nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kommunikativ kompetensiya - - «Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya» nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn...

8
«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya»
nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
huquqlarini bilish, unga rioya qilish, mehnat va fuqarolik munosabatlarida muomala va
huquqiy madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
5.Milliy va umummadaniy kompetensiya — vatanga sadoqatli, insonlarga mehr-
oqibatli hamda umuminsoniy va milliy qadriyatlarga e’tiqodli bo‘lish, badiiy va
san’at asarlarini tushunish, orasta kiyinish, madaniy qoidalarga va sog‘lom turmush tarziga
amal qilish layoqatlarini shakllantirishni nazarda tutadi.
6.Matematik savodxonlik, fan va texnika yangiliklaridan xabardor bo‘lish hamda
Kutilayotgan - Oliy ta’lim,fan va

|
Oliy ta’lim,fan va
|
bet | 6/8 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 16,71 Mb. | | #132164 |
Bog'liq TUNGI YORITGICH YASASHh
Dars yakunida o’quvchilar tungi yoritgich yashash malakasiga ega bo’ladilar.
O‘quv jarayoniga oid kompetensiya: TK 1: texnologiya faniga oid atamalarni to‘g‘ri talafuz qila olish.TK 2; turli manbalardan axborotlarni eshitish, ko‘rish va tushunish. TK3:texnologiya faniga oid bilimlarini boyitish, tirishqoqlikni, qo‘l harakati motorikasini rivojlantirish.TK 4: o‘zining o‘quvchilik burchini bilish, jamoada ishlay olish.TK 5:xalq hunarmandchilik sohalariga oid ma’lumotlar va kasb-hunarlarni haqida tushunchaga ega bo‘lish. TK 6:tabiiy va turli materiallardan foydalanishda tejamkorlikka rioya qilish. F.k.1 turli materiallardan yasaladigan buyumlarni o‘lchay oladi, rejalay oladi, yelimlay oladi, sodda loyihalash ishlarini bajara oladi;
Darsning borishi :
Tashkiliy qism: salomlashish, davomatni aniqlab jurnalga belgilash, o‘quvchilarning darsdagi tayyorgarligini va uyga vazifalarni tekshirish , guruhlarga bo‘lish.
Otilgan mavzuni mustahkamlash :
I guruh: o‘tilgan mavzular yuzasidan savol-javob o‘tkazish, plakatda “Bahor” manzarasi tasvirlangan ,undagi daraxtda osilgan olmalarda savollar yozilgan. Guruhdan o‘quvchilar chiqib, olmalarni uzib savolarga og’zaki javob berishadi .
Bir yilda nechta fasllar mavjud va ular qaysilar ?
Mehnat darslarida biz qanday sanitariya – gigiyena talablari va xavfsizlik qoidalariga rioya qilishimiz kerak ?
Yangi mavzu bayoni :
Qalam, chizg’ich, sirkul, quruq pastel, rangli qalam va qalam kukuni, yelimli pistolet, pichoq, qaychi, ombur, izolatsiya lentasi, sim, gultuvak, to’q qizil, yashil va och pushti rangli foamiran, silindr, yashil PVA yelimi, kapron, ip, paxtali tayoqcha, yog’och, cho’p, LED yortigichli girlyanda, svetodiod, svetodiodlar uchun ulagich, vilkali sim, rezistor, kavsharlagich va qalay, texnologik xarita, xavfsizlik texnikasi qoidalariga oid yo’riqnoma.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - «Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya» nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn...

7
«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya»
nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
BOSHLANG’İCH SİNF O’QUVCHİLARİDA TAYANCH KOMPETENSİYALARNİ
SHAKLLANTİRİSHNİNG İLMİY-NAZARİY ASOSLARİ
Suvonqulova Aziza Abdurazzoq qizi
GulDU ta’li va tarbiya nazariyasi
Va metodikasi (boshlang’ich ta’lim)
ta’lim yo’nalishi 2-bosqich magistri
https://doi.org/10.5281/zenodo.6279395
Kompetensiya – fan bo‘yicha
egallagan nazariy bilim
, amaliy ko‘nikma va malakalarni
kundalik hayotida duch keladigan amaliy va nazariy masalalarni yechishda foydalanib,
amaliyotda qo‘llay olishdir.
Kompetentlilik –lotincha: competens – layoqatli, qobiliyati bor degan ma’noni
ifodalaydi. Kompetentlilik tarkibiga sof kasbiy bilim, ko‘nikma va malakalardan tashqari,
tashabbuskorlik, ham
korlik, guruhda ishlash layoqati, kommunikativ qobiliyati, real baholay
olish
, mantiqiy fikrlash, axborotni saralash va foydalana olish xususiyatlari ham kiradi.
Kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan ta’lim – egallangan bilim, koʻnikma va
malakalarni oʻz shaxsiy, kasbiy va ijtimoiy faoliyatlarida amaliy qoʻllay olish layoqatini
shakllantirishga yoʻnaltirilgan ta’lim boʻlib, oʻquvchilarda mustaqil fikrlash, faol fuqarolik
pozitsiyasiga ega boʻlish, tashabbuskorlik, axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan oʻz
faoliyatida oqilona foydalana olish, ongli ravishda kasb-hunar tanlash, sogʻlom raqobat hamda
umummadaniy koʻnikmalarni hosil qiladi.
Kompetensiyalarni shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’lim–o‘quvchilarda egallangan
bilim, ko‘nikma va malakalarni o‘z shaxsiy, kasbiy va ijtimoiy faoliyatlarida amaliy qo‘llay
olish kompetensiyalarini shakllantirishga yo‘naltirilgan ta’limdir.
O‘zbekiston Respublikasida ta’limning uzluksizligi, uzviyligi, o‘quvchi shaxsi va
qiziqishlari ustuvorligidan kelib chiqib, ularning yosh xususiyatlariga mos ravishda quyidagi
tayanch kompetensiyalar shakllantiriladi.
Diffuziya koeffitsienti - Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida...

|
Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida ishlab chiqarilayotgan asboblar va qurilmalar miqdori tez ko’payib, ularning turli soxalarga tatbiqi kengayib bormoqda
|
bet | 6/43 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 4,76 Mb. | | #139134 |
Bog'liq KIRISHDiffuziya koeffitsienti. Yarimo’tkazgichda elektr toki hosil bo‘lishiga faqat elektr maydoni emas, balki harakatchan zaryad tashuvchilar gradienti ham sabab bo‘ladi. Yarimo’tkazgich hajmida teng taqsimlanmagan erkin zaryad tashuvchilar harakatining yo‘nalishi diffuziya harakati deb ataladi.
Elektron va kovak diffuziya toklarining zichligi quyidagiga teng:
(1.4)
bu yerda q – elektron (kovak) zaryadi, Dn i Dp – mos ravishda elektron va kovak diffuziya koeffitsientlari, dn/dx vadp/dx – mos ravishda elektron va kovak konsentratsiya grandientlari.
Dreyf va diffuziya harakati parametrlari o‘zaro Eynshteyn nisbati bilan bog‘langan:
(1.5)
(1.4) ifodadagi proporsionallik koeffitsientlari potensial o‘lcham birligiga teng(volьt) va issiqlik potensiali deyiladi. Xona temperaturasida (T=300K) = 0,026V = 26mV.
Yashash vaqti . Zaryad tashuvchining yashash vaqti deganda uning generatsiyasidan rekombinatsiyasigacha bo‘lgan vaqti tushuniladi. Yarimo’tkazgichning bu parametri yarimo’tkazgichli asboblarni (bipolyar tranzistorlardagi baza kengligi, maydoniy tranzistorlarda kanal uzunligi) konstruksiyalashda katta ahamiyatga ega. Yashash vaqtida zaryad tashuvchining diffuziya harakati natijasida diffuziya uzunligi deb ataluvchi, o‘rtacha masofasi ma’lum L ga teng bo‘lgan masofani bosib o‘tadi.
Yarimo‘tkazgich diod deb bir (yoki bir necha) elektr o‘tishlarga ega ikki elektrodli elektron asbobga aytiladi. Diodlar radioelektron qurilmalarda ishlatilishi va bajaradigan vazifasiga muvofiq tasniflanadilar.
Barcha yarimo‘tkazgich diodlarni ikki guruhga ajratish mumkin: to‘g‘rilovchi va maxsus vazifalarni bajaruvchi.
To‘g‘rilovchi diodlar o‘zgaruvchan tokni o‘zgarmas tokka o‘zgartirish uchun qo‘llanadi. To‘g‘rilanuvchi tok shakli va chastotasiga bog‘liq holda ular past chastotali, yuqori chastotali va impuls diodlarga ajratiladi.
Maxsus vazifalarni bajaruvchi diodlarda p-n o‘tishlarning turli elektrofizik xususiyatlaridan, masalan, teshilish hodisalaridan, fotoelektrik hodisalardan, manfiy qarshilikka ega sohalari mavjudligidan va boshqalardan foydalaniladi. Maxsus vazifalarni bajaruvchi diodlar, xususan, o‘zgarmas kuchlanishni barqarorlash, optik nurlanishni qayd etish, elektr sxemalarda signallarni shakllantirish va boshqa vazifalarni amalga oshirish uchun qo‘llaniladi.
a) b) v)
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida ishlab chiqarilayotgan asboblar va qurilmalar miqdori tez ko’payib, ularning turli soxalarga tatbiqi kengayib bormoqda
|
-Rasm. IMS tuzilish sxemasi - Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida...

|
Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida ishlab chiqarilayotgan asboblar va qurilmalar miqdori tez ko’payib, ularning turli soxalarga tatbiqi kengayib bormoqda
|
bet | 43/43 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 4,76 Mb. | | #139134 |
Bog'liq KIRISH7.4-Rasm. IMS tuzilish sxemasi.
Dielektrik bilan izolatsiyalash usuli (EPIC — texnologiya). Bu texnologiya p —n o‘tish bilan izolatsiyalanib tayyorlangan IMSlarga nisbatan yaxshiroq xarakteristikalarga ega mikrosxemalar yaratish imkonini beradi. Xususan, izolatsiyalash darajasi taxminan 6 tartibga ortadi, teshilish kuchlanishi kattalashadi, parazit sig‘imlar taxminan 2 tartibga kamayadi, radiatsiyaga chidamlilik ortadi, IMS tezkorligi oshadi. Ushbu texnologiya asosida kichik quvvatli va yuqori tezlikda ishlaydigan raqamli IMSlar yaratish maqsadga muvofiq, chunki bunday texnologik jarayon narxi planar-epitaksial texnologiyaga nisbatan yuqori.
Sodda IMS yaratish ketma-ketligi 7.5-rasmda ko'rsatilgan. O‘tkazuvchanligi n — turli asosga surma yoki margumush 1 2 mkmga diffuziya qilish yo'li bilan plastinaning butun yuzasi bo'ylab — o‘tkazuvchanlikka ega yashirin qatlam hosil qilinadi. Asosni — qatlam tomondan termik oksidlab , uning butun yuzasida oksid qatlam hosil qilinadi. Birinchi fotolitografiya yordamida ushbu qatlamda izolatsiyalovchi sohalar uchun “darc ha” lar ochilad i (7.5, a -rasm ), oksid bilan himoyalangan sohalar yemirilgani uchun 8 5 mkm bo‘lgan “chuqurcha ” lar hosil qilinadi (7 .5 , b -rasm ). So‘ng “ ch u q u r c h a ” la r y u z a la ri oksidlanadi (7.5, d-rasm). Bundan keyin oksidlangan “ c h u q u rc h a ” lar to m o n d a n asos sirtiga 0 ,2 —0,25 m m qalinlikdagi p o lik ristall kremniy o ‘stiriladi. P olikristall k rem n iy k eyinchalik b o ‘lg‘usi IM S asosi b o ‘lib xizm at q ilad i (7.5, e -rasm ).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yarimo’tkazgichlar jaxon fani va texnikasida salmoqli o’rinni egallaydi. Ular asosida ishlab chiqarilayotgan asboblar va qurilmalar miqdori tez ko’payib, ularning turli soxalarga tatbiqi kengayib bormoqda
|
NARZULLOYEVA SALOMATBONU SUNATULOYEVNA

5
«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya»
nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
OSHIRISHNING PSIXOLOGIK XUSUSIYATLARI
TOXİROVA NASİBA KOBİLOVNA
18
KOMPYUTER O'YINLARIGA TOBE ÒSMIRLARNI ÒRGANISHNING ÓZIGA XOS
XUSUSIYATLARI
TO'RAYEVA ZEBUNİSO
ILMİY RAHBARİ: G.D.XUDOYQULOVA
55
19
AMERIKA PSIXOLOGIYA MAKTABI NAMOYONDALARINING ZAMONAVIY
TADQIQOTLARINING OZIGA XOS JIHATLARI
AXROROV PAXLAVON QAHRAMONOVİCH
ILMİY RAHBAR: D.M.NURALİYEVA
59
20
KICHIK MAKTAB YOSHIDAGI O'QUVCHILARDA ART TERAPIYA ORQALI
TASAVVUR VA IJODKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING O`ZIGA XOS
XUSUSIYATLARI
ILMİY RAHBAR: NAZAROV AKMAL MARDONOVİCH
MUXAMEDOVA MUHAYYO KARİMOVNA
62
21
THE ROLE OF SPEAKING ACTIVITIES IN ENGLISH TEACHING
Kambarova Diloram Yusupovna
65
22
IMPORTANCE OF LESSON PLANS IN TEACHING PROCESS.
XAYDAROVA NİGİNA GANİYEVNA
68
23
ВЫЯВЛЕНИЕ ИЗМЕНЕНИЙ РЕЧЕВОЙ АКТИВНОСТИ ДЕТЕЙ В ПЕРИОД
АДАПТАЦИИ К УСЛОВИЯМ ДЕТСКОГО САДА
ШАРИПОВА ДИЛБАР ГУЛЯМОВНА 1
ХИКМАТОВА ДИЛРАБО ПУЛАТОВНА
71
24
BUGUNGI ZAMOAVIY HAYOTDA INSON EMOTSIYASINING ROLI VA
VAZIFALARI
NABİJONOV OTABEK 1
Bipolyar tranzistorlarni asosiy parametrlari

|
Bipolyar tranzistorlarni asosiy parametrlari
|
bet | 8/43 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 4,76 Mb. | | #139134 |
Bog'liq KIRISHBipolyar tranzistorlarni asosiy parametrlari:
Kirish qarshiligi: [Om] ;
CHiqish qarshiligi: [Om] ;
Tok bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti: ;
Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti: ;
Quvvat bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti: .
BTda elektrodlar uchta bo‘lgani sababli, uch xil ulanish sxemalari mavjud: umumiy baza (UB); umumiy emitter (UE); umumiy kollektor (UK). Bunda BT elektrodlaridan biri sxemaning kirish va chiqish zanjirlari uchun umumiy, uning o‘zgaruvchan tok (signal) bo‘yicha potensiali esa nolga teng qilib olinadi. BTning rasmda keltirilgan ulanish sxemalari aktiv rejimga mos.
a) b) v)
5 – rasm. BTning statik rejimda UB (a), UE (b) va UK (v) ulanish sxemalari
UB sxemasi uchun kirish statik xarakteristikasi bo‘lib UKB = const bo‘lgandagi IE= f (UEB) bog‘liqlik, UE sxemasi uchun esa UKE = const bo‘lgandagi IB=f(UBE) bog‘liqlik hisoblanadi. Kirish xarakteristikalarining umumiy xarakteri odatda to‘g‘ri yo‘nalishda ulangan p-n bilan aniqlanadi. Shu sababli tashqi ko‘rinishiga ko‘ra kirish xarakteristiklari eksponensial xarakterga ega (6- rasm).
Kollektor o‘tishdagi teskari kulanishning ortishi bilan UB sxemadagi kirish xarakteristika chapga, UE sxemada esa o‘ngga siljiydi.
UB sxemadagi tranzistorning chiqish xarakteristikalari oilasi bo‘lib IE =const bo‘lgandagi IK= f (UKB) bog‘liqlik, UE sxemada esa IB =const bo‘lgandagi IK= f (UKE) bog‘liqlik hisoblanadi.
a) b)
6– rasm. BT ning kirish xarakteristikasi: a) UB da b) UE da.
a) b)
7 – rasm. BT ning chiqish xarakteristikasi: a) UB da b) UE da.
Chiqish xarakteristikalari ko‘rinishiga ko‘ra teskari ulangan diod VAXiga o‘xshaydi, chunki kollektor o‘tish teskari ulangan. Xarakteristikalarni qurishda kollektor o‘tishning teskari kuchlanishini o‘ngda o‘rnatish qabul qilingan.
UE sxemasida ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasi UB sxemada ulangan tranzistorning chiqish xarakteristikasiga nisbatan katta qiyalikka ega.
UB sxemada ulangan, eritib tayyorlangan n-p-n BTning aktiv rejimda ishlashini ko‘rib chiqamiz (8- rasm).
|
| |
Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh

Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
04.01.2024
Hajmi
0,97 Mb.
#129964
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh
Download
0,97 Mb.
Matnni ko'rish
, WWW.INNACADEMY.UZ VEB SAYTI) «ZAMONAVIY DUNYODA PEDAGOGIKA VA

4
«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya»
nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya
1
ILK BOLALAR BOG’CHASI O’ZBEKISTONDA
Dildora Nurova Mamadjonovna
1
2
MAKTAB YOSHGACHA BOLALARNING JISMONIY RIVOJLANISH
XUSUSIYATLARI
Surayyo Mahmudjonovna
5
3
BOSHLANG’İCH SİNF O’QUVCHİLARİDA TAYANCH KOMPETENSİYALARNİ
SHAKLLANTİRİSHNİNG İLMİY-NAZARİY ASOSLARİ
Suvonqulova Aziza Abdurazzoq qizi
7
4
THE USE OF MODERN TECHNOLOGISTS IN THE STUDY OF ENGLISH
QOBİLOV SHAHZOD JAMOLİTDİN O’G’Lİ 1 , ABDURAKHİMOV BOBURJON FOZİL
O’G’Lİ 2 ,
Khiloliddin Absalomov 3
10
5
РАЗВИТИЯ НАГЛЯДНО-ОБРАЗНОГО МЫШЛЕНИЕ У СТАРШЫХ
Olimning e’tiborsizligi ( soxta parishonxotirlik)

2. Olimning e’tiborsizligi ( soxta parishonxotirlik) –diqqatni o’z xayollarida jalb bo’lishi. U
biron bir g’oya bilan band bo’lgan , o’z kechinmalariga berilgan kishilarda kuzatiladi. Bu xolda
bunday
kishilar atrofidagi narsa, e’tibor bermaydilar. Ichki diqqatni yuqori intensivligi va
qiyin o’zgarishi
bilan belgilanadi
3. Qarilik parishonxotirligi – diqqat jamlashning sust intensivligi ko’chuvchanligining
qiyinlashishi bilan belgilanadi.
4. Diqqatning chalg’ishi – diqqatning kuchi qobiliyati
meyoridan ortib ketadi, buning
natijasida bemorlar hech narsaga uzoq vaqt diqqatlariniqarata olmaydi.
5. Diqqatning inertligi – diqqatning patologik fiksatsiyasi,
diqqatning bir obektdan
ikkinchisiga o’tish mexanizminig buzilishi.
6. Aprozeksiya – diqqatning butunlay yo’qolib ketishi
Xulosa. Barcha narsaning kaliti takrorlash hamda mashqlantirish bo’lgani kabi bizning
miyamizga o’tadigan barcha bilimlarning kaliti hosoblanadigan
diqqatimizni ham doim
mashqlantirib tursak bunday buzilishlarning ma’lum miqdorda oldini olgan bo’lamiz. Bunday
kuchli buzilishlarning oldini olish hamda diqqat barqarorligini taminlashda bir necha xil
usulllardan foydalansak bo’ladi. Masalan, aylananadan tashqariga chiqmasdan bo’yash- bu
boshlang’ich
kichik usul hisoblanadi, ammo diqqat barqarorligini ta’minlashda va diqqat
buzilishlarning oldini olishda ma’lum miqdorda samara bera oladi.
Foydalangan adabiyotlar:
1. I.P.Pavlov “Umumiy Psixologiya” Toshkent – 2008
2. “Umumiy Psixologiya” o’quv qo’llanmasi
97
«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya»
nomli 10-son ilmiy,
masofaviy, onlayn konferensiya
3. Arxiv.uz
4. Vikopediya
5. Ziyo.uz.com
6. G’oziyev.E.G’, Muhammedova.D.G’, Ilhomova.D.I, Rasulova.A.I, Mallaboyeva.N.M “O’quv
qo’llanmasi” Toshkent – 2008
7. E.G’.G’oziyevich “Umumiy Psixologiya”
http://fayllar.org
– rasm. Yarimo‘tkazgich diodning shartli belgilanishi (a)

|
– rasm. Yarimo‘tkazgich diodning shartli belgilanishi (a)
|
bet | 7/43 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 4,76 Mb. | | #139134 |
Bog'liq KIRISH4 – rasm. Yarimo‘tkazgich diodning shartli belgilanishi (a),
tuzilmasi ko‘rinishi (b) va statik VAXi (v).
Yarimo‘tkazgich diodlarning elektr sxemalarda shartli belgilanishi 4.a - rasmda, uning tuzilmasi ko‘rinishi 4.b – rasmda keltirilgan. Rasmlarda diodning chiqishlari A va K ko‘rsatilgan bo‘lib, ular diodning elektrodlari deb ataladi. Diodning r – tomoniga ulangan elektrod anod deb, n– tomoniga ulangani esa – katod deb ataladi. Diodning statik VAXi 4.v – rasmda keltirilgan.
Yarimo‘tkazgich diodning to‘g‘ri va teskari yo‘nalishlaridagi qarshiliklari bir – biridan keskin farq qiladi: to‘g‘ri yo‘nalishda siljitilgan diodning qarshiligi qiymati kichik, teskari siljitilgan diodniki esa – katta bo‘ladi. Shu sababdan diod bir tomonga elektr tokini yaxshi o‘tkazadi, ikkinchi tomonga esa – yomon o‘tkazadi.
Diodni asosiy parametrlari:
1. Statik qarshilik [Om] ;
2. Differensial qarshilik [Om] ;
3. Xarakteristika tikligi [A/V] .
Bipolyar tranzistorlar
Bipolyar tranzistor (ВТ) deb o‘zaro ta’sirlashuvchi ikkita p-n o‘tishdan tashkil topgan va signallarni tok, kuchlanish yoki quvvat bo‘yicha kuchaytiruvchi uch elektrodli yarimo‘tkazgich asbobga aytiladi. BT da tok hosil bo'lishida ikki xil (bipolyar) zaryad tashuvchilar - elektronlar va kovaklar ishtirok etadi. ВТ p - va n - o‘tkazuvchanlik turi takrorlanuvchi uchta (emitter, baza va kollektor) yarimo‘tkazgich sohaga ega.
Agar emitter o’tish teskari yo’nalishda, kollektor o’tish esa to’g’ri yo’nalishda siljigan bo’lsa, u holda bu tranzistor invers yoki teskari ulangan deb ataladi. Tranzistor raqamli sxemalarda qo’llanilganda u to’yinish rejimida (ikkala o’tish ham to’g’ri yo’nalishda siljigan), yoki berk rejimda (ikkala o’tish teskari siljigan) ishlashi mumkin. Keyingi chekka soha (n - soha) kollektor deb ataladi. U emiitterga nisbatan kuchsizroq legirlangan bo’lib, zaryad tashuvchilarni baza sohasidan ekstraktsiyalash uchun xizmat qiladi. Emitter va baza oralig’idagi o’tish emitter o’tish, kollektor va baza oralig’idagi o’tish esa kollektor o’tish deb ataladi.
Bipolyar tranzistorning ishlashi uchta asosiy hodisaga asoslangan:
emitterdan bazaga zaryad tashuvchilarning injektsiyasi;
bazaga injektsiyalangan zaryad tashuvchilarni kollektorga o’tishi;
bazaga injektsiyalangan zaryad tashuvchilar va kollektor o’tishga yetib kelgan asosiy bo’lmagan zaryad tashuvchilarni bazadan kollektorga ekstraktsiyasi.
|
| |
ДОШКОЛЬНИКОВ В ПРОЦЕСС ОЗНАКОМЛЕНИЯ С ПРИРОДОЙ

|
ДОШКОЛЬНИКОВ В ПРОЦЕСС ОЗНАКОМЛЕНИЯ С ПРИРОДОЙ
|
bet | 3/71 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 363,42 Kb. | | #131379 |
Bog'liq «innovative academy» ilmiy tadqiqotlarni-fayllar.orgДОШКОЛЬНИКОВ В ПРОЦЕСС ОЗНАКОМЛЕНИЯ С ПРИРОДОЙ
Якубова Гульназ Маримбаевна
13
6
BOSHLANG’İCH SİNFLARDA TARBİYA FANİNİ O’QİTİSHDA AJDODLARİMİZ
MEROSİDAN FOYDALANİSHNİNG AHAMİYATİ
Dilfuza Kulchayeva
16
7
THE USE OF ICT İN EDUCATİON AND İTS ROLE AND İMPORTANCE İN
LEARNİNG A FOREİGN LANGUAGE
BERDİYAROVA SHOHİDA MARDON QİZİ 1 , IBODULLOYEVA OZODA ISMOİLJON
QİZİ 2 ,
Khiloliddin Abdusalomov
19
8
BOSHLANG'İCH SİNF O’QUVCHİLARİDA TASHKİLOTCHİLİK QOBİLİYATİ
ELEMENTLARİNİ SHAKİLLANTİRİSH
Xazratqulov Yashnarbek
22
9
BOSHLANG’İCH SİNF O’QUVCHLARİDA GEOMETRİK MATERAİALLAR
HAQİDA TASAVVURLARİNİ SHAKLLANTİRİSH
ZİLOLA ISAKOVA SHAMSİDDİN QİZİ
26
10
N İLMİY, MASOFAVİY, ONLAYN KONFERENSİYA
BOSHLANG’İCH SİNFLARDA İNGLİZ TİLİNİ O'RGATİSHDA DİDAKTİK
O'YİNLARNİNG AHAMİYATİ
MO’MİNOVA GULİZODA ZİYOD QİZİ
29
11
WHY SHOULD WE TEACH GRAMMAR?
TASHPULATOVA ZİLOLA ERKİNOVNA
32
12
O'SMIRLARNI MANIPULYATSION TA'SIRLARDAN PSIXOLOGIK HIMOYA
QILISHNING O'ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
ILMİY RAHBAR: NAZAROV AKMAL MARDONOVİCH
FAYZULLOYEVA MOHİNUR SA’DULLO QİZİ
35
13
O'SMIRLARDA KASB TANLASH MOTIVATSIYASI SHAKLLANISHINING
IJTIMOIY PSIXOLOGIK TAMOYILLARI
ILMİY RAHBAR: SH.R.BARATOV
ABDULLAYEV SHAHZODJON ZOKİRJONOVİCH
39
14
VOYAGA YETMAGANLAR JINOYATCHILIGINING IJTIMOIY-PSIXOLOGIK
OMILLARI
BARNOYEVA YULDUZ RASULOVNA
43
15
TAVAKKAL XULQ – ATVORNING SHAXS RIVOJLANISHIDAGI TA’SIRI
|
| |
Kanali qurilgan MDYA - tranzistorlar

5. Kanali qurilgan MDYA - tranzistorlar
7 –rasmda n – turdagi kanali qurilganm MDYA tranzistor tuzilmasi (a) va uning shartli belgisi (b) keltirilgan.
Agar UZI = 0 bo’lganda USI kuchlanish o’rnatilsa, u ҳolda kanal orqali elektronlar ҳisobiga tok oqib o’tadi. Zatvorga istokka nisbatanmanfiy kuchlanish berilsa, kanalda ko’ndalang elektrmaydon yuzaga keladi va uning tasirida kanaldan elektronlar itarib chiqariladilar. Kanal elektronlar bilan kambaғallashib boradi, uning qarshiligi ortadi va stok toki kamayadi. Zatvordagimanfiy kulchlanish qancha katta bo’lsa, bu tok shuncha kichik bo’ladi. Tranzistorning bunday rejimi
kabaғallashish rejimi deb ataladi.
Agar zatvorgamusbat kuchlanish tasir ettirilsa, ҳosil bo’lgan elektrmaydoni tasirida, istok va stok, ҳamda kristalldan kanalga elektronlar kela boshlaydilar, kanalning o’tkazuvchanligi va shu bilan birga stok toki ortib boradi. Bu rejim boyish rejimi deb ataladi.
Ko’rib o’tilgan jarayonlar 5.8 a – rasmda keltirilgan statik stok – zatvor xarakteristikada: USI=const bo’lgandagi IS= f (UZI) bilan ifoda-langan.
0 bo’lganda tranzistor boyish rejimida, 0 bo’lganda esa kambaғallashish rejimida ishlaydi.
a) b)
7 – rasm.
Boyish rejimida stok xarakteristikalari UZI = 0 da olingan boshlanғich xarakteristikadan - yuqorida, kambaғallashish rejimida esa – pastda joylashadi (8 b- rasm).
a) b)
8 – rasm.
S, Ri va statik differentsial parametrlar xuddi r–n –o’tish bilan boshqariladiganmaydoniy tranzistorlardagi (1.4), (1.5) va (1.6) ifodalardanmos ravishda aniqlanadi.
Xarakteristika tikligi va ichki qarshilik barcha turdagimaydoniy tranzistorlardagi kabi qiymatlarga ega bo’ladi. Kirish qarshiligi va elektrodlararo siғimlarga kelsak,mDYA – tranzistorlar r-n o’tish bilan boshqariladiganmaydoniy tranzistorlardagiga nisbatan yaxshi ko’rsatkichlarga ega. RZI kirish qarshiligi bir necha darajaga yuqori bo’lib 1012-1015 Om ni tashkil etadi. Elektrodlararo siғimlar qiymati SZI, SSI lar uchun -10 pF dan, SZS uchun -2 pF dan ortmaydi. Bu ko’rsatkichlar tranzistor inertsiyasini belgilaydilar.
http://fayllar.org
|
В заключение - «Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya» nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya...

«Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya» nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya «innovative academy» ilmiy tadqiqotlarni qo’llab-quvvatlash markazi
«innovative academy» ilmiy tadqiqotlarni-fayllar.org
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa «Zamonaviy dunyoda pedagogika va psixologiya» nomli 10-son ilmiy, masofaviy, onlayn konferensiya «innovative academy» ilmiy tadqiqotlarni qo’llab-quvvatlash markazi
|
Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koeffitsienti

Kuchlanish bo’yicha kuchaytirish koeffitsienti tranzistorning kuchaytirish xususiyatini ifodalaydi:
IS =const bo’lganda (1.5)
Bu koeffitsient stokdagi kuchlanish stok tokiga zatvordagi kuchlanishga nisbatan qanchalik tasir ko’rsatishini ifodalaydi. “Manfiy” ishora kuchlanish o’zgarishi yo’nalishlarining qarama-qarshiligini bildiradi. Ҳar doim ҳam bu koeffitsientni xarakteristikadan aniqlab bo’lmaganligi sababli, bu kattalikni quyidagicha ҳisoblashmumkin:
. (1.6)
4. Kanali induktsiyalangan МDYA - tranzistorlar
R – n o’tish bilan boshqariladiganmaydoniy tranzistorlardan farqli ravishdamDYA–tranzistorlardametall zatvor kanal ҳosil qiluvchi o’tkazgichli soҳadan doim dielektrik qatlami yordamida izolyatsiyalangan. SHu sababli MDYA–tranzistorlar zatvori izolyatsiyalanganmaydoniy tranzistorlar turiga kiradi. Dielektrik qatlami SiO2 dielektrik oksidi bo’lganligi sababli, bu tranzistorlar MOYA – tranzistorlar (metall – oksid- yarim o’tkazgichli tuzilma) deb ҳam ataladilar.
MDYA–tranzistorlarning ishlash printsipi ko’ndalang elektrmaydoni tasirida dielektrik bilan chegaralangan yarim o’tkazgichning yuqori qatlamida o’tkazuvchanlikni o’zgartirish effektiga asoslangan. YArim o’tkazgichning yuqori qatlami tranzistorning tok o’tkazuvchi kanali vazifasini bajaradi.
r – kanali induktsiyalangan МDYA - tranzistor tuzilmasi 4 a –rasmda va uning shartli belgisi 4 b- rasmda keltirilgan.
Tranzistor quyidagi chiqishlarga ega: istokdan – I, stokdan – S, zatvordan – Z va asos deb ataluvchi – A kristalldan.
Stok va istoklarning r+ - soҳalari n – turdagi yarim o’tkazgich bilan ikkita r–n o’tish ҳosil qilganligi sababli, USI kuchlanishining biror qutblanishida bu o’tishlardan biri teskari yo’nalishda ulanadi va stok toki IS deyarli nolga teng bo’ladi.
a) b)
4 – rasm.
Tranzistorda tok o’tkazuvchi kanal ҳosil qilish uchun zatvorga teskari qutbdagi kuchlanish beriladi. Zatvor elektrmaydoni SiO2 dielektrik qatlami orqali yarim o’tkazgichning yuqori qatlamiga kiradi, undagi asosiy zaryad tashuvchilar (elektronlar) ni itarib chiqaradi va asosiy bo’lmagan zaryad tashuvchilar (kovaklar) ni o’ziga tortadi. Natijada yuqori qatlam elektronlari kambaғallashib, kovaklar bilan esa boyib boradi. Zatvor kuchlanishi bo’saғaviy deb ataluvchimalum qiymati U0 ga etganda, yuqori qatlamda elektr o’tkazuvchanlik kovak o’tkazuvchanlik bilan almashadi va istok va stokni bir – biri bilan boғlovchi r- turdagi kanal shakllanadi. bo’lganda yuqori qatlam kovaklar bilan boyib boradi, bu esa kanal qarshiligini kamayishiga olib keladi. Bu vaqtda stok toki IS ortadi. 5 – rasmda r – kanali induktsiyalanganmDYA - tranzistorning stok – zatvor VAXsi keltirilgan.
5 – rasm. 6 – rasm.
6 – rasmda n - kanali induktsiyalanganmDYA - tranzistorning chiqish (stok) xarakteristiklar oilasi keltirilgan. Zatvorgamalum kuchlanish berilganda ning ortib borishiga ko’ra stok toki nol qiymatdan avvaliga chiziqli ko’rinishda ortib boradi (VAX ning tikka qismi), keyinchalik esa ortish tezligi kamayadi va etarlicha katta qiymatlarida tok o’zgarmas qiymatga intiladi. Tok ortishining to’xtashi stok yaqinidagi kanalning berkilishi bilan boғliq.
|
МT statik xarakteristikalari

|
МT statik xarakteristikalari
|
bet | 2/4 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 15,19 Kb. | | #130415 |
Bog'liq Мaydoniy tranzistorlar ══════════════════════ Reja-fayllar.org2.МT statik xarakteristikalari
Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ҳam ataladi. 3 a-rasmda USI=const bo’lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
Stok – zatvor xarakteristikadan ko’rinib turibdiki, UZI=0 bo’lganda tranzistor orqalimaksimal tok oqib o’tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi vamalum UZI.BERK. qiymatga etganda nolga teng bo’lib qoladi va stok toki IS deyarli nolga teng bo’lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu ҳolat kanal uzunligining uncha katta bo’lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo’rinishga ega bo’ladi:
. (1.2)
3 b–rasmdamaydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bumalum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) boғliqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to’ғri chiziqli o’zgaradi (tekis o’zgarish rejimi) va USI= USI.TO’Y. qiymatiga etganda (b nuqta) IS ortishi to’xtaydi.
a) b)
3 – rasm.
3. МТ asosiy parametrlari
Maydoniy tranzistorlarning asosiy parametrlaridan biri bo’lib xarakteristika tikligi ҳisoblanadi
(mA/V),
va uni quyidagi ifodadan aniqlashmumkin
, (1.3)
bu erda Smax – UZI=0 bo’lgandagimaksimal tiklik. (5.2) (5.3) ifodalardan ko’rinib turibdiki, UZI ortishi bilan stok toki vamaydoniy tranzistor xarakteristika tikligi kamayadi.
Statik xarakteristikalardanmaydoniy tranzistorning boshqa parametrlarini ҳam aniqlashmumkin.
Tranzistorning differentsial (ichki) qarshiligi istok va stok oraliғidagi kanal qarshiligini ifodalaydi
UZI =const bo’lganda (1.4)
To’yinish rejimida (VAX ning tekis qismida) Ri bir nechamOmni tashkil etadi va USI ga boғliq emas.
|
| |
Misol uchun: Platformalar (wordwall net, phet colorado edu, quizizz com, kahoot com, docs google com)

|
Misol uchun: Platformalar (wordwall net, phet colorado edu, quizizz com, kahoot com, docs google com)
|
Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 14,67 Kb. | | #250532 |
Bog'liq Topshiriq
Maktabgacha ta’lim tizimida foydlanish mumkin bo‘lgan elektron ta’lim platformalaridan foydalanish bo‘yicha o‘z o‘rgangangan bilim va ko‘nikmalaringizni ifodalovchi ko‘rgazmali materiallar asosida taqdimot tayyorlang.
Misol uchun:
Platformalar (wordwall.net, phet.colorado.edu, quizizz.com, kahoot.com, docs.google.com)
Mobil dasturlar (Duolingo, Ibrat akademiyasi, 123 numbers)
|
| |
Internet saytlari - Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh

|
Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. ShBog'liq SARLASHNI QAT’IY USULLARI VA ULARNING SAMARADORLIGIInternet saytlari:
1.
http://cppstudio.com – C++ tilida programmalash bо‘yicha namunalar izohlari bilan
keltirilgan.
2.
http://cplusplus.com – C++ tilida mavjud konstruksiyalar ta’rifi, ishlatish namunalari bilan
keltirilgan.
3.
http://www.compteacher.ru/programming - dasturlash bо‘yicha video darsliklar mavjud.
4.
http://www.intuit.ru – internet universitet, dasturlash bо‘yicha yozma va video ma’ruzalar
о‘qish, test sinovlaridan о‘tish va sertifikat olish imkoniyati mavjud.
5.
http://www.ziyonet.uz – dasturlash asoslari bо‘yicha referatlar topish mumkin.
Document Outline - Kirish
- Saralash masalasini qo’yilishini quyidagicha yozish mumkin.
- To’g’ridan-to’g’ri qo’shish usuli bilan saralash
- Algoritm samaradorligi:
- To’g’ridan-to’g’ri almashtirish usuli bilan saralash (pufaksimon)
- Algoritm samaradorligi: (1)
|
| |
Saralash - Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh

6
Agar saralanayotgan yozuvlar xotirada katta xajmni egallasa, u holda ularni almashtirishlar
katta sarf (vaqt va xotira ma’nosida) talab qiladi. Ushbu sarfni kamaytishi maqsadida, saralash
kalitlar adresi jadvalida amalga oshiriladi. Bunda faqatgina ma’lumot ko’rsatkichlari
almashtirilib, massiv o’z joyida qoladi. Yuqoridagi usul adreslar jadvalini saralash usuli deyiladi.
Saralanayotganda bir hil kalitlar uchrashi mumkin, bu holda saralanagandan keyin bir hil
kalitlilar boshlang’ich tartibda qanday joylashgan bo’lsa, ushbu tartibda qoldirilishi maqsadga
muvofiq bo’ladi (Bir hil kalitlilar o’zlariga nisbatan). Bunday usulga turg’un saralash deyiladi.
Saralash samaradorligini bir necha mezonlar bo’yicha baholash mumkin:
saralashga ketgan vaqt.
saralash uchun talab qilingan operativ xotira;
dasturni ishlab chiqishga ketgan vaqt.
Birinchi mezonni qarab chiqaylik. Saralash bajarilganda taqqoslashlar yoki almashtirishlar
soni hisoblash mumkin.
Faraz qilaylik, N = 0,01n
2
+ 10n – taqqoslashlar soni. Agar n < 1000 bo’lsa, u holda ikkinchi
qo’shiluvchi katta, aks holda ya’ni, n > 1000 bo’lsa, birinchi qo’shiluvchi katta bo’ladi.
Demak, kichkina n larda taqqoslashlar soni n ga teng bo’ladi, katta n larda esa n
2
ga teng
bo’ladi.
Saralashda taqqoslashlar soni quyidagi oraliqlarda bo’ladi:
0(n log n) dan 0 (n
2
) gacha; 0 (n) – ideal holatda.
Saralashni quyidagicha usullari bor:
qat’iy (to’g’ridan-to’g’ri) usullar.
yaxshilangan usullar.
Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh - bet 6

4. Quicksort saralash algoritmi
Quicksort saralash algoritmi bu tezkor saralash degan ma’noni anglatadi. Tezkor saralash
( Quick sort ) algoritmi 1964 - yilda Charlz Hoar tomonidan taklif qilingan. Charliz Hoar ingliz
olimi, informatika va hisoblash texnikasi sohasida yetuk mutaxassis. Uning “ Tezkor saralash ”
14
algoritmi
saralash
bo`yicha
eng
ommabop
algoritm.
––––
Bu algoritm ham “ Bo`lib tashla va hukmronlik qil “ ( Bu metod algoritmlarni qurishning
asosiy metodlaridan biri. Murakkab masalani yechish uchun uni oddiyroq bo`laklarga ajratish
kerak. Massivni ham xuddi shunday saralash mumkin . buning uchun uni ikki bo`lakka ajratamiz,
bo`laklarni alohida saralaymiz, saralangan massivlarni birlashtiramiz ) metodiga asoslanadi.
Algoritmining g`oyasi: Massivda bo`luvchi element x dan kichik yoki teng bo`lgan elementlar
joylashsin, keyin undan katta bo`lgan elementlar joylashsin. Keyin ularni alohida saralaymiz.
Agar a massivda n ta element bo`lsa, bo`luvchi element sifatida x=a[n/2] ni olamiz. Chap
tomondan x dan kichik katta yoki teng bo`lgan birinchi elementni topamiz, o`ng tomondan esa x
dan katta bo`lmagan birinchi elementni topamiz va ikkalasining o`rnini almashtiramiz. Ana shu
jarayonni bo`luvchi element x ning chap tomonida undan kichik elementlar, o`ng tomonida esa
9
3
7
5
2
1
4
4
3
7
5
2
1
9
9
3
7
5
2
1
4
4
3
1
5
2
7
9
4
3
1
2
5
7
9
4
3
1
2
5
7
9
2
3
1
4
2
1
3
4
1
2
3
4
15
undan katta bo`lgan elementlar joylashb qolgunicha davom ettiramiz. Shundan so`ng yuqoridagi
jarayonni chap tomon uchun alohida o`ng tomon uchun alohida bajaramiz va hakozo. Ko`rinib
turganidek bu rekursiya jarayoniga to`g`ri keladi.
Quyida quicksort saralash algoritmining c++ tilidagi dastur matnini keltiramiz:
#include
using namespace std;
int a[1000];
void qsort(int l, int r)
{ int m, x, j, t, i;
m=(l+r)/2;
x=a[m];
i=l; j=r;
while(i<=j){
while(a[i]while(a[j]>x) j--;
if(i<=j) {
t=a[i]; a[i]=a[j]; a[j]=t;
i++; j--;}
}
if(lif(iint main()
{ int i, n;
cin>>n;
for(i=0; icin>>a[i];
qsort(0,n-1);
for(i=0; icout << a[i] << " ";
return 0; }
Dastur natijasi quyidagicha bo’ladi:
16
Xulosa.
Xulosa qilib shuni aytishim mumkinki, bu mavzuda men massiv elementlarini saralash
usullarining ichida quicksort ya’ni tez saralash algoritmining qaysidir sohalarda boshqa usullarga
nisbatan qulaylik tomonlari bilan ajralib turishini ko`rsatishga harakat qildim. Bundan tashqari,
ya’ni quicksort algoritmidan tashqari saralash algoritmlaridan bubble sort saralash algoritmi,
insertion sort saralash algoritmlarini tushuntirishga harakat qildim. Ushbu saralash
algoritmlarining dasturlarini c++ tilida yozganligim uchun bu saralash algoritmlariga yanada
ko`proq ko`nikma hosil qildim.
Hali sanashni bilmay turib sonlar ustida arifmetik amallar bajarib bo`lmaganidek, men ham
ushbu kurs ishidagi asosiy qismning birinchi bo`limida massivlar haqida kengroq to`xtalib
o`tdim. Ikkinchi bo`limda esa saralsh algoritmlarining turlari va ularning bir - biridan farqi haqida
kengroq tushunchalar keltirib o`tdim. Va nihoyat uchinchi bo`limda kurs ishining asosiy qismini,
quick sort saralash algoritmi va uning dasturini yozdim.
|
Foydalaniladigan adabiyotlar rо‘yxati

18
12.
Pavlovskaya T.S. Shupak Y.S. S/C++. Strukturnoye programmirovaniye. Praktikum.-
SPb.: Piter,2002-240s
13.
Glushakov S.V., Koval A.V., Smirnov S.V. Yazik programmirovaniya C++: Uchebniy
kurs.- Xarkov: Folio; M.: OOO «Izdatelstvo AST», 2001.-500s.
14.
Kultin N.B. C++Builder v zadachax i primerax.-SPb.: BXV-Peterburg, 2005.-336 s.
15.
Abramov S.A., Gnezdelova Kapustina YE.N. i dr. Zadachi po programmirovaniY. - M.:
Nauka, 1988.
Qat’iy usullar - Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh

7
Bunday usul karta o’yinida keng qo’llaniladi. Elementlar (kartlar) hayolan “tayyor”
a(1),...,a(i-1) va boshlang’ich ketma-ketliklarga bo’linadi. Har bir qadamda (i=2 dan boshlanib,
har bir qadamda bir birlikka oshirib boriladi) boshlang’ich ketma-ketlikdan i-chi element ajratib
olinib tayyor ketma-ketlikning kerakli joyiga qo’shiladi.
Taklif qilinayotgan usulni quyidagi misolda ko’rib chiqamiz.
Faraz qilaylik, kalit qiymati 4, 5, 3, 8, 1, 7 bo’lgan elementlar berilgan bo’lsin.
Kerakli joyni qidirish jarayonini quyidagi tartibda olib borish qulay bo’ladi. Taqqoslashlar
amalga oshirish mobaynida, navbatdagi a(j) element bilan solishtiriladi, keyin esa x bo’sh joyga
qo’yiladi yoki a( j ) o’nga suriladi va jarayon chapga “ketadi”. Shuni e’tiborga olish lozimki,
saralash jarayoni quyidagi shartlarni birortasi bajarilganda yakunlanadi:
x elementi kalitidan kichik
kalitli a(j) element topildi.
tayyor ketma-ketlikning chap tomoni oxiriga yetib borildi.
algoritm samaradorligi
Faraz qilaylik, taqqoslashlar soni S, o’rinlashtirishlar soni M bo’lsin. Agar massiv
elementlari kamayish tartibida bo’lsa, u holda taqqqoslashlar soni eng katta bo’lib, u
2
1
max
n
n
C
ga teng bo’ladi, ya’ni
2
n
O
. O’rinlashtirishlar soni esa
)
1
(
3
max
max
n
C
M
ga teng
bo’ladi, ya’ni
2
n
O
. Agar berilgan massiv o’sish tartibida saralangan bo’lsa, u holda
taqqoslashlar va o’rinlashtirishlar soni eng kichik bo’ladi, ya’ni
1
min
n
C
,
)
1
(
3
min
n
M
.
Samaradorligi bajardi: xolmatov r. T tekshirdi: muxsinov sh. Sh - bet 2

4
saralashdan foydalanilayapti. Birinchisi bo`y uzunligi bo`yicha , ikkinchisi esa o`quv
jurnalidagi yozilgan o`rinlari bo`yicha.
Saralash jarayoni qanday bo`ladi degan savolga javob berishga urinib ko`ramiz. Saralash
jarayoni taqqoslashga asoslangan jarayon hisoblanar ekan. Bu
jarayonni his qilish uchun
miyamizdagi tezlik bilan kechayotgan jarayonlarni birma – bir tahlil qilib chiqamiz.
Buning
uchun saralanmagan (tartiblanmagan) sonlar ketma ketligini olamiz:
Quyidagi sonlar berilgan bo`lsin: 23, 54, 3, 22, 1, 45;
1. Eng kattasini boshiga o`tkazamiz: 23, 3, 22, 1, 45, 54;
2. Yana 1 da qilgan ishimizni takrorlaymiz: 3, 22, 1, 23, 45, 54;
3. Yuqoridagi amalni yana bajaramiz: 3, 1, 22, 23, 45, 54;
4. Oxirgi marta almashtiramiz: 1, 3, 22, 23, 45, 54;
Demak miyamiz xuddi shu jarayonni takrorlar ekan. Endi bizga ma’lumki,
bizning
miyamiz o`zi qulay hisoblagan yo`nalish bo`yicha ketadi va biz
uchun faqat bitta saralash
algoritmi mavjud. Ammo dasturlashda bu mulohazamiz noto`g`ri hisoblanar ekan. Dasturlashda
saralash usullarining bir qanchasi mavjud. Dasturlashga talab ortib
bu soha rivojlanib borgani
sari unda bir qator sohalardagi kabi tezlikni oshirish mjuammosi paydo bo`ldi.
Chunki ilk
kompyuterlarda kompyuter tizimining 30% tezligi, operativ xotirasini saralashga sarflanar edi.
Shu o`rinda savol tug`iladi, operatsion tizimlarda ham saralashdan foydalaniladimi? Bu savolga
javob berish uchun hozirda keng foydalanilayotgan Total Commander dasturi ishlash prinsipini
eslashimiz kifoya. Unda bir necha xil saralash mavjud: fayl turi, nomi, o`zgartirilgan sanasi va
o`lchami. Har birini o`sish yoki kamayish tartibida saralash mumkin. Hozirgi tizimlarda esa 30%
emas anchagina kamroq tezlik va xotira sarflanadi. Chunki tezlik
masalasi tobora yuqoriga
chiqayotgan va ishlanayotgan ma’lumotlar o`lchami oshib borayotgan bir paytda sekin ishlovchi
algoritmlardan foydalanish maqsadga muvofiq emas. Ma’lumotlar o`lchami
juda katta, shu
sababli ularni aniq va tez saralashga ehtiyoj mavjud. Buni amalga
oshirish uchun esa yangi
algoritmlarga ehtiyoj tug`ila boshladi. Buni yechimi sifatida bir necha
turdagi algoritmlardan
foydalaniladi.
Ular quyidagilar:
1. Bubble sort saralash algoritmi
2. Selection sort saralash algoritmi
3. Insertion sort saralash algoritmi
5
4. Quick sort saralash algoritmi
5. Merge sort saralash algoritmi
Keys-stadi” metodi - Dori vositalarining sanoat texnologiyasi

|
Dori vositalarining sanoat texnologiyasi
|
bet | 3/49 | Sana | 01.01.2020 | Hajmi | 12,25 Mb. | | #7770 |
“Keys-stadi” metodi
Keys-stadi interaktiv ta’lim metodi sifatida tinglovchilar tomonidan eng afzal ko‘riladigan metodlar qatoriga kirmoqda. Ushbu texnologiya asosan farmatsevtika fanlaridan dars beruvchi o‘qituvchi va tinglovchilarning umumiy intellekual va kommunikativ salohiyatini rivojlantirishga qaratilgan.
Buning sababi sifatida ushbu metod tinglovchilarga tashabbus bildirish, nazariy holatni o‘zlashtirishda hamda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirishda mustaqillikka ega bo‘lish imkoniyatini berishida ko‘rish mumkin. O‘z navbatida vaziyatlarning analizi (tahlili) tinglovchilarning kasbiy shakllanish jarayoniga kuchli ta’sir o‘tkaza olishi, ularning kasbiy jixatdan “ulg‘ayishiga” xizmat qilishi, ta’lim olishga nisbatan qiziqish va ijobiy motivatsiyaning shakllantirishi alohida ahamiyatga ega. Keyslar metodi o‘qituvchining tafakkur turi sifatida, alohida paradigma ko‘rinishida gavdalanib, ijodiy salohiyatni rivojlantirish, noan’anaviy tarzda fikrlash imkoniyatini beradi.
“Keys metodi” ni amalga oshirish bosqichlari
Ish bosqichlari
|
Faoliyat shakli va mazmuni
|
1-bosqich: Keys va uning axborot ta’minoti bilan tanishtirish
|
yakka tartibdagi audio-vizual ish;
keys bilan tanishish(matnli, audio yoki media shaklda);
axborotni umumlashtirish;
axborot tahlili;
muammolarni aniqlash
|
2-bosqich: Keysni aniqlash-tirish va o‘quv topshirig‘ni belgilash
|
individual va guruhda ishlash;
muammolarni dolzarblik ierarxiyasini aniqlash;
asosiy muammoli vaziyatni belgilash
|
3-bosqich: Keysdagi asosiy muammoni tahlil etish orqali o‘quv topshirig‘ining echimini izlash, hal etish yo‘llarini ishlab chiqish
|
individual va guruhda ishlash;
muqobil echim yo‘llarini ishlab chiqish;
har bir echimning imkoniyatlari va to‘siqlarni tahlil qilish;
muqobil echimlarni tanlash
|
4-bosqich: Keys echimini echimini shakllantirish va asoslash, taqdimot.
|
yakka va guruhda ishlash;
muqobil variantlarni amalda qo‘llash imkoniyatlarini asoslash;
ijodiy-loyiha taqdimotini tayyorlash;
yakuniy xulosa va vaziyat echimining amaliy aspektlarini yoritish
|
Keys. Laboratoriyaga yangi yuqori samarali xromatografi o‘rnatildi. Ammo ishga tushirishning imkoni bo‘lmadi.
2-ilova
Guruh bilan ishlash qoidalari
Guruhning har bir a’zosi:
- o‘z sheriklarining fikrlarini xurmat qilishlari lozim;
- berilgan topshiriqlar bo‘yicha faol, hamkorlikda va mas’uliyat bilan ishlashlari lozim;
- o‘zlariga yordam kerak bo‘lganda so‘rashlari mumkin;
- yordam so‘raganlarga ko‘mak berishlari lozim;
- guruhni baholash jarayonida ishtirok etishlari lozim;
- “Biz bir kemadamiz, birga cho‘kamiz yoki birga qutilamiz” qoidasini yaxshi bilishlari lozim.
|
|
| |
Granulalarning erishini aniqlash

Granulalarning erishini aniqlash
Muayyan sharoitda, ma’lum vaqt ichida qattiq dori turidan ta’sir qiluvchi moddaning eritmaga o‘tgan miqdori erish deyiladi. Granulalar erishini aniqlash uchun XI DF da keltirilgan «Aylanadigan kajava» asbobidan foydalaniladi. Asbobning asosiy ishchi qismi silindr shaklidagi diametri 0,2 mm lito‘r kajava bo‘lib, unga tekshiriladigan granuladan 0,5 g solinadi, u xajmi 1 l gacha bo‘lgan suyuqlikda, tezligi xar daqiqada 50-200 marta aylanadi va 37+10S xarorat ta’minlab turiladi. Bunda asbobning xech qaysi qismi tebranmasligi shart. Erituvchi muhit sifatida suv yoki xususiy maqolalarda ko‘rsatilgan boshqa erituvchilar (xlorid kislota, rN ko‘rsatkichi turlicha bo‘lgan bufer eritmalar va x.k.) olinishi mumkin. Tekshiriladigan bitta namuna kajavaga solinadi va u suyuqlikka tushiriladi. Bunda kajava idish tubidan 20+2 mm balandroq bo‘lishi kerak. Idish qopqog‘ini yopib, kajava xususiy maqolada ko‘rsatilgan tezlikda yoki daqiqasiga 100 marta tezlikda aylantiriladi. Xususiy maqolada ko‘rsatilgan vaqtdan yoki 45 daqiqadan so‘ng, eritma namunasi olinib, filtr qog‘ozi orqali suziladi va ko‘rsatilgan usul bilan ta’sir qiluvchi modda miqdori aniqlaniladi.
Qo‘llaniladigan analitik usul aniq bo‘lishi kerak, lekin dori turidagi ta’sir qiluvchi moddaning miqdori aniqlanadigan usuldan boshqacha bo‘lishi mumkin. Dori turining xar bir seriyasi uchun 5 ta namunadan eritmaga o‘tgan modda miqdori aniqlanadi. Bunda granula tarkibidagi modda 100% deb qabul qilinadi. Agar xususiy maqolalarda boshqacha talab qilinmagan bo‘lsa, 45 daqiqa davomida, suvda aylanish tezligi daqiqasiga 100 marta bo‘lganda ta’sir qiluvchi moddaning erigan miqdori dori turidagiga nisbatan 75% dan kam bo‘lmasa seriya qoniqali hisoblanadi.
|
-ilova

Guruhlar uchun topshiriqlar

Test
1. Ushbu ta’rif qaysi Galen preparatiga nisbatan berilgan? Dorivor o‘simliklardan moylar yordamida yordamida ajratib olingan olingan galen preparati...
a) Nastoyka
b) Quyuq ekstrakt
v) Moyli ekstrakt
g) Quruq ekstrakt-konsentrat
2. Moyli ekstraktlar tayyorlash uchun ajratuvchilarga qo‘yilgan talablar:
1. Oson bug‘lanadigan
2. Asbob-uskunalar uchun bezarar
3. Rangli
4. Xom ashyo tarkibidagi BFM uchun bezarar
5. Arzon
6. Mahalliy
7. Inson organizmi uchun bezarar
8. Tiniq
9. Tanlab ta’sir qiladigan
10. Rangsiz
a) 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
b) 1, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10
v) 1, 2, 3, 5, 6, 7, 8, 9, 10
g) 1, 2, 4, 5, 6, 7, 8, 9
|
Ketma-ketlikni tanlang
Quruq ekstrakt-konsentrat tayyorlash texnologik bosqichlar ketma-ketligini tanlang:
Xom ashyoni maydalash va elash
Qadoqlash va o‘rash
Ajratmani olish
Ajratuvchini tanlash
Ajratmani tozalash
Moyli ekstraktni sifatini baholash
|
III. TDVSBQvaO’ FANINI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL TA’LIM METODLARI

|
III. TDVSBQvaO’ FANINI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL TA’LIM METODLARI
|
bet | 2/49 | Sana | 01.01.2020 | Hajmi | 12,25 Mb. | | #7770 |
III. TDVSBQvaO’ FANINI O‘QITISHDA FOYDALANILADIGAN INTERFAOL TA’LIM METODLARI.
“SWOT-tahlil” metodi
Ushbu texnologiya munozarali masalalarni hal etishda, baxs –munozaralar o‘tkazishda yoki o‘quv seminari yakunida, yoki o‘quv rejasi asosida biron bir bo‘lim o‘rganib bo‘lingach qo‘llanilishi mumkin. Bu texnologiya tinglovchilarni o‘z fikirlarini himoya qilishga, erkin fikirlash va o‘z fikrini boshkalarga o‘tkazishga , ochiq xolda baxslashishga , o‘quv jarayonida egallagan bilimlarini tahlil etishga, qay darajada egallaganliklarini baholashga hamda tinglovchilarni baxslashish madaniyatiga o‘rgatadi.
Namuna: yuqori samarali suyuqlik xromatografiya usulining SWOT tahlilini ushbu jadvalga tushiring.
S
|
yuqori samarali suyuqlik xromatografiya usulining afzallik tomonlari
|
Bir vaqtning o‘zida tekshiri-luvchi moddaning ham chinligi, ham to‘zalagi va ham miqdorini aniqlashga imkon beradi..
|
W
|
yuqori samarali suyuqlik xromatografiya usulining kamchilik tomonlari
|
Asbob qimmat turadi...
|
O
|
yuqori samarali suyuqlik xromatografiya usulidan foydalanishning imkoniyatlari
|
Internet bilan bog‘langan...
|
T
|
To‘siqlar (tashqi)
|
Elektr bo‘lmasa ishlamaydi...
|
|
| |
Graf daraxtini Murakkabligini o’lchash

3.Graf daraxtini Murakkabligini o’lchash
Grafik daraxtining murakkabligini o'lchash maxsus dastur va tahlil maqsadlariga qarab bir necha usul bilan amalga oshirilishi mumkin. Mumkin usullardan biri grafik/daraxtdagi tugunlar va qirralarning sonini uning murakkabligi o'lchovi sifatida ishlatishdir. Yana bir yondashuv - murakkablik ko'rsatkichlari sifatida daraja ketma- ketligi, klasterlash koeffitsienti yoki grafik/daraxtning diametri kabi matematik o'lchovlardan foydalanish. Bundan tashqari, eng katta bog'langan komponentlarning o'lchamini, tugunlar orasidagi eng qisqa yo'l masofasini yoki grafik/daraxt murakkabligini o'lchash uchun ko'rsatkichlar sifatida markazlashtirilgan daraja yoki o'zaro markazlashuv kabi turli xil markazlashtirilganlik ko'rsatkichlarini ko'rib chiqish mumkin. Umuman olganda, chora-tadbirlarni tanlash aniq muammoga va tahlilda talab qilinadigan tafsilotlar darajasiga bog'liq.
Fon:
Matematik fikrni ifodalashning 5 ta usuli mavjud: so‘zlar/matn, raqamlar jadvallari, chizmalar/rasmlar, ramziy ifodalar, sxemalar/grafiklar.
"Grafiklar" (quyida) haqida so'raganimda, men x-vs-y (aka uchastka) munosabatlarining rasmini nazarda tutmayapman, lekin men tugunlar va qirralar, grafik nazariyasi versiyasini nazarda tutyapman. Men shuningdek, grafik ulangan deb taxmin qilaman - hech qanday tugun yo'qki, qirralarni kesib o'tish orqali u tugundan grafikdagi boshqa tugunga o'tish mumkin emas.
So'zlar/matn ichida dastur uchun siklomatik murakkablik g'oyasi mavjud.
Ramziy ifodalar ichida biz operatorlar soni va parametrlar sonini ko'rib, ifodaning murakkabligi haqida tasavvurga ega bo'lishimiz mumkin.
Ulanish: grafik bog'langanmi - ya'ni siz istalgan boshqa tugundan istalgan tugunga erisha olasizmi yoki grafikni "orollar" yoki bir-biridan erishib bo'lmaydigan hududlarga bo'lishingiz mumkinmi?
Daraxt testi: grafik daraxt shakliga mos keladimi (ya'ni, bitta, noyob yo'l orqali istalgan boshqa tugundan istalgan tugunga erisha olasizmi?)
Ikki tomonlama test: ba'zi grafiklar ikki tomonlama, ya'ni ular ikkita tugun guruhidan iborat bo'lib, har bir guruh a'zolari faqat boshqa guruh a'zolari bilan bog'lanadi. Masalan, binolar va ulangan kommunal xizmatlar (gaz, elektr, suv) grafigi ikki tomonlama bo'ladi.
Planarlik: grafik tekislikmi? Ya'ni, uni 2 o'lchovli yuzada shunday chizish mumkinmiki, bir-birini kesib o'tadigan hech qanday qirralar chizilmasligi kerak?
Gamilton/Eularian testlari - grafikdagi har bir tugunga bir xil chekkadan ikki marta foydalanmasdan erishish mumkinmi? Grafikda har bir chekka bir marta va faqat bir marta tashrif buyuradigan yo'lni kuzatish mumkinmi?
Klik tahlili: grafikning maksimal klik soni qancha va bu raqamgacha har bir o'lchamdagi nechta kliklar mavjud?
Markaz, diametr, ekssentriklik, periferiya, aylana, kengayish va radius o'lchovlari: grafikning turli tomonlarini tavsiflovchi boshqa (to'liq bo'lmagan) ko'rsatkichlar
|