandi.
2010 y. - Internet ga 2,095 mlrd dan ortiq kompyuter (The Royal Pingdom kompaniyasi izlanishlari bo‘yicha internetdan foydalanuvchilar soni 2 095 006 005 tani tashkil etgan) ulandi.2012 y. - Internet ga 2,405 mlrd dan ortiq kompyuter (2 405 510 175 foydalanuvchi) ulandi.
Hozirgi kunda Internet dunyoning 200 ga yaqin mamlakatlarida milliardlab abonentlarga ega. Har oyda tarmoq miqdori 5-7% ga ortib bormoqda. Internet dunyodagi turli xil ma’lumotlarga oid axborot tarmoqlari o‘rtasidagi o‘zaro aloqani amalga oshiruvchi yadroni tashkil qiladi.
Internet qachonlardir faqat tadqiqot va o‘quv guruhlarigagina xizmat qilgan bo‘lsa, hozirgi kunga kelib, u ishlab chiqarish doiralari orasida keng tarqalmoqda. Kompaniyalarni Internet tarmog‘ining tezkorligi, arzon, keng qamrovdagi aloqa, hamkorlik ishlaridagi qulaylik, hammaning ishlashi uchun imkon beruvchi dastur hamda ma’lumotlarning noyob bazasi ekanligi o‘ziga tortmoqda. Arzon xizmat narxi evaziga foydalanuvchilar AQSh, Kanada, Avstraliya va boshqa ko‘pgina Yevropa mamlakatlarining tijorat yoki notijorat axborot xizmatlariga yo‘l topadilar.
Ayniqsa, kundalik kommunikatsiyaga muxtoj shaxslar, tashkilot, muassasalar uchun ko‘pincha telefon orqali to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqa nisbatan Internet infrastrukturasidan foydalanish anchagina arzon tushadi. Bu narsa, ayniqsa, chet ellarda filiallari mavjud bo‘lgan firmalar uchun qulaydir, chunki Internet ning konfidensial noyob aloqalari butun dunyo bo‘yicha imkoniyatga ega.
Shu bilan birga yana bir narsani ta’kidlash lozimki internetga gipermatn tushunchasi kirib keldi. 1965 yil Nelson gipermatn so‘zini qo‘lladi. Van Dam va boshqalar 1967 yilda gipermatn tahrirlovchisini tuzib chiqdi. Nelson 1987 yil ma’lumotlarning gipermatn tahrirlovchisini tuzib chiqdi. Jeneva SERN (CERN) da ishlovchi fizik Tim Bernes Li 1990 yil gipermatnli loyihani taklif etdi. Bu loyiha fizik olimlarga Internet orqali tadqiqot natijalarini o‘zaro almashish imkonini berar edi. Shunday qilib xalqaro axborot tarmog‘i – World Wide Web (WWW)ga poydevor qo‘yildi. 1993 yil Mark Anderson rahbarligida birinchi gipermatnli Mosaic grafik brauzeri ishlab chiqildi va u Netscape korporasiyasiga o‘tib Netscape brauzerini ishlab chiqdi.
Shunday qilib biz sevgan gazeta va jurnallarimizning oxirgi ma’lumotlarini WWW so‘zlaridan boshlangan manzilda ko‘rish va uni shu manzildan nusxasini ko‘chirib olish mumkin, degan so‘zlar ko‘prok uchrab turibdi. Shu bilan birga elektron nashrlar tushunchalarining kamrovi oyma-oy kengayib bormoqda. Elektron usulda chop etilgan yangi-yangi jurnallar paydo bo‘lmoqda.
Internet dan asosan 7 yo‘nalishda foydalaniladi:
1) E-mail – elektron aloqa (pochta)
2) Chat - intraktiv suxbatlar (IRC tarmok yoki E-mail)
3) Ma’lumotlarni WWW (World Wide Web) yoki GOPHER yordamida izlash.
4) Ma’lumotlar bilan almashish USENET
5) Dasturlarni uzokdan boshkarish
6) Interaktiv uyinlar.
90- yillar INTERNET da xizmat tarmoqlari tashkil qilingan davr bo‘ldi. 1990 yili Bill Xilan, Elan Emtidj va Piter Deych ARCHIE programmasini ishlab chiqishdi. 1991 yili Bryuster Kaale WAIS programmasini tuzdi, Minnesota universitetida Pol Lindner va Mark Mak-Kayl tomonidan Gopher programmasi tuzildi. 1992 yilda Nevada shtati universitetida yaratilgan Veronica sistemasi ishga tushirildi va shu sababli tarmoqdagi kompyuterlar soni milliondan oshib ketadi.
Ammo Internet ning 90-yillardagi rivojlanishiga asosiy sabab World Wide Web (Butun Dunyo Tarmog‘i) ning tuzilishi bo‘ldi. Uni birinchi nusxasini 1990 yilining noyabrida CERN (Yevropa atomni tekshirish markazi) xodimi Tim Berns-Li yaratdi, lekin 1992 yilgachi ishga tushi-rilmadi. 1993 yilda NCSA (National Center for Supercomputer Applications, Superkompyuterli Xisoblash Milliy Markazi) tomonidan Mosaic programmasi ishlab chiqarildi va shu yil oxiriga 200 ta WWW server ishga tushirilib WWW bo‘yicha axborot oqimi 1% ni tashkil qilgan.
Internet va WWW bir xil emas. Internet butun dunyo kompyuterlar tarmoqlarining tuplamini belgilaydi va turli xil kompyuter xizmatlarini ko‘rsatadi. Bu - E-mail elektron pochta, Usenet telekonfirensiyalari, FTP ma’lumot fayillarini uzatish sistemasi, Telenet uzoqdan terminalga kirish sistemasi, Gopher sistemasi va Butun Dunyo Tarmog‘i - WWW. Demak WWW Internetning faqatgina bir qismidir. Lekin u juda tez rivojlanmoqda.
WWW - Internet ning ommabop xizmat turidir. Unga ulanish uchun kompyuter bilan modem yetarlidir. Shuning uchun Butun dunyo tarmog‘i butun olam axborotlar ombori-kutubxonaga aylanib qoladi va u dunyoga yoyiladi. WWW da ma’lumotlar sahifalarda joylashadi. Bu sahifalarning egasi kim? Ular yirik korporasiyalar yoki kichik korxonalar, universitet va maktablar, tashkilotlar, jurnal va ruznomalar yoki oddiy shaxslardir. Bu sahifalarda turli-tuman ma’lumotlar joylanadi. Gipermantn bu matnni giperko‘rsatmalar yordamida tushuntirishdir. Ya’ni matndagi biror so‘z yoki atamani izoxlashda boshqa matn yoki sahifadan foylanish. Har bir Internet sahifasi o‘z tarmoq adresiga ega va AQShning Virdjiniya shtatida shu adreslar takrorlanmasligi uchun maxsus kompaniya mavjud. Bu URL (Universal Resorce Locators) adresi. URL adresi giperhujjatning nomi va joylanish katalogi, serveri, domeni va server turini ko‘rsatadi. URL adresi bir necha qismdan iborat. Har bir qismi nuqta bilan ajratiladi.
URL adresning umumiy ko‘rinishi:
sistema :// kompyuter(bo‘lim)_nomi . tarmoq(provayder yoki server)_nomi . yuqori_domen/faylgacha_to‘liq_yul(papkalar va fayl)
Masalan:
http://informatika.freenet.uz/bonus/music.html
music.html –fayl nomi
bonus – katalog
freenet.uz – yuserver nomini ko’rsatadi
http: - ma’lumotlarni almashish koidalar sistemasini ko‘rsatadi (http –bu WWW, ftp – bu FTP, gopther –bu GOPHER sistemalari).
FTP protokol yordamida biz Internet tarmoq orqali boshqa serverlardan ma’lumotlarni o‘zimiz kompyuterimizga ko‘chiramiz. FTP serverda faqat fayllar, Web serverda esa faqat giperhujjatlar saqlanadi. Giperhujjatlar bilan ishlash uchun bizga “Internet provodnik” dasturlar yoki brouzer dasturlar turi yordam beradi. Bularga Internet Explorer, Netscape Navigator boshqa dasturlar kiradi. Eng so‘nggi qismi - yuqori domen (birinchi darajali domen) deb nomlanadi va asosan mamlakatni ko‘rsatadi. U ikki harfdan iborat bo‘ladi, masalan:
uz – O‘zbekiston,
us – AQSh,
ua – Ukraina,
uk – Buyuk Britaniya,
ru – Rossiya,
au – Avstraliya,
kr – Koreya,
jp – Yaponiya,
cn – Xitoy,
br – Braziliya,
de – Germaniya,
it – Italiya
Lekin birinchi darajali domen mamlakatni ko‘rsatmasligi ham mumkin va u uchta harfdan iborat bo‘lib, quyidagicha bo‘lishi mumkin:
com – kompaniya yoki firma, tijorat saytlari
net – tarmoq sistemalari, telekomminukatsiya va aloqa tarmoqlari
edu – ta’lim muassasasi, ta’lim sohasi
gov – hukumat, davlat hokimiyati saytlari
org – nodavlat korxona va tashkilotlar
int – jahonaro korxona va tashkilotlar
Ikkinchi darajali domenlar esa yuqorida keltirilgan davlatlar yoki tashkilotlar ichki saytlari hisoblanadi (masalan, www.jspi.uz, www.uza.uz, www.uff.com, www.intal.net, www.tash.gov ).
Uchinchi darajali domenlar esa biron saytlarning ichki saytlari yoki tijoriy saytlar tomonidan tekin sayt ochish imkonini beruvchi saytlar hisoblanadi (masalan, www.algebra7.dars.uz, www.matfak.jspi.uz, www.zomin.narod.ru, www.sayohat.ukoz.ru, …).
Britaniyaning Netcraft kompanayasi o‘z izlanishlari natijasida internetdagi domen va saytlar sonini aniqlashdi va har doim uning o‘sishini aniqlab, e’lon qilib boradi.
2012 yil may oyidagi izlanishlariga ko‘ra internetda 662 959 946 sayt va bloglar borligi aniqlangan. Shu yil aprel oyiga nisbatan xost-nom domenlar soni 14 millionga kamaygan. Bu so‘nggi 22 oyda dastlabki pasayish hisoblanadi. Shunga qaramay, internet tarmog‘ida o‘tgan oylar mobaynida 1,2 million yangi domen nomlari paydo bo‘lgan.
Domen va sayt nomlarining umumiy soni, 1995 avgust — 2012 may
UZ domen hududida o‘tgan yili jami 5965 ta yangi domen ro‘yxatga olindi va qariyb 3600 tasi o‘chirildi.
Internet bugungi kunda dunyo bozorini o‘rganish, marketing ishlarini tashkil etishdan zamonaviy biznesning eng muhim vositalaridan biridir.
Internet tarmog‘iga bog‘lanish turlari Internetra bog‘lanish va undan foydalanishning asosiy texnik vositasini shaxsiy kompyuterlar tashkil qiladi. Uning imkoniyatlarini kengaytirish uchun unga mikrofon, videokamera, ovoz chiqargich (audiokalonkalar) va boshqa qo‘shimcha qurilmalar ulanishi mumkin.
Internet bir-biriga bog‘langan kompyuterlar yagona tarmog‘idir. Internetga bog‘lanishning bir nechta usuli mavjud. Bog‘lanish turlari o‘zaro imkoniyatlari va ma’lumotlarni uzatish tezligi bilan farqlanadi. Sifat va tezlik oshishi bilan narx kutariladi. Bog‘lanish turlarini narxi kamayishi tartibini ko‘ramiz:
- To‘g‘ridan-to‘g‘ri kirish.
SLIP va RRR yordamida.
«Chaqiruv»yordamida bog‘lanish (Dial - up Access, Dial-up)
UUCP yordamida.
To‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘lanish tarmoqning barcha imkoniyatlaridan to‘liq foydalanishga imkon beradi. Buning uchun alohida tarmoq ajratiladi. Uni odatda provayder ta’minlaydi. Kompyuteringiz server vazifasini o‘taydi. Bu bog‘lanishning eng sifatli usuli bo‘lib, juda kimmat boxolanadi.To‘g‘ridan - to‘g‘ri aloqani Radio Ethernet orqali amalga oshirish mukin. Bu bog‘lanish radio orqali bog‘lanishdir.
SLIP va RRR oddiy telefon tarmoqlarida standart modem yordamida ishlovchi Internet dastur ta’minotidir.
SLIP (Serial Line Internet Protocol) va RRR ( Point to Point Protocol)da siz oddiy telefon tarmoqda ishlaysiz. Ishlab bo‘lgandan so‘ng telefon tarmoqni bushatasiz va undan boshqa foydalanuvchi ishlaydi. Bu bog‘lanishning qulayligi shundaki, ular Internetga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirishga imkon beradi.
SLIP - bu oddiy telefon tarmog‘i va modemdan foydalaniladigan Internet protokolidir.
RRR- bu SLIPra o‘xshash va undan keyinroq yaratilgan protokoldir. Uning imkoniyatlari SLIP ga nisbatan ko‘proq, shuning uchun undan ko‘proq foydalaniladi.
«Chaqiruv» bo‘yicha bog‘lanish (Dial-up access, Dial-up) Internetga kirishga imkon beradi. Unda foydalanuvchi mantiqiy nom va parol yordamida Internetga to‘g‘ridan-to‘g‘ri kirib ishlash imkoniga ega bo‘ladi. Bunda odatda bir tarmoqdan bir nechta foydalanuvchi foydalanadi, shuning uchun tarmoqning tezligi kam bo‘ladi. Chaqiruv bo‘yicha bog‘lanish judda oddiydir.
Internet tarmog‘ida mavjud bo‘lgan barcha elektron hujjat va ma’lumotlar ba’zasini giper bog‘lanishlar yordamida o‘zaro bog‘lab yagona informasion mu-xit kurish unga qulay informasion qidiruv tizimlarini tashkil qiladi.
O‘zaro muloqat qilayotgan mijozlar o‘rtasidagi masofa qancha uzoq bo‘lsa shuncha ko‘p aloqa vositasi ishtirok etadi va aloqa narxi ham oshib ketadi. Internet da muloqat amalga oshirilsa, aloqa kanali ham unda ishtirok etuvchi birop bir texnik vosita ham manopol egallamaydi. Buning sababi Internet tarmog‘ida o‘rnatilgan uzatilayotgan so‘rov, xabar va ma’lumotlar bir necha mayda bo‘laklarga ajratilgan "paketlar" ko‘rinishida amalga oshiriladi. Bu paketlar TCP (Transfer Control Protocol) paketlari deb ataladi. IP (Internet Protocol) sistemalararo ma’lumotlar uzatish usuli mijoz kompyuterga yetib kelgan TCP paketlar yagona bir hujjatga yig‘iladi.
Provayder. Brouvzer. Internet Explorer brouvzeri.
Internet provayderi haqida ma’lumot Internet xizmati "Internet provayderlari" yordamida aloqa kanallari orqali amalga oshiriladi. Aloqa kanallari sifatida telefon tarmog‘i, kabel kanallari, radio va kosmos aloqa tizimlaridan foydalaniladi.
Provayder - bu xizmat ko‘rsatish tashkiloti. Agar biron bir mahalliy tarmoq bevosita tarmoqka ulangan bulsa u holda mazkur tarmoqning xar-bir ishchi stansiyasi Internet ga ulanishi mumkin. Internet ga mustaqil ravishda ulangan kompyuter xam mavjud. Ularni xost-host kompyuter (raxbar) deb ata-shadi. Tarmoqqa ulangan xar bir kompyuter uz adresiga ega va uning yordamida jahonning istalgan nuqtasi bilan istalgan mijoz uni topa oladi.
Uz domeni 1995 yil internet tarmog‘ida ro‘yxatga olindi. 1997 yildan boshlab O‘zbekistonda internet provayderlari xizmat ko‘rsata boshladi. Hozirgi kunda O‘zbekistonda 900 dan ziyod internet provayderlari, internet xizmatlari, rasmiy operatorlar ishlamoqda. Ba’zi provayderlarning nomi va sahifa manzilini keltiramiz. UzPAK - www.uzpak.uz, Sarkor-telecom – www.sarkortelecom.uz, UzNet - www.uznet.uz, Buzton - www.buzton.com, www.tps.uz, www.intal.uz, www.rol.uz, www.uzscinet.uz, www.dostlink.uz.
2001 yilda O‘zbekistonda dastlabki internet sahifasi ishga tushdi.O‘zbekistondagi internetdan foydalanuvchilar sonining oshib borishini Prezidentimizning ma’ruzalarida keltirilgan quyidagi ma’lumotlar bo‘yicha aniqlash mumkin.
“Ma’lumki, hozirgi vaqtda qishloqlarimizda an’anaviy maishiy xizmatlar bilan bir qatorda zamonaviy telekommunikatsiya tizimlari, xususan, internet, uyali aloqa, ya’ni mobil telefon aloqasi, kompyuterda turli xizmatlar ko‘rsatishni o‘z ichiga oladigan yangi servis shoxobchalari jadal rivojlanmoqda.
Bugungi kunda qishloq joylarda uyali aloqa xizmati abonentlari soni 5 millionga yetgani, bu esa mamlakatimiz bo‘yicha umumiy ko‘rsatkichning 30 foizini tashkil etayotgani va ushbu raqam tez sur’atlar bilan o‘sib borayotgani ham shundan dalolat beradi.
Shu bilan birga, qishloq hududlarida yangi texnologiyalar asosida kommunal xizmatlar uchun ekspress to‘lovlarni qabul qiladigan 3 mingta shoxobcha tashkil etildi.
Ayniqsa, joriy yilda 4 ming 200 ta qishloq maktabi, takror aytaman, faqatgina qishloqda joylashgan maktablar internet tarmog‘iga ulangani bu sohada amalga oshirgan jiddiy ishlarimiz qatoriga kiradi.” (2009 yil, 5 dekabr)
“Yurtimizda Internet tizimidan foydalanuvchilar safi jadal sur’atlar bilan kengayib bormoqda. Bugungi kunda ularning soni 6 milliondan ortib ketgani ham buni tasdiqlab turibdi” (2010 yil, 12 noyabr)
“Shu bilan birga, zamonaviy axborot va kompyuter texnologiyalari, raqamli va keng formatli telekommunikatsiyalar, internetni nafaqat maktab, litsey, kollej va oliy o‘quv yurtlariga, balki har bir oilaga joriy qilish harakatlari bugungi kunda tobora kuchayib bormoqda. Aynan zamonaviy aloqa va axborot texnologiyalari tizimini keng ko‘lamda rivojlantirish mamlakatimiz va jamiyatimizning taraqqiyot darajasini ko‘rsatadigan mezonlardan biri bo‘lib xizmat qiladi.
Joriy yilda bu borada amalga oshirilgan ishlar natijasida bugungi kunda yurtimizda 6 million kishi internetdan foydalanmoqda, ularning yarmini mobil aloqa orqali internetdan foydalanuvchilar tashkil etadi.” (2010 yil, 7 dekabr)
“Aholining internet tarmog‘idan foydalanish imkoniyati kengayib borayotganini albatta ijobiy baholash lozim. 2010 yilda internet xizmatidan foydalanuvchilar soni 1,4 barobar ko‘paydi va 6,6 million kishidan oshdi.” (2011 yil, 21 yanvar)
“Yil davomida aloqa va axborotlashtirish xizmatlari hajmining 41,6 foizga o‘sganini bugungi kun talablariga javob beradigan ijobiy tendensiya sifatida baholash lozim.
Bu ko‘rsatkich, avvalo, mobil aloqa va Internet tarmog‘i xizmatlaridan foydalanadigan abonentlar sonining o‘sishi hisobidan ta’minlandi. Bunda hisobot yilida aholi uchun Internet xizmatlaridan foydalanish tariflarini 22 foizga kamaytirish bo‘yicha ko‘rilgan chora-tadbirlar muhim ahamiyat kasb etdi. Hozirgi kunda mamlakatimiz aholisining 8 millionga yaqini Internet tarmog‘idan faol foydalanmoqda.” (2012 yil, 19 yanvar)
Internet tezligi va sifati Provayderga bog‘liq. Provayderni tanlashda quydagilarni xisobga olamiz:
Provayder kanday tarmoqdan foydalanadi.
Domen ochish imkoniyati.
Bog‘lanish va ma’lumotlarni uzatish tezligi.
Kushimcha xizmatlar ruyxati va ularning baxosi.
Agar biron-bir mahalliy tarmoq bevosita Internet ga ulangan bulsa, u holda maskur tarmoqning xar-bir ishchi stansiyasi Internet ga ulanishi mumkin. Internet ga mustaqil ulangan kompyuter xam mavjud. Server - bu boshqa kompyuter va dasturlarga xizmat ko‘rsatadigan kompyuter yoki dasturdir. Kompyuterlarga uzining fayllaridan ruxsat beruvchi kompyuter server hisoblanadi. Bitta kompyuterda bir nechta server ishlashi mumkin.
|
| |