nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kesmali mikrofilmlar - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

264
265
rasmga oluvchi apparatura
ishlash prinsipi bo‘yicha ikki gu-
ruhga bo‘linadi:
– kadrli (statik) rasmga olish;
– tirqishli (dinamik) rasmga olish;
Kadrli rasmga oluvchi apparatlar (UDM–2, Dokumator DA,
Rust–3, Pentakta A–100 va boshqalar) uchun shu narsa xoski, asl
nusxani suratga olish vaqtida qo‘zg‘almas holatda turadi. Bunday
apparat lar ham varaqli, ham risolalangan asl nusxalarni mikrofilm
-
lashtirishni amalga oshiradi; turli kenglikdagi (16,35 va 70 mm)
ham perforirlangan, ham perforirlanmagan «Mikrat» tipidagi pozi-
tiv va negativ plyonkalarga dastaki, yarim avtomatik va avtomatik
rejimlarda rasmga olish imkonini beradi.
hujjatLarni qaYta ishLash vOsitaLari

266
267
lari uchun maxsus shakllar ishlatiladi. Bosish uchun matnlar kom-
pyuterdan ham olinishi mumkin.
Markirovka qiluvchi mashinalar.
Markirovka (frankirovka)
qiluvchi mashinalar konvertlarga markalar axborot-kutubxona no-
mini, uning manzil muhrini bosadi.
shtempellovchi qurilmalar.
Shtempellovchi qurilmalar (nu-
meratorlar) hujjatlarga qisqacha raqamli axborotlarni: kitoblarning
inventar raqamini, axborot-kutubxonaning shtampini, indekslarni,
sanalarni va shunga o‘xshashlarni bosish uchun xizmat qiladi.
Laminatorlar.
Laminatorlar hujjatlarni, qo‘lyozma nashrlarni
namlikdan, changdan, moydan va ehtiyotsizlikdan saqlash uchun
yuzasiga himoya qoplamasini qoplaydigan mashinadir. hujjat
mashinada qizdirilib, 2 tomoniga himoya plyonkasi suriladi yoki
hujjat yuzasiga yopishqoq shaffof plyonka yelimlanadi. Qimmatba-
ho qog‘ozlar, e’lonlar, kitoblar va hisobot jildlari, menyu, vizitka-
lar, texnik talonlar va boshqa ko‘pgina hujjatlarni laminatsiyalash
maqsadga muvofiqdir. Rexel LM25 rusumli laminatorlar A4 hajm
-
dagi hujjatlarni, Rexel LM 35, LM 45 rusumlilari A3 hajmdagilarni
(LM45 to‘liq avtomatik) laminatsiyalashda ishlatiladi. Rossiyada
ishlab chiqarilgan laminatorlarga Blik 100 va Blik 320 misol bo‘la
oladi (100 va 320 sonlari qoplash kengligini mm larda ko‘rsatadi).
Halaqitlovchi nurlanishni darajasini aniqlash

89
1.2. Disklarni nur o‘tkazish koeffitsientini o‘lchashdan avval muayyan
tipdagi spektrofotometr xujjatlarida ko‘rsatilganlarga mos keluvchi sharoitlarda
barcha spektral diapozonlarda nur o‘tkazish koeffitsientiga 100% muvofiq
keluvchi chiziqlar yoziladi.
1.3. Ushbu chiziqni nur o‘tkazish koeffitsientini blankidagi 100% mos
keluvchi chiziqlardan chetlashishlari - IKS-22, IKS-22A va IKS-22V tiplaridagi
spektrofotometrlar uchun 2% dan ko‘p bo‘lmasligi; IKS-24 va IKS-29 tiplaridagi
spektrofotometrlarda esa 1% dan ko‘p bo‘lmasligi kerak. Bunda atmosferadagi
suv bug‘lari va uglerod dioksidini yutilish chiziqlari: 3900 dan 3500 sm
-1
gacha,
2400 dan 2300 sm
-1
gacha, 1800 dan 1350 sm
-1
gacha, 720 dan 660 sm
-1
gacha va
400 dan 200 sm
-1
gacha bo‘lgan spektral diapozonlarda me’yordagi qiymatlaridan
1,5% gacha oshishiga ruxsat etiladi.
1.4. 6.2
bandda
ko‘rsatilgan spektral diapazonlardan tashqari,
spektrofotometrning spektral diapozonini bitta to‘lqin soni qiymati uchun,
berilgan xujjat asosida 100% ko‘rsatkichi o‘rnatiladi. Navbatma-navbat dvigatel
o‘qiga to‘qqizta fotometrik sektorli disklar o‘rnatiladi, ularni o‘lchovchi kanalga
kiritiladi hamda nur o‘tkazish koeffitsientlari o‘lchanadi. Fotometrik sektorli
disklardan olingan - nur o‘tkazish koeffitsientlari va ularni haqiqiy qiymatlari
orasidagi farqlar hisoblab chiqiladi.
1.5. Spektrofotometrni
yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan absolyut
xatoliklarini chegarasini tavsiflovchi eng katta farq – 1% dan ortiq bo‘lmasligi
kerak.
1.6. To‘lqin sonini bitta qiymati uchun spektral diapazonni har xil
nuqtalarida nur o‘tkazish koeffitsienti, 50% haqiqiy qiymatlarda besh marta
o‘lchanadi. Eng katta va eng kichik ko‘rsatkichlarni farqlari aniqlanadi.
Ko‘rsatkichlar qamrovi -1% dan ko‘p bo‘lmasligi kerak.
hujjatLarni MiKrOfiLMLashtirish

262
263
– bir rolikda joylashgan ko‘p sonli hujjatlar ichidan ke rakli huj-
jatni qidirish qiyin;
– uzun plyonka bilan ishlash noqulay;
– rulonli tashuvchining ko‘rib chiqilgandagi yemirilishi.
Mikrofilmlardan sig‘imi bo‘yicha katta bo‘lmagan kartoteka
-
larda ish hujjati sifatida foydalanilganda, ularning alohida kadrlar
sifatida saqlanishi maqsadga muvofiqdir.
proyektori - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

proyektori.
«Epson» EMP–835 proyekto-
ri namoyish zallariga mo‘ljallan-
gan. Tasvirlar ovozli qilib yetka-
ziladi. Proyektor ulovchi simlar-
siz ishlaydi. Turli DVD diskdagi
kinofilmlar, slaydlar namoyishi
uchun mo‘ljallangan.
«Epson» EMP–8300 proyek-
tori katta zallarda konferensiya
o‘tkazishda, statik va dinamik
48- rasm. «epson» eMp–8300
proyektori.
axborotlar: videofilmlar, video-
yozuv, kompyuter axborotlari,
uchrashuvlar va boshqalarda
ishlatiladi.
Universal xarakterdagi «Ep-
son» proyektorlaridan «Epson»
MPX5/X52/X5E, «Epson» EMP
S 5/552, «Epson» 83/83E pro -
yek
torlarini misol qilib ko‘r-
satish mumkin.
49- rasm. «epson» proyektorlari.
92
93
Bu proyektorlardan o‘quv va konferensiya zallarida istalgan
joyga: uzoq va yaqindan, yon tomondan, to‘g‘ridan, shiftga o‘rna-
tib foydalanish mumkin. Bir joydan ikkinchi bir joyga oson olib
yuriladi. Asosiy xususiyatlari – ekransiz oddiy doskalarga ham
tasvirni sifatli qilib uzatishi, shovqinsiz ishlashi, boshqarish pulti
rus tilida berilganligidir. Korpusidagi slayd qopqoqni bosib turib
vaqtinchalik qisqa tanaffus (pauza) qilish mumkin.
50- rasm. «epson» 83 va 83 e proyektorlari.
Kichik hajmdagi qo‘lda ko‘ -
51- rasm. Kichik hajmli «epson»
proyektori.
tarib yuriladigan «Epson» pro-
yek
torlariga «Epson» 1705/
1715, «Epson» EMP 1700, «Ep-
son» EMP 1710 proyektorlarini
misol qilib ko‘rsatish mumkin.
Axborot almashishda, uch-
rashuvlarda, taqdimot va bosh-
qalarda foydalaniladi. Bu pro-
yektorlarning asosiy xususiyati og‘irligi 1,6–1,7 kg bo‘lib, ulov-
chi simlarsiz kompyuterdan 2 metr masofada turadi. Videofilmlar,
fotorasmlar, slaydlar namoyish qilishga mo‘ljallangan. 7 soniyada
ishga tayyor bo‘ladi. Boshqarish pultiga ega.
«Epson» proyektorlarining stolga qo‘yib ishlatadigan turlariga
«Epson» EMP 1815, «Epson» EMP 822, «Epson» EMP 1810 ni
misol qilish mumkin.
Bu proyektorlarning og‘irligi 3 kg atrofida bo‘lib, o‘ziga xos xu-
susiyatlari mavjud: sifatli ko‘rsatishi, avtomatik sozlanishi, kom-
92
93
pyu tersiz ishlashi, fleshka, xotira kartalaridan to‘g‘ridan to‘g‘ri
foydalanishi, qulay boshqarish tizimi, audioakustika tizimining
quvvatliligi, tez ishga tushirish imkoniyatlari bilan farqlanadi.
52- rasm. «epson» eMp 822, «epson» eMp 1810 proyektorlari.
«Epson» proyektorlarining og‘ir, bir joyga qo‘yib ishlatadigan
turlariga «Epson» EMR 6100, «Epson» EMR 7900 NV, «Epson»
EM 7950 NV, Epson 8300 NL proyektorlarini misol qilib ko‘rsatish
mumkin.
«Epson» EMR 6100
«Epson» EMR 7900 NV
EM 7950 NV
53- rasm. bir joyga qo‘yib ishlatiladigan «epson» proyektorlari.
94
95
Bu proyektorlar bir joyga o‘rnatib ishlatiladi. Sababi, og‘irligi
6 kg va undan ortiq. Bir joydan ikkinchi bir joyga olib yurilmaydi.
Bu proyektorlarning asosiy xususiyati turli xildir. Axborot kanal-
lariga ega, ya’ni audio, video, foto, slayd va boshqalardir.
Bir axborot kanalidan boshqa axborot kanallariga 15 soniyada
o‘tadi. Shiftga, stolga o‘rnatib ishlatish mumkin. Tutun, changlarni
apparat ichkarisiga o‘tkazmaslik uchun alohida svetofiltr o‘rnatil-
gan. Turli xil ommaviy tadbirlarda ishlatishga mo‘ljallangan.
|
A4.5 Legacy-Free PC System - FAQs

|
A4.5 Legacy-Free PC System - FAQs
|
bet | 46/188 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 0,89 Mb. | | #429 |
See http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/
A4.5.3 DELETED A4.5.4 DELETED
Announcement of additional future requirements will be published at http://www.microsoft.com/winlogo/hardware/
This section describes additional requirements or exceptions to the requirements defined earlier in Section A1.0.
For desktop systems, all applicable requirements in A2.0 are included by reference.
For server systems, all applicable requirements in A6.0 are included by reference.
|
| |
Diazografik nusxa ko‘chirish (yorug‘lik nusxa ko‘chirish)

Diazografik nusxa ko‘chirish (yorug‘lik nusxa ko‘chirish) – bu diazografiya, sinkografiya. Asosan, katta shakldagi chizma-
texnik hujjatlardan nusxa ko‘chirish uchun qo‘llaniladi. Asl nusxa
yorug‘likni o‘tkazadigan qog‘ozda, kalkada bajarilgan bo‘lishi ke-
rak. Jarayon yorug‘lik sezuvchi diazoqog‘ozga qo‘yilgan shaffof
asl nusxa yoritilib hosil qilinadi, bunda diazoqog‘ozning tasvir yo‘q
joylari oqarib qoladi. Tasvir yarim quruq usul bilan tortib turuvchi
shkaflarda yoritgich (ammiak) yoki nam usul bilan ishqorli qorish-
mada tushiriladi; oxirgi holatda nusxalarning chidamliligi ortadi.
Diazotipli nusxa ko‘chirishning sifati o‘rtacha. Rossiyada ishlab
chiqarilgan SKA, SKN, va KVS, SKS, SKMP va boshqa apparat-
lar ishlatiladi. Tuzilishi va nusxa ko‘chirish texnologiyasi bo‘yicha
namli tushirish apparatlari (masalan, SKMP) yarim quruq tushirish
apparatlariga nisbatan (masalan, SKS) birmuncha oddiy va arzon-
dir, lekin nusxa ko‘chirish sur’ati va ish sifati past.
Yaqingacha juda keng taralgan nusxa ko‘chirishning bu turi o‘z
o‘rnini elektrografik nusxa ko‘chirishga bo‘shatib bermoqda.
termonusxa ko‘chirish – eng tezkor nusxa ko‘chirish usuli
(daqiqasiga o‘nlab metr), u nusxani maxsus, anchagina qimmat ter-
moreaktiv qog‘ozga yoki termonusxa ko‘chiriladigan qog‘oz orqali
oddiy qog‘ozga olish imkonini beradi. Termografik nusxa ko‘chi-
rish usuli quyidagichadir: hujjatning asl nusxasiga yarim shaffof
termoreaktiv qog‘ozning sezgir qatlami qaratib qo‘yiladi.
Keyin shu qog‘oz orqali hujjat issiqlik nurlarining jadal oqimi
bilan nurlantiriladi – asl nusxaning qora joylari bu nurlarni yutadi
va qiziydi, yorug‘ joylari issiqlik nurlarini qaytaradi va ancha kam-
roq qiziydi.
Asl nusxaning ma’lum joylari qizishi natijasida unga yopishgan
termoreaktiv qog‘ozga uzatiladi, bu qog‘ozning qizigan joylari esa
qorayadi (qorayish yorug‘likni sezuvchi qatlamdagi pigmentning
erishi oqibatida yoki pigment hosil qiluvchi kimyoviy reaksiyaning
issiqlik ta’sirida bo‘lib o‘tadi).
Termonusxa ko‘chirishning kamchiliklari: yuqori bo‘lmagan
sifat, nusxalarning saqlanish muddati kamligi (1–2 yildan keyin
102
103
ularning rangi o‘chadi va oqaradi), ishlatiladigan qog‘ozi qimmat.
Modellari Molniya, TENKA,TR–4 va boshqa apparatlar.
ixtiYOriY shaKLdaGi qOG‘OzLi

256
257
pog‘onali joylashtirilib, ularning ko‘zga tashlanishini oshiradi.
shkaf-qayd qiluvchilar. Yig‘ma jildlar va risola (broshyura)
qilingan hujjatlarni maxsus seksiyalangan shkaflarda yoki s hkaf-
qayd qiluvchilarning dumaloq tokchalarida saqlash qulaydir.
S hkaf-qayd qiluvchi umumiy o‘q atrofida mustaqil aylana oladigan
bittadan yettitagacha tokchalarga ega. Yig‘ma jildlar joylashish tar-
tibini ko‘rsatish uchun tokchadagi yig‘ma jildlarga rangli qog‘ozlar
parchasi, ular bir xil og‘ma chiziq tashkil etadigan qilib yelimla-
nadi. Biror yig‘ma jildning yo‘qligi yoki ularning joylashish tartibi
o‘zgarishi bir xil chiziqni buzadi va bu bilan tezda payqaladi.
Shkaf-qayd qiluvchilarning afzalligi: yaxshi ko‘zga tashlanishi,
qidirish tezkorligi, foydalanish yengilligi, yuqori sig‘imliligi va
axborot-kutubxona maydonni tejashidan iborat.
standart Ma’LuMOt KartOchKaLarini

258
259
fikatori ko‘ri nib turadi. Tekis kartotekalar ko‘pincha «zinapoyali»,
ya’ni «ko‘zga tashlanadigan» deb ham yuritiladi.
Kartochkaning chiqib turgan cheti eng muhim ma’lumot yoki
uning ko‘rsatkichlarini identifikatsiya qiluvchi qiymatini yozish,
grafik belgilarni yoki rangli indikatorlarni qo‘yish uchun ishlati-
ladi. Kartochkaning yopiq qismi shu obyekt to‘g‘risida yanada
to‘liq ma’lumot yozish uchun ishlatiladi. Kartochkalarning bunday
joylashishi va ularda ma’lumotlarning tabaqalashtirilganligi tufayli
tekis kartochkalar yaxshi ko‘zga tashlanadi va talab qilinayotgan
ma’lumotlarning tez va aniq topilishi ta’minlanadi.
vertikal kartotekalar – Vertikal kartotekalar yashiklar (ariq-
lar) ko‘rinishida bo‘lib, kartalar ularga vertikal joylashgan bo‘ladi.
Kartochkalar yashikda erkin joylashishi yoki qatorda ochilgan te-
shiklar orqali o‘tuvchi gorizontal o‘q bilan mahkamlanishi mum-
kin. Bunday kartotekalar odimlar bo‘limida, arxivlarda, axborot-
kutubxonalarda va boshqalarda ishlatiladi.
Vertikal kartochkalarning afzalligi: oddiy, arzon, katta sig‘imli.
Kamchiligi kartalar qidirishning nisbatan qiyinligida.
Tavsiflanuvchi obyektlar yoki ko‘rsatkichlari bo‘yicha farqla-
nuv chi kartalar guruhini qidirishni yengillashtirish uchun ular bir-
biridan ajratgichlar bilan bo‘linadi. Guruhlar ichiga kartochkalar
oldindan o‘rnatilgan tartibda alifbo, sana va shunga o‘xshashlar
bo‘yicha joylashtiriladi.
Fotografik nusxa ko‘chirish

Fotografik nusxa ko‘chirish eng qadimiy va yuqori sifatli
nusxa ko‘chirish usuli bo‘lib, qimmatbaho xom ashyo va nusxa
olishning uzoq jarayonini (ekspozitsiya tushirish, qotirish, yuvish,
quritish) talab etadi.
Tasvirning o‘lchamlari va sifatiga qo‘yilgan talablarga qarab
fotografik nusxa ko‘chirish kontaktli va proyeksion bo‘lishi mumkii.
Proyeksion fotonusxa ko‘chirish nusxaning yuqori sifatli bo‘lishini
ta’minlaydi va keng oraliqlarda tasvir hajmini o‘zgartirish va tas-
virdagi alohida lavhalarini kattalashtirib ajratish imkonini beradi.
Fotonusxa ko‘chirishda ham oddiy, ham qayta ishlanadigan fo-
toplyonka va fotoqog‘ozlar qo‘llaniladi. Plyonkadagi pozitiv nusxa
kelgusida diazografik nusxa ko‘chirish uchun ishlatilishi mumkin.
Agar yarim tuslarni tushirish talab etilmasa, u holda juda keskin
farq qiladigan fotomateriallar ishlatiladi. Fotonusxa ko‘chirish
uchun turli xil qo‘shimcha asboblar va foto kattalashtiruvchi quril-
malar ishlatiladi.
Fotonusxa ko‘chirishning muhim va keng tarqalgan ko‘rinishi
hujjatlarni mikrofilmlashga asoslangan mikrofoto nusxa ko‘chi-
rishdir. Unda oddiy fotografik kontaktli (refleksli) fotograflash va
bosish uchun apparatlar ishlatiladi. Modellari: ORK jamlanmasi,
KP–10, KRN, Dokufo BF–101 va boshqa apparatlar.
Elektronografik nusxa ko‘chirish (elektr uchqunli nusxa ko‘chirish). hujjatlarni optik o‘qish va axborotni maxsus nusxa
tashuvchiga elektron uchqunli qayd qilishga asoslangan. Fotodi-
odlar ularga proyeksiyalanayotgan hujjatlar tasvirini satrma-satr
elektr signallariga aylantiradi, signallar kuchaytiriladi va yozuvchi
ninalar chizg‘ichiga uzatiladi. Ninalar va apparat (baraban) aso-
si orasidan elektr razryadlar (uchqunlar) o‘tib ketadi, bu uchqun-
lar nusxa tashuvchida kichkina teshiklar perforaniyalaydi (teshik
ochadi).
Nusxalar ko‘pincha elektroplyonkaga va termoreaktiv qog‘oz-
ga olinadi. Elektroplyonkadagi nusxalar trafaretli bosish vositasi
bilan kelgusida hujjatlarni ko‘paytirish uchun asos bo‘lib xizmat
104
105
qiladi va yuqori sifatli trafaretli bosma formalar tayyorlashda ele-
ktronografik nusxa ko‘chirish juda samaralidir va keng ishlatiladi.
Keng taralgan apparatlar: Iskra, Elika, Rex-Rotary, BE–102, Elek-
trokop–18, Gesletner.
Nazorat savollari - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

256
257
– maksimal sig‘imlilik va band qilayotgan maydonning minimal
o‘lchami;
– yuqori bo‘lmagan narx;
– hujjatlarni qidirishning qulayligi va oddiyligi.
Konstruksiyaga bog‘liq ravishda hujjatlarni saqlash va qidirish
vositalari dastaki, mexanizatsiyalashgan va avtomatlashtirilgan
bo‘lishi mumkin. Axborot tashuvchilariga bog‘liq ra vishda esa ular
2 guruhga bo‘linadi:
– ixtiyoriy shakldagi qog‘ozli hujjatni saqlash va qidirish vosi-
talari;
– standart (bir xil hajmdagi) axborot kartochkalarini saqlash va
qidirish vositalari.
aylanuvchi kartotekalar - Axborot-kutubxona texnologiyasi s indd

aylanuvchi kartotekalar bu vertikal yoki gorizontal o‘qlar
atrofida aylanuvchi barabanlar bo‘lib, ularning seksiyalariga kar-
talar yoki hujjatlar solingan yig‘ma jildlar joylashtiriladi. Ularning
afzalligi shartli doimiy va kam o‘zgaradigan axborotlarni saqlan-
ishidadir. Vertikal o‘qli kartotekalar axborot-kutubxonalarning
ma’lumot uchun xizmatlarida, gorizontal o‘qli kartotekalar esa
xodimlarning ish joylarida ishlatishga mo‘ljallangan.
Aylanadigan kartotekalarning boshqa ko‘rinishi ham bo‘lib
ularda sterjeniga ma’lumotli kartalar mahkam o‘rnatilgan bo‘ladi.
Bu tipdagi kartotekalardan, odatda, axborot-kutubxona katalogla-
rida ommaviy foydalanish uchun ishlatiladi. Ikkala ko‘rinishdagi
258
259
ay lanuvchi kartotekalar ba’zida avtomatlashtirilgan qidirish me-
xanizmlari bilan jihozlanadi.
Avtomatlashtirilgan kartotekalar jumlasiga elevatorli va rotorli
kartotekalar kiradi.
elevatorli kartotekalar. Elevatorli kartoteka operatorning ish
joyiga rolikli zanjirga osilgan kartali yoki boshqa hujjatli tarnov-
larni (yashiklarni) avtomatik uzatishni tashkil qiladigan qurilmadir.
Tarnovlarni uzatish boshqarish pultidan teriladigan ish joyi manzi-
liga (kodiga, identifikatoriga) mos ravishda amalga oshiriladi. Ele-
vatorli kartochkalarsig‘imi katta – 500 mingtagacha kartochkani
joylashtirishga mo‘ljallangan.
rotorli kartotekalar hujjatlar uchun tarnovli aylanma tok-
cha – seksiyalarga egadir. Ular aylanadigan barabanli kartoteka-
larni eslatadi, lekin avtomatik boshqarish pultida terilgan manzil
bo‘yicha foydalanuvchiga kerakli tarnov olib kelinadi. Rotorli
kartotekalar ning sig‘imi kartochkalarning shakli bilan aniqlanadi
va 10–75 ming donani tashkil etadi.
perfokartali kartotekalar. Chetlari perforatsiyali kartalardagi
kartotekalar yengil mexanizatsiyalashgan qidirish imkonini be-
radi. Chetlari perfora tsiyali karta qalin qog‘ozdan yasalgan to‘g‘ri
to‘rtburchak ko‘rinishiga ega bo‘lib, hamma chetlari bo‘ylab bir
xil teshiklar o‘yib chiqilgan: har bir pozitsiyada bir yoki bir nechta
(ko‘pincha ikkita) teshik. Qidirish kodini o‘rnatishda kartaga mos
teshiklarni perfokarta chetidan ajratib turuvchi katakni qirqish
amalga oshirilib, natijada ochiq tirqish (yoriq) hosil bo‘ladi. Per-
fokartaning teshiklardan xalos bo‘lgan markaziy ma’lumot may-
doniga hamma kerakli hujjatlar nusxalash yoki qo‘lda yozish usuli
bilan kiritiladi. Kerak ma’lumotli kartani topish to‘g‘rilangan kar-
talar dastasidagi qidirilayotgan kodga mos keluvchi teshikka o‘qni
sanchib olish va dastani silkitish bilan amalga oshiriladi. Silkitishda
kerakli perfokartalar dastadan tushib qoladi. Bu jarayon yordamida
6–7 ming kartaga ega bo‘lgan to‘plamdan 5–6 belgi bo‘yicha bizni
qiziqtirgan kartalarni osongina tanlab olish mumkin. Perfokarta-
ning ma’lumot maydoniga tez-tez hujjatlarning mikrofotokopiyasi
kiritiladi.
260
261
Bu keng tarqalgan va samarali mikrofilmlashtirilgan hujjatlarni
saqlash tizimlari yordamida ma’lumot qidiruv ishlarini samarali
yo‘lga qo‘yish imkonini beradi.
KO‘paYtirish sisteMasini tashKiL qiLish

KO‘paYtirish sisteMasini tashKiL qiLish Axborot-kutubxona va axborot-resurs markazlari xodimlari xiz-
mat ko‘rsatishini takomillashtirishning asosiy elementlaridan biri
– axborot-kutubxona – bibliografik, axborot va ma’muriy hujjatlar-
ni ko‘paytirish va nusxa ko‘chirishda mexanizatsiya vositalaridan
foydalanishdir. Yaqin kunlargacha hujjatlarni ko‘paytirish va nusxa
ko‘chirish uchun, asosan, qo‘l mehnati yoki yozuv mashinkasidan,
eski modeldagi nurli nusxa ko‘chiruvchi, elektron nusxa ko‘chiruv-
chi apparatlardan foydanilar edi.
Hozirgi paytda esa reprografiya va tezkor poligrafiya apparatlari
ko‘p miqdori ishlab chiqarilmoqda.
Tezkor poligrafiya texnikasi bilan yirik axborot markazlarini ji-
hozlashda quyidagi texnologik jarayonlardan foydaniladi:
– elektrofotografik yoki foto-mexanik usul bilan ofsetli nusxa
ko‘chirish;
– elektr uchquni yoki mashinada yozish usuli bilan bosma tra-
faret forma usulida nusxa ko‘chirish;
110
111
– qo‘lda yoki termografik usul bilan bosma formalarini tayyor-
laydigan gektografik nusxa ko‘chirish;
– ishlab chiqarishi yuqori bo‘lgan ER va EN tipdagi elektrofoto-
grafik apparatlar yordamida nusxa ko‘paytirish usuli.
Bu turkum ketma-ket bajariladigan quyidagi jarayonlardan ibo-
rat:
a) kompyuterda yozilgan va illustrativ materiallarni muallifdan
qabul qilish;
b) qo‘lyozmani texnik va badiiy jihatdan tahrir qilish;
d) matnni terish va illustratsiyani tayyorlash;
d) original maketni tayyorlash;
f) bosma shakllarini tayyorlash;
g) adadni bosish;
h) broshyura yoki muqovalash ishlari.
6. 6. nusxa KO‘chirishda bajariLadiGan ishLar buyurtmachidan ko‘chiriladigan materialni qabul qilish, nusxa ko‘chirish, muqovalash va tartibga keltirish ishlari. Yuqori darajada sifat talab qilinadigan hujjatlar avval texnik va
badiiy tahrirdan o‘tkaziladi. Titul qog‘ozlari mashinka, fotona-
bor vositasida tayyorlanadi. Asliy maket usuli gektografik bosma
usulida juda kam qo‘llaniladi. U ofsetli bosish usuli bilan ko‘pay-
tirilganda ishlatiladi. Asliy maketga mablag‘ va vositalarni kerakli
asbob-uskunalar mavjud bo‘lgan taqdirdagina sarf qilish maqsadga
muvofiqdir.
Tezkor poligrafiyada ko‘paytirishning eng asosiy usullari –
trafaretli va ofsetli bosmadir. Trafaretli bosmaga nisbatan ofset-
li bosma bir qancha afzalliklarga ega. Bosma shakllarining ko‘p
nusxaliligi, uning yuqori sifati, ofsetli bosma ishlar ishlab chiqa-
rish darajasining yuqoriligi shular jumlasiga kiradi. Gektografik
ko‘paytirish usuli bir qancha afzalliklarga ega bo‘lishiga qaramay,
112
113
muassasada kam miqdordagi hujjatlarni 20–100 nusxada ko‘payti-
rish mumkin, xolos.
Nusxa bosmadan chiqqanidan so‘ng, broshyura yoki muqova-
lash sexiga yuboriladi.
Kam miqdorda nusxa ko‘chirilganida elektrofotografik, termo-
grafik usullardan foydalaniladi.
Qiyoslash metodikasi - Sobitjon Inog’omov farmasevtik qurilmalarida

Bog'liq FARMASEVTIK QURILMALARIDA O’LCHASH ASOSLARI ЎУВ ЎЛЛАНМА
Qiyoslash metodikasi Ushbu davlat qiyoslash standarti xatolik darajasi 0,01
o
dan oshmaydigan
fotoelektrik polyarimetrlar uchun mo‘ljallangan bo‘lib, ularni birlamchi va davriy
qiyoslash metodikasini belgilab beradi.
1. Qiyoslash operatsiyalari va vositalari 1.1. Qiyoslashni o‘tkazishda 3.1-jadvalda ko‘rsatilgan quyidagi ko‘rsatmalar
bajarilishi va bu ko‘rsatmalarni bajarishda belgilangan vositalar qo‘llanishi lozim.
Jadval 3.1
Bajariladigan
ko‘rsatmalar nomi
Usulubiy
ko‘rsatmalar
bandining
raqami
Qiyoslash vositalari va ularni
me’yoriy -texnik
tavsiflari
Tashqi ko‘rik
3.1.
Sinab ko‘rish 3.2.
Polyarimetrning
asosiy
xatoligini
aniqlash
3.3.3
GOST 22409- 77 asosidagi
namunaviy
polyarimetrik
plastinkalar;
GOST
215-73
asosidagi
shkalasining kichik miqdori 0,1
o
S ga
teng bo‘lgan va o‘lchash chegarasi
20±5 ga teng bo‘lgan simobli
107
termometr
Saxarimetrning
asosiy
xatoligini
aniqlash
3.3.4
GOST 22409- 77 asosidagi
namunaviy
polyarimetrik
plastinkalar;
Fotoelektrik
polyarimetr
va
saxarimetrlarni
ko‘rsatkichlarini mos
kelishini aniqlash
3.3.5
O‘tkazuvchanlik
koeffitsienti
bo‘yicha xatolik darajasi ±0,2 %
oshmaydigan, optik zichligi 1 va 0,7
ga teng bo‘lgan neytral svetofiltrlar;
GOST
215-73
asosidagi
shkalasining kichik miqdori 0,1
o
S ga
teng bo‘lgan va o‘lchash chegarasi
20±5 ga teng bo‘lgan simobli
termometr
Fotoelektrik
polyarimetr
va
saxarimetrning asosiy
xatoligini
aniqlash
3.3.6
Bu ham
Fotoelektrik
polyarimetr
va
saxarimetrning turg‘un
xolatda uzluksiz ishlash
vaqtini aniqlash
3.3.7
GOST
22409-77
asosidagi
namunaviy
polyarimetrik
plastinkalar;
GOST
215-73
asosidagi
shkalasining kichik miqdori 0,1
o
S ga
teng bo‘lgan va o‘lchash chegarasi
20±5 ga teng bo‘lgan simobli
108
termometr
Eslatma: Temperaturani o‘lchash uchun metrologik xarakteristikalari ma’lum va
jadvaldagiga o‘xshash bo‘lgan boshqa termometrlardan foydalanish mumkin.
ultroqisqa fokusli proyektorlar

94
95
«Epson» EB–455 Vi / 465 i rusumli ultraqisqa fokusli proyektor
universalligi bilan ajralib turadi. Doskaga, devorga, stolga video-
tasvirlarni to‘g‘ridan to‘g‘ri tushirishi mumkin.
Ekranga yaqin-
dan o‘rnatish, mikrafon ulash, lokal tarmoq,
USB boshqarish pulti
orqali ishlatish imkoniyatlari mavjud.
55- rasm. «epson» ultraqisqa fokusli proyektorlari.
5. 4. «epsOn» MuLtiMedia MarKazi
Axborot-kutubxonalarda, uyda turli xil ko‘ngilochar to-
moshalarni tashkil qilishda multimedia markazlari alohida ahami-
yat kasb etadi. «Epson» multimedia markazlariga hD proyektor,
DVD ple yer, ovoz akustikasi mujassamlashtirilgan. Bu
markazdan
foydalanib, kino, multfilm, teleko‘rsatuvlar, karaoke, o‘yinlar katta
ekranda ovozli ko‘rsatilishi mumkin.
Multimedia markazining alohida xususiyatlari quyidagilardan
iborat:
96
97
– ekrandagi tiniq tasvirni xonani qorong‘i qilmasdan ko‘rish
mumkin;
– DVD, DivX proigrevatel mujassam;
– o‘yin, musiqa, karaoke, ko‘rsatuvlar, kino namoyishi;
– foto, video, musiqa fayllari USB fleshkadagi axborotlarni eshi-
tish
imkoniyati mavjud;
– olib yurish uchun 2 tomonlama tutqichli sumkasi bor;
– har xil yoritilgan joylarda ranglarni avtomatik sozlash imkoni-
yati mavjud.
56- rasm. «epson» multimedia markazi.
«Epson» Eh–DM 3 markazlari shu turkum texnika vositasiga
kiradi.
Xulosa
qilib aytganda, axborot-kutubxona muassasalarida «Ep-
son» proyektorlaridan foydalanish foydalanuvchilarning talab-is-
taklarini zamonaviy texnologiya asosida qisqa vaqt ichida baja-
96
97
rishda, turli xil ommaviy tadbirlarda, targ‘ibot-tashviqot ishlarida
mutaxassislarga yaqindan yordam beradi.
Qayta tiklash vositachiligi

|
Qayta tiklash vositachiligiBog'liq pedagogik konfiliktQayta tiklash vositachiligi
(tiklovchi vositachilik).
Ma’nosi jihatidan «tushunish» ga yaqin bo‘lgan ushbu yon-
dashuv mustaqil ravishda shakllandi va umuman, odil sudlovga
nisbatan kengroq yondashuv - «Qayta tiklanadigan adolat» dan
kelib chiqadi. »Qayta tiklovchi vositachilik dialog uchun sharoit
yaratishga qaratilgan bo‘lib, uning jarayonida qabul qilingan qa-
rorlar uchun javobgarlik ziddiyat tomonlari zimmasiga tushadi va
natijada zararni qoplaydi va munosabatlarni qayta tiklaydi. Shun-
day qilib, vositachining asosiy vazifasi tomonlarni yarashtirish
emas, balki tomonlar va ularning suhbati uchun shunday sharoit-
larni yaratishdir, bunda ular o‘zlari yarashuv va bitim tuzishning
muhim restorativ ta’siriga kelishi mumkin.
Bashoratli vositachilik
(baholash usuli).
Mediator vositachilik jarayoniga ta’sir qiladi, sodir bo‘layot-
gan voqealarni baholaydi va muayyan vaziyatlarda, agar kerak
bo‘lsa, nizoni hal qilish uchun o‘z imkoniyatlarini taklif qilib,
dialog natijalariga ta’sir qiladi.
Dialektik vositachilik
(diamed) – bu yaxlitlik har doim ziddi-
yatli degan fikrga asoslangan vositachilik. Barcha odamlar o‘x-
shash ehtiyojlarga ega - xavfsizlik, yashash, rivojlanish, jamiyat,
erkinlik, kuch. va boshqalar. Va universal ehtiyojlarni amalga oshi-
rishning son-sanoqsiz usullari mavjud. Pozitsion fikrlashdan meta-
darajaga o‘tish tanlovning o‘zgaruvchanligini kengaytiradi.
Onlayn nizolarni hal qilish.
Internet texnologiyalaridan foydalangan holda mediatsiya bu
meditatsiya turlaridan biridir. Internet texnologiyalaridan foyda-
lanish vositachilarning bir-biridan uzoq bo‘lgan yoki boshqa
sabablarga ko‘ra (masalan, nogironlik ) shaxslar va tashkilotlar
o‘rtasidagi nizolarda, masalan, vositachilik protseduralarida be-
vosita ishtirok eta olmaydigan, shuningdek, nizoning ahamiyati
bo‘lgan holatlarda imkoniyatlarini kengaytiradi. Vositachining
borligi shaxsiy xarajatlarni oqlamaydi. Onlayn meditatsiya asosiy
vositachilik jarayonining dastlabki bosqichi sifatida ham foydali
bo‘lishi mumkin - masalan, vaqt muhim bo‘lgan vaziyatlarda,
|
| |
partiyalar tayyorlashni boshlash va aqliy hujumni o‘tkazish

partiyalar tayyorlashni boshlash va aqliy hujumni o‘tkazish.
188
Mediator (mediator) - qarama-qarshi tomonlarga mavjud
nizoni hal qilishda yordam beradigan uchinchi betaraf, mustaqil
tomon bo‘lgan shaxs yoki odamlar guruhi. Ba’zi mediatsiya
maktablarida mediator faolroq rol o‘ynashi mumkin, boshqalarda
mediatorning roli asosan fasilitatsiyaga kamayadi.
Mediator uchun Yevropa Axloqiy Kodeksi (
Engl. Yevropa kodeksining o‘zini tutish uchun Mediators ) Yevropa Komissiyasi -
qo‘llab-quvvatlash bilan professional mediatorlar bir guruhi tomo-
nidan ishlab chiqilgan vositachilar axloqiy qoidalari majmui. 2004
yil 2 iyulda Bryusselda bo‘lib o‘tgan Evropa komissiyasining
konferentsiyasida qabul qilingan va professional mediatorlar va
vositachilikka qiziquvchilar tomonidan ma’qullangan. Ushbu Ko-
deksda har qanday mediator ixtiyoriy ravishda va o‘z javobgarligi
ostida qo‘shilishi mumkin bo‘lgan bir qator prinsiplar belgilan-
gan. Kodeks fuqarolik va tijorat masalalarida vositachilikning
barcha turlarida qo‘llanilishi uchun mo‘ljallangan. Kodeksga rioya
qilish ayrim kasblarda o‘rnatilgan milliy qonunlar yoki qoidalarga
zid bo‘lmasligi kerak.
Qo‘shma Shtatlardagi vositachilik. Ixtiyoriy mediatorlardan foydalangan holda eksperimental
vositachilik dasturlari Qo‘shma Shtatlarda 1970-yillarning bosh-
larida bir nechta yirik shaharlarda boshlangan. Ular shu qadar
muvaffaqiyatli edilarki, keyingi ikki o‘n yillikda butun mamlakat
bo‘ylab yuzlab boshqa dasturlar amalga oshirildi va vositachilik
amaliyoti hozirda AQShda keng tarqalgan.
Qo‘shma Shtatlardagi sud amaliyoti shundan iboratki, ko‘p-
gina nizolar sud jarayoni boshlangunga qadar ixtiyoriy ravishda
hal qilinadi va sudya sud jarayonini to‘xtatishi va tomonlarga
vositachi bilan ishlashni maslahat berishi mumkin. Iqtisodiyot,
siyosat, biznes sohasidagi vositachilarsiz bu mamlakatda biron
bir jiddiy muzokara jarayoni amalga oshirilmaydi, meditatsiya
muammolarini yorituvchi jurnallar nashr etiladi («Har choraklik
Meditatsiya jurnali»). Meditatsiyaning yangi usullarini ishlab
chiqayotgan nizolarni hal qilish milliy instituti, xususiy va davlat
vositachilik xizmatlari mavjud. Katta ta’sir Amerika arbitraj
189
assotsiatsiyasi bo‘lib, u o‘zining arbitraj qoidalarini qabul qildi
va vositachilik, shu jumladan, ichki nizolarni ko‘rib chiqishdan
foydalanadi.
Konfliktlar yechimida qo‘llaniladigan adolatparvarlik

170
darajada his qilishini kuting. Muammoni ikkalangiz qanday
ko‘rayotganligingiz haqida sabr bilan suhbat va mushohada
qiling. Muammoni anglashda sizlarning fikringizni umumlash-
tiruvchi xususiyatlar va belgilarni aniqlab, belgilab oling.
Opponentiz bilan o‘z diqqatingiz va e’tiboringizni aynan muam-
moga qaratishga kelishib oling. Opponentingiz biror narsani tez
anglab yetmasa, uni shoshiltirmang. Uning mushohadaga, xulo-
saga yetishi uchun imkon bering. Konflikt - muammo mavjudligi
uchun kelib chiqayotganligini o‘zingiz qabul qiling hamda o‘z
diqqatingizni muammoga qarating. Konfliktning kelib chiqishida
muammo rol o‘ynashini esingizdan chiqarmang. Eng muhimi -
diqqat va energiyani o‘zga shaxsga qarshi emas, balki muam-
moga qarating.
Nazorat uchun savollar - Pedagogik konfliktologiya f. M. Qo ‘ chqarova pedagogik

Nazorat uchun savollar:
1. Konfliktlar - tabiiy hayotiy voqelik ekanligini tushuntiring.
2. Konfliktlar yechimida qo‘llaniladigan adolatparvarlik me-
zonlari deganda nimani tushunasiz?
3. Shaxsdagi mas’uliyat tushunchasini izohlang.
4. Emotsional hissiy toqnashuv qanday sodir boladi?
181
18-mavzu. PEDAGOGIK KONFLIKTOLOGIYADA
TOLERANTLIK TUSHUNCHASI VA MEDIATSIYA
QOIDALARI
Reja:
1. Tolerantlik – umumbashariy bunyodkorlik g‘oyalarini
belgilovchi zamonaviy tafakkur ekanligi.
2. O‘zbeklar milliy qadriyatlari tizimida tolerantlik tushun-
chasi.
3. Mediatsiya, uning qoidalari va shart-sharoitlari.
Tayanch tushunchalar:
Tolerant, tafakkur, elat, bag‘rikeng-
lik, g‘oya, jamiyat, mafkura, barqarorlik, hamjihatlik, hurmatli
munosabat, diniy bag‘rikenglik, xayrixoh, multikulturalizm, po-
lietniklik, monomadaniyat, polimadaniyat, madaniyatlararo dia-
log, mediatsiya, vositachilik, neytral, mahfiy (konfiditsial), qa-
noatlantiruvchi, konflikt yechimi, konfliktlar yechimini qidirish,
kelishuv jarayoni, ma’qul bo‘lgan qonun-qoidalar, xalqaro,
milliy, shaxsiy konfliktlar.
Bag‘rikenglik nizolarni hal qilish jarayonida muhim rol o‘y-
naydi.
Tolerantlik – bu turli xil mantiq va qarashlarni qabul qilishga
tayyorlik, farq qilish huquqi, o‘xshashlik, boshqalik, bu tizimni
(shaxsiyat, jamiyat) ichkaridan barqarorlashtiruvchi omil. Bag‘ri-
kenglik qadriyat, munosabat va shaxsiyat sifatida qaraladi.
Ziddiyatli vaziyatda bag‘rikeng odamning xulq-atvori sama-
radorligi ancha yuqori boladi. Bu psixologik barqarorlik (stressga
chidamlilik, nizolarga qarshilik ) bilan ajralib turadi. Bag‘rikeng-
lik yo‘nalishi bo‘yicha quyidagilarni ajratish mumkin:
- tashqi bag‘rikenglik (boshqalarga nisbatan) - odamga
boshqalarning o‘z mavqei borligini, ziddiyatli vaziyatni turli nuq-
tai nazardan ko‘rib chiqish qobiliyatini, turli jihatlar va dalillarni
hisobga olish qobiliyatini tan olishga imkon beradigan shakl-
langan e’tiqod;
182
- ichki bag‘rikenglik (ichki barqarorlik) - ziddiyatli vaziyatda
muvozanatni saqlash, qaror qabul qilish va shu sharoitda harakat
qilish qobiliyati.
|
Nazorat uchun savollar - Pedagogik konfliktologiya f. M. Qo ‘ chqarova pedagogik

169
osoyishtalik uchun bizning mas’uliyatimiz ortadi. Chunki
tinchlik va osoyishtalik har doim ham o‘zicha davom etaver-
maydi. Har bir joyda tinchlik va osoyishtalikni ta’minlay olish
zarur. Konfliktli vaziyatlar esa mana shu osoyishtalik tizimini
buzadi.
Ko‘pchilik hollarda konflikt zo‘ravonlikning qo‘llanishiga
olib keladi. Biroq zo‘ravonlik - odatdagi hayotiy voqea emas.
Konfliktda zo‘ravonlikning qo‘llanilishi bu ziddiyatning nihoyat
darajada eskalatsiya va agressiyaga olib kelish natijasi hisob-
lanadi. Har qanday konfliktli vaziyatning oldini olsa bo‘ladi.
Afsuski, ko‘p hollarda konfliktlarni tinch yo‘l bilan hal etish
imkoniyati boy beriladi.
Bunday ahvoldan qanday chiqib ketish kerak? Bu holda
«Adolatparvarlik mezonlari» bizga qo‘l keladi hamda konfliktni
zo‘ravonliksiz va kuch ishlatmasdan muvaffaqiyatli hal etishga
imkon yaratadi. «Adolatparvarlik mezonlarini» qo‘llash, hech
kim mag‘lub emasligini, balki barcha g‘olib bo‘lib qolishini
isbotlaydi.
Vositachilik, yo‘naltirilgan ustida muammolar

Vositachilik, yo‘naltirilgan ustida muammolar
(muammo-
ni hal qilish yoki yo‘naltirilgan yondashuv)
Ushbu yondashuvning asosiy xususiyati – bu pozitsiyalarga
emas, balki odamlarning manfaatlariga e’tibor berishdir: posit-
siya - bu konflikt natijasi bo‘lib, uni partiya eng maqbul deb
e’lon qiladi; manfaatlar - qondirilishi yoki erishilishi kerak
bo‘lgan maqsad. Ushbu yondashuvda vositachi avval tomonlarni
o‘z pozitsiyalarini bayon etishga taklif qiladi va shundan keyin-
gina tomonlarning umumiy manfaatlari va ehtiyojlari borligini
tan olishga yordam beradi.
Transformatsion vositachilik
( transformatsion yondashuv).
Ushbu yondashuv ishtirokchilarga mediator ularga rioya qilgan
holda (va aksincha, ishtirokchilar vositachining ko‘rsatmalariga
amal qilganda emas) vositachilik jarayonini aniqlashga imkon
186
beradi. Bunday holda asosiy e’tibor tomonlarning muloqotiga qara-
tilib, ularga nima bo‘layotganiga yangicha nazar bilan qarash va
uni nafaqat aqllari bilan, balki qalbi bilan anglash imkoniyatini
beradi. Bu yerda eshitish va eshitishning asosiy tarkibiy qismlari
keltirilgan : bu konflikt ishtirokchilariga qandaydir «konvertatsiya»
dan o‘tishga va o‘z navbatida bir-birlarining ehtiyojlarini tan
olishga yordam beradigan va ko‘proq javob beradigan tushunchaga
erishishga yordam beradi.
Hikoya vositachilik
( hikoyaviy yondashuv ).
Hikoyaviy yondashuv vositachilar va nizo ishtirokchilari dia-
log davomida bir-birlariga doimiy ta’sir o‘tkazadi, degan ishon-
chga asoslanadi, ya’ni jarayonning o‘zi ishtirokchilar sodir bo‘la-
yotgan voqealarga o‘zlarining qarashlarini bayon qilgan jara-
yonga o‘xshaydi.
Ekotizim yoki oilaga yo‘naltirilgan vositachilik
(ekoti-
zim yoki oilaga yo‘naltirilgan yondashuv).
Meditatsiyaga bo‘lgan ushbu yondashuv oilaviy ziddiyatlarni
hal qilish uchun juda mos keladi, chunki bunday ziddiyatlarni hal
qilishning asosiy vazifasi oilalarga kelgusi o‘zgarishlarni yen-
gishga va o‘z farzandlari bilan normal munosabatlarni saqlashga
yordam berishdir. Ushbu yondashuv madaniyatlararo to‘qna-
shuvlar va turli avlod vakillari o‘rtasidagi nizolarga nisbatan ham
qo‘llaniladi.
Meditatsiya
(Tushunishga asoslangan yondashuv).
Ushbu yondashuvning asosiy maqsadi nizoni tushunish yo‘li
bilan hal qilishdir, chunki tomonlarning o‘z istiqbollari, ustuvor-
liklari va manfaatlarini, shuningdek, boshqa barcha tomonlarning
istiqbollari, ustuvorliklari va manfaatlarini chuqurroq anglashlari
ularni birgalikda harakat qilishga qodir qiladi. Ular o‘rtasida
paydo bo‘lgan ziddiyatni yengib o‘tish. Ushbu yondashuvda to-
monlarning ular qabul qilgan qarorlar uchun javobgarligi asosiy
ahamiyatga ega. Ushbu yondashuv nizoning mohiyatini to‘liq
anglagan va yechim topish uchun eng yaxshi imkoniyatlarga ega
bo‘lgan mutaxassislar emas, balki ishtirokchilarning o‘zlari deb
o‘ylashadi.
|
Konfliktlar yechimi - eng ijobiy va yaxshi munosabat-

157
tomonning muvaffaqiyat qozongani boshqa tomonning mag‘lu-
biyati sifatida qabul qilinadi. Aslida ham shunday-mi?! Bir
tomonning g‘olibligi ikkinchi tomonninng mag‘lubiyati sifatida
qabul qilinishi faqat sport musobaqalarida amal qiladi. Sportda,
albatta, bitta g‘olib, bitta mag‘lub bo‘ladi. Sportda bir odam
birinchi o‘rin va faqat bir odam ikkinchi o‘rinni egallaydi.
Ammo hayotdagi to‘qnashuvlarda har ikkala o‘rin ham -
birinchi o‘rin bo‘lishi mumkin. Chunki hayotdagi to‘qnaiguv-
larda har bir tomonning yutug‘i boshqacha bo‘lishi mumkin. Bir
tomon o‘zining ma’lum manfaatlarini,
ikkinchi tomon ham
o‘zining ma’lum manfaatlarini himoyalab, ziddiyatda yutishi
mumkin. Manfaatlar esa har xil bo‘lishi mumkin. Shu bois
konfliktda - “Men yutishim kerak,
shu bois men senga halaqit
beraman. Men seni to‘xtataman. Faqat mening aytganim bo‘la-
di”, - deb bo‘lmaydi. Konfliktda “Sening manfaating mana
bunda, mening manfaatim esa - mana shunda ekan. Shu bois
o‘zaro kelishib olsak, sening manfaating ham, mening manfaatim
ham muhofaza qilinadi”, qabilida ish ko‘rish foydaliroq bo‘ladi.
“Norozilikka rozilik”. Konflikt vaziyatlarda va konfliktlar
yechimida “norozilikka rozilik» qonuniyati amal qiladi. Noro-
zilikka rozilik - konflikt vaziyatdan chiqib ketish uchun har ikki
tomonning o‘zi norozi bo‘lgan tomonlaridan voz kechishi orqali,
boshqa har ikki tomonni qoniqtirgan masala borasida maqsad-
larni birlashtira olish qobiliyatiga aytiladi.
Shu bois, konflikt
yechimi uchun - “Men yutib chiqishni xohlayman, ammo men
sening ham yutib chiqishingni xohlayman”, “Men emas senga
qarshi bo‘lgan, shuning uchun men sen bilan birgaman”,
- deya
olish va mana shu qoidalarni o‘z opponentiga tushuntira olish
muhim. Ana shunday vaziyat vujudga kelganida har ikki tomon
ham o‘zini konflikt yechimidan qoniqqan va g‘olib chiqqan deb
hisoblaydi.
Kompleks sonlar haqida asosiy tushunchalar Kompleks sonlar tushunchasi - bet 24

Kompleks sonlar haqida asosiy tushunchalar Kompleks sonlar tushunchasi
Download
471,5 Kb.
bet
24/33
Sana
31.12.2019
Hajmi
471,5 Kb.
#7070
1
...
20
21
22
23
24
25
26
27
...
33
e
z
ni quyidagicha yozish mumkin bo’ladi:
yoki (1)
(2)
Agar
x=0
bo’lsa, (2) tenglik
(3)
ko’rinishga ega bo’ladi. (3)
tenglikka
Download
471,5 Kb.
1
...
20
21
22
23
24
25
26
27
...
33
Download
471,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kompleks sonlar haqida asosiy tushunchalar Kompleks sonlar tushunchasi
Download
471,5 Kb.
§. Kompleks son uchun Eyler formulasi

§. Kompleks son uchun Eyler formulasi
Download
471,5 Kb.
bet
23/33
Sana
31.12.2019
Hajmi
471,5 Kb.
#7070
1
...
19
20
21
22
23
24
25
26
...
33
8§. Kompleks
son uchun Eyler formulasi
Kompleks ko’rsatkichli
funksiyani qaraylik. Bunda
,
“
e”
esa
dan iborat.
U holda,
Download
471,5 Kb.
1
...
19
20
21
22
23
24
25
26
...
33
Download
471,5 Kb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
§. Kompleks son uchun Eyler formulasi
Download
471,5 Kb.
Bali bomber to face firing squad

|
Bali bomber to face firing squadBog'liq 1,2 - THE GUARDIAN WEEKLY ElementaryBali bomber to face firing squad
Level 1 Elementary
©Macmillan Publishers Ltd 2003
Taken from the News section in
www.onestopenglish.com
Amrozi bin Nurhasyim
smiled at the five judges
in front of him in the
courtroom. He then
turned round and looked
at the hundreds of
cheering, clapping and
weeping people in the
public seats and gave
them the victory sign.
"Allahu Akbar [God is
most great]," he shouted.
Amrozi, a radical
Islamist, is a village car
mechanic from east
Java. The judges
decided that he was
guilty of taking part in
the bombing of two Bali
nightclubs last October.
Amrozi seemed happy
when he heard the
decision. The judges
sentenced him to death
for the murder of 202
people. When he was led
out of the courtroom he
was still smiling. People
shouted “Die, Amrozi!”
at him.
Survivors of the
bombing and relatives of
the people who died said
that they were not
surprised by his actions
in the courtroom. "He's
been doing it since the
very start." said Natalie
Juniardi, from Australia,
who lost her Balinese
husband, John, and two
of her staff when
Paddy's Bar and the Sari
Club in Kuta were
blown up on October 12.
Some relatives of the
people who died in the
explosion said they were
worried that the death
penalty would make
Amrozi a martyr. "This
might cause more
fundamentalism," said
Susanna Miller, whose
brother Dan died in the
bombing.
Amrozi has often said he
wanted to attack
America and its allies,
especially Israel. He also
said that he hoped
"whites" would die. He
was found guilty of
buying the vehicle used
in the main explosion.
He was also found guilty
of buying most of the
chemicals used to make
the bombs and helping
with other preparations
for the terrorist attack.
The judges called
Amrozi's actions
"extraordinary" and
"crimes against
humanity". They did not
accept his argument that
he was only a foot
soldier and that his
actions were justified by
his religion. "Islam
never teaches violence,
murder or any other
crime," the judges said.
"You never have the
right to kill other
people." They decided
that the attack had been
organised by Jemaah
Islamiyah (JI), the
Southeast Asian Islamist
terrorist group, which is
connected to al-Qaida.
The Guardian Weekly20-3-
08, page 2
|
| |
Mehnatga munosabat: tavsif, ta'lim usullari, shakllantirish usullari

|
Mehnatga munosabat: tavsif, ta'lim usullari, shakllantirish usullari
|
bet | 2/2 | Sana | 09.06.2024 | Hajmi | 181,72 Kb. | | #261969 |
Bog'liq Allabergenov NMehnatga munosabat: tavsif, ta'lim usullari, shakllantirish usullari - Mehnat jamiyat va har bir shaxsning mavjudligining asosi, manbaidir. Ammo shaxs bu ishonch va tayyor ish talablari va ko'nikmalari bilan tug'ilmaydi. Mehnatga munosabat bolalik va o'smirlik davrida kattalarning tarbiyaviy sa'y-harakatlari tufayli shakllanadi. Bu ham ularning maxsus bilim talab qiladigan buyuk pedagogik ishi. Mehnat inson faoliyati turlaridan biri bo`lib, uning maqsadi moddiy, ma'naviy, madaniy qadriyatlarni yaratishdir. Mehnatga munosabat shaxsning farovonlik darajasini va psixologik muvozanatini belgilaydi
- Siz faoliyat turini mehnat sohasidagi munosabatlar, xodimni jalb qilish usuli (ixtiyoriy yoki majburlash), foydalaniladigan vositalar (qo'lda, mexanizatsiyalashgan, avtomatlashtirilgan) kabi ko'rsatkichlar bo'yicha aniqlashingiz mumkin. Faoliyat sohasini tanlashda mehnat va mehnat munosabatlarining mazmuni, xarakterini sinchkovlik bilan tahlil qilish, ular bilan o'z intellektual va jismoniy qobiliyatlarini, temperamentini, istaklarini, istiqbollarini, ambitsiyalarini bog'lash kerak. Har bir kasb xodimdan alohida sifatlarni talab qiladi, ularsiz u unumli ishlay olmaydi. Ba'zi hollarda u ochiqko'ngil, ijtimoiy faol (shifokor, o'qituvchi, ijtimoiy ishchi), boshqalarida jismonan bardoshli, jasur (kosmonavt, harbiy, uchuvchi, haydovchi) bo'lishi kerak.
Barcha xodimlar uchun umumiy kasbiy talablar: - mehnatning tabiati va mazmuniga mos keladigan bilim, koʻnikma va malakalarning mavjudligi,
- mehnatga ongli munosabat, tanlagan kasbida o`zini-o`zi takomillashtirishga tayyorlik,
- mas'uliyat, halollik, tashabbus, ijodiy va jamoat manfaati uchun ishlashga tayyorlik.
Professiogramma - xodimga ma'lum bir ish turi bilan shug'ullanishi uchun javob berishi kerak bo'lgan talablarni belgilaydigan hujjat. Ular tayyorgarlik darajasi, kasbiy bilim va ko'nikmalar hajmi, shaxsiy fazilatlar, psixo-fiziologik imkoniyatlar bilan bog'liq. - Professionallik - bu kasbning tanlangan turi bo'yicha mehnatga yuqori darajada munosabat, mahorat va mukammallik. U o'qitish va mehnat operatsiyalarini amaliy o'zlashtirish, murakkab muammolarni hal qilishga ijodiy yondashish jarayonida shakllanadi. Har zamonda ham professional, o’z ishining ustasi yuksak hurmatga sazovor. Uning ishi - kasbiga aylangan sohada doimiy ish. U uning ahamiyati va ijtimoiy ahamiyatini chuqur tushunadi, zarur va yuqori darajada rivojlangan ko'nikmalarga ega va ularni yaxshilashga intiladi.
|
| |
Urbanizatsiyaning o’ziga xos tomonlari

|
Urbanizatsiyaning o’ziga xos tomonlari
|
bet | 2/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #155629 |
Bog'liq 2 5399973595696869646 (копия)Urbanizatsiyaning o’ziga xos tomonlari - Katta bo’lmagan territoriyalarda aholining 1 km2 maydonda ko’payib ketishi va zichliganing oshib borishi;
- Shahar sharoitida aholi hayotiy ehtiyojining qo’yidagilar nisbatan ortib borishi ma’naviyat, madaniyat, o’zaro muloqot
- O’yin-kulgi, tibbiyotdan foydalanish o’zini sog’lomlashtirish, sport-fizkultura bilan shug’ullanish, bilim olish hamda turli xabarlarga qiziqishi va boshqalar.
- Hozirda, kelajakda aholining ehtiyojini qondirish maqsadida turli zarur bo’lgan inshootlarni qurish, vodoprovod, kanalizatsiya, hammom, sauna, maktab, poliklinika, zamonaviy shifoxonalar, litseylar, kollejlar va hokazolar.
- Aholi turar joylarida odamlar, ishlab chiqarish korxonalari, transport vositalarining ko’proq yig’ilib ketishidan aholiga salbiy ta’sir etuvchi omillarning paydo bo’lishi kasalliklarni keltirib chiqaradi.
- Shahar tabiiy muhitining doimo o’zgarib turishi yangi muommolarni keltirib chiqarishga sabab bo’lmoqda.
Urbanizatsiya va shovqin-suron, ekologik faktor
Urbanlashgan shaharlarda shovqin-suron juda ko’p asab kasalliklarini chaqiradi. Insonning psixologik holati yomonlashadi. Shovqin hozirgi zamon shaharlarining odamga asosiy zarar beruvchi omillaridan biri, uni ushlab, ko’rib, qo’l tekkizib bo’lmaydi. Yaponiya mamlakatining milliy hisobatida keltirilgan dalillarga qaraganda yapon xalqini eng bezovta qiladigan omil bu shovqin-surondir.
Aholi turar joylariga yaqin aeroportlar shovqinidan odam larzaga keladi. Masalan, Toshkent shahrini aeroporti shaharni ichida, aeroport atrofi hamma tomondan aholi yashaydigan territoriyalar bilan o’ralgan. Katta reaktiv samolyotlari ucha boshlayotganda, ayniqsa, ko’tarilishi vaqtida uylar zilzila bo’layotgandek titraydi. Samolyot uchib ketmaguncha ikki kishining gapi qovushmaydi, chunki bir-birini eshitmaydi.
Jahon sog’liqni saqlash tashkilotining keltirgan dalillariga qaraganda shovqin-suron oqibatida AQSH davlatining iqtisodiga keltirilgan zarar 4 mlrd. dollarni tashkil qiladi. Shovqinning balandligi 76—85 dBga yetganda ishchilarning ishlab chiqarish unumdorligi 1%ga kamayadi.
|
| |
Urbanizatsiya va ijtimoiy muammolar

|
Urbanizatsiya va ijtimoiy muammolar
|
bet | 4/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,47 Mb. | | #155629 |
Bog'liq 2 5399973595696869646 (копия)Urbanizatsiya va ijtimoiy muammolar Urbanlashgan shaharlarning yana bir mummosi narkomaniyadir, bunday yomon jarayon yoshlar va o’smirlar orasida juda keng tarqalmoqda. Nega narkotik moddalarni og’iz orqali ichish, burun orqali hidlash, suyultirib vena yoki arteriya qon tomirga to’g’ridan-to’g’ri shprits bilan yuborish tarqalib bormoqda
AQShdagi tekshirishlar shuni ko’rsatdiki, ajralgan oilaning bolalarida bo’ladigan baxtsiz hodisalar 25—30% baland, o’qish davrida, sinfda ikkinchi yilga qolib o’qish ko’proq, ya’ni 40—70%ga teng, o’qishdan haydaladigan o’quvchi soni 70% tashkil qiladi. Ular o’rtasida paydo bo’ladigan shikoyat ham ko’proq bo’ladi.
Foydalanilgan adabiyotlar - Robert L. Smit. Nash dom planeta zemlya. M.: Misl, 1982.
- SH.T.Ogabayev, M.N.Nabiyev. Inson va biosfera. Toshkent, 1984.
- SH.T.Otabayev, M.N.Nabiyev. Inson va biosfera. Toshkent: O‘qituvchi, 1996.
- SH.T.Otabayev, T.I.Iskandarov. Komunal gigiyena. Toshkent: Ibn Sino, 1996. SH.T.Otabayev, E.Tursunov. O’zbekistonda ekologayaning tarixi, buguni va kelajagi. Toshkent, 2000.
|
| |