nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
To‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchaytirishli qabul qilgichning tuzilish sxemasi

152
qabul qilgichni chastota bo‘yicha qayta sozlash barcha KZ va RChK rezonans
tizimlarini muvofiqlashtirilgan qayta sozlanishini talab qiladi.
10.3- rasm. To‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchaytirishli radioqabullash qurilmasining tuzilish
sxemasi
10.4. Supergeterodinli qabul qilgichning tuzilish sxemasi
Radiotexnikada revolyusiya amerikalik ixtirochi Edvin Armstrong 1913 yilda
supergeterodinli qabul qilgich sxemasini taklif qilganda bo‘lib o‘tdi.
Sxema
shunchalik muvaffaqiyatli bo‘ldiki, hozirgi vaqtgacha o‘ntadan to‘qqizta qabul
qilgichlar bu prinsipda ishlayapti. Supergeterodin jumboqli so‘zining ma’nosi
shundan
iboratki,
kirish konturi ajratgan yuqori chastotali signal dastlab bu
turdagi qabul qilgich uchun o‘zgarmas bo‘lgan boshqa chastotaga o‘zgartiriladi
,
keyin esa
oraliq chastota
deyiladigan bu chastotada asosiy signalni kuchaytirish
va boshqa ikkinchi darajali signallarni kuchsizlantirish amalga oshiriladi (10.4-
rasm).
Shunday qilib, qabul qilgichning ko‘plab ko‘rsatkichlarini
sezilarli
yaxshilashga qabul qilingan signal chastotasini unga eng katta samaradorlikda
ishlov berilishi mumkin bo‘lgan chastotalar sohasiga o‘tkazish
prinsipi asosida
erishiladi. Barcha radiodiapazonlarda bu prinsip asosida qurilgan supergeterodinli
qabul qilgich sxemasi eng keng qo‘llanadi. Bunday qabul qilgichda
f
s
chastota
signallari aralashtirgich (Ar) va yordamchi tebranishlar generatori – geterodindan
153
(G) tashkil topgan chastota o‘zgartirgichida (ChO‘)
qayd etilgan
f
or
oraliq
chastotaga o‘zgartiriladi, bu chastotada asosiy kuchaytirish va chastota bo‘yicha
tanlovchanlik amalga oshiriladi.
10.4- rasm.
Supergeterodinli qabul qilgichning tuzilish sxemasi
Chastotani bir marta o‘zgartirishli supergeterodinli qabul qilgichning eng
to‘liq tuzilish sxemasi 10.5- rasmda keltirilgan.
10.5- rasm. Supergeterodinli qabul qilgichning blok-sxemasi
Aralashtirgich - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

156
diapazonida ishlaydi. So‘nggi vaqtlarda geterodin signallarini generatsiyalash
uchun simsiz qabul qilgichlarda to‘g‘ri raqamli sintez (
direct-digital-synthesis —
DDS
), shuningdek kasrli (
fractional-N
) va butun sonli (
integer-N
) bo‘lish
koeffitsentili analog sintezatorlar ishlatilmoqda. Geterodinning
istalgan qurilishi
usuli chastotalar polosasida chastotani bosqichma-bosqich oshirish imkoniyati
bilan zarur signallar chastotalari diapazonlarini ta’minlashi kerak.
Bundan
tashqari, geterodin tizim kanallari orsidagi chastotalar intervali bilan mos
tushadigan surish chastotasida o‘ziga xos bo‘lgan bir polosali fazaviy shovqinning
ma’qul darajasini ta’minlashi kerak.
Geterodin aralashtirgichga beriladigan signalning
yetarli quvvatini
ta’minlashi kerak. Ayrim hollarda geterodinning chiqishiga bufer kuchaytirgichi
qo‘yiladi, u aralashtirgichdagi o‘zgartirishda yo‘qotishlarni
kompensatsiyalash
uchun yetarli bo‘lgan chiqish signali sathini ta’minlaydi.
Aralashtirgichlar istalgan zamonaviy qabul qilgich YuCh-tarktining integral
qismi hisoblanadi. Chastotani aralashtirgichlar
turli nochiziqli elementlar, ham
diodlar, ham tranzistorlarga asoslanishi mumkin.
Chastota ikki marta o‘zgartiriladigan

155
ta’minlashga imkon beradi. Chastotani ikkilangan o‘zgartirishli supergeterodin
sxemasi oddiy supergeterodinning sxemasiga o‘xshash, lekin yana bir geterodin,
aralashtirgich, shuningdek mos kuchaytirish va filtrlash kaskadlarini qo‘shilishili
bo‘ladi. Birinchi oraliq chastota odatda yuqoriroq (10.7, 17, 21, 45… MGs),
ikkinchisi pastroq (455 MGs) bo‘ladi.
10.6-rasm. Chastota ikki marta o‘zgartiriladigan supergeterodinli qabul
qilgichning tuzilish sxemasi
Qabul qilgichning bunday arxitekturasi juda yaxshi tanlovchanlik va
sezgirlikni ta’minlaydi. Geterodinning chastotasi kirish YuCh-signalining
chastotasi orqali sinxronlashtiriladigan to‘g‘ridan-to‘g‘ri kuchaytirishli qabul
qilgichdan farqli ravishda supergeterodinli qabul qilgichda foydali signalning
chastotasiga nisbatan qayd etilgan qiymatga surilgan geterodin chastotasi
ishlatiladi. Chastotaning bunday surilishi geterodin chastotasini YuCh-signal bilan
nochiziqli element – diodli yoki FET-aralashtirgich yordamida aralashtirish
yordamida generatsiyalangan oraliq chastotani olishga imkon beradi.
Geterodin sifatida ko‘pincha kuchlanish bilan boshqariladigan sinxron
generator ishlatiladi, u kirish YuCh-signalni OCh-signalga o‘zgartirish chastotalari
YuCh-filtr
Antenna
TОSHKЕNT ISLОM INSTITUTI - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 104/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолTОSHKЕNT ISLОM INSTITUTI. Imоm аl–Buхоriy nоmidаgi Tоshkеnt Islоm instituti - оliy diniy o’quv yurti. 1970 yil tаshkil etilgаn. 1971 yil оktyabrdаn fаоlyatini bоshlаgаn. O’zbеkistоn musulmоnlаr idоrаsi tаsаrrufidа. Dinlаr tаriхi vа nаzаriyasini chuqur egаllаgаn, islоm dini аsоslаrini o’zlаshtirgаn, аrаb tilidа so’zlаshа оlаdigаn mutахаssislаr, imоm хаtiblаr tаyyorlаydi.
UNIVERSITY ISLAM OF TASHKENT - Tashkent Islam university is high religious education which named Imom al-Bukhory. Begun in 1970. From 1971 of october it started its activities. It is dependendents musulmans’ office of Uzbekistan. Imams, xatibs are prepared who the theory of the history of religious,mastered the fundamentals of the religion of Islam, experts who can speak in arabian.
TОSHKЕNT ISLAM UNIVЕRSITЕTI – оliy o’quv yurti. O’zbеkistоn Rеspublikаsi Vаzirlаr Mаhkаmаsi huzuridа O’zbеkistоn Rеspublikаsi Prеzidеntinign 1999 yil 7 аprеldаgi Fаrmоnigа binоаn tаshkil etilgаn.
Аsоsiy vаzifаsi vа mаqsаdi - islоm dinigа оid bоy vа nоyob mа’nаviy-mаdаniy mеrоsni chuqur o’rgаnish, uni аsrаb-аvаylаsh, kеlаjаk аvlоdgа еtkаzish, shu sоhаdа yuqоri mаlаkаli mutахаssislаr tаyyorlаsh.
UNIVERSITY ISLAM OF TASHKENT – is high education.The Cabinet of ministers of republic of Uzbekistan established on 7 april 1999. Mainly task and the purpose – learning rich spiritual and cultural heritage about Islam,saving it ,delivering future generation,preparing experts.
TЕMUR TUZUKLАRI – bizgа “Tuzuki Tеmuriy” nоmidа еtib kеlgаn bu аsаrni Mir Аbu Tоlib аl Husаyniy аt-Turbаtiy 1637-1638 yillаrdа turkiydаn fоrschаgа o’girib, tаrjimаsini Shоhjаhоngа (1628-1657) tаqdim etgаn. Bu аsаr Tеmur tili bilаn o’z o’g’illаri vа nеvаrаlаrigа vаsiyatnоmа tаrzidа yozilgаn. Аsаrdа Tеmur biоgrаfiyasigа оid mulоhаzаlаr, dаvlаt tizimini qаndаy yarаtish kеrаkligi, hоkimiyatni bоshqаrish sаn’аti, hаrbiy sаn’аt, хаlqаrо diplоmаtik uslublаr vа bоshqа mаvzudа yozilgаn qimmаtli mа’lumоtlаr bеrilаdi.
TIMUR TUZUKLARI - it is called “Tuzuki Temuriy”,MirAbu Tolib al Khusayniy at-Turbathiy translated from turkish to persian in 1637-1638 years and bostowed Shakhjakhan (1628-1657).This work deceased to his generation and grandchildren in Timur’s language. There given much information such as ideas about Timur’s autobiography,how to creat system of country, how to rule power ,armistic art,international diplomatic methods and written about other themes.
|
| |
Radiochastota kuchaytirgichlariga talablar

163
Zamonaviy elementlar asosini mikrominiatyurizatsiyalanishi va unga bog‘liq
radioqabul qilish qurilmalari tugunlarining mikrominiatyurizatsiyalanishi tufayli
hozirda O‘YuCh diapazonda ilgari pastroq chastotalarda qo‘llangan sxemotexnik
yechimlarning qo‘llanishi mumkin bo‘ldi. Bu shunga bog‘liqki, blokning ishchi
tebranishlar to‘lqin uzunligiga nisbatan o‘lchamlari to‘lqin uzunligining o‘ndan bir
qismidan kichik bo‘lib qolmoqda va natijada bu blokni ishlab chiqishda
tebranishlarning tarqaishidagi to‘lqin samaralarini e’tiborga olmaslik mumkin.
O'zbekiston respublikasi oliy va o'rta maxsus ta'lim vazirligi o'rta maxsus kasb-hunar ta'limi markazi - bet 74

71
Ishtirokchilikning eng xavfli shakli jinoiy uyushmadir. Ikki yoki undan ortiq uyushgan guruhning jinoiy faoliyat
bilan shug'ullanish uchun oldindan birlashishi
jinoiy uyushma,
deb topiladi (Jinoyat kodeksining 29-moddasi, 5-qismi).
Jinoiy uyushma ishtirokchilikning boshqa shakllaridan yuqori darajada uyushganligi, barqarorligi, texnik
vositalari bilan ta'min-langanlik darajasiga ko'ra, a'zolarining birgalikdagi keskin harakati kabilar bilan farq qiladi.
Jinoiy uyushmaning xavfliligi u tomonidan sodir etiladigan jinoyatning xususiyati va og'irlik darajasi bilan belgilanadi.
Jinoiy uyushma ancha murakkab tashkiliy tuzilmadir. Undagi har bir uyushgan guruh o'ziga maxsus ajratilgan
vazifalarnigina bajaradi. Shu belgi jinoiy uyushmani uyushgan guruhdan ajratib turadi.
Jinoiy uyushmaning asosiy belgilaridan yana biri uning ikki yoki. undan ortiq uyushgan guruhdan tashkil
topganligidadir. Mantiqiy jihatdan ham jinoiy uyushma yoki bir necha guruh birlashganida a'zolar ko'pchilikni tashkil
etganligi sababli u ikki kishidan tashkil topishi mumkin emas.
Jinoiy uyushma a'zolari o'rtasida jinoiy maqsadga erishish uchun vazifalar taqsimlanadi. Jinoiy uyushma o'zida
jinoiy guruhlarni o'zining tarkibiy bo'g'ini sifatida birlashtiradi. Jinoiy uyushmaning tarkibiy bo'g'ini deganda, rahbarni
hisoblaganda ikki yoki undan ortiq shaxsni jinoiy uyushma maqsadini amalga oshirish maqsadida muayyan yo'nalishda
faoliyat yurituvchi (masalan, jinoyatga tayyorgarlik ko'rish) guruh tushuniladi. Bunda har bir guruh o'z faoliyatini jinoiy
uyushma maqsadini amalga oshirish uchun alohida-alohida amalga oshiradi. Buni aniqlash uchun har bir guruh faoliyati
jinoiy uyushma maqsadlarini amalga oshirishga, uni qo'llab-quwatlashga qaratilganligi, barcha guruhlar faoliyati yagona
tashkiliy boshqaruv asosida boshqarilganligiga e'tibor berish lozim. Yagona tashkiliy boshqaruv, bitta tashkilotchidan,
shuningdek, bir guruh tashkilotchilardan iborat bo'lishi mumkin.
Jinoyat qonunida birinchi marta (Jinoyat kodeksining 242-mod-dasida) jinoiy uyushma tashkil etish, ya'ni jinoiy
uyushma yoxud uning bo'linmalarini tuzish yoki unga rahbarlik qilish, shuningdek, ularning mavjud bo'lishi va ishlab
turishini ta'minlashga qaratilgan faoliyat uchun javobgarlik belgilanadi va uyushma tuzilganidan boshlab jinoyat
tugallangan, deb hisoblanadi.
Agar Jinoyat kodeksining 212-moddasida javobgarlik belgilan-gan jinoyatning subyekti bo'la olmaydigan shaxs
jinoiy guruhga kirib qolgan bo'lsa, guruh a'zolari qanday jinoyatni sodir qilish uchun uyushgan bo'lsalar, o'sha jinoyatni
sodir etishga suiqasd qilish deb, agar bevosita qatnashgan bo'lsa, o'sha jinoyatda ayblanib javobgarlikka tortiladi.
GLОSSАRIY


АDОLАT - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 78/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолGLОSSАRIY
АDОLАT (аrаb. – оdillik, to’g’rilik) – u yoki bu qаdriyatlаrning o’zаrо umumiy munоsаbаtini vа ulаrning individlаr o’rtаsidа kоnkrеt tаqsimlаnishini ifоdаlоvchi tushunchа; insоnning mоhiyati vа uning аjrаlmаs huquqlаrini hаqidаgi tаsаvvurlаrgа mоs bo’lgаn jаmоа tаrtibi.
JUSTICE (Arabian – fairness , correctness) – relationships between values and conception which expresses their individual or particular distribution; essence of man and his compatible with the vision of its inaliable rights team
АN’АNАLАR – хаlqlаrning tаriхiy rivоjlаnishi jаrаyonidа shаkllаnаdi vа sаyqаllаnаdi. Dаvr tаlаbigа jаvоb bеrgаn аn’аnаlаr unitilmаydi, аvlоdlаrgа mеrоs qоlаdi, хаlq hаyotining tаrkibiy qismigа аylаnаdi. Hаr bir el, millаt yoki хаlq o’z аn’аnаlаrini rivоjlаntirаdi, аsrаb-аvаylаydi.
TRADITIONS – formed in the course of history woken and gets improved. Meets the requirements of tradition aren’t forgetten, inherits to generation, rotates part of the life of the people. Each foreign or nation develops and adopts their traditions.
АQIDАPАRАSTLIK (аrаb. - ishоnch so’zidаn) – birоn g’оya yoki tаmоyilni mutlаqlаshtirib kоnkrеt оb’еktiv shаrоitni hisоbgа оlmаgаn hоldа ko’r-ko’rоnа qo’llаsh buni ijtimоiy hаyotning istаgаn sоhаsidаn tоpish mumkin. Kеyingi dаvrlаrdа diniy аqidаpаrаstlik fаоllаshib kеtdi. Bаrchа dinlаrdа shаk kеltirmаsdаn, muhоkаmа qilmаsdаn e’tiqоd qilish lоzim bo’lgаn fikrlаr – аqidаlаrni mutlаqlаshtirib ulаrni sаqlаb qоlishgа, tiklаshgа urinishlаr kuchаydi.
FUNDAMENTALISM (Arabian – from the word belief) – applying blindly without taking certain objective conditions or any ideas or principles and can found any part of life. In these years religious fundamentalism activated very much. In all religions ideas which is believed without discussing, benzigering – attempt’s which are to rescue and recovery define prejudices strengthened.
BАRQАRОRLIK (IJTIMОIY) — jаmiyat hаyotining оsоyishtаligi, undаgi ijtimоiy birliklаr (millаtlаr, sinflаr, dinlаr, ijtimоiy tаshkilоtlаr, siyosiy pаrtiyalаr vа b.) vаkillаrning tinch tоtuvligi, hаmjihаtligi, jаmiyatdаgi turli kuchlаr o’rtаsidа eng muhim mаsаlаlаr, mаqsаdlаr sоhаsidа ijtimоiy kеlishuv hоlаtining mаvjudligi, hаmkоrlikni mustаhkаmlаsh uchun shаrt-shаrоitning yarаtilgаnligi.
|
| |
IEEE 802.11 standarti va uning 802.11b kengaytmasi

149
ulanish tezliklarida ishlaydigan radioqurilmalar va tarmoqlar uchun
umumiy standartni ishlab chiqish bilan shug‘ullandi. Standartni
yaratish bo‘yicha ishlar 7 yildan keyin yakunlandi va 1997 yilning
iyunida birinchi 802.11 spetsifikatsiyasi tasdiqlandi. Lekin bu vaqtga
kelib, simsiz tarmoqlardagi qo‘yilgan dastlabki ma’lumotlarni uzatish
tezligi endi foydalauvchilar ehtiyojlarini qoniqtirmadi, shuning uchun
ishlab chiquvchilar yangi standartni yaratishga majbur bo‘ldi.
1999
yilning
sentyabrida
IEEE
oldingi
standartning
kengaytmasini tasdiqladi. IEEE 802.11b deb nomlanishi (shuningdek
802.11 High rate sifatida ma’lum) bilan u 11 Mbps (Ethernetga
o‘xshash) tezliklarda ishlaydigan simsiz tarmoqlar mahsulotlari uchun
standartni
aniqlaydi,
bu
qurilmalarni
yirik
tashkilotlarda
muvaffaqiyatli qo‘llashga imkon beradi. Turli ishlab chiqaruvchilar
mahsulotlarining moslashuvchanligi Wireless Ethernet Compatibility
Alliance (WECA) deyiladigan mustaqil tashkilot tomonidan
kafolatlanadi. Bu tashkilot simsiz aloqa industriyasi etakchilari
tomonidan 1999 yilda tashkil etilgan.
Lokal tarmoqlarga simsiz ulanshdagi ehtiyoj noutbuklar va
PDAlar kabi mobil qurilmalar sonini ortishi bilan, shuningdek
foydalanuvchilarning o‘z kompyuterlariga tarmoq simini “tiqish”
zaruriyatisiz tarmoqqa ulanish istagini ortishi bilan oshib bormoqda.
Barcha standartlar kabi IEEE 802, 802.11 ISO/OSI modelining
ikkita pastki fizik darajasi va kanal darajasida ishlaydi. Har qanday
tarmoq ilovasi, tarmoq operatsion tizimi yoki protokoli (masalan,
TCP/IP) ham Ethernet tarmog‘idagi kabi 802.11 tarmog‘ida yaxshi
ishlaydi.
802.11a/b/g asosiy arxitekturasi, o‘ziga xos xususiyatlari va
802.11a/b/g
xizmatlari
dastlabki
802.11standartda
aniqlanadi.
802.11a/b/g spetsifikatsiyalar atigi yuqoriroq ulanish tezliklarini
qo‘shish bilan faqat fizik darajaga tegishli bo‘ladi.
«Xalqaro terrorizm» - Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари

|
Мавзу: Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммолари
|
bet | 73/139 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 1,89 Mb. | | #148083 |
Bog'liq Мавзу Фалсафа фанининг предмети, ма=сади, вазифалари ва муаммол«Xalqaro terrorizm» tushunchasi davlatlar, xalqaro tashkilotlar, siyosiy partiya va harakatlarni beqarorlashtirishga qaratilgan siyosiy qo‘poruvchilik faoliyatini ifodalaydi. U og‘ir jinoyatlardan bo‘lib, uzoq davom etgan jarayonlarning hosilasi hisoblanadi.
Xalqaro terrorizm fenomeni, ayniqsa, XX asr boshlarida avj ola boshladi, ya’ni xalqaro terrorizmga qarshi kurashda davlatlararo hamkorlikni yo‘lga qo‘yilishi o‘tgan asrning 30-yillaridan boshlangan. Masalan, 1934 yilda Madridda bo‘lib o‘tgan jinoyatchilikka oid qonunlarni unifikatsiyalashtirish muammolariga bag‘ishlangan konferensiyada terrorizmning «Aholini dahshatga solish va har qanday ijtimoiy tashkillashuvni yo‘q qilish maqsadida biror bir vositani qo‘llash» degan ma’nodagi ta’rifi qabul qilinishiga erishilgan. 1937 yilda 20dan ortiq davlat terrorizmning oldini olish va bunday harakatlar uchun jazolash haqidagi Konvensiyani imzoladi.
Bugungi kunda terrorchilik uslublari ancha kengayganini ta’kidlash zarur. 1970-yillarda biror shaxs yoki siyosiy arbobga qarshi uyushtirilgan terror amaliyoti ko‘proq uchragan bo‘lsa, hozirda jamoat joylarida, samolyot, avtobus va poyezdlarda portlashlarni sodir etish orqali ko‘plab tasodifiy kishilarning qurbon bo‘lishiga olib keladigan qo‘poruvchilikni amalga oshirishga e’tibor berilmoqda. Ekspertlarning fikricha, bunday harakatlar birinchi navbatda nobud bo‘lganlardan ko‘ra, uning guvohlariga qaratilgan.
Xalqaro terrorchilik harakatlarining asosiy belgilari:
Xalqaro huquq himoyasidagi ob’ekt yoki sub’ektlarga qarshi qaratilgani;
Davlatlar chegaralarini buzish orqali amalga oshirilishi;
A’zolari ikki yoki undan ortiq davlat fuqarolari, shu jumladan, yollanma Shaxslar bo‘lgan ekstremistik guruhlar tomonidan sodir etilishi;
Ekstremistik guruhlar tarkibida qo‘poruvchilik harakatlari bo‘yicha xorijlik yo‘riqchilarning qatnashishi;
Ekstremistik guruh a’zolarining boshqa davlatlar hududida tashkil etilgan maxsus lagerlarda tayyorgarlik ko‘rishi;
Tayyorgarlik ko‘rish va qo‘poruvchilikni sodir etishda xorijiy davlatlar va ekstremistik uyushmalar yordamidan, xalqaro tus olgan noqonuniy qurol-yarog‘ savdosi va narkobiznesdan keladigan moliyaviy manbalardan foydalanilishi.
Muayyan mamlakat hududida sodir etilgan terrorchilik xurujida qayd etilgan u yoki bu belgilarning bo‘lishi, unga xalqaro maqom berilishi va shundan kelib chiqib, unga mos choralar ko‘rilishiga olib keladi.
|
| |
Ta’minotni boshqarish - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov,...

151
tarmoqning boshqa stansiyalari tarmoqni boshqarish uchun zarur
bo‘ladigan ma’lumotlarni ko‘rishi mumkin.
Ulanishni nazorat qilish
uchun har bir ulanish nuqtasiga ESSID (yoki WLAN Service Area ID)
joylashtiriladi, uni bilmasdan mobil stansiya ulanish nuqtasiga ulana
olmaydi. Ulanish nuqtasi qo‘shimcha ravishda ulanishni nazorat qilish
ro‘yxati (Access Control List, ACL) deyiladigan
ruxsat etiladigan
MAS manzillar ro‘yxatini saqlaydi, bu bilan faqat MAS manzillari
ro‘yxatda bo‘lgan mijozlarga ruxsat etadi.
Ma’lumotlarni shifrlash uchun standart 40-bitli
ajratiladigan
kalitli RC4 algoritmidan foydalaniladigan shifrlash imkoniyatini
beradi. Bundan keyin stansiya ulanish nuqtasiga ulanishi bilan barcha
uzatiladigan ma’lumotlar bu kalitdan foydalanish bilan shifrlanishi
mumkin. Shifrlash ishlatilganidan ulanish
nuqtasi unga ulanishga
urinayotgan istalgan stansiyaga shifrlangan paketni jo‘natadi. Mijoz
o‘zini autentifikatsiyalash va tarmoqqa ulanishni olishi uchun to‘g‘ri
javobni shifrlash uchun o‘z kalitini ishlatishi kerak. Ikkinchi darajadan
yuqori 802.11b tarmoqlari boshqa 802 tarmoqlari kabi ulanishni
nazorat qilish va shifrlash uchun o‘sha standartlarni (masalan, IPSec)
ishlatadi.
Sinxron detektorlash - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

197
o‘zgarmasdan signal spektrini past chastotalar sohasidan o‘tkazadigan chastota
o‘zgartirgichi hisoblanadi. Detektorning bu xususiyatini signalni detektordan
keyingi ishlov berishga qo‘llashga imkon beradi.
Sinxron detektor shuningdek balansli modulyasiyalangan va bir polosali
modulyatsiyalangan signallarni detektorlashga imkon beradi. Lekin bu holda
tashuvchi tebranishning chastotasi va fazasi haqidagi ma’lumotlarni olish
qiyinchiliklar tug‘iladi, chunki bu signallarning spektrida tashuvchi tebranish
tashkil etuvchisi mavjud bo‘lmaydi. Shuning uchun bu signallarni detektorlash
uchun quyidagi ikkita texnik yechimlar qo‘llanadi:
−
detektorlashda
pilot-signal
ishlatiladi, u tashuvchi tebranishning
qoldig‘i hisoblanadi va signal bilan birga uzatiladi, qabul qilishda esa ChFAQS
tizimi orqali ajratiladi;
−
qabul qilish tomonida detektorlashda umuman sinxronlashtirilmaydigan
yuqori stabil tayanch generatori ishlatiladi.
Detektorlash uchun uzatiladigan tashuvchidan
φ
fazaga farqlanadigan
mahalliy tashuvchi ishlatiladi. Bunda aloqa kanalida
chastotaning surilishi - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

chastotaning surilishi vujudga keladi (13.13- rasm). Agar bu surilishi telefon signali uchun 10 Gs dan
oshmasa, u holda oluvchi uni sezmaydi. Bu yerdan BPMi aloqa tizimlarining
generator qurilmalari stabilliklariga qat’iy talablar kelib chiqmoqda.
13.13- rasm. Aloqa kanalidagi chastotalarning surilishi jarayoni
198
13.4. Chastota bo‘yicha modulyatsiyalangan signallarni detektorlash ChM signallarni detektorlash kogerent va nokogerent qabul qilishda amalga
oshirilishi mumkin. Nokogerent qabul qilishda ChM signallarni detektorlashni
ko‘rib chiqamiz. Bu holda detektorlash quyidagi ikkita bosqichda amalga
oshiriladi:
−
chastotaviy modulyatsiyalangan signalni amplitudaviy chastotaviy
modulyatsiyalangan signalga (AChM) o‘zgartirish;
−
AChM signalni amplitudaviy detektor orqali detektorlash.
ChM signallarni detektorlash prinsipial sxemasi 13.14- rasmda keltirilgan.
ChM signal chastotasi ortganida, u konturning
ω rez rezonans chastotasiga
yaqinlashadi va
u K (t) tebranish amplitudasi ortadi. ChM signal chastotasi
kamayganida konturning
ω rez rezonans chastotasidan uzoqlashadi va
u K (t) tebranish amplitudasi kamayadi. Shunday qilib, konturning chiqishidagi tebranish
modulyatsiyalangan signal bo‘lib, unda ham amplituda, chastota o‘zgaradi (AChM
signal). Keyin signal amplitudaviy detektor orqali detektorlanadi.
13.14- rasm. ChM signallarni detektorlash prinsipal sxemasi
Bu detektorda ChM signalni AChM signalga o‘zgartirish L1C1 tebranish
konturi yordamida amalga oshiriladi. Kontur tashuvchi chastotaga nisbatan
199
sozlanmagan, ya’ni uning rezonans chastotasi tashuvchi signalning chastotasiga
teng emas (13.15- rasm).
13.15- rasm. ChM signallarni detektorlash vaqt diagrammalari
Bu detektorning detektorlash xarakteristikasi 13.16- rasmda keltirilgan. Bu
xarakteristika chiziqli hisoblanadi, demak, bu detektor orqali detektorlashda
modulyatsiyalovchi signal nochiziqli buzilishlarga ega bo‘ladi.
13.16- rasm. Bir taktli chastotaviy detektorning detektorlash xarakteristikasi
Nochiziqli buzilishlarni tuzatish uchun balansli (ikki taktli) chastotaviy
detektorlash sxemasi ishlatiladi (13.17- rasm).
200
13.17- rasm. Balansli CHD sxemasi
Bu detektorda har ikkala tebranish konturlari tashuvchi chastotaga nisbatan
o‘zaro sozlanmagan va turli ω
rez1
va ω
rez2
rezonans chastotalarga ega, konturlarning
xarakteristikalari 13.18- rasmda keltirilgan.
Natijada ω
rez1
va ω
rez2
rezonans chastotalar orasida detektorlash uchun
ishlatiladigan chiziqli oraliqqa ega bo‘lgan xarakteristikani olamiz.
Balansli detektorning chastotaviy xarakteristikasi 13.19- rasmda keltirilgan.
13.18- rasm. Balansli detektor tebranish konturlarining chastotaviy bog‘liqligi
Elektromaqnit induksiyasının baş verməsinin səbəbi nədir?

|
Elektromaqnit induksiyasının baş verməsinin səbəbi nədir?
|
bet | 105/246 | Sana | 12.12.2020 | Hajmi | 1,9 Mb. | | #12881 |
4. Elektromaqnit induksiyasının baş verməsinin səbəbi nədir?
A) dəyişən elektrik sahəsinin sabit maqnit sahəsi yaratması;
B) sabit maqnit sahəsinin burulğanlı elektrik sahəsi yaratması;
C) dəyişən maqnit sahəsinin elektrostatik sahə yaratması;
D) dəyişən maqnit sahəsinin burulğanlı elektrik sahəsi yaratması;
E) sabit elektrik sahəsinin burulğanlı maqnit sahəsi yaratması;
5. Özü - özünə induksiya hadisəsinin mahiyyəti nədən ibarətdir?
A) konturdakı sabit cərəyanın hesabına onun özündə e. h. q. induksiyalanması
B) maqnit selinin dəyişməsi hesabına konturda e. h. q. induksiyalanması;
C); konturda cərəyanın dəyişməsi hesabına onun özündə e. h. q. induksiyalanması;
D) konturun maqnit sahəsində hərəkət etdirilməsi nəticəsində onun özündə e. h. q. induksiyalanması;
E) konturu sükunətdə saxlayıb, maqnit sahəsini dəyişməklə konturun özündə e. h. q. induksiyalanması.
6. Maqnit selinin riyazi ifadəsi necədir?
1 -
2 -
|
| |
WLANni qurish tamoyillari va o‘ziga xos xususiyatlari

148
Juda zaif ma’lumotlarni uzatish uchun foydalanuvchilar Wired
Equivalent Privacy (WEP) rejimini ishlatishi mumkin, bunda signal
qo‘shimcha algoritm bilan shifrlanadi, ma’lumotlar esa elektron kalit
yordamida nazorat qilinadi. Umuman aytganda, alohida uzellarda
tarmoq trafigiga ulanishdan oldin o‘z xavfsizlik choralari ko‘rilishi
kerak.
802.11b
spetsifikatsiya
bo‘yicha ishlaydigan WLAN
tarmoqlarida tarmoqning yuqoriroq ishonchliligini ta’minlash uchun
foydalanuvchini autentifikatsiyalash bilan birga 40-bitli va 128-bitli
shifrlash algoritmlari qo‘llanilishi mumkin. Atayin va atayin
bo‘lmagan trafikni qo‘lga kiritish deyarli mumkin emas.
WLAN tarmoqlarida ulanish nuqtasi ko‘zd tutiladi, u kabelli va
simsiz tarmoqlarni bog‘laydi va simsiz tarmoq abonentlariga kabelli
tarmoq resurslariga ulanishni olishiga imkon beradi. Foydalanuvchilar
sotali telefon yordamida tarmoqqa ulanganidagi kabi tarmoq bilan
bog‘lanishni yo‘qotmasdan ulanish nuqtalari orasida harakatlanishi
mumkin. Boshqacha aytganda, ulanish nuqtasi dasturiy-apparatli
qurilma bo‘lib, u simsiz tarmoq mijozi uchun konsentrator rolini
bajaradi va kabelli tarmoqqa ulanishni ta’minlaydi.
Tarmoqdagi foydalanuvchilar soni deyarli cheklanmagan va uni
yangi ulanish nuqtalarini o‘rnatish bilan oshirish mumkin. Turli
chastotalarga (kanallarga) sozlangan bir-birlarini qoplaydigan ulanish
nuqtalari yordamida simsiz tarmoqni bitta zonadagi foydalanuvchilar
sonini oshirilishi hisobiga kengaytirish mumkin. O‘zaro halaqitlarni
hosil qiladigan bir-birlarini qoplaydigan kanallar bir vaqtda uchtadan
ortiq bo‘lmagan o‘rnatilishi mumkin va ular tarmoq foydalanuvchilari
sonini uch martaga oshiradi. Shunday tarzda binoning turli nuqtalarida
ulanish nuqtalarini o‘rnatish bilan simsiz tarmoqni kengaytirish
mumkin. Bu umumiy foydalanuvchilar sonini oshiradi va ularga bino
yoki tashkilot hududi bo‘yicha harakatlanish imkoniyatini beradi.
Bitta ulanish nuqtasi bir vaqtda ta’minlaydigan foydalanuvchilar
soni, birinchi navbatda, trafikning yuklanganligiga bog‘liq bo‘ladi.
WLAN tarmoqlaridan o‘tkazish polosasi foydalanuvchilar orasida
kabelli tarmoqdagi kabi bo‘linadi. Foydalanuvchilar sonidan kelib
chiqib, tarmoqning unumdorligi foydalanuvchi bajaradigan vazifalar
turiga ham bog‘liq bo‘ladi.
U
chiq - Teleradioeshittirishda uzatish va qabul qilish qurilmalari

195
Agar kirishdagi kuchlanish noldan katta bo‘lsa, u holda OK chiqishidan
manfiy kuchlanish bo‘ladi. U holda
V1
diod ochiq,
V2
diod esa yopiq bo‘ladi,
shuning uchun chiqishga kuchlanish berilmaydi. Agar kirishdagi kuchlanish
manfiy bo‘lsa, u holda OK chiqishida musbat potensial bo‘ladi, shuning uchun
V1
diod yopiq,
V2
diod esa ochiq bo‘ladi.
Natijada kuchlanish chiqish kondensatoriga beriladi va u zaryadlanadi.
Bunda
V2
diod operatsion kuchaytirgich hisobiga juda katta kuchaytirish
koeffitsientili manfiy teskari aloqa bilan qamrab olingan bo‘lib qoladi. Manfiy
teskari aloqa diodning ishchi nuqtasining o‘zgarishini kompensatsiyalaydi,
shuning uchun barcha kuchlanishlarda detektorning statik xarakteristikasi chiziqli
bo‘lib qoladi.
Detektorlash aniqligini oshirish uchun ko‘pincha ikkita yarim davrli detektor
ishlatiladi. U 13.11- rasmdagi ikkita o‘xshash qismlardan tashkil topadi. Lekin
ikkinchi OKga kirish kuchlanishi inverslamaydigan kirishga beriladi, shuning
uchun detektor ham musbat, ham manfiy yarim to‘lqinda ishlaydi. Bu qurilmaning
aniqligini oshiradi.
Fotometrik titrlash - Tahlilning instrumental usullari / Darslik

Nazorat savollari
1. Elektromagnit nurlanishi va uning spektri deganda nimani tushunasiz?
2. Tahlilning spektroskopik usullari mohiyati nimada?
3. Tabiatda nurlanish spektrlarining qaysi turlari mavjud?
4. Ultrabinafsha va ko’rinuvchan elektromagnit nurlanishlar o’zaro qanday
farq qiladi?
5. Qanday spektroskopiya tahlili turlarini bilasiz?
6. Absorbtsiya va emissiya spektroskopiyalari nima?
7. Yorug’lik yutilishi asosiy qonuni (Buger-Lambert-Ber qonuni)
8. Kalibrlash grafiki nima va u qanday tuziladi?
9. Optik zichlik (A) va nurlanish o’tkazish koeffitsienti (T) farqi nimada?
10. Buger – Lambert – Ber qonunidan istisnolar va ularning sabablari
11. Spektroskopiyada additivlik Qonuni
12. Absorbtsiya spektroskopiyasi instrumentlarining asosiy komponentlari
qaysilar?
13. Yagona nurli va ikki nurli spektrofotometrlar tuzilishida qanday farq qiladi?
14. Spektroskopiyada sifatiy va miqdoriy tahlillar haqida nimani bilasiz?
15. Fotometrik o’lchashlarning asosiy usullari bor?
16. Ko’zga korinadigan va ultrabinafsha nurlanish spektri oraliqlarda
spektroskopiya haqida gapirib bering.
Ta’minotni boshqarish - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov,...

151
tarmoqning boshqa stansiyalari tarmoqni boshqarish uchun zarur
bo‘ladigan ma’lumotlarni ko‘rishi mumkin. Ulanishni nazorat qilish
uchun har bir ulanish nuqtasiga ESSID (yoki WLAN Service Area ID)
joylashtiriladi, uni bilmasdan mobil stansiya ulanish nuqtasiga ulana
olmaydi. Ulanish nuqtasi qo‘shimcha ravishda ulanishni nazorat qilish
ro‘yxati (Access Control List, ACL) deyiladigan ruxsat etiladigan
MAS manzillar ro‘yxatini saqlaydi, bu bilan faqat MAS manzillari
ro‘yxatda bo‘lgan mijozlarga ruxsat etadi.
Ma’lumotlarni shifrlash uchun standart 40-bitli ajratiladigan
kalitli RC4 algoritmidan foydalaniladigan shifrlash imkoniyatini
beradi. Bundan keyin stansiya ulanish nuqtasiga ulanishi bilan barcha
uzatiladigan ma’lumotlar bu kalitdan foydalanish bilan shifrlanishi
mumkin. Shifrlash ishlatilganidan ulanish nuqtasi unga ulanishga
urinayotgan istalgan stansiyaga shifrlangan paketni jo‘natadi. Mijoz
o‘zini autentifikatsiyalash va tarmoqqa ulanishni olishi uchun to‘g‘ri
javobni shifrlash uchun o‘z kalitini ishlatishi kerak. Ikkinchi darajadan
yuqori 802.11b tarmoqlari boshqa 802 tarmoqlari kabi ulanishni
nazorat qilish va shifrlash uchun o‘sha standartlarni (masalan, IPSec)
ishlatadi.
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan - bet 195

##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
bet
195/246
Sana
12.12.2020
Hajmi
1,9 Mb.
#12881
1
...
191
192
193
194
195
196
197
198
...
246
4 -
Download
1,9 Mb.
1
...
191
192
193
194
195
196
197
198
...
246
Download
1,9 Mb.
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
##Fakultənin adı: Riyaziyyat və informatika ##İxtisas: Riyaziyyat müəllimliyi ##Bölmə: Azərbaycan
Download
1,9 Mb.
Amplitudaviy modulyatsiyalangan signallarni detektorlash

191
13.6- rasm. Amplitudaviy detektorning umumlashtirilgan sxemasi
Chiqish tokining o‘zgarmas tashkil etuvchisi signalni modulyatsiyalash
qonunini takrorlaydi.
I
chiq
= I
0
+ I
Ωm
cos(Ωt+φ)
13.7- rasm. AM-detektor kirish va chiqish signallarining shakllari
O‘zgarmas tashkil etuvchi va signalni modulyatsiyalash qonuni kuchlanishi
detektor yuklamasida ajraladi va quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:
U
chiq
= U
chiq
Z = U
0
+ U
Ωm
cos(Ωt+φ) = U
0
+ U
chiq
(Ω)
Boshqa murakkabroq signallar uchun ham o‘xshash olish mumkin.
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А. Davronbekov, M. O. Sultonova, E. B. Tashmanov, U. T. Aliyev «simsiz aloqa tizimlari va dasturlari» - bet 76

146
4- Bob. SIMSIZ KENG POLOSALI ULANISH
TEXNOLOGIYALARI
4.1. Wi-Fi (IEEE 802.11) standarti
Wi-Fi qisqartmasi inglizcha «Wireless Fidelity» so‘zidan kelib
chiqadi, u “simsiz aniqlik” ma’nosini bildiradi. Bu nom ancha oldin
muomalaga kirgan Hi-Fi (Hi Fidelity) atamasiga o‘xshash
ma’lumotlarni simsiz uzatish texnologiyasiga berilgan. Odatiy kabelli
tarmoqlardan farqli ravishda WLAN (Wireless Local Area Network)
simsiz aloqa tarmoqlarida ma’lumotlarni uzatish uchun yuqori
chastotali radioto‘lqinlar ishlatiladi. Wi-Fi ostida ko‘zda tutiladigan
IEEE 802.11standartlari oilasi bir necha 802.11a, 802.11b va 802.11g
varintlarni o‘z ichiga oladi, ulardan har biri ma’lumotlarni uzatish
tezliklari bilan farqlanadi [2,19,20].
Wi-Fi texnologiyasi 90-yillardan boshlangan. 1999 yilda
802.11b standartni ishlab chiqish yakunlandi, 2000 yilda esa simsiz
aloqa uchun birinchi qurilmalar paydo bo‘la boshladi. Wi-Fi
korporativ kabelli tarmoqlarga muqobil – oddiy va harajatlar bo‘yicha
tejamli texnologiya sifatida o‘ylangan, chunki kabelni yotqizilishini
talab qilmaydi, lekin samaradorligi kam emas. Lekin Wi-Fining
imkoniyatlar
korporativ
foydalanuvchilarni
oddiy
tarmoqqa
bilashtirishga qaraganda ancha keng. Shuning uchun bu texnologiyani
qo‘llaydigan qurilmalarning paydo bo‘lishi bilan jamoat joylari -
aeroportlar, mehmonxonalar, kafe va restoranlarda tezkor ulanish
nuqtalari (yoki «xot-spotlar») ham paydo bo‘ldi va bu bilan
foydalanuvchilar uchun yangi imkoniyatlar – qayd etilgan ish joyiga
bog‘liq bo‘lmasdan Internetga ulanishni ochdi.
Wi-Fi texnologiyasi yordamida xuddi ajratilgan liniya
yordamida ulanganidek Internetdan foydalanish mumkin. Yagona
farq, endi qayd etilgan ish joyiga bog‘liq bo‘lmasdan Internetda
ishlash bilan birga erkin harakatlanish mumkin.
ish rejimlari - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r. R. Ibraimov, D. А....

150
qatnashishi mumkin. IEEE 802.11 standarti tarmoq ikkita "Ad-hoc"
va mijoz/server(yoki infratuzilma rejimi – infrastructure mode) ishlash
rejimlarini aniqlaydi.
Infraqizil diapazondgia (IR) uzatish usullari.
Bu usulning
802.11
standartida
ishlatilishi
IQ
uzatkichdan
signalni
yo‘naltirilmagan nurlantirishga (diffuse IR) asoslangan. Nurlantirgich
va qabullagichning mos yo‘naltirilishini talab qiladigan yo‘naltirilgan
uzatish o‘rniga uzatiladigan IQ signal shipga nurlantiriladi. Keyin
signalni qaytish va uni qabul qilish bo‘lib o‘tadi. Bunda usul
yo‘naltirilgan nurlantirgichlarga qaraganda juda ravshan afzalliklarga
ega, lekin sezilarli kamchiliklari ham mavjud, IQ nurlanishni berilgan
to‘lqin diapzaonida (850 – 950 nm) qaytaradigan ship talab qilinadi,
butun tizimning ishlash radiusi 10 metrlar ilan cheklangan. Bundan
tashqari IQ nurlanishlar ob-havo sharoitlariga sezgir, shuning uchun
usulni faqat binolarning ichida qo‘llash tavsiya etiladi.
Ikkita 1 va 2 Mbps ma’lumotlarni uzatish tezliklari qo‘llanadi. 1
Mbps tezlikda ma’lumotlar oqimi kvartetlarga bo‘linadi, ulardan har
biri keyin modulyatsiyalash vaqtida bitta 16-talik impulslarga
kodlanadi. 2 Mbps tezlikda modulyatsiyalash usuli birmuncha
farqlanadi, ma’lumolar oqimi bitli juftliklarga bo‘linadi, ulardan har
biri bitta to‘rttalik impulslarga modulyatsiyalanadi. Uzatiladigan
signalning maksimal quvvati 2 Vtni tashkil etadi.
Integral mikrosxemadagi RChK

168
MAALSS0038
integral mikrosxemasi qo‘llangan radiochastota kuchaytirgichining
prinsipial sxemasiga misol 11.5- rasmda keltirilgan.
11.5- rasm. MAALSS0038 integral mikrosxema qo‘llangan radiochastota
kuchaytirgichining prinsipial sxemasi
11.8. Radiochastota kuchaytirgichlarining ko‘rsatkichlari
Radiochastota kuchaytirgichlarining sifat ko‘rsatkichlari quyidagilar:
Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti
:
K
U
= U
chiq
/U
kir
Quvvat bo‘yicha kuchaytirish koeffitsienti
:
K
R
= R
chiq
/R
kir
U
kir
U
chiq
L2
L3
L1
С1
С5
Sun’iy yo‘ldoshli navigatsiya - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r....

143
signallarni qabul qilishni amalga oshiradi. YSYdan beriladigan sun’iy
yo‘ldosh tomonidan nurlantiriladigan signal haqidagi,
shuningdek
YSYning
harakatlanishi
orbital
parametrlari
haqidagi
kodli
ma’lumotlar bo‘yicha KSAS
EHMda qo‘yilgan algoritmlar bo‘yicha
harakatdagi ob’ektning geografik koordinatalari, harakatlanish tezligi
va yo‘nalishi aniqlanadi.
3.8- rasm. Joyni radioaniqlash tizimini qurilish sxemasi
Harakatdagi ob’ektning koordinatalari
va tezligi haqidagi
ma’lumotlar iste’molchiga vizual shaklda tabloda berilishi va o‘lchash
vaqti qayd etiladigan xotirada saqlanishi mumkin.
NAVSTAR (NAV igation System using Timing And Ranging)
yoki GPS (Global Positioning System) global sun’iy yo‘ldoshli
radionavigatsion tizim kosmosda, havoda, yerda va suvda
harakatlanayotgan obyektlarning yuqori
aniqli navigatsion-vaqt
ta’minoti uchun yaratilgan.
Uning tarkibiga navigatsion sun’iy yo‘ldoshlar, yer usti
boshqarish
kompleksi
va
iste’molchilar
(foydalanuvchilar)
apparaturalari kiradi. Tizimda qo‘llaniladigan tamoyil shundan
iboratki, iste’molchilarda o‘rnatilgan maxsus qabullagichlar bir necha
sun’iy yo‘ldoshlargacha masofani o‘lchaydi
va bir xil olisdagi sirtlar
-GSYT 
Ma’lumotlarni to’plash - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti r....

144
kesishmalari nuqtalari bo‘yicha o‘z koordinatalarini aniqlaydi. Vaqt
bo‘yicha kechikish qiymati sun’iy yo‘ldoshlar nurlantiradigan va
qabul qilish qurilmalari generatsiyalaydigan signallar kodlarini
ularning mos kelishigacha vaqt bo‘yicha
surilishi usuli orqali
taqqoslash bilan aniqlanadi. Vaqt bo‘yicha surilish qabullagichning
soati bo‘yicha aniqlanadi. Kenglik, uzunlik, balandlik va xatoliklarni
bo‘lmasligini topish uchun vaqt bo‘yicha
surilishni aniqlashda
foydalanuvchining qabullagichi to‘rtta sun’iy yo‘ldoshlarni ko‘rishi va
ulardan navigatsion signallarni qabul qilishi kerak.
Tezlik foydalanuvchining harakatlanishi keltirib chiqaradigan
sun’iy yo‘ldosh signali tashuvchi chastotasining dopler surilishi
bo‘yicha aniqlanadi. Dopler surilishi sun’iy yo‘ldoshdan
qabul
qilinadigan va qabullagich generatsiyalaydigan signallar chastotalarini
taqqoslashda aniqlanadi.
Navigatsion signallar L-diapazonning (L-band, 390 dan
1550 MGsgacha radiochastotalar polosasi) ikkita 1575,42 MGs (L1)
va 1227,6 MGs (L2) chastotalarida nurlantiriladi. L2
chastotada
yuqori aniq ma’lumotlarli P(Y) harbiy kodli va imitatsion
halaqitlardan himoyalangan signallar nurlantiriladi. L1 chastotada
P(Y) harbiy kodli va ko‘pincha C/A deyiladigan umumiy
foydalanishdagi fuqaro kodli signallar nurlantiriladi. L1 va L2
chastotalardagi
signallarni
taqqoslash
ionosfera
orqali
radioto‘lqinlarning
o‘tishida
vujudga
keladigan
qo‘shimcha
kechikishni hisoblashga imkon beradi, bu navigatsion ma’lumotlarni
o‘lchashning
aniqligini
sezilarli
oshiradi.
Avtomobilning
koordinatalari 2 dan 5 metrlargacha aniqlikda aniqlanadi.
1994 yilning 28 martida GPS tizimi 6
ta orbital tekisliklardagi
24 ta KAlardagi shtatdagi konfiguratsiyada ishlay boshladi. ESY
korpusining o‘lchamlari 1.52 m 1.93 m 1.91 mni, quyosh
batareyalarining qadami 19.3 mni, maydoni 13.4 m. kvni tashkil
etadi. Bort elektr ta’minoti tizimining quvvati
ishlatilishi muddati
tugashida 1136 Vtni tashkil etadi. Apparatning ishga tushirilishidagi
og‘irligi 2032 kg ga, ishchi orbitadagi og‘irligi 1075 kg ga teng
bo‘ladi.
24 ta ESYlardan tashkil topgan
GLONASS guruhi orbitaga
chiqarilgan va fuqaro kodi uchun 50 metrdan ortiq bo‘lmagan xatolikli
koordinatalarni aniqlashga imkon beradi.
Axborot o`lchov birligi - 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti,...

|
1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
|
bet | 8/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgAxborot o`lchov birligi. Kompyuterlarda ishlatiladigan aksariat qurilmalar faqat ikki xil - “o`chiq” va “yopiq”, “ha” va “yo`q”, “ochiq “ va “yopiq” kabi holatlarda bo`lishi mumkin. Soddalik uchun bu xolatlarning birinchilarini 1, ikkinchilarini esa 0 deb belgilab olaylik. Faqatgina 0 va 1 raqamlaridan tashkil topgan bir necha hadli ketma-ketliklar yordamida sonlarni, turli matnlarni va umuman ixtiyoriy axborotlarni ifodalash imkoniyatlari mavjud.
Bilimlarni mustahkamlash va tekshirish uchun savollar:
1. Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari sohasidagi qanday asosiy me’yoriy-huquqiy hujjatlarni bilasiz?
2. Elektron hukumat deganda nimani tushunasiz?
3. Elektron raqamli imzo nima maqsadda foydalaniladi?
4. Elektron hujjat nima?
5. Elektron haqida nimalarni bilasiz?
6. Axborot texnologiyalari haqida qanday tushunchaga egasiz?
7. Axborot o`lchov birliklari haqida tushuncha bering.
8. Kompyuterning asosiy qurilmalarini ayting.
9. Kompyuterning qo`shimcha qurilmalarini ayting.
10. Operativ xotira va doimiy xotira o`rtasida qanday bog`lanish bor.
11. Tizimli plata tarkibini qanday qurilmalatrdan tashkil topgan?
12. Egiluvchan qattiq disklar haqida ma’lumot bering.
13. Klaviatura va boshqaruv tugmalari haqida nimalar bilasiz?
14. Tahshqi modem ichki modem bilan qanday farqi bor?
15. Zamonaviy kompyuter sinflari tog`risida ma’lumot bering.
Adabiyotlar
O’zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to’g’risida”gi Qonuni.
O’zbekiston Respublikasining “Elektron hujjat almashinuvi haqida”gi Qonuni.
O’zbekiston Respublikasining “Elektron tijorat to’g’risida”gi Qonuni.
O’zbekiston Respublikasining “Elektron raqamli imzo to’g’risida”gi Qonuni.
http://fayllar.org
|
| |
elektron raqamli imzo - 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari

|
1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilishi fanining predmeti, maqsadi va vazifalari
|
bet | 3/8 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 26,58 Kb. | | #102597 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborot texnologiyalarini kasbiy faoliyatda qo’llanilis-fayllar.orgelektron raqamli imzo - elektron hujjatdagi mazkur elektron hujjat axborotini elektron raqamli imzoning yopiq kalitidan foydalangan holda maxsus o’zgartirish natijasida hosil qilingan hamda elektron raqamli imzoning ochiq kaliti yordamida elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo’qligini aniqlash va elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasini identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan imzo;
elektron raqamli imzoning yopiq kaliti - elektron raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda xosil qilingan, faqat imzo qo’yuvchi shaxsning o’ziga ma’lum bo’lgan va elektron hujjatda elektron raqamli imzoni yaratish uchun mo’ljallangan belgilar ketma-ketligi;
elektron raqamli imzoning ochiq kaliti - elektron raqamli imzo vositalaridan foydalangan holda hosil qilingan, elektron raqamli imzoning yopiq kalitiga mos keluvchi, axborot tizimining har qanday foydalanuvchisi foydalana oladigan va elektron hujjatdagi elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tasdiqlash uchun mo’ljallangan belgilar ketma-ketligi;
elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tasdiqlash - elektron raqamli imzoning elektron raqamli imzo yopiq kalitining egasiga tegishliligi va elektron hujjatdagi axborotda xatolik yo’qligi tekshirilgandagi ijobiy natija;
elektron hujjat - elektron shaklda qayd etilgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan hamda elektron hujjatning uni identifikatsiya qilish imkonini beradigan boshqa rekvizitlariga ega bo’lgan axborot.
O’zbekiston Respublikasining elektron hujjat aylanishi to’g’risidagi qonuni 2004 yilda qabul qilingan. Ushbu qonun 19 ta moddadan iborat bo’lib, uning maqsadi elektron hujjat aylanishi sohasidagi munosabatlarni tartibga solishdan iborat.
Elektron hujjat aylanishi sohasidagi davlat siyosati elektron hujjat aylanishi keng qo’llanilishini ta’minlashga, elektron hujjat aylanishi ishtirokchilarining huquqlari va qonuniy manfaatlarini himoya qilishga, elektron hujjatdan foydalanish standartlari, normalari va qoidalarini ishlab chiqishga qaratilgan.
Ushbu qonunda quyidagi asosiy tushunchalar qo’llaniladi:
|
| |
P D u - Радиотехник тизимлар назарияси асослари

|
Радиотехник тизимлар назарияси асослари
|
bet | 69/112 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 20,58 Mb. | | #228451 |
Bog'liq Avtotransport tarmog\'i korxonalarini loyihalash M Musajonov (1)P D u x A0, 67,5
212
“UzDEU avto Ko” ning tajribasiga ko’ra:
- mintaqadagi TXK va JT postlari soni:
^ t x k j t ~ ~ 2 * ^ p ’ (3.45)
- kuzov ishlari bo'yicha ustaxonadagi postlar soni:
(3.46)
x - - r x ' ■
- bo'yoqchilik ustaxonasidagi postlar soni:
1
x „ = r x „ (3.47)
Mexaniklar sonini aniqiash. Mexaniklar soni ishchi postlari soniga bogTiq holda quyidagicha aniqlanadi:
- TXK va JT mintaqasidagi mexaniklar soni:
Ptxkjt —Xtxkjt i (3.48)
- kuzov ustaxonasidagi mexaniklar soni: •
Pk=l, 2 x Xk, . (3.49)
- bo’yoqchilik ustaxonasidagi mexaniklar soni:
Pb=l , 2 x Xb. (3.50)
Yuqoridagi formulalar bilan hisoblangan ishchi postlari, mexaniklar va xodimlar bo'yicha me’yorlar quyidagi 3.9. 3.10-jadvallarda keltirilgan:
213
3.9-jadva1
DEU ATXKS ishchi postlari va mexaniklar bo’yicha nie’yorlar
Islicht p osllan . M cxaniklar
'v:C.'. • •• "
CJ) ss-vx. ••
5 B - " :y.. '<'&■■■ .'VV; m j : : '■•' , :v:' ■:>.iS:V : ;.
■:.;o:. . : 'iitX'V'vV • '•■••'■; ■■
. VOV^VVv: '■■■JZ:'V.:•'• •'•' i
. . 't X '- :. ': C ' • •o :•^l" -'VV
S-v::«Wv
> \ * ' w : ••-OO- •'•:'c v i i i ; : - u m k .'V‘>;v.'-''-:;:. .;• ■'
]:\JS :':■,
::"«S•i• TC/ w ■• •.«©••• 1 Q '* c i i i : : V M V ' . •*>;. 'V••, V'
1, 1 B ’'*■: , : ■
.:■■v.«—*■:• *>*vV•v:•. ■■■m■::■.■■■■■■■ m m W : '
•«5• ■ «§• • J•■••<•• N .£> O r - : v • r~y.
£ £ * & ■ * * 5 II 5■V5 V'■- ■ 1 1 ■■■j<■i:■V:■^>>V;■:-■:V V ;:•V-
.2 i f vvs: O !1 ■' V l . - c i i V i 1: % ; £ 1 V
m m m ;•: ':■ c ^ C S ^ " ‘: S - v iv M i ' ■a-. & .. iii^ l'i "i ■■rs:.
V^VVVVVVV: ■■■: j . ■;:8. w '::; :v, ■■•.^ua-- ■M;::■ s . ,. i -VV^V m m VXV'VV'V
: ' - C ^viVVVrVjsii •:--;-:^ : v-:::v:;;:- ....... ..............
:•• m- ■: '■-'■■■•'•: i'rgvVVVV ......................
■ •■*.
m m V ■'a -■:■-:%::■
i 2 3 4 5 6 7 8 9 10
100 500 94 2 2 1 i 1 1
200 1000 188 3 3 2 i 2 1
3 0 0 1500 282 4 4 2 i 1 2 2
400 2000 3 7 5 5 5 3 i 1 3 2
500 250 0 4 6 9 7 8 4 2 1 4 4
600 300 0 563 8 9 4 3 1 4 5
700 3 5 0 0 6 5 6 11 3 5
800 400 0 750 11 12 6 3 2 6 6
900 450 0 844 12 13 6 4 2 6 7
1000 500 0 938 14 15 7 5 2 7 8
1100 550 0 1301 15 17 7 5 3 7 9
1200 600 0 1125 17 19 9 5 3 8 10
1300 650 0 1219 18 20 9 6 3 9 11
1400 7000 1313 19 21 10 6 3 10 11
1300 75 0 0 " 1406 -■ 20 W M ( 0 i : f : V V ■ 3 12
1600 8000 1500 22 24 11 7 4 11 13
1700 8800 1954 24 26 12 8 4 12 14
1800 90 0 0 1088 25 27 13 8 4 13 14
1900 98 0 0 1781 26 29 13 9 4 13 16
2000 10000 1878 28 31 14 9 5 14 17
210 0 10500 | 9 ( > 9 79 32 15 9 5 15 17
2200 11000 20 M .10 33 15 • 10 . •:■ ;5 '■■■ ;1S ■ i 8 . . ; v
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
| |