nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ko'phadlar (6 soat) - Algebra va matematik analiz asoslari

|
Algebra va matematik analiz asoslari
|
bet | 4/16 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 337,5 Kb. | | #259763 |
Bog'liq ALGEBRA VA MATEMATIK ANALIZ ASOSLARI4. Ko'phadlar (6 soat)
Natural ko'rsatkichli daraja. Birhad va ko'phadlar. O'isqa ko'paytirish formulalari va ularning umumlashmalari. Ko'phadlar ustida amallar: qo'shish, ko'paytirish, bo'lish va qoldiqli bo'lish. Evklid algoritmi. EKUB.
5. Algebraik ifodalar (20 soat)
Ratsional ifodalar va ular ustida shakl almashtirishlar. n-darajali ildiz, n-darajali arifmetik ildiz. Ratsional ko'rsatkichli daraja va uning xossalari: daraja ko'rsatkichlarini qisqartirish va ildizlarni umumiy daraja ko'r-satkichiga keltirish, ko'paytma, bo'linma va darajadan ildiz chiqarish; ifodalarni ildiz belgisi ostidan chiqarish va ildiz belgisi ostiga kiritish; ildizni darajaga ko'tarish; ildizdan ildiz chiqarish. Maxrajni ildizdan qutqarish. Irratsional ifodalarni shakl almashtirish. ^A±^B ko'rinishdagi ifodalar.
6. Algebraik tenglamalar va tengsizliklar (50 soat)
Tenglamalar haqida tushuncha. Ayniyat, tenglamaning ildizi, teng kuchli tenglamalar. Chiziqli, kvadrat tenglamalar va ularga keltiriladigan tenglamalar. Ko'paytuvchilarga ajratish usuli. Bikvadrat tenglama. Yangi o'zgaruvchi kiritish usuli. Ko'phadning ildizlari. Bezu teoremasi. Gorner sxemasi. Butun koeffitsiyentli ko'phadning ildizlarini topish. Simmetrik ko'phadlar va uning ba'zi tatbiqlari. Algebraik tenglamalarning kompleks ildizlari. Algebraning asosiy teoremasi (isbotsiz). Viyet formulalari. Qaytma tenglamalar. Yuqori darajali tenglamalarni yechishning ba'zi usullari. Ko'p noma'lumli tenglamalar sistemasi haqida tushuncha. Chiziqli tenglamalar sistemasi va ularni yechish usullari: o'rniga qo'yish, algebraik qo'shish, Gauss usuli. Determinant va uning xossalari. Kramer usuli. Chiziqli bo'lmagan tenglamalar sistemalari. Ikki noma'lumli tenglamalar sistemasini grafik usulda yechish. Matnli masalalar.Parametrik tenglama va tenglamalar sistemasi. Sonli tengsizlik va uning xossalari. Tengsizliklarni yechish. Tengsizliklarni isbotlash. Koshi tengsizligi. O'rta arifmetik va o'rta geometrik miqdorlar orasidagi munosabatlar. Birinchi va ikkinchi darajali bir noma'lumli tengsizliklarni yechish. Kvadrat tengsizliklarni grafik usulda yechish. Yuqori darajali tengsizliklarni yechish, oraliqlar usuli. Tengsizliklar sistemalari. Ikki o'zgaruvchili tengsizliklar sistemasini yechishning grafik usuli. Parametrik tengsizliklarni yechish. Modul qatnashgan tenglama, tengsizliklarni yechish. Ratsional tenglama va tengsizliklar. Irratsional tenglama va tengsizliklar. Chet ildiz, ildizning yo'qolishi. Irratsional tenglamalar sistemasi. Tenglamalarni taqribiy yechish usullari (oraliqni ikkiga bo'lish, Al Koshiy usuli).
|
| |
Nostandart funksiyalar (20 soat)

|
Nostandart funksiyalar (20 soat)
|
bet | 6/16 | Sana | 03.06.2024 | Hajmi | 337,5 Kb. | | #259763 |
Bog'liq ALGEBRA VA MATEMATIK ANALIZ ASOSLARI10. Nostandart funksiyalar (20 soat)
Bo'lakli berilgan funksiya. Modul qatnashgan funksiyalar va ularning grafiklari: y =\f(x )|, y =/(| x |), y=\f(\ x |)|, y = sinx, Direxle funksiyasi. Nostandart tenglama va tengsizliklar.
11. Sonli ketma-ketliklar va ularning limiti (10 soat)
Ketma-ketliklar. Ketma-ketliklarning berilish usullari. Monoton va chegaralangan ketma-ketliklar. Arifmetik va geometrik progressiyalar. Ketma-ketlikning limiti. Yaqinlashuvchi ketma-ketliklar. Limitlar haqida teoremalar. Limitlarni hisoblashga doir misollar. Monoton ketma-ketlik limiti haqida teorema. e soni. Cheksiz kamayuvchi geometrik progressiya. Matematik induksiya usulini yig'indilarga doir masalalar yechishga qo'llash.
12. Funksiya limiti va uzluksizligi (10 soat)
Nuqtaning atrofi. Funksiyaning nuqtadagi limiti. Bir tomonli limitlar. Funksiya sakrashlari. Funksiyaning limiti haqidagi teoremalar. Funksiya limitlarini hisoblash. Ajoyib limitlar. Uzluksiz funksiya tushunchasi. Funksiyaning nuqtadagi va oraliqdagi uzluksizligi. Uzluksiz funksiyalar xossalari. Uzilishga ega bo'lgan funksiyalarga misollar.
13. Funksiya hosilasi va uning qo'llanilishi (24 soat)
Argument va funksiya orttirmasi. Hosila tushunchasi. Hosilaning geometrik va mexanik manosi. O'zgarmas miqdor, chiziqli funksiya, kvadratik funksiya, darajali, ko'rsatkichli, logarifmik, trigonometrik, teskari trigonometrik funksiyalar hosilalari. Egri chiziqqa urinma. Urinma tenglamasi. Yig'indi, ko'paytma,.bo'linma hosilasi. Murakkab funksiya hosilasi. Hosilalar jadvali. Ikkinchi tartibli hosila. Hosila yordamida funksiyalarni tekshirish. Funksiyaning o'sishi va kamayishi. Ekstrenium mavjudligining zaruriy sharti. Ekstrenium mavjudligining yetarli sharti. Funksiya grafiklarini hosila yordamida yasash. Asimptotalar (og'ma, vertikal, gorizontal). Funksiya grafigining qavariqligi va botiqligi' Funksiyaning eng katta va eng kichik qiymatlarini topish. Ekstremal masalalar. Hosilaning tenglamalarni taqribiy yechishda qo'llanilishi (urinmalar va vatarlar usuli).
|
| |
Videokuzatuv - Marg’ilon ko’p tarmoqli texnikumi

|
Marg’ilon ko’p tarmoqli texnikumi
|
bet | 10/13 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 105,12 Kb. | | #150422 |
Bog'liq Ofis texnikasi va qurilmalari ishchi dasturiVideokuzatuv vizual nazorat qilish yoki tasvirni avtomatik tahlil qilish (yuzlarni, davlat raqamlarini avtomatik aniqlash) uchun moʻljallangan optoelektronik qurilmalar yordamida amalga oshiriladigan jarayondir . Ingliz tilida soʻzlashadigan muhitda ingliz atamasi ishlatiladi. Yopiq elektron televidenie, CCTV — bu yopiq elektron televizor tizimi.
Yopiq elektron televizor (CCTV), shuningdek, video kuzatuv sifatida ham tanilgan, cheklangan monitorlar toʻplamida signalni maʼlum bir joyga uzatish uchun videokameralardan foydalanish . U radioeshittirish televideniyesidan farq qiladi, chunki signal ochiq uzatilmaydi, lekin u nuqtadan nuqtaga (P2P), nuqtadan koʻp nuqtaga (P2MP) yoki simli yoki simsiz ulanishlardan foydalanishi mumkin . Garchi deyarli barcha videokameralar ushbu taʼrifga toʻgʻri kelsa ham, bu atama koʻpincha qoʻshimcha xavfsizlik yoki doimiy monitoringni talab qiladigan hududlarda kuzatuv uchun qoʻllaniladi (Videotelefoniya kamdan-kam hollarda „CCTV“ deb ataladi.[2]).
|
Videokuzatuv vizual nazorat qilish yoki tasvirni avtomatik tahlil qilish (yuzlarni, davlat raqamlarini avtomatik aniqlash) uchun moʻljallangan optoelektronik qurilmalar yordamida amalga oshiriladigan jarayondir .
Ingliz tilida soʻzlashadigan muhitda ingliz atamasi ishlatiladi. Yopiq elektron televidenie, CCTV — bu yopiq elektron televizor tizimi.
Yopiq elektron televizor (CCTV), shuningdek, video kuzatuv sifatida ham tanilgan, cheklangan monitorlar toʻplamida signalni maʼlum bir joyga uzatish uchun videokameralardan foydalanish . U radioeshittirish televideniyesidan farq qiladi, chunki signal ochiq uzatilmaydi, lekin u nuqtadan nuqtaga (P2P), nuqtadan koʻp nuqtaga (P2MP) yoki simli yoki simsiz ulanishlardan foydalanishi mumkin . Garchi deyarli barcha videokameralar ushbu taʼrifga toʻgʻri kelsa ham, bu atama koʻpincha qoʻshimcha xavfsizlik yoki doimiy monitoringni talab qiladigan hududlarda kuzatuv uchun qoʻllaniladi (Videotelefoniya kamdan-kam hollarda „CCTV“ deb ataladi.).
|
|
|
| |
Termitli payvandlash - O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati kasbiy...

|
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati kasbiy ta'limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xududiy boshqarmasi dehqonobod tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
bet | 24/104 | Sana | 07.12.2023 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #113156 |
Bog'liq O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi q-hozir.orgTermitli payvandlash. Ko’p simli alyuminiy termit mufel’ va po’lat qolipdan tuzilgan termit patronida termitli payvandlanadi.
Termit patronida payvandlashdan oldin ulanadigan tomirlar izolyatsiyasining uzunligi ularning kesimlariga bog’liq holda quyidagicha tanlanadi.
Tomirlar qirqimi, mm2
|
Olinadigan izolyatsiyasining
uzunligi, mm2
|
16 va 25
|
50
|
35 va 50
|
55–60
|
95 va 120
|
65
|
150 va 185
|
70–75
|
Tomirlar latta bilan tozalanadi va ular hamda suyuqlantirib quyiladigan chiviq suvda suyultirib pastasimon holda keltirilgan VAMI flyusi bilan qoplanadi. SHu yo’sinda tayyorlangan uchlarga alyuminiy vtulkalar yoki qalpoqchalar kiydiriladi, ular tashqi o’ramlardagi ayrim simlar sirtlarining suyuqlanib ketishi yoki o’ta qizib ketishidan saqlaydi. So’ng po’lat qolipli termin mufel’ kiydiriladi, keyin suyuqlangan metall oqib ketmasligi uchun ulanadigan tomirlarning termin patroniga kiritialidigan joylari asbest shnuri o’rab zichlashtiriladi. Kabelg’ tomirlarining izolyatsiyadan tozalangan qismlarini o’ta qizib ketishdan himoyalash uchun sovituvchi ombirlar o’rnatiladi. Termin patroni tomirlarni terminli payvandlash yo’li bilan biriktiriladigan moslamaga joylanadi. Payvandlashga kirisha turib, uzunligi 300–400 mm bo’lgan ingichka po’lat simga, yonganida 1000S ga yaqin temperatura hosil qilingan maxsus gugurt bog’lanadi. Yonib turgan gugurt bilan mufelning uchi (kesimi yuzasi) yondiriladi, uning yonishi jarayonida simlar payvandlanadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi qashqadaryo viloyati kasbiy ta'limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish xududiy boshqarmasi dehqonobod tuman 1-son kasb-hunar maktabi
|
Мавзу. Таълим жараёнида педагогик дастурий воситалар - bet 4

|
Мавзу. Таълим жараёнида педагогик дастурий воситалар
|
bet | 4/4 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #146517 |
Bog'liq 2-Mavzu1 AKTEdraw Max dasturi professonal ko‘rinishga ega bo‘lgan, flayer, sertifikat va boshqa turdagi tarqatma materiallarni tayyor shablonlar yordamida yaratish imkoniyatini beruvchi uskunalar paneliga egadir. Dastur avtomatik ravishda gipermurojaatlar va tasvirlar qo‘shish imkoniyatiga egadir. Tayyor maxsulotlarni PDFga, MS PowerPoint formati, MS Word dasturi va boshqa grafik formatlarga eksport qilish imkoniyatiga ega. Edraw Max dasturi professonal ko‘rinishga ega bo‘lgan, flayer, sertifikat va boshqa turdagi tarqatma materiallarni tayyor shablonlar yordamida yaratish imkoniyatini beruvchi uskunalar paneliga egadir. Dastur avtomatik ravishda gipermurojaatlar va tasvirlar qo‘shish imkoniyatiga egadir. Tayyor maxsulotlarni PDFga, MS PowerPoint formati, MS Word dasturi va boshqa grafik formatlarga eksport qilish imkoniyatiga ega. t.me/ @xorazmmalaka Murojat uchun: @xmohm_murojaat_bot Email: sobirov.d.s@mail.ru
|
| |
ISPRING dasturi va uning imkoniyatlari

|
ISPRING dasturi va uning imkoniyatlari
|
bet | 2/4 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #146517 |
Bog'liq 2-Mavzu1 AKT Multimediali elektron o‘quv kurslarni yaratish imkoniyatini beruvchi pedagogik dasturiy vositalar ichida yuqori reytingga ega bo‘lgan iSpring mualliflik dasturi haqida to‘xtalib o‘tamiz. Bu dastur yordamida audio, video, interaktiv elementlar va testlar bilan boyitilgan onlayn taqdimot materiallari va o‘quv kurslari, har xil so‘rovnomalar, anketalar, interaktiv testlar, 3D kitob kabi bir qancha elektron nashrlar tashkil etish imkoniyati mavjud. Ushbu dastur 3 ta dasturiy modulni o‘z ichiga oladi iSpringPro: .PPT, .PPTX (Prezentatsiya) formatdagi fayllarni Flash (.swf) va HTML formatiga konvertatsiyalash imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. iSpringPro: .PPT, .PPTX (Prezentatsiya) formatdagi fayllarni Flash (.swf) va HTML formatiga konvertatsiyalash imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. iSpring Kinetics: 3D elektron kitoblar yaratish imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. iSpring Kinetics: 3D elektron kitoblar yaratish imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. iSpring QuizMaker: elektron testlar yaratish imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. iSpring QuizMaker: elektron testlar yaratish imkoniyatini beradigan mualliflik dasturi hisoblanadi. Ispring Quiz Maker dasturining imkoniyatlari va undan foydalanish Ispring Quiz Maker dasturi ta’lim jarayonining samaradorligini oshirishda mualliflik dasturlar imkoniyatlaridan foydalanib interaktiv elektron testlar yaratish bo‘yicha ko‘nikma va malakalarni rivojlantiradi. Dastur boshqa elektron testlar yaratish dasturlaridan quyidagi xususiyatlari bilan ajralib turadi: Ispring Quiz Maker dasturida test savollarining quyidagi 11 xil ko‘rinishlarini yaratish mumkin: Ispring Quiz Maker dasturida test savollarining quyidagi 11 xil ko‘rinishlarini yaratish mumkin: 1.“To‘g‘ri-noto‘g‘ri” (Верно/неверно) ko‘rinishdagi test: bunda anketa savoli ko‘rinishiga mos test turi, javob varianti faqat ikkita bo‘ladi;
|
| |
Bitta javobli test (Одиночным выбор): bu testda savol va ushbu savol yuzasidan javob variantlari berilgan bo‘lib javoblardan faqat bittasi tanlanadi

|
Bitta javobli test (Одиночным выбор): bu testda savol va ushbu savol yuzasidan javob variantlari berilgan bo‘lib javoblardan faqat bittasi tanlanadi
|
bet | 3/4 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #146517 |
Bog'liq 2-Mavzu1 AKT2.Bitta javobli test (Одиночным выбор): bu testda savol va ushbu savol yuzasidan javob variantlari berilgan bo‘lib javoblardan faqat bittasi tanlanadi. 3.Ko‘p javobli test (Множественным выбор): bu testda savol va ushbu savol yuzasidan javob variantlari berilgan bo‘lib javoblardan bitta yoki undan ko‘p javoblar tanlanadi 4.Yopiq test (Ввод строки): bunda javob varianti o‘quvchi tomonidan kiritiladi; 5.O‘zaro moslik o‘rnatish (Соответствие): bunda bir necha savollar o‘zaro javoblari bilan birlashtiriladi; 6.Javoblarni tartiblash (Порядок): savolning ushbu turida javob variantlari o‘zaro tartiblanadi; 7.Sonni kiriting (Ввод числа): savolning javobi sifatida o‘quvchi sonni kiritishi kerak; 7.Sonni kiriting (Ввод числа): savolning javobi sifatida o‘quvchi sonni kiritishi kerak; 8.Bo‘sh joylarni to‘ldiring (Пропуски): matndagi bitta yoki bir necha bo‘sh joylarni kerakli so‘z bilan to‘ldirish talab etiladi; 9.Javoblari keltirilgan savol (Вложеннимы ответы): savolning bo‘sh qismlarida javoblar variantlari keltirilgan bo‘ladi, ushbu javob variantlardan to‘g‘risini belgilash mumkin. 10.So‘zlar banki (Банк слов): Matnning bo‘sh joylariga berilgan so‘zlardan keraklilarini tanlab joylashtiriladi. 11.Faol hududni aniqlash (Активная область): Savolda rasmdagi qaysidir maydonni belgilash vazifasi joylashtirilgan bo‘lib, ushbu rasmdagi hudud o‘quvchi tomonidan javob berish jarayonida tanlanadi. Edraw Max dasturi didaktik tarqatma materiallar va flayer dizaynini yaratishga mo‘ljallangan professional dastur. Dastur interfeysi qulay va sodda. Funksiyalarni bajarish oson va tushunarli. Didaktik tarqatma materiallar - o’quv materiallarini didaktik jihatdan takomillashtirish va qayta ishlab chiqishga asoslangan pedagogik texnologiya Flayer (didaktik varaqa) – biror faoliyatni rivojlantirishga asoslangan didaktik varaqa
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Bitta javobli test (Одиночным выбор): bu testda savol va ushbu savol yuzasidan javob variantlari berilgan bo‘lib javoblardan faqat bittasi tanlanadi
|
RАOʼQ texnik xarakteristikalari korsating

RАOʼQ texnik xarakteristikalari korsating
|
Hamma javob tog'ri
|
Analog signal deb nimaga aytladi
|
Analog signalamplitudasining minimal va maksimal oralig’ida cheksiz qiymatlarsonini qabul qilishiga aytiladi
|
Intel kompaniyasi qanday pratsesirlar ishlab chiqaradi
|
Hamma javob tog'ri
|
Operativ xotilash qurilmasini koʼp xollarda nima deb ataladi
|
RAM
|
DIMM manosi
|
Dual-In-line Memory Module
|
Xotirlash modullar hajmi
|
Hamma javob tog'ri
|
Xotrlash modullari chastotasi
|
100 ili 133 MG
|
Xotrlash modullar kantaktlar soni
|
72,168 ili 184
|
1G baytlik modullar hozirgi payitda necha G bolib chiqmoqda
|
4G
|
O'yin kontrollerlari bu -
|
avtomat va kompyuter oyinlarini tashkil etish va boshqarish qurilmasi
|
domen kontrollerlari bu -
|
bu server, kompyuter tarmoqlar domenlarini nazorat qilish qurilmasi
|
mikrokontroller bu -
|
mikrosxema, mantiqiy operatsiyalarni bajarishga mo'ljallangan elektron qurilma
|
Ishlab chiqarish kontrolleri bu-
|
Boshqarish qurilmasi,texnologik yoki boshqa jarayonlarni avtomatik avtomatik boshqaruvchi qurilma
|
Programmalanuvchi logik kontrolleri bu -
|
funksiyasi programma yordamida belgilanuvchi ishlab chiqarishni boshqarish kontrolleri
|
PLK -73 kontrolleri programma belgilarini saqlash xotirasi necha kb ?
|
10
|
PLK -73 kontrolleri saqlash xotirasi hajmi qancha?
|
280
|
PLK -73 kontrollerining Retain-xotira necha bayt?
|
448
|
PLK -73 kontrollerining kirish chiqish hajmi qancha PLK73-M uchun?
|
600
|
PLK -73 kontrollerining kirish chiqish hajmi qancha PLK73-L uchun?
|
360
|
Real vaqt tizimlarida vazifalarni rejalashtirishning nechta asosiy turi mavjud?
|
3
|
Quyida real vaqt rejimidagi vazifalarni rejalashtirishning qaysi tushunchaning tavsifi berilgan? "Davriy vazifaning qat'iy davriy xatti-harakatlaridan chetga chiqishi"
|
Jitter (Jitter)
|
Quyida real vaqt rejimidagi vazifalarni rejalashtirishning qaysi tushunchaning tavsifi berilgan? "vaqt birligi uchun vazifa bajariladigan o'rtacha vaqt"
|
Foydalanish (Utilization)
|
Quyida real vaqt rejimidagi vazifalarni rejalashtirishning qaysi tushunchaning tavsifi berilgan? "Bu yuqoriroq ustuvor vazifa kelganda, bajarilayotgan har qanday pastroq ustuvor vazifani to'xtatib turadigan va yuqoriroq vazifani bajarish uchun qabul qiladigan vazifadir."
|
Oldindan rejalashtiruvchi (Preemptive Scheduler)
|
Quyida real vaqt rejimidagi vazifalarni rejalashtirishning qaysi tushunchaning tavsifi berilgan? "Rejalashtiruvchi keyingi vazifani bajarish to'g'risida qaror qabul qiladigan vaqt shkalasidagi momentlarda "
|
Mumkin bo'lgan jadval (Feasible Schedule)
|
Quyida real vaqt rejimidagi vazifalarni rejalashtirishning qaysi tushunchaning tavsifi berilgan? "Barcha vazifalar vaqt cheklovlariga javob beradigan jadval"
|
Mumkin bo'lgan jadval (Feasible Schedule)
|
|
Qaysi real vaqt ilovalari aerokosmik ilovalarga tegishli

Qaysi real vaqt ilovalari aerokosmik ilovalarga tegishli:
|
samalyot bortidagi kompyuter
|
Qanday tizim real vaqt tizimi deb ataladi?
|
tizimning xatti-harakatlarini tavsiflash uchun vaqtning miqdoriy ifodasi kerak bo'lganda
|
Real vaqt bu-?
|
vaqtning miqdoriy tushunchasi. Fizik (haqiqiy soat) o`lcham bilan o'lchanadi
|
…...terminologiyasi asosida bir butun qurilmalar, programma dasturlarini ma’lum konuniyat asosida birikib turishi asosida tashkil etiladi. Nuqtalar o'rnini to'ldiring
|
Tizim
|
Real vaqt deyilganda nima tushuniladi?
|
jarayonni borishini oniy vaqti, ya’niy xar bir borayotgan qadam ketma ketligidagi vaqt tushiniladi.
|
Boshqarish tizimlarini tashkil etishda birlamchi datchiklardan jarayon to‘g‘risida informatsiya yigilib qaysi komleksda qayta ishlanadi?
|
xisoblash kompleksida
|
Boshqarish tizimlarini tashkil etishda birlamchi datchiklardan jaraѐn to‘g‘risida informatsiya yigilib xisoblash kompleksida qayta ishlanib qaysi jarayonga uzatiladi
|
bajarish mexanizimiga
|
Qayta aloqa jarayoni ketmaketligini ko'rsating
|
Datchik,Interfeys, Mikro EXM,Interfeys, Bajarish mexanizmi
|
|
Kiberfizik tizimni xisoblash platformasi asosida nima qo‘llanilishi mumkin?

|
Kiberfizik tizimni xisoblash platformasi asosida nima qo‘llanilishi mumkin?
|
bet | 2/19 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 88,13 Kb. | | #156471 |
Bog'liq 123455o\'rnatilgan tizimlar1. Kiberfizik tizimni xisoblash platformasi asosida nima qo‘llanilishi mumkin?
kompyuter qurilmasi
2. . Lifestyle Model Rivojlantirish modeli hisoblanadi. Bu qaysi modellar kombinatsiyasiga asoslangan?
Waterfall va Spiral
3. O‘rnatilgan tizim hisoblangan fotonusxalash bozordagi qaysi holatga to‘g‘ri keladi?
Ofis avtomatikasi
4. Qaysi standart "Umumiy qabul qilish"ga yo‘naltirilgan dasturlash mazmunini va ilovani belgilab beruvchi - tizimli dasturiy qatlamni anglatadi?
DASE
5. Router,hublar bozordagi qaysi holatga to‘g‘ri keladi?
Ijtimoiy tarmoq
6. xisoblashlarga ishlov berishni tashkil etishni qanday turlari bor?
markazlashtirilgan va markazlashtirilmagan
7. Standart nimani nazorat qiladi?
komponentlar qanday qilib loyihalashtirilishini
8. Ma’lum bir funktsiyalar yig‘indisini bajaruvchi maxsus axborot-boshqaruvchi tizimlar qanday tizimlar hisoblanadi?
O‘rnatilgan xisoblash tizimlari
9. TABT qanday so‘zdan olingan?
Taqsimlangan axborot-boshqaruvchi tizimlar
10. WDDM nima?
Widows Display Driver Model
12. Universal kompyuterga ko‘ra, o‘rnatilgan tizim konkret talabli qanday masalalarni bajaradi ?
oldindan belgilangan
13. ma’lumot bitlarini saqlovchi fizik xotira nima deyiladi?
xotira massivi
14. OSGI qanday so‘zdan olingan?
Open Services Gateway Initiative
17. Uzoq masofada joylashgan boshqariladigan ob’ektlarni boshqarish uchun mo‘ljallanganxisoblash tizimlar sinflari qanday tizim deyiladi?
ABT tizim
18. O‘rnatilgan tizim hisoblangan Raqamli va analog televideniya bozordagi qaysi holatga to‘g‘ri keladi?
Iste’moldagi elektronika
19. WDM-drayverlari (IRPs) kirish-chiqish so‘rovlarida bir-biri bilan qanday holatda ishlaydi?
bog‘langan
|
| |
Boshqarish tizimlari necha turga bo'linadi

Boshqarish tizimlari necha turga bo'linadi
|
2
|
Boshqarish tizimlari qanday turlarga bo'linadi
|
«qattiq bog‘lanishli» va «qattiq bo‘lmagan(yumshoq)»
|
Real vaqt tizimlar nimalar ustida ish olib boradi.
|
ob’ektlar
|
Real vaqt tizimlarida texnologik jarayon …... sifatida ishtirok etadi. Nuqtalar o'rnini to'ldiring
|
obyekt
|
Zamonaviy real vaqt tizimlari tarkibiy qiymatlaridan biri qanday ta’minoti xisoblanadi.
|
programma
|
Real vaqt rejimida o'rnatilgan ilovalar uchun butun dunyo bo'ylab protsessorlarning necha foizi ishlatiladi?
|
70.0
|
Real vaqt operatsion tizimini tanlash mezonlari nechta?
|
7
|
Real vaqtda tsiklni rejalashtiruvchilar haqidagi to'g'ri mulohazani aniqlang
|
Tsiklni rejalashtiruvchilar juda mashhur va sanoatda keng qo'llaniladi.
|
Raqamli infarmatsiyalar asosini nechilik sanoq sistema tashkil qiladi
|
2-lik
|
|
To‘xtatish tizimi bu -… - O’rnatilgan tizimlar qanday vazifalarni bajarish uchun mo’ljallangan?

|
O’rnatilgan tizimlar qanday vazifalarni bajarish uchun mo’ljallangan?
|
bet | 14/19 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 88,13 Kb. | | #156471 |
Bog'liq 123455o\'rnatilgan tizimlarTo‘xtatish tizimi bu -…..
|
uzilish mexanizmini amalga oshiruvchi dasturiy va texnik vositalar to‘plami.
|
|
|
IR0 - IR7 bu nima ?
|
periferik qurilmalar
|
CAS0 - CAS2 nima uchun mo’ljallangan
|
ma'lum bir qo’l boshqaruvchisini aniqlash uchun mo‘ljallangan.
|
Arduino IDE dasturlash muhitida Arduino bilan kompyuterni bog’langan ekanligini teksgirish uchun ketmaketlik
|
Menyular satri Instrumenti menyusi Port
|
Elektr loyihalarida ishlatiladigan eng keng tarqalgan elektron komponentlardan biri bu ?
|
LED
|
GND qanday port
|
Manfiy
|
VSS qanday port
|
Musbat
|
Rezistor bu ……..(tarif)
|
Qarshilik
|
…………- bu butunlay boshqa parametrlarga ega bo‘lgan elektr zanjirlarini bir -biriga ulash imkonini beruvchi shlyuz
|
Rele
|
HC-SR04 Masofa modul necha metrgacha masofani aniqlay oladi
|
3
|
Fotorezistor yorug’lik moduli o’lchov birligi
|
Luks
|
O‘rnatilgan tizimlar to’ri ko’rsatilgan qatorni toping
|
Uyali telefonlar,
|
|
PDA va multimediya pleyerlar
|
Quyidagilardan qay biri O‘rnatilgan tizimlarga misol bo’la oladi
|
Barchasi
|
Klaviaturalar, sichqonlar, printerlar, skanerlar, displeylar, modemlar, qattiq disk qurilmalari, DVD qurilmalari, grafik kartalar, USB qurilmalar bular qanday qurilmalar.
|
Kompyuter uchun kirish -chiqish (kirish / chiqish) qurilmalari
| 1. Davis qanday so‘zdan olingan?
Digital Audio Visual Council
3. O‘rnatilgan tizimlarning Kirish tizimi bozordagi qaysi holatga to‘g‘ri keladi?
Ijtimoiy tarmoq
4. Qaysi standart "Umumiy qabul qilish"ga yo‘naltirilgan dasturlash mazmunini va ilovani belgilab beruvchi - tizimli dasturiy qatlamni anglatadi?
DASE
5. Avtomatlashtirilgan tizimlarga misol keltiring?
teleboshqarish
6. (CPS)- nazorat va boshqarish ob’ekti bilan bir vazifani bajaruvchi o‘zaro munosabatlari qanday vositalariga ega?
fizik
8. Qurilmalar cheklanganligi kamchiliklarini toping?
ish sifatini yaxshilash, is’temol kuchi, xotira va qurilma keng tarqalishidagi kamchiliklar
|
| |
Ballistik raketalar qanday real-vaqt tizimiga misol bo'ladi

Ballistik raketalar qanday real-vaqt tizimiga misol bo'ladi
|
qattiq(qat’iy) real vaqt tizimlari
|
MS-DOS ning birinchi rusumi NECHANCHI YILDA CHIQGAN?
|
1981
|
Linux ilk bor 1991yili kim tomonidan chiqarilgan?
|
LiniusTorvalds
|
Windows XP operatsion (amaliy) tizimi Microsoft korporatsiyasi tomonidan nechanchi yilda taqdim qilingan?
|
2001
|
Domen kontrollerlari nma?
|
kompyuter tarmoqlarini domenlarini nazorat qilish qurilmasi
|
Ishlab chiqarish kontrollerlari vazifasi
|
boshqarish qurilmasi
|
Qaysi real vaqt ilovalari sanoat ilovalariga tegishli:
|
kimyoviy zavodlarni boshqarish tizimlari
|
Real vaqtda vazifalar uchun odatiy vaqt oralig`i qanday?
|
bir necha daqiqadan bir necha soat yoki kungacha
|
Real vaqt tizimi bu–
|
xodisaga garantiyalangan ta’sirlanish vaqtli xisoblash tizimi.
|
Qaysi real vaqt ilovalari telekommunikatsiya ilovalariga tegishli:
|
video konferentsiya
|
|
Inson masofadan robotga komanda berib turadidogan robotlar

Inson masofadan robotga komanda berib turadidogan robotlar
|
Komandali robotlar
|
xarakat ketma kettligi davomida inson bilan tekstli ѐki boshqa koʻrinishda muloqatga kiradigan robotlar
|
Dialogli robotlar
|
…........... - loyixani ishchi stansiyasi monitori ekranida grafika koʻrinishida ifodalash uchun xizmat qiladi
|
Maʼlumotlarni ifodalash redaktori
|
…..........- loyihada xisobot formalarini tashkil etish uchun xizmat kiladi
|
Shablonlar redaktori
|
…....... - bu programma MRV ga koʻshimcha ravishda avtomatlashtirilgan sistema loyixasida TREYS MOUD orkali programmalanuvchi kontrollerlar ishtrok etganda qoʻllaniladi
|
NetLink MPB
|
…...... - qoʻshimcha ravishda kommutatsiyalangan tarmoqlar orkali maʼlumot almashuvini taminlaydi.
|
МРВ Модем+
|
….... - programma bitta MRV programmasi oʻrnatilgan ishchi stansiyaga texnologik jaraѐnning borishini kuzatishni bir nechta qoʻshimcha ishchi stansiyalar ѐrdamida kuzatish imkonini beradi
|
NetLink Light
|
…... - programma MRV ga qoʻshimcha ravishda adaptatsiyalangan boshqaruvchi biblioteka programmalarini oʻz ichiga oladi
|
Адаптиве Контрол MPB
|
|
Amaliy ish

Amaliy ish
Download
352,06 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
23.05.2024
Hajmi
352,06 Kb.
#251661
Download
352,06 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Amaliy ish
Download
352,06 Kb.
Matnni ko'rish
Oʻquv yili: 023-2024 Bosqich: Semestr

|
Oʻquv yili: 023-2024 Bosqich: Semestr
|
bet | 1/15 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 53,05 Kb. | | #236091 |
Bog'liq Axborot Xavfsizligi
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TAʼLIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Samarqand filiali
Fakultet nomi: Iqtisodiyot
Ta’lim yo‘nalishi nomi: Raqamli Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha)
Oʻquv yili: 2023-2024 Bosqich: - 3 Semestr: - 6 YN turi: Yozma
Axborot xavfsizligi fanidan yakuniy nazorat uchun
1-Bilet
Tasodifiy tahdidlar qanday bo’ladi? (tasodifiy tahdid, tizimdahi xatolik)
Kompyuter viruslari nima? (malware, trojan, zararli utilitalar)
Axborot xavfsizligiga tahdid motivatsiya darajasiga ko’ra qanday bo’ladi? (tasodifiy tahdid, qasddan tahdid)
Avtomatlashtirilgan tizimning axborot xavfsizligiga tahdid qanday ko’rinishda sodir bo’ladi? (tizimdagi xatolar, avtomatlashtirishdagi xatoliklar)
Fishing nima va u qanday jarayon? (fishing, zararli havolalar)
Tuzuvchi: «___________» Kubayev U
Kafedra mudiri : «___________» Ubaydullayev U
OʻZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY TAʼLIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti Samarqand filiali
Fakultet nomi: Iqtisodiyot
Ta’lim yo‘nalishi nomi: Raqamli Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar bo’yicha)
Oʻquv yili: 2023-2024 Bosqich: - 3 Semestr: - 6 YN turi: Yozma
Axborot xavfsizligi fanidan yakuniy nazorat uchun
2-Bilet
Stenografiya nima? (shifrlash)
Axborotning texnik himoyasi qanday amalga oshiriladi? (kompyuter, internet tizimi, serverlar xavfzizligi)
Axborotlarni sodda shifrlashni qanday usullari mavjud? (o’rin almashtirish, Sezar)
Axborot xavfsizligiga tahdid paydo bo’lishi tabiatiga ko’ra qanday bo’ladi? (tabiiy va sun’iy tahdid)
Axborotni muhofaza qilish qay tarzda bo’ladi? (texnik tomonlama himoya, antivirus dasturlari)
|
| |
“Galstuk-babochka” tahlil usuli

tekshirilayotgan hodisaga qarshi choralar va uni keltirib
chiqaradigan sabablarga
qaratilgan.
Serverga hujmni Galustik babichka usulida bartaraf etish
Xulosa
Kiberxavfsizlikda risklarni baholashni o‘rganishda
Galuchka-babuchka usuli
juda qulay ekan. Ushbu usul o‘rganilayotgan salbiy hodisaning
sababdan oqibatga
qadar rivojlanishini grafik tavsiflashda va tahlil qilishda juda as qotar ekan.
Ushbu
usulning asosiy yo‘nalishi tekshirilayotgan hodisaga qarshi
choralar va uni keltirib
chiqaradigan sabablarni oldini olishga qaratilgan.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
“Kiberxavfsizlik
asoslari” S.K.Ganiyev,
A.A.Ganiyev,
Z.T.Xudoyqulov
“Aloqachi” Toshkent 2020
2.
Cybersecurity Curricula 2017 – Curriculum Guidelines
for Post-Secondary
Degree Programs in Cybersecurity (ACM, IEEE-CS, AIS SIGSEC, IFIP WG
11.8) (Crosscutting concepts)
3.
ISO/IEC 27000 Information technology. Security techniques.
Information
security management systems. Overview and vocabulary.
4.
G’aniyev S. K., Karimov M. M., Tashev K. A. “Axborot xavfsizligi”, “Fan va
texnologiyalar” nashriyoti, Toshkent 2016
5.
Mark Stamp. Information security. Principles and Practice. Second edition. A
John Wiley& Sons, Inc., publication. Printed in the United States of America.
2011y. 584 p.
6.
Шангин В.Ф. «Информасионная безопасност компютерных систем и сетей»,
Учебное пособие. Издателский Дом "ФОРУМ"
ИНФРА-М.: 2018 г.
Mavzu: Delphi dasturlash muhiti. Amaliy mashg‘ulotning texnologik xaritasi o’quv mashg’ulotining o’qitish texno

Guruhlar |
|
|
|
|
|
O’tilgan sana |
|
|
|
|
|
Vaqti: 2 soat | O’quvchilar soni: __ nafargacha |
O’quv mashg’ulotning shakli va turi | amaliy o’quv mashg’uloti |
O’quv mashg’ulotining rejasi |
Delphi dasturlash tili.
Delphining ishchi muhiti.
|
O’quv mashg’ulotining maqsadi: Ta’limiy: O’quvchilarga Delphi dasturlash tili va uning ishchi muhiti bo‘yicha bilim va ko‘nikmalarini shakllantirish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish. |
Pedagogik vazifalar: | O’quv faoliyati natijalari: |
1) O’quvchilarni darsga qiziqishlarini orttirgan holda yangicha mustaqil fikrlashni, izlanuvchanlik qobiliyatini, mavzuni hayotga tadbiq etish tushunchalarini rivojlantirish;
2) Dunyoda bo’layotgan yangiliklardan xabardor bo’lish va qo’shimcha ma’lumot manbalaridan foydalanish ko’nikmalarini rivojlantirish; |
1) Oquvchilar Delphi dasturlash tili va uning ishchi muhiti haqida aytib beradilar.
2) O’quvchilar Delphi dasturlash tili va uning ishchi muhiti bilan ishlay oladilar.
3) O’quvchilar Delphi dasturlash tili va uning ishchi muhitining ishlatishni baholaydilar. |
O`qitish metodlari |
Ma`ruza, tushuntirish ,aqliy hujum, Blits so’rov.
|
| Ommaviy, jamoaviy |
O`qitish vositalari | Ma`ruza matni, kompyuter, slaydlar, proyektor, doska |
O`qitish shart – sharoiti | Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan xona. |
Qaytar aloqaning usul va vositalari | Og’zaki so’rov: tezkor so’rov, savol –javob |
-§ Aniqmasliklarni ochish. Lopital qoidalari

2-§ Aniqmasliklarni ochish. Lopital qoidalari
Tegishli funksiyalarning hosilalari mavjud bo‘lganda , 0⋅∞, ∞-∞, 1∞,
00, ∞0 ko‘rinishdagi aniqmasliklarni ochish masalasi engillashadi. Odatda hosilalardan foydalanib, aniqmasliklarni ochish Lopital qoidalari deb ataladi. Biz quyida Lopital qoidalarining bayoni bilan shug‘ullanamiz.
1. ko‘rinishdagi aniqmaslik. Ma’lumki, x→0 da f(x)→0 va g(x)→0 bo‘lsa, f (x ) nisbat ko‘rinishdagi aniqmaslikni ifodalaydi. Ko‘pincha x→a da g( x ) f ( x ) nisbatning limitini topishga qaraganda f' ( x ) nisbatning limitini topish g( x ) g' ( x )
oson bo‘ladi. Bu nisbatlar limitlarining teng bo‘lish sharti quyidagi teoremada ifodalangan.
1-teorema. Agar
f(x) va g(x) funksiyalar (a-δ;a)∪(a;a+δ), bu erda δ>0, to‘plamda uzluksiz, differensiallanuvchi va shu to‘plamdan olingan ixtiyoriy x uchun g(x)≠0, g‘(x)≠0;
lim f ( x ) = lim g( x ) = 0;
x→a x→a
hosilalar nisbatining limiti (chekli yoki cheksiz) lim f'( x ) =A x→a g'( x )
mavjud bo‘lsa, u holda funksiyalar nisbatining limiti lim f ( x ) mavjud va x→a g( x )
lim f ( x ) =lim f'( x ) (2.1) x→a g( x ) x→a g'( x )
tenglik o‘rinli bo‘ladi.
Isbot. Har ikkala funksiyani x=a nuqtada f(a)=0, g(a)=0 deb aniqlasak, natijada ikkinchi shartga ko‘ra lim f(x)=0=f(a), lim g(x)=0=g(a) tengliklar o‘rinli
x→a x→a bo‘lib, f(x) va g(x) funksiyalar x=a nuqtada uzluksiz bo‘ladi.
Avval x>a holni qaraymiz. Berilgan f(x) va g(x) funksiyalar [a;x], bu erda xδ, kesmada Koshi teoremasining shartlarini qanoatlantiradi. Shuning uchun a
bilan x orasida shunday c nuqta topiladiki, ushbu f ( x )− f ( a ) = f'( c ) tenglik g( x )− g( a ) g'( c )
o‘rinli bo‘ladi. f(a)=g(a)=0 ekanligini e’tiborga olsak, so‘ngi tenglikdan
f ( x ) = f'( c ) (2.2) g( x ) g'( c )
bo‘lishi kelib chiqadi. Ravshanki, a bo‘lganligi sababli, x→a bo‘lganda c→a bo‘ladi. Teoremaning 3-sharti va (2.2) tenglikdan lim f ( x ) =lim f'( x ) =A kelib x→a g( x ) x→a g'( x )
chiqadi.
Shunga o‘xshash, x holni ham qaraladi. Teorema isbot bo‘ldi.
Misol. Ushbu xlim→2 xln(2 +x32x−−310) limitni xisoblang.
Yechish. Bu holda f ( x ) = ln( x2 − 3), g( x ) = x2 + 3x −10 bo‘lib, ular uchun 1- teoremaning barcha shartlari bajariladi. Haqiqatan ham,
lim f ( x ) = limln( x2 −3) = ln1= 0, lim g( x ) = lim( x2 +3x −10 ) = 0; x→2 x→2 x→2 x→2
x , g'( x ) = 2x + 3, x ≠ ± 3;
limx→2 g'( x ) = limx→2 ( x2 − 32)(x2x + 3) = 0 bo‘ladi.
Demak, 1-teoremaga binoan limx→ xln2 (x32x−−310) = 0.
2 +
1-eslatma. Shuni ta’kidlash kerakki, berilgan funksiyalar nisbatining limiti 3) shart bajarilmasa ham mavjud bo‘lishi mumkin, ya’ni 3) shart yyetarli bo‘lib, zaruriy emas.
Masalan, f x funksiyalar (0;1] da 1), 2) shartlarni
qanoatlantiradi va lim f ( x ) = lim( x sin 1 ) = 0, lekin x→0 g( x ) x→0 x
limx→0 gf''(( xx)) = limx→0( 2xcos 1x + sin 1x ) mavjud emas, chunki xn = 1n → 0 n→∞ da π
1 1 2( 1)n+1 ,
x
xn →0 n→∞ da esa
.
x 0 x x n→∞ π( 2n + ) 2 2
2
|
Boshqa ko‘rinishdagi aniqmasliklar

3. Boshqa ko‘rinishdagi aniqmasliklar. Ma’lumki, lim f ( x ) = 0,
x→a lim f ( x ) = ∞, bo‘lganda f(x)⋅g(x) ifoda 0⋅∞ ko‘rinishidagi aniqmaslik bo‘lib, x→a uning quyidagi
f
kabi yozish orqali ko‘rinishidagi aniqmaslikka keltirish mumkin.
Shuningdek, lim f ( x ) = +∞, lim g( x ) = +∞, bo‘lganda f(x)-g(x) ifoda ∞-∞ x→a x→a ko‘rinishidagi aniqmaslik bo‘lib, uni ham quyidacha shakl almashtirib
f
f ( x ) ⋅ g( x )
ko‘rinishdagi aniqmaslikka keltirish mumkin.
Ma’lumki, x→a da f(x) funksiya 1, 0 va ∞ ga, g(x) funksiya esa mos ravshda ∞, 0 va 0 intilganda (f(x))g(x) darajali-ko‘rsatkichli ifoda 1∞, 00, ∞0 ko‘rinishidagi aniqmasliklar edi. Bu ko‘rinishdagi aniqmasliklarni ochish uchun avval y=(f(x))g(x) ni logarifmlaymiz: lny= g(x)⋅ln(f(x)). Bunda x→a da g(x)ln(f(x)) ifoda 0⋅∞ ko‘rinishdagi aniqmaslikni ifodalaydi.
Shunday qilib, funksiya hosilalari yordamida 0⋅∞, ∞-∞, 1∞, 00, ∞0, ko‘rinishdagi aniqmasliklarni ochiщda, ularni yoki ko‘rinishidagi aniqmaslikka keltirib, so‘ng yuqoridagi teoremalar qo‘llaniladi.
2-eslatma. Agar f(x) va g(x) funksiyalarning f’(x) va g‘(x) hosilalari ham f(x) va g(x) lar singari yuqorida keltirilgan teoremalarning barcha shartlarini qanoatlantirsa, u holda
lim f ( x ) = lim f'( x ) = lim f''( x )
x→a g( x ) x→a g'( x ) x→a g''( x )
tengliklar o‘rinli bo‘ladi, ya’ni bu holda Lopital qoidasini takror qo‘llanish mumkin bo‘ladi.
1
Misol. Ushbu lim tgx x2 limitni hisoblang.
x→0 x
1
Yechish. Ravshanki, x→0 da tgx x2 ifoda 1∞ ko‘rinishdagi aniqmaslik
x
bo‘ladi. Uni logarifmlab, aniqmaslikni ochishga keltiramiz:
ln x cosx2 x −tgx tgx (ln tgx )'
limx→0ln y = x→0 x2x = limx→0 ( x2x)' = limx→0 tgx ⋅ 2xx2 = 12 limx→0 x − sinx3xcos x = lim
= 12 limx→0 ( x − sin( x3x)cos' x )' = 12 limx→01− cos23xx2+ sin2 x = 16 limx→0 2sinx22 х = 16 ⋅2 = 13.
12 1
Demak, lim tgx x = e3 = 3 e .
x→0 x
Misollar
1. Quyidagi limitlarni hisoblang:
a) xlim→∞ 3x3 −45xx32 +73x + 4 ; b) x→limπ/ 2 ln(sinπ− 2xx) ; c) limx→1 x1−1 − ln1x ;
+
d) lim( 2 − x )tgπx ; e) lim xx ; f) .
x→2 4 x→0+ x→+∞
|
Koshi teoremasi - Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar

4. Koshi teoremasi
Teorema (Koshi teoremasi). Agar [a,b] kesmada f(x) va g(x) berilgan
bo‘lib,
[a,b] da uzluksiz;
(a,b) intervalda f’(x) va g‘(x) mavjud, hamda g‘(x)≠0 bo‘lsa, u holda hech bo‘lmaganda bitta shunday c (a) nuqta topilib,
f (b ) − f ( a ) = f'( c ) (1.4) g(b ) − g( a ) g'( c )
tenglik o‘rinli bo‘ladi.
Isbot. Ravshanki, (1.4) tenglik ma’noga ega bo‘lishi uchun g(b)≠g(a) bo‘lishi kerak. Bu esa teoremadagi g‘(x)≠0, x∈(a;b) shartdan kelib chiqadi. Haqiqatdan ham, agar g(a)=g(b) bo‘lsa, u holda g(x) funksiya Roll teoremasining barcha shartlarini qanoatlantirib, biror c∈(a;b) nuqtada g‘(c)=0 bo‘lar edi. Bu esa
∀x∈(a;b) da g‘(x)≠0 shartga ziddir. Demak, g(b)≠g(a). Endi yordamchi
Ф funksiyani tuzaylik.
Shartga ko‘ra f(x) va g(x) funksiyalar [a,b] da uzluksiz va (a,b) intervalda differensiyalanuvchi bo‘lgani uchun F(x) birinchidan [a,b] kesmada uzluksiz funksiyalarning chiziqli kombinatsiyasi sifatida uzluksiz, ikkinchidan (a,b) intervalda
Ф'( x ) = f ′(x)− f (b ) − ( a ) g'( x ) g(b ) − g( a )
hosilaga ega.
So‘ngra F(x) funksiyaning x=a va x=b nuqtalardagi qiymatlarini hisoblaymiz: F(a)=F(b)=0. Demak, F(x) funksiya [a,b] kesmada Roll teoremasiinng barcha shartlarini qanoailantiradi. Shuning uchun hech bo‘lmaganda bitta shunday c (a) nuqta topiladiki, F’(c)=0 bo‘ladi. Shunday qilib,
0 = Ф'( c ) = f'( c ) − f (b ) − f ( a ) g'( c ) g(b ) − g( a )
va bundan (1.4) tenglikning o‘rinli ekani kelib chiqadi. Isbot tugadi.
Isbotlangan (1.4) tenglik Koshi formulasi deb ham ataladi.
Endi Koshi teoremasining geometrik ma’nosini aniqlaymiz. Aytaylik x=ϕ(t), y=f(t), a≤t≤b tekislikdagi chiziqning parametrik tenglamasi bo‘lsin. Shuningdek chiziqda t=a ga mos keluvchi nuqtani A(ϕ(a),f(a)), t=b ga mos keluvchi nuqtani B(ϕ(b),f(b)) kabi belgilaylik. (22-rasm).
U holda (1.4) formulaning chap qismi AB vatarning burchak koeffitsientini, o‘ng tomoni esa egri chiziqqa parametrning t=c qiymatiga
mos keladigan nuqtasida 22-rasm
o‘tkazilgan urinmaning burchak koeffitsientini anglatadi. Demak, Koshi formulasi AB yoyning AB vatarga parallel bo‘lgan urinmasining mavjudligini ta’kidlaydi ekan.
Misol. Ushbu f(x)=x2 va ϕ(x)= x funksiyalar uchun [0,4] kesmada Koshi formulasini yozing va s ni toping.
Yechish. berilgan funksiyalarning kesma uchlaridagi qiymatlari va
hosilalarini topamiz: f(0)=0, f(4)=16, ϕ(0)=0, ϕ(4)=2; f’(x)=2x, ϕ’(x)= 1 .
2 x
Bulardan foydalanib Koshi formulasini yozamiz:
16−0 = 21с , bundan 4s с =8 yoki s с =2. Demak s=3 4 .
2−0
2 с
|
-teorema - Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar

|
Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar
|
bet | 6/13 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #146231 |
Bog'liq Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§-fayllar.org2-teorema. Agar [c;+∞) nurda aniqlangan f(x) va g(x) funksiyalar berilgan bo‘lib,
(c;+∞) da chekli f’(x) va g‘(x) hosilalar mavjud va g‘(x)≠0,
lim f ( x ) = 0, lim g( x ) = 0;
x→+∞ x→+∞
hosilalar nisbatining limiti lim f'( x ) ( chekli yoki cheksiz) mavjud bo‘lsa, u x→+∞ g'( x )
holda funksiyalar nisbatining limiti lim f ( x ) mavjud va x→+∞ g( x )
lim f ( x )= lim f'( x ) (2.3) x→+∞ g( x ) x→+∞ g'( x )
tenglik o‘rinli bo‘ladi.
Isbot. Umumiylikni saqlagan holda, teoremadagi c sonni musbat deb olish mumkin. Quyidagi х = 1 formula yordamida x o‘zgaruvchini t o‘zgaruvchiga t
almashtiramiz. U holda x→+∞ da t→0 bo‘ladi. Natijada f(x) va g(x) funksiyalar t o‘zgaruvchising f 1 va g1 funksiyalari bo‘lib, ular (0,1 ] da aniqlangan.
t t c
Teoremadagi (2) shartga asosan lim f (1 ) = 0, lim g(1) = 0 bo‘ladi.
t→+0 t t→+0 t
Ushbu,
' ' ' '
f 1t = f 1t ⋅ xt' = − fx' 1t ⋅ 1 , g1t t = g1t x ⋅ xt' = −g'x 1t ⋅ t12 t x t
munosabatlardan ( 0;1c ) intervalda ft' (1t ), gt' (1t ) hosilalarning mavjudligi kelib chiqadi. So‘ngra teoremaning 3) shartiga ko‘ra
lim ft' (1t ) = lim − fx'⋅( t12 ) = lim f' (x)
t→+0 gt' t t x→+∞ g' (x)
Demak f 1 va g1 funksiyalarga 1-teoremani qo‘llash mumkin. Bunda
t t
xlim→+∞ gf (( xx))= tlim→+0 gf ((11t )) e’tiborga olsak, (2.3) tenglikning o‘rinliligi kelib chiqadi. t
Teorema isbot bo‘ldi.
ko‘rinishdagi aniqmaslik. Agar x→a da f(x)→∞, g(x)→∞ bo‘lsa,
f ( x ) nisbat ko‘rinishidagi aniqmaslikni ifodalaydi. Endi bunday
g( x )
aniqmaslikni ochishda ham f(x) va g(x) funksiyalarning hosilalaridan foydalanish mumkinligini ko‘rsatadigan teoremani keltiramiz.
|
| |
-teorema - Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar

|
Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar
|
bet | 7/13 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 0,55 Mb. | | #146231 |
Bog'liq Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§-fayllar.org3-teorema. Agar
f(x) va g(x) funksiyalar (a;∞) nurda differensiallanuvchi, hamda g‘(x)≠0,
lim f ( x ) = lim g( x ) = ∞,
x→∞ x→∞
lim f'( x ) mavjud bo‘lsa, x→∞ g'( x )
u holda lim f ( x ) mavjud va lim f ( x )= lim f'( x ) bo‘ladi. x→∞ g( x ) x→∞ g( x ) x→∞ g'( x )
Isbot. Teorema shartiga ko‘ra lim f'( x ) mavjud. Aytaylik lim f'( x )=µ
x→∞ g'( x ) x→∞ g'( x )
bo‘lsin. U holda ∀ε>0 sonni olsak ham shunday N>0 son topilib, x≥N bo‘lganda µ (2.3)
tengsizliklar bajariladi. Umumiylikni cheklamagan holda N>a deb olishimiz mumkin. U holda x≥N tengsizlikdan x∈(a;∞) kelib chiqadi.
Aytaylik x>N bo‘lsin. U holda [N;x] kesmada f(x) va g(x) funksiyalarga Koshi teoremasini qo‘llanib quyidagiga ega bo‘lamiz:
f ( x ) − f ( N ) = f'( c ) , bu erda N. g( x ) − g( N ) g'( c )
Endi c>N bo‘lganligi sababli x=c da (2.3) tengsizliklar o‘rinli:
µ ,
bundan esa
µ
tengsizliklarga ega bo‘lamiz.
Teorema shartiga ko‘ra lim f ( x ) = ∞, lim g( x ) = ∞, f(N) va g(N) lar esa
x→∞ x→∞
chekli sonlar. Shu sababli x ning yyetarlicha katta qiymatlarida f ( x ) − f ( N ) kasr g( x ) − g( N ) f ( x ) kasrdan istalgancha kam farq qiladi. U holda shunday M soni topilib, x≥M
g( x )
larda µ-ε< f ( x )<µ+ε (2.4) g( x )
tengsizlik o‘rinli bo‘ladi.
Shunday qilib, ixtiyoriy ε>0 son uchun shunday M soni mavjudki, barcha x≥M larda (2.4) tenglik o‘rinli bo‘ladi, bu esa lim f ( x )=µ ekanligini anglatadi. x→∞ g( x )
Teorema isbot bo‘ldi.
Yuqorida isbotlangan teorema x→a (a-son) holda ham o‘rinli. Buni isbotlash uchun t= 1 almashtirish bajarish yyetarli.
х − а
Misol. Ushbu lim ln x limitni hisoblang.
x→+∞ x
Yechish. f(x)=lnx, g(x)=x funksiyalar uchun 3-teorema shartlarini tekshiramiz: 1) bu funksiyalar (0,+∞) da differensiallanuvchi; 2) f’(x)=1/x g‘(x)=1; 3) lim f'( x ) = lim 1/ х =0, ya’ni mavjud. Demak, izlanayotgan limit ham x→+∞ g'( x ) x→+∞ 1 mavjud va lim ln x =0 tenglik o‘rinli.
x→+∞ x
|
| |
Roll teoremasi - Differensial va integral hisob komandalarining hususiyatlari 1-§. O‘rta qiymat haqidagi teoremalar

2. Roll teoremasi
Teorema (Roll teoremasi). Agar f(x) funksiya [a;b] kesmada aniqlangan bo‘lib, quyidagi 1) [a;b] da uzluksiz;
(a;b) da differensiallanuvchi;
f(a)= f(b)
shartlarni qanoatlantirsa, u holda f’(c)=0 bo‘ladigan kamida bitta c (a) nuqta mavjud bo‘ladi.
Isbot. Ma’lumki, agar f(x) funksiya [a;b] kesmada uzluksiz bo‘lsa, u holda funksiya shu kesmada o‘zining eng katta M va eng kichik m qiymatlariga erishadi. Qaralayotgan f(x) funksiya uchun ikki hol bo‘lishi mumkin.
M=m, bu holda [a,b] kesmada f(x)=sonst va f’(x)=0 bo‘ladi. Ravshanki, f’(s)=0 tenglamani qanoatlantiradigan nuqta sifatida ∀c∈(a;b) ni olish mumkin.
M>m, bu holda teoremaning f(a)=f(b) shartidan funksiya M yoki m qiymatlaridan kamida birini [a,b] kesmaning ichki nuqtasida qabul qilishi kelib chiqadi. Aniqlik uchun f(c)=m bo‘lsin. Eng kichik qiymatning ta’rifiga ko‘ra
∀x∈[a,b] uchun f(x)≥ f(c) tengsizlik o‘rinli bo‘ladi.
Endi f’(c)=0 ekanligini ko‘rsatamiz. Teoremaning ikkinchi shartiga ko‘ra f(x) funksiya (a;b) intervalning har bir x nuqtasida chekli hosilaga ega. Bu shart, xususan c nuqta uchun ham o‘rinli. Demak, Ferma teoremasi shartlari bajariladi.
Bundan f’(c)=0 ekanligi kelib chiqadi.
f(c)=M bo‘lgan holda teorema yuqoridagi kabi isbotlanadi. Roll teoremasiga quyidagicha geometrik talqin berish mumkin
(20-rasm). Agar [a,b] kesmada uzluksiz, (a,b) intervalda differensiallanuvchi f(x) funksiya kesma uchlarida teng qiymatlar qabul qilsa, u holda f(x) funksiya grafigida abssissasi x=c bo‘lgan shunday C nuqta topiladiki, shu nuqtada funksiya grafigiga o‘tkazilgan urinma abssissalar o‘qiga parallel bo‘ladi.
Eslatma. Roll teoremasining shartlari yyetarli bo‘lib, zaruriy shart emas. Masalan, 20-rasm
f(x)=x3, x∈[-1:1] funksiya uchun teoremaning 3-sharti bajarilmaydi.
(f(-1)=-1≠1=f(1)), lekin f’(0)=0 bo‘ladi.
x, agar 0≤ х ≤1,
f ( x ) =0, agar −1< x <0, funksiya uchun Roll teoremasining barcha
2, agar x −1
shartlari bajarilmaydi, lekin (-1;0) ning ixtiyoriy nuqtasida f’(x)=0 bo‘ladi.
|
Teylor formulasi yordamida taqribiy hisoblash

Makloren formulasi Lagranj ko‘rinishdagi qoldiq hadini baholash masalasini qaraylik.
Faraz qilaylik, shunday o‘zgarmas M son mavjud bo‘lsinki, argument x ning x0=0 nuqta atrofidagi barcha qiymatlarida hamda n ning barcha qiymatlarida |f(n)(x)|≤M tengsizlik o‘rinli bo‘lsin. U holda |Rn(x)|=| f ( n+1)(θx ) xn+1|≤M⋅ | x|n+1
( n +1)! ( n +1)!
tengsizlik o‘rinli bo‘ladi. Argument x ning tayin qiymatida lim | x|n+1 =0 tenglik n→∞ ( n +1)!
o‘rinli, demak n ning yyetarlicha katta qiymatlarida Rn(x) yyetarlicha kichik bo‘lar ekan.
Shunday qilib, x0=0 nuqta atrofida f(x) funksiyani f(0)+ f’(0)x+ f’’(0)x2+ ... + f(n)(0)xn
ko‘phad bilan almashtirish mumkin. Natijada funksiyaning x nuqtadagi qiymati uchun f(x)≈ f(0)+ f’(0)x+ f’’(0)x2+ ... + f(n)(0)xn
taqribiy formula kelib chiqadi. Bu formula yordamida bajarilgan taqribiy hisoblashdagi xatolik |Rn(x)| ga teng bo‘ladi.
1-misol. e0,1 ni 0,001 aniqlikda hisoblang.
Yechish. ex funksiyaning Makloren formulasidan foydalanamiz. (4.1) formulada x=0,01 deb olsak, u holda
n е ,
n!
masala shartiga ko‘ra xatolik 0,001 dan katta bo‘lmasligi kerak, demak
Rn(x)= 0,1n+1 e0,1θ<0,001 tengsizlik o‘rinli bo‘ladigan birinchi n ni topish ( n +1)!
yyetarli. e0,1θ <2 ekanligini e’tiborga olsak, so‘ngi tengsizlikni quyidagicha yozib olish mumkin:
< 0,001.
Endi n=1, 2, 3, ... qiymatlarni so‘ngi tengsizlikka qo‘yib tekshiramiz va bu tengsizlik n=3 dan boshlab bajarilishini topamiz. Shunday qilib, 0,001 aniqlikda
е .
Xususiy holda, n=1 bo‘lganda
f(x)≈f(x0)+f’(x0)(x-x0) taqribiy hisoblash formulasi R aniqlikda o‘rinli bo‘ladi.
2-misol. Differensial yordamida radiusi r=1,01 bo‘lgan doira yuzini toping. Hisoblash xatoligini baholang.
Yechish. Doira yuzi S=πr2 ga teng. Bunda r0=1, ∆r=0,01 deb olamiz va S=S(r) funksiya orttirmasini uning differensiali bilan almashtiramiz:
S(r) ≈ S(r0)+dS(r0)= S(r0)+ S’(r0)∆r. Natijada
S(1,01) ≈ S(1)+dS(1)= S(1)+ S’(1)0,01=π⋅12+2π⋅0,01=1,02π hosil bo‘ladi. Bunda hisoblash xatoligi
R dan katta emas. S’’(r)=2π va r ga bog‘liq emas, shu sababli R Demak, hisoblash xatoligi 0,000314 dan katta emas.
3-misol. Ushbu f(x)=ex2−x funksiyaning x=0,03 nuqtadagi qiymatini differensial yordamida hisoblang. Xatolikni baholang.
Yechish. Taqribiy hisoblash formulasi f(x)≈f(x0)+f’(x0)(x-x0) da x0=0, x=0,03
qiymatlarni qo‘ysak, f(0,03)≈f(0)+f’(0)0,03 bo‘lib, xatolik
R 0,03 bo‘ladi.
Berilgan funksiya hosilalarini va nuqtadagi qiymatlarini hisoblamiz:
f’(x)=(2x-1) ex2−x , bundan f’(0)=-1, f’’(x)=2ex2−x +(2x-1)2ex2−x = =ex2−x (4x24x+3), bundan f’’(ξ)<3. Olingan natijalardan foydalanib, f(0,03)≈1+(-
1)⋅0,03=0,97 ekanligini topamiz.
Teylor formulasi funksiyalarni ekstremumga tekshirishda, qatorlar nazariyasida, integrallarni hisoblashlarda ham keng tatbiqqa ega.
http://fayllar.org2>
|