-modda. Taqqoslanadigan bozor narxlari usuli

(1-q.)
Taqqoslanadigan bozor narxlari usuli nazorat qilinadigan
bitimdagi tovarlar
(xizmatlar) narxlarining bozor narxlariga muvofiqligini nazorat qilinadigan bitim narxini ushbu
moddaning ikkinchi - yettinchi qismlarida nazarda tutilgan tartibda aniqlangan bozor narxlari
oraligʻi bilan taqqoslash asosida aniqlashni nazarda tutadi.
(2-q.)
Agar nazorat qilinadigan bitimga nisbatan aynan oʻxshash (bir turdagi) tovarlar
(xizmatlar) bilan tuzilgan faqat bitta taqqoslanadigan bitim haqidagi axborot mavjud boʻlsa,
taqqoslanadigan
bitimning narxi, basharti ushbu nazorat qilinadigan hamda taqqoslanadigan
bitimlarning tijoratga oid va (yoki) moliyaviy shartlari toʻliq taqqoslansa, bir vaqtning oʻzida
bozor narxlari oraligʻining eng kam va eng koʻp koʻrsatkichlari deb eʼtirof etilishi mumkin.
Mazkur qoida nazorat qilinadigan va taqqoslanadigan bitimlarning tijoratga oid va (yoki)
moliyaviy shartlari toʻliq taqqoslanishini tegishli tuzatishlar bilan taʼminlash mumkin boʻlgan
taqdirda ham qoʻllanilishi mumkin. Agar taqqoslanadigan bitimdagi tovarlarni (xizmatlarni)
sotuvchi ushbu tovarlar (xizmatlar) bozorida ustun mavqeni egallagan boʻlsa, ushbu qismda
nazarda tutilgan qoidalar qoʻllanilmaydi.
(3-q.)
Bir xil (bir turdagi) tovarlar (xizmatlar) predmeti boʻlgan bir nechta taqqoslanadigan
bitim (shu jumladan soliq toʻlovchining mustaqil shaxslar bilan bitimlari) toʻgʻrisida
axborot
mavjud boʻlganda, bozor narxlari oraligʻi quyidagi tartibda aniqlanadi. Dastlab taqqoslanadigan
bitimlarda qoʻllanilgan, bozor narxlari oraligʻini aniqlash uchun foydalaniladigan narxlar majmui
ushbu oraliqni aniqlash uchun foydalaniladigan tanlamani hosil qilgan holda oʻsib borish tarzida
tartibga solinadi. Bunda narxning har bir koʻrsatkichiga, eng kam miqdoridan boshlab oʻz tartib
raqami beriladi. Agar tanlama narxning ikki va undan ortiq bir xil qiymatini oʻz ichiga olgan
boʻlsa, unga barcha shunday koʻrsatkichlar kiritiladi. Bozor narxlari oraligʻini aniqlashda nazorat
qilinadigan bitimning narxi hisobga olinmaydi. Soliq toʻlovchi tomonidan mustaqil shaxslar bilan
amalga oshirilgan taqqoslanadigan bitimlar soni yetarli boʻlganda, boshqa bitimlar boʻyicha
axborot hisobga olinmasligi mumkin. Soʻngra olingan tanlama asosida rentabellik oraligʻini
aniqlash uchun ushbu Kodeksning 187-moddasi toʻqqizinchi qismida nazarda tutilgan tartibda
bozor narxlarining oraligʻi topiladi.
(4-q.)
Bozor narxlari oraligʻi tahlil qilingan davr mobaynida qoʻllanilgan narxlar haqidagi
mavjud axborot yoki nazorat qilinadigan bitim amalga oshirilishiga qadar boʻlgan eng yaqin
sanadagi axborot asosida aniqlanadi.
(5-q.)
Birja kotirovkalari toʻgʻrisida eʼlon qilingan yoki soʻrov boʻyicha olingan axborotdan
foydalanilganda bozor narxlarining oraligʻi tegishli birjada roʻyxatdan oʻtkazilgan aynan oʻxshash
(bir turdagi) tovarlar bilan amalga oshirilgan bitimlarning narxlari asosida aniqlanadi.
Bunday
holda bitimlarning ular amalga oshirilgan sanada qayd etilgan eng kam va eng koʻp narxi
oʻrtasidagi oraliq bozor narxlari oraligʻi deb eʼtirof etiladi.
(6-q.)
Bozor narxlari oraligʻi birja kotirovkalari asosida aniqlanganda bitimlarning iqtisodiy
(tijorat) shartlaridagi farqlarni hisobga olishga, chunonchi, quyidagi iqtisodiy (tijorat)
shartlar
asosida farqlarni hisobga oladigan tuzatishlar vositasida yoʻl qoʻyiladi:
1) tegishli bozorga tovarlar (xizmatlar) yetkazib berilishi uchun zarur boʻlgan, hujjatlar va
(yoki) axborot manbalari bilan asoslangan va tasdiqlangan xarajatlar;
2) bojxona bojlarini toʻlash xarajatlari;
3) toʻlov shartlari;
4) savdo brokerining (vositachining yoki agentning) u tomonidan
savdo-vositachilik
funksiyalari bajarilganligi uchun vositachilik (agent) haqi.
(7-q.)
Axborot-narx agentliklarining aynan oʻxshash (bir turdagi) tovarlarning
(xizmatlarning) narxlari toʻgʻrisidagi maʼlumotlardan foydalanilganda eng kam va eng koʻp
koʻrsatkichlar bunday tovarlarning (xizmatlarning) eʼlon qilingan narxlarining eng kam va eng
koʻp koʻrsatkichlariga muvofiq boʻlgan oraliq ushbu Kodeksning 186-moddasi oʻn ikkinchi va oʻn
uchinchi qismlariga muvofiq bozor narxlarining oraligʻi deb eʼtirof etilishi mumkin. Bunda faqat
nazorat qilinadigan bitim taalluqli boʻlgan vaqt davrida taqqoslanadigan shartlar asosida tuzilgan
bitimlar boʻyicha maʼlumotlar inobatga olinadi.
(8-q.)
Agar nazorat qilinadigan bitimning narxi ushbu modda qoidalariga muvofiq
aniqlangan bozor narxlari oraligʻi chegarasida boʻlsa, soliq solish maqsadlarida ushbu
narx bozor
narxlariga muvofiq boʻlgan narx deb eʼtirof etiladi.
(9-q.)
Agar nazorat qilinadigan bitimning narxi bozor narxlari oraligʻining eng kam
miqdoridan kam boʻlsa yoki uning eng koʻp miqdoridan koʻp boʻlsa, ushbu narx bozor narxlariga
muvofiq boʻlmagan narx deb eʼtirof etiladi. Mazkur nomuvofiqlik mavjud boʻlgan taqdirda,
soliq
solish maqsadida bozor narxlari oraligʻining oʻrtacha qiymatiga teng boʻlgan narx qabul qilinadi.
(10-q.)
Soliq solish maqsadida bozor narxlari oraligʻining oʻrtacha qiymatini ushbu
moddaning toʻqqizinchi qismiga muvofiq qoʻllash, basharti bu budjet tizimiga toʻlanishi lozim
boʻlgan soliq summasini kamaytirmasa yoki soliq toʻlovchi zararining summasi oshishiga olib
kelmasa, amalga oshiriladi.