nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yakor cho’g’ami - Fizika, matematika va axborot texnologiyalari

|
Fizika, matematika va axborot texnologiyalari
|
bet | 70/105 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 3,87 Mb. | | #230695 | Turi | Реферат |
Bog'liq ElektrotexnikaYakor cho’g’ami bilan uyg’otish cho’lg’amini ulanish usullari. Uyg‘otish cho‘lgamining zanjiri toeti maxsus tok manbaidan olishi va yakor cho‘lg‘amiga elektrik bog‘lanmagan bo‘lishi mumkin. Bunday mashinalar mustaqil uyg‘otishli mashinalar deb ataladi (2.2.3-rasm). Ammo, odatda uyg‘otish cho‘lg‘ami yakor cho‘lg‘amiga elektrik bog‘langan bo‘ladi.
Yakor cho‘lg‘ami bilan uyg‘otish cho‘lg‘amining ulanish usuliga qarab, o‘zgarmas tok mashinalari uch turga bo‘linadi.
Parallel uyg’otishli o’zgarmas tok mashinalari. Uyg‘otish cho‘lg‘amining ikkala klemmasi kollektor ustiga qo‘yilgan cho‘tkalarga bevosita ulangan bo‘ladi (2.2.3b-rasm). Bu mashinalar qutb g‘altaklarining o‘ramlari ko‘p bo‘lib, ingichka simdan yasaladi. Parallel uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalari shuntli mashinalar deb ham ataladi, chunki uyg‘otish cho‘lg‘ami yakor qutblariga shunt shaklida ulangan.
6.5 -rasm. O’zgarmas tok mashinalarida uyg‘otish cho‘lg‘amini
yakor cho‘lg‘amiga ulanish usullari:
a) mustaqil uyg‘otishli
b) parallel uyg‘otishli
v) ketma - ket uyg‘otishli
g) aralash uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalarining sxematik ko‘rinishi.
Ketma-ket uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalari. Uyg‘otish cho‘lg‘ami yakor cho‘lg‘amiga ketma-ket ulanadi ( 6.5v- rasm). Bu mashinalarning qutb g‘altaklari yo‘g‘on simdan yasalib, o‘ramlari soni kam bo‘ladi. Ketma-ket uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalari series mashinalar deb ham yuritiladi.
Bu mashinalarning tubidagi har bir o‘zakda ikkitadan g‘altak bo‘lib, bulardan biri shunt tipidagi, ikkinchisi esa series tipidagi g‘altaklardir. Aralash uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalarida shunt uyg‘otish cho‘lg‘ami yakor cho‘lg‘amiga parallel ulanadi, series cho‘lg‘ami esa yakor cho‘lg‘amiga ketma -ket ulanadi (2.2.3g-rasm ). Aralash uyg‘otishli o‘zgarmas tok mashinalarida asosiy magnit maydonni shu cho‘lg‘amlardan biri hosil qiladi, ikkinchisining ta’siri esa qo‘shimcha bo‘ladi.
O’zgarmas tok generatorining ishini xarakterlovchi eng muxim kattaliklardan biri uning cho‘tkalaridagi kuchlanishdir. Bu kuchlanishning kattaligi tashqi zanjirdagi tokka bog‘liq. Generator kuchlanishning nagruzka zanjiridagi tokka bog‘lanish grafigi generatorning tashki xarakteristikasi deb ataladi. Tashki xarakteristikada yakorning aylanish tezligi o‘zgarmas va mashinaning pasportida ko‘rsatilgan nominal tezligiga teng bo‘lgan hol uchun yasaladi. O’zgarmas tok mashinalarining pasportida ko‘rsatilgan miqdorlar nominal miqdorlar deb ham ataladi. Quyida biz parallel uyg‘otishli o‘zgarmas tok generatorining ishlash printsipini va xarakteristikasi bilan tanishamiz.
|
| |
Merrillning Qo‘llash tamoyili to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang

|
Merrillning Qo‘llash tamoyili to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang
|
bet | 26/48 | Sana | 21.07.2024 | Hajmi | 180,83 Kb. | | #268149 |
Bog'liq Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiMerrillning Qo‘llash tamoyili to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
|
Tinglovchilar mashg‘ulot jarayonida yangi bilimlarni mustaqil ravishda qo‘llashlari kerak
|
43
|
Merrillning integratsiya tamoyili to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
|
|
Onlayn kurs bo‘yicha bilimlar tinglovchilarning faoliyatiga singib ketishi, amalda qo‘llanilishi kerak.
|
44
|
Raqamli etika — bu ...
|
|
|
45
|
Raqamli etikaning asosiy tamoyillari to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang:
|
|
Xavfsizlik. Maxfiylik. Hurmat. Ishonchlilik. Mualliflik huquqi. Ko‘p madaniyatlilik. Shaxsiy javobgarlik
|
46
|
... fanlararo tadqiqotlar sohasi bo‘lib, texnik, axloqiy, huquqiy, ijtimoiy, siyosiy va falsafiy masalalarni ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi.
|
|
Kompyuter etikasi
|
47
|
Mualliflik huquqi qanday huquqlarga ajraladi?
|
|
shaxsiy-nomulkiy mualliflik huquqi va mutlaq mualliflik huquqi
|
48
|
Agar mahsulot inson tomonidan o‘z vazifalarini bajarish jarayonida yaratilgan bo‘lsa (masalan, o‘qituvchi masofaviy o‘qitish kursini ishlab chiqqan bo‘lsa), unda u qaysi huquqqa tegishli bo‘ladi
|
|
shaxsiy huquqlar muallifga, nomulkiy huquqlar ish beruvchiga
|
49
|
|
|
| |
Mualliflik huquqi qachon yuzaga keladi?

|
Mualliflik huquqi qachon yuzaga keladi?
|
bet | 27/48 | Sana | 21.07.2024 | Hajmi | 180,83 Kb. | | #268149 |
Bog'liq Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiMualliflik huquqi qachon yuzaga keladi?
|
mualliflik huquqi asar yaratilganda yuzaga keladi
|
50
|
Resurs mualliflari o‘zlarining asarlaridan erkin foydalanishga qarshi bo‘lmasalar, uni qanday litsenziya bilan belgilaydilar?
|
|
|
51
|
Pedagog tegishli muassasalarda yaratilgan elektron ta’lim resurslariga mualliflik huquqini qanday rasmiylashtirishi mumkin?
|
|
|
52
|
Distributiv (inglizcha distribute — tarqatish) nima?
|
|
Dasturiy ta’minotni tarqatish shaklidir.
|
53
|
“Masofaviy ta’lim” tushunchasi qanday ma’noni anglatadi?
|
|
|
54
|
Masofaviy ta’lim tizimlarining asosiy tamoyillari nimalardan iborat?
|
|
Ishtirokchilarning interfaolligi, talabalarning identifikatsiya qilinishi, yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llashning pedagogik maqsadga muvofiqligi, ta’lim berishning ochiqligi va moslashuvchanligi
|
55
|
|
|
| |
-модул - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi qaysi tamoyilga asoslanib ishlab chiqilgan?

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategiyasi qaysi tamoyilga asoslanib ishlab chiqilgan?
|
bet | 32/48 | Sana | 21.07.2024 | Hajmi | 180,83 Kb. | | #268149 |
Bog'liq Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot strategi1.5-модул
|
«Компетентлик» тушунчасининг лўғавий маъноси қайси жавобда тўғри кўрсатилган?
|
|
Инглизчада кобилият
|
|
«Компетентлик» педагогик категория сифатида таълим соҳасига қайси фан илмий изланишлари натижасида кириб келган?
|
|
psixologiya
|
|
Мутахассис томонидан касбий фаолиятни амалга ошириш учун зарур бўлган билим, кўникма ва малакаларнинг эгалланиши ва уларни амалда юқори даражада қўллай олиниши нима деб аталади?
|
|
Kasbiy kompetentlik
|
|
«Ижтимоий муносабатларда фаоллик кўрсатиш кўникма, малакаларига эгалик, касбий фаолиятда субъектлар билан мулоқотга кириша олиши» қайси компетентликнинг мазмуни ҳисобланади?
|
|
|
|
«Педагогик жараёнда соғлом психологик муҳитни ярата олиш, талабалар ва таълим жараёнининг бошқа иштирокчилари билан ижобий мулоқотни ташкил этиш, турли салбий психологик зиддиятларни ўз вақтида англай олиш ва бартараф эта олиши» қайси компетентликнинг мазмуни ҳисобланади?
|
|
Psixologik kompetentlik
|
|
|
|
| |
Ilias – masofaviy ta’lim tizimi qanday tizim hisoblanadi?

Ilias – masofaviy ta’lim tizimi qanday tizim hisoblanadi?
|
Keng xususiylashtirish imkoniyatlariga ega bepul platforma
|
63
|
iSpring Learn – masofaviy ta’lim tizimi qanday tizim hisoblanadi?
|
|
forumlar va shaxsiy bloglar yaratish imkoniyatiga ega bepul platforma.
|
64
|
EDX akademik bepul masofaviy ta’lim platformasiga kim tomonidan asos solingan?
|
|
Garvard universiteti, Massachuset texnologiya instituti va Berklidagi Kaliforniya universiteti tomonidan
|
65
|
Udacity notijorat MOOCga kim asos solgan?
|
|
Stenford professori Sebastyan Tran
|
66
|
Udacity loyihasining maqsadi nimadan iborat?
|
|
ta’limni ommaviylashtirish
|
67
|
MOOC (Massive Open Online Course (ommaviy ochik onlayn kurs) lar asosan qaysi turdagi ma’lumotlardan iborat?
|
|
Videma’ruzalar
|
68
|
Masofali o‘qitish jixatiga nima kirmaydi?
|
|
an’anaviy bilimlar nazorati usullari
|
69
|
|
Педагогнинг касбий компетентлиги таркибий асослари қайси жавобда тўғри кўрсатилган?

Педагогнинг касбий компетентлиги таркибий асослари қайси жавобда тўғри кўрсатилган?
|
Тембр Те́мбр (фр. timbre — колокольчик, метка, отличительный знак)
|
|
М.Стобарт томонидан таянч компетенцияларнинг нечта гуруҳини белгилаб кўрсатилган?
|
|
5 ta
|
|
… ўқитишнинг мақсади ва натижаларига эришиш (амалга ошириш) йўллари тизими
|
|
Ақлий ёки амалий (жисмоний) ҳаракатларни бажариш кўникмаларини эгаллаш йўлидаги кўп марта такрорланиш бу-...
|
|
Ўқув жараёнининг сўнгги маҳсули, белгиланган мақсадларнинг амалга ошганлик даражаси бу-…
|
|
Акмеология (акме) тушунчаси қандай маънони англатади?
|
|
Имиж (инглизча имаге) сўзининг маъноси нима?
|
|
Сиймо,киёфа
|
|
Инновацион таълим жараёнида нима етакчи ўринга эга?
|
|
interfaol metodlar
|
|
Педагогик фаолият – бу?
|
|
|
|
Инсон ҳис туйғулари унинг ... намоён бўлади
|
|
|
|
Луғавий жиҳатдан «интерактив» тушунчасининг маъноси
|
|
“o‘zaro harakat qilmoq”
|
|
Таълимий мазмунга эга лойиҳа, ўқитувчи томонидан тузилиши мажбурий бўлган ҳужжат
|
|
Дарс ишланмаси
|
|
Таълим соҳаси ёки ўқув жараёнида мавжуд муаммони янгича ёндашув асосида ечиш мақсадида қўлланилиб, аввалгидан анча самарали натижани кафолатлай оладиган шакл, метод ва технологиялар бу-…
|
|
Катталарнинг (психологик, натижаларга ва маҳорат чўққисига эришиш) ривожланиш қонунларини қайси фан ўрганади?
|
|
|
|
Қайси рус олими Акмеология-«Этук одамларнинг ривожланиши» ҳақидаги фан сифатида эътироф этган?
|
|
Nikolay Aleksandrovich Ribnikov
|
|
Қадриятшунослик, маънавий қадриятлар соҳасини ўрганадиган, унинг қонун ва категорияларини тадқиқ қиладиган фан қандай номланади?
|
|
Aksiologiya
|
|
Аксиологиянинг лўғавий маъноси тўғри кўрсатилган жавобни топинг.
|
|
yunoncha axio – qadriyat va logos – fan, ta’limot
|
|
Креативликнинг лўғавий маъноси тўғри кўрсатилган жавобни топинг.:
|
|
Креативлик (лот., инг. “create ” – яратиш, “creative” – яратувчи, ижодкор) – индивиднинг янги ғояларни ишлаб чиқаришга тайёрликни тавсифловчи ва мустақил омил сифатида иқтидорлиликнинг таркибига кирувчи ижодий қобилияти
|
|
Педагогнинг анъанавий педагогик фикрлашдан фарқли равишда таълим ва тарбия жараёнини самарадорлиги таъминлашга хизмат қилувчи янги ғояларни яратиши бу —
|
|
Pedagogik kreativlik
|
|
«Тарбиячи ташкил этишни, юришни, ҳазиллашишни, қувноқ, жаҳлдор бўлишни билиши лозим, у ўзини шундай тутиши керакки, унинг ҳар бир ҳаракати тарбияласин» таъриф қайси педагог олимга тегишли
|
|
A.S Makarenko
|
|
«Ўқитувчи, – ақл-фаросатга, чиройли нутққа эга бўлиши ва ўқувчиларга айтмоқчи бўлган фикрларини тўла ва аниқ ифодалай олишни билмоғи зарур» ушбу таърифни қайси Шарқ алломаси изоҳлаган?
|
|
Al-Farobiy
|
|
|
Robotlarning pnevmoyuritmalarini sozlash va texnik xizmat ko‘rsatish

|
Robotlarning pnevmoyuritmalarini sozlash va texnik xizmat ko‘rsatish
|
bet | 88/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Robotlarning pnevmoyuritmalarini sozlash va texnik xizmat ko‘rsatish
Sanoat roboti ijro mexanizmlarida ishlatiladigan pnevmoyuritmalarning asosiy turlari hisoblangan porshenli, membranali pnevmosilindrlarni, burilish pnevmodvigatellarini sozlashda shtok yurishining kattaligi rostlanadi, berilgan topshiriqqa shtok harakatining tezligi mos kelishi, pnevmosilindr shtogidagi kuchning topshiriqqa mos kelishi tekshiriladi.
Cheklangan ishchi yurishli pnevmoyuritmani sozlashning birinchi operatsiyasida tayanchlar holatini manipulyatorning berilgan siljishiga mos ravishda o‘zgartiriladi.
Qolgan sozlash operatsiyalarida pnevmoapparaturani rostlash ko‘zda tutiladi. harakat tezligi pnevmosilindrlar kirish va chiqishdagi pnevmodrosellarni sozlash bilan aniqlanadi. Shtokdagi kuchning qiymati reduksion klapanlarni nastroyka qilish bilan beriladi. Pnevmoyuritmaning chiqish zvenosining
tormozlanish intensivligi yo‘l drosellari yoki pnevmogidravlik dempferlarni rostlash bilan amalga oshiriladi.
Ko‘pgina hollarda manipulyatorlarning transport va texnologik harakatlarini amalga oshiruvchi pnevmoyuritmaning konkret bajarilishi sanoat robotining konstruktiv xususiyatlariga va qo‘llanilish sohasiga bog‘liq bo‘ladi.
Pnevmosilindrlarni va burilish pnevmodvigatellarini eksplutatsiya qilishda ular turli fazoviy holatlarda bo‘lishi mumkin. Ammo kondensat to‘planish imkoniyatini yo‘qotish uchun qisilgan havo yuboriladigan teshikning pastroqda joylashishi tavsiya qilinadi. Pnevmosilindr shtogi yo‘naltiruvchilarining vaqtdan oldin ishdan chiqishini oldini olish, hamda uplotliniyalarning shikastlanishi bo‘lmasligi uchun shtokka ko‘ndalang yuklama bo‘lishiga yo‘l qo‘yilishi kerak emas.
Yuqori tempratura sharoitida pnevmoyuritmani eksplutatsiya qilishda turli xil yuqori qovushqoqlikka ega bo‘lgan moylar, past tempraturalarda esa qovushqoqligi past bo‘lgan moylar ishlatiladi.
Manipulyator qisqichining o‘z o‘zidan ishlab ketishni oldini olish uchun, hamda qisilgan havo berilishini to‘xtab qolish hollarida robot pnevmosistemasida boshqariladigan klapanlar va bosim relelari o‘rnatish shart bo‘ladi. Pnevmosilindr shtogi yurishining kattaligini, burilish pnevmodvigatellarining tishli reykali uzatmalaridagi havo oralig‘ini, pnevmo - gidravlik dempferlar drosellarini rostlashda silindr kameralarida va pnevmodvigatellarda bosim bo‘lishi kerak emas.
|
| |
- rasm. PEGS turidagi gidravlik yuritma

|
Yo‘naltiruvchilardagi oraliqni rostlovchi ponalarni tortib qo‘yish kuchining oshirib yuborilgani
|
Ponalar holatini rostlab, bir tekis oraliqni ta’minlash
|
Gidrosilindr shtogining yo‘naltiruvchiga nisbatan notekis bo‘lib qolishi
|
Ijro mexanizmi yo‘naltiruvchilariga silindrni parallel qilib
qo‘yish.
|
Magitraldagi bosim ishchi bosimga mos emas
|
Gidronasos moyni bir tekisda bermasligi
|
Porshenli nasoslarda porshen – gilza bog‘lanishidagi oraliqning bir tekisligini tekshirish.
|
Saqlovchi klapan noto‘g‘ri rostlanganligi
|
Saqlovchi klapanni rostlash, bosimni yuqori chegarasigacha oshirish
|
Nasos chiqishidagi val bo‘yicha moyning chiqishi
|
Nasos validagi uplotneniyani almashtirish
|
Moyning qovushqoqligining oshishi
|
Moyni almashtirish, truboprovodlarni tozalash
|
Gidrobakdagi moy sathining yetarli emasligi
|
Moy sathini normal qiymatga yetkazish
|
Gidrosilindrda ichki moy chiqishi, hamda truboprovodlardagi moy chiqishlari
|
Porshen manjetlarini almashtirish. Porshen – silindr oralig‘i qiymatini tekshirish. Ulovchi shtuserlar, flaneslar germetikligini tekshirish.
|
Filtrlarning ifloslanishi
|
Filtrni yuvish
|
Gidrosistema ishlaganda shovqinning kuchayganligi va
truboprovodlar ning vibratsiyasi
|
Magistralda havoning so‘rilishi
|
Gidrobakdagi moy sathini tekshirish, sistemaning germetikligini ta’minlash.
|
Nasos va elektrodvigatel o‘qlarining mos kelmasligi
|
Elektrodvigatel va nasos tayanchlarini rostlab, elektrodvigatel va nasos o‘qlarining mos kelishini
ta’minlash
|
|
Saqlagich klapan zolotnigining vibratsiyasi
|
Klapan prujinasini rostlash, klapan zolotnigining lyuftini yo‘qotish
|
Magistraldagi bosimning oshib ketishi
|
Ijro mexanizmi yo‘naltiruvchilari plankalarining yoki ponalarining haddan tashqari tortilgani
|
Yo‘naltiruvchilar ponalarining yoki plankalarining tortish kuchini kamaytirish.
|
Gidrosistemada moyning qizib ketishi
|
Gidrostansiyaning havo ventil lari aylanmayapti
|
Ventilatorning manbasini va yuritmasini tekshirish
kerak.
|
Truboprovod to‘la borgan sari nasos havoni tortib olmasligi uchun gidrobakga moyni davriy ravishda quyib turishi kerak.
Nazorat savollari - X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar

|
X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar
|
bet | 73/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Nazorat savollari
kiradi?
Robototexnik komplekslarning informatsion sistemalariga nimalar
Holat datchiklari sifatida nimalar qo‘llaniladi?
Tezlik datchiklari sifatida nimalar qo‘llaniladi?
Texnik ko‘rish sistemalari nimalarga hizmat qiladi?
Texnik sensorlarning vazifalari nimalardan iborat?
Lokatsiya sensorlari nimalarga hizmat qiladi?
Robotlarning sensor qurilmalari tashqi muhit xususiyatlarini
aniqlashda qanday guruhlarga bo‘linadi?
RTK informatsion sistemalarining sinflanishi.
BOB. ROBOTLARNING IShLAB ChIQARIShDA QO‘LLANIShI
Sanoat robotlarining ishlab chiqarishda qo‘llanilishi
Sanoat robotlari ishlab chiqarish jaryonlarini kompleks avtomatlashtirish imkonini beradi, zamonaviy yangi texnologiyalarda sanoat robotlari keng qo‘llaniladi. Ishlab chiqarishda sanoat robotlari asosiy va yordamchi texnologik operatsiyalarni avtomatlashtirishda ishlatiladi. Sanoat robotlariga qiziqish tobora oshib bormoqda [5].
Hozirgi vaqtda chet ellarda sanoat robotlarini tayyorlash bilan 200 dan ortiq firmalar shug‘ullanmoqda, robotlarning dunyo bo‘yicha chiqarilayotgan modellari 600 tadan ortiq. Robotlarni yaratish va tayyorlash ishlari Yaponiya, AQSh, Germaniya, Fransiya va Shvesiya davlatlarida intensiv olib borilmoqda.
An’anaviy avtomatlashtirishga qaraganda sanoat robotlarini qo‘llash moslashuvchan ishlab chiqarish sistemalarini yaratish va ishga tushirish imkoniyatlarini beradi.
Sanoat robotlari ishlab chiqarishda odam uchun og‘ir, qiziqarsiz, sog‘liq uchun zararli ishlarni bajarishda keng qo‘llaniladi.
Robotlar turli sohalarda har xil operatsiyalarni bajariщda ishlatiladi.
Masalan, yig‘uv, shtampovka, metallni qayta ishlash, mexanik ishlov berish, payvandlash, quyish, galvanik qoplash va boshqalarda sanoat robotlari keng qo‘llaniladi.
Sanoat robotlarini qo‘llash quyidagilarga imkon beradi:
Malakasiz ishchi kuchini yo‘qotish va ularga sarflanadigan xarajatlarni kamaytirish;
Ishlab chiqarish unumdorligini oshirish;
Ishchilarning mehnat xavfsizligini va sharoitini yaxshilash; intellektual darajasini oshirish;
Ishchilarni monotonli; qiziqarsiz, sog‘liq uchun zararli va xavfli operatsiyalarni bajarishdan ozod qilish;
Ishlab chiqarayotgan maxsulot sifatini oshirish;
Texnologik jihozlarning ishlashini optimallashtirish, ishlamay turishini yo‘qotish va texnologik siklning vaqtini kamaytirish;
Yangi texnologik jaryonlarni yaratish va o‘zlashtirish;
Ishlab chiqarishni kompleks avtomatlashtirish va hokazo.
|
| |
Sezishning lokatsion tizimlari

|
Sezishning lokatsion tizimlari
|
bet | 71/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Sezishning lokatsion tizimlari
Robotlarda qo‘llanadigan sezishning lokatsion sistemalari deb, aktiv va passiv lokatsiyani ishlatib, harakatlanuvchi va qo‘zg‘almas ob’ektlarni va ularning ishchi zonada joylashishi holatini aniqlash, hamda harakatlanuvchi detallarga ishchi organni yo‘naltirish uchun xizmat qiladigan qurilmalarga aytiladi [7].
Lokatsion sistemalar robototexnikada manipulyatsiya ob’ektlarining koordinatalarini o‘lchash uchun ham ishlatiladi. Unday sistemalar robotning qisqichida yoki ishchi asbobida o‘rnatilgan bo‘ladi va masalan, payvandlovchi asbobning berilgan troektoriya bo‘ytcha aniq harakatlanish imkoniyatini ta’minlaydi. Undan tashqari lokatsion sistemalar havfsizlik datchiklari sifatida ham ishlatilishi mumkin va u robotning biror predmet yoki odam Bilan to‘qnashishini oldini oladi.
Hozirgi zamon lokatsiya datchiklarining ko‘pchiligi akustik va elektromagnit to‘lqinlarni tarqatish va qabul qilishiga asoslangandir.
Lokatsion datchikning struktura sxemasi 10.5- rasmda keltirilgan.
МАB
К
Chiqish signallari
IG
TG
10.5- rasm. Lokatsion datchikning struktura sxemasi:
Q- qabul qiluvchi qurilma; K- kuchaytirgich; MAB- masofani aniqlash blogi; T- to‘lqin tarqatuvchi qurilma; IG- impuls generatori; TG-tayanch generatori.
Umuman lokatsion datchiklari ikki sinfga bo‘linadi:
uzoq masofa datchiklari;
yaqin masofa datchiklari.
Uzoq masofa lokatsiya datchiklari ultratovush, lazer va yorug‘lik to‘lqinlarini ishlatib quriladi.
Ultratovush lokatsiya datchiklari 0.2-2 m diapazonda ob’ektgacha bo‘lgan masofani 2% xatolikda o‘lchaydi. Bunday datchiklar ob’ektni topi shva uning fazodagi holatini aniqlash uchun ishlatiladi.
Lazer asosidagi lokatsiya datchiklari ob’ektning fazodagi holatini yuqori aniqlikda aniqlash imkonini beradi.
|
| |
Теории - download

Qidiruv: Теории
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Ehtimollik va statistika
Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variant maʼlumotlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan (105-148 betlar) olib, quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim
0,71 Mb.
2
o'qib
5-shaxsiy topshiriq маvzu tanlanmaning boshlangʻich statistik tahlili. Bajardi: Raxmonov Bexruz
Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variant maʼlumotlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan (105-148 betlar) olib, quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim
Практикум
305,14 Kb.
2
o'qib
Uzluksiz hol Bajardi: 063-21 guruh Rajapova Sanobar 2-shaxsiy topshiriq tanlanmaning boshlangʻich statistik tahlili
Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variantlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan (105-148 betlar) quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim
0,59 Mb.
3
o'qib
Uzluksiz hol Bajardi: 063-21 guruh Rajapova Sanobar 2-shaxsiy topshiriq tanlanmaning boshlangʻich statistik tahlili
Har bir talaba guruh jurnalidagi tartib raqamiga mos variantlarini Я. К. Кольде “Практикум по теории вероятностей и математической статистике” nomli kitobdan (105-148 betlar) quyidagicha ishlarni amalga oshirishi lozim
0,59 Mb.
3
o'qib
Li(x) это специальная функция для решения определенных задач в области физики и теории чисел. Она обеспечивает очень хорошую аппроксимацию функции подсчета простых чисел, которая находит число простых чисел
U berilgan qiymatdan kichik yoki unga teng tub sonlar sonini topadigan asosiy hisoblash funksiyasining juda yaxshi yaqinlashuvini ta'minlaydi
37,5 Kb.
1
o'qib
1
2
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
68
Республикаси Президентининг 2019 йил 13 август, ПФ-5781-сонли
Фармони.
https://lex.uz/docs/4474527
.
3.
“Коронавирус пандемиясининг салбий таъсирини камайтириш учун
туризм соҳасини қўллаб-қувватлашга доир кечиктириб бўлмайдиган
чора-тадбирлар
тўғрисида”ги
Ўзбекистон
Республикаси
Президентининг 2020 йил 28 май ПФ-6002-сон фармони
https://lex.uz/docs/4831118
.
4.
Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 6 апрель, ПФ-
6199-сонли Фармони.
https://lex.uz/docs/5356705
.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
69
О.Х.Узоқов
БДУ доценти
ЎҚИТИШНИНГ ИНОВАЦИОН ШАКЛИ СИФАТИДА
ҲАМКОРЛИКДА ЎҚИТИШНИНГ РОЛИ
Аннотация:
Замонавий
педагогик
технологиялардан
ҳамкорликда
ўқитиш технологияси алоҳида аҳамиятга эга бўлиб, у бир қанча самарали
омилларга эга эканлигини тажрибада исботланган.
Ўқувчиларга таълим беришда тизимли, иновация усулларидан
фойдаланиш
дарс
самарадорлигини
оширади,
ўқитувчиларни
изланувчанликка
ундайди.
Замонавий
педагогик
технологиялардан
ҳамкорликда ўқитиш технологияси алоҳида аҳамиятга эга бўлиб, у бир қанча
самарали омилларга эга эканлигини тажрибада исботланган.
Таълимни
такомиллаштириш
муассасаларидаги
ўқув-тарбия
жараёнида инновацион интерфаол методларни қўллаш, педагогик
технологиялардан самарали фойдаланиш давр талабидир.
Замонавий ўқитувчидан ташкил этаётган дарсининг мазмуни ва
ўитувчи ва ўқувчи ҳамкорлиги имкониятидан келиб чиққан ҳолда, машғулот
жараёнида илғор усуллар асосида инновацион технологияларни яратиш ва
улардан фойдаланиш талаб этилади.
Ҳамкорликда ўқитиш технологиясида таълим берувчи фаолиятининг
кетма-кетлигини қуйидагича тартибда кўрсатиш мумкин:
-Гуруҳларга бўлиш; -Ўқув топшириқ бериш;
-Йўриқнома бериш (инструктаж, қандай);
-Қайтар алоқа;
-Назорат қилиш (кузатиш, йўналтириш);
-Тақдимотга тайёрлаш;
-Хулосалаш.
Дарсларимда иновацион таьлим технологияларидан фойдаланиш
мобайнида бунга тўла амин бўлдим. Кўпроқ мутолаа қилиш, янгилик излаш
одатимга айланди. Айниқса ҳамкорликни ўқитишни ташкил этиш, дасрларда
қўлланилаётган “Биргаликда ўқиймиз”, “Арра”, “Ўйланг! Жуфтликда ишланг
ва фикр алмашинг” каби усуллар ўқувчи ва ўқитувчи учун жуда қулай ва
асосий муҳим бўлиб ҳисобланади деб ўйлайман. Ўқувчиларга таълим
|
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования» - bet 64

|
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования»Bog'liq Maqola 3 (207-211-bet)
72
Зоир Зарипович Бакаев
БВХТХҚТМОҲМ “Аниқ ва табиий фанларни ўқитиш
методикалари” кафедраси ўқитувчиси
МАСОФАВИЙ ТАЪЛИМНИНГ ПЕДАГОГИК ЖИХАТЛАРИ
Аннотация:
Масофавий малака ошириш нафакат уктишнинг замонавий,
балки педагогик ихчам, иктисодий камхаражат шаклидир. Малака
оширишнинг масофавий самарали педагогик жихатларни руёбга чикишини
таъминлай олади.
Малака
ошириш
тизимида
ўқитишнинг
мазмунини
такомиллаштириш, сифатинива самарадорлигини ошириб бориш учун
куйидаги вазифаларини бажарилишига эътиборни қаратмоқ жоиздир.
Бу вазифалар қуйидагиларни ташкил қилади:
замонавий ахборот технологияларини ўқув жараёнига самарали
қўллаш
(мултимедиа
дастурлари,
виртуал
стендлар,
мультипликаторлар аудио-видео воситалари асосида масофавий
таълимини ташкил этиш);
ўқув адабиётларининг янги авлодини яратиб бориш ва
такомиллаштириш;
замонавий педагогик технологияларни ишлаб чиқиш ва уларни ўқув
жараёнига жорий этишни оптималлаштириш;
фаннинг ҳозирги ютуқлари ва замонавий инновацион техника,
технологиялари асосида ўқитиш жараёнини такомиллаштириб бориш.
Ўқитишни инвариатив режалар асосида олиб бориш
Кредит модул тизимини тўлақонли қўллаш
Ҳозирги халқ таълими тизими ўқитувчиларини малакасини
оширишни такомиллаштириш юқорида кўрсатилган вазифаларни самарали
ечимини топиш орқали амалга ошириш мақсадга мувофиқдир.
Масофавий малака ошириш нафакат уктишнинг замонавий, балки
педагогик ихчам, иктисодий камхаражат шаклидир.
Малака оширишнинг масофавий шакли куйидаги педагогик
жихатларни руёбга чикишини таъминлай олиши хакида мулоҳазаларимиз
мавжуд:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Использование инновационно-креативных технологий в обучении, практические основы применения нейролингвистического програмирования»
|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
67
билан таништириш, тенгдошлари учун яратилган шароитлар, шунингдек
таълим соҳасида олган билим ,кўникма ва малакалари билан
ўртоқлашадилар.
Вилоятдаги
ихтисослаштирилган
давлат
умумтаълим
мактаблари
фаолиятлари билан яқиндан танишиш имконияти пайдо бўлади.
Маънавият ва маърифатни ҳаётининг бош аъмоли деб билган кўҳна ва боқий
Бухоро халқи бугунги кунда Президентимиз раҳнамолигида ўз тарихининг
янги саҳифаларини очмоқда. Ёшу кекса — ҳар бир инсон ўтган улуғларнинг,
жумладан, Етти пирнинг муборак қадамжоларини янада обод этиш, уларга
муносиб бўлиш ишқи, меҳри билан, олиб борилаётган бунёдкорлик ишларига
ўз
улушини
қўшиш
илинжида
яшамоқда.
“Таълим
туризмини
“ривожлантиришда қуйидагиларни амалга ошириш зарур:
-Ўқувчи-ёшлар таълим туризмини ривожлантириш, унда инновацияларни
жорий этиш ва таълим хизматларини такомиллаштириш масалалари бўйича
мутахассис штатини жорий этиш ва унинг ваколатига;
-саёҳатларнинг арзон тушишини таъминлаш ва туристлар учун шароитларни
яхшилаш, туризмнинг замонавий турларини ривожлантириш бўйича
ёшларнинг ташаббусларини қўллаб-қувватлашга йўналтирилган таклифларни
киритиш;
-таълим туризми соҳаси учун кадрларни тайёрлаш, туризм соҳаси
ходимларининг сифат жиҳатидан юқори даражада мунтазам қайта
тайёрланиши ва малакаси оширилишини ташкил этиш, туризм соҳасига
инновацияларни жорий этиш бўйича аниқ чора-тадбирларни амалга ошириш;
-ёшларнинг ижтимоий-иқтисодий фаоллигини ошириш, уларни туризм
соҳасига кенг жалб этиш, ёшларнинг туризм соҳасидаги истиқболли ғоялари
ва лойиҳаларини амалга ошириш, шунингдек мазкур асосда ёшлар
бандлигини таъминлаш чора-тадбирларини амалга ошириш.
- давлат таълим муассасаларига ички туризм учун гидлар, экскурсоводлар,
йўл кўрсатувчи инструкторларни тайёрлаш
-саёҳат қилаётган ёшларга қулайлик яратиш мақсадида туристик салоҳияти
юқори бўлган ётоқхоналарда ёшлар хостелларини ташкил этиш .
Фойдаланилган адабиётлар:
1.
2019 йил 5 январь, ПФ-5611-сон Ўзбекистон Республикаси
Президентининг Фармони.
https://lex.uz/docs/4143188
.
2.
“Ўзбекистон
Республикасида
туризм
соҳасини
янада
ривожлантириш
чора-тадбирлари
тўғрисида”ги
Ўзбекистон
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
65
Бухоро — табаррук замин. Азал-азалдан турли савдо йўллари, маданият ва
цивилизациялар чорраҳасида жойлашган бу кўҳна гўшанинг оҳанрабоси,
кўрку таровати инсонни доимо ўзига чорлаб туради.
Бухорога йилига дунёнинг турли нуқталаридан минглаб сайёҳлар келади.
Улар бу шариф заминда тарих билан юзлашадилар. Инсониятнинг асрлар
оша яшаб келаётган эзгу тутумлари, маданияти ва қадриятларига гувоҳ
бўлиб, уларнинг моҳиятида ётган умумбашарийлик, боқийлик сирларини
англашга уринадилар. Ислом дини пешволари, алломалари, азиз-авлиёлари
босган тупроқни, қўлларининг қайноқ тафти қолган масжиду минораларни,
руҳлари кезиб юрган манзилларни зиёрат қилишга ошиқадилар...
Президентимиз мамлакатимиз тараққиёти, халқимиз фаровонлигини
таъминлашга қаратилган кенг кўламли ислоҳотларда ана шу жиҳатга ҳам
алоҳида эътибор қаратмоқда. Тармоқни ҳар томонлама ислоҳ этиш бўйича
қатор ҳужжатлар қабул қилиняпти. Уларга мувофиқ, мамлакатимизда
сайёҳлик саноати субъектлари фаолияти учун қулай шароитлар яратилмоқда,
соҳа равнақи йўлидаги тўсиқлар олиб ташланиб, чет элликлар учун виза ва
рўйхатдан ўтиш тартиблари, божхона назорати соддалаштириляпти.
Жумладан, Президентимиз шу йилнинг 16 февраль куни Бухоро вилоятига
ташриф буюрганида инсоният тамаддуни бешикларидан бўлмиш ушбу
заминда не-не буюк алломалар, диний ва дунёвий илм эгалари яшаб, ижод
қилганини таъкидлар экан, улар мангу қўним топган масканларни янада обод
этиб, бу жойларда зиёратчилар учун зарур шароитлар яратиш борасида
мутасаддиларга тегишли кўрсатмалар берди. Юртбошимиз Етти пир —
Абдухолиқ Ғиждувоний, Муҳаммад Ориф Ревгарий, Маҳмуд Анжир
Фағнавий, Хожа Али Ромитаний, Муҳаммад Бобойи Самосий, Саййид Амир
Кулол ва Баҳоуддин Нақшбанд меъморий мажмуалари нафақат
юртдошларимиз, балки бутун дунё мусулмонлари учун табаррук масканлар
ҳисобланишини қайд этар экан, уларнинг замон талаблари даражасида
реконструкция қилиниши Ўзбекистонга янги сайёҳлик йўналишини очишда
муҳим аҳамият касб этишини таъкидлади.
Манбаларда Етти пири комил Пайғамбаримиз Муҳаммад саллаллоҳу алайҳи
вассалламдан бошланган “олтин силсила”нинг давомчилари сифатида
эътироф этилган. Улар кўнгилни нафсу ҳирсдан поклаш, ҳалол меҳнат қилиб
умр кечириш, Аллоҳни жон-дилдан севиш ғояларини тарғиб қилган. Ушбу
азиз-авлиёларнинг асарлари, қилган ишлари замонлар оша одамларни
тарбиялаб, уларга дину диёнат, одоб-ахлоқ, эзгу сўз ва амалдан сабоқ бериб
келмоқда.
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
66
Бугунги кунда Етти пирнинг муқаддас қадамжоларини янада обод қилишга
қаратилган ишлар авжида. Уларнинг мақбаралари қайта таъмирланиб,
атрофи кўкаламзорлаштириляпти, вилоятнинг иқлим шароитига мос
манзарали дарахтлар, ноёб гуллар ўстирилмоқда. Сайёҳлар учун мазкур
ҳудудларда меҳмонхоналар, чойхоналар, савдо мажмуалари, автотураргоҳлар
барпо этиляпти. Зиёратгоҳларни ўзаро боғлайдиган йўллар реконструкция
қилиниб, замонавий инфратузилма шакллантирилаётир. Муҳташам маданий
объектлар қурилиб, транспорт-логистика, муҳандислик-коммуникация
тармоқлари яхшиланмоқда. Бу борадаги ишлар ниҳоясига етказилса, Етти
пир қадамжолари ҳам шаклан, ҳам мазмунан комплекс қиёфа касб этади ва
уларни зиёрат қилиш кўҳна Бухоронинг янги “ташриф қоғози”га айланади.
Бугунги кунда Бухородаги табаррук мажмуаларга юртдошларимиздан
ташқари, Ҳиндистон, Малайзия, Индонезия, Туркия, Саудия Арабистони,
Эрон ҳамда Марказий Осиё мамлакатларидан зиёратчилар келмоқда. Улар
Ўрта асрларда “Қуббат ул-ислом” — “Ислом динининг гумбази” деб
таърифланган бу муборак масканда бугун ҳам диний таълим муассасалари
қизғин фаолият юритаётгани, мусулмон ахлоқи ва маданиятини
ривожлантиришга катта эътибор берилаётганидан мамнун.
Хожа Абдухолиқ Ғиждувоний зиёратгоҳидан одамларнинг қадами
узилмайди. Етти пирнинг энг улуғи, хожагон тариқатининг асосчиси бўлган
ушбу зот дунё муслимлари томонидан Хожаи Жаҳон деб шарафланган.
Абдухолиқ Ғиждувонийга аждодларимизнинг меҳр-муҳаббати кучли бўлган.
Хусусан, маърифатпарвар ҳукмдор Мирзо Улуғбек унинг шарафига мадраса,
кутубхона ва тошҳаммом қурдирган. Ушбу маскан, афсуски, мустабид тузум
даврида оёқости қилинган. Мадраса кимёвий ўғит сақланадиган омборхонага,
қабр атрофи сомон бозорига айлантирилган. Истиқлол туфайли бу каби
нохуш ҳолатлар барҳам топди. Зиёратгоҳ обод этилди.
Президентимизнинг 2017 йил 1 июлдаги “Абдухолиқ Ғиждувоний
таваллудининг 915 йиллигини ва Баҳоуддин Нақшбанд таваллудининг 700
йиллигини нишонлашга тайёргарлик кўриш ҳамда уни ўтказиш тўғрисида”ги
фармойиши билан бу борадаги ишлар кўлами янада кенгайди. Ҳозирги кунда
мажмуа тўлиқ реконструкция қилинмоқда. Йўлакларга махсус тошлар
ётқизилиб, ён-атроф ободонлаштириляпти.
Республикамизнинг турли вилоятлари ва туманлардаги ўқувчи –ёшларнинг
“Таълим туризми”ни ривожлантириш ,аждодларимиздан қолган маънавий-
маданий мерослар билан ўқувчиларни таништириш билан бирга
Вилоятимиздаги таълим муассасаларида олиб борилаётган ижобий ишлар
|
| |
Taktil sensorlari - X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar

Taktil sensorlari
Taktil sezish sistemalari manipulyator qisqichi yoki biror qismining ob’ekt bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri kontakt bo‘lganda tegish momenti, kontakt nuqtasi holatini, kontaktning sath bo‘yicha siljish xarakteri va yo‘nalishini aniqlab beradi.
Taktil sensorlar qisqich qurilmasida detal bor yo‘qligi, detklening sirg‘anishini, qisib olingan detalning shaklini aniqlash imkoniga egadir. Taktil sansorlar robototexnika ko‘p masalalarini hal qilishi mumkin. Masalan mo‘rt ob’ektlar bilan robot ishlaganda, tayyor maxsulotlarni taxlash operatsiyalarida taktil datchiklar ishlatiladi.
Bunday datchiklar aloxida yoki matritsa xolida manipulyatorning qisqich qurilmasida yoki robotning biror zvenosida joylashtiriladi.
Taktil sensorlarning quyidagi turlari mavjud:
kontakt datchiklar;
elektret datchiklar;
elastomerlar asosidagi datchiklar;
grafit asosidagi datchiklar;
gerkonlar asosidagi datchiklar;
sirg‘anish datchiklari.
Kontakt datchiklari
Bunday datchiklar elektr o‘tkazuvchi polimerlar asosida yaratilishi mumkin (10.1- rasm).
F
1 3
F
1
P, F
2 10.1- rasm. Kontakt taktil datchik
4 sxemasi:
3 2 1- elektr o‘tqazuvchi polimer. 2-
chiqish. 3- egiluvchan qobiq.
4- porshen elektrod.
2
Datchik
R
Bunday datchiklarning ishlash prinsipi, elektr o‘tkazuvchi polimer satxiga normal bosimning o‘zgarishi uning qarshiligi o‘zgarishiga olib kelishidir. Qarshilik diapazoni 100 ± 1 kOm.
|
Kuch-moment datchiklari - X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar

|
X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar
|
bet | 72/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Kuch-moment datchiklari
Adaptiv robotlarning kuch-moment datchiklari deb, manipulyator ishchi organiga ti’sir qiluvchi kuch va moment bosh vektorining kompanentlarini o‘lchashga xizmat qiluvchi texnik vositalarga aytiladi.
Kuch-moment datchigi qisqichning o‘zida yoki manipulyatorning oxirgi zvenosi bilan qisqich oraligida o‘rnitiladi [9].
Kuch-moment datchigiga misol qilib, olti komponentli kuch va moment datchigini keltirish mumkin (10.6- rasm).
10.6- rasm. Kuch va moment datchigi:
ulanadigan flaneslar; 2- elastik elementlar; 3- siljish deformatsiyasini o‘lchash uchun tenzorezistor; 4- bukilish deformatsiyasini o‘lchovchi tenzorezistor.
Datchik ikkita halqasimon flanes 1 dan iborat, ular uchta egiluvchan elementlar bilan bog‘langan. Bir-biriga nisbatan ular 1200 ga siljigan. Egiluvchan elementlar ichkari tamonoga folgali tenzorezistorlar 4 yopishtirilgan, ular cho‘zilishi deformatsiyasini sezish uchun xizmat qiladi. Egiluvchan elementlarning tashqi tamoni folgali tenzorezistorlar 3 yopishtirilgan, ular siljish deformatsiyasini sezish uchun kerak. Uch juft tenzorezistorlar datchikning biror flanesiga ta’sir etadigan kuch yoki momentga egiluvchan elementda hosil bo‘ladigan deformatsiyalarni o‘lchash imkoniyatlarini beradi (10.6- rasm).
Yuqori ishonchlilikga ega, kata resursga ega kuch va moment sezish datchiklari quyidagi ko‘rsatkichlarga ega bo‘lishi kerak:
kichik massa va gabarit o‘lchamlarga ega bo‘lishi zarur, chunki ular robotning qisqich qurilmasida o‘rnatiladi;
kata mustahkamlikka ega bo‘lishi zarur;
yuqori chiziqlilik va kichik gisteresga ega bo‘lishi kerak;
kuch va moment vektorlarining proeksiyalari robot bajarayotgan texnologik operatsiyani effektiv bajarilishini ta’minlashi zarur.
|
| |
Tegish taktil sensori - X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar

|
X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar
|
bet | 69/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar Tegish taktil sensori
Bu taktil sensor manipulyator qisqich qurilmasiga o‘rnatiladi. Sensor korpusi membrana 3, «mo‘ylov» 2 dan tashkil topgan (10.2- rasm.) va elastik materialdan yasalgan.
Biror to‘siqqa sensor mo‘ylovi tegishi bilan uning deformatsiyasi membranaga uzatiladi. Membrana ichki qismiga o‘rnatilgan doimiy magnit 1 siljiydi va gerkonni 4 ishlatib yuboradi va ob’ektga qisqiya qurilmasining tekkanligi to‘g‘risida informatsiya xosil bo‘ladi. Sensorning ishlash chegarasi 0.15-
0.25 N.
10.2- rasm. Taktil tegish sensori:
1- doimiy magnit; 2- “mo‘ylov”; 3- membrana; 4- gerkon.
Elastomer asosidagi taktil sensor
Robototexnikada taktil sezish sensorlarning aniqligini oshirish uchun ularda sezish elementi sifatida elostomerlar va turli kompozitsion materiallar ishlatiladi. Bu sensor konstruksiyasida elastomer sifatida elektr tokini o‘tkazuvchi silikon kauchugi qo‘llanilgan. Taktil sensorda ikki elektrod shunday joylashtiriladiki, ulardan yig‘ilgan datchika bosim ta’sir qilganda, eletrodlar bir- biriga siqiladi. Ikki elektr toki o‘tkazuvchi silikon kauchukdan yasalgan. Sensorga bosim ta’sir qilmaganda elektrodlar qontakt dog‘i sathi minimal bo‘ladi va kontakt qarshiligi esa ancha kata bo‘ladi. Tashqi bosim ta’sirida kauchuk deformatsiyalanadi, bu esa kontakt qarshiligini keskin pasayishiga olib keladi. Sensor chiqish signali Uchiq ning ta’sir qiluvchi kuchga bog‘liqlik grafigi 10.3- rasmda keltirilgan [7].
Uchiq B 4
2
0 1 2 3 4 F,H
|
| |
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning

|
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashningBog'liq Maqola 3 (207-211-bet)“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
71
мақсадга мувофиқдир. Гуруҳларда ном танлаш, сардор тайинлаш, мақсадни
тўғри қўйиш, топшириққа ўтишни ўқувчиларнинг ўзи бажаради, ўқитувчи
уларни кузатиб, назаорат қилиб туради, йўналтиради, зарур ҳолатларда
маслаҳат
беради.
Гуруҳлар
ўз
ишларини
тугатгач,
тақдимотга
тайёрланадилар. Тақдимот жараёнида гуруҳ аъзолари ўқитувчи назоратида
бир-бирларининг фикрларини тўлдирадилар, хато ва камликларини
тўғрилайдилар ҳамда ўзларини ва бошқаларни баҳолайдилар. Иш сўнггида
ўқитувчи бажарилган ўқув топшириғи бўйича хулосаларини айтиб,
ҳамкорликда ишлаш жараёнида ўқувчилар нималарни ўрганганлигини
эслатади, топшириқ аввалида қўйилган мақсад ва натижага қай даражада
эришилганини баҳолайди.
Шу билан бирга гуруҳ тузиб ўқитишда қуйидаги муҳим учта тамойилга
таянилади:
ҳамма учун битта сертификат;
битта мукофот, бир хил мақтов;
бир хил балл тамойили.
“Ta’limda innovativ-kreativ texnologiyalarning qo’llanilishi, neyrolingvistik dasturlashning
amaliy asoslari” mavzusidagi xalqaro konferentsiya 2021-yil, 27-dekabr
|
| |
“Dastgoh – sanoat roboti” turidagi robototexnik kompleks

|
“Dastgoh – sanoat roboti” turidagi robototexnik kompleks
|
bet | 78/123 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #143444 |
Bog'liq X. N. Nazarov robotlar va robototexnik tizimlar “Dastgoh – sanoat roboti” turidagi robototexnik kompleks
Robototexnik kompleksni yaratishda raqamli programmali boshqariladigan dastgohlar yoki yarim avtomat stanoklar ishlariladi, ularning mashina vaqti – 3-15 min. va undan yuqori bo‘ladi [5].
Robototexnik kompleksning komponovkasi sanoat robotining konstruksiyasiga va kinematik sxemasiga bog‘liq bo‘ladi. Asosan robototexnik komplekslarning uch turli komponovkalari ishlatiladi:
Bir pozitsiyali robototexnik kompleks, u bitta dastgohdan va bitta sanoat robotidan tashkil topgan;
Ko‘ppozitsiyali aylanma pozitsiyali ikki – uch pozitsiyali va ularga xizmat qiladigan yerda joylashgan sanoat robotidan tashkil topadi;
ko‘ppozitsiyali chiziqli komponovkali, ikki va undan ortiq dastgohlardan va ularga xizmat qiladigan portal sanoat robotidan tashkil topadi.
Birpozitsiyali robototexnik kompleks sxemasi 11.3-rasmda keltirilgan.
11.3- rasm birpozitsiyali robototexnik kompleks:
1-tokar dastgohi; 2-sanoat roboti; 3-gorizontal magazin to‘plagich.
U 16K20F3 tokar dastgohidan va M20P40.20 turdagi sanoat robotidan tashkil topgan. Bu kompleks val turidagi detallarga ishlov berishga mo‘ljallangan.
Sanoat roboti dastgohga detallarni o‘rnatish va olish operatsiyasini hamda dastgohni ishga tushirish komandasini berishga xizmat qiladi.
Sanoat robotlariga qo‘yiladigan talablar
Sanoat robotlari metalga ishlov beruvchi dastgohlarga xizmat qilishda quyidagi ishlarni bajarishlari kerak:
oldindan orientatsiya qilingan zagatovkalarni dastgohning ichki sohasiga o‘rnatish;
detallarni dastgohdan olish, magazin yoki konveyerga joylashtirish;
texnologik jihozlarni boshqarish uchun texnologik kogmandalarni
berish;
dastgohlar asosida detallarni tashish va boshqalar.
Metall qirquvchi dastgohlarni avtomatlashtirishda qo‘llaniladigan sanoat
robotlariga qo‘yiladigan talablar:
sanoat robotlarining konstruktiv texnologik parametrlari (yuk ko‘tarish qobiliyati, ichki organlarning harakat tezliklari, pozitsiyalanish aniqligi, ishchi zonalarning o‘lchamlari, programma boshqarishning turi) dastgoh parametriga mos kelishi kerak;
sanoat robotlarining qo‘llanishi quyidagilarni ta’minlashi kerak: dastgohlarning unumdorligini 20% oshirish detallarga ishlov berish sifatini oshirish; dastgohlarni ishlash koeffitsentini 2-2,5 barobarga oshirish;
sanoat robotlari ma’lum harakatlanish darajasiga ega bo‘lishi kerak, bu bilan ular dastgohlarga va robototexnik kompleksning yordamchi jihozlariga xizmat qilmshda operatsiyalarning kerakli hajmini ta’minlashi zarur;
sanoat robotlari yetarli darajada universal bo‘lishlari zarur, chunki yangi maxsulotga ishlov berishga o‘tilganda robotni minimal qayta sozlash amalga oshirilishi kerak;
yuqori ishonchlilik;
xavfsizlik zonasi mavjud bo‘lishi kerak.
|
| |
Umumta’lim maktabning 2023-2024 o‘quv yili 11-sinf o‘quvchilarining fizika fanini o‘zlashtirish darajasini aniqlash uchun test, savol, masala va topshiriqlar varianti III chsb (fizika)

Umumta’lim maktabning 2023-2024 o‘quv yili 11-sinf o‘quvchilarining fizika fanini o‘zlashtirish darajasini aniqlash uchun test, savol, masala va topshiriqlar varianti III ChSB (fizika)
1. Elektromagnit to‘lqinning 1- va 4- maksimumlari orasidagi masofa 30 m. Shu to‘lqinning uzunligi qanday (m)?
A) 30. B) 15. C) 10. D) 7,5.
2. Quyidagi elektromagnit to‘lqinning yo‘nalishini toping.
(Qo‘llash – 2,8 ball)
(Qo‘llash – 2,8 ball)
A) x o‘qi bo‘ylab. B) y o‘qi bo‘ylab. C) z o‘qi bo‘ylab. D) y o‘qiga qarshi.
3. Kosmik kemadan tarqalayotgan, chastotasi 10 MHz bo‘lgan elektromagnit to‘lqinning uzunligi qanday (m).
A) 3. B) 5. C) 10. D) 30.
(Qo‘llash – 2,8 ball)
4. Radiolokator 1 s da 2000 impuls yuboradi. Radiolokator mo‘ljallangan o‘lchash uzoqligini toping (km).
(Qo‘llash – 2,8 ball)
A) 30. B) 150. C) 75. D) 300.
5. Quyida keltirilgan qaysi nurlar uchun yig‘uvchi linzaning fokus masofasi eng katta bo‘ladi?
A) yashil. B) qizil. C) binafsha. D) sariq.
|
Lipazalarning kimyoviy tarkibi - Amaliy mashg’ulot materiallari mashg‘ulot№1 Mavzu: Farmatsevtik biotexnologiya...

Lipazalarning kimyoviy tarkibi
Lipazalarning ko'pchiligi murakkab oqsil bo’lib, ular aminokislotalar va karbonsuvlardan tashkil topgan.
Lipazalar lipid sirtiga yopishib, lipolitik reaktsiyalarni muvaffaqiyatli va samarali katalizlashi uchun ferment sirtida etarli darajada uzun bo’lgan gidrofob qism bo’lishi zarur. Gidrofob qism fermentni substrat bilan o’zaro munosabatga kirishini engillashtiradi. Ammo, lipazalarning aminokislotalar tarkibi o’rganilganda, kutilmagan natijalar aniqlandi. Lipaza fermenti tarkibida qutblanmagan aminokislotalar miqdori odatdagidek ekanligi va ferment sirtida gidrofil qism borligi aniqlandi. Masalan, qutblanmagan aminokislotalar qoldiqlarining qutblangan aminokislotalar qoldiqlariga nisbati katta emas; pankreatik lipazada bu nisbat 0.74, kalamushdan ajratilgan lipazada esa 0.72 ni tashkil etadi. Ayrim boshqa fermentlarda quyidagicha:
cho’chqadan ajratilgan ximotripsinogen A -0,80
cho’chqa ribonukleazasi -0,47
karboksipetidazaA1 -0,61
amilaza -0,67
Cho’chqa oshqozon osti bezidan ajratilgan lipaza (PPL) o’rganilganda, bu ferment 2ta glikolizlangan izoformadan:PPLAvaPPLBdan tashkil topganligi, bu formalarning aminokislotalar ketma-ketligi bir xil ekanligi va ularfaqat uglevod qismi bilan farqlanishi aniqlangan. Har ikkala izoformaning 1molida2.9 molN-atsetilglyukozamin, 3,8 mol mannoza va 0,5-1mol fukoza mavjud.
Keyinroq odam oshqozon osti bezidan ajratib olingan lipazalar (HPL) ham glikolizlangan ferment ekanligi va bu ferment tarkibida hamN-atsetilglyukozamin va mannoza borligi aniqlangan. Ammo, ot (HosL), qo’y(OPL) va qoramol(BPL)oshqozon osti bezidan ajratib olingan lipazalarda uglevod qism topilmagan.
Ma'lumki,Chromobacterium viscosum (CvL)dan ajratib olingan lipaza 2 ta barqaror holatdagi izoformalardan: CvLAvaCvLVdan iborat.Ularning molekulyar og'irligi tegishli ravishda 120 va 30 kDa. Past molekulyar og'irlikka (30 kilodalton) ega bo’lgan izoforma, yuqori darajada faollikka va barqarorlikka ega. U glikoproteid emas. Yuqori molekulyar izoforma (CvLA), umumiy lipaza miqdorini 30% ni tashkil etadi.
Geotrichum candidum zamburug'idan ham lipazani 2 ta izomeri ajratib olingan: GeL I (rJ 4,56) vaGeL II.
|