nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Vibrometr- - Elektrotehnika va elektronika

95
II bob. 8-mavzu.
NAMLIKNI O‘LCHASH VA NAZORAT QILISH VOSITALARI
Reja:
8.1.Umumiy ma’lumotlar. O’lchash o’zgartgichlari.
8.2. Tuproq namligini o‘lchash usullari va asboblari.
8.3. Suyuqlik sathini o‘lchash va avtomatik nazorat qilish vositalari
8.4. Tuproqning qattiqligi va zichligini o‘lchash asboblari. Areometrlar.
-rasm. Elektr tarmoq parametrlarini tezkor aniqlash jarayoni

78
5.11-rasm. Voltmetrning ishonchlash sхemasi
Simmetrik uch fazali yuklama ulangan zanjirda yagona vattmetr bilan quvvatni o'lchash
sxemasi.Umumiy quvvat P = 3W
5.12-rasm. Yagona vattmetr yordamida quvvatni o‘lchash sxemasi.
5.6. Qarshilikni o'lchash
Qarshilikni o'lchash uchta usulga(turga) bo'linadi:
1-tokli(ketma-ket) usul;
1-tokli(ketma-ket) usulda umumiy qarshilik va xatoliklar quyidagicha aniqlanadi:
;
0
R
X
R
A
U/I
umum
R
100%
)
X
/R
0
(R
δ
5.13-rasm. Tokli(ketma-ket) usulning sxemasi.
-m o d d a. Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini

24-m o d d a. Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun javobgarlik Buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonun hujjatlarini buzgan shaxslar
qonun hujjatlarida belgilangan tartibda javobgar bo‘ladilar.
O‘zbekiston Respublikasining Prezidenti Islom Karimov 30.08.1996 y. N 279-I
259
3 - i l o v a
XO‘JALIK YURITUVCHI SUBYEKTLARNING MOLIYA- XO‘JALIK FAOLIYATI BUXGALTERIYA HISOBI SCHYOTLARI REJASI Schyot Schyoti- ra- ning qami tipi I QISM UZOQ MUDDATLI AKTIVLAR I-BO‘LIM Asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va boshqa uzoq muddatli aktivlar 0100 Asosiy vositalar hisobi schyoti
A
0110
Yer
0111
Yerni obodonlashtirish
0112
Moliyalanadigan lizing shartnomasi bo‘yicha olingan asosiy
vositalarni obodonlashtirish
0120
Binolar, inshootlar va uzatgich moslamalar
0130
Mashina va uskunalar
0140
Mebel va ofis jihozlari
0150
Kompyuter jihozi va hisoblash texnikasi
0160
Transport vositalari
0170
Ishchi va mahsuldor hayvonlar
0180
Ko‘p yillik o‘simliklar
0190
Boshqa asosiy vositalar
0199
Konservatsiya qilingan asosiy vositalar
0200 Asosiy vositalarning eskirishi hisobi schyoti
KA 0211
Obodonlashtirilgan yerning eskirishi
0212
Moliyalanadigan lizing shartnomasi bo‘yicha olinib obodon-
lashtirilgan asosiy vositalar eskirishi
0220
Binolar, inshootlar va uzatgich moslamalarning eskirishi
0230
Mashina va uskunalarning eskirishi
0240
Mebel va ofis jihozlarining eskirishi
0250
Kompyuter jihozi va hisoblash texnikasining eskirishi
Schyotlar nomi
260
0260 Transport vositalarning eskirishi
0270 Ishchi va mahsuldor hayvonlarning eskirishi
0280 Ko‘p yillik o‘simliklarning eskirishi
0290 Boshqa asosiy vositalarning eskirishi
0299 Moliyalanadigan lizing shartnomasi bo‘yicha olingan asosiy
vositalar eskirishi
Simlar va kabellar orqali aloqa o‘rnatish

|
Simlar va kabellar orqali aloqa o‘rnatishBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanma6.1. Simlar va kabellar orqali aloqa o‘rnatish
• Aloqa kanallarining tavsiflari. Telemexanika kanallari telefon va telegraf aloqa o‘rnatish bo‘yicha
telekommunikatsion turlar va ularni tashkil etish. Axborotlarni uzatish liniyalari uchun telefon kanallarini,
chastota oraliqlarini bo‘lib chiqish. Telekommunikatsion ma’lumotlarni oddiy elektr uzatish simlari va
yuqori kuchlanishli simlar bo‘yicha uzatishni tashkil etish.
• Radioaloqa kanallari. Radioreleli aloqa o‘rnatish, yerning su’niy yo‘ldoshlari yordamida,
radioaloqa kabellari orqali aloqa kanallarini tashkillashtirish. Lazer nurlari hamda optik tolali aloqa
kanallari orqali telekommunikatsion ma’lumotlarni uzatish. Optik tolali nur o‘zatkichlarning asosiy
tavsiflari. Telekommunikatsion sistemalarning tuzilish asoslari. Signallarni ajratish. Signallarning
telekommunikatsion turlari va sistemalari orqali uzatish va qabul qilish.
Ta’rif: Axborotlarni radioto‘lqinlar orqali almashishga radio aloqa deyiladi.
Bir tomonlama eng sodda radioaloqaning blok chizmasi 6.1-rasmda tasvirlangan. PCHK-past
chastotali kuchaytirgich; YUCHK-yuqori chastotali kuchaytirgich; M-modulyator; G-avtotebranishlar
generatori; KK-kirish konturi; D-detektor.
6.1-rasm. Radioaloqa o’rnatish sxemasi.
83
Radioto‘lqinlar diapazoni
6.1-jadval.
T/r
To‘lqin nomi
To‘lqinlar diapazoni, m
Chastotalar diapazoni,
Gts
1
O‘ta uzun to‘lqinlar
10000 m dan katta
3x10^4 dan kichik
2
Uzun to‘lqinlar
10000-1000
3x10^4 -3x10^5
3
O‘rta to‘lqinlar
1000-100
3x10^5 -3x10^6
4
Qisqa to‘lqinlar
|
| |
L 
va aktiv 
R - Elektrotehnika va elektronika

|
Elektrotehnika va elektronikaBog'liq ELEKTROTEHNIKA VA ELEKTRONIKA oquv qollanmaL
va aktiv
R
qarshiligiga bog‘liq; U mazkur zanjirdagi tok va u
bilan bog‘liq magnit oqimining oshishi tezligini ifodalaydi.
Ko‘pchilik elektrik yuritmalarda dvigatel momenti va aylanish tezligining o‘zgarishi mexanik
jarayonning dasvom etyishi o‘tkinchi rejimlarda katta ahamiyatga ega bo‘ladi. Shuning uchun elektr
yuritmada o‘tkinchi jarayonlarning o‘tish tezligi odatda, elektromexanik vaqt konstantasi
T
biloan
tavsiflanadi. Bu miqdor ham eksponentsial egri chiziqning parametric bo‘lib, yuritma aylanish tezligining
dvigatel momenti va tokning o‘tkinchi rejim vaqtidan o‘zgarish xarakterini ifodalaydi. Masalan, mustaqil
qo‘zg‘atiladigan dvigatel yuritma uchun to‘xtab turgan holdan ishga tushirib tezlash vaqtidan aylanish
tezligining o‘zgarishi egri chiziqni quyidagi ko ‘rinishda ifodalash mumkin:
)
1
(
M
t
N
e
(15.8)
Bu yerda
N
to‘xtash oxiridan beqaror rejimdagi aylanish tezligi. Bu tenglamada:
2
2
F
R
R
J
T
M
(15.9)
Bu yerda
J
– yuritmaning inertsiya momenti;
R
– yakor zanjirining qarshiligi.
Tezligi ω bo‘lgan turg‘un bir rejimdan ikkinchisiga o‘tishda tezlikning o‘zgarish egri chizig‘i quyidagi
tenglama bilan ifodalanadi:
T
t
bosh
t
N
e
e
M
)
1
(
(15.10)
Bu yerda
t
– ning qiymatini qo‘yib o‘tkinchi rejimning istalgan paytidagi tezlikni toppish mumkin. Bu
tenglamaning ko‘rsatishicha, barqaror tezlik cheksiz katta vaqt
t=7
dan keyin keladi. Amalda esa, o‘tkinchi
rejim
t=4T
vaqt ichida tugallanadi.
|
| |
Olchash asbobining tizimi

68
4.3-rasm. Elektromagnit induktsiyali tinchlantirgich: (1-temir o'zak; 2-sanoq mexanizmi; 3-alyuminiy
disk; 4-EM induktsiyali tinchlantirgich; 5-magnit o'zak; Z-yuklama.)
4.4-rasm. Suyuqlikli tinchlantirgich(1-aylanuvchi qism;2-suyuqlikli tinchlantirgich; 3-qo'zg'almas
qism)
Nazorat savollari
1. VIII – XI asrlarda yashab ijod qilgan vatandoshlarimizning o’lchovshunoslikka qo’shgan
hissalari haqida nimalarni bilasiz ?
2.
Меtrologiyaning aksiomalarini ta’riflang ?
3.
O'lchash turlari va usullari ?
4.
Меtrologiyaning asosiy postulatlarini ayting ?
5.
SI ning o’nli karrali va ulushli birliklari
haqida nimalarni bilasiz ?
6.
O‘lchash xatoliklari.
7.
Elektr o’lchashlar haqida nimalarni bilasiz ?
8.
Tinchlantirgichlarning qanday turlari mavjud ?
69
II bob. 5-mavzu.
SUV XO‘JALIGI TIZIMLARIDA ELEKTR KATTALIKLARNI O‘LCHASH.
Reja:
5.1. O‘lchash
vositalari, ularning turlari va asosiy metrologik tavsiflari.
5.2. O‘lchash asboblarining klassifikatsiyasi.
5.3. Tok, kuchlanish, aktiv va reaktiv quvvatlarni o‘lchash. O‘zgarmas va o‘zgaruvchan tok
zanjirlarida o‘lchashlar.
5.4. Kuchlanishni olchash.
5.5. Qarshilikni o‘lchash.
5.6 Sig‘im, induktivlik va o‘zaro induktivlikni o‘lchash. Chastotani o‘lchash.
Faza siljish
burchagini o‘lchash.
Nonushta turlari - 1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja

|
1-mavzu: «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari Reja
|
bet | 70/121 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 3,44 Mb. | | #120026 |
Bog'liq 1-mavzu «Restoran biznesi»fanining maqsadi va vazifalari RejaNonushta turlari:
Kontinental nonushta —Yevropada ko‘p yil-lardan buyon qo‘llaniladi. Bu nonushtaga kofe, choy, issiq shokolad, qand, qaymoq (sut), limon, povidlo, jem, asal va non mahsulotlari kiradi, ko‘p hollarda nonushta baho-si mehmonxonada yashash bahosiga qo‘shib yuboriladi.
Mufassallashgan nonushta, bunda taomnomada turli xil taomlar belgilanadi: sabzavot va meva sharbatlari, go‘sht, pishloq, kolbasa, tuxum, tvorog, sut va hokazolar.
Ofitsiantlar orqali ayrim buyurtma taomlar ham tayyor-latish mumkin.
Ingliz nonushtasi. Bu klassik usuldagi nonushta hisoblanadi. Ertalabki choy, kofe to‘g‘ridan-to‘g‘ri meh-monxonaga keltiriladi. Ichimliklarga qo‘shimcha qand, non, saryog‘, jem, asal, qiyom beriladi. Ixcham nonushta deb ataladigan (zpop ’geakGaz!) ertalabki ovqat tizimiga dud-langan cho‘chqa go‘shti bilan qavurilgan tuxum, nonga qo‘shib qovurilgan tuxum, baliqli taomlar, suli shavlasi yoki sut, qand qo‘shilgan sho‘rva. Qo‘shimcha ovqat berilganda ofi-siant ular uchun anjomlar keltiradi.
Amerikancha nonushta. Muz solingan oddiy suv, meva sharbati, kompot, yangi uzilgan mevalar (olxo‘ri, shafto-li, tarvuz), go‘sht, pirog va hokazolar.
Shampan vinosi bilan nonushta. Soat 10 dan 11,30 gacha davom etadi. Kofe, choy, shampan vinosi, vino, sovuq gazaklar, issiq ovqat, sho‘rva, salatlar, desert beriladi. Bu nonushta bufet xizmatchilari tomonidan tavsiya etila-di. Mehmonlardan birontasining tug‘ilgan kuni yoki tan-tanalarida shampan vinolari keltiriladi.
6. Kechikkan nonushta. Soat 10.00 dan 14.00 oralarida bo‘ladi. Issiq va sovuq ichimliklar, bulochkalar, yog‘, jem, kolbasa, pishloq, sho‘rva, issiq go‘shtli ovqat, desertlar beriladi. Bu nonushta tushlik ovqat o‘rniga ham o‘tishi mumkin. Tushlik tushunchasi Yevropa mamlakatlarida lanch (shpsp) deb yuritiladi. Bunda birinchi taom berilmaydi. Qo‘shimcha taomlar ham tortilmaydi. Haqiqiy tushlik
Yevropa tushunchasi bo‘yicha (sIppeg) taomlarga boy, bizning- cha kechki ovqatga to‘g‘ri keladi. Bunda gazak, sho‘rva, baliqli taomlar, maxsus bosh taom, sabzavot taomtri, yengil desert beriladi. Maxsus taom — bizningcha ikkinchi issiq ovqatdir. Birinchi suyuq ovqat ko‘pincha berilmaydi. Nonushta, tushlik, kechki ovqat tashkil qilishda quyi-dagi xizmat usullari qo‘llaniladi:
a-lya kart (a 1a saye) — mehmonlar taomnomadan xoh-lagan ovqat, ichimliklarini tanlab oladilar, buyurtma oshxonaga beriladi, tezlik bilan buyurtma bajarishga kirishiladi, ofitsiant kerakli anjomlar keltiradi;
|
| |
НЕ-И (NOT-AND) - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани,...

36
signal ham o‘zining pastki qiymatiga (mantiqiy 0-ga) teng bo‘lsagina,
chiqishdagi kuchlanish yuqori qiymatga, ya’ni mantiqiy 1-ga teng bo‘ladi.
1.21-rasmning o‘ng tomonida, ushbu elementning chizmalardagi
ifodalanishi va uning haqiqat jadvali keltirilgan.
1.21-rasm.
НЕ-ИЛИ (NOT-OR)
– mantiqiy qo‘shish va inkorlash
amallarini bajaruvchi element.
Yuqoridagi rasmlarda keltirilgan sxemalar – uchta oddiy ventillarni
tashkil etadi. Ular mos ravishda
НЕ, НЕ-И
va
НЕ-ИЛИ
ventillari deb
ataladilar. Ushbu ventillarning chiqishidagi kichik aylanacha esa,
inkorlovchi chiqish
deb ataladi. Chizmalardagi
A
va
B-
lar kirish signallari,
X
esa chiqish signalidir. Haqiqat jadvallarining qatorlarida kirish
signallarining kombinatsiyalari va ularga to‘g‘ri keladigan chiqish
signallarining qiymatlari keltirilgan.
1.18-rasmda keltirilgan
И
(AND) -
mantiqiy ko‘paytirish elementini,
НЕ-И
elementining chiqishini,
НЕ
elementining kirishiga ulash bilan hosil
qilish mumkin.
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти - bet 22

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
MOVE, LD, ST - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб...

Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 2017
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
Buyruqlarning formatlari va xillari

27
Buyruqlarda amal kodi - har doim bo‘ladi, ammo adreslar esa
buyruqlarda bo‘lmasligi ham mumkin. Bunday buyruqlar adressiz
buyruqlar deb ataladi. Qolgan xil buyruqlarda esa bitta, ikkita yoki
uchtagacha adreslar ishtirok etishi mumkin.
MOVE R1, 4
– bir adresli buyruq;
ADD R1, R2
– ikki adresli
buyruq.
Buyruqlarning xillari:
1. Ma’lumotlarni ko‘chirib yozish buyruqlari –
LOAD, STORE, MOVE
(1.3-jadval).
2. Ikkita operandalar ustida amallar bajarish buyruqlari -
ADD, SUB,
AND, OR
(1.4-jadval).
3. Bitta operanda ustida amallar bajarish buyruqlari -
INC, DEC, NOT,
RL
.
4. Taqqoslash va shartli o‘tish buyruqlari -
CMP
.
5. Dastur osti dasturlarini (rus tilida – подпрограмма) chaqirish
buyruqlari -
CALL
(1.5-jadval).
6. Sikllarni boshqarish buyruqlari.
7. Ma’lumotlarni kiritish-chiqarish buyruqlari
– IN, OUT
.
1.3-jadval. Pentium 4 protsessorining ko‘chirib yozish buyruqlari.
-
ga - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб...

34
sodir bo‘ladi va u juda katta qiymatga ega qarshilik sifatida ishlaydi. Kritik
qiymat deganda - mantiqiy 1-ga to‘g‘ri keladigan kuchlanishdan kichikroq
bo‘lgan kuchlanishning qiymati tushuniladi. Bunda tranzistorning
kollektoriga berilayotgan
+V
cc
kuchlanishi natijasida hosil bo‘lgan tok,
tranzistor orqali uning emitteriga o‘ta olmaydi. Natijada sxema uchun
chiqish
signali
hisoblangan
V
out
kuchlanishining
qiymati,
+V
cc
kuchlanishining qiymatiga yaqin qiymatga teng bo‘ladi. Ushbu xildagi
tranzistorlar uchun odatda
+V
cc
=
5V.
1.19-rasm.
Xorijiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

435
5.
O’zbekiston Respublikasining «Dehqon xo’jaligi to’g’risida»gi qonuni. «O’zbekiston
yangi qonunlari» № 6. T.: «Adolat» 1998 yil 229 bet
6.
O’zbekiston Respublikasining «Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish
to’grisida»gi qonuni. «O’zbekiston yangi qonunlari» T.: «Adorlat» 1993 yil 6-son.
7.
O’zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni «Iqtisodiy isloxotlarni yanada
chuqurlashtirish, xususiy mulk manfaatlarini himoya qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish
chora-tadbirlari to’g’risida» 1994 yil 21 yanvar № 3 745. O’zbekiston Respublikasi
«Farmonlar va qarorlar» T.: «O’zbekiston» 1994 yil 7-bet.
8.
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Qishloq xo’jaligida iqtisodiy
isloxotlarni amalga oshirishga doir qo’shimcha chora-tadbirlar to’g’risida» 1994 yil 23
fevral. O’zbekiston Respublikasi «Farmonlar va qarorlar» T.: «O’zbekiston» 1994 yil.
9.
Kаrimоv I.А. Qishlоq xo’jаlik tаrаqqiyoti-to’kin hаyot mаnbаi. -T.: O’zbekistоn, 1998.
10.
Karimov I.A. Bizning bosh maqsadimiz – jamiyatni demokratlashtirish va yangilash,
mamlakatni modernizasiya va isloh etishdir. -T.: O’zbekiston, 2005, - 92 b.
11.
Karimov I.A. “Mamlakatimizni modernizatsiya qilish va kuchli fuqorolik jamiyati barpo
etish – ustuvor maqsadimizdir. Xalq so`zi. 2010. 28-yanvar.
12.
Kаrimоv I.А. O’zbekistоn mustаqillikkа erishish оstоnаsidа.-T.: O’zbekistоn, 2011.
13.
Murtazayev О., G’aniyev I.M., Hasanоv SH.T., Ahrоrоv F.B.– Agrar siyosat va qishlоq
xo’jalik bоzоrlari. (O’quv qo’llanma) – S.: 2009.
MREQ
     
130 
(xotiraga murojaat qilish) va 
RD

133
UltraSPARC versiyasida (UltraSPARC III kompyuteri) PCI shinasidan
foydalandi.
Dastlabki PCI shinasi 33 MGs chastota bilan ishlab, har bir sikl
davomida 32 bitdan ma’lumot uzata olgan, ya’ni uning umumiy o‘tkazish
qobiliyati 4 bayt x 33 = 133 Mbayt/sek bo‘lgan. 1993 yili PCI 2.0, 1995
yili PCI 2.1, PCI 2.2 shinalarini ishlab chiqdi. PCI 2.2 shinasi bitta sikl
davomida 64 bit uzunlikka ega bo‘lgan ma’lumotni 66 Mgs chastota bilan
uzata olish imkoniyatiga ega bo‘ldi, ya’ni uning tezligi 8x66 = 528
Mbayt/sek ga etkazilgan edi. PCI va ISA shinalari birgalikda qo‘llanilgan
Pentium rusumidagi dastlabki kompyuterning arxitekturasi 5.5-rasmda
keltirilgan edi.
90-yillarning ohirlariga kelib grafik axborotni almashinish uchun
mo‘ljallangan AGP – grafik ma’lumotlarni uzatish tezligi oshirilgan port
shinasi ishlab chiqildi. Bunday shinaning AGP 3.0 versiyasining tezligi 2,1
Gbaytga etkazildi. Tarkibida AGP-shinasiga ega, Pentium 4 protsessori
asosida qurilgan zamonaviy kompyuter (yoki tizim) shinalarining
joylashtirilishi 5.6-rasmda keltirilgan edi.
AGP 
(Accelerated Graphics Port - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин...

129
ko‘prik
mavjud. Ushbu ko‘prik – protsessor, asosiy xotira, grafik adapter,
ATAPI kontrolleri va PCI-shinalarni o‘zaro bog‘laydi. Ba’zi hollarda
ushbu ko‘prik yordamida, Ethernet texnologiyasi mansub tarmoq platalari
va boshqa yuqori tezlikka ega qurilmalarni ham ishlashini ta’minlash,
amalga oshiriladi.
5.6-rasmdagi chizmada xozirda shaxsiy kompyuterlarda juda keng
qo‘llanila boshlagan,
USB
(Universal Serial Bus
, rus tilida -
универсальная последовательная шина) – ma’lumotlarni ketma-ket
uzatuvchi universal shina ham keltirilgan.
5.2. Zamonaviy kompyuterlarning shinalari va ularning
ishlash tamoillari
Kompyuter texnikasi va texnologiyalarining rivojlanishi davomida,
keng va ko‘p vaqtlar davomida qo‘llanib kelingan, hamda hozirda ham
keng qo‘llanilib kelayotgan shinalar sifatida quyidagilarni sanab o‘tish
mumkin: Omnibus (PDP-8), Unibus (PDP-11), Multibus (8086), IBM PC
(PC/XT), ISA (PC/AT), EISA (80386), MicroChannel (PC/2), PCI (turli
xildagi
shaxsiy
kompyuterlarda),
SCSI
(turli
xildagi
shaxsiy
kompyuterlarda va ishchi stansiyalarda), Nubus (Macintosh), Universal
Serial Bus (zamonaviy shaxsiy kompyuterlarda), Fire Wire (maishiy
elektronika qurilmalarida), VME (fizika xonalaridagi qurilmalarda) va
Samas (yuqori energiyalar fizikasi qurilmalarida). Ushbu o‘quv
qo‘llanmada ISA, PCI, PCI Express va USB shinalariga oid ma’lumotlar
keltirilgan.
Avval
ta’kidlaganimizdek, zamonaviy kompyuterlarda
ma’lumotlarni parallel va ketma-ket tarzda uzatuvchi shinalardan
foydalanilmoqda [1,2,26].
Ma’lumotlarni parallel tarzda uzatuvchi shinalar:
- boshqarish signallari uchun mo‘ljallangan liniyalar (chiziqlar);
- adreslar uchun mo‘ljallangan liniyalar;
- ma’lumotlar uchun mo‘ljallangan liniyalardan iborat bo‘ladi (5.7-rasm).
Shinaga ulangan biron-bir qurilma, masalan - protsessor, boshqa bir
qurilmadan, masalan - asosiy xotiradan, ma’lumot olishi (yoki unga
uzatishi) uchun, avval boshqarish signallari yordamida uni ogohlantiradi.
Protsessor asosiy xotiradan ma’lumotlarni o‘qimoqchi bo‘lsa,
NID 
(Network Interface Device
, rus tilida - сетевое интерфейсное 
устройство) – tarmoqning interfeys qurilmasi. 
DSLAM

139
5.Sinxron shinadagi o‘qish jarayoni vaqt diagrammasini keltiring va uni
tushuntirib bering.
6.ISA, EISA va PCI shinalari haqida ma’lumotlar bering.
7.PCI Exspress shinasi, uning tuzilishi va qanday ishlashi haqida
ma’lumot bering.
8.USB shinasi, uning tuzilishi va qanday ishlashi haqida ma’lumot
bering.
9.Pentium protsessorlari asosida qurilgan dastlabki kompyuterning
arxitekturasi qanday tuzilgan?
10.Pentium 4 protsessori asosida qurilgan zamonaviy kompyuter (tizim)
shinalari qanday joylashtirilgan va ular qanday ishlaydi?
11.Kompyuterlarda qo‘llaniladigan telekommunikatsion qurilmalar
haqida ma’lumot bering.
-jadval 
Ozuqa birligi va protein tannarxi va suliga nisbatan baholash

433
Suli
Silos uchun makka
Ildizmevali ozuqa
Qand lavlagi
Poliz ozuqalari
Bir
yillik o’tlar:
a)pichanga
b)shirali ozuqaga
Ko’p yillik
o’tlar:
a)pichanga
b)shirali ozuqaga
4. Birlamchi hisob ma’lumotlari asosida tahlil qilinsin.
5. Topshiriq yechimining asosiy natijalari bo’yicha xulosa va takliflar.
6. Savol-javoblar.
7. Uyga vazifa.
Nazorat uchun savollar
1.O’cimlikchilikning axamiyati, asosiy tarmoqlari qaysilar?
2.G’allachilikning ahamiyati, rivojlanishi darajasi va iqtisodiy samaradorligi ko’rsatkichlari
qaysilar ?
3.Paxtachilikning ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi ko’rsatkichlari
qaysilar ?
4.Kartoshkachilikning ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
ko’rsatkichlari qaysilar ?
5.Sabzavotchilikning ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
ko’rsatkichlari qaysilar ?
6.Bog’dorchilikning ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
ko’rsatkichlari qaysilar ?
7.Uzumchilikning ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi ko’rsatkichlari
qaysilar ?
8.Ozuqa ekinlarining ahamiyati, rivojlanish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
ko’rsatkichlari qaysilar ?
9.O’simlikchilik rentabelligiga ta’sir qiluvchi omillar qaysilar?
Sotilgan uzumning to’liq tannarxi, o’rtacha bahosi va rentabelligi aniqlansin

431
7. Uyga vazifa.
15.7.Mashg’ulot. Ozuqabop ekinlar samaradorligini oshirish imkoniyatlari.
1.Darsning maqsadi: Talabalar Oziqabop ekinlarning iqtisodiga doir ma’ruza matnlariga tayangan
holda, olgan bilimlarini amaliy dars davomida mustahkamlab,oziqa ekinlar yetishtirish
samaradorligini oshirish imkoniyatlarini o’rganib chiqishdan iborat.
2.Darsining ta’minoti.
Darsda absolyut va nisbiy ko’rsatkichlarni hisoblashga imkon beradigan
jadvallar ishlatiladi. Bu jadvallar viloyat va alohida olingan yillik hisobotlari ma’lumotlari asosida
to’ldiriladi va hisoblanadi.
3. Darsning borishi.
A) O’tgan darsni so’rash.
B) Yangi mashg’ulot mavzsini tushuntirish.
D) Talabalarning mustaqil ishlari uchun topshiriq.
Reja:
1. Oziqabop ekinlarni xalq xo’jaligidagi axamiyati
2. Oziqabop ekinlarni rivojlanishi, hozirgi axvoli va istiqbollari
3. Ozuqa resurslarini ishlab chiqarish va ulardan foydalanishning iqtisodiy samaradorligini
oshirish imkoniyatlari
Topshiriqning mazmuni
1. Har bir gektar ozuqa ekinidan chiqadigan ozuqa birligi va hazm bo’luvchi protein miqdori
aniqlansin.
2. Ozuqa birligi va protein tannarxi va suliga nisbatan baholansin.
Topshiriq sharti
Ozuqa ekinlari iqtisodiy samaradorligini taqqoslama baholash uchun kompleks
ko’rsatkichlardan foydalaniladi:1 ga.dan chiqadigan ozuqa birligi va hazm bo’luvchi protein, 1
kishi/soatiga to’g’ri keladigan ozuqa va proteyin birligi, alohida ozuqalarning suliga nisbatan
taqqoslama baholari indeksi.
Ozuqa maydonining 1 ga.idan chiqadigan ozuqa birligi va hazm bo’luvchi protein asosiy va
qo’shimcha mahsulotlar hosildorligini sentner hisobidagi ozuqa birligi va o’zlashtiriladigan
proteyin miqdoriga ko’paytirilib aniqlanadi. Aloxida ozuqa turlari bo’yicha ozuqa va proteyin
birligining tannarxi xarajatlarni ozuqa va proteyin birligiga aylantirilgan 1 ga.dan olingan
hosildorlikka bo’lib aniqlanadi. Alohida ozuqalarning suliga nisbatan taqqoslama baholari indeksi
aloxida ekinlarning ozuqa va proteyin birligidagi hosildorligini, xuddi shu birlikdagi sulining
hosildorligiga bo’lib aniqlanadi.
1-jadval
Ozuqa ekinlarini iqtisodiy baholash ko’rsatkichlarini hisoblash uchun birlamchi
ma’lumotlar
Ozuqa
turlari
O’rtacha
hosildor-
lik, s/ga.
1 kg. ozuqada
mujassamlashgan
1 gektarga
sarflangan
xarajatlar,
so’m
Ozuqa
birligi
O’zlashtiri-
ladigan
Telekommunikatsion qurilmalar - Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин...

|
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг заруриятиBog'liq 3.-Z.Z.MiryusupovJ.X.Djumanov.Kompyuterarxitekturasi 20175.3. Telekommunikatsion qurilmalar.
Hozirda kompyuterlarni o‘zaro va ayniqsa Internetga ulashda telefon
tarmog‘idan foydalanishga to‘g‘ri kelmoqda. Telefon tarmog‘i orqali 0 va
1 qiymatlarni qabul qiladigan kompyuter ma’lumotlarini uzatishda esa
modemlar
qo‘llaniladi. 0 va 1 lar ketma-ketligi modem yordamida
modulyasiyalanib
telefon liniyasi (chizig‘i) orqali telefon tarmog‘iga
uzatiladi. Bunda modulyasiyalashning quyidagi xillaridan foydalaniladi:
amlitudali, chastotali yoki fazali modulyasiyalash usullari (5.13-rasm).
Hozirda ishlab chiqilgan modemlarning ma’lumotlarni uzatish tezliklari
28 800 bit/sek dan 57 600 bit/sek gacha bo‘lishi mumkin.
5.13-rasm. 01001011000100 ikkilik sonni telefon liniyasi orqali uzatish:
ikki sathli signal (
a
); amplitudali modulyasiya (
b
); chastotali modulyasiya
(
c
); fazali modulyasiya (
d
).
137
Raqamli abonent liniyalari (chiziqlari).
Internet xizmatlari xillaring
ko‘payib borishi natijasida, ulardan foydalanish uchun yuqorida keltirilgan
usullar asosida ishlaydigan modemlarga nisbatan, ma’lumotlarni ancha tez
uzata oladigan qurilmalarni ishlab chiqish zarurati tug‘ildi. Natijada -
xDSL
(Digital Subscriber Line
, rus tilida - цифровая абонентская линия)
– raqamli abonent liniyalari deb nomlangan ulanish texnologiyalari asosida
ishlaydigan qurilmalarning bir nechta xillari yaratildi. Shulardan keng
tarqalgani
hisoblangan
ADSL
(Asymmetric
DSL
,
rus
tilida
-
асимметричная цифровая абонентская линия) modemlar haqida
to‘xtalib o‘tamiz. ADSL-modem yordamida xizmat ko‘rsatish chizmasi
5.14-rasmda keltirilgan.
5.14-rasm. ADSL-modem yordamida xizmat ko‘rsatish chizmasi.
Unda avvalgi analog rusumli telefon liniyalarida qo‘llanilgan
filtr
olib
tashlanishi natijasida hosil bo‘lgan 1,1 MGs kenglikka ega spektr, har biri
4312,5 Gs dan
256-ta avtonom kanallarga
ajratilgan. 0-inchi kanal tovushli
ma’lumotlarni uzatish uchun ajratildi. Tovush va kompyuter
ma’lumotlarini uzatishda hosil bo‘lishi mumkin bo‘lgan noaniqliklarni
yo‘qotish maqsadida, 1-5 kanallar ishlatilmaydigan kanallar deb belgilandi.
Ikkita kanal, chiquvchi va kiruvchi boshqarish signallarini uzatish uchun
ajratildi. Qolgan 248-ta kanallar orqali esa foydalanuvchilarning
ma’lumotlari uzatiladigan bo‘ldi. SHunday qilib bitta ADSL-modem 248-
ta odatdagi modem bilan teng bo‘ldi.
5.15-rasmda
ADSL
qurilmalarining
standart
konfiguratsiyasi
keltirilgan. Unda:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Битираётган мутахассисларни тайёрлашнинг сифатига қўйиладиган талабларнинг кескин ошиб кетгани, мураккаб масалаларни ечишга фанлараро ёндашувнинг зарурияти
|
Adreslash. Boshqarish oqimi va uzilishlar

28
Adreslash. Boshqarish oqimi va uzilishlar.
Ko‘pgina
buyruqlar
joylashgan o‘rinlari ko‘rsatilishi kerak bo‘lgan
operandalar
bilan ishlaydi.
Operandaning joylashgan o‘rnini ko‘rsatish
adreslash
deb ataladi.
Adreslashning quyidagi xillari yoki rejimlari (1.6-rasm) mavjud:
1.Bevosita adreslash rejimi.
2.To‘g‘ridan-to‘g‘ri adreslash rejimi.
3.Registrlar yordamida adreslash rejimi.
4.Registrlar yordamida bilvosita adreslash rejimi.
5.Indeksli adreslash rejimi.
6.Nisbiy indeksli adreslash rejimi.
7.Stekli adreslash rejimi.
1.4-jadval. Pentium 4 protsessorining arifmetik buyruqlari.
29
1.5-jadval. Pentium 4 protsessorining boshqarishni uzatish buyruqlari.
1.6-jadval. Adreslash rejimlarini taqqoslash.
Dasturni ishlashi davomida undagi buyruqlarning
bajarilish ketma-
ketligi
-
boshqarish oqimi
deb ataladi. O‘tishlar va dastur osti dasturlarini
chaqirishlar bo‘lmasa,
buyruqlar xotiraning
ketma-ket yacheykalaridan
chaqirib olinib bajariladilar. Quyidagi misolda Pentium 4 assemblerida
I
2
+J
2
+K
2
ifodani hisoblash dasturi keltirilgan. Undagi buyruqlar xotiraning
ketma-ket yacheykalaridan chaqirib olinib bajariladi.
31
Agar asosiy dasturni ishlashi
davomida boshqa bir dastur, ya’ni
dastur osti dasturi chaqiriladigan bo‘lsa –
uzilish
(rus tilida – прерывание)
sodir bo‘ladi. Bunda asosiy dasturning buyruqlarini
xotiradan ketma-ket
chaqirish to‘xtatilib, yangi ishga tushirilgan dasturni –
dastur osti dasturini
(rus tilida – подпрограмма) bajarish yo‘lga qo‘yiladi (1.17-rasm).
Dastur
osti dasturi ishlab bo‘lgandan so‘ng esa, asosiy
dasturga qaytiladi va
avvalgi ketma-ketlik to‘xtatilgan joyidan boshlab bajarilishi yo‘lga
quyiladi.
1.17-rasm. Asosiy dasturni ishlashi:
a
) uzilishlarsiz;
b
) uzilishlar bilan.
Xorijiy adabiyotlar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

70
mezoni bo‘lishi darkor. Xalq so‘zi, 2006 yil 25 fevral.
3.
Karimov I.A. Erishilgan yutuqlarni mustahkamlab, yangi marralar sari izchil harakat qilishimiz
lozim. Xalq so‘zi, 2006 yil 11 fevral.
4.
Karimov I.A. Bizning bosh maqsadimiz – jamiyatni demokratlashtirish va yangilash, mamlakatni
modernizatsiya va isloh etishdir. -T.: O‘zbekiston, 2005, - 92 b.
5.
O‘zbekiston Respublikasining «Korxonalar to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekiston yangi qonunlari»
№ 2 T.: «Adolat» 1991 y.
6.
O‘zbekiston Respublikasining «Mulkchilik to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekiston Respublikasi
qonun va farmonlar» 1992 yil 29 bet.
7.
O‘zbekiston Respublikasining «Ijara to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekiston-
8.
ning yangi qonunlari» № ; T.; «Adolat» 1993 yil.
9.
O‘zbekiston Respublikasining «Tadbirkorlik to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekiston yangi
qonunlari» № 2 T.: «Adolat» 1991 y.
10.
O‘zbekiston Respublikasining «Dehqon xo‘jaligi to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekiston yangi
qonunlari» № 6. T.: «Adolat» 1998 yil 229 bet
11.
O‘zbekiston Respublikasining «Davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish to‘grisida»gi
qonuni. «O‘zbekiston yangi qonunlari» T.: «Adorlat» 1993 yil 6-son.
12.
O‘zbekiston Respublikasining «Aholini ish bilan ta’minlash to‘g‘risida»gi qonuni. Sovet
O‘zbekistoni 19-son, 26 yanvar 1991 yil.
13.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni «Iqtisodiy isloxotlarni yanada chuqurlashtirish,
xususiy mulk manfaatlarini himoya qilish va tadbirkorlikni rivojlantirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida» 1994 yil 21 yanvar № 3 745. O‘zbekiston Respublikasi «Farmonlar va qarorlar» T.:
«O‘zbekiston» 1994 yil 7-bet.
14.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Qishloq xo‘jaligida iqtisodiy
isloxotlarni amalga oshirishga doir qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida» 1994 yil 23 fevral.
O‘zbekiston Respublikasi «Farmonlar va qarorlar» T.: «O‘zbekiston» 1994 yil.
15.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining qarori «Chorvachilikda isloxotlarni
takomillashtirish hamda dehqon (fermer) xo‘jaliklarini va xususiylashtirilgan fermalar
manfaatlarini himoya qilish to‘g‘risida» 1994 yil 23 fevral. O‘zbekiston Respublikasi «Farmonlar
va qarorlar» T.: «O‘zbekiston» 1994 yil 79 bet.
16.
O‘zbekiston Respublikasi «Chet el investisiyalari to‘g‘risida»gi qonuni. «O‘zbekistonning yangi
qonunlari» T.: «Adolat» 1992 y.
17.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy kengashining XI sessiya materiallari 1998 yil.
Internet saytlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

71
Ta’limiy:
Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi, agrosanoat majmui tarmoqlari
o’rtasida ishlab chiqarish va iqtisodiy aloqalar haqida ma’lumotlarga, bilimlarga hamda ko’nikmalarga
ega bo’ladi.
Tarbiyaviy:
Talabalarda agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi, agrosanoat
majmui tarmoqlari o’rtasida ishlab chiqarish va iqtisodiy aloqalar haqida
,
tasavvurlar shakllanadi.
Rivojlantiruvchi:
Talabalar Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi, agrosanoat
majmui tarmoqlari o’rtasida ishlab chiqarish va iqtisodiy aloqalarga oid tafakkur va dunyoqarashini
rivojlantiradi.
Pedagogik vazifalar:
•
Agrosanoat majmui tushunchasi, uning
maqsadi va tarkibi haqida tushunchalar
berish;
•
Agrosanoat majmuining iqtisodiy va
ijtimoiy samaradorligini aniqlash bilan
tanishtirish;
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
3.1.Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va
tarkibi
3.2.Agrosanoat majmui tarmoqlari o’rtasida ishlab
chiqarish va iqtisodiy aloqalar
3.3.Agrosanoat majmuining iqtisodiy va ijtimoiy
samaradorligi
3.4.Mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligi
Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi

|
Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibiBog'liq qorakol3.1. Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi
Bozor iqtisodiyoti sharoitida iqtisodiyot tarmoqlarining, shu jumladan, qishloq xo’jaligi ishlab
chiqarishining samaradorligi ko’p jihatdan boshqa tarmoqlar ishlab chiqarish faoliyatiga
chambarchas bog’liq. Sababi, bir tarmoqning pirovard mahsuloti boshqa bir tarmoq uchun ishlab
chiqarish vositasi yoki xom-ashyosi bo’lib xizmat qiladi va uning tarmoq uchun birlamchi qayta
ishlash yoki mahsulotni iste’molchiga yetkazib berish xizmatini vujudga keltiradi.
Qishloq xo’jaligi bir tomondan, texnika, qishloq xo’jaligi mashinalari, yoqilg’i moylash
materialllari, zaharli kimyoviy vositalar, mineral o’g’itlar, qurilish materiallari va transport vositalari
yetkazib beruvchi sanoat bilan, ikkinchi tomondan, ta’mirlovchi, saqlovchi, yetkazib beruvchi, ya’ni
xizmat qiluvchi tarmoqlar va ishlab chiqaruvchilar bilan bog’langan.
Bundan tashqari, qishloq xo’jaligi mahsulotlaridan xom-ashyo sifatida foydalanuvchi, sanoatning
oziq-ovqat, yengil, to’qimachilik kabi tarmoqlari bilan ham mustahkam aloqa mavjud.
Sanoat va qishloq xo’jaligi tarmoqlari o’rtasida bunday aloqadorlik ular bazasida, organik jihatdan
aloqador bo’lgan va yagona pirovard maqsadga qaratilgan agrosanoat majmui shakllanishuvini
vujudga keltiradi.
Shunday qilib, agrosanoat majmui qishloq xo’jaligini rivojlantirish bilan, uning ishlab chiqarishga
xizmat qiluvchi va qishloq xo’jaligi mahsulotlarini iste’molchiga yetkazib berish bilan bog’langan
iqtisodiyot tarmoqlarining to’plamidan iboratdir. Uning faoliyati minimal xarajatlar hisobiga
mamlakat aholisini oziq-ovqat mahsulotlari va sanoatni xom-ashyo bilan to’laroq qondirishga
qaratilgan.
Agrosanoat majmuining asosiy ijtimoiy – iqtisodiy maqsadi quyidagilardan iborat:
•
Mamlakatning oziq-ovqat muammosini hal qilish va unga bo’lgan iste’molni ilmiy
asoslangan me’yorlarga yaqinlashtirish;
•
Aholini qishloq xo’jaligi xom–ashyosidan tayyorlanadigan oziq-ovqat bo’lmagan tovarlarga
bo’lgan talabini qondirish;
•
Agrosanoat majmui korxonalarini rivojlantirishning intensiv shakliga o’tkazish va shu asosda
pirovard mahsulot ishlab chiqarishni o’stirishni ta’minlash;
•
Barcha tarmoq va korxonalarda mavjud resurslar salohiyati(potensiali)dan foydalanishni
yaxshilash va shu asosda ishlab chiqarish samaradorligini oshirish;
73
•
Tashqi savdo oboroti strukturasini, oziq-ovqat mahsulotlarini ko’proq chetga chiqarish
hisobiga o’zgartirish.
Agrosanoat majmui o’z ichiga uchta sohani qamrab oladi:
|
| |
Internet saytlari - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

|
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyotiBog'liq qorakolInternet saytlari
18.
www.samqxi.uz
– Samarqand qishloq xo’jalik instituti veb-sahifasi
19.
www.lex.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qonun hujjatlari ma’lumotlari milliy bazasi.
20.
www.uzreport.com
– Axborot agentligi.
21.
www.agro.uz
– O’zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo’jaligi vazirligi.
MA’RUZADA TA’LIM TEXNOLOGIYASI
O’quv soati:
2 soat
Talabalar soni:
60-80 ta
O’quv mashg’ulotining
shakli
-
ma’ruza
Mavzu-
Bozor iqtisodiga o’tishda qishloq xo’jaligiga
davlat rahbarligi va amalga oshirilayotgan agrar-iqtisodiy
islohotlar– ko’rgazmali ma’ruza
Mavzu rejasi
4.1.O’tish davrida qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi
4.2.Yer islohoti, uning amalga oshirilishi
4.3.Mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish
4.4.Moliya, kryedit, soliq va baholar islohoti
Ma’ruza mashg’ulotining maqsadi:
Ta’limiy:
O’tish davrida qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi,
yer islohoti, uning amalga oshirilishi,
mulkni davlat tasarrufidan chiqarish va xususiylashtirish, moliya, kryedit, soliq va baholar islohoti
haqida
bilimlarga hamda ko’nikmalarga ega bo’ladi.
Tarbiyaviy:
Talabalarda yer islohotini qanday amalga oshirish, mulkni davlat tasarrufidan chiqarish
va xususiylashtirish to`g`risida, moliya, kryedit, soliq va baholar islohoti
haqida tasavvurlar
shakllanadi.
Rivojlantiruvchi:
Talabalar Yer islohotini qanday amalga oshirish, mulkni davlat tasarrufidan
chiqarish va xususiylashtirishga oid tafakkur va dunyoqarashini rivojlantiradi.
Pedagogik vazifalar:
•
O’tish davrida qishloq xo’jaligiga davlat
rahbarligi haqida tushunchalar berish;
•
Yer islohoti, uning amalga oshirilishi
bilan tanishtirish;
O’quv faoliyatining natijalari
Talaba:
4.1. O’tish davrida qishloq xo’jaligiga davlat rahbarligi
4.2. Yer islohoti, uning amalga oshirilishi
4.3.
Mulkni
davlat
tasarrufidan
chiqarish
va
xususiylashtirish
4.4. Moliya, kryedit, soliq va baholar islohoti
|
| |
Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti - bet 356

434
2. Karimov I.A. Qishloq xo’jaligini isloh qilish. Agrar munosabatlarning
yangi turini
shakllantirish. T.: «O’zbekiston» 1995 yil 58 bet.
3. Karimov I.A. Xususiylashtirish jarayonlarini chuqurlashtirish va raqobatchilik muhitini
shakllantirish iqtisodiy islohotlar ikkinchi bosqichni asosiy vazifasi. T.: «O’zbekiston»
1995 yil 179 bet.
4. Karimov I.A. Dehqonchilik taraqqiyoti – farovonlik manbai. T.: «O’zbekiston» 1996 yil
58 bet.
5. Karimov I. A. Qishloq istiqboli - yurt istiqboli. T.: 1996 yil 115 bet.
6. Karimov I.A. Bоsh mаqsаdimiz–mаvjud qiyinchiliklаrgа qаrаmаsdаn, оlib bоrаyotgаn
islоhоtlаrni, iqtisоdiyotimizdа tаrkibiy o’zgаrishlаrni
izchil dаvоm ettirish,
хususiy
mulkchilik, kichik biznes vа tаdbirkоrlikkа yanаdа keng yo’l
оchib berish hisоbidаn
оldingа yurishdir. O‘zbekiston Respublikasi prezidenti
Islom Karimovning
mamlakatimizni 2015-yilda ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish yakunlari va 2016-yilga
mo‘ljallangan iqtisodiy dasturning eng muhim ustuvor yo‘nalishlariga bag‘ishlangan
vazirlar mahkamasining kengaytirilgan majlisidagi ma’ruzasidan. Xalq so’zi, 2016 yil 16-
yanvar.
7.
Abdug’aniyev A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti fani bo’yicha mavzular.T. 2001y.
8.
Abdug’aniyev A., Abdug’aniyev A.A. Qishloq xo’jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
O’zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg’armasi nashriyoti, 2004 y.
9.
Ergashеv R.X. Qishlоq xo’jaligi iqtisоdiyoti. Darslik.-T.: Ekstеrеmum prеss, 2011.
10.
Ismoilov A.Q., Murtazayev O. «Qishloq xo’jalik iqtisodiyoti». Toshkent , “Moliya”2005
11.
Jo’rayev F. Qishloq xo’jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish. Darslik.Т.,
Istiqlol, 2004 y.
12.
Murtazayev O. Paxtachilik agrosanoat majmuasining
samaradorligini oshirish
muammolari. Toshkent “Fan”, 2005.
13.
Murtazayev O. Paxtachilik majmuasi samaradorligining metodologik masalalari. T.:
Iqt.fan.dokt. ilmiy darajasini olish uchun yozilgan dissertasiya.T.: 2009 yil.
14.
Xakimov R., Otaqulov M., YUsupov Ye., YUsupov M.S.
Agrosanoat majmuasi
iqtisodiyoti. – (O’quv qo’llanma) T., TDIU, 2004.-160 b.
15.
Salimov B.T., Hamdamov Q.S., Berkinov B.B., Xakimov R., YUsupov M.S.,
Oripov
M.A., O’roqov N.I. - Dehqon va fermer xo’jaliklari iqtisodi – (O’quv qo’llanma) –T.:
TDIU, 2004. – 176 b.
16.
Umrzоqоv I.T., Tоshbоеv A.SH., Rashidоv SH., Tоshbоеv A.A. Qishlоq xo’jalik
iqtisоdiyoti va mеnеjmеnti.-T.: Iqtisоd-mоliya, 2008.
Nazorat uchun savollar - Microsoft Word 01 Kishlok xujalik ishlab chikarish iktisodiyoti

69
3-MAVZU. AGROSANOAT MAJMUASINING MOHIYATI, TARKIBI VA
RIVOJLANISHI
Reja
:
3.1.Agrosanoat majmui tushunchasi, uning maqsadi va tarkibi
3.2.Agrosanoat majmui tarmoqlari o’rtasida ishlab chiqarish va iqtisodiy aloqalar
3.3.Agrosanoat majmuining iqtisodiy va ijtimoiy samaradorligi
3.4.Mamlakatning oziq-ovqat xavfsizligi
Kalit so’zlar:
Agrosanoat majmuasi, sfera, oraliq mahsulot, pirovard mahsulot, integrasiya,
gorizontal integrasiya, vertikal integrasiya.
Foydalangan adabiyotlar.
Asosiy adabiyotlar
1.
Abdug‘aniyev A. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti fani bo‘yicha mavzular.T. 2001y.
2.
Abdug‘aniyev A., Abdug‘aniyev A.A. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent,
O‘zbekiston yozuvchilar uyushmasi Adabiyot jamg‘armasi nashriyoti, 2004 y.
3.
Ismoilov A.Q., Murtazayev O. Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti. Darslik. Toshkent, Moliya, 2005 y.
4.
Jo‘rayev F. Qishloq xo‘jalik korxonalarida ishlab chiqarishni tashkil etish. Darslik.Toshkent,
Istiqlol, 2004 y.
5.
Axmedov U. Effektivnost funksionirovaniya xlopkovodstva Uzbekistana. T.: GFNTP 1993 g.
270 str.
6.
Grechixin V.N., Kochubey M.I. Zemelniy fond Uzbekistana i perspektivi yego polzovaniya. T.
Mehnat 1987 g. 152 str.
7.
Dobrinin V.A. Ekonomika selskogo xozyaystva. M.: Kolos 1990 g,
8.
Yemelyanov A.M. Ekonomika selskogo xozyaystva. M.: Ekonomika, 1994 g.
9.
Jo‘rayev A. Qishloq va ijtimoiy hayot. T.: Mehnat 1992 yil.
10.
Karimov I.A. Tadbirkorlik- iqtisodiyot kelajagi. T.; «O‘zbekiston» 1995 yil 128 bet.
11.
Karimov I.A. Faoliyatimiz davr ruhiga mos bo‘lsin. T.: «O‘zbekiston» 1995 yil 133 bet.
12.
Karimov I.A. Davlatimiz mulkini xususiylashtirish va ko‘p ukladli iqtisodiyot asoslarini
shakllantirish.T.: «O‘zbekiston» 1995 yil
13.
Karimov I.A. Qishloq xo‘jaligini isloh qilish. Agrar munosabatlarning yangi turini shakllantirish.
T.: «O‘zbekiston» 1995 yil 58 bet.
14.
Karimov I.A. Xususiylashtirish jarayonlarini chuqurlashtirish va raqobatchilik muhitini
shakllantirish iqtisodiy islohotlar ikkinchi bosqichni asosiy vazifasi. T.: «O‘zbekiston» 1995 yil
179 bet.
15.
Karimov I.A. Dehqonchilik taraqqiyoti – farovonlik manbai. T.: «O‘zbekiston» 1996 yil 58 bet.
16.
Karimov I. A. Qishloq istiqboli - yurt istiqboli. T.: 1996 yil 115 bet.
17.
Karimov I.A.O‘zbekiston buyuk kelajak sari- T.: O‘zbekiston, 1999 yil.
18.
Kayumov F., Abdullayev R. Arendniy podryad v selskom xozyaystve Uzbekistana. T.: «Mexnat»
1983 yil.
19.
Kayumov F. Effektivnost APK v usloviyax perexoda k rinku M.: INO «Poligran» 1992 yil.
20.
Nosirov N., Abdullayev M. Bozor iqtisodi asosi. T.: 1991 yil
21.
Xolmo‘minov Sh.R. Rinok truda. Problemi formirovaniya i regulirovaniya. T.: «Fan» 1994 yil.
Ikkinchi usul: Qurilmalar dispetcheri orqali

|
Ikkinchi usul: Qurilmalar dispetcheri orqali
|
bet | 3/3 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #106317 |
Bog'liq 13-Mavzu Tayyorladi Mamaraimov Behruz ATT 222 - Guruh
Ishni boshlash uchun qo‘llanadigan «Pusk» tugmachasini bosamiz va klaviaturada «Dispetcher ustroystv» yozuvini teramiz. Ochilgan menyudagi «Protsessori» bandini tanlaymiz. Shunda kompyuteringizning «yuragi» haqidagi ma’lumotlar bir nechta qatorda ko‘rinadi. Bu esa protsessoringizning yadrolari soniga bog‘liq: ikki yadroli chipda ikki qator, to‘rt yadrolisida esa to‘rt qatorda, har bir yadroning takt chastotasi bilan birga aks etadi.
Kompyuterning qismlari qanday xususiyatlarga ega ekanini batafsil ko‘rsatib beruvchi maxsus dasturlar mavjud. Masalan, yaxshilaridan biri sifatida CPU-Z utilitasini tavsiya etish mumkin. Uni mana bu havola orqali ishlab chiquvchining saytiga o‘tib, ko‘chirib olib o‘rnatsangiz bo‘ladi. CPU-Z dasturini ishga tushirsangiz, barcha ma’lumotlarni ko‘rsatadi.
Uchinchi usul: Maxsus dastur bilan
E’TIBORINGIZ UCHUN RAHMAT!
|
| |
13-mavzu: Kompyuter protsessorlarining tuzilishilari va qanday ishlashlari - bet 2

|
13-mavzu: Kompyuter protsessorlarining tuzilishilari va qanday ishlashlari
|
bet | 2/3 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 0,86 Mb. | | #106317 |
Bog'liq 13-Mavzu Tayyorladi Mamaraimov Behruz ATT 222 - GuruhFaqat operatsion tizim emas, balki dasturlar, drayverlar ham razryadlarga bo‘linadi. Bu dasturlar(drayverlar)operatsion tizim razryadiga qarab o‘rnatiladi. Agar tizim x32 razryadga ega bo‘lsa, faqat x32 razryadli dastur va drayverlar o‘rnatiladi(x64 li dastur va drayverlar tushmaydi). Agar tizim x64 razryadga ega bo‘lsa, x64 li dasturlar ham x32li dasturlar ham o‘rnatilishi mumkin. Bu degani x64 li kuchli deganidir. - Faqat operatsion tizim emas, balki dasturlar, drayverlar ham razryadlarga bo‘linadi. Bu dasturlar(drayverlar)operatsion tizim razryadiga qarab o‘rnatiladi. Agar tizim x32 razryadga ega bo‘lsa, faqat x32 razryadli dastur va drayverlar o‘rnatiladi(x64 li dastur va drayverlar tushmaydi). Agar tizim x64 razryadga ega bo‘lsa, x64 li dasturlar ham x32li dasturlar ham o‘rnatilishi mumkin. Bu degani x64 li kuchli deganidir.
Protsessorni mikroprotsessor yoki CPU (ya'ni, Central Processing Unit - markaziy protsessor) deb ham atashadi. Protsessor arifmetik va mantiqiy amallarni bajaradi, xotira bilan bog'lanadi va barcha qurilmalar ishini boshqaradi.
Zamonaviy kompyuterlarda protsessor vazifasini 10 mm kvadratdan ham kichik yuzali yagona yarim o'tkazgichli kristalda (kremniy yoki germaniy) joylashgan millionlab mitti tranzistorlardan tashkil topgan mikro-protsessor, ya'ni o'ta zich integral sxema bajarmoqda. Misol sifatida ko'radigan bo'lsak, Intel Pentium Pro mikroprotsessori o'z ichida 5,5 milliondan ortiq tranzistorlarni saqlaydi.
Protsessorning turi va xususiyatlarini aniqlash usullari
Bilamizki, kompyuterning ishlash samaradorligini ta’minlovchi «yuragi» – uning protsessori hisoblanadi. Ayni shu qismiga ko‘p narsa bog‘liq. Xo‘sh, siz o‘z kompyuteringizda qanaqa protsessor o‘rnatilganini bilasizmi?
Buni aniqlashning quyidagi yo‘llari mavjud:
Birinchi usul: Vazifalar dispetcheri yordamida
Ekranning pastki qismiga – vazifalar panelining bo‘sh joyiga sichqonchaning o‘ng tugmachasi bilan chertamiz. Ochilgan menyuda «Vazifalar dispetcheri», ya’ni «Dispetcher zadach» bandini tanlaymiz. anlaymiz.
Ochilgan dispetcher oynasidagi ikkinchi – «Proizvoditelnost» varaqasiga o‘tamiz, unda kompyuterning ishlash samaradorligi xususiyatlarini aks ettiradi. Eng yuqori qismida esa qurilmangizning markaziy protsessori haqidagi ma’lumotlar ham ko‘rsatiladi.
|
| |
Mashinalardan foydalanish asoslari - bet 63

194
davrda Respublika avtoservisiga butunlay yangi, firma usulida xizmat
ko‘rsatuvchi “AvtoVAZtexxizmat” va “KAMAZavtotexxizmat”lar
kelib
qo‘shildi.
Avtoservisning
moddiy-texnik
bazasi
jiddiy
ravishda
mustahkamlandi.
Uchinchi davr (1981…90 yillar) sohaning rivojlanishi, avtoservis
korxonalari tarmoqlari va tarkibining yanada o‘sishi va ular moddiy-texnika
bazasining
yanada
mustahkamlanishi
bilan
belgilanadi.
Avtoservis
korxonalari tarmoqlari o‘sishi, eng avvalo, shirkat (kooperativ)
usulidagi
korxonalarning va firma usulida ishlovchi “Matiz”, “MAN” va h.k. servis
korxonalarining tashkil etilishi va ishga tushirilishi bilan bog‘liqdir. Texnik
xizmat ko‘rsatish stansiyalari, maxsus avtomarkazlar va avtoustaxonalarning
umumiy soni faqat “O‘zavtotexxizmat” boshqarmasi tarkibida 1991 yil
yanvarida 282 korxonani tashkil etdi. Ulardagi
ishchi postlarning umumiy
soni 1152 taga, firma usulida xizmat ko‘rsatuvchi «Avtotexxizmat»,
«AvtoZAZ» va «AvtoGAZ texxizmat»lar 50 ta korxonalaridagi ishchi
postlari soni 408 taga etdi [3].
To‘rtinchi
davr
(1991-96
yillar)
mamlakatimiz
avtoservisining
rivojlanishida turg‘unlik yuz berdi. CHunki eski davlat iqtisodiy tizimining
o‘zgarishi va uning o‘rniga yangi, bozor iqtisodiy tizimini barpo etilishi o‘ta
murakkab jarayon bo‘lib, ma’lum o‘tish davrini talab etardi. Bu davr
mobaynida eski iqtisodiy aloqalar tubdan o‘zgartirilib, yangilari shakllanishi,
shunga binoan moliya, bank,
soliq tizimi, moddiy-texnik ta’minotning
yaratilishi sababli ishlab chiqarishda, shu jumladan avtoservisda ham ma’lum
darajada vaqtinchalik qiyinchiliklarga duch kelindi.
Beshinchi davr (1996- hozirga qadar) sohada yana rivojlanish, xizmat
turlari va hajmining sezilarli o‘sishi, ishlab chiqarish-texnik bazasining yana
mustahkamlanishi, mamlakatda iqtisodiy islohotlar o‘tkazilishi sababli,
avtoservis korxonalari tarmoqlari va tarkibining yana kengayishi va o‘sishi,
kichik va oilaviy biznes shaklida ishlovchi ko‘pdan-ko‘p xususiy avtoservis
korxonalari,
avtoustaxonalar, texnik xizmat ko‘rsatuvchi postlar sonining
195
keskin ko‘payishi va, ayniqsa, mamlakatimizda avtomobilsozlik sanoatining
ishga tushishi (“O‘zDEUAvto” va “SamkochAvto” kompaniyalari) va ular
tomonidan qayta qurilgan avtomarkazlar va diler stansiyalarining yangicha
ishga tushishi kuzatildi. Sohada avtoservis bozori
va unda raqobat paydo
bo‘ldi, Toshkent shahrida «Toyota», «Mersedes - Bens», «Ford» va boshqa
dunyoning etakchi avtomobilsoz kompaniyalari avtoservis dilerlari ishga
tushirildi. Shu narsa ayonki, mamlakatimiz avtoservisi o‘z rivojlanishining
istiqbolli yo‘lini tanladi va bu yo‘ldan sobit qadam bilan ketmoqda.
Uning
xizmatidan hozirgi paytda 1 mln. dan ortiq avtomobillar muntazam
foydalanmoqda. Ammo bu xizmatlarning ko‘lami ham, sifati va turlari ham
avtomobil transportini to‘la qondirganicha yo‘q, sohada bir qancha iqtisodiy-
tashkiliy, moddiy-texnik, ilmiy-tadqiqiy va boshqa muammolar o‘z
echimini
kutmoqda.