Mechanizatiyalash muhandislari instituti - bet 15

31
Aks holda, bloklarning birida
yoki stantsiyalarning birida BEYu -ning kiritilishi
boshqa bloklarning (boshqa stantsiyalarning) ish rejimining yomonlashishi sababli
ushbu blok (ushbu stantsiya) uchun qulay ish sharoitlarini yaratadi.
2.5. Yoritish moslamalarida energiya izlanishi uchun zamonaviy o'lchov
instrumentlari
• Yorug'likning odamlarga ta'siri. Yorug'likning etarli emasligidan kelib
chiqqan charchoq tanani ko'rish organlariga qaraganda ko'proq ta'sir qiladi. Aynan
shuning uchun avariya (masalan, ish joyida) yoki umumiy charchoqning sababi
aniq etarli bo'lmagan yoki noto'g'ri yoritishni aniqlash
har doim ham mumkin
emas.
• Statistik ma'lumotlarga ko'ra, barcha ishlab chiqarishdagi baxtsiz
hodisalarning taxminan 30% to'g'ridan-to'g'ri yoki bilvosita yorug'lik etarli
emasligi bilan bog'liq. Bunday muammolarga duch kelmaslik uchun profilaktika
choralarini ko'rish va vaziyatni maksimal nazorat ostida ushlab turish zarur.
• Standartlashtirish organlari ma'lum darajadagi yoritishni
tavsiya etadilar -
bajarilayotgan ishlarning ko'lami va o'ziga xos xususiyatlariga qarab. Eng oddiy
operatsiyalar uchun 100 - 250 lyuks etarli bo'lsa, zo'r va talabchan ish kamida 1000
lyuks yoritishni talab qiladi.
Yorug'lik auditining o'ziga xos xususiyati - bu yoritishni sifat ko'rsatkichlari.
Yoritish parametrlarini o'lchash quyidagi ko'rsatkichlari:
• tabiiy yorug'lik omili (TYoO),
• yorug'lik dalgalanma omili,
• ish maydonining notekis yorqinligi,
• shaxsiy kompyuter foydalanuvchisi ko'rinishidagi yorqinlikning notekis
taqsimlanishi,
• oq maydonning yorqinligi,
• titrayotgan va miltillovchi tasvirlar,
• to'g'ridan-to'g'ri va aks ettirilgan porlash
• VDT ekranining yoritilishi
vizual ish toifalari uchun ishlaydigan sirtni yoritish
• monoxrom rejim uchun kontrast.
Yoritishni o'lchash natijalari jadvalini tuzishda vizual ish toifasi,
tekislikning
poldan balandligi va lampalar turini hisobga olish kerak. Bundan tashqari, olingan
o'lchov natijalari standartlashtirilgan bilan taqqoslanadi. Yoritish standartlari bino
turiga bog'liq va sanitariya qoidalari va me'yorlari bilan tartibga solinadi. Yorug'lik
darajasi lyumen (lk) bilan, yorug'lik oqimi intensivligiga (lm) qarab o'lchanadilar.
Yoritish tizimlarining yuqori energiya intensivligining asosiy sabablari:
•Effektiv bo'lmagan yoritish tizimlari va eskirgan texnologiyalar mavjudligi;
•Ichki va tashqi yoritish uchun 65% ni tashkil etadigan samarasiz akkor
lampalardan foydalanish; Elektr narxining pastligi;
32
•Energiyani tejaydigan lampalar uchun yuqori narx;
•Avtomatik yoritishni boshqarish tizimlaridan kam foydalanish;
•Ob'ektlarda ortiqcha yoritish standartlari;
•Qayta tiklanadigan energiya manbalari yoritish
uchun etarli darajada
foydalanilmaydi;
•Yoritish tizimlarining energiya auditini o'tkazish bo'yicha aniq jadval yo'q; Ilg'or
yoritish texnologiyalari uchun samarali reklama mavjud emas.
Tashqi yoritishni energiya auditi uchun ishlatiladigan ulchov vositalar
Lyuksmetr-yorug’lik o'lchagich - sanoat, ma'muriy va turar-joy binolarining
yorqinligi va yoritilishini o'lchaydigan asbob.
Multimetrli tok qisqichi - sanoat, ma'muriy va turar-joy binolarining elektr
inshootlarida o'zgaruvchan va doimiy tok zanjirlarining parametrlarini (kuchlanish,
tok, qarshilik) bir zumda o'lchash uchun moslama;
Elektr energiyasining miqdori va sifatini analizatori - belgilangan vaqt
oralig'ida ro'yxatdan o'tish funktsiyasi bilan elektr tarmog'ining parametrlarini (bir
yoki uch fazali) aniqlash uchun asbob. Energiya auditorlari tomonidan elektr ktiv
va reaktiv quvvatlarning
fazalarda taqsimlanishi, o'zgarishlar o'zgarishi va
boshqalarni aniqlash uchun foydalaniladi. Ushbu qurilmada oqimning turli
qiymatlari uchun qisqich o'lchagich (standart etkazib berish to'plamiga
kiritilmasligi kerak) bo'lishi kerak. dirijyorlar. Amaliy kuchi 1000 A gacha bo'lgan
uch fazali qisqichlar minimal talab qilinadi.
Luxmeter - yoritishni o'lchash uchun portativ qurilma.
Yoritishni o'lchashda quyidagi odatiy darajalarni hisobga olish mumkin:
- quyoshli kunda maksimal yorug'lik - 50,000-100,000 lyuks,
- bulutli bulutlar paytida kunduzgi yorug'lik - 2000-10000 lyuks,
- stolda qulay ishlash uchun yoritish - 300 lyuksdan,
- o'qish uchun minimal yorug'lik darajasi taxminan 30 lyuks,
- oydin kechada yoritish - 0,1÷ 0,5 lyuks,
- inson ko'zi seziladigan yorug'likning minimal darajasi taxminan 0,005 lyuks.
Luminometr Yorqinlikni o'lchash uchun fotometrik instrument.