nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Amaliy mashg’ulotning texnologik xaritasi

Ish bosqichlari
|
O’quv faoliyatining mazmuni
|
Tinglovchi faoliyatining mazmuni
|
1-bosqich. Mavzuga kirish (10daqiqa)
|
1.1. Mavzuning mavzusini e’lon qiladi, o’quv mashg’uloti-ning maqsadi va natijalarini tushuntiradi.
|
Tinglaydi, mavzu nomini yozib oladi
|
1.2. Har bir talabaga mavzu bo’-yicha tarqatma manba tarqatadi.
|
Tarqatmadan foydalanadi
|
1.3. Mavzu bo’yicha seminar mashg’ulotining yo’naltiruvchi slaydlarini namoyish etadi, ma’ruza rejasiga izoh beradi (1-Ilova).
|
yozadilar, o’z fikrlarini erkin bayon etadilar
Tinglaydi
|
1.4. Mashg’ulotni o’tkazish shakli va baxolash mezonlarini e’lon qiladi.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daqiqa)
|
2.1. O’quv mashg’ulotining birinchi savoli bo’yicha ma’ruza qiladi. Mashg’ulot bo’yicha «aqliy hujum” usulidan foydalangan holda talabalarga savol beradi: (2-Ilova).
Javoblarni tinglaydi, to’g’ri-laydi, to’ldiradi, xulosa qiladi
|
yozadi, savolga javob beradi.
|
2.2. ekstremistik yo‘nalishlarning mohiyatini «Kaskad” organayzeri orqali tushuntirib beradi. (3-Ilova). Savol yuzasidan xulosa qiladi.
|
|
2.3. Mavzuning 3-4 savolini kafedra professor-o’qituvchilari tomonidan tayyorlangan elektron o’quv-uslubiy majmuani taqdim etgan xolda yoritib beradi. (multimediya namoyish etiladi)
|
yozadi, tinglaydi
|
2.5. Tayanch iboralarni tahlil qiladi
Mavzu bo’yicha talabalarning bilimlarini mustaxkamlash maqsadida Blits-so’rov o’tkazadi.
|
Juft-juft bo’lib ishlaydi. Erkin fikrini bayon etadi.
|
3-Bosqich. Yakuniy (10 daqiqa)
|
3.1 Mavzu bo’yicha umumiy xulosa qilinadi.
|
Xar bir tayanch tushuncha va iboralarni muxokama qiladilar.
|
3.2. Talabalarning faolligi rag’-batlantiriladi.
|
Tinglaydi
|
O’zini qiziqtirgan savollar beradi
|
Eslatma - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 17/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati2.Eslatma. Yarim tayyor mahsulot bitta o’rnatilganda, undagi barcha rejalash chiziklari sandon-taxtaga parallel joylashganda yoki zagotovkani boshqa joyga ko’chirib qo’ymasdan, perpendikulyar chiziqlarni go’niya yordamida rejalash mumkin bo’lgan hollarda rejalash qo’llaniladi. Reysmas ignasi rejalash bazasiga o’rnatiladi, o’lcham vertikal chizg’ichga ko’chiriladi va ignaning dastlabki holati yozib olinadi. SHtangenreysmas qo’llab rejalanganda, rejalash bazasiga rejalash oyog’ining nayzasi o’rnatiladi. O’lchamlar vertikal chizg’ich yoki shtangenreysmas shtangasi bo’yicha dastlabki holatda sanalib, barcha gorizontal hamda vertikal chiziklar reysmas va keng asosli go’niya yordamida chizmaga muvofiq rejalanadi. (Rejalashda “Rejalash asboblaridan
Foydalanish” 3-mashg’ulotning 5-mashqi ko’rsatmalaridan foydalaniladi).
Rejalash chiziklari kernlanadi.
3.Zagotovkani burib rejalash.
|
3.Yarim tayyor mahsulotni burib rejalash uchun uning chizmaga mosligi o’rganiladi.
Baza aniqlanadi (baza sifatida teshik qabul qilinadi). Flanstslar kuporos eritmasi bilan bo’yaladi. Rejalash taxtasida ikkita prizma o’rnatiladi. Zagotovka ularga shunday mahkamlanadiki, o’rtadagi flanets ost qo’ymaga tiralib turadi. Barcha flanetslar bo’yicha yotiqlik reysmas vositasida uzil-kesil tekshiriladi; flanetslarning barcha tekisliklari rejalash taxtasi tekisliklariga perpendikulyarligi keng tovonli burchaklik bilan aniklanadi. CHala mahsulot o’rnatilib, unda barcha yotiq chiziklar rejalanadi. Ikkinchi o’rnatish bazasi tanlanadi va zagotovka 900 ga burilib, taxtaga o’rnatiladi. Rejalash bazasi belgilanib, barcha vertikal chiziklar rejalanadi. Flanetslar tekisligida oldin chizilgan chiziqlarga perpendikulyar chiziqchalar o’tkaziladi (markaz teshiklar ularning kesishish nuqtasi bo’ladi).
|
Fazoviy rejalashda xavfsizlik qoidalari
CHizg’ichlarning o’tkir uchlaridan ehtiyot bo’lib foydalanish kerak. Kernerga bolg’achalar bilan qattiq urmaslik lozim. Rejalash asboblarini charxlashda ularni sovitib turish hamda himoya ko’zoynagini taqib olish zarur.
CHarxlash stanogining korpusi yerga ulangan bo’lishi lozim.
|
| |
-AMALIY - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 22/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahorati7-AMALIY MASHG’ULOT
Metallni to’g’irlash va bukish
Ishning maqsadi :
metallni zubilo, kreytsmeysel, qo’l arra va quvur keskich hamda yuritmali arra, dasgakli qaychilar, jodi qaychilar va ikki diskli qaychilar, elektr qaychilar, abraziv charxtoshlar bilan kesishdagi amallarning nimaga mo’ljallanganligini va bajarilish usullarini, ish o’rnini tashkil etish, xavfsiz ishlash qoidalarini o’rganish;
material tasmasini, shuningdek, kvadrat, doiraviy kesimli metallni rejalamasdan va reja chizilariga binoan kesib olish; stanoklarda va mexanizatsiyalashtirilgan asboblarda (yuritmali arra stanoklari hamda elektr qaychilar bilan) ishlash, ish usullarini to’g’ri bajarish, xavfsiz ishlash qoidalariga rioya qilish, ish o’rnini oqilona tashkil etish kabi amallarni egallash.
Ishning vazifalari:
Metall tasmasini gira jag’lari sathi bo’ylab kesish.
Metall qatlamini yassi keng yuzada kesib olish.
Egri chiziqli ariqchalar ochish.
Metallni sandon-taxtada kesish.
5.Pnevmatik kesish bolg’asi bilan kesish.
6.Kesuvchi asbobni kesish, charxlash va tig’ qirovini ketkazish.
Jixozlar va asboblar:
500—600 g. Li chilangarlik bolg’alari, 175 mm. Li chilangarlik zubilolari, 175 mm. Li kreytsmeysellar, ariqcha ochg’ichlar, o’lchov chizikdari, metall chizgichlar, kernerlar, rejalash andozalari, pnevmatik kesish bolg’alari, shunday bolg’alarga mos zubilolar, charxlash dastgohi, charxlash burchagini tekshirish uchun andozalar, abraziv kayroqlar.
Ishning bajarish tartibi:
Keskich tagliklari, qo’l arra dastgohi, andozalar va detallarning zagotovkalari, chuyan, taxtachalar, podshipnik ichqo’yma—vkladishlari, po’lat list, metall tasmasi, chivig’i va egri chiziq shaklli zagotovkalar.
|
| |
Xomaki mahsulot-zagotovkalarni rejalash uchun o’rnatish

Xomaki mahsulot-zagotovkalarni rejalash uchun o’rnatish
1.Zagotovkani o’rnatish bazalarini aniqlash.
|
1.O’rnatish bazalarini aniqlashda quyidagi qoidalar qo’llaniladi: ishlov berilgan yassi sirt xomaki mahsulotlarida ishlov berilgan eng katta sirt o’rnatish bazasi; teshikli yoki tsilindr shaklidagi zagotovkalarda teshik yoxud yarim tayyor mahsulot o’qi va o’qqa parallel yassi sirt o’rnatish bazalari bo’ladi.
|
2.Parron teshikli yoki tsilindr shaklidagi ishlov berilmagan xomaki mahsulotni o’rnatish.
|
2.Rejalash taxtasi yaxshilab artiladi va zagotovka, tagliklar, ponalar yoki domkratchalarga (mustahkam, tebranmas qilib) o’rnatiladi. Xomaki mahsulot ular vositasida reysmasga muvofiq, shunday to’g’rilanadiki, uning bazali o’rnatish sirti sandon-taxtaga perpendikulyar yo’nalishda bo’ladi.
|
3 .Prizma shaklidagi zagotovkani o’rnatish.
|
3.Zagotovka o’rnatilib, tagliklar, domkratchalar va ponalar bilan shunday to’g’rilanadiki, uning ikki yassi sirti sandon-taxtaga perpendikulyar yo’nalishda bo’ladi.
|
4.CHala mahsulotni rejalash moslamasiga o’rnatish.
|
4.Xomaki mahsulot rejalash quttisi yoki go’niyaga shunday o’rnatiladi va mahkamlanadiki, uning o’rnatish bazasi quti yoki go’niyaning yassi sirtlaridan biriga qat’iy ravishda parallel yo’nalishda bo’ladi.
|
Xomaki mahsulot-zagotovkalarni rejalash
|
Rejalash bazasini tanlash.
|
Rejalash bazalarini tanlashda quyidagi qoidalarga amal qilinadi: simmetrik zagotovkalarda simmetriya o’qi rejalash bazasi bo’lib xizmat qiladi;
teshikli yoki tsilindr shaklli zagotovkalarda teshik yoki chala maxsulot o’qi rejalash bazasi bo’ladi; ishlov berilgan sirtli zagotovkalarda eng ko’p ishlov berilgan sirt rejalash bazasi hisoblanadi.
|
2. Bitta o’rnatilgan zagotovkani rejalash.
|
|
-Mavzu: Zardushtiylik dini

Talabalar soni: 20-30
|
vaqti 2 soat.
|
Mashg’ulot shakli
|
«Ajurli arra» texnikasidan foydalangan holda bilimlarni chuqurlashtirish va mustah-kamlashga qaratilgan amaliy mashg’ulot.
|
Amaliy mashg’ulot rejasi:
|
Markaziy Osiyo xalqlarining qadimgi dinlari.
Zardushtiylik dinining paydo bo’lishi va ta’limoti
Avesto - Zardushtiylik dinining muqaddas kitobi.
|
Mashg’ulotning maqsadi: Mavzu bo’yicha bilimlarni chuqur o’zlashtirishni ta’minlash hamda bilim va ko’nikmalar hosil qilish.
|
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
mavzuni mustaqil o’rganish uchun asos yaratadi;
|
amaliy mashg’ulot rejalari bilan oldindan tanishib chiqib, tayyorgarlik ko’radi;
|
mavzu bo’yicha bilimlarni chuqur o’zlashtirish va mus-tahkamlashga yordam beradi;
|
zardushtiylik ta’limoti va uning asosiy oqimlari, zardushtiylikning vujudga kelishi haqida keng ma’lumot bera oladi;
|
to’g’ridan-to’g’ri va jamoa bo’lib qo’yilgan muammoni tahlil qilib va aniq qaror qabul qilishga shart-sharoit yaratadi;
|
zardushtiylikda gumanizm ta’limotining paydo bo’lishi haqida misollar keltira oladi;
|
mustaqil ishlash uchun imkoniyat yaratadi;
|
kichik guruhlarda ishlagan holda o’z oldiga qo’ygan natijaga erishadi.
|
O’qitish usullari va texnikalari
|
Topshiriqlar – amaliy ishlash uchun, bahs-munozara, kichik guruhlarda ishlash, «Ajurli arra» texnikasi, kichik guruhlarda ishlash.
|
O’qitish vositalari
|
Ma’ruzalar matni, markerlar, qog’ozlar, doska, bo’r.
|
O’qitish shakllari
|
To’g’ridan-to’g’ri, jamoa va guruhlarda ishlash.
|
O’qitish sharoiti
|
Texnik vositalar bilan ta’minlangan auditoriya.
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat, savol-javob, o’z-o’zini nazorat qilish, reyting tizimi asosida baholash.
|
Amaliy mashg’ulot texnologik xaritasi

Ish bosqichlari
|
O’quv faoliyatining mazmuni
|
Tinglovchi faoliyatining mazmuni
|
1-bosqich. Mavzuga kirish (10daqiqa)
|
1.1. O’quv mashg’uloti mavzusi, maqsad va o’quv faoliyati natijalarini aytadi: Ta’lim jarayoni interfaol usullar orqali amalga oshirilishini e’lon qiladi.
|
Tinglaydilar.
|
1.2. Talabalarni jonlantirish maq-sadida «Nima uchun?» texnikasidan foydalanilgan holda: «Nima uchun zardushtiylikni o’rganish hozirgi kunlarda ham faol olib borilmoqda?» deb savol bilan murojaat qiladi (1-ilova). Fikrlarni umumlashtirib, amaliy mashg’ulotni boshlaydi.
|
Organayzerli to’ldiradilar.
Erkin o’z fikrini bildiradilar.
|
1.3. Talabalarni 3 ta kichik guruhlarga bo’ladi, baholash ko’rsatkichi va mezon-lari bilan tanishtiradi (3-ilova).
|
Interfaol usullardan foydalanilgan holda kichik guruhlarga bo’linadi.
|
2.1. Guruhlarga topshiriq beradi: 10-minut ichida har bir guruh quyidagi mavzular bo’yicha umumiy esse yozing: 1.yahudiylikning vatani qaerda?
2.yahidiylik qanday davrda yuzaga keldi?
3.Konfusiychilik va daosizmning g’oyalari nimalardan iborat?
|
Esseni mustaqil, birgalikda vatman-qog’ozlarga yozadilar.
|
2-bosqich. Asosiy qism
(60 daqiqa)
|
2.2. Esse yozish uchun yo’riqnoma beradi, taqdimotini tayyorlashga ko’makla-shadi, izoh beradi, bilimlarini umumlashtiradi, xulosalarga alohida e’tibor qaratadi. Topshiriqlarning bajarilishini qay darajada to’g’ri ekanligini diqqat bilan tinglaydi.
|
Topshiriqni baja-radilar, taqdimo-tini o’tkazadilar, qo’shimchalar kiri-tadilar, baholay-dilar, xulosa chiqaradilar.
|
2.3. Guruhlarga «Koop-koop» texnika-sidan foydalanilgan holda, (2-ilova), «Yahudiylik ta’limoti asoslari nimalardan tashkil topgan?», - deb savol bilan murojaat qiladi.
|
Mustaqil topshiriqni bajaradilar.
|
2.4. Ish boshlanganligini e’lon qila-di, har bir guruh topshiriqlarni vatman-qog’ozlarga tushirib, taqdimo-tini o’tkazishda yordam beradi.
|
Topshiriqni bajaradilar.
|
3-Bosqich. Yakuniy (10 daqiqa)
|
3.1. Ish Yakunlarini chiqaradi. Faol talabalarni baholash mezoni orqali rag’batlantiradi.
|
Ish natijalarining taqdimotini o’tkazadilar. Jamoa bo’lib muhokama qiladilar, baholaydilar.
|
3.2 Mustaqil ishlash uchun topshiriq-lar beradi: Mavzuning mazmunini chuqur o’rganish, keyingi mashg’ulotga tayyorgarlik ko’rish. (4-Ilova)
|
Eshitadi. Aniqlaydi.
|
|
Tinglaydi. Aniqlaydi.
|
Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlari

Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Mustаqil tа’lim va mustаqil ishlаr Mavzu: linq texnologiyasi. Linq sintaksisi. Qidirish, tartiblash,guruhlash, tanlash operatorlari. So‘rovlar. Qism so‘rovlar. Proeksiyalash. Boshqa turga keltirish. Agregatsiya metodlari
|
Texnika madaniyati Reja

|
Texnika madaniyati Reja
|
bet | 1/8 | Sana | 06.12.2023 | Hajmi | 92,5 Kb. | | #112242 |
Bog'liq Texnika madaniyati Reja
Texnika madaniyati
Reja:
1. Pedagogik texnikaning psixologik va fiziologik xususiyatlari.
2. O'qituvchining tashqi ifodasi (mimika va pantomimika) - pedagogik texnika sifatida, Pedagogik texnikani egallash usullari.
3.O'qituvchining nutq madaniyati va unga qo'yiladigan asosiy talablar.
4.Nutqiy faoliyatni oqilona tashkil etish yo'llari.
5.Nutqiy faoliyat ko'nikma va malakalari: tovush, diapazon, tembr, diksiya, ritmika.
Pedagogik texnikaning psixologik va fiziologik xususiyatlari.
Pedagogik texnika - o'qituvchining nafaqat ta'lim-tarbiya jarayonida, balki butun kasbiy faoliyatida zarur boigan umumiy pedagogik bilim va malakalari majmuidir. Pedagogik texnikaning muhira jihatlari - bu avvalo o'qituvchining mahoratini belgilovchi kasbiy ko'nikmalari hisoblanadi, ya'ni unin gsavodli va ifodali so'zlay olishi, o'z fikr-mulohazasini va bilimini tushunarli tilda ta'sirchan bayon qilishi, his-tuyg'usini jilovlay olishi, o'zining shaxsiy xususiyatlanga xos mimik va pantomimik qobiliyatlarga ega bo'lishi, aniq imo-ishora, ma'noli qarash, rag'batlantiruvchi yoki istehzoli tabassum, so'zning cheksiz qudrati orqali o'quvchilar ongiga va tafakkuriga ta'sir o'tkazishi, hozirjavoblik, psixologik bilimlarga ega bo'lishi kabilardir.
O'qituvchining pedagogik texnikasi qanday ko'nikma va malakalardan iborat ekanligi, pedagogik texnika vositasida o'qituvchi ta'lim muassasalarida ta'lim-tarbiyaviy faoliyatni zamonaviy talablar asosida qanday tashkil qilishi, o'quvchilarga tarbiyaviy ta'sir ko'rsatishida qanday ahamiyatga ega ekanligi kabi muammolar hozirgi kungacha dunyo olimlarining diqqatini o'ziga jalb etib kelmoqda.
Hozirgi kunda pedagogik texnika tushunchasi ikkita guruhga bo'lib o'rganiladi.
Birinchi guruh komponentlari o'qituvchining shaxsiy axloqiy fazilatlari va xulqi bilan bog'liq bo'lib, ta'lim-tarbiya jarayonida o'z-o'zini boshqarish malakalarida (refleksiya) namoyon bo'ladi:
ta'lim-tarbiya jarayonida o'zxatti-harakatlarini boshqarishi, (mimika, pantomimika);
ta'lim-tarbiya jarayonida o'z hissiyotini va kayfiyatini jilovlay olishi va turli nojo'ya ta'sirlarga berilmaslik;
mukammal ijtimoiy perseptiv qobiliyatlarga (diqqat, kuzatuvchanlik, xayol) egaligi;
• nutq texnikasini (nafas olish, ovozni boshqarish, nutq tempi) bilishi va o'z o'rnida qo'llay olishi.
|
| |
Ilk yakka xudolikni targ’ib qiluvchi dinlardan biri

Talabalar soni: 20-30
|
vaqti 2 soat.
|
Mashg’ulot shakli
|
“Nima uchun?” organayzeridan foydalangan holda, mavzu bo’yicha bilimlarni musthxkamlashga va chuqurlashtirishga qaratilgan amaliy mashg’ulot.
|
Amaliy mashg’ulot rejasi:
|
Yahudiylik dinining vujudga kelishi va ta’limoti.
Veda va Veda dinlari.
Konfutsiychilik. Daosizm.
|
Mashg’ulotning maqsadi: Mavzu bo’yicha bilimlarni chuqur o’zlashtirishni ta’minlash hamda bilim va ko’nikmalar hosil qilish.
|
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
Milliy dinlar haqida gapirib ma’lumot beradi.
|
Milly dinlar haqida tushunchaga ega bo’ladi.
|
Milliy dinlarning o’ziga xos xususiyatlari nimalardan iborat ekanligini tushuntirib, izohlab beradi.
|
Milliy dinlar haqida keng ma’lumotlar bazasiga ega bo’ladi. Yahudiylik g’oyalarini o’rganadi.
|
Veda va veda dinlarining tarixi haqida gapirib beradi.
|
Vedaizmning g’oya va ta’limoti haqida ma’lumot beradi.
|
Konfusiychilik, daosizm haqida ma’lumot beradi.
|
Konfusiychilik va daosizmning falsafasini tushunib etadi.
|
O’qitish usullari va texnika va texnika
|
Sxema,slaydlar,doska, kog’oz qalam
|
O’qitish vositalari
|
Topshiriqlar, Nima uchun? dialog,amaliy ishlash usuli
|
O’qitish shakllari
|
Individual, guruhlarga bo’linib ishlash
|
O’qitish sharoiti
|
Texnik vositalar bilan ta’minlangan auditoriya.
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat, savol-javob, o’z-o’zini nazorat qilish, reyting tizimi asosida baholash.
|
Mavzuga oid savollar - Ijtimoiy- gumanitar fanlar

|
Ijtimoiy- gumanitar fanlar
|
bet | 62/67 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 405,29 Kb. | | #131565 |
Bog'liq Ijtimoiy- gumanitar fanlar-fayllar.orgMavzuga oid savollar.
O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasida diniy e’tiqod erkinligiga qanday munosabat bildirilgan?
Diniy e’tiqod erkinligi haqida Konstitutsiyaning qaysi Qonunida so’z yuritiladi?
“Diniy tashkilotlar” deganda nimalar nazarda tutiladi?
Diniy tashkilotlarga kimlar a’zo bo’la oladi?
Turli konfessiyalar orasida nizo chiqmasligi uchun davlat qanday tadbirlarni qo’llaydi?
9-Mavzu: Diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash: O‘zbekiston tajribasi.
Talabalar soni: 20-30
|
vaqti 2 soat.
|
Mashg’ulot shakli
|
“Kaskad” organayzeridan foydalangan holda, informatsion baxs-munozarali mashg’ulot.
|
Amaliy mashg’ulot rejasi:
|
Diniy mutaassiblik (fanatizm), ekstremizm, aqidaparastlik (fundamentalizm), xalqaro terrorizm tushunchalarining mazmuni va reaksion mohiyati.
Diniy ekstremizm va terrorizmga qarshi kurash. O‘zbekiston tajribasi
Virtual olam tahdidlari. Internet muammosi. Kibermakon va din.
|
|
Mashg’ulotning maqsadi: Mavzu bo’yicha bilimlarni chuqur o’zlashtirishni ta’minlash hamda bilim va ko’nikmalar hosil qilish.
Pedagogik vazifalar:
|
O’quv faoliyati natijalari:
|
Ekstremizm va mutaasiblikning mazmunini yoritib beradi
|
Ekstremizmning ma’nosini aytib beradi
|
Terrorizm va uning ko’rinishlari haqida so’zlaydi
|
Vijdon erkinligining qonuniy kafolatlarinitushuntirib beradi.
|
Diniy aqidaparastlikka qarshi kurashning huquqiy asoslari haqida m’lumot beradi
|
Diniy aqidaparastlikning ijtimoiy ma’naviy hayotdagi o’rnini ochib beradi
|
yoshlarni ma’naviy barkamollik ruhida tarbiyalashda vijdon erkinligining o’rnini ko’rsatib beradi
|
yoshlarni ma’naviy barkamollik ruhida tarbiyalashda vijdon erkinligining rolini gapirib beradi
|
O’qitish usullari va texnikalari
|
Topshiriqlar – amaliy ishlash uchun, bahs-munozara, «Konvert» va «Qanday» texnikasi.
|
O’qitish vositalari
|
Ma’ruza - matni, manbaalar, adabiyotlar, doska, bo’r.
|
O’qitish shakllari
|
Jamoa va guruhlarda ishlash.
|
O’qitish sharoiti
|
Texnik vositalar bilan ta’minlangan auditoriya.
|
Monitoring va baholash
|
Og’zaki nazorat, savol-javob, o’z-o’zini nazorat qilish, reyting tizimi asosida baholash.
|
|
| |
Asosiy adabiyotlar - Namangan muhandislik-qurilish instituti

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti
|
bet | 133/138 | Sana | 20.01.2024 | Hajmi | 35,39 Mb. | | #141780 |
Bog'liq Kasb mahoratiAsosiy adabiyotlar
Gurin. F.B. Klepikov V. D., Reyi. V.V.Avtomobilsozlik texnologiyasi S. M. Qodirov taxriri ostida, Toshkent, 2010 y. 253 bet.
Borovskiy Yu. Avtomobillarning tuzilishi, texnik xizmat ko’rsatish va tahmirlash. Darslik. Mexnat, 2011 y. -485 bet.
Siddiqnazarov Q. M. Avtomobillarning texnik ekspluatasiyasi darslik-T.: “Voris nashiryot” 2008 y-560 bet.
Makienko N., Umronxujaev A. Chilangarlik. Darslik -T.: Mexnat, 2013 y. -272 bet.
H.M.Mamatov. Avtomobillar, II qism. Darslik -T.:«O’zbekiston», 1998 y. -402 bet.
Qo’shimcha adabiyotlar
Muhitdinov A. A., Sattivaldiyev B.,Xakimov Sh., Transport vositalarining tuzilishi, o`quv qo`llanma-T.: “Ta`lim nashiryoti” 2014 y-158 bet.
O’zbekiston respublikasi avtomobil transporti harakatdagi tarkibiga texnik xizmat ko’rsatish va ta`mirlash haqidagi «Nizom», T.: «O’zavtotrans», 1999
Narzullayev K. Sh., Xidirov U. X., Chilangarlik fanidan. uslubiy qo`llanma NamMPI-2015 y 81 bet.
A.Normirzayev., A.Nuriddinov. Kasb mahorati fanidan o`quv qo`llanma NamMQI-2020 y 137 bet.
Axborot manbalari:
1. www.gov.uz – O’zbekiston Respublikasi hukumat portali.
2. www.ziyonet.uz – O’zbekiston Respublikasi ta’lim portali.
3.www.natlib.uz – Alisher Navoiy nomidagi milliy kutubxona.
4.https: //www.scops.som – Skopus xalqaro ma’lumotlar bazasi.
Fan o‘qituvchisi to‘g‘risida ma’lumot
Muallif(lar):
|
Razokov AlisherYakubjonovich
|
E-mail:
|
Aliraz1985 @umail.uz
|
|
|
| |
O’lcham aniqligi - Namangan muhandislik-qurilish instituti

O’lcham aniqligi
|
Точность измерения
|
Tochnost ismermania
|
Kesuvchi asbobning qirindiga chikarish aniqligi, o’tish uzunligi va keskichning o’lchamlariga bog’liq. Ishlov berish aniqligiga ishlov berish jarayoni davomida turli omillar ta’sir qiladi.
|
Jixozning noaniqligi va yeyilganligi
|
Неопределенность и загрязнение прибора
|
Uncertainty and impurity of the appliance
|
Jixozlarni ishlab chiqish juda yuqori aniqlikda buladi, ammo kesish asbobi ish davomida anchagina yeyiladi. Dastgox, moslama, kesuvchi asbob, detal (DMAD) tizimining bikr emasligi.
|
Quyim
|
После
|
Goose
|
Detalni tayyorlash jarayonida tayyor detal yuzasidan olib tashlanadigan metal qatlami.
|
Yig’ish operatsiyasi
|
Сбор
|
Collection
|
Bir yoki bir necha ishchi tomonidan mazkur uzel yoki maxsulot ustida bajarilgan texnologik jarayonning tugallanagan qismiga aytiladi.
|
Sozlash
|
Установка
|
Installation
|
Detallarning uzellar-dagi va uzellarning maxsulotdagi xolatini aniqligiga erishish uchun amalga oshiriladi.
|
Texnologiya
|
Технология
|
Technology
|
Ishlab chiqarish jarayonlarini bajarish usullari va vositalari tug’risidagi bilimlar majmuasidan iborat.
|
|
Farg‘ona davlat universiteti iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha) fakulteti

|
Farg‘ona davlat universiteti iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo‘yicha) fakulteti
|
bet | 1/5 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 50,35 Kb. | | #253429 |
Bog'liq 5-mavzu Iqtisodchilar uchun matematika
FARG‘ONA DAVLAT UNIVERSITETI
IQTISODIYOT
(tarmoqlar va sohalar bo‘yicha)
FAKULTETI (sirtqi bo‘lim)
2-KURS 2M 22-60-GURUH TALABASI
SIDIKOV DONIYOR
MUSAJONOVICHNING
“Iqtisodchilar uchun Matematika”
fanidan
MUSTAQIL ISHI
Topshirdi:D.Sidikov
Qabul qildi: M.Abdumannobov
Sana:_____________
Mavzu: To‘la ehtimol va Bayyes
formulalari, Bernulli sxemasi
Reja:
1.To’la ehtimol
2. Bayyes formulalari
3. Bernulli sxemasi
To‘la ehtimol formulasi. Bayes formulalari
Biror A hodisa hodisalarning to‘la guruhini tashkil etadigan B1, B2, … Bn hodisalarning (ular gipotezalar deb ataladi) biri bilan ro‘y berishi mumkin bo‘lsin. Bu gipotezalarning ehtimollari ma’lum, ya’ni P(B1), P(B2), …P(Bn) berilgan. Bu gipotezalarning har biri amalga oshganida A hodi-saning ro‘y berish shartli ehtimollari ham ma’lum, ya’ni P(A/B1), P(A/B2), …P(A/Bn) ehtimollar berilgan. U holda A hodisaning ehtimoli tola ehtimol formulasi deb ataluvchi quyidagi formula bilan aniqlanadi.
Birgalikda bolmagan, hodisalarning to‘la guruhini tashkil etadigan B1, B2, … Bn hodisalar bеrilgan va ularning P(B1),P(B2),…P(Bn) ehti-mollari ma’lum bo‘lsin. Tajriba o‘tkaziladi va uning natijasida A hodisa ro‘y bеradi deylik, bu hodisaning har bir gipotеza bo‘yicha shartli ehtimoli, ya’ni P(A/B1), P(A/B2),… P(A/Bn) ma’lum. A hodisa ro‘y bеrishi munosabati bilan gipotеzalarning ehtimollarini qayta baholash uchun, boshqacha aytganda, P(B1/A), P(B2/A), …P(Bn/A) shartli ehtimolini topish uchun
Bayеs formulalaridan foydalaniladi.
|
| |
Mavzu: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish

|
Mavzu: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish
|
bet | 1/2 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 459,24 Kb. | | #228037 |
Bog'liq BTKM2 MAVZU: Model parametrlarini idintifikatsiyalash va monatligini o’rnatish
REJA:
Identifikatsiyalash masalasini qo‘yilishi - Obyektni matematik tavsiflni identifikatsiyalash jarayonni matematik modelini monandligini qurishda asosiy bosqich bo‘lib hisoblanadi va shuning uchun o‘zi bilan birga kimyo texnologik jarayonlami matematik modellashda markaziy masalalardan biri bo‘lib hisoblanadi. Yuqorida ko‘rsatib o‘tilgandek bunday jarayonlaming ko'pchiligi fazo va vaqt bo'yicha taqsimlangan ko‘p fazali ko‘p komponentli muhitni ifodalaydi. Bunday jarayonlaming muhim alohidaliklari ulaming massa va issiqlik o'tkazish apparatlaridagi jarayonlaming gidrodinamik holati aniqlangan - stoxastik tabiatli boMgani bilan belgilanadi. Buning natijasi sifatida matematik modellaming parametrlari jarayonni o‘tishini stoxastik alohidaliklarini akslantiradi va statistik metodlar bilan aniqlanadi.
Hozirgi vaqtda parametrlari bo‘yicha chiziqli bo'lgan matematik modellami baholash nazariyasi ko'proq ishlab chiqilgan. Lekin kimyo texnologik jarayonlaming ko'pchiligi parametrlari bo'yicha nochiziqli bo‘iib hisoblanadi, bu o‘z navbatida ulami identifikatsiyalash masalalarini yechishda ancha qiyinchiliklar tug'diradi. Shuning uchun nochiziqli modellarni identifikatsiyalashni yoki taxminiy baholash yordamida, yoki kimyo texnologik jarayonni dastlabki modelini chiziqlantirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Ushbu bobda ham chiziqli va ham nochiziqli matematik modellami identifikatsiyalash metodlari ko'rib chiqiladi. - Hozirgi vaqtda parametrlari bo‘yicha chiziqli bo'lgan matematik modellami baholash nazariyasi ko'proq ishlab chiqilgan. Lekin kimyo texnologik jarayonlaming ko'pchiligi parametrlari bo'yicha nochiziqli bo‘iib hisoblanadi, bu o‘z navbatida ulami identifikatsiyalash masalalarini yechishda ancha qiyinchiliklar tug'diradi. Shuning uchun nochiziqli modellarni identifikatsiyalashni yoki taxminiy baholash yordamida, yoki kimyo texnologik jarayonni dastlabki modelini chiziqlantirish yo‘li bilan amalga oshiriladi. Ushbu bobda ham chiziqli va ham nochiziqli matematik modellami identifikatsiyalash metodlari ko'rib chiqiladi.
- Noma’lum parametrlami baholash bilan bir qatorda identifikatsiyalash masalasi kimyo texnologik jarayonni modeli bo'yicha hisoblanadigan holat o'zgaruvchilarini tajriba asosida kuzatiladigan qiymatlari bilan taqqoslanishini ko'zda tutsa, bu bobda undan tashqari modelni real obyektga mos kelishi (monandligi) ni o'matish metodlari ham ko'rib chiqiladi
|
| |
Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillashtirish bo’yicha

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
O’RTA MAXSUS, KASB- HUNAR TA’LIMI MARKAZI
ShAYXONTAHUR TRANSPORT KASB- HUNAR KOLLEJI
Aniq fanlar kafedrasi
Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillashtirish bo’yicha
Uslubiy qo’llanma
Toshkent 2014
Valiyeva G.M. “Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillshtirish ” Uslubiy qo`llanma. Toshkent-2013.
Uslubiy qo’llanmada Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillshtirish bo`yicha uslubiy tavsiyalar bayon etilgan. Ushbu tavsiyalar didaktik tamoyillar, mustaqil ishning maqsad vazifalari, mustaqil ishlar uchun ko’rsatmalar, ularni bajarilishi, mustaqil ishlarni baholash va nazorat qilish qoidalarini hisobga olgan holda loyihalashtirilgan.
Uslubiy qo’llanma kasb- hunar kollejlarida “Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillashtirish” ga mo’ljallangan.
Taqrizchilar: Valiyeva M.U.- Shayxontahur transport kasb- hunar kolleji “Aniq fanlar” kafedra mudiri
Xakimov X.A.- Shayxontahur transport kasb- hunar kolleji “Aniq fanlar” kafedrasi Informatika va axborot texnologiyalari fani o`qituvchisi
Uslubiy qo’llanma “Aniq fanlar ” kafedrasi yig’lishining “___”_______2014 yil,
“_____” sonli yig’ilishida ko’rildi va ilmiy pedagogik kengashga tavsiya etildi.
Kafedra mudiri: Valiyeva M.U.____
Annotasiya
Ushbu o`quv- uslubiy qo`llanmada “Informatika va axborot texnologiyalari fanidan mustaqil ishlar va ularni tashkillashtirish” bo`yicha uslubiy tavsiyalar va ko`rsatmalar, mustaqil ishlarni bajarish usullari yoritilgan.
Tuzuvchi: Valiyeva G.M.- Shayxontahur transport kasb- hunar kolleji
Informatika va axborot texnologiyalari fan o`qituvchisi
Taqrizchilar: : Valiyeva M.U.- Shayxontahur transport kasb- hunar kolleji “Aniq fanlar” kafedra mudiri
Xakimov X.A.- Shayxontahur transport kasb- hunar kolleji
Informatika va axborot texnologiyalari fan o`qituvchisi
Ushbu uslubiy qo`llanma Shayxontahur transport
Kasb- hunar kollejining ilmiy pedagogik
Kengashida tasdiqlangan.
№ “___”________2014 yil
Informatika va axborot texnologiyalari fanidan o`quvchilarning mustaqil ishlarni tashkil etish va o`tkazish
Akademik litsey va kasb- hunar kollejlarida o`quvchining mustaqil ishini tashkil etish to`g`risidagi muvaqqat Nizomda keltirilgan umumiy qoidalar, mustaqil ishning maqsad va vazifalari, tashkiliy shakllari, uslubiy ta`minoti, nazorat qilish va baholash mezonlari 2005- 2006 o`quv yilida chuqur o`rganildi.
|
Komplektlash (butlash) - Namangan muhandislik-qurilish instituti

Fan mazmuni ( 1-Kuzgi semester)
|
Mashg‘ulotlar shakli: amaliy mashg‘ulot (A)
|
Soat
|
|
Rejalash asboblaridan foydalanish
|
2
|
|
O’lchov asboblaridan foydalanish. Tekislikda rejalash
|
2
|
|
Yassi yuzalarni to’g’ri chiziqlar bilan rejalash
|
2
|
|
Yassi yuzalarni egri chiziqlar bilan rejalash
|
2
|
|
Fazoviy rejalash
|
2
|
|
Metall kirqish va kesish
|
4
|
|
Metallni to’g’rilash va bukish
|
4
|
|
Metallni po’lat arra va quvur qirqqichda qirqish va qaychida qirqish
|
2
|
|
Egovlash
|
4
|
|
Parmalash, stanokda va parmalash mashinalarida parmalash
|
2
|
|
Teshiklarni zenkovkalash, zenkerlash va yo’nib kengaytirish
|
2
|
|
Tashqi va ichki rezba ochish
|
4
|
|
Parchinli birikmalar yasash
|
2
|
|
Moslash (pripasovka), ishqalab moslash
|
2
|
|
Yassi va tutashma yuzalarni shaberlash
|
2
|
|
Yumshok, kavsharlar bilan kavsharlash
|
4
|
|
Podshipniklarni oqartirish va ularga babbit qo’yish
|
2
|
|
Payvandlash jarayoni
|
4
|
|
Avtоmоbil dvigatelini avtоmоbildan yechish
|
2
|
|
Dvigatelni qismlarga ajratish va yig’ish
|
2
|
|
Dvigatelni krivоship-shatunli mexanizmini va gaz taqsimlash mexanizmini qismlarga ajratish va yig’ish
|
4
|
|
Sоvitish va mоylash tizimini qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Karbyuratоrli dvigatellarning ta`minlash tizimini qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Injektorli ta’minlash tizimini qismlarga ajratish va yig‘ish
|
2
|
|
O‘t oldirish taqsimlagichini qismlarga ajratish va yig‘ish
|
2
|
|
Generator va statyorni qismlarga ajratish va yig‘ish
|
4
|
|
Ilashish muftasini qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Uzatmalar va taqsimlash qutisini qismlarga ajratish va yigish
|
4
|
|
Kardanli uzatmani qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Asоsiy uzatma va differensialni qismlarga ajratish va yigish
|
4
|
|
Oldingi va orqa osmani qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Rul mexanizmini qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Tоrmоz tizimini qismlarga ajratish va yigish
|
2
|
|
Avtomobilning yoritish tizimining texnik holatini baholash, TXK va rostlash
|
2
|
|
Avtomobil kuzovini (eshik va orqa kapotlar) sozlash
|
2
|
|
Jami
|
90
|
Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik
Download
33,06 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/148
Sana
01.10.2024
Hajmi
33,06 Mb.
#273065
Download
33,06 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik
Download
33,06 Mb.
Matnni ko'rish
Chidamlilik
– uzoq vaqt foydalanish samaradorligi;
Daromadlilik

10
10
3-§.
TEXNIK TIZIMLAR HAQIDA TUSHUNCHA.
TEXNOLOGIK MASHINALAR
Har bir insonning hayoti davomidagi faoliyati turli xil texnik obyektlar bilan uzviy
bog‘liqdir.
Texnik obyekt
– bu ma’lum ehtiyojlarni qondirish uchun mo‘ljal langan asbob-
uskunalar, moslamalar va turli materiallardir.
Ish jarayonida asbob-uskunalardan foydalanish orqali ma’lum
ehtiyojlarni
qondirish uchun bajariladigan ish ketma-ketligi
texnik tizim
deyiladi.
Bu esa buyum yasash jarayonida bitta asbobdan foydalanish boshqa asbob-uskuna
va moslamalardan ham foydalanishga ta’sir qilishidan iborat. Masalan, yog‘ochga
ishlov berish stanoklari turli murakkab qism larni o‘z ichiga oladi.
Undagi bitta
mexanizmning ishlashi bosh qa la ri ni ishlashi uchun ta’sir ko‘rsatishi texnik tizim
hisoblanadi.
Hozirgi zamon texnikasining asosini mashinalar tashkil etadi.
Ular bajaradigan
ishi ga ko‘ra bir-biridan farqlanadi. Masalan, ener getika mashinalari (turbina, ichki
yonish dvigateli,
elektrodvigatel, elektrogenerator va b.); transport mashinalari
(samolyot,
avtomobil, vertolyot, velosiped va b.).
Mashina
– bu о‘ziga biriktirilgan vazifalarni bajarish uchun ener giya sarflay di gan,
bir-biriga bog‘langan qismlardan (detal, mexanizm) iborat bо‘lgan texnik qurilma.
TEXNOLOGIYA
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining

|
TEXNOLOGIYA
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining Pdf ko'rish
|
bet | 148/148 | Sana | 01.10.2024 | Hajmi | 33,06 Mb. | | #273065 |
Bog'liq 5-texnologiyaTEXNOLOGIYA
Umumiy o‘rta ta’lim maktablarining
5-sinfi uchun darslik
“S
harq” nashriyot-matbaa
aksiyadorlik kompaniyasi
Bosh tahririyati
Toshkent – 2020
Muharrirlar
Rustam Yorlaqabov, Qodirjon Qayumov
Badiiy muharrir
Bahrom Bobojonov
Rassom
Umida Akbarova
Texnik muharrir va sahifalovchi
Oygul Fozilova
Musahhihlar
Ma’mura Ziyamuhamedova
,
Sharofat Xurramova
QR kodga oluvchi
O‘ktamjon Shokarimov
Nashr litsenziyasi AI № 201, 28.08.2011-y.
Bosishga ruxsat etildi 28.09.2020-yil. Bichimi 60x84
1
/
8
.
“Arial” garniturasi. Ofset usulda bosildi.
Ofset qog‘oz. Kegl 14,5; 13. Shartli bosma tabog‘i 31,19.
Nashriyot-hisob tabog‘i 30,04. Adadi 500940 nusxa. Buyurtma № 2580.
“
Sharq” nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosmaxonasi,
100000, Toshkent sh., Buyuk Turon ko‘chasi, 41-uy.
“Kolorpak” MCHj bosmaxonasida 200000 nusxa chop etildi.
Toshkent sh., Elbek ko‘chasi, 8-uy.
|
| |
Mexanizatsiya - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

77
3
Avtomatlashtirish
– ishlab chiqarishni mexanizatsiyalashning eng yuqori
darajasi bo‘lib, unda malakali ishchi avtomatlashtirilgan
mashina va mexanizmlar orqali faqat ishlab chiqarish
jarayonini tashkil etadi va boshqaradi.
Texnologiya
– yunoncha ikki so‘zdan –
“texnos” (techne)
– mahorat, san’at va
“logos” (logos)
– fan, ta’limot so‘zlaridan tashkil topgan.
Texnologiya ish usullarini, uning rejimini, harakatlar ketma-ketligini o‘z ichiga
oladi.
Mehnat jarayonida texnika va texnologiyalarning roli mah su lot tayyorlashning eng
zamonaviy va samarali usullarini yaratishdan iborat.
Fan va texnika rivojlanib borgan sari texnika va texnologiyalarning o‘rni va roli
oshishi natijasida texnologiyalar ham yangilanib va oʻzgarib bormoqda. Bu esa inson
qo‘l mehnatini yengillashtirishga, mehnat unumdorligini oshirishga, sifatli mahsulot
ishlab chiqarishga xizmat qilmoqda.
1shakl
Mexanizatsiyalash darajalari
Qisman mexanizatsiyalash
– bajaradigan ishlarni mashinalar yoki mexanizmlar
yordamida qo‘lda amalga oshirilishi;
Murakkab mexanizatsiyalash
– ishchi tomonidan mahsulotni ishlab chiqarish jarayo-
ni ni mashinalarda bajarilishining boshqarilishi;
1
2
-amaliy mashg‘ulot - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

19
19
8-§.
YOG‘OCH TABIIY KONSTRUKSION
MATERIAL SIFATIDA
Texnologiya fani mashg‘ulotlarida Siz turli xil mahsulotlarni tay yorlaysiz. “Mah-
sulot” so‘zi “ishlab chiqariladigan buyum yoki buyum lar to‘plami” ma’nosini ang la-
tadi.
Yog‘och va yog‘och materiallar xalq xo‘jaligining hamma tarmoqla rida eng ko‘p
ishlatiladigan konstruksion materiallardan biri dir. Ming yillar davomida odam lar
yog‘ochdan tur li xil maq sadlarda foy da langanlar: qu ri
lish va in sho ot lar da, av to mo bil-
soz lik,
vagonsoz lik, ke ma soz lik, ko‘mir
sa no a tida, qog‘oz-sel lu loza sa noa ti da, faner,
mebel, sport in ventarlari, gugurt ish
lab chiqarishda, etil spir ti, sinte tik kauchuk, turli
lok lar va bo‘yoqlar olish da va boshqa sohalarda (9-rasm).
9-rasm.
Yog‘ochdan olinadigan mahsulotlar.
5. Brusokni dastgoh iskanjasiga mahkamlashni mashq qiling.
6. Mashg‘ulot davomida belgilangan ichki tartib va xavfsizlik tex nikasi qoidala ri ga
amal qiling.
Mustahkamlash uchun savollar
1. Duradgorlik ish o‘rni deganda nimani tushunasiz?
2. Duradgorlik dastgohi deb nimaga aytiladi?
3. Siz duradgorlik dastgohi balandligini qanday tekshirasiz? Javo bingizni
mi sollar bilan tushuntirib bering.
4. Ustaxonada berilgan topshiriqlarni bajarishda qanday
xavfsizlik texnikasi
qoida lariga amal qilish kerak?
TEXNOLOGIYA VA DIZAYN - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

66
ZAMONAVIY
TEXNIKA VA
TEXNOLOGIYALAR
b
o
b
-
1-§. MEHNAT jARAYONINI TASHKIL ETISHDA TEXNIKA VA
TEXNOLOGIYALARNING O‘RNI VA ROLI
Mamlakatimizda xalq hunarmandchiligi qadimdan rivojlangan bo‘ lib, yog‘och-
ga ishlov beruvchi
hunarmandlar duradgorlar, naq qosh lar, ganchkorlar, yog‘och
o‘y ma korlar deb atalgan bo‘lsalar, metallga qizdirib ishlov beruvchi hunarmandlar
te mirchilar, sovuq holda ishlov beruvchi hunarmandlar chilangarlar deb atalgan.
Xalq hunarmandchiligi har bir xalqning, tarixiy rivojlanishi, milliy qadriyatlarini
ifodalaydigan soha bo‘lib, uning ma’naviy, moddiy va madaniy merosi hisoblanadi.
Bugungi kunda ish
qurollarining takomillashishi, yangidan yangi moslama va
mexanizmlarning ixtiro etilishi tufayli qo‘l mehna tini yengil lash tiradigan, mehnat
unumini oshirish imkonini beradigan ma shi na lar yaratildi.
Mashinasozlik sanoati va uning barcha tarmoqlarini taraqqiy eti shi, ishlab chiqa-
rishning mexanizatsiyalashtirilishi va avtomatlashtiri lishi yog‘och va metallga ishlov
berish sohasidagi ishlarning takomilla shishiga va tarmoqlanishiga katta ta’sir ko‘r -
satdi.
Mexanizatsiyaning ijtimoiy-iqtisodiy samarasi ishlab chiqarish usu liga bog‘liq.
Ishlab chiqarishning mexanizatsiyalash tiri lishi va avtomat lash ti rili shidan qat’i
nazar,
bunda albatta, asbob-uskuna,
mexanizm va mashinalarni, stanoklarni ishga
sozlash, ta’mirlash kabi ish lar qo‘lda bajariladi.
Mexanizatsiyalash
darajalari
1-shaklda berilgan.
Mehnat jarayonini tashkil etish
– mahsulot ishlab chiqarishda ishlarni belgi lan-
gan tartib-qoidalar va xavfsizlik texnikasi hamda sanitariya-gigiyena talablari asosida
olib borishdan iborat.
Texnika
so‘zi yunoncha “
techne
” – san’at, ustalik, mahorat kabi ma’nolarni angla-
tadi. Kengroq ma’noda oladigan bo‘lsak:
Vazirlar Mahkamasi - Mavzu: Davlat mustaqilligi sari tashlangan qadamlar Reja

|
Mavzu: Davlat mustaqilligi sari tashlangan qadamlar Reja
|
bet | 12/14 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 380,93 Kb. | | #256740 |
Bog'liq 111 Davlat mustaqilligi sari tashlangan qadamlarVazirlar Mahkamasi. O’zbekistonda boshqaruv tizimi tubdan isloh qilindi.
Milliy davlatchilik an’analarini o’zida mujassamlashtirgan ijroiya hokimiyatVazirlar Mahkamasi tuzildi.
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi ijro etuvchi hokimiyatni amalga oshiradi.
O’zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tarkibiga O’zbeksiton Respublikasi Bosh vaziri, uning birinchi o’rinbosari va o’rinbosarlari, vazirlar, davlat qo’mitalari raislari va Qoraqalpog’iston Respublikasi Ministrlar Kengashi raisi kiradi.
Vazirlar Mahkamasining tarkibi O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan shakllantiriladi. O’zbekiston Respublikasi Bosh vaziri nomzodi Prezidentning taqdimiga binoan O’zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining palatalari tomonidan ko’rib chiqiladi va tasdiqlanadi. Vazirlar Mahkamasining a’zolari Bosh vazir taqdimiga binoan O’zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan tasdiqlanadi.
Vazirlar Mahkamasi iqtisodiyotning, ijtimoiy va ma’naviy sohaning samarali faoliyatiga rahbarlikni, O’zbekiston Respublikasi qonunlari, Oliy Majlis qarorlari,
Prezident farmonlari, qarorlari va farmoyishlari ijrosini ta’minlaydi.
Vazirlar Mahkamasi barcha organlar, korxonalar, muassasalar, tashkilotlar, mansabdor shaxslar va fuqarolar tomonidan bajarilishi majburiy bo’lgan qaror va farmoyishlar chiqaradi.
O’zbekiston Respublikasi Bosh vaziri Vazirlar Mahkamasi Faoliyatini tashkil etadi va unga rahbarlik qiladi. Prezident topshirig’iga binoan xalqaro munosabatlarda O’zbeksiton Respublikasi nomidan ish ko’radi.
O’zbekiston Respublikasi vazirliklari
Adliya vazirligi
Ichki ishlar vazirligi
Madaniyat va sport ishlari vazirligi
Mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish vazirligi
Moliya vazirligi
Mudofaa vazirligi
Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
Sog’liqni saqlash vazirligi
Tashqi ishlar vazirligi
Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi
Favqulodda vaziyatlar vazirligi
Xalq ta’limi vazirligi
Iqtisodiyot vazirligi
Qishloq va suv xo’jaligi vazirligi
|
| |
O’zbekiston Respublikasi davlat qo’mitalari

|
O’zbekiston Respublikasi davlat qo’mitalari
|
bet | 13/14 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 380,93 Kb. | | #256740 |
Bog'liq 111 Davlat mustaqilligi sari tashlangan qadamlarO’zbekiston Respublikasi davlat qo’mitalari
Davlat arxitektura va qurilish qo’mitasi
Davlat bojxona qo’mitasi
Davlat geologiya va mineral resurslari qo’mitasi
Yer resurslari, geodeziya, kartografiya va davlat kadastri bo’yicha davlat qo’mitasi
Davlat soliq qo’mitasi
Davlat statistika qo’mitasi
Davlat mulk qo’mitasi
Monopoliyadan chiqarish va raqobatni rivojlantirish davlat qo’mitasi
O’zbekiston Respublikasi agentliklari
“O’zkommunxizmat agentligi
O’zbekiston Matbuot va axborot agentligi
Aloqa va axborotlashtirish agentligi
O’zbekiston standartlashtirish, metrologiya va sertifikatlashtirish agentligi
O’zbekiston avtomobil va daryo transporti agentligi
O’zbekiston mualliflik huquqini himoya qilish respublika agentligi
O’zbekiston Respublikasi Markaziy banki huzuridagi qimmatbaho metallar agentligi
“O’zarxiv” agentligi
Sud hokimiyati. O’zbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi va 1993-yil 2sentabrda qabul qilingan "Sudlar to’g’risida" gi qonun asosida sud islohotlari o’tkazildi. Sudlarning mustaqilligi qonunlashtirildi, ularning odil sudlovni amalga oshirish faoliyatiga aralashishga yo’l qo’yilmaydi. Ayblanuvchining himoyalanish huquqi, advokatura tizimining mustaqilligi huquqiy jihatdan ta’minlandi. O’zbekistonda sud hokimiyati qonunning ustunligi, barcha foqarolarning qonun oldida tengligini ta’minlash yo’lida faoliyat ko’rsatmoqda.
Sud hokimiyati tuzilishi.
O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyaviy sudi.
|
|
|
| |
Mustahkamlash uchun savollar - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

88
2-§. TEXNIKA TURLARI. TEXNIKANING KLASSIFIKATSIYASI
VA TAVSIFLARI
Dunyoda turmoq uchun dunyoviy fan va ilm lozimdur,
zamona ilmi va fanidan bebahra millat boshqalarga poymol bo‘lur.
M. Behbudiy
Zamonaviy texnika va texnologiyalarning rivojlanish davrining boshlang‘ich
nuq tasi birinchi sanoat inqilobining boshlanishi hisob lanadi. XVIII asrning birinchi
yarmida bug‘ dvigatellari va yigirish mashinalarining ixtiro qilinishi qo‘l
mehnatini
yengillashishi va mashi nasozlik ishlab chiqarishiga o‘tish davrini belgilab berdi.
XIX asr oxirida ichki yonish dvigatelining yaratilishi dengiz va temiryo‘l
transportining texnik xususiyatlarini sezilarli darajada yaxshi lashga imkon berdi. U
benzin yoqilg‘isida ishlovchi dvigatelli avtomobilning paydo bo‘lishiga olib keldi.
Elektr energiyasini ishlab chiqarish va undan foydalanish texnolo giyasi elektrotex-
nika sanoatining jadal rivojlanishiga sabab bo‘ldi va hozirgi kungacha davom etmoqda.
XX asr boshlarida esa radiotexnika va radioelektronika sohalari rivojlana boshladi.
XX asr oxirida bio va nanotexnologiya sohasida izlanishlar bosh lan di. Bu inson
faoliyatining ko‘plab sohalarida yana bir inqilobga olib kelmoqda. Masalan, nano-
texnologiyada mashina o‘zini o‘zi ta’minlaydi, hech qanday yoqilg‘i iste’mol qilmaydi.
Ya’ni, 4 ta g‘ildirak tok ishlab chiqaradi. Ishlab chiqilgan tokni esa bulutus orqali
akkumulatorga yuboradi va mashina hech qanday xarajatlarsiz harakatga keladi.
XXI asrda qo‘llaniladigan texnika qaysi sohalarga, tarmoqlarga yoki ishlab chiqa-
rish korxonasiga tegishli bo‘lmasin, ularga kompyuter elementlari kiritilmoqda.
Ilm-fan va texnologiyalarning shu darajada rivojlanishiga qaramas dan
texnika ning
klassifikatsiyasi (tasnifi) hali yaratilmagan.
Hozirgi vaqtda, asosan, uskunalar
Mexanizm
(yunoncha “
mechane - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

11
11
Ishchi
mashinalar
Energiya hosil qila-
digan mashinalar
Ma’lumot beruvchi
mashinalar
Muayyan
ishni
bajaradigan va
shunga mos
ravishda ishlarni
osonlashtiradigan
mashinalar.
Masalan, stanok,
konveyer, lift,
transport va
boshqalar
Bir
turdagi
energiyani
boshqasiga
o‘zgartiradigan
mashinalar.
Masalan, elektr
dvigatel,
shamol
generatori va
boshqalar
Bir turdagi
ma’lumotni
boshqasiga
yetkazadigan
mashinalar.
Masalan,
magni-
tofon, kompyuter,
videokamera,
smartfon va
boshqalar
4-§.
TEXNIKANING ASOSIY KONSTRUKTIV ELEMENTLARI.
TEXNIKANING ISHCHI ORGANLARI
Hayotimiz davomida turli xil mashina va mexanizmlarga duch kelamiz. Biz ular
bilan hamma joyda uchrashamiz:
transportda, uyda, ishda.
Mashina o‘z vazifasini bajara olishi uchun
ishchi (ijrochi) organi
bo‘la di. Uning
tuzilishi mashinaning vazifasiga va ishlash sharoi tiga bog‘ liq dir. Masalan, ventilator-
ning ishchi organi – parragi, ekska vator ning ishchi organi – kovshi,
avtomobilning
ishchi organi – g‘ildi raklari hisoblanadi.
Mashinalar ishchi organlari yordamida ko‘zlangan foydali ishlarni ba ja radi.
Mashinaning ishchi organini dvigatel harakatga keltiradi.
Harakat dvigateldan ishchi organga maxsus uzatmalar
orqali o‘tadi. Bu jarayonda ko‘proq
mexanik uzatmalar-
dan, ya’ni tasmali, zanjirli, tishli, chervyakli, friksion va
reykali uzatmalardan foydalaniladi.
Tasmali uzatma
– mashina mexanizm larida aylan-
ma harakatni bir valdan ikkin chi valga tasma yordamida
uzatuvchi mexa nizm.
Mustahkamlash uchun savollar - Texnologiya umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 5-sinfi uchun darslik

12
12
Tasmali uzatma vallarga oʻrnatilgan shkiv lar va
tasmalardan iborat. Tasmalar
tipi ga qarab yassi, ponasimon,
doiraviy kesimli va boshqa tasmali xillarga boʻlinadi.
Zanjirli uzatma
– bir valdan ikkinchi valga aylan ma
harakatni uzatuvchi zanjirli mexanizm.
U ikkala valga mustahkam о‘rnatilgan tishli g‘ildi-
rak lar (yul duzchalar)ga kiydirilgan
berk zanjir halqadan iborat bo‘ladi.
Tishli uzatma
– aylan ma harakatni
ilgarilanma ha ra kat ga
yoki aksincha ay lan tirib beradigan, yo boʻl ma sa, aylanma harakat
uzatadigan 3 zvenoli mexa nizm.
Tishli uzatmaning silindrik,
konussimon, toʻlqin simon va
boshqa shaklli turlari boʻladi.
Chervyakli uzatma
– vint (cherv-
yak) va u bilan ilashadigan chervyak
gʻildiragi vosita sida ay qash vallarga
aylanma hara kat uza tadigan mexanizm.
Harakat cherv-
yakdagi trapetsional rezba bilan gʻildi rakning yoysimon
tishlari orasidagi ila shish kuchi natijasida uzatiladi.
Chervyak rezbasining kirimlar soniga kо‘ra bir, ikki va
toʻrt kirimli, rezba oʻrami shakliga koʻra arximed spiralli,
botiq profilli va boshqa xillarga boʻlinadi.
Friksion uzatma
(diskli, silindrli, konusli) – oʻqlari parallel va kesi shuv chi vallar
orasida
harakatni uza tish, aylan ma harakatni vintli va ilgarila nma harakatga aylan-
tiruvchi mexanizm.
Reykali uzatma
– ay lan ma harakatni ilgari lan ma (yo-
ki tes karisi) harakatga ay lan tirish uchun xizmat qi
la digan
mexanizm. U silindrik tish-
li g‘ildirak
va tishli rey kadan
tashkil topgan.
Agar harakatning uzatilishi
suyuqlik yoki gazlar ishtirokida
amal ga oshsa,
bunday uzatmalar