Tuzga chidamlilikning moslashuvchan komponentlari

|
Tuzga chidamlilikning moslashuvchan komponentlari
|
bet | 3/7 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 193,97 Kb. | | #233147 |
Bog'liq Qobuljonova Muhayyo kurs ishi2. Tuzga chidamlilikning moslashuvchan komponentlari.
O'simliklarning tuzlilikka chidamliligi uchun tuzilmaviy va funktsional moslashuvlar 153 tuzning yuqori konsentratsiyasi (Ashraf 2003). Bunday moslashuvlar estuariylar va qirg'oqlar, dengiz va chuchuk suv sho'r botqoqlari va quruq sho'rlanishlar kabi juda xilma-xil yashash joylaridan bir nechta o't populyatsiyalari baholandi. Bunga misollar: Sporobolus virginicus (Naidoo va Mundree 1993), Cynodon dactylon (Pasternaket boshq. 1993; Hameed va Ashraf, 2008), Spartina patens (Ashour va boshq. 1997), Urochondra setulosa (Gulzar va boshq. 1997), Urochondra setulosa (Gulzar va boshq.), 2000000000000000000000000000, Naz va boshq. 2009) va Imperata cylindrica (Hameed va boshq. 2009). Ushbu bobning asosiy maqsadlari tabiiy ravishda moslashgan tuzga chidamli o'simliklarda sho'rlanishga chidamliligining fizik-biokimyoviy jihatlarini taqdim etish va ularni turli o'simliklarda joylashgan tuzilish moslashuvlari bilan bog'lashdir. o'simliklar yuqori sho'rlangan noqulay muhitlarga dosh bera oladi.2 Tuzga chidamlilikning moslashuvchi komponentlariTuzga chidamlilik turli mexanizmlarni o'z ichiga olgan murakkab hodisadir. Bu o'simliklarning o'sish tsiklini maqbul o'sish va hosil bilan yakunlash qobiliyati sifatida ta'riflanishi mumkin (Flowers va boshq. 1986; Colmer and Flowers 2008). Uchta asosiy omil sho'rlanish, suv stressi, ionlarning zaharliligi, ozuqa moddalarini qabul qilish va ko'chirish sharoitida o'simliklarning o'sishiga ta'sir qiladi va natijada K+ va Ca2+ kabi ion muvozanatlarining buzilishi. Fiziologik qurg'oqchilik hal qiluvchi rol o'ynashi mumkin, bu o'simliklarning suv olishini cheklaydi . Aksincha, o'simliklar tomonidan ortiqcha tuz so'rilishi hujayra funktsiyalarini buzadi va bu hayotiy fiziologik jarayonlarga, ya'ni fotosintez va nafas olishga zarar etkazadi (Marschner 1995). Bundan tashqari, barg qarshiligini oshirish kabi mexanizmlar (kamroq stomata, kesikula va epidermis qalinligining ko'payishi va mezofilga chidamlilik) barg va ildiz yuzasidan turgor yo'qolishining oldini olishi va shuning uchun yaxshi suv samaradorligini oshirishi mumkin. tuzga sezgir) galofitlarga (yuqori tuz konsentratsiyasiga toqat qiladilar). Olingan tuzga chidamlilik ba'zi turlarda irsiy xususiyatga ega bo'lishi mumkin (Niknam va McComb 2000), ya'ni naslga o'tadi. Galofit yoki tuzga chidamli turlar o'zlarining kurtaklari yoki ayniqsa barglardagi ionlar darajasini nazorat qilish orqali yuqori sho'rlanish sharoitida omon qolish uchun bir nechta strategiyalarni qo'llashlari mumkin. Ishtirok etuvchi mexanizmlar ildiz darajasida ionlarning o'zlashtirilishini cheklaydi yoki istisno qiladi va shu bilan tuzlarning kurtaklarga o'tishini kamaytiradi (Flowers and Colmer 2008). Genkel (1954) galofitlarni uch guruhga ajratdi: euhalofitlar, krino-galofitlar va. glikohalofitlar, ammo bu tasnif Nagalevskii (2001) va Zhao va boshqalar tomonidan o'zgartirilgan. (2002). Eugalofitlarning tuzga chidamliligi to'planishiga asoslanadi, chunki ular o'z to'qimalarida tuzlarni to'playdi, krinogalofitlar Na+ va Cl- kabi zaharli ionlarning chiqarilishiga bog'liq, chunki ular o'simlik tanasidan tuzlarni chiqarib yuborishga qodir, glikogalofitlar esa to'planishining oldini olish orqali oldini olish mexanizmiga tayanadi. ortiqcha tuzlar (Voronkova va boshq. 2008). O'sish tezligi o'simlikning ildizlaridan o'zlashtiradigan o'simlik barglarida tuzlarning to'planishi bilan bog'liq bo'lishi mumkin, shuning uchun sho'rlangan muhitda o'sishning davom etishi ko'rsatkichdir. O'simlik ildizlarining morfologik xususiyatlari ko'p miqdorda tuzlarning oldini oladi. Hujayra darajasida, fiziologik va metabolik xususiyatlar tuzlar ildizlarga kirsa, tuzlarga qarshi turishi mumkin (Winicov 1998). O'simliklar odatda yuqori tuz konsentratsiyasiga toqat qilish uchun ikkita mexanizmdan foydalanadilar. Birinchidan, oldini olish, ya'ni tuzlarni metabolik faol to'qimalardan uzoqroq tutish (Munns va Tester 2008). Bu ionlarni passiv chiqarib yuborish (o'tkazuvchan membrana orqali), ionlarni faol ravishda chiqarib yuborish (ion nasoslari orqali) yoki o'simlik to'qimalarida ionlarni suyultirish (Allen va boshq. 1994). Ikkinchidan, o'simlik hujayralarining vakuolalarida to'plangan tuzlarning bo'linishi (Munns 2002). Bu ikki usul zaharli ionlarning to‘planishi yoki o‘simlik to‘qimalariga zarar yetkazishining oldini olish uchun juda muhimdir, shuning uchun ular o‘simliklarda sho‘rlanishga chidamlilikning genetik manipulyatsiyasi belgilarini aniqlashda qo‘llanilishi mumkin. ion toksikligi, ovqatlanish buzilishi, osmotik stress) tuzga chidamlilikning morfologik, anatomik va fiziologik mexanizmlarini o'zgartirish orqali (Poljakoff-Mayber1975; Hameed va boshq. 2009). Tuzga bardoshli yoki halofit o'simliklar tuzlarga chidamlilikning morfologik, anatomik va fiziologik mexanizmlarini o'zgartirish orqali tuzlarning zararli ta'sirini (ya'ni, ion toksikligi, ovqatlanish buzilishi, osmotik stress) kamaytirishi mumkin (Poljakoff-Mayber1975; Hameed va boshq. 2009). Keng ildiz tizimi (ildiz uzunligi va ko'payishi) va barg yuzasida tuz ajraladigan tuzilmalarning (masalan, tuz bezlari) mavjudligi o'simliklar uchun hayotiy ahamiyatga ega bo'lishi mumkin (Marcum va boshq. 1998; Naz va boshq. 2009). O'simliklarning tuzga chidamliligi quyidagilarni o'z ichiga olishi mumkin: (a) tuzlarning cheklangan yoki boshqariladigan o'zlashtirilishi, (b) to'qimalarning bardoshliligi, (c) inert joylarda tuzning to'planishi (masalan, vakuolalar), (d) i diskriminatsiyada (masalan, qabul qilish va translokatsiya). K+, Na+, Cl- va SO42− kabi ionlarning, (e) fermentlar, gormonlar, antioksidantlar va boshqalar kabi past molekulyar og'irlikdagi himoya osmolitlarni ishlab chiqarish. (Gorham va Jons 1990; Munns va Tester 2008). Bu mexanizmlar, ehtimol, o'simlik genotiplari yoki turlari ichidagi tuzga chidamlilikdagi o'zgarishlarga javob beradi . Tuproqning meliorativ holatini amalga oshirish juda qimmat va jismoniy jihatdan qiyin jarayon. Biroq, tuzga chidamli turlar/navlarni etishtirish, ayniqsa, sho'rlanish nisbatan past bo'lsa, eng amaliy yechim hisoblanadi. O'simlik tuproq sho'rlanishiga duchor bo'lganda, birinchi navbatda o'simlik suv potentsialining pasayishi kuzatiladi va bu tuproqning osmotik va suv potentsiallarining pasayishi bilan bog'liq. Osmotik jihatdan mos keladigan hujayrali eritmalarning (masalan, shakar, oqsillar, erkin aminokislotalar) to'planishi o'simliklarning bunday past suv potentsialiga yaxshi tavsiflangan javoblaridan biridir. Tuzga chidamli turlarda osmotik mos keladigan to'planish rant turlari, osmotik jihatdan mos erigan moddalarning to'planishi tuproqdagi Na gradientlari bilan bevosita bog'liqdir va shu bilan tuz stressining zararli ta'sirini kamaytiradi (Briens va Larher 1982; Li va boshq. 2007). O'simliklarning omon qolishi uchun muhim bo'lgan sho'rlanishga chidamlilik yoki moslashuv mexanizmlari hali ham yaxshi tushunilmagan. Shu sababli, halofit va boshqa tuzlarga chidamli o'simliklarda sho'rlanishga chidamliligining tegishli morfo-anatomik yoki fizio-biokimyoviy ko'rsatkichlarini aniqlash zarurati tug'iladi .
Sho`rlanishning to`rt turi mavjud:
Sho'rlanishning to'rtta asosiy turini o'z ichiga oladi:
1. Quruq sho'rlanish: Bu tuproqlar uchun tabiiy jarayon. Bu o'simliklar tomonidan suvning tuproq profiliga kirishiga yo'l qo'ymaslik va shu bilan er osti suvlarini sho'r qilish uchun ataylab qilingan harakatdir.
2. Sug‘orish sho‘rlanishi - sug‘oriladigan yerlarda sho‘rlangan yer osti suvlarining ko‘tarilishi va tuproq yuzasida tuzning to‘planishi. Sug'orish uchun suv sho'r manbalardan kelganda, bu yomonlashadi.
3. Shahar sho'rligi: Bu atrof-muhitdagi ortiqcha suv va tuzning birikmasidir. Bu ko'plab tabiiy va qurilgan ob'ektlarga, jumladan, binolar, sharhlar, ko'priklar, quvurlar va parklarga zarar etkazadi.
4. Sanoat sho'rligi: Manba sanoat tarmoqlaridan bo'lsa, masalan, er osti suvlari, sızıntılar va yomg'ir suvlari kon ishlari yoki buzilib ketish bilan aloqa qilganda.
|
| |