nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Klaviatura orqali formatlash - Word muharririda ba’zi bir tushunchalar. [Katherine M. First look office 2010

|
Word muharririda ba’zi bir tushunchalar. [Katherine M. First look office 2010
|
bet | 5/7 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #116044 |
Bog'liq 2 Mavzu8.3. Klaviatura orqali formatlash
(Ctrl+B)- kiritilgan matnni qalin qilib yozish
(Ctrl+I)- kiritilgan matnni qiya qilib yozish
(Ctrl+u)- kiritilgan matinni tagiga chizib yozish (Ctrl+L)- kiritilgan matnni chapdan yozish
(Ctrl+E)- kiritilgan matnni o’rtadan yozish
(Ctrl+R)- kiritilgan matnni o’ngdan yozish
(Ctrl+J)- kiritilgan matnni bir tekisda yozish (Ctrl+X)- kiritilgan matnni qirqib olish
(Ctrl+C)- kiritilgan matnni nusxalab olish
(Ctrl+V)- nusxalangan matnni joylashtirish
(Ctrl+S)- kiritilgan matnni saqlash
(Ctrl+A)- kiritilgan matnni belgilash
8.4. Matnni formatlashga misollar
WORD matn muharririda shrift bilan ishlashda biz quyidagi amallarni bajaramiz.
1.Kiritilgan matnni razmirini o’zgartirish uchun avval matnni belgilab olamiz Matn belgilangandan so’ng quydagi amalni bajaramiz
Bu amal bajarilgandan so’ng matnning razmeri o’zgaradi
Agar biz matn shaklini o’zgartirmoqchi bo’lsak quydagi amal bajariladi
Natijada matn ko’rinishi o’zgaradi
Quydagi amal bajarilsa matn harflarining rangi o’zgaradi
Adabiyotlar ro’yxati
Michael Karbo. PC Architecture, Michael Karbo and ELI Aps., 2005.
John L. Hennessy, David A. Patterson. Computer Architecture. A Quantitative Approach. Morgan Kaufmann Publishers, San Francisco, 2006.
Katherine M. First look office 2010. Microsoft Press. Подразделение корпорации Майкрософт. One Microsoft Way. Redmond, Washington 41-60p. © Корпорация Майкрософт (Microsoft Corporation), 2010.
Mustaqil ta’lim mavzulari
Uskunalar paneli va u bilan ishlash.
Hujjatda har hil shriftlar bilan ishlash.
Wordda matndagi biror jumlani izlab topish va uni almashtirish.
Wordda yozilgan hujjatning shriftini almashtirish.
Wordda hujjatlarni birlashtirish.
Tayyorlanayotgan hujjatning bir qismini boshqa shriftda yozish.
Hujjat kurinishini markazlashtirib tayyorlash.
Hujjatda uzbekcha harflarni ishlatish.
Hujjatning biror qismini qirqib boshqa joyga qo’yish.
Worddagi hujjatni tahrirlab qayta o’z joyiga saqlash.
Hujjatni tagiga chizib yozish va bu amaldan voz kechish.
Oynalarni ochish, yigish, yoyish va yopish.
Wordda hujjatni tahrirlash.
|
| |
KEYS – STADI: «Nizoli vaziyatda muloqot»

|
KEYS – STADI: «Nizoli vaziyatda muloqot»
|
bet | 257/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatKEYS – STADI: «Nizoli vaziyatda muloqot»
Kompyuter texnologiyalari bo‘yicha injener L. (matematiklar, qoida bo‘yicha amortizatsiya prinsiplarini oson o‘zlashtiradilar) bo‘limning menejeri bilan nizoli munosabatda bo‘lgan. Oxirgi nizo quyidagi asosda vujudga keldi. Oyiga bir marta ularning bo‘limida yig‘ilish o‘tkaziladi, ushbu yig‘ilishda boshqa bo‘lim menejerlari qatnashadi, 50 ga yaqin kishi yig‘iladi. Qaxramonimiz yig‘ilishning boshlanishiga 5 daqiqa qolganda zalga kirdi. Yo‘lakda turib, u ko‘p vaqt ko‘rmagan tanishi bilan tinch gaplashib turgan edi. Zal unchalik toza emas edi, lekin uning yig‘ishtirishga xech qanday daxli yo‘q edi.
Bu vaqtda bo‘lim mudiri O. keldi va ular o‘rtasida dialog vujudga keldi:
O. (zo‘r berib): - Iflosligiga qarang!
L. (taajjub bilan): - Lekin, bu mening majburiyatim emas.
O. (yashirilmagan g‘azablanish bilan): - Ana ko‘rayapsizmi, sizni jamoaning obro‘si bilan xech qanday ishingiz yo‘q.! Siz iflos bo‘lgan joy oldidan o‘tib ketishingiz mumkin, lekin men o‘tolmayman! Men o‘zim xamma narsaga qarashim kerak!
L. (boshni xam qilib): - Men nima qilishim kerak edi?
O. (achinish bilan): - Yig‘ishtirishni tashkil qilolmadingiz-mi? O‘zingiz yig‘ishtirsangiz, sizga xech narsa bo‘lmas edi?
L. bundan keyin o‘zining do‘stiga dedi: - Esini egan chol. Nimaga menga yopishdi? Bizda yig‘ishtirish uchun kim javob berishini bilmaydi?!
Topshiriq:
Ushbu dialogning psixologik tuzilishini taxlil qiling va L.ning xatosini toping.
Kompyuterlar texnologiyasi bo‘limi mudirining agressivligini amortizatsiyalashtiruvchi dialog variantini o‘ylab ko‘ring.
Muammoni echish jadvali
Muammoni shakllantirilishi:
|
YAkuniy xulosa:
|
Kuyi muammolarni shakllantirish
|
Echimlar mazmuni
|
Xulosalar
|
|
|
| |
Nazorat savollari - Word muharririda ba’zi bir tushunchalar. [Katherine M. First look office 2010

|
Word muharririda ba’zi bir tushunchalar. [Katherine M. First look office 2010
|
bet | 7/7 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 2,91 Mb. | | #116044 |
Bog'liq 2 MavzuNazorat savollari
Hujjatda har hil shriftlar bilan ishlash.
Wordda matndagi biror jumlani izlab topish va uni almashtirish.
Wordda yozilgan hujjatning shriftini almashtirish.
Wordda hujjatlarni birlashtirish.
Tayyorlanayotgan hujjatning bir qismini boshqa shriftda yozish.
Hujjat kurinishini markazlashtirib tayyorlash.
Hujjatda uzbekcha harflarni ishlatish.
Hujjatning biror qismini qirqib boshqa joyga qo’yish.
Worddagi hujjatni tahrirlab qayta o’z joyiga saqlash.
Hujjatni tagiga chizib yozish va bu amaldan voz kechish.
Oynalarni ochish, yigish, yoyish va yopish.
Wordda hujjatni tahrirlash.
Grafikali dasturlarning xarakterli kattaliklarini sanab bering?
Test savollari
Word matn muharirida sichqoncha yordamida qator belgilash qanday bajariladi? A) qator boshiga kelib sichqonchaning chap tugmasi bir marta bosiladi.
qator boshiga kelib sichqonchaning o'ng tugmasi bir marta bosiladi.
qator ohiriga kelib sichqonchaning chap tugmasi bir marta bosiladi.
qator ohiriga kelib sichqonchaning o'ng tugmasi bir marta bosiladi
Word matn muharirda klaviatura yordamida qator ajratish qanday bajariladi?
Sift + pastki strelka yoki Sift + yukoriga strelka
Alt + pastki strelka yoki Alt + yukoriga strelka
Sift + ungga strelka yoki Sift + chapga strelka
Strl + pastki strelka yoki Strl + yukoriga strelka
Word da ALT +F4 tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Oldingi oynaga o'tish
Keyingi oynaga o'tish
Faylni ochish
Muhitdan chiqish.
Word da Ctrl +S tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Yangi hujjat yaratish
Faylni saqlash
Faylni ochish
Faylni bosmaga chiqarish.
Word da asboblar panelidagi qaychi rasmi tushirilgan tugma bosilsa nima sodir bo'ladi?
sahifa bo'linadi
oldindan kirtilgan matn qo'yiladi
belgilangan matn qiriqib olinadi
hujjat tizilmasi hosil bo'ladi
Word da qaysi tugmalar bosilsa matnning nushasi olingan bo'lagi zarur joyga qo'yiladi?
Strl+C
Shift + Insert
Strl+E
Strl+V.
Word da Shift+F12 tugmalari bosilsa nima sodir bo'ladi?
Fayl ochiladi
Fayl yopiladi
Fayl sa?lanadi
Aktiv oyna yopiladi
Word da hujjatning to'la matnini belgilash uchun qaysi tugmalar bosiladi?
Strl+C
Strl+V
Shift+Insert
Strl+A.
Word ning “Vstavka” menyusi yordamida qanday amal bajariladi?
jadval chizish
Hujjatni diskka yozish
Orfografik hatolarni tekshirish D) Biror fayldan rasm nus?asini olish.
Word da Strl+O tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Faylni saqlaydi
Faylni ochadi
Faylni o'chiradi
Fayldan nusha ko'chiradi.
Word da Strl+R tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Faylni tekshiradi
faylni bosmaga chiqaradi
Faylni o'chiradi
Fayldan nusha ko'chiradi.
Word da Strl+Z tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Fayldan nusha ko'chiradi
Bajarilgan ohirgi amalni bekor qiladi
Faylni o'chiradi D) Faylni belgilaydi.
Word da Strl+K tugmasi qanday vazifani bajaradi?
Yangi fayl ochadi
Qidirish va almashtirish oynasini ochadi
Faylni yopadi D) Gipermurojat qilish.
|
| |
Quick Access Toolbar - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 8/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)Quick Access Toolbar: Bekor qilish, Qayta qilish, Ochish, Saqlash, Chop etish va Eksport kabi keng tarqalgan buyruqlarga bir marta bosish orqali kirish. Shuningdek, siz ushbu hududni o’zingizning xohishingizga ko’ra sozlashingiz mumkin.
Ribbon: Barcha buyruqlar va boshqaruv elementlari turli guruhlarda tashkil etilgan asosiy asboblar paneli mavjud.
Canvas: Bu foydalanuvchi interfeysining yuragi bo’lib, u yerda siz diagrammalaringizni yaratasiz.
Symbol Library: Odatiy bo’lib, EdrawMax-da qaysi diagramma yaratishni tanlaganingizda, belgilar kutubxonasi tegishli shakl va belgilarni ko’rsatadi.
Footer: Siz kanvas ostidagi footerni topasiz, unda siz hujjatlar sahifalarini boshqarishingiz, masshtab darajasini sozlashingiz va canvasni toʻliq ekran rejimida koʻrsatishingiz mumkin.
2.2. Elektron arxivlar va hujjatlarni axborot tizimini boshqarish tizimining UML diagrammalarini ishlab chiqish.
Tashqi aktyorlar - bu sizning tizimingiz bilan o’zaro aloqada bo’lgan foydalanuvchilar (yoki tashqi jarayonlar). Ular odatda tayoqchalar yoki tashqi tizimni yaxshiroq ifodalashi mumkin bo’lgan boshqa shakllar bilan ifodalanadi.
Vazifalar yoki harakatlar yorliq sifatida vazifani tavsiflovchi fe’l iborasi bilan oval bilan ifodalanadi.
Ma’lumotlar omborlari odatda ma’lumotlar bazasi shakli bilan ifodalanadi.
Vazifalar orasidagi nuqta yoki chiziqli ulagichlar munosabatlarni ko’rsatishi mumkin. Ulagichning naqshini o’zgartirish uchun Uslub yorlig’idan foydalaning .
vazifalar yorliq bilan bajarilishi kerak bo’lgan tartibdaprecedes
topshiriq extendsyoki boshqa vazifaga asoslansa
vazifa o’z ichiga yoki includeskichik vazifalarni o’z ichiga olganida
Tizimni o’rab olish uchun chegara qutilari yoki to’rtburchaklar joylashtirilishi mumkin.
|
| |
ADABIYOTLAR RO‘YXATI - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 16/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1. "Human Resource Information Systems: Basics, Applications, and Future Directions" - Michael J. Kavanagh va Mohan Thite
2. "Human Resource Management Systems: Strategies, Tactics, and Techniques" - Kavanagh, Thite va Johnson
3. "HRIS and the Human Resource Management Function: Opportunities and Challenges" - Michael J. Kavanagh va Richard D. Johnson
4. "Managing Human Resources through Information Technology" - Julie Beardwell va Tim Claydon
5. "Human Resource Management Systems: A Practical Approach" - Michael J. Kavanagh va Richard D. Johnson
6. "Microsoft Access 2019 Programming by Example with VBA, XML, and ASP" - Julitta Korol
7. "Access 2019: The Complete Guide for Beginners" - Gerardus Blokdyk
8. "Access Database Design & Programming: Creating Programmable Database Applications with Access 2019" - Steven Roman va Paul Lomax
9. "UML Distilled: A Brief Guide to the Standard Object Modeling Language" - Martin Fowler
10. "Applying UML and Patterns: An Introduction to Object-Oriented Analysis and Design and Iterative Development" - Craig Larman
11. "UML 2.0 in a Nutshell" - Dan Pilone va Neil Pitman
12. "The Unified Modeling Language User Guide" - Grady Booch, James Rumbaugh va Ivar Jacobson
13. "UML for the IT Business Analyst: A Practical Guide to Object-Oriented Requirements Gathering" - Howard Podeswa
14. "UML @ Classroom: An Introduction to Object-Oriented Modeling" - Martina Seidl, Marion Scholz, Christian Huemer va Gerti Kappel
15. "UML for Database Design" - Eric J. Naiburg va Robert A. Maksimchuk
Foydalanilgan saytlar
1.https://www.neiconjournal.com/jour/article/view/44/0
2.file:///D:/Youtube%20Channels/Bro%20Code/admin,+Journal+manager,+JIE_12997_REV_20160607_V0+(1)%20(1).pdf
3. https://memory.loc.gov/ammem/dli2/html/cbedl.html
4.https://digitalcommons.unl.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=7020&context=libphilprac
5. https://www.soutron.com/top-10-security-issues-library-managementsystem/
6.https://repository.up.ac.za/bitstream/handle/2263/6467/kok.pdf?sequence=1 isAllowed=y
7. https://www.ala.org/educationcareers/elearning/management
8. https://www.libraryissues.com/
9. https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/01616846.2019.1608617
10.https://resources.altium.com/p/the-challenges-of-library-management
|
| |
Diagramma ramkasi - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 9/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)Diagramma ramkasi butun foydalanish holatini o’rab olishi yoki boshlovchini tashqarida qoldirishi mumkin.
2.2.1-rasm Use Case diagrammasi.
Elektron arxivlar va hujjatlarni axborot tizimini boshqarish tizimining Class diagrammasi.
UML classlari yuqori qismida class nomi bilan uchta bo’limga bo’lingan.
O’rta bo’limda classning atributlari (ma’lumotlar yoki o’zgaruvchilar) mavjud: attributeName: type
Pastki bo’limda class bajarishi mumkin bo’lgan usullar (operatsiyalar yoki funktsiyalar) mavjud: methodName(parameterName: type): type
2.2.2-rasm. Class diagrammasi.
Atributlar yoki usullarning ko’rinishi ularning nomlaridan oldin belgi bilan ko’rsatilgan.
+ Umumiy elementlarga ushbu sinfdan tashqarida kirish mumkin.
- Shaxsiy elementlarga faqat shu sinf ichidagi usullardan foydalanish mumkin.
# Himoyalangan elementlarga faqat uning nomlar maydonida (sinflar va paketlar guruhi) kirish mumkin.
~ Paket elementlariga faqat uning paket nomlari maydonida (bog’liq sinflar guruhi) kirish mumkin. Paket diagrammalari sinf diagrammasining ixtisoslashtirilgan shaklidir.
To’g’ri chiziq /atributning boshqa atributlardan olingan yoki hisoblanganligini bildiradi.
UML CLASS DIAGRAMMALARIDA ALOQALAR UCHUN ULAGICHLAR
Muayyan belgiga, ikkala uchida teglar va qattiq yoki chiziqli chiziqqa ega bo’lgan ulagich yordamida sinflar o’rtasidagi munosabatlar turini aniqlang.
Meros (umumlashtirish): ota-ona sinfidagi ochiq uchburchak. Bu shuni ko’rsatadiki, kichik sinflar ota-sinfning ixtisoslashuvi - ular ota-sinfni kengaytiradi.
Amalga oshirish (realizatsiya qilish yoki bajarish): chizma sinfida ochiq uchburchak bilan kesilgan chiziq. Bu sinf "loyiha" sinfining funksiyalarini amalga oshiradigan joyda qo’llaniladi va uni amalga oshiradigan har bir sinfga qarab turlicha amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
-Mavzu: Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida Geografiya tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari

|
-Mavzu: Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida Geografiya tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari
|
bet | 52/76 | Sana | 21.06.2024 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #264992 |
Bog'liq Qarshi davlat universiteti geografiya kafedrasi13-Mavzu: Boshlang‘ich sinf o‘quvchilarida Geografiya tasavvur va tushunchalarni shakllantirishning metodik asoslari
Reja
Tasavvur xaqida umumiy tushunchalar
Geografiya fanidan umumiy tushunchalar
Geografiya fanidan yakka tushunchalar
Yakka Geografiya tushunchalari.
Tayanch tushunchalar: Geografiya tasavvurlari; Geografiya tushunchalari; tasavvurning tushunchadan farqi; Geografiya tushunchalari hosil bo’lishining boshlang’ich davri; tushunchalarning turlari; yakka tartibdagi va umumiy tushunchalar; tahlil-sintezlash-tafakkur operatsiyasi; tushunchalarning rivojlanishida metodik sharoitlar; tushunchalarni amaliyot bilan bog’lanishi.
Tasavvur- sezgi organlar faoliyatining, hotiraning yoki tasavvur qilish mahsulidir.
Tushuncha – tafakkur mahsuloti hisoblanadi. Tushunchalar qabul qilinadigan va tasavvur etiladigan narsalar ustida fikr yuritish natijasida vujudga keladi. Tushuncha butun narsalar sinfiga taaluqli umumlashgan mazmunni aks ettiradi.
Maktabda o‘qishning birinchi yilida bolalar atrof olam bilan tanishish o‘quv kitobidan ertak va hikoyalarni o‘qish, tabiatdagi kuzatishlar asosida o‘simlik va hayvon organizmlari to‘g‘risida umumiy oddiy Geografiya tushunchalarini oladilar. Kelgusi sinflarda ular tajribalar o‘tkazishda, kuzatishlar, ekskursiyalar, amaliy ishlar vaqtida tabiat to‘g‘risidagi konkret tushunchalarga ega bo‘ladilar.
Umumiy tushunchalarni shakllantirishda o‘qituvchi:
obyektlarni maqsadga yo‘nalgan holda qabul qilib olishlinishni tashkil qilishi;
tabiat jismlari va hodisalari to‘g‘risida har bir yangi tushunchani tahlil qilishi va barcha narsalarda, ilgari o‘zlashtirilganlarda takrorlanadigan muhim belgilarni ajratishi;
ikkinchi darajali uncha muhim bo‘lmagan barcha belgilarni mavhumlashtirish, buning uchun uncha muhim bo‘lmagan turlanadigan belgili, lekin muhim belgilarini saqlagan (lola va binafsha, boychechak va lola) narsalardan foydalanish lozim.
Geografiya tushunchalarni shakllantirishda har xil operatsiyalar: sintez, tahlil, taqqoslash, mavxumlashtirish, konktetlashtirish, umumlashtirishdan foydalanishga alohida ahamiyat berilish kerak.
|
| |
2 - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 258/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat
5-ilova
Ish tartibi va reglament
1. Muammoni echish va prezentatsiya varog‘ini yozish uchun guruxda ishlashga - 20 min.
2. Muammo echimini prezentatsiya kilish - 8 min. gacha.
3. Jamoa bo‘lib muxokama kilish, xulosalarni shakllantirish - 10 min. gacha.
4. O‘zaro baholash - 1 min.
1. Muammoli vazifa
Tarmoqni rivojlantirish konsepsiyasini tushuntiring, soxani rivojlanishning asosiy yo‘nalishlarini aniqlang va O‘zbekistonda 2022 yili - “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da qanday vazifalarni xal qilish kerakligini aytib o‘ting.
2. Uslubiy ko‘rsatma: xarakat ketma-ketligi (algoritm)
1. Muammoni savol shakliga keltiring.
2. Asosiy masalani shakllantiring, uning yechimi muammoli savolga javob berish darajasida bo‘lsin.
3. Milliy iqtisodiyot xolatini tavsiflash imkonini beruvchi asosiy mezonlarni
(belgi, taxlil yo‘nalishi) ayting.
4. Echish algoritmini tuzing.
5. Jamoa bo‘lib tanlangan ko‘rsatkichni baholang, ularni yoritish ketma-ketligini o‘rnating.
6. Milliy iqtisodiyot xolatini baholash bo‘yicha tanlangan ko‘rsatkich asosida bir qator kichik muammolarni shakllantiring va jadvalga yozing.
7. "Echimning mazmuni" ustuniga ularni aniqlash, xisoblash algoritmini (formulasi, tartibini) yozing.
8. Muammoni echish jadvalini to‘ldiring.
9. Siz tomonigizdan keltirilgan ko‘rsatkichning milliy iqtisodiyot uchun ahamiyatini yoriting va oraliq xulosalarni shakllantiring va yozing.
10. YAkuniy xulosani aniq va lo‘nda qilib shaklantiring.
|
| |
-ilova  
Tekshirish uchun savollar

|
-ilova
Tekshirish uchun savollar
|
bet | 260/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat5-ilova
Tekshirish uchun savollar
O‘zbekistonda 2022 yili - “Faol investitsiyalar va ijtimoiy rivojlanish yili”da qanday vazifalarni xal qilish kerak?
Iqtisodiyotni rivojlantirish strategiyasi qanday omillarga asoslanadi?
Mamlakatimizda innovatsion texnologiyalari joriy etishning boshlang‘ich bosqichi qanday davom etmoqda?
Raqamli texnologiyalar deganda nimani tushunasiz, uning afzalliklari?
Soxani rivojlanishning asosiy yo‘nalishlari va innovatsion loyihalarini aytib bering.
Testlar
1. Boshqaruv faoliyatining samaradorligi nuqtai nazaridan qarorlar qanday turlarga bo‘linadi?
a) rejali va subektiv
b) strategik va yillik
*c) strategik va operativ
d) operativ va yillik
2. Strategik qaror – bu…?
a) faoliyat tugrisida umumiy tasavvurga ega bulish
b) yangi aspektlarni imkon kadar ishlab chiqish
c) Ishlab chiqarish, asosiy fondlarni tanlash, asosiy fondlarni tamirlash
*d) korxonaning faoliyati bilan bog‘liq bo‘lgan maqsad va missiyalarning shakllanishi
3. Xarakat doirasi bo‘yicha boshqaruv qarorlari qanday nomlanadi?
a) tashqi va ichki
b) strategik va operativ
*c) iqtisodiy, tashkiliy, ijtimoiy, texnik va texnologik
d) shaxsiy, xamkasbiy va malakaviy
4. Qarorlar ta’sir qilish yo‘nalishi bo‘yicha nechiga bo‘linadi va ular qaysilar?
*a) 2 ga: tashqi va ichki
b) 2 ga: strategik va yillik
c) 3 ga: shaxsiy, xamkasbiy va malakaviy
d) 5 ga: iqtisodiy, tashkiliy, ijtimoiy, texnik va texnologik
5.Boshqaruv qarorlari funkstional mazmuni bo‘yicha nechiga bo‘linadi?
a) 5 ga
b) 2 ga
*c) 6 ga
d) 3 ga
6. Qayta ishlashni tashkillashtirish bo‘yicha qarorlar qaysilar?
*a) shaxsiy, xamkasbiy va malakaviy
b) tashqi va ichki
c) iqtisodiy, tashkiliy, ijtimoiy
d) texnik va texnologik
|
| |
Tashkiliy strukturalarni hosil qiladigan boshqarish organlari

|
Tashkiliy strukturalarni hosil qiladigan boshqarish organlari
|
bet | 39/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat15. Tashkiliy strukturalarni hosil qiladigan boshqarish organlari:
a) boshqaruv tizimi shaklida bo‘ladi
b) boshqaruv bo‘g‘inlari shaklida bo‘ladi
v) boshqaruv bosqichlari shaklida bo‘ladi
*g) b+v.
16. Agar boshqarishning hamma funksiyalari korxona rahbari qo‘lida to‘planib barcha quyi rahbarlar va ishlab chiqarish yacheykalari unga bo‘ysinsa, u holda boshqarishning bunday tashkiliy strukturasi:
*a) chiziqli(pog‘onali) struktura ko‘rinishida bo‘ladi
b) chiziqli shtabli struktura ko‘rinishida bo‘ladi
v) funksional struktura ko‘rinishida bo‘ladi
g) chiziqli funksional struktura ko‘rinishida bo‘ladi.
17. Rahbarlik turlari:
a) avtokratik
b) liberal
v) demokratik
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
18. Tashkilot maqsadlarining tavsifi:
a) barcha qo‘yi rahbarlar va ishlab chiqarish yacheykalarini korxona rahbariga bo‘ysindirish orqali tashkil etiladi
*b) ishlab chiqarish vositalari sonini oshirish, qo‘shimcha ishchi kuchni jalb etish, ishchilar mehnat samarasini oshirish
v) har bir chiziqli rahbar qoshida ixtisoslashgan xizmatlar, maslahatchilar kengashi, ya’ni shtablar tuzish orqali tashkil etiladi
g) a+b.
19. Quyida qayd etilgan organlarning qaysi biri boshqarishning umumdavlat organlariga kiradi:
a) viloyat hokimiyati
b) tuman hokimiyati
*v) oliy sud
g) shahar hokimiyati.
20. Rahbar madaniyatiga baho berish uchun qo‘llaniladigan ko‘rsatkichlar:
a) rahbarning o‘ziga va jamoaga nisbatan madaniyatliligi
b) vazirlar mahkamasi
v) vazirlik va qumitalar
*g) oliy kengash.
21. Rahbar madaniyatining tushunchalari:
a) odob
b) insof
v) adolat
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
22. Quyida qayd qilingan metodlarning qaysi biri boshqarish metodi bo‘lib hisoblanadi:
a) tashkiliy-ma’muriy metodlar
b) iqtisodiy metodlar
v) ijtimoiy-ruhiy metodlar
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
|
| |
Edraw Max dasturi - Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari

|
Kirish. Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarish axborot tizimining nazariy asoslari
|
bet | 7/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)Edraw Max dasturi
Edraw Max dasturiy ta’minoti Edraw mahsulotlarining barcha kutubxonalari va funksiyalarini o’z ichiga olgan to’plam bo’lib, talabalar, o’qituvchilar va korxonalarga o’z g’oyalarini tasavvur qilish uchun barcha turdagi diagrammalarni yaratish va nashr etish imkonini beradi. Edraw Max yordamida siz tashkiliy sxemalar, oqim diagrammalari, tarmoq diagrammalari, qurilish rejalari, aql xaritalari, ilmiy illyustratsiyalar, moda sanoati loyihalari, UML diagrammalari, ish jarayoni diagrammalari, dastur tuzilmalari, veb-loyihalar diagrammalari, elektr diagramma sxemalari, maʼlumotlar bazasi diagrammalari va boshqalarni loyihalashingiz mumkin. Keng kutubxonalar va 5000 dan ortiq vektor belgilari bilan Endraw Max-da chizish jarayoni ancha soddalashtirilgan. Yechim foydalanuvchilari intuitiv Microsoft Office muhitida ishlash mumkin bo’lgan ko’plab andozalar, vositalar va shakllarga kirish huquqiga ega.
Edraw Max xususiyatlari:
G’oyalar va ularning o’zaro ta’sirini optimal tarzda ifodalovchi diagrammalarni tuzing.
Sxemalarni, tashkiliy sxemalarni, tarmoq diagrammalarini va boshqalarni yaratishni tezlashtiradigan vektorli chizma.
Mavjud Visio XML fayllarini import qilishni qo’llab-quvvatlash.
Kutubxona panelidan kerakli shablon va obyektlarni ish maydoniga sudrab olib tashlang.
Mavzular, uslublar va effektlarga asoslangan professional diagrammalarni tezda yarating.
Barcha mavzularning joylashuvini avtomatik ravishda moslashtirish va muvofiqlashtirish.
Har bir diagramma ob’ekti uchun rang, shrift, shakl, uslub, matn, rasm va belgini tanlang.
Keng diapazonli diagrammalar yordamida murakkab ma’lumotlarni osongina tasavvur qiling.
Diagrammalarni ma’lumotlar bilan bog’lash qobiliyati.
Microsoft Office to’plami bilan integratsiya qilish imkoniyati.
Microsoft Office uslubidagi foydalanuvchi interfeysi.
WYSIWYG muharriridan foydalangan holda asosiy grafik formatlarini qo’llab-quvvatlaydi.
EdrawMax-ni kompyuteringizda ishga tushirganingizda, siz Bosh sahifaga o’tasiz. Bu yerda siz hujjatlarni yaratishingiz va boshqarishingiz, shablonlarni qidirishingiz va ishlatishingiz, Visio yoki boshqa fayllarni import qilishingiz va dasturiy ta’minotning umumiy parametrlarini o’zgartirishingiz mumkin. Bu sahifa Edraw ish maydoniga kirish vazifasini ham bajaradi. (2.1.9-rasm)
2.1.9-rasm. Edraw ish maydoniga kirish.
ISH MAYDONI
Ish maydonida , va Footer ko’rasiz(2.1.10-rasm).
2.1.10-rasm. Dasturning ishchi maydoni.
Ushbu funktsional sohalar bilan tanishish sizning dizaynlaringizni yanada samarali bajarishga yordam beradi.
|
| |
Elektron arxivlar va hujjatlar bilan ishlashda mavjud tizimlarning imkoniyatlari

|
Elektron arxivlar va hujjatlar bilan ishlashda mavjud tizimlarning imkoniyatlari
|
bet | 4/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)1.2. Elektron arxivlar va hujjatlar bilan ishlashda mavjud tizimlarning imkoniyatlari.
Bu raqamli arxiv butun kompaniya uchun katta fayl almashish dasturi, deb hisoblanadi.Fayllarni qidirish va yuklash juda oson va narsalarni turli toifalar bo'yicha tartibga solish ham juda foydali.Umuman mahsulotning qulayligi va samaradorligi .portallar juda qulay va toza ko’rinishga ega.
Aktivla rbutun bo’ylab tezda xizmat qiladi va juda barqaror uni platformadir.Texnik muommolar yuzaga kelganda,ular muommoni hal qilish jarayonida juda kommunikativ. Ular bilan ishlash ajoyib. Fantastik veb-saytlar va kontentni boshqarish, ranglarni to'g'rilash bo'yicha ajoyib xizmatlar va mijozlarga ajoyib xizmat.
Kamchiligi;
Hujjatlarni topish qiyin ko’rinadi.Bu haqiqiy ta’minotni o’rnatsak ular usuli aniq emas
Fayl turi filtirida GIF orqali filtrlash variantini topish imkoni yuq.
Minimal konfiguratsiya bilan boshlash oson. Foydalanuvchilarga qulay interfeys, tezkor konfiguratsiya, ishonchli zaxira va tiklash, yaxshi texnik yordam, yaxshi narx.
Dasturning interfeysi oqlangan, oson va ehtiyotkorlik bilan va mukammal rejalashtirishdir va siz tadbirlarni amalga oshirishda qadamlarni sodda va tez bajarishingiz mumkin.
Men VM dasturlari va Hyper-V. NAKIVO uchun ko'plab zaxira echimlari bilan ishlash imkoniyatiga ega bo'ldim, bu saytni tiklash xususiyatiga ega bo'lgan eng yaxshi zaxira va replikatsiya echimlaridan biri.
Biz mijozlarimiz ma'lumotlarini ma'lumotlar markazida bir nechta joylardan ishlaydigan juda yaxshi zaxira va tiklash platformasi orqali ta'minlaymiz, albatta, juda yaxshi. O'rnatishning barcha bosqichlarida juda foydali yordam
Taqvim zichroq zaxira tsiklida foydasiz.
Biz hali VM bo'lmagan zaxira nusxasini sinab ko'rishimiz kerak, ammo biz buni bir nuqtada tashlab, barchasini Nakivoga ko'chiramiz deb o'ylaymiz.
Eslatib o'tadigan haqiqiy kamchiliklar yo'q. Ba'zan biz tilayman, UI yilda qaydlar batafsil ma'lumot aytib, deb, bu xatolar kelganda.
Bizning tashkilotimiz VM dasturiy ta'minot VDP-dan foydalangan va biz u bilan doimo katta muammolarga duch kelganmiz. VDP tez-tez buzilib, telefonda ishlash uchun VM dasturlari bilan vaqtni behuda sarf qilar edi.
|
| |
Marketing tadqiqotlari - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 36/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat94. Marketing tadqiqotlari:
*A) marketing strategiyasi va taktikasini belgilashning asosi;
B) marketing muammosini aniqlash;
V) marketing dasturi;
G) bozor.
95. Bozorni segmentlarga ajratish:
A) marketing izlanishlari;
*B) bozor iste’molchilarini maxsus guruhlash;
V) bozor kon’yunkturasi;
G) bozor strukturasi.
96. Tovar raqobatbardoshligini baholash:
A) bozorni tahlil qilish;
B) o‘xshash tovar namunasini topish;
V) tovarlarning asosiy ko‘rsatkichlarini belgilash;
*G) hamma javoblar to‘g‘ri.
97. Korxonaning marketing dasturi:
A) korxonaning imkoniyatlarini tahlil qilish;
B) o‘zining ichki salohiyati to‘g‘risida axborot to‘plash;
V) korxonaning marketing faoliyatini tashkil etish;
*G) hamma javoblar to‘g‘ri.
98. Tovarga qo‘yiladigan asosiy talablar:
A) tovarning iste’mol qiymatini yuqoriligi;
B) sifat ko‘rsatkichlari;
V) ehtiyojning mavjudligi;
*G) hamma javoblar to‘g‘ri.
99. Tovarning funksional xususiyati:
A) inson hayotida muayyan vazifani bajarish;
B) moddiy ehtiyojni qondirish;
V) tovarning xizmat xususiyati;
*G) hamma javoblar to‘g‘ri.
100. Marketingda narxning mohiyati
A) bozor unsurlari ichida eng murakkabi
B) o‘zgaruvchan mexanizm
V) bozordagi tebranishlarga moslashuvchan
*G) tovar qiymatining puldagi ifodasi.
MENEJMENTGA OID TESTLAR
1. Maqsad – bu:
a) muddao
b) u yoki bu niyatga erishish uchun ko‘zda tutilgan mushtarak orzu
v) bu navbatdagi bosqichda “jang” bilan zabt qilinadigan bamisoli cho‘qqidir
*g) noto‘g‘ri javob yo‘q.
2. Boshqarish pog‘ona (daraja)lariga qarab maqsadlar qanday turlarga bo‘linadi:
a) siyosiy maqsadlar
*b) tuman maqsadlari
v) iqtisodiy maqsadlar
g) ijtimoiy maqsadlar.
|
| |
Aniqlash va baholash - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

62
tanlash ularning samaradorligini solishtirish orqali, shu jumladan turli usullarning
kompleks kombinatsiyalarini hisobga olgan holda amalga oshirilishi lozim
Riskka bevosita ta’sir etish bosqichi to‘rtta asosiy uslublardan tashkil
topadi: istisno qilish, pasaytirish, saqlash va riskni o‘tkazish (3-rasm).
Riskni istisno qilish deganda mazkur risk bilan bog‘liq bo‘lgan har qanday
xatti-harakatlar va chora-tadbirlarni rad qilish tushuniladi.
Riskni pasaytirish - ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni yoki noqulay
holatlarni ro‘y berish ehtimolligini kamaytirishni bildiradi. Bu yo‘nalishda oldini
olish tadbirlari amalga oshiriladi. Bunday tadbirlar deganda binolar va
inshootlarlarning xavfsizlini kuchaytiruvchi turli xildagi choralar, nazorat va
ogohlantiruvchi tizimlarni, yong‘inga qarshi qurilmalarni o‘rnatish, ekstrimal
holatlarda harakatlanish bo‘yicha xodimlarni o‘qitish va sh.k. tushuniladi.
3-rasm.
Riskka ta’sir etish usullarining asosiy usullari
Boshqaruv uslubi – bu - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 41/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat30. Boshqaruv uslubi – bu:
*a) boshqaruv funksiyalarini samarali bajarish maqsadida biror bir organning yoki rahbarning bo‘ysinuvchilariga aniq ta’sir ko‘rsatish usuli va yo‘llari majmuasidir
b) boshqaruv jarayonida kelib chiqadigan muammolarni hal qilish usullari, yo‘llari, majmuasidir
v) ishlash, boshqarishdagi o‘ziga xos yo‘l, usuldir
g) rahbarning o‘ziga xos yondashuvi.
31. Boshqaruv jarayonida u yoki bu masalalarni hal qilishda rahbarning o‘ziga xos yondoshishi menejmentda:
a) boshqaruv uslubi deb yuritiladi
b) ish uslubi deb yuritiladi
v) boshqaruv metodi deb yuritiladi
*g) rahbarning ish uslubi deb yuritiladi.
32. Qaror qabul qilishda yakka bosh, jamoa fikri bilan hisoblashmaydigan rahbarlarni:
*a) avtokratik rahbarlar deyishadi
b) liberal rahbarlar deyishadi
v) demokratik rahbarlar deyishadi
g) a+v.
33. Qaror echimlarini bo‘sinuvchilarga taklif orqali etkazuvchi rahbarlarni:
a) liberal rahbarlar deyishadi
b) avtokratik rahbarlar deyishadi
*v) demoktarik rahbarlar deyishadi
g) konservativ raxbar.
34. Avtokratik rahbarlar bo‘ysinuvchilarning:
a) tashabbuskorligiga to‘la-to‘kis tayanadi
*b) tashabbuskorligiga yo‘l qo‘ymaydi
v) tashabbuskorligini rag‘batlantiradi va undan foydalanadi
g) faolligiga rag‘batlantiradi.
35. Liberal rahbarlar kadrlarni tanlashda:
*a) beparvolarcha yondoshadilar
b) kuchli raqobatdoshlardan qutilish payida bo‘ladilar
v) ishchan, bilimdon xodimlarga mo‘ljal oladilar, ularning o‘sishiga yordam beradilar
g) tashqaridan madad kutadi.
36. Demokratik rahbarlar bilimga bo‘lgan munosabatda:
a) hamma narsani o‘zim bilaman deb hisoblaydilar.
b) beparvo, e’tiborsiz bo‘ladilar
*v) mutassil o‘qiydilar va qo‘l ostidagi bo‘ysinuvchilardan ham shuni talab qiladilar
g) b+v.
|
| |
ТРАНСПОРТ - download

| Ўзбекистон республикаси транспорт вазирлиги тошкент давлат транспорт университети Avtomobil yo‘llarini qurish, ta’mirlash va rekonstruksiya qilish loyihalari haqida ma’lumot to‘plash 10,07 Mb. 7 | o'qib |
| Ўзбекистон республикаси транспорт вазирлиги тошкент давлат транспорт университети Avtomobil yo‘llari muhandisligi" fakulteti "Avtomobil yo‘llaridagi sun’iy inshootlar" kafedrasi "Avtomobil yo‘llaridagi sun’iy inshootlar". Фанидан 2,21 Mb. 7 | o'qib |
| Транспорт воситалари эгаларининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш бўйича е-полисни электрон 221,62 Kb. 8 | o'qib |
| Ҳаракат тартиби. Ҳаракат тезлиги. Қувиб ўтиш. Транспорт воситаларининг тўхташи ва тўхтаб туриши 1,83 Mb. 6 | o'qib |
| Ra23609743986 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Cobalt русумли, 70Z900pa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори qulmuradov odiljon tursunqulovich 165,56 Kb. 1 | o'qib |
| Ra24789343358 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti русумли, 50T595sa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори yuldasheva toxira turgunovna 173,37 Kb. 1 | o'qib |
| Ra24760845931 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti русумли, 50T595sa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори yuldasheva toxira turgunovna 163,49 Kb. 1 | o'qib |
| Ra24789297185 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti русумли, 50T595sa давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори yuldasheva toxira turgunovna 166,86 Kb. 1 | o'qib |
| 4-amaliy ishi транспорт воситаси ҳаракатини ташкил этиш Tv unumdorligiga texnik-ekspluatatsion ko’rsatkichlar (tek) ta’sirini alohida va ularni birgalikda tahlil etish 0,62 Mb. 4 | o'qib |
| Ra24821140275 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Cobalt русумли, 10H904za давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори toshpo‘latov abdilaxat abduxamidovich 142,05 Kb. 1 | o'qib |
| Ra23625501196 рақамли Жарима солиш тўғрисидаги қарор Lacetti l3 15G русумли, 80Q854na давлат рақам белгили транспорт воситаси мулкдори boboyev shermat hikmatovich 168,3 Kb. 1 | o'qib |
| Фан: “ШАҲарларни транспорт режалаштириш” Eng katta transport oqimining zichligi transport vositalarining tо‘xtab qolish («zator») holatida kuzatiladi 194,92 Kb. 4 | o'qib |
| Бугунги кунда жаҳон бозорига олиб чиқадиган транспорт O‘zbekiston Respublikasida mavjud avtomobil yo‘llarining uzunligi 84 000 kmni tashkil qiladi. Bular quyidagicha: Umumiy foydalanishdagi avtomobil yo‘llar–42 695 km ni tashkil qiladi 21,17 Kb. 3 | o'qib |
| Олий ва ўрта махсус таълим вазирлиги “Ўзбекистон темир йўллари” акциядорлик жамияти тошкент темир йўл муҳандислари институти “Ташишни ташкил этиш ва транспорт логистикаси” факультети “Темир йўл транспортида автоматика ва телемеханика” Temir yo‘l ob’ektlarida ishlatitiladigan zamonaviy yorug‘lik manbalarini va yoritish asboblarini asosiy tavsiflari 11,09 Mb. 2 | o'qib |
Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni ro‘yxatga olish axborot tizimini loyihalash va boshqarishni dasturiy ta’minotini ishlab chiqish

|
Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni ro‘yxatga olish axborot tizimini loyihalash va boshqarishni dasturiy ta’minotini ishlab chiqish
|
bet | 14/16 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 6,67 Mb. | | #241711 |
Bog'liq kurs ishiga shablon (1)3.Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni ro‘yxatga olish axborot tizimini loyihalash va boshqarishni dasturiy ta’minotini ishlab chiqish.
3.1. Elektron arxivlar va hujjatlarni boshqarishning avtomatlashtirilgan axborot tizimini ishlab chiqish uchun dasturiy vosita.
Ma’lumotlar omborini yaratish uchun Micrasoft Access “Таблицы” va “Запросы” bo’limi bilan tanishib chiqamiz.
3.2.1-rasm.Jadval yaratish
Shunga o‘xshatib kerak bo‘ladigan bir nechta jadvallarimizni shu tarzda yaratamiz.
3.2.2-rasm Jadvalga kerakli maydonlarni kiritish
.Jadval yaratganimizdan keyin yaratgan maydolarimizni to`ldirib chiqamiz.
.
3.2.3-rasm. Yaratgan jadvalimizni maydonlarini ma’lumotlar bilan to‘ldirish.
Agar bizga korxonadagi hodimlar haqida ma`lumot kerak bo`lsa uni osonroq topishimiz uchun konsturoktor zapros menyusidan qidirish tugamasini yaratib olamiz.Birinchi bo‘lim Создание menyusidan конструктор запросов bo‘limini tanlaymiz qidiruv bo‘limi ochiladi va yaratgan jadvalarimizdan kerakligini tanlab shu jadval uchun qidiruv bo‘limini yaratamiz.
3.2.4-rasm. Qidiruv qismini yaratishdagi bosqichlar
3.2.5-rasm sorov orqali qidirish
Men xodimlar haqida ma`lumot toppish oson bo`ilshi uchun familyasi orqali qidirish qildim.
Accesda qidiruv tizimini yaratganimizdan keyin unga forma qismini ham yaratib olsak bo‘ladi.Buning uchun Создание menyusidan endi мастер форм bo‘limiga kiramiz.
3.2.6-rasm.Passport raqami orqali qidirish.
3.2.7-rasm Forma qismini yaratish.
3.2.8-rasm
Kirganimizda quyidagi oyna ochiladi unda biz yaratgan jadvaldagi maydonlar chiqadi. Undan kerakligini tanlab .>> shu tugmani bosib o‘tkazib olamiz. Keyin дале tugmasini bosganimizda bizni formamizga mos bo‘lgan jadvalni tanlab готово tugmasini bosganimizda formamiz hosil bo‘ladi.
Endi unga o’zimizga kerakli tugmalarni joylashtirib olamiz
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bob. Elektron arxivlar va hujjatlarni ro‘yxatga olish axborot tizimini loyihalash va boshqarishni dasturiy ta’minotini ishlab chiqish
|
Mavzuni takrorlash uchun nazorat savollari

Mavzuni takrorlash uchun nazorat savollari 1. Sug‘urtada risk tushunchasini izohlang.
2. Sug‘urtadagi maxsus risklarni ayting va sharhlang.
3. Risklarning turkumlanishi deganda nima tushuniladi va ular qanday
mezonlar bo‘yicha turkumlanadi?
65
4. Riskni boshqarishning mazmuni nimadan iborat?
5. Riskni boshqarishda menejmentning roli va o‘rnini tushuntiring.
6. Riskni boshqarish usullarini tushuntiring.
7. Riskni boshqarishda sug‘urtaning ahamiyatini tushuntiring.
Mustaqil o’zlashtirish uchun test savollari 1. Amalda bo‘lgan sug‘urta shartnomasiga quyidagi qaysi holatlarda o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin? A. o‘zgartirishlar kiritilishi mumkin emas.
B. sug‘urta ob’ektining qiymati o‘zgarganda.
C. «Sug‘urta faoliyati to‘g‘risida»gi Qonunda belgilangan tartibda.
D. yuqorida to‘g‘ri javoblar ko‘rsatilmagan.
2. Sug‘urta shartnomasi o‘z kuchini yo‘qotadi: A. sug‘urtalanuvchining tashabbusi bilan.
B. sug‘urtalovchining tashabbusi bilan.
C. sug‘urtalovchi sug‘urtalanuvchi oldida to‘liq o‘z majburiyatini bajargandan
so‘ng.
D. sug‘urta shartnomasi hokimiyat qarori bilan o‘z kuchini yo‘qotadi.
3. Sug‘urta hodisasi ro‘y berishi tufayli ko‘rilgan zarar qaysi hujjat asosida sug‘urtalanuvchiga qoplanadi? A. sug‘urta polisi asosida.
B. sug‘urta shartnomasi asosida.
C. sug‘urta dalolatnomasi asosida.
D. sug‘urta summasi asosida.
4. Qaysi holatlarda sug‘urta shartnomasi bekor etilishi mumkin? A. Sug‘urtalanuvchi tomonidan sug‘urtalovchiga noto‘g‘ri ma’lumotlar berilgan
taqdirda.
B. Sug‘urta shartnomasida orfografik xatolar bo‘lganda.
C. sug‘urtalovchi ustav kapitali miqdorini oshirganda.
V. QAYTA TASHKIL ETISHGA RUXSATNOMALAR

189
Qayta tashkil etishga berilgan ruxsatnomalar reyestrida sug‘urtalovchilar
to‘g‘risidagi quyidagi asosiy ma’lumotlar ko‘rsatilishi kerak:
sug‘urtalovchining nomi,
uning tashkiliy-huquqiy shakli, pochta manzili,
telefoni;
qayta tashkil etishga ruxsatnoma berilgan sana va uning tartib raqami;
qayta tashkil etishga ruxsatnomani
qayta rasmiylashtirish, uning amal
qilishini to‘xtatib turish va tiklashning asosi va sanasi;
qayta tashkil etishga ruxsatnomaning amal qilishini to‘xtatishning
asosi va
sanasi;
qayta tashkil etishga ruxsatnomani bekor qilishning asosi va sanasi;
qayta tashkil etishga ruxsatnomalar dublikatlarini berishning asosi va sanasi.
24. Qayta tashkil etishga berilgan ruxsatnomalar reyestridagi ma’lumotlar
yuridik va jismoniy shaxslarning ular bilan tanishishi uchun ochiq hisoblanadi.
190
ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ПРЕЗИДЕНТИНИНГ
ҚАРОРИ
Moliyaviy risklar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyotiBog'liq Sug`urta nazariyasi va amaliyoti (3)Moliyaviy risklar, pul mablag‘larini yo‘qotish ehtimolligi bilan bog‘liq.
Moliyaviy risklar ikki turga bo‘linadi: pulning xarid quvvati bilan bog‘liq bo‘lgan
risklar va sarmoyalarni qo‘yish bilan bog‘liq bo‘lgan risklar (investitsion risklar).
Pulning xarid quvvati bilan bog‘liq bo‘lgan risklar quyidagi xillardan iborat:
inflyatsion;
deflyatsion;
valyuta;
likvidlik.
Investitsion risklar quyidagilardan iborat:
> boy berilgan naf riski – bu qandaydir amalni (misol uchun, sug‘urtalash,
xedjirlash, investitsiya va sh.k.) bajarilmasligi natijasida bilvosita moliyaviy zarar
(foyda ololmaslik)ga olib keluvchi risk;
> daromadlarni pasayish riski portfelli investitsiyalar, omonatlar va kreditlar
bo‘yicha foizlar va dividendlar hajmining kamayishi natijasida yuzaga kelishi
mumkin.
Daromadlilikni pasayish riski quyidagi xillardan iborat:
♦ foiz risklari – tijorat banklari, kredit muassasalari, investitsion institutlar
tomonidan jalb qilingan mablag‘lari bo‘yicha to‘layotgan foizlarining taqdim
etilayotgan kreditlar bo‘yicha foiz stavkalaridan ko‘tarilib ketishi natijasidagi
yo‘qotishlar xavfi.
♦ kredit riski – qarz oluvchi tomonidan asosiy qarzini va tegishli foizlarni
to‘lanmaslik xavfi. Shuningdek kredit risklariga qimmatli qog‘ozlarni muomalaga
57
chiqargan emitentning ular bo‘yicha foizlarni yoki asosiy qarz summasini to‘lay
olmaslik holatiga kelib qolish riski ham kiradi. Bevosita moliyaviy risklar quyidagi
xillarga bo‘linishi mumkin: birja riski, selektiv risk, bankrotlik riski hamda kredit
riski.
Sug‘urtada barcha risklar ikki guruhga bo‘linadi: sug‘urtaviy va
nosug‘urtaviy (sug‘urta shartnomasiga kiritilmagan). Sug‘urtaviy risk – bu
sug‘urta hodisasini ro‘y berish ehtimolligi va ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararning
miqdoriy hajmi nuqtai nazaridan baholanishi mumkin.
58
1-rasm. Risklarning tasnifiy tizimi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti
|
RISKLAR 
Haqiqiy risklar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot...

59
Sug‘urta riskining asosiy mezonlari:
• risk tasodifiy xarakter kasb etishi kerak, bunda sug‘urta
shartnomasida
ishtirok etayotgan barcha tomonlarga sug‘urta hodisasining ro‘y berish aniq vaqti
va ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararning hajmi oldindan ma’lum emas;
• mazkur riskning namoyon bo‘lish tasodifiyligini bir turdagi obektlar
jamlamasi bilan solishtirish mumkin, ya’ni statistik kuzatuvlar olib borish kerak;
• riskni amalga oshishida aks etuvchi sug‘urta hodisasining ro‘y
berishi
sug‘urtalanuvchi yoki boshqa manfaatdor shaxsning xohish-irodasi bilan bog‘liq
bo‘lmasligi kerak;
• sug‘urta hodisasining ro‘y berishi davr va makonda ma’lum emas;
• riskni amalga oshish oqibatlarini pul ifodasida obektiv o‘lchash va
baholash imkoni mavjud.
Nosug‘urtaviy risklar – bu risklar obektiv mavjud bo‘ladi, ammo
sug‘urtalovchi mas’uliyati hajmiga qo‘shib, ya’ni sug‘urtaga
qabul qilib
bo‘lmaydi.
Xavf-xatar manbalaridan kelib chiqib risklarni quyidagilarga bo‘lish
mumkin: tabiiy ofatlar (er qimirlashi, sel, do‘l va b.) bilan bog‘liq bo‘lgan va
insonning ongli xatti-harakati (o‘g‘irlik, talonchilik va boshqa g‘ayri
huquqiy
xatti-harakatlari bilan bog‘liq bo‘lgan, shuningdek yuqorida sanab o‘tilganlarning
aralash risklari (misol uchun, mutaxassis-epidemiologning maqsadli harakati bilan
yuzaga keluvchi epidemiyalar).
Sug‘urtalovchining mas’uliyati hajmi bo‘yicha risklar yakka tartibdagi
(masalan, tasviriy san’at asarlarini tashish va ko‘rgazmasi) va universal (masalan,
muntazam uchrovchi mulkiy risk – o‘g‘irlik) turlarga bo‘linadi.
Risklar natijasidagi yo‘qotishlar turlariga quyidagilar kiradi: moddiy,
moliyaviy, mehnat, vaqtli, obro‘li (ishonch), ekologik yoki sog‘likka ziyon
etkazilishi.
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti sug’urta nazariyasi va amaliyoti - bet 36

60
5.4. Risklarni boshqarish va sug‘urta.
Risklarni boshqarish o‘zining mohiyati bo‘yicha har qanday iqtisodiy
tizim (jarayon)ning zaruriy tarkibiy qismi hisoblanadi.
Risk hajmi olinadigan
daromad bilan bevosita proporsionaldir. Bundan ko‘rinib turibdiki,
har qanday
xo‘jalik yurituvchi subektning, tizimning faoliyatini samaradorligi to‘laligicha
risklarni boshqarish jarayonini qanchalik samarali tashkil qilinganligiga bog‘liq.
Riskni boshqarish (risk-menejment) – ko‘p bosqichli jarayon bo‘lib,
uning maqsadi noqulay holatlar yuzaga kelganda obektning ko‘rishi mumkin
bo‘lgan zararlarini kamaytirish yoki kompensatsiyalash hisoblanadi.
Riskni boshqarishning quyidagi
asosiy bosqichlari mavjud (2-rasm):
>
risk obektining tahlili;
> riskni aniqlash;
>
riskni baholash;
> riskka ta’sir etish usullarini aniqlash;
> qaror qabul qilish;
> riskka bevosita ta’sir o‘tkazish;
> boshqarish jarayoni natijalarini nazorat va tahrir qilish.
Risk tahlili – boshlang‘ich bosqich bo‘lib, uning maqsadi obektning hozirgi
vaqtdagi tarkibi,
xususiyatlari haqida, kelajakda uning holatini o‘zgarishi haqida
zarur axborotlarni olish hisoblanadi.
Riskni aniqlash bosqichi obektning mavjud risklarini tavsifini, ya’ni
ularning sifat jihatlari va ta’rifini nazarda tutadi.
61
2-rasm. Riskni boshqarish jarayonining umumiy sxemasi
Baholash – bu aniqlangan risklarning miqdoriy tavsiflarini aniqlash:
ehtimolligi va ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlar hajmi.
Mazkur bosqichda
noqulay holatlarning rivojlanish ssenariylari jamlamasi shakllanadi; zarar ko‘rish
ehtimolligini taqsimlash funksiyalari quriladi.
sug‘urtalash - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi qarshi muhandislik-iqtisodiyot instituti...

64
samaralari haqida axborot olishdan iborat. Olingan natijalar tahlili va ishlovi
muntazab o‘tkazilib turilishi lozim.
Riskni boshqarish ko‘plab rahbarlarda, avvalo, odatiy sug‘urtalash
bilan
bog‘lanadi. Haqiqatdan ham,
sug‘urta azaldan riskka ta’sir etishning dunyoda
keng tarqalgan usullaridan hisoblanadi va hozirgi kunda ham shundayligicha
qolmoqda.
Bugungi kunda AQSh, Yaponiya, Germaniya kabi rivojlangan yirik
mamlakatlarda yillik sug‘urta mukofotlarining to‘lovlari yalpi ichki mahsulotining
7-9%ini tashkil qilmoqda. Horijda inson faoliyatining deyarli barcha sohalari
sug‘urta bilan qamrab olingan: tibbiy sug‘urta, hayot sug‘urtasi, mulkiy sug‘urta,
yuklarni sug‘urtalash, foyda sug‘urtasi, bankrotlik sug‘urtasi,
fuqarolik
javobgarligining har xil turlari. Hech bo‘lmaganda sug‘urtaning bitta turi amal
qilmaydigan soha topilmaydi, undan tashqari sug‘urtaning ko‘plab turlari turli
mamlakatlarda majburiy hisoblanadi.
Biroq, bozor iqtisodiyotiga yangi o‘tgan
mamlakatlarda, shu jumladan
O‘zbekistonda ham sug‘urta bo‘yicha holat quvonarli emas. Bu shu bilan
izohlanadiki, hali hanuz iqtisodiyotni markazlashgan holda boshqarish orqali
noqulay holatlar ro‘y berganda korxonalarni qo‘llab-quvvatlash va aholiga yordam
ko‘rsatish uchun sarflanishga mo‘ljallangan davlat rezervlarini
shakllantirilishi
tushunchasining mavjudligidir.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida davlat qo‘llab-quvvatlashlari hajmi ko‘m martaga
qisqaradi. Korxonalarning o‘zlari qiyinchilik holatlarida ko‘riladigan zararlarni
bartaraf etish mexanizmlarini yaratish “g‘amini yeyishlari” kerak. Bu yerda
sug‘urta eng qulay va bozor nuqtai nazaridan mukammal bo‘lgan mexanizmlardan
hisoblanadi.