nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
modulyatsiyalash - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

Tebranishlar amplitudasini aniq qonuniyat bo'yicha tebranishlar
chastotasiga nisbatan ancha kichik chastota bilan o'zgariirish jarayoni
amplitudaviy modulyatsiya deyiladi
.
2.
Amplitudaviy
modulyatsiyalangan
tebranishlar
spektri.
Modulyatsiyalangan tebranishlar garmonik emas. Ammo ularni bir
nechta garmonik tebranishlar yig'indisi ko'rinishida ifodalash mumkin. Buni
ko'rsataylik.
Amplitudaviy modulyatsiya holida tebranish konturidagi tok kuchi
𝑖 = 𝑘(𝑈
𝑀
+ 𝑈
Ω
) 𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 ,
yoki
𝑖 = 𝑘(𝑈
𝑀
+ 𝑈
𝑚
𝑐𝑜𝑠Ωt) 𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 ,
qonuniyat bo'yicha o'zgaradi. Yoki yig'indini yoyib yozsak,
𝑖 = 𝑘𝑈
𝑀
𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 + 𝑘𝑈
𝑚
𝑐𝑜𝑠Ωt 𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 ,
Ikkinchi holdagi
𝑐𝑜𝑠Ω𝑡 ∙ sinωt
ko'patmani trigonometriyaning
ma'lum
𝑐𝑜𝑠𝛼 ∙ 𝑠𝑖𝑛𝛽 =
1
2
[𝑠𝑖𝑛(𝛼 + 𝛽) + 𝑠𝑖𝑛 (𝛼 − 𝛽)]
formulasi asosida almashtirsak,
𝑖 = 𝑘𝑈
𝑀
𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 +
1
2
𝑘𝑈
𝑚
sin(ω + Ω) t +
1
2
𝑘𝑈
𝑚
sin(ω − Ω) t
yig'indiga ega bo'lamiz. Bu munosabatdan ko'rinadiki, modulyatsiyalangan
tebranish chastotalari
𝜔 + 𝛺
,
𝜔 − 𝛺
bo'lgan uchta garmonik tebranish
yig'indisiga teng. Bu yerda
ω
—
asosiy yoki eltuvchi chastota
,
ω + Ω
va
ω − Ω
esa
yon chastotalar deyiladi - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

yon chastotalar deyiladi. Asosiy va yon chastotali tebranishlarning real mavjudligini tajribada
aniqlash mumkin. Buning uchun modulyatsiyalangan tebranishni elektr
sig'imini va induktivligini bir tekis o'zgartirish mumkin bo'lgan tebranish
konturiga berish kerak (2.11-a rasm). Konturning induktivligi va sig'imini
bir tekis o'zgartirib ossillograf ekranida ketma-ket ravishda chastotalari
𝜔 − 𝛺
, 𝜔
, 𝜔 + 𝛺
. bo'lgan garmonik tebranishlar ossillogrammasini
ko'ramiz. Ossillogrammadan yon chastotali tebranishlar amplitudasi asosiy
chastotali tebranishlar amplitudasidan kichik ekani ko'rinadi.
2.11- b rasmda modulyatsiyalangan tebranish spektri tasvirlangan
2.11- rasm
Majburiy tebranishlar: Tebranishlar sistemasida davriy o'zgaruvchi tashqi
kuch yoki davriy o'zgaruvchi tashqi kuchlanish ta'sirida yuzaga keladigan
tebranishlar
majburiy tebranishlar deyiladi.
Masalan, vibrator ta'sirida prujinali mayatnik majburiy tebranishlar
qiladi (2.12-rasm).
Majburiy tebranishlar hayotda juda ko'p uchraydi. Ishlovchi barcha
mashinalarning korpuslari va ular o'rnatilgan tagliklar majburiy
tebranishlar qiladi. Elektron - nur trubkasidagi elektron nuri ham
majburiy tebranishlar qiladi.
Majbur etuvchi kuch yoki kuchlanish har qanday qonun bo'yicha
o'zgarishi mumkin. Ammo biz, faqat garmonik qonuniyat bo'yicha
o'zgaruvchi.
𝐹 = 𝐹
𝑚
𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 , 𝑢 = 𝑈
𝑚
𝑠𝑖𝑛 𝜔𝑡 ,
kuch yoki kuchlanish ta'sirida tebranish sistemasida yuzaga keluvchi
majburiy tebranishlarni o'rganamiz, bu yerda
ω
— majburiy tebranishlar
chastotasi (erkin tebranishlar chastotasi
ω
0
» bilan chalkashtirmaslik
kerak).
Majburiy elektromagnit tebranishlarga sinusoidal qonun bo'yicha
o'zgaruvchi va sanoatda, qishloq xo'jaligida hamda kundalik hayotda
ishlatiladigan o'zgaruvchan tok misol bola oladi.
Mustaqil ta’lim mavzulari М1 Pedagogika fanining maqsadi, vazifalari va ilmiy tadqiqot metodlari М2

Mustaqil ta’lim mavzulari М1 Pedagogika fanining maqsadi, vazifalari va ilmiy tadqiqot metodlari М2
Download
89,29 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
30.11.2023
Hajmi
89,29 Kb.
#108853
Download
89,29 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mustaqil ta’lim mavzulari М1 Pedagogika fanining maqsadi, vazifalari va ilmiy tadqiqot metodlari М2
Download
89,29 Kb.
Matnni ko'rish
-AMALIY MASHG’ULOT (davomi) - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 170/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org7-AMALIY MASHG’ULOT (davomi)
MAVZU: QISHLOQ XO’JALIGI VA BIOSFERA
Reja:
Qishloq xo’jaligida ishlatiladigan moddalarning atrof muhitga ta’siri.
Biologik kurash usullari.
Mazkur mavzuni quyidagi texnologiya va metod asosida tashkil etish mumkin.
Amaliy mashg’ulotning o’qitish texnologiyasi
Vaqti 1 soat
|
Talabalar soni 30 nafar
|
O’quv mashg’ulotining shakli
|
Amaliy
|
Amaliy mashg’ulotda muhokama qilish uchun savollar
|
Qishloq xo’jaligida ishlatiladigan moddalarning atrof muhitga ta’siri.
Biologik kurash usullari.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: amaliy ish natijasida olingan natijalarni tahlil qilish, bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish.
|
Pedagogik vazifalar:
- Qishloq xo’jaligida ishlatiladigan moddalarning atrof muhitga ta’siri bo’yicha bilimlarni chuqurlashtiradi va kengaytiradi;
- Biologik kurash usullari haqidagi bilimlarni tizimlashtirish ko’nikmasini hosil qiladi.
|
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
- Qishloq xo’jaligida ishlatiladigan moddalarning atrof muhitga ta’sirini o’rganadi;
- Biologik kurash usullari haqidagi bilimlarni izohlay oladi.
|
| |
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 133/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “BBB” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Erkin tebranishlar chastotasi - Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi

|
Mexanik va elektromagnit tebranishlarning qiyosiy xarakteristikasi4. Erkin tebranishlar chastotasi.
Bir
𝑇
davr ichida faza
2𝜋
ga
o'zgaradi
(
𝑡 = 𝑇
da
𝜑 = 2𝜋
), shuning uchun
𝜑 = 𝜔
0
𝑇 = 2𝜋
boladi. Bundan
𝜔
0
=
2𝜋
𝑇
, 𝜔
0
= 2𝜋𝜈
munosabatlar topiladi.
Shunday qilib,
siklik chastota — fazaning o'zgarish tezligi boiib,
vaqt ichidagi tebranishlar soniga teng.
Yuqorida topilgan formulalardan foydalanib tebranishlar davri va
chastotasini siklik chastota orqali ifodalaymiz:
𝑇 =
2𝜋
𝜔
0
, 𝜈 =
𝜔
0
2𝜋
Bu formulalarga siklik chastotaning ilgari topilgan
𝜔
0
=
1
√𝐿 𝐶
qiymatini qo'yib,
𝑇 = 2𝜋√𝐿𝐶 , 𝜈 =
1
2𝜋 √𝐿𝐶
natijalarni olamiz.
Shuni yana bir bor ta'kidlaymizki, bu formulalar faqat «qarshiligi
yo'q» ideal tebranish konturi uchungina to'g'ri. Ammo ulardan qarshiligi
uncha katta bo'lmagan real tebranish konturlarini taqribiy hisoblashda ham
foydalanish mumkin.
Elektromagnit tebranishlar davrining yuqoridagi formulasi birinchi
marta ingliz fizigi U.Tomson (lord Kelvin) tomonidan olingan, shuning
uchun u
Tomson formulasi
deb yuritiladi.
Davr va chastota formulalaridan quyidagi muhim xulosa
kelib
chiqadi
:
erkin tebranishlarning davr va chastotasi tebranishlar
amplitudasiga (birinchi turtkiga) bog'liq emas va tebranish
konturining
𝑳
va
С
parametrlari bilan to'liq aniqlanadi.
Matematik mayatnikning tebranish davri ham tebranishlar amplitudasiga
bog'liq bo'lmasdan, mayatnik parametrlari
𝑙 𝑣𝑎 𝒈
bilan aniqlanishini eslang:
𝑇 = 2𝜋√
𝑙
𝑔
.
|
| |
konturdagi tokning majburiy tebranishlari bilan majbur etuvchi

3. Tebranish sistemasida energiyaning almashinishi.
Majbur etuvchi
tebranishlar manbayidan tebarnish sisternasiga uzluksiz ravishda oniy
quwati
𝒑 = 𝒊 ∙ 𝒖
bo'lgan energiya kelib turadi.
Tebranish konturiga
keluvchi energiya boshlang'ich momentda qisman konturda yuzaga
keluvchi tebranishlar energiyasiga aylanadi,
qisman qaytarilmaydigan
ichki energiyaga aylanadi va atrof fazoga sochiladi. Qaytarilmaydigan
issiqlikka aylangan energiyaning oniy quvvati
𝒑
𝒒
= 𝒊
𝟐
𝑹
ga teng.
Konturdagi tebranishlar amplitudasi
ortishi bilan undagi tok kuchi,
konturga keluvchi energiya va qaytarilmaydigan issiqlikka aylangan
energiya ortadi. Konturga keluvchi va qaytarilmaydigan issiqlikka
aylangan energiyalar oniy quvvatlarining o'zgarish grafiklari 2.15-a
rasmda keltirildi. Konturga keluvchi energiyaning
oniy quwati tok
kuchiga, issiqlikka aylangan energiyaning oniy quvvati tok kuchining
kvadratiga proporsionalligi tufayli, qandaydir
vaqt davomida konturga
keluvchi butun energiya qaytarib bo'lmaydigan issiqlikka aylanadi,
konturdagi tebranishlar amplitudasi esa ortmaydi. Konturda statsionar
majburiy tebranishlar barqarorlashadi.
2.15- rasm
Mashg‘ulotni yakunlash - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 134/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Mashg‘ulotni yakunlash.
3.1. Mavzu bo‘yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga O‘quvchilar e’tiborini qaratadi.
3.2.Uyga vazifa berish.(7- ilova)
3.3..Ushbu mavzuning kelgusi kasbiy faoliyatidagi ahamiyatini belgilaydi.
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni rag’batlantiradi.
|
Savol beradilar. Eshitadi, aniqlashtiradi.
Topshiriqni yozib oladi.
|
I
Mavzu: Osmalar va resorlar turlari ta’siri.
Reja.
1. Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishi.
2.Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’siri.
lova-№1
Ilova-№2
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar
Ko’ndalang turg’unlik,Gaz taqsimlash mexanizmi,Avtomobil ,4taktli dvigatel, agregat, tizim, mexanizm, detal, dvigatel ,silindr, porshen,tushunchalari
Ilova-№3
Baxolash mezonlari
Og’zaki so’rov quyidagi mezonlar asosida baholanadi
t/r
|
Mazmuni
|
Ballar
|
1
|
Mavzu to’liq ,asosiy fikr va tushunchalar to’la qonli o’zlashtirilishiga erishilsa
|
5
|
2
|
Mavzu asosan,asosiy fikr va tushunchalar qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
4
|
3
|
Mavzu qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
3
|
4
|
Mavzuning ba’zi elementlarini o’zlashtirilishiga erishilsa
|
2
|
5
|
Mavzuning o’zlashtirilishi yuqoridagi talablar darajasida bo’lmasa
|
1
|
Ilova-№4
Tezkor savollar.
1Osmalarning vazifasi va turlari qaysilar?
2Mustaqil va nomustaqil osmalarning tuzilishini aytib bering.
Ilova-№5
B/B/B Jadvali
Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’siri
|
| |
«Botanika, ekologiya va hujayra biologiyasi” kafedrasi

|
«Botanika, ekologiya va hujayra biologiyasi” kafedrasi
|
bet | 49/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.org«Botanika, ekologiya va hujayra biologiyasi” kafedrasi
|
O’quv predmeti
| |
O’quv mashgulot mavzusining quv dasturidagi rni
| | |
Fakultet nomi:
|
Ekologiya va tabiatni muhofaza qilish
|
№ 5. 2 soat
|
Sana:
|
O’quv guruhi:
Talabalar soni: 30
|
O’qituvchi:
|
Mavzuning nomi
|
Ekotizimlar ekologiyasi
|
Ma’ruza rejasi
|
Jamoa, biotsenoz va biogeotsenoz haqida tushunchalar.
1. Biotsenozning tuzilmasi.
2. Biotsenozlarning o’ziga xos xususiyatlari.
3. Ekotizim va uning tarkibi.
4. Ekotizimda energiya oqimi.
5. Ekotizimda mahsuldorlik.
6. Agroekotizimlar o’ziga xos xususiyatlari.
7. Agrofitotsenozlarni inson tomonidan boshqarilishi.
|
Asosiy atama va tushunchalar
|
Biosfera, biotsenoz, ekosistema, tabiatda moddalarning aylanishi, trofik, ekologik nisha, turlar boyligi va dominantligi, havo, suv, atmosfera, gidrosfera.
|
Adabiyotlar ro’yxati
|
1. To’xtaev A.S. Ekologiya. T., “O’qituvchi”.1998 y.
2. To’xtaev A. Hamidov A. “Ekologiya asoslari va tabiatni muhofaza qilish”. T.1994 y.
3. A.Ergashev “Umumiy ekologiya”. T. “O’zbekiston”. 2003 y.
|
| |
|
| |
Texnologik xarita - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi nizomiy nomidagi
|
bet | 45/194 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #105264 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi n-hozir.orgTexnologik xarita
O’qitish bosqichlari
|
Faoliyat mazmuni
|
Ta’lim beruvchi
|
Ta’lim oluvchi
|
1. Tayyor-lov bosqichi (10 daqiqa)
|
1.1. Mavzuning nomi. Maqsadi va kutilajak natijalarini eshittiradi.
1.2. Mashulotni tkazish shakli bilan tanishtiradi.
1.3. Baholash mezonlarini va adabiyotlar ryxatini e’lon qiladi.
1.4. Asosiy tayanch iboralarni qib, yozdiradi va ularni ma’lum ketma-ketlikda joylashtirishlarini sraydi.
1.5. Har bir talabaga ma’ruza matnini tarqatadi.
|
Eshitadilar, yozadilar, ma’lum ketma-ketlikda joylashtiradilar.
|
2. Asosiy bosqich
(60 daqiqa)
|
2. CHizmalar yordamida insonning biosferaga ko’rsatayotgan salbiy oqibatlari haqida tushuntirib beradi.
2.1. Inson va biosferaning zaro munosabatlarini yoritib beradi.
2.2. Populyasiyaning asosiy hususiyatlari va vazifalari haqida tushuncha beradi.
2.3. Olingan bilimlarni yanada mustahkamlash maqsadida talabalarni kichik guruhlarga bo’ladi.
1-guruh: Populyasiyaning tarkibiy qismlari.
2-guruh: Populyasiyaning asosiy vazifalari.
3-guruh: Insonning populyasiyaga krsatayotgan ta’siri.
4-guruh: Inson va populyasiyaning zaro munosabatlari.
2.4. Guruhlarni bajargan ishlarini tahlil qilish va baholash.
|
Fikrlarini bildiradilar
Ma’ruza matnini qib, berilgan vazifani bajaradilar.
Eshitadilar, zarur joylarini yozib oladilar.
Eshitadilar
Kichik guruhlarga berilgan vazifalarni bajaradilar.
Guruhlar bir-birining ishlarini tahlil qiladilar.
|
| |
|
| |
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 59/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Avtomobil ramalari va osma birikmalarini tormoz va boshqarish mexanizmlarining nosozliklari

|
Avtomobil ramalari va osma birikmalarini tormoz va boshqarish mexanizmlarining nosozliklari
|
bet | 65/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Avtomobil ramalari va osma birikmalarini tormoz va boshqarish mexanizmlarining nosozliklari.
Avtomobil shassisi aylantiruvchi lahzani dvigateldan yetaklovchi g’ildiraklarga uzatuvchi mexanizmlarni bir butun qilib birlashtiradi hamda dvigatel, kuzov, g’ildiraklar va ko’priklarni, osmalar va boshqarish tizimlarini joylashtirish uchun asos bo’lib xizmat qiladi. Shassi tarkibiga uch turkum mexanizmlar kiradi: transmissiya, yurish qismi va boshqarish mexanizmlari.
Avtomobil transmissiyasi aylantiruvchi lahzani bir zumda o’zgartirgan holda dvigateldan yetaklovchi g’ildiraklarga uzatib beradi.
G’ildirak formulasi 4x2 va orqa g'ildiraklari yetaklovchi bo’lgan ikki o’qli avtomobilning transmissiyasi ilashma, uzatmalar qutisi, kardanli uzatma, bosh uzatma, differensial va yarim o’qlardan iborat bo’ladi. Transmissiyaning sanab o’tilgan oxirgi uchta elementi konstruktiv jihatdan orqa ko’prik karteriga joylashgan bo’lib, alohida agregatni tashkil etadi.
Avtomobilning yurish qismi arava ko’rinishida bo’lib, u o’zida ramani, oldingi ko’priklarni, osmalar va g’ildiraklarni mujassamlashtiradi. Rama yurish qismining barcha elementlarini mahkamlash uchun asos bo’ladi. Yengil avtomobillarda bu vazifani kuzovning o’zi bajaradi.
1-rasm. Yuk avtomobilining dvigateli va shassisi;
1-dvigatel, 2-ilashma, 3-uzatmalar qutisi, 4-rul boshqarmasi, 6- orqa etaklovchi ko’prik (most), 7- rama, 8-ressor, 9-g’ildirak, 10- yonilg’i baki, 11-amortizator, 12- oldingi ko’prik.
Boshqarish me[anizmlari rul boshqarmasi va tormoz tizimidan iboratdir. Rul boshqarmasi oldingi g’ildiraklarni kerakli burchakka burib, avtomobilning harakatlanish yo’nalishini o’zgartirish uchun xizmat qilsa, tormoz tizimi esa avtomobilning tezligini kamaytirish, uni to’xtatish va o’z o’rnida tutib turish kabi vazifalarni bajaradi.
Avtomobil kuzovi haydovchi va yo’lovchilarni hamda yuklarni joylashtirishga mo’ljallangan. Yuk avtomobillarining kuzovi- kabina va yuk platformasidan iborat. Yengil avtomobillar kuzovi bir vaqtning o’zida yo’lovchilar va yuklarni joylashtirishga hamda dvigatel, transmissiya agregatlarini, yurish qismi va boshqaruv me[anizmlarini mahkamlash uchun asos bo’lib xizmat qiladi.
|
| |
-41- Mavzu - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar

Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotining shakl va turi
|
Amaliy
|
O’quv mashg’ulotining rejasi
|
1.Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishi. 2.Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’siri.
|
O’quvmashg’ulotiningmaqsadi: O’quvchilarda Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishi, Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’siri
haqida yangi ilmiy nazariy bilimlarni yetkazish vabutushunchalarhaqidato’latasavvurhosilqilishqobiliyatinishakllantirish.
|
O‘qitishnatijasi:
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagog vazifalari:
O’qituvchi:
- Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishihaqida tushuncha berish;
- Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’sirihaqida tushunchalarni izohlash;
Mexanizm qismlarini tuzilishi ta’riflarini keltirish;
|
O’quv faoliyatining natijalari:
O’quvchi:
- Ko‘ndalang turg‘unlik stabilizatorlarining vazifasi, tuzilishihaqida asosiy tushunchalarini aytib beradilar;
- Osmalarni harakat xavfsizligiga ta’sirihaqida tushunchalarni izohlaydilar;
Mexanizm qismlarini tuzilishi ta’riflaydilar;
|
O‘qitish metodlari
|
Ma’ruza, BBB, tushuntirish.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy,Jamoaviy.
|
O‘qitish vositalari
|
Darslik, ko’rgazmalar, tarqatmalar, plakatlar.
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus ko’rgazmali qurollar bilan jixozlangan o‘quv xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
X.Mamatov - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar

Vaqt:80 min
|
O‘quvchilar soni:
|
O’quv mashg’ulotining shakl va turi
|
Nazariy-Amaliy
|
O’quv mashg’ulotining rejasi
|
1. Ramaning vazifasi va turlari.
2. Lonjeronli ramalarning tuzilishi.
|
O’quvmashg’ulotiningmaqsadi:O’quvchilarga ramaning vazifasi va turlari, Lonjeronli ramalarning tuzilishi.haqida yangi ilmiy nazariy bilimlarni yetkazish va bu tushunchalar haqida to’la tasavvur hosil qilish qobiliyatini shakllantirish.
|
O‘qitishnatijasi:
|
Ushbu mavzuni o‘zlashtirish natijasida o‘quvchida shakllanadigan asosiy bilim, ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagog vazifalari:
O’qituvchi:
-Ramaning vazifasi va turlarihaqida tushuncha berish;
- Lonjeronli ramalarning tuzilishihaqida tushunchalarni izohlash;
Detal va dvigatel ta’riflarini keltirish;
|
O’quv faoliyatining natijalari:
O’quvchi:
-Ramaning vazifasi va turlarihaqida asosiy tushunchalarini aytib beradilar;
- Lonjeronli ramalarning tuzilishihaqida tushunchalarni izohlaydilar;
Detal va dvigatel qoidalarini ta’riflaydilar;
|
O‘qitish metodlari
|
Ma’ruza, aqliy hujum, tushuntirish.
|
O‘quv faoliyatini tashkil etish shakllari
|
Ommaviy,Jamoaviy.
|
O‘qitish vositalari
|
Darslik, ko’rgazmalar, tarqatmalar, plakatlar.
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus ko’rgazmali qurollar bilan jixozlangan o‘quv xonasi.
|
Qaytar aloqaning usul va vositalari
|
Og’zaki so’rov: mavzu asosida nazorat savollarini beradi. Topshiriqlar asosida yozma misollar berib baholaydi.
|
Tashkiliyy boshlanish - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 63/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Tashkiliyy boshlanish.
1.1. O‘quvchilar bilan salomlashadi.
1.2.O‘quvchilarni va xonani mashg‘ulotga tayyorligini tekshiradi.
1.3. Yo‘qlama qiladi.
O‘quv faniga olib kirish.
1.4.Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi.
Birinchi o’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad, reja va o’quv faoliyat natijalarini aytadi.(Ilova-№1)
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalarni ro’yhxatini aytadi. (Ilova №2).
1.3.Baholash mezonlari tushuntirib o’tiladi (Ilova -№3)
|
Eshitadi, zarur axborotlarni yozib oladilar.
Yozib oladilar.
Tinglaydilar.
Yozib oladilar.
|
2-bosqich.
Asosiy qismi
(60 min.)
|
Tayanch bilimlarni faollashtirish.
2.1. O’quvchilare’tiborinijalbetishvabilimdarajalarinianiqlashuchuntezkorsavol-javobo’tkazadi. (ilova-4)
2.2.O’quvchilar bilimini faollashtirish maqsadida “Aqliy hujum” metodidan foydalaniladi. ( Ilova №5)
Yangi o‘quv materialiga kirish.
2.3. O’quvchilarga yangi mavzuni bayon etish,mavziga oid tayanch iboralar bilan tanishtiradi.( Ilova №6)
Mavzuni mustahkamlash
2.4. Berilgan bilimlarni mustahkamlash uchun qo’shimcha topshiriq beradi.
2.5.Nazorat savollari beriladi.
|
Oldingi ta-yanch bilimlarga suyangan holda o’ylaydi, javob beradi.
Savollarga javob beradilar
Yozib oladilar.
Qoida va ta’riflar mazmunini muhokama qiladilar.
Savollar berib, ta’rif va qoidalarni yozib oladilar. Bajaradilar
Javob beradilar.
|
3-босқич.
Yakuniy qismi
(10 min.)
|
|
|
| |
Mashg‘ulotni yakunlash - Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy...

|
Kirish. Avtomobilning ishonchliligi va uzoq muddatgacha ishlashga yaroqliligiga oid asosiy atamalar va tushunchalar
|
bet | 64/164 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 6,09 Mb. | | #109742 |
Bog'liq yurish qismiga txk O\'MT (2)Mashg‘ulotni yakunlash.
3.1. Mavzu bo‘yicha yakun qiladi, qilingan ishlarni kelgusida kasbiy faoliyatlarida ahamiyatga ega ekanligi muhimligiga O‘quvchilar e’tiborini qaratadi.
3.2.Uyga vazifa berish.(7- ilova)
3.3..Ushbu mavzuning kelgusi kasbiy faoliyatidagi ahamiyatini belgilaydi.
Faol ishtirok etgan o’quvchilarni rag’batlantiradi.
|
Savol beradilar. Eshitadi, aniqlashtiradi.
Topshiriqni yozib oladi.
|
I
. Ramaning vazifasi va turlari nosozliklari.
2.Ramaning nosozliklari ularga texnik xizmat ko’rsatish
3. Lonjeronli ramalarning tuzilishihaqida tushunchalarni izohlaydilar;
.
lova-№1
Ilova-№2
Mavzu bo’yicha asosiy tushunchalar
Avtomobil ramalari va osma birikmalarini tormoz va boshqarish mexanizmlarining nosozliklari
Ilova-№3
Baxolash mezonlari
Og’zaki so’rov quyidagi mezonlar asosida baholanadi
t/r
|
Mazmuni
|
Ballar
|
1
|
Mavzu to’liq ,asosiy fikr va tushunchalar to’la qonli o’zlashtirilishiga erishilsa
|
5
|
2
|
Mavzu asosan,asosiy fikr va tushunchalar qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
4
|
3
|
Mavzu qisman o’zlashtirilishiga erishilsa
|
3
|
|
|
|
|
|
|
Ilova-№4
Tezkor savollar.
1.Porshenning ilgarilanma-qaytma harakati nima?
2. Tirsakli valning aylanma harakatini tushuntirib bering.
3.Porshenning ilgarilanma-qaytma harakatini tirsakli valning aylanma harakatiga aylantirib berish tartibini aytib bering.
Ilova-№5
Ilova-№6
|
| |
Karantin - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 145/179 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #82 |
Karantin hududiga kirish, u orqali o'tib ketish (tranzit) viloyat fuqarolar muhofazasi rahbariyatining ruxsati bilangina amalga oshiriladi; karantin hududi orqali o'tib ketish uchun faqat o'tadigan joylar, yo'llar dezinfeksiya ishlovi o'tqazilgandan keyin ruxsat beriladi. Avtotransportlarning o'tishi guruh kolonnalari tarzida, to'xtamay katta tezlikda va avtonazorat ko'magida bajariladi. Temir yo'l transportlari ham mazkur joydan o'tayotganida, tezligini oshiradi (mabodo, odamlar va yuklar olib o'tiladigan bo'lsa, ularni har qanday tirqishi (mayda, yirik) zich qilib, berkitiladi. Karantin hududidan o'tgan barcha transportlar, zarur deb topilsa, albatta zararsizlantirish ishlovlaridan o'tqaziladi.
|
| |
Muammoli ta’limda o’qituvchining faoliyati nimadan iborat?

Muammoli ta’limda o’qituvchining faoliyati nimadan iborat?
*a) Zarur xollarda eng muhim tushunchalarni tushuntirib beradi, yangi muammoli vaziyat yaratadi
b) O’quvchilar bilimini mustaxkamlaydi
c) Mavzuni qisqacha tushuntirib beradi
d) Faqat dars jarayonini kuzutadi
Elektrokimyo nima?
*a) Elektrod potensiallash, Gollvanik elementlar, elektr o’tkazuvchanlik
b) Dars o’tishning yangi metodi
c) Termodinamik jarayon
d) Biokimyoviy jarayon
Galvanik elementning elektr yurituvchi kuchi nima?
*a) Elektrodlar orasidagi potensiallar ayirmasi
b) Anodlar
c) Katodlar
d) Elektrodlar orasidagi potensiallar yig’indisi
Kaliy nitratning 300 g 20% li eritmasi avval bug’latildi, so’ngra ajralib chiqqan tuz qattiq qizdirildi. Qizdirishdan so’ng necha gramm qattiq modda qolgan ?
*a) 50,5
b) 60
c) 20
d) 30
Konseptual jadval metodi - bu ...
*a) turli g’oyalarni, qarashlarni o’zaro taqqoslash va ularni turli toifalar bo’yicha taqqoslagan holda baho berishga qaratilgan organayzer hisoblanadi. Metod o’quvchilarni o’rganilayotgan mavzu (masala yoki muammo)ni ikki yoki undan ortiq jihatlari bo’yicha taqqoslashga o’rgatadi.
b) Metod o’quvchilarni o’rganilayotgan mavzu (masala yoki muammo)ni ikki yoki undan ortiq jihatlari bo’yicha taqqoslashga o’rgatadi.
c) Metod o’quvchilarni o’rganilayotgan mavzu (masala yoki muammo)ni ikki yoki undan ortiq jihatlari bo’yicha taqqoslashga o’rgatadi. Turli g’oyalarni, qarashlarni o’zaro taqqoslash va ularni turli toifalar bo’yicha taqqoslagan holda baho berishga qaratilgan organayzer hisoblanadi.
d) “Kasb-hunar ta’limining davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to’g’risida”gi qaror.
“Tushunchalar tahlili” metodining maqsadi-
*a) o’quvchilarni mashg’ulotda o’tilgan mavzuni egallaganlik va mavzu bo’yicha tayanch tushunchalarni o’zlashtirib olinganlik darajalarini aniqlash, o’z bilimlarini mustaqil ravishda erkin bayon eta olish, o’zlarining bilim darajalarini baholay olish, yakka va guruhlarda o’qituvchi yechimi topilishi lozim bo’lgan mavzu (masala)ni aniqlaydi.
b) o’quvchilarni mashg’ulotda o’tilgan mavzuni egallaganlik va mavzu bo’yicha tayanch tushunchalarni o’zlashtirib olinganlik darajasi.
c) o’z bilimlarini mustaqil ravishda erkin bayon eta olish, o’zlarining bilim darajalarini baholay olish, yakka va guruhlarda o’qituvchi yechimi topilishi lozim bo’lgan mavzu (masala)ni aniqlaydi.
d) yakka va guruhlarda o’qituvchi yechimi topilishi lozim bo’lgan mavzu (masala)ni aniqlaydi.
|
Mavzu bilan tanishih. uni o'rganib chiqqach, talabalar quyidagi vazifalarni bajara olishlari zarur

|
Mavzu bilan tanishih. uni o'rganib chiqqach, talabalar quyidagi vazifalarni bajara olishlari zarur
|
bet | 65/123 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #246168 |
Mavzu bilan tanishih. uni o'rganib chiqqach, talabalar quyidagi vazifalarni bajara olishlari zarur:
Aholini tarqoqlashtirish, ko`cherish (evakuasiya) joylashtirish shakllarini, haritasini Favqulodda vaziyat turlariga qarab to`za bilish ishchilar navbatini ko'chirish va tarqoqlashtirish jarayonlarida, aholini tibbiy jihatdan ta'minlash masalalarini, tibbiy muassasalarni ko'chirish, o'zi yura olmaydigan bemorlarning himoya amallarini rejalashtirish;
fuqarolar muhofazasi tibbiy xizmati kuchlari va vositalarini ko'chirish hamda tarqoqlashtirish jarayonlarida tibbiy jihatdan ta'minlash hisob-kitoblarini ishlab chiqish;
Favqulodda vaziyat sodir bo`lganda xavfi mavjud sharoitlarda amalga oshirilishi mumkin bo'lgan tibbiy tadbirlarning muhimligi tushunchasini o'zida vujudga keltirish-tarbiyalash;
Mustaqil tayyorlanish jarayonida talab qilinadi:
1) asosiy nazariyalar mohiyatini tushunish va nazorat savollariga
doimo tayyor bo'lish;
murakkab-kompleks usullarida aholini ko'chirish va tarqoqlashtirish fuqarolar muhofazasi tibbiy xizmatining kerakli miqdordagi kuchlarini hisoblash;
daftarda «Ko'chirish va tarqoqlashtirish jarayonlarini tibbiy jihatdan ta'minlash» chizmasini ifodalash.
Favqulodda vaziyat sodir bo`lgan holatlarda shahar aholisini
evakuasiya, tarqoqlashtirish haritasini chizish.
Quyidagi masalani yechish kerak:
1) 2ta yig'ish-ko'chirish bo'limlari (YKB) odamlarni transportlarga
o'tqazish va 3ta temir yo'l eshelonlaridagi ishchilar va xizmatchilarni
tibbiy jihatdan ta'minlash uchun nechta shifokor va hamshiralar
(ulardan biri oliy ma'lumotli hamshira) bo'Iishi mumkin?
2) ayni masalani yechish uchun, har bir navbatdagi yig'ish-
ko'chirish bo'limlari va odamlirni transportlarga o'tqazish
bo'limchalari hamda har bir eshelon uchun qancha miqdorda tibbiy
xodimlar ajratilishini eslash zarur.
|
| |
-jadyal

Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi

|
-jadyal
Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi
|
bet | 58/123 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #246168 |
42-jadyal
Haloqatli yer ko'chishlarining xronologiyasi
t\r
|
Yillar
|
Manzilgoh
|
Nobud bo'lganlar soni
|
Ko'chki massasi, metr'
|
1
|
1960, 30.04
|
Maulisoy
|
30 kishi
|
20.000 ml
|
2
|
1961
|
Xojikent
|
12 kishi
|
1000 m3
|
3
|
1991. 1 1.03
|
Oqtosh
|
5 kishi
|
80.000 m3
|
4
|
1991, 04.05
|
Jigariston
|
56 kishi
|
176.000 m3
|
5
|
1994, 29.03
|
QoraqalpogMston
|
3 kishi
|
400.000 m1
|
42-jadvaldagi raqamlarga e'tibor bilan qaralsa, u holda to'la-to'kis ravishda, yer ko'chqilarini o'ta haloqatli tabiiy ofatlardan biri ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin.
Yer aylanishining sekinlashuvini ham tabiiy ofatlar qatoriga kiritish o'rinlidir, chunki uning ta'sirida samolyotlarning boshqaruvchilari samolyotlarni o'z radarlaridan yo'qotib qo'yishlari mumkin. Oxir-oqibatda, samolyotlar orasida uchish jadvallarining poypa-poy bo'lib ketishi ular orasidagi to'qnashuvlarning ko'payishiga olib keladi. Ilmiy ma'lumotlarga ko'ra yer aylanishining tezligi 1972-1998-(31-dekabr) yillar mobaynida 31 sekund kechika boshlagan.
Tabiiy ofatlar qatoriga, nafaqat yuqorida bayon etilgan turlari, balki xillarini ham keltirish mumkin. Bular orasida qurg'oqchilik, odamlarning oziq-ovqat mahsulotlari tanqisligi boisidan qirilib ketishiga sabab bo'lgan. Undan tashqari, havoning bexosdan keskin ravishda sovib ketishi ham aholining sihat-salomatligiga salbiy ta'sir o'tqazadi. Keyingi 10-20 yillar mobaynida. yer atmosferasining asta-sekinlik bilan isib borishi, fasllar muddatining ma'lum darajada o'zgarishlarga olib keldi. Masalan. 2005-yilgi qish oyini oladigan bo'lsak. O'zbekiston Respubdikasida qorning uchqunlanishi, faqat 30-31-dekabr kunlari ko`zatildi. Ungacha bo'lgan qish oyi noyabr-dekabrning deyarli hamma kunlarida, qor «qorasini» ham ko'rsatmadi. Toshkent shahrida bundan 60 yillar ilgari (1945-1949-yillari) qor shunchalik ko'p ediki, bolalar maktablarga borishi uchun ko'chalarda, qor orasida yo'lkalar ochilar edi. Endilikda esa, bu kabi hodisalarni ko`zatish amri mahol bo'lib qoldi. Bunday holatlarning yildan yilga ortishi yer atmosferasi tozalik darajasining pasayib ketish natijasi, deb hisoblash mumkin. Ayni hodisalar negizida, inson faoliyati tufayli. ekologik muammolarning kelib chiqishi yotadi.
|
| |
Magnit (kahrabo) bo'ronlari - O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi...

|
O`zbekiston respublikasi sog`liqni saqlash vazirligi u. X. Xasanov fuqaro muhofazasi va tibbiy xizmati
|
bet | 59/123 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 2,55 Mb. | | #246168 |
Magnit (kahrabo) bo'ronlari quyoshdagi portlashlar natijasi bo'lib, bu paytda elektrmagnit radiatsiya oqimlari hosil bo'ladi. Ushbu oqim tezligi juda katta bo'lib, yer kurrasiga 8 minutda yetib keladi, ya'ni ularning tezligi yorug'lik tezligi bilan bir xil bo'ladi. Ularning ta'siri ostida, tabiat va uning bir qismi bo'lgan tirik jonivorlarda, jumladan odam tanasida kuchli o'zgarishlar kelib chiqishi mumkin. Ular oqimlari kuchaygan paytlarda, kunlarda yurak-qon, nerv-asab, ichki sekretsiya bezlari tizimi faoliyatlari keskin o'zgarishlarga uchrab, odamlarda noxushlik. kasallik alomatlari kuchayishi ko`zatiladi. Shu boisdan, ana shunday kunlar haqida ob-havo ma'lumotlarini aytish bilan birga sinoptiklarimiz odamlarni magnit bo'ronlaridan ogoh qilishadi. Magnit bo'ronlari, nafaqat tirik mavjudotlar faoliyatini, balki turli elektron uskunalar va asboblar faoliyatni ham ishdan chiqara olish qudratiga egadir. Bunday paytlarda, ularni boshqarayotgan kimsalar (dispetcherlar) texnik xatolarga yo'l qo'yishlari va natijada, fojiali hodisalar kelib chiqishida istamagan holda ishtirok etadilar. Ko'pincha, bunday hodisalarda, dispetcherlar aybdor bo'lishadi. Shu boisdan ham elektron uskunali ishlatiladigan sanoatlarda 60-80% xatoliklar boshqaruvchilar tomonidan kelib chiqishi mumkin. Bunday holatlar ufologlar (g'aroyib uchar inshootlar bilan shug'ullanuvchi kasbkorlar) faoliyatida ko'plab uchrashi, ayrim ro'znomalarda o'z ifodasini topgan.
Kometalarning yerga tushishi ham tabiiy ofatlarni keltirib chiqarishi aniqlangan. Ularning manbayi bo'lib. OFTA buluti xizmat qiladi. Ushbu bulut quyosh tizimidagi kometalar yig'ilgan majmua yoki kometalar saroyidir. Ma'lumotlarga ko'ra, har yili yeryo’ziga vazni 100 grammdan tortib, to 1000 grammdan ortiq bo'Mgan minglab kometalar yer sathiga kelib tushadi (43-jadval).
K
ometalarning yer yo`zasini bombardimon qilishlari (yiliga)
|
| |
Kompyuter tizimli blokiga texnik hizmat ko’rsatish

|
Kompyuter tizimli blokiga texnik hizmat ko’rsatish Pdf ko'rish
|
bet | 15/23 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 489,83 Kb. | | #131180 |
Bog'liq 2-maruza
27. Kompyuter tizimli blokiga texnik hizmat ko’rsatish.
Kompyuter tizimli blokiga texnik hizmat ko’rsatish deganda biz tizimli blokidagi barcha
qurilmalarga texnik hizmat ko’rsatish tushiniladi.Biz tizimli blokidagi qurilmalarga texnik hizmat
ko’rsatishimizdan maqsad tizimli blokidagi qurilmalarga brogan sari chang yig’iladi va
qurilmalarni ishlashiga o’z ta’sirini ko’rsatadi.Bizga quyidagi texnik qurilmalar kerak
bo’ladi:siqilgan havo balonchasi,qurilmalarni moylash uchun moy,atvyorka,termopasta,payatnik
kerak bo’ladi.
Biz tizimli blokidagi qurilmalarni yechib olamiz va qurilmalardagi changlarni siqilgan havo
balonchasi yordamida tozalaymiz.Sovutish tizimidagi changlar tozalanadi va parraklari
moylanadi.Moylashdan maqsad parrak ishlagani sari parrakdagi valga chang yig’iladi va parrakni
aylanishini sekinlashtiradi.Mikroprotsessorning ustidagi eski temopasta tozalanadi va o’rniga
boshqa termopasta surtib qo’yiladi va radiator va kuller mikroprotsessor ustiga qotiriladi.Elektr
ta’minoti blokidagi changlar ham siqilgan havo balonchasi yordamida tozalanadi va kulleri
moylab qo’yiladi.
29.Ona plataga yangi haritani o’rnatish.
Ona plataga yangi haritani o’rnatish deganda biz unga boshqa qo’shimca qurilmalarni o’rnatish
tushiniladi. Ona plataga yangi qurimalarni o’rnatganimizdan so’ng albatta bu qurilmani drayvarini
o’rnatishimiz kerak bo’ladi.Ba’za hollarda qurilmalarni drayverini o’rnatmasak qurilmamiz
ishlamasligi ham mumkin.Biz Ona plataga yangi haritani o’rnatishimizdan maqsad
kompyuterimizni ishlashini tezlashtirish uchun o’rnatiladi.Bu qurilkmalarga operativ hotira,video
karta kiradi.Operativ va video kartani iloji boricha hotirasi kattaroq bo’lgan turini olganimiz
maqsadga muofiq bo’ladi.Operativ va video kartalar asosan 250 Mbaytdan boshlanadi va bu
hotira hozirgi kunda Terra baytgacha ishlab chiqarilmoqda.Qo’shimcha qurilmalar ona plataning
orqa PCI portlariga ulanadi.qo’shimcha qurilmalar asosan USB portlariga ulanadi.
|
| |
Ona plata bilan tanishish, uning turini, imkoniyatlarini aniqlash

|
Ona plata bilan tanishish, uning turini, imkoniyatlarini aniqlash Pdf ko'rish
|
bet | 10/23 | Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 489,83 Kb. | | #131180 |
Bog'liq 2-maruza14. Ona plata bilan tanishish, uning turini, imkoniyatlarini aniqlash
Kompyuterlarning ona plata arxitekturasi funksional jihatdan boyitilib va asosiy protsessorning
unumdorligi oshishi bilan doimiy ravishda mukammallashtirib boriladi. Bu uning eng muhim
qismi, kompyuterning yuragi bo‘lib, uning elektron tarkibiy qismini tashkil qiladi. U yoki bu
ishlab chiqaruvchilar tomonidan yaratilgan standartlashtirilgan ona plata modeli unda qo‘llanilgan
mikrosxemalar to‘plami va elementlarning joylashish topologiyasi bilan belgilanadi.
Standartlashtirilgan g‘ilof shakliga qarab, o‘lchami bo‘yicha turli ona platalar ishlab chiqariladi.
Shaxsiy kompyuterlar uchun eng keng tarqalgan ona plata formatlari AT, ATX (305×244 mm
o‘lchamli), mikro ATX (244×244 mm) va FlexATX (229×191 mm). Zamonaviy ona platalarning
asosini tashkil etuvchilari, uning g‘ilofiga joylashtirilgan bo‘ladi: protsessor razyomlari,
kengaytirish slotlari bilan magistral liniyalari, apparat xotira modullarining razyomlari, chipset
mikrosxemalari uchun razyomlar. Bu konstruktiv elementlar yuqori darajali birlashtirish bilan
apparat pog‘onasidagi asosiy elektron tashkil etuvchilarni birlashtiradi. Ko‘pincha ona platalarda
audio va video vositalarning elektron tashkil etuvchilari joylashtiriladi. Tashqi qurilmalarning
tizimli blokka ulanishi, razyomlari tizimli blokning old yoki orqa panellarga joylashtirilgan, tashqi
interfeys vositalari yordamida tashkil qilinadi. Masalan, sichqoncha ko‘rinishidagi boshqaruv
qurilmasini ulash uchun COM-port, bosmaga chiqarish qurilmasi uchun LPT-port ishlatiladi.
Hozirgi kunda o‘nlab firmalar tuzilishi, ular tomonidan qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan protsessor
turlari va ularning taktlash chastotalari hamda ishchi kuchlanishlarning kattaliklari bilan
farqlanuvchi, turli xil tizimli bloklarni katta miqdorda ishlab chiqarmoqdalar. Tizimli platalar har
xil turdagi tizimli, lokal va tashqi shinalarning interfeyslarini quvvatlaydi. SHK ning ishlash
samaradorligi qo‘llanuvchi shinalar tarkibiga va bu shinalar uchun mo‘ljallangan platadagi
mavjud slotlar miqdoriga bog‘liqdir.
|
| |
Davlat ta`lim standartining vazifalari nimalardan iborat?

. Davlat ta`lim standartining vazifalari nimalardan iborat?
*a) Umumiy o`rta ta`lim mazmuni va sifatiga qo`yiladigan talablarni belgilash
b) Ta`limb) tarbiyani boshqarish;
c) Ta`limni boshqarish;
d) O`quvchilarga ta`limb) tarbiya berish.
. Davlat ta`lim standartlari kim tomonidan tasdiqlanadi?
*a) O`zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi;
b) Xalq ta`limi vazirligi
c) Oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi;
d) Prezident
. Kimyo ta`limida nechta tayanch kompetensiya qabul qilingan?
*a) 6
b) 3
c) 5
d) 7
. Kimyo faniga oid kompetensiyalarni ko`rsating.
*a) Kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish kompetensiyasi, element va formulalarni kimyoviy tilda ifodalash kompetensiyasi, kimyoviy tajribalar o`tkazish va amaliyotda qo`llash kompetensiyasi
b) Kimyoviy jarayon, hodisalarni tushunish kompetensiyasi, formulalarni kimyoviy tilda ifodalash kompetensiyasi, kimyoviy tajribalar o`tkazish va amaliyotda qo`llash kompetensiyasi;
c) Kimyoviy tajribalar o`tkazish va amaliyotda qo`llash kompetensiyasi;
d) Kimyoviy jarayon, hodisalarni kuzatish, tushunish va tushuntirish kompetensiyasi, element va formulalarni kimyoviy tilda ifodalash kompetensiyasi.
. Umumiy o`rta ta`lim maktablarining 7- sinf bitiruvchilari uchun o`quv fani o`rganish bosqichi qaysi?
*a)A1
b) A2
c) A1+
d) A2+
. Kimyo o`quv fani chuqur o`rganiladigan ixtisoslashtirilgan umumiy o`rta ta`lim maktablarining 7- sinf bitiruvchilari uchun o`quv fanini o`rganish bosqichi qaysi?
*a) A1+
b) A2
c) A1
d) A2+
|
Darsning psixologik tahlili

Darsning psixologik tahlili
*a) Bunda o’rganilayotgan mavzuga dasturda mo’ljallangan soatda, uni qanday usullar yordamida o’quvchilarning yoshi va shaxsiy-psihologik xususiyatlarini hisobga olgan holda yetkazib bera olishi, o’quvchilarni o’ylashga, izlanishga majbur etishi va unga sharoit yaratishi; o’qituvchi sifatidagi tajribalari qay darajada ekanligini namoyish eta olishi nazarda tutiladi.
b) Tahlilning bu turi ancha murakkab va mas’uliyatli bo’lib, o’qituvchining tashqi qiyofasi, o’quvchilar bilan til topa olish mahorati, madaniyati, odobi bilan birgalikda dars jarayonida umuminsoniy tarbiyaning tarkibiy qismlarini o’quvchilarga bera olishi va uning nutq madaniyati ham nazarda tutiladi.
c) O’qituvchining uning ijodkorligi, uslubiy mahorati tahlil qilinadi
d) Ushbu tahlil mobaynida ta’lim yo’nalishidagi hukumat qarorlari, talablar, davlat tili milliy ruhi, madaniyatning go’zal durdonalari, shu soha bo’yicha buyuk alloma va olimlarning qilgan ishlari, fikrlari, respublikadagi oxirgi o’zgarishlarning mashg’ulot davomida foydalanilishi asos qilib olinishi mumkin.
Darslarini kuzatish va tahlil qilish orqali o’qituvchining qanday tomonlarini bilish mumkin?
*a) O’qituvchi faoliyatining qanchalik samarali ekanligi va pedagogik mahoratini
b) Psixologik holatini
c) Bilim darajasini
d) Monitoring uchun kerak
Keys-stadi metodining mohiyati nimadan iborat?
*a) Aniq voqyealarni tahlil qilmoq
b) Aniq vaziyat
c) O’rganmoq
d) Xodisa
Muammoli ta’lim metodlarining mohiyati nimalardan iborat?
*a) Yangi mavzu yuzasidan muammoli savollar tuzish, yangi ma’lumotlarni savol-javob tarzida bayon etish
b) Olingan natijalarni doiralar shaklida ifodalash, faktlar, tushunchalarni taqqoslash
c) O’quvchilarda izlanishni shakllantirish, jamoaviy va individual ish shakllarini hosil qilish
d) Fikrni bayon etish, sababni ko’rsatish, misol keltirish, fikrni umumlashtirish
|
Radioaktiv moddalarning xossalarini o’rganadigan, ularni ajratib olish, yig’ish va tozalash usullarini ishlab chiqadigan fanning nomi?

|
Radioaktiv moddalarning xossalarini o’rganadigan, ularni ajratib olish, yig’ish va tozalash usullarini ishlab chiqadigan fanning nomi?
|
bet | 10/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgRadioaktiv moddalarning xossalarini o’rganadigan, ularni ajratib olish, yig’ish va tozalash usullarini ishlab chiqadigan fanning nomi?
*a) Radiokimyo
b) Elektrokimyo
c) Sterokimyo
d) Termokimyo
Toshkentda – nechanchi yilda kimyo laboratoriyasi tashkil etilgan. Keyin shu yerda ko’mirni gazlashtiruvchi moslama qurib ishga tushiriladi?
*a)1869
b) 1969
c) 1961
d) 1913
O’zbekistonda kimyo fanining rivojidagi yangi bosqichni ko’rsating.
*a) 1918-yil Toshkentda Turkiston universitetining tashkil etilishi va uning tarkibida kimyo fakultetining ochilishi
b) 1920-yil Turkiston Respublikasi Markaziy xalq xo’jaligi kengashida sanoat bilan bog’langan kimyo bo’limi tashkil qilinib, unda laboratoriya ochilishi.
c) 1921-yil ilmiy-tekshirish institutlari Kengashi tashkil etilishi.
d) 1927-yil O’zbekiston sanoat-iqtisod ilmiy-tekshirish instituti (keyinroq O’zbekiston mahalliy sanoat ilmiy-tekshirish instituti) tashkil qilinadi.
Tayanch kompetensiyalar necha xil etib belgilangan?
*a) 6 xil;
b) 4 xil;
c) 5 xil;
d) 2 xil;
Har bir dars undan xulosa chiqarish va o’quvchilarga uyda bajarish uchun topshiriq berish darsning qaysi bosqichiga kiritiladi?
*a) Darsni yakunlash (xulosalash) va uyga topshiriq berish
b) o’tgan darsni so’rash va baholash;
c) yangi mavzuni bayon qilish;
d) yangi o’tilgan mavzuni mustahkamlash va baholash;
Dastlab o’qituvchining o’zi yangi nazariy materialga doir reaksiya tenglamasi yoki masalani namoyish usuliga ko’ra doskada yechib ko’rsatadi. So’ngra esa doskada biror o’quvchi o’qituvchi ko’magida “teta-poya” usuliga ko’ra keyingi masalani yechadi. Bu darsning qaysi bosqichida bo’ladi ?
*a) Birlamchi mustahkamlash bosqichida
b) Ikkilamchi mustahkamlash bosqichida
c) Umumlashtirish bosqichida
d) Darsga yakun yasash va uyga vazifa bosqichida
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Radioaktiv moddalarning xossalarini o’rganadigan, ularni ajratib olish, yig’ish va tozalash usullarini ishlab chiqadigan fanning nomi?
|
Mazmunning ilmiyligi, aynan o’quvchilarga kimyoning asosiy tushunchalari, qonunlari va dalillarini nazariy jihatdan to’g’ri yoritish bu

|
Mazmunning ilmiyligi, aynan o’quvchilarga kimyoning asosiy tushunchalari, qonunlari va dalillarini nazariy jihatdan to’g’ri yoritish bu
|
bet | 11/86 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 300,69 Kb. | | #120487 |
Bog'liq I kimyo fani bo’yicha test savollari-fayllar.orgMazmunning ilmiyligi, aynan o’quvchilarga kimyoning asosiy tushunchalari, qonunlari va dalillarini nazariy jihatdan to’g’ri yoritish bu ..
*a) kimyo darsiga qo’yiladigan zamonaviy talablar
b) interaktiv faoliyat darsining tarkibiy tuzilmasi
c) Darsning shakllari
d) Darsning turlari
Suv bilan reaksiyaga kirishganda tez yonuvchi gazlar ajratib chiquvchi moddalar:
*a) Litiy, natriy, kalsiy, kalsiy karbidi
b) Dietil efiri, aseton, benzol, etil spirti
c) Oltingugurt, qizil fosfor
d) Brom, ammiak, bariy oksidi
Natriy, litiy, kaliy kalsiy karbid saqlanadigan idishlarga qaysi rangli etiketka yopishtiriladi?
*a) Yashil
b) Sariq
c) Qizil
d) Och ko’k
Organik birikmalarning tuzilish nazariyasining zamonaviy ta’rifi
*a) Organik birikmalarning fizik va kimyoviy xossalari uning tarkibiga hamda kimyoviy, elektron va fazoviy tuzilishiga bog’liq
b) Murakkab moddalarning kimyoviy tabiati uning tarkibiga kiruvchi elementar zarrachaning tabiatiga, ularning miqdoriga va kimyoviy tuzilishiga bog’liq
c) Zarrachaning tabiatiga, ularning miqdoriga va kimyoviy tuzilishiga bog’liq
d) Organik va anorganik birikmalarning fizik va kimyoviy xossalari uning tarkibiga hamda kimyoviy, elektron va fazoviy tuzilishiga bog’liq
Tabiiy birikmalardan vino, sut, limon, olma va b. kislotalarni, hamda gliserinni ajratib olgan olim
*a) Sheyele
b) Butlerov
c) Lavuazye
d) Nyuton
Vyurs reaksiyasini toping
*a) 2RHal + 2Na -> R—R + 2NaHal
b) HC≡CH + H2O → CH2=CH(OH) → CH3-CHO
c) CH3-C≡CH + H2O -> (katalizator — Hg2+ ) -> CH3-C(=O)-CH3
d) SH2=CH-CH3 +HCl =CH3-CHCl-CH3
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mazmunning ilmiyligi, aynan o’quvchilarga kimyoning asosiy tushunchalari, qonunlari va dalillarini nazariy jihatdan to’g’ri yoritish bu
|