nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES

ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 9 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Directory Indexing of International Research Journals-CiteFactor 2020-21: 0.89
DOI: 10.24412/2181-1385-2021-9-596-612
Academic Research, Uzbekistan 600 www.ares.uz
Perspektive oynasidan quyidagi ko„rinishga ega forma hosil bo„ladi.
Selection oynasidagi Polygon (Yuza) buyrug„iga o„tamiz
va yuzasini
belgilaymiz.
Edit Polygons bo„limidan
Extrude buyrug„ini qizil to„rtburchak
tugmani
bosamiz.
Extrude Polygons oynasidan Extrusion Type bo„limidan
Group belgilanadi,
Extrusion Height: 10 sm berib Apply tugmasi bosiladi.
Tashqi xotira - 1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja

|
1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja
|
bet | 4/8 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 261,15 Kb. | | #119258 |
Bog'liq 1-ma’ruza Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilma-fayllar.orgTashqi xotira ma’lumotlarni uzoq muddat saqlab turish uchun mo’ljallangan. Bu xotiraning farqli tomoni shundaki, undagi ma’lumotlar dastur o’z ishini yakunlagandan keyin ham, hisoblash mashinasi elektr tokidan ajratib qo’yilganda ham saqlanib qoladi. Ya’ni biror bir dastur yordamida hosil qilingan (yoki tashqi xotirada saqlangan) ma’lumot ushbu dastur ishi yakunlangandan keyin va qayta ishga tushirilganda foydalanish uchun alohida saqlab qo’yilishi mumkin. Tashqi xotiradagi ma’lumotlarda bir necha marta qayta qayta foydalanish imkoniyati mavjud bo’ladi. Tashqi xotira dasturning o’zini saqlab qo’yish uchun ham qo’llaniladi. Tashqi xotiraning qiymati tezkor xotiradan kichik bo’lsa ham, uning ma’lumotlarni saqlash hajmi juda katta bo’ladi. Tashqi xotiraning yana bir vazifasi bajarilayotgan dasturning bajarilishi vaqtida zarur bo’lmagan kodi va ma’lumotlarini vaqtincha saqlab turish hisoblanadi. Faol bajarilayotgan dastur va u qayta ishlayotgan ma’lumotlar albatta tezkor xotiraga ko’chirib o’tkazilgan bo’lishi kerak, ya’ni tashqi xotira bilan registrlar o’rtasida ma’lumotlarni to’g’ridan-to’g’ri almashish imkoniyati mavjud emas.
Ma’lumotlarni saqlovchi qurilma sifatida tashqi xotira ham tezkor xotiraga o’xshash adreslangan xususiyatga ega. Shuning uchun tashqi xotiradagi ma’lumotlar tuzilmasi ham tezkor xotiradagidek, ularni qayta ishlash algoritmlar ham bir xil bo’ladi. Lekin tashqi xotiraning fizik muhitida butunlay boshqa ko’rinishga ega bo’lib, undagi adreslarga kirish boshqa vaqtinchalik xususiyatlarga ega. Tezkor xotira uchun samarali bo’lgan tuzilmalar va algoritmlar tashqi xotira uchun ishlamasligini bildiradi.
Qayta ishlanadigan axborotlarning katta hajmi real hayotning ajralmas qismi hisoblanadi. Muayyan masalalarni yechish uchun zarur bo’lgan axborotlar, muammoga bog’liq bo’lgan aniq ma’lumotlar majmuasidan tashkil topadi. Ixtiyoriy masalani yechishda mavhumlashtirish darajasini tanlash zarur, ya’ni real holatni tavsiflovchi ma’lumotlar to’plamini aniqlash kerak bo’ladi. Tanlab olishda hal qilinishi zarur bo’lgan masalani uchun ma’lumotlarni to’g’ri boshqarish zarur. Keyinchalik ushbu ma’lumotlarni tavsiflash usulini tanlab olish kerak bo’ladi.
|
| |
Ma’lumot tuzilmasi - 1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja

|
1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja
|
bet | 2/8 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 261,15 Kb. | | #119258 |
Bog'liq 1-ma’ruza Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilma-fayllar.org
Birinchi bosqichda qo’yilgan masalaga matematik model tuziladi, buning uchun mos matematik model tadbiq qilinadi (masalan, graflar nazariyasiga o’xshash).
Keyingi bosqichda umumlashgan psevdo til - oddiy operatorlar va – S++ tilidagi konstruktsiyalar aralashmasi yordamida algoritm yoziladi.
Ushbu bosqichni norasmiy (formal bo’lmagan) operatorlarni almashtirish bilan davom ettiramiz.
Dasturlashning uchinchi bosqichida ma’lumotlarning har bir abstrakt turining tadbiqi ta’minlanadi va ushbu turdagi ma’lumotlar ustida bajariladigan turli xil operatorlar uchun protseduralar ishlab chiqiladi. Bu bosqichda barcha psevlo tilda yozilgan operatorlar C++ tilidagi kod bilan almashtiriladi. Bosqichning natijasi ishlaydigan dastur bilan yakunlanadi.
Hisoblash mashinalari yordamida har qanday masalani yechish ma’lumotlarni xotiraga yozish, xotiradan o’qish va uni qayta ishlashni hisobga olgan holda bajariladi.
Nazariy jihatdan ma’lumot noaniqliklarni aniqlovchi vosita sifatida qaraladi. Faraz qilaylik, biror bir tizimning N ta mumkin bo’lgan holati mavjud bo’lsin, har bir holat paydo bo’lishi mustaqil P ehtimolga ega bo’lsin. U holda bu tizimning noaniqligi quyidagi ko’rinishda aniqlanadi:
∑=(P(i)*log2 P(i))
Tizimning noaniqligini o’lchash uchun bit deb ataluvchi maxsus birlik qabul qilingan. Bit hech bo’lmaganda ikkita mumkin bo’lgan holatga bog’liq noaniqlik (yoki ma’lumot)ning o’lchovi hisoblanadi, masalan rost-yolg’on yoki bor-yo’q holatlar. Bit noaniqlik va axborotning o’lchovi sifatida qo’llaniladi, ya’ni olingan axborotlar soni axborotlarni olish natijasida yo’qotilgan noaniqliklar soniga teng.
|
| |
Инструменты - download

Qidiruv: Инструменты
Xo‘jamuratov B
Laravel стремится предоставить вам инструменты, необходимые для быстрого, безопасного и простого внедрения аутентификации
107,29 Kb.
10
o'qib
Учебное пособие по курсу "Электрические измерения и инструменты" написано по типовой программе разработанной на основе Государственных
E’tiboringizga havola etilayotgan “Elektr o’lchashlar va instrumentlar” fani bo‘yicha
Учебное пособие
3,76 Mb.
86
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Binar daraxt muvozanatlangan yoki AVL-muvozanatlangan bo’lishi mumkin. DaraxtAVL-muvozanatlangan (1962 yil sovet olimlariAdelson, Velsk

|
Binar daraxt muvozanatlangan yoki AVL-muvozanatlangan bo’lishi mumkin. DaraxtAVL-muvozanatlangan (1962 yil sovet olimlariAdelson, Velsk
|
bet | 5/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 15,77 Kb. | | #131511 |
Bog'liq Mavzu Daraxtsimon ma’lumotlar tuzilmasi va ular ustida amallar.-fayllar.org (1)Binar daraxt muvozanatlangan yoki AVL-muvozanatlangan bo’lishi mumkin. DaraxtAVL-muvozanatlangan (1962 yil sovet olimlariAdelson, Velsk
Georgiy Maksimovich va Landis Yevgeniya Mihaylovichlar tomonidan taklif qilingan) deyiladi, agar daraxtdagi har bir tugunning chap va o’ng qismdaraxtlari balandliklari farqi 1 tadan ko’p bo’lmasa.
Berilgan butun sonlar – kalitlar ketma-ketligidan binar daraxt yaratib olamiz va uni muvozanatlaymiz. Daraxtni muvozanatlashdan maqsad, bunday daraxtga yangi element kiritish va daraxtdan element izlash algoritmi samaradorligini oshirishdan iborat, ya’ni bu amallarni bajarishdagi solishtirishlar soni kamayadi. Binar daraxtni muvozanatlash algoritmi quyidagicha bo’ladi.
http://fayllar.org
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Binar daraxt muvozanatlangan yoki AVL-muvozanatlangan bo’lishi mumkin. DaraxtAVL-muvozanatlangan (1962 yil sovet olimlariAdelson, Velsk
|
Binar daraxt bo’yicha qidiruv funksiyasi

|
Binar daraxt bo’yicha qidiruv funksiyasi
|
bet | 4/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 15,77 Kb. | | #131511 |
Bog'liq Mavzu Daraxtsimon ma’lumotlar tuzilmasi va ular ustida amallar.-fayllar.org (1)Binar daraxt bo’yicha qidiruv funksiyasi
Mazkur funksiyaning vazifasi shundan iboratki, u berilgan kalit bo’yicha daraxt tuguni qidiruvini amalga oshiradi. Qidiruv operatsiyasining davomiyligi daraxt tuzilishiga bog’liq bo’ladi. Haqiqatdan, agar elementlar daraxtga kalit qiymatlari o’sish (kamayish) tartibida kelib tushgan bo’lsa, u holda daraxt 5.7-rasmdagidek bir tomonga yo’nalgan ro’yhat hosil qiladi (chiqish darajasi bir bo’ladi, ya’ni yagona shoxga ega), masalan:
Bir tomonlama yo’naltirilgan binar daraxt tuzilishi
Bu holda daraxtda qidiruv vaqti, bir tomonlama yo’naltirilgan ro’yhatdagi kabi bo’lib, o’rtacha qarab chiqishlar soni N/2 bo’ladi. Agar daraxt muvozanatlangan bo’lsa, u holda qidiruv eng samarali natija beradi. Bu holda qidiruv dan ko’p bo’lmagan elementlarni ko’rib chiqadi.
Qidiruv funksiyasini ko’rib chiqamiz. search fuksiyasi daraxtdan key kalitga mos elementning adresini aniqlaydi.
int search(node *tree, int key){
node *next; next=tree;
while(next!=NULL) { if (next->info==key){cout<<"Binar daraxtda "< if (next->info>key) next=next->left; else next=next->right; } cout<<"tuzilmada izlangan element yo’q!!!"< return 0; }
4.7. Daraxtga yangi element qo‘shish funksiyasi
Daraxtga biror bir elementni qo’shishdan oldin daraxtda berilgan kalit bo’yicha qidiruvni amalga oshirish lozim bo’ladi. Agar berilgan kalitga teng kalit mavjud bo’lsa, u holda dastur o’z ishini yakunlaydi, aks holda daraxtga element qo’shish amalga oshiriladi.
Daraxtga yangi yozuvni kiritish uchun, avvalo daraxtning shunday tugunini topish lozimki, natijada mazkur tugunga yangi element qo’shish mumkin bo’lsin. Kerakli tugunni qidirish algoritmi ham xuddi berilgan kalit bo’yicha tugunni topish algoritmi kabi bo’ladi.
Daraxtda qo’shilayotgan element kalitiga teng kalitli element yo’q bo’lgan holda elementni tuzilmaga qo’shish funksiyasini keltirib o’tamiz.
Node *q=NULL;
Node *p=tree;
while(p!=NULL){
q=p;
if(key==p->key){
search=p;
return 0;
}
If(key
key) p=p->left;
else p=p->right;
}
Berilgan kalitga teng tugun topilmadi, element qo’shish talab qilinadi. Ota bo’lishi mumkin tugunga q ko’rsatkich beriladi, elementning o’zi esa yangi nomli ko’rsatkichi bilan beriladi.
node *q=new node;
Qo’yilayotgan yangi element chap yoki o’ng o’g’il bo’lishini aniqlash lozim.
If(keykey) q->left=yangi;
else q->right=yangi;
search=yangi;
return 0;
Binar daraxtdan oraliq tugunni o’chirich tartibi
. Daraxtni muvozanatlash algoritmi
|
| |
Adabiyotlar 
  

[RU] - 1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja

|
1-ma’ruza: Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilmalari Reja
|
bet | 8/8 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 261,15 Kb. | | #119258 |
Bog'liq 1-ma’ruza Ma’lumotlar turlari. Ma’lumotlarning abstrakt tuzilma-fayllar.orgAdabiyotlar
[RU] Алфред В. Ахо., Джон Э. Хопкрофт, Джефри Д. Ульман. Структура данных и алгоритмы. //Учеб.пос., М.: Изд.дом: "Вильямс", 2000, — 384 с.
[EN] Adam Drozdek. Data structures and algorithms in C++. Fourth edition.Cengage Learning, 2013.
[UZ] Narzullaev U.X., Qarshiev A.B., Boynazarov I.M. Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar. //O’quv qo’llanma. Toshkent: Tafakkur nashriyoti, 2013 y. – 192 b.
[RU] Лойко В.И. Структуры и алгоритмы обработки данных. Учебное пособие для вузов. - Краснодар: КубГАУ. 2000. - 261 с., ил.
http://fayllar.org
|
| |
Algoritm - Rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
Rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 2/5 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 15,77 Kb. | | #131511 |
Bog'liq Mavzu Daraxtsimon ma’lumotlar tuzilmasi va ular ustida amallar.-fayllar.org (1)
Binar daraxt yaratish funksiyasi
Binar daraxtni hosil qilish uchun kompyuterxotirasida elementlar quyidagi 4.2-rasmdagidek toifada bo’lishi lozim.
Binar daraxt elementining tuzilishi
p – yangi element ko’rsatkichi
next, last – ishchi ko’rsatkichlar, ya’ni joriy elementdan keyingi va oldingi elementlar ko’rsatkichlari
r=rec – element haqidagi birorta ma’lumot yoziladigan maydon
k=key – elementning unikal kalit maydoni
left=NULL – joriy elementning chap tomonida joylashgan element adresi
right=NULL– joriy elementning o’ng tomonida joylashgan element adresi.
Dastlab yangi element hosil qilinayotganda bu ikkala maydonning qiymati 0 ga teng bo’ladi.
tree – daraxt ildizi ko’rsatkichi
n – daraxtdagi elementlar soni
Boshida birinchi kalit qiymat va yozuv maydoni ma’lumotlari kiritiladi, element hosil qilinadi va u daraxt ildiziga joylashadi, ya’ni tree ga o’zlashtiriladi. Har bir hosil qilingan yangi elementning left va right maydonlari qiymati 0 ga tenglashtiriladi. Chunki bu element daraxtga terminal tugun sifatida joylashtiriladi, hali uning farzand tugunlari mavjud emas. Qolgan elementlar ham shu kabi hosil qilinib, kerakli joyga joylashtiriladi. Ya’ni kalit qiymati ildiz kalit qiymatidan kichik bo’lgan elementlar chap shoxga, katta elementlar o’ng tomonga joylashtiriladi. Bunda agar yangi element birorta elementning u yoki bu tomoniga joylashishi kerak bo’lsa, mos ravishda left yoki right maydonlarga yangi element adresi yozib qo’yiladi.
Binar daraxtni hosil qilishda har bir element yuqorida ko’rsatilgan toifada bo’lishi kerak. Lekin hozir biz o’zlashtirish osonroq va tushunarli bo’lishi uchun key va rec maydonlarni bitta qilib info maydon deb ishlatamiz.
left
right
info
Bu yerda p hali aytganimizdek, kiritilgan kalitga mos hosil qilingan yangi element ko’rsatkichi, next yangi element joylashishi kerak bo’lgan joyga olib boradigan shox adresi ko’rsatkichi, ya’ni u har doim p dan bitta qadam oldinda yuradi, last esa ko’rilayotgan element kimning avlodi ekanligini bildiradi, ya’ni u har doim p dan bir qadam orqada yuradi (4.4-rasm).
Binar daraxt elementlarini belgilash
Shunday qilib binar daraxtini ham yaratib oldik. Endigi masala uni ekranda
tasvirlash kerak, ya’ni u ko’rikdan o’tkaziladi yoki vizuallashtirsa ham bo’ladi.
5.4. Daraxt “ko’rigi” funksiyalari
5.5-rasmdagidek binar daraxt berilgan bo’lsin:
3 ta elemetdan iborat binar daraxt
Binar daraxtlari ko’rigini uchta tamoyili mavjud. Ularni berilgan daraxt misolida ko’rib chiqaylik:
1) Yuqoridan pastga ko’rik (daraxt ildizini qism daraxtlarga nisbatan oldinroq ko’rikdan o’tkaziladi): A, B, C ;
2) Chapdan o’ngga: B, A, C ;
3) Quyidan yuqoriga (ildiz qism daraxtlardan keyin ko’riladi): B, C, A .
Daraxt ko’rigi ko’pincha ikkinchi usul bilan, ya’ni tugunlarga kirish ularning kalit qiymatlarini o’sish tartibida amalga oshiriladi.
|
| |
Andijon qishloq xo‘jaligi

Andijon Mashinasozlik Instituti “Mashinasozlik ishlab chiqarishini Avtomatlashtirish” kafedrasi “Intelektual boshqaruv va kompyuter tizimlari” fakulteti “TJICHAB” yo‘nalishi bitiruvchisi Abdurahmonov Ahrorbekning “Neftni qayta ishlash korxonalarida yong‘inni oldini olishni avtomatlashtirish” mavzusi bo‘yicha tayyorlagan diplom loyihasiga berilgan
TAQRIZ
Abdurahmonov Ahrorbekning “Neftni qayta ishlash korxonalarida yong‘inni oldini olishni avtomatlashtirish” diplom loyihasida texnologik jarayonning tavsifi, Neftni qayta ishlash korxonalarida yong‘inni oldini olishni avtomatlashtirishning struktura, funksional, elektr prinsipial sxemalari va ularning tasnifi, avtomatik rostlanadigan, nazorat qilinadigan va signallashtiriladigan parametrlar, jarayonni avtomatlashtirishning nazorat – o‘lchov asboblarini va avtomatika vositalarining spetsifikatsiyasi, avtomatik rostlashni modellashtirish, uning hisoblari, sifat ko‘rsatkichlarining tavsiflari, loyixaning texnik-iqtisodiy asoslari, mehnat muxofazasi bo‘yicha fikrlar bayon qilingan.
Abdurahmonov Ahrorbekning diplom loyihasida tanlangan mavzu, Neftni qayta ishlash korxonalarida yong‘inni oldini olishni avtomatlashtirish bo‘yicha ma’lumotlar o‘rganilgan va ijobiy natijalarga erishilgan. loyihada qo‘yilgan masalaning o‘zi xozirgi texnik va texnologik taraqqiyotni ta’minlash sharoitida dolzarb masalalardan hisoblanadi.
Ushbu diplom loyihasida zaruriy xisoblar, sxemalar va chizmalarni o‘z ichiga qamrab olgan.
Neftni qayta ishlash korxonalarida yong‘inni oldini olishni avtomatlashtirish mavzusida qilingan ushbu diplom loyixasida imloviy xatolar ham mavjud.
Ko‘rsatib o‘tilgan kamchiliklarga qaramasdan ishda ko‘rib chiqilgan masalalarning muhimligini inobatga olib Abdurahmonov Ahrorbekning bizga taqdim qilingan diplom loyihasini ijobiy baholaymiz va YADAKda himoya qilishga taqdim etamiz.
Andijon qishloq xo‘jaligi
va agrotexnologiyalar instituti
Elektr energiyasi va nasos stansiyalaridan
foydalanish kafedrasi katta o‘qituvchisi Z. Rejabov
|
Shamol energiyasi darslik pdf

Shamol energiyasi darslik pdf
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
31.01.2024
Hajmi
0,7 Mb.
#149570
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Shamol energiyasi darslik pdf
Download
0,7 Mb.
Matnni ko'rish
Newsletter August 2006 Internationale Bodensee Tourismus GmbH

BodenseeNewsletter
August 2006
Internationale
Bodensee Tourismus GmbH
Hafenstraße 6
D-78462 Konstanz
Geschäftsführung
Daniela Pahl
Tel. +49 (0)7531-909490
Fax +49 (0)7531-909494
info@bodensee-tourismus.com
www.bodensee-tourismus.com
Bodensee-Pressestelle
PR2 Konstanz
Petra Reinmöller
Sabine Petersohn
Blarerstr. 56
D-78462 Konstanz
Tel. +49 (0)7531 93 99 70
Fax +49 (0)7531 93 99 71
info@pr2.de www.pr2.de
(Text- und Bilddownload)
Kurzmeldung
1.bis 3. September 2006: 4. Biedermeierfest in Heiden
Zeitreise ins Biedermeier
Ein ganzes Dorf ist buchstäblich von Kopf bis Fuß auf Biedermeier eingestellt, wenn vom 1. bis 3. September 2006 das 4. „Biedermeier-Fest Heiden“ Besucher zum wahren Augenschmaus lädt. Denn hier flanieren 250 Herren in knielangem Frack und Zylinder, Damen in spitzenbesetzten Kleidern – selbstverständlich mit Hut und Sonnenschirm – und Kinder tollen, teils herausgeputzt, teils barfuss als Gassenbuben durch die Strassen des bekannten Biedermeierdorfes. Höhepunkt des Festes ist eine Biedermeier-Ballnacht. Am Samstag und Sonntag zeigen Blumenbinderinnen, Korb- und Stuhlmacher, der Schmied und andere Handwerker des 19. Jahrhunderts ihr Können, während Gaukler und Drehorgelspieler für eine ausgelassene Stimmung auf dem Nostalgiemarkt sorgen. Das Dorf, das oberhalb des Schweizer Bodensee-Städtchens Rorschach in die grünen Hügel des Appenzeller Voralpenlands eingebettet liegt, wurde 1838 bei einem Brand fast vollständig zerstört und danach in kurzer Zeit im einheitlich klassizistischen Stil neu aufgebaut. Die bis heute im Ortskern erhaltenen Biedermeier-Häuser bieten die einzigartige Kulisse für das Fest und den Umzug. Wer Lust hat, selbst die Zeitreise ins Biedermeier anzutreten, kann die ganze Familie beim Kostümverleih ausstaffieren.
Informationen: www.biedermeier.ch
1.300 Zeichen. Abdruck honorarfrei. Belegexemplar erbeten.
Text auch unter www.pr2.de/presse.php
|
Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan

I-
QISM
1
- LABORATORIYA MASHG`ULOTI
Mavza: Cisco Packet Tracer dasturi orqali ikki va undan
ortiq kompyutеrni o’zaro tarmoqqa ulash va ma`lumot
almashish (8 soat)
Laboratoriya mashg`ulotini maqsadi:
1.
Oddiy tarmoqni loyihalash
2.
Kabel farqlarini aniqlash
3.
Ping utiliti bilan tanishish va ping-jarayonini ishga tushirish.
Mashg’ulotni bajarilish tartibi
1.
Boshlang‘ich ma’lumotlarni olish.
2.
Mavzu bo‘yicha nazariy va umumiy ma’lumotlar bilan tanishish.
3.
Berilgan ma’lumotlarni kompyuterga kiritish.
4.
Hisob ishlarini bajarish.
5.
Tegishli xulosa chiqarish.
Kerakli jihozlar
1.
Kompyuter.
2.
Kabellar
3.
Cisco Packet Tracer dasturi.
Umumiy ma’lumotlar
IP-tarmoqlarida adresatsiyalash. Tarmoqdagi kompyuterlarning adress
tiplari
TCP/IP tarmog‘idagi har bir kompyuter OSI modelining turli sathlariga tegishli
bolgan uch turdagi adresga ega:
Fizik adres
Tarmoq adresi
Belgili adres
• Tugunning fizik adresi, lokal tarmoq qurilgan texnologiya yordamida aniqlanadi.
Tugunning fizik adresi kanal sathining MAC ost sathiga tegishli. Fizik adresga misol qilib
tarmoq adapterining yoki marshrutizator portining MAC-adresini olishimiz mumkin.
Ethernet tarmoqlarida adres 6-bayt uzunligiga ega. 3 baytdan katta qismi ishlab
chiqaruvchi firmani identifikatsiyalaydi, 3 bay- tdan kichik qismi esa ishlab chiqaruvchilar
uchun unikal hisoblanadi va ular tomonidan beriladi. Shunday qilib bir nechta bir xil
adreslaming paydo bo‘lish ehtimoli bartaraf etiladi. Masalan, 58-10-37-S0-V6-5A.
• Tarmoq adreslariga misol bo‘lib 4 baytdan iborat bo‘lgan IPX adres yoki IP-
adreslari bo‘lishi mumkin, masalan 107.42.7.252. Mazkur adres tarmoq sathida
ishlatiladi. U kompyuter va marshrutizatorlarni konfiguratsiyalash mobaynida
administrator tomonidan beriladi. IP-adres ikki qismdan iborat bo‘ladi: tarmoq nomeri va
tugun nomeri. Tarmoq yoki tugun nomerini ko- dlovchi baytlar miqdori, tarmoq sinfi bilan
aniqlanadi. Tugun bir nechta IP- tarmoqlariga kirishi mumkin. Bunday hollarda tugun
tarmoq aloqalarining so- niga qarab, bir nechta IP-adreslarga ega bo‘lishi kerak bo‘ladi.
Shunday qilib, IP-adres alohida kompyuter yoki marshrutizatorni emas, balki bitta
tarmoqni xa- rakterladi.
• Belgili adres administrator tomonidan tayinlanadi va bir nechta qismdan iborat
bo‘ladi, masalan mashina nomeri, tashkilot nomi, domen nomi. Bunday DNS-adres deb
nomlanuvchi adres, amaliy sathda ishlatiladi, masalan, FTP yoki telnet protokollarida.
Masalan, IS.MGUP.RU.
|
-rasm - Shamol energiyasi darslik pdf

11
shamolda ishlaydigan qurilmasi haqidagi ta'rifi amaliy shamol tegirmoni
emas, balki shamolda ishlaydigan dastlabki o‘yinchoq yoki ishlaydigan
qurilma bo‘lishi yoki bo‘lmasligi mumkin bo‘lgan shamolda ishlaydigan
mashina uchun dizayn konsepsiyasi edi, chunki matnda noaniqlik va
dizayn bilan bog‘liq muammolar mavjud. Shamol bilan boshqariladigan
g‘ildirakning yana bir ilk namunasi ibodat g‘ildiragi bo‘lib, u birinchi
marta Tibet va Xitoyda ishlatilgan, uning birinchi paydo bo‘lish sanasi
haqida noaniqlik mavjud bo‘lsa-da, bu taxminan 7-asr, yoki undan
keyinroq bo‘lishi mumkin edi.
-rasm - Shamol energiyasi darslik pdf

1.2-rasm Geronning shamolda ishlaydigan qurilmasi, shamol
g‘ildiragi bilan ishlaydigan eng qadimgi mashina
Elektr energiyasini ishlab chiqarish uchun ishlatiladigan birinchi
shamol turbinasi Shotlandiyada 1887-yil iyul oyida Glazgodagi Anderson
kolleji professori Jeyms Blayt tomonidan qurilgan. Balandligi 10 m
shamol energiya qurilmasini o’zining uyida o‘rnatdi, mato bilan yelkanli
shamol turbinasi Kinkardineshirdagi Merikirkdagi dam olish uyi bog‘iga
12
o‘rnatildi va fransiyalik Kamil Alfons For tomonidan ishlab chiqilgan
akkumulyatorlarni quvvatlantirish, kollejdagi yorug‘likni quvvatlantirish
uchun ishlatilgan [4] shu tariqa u elektr energiyasini shamol energiyasidan
ta'minlagan dunyodagi birinchi uyga aylandi. Blayt Merikirk aholisiga
asosiy ko‘chani yoritish uchun ortiqcha elektr energiyasini taklif qildi,
biroq ular elektr energiyasini "shaytonning ishi" deb o‘ylaganlari uchun
taklifni rad etishdi. Garchi u keyinchalik mahalliy jinnilar boshpanasi,
kasalxonasi va Montrose dispanserini favqulodda quvvat bilan ta'minlash
uchun shamol turbinasi qurgan bo‘lsa-da, ixtiro hech qachon qo‘lga
olinmagan, chunki texnologiya iqtisodiy jihatdan foydali deb
hisoblanmagan.
1.3-rasm 1891 yilda Merikirkdagi yozgi uyidagi Blaytning shamol
tegirmoni
1931-yildan 1942-yilgacha SSSRning Yalta shahri yaqinidagi
Balaklava shahrida xizmat ko‘rsatgan WIME D-30 zamonaviy gorizontal
o‘qli shamol generatorlarining asoschisi edi. Mahalliy 6,3 kV taqsimlash
tizimi. Uning temir panjarali minorada uch qanotli 30 metrli rotori bor
edi. Yillik yuk koeffisienti 32 foizni tashkil etishi xabar qilingan, hozirgi
shamol energetic qurilmalaridan unchalik farq qilmaydi.
13
1941-yilda dunyodagi birinchi megavatt o‘lchamdagi shamol
turbinasi AQShning Vermont shtatidagi Castleton shahrida o‘rnatilgan.
4-nazorat ishi 1979 yil Nayes kompaniyasi qanday qurilma yaratgan?

|
4-nazorat ishi 1979 yil Nayes kompaniyasi qanday qurilma yaratgan?
|
Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 16,12 Kb. | | #250966 |
Bog'liq 6-sinf
4-NAZORAT ISHI
1979 yil Nayes kompaniyasi qanday qurilma yaratgan?
A)Kolonka B)Modem C)Adapter D)Naushnik
Analog ko’rinishdan raqamli ko’rinishga o’tkazuvchi qurilma nima deyiladi?
A)Demodulyator B)Modulyator C)Modem D)Telefaks
Birinchi web-brauzerni CERN xodimi Tim Berners Li nechinchi yilda ishlab chiqqan?
A)1991 B)1989 C)1992 D)1990
WWW xizmatidan foydalanish dasturlari nima deb ataladi?
A)URL B)Domen C)Brauzer D) Web sahifa
Elektron pochta xizmatini alohida elektron pochta bilan ishlovchi kompyuter dasturi (email client) orqali emas, balki oddiy veb-brauzer orqali foydalanilishini ta’minlovchi tizim bu?
A)Webmail B)Websity C)Webpage D) Wireless
Ma’lumotlarni kabelsiz almashish uslubi, radio to‘lqinlar orqali almashish usuli nima deyiladi?
A) Wired Connection B) Variable C) Wireless D)Websity
Jadval ko‘rinishida turli hisoblash ishlarini osonlashtirish imkoniyatini beruvchi fayl turi bu?
A) Social interaction B) Slideshow C) Storyboard D) Spreadsheet
Operasion tizimga kirish, ma’lum dasturlar, veb-xizmatlardan foydalanish uchun talab etiladigan maxfiy so‘z nima deyiladi?
A) Peripherals B) Password C)Login D)to’g’ri javob yo’q
Kompyuter qurilmalarini bir-biriga ulash vositasi nima deyiladi?
A)Modem B)Tarmoq C)Protsessor D)Adapter
Internet orqali bexosdan yuklab olingan zararli dastur – buzish, zarar etkazish yoki kompyuter tizimiga ruxsatsiz kirishni ta’minlash uchun maxsus ishlab chiqilgan dasturiy ta’minot bu..?
A)Software B)Hardware C)Malware D) Mailbox
Foydalanilayotgan veb-sahifa manzili joylashgan vebbrauzerdagi kichik oyna nima deyiladi? ____________________________________________
Dunyoning turli nuqtalaridagi koʻplab insonlar tomonidan birgalikda yoziladigan onlayn bepul ensiklopediya nima deyiladi?__________________________________________
_______________________-manba maʼlum vebsahifaga kirishga imkon beruvchi
saqlangan yorliq. Bu baʼzida Favourites deb ham ataladi.
Internet orqali foydalaniladigan veb-saytlar kabi fayllarni saqlaydigan kompyuter
_____________________________________________________
Web-sayt yoki elektron xabardagi biror soʻz yoki tasvir. Uning ustiga bosganda, boshqa veb-sahifaga olib oʻtadi. Bu nima deyiladi?__________________________________
Sinf _________
FISH____________________________________________________
|
| |
-rasm - Shamol energiyasi darslik pdf

14
Energetika vazirligi tomonidan moliyalashtirilgan holda ishlab chiqilgan
(DOE), jami 13 ta eksperimental shamol turbinasi to‘rtta asosiy shamol
turbinasi dizaynida ishga tushirildi.
1.5-rasm Nogent-le-Roidagi eksperimental shamol turbinasi,
Frantsiya, 1955 yil.
Ushbu
tadqiqot
va
ishlanmalar
dasturi
bugungi
kunda
qo‘llanilayotgan
ko‘plab
megavattli
shamol
qurilmasining
texnologiyalari rivojlandi, jumladan: po‘lat quvur minorali, o‘zgaruvchan
tezlik generatorlar, kompozit parrak materialli, shuningdek aerodinamik,
strukturaviy va akustik muhandislik dizayni. Qobilyatlar ushbu sa'y-
harakatlar ostida ishlab chiqilgan yirik shamol
turbinalari diametri va
quvvati bo‘yicha bir qancha jahon rekordlarini o‘rnatdi. MOD-2 shamol
turbinasi klasteri uchta turbinali 1981 yilda 7,5 megavatt quvvat ishlab
chiqargan. 1987-yilda MOD-5B rotor diametri qariyb 100 metr va
nominal quvvati 3,2 megavatt bo‘lgan
dunyodagi eng yirik yagona
15
shamol turbinasi bo‘lgan. U 95 foiz mavjudligini ko‘rsatdi, yangi birinchi
agregat shamol turbinasi uchun misli ko‘rilmagan daraja. MOD-5B
birinchi keng ko‘lamli o‘zgaruvchan tezyurar poezdga va parraklarni oson
tashish imkonini beruvchi seksiyali, ikki parrakli rotorga ega edi. 4
megavatt quvvatga ega WTS-4 20 yildan ortiq vaqt davomida energiya
ishlab chiqarish bo‘yicha jahon rekordini o‘rnatdi.
Garchi keyingi
birliklar tijorat maqsadida sotilgan bo‘lsa-da, bu ikki parrakli
mashinalarning hech biri hech qachon ommaviy ishlab chiqarilmagan.
Neft narxi 1980-yildan 1990-yillarning boshigacha uch baravar
pasayganda,[36] ko‘plab
turbina ishlab chiqaruvchilar, ham katta, ham
kichik biznesni tark etishdi. Masalan, NASA/Boeing Mod-5B ning tijoriy
sotuvi 1987-yilda Boeing Engineering and Construction kompaniyasi
"bozorni tark etishni rejalashtirayotganliklarini e'lon qilgandan so‘ng
yakunlandi, chunki past neft narxlari shamol
tegirmonlarini elektr
energiyasini ishlab chiqarish uchun tejamkor bo‘lib qolmoqda".
1.6-rasm NASA/DOE 7,5 megavatt quvvatga ega Mod-2 uchta
turbinali klasteri Gudnoe Hillsda, Vashington, 1981 yil.
16
Keyinchalik, 1980-yillarda Kaliforniya shamol energiyasi uchun
soliq imtiyozlarini taqdim etdi. Ushbu chegirmalar kommunal elektr
energiyasi uchun shamol energiyasidan birinchi
yirik foydalanishni
moliyalashtirdi. Oltamont dovoni kabi yirik shamol parklarida yig‘ilgan
bu qurilmalar shamol energetikasini rivojlantirishning zamonaviy
standartlariga ko‘ra kichik va iqtisodiy bo‘lmagan deb hisoblanadi.
Xavfsiz yangilash mexanizmining yo'qligi

Xavfsiz yangilash mexanizmining yo'qligi
Ko'pchilikka ma'lum bo'lgan tanqidiy muammolar, xavfli yoki ogohlantirilmagan yangilanishlar uchun yangilanishlar yo'q.
Xavfsiz yoki eskirgan komponentlardan foydalanish
FTP kabi eskirgan protokollar maxfiylik va haqiqiylikni buzadi.
Maxfiylik himoyasi yetarli emas.
Qurilma yoki ekotizimda saqlangan foydalanuvchi shaxsiy maʼlumotlari ruxsatisiz xavfsiz yoki notoʻgʻri foydalanilgan.
Ishonchsiz ma'lumotlarni uzatish va saqlash
Tranzitda, ishlov berishda yoki dam olishda shifrlashning yo'qligi.
Qurilma boshqaruvining yo'qligi
Yangilanishlar, o'chirish va monitoring uchun aktivlarni boshqarishning yo'qligi.
Ishonchsiz standart sozlamalar
Tizimni xavfsiz qilish uchun vositalarsiz xavfsiz sozlamalar bilan jo'natilgan qurilmalar.
Jismoniy qattiqlashuvning yo'qligi
Nozik ma'lumotlarni olish yoki qurilmani nazorat qilish uchun qurilmaga o'zgartirishlar kiritmaslik uchun qarshi choralarning etishmasligi.
Ba'zi yangilangan hujumlar va zaifliklar
IoT dunyosi bizga bank ishi, chakana savdo, sog'liqni saqlash, ishlab chiqarish, transport va telekommunikatsiya kabi ko'plab bozor segmentlarida qiziqarli yangi imkoniyatlarni ko'rsatmoqda, ammo bu sanoatda mavjud bo'lgan ba'zi mavjud xavfsizlik kamchiliklariga duch kelishni talab qiladi.
Ko'plab misollar mavjud:
Tasdiqsiz otilishi mumkin bo'lgan buzilgan aqlli qurol (2017) yoki masofadan turib o'ldirilishi mumkin bo'lgan avtomobil dvigateli (OWASP IoT №2 / #5/ #7 bo'yicha ikkita aniq holat)
Buyuk Britaniyaning NHS Ransomware hujumi, asosan, IT tarmog'iga ulangan minglab eskirgan IoT qurilmalari tufayli (OWASP #4 / #5)
Yuz minglab IP-kameralarning BotNet asosiy internet provayderlari va DNS provayderlari uchun DDoS-ni shakllantirish uchun foydalaniladi (asosan OWASP №1 / #4/#5 tufayli)
Harbiy bazaning joylashuvi haqidagi nozik ma'lumotlarni oshkor qiladigan fitnesni kuzatish ilovasi (OWASP #6 / #9)
Shahar suv xizmatlarining zaif aqlli sug'orish tizimlari bulut xizmatiga o'xshab taqsimlangan holda faollashtirilishi mumkin, bu esa takroriy hujum yordamida suv tanqisligiga olib kelishi mumkin (OWASP №2 / #3 / #5)
Haqiqat shundaki, biz hali ham IOT qurilmalari bilan o'ralganmiz, ular proshivkaning oxirgi yangilanishidan kamida 4 yil o'tgan bo'lishi mumkin va har kuni ushbu qurilmalar foydalanadigan muhim komponentlarda yangi zaifliklar topiladi. O'quvchiga savol: Router yoki simsiz printer proshivkasini oxirgi marta qachon yangilagansiz?
Xavfsizlikni qanday hal qilishimiz, mavjud texnologiya yutuqlaridan foydalanishimiz, xavfni kamaytirish uchun sarf-xarajatlarni muvozanatlashimiz, bu tenglamani maqbul darajaga tenglashtiradi.
|
Qurilma menejeri - Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari

|
Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari
|
bet | 9/15 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 109,15 Kb. | | #121094 |
Bog'liq Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnolo-fayllar.orgQurilma menejeri qurilma registrlari va ulardagi qurilmalarni yaratish va sozlash imkonini beradi. Qurilma menejeridan Cloud Platform Console, gCloud buyruqlari yoki REST uslubidagi API orqali foydalanish mumkin.
Qurilma menejeri qurilmaning identifikatsiyasi, konfiguratsiyasi, kirishni boshqarishi va holati uchun javobgardir
Dataflow AI va ML ma'lumotlarni o'zgartirish, namoyish qilish va harakatlarga imkon beradi
Android Things - bu Google kompaniyasining Edge Computing uchun operatsion tizimi yondashuvidir. U faqat sertifikatlangan Uskunada ishlaydigan Secure OS ni taqdim etadi. U On Device Intelligence va barcha Cloud IoT Platformasiga ulanish uchun ilovalarni birlashtiradi
IoT Target yechimlari
Butun IoT tizimining ma'lum darajadagi xavfsizligini ta'minlash uchun zanjirdagi har bir bo'g'in himoyalangan bo'lishi kerak va eng muhimi qurilmadagi xavfsizlikdir.
Bu qurilmadagi aktivlarni himoya qilish uchun qarshi choralarni talab qiladigan buzish va sirt hujumlari kabi tahdidlarga ko'proq duchor bo'ladi.
Kripto yechim
Kripto yechim qurilmaning ishlab chiqarish jarayonidan ajratilgan ishonch va autentifikatsiya delegatsiyasiga imkon beradi.
Bundan tashqari, oldindan taqdim etilgan shaxsiy kalitlardan, HW tezlashtirilgan kriptografiyadan va xavfsiz kripto do'konidan foydalanishga imkon beradi. Bu o'zgartirish, soxtalashtirish va axborotni oshkor qilishdan himoya qilishni o'z ichiga oladi. Bunga Google IoT Core Secure Authentication uchun Secure Element bilan Microchip’dan
Trust & GO ATECC608A , NxP ColdFire’da mavjud Kripto tezlashtirish bloki yoki apparatga asoslangan xavfsizlik tezlatkichlariga ega TI Sitara AM335x Cortex misol bo‘la oladi.
Xavfsiz anklav
Xavfsiz anklav - bu asosiy protsessor yadrosi va atrof-muhit qurilmalaridan ajratilgan alohida MCU yoki dvigatel bo'lib, kriptografiyaga asoslangan xavfsiz aloqa mexanizmini talab qiladi va bunga misol sifatida SIM-karta uchun xavfsiz o'zgartirishga chidamli anklavni belgilaydigan ARM iSIM ( obuna Identity module) qurilmasi SoC qurilmasining yuragi sifatida IoT SAFE standartiga mos keladi (IoT SIM Applet For Secure End-2-End Communication), xavfsiz uzatish, ma’lumotlarni himoya qilish va firibgarlikdan himoya qilish imkonini beradi.
|
| |
Kovalent bog’ning yo’naluvchanligi

Kovalent bog’ning yo’naluvchanligi.
H2 molekulasi hosil bo’lishda s – s elektronlar buluti bir – birini qoplaydi. s – elektronlar bulutining sharsimon shakli s – s bog’ning istalgan yo’nalishda ham bir xil barqarorlikka ega bo’lishiga sabab bo’ladi.Ya’ni H2 da s – s elektron bulutlarning qoplanish darajasi hamma yo’nalishlarda bir xildir. Endi suv molekulasini ko’raylik.
H2O H – O – H
Bu molekula uchun s – p bog’lanish xarakterli. 1s – elektron vodoroddan 2p – elektron kisloroddan.
1s2 2s2 2p4
O.
Demak, kislorod atomida 2 ta p elektronlar juftlashmagan. Bu 2 ta elektronlarning buluti bir – biriga 90º burchak ostida joylashishi kerak. Lekin, (– –) elektron bulutlarining itarilishi tufayli bu burchak suv molekulasida 105º,3' ga teng.
Suv molekulasida p elektronlar bulutining s ga qaragan tomoni uzaygan, narigi tomoni kaltaygan. Modda molekulasidagi ximiyaviy bog’lar yo’nalishlari orasidagi hosil bo’ladigan burchakni valent burchak deyiladi.
Demak, suv uchun valent burchak 105º,3' ga teng. Kovalent bog’ning yo’naluvchanlik xossasi bu bog’ni hosil qiluvchi elektron bulutlar shaklining turli joyida turli xilligidan kelib chiqadi.
AA yoki AB tip molekulalar uchun (ya’ni 2 ta bir xildan yoki 2 ta turli xil elementdan tashkil topgan molekulalar uchun) yo’naluvchanlik ahamiyati yo’q: bunday molekulalar chiziqsimon formaga ega. Misol:
Bunday molekulalarda s – p, p – p qoplanishlar ham to’g’ri chiziqda yotadi. Bunday molekulalarga H2, Cl2, Br2, F2, J2, Na2, K2, Li2 lar kiradi (bug’ holatda Na, K, Li lar shu ko’rinishda bo’ladi). Umuman, davriy sistemaning 1-gruppasi asosiy va qo’shimcha gruppachalari uchun shunday molekulyar tuzilish xos.
A2B tip molekulalar uchun (bu yerda B 2 ta p elektron bilan bog’ hosil qilishda ishtirok etadi) burchakli shakl xos. Masalan, suv molekulasi.
Bu elementlarga (ya’ni B ga) O2 va uning analoglari
kiradi. Agar B atom 3 ta p elektroni bilan qatnashsa, bunda molekula fazoviy shaklga ega. Masalan, shu misolimiz uchun uch burchak asosiga qurilgan piramida shakliga ega. Bu tip molekulalarni 5 gruppa asosiy gruppachasi elementlari (N2, P, As, Sb, Bi) lar hosil qiladi.
Bular sirtqi qavatida 3 ta p elektron tutadi. Demak, xulosa chiqaramiz:
AA, AB tip molekulalar uchun kovalent bog’lanish yo’nalishga ega emas.
A2B tip molekulalar uchun kovalent bog’lanish yo’nalishi burchak ostida yotadi.
A3B tip molekulalarda kovalent bog’lanishi piramida uchidan burchaklari tomon yo’nalgandir.
|
Kimyoviy bog’lanish turlari - Jismdagi elektronlarni ularning holatiga qarab 2ta gruppaga bo'lish mumkin

|
Jismdagi elektronlarni ularning holatiga qarab 2ta gruppaga bo'lish mumkin
|
bet | 3/15 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #155870 |
Bog'liq 5 (2)Kimyoviy bog’lanish turlari.
Kimiyoviy bog’lanishning asosan 4 gruppaga bo’linadilar:
Kovalent;
Ion; bog’lanishlar.
Koordinatsion;
Vodorod.
Kovalent yoki gomepolyar yoki atom bog’lanish.
Kovalent bog’lanishni qisman bo’lsa ham ko’rdik. Kovalent bog’lanishda ikkita bog’lanish hosil qilayotgan element o’rtasida elektron dublet vujudga keladi. Bunda elektron juft har ikkala atom uchun simmetrik va nosimmetrik joylashishi mumkin. Ana shuning uchun kovalent bog’lanishni 2 turga:
a) Qutbli va b) Qutbsiz ga bo’ladilar.
Qutbsiz kovalent bog’lanish bir xil element atomlari o’rtasida yoki ximiyaviy xossasi bir – biriga o’xshash elementlar o’rtasida vujudga keladi, masalan, Cl : Cl, N N, J : J, Br : Br, O :: O
Kovalent bog’lanish ancha barqaror. Masalan, kovalent H-H bog’ni uzib yuborish uchun 103,2 kkal energiya sarflash zarur. Boshqacha aytganda, H – H kovalent bog’lanish hosil bo’lishida 103,2 kkal energiya ajralib chiqadi.
Ma’lumki, ikkita atom birikib molekula hosil qilganda ximiyaviy bog’ hosil bo’lishi sababli energiya ajralib chiqadi. Demak, hosil bo’ladigan molekulaning energiyasi birikayotgan atomlar energiyalaridan kam, chunki ular energiyasining bir qismi ximiyaviy bog’ hosil bo’lishida ajralib chiqdi. Xullas, bu sistema uchun energetic tomondan olganda qulay, shuning uchun ham ximiyaviy bog’ hosil bo’ladi atomlar o’rtasida.
Energiyaning saqlanish qonuniga asosan, hosil bo’lgan ximiyaviy bog’ning uzulishi uchun shu bog’ hosil bo’lishida qancha energiya chiqsa, shuncha energiya sarf qilish zarur.
Quyida ba’zi bog’larning energiyasini ko’ramiz:
C-H 85,6 kkal/mol
N-H 83,3 kkal/mol
O-H 101,3 kkal/mol
H-F 134 kkal/mol
C=C 101,2 kkal/mol
C≡C 128,2 kkal/mol
Na-Cl 97,5 kkal/mol
N≡N 225,1 kkal/mol
Endi yana kovalent bog’lanishga qaytamiz. Demak, qutbsiz kovalent bog’lanishda molekuladagi + va – zaryadlarning elektr og’irlik markazi ustma-ust tushadi. Natijada molekula simmetrikdir. Bu teng molekulalarda molekulalararo kuchlar kuchsiz ifodalangan. Shuning uchun ham bunday birikmalar past suyuqlanish va qaynash temperaturasiga ega. Bunday birikmalarning aksariyati gazlardir.
|
| |
Dispersion ta’sir - Jismdagi elektronlarni ularning holatiga qarab 2ta gruppaga bo'lish mumkin

|
Jismdagi elektronlarni ularning holatiga qarab 2ta gruppaga bo'lish mumkin
|
bet | 14/15 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #155870 |
Bog'liq 5 (2)Dispersion ta’sir. N2, H2, CH4 kabi moddalar molekulalari bir-biri bilan na orentatsion na induktsion ta’sirlashadi. Lekin shu narsa aniqlanganki, bunday moddalar molekulalari o’rtasida ham tortishish mavjud. Agar shunday bo’lmaganda, bu moddalarni qattiq va suyuq holatga o’tkazish mumkin bo’lur edi. H2 atomi modelini ko’ramiz:
Demak, vodorod atomida turli xil zaryad (- elektron va + yadro)lar bor. Demak, vodorod atomini dipol deb qarash mumkin. Lekin har lahzada elektron harakatlanib turadi. Bundan elektronning holati o’zgarishi bilan hosil bo’ladigan dipol qutblarining yo’nalishi ham o’zgarib turadi degan xulosa kelib chiqadi.
Demak, dispersion qutblanish bu shunday qutblanishki, bunda A va B zarrachalar o’rtasidagi o’zaro tortishish kuchi, bir-lahzalik dipollarning tortishishi tufayli vujudga keladi va bu dipollarning vektori lahzada o’zgarib turadi. Masalan, elektronning holati atomda 1 sekda 1016 marta o’zgarib turadi. Demak, hosil bo’lib turadigan dipollarning vektori (yo’nalishi) ham shuncha o’zgaradi. Dispersion ta’sir temperaturaga bog’liq emas. Chunki elektron harakati temperaturaga bog’liq emas. Demak, molekuladagi tortishish kuchlari 3ta ta’sir yig’indisidan iborat:
Utort = Uorien + Uinduk + Udispers
Ana shu 3ta kuch yig’indisini golland olimi Van-der-Vaals kuchlari deyiladi. Demak, Van-der-Vaals ta’sir kuchlari elektr tabiatiga ega, ya’ni zaryadlangan zarrachalarning o’zaro ta’siridan kelib chiqadi. Kulon elektrostatik kuchlaridan Van-der-Vaals kuchlari quyidagicha farq qiladi. Kulon ta’sir kuchlari itarilish va tortishishda vujudga kelishi mumkin. Van-der-Vaals kuchlari esa faqat tortishish tufayli vujudga keladi. Molekulalarning o’rtasidagi tortishish (Van-der-Vaals kuchlari hisobiga vujudga keladigan) tabiatning umumiy hodisalaridan biridir. Bu kuch (tortishish) moddalarning gaz, bug’, suyuq, qattiq holatlarida ham mavjud berilgan modda agregat holatining asosini tashkil qiladi. Boshqacha aytganda, moddalarning agregat holati ana shu kuchning kichikligiga bog’liq.
|
| |
Xavfsizlik bilan kurashish imkoniyatlari

Xavfsizlikni boshqarish uchun ko'plab texnologiyalarni qo'llashdan oldin, xavfni boshqaradigan va kamaytiradigan va zararni kamaytirishga ko'proq imkoniyatlarni taqdim etish orqali zararni kamaytirishga intiladigan qatlamli himoyaga asoslangan xavfsizlikni chuqurroq himoya qilish kontseptsiyasini tushunish kerak. qatlamlar orasidagi tahdid.
Ko'pgina xavfsizlik vositalari yuqorida aytib o'tilgan qatlamlarning muayyan joylarida joylashgan bo'lib, kiber urushga yangilangan hujum bosqichlarining harbiy ta'rifiga asoslangan Cyber Kill Chain deb nomlanuvchi narsalarni rad etishga qaratilgan . Ushbu harakatlarning har biri uni yumshatish uchun qarshi choralarga ega.
Rasmga asoslangan: Lockheed Martin Cyber Kill Chain
Bunga qo'shimcha ravishda, ushbu tizimlarning xavfsizligini boshqarishga ta'sir qiluvchi ba'zi fikrlarni tushunish muhimdir:
IoT jismoniy va raqamli dunyo bilan an'anaviy AT qurilmalari bo'lmagan tarzda o'zaro ta'sir qiladi (masalan: yuqorida ko'rsatilgan jamoat sug'orish tizimlari).
Ko'pgina IoT qurilmalarida tabiatan IT qurilmalaridagi kabi markazlashtirilgan kirish, boshqarish yoki monitoring mavjud emas.
Ko'pgina IoT qurilmalari xavfsizlikning mavjudligi, samaradorligi va samaradorligini asosiy maqsadiga aylantiradi
Endi qatlamli yondashuvni va har bir bosqich uchun qarshi choralarni tushunish bilan biz turli sotuvchilarning aniq echimlariga e'tibor qaratishimiz mumkin.
IoT platformasi yechimlari
Ushbu echimlar ma'lumotlarni xavfsiz yig'ish va vizualizatsiya qilish, maqsadlarga ta'sir ko'rsatadigan qoidalar va harakatlarni amalga oshirish imkonini beradigan bir nechta xizmatlar va aloqa protokollari bilan apparat, sensorlar, narsalar va qurilmalarni bulutga ulashning butun murakkabligini boshqarish uchun javobgardir.
Ushbu quyidagi echimlar xavfsizligi chuqur mudofaa strategiyasini hurmat qiladigan qismlarning har birida tizimli ravishda boshqariladi.
|
Azure Sphere - Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari

|
Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnologiyalari
|
bet | 8/15 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 109,15 Kb. | | #121094 |
Bog'liq Mundarija kirish I. Bob. IoTning asosiy tushunchalari va texnolo-fayllar.orgAzure Sphere
Bu o'zaro bog'langan qurilmalar uchun aloqa va xavfsizlik xususiyatlariga imkon beruvchi yuqori darajadagi dastur. U himoyalangan kremniy chiplari bilan ishlaydigan apparatlar uchun operatsion tizimni ( Azure Sphere OS ) qamrab oladi, masalan, Azure Sphere sertifikatini amalga oshiradigan MediaTek MT3620, shuningdek, bulutga asoslangan xizmat bo'lgan Azure Sphere Security Service (AS3) , texnik xizmat ko'rsatish, yangilanishlarni amalga oshiradi. , va Azure Sphere tomonidan sertifikatlangan chiplarni boshqarish.
Bu xavfsiz yuklashni, boshqa qurilmalar va xizmatlar o'rtasidagi aloqani ta'minlaydi. U yashil maydonni ham, jigarrang maydonni ham qamrab olishi mumkin.
Azure IoT Edge
bulutli biznes mantiqini chetga o'tkazishga, ulanish va ma'lumotlarni mahalliy ravishda boshqarishga, tarmoqli kengligi narxini va bulutga yuqori ma'lumotlar uzatishni kamaytirishga imkon beradi.
Azure Sentinel
Microsoft tomonidan ta'kidlanganidek, AI orqali tahdidlarni tekshirish imkoniyatlariga ega bo'lgan kengaytiriladigan, bulutli SIEM va Security Orchestration Automated Respond (SOAR) yechimidir. U hodisalarni aniqlash va ularga javob berishni aniqlash va javob berish guruhiga (DART)
qo'yiladigan barcha talablarni qamrab oladi .
Google Cloud Platform IoT
Rasm manbai: GCP IoT Cloud Stack
Googlening IoT haqidagi tasavvuri IoT yadrosi va bir nechta xizmatlar va komponentlar bilan mos keladi
|
| |
Kovalent bog’lanishning kvant nazariyasi

Kovalent bog’lanishning kvant nazariyasi.
Biz endi bilamiz: kovalent bog’ qarama – qarshi spinli elektronlarning juftlashishi natijasida vujudga keladi. Kovalent bog’lanish hosil bo’lishida bog’ning energiyasi deb ataladigan energiya chiqadi.
H2 molekulasining 2 ta antiparallel elektronli H atomidan hosil bo’lishini ko’rib chiqamiz: 0 nuqtada va p nuqtalarda vodorod atomlari bor deylik. Ularni bir – biriga yaqinlashtiraylik.
Bu ikkita atom bir – biriga yaqinlashgan sayin ularning tortilish energiyalari ortib boradi. E nuqtada bog’ning energiyasi maksimal (atomlar o’rtasidagi tortishish kuchi maksimal), molekula (H2) esa minimal energiyaga ega bo’ladi. atomlarni yana ham yaqinlashtirsak, endi itarilish kuchi ustun keladi va molekulaning energiyasi keskin oshadi (rasmga qarang). Demak, E da molekula hosl bo’ladi. bunda atomlar o’rtasidagi masofa r0 ga teng.
Biz bilamizki, s elektronlarning buluti O shaklida. H atomlari ta’sirlashib bog’ hosil qilganda elektron bulutlar bir – birining ichiga kiradi ya’ni qoplaydi. Natijada 2 ta yadro o’rtasida elektron buluti zichligi oshadi. Elektron bulutlarning bir – birini qoplashi energiya chiqarish bilan boradi va bir vaqtning o’zida kovalent bog’ hosil bo’ladi.
H2 molekulasi hosil bo’lishida elektron bulutlarning bir – birini qoplashi quyidagicha:
molekula hosil qiluvchi (antiparallel spinli) atomlar o’rtasida elektron bulutlar zichligining taqsimlanishi;
molekula hosil qilmaydigan (parallel spinli) atomlar o’rtasida elektron bulutlar zichligining taqsimlanishi.
Elektron bulutlar qancha bir – birini ko’p qoplasa bog’ shunchalik barqaror bo’ladi. endi turli elektronlar bulutlarining qoplashlarini ko’rib chiqamiz:
Ana shu turli elektronlarning bulutlarini qoplashiga qarab (yoki qaysi elektron qaysi elektronning bulutini qoplashiga qarab) kovalent bog’lanishlarni 2 ga bo’ladilar.
σ – bog’lar.
σ – bog’- bu kovalent bog’ bo’lib, elektron bulutlarining atomlar markazlarini birlashtiruvchi chiziq yo’nalishida qoplanishi natijasida hosil bo’ladi.
b) π – bog’lar.
π – bog’ – bu kovalent bog’ bo’lib, elektron bulutlarining atomlar markazlarini birlashtiruvchi chiqziqqa perpendikulyar yo’nalishda qoplanishi natijasida hosil bo’ladi.
Elektronlarning qoplanish darajasi σ – bog’da katta. Shuning uchun ham σ – bog’, π – bog’ga qaraganda barqaror.
C 1s22s22p6 n=2
z=6 n=1
n=2
n =1
p
Azot va atsetilenda azot va uglerod atomlari bitta σ va 2 ta π bog’ bilan bog’langan. Bu bog’larning energiyasi quyidagicha:
N≡N C≡C
σ – bog’ 4,68 2,60
π1 – bog’ 3,12 1,78
π2 – bog’ 1,96 1,18
uchlamchi bog’
summasi energiyasi 9,76 5,56
Bu ko’rsatadik, turli π – bog’larning energiylari ham bir xil emas. Masalan, atsetilenda C≡C uchlamchi bog’ni uzush uchun kam (5,56) energiya zarur. Buning sababi atsetilendagi 2 ta C – H bog’larning o’rtasidagi bog’ni chozishi bo’lsa kerak. H – C ≡ C – H . Haqiqatdan bog’ning uzunligi N≡N 1,10 Å C≡C da esa 1,20 Å.
|