Adabiyotlar - Ma'ruza kirish. Reja

Adabiyotlar
Imomnazarov A.T. elektromexanik tizimlarning elementlari. Oliy o’quv yurtlari uchun darslik, - Toshkent.:, “Ta’lim”, 2009., -185b.
Imomnazarov A.T. sanoat korxonalri va fuqarolik binolarining elektr jihozlari, - Toshkent.:, “ILM ZIYO”, 2006., -185b.
Бойко В.И. и др., Схемотехника электронных систем. Микропроцессоры и микроконтроллеры. Учебник,-С-Петербург.:, БХВ 2004.
Браславский И.Я. Асинхронный полупроводниковый электропривод с параметрическим управлением. –М.:, Энергоатомиздат, 1998.
MA’RUZA - 34
BEVOSITA CHASTOTA O‘ZGARTKICHLAR
Reja:
Tiristorli bevosita chastota o'zgartkichlar.
Bevosita TChO'larning asosiy afzalliklari.
Bevosita TChO' ning asosiy kamchiliklari.
Tiristorli bevosita chastota o'zgartkichlarda tarmoqdan kelayotgan o‘zgarmas chastotali va kuchlanishning haqiqiy qiymati o'zgarmas bo'lgan o‘zganivchan tok kuchlanishi bevosita oraliq o‘zgartkichlarsiz chastota hamda kuchlanishining haqiqiy qiymati rostlanuvchan o'zgaruvchan tok kuchlanishiga o‘zgartiriladi.
Bevosita TChO‘ning ishlash prinsipini shu o‘zgartkichning bir fazali sxemasi asosida ko'rib chiqamiz (34.1- rasm).
Bu sxema o'zgarmas tok tiristorli o'zgartkichning reversiv nol sxemasidan iboratdir. Agar chap guruh tiristorlariga ochilishi uchun signal berilganida, yuklanish Zyuk dan kuchlanish nol nuqtaga nisbatan musbat ishorali bo‘ladi va uning o‘rtacha qiymati Uyuk = Uyuk0cosα bo‘lib, buntda: α – tiristorlarning boshqarish burchagi; Uyuk0 - boshqarish burchagi α = 0 bo'lgandagi yukla-
nish Zyukdagi kuchlanish.
34.1-rasm. Birfazali bevosita
TChO’ning sxemasi.
Endi o‘ng guruh tiristorlariga boshqaruv signallari berilib ochilganda, chap guruh tiristorlari yopilib Zyukdagi kuchlanishning ishorasi manfiy bo‘ladi. Agar boshqaruv impulslari goh u, goh bu guruh tiristorlariga davriy ravishda yuborib turilganda, yuklanishdagi kuchlanishning ishorasi ham mos ravishda o'zgarib turadi. Shunday qilib, yuklanishda chastotasi tarmoq chastotasidan farqli (unga teng yoki undan kam) chastotali o'zgaruvchan kuchlanish hosil qilamiz. Boshqaruv impulslarning ketma-ketlik davrini o‘zgartirib Uyukning chastotasi boshqariladi, agar α boshqaruv burchagini o'zgartirsak, Uyuk ning o‘rtacha qiymati rostlanadi.
Sanoat qurilmalari elektr yuritmalarida bevosita TChO‘larning uch fazali nol sxemalari ko‘proq qo‘llaniladi va uning prinsipial sxemasi 34.2- rasmda tasvirlangan.
34.2-rasm. Uch fazali nol sxemali bilvosita TChO'ning sxemasi.
Ishchi tiristorlarning soni 18 ga teng. Bevosita TChO‘ning uch fazali ko‘prik sxemali variantda esa ishchi tiristorlarning soni 36 ga teng (34.3- rasm). O‘rta va katta quvvatli o‘zgaruvchan tok elektr yuritmalarida ushbu sxemali bevosita TChO'ning ishlatilishi iqtisodiy va ekspluatatsion ko'rsatkichlari bo‘yicha o'zini oqlaydi.
Bevosita TChO'larning boshqariv burchagini boshqarish uchun reversiv o'zgar-mas tok o'zgartkichlarida qo‘llaniladigan faza siljitish qurilmalaridan foydalani-ladi. Bevosita TChO'ning ishchi sxemasida tiristorlar komplekti soniga qarab FSQ lar ham shuncha bo‘lishi, ya’ni uch fazali nol sxemali bevosita TChO‘lar uchun FSQlar soni oltita bo'lishi talab etiladi.
34.3- rasm. Uch fazali ko'prik sxematt bilvosita TChO'ning sxemasi.
FSQlarni boshqarish uchun chastotasi hamda kuchlanish amplitudasi rost- lanuvchan bo‘lgan olti fazali simmetrik tizim bo'lishi kerak.
Bevosita TChO‘ chiqish kuchlanishining formasi to‘g‘ri burchakli — pog'onali bo‘lsa, u holda boshqariluvchi kuchlanish manbayi sifatida to‘g‘ri burchakli impuls ishlab chiqaruvchi olti fazali «generator»dan foydalaniladi. Bunday «generator» bir fazali generator va impulslar tarqatgich bloklaridan tashkil topgan bo‘ladi.
Bevosita TChO'larning asosiy afzalliklari:
Tiristorlar quvvatlarining kichikligi va o‘zgartkich foydali ish koef- fitsiyenti yuqori.
Tiristorlarni boshqarishda sun'iy kommutatsiya qurilmalarining bo'lmasligi o‘zgartkichning ishonchliligi darajasini orttiradi va og‘irlik — o'lchov kattaliklarini kamaytiradi.
Formasini o'zgartirmagan holda past chastotalarda chiqish kuchlanishlarni olish mumkinligi.
Asinxron motorning rekuperativ tormoz rejimini osonlik bilan hosil qilish mumkinligi.
Bevosita TChO' ning asosiy kamchiliklari:
Chiqish kuchlanishi chastota qiymatining chegaralanganligi (tarmoq kuchlanish chastotasiga yaqin va undan katta qiymatli chastotaga ega bo‘lgan kuchlanish hosil qilish mumkin emasligi).
Tarmoq quvvat koeffitsiyentining past bo‘lishi.
Ishchi sxemalarda tiristorlar sonining ko‘p bo‘lishi (uch fazali ko‘prik sxemali bilvosita TChO‘da tiristorlar soni 12ga teng bo'lgan holda bevosita TChO'da esa tiristorlar soni 36 ga teng).
Nazorat savollari.
Bevosita chastota o’zgartkich?
Bevosita TChO'larning asosiy afzalliklari?
Bevosita TChO' ning asosiy kamchiliklari?
|