nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Biologiya (2) — копия cdr - bet 42

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
Ta’lim shakli
Ish bosqichlari
va vaqti
Faoliyat mazmuni
O‘qituvchining
O‘quvchining
1. O‘quv
mashg’ulotiga
kirish
1.1. Mavzuni nomi, maqsadi, kutilajak o‘quv
natijalarini va mavzu rejasini eslatadi.
1.2. O‘tgan mashg’ulot bilan mantiqiy bog’laydi.
Mustaqil ish uchun berilgan vazifani, ya’ni insert
texnikasini qo‘llab mavzuning qolgan rejalarini
o‘rganib kelish vazifasi berilganligini eslatadi
Tinglaydilar
2. Asosiy
bosqich.
2.1. O‘tilgan darsni mustaxkamlash
2.2. Faollashtirish va bilimlarini tekshirish maqsadida
savollar beradi:
Javoblarni umumlashtiradi. Diqqatini asosiy
tushunchalarga qaratadi va mavzuning muhim
jihatlarini ko‘rsatib o‘tadi (1-ilovalar).
Zarur bo‘lsa javoblarni aniqlashtiradi, qo‘shimchalar
qiladi, o‘zgartirish kiritadi.
2.3. Keyingi faoliyat kichik guruhlarda davom etishini
e’lon qiladi. Talabalarni 3 ta guruhga bo‘ladi.
2.4. Mashg’ulot guruhli birgalikda o‘rganish
shaklida o‘tkazilishini va baholash mezomlarini
ma’lum qiladi.
2.5. Mavzu bo‘yicha ma’ruza matnini tarqatadi va
unung asosiy tushunchalari bilan tanishtiradi. .
2.6. Mavzu bo‘yicha FSMU texnologiyasi bo‘yicha
guruhlarga topshiriq beradi (2-ilova)
2.7 Jalb qiluvchi savollar beradi, mavzuning har bir
qismi bo‘yicha xulosalar qiladi, eng asosiylariga
e’tibor qaratadi, berilayotgan ma’lumotlarni
daftarga qayd etishlarini tashkil etadi.
2.8 Yangi mavzular bo‘yicha guruhlarga tezkor
so‘rov savollari beriladi. Nima uchun texnikasidan
foydalaniladi (3-ilova)
Savollarga
javob
beradilar
Yozib
oladilar
Guruhlarga
bo‘linadilar.
Javob
beradilar
Diqqat
qiladilar
Guruhlarda
ishlaydilar
Fikr
almashadilar
3. Yakuniy
bosqich
.
3.1. Mavzuni umumlashtiradilar. Savollarga javob
beradi,yakun yasaydilar.
3.2. Guruhlar ishini baholaydilar, o‘quvchi
mashg’ulotining maqsadga erishish darajasini tahlil
qilqdi.Natijalar sharhlanadi. Mustaqil ishlashlari
uchun vazifa beradi: amaliy mashg’ulotga mustaqil
tayyorlanishlari uchun savollar
3.3 Uyga vazifa mavzuga oid mustaqil ish beradi.
O‘z- o‘zini
o‘zaro
baholashni
o‘tkazadilar.
Topshiriqni
yozadilar
Fan o‘qituvchisi:
Bo’riyev Bobur
|
| |
Yog‘ bezlari — t - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 94/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Yog‘ bezlari — terining kislotali mantiyasining aossiy omili. Yog‘lar terini yumshoq, mayin qilib turadi, lekin yog‘ chiqishi hammada har xil, qolaversa, bir odamda ham har xil yoshda turlicha bo‘ladi. Balog‘atga etgan yoshda yog‘ bezlari kuchli ishlaydi. Yosh o‘tganda kamayadi, ayniqsa ayollarda. Kosmetikada esa yog‘ bezlari ishini to‘g‘rilash uchun qurituvchi moddalar ishlatiladi. Ayniqsa, spirt saqlovchi suyuqliklar, oltingugurt, rezorsin, salitsil kislotasi va boshqalar. Ular asosan tozalovchi vazifasini bajarishadi. Qora moy (dyogot) va degtyar ekstraktlar yog‘ bezlari sekretsiyasini kamaytiradi.
|
| |
Purkagichli printer - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

2
Matritsali printer
Matritsali printer siyohli tasmani qogʻozga bosish uchun
ignalar toʻplamidan foydalanadi. Qogʻozning igna bosilgan
yerida rangli nuqta hosil boʻladi. Ushbu nuqtalarni qogʻozda
kerakli natijani hosil qilish uchun shablonlar boʻyicha
tartiblashtirish mumkin. Matritsali printerlar boshqa turdagi
printerlarga qaraganda sekinroq, chunki bosib chiqarishda
mexanik usuldan foydalaniladi. Shuning uchun ular shovqin
bilan ishlaydi.
Dekorativ kosmetika - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 87/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Dekorativ kosmetika
Bezash, tashqi qiyofasini o‘zgartirish (grim, rangli kosmetika) Ular 2 xil bo‘ladi:
Har kungi grim, har xil nuqsonlarni berkitish
Teatrga oid grim.
Terining tuzilishi, turlari va faoliyati
Bugungi kunda oftob kometikasi, estetik kosmetika (jarroxlikka yaqin) yuz to‘qimalarini yaxshilash va ayniqsa fitokosmetika tabiiy moddalarni ishlatish va erkaklar kosmetikasi rivojlanmoqda.
Teri — bu odamning yashash sharoitidagi gomeostazni saqlab turuvchi eng muhim a’zo. Teri ichki a’zolar, endokrin va asab sistemalarning faoliyatini ko‘rsatib turadi.
|
| |
Terining funksiyalari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 89/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Terining funksiyalari
Teri quyidagi faoliyatlarni bajaradi:
muhim va murakkab organ bo‘lib, tashqi muhitning har xil ta’-siridan saqlaydi, tashqi himoyalovchi qoplam hisoblanadi;
tana haroratining doimiyligini saqlab turadi, shu sababli issiq-sovuqga sezgir va chidamlimiz;
odam terisi tananing ichiga zararli mikroblar kirishiga to‘sqinlik qiladi va ularning zarbasini birinchi bo‘lib qabul qiladi, zaharli moddalarni zararsizlantiradi, so‘rilishini kamaytiradi;
ko‘rinishi nozik, yumshoq bo‘lgan teri etarli darajada mustahkam, chidamli;
ko‘plab teshikli, g‘ovak, shuning uchun suv o‘tkazuvchanlik xossasiga ega va teri organizmning ichki sistemalarini tashqi muhitning ta’siridan himoya qiladi;
xavfli modda teri orqali so‘rilsa, ularning tarkibidagi fermentlar bu xavfli moddani parchalaydi;
teri hujayralari interferon va interleykin moddalarni ishlab chiqaradi hamda organizm to‘qimalarini viruslardan himoya qiladi, immunitetni kuchaytiradi;
teri — bu chiqarish sistemasi, 2,5 mlndan ortiq teshiklari orqali har xil chiqindi va almashuv natijasida hosil bo‘lgan zararli moddalarni chiqarib tashlaydi (ter bilan);
teri himoyalovchi a’zo (quyosh nuridan to‘q pigment hosil qiladi, ta’sirini ichkariga o‘tkazmaydi);
teri yog‘ bezlari bilan ta’minlangan, 15-16 sm yog‘ ishlab chiqaradi;
teri suv va har xil oziqlantiruvchi moddalar ombori, vitamin D ishlab chiqarishda ishtirok etadi (raxit bo‘lmaydi);
teri ko‘zgu vazifasini o‘taydi, kasalliklar to‘g‘risida axborot berib turadi, odamning kayfiyatini bildiradi (qizarish, oqarish, qo‘llar titraydi).
Teri doim organizmning tashqi munosabatini tartibga soladi. Sog‘lom teri — bu yumshoq, silliq, qayishqoq, dog‘siz, kamchiliksiz bo‘lishi kerak.
Terini parvarish qilish har kimda o‘ziga xos bo‘ladi va kosmetika vositalaridan foydalanishda teri xossalari va bajaradigan funksiyalarini hiosbga olish zarur. Terini parvarish qilish, demak tozalash, oziqlantirish va himoya qilishdan iboratdir.
|
| |
Ekskursantlarningavtobusgaqaytishi

Ekskursantlarningavtobusgaqaytishi.Ekskursantlarningavtobustomonharakat
lanishinigidboshqaradi
vaeshikningo‘ngtomonidaturibularnibildirmaysanaydi.
Ekskursantlarning
hammasiyig‘ilganigaishonchhosilqilganidanso‘ng,
avtobusgachiqib,harakatlanishuchunhaydovchigaishora beradi.Avtobusdao‘z joyini
egallab bo‘lgan ekskursantlarnisanabo‘tirishning hojati yo‘q.
Gidningo‘rni.Gid
avtobusdashundayjoyniegallashilozimki,
hikoya
qilinayotgan ob’ektlarunga yaxshi ko‘rinibtursin.Qoidaga muvofiq haydovchining
yonidagi
maxsus
o‘rindiqgid
uchun
mo‘ljallangandir.Avtobusharakativaqtidagidningtikturishi(ekskursantlarning
ham)xavfsizlikyuzasidan mumkin emas.
Piyodaharakatlanadigan ekskursiya xizmatida gid ob’ektga nisbatan yonbosh
turishi maqsadga muvofiqdir, chunki qarshisida turgan ob’ektni ko‘rib tahlil qiladi
va o‘z taassurotlarini hikoya qiladi. Avtobusli ekskursiya xizmatidagid
ekskursantlargaorqasi
bilano‘tirib,
oynadanko‘rinayotganyokiko‘rinishikutilayotgan ob’ektlarni hikoya qiladi.
Ekskursiya xizmatidavaqtnito‘g‘ritaqsimlash.Metodik
ishlanmalardaharbirmavzuostilarni yoritib berishga sarflanadigan vaqt aniq
ko‘rsatiladi. Buyerdabarcha masalalar - ob’ektlarniko‘rsatish, gidninghikoyasi,
ob’ektbo‘ylabharakati va keyingi marshrutbo‘ylab harakatiinobatga olinadi. Vaqtni
taqsimlay olish ko‘nikmasiga gidbirdaniga erishmaydi. Buninguchunu
qo‘lsoatibilanob’ektlardamashq
qilishi
talab
qilinadi.Mantiqiyo‘tishlarda,
mavzuostilarniochish
va
asosiysavollargavaqtni
to‘g‘ri
taqsimlashni
o‘rganishlozim.
Ba’zidaekskursiyavaqti
gidgabog‘liqbo‘lmagansabablar
bilanqisqaradi.
Bungaekskursantlarninguzoq
yig‘ilishi,
turistlar
nonushtasiningo‘zvaqtidaberilmasligi, ko‘chalardagi tirbandlikkabi holatlar sabab
bo‘lishi mumkin. Vaziyatni o‘nglash uchun gid mavzuni yoritishga ajratilgan
143
vaqtni qisqartirishga majbur bo‘ladi. Qisqartirganda ham asosiy ma’lumotlar
saqlanib, muhim bo‘lmaganlari olib tashlanishi maqsadlidir. Bunday holatlarga
ham gid oldindan tayyor turishi lozim.
Ma’ruzaning qisqacha matni - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari...

Ma’ruzaning qisqacha matni:
Kosmetologiya – Sog‘liqni saqlash tizimini bir qismi bo‘lib, u odamning sog‘lig‘i va chiroyini mustaxkamlash kabi masalalarga qaratilgan. Kosmetologiyaning asosiy vazifasi – teri parvarishi va bu azaldan ko‘p asrlar oldin ma’lum bo‘lgan.
O‘sha vaqtlarda kosmetik vositalari, tabiiy bo‘yoqlardan foydalanilgan. Birinchi kosmetika haqida ma’lumotlar Ebers papirusida keltirilgan. Kosmetologiya vositalarini tayyorlash, ishlatish bo‘yicha grek va misrlilar tomonidan ko‘p adabiyot ma’nbalarini topish mumkin. Kosmetologiya fani deyarli xali yosh ilmiy fan.
Kosmetologiya biologiya, anatomiya, fiziologiya, farmakologiya, gigiena fanlariga asoslanib har xil kosmetik nuqsonlarni bartaraf etish usuli va vositalarni o‘rgatadi. Kosmetologiya – dermatologiya, genetika va geriatriyalar bilan ham chambarchas bog‘liq.
Kosmetologiyaning asosiy vazifasi – kosmetik nuqsonlarni (masalan dog‘lar, sepkil, xusnbuzar) bartaraf etish, maskirovka qilish va oldini olish usullarini mexanizmini o‘rganishdir.
Bugungi kunda kosmetologiyani turlari ko‘p, bolalar, erkaklar va sanoatlarga bo‘linadi. Yuqori malakali mutaxassis texnolog-kosmetologlar kerak. Shu sababdan farmatsevtika institutlarida sanoat farmatsiya fakulteti yo‘nalishi ochilib unda kosmetik yo‘nalish bo‘yicha mutaxassislar tayyorlanmoqda.
|
Biologiya (2) — копия cdr - bet 171

Elektron pochta bilan ishlashga oid eng qisqa va dastlabki
ma’lumotlar mana shulardan iborat!
18-MAVZU: TAHDIDLARNING TURLARI,
TAHDIDLARGA QARSHI TURISH YO‘LLARI. KOMPYUTER
VIRUSLARI.
Axborot xavfsizligi tamoyillari Axborot xavfsizligining asosiy
tamoyillari, uning xavfsizligi va yaxlitligini ta'minlash tizimlari: Axborot
ma'lumotlarining yaxlitligi. Ushbu printsip ma'lumot uzatish va saqlash
paytida o'z tarkibini va tuzilishini saqlab qoladi deb taxmin qiladi.
Ma'lumotlarni
yaratish, o'zgartirish yoki yo'q qilish huquqi faqat
tegishli kirish maqomiga ega foydalanuvchilar uchun himoyalangan.
Ma'lumotlarning maxfiyligi. Ma'lumki, ushbu tizimda avtorizatsiya
qilingan foydalanuvchilarning aniq cheklangan doirasi ma'lumotlar
qatoriga kirish huquqiga ega va shu bilan ma'lumotlarga
ruxsatsiz
kirishdan himoyani ta'minlaydi. Ma'lumotlar qatori mavjudligi. Ushbu
printsipga muvofiq vakolatli foydalanuvchilar unga o'z
vaqtida va
to'siqsiz kirish huquqini olishadi. Axborotning ishonchliligi. Ushbu
tamoyil ma'lumot qat'iy ravishda faqat kimdan olingan va uning manbai
bo'lgan sub'ektga tegishli ekanligi bilan ifodalanadi.
Xavfsizlik maqsadlari Ishlashdagi uzilishlar va kompyuter tizimida
yuzaga keladigan xatolar jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin bo'lgan
taqdirda, axborot xavfsizligi muammolari birinchi o'ringa chiqadi.
Mashinalar
  
8 unsiyalik idish

|
Mashinalar
8 unsiyalik idish
|
bet | 6/12 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 130,58 Kb. | | #243850 |
Bog'liq 2-Mustaqil ish topshiriqlariMashinalar
|
8 unsiyalik idish
|
16 unsiyalik idish
|
|
100/minut
|
40/minut
|
|
60/minut
|
75/minut
|
Quyish mashinalari bir kunda 8 soat, haftasiga 5 kun ishlashi mumkin. 8 unsiyalik idishlardan foyda 15 tiyin, 16 unsiyalik idishlardan foyda 15 tiyin. Haftalik ichimlik ishlab chiqarish miqdori 300 000 unsiyadan oshmasligi kerak va bozorda haftasiga 25 000ta 8 unsiyalik idishda, 7 000 ta 16 unsiyalik idishda ichimlik talab qilinadi. Rejalashtiruvchi barcha ishlab chiqarish va marketing shartlarini qo‘llagan holda haftalik daromad (foyda)ni maksimallashtirishni istaydi. Ushbu vaziyatni chiziqli dasturlash masalasi sifatida shakllantiring.
3-masala. Samolyotda 200 tagacha yo‘lovchi tashish mumkin. Birinchi klassdagi har bir chipta 400 AQSH dollaridan, har bir ekonom-klass chiptasidan 300 AQSH dollaridan foyda keltiradi. Aviakompaniya birinchi klass uchun kamida (minimum) yigirmata joyni zahira sifatida ushlab turadi. Birinchi klassdagiga nisbatan ekonom-klassda sayohat qilishni xohlovchilar soni to‘rt marta ko‘p. Aviakompaniya foydani maksimallashtirish uchun har bir klassdan nechtadan bilet sotishi kerak bo‘ladi? Ushbu masalani chiziqli dasturlash modeli sifatida rasmiylashtiring.
4-masala. Firma bosh og‘rig‘ini qoldiruvchi va o‘lchamdagi tabletkalarni ishlab chiqaradi. o‘lcham 2 dona asprin, 5 dona bikarbonat va 1 dona kodeinlardan tashkil topadi. o‘lcham 1 dona asprin, 8 dona bikarbonat va 6 dona kodeinlardan tashkil topgan. Iste’molchilar darhol samara berishi uchun kamida 12 dona aspirin, 74 dona bikarbonat va 24 dona kodein talab qilinishini aniqlashdi. Iste’molchilar darhol ta’sir qilishi uchun qabul qilishi mumkin bo‘lgan eng kam tabletkalar sonini aniqlash zarur. Ushbu masalani standart chiziqli dasturlash masalasi sifatida rasmiylashtiring
|
| |
Biofarmatsiya – Organizmga dori preparatini terapevtik ta’sirini turli omillarga (farmatsevtik, biologik va h.) bog‘liqligini o‘rganuvchi fan

Biofarmatsiya – Organizmga dori preparatini terapevtik ta’sirini turli omillarga (farmatsevtik, biologik va h.) bog‘liqligini o‘rganuvchi fan
Biofarmatsiya fanining asosiy vazifasi dori turlarining biosamaradorligini oshirish va qo‘shimcha ta’sirini kamaytirish.
Hozirgi kunda biofarmatsiya ilmiy fan sifatida tan olingan bo‘lib, zamonaviy dorilar rivojlanishi bilan bog‘liq. U ayniqsa, maxsus dori shakllari yaratishda alohida axamiyatga ega. Faoliyatini yordamchi moddalar o‘rni va axamiyatini o‘rganish bilan boshlangan biofarmatsiya hozirgi vaqtda o‘zining chegarasini kengaytirib, ko‘pgina bo‘limlari mustaqil yo‘nalishda faoliyat yuritmoqda.
Biofarmatsiya – Farmatsiyaning ilmiy fani bo‘lib, turli dori shakllarida chiqarilgan, lekin bir xil dozadagi dori preparatiga ta’sir etuvchi va yordamchi moddalarni fizikaviy, hamda fizik-kimyoviy xossalarini ta’sirini o‘rganish bilan shug‘ullanadi
Biofarmatsevtik izlanishlar quyidagi yo‘nalishlarini keltirish mumkin:
Farmatsevtik omillarni ahamiyatini o‘rganish;
Almashinadigan omillarga bog‘liq ravishda dori moddasini so‘rilishi, tarqalishi va ajralish sharoitini o‘rganish;
Biologik samaradorlik va uning aniqlash usullarini ishlab chiqish;
Biologik suyuqliklarda dori moddasini aniqlash usullarini ishlab chiqish;
Qondagi dori moddasini klinik belgilarni namoyon bo‘lishi orasidagi bog‘liqlikni o‘rganish;
Dori komponenti sifatida dori moddasini harakatini o‘zgarishi mumkinligini o‘rganish;
Yoshiga qarab beriladigan dorilardagi muammolarni o‘rganish;
Ishlatiladigan dori shakllarini texnologiyasini mukammallashtirishda farmakokinetik izlanishlarni o‘rganish, shuningdek, yangi dori shakllari yaratish.
Organizmdan dori moddasini so‘rilish sharoiti, tarqalishi va chiqarilishini o‘rganish biofarmatsiya uchun muxim hisoblanadi.
Farmakokinetika – bu fan tarmog‘i bo‘lib, organizmda dorini harakatini o‘rganadi. Predmetning tarkibi – organlar, organizmning turli suyuqliklarida, qonda dori moddani miqdoriy va sifat o‘zgarishlari o‘rganadi, hamda shu o‘zgarishlarni mexanizmlarini o‘rganadi. “Dori harakati” bosqichlari: so‘rilish, biotransformatsiya (metabolizm) va organizmdan dori moddasini chiqarilishi.
Lekin, ayrim xollarda organizmga so‘rilgan dori vositasini konsentratsiyasini aniqlash imkoni bo‘lmaydi. Buning sababi, aniqlash usulining yo‘qligi yoki ta’sir etuvchi moddani biologik suyuqlikdan ajratib ololmaslik hisoblanadi. Bunday xollarda dori moddasini harakatni baholash farmakodinamik usulda olib boriladi, aniqrog‘i preparatning ta’sir etish kuchi vaqt birligida o‘lchanadi. Bunda o‘lchov birligi etalonning solishtirma samaradorligi harakat birligida (ED) belgilanadi.
Dorilarning farmakokinetikasi yoki farmakodinamikasi bir-biriga bog‘liq xolda olib boriladi. Bu farmatsevtik, biokimyoviy, fiziologik va biologik omillarga bog‘liq.
Terapevtik samaradorlikka ko‘pgina omillar ta’sir ko‘rsatadi, ularni uchta guruxga bo‘lish mumkin:
|
20-bob: Maʼlumotlar tahlili

20.02 Maʼlumotlar modelini
sinang
Oʻz maʼlumotlar modelingizni yaratganingizdan soʻng, uning siz
istaganingizdek ishlayotganini sinab koʻrishingiz kerak. Baʼzida
maʼlumotlar tizimga notoʻgʻri kiritiladi, bunday holatlarda
natijalarni ishonchli yoki haqiqiy deb boʻlmaydi. Baʼzida siz
ishlatayotgan formulalar yoki funksiyalar nooʻrin boʻlishi yoki
notoʻgʻri ishlashi mumkin. Maʼlumotlar modelingiz imkon qadar
ishonchli boʻlishini taʼminlash uchun ishni sinov rejasini ishlab
chiqishdan boshlashingiz kerak.
20-bob: Maʼlumotlar tahlili

Masalan, barcha
qatorlar uchun bir xil katakka havola
bermoqchi boʻlsangiz, 20.04-rasmda nisbiy havola usulidan
foydalanish natijasiga qarang.
KALIT SOʻZLAR
Mutlaq havola: agar bir formulani koʻp kataklarga qoʻllash
kerak boʻlsa, lekin formulani takrorlashda kataklarga nisbiy
havola berishga hojat boʻlmasa, mutlaq havola orqali
formulaga nisbiy kataklarga havola berishni taqiqlash
mumkin. Foydalanmoqchi boʻlgan mutlaq katakning har bir
qismi oldiga “$” belgisini qoʻysangiz kifoya.
Qatorlar: bir-biriga tutashgan va gorizontal ravishda oʻngdan
chapga yoki chapdan oʻngga yoʻnalgan kataklardan iborat.
20.06-rasmda I6 katagi uchun katakka mutlaq havola
ishlatilgan. I6 katakda “6” oldidagi “$” belgisiga eʼtibor
bering (I$6).
Ammo, siz
nisbiy havolalardan foydalanishni istamagan
va barcha maʼlumotlar subyektlaringiz uchun bitta toʻplam
formulasini qoʻllashingiz zarur boʻlgan holatlar ham uchrab
turadi. Bu holatda muayyan bir qismning siz murojaat
qilayotgan qator yoki ustunga qarab oʻzgarmasligi uchun
formula yoki funksiyaning har bir qismi oldiga “$” belgisini
qoʻyish bilan elektron jadvallar dasturiga nisbiy havola
ishlatmoqchiligingizni taxmin qilishni taqiqlashingiz kerak
boʻladi. Bu
mutlaq havola hisoblanadi.
KALIT SOʻZLAR
Nisbiy havola: bir formulani koʻp kataklarga qoʻllash talab
etilganida, odatda har bir katakka yangi formula yozishga
toʻgʻri kelgan boʻlar edi. Biroq elektron jadvallar bunday
formulalarni tutashgan kataklar boʻylab kataklar toʻplamiga
havola qilib takrorlashga imkon beradi. Bunda kataklarga
nisbiy havolalar qoʻllaniladi.
20.06-rasm. I6 katagi uchun mutlaq havoladan foydalanish.
20.05-rasm. Formulalar/funksiyalarda nisbiy havoladan foydalanish natijasi.
Amaliy ko‘nikmalar ro‘yxati - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

xatosi nimada ekanligini, o‘qituvchiga va boshqa talabalarga tushuntirib beradi. Interfaollik shunda
namoyon bo‘ladiki, bunda boshqa talabalar ekspert sifatida chiqishda va o‘qitilayotgan talabaning
amaliy ko‘nikmani to‘g‘ri o‘zlashtirganligini baholashda ishtirok etadilar. Amaliy ko‘nikma
avtomatizm darajasigacha yetkazilishi maqsadga muvofiq.
3. Uchinchi bosqichni amalga oshirish uchun kafedra tomonidan ishlab chiqilgan o‘quv-
uslubiy qo‘llanmalar, vaziyatli masalalar va testlar to‘plami, keyslar, ishlatilishi lozim. Interfaollik
shunda namoyon bo‘ladiki, bunda boshqa talabalar nafaqat ekspert sifatida chiqishda va
o‘qitilayotgan talabaning amaliy ko‘nikmani to‘g‘ri o‘zlashtirganligini baholashda balki
komandada ishlashda ishtirok etadilar.
4. To‘rtinchi bosqich – xulosa. Bu bosqichda pedagog talaba tomonidan olingan bilim va
egallagan ko‘nikmani bemorlarda, turli xil vaziyatlarda, faoliyat jarayonida to‘g‘ri va to‘liq qo‘llay
olishiga ishonch hosil qilishi kerak va shunda amaliy ko‘nikma o‘zlashtirildi deb hisoblanadi.
Mashg‘ulot yakunida o‘qituvchi har bir talabaning amaliy ko‘nikmani o‘zlashtirganligini
tasdiqlaydi. Talaba amaliy ko‘nikmani o‘zlashtira olmagan vaziyatlarda, mashg‘ulotdan tashqari
vaqtda mustaqil o‘zlashtirish tavsiya etiladi va pedagogga qayta topshiradi. Talaba barcha amaliy
ko‘nikmalarni o‘zlashtirgan holda fanni o‘zlashtirgan hisoblanadi.
Xodimning mehnatni muhofaza qilish haqida maʼlumot olish huquqi

Xodimning mehnatni muhofaza qilish haqida maʼlumot olish huquqi. Ish beruvchi mehnat shartnomasi toʻzishda va boshqa ishga oʻtkazishga xodimni
mehnat sharoitlari toʻgʻrisida, shu jumladan kasb kasalliklari va boshqa kasalliklarga
chalinish extimolli, shu bilan bogʻliq holda unga beriladigan imtiyozlar, shuningdek
shaxsiy ximoya vositalari haqida xabardor qilishi kerak.
Mehnatni muhofaza qilish yoʻl-yoʻriqlar berish va oʻqitish. Xodimlarga texnika xavfsizligi, ishlab chiqarish sanitariyasi, yongʻin chiqishidan
saqlashini va mehnatni muhofaza qilishning boshqa qoidalari haqida yoʻl-yoʻriqlar berish
hamda xodimlarning mehnatini muhofaza qilishning hamma talablariga rioya eotishlarini
doimiy ravishda tekshirib borish vazifasi ish beruvchi zimmasiga yuklatiladi.
Mehnat xavfsizligi qoidalari. Xodimlar uchun kirish yoʻriqnomasi va ish joyida yuriklashtirish beriladi va u oʻz
ichiga ishni boshlashdan oldin, ish vaqtida favqulotda holatlarda va ishdan keyingi
xafvsizlik texnikasi qoidalarini qamrab oladi.
Shuningdek, mustaqil ishlashga ruxsat berishda ichki tartib qoidalari, ishlab
chiqarishning zaharli faktorlari, maxsus kiyim bosh normalari, shaxsiy ximoya vositalari,
shaxsiy gigiena qoidalari, yoʻriqnoma talablari boʻzilganda javobgarlik mezonlari ham oʻz
aksini topgan boʻlib, ish tugagandan soʻng moslamalarni oʻchirish, toʻxtatish, moylash,
tozalash, chiqindilarni olib tashlash, smenadoshiga topshirish kabi ishlar bajarilishi ham
koʻzda tutiladi.
Jaroxatlanishni oldini olishda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar mahkamasining
texnika boʻlimi tomonidan ishlab chiqilgan xavfsizlik texnikasi qoida va talablarini oʻzida
mujassamlashtirgan standartlar sistemasi muxim oʻrin toʻtadi.
«0»-standartlashtirishning tashkiliy usllubiy asoslari.
Ishlab chiqarishning zaharli va havfli faktorlarining ruyxati, klassifikatsiyasi
xavfsizlik texnikasi talablarining maqsad va vazifalari.
«1»- standartlashtirishning parametrlarini aniqlash.
Imzo
Sana
TDTU OF 5320400
11D
– 20KT Xudoyberdiyev M.
Varoq
39
Ishlab chiqarishning zaharli va havfli faktorlarini turlarini, parametrlarini, ruxsat
etilgan qiymatlarini aniqlash, ximoya qilish usullari.
Metallurgiya va kimyoviy texnologiyalar

Metallurgiya va kimyoviy texnologiyalar
Download
1,17 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/21
Sana
01.12.2023
Hajmi
1,17 Mb.
#108996
Download
1,17 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Metallurgiya va kimyoviy texnologiyalar
Download
1,17 Mb.
Matnni ko'rish
Metallurgiya va kimyoviy texnologiyalar - bet 5

Imzo
Sana
TDTU OF 5320400
11D
– 20KT Xudoyberdiyev M.
Varoq
16
uning ishlаb chiqаrish unumdоrligi оrtаdi, elеktr enеrgiya sаrfi kаmаyadi, shuningdеk,
rudаning oʻtа yanchilishining оldi оlinаdi. Yumshоq mаʼdаnlаr ikki bоsqichdа, oʻrtаchа
qаttiqlikdаgi mаʼdаnlаr 3 bоsqichdа, qаttiq mаʼdаnlаr esа 4 bоsqichdа mаydаlаnаdi.
Mаʼdаn qаnchа qаttiq vа mustаhkаm boʻlsа, ichki tоrtilish kuchlаrini yеngish uchun
shunchа koʻp kuch tаlаb qilinаdi. Mаydаlаshdа minеrаl zаrrаchа yuzаsining оchilishi
mаʼdаn boʻlаklаrining tаshqi kuch tаʼsiridа pаrchаlаnishi nаtijаsidа sоdir boʻlаdi. Mаʼdаn
boʻlаklаrini pаrchаlаsh uchun аlоhidа kristаllаr оrаsidаgi vа kristаllаr ichidаgi tоrtishish
kuchini yеngish kеrаk. Bu mаʼdаnning mustаhkаmligini bеlgilаydi. Bundаn tаshqаri
rudаning mustаhkаmligi uning tuzilishidаgi ichki nuqsоnlаr (dаrz, bеgоnа nаrsаlаr)gа hаm
bоgʻliq. Mаʼdаnning хоssаsi (mustаhkаmlik, moʻrtlik, qоvushqоqlik vа bоshqаlаr) gа
qаrаb pаrchаlаnishning quyidаgi usullаri ishlаtilishi mumkin (3- rasm)
Funksiyalardan foydalanish

INT funksiyasi barcha haqiqiy sonlarni oʻzgartirib, o‘nli
kasrdagi vergullarni olib tashlaydi va
katta yoki kichik tarafga
yaxlitlangan butun sonni beradi. Bu funksiya koʻpincha pulni
yaxlitlash uchun ishlatiladi, masalan, 46,89 dollarni 89 sentsiz,
47 dollargacha yaxlitlash.
ROUND funksiyasi katta hajmdagi oʻnli kasrlari boʻlgan
sonni
verguldan keyin necha xonaga yaxlitlashni nazorat qilish
imkonini beradi. Agar sizda C4 katakda 2,512789 va C5 katakda
2,4912137 sonlari bo‘lsa, ularni
verguldan keyin ikki xonaga
yaxlitlash uchun ‘=ROUND(C4,2)’ funksiyasini qoʻllashingiz va
bu funksiyani ishlatmoqchi boʻlgan barcha kataklaringizda
takrorlashingiz kerak. Bu funksiya joylashgan kataklarda 2,51
va 2,49 sonlari hosil boʻlishi kerak.
COUNT funksiyasi qator kataklardagi maʼlumotlar yozuvlarini
hisoblash uchun ishlatiladi.
Bu funksiya quyidagicha
koʻrinishda boʻladi: ‘=COUNT(C3:G4)’. Agar bu qamrovdagi
barcha kataklarda maʻlumotlar mavjud boʻlsa, siz 10 javobini
olishingiz kerak (20.12-rasmga qarang).
Nomlangan katak yoki nomlangan
diapazon yaratish uchun
tegishli katak yoki kataklarni belgilab, quyidagi skrinshotda
doira bilan ajratib koʻrsatilgan
maydonda unga nom berib,
ENTER tugmasini bosishingiz kerak. Bu bir yoki bir qancha
kataklarni nomlash usullaridan biridir. VLOOKUP kabi funksiyada
nom berilgan diapazondan foydalanish vaqtida nomlangan
diapazonga havola berishingiz mumkin.
U barcha nomlangan
kataklaringiz va diapazonlaringiz roʻyxatida mavjud boʻladi.
20.13-rasm. Kataklar diapazonini nomlash.
LOOKUP funksiyasi nomlangan intervaldagi qiymatlarni
qidiradi va ularga hisob-kitoblaringiz uchun havola beradi.
Agar oʻquvchi 47 foiz ball toʻplagan bo‘lsa, bu E bahoga teng
bo‘ladi. Yuzlab oʻquvchilarning baholarini qoʻlda toʻldirib
20.11-rasm. MAX funksiyasidan foydalanish.
20.12-rasm. COUNT funksiyasidan foydalanish.
Мазур Л.С. Техническая термодинамика и теплотехника. Учебник. -М.: 
ГЕОТАР-МЕД, 2003.-352с. 
15

14. Мазур Л.С. Техническая термодинамика и теплотехника. Учебник. -М.:
ГЕОТАР-МЕД, 2003.-352с.
15. Лейтес И.Л.,Сосна М.Х., Семенов В.П. Теория и практика химической
энерготехнологии/под ред. И.Л.Лейтеса. − М.: Химия, 1988. − 280с.
16. Rustamov H.R.”Fizikaviy kimyo”-T.:”Oʻzbekiston”. 2000.
17. H.I. Akbarov., B.U. Sagdullayev., A.J. Holiqov.”Fizikaviy kimyo”. Darslik. –
T.:”Universitet”, 2019. 540 bet.
18. О.M.Yoriyev., D.A.Karimova.”Fizikaviy kimyo”. -T.:”Tafakkur boʻstoni”. 2013. -240
b.
19. Байрамов В.М. Основы химической кинетики и катализа. –M.: Академия, 2003.
20. Туболкин А.Ф., Тумаркина Е.С. и др. Расчеты химико-технологических
процессов.-Л.: Химия, 1976.-304с.
21. Madaliev
E.Oʻ.
Issiqlik
texnikasi.
Oliy
oʻquv
yurtlari
uchun
darslik.:”Fargʻona”nashriyoti; 2009.-266 bet.
22. Кудинов В.А., Карташов Э.М. Техническая термодинамика, Учеб-ное пособие
для Втузов. М.: Высшая школа. 2000 – 261 с.
23. R.A.Zohidov., M.M.Alimova.,SH.S.Mavjudova. Issiqlik texnikasi: oʻquv qoʻllanma
T.:”Oʻzbekiston faylasuflari milliy jamiyati”nashriyoti, 2010.- 200b.
24. Nurmatov J. va boshqalar. Issiqlik texnikasi. Oliy oʻquv yurtlari talabalari uchun
oʻquv qoʻllanma.–T.: «Oʻqituvchi», 1998,- 256 b.
25. Немцев З., Арсеньев Г.В. Теплоэнергетические установки и теплоснабжение:
Учебное пособие. – М.: «Энергоиздат», 1982,-432 с.
26. Лейтес И.Л., Сосна М.Х., Семенов В.П. Теория и практика химической
энерготехнологии /под ред. И.Л. Лейтеса − М: Химия,1988. − 280 с.
27. Fan boʻyicha namunaviy dastur. -T., OʻzR O va OʻMTV, 2018.
28. Fan boʻyicha ishchi oʻquv dastur. –N.: TDTU, OMF 2019.
Zarbali maydalagichlar - Metallurgiya va kimyoviy texnologiyalar

Imzo
Sana
TDTU OF 5320400
11D
– 20KT Xudoyberdiyev M.
Varoq
23
yеtishi mumkin. Nаm mаhsulоtni mаydаlаshdа bоlgʻаchаli mаydаlаgichning ishlаb
chiqаrish unumdоrligi pаsаyadi, pаnjаrаning tеshiklаri tiqilib qоlаdi. Nаm mаhsulоtni
mаydаlаshdа yoki lоyning miqdоri nisbаtаn koʻp boʻlgаndа mаydаlаgichlаrdаn pаnjаrа
оlib qoʻyilаdi. Bundа klаssifikatsiya аlоhidа, mаydаlаgich bilаn bоgʻlаnmаgаn
klаssifikatsiyalоvchi mоslаmаlаrdа аmаlgа оshrilаdi. Bоlgʻаchаli mаydаlаgichlаr sоddа
tuzilishgа egа, iхchаm, ishlаshdа ishоnchli, yuqоri ishlаb chiqаrish unumdоrligi vа kаttа
mаydаlаsh dаrаjаsigа egа, ulаr univеrsаl, yaʼni yirik, oʻrtа vа mаydа mаydаlаshlаr uchun
yarоqli. Kаmchiligi qаttiq mаhsulоtni yanchishdа bоlgʻаchаlаrning vа qоplаmаning tеz
ishdаn chiqishi, nаm mаhsulоtni mаydаlаshdа mаydаlаgich tiqilib qоlishi, tаsоdifаn qаttiq
mеtаll jismlаr tushib qоlgаndа аvаriya hоlаtining kеlib chiqishi.
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

Bu holatda formulani qatorlar boʻylab takrorlashda I6 katagi
uchun
mutlaq havoladan foydalanilgan.
Diqqat qiling, I ustuni
uchun barcha havolalar xuddi shu I6 katakka tegishli boʻlib, 3-, 4-,
5- va h.k qatorlarga o‘zgarmaydi. Xuddi
nisbiy katak manzillarini
ishlatganingizda boʻlgani kabi. Buning natijasi 20.07-rasmda
keltirilgan.
Kataklar yoki kataklar diapazoniga nom berish ham mumkin.
Formula va funksiyalardan foydalanishda muayyan bir katak yoki
kataklar diapazoniga
havola berishni istasangiz, ularning haqiqiy
diapazoni oʻrniga nomini eslab qolish osonroq boʻladi,
masalan
B2:G15. Siz unga “Sinflar” kabi mos nom berishingiz mumkin.
Ichki funksiyalar
Elektron jadval katagida bir funksiya boshqa funksiya ichiga
joylansa, bu
ichki funksiya deb ataladi.
Agar oʻquvchining bahosini uning
ballari yoniga yozmoqchi
boʻlsangiz, ichki “IF” funksiyasidan foydalanishingiz mumkin.
Chunki u ballarni baholar diapazoni bilan taqqoslashi va har
bir oʻquvchi uchun funksiyani takrorlashda har bir oʻquvchiga
mosini tanlashi mumkin.
20.08-rasm. (a) IF funksiyasidan foydalanish. (b) natijalar.
=IF(M2>=80,”A”,IF(M2>=70,”B”,IF(M2>=60,”C”,IF(M2>=50,”D”,IF(M2>=40,”E”,”U”)))))
This
is the first condition
that must be met.
a
b
20.07-rasm. I6 katagi uchun mutlaq havoladan foydalanish natijasi.
257
20-bob: Maʼlumotlar tahlili
KALIT SOʻZLAR
Ichki formula/funksiya: siz elektron jadvalning bir
katagidagi formula yoki funksiyani
boshqa formula yoki
funksiya ichiga “joylashingiz” mumkin.
Funksiya har bir shartni bajarishi bilan tegishli bahoni yozib
boradi. Masalan, agar oʻquvchining ballari 80 dan 100
gacha
boʻlsa, “A” baho, 70 dan 80 gacha boʻlsa, “B” yoziladi va hokazo.
Ammo barcha shartlar bajarilmas ekan,
u ichki funksiyadagi
soʻnggi variantni yozib oladi: bu holatda “U”.
-laboratoriya mashg’uloti - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

|
Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi
|
bet | 473/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
17-laboratoriya mashg’uloti.
Mavzu: Yumshoq dori turlarini biosamaradorligini in vitro usulida aniqlash
Mavzuni ahamiyati: Yumshoq dori turlaridan ta’sir etuvchi moddalarning biologik so‘rilish darajasini in vitro tajribalari yordamida aniqlash usullarini o‘zlashtirish. Yumshoq dori turlaridan ta’sir etuvchi moddalarning biologik so‘rilish darajasini in vitro tajribalari yordamida aniqlash usullarini moxiyatini tushuntirish.
Vaziyatli masalalar:
Lassar pastasini tayyorlashda farmatsevt xavonchada salitsil kislotani, rux oksidini va kraxmalni maydaladi, vazelin qo‘shib, yaxshilab aralashtirdi. Farmatsevtning xatosini ko‘rsating va to‘g‘ri variantni keltiring
Farmatsevt shamchalarni juvalash usulida tayyorlashda kakao moyini eritdi va dori moddasini kiritib, shamcha massasini kerakli konsistensiyagacha sovutdi va shamchani juvaladi. Farmatsevtning shamcha tayyorlashdagi xatosini ko‘rsating va bunda shamcha samarasiga ta’sir etuvchi farmatsevtik omilni aniqlang
Farmatsevt 10%li streptotsiya surtmasini vazelin asosida tayyorladi. U streptotsidni surtma asosi bilan maydalab aralashtirdi. Farmatsevt xatosini keltiring va streptotsid ajralish tezligiga ta’sirini ko‘rsating
Vrach bemorga qo‘tirni davolash uchun 33%li oltingugurt surtmasini yozdi. Farmatsevt surtmani vazelin asosida tayyorladi. Uning xatosini ko‘rsating
Bemor bexush xolatda. Vrach unga antibiotik buyurdi. Qo‘llash uchun eng to‘g‘ri dori shaklini tanlang
Ona 1 yoshli bolasi bilan pediatrga murojaat qildi. Shu yoshdagi bola uchun to‘g‘ri keladigan va qulay dori shaklini tanlang
Dori shakllari orasidan dori moddasini ajralish tezligi bo‘yicha ketma-ketligini aniqlang: kukun, mikstura, shamcha, in’eksion eritma, suspenziya
Terapevtik samaradorlik tezligini pasayishi tartibida, quyidagi kiritish yo‘llarini joylashtiring: rektal, arteriya ichiga, vena orasiga, ingalyasion, oral
Quyida keltirilgan preparatlardan suvda yaxshi eriydiganlarini tanlang: norsulfazol, norsulfazol-natriy, etazol, etazol-natriy, sulfapiridazin, sulfapiridazin-natriy, streptotsid, eruvchan streptotsid, eritromitsin, eritromitsin fosfat, barbital, barbital-natriy.
Glyukoza eritmasi sterilizatsiyadan so‘ng rangsizligini sariq rangga o‘zgartirdi. Sababini keltiring
|
| |
-mavzu. Ko‘z surtma dorilari, xususiy texnologiyasi. Antibiotiklar bilan

Fan bo’yicha mashg’ulotlar 50% nazariy (ma'ruza va laboratoriya mashg’ulot) va 50%
laboratoriya qismdan iborat bo’lgan holda o’tkaziladi. Laboratoriya mashg’ulotning nazariy va
laboratoriya qismi o’zaro bog’liq holda o’tkaziladi.
Laboratoriya mashg`ulotlar uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi.
5-semestr
1. Og‘irlik, hajm va tomchi bo‘yicha dozalarga bo‘lish. Retsept va unda ishlatiladigan
qisqartmalar. Tarozilarning metrologik tavsifi.
2. Qiyin maydalanadigan, to‘zg‘uvchi va bo‘yovchi moddalar bilan poroshoklar tayyorlash,
sifatini baholash.
3. Turli agregat holatdagi ekstraktlar va efir moylari bilan poroshoklar tayyorlash, sifatini
baholash.
4. Trituratlar texnologiyasi. Zaharli va kuchli ta’sir qiluvchi moddalar bilan murakkab
poroshoklar tayyorlash, sifatini baholash.
5. Yig‘malar. Tuzlar, efir moylari va spirtda eruvchi moddalarni yig‘malar tarkibiga kiritish.
Yig‘malar sifatini baholash.
6. Suvli eritmalar. Qiyin eriydigan va kompleks birikma qosil qiladigan moddalardan eritmalar
tayyorlashni o‘ziga xos tomonlari
7. Konsentrlangan eritmalarni tayyorlash, ularni suyultirish va quyultirish usullari.
8. Byuretka qurilmasidan foydalanib konsentrlangan eritmalar, galen preparatlari, 3% va undan
ko‘p quruq moddalardan foydalanib miksturalar tayyorlash.
9. Kimyoviy va shartli nomlar bilan keltirilgan farmakopeya suyuqliklarni suyultirish usullari.
10. Uchuvchan va uchuvchan bo‘lmagan erituvchilarda eritmalar tayyorlashning xususiy
texnologiyasi.
11. Sirtga va ichish uchun mo‘ljallangan tomchilar tayyorlash texnologiyasining o‘ziga xos
tomonlari, sifatini baholash.
12. Chekli va cheksiz bo‘kuvchi yuqori molekulali birikmalar texnologiyasini o‘ziga xos
tomonlari. Kolloid eritmalar texnologiyasi.
13. Gidrofil moddalaridan suspenziyalar tayyorlashning xususiy texnologiyasi, ularning sifatini
baholash.
14. Kuchli va kuchsiz gidrofob xususiyatga ega moddalardan suspenziyalar tayyorlash. Sifatini
baholash.
15. Moyli va urug‘li emulsiyalar tayyorlash xususiy texnologiyasi, ular bilan bog‘liq hisoblar.
16. Suvli ajratmalar. Damlamalar tayyorlash, damlamalarga dori moddalarini qo‘shish usullari.
17. Qaynatmalar tayyorlash va ularga dori moddalarni qo‘shish usullari.
18. Shilimshiqlar va ularni tayyorlash. Suyuq va quruq ekstrakt konsentratlardan suvli
ajratmalar tayyorlash.
-semestr - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

12. Kuchli asos va kuchsiz kislota, kuchli kislota va kuchsiz asosdan tashkil topgan tuzlardan
in’yeksion eritmalar tayyorlash.
13. Izotonik
konsentratsiyani Vant-Goff, Raul usullari va natriy xlor bo‘yicha ekvivalenti
yordamida hisoblash.
14. Infuzion eritmalarning xususiy texnologiyasi (Ringer, Ringer-Lokk, Filatov, Disol, Trisol va
boshqa eritmalar).
15. Ko‘z tomchilari, namlamalari texnologiyasining o‘ziga
xos tomonlari, ularning sifatini
baholash.
16. Antibiotiklar bilan tayyorlanadigan poroshoklar, eritmalar texnologiyasi
va ularni sifatini
baholash.
17. Ko‘z surtmalari. Antibiotiklar bilan tayyorlanadigan yumshoq (surtma va shamchalar)
dorilar texnologiyasi.
18. Dori shakllarini tayyorlashda uchraydigan nomutanosibliklarni aniqlash va bartaraf etish
usullari.
Laboratoriya mashg‘ulotlar multimedia qurulmalari bilan jihozlangan laboratoriya xonalarida
guruhga bir professor-o‘qituvchi tomonidan o‘tkazilishi lozim. Mashg‘ulotlar faol va interaktiv
usullar yordamida o‘tilishi, mos ravishda munosib pedagogik
va axborot texnologiyalar
qo‘llanilishi maqsadga muvofiq. Laboratoriya mashg’ulotlarda talabalar ma’ruza mavzulari
bo’yicha olgan bilim va ko’nikmalarini vaziyatli masalalar, keyslar orqali yanada boyitadilar. Shu
bilan birga, darslik va o’quv qo’llanmalar asosida talabalar bilimini mustahkamlashga erishish,
tarqatma materiallardan foydalanish orqali
talabalar bilimini oshirish, mavzullar bo’yicha
taqdimotlar va boshqalar tavsiya etiladi.
“Farmatsevtik texnologiya” fani bo‘yicha laboratoriya o‘tish davrida talabalar amaliy
ko‘nikmalarni o‘zlashtirishlari ko‘zda tutilgan.
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**

|
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
|
bet | 474/517 | Sana | 01.07.2021 | Hajmi | 6,71 Mb. | | #15312 |
Mustaqil tayyorlash uchun savollar:**
Biofarmatsiyaning rivojlanish tarixi
Biofarmatsiyaning asosiy tushunchasi va terminlari
Dori vositalarining biosamaradorligiga ta’sir etuvchi farmatsevtik omillar va ularning tasnifi
Dori shaklidagi dori va yordamchi moddalarning fizikaviy xolati, ularning preparatni so‘rilishiga va ajralishiga ta’siri
Dori vositalarini agregativ xolatini farmakologik samarasiga ta’siri
Dori moddasini disperslik darajasini dori preparatini terapevtik samarasiga ta’siri
Organizmga dori preparatini kiritish yo‘llari va ularning terapevtik samaraga ta’siri
Dori moddasini so‘rilishiga ta’sir etuvchi omillar
Dori preparatlarini saqlash sharoitini ularning turg‘unligiga ta’siri
Texnologik omilni farmakoterapiyaga ta’siri
Dori preparatlarini farmakodinamikasi va farmakokinetikasi tushunchalari
Farmakoterapiyaga atrof-muxitning ta’siri
Dori preparatlarini oziq-ovqatlar bilan aloqadorligi
Yordamchi moddalarni dorilar biosamaradorligiga ta’siri
Dori moddasini fiziko-kimyoviy xolati va yangi avlod, maxsus dori shakllarini terapevtik samaradorligi
Dori preparatlarining biologik samaradorligi turlari. Dori preparatlarining absolyut va nisbiy biosamaradorligini aniqlash.
Biofarmatsiyada ishlatiladigan In vitro usullari (membrana orqali, agarli plastinkaga, xromatografiyaga to‘g‘ri diffuziya, eruvchanlik testi va x.)
Biologik suyuqliklarda (qon, peshob va boshqa organizm ajralmalari) dori moddasini miqdorini aniqlashning zamonaviy usullari
** Mustaqil tayyorlash uchun savollarning muhokamasini zamonaviy pedagogik texnologiyalarning “Loyiha” usulidan foydalanib o‘tkaziladi.
|
| |
veb-pochta va ISP hostidagi pochta

180
Agar ISP hostidagi pochtadan foydalansangiz, onlayn boʻlish shart emas. Barcha
eski elektron xabarlaringizni oʻqish uchun akkauntingiz
oflayn bo‘lishi mumkin.
Onlaynga oʻtmaguncha birorta yangi elektron xabar
yuklanmaydi. Oflaynda yangi
elektron xabarlar yozish ham mumkin. Ular avtomatik tarzda sizning chiquvchi
elektron xabar
qutisi papkangizga joylanadi. Onlayn bo‘lishingiz bilan, pochta
qutisidagi elektron xabarlarni yana jo‘natadi.
Agar biror elektron xabar qabul qilsangiz va uni kimdan ekanini bilmasangiz, uni
ochmang. Uni oʻchirib yuboring yoki avval kattalar bilan maslahatlashing.
Agar elektron xabarni ochsangiz va unda
giperhavola boʻlsa, xavfsiz ekaniga
amin boʻlmaguncha uning ustiga bosmang. Har doim avval kattalar bilan
maslahatlashgan maʼqul. Giperhavola sizni soxta veb-saytga olib oʻtishi yoki
kompyuteringizga
• ichki papkalar yaratish;
•

179
7
Email (Elektron pochta) dan foydalanishni oʻrganish
Boshlashdan avval
Quyidagilarni bilishingiz lozim:
• email akkauntidan foydalanish, masalan, Gmail akkaunti;
• email akkauntiga kirishni bilish;
• elektron xabarlarni qanday qilib ochish, oʻqish va yozishni bilish;
• elektron xabarga manzil qoʻshishni va uning ikkinchi nusxasini ikkinchi manzilga
yuborishni bilish.
Compose: yangi
elementni yozish
yoki yaratish.
Masalan, yangi
email yozish.
Veb-pochta:
siz email
akkauntingizga
veb-brauzerdan
foydalangan
holda kirasiz.
Unga istalgan
joydan kira olasiz.
ISP hostidagi
pochta:
siz elektron
xabarlarni
dasturiy taʼminot
vositalari,
masalan,
Microsoft Outlook
dasturidan
foydalanib, yuklab
olasiz.
ISP: Internet
xizmati
provayderi. Sizga
internet xizmatini
taqdim etuvchi
kompaniya.
Veb-brauzer:
veb-saytlarni
koʻrish imkonini
beruvchi dasturiy
ta’minot. Masalan,
Internet Explorer,
Google Chrome.
Kalit soʻzlar
Emaildan foydalanganda xavfsiz boʻlish juda muhimdir. Har kim har qanday
email manzilga elektron xabarlar yubora oladi. Ular bilishi kerak bo‘lgan narsa
manzil xolos. Shu sababli siz tanimaydigan hech kimga email manzilingizni
aytmaslik muhimdir. Har doim avval kattalar bilan, masalan, ota-ona, vasiy
yoki oʻqituvchi bilan maslahatlashgan maʼqul.
Diqqat qiling!
Kirish
Email internet orqali elektron xabarlar yuborish usullaridan biridir. Bu modulda
maktab tomonidan berilgan email akkauntingizdan foydalanib elektron xabarlar
yuborasiz va qabul qilishni o‘rganasiz.
Emaillarning ikkita asosiy turi mavjud:
-SAVOL
a - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

2
Karnay
Agar kompyuteringiz boʻlsa, allaqachon multimedia
taqdimotlari, filmlar, musiqa va shunga o‘xshash ma’lumotlarni
eshitishni xohlagan bo‘lsangiz kerak. Tovushlar yoki musiqani
eshita olishingiz
uchun tizimingizda
karnay boʻlishi kerak.
Karnaydan foydalanishning muhim jihatlaridan biri,
ularning
ekranni koʻra olmaydigan baʼzi
nogiron kishilar, xususan,
koʻzi ojizlar uchun chiqarish qurilmasi sifatida ishlatilish
mumkinligidir. Karnay maxsus dasturlar yordamida(ekran rider)
ekranda namoyish etilayotganlarni ovoz chiqarib tasvirlash
imkoniyatini beradi.
Shuningdek, agar foydalanuvchi klaviatura
yoki sichqonchadan foydalanishga qiynalsa, kiritish vositasi
sifatida ishlatish mumkin boʻlgan diktant dastur mavjud va
kiritilgan maʼlumotni karnaylar
orqali eshitish yordamida
tekshirish mumkin.
Quloqchin vositasi shaxsiy karnay boʻlib, undan koʻpincha
chiqayotgan tovushlarni boshqa kishilar eshitmasligi kerak
boʻlgan joylarda foydalaniladi. Masalan, turli davlatlardan
boʻlgan kishilar uchun taqdimot boʻlayotgan boʻlsa, ularning
har biri o‘zining tarjimoni tarjimasini eshitishi mumkin.
Boshqaruv qurilmalari
Muayyan turdagi kiritish va chiqarish qurilmalari oʻrtasidagi
aloqalarni tushunish muhimdir. Biz hozirgina karnay va
quloqchinlarni chiqarish qurilmalari deb aytayotgandik, tabiiyki
ular mikrofon bilan kiritish qurilmasi sifatida juftlashadi.
Chiqarish qurilmasining keyingi turi –
aktuator (2.16-rasmga
qarang). Aktuator boshqaruv dasturlarida ishlatiladi hamda
sensorlar bilan kiritish qurilmalari
sifatida moslashadi,
chunki sensorlar ham, aktuatorlar ham inson ishtirokini talab
qilmaydigan avtomatik qurilmalardir.
Avvalroq kiritish qurilmasi sifatida qanday qilib maʼlumotlarni
avtomatik tarzda toʻplashini koʻrib chiqqan edik. Bu boʻlim
sensorlar bilan parallel ravishda
ishlaydigan boshqaruv
qurilmalari haqidagi ma’lumotlarni qamrab olgan.
Keng formatli printer - 9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari

|
9-sinf Informatika va axborot texnologiyalari Pdf ko'rish
|
bet | 52/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslikKeng formatli printer
Baʼzi ofislarda yirik jadvallarni chop etish uchun keng formatli
printer ishlatiladi. Ulardan poligrafiya sohasida maketlar,
plakatlar va boshqa hujjatlarnii bosib chiqarishda ham
foydalaniladi. Jismoniy shaxslar ham oʻz suratlarini keng
formatda chop etishni xohlashi mumkin.Ushbu jarayonda ham
keng formatli printerdan foydalaniladi.
3D printer
1-bobning 1.05-boʻlimida yangi texnologiyalarni muhokama
qilishda 3D printerlar bilan tanishgan edingiz.
Plotter
Plotter – vektorli grafikani chop etish qurilmasidir. Vektorli
grafika, odatdagi tasvir formatlari(masalan, .jpeg, .bmp yoki
.gif)dan farqli oʻlaroq, piksellardan emas; vektorli chiziq,
kvadrat, uchburchak, egri chiziq va boshqa grafik shakllarni
yaratishi mumkin boʻlgan boshlanish hamda tugash
nuqtasiga ega chiziqdan hozil qilinadi.
Plotter vektorlarni chizishda qalamlardan foydalanadi.
Plotter aniq va toza bosma nusxani chiqaradi, shu sababli
kema, mashina, bino rejasini chop etish, muhandislik yoki
arxitekturada foydalanish uchun u ideal qurilmadir.
Avvallari plotterlar kompyuter yordamidagi loyiha yaratish
dasturi (CAD) bilan ishlatilgan. Biroq hozirda bu ishni keng
formatli odatiy printer oʻz zimmasiga olmoqda.
Plotterning asosiy ikki turi mavjud (2.15-rasmga qarang).
Yassi plotterda qog‘oz qalamning pastki qismida bir
tekisda yotadi. Qalamning oʻzi esa motorga
purkagichli
printerning bosish tugmasiga oʻxshash tarzda biriktirilgan
bo‘ladi.
Barabanli plotterda qogʻoz barabanga yotqiziladi, baraban
qogʻozni qalamning pastki qismida joylash uchun aylanadi,
bu vaqtda qalamning oʻzi baraban boʻylab harakatlanadi.
Umuman olganda, u yassi plotterga juda oʻxshash, lekin
kamroq joy egallaydi. Ulardan baʼzida qalam emas, boshqa
uskuna, masalan, kesish uchun vinil keskich uskunasidan ham
foydalaniladi.
|
| |
• Optik ma’lumot tashuvchilar

|
• Optik ma’lumot tashuvchilar Pdf ko'rish
|
bet | 57/382 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 132,8 Mb. | | #103163 |
Bog'liq IAT 9-sinf Talabalar-uchun-darslik• Optik ma’lumot tashuvchilar maʼlumotlarni oʻz yuzasida
lazerda kuydirish orqali hosil qilingan hamda 0 lar va 1
larni ifodalovchi kichik “chuqurchalar” yordamida saqlaydi.
Soʻng yuzaga lazerni mayinroq qilib yoʻnaltirish mumkin
va u chuqurchalarga tekkan yerdagi aks silliq yuzadan
qaytuvchi aksdan farq qiladi. Ushbu farqlardan raqamli
maʼlumotlarni saqlash uchun foydalanish mumkin.
• Qattiq holatdagi ma’lumot tashuvchi magnitli va optik
xotiradan farq qiladi, chunki unda harakatlanuvchi qismlar
mavjud emas hamda bevosita kompyuterga oʻrnatiladi.
Qurilma va tashuvchi deganda bir xil narsa nazarda tutilgan.
Magnitli xotira qurilmasi
KALIT SOʻZLAR
Magnitli ma’lumot tashuvchi: maʼlumotlarni magnitli
tarzda saqlaydi.
Optik ma’lumot tashuvchi: maʼlumotlarni yuzada saqlaydi.
Qattiq holatdagi ma’lumot tashuvchi: harakatlanadigan
qismlari yoʻq, elektron sxemalarga asoslanadigan va flesh
xotiradan foydalanadigan xotira qurilmasi.
Qattiq disk va diskovod
Qattiq disk aksariyat shaxsiy kompyuterlarning asosiy xotira
qurilmasidir (3.01-rasmga qarang). Maʼlumotlar bitta yoki
undan ortiq diskda saqlanadi. Qattiq disk o‘z
diskovodi ichida
turadi, shu sababli qattiq disk diskovodi odatda bir vaqtning
oʻzida ham diskni, ham diskovodni anglatadi.
3.01-rasm. Qattiq disk.
Har bir diskda
oʻqish/yozish golovkasi deb ataluvchi qurilma
bor. Bu diskka maʼlumotlarni saqlash uchun yoza oladi hamda
foydalanilishi kerak boʻlgan vaqtda diskdan maʼlumotlarni
oʻqiy oladi.
Asosiy xotira sifatida foydalaniladigan qoʻzgʻalmas qattiq
diskning afzalliklari:
• ular juda katta hajmdagi maʼlumotlarni saqlay oladi;
• maʼlumotlardan foydalanish tezligi baland ekanligi;
• qurilmani qayta ishlatish soni cheklanmagan (yaʼni
maʼlumotlar oʻchirilishi va yangi maʼlumotlar yozilishi
mumkin).
Kamchiligi shundaki, qoʻzgʻalmas qattiq disk himoyalanmagan
boʻlishi mumkin, chunki ular kompyuter qutisi ichida
saqlanadi, maʼlumot xavfsizligini taʼminlash uchun ulardagi
maʼlumotlar nusxalanishi kerak.
Qoʻzgʻalmas qattiq disklardan uch turdagi maʼlumotlarni
saqlashda foydalaniladi:
|
| |