nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Rama va osmalarga texnik xizmat ko‘rsatish

|
Rama va osmalarga texnik xizmat ko‘rsatish
|
bet | 39/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashRama va osmalarga texnik xizmat ko‘rsatish.
Ramani ko‘rikdan o‘tkazib, uning geometrik shakli va o‘lchamlaridagi o‘zgarishlar, darzlar mavjudligi, lonjeronlar va ko‘ndalang to‘sinlar egilganligi, ressora, ressoraostligi va amortizatorlar kronshteynlarining ramaga mahkamla-nishi tekshiriladi.
Ko‘priklarning o‘zaro vaziyati, oldingi va orqa ko‘priklar o‘qlari orasidagi masofa o‘ng hamda chap tomondan o‘lchab ko‘rib aniqlanadi. O‘lchangan masofalarning bir-biridan farq qilishiga ruxsat etilmaydi. Agar rama holatini tekshirishda uning konstruksiyasida jiddiy nosozliklar yoki bazaviy o‘lchamlarda ruxsat etilgan qiymatlardan chetga chiqishlar aniqlansa, u holda avtomobil mukammal ta’mirlashga jo‘natiladi.
Osmalar holati, texnik xizmat ko‘rsatish chog‘ida tashqi ko‘rikdan o‘tkazilib, ularning mahkamlanishi esa kuch qo‘yish orqali tekshiriladi. Ressoraning singan yoki darz ketgan listlari (varaqlari) aniqlanadi. Ressoralar ko‘zga ko‘rinadigan darajada bo‘ylama siljishga ega bo‘lmasligi kerak. Bunday holat markaziy boltning kesilishi oqibatida sodir bo‘lishi mumkin. Ressoralarning ishonchli mahkamlanishini tekshirishda alohida e’tiborni uzangisimon tortqi gaykalarining qanday tortilganligiga hamda ressorani sharnirli mahkamlaydigan vtulkalardagi yeyilishlarning bor-yo‘qligiga qaratish lozim. Agar ressoraning bir uchi rezina yostiqchalarga mahkamlangan bo‘lsa, yostiqchalarning butunligi va ularning tayanchda to‘g‘ri joylashganligi tekshiriladi. Ressoraning uzangisimon tortqilari va xomutlaridagi gaykalarni bir tekisda, avval oldingilari (avtomobilning harakatlanishi bo‘yicha), so‘ng keyingilari tortib qo‘yiladi.
Ressoralarning elastikligi ularning erkin holatdagi yoysimonligi bo‘yicha tekshiriladi. Bu ko‘rsatkichni ressora uchlari orasida ip tortib va ipdan egilgan o‘zak listning o‘rtasigacha bo‘lgan tik masofani o‘lchab aniqlash mumkin. Avtomobil osmalaridagi ressoralarning yoysimonligi bir-biridan bo‘yicha 10 mm dan ko‘p farq qilmasligi kerak. Avtomobil harakatlanganda ressoralarda g‘ichirlashlar, shuningdek, listlarda zanglar paydo bo‘lsa, ularni kirlardan tozalash, kerosinda yuvish va grafit bilan moylash lozim bo‘ladi.
|
| |
Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti - bet 64

|
Oliy va o`rta maxsus ta’lim vazirligi andijon mashinasozlik instituti
|
bet | 64/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashUr m = αrul / βsoshka
Bu yerda αrul —rul chambaragining burilish burchagi, gradus.
βsoshka — soshkaning burilish burchagi, gradus.
Rul mexanizmi turiga bog´liq holda (ish juftliklari) uzatishlar soni doimiy yoki o´zgaruvchan bo´lishi mumkin, ya´ni g´ildirakni burish jarayonida uzatmalar soni o´zgarishi mumkin.
Yengil avtomobillarda rul mexanizmining uzatish soni Ur m = 12-20, yuk avtomobillarda esi. Ur m= 15-25 ni tashkil etadi.
Rul yuritmasining uzatish soni burilish sapfasi va rul soshkasidagi richaglarning yelkalari nisbatiga bog´liq. Boshqariluvchi g´ildiraklar burilganda bu richaglarning qiyalik burchagi o´zgarishi sababli rul yuritmasining uzatishlar soni Uryu o´rtacha 0,85 dan 1,1 gacha o´zgaradi.
Rul boshqarmasining uzatish soni (Urb) quyidagicha aniqlanadi:
Urb = Urm · Uryu
Boshqariluvchi g´ildiraklar cheklangan miqdorda 28°-35° burchakka buriladi. Buning sababi shuki, g´ildiraklar burilganda avtomobil ramasiga, qanotiga va boshqa detallarga tegib qolmasligi kerak.
2 2-rasm. Rul boshqarmasining sxemasi.
1-old g´ildirak, 2-burilish richagi, 3-yon burilish torqisi, 4-chervyak shesternyali rul o´qi, 5-soshka vali, 6-rul soshkasi, 7-o´rtangi rul torqi, 8-mayatnikli richag,
9-rul sharniri, 10-rul chambaragi.
Rul boshqarmаsigа quyidаgi tаlаblаr qo´yiladi:
аvtоmоbilning buriluvchаnligini yaхshilаsh uchun burilish rаdiusi kichik bo´lishi kеrаk.
rul chаmbаrаgidаgi kuch kаm bo´lishi kеrаk (оsоn boshqarish);
rul chаmbаrаgidаgi vа boshqariluvchi g´ildirаklаrdаgi kuchlаr vа burchаklаr bir-birigа mоs bo´lishi kеrаk;
burilish pаytidа g´ildirаklаr yon tаrаfgа ilоji bоrichа sirpаnmаsligi kеrаk;
yo´lning nоtеkisliklаridаn хоsil bo´ladigаn zаrbаlаr rul chаmbаrаgigа kаm utkаzilishi kеrаk;
rul boshqarmаsining elаstik harаktеristikаsi оptimаl bo´lishi kеrаk;
rul yuritmаsi vа оsmаning kinеmаtikаsi o´zaro muvofiqlаshgаn bo´lishi kеrаk;
g´ildirаk stаbilizаtsiyasigа tа´sir etmаsligi kеrаk;
yuqori ishоnchli bo´lishi kеrаk, chunki rul boshqarmаsining ishdаn chiqishi аvаriyagа оlib kеlаdi;
umumiy tаlаblаr.
|
| |
Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning

|
Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning
|
bet | 1/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 166,77 Kb. | | #142919 |
Bog'liq UBAYDULLAYEVA NAFISAXON
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY VA O‘RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
MUQIMIY NOMIDAGI QO‘QON DAVLAT PEDAGOGIKA INSTITUTI
MAKTABGACHA TA’LIM SIRTQI YO‘NALISHI
508-GURUH TALABASI
UBAYDULLAYEVA NAFISAXON ISOMIDINOVNANING
“Maktabgacha ta‘lim tashkilotida pedagogik kengash faoliyatini tashkil etishga innovatsion yondashuv” mavzusida tayyorlagan
KURS ISHI
QO‘QON – 2024
MUNDAREJA:
KIRISH.....................................................................................................................3
I BOB. MAKTABGACHA TA’LIM TASHKILOTINI SAMARALI TASHKIL ETISHDA PEDAGOGIK KENGASHNING AHAMIYATI...............................5
1.1. Maktabgacha ta’lim muassasasida pedagogik kengash, uning maqsad va vazifalari....................................................................................................................5
1.2. Pedagogik kengash tashkil etish tamoyillari………………..............................11
II BOB. PEDAGOGIK KENGASH SHAKLLARI VA UNDA KO'RILADIGAN MASALALAR........................................................................15
2.1. Maktabgacha ta’lim tashkilotida pedagogik kengashni noan’anaviy shakllarda tashkil etish texnologiyasi........................................................................................15
2.2. Pedagogik kengashni tashkil etish va boshqarishda uslubchi-mudira hamkorligi................................................................................................................20
XULOSA…………………………..………...……………………………...……29
|
| |
ADABIYOTLAR RO‘YXATI - Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning

|
Ubaydullayeva nafisaxon isomidinovnaning
|
bet | 2/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 166,77 Kb. | | #142919 |
Bog'liq UBAYDULLAYEVA NAFISAXONADABIYOTLAR RO‘YXATI……………..…...…….……….…………….......30
KIRISH
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi. Maktabgacha ta’lim sohasi uzluksiz ta’lim tizimining birlamchi bo‘g‘ini hisoblanib, u har tomonlama sog‘lom va barkamol bola shaxsini tarbiyalash va maktabga tayyorlashda g‘oyat muhim ahamiyat kasb etadi. Mustaqillik yillarida respublikada ta’lim-tarbiya tizimi va barkamol avlodni tarbiyalash davlat siyosatining asosiy ustuvor yo‘nalishlari darajasiga ko‘tarildi. Biroq o‘tkazilgan tahlillar maktabgacha ta’lim sohasida olib borilayotgan ishlarning samarasi va natijasi yеtarli darajada emasligini ko‘rsatmoqda. Xorijiy davlatlar ilg‘or tajribasining tahlili zamonaviy maktabgacha ta’lim tashkilotlarida maktabgacha yoshdagi bolalarni rivojlantirish uchun sharoitlarni yaratishga yo‘naltirilganligi bilan tavsiflanib, bolaning ijobiy ijtimoiylashuvi imkoniyatlarini namoyon qilish, uning har tomonlama shaxsga oid ma’naviy-axloqiy va ongli rivojlanishi, maktabgacha yoshga oid tegishli faoliyat turlari asosida tashabbuskorligi va ijodiy qobiliyatlarini rivojlantirishga, muloqot doirasida katta yoshdagilar va tengdoshlari bilan hamkorlik qilish imkoniyatlarini ochishga qaratilgan. Uzluksiz ta’lim tizimining muhim bo‘g‘ini bo‘lgan maktabgacha ta’lim tizimini yanada takomillashtirish, samarali davlat boshqaruvi tizimini yaratish, maktabgacha ta’lim tashkilotlari davlat va nodavlat tarmog‘ini kengaytirish, moddiy-texnika bazasini mustahkamlash, ularni malakali pedagog kadrlar bilan ta’minlash, maktabgacha ta’lim tashkilotlariga bolalarni qamrab olishni keskin oshirish, ta’lim-tarbiya jarayonlariga zamonaviy ta’lim dasturlari va texnologiyalarini tatbiq etish orqali bolalarni har tomonlama intellektual, ma’naviy-estetik, jismoniy rivojlantirish hamda ularni maktabga tayyorlash sifatini tubdan yaxshilash maqsadida islohotlar darajasi yanada oshirilishi tizimning ustuvor vazifalaridan biri sifatida namoyon bo’lmoqda. Ushbu jarayonda eng e’tiborli va birlamchi ehtiyoj sifatida boshqaruv tizimini takomillashtirish, uni huquqiy me’yorlar bilan shakllantirish va boyitish, ta’lim menejmentining keng shakl va usullarini tatbiq etish kabi masalalar dolzarb hisoblanadi. Shu jihatdan olganda, maktabgacha ta’lim tashkilotlarida ta’lim sifatini ta’minlashda zamonaviy yondashuvlar, boshqaruv, innovatsiya va axborot texnologiyalarini ta’lim-tarbiya jarayoniga joriy etishda rahbarlik layoqatini oshirish muhim ahamiyat kasb etadi.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
|
bet | 6/6 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 166,77 Kb. | | #142919 |
Bog'liq UBAYDULLAYEVA NAFISAXONFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO’YXATI
Mirziyoev Sh.M. Tanqidiy tahlil, qat’iy tartib –intizom va shaxsiy javobgarlik –har bir raxbar faoliyatining kundalik qoidasi bo’lishi kerak.-T.:’’O’zbekiston”2017
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2018 yil 5 apreldagi “Maktabgacha ta’lim tizimini yanada rag‘batlantirish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida” PQ-3651-sonli qarori.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017 yil 30 sentabrdagi “O‘zbekiston Respublikasi Maktabgacha ta’lim vazirligi faoliyatini tashkil etish to‘g‘risida” PQ-3305-son qarori.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019 yil 8 maydagi “O‘zbekiston Respublikasi maktabgacha ta’lim tizimini 2030 yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PQ-4312-sonli qarori.
Ta'lim portali: Externat. RF elektron jurnali. "Maktabgacha ta'lim muassasasida oilaviy mehnatning asosiy shakllari" maqolasi
Djuraev R.X., Turg‘unov S.T. Ta’lim menejmenti. –T.: Voris-nashriyoti 2016. -259 b.
Valijonov R. va boshq. Menejment asoslari. –T.: Sharq, 2022.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 11 iyuldagi “Maktabgacha ta’lim tizimiga ilg‘or axborot va pedagogika texnologiyalarini joriy etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 487-son qarori
F.R.Qodirova, Sh.Q.Toshpo’latova, N.M. Qayumova, M.N.A’zamova. Maktabgacha pedagogika. Darslik. Toshkent – 2017 yil
Nurulloyev F. Maktabgacha yoshdagi bolalarda oilaga nisbatan hurmat munosabatini hakllantirish //ЦЕНТР НАУЧНЫХ ПУБЛИКАЦИЙ (buxdu. uz). – 2020. – Т. 2. – №. 2.
Zarafshon j. Maktabgacha ta’limning sifat va samaradorligini oshirishda pedagogik jarayonning o’ziga xos xususiyatlari //центр научных публикаций (buxdu. Uz). – 2020. – т. 1. – №.
“Ilk qadam” davlat o‘quv dasturi. Tuzuvchilar: Grosheva I.V., Evstafeva L.G., Mahmudova D.T., va boshqalar. Toshkent, 2018 yil.
Ashurova, O. A. (2021). AESTHETIC EDUCATION AS A FACTOR OF PROFESSIONAL TRAINING OF PRESCHOOL TEACHERS IN A PEDAGOGICAL UNIVERSITY. Theoretical & Applied Science, (5), 425-427.
Перегудов Л.В., Саидов М.Х. Менежмент и экономика высшего образования. Ташкент, Молия, 2021
Перегудов Л.В., Саидов М.Х. Менежмент и экономика высшего образования. Ташкент, Молия, 2001
Жалилов З. Воспитание студентов в духе национальных ценностей //International scientific review. – 2016. – №. 2 (12).
Sh. Razzoqov. Rahbarlik san’ati. // Toshkent.
S. To‘ychiyeva. Boshqaruv texnologiyalari.
Djurayev R.X., Turg‘unov S.T. Ta’lim menejmenti.
www.ziyonet.com
www.kutubxona.com
|
| |
Tibbiy monelik (cheklovlar)

|
Tibbiy monelik (cheklovlar)
|
bet | 103/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Tibbiy monelik (cheklovlar): Bo`g`im kasalliklari; rangni ajrata olmaslik; chang va boshqa allergik kasalliklar; xotiraning pastligi; asab va ruhiy kasalliklar; umurtqa pog`onasi kasalliklari; harakat tizimi kasalliklari.
Ishlashi mumkin bo`lgan joylar: Kasbni egallash kichik mutaxasislar barcha turdagi (mulkchilik shaklidan qat`iy nazar) qishloq ho`jaligi tashkilotlarida, laboratoriyalarida va fermer xo`jaliklarida agronom yordamchisi va agranom sifatida faoliyat olib borishlari mumkin bo`ladi.
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
2. Elektro texnologiyalarini montaj qilish va sozlash texnigi kasbi
Kasb haqida umumiy ma`lumot: Elektron qurilma va qisimlarni texnika xavfsizligi qoidalariga qat`iy amal qilgan holda montaj qiladi va sozlash ishlarini olib boradi; electron qurilmalarni payvandlaydi va montaj qiladi hamda sozlaydi. Elektron qurilmalar detallari sifatini nazorat qiladi.
Kasb tipi: Odam – Texnika.
Bilim, ko`nikma, malaka: Fizika; informatika va axborot texnalogiyalari fanini; montaj qilish va kuchlanishlarni o`lchash asboblarini ishlata olish; elektr simlarini kuchlanishga qarab tanlash va montaj qilish; elektron texnika buyumlari detallar sifati bo`yicha ma`lumotga ega bo`lish; elektr jixozlari nosozliklarini aniqlay olish; elektr jixozlarini yig`ish bo`yicha yo`riqnomalar talablarini bilish.
Kasbiy muhim sifatlar: Mantiqiy va texnik fikirlash; turli tizimda ishlovchi texnika jihozlar strukturasini bilish; tez qaror qabul qilish qobiliyati; sabirlilik; mas`uliyatlilik; chidamlilik; yaxshi xotira, rangni ajrata olish; hidni sezish; yuqori sezgirlik; jismoniy chaqqonlik..
Shaxsiy fazilatlar: -e`tiborli bo`lish; -kuchli xotiraga ega bo`lish; -diqqatni jamlay olish; -tartiblilik; -sabrlilik.
Ishlash sharoiti: Tashki muhitid sharoitida; ijtimoiy muloqot cheklanmagan; sabr-toqat, diqqat va kuchi xotira talab etadigan ish; ish tartibi – kunlik (shaxsiy reja asosida); yakka tartibdagi (ish hajmiga qarab) ish sharoitidagi faoliyat.
|
| |
Amortizatorlarga texnik xizmat ko‘rsatish

|
Amortizatorlarga texnik xizmat ko‘rsatish
|
bet | 40/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalashAmortizatorlarga texnik xizmat ko‘rsatish ularning mahkamla-nishini tekshirish, yeyilgan rezina vtulkalarini o‘z vaqtida almashtirish, jipsltgini nazorat qilishdan iborat bo‘ladi. Agar amortizator o‘z xossalarini yo‘qotgan va sirtida suyuqlik oqqan bo‘lsa, ta’mirlanadi, sinovdan o‘tkaziladi, so‘ng avtomobilga o‘rnatiladi.
Oldingi ko‘prik nosozliklarining eng ko‘p uchraydigani - g‘ildirak o‘rnatish burchaklarining buzilishidir. Tuzilishi jihatidan yuk avtomobillari va avtobuslar uchun faqat yaqinlashuv burchagi, yengil avtomobillar uchun g‘ildirakning og‘ish burchagi, shkvorenning bo‘ylama og‘ishi, burilish burchaklarining bir-biriga monandligi va yaqinlashuvi sozlanadi. Keltirilgan ketma-ketlik texnologik zaruriy hisoblanadi. Bu ketma-ketlikka rioya qilmaslik avval sozlangan burchak-ning buzilishiga olib keladi.
1-TXK vaqtida rul boshqarmasi va oldingi o‘q bo‘yicha rul chambaragining lyufti, rul tortqilari sharnirlari, g‘ildirak gupchagi podshipniklari, gidrokuchaytirgichli tizim jipsligi, sharli barmoqlarning qotirilganligi, soshka, buriluvchi sapfa richaglari va shkvoren holati tekshiriladi. 2-TXK da 1-TXK ni hisobga olgan holda oldingi o‘q balkasi va oldingi g‘ildirak o‘rnatish burchaklarining to‘g‘ri o‘rnatilganligi, g‘ildiraklarning muvozanatsizligi, rul boshqarmasi kardan valining va barcha birikma hamda detallarning qotirilganligi tekshiriladi.
Оsmаlarning konstruktsiyasi vа ungа qo´yilаdigаn tаlаblаr.
Avtomobillarning osmasi yo´naltiruvchi (elastik) va so´ndiruvchi qismlardan tashkil topgan bo´lib, ular yordamida rama yoki kuzov bilan ko´priklar yoki g´ildiraklar bevosita birlashtiriladi. Osmalar avtomobilning ko´tarib yuruvchi tarmog´i va ko´priklar o´rtasida elastik aloqani uzviy ravishda ta´minlab, g´ildiraklar va u bilan bog´langan tarmoqqa tushadigan o´zgaruvchan yuklanishlarni kamaytiradi, avtomobilning tebranishini so´ndiradi, shuningdek harakat davomida avtomobil kuzovining holatini ravonlashtirib turadi. Ma´lumki, avtomobil notekis yo´llarda yurganda yoki har xil tezlikda harakatlanganda g´ildirak orqali kuzovga turtki va siltov kuchlari uzatiladi. Bu salbiy kuchlarni yumshatish maqsadida osmada shaklli yoki hajmi o´zgarishi yoki o´zgartirishi mumkin bo´lgan elastik deformatsiyalanuvchi qismlardan foydalaniladi. Elastik qismlarni tuzilma sifatida varaqali ressora, spiralsimon prujina, buralishga ishlovchi torsion o´zak ishlatiladi. Avtomobil osmasiga taalluqli (17 - rasm) elastik qurilma avtomobil vazni ta´sirida vujudga kelgan o´zgaruvchan yuklanishlarni yengillashtiradi.
|
| |
Ishlash sharoiti - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 101/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Ishlash sharoiti: Tashqi (ba`zan xona) muhitida ish tashkil etiladi; ijtimoiy muloqotdan cheklangan; ish tartibi – reja asosida; sabr, tartib talab etadigan, yakka tartibda ish tashkil etadi.
Tibbiy monelik (cheklovlar): Bo`g`im kasalliklari; rangni ajrata olmaslik; shitishning pastligi; xotiraning padtligi; asab va ruhiy kasalliklar; umurtqa pog`onasi kasalliklari; harakat tizimi bilan bog`liq kasalliklarning bo`lishi.
Ishlashi mumkin bo`lgan joylar: Kasbni egallagan kichik mutaxasislar geologiya markazlari, inistitutlari va labaratoriyalarida geolog va uning yordamchisi sifatida mehnat faoliyatini olib borishlari mumkin bo`ladi.
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
Texnik-metrolog kasbi
Kasb haqida umumiy ma`lumot: Maxsulotlar sifati bo`yicha labaratoriya sinov ishlarini olib boradi; standantlashtirish va sifat bo`yicha me`yoriy sanitariya–genetik talablarni bajarilishini nazorat qiladi; texnik, xuquqiy va me`yoriy hujjatlar bilan ishlaydi.
Kasb tipi: Odam – Texnika.
Bilim, ko`nikma, malaka: Kimyo,biologiya, fizika, matematika, informatika va axbarot texnologiyalari fanlarini; labaratoriya jixozlari ishlatishni; texnika va kimyoviy moddalar havsizligi qoidalarini bilishi; sifat, sertifikatlashtirish va standartlashtirish tartibini; sifat bazoratining asosiy vositalario; ist`molchilar huquqini ximoya qilish, mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilishning qonun hujjatlari.
Kasbiy muhim sifatlar: Mantiqiy va texnik fikirlash; tez qaror qa`bul qilish qobiliyati; sabirlilik; masuliyatlilik; chidamlilik; yaxshi xotira, kompyuterlashgan tizimda ishlay olish; rangni ajrata olish; yuqori sezgirlik; tezkor fikirlash; jismoniy chanqoqlik.
Shaxsiy fazilatlar: -e`tiborli bo`lish; -kuchli va tezkor xotiraga ega bo`lish; -diqqatni jamlay olish; -tartiblilik; -tezkorlik; -sabrlilik.
Ishlash sharoiti: Xona (labaratoriya) sharoitida; kompyuterlashgan (labaratorlik jihozlangan) ish o`rnida; o`tirib ish tashkil etadi; ijtimoiy muloqot cheklangan; sabr-toqat, diqqat va kuchli xotira talab etadigan ish; ish tartibi-kunlik; +kimyoviy va biologikmoddalar bilan ishlashni tashkil qiladigan, yakka tartibdagi ish sharoitidagi faoliyat.
|
| |
Tibbiy monelik (cheklovlar)

|
Tibbiy monelik (cheklovlar)
|
bet | 102/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Tibbiy monelik (cheklovlar): Turli moddalarga allergik kasalliklar; bo`g`im kasalliklari; rangni ajrata olmaslik; hid sezmaslik; ko`rishning pastligi; asab va ruhiy kasalliklar; umurtqa pog`onasi kasalliklari.
Ishlashi mumkin bo`lgan joylar: Kasbni egallash kichik mutaxasislarturli sifat, sertifikatlashtirish va standartlashtirish agentlik va turli laboratoriyalardatexnik yoki laborant sifatida mehnat faoliyatini olib borishlari mumkin bo`ladi.
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
1. Agronom kasbi
Kasb haqida umumiy ma`lumot: Hududning ekologik va geografik holatini o`rganadi (hududning agro muhitiga mos qishloq xo`jalik maxsulotini yetishtirish uchun); qishloq xo`jalik maxsulotlarini yetishtiradi; o`simliklarni o`g`itlaydi va himoya qiladi; o`simliklarning o`sishi va rivojlanishini kuztib boradi; almashlab ekish talablariga amal qiladi.
Kasb tipi: Odam – Tabiat.
Bilim, ko`nikma, malaka: Kimyo,biologiya, tabiat muhofazasi, matematika fanlarini; agrotexnik tadbirlarni; o`simlikshunoslikni; bog`dorchlik va sabzavodchilikni; melioratsiyani; agrokimyoni; urug`chilikni; o`simliklarni himoya qilishni, mehnat muhofazasi qoidalarini; umumbiologiya intizomini.
Kasbiy muhim sifatlar: Yaxshi tahliliy qobiliyat; diqqat va xotiraning rivojlanganligi; tashkil etish qibiliyati; mehnat muhofazasi qoidalarini; umumiy biologiya va kimyoni; agrotexnik tadbirlarni; o`simlikshunoslikni; bog`dorchilik va sabzavodchilikni; melioratsiyani; agrokimyoni; urug`chilikni; o`simliklarni himoya qilishni; normallashtirilmagan ishlash sharoitiga tayyor bo`lish .
Shaxsiy fazilatlar: -tashabbuskorlik; -tezkorlik va jismoniy chidamlilik; -kuchki xotira; -kuzatuvchanlik; -taxliliy tafakkur; -emotsional chidamlilik; -mas`uliyatlilik; -o`z ustida ishlashning ustunligi.
Ishlash sharoiti: Tashqi (dala) sharoitida;ijtimoiy muloqot cheklanmagan; sabr-toqat, diqqat va kuchli xotira talab etadigan ish; ish tartibi-kunlik; yakka tartibdagi ish (ish hajmiga qarab) ish sharoitidagi,ob-havoning qandayligidan qat`iy nazar faoliyat.
|
| |
Qiziqish - Pedagogika va psixologiya

|
Pedagogika va psixologiya
|
bet | 100/116 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #105241 |
Bog'liq 18 09 2023 УМК МУҲАНДИСЛИК ПСИХОЛО ГИЯСИ 2023 2024 Qiziqish – shaxsning muayyan narsa va hodisaga yega bo‘lishga, bilishga faol va barqaror yo‘nalishidan iborat individual xislati yoki faoliyat motivi.
Hasadgo‘ylik – o‘zga shaxslarning mavqei qobiliyati, iste’dodi, faoliyatidagi yutuqlari, mulki kabilarga nisbatan g‘arazgo‘ylik munosabatida ifodalanadigan salbiy xarakter xislat.
Qat’iylik – xarakterning o‘z vaqtida asosli va qat’iy qarorlar qabul qila olish va ularni ikkilanmasdan ijro yetishga kirishishdan iborat irodaviy xislati.
Qobiliyat – shaxsning muayyan faoliyat turini muvaffaqiyatli bajarishga bo‘lgan layoqat darajasini ifodalaydigan turmush jarayonida hosil qilingan individual xususiyatlari yig‘indisi.
ILOVALAR
AMALIY MASHG’ULOTLAR UCHUN USLUBIY KO’RSATMA
KASBLARNING PSIXOLOGIK TAVSIFI
(professiogpamma)
Texnik-geolog kasbi
Kasb haqida umumiy ma`lumot: Dala geologiyasida qidiruv ishlarini olib boradi. Geografik-ma`muriy va iqtisodiy sharoitni o`rganadi. Mashru o`lchamlarini belgilaydi, ularni to`liq o`rganish uchun amaliy tajribalar o`tqazdi. Ish uchastkasining gedro geologik xususiyatlarini aniqlab xaritaga tushuradi.
Kasb tipi: Odam – Tabiat
Bilim, ko`nikma, malaka: Geografiya, chizmachilik, fizika, matematika fanlarini; o`rganilayotgan hudud geologiyasi haqida dala ishlarini tashkil etish va bajarish; geologik vazifalarni bajarishda ishtirok etish; foydali qazilmalar hisobini yuritish; geologik asbob-uskunalar bilan ishlashni bilish; o`rganilayotgan hudud haqida ma`lumot yig`a olish.
Kasbiy muhim sifatlar: Yaxshi sog`liq, keng doirada fikirlash; matematik qobiliyat; tahliliy fikirlash; uzoq muddatli hotira; mustaqil fikirlash; turli ob-havo sharoitida va turli joylarsa uzoq muddat jismoniy va ruhiy stress bardoshlik qobiliyati; yuqori darajali diqqatning mavjudligi; normalashilmagan ish sharoitida ishlay olish.
Shaxsiy fazilatlar: chidamliylik;
kuchli va tezkor xotiraga ega bo`lish; tartiblilik; tezkorlik; kuzatuvchanlik.
|
| |
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 26
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
boshqarishda alohida o‘rin tutadi va harakat aktlarini emotsional ifodali, avtomatik tarzda
bajarishni ta’minlaydi.
Miyachali dizartriya. Dizartriyaning bu shaklida miyacha va uning markaziy asab tizimining
turli bo‘limlari bilan aloqalari jarohatlanadi. Miyachali dizartriyada nutq sekinlashgan, jumla
oxiriga kelib ovozning «O‘chib qolishi» bilan tavsiflanadi. Til va lab mushaklari tonusining
pasayishi ular uchun xos bo‘lib, til ingichka holda og‘iz bo‘shlig‘ida beharakat yotadi, harakatlar
tempi sekinlashgan, artikulyatsiya holatlarini his etish va amalga oshirishda qiyinchiliklar,
yumshoq tanglay osilib turishi, chaynash harakatlarining sustligi, mimikaning cheklanganligi
kuzatiladi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI
1.
Ayupova M. Y. Logopediya –Toshkent, 2007.
2.
Shomahmudova R. , Mo‘minova L. Bolalar nutqidagi nuqsonlar va ularni bartaraf
etish usullari – T., 2012
3.
Abidova N.Z. Maxsus psixologiya (Tiflopsixologiya)-T.:Barkamol fayz media,
2017.
4.
Muminova L.R., Abidova N.Z va boshqalar.
Maxsus psixologiya T.:
O‘zbekiston faylasuflar milliy jamiyati nashriyoti, 2013.
5.
Винарская Е.Н. Современное состояние проблемы дизартрии. – М., 1997
6.
Смирнова И.А. Логопедическая диагностика, коррекция и профилактика
нарушений речи у дошкольников с ДЦП., Ст.-Петербург, 2004
7.
Хрестоматия по логопедии [текст]: учеб. пособие для студ. вузов / под ред.
Л.С. Волковой, В.И. Селиверстова.- М.: Гуманит. изд. центр ВЛАДОС, 1997.-
|
| |
Nazorat savollari - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent...

Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Linux OT
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil etish bosh ilmiy metodik markazi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
|
Chmod: faylni bajariluvchi qilish

|
Chmod: faylni bajariluvchi qilishBog'liq Linux OTChmod: faylni bajariluvchi qilish
Shell ssenariysiga buyruq sifatida o‘z nomingizni berib bajarish uchun siz
ssenariydagi fayl ustida o‘qish va bajarish uchun ruxsatga ega bo‘lishingiz kerak.
O‘qishga ruxsat skriptdagi faylni o‘qishga imkon beradi. Bajarishga ruxsat esa
shell va tizim egasi, guruh yoki barchaga fayl bajarishga ruxsat borligini xabar
qiladi; bu fayl tarkibi bajarilishi mumkinligini anglatadi.
Shell ssenariysini oddiy matn muharriri orqali yaratilganda bajarilish uchun
ruxsatga ega bo‘lmaydi. Quyidagi misolda skriptdan iborat whoson nomli fayl
keltirilgan:
$
cat whoson
III. NAZARIY MATERIALLAR
66
date
echo "Users Currently Logged In"
who
$
whoson
bash: ./whoson: Permission denied
siz whoson ga buyruq sifatida o‘z nomingizni berib bajara olmaysiz, chunki,
sizda faylni bajarish uchun ruxsatga ega emassiz. Shell whoson ni bajariluvchi fayl
deb tanimaydi va bajarilishda xatolik haqida xabar qiladi. Faylga bash argumenti
sifatida nom berganingizda bash argumentni shell ssenariysida bo‘lish va bajarish
uchun qabul qiladi. Bu holda bash bajarilishi mumkin va whoson bajarilishga
ruxsat olishi kerak bo‘lmagan argument hisoblanadi.
$
ls -l whoson
-rw-rw-r-- 1 alex group 40 May 24 11:30 whoson
$
chmod u+x whoson
$
ls -l whoson
-rwxrw-r-- 1 alex group 40 May 24 11:30 whoson
$
whoson
Sat May 24 11:40:49 PDT 2008
Users Currently Logged In
jenny pts/7 May 23 18:17
hls pts/1 May 24 09:59
scott pts/12 May 24 06:29 (bravo.example.com)
alex pts/4 May 24 09:08
chmod utilitasi fayl bilan bog‘liq holda ruxsat huquqini o‘zgartiradi.
Yuqorida ls –l qo‘shimchasi bilan whoson ga chmod fayl egasiga bajarilish uchun
ruxsatni oldin va keyin berishi ko‘rsatilgan.
Birinchi ls defisni (-)4 simvol sifatida ko‘rsatib, egaga faylni bajarilish
uchun ruxsat yo‘qligini ko‘rsatmoqda. Keyin chmod egaga bajarilish uchun ruxsat
bermoqda: fayl egasiga (u) bajarilish uchun ruxsat(x) qo‘shish (+) uchun u+x
chmod chaqirilmoqda. Ikkinchi argument fayl nomi hisoblanadi. Ikkinchi ls x ni 4
o‘rinda ko‘rsatmoqda, bu bilan fayl egasi bajarilishga ruxsatga egaligini
ko‘rsatmoqda.
Agarda boshqa foydalanuvchilar fayl bajamoqchi bo‘lsa faylga ruxsatni
guruh yoki barchaga o‘zgartirish zarur. Har qanday foydalanuvchi fayl nomini
buyruq sifatida foydalanish uchun bajarish uchun ruxsatga ega bo‘lishi kerak.
Agarda fayl shell skript ko‘rinishida bo‘lsa uni ishga tushurishga urinuvchi
|
| |
Bosh kataloginizga nisbatan ishchi katalog

III. NAZARIY MATERIALLAR
59
nuqta (.) va ikkita nuqta (..) . (.) ishchi katalogni sinonimi hisoblanadi a o‘z joyida
ishlatilishi mumkin. Bu ma‘lumotlar yashirindir, sababi ularni ismlari nuqta bilan
boshlanadi.
Literature
katalogini ishchi katalogga o‘zgartirishda (..) uch xil xolatda
foydalanilgan: ilk borasida, ajdod katalogdagi (/home/alex) tarkibi ro‘yhatini
ko‘rishda, ikkinchisida esa
memoA
faylni ajdod katalogga nusxalashda va uchinchi
marotabada ajdod katalog tarkibi ro‘yhatini ko‘rishda.
$ pwd
/home/alex/literature
$ ls ..
demo literature names temp
$ cp memoA ..
$ ls ..
demo literature memoA names temp
O‘zining ishchi katalogi qilib (
literature
ning katalogostisi)
promo
ga
o‘zgaritishda
cd
dan foydalangandan so‘ng, Alex bosh katalogdagi faylni tahrir
qilish uchun
vim
utilitidan foydalanishida relative manzil yo‘lidan foydalana oladi.
Utiliti yoki dastur fayl nomi yoki manzil yo‘lini talab qilganida absolyut yoki
relativ manzil nomidan yoki oddiy fayl nomidan xoxlagan joyingizda
foydalanishingiz mumkin. Bunday harakatlar
ls, vim, mkdir, rm
va linux utilitining
ko‘pchilik utilitda amalga oshirish mumkin.
-rasm. Avtomobil osmasining tasviriy chizmasi

|
-rasm. Avtomobil osmasining tasviriy chizmasi
|
bet | 41/83 | Sana | 27.11.2023 | Hajmi | 24,58 Mb. | | #106359 |
Bog'liq Avtomobil va traktorlarni loyihalash17-rasm. Avtomobil osmasining tasviriy chizmasi.
Avtomobil notekis yo´lda yurganda prujina 10 siqilib, g´ildirakdan kuzovga o´tadigan turtkilarni yumshatadi. Prujina kerilganda kuzovni tebratadi va bu tebranishlar muttasil ravishda amortizator 3 yordamida so´ndiriladi.
Amortizator korpusi suyuqlik bilan to´ldirilgan bo´lib, korpusning balka qismi 2 sharnirli qilib birlashtiriladi. Kuzov va gidirak 1 tebranganda amortizator porsheni 4 ilgarilama va qaytma harakatlanib, klapanlar 5, 6 orqali haydash hisobiga tebranishlarni so´ndiradi. Avtomobilni yuritish uchun yetakchi gidiraklarga keltirilgan burovchi moment Mbur ta´sirida ramaga Pm tortish kuchi uzatiladi va avtomobil harakatga keladi. Ramaga PT tortish kuchini bevosita uzatib turuvchi richag 9 avtomobil osmasining yo´naltiruvchi tuzilmasi deb ataladi. Yo´naltiruvchi tuzilmaning ishlash tavsifiga qarab, osmalar nomustaqil va mustaqil turlarga bo´linadi.
Nomustaqil osmada chap va o´ng g´ildiraklar umumiy bikr balkaga o´rnatilgan bo´lib, bir g´ildirakning silkinishi va tebranishi boshqasiga ham albatta uzatiladi (18 - rasm, a).
Mustaqil osmada har qaysi g´ildirak kuzovga ayrim – ayrim osilgan bo´lib, bir g´ildirakning ramaga nisbatan tik ravishda silkinishni ikkinchi g´ildirakda sezilmaydi (18 - rasm, b).
Statik Zarba Qayta tiklanish
a)
Statik Zarba Qayta tiklanish
b )
18 - rasm. Osmaning asosiy turlari: a – nomustaqil, b – mustaqil.
Ikkala turdagi osmalar kinematik xususiyatlariga qarab uch turkumga bo´linadi:
1) g´ildirak avtomobilning bo´ylama o´qiga nisbatan tik tekislikda siljiydi;
2) g´ildirak avtomobilning bo´ylama o´qiga nisbatan muboziy tekislikda siljiydi;
3) g´ildirak avtomobilning bo´ylama o´qiga nisbatan biror burchak ostida siljiydi.
Z amonaviy yengil avtomobillarda va avtobuslarda ko´pchilik holarda osma stabilizatori ham o´rnatiladi (19 - rasm).
|
| |
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil - bet 34

39
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
2.1. An‟anaviy va raqamli ta‟limda pedagogik dizaynning xususiyatlari.
Raqamli ta‟lim resursini pedagogik loyihalash texnologiyasi. ADDIE
pedagogik dizayn tushunchasi. UX-dizayn.
Pedagogik dizayn – bu onlayn ta‘limni tashkil etishning asosiy usullaridan
biri hisoblanadi. Pedagogik dizayn kontentni aniq strategiyali, maqsadli va
natijalarni tahlil qilish imkoniyatiga ega bo‗lgan kursga aylantirish imkoniyatini
beradi.
Onlayn ta‘limda tizimli yondashuv muhim ahamiyat kasb etadi. Chunki
pedagogning vazifasi faqatgina bilim berish uchun kurs yaratish emas, balki
talabalarga natijaga erishishlariga xizmat qiladigan o‗quv resurslarini yaratish
hisoblanadi.
Pedagogik dizayn tamoyillari onlayn ta‘lim jarayonida tinglovchilarni o‗quv
jarayoniga jalb qilishga yordam beradi. Samarali onlayn kurs talabalarning
o‗rganish tamoyillarini, inson ongining qabul qila olish darajasini va ularning
motivatsiyasini hisobga olgan holda yaratilishi lozim. Pedagogik dizayn
tamoyillari talabalar ortiqcha dalillar va ma‘lumotlar bilan chilg‗imasliklari uchun
taqdim etiladigan ma‘lumotlarni tartibga solishga yordam beradi. Pedagog onlayn
kursga aniq maqsadlarga erishishga imkon beradigan bilim va ko‗nikmalarni
kiritadi va maqsadsiz barcha elementlarni olib tashlaydi. Tizimli ishlaydigan kurs
yaratuvchisi nafaqat natija oladi, balki ularni baholaydi.
Pedagogik dizayn onlayn kurslarni loyihalash uchun turli xil modellarni
taqdim etadi. Keling, ulardan eng ommabop to‗rttasini ko‗rib chiqaylik.
ADDIE
— onlayn kursni loyihalash uchun eng keng tarqalgan model
hisoblanadi. Ushbu model 5 ta bosqichdan iborat
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

|
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etishBog'liq Raqamli kompet44
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
o‗qituvchi masofaviy o‗qitish kursini ishlab chiqqan bo‗lsa), unda shaxsiy
nomulkiy huquqlar muallifga, mutlaq huquqlar esa ish beruvchiga tegishli.
Mualliflik huquqi g‗oyalar, tushunchalar, tamoyillar, usullar, jarayonlar,
tizimlar, usullar, texnik, tashkiliy yoki boshqa muammolarni hal qilish,
kashfiyotlar, faktlar, dasturlash tillari, er osti boyliklari haqidagi geologik
ma‘lumotlarga taalluqli emas. Quyidagilar mualliflik huquqi ob‘ekti emas: rasmiy
hujjatlar, davlat va shahar ramzlari va belgilari, aniq mualliflarga ega bo‗lmagan
xalq amaliy san‘ati asarlari, voqea va faktlar haqidagi xabarlar.
Mualliflik huquqi asar yaratilganda yuzaga keladi va ro‗yxatdan o‗tish yoki
boshqa rasmiyatchiliklarni talab qilmaydi.
O‗zbekiston Respublikasining ―Mualliflik huquqi va turdosh huquqlar
to‗g‗risida‖gi qonunida asardan muallifning ismi-sharifini va olingan manbaini
albatta ko‗rsatgan holda hamda asardan normal foydalanilishiga zarar yetkazmaslik
va muallifning qonuniy manfaatlariga putur yetkazmaslik sharti bilan oshkor
qilingan asarlardan yoki bunday asarlarning parchalaridan ta‘lim va o‗quv tusidagi
nashrlarda ko‗zlangan maqsadga mos hajmda misollar tariqasida foydalanish
ko‗rsatib o‗tilgan. Boshqa barcha holatlarda muallifning roziligi talab qilinadi.
Masalan, sayt sahifasiga biron bir manbaga havolani joylashtirish uchun
muallifga xabar berish shart emas. Shuni ta‘kidlash joizki, sarlarning ochiq
manbalarda mavjudligi siz materialdan erkin nusxa ko‗chirishingiz va undan
foydalanishingiz mumkin degani emas. Har qanday darslikni muallifining
roziligisiz shaxsiy veb-saytiga joylashtirish, boshqa odamlarning veb-sahifalarini
nusxalash, Internetda olingan fotosuratlarni ular asosida yangi manbalar yaratish
uchun o‗zgartirish, film yoki kompyuter dasturining soxta nusxasidan foydalangan
holda, u huquqbuzarlik qiladi, ya‘ni mualliflik huquqini buzadi.
|
| |
Qisqacha xulosa - Xakimov jamshid oktyamovich kompyuterli loyihalash

4 - BOB. KOMPYUTERLI LOYIHALASHDA OPERATSION
TIZIMLAR
4.1. Operatsion tizimlar haqida umumiy ma’lumotlar
Operatsion tizim (ОТ) - hisoblash tizimi (HT)ning hamma
resurslaridan eng samarali foydalanish va u bilan ishlash qulay bo‘lishi
uchun mo‘ljallangan tizimli boshqaruvchi va ishlovchi dasturlar
kompleksidir. Hozirgi paytda tezkorligi sekundiga bir necha million
operatsiya bo‘lgan yuqori unumdorli HTlami faqat ОТ yordamida to‘liq
yuklash mumkin. HTlarining dasturiy ta’minotida operatsion tizim asosiy
o‘rinni egallaydi, chunki u hisoblash jarayonining hammasini rejalashtiradi
va nazorat qiladi. Dasturiy ta’minotning istalgan komponenti albatta ОТ
boshqaruvida ishlaydi. Zamonaviy foydalanuvchi ОТ vositalarisiz HT
bilan muloqot qilish imkoniyatiga ega emas, chunki ОТ unga matnni
muharrirlash, dasturlarai sozlash, dialogni tashkil qilish, fayllar bilan
ishlash va boshqa hisoblash protseduralari uchun har xil servis xizmatlarini
taqdim etadi.
Dastlab zamonaviy OTlarning prototipi kompyuter ikkinchi avlodi
operatorlarini lentalar va perfokartalar kolodasini mos hisoblash
qurilmalariga
o‘rnatish,
bajarish
dasturlami
yuklash
(kiritish),
ma’lumotlami o‘qishdagi va protsessor navbati (ketma-ketligi)ni tuzish,
lentani qayta o‘rash va h.k. kabi oddiy (qoloq) ishlardan ozod qilish
vositasi sifatida yaratilgan.
Aniq va har xil tasvirlash qobiliyati

800x600 nuqta tasvirlash qobiliyatida, 4 Mbayt bilan esa - 1280x1024
nuqtada erishiladi.
Namunaviy
kompyuterlar
uchun
videoxotiraning
namunaviy
o‘lchami kompyuter vazifasiga bogiiq. Hujjatlar bilan ishlangan taqdirda
2-4 Mbayt bemalol yetadi, agar grafika bilan ishlaydigan boisa, 8-6
Mbayt boigani ma'qul, lekin videoadapterga eng yuqori talablarni
multimediali ilovalar, ayniqsa kompyuter o‘yinlari, qo‘yadi. Sekin
videoadapter hatto zamonaviy kompyutyerda ham o'yinli dasturni
tormozlashi mumkin. Shiming uchun agar kompyuter kompyuter o‘yinlari
uchun foydalaniladigan bo‘lsa, 16-32 Mbayt xotirali videoadapter bo‘lgani
ma’qul.
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil - bet 35

40
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
Merrill tamoyillari.
Devid Merrill tomonidan 2002 yilda taklif qilingan tizim
5 ta ta‘lim tamoyillarini birlashtiradi:
−
Vazifalarga yo‘naltirish.
O‘quv kontentlari tinglovchilarning faoliyatida
duch keladigan aniq
vazifalarni yengishga yordam berishi kerak.
−
Tinglovchilar bilimiga murojaat.
Onlayn kurs tinglovchilarning
mavjud bilimlarini yangi
ma’lumotlar bilan bog‘lashga yordam beradi.
−
O‘quv materiallari taqdimotining xilma-xilligi.
Onlayn kurs tinglovchilari e’tiborini
jalb qilishi
va ma’lumotni yaxshiroq eslab qolishlari uchun yangi bilimlarni taqdim
etishning turli usullaridan
(ma’ruzalar, hikoyalar, videofilmlar, infografika) foydalanishi kerak.
−
Qo‘llash.
Tinglovchilar mashg‘ulot jarayonida yangi bilimlarni mustaqil ravishda qo‘llashlari
kerak.
−
Integratsiya.
Onlayn kurs bo‘yicha bilimlar tinglovchilarning
faoliyatiga singib ketishi,
amalda
qo‘llanilishi kerak.
Gane ta‟limotining 9 ta darajalari.
Robert Gane bixeviorizm (insoniylik
xulq-atvori) tamoyillariga asoslangan tuzilmani taklif qildi.
−
E’tiborini jalb qilish.
Yorqin tasvir, yo‘lantiradigan savol va unutilmas
statistik raqamlardan
foydalanish mumkin.
−
Maqsadlar haqida gapirish.
Onlayn kursning kirish qismida erishiladigan natijalarni tavsiflash
lozim. Maqsadga erish ko‘rsatkichlarini aniqlash lozim.
−
Mavjud bilimiga murojaat qilish

41
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
−
Bilim.
Tinglovchi o‘rgangan ma’lumotni eslab qoladi va takrorlaydi
(masalan, muayyan sohaning atamalari va asosiy tushunchalarini eslab qoladi).
Darajaga mos keladigan fe’llar: aniqlash, ta’riflash, tanlash, bilish, nomlash.
−
Operatsion tizim nima uchun kerak va operatsion tizim nima?

istagingizni topishga harakat qiladi, ikkinchisi Sizning buyruqlaringizni
bajaradi, uchincbisi esa Siz xatoga yo‘l qo‘ymasligingiz uchun Sizni
kuzatadi.
Operatsion tizim nimaga kerak?
«Hamma narsa uchun» deyish - bu hech nima demaganlik bilan
barobar. Mutaxassisdan operatsion tizimi boim agan kompyutyerda 2+2
necha bo‘lishini so'rab ko'rish qiziq b o isa kerak. Javob uchun ertasiga
kelaversangiz boMaveradi, agar javob umuman bo‘lsa.
Bunday murakkab hisobni bajarish uchun, bu sonlami klaviatura
yordamida kompyuterga kiritish kerak. Lekin kompyuter operatsion
tizimsiz klaviatura bilan qanday ishlash lozimligini juda kam tushunadi.
Balki kompyuterga arifmetik hisoblar bilan shug'ullanadigan
dastumi yuklash (kiritish) lozimdir? Odatda shunday qilinadi ham lekin
dastlab baribir operatsion tizim kerak. Usiz kompyuter o‘zining
diskovodlari haqida juda kam biladi va hattoki uning yordamida nimanidir
yuklash mumkinligi haqida tushunchaga ega ham emas.
Operatsion tizim birinchi navbatda kompyuter bilan muloqot qilish, u
Siz nima istayotganingizni tushunishi uchun va o‘z navbatida javob qilish
va u chiqarayotganini Siz tushunishingiz uchun kerak.
Tushunish - Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkil

|
Tayyorlash va ularning malakasini oshirishni tashkilBog'liq Raqamli kompetTushunish.
Tinglovchi faktlar va g‘oyalarni tushunishni namoyish etadi.
Ularni tizimlashtirishi, solishtirishi mumkin. U matnni o‘z so‘zlari bilan aytib
berishi, boshqa tinglovchiga tushuntirishi mumkin. Darajaga mos keladigan fe’llar:
hikoya qilish, tushuntirish, izohlash, misol keltirish.
−
Qo‘llash.
Tinglovchi bilimlarni amalda qo‘llashi, shu kabi va boshqa
turdagi vazifalarni hal qilish uchun bilimlardan foydalanishi mumkin. Darajaga mos
keladigan fe’llar: qo‘llash, o‘zgartirish, qurish.
−
Tahlil.
Tinglovchi o‘quv materilialini mustaqil ravishda tahlil qilishi,
mantiqiy xatolar yoki zaif dalillarni ko‘rishi mumkin. Darajaga mos keladigan
fe’llar: solishtirish, tahlil qilish, xulosa chiqarish.
−
Baholash.
Tinglovchi o‘quv materialining sifatini baholashi, uning qiymati
haqida xulosa chiqarishi mumkin. Darajaga mos keladigan fe’llar: baholash,
taqqoslash, tanqid qilish.
−
Yaratish.
Tinglovchi mavjud o‘quv materiallari asosida yangi materiallarni
yaratishi mumkin. Darajaga mos keladigan fe’llar: o‘zgartirish, qayta qurish,
umumlashtirish.
Pedagogik dizayn ta‘lim jarayonini yanada samarali va sifatli tashkil etishda
muhim rol o‗ynaydi. Bu, ayniqsa, tinglovchilar, professor-o‗qituvchilar va o‗quv
kontenti o‗rtasidagi o‗zaro munosabatlarni to‗g‗ridan-to‗g‗ri emas, balki axborot
va kommunikatsiya texnologiyalari orqali ta‘minlanadigan onlayn ta‘limda
muhimdir. Kelajakda raqamli ta‘lim resurslarini yaratishni rejalashtirayotgan
professor-o‗qituvchilar bu jarayonning moliyaviy va inson resurslari bilan bir
qatorda juda ko‗p vaqt talab qilishini tushunishi lozim. Faqat pedagogik
dizaynning har bir bosqichida batafsil, yaxshi rejalashtirilgan mehnat orqali sifatli
raqamli resurs yaratiladi.
2.2. Raqamli muhitda maxsus norma va qoidalarga rioya qilish
Raqamli texnologiyalarning jadal rivojlanishi axborotni, shu jumladan
intellektual faoliyat natijalarini, nusxalash va tarqatish xarajatlari va tezligini,
shuningdek markazlashtirilmagan axborot munosabatlarini minimallashtirdi.
Shuningdek, nashriyot manbalaridan foydalanish sezilarli darajada pasaytirdi.
Nusxa ko‗chirish taqiqlangan yoki buning uchun to‗lov belgilangan hollarda, bu
foydalanuvchilarning noroziligiga sabab bo‗ladi, chunki ctrl+S – ctrl+V
kombinatsiyasini bosish osonroq. Lekin bu amaliyot mualliflik huquqining
buzilishiga olib keladi. Raqamli ma‘lumotlarning bunday katta oqimida ushbu
qoidalarga qanday rioya qilish kerak?
|
| |
«Registratsiya» tugmasini bosasiz

«Registratsiya» tugmasini bosasiz.
6.
Sizning elektron pochtangizga bir minut mobaynida
Zoom
saytidan
xat kelib tushadi. Agar shu vaqt mobaynida xat ko‗rinmasa,
«Spam» katalogini
tekshirib ko„rish kerak bo„ladi
.
116
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
7.
Aktivlashtirish tugmasini bosasiz.
Ekranda ingliz tilida savol paydo bo‗ladi. Tizim ta‘lim muassasa nomidan
ro‗yxatdan o‗tayotganlingiz haqida so‗ramoqda. Ortiqcha ma‘lumotlar kiritib
o‗tirmaslik uchun
«Net»
so‗ng
«Prodoljit» tugmalarini bosish yetarli.
Yangi paydo bo‗lgan ekranda ismi-sharifingizni ko‗rsating hamda keltirilgan
ko‗rsatmalar asosida parolni kiriting.
Tasdiq uchun
«Prodoljit» tugmasini bosing
.
Ekranda paydo bo‗lgan tasvirda
«Propustit…» tugmasini bosasiz
. Shuning
bilan ro‗yxatdan o‗tish yakunlanadi.
117
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
Brauzerning ro‗yxatdan o‗tish bo‗limini yopish hamda Zoom dasturini
kompyuteringizda ishga tushirishingiz mumkin.
Hosil bo‗lgan titul ekrandagi ajratib ko‗rsatilgan tugmani bosing:
Zoom platformasidan foydalanib, kompyuterda konferensiya tashkil qilish
Yuqorida ta‘kidlanganidek, dastlabki bajariladigan ish – bu kompyuteringizga
―Zoom‖ dasturini o‗rnatishdan iborat. Buning uchun rasmiy saytlardan ―Zoom‖
dasturini yuklab olamiz.
Yuklash so‗nggida kompyuterning ish stolida dasturning yorlig‗i paydo
bo‗ladi. Uni faollashtirib, «Voyti v» tugmasini bosib dasturda ro‗yxatdan o‗tamiz.
Agar Zoom da akkauntga ega bo‗lmasangiz, u holda tizimga kirishning eng
tez usuli
Google
yoki Facebookdagi akkauntlardan foydalanishdir.
|
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

120
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish
bosamiz.
Ekranda quyidagi tasvir paydo bo‗ladi:
―
Tema
‖ grafasiga konferensiya yoki dars mavzusini yozishingiz mumkin.
Keyin konferensiyani boshlanish vaqtini kiritamiz. ―
Prodoljitelnost
‖ grafasiga
konferensiyaga mo‗ljallangan vaqtni kiritamiz. ―ZOOM‖
platformasida
Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish

114 Kredit modul tizimi va o‘quv jarayonini tashkil etish Wondershare Filmora
bir martalik va yangi boshlanuvchilar uchun yaxshi
tanlovdir, ammo loyihalaringizni ko‗proq nazorat qilish uchun boshqa, yanada
rivojlangan muharrirlarni ko‗rib chiqishga arziydi.
3-amaliy mashg„ulot: Onlayn mashg„ulotlarni tashkil etishda raqamli texnologiyalardan foydalanish Onlayn
Zoom
platformasi
internet
aloqasidan
foydalanib,
videokonferensiyalar,
seminarlar,
onlayn
videodarslar
tashkil
qilishga
mo‗ljallangan dastur hisoblanadi.
Zoom konferensiyalarida oddiy ishtirokchi sifatida qatnashish uchun
ro‗yxatdan o‗tish talab qilinmaydi, guruhga bog‗lanish yoki xos identifikator
yordamida qo‗shilish kifoya.
Lekin video konferensiyalarni tashkil etish uchun ro„yxatdan o„tish zarur .
Ro‗yxatdan o‗tish kompyuter uchun ham, mobil qurilmalar uchun ham o‗rinli
bo‗lib, uni amalga oshirish bir-biridan ozgina farq qiladi.
Kompyuter i noutbuklarda ro„yxatdan o„tish Ro‗yxatdan o‗tishning sodda yo‗llaridan biri quyidagicha:
1.
Zoomning rasmiy sayti
https://
zoom .us/
ga kiriladi va
tugmasi bosiladi;
Dastavval tug‗ilgan sananingizni to‗ldirish taklif etiladi (17 yoshga
to‗lmaganlar uchun ro‗yxatdan o‗tishga ruxsat berilmaydi);
115 BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ 2.
Moviy rangli ―Prodoljit‖ tugma bosiladi.
3.
Ekranda paydo bo‘lgan yangi Grafaning yuqoridagi katagiga
o‘zingizning elektron pochtangiz manzilini kiritasiz.
4.
Pastdagi qatorga rasmdagi tekshiruv kodni uchun taklif etilgan
belgilarni kiritasiz.
5.
Internetda mualliflik huquqlarini himoya qilish usullari

45
BOSh ILMIY-METODIK MARKAZ
Hozirgi vaqtda mualliflik huquqini buzuvchilarga qarshi kurashishning turli
usullari qo‗llanilmoqda.
Sud jarayoni mahsulotning soxta nusxalarini joylashtiradigan saytlarga
kirishni bloklaydi, resursni nusxalashni cheklaydigan dasturiy va apparat
vositalaridan foydalanadi.
E‘tibor bering, mualliflik huquqi masalasining huquqiy tomoniga qo‗shimcha
ravishda, biz yashayotgan jamiyatda aloqa usuli va vositalarining o‗zgarishi bilan
bog‗liq ijtimoiy jihat ham mavjud. O‗z materiallarini internetda nashr etish,
shuningdek, kimningdir resurslaridan foydalanish orqali pedagog va talaba ochiq
axborot makonida sodir bo‗ladi. Biz esa zamonaviy dunyoda intellektual mulk
haqidagi qarashlar qanday o‗zgarib borayotganini kuzatyapmiz. Kanadalik olim va
o‗qituvchi don Tapskott TED (Technology, Entertainment, Design — texnologiya,
ko‗ngil ochar, dizayn) konferensiyasida "Ochiq dunyoning to‗rtta prinsipi"
ma‘ruzasida shunday deydi.
Tapskottning fikriga ko‗ra ochiqlik tamoyillari quyidagilarni o‗z ichiga oladi:
Hamkorlik
. Darhaqiqat, ko‗pincha yaratilgan raqamli ta‘lim resurslari (uslubiy ishlanmalar, saytlar va
boshqalar) birgalikdagi faoliyat mahsulidir. Shu bilan birga, Internet-nashrning formati uni bitta foydalanuvchi
nomidan, uning akkaunti ostida yaratishni ta‘minlaydi. Muammo aniq: hamkorlik muhitida muallifning huquqlarini
qanday aniqlash mumkin?
Shaffoflik
. Ta‘lim ma‘lumotlari ochiq bo‗ladi. Har bir ta‘lim tashkiloti o‗zining ta‘lim muhitini yaratadi,
rasmiy veb-saytga ommaviy ma‘ruzalar, joriy faoliyat to‗g‗risidagi ma‘lumotlar, fotosuratlar, o‗quv-uslubiy
materiallarni joylashtiradi.