nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
www.pedagoglar.uz - Mutaxasislarini tayyorlash muammolari

|
Mutaxasislarini tayyorlash muammolariBog'liq 183-188 (1)www.pedagoglar.uz
43-son 2–to’plam aprel 2023
Sahifa: 186
(funksiya)to'Iashtiradi va rivojlantiradi. Bularning barchasi ma'lum bo'lgan
umumiy tushunchalardir. Asosiy maqsad va vazifalar esa mahalliy millat xotin-
qizlari, ayniqsa o'quvchi va talaba-qizlarning jismoniy barkamolligini tarbiyalash,
sog'lom onalikka tayyorlashda olib boriladigan eng muhim tadbirlar haqida ba'zi
mulohazalarni bildirish, tavsiyalar berishdan iboratdir, ya'ni:
1.Barcha tur va toifalardagi o'quv muassasalarida jismoniy tarbiya dasrlarida
xotin-qizlar
uchun
umumiy
va
maxsus
mashqlarning
berilishi
shug'ullanuvchilarning jismoniy tayyorgarligini oshirish hamda barkamollikka
yo'naltirishga qaratilgan.
2.Sog'lom avlod davlat dasturi asosida "Barchinoy" maxsus testlarining sihat-
salomatlikni saqlash, jismoniy barkamollikni tarbiyalash, mehnat qobiliyatni
oshirish va Vatan oldidagi turli rasmiy, maxsus xizmatlarni puxta bajarishga
qaratilgan.
3.O'quv yurtlaridagi sport to'garaklari, terma jamoalar, bolalar va o'smirlar
sport
maktablarida
(barcha
tur
va
toifalar)
xotin-qizlar
jamoalari
(komanda),guruhlarning tashkil etilishi faqat sport natijalariga erishish bilan
chegaralanmasdan,balki kelajakda sog'lom ona bo' lishga ham qaratilgan.
4.Sport inshoatlari, shaxsiy uylar, shifoxona, poliklinika va boshqa sohalarda
xotin-qizlar uchun sog'lomlashtirish markazlarining ish faoliyatini tashkil
qilish,ularga bo'lgan e'tiborning belgisidir.
5.Xotin-qizlar
spartakiadalari,
To'maris
o'yinlari
Respublika
festivlallari,sog'lom oila, otam, onam va men kabi shakllardagi sport o'yinlari,
musobaqalar xotin-qizlar sportni ikengaytirishga qaratilgan.
Ta'kidlash lozimki, bunday ulug'vor va o'ta zarur tadbirlar faqat Respublika,
viloyat va shahar miqyosidagina olib borilmoqda. Aholi zich yashaydigan qo'rg'on,
yirik qishloqlarda bu kabi tadbir Navro'z, kasb-hunar kuni va hosil
bayramlaridagina qo'llaniladi. Jizzax, Samarqand, Sirdaryo viloyatlarida olib
|
| |
ikki taktli sxema - Maydoniy tranzistor haqida tushincha. Maydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar. Ko‘p...

|
Maydoniy tranzistor haqida tushincha. Maydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar. Ko‘p bosqichli kuchaytirigichlar
|
bet | 4/4 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 89,63 Kb. | | #110181 |
Bog'liq sanoat EQ ozodbekikki taktli sxema qo‘llaniladi.
Xulosa.
Tranzistorlar tuzilishi, ishlash prinsipi va parametrlariga koʻra 2 ta sinfga ajratiladi — bipolyar va maydoniy (unipolyar) tranzistorlar. Bipolyar tranzistorlarda ikkala turdagi (p-tipli va n-tipli) oʻtkazuvchanlikka ega boʻlgan yarimoʻtkazgichlar ishlatiladi. Bipolyar tranzistor, oʻzaro yaqin joylashgan p-n oʻtish hisobiga ishlaydi va baza-emitter oʻtishi orqali tokni boshqaradi. Maydoniy tranzistorlarda faqat bir turdagi (n-tipli yoki p-tipli) yarimoʻtkazgichlar ishlatiladi. Bunday tranzisorlarning bipolyar tranzistorlardan asosiy farqi shundaki, ular kuchlanishni boshqaradi, tokni emas. Kuchlanishni boshqarish zatvor va istok orasidagi kuchlanishni oʻzgartirish orqali amalga oshiriladi.
Hozirgi kunda analog texnikalar olamida bipolyar tranzistorlar (BT) (xalqaro atama — BJT, Bipolar Junction Transistor) asosiy oʻrinni egallagan. Raqamli texnikalar sohasida esa, aksincha maydoniy tranzistorlar bipolyar tranzistorlarni siqib chiqargan. Oʻtgan asrning 90-yillarida, hozirgi davrda ham elektronikada keng miqyosda qoʻllanilayotgan bipolyar-maydoniy tranzistorlarning gibrid koʻrinishi — IGBT ishlab chiqildi.
Maydoniy tranzistor yoki unipolyar tranzistorlarning yaratilishi avstriya-vengriyalik fizik Yuliy Edgar Lilienfild nomi bilan bogʻliq. U tokni boshqarishning yangi yoʻlini taklif qilgan. U taklif qilgan usulga koʻra, tok uzatish yoʻli boʻylab unga koʻndalang elektr maydon qoʻyiladi. Bu elektr maydon zaryad tashuvchilarga taʼsir qilib, oʻtkazuvchanlikning yoʻnalishini oʻzgartiradi. Ushbu kashfiyot uchun Kanada (1925-yil 22-oktabrda) va Germaniyada (1928-yilda) patent olgan.
1934-yilda nemis fizigi Oskar Xayl ham Buyuk Britaniyada ixtiro qilgan „kontaktsiz rele“si uchun patent olgan. Maydoniy tranzistorlar sodda elektrostatik effektga asoslangan va unda kechadigan jarayonlar bipolyar tranzistorlarga qaraganda oddiy boʻlishiga qaramasdan toʻliq ish holatidagi maydoniy tranzistorlarni yasash uchun juda koʻp vaqt ketdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Maydoniy tranzistor haqida tushincha. Maydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar. Ko‘p bosqichli kuchaytirigichlar
|
Keyingi jarayon namlangan qum-shag‘al aralashmasini katoklar
yordamida zichlash

|
Keyingi jarayon namlangan qum-shag‘al aralashmasini katoklar
yordamida zichlash
|
bet | 15/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Keyingi jarayon namlangan qum-shag‘al aralashmasini katoklar
yordamida zichlash
Buning uchun birinchi navbatda 8 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaq – 1000 m2 yuzada namlangan qum-shag‘al aralashmasini zichlash uchun
belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =1098.90 1099 m2
Pk=1099 m2/smena
8 tonnali katok yordamida bir smenada 1099 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 8 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – 8 tonnali katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pk – 8 tonnali katokning ish unumdorligi.
Nsmen= = =26.76 27 smenada bajarilishini aniqlaymiz.
Hisoblash natijasi bo‘yicha to’liq ish hajmini 8 tonnali katok yordamida bir
smenali ish kuni bilan 27 smenada, ya‘ni 27 kun davomida bajaradi.
Smenalar sonini quyidagi me‘yor SHNQ 4.02.01-04 (E27-04-003-1) ga
asosan ham aniqlash mumkin, ya‘ni 1000 m2 yuzaga 8 tonnali katok (7,28 mash.s)
sarflab, to’liq ish hajmni ya‘ni 29412 m2 yuzani 8 tonnali katok bilan zichlashi
(7,28 * 29412 m2 = 214.1 mash.s) aniqlab olamiz.
Nmash= = =0.99 1 smenada bajarishini aniqlash mumkin.
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 133 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=133mx8.17m=1089 m2 ga teng
Bir smenada talab etiladigan katoklar sonini aniqlaymiz:
N=
bu yerda: – suv sepish mashinasining bir smenadagi ish unumdorligi, m2
– katokning bir smenadagi ish unumdorligi, m2
N= = =0.29 1 dona kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.29
Ish vaqti: t= F·8=0,29*8 = 2.32 soat
Keyingi jarayon 13 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ 4.02.027-05
ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaq. – 1000 m2 yuzada namlangan qum shag‘al aralashmasini zichlash uchun
belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =1190.47 1190 m2
Pk=1190 m2/smena
13 tonnali katok yordamida bir smenada 1190 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 13 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – 13 tonnali katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pk – 13 tonnali katokning ish unumdorligi.
Nsmen= = 24.7 25 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Hisoblash natijasi bo‘yicha to’liq ish hajmini 13 tonnali katok yordamida
bir smenali ish kuni bilan 25 smenada, ya‘ni 25 kun davomida bajaradi.
Smenalar sonini quyidagi me‘yor SHNQ 4.02.01-04 (E27-04-003-1) ga
asosan ham aniqlash mumkin, ya‘ni 1000 m2 yuzaga 13 tonnali katok (6,72
mash.s) sarflab, to’liq ish hajmni ya‘ni 29412 m2 yuzani 13 tonnali katok bilan
zichlashi (6,72 * 29.412 m2 = 264.8 mash.s) aniqlab olamiz.
Nmash= = =1.3 2 ta 13 t li katok bo’ladi.
|
| |
Analog integral sxemalarning chiqish bosqichlari(quvvat kuchaytirgichlari)

|
Analog integral sxemalarning chiqish bosqichlari(quvvat kuchaytirgichlari)
|
bet | 3/4 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 89,63 Kb. | | #110181 |
Bog'liq sanoat EQ ozodbekAnalog integral sxemalarning chiqish bosqichlari(quvvat kuchaytirgichlari). Chiqish bosqichlarining vazifasi – signalning berilgan (yetarlicha katta) quvvatini buzilishlarsiz past omli yuklamaga uzatishni ta’minlash. Odatda ko‘p bosqichli kuchaytirgichlarda ular chiqish bosqichlari hisoblanadilar. Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti chiqish bosqichlari uchun ikkinchi darajali parametr hisoblanadi. Shu sababli asosiy parametrlar bo‘lib quyidagilar hisoblanadi: foydali ish koeffisienti va nochiziqli buzilishlar koeffisienti KG.
Foydali ish koeffisienti chiqish signali quvvatini manbadan tortib olinayotgan quvvatga nisbatiga teng: Nochiziqli buzilishlar koeffisienti chiqish signali shaklining kirish signali shaklidan farqini ifodalaydi. Bu farq bosqichning uzatish xarakteristikasining nochiziqligi sababli yuzaga keladi. Kuchaytirgich bosqichi uzatish xarakteristikalari chiqish kattaligini (IChIQ yoki UChIQ) kirish kattaligiga (IKIR yoki UKIR) bog‘liqligini ifodalaydi..
va KG kattaliklari ko‘p hollarda tranzistorning sokinlik rejimi– kuchaytirish sinfi bilan aniqlanadi. Shu sababli quvvat kuchaytirigichlarida qo‘llaniladigan kuchaytirgich sinflarini ko‘rib chiqamiz.
Uzatish xarakteristikasidagi ishchi nuqta (sokinlik nuqtasi) holatiga ko‘ra A, V, AV va boshqa kuchaytirish sinflari mavjud.
A rejimda sokinlik rejimida ishchi nuqta uzatish xarakteristikasi kvazichiziq soha o‘rtasida joylashadi (41 - rasm).
a) b)
41 - rasm
Kirish signalining ikkala yarim davri uzatish xarakteristikasining kvazichiziq sohasida joylashganligi sababli nochiziqli buzilishlar eng kichik (KG 1%) bo‘ladi. Rasmdan ko‘rinib turibdiki, agar ; bo‘lsa, u holda (3.22)ni o‘rniga qo‘yib, quyidagini olamiz
, (ya’ni 25 %).
V rejimda sokinlik rejimidagi ishchi nuqta tranzistorning berk holatiga mos keluvchi kvazichiziq soha chegarasida joylashadi. Tranzistor faqat musbat yarim davr mobaynida ochiq holatda bo‘ladi (42 – rasm). V rejimda KG 70 % atrofida bo‘ladi. (3.22) ifodaga YeM va larni qo‘yib, quyidagini hosil qilamiz
(ya’ni 78 %).
V rejimda nochiziqli buzilishlarni kamaytirish maqsadida musbat yarim davrni, ikkinchisi – manfiy yarim davrni kuchaytiradigan, ikkita kuchaytirgichdan tashkil topgan
|
| |
Adabiyotlar - Yarimo'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo'llanilishi

|
Yarimo'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo'llanilishi
|
bet | 5/5 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 22,54 Kb. | | #265103 |
Bog'liq Yarimo\'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo\'llanilishiAdabiyotlar
Smith, J. A., & Johnson, L. K. (2020). Semiconductor-Based Sensors: Technology and Applications. Advanced Sensor Technologies, 38(4), 254-278. DOI: 10.1002/ast.3028.
Эсанов, Т. Б. Ў. (2022). Ўзбекистон республикасида автомoбилга бўлган талаб ортиши билан муқобил энергия манбаларининг ўрни. Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences, 2(10-2), 892-899.
Chen, G., Kumar, V., & Lee, Y.-H. (2019). Impact of Semiconductor Sensors in Medical Diagnostic Applications. Journal of Medical Engineering, 45(6), 1123-1140. DOI: 10.1016/j.jomedeng.2019.07.006.
Martinez, R., & Gonzalez, D. A. (2021). Semiconductor Sensors in Environmental Monitoring: Overview and Innovations. Environmental Monitoring Reviews, 33(2), 445-469. DOI: 10.1080/10643389.2021.1881156.
Jo‘rayevich, Primov Odil, and Esanov Temurmalik Beknazar ogli. "Sunʻiy intellekt va quyosh energiyasi birlashmasi: energiya tizimlarida elektromobillarni quvvatlantirishning yangi yondashuvlari." Science and innovation 3.Special Issue 17 (2024): 620-629.
Jo‘rayevich, Primov Odil, and Esanov Temurmalik Beknazar ogli. "Sunʻiy intellekt va quyosh energiyasi birlashmasi: energiya tizimlarida elektromobillarni quvvatlantirishning yangi yondashuvlari." Science and innovation 3.Special Issue 17 (2024): 620-629.
Brown, P., & Harris, S. (2022). Advances in Automotive Safety Technologies Enabled by Semiconductor Sensors. Automotive Safety Journal, 58(1), 34-58. DOI: 10.1016/j.autosafe.2022.01.004.
Xolof, O. (2024). Sun’iy intellekt va yarimo ‘tkazgichlar: kelajakni qanday qilib qayta shakllantirmoqda. Pedagogs, 57(1), 96-102.
Wang, F., Liu, J., & Zhang, X. (2018). A Review on Silicon Carbide and Gallium Nitride Sensors: From Laboratory to Industry. Sensors and Actuators, 289, 37-55. DOI: 10.1016/j.sna.2018.04.028.
Khan, M. I., & Ali, Z. (2020). Sensor Technology Trends in Health Monitoring Systems. International Journal of Health Sciences, 49(3), 567-590. DOI: 10.1093/ijhs/hqaa048.
Sobir o‘g, B. R. L., Normurod o‘g‘li, M. S., & Beknazar o‘g‘li, E. T. (2024). FORECASTING THE URBAN ELECTRICITY SUPPLY SYSTEM. PEDAGOGS, 58(4), 87-91.
|
| |
Maydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar

|
Maydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar
|
bet | 2/4 | Sana | 03.12.2023 | Hajmi | 89,63 Kb. | | #110181 |
Bog'liq sanoat EQ ozodbekMaydoniy tranzistorlarda yasalgan kuchaytirgichlar.
Maydoniy tranzistorlardan kuchaytirgich yasashda umumiy istok (UI) sxemada ulangan maydoniy tranzistorlar keng qo‘llaniladi. Rasmda n – kanalli p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorda yasalgan kuchaytirgich bosqichi keltirilgan. p–n o‘tish bilan boshqariladigan maydoniy tranzistorda stok va zatvorga berilayotgan kuchlanish ishoralari (qutblari) bir - biriga teskari bo‘lishi kerak. Shu sababli o‘zgarmas tok bo‘yicha rejim hosil qilish uchun RI rezistor kiritiladi va u ketma-ket MTAni hosil qiladi. Bundan tashqari, kuchaytirgich parallel kirishlariga RSIL rezistor ulanadi va u zatvorni umumiy shina bilan galvanik aloqasini ta’minlaydi va kuchaytirgich kirish qarshiligini barqarorlaydi.
Berilgan IS0 sokinlik toki uchun RI kattaligi maydoniy tranzistor stok – zatvor VAXsidan aniqlanadi. VAXdan UZI0 ni aniqlab RI ni quyidagi ifodadan qiynalmas aniqlash mumkin:
Kirishga o‘zgaruvchan signalning musbat yarim davri UKIR berilganda chiqishda teskari fazadagi signal UChIQ hosil bo‘ladi, ya’ni UI sxemadagi kuchaytirgich bosqichi kirish signalini inverslaydi. Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti quyidagiga teng
Ko‘p bosqichli kuchaytirigichlar.
Kuchaytirgich parametrlarining yaxshi barqarorligini ta’minlab beruvchi manfiy teskari aloqa kuchaytirish koeffisientini keskin kamaytiradi. Katta KU qiymatini olish uchun keng polosali ko‘p bosqichli kuchaytirgichlar qo‘llaniladi. 6.6 – rasmda ketma - ket – parallel teskari aloqali uch bosqichli kuchaytirgich prinsipial sxemasi keltirilgan. Birinchi UE bosqich VT1 tranzistorda bajarilgan, unda tok bo‘yicha mahalliy ketma –ket MTA mavjud bo‘lib, u RE1 da bajarilgan. Ikkinchi bosqich VT2 tranzistorda bajarilgan. Uchinchi bosqich VT3 tranzistorda bajarilgan bo‘lib, RE3 rezistor mahalliy MTAni amalga oshiradi.
Mahalliy MTAdan tashqari kuchaytirgichda umumiy teskari aloqa qo‘llanilgan. U kuchaytirgich bosqich chiqishini VT1 tranzistor emitteri bilan bog‘lovchi RTA rezistor zanjirida bajarilgan. Mahalliy (bosqichlar ichidagi) teskari aloqalarga nisbatan butun kuchaytirigichni qamrab oladigan teskari aloqa, yanada yuqori barqarorlikni hamda alohida bosqichlarni kuchaytirish koeffisienti og‘ishiga sezgirlikni kamayishini ta’minlaydi. Sxema integral kuchaytirgich yasashda asos hisoblanadi.
Lekin teskari aloqali asosiy uch bosqichli kuchaytirgichdan tashqari, integral kuchaytirgich sxemasi kichik chiqish qarshiligini ta’minlash uchun va kuchaytirigichda qo‘shimcha keng polosalik, chidamlilik, temperaturaviy barqarorlik va o‘zidan oldingi chiqish bosqichi kuchlanishi o‘zgarmas tashkil etuvchisini keyingi bosqich kirish kuchlanishi o‘zgarmas tashkil etuvchisi bilan muvofiqlashni ta’minlash uchun chiqish bosqichi sifatida emitter qaytargichga ega bo‘ladi. Gap shundaki, turli katta sig‘imlarga ega bo‘lgan kondensatorlarning mavjud emasligi tufayli barcha bosqichlar o‘zgarmas tok bo‘yicha o‘zaro bog‘langan.
|
| |
Bir smenaga kerak bo‘ladigan avtosamosvallarni sonini aniqlab olamiz

|
Bir smenaga kerak bo‘ladigan avtosamosvallarni sonini aniqlab olamiz
|
bet | 22/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Bir smenaga kerak bo‘ladigan avtosamosvallarni sonini aniqlab olamiz.
N= = =53.25 54 dona avtosomasvallar kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.98
Ish vaqti: t= F·8=0.98*8 = 7.84 soat
Keyingi jarayon yirik donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini katok
yordamida zichlash.
Buning uchun birinchi navbatda 8 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-06-020-10) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt – 1000 m2 yuzada yirik donali g‘ovakli issiq asfaltbeton qorishmasini
zichlash uchun belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =2305.48 2306 m2
Pk=2306 m2/smena
8 tonnali katok yordamida bir smenada 2306 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 8 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen =
bu yerda: V – katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pk – 8 tonnali katokning ish unumdorligi.
Nsmen = = =10.9 11 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Hisoblash natijasi bo‘yicha to’liq ish hajmini 8 tonnali katok yordamida bir
smenali ish kuni bilan 11 smenada, ya‘ni 11 kun davomida bajaradi.
Mashinalar sonini quyidagi me‘yor SHNQ 4.02.01-04 (E27-06-020-10) ga asosan
aniqlash mumkin, ya‘ni 1000 m2 yuzaga 8 tonnali katok (3,47 mash.s)
sarflab, to’liq ish hajmini ya‘ni 25200 m2 yuzani 8 tonnali katok bilan zichlashi
(3,47 * 25.200 m2 = 87.4 mash.s) aniqlab olamiz.
Nmash= = =0.99 1 ta katok kerak bo’ladi.
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 327 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
= 327 m x 7 m=2291 m2 ga teng
Bir smenada talab etiladigan katoklar sonini aniqlaymiz:
N= = =0.99 1 dona katok kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.5
Ish vaqti: t= F·8=0.99*8 =7.92 soat
|
| |
Xavf-xatar - Xavfsizlikni ta’minlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish Reja

|
Xavfsizlikni ta’minlash tamoyillari va uslublarini tahlil qilish Reja
|
bet | 2/5 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 32,12 Kb. | | #250016 |
Bog'liq Malika texXavf-xatar deganda, odam sog’ligiga bevosita yoki bilvosita zarar yetkazadigan ko`ngilsiz hodisalar tushuniladi. Xavfning bunday tushunchasi oldingi standart tushunchalar (ishlab chiqarishning xavfli va zararli omillari)ni o`z ichiga oladi, chunki hayot faoliyat xavfsizligi faoliyatning hamma shakllari va omillarini nazarda tutadi.
Hayot faoliyatiga to`g’ri kelmaydigan elementlar tizimi, ximiyaviy hamda biologik faol moddalar yashirin xavfga egadir.
Xavflar taksonomiyasi - bu murakkab hodisalarni, tushunchalarni, kishi faoliyatiga qaratilgan narsalarni tasniflash va tizimlash to`g’risidagi fandir. U faoliyat xavfsizligi borasida bilimlarni uyushtirishda, xavflarning tartibini yanada chuqurroq o`rganishda katta ahamiyatga ega. Taksonomiya yangi fan bo`lib, hali to`la ishlab chiqilmagan. Biroq uning ayrim qismlari quyidagilarni tashkil etadi: - kelib chiqishi bo`yicha xavflar: tabiiy, texnik, ekologik, aralash bo`ladi;
rasmiy standartga asosan fizik, ximiyaviy, biologik va ruhiy turlarga bo`linadi;
salbiy oqibatlarning ro`y berish vaqti bo`yicha impul’siy (beixtiyor harakat) va kumulyativ (tusatdan keluvchi) turlarda bo`ladi;
xavflar tarqalishiga yo`l qo`ymaslik bo`yicha (lokalizatsiya) – litosfera, gidrosfera, atmosfera va koinot bilan bog’liq bo`ladi;
kelib chiqadigan oqibatlariga ko`ra charchash, kasallanish, jarohatlanish, halokatlar, yong’inlar ko`rinishida bo`ladi;
keltiradigan zarari bo`yicha ijtimoiy, texnik, ekologik va boshqa turlarga bo`linadi;
namoyon bo`lishi bo`yicha maishiy, sport, yo`l-transport, ishlab chiqarish va harbiy bo`ladi;
olamga ta`siri bo`yicha o`ta ta`sirchan (zaharlar, kislotalar) va sust (narkotik moddalar, arok, sigaret) bo`ladi. Sust ta`sir deganda odamning o`zi sababchi bo`ladigan xavf tushuniladi.
|
| |
Kompyuter bilan ishlashda texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari

|
Kompyuter bilan ishlashda texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari
|
Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 35,43 Kb. | | #250482 |
Bog'liq Kompyuter bilan ishlashda texnika xavfsizligi qoidalari va sanit
Kompyuter bilan ishlashda texnika xavfsizligi qoidalari va sanitariya-gigiyena talablari
Kompyuterlar ham boshqa elektr jihozlari kabi elektr toki yordamida ishlaydi. Elektr toki esa juda ehtiyotkorlik bilan ish ko‘rishni talab etadi.
Kompyuter sinfidagi qurilmalardan noto‘g‘ri foydalanish yong‘in chiqishi, baxtsiz hodisalar ro‘y berishi va buning natijasida inson salomatligiga zarar yetishi hamda kompyuter jihozlarining buzilishiga olib kelishi mumkin.
Yuqoridagi noxush holatlarning oldini olish maqsadida xavfsizlik texnikasi qoidalari hamda sanitariya-gigiyena talablariga rioya qilishingiz talab etiladi.
Xavfsizlik texnikasi qoidalari
1) o‘qituvchining ruxsatisiz o‘zboshimchalik bilan kompyuterlarni ishga tushirish;
kompyuter xonasiga ustki kiyimlarda kirib o‘tirish;
elektr toki manbalariga va ulanish simlariga tegish;
o‘zboshimchalikompyuterda sozlash ishlarini olib borish;
kompyuter ekraniga qo‘l bilan tegish, ishlab turgan
kompyuterlarda tozalash ishlarini olib borish;
uzoq vaqt davomida ishlab turgan kompyuterlarni nazoratsiz qoldirish;
kompyuter yonida boshqa elektr va isitish asboblaridan foydalanish;
kompyuter yonida ovqatlanish, suv ichish;
tez alangalanuvchi buyumlar va quril- malarning ichki elementlariga salbiy ta’sir etuvchi (kislotali, tarkibida xlor bo‘lgan) moddalarni olib kirish;
klaviatura va kompyuter sichqonchasini ho‘l qo‘llar bilan bosh- qarish;
klaviatura va «sichqoncha»dan foydatanganda kuch ishlatish;
kompyuterni ruxsatsiz o‘chirib, ishni yakunlash ta’qiqlanadi.
Kompyuterdan foydalanish jarayonida baxtsiz hodisalar ro‘y bermasligi va sog‘lig‘ingizga zarar yetmasligi uchun xavfsizlik texnikasi qoidalariga so‘zsiz rioya qilishingiz kerak!
Sanitariya-gigiyena talablari
Esda tuting, kompyuterda ishlash davomida kerakli talablarga rioya etmaslik inson salomatligiga katta zarar yetkazishi mumkin. Ayniqsa, ko‘z, qon aylanish tizimi, bosh miya faoliyati, umurtqa pog‘onasi zaiflashuvi va turli kasalliklarning kelib chiqishiga sababchi bo‘ladi.
Bularning oldini olish hamda kompyuterda ishlash davomida salomat- ligingizga zarar yetmasligi uchun quyidagi talablarga rioya qilishingiz va ularni esdan chiqarmasligingiz kerak:
3.12-rasm. Foydalanuvchining kompyuter oldida to’g’ri joylashishi
kompyuter stolidan 20 sm uzoqlikda o‘tiring;
ko‘zingiz kompyuter ekranidan 50-60 sm uzoqlikda bo‘lsin, har 20-30 daqiqadan so‘ng ko‘zga dam berib turish va kompyuterda ishlash kuniga 180 daqiqadan oshmasligi zarur;
yelka va qo‘l tirsagi orasidagi burchak 90-120° ni tashkil qilsin;
kompyuter oldida o‘tirganingizda gavdangizni tik tuting;
oyoq kaftingiz polga to‘laligicha tegib tursin;
qo‘l kaftingizni va barmoqlaringizni erkin tuting;
qo‘lingizni tanangizga yaqin masofada ushlang;
tizza osti burchagi 90° ni tashkil qilsin.
|
| |
Mavzu: Raqamli qurilmalar haqida umumiy tushunchalar. Reja

|
Mavzu: Raqamli qurilmalar haqida umumiy tushunchalar. Reja
|
bet | 1/5 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 61,27 Kb. | | #124579 |
Bog'liq 1- ma\'ruza
Mavzu: Raqamli qurilmalar haqida umumiy tushunchalar.
Reja:
Fanining maqsadi va vazifalari.
Sanoq sistemasiga kirish
Bir turdagi sanoq sistemasidan boshqa sanoq sistemasiga o‘tish.
Tayanch so‘z va iboralar: Ikkilik arifmetika (qo‘shish, ayrish), uchta asosiy negizi: fizik, texnologik va sxemotexnik, Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish rivojlanishining asosiy yo‘nalishlari, integral mikrosxemalar (IMS) va ularning klassifikatsiyasi, IMS seriyalari
Fanining maqsadi va vazifalari: “Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish” fanining maqsadi talabalarga turli dasturlash tizimlarida loyihalash usullari, Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirishni ishlab chiqish hamda algoritmlar bo‘yicha nazariy va amaliy bilimlarni berishdan iborat.
Fanning vazifasi esa talabalarni turli hil mahlumotlar tuzilmalari bilan tanishtirish, yangi tuzilmalarni ishlab chiqish va o‘quv jarayonlariga tadbiq etish usullarini o‘rgatishdan iboratdur.
Fanni o‘qitishda zamonaiy axborot va pedagogik texnologiyalar: Talabalarning “Raqamli qurilmalarni loyihalashga kirish” fanini o‘zlashtirishlari uchun, o‘qitishning ilg‘or va zamonaviy usullaridan hamda yangi pedagogik, informatsion texnologiyalardan foydalanish muhim ahamiyatga ega.
O‘quv fanini talab darajasida o‘zlashtirish uchun uni o‘qitish jarayonida o‘qitishning interfaol usullaridan; kichik guruhlarlarda ishlash, aqliy xujum, muammoli o‘qitish hamda turli innovatsion metodlardan foydalanib talabalarning erkin va mustaqil ishlashini samarali tashkil etish maqsadida ularni qo‘yilgan o‘quv vazifalarini mustaqil bajarishni tashkil etish maqsadida axborot taxnologiyalari hamda axborot tahlim muhitidan foydalanish ko‘zda tutiladi.
Fanni o‘zlashtirishda darslik internet va internet tarmoqlari, o‘quv va o‘quv qo‘llanmalar, mahruza matnlari, videomahruzalar, tarqatma materiallar, elektron mahruzalar, elektron qo‘llanmalardan foydalaniladi. [1]
|
| |
Qoraqalpog’iston Respublikasi Nukus shahri “grand study” yoshlar o’quv markazi nukus 2019 biznes reja maqsadi

|
Qoraqalpog’iston Respublikasi Nukus shahri “grand study” yoshlar o’quv markazi nukus 2019 biznes reja maqsadi
|
Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 199 Kb. | | #139029 |
Bog'liq o quv markazi(1) Qoraqalpog’iston Respublikasi Nukus shahri “GRAND - STUDY” YOSHLAR O’QUV MARKAZI NUKUS - 2019 BIZNES REJA MAQSADI: - Hozirgi paytta yurtimizda yoshlarga qaratilayotgan imkoniyatlardan foydalanib yoshlarning bilim darajasini oshirish, ularni dunyo yangiliklaridan xabardor etish, chet el tajribalarini o’zlashtirish maqsadida ularga chet tilini chuqur o’rgatish va ushbu xizmatlar evaziga daromad topishdan iborat !
TITUL VARAG’I - Olinadigan kredit summasi – 7 000 000 sum
- Tadbirkor ulushi – 3 000 000 sum
- Jami qiymati 10 000 000 sum
- Muddati 18 oy (1 yil 6 oy)
- Foiz stavkasi – 24 %
- Kafolat – Matiz avtomashinasi (2018-yil)
MARKETING - Nukus shahrida bugungi kunda 5 ta o’quv markazlari mavjud bo’lib, ularda jami 200 dan ortiq o’quvchilar bilim olishadi.
- Bu o’quv markazlar asosan Kompyuter savotqonligini oshirishga qaratilgan bo’lib, o’quv qisqa muddatli kurslarda olib boriladi va har bir o’quvchi oyiga 60 ming sumdan to’lashadi.
MARKETING (davomi) - O’quv markazimiz shaharning yoshlarnig eng gavjum joylaridan hisoblangan Qoraqalpoq Davlat Universiteti va QDU qoshidagi 1-sonli Akademik Litsey oralig’idagi Nukus shahar axborot resurs markazi binosini 2-qavatida joylashgan bo’lib asosan chet tilini tezkor o’rgatishga qaratilgan va unga qo’shimcha internet tarmog’idan foydalanish xizmati mavjud.
Kapital xarajatlar jadvali Bir oylik tushum - Bir oyda o’quv markaziga 30 nafar o’quvchi jalb etiladi ular o’rtacha 50000 sumdan to’laydi
- 30*50000=1500000 sum bir oylik tushum bo’ladi.
Bir oylik xarajatlar - 434000 kredit to’lovi
- 208000 kompyuter amortizatsiyasi
- 50000 kommunal harajat
- 90000 - 6% to’lov
- 434000+208000+50000+90000=782000 sum bir oylik harajat
Bir oylik daromadlar - 1500000 sum yalpi daromad
- 782000 sum bir oylik harajat
- 1500000-782000=718000 foyda
- Rentabellik – 47,8 %
|
| |
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash

|
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash
|
bet | 34/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 400 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=400 m x 3 m=1200 m2
Bir smenada talab etiladigan katoklar sonini aniqlaymiz:
N= = =1.008 2 dona katok kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.5
Ish vaqti: t= F·8=0.5*8 =4 soat.
Ish sifatiga bo‘lgan talab va texnika xavfsizligi
Yo‘l poyini qurishdan oldin loyihada ko‘rsatilgan va haqiqatda bor konlardagi, zaxiralardagi, o‘ymalardagi, tabiiy asoslardagi gruntlarning ko‘rsatkichlari (zarra kattaligi, loysimon gruntlarning plastikligi) va holati (namligi, zichligi) tekshiriladi.
Yo‘l poyi qurilishini tezkor nazorat qilishda quyidagilarni tekshirish lozim:
- yo‘l poyi yuzasining o‘qi planda va bo‘ylama kesimda to‘g‘ri joylashgani;
- qirqiladigan o‘simlik qatlamining qalinligi;
- yo‘l poyi asosidagi gruntning zichligi;
- gruntning namligi;
- yotqiziladigan qatlamning qalinligi;
- ko‘tarma qatlamidagi gruntning bir xilligi;
- ko‘tarma qatlamlaridagi gruntning zichligi;
- yuza ravonligi;
- yo‘l poyi ko‘ndalang kesimining geometrik o‘lchamlari;
- zax qochiruvchi qurilmalar, quvurlarning to‘g‘ri joylashtirilganligi;
- yo‘l cheti va yonbag‘ir qiyaliklarini mustahkamlash to‘g‘ri bajarilganligi va
h.k.
Yo‘l poyining o‘qi, balandligi, ko‘ndalang kesimi, qatlam qalinligining to‘g‘ri joylashtirilganligi, asosan ish jarayonida har 100 m dan kam bo‘lmagan masofada
geodezik asboblar va boshqa asbob-uskunalar bilan tekshiriladi. Grunt zichligi va
namligini o‘lchash miqdori zichlanayotgan qatlam qalinligiga, uning eni va ko‘tarma balandligiga bog‘liq.
Eni 20 m dan kam bo‘lgan ko‘tarmalarda yo‘lning ko‘ndalang kesimi o‘qidan bitta va ko‘tarma qoshlaridan 1.5-2.0 m ichkarilab zichlik va namlik o‘lchab boriladi.
Ko‘tarmaning eni 20 m dan ko‘p bo‘lsa, 5 tadan ortiq tekshiriladi, ya’ni 1 ta o‘qda, 2 ta ko‘tarma qoshidan 2 m ichkarilab va ular oralig‘ida teng masofalarda olib boriladi.
Bo‘ylama tekshirishlar oralig‘i 3 m gacha bo‘lgan ko‘tarmalarda 200 m,
undan balandlarida 50 m oralab tekshiriladi.
|
| |
-misоl - Mavzu: Qaytma va yuqori darajali tenglamalar va ularni yechish metodikasi

2-misоl. 2x3+x2-4x-2=0 tenglamaning ratsional ildizlarini toping.
Yechish. Ozod hadning barcha butun bo‘luvchilari: - 2;-1; 1; 2.
Bosh koeffitsiyentning barcha natural bo‘luvchilari: 1; 2.
Tenglamaning ratsional ildizlarini quyidagi sonlar orasidan izlaymiz:
-
Bu sonlarni berilgan tenglamaga bevosita qo‗yib ko‗rish bilan, ularning ildiz bo‗lish yoki bo‘lmasligini aniqlaymiz.
Tekshirish ko‗rsatadiki, soni berilgan tenglamaning ildizi, qolgan sonlar esa ildiz emas.
Shunday qilib, berilgan tenglama faqat bitta ratsional ildizga ega: x= .
Javоb: .
3-misol. Tenglamaning butun ildizlarini toping: 2x4-x3+2x2+3x-2=0
Yechish. Ozod hadning barcha butun bo‘luvchilari: -2;-1;1; 2.
Tenglamaning barcha butun ildizlarini shu sonlar orasidan izlaymiz.
Bu sonlarning har birini tenglamaga qo‗yib ko‗rib, ular orasidan faqat -1 soni tenglamaning yechimi ekanini aniqlaymiz. Demak, berilgan tenglama faqat bitta butun yechimga ega.
Javob: x = -1.
4-misоl. x3+3x2-1=0 tenglamaning butun ildizlarini toping.
Yechish. Butun ildizlarini -1; 1 sonlari orasidan izlaymiz. Bu sonlarning ikkalasi ham tenglamaning ildizi emasligini ko'rish qiyin emas.
Javob: tenglama butun ildizga ega emas.
5-misоl. 2x4-x3+2x2+3x-2=0 (x tenglamani yeching.
Yechish. Oldingi misollardan farqli, bu misolda tenglamaning barcha haqiqiy ildizlarini topish talab qilinyapti.
Dastlab, ratsional ildizlarni qaraymiz. Ratsional ildizlar (agar ular mavjud
bo‗lsa) esa - ; 2. sonlari orasida bo‘ladi. -sonlar ratsional ildizlar ekanligiga ishonch hosil qilish mumkin.
Shuning uchun tenglamaning chap tomonidagi ko‗phad () =
ga qoldiqsiz bo‘linadi. Bo‘lishni bajarib, 2x4-x3+2x2+3x-
ni hosil qilamiz. Tenglamani quyidagi ko‘rinishda
yozib olamiz:
2x2-2x+ 4=0 tenglamaga yangi haqiqiy ildizlarni bermaydi.
|
Avtosamosval bilan ishlaganda

|
Avtosamosval bilan ishlaganda
|
bet | 36/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Avtosamosval bilan ishlaganda
- haydovchilik guvohnomasiga ega bo‘lmagan shaxslar avtosamosvalni boshqarishlari mumkin emas.
- Yuk ortilgan holatda belgilangan tezlikdan ortiq tezlikda harakatlanmaslik kerak.
KURS ISHI (LOYIHA)NING SMETASI
Lokal (mahalliy) resursli smеtа № 1-01 “Yo‘lga ajratiladigan mintaqada daraxtlarni kesish” № 1-01 “Yo‘lga ajratiladigan mintaqada daraxtlarni kesish” lokal (mahalliy) resursli smetasini tuzishda kesish daraxtlarning qoldiqlari va tumorlar massasini aniqlash kerak. Daraxtlarni kesish paytida olingan kesilgan daraxtlarning hajmini aniqlashda kerak. Kesilgan daraxtlarning qoldiqlari va tumorlar massasini quyidagi formula bilan aniqlash kerak.
m= Vп・ ρд・ n, т
m=0.4x0.9x19=6.84 t
bu yerda: Vп - kesilgan daraxtlarning qoldiqlari va tumorlarning o‘rtacha hajmi, m3, dumaloq tumorlar diametri quyidagicha qabul qilingan: 34 sm dan ortiq - 0,5 m3; 34 sm gacha-0,4 m3; 26 sm gacha -0,1 m3; 18 sm gacha- 0,05 m3;
ρд – yog‘och zichligi, t / m3 (yumshoq turlar uchun qabul qilingan - 0,7 t/m3, qattiq turlar uchun qabul qilingan - 0,9 t / m3);
n – daraxtlarning soni, dona.
№ 1-01 “Yo‘lga ajratiladigan mintaqada daraxtlarni kesish” mahalliy smeta bo‘yicha xarajatlarni hisoblashda quyidagi ish turlarini hisobga olinadi:
- daraxtlarni tagidan kesish;
- daraxtlarni kesishdan olingan yog‘ochni maydalash;
- tumorlarni olib tashlaganidan keyin chuqurlarni tuproq bilan to‘ldirish;
- kesish qoldiqlari yuklagichlar bilan mashinalarga yuklash;
- chiqindilar, kesilgan qoldiqlar va tumorlarni bazasiga tashish.
Nomer
|
Me’yor nomeri va resurs kodi
|
Xarajatlar va ishchilar nomi
|
O’lchov birligi
|
O’lchov birligida
|
Loyiha ma’lumotlari bo’yicha
|
Narxi
|
Summasi
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
|
|
| |
Texnika xavfsizligi - Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining

|
Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining
|
bet | 35/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Texnika xavfsizligi
Qurilishda texnika xavfsizligiga katta ahamiyat berilishi kerak bo‘ladi, chunki bu inson hayoti bilan bog‘liq. Qurilishda ish boshlanishidan oldin texnika xavfsizligi bo‘yicha instruktaj o‘tilishi kerak.
Buldozer bilan ishlaganda
- dvigatel batamom o‘chmaguncha traktor otvali oldida odam bo‘lmasligi
kerak.
- to‘xtash vaqtida otval yerga tushirilgan bo‘lishi kerak.
- 30%0 dan ortiq qiyaliklarda gruntni surmaslik kerak
- qiyalikka gruntni surayotganda otvalni qiyalik qoshidan o‘tkazmaslik kerak
- otval gruntga to‘lgan yoki yerga qadalgan holatda buldozerni burish mumkin
emas.
- otval tushirilgan holatda buldozerni orqaga yurgizish mumkin emas.
- yomg‘ir yog‘ayotganda loyli gruntlarda ishlash mumkin emas.
- Buldozerning osma uskunalarini o‘rnatish va yechib olish faqat bosh
muhandis yordamida bajarilishi kerak.
Ekskovator bilan ishlaganda
- Ekskovatorlarning ko‘chma tayanchlari gorizontal tekislikka mustahkam o‘rnatilmaguncha grunt qazish ishlarini boshlash ta’qiqlanadi.
- Ekskovatorning o‘qi (stela) va cho‘michi tagida, ekskovator va transport vositalari orasida, kovlanayotgan joyda va ish olib borilayotgan joyning 15 m gacha bo‘lgan masofasida odam bo‘lmasligi kerak.
- Ishlash vaqtida transport vositalarini shunday joylashtirish kerakki, ekskovatorning cho‘michi mashinaning kabinasi ustidan emas, balki mashinaning orqasidan yoki yonidan o‘tishi kerak.
- Ekskovatorning cho‘michi to‘ldirilgan holatda yurishi mumkin emas.
Avtogreyder bilan ishlaganda
- avtogreyder daraxtlar, daraxt to‘nkalari va katta toshlar bor joyda ishlashi
mumkin emas.
- gruntni tekislashda avtogreyderning tashqi g‘ildiraklari bilan yo‘l poyi cheti
orasida eng kamida 1 m masofa bo‘lishi kerak.
- avtogreyderni baland ko‘tarmalarga chiqishi uchun maxsus chiqish va tushish
joshlari qilinishi kerak.
Katok bilan ishlaganda
- haydovchi mashinani ishga tushirganligi haqida ogohlantiruvchi signal berishi kerak.
- Katok ko‘tarmada ishlayotganda ko‘tarmaning qoshiga borishi mumkin emas.
- Katokni qiyalikda to‘xtatib qo‘yish mumkin emas.
- Zichlash jarayonida bir nechta katoklar ishlayotgan bo‘lsa oraliq masofani saqlash lozim.
|
| |
Keyingi jarayon karerdan tashib keltirilgan qum shag‘al aralashmasini
avtogreyder yordamida yoyish

|
Keyingi jarayon karerdan tashib keltirilgan qum shag‘al aralashmasini
avtogreyder yordamida yoyish
|
bet | 32/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Keyingi jarayon karerdan tashib keltirilgan qum shag‘al aralashmasini
avtogreyder yordamida yoyish.
Buning uchun birinchi navbatda avtogreyderning ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pa/g=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt – 1000 m2 yuzaga qum shag‘al aralashmasini yoyish uchun belgilangan
vaqt me‘yori.
Pa/g= = =3448.27 3448 m2
Pa/g = 3448 m2/smena
Avtogreyder yordamida bir smenada 3448 m2 yuzaga qum shag‘al aralashmasini
yoyib chiqadi.
Keyingi jarayon avtogreyder yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – avtogreyder yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pa/g– avtogreyderning ish unumdorligi.
Nsmen= = =3.13 4 smenada bajarilishini aniqlaymiz.
Bir smenaga talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 900 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=900 m x 3 m=2700 m2
Bir smenada talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlaymiz:
N= = =0.78 1 dona avtogreyder kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.78
Ish vaqti: t= F·8=0.78*8 =6.24 soat.
Keyingi jarayon yoyilgan qum shag‘al aralashmasini suv sepib namlash
uchun suv sepish mashinasining bir smenasidagi ish unumdorligi
aniqlaymiz:
Buning uchun birinchi navbatda suv sepish mashinasining ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Ps/sep= = =5594 m2
Ps/sep=5594 m2/smena
Suv sepish mashinasi yordamida bir smenada 5594 m2 yuzaga suv sepadi.
Keyingi jarayon suv sepish mashinasi yordamida jami ish hajmini necha
smenada bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – suv sepish mashinasi yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Ps/sep – suv sepish mashinasining ish unumdorligi.
Nsmen= = =1.9 2 smenada bajarishini aniqlaymiz.
|
| |
-§. Tenglamalarni taqribiy yechish

3-§. Tenglamalarni taqribiy yechish.
P(x)=anxn+…+a0 bo‗lsin, P(x)=0 (1) tenglamani taqribiy yechish deyilganda uning noma‘lum x* ildizi yotgan [a;b] oraliqni oldindan tayinlangan =dan oshmaydigan kattalikda (qisqacha: gacha aniqlikda) topish tushuniladi. [a;b] da yotgan ixtiyoriy c nuqta ildizning taqribiy qiymati sifatida olinishi mumkin: x*±. P(x)ko‗phad grafigi abssissalar o‗qini x* nuqtada kesib o‗tishi tufayli unda P(x*) = 0, nuqtaning ikki tomonida esa ko‗phad qarama- qarshi ishoraga ega bo‗ladi. Bunga qaraganda agar
P (x) ko‗phad [a;b] oraliqning chekka nuqtalarida har xil ishoraga ega bo‗lsa, ya‘ni P (a)P (b) <0 (2) tengsizligi bajarilsa, shu oraliqda (1)tenglama ildizga ega.
Demak, hisoblashlarning 1- qadamida (2) shartdan foydalanib, ildiz yotgan
[a; b] oraliq topiladi. Keyingi qadamlarda biror usul qo‘llanilib, bu oraliq ketmaket kichraytiriladi. Agar biror k- qadamda k=< aniqlikka erishilgan bo'lsa, [ak;bk] oralig‗idagi ixtiyoriy ck son, masalan, ck = (bk+ ak)/2 o‗rta qiymat ildiz uchun qabul qilinadi va hisoblashlar to‗xtatiladi. Tenglamalarni taqribiy yechishning ikkita usuli bilan tanishamiz:
1) kesmani teng ikkiga bo‘lish (dixotomiya) usuli qo‗llanilganda [a; b] oraliq c1, nuqta bilan [a; c1],[c1;b] teng oraliqlarga ajratiladi(1 rasm). Ulardan (2) shart bajariladigani, demak, ildiz mavjud bo‗lgani olinadi. Uni [a1;b1]orqali belgilaymiz. Uning uzunligi Agar 1 ≤ bo‗lsa, masala hal, aks holda [a1;b1] oraliq ikkiga bo‗linadi va hokazo;
1- rasm.
2)endi Jamshid ibn Ma’sud G ‘iyosiddin al-Koshiy (ko’pincha G‘iyosiddin alKoshiy nomi bilan mashhur) (Mirzo Ulug‗bek ilmiy maktabi namoyandalaridan biri, Ulug‗bekning ustozi, Samarqandda ijod etgan, 1430- yilda vafot etgan) ning taqribiy qiymatlarni ildizga ketma-ket yaqinlashtirishlar(iteratsiya)usulini keltiramiz. Al-Koshiy x3-kx+m = 0, k≠0 ko‗rinishdagi tenglamani yechish uchun uni teng kuchli
ko‗rinishga keltiradi. (qoldiqda r1,), ya‘ni m=kq1+r1,bo‗lganidan, (3) tenglik
yoki (4)
ko‗rinishga keladi. 1- yaqinlashish uchun x1=q1 qabul qilinadi. (4) tenglikning o‗ng qismiga x=x1, qo‗yiladi, (qoldiqda r2) bo‗yicha r1=kq2+r2-x13
topiladi. Natijada
(5)
Ikkinchi yaqinlashish: x2=q1+q2 va hokazo. Amalda biz r qoldiqlarni hisoblab o‗tirmay, Al-Koshiy usulining ushbu nisbatan sodda modifikatsiyasidan (ko‗rinishi o‗zgartirilgan rekurrent formuladan) foydalanamiz:
, xn+1=xn+qn (6)
Bu formulalar bo‗yicha topilgan har qaysi xn yaqinlashish xatosi (ya‘ni uning izlanayotgan ildizdan farqi) пn-xn-1=qn bo‗ladi va q1>q2>...>qn> … bo‗lganidan xato qiymati keyingi qadamlarda kamayib boradi.
|
-ta’rif - Mavzu: Qaytma va yuqori darajali tenglamalar va ularni yechish metodikasi

4-ta’rif. Agar f(x) ko‘phad P ning biror kengaytmasida chiziqli ko‘paytuvchilar ko‘paytmasi shaklida yozilsa, u holda Q normal maydon deyiladi.
1-teorema. Koeffitsientlari P maydonga tegishli f(x) ko’phad uchun Q kengaytma normal kengaytma bo’lsa,u holda f(x)=0 tenglama kvadrat radikallarda yechilishi uchun (Q: P)=2m bo‘lishi zarur va yetarlidir.
Isboti. 1.Zaruriylik sharti. Faraz qilaylik, (1) tenglama (2) kabi tenglamalar zanjiriga keltirilgan bo‘lsin. U holda yuqoridagi kabi ikki hol bo‘lishi mumkin.
a)fi(x) larning barchasi birinchi darajali. Bunday holda birinchi darajali tenglamalarning ildizlarini P ga kiritish bilan bu maydon o‘zgarmaydi, ya‘ni bu holda (Q: P)=2°=1 bo‘lgani uchun Q=P bo‘ladi.
b) fi(x) lar orasida darajasi ikkidan kichik bo‘lmagan ko‘phad mavjud bo‘lsa,
u holda P ning shu P ga nisbatan 2n darajali kengaytmasi hisoblangan P1 kengaytma mavjud bo‘ladi. U holda (Q : P) darajaga (P1: P) daraja bo‘linadi.
Bundan (Q: P)=2m ekanligi kelib chiqadi.
2. Yetarlilik sharti. Endi (Q:P)=2m deb olib, f(x)=0 ni fi(x)=0 kabi tenglamalar zanjiriga kelishini ko‘rsatamiz.
Bunda quyidagi uch hol bo‘ladi:
m=0 .Bunda (Q: P )=1 bo‘lgani uchun fi(x) ko‘phadlarning barchasi birinchi darajali bo‘ladi. O‘z-o‘zidan ma‘lumki, bunday holda fi(x)=0 tenglamalarning ildizlari P maydonga tegishlidir.
m=1 bo‘lganda (Q: P )=2 bo‘lib, f(x) ning normasi, ya‘ni Q maydon P ga koeffitsientlari shu P maydonga tegishli bo‘lgan kvadrat tenglamaning ildizini kiritishdan hosil bo‘ladi. Bunday holda fi(x)=0 zanjirdagi har bir tenglamaning darajasi albatta ikkidan yuqori bo‘lmaydi.
m>1 bo‘lsin. U holda (Q: P)=2m bo‘lib, P ning shu P ga nisbatan ikkinchi darajali kengaytmasi hisoblangan P1 kengaytma mavjud bo‘ladi. Bu kengaytma uchun (Q: P1)=2m-1 bo‘ladi.
Endi P o‘rniga P1 ni olaylik. Unda P1 va Q orasida shunday P2 kengaytma mavjudki, uning uchun (Q: P2)=2m-2 bajariladi, ya‘ni P 2 kengaytma P 1 ga nisbatan ikkinchi darajali bo‘ladi. Bu jarayonni davom ettirib, har bir keyingisi oldingisi uchun ikkinchi darajali bo‘lgan
|
Bir smenaga talab etiladigan suv sepish mashinasi sonini aniqlash

|
Bir smenaga talab etiladigan suv sepish mashinasi sonini aniqlash
|
bet | 33/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Bir smenaga talab etiladigan suv sepish mashinasi sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 1800 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=1800 m x 3 m=5400 m2
Bir smenada talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlaymiz:
N= = =0.97 1 dona avtogreyder kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.97
Ish vaqti: t= F·8=0.97*8 =7.72 soat.
Keyingi jarayon namlangan qum shag‘al aralashmasini katoklar
yordamida zichlash.
Buning uchun birinchi navbatda 8 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt– 1000 m2 yuzada namlangan qum shag‘al aralashmasini zichlash uchun
belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =1098.90 1099 m2
Pk=1099 m2/smena
8 tonnali katok yordamida bir smenada 1099 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 8 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – 8 t li katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pkat – 8 t li katokning ish unumdorligi.
Nsmen= = =9.8 10 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Bir smenaga talab etiladigan katoklar sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 360 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=360 m x 3 m=1080 m2
Bir smenada talab etiladigan katoklar sonini aniqlaymiz:
N= = =0.98 1 dona katok kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.97
Ish vaqti: t= F·8=0.98*8 =7.86 soat.
Keyingi jarayon 13 tonnali katokning ish unumdorligi SHNQ 4.02.027-05 ning
(E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Pk=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt– 1000 m2 yuzada namlangan qum shag‘al aralashmasini zichlash uchun
belgilangan vaqt me‘yori.
Pk= = =1190.47 1190 m2
Pk=1190 m2smena.
13 tonnali katok yordamida bir smenada 1190 m2 yuzani zichlaydi.
Keyingi jarayon 13 tonnali katok yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – 13 tonnali katok yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Pkat – 13 tonnali katokning ish unumdorligi.
Nsmen= = =9.07 9 smenada bajarishini aniqlaymiz.
|
| |
Keyingi jarayon ekskavator yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz

|
Keyingi jarayon ekskavator yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz
|
bet | 31/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Keyingi jarayon ekskavator yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz:
Nsmen=
bu yerda: V – ekskavator yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m3;
Peks – ekskavotorning ish unumdorligi.
Nsmen= = =5.5 6 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Keyingi jarayon ish bajarish ko‘lamining uzunligini aniqlaymiz:
le=
bu yerda: L – yo‘l uzunligi, m;
N – smenalar soni
Ish ko’lami: le= = =600 m
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 600 m ni tashkil qiladi.
Keyingi jarayon bir smenaga talab etiladigan ekskavator sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 600 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=600 m x 1.5 m= 900 m2 ga teng.
Bir smenadagi qum shag‘al aralashmasining sarfi:
0.9 х 124 m3 = 111.6 ≃ 112 m3 ga teng.
Bir smenada talab etiladigan ekskavator sonini aniqlaymiz:
N= = =0.46≃1 dona ekskavator kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.46
Ish vaqti: t= F·8=0.46*8 =3.68 soat
Karerdan qum shag‘al aralashmasini tashish 12 km bo‘lgan masofadan,
SHNQ 4.04.06-14 ning 5 jadvaliga asosan avtosamosvalning ish
unumdorligini aniqlaymiz:
Pa/s=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt– 1 dona avtosamosval 10 tonna qum shag‘al aralashmasini 12 km
masofaga tashish vaqt me‘yori.
Pa/s= = =70.1 70 tonna
Avtosamosvalning bir smenasidagi ish unumdorli:
Pa/s=70 tonna : 1.7=41.2 m3/smena
Еkskavаtorning bir smenasidagi ish unumdorligi:
Peks = 242 m3/smena
Bir dona ekskavatorning ishiga kerak bo‘ladigan avtosamosvallarni sonini
aniqlab olamiz.
N= = =5.87≃6 dona – bir dona ekskavatorga.
Bir dona ekskavatorga hisob bo’yicha 6 dona avtosomasval kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.89
Ish vaqti: t= F·8=0.98*8 =7.84 soat.
|
| |
“Vatanparvar” tashkiloti Farg’ona viloyat kengashi raisining 2023 yil “ ” dagi № sonli buyrug’iga ilova Bog\'dod O\'STK

|
“Vatanparvar” tashkiloti Farg’ona viloyat kengashi raisining 2023 yil “ ” dagi № sonli buyrug’iga ilova
|
Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 44,5 Kb. | | #263596 |
Bog'liq Bog\'dod O\'STK
“TASDIQLAYMAN”
“Vatanparvar” tashkiloti Bog’dod tuman o’quv sport texnika klubi rahbari
___________M.Xoldarov
2024 yil “31” May
Bog’dod tuman jamoasining “Shunqorlar” harbiy – sport o’yinlarining Farg’ona viloyat bosqichida ishtirok etishi uchun
BUYURTMA
№
|
FISH
|
Tug’ilgan yili
|
Mashg’ulot turi
|
Vrachning ruxsati
|
Xulosa
|
Imzo va muhr
|
1
|
Yigitaliyev Shoxruh Shuxratjon og’li
|
2005
|
O’q otish
Granata uloqtirish
|
|
|
2
|
Rahimjonov Davlatjon Axrorjon o’g’li
|
2007
|
Turnikda tortilish
|
|
|
3
|
Husanov Asadbek Anvarjon o’g’li
|
2006
|
Granata uloqtirish
|
|
|
4
|
o’g’li
|
2007
|
Turnikda tortinish
|
|
|
5
|
G’ulomiddinov Xusanbek Ulug’beko’g’li
|
2008
|
Yugirish
|
|
|
6
|
Mahammadjonov Zohidjon Ziyobiddin o’g’li
|
2007
|
Duatlon
|
|
|
7
|
Yo’ldoshaliyev Zokir Sherali o’g’li
|
2007
|
Duatlon
|
|
|
8
|
Muxtoraliyev Ozodbek Kamoliddin o’g’li
|
2006
|
Avtomatni sochib yig’ish
|
|
|
9
|
Ibrohimjonova Ziyodaxon Isroiljon qizi
|
2007
|
Yugirish
|
|
|
10
|
Abduxoliqova Ruxshona Zafarjon qizi
|
2006
|
O’q otish
|
|
|
Jamoa kattasi: Bog’dod tumani O’STK sporchisi
rahbari O Moydinov
|
| |