Dasturlash tilini tanlash - Dasturiy injiniring” kafedrasi 650-20 guruh talabasi mingboyev asadbekning dasturiy...

|
Dasturiy injiniring” kafedrasi 650-20 guruh talabasi mingboyev asadbekning dasturiy ta’minot qurilmasi va evolyutsiyasi fanidan
|
bet | 4/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 88,02 Kb. | | #132939 |
Bog'liq evolyutsiya Dasturlash tilini tanlash
Til quyidagilar bilan aniqlanish mumkin:
ishlanmani olib boruvchi tashkilot, masalan, agar firma C++ Builder ning lisenziyali variantiga ega bo’lsa, u holda u berilgan muhitda ishlanma olib boradi;
dasturchi tomonidan, u imkoni boricha yaxshi tanish tildan foydalanishga harakat qiladi;
turib qolgan .... bilan («barcha ishlanmalar C++ da yoki Java da bajarilishi lozim») va h.k
Dasturlash tillarini quyidagi guruhlarga ajratish mumkin:
yuqori darajali universal tillar;
dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchisini maxsus tillari;
foydalanuvchining maxsus tillari;
past darajali tillar.
Yuqori darajali dasturlash tillar gurihida hozirgi paytda karvonboshi C (S++ bilan barcha) til hisoblanadi. Haqiqatdan C va C++ lar turli talqinlari qator juda muhim afzalliklarga ega:
ko’p platformalilik – hozirgi paytda foydalanilayotgan barcha platformalar uchun;
C va C++ tilidan kompilyatorlar mavjud;
asosiy tuzilmali algoritmik konstruksiyalarni amalga oshiruvchi operatorlar mavjudligi (shartli qayta ishlash, sikllarning barcha turlari);
tezkor xotira manzillaridan foydalanib past (sistema) darajada dasturlash imkoniyati;
qism dasturlar va sinflarning o’lkan kutubxonalari.
Bularning barchasi C va C++ ni operasion tizimlarini yaratish uchun ishlatiladigan asosiy tillarga aylantiradi, bu esa o’z navbatida ular uchun qo’shimcha reklama bo’lib xizmat qiladi. Lekin C va C++ jiddiy kamchiliklarga ham ega:
ma’lumotlarning to’laqonli ichki to’qima tuzilmali tiplari mavjud emasligi;
sintaktik bir qiymatlilikning mavjud emasligi, bu esa kompelyatorga dasturning to’g’riligini nazorat qilishga imkon bermaydi;
qism dasturda uzatilayotgan parametrlarning cheklangan nazorati, bu esa faqat dasturni sozlash jarayonida aniqlanadi;
C va C++ ga muqobil bo’lib, puxta sintaksisi tufayli kompilyatorlari sintaksis xatolardan tashqari semantik xatolarni ham aniqlaydigan Pascal tili hisoblanadi. Delphi muhitida foydalanilgan Object Pascal talqini turli katta ishlanmalar olib borishni soddalashtiruvchi jumladan, ma’lumotlar omborida foydalanishni talab etuvchi sinflarning kasbiy kutubxonalari bilan birgalikda Delphi ni Windows ilovalarini yaratish uchun yetarlicha samarali muhit bo’lishini ta’minlaydi. Universal tillar guruhiga Basic, Modula, Ada va boshqalar ham tegishli. Ular ham o’z xususiyatlariga mos ravishda o’z qo’llanish sohasiga ega. Ishlab chiqaruvchi maxsus tillari dasturiy ta’minot konkret tillarini yaratish uchun ishlatiladi. Ularga:
ma’lumotlar bazasi tillari;
to’r ilovalarini yaratish uchun tillar;
sun’iy intellekt sistemalari yaratish tillari
Bu tillar maxsus kurslarda o’rganiladi. Foydalanuvchining maxsuslashgan tillari odatda foydalanuvchi kasbiy muhitlari qismi hisoblanadi, tor yo’nalishga egaligi bilan xarakterlanadi va dasturiy ta’minot ishlab chiqaruvchilari tomonidan ishlatilmaydi. Past darajali tillar mashina buyruqlari darajasida dasturlarni amalga oshirishga imkon beradi. Bunda vaqt nuqtai nazaridan, dasturning zarur xotira hajmi
nuqtai nazaridan ham eng optimallari olinadi. Lekin bu tillar katta dasturlar dasturiy tizimlar yaratish uchun umuman yaroqsiz. Asosiy sabab – ishlab chiqaruvchi amal qiladigan abstraksiyalar past saviyasidir, bundan ishlanmaga katta vaqt sarflashga yo’l qo’yilmaydi. Bu tillar tuzilmali dasturlash prinsiplarini qo’llamaydi, bu esa ishlab chiqilayotgan dasturlash texnologiyasini yomonlashtiradi.
Bevosita texnik vositalar bilan, masalan, drayverlar bilan o’zaro ta’sirda bo’lgan nisbatan oddiy dasturlarni yozishda foydalaniladi, chunki bu holda mos qurilmani qat’iy sozlashga to’g’ri keladi, yuqori darajali dasturiy tillar afzalliklari unchalik sezilmaydi. Yuqori darajali tillardagi dasturlarga qo’yishlar ko’rinishida masalan, ko’p sonli takrorlanishlarga ega sikllarda ma’lumotlarni almashtirishni tezlashtirish uchun.
Dashturlash muhiti deb, dasturlarni yozish va saqlash jarayonini soddalashtiradigan kompilyatorga ichki qurilgan maxsus matn muharriri, komponovshik sozlovchi, ma’lumotlar sistemasi va boshqa dasturlarni o’z ichiga olgan dasturiy kompleksga aytiladi. Vizual dasturlash muhitlarida dasturchi komponentlar maxsus kutubxonalaridan ba’zi kodlar dasturiga vizual ulanish imkoniyatiga ega bo’ladi, bu esa obyektli yo’naltirilgan dasturlash rivoji tufayli sodir bo’ldi. Eng ko’p foydalanadigan dasturlash muhitlariga Borland (Inprise Corporation) firmasini Delphi, C++ Builder, Microsoft firmasini Visual C++, Visual Basic, IBM firmasini Visual Ada vizual muhitlari kiradi.
Bu firmalarni asosiy vizual muhitlari Delphi, C++ Builder va Visual C++ lar orasida muhim farqlar mavjud: Microsoft firmasi vizual muhitlari «Windows osti» dasturini pastroq saviyasini ta’minlaydi. Bu ularning ham kamchiligi va afzalligidir. Afzalligi – nostandart vaziyat paydo bo’lish ehtimoli pasayadi, ya’ni kompyuterlar kutubxonalari ishlab chiqaruvchilari ko’zda tutmagan vaziyat, kamchiligi – bu dasturchiga ko’p ish yuklaydi, bundan Delphi yoki C++Builder bilan ishlovchi dasturchi esa ozod. Loyihalash ixtiyoriy texnologiyaning real qo’llash loyiha barcha qatnashchilari rioya qilish lozim bo’lgan dastur standartlarni shakllantirish yoki tanlashni talab etadi:
loyihalash standarti;
loyiha hujjatni rasmiylashtirish standarti;
foydalanuvchi interfeysi standarti. Loyihalash standarti quyidagilarni aniqlashi lozim:
loyihalash har bir bosqichida zarur modellar majmuasi va ularni detallashtirish darajasi;
diagrammalarda loyiha yechimlarni qayd etish qoidalarini, shu jumladan atamalar bo’yicha obyektlarni nomlash va shartnomalar qoidalari, barcha obyektlar uchun atributlar majmuasi va ularni har bir bosqichida to’ldirish qoidalari, obyektlar shakli va o’lchamlarga talablar kiritilgan diagrammalarni rasmiylashtirish qoidalari;
operasion tizim va foydalanilayotgan CASE – vositalarni sozlashni o’z ichiga olgan ishlab chiqaruvchilar ish joylari konfigurasilariga talablar;
loyiha ustida birgalikda ishlashni ta’minlash mexanizmi, shu jumladan loyiha qism sistemalarini integrasiyasi va loyiha yechimlarni qarama-qarshilikka tahlil etish qoidalari.
Loyiha hujjatlarini rasmiylashtirish standarti:
har bir bosqichda hujjatlar komplektligi, tarkibi va tuzilishi;
uning mazmuni va rasmiylashtirilishiga talablar;
hujjatni tayyorlash, qarab chiqish, kelishtirish va tasdiqlash qoidalari. Foydalanuvchi interfeysi standarti
ekranlarini (shriftlar va ranglar), oynalar tarkibi, joylashishi va boshqaruv elementlarini rasmiylashtirish qoidalari;
klaviatura va sichqonchadan foydalanish qoidalari;
yordamchi mtnlarni rasmiylashtirish qoidalari;
standart xabarlar ro’yxati;
foydalanuvchi reaksiyasini qayta ishlash qoidalarini aniqlashi lozim.
Barcha yuqorida keltirilgan loyihaviy yechimlar ishlanmasi mehnat sarfi va murakkabligi jiddiy ta’sir ko’rsatadi. Ularni qabul qilgandan so’nggina loyihalanayotgan dasturiy ta’minotning talablar tahliliga va o’ziga xos xususiyatlarini ishlab chiqishga o’tish lozim.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dasturiy injiniring” kafedrasi 650-20 guruh talabasi mingboyev asadbekning dasturiy ta’minot qurilmasi va evolyutsiyasi fanidan
|