- Teorema - Funksiyaning o`sish va kamayish shartlari

|
Funksiyaning o`sish va kamayish shartlari
|
bet | 4/8 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 110,17 Kb. | | #239115 |
Bog'liq Funksiyani hosila yordamida to`la tekshirish va uning grafigini -fayllar.org4 - Teorema. (2-yetarli shart) f(x0) = 0 bo`lib, x0 statsionar nuqtada ikkinchi tartibli hosila f "(x0) mavjud bo`lsa, u holda agar f (x0) 0 – maksimum nuqta, agar f "(x0)>0 bo`lsa, x0 - minimum nuqta va agarda f "(x0) = 0 bo`lsa, x0 nuqtada ekstremumning mavjudlik masalasi ochiq qoladi.
Masala. у = x3 + 6x2 funksiyaning ekstremum nuqtalarini toping.
Funksiya hosilasi y`= 3-(x2+4x) va y`(x) = 0 tenglama yechimlari x = -4, x = 0 nuqtalar uning statsionar nuqtalaridir. Ikkinchi tartibli hosila y"= 6 - (x+2). Statsionar nuqtalarda y"(- 4) = -12 < 0, y"(0) = 12 > 0 bo`lgani uchun, ikkinchi yetarli shartga ko`ra x = - 4 - qat`iy maksimum nuqta va y(- 4) = 32, x = 0 - qat`iy minimum nuqta va y(0) = 0.
5 - Teorema. (3 - yetarli shart) f(x) funksiya uchun x0 nuqta va o`z navbatida f `(x0) = f "(х0) - f(n-1)(x0) = 0 tengliklar o`rinli va f (n)(x0) ≠ 0 bo`lsin. Unda:
agar n juft bo`lib, f(n) (x0) 0 - qat`iy maksimum nuqta, f(n) (x0) > 0 bo`lsa, x0 – qat`iy minimum nuqta bo`ladi;
agarda n - toq bo`lsa, x0 - ekstremum nuqta bo`lmaydi.
Masalan, у = х4 funksiya uchun y`(x) = 4x3, y"(x) = 12x2, y`"(x) = 24x, y""(x) 24. y` = 0 tenglama yechimi x = 0 statsionar nuqtada y`(0) = y"(0) = y`"(0) = 0 va y""(0) = 24 > 0 bo`lgani uchun, uchinchi yetarli shartga ko`ra x = 0 - qat`iy minimum nuqta va y(0) = 0.
3. Funksiyaning to`plamda eng katta va eng kichik qiymatlari
Amaliy iqtisodiyot, xususan optimatlash masalalarida funksiyaning V to`plamda eng katta va eng kichik qiymallarini, ya`ni global ekstrcmumlarini topish muhim ahamiyatga ega.
Bir o`zgaruvchili y = f(x) funksiya biror - bir V€R, to`plamda aniqlangan va x0 € V bo`lsin.
Agar liar bir x0 € V uchun f(x) ≤ f(x0) tengsizlik bajarilsa, x0 nuqtada f(x) funksiya o`zining eng katta fmax= f(x0) qiymatini qabul qiladi va aksincha, har bir x € V uchun f(x) > f(x0) munosabat o`rinli bo`lsa, u holda x() nuqtada f(x) funksiya o`zining eng kichik fmin= f(x0) qiymatiga erishadi deyiladi.
Agar y = f(x) funksiya V = [a;b] kesmada uzluksiz bo`lsa, ixcham to`plamda uzluksiz funksiya xossalaridan biriga ko`ra (§5ga qarang) u ushbu kesmada o`zining eng katta va eng kichik qiymatlarini qabul qiladi. Funksiya o`zining global ekstremumlarini nafaqat kesmaga tegishli ekstremum nuqtalarida, shu bilan birga uning chetki nuqtalarida ham erishishi mumkin.
Funksiyaning kesmada eng katta va eng kichik qiymatlarini topish uchun:
a) funksiyaning kesmaga tegishli kritik nuqtalari aniqlaniladi;
b) funksiyaning topilgan kritik nuqtalarida va kesmaning chetki nuqtalarida qiymatlari hisoblanadi;
c) ushbu qiymatlar o`zaro solishtiriladi va eng katta, eng kichigi tanlanadi.
Masala. f(x) = x + l/x , [0.01;10] kesmadagi eng katta va eng kichik qiymatlarini toping.
f `(x) = (x + 1/x)` = 1-1/x2 boiib, x = ±1 nuqtalar funksiyaning statsionar nuqtalaridir. Ulardan x = l nuqta kesmaga tegishli yagona statsionar nuqta.
Shunday qilib, x = 0,01, x = 1 va x = 10 nuqtalarda funksiya qiymatlarini hisoblaymiz:
f (0,01) = 100,01; f (1) = 2; f (10) = 10,1. Demak, qaralayotgan kesmada funksiyaning global minimumi x = 1 nuqtada bo`lib, f min = f (1) = 2, x = 0,01 nuqta esa uning global maksimumi va f max = f (0,01) = 100,01.
Agar qaralayotgan kesmada funksiya uzilish nuqtalariga ega bo`lsa, yuqoridagilarga qo`shimcha, funksiyani uzilish nuqtalarida tekshirishlar qo`shiladi. Funksiya (a;b) intervalda berilgan bo`lsa, funksiyani a nuqtada o`ngdan, b nuqtada esa chapdan tekshirish talab qilinadi.
|
| |