Kvant kriptografiyasi - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti axborot xavfsizligi fakulteti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti axborot xavfsizligi fakulteti
|
bet | 2/7 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #243620 |
Bog'liq Kripto Mustaqil ishi namozovKvant kriptografiyasi
Kvant nazariyasi; kvant kalitlarni almashish; kvant fizikasi asoslari; kvant kriptografiyasi asosida ma’lumotlarni shifrlash; kvant kriptografiyasiga asoslangan kalitlarni taqsimlash protokollari; kvant komp’yuterlari.
Kvant kriptografiyasi, shuningdek, kvant kalitlarini taqsimlash (QKD) sifatida ham tanilgan, aloqa va ma'lumotlarni shifrlash xavfsizligini ta'minlash uchun kvant mexanikasi tamoyillaridan foydalanadigan kriptografiya sohasi. Kvant kriptografiyasini tushunish uchun kvant nazariyasi va uning tegishli tushunchalari haqida asosiy tushunchaga ega bo‘lish muhimdir. Kvant kriptografiyasi bilan bog'liq asosiy elementlarning umumiy ko'rinishi:
Kvant nazariyasi: Kvant nazariyasi fizikaning mikroskopik darajadagi zarrachalarning harakatini tavsiflovchi bo'limidir. U superpozitsiya, chalkashlik va noaniqlik printsipi kabi asosiy tushunchalarni kiritadi. Bu tamoyillar kvant kriptografiyasining asosini tashkil qiladi.
Kvant kalitlari almashinuvi (QKE): QKD kabi kvant kalitlari almashinuvi protokollari ikki uzoq tomonlarga kriptografik kalitlarni xavfsiz almashish imkonini beradi. QKD kalit almashinuv jarayonining xavfsizligini ta'minlash uchun kvant mexanikasi tamoyillaridan foydalanadi. Bu kvant holatlarini ushlab turish yoki o'lchashga bo'lgan har qanday urinish kalit almashinuvini buzishi va aniqlanishi mumkinligiga tayanadi.
Kvant kriptografiyasiga asoslangan ma'lumotlarni shifrlash: Kvant kriptografiyasi kvant mexanikasi xususiyatlaridan foydalangan holda ma'lumotlarni shifrlashni yaxshilash uchun ishlatilishi mumkin. Masalan, kvant shifrlash algoritmlari xavfsiz aloqa kanallarini ta'minlash uchun kvant holatlarini (qubits) uzatish va manipulyatsiya qilishga tayanishi mumkin.
Kvant kriptografiyasiga asoslangan kalitlarni taqsimlash protokollari: BB84 va E91 kabi kvant kalitlarini tarqatish protokollari kriptografik kalitlarni ikki tomon o'rtasida yaratish va tarqatish uchun ishlatiladi. Ushbu protokollar tinglashga chidamli xavfsiz kalitlarni o'rnatish uchun kvant mexanikasi tamoyillaridan foydalanadi.
Kvant kompyuterlari: Kvant kompyuterlari an'anaviy va kvant kriptografiyasini o'z ichiga olgan kriptografiyaga ta'sir qilish potentsialiga ega. Kvant kompyuterlari hozirda qo'llanilayotgan ba'zi shifrlash algoritmlarini buzishi mumkin bo'lgan hisob-kitoblarni amalga oshirish uchun kvant mexanikasi kuchidan foydalanadi. Natijada, kvant kompyuterlarining hujumlariga chidamli bo'lishni maqsad qilgan post-kvant kriptografiyasini rivojlantirish faol tadqiqot yo'nalishi hisoblanadi.
Ta’kidlash joizki, kvant kriptografiyasi jadal rivojlanayotgan soha bo‘lib, amaliy dasturlar va real tizimlar hali ham texnologik muammolarga duch kelmoqda. Biroq, kvant kriptografiyasi aloqa va ma'lumotlarni shifrlashda, ayniqsa ilg'or kvant kompyuterlari mavjudligida kuchliroq xavfsizlik choralarini ta'minlashga va'da beradi. Doimiy tadqiqot va ishlanmalar ushbu muammolarni bartaraf etishga va kvant kriptografiyasining to'liq imkoniyatlarini ochishga qaratilgan.
|
| |