1-mavzu. Axborotlarni stenografik himoyalash - bet 19

|
1-mavzu. Axborotlarni stenografik himoyalash
|
bet | 19/20 | Sana | 05.02.2024 | Hajmi | 0,75 Mb. | | #151679 |
Bog'liq 1-mavzu. Axborotlarni stenografik himoyalash1-qadam. Ikkita 200dan katta bo‘lgan tub son p va q tanlanadi.
2-qadam.Kalitning ochiq tashkil etuvchisi n hosil qilinadi
n=p*q.
3-qadam.Quyidagi formula bo‘yicha Eyler funksiyasi hisoblanadi:
f(p,q)=(p-1)(q-1).
Eyler funksiyasi n bilan o‘zaro tub, 1 dan n gacha bo‘lgan butun musbat sonlar sonini ko‘rsatadi. O‘zaro tub sonlar deganda 1 dan boshqa birorta umumiy bo‘luvchisiga ega bo‘lmagan sonlar tushuniladi.
4-qadam.f(p,q)qiymati bilan o‘zaro tub bo‘lgan katta tub son d tanlab olinadi.
5-qadam.Quyidagi shartni qanoatlantiruvchi e soni aniqlanadi
=1(modf(p,q)).
Bu shartga binoan ko‘paytmaning f(p,q) funksiyaga bo‘lishdan qolgan qoldiq 1ga teng. e soni ochiq kalitning ikkinchi tashkil etuvchisi sifatida qabul qilinadi. Maxfiy kalit sifatida d va n sonlari ishlatiladi.
6-qadam. Dastlabki axborot uning fizik tabiatidan qat’iy nazar raqamli ikkili ko‘rinishda ifodalanadi. Bitlar ketma-ketligi L bit uzunlikdagi bloklarga ajratiladi, bu erda L–L log2(n+1) shartini qanoatlantiruvchi eng kichik butun son. Har bir blok [0, n-1] oraliqka taalluqli butun musbat son kabi ko‘riladi. Shunday qilib, dastlabki axborot X(i), i= sonlarning ketma-ketligi orqali ifodalanadi. i ning qiymati shifrlanuvchi ketma-ketlikning uzunligi orqali aniqlanadi.
7-qadam. Shifrlangan axborot quyidagi formula bo‘yicha aniqlanuvchi Y(i) sonlarning ketma-ketligi ko‘rinishida olinadi:
Axborotni rasshifrovka qilishda quyidagi munosabatdan foydalaniladi:
Misol. so‘zini shifrlash va rasshifrovka qilish talab etilsin. Dastlabki so‘zni shifrlash uchun quyidagi qadamlarni bajarish lozim.
1-qadam. p=3 va q=11 tanlab olinadi.
2-qadam. hisoblanadi.
3-qadam. Eyler funksiyasi aniqlanadi.
4-qadam. O‘zaro tub son sifatida d=3 soni tanlab olinadi.
5-qadam. shartini qanoatlantiruvchi e soni tanlanadi. Aytaylik, e=7.
6-qadam. Dastlabki so‘zning alfavitdagi xarflar tartib raqami ketma-ketligiga mos son ekvivalenti aniqlanadi. A xarfiga –1, G xarfiga-4, Z xarfiga –9. O‘zbek alfavitida 36ta xarf ishlatilishi sababli ikkili kodda ifodalash uchun 6 ta ikkili xona kerak bo‘ladi. Dastlabki axborot ikkili kodda quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi:
000100 000001 001001.
Blok uzunligi butun sonlar ichidan shartini qanoatlantiruvchi minimal son sifatida aniqlanadi. =33 bo‘lganligi sababli =6.
Demak, dastlabki matn ketma-ketlik ko‘rinishida ifodalanadi.
7-qadam. ketma-ketligi ochiq kalit {7,33} yordamida shifrlanadi:
Shifrlangan so‘zY(i)=<16,1,15>
Shifrlangan so‘zni rasshifrovka qilish maxfiy kalit {3,33} yordamida bajariladi:
Dastlabki son ketma-ketligi rasshifrovka qilingan X(i)=<4,1,9> ko‘rinishida dastlabki matn bilan almashtiriladi.
Keltirilgan misolda hisoblashlarning soddaligini ta’minlash maqsadida mumkin bo‘lgan kichik sonlardan foydalanildi.
El-Gamal tizimi chekli maydonlarda diskret logarifmlarning hisoblanish murakkabligiga asoslangan. RSA va El-Gamal tizimlarining asosiy kamchiligi sifatida modul arifmetikasidagi murakkab amallarning bajarilishi zaruriyatini ko‘rsatish mumkin. Bu o‘z navbatida anchaginahisoblash resurslarini talab qiladi.
Mak-Elis kriptotizimida xatoliklarni tuzatuvchi kodlar ishlatiladi. Bu tizim RSA tizimiga nisbatan tezroq amalga oshirilsada, jiddiy kamchilikka ega. Mak-Elis kriptotizimsida katta uzunlikdagi kalit ishlatiladi va olingan shifrmatn uzunligi dastlabki matn uzunligidan ikki marta katta bo‘ladi.
Barcha ochiq kalitli shifrlash usullari uchun NP-to‘liq masalani (to‘liq saralash masalasini) echishga asoslangan kriptotahlil usulidan boshqa usullarining yo‘qligi qat’iy isbotlanmagan. Agar bunday masalalarni echuvchi samarali usullar paydo bo‘lsa, bunday xildagi kriptotizim obro‘sizlantiriladi.
Yuqorida ko‘rilgan shifrlash usullarining kriptobardoshligi kalit uzunligiga bog‘liq bo‘lib, bu uzunlik zamonaviy tizimlar uchun, loaqal, 90 bitdan katta bo‘lishi shart.
Ayrim muhim qo‘llanishlarda nafaqat kalit, balki shifrlash algoritmi ham mahfiy bo‘ladi. Shifrlarning kriptobardoshligini oshirish uchun bir necha kalit (odatda uchta) ishlatilishi mumkin. Birinchi kalit yordamida shifrlangan axborot ikkinchi kalit yordamida shifrlanadi va h.
|
| |