nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
a) ishlab chiqarishni reja asosida yurgazishga asoslangan

|
a) ishlab chiqarishni reja asosida yurgazishga asoslangan |
bet | 34/122 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | | | #252621 |
Bog'liq T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professora) ishlab chiqarishni reja asosida yurgazishga asoslangan;
b) yakka hokim lik asosida ishlab chiqarishni tashkil etishga
asoslangan;
v) davlat tom onidan ishlab chiqarish, taqsim ot, alm ashuv va
iste’mol ustidan to'liq nazorat o'rnatishga asoslangan;
g) ishlab chiqarishni ijtimoiy mulk va ijtimoiy m ehnat asosida
tashkil etishga qaratilgan;
d) bozor mexanizmi bilan boshqariladigan.
3. A ralash iqtisodiyot nim a?
a) turli mulk shakllariga va ularning teng huquqligiga asoslangan
iqtisodiyot;
b) m a’muriy buyruqbozlikka asoslangan iqtisodiyot;
v) xususiy va jam oa mulkiga asoslangan iqtisodiyot;
g) shaxsiy va xususiy mulkka asoslangan iqtisodiyot;
d) buyruqli va bozor iqtisodiyoti qo'shilish natijasida vujudga
kelgan iqtisodiyot.
4. Iqtisodiy tizimning qaysi nusxasi (m odeli)da xususiy m ulkning ustunligi
va boshqarishning bozor m exanizm i ta ’m inlanadi?
a) buyruqli iqtisodiyot;
b) sof kapitalizm;
v) aralash iqtisodiyot;
g) a n ’anaviy iqtisodiyot;
d) yuqoridagilarning barchasi.
5. Nima, qanday, kirn uchun ishlab chiqarish m uam m olari qaysi tizimga
aloqador?
a) faqat to talitar tizim larga yoki m arkazlashgan rejalashtirish
hukmron bo'lgan jamiyatlarga;
b) faqat bozor iqtisodiyotiga;
v) faqat an’anaviy iqtisodiyotga;
g) sotsial-iqtisodiy va siyosiy tashkil qilinishidan qat’i nazar har
qanday jamiyatga;
d) faqat aralash iqtisodiyotga.
51
II BO'LIM
BOZOR IQTISODIYOTI
7-MAVZU. BOZOR IQTISODIYOTINING MOHIYATI
VA BELGILARI
1-§. Bozor iqtisodiyotining mazmuni va asosiy belgilari
Download |
| |
• 3-bosqich (1994 yil oktyabr-noyabr)da

|
• 3-bosqich (1994 yil oktyabr-noyabr)da |
bet | 105/122 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | | | #252621 |
Bog'liq T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor• 3-bosqich (1994 yil oktyabr-noyabr)da
xalq iste’mol tovarlari
asosiy turlari narxlari erkin qo'yib yuborildi, transport va
kommunal xizmatlarning ta'riflari oshirildi.
160
15-MAVZU BO'YIChATEST SAVOLLARI
1. Narxning qaysi vazifasi talab va taklifning mos kelishi orqali amalga
oshadi?
a) qiymatni yoki iqtisodiy xarajatlarni hisobga olish;
b) tartibga solish va raqobat vositasi;
v) muvozanatlikni ta ’minlash;
g) ijtimoiy himoyalash;
d) yuqoridagilarning barchasi.
2. Narx tizimi o'z ichiga qanday narxlarni oladi?
a) bozor narxlarini;
b) davlat tomonidan belgilanadigan va tartibga solib turiladigan
narxlarni;
v) iqtisodiyotda amal qilib turgan barcha narxlarni;
g) jahon narxlarini;
d) yuqoridagilarning barchasini.
3. Davlat byudjeti mablag'lari hisobidan maxsus arzonlashtirilgan narxlar
qanday nom bilan ataladi?
a) ulgurji narx;
b) demping narx;
v) dotatsiyalangan narx;
g) nufuzli narx;
d) yuqoridagi barcha nom bilan.
4. Narxlar oralig'idagi farqlarning puldagi miqdoriy ifodasi qanday nom
bilan ataladi?
a) narx pariteti (nisbati);
b) narx ko'rsatkichi;
v) narx diapozoni;
g) narx chegarasi;
d) yuqoridagi barcha nom bilan.
5. O 'zbekistonda iqtisodiy islohotlarni am alga oshirishda narxlarni
erkinlashtirishning qaysi yo'lidan foydalanildi?
a) narxlarni birdaniga qo'yib yuborish;
b) narxlar darajasini sun’iy to'xtatib qo'yish;
v) narxlarni davlat tomonidan boshqarish va nazorat qilish;
g) narxlarni asta-sekin va bosqichma-bosqich erkinlashtirish;
d) yuqoridagi barcha yo'llardan.
6. O'zbekistonda narxlarni erkinlashtirishning qaysi bosqichida aholini
himoyalash maqsadida cheklangan doiradagi oziq-ovqat va sanoat
tovarlarining chegaralangan narxlari belgilab qo'yildi?
I61
|
| |
a) tovarlar bozori - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

|
T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor |
bet | 40/122 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | | | #252621 |
Bog'liq T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professora) tovarlar bozori;
b) xizmatlar bozori;
v) ishlab chiqarish omillari bozori;
g) yashirin bozor;
d) yuqoridagilarning barchasi.
18. Bozor iqtisodiyotining asosiy afzalligi nimadan iborat?
a) ishlab chiqarish samaradorligini ta ’minlash;
b) aholini ijtimoiy himoyalash;
v) ishlab chiqarishning iqtisodiy resurslarini samarali taqsimlash;
g) iqtisodiy rivojlanishning barqarorligini ta ’minlash;
d) ishlab chiqaruvchi va iste’molchini bogMash.
19. Qanday ishlab chiqarish lozimligi m uammosi qaysi sharoitlarda
bo'lmaydi?
a) ishlab chiqarish resurslari hajmi qat’iy chegaralangan va aniq
tovar ishlab chiqarish uchun mo'ljallangan sharoitda;
b) iqtisodiyot ishlab chiqarish omillari unumdorligining pasayib
borishi qonuni ta ’sirida bo‘lmasa;
v) ish k u ch ig a n is b a ta n is h la b c h iq a ris h res u rs z a x ira la ri
cheklangan bo'lsa;
g) texnikaviy jihatdan rivojlanish past bo'lgan sharoitda;
d) yuqoridagilarning barchasida.
20. Bozor xo'jaligi subyektlari:
a) uy xo'jaliklari;
b) ishlab chiqarish korxonalari;
v) chet elliklar;
g) davlat tashkilot va muassasalar;
d) barcha javoblar to'g'ri.
21. Bozor iqtisodiyoti quyidagilarga kafolat beradi:
a) tavarlarning yetarli ishlab chiqarilishiga;
b) resurslarning samarali taqsimlanishga;
v) pulning qadrsizlanmasligiga;
g) inflyatsiyaning mavjud bo'lmasligiga;
d) ishsizlik darajasining oshmasligiga.
5 9
8-MAVZU. BOZOR IQTISODIYOTIGA O T IS h DAVRI
VA UNING 0 ‘ZBEKISTONDAGI XUSUSIYATLARI
Download |
| |
Monopol n a rx la r- - T. T. Jum aqulov iqtisod fanlari doktori, professor

Iqtisodiy resurslarga narx tashkil topishining xususiyatlari
Iqtisodiy resurslarga narx darajasini belgilab beruvchi omillar:
• resurslarning unumdorligi;
• mazkur resurs yordamida ishlab chiqariladigan tovarlaming bozor
narxlan;
• birgalikda foydalaniladigan resurslarning unumdorligi va bozor
narxlari.
Besurslarga talab hosila talab hisoblanadi. Shu sababli biror resurs
turiga talab miqdori uning yordamida ishlab chiqariladigan tovarlarga
bo'lgan talabga bog'liq bo'ladi.
Alohida olingan resurslar (yer, ishchi kuchi, kapital) narxiga aynan
shu resurs turimng xusuciyatlari ham ta’sir ko'rsatadi.
Download
II. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining asarlari

9
III. Asosiy adabiyotlar
1.
Shomahmudova R. Maxsus va inklyuziv ta’lim. – Toshkent: Chashma Print,
2011. – 214 b.
2.
Musurmonova O., Ibragimov X., Jamoldinov O. Umumiy pedagogika.
Darslik. I qism. – Toshkent: Yoshlar nashriyot uyi, 2020. – 376 b.
3.
Mavlonova R. A. Umumiy pedagogika. – Toshkent: Fan va texnologiya,
2018. – 528 b.
4.
Begimkulov U. Sh. Pedagogik ta’limni axborotlashtirish: nazariya va
amaliyot. Monografiya. – Toshkent: FAN, 2011. – 232 b.
5.
Eshqobilov S. Oʻquv-tarbiyaviy ishlarni boshqarishda axborot tizimlaridan
foydalanish. Metodik qoʻllanma – Toshkent: A. Avloniy nomidagi milliy-tadqiqot
instituti, 2022. – 74 b.
6.
Jumanazarov S. Ta’limda raqamli texnologiyalar. Uslubiy qo‘llanma. –
Toshkent: 2023. – 46 b.
7.
Ishmuhamedov R. J, Yuldashev M. A. Ta’lim va tarbiyada innovatsion
pedagogik texnologiyalar. – Toshkent: Nihol, 2013. – 96 b.
8.
Tolipova J. O. Pedagogik texnologiyalar – do‘stona muhit yaratish omili. –
Toshkent: UNICEFning O‘zbekistondagi vakolatxonasi, 2005. – 128 b.
• T o v a r - x o m a s h y o b irja s i tiz im in i

3-§. Bozor munosabatlariga o'tish jarayonida makroiqtisodiy
barqarorlikka erishish vazifalari
Barqarorlashtirish siyosatini amalga oshirishga qaratilgan
yondashuvlar.
M akroiqtisodiy barqarorlik
- bu eng avvalo, m akroiqtisodiyot
darajasida muvozanatlikni ta’minlash,
ishlab chiqarishning keskin
p a s a y is h ig a va o m m a v iy
is h s iz lik k a y o ‘ 1 q o 'y m a s lik , pul
qadrsizlanishining oldini olish hamda tlov balansini bir m e’yorda
saqlashga qaratilgan siyosatdir.
Download
-mavzu: Axborotni jamiyatda tutgan o‘rni va ahamiyati

|
-mavzu: Axborotni jamiyatda tutgan o‘rni va ahamiyati
|
bet | 12/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 062-mavzu: Axborotni jamiyatda tutgan o‘rni va ahamiyati
Reja:
Axborotlashgan jamiyat tushunchasi, mazmun - mohiyati.
Axborot turlari: ijtimoiy va madaniy turmush, jamiyat siyosiy va iqtisodiy jarayonlar bilan uzviyligi.
Ommaviy axborot vositalarining ijtimoiy ta’sir kuchi.
Axborotda adolat va xolislik prinsiplari.
Axborotlashgan jamiyat tushunchasi
Yangi axborot texnologiyalarining yaratilishi va ularning jamiyat turli jabhalariga kirib borishi informatikaning yangi sohasi - ijtimoiy informatika fanining ajralib chiqishiga sabab bo’ldi. Ijtimoiy informatika quyidagi masalalarni o’rganadi:
Axborotlashgan jamiyat taraqqiyotining qonuniyatlari va muammolari;
Axborot resurslari jamiyat rivojining ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy faktorlari sifatida;
Axborotlashgan jamiyatda shaxs;
Axborot madaniyati;
Axborot xavfsizligi;
Axborotlashgan jamiyat termini Yaponiyada paydo bo’ldi. Mutaxassislar ushbu termin yuqori sifatli axborot mo’l-ko’l bo’lgan va uni saqlash, taqsimlash va foydalanish uchun barcha vositalarga ega bo’lgan jamiyatni ifodalaydi, deb e’tirof etadilar. Axborotlar manfaatdor kishilarga tez va oson hamda qulay shaklda etkazib beriladi.Axborot xizmatlari uchun narxlar shu darajada past bo’lishi kerakki, jamiyatning har bir a’zosi undan ehtiyojiga qarab foydalana ilsin.
Arademik V.A. Izvozchikov axborotlashgan jamiyat xususiyatlarini ifoda etuvchi quyidagi ta’rifni taklif etgan: “Axborotlashgan jamiyat deb, jamiyatning barcha sohalari hamda a’zolari hayoti va faoliyatida kompyuter, telematika va boshqa vositalar aqliy mehnat qurollari sifatida ishlatiluvchi , kutubxonalardan foydalanish, katta tezlik va aniqlikda axborotlarni qayta ishlash, real va prognozlashtirilgan hodisalarni modellashtirish, , ishlab chiqarishni boshqarish, ta’limni avtomatlashtirish va boshqa vazifalarni bajarish imkoniyatiga ega bo’lgan jamiyatga aytiladi.
Bunday jamiyatda:
Hohlagan kishi , gurux yoki ixtiyoriy korxona-tashkilot o’z faoliyati uchun zarur bo’ladigan axborot resurslaridan foydalana jlishi;
Zamonaviy axborot texnologiyalari va aloqa vositalarining taqdim etilishi;
Ijtimoiy-iqtisodiy va ilmiy-texnikaviy rivojlanish masalalarini echish uchun zarur bo’lgan axborot resurslarini doimiy yangilash va to’ldirish imkoniyatini beruvchi rivojlangan axborot infrastrukturasiga ega bo’lish;
Axborotlashgan jamiyat darajasiga eng yaqin kelgan davlatlarga AQSh, Yaponiya, G’arbiy Yevropa davlatlari kiradi.
|
| |
Mavzu bo‘yicha topshiriq - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 10/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Mavzu bo‘yicha topshiriq
1. Mediadan foydalanish va axborotni yetkazib berish borasida “savodli” jurnalist deganda nimani tushunasiz?
2. Medialardan foydalanish uchun qanday bilim, ko‘nikma va malakalarga ega bo‘lish lozim?
Talaba-jurnalistlarning media va axborot savodxonligi ko‘nikmalarini baholash tizimi
Jurnalistlarning media va axborot savodxonligi borasidagi shakllangan ko‘nikmalarini ularning oldingi darajasi bilan taqqoslash orqali aniqlash lozim.
MASning boshlang‘ich darajasini quyidagicha tasniflash mumkin:
1. Boshlang‘ich daraja:
– mediadan foydalanishda texnologiya sohasidagi asosiy bilimlar;
– mediadan uyda foydalanish uchun sharoitning oz bo‘lsa-da mavjudligi yoki umuman yo‘qligi.
2. Asosiy daraja:
– mediadan foydalanish tajribasining mavjudligi (elektron pochta, Internetdagi navigatsiya, onlayn muloqot);
– turli medialardan uyda foydalanish imkoniyati.
3. Yuqori daraja:
– mediadan mustaqil foydalanish tajribasi (video, televidenie, radio);
– turli texnika qurilmalaridan foydalanish amaliyoti;
–turli medilardan uyda foydalanish.
Agarda talaba boshlang‘ich tajribaga ega bo‘lmasa, uning ko‘nikma va malakalarini quyida keltirilgan media va axborot savodxonligining umumiy darajasi bilan taqqoslash mumkin.
Utilitar, funksional va pragmatik ko‘nikmalar:
– Jurnalist-talaba u yoki bu axborotning amaliy foydaliligini ko‘ra olishi, eshita olishi, mazmunini tushunishi, tasavvur qilishi va baholay olishi lozim;
– U o‘zining kasbi sohasidagi mediaehtiyojlarni anglay oladi.
Tanqidiy tahlil ko‘nikmalari:
– Talaba fakt va uydirma, reklama va mediamatnning boshqa turlari orasidagi farqni biladi.
– U turli janrlarda ishlay oladi va mediakontentni tayyorlashda narrativ (hikoya, bayon etish) usullardan foydalana oladi, kontent tarkibini kasbiy darajada baholaydi va media mazmuni muallif o‘z oldiga qo‘ygan maqsad-vazifalardan kelib chiqishini, u turlicha talqin qilinishini biladi.
– Talaba kontentning asosiy mazmunini ko‘ra olishi, uni tushunishi va sirtida nima yashiringanini bilishi kerak.
– Bo‘lajak jurnalist mediaxabarlar mazmunidan asoslangan tarzda shubhalanadi va bunda stereotip(qolip va andoza)lar qay tarzda ishlashini tushunadi.
– Talaba manbalarning maqsadi va uning maqsadli auditoriyasini aniqlay olishi, ularning ishonchliligini, aniqliligini, xolisligini, haqqoniyligini baholay olishi lozim.
|
| |
Nazorat turi - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 72/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Nazorat turi
|
Ajratilgan ball
|
Joriy nazorat
|
20
|
Oraliq nazorat
|
30
|
Yakuniy nazorat
|
50
|
Jami:
|
100
|
Nazorat turlarini o‘tkazish bo‘yicha tuzilgan topshiriqlarning mazmuni talabaning o‘zlashtirishini xolis, shaffof va aniq baholashga imkon berishi kerak.
Fan (kurs) xususiyatlaridan kelib chiqib baholash va nazorat qilish mezonlariga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritilishi mumkin.
ADABIYOTLAR RO’YXATI
Asosiy adabiyotlar
|
1.
|
M.E.Mamarajabov, R.N.To’rayev. Zamonaviy dasturlash tillari (Python dasturlash tili asoslari) Toshkent-2022.-155.
|
2.
|
F.F.Kasimov “Pythonda obyektga yo’naltirilgan dasturlash” Monografiya – Buxoro, BuxDU, 2020. 120 b.
|
3.
|
Sh.A. Mengliyev, O.A. Abdug‘aniyev, S.Q. Shonazarov, D. Sh. To‘Rayev Dasturlash tili . Termiz-2021.
|
4.
|
Pythonni mustaqil o‘rganamiz.9-sinf informatika o‘quvchilari uchun maxsus qo‘llanma. Python Coding Club, 2020
|
5.
|
Informatika va axborot texnologiyalari: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 9-sinf uchun darslik:M.R. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, N. S. Xaytullayeva - Тoshkent: Тasvir, 2020. – 112 b. Darslikdagi barcha amaliy mashg‘ulotlarni ishlab chiqish.
|
6.
|
Informatika va axborot texnologiyalari: umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf uchun darslik: F. M. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, R. K. Atamuratov, L. K. Bagbekova, M. M Tilovova— Тoshkent: Respublika ta'lim markazi, 2021. — 160 b. Darslikdagi Pythonga doir barcha amaliy mashg‘ulotlarni ishlab chiqish.
|
7.
|
"Informatika va axborot texnologiyalari": umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 11-sinfi uchun darslik: N. S. Xaytullayeva, F. M. Fayziyeva, D. M. Sayfurov, S. A. Normatov, S. X. Dottoyev, Z. X. Maxmadaliyev —Тoshkent: Respublika ta’lim markazi, 2021. — 340 b. Darslikdagi Pythonga doir barcha amaliy mashg‘ulotlarni ishlab chiqish.
|
|
|
| |
IV. Elektron manbalar - Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi

Maktabgacha va maktab ta’limi
vazirining 2023-yil 15-dekabrdagi
70-XDFU-son buyrug‘i bilan
tasdiqlangan
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI
MAKTABGACHA VA MAKTAB TAʼLIMI VAZIRLIGI
A. AVLONIY NOMIDAGI PEDAGOGLARNI KASBIY
RIVOJLANTIRISH VA YANGI METODIKALARGA
OʻRGATISH MILLIY-TADQIQOT INSTITUTI
UMUMIY OʻRTA TAʼLIM TASHKILOTI PSIXOLOGLARI
UCHUN TABAQALASHTIRILGAN UZLUKSIZ KASBIY
Joriy nazorat - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 70/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 061. Joriy nazorat. Amaliy mashg‘ulotlarda qatnashib, uning topshiriqlarini to‘liq sifatli bajargan talabaga 5(besh) baho qo‘yiladi, o‘rtacha bajargan talabaga 4(to‘rt) baho, agar qoniqarli bajarish darajasiga qarab 3(uch) baho qo‘yiladi, qoniqarsiz bajarilsa 2(ikki) baho qo‘yiladi.
Oraliq nazorat. Oraliq baholashlar yozma nazorat ishi yoki og‘zaki (test) shakllarida o‘tkazilib, ularda talabadan 3 ta savolga (yozma yoki og‘zaki) javob berish yoki 30 ta test savollariga javob berish talab etiladi. Agar oraliq nazorat yozma shaklda bo'lsa:
barcha savollarning mohiyati to‘la ochilgan bo‘lsa javoblari to‘liq va aniq ijodiy fikrlari bo`lsa, 5 baho;
savollarning mohiyati umumiy ochilgan asosiy faktlar to‘g‘ri bayon etilgan bo‘lsa, 4 baho;
savollarga umumiy tarzda javob berilgan, ammo ayrim kamchiliklar bo‘lsa, 3 baho;
savollarga javob berishga harakat qilingan, ammo chalkashliklar bo‘lsa, 2 baho qo‘yiladi.
Agar oraliq nazorat test shaklida bo‘lsa, talaba 3 baho olishi uchun kamida 18 ta test savollariga to‘g‘ri javob berishi shart (18-21 tagacha test savollariga to‘g‘ri javob bersa – 3 (qoniqarli) baho, 22-26 tagacha test savollariga to‘g‘ri javob bersa – 4 (yaxshi) baho, 27-30 tagacha test savollariga to‘g’ri javob bersa – 5 (a'lo) baho qo‘yiladi).
Semestr davomida 1 ta oraliq nazorati o‘tkazilishi nazarda tutilgan.
Mustaqil ta'lim. Talabaning mustaqil ta'limida berilgan mavzu va uslubiy ko‘rsatmalar bo`yicha yozma hisobot tayyorlanadi:
yozma hisobotda mavzu mohiyati to`liq ochilgan, to‘g‘ri xulosa chiqarilgan va ijodiy fikrlangan bo‘lsa – 5 baho;
mavzu mohiyati ochilgan va xulosalangan bo‘lsa, 4 baho;
mavzu mohiyati qisman yoritilgan, ammo ayrim kamchiligi bo`lsa, 3 baho;
mavzu mohiyati chala yoritilgan, jiddiy kamchiliklari bor bo`lsa, 2 baho beriladi.
|
| |
Oʻzini oʻzi rivojlantirish, uzluksiz kasbiy rivojlanish

7
Bolalarning huquqlari toʻgʻrisidagi normativ-huquqiy hujjatlar. Ish yuritish bilan
bogʻliq huquqiy asoslar. Ish yuritishning qonunchilikka muvofiq olib borilishi.
Mavjud tartibga muvofiq oldindan belgilangan muddatlarda ish yuritish. Ish
yuritishda shaffoflik va ommaviylik tamoyillar. Taʼlim muassasaning hisobot, shu
jumladan, moliyaviy hisobot masalalariga taalluqli qonunchilik bazasi.
Oʻqituvchi-logoped ishini tashkil etish metodikasi

8
6.
Oʻzbekiston
Respublikasining
“Korrupsiyaga
qarshi
kurashish
toʻgʻrisida”gi qonuni: 2017-yil 3-yanvar, OʻRQ-419-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-3088008
.
7.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Maʼnaviy-maʼrifiy ishlar
samaradorligini oshirish va sohani rivojlantirishni yangi bosqichga koʻtarish
toʻgʻrisida”gi qarori: 2017-yil 28-iyul, PQ-3160-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-4071203
.
8.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Oʻzbekiston Respublikasi xalq
taʼlimi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash toʻgʻrisida”gi
farmoni:
2019-yil
29-aprel,
PF-5712-son
[Elektron
manba].
– URL:
https://lex.uz/docs/-4312785
.
9.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “Xalq taʼlimi sohasidagi ilmiy-
tadqiqot faoliyatini qoʻllab-quvvatlash hamda uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini
joriy qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori: 2021-yil 25-yanvar, PQ-4963-son
[Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-5239538
.
10.
Oʻzbekiston
Respublikasi
Prezidentining
“2022–2026-yillarga
moʻljallangan Yangi Oʻzbekistonning Taraqqiyot strategiyasi toʻgʻrisida”gi
farmoni:
2022-yil
28-yanvar,
PF-60-son
[Elektron
manba].
– URL:
https://lex.uz/docs/-5841063
.
11.
Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining “2022–2026-yillarda maktab
taʼlimini rivojlantirish boʻyicha milliy dasturni tasdiqlash toʻgʻrisida”gi farmoni:
2022-yil 11-may, PF-134-son [Elektron manba]. – URL:
https://lex.uz/docs/-
6008663
.
12.
Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining “Xalq taʼlimi
xodimlarini uzluksiz kasbiy rivojlantirish tizimini tashkil etish tartibi toʻgʻrisidagi
nizomni tasdiqlash haqida”gi qarori: 2022-yil 17-yanvar, 25-son [Elektron manba].
– URL:
https://lex.uz/ru/docs/-5828765
.
Yakuniy nazorat - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 71/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Yakuniy nazorat. Yakuniy baholashda talaba 2 ta (yoki 3 ta) savolga yozma (amaliy) yoki og‘zaki (yoki 30 ta test savoliga) javob berishi lozim (YaN semestr yakunida o‘tkaziladi):
agar barcha savollarning mohiyati to‘la ochilgan bo‘lsa, mavzu bo‘yicha talabaning tanqidiy nuqtai nazari bayon qilingan bo‘lsa, 5 (a'lo) baho;
2 ta (yoki 3 ta) savolning mohiyati qisman ochilgan, asosiy faktlar to‘g‘ri bayon qilingan bo‘lsa, 4 (yaxshi) baho;
1 ta (yoki 2 ta) savolga to`g`ri javob berilgan, lekin ayrim kamchiliklari bor bo‘lsa, 3 (qoniqarli) baho;
berilgan savollarga javoblar umumiy bo‘lib, barchasida jiddiy kamchiliklar bo‘lsa, 2 (qoniqarsiz) baho qo‘yiladi.
Agar yakuniy nazorat test shaklida bo‘lsa, talaba 3 baho olishi uchun kamida 18 ta test savollariga to‘g‘ri javob berishi shart (18-21 tagacha test savollariga to‘g‘ri javob bersa – 3 (qoniqarli) baho, 22-26 tagacha test savollariga to‘g‘ri javob bersa – 4 (yaxshi) baho, 27-30 tagacha test savollariga to‘g’ri javob bersa – 5 (yaxshi) baho qo‘yiladi).
Semestr davomida faqat 1 marta yakuniy nazorat o‘tkazilishi nazarda tutilgan. Yakuniy nazoratning qayta topshirilishi nazarda tutilmagan
Joriy, oraliq, yakuniy nazorat uchun ajratilgan ballar foizga nisbatan olinganda:
- 0÷59% gacha to'plangan ballar uchun talabalar baholanmaydi;
- 60÷69% gacha to'plangan ballar uchun talabalar 3(qoniqarli) baho bilan baholanadi;
- 70÷89% gacha to'plangan ballar uchun talabalar 4(yaxshi) baho bilan baholanadi;
- 90÷99% gacha to'plangan ballar uchun talabalar 5(a'lo) baho bilan baholanadi;
Baholash, oraliq va yakuniy nazorat topshiriqlari (vazifalari) kurs professor-o‘qituvchilari tomonidan ishlab chiqiladi, oldindan moderatsiyadan o‘tkaziladi va kafedra mudiri tomonidan tasdiqlanadi.
-
|
| |
Faks-modem - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 66/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 0622. Faks-modem- telefon tarmog’i orqali taqqi tarmoqdagi boshqa kompyuter bilan ma’lumot almashishni ta’minlaudi.
23. Skanerlar- kompyuterga matn, rasm, slayd , fotosurat korinishida ifodalangan tasvirlar va boshqa grafik axborotlarni avtomatik ravishda kiritishga mo’ljallangan qurilmadir.
24. Plotterlar- bu kompyuterdan chiqarilayotgan ma’lumotlarni qog’ozda rasm yoki grafik ko’rinishda tasvirlash imkonini beruvchi qurilmadir.
25. Multimediya- kompyuter yordamida musiqa va ovozli ma’lumotlarni ko’rsatishni ta’minlovchi qurilma
26. Apparatli ta’minot –kompyuterning asosiy texnik qismlari va qo’shimcha (atrof) qurilmalaridir.
27. Dasturiy ta’minot-kompyuterning ikkinchi muhim qismi bo’lib, u ma’lu-motlarga ishlov beruvchi dasturlar majmuasini va kompyuterni ishlatish uchun zarur bo’lgan hujjatlarni o’z ichigaoladi.
28. Windovs- operatsion tizimlardan biri bo’libinglizcha oyna degan ma’noni bildiradi.
29. UNIX, MS DOS, OS/2,WINDOWS NT, WIDOWS XP- Operatsion tizim-lar.
30. “Moйкомпьютер”, “Сетевой окружения”, “Корзина, “Моидокументы” -kompyuterning ish stolidagi asosy yoriqlar.
31. “Пуск”- bosh menyu hisoblanadi.
32. “Панельуправления” –boshqarish paneli.
33. Linux- operatsion tizim.
34. Microsoft Word- yozuvlar bilan ishlovchi dastur.Word “inglizcha “yozuv” degan ma’noni bildiradi.
35. Slayd- ma’lum bir o’lchamga ega bo’lgan muloqat varaqlari.
36. Prezentatsiya(taqdimot)- yratilayotgan slaydlar turkumi va uni nomoyish etish uchun beriladigan fayl nomi
37. Microsoft Offise Acces- ma’lumotlar omborini boshqarish uchun eng qulay MOBT lardan biri hisoblanadi.
38. Yacheyka- ustun va qator kesishmasi
39. Tex- ilmiy-texnikaviy matnlar bilan ishlashga mo’ljallangan tahrirlovchi dastur
40. Latex – bu ham Tex dasturi kabi hisoblanib, Latexda tayyorlangan matn-larni kompyuter tarmoqlari (electron pochta va h.k) orqali uzatish har tamonlama qulay.
|
| |
Lux, Lexsikon, PE2, Chiwriter, WD , MultiEdit -

|
Lux, Lexsikon, PE2, Chiwriter, WD , MultiEdit -
|
bet | 68/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 0656. Lux, Lexsikon, PE2, Chiwriter, WD , MultiEdit - bu dasturlar oddiy matn li ma’lumotlarni, turli formulalarni yozish, tahrir qilish va bosmaga chiqarishga imkon beruvchi vositalardir.
57. Win Word , Word Perfekt , Word Star, XYWrite, AmiPro dasturlari- yuqo-ri sifatli matnli ma’lumotlarni, nashriyot mahsulotlarini (reklama varaqlari, blankalar, visit kartochkalar va h.k) tayyorlash va ularni bosmaga chiqarishda foydalaniladigan amaliy dasturardir.
58. Page Maker, Ventura Publisher, Tex, Latex - nashriyot tizimlari dasturlari hisoblanadi.
59. Fayl- ma’lumot saqlanuvchi diskning nomlangan sohasi.
60. Promt- dasturi tarjimon dasturlardan biri hisoblanadi.
61. Paskal, Delphi, Beysik, Fortran –dasturlash tillari hisoblanadi.
62. Var(o’zgaruvchi),Begin (boshlanish),Then (u holda) –bular dasturlash tillariishlatiladigan operatorlar (buyrular) dir.
63. WWW- World Wide Web – Jahon axborot tarmog’i (butun dunyo o’rgimchak to’ri ) deb atagan.
64. Web sahifalar- HTML-“gipermatnlarni belgilash tili” da yozilgan hujjat sifatida tayyorlanadi
65. Gipermurojat- kalit so’zlar deb nomlangan so’zlar orqali boshqa ma’lumotlarga murojaat .
66. Sayt- bitta muallif yoki WWW ga tegishli bo’lgan bir guruh o’zaro “giperbog’lanishlar” bilan aloqador bo’lgan WEB-sahifalar majmuasidir.
67. Element(element)- HTML tilining tuzilmasi bo’lib, har qanday web sahifa shunday elementlar to’plamidan iboratdir.
68. Tega(tag) – elementning boshlang’ich va oxirgi belgilaridir.tegalar bir elementni boshqalaridan ajratib turadi. Maslan: Web- sahifa matnida tegalar burchakli qavslar ( va ) orasiga olinadi va oxirgi tega doimo (/) bilan belgilanadi.
69. Sayt yoki Web-sayt (site) - bir insonga yoki tashkilotga tegishli Web-sahifalar to’plamidir .
70. Brouzer (browser) – Web-sahifalarni ko’rib chiqish uchun ishlatiadigan dasturdir.
71. URL(Uniform Resource Lokator) - resurslarning universal ko’rsatgichi Innetdagi biror ob’yektning adresi. URL aniq Web-sahifaning joylashivuni aniqlash uchun ishlatiladi.
|
| |
CorelDraw dasturiy paketining xususiyatlari

|
CorelDraw dasturiy paketining xususiyatlari
|
bet | 4/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,39 Mb. | | #254757 |
Bog'liq TSMG 22.28. G\'ofurjonova Mohlaroy11CorelDraw dasturiy paketining xususiyatlari - CorelDraw dasturiy paketining xususiyatlari
- CorelDraw dasturiy paketi yordamida turli grafik ko’rinishlarni yaratish,
- shuningdek, inshootlarni loyihalash, foto, matn, tasvirlar ustida ishlash, badiiy
- ko’rinishdagi kompozitsiyalarni taqdim qilish, geometrik shakllarni ya’ni tekislikdagi
- va fazodagi shakllarni yaratish bilan bog’liq amallarni mukammal bajarish mumkin.
Grafik ta’minotda CorelDraw Graphics Suite Х3 versiyasi yuksak - Grafik ta’minotda CorelDraw Graphics Suite Х3 versiyasi yuksak
- muvaffaqiyatlarga erishgan, uning dasturiy paketida quyidagi dasturiy komponentlar
- mavjud:
- CorelDraw X3 – vektorli tasvirlar va illyustratsiyalar bilan ishlovchi dastur.
Corel PHOTO – PAINT X3 – nuqtali tasvirlar ustida ishlovchi, tahrirlovchi dastur bo’lib, skaner vositasida tayyorlangan rasmlarni yuqori sifatli filtrlash kabi ishlarini bajaruvchi kuchli vosita hisoblanadi. Corel Draw vektorli grafik muharrir imkoniyatlari
• CorelDraw boshqa grafik muharrirlarga nisbatan matnlar bilan
yaxshi ishlaydi, ya’ni nashriyot tizimlarida, masalan, yumoristik
yoki boshqacha kitoblarni har xil turli o’lchamdagi harflar bilan
yozish mumkin
CorelDraw muharirida fayllarning kengaytmasi file.cdr
ko’rinishda bo’ladi.
Corel draw - CorelDraw vektorli grafik muхarririda tasvir iхtiyoriy shakldagi konturlardan
- iborat bo’ladi. Fransuz injeneri Per Beze loyihalash tizimida birinchilardan bo’lib,
- konturlardan 20 asrning 70 yillarida foydalangan. Bu konturlardan tasvir yaratiladi.
- Corel Draw dasturini o`rganish jarayonida talaba laboratoriya mashg`ulotlarini bajarishi zarur bo`ladi, bunda u metodik qo`llanmadan foydalanadi. Buning natijasida talaba dasturning asosiy asboblari, palitralarning joylashishi bilan ketma-ket tanishadi, faol asbobning xossalarini o`zgartirish va sozlashni, matnlar bilan ishlashni o`rganadi.
E’tiboringiz uchun rahmat!
2023-2024
|
| |
Farg’ona davlat universiteti San’atshunoslik fakulteti tsmg 22. 28-guruh talabasi G’ufurjonova Mohlaroyimning tat fanidan taqtimoti - bet 2

|
Farg’ona davlat universiteti San’atshunoslik fakulteti tsmg 22. 28-guruh talabasi G’ufurjonova Mohlaroyimning tat fanidan taqtimoti
|
bet | 2/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,39 Mb. | | #254757 |
Bog'liq TSMG 22.28. G\'ofurjonova Mohlaroy11CorelDRAW 10 dasturining ishchi oynasi boshqa grafik muharrirlar oynasiga oxshashdir. CorelDRAW 10 dasturi ishga tushirilganda ekranda dasturning boshlangich muloqot oynasi hosil boladi. Bu rejimni oldindan bekor qilish ham mumkin. Buning uchun Show this Welcome Screen at startup (Ishga tushganda oynani korsatish) satridan bayroqchani olib tashlash orqali amalga oshiriladi. Dastlab dastur ishini sozlab chiqish amalarini korib otamiz. Agar ishchi oyna toliq ekranni egallamagan bolsa, dastur sarlavhasida yoyish tugmasini bosing. Natijada ishchi oyna toliq ekranda hosil bolib CorelDRAW 10 dasturi bilan ishlash yanada qulaylashad - CorelDRAW 10 dasturining ishchi oynasi boshqa grafik muharrirlar oynasiga oxshashdir. CorelDRAW 10 dasturi ishga tushirilganda ekranda dasturning boshlangich muloqot oynasi hosil boladi. Bu rejimni oldindan bekor qilish ham mumkin. Buning uchun Show this Welcome Screen at startup (Ishga tushganda oynani korsatish) satridan bayroqchani olib tashlash orqali amalga oshiriladi. Dastlab dastur ishini sozlab chiqish amalarini korib otamiz. Agar ishchi oyna toliq ekranni egallamagan bolsa, dastur sarlavhasida yoyish tugmasini bosing. Natijada ishchi oyna toliq ekranda hosil bolib CorelDRAW 10 dasturi bilan ishlash yanada qulaylashad
Corel Draw Corel Draw - COREL DRAW- vektorli grafikaning WINDOWS operatsion sistemasida ishlaydigan yangi grafiklar yaratish va taHrir qiluvchi dasturidir.Uning yordamida turli grafik korinishlarni loyiHalash, fotomatn,tasvirlar ustida ishlash, ayniqsa badiiy korinishdagi kompazitsiyalarni taHrir qilish bilan boғliq amallarni bajarish mumkin. COREL DRAW muHarrirni ishga tushirish uchun COREL DRAW ning belgisiga borib «sichqoncha»ni yoki ENTER klavishini bosish kerak. Natijada Windows sistemasining barcha oynalariga oxshash COREL DRAW muHarririnig oynasi ochiladi.
Corel draw dasturining asosiy texnologik prinsipi: - Bu obyektlar bilan ishlash. Obyekt deb-ustida har xil ishlarni bajarish imkonini beruvchi tushunchaga aytiladi. Foydalanuvchi obyektlar ishlash jarayonida ular ustida har ishlarni bajarishga togri keladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Farg’ona davlat universiteti San’atshunoslik fakulteti tsmg 22. 28-guruh talabasi G’ufurjonova Mohlaroyimning tat fanidan taqtimoti
|
Ekranning tepa qismida bosh menyuda bo’limlari quyidagicha nomlanadi

|
Ekranning tepa qismida bosh menyuda bo’limlari quyidagicha nomlanadi
|
bet | 3/4 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 3,39 Mb. | | #254757 |
Bog'liq TSMG 22.28. G\'ofurjonova Mohlaroy11Ekranning tepa qismida bosh menyuda bo’limlari quyidagicha nomlanadi: Fayl (File) Muxarrir (Redaktirovanie, Edit) Кo’rinish (Prosmotr, View) Кampanovka (Layout) Boshqaruv (Upravleniya, Arrange) Effektlar(Effects)
Obyektlar bilan quyidagi ishlarni bajarish mumkin.
Obyektlar bilan quyidagi ishlarni bajarish mumkin:
Belgilash
Ochirish
Nusxa olish va nusxani qoyish
Bir nechta obyektlarni belgilash.
Kattalashtirish va kichraytirish.
Obyektni siljitish. Belgilashni olib tashlash
Kompyuter grafikasi va uning turlari - Grafik muharrirlar bu chizma, tasvir, prezentatsiya, illyustratsiya ko’rinishidagi
- aхborotlarni yaratish va ularni tahrir qilish uchun mo’ljallangan amaliy dasturlar
- paketidir. Grafik muharrirlar aхborotni grafik ko’rinishga o’tkazib beruvchi maхsus
- dasturlar bo’lib, bu muharrirlarda tasvirlarni chizish, tahrirlash yoki boshqa
- manbalardan ma’lumotlarni qabul qilish imkoniyatlari mavjud. Kompyuterda
- aхborotni grafik shaklda ishlab chiqish, taqdim etish va ularga ishlov berish,
- shuningdek, grafik ob’ektlar va fayllarda bo’lgan grafik bo’lmagan ob’ektlar
- o’rtasida bog’lanish o’rnatishni informatika fanida kompyuter grafikasi deb ataladi.
Kompyuter grafikasi:
Rastrli (nuqtali) grafika
. Fraktal
grafikaga ajratiladi
Vektorli grafika
Rastrli grafikada tasvirlar nuqta(piksel)lar ketma – ketligi tarzida hosil
qilinadi. Rastli grafikaning asosiy elementi nuqtadan iborat bo’ladi. Chizilgan
tasvirlar esa nuqtalarni ketma – ket joylashtirish orqali hosil qilinadi. Nuqtalar soni
qanchalik zich bo’lsa, tasvir shunchalik aniq va chiroyli ko’rinishda chiqadi.
Fraktal grafika badiiy kompozitsiya yaratish – bu tasvirni chizish yoki
jihozlash emas, balki uni dasturlashdir, ya’ni bunda tasvirlar formulalar yordamida
kiritiladi. Fraktal grafika odatda o’yin dasturlarida qo’llaniladi.
Vektorli grafikada tasvirlarni yaratishda nuqtaga nisbatan umumiyroq bo’lgan
chiziqlardan foydalaniladi. Vektorli grafikaning iхtiyoriy tasviri chiziqlardan tashkil
topadi va oddiy chiziqlardan murakkablari hosil qilinadi. Chiziq sifatida egri va
to’g’ri chiziqlardan foydalaniladi.
|
| |
Takrorlash va mustaqil ishlar uchun savollar

16
Ma’ruza 2.
Ilmiy tadqiqot turlari va metodologiyasi
Reja:
1. Ilmiy tadqiqot turlari
2. Ilmiy tadqiqot metodologiyasi va
metodlari
3. Ilmiy tadqiqot strukturasi.
4. Ilmiy tadqiqotda muammoni qo`yish.
5. Ilmiy tadqiqotda gipotezani ilgari surish va asoslash
Asosiy tayanch so’z va iboralar:
Ilmiy tadqiqot strukturasi, fundamental (nazariy), amaliy (empirik)
tadqiqotlar, tadqiqotchilik loyiha-konstruktorlik ishlanmalari, ilmiy nazariya,
loyihalash, o`zlashtirish, innovatsion tadqiqotlar, muammo, birlamchi gipoteza,
ishchi gipoteza.
1.Ilmiy tadqiqot turlari
Ilmiy tadqiqotlar o`z maqsadiga, ilmiy tadqiqot chuqurligi va xarakteriga,
hamda tabiat va ishlab chiqarish bilan bog’liqlik darajasiga ko`ra
fundamental
(nazariy), amaliy (empirik) tadqiqotlarga va tadqiqotchilik loyiha-konstruktorlik

17
Nazariyaning haqqoniylik mezoni – bu amaliyotdir. Tabiat va jamiyatning
ob`ektiv qonunlarini bilishga asoslangan ilmiy nazariyalar ushbu qonunlar natijasida
kelgusida vujudga keladigan hodisalarni oldindan ko`ra olish imkoniyatini beradi.
Ilmiy nazariya – bu ma`lum bir hodisalar yig’indisini tushuntirib beruvchi va
ilgari surilgan barcha qonuniyatlarni asoslovchi va shu sohada ochilgan qonunlarni
yagona bir asosga birlashtiruvchi bilimlar tizimidir. Masalan: nisbiylik nazariyasi,
kvant nazariyasi, davlat va huquq nazariyasi va h.k.
Fanning dastlabki «bo`laklanishi» – uning tuzilishiga qarab fundamental va
amaliy tadqiqotlarga, fundamental (nazariy) va amaliy fanlariga bo`linishidan
boshlangan.
Qisqacha qilib aytganda, fundamental tadqiqotlar bu shunday tadqiqotlarki, u
yangi hodisalar va qonuniyatlarni ochib beradi. Bu izlanishlar narsa, voqea va
hodisalar tabiatida nimalar yotishini asoslab berishdir.
Amaliyot fani ma`lum texnik muammolarni moddiy qiziqishlar va jamiyat
manfaati bilan bog’liq holda hal qilishni o`z oldiga vazifa qilib qo`yadi.
Fundamental izlanishlar olib borilganida sof ilmiy nazariy masalani ham, aniq
amaliy muammoni ham maqsad qilib qo`yish mumkin.
Akademik A.M. Proxorov
7
fizika fanini qo`llagan holda, fundamental
tadqiqotlarni ikkita yirik guruhlarga bo`lishni ta`kidlaydi.
Ulardan biri bizning bilimimiz doirasini oshirishga, insoniyat talabini
qondirish va, avvalo, mazkur izlanuvchining mavjud dunyoni chuqurroq
tushunishiga qaratilgan.
Boshqa guruh tadqiqotlar ma`lum amaliy natijalarga etishishi uchun
fundamental bilimlarni olishni o`z oldiga maqsad qilib qo`ygan.
Odatda fanning ma`lum rivojlanish darajasi, fundamental tadqiqotlarning har ikkala
guruhlarining vazifalari har hil bo`lishiga qaramay, ular metodologik jihatdan bir-biriga
yaqin. Ular orasiga keskin chegara qo`yish mumkin emas. Agar tadqiqotlarda aniq ilmiy
vazifa ko`zda tutilgan bo`lsa, bu izlanish amaliy foyda bermaydi, deb o`ylash xatodir.
Huddi shunday, muhim amaliy vazifalarni yechishga qaratilgan fundamental tadqiqotlar
bajarilayotganda, undan umumbashariy ahamiyatga ega bo`lgan natijalar olish
mumkinligini unutmaslik kerak. Fanning rivojlanish tarixi bunga misoldir.
Shunday qilib bu tadqiqotlarga quyidagicha izoh berish mumkin

18
qaramay fundamental tadqiqotlar fanning va ishlab chiqarishni rivojlantirish uchun
asos hisoblanadi.
Amaliy ilmiy-texnik tadqiqotlar ma`lum bir texnik muammolarni moddiy
qiziqishlar va jamiyat manfaati bilan bog’liq holda hal qilishni o`z oldiga vazifa qilib
qo`yadi. Amaliy tadqiqotlar, asosan ilmiy-texnik tadqiqotlar fundamental
tadqiqotlarda aniqlangan bilimlarni moddiylashtirishga qaratilgan. Texnika
sohasidagi amaliy tadqiqotlar tabiat bilan bevosita ish ko`rmaydi, balki uning
tadqiqot predmeti bo`lib mashina, texnologiya, jarayon yoki tashkiliy struktura,
ya`ni boshqacha qilib aytganda “sun`iy tabiat” xizmat qiladi. Bu tadqiqotlarning
amaliy yo`naltirilganligi kutilgan natijalarni olish ehtimolligini kattalashtiradi (80-
90 % gacha).
Tadqiqotchilik loyiha-konstruktorlik ishlanmalari – bu amaliy tadqiqotlar
natijalarini texnikaning (mashina, qurilma, material, modda, mahsulotlarning) yangi
tajribaviy modellarini yaratish va ishlatish, hamda mavjud texnikani
takomillashtirish ishlaridir. Ishlab chiqish bosqichida ilmiy tadqiqot natijalari ishlab
chiqarishga qo`llashga yaroqli shaklga kiradi.
Microsoft Excel – - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 67/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 0641. Microsoft Excel – Microsoft Office paketidagi asosiy vositalardan biri jad val protsessori deb ataluvchi ya’ni asosan jadval va hisob ishlarini bajaruvchi dastur.
42. Formula- kiritilgan sonli qiymatlar asosida yangi qiymatlarni hisoblovchi tenglamadir.
43. Power Point- bu dastur MICROSOFT firmasining Windows qobig’i ostida yaratilgan bo’lib, asosan slayd va prezentatsiyalar bilan ishlaydi.
44. Kompyuter grefikasi - tushunchasi bunda oddiy grafik chizishdan to real borliqdagi turli tasvirlarni hosil qilish, ularga zeb berish , dastur vositasi yordamida hatto tasvirga oid yangi loyihalarni yaratish ko’zda tutiladi. Kompyuter grafikasi keng tarqalib borayotgan dastur ta’minotidir,ya’ni bu dastur mavjud va yangi yaratilayotgan dasturlarga tayanadi.
45. Peksel- nuqta, ya’ni ekrandagi har-bir tasvirlar, yozuvlar nuqtalardan iborat.
46. Rastrli grafika- rastrli grafikaning asosiy elementi nuqtalar(piksellar)dan iborat.
47. Vektorli grafika- asosiy elementi chiziqdir.
48. Vektorli tasvirlar- deb tuzilishi jihatdanmurakkabroq va har-xil ko’rinishga ega bo’lgan ob’yektlar to’plami.
49. Froktal grafika - bu tasvirni matematik hisoblashlarga asoslangan dastur- lar asosida qurishdir.
50. Paint grafik muharriri - oddiy tasvirlarni yaratish, ko’rib chiqish, tahrirlash uchun xizmat qiladigan dastur.
51. Palitra paneli- 28 xil rangdan iborat bo’lib chizish va fonni bo’yashda foydalaniladi.
52. Fayl(fayl), Pravka( to’grilsh), Vid(ko’rinish), Risunok(Tasvir),Palitra (palitra) , Spravka (ma’lumot).- bu Paint dasturidagi menyular qatori hisoblanadi.
53. Adobe photoshop - rastrli grafika axborotlarini yaratish va qayta ishlash uchun mo’ljallangan dastur hisoblanadi.
54. Gorel Draw -vektorli grafikaning Windovs amaliyot tizimida ishlaydigan tahrirlovchi dasturdir.
55. MathCad dasturi – matematika sohasida keng foydalaniladigan dastur.
|
| |
Estetik va kreativ ko‘nikmalar - Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media...

|
Shahrisabz davlat pedagogika instituti matematika va informatika kafedrasi media savodxonlik va axborot madaniyati
|
bet | 11/73 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 37,34 Mb. | | #248646 |
Bog'liq Media savodxonlik umk 04 09 2023 06Estetik va kreativ ko‘nikmalar:
– Bo‘lajak jurnalist real voqelikka asoslangan faktlar yordamida syujet yarata oladi. Syujetni yaratish jarayonida qahramonining tajriba va hissiyotlarini o‘ziniki bilan taqqoslaydi, ya’ni u shaxsiy qadriyatlarini mediada taklif etilganlar bilan taqqoslashni biladi.
– Mediakontentdagi mantiq, hissiyot va obrazlarning tarozida teng bo‘lishini ta’minlaydi.
– Talaba mediamatnda o‘z individualligini namoyon qila oladi.
– U amaliyotda mualliflik huquqlarining asosiy tamoyillarini qo‘llay oladi.
Interfaollik ko‘nikmalari:
– Talaba-jurnalist mediamakonda turli rollarni bajarishi mumkin.
– Talaba medialarda taqdim etilgan turli qarash, nuqtai nazarlarni qabul qiladi hamda bahs-munozaralarda faol qatnashadi.
– U so‘z erkinligi tamoyilini to‘laqon tarzda tasavvur qiladi va undan foydalanadi, mediadagi xususiy va ommaviy makon farqini tushunadi, mediaga jalb qilinishning turli usullarini aniqlay oladi.
– U vaziyatga ta’sir ko‘rsatishga qodir, media orqali maqsadli ravishda muloqotga kirishadi va turli ijtimoiy muammolar bo‘yicha ommaviy bahslar davomida faol fuqarolik pozitsiyasini egallaydi.
Xavfsizlik ko‘nikmalari:
– Bo‘lajak jurnalist mediaauditoriya tarkibini, uning ijtimoiy-demografik tavsifini biladi, axborotning muayyan auditoriya guruhlariga ta’siri texnologiyasini biladi.
– U media foydalanuvchilarining huquq va majburiyatlarini biladi va ulardan foydalanadi.
– Yosh jurnalist Internetda ishlash jarayonida axloq me’yorlariga rioya qiladi, axborotni himoya qiladi va virtual makonda axborot konfidensialligini ta’minlaydi.
Axborotni boshqarish bo‘yicha ko‘nikmalar:
– Bo‘lajak jurnalist shaxsiy kontentini tayyorlash jarayonida turli manbalardan olingan axborot bilan ishlashni biladi. Shu bilan birga saralangan axborotni qayta ishlashni biladi va uni baholashda turli usullardan foydalanadi.
Mavzu bo‘yicha topshiriq
1. Oilaviy tadbirkorlik masalasiga bag‘ishlangan tahliliy material tayyorlash zarur. Bunda jurnalist manbalar bilan qanday ishlaydi?
|
| |
Instituti - bet 15

22
Tahlil va sintezning empirik, gumanitar-nazariy va tuzilmali-genetik usullari
mavjud. empirik tahlil va sintez ob`ektlar bilan yuzaki tanishishga yordam beradi.
Bunda ob`ektning ayrim qismlari ajratiladi, ularning xususiyatlari aniqlanadi, oddiy
o`lchashlar va umumiy yuzasidagi narsalar qayd qilinadi. Bu usul tadqiqot ob`ektini
o`rganishga imkon beradi, lekin, uning mohiyatini ochib berishga kamlik qiladi.
Ob`ektning mohiyatini o`rganish uchun gumanitar-nazariy tahlil va sintez
ishlatiladi. Ob`ektning mohiyatiga chuqurroq kirib borishda esa tuzilmaviy-genetik
tahlil va sintez qo`l keladi. Bunda tadqiqot ob`ekti mohiyatining barcha tomonlariga
ta`sir ko`rsatuvchi asosiy va eng muhim usullar ajratiladi.
Filtratsiya suvlarini inshootga, daryo o‘zaniga va qirg‘oqqa ta’siri - bet 4

|
Filtratsiya suvlarini inshootga, daryo o‘zaniga va qirg‘oqqa ta’siri
|
bet | 4/4 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #110002 |
Bog'liq Filtratsiya suvlarini inshootga, daryo o‘zaniga va qirg‘oqqa ta’siriGrafik ko‘rinishda buni cho‘qqisi elleps egri chizig‘ida joylashgan vektorlar tarzida ifodalash mumkin (3 - rasm, b). Odatda filtarsiya koeffitsiyentining maksimal qiymati gorizontal yo‘nalishga, minimal qiymati esa vertikal yo‘nalishga mos keladi. - Grafik ko‘rinishda buni cho‘qqisi elleps egri chizig‘ida joylashgan vektorlar tarzida ifodalash mumkin (3 - rasm, b). Odatda filtarsiya koeffitsiyentining maksimal qiymati gorizontal yo‘nalishga, minimal qiymati esa vertikal yo‘nalishga mos keladi.
jinsli-anizotrop, gruntli zaminlarda yuza va filtratsiya oqimlari. - jinsli-anizotrop, gruntli zaminlarda yuza va filtratsiya oqimlari.
- Grunt turli o‘lchamdagi zarralardan iborat. Bu turfa zarralarning hammasini hisobga olishning iloji yo‘q, shuning uchun ularni fraksiya-larga birlashtiriladi.
- Tekshirilayotgan namunaning massasiga nisbatan foizlarda ifodalangan grunt zarralarining fraksiyalar bo‘yicha taqsimlanish uning donodorlik tarkibi deyiladi. Ko‘p hollarda gruntlarning donodorlik tarkibi yig‘indisi egri chiziqlar ko‘rinishida tasvirlanadi (4 - rasm).
Ushbu egri chiziqlardan bir qancha tavsiflarni, masalan nojinslilik koeffitsiyentini aniqlash uchun foydalaniladi. Shunday pi =10% bo‘lganda - Ushbu egri chiziqlardan bir qancha tavsiflarni, masalan nojinslilik koeffitsiyentini aniqlash uchun foydalaniladi. Shunday pi =10% bo‘lganda
- (4 - rasm), d60 - diametri.
- bunda d 60 - zarra diametri, undan kichik diametrli zarralar gruntning 60% massasini tashkil etadi; d10 - zarra diametri, undan kichik diametrili zarralar gruntning 10% massasini tashkil etadi; d60 - ni diametri ba’zi hollarda nazorat; qiluvchi deb ataladi, d10 esa amaldagi diametr deb ataladi.
|
| |
Bo‘shliq va g‘ovaklardagi filtratsiya oqimi harakati bir qator sabablarga bog‘liqdir. Ularga bosimlarning har xilligi, harorat farqi (issiqlikning tushishi), elektr potensiali va boshqalar kiradi

|
Bo‘shliq va g‘ovaklardagi filtratsiya oqimi harakati bir qator sabablarga bog‘liqdir. Ularga bosimlarning har xilligi, harorat farqi (issiqlikning tushishi), elektr potensiali va boshqalar kiradi
|
bet | 2/4 | Sana | 02.12.2023 | Hajmi | 3,05 Mb. | | #110002 |
Bog'liq Filtratsiya suvlarini inshootga, daryo o‘zaniga va qirg‘oqqa ta’siriBo‘shliq va g‘ovaklardagi filtratsiya oqimi harakati bir qator sabablarga bog‘liqdir. Ularga bosimlarning har xilligi, harorat farqi (issiqlikning tushishi), elektr potensiali va boshqalar kiradi. - Bo‘shliq va g‘ovaklardagi filtratsiya oqimi harakati bir qator sabablarga bog‘liqdir. Ularga bosimlarning har xilligi, harorat farqi (issiqlikning tushishi), elektr potensiali va boshqalar kiradi.
- Dimlovchi gidrotexnika inshootlari gruntli zaminlarida filtratsiya oqimi asosan byeflardagi suv sathlarining har xilligi (ayirmasi) natijasida paydo bo‘ladi. Bunday inshootlarning zaminida filtratsiya oqimi kuzatiladi. Filtratsiya oqimi inshoot ustivorligiga hamda grunt mustahkamligiga ta’sir qiladi.
Yuqori va pastki byef suv sathlari vaqt davomida tebranib tursa ham (ularning vaqti ayirmasi o‘zgaradi), filtratsiya hisoblari suv sathlari ayirmasi doimiy bo‘lgan hol uchun hisob qilinadi. Buning uchun hisobiy sxema tuzishda suv sathlarining maksimal ayirmasi qabul qilinadi va hisoblar barqaror harakat uchun olib boriladi. - Yuqori va pastki byef suv sathlari vaqt davomida tebranib tursa ham (ularning vaqti ayirmasi o‘zgaradi), filtratsiya hisoblari suv sathlari ayirmasi doimiy bo‘lgan hol uchun hisob qilinadi. Buning uchun hisobiy sxema tuzishda suv sathlarining maksimal ayirmasi qabul qilinadi va hisoblar barqaror harakat uchun olib boriladi.
1 – rasm. Filtratsiya oqimining bosimli harakati: Suv dimlovchi inshootlar zaminlarida va inshoot o‘zida filtratsiya oqimi bosimli hamda bosimsiz harakat qiladi. Ularning tavsifi grunt suvlarning joylashish holatiga bog‘liq, agar filtratsiya oqimlari inshoot flyutbeti (inshoot suv o‘tkazmaydigan elementlari) bilan grunt suvlari orasida siqilgan holda harakat qilsa bosimli harakat kuzatiladi (1- rasm). Bunday oqim inshootning tovon qismlariga gidrodinamik (filtratsion) bosim bilan ta’sir qiladi. - Suv dimlovchi inshootlar zaminlarida va inshoot o‘zida filtratsiya oqimi bosimli hamda bosimsiz harakat qiladi. Ularning tavsifi grunt suvlarning joylashish holatiga bog‘liq, agar filtratsiya oqimlari inshoot flyutbeti (inshoot suv o‘tkazmaydigan elementlari) bilan grunt suvlari orasida siqilgan holda harakat qilsa bosimli harakat kuzatiladi (1- rasm). Bunday oqim inshootning tovon qismlariga gidrodinamik (filtratsion) bosim bilan ta’sir qiladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bo‘shliq va g‘ovaklardagi filtratsiya oqimi harakati bir qator sabablarga bog‘liqdir. Ularga bosimlarning har xilligi, harorat farqi (issiqlikning tushishi), elektr potensiali va boshqalar kiradi
|