nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Masofaviy kompyuterga kirish 4.12.2 (www.access-remote-pc.com )

|
Masofaviy kompyuterga kirish 4.12.2 (www.access-remote-pc.com )
|
bet | 33/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastu Masofaviy kompyuterga kirish 4.12.2 (www.access-remote-pc.com )
Access Remote PC 4.12.2 yordam dasturi ham mijoz-server ilovalari toifasiga kiradi va ish stolini ushlab turish va ushbu dasturning server qismi boshqa har qanday kompyuterdan o'rnatilgan istalgan shaxsiy kompyuterga to'liq kirish imkonini beradi (2-rasm). . E'tibor bering, dasturning server qismi boshqariladigan shaxsiy kompyuterga, mijoz qismi esa boshqaruv amalga oshiriladigan kompyuterga o'rnatiladi. Ilovaning server qismini masofadan boshqarish pulti bo'lgan kompyuterlarga o'rnatishda masofadan boshqarishga ruxsat berilgan foydalanuvchi nomi va kirish paroli ko'rsatiladi.
Guruch. 2. Kompyuterlar o'rtasida fayllarni uzatish
Access Remote PC 4.12.2 yordam dasturida
Access Remote PC 4.12.2 dasturi kompyuterlarni mahalliy tarmoq orqali ham, Internet orqali ham, hatto modem ulanishlari orqali ham boshqarish imkoniyatini beradi. Kompyuterni masofadan boshqarish bilan mahalliy foydalanuvchining ishi bloklanmaydi va mahalliy foydalanuvchi tizim tepsisidagi belgi orqali kompyuter tashqi tomondan boshqarilishini, shuningdek, kompyuterni kim boshqarayotganini bilib oladi. Bundan tashqari, dasturning server qismi, agar kerak bo'lsa, barcha masofaviy foydalanuvchilarni shaxsiy kompyuterdan uzish, parollarni o'zgartirish va har bir masofadan boshqarish seansi uchun statistikani ko'rish imkonini beradi.
Access Remote PC 4.12.2 ikkita ish rejimini ta'minlaydi: masofaviy kompyuterni to'liq boshqarish rejimi va monitoring rejimi.
Ushbu yordamchi dasturning kamchiliklari bitta interfeys yordamida bir nechta shaxsiy kompyuterlarni bir vaqtning o'zida masofadan boshqarishning mumkin emasligini o'z ichiga oladi. Shu bilan birga, siz bir vaqtning o'zida bir nechta ulanish seanslarini ishga tushirishingiz mumkin (har biri o'z oynasida) va keyin bir nechta masofaviy kompyuterlarni boshqarishingiz mumkin. Dasturning yana bir kamchiligi - uning server qismini masofadan o'rnatishning mumkin emasligi.
Access Remote PC-ning afzalliklari shundaki, u xavfsizlik devorlari bilan ishlay oladi, dinamik IP-manzillarni qo'llab-quvvatlaydi va, eng muhimi, hatto sekin tarmoq ulanishlarida, shu jumladan modem ulanishlarida ham amalda sekinlashmaydi. Bunga qo'shimcha ravishda, ushbu yordamchi dastur sizga fayllarni kompyuterlar o'rtasida osongina uzatish imkonini beradi, buning uchun maxsus "Fayllarni uzatish" rejimi taqdim etiladi (2-rasm), shuningdek, almashish buferi bilan ishlashni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni mahalliy va vaqtinchalik buferlarni sinxronlashtirishga imkon beradi. kompyuter o'rtasida matn qismlarini uzatishni soddalashtiradigan masofaviy kompyuter. Dasturning yana bir afzalligi - 160 bitli kalit bilan RC4 algoritmidan foydalangan holda ma'lumotlarni uzatishda shifrlashni qo'llab-quvvatlash.
Dasturning bepul versiyasi to'liq ishlaydi, ammo ishga tushirish soni cheklangan - atigi 30 marta.
|
| |
SSD-ni o'rnating - Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “

|
Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dasturiy ta’minotini o’rnatish va xizmat ko’rsatish “
|
bet | 26/53 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 8,47 Mb. | | #132593 |
Bog'liq Shaxsiy kompyuterlar, serverlar, periferiya uskunalarining dastu7. SSD-ni o'rnating.
Operatsion tizim va dasturlarning yuklanishini tezlashtirish mustahkam davlatga yordam beradi va noutbukda ko'rib chiqilgan mustaqil o'rnatish yordam beradi. Agar 500 Gb SSD-ga mablag 'yetarli bo'lmasa, hech bo'lmaganda operatsion tizimni o'rnatish uchun diskni sotib olish uchun - Yangi SSD-da u shunchaki uchadi.
8. HDD-ni o'rnating.
YouTube-ning bir nechta HDD sozlash videosi. Bu erda ulardan biri
Agar byudjet sizga qimmat SSD disklarida o'tkazishga ruxsat bermasa, siz ko'proq an'anaviy tarkibiy qismlardan voz kechmang. Qo'shimcha HDD kompyuter kompyuterning ishlashini sezilarli darajada oshiradi.
Shunday qilib, agar qattiq disk 85% dan ko'proq band bo'lsa, kompyuter bugun sekin ishlaydi. Bundan tashqari, mustaqil ravishda statsionar kompyuterda qo'shimcha qattiq diskni o'rnating SSD-ga qaraganda ancha oson.
9. Qo'shimcha qo'chqorni o'rnatish
RAM qayta ishlash uchun ishlatiladi ishlash dasturlari. Qayta ishlash uchun ko'proq ma'lumot talab qilinadi - xotira miqdori talab qilinadi.
Agar xotira etarli bo'lmasa, tizim kompyuterning tanqidiy sekinlashuviga olib keladigan qattiq disk resurslaridan foydalana boshlaydi.
RAM Conaks qo'shing yoki almashtiring, hech qanday qiyinchilik bo'lmaydi. Namunaviy ofis dasturlari to'plamiga ega bo'lgan oddiy kompyuter uchun 4 Gb tezkor xotira va o'yin kompyuteri uchun 16 Gb va undan yuqori deb o'ylashingiz mumkin.
10. Tozalash
Chang - 2-sonli kompyuterning dushmani (hamma dushman №1 dushman ekanligini hamma biladi). Bu normal shamollatishning oldini oladi, natijada kompyuter elementlari haddan tashqari qizib ketishi mumkin. Tarkibining haddan tashqari qizib ketishi ularning to'liq etishmovchiligiga olib kelishi mumkin.
Tozalash boshlanishidan kamida yarim soat oldin kompyuterni o'chiring. Sintetik kiyimda tozalamang - ishqalanish natijasida, tarkibiy qismlarga zarar etkazadigan statik zaryad bo'lishi mumkin. Statistikani olib tashlash uchun markaziy isitish batareyasining yuklanmagan qismiga teging.
Changyutgichni mayda quvvat bilan aylantiring va ehtiyotkorlik bilan kompyuterning barcha qismlaridan changni olib tashlang. Elektr ta'minotiga, protsessor va video kartaning ko'p qismi to'planadigan videoklivi va videoklivi uchun alohida e'tiborga olinishi kerak.
Sotib olishga shoshilmang yangi kompyuterAgar uy kompyuteri yoki noutbuk sekinlasha boshlagan bo'lsa. Qurilmaning ishlashini yaxshilash uchun Windows 7 ni optimallashtirishga harakat qiling. Optimallashtirish standart vositalar yoki uchinchi tomon dasturlari yordamida amalga oshirilishi mumkin.
|
| |
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti telekomunikatsiya texnologiyalari fakulteti

MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI
Telekomunikatsiya texnologiyalari fakulteti
Infokommunikatsiya injinering
yo’nalishi
Kompyuternitashkillashtirishfanidan
bajargan
Bajardi :
AbdumominovO’tkirjon
Tekshirdi:
Javliyev Shahzod
KOMPYUTER TASHKIL ETILISHI FANIDAN
4 - TOPSHIRIQ
MAVZU:
ZAMONAVIY PROTSESSORLAR VA ULARNING
ISHLASHPRINTSIPI
Ishdan maqsad:
Zamonaviy protsessorlar va ularning ishlash printsiplari bilan
tanishish. Assembler tili haqida tushuncha va undagi asosiy operatorlar bilan
tanishish.
1.1-rasm.Intel va AMD protsessorlari
TOPSHIRIQLAR!
1.Protsessor haqida batafsil ma’lumot bering.
Protsessor (lot. processus — surilish) — elektron mashinaning dastur (programma)
da koʻzda tutilgan amallar; informatsiyani oʻzgartirish, barcha hisoblash
jarayonlarini, xisoblash mashinasidagi boshqa qurilmalarning ishini boshqarib
turish uchun moʻljallangan markaziy qurilmasi. Protsessor kompyuterdagi barcha
buyruqlarni ishlab chiqaradi.Protsessorning tezligi uning eng asosiy jihatidir.
Odatda, bu ma’lumot protsessorning ustida yozilgan bo‘ladi (“2,8 GHz” yoli “2,6
GHz” degan yozuvlar). Protsessorning tezligi qancha yuqori bo‘lsa, shuncha
yaxshi, lekin, zamonaviy protsessorlarda ko‘p yadrolilik ( dual core, quad core)
degan tushuncha ham bor. Bitta protsessorning o‘zida ikkita, to‘rtta va eng
zamonaviy protsessorlarda 8 ta gacha yadro bor. Protsessorda yadro qanchalik ko‘p
bo‘lsa, u ham shunchalik yaxshi, ammo, ko‘p yadroli protsessorlar bir yadroli
protsessorlardan ancha qimmat turadi.
|
Mijozlarbilanxayrlashuv - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R....

71
tutish
madaniyati,
diksiya,
gid,
tarixiyjoylarvayodgorliklarbo‘yichagid,
muzeylarbo‘yichagid,
maxsusturlargidlari,
gidgaqo‘yilgantalablar,
gidishinitashkiletishvaboshqarish.
Mustaqil ishlash uchun savollar:
1. Gid kasbining shakllanish bosqichlarini tushuntiring.
2. Gidning malaka va ko‘nikmasiga qanday talablar qo‘yilgan?
3. Gidning nutq madaniyatiga qo‘yilgan talablarni izohlang.
4. Gidningimo-ishoralariva ularning ekskursiyadagi ahamiyati.
5. Ekskursiyalardagidningrolinitushuntiring.
6. Gidlikishinitashkiletishningbosqichlariniizohlang.
7. Maxsusturlardagigidlarishiningo‘zigaxosliginimada?
8. Turfirmalarninggidgaqo‘ygantalablariniizohlang.
Ekskursiya xizmatining nomi (nomlanishi)

81
ro‘yxati bir necha nusxada ko‘paytirib, muallifi, nashriyotning nomi, chop etilgan
yili, shuningdek, boblar, bo‘limlar, betlar berilishi kerak. Adabiy manbalarning
ro‘yxatini «asosiy adabiyotlar» va «qo‘shimcha adabiyotlar»ga bo‘lish
tavsiya
etiladi.
Matbuotda chop etilgan ma’lumotlardan tashqari, boshqa masalan,
davlat
arxivlari, muzeylar, xronik-hujjatli va ilmiy-ommabop kinofilmlar va shu kabi
manbalardan
ham
foydalanish
mumkin.Bunday
manbalar
ro‘yxatini
ekskursiyaxizmati mualliflari tuzadi.
Manba sifatida tarixiy voqea, hodisalar
ishtirokchilarining xotiraviy hikoyalaridan ham foydalanish mumkin. Biroq,
noaniqliklardan va chalkashliklardan qochish maqsadidaxotiraviy ma’lumotlardan
ehtiyotkorona foydalanish tavsiya etiladi. Ekskursantlarga hikoya qilib berish
uchun ishonchli, mukammal tekshirib ko‘rilgan fakt va ma’lumotlardan foydalanish
zarur.Ekskursiya ma’lumotlarini qidirish va
tizimlashtirishda kompyuter
ensiklopediyalari, shu jumladan, lazerli disklarda (SD disklar) joylashgan
multimediyali bazaviy ma’lumotlar ham katta yordam beradi.
Turniamalgaoshirishningtashkiliyvaboshqaruvmasalalari

70
hududto‘g‘risidaqo‘shimchama’lumotlarberiladi(o‘lkatarixi,
etnografiyasi,
floravafaunasi).
Turistlar
(ekskursantlar)
bilanishlagandagidqat’iyatlibo‘lishi,
kerakbo‘lgandaradjavobinihamberaolishilozim.
Uodamlarnibirjamoabo‘libishlashgayo‘naltirishi,
muammotug‘ilgandaularbilanalohidagaplashibolishi, nizochiqarmasligikerak.
Gidhardoimguruhningbarchaa’zolarigabirxilmunosabatdabo‘lib,
barchanisuhbatgachorlashi,
o‘ziniko‘rsataolgannorasmiyliderlarbilanhamkorlikdaishlashimaqsadlidir.Engasosiy
situristlarni(ekskursantlar) milliyhunarmandchilik, an’analarvamadaniyatniqo‘llab-
quvvatlashgachorlashdir.
Ularusta-
hunarmandlarimizyasagansuvenirlarnibajonidilharidqilishadi.
Amaliy mashg‘ulotlarga tayyorgarlik ko‘rish uchun topshiriqlar

72
b) aniq bilim va ko‘nikmalar jamlanmasini talab qiluvchi mehnat faoliyati
shaklidir.
d)guruh bilan ishlaganda o‘zaro iliq munosabat o‘rnatish.
e) ekskursiya guruhini boshqara olish, ekskursantlar e’tiborini kerakli
ob’ektga yo‘naltirish.
3. Gidga qanday turdagi qobiliyat xos?
a) konstruktivlik,tashkilotchilik,kommunikativlik,tahlil qilish.
b) konstruktivlik,tashkilotchilik,tahlil qilish.
d) qaror qabul qilish,tashkilotchilik,kommunikativlik, tahlil qilish.
e) mas’uliyatlik,kommunikativlik.
g) tahlil qilish, ijrochilik.
4. Malaka- bu...
a) insonning egallagan bilim va ko‘nikmalari yordamida ma’lum harakatlarni
bajarishdir.
b)insonning aniq harakatlarni bajara olishidir.
d) bir kasb zahirasidagi faoliyat turi.
e) aniq bilim va ko‘nikmalar jamlanmasini talab qiluvchi mehnat faoliyati
shaklidir.
5. Ko‘nikma- bu...
a)insonning aniq harakatlarni bajara olishidir.
b)insonning egallagan bilim va ko‘nikmalari yordamida ma’lum harakatlarni
bajarishdir.
d) bir kasb zahirasidagi faoliyat turi.
e)aniq bilim va ko‘nikmalar jamlanmasini talab qiluvchi mehnat faoliyati
shaklidir.
Tayanchso‘z va iboralar - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R....

266
Amaliymashg‘ulotlargatayyorgarlikko‘rishuchuntopshiriqlar:
Topshiriqlarnikichikguruhlargabo‘linganholdabajaring
.Sizyashabkelayotgan
hududda
(tuman,
qishloq)
maxsusturlarningqaysibirinitashkiletishuchunimkoniyatlar
mavjud?
Guruhda
taqdimoto‘tkazishuchunma’lumotto‘plang.
Testsavollari:
1
.
Turizmningmaxsusturlarigato‘g‘rita’rifnitoping.
a)
turizmningushbuturlarigabirorrayonningo‘zigaxos,
farqqiluvchixususiyatlaribilantanishishmaqsadidagisayohatikiradi.
Busayohatlarturistlardashakllangan
(havaskorlikvaprofessional)
qiziqishlardankelibchiqadi.
b)
o‘zdavlatichegarasidoirasidadoimiyyashovchifuqarolarnivaqtinchaliktashrifbuyuro
vchijoyda (to‘lanadiganfaoliyatsiz) turistikmaqsadlardasayohatqilishgaaytiladi.
d)butanishishyokio‘rganishmaqsadidaaniqbelgilanganrejabo‘yichao‘tkazilad
igan, mavzulihikoyalarbilanolibboriladiganbirorob’ektniko‘rsatishjarayonidir.
e)
vaqtinchalikkelganjoyidafaoliyatito‘lanmaydigan,
doimiyyashaydiganmamlakatchegarasidantashqarigaturistikmaqsadlardasafarqilish.
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 57

Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
|
Tanishuv qismi - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev

77
Yakuniy qism– bu qism ham tanishuv qismi kabi 5-7 daqiqali bo‘lib,
ekskursiya ob’ektlari bilan bog‘liq emas. Bu yerda ekskursiya xizmatining mavzusi
bo‘yicha
yakuniy xulosalar qilinadi, bugungi yoritilgan mavzuni kengaytirishi,
chuqurlashtirishi mumkin bo‘lgan boshqa ekskursiya mavzulari haqida ma’lumotlar
beriladi. Yakuniy qism ham tanishuv va asosiy qism kabi muhimdir.
Ekskursiya xizmati qiziqarli bo‘lishibilan birga keraksiz ma’lumotlar oqimi
bilan yuklanmasligi, ma’lumotlarni taqdim
etish usuli toliqtiradigan
bo‘lmasligi,turli toifadagiekskursantlar tomonidan qiziqarli tarzda qabul qilinishi
kerak. Shuning uchun, ekskursiya mavzusi albatta aniq bir toifa ekskursantlarga
yo‘naltirilishi kerak (kattalar, bolalar, yoshlar,
shahar yoki qishloq aholisi, turli
kasb egalari, chet ellik turistlar va h.). Ekskursiya xizmatida bunday yondashuv
differensial yondashuvdeyiladi. U nafaqat iste’molchilar manfaatlarini,
balki
maqsadlarini ham hisobga oladi.Agar ekskursiya xizmati folklor tur tarkibida
tashkil qilinayotgan bo‘lsa, asosiy e’tibor hududning milliy qiyofasi, obidalari va
tarixini ko‘rsatib, hikoya qilishga qaratiladi. Agar ekskursiya xizmati ish yuzasidagi
turizm
tarkibiga kirsa, e’tibor o‘sha hududning umumiy, ishga aloqador
markazlariga qaratiladi. Kurort dam olishlarda ekskursiya xizmati tashkil etilsa,
tabiiy landshaftlar ob’ekt sifatida tanlanadi.
Yangi ekskursiya xizmatini tayyorlash jarayonida
bir nechta bosqichlarni
ajratish mumkin. Ularni ekskursiya muassasalari amaliy faoliyatida yo‘lga
qo‘yilgan ketma-ketlikda ko‘rib chiqamiz. «Ekskursiya xizmatini tayyorlash
bosqichi» tushunchasi birinchi marotaba 1976 yilda amaliyotga qo‘llanila boshlandi
va unda quyidagi 15 ta bosqich ajratildi:
1.
Ekskursiya xizmatining maqsad va vazifalarini aniqlash;
2.
Ekskursiya xizmati mavzusini tanlash;
3.
Zaruriy adabiyotlar ro‘yxatini tuzish;
4.
Ekskursiya ma’lumoti manbalarini aniqlash. Mavzu bo‘yicha muzey,
arxiv fondlari va ekspozitsiyalari bilan tanishish;
5.
Ekskursiya ob’ektlarini tanlash va o‘rganish;
78
6.
Ekskursiya marshrutini tuzish;
7.
Marshrutni ko‘zdan kechirish;
8.
Ekskursiyaningasosiy matnini tayyorlash;
9.
«Gid portfeli»ni tahlash;
10. Ekskursiya xizmatini o‘tkazishning usullarini aniqlash;
11. Ekskursiya xizmatini olib borish texnikasini aniqlash;
12. Uslubiy ishlanmalarni tayyorlash;
13. Ekskursiya xizmatining individual matnini tuzish;
14. Sinov ekskursiyasini o‘tkazish;
15. Ekskursiya xizmatini tasdiqlash.
Ekskursiya uslubiyatining talablaridan biri bilim
olish jarayoni sifatida
ekskursiya
xizmatining
uzluksizligini
ta’minlash,
ya’ni
ma’lumotlarni
ekskursantlarga ta’sirini butun bir ekskursiya xizmati davomida ta’minlay olish
hisoblanadi. Ekskursiya xizmatini olib borish vaqti ob’ektlarni ko‘rsatish, hikoya
qilish, mavzuostilar oralig‘idagi tanaffuslar va mavzuning asosiy savollari
jamlanmasidan iborat bo‘lishi kerak.
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 52

- ehtimollik xarakterga ega bo‘lganligi sababli, asboblarning ta’sirchanligini
hisobga olish lozim;
- aksariyat vositalar atrof-muhitga hamda insonning yoshi va sog‘lig‘iga
bog‘liq;
- hozirda barmoq izlari skanerlaridan tashqari barcha vositalar yetarlicha
qimmat;
- davlat tomonidan total nazorat tahdidi xususida foydalanuvchilarda
ishonchsizlikning mavjudligi.
Iste’molchi nuqtai nazaridan biometrik autentifikatsiyalash tizimi quyidagi
ikkita parametr orqali xarakterlanadi:
- FAR (False Acceptance Rate) – foydalanishga yolg‘on ruxsatlar chastotasi;
- FRR (False Rejection Rate) – foydalanishga yolg‘on inkorlar chastotasi.
1- va 2-xil xatoliklar (FAR va FRR ko‘rsatkichlari) o‘zaro bog‘langan: bir
parametr qanchalik yaxshi bo‘lsa, ikkinchisi shunchalik yomon bo‘ladi, ya’ni, bu
yerda teskari mutanosiblik mavjud. Mukammal biometrik tizimda xatolikning
ikkala parametri nolga teng bo‘lishi shart. Afsuski, biometrik tizim ideal emas. Shu
sababli nimanidur qurbon qilishga to‘g‘ri keladi.
Ma’lumotlardan foydalanishni mantiqiy boshqarish
Mantiqiy
boshqaruv.
Avtorizatsiya
(inglizcha avtorizatsiya “ruxsat;
avtorizatsiya”)foydalanishlarni
nazoratlashning
autentifikatsiyadan
o‘tgan
foydalanuvchilar harakatlarini cheklash qismi bo‘lib, aksariyat hollarda
foydalanishni boshqarish modellari yordamida amalga oshiriladi.
Foydalanishni boshqarish subyektning obyektga yo‘naltirilgan faollik
manbai imkoniyatini aniqlashdir. Umumiy holda foydalanishni boshqarish
quyidagi sxema orqali tavsiflanadi (4.3-rasm):
Ruxsat
Natija
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 53

Foydalanishni
boshqarishning
MAC
usuli
.
MAC
usuli
bo‘yicha
foydalanishni boshqarish xavfsizlik siyosati ma’muriga markazlashgan holda
boshqarishni amalga oshirish imkoniyatini beradi.
Foydalanishni boshqarishning MAC usuli xavfsizlik siyosati ma’muriga
tashkilot bo‘ylab xavfsizlik siyosatini amalga oshirish imkoniyatini beradi. MAC
usulida foydalanuvchilar tasodifan yoki atayin ushbu siyosatni bekor
qilaolmaydilar.
MAC usulida foydalanishni boshqarish subyektlar va obyektlarni
tasniflashga asoslanadi. Tizimning har bir subyekti va obyekti bir nechta xavfsizlik
darajasiga ega bo‘ladi. Oddiy holda xavfsizlik darajasi uchun: “
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika - bet 65

217
tarzida namoyon boʻladi. Bu esa ilgari surilgan gʻoyalarni umumlash-
tirish va ular oʻrtasidagi aloqalarni topish imkoniyatini yaratadi.
“Klaster” metodidan foydalanishda
quyidagi shartlarga rioya
qilish talab etiladi:
1.
Nimaniki oʻylagan boʻlsangiz, shuni qogʻozga yozing.
Fikringizning sifati toʻgʻrisida oʻylab oʻtirmay, ularni shunchaki
yozib boring.
2.
Belgilangan vaqt nihoyasiga yetmaguncha, yozishdan toʻxta-
mang. Agar ma’lum muddat biror bir gʻoyani oʻylay olmasangiz, u
holda qogʻozga biror narsaning rasmini chiza boshlang. Bu harakatni
yangi gʻoya tugʻulguncha davom ettiring.
3.
Yozuvingizning orfografiyasi yoki boshqa jihatlariga e’tibor
bermang.
4.
Muayyan tushuncha doirasida imkon qadar koʻproq yangi
gʻoyalarni ilgari surish hamda mazkur gʻoyalar oʻrtasidagi oʻzaro
aloqadorlikni, bogʻliqlikni koʻrsatishga harakat qiling. Gʻoyalar
yigʻindisining sifati va ular oʻrtasidagi aloqalarni koʻrsatishni
cheklamang.
“TAJRIBA VOSITASIDA OʻQITISH SIKLI” METODI
Mazkur metod quyidagi 4 omil asosida quriladi:
1.
Reflektiv kuzatish;
2.
Abstrakt xulosalash;
3.
Faol tajriba olib borishga
tayyorlanish;
4.
Aniq tajriba oʻtkazish.
Yuqorida qayd etilgan omillarning har biri muayyan gʻoyaga
asoslanadi. Chunonchi:
1.
Oʻquvchilar uchun mashqlar mazmunini tanqidiy oʻrganish va
ular ustida fikr yuritish imkoniyatini beruvchi sharoit yarat (reflektiv
kuzatish);
2.
Oʻquvchilarga zarur nazariy bilimlarni ber;
218
3.
Muammo yuzasidan bildirilgan fikrlarni umumlashtirish va
xulosalash uchun sharoit yarat(abstrakt xulosalash);
4.
Oʻquvchilarga mukammal shakllangan, ayni vaqtda yana bir
bor tekshirib chiqilishi lozim boʻlgan
mashqlarni ishlab chiqish
imkonini ber (faol tajriba olib borishga tayyorlanish);
5.
Yakuniy xulosani shaxsiy tajribadan oʻtkaz va faoliyatda
undan foydalan (aniq tajriba oʻtkazish).
“QORA QUTI” METODI
Ta’lim jarayonida mazkur metodni qoʻllashdan maqsad oʻquv-
chilar tomonidan mavzuni puxta oʻzlashtirishga erishish bilan birga
ularni faollikka undash, ularda hamkorlikda ishlash, ma’lum vaziyat-
larni boshqarish hamda mantiqiy tafakkur yuritish koʻnikmalarini
shakllantirishdan iborat. Metoddan foydalanishda quyidagi harakat-
lar tashkil etiladi:
✓
oʻquvchilar juftlikka biriktiriladi;
✓
juftliklarga mavzu mohiyatini yorituvchi asosiy tushuncha-
lar (tayanch soʻzlar, sanalar,
belgilar, raqamlar va ...)ni kartochka-
larga qayd etish vazifasi yuklanadi;
✓
oʻqituvchi oʻquvchilar bilan hamkorlikda guruhlar tomoni-
dan topshiriqning bajarilishini tekshiradilar;
✓
topshiriqni toʻgʻri bajargan guruhning bir a’zosi oʻqituvchi
rolini bajaradi va topshiriqning yechimini yozuv taxtasiga yozadi;
✓
sinf oʻquvchilari yozuv taxtasida qayd etilgan fikrni sharh-
laydilar (tayanch soʻzlar, sanalar, belgilar, raqamlar va ...
qanday
ma’noni anglatishini aytadilar);
✓
toʻgʻri javob bergan oʻquvchi oʻqituvchi rolini bajarib,
juftliklarga mavzu mohiyatini yorituvchi sxema,
jadval yoki tasvir
yaratishni topshiradi va oʻqituvchi yordamida topshiriqning bajari-
lishini tekshiradi.
Tarmoq xavfsizligi muammolari - Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t....

Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
|
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 51

- server biletni rasshifrovkalab, uning tarkibini mijoz jo‘natgan axborot bilan
taqqoslaydi. Mos kelishi mijoz va serverning o‘zaro muloqotning vakolatli
abonentlari ekanligini tasdiqlaydi.
Odatda biletni shifrlash DES, 3DES, AES (Kerberos v5) simmetrik
algoritmlari bo‘yicha bajariladi.
Kerberos tizimining asosiy kamchiligini aksariyat markazlashtirilgan
tizimlar kamchiliklari bilan, xususan, kalitlarni taqsimlash markazida (Key
Destribution Center, KDCda) maxfiy kalitlarning markazlashgan holda saqlanishi
bilan bog‘lashadi.
Ta’kidlash lozimki, autentifikatsiya protokollarida asimmetrik shifrlash va
elektron raqamli imzodan ham foydalanish mumkin.
Biometrik tizimlar
. Biometrik qurilmalar tirik organizmning fiziologik yoki
odatiy (g‘ayri-ixtiyoriy) xarakateristikalariga asoslangan.
Keng tarqalgan biometrik usullarga quyidagilar taalluqli (4.2-rasm):
-
barmoq izlari bo‘yicha
. Barmoq izlarini skanerlash usuli har bir inson
barmoqlarining kapilyar shakllarining noyobligiga asoslangan. Barmoq izi
skanerlarining o‘lchami kichik, ular universal, arzon va keng qo‘llaniladi;
-
Sensorli panel - Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari

Ular kichik bo'lgani uchun kursorni ekran bo'ylab siljitish uchun bir necha harakatlar kerak
bo'lishi mumkin. Buni trek paneli harakatini ekran harakati bilan bog'laydigan dasturiy
ta'minotdagi tezlashtirish sozlamalari yordamida yaxshilash mumkin. Barmoqlaringiz orasidagi
masofa va ekrangacha bo'lgan masofa o'rtasidagi qat'iy nisbatga ega bo'lish o'rniga,
u harakat
tezligiga qarab o'zgaradi. Agar barmog'ingiz yostiq bo'ylab sekin harakatlansa, yostiqning
harakatlari ekranda juda kichik masofalarni ko'rsatadi. Agar barmog'ingiz bir xil masofada tez
harakatlansa, sensorli panel kursorni uzoqroq masofaga siljitadi.
Misol uchun, ushbu bo'limni
yozishda ishlatiladigan trekpadda barmog'ingizni juda sekin trekpadning bir tomonidan boshqa
tomoniga siljitish kursorni ekran kengligining 10% dan kamrog'iga siljitadi. Biroq, agar
barmog'ingiz juda tez yonma-yon harakatlansa, kursor ekranning butun kengligi bo'ylab
harakatlanadi. Aslida, tezlashtirishni sozlashning ushbu shakli boshqa
bilvosita joylashishni
aniqlash qurilmalarida, shu jumladan sichqonchada ham qo'llaniladi. Ushbu turdagi parametrlarni
nozik sozlash qurilmaning "hissi" ni sezilarli darajada o'zgartiradi.
Sensorli ekranlar.
Sensorli ekranlar foydalanuvchiga ekrandagi ob'ektlarni ko'rsatish va
tanlash imkonini beradigan yana bir usuldir, lekin ular sichqonchaga qaraganda ancha to'g'ridan-
to'g'ri, chunki ular ekranning o'zida foydalanuvchi barmog'i yoki stilus mavjudligini aniqlaydi.
Ular juda ko'p turli xil usullardan birida ishlaydi: barmoq (yoki stilus) yorug'lik nurlari
matritsasini to'xtatadi yoki ekranni qoplaydigan panjaradagi sig'imni o'zgartiradi yoki
ultratovushli aks ettirish. Foydalanuvchi aynan qaysi elementga ishora qilish orqali kerakligini
aniqlaganligi sababli, xaritalash talab qilinmaydi va shuning uchun u to'g'ridan-to'g'ri qurilmadir.
Sensorli ekran juda tez ishlaydi va maxsus ishora qiluvchi qurilmani talab qilmaydi. Bu,
ayniqsa, ekranda ko'rsatilgan menyulardan elementlarni tanlash uchun foydalidir.
Ekran kirish
qurilmasi bilan bir qatorda chiqish moslamasi sifatida ham ishlaganligi sababli, axloqsizlik bilan
shikastlanadigan yoki yo'q qilinishi mumkin bo'lgan alohida apparat yo'q; bu sensorli ekranlarni
og'ir muhitda foydalanish uchun mos qiladi. Ular, shuningdek,
foydalanish uchun nisbatan
intuitiv va keng jamoatchilik uchun axborot tizimlariga interfeys sifatida muvaffaqiyatli
ishlatilgan.
Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari

Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari
Download
358,14 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/14
Sana
08.10.2024
Hajmi
358,14 Kb.
#274129
Download
358,14 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari
Download
358,14 Kb.
Matnni ko'rish
Stylus va engil qalam - Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari

Stylus, yorug'lik ruchkasi va sensorli ekran qurilma va tanlangan element o'rtasidagi
bog'lanish darhol bo'lishi ma'nosida juda oddiy. Bundan farqli o'laroq, sichqoncha, sensorli panel,
joystik va trekbol stol ustidagi harakatlarni ekrandagi kursor harakatlariga aylantirishi kerak.
Biroq, to'g'ridan-to'g'ri ishlaydigan qurilmalar
muammodan aziyat chekadi, chunki
foydalanish paytida ishora harakati displeyni samarali ravishda qoraytiradi va bu foydalanishni
qiyinlashtiradi, ayniqsa murakkab batafsil tanlash yoki tez ketma-ket harakatlar talab etilsa. Bu
shuni anglatadiki, ekran dizayni foydalanuvchining qo'li qayerda bo'lishini hisobga olishi kerak.
Masalan, menyuni
ekranning yuqori qismiga emas, balki pastki qismiga joylashtirishingiz
mumkin. Bundan tashqari, o'ng qo'llar va chap qo'llar uchun muqobil tartiblarni taklif qilishingiz
mumkin.
Raqamli planshet - Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari

|
Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlariBog'liq Ma`ruza 2 ВЧКRaqamli planshet.
Raqamli planshet odatda qo'lda chizish uchun ishlatiladigan ko'proq
ixtisoslashgan qurilmadir, lekin sichqonchani almashtirish sifatida ham foydalanish mumkin.
Ba'zi yuqori aniqlikdagi planshetlar, odatda, pak (sichqonchaga o'xshash qurilma) yordamida
xaritalar uchun ma'lumotlarni raqamlashtirish kabi maxsus ilovalarda qo'llaniladi.
Planshet maxsus prokladka yoki planshetda ba'zi qurilmalarning o'rnini o'lchash orqali
joylashuv ma'lumotlarini beradi va bir necha usulda ishlashi mumkin. Rezistiv plastinka ikkita
alohida o'tkazgich plitalari orasidagi nuqta aloqasini aniqlaydi. Uning afzalligi shundaki, uni
maxsus stilussiz boshqarish mumkin - shunchaki ruchka yoki foydalanuvchi barmog'i. Magnit
planshet maxsus tutqichga o'rnatilgan kichik halqa lasan yordamida magnit maydondagi oqim
impulslarini aniqlaydi. Xuddi shunday ishlaydigan kapasitiv va elektrostatik planshetlar ham
mavjud. Ovozli planshet avvalgisiga o'xshaydi, lekin maxsus sirtni talab qilmaydi. Ultrasonik
impuls maxsus qalam tomonidan chiqariladi, uni ikki yoki undan ortiq mikrofonlar qabul qiladi,
so'ngra ruchka o'rnini uchburchak qiladi. Agar kerak bo'lsa, ushbu qurilma 3D kiritishni
ta'minlash uchun moslashtirilishi mumkin.
Raqamlash plitalari yuqori aniqlikda va turli o'lchamlarda mavjud. Namuna olish tezligi
o'zgarib turadi, bu kursor harakatining rezolyutsiyasiga ta'sir qiladi, bu namuna olish tezligi
oshgani sayin tobora aniqroq bo'ladi. Raqamli planshet nisbiy yoki mutlaq harakatni aniqlash
uchun ishlatilishi mumkin, ammo bu bilvosita qurilma, chunki planshetning ish tekisligi ekranga
xaritalash mavjud. Bundan matn kiritish uchun ham foydalanish mumkin; belgilarni aniqlash
dasturi tomonidan qo'llab-quvvatlansa, qo'l yozuvi talqin qilinishi mumkin. Planshetlarni
raqamlashtirish bilan bog‘liq muammolar shundan iboratki, ular ish stoli uchun juda ko‘p joy
talab qiladi va klaviatura bilan bir chetga surilsa, ulardan foydalanish noqulay bo‘lishi mumkin.
Displey qurilmalari. Interaktiv kompyuter tizimlarining aksariyat qismini displey ekranisiz
tasavvur qilib bo'lmaydi, lekin bunday tizimlarning ko'pchiligi mavjud, garchi odatda faqat
maxsus dasturlarda. Mashinalar, hi-fi va xavfsizlik signallari kabi an'anaviy tizimlardan
tashqarida, ekranda ko'rsatilgandan boshqa chiqishlar mavjud, ammo shaxsiy kompyuterlar va
ish stantsiyalari bozorida ekranlar keng tarqalgan.
|
| |
Nutqni aniqlash - Ma'ruza Kompyuterning o'zaro ta'sirining xususiyatlari

balki ochiq rejali ofisdagi har bir kishi o'z kompyuteri bilan gaplashsa, shovqin
darajasi keskin
oshadi va xizmatdagi qiyinchiliklar paydo bo'ladi. Maxfiylikni saqlash ham qiyinroq bo'ladi.
O'zining muammolariga qaramay, nutq texnologiyalari bozorlarni topdi:
telefon axborot
tizimlari, nogironlar uchun, qo'lsiz holatlarda (ayniqsa, harbiylar) va RSI bilan og'riganlar uchun.
Bu 10-bobda batafsilroq muhokama qilinadi, lekin biz uchta imkoniyatni taklif qilishini ko'ramiz.
Birinchisi, klaviaturani muhitda va dastlab klaviaturadan foydalanish uchun mo'ljallangan
dasturiy ta'minotdan foydalangan holda almashtirish uchun muqobil matn kiritish qurilmasi.
Ikkinchidan, usuldan to'liq foydalanish va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan muammolarni
minimallashtirish uchun tizimni qayta loyihalash.
Va nihoyat, u klaviaturadan kiritish amaliy
bo'lmagan yoki imkonsiz bo'lgan joylarda ishlatilishi mumkin. Aynan so'nggi,
yanada radikal
sohalarda nutq texnologiyasi hozirda rivojlanmoqda.
Nutq – bu - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev

73
b) so‘zlardagi urg‘uning ko‘chishi bilan ma’noni ham ba’zan o‘zgarib
ketishi.
d) grammatik me’yorga rioya qilish.
e)so‘zlardagi urg‘uning ko‘chishi.
7. Turistik guruh rahbari – bu...
a) turistik faoliyat sub’ektlarining vakili bo‘lgan
va uning nomidan ish
ko‘rib, turistlarga xizmat ko‘rsatish shartnomasi
shartlarining bajarilishini
ta’minlovchi jismoniy shaxs.
b) tur qatnashchilariga turistik xizmatlar ko‘rsatish
shartnomasi doirasida
ekskursiya-axborot, tashkiliy yo‘sindagi xizmatlar va malakali yordam ko‘rsatuvchi
jismoniy shaxs.
d)turistlarga xizmat ko‘rsatish shartnomasi shartlarining bajarilishini
ta’minlovchi jismoniy shaxs.
e)turistik paketlarni tuzuvchi shaxs.
8
.
Gid (ekskursiya yetakchisi) – bu...
a) tur qatnashchilariga turistik xizmatlar ko‘rsatish shartnomasi doirasida
ekskursiya-axborot, tashkiliy yo‘sindagi xizmatlar va malakali yordam ko‘rsatuvchi
jismoniy shaxs.
b) turistik faoliyat sub’ektlarining vakili bo‘lgan va uning nomidan ish
ko‘rib, turistlarga xizmat ko‘rsatish shartnomasi shartlarining bajarilishini
ta’minlovchi jismoniy shaxs.
e)turistlarga xizmat ko‘rsatish shartnomasi shartlarining bajarilishini
ta’minlovchi jismoniy shaxs.
g)turistik paketlarni tuzuvchi shaxs.
9. Xizmatlarning sifatinibelgilabberuvchiasosiyxususiyatqaysilar?
a) ishonchlilik.
b)mas’uliyatlilik vajonkuyarlik
d)moddiylik
e)barcha javoblar to‘g‘ri
Копия Referat Mavzu Mavjud axborot xavfsizligi risklarni boshqarish V

Копия Referat Mavzu Mavjud axborot xavfsizligi risklarni boshqarish V
Download
127,53 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
20.01.2024
Hajmi
127,53 Kb.
#142099
Download
127,53 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Копия Referat Mavzu Mavjud axborot xavfsizligi risklarni boshqarish V
Download
127,53 Kb.
Matnni ko'rish
Gomeopatiya surtma dorilardagi dori moddalar konsentratsiyasi

Gomeopatiya surtma dorilardagi dori moddalar konsentratsiyasi
Gomeopatik surtmalarda dori moddalarning konsentratsiyasi ko‘rsatilmagan bo‘lsa, unda ular 10% kuchli ta’sir etuvchi moddalardan esa 5% li qilib tayyorlanadi, lekin ayrim gomeopatik surtmalar bu qoidadan mustasno va ular gomeopatik farmakopeyaning 26- 28 betlarida keltirilgan:
Apis 3 % li surtmasi va moyi
Atsidum benzoikum 2 % li surtmasi
Atsidum salitsilikum 3 % li surtmasi
Atsidum karbolikum 2 % li surtmasi
Atsidum nitrikum 10 % li surtmasi (1 x suyultirishdan)
Atsidum arsenikozum 10 % li surtmasi (3 x suyultirishdan)
Akonit 5 % li surtmasi va moyi
Kantaris 3 % li surtmasi va moyi
Kroton 3 % li surtmasi
Sinnabaris 1 % li surtmasi
Simitsifuga 10 % li surtmasi va moyi
Xloreton 1/2 % li surtmasi va moyi
Grafit 1 % li surtmasi
Gepar sulfur 1 % li surtmasi
Spongiya 5 % li surtmasi va moyi
Sulfur sublimatum 10 % li surtmasi
Brioniya 10 % li surtmasi va moyi
Fitolakka 10 % li surtmasi
Merkurius korrozivum 10 % li surtmasi (1 x suyultirishdan)
Merkurius biiodatus 1 % li surtmasi
Oddiy surtmalardan tashqari gomeopatiyada murakkab surtmalar ham uchraydi. Ulardan quyidagilarni keltirish mumkin:
|
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari - bet 56

Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti mamajanov r. Y., Rajabov t. J., Saidaxmedov e. I kiberxavfsizlik asoslari
|
Gomeopatiya linimentlari - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

Gomeopatiya linimentlari
Ularga yog‘lar, opodeldok va sirtga ishlatiladigan spirtlar kiradi. Boshqacha qilib aytganda linimentlarbu suyuq surtma dorilar, shuninguchun ishqalab surtiladi.
Asosiga qarab ular tasniflanadi:
A) yog‘li linimentlarga ( moylar);
B) sovunli linimentlar kiradi.
Gomeopatik moylar texnologiyasi
Moylar ( linimentlar) bu suyuq surtma dorilar. Ular har xil o‘simlik moylari: shaftoli, o‘rik, zaytun, kungaboqar va vazelin moylarida tayyorlanadi. Gomeopatiya moylari xam 10%, kuchli ta’sir etuvchi moddalardan 5% tayyorlanadi. Lekin ayrim moylar uchun istisnolar mavjud ( ular yuqorida keltirilgan).
Gomeopatiyada ma’lum bo‘lgan yog‘larga misol qilib: 1% xloreton, 10% simitsifuga, 5% spongiya, 3% apis, 5% akonit, 10% brioniya, 3% kantarislarni keltirish mumkin.
|
Gretsiya - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

115
Daniya
Umumta’lim maktablarida maxsus ta’limga muhtoj bolalarning
ehtiyojlarini qondirish uchun mas’uliyat o‘qituvchiga yuklatilgan. Bu
ehtiyojlarni psixolog-pedagogik xizmat belgilaydi; keyinchalik u
o‘quvchining rivojlanishi orqasidan kuzatadi, uni o‘qitish dasturiga
tuzatishlar kiritadi. O‘quvchini maxsus ta’limga yo‘llash to‘g‘risidagi
masala o‘quv ishlari bo‘yicha mudir vakolatiga kiradi.
Integratsiya holida bola turli yordam olishga umid qilishi
mumkin: sinfda maxsus o‘qituvchi bilan maxsus ta’lim olish; sinfdan
tashqarida “guruhda ta’lim olish” (agar o‘quvchi bir yoki bir necha
fanlar bo‘yicha muntazam yordamga muhtoj bo‘lsa). O‘quvchi sinf
o‘qituvchisi bilan kuniga bir necha soat hamkorlik qiladigan maxsus
pedagogdan ham yordam olishi mumkin. O‘qituvchida o‘quvchiga
tanaffuslar va darsdan tashqari tadbirlar paytida hamrohlik qiladigan
assistent bo‘lishi ham mumkin. O‘qituvchi, maxsus pedagog va
assistent yaqin hamkorlikda faoliyat ko‘rsatadi.
AKTlardan kompensator masalalarni hal etish uchun

227
va ijodiy imkoniyatlarini maksimal darajada ro‘yobga
chiqarishga
yordam berishi lozim. Axborot texnologiyalaridan foydalanish bola-
lar orasidagi farqlami minimum darajaga keltirish imkonini beradi va
bolalaming o‘zaro va o‘qituvchi bilan hamkorligini yaxshilashga
yo‘naltirilgan zamonaviy pedagogik usullarni qo‘llashga yo‘l ochadi.
Norvegiya - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

124
Portugaliya
Integratsiyalashgan bolalarga yordamlashish bevosita sinfda
maktab o‘qituvchilari tomonidan ta’minlanadi. Aynan uning o‘zi
o‘quv dasturini yakunlash uchun javobgardir. Sinfda echish uchun
o‘qituvchi tayyor bo‘lmagan turli muammolari (o‘qishda jiddiy
qiyinchiliklar, xulq buzilishi va h.) mavjud bir necha o‘quvchi paydo
bo‘lishi mumkin. O‘qituvchi bola qanday qiyinchiliklarga duch
kelayotganini bilmasligi mumkin, differensiyalangan individual
ta’limni tashkil qilish uchun yetarlicha kasbiy bilimlarga ega bo‘l-
masligi mumkin. Umumta’lim maktablari pedagoglari o‘quvchilar
uchun individual dasturlar, maxsus ta’limga muhtoj o‘quvchilarni
o‘qitishning kundalik amaliyotida yordamchi texnik vositalar va
yangi texnologiyalardan foydalanish malakalarini egallashga muhtoj-
dirlar. 1997 yildagi 105/97-sonli qonun umumta’lim maktablarining
integratsiyalashgan o‘quvchilar ta’lim berishning sifati uchun javob
beradilar. Uning qabul qilinishi makatab uchun zarur resurslr
to‘g‘risida tasavvurlarni o‘zgartirish bilan bog‘liq edi. Tashqaridan
mutaxassislarni jalb qilish o‘rniga umumt’lim maktablari shtatlarini
boshqa tarzda butlash lozimligi tan olindi. Kadrlarga oid siyosatning
o‘zgarishi fan o‘qituvchilariga yanada xilma-xil va tashkiliy yordam
berishni ta’minlashga, maktab ichida fan o‘qituvilariga ularning ishi
bo‘yicha maslahat berishni ta’minlashga qaratilgan. Zaruriyatga
qarab turli maktablarda ishlashi mumkin maxsus pedagoglarning
asosiy vazifasi quyidagilardan iborat: o‘quv bo‘limi mudiri va
umuman maktab, hamda integratsiyalashgan o‘quvchi shug‘ullana-
digan sinf o‘qituvchilari bilan hamkorlik. Mutaxassis o‘qituvchiga
o‘quv dasturini moslanuvchan ravishda qayta tuzish, uni o‘quvchi
imkoniyatlariga mos ravishda differensiyalash, ta’limning maxsus
uslublaridan foydalanishda ko‘maklashadi.
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika - bet 41

127
optimal ta’lim berishni tashkil etishda ko‘maklashadi. Zarur bo‘l-
ganda, maktab negizida fan o‘qituvchilari uchun malaka oshirish
kurslari (sinfga integratsiyalashgan o‘quvchilarning ehtiyojlari va
xususiyatlarini nazarda tutgan holda) tashkil qilinishi mumkin.
G.Miron esa quyidagi ma’lumotlarni beradi:
- 1981 yilda YUNISEFning Shvetsiya hukumatidagi tashkilo-
tida 6 yoshgacha bo‘lgan nuqsonli bolalarni neformal o‘qitish dasturi
ishlab chiqildi. Ushbu dastur asosida nuqsonli bolalarni ommaviy
muassasalarda o‘qitish tizimi, bu bolalarni o‘qitishda ota-onalar bilan
ishlash metodikasi ishlab chiqilib, Nikaraguada ham qo‘llanila
boshladi.
Ispaniya - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

120
Italiya
To‘liq ta’lim integratsiyasini kiritib, 04/1992-sonli qonun max-
sus ta’limga muhtoj o‘quvchiga maxsus pedagog tomonidan yordam
ko‘rsatilishini nazarda tutgan edi. Unda bunday ehtiyojlarning
mavjudligi rasmiy ravishda aniqlangan bo‘lishi lozim (1994 yil 24-
fevraldagi dekret). Maktabgacha muassasalar, boshlang‘ich va o‘rta
maktab shtatida asosiy pedagoglar bilan bir qatorda o‘quv yurti
barcha o‘quvchilarining ta’limi sifati uchun javobgar sanaladilar.
Assistentlar (yordamchi o‘qituvchilari) o‘quvchilar bilan sinfda va
undan tashqarida, yakka tartibda yoki kichik guruhlarda ishlashi
mumkin.
Asosiy pedagog bilan birga ular har integratsiyalashgan o‘quv-
chi uchun individual o‘quv rejasi tuzadilar, uni amalga oshirishda
ishtirok etadilar. Mahalliy darajada Viloyat ta’lim departamenti nazo-
rati ostida ishchi guruhlari deb atalmish guruhlar tuziladi. Ularga
maktab inspektorlari, turli mutaxassislar, nogironlar uyushmalari-
ning vakillari kiradi. Ishchi guruhlarning vazifasi shundan iboratki,
ular integratsiyalashgan ta’limni tashkil qilish bo‘yicha shahar
maktablarining ishlarini kuzatib boradilar va baholab turadilar hamda
integratsiyalashgan ta’limni tashkil etadilar, maktab ma’muriyati va
pedagoglarga maslahat beradilar. Zaruriyat paydo bo‘lganda, yordam
shahar sog‘liqni saqlash xizmatlarining kuchlari yordamida amalga
oshirilishi mumkin.
N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika - bet 46

136
me’yoriy-huquqiy hujjatlarda belgilangan vazifalarni amalga oshirish
muhim ahamiyatga ega.
Inklyuziv ta’lim tizimini joriy qilish bo‘yicha qator normativ-
huquqiy hujjatlar qabul qilindi.
Mazkur hujjatlarda jamiyatimizning bir bo‘lagi bo‘lgan maxsus
yordamga muhtoj bolalarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash, ularga
ta’lim-tarbiya berish, ularning sog‘lom bolalar qatoridan o‘rin olibo‘z
qobiliyati, imkoniyatlarini ko‘rsata olishiga, ma’naviy kamol topi-
shiga qaratilgan chora-tadbirlar belgilab berilgan.
Inklyuziv ta’limni qo‘llab-quvvatlashda quyidagi masalalarni
hal etish lozim:
Gomeopatik shamchalar texnologiyasi

Gomeopatik shamchalar texnologiyasi
Gomeopatiyada ishlatiladigan shamchalarning ahamiyati, dorivor moddalarni tez ta’sir qilishiga, uning butun odam ichki vujudiga yoki to‘g‘ri ichak va uning atrofidagi yaqin joylarga joylashgan patologik jarohatga yordam berishidadir.
Lekin shamchalarning samaradorligi ishlatiladigan asoslarga bog‘liq. SHvabe farmakopeyasida, shamchalar tayyorlash uchun, kakao moyi olinsin deyilgan, lekin hozirgi zamonaviy asoslar bilan gomeopatiya boyitilganligi tufayli jelatin glitserinli, polietilenoksidli, paxta moyini 5% T-2 saqlangan gidrogenizati va boshqalar ishlatilishi mumkin. Bunday asoslar farmatsevtika amaliyotida tadbiq qilingan va ishlatilmoqda.
|
) Plazmin surtmasi - Toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi maxsus dori turlari texnologiyasi

1) Plazmin surtmasi
Kalendula i - 20,0
Fitolak i - 60,0
Brioniya i - 20,0
Atsidum borikum - 182,0
Suvli lanolin - 400,0
Vazelin - 1400,0
Bu surtma surunkali revmatizmda ishlatiladi.
2) Koriza surtmasi
Atsidum karbolikum 7,5
Natrikum xloratum 15,0
Adrenalin /1:1000/30,0 o
Oleum mentoli 15,0
Oleum evkalipti 15,0
Vazelin 1500,0
Surtma boshning oldi tomoni peshana, chakka joylari qattiq og‘riganda qo‘llaniladi.
3) Albumin surtmasi
Gidrargirum bixlorati 1,5
Kalium nitrikum 1,5
Boraks 1,5
Tuxum oqi 25,0
Lanolin 150,0
Vazelin 150,0
To‘g‘ri ichakdagi yallig‘lanishda ishlatiladi.
4) Linin surtmasi
Atsidum borikum maydasi 100,0
Talk 200,0
Sinkum oksidatum 200,0
Vazelin 1500,0
Mentol 15,0
Suv chiqib turgan yiringli yaralarda surtiladi.
5) Shamollashda ishlatiladigan surtma
Mentol 10,0
Oleum evkalipti 10,0
Vazelin 1000,0
Gomeopatik farmakopeyasida keltirilgan surtmalardan tashqari boshqa dori vositalaridan ham surtma dori turlari tayyorlanadi. Masalan, belladonnadan, yaralarni pishirib sitib chiqarish uchun, Rus o‘simligidan revmatizmda, Petroleum 4x dan ekzemalarga, Sulfur chipqonda, Grafit terini qichib yallig‘lanishida, Gepar sulfur yiring oqqanda va boshq.
|
Gomeopatik shamchalarning umumiy texnologiyasi

Gomeopatik shamchalarning umumiy texnologiyasi
Gomeopatiya shamchalari DF X1 da keltirilgan qoidalarga asoslanib tayyorlanadi. Gomeopatiya shamchalari allopatiya shamchalaridan farqi - bu shamchalar turli xil gomeopatik tinktura va suyuq ekstraktlardan kakao moyi va boshqa asoslar bilan aralashtirib tayyorlanadi.
Gomeopatiya farmakopeyasi bo‘yicha har bir shamchaga 2 tomchi suyuq ekstrakti yoki 20 tomchi gomeopatik tinktura qo‘shib tayyorlanadi. Asosga qo‘shishdan oldin tinktura va suyuq ekstrakt quyuqlashtiriladi /suv hammomida spirtni o‘chirish yo‘li bilan/. Kerak bo‘lsa, shamcha massasiga, qovushqoqligini oshirishi uchun, suvsiz lanolin qo‘shiladi (o‘rtacha 30 g massaga 1g gacha lanolin). Kakao moyidan shamchalar juvalash usuli bilan, boshqa asoslardan bo‘lsa - quyush usulida tayyorlanadi.
Misol: 10 dona Aloe gomeopatik shamchalarini tayyorlash. Dori modda sifatida Aloening quyultirilgan shirasidan 60% spirt yordamida olingan tinkturasi ishlatiladi. Tinkturani miqdori 1-ta shamchaga 20 tomchi bo‘lsa, demak 10 tasiga 200 tomchi olinishi kerak. Olingan tinktura bo‘g‘latiladi, so‘ng kakao moyi bilan aralashtiriladi. Kerak bo‘lsa suvsiz lanolin qo‘shiladi. Shamchalar juvalash usuli bilan tayyorlanadi.
Yuqorida keltirilgan shamchalarni jelatin-glitserinli asosida quyush usulida ham tayyorlasa bo‘ladi. Tayyor shamchalar bir xil, shaklli, qattiq-yumshoqligi qo‘llanishiga mos keladigan bo‘lishi kerak. Shamchalarning o‘rtacha og‘irligini 20 dona shamchani 0,01g aniqlikda tortib topiladi. O‘rtacha og‘irlikdan shamchalarni massasining chetga og‘ishi 5% dan oshmasligi kerak. Shamchlarni deformatsiyaga uchrash vaqti DF XI keltirilgan usul bo‘yicha aniqlanadi va 15 daqiqadan dan oshmasligi kerak.
Agar shamchalar gidrofil asosda tayyorlangan bo‘lsa, ular 100ml hajmli kolbadaa 50 ml 370C haroratli suvda eritib ko‘riladi. Erib ketish vaqti 1 soatdan oshmasligi kerak. Dori moddalarning miqdoriy tahlili ham o‘tkaziladi.
|
Finlyandiya - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

126
qiyinchiliklarga duch kelayotgan o‘quvchilar hamda oddiy sinflarga
integratsiyalashgan, rivojlanishda nuqsonlari mavjud bolalarga yor-
dam ko‘rsatishlari lozim. Mutaxassislar turli departamentlardan
(sog‘liqni saqlash, ijtimoiy masalalar, ta’lim) jalb qilinishi mumkin.
Ulardan har biri qisqa yoki uzoq muddatda o‘quvchiga yordamla-
shadi hamda o‘qituvchi va maktab xodimlariga ko‘maklashadi.
Irlandiya - N. B. Goipova inkluziv ta’lim gospital ped a gogika

Irlandiya Maxsus ta’limga muhtoj integratsiyalashgan o‘quv-
chilarga yordam ko‘rsatish maxsus pedagog, fan o‘qituvchilari, assis-
tentlar hamda Ta’lim va fan departamentining maktabdan tashqari
ta’lim va psixologik xizmatlari mutaxassislari tomonidan amalga
oshiriladi.
Boshlang‘ich sinflar o‘quvchilari haqida ularda o‘qish va
matematikani o‘zlashtirishda muammolar mavjud bo‘lgan hollarda
shu maqsad uchun ajratilgan maxsus pedagoglar g‘amxo‘rlik qila-
dilar. 2000 yildan boshlab mamlakatning barcha maktablari ularning
xizmatlari bilan ta’minlangan. Ta’lim olishda jiddiy qiyinchiliklarga
uchrayotgan o‘quvchilar uchun umumta’lim maktablarida ma’sus
sinflar yaratiladi yoki ular bilan maxsus pedagog ishlaydi. Ta’lim va
fan departamentining maktabdan tashqari (keluvchi) ta’lim xizmati
maktabgacha va maktab o‘quvchilari va ularning ota-onalariga yor-
116
dam ko‘rsatadi. Gap eng avvalo ko‘rish va eshitish qobiliyati buzil-
gan bolalar haqida ketayapti, biroq ayrim keluvchi o‘qituvchilar
Daun sindromi mavjud bolalarga ham xizmat ko‘rsatadi. Xizmat
mutaxassislari sinf bilan birgalikda undan tashqarida ham ishlab
turib, nafaqat boshlang‘ich maktablarni, balki kattaroq yoshdagi
o‘quvchilarning ham oldiga kelib turadi. Ular o‘quv yondashuvlari,
metodikasi, dasturlari va resurslari masalalari bo‘yicha maktab
o‘qituvchilariga maslahat beradi. Har bir bolaning ta’lim olish huqu-
qini ta’minlash uchun Ta’lim va fan departamenti psixologik xizmati
pedagoglari ixtisoslashgan davlat va ko‘ngilli tashkilotlar bilan ham-
korlik qilishi mumkin. Ta’lim va fan departamentining psixologik
xizmati ruhiy va xulq muammolari mavjud bolalar hamda ta’lim
olishda qiynalayotgan o‘quvchilarga katta e’tibor berib, umumta’lim
maktablari uchun tekshiruv (baho berish) va maslahat berishni
ta’minlaydi. Avvaliga bu xizmatlar yirik shaharlarda jamlangan edi,
ammo 1999 yilda ularning o‘rniga yagona Milliy ta’lim psixologik
xizmati (NEPS) keldi, bu hol shahar tashqarisida yashaydigan o‘quv-
chilarga ko‘maklashishni ta’minlash imkonini berdi. 1998 – 1999
o‘quv yilida barcha maxsus ta’limga muhtoj integratsiyalashgan
o‘quvchilar hamda maxsus maktablarning o‘quvchilari yordam bilan
ta’minlandilar.
Integratsiyalashgan ta’limga diqqatni qaratib, Irlandiya o‘z
oldiga maxsus ta’limga muhtoj barcha shaxslarning zarur resurlardan
foydalanishini ta’minlashni maqsad qilib qo‘ydi. Yuridik jihatdan bu
aslida aytib o‘tilgan kishilarga ta’lim olish konstitutsion huquqidan
foydalanish imkonini beradigan Ta’lim to‘g‘risidagi Akt (1998)
tufayli mumkin bo‘ldi. Aktda e’tirof etilishicha, ta’lim va fan vaziri
insonning qobiliyati va ehtiyojlariga mos ravishda mamlakatning
jismoniy nuqsonlarga ega va maxsus ta’limga muhtoj har bir
117
fuqarosiga yordam ko‘rsatish va sifatli ta’lim berish mumkinligi
ta’minlashi lozim.