Toshkent – 2024 - Mustaqil ish talablari

|
Mustaqil ish talablari
|
bet | 2/4 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 78,5 Kb. | | #130359 |
Bog'liq Imomov Fatxullaxo`jaToshkent – 2024
Mavzu: Sql tili va SQL operatorlarini yozish
1. Kirish
2. Nazariy qisim
2.1 SQL tilining vazifalari
2.2 Interaktiv va qurilgan SQL
3. Xulosa
4. Foydalanilgan adabiyotlar
Kirish
Ma‟lumotlar bilan ishlash uchun mo„ljallangan MBBTichki tili ikki qismdan tashkil topgan: Ma`lumotlar aniqlash tili (DATA DEFINITION LANGUAGE va ma`lumotlar bilan manipulyasiya qilish tili (DATA MANIPULATION LANGUAGE) DDL tili ma`lumotlar baza sxemasini aniqlash uchun ishlatiladi. DML tili bazada saqlanayotgan ma`lumotlarni o`qish va tiklash uchun ishlatiladi.
Bu tillar ma‟lumotlarni qism tillari yuqori darajali dasturlash tillari deyiladi, chunki ularni tarkibida barcha xisoblarni bajarish uchun zarur bo„lganda bo„ladigan til kostruksiyalari bo„lmaydi (shartli o„tish amallari, yokissikl operatori)
Ma‟lumot bazasi ishlaydigan ixtiyoriy til foydalanuvchiga quyidagi imkoniyatlarni berishi kerak:
- ma‟lumot bazasi va jadvallarni tuzilishi va tafsifini yarata olish;
- ma‟lumotlar bilan manipulyasiya qilishni asosiy amallarini jumladan jadvalga ma‟lumotlarni kiritish,( qo„shish),ularni takomillashtirish, jadvaldan ma‟lumotlarni olib tashlash;
- oddiy va murakkab so„rovlarni bajarish ;
SQL tilining vazifasi.
Ma‟lumotlar bazasi bilan ishlash tillari ko„rsatilgan masalalarni foydalanuvchi kim kuch sarf qilib echishi imkoniyatini berishi kerak.
Tilning komandalarini tuzilishi va sintaksisi etarli darajada sodda va o„rganishga oson bo„lishi kerak. Bundan tashqari u universal bo„lishi kerak. Ya‟ni qandaydir standart talablariga javob berishi kerak. Bu esa uni komanda strukturasini va sintaksisini (yozilishini) bir qancha MBBTishlatishini imkonini beradi.
Bu talablarni barchasiga SQL javob beradi. SQL-(STRUSTURE QUERY LANGUAGE) (STRUKTURALASHGAN SO„ROVLAR TILI) SQL ma‟lumotlarni almashtirish tili bo„lib xisoblanadi, ya‟ni u jadvallar bilan ishlash mo„ljallangan bo„lib, kiruvchi ma‟lumotlar talab etilgan chiquvchi ko„rinishga ega xolga aylantirib beradi.
SQL tili ikkita asosiy komponentga ega:
-DDL tili (DATA DEFINITION LANGUAGE ma‟lumotlar aniqlash tili) bu ma‟lumotlar ba‟zi strukturasini aniqlash va ma‟lumotlarga murojaatni boshqarish uchun mo„ljallangan.
-DML tili (DATA MANIPULATION LANGUAGE) ma‟lumotlarni manipulyasiyalash tili. Ma‟lumotlarni ajratish va tiklash uchun mo„ljallangan. -bu til noprotsedura tili ,shuning uchun unga qanday axborot olishi kerakligi ko„rsatiladi, lekin axborotni qanday olish emas. Boshqacha aytganda SQL tili ma‟lumotlarga murojaat usulini ko„rsatishni talab etmaydi. SQL tili operatorlarni erkin formatda yozishini ta‟minlaydi. Buning ma‟nosi, operatorlar elementlarini yozilishi ekrandan fiksirlangan joylarga bog„liq emas. Komanda strukturasi bir qancha kalit xizmatchi so„zlar bilan beriladi, masalan: CREATE TABLE (sozdat tablitsi- jadval yaratish) INSERT (vstavka-qo„yish) SELECT (vыbrat-ajratib olish) SQL operatori xizmatchi so„zlar va foydalanuvchi qo„llaydigan so„zlardan tashkil topadi. Xizmatchi so„zlar SQL tili doimiy qismi bo„lib, ular aniq qiymatga ega. Ularni standartda ko„rsatilganday yozish kerak va ularni bir satrdan ikkinchisiga ko„chirish uchun bo„linmaydi. Foydalanuvchi tomonidan aniqlangan so„zlar, foydalanuvchi tomonidan ma‟lum sintaksis qoidalari asosida beriladi. Ular o„z navbatida ma‟lumot baza ob‟ektivlarini xar xil nomlari iborat bo„ladi (jadval, ustun, tasvirlar, indekslar va x.k.). operatordan so„zlar o„rnatilgan sintaksis qoidalariga moslab joylashtiriladi. Til standartida bu ko„rsatilmagan bo„lsa xam, SQL tilining dialektlarida (ko„rinishida)matn tugallanganini bildiruvchi belgi, ko„pgina xollarda nuqtali vergul(;) ishlatiladi. SQL operator komponentalarini ko„pchiligi registrga bog„liq emas, ya‟ni ixtiyoriy xar qanday katta va kichik xarflvr ishlatishi mumkin. Bularda bitta istisno bor. Bu istisno simvolli literallarga tegishli. Ulardalitera ma‟lumotlar, ularga mos bo„lgan ma‟lumotldar bazasidagi qiymatlar qanday saqlansa shunday yozilishi kerak. Masalan:agar ma‟lumotlar bazasida familiyaning qiymati «SWITH»ko„rinishida bo„lsa, qidirish shartida «SWITH» simvol literal ko„rinishida berilsa, bunga tegishli yozuv hech kachon topilmaydi.
|
| |