Elektr tarmoqlarida kuchlanish tebranishi

|
Elektr tarmoqlarida kuchlanish tebranishi
|
bet | 11/17 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 0,59 Mb. | | #255536 |
Bog'liq 1-2 mavzuElektr tarmoqlarida kuchlanish tebranishi
Elektr istemolchilar tez o‘zgaruvchan zarbiy yuklama bilan ishlaganda elektr tarmog‘ida istemol qilayotgan quvvatda kuchli silkinish sodir bo‘ladi. Buning natijasida elektr tarmoqda kuchlanish katta ko‘lamda o‘zgaradi. Bu o‘zgarishlar prokat, mexanizm yuritkichlari, yoyli elektr pechlar, payvandlash mashinalari ishlashi oqibatida bo‘ladi. Natijada shu tarmoqqa ulangan boshqa ishlariga ham manfiy ta’sir ko‘rsatadi. Masalan, kontakt payvandlash mashinalarida hatto juda kichik vaqt ichida kichik tebranish ham payvand choki sifatiga ta’sir ko‘rsatadi.
Kuchlanish tebranish vaqtida, agar kuchlanish nominaldan 15% dan tushib kesa, u holda ishlayotgan elektr yuritkichlarda magnit yurgizuvchilar uchib qolishi mumkin. Sinxron yuklamaga ega korxonalarda kuchlanish tebranishi elektr yuritmani sinxronizmdan chiqarishi va natijada texnologik jarayonning buzilishiga sabab bo‘ladi.
Kuchlanish tebranishi yoritish uskunalariga ham yomon ta’sir ko‘rsatadi. Buning natijasida mashinalar uchib yonadi. Lampalarning o‘chib yonishi insonlarga uzoq vaqt davomida ta’sir etishi mumkin.
Keskin o‘zgaruvchi yuklamalar bilan ishlaydigan yirik sinxron motorlarida kuchlanish tebranishi metodlarni o‘tkinchi rejimda ishlashga majbur qiladi va natijada u qabul qiladigan quvvat nominaldan ortiq bo‘ladi.
Elektr tarmoqi elementlari aktiv va reaktiv qarshiliklar nisbati quyidagicha:
Havo liniyalari (110, 220kV)
|
|
0,1250,5;
|
Kabel liniyalari (6, 10kV)
|
|
1,25 5;
|
Tok o‘tkazgichlari (610kV)
|
|
0,040,11;
|
Transformatorlar (2,56,3)
|
|
0,060,143;
|
Transformatorlar (63500MVA)
|
|
0,020,05;
|
Reaktorlar (610, 1000A gacha)
|
|
0,020,067;
|
Par turbinali generatorlar (1260 MVt)
|
|
0,0120,02;
|
Par turbinali generatorlar (100500 MVt)
|
|
0,00750,01:
|
Taqsimlovchi tarmoqlardagi nimstansiyalar 0,067 va yuqori.
Shunday qilib, kuchlanish o‘zgarishi ko‘lami asosan ta’minlovchi manbaning qisqa tutashish vaqtidagi quvvati bilan aniqlanadi.
Tarmoqdagi kabellardan tashqari barcha elementlarning aktiv qarshiligi induktiv qarshiliklardan kichikdir. Shuning uchun r/x ning natijaviy ifodasi deyarli ta’sir ko‘rsatmaydi. Bu holda tez o‘zgaruvchan zarbiy yuklama hosil qiladigan kuchlanish tebranishini hisoblash osonlashadi.
Kuchlanish tebranishini hisoblashda yuqoridagi keltirilgan r/x munosabat o‘rtacha 0,1-0,03 chegarasida yotadi. Bunda z/x munosabati taxminan 1 ga teng.
Elektr energiyasining sifat ko‘rsatgichlarini meyorlash
2-jadval
|
ESK ning nomlanishi
|
Ehtimoli katta bo‘lgan sabab
|
|
Kuchlanishni chetlanishi
|
δUy
|
Kuchlanishni barqarorlashgan chetlashuvi
|
Istemolchining yuklama grafigi
|
Kuchlanishni tebranishi
|
δUt
|
Kuchlanish o‘zgarishini ko‘payishi
|
O‘zgaruvchan keskin yuklamali istemolchi
|
Pt
|
doza flikera
|
|
Uch fazali tizimdagi kuchlanish nosimmetriyasi
|
K2U
|
Teskari ketma ketligi bo‘yicha kuchlanish nosimmetriya
|
|
|
koeffisienti
|
Nosimmetrik yuklamali istemolchi
|
K0U
|
Nol ketma ketlik bo‘yicha kulanish nosimmetriya koeffisienti
|
|
Kuchlanish egriligining n osinusoidallik shakli
|
KU
|
Kuchlanish egriligi nosinusoidalligini buzilish
|
|
|
koeffisienti
|
Chiziqli bo‘lmagan yuklamali istemolchi
|
KU(n)
|
Kuchlanish n –garmonik tashkil etuvchisining koeffisienti
|
|
Boshqa ko‘rinishlari
|
Δf
|
Chastota chetlanishlari
|
Tramoqning o‘ziga xos ishlashi, iqlimiy sharoitlar yoki tabiat
hodisalari
|
ΔtP
|
Kuchlanish barbod bo‘lishining davomiyligi
|
Uimp
|
Impulsli kuchlanish
|
KperU
|
Vaqtinchalik o‘ta kuchlanish koeffisienti
|
Elektr tarmoqlarida yuz beradigan ko‘pgina hodisalar va elektr energiyasi sifatining yomonlashuvi elektr tarmoqlari va elektr qabul qiluvchilarning o‘zaro hamkorlikda ishlashini o‘ziga xosligidan kelib chiqadi.
Ettita ESK asosan qo‘shni istemolchilar foydalanuvchi elektr tarmoqi qismlaridagi kuchlanish yo‘qolishi (tushishi) oqibatida yuz beradi. Elektr tarmoqi qsmlarida kuchlanish yo‘qolishi (K) quyidagi ifoda bilan aniqlanadi: : ΔUk = (Pk·Rk + Qk·Xk) / Unom
Bu yerda aktiv (R) va va reaktiv (X) elektr tarmoqining K-qismidagi qarshiliklari deyarli o‘zgarmaydi, K-qismidagi aktiv (R) va reaktiv (Q) quvvatlar o‘zgaruvchan bo‘lib, bu o‘zgarishlarning xarakteri elektromagnit xalaqitlarning shakllanishiga ta’sir qiladi:
1.Yuklamaning grafigi asosida sekin o‘zgarishi tufayli kuchlanishda chetlashishlar;
2.Yuklamaning keskin xarakterdagi o‘zgarishi tufayli –kuchlanish tebranishlari;
3.Elektr tarmoqi fazalari bo‘yicha yuklamaning nosimetrik taqsimoti tufayli uch fazali tarmoqda kuchlanish nosimetriyasi;
4.Chiziqli bo‘lmagan yuklamalarda kuchlanish egriligi shaklining nosinusoidalligi;
Bu hodisalarga nisbatan olib qaralganda elektr energiyasi istemolchilari u yoki bu darajada uning sifatiga ta’sir ko‘rsatish imkoniyatiga ega bo‘ladilar.
Elektr energiyasining sifatini yomonlashtiruvchi boshqa omillarning barchasi asosan tarmoq ishlashining o‘ziga xosligi, iqlim sharoitlari yoki tabiiy hodisalarga boliq. Shuning uchun bularga istemolchi ta’sir o‘tkaza olmaydi, u faqat maxsus vositalar yordamida o‘z elektr asboblarini himoyalay oladi. Buni tez ta’sir qiladigan himoya qurilmalari yoki kafolatlangan ta’minlovchi (UPS) qurilmalar orqali amalga oshirishi mumkin.
|
| |