nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
1-variant O‘zbek tili taraqqiyoti, rivojlanish bosqichlari. O’zbek tilining izohli lug’ati haqida ayting

|
1-variant O‘zbek tili taraqqiyoti, rivojlanish bosqichlari. O’zbek tilining izohli lug’ati haqida ayting
|
bet | 1/16 | Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 46,66 Kb. | | #101209 |
Bog'liq Amaliy o’zbek tili fanidan 1-kurs (rus guruhlari) uchun yakuniy nazorat savollari
Amaliy o’zbek tili fanidan 1-kurs (rus guruhlari) uchun yakuniy nazorat savollari
1-variant
1. O‘zbek tili taraqqiyoti, rivojlanish bosqichlari.
2. O’zbek tilining izohli lug’ati haqida ayting.
3. Pedagogik faoliyat bilan bog‘liq hujjatlar haqida ma’lumot bering.
1. Ariza va uning turlari, zaruriy qismlari haqida ma’lumot bering.
5. Alisher Navoiy ruboiysidan birini yoddan ifodali ayting.
2-variant
1. O’zbek tili fanining maqsad va vazifalari
2. So’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlari
3. Davlat tili to‘g‘risidagi qonun haqida ayting.
4. Ma’lumotnoma va uning zaruriy qismlari, turlarini ayting.
5.Zahiriddin Muhammad Bobur she’riy asaridan birini yoddan ayting.
3-variant
1. Hujjatning tili va uslubi haqida ma’lumot
2. So’zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko’ra turlarini ayting.
3. Internet dastlab qachon va qayerda paydo bo’lgan?
4. Tilxat va uning turlari, zaruriy qismlari haqida ma’lumot bering.
5. Alisher Navoiy she’riy asarlaridan birini yoddan ayting.
4-variant
1. Badiiy matn va adabiy bo’lmagan matn haqida ma’lumot bering.
2. Matndagi metafora haqida ma`lumot bering.
3. Korxonalarda ish yuritish qanday tashkil qilinadi?
4. Hisobot va uning zaruriy qismlari, tayyorlanish tartibi haqida ma’lumot bering.
5. Vatanni madh etuvchi she’riy parchani yoddan ifodali aytib bering.
5-variant
1.Snekdoxaning matnda qo’llanilishi
3. O’zbek tilining izohli lug’ati haqida ma’lumot bering.
3.Ma’lum kasbga doir atamalarning o’zbekcha-ruscha lug’atini tuzing, kamida 20 ta atama bo’lishi lozim.
4. Kasbiy faoliyat bilan bog‘liq bayonnoma hujjatlari haqida ayting.
|
| |
Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting

|
Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting
|
bet | 16/18 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 51,5 Kb. | | #151499 |
Bog'liq Меnejment. Marketing-fayllar.org6.Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting:
№
|
Tayanch so’zlar
|
Tayanch so’zlarning ma’nosi
|
1.
|
Tovar
|
Tovar-murakkab ko’p qirrali tushuncha, biroq bunda eng asosiy narsa
iste’mol xususiyatlari, ya’ni tovaming o’z vazifasini bajarish-unga ega bo’lgan
iste’molchining ehtiyojlarini qondirish xususiyatidir.
|
2.
|
Sifatli tovar
|
bu tovaming o’z funksiyalarini bajarishda ko’rinadi va u
quyidagi parametr bilan xarakterlanadi, ya’ni uzoq muddat xizmat ko’rsatishi, pishiqligi, foydalanishda soddaligi va boshqalar.
|
3.
|
Raqobatbardosh tovar
|
Hozirgi bozor iqtisodiyotiga o’tish sharoitida mamlakatimizni iqtisodiy
salohiyatini mustahkamlash va rivojlanishda, dunyo bozorida
qatnashishida
tovarlar sifatini ko’tarib, ularni raqobatbardosh tovarlaiga
aylantirish eng dolzarb muammolardan biridir.
|
4.
|
Tovarning hayotiy davri
|
Kundalik talab tovarlariga kundalik turmush uchun zaruriy oziq-ovqatlar,
kir yuvish, tozalash vositalari, uy xo’jaligi uchun zaruriy mayda tovarlami
kiritish mumkin.
|
5.
|
Tovar turlari
|
Passiv talabdagi tovarlar — xaridorlarga notanish yoki ular xususida juda
kam o’ylaydigan tovarlardan tarkib topadi. Ishlatish vaqtiga ko’ra
• qisqa muddatli foydalanishga oid tovarlar;
• uzoq muddatli foydalanishga oid tovarlar;
|
|
| |
Bozor segmenti nima?Bozorni segmentlash deganda nimani tushunasiz

|
Bozor segmenti nima?Bozorni segmentlash deganda nimani tushunasiz
|
bet | 13/18 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 51,5 Kb. | | #151499 |
Bog'liq Меnejment. Marketing-fayllar.orgBozor segmenti nima?Bozorni segmentlash deganda nimani tushunasiz
Bozor segmenti – bu boshqa guruhlardan farq qiluvchi, o’xshash belgilariga ega bo’lgan iste’molchilarning kichik guruhidir. Bunda bozorni turli xil belgilari bo’yicha alohida bo’g’in (segmentlar) ga bo’lish jarayoni segmentlash deb ataladi.
Bozorni segmentlash atamasini Uendell Smit 1950-yillarda AQSh da keng tarqalgan ishlab chiqarish strategiyasi bilan bog’liq holda birinchi bor qo’llanadi. Bu strategiya potensial iste’molchilar guruhlari orasida aniqlangan talablarga ko’ra ishlab chiqaruvchilar o’z tovarlarining sifat tavsiflarini modefikatsiyalashdan iborat. Shuning uchun iste’molchilar va ularning istaklari, afzal ko’radigan narsalarini yaxshiroq tushunish maqsadida ularni aniq guruhlarga bo’lish kerak. Bu guruhlarning vakillari umumiy ijtimoiy belgilarni: jins, yosh, daromad, ma’lumot, e’tiqod va hakozolarni o’zida tashuvchilar hisoblanadi va bozor qo’zg’atuvchilariga (tovar, baho, dizayin, o’ram, reklama va boshqalar) bir xil taa’surotda bo’ladilar. Ijtimoiy umumiy belgilarni o’zida tashuvchi iste’molchilar bozorning muayyan segmentini tashkil qiladi. bunda bozorni turli xil belgilar bo’yicha alohida bo’g’in (segmentlar) ga bo’lish jarayoni segmentatsiya degan nomni oldi. Bunday belgilar sifatida iste’molchi va tovarlarning tavsiflari, iste’molga undovchi sabablar, taqsimlash kanallari va boshqalar ishlatiladi. Amaliyotda belgilarninghar xil birikmalari qo’llaniladi. Bozor segmentlari iste’molchilar talabining xususiyatlari va korxonaning marketing harakatlariga ta’sir javobini berish ularning reaksiyalari bo’yicha o’zaro farqlanadi.
4.Bozor segmenti turlari va ko’rsatikichlarini tushuntirib bering.
Korxonaning raqobat kurashida g’olib chiqishi bozor segmentlari qanchalik to’g’ri tanlanganligiga ham bog’liq bo’ladi. Bunda bozor segmentlashsining me’zonlarini bilish zarur. Quyidagi bozor segmentining asosiy me’zonlari va ularning tavsifi keltiriladi:
|
| |
- Mavzu. BOZORNI VA ISTE'MOLCHILARNI O’RGANISH

|
- Mavzu. BOZORNI VA ISTE'MOLCHILARNI O’RGANISH
|
bet | 12/18 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 51,5 Kb. | | #151499 |
Bog'liq Меnejment. Marketing-fayllar.org4 - Mavzu. BOZORNI VA ISTE'MOLCHILARNI O’RGANISH
1.Bozor kon'yunkturasini qanday tushunasiz?"Sotuvchi bozori" deganda nimani tushunasiz?
Marketing faoliyatida bozorni o’rganishning asosiy elementlaridan biri bozor kon’yukturasini o’rganish bilan bog’liq bo’ladi.Kon’yuktura deganda ma’lum omillarning ta’siri natijasida vujudga keladigan qisqa muddatli shart-sharoitlar tushuniladi. Omillarning o’zgarishi kon’yukturaning o’zgarishiga olib keladi.Marketing esa bozor kon’yukturasi deganda begilangan vaqtda maqsadli bozorda vujudga keladigan iqtisodiy shart-sharoitlar majmuasi tushuniladi. Bozor kon’yukturasini o’rganish zarurati, quyidagilarga bog’liq bo’ladi:
A) odatda bozorning sig’imi, segmentlanishi va ishlab qayishqoqligi o’zgarib boradi, shu sababli ularning monitoringini amalga oshirish lozim.
B) bozordagi omillar kompleks ravishda ta’sir o’tkazish sabali ularni alohida o’rganish tegishli samara bermaydi;
C) bozor to’g’risidagi ma’lumotlar odatda retrospektiv xarakterga ega, shu sababli rejalashtirish uchun maxsus usullar talab qilinadi.
Bozor kon’yukturasini o’rganish mazmuni va tartibi firma tomonidan ko’zlangan maqsadga bog’liq bo’ladi va uch turga bo’linadi: konyuktura axborotnomasi, konyuktura tahlili va konyuutkra prognozi.
Konyuktura axborotnomasi – bu bozor konyukturasining hozirgi holati va uning asosiy xususiyatlarini aks ettiruvchi hujjatdir. Bu konyukturasining hozirgi holati va uning asosiy xususiyatlarini aks ettiruvchi hujjatdir. Bu konyukturani o’rganishning eng sodda shakli bo’lib, odatda savdo assortimentining maqbulligini baholash uchun foydalaniladi.
Konyuktura tahlili – konyukturani mavjud holatda keltirgan omillarning tahlilini o’z ichiga oladigan hujjat hisoblanadi. Amalda tahlil bozor konyukturasining maxsus izlanishlarini aks ettiradi va omillarning ta’sir doirasini aniqlashga xizmat qiladi.
Konyuktura prognozi bozordagi holatni ma’lum davr ichida oldindan ko’rish va uning asosiy parametrlarini aniqlashni o’z ichiga oladi. Bunda konyukturaga ta’sir o’tkazuvchi omillarning yaqin kelajakdagi xususiyatlarini aniqlashga e’tibor qaratiladi.
|
| |
Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting

|
Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting
|
bet | 11/18 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 51,5 Kb. | | #151499 |
Bog'liq Меnejment. Marketing-fayllar.org6.Quyidagi tayanch so’zlarning ma’nosini yoriting:
|
Tayanch so’zlarning ma’nosi
1.
|
Makromuxit omillari
|
umumiyligicha mikro-muhitga ta’sir ko‘rsatuvchi asosiy tashqi omillar (demografik omillar,madaniy muhit omillari, siyosiy omillar, ilmiy-texnik omillar, tabiiy omillar, iqtisodiy omillar).
|
2.
|
Mikromuxit omillari
|
Aholining bozor ko‘nikmalariga va mentalitetiga ega ekanligi,iste’molchilarning madaniyati va milliy axloqiy darajasi, tashkiliy va iste’mol madaniyatining shakllanganligi
|
3.
|
Iqtisodiy omillar
|
Iste’molchilarning moliyaviy ahvoli, sotib olish qobiliyati, moliya - kredit ko‘rsatkichlari, iqtisodiy konyunktura va inflatsiya darajasi.Soliq tizimining mukammalligi, narx- navo siyosati.
|
4.
|
Korxonaning marketing muxiti
|
korxona (firma, kompaniya) marketing va boshqa xo‘jalik faoliyatini amalga oshiradigan muhit. Tashqi va ichki atrof-muhit marketingi farqlanar ekan, muhitning nazorat qilinadigan va nazorat qilinmaydigan omillari alohida ajratib ko‘rsatiladi.
|
5.
|
Fan-texnika omillari
|
Iqtisodiyot asosiy tarmoqlarida fan - texnika taraqqiyotining rivoji va moddiy - texnika bazasining holati, xususiylashtirish va innovatsiyajarayonlarining rivojlanganligi. Iqtisodiy va texnik xavfsizlikko‘rsatkichlari.
|
|
|
| |
TM rivojlanishining tizimli tahlili (MRTT) – bu

|
TM rivojlanishining tizimli tahlili (MRTT) – bu
|
bet | 7/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosTM rivojlanishining tizimli tahlili (MRTT) – bu, TM faoliyati rivojlanishi va tarqqiy etishi uchun zarur bo‘lgan ta’limiy, tashkiliy va texnik ehtiyojlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani amalga oshiradigan tashxis mexanizmidir.
MRTT quyidagi maqsadlarni ko‘zda tutadi:
Birinchidan, tahlil, to‘laqonli qiyoslashni amalga oshirish, uzoq muddatli ta’lim siyosatini belgilash va rivojlanish rejasini tuzish uchun tizimli tarzda amalga oshirilishi kerak…
Ikkinchidan, … ketma-ket keladigan faoliayat ustuvor yo‘nalishlarni belgilash, faoliyatning ustuvor yo‘nalishlarini belgilash, faoliyatning batafsil rejasini ishlab chiqish va amalga oshirishni o‘z ichiga oladi. Bu ma’noda tashqi maslahatchilar qo‘llaganida o‘zini oqlaydi.
Uchinchidan, MRTT boshlang‘ich (yirik) sharh mexanizmlaridan iboratdir. Qo‘shimcha mexanizmlardan foydalaniladi. Tahlillar natijasida xulosa tayyorlanadi.
To‘rtinchidan, MRTT xususiy yoki tarmoq darajasida emas, balki TM ga yo‘naltirilgan holda olib boriladi. Ma’lumotlar pedagoglar foydalanishi uchun to‘planadi va ular ta’lim muassasasi darajasida tahlil qilinadi.
MRTT zamonaviy boshqaruvning konseptual nazariyasiga, TM innovatsion faoliyatini o‘rganishga, ilg‘or ta’lim muassasalari faoliyatining o‘zgarishlari, va natijalarini kuzatishga asoslanib o‘tkaziladi. (ҚурбоновШ., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. – 348-349 б.)
TMni tizimli o‘rganishni olib boorish mexanizmi ta’limni boshqarish, ta’lim innovatsiyalari sohasidagi ilmiy izlanishlar natijalari va ilg‘or TMlar tajribalarini o‘rganishga asoslanadi. Bu mexanizm ta’lim sifai bilan bog‘liq besh pozitsiyani o‘z ichiga oladi:
1. Ta’limning maqsadlari va vazifalari (ta’lim mohiyati, TM faoliyati konsepsiyasi).
2. TM faoliyati – dars darajasida (darsda tashkiliy tuzilma va muhit, TMboshqaruv xodimiyati, o‘qituvchilar va o‘quvchilarning o‘zaro munosabati, ta’lim jarayoni).
3. Ta’lim jarayoni mazmuni, ya’ni nimaga o‘rgatilyapti (o‘quv rejalari va dasturlari, dars jadvallari).
4. Ta’lim sharoitlari va resurslari (binolar, kadrlar, o‘quv materiallari).
5. Ta’lim natijalari (sifat, saviya, samara).
|
| |
Davlat ta’lim standartlari - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”:...

|
Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.: “Турон-Иқбол”: 2006. 590 бет
|
bet | 65/65 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 4,19 Mb. | | #251649 |
Bog'liq Boshqaruvga oid adabiyotlardan iqtibosDavlat ta’lim standartlari – davlat tomonidan ta’limning mazmuni va sifatiga nisbatan belgilanadigan talablar majmui.
Davlat ta’lim talablari – ta’limning tuzilmasiga, mazmuniga va uni amalga oshirish shart-sharoitlariga, shuningdek, ta’lim oluvchilarning jismoniy, shaxsiy, intellektual, ilmiy ҳamda kasbiy sifatlariga qo’yiladigan majburiy talablar.
Ta’lim tashkilotlarida ta’lim olayotgan o’quvchilar (talabalar) soni – umumiy o‘rta, o‘rta maxsus, professional va oliy ta’lim tashkilotlarida o’qiyotgan
va o’quv yili boshida ro’yxatda turganlar soni.
O‘qituvchi (professor-o‘qituvchi)lar soni – o‘quvchilarga ta’lim berish va kasbiy tarbiyasi bilan shug’ullanuvchi, o’rta maxsus, oliy yoki maxsus tayyorgarlikdan o‘tgan shaxslar soni.
Ta’lim tashkilotlariga qabul qilish – ushbu o‘quv yilida o‘qishga qabul qilinganlarning sonini ko‘rsatadi. Qabul qilingan soniga ikkinchi yil o‘qiyotganlar va avval o‘qiganlar orasidan qaytib kelganlar qo‘shilmaydi.
Ta’lim tashkilotlarini bitirganlar – ta’lim tashkilotlarida o‘quv kursini to‘liq tugatgan va tegishli ma’lumot (mutaxassislik)ga ega bo’lgan shaxslar soni.
Ma’lumot uchun: ma’lumotlar ta’lim tashkilotlari tomonidan taqdim etilgan dastlabki ma’lumotlar asosida tayyorlangan. [519-b]
|
| |
Tushuntirish va axborot berish - Adabiyotlardan iqtibos Қурбонов Ш., Сейтхалилов Э. Таълим сифатини бошқариш. Т.:...

Taktika
|
Tavsiya qilinadi
|
Ijobiy jihatlar
|
Salbiy jihatlar
|
Axborotni hosil qilish va uzatish
|
Axborotning mavjud bo‘lmasligi yoki noaniq axborot va tahlilga asoslangan qarshilikda
|
Odamlar ishontirilgach, yangiliklarga ularning roziligini olishga yordam beradi.
|
Agar bu jarayonga ko‘p odam jalb etilgan bo‘lsa, ko‘p vaqt talab qilishi mumkin.
|
Xodimlarni qarorlar qabul qilishga jalb etish
|
Tashabbuskorlar yangiliklarni ishlab chiqish uchun barcha zarur axborotga ega bo‘lmagan va boshqalar qarshilik ko‘rsatish uchun katta imkoniyatlarga ega bo‘lgan vaziyatlarda
|
Odamlar islohat o‘tkazish zaruratini va bunga yordam berish ularning ekanligini anglab yetishida yordam beradi.
|
Ko‘p vaqt olishi va xatoliklarga olib kelishi mumkin.
|
Yengillashtirish va qo‘llab-quvvatlash
|
Faqat o‘z shaxsiy muammolaridan qo‘rqib qarshilik ko‘rsatayotgan odamlar bilan ish ko‘rgan vaziyatlarda
|
Shaxsiy muammolarni hal qilish uchun eng maqbul taktika
|
Ko‘p vaqt olishi, qimmatga tushishi, baribir yordam bermasigi mumkin.
|
Muzokaralar
|
Bir kishi yoki bir guruh yangiliklar oqibatida muqarrar zarar ko‘radigan va ular qarshilik ko‘rsatishda ko‘p imkoniyatlarga ega bo‘lgan vaziyatlarda
|
Asosiy qarshilikdan qutilish uchun nisbatan oson usul bo‘lishi mumkin.
|
Ko‘p hollarda o‘ta qimmatga tushishi mumkin; boshqalarni ham muzokara yo‘lini tutishiga olib kelishi mumkin.
|
Kooptatsiya
|
Boshqa taktika o‘ta qimmatga tushadigan yoki umuman amalga oshirib bo‘lmaydigan o‘ziga xos hollarda
|
Yangilanishlarni amalga oshirishda ko‘mak topishga yordam berishi mumkin (biroq xodimlarning qarorlar qabul qilishda ishtirokchilik emas)
|
Agar odamlar kooptatsiyani sezib qolishsa, muammolar tug‘ilishi mumkin.
|
Manyovr qilish
|
Boshqa taktikalar samarasiz yoki o‘ta qimmat bo‘ladigan hollarda
|
Qarshilik muammosini hal etishning nisbatan tez ta’sir qiluvchi va arzon yechimi bo‘lishi mumkin.
|
Tashabbuskorlar o‘ziga bo‘lgan ishonchdan birmuncha mahrum bo‘lishi mumkin; boshqa muammolarning tug‘ilishiga olib kelishi mumkin.
|
Majburlash
|
Jadallik lozim bo‘lgan va yangilanish tashabbuskorlari yetarlicha hokimiyatga ega bo‘lgan vaziyatlarda
|
Har qanday ko‘rinishdagi qarshilikni tezlik bilan yengib o‘tishi mumkin.
|
Qaltis vaziyat: odamlarda yangilanish tashabbuskorlariga nisbatan qahr uyg‘onishi mumkin.
|
Axborot madaniyati - - 1-mavzu: Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish...

|
1-mavzu: Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyatini tashkil etish va boshqarish yo’llari Reja
|
bet | 28/36 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 175,96 Kb. | | #145269 |
Bog'liq 1-mavzu Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyat-fayllar.orgAxborot madaniyati - talabalarning kundaoik hayoti va faoliyatida axborot texnologiyalarining barcha turlaridan tegishli, o‘quv biluv jarayonida foydalana olish ko‘nikma va malakasidir.
Ta’lim tizimi oldida keng talabalar ommasini axborot olish va qayta ishlash madaniyatini o‘stirish va shakllantirishdek vazifalar turibdi. Bu jarayonning muvaffaqiyatli kechishida o‘qituvchining o‘zi tobora maslahatchiga, yo‘l-yo‘riq ko‘rsatuvchiga, o‘quv jarayonining boshqaruvchisiga aylanib boradi.O‘qituvchi axborot egasi ,tarkatuvchi funksiyalarini axborot –kommunikatsion texnologiyalari zimmasiga yuklay boradi.
Bunda bosh masala bilimlar va bilimlar olamiga kirish, u bu olamning resurslaridan qanday foydalana olish va o‘zlashtira olishiga bog‘lanib qoladi.
Talabalar axborot texnologiyalarida yangicha qoidalarni o‘rganishi, barcha o‘quv fanlari kesimida axborot bilishi, uni qayta ishlay olishi zarur bo‘ladi.
Ta’limda o‘qitishning va bilimlarni o‘zlashtirishning nutq, so‘z,tovush bilan bog‘langan usullari ikkinchi navbatga o‘tib, o‘qitishning tasavvurlar, shakllar, rang, tasviriy ko‘rsatuvlar bilan bog‘liq usullari birinchi o‘ringa o‘ta boshlaydi.
Global kompyuter tarmoqlarining paydo bo‘lishi kishilar muloqotining kitob, gazeta va televideniedan farq qiluvchi yangi o‘ziga xos usul va shakllarni vujudga keltirmoqda.
Bu usullar endi kishilik munosabatlarining yangi shakllari, faoliyatlarining yangicha turlari, tafakkur qilish va o‘zini –o‘zi anglashning o‘zgacha tarzi bilan xarakterlanadi.
Masofaviy ta’limga kompyuter texnikasining kirib kelishi yangi muammoni – “inson-kompyuter” munosabatlarini keltirib chiqaradi. Hozirgi kunda bir qator mamlakatlar masofaviy ta’lim amaliyotida qo‘llayotgan masofaviy ta’limning quyidagi ikki modeli- qisqacha tahlil va izohlash orqali masofaviy ta’lim metodi mazmuni va moxiyatiga to‘xtalamiz.
O‘qitishning kunduzgi guruh dars va masofaviy integratsiyasiga asoslangan model. Bu model asosidagi masofaviy ta’limda yagona o‘quv jarayonining bir qismi guruh-dars shaklida , qolgan boshqa qismi esa masofaviy shaklda o‘tkaziladi.O‘qituvchi bu jarayonni samarali tashkil qilishdan oldin uni loyihalaydi - o‘quv predmetining qaysi qismini guruh -dars shaklida, qaysi qismini masofaviy olib borishni rejalashtiradi. Bu o‘qituvchi raxbarligida va uning ssenariysi asosida o‘tadi. Bunda ta’lim oluvchining o‘quv jarayoniga ta’sir etishi nazarda tutilmaydi. Bu model ikki variantga ajratiladi.
Birinchi variantda asosiy (bazaviy) ta’lim oluvchilar guruh-dars shaklida, talabalarning bir qismi esa masofaviy shaklda olib boriladi. Talabalarning bir qismini ta’minlash va modelni amalga oshirish uchun maxsus sayt ochilib, unga kerakli materiallar joylashtiriladi.
|
| |
Forum – shunday imkoniyatga egaki, mavzu yoki muammolarning yechimini hamkorlikda muhokama etish mumkin. Qisqacha qilib aytsak, Forum –

|
Forum – shunday imkoniyatga egaki, mavzu yoki muammolarning yechimini hamkorlikda muhokama etish mumkin. Qisqacha qilib aytsak, Forum –
|
bet | 33/36 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 175,96 Kb. | | #145269 |
Bog'liq 1-mavzu Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyat-fayllar.orgForum – shunday imkoniyatga egaki, mavzu yoki muammolarning yechimini hamkorlikda muhokama etish mumkin. Qisqacha qilib aytsak, Forum – bu Internet imkoniyatlaridan biridir.
Forum quyidagi imkoniyatlarni yaratib beradi:
tezkorlikda muhokama eta olish. Unda tezlikda axborotni o‘qish, javob berish yoki o‘z shaxsiy fikrini bildirish, yoki savol berish, bergan savoliga ma’lum vaqt o‘tishi bilan javob olish imkonini beradi;
biror loyiha yoki hujjatlarni yaratishda hamkorlikda ishlash. Forumda hujjatlarni, rasm, sxemalarni namoyish etish, muhokama etish, tahrir qilish mumkin. Bu o‘z navbatida g‘oyalar, hujjatlarni ishtirokchilar fikrini hisobga olib yaratish imkonini yaratadi;
ishtirokchi o‘ziga qulay vaziyatda murojaat etishi, materiallar bilan tanishishi, shular asosida javoblarini yozib yuborishi mumkin;
o‘zaro tajriba almashish, ma’lum mavzular bo‘yicha bilim va axborotlarni olish – berish mumkin. Ishtirokchi passiv holda faqat mavzu mazmunini erkin olishi mumkin. Zarur mavzulardagi ma’lumotlarni olish orqali kasbiy, metodik mahoratlarini rivojlantirish imkoniga ega bo‘ladi;
Forumda o‘z hamkasblaringiz, do‘stlarni qidirib topish imkoniyati tug‘iladi. Qatnashchilar o‘z kasbiy va ijodiy ishlarini namoyish etish va aksincha axborotlarni Onlaynxabarlar orqali olishi mumkin.
Elektron forumlar – Internet va elektron pochtalardan foydalanib o‘tkaziladigan seminardir.
Seminarning moderatori ishtirokchilarga materiallarni beradi. Uning mazmun-mohiyatini tushuntiradi, so‘ng savol beradi yoki mavzu mazmunini muhokama ettiradi. Seminar ishtirokchilarini material bilan tanishtiradi, savollarga javob beradi, o‘z xulosalarini chiqaradi. Har bir ishtirokchi muhokamada ishtirok etadi. Muzokara natijalari asosida xulosalar chiqariladi.
Xulosalar asosida seminar qatnashchisi to‘g‘ri, yakuniy javobni oladi. Bu esa olgan bilimlarini mustahkamlashga ta’sir etadi.
Moderator – forumga boshchilik qiladi, munozaraning to‘g‘ri borishini ta’min etadi, kerakli joyda uni yo‘naltiradi. Zarur hollarda tuzatishlar, takliflar kiritadi. Forum qatnashchilari savollar berish, ayrim narsalarni anglab olish orqali, ishtirok etishlari kerak. Munozara qatnashchilari boshqalar savol-javoblarini eshitgan holda o‘zlari ham faol ishtirok etishlari maqsadga muvofiq.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Forum – shunday imkoniyatga egaki, mavzu yoki muammolarning yechimini hamkorlikda muhokama etish mumkin. Qisqacha qilib aytsak, Forum –
|
Forumlarning quyidagi ko‘rinishlari mavjud

|
Forumlarning quyidagi ko‘rinishlari mavjud
|
bet | 34/36 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 175,96 Kb. | | #145269 |
Bog'liq 1-mavzu Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyat-fayllar.orgForumlarning quyidagi ko‘rinishlari mavjud:
umumqatnashchilar ishtiroki – barcha tipdagi qatnashchilar uchun ochiq forumlar;
maqsadli – maqsadli auditori ishtirokchilari uchungina mo‘ljallangan;
u holda ularning o‘zlarigina materialni o‘qishi, axborot yo‘llashi mumkin. Bunday forumlarda parol orqali ishtirok etiladi;
moderlashtirilgan – bunda barcha tipdagi qatnashchilar ishtirok etadilar. Forum qatnashchilari axborotni o‘qishlari va xabar yuborishlari mumkin. Forum xabarlari moderatorning ruxsati bilan nashr etilishi mumkin. Forumda ishtirok etuvchilar moderator va uning ishtirokchilaridir.
Moderator kim?
Moderator – forumning tashkilotchilik, ya’ni administratorlik huquqiga ega shaxs – u ma’lum tajribaga ega, muhokama etilayotgan mavzu mazmunini chuqur, puxta o‘zlashtirib olgan shaxs. Auditoriyada forum qatnashchilari ayrim tajribalarga ega bo‘lishi, ularni qiziqish, xohishlari hisobga olinishi kerak.
Moderator forumni boshqaradi, konsultatsiyalar beradi, savollarga javob beradi, (zarur paytlarda ishtirokchilar javobini zarur g‘oyalarda tuzatadi, qo‘shimcha materiallar taqdim etadi, ya’ni forum ishini to‘g‘ri va maqsad sari boshlaydi.
Moderator forumda faol ishtirok etish, muloqot qilish muhitini yaratadi. Bunday faoliyatni olib borish uchun moderator o‘z bilimini va malakasini doim oshirib borishi zarur.
Moderatorlik rolini rahbar xodimlar, administratorlar, o‘qituvchilar, o‘quvchilar, talabalar va Internetdan foydalana oladigan boshqa shaxslar olib borishi mumkin.
Forum qatnashchilari – qatnashchi – bu shunday shaxski, ma’lum mavzu bo‘yicha o‘z bilimini oshirishi yoki egallagan bilimini berishi mumkin. Muhit interfaol, individual holda ketgani sababli o‘quv predmetini chuqur, o‘z ehtiyojiga mos o‘zlashtirishi mumkin.
O‘quv materialining ochiqligi, qulayligi, ko‘rsatma-ko‘rgazmaliligi, olayotgan bilimini mustahkam egallaydi. O‘ziga ishonch hissi ortadi va uning tinglovchidan faol ishtirokchiga aylanishiga sharoit yaratiladi. O‘quv-bilish jarayoniga, o‘quv mehnatiga shaxsiy ma’suliyati ortadi. Forum ishtirokchilari administratsiya, ya’ni ma’muriyat, o‘qituvchi, o‘quvchilar, talabalar va boshqa Internet ishtirokchilari bo‘lishi mumkin.
Forumda ro‘yxatdan o‘tgan, hatto o‘tmaganlar ham qatnashishi mumkin.
|
| |
-MAVZU: GEOGRAFIYA TA’LIMIDA ONLAYN LOYIHALI METODLARIDAN FOYDALANISH

|
-MAVZU: GEOGRAFIYA TA’LIMIDA ONLAYN LOYIHALI METODLARIDAN FOYDALANISH
|
bet | 32/36 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 175,96 Kb. | | #145269 |
Bog'liq 1-mavzu Geografiyani o’qitishda o’quvchilarning bilish faoliyat-fayllar.org16-MAVZU: GEOGRAFIYA TA’LIMIDA ONLAYN LOYIHALI METODLARIDAN FOYDALANISH
Reja:
Onlayn loyihali metodlar
Forum imkoniyatlarni
Axborot – kommunikatsiya texnologiyalarining jadal sur’atlar bilan rivojlanishi o‘quv jarayoniga ketgan vaqt va masofani qisqartiradi. Bu esa ta’lim mazmunini tinglovchiga yetkazishda juda muhim rol o‘ynaydi. Sir emaski, o‘quv jarayoniga zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish o‘quv-bilish jarayoni sifat-samaradorligini oshirish imkonini beradi. Bu o‘z navbatida ta’lim olishga qulay muhit, imkoniyat yaratadi. Shuning uchun ham axborot-kommunikatsiyalari asosidagi o‘quv jarayonini tashkil etish keng quloch yozib bormoqda. Bular ichida Onlaynloyihali metodlari o‘quv jarayoniga intensiv kirib kelmoqda.
Onlayn loyihali metodlar – shunday pedagogik texnologiyasi, talabalarning o‘quv-biluv jarayonlarini amalga oshirishda juda qulay va samaralidir.
Bu zayldagi texnologiyalar talabalarning bilim olishida uni izlanishga, tahlil qilishga undaydi, ijodiy va amaliy malakalarining rivojlanishiga juda katta ta’sir qiladi.
Onlayn loyihali – o‘quv dastur loyihalari quyidagi bosqichlarda amalga oshiriladi:
Talabalarga yechish uchun biror muammoni yoki savolni qo‘yadiki, u talabadagi qiziqishni orttiradi;
Muammoning yechimini topish uchun talabalar biror gipotezani mustaqil ishlab chiqadi yoki yechimini topish uchun mantiqiy fikr yuritadilar;
Talabalar muammoni yechish davomida, turli manbalardan (adabiyot, qo‘llanma, tablitsa, grafik, karta va Internet)dan axborotlarni to‘playdilar;
To‘plangan axborotlarni o‘rganadilar, qayta ishlaydilar, qo‘yilgan muammoni yechish bo‘yicha xulosalar chiqaradilar. Boshqacha aytganda muammo ustida mushohada yuritadilar, yechim topadilar;
Talabalar yakuniy xulosaga kelgach, yechimini tekshiradi va yangi gipotezalarni ko‘z oldiga keltirib, shakllantiradi.
Shunday qilib, talabalarning Internetda ishlay olishi o‘quv dasturlarini o‘zlashtirishda yangi resurslardan foydalanish malaka va ko‘nikmasini hosil qiladi. Bu holat o‘quv dasturini Internetdan topish, elektron pochtalar bilan va forum muhitida ishlash malaka va ko‘nikmalarini shakllantirishni talab etadi.
Shu o‘rinda forum nima? Forum sharoitida ishlash qoidalari, uning ish rejimi va uning imkoniyatlari haqida fikr yuritamiz.
Forum – saytda muloqot yuritish shaklidir. Forumda axborot beruvchining o‘z muammolari bo‘lib, u mazmunini belgilaydi. Forumlar ma’lum mavzularga ega bo‘ladi. unda ishtirok etuvchi ma’lum tomon mazmunini ochishga harakat qiladi. Forum mazmuni, mavzulari Internetda uzoq vaqt saqlanishi mumkin.
|
| |
-1200 m dan oshsa, uzoq qismlarida qo‘shimcha markaz

|
-1200 m dan oshsa, uzoq qismlarida qo‘shimcha markazBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.U1000-1200 m dan oshsa, uzoq qismlarida qo‘shimcha markaz
shakllantirish mumkin.
Markaz hududini maqsadga yo‘naltirilgan muassasalar guruhiga
(savdo-maishiy, madaniyat, sport) moslashtirilgan holda hududlarga
ajratish lozim. Bunda savdo markazini magistral yo‘lga yaqinroq,
jamoat transporti bekatlariga yaqinroq joylashtirgan ma’qul. Jamoat
markazi elementlari hududlarining o'lchamlarini SHNQ 2.07.01-03*
(22, 23 jadv.) dan olish tavsiya etiladi.
2.4. Madaniy-maishiy xizmat ko‘rsatish muassasalarini
joylashtirish va ularning tarkibi
Turar-joy tumani hududida doimiy va davriy xizmat ko‘rsatish
muassasalari tarkibini belgilash, hisoblash va joylashtirish uning
rejaviy tuman va umuman shaharda tutgan o‘miga bog‘liq. Turar-joy
tumanida joylashtirish va hisoblashni amaldagi me’yorlarga ko‘ra bir
vaqtda olib borgan ma’qul. Bunday usul doimiy va davriy xizmat
ko‘rsatish muassasalarini o‘zaro mos holda joylashtirish masalalari-
ning qulayligini oshiradi (25-rasm).
Qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan turli usullar mavjudligiga qaramas-
dan turar-joy tumanlarida madaniy-maishiy xizmat ko‘rsatish tizimini
tashkil etishning asosiy xususiyati bu, doimiy foydalaniladigan
muassasalar xizmat ko‘rsatishning bir tekis taqsimlangan obyektlar
tarmog‘ini tashkil etadi, davriy xizmat ko‘rsatish muassasalari esa
turar-joy tumanining jamoatchilik-savdo markazini shakllantiruvchi
majmua sifatida joylashtiriladi.
Jamoat markazi muhim elementlaridan biri - piyoda yo‘laklari
hududi bo‘lib, u maydon ko‘rinishida loyihalanishi, turar-joy tumani
hududi bilan yo‘laklar orqali bog‘Ianishi mumkin. Uning foydalanish
turiga qarab rejaviy yechimi tanlanadi. Do‘konlar oldida past bo‘yli
|
| |
muvofiq, natijada y o ‘l-yo‘lakay foydalanish imkoniyati paydo bo‘ladi

|
muvofiq, natijada y o ‘l-yo‘lakay foydalanish imkoniyati paydo bo‘ladiBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.Umuvofiq, natijada y o ‘l-yo‘lakay foydalanish imkoniyati paydo bo‘ladi,
ya’ni ishdan uyga qaytishda foydalanish mumkin va aholi
faol
bo‘lgan joyga moslashtirib joylashtiriladi.
Bolalar maydonchalari. 3 yoshgacha, 4-7 yoshli bolalar uchun
maydonlarni birlashtirish, juda kichik bolalar (kolyaskada olib
chiqadiganlar) uchun joylar ajratish mumkin. Bunday maydonchalarni
uylarga bevosita yaqin joylashtirish lozim, lekin binolar oynasiga 15-
20 m dan yaqinlashtirish mumkin emas. Qurilmalar zichligi yuqori
boMgan sharoitda maktabgacha yoshdagi bolalar maydonchalarini
kattalar dam oladigan hudud bilan yoki kichik yoshdagi bolalar
maydonchalari bilan birlashtirish mumkin. Bunday majmuaviy
maydonchalar uylarga kirish tomonda joylashtirilib, butun hudud
bo‘ylab bir tekis taqsimlanadi (29-rasm).
Bolalar sportini rivojlantirish bo‘yicha davlat dasturiga asosan
turar-joy tumanining barcha strukturaviy elementida - har bir kichik
tuman, mahalla, turar-joy guruhi va ko‘p qavatli uylar hovlisida
jism oniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanish uchun majmualar tashkil
etish lozim. Maydonni havo yaxshi aylanadigan hududda, bo‘ylama
o ‘q chizig‘ini Sh-J yo‘nalishiga mos holda, xizmat ko‘rsatish radiusi
200 m. qilib, eng yaqin bino oynasidan 20-40 m uzoqlikda
joylashtirish lozim. Daha va mavzelarda katta yoshli o ‘quvchi!ar va
kattalar sport maydoni maktab sport maydonlariga biriktiriladi.
Ma ’m uriy-xojalik va kommunal tashkilotlari. Boshqarish, moliya
tashkilotlari va muassasalari hamda aloqa korxonalari odatda shahar
lar, rejaviy tumanlar, turar-joy tumanlari va sanoat tumanlarining
jamoat markazlarida joylashtiriladi. Ushbu tashkilotlarga tuman,
|
| |
Dialektika - Iqtisodiy kategoriyalar va ularning amal qilish mexanizmi

|
Iqtisodiy kategoriyalar va ularning amal qilish mexanizmi
|
bet | 8/10 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 80,18 Kb. | | #238616 |
Bog'liq Iqtisodiy kategoriyalar va ularning amal qilish mexanizmi-hozir.orgDialektika ilmiy bilishning umumiy usuli bo‘lib xizmat qiladi. Uning iqtisodiyot nazariyasi fanida qo‘llaniladigan asosiy qoidalari quyidagilar:
iqtisodiyot bir-biri bilan aloqada, chambarchas bog‘liqlikda, ziddiyatda bo‘lgan o‘zaro ta’sir qilib turadigan turli bo‘g‘inlardan, bo‘laklardan iborat yaxlit bir organizm deb hisoblanadi;
iqtisodiy hodisa va jarayonlarning kelib chiqishi, amal qilishi va barham topishi, uning sabablari va oqibatlari ichki aloqadorlik va bog‘liqlik tomonlarini zamon va makonda ro‘y berishi tan olinadi;
iqtisodiy jarayonlarni oddiydan murakkablikka, quyidan yuqoriga rivojlanishida deb qaraladi. Bu erda son jihatidan o‘zgarishlar to‘plana borib, sifat jihatidan o‘zgarishga olib kelishi hisobga olinadi.
Iqtisodiyot nazariyasi fanining o‘ziga xos tadqiqot usullari ham mavjud. Ulardan eng asosiylari quyidagilar:
Ilmiy abstraksiya usuli - voqea hodisalarningtahlil paytida xalal berishi mumkin bo‘lgan ikkinchi darajali belgilari e’tibordan chetlashtirilib, o‘rganilayotgan jarayonning asl mohiyatiga tegishli belgilarga e’tiborni qaratishdir.
Tahlil va sintez usuli. Tahlil — bu o‘rganilayotgan bir butunni alohida qismlarga ajratib ularning xususiyatini ochib berishdir. U ikki darajada amalga oshiriladi.
Mikroiqtisodiy tahlilda iqtisodiyotning boshlang‘ich bo‘g‘ini bo‘lmish korxona va boshqa iqtisodiy sub’ektlarning yuqori pirovard natijaga erishishga qaratilgan xattiharakati, xulqi tadqiq qilinadi.
M akroiqtisodiy tahlildamilliy iqtisodiyotning holati, faoliyat qilishi va natijalari tadqiqot qilinadi. Iqtisodiy resurslarni to‘liq band qilish, inflyasiyani jilovlash va iqtisodiy muvozanatlikni ta’minlash orqali iqtisodiy o‘sishga erishish muammolari bu tahlil obyektdir. Qisqacha aytganda, makro-iqtisodiy tahlilda milliy xo‘jalik, uning alohida sektorlari (davlat, kooperativ, xususiy) va jahon xo‘jaligi o‘rganiladi.
Sintez – bu hodisa va jarayonlarning umumiy ta’siri asosida umumiy xulosalar chiqarishdir.
|
| |
shahar hokimiyatlari, mahalla markazlari, militsiya va avtonazorat

shahar hokimiyatlari, mahalla markazlari, militsiya va avtonazorat
bo‘limlari, loyiha tashkilotlari, tuman, shahar sudlari, yuridik masla-
hatxonalar, notarial idoralar, aloqa bo‘limlari, matbuot tashkilotlari,
telegraf, telefon stansiyalari, mehmonxonalar, yong‘indan himoya
38
depolari va h.k. lar kiradi. Ushbu tashkilotlar uchun hudud ajratish
me’yoriy hujjatlar asosida amalga oshiriladi. Shaharsozlik normalari
va qoidalarida har bir bino uchun me’yoriy ajratiladigan hudud
keltirilgan (SHNQ 2.07.01-03* 29, 30-jadval).
Umumiy k o ‘rinish
L~h-ctqa
29-rasm. Turar-joy guruhlarida dam olish maydonchalarini tashkil
etish. a) bog'cha yoshidagi bolalar maydonchasi: 1-qum, 2-skameyka,
3-kichiksuv havzasi, 4-o ‘yin uchun mo ‘Ijallangan maysazor; b) maktab
yoshidagi bolalar maydonchasi: a,b,d-maydonchani rejalashtirish
misollari, l-skameyka, 2-qum, 3-o‘yin arg‘imchoqlari, 4-daraxtlar,
5-yo ‘laklar; d) bolalar maydonchasini kunning turli vaqtlarida soya
tushib turishini ta 'minlash maqsadida tashkil etilish taklifi; e) turar-joy
guruhlari hovlilarini tashkil etish uchun misol.
59
X o ja lik maydonchalari aholining xo‘jalik talablari uchun tashkil
etiladi va unda tashkil etiladigan axlat yig‘ish punktlari ko‘kalam-
zorlashtirilgan
hudud yordamida binolardan ajratilishi
lozim.
Choyshab quritilishiga moMjallangan xo‘jalik maydonlariga shunday
joy tanlash kerakki, butun kun davomida quyosh tushishi va yaxshi
havo aylanishi ta’minlanishi lozim. Xo‘jalik maydonchalari atrofida
past bo‘yli butalar va o ‘simliklardan jonli devor shakllantirilishi
|
dagi iqtisodiy g - 1. Qadimgi Sharqdagi iqtisodiy g'oyalar

|
1. Qadimgi Sharqdagi iqtisodiy g'oyalar
|
bet | 2/2 | Sana | 21.02.2024 | Hajmi | 13,62 Kb. | | #159753 |
Bog'liq 1. Qadimgi Sharqdagi iqtisodiy g\'oyalar-fayllar.org
3.dagi iqtisodiy gAvestolumotlarda kitobining muallifi Zardusht (m. o. 589-512 y.) borsatgan ilohiyatchi, faylasuf, shoir va tabiatshunos olim boAvestoiy nazar ularning rooyasi bilan suggnaviy madaniyatlari oAvestoralganligi haqida yozilgan. Unda 16 mamlakatning nomi kolib, ulardan todiyona, MargAvestochmanchilikka asoslangan Markaziy Osiyoda eski turmush tarzi otroq yashash egallay boshladi, sug yangi shaharlar, obod qishloqlarning paydo botroq yashash turmush tarzining afzalliklarini kotroqlik turmush tarzining odamlarga benihoya kulfatlar keltirayotgan korsatib berishda ning ahamiyati kattadir.
da yerga yaxshi, soglar sepishdan ortiq savob ish yojaligi sohasida dehqonchilikning muhim ahamiyat kasb etishi koOlam go qadabdiki, u odamiylikka iymon keltiradi, yagona shu yolib, qolgani sarobdirriq va bozlashtirish uni jamoa o ovqat tayyorlash, uy hayvonlarini va chorva mollarini kotibor berilgan. da yer, suv, havoni bulgir gunoh hisoblanadi. Bunday ibratli tasdiqlash bugungi avlodlarni ham tabiatga, atrof muhitga, atrof muhitga vaxshiyona munosabatda bo iqtisodiy muammolar aks ettirilgan holda shunday deyiladi: lom baquvvat bolalarga ega bo Yomon ovqatlanishdan odob ahloq ham aynib ketadi. Agar non mol bozlar ham yaxshi qabul qilinadilom avlod torisida, iqtisodiy va madaniy, martasida oliqlik mavjudligi torisida fikr yuritilganligini kosha davrda aytilgan bunday fikrlar, ajdodlarimiz Qadimgi Dunyo madaniyatida yuqori yutuqlarga erishganligidan dalolat beradi. Bu noyob kitobda patriarxal uruglumotlar beriladi. Demak, miloddan avvalgi IX-VII asrlar ijtimoiy oyat muhim malimoti
Konfutsiylik yoki konfutsiychilik limot hisoblanadi va eng talimotga Konfutsiy asos solgan. Konfutsiylikning ilk davomchilari mil. avv. 371-289), Ven-szi (mil. avv. VI asr), Xan Fey-szi (mil. avv. 233-yil v. e.) keyingi davrda Fan Chjen (VI asr), Xan Yuy (768-824) va boshqalar.
Konfutsiylik tarin egallaydi.Insonparvarlik tushunchasiga ko, mavqei baland kishilarni hurmat qilishlari, podshohga sadoqatli bora u tufayli yuksak fazilatlar shakillanadi, jamoyat rivoj topadi, adolat tantana qiladi. Burchni ado etish tufayli inson kamolotga erishadi. Uning negizida zing nimaga erishishni istasang, unga boshqalarning erishishiga ko, rmaBuyuk ta va rtalik haqida tanomli asarlarni Konfutsiy yozgan deb taxmin qilinadi. Bu kitoblarga koziga va boshqalarga xalollikni va chuqur hurmatni anglatadi. Faqat mumtoz va komil insonlargina bunday fazilatga ega bokidklanishicha, qonun inson manfaatlariga xizmat qilmogzgarishi bilan manfaatdorlik va manfaatsizlik tushunchalari ham boshqacha mazgarish rotmishda otibor berilib, unga koldirib yubormaslik zarur. Xitoyda asrlar mobaynida konfutsiychilikning turli maktablari yuzaga kelgan. Ular olimotiga aylandi, IX asrda buddizm, XI asrda daosizm ustidan toalaba qozondi. Bunga, ayniqsa, Sun davri (960-1279)da neokonfutsiychilik rivojlanganligi tufayli erishildi.
http://fayllar.org
|
| |
1. Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilish

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT
AXBOROT TEXNOLOGIYALAR UNIVERSITETI
Pedagogika Psixologiya
Guruh : 240-21 guruh
Bajardi : Bekmuratov Ziyovuddin
Toshkent 2024
1.Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilish (Venn diagrammasi, Bumerang
usullari asosida)
2.Sezgi turlari va uning psixofiziologik asoslari.
3.Diqqatni diagnostika qilish metodlari.(P’eron - Ruzer metodikasi, Shult jadvali)
1.Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilish (Venn diagrammasi, Bumerang
usullari asosida)
Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilish uchun Venn diagrammasi va
Bumerang usullari foydali bo'lishi mumkin. Venn diagrammasi - bu ikki yoki undan
ko'p to'plamlar orasidagi munosabatlarni tasvirlash uchun geometrik shakllardan
foydalanuvchi grafik usuldir. Bumerang usuli - bu biror mavzu yoki masala haqida
fikrlash uchun savol-javob texnikasidan foydalanuvchi pedagogik usuldir.
Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilishda Venn diagrammasi quyidagi
afzalliklarga ega:
- U psixika va ongning turli xususiyatlarini, shakllarini, bosqichlarini va o'zaro
bog'liqligini ko'rsatadi.
- U psixika va ongning o'xshashliklarini va farqlarini aniq belgilaydi.
- U psixika va ongning rivojlanishining omillarini, shartlarini va natijalarini
ayrimlashtiradi.
Psixika va ongning rivojlanishini tahlil qilishda Bumerang usuli quyidagi
afzalliklarga ega:
- U psixika va ongning mohiyatini, manbalarini, funksiyalarini va ahamiyatini
o'rganishga yordam beradi.
- U psixika va ongning rivojlanishining jarayonlarini, mexanizmlarini, qonunlarini va
xususiyatlarini tushuntirishga yordam beradi.
- U psixika va ongning rivojlanishiga ta'sir etuvchi ijtimoiy, tarixiy, madaniy va
boshqa omillarni baholashga yordam beradi.
Venn diagrammasi va Bumerang usuli psixika va ongning rivojlanishini tahlil
qilishda bir-birini to'ldiruvchi usullardir. Ular psixika va ongning rivojlanishining
turli jihatlarini o'rganishga imkon beradi.
Ular psixika va ongning rivojlanishining nazariy asoslari va amaliy sohalari orasidagi
bog'lanishni mustahkamlashga yordam beradi. Ular psixika va ongning
rivojlanishining dolzarb muammolariga yechim topishga yordam beradi.
|
lozim.
Bolalar maktabgacha t a ’lim muassasalari. Maktabgacha ta’lim

|
lozim.
Bolalar maktabgacha t a ’lim muassasalari. Maktabgacha ta’limBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.Ulozim.
Bolalar maktabgacha t a ’lim muassasalari. Maktabgacha ta’lim
muassasalari tizimi asosan davlatning ayollar bandligini ta’minlash
dasturiga binoan hamda ijtimoiy-iqtisodiy sharoitlardan kelib chiqqan
holda belgilanadi. Kichik yoshdagi bolalar sonining ko‘pligi
zamonaviy
maktabgacha
ta’lim
muassasalarini
shakllantirish
zaruratini keltirib chiqaradi.
Bolalar maktabgacha ta’lim muassasalari tizimi asosan davlat
tomonidan moliyalashtiriladi, biroq tizimning kelajakda rivojlanishi
xususiy bolalar bog‘chasi orqali ham amalga oshishi mumkin.
Buning uchun turli tipdagi va sig‘imdagi bolalar muassasalari
tavsiya etilishi mumkin. Eng ko‘p umumiy tipdagi kichik va o‘rta
sig‘imli (25-30 dan 120-140 o ‘ringacha) qo‘llanilishi mumkin.
Bolalar maktabgacha ta’lim muassasalarini kichik tuman
hududida bir tekis taqsimlash maqsadga muvofiq, eng qulay
mikroiqlim sharoitlarida, ular xizmat ko'rsatuvchi turar-joy binolariga
nibatan 250-300 m dan oshmagan (kain qavatli qurilishda 340-360 m)
radiusda joylashtirish tavsiya etiladi.
Asosiy obyekt sifatida bolalar muassasalari majmuasi, tarkibida
tarbiyalash, dam olish, davolash xarakteriga ega xonalar, kichik
maktabgacha tarbiya muassasalari tarbiyalanuvchilari foydalanadigan
yopiq
basseyni
mavjud
bo‘lgan
sog‘lomlashtiruvchi
tipdagi
muassasalar olinishi maqsadga muvofiq.
Shuningdek, eksperimental kooperativ obyektlar - «bolalar
bog‘chasi-boshlang‘ich maktab» tashkil etish ham tavsiya etiladi.
Bunda bolalarning maktab ta’limiga bir tekisda o‘tishi sharoitlari
yaratilishi mumkin va tarbiyalash, o ‘qitish, sog‘lomIashtirishning
|
| |
tuman 
asosiy 
magistrallari kesishmasida, bir tomonida joylashtirish 
tavsiya

suv havzalari, yirik ko‘kalamzor hududlar yonida joylashgan bo‘lsa,
asosiy yo‘nalish bo‘ylab keng piyodalar yoiaklarini tashkil etish lozim.
24-rasm. Shahar o‘sishiga bog‘liq holda yangi shaharlar
m arkazlarining rivojlanishi:
A
-
450-500 ming kishilik shahar;
В - 300 ming kishilik shahar; D -150-200 ming kishilik shahar.
Agar turar-joy tumani sezilarli darajadagi
qiyalikda joylashgan
bo‘lsa (8-10%), uni loyihalaganda bir xil balandlikdagi gorizontal
chiziq bo‘ylab uzaytirgan holda rejalashtirish
va jamoat markazini
hududning o ‘rtacha balandlikdagi nuqtasida joylashtirish maqsadga
muvofiq. Murakkab relyefga ega bo‘lgan hududlarda markaz hududini
53
Ijodiy ishlab chiqish jarayoni

- arxitekturaviy aksentlar joylashuvi va jamoat hududi ochiq
maydonlarini shakllantirish sxemasi;
- piyoda va transport yo‘llari sxemasi;
- madaniy-maishiy xizmat ko‘rsatish obyektlari joylashishi va
ko'kalamzor hududlar sxemasi;
- turar-joy tumani hududi balansi sxemasi.
Bu bosqichda qabul qilingan yechimni tahlil qilish uchun ushbu
hududdagi kichik tumanlardan birining turar-joy qurilmalarini
joylashtirish usuli va tuman jamoat markazi arxitekturaviy yechimini
hal etish klauzurasini amalga oshirish maqsadga muvofiq (M 1:1000).
Klauzurani tahlil qilgandan so‘ng ishchi maketga yakuniy
aniqlashtirishlar kiritiladi (M 1:1000).
Qurilmalarning umumiy kompozitsiyasini aniqlashda arxitektu
raviy kompozitsiyaning quyidagi qonunlariga bo‘ysunish kerak:
- asosiy mavzuni ko‘rsatib berish;
-qism larni umumiy birlikka bo'ysundirish;
-u y g 'u n lik usullarini qo‘llash;
- masshtablilik nisbatlarini to‘g‘ri tanlash.
Uchinchi bosqich natijasi - bu grafik amalga oshirilgan tugallan-
gan eskizdir.
Bosh reja chizmalari va sxemalari, fasad yoymasi
(razvertka) va maket belgilangan masshtabda amalga oshiriladi.
Loyihani grafik amalga oshirish bosqichi
Kurs loyihasini amalga oshirishning so'nggi bosqichi.
Loyiha tarkibi:
- turar-joy tumanini funksional qismlarga ajratish sxemasi (M
1:5000);
- kichik tumanni rejalashtirish va qurish loyihasi (M 1:2000);
- madaniy-maishiy xizmat ко‘rsatish muassasalarini joylashtirish
va ko‘kalamzorlashtirish sxemasi. Unda jamoat markazi hududi ajratib
ko‘rsatiladi va ochiq fazoviy muhitlar sistemasi (M 1:5000);
-p iyodalar harakati va transport bekatlarini joylashtirish sxemasi;
- maket (M 1:2000);
- asosiy qurilmalar old tarafidan fasad yoymasi yoki tuman asosiy
ansambli perspektivasi.
Loyihani texnik-iqtisodiy baholash

Ushbu bosqichda shaharsozlik holati tahlili, texnik-iqtisodiy
hisob-kitob, zaruriy adabiyotlar va ma’lumotlarni o ‘rganib chiqish
amalga oshiriladi.
Talaba bilishi lozim: ushbu hudud joylashgan shahar aholisi soni,
ko‘zda tutilayotgan turar-joy maydoni bilan ta’minlash darajasi.
Shaharsozlik holatini holat tarhiga ko‘ra o‘rganib chiqish
hududning shahar bosh rejasidagi о ‘mi, mahalliy relyef, landshaft va
muhandislik infratuzilmasini o ‘rganib chiqish bilan boshlanadi.
Tayyorlanish jarayoni natijasida aniq bir funksional va
arxitekturaviy-fazoviy
vazifalar:
hududning
shaharda
tutgan
ahamiyatini, asosiy olib boruvchi tomonlardan qabul qilinishi, jamoat
transporti turlari, bekatlarini belgilash, mehnat joylari va ularga olib
boruvchi eng qisqa yo‘llarni tashkil etish lozim. Hudud relyefmi,
qiyaliklar y o ‘nalishini aniqlab olish, mavjud ko‘kalamzor hududlar va
suv havzalar joylashishini aniqlab olish lozim.
Grafik tahlil bilan bir qatorda hududning aholi soni aniqlanib,
hudud funksional hududlarga ajratiladi.
Ijodiy izlanishlar jarayoni
Maqsad: tumanni loyihalash usullarini izlash va ishlab chiqish
unmg funksional tashkil etilishi va arxitekturaviy-fazoviy kompo-
zitsiyasining shaharsozlik g ‘oyasi. Loyihalash ushbu mavzu bo‘yicha
klauzuradan boshlanadi.
Shaharsozlik g‘oyasi izlanishlari asosi - bu ushbu holat bo‘yicha
aniq va hayotiy talablarga to‘g‘ri keladigan yechim bo‘lishi lozim.
Ijodiy izlanishlarning asosiy yo‘nalishi hududdan samarali foydalanish,
piyodalar va transport yo‘nalishini ajratish, kelajak turar-joy binolarini
yaratish, yer osti qismidan samarali foydalanish, mahalliy ko‘chalar va
xiyobonlami arxitekturaviy yechimini tashkil etish va h.k.
Eskiz-g‘oya
ishchi maketda va ishchi chizmada (M 1:2000)
amalga oshiriladi.
Xo‘jalik hududida omborxonalar, uskunalarni olib kelish va

|
Xo‘jalik hududida omborxonalar, uskunalarni olib kelish vaBog'liq Turar-joy tumani loyihasi. Isamuxamedova D.UXo‘jalik hududida omborxonalar, uskunalarni olib kelish va
tushirish uchun maydonchalar, asbob-uskunalar saqlash joyi hamda
axlat yig‘ish qurilmalari
uchun maydonchalar va boshqalar
joylashtiriladi. X o‘jalik hududini ishlab chiqarish xonalari tomonga
joylashtirgan ma’qul.
Maktab hududining 40-50 % ini o‘simliklar ekilgan hududlar
tashkil etadi va barcha hududlami yagona fazoviy muhitda
birlashtiradi. 0 ‘simliklami taqsimlash umumiy rejaviy yechimga,
alohida hududlarining joylashuviga, maydonchalar va yo‘laklar
joylashishiga bog‘liq. 0 ‘simliklar hududlami bir-biridan ajratish bilan
birga shovqindan himoya qiladi, havoni changdan tozalaydi, dam olish
va mashg‘u!otlar o ‘tkazish uchun qulay sharoitlar yaratadi.
64
32-rasm. 1000 o‘rinli maktab hovlisini landshaft tashkil etilishi:
1 -kichik sin f о ‘quvchilar uchun rekreatsiya; 2-katta sin f о 'quvchilar
uchun rekreatsiya; 3-kichik sin f о ‘quvchilari uchun о 'quv-tajriba joyi;
4-xo ja lik va tabiiy о ‘simliklar о ‘stirish uchun yer maydoni; 5 - xo jalik
zonasi; 6-issiqxona uchastkasi; 7-ertalabki lineyka maydoni; 8-astro-
nomiya va geografiya maydonchalari; 9-kichik sin f о ‘quvchilari
o'ynashlari uchun maydonchalar; 10-kichik sin f о ‘quvchilari uchun
sport maydonchalari; 11-maktab stadioni.
Maktab kichik tuman aholisining cheklangan foydalanish
hududiga kiradi, shuning uchun o‘simliklar jonli devori bilan o‘rab
chiqiladi. Daraxt va butalardan tashkil topgan bu devor kengligi 1,5 m
dan kam bo‘lmasligi, ko‘cha va yo‘l tomondan esa 6 m dan kam
bo‘lmasligi kerak.
Maktab atrofida kengligi 3,5 m dan kam bo‘lmagan va burilish
|
| |
o ‘simliklar ekiladigan, gulzorlar, kichik suv havzalari, faworalar

hududini aniq qismlarga ajratish lozim:
tashrif buyuruvchilar,
mavsumiy savdo qilish va xo‘jalik hududlari. Tashrif buyuruvchilar
hududi kichik tuman piyoda yo‘llari bilan qulay bog‘langan bo‘lishi,
qisqa muddatli dam olish joylari o‘rnatilgan bo‘lishi,
mavsumiy savdo
qilish maydonchalari esa xo‘jalik hududiga yaqin bo'lishi lozim.
Xo‘jalik hududiga keluvchi yo‘laklar, piyodalar yoMlari bilan
kesishmasligi lozim.
27-rasm.
Toshkent shahri tumanlarida loyihalanayotgan madaniy-
maishiy xizmat ko‘rsatish, jamoat binolari: 1 -savdo majmuasi;
2-3-madaniy-maishiy xizmat ко ‘rsatish majmuasi; 4-yuqori qavati
rna 'muriy tashkilotlar, 1-qavati savdo-maishiy xizmat ко ‘rsatish uchun
mo 'Ijallangan majmua.
Kichik tuman qurilishida ilk turar-joy
majmuasi - turar-joy
guruhini ajratishda dastlabki xizmat ko‘rsatish bloklari loyihalanadi.
Unda bo‘sh vaqtini o‘tkazish va savdo-maishiy xizmatlar uchun
xonalar ajratiladi. Bloklar
uylar tarkibida qurilishi, biriktirilgan holda
yoki uy-majmua tarkibiga kiritilishi hamda turar-joy guruhi bog‘ida
joylashishi mumkin (26-rasm).