nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MAVZU BO„YICHA - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 104/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaMAVZU BO„YICHA MASALALAR
1-topshiriq
Menejer ishchilarga yoqa bilishi kerak, ularda ijobiy emotsiyalar chiqara bilishi lozim. Quyidagi iboralarni tahlil qiling:
Yaqinlaringizga nisbatan ijobiy munosabatni shakllantiring.
Atrofdagilarga qiziqish bilan munosabatda bo‗ling.
Hamsuhbatingizni diqqat bilan tinglang.
O‗zingizni boshqalar o‗rniga qo‗yishga urining.
O‗zgalarga yordam berishga doim tayyor turing.
O‗zgalarning kuchli tomonlari va yutuqlarini ko‗ra biling. Ularga bu xaqda mulozamat tarzda aytishingiz mumkin.
Suhbatdoshingizni tez-tez ismini aytib murojat qiling.
Atrofdagilarga nisbatan o‗zingizni muloyim va korrektno
tuting.
Fikrlaringizni aniq va tushunarli tarzda bayon eting.
Atrofdagilar bilan muloqotda ko‗proq ―men‖ va ―biz‖ emas, balki ―sen‖ va ―siz‖ iboralarini ishlating.
Tanqidiy kamchiliklarni bosiqlik va muloyimlik bilan bildiring.
Savollar:
Siz ko‗rsatilganlarning qaysi birini qo‗llaysiz.
Sizningcha yana qanday tasavvurlar shaxsiy ―imidj‖ shakllanishida muximroq.
2-topshiriq
1932-yilda ―Matsusita elektrik Indastrial Ko, Ltd‖ , elektronika va elektrotexnika ishlab chiqarish bo‗yicha jahon birinchilaridan bo‗lgan yapon kompaniyasiga asos solindi. Bu kungacha mamlakatda bu kompaniyaning
―Texniks‖ va ―Panasonik‖ nomli savdo markalari mashxur.
Ushbu kompaniyaning asoschisi Komaske Matsusita menejmentning quyidagi asosiy qoidalarini shakllantirdi:
-ayyorliksiz, to‗g‗ri bo‗l;
-o‗z o‗rningda xo‗jayin bo‗l;
-kechagi kun bilan yashama, doimo o‗z bilimlaringni takomillashtir;
-atrofdagilarga hurmat va e‘tibor bilan munosabatda bo‗l;
-har vaqt tashqi dunyoni yodda tut, uning rivojlanish qonunlariga moslash;
-mavjud va olayotgan narsadan minnatdor bo‗l;
-jamoadan olayotgan narsamizdan doim qarzdormiz;
-―kim uchun ishlayapman‖ degan savolni berishdan charchama. Javob faqat bitta – jamoa uchun.
|
| |
Mavzu. Menejmentda motivlashtirish

|
Mavzu. Menejmentda motivlashtirish
|
bet | 99/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaMavzu. Menejmentda motivlashtirish.
Keys stadi
Ma‘lumki, qo‘shma korxona, boshqa har qanday korxona kabi, moliyaviy bo‘limni tashkil qilmasdan faoliyat ko‘rsata olmaydi. Moliyaviy faoliyat masalasi kutib tura olmasligi sababli qo‘shma korxona prezidenti iqtisodiy masalalar bo‘yicha vitse-prezidentga korxona moliyaviy faoliyatini boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish, moliya bo‘limi bajarishi lozim bo‘lgan funktsiyalarni hisobga olgan holda bo‘lim uchun kadrlarni tanlab olish vazifasini topshirdi.
O‘z navbatida vitse-prezident moliya bo‘limi rahbariga boshqaruv tuzilmasini ishlab chiqish, bo‘lim faoliyati turlarini aniqlash va bundan kelib chiquvchi vazifalarni belgilash vazifasini topshirdi:
Bo‘limni boshqarish tuzilmasini ishlab chiqish. 2.Kadrlarni tanlash va o‘qitish.
Moliya bo‘limida ichki faoliyat turlarini aniqlash.
Ishlab chiqarish xarajatlarini aniqlash, material sarfi va yuklama xarajatlarni hisobga olish tartibini belgilash.
Tovar zahiralari va ularning aylanmasi tezligi, tovar zahiralarini nazorat qilish usullarini tahlil qilish.
Rejalashtirish va nazorat maqsadida byudjetni ishlab chiqish:
byudjetni ishlab chiqish maqsadlari;
byudjetni tayyorlash bo‘yicha ishlarni tashkil etish;
qo‘shma korxonaning boshqa bo‘limlari bilan moliya bo‘limining aloqasi;
kassa byudjeti va undan naqdi pulni boshqarishda foydalanish.
Kapital xarajatlar rejasini baholash:
ishlab chiqarishning asosiy vositalariga qo‘yilmalar hajmi;
kapital xarajatlarni rejalashtirish;
kapital qo‘yilmalar hajmiga ta‘sir ko‘rsatuvchi omillar;
kapital xarajatlarni tejashni baholash usullari.
Korxonaning moliyaviy faoliyati haqida hisobot tuzish jarayonini ishlab chiqish.
Vaziyatli masalani qo‘shma korxonaning moliya bo‘limi va ekspertlar yig‘ilishida ko‘rib chiqish hamda uning faoliyati bo‘yicha tavsiyalar ishlab chiqish zarur.
Vaziyatni tahlil qilish va uslubiy tavsiyalar ishlab chiqish uchun 24 soat vaqt ajratiladi.
|
| |
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 64/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Motivatsiyagacha qanakq tushunchalar kiradi?

|
Motivatsiyagacha qanakq tushunchalar kiradi?
|
bet | 101/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaMotivatsiyagacha qanakq tushunchalar kiradi?
A natijani kutish
konikish
majburlash
ishkibozlik (xavas)
zaruriyat
Insonlar extiyojini … mumkin
bevosita ulchash
bevosita kuzatish
ularning malaksiga kura tushunish
ularning uzlarini tutishiga kura tushinish
statusiga kura tushunish
Belgilangan vazifalarni bajarish uchun xamkor va bulimning vosita va resurslarini ishlatishdan xukularining chegaralangani
ma‘suliyat
omilkorlik (xabar)
motivatsiya
muvofiklashtirish
motivatsiya, muvofiklashtirish
Vazifalarning amalga oshirish javobgarligini shaxs yoki shaxslar guruxini topshirish jarayoni
motivatsiya
deligirovanie
kommunikatsiya
nazorat
kommunikatsiya va nazorat
Nimanidir yukligi yoki etishmasligini xis kilishni anglashni bildiradigan motivatsiyaning ta‟limot darajasi
istak
V) ragbat
S) motivatsion xulk – atvor
extiyoj
taqdirlash
Mavzu. Boshqarishda axborot va kommunikatsiya.
Keys stadi
Chet ellik firmaning Rossiya Federatsiyasidagi vakillari bilan ishbilarmonlik uchrashuvlaridan birida Rossiya hududida dasturiy boshqaruvga asoslangan stanoklar ishlab chiqarishga mo‘ljallangan qo‘shma korxona tuzish haqida shartnoma imzolandi. qo‘shma korxona vakillarining fikriga ko‘ra mazkur modeldagi stanoklar chiqarish jahon bozorida raqobatni kuchaytiradi hamda katta miqdorda foyda olishga imkon beradi. Korxonada kelgusi ishlarni bajarish uchun tashkiliy qo‘mita tuzildi hamda ikkita nazorat ko‘rsatkichi belgilandi: xodimlarning loyihadagi soni - 1500 kishi; ishlab chiqarish hajmi – yiliga 2750 mln. rub. Tashkiliy qo‘mitaning vazifalalari:
qo‘shma korxona prezidentini tayinlash yoki saylash. Nomzodni muqobillik asosida tanlash.
qo‘shma korxona tashkiliy tuzilmasi va boshqaruv modelini ishlab chiqish.
Bo‘ysunish piramidasi modelini ishlab chiqish.
Stanoklar modeli nomenklaturasi va kooperatsiya bo‘yicha ta‘minotchilarni aniqlash.
Ushbu vazifalar hal qilingandan so‘ng bajarilgan ishlar natijalari tashkiliy qo‘mitada muhokama qilinishi va yakuniy qaror qabul qilinishi zarur. Taklif qilinuvchi variantlarni muhokama qilishga 12 soat ajratiladi.
|
| |
joylashadi. 
Bunday xromosomalar 
yo’ldoshli

9-rasm.
Xromosomaning
tuzilishi va shakli
Qutbli va elektron mikroskopiya kabi tadqiqot metodlari xromosomalarning
nozik tuzilishini
o‘rganishga imkon yaratdi. Har bir xromonema ikkita elementar yig‘indidan, ya’ni mikromolekulyar
o‘lchamli birlamchi ipchalardan tashkil topadi. Birlamchi ipcha diametri 30 A° ga teng.
Spirallashish ikki ko‘rinishda bo‘ladi. Ularning biri mayda, ikkinchisi yirik bo‘ladi.
Xromosomalar uzunasiga bir-biridan farq qiluvchi qismlardan tashkil topgan. Ayrim qismlar ko‘proq
spirallashadi, boshqalari kam spirallashadi. Spirallashgan qism to‘q rangda,
kam spirallashgani och
rangda bo‘ladi. Ko‘p spirallabligan qism
geteroxromatin
, kam spirallashgan qism
euxromatin
deb
nomlanadi. Xromosomalarning
uzunasiga tabaqalashganligi, ayniqsa, gigant xromosomalarda ko‘zga
tashlanadi, chunki ular 1000 dan ortiq xromonemalardan iborat bo’ladi.
- rasm. 
DNK replikatsiyasining har xil usullari

|
- rasm.
DNK replikatsiyasining har xil usullari Pdf ko'rish
|
bet | 113/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmua22 - rasm.
DNK replikatsiyasining har xil usullari:
1-konsyervativ (turg‘un); 2-polikonsyervativ (yarim turg‘un); 3— dispyersion.
DNKning yarim konsyervativ ikkilanishi
Dj.Uotson va G.Krik
tomonidan ishlab chiqilgan
modelga to’g‘ri keladi. Bu sxemaga ko‘ra, DNK replikatsiyasida purin va pirimidin asoslari
o‘rtasidagi vodorod bog‘lar uziladi. Polinukleotid zanjir bir-biridan ajraladi. Hosil bo‘lgan har bir
zanjir polimyerizatsiya yo‘li bilan o‘ziga komplemen-tar zanjirni karioplazmadagi mononukleotid-
lardan hosil etadi.
Boshlang‘ich DNK
molekulasi
DNK zanjirining ajralishi
Boshlang‘ich DNK moleku-
lasini ikkita nusxasi
DNK replikatsiyasi
Nuklein kislotararning irsiyatdagi ro’li.
Organizm beligi va xususiyatlarining nasldan-naslga
o‘tishida nuklein kislotalar muhim ahamiyatga ega ekanligi 1928-yil Angliya baktyeriologi
F.
Griffits
, keyinchalik 1944 -yilda Amerikalik mikrobiolog - genetik
O.Evyeri
bakteriyalar ustida olib
borgan tajribalarda aniqlandi.
Griffits tajribasi:
O‘pka shamollashi yuqumli pnevmoniya kasalligiga sabab bo‘ladigan
pnevmakok
Diplosossus meutoniae
bakteriyalarining ikki xili: maxsus qobiqqa o‘ralgan (kapsulali
-
S
shtamm) kasal qo‘zg‘atuvchi va qobiqsiz (
R
-shtamm - kapsulasiz) kasal qo‘zg‘atmaydigan
shtammlar ustida tajriba olib bordi, U sog‘lom sichqonlarga shu 2 xil bakteriyalarni ukol orqali
kiritadi:
1.
Kapsulali bakteriyalarni sichqon tanasiga ukol orqali kiritilganda, ular nobud bo‘ladi.
O O
→ sichqon → kasallanadi va nobud bo‘ladi
Kapsulali (kasal qo‘zg‘atuvchi)
2.
Kapsulasiz bakteriyalarni sichqon tanasiga kiritilganda sichqon tirik qoladi.
|
| |
TEST
  
Kim - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

TEST
Kim menejerning xizmatchilar bilan aloqasi tashkilot iqlimi va ularning ishlariga bevosita ta‟sir kilishni isbotladi?
Gerbert Saymon – 1955
Duglas Makregger – 1960
Igor Aksoff – 1965
Dunaevskiy F.V. – 1950
Boshkaruv goyasining rivojlanishi 3 ta xodisa vokeaning atrofida aylanadi
topshiriklar, personal, ishlab chikarish omillari
bokaruv usullari, inson, meznatning taksimlanishi
vakolatning kayta taksimlanishi, strategiya, personal
topshiriklar, ipnson, boshkaruv faoliyati
Tashkilotga tizimli yondashuv… sifatida kurib chikadi.
tashkilot tashkarisidagi resurslar va jarayonlarni yaxlit birlashtiruvchi kup rejali xodisa.
V) yoki topshirik, yoki inson, yoki boshkaruv (Ma‘muriyat)
tashkilotning ichki va tashki muxiti bilan boglik bulgan kup kirrali va uzgaruvchan xasablar.
tashkilot ichkarisida resurslar va jarayonlarni bir butun kilib birlashtiruvchi kup rejali xodisa
Samarali tashkilot kuyidagi bir-biriga boglik bulgan ettilik asosida shakllanadi (7-s teor.)
uslub, malaka, xokimiyat V)strategiya, tuzilish, tizim, shtat S)uslub, malaka, bulingan kiymat
uslub, malaka, xokimiyat, uslub, malaka, bulingan kiymat
strategiya, tuzilish, tizim, shtat, uslub, malaka, bulingan kiymat
Tashki taqdirlanish
natijaga erishish tuygusi
mansab buyicha oldinga siljish
ish jarayonida dustlik va aloka
kilinayotgan ishning ma‘nosini sezish
natijaga erishish tuygusi, kilinayotgan ishning ma‘nosini sezish
|
Savollar: 1.Menejmentning ijtimoiy yo‗naltirilganligi nimadan iborat? 2.Matsusitaning menejmentga oid


II-

|
Savollar: 1.Menejmentning ijtimoiy yo‗naltirilganligi nimadan iborat? 2.Matsusitaning menejmentga oid
II-
|
bet | 105/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaSavollar: 1.Menejmentning ijtimoiy yo‗naltirilganligi nimadan iborat? 2.Matsusitaning menejmentga oid
II-Modul.Marketing
mavzu.Marketingning mohiyati, maqsadi va vazifalari.
Keys stadi
Marketingni boshqarish strategiyasini ishlab chiqish.
Bozorda tovar siyosatini qo‘llash tegishli boshqarish strategiyani ishlab chiqishni talab etadi. Marketingni boshqarish strategiyalarini shlab chiqishda quyidagilarni hisobga olish kerak:
-tovar siyosati yo‘nalishi aniqlab olinishi kerak;
-bozorni segmentlash;
-tovarlar assortimentini shakllantirish va assortiment siyosatini ishlab chiqish;
-talabni shakllantirish yo‘nalishlarini aniqlash;
-bozorga kirib borish strategiyasini tanlash;
-marketing taktikasi ishlab chiqish;
-narx siyosatini shakllantirish.
Kichik korxonalarda yaxshi o‘ylab topilgan assortiment siyosati yuqori daromad olinishini ta‘minlabgina qolmay, balki korxonaning bozorda mustahkam o‘rnashishini, iste‘molchilarning hurmatini qozonishini, korxona imijini oshirish ham ta‘minlaydi.
Marketing tadqiqotlari natijalari asosida firma yutuqlarining hal qiluvchi omillari va ularning kutilmagan tasodiflarini hisobga olgan holda imkoniyat istiqbollarini aniqlash borasida firma faoliyatining strategik tadqiqoti o’tkaziladi, marketing strategiyasi va uni amalga oshirish shakllari ishlab chiqiladi.
Bozor iqtisodiyoti o‘zgaruvchanlikka moslanuvchan bo‘lganligi bois, iqtisodiy jarayonlarning borishini oldindan aytish juda cheklangan. Shuning uchun firmalar o‘z faoliyatini samarali olib borishga intilib va tobora uzoqroq muddat uchun oldindan strategik rejalashtirish usulidan foydalanadi. Bozordagi o‘zgarishlar va fan-texnika taraqqiyoti yo‘nalishlarini, raqobat muhitini, iste‘molchilar xatti- harakatini tahlil qilish asosida firmaning strategiyasini ishlab chiqish negiz bo‘ladigan umumiy maqsadlar belgilanadi.
Aholining ma‘lum iste‘mol mollariga bo‘lgan ehtiyojini qondirish ko‘plab omillarga, jumladan: oziq-ovqat va nooziq-ovqat mahsulotlari narxi, aholi pul daromadi, turmush tarzi va darajasi va shu kabilarga bog‘liq bo‘ladi.
Oziq-ovqat mahsulotlariga bo‘lgan talab va taklif darajalarini o‘rganish ushbu tovarlarni ishlab chiqarish va tovar ayirboshlash hajmlarini rejalashtirish hamda bashoratlash uchun muhim ahamiyat kasb etadi.
|
| |
Marketing decision - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 125/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaMarketing decision
|
Marketing qarori
|
1) iste‘molchilarning tovar va xizmatlarga talabini barqaror shakllantirish, rivojlantirish va qondirish uchun zarur bo‘lgan marketing tadbiri yoki tadbirlari majmui variantlar ichidagi tanlash, javob; 2) firma, tovar va xizmatlarning raqobatchilik ustunligini saqlab qolish yoki yaxshilash
uchun marketing tizimi sub‘ekt va ob‘ektlariga maqsadli yo‘naltirilgan ta‘sir ko‘rsatish
|
A marketing information system (MkIS)
|
Marketing tizimini axborot bilan ta‟minlash
|
marketing hujjatlarini rasmiylashtirish usullari va vositalari majmuasi, marketing tizimining holati va xulq- atvori to‘g‘risidagi ma‘lumotlarni izlab topish, kodlashtirish va saqlashni tashkil etish; 2) marketing tizimining normal faoliyat ko‘rsatishini ta‘minlovchi quyitizimlardan biri (tashkiliy, huquqiy, iqtisodiy, texnik, dasturiy, matematik ta‘minot va boshqalar); 3) marketing
axborotlari manbai, uning asosida korxona menejmenti turli xil boshqaruv qarorlarini qabul qiladi
|
Multimedia- technologies
|
Multimedia- texnologiyalar
|
reklama faoliyatini rejalashtirish, tashkil tadbiq boshqarish jarayonida foydalaniluvchi zamonaviy audio-, tele-, vizual va virtual kommunikatsiya vositalari majmui;
marketingni boshqarish tizimini tashkil etish tizimiga
kiritiluvchi tovar va xizmatlarni harakatlantirish usul va vositalari
|
Prognosis
|
Prognozlash (bashorat qilish) usuli
|
o‘rganilayotgan ob‘ektning utmishdagi va hozirgi ma‘lumotlarini tahlil qilishga asoslangan ilmiy asoslangan oldindan ko‘ra bilish. Turli xil tarkibiy qismlarni prognozlashga asoslangan qisqa muddatli (1,5) yilgacha, O‘rta muddatli (5 yil) va uzoq muddatli (10-15 yil) prognozlar mavjud. Taqdim etish shakliga ko‘ra, miqdoriy va sifat prognozlariga, tadqiqot ob‘ektlarini qamrab olish
bo‘yicha umumiy va qisman prognozlashga taqsimlanadi
|
|
|
| |
O`qitish usullari - I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya...

|
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
bet | 60/241 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 4,83 Mb. | | #145433 |
Bog'liq UMK FQB amaliyot
O’QUV AMALIYOTI MASHG’ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Mashg’ulot bosqichlari va vaqti
|
Faoliyat mazmuni
|
O`qituvchi
|
Ta`lim oluvchi
|
1-O`quv mashg`ulotiga
kirish
15-daqiqa
|
Tashkiliyqism:
1.O’quvchining davomati tekshiriladi
2. O’quvchilarning mashg’ulotiga tayyorgarligini nazorat qiladi. Maqsad va vazifaning belgilanishi
3.Amaliy mashg’ulot nomi rejasi maqsad va kutilayotgan natijalar bilan tanishtiradi
4.Amaliy mashg’ulotning baxolash mezonlari bilan tanishtiradi.
5.Xavfsizlik texnikasi qoidalariga amal qilishni eslatadi
|
Mashg`ulotga tayyorgarlik ko’radi.
Amaliyotga xavfsizlik texnikasi , sanitariya va gigiena talablariga rioya qilingan xolda maxsus kiyimda keladi.
Xavfsizlik texnikasi jurnaliga imzo quyadi.
Tinglaydi.
|
2- Asosiy
bosqich
210 daqiqa
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. A. Karimov nomidagi toshkent davlat texnika universiteti huzuridagi angren kon metallurgiya texnikumi foydali qazilmaqlarni boyitish ishlari o
|
Ilmiy maqola, tezislar va ma‟ruzalar tayyorlash

|
Ilmiy maqola, tezislar va ma‟ruzalar tayyorlash
|
bet | 110/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanmaIlmiy maqola, tezislar va ma‟ruzalar tayyorlash
Talaba biron bir mavzu bo‗yicha (mavzuni talabaning o‗zi tanlashi ham mumkin (referativ xarakterda) maqola, tezis yoki ma‘ruza tayyorlab topshirishi mumkin. Bunda talaba o‗quv adabiyotlari, ilmiy-tadqiqot ishlari, dissertatsiyalar, maqola va monografiyalar hamda internet va boshqa axborot manbalaridan mavzuga tegishli ma‘lumotlarni jamlaydi, tahlil qilishga zarurlarini ajratib olib, tartibga soladi, shaxsiy tajribasi va ilmiy natijalariga asoslangan holda qo‗shimchalar, izohlar keltirib, o‗z nuqtai-nazarini bayon etadi va asoslaydi. Bunda talaba o‗qituvchi bilan hamkorlikda ishlaydi. Tayyorlangan maqola, tezis yoki ma‘ruza kafedrada himoya qilinadi.
Mavzu himoyasiga pedagogik texnologiyalarni joriy etish
Pedagogik texnologiya – tizimli, texnologik yondashuvlar asosida ta‘lim shakllarini qulaylashtirish, natijasini kafolatlash va ob‘ektiv baholash uchun inson salohiyati hamda texnik vositalarning o‗zaro ta‘sirini inobatga olib, ta‘lim maqsadlarini oydinlashtirib, o‗qitish va bilim o‗zlashtirish jarayonlarida qo‗llaniladigan usul va metodlar majmuidir. Pedagogik texnologiya uchun pedagogik amaliyot jarayonlarini belgilash va tasvirlash, talaba kelgusi faoliyatida duch keladigan vazifalarni oldindan aniqlash, ta‘lim tarbiyaning shakllari va vositalarini tayyorlash, shaxsda shakllantirish nazarda tutilgan kasbiy sifatlar va ma‘naviy fazilatlarni o‗zlashtirishga yunaltirilgan mashqlar tizimini ishlab chiqish, ta‘limning natijasi va o‗zlashtirish darajasi, sifatini baholash mezonlariga mos ravishda talabaning bilim va malakalarni egallash sifatini ob‘ektiv baholash uchun nazorat vazifalarini tayyorlash, darsda va darsdan tashqari o‗quvchiga beriladigan vazifalarni rejalashtirish va nihoyat mustaqil mashg‗ulotlarning tuzilmasi va mazmunini ishlab chiqish kabilar pedagogik texnologiyaning vazifalari hisoblanadi.
FSMU texnologiyasi: « Strategik menejment fanining shakllanishi»
-
|
| |
terminatorlar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 118/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaterminatorlar
deb ataladi.
Hujayrada oqsil biosintezi.
Hujayralar tuzilishi va xossalari asosan undagi oqsillarga
bog’liq. Modomiki shunday ekan u holda ona hujayra qanday oqsillar sintezlasa, qiz hujayra ham
shunday oqsillarni sintezlaydi. Oqsillar sintezi fan tarixida eng muhim muammolardan biri bo‘lib
kelgan. Hozirgi vaqtga kelib bu muammo deyarli hal qilindi. Respublika-mizning mashhur olimi
akademik
Yo.X.To‘raqulov
qayd etishicha hujayradagi oqsillar sintezida yuzga yaqin fermentlar,
maxsus oqsil faktorlar, 200 ga yaqin makromolekulalar qatnashadi. Makromolekulalarning
ko‘pchiligini
ribosomalar
tashkil etadi. Oqsil molekulasi biopolimyer bo‘lib, uning monomerlari
aminokislotalar
sanaladi. Har bir oqsil molekulasida aminokislotalar tarkibi izchilligi, soni shu
oqsilga xos bo’ladi. Oqsil strukturasini aniqlashda DNK asosiy rol o'ynaydi. Oqsil molekulasiga
nisbatan DNK molekulasi bir necha o‘n, hatto yuz barobar uzun. DNKning har xil qismlari turli
oqsillar sintezlanishida hal qiluvchi rol o‘ynaydi. Lekin shuni qayd etish lozimki oqsil molekulasini
sintezida DNKning o‘zi bevosita ishtirok etmaydi, chunki u yadro tarkibida, oqsil esa sitoplazmadagi
ribosomalarda sintezlanadi.
Odatda oqsil strukturasi haqidagi axborot DNK da bo’ladi va saqlanadi. DNK dagi oqsil
biosintezi to’g‘risidagi axborotni
RNK sintetaza
fermenti i-RNKga ko‘chiradi, hosil bo’lgan i-RNK
lar esa ribosomalarga yo‘naladi.
Hujayradagi oqsil biosintezi matritsali prinsipga asoslanadi. U
transkripsiya
hamda
translyatsiyadan
iborat.
Transkripsiya
- bu qo‘sh zanjirli DNKdagi irsiy axborotni bir qavat zanjirli RNK ga
ko‘chirishdir. Mazkur jarayon
ferment
orqali amalga oshiriladi. i-RNK nusxa ko‘chirilishi DNK
spiralining 5’-3’ tomoniga yo‘nalgan bo’ladi. Odatda organizm hayoti va rivojlanishi uchun zarur
fermentlar va oqsillar interfazagacha ya’ni DNK sintezlanishi davrigacha ro‘y beradi. Transkripsiya
uch bosqichdan:
|
| |
D,J,Uotson,
     
F.Krik - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

F.Krik
va
M.Uilkins
, hujayra tashqarisida DNK sintezini aniqlagan
A.Kornberg, S.Ochao
va genetik
kodni ochgan
M.Nirenberg
,
R.Xoli
va
X.Koranalarni
ko‘rsatish mumkin.
Informatsiya RNKni va
oqsil sintezini ribosomada aniqlashda xizmat qilgan rus olimlaridan akademiklar
A.N.Belozyerskiy
va
A.S.Spirin
lardir.
Nuklein kislotalarining jahon miqyosida muntazam ravishda ilmiy jihatdan tadqiq qilinishi
natijasida hozirgi kunda biologiya
fanida molekulyar biologiya, gen muhandisligi va biotexnologiya
sohalari
shakllanib, bu yo‘nalishlar asosida daktiloskopiya, transgen o‘simlik,
hayvonlar va klonlash
usullari paydo bo‘ldi. Mazkur yo‘nalishlar faqat nazariy bo‘lmasdan, balki tibbiyotda,
qishloq
xo’jaligida insonni ajablantiruvchi ilmiy ishlar qilinmoqda. Nuklein kislotalar tufayli biologiya fani
kriminalistika va ijtimoiy-gumanitar
fanlariga kirib, dastlabki yutuqlarga ega.
DNK
tabiatan biologik polimyer hisoblanadi. Bir necha yillar davomida angliyaning Kembrij
Universitetida DNK molekulasining tuzilishi ustida ish olib borgan olimlar
Uotson
va
Krik
hisoblanadi. Ular 1953-yilda DNK molekulasini qo’sh spiral strukturaga ega ekanligini kashf etishdi.
Bu kashfiyot irsiy belgilarning nasldan-naslga o’tish mexanizmlarini ochib berdi (19-20-rasmlar).
Uotson va Krik taklif qilgan qo’sh
spiral modeliga muvofiq, DNK molekulasi faraz
etilgan o’q atrofida biri ikkinchisiga spiral hosil o’ralgan burama
shaklidagi ikkita zanjirdan
iborat.
Har ikkala zanjir bitta umumiy o‘qqa ega bo‘lib, diametri
0,2 nm
ga teng.
Nukleotidlar
qoldig‘i bir-biriga nisbatan 36
o
burchak hosil qilib joylashgan. Spiralning bir aylanasi 360
o
yoki
o‘rlarni 10 nukleotid qoldig‘idan tashkil topgan. Spiralning bir o‘rlarni orasidagi masofa 0,34
nm ga teng bo‘lib, har bir nukleotid 0,34 ni egallaydi.
retsessiv
 
va
 
dominant - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

retsessiv va
dominant xillarga ajraladi. Retsessiv mutatsiya
xromosomalari diploid to‘plamli organizmlarda geterozigota holatda fenotipda namoyon
bo’lmaydi. Lekin kelgusi avlodlarda ana shunday geterozigotali Aa : Aa organizmlar
o‘zaro chatishsa retsessiv mutatsiya gomozigota (aa) holatga o‘tib, fenotipda ko‘zga
tashlanadi. Ulardan farqli ravishda dominant mutatsiyalar geterozigota holatda namoyon
bo’ladi.
Gen allelini o‘zgarishiga ko‘ra mutatsiya ikki xil:
to‘g’ri va
teskari mutatsiyalarga
bo’linadi. To‘g‘ri mutatsiyada dominant allel mutatsiya tufayli retsessiv allelga ya’ni
A
a ga aylanadi. Teskari mutatsiyada esa aksincha retsessiv allel (a) dominant allel (A) ga
o’zgaradi (a
A). Ayrim holatlarda mutatsiya tufayli bir genning ko‘p xil holati yuzaga
kelishi mumkin. Bunday vaqtlarda A geni a
1
, a
2
, a
3
, a
4
, ... allellarini hosil qiladi,
ya’ni ko‘p tomonlama allelizm amalga oshadi. Lekin, diploid to’plamli gomologik
xromosomalarda ana shu allellarning faqat ikkitasigina uchraydi.
Xromosoma mutatsiyalari Har bir biologik tur boshqa turdan xromosomalarning soni, shakli, hajmi bilan
farqlanadi.
Evolyutsion jarayonda xromosomalarning faqat soni, hajmi bilan bir qatorda tuzilishi
ham o‘zgargan. Xromosomalar soni, shakli, hajmi va tuzilishi bilan bog’-liq mutatsiya
xromosoma mutatsiyasi yoki
abberatsiyasi deb nomlanadi.
Xromosoma tuzilishining o‘zgarishi to‘rt xilga bo‘linadi. Bular deletsiya, duplikatsiya,
invyersiya va translokatsiyadir.
Deletsiya — xromosomaning ayrim qismini uzilishi.
Deletsiya birinchi marotaba 1917-yili amerikalik olim
SXK vaqtida quyidagi ishlar bajariladi

180
A-birikish yuzasidan klapan uchigacha
bo’lgan masofa (28 mm);
V-klapan asosining diametri;
S-zichlovchi rezina xalqa;
D-mahkamlovchi vint.
№2.1-ATE. «Karbyuratorli va injektorli dvigatellarning yonilg’i ta’minnlash tizimiga texnik
xizmat ko’rsatish texnologiyasi» mavzusidagi laboratoriya ishi bo’yicha
Hisobot
1.Ishdan maqsad:
II.Ishning mazmuni.
III.Jihozlar va asboblar:
IV. Dvigatelning ta’minnlash tizimini diagnostikalash va unga texnik xizmat ko’rsatish:
a) Karbyuratorli dvigatel
-karbyuratorli dvigatel ta’minnlash tizimi nosozliklari:
-tizimni tashqi nazorat qilish natijalari:
-tizimga avtomobilda TXK tartibi:
b) Injektorli dvigatel
-injektorli dvigatel ta’minnlash tizimi nosozliklari:
-tizimni tashqi nazorat qilish natijalari:
-tizimga avtomobilda TXK tartibi:
V. Injektorli ta’minnot tizimini tekshirish natijalari
№
Ko’rsatkichlar
Me’yoriy
qiymat
Sozlashdan
avval
Sozlashdan
so’ng
Injektorning zichlikligini aniqlash
natijasi (zichlik bo’lsa-ha, bo’lmasa-
yo’q):
1-injektor
2-injektor
3-injektor
1
4-injektor
2 Erkin yurish aylanishlar sonini sozlash
Yonilg’i nasosi hosil qiluvchi bosim, ______MPa
Xulosa:
Inhaltsadäquate und adressengerechte Auswahl und Gestaltung der Multimediaprodukte

|
Inhaltsadäquate und adressengerechte Auswahl und Gestaltung der Multimediaprodukte
|
bet | 134/221 | Sana | 26.06.2021 | Hajmi | 0,9 Mb. | | #15184 |
2. Inhaltsadäquate und adressengerechte Auswahl und Gestaltung der Multimediaprodukte
|
Die Auswahl der didaktischen Multimediaprodukte für den Blended-Learning-Kurs erfolgt inhaltsadäquat für die Präsens- und E-Learning-Phasen.
Die didaktische Multimediaprodukte und die Medienart wurden entsprechend dem Inhalt zweckmäßig gewählt. Die Lerninhalte sind mit den Möglichkeiten der Multimediaart abgestimmt.
Es wurde die dem Inhalt gemäße multisymbolische Darstellungsform gewählt. Die multisymbolischen Darstellungsformen (Texte, Grafiken, Bilder, Videos, Audios etc.) sind korrekt und entsprechen ästhetischen Gesichtspunkten.
Das Multimediaprodukt wurde adressatengerecht gestaltet.
Darstellungsformen der Inhalte wie Sprache, Ton, Bild, Animation sind zielgruppengemäß.
|
|
3. Multimedialität
|
Die in dem Blended-Learning-Kurs integrierten Multimediaprodukte können funktional, sinnvoll und lernunterstützend genutzt werden.
Die Lernkanäle werden lernunterstützend sinnvoll aktiviert (visuell, auditiv, haptisch, motorisch)
Es werden verschiedene Vermittlungs- und Kommunikationsformen angeboten.
Die ausgewählten Programme und Programmelemente (Tutorielles Programm, Simulation, Übung, Spiel , Nachschlagewerke etc. sind begründet, ergänzen sich und sind inhaltsadäquat
| |
|
| |
Yakuniy - Касбий психология

3. Yakuniy bosqich (10 daqiqa) Mustaqil ishlash uchun “Injektorli avtomobillarning
ta’minot tizimini diagnostikalash jixozlari” mavzusini
taqdim etadi va Insert texnikasi asosida mazkur o’quv
materialini o’rganib kelish vazifasini beradi.
Vazifani yozib
oladilar.
3-ilova Jonlantirish uchun savollar: 1. Dizel dvigatellarini ta’minot tizimiga diagnoz qo’yish jixozlari
2. Injektorli avtomobillarning ta’minot tizimini diagnostikalash jixozlari
3. Dvigatel KSHM va GTM ning texnik holatini. Kompressometr,
kompressograf.
4. Dvigatelni ta’mirlash jihozlari. Moslama va yechgichlar.
137
4-ilova 4.2-rasm. Yonil’gi taminoti tizimini tekshirish
va yuvish jihozi
4.3-rasm. Injektorlar tizimini tozalash majmuasi.
mod.DD 2110
Mod.NIIAT-1609
4.6-rasm. Forsunkalarni tekshirish asboblari.
1-yonil’gi bakchasi; 2-forsunka; 3-yuqori bosimli naycha; 4-manometr;5-yonil’gi berish
naychasi; 6-nasos seksiyas;, 7-richag
4.1-jadval
CNC-601 Bir vaqtda 6-ta forsunka tekshirilishi mumkin
Qulay qo’z’galuvchan
ustunga ega
CNC-602 Bir vaqtda 6-ta forsunka tekshirilishi mumkin
Ustunsiz, stolga o’rnatiladi
CNC-801 Bir vaqtda 8-ta forsunka, hamda ikkita 4-silindri
dvigatelni tekshirilishi mumkin
Qulay qo’z’galuvchan
ustunga o’rnatilgan
138
4.9-rasm. YuBYoNni sinash jihozi.
4.2-jadval
YuBYoNni sinash
jihozi modeli
YuBYoN
seksiyalari soni
Jihoz turi
EPS 604
8-gacha
tejamli
EPS 807/815
12-gacha
universal
MGT
12-gacha
Menzurkali tizimli, ekologik tizimga
muvofiqlashtirilgan, yonil’gi bu’glanuvchanligini
kamligi xavfsizlikni ta’minlaydi
KMA
12-gacha
Sinaluvchi kattaliklar va o’lchash natijalarini saqlash
uchun katta hotiraga ega. O’lchanuvchi kattaliklarni
tasvirlash uchun rangli ekran bilan taminlangan.
Chegaraviy qiymatlardan ortib ketish holatlari rang
bilan tasvirlanadi. Yuboriluvchi yonil’gini tinimsiz
qayd etilishi o’lchash vaqtini qisqartiradi.
5-ilova 4.10-rasm. Avtomobil skaneri, mod. X-431
4.11-rasm. Portativ motor-tester, mod.KES-200
139
6-ilova 4.12-rasm. ST -DI-DD 4120 hamda IPS-DI DD-4210-rusumli kompressometrlar
7-ilova a)
b)
v)
4.16-rasm. Dvigatelni ajratish va yi’gish jihozlari.
a-bir ustunli 5.4502 rusumli; b-ikki ustunli; v- barabanli R770E rusumli.
mavzu
Ta’lim oluvchilar - Касбий психология

141
2-bosqich
Asosiy
bosqich
(55 daqiqa)
2.1. Rower Point dasturi yordamida slaydlarni namoyish
qilish va izohlash bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy
jihatlarini tushuntirib beradi
2.2.
O’tiladigan mavzuga tuzilmaviy mantiqiy chizma
asosida tushuncha berish;
2.3.
Rul boshqarmasini diagnostikalash jihozlari;
2.4.
Yoritgichlarni nazorat qiluvchi jixozlari to’g’risida
malumot beradi.
2.5.
Talabalar bilimlarini faollashtirish va
mustahkamlash maqsadida quyidagi savollarni beradi:
Ø Rul boshqarmasini diagnostikalash jixozlari.
Ø Dinamometr-lyutomer.
Ø Asboblar jamlanmasi.
Ø Ta’mirlash jihozlari
Tinglaydilar,
yozadilar.
Talabalar berilgan
savollarga javob
beradilar.
3.1. Mavzu bo’yicha talabalarda yuzaga kelgan savollarga
javob beradi, yakunlovchi xulosa qiladi.
Savollar beradilar.
3.
Yakuniy
bosqich
(10 daqiqa)
Mustaqil ishlash uchun “Rul boshqarmasini
diagnostikalash jihozlari” mavzusini taqdim etadi va Insert
texnikasi asosida mazkur o’quv materialini o’rganib kelish
vazifasini beradi.
Vazifani yozib
oladilar.
3-ilova
4-ilova
5.1-rasm. Lyuftomer-dinomametrni rul
chambaragiga o’rnatish shakli.
1- siqqichlar; 2-ko’rsatkich; 3-shkala; 4-
siqqichlar; 5-shtok
5.2-rasm-Rul boshqarmasining
umumiy lyuftni aniqlash uchun ISL-M
jihozi.
Ko‘pikli olovni o‘chirgichdan, suv purkagichga

|
Ko‘pikli olovni o‘chirgichdan, suv purkagichga Pdf ko'rish
|
bet | 153/199 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,08 Mb. | | #236514 |
Bog'liq cd883c79-a213-43a7-8439-ed35aa505978
Ko‘pikli olovni o‘chirgichdan, suv purkagichga
Ko‘pikli yong‘inga qarshi qurilmalarni ishlatish samaradorligiga qaramay, ularning
kabel inshootlarida ishlash tajribasi bir qator kamchiliklarni aniqladi.
Ko‘piklovchi moddalarning yaroqliligi cheklanganligi va ko‘piklovchi
moddalarning faol qismining tez parchalanishi va ko‘piklanish xususiyatlarining
yo‘qolishi sababli ularning suvli eritmalarini saqlashga yo‘l qo‘ymaslik; ishdagi
beqarorlik; sozlashning murakkabligi va ko‘piklovchi vositani dozalash
moslamasini maxsus parvarish qilish zarurati; olovda yuqori (taxminan 800 ° C)
haroratda ko‘pikni tezda yo‘q qilish.
Bunday sharoitda eng samarali vosita purkalgan suvdan foydalanish
hisoblanadi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatdiki, purkalgan suv havo-mexanik ko‘pikka
nisbatan olovni o‘chirish xususiyatiga ega, chunki u namlanadi va yonayotgan
kabellarni va qurilish inshootlarini yaxshi sovutadi.
Avtomatik rejimning afzalliklkri
Hozirgi vaqtda barcha transformator va reaktorlar avtomatik yong‘inga
qarshi qurilmalar bilan jihozlangan. Bundan tashqari, agar ushbu blokda odamlar
bo‘lsa, u holda avtomatik rejimda o‘t o‘chirish moslamasi masofadan boshqarish
pultiga o‘tkaziladi. Odamlar xonani tark etgandan so‘ng, jihoz avtomatik rejimga
o‘tkaziladi. Bunday holda, energiya korxonalari ishining o‘ziga xos xususiyati
navbatchilik qiladigan xodimlarga alohida mas’uliyat yuklaydi.
Sinov savollari:
1.Elektr uskunalaridagi yong‘inlarga nimalar sabab bo‘ladi?
2.Elektr qurilmalardagi yong‘inni o‘chirish uchun qanday o‘t o‘chirish
vositalaridan foydalaniladi?
3.Elektr qurilmalarida yuz bergan yong‘inlarni o‘chirishga qanday talablar
qo‘yiladi?
4.Elektr qurilmalaridagi yong‘inlarni o‘chirishda qaysi turdagi o‘t o‘chirish
vositalaridan foydalaniladi.
5. Birlamchi o‘t o‘chirish vositasi kiygiz yong‘in paytida qanday qo‘llaniladi?
|
| |
Mavzu nomi: Mexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi

Vaqt: 6 soat (240 daq)
Sana:
|
Ta`lim oluvchilar soni ___15___ ta
|
O`quv mashg`ulotining shakli va turi
|
O’quv amaliy
|
O`quv mashg`uloti rejasi tuzilishi
|
1.Mexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi
2. Mexanik flotomashinasining afzalligi
3. Mexanik flotomashinasining kamchiliklari
|
O`quv mashg`ulotining maqsadi: O’quvchilarga Mexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
O`qitish natijasi
|
Mexanik flotomashinasining texnik xarakteristikasi haqida umumiy ma’lumot berish va tushuntirish
|
Pedagogik vazifalar
1.Amaliy mashg’ulotni bajarishni o’rgatish
2.O’quvchilarga mashqni mustaqil bajarishni o’rgatish.
3.Amaliy ish bajargan hatolarini ko’rsatadi
|
O`quv faoliyati natijalari:
Mashqlarni mustaqil bajaradi
|
|
Bridjes - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat instituti Pdf ko'rish
|
bet | 196/251 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 7,63 Mb. | | #261339 |
Bog'liq biologiya majmuaBridjes
tomonidan X
xromosomaning genetik taxlili orqali aniqlangan. Deletsiya gomozigota holatda odatda
letal
xossaga ega bo’ladi.
Xromosomaning juda kichik qismini yo‘qolishi letal bo‘lmasligi mumkin. Lekin
xromosomaning bir muncha kattaroq bo‘lagini ajrab ketishi ayanchli oqibatlarga olib keladi.
Masalan, odamlarda 5 xromosomaning kalta yelkasidagi deletsiya tufayli kalla
suyagining kichik bo’lishi, bolaning rivojlanishining sekinlashishi va aqliy zaiflik ro’y
beradi. Shuningdek odamlarda 4, 13, 18 xromosomalardagi deletsiya ham nuqsonlarga,
chunonchi, aqli zaiflikka sababchi bo’ladi.
Duplikatsiyada
xromosomalarning ba’zi bir qismlari undan ko‘p marotaba ortadi.
Duplikatsiyaga yo‘liqqan qismlar xromosomalarda yonma-yon joylashishi va fenotipda
namoyon bo’lishi mumkin. Masalan, drozofila meva pashshasi ko‘zidagi Bar mutatsiya X
xromosomadagi duplikatsiya oqibatida paydo bo‘lgan. Bar mutat-siyada ko’zdagi fasetkalar
kamayib ketadi. Bir necha nukleotidlardan iborat DNK ning unchalik katta bo’lmagan
qismi gen tarkibiga qo‘shilishi va u bir necha ma-rotaba takrorlanishi mumkin.
Sichqonlar genomining 10% ga yaqini tez takrorlana-digan nukleotidlar izchilligidan
iborat. Ularning takrorlanishi 106 martaga teng. Ba’zi strukturali genlar eukariot
organizmlar genotipida ikki nusxadan iborat bo’ladi.
Invyersiya
ham xromosoma mutatsiyasining bir xili. U sodir bo‘lgan taqdirda
xromosomadagi genlar soni ortmaydi hamda kamaymaydi, lekin ayrim qismi o‘z o’rnini
180° ga o‘zgartiradi. Invyersiya ikki xil bo‘ladi. 180° ga o‘zgargan xromoso-maning bir
qismida sentromera bo’ladi, ikkinchi qismida esa sentromera bo’lmaydi. Invyersiyaning
birinchi xilini
pyeritsentrik invyersiya
, ikkinchi xili
paratsentrik invyersiya
deyiladi (49-
rasm).
Translokatsiya
deganda ikkita nogomologik xromosomalarning o’zaro ayrim bo’laklari
bilan o‘rin almashishi tushuniladi. Translokatsiya hayvon hujayralarida ham o‘simlik
hujayralarida ham kuzatiladi. Nogomologik xromosomalari translokatsiya-ga uchragan
organizmlarda nasl qoldirish kamroq bo’ladi. Gomozigota retsiprok translokatsiyaga
uchragan xromosomalarda genlarning birikish guruhi o‘zgaradi. Dastlab xromosomaga
birikmagan genlar endilikda xromosomaga birikkan bo’ladi yoki aksincha hodisa ro‘y
beradi.
|
| |
AVTOMOBIL RUL BOShQARMASINI VA YoRITGIChLARNI

140
DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT JIHOZLARI
12.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-4 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Rul boshqarmasini diagnostikalash jihozlari.
2.Yoritgichlarni nazorat qiluvchi jixozlari
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Rul boshqarmasini diagnostikalash jihozlari. Gidravlik
kuchaytirgich nasoslarini tekshirish asboblari. Rul boshqarmasi agregat va detallarini ta’mirlash
jihozlari to’g’risida ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar:
· Rul boshqarmasini diagnostikalash
jihozlari;
· Gidravlik kuchaytirgich nasoslarini
tekshirish asboblari;
Rul boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida tushuncha va
ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
· Rul boshqarmasini diagnostikalash
jihozlari;
· Gidravlik kuchaytirgich nasoslarini
tekshirish asboblari;
· Rul boshqarmasi agregat va detallarini
ta’mirlash jihozlari to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
12.2. AVTOMOBIL RUL BOShQARMASINI VA YoRITGIChLARNI
DIAGNOSTIKALASh, TXK VA JT JIHOZLARI
ma’ruza mashg’ulotining texnologik kartasi
Faoliyat mazmuni
Ish
bosqichlari
va vaqti
Ta’lim beruvchi
Yakuniy - Касбий психология

3. Yakuniy bosqich (10 daqiqa) Mustaqil ishlash uchun “Transmissiya agregatlariga TXK
va tamirlash jihozlari” mavzusini taqdim etadi va Insert
texnikasi asosida mazkur o’quv materialini o’rganib kelish
vazifasini beradi.
Vazifani yozib
oladilar.
3-ilova 4-ilova 7.1-rasm. Avtomobil ilashmasini
tekshirish uskunasi.
1-manometr; 2-korpus; 3-barmoq; 4-
baraban; 5-spiralli prujina; 6-prujina; 7-
vint; 8-belgi; 9-shkalali baraban; 10-metal
lenta; 11-shlang; 12-datchik
Jonlantirish uchun savollar: 1. Uzatmalar qutisi texnik xolatini aniqlovchi asbob.
2. Gidromexanik uzatma texnik xolatini aniqlovchi asbob.
3. Orqa ko’prik texnik xolatini aniqlovchi asbob.
4. Ishlash muftasi texnik xolatini aniqlovchi asbob.
148
7.2-rasm. KI-4832 rusumidagi lyuftomer.
1-mahkamlash lablari; 2-buragich; 3-graduirovkalangan disk; 4- rangli suyuqlikli yarim aylana
polietilen trubka; 5-strelka; 6-dinamometrik dasta shkalasi; 7-dinamometrik dasta
5-ilova 7.3-rasm. Neksiya avtomobilining ilashish muftasi bo’yicha sozlash ishlari.
1-tayanch bolt; 2,3-chegaralovchi gayka; 4-shtok.
a)
b)
v)
7.4-rasm. Lasetti avtomobilining ilashish muftasi bo’yicha sozlash ishlari.
1-chegarolovchi gayka; 2-shtok
7.1-jadval
Avtomobil rusumi
Ilashma bo’yicha
me’yoriy qiymatlar
Matiz
Neksiya
Lasetti
Tepkining erkin yo’li,
mm
-
4-5
6-12
Tepkining to’liq
yo’li, mm
100-110
130
130-140
149
7.5-rasm. Neksiya avtomobili ilashmasi
gidroyuritmasidan havoni chiqarish.
1-ishchi silindr; 2-havo chiqarish klapani; 3-rezina
shlang; 4-shisha idish.
7.6-rasm. Lasetti avtomobili ilashmasi
gidroyuritmasidan havoni chiqarish.
7.7-rasm. Itaruvchi diskni diafragmali prujinasi
va diskni tekshirish.
7.8-rasm. Parchin mix kallagi chuqurligini
o’lchash.
7.2-jadval
Me’yoriy qiymatlar, mm
Ko’rsatkichlar
boshlan’gich
chegaraviy
Parchin mix kallagining chuqurligi
1,2
0,5
Yetaklanuvchi diskning urishi
-
0,7
7.4-jadval
Vilka uchlari qalinligi me’yorlari, mm
Vilka turi
boshlan’gich
chegaraviy
Past po’gona
vilkalari
8,7
8,1
Yuqori po’gona
vilkalari
7,8
7,2
Beshinchi po’gona
vilkalari
7,8
7,2
150
7.18-rasm. Kardan vali urishini tekshirish.
7.19-rasm. Yarim o’q va flanetsni urishini, hamda shlitsa tishlarini yeyilganligini tekshirish.
mavzu
Branding
  
Brending - Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy va oʻrta
|
bet | 124/176 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 22,93 Mb. | | #115775 |
Bog'liq amaliy ishlanma
GLOSSARIY
mavzu
-
Inglizcha
|
O‟zbekcha
|
Izoh
|
brand - share
|
Bozorda brend ulushi
|
zamonning muayyan davrida muayyan bozorda ma‘lum bir mahsulot foizlarda qanday ulushni egallab to‘rganini
namoyon etuvchi.
|
Market research
|
Bozorni tadqiq etish
|
muntazam ravishda ishlab chiqarish bozorlarini (ishlab chiqarishni takomillashtirish uchun), ularning mavjud va potentsial iste‘molchilar ehtiyojini qondirish uchun tovar va xizmatlar ishlab chiqarishni ta‘minlash qobiliyatini tadqiq etish. Tadqiqotlar sotuv bozori, ishchi kuchi bozori, kapital bozori, hamda xom-ashyo va materiallar bozorini
qamrab oladi
|
Branding
|
Brending
|
marketing kommunikatsiyalari tizimining firma stili va uning elementlarini ishlab chiqish, firmani
raqobatchilardan ajratib turuvchi o‘ziga xos imijini yaratish sohasi
|
|
|
| |
Px;font-family: Times New Roman,Bold;color:#000000;} - bet 91

etiladi, sababi bularda plastmassa asosiy himoya vositasi
hisoblanadi. Tok o‘tkazuvchi qismlarda kuchlanishni bor-
yo‘qligini aniqlash uchun kuchlanish ko‘rsatkichlaridan foydalaniladi.
Uni ishlash as
osida aktiv
tok o‘tishi bilan neonli yoritqich yoritiladi. Kuchlanishni ko‘rsatkichlarini tuzilishi bo
‘ladi; ikki va bir qutbli. Ikki qutbli ko‘rsatkichlar kuchlanishi 220-
gacha ishlab chiqariladi va ularda ikkita shup bo‘ladi. Ularni ishlatishida shuplari
bir vaqtida ikkita fazaga tegib turish kerak bo‘ladi. Bir qutbli ko‘rsatkichlar avtoruc
hka shaklida ishlab chiqariladi. Uni ishlatish uchun shup bilan
elektr uskunani tok o‘tkazuvchi qismga tegib tursa boshqa barmoq bilan yuqori qismida
joylashgan metalli kontakt bosiladi. SHu bilan birga tok
odam tanasi orqali erga o‘tib ketadi. Ishlab chiqarish
sharoitlarda bir qutbli ko
‘rsatkichlarni qo‘llash man etiladi.
Izolyasiyalovchi qisqichlarni trubkali saqlagich vositalarni ustida operasiyalarn
i o‘tkazish uchun hamda bir qutbli ajratuvchilarni
pichoqlariga qo‘lqoplarni kiydirish va echish uchun qo‘llaniladi.
Qisqichlar izolyasiyasi plastmassadan tayyorlanadi. Izolyasiyalovchi E.H.V.
qo‘shimcha bo‘lib, dielektrik kalishlari (etiklar), rezinali gilamchalar, poyandozlar
va podstavkalar qo‘llaniladi. Dielektrik
etiklari va kalishlari inson oyog‘ini tagidan izolyasiyalash
uchun qo‘llaniladi.
elektr uskunani istalgan kuchlanishga
ega bo‘lgan
etiklarni qo‘llanishi mumkin, kalishlar esa faqat kuchlanishi 1000 V gacha bo‘lgan
elektr
uskunalarida qo‘llaniladi. Dielektrik gilamchalari va poyandozlar insonni tyagidan i
zolyasiya qiladigan vositalar.
Ularni yopiq
elektr uskunadagi istalgan kuchlanishlarida qo‘llanilsa bo‘ladi. Izolyasiyalangan posta
vkalar ham insonni erdan yoki poldan izolyasiyalaydi.
elektr uskunani kuchlanishi 1000 V gacha bo‘lsa, podstavkala farforli izolyatorsiz,
kuchlanishi 1000 V dan oshiq bo‘lsa, faqat farforli izolyatori
bilan
tayyorlanadi. Izolyasiyalovchi
E.X.V. sinovlari. Barcha izolyasiyalovchi
E.X.V. tayyorlangandan va ta’mirlangandan so‘ng, davriy ishlatish jarayonida dielekt
rik xossalarini o‘rnatish maqsadida
elektr sinovlardan o‘tkazish lozim. Sinov oldidan vositani tashqi ko‘rinishini ko‘rib c
hiqiladi va mehanik lat olgan mahsulotlari ajratib qo‘yiladi. Odatda sinovlarni o‘zgaru
vchi toki bilan, ishlab chiqarish chastotasida o‘tkaziladi, sinovdan o‘tgan
vositalarga
tekshiruvchi laboratoriya tomonidan ishga yarog‘ligini
tasdiqlovchi muhr
bosiladi. Sinovlarni muddati va me’yoriyari (sinov kuchlanishi, vaqti va siljish toki)
“Elektr uskunalarda qo‘llaniladigan himoya vositalarini sinovlari va ishlatishi qoidal
ari” asosida o‘tkaziladi. Ko‘pincha sinovlarni o‘tkazish vaqti 1 minutdan oshmaydi. Sin
ov kuchlanishi odatta
elektr uskunani chiziqli kuchlanishidan uch barobar
katta
Jonlantirish uchun savollar

143
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Tormoz tizimini diagnostikalash jihozlari.
2.ABS tizimli tormoz boshqarmasini diagnostikalash
(videorolik).
3.Tormoz boshqarmasi agregat va detallarini ta’mirlash
jihozlari.
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Tormoz tizimini diagnostikalash stendlari. ABS tizimli
tormoz boshqarmasini diagnostikalash. Tormoz boshqarmasi agregat va detallarini ta’mirlash
jihozlari to’g’risida ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar:
· Tormoz tizimini
diagnostikalash stendlari;
· ABS tizimli tormoz
boshqarmasini diagnostikalash;
Tormoz boshqarmasi agregat
va detallarini ta’mirlash jihozlari
to’g’risida tushuncha va ma’lumotlar
berish.
O’quv faoliyati natijalari:
·
Tormoz
tizimini diagnostikalash stendlari;
·
ABS
tizimli tormoz boshqarmasini diagnostikalash;
·
Tormoz
boshqarmasi agregat va detallarini ta’mirlash jihozlari
to’g’risida to’plagan tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob
Yakuniy - Касбий психология

146
mavzu
Avtomobil transmissiyasini diagnostikalash, TXK va JT jihozlari
14.1. Ta’lim berish texnologiyasining modeli
Mashg’ulotlar vaqti-4 soat
Talabalar soni 40 - 80
Mashg’ulotlar shakli
Axborotli ma’ruza
Ma’ruza rejasi
1.Transmissiya agregatlarini diagnostikalash
jihozlari.
2.Transmissiya agregatlariga TXK va
tamirlash jihozlari.
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi, kardan
uzatmasi, orqa ko’prik va ilashish muftasini tehnik holatini aniqlovchi asboblar to’g’risida
ma’lumot berishni ko’zda tutadi.
Pedagogik vazifalar:
· Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi;
· kardan uzatmasi;
· orqa ko’prik;
ilashish muftasini tehnik holatini
aniqlovchi asboblar to’g’risida tushuncha va
ma’lumotlar berish.
O’quv faoliyati natijalari:
· Mehanik va avtomatik uzatmalar qutisi;
· kardan uzatmasi;
· orqa ko’prik;
· ilashish muftasini tehnik holatini
aniqlovchi asboblar to’g’risida to’plagan
tushunchasini namoyon etadi.
Ta’lim berish usullari
Ko’rgazmali ma’ruza, suhbat
Ta’lim berish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
Ta’lim berish vositalari
Ma’ruza matni, proektor
Ta’lim berish sharoiti
O’TV bilan ishlashga moslashtirilgan
auditoriya
Monitoring va baholash
Og’zaki nazorat: savol-javob