1-Mustaqil ish Bajardi: Tursunova Umida Toshkent-2023 Raqamli kolleksiyalar uchun metama’lumot tizimlari. Dublin Core

|
1-Mustaqil ish Bajardi: Tursunova Umida Toshkent-2023 Raqamli kolleksiyalar uchun metama’lumot tizimlari. Dublin Core
|
bet | 1/3 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 1,52 Mb. | | #143272 |
Bog'liq Umida.metama\'lumot
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
«AKT sohasida kasb taʻlimi»
Metama’lumotlar nazariyada va amaliyotda fanidan
1-Mustaqil ish
Bajardi: Tursunova Umida
Toshkent-2023
Raqamli kolleksiyalar uchun metama’lumot tizimlari. Dublin Core.
|
Reja:
- Raqamli kolleksiyalar
- Metama’lumotlar tizimlari
- Dublin Core
- Xulosa
- Foydalanilgan adabyotlar
Raqamli kollektsiya virtual buyumning yagona yoki cheklangan nashri nusxasidir. Vizual element, masalan raqamli san'at, videoklip yoki raqamli savdo kartasi odatda mavjud. Bu nazariy jihatdan 1 va 0 lar bilan ifodalangan har qanday narsa bo'lishi mumkin, masalan, raqamli musiqa yozuvlari.
Raqamli kolleksiyalarni tushunish
Blockchain texnologiyasi tarqatilishi va mulkka o'tkazilishi mumkin bo'lgan o'zgarmas tokenlarni yaratish uchun ishlatiladi. Boshqacha qilib aytadigan bo'lsak, raqamli kollektsiyalarni kompyuterdagi an'anaviy ma'lumotlar kabi nusxalash mumkin emas, lekin ular bir egadan boshqasiga osongina o'tkazilishi mumkin. Natijada, kollektorlar o'zlarining raqamli ishlarining noyobligini himoya qilishlari va egalik huquqini berish yoki foydalanish qoidalarini belgilashlari mumkin.
Raqamli kolleksiyalarga sarmoya kiritib, qanday qilib pul ishlash mumkin Raqamli kollektsiyalarni to'g'ridan-to'g'ri ularni yaratgan firmadan yoki orqali sotib olish mumkin NFT kollektorlarga ularni sotib olish va sotish imkonini berdi.
NFT
So‘nggi yillarda kriptoaktivlar va san’at sohasida NFT atamasi paydo bo‘ldi. Ushbu atamani, ehtimol, kriptovalyutalar sohasidan yiroq bo‘lgan insonlar ham eshitgan bo‘lsa kerak. Shunday bo‘lsa-da, ko‘pchilik NFT nima ekanligi va uning qanday paydo bo‘lgani haqida bilishmaydi
«NFT» atamasi ingliz tilidan olingan abbreviatura bo‘lib «Non Fungible Token», ya’ni «almashtirilmaydigan token» degan ma’noni anlatadi. NFT yagona nusxada mavjud bo‘ladi. NFT — kriptovalyuta emas.
Batafsilroq tushuntiradigan bo‘lsak, NFT ko‘rinishidagi tokenlar bo‘linmaydi va o‘ziga xos virtual birlik hisoblanadi. Ularni sotib olish, sotish, sovg‘a qilish yoki yo‘q qilish mumkin. Ya’ni NFT o‘ziga xosligiga qarab, ma’lum bir qiymatga ega.
NFT-tokenlar o‘zida istalgan axborotni saqlashi mumkin, ya’ni bu rasm, gif-animatsiya, video, audio yoki boshqa shu kabi elementlar, jumladan, sportga aloqador kartochkalar, virtual o‘yinlardagi turli xil elementlar ko‘rinishida bo‘ladi. Token o‘zida muallif hamda unga egalik qiluvchi haqida ma’lumotni saqlaydi. Blokcheynda tokenning yaratilishidan boshlab, oxirgi sotilishi yoki yo‘q qilinishigacha bo‘lgan tarix qayd etiladi.
Token — bu ba’zi aktivlardagi raqamli balansni ifodalash uchun mo‘ljallangan kriptovalyuta bo‘lmagan hisob birligi. Boshqacha qilib aytganda, raqamli dunyoda «qimmatli qog‘ozlar o‘rnini bosuvchi» vosita hisoblanadi.
Biron-bir kriptovalyutani, aytaylik Bitkoynni qismlarga, ya’ni satoshilarga ajratib bo‘lsa, NFT tokenni qismlarga ajratib bo‘lmaydi va u to‘liqligicha ma’lum qiymatga teng bo‘ladi. Misol uchun, agar oddiy bir valyutani, masalan so‘mni biz o‘z qiymatiga teng boshqa bir valyuta bilan almashtira olamiz, lekin biror rassom chizgan suratni tasavvur qiling, uni qismlarga ajratib bo‘lmaydi — NFT ham xuddi shunday, bunday tokenlar ham ijod mahsuli.
Axborotni ikkita keng toifaga bo'lish mumkin: tuzilgan va tuzilmagan. Strukturaviy axborot odatda standartlashtirilgan usullar asosida tasniflanadi va indekslanadi. Metadata tizimlari tuzilgan ma'lumotlar bazalariga kirish uchun ishlatiladi. Tarkibi bo'lmagan ma'lumotlar Internetda, veb-hujjatlarda va saytlarda, grafik, tovush yoki media fayllarda mavjud. Strukturaviy bo'lmagan fayllar, yaqin vaqtgacha, ko'pincha indekslash yoki tasniflashning belgilangan namunasiga ega emas edi. Buning o'rniga, tabiiy tilni qayta ishlash kabi ma'lumot olish tizimlari
Strukturaviy va tuzilmagan ma'lumotlar bazalari va kirish tizimlari tobora ko'proq yaqinlashmoqda. Tarkibiy ma'lumotlar bazasini qidirish NLP, natijalar reytingi, vaznli atamalarni qidirish, "shunga o'xshash narsalarni topish" uchun namuna natijalaridan foydalanish va qo'shimcha so'rovlarni qidirish kabi qidiruv so'rovlari yordami kabi yangi va mashhur usullardan foydalangan holda yaxshilanadi.
Metamaʼlumotlar tizimlari: Integral axborot texnologiyalari maʼlumotlari bilan bogʻliq boʻlgan maʼlumotlarga taalluqlidir. ma'lumotlar to'plamlari, kataloglar yoki haqiqiy ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlari) hozirda intensiv tadqiqotlar mavzusidir. Metadata tizimlaridan ma'lumotlarning batafsil shakllarini saqlash, tarmoqlar bo'ylab taqsimlangan ma'lumotlarni uzluksiz keng ko'lamli qidirishni amalga oshirish va turli xil omborlarda saqlangan ma'lumotlarni birlashtirish uchun foydalanish mumkin. Bu erda biz Lester universiteti metama'lumotlar loyihasi tajribasidan olingan namunaviy dizayn va Amalga oshirish usullarini tasvirlaymiz. Bizning yondashuvimiz resurs metama'lumotlariga qo'shimcha ravishda semantik metama'lumotlarning kiritilishidan foydalanadi, bu esa mavjud global katalog xizmatlaridan ko'ra, umuman olganda, kuchliroq tizimga olib keladi. Bu erda taqdim etilgan dizayn sinfining o'ziga xos xususiyati bu amalga oshirishning moslashuvchanligi bo'lib, u heterojen avtonom taqsimlangan ma'lumotlar bazasidan yuqori ishlaydigan izchil metama'lumotlar tizimini ta'minlash qobiliyatidir.
Metama'lumotlar atamasi tom ma'noda ma'lumotlar haqidagi ma'lumotlarni anglatadi. Nutq elementlarini tavsiflovchi ma'lumotlarni - semantik metama'lumotlarni va ma'lumotlar to'plamini yoki ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimlarini - resurs metama'lumotlarini ifodalash uchun foydalanamiz. Metadatani ko'rib chiqish sababi shundaki, global miqyosda saqlanib qolgan katta hajmdagi ma'lumotlar bilan bog'liq boshqaruv muammosining kuchli yechimi metama'lumotlar tizimlarini ishlab chiqish bo'lib, uning asosiy vazifasi ma'lum bir foydalanuvchiga tegishli bo'lgan ma'lumotlarni joylashtirishdan iborat bo'lib, kerakli ma'lumotlar turi haqida ma'lumot beradi. va undan foydalaniladigan kontekst tafsilotlari. Ideal holda, bu kontekst ma'lumotga muhtoj bo'lgan foydalanuvchi nuqtai nazaridan belgilanishi kerak: ularning kelib chiqishi, qiziqishlari, tushunchalari va afzalliklariga ega.
- Ta'riflovchi metadata - resurs haqida tavsiflovchi ma'lumot. U kashf qilish va aniqlash uchun ishlatiladi. U sarlavha, referat, muallif va kalit so'zlar kabi elementlarni o'z ichiga oladi.
- Strukturaviy metama'lumotlar - ma'lumotlar konteynerlari haqidagi metama'lumotlar va murakkab ob'ektlar qanday birlashtirilganligini, masalan, bo'limlarni shakllantirish uchun sahifalar qanday tartiblanganligini ko'rsatadi. U raqamli materiallarning turlari, versiyalari, munosabatlari va boshqa xususiyatlarini tavsiflaydi.
- Ma'muriy metama'lumotlar - resurs turi, ruxsatnomalar va qachon va qanday yaratilganligi kabi resursni boshqarishga yordam beradigan ma'lumotlar.
- Malumot metadata - statistik ma'lumotlarning mazmuni va sifati to'g'risidagi ma'lumotlar .
- Statistik metama'lumotlar - jarayon ma'lumotlari deb ham ataladi, statistik ma'lumotlarni yig'ish, qayta ishlash yoki ishlab chiqarish jarayonlarini tavsiflashi mumkin.
- Yuridik metama'lumotlar - agar taqdim etilgan bo'lsa, muallif, mualliflik huquqi egasi va ommaviy litsenziya haqida ma'lumot beradi.
Metadata "ma'lumotlar haqida ma'lumot" degan ma'noni anglatadi. Metadata ma'lumotlarning bir yoki bir nechta jihatlari haqida ma'lumot beruvchi ma'lumotlar sifatida aniqlanadi; u aniq ma'lumotlarni kuzatish va ular bilan ishlashni osonlashtiradigan ma'lumotlar haqidagi asosiy ma'lumotlarni umumlashtirish uchun ishlatiladi. [14] Ba'zi misollar quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- Ma'lumotlarni yaratish vositalari
- Ma'lumotlarning maqsadi
- Yaratilish vaqti va sanasi
- Ma'lumotlarning yaratuvchisi yoki muallifi
- Ma'lumotlar yaratilgan kompyuter tarmog'idagi joylashuv
- Amaldagi standartlar
- Fayl hajmi
- Ma'lumotlar sifati
- Ma'lumotlar manbai
- Ma'lumotlarni yaratish uchun ishlatiladigan jarayon
Metadata ilovasi turli sohalarni qamrab olgan ko'p qirrali bo'lsa-da, metadata turlarini belgilash uchun ixtisoslashgan va yaxshi qabul qilingan modellar mavjud. Bretherton & Singley (1994) ikkita alohida sinfni ajratib ko'rsatadi: tizimli/nazorat metama'lumotlari va hidoyat metama'lumotlari. [23] Strukturaviy metamaʼlumotlar jadvallar, ustunlar, kalitlar va indekslar kabi maʼlumotlar bazasi obʼyektlarining tuzilishini tavsiflaydi. Qo'llanma metama'lumotlari odamlarga muayyan narsalarni topishga yordam beradi va odatda tabiiy tilda kalit so'zlar to'plami sifatida ifodalanadi. Ralf Kimballga ko'ra , metama'lumotlar uchta toifaga bo'linishi mumkin: texnik metama'lumotlar (yoki ichki metama'lumotlar), biznes metadata (yoki tashqi metama'lumotlar) va jarayon metama'lumotlari .
NISO metamaʼlumotlarning uch turini ajratib koʻrsatadi: tavsiflovchi, tuzilmaviy va maʼmuriy. [21] Tasviriy metamaʼlumotlar odatda sarlavha, mualliflar, mavzular, kalit soʻzlar va nashriyotchi kabi obʼyektlarni qidirish va joylashtirish uchun maʼlumot sifatida topish va identifikatsiyalash uchun ishlatiladi. Strukturaviy metama'lumotlar ob'ektning tarkibiy qismlari qanday tashkil etilganligini tavsiflaydi. Strukturaviy metama'lumotlarga misol qilib kitobning bo'limlarini shakllantirish uchun sahifalar qanday tartiblanganligi bo'lishi mumkin. Nihoyat, ma'muriy metadata manbani boshqarishga yordam beradigan ma'lumot beradi.
Statistik ma'lumotlar omborlari nafaqat ma'lumotlarning manbasi va sifatini , balki ma'lumotlarni yaratish uchun qanday statistik jarayonlardan foydalanilganligini tavsiflash uchun metama'lumotlarga o'z talablariga ega, bu ikkala statistika hamjamiyati uchun alohida ahamiyatga ega. statistik ma'lumotlarni ishlab chiqarish jarayonini tasdiqlash va takomillashtirish.
Ko'proq rivojlana boshlagan metama'lumotlarning qo'shimcha turi bu mavjudlik metama'lumotlaridir . Kirish imkoniyatining metamaʼlumotlari kutubxonalar uchun yangi tushuncha emas; ammo, universal dizayndagi yutuqlar uning obro'sini oshirdi. Cloud4All va GPII kabi loyihalar foydalanuvchilarning ehtiyojlari va afzalliklarini tavsiflash uchun umumiy atamalar va modellarning yoʻqligini hamda ushbu ehtiyojlarga mos keladigan maʼlumotni universal kirish yechimlarini taqdim etishda katta boʻshliq sifatida aniqladi. Bunday turdagi maʼlumotlar kirish imkoniyati metamaʼlumotlaridir. Schema.org barcha maʼlumotlar modeli maʼlumotlar elementi spetsifikatsiyasi uchun IMS Global Accessga asoslangan bir nechta qulaylik xususiyatlarini oʻz ichiga olgan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
1-Mustaqil ish Bajardi: Tursunova Umida Toshkent-2023 Raqamli kolleksiyalar uchun metama’lumot tizimlari. Dublin Core
|