nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
5-mavzu: Xotira turlari. Operativ xotiraning vazifasi. Kompyuterning asosiy va qo’shimcha qurilmalari, ularning turlari vazifalari - bet 4

|
5-mavzu: Xotira turlari. Operativ xotiraning vazifasi. Kompyuterning asosiy va qo’shimcha qurilmalari, ularning turlari vazifalari
|
bet | 4/4 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 4,68 Mb. | | #152773 |
Bog'liq 1.Xotira turlariFlash xotira bu xotira ma’lumotlarni bir kompyuterdan boshqa bir kompyuterlarga o’tkazish uchun xizmat qiladi. Flash xotiralarni quyidagi kompaniyalar ishlab chiqaradi. Transkend, Samsung, Gigabyte, SanDisk, ADATA, HP kabi kompaniyalar Flash xotira ishlab chiqarish bilan shug’ullanadi. - Flash xotira bu xotira ma’lumotlarni bir kompyuterdan boshqa bir kompyuterlarga o’tkazish uchun xizmat qiladi. Flash xotiralarni quyidagi kompaniyalar ishlab chiqaradi. Transkend, Samsung, Gigabyte, SanDisk, ADATA, HP kabi kompaniyalar Flash xotira ishlab chiqarish bilan shug’ullanadi.
- 1Gb-2-4-8-16-32-64-128-512 Gb lik turlari bor.
Tashqi xotira bu xotira ma’lumotlarni bir kompyuterdan boshqa bir kompyuterlarga o’tkazish uchun xizmat qiladi. Bularga Flash disklar, Microchiplar, DVD-CD disklar, Terrabaytlar, USB Vintlarni misol qilishimiz mumkin. - Tashqi xotira bu xotira ma’lumotlarni bir kompyuterdan boshqa bir kompyuterlarga o’tkazish uchun xizmat qiladi. Bularga Flash disklar, Microchiplar, DVD-CD disklar, Terrabaytlar, USB Vintlarni misol qilishimiz mumkin.
- 1Gb-2-4-8-16-32-64-128-512 Gb lik turlari bor.
- E’TIBORINGIZ
- UCHUN
- TASHAKKUR !!!
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
5-mavzu: Xotira turlari. Operativ xotiraning vazifasi. Kompyuterning asosiy va qo’shimcha qurilmalari, ularning turlari vazifalari
|
Tekshirishning mikrobiologiya usuli

|
Tekshirishning mikrobiologiya usuli
|
bet | 3/3 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 1,32 Mb. | | #115491 |
Bog'liq EldorjonTekshirishning mikrobiologiya usuli.
Bu usul oziq-ovqat mahsulotlarining mikroorganizmlar bilan ifloslanganlik darajasini aniqlash uchun ishlatiladi. Oziq-ovqat mahsulotlari tarkibida mikroorganizmlarning standart darajasidan ko’pligi va ularda kasallik keltiruvchi bakteriyalarning bo’lishi mahsulotlarni saqlash uchun belgilangan joylar iflos tutilishidan va ularni saqlash hamda tashishda sanitariya qoidalariga rioya qilinmasligidan dalolat beradi. Oziq-ovqat mahsulotlari ustidan olib boriladigan mikrobiologik nazorat aholi punktlarida sanitariyaga oid va epidemiyaga qarshi butun ishlarni tashkil qiladigan va o’tkazadigan asosiy muassasa sanitariya-epidemiologiya stansiyalari (SES) orqali amalga oshiriladi.
E’tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
_3 Nyuton qonunlari qisqacha tariflang va misollar keltiring

|
_3 Nyuton qonunlari qisqacha tariflang va misollar keltiring
|
bet | 9/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11112_3 Nyuton qonunlari qisqacha tariflang va misollar keltiring.
Nyutonning harakat qonunlari klassik mexanikaning uchta asosiy qonuni boʻlib, jismning harakati va unga taʼsir qiluvchi kuchlar oʻrtasidagi munosabatni tavsiflaydi.
Birinchi qonun
Har bir jism oʻzining tinch holatida yoki toʻgʻri chiziqda bir tekis harakatda davom etadi, agar unga taʼsir qiladigan kuchlar bu holatni oʻzgartirishga majbur boʻlmasa.
Nyutonning birinchi qonuni inersiya prinsipini ifodalaydi: tananing tabiiy harakati toʻgʻri chiziqda doimiy tezlikda harakat qilishdir. Tashqi taʼsirlar boʻlmasa, tananing harakati hozirgi holatini saqlab qoladi.
Ikkinchi qonun
Jismning harakatining oʻzgarishi taʼsirlangan kuchga proportsionaldir; va kuch taʼsirlangan toʻgʻri chiziq yoʻnalishi boʻyicha amalga oshiriladi. [4]
„ Harakat“ deganda Nyuton hozirgi impuls deb ataladigan miqdorni nazarda tutgan, bu jismdagi materiya miqdoriga, bu jismning harakat tezligiga va harakat yoʻnalishiga bogʻliq. Zamonaviy yozuvda jismning impulsi uning massasi va tezligining mahsulotidir:�→=��→.
Nyutonning ikkinchi qonuni, zamonaviy shaklda, impulsning vaqt hosilasi kuch ekanligini aytadi:
� →=��→��.Agar massa � vaqt oʻtishi bilan oʻzgarmaydi, keyin hosila faqat tezlikka taʼsir qiladi va shuning uchun kuch massa va tezlikning vaqt hosilasi koʻpaytmasiga teng boʻladi, bu tezlanishdir: �→=���→��=��→.
Tezlanish vaqtga nisbatan pozitsiyaning ikkinchi hosilasi boʻlganligi sababli, buni ham yozish mumkin:
�→=��2��2�→.
Uchinchi qonun
Har bir harakatga har doim teng reaktsiya qarshi boʻladi; yoki, ikki jismning bir-biriga oʻzaro harakatlari doimo teng boʻlib, qarama-qarshi qismlarga qaratilgan.
Uchinchi qonunning „harakat reaksiyaga teng“ kabi haddan tashqari qisqacha ifodalari oʻquvchilar avlodlari orasida chalkashliklarga sabab boʻlishi mumkin edi: „harakat“ va „reaktsiya“ turli organlarga tegishli. Masalan, stol ustida dam olayotgan kitobni koʻrib chiqing. Yerning tortishish kuchi kitobni pastga tortadi. Oʻsha „harakat“ ga „reaktsiya“ kitobni ushlab turgan stoldan tayanch kuchi emas, balki kitobning Yerga taʼsir qiladigan tortishish kuchidir.
N yutonning uchinchi qonuni koʻproq asosiy printsipga, impulsning saqlanishiga tegishli. Ikkinchisi Nyutonning bayonoti boʻlmagan hollarda ham, masalan, kuch maydonlari, shuningdek, moddiy jismlar impulsga ega boʻlganda va impuls toʻgʻri aniqlanganda, kvant mexanikasida ham toʻgʻri boʻladi. Nyuton mexanikasida ikkita jism momentiga ega boʻlsa �→1 va �→2 mos ravishda, u holda juftlikning umumiy impulsi �→=�→1+�→2, va oʻzgarish tezligi �→ hisoblanadi:
|
| |
_4 H2S fizk va kimyoviy xossalarini yozing

|
_4 H2S fizk va kimyoviy xossalarini yozing
|
bet | 14/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11113_4 H2S fizk va kimyoviy xossalarini yozing.
Vodorod sulfid, H2S- vodorod bilan oltingugurt birikmasi; rangsiz va zaharli gaz, palagʻda tuxum hidi keladi; qaynash temperaturasi — 60,38°, suyuqlanish temperaturasi —8,29°, suvda erib, sulfid kislota (juda kuchsiz) hosil qiladi; bu kislotaning tuzlari sulfidlar deb ataladi. Tarkibida 2 valentli oltingugurt borligi uchun V. s. juda kuchli qaytaruvchidir. V. s. texnikada neft, tabiiy va sanoat gazlarini qayta ishlash yoʻli b-n, lab.da esa metall sulfidlarga suyultirilgan sulfat kislota taʼsir ettirib olinadi. Analitik kimyoda kationlarni aniqlashda ishlatiladi.juda tasr qiladi. Molyar massasi 34 g/mol, zichligi 1.19 . Ishlab chiqarish obyektlarida PDKsi 10 mg/m3, aholi punktlarida 0.008 mg/m3 . Vodorod sulfid gazi zaharli bo'lib, 1.4 mg/m3 o'tkir hid seziladi, 10 mg/m3 dan oshganda hid sezish kuchayadi ko'z achishi, ko'ngil aynishi, bosh og'rig'i boshlanadi. 100 mg/m3 dan oshganda hid sezish pasayib bosh og'rig'i, ko'z achishi, tomoq qichishi, holsizlik kuchayib uyqu keladi.
Vodorod sulfidi ( digidrosulfid) shirin ta’mga ega rangsiz gaz bo’lib, chirigan tuxumning (chirigan go’sht) xarakterli yoqimsiz hidiga ega. Vodorod va oltingugurtning kimyoviy birikmasi bo’lib, kimyoviy formulasi – H 2S. Uni 1796 yilda C. Louis Berthallet tomonidan aniqlangan. Suvda yomon eriydi, etanolda yaxshi eriydi . Yuqori konsentratsiyalarda zaharli. Yonuvchan. Tarkibida 4,5-45,5% vodorod sulfidi bor havo portlovchi hisoblanadi. Kimyo sanoatida ma’lum birikmalarni sintez qilish, elementar oltingugurt ishlab chiqarish, sulfat kislota, sulfidlar ishlatiladi. Vodorod sulfidi dorivor maqsadlarda ham qo’llaniladi, masalan, vodorod sulfidi vannalarida.
Tizimli Nom vodorod sulfidi
An’anaviy ismlar Digidrogen monosulfidi
Digidrogen sulfidi
Kanalizatsiya gazi
Kimyo. Formula H2S
Fizik xususiyatlar
Holati gaz
Molyar massa 34,082 g/ mol
|
| |
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering - bet 2

|
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering
|
bet | 2/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11111972-yilda Qashqadaryo viloyatida dunyodagi eng yirik zavodlardan biri bo‘lgan Muborak gazni qayta ishlash zavodi, 1980-yilda Sho‘rtan shahridagi zavod foydalanishga topshirildi.
Respublika neft sanoati xalq xo‘jaligining neftga bo‘lgan talabini to‘liq qondirish imkoniyatiga ega. Xususan, Ko‘kdumaloq koni jadal sur’atlar bilan ishga tushirildi. 1995 yilda O'zbekistonda 7 mln. tonnaga yaqin neft va kondensat qazib olindi. 1991-2003-yillarda O‘zbekistonda neft va gaz kondensatini qazib olish 2,8 martaga (1990-yilda 2,81 million tonna; 1997-yilda 7,9 million tonna) ortdi va 1995-yilda neft importini to‘xtatish va respublikaning neft mustaqilligini ta’minlash zaruriyati tug‘ildi. . imkon yaratdi. 2001 yil yanvar oyiga kelib Oʻzbekistonda 59 ta kondan neft qazib olindi, 17 ta kon foydalanishga tayyorlandi va konservatsiyada boʻldi. 13 ta konda qidiruv ishlari olib borilmoqda. Oʻzbekiston-Malayziya qoʻshma korxonasi (“Oʻz-Maloyl”) neft qazib olish va qidirish uchun tashkil etilgan (1994). O‘zbekiston neft mustaqilligiga erishgach, xorijdan neft va neft mahsulotlarini olib kirishga hojat qolmadi. 2000 yilda O‘zbekiston neft sanoatida kondensatni hisobga olgan holda 7,53 million tonna gaz qazib olindi. tonna neft qazib olindi.
1_2 O`zingiz tugatgan ta’lim muassasasi haqida rus tilida qisqacha bayon yozib bering.
Я окончил девятнадцатую общую среднюю школу в городе Карши. затем я окончил профессиональный колледж агробизнеса и предпринимательства в городе Карши.
В настоящее время я студент четвертой ступени Инженерно-экономического института.
Qarshi shahridagi o‘n to‘qqizinchi umumiy o‘rta maktabni tamomlaganman. Keyin Qarshi shahridagi agrobiznes va tadbirkorlik kasb-hunar kollejini tamomladim.
Hozirda muhandislik-iqtisodiyot institutining 4-bosqich talabasiman.
|
| |
_9 0.2 mol CO2, 11,1g Ca(OH) tutgan eritma orqali utkazilganda hosil bulgan chukmani hisoblang

|
_9 0.2 mol CO2, 11,1g Ca(OH) tutgan eritma orqali utkazilganda hosil bulgan chukmani hisoblang
|
bet | 7/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich11111_9 0.2 mol CO2, 11,1g Ca(OH) tutgan eritma orqali utkazilganda hosil bulgan chukmani hisoblang.
11.1----0.2--x=15gr
Ca(OH)2+CO2=CaCO3+H2O
74-----1----100
Ca(oh)+CO2=CaCo3+h2o reaksiya
11.1gr--0.2mol--x=15gr
Ca(OH)2+CO2=CaCO3+H2O
74gr----1mol--100gr
11.1÷74=0.15 mol
Kichkinasi boyicha qaysini moli kam bolsa chokmani massasi topiladi
1_10 Joul – Tomson effekti deganda nimani tushunasiz?
Thomson effekti — termoelektr hodisalaridan biri; Tokli oʻtkazgich boʻylab temperatura grandiyenti mavjud boʻlganda, issiqlik zanjirida Joule–Lenz qonuniga asosan ajralayotgan issiqlikdan tashqari, yana maʼlum miqdorda issiqlikning ajralish yoki yutilish hodisasi (tok yoʻnalishiga qarab). Tok kuchining kvadratiga proporsional boʻlgan Joule–Lenz issiqligi va Thomson issiqligining hosil boʻlishi bir-biridan tubdan farq qiladi. temperatura gradiyenti mavjud boʻlgan oʻtkazgichdagi elektronlar sovuq oʻtkazgichga oʻtganda, kinetik energiyalarini atomlarga beradi va panjara atomlari harakatga kelib, issiqlik (Thomson issiqligi) ajraladi. Tok yoʻnalishi oʻzgarganda, sovuq oʻtkazgichdagi elektronlar temperaturasi yuqori boʻlgan oʻtkazgich atomlarining energiyasi hisobida energiyalarini oshiradi, yaʼni issiklik yutiladi. 1856-yilda William Thomson nazariy jihatdan kashf etgan.
Joul va Тomson gazni issiqlik izolyatsiyasiga ega bo’lgan va ichida g’ovak
to’sig’i bor trubkadan o’tkazganda gaz to’siq, orqali o’tib kengayishi
natijasida temperatura biroz o’zgarishini payqagan. Bu hodisa JoulТomson effekti deyiladi. Agar gaz temperaturasi pasaysa ΔT <0, (+) effekti, agar gaz temperaturasi isisa ΔT > 0, (-) effekt deyiladi.
Devorlari issiqlikni juda yomon o’tkazadigan trubka ichida gazning barqaror oqimi hosil qilinadi. Тrubka ichida mayda teshiklari bo’lgan to’siq bor, mana shu tiqinda eng katta bosim R1 eng kichik P2 bosimga qadar o’zgaradi.
B u vaqtda gaz keskin kuchayadi. Тajribada temperaturalar farqi ΔT = T1 - T2 o’lchab boriladi. Gaz ichki energiyasi: U2-U1=A' (1) Gazning bajargan ishi: A'=P1SL1 - P2SL2=P1V1 - P2V2 (2); (1) va (2) dan: U1+P1V1=U2+P2V2 (3)
Bu tajribada ichki energiya emas, U+PV kattalik saqlanadi.
|
| |
R2 ni RT2 ga teng deyilsa, U2=SvT2 deb (2) B-D-V tenglamadan

R2 ni RT2 ga teng deyilsa, U2=SvT2 deb (2) B-D-V tenglamadan
foydalanib hamda real gazning ichki energiyasi (8) tenglamani hisobga
olib, ularni hammasini (3)ga qo’yib temperaturalar ortirmasi quyidagicha ↕ ( 4 )
aniqlanadi.
( Vi, Ti) tekislikda (9-chizma) (5) tenglama egri chiziq bilan tasvirlangan. Effektning ishorasi va hatoligi gazning boshlanish temperaturasi va boshlang’ich hajmi bilan aniqlanadi. da effekt hamisha (-) bo’ladi.
da (+) effekt bo’ladi (10-chizma). Boshlang’ich (bosim) tayinli bo’lganda Т , T1 ga chiziqli bog’liq. Gazning boshlang’ich temperaturasi qancha kam bo’lsa, u Joul-Тomson effekti natijasida shuncha ko’prok soviydi. Joul-Тomson effekti asosan ideallikdan chetlanish tufayli yuz beradi. Ideal gaz uchun PV=RT bo’ladi va (2) shart:
SVT1+RT1=CVT2+RT2 (5). shartga aylanadi, bundan T1=T2 ekanligi kelib chiqadi.
2_1 Tabiat fasllari to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering.
Seasons
4 seasons alternate throughout the year. Winter, spring, summer and autumn. These events change due to the influence of air temperature, depending on the distance between the earth and the sun. The autumn season is currently underway.
Fasslar
Yil davomida 4 fasl almashib turadi. Qish, bahor, yoz va kuz. Bu hodisalar er va quyosh orasidagi masofaga qarab havo harorati ta'sirida o'zgaradi. Hozirda kuz fasli davom etmoqda.
2_2 Sizni qiziqtirgan sport turi to`g`risida rus tilida qisqacha bayon yozib bering.
Мне очень нравится футбол, я с детства смотрел все крупные футбольные соревнования. Мне нравятся команды «Барселона» и «Насаф». Для меня Месси – король футбола. Надеюсь, что мы поедем на чемпионат мира (в две тысячи двадцать шестом году).
Menga futbol juda yoqadi, bolaligimdan barcha yirik futbol musobaqalarini tomosha qilganman. Menga “Barselona” va “Nasaf” jamoalari yoqadi. Men uchun Messi futbol qiroli. Umid qilamanki, biz jahon chempionatiga chiqamiz (ikki ming yigirma oltida).
|
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering - bet 32

|
Respublikamizda neft va gaz to`g`risida ingiliz tilida qisqacha bayon yozib bering
|
bet | 32/32 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,12 Mb. | | #108684 |
Bog'liq GTL 1-bosqich1111Sinfning eng oddiy vakili metan (CH4 ). Eng uzun zanjirli uglevodorod, nonakontatriktan C390H782 1985 yilda ingliz kimyogarlari I. Bidd va M. K. Uayting tomonidan sintez qilingan.
IYUPAK nomenklaturasi bo’yicha tarmoqlangan alkanlar quyidagi qoidalar bo’yicha nomlanadi:
1) Eng uzun tarmoqlanmagan zanjir tanlanadi, uning nomi asos (oʻzak) boʻlib xizmat qiladi.
2 ) T armoqlar o’rinbosar sifatida nomlanadi, bunda tarmoqlanmagan zanjirdagi uglerod atomlari eng kichik lokant prinsipida raqamlanadi. Agar alkanning molekulasida uglerod atomlarining soni va . tarmoqlanish darajasi bilan farq qiladigan bir nechta . o’rinbosarlar bo’lsa alkanni nomlashda o’rinbosarlar alifbo tartibida keltiriladi.
Biror uglerod atomi bevosita nechta boshqa uglerod atomlari bilan bog’langanligiga ko’ra
birlamchi, ikkilamchi, uchlamchi va to’rtlamchi uglerod atomlar deb yuritiladi.
A lkan molekulasidan bitta vodorod atomi ajratib chiqarilsa alkil qoldig’i hosil bo’ladi. Bu qoldiq odatda alkil guruh, ba’zan alkil radikal deyiladi. Lekin radikal deb nomlash unchalik to’g’ri emas. Alkil qoldiqlarining nomi tegishli alkan nomidagi -an suffiksi -il suffiksiga almashtirish bilan yasaladi.
Tarmoqlangan alkil guruhlarni nomlash uchun asosiy zanjir
r aqamlanishi ham mumkin.
5_10 Shudiringlash nuqtasi nima? Nima maqsadda aniqlanadi?
Shudring nuqtasi - maʼlum bosim va namlikda havo sovib, unda toʻyingan suv bugʻlari hosil boʻlishi uchun zarur tra. Havo namligining asosiy tavsiflaridan biri. U bilan havo namligining qiymatlari aniqlanadi. Nisbiy namlik 100% dan kam boʻlganda Shudring nuqtasi har doim havo trasidan pastroq boʻladi. Tra Shudring nuqtasiga kelishi uchun havo sovishi zarur. Havo toʻyinganda, yaʼni namlik 100% boʻlganda Shudring nuqtasi havo trasiga tenglashadi. Mas, havo temperaturasi 15° da: nisbiy namlik 100, 80, 60, 40% boʻlishi uchun Shudring nuqtasi 15,0, 11,6, 7,3, 1,5° ga teng boʻlishi kerak.
|
| |
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan

|
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
bet | 1/10 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 3,33 Mb. | | #132110 |
Bog'liq ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH.
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA`LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ABDULLA QODIRIY NOMIDAGI JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
TEXNOLOGIK TA`LIM YO`NALISHI
MAHSULOT TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI FANIDAN
MAVZU: ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN
HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH.
Bajardi:429-guruh talabasi Hamidova Diyora
Ilmiy rahbar:____________________
Jizzax -2023- yil
O`ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA`LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ABDULLA QODIRIY NOMIDAGI JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
TEXNOLOGIK TA`LIM YO`NALISHI
MAHSULOT TAYYORLASH TEXNOLOGIYASI FANIDAN
MAVZU: ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN
HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH.
Bajardi:429-guruh talabasi
Hamidova Diyora
Ilmiy rahbar:____________________
MAVZU: ARDUINGA QO`SHIMCHA QISMLARNI BOG`LAGAN HOLDA DASTUR YORDAMIDA BOSHQARISH.
MUNDARIJA:
KIRISH………………………………………………………………….………….3
I.Bob. Arduinga qo`shimcha qismlarni bog`lagan holda dastur yordamida
boshqarish.…………………………………………………………………..……….5
1.1 Arduino nima. ……………………………………………….……………….5
1.2 Arduino texnik va dasturiy qismni birlashtirib beruvchi qurilma …….7
1.3 Arduino platasi-bu mahsus oʻzida microcontroller va boshqa elektronik qurilmalarni mujassamlashtirgan elektron qurilma. Uning turlari quyidagilar:
Arduino UNO
Arduino NANO
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O`zbekiston respublikasi oliy ta`lim, fan va innovatsiyalar vazirligi abdulla qodiriy nomidagi jizzax davlat pedagogika universiteti texnologik ta`lim yo`nalishi mahsulot tayyorlash texnologiyasi fanidan
|
Kompyuter qanday ishlashi va ichki tuzilishi haqida

|
Kompyuter qanday ishlashi va ichki tuzilishi haqida
|
Sana | 29.11.2023 | Hajmi | 1,04 Mb. | | #107238 |
Bog'liq Kompyuter qanday ishlashi va ichki tuzilishi haqida Kompyuter bu kompyuter dasturlash vositasi yordamida avtomatik ravishda arifmetik yoki maniqiy operatsiyalar ketma-ketligini bajarishni orgatadigan mashina . Zamonaviy kompyuterlar dasturlar deb nomlangan umumlashtirilgan operatsiyalar toplamini bajarish qobiliyatiga ega Odatda kompyuter ikki qismdan: Hardware (kompyuterni tashkil etuvchilari – kompyuterning qattiq qismlari) va Software (kompyuterning programma ta’minoti – kompyuterning yumshoq qismlaridan) tashkil topgan deyiladi. Shaxsiy kompyuterlar (inglizcha Personal Computers, qisqacha- PC) quyidagi qurilmalardan tashkil topgan: -sistema bloki; -monitor; -klaviatura; -sichqoncha; -tashqi qurilmalar. Protsessor elektron mikrosxema ko‘rinishida tayyorlanadi. U yaxlit bitta qismli yoki bo‘lak–bo‘lak qismlardan tashkil topgan bo‘lishi mumkin. «Protsessor» atamasi ba'zan «mikroprotsessor» deb ham ataladi. Protsessorlar tarkibiga ko‘ra tranzistorlardan iborat bo‘ladi. Bugungi kunda ishlab chiqarilayotgan protsessorlar o‘z ichiga millionlab tranzistorlarni o‘z ichiga oladi. Bu tranzistorlardan elektron mantiq qurilmalari va yuqori texnologiyali boshqa elektron qurilmalar hosil qilinadi. Kompyuterlarda berilganlar unga avvaldan joylashtirilgan doimiy xotira (BIOS-Basic Input- Output System-kiritish chiqarishning asosiy sistemasi) mavjud. Bunday xotiradan faqat oqish mumkin. Shuning uchun ham u ROM (Read Only Memory-faqat oqish uchun) deb ataladi. IBM PC kompyuterlarda bu xotira kompyuter jihozlarini ishlashini tekshirish, operatsion sistemasini boshlanQich yuklanishini ta’minlash, qurilmalarga xizmat ko`rsatishning asosiy funksiyalarini bajarish uchun ishlatiladi.a Kompyuterda har bir qurilmaning ishini boshqaruvchi elektron sxemalar mavjud bolib, ular adapterlar (moslovchilar) deb ataladi. Barcha adapterlar mikroprotsessor va xotira orqali berilganlarni ayirboshlovchi magistral yol deb ataluvchi shinalar orqali boglangan boladi. Shunday qilib, oddiy soz bilan aytsak, shinalar turli qurilmalarni boglovchi maxsus simlardir. Kompyuterda bir qancha shinalar bolishi mumkin. Kompyuterlarning elektron sxemasi elektron plata deb ataluvchi modullardan iborat. Uning modul tuzilishiga ega bolishi kompyuterlar ta’mirini oson bajarish, uni foydalanuvchi ehtiyojiga qarab yiQish va o`zgartirish imkoniyatini beradi.a
|
| |
Uch o’lchovni grafikni chizish - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi...

Uch o’lchovni grafikni chizish.
Ikki o’zgaruvchili va 3 o’zgaruvchili funksiyalarning grafiklarini turli xil ko’rinishda chizish mumkin. Misol sifatida 2 o’zgaruvchili funksiyaning grafigini chizishni ko’raylik. M ni 20gacha tenglab, x va yugurish lar uchun i va j larni 0 dan M gacha deb olinadi. So’ngra x va y larni, sin(x,y) ni qiymatlarini M matritsaga tenglab ekranga yoziladi. So’ngra esa Insert menyusidagi Graph bo’limi tanlanadiva garfiklardan 3 o’lchovli grafik ishga tushiriladi. Ekranda uch o’lchovli koordinatali ramka hosil bo’ladi. Kursor turgan joyda M ni yozish orqali grafik hosil qilish mumkin.
Misol sifatida sinx ning grafigini chizish mumkin. Funksiyaning, ifodaning, x va y ga bog’liq berilganlarning grafigini chizish uchun Mathcad oynasidagi biror joyga “sichqoncha” ko’rsatkichini olib borib, chap tugmasi bosiladi, natijada shu joyda “+” ko’rinishga o’tadi. Insert menyusini tanlab, Graph vertikal menyudan X – Y grafik bo’limi tanlanadi. Ekranda ramka hosil bo’ladi. Bu ramka ichida kursor turgan joyda funksiyaning o’ng qismiga sinx deb yoziladi. Enter klavishi bosilgandan keyin dastur avtomatik ravishda funksiyaning grafigini chizadi.
Grafikning o’lchamini o’zgartirish uchun “sichqoncha” ning ko’rsatkichini grafik ustiga olib borib, chap tugmasi bosiladi. Grafikning hamma tomonlarida ramka va uning chetlarida qora kichkinagina kvadratlar paydo bo’ladi. Shu kvadratlar ustiga sichqonchaning ko’rsatkichini olib borish kerak, birdaniga ko’rsatkichning ko’rinishi o’zgaradi. So’ngra esa “sichqoncha”ning chap tugmasi bosiladi va tugmani qo’yib yubormay, grafikning o’lchamini o’zgartirish mumkin. Yozgan va chizgan grafiklarni ixtiyoriy joyga olib borish uchun “sichqoncha” ko’rsatkichini ular ustida bosilsa, ko’rsatkich odamning qo’l shakliga o’zgaradi. Yana chap tugma bosilib kerakli joyga olib borib qo’yiladi
Ishchi hujjatidan grafikni yo’qotish uchun:
1. Grafikdan tashqarida sichqoncha knopkasini bosing.
2. Grafikni punktirlangan to’gri chiziq orasida joylashtiring.
3. Grafikni yo’qotish uchun [ctrl]+x ni bosing. Xuddi shunday “pravka” menyusidan “v’rezat” belgilab olingandan so’ng, [Del] klavishasini bosish orqali yo’qotish mumkin.
|
Aniqmas integrallar - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy...

Aniqmas integrallar
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
15.
16.
17.
18.
19.
20.
21.
22.
Karrali integrallarni hisoblash.
1. 2.
3. 4.
5. 6.
7. 8.
9. 10.
Uch karrali aniq va aniqmas integrallar.
1. 2.
2. 4.
5.
6.
Integral ostidagi ifodani soddalashtirib, integralni hisoblash
1. 2.
3. 4.
5. 6.
7. 8.
Grafik yasash
Mathcadda birga grafikaviy sohada yagona koordinata o`qlari orqali turli bog`lanishlarni ifodalaydigan bir nechta grafiklarni yasash mumkin. Bundan keyin, grafik qandaydir bog`lanishni ifodalaydigannuqtalar to`plami va o`ziga xos formatlash xususiyatlariga ega bo`lgan grafik sohasidan iborat deb tushunamiz. “chizma “so`zi faqat grafikaviy sohaga dahildor bo`ladi.
Grafik yasash uchun:
1. Grafik yasalishi lozim bo`lgan joyni sichqoncha bilan belgilang.
2. Grafik menyusidan “Dekartov grafik” punkini tanlang @ni bosing yoki boshqarish panelidan grafik belgisi turgan joydan sichqoncha yordamida ixtiyoriy turdagi grafikni tanlash mumkin.
. Paydo bo’ladigan shaklning har bir o’qidagi bo’sh maydonchalarida argument va funksiya belgilarini kiritish lozim (1-shakl).
-
3. Gorizontal o’qning o’rtasidagi bo’sh joy grafikning erkli o’zgaruvchisini ko’rsatish uchun ajratilgan. Bu bo’sh joy diskret o’zgaruvchi, indeksli o’zgaruvchi yoki diskret o’zgaruvchili ixtiyoriy ifodani yozish uchun mo’ljallangan.
4. Vertikal o’qning o’rtasidagi bo’sh joyga grafigi yasaladigan funksiyaning nomi yoki ifodasi yoziladi. Bu bo’sh joyga gorizontal o’qda ko’rsatilgan diskret o’zgaruvchili, indeksli o’zgaruvchili ixtiyoriy ifodani yozish mumkin.
5. Qolgan to’rtta bo’sh joy Mathcad da koordinata o’qlarida o’zgaruvchi chegaralarini avtomatik tanlashni bekor qilish uchun qo’llanilishi mumkin.
Masalan: Agar i 20ta qiymat, j esa 30 ta qiymat qabul qiladigan bo’lsa, yi ning xj ga bog’lanishini ifodalashda Mathcad barcha 600ta nuqtani yasaydi.
1-rasmda bo’sh maydonchalari to’ldirilgan grafik ko’rsatilgan. Yi ostida paydo bo’lgan chiziqqa e’tiboringizni qarating. U traektoriya tipi va egri chiziqni ifodalash uchun qo’llanilgan rangni ko’rsatadi. Agar ifoda kompleks qiymatlarni qabul qilsa, Mathcad faqat uning haqiqiy qismini ifodalaydi. Bunda grafikda xatoliklar yuzaga keladi.
|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar - bet 10

REJA:
Mathcad tizimida sodda integrallarni hisoblash.
2. Aniqmas integrallar va ularning turli xil oraliqdagi son qiymatlari.
3. Karrali integrallarni hisoblash.
4. Mathcad tizimida grafik yasash.
5. Funksiyani uzluksizligini tekshirish.
6. Funksiyalarni hosila yordamida tekshirish.
7. Funksiyalarni taqqoslash
Mathcad tizimida sodda integrallarni hisoblash.
Ma'lumki, aniq integralni hisoblash natijasida, qandaydir egri chiziqlar bilan ajratilgan sohaning yuzini hisobga olgan bo'lamiz. Ikki karrali integrallarni hisoblab figuraning hajmi topiladi. Murakkab ko'rinishdagi integrallarni son qiymatini topishda turli xil metodlardan foydalanamiz, ba'zi vaqtda esa vaqtdan yutqazamiz. Shunda biz yuqori tartibli integrallarning son qiymatini hisoblashda Mathcad tizimidan foydalanishimiz mumkin. Mathcad tizimida bajarilgan integralning qiymati aniq va tez hisoblanadi.
Mathcadda integralni hisoblash paneldan tugmasini tanlaymiz va va aniqmas integralning son qiymatini topishda tugmasidan, aniq integralning qiymatini hisoblashda esa tugmasidan foydalanamiz.
Quyida Mathcad muhitida hisoblangan aniq va aniqmas integrallar, hamda ikki karrali va uch karrali integrallar keltirilgan.
funksiyaning boshlang’ichi va [0, 3.14/2] oraliqdagi aniq integrallarni hisoblang.
|
Yechish - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 11/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Yechish: funksiyaning boshlang’ichini hisoblash uchun asboblar panelidagi simvoldan foydalanamiz va natijani ko’rish uchun tugmasini bosish kerak. Berilgan oraliqdagi aniq integralni hisoblash uchun ham shu paneldagi simvoldan foydalanamiz va natijani olish uchun ham shu paneldagi simvoldan foydalanamiz va natijani olish uchun “=” tugmasini bosish kifoya.
Quyida keltirilgan funksiyalarning boshlang’ichi va oraliqdagi integrallari asboblar panelidagi simvoldan foydalanamiz va natijani ko’rish uchun tugmasini bosib, oraliqdagi aniq integralni hisoblash uchun ham shu paneldagi
simvoldan foydalanib natijalar olinganligi keltirilgan.
|
| |
3.  4 - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar

Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
Qutb koordinatalardagi grafiklar uchun funksiyalarni qo’llash

|
Qutb koordinatalardagi grafiklar uchun funksiyalarni qo’llash
|
bet | 16/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Qutb koordinatalardagi grafiklar uchun funksiyalarni qo’llash.
Instrumental vositalarni qo’llab turli xil yopiq egri chiziqlar yasash mumkin. Qutb kokrdinatalarni to’g’ri koordinatalarga almashtirish mumkin. Bu metod qutb koordinalarda yoki kompleks teksliklarda grafikni yasashga imkoniyat yaratadi.
Keltirilgan grafiklarning barchasi Mathcad muhitida chizilgan. Chizmalarda tg(x), sec(x), ex funksiyalarning grafiklari keltirilgan. Bu grafiklar ham yuqorida keltirilgan chizmalar kabi chiziladi.
Integral natijalarining grafiklarini qurish.
1.
2.
Funksiya grafigini chizish. a:=5 va f(x):=sin(x) bo’lsin. Quyidagi funksiya grafigini chizamiz.
g(x):= a , , , , .
Izoh: Yuqorida Mathcad muhiti imkoniyatlaridan foydalanib (Dekart yoki qutb koordinatalar sistemasida funksiya grafigini yasash uchun avvalambor funksioyaning analitik ko'rinishi yozib olinadi va so'ngra Insert-Graph-X_Y Plot (Polar Plot) komandalaridan foydalaniladi. Bir nech funksiyani grafigini yasash uchun funksiyalar "vergul" orqali kiritiladi.) f(x), f(x)+a, f(x+a), a*f(x), f(ax) funksiyalarning grafiklari mos ranglarda yaqqol tasvirlandi va ushbu grafiklar orqali f(x) funksiyaning grafigini ordinata hamda abssissa o'qlari bo'ylab parallel ko'chirishga va deformatsiyalashga osonlik bilan erishildi.
|
| |
Funksiyani uzluksizligini tekshirish

Funksiyani uzluksizligini tekshirish.
funksiyani a:=0 nuqtada uzluksizligini tekshiramiz.
f(x) funksiyani a:=0 nuqtada o’ng limiti
f(x) funksiyani a:=0 nuqtada chap limiti .
Demak, f(x) funksiya a nuqtada bartaraf qilinishi mumkin bo'lgan uzilishga ega. Endi funksiyani grafik usulda tasvirlaymiz.
2. funksiyani a:=0 nuqtada uzluksizligini tekshiramiz.
g(x) funksiyani a:=0 nuqtada o’ng limiti
g(x) funksiyani a:=0 nuqtada chap limiti
Demak, g(x) funksiya a nuqtada birinchi tur uzilishga ega.
.
3. funksiyani nuqtada uzluksizligini tekshiramiz.
v(x) funksiyani a:=0 nuqtada o’ng limiti
v(x) funksiyani a:=0 nuqtada chap limiti
Demak, v(x) funksiya a nuqtada ikkinchi tur uzilishga ega. Endi funksiyani grafik usulda tasvirlaymiz.
Izoh: Yuqoridagi misollarda berilgan funksiyalarning barcha turdagi uzilish holatlari Mathcad muhiti ishtirokida tahlil qilinadi. Bu esa ushbu funksiyalarning uzilish holatlarini o'rganishga ancha yaqqol tasavvur etish imkonini beradi.
|
Maple 9.5 Windows, VMS, Unix, Linux

|
Maple 9.5 Windows, VMS, Unix, Linux
|
bet | 22/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
Maple 9.5 Windows, VMS, Unix, Linux kabi operatsion muhitlarda joriy qilingan;
Windows operatsion tizimidagi MS Office ning turdosh tizimlari uchun integrallashgan muhitga ega;
Barcha bajariladigan ishlari ishchi varaq sifatida tashkil qilinib, muloqot interaktiv rejimda amalga oshiriladi;
C++, Fortran muhitlarida yaratilgan dasturlarga bevosita murojaat qilish mumkin;
Exel 2003 muhitida turib Maple 9.5 ning grafikaga doir paketlariga murojaat qilish mumkin (Exel muhitida grafik chizish uchun funksiyaning qiymatlar jadvalini tuzish kerak);
Ishchi varaqlarni RTF Word, LaTex, HTML formatlariga o`tkazib saqlash mumkin;
Maple 9.5 muhitida «ob’yektlar» hosil qilish mumkin;
Maple 9.5 dasturidagi xatoliklarni bartaraf qilish uchun Java imkoniyatlaridan foydalanish mumkin;
Maple 9.5 panelida yaratilgan dasturlardan elektron jadvallarga murojaat qilish mumkin.
6 –Ma’ruza. Maple amaliy dasturlar paketini ishga tushirish, uning asosiy imkoniyatlari va interfeysi.
|
| |
O‘lchami va xisoblash quvvati bo‘yicha kompyuterlarni quyidagi guruxlarga bo‘lish mumkun

|
O‘lchami va xisoblash quvvati bo‘yicha kompyuterlarni quyidagi guruxlarga bo‘lish mumkun
|
bet | 8/80 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,43 Mb. | | #266748 |
Bog'liq Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yichaO‘lchami va xisoblash quvvati bo‘yicha kompyuterlarni quyidagi guruxlarga bo‘lish mumkun:
juda katta (supperkompyuterlar);
katta;
kichik;
juda kichik (mikrokompyuterlar).
Kompyuterlarning vazifalarini bajarish imkoniyatlari quyidagi muxum texnik-iqtisodiy ko‘rsatgichlar bilan bog‘liqdir:
tezligi (vaqt birligi oralig‘ida mashina bajaradigan o‘rtacha operatsiyalar soni bilan o‘lchanadi);
kompyuter ishlov olib boradigan sonlarni razryadligi va ifodalanish shakli;
xotira turlari va barcha xotiralarning tezligi;
axborotlarni tashqi saqlash, almashish va kiritish-chiqarish qurilma turlari va tenik-iqtisodiy ko‘rsatgichlari;
kompyuterlarning o‘zaro va qismlarini ulash xamda aloqa qurilmalarining turi va o‘tqazish xususiyatlari;
kopyuterlarni bir vaqt oralig‘ida bir necha foydalanuvchi bilan ishlashi va bir necha dasturni parallel bajara olishi (ko‘p masalali);
kompyuterda ishlatiladigan operatsion tizimning turi va tenik-iqtisodiy ko‘rsatgichlari;
dasturiy ta’minotning mavjutligi va vazifalarining imkoniyatlari;
boshqa turdagi kompyuterlar uchun yozilgan dasturlarni bajara olish imkoniyati (boshqa kompyuterlar bilan dasturiy moslashuvchanligi);
mashina buyruqlarining tarkibi va tizimi;
aloqa kanallariga va kompyuter tarmoqlariga ulanish imkoniyati;
kompyuterning foydalanishdagi ishonchliligi;
foydali ish vaqti bilan profilaktika vaqtining nisbati bo‘yicha aniqlanadigan kompyuterning vaqt bo‘yicha foydali ish koeffitsienti.
Nazorat savollari
Zamonaviy kompyurerlarning turlari?
Kompyuterning asosiy ko‘rsatgichlari?
|
| |
Yaratilish bosqichi va element asosi bo‘yicha kompyuterlarni shartli ravishda avlodlarga bo‘linadi

|
Yaratilish bosqichi va element asosi bo‘yicha kompyuterlarni shartli ravishda avlodlarga bo‘linadi
|
bet | 6/80 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,43 Mb. | | #266748 |
Bog'liq Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yichaYaratilish bosqichi va element asosi bo‘yicha kompyuterlarni shartli ravishda avlodlarga bo‘linadi:
1-avlod, 1950 yillar: elektron vakuumli lampalardagi EHM;
2-avlod, 1960 yillar; diskret yarimo‘tkazgichli asboblardagi EHM (tranzistorlardagi);
3-avlod, 1970 yillar; yarimo‘tkazgichli kichik va o‘rta integral sxemalardagi kompyuterlar (bitta g‘ilof ichida yuzlab – minglab tranzistorlar joylashtirilgan). Integral sxema – maxsus vazifalar uchun mo‘ljallangan elektron sxema, u yaxlit yarimo‘tkazgichli kristal sifatida bajarilgan bo‘lib, o‘zida katta sondagi aktiv elementlarni (diod va tranzistorlarni) birlashtiradi;
4-avlod, 1980-90 yillar; katta va juda katta integral sxemalardagi kompyuterlar, ularning asosiysi – mikroprotsessorlar (bitta kristalda o‘n mingta’lab – millionlab aktiv elementlar mavjut). Katta integral sxemalarda aktiv elemantlar shunchalik zich joylashtirilganki, 1-avlod kompyuterining barcha elektron qurilmalari 100 – 150 m2 maydonni egallagan bo‘lsa, xozir 1,5 – 2 sm2 maydonni egallovchi bitta mikroprotsessorga joylashtirilgan. Juda katta integral sxemalardagi aktiv elementlar o‘rtasidagi masofa 0,032 – 0,11 mikronni tashkil etadi (solishtirish uchun, odamning soch tolasining qalinligi bir necha o‘n mikronga teng).
5-avlod, xozirgi vaqt (2015...); bir necha o‘nlab parallel ishlovchi mikroprotsessorlardan tashkil topgan kompyuterlar, ular yordamida bilimlarga ishlov berishning samarali tizimlarini qurishga imkoniyat mavjut; parallel tarkibli juda murakkab mikroprotsessorlarda bajarilgan kompyuterlar bir vaqtning o‘zida dasturning o‘nlab ketma-ket ko‘rsatmalarini bajara oladilar.
6-avlod va keyingilari: yalpisiga parallellashtirilgan va neyron tarkibdagi optoelektron kompyuterlar, ularda ko‘p sonli murakkab bo‘lmagan mikroprotsessorlarning taqsimlangan tarmoqli bo‘lib, neyronli biologik tizimning modeli kabidir.
Kompyuterlarning xar bir keyingi avlodi o‘zining oldingi avlodiga nisbattan jiddiy yaxshi ko‘rsatgichlarga ega bo‘ladi. Kompyuterlarning unumdorligi va barcha xotirasining sig‘imi odatda birnecha o‘n marotaba ortiq.
|
| |
-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoyillari va klassifikatsiyasi

|
-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoyillari va klassifikatsiyasi
|
bet | 9/80 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,43 Mb. | | #266748 |
Bog'liq Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yicha3-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoyillari va klassifikatsiyasi
Reja:
Zamonaviy kompyuterlarning asosiy tavsiflari
Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasi tamoillari
3. Kompyuterlarning klassifikatsiyasi
Tayanch iboralar: Super kompyuterlar, katta kompyuterlar, mini kompyuterlar, shaxsiy kompyuterlar, sistema blok, mikroprotsessor, tezkor xotira, doimiy xotira, kesh xotira, videoxotira, shinalar, tashqi xotira, qattiq disk, videoadapter, klaviatura, matritsali printerlar, oqimli printerlar, skanerlar, monipulyatorlar
Zamonaviy kompyuterlarning asosiy tavsiflari
Kompyuter – inglizcha so`z bo`lib, u hisoblovchi demakdir. U hozirda faqat hisoblovchi bo`lmasdan, matnlar, tovush, video va boshqa ma’lumotlar ustida ham amallar bajaradi. Uning asosiy vazifasi turli ma’lumotlarni qayta ishlashdan iboratdir. Avallo shuni aytish lozimki, ko`pchilikning tushunchasida go`yoki biz kundalikda foydalanadigan faqat shaxsiy kompyuter bor, xolos. Bunga, albatta, sabablar ko`p. Shulardan biri hozirgi zamon shaxsiy kompyuterlari, ilgargi universal deb hisoblangan kompyuterlardan tezligi va xotira hajmi jihatidan ancha oshib ketganligida bo`lsa, ikkinchi tomondan, ko`p masalalarni yechish uchun bu kompyuterlar foydalanuvchilarni qanoatlantirishidadir. Kompyuterlarning amalda turli xillari mavjud: raqamli, analogli (uzluksiz), raqamli – analogli, maxsuslashtirilgan. Ammo, raqamli kompyuterlar foydalanilishi, bajaradigan amallarning universalligi, hisoblash amallarining aniqligi va boshqa ko`rsatkichlari yuqori bo`lgani uchun ular ko`proq foydalanilmoqda. Amalda esa hozir rivojlangan mamlakatda kompyuterlarning besh guruhi keng qo`llanilmoqda.
Kompyuterlarni xotirasining hajmi, bir sekundda bajaradigan amallar tezligi, ma’lumotlarning razryad to`rida (yacheykalarda) tasvirlanishiga qarab besh guruhga bo`lish mumkin:
super kompyuterlar (Super Computer);
katta kompyuterlar (Manframe Computer);
mini kompyuterlar (Minicomputer);
shaxsiy kompyuterlar (PC - Personal Computer);
bloknot kompyuterlar (Notebook).
|
| |
Uz: kompyuter tizimi - Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yicha

|
Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yicha
|
bet | 80/80 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,43 Mb. | | #266748 |
Bog'liq Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yichaUz: kompyuter tizimi
arxitekturasi
ingl: computer system
architecture
rus: архитектура
компьютерной системи
|
Hisoblash tizimining umumiy mantiqiy tuzilishi. U ma’lumotlarga ishlov berish jarayonini ta’riflovchi va kompyuter arxitekturasi hamda dasturiy ta’minot tavsifnomalari va uning apparat vositalari bilan o‘zaro ishlashini qamrab oladi
|
Uz: leptop
ingl: laptop
rus: Лептоп
|
Ixcham kompyuter. Oddiy leptop og‘irligi 3 kg dan oshmaydi. Bozorda katta hajmli ekranlarning paydo bo‘lishi albatta ixcham kompyuterlar hajmining kattalashishiga olib keladi. Bir paytlari eng kichik kompyuterlardan bo‘lib, hozirda leptoplar o‘z imkoniyatlari va ish samaradorligi bo‘yicha stolusti tizimlar bilan qiyoslanishi mumkin bo‘lgan o‘ta zamonaviy mashinalarga aylanmoqda.
|
Asosiy va qo’shimcha adabiyotlar hamda axborot manbalari
Asosiy adabiyotlar
Мусаев М.М. “Компьютер тизимлари ва тармоқлари”. Тошкент.: “Aloqachi” нашриёти, 2013 йил. 8 боб. 394 бет. – Олий ўқув юртлари учун қўлланма.
Қаххоров А.А., Авазов Ю.Ш., Рузиев У.А. Компьютер тизимлари ва тармоқлари.Тошкент. Фан ва технологиялар. 2019.-356с.
Мусаев М.М. “Процессоры современных компьютеров”. Тошкент.: “Aloqachi” нашриёти, 2021 йил. 12 боб. 512 бет. – Олий ўқув юртлари учун қўлланма.
Qoshimcha adabiyotlar
Мирзиёев Ш.М. Буюк келажагимизни мард ва олижаноб халқимиз билан бирга қурамиз. Тошкент. «Ўзбекистон», НМИУ, 2017.-488 б.
Мирзиёев Ш.М. Қонун устиворлиги ва инсон манфаатларини таъминлаш-юрт тарақиёти ва халқ фаровонлигининг гарови. Тошкент. «Ўзбекистон», НМИУ, 2017.-48 б.
Мирзиёев Ш.М. Эркин ва фаровон, демократик Ўзбекистон давлатини биргаликда барпо этамиз. Тошкент. «Ўзбекистон», НМИУ, 2016.-56 б.
Хорошевский И.Г. Архитектура вычеслительных систем. Учебное пособие. М.: Изд. МГТУ им.Н.Э.Баумана. 2008.-534.
Баденко В.Л. Высопроизводительные вычесления. Учебное пособие. СПб. Изд. Политехнического университета. 2010.-180 с.
Соломенчук В. Г., Соломенчук П. В. Железо персональных компьютеров 2010.СПб.:БХБ Петербург, 201С. -448 с.
Довгий П.С., Поляков В. И. Прикладная архитектура базовой модели процессора Intel. Учебное пособие по дисциплине «Организация ЭВМ и систем». -СПб.:НИУ. ИТМО,2012. -115 с.
Таненбаум Э., Остин Т. Архитектура компьютера //6-е издание. СПб., Питер,2013. -811 с.
Internet saytlari
www.intuit.ru
http://tuitfiles
3. http://www.kgtu.runnet.ru
4. http://www.piter.com
5. http:// www.ciscopress.ru
6. http:// www.williampspublishing.com
Ilovalar
|
| |
I. NAZARIY MASHG’ULOTLAR MATERIALLARI

|
I. NAZARIY MASHG’ULOTLAR MATERIALLARI
|
bet | 2/80 | Sana | 06.07.2024 | Hajmi | 13,43 Mb. | | #266748 |
Bog'liq Kafedrasi kompyuter arxitekturasi moduli bo‘yichaI. NAZARIY MASHG’ULOTLAR MATERIALLARI
1-Ma’ruza. Zamonaviy kompyuterlarning arxitekturasining
rivojlanish tendensiyasi
Reja:
Kompyuter tuzilmasi
Kompyuterlarning yaratilish tarixi va uning yuzaga kelishi
Kompyuterlarning xillari va oilalari
Tayanch iboralar: kompyuter, raqamli hisoblash mashinasi, analog hisoblash mashinalari, supperkompyuter, meymnfreym, server, mikroprotsessor. IBM PC turidagi shaxsiy kompyuter, markaziy protsessor, operativ xotira, doimiy xotira, uzulishlar kontrolleri, xotiraga bevosita ega bo‘lish kontrolleri.
Kompyuter tuzilmasi
Kompyuter nima – elektroenergiya orqali ishlatiladigan jixoz bo’lib, har xil ma’lumotlarni maxsus dastur orqali qayta ishlab, saqlab, natijani chiqarib beradi.
Kompyuter sistemasining asosiy qurilmalari
СPU (Central Processing Unit) – Asosiy qayta ishlab chiqish qurilma
Memory Unit (RAM, HDD, FDD) – Xotira qurilmalari
Input-Output Unit – kiritish chikarish qurilmalari
Multimedia Unit (Sound cart, CD/DVD-ROM) – multimedia jixozlari
Network Unit (Network card, Modem) – tarmoq qurilmalari
Peripheral equipment – tashqi qurilmalar
Komputerning imkoniyatlari
Word Processing –so’zlar bilan ishlash jarayoni
Data Processing – ma’lumotlar bazasi. Ma’lumotlarni yig’ib yaratib, saqlab kerak bo’lsa ta’minlab beradi.
Spread Sheet – hisoblash. Har xil hisoblash ishlarini amalga oshiradi.
Drawing – chizish.
Music – Musiqa eshitish, yaratish.
Communication – aloqa. Internet va boshqa kompyuterlar bilan aloqasi
|
| |
translation(ttt,c2,dseg) - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy...

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 70/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
translation(ttt,c2,dseg):
translation(tttt,c3,dseg):
for i from 1 to 8 do
rotation(t||i,t,Angle[i],counterclockwise,o);
rotation(tt||i,tt,Angle[i],counterclockwise,o);
rotation(ttt||i,ttt,Angle[i],counterclockwise,o);
rotation(tttt||i,tttt,Angle[i],counterclockwise,o);
end do:
draw([seq(op([t||i(color=red),tt||i(color=green),ttt||i(color=blue),
tttt||i(color=plum)]),i=1..n)],printtext=false,filled=true,axes=none,
title="An example of translation, rotation, dilatation of a circle");
Berilgan tengsizliklar uchun qurilgan ikki o`lchovli soha
tengsizliklar sistemasi uchun ikki o`lchovli soha qurish kerak, u holda buning uchun plots paketining inequal komandasidan foydalanish mumkin. inequals({f1(x,y)>c1,…,fn(x,y)>cn}, x=x1…x2, y=y1..y2, options) komandasida figurali qavs ichida tengsizliklar sistemasi ko`rsatilgan, soha aniqlangan, so`ngra koordinata o`qlari o`lchami va parametrlar ko`rsatilgan. Ochiq va yopiq rang parametrlarini tartibga solish, tashki va ichki soha ranglari, shuningdek chegara chizigining qalinligi:
|
| |
animate( plot, [A*(x^2-1),x=-4..4], A=-2..2 )

|
animate( plot, [A*(x^2-1),x=-4..4], A=-2..2 )
|
bet | 75/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
animate( plot, [A*(x^2-1),x=-4..4], A=-2..2 );
2. funksiya grafigining animatsiyali tasvirini hosil qilish.
> with(plots):
animate( plot, [sin(x)*exp(-x/5), x=0..t], t=0..20, frames=50 );
funksiyaning harakatlanish grafigini va tasvirlang.
> animate(cos(t*x)*sin(t*x), x=-Pi..Pi, t=1..2);
Qurilgan tasvirga sichqoncha ko`rsatkichi keltirilib uning o`ng tugmasi bosiladi. Ko`ringan kontekst menyusining Animation Continuous komandasini bajaring. So`ngra qaytadan kontekst menyusining Animation Play komandasini bajaring. Shunda tasvir harakatlana boshlaydi. Bu harakatni tuxtatish uchun AnimationStop komandasini bajaring. Agar bu grafikni sichqoncha yordamida aylantirmoqchi bulinsa tasvirni ushlang va uni yana harakatlantiring.
|
| |
Lecture 5 Mavzu: Metallarni elektr yoy yordamida avtomatik usulda payvandlash va jihozlardagi deformatsiyalar

Lecture 5 Mavzu: Metallarni elektr yoy yordamida avtomatik usulda payvandlash va jihozlardagi deformatsiyalar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Lecture 5 Mavzu: Metallarni elektr yoy yordamida avtomatik usulda payvandlash va jihozlardagi deformatsiyalar
|
>with(plots) - Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar

|
Navoiy davlat pedagogika instituti informatika va axborot texnologiyalar kafedrasi zamonaviy matematik paketlar
|
bet | 74/78 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 7,05 Mb. | | #15506 |
>with(plots):
spacecurve([cos(t),sin(t),t],t=0..4*Pi);
spacecurve({[sin(t),0,cos(t),t=0..2*Pi],[cos(t)+1,sin(t),0,numpoints=10]},
t=-Pi..Pi,axes=FRAME);
spacecurve({[t*sin(t),t,t*cos(t)],[4*cos(t),4*sin(t),0]},t=-Pi..2*Pi);
knot:= [ -10*cos(t) - 2*cos(5*t) + 15*sin(2*t),
-15*cos(2*t) + 10*sin(t) - 2*sin(5*t), 10*cos(3*t), t= 0..2*Pi]:
spacecurve(knot);
helix_points := [seq([10*cos(r/30),10*sin(r/30),r/3],r=0..240)]:
spacecurve(helix_points);
spacecurve({helix_points,knot});
Maple 9.5da animatsiya effektlaridan foydalanish
Ma’lumki grafiklarni chizish bilan uning animatsiyasini yaratish o`quvchi va talabalarda fanga bo`lgan qiziqishini orttiradi. Matematika darslarida mavzu tushuntirishda ko`rgazmali qurollar bilan ishlashga juda ko`p e’tibor beriladi, chunki ko`rgazmali qurollar bilan dars o`tilganda mavzu chuqurroq yetib boradi va o`quvchi va talabalar ko`z oldida qoladi va tushunib yetishlari ancha yengil kechadi. Hozirgi zamonda har bir soha ga yangi axborot texnologiyalari tobora kirib borayetganda bu ishlarni amalga oshirish qulay. Buning uchun biz kompyuter algebrasi Maple dan foydalansak ancha qulay bo`ladi. Kompyuter algebrasi Maple funksiyaning grafigini chizib bermay, xatto uning animatsiyasini(harakatini) qilib berish imkoniyatiga ega. Buning uchun funksiyaga biror vaqt bo`yicha ko`paytma kiritiladi va uning animatsiyasi hosil qilinadi.
Maple ekranida animate (ikki o`lchovli) va animate3d (uch o`lchovli) komandalari yordam ida harakatlanuvchi tasvirni chiqarish imkoni bor. animate3d komandalari orasida frames parametri bor, bunda frames - kadrdagi animatsiyalar soni (joriy holatda frames=8).
Keyin buning uchun sichqoncha ko`rsatkichi tasvir ustiga olib keltirilib o`ng tugmasi bosiladi. U vaqtda tasvir tug`risida kontekst menyusi paydo bo`ladi. Bu menyuning komandalari tasvirni rangini o`zgartirish, qism rangi tartibi, kerakli uk to`rini o`rnatish, chiziqlar turi va harakatlantiruvchi tasvirni boshqarishga imkon beradi. Tasvirni tug`rilashning kontekst menyusi:
1. funksiyani grafigining harakati.
> with(plots):
|
| |