nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
246. Power Point da Strl+O tugmasi qanday vazifani bajaradi?

246. Power Point da Strl+O tugmasi qanday vazifani bajaradi?
A. Faylni ochadi
B. Faylni saqlaydi
C. Faylni o‘chiradi
D. Fayldan nusxa ko‘chiradi.)
Power Point da StrlQR tugmasi qanday vazifani bajaradi?
faylni bosmaga chiqaradi
Faylni tekshiradi
Faylni o‘chiradi
Fayldan nusxa ko‘chiradi
Power Point da slaydlarni to‘la ekranda namoyish qilish qanday amalga oshirishladi?
Shift+F5
Pravka, otmenit vvod
Shift+Insert
Shift+F4
Power Point dasturi menyusi to‘g'ri ko‘rsatilgan javobni toping?
Файл, Правка, Вид, Вставка, Формат, Сервис, Показ слайдов, Окно, Справка
Файл, Правка, Вид, Вставка, Формат, Сервис, Данные, Окно, Справка
Файл, Правка, Вид, Вставка, Формат, Сервис, Расположение, Окно, Справка
Файл, Правка, Вид, Вставка, Формат, Сервис, Таблица, Окно, Справка
Power Point yordamida mavjud faylni ochish qanday amalga oshiriladi?
File, Open, [ fayl nomi], ok
File, Print, [ fayl nomi], ok
File, Insert, [ fayl nomi], ok
File, Save, [ fayl nomi], ok.
PowerPoint dasturida ovozni yozish qanday amalga oshiriladi.
Сервис – Настройка запись
Показ слайдов - Звукозапись
Звукозапись- Показ слайдов
Настройка- Сервис
PowerPoint dasturida slaydlarni ko‘rsatish qaysi tugmacha yordamida amalga oshiriladi.
F5
F3
F4
F7
|
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari - bet 3

4
1-mavzu: Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari fanining
predmeti, vazifalari va maqsadi
Reja:
1.
“Iqtisodiyotda
axborot
komplekslari
va
texnologiyalari”
haqidatushuncha.
2.
“Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari”fanining
predmeti, vazifasi va maqsadi
3.
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarning rivojlanish bosqichlari
Bilib olasiz:
1-topshiriq.
Iqtisodiyotda axborot komplekslari
va texnologiyalari haqida
tushuncha bering.
Topshiriqning yechilishi:
2-topshiriq.
Kompyuter turlarini davom ettiring va qurilmalarini sanab bering.
• Lotincha INFORMATION so'zidan olingan
• Inson
Axborot
• kommunikation so'zida olingan
• axborotni maso faga uzatish
Kommunikatsiya
• Yunoncha TECHNO- sa'nat
• LOGOS -fan
Texnologiya
Kompyuter
Portativ
Noutbuk
Planshet
Statsionar
Axborot, kommunikatsiya, kompleks va texnologiyalar ta’rifini,
iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalar(IAKT) turlari va
vazifalarini. IAKT fanining predmeti va vazifasini. Kompyuter
tizimining rivojlanishi, kommunikatsion texnologiyalarning rivojlanish
bosqichlarini.
5
3-topshiriq.
“Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari”
fanining
maqsadi nima?
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari
Download
4,47 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/41
Sana
19.07.2024
Hajmi
4,47 Mb.
#267978
Download
4,47 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari
Download
4,47 Mb.
Matnni ko'rish
SAQLASH 
QIDIRISH - Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

9
4. Elektron hisoblash mashinasi va undan foydalanuvchilar o‘rtasidagi ishlash-
ning tartibini tashkil qilish.
Axborot ta’minotini yaratishda turli masalalar hal qilinadi. Ulardan bir qismi
ma’lumotlarni kompyuter tizimi yordamida ishlashga tayyorlash bo‘lsa, ikkinchi
qismi ma’lumotlarni kompyuter tizimidan tashqarida saqlash, qidirish va qayta
ishlash bilan bogliqdir.
Shu sababli axborot bilan ta’minlashni ikki guruhga ajratish mumkin:
1. Mashinadan tashqarisidagi axborot ta’minoti.
2. Mashina ichidagi axborot ta’minoti.
Mashina tashqarisidagi axborot ta’minoti quyidagi tizimlarni o‘z ichiga oladi:
1. Hujjatlar tizimi.
2. Ma’lumotlarni ixchamlashtirish tizimi.
3. Ma’lumotlarni ifodalash tizimi.
Boshqarish funksiyalarini ifodalovchi birlamchi hujjatlarning turli – tumanligi
hisobot ishlarini amalga oshirishni murakkablashtiradi. Bir xil bolgan ma’lumotlar
birlamchi hujjatlarda turlicha aks ettiriladi. Bu esa, o‘z navbatida ma’lumotlarni qayta
ishlashning avtomatlashtirilgan tizimlarini yaratishga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi.
Yuqoridagi kamchiliklarni bartaraf etish maqsadida hujjatlarning yagona
umumlashtirilgan tizimlarini xosil qilish zarurati tug‘iladi.
Mavzu bo‘yicha savollar:
1.
Axborot komplekslari o‘zi nimani anglatadi?
2.
Kommunikatsiya so‘zining ma’nosi nima?
3.
Texnologiya so‘zi nima?
4.
Iqtisodiyotda axborot komplekslarining turlari.
5.
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari fanining predmeti
nima?
6.
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari fanining vazifasi nima?
7.
Texnologiyaning rivojlanish bosqichlari.
8.
Kompyuterning turlari va rivojlanish bosqichlari.
9.
Axborot nima?
10.
Axborotning turlari.
11.
Axborot ta’minoti nimalarni uz ichiga oladi?
12.
Iqtisodiy axborotning turkumlanishi va ta’snifi.
13.
Axborotning o‘lchov birliklari.
14.
IKT axborot jarayonlarini sanab bering.
15.
Qidirish jarayonini tushintirib bering.
-topshiriq - Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

7
5-topshiriq.
Berulgan sxemani tushuntirib bering.
6-topshiriq.
Meynfreym
kompyuterlari, ularning tizimlarini
xosil qilish kom-
ponentlarini sanab bering.
7-topshiriq.
Axborot va uning turlarini izohlab bering.
Hozirgi kunda barcha axborotlarni nisbiy
xolda quyidagi turlarga ajratish mumkin:
Iqtisodiy
Huquqiy
Agrobiologik
Texnik
Siyosiy
Mukaddas Jumaniyazova
8-topshiriq.
Axborotlar ega bo‘lgan xususiyatlarni izohlang.
1.
Uzluksiz hosil bo‘lish.
2.
Harf raqamlarda ifodalanish.
3.
Diskret harakterdaligi.
4.
Yig‘ish, uzatish, qayta ishlash va boshqa amallarni bajarish mumkinligi.
9-topshiriq.
Iqtisodiy axborotning tuzilishi va turkumlanishi.
Axborot tizimi.
Axborot oqimi.
Axborot massivi.
Ko’rsatkich.
Rekvizit.
Kompyuter
Ma’lumotlar
(birlamchi material)
Axborot
(tayyor
maxsulot)
Taqrizchilar - Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

3
KIRISH
Ta’lim jarayonida yangi axborot texnologiyalarining joriy qilinishi yosh
avlodning intellektual rivojlanishi hamda jamiyatni ijtimoiy-iqtisodiy modernizasiya
qilishning asosiy faktori va muhim sharti hisoblanadi. Respublikamizda mustaqillik
yillarida ta’lim tizimiga axborot-kommunikasiya texnologiyalarini joriy etish va
rivojlantirishda ulkan natijalarga erishildi. Mamlakatimizni jahon axborot makoni
bilan integrasiyasiga yo‘naltirilgan axborotlashtirish sohasidagi davlat siyosati aniq
belgilab qo‘yilgan. 2013-yil 13-martda “Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tizimiga
axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish va rivojlantirish Konsepsiyasi”
qabul qilindi va unga ko‘ra ta’lim jarayonida AKTni qo‘llashning yangi kuch bilan
rivojlanishiga zamin bo‘ldi.
Axborotlashtirishning milliy tizimini shakllantirishda, iqtisodiyot va jamiyat
hayotining barcha sohalariga zamonaviy Iqtisodiyotda axborot komplekslari va
texnologiyalarini (AKT), kompyuter texnikasi va telekommunikatsiya vositalarini
ommaviy ravishda joriy etishda, fuqarolarning axborotlarga ortib borayotgan
talablarini to‘la qondirishda, jahon axborot hamjamiyatiga kirishda va axborot
resurslaridan bahramand bo‘lishni kengaytirishda «Informatsion-kommunikatsion
texnologiyalari» fanini o‘qitish katta ahamiyatga molikdir.
Hozirgi kunda O‘zbekistonda ta’lim tizimidagi islohotlarning asosini
shakllantiruvchi qator me’yoriy hujjatlar qabul qilingan va amalga oshirilib
kelinmoqda. Bular asosida “Ta’lim to‘g‘risida”gi va “Kadrlar tayyorlash milliy
dasturi to‘g‘risida”gi qonunlar alohida o‘rin to‘tadi. Bu qonunlardan kelib chiqadigan
vazifa, ta’lim dasturlari mazmunining yuqori sifatiga erishish va yangi pedagogik
texnologiyalarni joriy qilishdir.
Ushbu
uslubiy
qo‘llanma
“Iqtisodiyotda axborot komplekslari va
texnologiyalari” fanining o‘quv dasturi va mavzular rejasiga asosan yozilib, oliy
o‘quv yurtlarining barcha moliya-iqtisod mutaxasisliklari yo‘nalishlari bo‘yicha
ta’lim olayotgan talabalarga mo‘ljallangan. “Iqtisodiyotda axborot komplekslari va
texnologiyalari” fanini o‘qitishdan asosiy maqsad
talabalarni zamonaviy texnik
vositalar, hisoblash jarayonlarini avtomatlashtirish tamoyil va uslublari bilan chuqur
hamda har tomonlama tanishtirishda innovatsion texnoligiyalarini qo‘llagan holda
foydalanishdan iboratdir.
Uslubiy qo‘llanmada keltirilgan mustaqil ta’lim yuzasidan metodik ishlanmalar
va masalalarning har biri o‘zida o‘quv mashg‘ulotini o‘tkazish shart-sharoiti
to‘g‘risida axborot materiallarini mujassamlashtirgan.
Uslubiy qo‘llanma tarkibi kirish, mavzu bo‘yicha nazariy qism, ish tartibi,
topshiriq va variantlarlarni o‘z ichiga oladi. Mavzular yetarli darajada
umumlashtirilgan va tartibga solingan. Ularni o‘zlashtirish va yodda saqlab qolishni
kuchaytirish uchun jadval va chizmalardan foydalanilgan.
-mavzu. Buxgalteriya hisobida axborot kompleksi va texnologiyalari…45

11-mavzu. Buxgalteriya hisobida axborot kompleksi va texnologiyalari…45
12-mavzu. Sug‘urta faoliyatida axborot komplekslari
va texnologiyalari…..………………………………………………………….....48
13-mavzu. Soliq tizimida axborot komplekslari va texnologiyalari…………...51
14-mavzu. G‘aznachilikda axborot komplekslari va texnologiyalari……..59
15-mavzu. Elektron hukumat asoslari………………………………………...62
16-mavzu. Elektron tijorat texnologiyasi…………………………………….67
17-mavzu. Kompyuter tarmoqlariga asoslangan masofaviy ta’lim tizimi..71
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI………………………….74
77
YAKUBOV U.K., ILXАMOVA YO.S.,
JUMANIYAZOVA M.YU.
“IQTISODIYOTDA AXBOROT KOMPLEKSLARI
VA TEXNOLOGIYALARI”
fanidan
AMALIY MASHG‘ULOTLAR OLIB
BORISH UCHUN
USLUBIY QO‘LLANMA
Muharrir: M.Mo’minova
Sahifalovchi: N.Niyazova
Bosmaxona guvohnomasi № 10-1289
Bosishga ruxsat etildi 28.08.2019 y. Bichimi 60x84
1/16
Nashr hisob tabog‘i 4,75 b.t. Adadi 3. Buyurtma № 29.
Toshkent Moliya institutida rizografiya
usulida chop etildi.
100000, Toshkent, Amir Temur shoh ko‘chasi 60
a
uy.
|
Bilib olasiz - Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

|
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalariBog'liq amaliy uz
Bilib olasiz:
1-topshiriq.
«Tizim»ni aniqlashdagi atamalarni sanab izohlab bering.
2-topshiriq.
Iqtisodiy obektni tizim sifatida ko‘radigan bo‘lsak, u ham
quyidagiunsurlardantashkiltopganbo‘ladi.
Obyektlar
Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari, Tizim turlari, oddiy va
murakkab tizimlar. Ishlash terxnologiyasi muommoga
yo’naltirilgan axborot tizimlari.
Boshqaruvchu subyekt
boshaqiluvchiobyekt
Tesqari
aloqa
Tashqi ta’sir
30
3-topshiriq.
Tizimlarnamunasiniizohlabberishorqalijadvalnito‘ldiring.
Tizim
Tizim
elementlari
Tizimning
asosiy maqsadi
Tashkilot
Tovar ishlab chiqarish
Kompyuter
Ma’lumotlarni qayta
ishlash
Telekommunikatsiya
tizimi
Axborot uzatish
Axborot
tizimi
Kasbiy axborot ishlab
chiqarish
4-topshiriq.
“Sun’iy tizim” va “Ta’biy tizim”larga VENN DIAGRAMMASI-
NI tuzing.
5-topshiriq.
“Oddiy tizim” va “Murakkab tizim”larga VENN DIAGRAMMA-
SINI tuzing.
6-topshiriq.
Avtomatlashtirilgan va avtomatik tizimlarini izohlang.
Avtomatlashtirilgan va avtomatik
tizimlar
Инсон
Компьютер
Автоматлаштирилган
Компьютер
Компьютер
Компьютер
Бошк
ар
ув
блок
и
Автоматик
7-topshiriq.
Mavzuga oid savollar tuzing va izohlang.
8-topshiriq. “TIZIM”
so‘ziga KLASTER yarating.
Mavzuga oid savollar:
1.
Avtomatlashtirilgan axborot tizimlari nima?
2.
Sun’yu intellekt tizimlari nima?
3.
Avtomatlashtirilgan tizim nima?
4.
Avtomatik tizim nima?
5.
Avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari nima?
6.
Tizimni tasniflang.
31
7.
Iqtisodiy obyektni tizim sifatida ifodalang.
7-mavzu.Axborot komplekslarida qaror qabul qilish va ekspert tizimlari
REJA:
1.
Qaror turlari va qaror qabul qilish jarayoni haqida tushuncha.
2.
Biznes-intellekt va biznes analitika.
3.
Ekspert tizimlari haqida tushuncha.
4.
Qaror qabul qilish jarayonini qo‘llab-quvvatlash tizimlari haqida
tushuncha.
5.
Intellektual tizimlar haqida tushuncha va ularning arxitektura tuzilishi.
6.
Ekspert tizimining tashkiliy-tarkibiy tuzilishi va arxitekturasi.
Bilib olasiz:
1-topshiriq.
Qaror qabul qilishda qaror turlarini tahlil qiling.
Struktulash-
tirilgan
Qaror
turlari
Xulosaning turlarini.Qaror qabul qilish jarayonlarini.Qaror
turlarini.Qaror qabul qilishda axborotlarga qo’yiladigan
talablarni.
|
| |
-topshiriq - Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari

|
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalariBog'liq amaliy uz10-topshiriq.
Informatsion-kommunikatsion
texnologiyalarning
axborot
jarayonlarini to‘ldiring va tushuntirib bering.
11-topshiriq.
Innovatsion pedtexnologiyadan mavzuga oid VENN DIAGRAM-
MASI tuzing.
12-topshiriq.
Innovatsion ped texnologiyadan mavzuga oid SINKVEY tuzing.
13-topshiriq.
Berilgan matnni o‘qib 5 minutlik esse yozing.
Axborotta’minoti–avtomatlashtirilgan axborot tizimlarining asosiy element
ihisoblanib, boshqariluvchi o’byektning holatini tavsiflovchi axborotlarni yoritib
berish uchun tashkil qilinadi va boshqaruv qarorlarini qabul qilishda muhim
ahamiyatga ega bo‘lib, obyektning tashkiliy tuzilmasi va undagi axborot tizimlari
funkstional quyi tizimlarga to‘q’ridan to‘q’ri bog‘liq bo‘ladi.
Axborot ta’minoti – obyekt holatini tavsiflab beruvchi axborotlarni ifodalash
uchun yaratiladi va boshqaruv qarorlarini qabul qilishda asos bo‘lib xizmat qiladi.
Axborot ta’minotini loyihalashtirish bosqichida axborotlarni shakllantirib olish
masalasi asosiy ishlardan biri hisoblanadi.
Qo‘llash sohasidan qat’iy nazar, axborot tizimlarining samarali faoliyat
ko‘rsatishi bir qator ta’minotlar bilan bog‘liqdir. Ularni dasturiy, tеxnik, huquqiy,
axborot, tashkiliy, matеmatik va lingvistik ta’minotlarga ajratilishi qabul qilingan.
Axborot ta’minoti – axborot tizimlarida ma’lumotlar omborini yaratish,
hujjatlashtirishning bir xil tartibga kеltirilgan tizimlarini ichiga olgan axborotni
kodlashtirish, joylashtirish va tashkil qilish bo‘yicha uslublar va vositalar
yig‘indisidir. Qabul qilinadigan boshqaruv qarorlarining ishonchliligi va sifati ko‘p
jihatdan ishlab chiqilgan axborot ta’minoti sifatiga bog‘liq.
14-topshiriq.
Berilgan matnni o‘qib 5 minutlik esse yozing.
Axborot ta’minotining asosiy vazifasi moddiy obyektlarni boshqarishda
samarali qarorlar qabul qilish uchun tizimni aniq ma’lumotlar bilan ta’minlashdan
iborat. Shu sababli axborot ta’minoti quyidagi shartlarga javob berishi kerak:
1. Funksional masalalarni yechish uchun anik va yetarli, to‘liq va asosli ma’lu-
motlarni uz vaktida yetkazib berish.
2. Masalalarning o‘zaro aloqadorligini ta’minlash.
3. Ma’lumotlarni saqlash va qidirishni samarali tashkil qilish.
|
| |
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari - bet 9

22
4-mavzu. Iqtisodiy sohalarda axborot komplekslari o‘rtasidagi o‘zaro
integratsiyasi
REJA:
1.
Integratsiya haqida tushuncha.
2.
Avtomatlashtirilgan integratsiyalashgan tizimlar haqida tushuncha.
3.
Iqtisodiy sohalarda axborot komplekslari o‘rtasidagi o‘zaro
integratsiyasi.
Bilib olasiz:
1-topshiriq.
Integratsiya so‘zining ma’nosini izohlang.
Integratsiya
–(lotincha “integration” so‘zidan olingan bo‘lib –qayta tiklash,
to‘ldirish yoki butunlash) degan ma’noni beradi, oldin mavjud bo‘lgan har hil qism-
larni va elementlarni o‘zaro birlashtirish orqali tomonlarni rivojlantirish jarayonini
bildiradi.
Iqtisodiy komplekslarga misol keltiring.
2-topshiriq.
Mantni o‘qib nima uchun integrallashgan tizimga kirishini izohlang.
Matn:
O‘zbekistonda "UzCard"ga raqib yangi tizim joriy qilinmoqda. Bu tizim
integratsiyalashgan tizim. O‘zbekistonda xalqaro to‘lov tizimlari bilan integratsiya-
lashgan universal banklararo GlobUzCard chakana to‘lov tizimi tashkil etilmoqda.
Yangito‘lovtizimixalqaroto‘lovtizimlari (Visa, MasterCard, Union Pay
International, JCB, American Express, Diners Club vaboshqalar) bilanxorijda
GlobUz
bankkartalaribilanxorijiyvalyutadabankoperatsiyalarinio‘tkazishnita’minlashuchunalo
qalarnio‘rnatishilozim.
Shuningdek,
O‘zbekistonhududidaxorijiybanklarkartalariniqo‘llab-quvvatlanishinita’minlaydi.
3-topshiriq.
Billing tizimlari nima va qayerda ishlatilishini izohlang.
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalari - bet 7

10
2-mavzu: Axborot komplekslarining texnik va dasturiy taminoti
Reja:
1.
Axborot komplekslarining texnik ta’minoti haqida tushuncha.
2.
Axborot komplekslarining dasturiy taminoti haqida tushuncha.
3.
Tizimli va amaliy dasturiy ta’minotlarning ishlash texnologiyasi.
4.
Utilita dasturlari.
Bilib olasiz:
1-topshiriq.
Axborot komplekslarining texnik ta’minotini izohlab bering.
2-topshiriq.
AT Infratuzilmasi va biznes-imkoniyatlarini gapirib bering.
3-topshiriq.
IT-infratuzilmasining rivojlanish bosqichlari va ularning
o‘zgarishlarini izohlang.
Axborot komplekalarida texnik (hardware) vadasturiy ta’minot
(software)(DT) turlarini. Dasturiy ta’minot ta’rifini, interfeys turlari,
TDT, ADT va DTADT turlari va vazifalari, OT va drayver vazifalari.
11
4-topshiriq.
Bulutli texnologiyasini gapirib bering va izohlang.
5-topshiriq.
Tizimning-kompleksning IT-Infratatuzilmasini tahlil qiling.
Internet tizimlari
Apache
Micrasoft IIS
NET
Unix
Kompyuter uskuna
olatformalari
DELL
IBM
Orakle Sun
HP
Apple
Operatsion tizim
platformalari
Microsoft
Windows
Unix
Linux
Mac OS X
Chrome
Android
IOs
Korxonalarning
dastur ilovalari
(Ichuding
middievare)
SAP
Oracle
Microsoft IBM
Telekommunikatsio
n tarmoqlar
Microsoft Windows
Server
Linux
Cisco
Alcatel-Lukent
AT va T, Version
Maslahatchilar
tizimi
IBM
HPAccenture
Ma'lumotlarni
boshqarish va
saqlash
IBM DBI2
Orakle
SQL tizimi
Sybase
My SQL
TIZIMNING
AT-INFRATUZILMASI
.
12
6-topshiriq.
Kompyuter texnikasiningrivojlanish bosqichlari va turlarinisanab
bering.
7-topshiriq.
Axborot kompleksida kommunikatsiya vositalarida klasster qiling.
8-topshiriq.
Cloud nima? Rasmni ifodalang va bulut tamoyillarini
9-topshiriq.
Amaliy dasturiy ta’minoti (ADT) (Aplication program paskage)
turlari va vazifalari.
10-topshiriq.
Utilita dasturlari ta’rifi, ularning turlari va vazisalariga doir
VENN DIAGRAMMASINI tuzing.
11-topshiriq.
Iqtisodiyotda axborot komplekslari va texnologiyalarining
dasturiy ta’minot (DT) ini tushuntirib bering?
Dasturiy ta’minot
Tizimli dasturiy ta’minot
Tadbiqiy dasturiy ta’minot
Dasturlash tizimlari
Operatsion tizimlar
Drayverlar
Qobiq dasturlar
Yordamchi dasturlar
Ofice dasturlari
Iqtisodiyot dasturlari
Ma’lumotlar bazasini boshqarish
tizimlari
Matematika va statistika dasturlash
tizimlari
Kompyuter grafikasi. Video va
animatsiya
Nashiryot dasturlari
Loyihalarni avtomatlashtiruvchi tizimlar
Dasturlash tillari
Translayatorlar:
-interpretatorlar
-kompilyatorlar
Sozlash dasturlari
|
Biotibbiyot muhandisligi 1622-guruh talabasi Saidvoqqosova Zilolaning fanidan “Teri membranalari orqali moddalar almashinuvini tekshirish “ mavzusida

|
Biotibbiyot muhandisligi 1622-guruh talabasi Saidvoqqosova Zilolaning fanidan “Teri membranalari orqali moddalar almashinuvini tekshirish “ mavzusida
|
bet | 1/5 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,53 Mb. | | #241809 |
Bog'liq Biotibbiyot muhandisligi Biotibbiyot muhandisligi 1622-guruh talabasi Saidvoqqosova Zilolaning ________fanidan “Teri membranalari orqali moddalar almashinuvini tekshirish “ mavzusida
Labaratoriya ishi
Modda almashinuvi tirik organizmning eng muxim funksiyasidir va xaetning xarakterli belgisi. Xamma xujayralarda doimo modda almashinuvi tufayli xujayra strukturalari va xujayra-aro modda uzluksiz xosil bulib, emirilib va yangilanib turadi. Organizmda doimo xar xil ximiyaviy birikmalar parchalanib va sintezlanib turadi, bir xil moddalar ikkinchi xil moddalarga aylanadi. Bunda energiya bir xolatdan ikkinchi xolatga utadi, ximiyaviy birikmalardagi potensial energiya ular parchalanganda asosan issiklik, mexanik, elektr va kinetik energiya turlariga aylanadi. Orgnanizmda modda almashinuvi energiya almashinuvi bilan boylangan. Organizmda ximiyaviy protsesslar natijasida yukori molekulali moddalardan oddiy moddalar xosil bulganda energiya ajraladi. Energiyaning uzgarishi natijasida issiklik xosil bulib, gavdadan tashki muxitga utadi. Organizmdan ajraladigan energiya mikdorini kallorillarda eki djoul bilan ulchanadi. Djoul jaxonaro birlik sistemasi xisoblanadi 1 Dj = 4,187 kal. - Modda almashinuvi tirik organizmning eng muxim funksiyasidir va xaetning xarakterli belgisi. Xamma xujayralarda doimo modda almashinuvi tufayli xujayra strukturalari va xujayra-aro modda uzluksiz xosil bulib, emirilib va yangilanib turadi. Organizmda doimo xar xil ximiyaviy birikmalar parchalanib va sintezlanib turadi, bir xil moddalar ikkinchi xil moddalarga aylanadi. Bunda energiya bir xolatdan ikkinchi xolatga utadi, ximiyaviy birikmalardagi potensial energiya ular parchalanganda asosan issiklik, mexanik, elektr va kinetik energiya turlariga aylanadi. Orgnanizmda modda almashinuvi energiya almashinuvi bilan boylangan. Organizmda ximiyaviy protsesslar natijasida yukori molekulali moddalardan oddiy moddalar xosil bulganda energiya ajraladi. Energiyaning uzgarishi natijasida issiklik xosil bulib, gavdadan tashki muxitga utadi. Organizmdan ajraladigan energiya mikdorini kallorillarda eki djoul bilan ulchanadi. Djoul jaxonaro birlik sistemasi xisoblanadi 1 Dj = 4,187 kal.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Biotibbiyot muhandisligi 1622-guruh talabasi Saidvoqqosova Zilolaning fanidan “Teri membranalari orqali moddalar almashinuvini tekshirish “ mavzusida
|
--------- - 11-mavzu. Qon tomir tizimi fiziologiyasi reja: Qon oqishining fizik qonuniyati. Arteriya qon bosim va arteriya pulьs

Puls to’lqinlarining tarqalish tezligi, qon oqish tezligiga bog’liq emas. Puls
to’lqinlarining tarkalish tezligi katta yoshli odam aortasida 5,5-8,0 m/sek, periferik
arteriyalarda 6-9,5 m/sek ga teng. Yosh o’tgan sari, tomirlarning elastikligi
kamayishi hisobiga bu tezlik aortada ortadi.
Arterial pulsni yozib olish usuli-
sfigmografiya
deb ataladi. Yozib olingan
sfigmogrammada ikkita asosiy qism: yuqoriga ko’tarilgan-anakrota va pastga
to’shgan katakrota ajratiladi. (rasm). Anakrota yurakdan qonni xaydash davrining
boshlanishida arterial bosim ortishi va tomirlarning cho’zilishidan hosil bo’ladi.
Katakrota qorinchalar sistolasining oxirida, bosim u yerda pasaya boshlaydi
va puls chizig’i pasaya boshlaganda hosil bo’ladi. Diastola vaqtida qorinchalardagi
bosim aortadagidan pasaya boshlaganda qon orqaga qayta boshlaydi. Bu vaqtda
yarimoysimon klapanlar yopilib, egri chiziqda intsizura (chuqurcha) hosil bo’ladi.
Qon to’lqini yarimoy klapanlarga urilib qaytadi va bosim ko’tarilishining
ikkilamchi to’lqinini hosil qiladi, bu to’lqin natijasida arteriyalar devori yana
cho’ziladi. Natijada sfigmogrammada dikrotik (ikkilamchi) ko’tarilish paydo
bo’ladi.
Arterial pulsni paypaslab yoki sfigmografik usul bilan aniqlash yurak qon
tomirlar sistemasining funktsional xolati to’g’risida juda katta ma’lumot beradi.
Eng avvalo yurak urishlar soni, uning ritmi to’g’risida baxo berish mumkin.
Ritmining o’zgarishi fiziologik bo’lishi ham mumkin. Masalan «nafas aritmiyasi»
ayniqsa yoshlarda kuchli rivojlangan nafas olganda puls ko’payishi va nafas
chiqarganda kamayishi.
Yurakning ayrim xastaliklarida puls defitsiti (etishmovchiligi) kuzatiladi.
Yurak urishlari soni puls soni bilan bir xil bo’lmaydi.
11-mavzu. Qon tomir tizimi fiziologiyasi reja: Qon oqishining fizik qonuniyati. Arteriya qon bosim va arteriya pulьs - bet 2

harakatlanadi. Bunda tomir devorlariga yaqin joydagilari deyarli harakatlanmaydi,
unga nisbatan, ikkinchi qavati unga nisbatan uchinchi qavati va x,k, shaklli
elementlari markazda tezroq harakatlanadilar, plazma esa tomir devoriga yaqin
harakatlanadi. Qon oqish tezligi qon tomirlarida turlicha: aortada 40 sm/sek,
arteriyalarda-40 dan 10 gacha, arteriolalarda 10 dan 0,1 gacha, kapilyarlarda 0,1
dan kam, venulalarda 0,3 dan kam, venada 0,3-5 kovak venul 5-20 sm/sek.
Tomirlarda laminar oqimdan tashqari yana turbulent (girdobli) oqim ham
mavjud. Turbulent oqim arteriyalarni toraygan joylarida, hamda o’tkir burilgan
joylarida uchraydi.
Gemodinamikaning asosiy ko’rsatkichlari bo’lib: xajm tezligi qonni aylanib
chiqish vaqti va tomirlarning har xil qismlarida bosimlar farqi hisoblanadi.
Qonning xajm tezligi-bir minutda aorta yoki kovak venalar orqali va o’pka
arteriyasi yoki o’pka venalari orqali o’tgan qon xajmi bir xil. Yurakdan
chiqayotgan qon miqdori unga kelayotgan qon miqdoriga teng.
Qon oqishining chiziqli tezligi.
Chiziqli tezlik qon zarralarining tomirda
siljish tezligini ifodalaydi va mm/sek larda (sm) (sek) o’lchanadi.
CHiziqli tezlik (V) xajmi tezligining (Q) qon tomir ko’ndalang kesimi
umumiy yuzasiga bo’linganiga teng:
2
Пr
Q
V
Bu formula yordamida topilgan tezlik-o’rtacha tezlikdir. Oqimning
markazida chizikli tezlik maksimal, tomir devori ishkalanishi kuchli bo’lganligi
uchun minimaldir. Aortada 50-70 sm/sek. Kapillyarlarda -0,05 sm/sek.
Arteriyalarda 20-40 sm/sek, arteriolada -0,5 sm/sek. Venalarda chiziqli tezlik yana
ortardi 25-30 sm/sek.
Qonni aylanib chiqish vaqti.
Qon zarralarini katta va kichik qon aylanish
doirasini aylanib o’tishi uchun zarur bo’lgan vaqtga
qonni aylanib chikish vaqti
deb ataladi. Issiq qonli hayvonlarda 27 sistolani tashkil qiladi. Agar odam yuragi
minutiga 70-75 marta qisqarganda qon butun gavdani 20-23 sekundda aylanib
chiqadi. Lekin shuni unitmaslik kerakki qon tomiri o’qi bo’ylab oqish tezligi uning
devori oldidagi tezlikka qaraganda yuqoriroq. Qon tomirlarining devorlari ham
turlicha, bundan tashqari ularning uzunligi ham har xil. Demak, qonning hammasi
gavdaning barcha qon tomirlarini shunday tezlik bilan aylanib chiqavermaydi.
Qolaversa ma’lum miqdordagi qon qon depolarida ham bo’ladi.
Task Order Title - [Insert Your Department Name

|
[Insert Your Department Name
|
bet | 3/4 | Sana | 22.07.2021 | Hajmi | 42,49 Kb. | | #15524 |
Include a short title of services and/or a general description of items to be acquired. This title should be unique and descriptive, and should be used consistently throughout the task order process.
Project Summary
Provide a description of the business and technical objectives without including the specific requirements.
Purpose
Provide one or a few sentences to specify, at a high level, what this SOW is to address / achieve. Include the service model(s) that applies (IaaS, PaaS, SaaS, or a mix).
Assumptions
Specify any assumptions here. Input “N/A” if not applicable.
Provide a brief, high-level description of your organization’s current environment and a diagram, if available. Examples of current environment factors are listed below:
Servers and / or Virtual Instances for:
Applications
Databases
Web Hosting
Load Balancing
Redundancy, Mirroring and High Availability
Production, Development and Test Environments
Storage Systems
SAN – Storage Area Network
NAS – Network-Attached Storage
Backup Storage
Archival Storage
Networks
Server Operating Systems
Databases
Database Administration
Licensing
Version
Relational or Non-Relational
Middleware
|
| |
Table of Contents - [Insert Your Department Name

Document Overview 2
1.Task Order Title 4
2.Project Summary 4
3.Background 4
3.1. Purpose 4
3.2. Assumptions 4
3.3. Current Environment 4
4.Proposed Environment 5
5.IaaS / PaaS Requirements 5
5.1. Infrastructure as a Service (IaaS) Technical Requirements 5
5.2. Platform as a Service (PaaS) Technical Requirements 6
6.Other Requirements 6
6.1. Software License 6
6.2. Backup Systems and Capability 7
6.3. Scalable Resources 7
6.4. System Usage 7
6.5. System Availability 8
6.6. Service Level Agreements (SLAs) 8
6.7. Help Desk Support 8
6.8. Security 8
6.8.1.Security Classification 8
6.8.2.Vulnerability Scanning and Patching 8
6.8.3.Trusted Internet Connection (TIC) Compliance 8
6.8.4.IPv6 Requirements 9
6.9. Professional Services 9
7.Period of Performance 9
8.Points of Contact 9
APPENDIX: REFERENCES 11
MLD 
MLEADER / Ko‘p bosqichli obyektni yaratadi

t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
MLE
MLEADEREDIT / Ko‘p o‘rinli obyektga yetakchi satrlarni qo‘shadi yoki undan o‘chiradi.
MLS
MLEADERSTYLE / Ko‘p bosqichli uslublarni yaratadi va o‘zgartiradi.
MO
PROPERTIES / Mavjud obyektlarning xususiyatlarini boshqaradi.
MORE
MESHSMOOTHMORE / To‘rli obyektlar uchun silliqlik darajasini bir darajaga oshiradi.
MS
MSPACE / Qog‘oz maydonidan model fazoni ko‘rish oynasiga o‘tadi.
MSM
MARKUP / Belgilash to‘plami menejerini ochadi.
MT
MTEXT / Ko‘p qatorli matn obyektini yaratadi.
MV
MVIEW / Tartibni ko‘rish oynalarini yaratadi va boshqaradi.
NORTH
GEOGRAPHICLOCATION / Chizma fayli uchun geografik joylashuv ma’lumotlarini
belgilaydi.
NSHOT
NEWSHOT / ShowMotion bilan ko‘rilganda harakatlanadigan harakatli (motion) ko‘rinishni
yaratadi.
NVIEW
NEWVIEW / Harakatsiz nomli koʻrinish hosil qiladi.
O
OFFSET / Konsentrik doiralar, parallel chiziqlar va parallel egri chiziqlar hosil qiladi.
OFFSETSRF
SURFOFSET/ Sirtdan ofset masofasini o‘rnatish orqali parallel sirt yoki qattiq sirt
hosil qiladi.
OP
OPTIONS / Dastur sozlamalarini moslashtiradi.
ORBIT / 3DO
3DORBIT / Ko'rinishni 3D kosmosda aylantiradi, lekin faqat gorizontal va vertikal
orbita bilan cheklangan.
OS
OSNAP / Ishlaydigan obyektni yopishtirish rejimlarini o‘rnatadi.
P
PAN / Dinamik blok ta’rifiga tutqichli parametr qo‘shadi.
Muhandislar Maktabi - Autocad dasturidagi buyruqlar [alifbo tartibida]

|
Autocad dasturidagi buyruqlar [alifbo tartibida]Bog'liq AutoCAD dasturidagi buyruqlar alifbo tartibida @UzAutoCADbotMuhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
BVS
BVSTATE / Dinamik blokda ko‘rinish holatini yaratadi, o‘rnatadi yoki o‘chiradi.
C
CIRCLE / Doira hosil qiladi.
CAM
CAMERA / Obyektlarning 3D ko‘rinishini yaratish va saqlash uchun kamerani kerakli joyga
o‘rnatadi.
CBAR
CONSTRAINTBAR / Obyektdagi mavjud geometrik cheklovlarni aks ettiruvchi asboblar
paneliga o‘xshash UI elementi.
CH
PROPERTIES / Mavjud obyektlarning xususiyatlarini boshqaradi.
CHA
CHAMFER / Obyektlarning chetlarini qiyalaydi.
CHK
CHECKSTANDARDS / Joriy chizmada standartlarning buzilishini tekshiradi.
CLI
COMMANDLINE / Buyruqlar qatori oynasini ko‘rsatadi.
KOL
COLOR / Yangi obyektlar uchun rangni o‘rnatadi.
CO
COPY / Obyektlarni ma’lum masofaga belgilangan yo‘nalishda nusxa ko‘chiradi.
CT
CTABLESTYLE / Joriy jadval uslubi nomini o‘rnatadi.
CUBE
NAVVCUBE / ViewCube vositasining ko‘rinish va displey xususiyatlarini boshqaradi.
CYL
CYLINDER / 3D qattiq silindrni yaratadi.
D
DIMSTYLE / O
‘
lchov uslublarini yaratadi va o
‘
zgartiradi.
DAN
DIMANGULAR / Burchak o‘lchamini yaratadi.
DAR
DIMARC / Yoy uzunligi o‘lchamini yaratadi.
DBA
DIMBASELINE / Oldingi yoki tanlangan o‘lchamning asosiy chizig‘idan chiziqli, burchakli
yoki ordinata o‘lchamini yaratadi.
DBC
DBCONNECT / Ma’lumotlar bazasining tashqi jadvallariga interfeysni taqdim etadi.
DCE
DIMCENTER / Aylana va yoylarning markaz belgisini yoki markaz chiziqlarini yaratadi.
DCO
DIMCONTINUE / Oldindan yaratilgan o‘lchamning kengaytma chizig‘idan boshlanadigan
o‘lchamni yaratadi.
|
| |
DT 
TEXT / Bir qatorli matn obyektini yaratadi. 
DV

t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
EXIT
QUIT / Dasturdan chiqadi.
EXP
EXPORT / Chizmadagi obyektlarni boshqa fayl formatida saqlaydi.
EXT
EXTRUDE / 2D obyekt yoki 3D yuzning o‘lchamlarini 3D maydoniga kengaytiradi.
F
FILLET / Obyektlarning chetlarini dumaloqlashtiradi va to
‘
ldiradi.
FI
FILTER / Obyektni tanlash to‘plamiga kiritish uchun javob berishi kerak bo‘lgan
talablar
ro‘yxatini yaratadi.
FS
FSMODE / Tanlangan obyektga tegadigan barcha obyektlarning tanlov to‘plamini yaratadi.
FSHOT
FLATSHOT / Joriy ko‘rinish asosida barcha 3D obyektlarning 2D tasvirini yaratadi.
G
GROUP / Guruhlar deb ataladigan
saqlangan obyektlar to
‘
plamini yaratadi va boshqaradi.
JOG 
DIMJOGGED / Doira va yoylar uchun yugurish o‘lchamlarini yaratadi

|
JOG
DIMJOGGED / Doira va yoylar uchun yugurish o‘lchamlarini yaratadiBog'liq AutoCAD dasturidagi buyruqlar alifbo tartibida @UzAutoCADbotJOG
DIMJOGGED / Doira va yoylar uchun yugurish o‘lchamlarini yaratadi.
L
LINE / To‘g‘ri chiziq segmentlarini yaratadi.
LA
LAYER / Qatlamlar va qatlam xususiyatlarini boshqaradi.
LAS
LAYERSTATE / Nomlangan qatlam holatlarini saqlaydi, tiklaydi va boshqaradi.
LE
QLEADER / Rahbar va yetakchi izohini yaratadi.
LEN
LENGTHEN / Obyektlar uzunligini va kiritilgan yoylarning burchagini o‘zgartiradi.
LESS
MESHSMOOTHLESS / To‘rli obyektlar uchun silliqlik darajasini bir darajaga pasaytiradi.
LI
LIST / Tanlangan obyektlar uchun xususiyat ma’lumotlarini ko‘rsatadi.
LO
LAYOUT / Chizma tartibi yorliqlarini yaratadi va o‘zgartiradi.
LT
LINETYPE / Chiziq turlarini yuklaydi, o‘rnatadi va o‘zgartiradi.
LTS
LTSCALE / Chizmadagi barcha obyektlar uchun chiziq turlarining masshtab koeffitsientini
o‘zgartiradi.
LW
LWEIGHT / Joriy chiziq og‘irligi, chiziq vaznini ko‘rsatish parametrlari va chiziq og‘irligi
birliklarini o‘rnatadi.
M
MOVE / Obyektlarni belgilangan yo‘nalishda belgilangan masofaga siljitadi.
MA
MATCHPROP / Tanlangan obyektning xususiyatlarini boshqa obyektlarga qo‘llaydi.
ME
MEASURE / Yagona, buzilmagan obyektni hosil qilish uchun o‘xshash obyektlarni
birlashtiradi.
MEA
MEASUREGEOM / Tanlangan obyektlarning masofasi, radiusi, burchagi, maydoni va
hajmini yoki nuqtalar ketma-ketligini o‘lchaydi.
MI
MIRROR / Tanlangan obyektlarning aks ettirilgan nusxasini yaratadi.
ML
MLINE / Bir nechta parallel chiziqlar hosil qiladi.
MLA
MLEADERALIGN / Tanlangan ko'p bosqichli obyektlarni tekislaydi va bo‘sh joylashtiradi.
MLC
MLEADERCOLLECT / Satrlar yoki ustunlarga bloklarni o‘z ichiga olgan tanlangan ko‘p
yetakchilarni tashkil qiladi va natijani bitta yetakchi bilan ko‘rsatadi.
|
| |
VP 
VPOINT / 3D ko‘rish yo‘nalishini o'rnatadi. 
VPLAY

VP
VPOINT / 3D ko‘rish yo‘nalishini o'rnatadi.
VPLAY
VIEWPLAY / Nomlangan ko‘rinish bilan bog‘langan animatsiyani o‘ynaydi.
VS
VSCURRENT / Joriy ko‘rish oynasida vizual uslubni o'rnatadi.
VSM
VISUALSTYLES / Vizual uslublarni yaratadi va o‘zgartiradi va ko‘rish
oynasiga vizual
uslubni qo‘llaydi.
W
WBLOCK / Yangi chizilgan faylga obyektlar yoki blok yozadi.
t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
WE
WEDGE / 3D qattiq takoz (wedge) yaratadi.
WHEEL
NAVSWHEEL / Ko‘rish navigatsiya vositalari to‘plamini o‘z ichiga olgan g‘ildirakni
ko‘rsatadi.
X
EXPLODE / Murakkab obyektni tarkibiy obyektlarga ajratadi.
XA
XATTACH / DWG faylini tashqi havola sifatida kiritadi (xref).
XB
XBIND / Xrefdagi nomli obyektlarning bir yoki bir nechta ta’riflarini
joriy chizmaga
bog‘laydi.
XC
XCLIP / Belgilangan chegaraga tanlangan tashqi ma’lumotnoma yoki
blok havolasining
ko‘rinishini kesadi.
XL
XLINE / Cheksiz uzunlikdagi chiziq hosil qiladi.
XR
XREF / EXTERNALREFERENCES buyrug‘ini ishga tushiradi.
Z
ZOOM / Joriy ko‘rish oynasidagi ko‘rinishni kattalashtirishni oshiradi yoki kamaytiradi.
ZEBRA
ANALYSISZEBRA / Sirt uzluksizligini tahlil qilish uchun chiziqlarni 3D modelga
loyihalashtiradi.
ZIP
ETRANSMIT / O‘z-o‘zidan olinadigan yoki ziplangan uzatish paketini yaratadi.
Manba:
https://www.autodesk.com/shortcuts/autocad
Tarjimon:
Valijon Maxmudov (Kompyuter Akademiyasi)
https://t.me/
UzAutoCADbot
va
Muhandislar
Maktabi
uchun maxsus tayyorlandi.
Autocad dasturidagi buyruqlar [alifbo tartibida]

Autocad dasturidagi buyruqlar [alifbo tartibida]
Download
250,16 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/12
Sana
14.05.2024
Hajmi
250,16 Kb.
#233743
Download
250,16 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Autocad dasturidagi buyruqlar [alifbo tartibida]
Download
250,16 Kb.
Matnni ko'rish
GCON 
GEOCONSTRAINT / Obyektlar yoki obyektlardagi nuqtalar orasidagi geometrik 
munosabatlarni qo‘llaydi yoki saqlaydi. 
GD

GCON GEOCONSTRAINT / Obyektlar yoki obyektlardagi nuqtalar orasidagi geometrik munosabatlarni qo‘llaydi yoki saqlaydi. GD
AutoCAD dasturidagi buyruqlar alifbo tartibida @UzAutoCADbot
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa GCON GEOCONSTRAINT / Obyektlar yoki obyektlardagi nuqtalar orasidagi geometrik munosabatlarni qo‘llaydi yoki saqlaydi. GD
|
PA 
PASTESPEC / Buferdan obyektlarni joriy chizmaga joylashtiradi va ma’lumotlar 
formatini boshqaradi. 
PAR

t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
POFF
HIDEPALETTES / Hozirda ko‘rsatilgan palitralarni yashiradi (shu
jumladan buyruq
qatori).
POL
POLYGON / Teng tomonli yopiq poliliniya hosil qiladi.
PON
SHOWPALETTELAR / Yashirin palitralar ko‘rinishini tiklaydi.
PR
PROPERTIES / Xususiyatlar palitrasini ko‘rsatadi.
PRE
PREVIEW / Chizma qanday chizilgan bo‘lsa, uni ko‘rsatadi.
PRINT
PLOT / Plotter, printer yoki faylga chizma chizadi.
PS
PSPACE / Model kosmik ko‘rish oynasidan qog‘oz maydoniga o‘tadi.
PSOLID
POLYSOLID / 3D devorga o‘xshash polisolid hosil qiladi.
PU
PURGE / Blok taʼriflari va qatlamlar kabi foydalanilmagan
elementlarni chizmadan
olib tashlaydi.
PYR
PYRAMID / 3D qattiq piramidani yaratadi.
QC
QUICKCALC / QuickCalc kalkulyatorini ochadi.
QCUI
QUICKCUI / Foydalanuvchi interfeysi muharririni moslashtirishni
yiqilgan holatda
ko‘rsatadi.
DCON 
DIMCONSTRAINT / Tanlangan obyektlar yoki obyektlardagi nuqtalarga o‘lchovli 
cheklovlarni qo'llaydi. 
DDA

t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
DIV
DIVIDE / Obyektning uzunligi yoki perimetri bo‘ylab teng masofada joylashgan
nuqtali
obyektlar yoki bloklarni yaratadi.
DJL
DIMJOGLINE / Chiziqli yoki tekislangan o‘lchamdagi yugurish chizig‘ini qo'shadi
yoki olib
tashlaydi.
DJO
DIMJOGGED / Doira va yoylar uchun yugurish o‘lchamlarini yaratadi.
DL
DATALINK / Data Link dialog oynasi ko‘rsatiladi.
DLU
DATALINKUPDATE / O‘rnatilgan tashqi ma’lumotlar havolasiga yoki
undan olingan
ma’lumotlarni yangilaydi.
DO
DONUT / To‘ldirilgan doira yoki keng halqa hosil qiladi.
DOR
DIMORDINATE / Ordinata o‘lchamlarini yaratadi.
DOV
DIMOVERRIDE / Tanlangan o‘lchamlarda ishlatiladigan tizim o‘zgaruvchilarining
bekor
qilinishini boshqaradi.
DR
DRAWORDER / Tasvirlar va boshqa obyektlarni chizish tartibini o‘zgartiradi.
DRA
DIMRADIUS / Doira yoki yoy uchun radius o‘lchamini yaratadi.
DRE
DIMREASSOCIATE / Tanlangan o‘lchamlarni obyektlar yoki obyektlardagi
nuqtalar bilan
bog‘laydi yoki qayta bog‘laydi.
DRM
DRAWINGRECOVERY / Dastur yoki tizim xatosidan keyin tiklanishi mumkin bo‘lgan
chizilgan fayllar ro‘yxatini ko'rsatadi.
DS
DSETTINGS / To‘r va snap, qutbli
va obyektni snap kuzatuvi, obyektni
yopishtirish
rejimlari, Dinamik kiritish (Dynamic Input) va Tezkor xususiyatlar (Quick Properties) ni
o‘rnatadi.
QP 
QUICKPROPERTIES / Oldindan ko‘rish rasmlarida chizmadagi ochiq chizmalar va 
sxemalarni ko‘rsatadi. 
Q

t.me/UzAutoCADbot
Muhandislar Maktabi
t.me/kompyuter_akademiyasi
©
autodesk.com
Tarjimon: Valijon Maxmudov
REC
RECTANG / To‘rtburchaklar ko‘p chiziq hosil qiladi.
REG
REGION / Hududni o‘rab turgan obyektni mintaqaviy obyektga aylantiradi.
REN
RENAME / Qatlamlar va o'lchov uslublari kabi elementlarga tayinlangan nomlarni
o‘zgartiradi.
REV
REVOLVE / 2D obyektni o‘q atrofida surish orqali 3D qattiq yoki sirtni yaratadi.
RO
ROTATE / Obyektlarni asosiy nuqta atrofida aylantiradi.
RP
RENDERPRESETS / Tasvirni ko‘rsatish uchun oldindan o‘rnatishni, qayta foydalanish
mumkin bo‘lgan ko'rsatish parametrlarini belgilaydi.
Arteriyalarda qon oqish tezligi - 11-mavzu. Qon tomir tizimi fiziologiyasi reja: Qon oqishining fizik qonuniyati....

orqali birinchi plastinkadap ikkipchisiga qancha tez tarqalishini va teskari — qon
oqimiga qarshi, ya’ni ikkinchi plastinkadan birinchi
plastinkaga qancha tez
tarqalishini aniqlab, qon oqish tezligini hisoblab chiqarish mumkin. Qon oqish
tezligi qancha yuqori bo’lsa ultratovush tebranishlari bir yo’nalishda o’shancha tez
va teskari yo’nalishda o’shancha sekin tarqaladi.
It va maymunlarda aortada qon oqishining o’rtacha
chiziqli tezligi qariyb
30—40
sm/sek.
Yurakdan qon tez haydalgan vaqtda bu tezlik 1
m/sek
ga yetadi,
diastola oxirida esa deyarlik 0
sm/sek
ga tushadi. Odam yuragidan haydalayotgan
qonning minutlik hajmi va aorta diametri ma’lum bo’lsa,
aortada qon oqishining
chiziqli tezligini hisoblab chiqarish mumkin.
Alomatlarni bilib olish dasturlari

|
Alomatlarni bilib olish dasturlari
|
bet | 8/13 | Sana | 03.07.2024 | Hajmi | 0,63 Mb. | | #266434 |
Bog'liq doc 2024-06-12 17-23-49. Axborot jarayonlarining dasturiy ta’minotiAlomatlarni bilib olish dasturlari — bu, alomatlar kodlaridagi harflar va raqamlarning grafik tasvirlarini tarjima qilish uchun mo’ljallangan. U skaner bilan birgalikda ishlatiladi.
Moliyaviy dasturlar guruhi har xil paketlar bilan taqdim etilgan: yozuv daftarchasi va moliyaviy operatsiyalar yozuvi (pul mablag’larining balansi, zayomlar va kreditlar bo’yicha foizli to’lovlarni aniqlash, pul kiritmalarining vaqtincha tuzilmalari va h. k.) ko’rinishidagi ishga doir yozuvlarni olib borish uchun.
Tahliliy tadqiqotlar uchun o’zini yaxshi tavsiya etgan Stat Graphics, Systat
va “Статистик-Консультант” statistika paketlaridan foydalaniladi.
4.9-rasm.
4.9-rasm.
Kompyuter uskunaviy dasturiy ta’minotining vazifasi, tarkibi va strukturasi
Dasturiy ta’minotning bu sinfiga dasturlar va dasturiy majmualar mansub bo’ladi. Ular tuziladigan dasturiy mahsulotlarni ishlab chiqish, sozlash va tadbiq qilish texnologiyalarini ta’minlaydi. Qisqa qilib aytganda uskunaviy dasturiy ta’minotlarni “dasturlar uchun dastur”lar deb tushunish mumkin. Tizimli dasturiy ta’minot va amaliy dasturiy ta’minotlar uskunaviy dasturiy ta’minot bilan, aniqrog’i uskunaviy dasturlash vositalari asosida ishlab chiqiladi.
Masalan, Windows operatsion muhitida ishlovchi Microsoft Word matn muharririni olaylik. Bu muharrir prosessor tasnifiga ega bo’lgan, Microsoft Office tarkibiga kiruvchi dastur. Bu dastur Microsoft Word ilovasi deb ataladi. Agar Siz, biror-bir algoritmik dasturlash tilida (masalan, Paskal tilida) birorta dastur ishlab chiqqan bo’lsangiz, uni ishlashini kompyuterda amalga oshirsangiz u ilova dastur hisoblanadi, uni nomiga “ilova” so’zi qo’shib ishlatiladi. Lekin, “ilova” so’zi ko’proq turli operatsion tizimlarda ishlaydigan dasturiy mahsulotlarga nisbatan ishlatilsa to’g’ri bo’ladi.
4.12-rasm.
Dasturlash axborot texnologiyalari ikkita yo’nalishga ajratilib ko’rsatiladi. Bularning birinchisi, ilovalarni yaratish dasturiy vositalar bo’lib, turli hil operatsion tizimlarida ishlatiladigan “Dasturiy ilovalarni tuzish uchun” (RAD – Rapid Application Development) vositalar deb ataladi. Ular tarkibiga: dasturlash tizimlari va turli xil dasturlash tillari bazasidan iborat bo’lgan uskunaviy ishlab chiqarish muhiti kiradi.
Ikkinchisi, CASE - texnologiyalari deb ataladi (Computer Aided Software Engineering, yoki CASE). Bu texnologiya dasturiy ta’minotini tuzishni kompyuterli qo’llab-quvvatlovchi va murakkab axborot tizimlarini tuzishni avtomatlashtirish vositalarini o’zida mujassamlashtiradi.
|
| |
Chizish uskunalari - Standart primitivlari avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari maqsad va vazifalari, klassifikatsiyasi...

|
Standart primitivlari avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari maqsad va vazifalari, klassifikatsiyasi hamda ta’minot turlari
|
bet | 6/10 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 27,47 Kb. | | #151658 |
Bog'liq Ma\'ruza 2Chizish uskunalari
Odatda 2D-dasturlari tarkibida geometrik elementlarni yasash uchun to‘g‘ri va egri chiziq, aylana, ellips, uchburchak, to‘rtburchak hamda ko‘pburchak uskunalari mavjud. Bundan tashqari figuralarni ranglash, shtrixlash uskunalaridan ham foydalaniladi. Maxsus uskunlar matnli elementlar, izoh va annotatsiyalarni yaratishni ta’minlaydi. O‘lchamlarni avtomatik tarzda qo‘yish orqali maxsus standartlarga mos ravishda chizma o‘lchamlari tezroq qo‘yiladi.
2D dasturlarining foydalanuvchi interfeyslari juda qulay ko‘rinishga ega bo‘lib, AutoCAD interfeysini takrorlaydi. U buyruqlar satriga kiritiladigan tizimli buyruqlarni ishlatishga asoslangan. Ushbu buyruqlar menyu va uskunalar oynasida ham o‘z aksini topgan. Koordinatlarni ko‘rsatish uchun buyruqlar satrida qiymatlar kiritiladi yoki chizma maydoniga kursor joylashtiriladi. Shu kursorlar orqali chizma elementlari yakka yoki guruhli tanlanishi mumkin. Geometrik elementlarni tanlashda ob’ektlarni tahrirlash imkoniyatini beruvchi maxsus qo‘l (handles) hosil bo‘ladi, shuningdek ob’ektni sonli va matnli parametrlarini o‘zgartirish uchun alohida oyna (property sheets) taqdim etiladi.
Sohalarga oid maxsus dastur modullari
Aniq soha ish unumdoligini oshirish maqsadida chizmachilik amallarini bajarishni tezlashtiruvchi bir nechta maxsus modullar, ya’ni devorlarni qurish, truborovodlar, qotiriluvchi elementlar va boshqalar yaratilgan.
Shu tarzda, AutoCAD universal platformasi bazasi tarkibida sohalarga moslashtirilgan bir nechta dasturlar ishlab chiqildi:
AutoCAD Architecture – arxitektra-qurilish ishlarini loyihalash;
AutoCAD Civil 3D – infratuzilmalarni loyihalash;
AutoCAD Electrical – elektrotexnik ishlarni loyihalash;
AutoCAD Mar 3D – kartografik ma’lumotlarni yaratish va boshqarish;
AutoCAD Mechanical – mashinasozlik chizmalarini loyihalash;
AutoCAD MYeR – bino va inshootlarning muhandislik ishlarini loyihalash;
AutoCAD Raster Design – qog‘ozli hujjatlarn qayta ishlash.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Standart primitivlari avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari maqsad va vazifalari, klassifikatsiyasi hamda ta’minot turlari
|
-rasm. Massiv dialog oynasi - Standart primitivlari avtomatlashtirilgan loyihalash tizimlari maqsad va vazifalari,...

Loyiha deganda nima tushuniladi?
Loyihalash bosqichlarini sanab o’ting?
Texnik loyihalash bosqichida nimalar amalga oshiriladi?
Qanday tizmlarga nisbatan avtomatlshtirilgan loyihalsh tizimlari tushunchasi qo’llaniladi?
Avtomatik loyihalash tizimlarining asosiy maqsadlarini ayting?
CAD, CAE va CAM tizimlari haqida ma’lumot bering?
SARR, PDM va GIS – tizimlari qaysi sohalarda qo’llaniladi?
Geometrik modellshtirish to’g’risida ma’lumot bering?
2D CAD va 3D CAD dasturlariga misollar keltiring?
3D CAD tizimida qanday masalalar yechiladi?
-rasm. Modelni setkalarga ajratish orqali mustahkamligini tekshirish

|
-rasm. Modelni setkalarga ajratish orqali mustahkamligini tekshirish
|
bet | 4/10 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 27,47 Kb. | | #151658 |
Bog'liq Ma\'ruza 28.3-rasm. Modelni setkalarga ajratish orqali mustahkamligini tekshirish.
4. Geometrik modellashtirish.
Geometrik modellashtirish masalasi ALTning muhim qismi hisoblanadi..
Real olamdagi fizik ob’ektlar haqidagi ma’lumotlar kompyuterga to‘liq kirtilmaydi, chunki ushbu ob’ektlarning holatlari va xususiyatlari to‘g‘risidagi ma’lumotlar to‘liq bo‘lmay qoladi. Masalan:
• Ob’ektning qaysi qismlari ko‘rinarli?
• Obektning har bir elementi qanday rangda bo‘lishi kerak?
• Ob’ektning hajmi, og‘irligi va o‘lchamlari qancha?
• Ob’ekt boshqa ob’ektlar bilan to‘qnashmaydimi?
• Ob’ekt boshqa ob’ekt ichida turibdimi yoki ustida?
Geometrik modellar ALTda ko‘plab masalalarni yechishda ishlatiladi. Vizuallashtirish, hisoblash setkalarini qurish, boshqarish dasturini ishlatish va h.k.z. Birinchi o‘rinda geometrik modellar ob’ektlar shakli va o‘zaro joylashuvi haqidagi ma’lumotlarni saqlash, ularni kompyuter dasturlari uchun qulay ko‘rinishga keltirishga mo‘ljallangan.
Karkasli modellashtirish
Bu hajmli geometriyani tasavvur qilishning dastlabki tarixiy texnologiyasidir. U 2B-chizmachilikdan boshlab rivojlandi va uch o‘lchovli modellarni tasavvur qilishning eng oddiy usuli sifatida qaraldi.
Ular modelni aniq tasavvur etishda yordam beradi va model elementlari o‘zaro joylashuvini nazorat qiladi.
Bundan tashqari karkaslarni proyeksion ko‘rinishlarni yaratishda qo‘llash mumkin.
Modellarni karkasli ifodalashning kamchiligi shundaki, dasturlar modelning sirt, ya’ni yuza qismini barcha xususiyatlarini ko‘rsata olmaydi va u uni aniq qurish imkoniyatini bermaydi. Shunga qaramasdan bu texnologiya 2B-tizimlarga qaraganda ALT funksional imkoniyatlarini kengaytirishga katta yordam berdi. Hozirgi vaqtda modellarni yaratishda oraliq quruvchi yordamchi tizim sifatida qo‘llaniladi.
8.4-rasm. Bo‘ron kosmik kemasining karkasli modeli
Sirtli modellashtirish
Karkasli modellashtirishdan farqli ravishda kam sonli cheklovlarga egaligi tufayli uch o‘lchovli ob’ektni aniqlash imkoniga ega. Sirtli tasavvurga asoslangan geometrik modellashtirish sifatli vizuallashtirishni ta’minlaydi, sonli modellashtirish uchun hisoblash setkalarini oddiy quradi, tutashma chiziqlarni aniqlaydi, loyiha chizmalarini generatsiya qiladi.
|
| |