nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yangi o’zbekistonning umidli yoshlari” 1(4)-son

130
CENTRAL ASIAN RESEARCH JOURNAL FOR INTERDISCIPLINARY
STUDIES
(CARJIS) ilmiy jurnali bilan hamkorlikda.
“YANGI O’ZBEKISTONNING UMIDLI YOSHLARI” 1(4)-SON
2022-YIL 28-MAY
MOBIL ILOVALARNI ISHLAB CHIQISHDA QO’LLANILADIGAN
DASTURIY VOSITALAR.
S.R.Ochilova
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Qarshi filiali assistenti
Y.Q.Shoniyozova
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi TATU Qarshi filiali talabasi
ANNOTATSIYA
Mobil ilova (inglizcha: Mobile app) — maʼlum bir platforma (iOS, Android, Windows
Phone va boshqalar) uchun ishlab chiqilgan smartfonlar, planshetlar va boshqa mobil
qurilmalarda ishlashga moʻljallangan dastur. Koʻpgina mobil ilovalar qurilmaning
oʻzida oldindan oʻrnatiladi
yoki ularni App Store, Google Play va boshqalar kabi
onlayn dastur doʻkonlaridan bepul yoki pullik bilan yuklab olish mumkin. Dastlab,
mobil ilovalar elektron pochtani tezda
tekshirish uchun ishlatilgan, ammo ularning
yuqori talablari boshqa sohalarda ham kengayishiga olib keldi, masalan, mobil telefon
va GPS oʻyinlari, suhbatlashish, video tomosha qilish va Internetdan foydalanish.
Kalit so’zlar. Mobil ilova, MySQL, Flutter, Figma, iOS, Android, LAMP, SQL, Dart,
ma’lumotlar bazasi, dasturlash tillari.
Mobil ilovalarni ishlab chiqishda quyidagi ba’zi dasturlar kerak bo’ladi:
1-rasm. Mobil ilovalarni ishlab chiqishda foydalaniladigan dasturlar.
MySQL— ochiq manbali relyatsion maʼlumotlar bazasini boshqarish tizimi.
Uning nomi "My", Maykl Videniusning qizining ismi va "SQL",
Strukturalangan
soʻrovlar tilining qisqartmasidan iborat. Relyatsion ma'lumotlar bazasi ma'lumotlarni
bir yoki bir nechta ma'lumotlar jadvallarida tartibga soladi, ularda ma'lumotlar bir-biri
bilan bog'liq bo'lishi mumkin; bu munosabatlar ma'lumotlarni
tuzilishga yordam
beradi. SQL - dasturchilar relyatsion ma'lumotlar bazasidan ma'lumotlarni yaratish,
o'zgartirish
va chiqarish, shuningdek, ma'lumotlar bazasiga
foydalanuvchi kirishini
boshqarish uchun foydalanadigan til. Relyatsion ma'lumotlar bazalari va SQL-ga
qo'shimcha
ravishda, MySQL kabi RDBMS kompyuterning saqlash tizimida
relyatsion ma'lumotlar bazasini amalga oshirish uchun operatsion tizim bilan ishlaydi,
TCP/IP protokoli va transport qatlami –

|
TCP/IP protokoli va transport qatlami –
|
bet | 3/5 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #108380 |
Bog'liq Maruza3TCP/IP protokoli va transport qatlami – bu qatlam ikki funksiyani bajaradi:
• suriluvchi oynalar ta'minoti bilan oqimni boshqaradi;
• sugmentlar tartib raqami va tasdiqiga binoan ishonchlilikni ta'minlaydi.
TCP — bog‘lanishni o‘rnaitish bilan ishonchli protokol. Bu protokol xabarlarni segmentlarga ajratishga va ularni belgilangan manzilda yig‘ishga, yetib bormagan xabar yoki xabar qismlarini qayta jo‘natishga va ularni segmentlardan yig‘ib olishga javob beradi.
TCP protokoli tomon foydalanuvchilar ilovalari o‘rtasida virtual kanalni ta'minlaydi.
• foydalanuvchi deytagramm protokoli (User Datagram Protocol, UDP) — "ishonchli emas", bog‘lanishni o‘rnatishga mo‘ljallanmagan. Vaxolangki UDP xabarlarni jo‘natishga javob bergani bilan, bu qatlamda segmentlar yetib borganligini tekshiruvchi dasturiy ta'minot yo‘q; shu sababdan ham u "ishonchli emas".
Xususiyatlari
IP tarmoq qismlarini yagona tarmoqqa birlashtiradi, shu orqali ma’lumotlar paketlarini ixtiyoriy sonli mashrutizatorlardan orqali yetkazib beradi. OSI tarmoq modelida uchinchi sath hisoblanadi. IP paketlarni egasigacha ishonchli yetkazib berilishi ta’minlab bera olmaydi. Ayrim hollarda paketlar yuborilgan tartibi bo’yicha kelmasligi, ikkilanishi(bitta paketning ikkita nusxasi kelishi), zarar yetgan holda kelishi(odatda zararlangan paketlar yo’q qilinadi) yoki umuman kelmasligi mumkin. OSI tarmoq modelining transport sathi paketlarning xatosiz yetib borishini ta’minlab beradi. Masalan: transport sathining protokoli TCP protokoli IP protokolida transport sifatida ishlatiladi.
Adreslar turlari
Adreslar aniqlashning ikki usuli mavjud: tarmoq osti maskasiga va IP adres qancha joy ajratilganligiga ko’ra.
Statik IP adres (doimiy,o’zgarmas)deb agar foydalanuvchi qurilma sozlamalaridan yoki qurilma tarmoqqa ulanganda avtomatik ravishda oladi va boshqa qurilmaga berib bo’lmaydi.
Dinamik IP adres(o’zgaruvchan) deb agar tarmoqqa ulanish vaqtida qurilma avtomatik tarzda tayinlanadi va DHCP ko’rsatolgan cheklangan vaqt davomida ishlatiladi.
IP adres olish uchun foydalanuvchi quyidagi protokollardan foydalanadi:
DHCP (RFC 2131) — keng tarqalgan tarmoq ko’rsatkichlari uchun sozlamalar protokoli.
BOOTP (RFC 951) — tarmoq adresi sozlash uchun oddiy protocol, odatda disksiz stansiyalarda ishlatiladi.
IPCP (RFC 1332) – PPP (RFC 1661) protokoli bilan ishlaydi.
Zeroconf (RFC 3927) — tarmoq adresini sozlash protokoli, nomini aniqlash va xizmatlarni qidirish vazifasini bajaradi.
|
| |
Ishlashni optimallashtirish

|
Ishlashni optimallashtirish
|
bet | 16/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariIshlashni optimallashtirish
EXT2fs tizimi o'z ish faoliyatini optimallashtiradigan ko'plab funktsiyalarni o'z ichiga oladi, bu fayllarni o'qish va yozishda ma'lumot almashish tezligining oshishiga olib keladi.
EXT2fs disk buferidan qattiq foydalanadi. Blokni o'qish kerak bo'lganda, yadro bir nechta qo'shni bloklarga kiritish-chiqarish so'rovini beradi. Shunday qilib, yadro keyingi o'qilishi kerak bo'lgan blok allaqachon disk buferiga yuklanganligiga ishonch hosil qilishga harakat qiladi. Bunday operatsiyalar odatda fayllarni ketma-ket o'qishda amalga oshiriladi.
EXT2fs tizimi, shuningdek, ko'p sonli ma'lumotlar tartibini optimallashtirishni o'z ichiga oladi. Blok guruhlari mos keladigan inodlar va ma'lumotlar bloklarini guruhlash uchun ishlatiladi. Yadro har doim bitta faylning ma'lumotlar bloklarini, shuningdek, uning identifikatorini bir guruhga qo'yishga harakat qiladi. Bu deskriptorni va unga mos keladigan ma'lumotlar bloklarini o'qishda haydovchi boshlarining harakatini kamaytirish uchun mo'ljallangan.
Faylga ma'lumot yozishda EXT2fs yangi blokni joylashtirishda 8 tagacha qo'shni bloklarni oldindan ajratadi. Ushbu usul sizga og'ir tizim yuki bilan yuqori ko'rsatkichlarga erishish imkonini beradi. Bundan tashqari, u fayllar uchun qo'shni bloklarni ajratish imkonini beradi, bu ularni keyingi o'qishni tezlashtiradi.
|
| |
Tayanch (eng muhim) so’zlar

|
Tayanch (eng muhim) so’zlar
|
bet | 10/17 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 341,5 Kb. | | #143 |
Tayanch (eng muhim) so’zlar: ijtimoiy nazorat, ijtimoiy hokimiyat, davlat nazorati, jamoatchilik nazorati, nazorat obyekti va subyekti, nazorat doirasi, nazorat shakllari, nazorat shartlari, nazorat natijalari.
Tadqiqot obyektlari: ijro hokimiyati faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratini amalga oshirish mexanizmiga oid ijtimoiy munosabatlar tashkil etadi.
Ishning maqsadi: ijro hokimiyati faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratining ijtimoiy mohiyati va yuridik tabiatini hamda uning fuqarolik jamiyatini shakllantirishdagi ahamiyatini tadqiq etish va shu asnoda ijro hokimiyati faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratining samaradorligini oshirish va uning jamiyatdagi mavqyeini kuchaytirish yuzasidan ilmiy-amaliy tavsiyalar berishdan iborat.
|
| |
Tatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi

|
Tatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi
|
bet | 12/17 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 341,5 Kb. | | #143 |
Tatbiq etish darajasi va iqtisodiy samaradorligi: Tadqiqot xulosalari va takliflardan oliy ta’lim muassasalarida bakalavriat talabalari va magistrantlariga dars berish jarayonida foydalanilmoqda. Tadqiqot natijalari bo’yicha O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasining “Demokratik institutlar, nodavlat tashkilotlar va fuqarolarning o’zini o’zi boshqarish organlari” qo’mitasiga “Jamoatchilik nazorati to’g’risida”gi qonun loyihasi va boshqa takliflar taqdim etildi.
Qo’llanish (foydalanish) sohasi: O’zbekistonda davlat faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratiga oid ilmiy tadqiqotlar; qonun va huquq ijodkorligi jarayoni; davlat hokimiyati organlari faoliyatini takomillashtirish jarayoni, tegishli oliy o’quv yurtlaridagi o’quv jarayoni.
|
| |
Tadqiqot metodlari - «davlat huquqi» kafedrasi

|
«davlat huquqi» kafedrasi
|
bet | 11/17 | Sana | 15.03.2017 | Hajmi | 341,5 Kb. | | #143 |
Tadqiqot metodlari: ilmiy bilishning umume’tirof etilgan metodlaridan, jumladan, analiz va sintez, mantiqiylik va tizimlashtirish, qiyosiy tahlil, rasmiy - yuridik uslublar, ilmiy bashoratlash va germenevtik tahlil kabi usul va uslublardan foydalanilgan.
Olingan natijalar va ularning yangiligi: O’zbekistonda ijro hokimiyati faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratining nazariy-huquqiy muammolari ilk bor monografik tarzda tadqiq etildi.
Amaliy ahamiyati: tadqiqot natijalari yuzasidan xulosa va takliflar davlat hokimiyati faoliyati yuzasidan jamoatchilik nazoratini takomillashtirishda, ijro hokimiyatining inson huquqlarini ta’minlashda rolini oshirishda, huquq va qonun ijodkorlik jarayonida, jamoatchilik nazoratiga doir ilmiy tadqiqotlarni olib borishda, oliy ta’lim sohasidagi o’quv jarayonida foydalanilishi mumkin.
|
| |
Kataloglarning tuzilishi va joylashuvi

|
Kataloglarning tuzilishi va joylashuvi
|
bet | 6/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariKataloglarning tuzilishi va joylashuvi
Diskning markazida joylashgan chiziq kataloglarni saqlash uchun ishlatiladi .
Bu guruh katalog bandi deb ataladi .
Agar u to'lgan bo'lsa, HPFS fayl kataloglarini boshqa qatorlarga joylashtirishni boshlaydi.
Ushbu axborot strukturasining diskning o'rtasida joylashishi o'qish / yozish boshlarining o'rtacha joylashish vaqtini sezilarli darajada kamaytiradi.
Shu bilan birga, sezilarli darajada kattaroq ( mantiqiy diskning o'rtasiga Kataloglar bandini joylashtirish bilan solishtirganda) HPFS ishlashiga hissa fayllarning joylashuvi haqidagi ma'lumotlarni saqlash va olish uchun muvozanatli ikkilik daraxt usulidan foydalanish hisoblanadi .
Eslatib o'tamiz, FAT fayl tizimida katalog maxsus tartiblanmagan chiziqli tuzilishga ega, shuning uchun faylni qidirishda siz uni boshidan ketma-ket ko'rib chiqishingiz kerak.
HPFS da katalog tuzilmasi alifbo tartibidagi yozuvlar bilan muvozanatlangan daraxtdir.
Daraxtdagi har bir yozuv mavjud
fayl atributlari,
mos keladigan fayl tuguniga ko'rsatgich ,
faylni yaratish vaqti va sanasi, oxirgi yangilanish va kirish vaqti va sanasi haqida ma'lumot ,
kengaytirilgan atributlarni o'z ichiga olgan ma'lumotlar uzunligi ,
faylga kirish hisoblagichi
Fayl nomi uzunligi
ismning o'zi
va boshqa ma'lumotlar.
Katalogda faylni qidirishda HPFS fayl tizimi faqat ikkilik daraxtning kerakli shoxlarini ko'rib chiqadi. Ushbu usul katalogdagi barcha yozuvlarni ketma-ket o'qishdan ko'ra ko'p marta samaraliroqdir, bu FAT tizimida bo'ladi.
HPFS ning joriy tatbiqida qaysi kataloglar ajratilganligi bo'yicha har bir blokning o'lchami 2 KB ni tashkil qiladi. Faylni tavsiflovchi yozuvning o'lchami fayl nomining o'lchamiga bog'liq. Agar nom 13 bayt (8.3 format uchun) bo'lsa, u holda 2K blokda 40 tagacha fayl identifikatori bo'lishi mumkin. Bloklar bir-biri bilan ro'yxat orqali bog'langan.
Muammolar
Fayllar nomini o'zgartirganda, daraxtning muvozanatlashuvi sodir bo'lishi mumkin. Fayl yaratish, uning nomini o'zgartirish yoki o'chirish katalog bloklarining kaskadlanishiga olib kelishi mumkin . Aslida, faylning o'zi kattalashmagan bo'lsa ham, diskda bo'sh joy etishmasligi tufayli qayta nomlash muvaffaqiyatsiz bo'lishi mumkin. Ushbu falokatning oldini olish uchun HPFS falokat yuz berganda foydalanish mumkin bo'lgan bepul bloklarning kichik hovuzini saqlaydi. Ushbu operatsiya to'liq diskda qo'shimcha bloklarni ajratishni talab qilishi mumkin. Ushbu bepul bloklar hovuziga ko'rsatgich SpareBlock -da saqlanadi ,
XULOSA
|
| |
Ext 2 fayl tizimi quyidagilar bilan tavsiflanadi

|
Ext 2 fayl tizimi quyidagilar bilan tavsiflanadi
|
bet | 14/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariExt 2 fayl tizimi quyidagilar bilan tavsiflanadi:
ierarxik tuzilma,
ma'lumotlar massivlarini muvofiqlashtirilgan qayta ishlash,
dinamik fayl kengaytmasi,
fayllardagi ma'lumotlarni himoya qilish;
tashqi qurilmalarni (masalan, terminallar va lenta drayvlari) fayllar sifatida ko'rib chiqish.
Fayllarning ichki ko'rinishi
Ext tizimidagi har bir fayl2 noyob indeksga ega. Indeks har qanday jarayon faylga kirishi kerak bo'lgan ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Aniq belgilangan tizim qo'ng'iroqlari to'plamidan foydalangan holda kirish fayllarini qayta ishlaydi va faylni faylning yo'l nomi sifatida ishlaydigan belgilar qatori bilan aniqlaydi. Har bir birikma nom faylni yagona identifikatsiya qiladi, buning natijasida tizim yadrosi bu nomni fayl indeksiga aylantiradi.Indeks diskdagi fayl ma'lumotlarining joylashuvi manzillari jadvalini o'z ichiga oladi. Diskdagi har bir blok o'z raqami bilan adreslanganligi sababli, bu jadval disk bloklari raqamlari to'plamini saqlaydi. Kattaroq moslashuvchanlik uchun yadro faylga bir vaqtning o'zida bitta blok qo'shib, fayl ma'lumotlarini fayl tizimi bo'ylab tarqalishiga imkon beradi. Ammo bunday tartib ma'lumotlarni topish vazifasini murakkablashtiradi. Manzillar jadvali blok raqamlari ro'yxatini o'z ichiga oladi,
Fayl inodelari
Diskdagi har bir fayl o'zining tartib raqami - fayl indeksi bilan belgilanadigan mos keladigan fayl inodiga ega. Bu shuni anglatadiki, fayl tizimida yaratilishi mumkin bo'lgan fayllar soni inodelar soni bilan cheklanadi, bu fayl tizimi yaratilganda aniq belgilanadi yoki disk bo'limining jismoniy hajmidan hisoblab chiqiladi. Inodlar diskda statik shaklda mavjud va yadro ular bilan ishlashdan oldin ularni xotiraga o'qiydi.
Inod fayli quyidagi ma'lumotlarni o'z ichiga oladi:
- Berilgan faylni yozish va unga kirish huquqi.
|
- Fayl egasi identifikatori (Owner Uid).
|
- Baytdagi fayl hajmi.
|
- Faylga oxirgi marta kirish vaqti (Kirish vaqti).
|
- Fayl yaratish vaqti.
|
- Fayl oxirgi marta o'zgartirilgan vaqt.
|
- Faylni o'chirish vaqti.
|
- Guruh identifikatori (GID).
|
- Havolalar soni . _
|
- Fayl egallagan bloklar soni.
|
- Fayl bayroqlari _
|
- OS uchun ajratilgan
|
- fayl ma'lumotlari yoziladigan bloklarga ko'rsatgichlar (1-rasmda to'g'ridan-to'g'ri va bilvosita adreslash misoli).
|
- Fayl versiyasi (NFS uchun)
|
- ACL fayli
|
- ACL katalogi
|
- Fragment manzili _
|
- Fragment raqami _
|
- Fragment o'lchami _ _
|
|
|
| |
HPFS da fayllar va kataloglarni diskda joylashtirish tamoyillari

|
HPFS da fayllar va kataloglarni diskda joylashtirish tamoyillari
|
bet | 7/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariHPFS da fayllar va kataloglarni diskda joylashtirish tamoyillari :
· fayllarning joylashuvi haqidagi ma'lumotlar butun disk bo'ylab tarqalgan, har bir aniq faylning yozuvlari (agar iloji bo'lsa) qo'shni sektorlarga va ularning joylashuvi haqidagi ma'lumotlarga yaqin joylashgan;
kataloglar disk maydonining o'rtasida joylashgan;
· kataloglar alifbo tartibida joylashtirilgan yozuvlar bilan ikkilik muvozanatli daraxt sifatida saqlanadi.
HPFSda ma'lumotlarni saqlashning ishonchliligi
Har qanday fayl tizimi ma'lumotni diskka yozishda yuzaga keladigan xatolarni tuzatish vositalariga ega bo'lishi kerak. HPFS tizimi buning uchun tuzatish mexanizmidan foydalanadi .
Agar HPFS fayl tizimi diskka ma'lumot yozishda muammoga duch kelsa, u tegishli xato xabarini ko'rsatadi. HPFS keyinchalik yomon sektorga yozilishi kerak bo'lgan ma'lumotlarni ushbu holat uchun oldindan ajratilgan zaxira sektorlardan birida saqlaydi. Bepul zaxira bloklar ro'yxati HPFS zaxira blokida saqlanadi. Oddiy blokga ma'lumot yozishda xatolik aniqlansa, HPFS bepul zaxira bloklardan birini tanlaydi va unda ma'lumotlarni saqlaydi. Keyin fayl tizimi zaxira blokdagi zaxira xaritani yangilaydi.
Bu xarita oddiygina juft so'zlardan iborat bo'lib, ularning har biri 32 bitli sektor raqamidir.
Birinchi raqam nuqsonli sektorni ko'rsatadi, ikkinchisi esa uni almashtirish uchun tanlangan mavjud zaxira tarmoqlardan sektorni ko'rsatadi.
Yomon sektor zaxira bilan almashtirilgandan so'ng, almashtirish kartasi diskka yoziladi va ekranda foydalanuvchiga disk yozishda xatolik yuz berganligi haqida xabar beruvchi qalqib chiquvchi oyna paydo bo'ladi. Tizim har safar disk sektorini yozganda yoki o'qiganda, u issiq zaxira xaritaga qaraydi va barcha yomon sektor raqamlarini tegishli ma'lumotlar bilan zaxira sektor raqamlari bilan almashtiradi.
Shuni ta'kidlash kerakki, bu raqamni tarjima qilish tizimning ishlashiga sezilarli ta'sir ko'rsatmaydi, chunki u faqat diskka jismoniy kirishda amalga oshiriladi, lekin disk keshidagi ma'lumotlarni o'qiyotganda emas.
NTFS fayl tizimi
NTFS (Yangi texnologiya fayl tizimi) fayl tizimi uni boshqa fayl tizimlaridan sezilarli darajada ajratib turadigan bir qator muhim yaxshilanishlar va o'zgarishlarni o'z ichiga oladi.
E'tibor bering, kamdan-kam holatlardan tashqari, siz NTFS bo'limlari bilan to'g'ridan-to'g'ri Windows NT dan ishlashingiz mumkin , ammo NTFS jildlaridan fayllarni o'qish uchun bir qator operatsion tizimlar uchun fayl boshqaruv tizimlarining tegishli ilovalari mavjud.
Biroq, Windows NT dan tashqari NTFS bilan ishlash uchun to'liq huquqli dasturlar hali mavjud emas.
Keng tarqalgan Windows 98 va Windows Millennium Edition operatsion tizimlarida NTFS qo'llab-quvvatlanmaydi .
|
| |
C HPFS bo'lim tuzilishi - Fayllarni boshqarish tizimlari

|
Fayllarni boshqarish tizimlari
|
bet | 4/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariC HPFS bo'lim tuzilishi
HPFS o'rnatilgan bo'limning boshida uchta boshqaruv bloki mavjud:
yuklash bloki ( yuklash bloki ),
qo'shimcha blok ( super blok ) va
Zaxira (zaxira) blok ( zaxira blok ).
Ular 18 ta sektorni egallaydi.
HPFS-dagi disk maydonining qolgan qismi qo'shni sektorlardan qismlarga bo'linadi - bantlar ( band - tarmoqli, lenta). Har bir chiziq diskda 8 MB joyni egallaydi.
Har bir chiziq o'z sektorlarini taqsimlash bitmapiga ega . Bitmap ma'lum diapazonning qaysi sektorlari band va qaysi biri bepul ekanligini ko'rsatadi. Ma'lumotlar chizig'ining har bir sektori uning bitmapidagi bir bitga mos keladi. Agar bit = 1 bo'lsa, sektor band, agar 0 bo'lsa - bepul.
Ikki bandning bitmaplari diskda yonma-yon joylashgan bo'lib, bantlarning o'zi ham. Ya'ni, chiziqlar va kartalar ketma-ketligi rasmga o'xshaydi.
FAT bilan solishtiring . Butun disk uchun faqat bitta "bitmap" mavjud ( FAT jadvali ). Va u bilan ishlash uchun siz o'qish / yozish boshlarini o'rtacha diskning yarmiga ko'chirishingiz kerak.
Qattiq diskning o'qish / yozish boshlarini joylashtirish vaqtini qisqartirish uchun HPFS diski chiziqlarga bo'linadi.
Boshqaruv bloklarini ko'rib chiqing .
Yuklash bloki _ _
Unda jild nomi, uning seriya raqami, BIOS sozlamalari bloki va yuklash dasturi mavjud.
Bootstrapper OS 2 LDR faylini topadi, uni xotiraga o'qiydi va boshqaruvni ushbu yuklovchiga o'tkazadi, bu esa o'z navbatida OS/2 yadrosini, OS 2 KRNL ni diskdan xotiraga yuklaydi . Va allaqachon OS 2 KRIML CONFIG faylidagi ma'lumotlardan foydalangan holda . SYS boshqa barcha kerakli dastur modullari va ma'lumotlar bloklarini xotiraga yuklaydi.
Yuklash bloki 0 dan 15 gacha bo'lgan sektorlarda joylashgan.
Super blok (super blok )
Tarkibida
Bitmaplar ro'yxatiga ko'rsatgich ( bitmap bloklari ro'yxati ). Ushbu ro'yxatda diskdagi barcha bloklar ro'yxati keltirilgan, ularda bo'sh sektorlarni aniqlash uchun foydalaniladigan bitmaplar mavjud;
yomon bloklar ro'yxatiga ko'rsatgich ( yomon bloklar ro'yxati ). Tizim shikastlangan blokni aniqlaganida, u ushbu ro'yxatga qo'shiladi va endi ma'lumotni saqlash uchun ishlatilmaydi;
kataloglar guruhiga ko'rsatgich ( kataloglar guruhi ),
ildiz katalogining fayl tuguniga ( F - tugun ) ko'rsatgich ,
· CHKDSK dasturi tomonidan bo'limni oxirgi tekshirish sanasi ;
chiziq o'lchami haqida ma'lumot (hozirgi HPFS dasturida - 8 MB).
Superblok 16-sektorda joylashgan .
Zaxira blok _
Tarkibida
· favqulodda vaziyatni almashtirish xaritasiga ko'rsatgich ( tuzatish xaritasi yoki tuzatish joylari ) ;
· bepul zaxira bloklar ro'yxatiga ko'rsatgich ( favqulodda bepul bloklar ro'yxati katalogi ) ;
bir qator tizim bayroqlari va tavsiflovchilari.
Bu blok diskning 17-sektorida joylashgan.
Zaxira blok HPFS fayl tizimining yuqori nosozliklarga chidamliligini ta'minlaydi va diskdagi shikastlangan ma'lumotlarni qayta tiklashga imkon beradi.
|
| |
NTFS ning asosiy xususiyatlari

|
NTFS ning asosiy xususiyatlari
|
bet | 8/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariNTFS ning asosiy xususiyatlari
katta disklarda ishlash samarali ( FAT ga qaraganda ancha samarali );
· fayllar va kataloglarga kirishni cheklash vositalari mavjud Þ NTFS bo'limlari fayllar va kataloglar uchun mahalliy xavfsizlikni ta'minlaydi;
· tranzaksiya mexanizmi joriy etildi, unda fayl operatsiyalari qayd etiladi Þ ishonchlilikning sezilarli darajada oshishi;
· disk sektorlari va/yoki klasterlarning maksimal soni bo'yicha ko'plab cheklovlar olib tashlandi;
NTFS-dagi fayl nomi, FAT va HPFS fayl tizimlaridan farqli o'laroq, har qanday belgilarni, shu jumladan milliy alifbolarning to'liq to'plamini o'z ichiga olishi mumkin, chunki ma'lumotlar Unicode -da, 65535 xil belgilarni beruvchi 16-bitli tasvirda taqdim etilgan. NTFS da fayl nomining maksimal uzunligi 255 belgidan iborat.
· NTFS shuningdek, alohida fayllarga, butun kataloglarga va hatto jildlarga qo'llashingiz mumkin bo'lgan o'rnatilgan siqish vositalariga ega (va keyinchalik ularni o'zingizning xohishingizga ko'ra bekor qilish yoki tayinlash).
NTFS fayl tizimi bilan hajm tuzilishi
NTFS bo'limi jild deb ataladi . Mumkin boʻlgan maksimal hajm oʻlchamlari (va fayl oʻlchamlari) 16 Ebayt (2 ekzabayt**64).
Boshqa tizimlar singari, NTFS jildning disk maydonini ma'lumotlar birligi sifatida ko'rsatilgan ma'lumotlar bloklariga, klasterlarga ajratadi. NTFS 512 baytdan 64 KB gacha bo'lgan klaster o'lchamlarini qo'llab-quvvatlaydi; standart 2 yoki 4 KB klaster hisoblanadi.
NTFS-dagi barcha disk maydoni ikkita teng bo'lmagan qismga bo'lingan.
Diskning dastlabki 12% MFT zonasi deb ataladigan - asosiy xizmat metafayl MFT tomonidan ishg'ol qilinishi mumkin bo'lgan, hajmi ortib borayotgan bo'sh joy uchun ajratilgan .
Ushbu hududga hech qanday ma'lumot yozish mumkin emas. MFT zonasi har doim bo'sh saqlanadi - bu MFT fayli, agar iloji bo'lsa, o'sib borishi bilan parchalanib ketmasligi uchun amalga oshiriladi.
Ovozning qolgan 88% oddiy fayl saqlash joyidir.
|
| |
Ma'lumotlar maydonida - Fayllarni boshqarish tizimlari

|
Fayllarni boshqarish tizimlari
|
bet | 2/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariMa'lumotlar maydonida ildizga bo'ysunuvchi fayllar va kataloglar mavjud.
Ma'lumotlar maydoni klaster deb ataladigan qismlarga bo'lingan. Klaster - bu ma'lumotlar hududining bir yoki bir nechta qo'shni sektorlari. Boshqa tomondan, klaster faylga ajratilgan disk maydonining eng kichik manzilli birligidir. Bular. fayl yoki katalog butun sonli klasterlarni egallaydi. Diskka yangi fayl yaratish va yozish uchun operatsion tizim unga bir nechta bepul disk klasterlarini ajratadi. Bu klasterlar bir-birini kuzatib borishi shart emas. Har bir fayl uchun ushbu faylga taqdim etilgan barcha klaster raqamlari ro'yxati saqlanadi.
Ma'lumotlar maydonini sektorlardan foydalanish o'rniga klasterlarga bo'lish sizga quyidagilarga imkon beradi:
· FAT jadvalining hajmini kamaytirish ;
Fayl parchalanishini kamaytiring
· fayl zanjirlarining uzunligi qisqaradi Þ faylga kirish tezlashadi.
Biroq, juda katta klaster o'lchami ma'lumotlar maydonidan samarasiz foydalanishga olib keladi, ayniqsa ko'p sonli kichik fayllarda (oxir-oqibat, har bir fayl uchun o'rtacha klasterning yarmi yo'qoladi).
Zamonaviy fayl tizimlarida ( FAT 32, HPFS , NTFS ) bu muammo klaster hajmini cheklash orqali hal qilinadi (maksimal 4 KB)
Ma'lumotlar maydoni xaritasi - Fayllarni taqsimlash jadvali (FAT).FAT jadvalining har bir elementi ( 12, 16 yoki 32 bit) bitta disk klasteriga mos keladi va uning holatini tavsiflaydi: bepul, band yoki yomon klaster.
· Agar klaster istalgan faylga ajratilgan bo'lsa (ya'ni band), u holda tegishli FAT elementi keyingi fayl klasterining raqamini o'z ichiga oladi;
· faylning oxirgi klasteri FF8h - FFFh (FFF8h - FFFFh) diapazonidagi raqam bilan belgilanadi;
· agar klaster bo'sh bo'lsa, u 000h (0000h) nol qiymatini o'z ichiga oladi;
· Foydalanishga yaroqsiz (muvaffaqiyatsiz) klaster FF7h (FFF7h) raqami bilan belgilanadi.
Shunday qilib, FAT jadvalida bir xil faylga tegishli klasterlar zanjirlar bilan bog'langan.
Fayllarni ajratish jadvali mantiqiy diskning yuklash yozuvidan so'ng darhol saqlanadi, uning aniq joylashuvi yuklash sektoridagi maxsus maydonda tasvirlangan.
U bir-biridan keyin ikkita bir xil nusxada saqlanadi. Jadvalning birinchi nusxasi yo'q qilinganda, ikkinchisi ishlatiladi.
Diskga kirishda FAT juda ko'p ishlatilganligi sababli, u odatda RAMga (Kirish / chiqish buferiga yoki keshga) yuklanadi va u erda iloji boricha uzoq vaqt qoladi.
FAT ning asosiy kamchiligi bu sekin fayllar bilan ishlashdir. Fayl yaratishda qoida ishlaydi - birinchi bepul klaster tanlanadi. Bu diskning parchalanishiga va murakkab fayl zanjiriga olib keladi. Shuning uchun fayllar bilan ishlashning sekinlashishi.
FAT jadvalini ko'rish va tahrirlash uchun Disk muharriri yordam dasturidan foydalanishingiz mumkin .
Faylning o'zi haqidagi batafsil ma'lumot ildiz katalogi deb ataladigan boshqa tuzilmada saqlanadi. Har bir mantiqiy diskda o'z ildiz katalogi (ROOT, inglizcha - root) mavjud.
|
| |
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
1,01 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
05.02.2024
Hajmi
1,01 Mb.
#151800
Download
1,01 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnali
Download
1,01 Mb.
Matnni ko'rish
Fayllarni joylashtirish printsipi

|
Fayllarni joylashtirish printsipi
|
bet | 5/16 | Sana | 08.07.2024 | Hajmi | 40,78 Kb. | | #266988 |
Bog'liq Fayllarni boshqarish tizimlariFayllarni joylashtirish printsipi
Extents ( extent ) - diskning qo'shni sektorlarida joylashgan faylning qismlari. Fayl parchalanmagan bo'lsa, kamida bitta kengaytmaga ega, aks holda bir nechta kengaytmalarga ega.
Qattiq diskning o'qish / yozish boshlarini joylashtirish vaqtini qisqartirish uchun HPFS tizimi qidiradi
1) faylni qo'shni bloklarga joylashtiring;
2) agar buning iloji bo'lmasa, bo'laklangan faylning kengaytmalarini bir-biriga iloji boricha yaqinroq joylashtiring;
Buning uchun HPFS statistikadan foydalanadi, shuningdek, o'sib borayotgan fayllar oxirida kamida 4 kilobayt bo'sh joyni shartli ravishda zaxiralashga harakat qiladi.
Fayllarning joylashuvi haqidagi ma'lumotlarni saqlash tamoyillari
Diskdagi har bir fayl va katalog o'z F-tuguniga ega . Bu faylning joylashuvi va uning kengaytirilgan atributlari haqidagi ma'lumotlarni o'z ichiga olgan tuzilma.
Har bir F-tugun bir sektorni egallaydi va har doim uning fayli yoki katalogi yonida joylashgan (odatda fayl yoki katalog oldida). F-tugun o'z ichiga oladi
uzunlik ,
fayl nomining dastlabki 15 ta belgisi,
Maxsus xizmat ma'lumotlari
Fayllarga kirish statistikasi
Kengaytirilgan fayl atributlari
kirish huquqlari ro'yxati (yoki ushbu ro'yxatning faqat bir qismi, agar u juda katta bo'lsa); agar kengaytirilgan atributlar fayl tuguniga juda katta bo'lsa, ularga ko'rsatgich yoziladi.
faylning joylashuvi va bo'ysunishi haqidagi assotsiativ ma'lumotlar va boshqalar.
Agar fayl uzluksiz bo'lsa, uning diskdagi joylashuvi ikkita 32 bitli raqam bilan tavsiflanadi. Birinchi raqam faylning birinchi blokiga ko'rsatgich, ikkinchisi esa hajm uzunligi (faylga tegishli ketma-ket bloklar soni).
Agar fayl qismlarga bo'lingan bo'lsa, u holda uning kengaytmalarining joylashuvi fayl tugunida qo'shimcha 32 bitli raqamlar juftlari bilan tavsiflanadi.
Fayl tugunida faylning sakkiztagacha bo'lgan hajmi haqidagi ma'lumotlar bo'lishi mumkin. Agar fayl ko'proq kengaytmalarga ega bo'lsa, uning fayl tuguni ajratish blokiga ko'rsatgichga o'rnatiladi, u kengaytmalar bo'yicha 40 tagacha ko'rsatkichni yoki xuddi shu tarzda katalog daraxti blokiga, boshqa ajratish bloklarini o'z ichiga olishi mumkin.
|
| |
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliBog'liq Egamnazarova Fazilat DustqobilovnaO‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
23-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.10.2023
17.
Raxmatov, E. A., Abdullayev, A. A., & Rizayev, S. A. (2022). AGRESSIV
MUHITGA
CHIDAMLI
POLIFUNKSIONAL
ORGANOMINERAL
QOPLAMALAR
XOSSALARI. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR
JURNALI, 2(14), 239-245.
18.
Rizayev, S., & Anvarova, I. (2022). FAOLLASHTIRILGAN KO ‘MIR OLISH VA
NEFT-GAZ MAXSULOTLARINI TOZALASHDA QO ‘LLASH. Journal of Integrated
Education and Research, 1(6), 94-98.
19.
Rizayev, S., & Abdullayev, B. (2022). ETILEN ASOSIDA BENZOL OLISH VA
UNI SANOATDA ERITUVCHI SIFATIDA QO ‘LLASH. Journal of Integrated Education and
Research, 1(6), 99-102.
|
| |
Misol - Основы пакета

22
1.2§ Hisoblash tizimlarining arxitekturasi
Kompyuter
(elektron
hisoblash
mashinasi)–hisoblash
va
axborot
masalalarini yechish jarayonida axborotlarga avtomatik ishlov berish uchun
mo‗ljallangan texnik vositalarining to‗plami.
Kompyuterlar qator belgilar bo‗yicha turlarga ajratilishi mumkin, xususan:
ishlash tamoyili;
element asosi ;
vazifasi;
hisoblash jarayonining tashkillashtirilish usuli;
o‗lchami va hisoblash quvvati;
imkoniyatlari;
dasturlarni parallel bajarish imkoniyati bo‗yicha va hokazo.
Ishlash tamoyili bo‗yicha hisoblash mashinalarini katta uchta guruhga
ajratish mumkin (1.4-rasm): analogli (uzluksiz), raqamli va aralash (gibrid).
Основы пакета - bet 11

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
13
Aralash tizimlar ta‘biy va sun‘iy tizimlarni o‗z ichiga oladi.
Ergonamik tizimlar-bu «mashina- inson -operator» majmui.
Biotexnik tizimlar tirik organizmlar va texnik qurilmalar kiradigan
tizimlardir.
Tashkiliy tizimlar-bu zaruriy vositalar bilan jihozlangan kishilar jamoasidan
tashkil topgan tizimlar sanaladi.
Tashkiliy tizim boshqarish, shuningdek, tashkiliy tuzilma, maqsadlar,
boshqarish samaradorligi va xodimlarni rag‗batlantirish qoidalari mezonlari uchun
foydalanadigan, xodimlarning yurish-turishi va texnik vositalarning ishlatilish
tartibini belgilovchi qoidalar yig‗indisidir.
Tashkiliy tizimlar ishlab chiqarish vositalaridan foydalanuvchi kishilar
jamoasining ishlab chiqarish faoliyatini boshqarish uchun mo‗ljallangan. Oxirgisi
ancha muhim holat hisoblanadi, chunki tashkiliy tizimlar texnik vositalarning
o‗ziga xosligini, xususan, boshqaruv vositalarini hisobga olishi lozim.
Tizimda boshqaruv obyekti-bu muayyan moddiy zahiralarga ega va aniq
mahsulotni olishga yo‗naltirilgan ishlab chiqarish operatsiyalarini bajaruvchi
vazirlik, idora, korxona, sex, ishlab chiqarish, uchastkalar, ijrochilar jamoasi yoki
ayrim shaxslardir. Boshqaruv obyektining faoliyati ishlab chiqarish jarayoni
chog‗idagi turli holatlardagi vazifalarni amalga oshirishga bo‗ysuntirilgan.
Boshqaruv organi obyektni boshqarish uchun tashkiliy tizimdan
foydalanuvchi shaxs yoki shaxslar guruhi sanaladi.
Tashkiliy tizimlar avtomatlashtirilgan yoki avtomatlashtirilmagan
bo‗lishi mumkin.
Tashkiliy tizimlar bir qator o‗ziga xos xususiyatlarga ega. Dastlabki o‗ziga
xosligi shuki, tizimning asosiy elementi murakkab, faol tizim bo‗lgan insondir.
Inson yurish-turishi, xulqi jihatlarining amaliy talablarini bayon etuvchi norasmiy
modellarini tuzish juda murakkab, ba‘zan esa iloji yo‗q.
Ayni
paytda inson
tashkiliy tizimlarda qaror qabul qiluvchi shaxs (QQSh) hisoblanadi.
|
| |
Основы пакета - bet 10

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
12
tuzilganligini anglatadi. Kenja tizimlar bunday ajratilishning asosini tashkil etib,
bunda elementlar o‗rtasidagi aloqalar ko‗proq, kenja tizimlar o‗rtasida esa kamroq
bo‗ladi.
Tizim tushunchasi shu ma‘noda nisbiyki, tizim elementining o‗zi ham
murakkab tizim bo‗lishi mumkin. Biror belgi bo‗yicha ajratilgan tizim o‗ziga
nisbatan yuqori darajadagi tizim elementi bo‗lishi mumkin.
Tashqi muhit. «Tizim» tushunchasi tizimga kiruvchi bir qator elementlarni
cheklaydi: shartli ravishda cheklangan chegara o‗rnatadi, undan tashqaridagi
elementlar esa ushbu tizimga kirmay qoladi. Bundan anglashiladiki, tizim o‗z-
o‗zidan emas, balki boshqa ko‗plab elementlar qurshovida mavjud bo‗ladi. Ayrim
masalalarni hal etishda bizni bu tashqi muhitning barcha elementlari emas, balki
ushbu masala nuqtayi-nazaridan tashqi muhitni tashkil etuvchi, ko‗rib
chiqilayotgan tizimga biror-bir aloqasi bo‗lgan elementlargina qiziqtiradi. Tashqi
muhit bu ko‗rilayotgan tizimga ta‘sir ko‗rsatuvchi yoki ko‗rilayotgan masala
sharoitida uning ta‘siri ostida bo‗lgan, tizimdan tashqaridagi har qanday tabiat
elementlaridir. Chunki real sharoitlarda tizimlarning har biri alohida emas, balki
boshqalari yonida, bir-biriga bog‗liq holda ishlayli. Tizimlarni tahlil va sintez
qilish chog‗ida aloqalarning ikki xil turi ajralib turadi: ichki va tashqi aloqa. Tashqi
aloqaga ega tizimlar ochiq, unga ega emaslari esa yopiq aloqa deb ataladi.
Tizimlar tasnifi. Tizimlarni qiyoslash va farqlash, ularning bir-biriga
o‗xshashlari va farqlilarini ajratish orqali tasniflash amalga oshiriladi.
Tasniflash-bu faqat borliq modeli va uni turli belgilar, ya‘ni, kirish va
chiqish jarayonlarining bayoni, ularning kelib chiqishi, boshqaruv turi,
boshqaruvning resurslari bilan ta‘minlanganligi va hokazo bo‗yicha amalga
oshirish mumkin. Bizni tizimning kelib chiqishi bo‗yicha tasniflash qiziqtiradi.
Sun‟iy tizimlar bu inson tomonidan yaratilgan tizimlardir.
Tabiiy tizimlar-bu tabiatda yoki jamiyatda inson ishtirokisiz yuzaga kelgan
tizimlar.
|
| |
Основы пакета - bet 12

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
14
Tashkiliy tizimlarning ikkinchi o‗ziga xosligi ko‗p maqsadli ishlash
xususiyatidir. Ushbu tizimlar faoliyatining samaradorligi, umumiy olganda ham,
uning kichik tizim va elementlarini tashkil etuvchilariga ko‗ra ko‗plab miqdordagi
texnik, iqtisodiy va ijtimoiy ko‗rsatkichlar bilan belgilanadi. Samaradorlikni
baholashning ko‗pqirraligi ko‗pgina o‗zaro bog‗liq jihatlar bo‗yicha boshqarishni
tashkil etish zaruriyatiga olib keladi. Bunda tizimning boshqa elementlari bilan
moddiy va axborot jihatdan o‗zaro ta‘sirini tashkil etish talab etiladi.
Uchinchi o‗ziga xoslik-tashkiliy tizimlarning uzluksiz rivojlanishini o‗z
ichiga oladi, u yangi ehtiyojlar paydo bo‗lishini, bu ehtiyojlarni tashqi va ichki
shart-sharoit hamda o‗zgarishlar bilan bog‗liq holda qondirish yollarini
takomillashtirishdan iborat. Oqibatda, obyektlar tarmoqlari doimiy o‗zgaradi,
uning elementlari o‗rtasida yangi aloqalar paydo bo‗ladi. Shuningdek, ham alohida
obyekt, ham umuman tizim sifatida boshqarish tizimi o‗zgaradi.
1.1.1. Kimyo sanoat korxonalaridagi kimyoviy ishlab chiqarish jarayonlarida
qo‗llanilayotgan hisoblash mashinalari, sistemalari va tarmoqlari,
jarayonlarning modellari to‗g‘risida umumiy ma‘lumot
Kimyoviy texnologiyalarning jarayonlari-bu murakkab fizikaviy-kimyoviy
tizimlar, ular ikki xil determinantli-stoxastik tabiatga hamda fazo va vaqtda
o‗zgaruvchi qiymatlarga egadir. Ularda qatnashuvchi moddaning oqimlari ko‗p
fazali va ko‗p komponentlidir. Fazaning har bir nuqtasida va fazalar chegarasida
jarayon o‗tish davrida impuls, energiya va massaning eltishi bo‗lib o‗tadi.
Umuman butun jarayon konkret geometrik xarakteristikaga ega bo‗lgan apparatda
bo‗lib o‗tadi. O‗z navbatida bu xarakteristikalar jarayonning o‗tish xarakteriga
ta‘sir etadi.
Kimyo-texnologik jarayonlarning muhim xossasi shundan iboratki,
hodisalarni tashkil etuvchi majmui determinantli-stoxastik tabiatga egadir. Bu
tabiatli apparatdagi modda issiqlik o‗tkazish va kimyoviy o‗zgarishlarga
gidrodinamik muhitning stoxastik xossalarini qoplashida ayon bo‗ladi. Bu fazalar
komponentlarini tashkil etuvchilarining tasodifiy o‗zaro ta‘sirlashishi (zarrachalar
|
| |
O‘ZBEKISTONDA - O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 23- son ilmiy tadqiqotlar jurnaliBog'liq Egamnazarova Fazilat DustqobilovnaO‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
23-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.10.2023
Etanolaminlarning suvli eritmalari bilan gazlarni tozalash. Turli texnologik
gazlarni qayta ishlashga tayyorlashda (xususan, ajratish uchun piroglar) etanolaminlar
bilan karbonat angidridni kimyosorbtsiya qilish qo‘llaniladi. Etanolamin gazini
tozalash moslamasining sxemasi 1-rasmda ko‘rsatilgan.
Monoetanolamin karbonat angidridga nisbatan maksimal singdirish qobiliyatiga
ega:
Karbonat angidridning muvozanatli eruvchanligi gaz bosimiga, yutilish haroratiga
va eritma konsentratsiyasiga bog‘liq. Odatda monoetanolaminning 15-20%
eritmalaridan foydalaning. Absorbsiya 40-45 °C haroratda va 1,5-3,0 MPa bosimda
(ishlab chiqarish sxemasiga qarab) davom etadi. Kimyosorbtsiya natijasida hosil
bo‘lgan karbonatlar va bikarbonatlar oqim 120 °C ga qizdirilganda karbonat angidrid
ajralib chiqishi bilan desorberda parchalanadi.
Olingan yuqori konsentrlangan karbonat angidrid (99%) soda, karbamid, quruq
muz ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. Uning tozalangan gazdagi qoldiq miqdori 0,01-
0,1% (massa).
NATIJALAR Xom gaz pastki qismga, kislotali gaz absorber esa absorber 2 ning
yuqori qismiga beriladi. Kolonnadan chiqqandan so'ng, tozalangan gaz MEA
eritmasining singdirilgan tomchilarini ajratish uchun 1-seperatorga kiradi. To‘yingan
changni yutish eritmasi erigan uglevodorod gazlaridan ajratish uchun idish 3 ga kiradi,
issiqlik almashtirgich 6 dan o‘tadi va tozalash ustuni 7 ga kiradi. Yuqoridagi tozalash
ustuni 7 dan kislota gazlari, suv bug‘lari va MEA sovutilgandan so‘ng 10-seperatorga
kiradi, u erdan kondensat pompalanadi. Sug‘orish ustunlari uchun. Ustunning pastki
qismidan regeneratsiya qilingan eritma issiqlik almashtirgich 6, muzlatgich 5 orqali
o‘tadi va 4-sisternaga kiradi, u erdan sug‘orish uchun 2-absorberga yuboriladi.
Asosiy kamchilik - bu sorbentni qayta tiklash uchun sezilarli issiqlik iste’moli, bu
tozalangan gazda karbonat angidrid konsentratsiyasining oshishi bilan ortadi,
shuningdek monoetanolamin kam va arzon bo‘lsa-da, nisbatan uchuvchan changni
yutish vositasini yo‘qotadi.
Karbonat eritmalari bilan tozalash. U karbonat angidridning natriy va kaliy
karbonatlarining (odatda kaliy) suvli eritmalari bilan ko‘p valentli metall oksidlarining
faollashtiruvchi qo‘shimchalari bilan o‘zaro ta’siriga asoslangan. Karbonatlarning
suvda eruvchanligini va kimyosorbtsiya jarayonining tezligini oshirish uchun
karbonatlarning issiq eritmalari (110-120 °C) ishlatiladi. Odatda mishyak bilan
faollashtirilgan kaliyning 25% suvli eritmasi ishlatiladi. Yutish tezligi suyuqlik
fazasidagi reaktsiya tezligi bilan deyarli to‘liq cheklangan: CO
2
+ OH = HCO
3
|
| |
SO’ROVNOMA
So’rovnomada ishtirokingiz vabildirgan fikrlaringiz maxfiyligini taminlash kafolatlanadi

|
SO’ROVNOMA
So’rovnomada ishtirokingiz vabildirgan fikrlaringiz maxfiyligini taminlash kafolatlanadi
|
bet | 2/2 | Sana | 03.02.2024 | Hajmi | 15,32 Kb. | | #150933 |
Bog'liq So\'rovnoma ustama 17-maktabSO’ROVNOMA
So’rovnomada ishtirokingiz vabildirgan fikrlaringiz maxfiyligini taminlash kafolatlanadi
№
|
Ko’rsatkichlar
|
So’rovnoma natijalari
|
“ HA”
|
“Yoq”
|
1
|
O’qituvchilar dars jadvaliga amal qilishadi,darslar to’liq o’tiladi
|
|
|
2
|
O’qituvchilar haqqoniy baho qo’yishadi
|
|
|
3
|
O’qituvchilar dars jarayonida kompyuter,proektor,elektron daska,ekran kabi zamonaviy texnik vosvositalarrni ishlatadilar
|
|
|
4
|
Ushbu o’qituvchi fan to’garaklarini o’tadimi?
|
|
|
5
|
Ushbu o’qituvchi uyga vaziflarni tekshirib baholaydimi?
|
|
|
6
|
O’qituvchining dars berayotgan fani bo’yicha bilim darajasi qoniqtira oladimi?
|
|
|
7
|
O’qituvchining kiyinish madaniyati sizga yoqadimi?
|
|
|
8
|
Yaxshi o’zlashtira olmayotgan o’quvchi bilan alohida ishlaydimi?
|
|
|
9
|
Tushunmagan mavzu bo’yicha savollar berilsa o’qituvchi batafsil javob beradimi?
|
|
|
10
|
Ushbu o’qituvchi ning o’quvchilar bilan munosabati va muomila madaniyati qanday?
|
|
|
Izoh 10-savolga “Yaxshi” yoki “Yomon” deb yozib qo’ying
Savolnomada ishtirokingiz uchun minnatdorchilik bildiramiz!
|
| |
Xayriya va sarmoya - Tekshirdi: Shaislamova Muazzamxon

|
Tekshirdi: Shaislamova Muazzamxon
|
bet | 3/3 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 86,61 Kb. | | #243598 |
Bog'liq boshqaruv T3Xayriya va sarmoya
Fransuaza Bettankur-Mayersning merosi L’Oréal konsernining 33% ni tashkil qiladi, uning kapitallashuvi 2017 yilda Forbes tomonidan 107,5 milliard dollarga baholangan. 2018 yilda Fransuaza va uning oilasi Forbes’ning eng boy odamlari reytingida 18-o’rinni egallagan. 42,2 milliard dollarga ega dunyo, shu bilan birga, ularning kompaniyasi o’n yildan ko’proq vaqt mobaynida eng yaxshi savdo o’sishini ko’rsatdi, buning natijasida 2019 yilga kelib Bettankur-Mayers o’z boyligini 7,1 milliard dollarga ko’paytirdi va reytingning 15-qatoriga o’tdi. Kelgusi yilga kelib ularning boyligi biroz kamayib ketdi - 48,9 milliard dollargacha, lekin Bettankur -Mayers 15-o’rinni saqlab qoldi. 2021 yilda Fransua Bettenkurt-Mayers va uning oilasi 73,6 milliard dollar bilan 12-o’rinni egalladi.
L’Oréal aksiyalari Bettankur-Mayers oilasiga tegishli Téthys xoldingi orqali boshqariladi. Fransuaza mazkur xoldingga raislik qiladi. 2010 yildan Fransuazaning eri Jan-Per Mayers bosh direktor lavozimida ish yuritadi.
2016 yilda o’z aktivlarini diversifikatsiya qilishni istab, er-xotin Téthys Invest sho’ba kompaniyasini - iqtisodiyotning turli sohalariga sarmoya kiritadigan jamg’arma tashkil etishini e’lon qilishdi.
Jamg’armaning birinchi sarmoyalaridan biri 2017 yilda “Elsan” xususiy shifoxonalar guruhining ozchilik ulushini sotib olish edi (bitim miqdori oshkor qilinmagan). Bettankur-Mayers oilasi tarqatgan bayonotda bu sog’liqni saqlash, tibbiy tadqiqotlar va hayot haqidagi fanlarni qo’llab-quvvatlash rejasining bir qismi ekanligi aytilgan. Elsan yaqinda raqibi MediPole’ni sotib oldi va 2,28 milliard dollarlik guruhga aylandi.
2018 yilda Téthys Invest bitim tuzilgan paytda qiymati 1 milliard yevro bo’lgan Galileo Global Education xususiy ta’lim kompaniyasining 20 foiz aktsiyasini sotib oldi. Guruhga 30 ga yaqin ta’lim muassasalari, jumladan, Milan moda va dizayn maktabi Instituto Marangoni, London Regents universiteti, Parij biznes maktabi.
Bundan tashqari, Fransua Fondation Bettencourt Schueller prezidenti, eri vitse-prezident, kenja o’g’li Nikolas esa boshqaruvchi direktor. Jamg’arma dasturlari tibbiy, madaniy va gumanitar loyihalarni qo’llab-quvvatlashga qaratilgan.
Fransuaza shaxsan ishtirok etadigan yana bir xayriya loyihasi - karlarga yordam berish. Bir marta xayriya kechki ovqatida u professor-otolog Bruno Frashening nutqini eshitdi va u karlik jamiyatdan qanday yashirilganiga hayron qoldi: eshitish qobiliyati zaif va eshitish qobiliyati cheklangan odamlar yolg’iz qolishadi, shu bilan birga ularning o’ziga xosligi boshqalarni g’azablantiradi. 2005 yilda Fransuaza Bettankurt-Mayers eshitish qobiliyati cheklanganlar uchun koxlear implantlarni (eshitish qobiliyatini beradigan qurilmalar) o’rnatadigan Ific tashkilotini qo’llab-quvvatlay boshladi.
|
| |
Основы пакета - bet 349

|
Основы пакета Pdf ko'rish
|
bet | 349/354 | Sana | 15.12.2023 | Hajmi | 5,65 Mb. | | #119800 |
Bog'liq Основы пакета (1)
478
№ 72 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichi uzatilayotgan axborotni signal kattaligiga kodlashtiradi, uzatish
muhitiga qabul qilishni va teskari kodlashni amalga oshirishga javob beradi.
fizik
kanal
tarmoq
amaliy
№ 73 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichida ulanish moslamalariga, razyomlarga, elektr bo‗yicha
moslashtirish va yerga ulanish hamda to‗siqlardan himoya qilish va hokazolarga talablar
aniqlanadi?
fizik
amaliy
kanal
tarmoq
№ 74 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichida tarmoqqa ega bo‗lishni uzatishdagi xatoliklar aniqlanadi va
yana qabul qilish qurilmasiga xato uzatilgan paketlarni qaytadan uzatishni boshqarish amalga
oshiriladi?
kanal
tarmq
amaliy
seans
№ 75 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichida paketni kerakli abonentga jo‗natish yo‗nalishini tanlashga
(agarda tarmoqda bir necha yo‗nalish mavjud bo‗lsa) javobgar?
tarmoq
amaliy
transport
fizik
№ 76 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichida uzatilayotgan axborotlarni paketga joylash uchun bloklarga
taqsimlanadi va qabul qilingan axborotni qayta tiklanadi?
transport
amaliy
fizik
tarmoq
№ 77 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichda abonentlarni mantiqiy nomlarini tanish, ularga ega bo‗lish
huquqini nazorat qilish vazifalari ham bajariladi
seansli
amaliy
transport
fizik
479
№ 78 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
OSI modelining qaysi bosqichda axborotni aniqlanadi va axborot formatini ko‗rinish sintaksisini
tarmoqqa qulay ravishda o‗zgartiradi, ya‘ni tarjimon vazifasini bajaradi.
prezentatsiya
amaliy
fizik
kanal
№ 79 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
Osi modelining qaysi bosqichlari vazifasini odatda qurilmalar bajaradi?
fizik va kanalli
amaliy va seansli
transport va tarmoq
prezentatsiya va amaliy
№ 80 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
Qaysi bosqichlarda tarmoq topologiyasi, uzatish tezligi, axborot almashishni boshqarish usuli va
paket formati (o‗lchami) ya‘ni tarmoq turiga to‗g‗ri taaluqli ko‗rsatkichlar aniqlanadi?
fizik va kanalli
amaliy va seansli
transport va tarmoq
prezentatsiya va amaliy
№ 81 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Qaysi protokollar ilovalarning muloqoti va ular o‗rtasidagi axborot almashinuvini taʻminlaydi?
amaliy
tarmoq
transport
seansli
№ 82 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Qaysi protokollar manzillash, yo‗naltirish, xatoliklarni tekshirish va qayta uzatish so‗rovlarini
boshqaradi.
tarmoq
amaliy
transport
fizik
№ 83 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
FTAM (file transfer access and management) qaysi protokollar turiga mansub?
amaliy
tarmoq
transport
fizik
|
| |
Oriental Renaissance: Innovative

Oriental Renaissance: Innovative
Download
266,96 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
16.01.2024
Hajmi
266,96 Kb.
#138713
Download
266,96 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Oriental Renaissance: Innovative
Download
266,96 Kb.
Matnni ko'rish
Основы пакета - bet 347

475
Mantiqiy ―va‖ amali qanday vazifani bajaradi?
ko‗paytirish
qo‗shish
inkor
ayirish
№ 54 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Mantiqiy ―yoki‖ amali qanday vazifani bajaradi?
qo‗shish
ko‗paytirish
inkor
ayirish
№ 55 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Mantiqiy ―emas‖ amali qanday vazifani bajaradi?
inkor
qo‗shish
ko‗paytirish
ayirish
№ 56 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Koaksial kabellarning o‗tkazish tezligi qancha?
10 mbit/sek
100 mbit/sek
1-2 gbit/sek
100 kbit/sek
№ 57 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Optik tolali kabellarning o‗tkazish tezligi qancha?
1-2 gbit/sek
10 mbit/sek
100 mbit/sek
100 kbit/sek
№ 58 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Eshilgan juftlik kabellarning o‗tkazish tezligi qancha?
100 mbit/sek
1-2 gbit/sek
100 kbit/sek
10 mbit/sek
№ 59 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Qaysi tarmoq topologiyasida hamma kompyuterlar bitta aloqa yo‗liga parallel
ulangan va
axborot har bir kompyuterdan bir vaqtning o‗zida qolgan kompyuterlarga uzatiladi
shina
halqa
yulduz
aralash
№ 60 fanning bobi-1; bo‗limi-3; qiyinlik darajasi-3
Основы пакета - bet 346

473
Iternet tarmog‘i qaysi topologiya yordamida kompyuterlar o‗rtasida ma‘lumotlarni
almashish
imkoniyatini yaratadi?
shina
halqa
yulduz
daraxt
№ 40 fanning bobi-1; bo‗limi-1; qiyinlik darajasi-1
Buyruqlar tizimi sinflanishiga ko‗ra necha xil?
3
2
5
4
№ 41 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
10 base-f qanday turdagi tarmoq kabeli?
optik
tolali
koaksial
eshilgan
juftlik
telefon
№ 42 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
10 base-5 qanday turdagi tarmoq kabeli?
koaksial
optik tolali
eshilgan juftlik
telefon
№ 43 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
RJ-45 qanday turdagi tarmoq kabeli?
eshilgan juftlik
optik tolali
koaksial
telefon
№ 44 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
RJ-45 tarmoq kabeli necha metr masofagacha ma‘lumotlarni uzatadi?
100m
200m
1000m
500m
№ 45 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2
10 base-5 tarmoq kabeli necha metr masofagacha ma‘lumotlarni uzatadi?
500m
100m
200m
1000m
№ 46 fanning bobi-1; bo‗limi-2; qiyinlik darajasi-2