nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Jadval 20. SKP turdagi stolning texnik xarakteristikalari

|
Jadval 20. SKP turdagi stolning texnik xarakteristikalari
|
bet | 46/90 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 13,14 Mb. | | #228770 |
Bog'liq Noyobvaradioaktivmetallarrudalariniboyitish (1)Jadval 20. SKP turdagi stolning texnik xarakteristikalari.
Ko‘rsatkichlari
|
SKP-15
|
SKP-22
|
SKP-30
|
YUzaning umumiy maydoni, m2
|
15
|
22,5
|
30
|
YUzalar soni
|
2
|
3
|
4
|
Bitta yuzaning maydoni, m2
|
7,5
|
7,5
|
7,5
|
YUzaning tebranishlar chastotasi, min-1
|
280-350
|
280-350
|
300
|
Tebranishlar amplitudasi, mm
|
10-20
|
10-20
|
10-20
|
YUzaning qiyaligi,
|
0-2
|
0-2
|
0-2
|
°Bo‘ylama ko‘ndalang
|
0-8
|
0-8
|
0-8
|
Zarrachaning o‘lchami, mm
|
(-ZN+0,2)
|
Ishlab chiqarish unumdorligi, t/soat
|
2-7
|
3-10
|
4-14
|
Elektrodvigatel quvvati, kVt
|
2,2
|
2,2
|
2,2
|
Qo‘zg‘aluvchi qismlarining og‘irligi, t
|
1,8
|
2,1
|
2,4
|
Konsentratsion stolning ishlab chiqarish unumdorligi rudaning xossasiga, yuzaning maydoniga, stolning ishlash tartibi va boshqa omillarga bog‘liq.
Konsentratsion stolning solishtirma ishlab chiqarish quvvatini quyidagi empirik tenglamadan topish mumkin:
q= 0,2 d
bu erda:- d boyitilayotgan mahsulotning minimal o‘lchami, mm.
Stolga ortiqcha mahsulot berilsa mineral zarrachalar qatlamnaishga ulgurmaydi, chunki to‘siqchalar orasidagi bo‘shlik og‘ir minerallar bilan o‘ta to‘lgan bo‘ladi va yangidan tushayotgan mahsulot suv bilan yuvilib tushib ketadi.
Stolga mahsulot kamroq berilsa, mineral zarrachalar samaraliroq ajraladi, lekin bunda stolning imkoniyatlaridan to‘liq foydalanilmagan bo‘ladi (ishlab chiqarish quvvati nuqtai nazaridan).
Konsentratsion stolning afzalliklari: boyitishning yuqori samaradorligi, mineral zarrachalar ajralishini yaqqol kuzatish mumkinligi va uni darhol sozlash mumkinligidadir.
Stolning kamchiliklari - solishtirma ishlab chiqarish quvvatining pastliga, binoning katta maydonini egallashi, sinish oqibatida nisbatan tez-tez ishdan chiqishi, xamma uzellarni sinchiklab sozlash kerakligi.
|
| |
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar
Download
4,02 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/153
Sana
24.05.2024
Hajmi
4,02 Mb.
#252922
Download
4,02 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar
Download
4,02 Mb.
Matnni ko'rish
Klaster 
usuli - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

15
NAZARIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
2 - Mavzu:Pulning kelib chiqish bosqichlari.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:
80 daqiqa
O’quvchilar soni: nafar
O’quv mashg’ulotining shakli va turi
Amaliy: to’liq o’quv mashg’ulot
O’quv mashg’uloti rejasi
1. Pulning kelib chiqish bosqichlari.
2. Pulning rivojlanish tarixi.
3. Tanga pullarning rivojlanish tarixi.
O’quvmashg’uloti maqsadi:
Pulning kelib chiqish bosqichlari, pulning
rivojlanish tarixi va tanga pullarning rivojlanish tarixi haqida ma’lumot berish va
mavzuni mustahkamlash,ko’nikma va malakani shakllantirish
O’qitish natijasi:
Pulning kelib chiqish bosqichlarini
bilib oladilar.
Pedagogik vazifalar:
1.Pulning kelib chiqish bosqichlari
haqida tushuncha beradi;
2.Pulning rivojlanish tarixi haqida
tushuncha beradi;
3.Tanga pullarning rivojlanish tarixi
haqida ma’lumot beradi;
O’quv faoliyati natijalari:
1.Pulning kelib chiqish bosqichlari
haqida tushuncha oladilar;
2.Pulning rivojlanish tarixini bilib
oladilar;
3.Tanga pullarning rivojlanish tarixi
haqida ma’lumot oladilar;
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar - bet 153

|
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar Pdf ko'rish
|
bet | 153/153 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 4,02 Mb. | | #252922 |
Bog'liq Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti7.Markaziy bank tomonidan tijorat banklari uchun majburiy
rezervlar normasini o’rnatib berish siyosatini amalga
oshirishdan maqsad:
a.
banklarning
likvidliligini muvofiqlashtirish va
inflyatsiya
suratlarini tushurish;
b.
banklarning kredit imkoniyatini oshirish ;
s. banklarning depozit imkoniyatini oshirish;
d. banklarning raqobatbardoshliligini oshirish.
Uyga vazifa:
BBB jadvalini to’ldirib kelish.
Bilamiz
Bilmoqchimiz
Bildik
Document Outline
|
| |
O’qitish metodlari - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

16
2 – bosqich
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
2.1.Mavzuga oid bilimlarni yodga olish
maqsadida o’quvchilarga savollar
beradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.2.Mashg’ulotda ko’rib chiqiladigan
reja savollarini e’lon qiladi.
1 Pulning kelib chiqish bosqichlari.
2. Pulning rivojlanish tarixi.
3. Pulning rivojlanish tarixi.
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
2.3.Mavzuga oid bilimlarni esga solish
maqsadida
o’quvchilar “Aqliy hujum” usulida
savol-javob o’tkazadi
.
Yangi o’quv materiali bayoni:
2.4.Maruzani reja bo’yicha tushuntiradi
va har bir reja savolining oxirida qisqa
muhokama asosida umumlashtiruvchi
fikr bayon etiladi.
ball - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

2
ball
bilan baholanadi.
3. Oʻquvchilarning oʻquv, ishlab chiqarish (pedagogik) va diplom oldi
amaliyotlari boʻyicha bilim, koʻnikma, malaka va kompetensiyalari quyidagi
mezonlar asosida:
➢
oʻquvchi belgilangan topshiriqni nazariy biladi, ish oʻrinlarini toʻgʻri
tashkil qila oladi, texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilgan holda oʻlchov va
ishlov berish asbob-uskunalaridan toʻgʻri foydalana oladi, vaqt me’yorlariga amal
qilgan holda sifatli bajara oladi deb topilganda
– 5 ball
;
12
➢
oʻquvchi belgilangan topshiriqni nazariy biladi, ish oʻrinlarini
toʻgʻri tashkil qila oladi, texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilgan holda
bajara oladi, ammo oʻlchov va ishlov berish asbob-uskunalaridan
foydalanishda, vaqt me’yorlarida xatoliklarga yoʻl qoʻygan holda bajardi deb
topilganda
– 4 ball
;
➢
oʻquvchi belgilangan topshiriqni nazariy biladi, ish oʻrinlarini
toʻgʻri tashkil qiladi, ammo texnika xavfsizligi qoidalariga amal qilishda,
oʻlchov va ishlov berish asbob-uskunalaridan foydalishda, vaqt me’yorlariga
amal qilishda xatoliklarga yoʻl qoʻydi deb topganda
– 3 ball
;
➢
oʻquvchi oʻquv amaliyoti dasturini oʻzlashtirmagan, amaliyot
mashgʻulotining 50 %i yoki undan koʻp qismida ishtirok etmagan, amaliyot
hisobotlarini topshirmagan hamda amaliyot (mavzu) boʻyicha tasavvurga ega
emas deb topilganda
– 2 ball
bilan baholanadi.
Vizual-didaktik resurslar
Savol-javob usuli
1.
Pul nima?
2.
Pul va banklar fanining maqsadi nima?
3.
Pulni kelib chiqishining asoslari nimalardan iborat?
4.
Pulning mohiyat va xususiyatlari nimalardan iborat?
5. Pulning zarurligini tushuntirihg
6. Milliy valyuta birligi nima deyiladi?
7. Milliy valyutamiz qachon qabul qilingan?
8. Pulning qanday shakllarini bilasiz?
|
Nazorat uchun savollar - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

11
Fan bo’yicha o’quvchilarni o’zlash tirish,baholash mezonlari.
1. Professional ta’lim muassasalarida oʻquvchilar bilimini baholash va nazorat
qilish: joriy baholash, oraliq va yakuniy nazoratlarni oʻtkazish orqali amalga
oshiriladi.
Joriy baholash
–
oʻqituvchi va ishlab chiqarish ta’limi ustalari tomonidan
oʻtkazilayotgan mashgʻulotlar davomida oʻquvchilar bilimini nazorat qilishda turli
usullardan (yozma ish, ogʻzaki soʻrov, test, munozaralar, amaliy topshiriqlar,
mustaqil vazifalarni bajarish va b.) foydalanish orqali baholash hisoblanadi.
Oʻquvchilar bilimini joriy baholashda oʻquvchilarning topshiriqlarni bajarishi,
ularning faolligi hamda davomati inobatga olinadi.
Oraliq nazorat
− tegishli fan dasturlarining xususiyatidan kelib chiqib,
dasturning muayyan bir boʻlimi (qismi) tugallangandan keyin semestr davomida
oʻquvchilar bilimini baholash shakli hisoblanadi.
Yakuniy nazorat
− tegishli fan dasturlarida belgilangan oʻquv soatlaridagi
mavzular toʻliq oʻzlashtirib boʻlinganda, oʻquvchilar bilimini savollar, test
variantlari va amaliy topshiriqlar orqali baholash shakli hisoblanadi.
2
. Fanlardan oʻquvchilarning bilimlari quyidagi mezonlar asosida:
➢
oʻquvchi mustaqil xulosa va qaror qabul qiladi, ijodiy fikrlay oladi,
mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qoʻllay oladi, fan (mavzu)ning
mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu)
boʻyicha tasavvurga ega deb topilganda –
5 ball
;
➢
oʻquvchi mustaqil mushohada yuritadi, olgan bilimini amalda qoʻllay
oladi, fan (mavzu)ning mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi
hamda fan (mavzu) boʻyicha tasavvurga ega deb topilganda
– 4 ball
;
➢
oʻquvchi olgan bilimini amalda qoʻllay oladi, fan (mavzu)ning
mohiyatni tushunadi, biladi, ifodalay oladi, aytib beradi hamda fan (mavzu)
boʻyicha tasavvurga ega deb topilganda
– 3 ball;
➢
oʻquvchi fan dasturini oʻzlashtirmagan, fan (mavzu)ning mohiyatni
tushunmaydi hamda fan (mavzu) boʻyicha tasavvurga ega emas deb topilganda –
Pedagogika - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 37/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limPedagogika bilan psixologiyaning o’zaro hamkorligi va aloqasi an'anaviy va azaliy bo’lib, ularni yosh avlod tarbiyasining zamon talablari ruhida amalga oshirishdagi roli va nufuziga xosdir. O’z-o’zidan ravshanki, bunday aloqa hamisha ham mavjud bo’lib kelgan va buni ilg’or psixologlar va pedagoglar tushuntirib berishga harakat qilishgan. Rus pedagogi va psixologi K.D.Ushinskiy pedagogika uchun o’z ahamiyatiga ko’ra psixologiya barcha fanlar ichida birinchi o’rinda turadi, deb ta'kidlagan edi. Kishini har jihatdan tarbiyalamoq uchun, - deb qayd etgan edi K.D.Ushinskiy, uni har jihatdan o’rganmoq darkor.
Respublikamizda amalga oshirilayotgan yangi "Ta'lim to’g’risida"gi qonun hamda "Kadrlar tayyorlash Milliy dasturi"ni amalga oshirilishi ham ikki fan hamkorligi va o’zaro aloqasini har qachongidan ham dolzarb qilib qo’ydi. Milliy dasturda e'tirof etilgan yangicha modeldagi shaxsni kamol toptirish, uni chuqur bilimlar sohibi bo’lib yetishishi, barkamolligini kafolatlovchi shart-sharoitlar orasida yangi pedagogik texnologiyalarni ta'lim va tarbiya jarayonlariga tadbiq etishda pedagogikaning o’z uslub va qoidalari yetarli bo’lmaydi. Shuning uchun ham psixologiya u bilan hamkorlikda yosh avlod ongining ta'lim olish davrlaridagi rivojlanish an'analaridan tortib, toki yangicha o’qitish texnologiyalarini bola tomonidan o’zlashtirilishi va undagi aqliy qobiliyatlarga nechog’li ta'sir ko’rsatayotganligini o’rganish, shu asosda ishni tashkil etish, psixologiyadagi metodlarni didaktik metodlar bilan uyg’unlashtirishni taqozo etadi. Ayniqsa, ma'naviy barkamollik tamoyillarini maktabda va yangi tipdagi ta'lim muassasalarida joriy etish ham shaxs psixologiyasini teran bilgan holda o’qitishning eng ilg’or va zamonaviy shakllarini amaliyotga tadbiq etishni nazarda tutadi.
Tabiiy fanlar - biologiya, fiziologiya, ximiya, fizika va boshqalar psixik jarayonlarning tabiiy fiziologik mexanizmlarini tushunish va shu orqali ularning kechish qonuniyatlarini ob'ektiv o’rganish uchun materiallar beradi. Ayniqsa, bosh miyaning hamda markaziy asab tizi-mining psixik faoliyatlarini boshqarishda va ularni muvofiqlash-tirishdagi rolini e'tirof etgan holda psixologiya fani tabiiy fanlar erishgan yutuqlar va ulardagi tadqiqot usularidan omilkorona foydalanadi.
Masalan, shaxs qobiliyatlarini diagnostika qilish uning tug’ma layoqatlari hamda orttirilgan sifatlarini bir vaqtda bilishni taqozo etganligi sababli unga tabiiy layoqatning xususiyatlarini aniqlashda psixofiziologiyaning qator usullaridan o’z o’rnida foydalanadi va biologiya, anatomiya, fiziologiya, neyrofiziologiya kabi fanlarning shu kungacha erishgan yutuqlaridan foydalanadi. Shuning uchun tabiiy fanlar sohasida erishilgan barcha yutuqlar psixologiya fanining predmetini mukammalroq yoritishga o’z hissasini qo’shgan.
|
| |
Tibbiyot  psixologiyasi - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 40/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limTibbiyot psixologiyasi asoslarini tadqiq etgan klinisist psixologlar (V.M.Bexterov, S.P.Botkin, S.S.Korsakov, A.R.Luriya, V.N.Myasishchev va boshqalar) tadqiqotlarining kishi xulq-atvorida psixikaning qanday rol o’ynashini aniqlashdagi o’rni kattadir. Psixologiya va tibbiyotning tutashgan joyida bo’lgan tibbiyot psixologiyasi psixologiya fanining yutuqlarini kasalliklarning oldini olish bilan bog’liq masalalarni o’rganishda qo’llab kelayotir. Kasallikning zo’rayishi bir tomondan psixik omillarga (tushkunlikka berilish vasvasaga tushush, hadiksirash va shu kabilarga) bog’liq bo’lsa, ikkinchidan dardning o’zi ham, jumladan terapevtik muolajaning samaradorligini pasaytirib yuborishi mumkin bo’lgan alohida psixik holatlarni keltirib chiqaradiki, bu hol vrach va psixologning kuch- g’ayratlari birlashtirilishini zarurat qilib qo’yadi. Shu bilan barobar miya qobig’ining ba'zi bir joylari, masalan, chakka qismi lat yeganda psixikaning buzilishini klinik-psixologik tadqiq qilish natijasida idrok va xotiraning qonuniyatlarini tushunish imkonini beradigan yangi ma'lumotlar olindi. Psixolog- klinisist bemorning og’zaki yoki yozma nutqi psixologik jihatdan buzilishi xususiyatlarini aniqlab, dardning manbai kishi bosh miyasi katta yarim sharlarining muayyan bo’lmasida ekanligini qayd qiladi va bu bilan neyroxirurgiyaga yordam beradi.
Yuqoridagilardan shuni xulosa qilish mumkinki, psixologiya tibbiyot, tabiatshunoslik fanlari bilan chambarchas bog’liq bo’lib, ular bir-birini nazariy va amaliy bilimlar bilan boyitib boradi.
Umumiy psixologiyani bu sohalar bilan bir qatorda qo’yish noto’g’ri chunki, umumiy psixologiya inson ruhiyatining umumiy qonunlarini turlarini metodologik va nazariy tamoyillari asosida o’rganish bilan shug’ullanadi.
Albatta, bugungi kunda psixologiya fani ko’plab fanlar bilan uzviy bog’liqdir. Buni psixofizika, psixofiziologiya, psixolingivistika, matematik psixologiya va hokazolar misolida ko’rish mumkin. Akademik B.M.Kedrovning klassifikasiyasi bo’yicha barcha fanlar 3 guruhga bo’linadi: gumanitar, falsafiy va tabiiy fanlar. Psixologiya faniga to’xtaladigan bo’lsak: B.M.Kedrov fikricha, bu katta uch guruhdan fanlar tizimida psixologiya mustaqil fan sifatida namoyon bo’ladi, hamda u inson psixik faoliyatini tabiiy- tarixiy va ijtimoiy tomonini o’rganadi.
|
| |
HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TUZILISHI VA TADQIQOT METODLARI

|
HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TUZILISHI VA TADQIQOT METODLARI
|
bet | 35/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim HOZIRGI ZAMON PSIXOLOGIYASINING TUZILISHI VA TADQIQOT METODLARI
Psixologiyaning fanlar tizimida tutgan o’rni
Psixologiya ko’plab fanlar bilan uzviy bog’liq holda rivojlanib bormoqda. Fanlar orasidagi bog’liqliklar psixologiyaning fanlar tizimidagi o’rnini belgilab beradi. Bizga ma'lumki, mavjud fanlar gumanitar, tabiiy va falsafiy turlarga bo’linadi. Bir qator bir-biri bilan yondosh bo’lgan fanlar mazkur tasniflashga kiritiladi, lekin psixologiya mustaqil fan sifatida namoyon bo’ladi. U inson ruhiy faoliyatining tabiiy, tarixiy va ijtimoiy tomonini o’rganadi. Psixologiya barcha turdagi fanlar orasida muhim o’rinni egallaydi. Psixologiya falsafa, tarix, san'atshunoslik, texnika, pedagogika fanlari bilan uzviy bog’liq. Shunga muvofiq psixologiyani fanlar orasidagi bog’liqligini tahlil qilsak. Ayniqsa psixologiya fanining fanlar tizimida tutgan o’rni xususida quyidagi jadvalda ma'lumotlar keltiriladi:
Psixika asosida yotuvchi miyaning biologik va fiziologik jarayonlarini o'rganuvchi tuzilishi.
Tabiiy fanlar biologiya, fiziologiya, ximiya, fizika va boshqalar
KIBERNETIKA
Inson shaxsini o'z-o'zini boshqarish jarayonlarini o'rganadi.
Ijtimoiy psixologiyaga doir masala yechish va ijtimoiy rivojlanishda psixologiyani rolini o'rganadi.
SOTSIOLOGIYA
PEDAGOGIKA
Ta'lim tarbiya jarayonida inson shaxsini shaklla- nishini o’rganadi
Psixikani o’rganish uchun texnik vositalarni ishlab chiqish shuningdek texnik taraqqiyot sharoitida
inson faoliyatini optimal shartlarini o’rganadi.
|
| |
TEXNIK FANLAR - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 36/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim
Psixologiya falsafa fani bilan chambarchas bog’langan. Bu bog’liqlik ikkala fanning inson va uning hayoti mohiyatini to’la anglash va rivojlantirish an'analarini belgilashdagi o’rni va ahamiyatidan kelib chiqadi.
Tabiat, jamiyat va inson tafakkurini rivojlanishiga oid bo’lgan umumiy qonuniyatlar va tamoyillarni psixologiya falsafaning bazasidan oladi va shu bilan birga o’zi ham inson ongi va tafakkuri qonuniyatlari sohasidagi yutuqlar bilan falsafani boy ma'lumotlarga ega bo’lishiga yordam beradi. Shuni alohida ta'kidlash joizki, mustaqillik mafkurasi va milliy ongni shakllanishiga taalluqli, umumiy, ilmiy qonuniyatlarni tizimlashda bu ikkala fan - falsafa va psixologiyaning hamkorligi bevosita sezilmoqda. Bu bog’liqlik avvalo yangicha tafakkur va dunyoqarashni shakllantirish muammosi ko’ndalang turgan tarixiy davrda milliy
istiqlol qoyalarini yurtdoshlarimiz ongi va tafakkurida shakllantirish kabi dolzarb vazifalarni bajarishga xizmat qilmoqda.
Sosiologiya fani ham yangicha munosabatlar sharoitida o’z taraqqiyotining muhim bosqichiga erishar ekan, psixologiya ushbu fan tomonidan qo’lga kiritilgan yutuqlardan foydalanadi hamda ularning qo’llanilishiga, ommalashishiga baholi qudrat xizmat qiladi. Ayniqsa, psixologiyadan mustaqil ravishda rivojlanib, ajralib chiqqan bugungi taraqqiyot davrimizda alohida ahamiyat kasb etgan ijtimoiy psixologiyaning sosiologiya bilan aloqasi uzviy bo’lib, ular jamiyatda ijtimoiy taraqqiyot va rivojlanishni ta'minlash ishiga xizmat qiladi. qolaversa, huquqiy- demokratik davlat qurish ishini sobitqadamlik bilan amalga oshirayotgan O’zbekiston aholisining huquqiy madaniyatini va demokratik o’zgarishlarga psixologik jihatdan tayyorligini amalda ta'minlash bu sohada muntazam tarzda ijtimoiy fikr, insonlar fikr va qarashlaridagi o’zgarishlarni o’rganish, bashorat qilish va taraqqiyot mezonlarini ishlab chiqishda ikkala fan metodologiyasi va metodlarini birlashtirish tadbiqiy ahamiyat kasb etadi.
|
| |
Nazorat savollari - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 34/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim
Psixikaning filogenetik taraqqiyoti nimalar bilan belgilanadi?
Hayvonlarning xatti-harakat tiplariga nimalar kiradi?
Sensor bosqich va uning xarakterli xususiyatini ko’rsating?
Perseptiv bosqich va uning xarakterli xususiyatini ko’rsating?
Intellektual bosqich va uning xarakterli xususiyatini ko’rsating?
Psixikaning muhit va a'zolar tuzilishiga bogliqligini izohlang?
Гамезо М.В, Домашенко И.А. Атлас по психологии М; «Просве- щение»1986 г
Гиппенрейтер Ю.Б Введение в общую психологию: Курс лекций: Учебное пособие для вузов –М.; ЧеРо 1997
Гримак Л.П. Резервы человеческой психики. Введение в психологию активности. — 2-е изд., доп. — М; Политиздат, 1989
Davletshin M.G Umumiy psixologiya T-2002 y
Джемс В. Многообразие религиозного опыта. — СПб.: Андреев и сыновья, 1992.
Джемс В. Психология.- М., 1991
Karimova V.M. Psixologiya T-2002 y
Маклаков А.Г Общая психология М.; “Питер” 2003
Немов Р. С. Психология: Учебник для студ. высш. пед. учеб. заведений: В 3-х кн. Кн. 1: Общие основы психологии. — 2-е изд. — М.: Владос 1998.
Общая психология: Курс лекций/ Сост. Е.И.Рогов.-М.: Владос, 1995
Psixologiya qisqacha izohli lug’at T-1998 y
Рубинштейн С.Л. Основы общей психологии.-СПб.: «Питер» 1999
Симонов П. В. Мотивированный мозг: Высшая нервная деятельность и естественно-научные основы общей психологии / Отв. ред. В. С. Русинов. — М.: Наука, 1987.
Turg’unov Q. Psixologiya terminlarining ruscha-o’zbekcha izohli lug’ati T; "O’qituvchi" nashriyoti 1975
Umumiy psixologiya (A.V.Petrovskiy tahriri ostida) T; "O’qituvchi" 1992 y
Фабри К.Э. Основы зоопсихологии: Учебник для вузов.—М.: Изд-во МГУ, 1976
G’oziev E.G’ Umumiy psixologiya 1-2 kitob T-2002 y
|
| |
Frenologiya ta'limotining asoschisi qaysi qatorda ko’rsatilgan?

|
Frenologiya ta'limotining asoschisi qaysi qatorda ko’rsatilgan?
|
bet | 295/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limFrenologiya ta'limotining asoschisi qaysi qatorda ko’rsatilgan?
Aflotun B) Arastu V) Gall G) Lafater D) Lestgaft
Mazkur ta'limotga ko’ra xarakterning barcha xususiyatlari bosh miya yarim sharlarida o’zlarining qat'iy ixtisoslashgan markazlariga ega degan tasdiq yotadi?
xarakterologik ta'limotlarda B) frenologik ta'limotlarda V) fizoginomikada
evolyusion qonuniyatda D) barcha javob to’g’ri
Nazorat savollari
Xarakter tushunchasining mazmunini izohlang?
Xarakterning fiziologik asoslarini nima tashkil qiladi?
Xarakter tipologiyasining mazmuni nimalarda ko’rinadi?
Xarakter aksentuatsiyasining mazmunini asoslang?
Xarakter tarkibini nimalar tashkil qiladi?
Xarakterning shakllanishiga ta'sir etuvchi omillarni ko’rsating?
Mustaqil ishlash uchun tavsiya etilayotgan adabiyotlar
Бодалев А. А, Психология о личности. — М.: Изд-во МГУ, 1988.
Гамезо М.В, Домашенко И.А Атлас по психологии М; «Просвещение» 1986 г
Гиппенрейтер Ю. Б. Введение в общую психологию: Курс лекций: Учебное пособие для вузов. — М.: ЧеРо, 1997. N
Грановская Р. М. Элементы практической психологии. — СПб.: Свет, 1997.
Davletshin M.G Umumiy psixologiya T-2002 y
Джемс В. Психология.- М., 1991
Karimova V.M. Psixologiya T-2002 y
Леонард К, Акцентуированные личности. — Киев: Вища школа, 1989.
Маклаков А.Г Общая психология М.; “Питер” 2003
Немов Р.С Психология 1-китоб М;. 1999 г
Общая психология: Курс лекций/ Сост. Е.И.Рогов.-М.: Владос, 1995
Psixologiya qisqacha izohli lug’at T-1998 y
Рубинштейн С. Л. Основы общей психологии. — СПб.: Питер, 1999.
Теплов Б. М. Избранные труды: В 2-х т. Т. 1. — М.: Педагогика, 1985.
Turg’unov Q. Psixologiya terminlarining ruscha-o’zbekcha izohli lug’ati T; "O’qituvchi" nashriyoti 1975 y
Umumiy psixologiya (A.V.Petrovskiy tahriri ostida) T; "O’qituvchi" 1992 y
G’oziev E.G’ Umumiy psixologiya 1-2 kitob T-2002 y
|
| |
KENGLIGI VA - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 297/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limKENGLIGI VA YUNALISHIGA KO'RA
-
QOBILIYAT
|
|
TALANT
|
|
GENIYLIK
|
DARAJA
|
|
MAXSUS
ATROF MUHIT BILAN FAOL O'ZARO TA'SIR
Har qanday qobiliyat ham murakkab bo’lib, u kishiga turli-tuman talablar qo’yadi. Agar shaxs xususiyatlari tizimi shu talabga javob bera olsa kishi faoliyatni muvaffaqiyat bilan amalga oshirish uchun o’z qobiliyatliligini ko’rsata oladi, agarda xususiyatlardan qaysi biri rivojlanmagan bo’lsa, shaxs mehnatning muayyan turiga nisbatan ham qobiliyatli deb ba?olanadi. Har bir qobiliyatning o’ziga xos tuzilishi mavjud. qobiliyat tarkibida tayanch va yetakchi xususiyatlarni, muayyan asosiy yoki yordamchi xususiyatlarni farq qilish lozim.
Barcha qobiliyatlar uchun asosiy tayanch xususiyat kuzatuvchanlik, bilish ko’nikmasidir. Bu individual narsaning o’ziga xos tomoni, ijodiy faoliyat uchun
boshlang’ich materialni ko’ra bilish demakdir. Qobiliyatning yetakchi xususiyati ijodiy tasavvur qilishlik hisoblanadi.
Quyidagilarni yordamchi xususiyat deb hisoblash mumkin: xotira (u faoliyat talablariga muvofiq ravishda o’ziga xos tuzilishda bo’ladi), emosionallik, ya'ni his tuyg’uga beriluvchanlik (bu xususiyat shaxsning faoliyatini oshiradi) va shunga o’xshashlar. Amaliy faoliyatning ba'zi ko’rinishlarida shaxsning irodasi oldingi o’ringa chiqadi. qobiliyat tuzilishidagi turli xususiyatlarning tarkibi faoliyatning turli davrlarida yoki ijodiyotning bosqichlarida turlicha bo’lishi mumkin. Demak, tuzilish ham barqaror, ham o’zgaruvchandir.
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti faoliyatini tashkil etish

Toshkent axborot texnologiyalari universiteti faoliyatini tashkil etish
Download
82,18 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
31.01.2024
Hajmi
82,18 Kb.
#149510
Download
82,18 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti faoliyatini tashkil etish
Download
82,18 Kb.
Matnni ko'rish
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar - bet 14

|
O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallarBog'liq Qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish instituti
2 – bosqich
Asosiy
(65 daqiqa)
Tayanch bilimlarni faollashtirish:
2.1.Mavzuga oid bilimlarni yodga olish
maqsadida o’quvchilarga savollar beradi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.2.Mashg’ulotda ko’rib chiqiladigan reja
savollarini e’lon qiladi.
1. Pulning turlari.
2.Qog’oz pullar,tovar pullar,kafolatlangan
pul turlari.
3.Pul turlarining asosiy xususiyatlari.
O’quvchilar bilimini faollashtirish:
2.3.Mavzuga oid bilimlarni esga solish
maqsadida o’quvchilar “Aqliy hujum”
usulida savol-javob o’tkazadi .
Yangi o’quv materiali bayoni:
2.4.Maruzani reja bo’yicha tushuntiradi va
har bir reja savolining oxirida qisqa
muhokama asosida umumlashtiruvchi fikr
bayon etiladi. Jarayon slaydlarni namoyish
qilish bilan olib boriladi.
Yangi o’quv materialini mustahkamlash :
2.5.Mashg’ulot davomidao’quvchilarga
savollar bilan murojat etiladi va “Venna
diagrammasi”usulidan foydalanib barcha
g’oyalarni doskaga yozib boradi hamda
umumlashtiradi.
2.1.Savollarga
javob
berishadi.
2.2. Berilgan
ma’lumotlarni
daftarlarida
qayd qilib
borishadi.
2.4.Har bir
savol
yakunidagi
muhokamada
ishtirok
etishadi.
2.5.Berilgan
savollarga o’z
fikrlarini bayon
etishadi.
3 – bosqich
Yakuniy (10
daqiqa)
Mashg’ulot yakuni:
3.1. O’tilgan mavzu yuzasidan yakuniy
xulosa chiqaliladi.
|
| |
T A Q V I M I Y M A V Z U L A R R E J A S I

5
12.
Valyuta kursi va unga ta’sir qiluvchi omillar
2
A
1
Savol-javob, og’zaki
so’rov,amaliy topshiriq
13.
Kreditning zarurligi, mohiyat va funksiyalari
2
A
1
Test,og’zaki so’rov amaliy
topshiriq
14.
Banklarda kredit faoliyatini rivojlantirishda
axborot texnologiyalarining ro’li.
2
A
1
Tezkor so’rov,savol-javob,
og’zaki so’rov,amaliy topshiriq
15.
Banklarning mohiyat.
2
N
1
Savol-javob, og’zaki so’rov
16.
Banklarning funksiyalari.
2
A
1
Tast,savol-javob, og’zaki
so’rov,amaliy topshiriq
17.
O’zbekistonda zamonaviy banklarning tashkil
etilishi.
2
N
1
Test,savol-javob, og’zaki so’rov
18.
Markaziy banklarning vazifalari.
2
A
1
Savol-javob, test,amaliy topshiriq
19.
Tijorat banklari va ularning funksiyalari
2
A
1
Savol-javob, og’zaki so’rov
20.
Tijorat banklarining operatsiyalari.
2
A
1
Test,savol-javob, amaliy topshiriq
Jami: 40soat
Nazariy ta’lim:10soat
Amaliy ta’lim: 30soat
Mustaqil ta’lim:20soat
40
20
O’qitish sharoiti - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

10
faqat pulda ifoda qilinadi.
Har bir fanning shakllanishi fan predmeti shakllanishi bilan birgalikda, uning
ilmiy bilishu sullari qaror topishi bilan ham bog’liq. Har qanday fanni
o’rganishdagi usullar umumiy tavsifga ega, lekin har bir fan o’z predmetidan kelib
chiqib, o’zining ilmiy bilishu sullariga ega. Shuning uchun fanni o’rganishdagi
usullar umumiy va alohida usullarga bo’linadi.
xalqaro valyuta munosabatlarini tashkil qilish va tartibga solish asoslari xususidagi
nazariy va amaliy bilimlarni o’rgatishdan iborat.
―Pul va banklar fani fundamental, nazariy fanlarning biri bo’lib, boshqa
iqtisodiy va mutaxassislik fanlarni chuqur o’rganishda asos bo’lib xizmat qiladi.
Dars davomida talabalar zamonaviy pul, kredit nazariyasi va banklar faoliyatini,
shuningdek, banklar tomonidan pul muomalasini boshqarishning nazariy asoslarini
va amaliy uslublarini o’rganadilar.
Pul –
bu maxsus tovar, umumiy ekvivalent bo’lib, abstrakt mehnat
xarajatlarini o’zida aks ettiradi va tovar xo’jaligidagi ijtimoiy ishlab chiqarish
munosabatlarini ifodalaydi.
Bu ta’rif pulni quyidagi xususiyatlarini o’zida ifodalaydi:
1.
Pulning boshqa tovarlardan ajralib turuvchi maxsus tovarligi.
2.
Pul – bu umumiy ekvivalent – yagona tovar bo’lib qolgan tovarlar
qiymatini o’zida ifoda qilishi.
3.
Pulning ekvivalent sifatida tovarni yaratishga ketgan mehnat va
boshqa xarajatlarni o’zida ifoda qilishi.
4.
Pulning har bir iqtisodiy tizimda, tovar ishlab chiqarishda
kishilar o’rtasidagi yuzaga keladigan iqtisodiy munosabatlarni ifoda qilishi
va boshqalar (pulda ifodalanuvchi xususiy mehnat ijtimoiy mehnat sifatida
namoyon bo’lishi).
5.Pulning muhim xususiyati shundaki, u ham boshqa tovarlar singari qiymatga va
iste’mol qiymatga ega bo’lishi bilan birga boshqa barcha tovarlarga
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari

|
Zamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari
|
bet | 40/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniZamonaviy pedagogikada ta'lim paradigma (modeli)lari. Pedagogik paradigma (yunoncha «paradeigma» — misol, namuna) — pedagogika fani rivojining ma'lum bosqichida ta'limiy va tarbiyaviy muammolarni hal etish namunasi (modeli, standarti) sifatida ilmiy pedagogik hamjamiyat tomonidan e'tirof etilgan nazariy hamda metodologik ko'rsatmalar to'plami bo'lib, u ta'limning konseptual modeli sifatida qo'llaniladi. Bugungi kunda ta'limning quyidagi paradigmalari keng tarqalgan:
An'anaviy — konservativ paradigma (bilim paradigmasi).
Ratsionalistik (bixevioristik) paradigma.
Fenomenologik (gumanistik) paradigma.
Texnokratik paradigma.
Ezoterik paradigma.
Ayni vaqtda ta'lim paradigmalarini belgilashga nisbatan uch xil yondashuv mavjud:
1. Qadriyatli (aksiologik) yondashuv-madaniyat inson hayotining
mazmuni sifatida tushuniladi.
Faoliyatli yondashuv asosan madaniyat moddiy va ma'naviy boyliklarini yaratishga yo'naltirilgan faoliyatning sinalgan usullari sifatida talqin etiladi.
Shaxsiy yondashuv — madaniyat muayyan shaxs timsolida namoyon bo'ladi.
Madaniyatga nisbatan turli yondashuvlarning mavjudligi bir qator paradigmalarning yaratilishiga zamin yaratadi. Har bir paradigma muayyan ta'limiy muammolarni hal etishga yo'naltiriladi. Xususan:
Ayni vaqtda quyidagi paradigmalar mavjud:
1. Bilim olishning an'anaviy paradigmasi (modeli) (J.Majo, L.Kro, J.Kapel va boshqalar) Unga ko'ra ta'limning asosiy maqsadi — «Bilim, qanchalik qiyin bo'lmasin bilim olish». An'anaviy paradigma maktabning maqsadi yosh avlodga individual rivojlanishi hamda ijtimoiy tartibni saqlab qolishga yordam beruvchi madaniy meroslarning muhim elementlari — bilim, ko'nikma va malakalar, ilg'or g'oyalar va qadriyatlarni saqlab qolish hamda ularni yoshlarga yetkazish muhim ekanligini yoritadi. Bilim olish paradigmasining asosiy maqsadi: ta'lim olish, taraqqiyot va madaniyatning eng muhim elementlarini avloddan-avlodga yetkazish.
|
| |
Ijtimoiy psixologiya - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 46/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limIjtimoiy psixologiya - uyushgan va uyushmagan ijtimoiy guruhlardagi shaxslararo o’zaro tasir jarayonida paydo bo’ladigan psixologik hodisalarni o’rganadi.
Differensial psixologiya - shaxs shakllanishining individual psixologik yo’naltirilganligi kabi xususiyatlarni o’rganadi.
Din psixologiyasi - inson ongiga diniy qarashlarning tasiri masalalarini o’rganadi.
Etnopsixologiya - inson psixologiyasining etnik xususiyatlari, milliy xarakter, milliy tuyg’u, milliy g’oya, o’z-o’zini anglash, etnik stereotip, ularning qonuniyatlari va vujudga kelish xususiyatlarini o’rganadi.
Boshqaruv psixologiyasi - bu psixologiya fanining shunday sohasiki, unda inson tomonidan - boshqarishning psixologik tomonlarini o’rganadi.
Marketing psixologiyasi - yangi mahsulotlarni ishlab chiqarishda ishlab chiqarish korxonalari va firmalarni boshqarishni va ular faoliyatini tashkil etishning psixologik muammolarini tadqiq qiladi.
Shu bilan birga psixologiyaning bir qator tadbiqiy sohalari ham mavjud.
Eksperimental psixologiya - eksperimental metodlar yordamida psixik hodisalarni tadqiq qilishning umumiy sohasi. Psixologiya fan sifatida falsafadan ajralib chiqishida, eksperimental tadqiqotlar o’tkazishda asosiy rol o’ynagan.
Ekstremal psixologiya - insonnning o’zgargan muhit shart-sharoitlarida psixik faoliyatning kechishi qonuniyatlarini o’rganadigan psixologiya sohasi.
Psixofiziologiya - odamlarning individual psixologik va psixofiziologik farqlarini tadqiq qiluvchi, psixologiya sohasi.
Siyosiy psixologiya - jamiyatning siyosiy hayotidagi psixologik xususiyatlar, holatlar, qonuniyatlar, ta'sirchanlik va ta'sir ko’rsatish jarayonlari kabi jabhalarni tekshiruvchi psixologiya so?asi.
|
| |
O’qituvchi: Z. Qodirova - O‘qitish materiallar I to‘plami mutaxassislikka kirish o‘qitish materiallar

6
O’QITISH VOSITALARI:
FANNING TA’LIM TEXNOLOGIYALARI
1- kurs
NAZARIY O’QUV MASHG’ULOTINING O’QITISH TEXNOLOGIYASI
1 - Mavzu: Pulning zarurligi.
O’quv mashg’ulotining o’qitish texnologiyasi modeli
Vaqt:
80 daqiqa
O’quvchilar soni:
nafar
O’quv mashg’ulotining shakli
va turi
Nazariy: to’liq o’quv mashg’ulot
O’quv mashg’uloti rejasi
1.Fanning maqsadi va vazifalari.
2.Pulning zarurligi.
3.Pulning mohiyat va uning xususiyatlari.
O’quvmashg’uloti maqsadi:
Fanning maqsadi va vazifalari,pulning zarurligi,
pulning mohiyat va uning xususiyatlari haqida ma’lumot berish va mavzuni
mustahkamlash,ko’nikma va
malakani shakllantirish
O’qitish natijasi:
Fanning
maqsadi
va
vazifalari,pulning
zarurligi,
pulning
mohiyati
va
uning
xususiyatlari o’rganadi.
Pedagogikvazifalar:
1.Fanning maqsadi va vazifalari
haqida
tushuncha beradi;
2.Pulning zarurligi haqida
tushuncha beradi;
3.Pulning mohiyat va uning
xususiyatlari haqida ma’lumot
beradi;
O’quv faoliyati natijalari:
1.Fanning maqsadi va vazifalari haqida
tushuncha
oladilar;
2.Pulning zarurligini haqida tushunchaga
ega bo’ladilar;
3.Pulning mohiyat va
uning xususiyatlari
haqida ma’lumot oladilar;
O’qitish metodlari
Ma’ruza,blits so’rov,klaster
usuli
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakli
Jamoa bo’lib guruhlarda ishlash
O’qitish vositalar
Tarqatma
materiallar,slaydlar orqali
taqdimot, proyektor
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma

|
Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma
|
bet | 41/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rni2. Ratsionalistik (bixevioristik') paradigma (P.Blum, R.Gane, B.Skinner va boshqalar). Ratsionalistik paradigma diqqat markazida ta'lim mazmuni emas, balki o'quvchilar tomonidan turli bilimlarning o'zlashtirilishini ta'minlovchi samarali usullari yotadi. Ta'limning ratsionalistik modeli asosini B.Skinnerning ijtimoiy injeneriya bixevioristik (inglizcha behavior — xulqi) konsepsiyasi tashkil qiladi.
Maktabning maqsadi — o'quvchilarda g'arb madaniyati ijtimoiy qoidalari, talablari va ko'zlagan maqsadlariga mos keladigan moslashtiruvchi «xulqiy repertuar»ni shakllantirishdir. Shu bilan bir vaqtda, «xulqi» atamasi bilan «insonga xos hamma ta'sirlanishlar — uning fikrlari, sezgi va harakatlari» ifodalanadi (R.Tayler).
Bunda ta'limning asosiy metodlari, o'rgatish, trening, test sinovlari, individual ta'lim, tuzatishlari bo'lib qoladi. Buning oqibatida, ta'limninggina emas, balki dars berishning ham ijodiy xarakterini aniqlash muammosi muhokama qilinmaydi.
P.Blum barcha o'quvchilar faqat o'zlashtiribgina qolmay, balki muvaffaqiyatli o'qishlari mumkin deb hisoblaydi. O'quvchining optimal qobiliyatlari ma'lum sharoitlarda, o'quvchiga ta'lim berish natijasi uning sur'ati bilan aniqlanadi. Olimning fikricha, ta'lim oluvchilarning 95 foizi ta'lim muddatlariga bo'lgan cheklashlar olib tashlanganda o'quv kursining butun mazmunini o'zlashtirib olishga qodirlar.
3. Gumanistik (fenomenologik-) paradigmaga ko'ra (A.Maslou, A.Kombs, K.Rodjers, L.S.Vigotskiy va boshqalar) ta'lim oluvchi erkin shaxs, ijtimoiy munosabatlar subyekti sifatida o'ziga xos rivojlanish imkoniyatlariga ega. Ular bolani rivojlantirish maqsadida uni shaxslararo munosabatlar jarayoniga yo'naltiradi. Ta'limning fenomenologik (fenomen yunoncha «phainomenon» — hisoblangan, ya'ni, mashhur, alohida nodir odam) modeli o'quvchilarning individual-psixologik xususiyatlarini hisobga olib, ularning talab va qiziqishlariga hurmat bilan munosabatda bo'lishni ko'zda tutadi. Uning vakillari o'quvchini nodir shaxs deb hisoblaydilar. Gumanistik paradigma doirasida faoliyat olib boruvchi har bir ta'lim tizimi ijodiy rivojlanadi va o'quvchi hamda o'qituvchining erkinligi va ijodkorligini yoqlaydi.
Gumanistik paradigma g'oyalari 1991-yildan keyin respublika uzluksiz ta'lim tizimiga joriy etila boshlandi. Paradigmaning diqqat markazida o'quvchining barkamol rivojlanishi, uning intellektual ehtiyojlari, «erkin fikrlaydigan shaxsni tarbiyalash» masalasining ijobiy hal etilishi yotadi. Ayni vaqtda, respublika ta'lim muassasalarida quyidagi g'oyalarga amal qilinmoqda: «Demokratik jamiyatda bolalar, umuman har bir inson erkin fikrlaydigan etib tarbiyalanadi. Agar bolalar erkin fikrlashga o'rganmasa, berilgan ta'lim samarasi past boiishi muqarrar. Mustaqil fikrlash ham katta boylikdir».
|
| |
Didaktikaning asosiy kategoriyalari va didaktik tushunchalar tizimi

|
Didaktikaning asosiy kategoriyalari va didaktik tushunchalar tizimi
|
bet | 37/66 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 195,02 Kb. | | #148933 |
Bog'liq 1-Mavzu Pedagoglik kasbining jamiyat taraqqiyotida tutgan o‘rniDidaktikaning asosiy kategoriyalari va didaktik tushunchalar tizimi.
Muayyan fanga xos bo’lgan tushunchalarda insoniyat tomonidan ijtimoiy taraqqiyot jarayonida to'plangan bilimlar aks etadi. Mavjud ilmiy tushunchalar ikki asosiy guruhga ajratiladi:
falsafiy tushunchalar;
xususiy ilmiy, ya'ni, muayyan fangagina xos bo'lgan tushunchalar. Didaktika uchun «umumiy va alohida», «mohiyati va hodisa», «qarama-qarshilik», «bog'liqlik» kabi falsafiy tushunchalar ham muhim ahamiyatga ega. Didaktikada qo'llaniladigan umumiy-ilmiy tushunchalar orasida «tizim», «tuzilma», «vazifa», «element» kabilar alohida o'rin tutadi. Pedagogikaga xos didaktik tushunchalar sirasiga quyidagilar kiradi:
ta'lim — o'quvchilarga nazariy bilimlarni berish asosida ularda amaliy ko'nikma va malakalarni shakllantirish, ularning bilish qobiliyatlarini o'stirish va dunyoqarashlarini tarbiyalashga yo'naltirilgan jarayon;
dars — bevosita o'qituvchi rahbarligida muayyan o'quvchilar guruhi bilan olib boriladigan ta'lim jarayonining asosiy shakli;
bilim olish — idrok etish, o'rganish, mashq qilish va muayyan tajriba asosida xulq-atvor hamda faoliyat ko'nikma, malakalarining mustahkamlanib, mavjud bilimlarning takomillashib, boyib borish jarayoni;
ta'lim jarayoni — o'qituvchi va o'quvchilar o'rtasida tashkil etiluvchi hamda ilmiy bilimlarni o'zlashtirishga yo'naltirilgan pedagogik jarayon.
o'quv fani - ta'lim muassasalarida o'qitilishi yo'lga qo'yilgan hamda o'zida muayyan fan sohasi bo'yicha umumiy yoki mutaxassislik bilim asoslarini jamlagan manba.
ta'lim mazmuni — davlat ta'lim standartlari asosida belgilab berilgan hamda ma'lum sharoitda muayyan fanlar bo'yicha o'zlashtirilishi nazarda tutilgan ilmiy bilimlar mohiyati.
Didaktikada «idrok etish», «o'zlashtirish», «mahorat», «rivojlanish» va boshqalar (psixologiya) hamda «boshqarish», «qayta aloqa» (kibernetika) kabi turdosh fanlarga xos bo'lgan tushunchalar ham qo'llaniladi.
Didaktikaning tushunchali-terminologik tizimi muntazam yangilanib va to'ldirilib borilmoqda. Didaktikaning asosiy kategoriyalari quyidagilardan iborat: dars, bilim olish, ta'lim, bilim, ko'nikma, malaka, ta'lim maqsadi, ta'lim mazmuni, ta'lim jarayoni, ta'lim jarayonini tashkil etish, ta'lim turlari, shakllari, metodlari va vositalari, ta'lim natijasi.
So'nggi paytlarda asosiy didaktik kategoriyalar sirasiga ta'limning didaktik tizimi va ta'lim texnologiyasi kabi tushunchalarni ham kiritish taklifi ilgari surilmoqda.
|
| |
Rul yuritmаsi vа оsmа kinеmаtikаsining o´zaro bog´liqligi

|
Rul yuritmаsi vа оsmа kinеmаtikаsining o´zaro bog´liqligi
|
bet | 65/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalash2. Rul yuritmаsi vа оsmа kinеmаtikаsining o´zaro bog´liqligi.
Rul yuritmasi rul mexanizmida oshirilgan kuchni soshka orqali qabul qilib, boshqariluvchi g´ildiraklarning sapfalariga uzatadi va boshqariluvchi g´ildiraklarni buradi.
Rul yuritmasi berilgan eng kichik burilish radiusi bo´yicha burilishini, ichki va tashqi boshqariluvchi g´ildiraklarning har xil burchakka burilishini va soshka vali bilan burish sapfalari orasida kerakli uzatish sonining bo´lishini ta´minlashi lozim.
Rul yuritmasi tortqi va richaglardan tashkil topgan bo´lib, rul trapetsiya shaklini hosil qiladi. Rul yuritmasi detallari, bir-biri bilan shunday bog´langanki, boshqariluvchi g´ildiraklarni burganda richag va tortqilar bir-biriga nisbatan birikmalarda turli tomonga yengil burila olishi, shuningdek, o´z birikmalaridan zarur miqdordagi kuchni uzata olishi lozim. Shuning uchun rul yuritmasining tortqilari bir-biri bilan sharnirlar orqali bog´langan bo´lishi kerak.
Rul yuritmasi boshqariluvchi g´ildiraklarni to´g´ri nisbatda (ichki g´ildirakni katta, tashqi g´ildirakni kichik burchaklarga) burilishini, boshqariluvchi g´ildiraklarda avtotebranishlar bo´lmasligini hamda avtomobilning osmalari tebranishida g´ildiraklarni o´z-o´zidan burilishini oldini olishni ta´minlaydi.
Rul yuritmasi: rul taretsiyasidan, rul mexanizmini rul trapetsiyasi bilan bog´lovchi richaglar va tortqilardan, sharnirli birikmalar hamda ko´pchilik avtomobillarda rul kuchaytirgichidan tashkil topgan.
Rul trapetsiyasi avtomobilning kompanovka imkoniyatlari bo´yicha turlicha bo´lishi mumkin, 23-rasm.
Trapetsiyalarning oldingi balkaga nisbatan joylashishi bo´yicha orqada joylashgan (23-rasm, a) yoki oldinda joylashgan (23-rasm, b) bo´ladi. Avtomobilning g´ildiraklari nomustaqil osmaga ega bo´lganida yaxlit ko´ndalang tortqili trapetsiyalar (23-rasm a va b), mustaqil osmaga ega bo´lganda esa, bo´g´inlarga ajratilgan ko´ndalang tortqili trapetsiyalar (23-rasm, v, g, d, e) ishlatiladi.
2 3-rasm. Rul yuritmasi trapetsiyasining turlari:
a -ko´prik orqasida joylashgan trapetsiya; b-ko´prik oldida joylashgan trapetsiya; v-sharnirli trapetsiya; g-olti sharnirli trapetsiya; d-olti sharnirli mayatnik richagli trapetsiya; e-sakkiz sharnirli mayatnik richagli trapetsiya.
|
| |
Xarakter xislatlari qanday turlarga ajratiladi?

|
Xarakter xislatlari qanday turlarga ajratiladi?
|
bet | 294/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limXarakter xislatlari qanday turlarga ajratiladi?
irodaviy o’z-o’ziga bo’lgan munosabatlarga B) axloqiy, emosional V) axloqiy, intellectual G) axloqiy, irodaviy D) axloqiy, irodaviy emosional
Shaxsdagi mustaqillik, prinsipiallik, qat'iylik, chidamlilik, matonat, o’zini tuta bilishlik kabi sifatlar shaxsning qanday xislatlari tarkibiga kiradi?
axloqiy B) emosional V) irodaviy G) intellektual D) mehnatga munosabat 24.Intizomlilik ma'suliyatni his qilish samimiylik haqqoniylik insonparvarlik mehnatsevarlik kabi sifatlar shaxsning qanday sifatlari tarkibiga kiradi?
ahloqiy B) emosional V) irodaviy G) intellektual D) mehnatga munosabat 25.Keltirilgan olimlardan qaysi birlari xarakterni inson basharasiga qarab aniqlashni taklif etganlar?
Arastu va Suqrot B) Arastu va Aflotun V) Galton va Suqrot G) Suqrot va Aflotun D) Gall va Arastu
Buqaniki singari yo’g’on burun ishyoqmaslikni bildiradi, chuchqanikiga o’xshash teshiklari katta-katta keng burun ahmoqlilikni, arslon kabi burun mag’rurlikni, echkilar g’o’ylar va quyonniki singar junning mayinligi chuchqalarniki kabi junning dag’alligi botirlikni anglatadi. Mazkur tasnif qaysi olim tomonidan ilgari surilgan?
Aflotun B) Arastu V) Dekart G) Gall D) Surot
XVIII qaysi olimning xarakter borasidagi nazariyasi mashhur bo’ldi?
P.P.Blonskiy shaxsda xarakterni tarkib topishi B) Iogann Kaspar Lafaterning fiziologik sistemasi V) Frans Gallning frenologik xaritasiG) Iogann Kaspar Lafaterning xarakterning individual xususiyatliligi D) Ch.Darvining evolyusion nazariyasi
Uning fikricha inson boshi "qalbini ko’rsatadigan oyna bo’lib sanaladi va uning tuzilishi bosh suyagining konfigurasiyasini imo-ishorasini o’rganish kishi xarakterining o’rganishning asosiy yo’li deb hisoblaydi".
Aflotun B) Arastu V) Gall G) Lafater D) Lestgaft
|
| |
-rasm. Differentsial - Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti

|
Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti
|
bet | 34/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalash11-rasm. Differentsial.
1-yetaklovchi gi´ldirak, 2-kardan val, 3-satellitlar, 4-satellitlar o´qi, 5- yarim o´q shesternyasi, 6-yetaklanuvchi g´ildirak, 7-differensial qutisi, 8- yarim o´q.
Diffеrеntsiаlgа quyidаgi tаlаblаr qo´yiladi:
burоvchi mоmеntni g´ildirаklаrgа vа ko´priklаrgа shundаy nisbаtdа taqsimlаsh kеrаkki, аvtоmоbilning ekspluаtаtsiоn хususiyatlаri yuqori bo´lsin (tоrtish kuchi mаksimаl, turg´unligi vа boshqariluvchаnligi yaхshi);
umumiy tаlаblаr.
Yarim o´qlar burovchi momentni differensialdan yetakchi g´ildiraklarga uzatib beradi. Shu bilan birga, har bir yarimo´q g´ildirakka tushadigan va bu kuchlar ta´sirida hosil bo´luvchi eguvchi momentni faol qabul qila oladi. Xususan, eguvchi momentlar avtomobilning yetakchi g´ildiraklariga ta´sir etadigan quyidagi kuchlardan vujudga keladi (12-rasm):
1) Tik yo´nalishda g´ildirak markaziga yo´nalgan radial kuch – R (avtomobilning og´irligi G dan vujudga keladigan reaksiya kuchi);
2) Avtomobilning yetakchi g´ildiraklari aylanganda hosil bo´lgan tortuvchi kuch – P;
3) Burilishdagi markazdan qochma va yo´l to´shamining yonaki qiyaligi natijasida qirilib chiqadigan, yondan ta´sir qiluvchi kuchlar – S.
12-rasm. Yarim o´qlarning orqa ko´prikda joylashuv turlari:
a – ½ yarim yuksizlantirilgan, b - ¾ qismi yuksizlantirilgan, c – to´la yuksizlantirilgan.
7--MAVZU. KO’PRIKLARNI LOYIHALASH
REJA:
Etakchi ko’prikpar, ularning balkalari konstruktiv sxemapari, ta’sir etuvchi yuklanishlar.
Boshqariluvchi yetakchi ko’priklar, ularning konstruktsiyalari va detallarining asosiy o’lchamlarini aniqlash.
Tormozlash jarayonida, sirpanishda balka detallariga ta’sir qiluvchi yukpanishlarni hisobga olish, podshipniklarni hisoblash.
Yetakchi va yetaklanuvchi ko´prik kоnstruktsiyalаri va
|
| |