nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mahsulot (ish, xizmat)larni sotishdan olingan sof tushum

367
Sotishga soliqlar, to‘lovlar, ajratmalarga quyidagilar kiritiladi:
- qo‘shilgan qiymat solig‘i;
- aksiz solig‘i;
- reklama solig‘i;
- mahsulot hajmidan ijtimoiy sug‘urta bo‘limiga ajratma va h.k.
Mahsulot (ish va xizmat)larni sotilgan qatorga kiritishning, odatda,
ikkita sharti xarakterlanadi. Bular kassali va hisobga olish usullaridir.
Kassali
usulning mohiyati shundaki, bunda mahsulotlar ortib jo‘natilib
hisob hujjatlari taqdim etilgan va ularning
hisob raqamiga puli kelib
tushgandan keyingina sotilgan hisoblash va tushum qatoriga qo‘shish,
sotishga soliqlar summasini ham ularning amalga oshish davriga muvo-
fiq hisoblashni xarakterlaydi. «Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi» qonun-
ning qabul qilinishiga qadar respublikamizda ushbu usul qo‘llanib
kelindi.
Mahsulot (ish va xizmat)larni sotilgan qatorga kiritishning yoki da-
romadlarni tan olishning hisobga olish usuli esa ularning ortib jo‘natilib,
hisob hujjatlari taqdim etilgan vaqti bo‘yicha hisobga olish bilan xarak-
terlanadi. Bunda pul tushumlari yoki to‘lovlarning
amalga oshish vaq-
tiga ahamiyat berilmaydi. Sotishga soliqlarning hisob-kitobi ham bevo-
sita ularning tushum sifatida tan olish vaqti bo‘yicha hisobga olinadi.
2. Mahsulot sotishdan yalpi foyda. Mahsulot sotishdan olingan
yalpi moliyaviy natija – foyda yoki zarar quyidagi bog‘lanishlar asosida,
ya’ni mahsulot (ish va xizmat)larni sotishdan olingan sof tushumdan shu
mahsulot (ish va xizmat)larning ishlab chiqarish
tannarxini chegirish
asosida aniqlanadi.
Korxona foydasining asosiy qismini bevosita mahsulot (ish va
xizmat) lardan olingan foyda tashkil etadi.
Namunaviy topshiriqlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Namunaviy topshiriqlar
O’yinchoq fil, jirafa, sher, xo’roz, hayvon va qushlarning o’ziga yoki rasmiga qarab haykallarini ishlash.
Kompozitsion faoliyat (17 soat)
a) Rangtasvir kompozitsiyasi (5 soat)
Atrof-muhitda ro’y berayotgan voqea va hodisalarni kuzatish; kompozitsiya ishlashda detallarni asimmetrik joylashtirish, uning muvozanatini saqlash qoidalariga rioya qilishga o’rgatish; rangtasvirda asosiy bo’laklarni bo’rttirib ko’rsatishga o’rgatish (Rang, shakl, yorug’-soyalar yordamida ajratib ko’rsatish va boshqalar); elementar tarzda chiziqli va havo perspektivasi qoidalaridan foydalangan holda rasm ishlashga o’rgatish; rangtasvirda jo’shqin harakatni, quvonchli kayfiyatni, mayus ob-havoni turli vositalar (ranglar, shakllar) yordamida ifodalay olishga o’rgatish.
|
Namunaviy topshiriqlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Tasviriy san’at turlari (rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika) haqida suhbat. Rangtasvir janrlari (manzara, natyurmort) haqida suhbat. Haykaltaroshlik turlari (haykal, relef), Grafika (rasm, plakat, illustrasiya) tasviriy san’atning bir turi. Qishloq joylardagi "bahorgi va kuzgi ishlar" mavzusida suhbat o’tkazish va boshqalar.
Naturaga qarab tasvirlash (12 soat)
Naturaga qarab tasvirlash mashg’ulotlarining vazifasi quyidagilardan iborat:
a) Naturaga qarab rasm ishlash (7 soat)
Bolalar e’tiborini narsalarning simmetrik tuzilishiga, shakliga, ranglarning go’zalliklariga jalb etgan holda savodli rasm ishlash malakalarini takomillashtirish; bo’yoqlarning murakkabroq aralashmalari va turlicha rang tuslaridan foydalanishga o’rgatish; bolalarning o’z tasviriy imkoniyatlariga yarasha narsalarning soya va yorug’ qismlarini, bo’yoqlarning och va to’q tuslari yordamida ifodalay olishga o’rgatish; narsalarning tuzilishi, shakli, rangi, o’lchovlarini hamda o’lchov nisbatlarini aniqroqroq tasvirlay bilishga o’rgatish.
|
OLTINCHI SINF (34 soat) - Оптималлаштирилган ўқув дастури

OLTINCHI SINF (34 soat)
Yil mavzusi: «Mumtoz (mustanad) musiqa»
1- CHORAK (9 soat)
Mavzu: «Mumtoz musiqa haqida tushuncha»
Musiqa tinglash
1. «Guluzorim» (Hoji Abdulaziz musiqasi).
2. «Feruz 1»
3. «Savti suvora»
4. «Nasrullo 1»
5. «Ushshoqi Samarqand»
6. «Garduni Buzruk»
7. «Sayqal» O`zbek xalq kuyi
Jamoa bo`lib kuylash
1. «O`zbekiston Respublikasi Davlat madhiyasi» A.Oripov she`ri, M.Burhonov musiqasi.
2. «Bolalar» H.Rahmonov musiqasi, J.Jabborov she`ri.
3. «Munajjim bobo» N.Norxo`jayev musiqasi, P.Mo`min she`ri.
4. «Istiqlol haqida qo`shiq» Q.Mamirov musiqasi, L.Qo`ldoshev she`ri.
Musiqa savodi
Major va minor gammalarining turg`un tovushlarini kuylash. Metr va ritm, ritm va usul, CHORAK, nim CHORAK, nuqtali notalar va ularga mutanosibli pauzalar haqida umumiy tushunchaga ega bo`lish. Olingan bilimlarni amalda qo`llay olish.
|
-расм. DSSC қуёш элементларини тузилиши [ 44,106]

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.269
2-расм. DSSC қуёш элементларида электрон рекомбинацияси жараёни [3]
Адабиётлар рўйхати
1.
О.О.Маматкаримов, Р.Ғ.Икрамов, С.С.Қахаров, А.А. Абдукаримов. Юқори
сезгир
бўёқли қуёш элементлари (DSSC) ни тайёрлаш технологияси ва ишлаш принципи. БухДУ
илмий ахбороти, 2019, №4 (76).с. 3-8.
2.
Y. Ooyama, Y. Harima. Photophysical
and Electrochemical Properties,
and Molecular
Structures of Organic Dyes for Dye-Sensitized Solar Cells. ChemPhysChem 2012, 13, 4032 – 4080
3.
A. Kay, M. Grätzel (2002). Dye-Sensitized Core-Shell Nanocrystals:
Improved Efficiency
ofmesoporous Tin Oxide Electrodes Coated with a thin
layer of an Isulating Oxide. Chemistry of
Materials, Vol. 14 pp. 2930.
4.
S.S. Kim, J.H. Yum, Y.E. Sung (2003). Improved performance of a dye-sensitized solar cell
using a TiO2/ZnO/Eosin Y electrode.
Solar Energy Materials & Solar Cells. Vol. 79, pp. 495.
THICK LAYER SOLAR ELEMENTS AND PHYSICAL PROCESSES IN THEM
Reference - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

Reference
[1] O’Regan, B. and Grätzel, M. (1991) A Low-Cost, High-Efficientcy Solar-Cell Based on Dye
Sensitized Colloidal TiO2 Films. Nature, 353, 737-740.
Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.271
[2] O.Mamatkarimov, A.Abdukarimov. About The Characteristics Of Multilayer Thin-Film
Structures With Dyes Based On Titanium Dioxide. Euroasian Journal of Semiconductors Science and
Engineering 2 (3), 28, 2021.
[3]A. Abdukarimov, I.S. Noor, O. Mamatkarimov, A.K. Arof.“Influence of charge carrier
density, mobility and diffusivity on conductivity–temperature dependence in polyethylene oxide–
based gel polymer electrolytes” - High Performance Polymers, 2021
[4] Ooyama, Y., & Harima, Y. Photophysical and Electrochemical Properties, and Molecular
Structures of Organic Dyes for Dye-Sensitized Solar Cells. ChemPhysChem 2012, 13, 4032 – 4080.
[5] Hagfeldt A, Gratzel M. Molecular photovoltaics. Accounts of Chemical Research 2000;
33:269–277.
[6] Caramori, S., Ronconi, F., Argazzi, R., Carli, S., Boaretto, R., Busatto, E., Bignozzi, C.A.: Solar
energy conversion in photoelectrochemical systems. Appl. Photochem. 92, 67–143 (2016)
[7] O. Mamatkarimov, A. Abdukarimov, Technology of preparation and the principle of
operation dye sensitized solar cells (DSSC).2019.4.76.
Namangan Institute of Engineering and Technology
|
Modulli o‘qitish faoliyati prinsipi nimada aks etadi?

Modulli o‘qitish faoliyati prinsipi nimada aks etadi?
|
Mutaxassis faoliyati mazmuni bilan mos ravishda modulni shakllantirish
|
Modulli o‘qitish motivatsiyasi prinsipi nimada aks etadi?
|
Talabaning o‘quv-bilish faoliyatini stimullash
|
Modulli o‘qitish muammoliligi prinsipi ta’rifini bering
|
Muammoliy vaziyatlar va mashg‘ulotlarning amaliy yo‘naltirilganligini kititish natijasida materialni o‘zlashtirish samaradorligini oshirish
|
Pedagogik mahoratga siz qanday tushunchani taalluqli deb hisoblaysiz
|
Pedagogik texnologiyani mukammal egallash
|
Texnologik xarita nima?
|
Ma’lum mahsulot ishlab chiqarish texnologik operatsiyalarining ketma-ketligini aks ettiruvchi texnik hujjat
|
Testlash nima?
|
Pedagogik jarayon xarakteristikalarini ob’ektiv o‘lchashga imkon beruvchi qat’iy nazorat qilinadigan sharoitlarda o‘tkaziladigan maqsadga yo‘naltirilgan barcha sinovdan o‘tuvchilar uchun bir xil bo‘lgan tekshirish
|
Pedagogik innovatsiyalar nima?
|
Barcha javoblar to‘g‘ri
|
Pedagogik innovatsiyalar quyidagi asosiy yo‘nalishlarni qamrab oladi
|
Barcha javoblar to‘g‘ri
|
Optimizatsiyaning innovatsion jarayonini yo‘lga qo‘yish uchun talab qilinadi:
|
Xohish, tashabbus, pedagogik tizimning “tor joylari”ni tushinish, takomillashish istiqbollarini ko‘rish
|
|
Zamonaviy diagnostika usullari yordamida mavzularni o‘rganishning ahamiyati

|
Zamonaviy diagnostika usullari yordamida mavzularni o‘rganishning ahamiyati
|
bet | 692/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunZamonaviy diagnostika usullari yordamida mavzularni o‘rganishning ahamiyati
|
O‘rganuvchining ijodiy imkoniyatlarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan
|
Tibbiy biologiyada g‘oyalar nima uchun kerak?
|
Fanda o‘zgarish, rivojlanish modifikatsiya, yangilanish yoki almashuv uchun
|
Modulli dastur asosida o‘qitish resurslarini yaratishning ahamiyati
|
Boshqarish ob’ektlarini yaxshilash, iqtisodiy, ijtimoiy, ekologik, ilmiy-texnik yoki boshqa yutuqlarga erishish maqsadida yangiliklar joriy qilish natijalari
|
Tibbiy biologik predmetlar boshqarish ob’ektlarini iqtisodiy, ijtimoiy, ekologik, ilmiy-texnik yoki boshqa yutuqlarga erishish maqsadida yaxshilash … ni ko‘rsatadi
|
Fanlararo integratsion aloqalarda innovatsion faoliyat
|
Tibbiy biologik mutaxassislarni tayyorlash jarayonida informatsion-uslubiy ta’minot nimani ko‘rsatadi
|
O‘quv-uslubiy materiallardan foydalanish, mos ixtisosliklar bo‘yicha ilmiy jurnallar, internet resurslar, multimedia mahsulotlari va boshqa elektron-qog‘oz manbalari
|
Boshqarish maqsadini, fikrni amalga oshirishni aniqlashtirish, muammoni hal qilish, aniq bayon qilish, imkoniyatlar va kuchli, zaif tomonlarni, boshqarish usullarini baholash – bu …
|
Innovatsion faoliyatni boshqarish jrayonini tashkil qilish
|
Tibbiy biologik fanlarda o‘qitish texnologiyasini ko‘rsatuvchi to‘g‘ri javobni ko‘rsating
|
O‘quv mashg‘ulotlarini alohida loyihalarshtirish, kutilayotgan natijalarni oldindan aniqlash, o‘qitishning har bir bosqichida qo‘llaniladigan ta’lim berish usullari, uslublari va shakllarini eng ma’qul tanlov, ta’lim beruvchi va ta’lim oluvchilarning vazifalarini aniqlashtirishning algoritmik ketma-ketligi
|
|
|
| |
Input usuli – bu… - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

Input usuli – bu…
|
Qisqa vaqt ichida tinglovchilarga birlamchi axborotni yetkazish
|
Tibbiy biologik fanlarni o‘rganishda ijodiy yondashuv quyidagicha tafsiflanadi
|
Kreativlik
|
Tibbiy biologiyada maqsadga erishish va jarayonni boshqara olish uchun, muammoni aniq bayon qilish va hal qilish, o‘z imkoniyatlarining kuchli va zaif tomonlarini baholash – bu…
|
Innovatsion faoliyat jarayonini boshqarish
|
Morfologik fanlarning zamonaviy muammolari bo‘yicha bilimlarni takomillashtirish, zamonaviy morfologiya muammolarini hal qilishda bilimlar, ko‘nikma va malakalarni tahlil qilish va baholash
|
Innovatsion faoliyat jarayoni va uni tashkil qilishni boshqarish
|
Tibbiy biologik boshqarish maqsadi yig‘indisi, g‘oyani amalga oshirish, muammoni hal qilish, muammolarni aniq bayon qilish, kuchli va zaif tomonlarni baholash, boshqarish usullari – bu …
|
Tibbiy biologik innovatsiya boshqaruv faoliyatini tashkil qilish
|
Modulli tizimda interaktiv o‘qitish usullarining maqsadi nimani nazarda tutadi?
|
Psixologik va jismoniy urinishlarsiz qisqa muddatda yuqori natijalarga erishish
|
Mustaqil o‘qitish qanday maqsadni nazarda tutadi?
|
To‘g‘ri javoblar C va D
|
Argument –
|
Diskussiyada unchalik ishonarli bo‘lmagan dalil
|
Metod –
|
Voqe’likni nazariy anglash va amaliy o‘zgartirish, aniq natijalarga erishish usullari, operatsiyalari va uslublarining yig‘indisi
|
|
Namunaviy topshiriqlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Namunaviy topshiriqlar
Kuzgi gullar, gullayotgan daraxt shoxchasi, qovun, anor, choynak, piyola o’yinchoq-toychoq kabilarni o’ziga qarab alohida yoki guruh shaklida rasmlarini ishlash.
b) Naturaga qarab haykal ishlash (5soat)
Tasvirlanayotgan narsalarning shakli, tuzilishi, hajmi va o’lchov nisbatlarini his etish hamda ularni asliga yaqinlashtirgan holda tasvirlay olishga o’rgatish; loy, plastilin kabi materiallar bilan ishlash malakalarini yanada o’stirish; tasvirlanayotgan odam, hayvon, qush haykallarini yaxlit yoki alohida-alohida loy (yoki plastilin) bo’laklaridan ishlash yo’llarini o’zlashtirish; odam, hayvon va qushlarni harakatdagi rasmini to’g’ri tasvirlashga o’rgatish.
|
- CHORAK (7 soat) - Оптималлаштирилган ўқув дастури

2- CHORAK (7 soat)
Mavzu: «Sharq xalqlari mumtoz musiqasi»
Musiqa tinglash
1. «Sharq taronalari» Xalqaro musiqa festivalining madhiyasi. D.Omonullayeva musiqasi, U.Azimov she`ri.
2. Turk xalq kuylari.
3. «Zabul tesnisi» Ozarbayjon xalq qo`shig`i.
4. «Quvnoq qizlar qo`shig`i» Qirg`iz xalq qo`shig`i.
5. «Atush» Uyg`ur qo`shig`i.
6. «Vaqt o`tganda» Hind qo`shig`i.
7. «Tongi shafaq» Arab qo`shig`i.
8. «Oltin baliqchalar» Yapon xalq qo`shig`i.
7. «Nayrez» Tojik xalq qo`shig`i.
Jamoa bo`lib kuylash
1. «Yoshlar ramziy qo`shig`i», Avaz Mansurov musiqasi.
2. «Gushlar» (Turkmancha qo`shiq). V. Ahmedov musiqasi, Sh.Yormatov qayta ishlagan.
3. «Sevgili o`rgetmenim» D.Ushaklidil she`ri va musiqasi
4. «Ey Tojikistonim» X.Jo`rayev she`ri, N.Qurbonasayev musiqasi.
5. «Ona yer taronasi» N.Norho`jayev musiqasi, J.Jabborov she`ri.
6. «Sharq taronalari» Xalqaro musiqa festivalining madhiyasi. U.Azimov she`ri, D.Omonullayeva musiqasi.
Musiqa savodi
Sharq xalqlari mumtoz musiqasi bilan tanishish. Sharq xalqlari milliy uslubini ohanglardan ajrata bilish. Tinglangan asarlar orqali ulardagi cholg`u asboboni qaysi millatga hosligini aniqlay olish.
|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 284

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.268
ЯНГИ АВЛОД -ЮҚОРИ СЕЗГИР БЎЁҚЛИ ҚУЁШ ЭЛЕМЕНТЛАРИДА ЗАРЯД ТАШУВЧИЛАРНИНГ
ҲОСИЛ БЎЛИШИ
О.О.Маматкаримов, А.А.Абдукаримов
Наманган муҳандислик-технология институти
Аннотация. Ушбу ишда юқори сезгир бўёқли қуёш элементлари (ДССC- Де сенситизед
солар cелл) ни тайёрлаш технологияси ва уни ишлаш принсипи тадқиқ қилинган. Бу қуёш
элементларини тайёрлаш учун ишлатиладиган материаллар ва ундаги қатламларни тайёрлаш
технологияси келтирилган.
ДССS ларда электр зарядини, электр
потенциалини ва электр
токини хосил бўлиши тадқиқ қилинган.
Калит сўзлар. Юқори сезгир бўёқли қуёш элементлари (ДССS- Де сенситизед солар cелл),
фотоелектрод, контурэлектрод, фотоанод,
электролит, гел полимер электролит (ГПЭ),
ёруғликка сезгир бўёқ.
Бугунги кунда замонавий ва экологик тоза бўлган қайта тикланувчи энергия манбалари,
яъни қуёш ҳамда шамол энергиясидан фойдаланишга бўлган талаб тобора ортиб бормоқда.
Улардан бири янги авлод -юқори сезгир бўёқли қуёш элементларидир. Юқори сезгир бўёқли
қуёш элементлари (DSSC- Dye-sensitized solar cell) анъанавий яримўтказгичли қуёш
элементларидан тузилиши ва ишлаш принципи бўйича тубдан фарқ қилади [1]. [1,2] ишларда
DSSC қуёш элементлари қуйидаги қисмлардан иборат бўлиш кераклиги кўрсатилган: уларни
тузилиши 1-расмда келтирилган бўлиб уни қуйидаги қисмларга ажратиш мумкин:
электрўтказувчи FTO (фтор билан легирланган қалай оксиди) қопланган шишали фотоанод,
яримўтказгич сифатида юпқа қатламли TiO
2
(титан диоксиди), ёруғликка юқори сезгир бўлган
бўёқ, электролит, графит ва яна FTO ойна (катод).
-jadval 
Mahsulot, ish va xizmatlarni sotishdan olingan yalpi foyda va uning

381
2. Sotilgan mahsulot (ish, xizmat)larning
ishlab chiqarish tannarxi
Q
O
S
O
Q
1
S
O
Q
1
S
1
3. Mahsulot (ish, xizmat)lar sotishdan
olingan yalpi foyda
Q
O
(P
O
–
S
O
)
Q
1
(P
O
– S
O
)
Q
1
(P
1
– S
1
)
Bu yerda:
Q – mahsulot hajmi;
S – mahsulot birligining tannarxi;
P – mahsulot birligining bahosi.
1. Mahsulot hajmining o‘zgarishi:
788609 – 522905 = +265704.
2. Baho va ishlab chiqarish tannarxi o‘zgarishining yalpi foyda
o‘zgarishiga ta’siri:
872059 – 788609 = +83450.
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, tahlil qilinayotgan korxonada
joriy yilda mahsulot sotishdan olingan yalpi foyda miqdori o‘tgan yilga
nisbatan 349154 ming so‘mga o‘sgan. Bu o‘zgarish quyidagi omillar
hisobiga bo‘lgan: ya’ni mahsulot ishlab chiqarish hajmining miqdor
jihatidan o‘zgarishi hisobiga mahsulot sotishdan olingan foyda summasi
265704 ming so‘mga ortgan. Umuman olganda korxonaning mahsulot
sotishdan olingan yalpi foydasining ortishiga, asosan, mahsulot hajmi
miqdorining o‘sishi sabab bo‘lgan. Mahsulot (ish, xizmat)larni sotishdan
olingan yalpi foydaning o‘sganligini ijobiy holat sifatida baholamoq
lozim.
Fanning tadqiqot metodlarini qiyoslash, chog‘ishtirish, ilmiy izlanishning tamoyillari va yondashuvlarni yoritish

|
Fanning tadqiqot metodlarini qiyoslash, chog‘ishtirish, ilmiy izlanishning tamoyillari va yondashuvlarni yoritish
|
bet | 220/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunFanning tadqiqot metodlarini qiyoslash, chog‘ishtirish, ilmiy izlanishning tamoyillari va yondashuvlarni yoritish
2). Ijtimoiy sheriklik bu?
Davlat organlarining NNT va fuqarolik jamiyatining boshqa institutlari bilan mamlakatni ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish dasturlarini, shu jumladan tarmoq, hududiy dasturlarni, shuningdek normativ-huquqiy hujjatlarni hamda fuqarolarning huquqlari va qonuniy manfaatlariga daxldor bo‘lgan boshqa qarorlarni ishlab chiqish hamda amalga oshirish borasidagi hamkorligi
loyihani amalga oshirish va / yoki aholiga xizmat ko‘rsatish uchun birgalikda ishlaydigan hukumat va bizneslarni o‘z ichiga oladi
nodavlat notijorat tashkilotlari va fuqarolik jamiyati boshqa institutlari vakillarining davlat organlari huzuridagi ishchi guruhlar, komissiyalar va jamoatchilik-maslahat organlari faoliyatida ishtirok etishi
ijtimoiy sheriklik subyektlari tomonidan birgalikda tadbirlar, maslahatlashuvlar va muzokaralar o‘tkazish
3). "Yashil iqtisodiyot" bu?
atrof muhitga zararli gazlarni chiqarmaydigan, atrof-muhitni asraydigan, ekologik toza texnologiyalarni yaratish
aholining doimiy o‘sib borayotgan ehtiyojlarini qondirish uchun qancha ishlab chiqarish, qanday ishlab chiqarish
bu ekologik xavflarni hisobga olmasdan, tadbirkorlikni har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan va atrof-muhitni buzilishiga olib keladigan iqtisodiyot
inson hayoti va sog‘lig‘i uchun zarur bo‘lgan resurslarni, atrof-muhit va ekologiyani bir butun holda saqlab qolib ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatish sohalari bilan bog‘liq iqtisodiyotni yanada rivojlantirish
5). "Shaxsni ushlash chog‘ida unga tushunarli tilda uning huquqlari va ushlab turilishi asoslari tushuntirilishi shart". O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 27-modda. Ushbu qoida xalqaro huquqda qanday ataladi?
qadr-qimmati daxlsizligi huquqi
shaxsiy daxlsizlik huquqi
“Miranda qoidasi”
"Habeas corpus
6). O‘zbekiston xalqi nomidan faqat kim ish olib borishi mumkin?
u saylagan O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti
|
| |
BMTning respublikada - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

503
makroiqtisodiy siyosat sohasidagi tadbirkorlarni qo’llab-quvvatlash dasturlari
maqullandi.
Jahon bank tashkilotlari – Xalqaro ta’mirlash va rivojlanish banki (XTRB),
Xalqaro rivojlanish uyushmasi (XRU), Xalqaro moliya korporatsiyasi (XMK) va
Investitsiyalarni
kafolatlash
xalqaro
agentligi
(IKXA)
bilan
hamkorlik
O’zbekistonning tashqi iqtisodiy strategiyasini amalga oshirishda muhim rol o’ynaydi.
Xususan XRRB yo’li bilan O’zbekistonga paxta yetishtirish usullarini
zamonaviylashtirib, uning jahon bozoriga chiqishiga ko’maklashish va unumdorlikni
oshirish uchun asos yaratish maqsadida 66 mln. dollar, institutsional islohotlarni
davom ettirish uchun 120 mln. dollar mablag’ ajratildi. Xalqaro moliya korporatsiyasi
(XMK) ham O’zbekistonda bir qator loyihalarni amalga oshirishda ishtirok etmoqda.
O’zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatini amalga oshirishda ye
FYUCHERS KONTRAKTI - Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid

|
Termiz davlat universiteti toshaliyeva s. T., A. M. Abdurahmonov iqtisodiyotga oid
|
bet | 266/485 | Sana | 10.07.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #267286 |
Bog'liq TOSHALIYEVA S.T. IZOXLI LUG\'AT (2)FYUCHERS KONTRAKTI — qoidalarga muvofiq o‘rnatilgan vaqt davrida kelishilgan baho bo‘yicha taqozo qilinadigan sort (marka) yoki sortlar (markalar)ga ega bo‘lgan qat’iy qayd qilingan tovar miqdorini yetishtirishga kontrakt. Unchalik ko‘p bo‘lmagan foizni istisno qilganda qariyb barcha holatdagi majburiyatlar F.k. bo‘yicha real tovarni yetkazib berish bilan emas, balki to‘lash yoki bahodagi olinadigan farq orqali bajariladi.
FYUCHERS OPARATSIYALARI – 1) birjalarda amalga oshiriladigan savdo sotiq oparatsiyalari. Bu oparatsiyalar shartnoma tuzilganidan so‘ng ishlab chiqariladigan yoki yatishtirib bariladigan mahsulotlar bo‘yicha amalga oshiriladi. Odatda, ushbu shartnoma tuzilgandan so‘ng buyurtmachi bajaruvchiga avans tariqasida ma’lum summani o‘tkazib baradi; 2) F.o. ma’lum vaqt oralig‘ida (2— 3 yilgacha) operatsiyani bajarish bilan qayd qilingan baho bo‘yicha bitim tuzgan paytda hom tovarlar, oltin, valutalar, moliya va kredit ashyolarini bildiruvchi birjalardagi muddatli bitimlar. Kliring palatasi sotuvchi va sotib oluvchi o‘rtasida vositachi hisoblanadi va majburiyatlarni bajarishni kafolatlaydi.
FYUCHERS OPTSIONI — birja bitimi turi, bunda tovar birjada keyinchalik qayta sotish maqsadi bilan sotib olinadi.
FYUCHERS POZITSIYASI — muddatli shartnoma bo‘yicha mahsulot yetkazib berish ruxsat etilgan oy.
G
GAAGA QOIDASI (Gaagskiye pravila) — kontinent bo‘yicha yuklarni tashishda kema egalari mas’uliyati hajmini aniqlovchi asosiy holatlar.
GABARIT (fr.) — yuk qo‘yadigan (buyum) joyning asosiy hajmi (uzunlik, kenglik, balandlik).
GABRID FOND QOG‘OZI — imtiyozli nokumulyativ aksiyalarga teng bo‘lgan obligatsiyalar.
GANJ — xazina, boylik. GAP (ing.) — birjaning o‘tgan kuni (davri) minimal bahosi maksimal joriy bahodan yuqori bo‘lgan tovar bahosining keskin kamayishi; yoki tovar bahosining shunday keskin oshganligidan iboratki, bunda o‘tgan kun (davr)ning maksimal bahosi joriy kunning minimal bahosidan kam bo‘ladi.
GARAJ (fr.) — 1. Nyu-York fond birjasining operatsiya zali seksiyalaridan biri; 2. “Garajga qo‘yish” — aktivlar yoki passivlarni qayergadir ko‘chirish, masalan, soliqlarni kamaytirish maqsadida boshqa kompaniyaga.
|
| |
Namunaviy topshiriqlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Namunaviy topshiriqlar
"Mehmonlar me’morchilik yodgorliklari oldida", "Bahor keldi", "Tog’larning bahorgi ko’rinishi", "Navro’z bayrami" (jamoa ishlari), "Poyga", "Yomg’irli kun", "Sport o’yinlari", "Vertolyot uchib keldi", "Hindcha raqs", “Oltin fasl”, “Qovun sayli”, “Shum bola” mavzusida rasm ishlash.
b) Dekorativ kompozitsiya (6 soat)
Dekorativ bezak ishlarini bajarish orqali ijodiy qobiliyatlarini o’stirish; o’zbek xalq amaliy san’ati bilan keng tanishtirish hamda dekorativ ishlarda foydalanishga o’rgatish; qalam va bo’yoqlar bilan ishlash malakalarini yanada o’stirish; ertak, hikoya, masallar asosida illyustrasiyalar ishlaganda tasvirlanayotgan naqshlarning ma’no jihatdan uzviy bog’liqlikda tasvirlashga o’rgatish; turmushda ranglarning tutgan o’rni va ularning kishi ruhiyatiga, kayfiyatiga ta’siri haqidagi tushunchalarini kengaytirish, tasviriy san’at asarlarida tasvirlangan voqea-hodisalarning ta’sirchan chiqishida ranglarning ahamiyati to’g’risida nazariy ma’lumotlar berish; havo perspektivasi haqidagi tushunchalarni kengaytirish; ranglarning iliq va sovuq, to’q va och tuslarini o’z o’rnida qo’llash haqidagi bilimlarini mustahkamlash.
|
monolog, dialog, polilog - Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot

|
Yillarga mo‘ljallangan Yangi O‘zbekistonning taraqqiyot
|
bet | 218/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunmonolog, dialog, polilog
Passiv, aktiv, interaktiv
Induktiv, diduktiv
48). “O‘qituvchi, – aql-farosatga, chiroyli nutqqa ega bo‘lishi va o‘quvchilarga aytmoqchi bo‘lgan fikrlarini to‘la va aniq ifodalay olishni bilmog‘i zarur” ushbu ta’rifni qaysi Sharq allomasi izohlagan?
Alisher Navoiy
Abu Rayhon Beruniy
Al-Farobiy
Abdulla Avloniy
56). Blum taksonomiyasi bo‘yicha o‘quv maqsadlarini shakllantirishda tahlil maqsadidan keyin keladigan maqsad berilgan javobni toping
Tahlil
Bilish
Sintez
Amaliyotga qo‘llash
61). Talabalar bilimi va malakasini nazorat va baholash qilish keng qamrovlilik tamoyili xususiyati berilgan javobni toping.
o‘quv jarayonining ma’lum bosqichidagi ma’lum dastur bo‘yicha talabalarning olgan haqiqiy bilimlarini belgilaydi.
dasturning barcha bo‘limlarini qamrab oladi va talabaning nazariy bilim, ko‘nikma, malaka, aqliy va intellektual salohiyati, kompetensiyalarining sinovini ta’minlaydi.
talabalar bilimiga to‘g‘ri, shaffoflik, beg‘arazlik bilan, xolisona, aniq fikrlarga asoslanib baho berish
talabaning bilim darajasini hamda uning o‘quv faoliyati, individual xususiyatlarini kuzatish, o‘rganish
62). Test topshiriqlari ....sirasiga mansubJumlani to‘ldiring.
O‘qitish metodi
Ta’lim mazmunini yoritadigan materiallar
Didaktik materiallar
O‘qitish vosita
4). "Habeas corpus nima?
insonning davlat bilan munosabatidagi huquqiy maqomini, iqtisodiy, ijtimoiy, siyosiy va madaniy sohalardagi imkoni-yatlari hamda daʼvolarini tavsiflovchi tushuncha
jinoiy ta’qibga uchragan fuqaroning adolatli sud muhokamasiga bo‘lgan huquqi
Insonning oʻz erkinliklari, huquqlari va manfaatlari uchun davom etgan uzoq kurashi umuminsoniy ahamiyat darajasiga koʻtarilgan meʼyoriy-huquqiy tartib
fuqaroni birinchi marta davlat organlari tomonidan biron bir ishga gumon qilinuvchi sifatida jalb qilayotganda, unga birlamchi huquqlari tushuntirib berilishi
21). Raqamli ta’lim resurslarini ishlab chiqishda Tizimlilik didaktik talabi to‘g‘ri keltirilgan qatorni belgilang.
O‘rganilayotgan obyektlar va jarayonlarni hissiy idrok etish qonuniyatlarini hisobga olish zarurligini anglatadi.
Raqamli ta’lim resurslari yordamida muayyan harakatlarning takrorlanishini tashkil qilish, individual o‘quv topshiriqlarining o‘zgaruvchanligini oshirish mumkin bo‘ladi.
Raqamli ta’lim resurslari faqatgina ta’lim funksiyasi bilan cheklanib qolmasligi kerak, ular o‘quvchilarning aqliy qobiliyatlarini rivojlantirishi, o‘quv faoliyati uchun motivatsiyani ta’minlashi va bir qator tarbiyaviy funksiyalarni bajarishi kerak.
|
| |
Talabalar tomonidan o‘rganilayotgan fan sohasidagi ma’lum bir bilim tizimini izchil o‘zlashtirish zaruratidir

|
Talabalar tomonidan o‘rganilayotgan fan sohasidagi ma’lum bir bilim tizimini izchil o‘zlashtirish zaruratidir
|
bet | 219/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunTalabalar tomonidan o‘rganilayotgan fan sohasidagi ma’lum bir bilim tizimini izchil o‘zlashtirish zaruratidir.
22). Resurs mualliflari o‘zlarining asarlaridan erkin foydalanishga qarshi bo‘lmasalar, uni qanday litsenziya bilan belgilaydilar?
Creative Commons litsenziyasi bilan
Freeware litsenziyasi bilan
Open Source litsenziyasi bilan
Commercial litsenziyasi bilan
25). Raqamli ta’lim resursi – ...
raqamli shaklda taqdim etiladigan ta’lim resursi bo‘lib, videodarsliklarga asoslangan metama’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
raqamli shaklda taqdim etiladigan ta’lim resursi bo‘lib, ta’lim portallarida taqdim etiladigan ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
raqamli shaklda taqdim etiladigan ta’lim resursi bo‘lib, mavzu tuzilmasi, mazmuni va metama’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
raqamli shaklda taqdim etiladigan ta’lim resursi bo‘lib, ochiq ma’lumotlarni o‘z ichiga oladi.
27). Merrillning vazifalarga yo‘naltirish tamoyili to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang.
Tinglovchilar mashg‘ulot jarayonida yangi bilimlarni mustaqil ravishda qo‘llashlari kerak.
O‘quv kontentlari tinglovchilarning faoliyatida duch keladigan aniq vazifalarni yengishga yordam berishi kerak.
Onlayn kurs tinglovchilarning mavjud bilimlarini yangi ma’lumotlar bilan bog‘lashga yordam beradi.
Onlayn kurs tinglovchilari e’tiborini jalb qilishi va ma’lumotni yaxshiroq eslab qolishlari uchun yangi bilimlarni taqdim etishning turli usullaridan (ma’ruzalar, hikoyalar, videofilmlar, infografika) foydalanishi kerak.
61). Test topshiriqlarining ta’limiy funksiyasi berilgan javobni toping.
egallangan bilim, ko‘nikma va malakalarni mustahkamlash, rivojlantirish, erishilgan natijalarda o‘zining ulushi muhim o‘rin tutishini e’tiborga olgan shaxs va kelgusi faoliyatidagi ma’suliyatini anglagan holda o‘z-o‘zini rivojlantirishga undaydi
O‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalardagi tipik kamchiliklarni aniqlash barobarida, talabalarni o‘z bilimlarini orttirish maqsadida muntazam, tizimli fan asoslarini o‘rganishga undaydi.
Barkamollikka zamin tayyorlaydigan sifatlar: iroda, ongli intizom, muayyan o‘quv muammolarini hal etishga safarbarlik, chidamlilik, sabr-toqat, yutuqlarga erishish uchun bilimi va kuchini sarf etishi orqali shaxs sifatida rivojlanishiga imkoniyat yaratadi
o‘zlashtirgan bilim, ko‘nikma va malakalardagi tipik kamchiliklarni aniqlash, iroda, ongli intizomni vujudga keltirish, shaxs va kelgusi faoliyatidagi ma’suliyatini anglagan bilimlarni orttirishga undaydi
65). Ma’ruzaning metodologik funksiyasi berilgan javobni toping.
Milliy g‘oyani singdirish, o‘quv materialiga hissiy baho berish, mantiqiy fikrlash va isbotlashni oydinlashtirish
Ta’lim olish va barkamollikka yo‘naltirish, asosiy g‘oyalar, nazariyalar, qonuniyatlar va qonunlarga jalb etish
Asosiy ilmiy faktlar, qoidalar, xulosalarning mohiyatini yoritish
|
| |
u saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Prezidenti

|
u saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Prezidenti
|
bet | 221/802 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 7,1 Mb. | | #255576 |
Bog'liq Barcha yo\'nalishlar uchunu saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi va Prezidenti
u saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi
u saylagan O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi
9). “Ta’lim to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq, davlat ta’lim standartlari tartibi, ahamiyati nimada ?
O‘zbekiston Respublikasining barcha Oliy ta’lim muassasalari uchun majburiydir.
O‘zbekiston Respublikasining barcha ta’lim muassasalari uchun bajarilishi tartibga qarab belgilanadi.
O‘zbekiston Respublikasining xorijiy ta’lim muassasalari uchun majburiy va qonun hujjatlarda belgilangan holatlar bundan mustasno.
Davlat ta’lim standartlarini va (yoki) davlat ta’lim talablarini bajarish barcha ta’lim tashkilotlari uchun majburiydir, bunda nodavlat ta’lim tashkilotlari mustaqil ishlab chiqilgan va litsenziyada yoki xabarnomada ko‘rsatilgan o‘quv dasturlari asosida ta’lim faoliyatini amalga oshirishlari mumkin.
10). Masofaviy ta’limning qanday tamoyilla quyidagi tamoyillar asosida tashkil etiladi?
Masofaviy ta’lim o‘quv rejalari va o‘quv dasturlariga muvofiq ta’lim oluvchilar tomonidan zarur bilim, malaka va ko‘nikmalarni axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan hamda Internet jahon axborot tarmog‘idan foydalangan holda masofadan turib olishga qaratilgan.
Talaba va ta’lim beruvchining axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanishiga, interaktiv audio va videokonferensiyalar orqali ma’lum vaqt orasida o‘zaro muloqotda bo‘lishiga, elektron pochta orqali to‘g‘ri va teskari aloqa o‘rnatishiga, jumladan xabarlarni yuborishi va qabul qilishiga mo‘ljallangan, bilim va ko‘nikmalarni, o‘quv dasturlarini masofadan turib o‘zlashtirish
Ishtirokchilarning interfaolligi, talabalarning identifikatsiya qilinishi, yangi axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini qo‘llashning pedagogik maqsadga muvofiqligi, ta’lim berishning ochiqligi va moslashuvchanligi.
Ta’lim berishning ochiqligi va moslashuvchanligi.
Muayyan shaxsni unga berilgan maxsus huquqdan mahrum etish
20). ... fanlararo tadqiqotlar sohasi bo‘lib, texnik, axloqiy, huquqiy, ijtimoiy, siyosiy va falsafiy masalalarni ko‘rib chiqishni o‘z ichiga oladi.
Kompyuter etikasi
Axborot xavfsizligi
Maxfiylik
Kiberxavfsizlik
22). Interfaollik darajasini oshirishning tadqiqotli shakllari...
|
| |
mintaqaviy darajadagi - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 513/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASI mintaqaviy darajadagi
integratsiyasi – bu umumiy tarixga,
yagona madaniy an’analarga, o’xshash turmush tarzi va mentalitetga ega bo’lgan
qardosh xalqlarni birlashtiruvchi Markaziy Osiyo mamlakatlari o’rtasidagi
hamkorlikni mustahkamlash va rivojlantirishdan iborat. Bunday integratsion aloqaning
aniq shakli sifatida 1992 yilning yanvar oyida tashkil etilgan Markaziy Osiyo
mintaqaviy hamkorligi (TSARS) tashkil etildi.
Yana bir istiqbolli, kuchli salohiyatga ega bo’lgan mintaqaviy birlashmalardan
biri –
Shanxay hamkorlik tashkiloti (SHOS)dir.
Bu tashkilot 2001 yilning 15
iyunida oltita – O’zbekiston, Qozog’iston, Qirg’iziston, Tojikiston, Rossiya va Xitoy
mamlakatlari hamkorligida tashkil etildi.
Bugungi kunda SHanxay hamkorlik tashkilotining xalqaro maydondagi nufuzi,
obro’-e’tibori sezilarli darajada oshib bormoqda. Ushbu tashkilot safidan joy olish
istagini bildirgan davlatlar soni ham ko’paymoqda. ShHTning salohiyati haqida
gapirganda masalaning faqat iqtisodiy jihati hisobga olinsa ham, uni yirik iqtisodiy-
integratsiyaviy tashkilot deb atash uchun barcha asoslar yetarlidir.
ShHTning salohiyat va imkoniyatlari to’g’risida so’z ketganda, eng avvalo unga
a’zo mamlakatlar egallagan hudud ko’lamining ahamiyatli darajada kattaligini
ta’kidlash o’rinlidir. ShHTga a’zo davlatlarning umumiy hududi 30178,7 ming km.kv
ni tashkil etib, unda eng katta salmoqni Rossiya (56,6%) va Xitoy (31,8%) egallaydi
(26.1-jadval). Mazkur tashkilotga a’zo davlatlar aholisi soni 1,5 mlrd.dan ko’proq
bo’lib, aholi umumiy sonidagi salmog’i jihatidan Xitoy eng katta ulushga ega – 87,0
%. So’nggi yillarda SHHTga a’zo davlatlar tomonidan ishlab chiqarilgan YAIM hajmi
12,1 trln. doll.dan oshadi.
O’zbekistonning SHanxay hamkorlik tashkiloti mamlakatlari bilan iqtisodiy
integratsiyasining kuchayishi ko’p jihatdan mazkur mamlakatlarning milliy
manfaatdorligi bilan belgilanadi. Eng avvalo, O’zbekiston raqobat jihatidan nisbatan
ustunlikka ega bo’lgan ishlab chiqarish sohalari tovarlari – paxta xomashyosi,
mashinasozlik, kimyo sanoati, qurilish materiallari sanoati, elektr energetikasi
tovarlarining
savdosini
kengaytirishi
maqsadga
muvofiqdir.
Shuningdek,
telekommunikatsiyalar, suv va energiya resurslaridan foydalanish, xalqaro turizm,
hamkorlikdagi ekologik loyihalarni amalga oshirish borasida integratsiya aloqalarini
kuchaytirish lozim.
|
| |
Soliq to‘loviga qadar foyda (zarar)

369
to‘loviga qadar foyda summasi axborot iste’molchilari e’tiboridagi va
kuzatuvidagi qator hisoblanadi. U bevosita asosiy faoliyatning moliya-
viy natijasidan, moliyaviy faoliyatning moliyaviy natijasidan hamda
favqulodda foyda va zararlar jamlangan summasidan iborat bo‘ladi.
8. Sof foyda (zarar). Sof foyda korxona ixtiyorida qoladigan foyda
summasini ifodalaydi. Ushbu qator soliq to‘loviga qadar bo‘lgan foyda
summasidan foyda (daromad)dan to‘langan soliqlar va boshqa soliqli
to‘lovlarni chegirish asosida aniqlanadi.
Sof foyda korxonaning erkin tasarruf shartidagi va foydalanishidagi
foyda summasidir, lekin sof foyda summasi ham turli to‘lovlar va
ajratmalar bazasi sifatida olinishi mumkin ekan. Masalan, korxona sof
foydasidan olinadigan ijtimoiy infrastrukturani rivojlantirishga ajratma-
lar, futbol federatsiyasiga ajratmalar va boshqa to‘lovlar va ajratmalarni
shular qatoriga kiritish mumkin.
Sotilgan mahsulotning ishlab chiqarish tannarxi ko‘rsatkichida faqat
sotilgan mahsulotniggina ishlab chiqarish tannarxi aks etadi.
Mahsulotning ishlab chiqarish tannarxi esa uning uchun ketgan barcha
ishlab chiqarish xarajatlarining qiymatini o‘zida ifodalaydi.
Davr xarajatlari qatoriga sotish xarajatlari, ma’muriy xarajatlar va
operatsion xarajatlar kiradi.
Moliyaviy faoliyat bo‘yicha xarajatlar qatoriga foizlar bo‘yicha
xarajatlar, bank xizmat haqi xarajatlari, valuta kursining tushib
ketishidan yo‘qotishlar va boshqa sarflar kiradi.
Favqulodda xarajatlar qatoriga kutilmagan holatlar ta’sirida yuzaga
keladigan xarajatlar kiritiladi.
Foydaning gorizontal tahlili

|
Foydaning gorizontal tahlili Pdf ko'rish
|
bet | 271/436 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 2,53 Mb. | | #130885 |
Bog'liq Moliyaviy va boshqaruv tahlili pv docFoydaning gorizontal tahlili
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan
yil
Hisobot
yili
Hisobot yili –
o‘tgan yilga
nisbatan, %
Mahsulot (tovar, ish va xizmat)larni
sotishdan sof tushum
4547,8
6548,9
144,0
Sotilgan mahsulot (tovar, ish va xizmat)
tannarxi
2865,5
4449
155,2
Yalpi foyda (1 satr-2 satr)
1682,3
2099,9
124,8
Balans aktivi
7744,5
10543,7
136,1
Davr xarajatlari
435,9
572,5
131,3
Sof foyda
32,1
112,6
350,8
Gorizontal tahlil natijalari asosidagi xulosalar:
- tushumning o‘sish sur’ati (1,44)ning balans aktivining o‘sish
sur’ati (1,36) ga nisbatan yuqori bo‘lishi balans aktivi aylanishining
tezlashishiga, samaradorligining ortishiga olib kelgan;
- sof foyda (3,508)ning yalpi foyda (1,248) ga nisbatan o‘sish
sur’atini yuqori bo‘lishi korxonada soliq siyosati ratsional tarzda tashkil
etilganligini ifodalaydi;
- sotishdan kelgan tushum (1,44) o‘sish sur’atining yalpi foyda
(1,248) ga nisbatan yuqori darajada bo‘lishi ishlab chiqarish xarajatlari-
ning ortib ketishiga olib kelgan;
- sotishdan kelgan tushumning davr xarajatlariga nisbatan yuqori
sur’atlarda o‘sishi davr xarajatlaridan nisbiy iqtisodga 55,1 mln so‘m
[572,5-(435,9x1,440)] olib kelgan.
Vertikal tahlil orqali foyda turlari tarkibidagi strukturaviy o‘zgarish-
larga baho beriladi. Foyda solig‘i to‘lagunga qadar foydaga nisbatan
yalpi foyda, davr xarajatlari, asosiy faoliyatning boshqa jarayonlaridan
ko‘rilgan daromad, asosiy faoliyatning foydasi, moliyaviy faoliyat
bo‘yicha daromad va xarajatlar, umumxo‘jalik faoliyatining foydasi,
372
favqulodda foyda va zararlarning tutgan ulushlari o‘tgan yildagi ma’lu-
motlar bilan taqqoslanadi va tegishli xulosa qilinadi.
|
| |
Namunaviy topshiriqlar - Оптималлаштирилган ўқув дастури

“Afsonaviy dev”, “Poyga”, “Xokkey o’ynayotgan bola” mavzusida (jamoa bo’lib va shaxsiy) haykallar ishlash.
Foydalanish uchun tavsiya etiladigan tasviriy san’at
asarlarining ro’yhati:
A. Abdullaev “Shahlo” portreti; A. Mirzaev “To’y”; J. Umarbekov “Qo’shiq”; A. Mirsoatov “G’azalkent chiroqlari”; Z. Inog’omov “Kuz”; O’. Tansiqboev “Chorvoq qurilishida”; J. Quttimurodov “Sohibjamol”; T. Muhamedov "Uch og’a ini botirlar", "Namaki" ertaklariga ishlangan illustrasiyalar; Q. Basharov “O’zbekistonning qo’shiq va o’yinlari”, “Hosil bayrami”; M. Nabiev “Zahiriddin Muhammad Bobur” portreti; R. Choriev “Oq tulporlar”; B. Jalolov “Ibn Sino”; I. Haydarov “O’zbekiston kuzi”; A. Boymatov “Abu Ali Ibn Sino”; M. Musaboev “Mirzo Ulug’bekka o’rantilgan yodgorlik”; D. Gorlov. I.Yefimov, A. Komarov, V. Vatagin, L. Kazbekovlarning qush va hayvonlarni tasvirlovchi rasmlari.
|
Balans aktivining rentabellik darajasi qanday aniqlanadi?

410
b) sotishdan ko‘rilgan rentabellik, mahsulot birligining rentabelligi,
daromadning har so‘miga to‘g‘ri keladigan tushum;
d) balans aktivining har so‘miga to‘g‘ri keladigan tushum, sotishdan
ko‘rilgan rentabellik, asosiy faoliyatdan ko‘rilgan rentabellik;
e) sotishdan ko‘rilgan rentabellik, daromadning har so‘miga to‘g‘ri
keladigan tushum, asosiy faoliyatdan ko‘rilgan rentabellik.
5. Foydaning mohiyati nimalardan iborat?
a) mulk egasining asosiy maqsadi,
raqobatga bardoshlikning
mezoni, ijtimoiy ehtiyojlarni qondirishning manbayi;
b) korxona rivojlanishining
asosiy manbayi,
mulk egasining asosiy
daromad manbayi, rentabellikka ta’sir etuvchi omil;
d) mulk egasining asosiy maqsadi, raqobatga bardoshlikning
mezoni, oborot mablag‘lar aylanishini tezlashtirish omili;
e) korxona rivojlanishining asosiy manbayi, ijtimoiy ehtiyojlarni
qondirishning manbayi, kelgusi davr daromadlarining
shakllanish man-
bayi.
6. Mol-mulk rentabelligi qanday aniqlanadi?
a)
Sof foyda
100
O‘z kapitali
´
% ;
b)
Sof foyda
100
Korxonaning jami mol-mulki
´
%;
d)
Sof foyda
100
Uzoq muddatli aktivlar
´
%;
e)
Sof foyda
100
Joriy aktivlar
´
%.
Kitobat san’ati - Оптималлаштирилган ўқув дастури

Kitobat san’ati
Kitobat san’ati sintetik san’at turi sifatida: rassom-yozuvchi-noshir, kitobat san’atining badiiy grafik – elementlari, kitob illyustrasiyasi, maket va uning konstruktsiyasi.
Chizmachilik fanidan
Davlat ta`lim standarti
O`quvchilar chizmachilik faniga oid quyidagi bilim, ko`nikma va malakalarini egalashlari shart:
- to`g`ri burchakli proyeksiyalash asoslari to`g`risida tushunchaga ega bo`lish;
- chizmalarni bajarish va tushunchalarni yasash usullarni bilish;
- chizmachilik asboblaridan ratsional foydalana olish;
- buyumlarning asliga qarab uni tahlil qila olish;
- detal chizmasiga qarab geometrik tahlil qilish;
- sodda buyumlarning chizmasi, eskizini bajarish va o`qiy olish;
- chizmalarda kesimlar va qirqimlarni bajarish hamda belgilashning asosiy qoidalarini bilish;
- yig`ish va qurilish chizmalarini o`qish to`g`risida umumiy tushunchaga ega bo`lish;
- detallarning asosiy birikmalarini bilish hamda, chizmalarini chizish va o`qiy olish;
- oddiy qurilish chizmalarini o`qiy olish.
|
Asosiy ishlab chiqarish faoliyatining moliyaviy natijasi

368
- sho‘ba va qo‘shma korxonalardan olingan dividendlar;
- boshqa olingan dividendlar;
- sho‘ba va qo‘shma korxonalarga berilgan va olingan qarzlar
bo‘yicha foizlar;
- boshqa to‘langan va olingan foizlar;
- valuta kursining o‘zgarishidan farqlar;
- moliyaviy faoliyatdan boshqa daromadlar va xarajatlar.
Asosiy ishlab chiqarish faoliyatining moliyaviy natijasiga moliyaviy
faoliyatdan olingan natijani qo‘shish asosida umumxo‘jalik faoliyatidan
moliyaviy natija (foyda, zarar) aniqlanadi.
5.
Umumxo‘jalik faoliyatidan moliyaviy natija. Umumxo‘jalik
faoliyatidan olingan moliyaviy natija soliq to‘loviga qadar foyda sum-
masidan yoki hisob foydasi summasidan favqulodda foyda va zararlar
summasiga farq qiladi.
Umumxo‘jalik faoliyatidan olingan foyda summasi moliyaviy nati-
janing shakllanish qatori emas, balki uni jamlovchi qator sifatida tarkib-
lanadi.
6. Favqulodda foyda (zarar). Favqulodda foyda (zarar) – korxona
tomonidan odatiy hol hisoblanmagan va uch yillik oraliqda bunday
faoliyat bilan shug‘ullanmagan holatlardan oladigan daromad va
yo‘qotishlar favqulodda foyda va zararlar qatoriga kiritiladi.
Favqulodda foyda va zararlar moliyaviy natijalar shakllanishining
uchinchi tarkibi sifatida qaraladi.
Kutilmagan suv toshqini, yong‘inlar, tabiiy ofatlar ta’siridagi yo‘qo-
tishlar ham ushbu qatorga kiritiladi. Ular bo‘yicha foyda va zararlarning
boshqa shakllanish qatorlarida soliqqa tortish bo‘yicha hech qanday
farqlanish yo‘q. Agar foyda olinadigan bo‘lsa, u bo‘yicha ham tegishli
tartibda soliq to‘lanadi, zarar olinadigan bo‘lsa, umumxo‘jalik faoliyati-
dan olinadigan foyda summasi zarar summasiga kamaytiriladi. Lekin
amaliy kuzatishlar natijasi shuni ko‘rsatadiki ularning shakllanish
ehtimoli nihoyatda qisqa yoki kam. Bo‘lgan taqdirda ham faqat zarar
shaklida bo‘lishi mumkin.
ikkinchi soha - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi namangan davlat universiteti Pdf ko'rish
|
bet | 279/652 | Sana | 11.07.2024 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #267370 |
Bog'liq IQTISODIYOT NAZARIYASIikkinchi soha
– qishloq xo’jaligining
o’zi;
uchinchi soha
– qishloq xo’jaligi mahsulotlarini iste’molchiga yetkazib berishni
ta’minlaydigan tarmoqlar (tayyorlash, qayta ishlash, saqlash, tashish, sotish);
to’rtinchi soha
– odamlar hayoti va faoliyatining umumiy sharoitlarini ta’minlaydigan
infratuzilma (yo’l-transport xo’jaligi, aloqa, moddiy-texnika xizmati, mahsulotni
saqlash tizimi, ombor va tara xo’jaligi)dan iborat.
Ishlab chiqarish infratuzilmasi bevosita ishlab chiqarishga xizmat qiladigan
tarmoqlarni, ijtimoiy infratuzilma odamlar turmush faoliyatining umumiy sharoitlarini
ta’minlaydigan sohalarni (uy-joy, madaniy-maishiy xizmat, savdo, umumiy
ovqatlanish va hokazo) o’z ichiga oladi.
Qishloq xo’jalik sohalaridagi tadbirkorlik faoliyati agrobiznes deyiladi.
Agrobiznes tushunchasiga bevosita qishloq xo’jaligi sohasiga kirmaydigan, biroq u
bilan bog’liq bo’lgan faoliyat bilan shug’ullanuvchi biznes turlari ham kiritiladi. Bu
qishloq xo’jaligiga texnikaviy, ta’mirlash xizmati ko’rsatish, uning mahsulotlarini
qayta ishlash va iste’molchilarga yetkazib berish bilan bog’liq bo’lgan tadbirkorlik
faoliyatidir. Qisqacha qilib aytganda, agrobiznes agrosanoat integratsiyasi natijasida
vujudga kelgan agrosanoat majmuasining barcha bo’g’inlarini qamrab oladi.
Agrobiznes faoliyatining maqsadi iste’mol bozorini yetarli miqdorda sifatli qishloq
xo’jalik mahsulotlari, sanoatni esa xomashyo bilan uzluksiz ta’minlash orqali foyda
ko’rishdan iborat.
Agrobiznesning asosiy shakli va birlamchi bo’g’ini
fermer va dehqon
xo’jaliklaridir
. Chunki ular bevosita qishloq xo’jaligi mahsulotlarini ishlab chiqaradi.
Bu xo’jaliklar o’z yerida yoki ijaraga olingan yerda ish yuritib, unda mulk egasi va
ishlab chiqaruvchi fermerning o’zi va oila a’zolari hisoblanib, ayrim hollarda
yollanma mehnatdan foydalanish ham mumkin. Fermer xo’jaligining afzalligi shundan
iboratki, unda mulk va mehnat bevosita qo’shiladi, bu esa ishlab chiqarishning yuqori
samaradorligini ta’minlaydi. Fermer xo’jaliklari mustaqil tuzilma bo’lish sababli o’z
faoliyatini bozor kon’yunkturasiga tez moslashtira oladi. Unda iqtisodiy manfaat va
pirovard natija uchun mas’uliyat bitta faoliyatning ikki tomonini tashkil qiladi.
Bularning hammasi fermer xo’jaligining yashovchanligini ta’minlaydi.
269
Agrobiznes turlaridan biri agrofirmalardir.
|
| |
YaF=SST-IT 
AFF = YaF-DX+BD-BZ

374
yilning
sof foydasi, u soliq to‘langandan keyin xo‘jalik
yurituvchi subyekt ixtiyorida qoladi, o‘zida daromad (foyda)dan
to‘lanadigan soliqni va minus qonun hujjatlarida nazarda tutilgan boshqa
soliqlar va to‘lovlarni chiqarib tashlagan holda soliqlar to‘langunga
qadar olingan foydani ifodalaydi:
bunda,
SF - sof foyda;
DS - daromad (foyda)dan to‘lanadigan soliq;
BS - boshqa soliqlar va to‘lovlar.
Moliyaviy faoliyatdan olingan daromad
va xarajatlar qatoriga kor-
xonaning moliya bozoridagi faolligidan oladigan daromadlari va mulkiy
munosabatlardagi ishtirokidan olinadigan daromadlari, erkin almashtiri-
ladigan valuta resurslarini boshqarishdan oladigan daromadlari, korxo-
naning moliyaviy faoliyatidan kelib chiqadigan turli xarajatlar kiritiladi.
Ularning korxona hisob foydasidagi salmog‘i so‘nggi
yillarda tobora
oshib bormoqda.
Favqulodda kutilmagan holatlardan daromadlar va xarajatlar
qatoriga korxonining asosiy va moliyaviy faoliyatidan tashqari tasodifiy
holatlar bo‘yicha oladigan daromad va xarajatlari kiritiladi.
Ularning
tarkibiga kiritiladigan aniq ko‘rsatkichlar «Xarajatlar tarkibi to‘g‘risi-
da»gi Nizomda ifoda etilmagan, faqat ularning farqlanishiga ta’rif
berilgan xolos, ya’ni korxona uchun yaqin uch yillik oraliqda odatiy hol
yoki faoliyat turi hisoblanmagan holatlardan oladigan daromadlari yoki
yo‘qotishlar ushbu qatorga kiritiladi (shuningdek,
tasodifiy holatlar
ham).
Moliyaviy natijalarning shakllanishi bo‘yicha tahlilni quyidagi
jadval ma’lumotlari asosida berish mumkin.
Jadval ma’lumotlaridan ko‘rinadiki, biz tahlil qilayotgan xo‘jalik
subyektining sof foydasi joriy yilda o‘tgan yilga nisbatan 4843 ming
so‘mga kamaygan.
Sof foydaning kamayishiga, asosan, davr
xarajatlarining o‘tgan yilga nisbatan 189388 ming so‘mga ortishi hamda
to‘langan soliqlarning, ya’ni daromad solig‘i
va boshqa soliq hamda
ajratmalarning o‘tgan yilga nisbatan 182230 ming so‘mga ko‘p
to‘langanligi ta’sir etgan. Ushbu omillar korxonaning mahsulot sotish-
Mahsulot sotishdan ko‘rilgan foydaga qanday omillar ta’sir

411
8. Faoliyat samaradorligining o‘sish sur’atini tengsizlikning
qaysi varianti aniqroq ifodalaydi?
a) 100 %
< kapitalning o‘sish sur’ati > tushumning o‘sish sur’ati <
foydaning o‘sish sur’ati;
b) 100 %
< kapitalning o‘sish sur’ati < tushumning o‘sish sur’ati <
foydaning o‘sish sur’ati;
d) 100 %
> kapitalning o‘sish sur’ati > tushumning o‘sish sur’ati >
foydaning o‘sish sur’ati;
e) 100 %
> kapitalning o‘sish sur’ati > tushumning o‘sish sur’ati <
foydaning o‘sish sur’ati.
9. Davr xarajatlariga qanday xarajatlar kiradi?
a) sotish xarajatlari, ma’muriy boshqaruv xarajatlari;
b) umumsex va umumkorxona xarajatlari;
d) amortizatsiya, telefon uchun to‘lov, ijara haqi;
e)
sotish xarajatlari, ma’muriy-boshqaruv xarajatlari,
muomala
xarajatlari, tijorat va boshqa umumxo‘jalik xarajatlari.
10. Soliq to‘lagunga qadar bo‘lgan moliyaviy natijani hisoblang:
Ko‘rsatkichlar
O‘tgan yil Hisobot yili
1. Mahsulot sotishdan olingan foyda, mln so‘m
300
240
2. Operatsion daromadlar
40
50
3. Moliyaviy faoliyatdan foyda
9
7
4. Favqulodda chiqimlar
26
32
Soliq to‘lagunga qadar bo‘lgan moliyaviy natija
?
?
a) 323:260; b) 323:255; d) 343:265; e) 323:265.
11. Quyidagi ma’lumotlar asosida mahsulot realizatsiyasidan