shamollatish - S. Y. Is kamov

shamollatish
tizimlari qanchalik yaxshi yo‘lga qo‘yilgan bo‘lsa, tabiiy kamayish
olchamlari ham shunchalik kam boladi. Shu bois,
rivojlangan
mamlakatlarda, shu jumladan mamlakatimizda ham bunday tizimlar
bilan zamonaviy tipda jihozlangan omborlar ko‘plab tashkil qilin-
moqda. Bunday omborlarda mahsulotlar juda yaxshi saqlanadi va
yilning
istalgan
masumida
iste’molga
mahsulot.
chiqarish
imkoniyatlariga ega (7-rasm).
Q‘zlashtirish uchun savollar
1. Tabiiy kamayish q an day ro ‘y beradi?
2. Qaysi oylarda tabiiy kamayish keskin o‘zgadb turadi?
3. Kartoshka va ildizmevalarning tabiiy kamayishi kanday
bo‘ladi?
4. Qaysi ildizmevalilarda tabiiy kamayish k o ‘zlanmagan va
nima uchun?
5-jadvai
Saqlashda sabzavot va mevalaming tabiiy kamayish
o'k'hamlari, foiz
Sabzavot va
mevalar
Ombor turi
Oylar
•§
4
СЯ
Ui
CO
f
Lx
■8
>4
О
«
Я
«а
тз
Й
i
Ч- t
I
S
9
&
a
3
.Sj
"3
I
Kartoshka
Sovuffimay-
digan doimiy
0,2
1,9
1,5
0,9
0,7
0,9
1,0
1,1
1,4
2,2
-
-
Kartoshka
Uyumlar va
xandaqlar
-
1,0
1,0
0,5
0,4
0,4
0,7
1,0
1,5
-
-
-
Sabzi,
sholg‘om,
petrashka,
selderey
Tabiiy sovu-
fiiadiga»
omborlar,
xandaqlar,
qum
Tabiiy kamayish hisoblanmaydi
Oqkaram,
savoy qizil
karami:
a) o ‘rtapishar
b) kechpishar
Tabiiy sovu
tiladigan
omborlar,
xandaqlar va
uyum
-
4,2
4,0
4,0
3,8
2,5
2,0
1,4
1,4 2,2
Piyoz
- I I -
2,0
1,5
1,5
0,7
0,7
0,7
1,5
1,9
2,4
-
-
3,0
Sarimsoq
- I I -
3,5
2,1
1,5
1,1
1,1
1,2
2,0
2,5
-
-
-
Oshqovoq
1,5
1,2
0,7
0,5
0,3
Olma:
a) kuzgi
b) qishki
- I I -
2,5
2,4
2,2
1,8
1,8
1,0
1,5
0,5
1,0
1.0 0,5
0,6
0,6
0,7
5-ish. Meva va sabzavotlarning teжшk shartlari. Meva-sabzavotlar
va ulardan qayta ishlangan mahsulotiar sifatini organoleptik
usulda bafiolash
Darsning maqsadi: texnik shartlar va standart tushunchalari
bilan tanishish. Talabalarga yetishtirilgan mahsulotni savdo-sotiq yoki
qayta ishlashga topshirayotganda ulaming sifatini to ‘g ‘ri aniqlashni
o ‘rgatish.
Ishlash tartibi Talabalar 3-4 kishi b o ‘lib guxuhlarga bo‘linishadi
va mahsulotning avvalo tovar sifatini aniqlashadi (meva-sabzavotlami
katta-kichikligi, tashqi ko'rinishi, yetilganligi, shakli va boshqalar).
Keyin shu guruhlar yangi uzilgan malisulotga organoleptik baho
qo'yishim o‘rganishadi (8-rasm),
7-rasm. Zamonaviy tipdagi sovutish va shamollatish tizimlari
bilan jihozlangan meva-sabzavot omborining ichld ko‘rinishi
8-rasm.
P e n e tro m r
4
2 asbobida mevaning pishganlik darajasin»
“’■ v '’.
'
-
.
у
aniqlash:
1-silindrli; 2-siferblatli.
Yangi uzilgan meva va sabzavotlaming organoleptik baholanishi
uchun sifat ko‘rsatkichlarining quyidagicha mohiyat koeffitsiyentlari
shkalasi belgilanadi:
o‘lchami (diametri):
0,15
shaklining to ‘g ‘riligi, tipikligi:
0,1
tashqi ko‘rinishi:
0,2
ranggining jadalligi:
0,15
ranggining bir xilligi:
0,15
ta’mi:
0,6
hidi:
0,4
qoplovchi to‘qimalarining konsistensiyasi:
0,1
yumshoq, seret konsistensiyasi:
0,2
Shunday qilib, ushbu namunaning organoleptik baliolanishi sifat
ko‘rsatkichlarming mohiyat koeffitsiyentlarini hisobga olganda 8,8
ballni tashkil etadi.
Meva va sabzavotlami qayta ishlashdan olingan mahsulotlaming
organoleptik baholanishi uchun sifat ko‘rsatkichlarinmg quyidagicha
mohiyat koeffitsiyentlari shkalasi belgilanadi:
tashqi ko‘rinishi:
0,15
meva, sabzavotlarning ranggi:
0,1
sharbat, namakob ranggi:
0,1
sharbat, namakobning tiniqligi:
0,1
meva, sabzavotlarning kon si stensivasi:0,35
ta ’mi:
0,7
hidi:
0,4
tipikligi:
0,1
Shunday qilib, ushbu qayta ishlangan mahsulot namunasining
organoleptik baxolanishi sifat ko‘rsatkichlarining mohiyat koef
fitsiyentlarini hisobga olganda 8,6 ballni tashkil etadi.
Meva va sabzavotlami organoleptik baholash (yangi uslub
bo‘yicha) 6, 7-jadvallarda keltirilgan.
Yoz faslida qayta ishlangan mahsulot (kompot, tuzlangan mahsulot,
qurigan mahsulot) qishki dars mashg'ulotiarida organoleptik baholanadi
va lining ayrim fizik, kiyoviy va tovar ko‘rsatkichlari aniqlanib, shu
asosda quyidagi degustatsiya varag‘i to‘ldiriladi:
DEGUSTATSIYA VARAG‘1
Sana, ishlash joyi ______________________
Degustatoming familiyasi, ismi, vazifasi
Q
o
‘y
il
g
an
na
muna
raqami
M
ah
sul
o
t
tu
ri
,
nav
i
f ' 3
Vi -3
CO G
H о
.*}
Me
v
a-
sabzavot
S
h
ai
b
at
y
o
k
i
qiyom
I
. j JS
a .& S й S -i
A cn TO
r»-,
“ d лл •8 g ‘
j S
3 - S
ff
id
i
T
a
’m
i
■a
5 - °
Masalan, mevaning kosistensiyasi yumshoq paxtaga o ‘xshash,
qattiq yoki mazasi achchiq, sh o r, shirin, taxir va h.k. bo lishi
mumkin.
6-jadval
|