nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Birinchi bosqich - 1-mavzu. “Turizm iqtisodi” fanining predmeti va mazmuni Reja

|
1-mavzu. “Turizm iqtisodi” fanining predmeti va mazmuni Reja
|
bet | 7/69 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 278,35 Kb. | | #152731 |
Bog'liq 1-mavzu. “Turizm iqtisodi” fanining predmeti va mazmuni RejaBirinchi bosqich (o’z ichiga 1992 yilni oladi). Ushbu bosqich Respublikamizda milliy turizmning dastlabki shakllantirilishi bilan xarakterlanadi. Bu bosqichda turizm infratuzilmasida yetakchi hisoblangan «O’zbekturizm» Milliy kompaniyasiga asos solindi.
Ikkinchi bosqich (1993-1995 yillar). Bunda turizmning milliy rivojlanish modeli ishlab chiqildi. Ushbu bosqich turistik xizmatlar ko’rsatish hajmining oshib borishi bilan birgalikda yangi turistik yo’nalishlarni ishlab chiqish, xizmat ko’rsatishni yaxshilash, turizmning moddiy-texnik bazasini kengaytirish, boshqaruvning tashkiliy strukturasini takomillashtirish va boshqa shu kabilar bilan bog’liq bo’lgan bir qator muammolarni yuzaga keltirdiki, ularni faqatgina «O’zbekturizm» milliy kompaniyasi doirasida hal etish imkoni bo’lmay qoldi. Kompaniya turistik operatorlar bilan to’g’ridan-to’g’ri aloqa qilish maqsadida Germaniya (Frankfurt-Mayn), Buyuk Britaniya (London), AQSH (Nyu-York), Birlashgan Arab amirliklari (SHarja) va Rossiya (Moskva) kabi mamlakatlarda o’zining vakolatxonalarini ochdi.
Uchinchi bosqich (1995-1997 yillar). Bunda turistik xizmatlar sohasida xususiylashtirish jarayoni boshlandi. 1996 yilning boshlarida «O’zbekturizm» milliy kompaniyasi tizimidagi turistik ob’ektlar umumiy miqdorining 90 foiziga yaqini davlat tasarrufidan chiqarildi.
To’rtinchi bosqich (o’z ichiga 1998 yilni oladi). Ko’plab mutaxassislarning baholashlaricha, bu bosqichda eksport salohiyatini oshirish, valyuta, turistlar, xususiyroiqtiso va investitsiyalarni barqaror oqimini ta’minlash uchun imkoniyat yaratildi. Respublikada milliy turizmni jahon andozalari darajasida shakllantirish, turizmga bilvosita tegishli bo’lgan xizmat ko’rsatish infratuzilmasini, xususan, turistlarni xorijdan kutib oladigan chegara, bojxona va aeroport xizmatlarini qayta shakllantirish boshlandi.
Beshinchi bosqich (1999 yil maydan hozirgi davrgacha). Ushbu bosqichda O’zbekiston Respublikasi Prezidentining “Turizmni rivojlantirishning davlat dasturi to’g’risida”gi Farmoni nafaqat mamlakatdagi milliy va xalqaro turizmni tutgan o’rnini mustahkamlash uchun siyosiy asosni shakllantirdi, balki uning iqtisodiy asoslarini mustahkamlash imkoniyatini berdi. Ushbu me’yoriy hujjat asosida turistik korxonalarga qo’shimcha boj imtiyozlari berildi. Bundan tashqari, O’zbekistonning xorijiy mamlakatlardagi diplomatik vakolatxonalarida turizm bo’yicha maslahatchi lavozimi joriy etildi. Ushbu yilning avgust oyida mamlakat Parlamentida «Turizm to’g’risida»gi qonun qabul qilindi va buning natijasida turizm sohasini faoliyat ko’rsatishining huquqiy asoslari yanada takomillashtirildi.
|
| |
Elektromagnit to‘lqinlarning umumiy xossalari mamatkulova Dilrabo Shuxrat qizi

Elektromagnit to‘lqinlarning umumiy xossalari mamatkulova Dilrabo Shuxrat qizi
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
15.06.2024
Hajmi
0,96 Mb.
#264038
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Elektromagnit to‘lqinlarning umumiy xossalari mamatkulova Dilrabo Shuxrat qizi
Download
0,96 Mb.
Matnni ko'rish
Mavhum mashina

Mavhum mashina
Download
104,49 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
09.12.2023
Hajmi
104,49 Kb.
#114751
Download
104,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mavhum mashina
Download
104,49 Kb.
Matnni ko'rish
Xulosa - Elektromagnit to‘lqinlarning umumiy xossalari mamatkulova Dilrabo Shuxrat qizi

Xulosa
qilib aytadigan bo'lsak, elektromagnit to'lqinlarning umumiy
xususiyatlarini tushunish ko'plab tabiiy hodisalar va texnologik yutuqlarni
tushunish uchun zarurdir. Elektromagnit to'lqinlar to'lqinlar va zarralar kabi ikkilik
tabiatidan tortib, chastota, to'lqin uzunligi va tezlik xususiyatlariga qadar, biz
10
bilganimizdek, dunyoni shakllantiradi. Radio to'lqinlari orqali hayotiy
ma'lumotlarni uzatish yoki kamalakning jozibali ranglari bo'ladimi, elektromagnit
to'lqinlar bizning mavjudligimizning ajralmas qismidir. Ularning xususiyatlarini
o'rganish va salohiyatidan foydalanish ilmiy taraqqiyot va texnologik
innovatsiyalarni rivojlantirishda davom etmoqda.
Adabiyotlar:
1.
I.V.Savelyev. "Umumiy fizika kursi." I-qism. Toshkent: O’qituvchi,1973 y.
2.
I.V.Savelyev. "Umumiy fizika kursi." II-qism. Toshkent: O’qituvchi,1973 y.
3.
I.V.Savelyev. "Umumiy fizika kursi." III-qism. Toshkent: O’qituvchi,1973 y.
4.
S.X. Astanov, M.Z. Sharipov, N.N. Dalmuradova, M.Sh.Ivayev "Fizik
kattaliklar va ularning o'lchov biriliklari" elektron o'qitish kursi EHM uchun
yaratilgan
dastur.
O'zbekiston
Respublikasi
davlat
patent
idorasi
GUVOHNOMA № DGU 00975 Toshkent, 12 iyul 2005 y.
5.
A.G.G’aniev, A.K.Avliyoqulov, G.A.Almardonova “Fizika” I qism Toshkent
2007 y.S.X.Astanov, M.Z.Sharipov, N.N.Dalmuradova, R.V.Metanidze
“Umumiy fizika kursining elektr bo’limidan” elektron darslik.
6.
Douglas C, Giancoli. “PHYSICS”. PRINCIPLES WITH APPLICATIONS.
Pearson.2014.
7.
B.A.Mirsalixov, M.Yu. Mansurova. Mexanika, molekulyar fizika va
elekrodinamika. Amaliy mashg’ulotlarni bajarishga doir uslubiy qo’llanma.
TTYMI. 2015.
|
7-mavzu. Yo‘llardagi ko‘rinishlikni aniqlash sxemalari

Yo‘llardagi ko‘rinishlikni aniqlash va ularni sxemalari.
Xavfsiz harakatni ta’minlash uchun ko‘rinishlik masofasini aniqlash.
To‘siq oldidagi va qarama – qarshi harakat uchun ko‘rish masofasi.
Yondan ko‘rinish.
Yo’llardagi ko’rinishlik sхemalari – 1) Avtomobil to’siq oldidagi ko’rinishlik. 2) Qarama-qarshi harakatlanayotgan avtomobilni ko’rish masofasi. 3) Yondan ko’rinishlik.
Biror to’siq oldida avtomobilning to’хtash masofasi quyidagicha aniqlanadi (1-rasm):
1-rasm. Shis - hisoblangan tormozlanish yo’li; L1 - haydovchining sezish vaqtida o’tiladigan yo’l; L2 - tormozlanish yo’li; L3 - хavfsizlik masofasi.
Sхus – hisoblangan tormozlanish yo’li. haydovchilarning sezish vaqtida bosib o’tgan yo’li, tormozlanish vaqtida bosib o’tilgan yo’l, хavfsizlik masofasi.
To’хtash masofasini aniklash:
,
Qarama-qarshi harakatlanayotgan avtomobilni ko’rish masofasini aniklash. Quvib o’tuvchi 1-avtomobil quvib o’tilayotgan 2-avtomobilga ularni tormozlanish yo’llari ayirmasi (S1-S2) bilan хaydovchi quvib o’tishga qaror qilgan paytdan boshlab o’tilgan yig’indisiga teng masofaga yaqinlashgan payt quvib o’tishning boshlanish payti deb hisoblanadi. Tormozlanish jarayoniga o’хshash bu vaqtni 1 s ga teng deb qabul qilish mumkin. Shu davr ichida avtomobil 1 masofani o’tadi. Shuning uchun qarama-qarshi harakat tasmasiga kirish quvib o’tilayotgan avtomobildan kuyidagi masofada boshlanadi:
,
bu erda 2 - oldingi avtomobilning tezligi, m/s; 1 – keyingi avtomobilning tezligi, m/s; - bo’ylama ilashish koeffitsienti; KE – tormoz-lardan foydalanish хolati koeffitsienti, u хar ikki avtomobil uchun bir хil qilib olinadi. Avtomobillar tezliklarining ayirmasi (1 - 2) bo’lganida orqadagi avtomobil oldingi avtomobilga etib olib, u bilan tenglashguncha quyidagi yo’lni o’tadi:
b
u erda 4 - avtomobilning uzunligi.
2- rasm. Qarama-qarshi harakatlanayotgan avtomobilni ko’rish masofasini aniklash.
Orqadagi avtomobil quvib o’tilayotgan avtomobil bilan tenglashganidan keyin uzining harakat tasmasiga qaytishi kerak. Хavfsizlik nuqtai nazaridan u buning uchunq o’tilayotgan avtomobildan uning tormozlanish i S2 ga (хavfsizlik masofasi o=5-10 m ga) va avtomobilning uzunligi 4 ga teng masofaga o’zib o’tishi kerak. Bunda
Bundan quvib tenglashgan 1-avtomobilning o’z harakat tasmasiga qaytishigacha bosib o’tgan yo’li
Ro’para harakatlanish tasmasiga chikib quvib o’tadigan avtomobil ro’paradan 3 tezlik bilan kelayotgan 3-avtomobil bilan uchrashish vaqtigacha o’z tasmasiga qaytishi lozim. 3-avtomobil quvib o’tish davrida quyidagini bosib o’tadi:
Qarama-qarshi harakatlanayotgan avtomobilni ko’rish masofasini aniklash.
Quvib o’tish shartiga asosan qarshidan kelayotgan avtomobilni qo’rinish masofasi:
Mustaqil ta'lim uchun tavsiya etiladigan mavzular

|
Mustaqil ta'lim uchun tavsiya etiladigan mavzular
|
Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 16,11 Kb. | | #236428 |
Bog'liq Mustaqil talim mavzulari KI-06
Mustaqil ta'lim uchun tavsiya etiladigan mavzular:
1.Kompyuter tizimlarida axborot xavfsizligiga bo‘ladigan tahdidlar va ularning tahlili (Abdurashidov) 20.11.2023
2. Kompyuter tizimlarida axborot xavfsizligini ta'minlashning asosiy usullari (Abdusattarov) 20.11.2023
3. Kompyuter tizimlarida simsiz tarmoq xavfsizligi (Adilbayev) 21.11.2023
4. Asimmetrik kriptografiya uchun RSA algoritmi (Askerbekov) 21.11.2023
5.Moliya tizimida axborot xavfsizligi (Asqarov) 27.11.2023
6.Bank sohasida kompyuter tizimi axborot xavfsizligi (Bekmuratov) 27.11.2023
7.Tarmoqda Firewall apparatining o‘rni va uni sozlash (Inomova) 28.11.2023
8. Kompyuter tarmoqlarida paketlari fil'tratsiyasi (Karimov) 28.11.2023
9. Bir martalik shifr, simmetrik kriptografiya uchun DES algoritmi (Mavlonqulov) 4.12.2023
10. Kompyuter tizimlarida viruslar ularning paydo bo‘lishi va ta'siriga ko‘ra tahlili (Muratboyev) 4.12.2023
11.Kompyuter tizimlarida antiviruslarning o‘rni va ularning o‘zaro tahlili (Nurmuxanmadov) 5.12.2023
12.Simsiz aloqa tizimlarida axborot xavfsizligi (O’tkirov) 5.12.2023
13.Elektron tijoratda axborot xavfsizligi (Pulatov) 11.12.2023
14.Raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligi (Qo’ysinov) 11.12.2023
15.Katta ma'lumotlar bilan ishlashda tizim xavfsizligini ta'minlash (Raximjonov) 12.12.2023
16. Parollarga hujumlar va parlollarni saqlash (Shamsiddinov) 12.12.2023
17. Elektron raqamli imzo (Shamurotov) 18.12.2023
18. Kompyuter viruslari va viruslarga qarshi vositalar (Suyarov) 18.12.2023
19. Identifikatsiya va autentifikatsiya (Xolmirzayev) 19.12.2023
20. Simmetrik shifrlash usuli haqida (Azamatov) 19.12.2023
Mustaqil o‘zlashtiriladigan mavzular bo‘yicha talabalar tomonidan taqdimotlar tayyorlash va uni himoya qilish tavsiya etiladi.
Asosiy adabiyotlar
S.K.G’aniyev, A.A. G’aniev “Kiberxavfsizlik asoslari” 2021 yil 416 (Ushbu kitob universitet ARM da PDF variantda mavjud).
Cybersecurity Curricula 2017 – Curriculum Guidelines for Post-Secondary Degree Programs in Cybersecurity (ACM, IEEE-CS, AIS SIGSEC, IFIP WG 11.8) (Crosscutting concepts).
Информационная безопасность компьютерных систем и сетей ISBN 978-5-8199-0754-2, Год издания 2021, Кол-во страниц 416 (Ushbu kitob universitet ARM da PDF variantda mavjud).
4.Мусаева М.А., Расулова Н.А. “Ахборот хавфсизлиги” фани бўйича ўқув методик мажмуа ТДИУ: 2012 йил. (Ushbu kitob universitet ARM da PDF variantda mavjud).
|
| |
Al-Xorazmiy - 4. Ta’lim jarayonining qonuniyatlari va tamoyillari Reja

|
4. Ta’lim jarayonining qonuniyatlari va tamoyillari Reja
|
bet | 6/10 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 40,92 Kb. | | #237323 |
Bog'liq 4. Ta’lim jarayonining qonuniyatlari va tamoyillari RejaAl-Xorazmiy (757-850 yillar)
Mustaqillik (ijodiy faollik);
kuzatilgan voqea va hodisalarni tushuntirishda muntazamlik, ketma-ketlik;
Al-Kindiy (800-871 yillar)
o’qitishning ilmiyligi va ongliligi;
anglash faoliyatini faollashtirish;
mantiqiy fikrlash;
k´rgazmalilik;
tizimlilik, ketma-ketlilik va hokazolar
Al-Forobiy (870-950 yillar)
- amaliy va nazariy bilimlar ning hayot bilan bog’liqligi
- ilmiy bilimning qulayligi (anglashning ilmiy metodi);
- mantiqiylik va ketma-ketlik;
- ilmiylik, ko’rgazmalilik, tizimlilik (kuzatish va tajriba);
Al-Beruniy (973-1050 yillar)
o’quvchilarni ilmiy ma’lumot bilan qurollantirish;
ilmiy amaliyot;
tajriba va kuzatish;
o’qishning qulayligi (yaqindan uzoqqa, ma’lumdan no’malumga va boshqalar)
Ibn Sino (980-1037 yillar)
o’qitish tamoyillari: a) bolani birdaniga kitobga bog’lash mumkin emasligi; b) bola bilan o’tkaziladigan mashqlar me’yorlashtirilgan va kuchiga mos, jamoaviy, uning jismoniy mashqlarga muvofiq, bolaning qobiliyatini hisobga olishlik; v) o’qishda yengildan og’irga muntazam borish; g) ko’rgazmalilik tamoyili; d) bolaning alohida shaxsiy xususiyatlarini hisobga olish metodlari: a) materialni bayon etishda tizimlilik va ketma-ketlik; b)mantiqiy fikrlash; v)nazariya va amaliyotning o’zaro bog’liqligi; g)umumiydan xususiyga o’tish; d)o’quvchilarning mantiqiy fikrlashi; j)shaxsiy kuzatish; z)tajriba, amaliyot va boshqalar.
Sa’diy (1184-1291 yillar)
bilimlarni amaliyotda qo’llash;
aqliy qobiliyatni rivojlantirish;
tizimlilik, bilimning tushunarliligi;
shaxsning faolligi tamoyili;
bilimning hayotiyligi amaliyot bilan bog’liqligi
mehnat ta’limi va boshqalarning yetakchilik roli
Jomiy (1414-1492 yillar)
ilmiylik;
amaliylik;
tizimlilik;
muntazamlik;
qulaylik;
bilimni amaliyot bilan bog’liqligi
egallangan bilimlarni mustahkamlash, amaliy ahamiyatliligi;
o’qitishning insonparvarliligi va boshqalar.
Alisher Navoiy (1441-1501 yillar)
-bolaning shaxsiy xususiyatlarini hisobga olish;
-onglilik, faollikni rivojlantirish;
muntazamlilik;
materialni bayon etishning qulayligi;
-o’qitishni insonparvarlashtirish;
-inson rivojlanishininng ko’p tomonlamalililigi va boshqalar.
|
| |
Foydalanuvchi interfeyslarini yaratishda

|
Foydalanuvchi interfeyslarini yaratishda
|
bet | 11/16 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 201,76 Kb. | | #105232 |
Bog'liq (3 fan) 1-oraliq nazoratFoydalanuvchi interfeyslarini yaratishda yaratuvchi faqat tasavvur qilish orqali bo‘lg‘usi foydalanuvchining muhim xarakteristikalarini aniqlash imkoniga ega emas. Interfeyslarni yaratishda foydalanuvchi xarakteristikalari bilish yordam berishi mumkin. Masalan, onlayn rejimida pitstsa buyurtma qilish saytini yaratishda foydalanuvchi to‘g‘risidagi batavsil ma‘lumotlar zarur bo‘ladi. Foydalanuvchi interfeysini yaratishda aloxida va standart qoidalari «zarur, qulay va sodda qilib yarat» qoidasi hisoblanadi.
35. Prototip ta'rifi nima? Prototip - bu IT mahsulotining namunaviy versiyasi yoki simulyatsiyasi. UX jamoalari mahsulotni ishga tushirishdan oldin prototiplardan foydalaning.
Prototiplash nima?Prototiplash - bu dizayn guruhlari g'oyalarni qog'oz yoki raqamli kabi aniq shakllarda amalga oshiradigan eksperimental jarayon. Rivojlanish guruhlari turli darajadagi ishonchlilikdagi ko'p bosqichli prototiplarni yaratadilar. Shu tarzda biz to'g'ri mahsulotlarni chiqarish imkoniyatiga ega bo'lish uchun dizaynlarimizni prototiplar bilan takomillashtirishimiz va tasdiqlashimiz mumkin.
36. Prototip, 3 ta xususiyat
Prototipning ishonchliligi, ya'ni tafsilotlar darajasi: past aniqlik yoki yuqori aniqlik.
Foydalanuvchi uchun mavjud bo'lgan funksionallik, masalan, to'liq ishlaydigan, qisman ishlaydigan yoki faqat o'qish uchun.
Prototipning hayot aylanishi. Ba'zilar tezda quriladi, sinovdan o'tkaziladi, tashlanadi va keyin takomillashtirilgan versiya bilan almashtiriladi ("tezkor prototiplash" deb nomlanadi). Boshqalar yaratilishi va takomillashtirilishi, yakuniy mahsulotga aylanishi mumkin.
Takliflarni tekshirish foydalanuvchi interfeysi prototipi yaratiladi. Taklif qilingan foydalanuvchilarning izohlari asosida ularning dasturdan nima kutayotgani aniqlanadi. Mazkur ma‘ruzada ikki turdagi foydalanuvchi modeli qaraladi.
37. 1)Ijtimoiy va texnik talablarni ifodalovchi Ijtimoiy texnikaviy modellar;Keng ma‘nodagi insoniy va tashkiliy jixatlari qaraluvchi dasturiy maxsulotlarni yaratish metodologiyasi Loyiha ustida ishlash jarayonida foydalanuvchi bilan bevosita hamkorlikda ishlash. Ikkinchisi psixologik, xotira, fikrlash, idrok etish jarayonlariga urg‘u beriladigan jarayonlari. Bu modellar quyidagilar orqali ifodalanadi:
|
| |
Ob'ektivlik - Inson va kompyuterning o'zaro ta'siri (hci) nima? Hci bir nechta turli fanlarni o'z ichiga oladi ular qaysi fanlar?

|
Inson va kompyuterning o'zaro ta'siri (hci) nima? Hci bir nechta turli fanlarni o'z ichiga oladi ular qaysi fanlar?
|
bet | 10/16 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 201,76 Kb. | | #105232 |
Bog'liq (3 fan) 1-oraliq nazoratOb'ektivlik.
Butunlik.
Strukturaviy.
Doimiylik.
Munosabatlar.
32. Axborotni murakkab shakllari
Axborot tushunchasi shakllari ostida aks ettirishga asoslangan va haqiqatni qidirishga e'tibor beradigan ba'zi toifalar tushuniladi.
Kosmik tushunchasi. Bizning har birimiz kosmik idrokka juda yaqindir. Agar biz boshqa joyga ko'chib ketsak, biz xatti-harakatlarning taktikasini ishlab chiqmagunimizcha va qanday qilib yaxshiroq harakat qilishni tushunmagunimizcha darhol harakat qila olmaymiz. Bir kishi o'zgaruvchan sharoitlarda boshqalardan ko'ra boshqacha yo'l tutishga qodir va har birining o'z idroki mavjud.
Vaqtni anglash. Har birimiz o'zimizning biologik soatlarimiz bor, bu bizga ma'lum harakatlar qilish kerakligini eslatadi. "Boyqushlar" va "to‘rg‘aylar" haqida umumiy nazariya mavjud.
Harakat tushunchasi. Harakatning taassurotlari yakka tartibda yaratiladi.
Kimdir uchun, kosmosda harakatni boshlashi mumkin bo'lgan illyuziya yaratish uchun boshni oldinga siljitish, tananing munosib pozitsiyasini qabul qilish yetarli. Harakat tushunchasi miya tomonidan belgilanadi va vestibulyar apparatlar va o'z fikrlari, subyektiv kayfiyat tufayli inson tomonidan amalga oshiriladi.
33. Axborotni olish xususiyatlari
Vizuallik uchun barcha axborot uning fikrlash sohasida juda muhimdir. Agar material orqali o'qib chiqishingiz yaxshi. Vizual esda tutilishi kerak bo'lgan narsani qanday ko'rsa, u chindan ham idrok eta oladi. Tomoshabinlar uchun materialni bir necha marotaba o'qishdan ko'ra bir marta eshitish har doim yaxshi.
Kinestetikaning o'ziga xos xususiyati sizning qo'llaringiz bilan hamma narsaga tegishi tabiiy. Odamlar yoki narsalar bilan ta'sir o'tkazish orqali qo'llabquvvatlangan his-tuyg'ular yordamida faqat atrofdagi haqiqatni biladilar.
34. Foydalanuvchi modeli tushunchasi.
Har qanday tizim, xar qanday foydalanuvchi interfeysi aniq xarakteristikaga ega bo‘lgan bir yoki bir qancha foydalanuvchilar turkumiga foydalanish uchun yo‘naltirilgan bo‘ladi. Bu xarakteristikalarni aniqlash jarayoni, foydalanuvchining o‘ziga xos portretini yaratish, ularni guruhlarga ajratish interfeyslarni
loyihalashdagi muhim bosqich sanaladi.
|
| |
Ta`lim va tarbiyaning birligi

|
Ta`lim va tarbiyaning birligi
|
bet | 3/10 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 40,92 Kb. | | #237323 |
Bog'liq 4. Ta’lim jarayonining qonuniyatlari va tamoyillari RejaTa`lim va tarbiyaning birligi
Ta`lim jarayonida o`quvchini tarbiyalash, jamiyatda o`z o`rnini topishga yo`naltirish, ularga barkamol shaxs hislatlarini singdirish asosiy o`rinni tutmog`i lozim. Buning uchun:
o`zlashtirilayotgan ilmiy bilimlar orqali o`quvchilarda ilmiy materialistik asosda dunyoqarash tarkib toptirish;
shu jarayonda o`quvchilarga muayyan ma`naviy sifat, umuminsoniy ahloq meyorlarini singdirish;
v) o`quvchilarning aqliy kamoloti va qobiliyatlarini yanada rivojlantirib borish nazarda tutiladi.
Ta`lim-tarbiyaning birligini taminlash, ta`lim jarayonini to`g`ri tashkil etish va xilma-xil o`qitish meto`dlaridan unumli foydalana olishga ko`p jihatdan bog`liqdir. Ta`lim bilan tarbiyaning birligini ta`minlamoq uchun ayniqsa:
a) bayon qilinayotgan o`quv materiallarining mazmuni ham ilmiy, ham g`oyaviy jihatda to`g`ri yo`nalishga ega bo`lishi;
b) o`qitilayotgan mavzuning ilmiy va tarbiyaviy mohiyatini ochib berish;
v) bayon ilmiy bilimlarning puxta va mustahkam o`zlashtirish hamda turmushda ularga amal qilinishi;
g) ta`lim jarayoni o`quvchilarning qiziqishini orttirish, faollik va tashabuskorliklarni oshirishga qaratilgan bo`lishi;
d) ta`lim jarayonida o`quvchilarning saramjonlik, uyushqoqlik, intizomlilik va javobgarlikni sezish, jamoatchilik hamda o`zaro yordam hislarini tarbiyalashga alohida ahamiyat bermog`i lozim.
Ta`lim nazariyasining amaliyot bilan birligi prinsipi eng asosiy va yetakchi prinsipdir. Nazariyaning amaliyot bilan birligi masalasi faqat didaktik prinsipgina bo`lmay qolmay, balki o`quv tarbiya ishlarining hamma tomonini o`z ichiga oladi. Maktab ta`limi tizimida nazariya bilan amaliyotning birligi prinsipi dastavval o`quv predmetlarning mazmuni va harakteriga bog`liq holda o`qish jarayonida amalga oshiriladi. Ilmiy bilimlar puxta egallash, uning bir-biriga mustahkam va uzviy bog`liq bo`lgan ikki tomonini:
Ta`lim jarayonida nazariya bilan amaliyotning birligi prinsipi izchillik bilan amalga oshirilishi oqibatidagina o`quvchilar o`quv materiallarining tub mohiyatini, tabiat va jamiyat taraqqiyot qonunlarini ilmiy asosda atroflicha to`g`ri tushinib va kelajak amaliy faoliyatlari uchun zarur bo`lgan ko`nikma va malakalar bilan qurollanadilar.
|
| |
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov - bet 4

|
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov
|
bet | 4/7 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 15,97 Kb. | | #273282 |
Bog'liq Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura-kompy.infoTarmoq modeli ierarxik modelning cheklovlarini hal qilish uchun ishlab chiqilgan. Ushbu model ma'lumotlar elementlari o'rtasida bir nechta ota-ona munosabatlariga imkon beruvchi yanada moslashuvchan sxemadan foydalanadi. Bu ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarishni osonlashtiradi. Shu bilan birga, tarmoq modeli ham ierarxik modelga qaraganda murakkabroq va uni saqlab qolish qiyin bo'lishi mumkin.
Tarmoq modeli ierarxik modelning cheklovlarini hal qilish uchun ishlab chiqilgan. Ushbu model ma'lumotlar elementlari o'rtasida bir nechta ota-ona munosabatlariga imkon beruvchi yanada moslashuvchan sxemadan foydalanadi. Bu ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarishni osonlashtiradi. Shu bilan birga, tarmoq modeli ham ierarxik modelga qaraganda murakkabroq va uni saqlab qolish qiyin bo'lishi mumkin.
Relyatsion model bugungi kunda eng ko'p qo'llaniladigan ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model ma'lumotlarni jadvallarda tartibga soladi, har bir jadval ma'lum bir ob'ektni ifodalaydi va jadvaldagi har bir satr ushbu ob'ektning noyob namunasini ifodalaydi. Relyatsion model ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish va olish uchun tuzilgan so'rovlar tilidan (SQL) foydalanadi. Ushbu model moslashuvchan, kengaytiriladigan va parvarish qilish oson. Shuningdek, u ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun mo'ljallangan.
Relyatsion model bugungi kunda eng ko'p qo'llaniladigan ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model ma'lumotlarni jadvallarda tartibga soladi, har bir jadval ma'lum bir ob'ektni ifodalaydi va jadvaldagi har bir satr ushbu ob'ektning noyob namunasini ifodalaydi. Relyatsion model ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish va olish uchun tuzilgan so'rovlar tilidan (SQL) foydalanadi. Ushbu model moslashuvchan, kengaytiriladigan va parvarish qilish oson. Shuningdek, u ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun mo'ljallangan.
|
| |
a)Foydalanuvchi vazifalari va maqsadlari strukturalarini ifodalovchi ierarxik modellar

|
a)Foydalanuvchi vazifalari va maqsadlari strukturalarini ifodalovchi ierarxik modellar
|
bet | 12/16 | Sana | 25.11.2023 | Hajmi | 201,76 Kb. | | #105232 |
Bog'liq (3 fan) 1-oraliq nazorata)Foydalanuvchi vazifalari va maqsadlari strukturalarini ifodalovchi ierarxik modellar;
b)Yagona inson va dastur tilini ifodalovchi lingvistik modellar;
c)Insondagi yangilanishlarni ifodalovchi fizik modellar.
38. Foydalanuvchi profili
Foydalanuvchining xarakteristikalarini aniqlashning eng sodda va keng tarqalgan formasi bu foydalanuvchi profilidir. Foydalanuvchi haqida ma‘lumotlarni yig‘ish uchun turli xil uslublar mavjud: sifatli (masalan, foydalanuvchilar bilan maxsulotlar bo‘yicha intervyu o‘tkazish) va sonli (foydalanuvchi anketalarini olib borish). Bevosita yig‘ilgan ma‘lumotlar asosida ishlab chiqaruvchilar (programmistlar) dasturiy maxsulotning foydalanuvchini ifodalovchi qismini yaratadi.
39. Insоn-mashina sistеmalarining tuzilishi
"Insоn-mashina" sistеmasi — mujassam maqsadlarga erishish uchun muayyan atrоf-muhit dоirasida birga harakat qiluvchi оdamlar va mashinalarning majmui.
Samоlyotlar, kеmalar, pоеzdlar, o’t o’chirish kоmandasi, tехnоlоgiya jihоzlari, kasalхоnalar, kutubхоnalar — bular bir-biridan miqdоri va fоydalaniladigan mashinalarning murakkabligiga ko’ra farqlanuvchi tехnikaviy sistеmalar. Birоq ularning barchasi sistеmaning muayyan bеlgisiga muvоfiq qanоatlantirarlidir: insоnlar, ya’ni shular tarkibiga kiruvchi оdamlar tartib-qоida va jarayonlar vоsitasida shunday uyushtirilganlarki, bular umumiy maqsadlarni amalga оshiradilar, bоshlang’ich kirishdan farqlanuvchi o’z faоliyatlarining muayyan оqibat natijasini оladilar.
40. «Insоn-mashina» sistеmalaridagi insоn- оpеrtоrning faоliyati turli-tuman tavsifga ega. Birоq, shunga
qaramay, uni to’rt asоsiy bоsqichga ajratish mumkin:
- infоrmatsiyani qabul qilish (tоpish, farqlash, aniqlash);
- infоrmatsiyani bahоlash va qayta ishlash (tоpshiriqlar va jоriy paramеtrlarni taqqоslash, tahlil va infоrmatsiyani umumlashtirish);
- qarоr qabul qilish (izlash, saralash, tasniflash va muammоli vaziyatlar to’grisidagi infоrmatsiyani umumlashtirish, mоdеllarni to’grilash, harakat tamоyili va prоgrammasini qabul qilish);
- qabul qilingan qarоrni amalga оshirish (kеrakli bоshqaruv оrganini izlash va uni manipulyatsiya qilish).
41. Insоn-оpеratоr asоsiy funktsiyasiga va bоshqa paramеtrlarga bоgliq hоlda оpеratоrlik faоliyatining bir nеcha turi farqlanadi.
|
| |
Mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi

|
Mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi
|
bet | 2/7 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 15,97 Kb. | | #273282 |
Bog'liq Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura-kompy.infoMantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi
Mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi
Ma'lumotlar bazasining mantiqiy arxitekturasi ma'lumotlarni tashkil qilish va ilovalar tomonidan kirish usulini anglatadi. Mantiqiy arxitektura ilovalarga ma'lumotlarning yagona ko'rinishini taqdim etish uchun javobgardir, shu bilan birga ma'lumotlar izchil va xavfsiz bo'lishini ta'minlaydi.
Yaxshi ishlab chiqilgan mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi ishlab chiquvchilarga murakkab ma'lumotlar munosabatlarini to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatishga imkon beradigan ma'lumotlarni modellashtirish usullarini qo'llab-quvvatlashi kerak. Bu ma'lumotlarning aniq, yuqori darajadagi ko'rinishini yaratish uchun ob'ektlar o'rtasidagi munosabatlar diagrammasi (ERD) va boshqa usullardan foydalanishni o'z ichiga oladi.
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi ilovalar ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarga kirishi mumkin bo'lgan mexanizmlarni anglatadi. Bunga ma'lumotlarni olish va manipulyatsiya qilish uchun Strukturaviy so'rovlar tili (SQL) va boshqa so'rovlar tillaridan foydalanish, shuningdek, ilovalarning ma'lumotlar bazasi bilan o'zaro ishlashiga imkon beruvchi API va boshqa dasturlash interfeyslari kiradi.
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasining asosiy maqsadlaridan biri ma'lumotlarga samarali va xavfsiz kirishni ta'minlash, shu bilan birga ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlashdir. Bunga foydalanuvchi autentifikatsiyasi va avtorizatsiyasi kabi xavfsizlik mexanizmlari, shuningdek, maʼlumotlarga kirmasligi yoki nomuvofiq tarzda oʻzgartirilmasligini taʼminlash uchun tranzaktsiyalarni boshqarish va blokirovkalash mexanizmlaridan foydalanish orqali erishiladi.
Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi arxitekturasi
Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi arxitekturasi
Ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimining (DBMS) arxitekturasi tizimning umumiy dizaynini, shu jumladan jismoniy va mantiqiy arxitekturani, shuningdek, ma'lumotlarga kirish va boshqarish mexanizmlarini anglatadi. Yaxshi ishlab chiqilgan DBMS arxitekturasi ma'lumotlarni samarali va xavfsiz saqlash, qidirish va manipulyatsiya qilishni qo'llab-quvvatlashi kerak.
DBMS arxitekturasining asosiy xususiyatlaridan biri uning katta hajmdagi ma’lumotlarni masshtablash va ishlov berish qobiliyatidir. Bunga taqsimlangan ma'lumotlar bazalari, sharding va ma'lumotlarni bir nechta serverlarda saqlash va parallel ravishda kirish imkonini beruvchi boshqa usullardan foydalanish orqali erishiladi.
|
| |
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov - bet 5

|
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov
|
bet | 5/7 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 15,97 Kb. | | #273282 |
Bog'liq Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura-kompy.infoOb'ektga yo'naltirilgan model ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tamoyillariga asoslanadi. Ushbu model ma'lumotlarni ob'ektlarda saqlaydi, har bir ob'ekt ma'lum bir sinfning noyob namunasini ifodalaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan model ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarga imkon beradi va u murakkab tuzilmalar va xatti-harakatlarga ega bo'lgan ma'lumotlarni qayta ishlash uchun foydalidir. Biroq, u boshqa modellarga qaraganda ancha murakkab va uni amalga oshirish qiyin bo'lishi mumkin.
Ob'ektga yo'naltirilgan model ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tamoyillariga asoslanadi. Ushbu model ma'lumotlarni ob'ektlarda saqlaydi, har bir ob'ekt ma'lum bir sinfning noyob namunasini ifodalaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan model ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarga imkon beradi va u murakkab tuzilmalar va xatti-harakatlarga ega bo'lgan ma'lumotlarni qayta ishlash uchun foydalidir. Biroq, u boshqa modellarga qaraganda ancha murakkab va uni amalga oshirish qiyin bo'lishi mumkin.
NoSQL modeli katta hajmdagi tuzilmagan yoki yarim tuzilgan ma'lumotlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan nisbatan yangi ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model relyatsion model kabi qat'iy sxemadan foydalanmaydi, bu esa ko'proq moslashuvchanlik va kengayish imkonini beradi. NoSQL ma'lumotlar bazalari ko'pincha katta ma'lumotlar dasturlarida qo'llaniladi, bu erda qayta ishlanadigan ma'lumotlar miqdori an'anaviy relyatsion ma'lumotlar bazasiga sig'ish uchun juda katta.
NoSQL modeli katta hajmdagi tuzilmagan yoki yarim tuzilgan ma'lumotlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan nisbatan yangi ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model relyatsion model kabi qat'iy sxemadan foydalanmaydi, bu esa ko'proq moslashuvchanlik va kengayish imkonini beradi. NoSQL ma'lumotlar bazalari ko'pincha katta ma'lumotlar dasturlarida qo'llaniladi, bu erda qayta ishlanadigan ma'lumotlar miqdori an'anaviy relyatsion ma'lumotlar bazasiga sig'ish uchun juda katta.
|
| |
Kiberxavfsizlik fakulteti - bet 2

|
Kiberxavfsizlik fakulteti
|
bet | 2/9 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #268565 |
Bog'liq Abduqosimov Shoxzamon
Ma'lumotlar bazasining fizik arxitekturasi ma'lumotlarni qattiq disklar yoki qattiq disklar kabi saqlash qurilmalarida jismoniy saqlash usulini anglatadi. Jismoniy arxitektura ma'lumotlar bloklarining hajmi va tartibini, ma'lumotlar fayllarini tashkil qilishni, ma'lumotlarga tezkor kirishni ta'minlash uchun indekslash va boshqa ma'lumotlar tuzilmalaridan foydalanishni o'z ichiga oladi.
Jismoniy ma'lumotlar bazasi arxitekturasining asosiy maqsadlaridan biri ma'lumotlarga kirish uchun zarur bo'lgan vaqtni minimallashtirishdir. Bunga ma'lumotlarni saqlash va qidirish mexanizmlarini optimallashtirish, masalan, tezkor kirish vaqtiga ega disk drayverlarini ishlatish, diskni qidirish vaqtlarini minimallashtirish va diskdan o'qilishi kerak bo'lgan ma'lumotlar miqdorini kamaytirish uchun siqish algoritmlarini qo'llash orqali erishiladi.
Mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi
Mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi
Ma'lumotlar bazasining mantiqiy arxitekturasi ma'lumotlarni tashkil qilish va ilovalar tomonidan kirish usulini anglatadi. Mantiqiy arxitektura ilovalarga ma'lumotlarning yagona ko'rinishini taqdim etish uchun javobgardir, shu bilan birga ma'lumotlar izchil va xavfsiz bo'lishini ta'minlaydi.
Yaxshi ishlab chiqilgan mantiqiy ma'lumotlar bazasi arxitekturasi ishlab chiquvchilarga murakkab ma'lumotlar munosabatlarini to'g'ridan-to'g'ri ko'rsatishga imkon beradigan ma'lumotlarni modellashtirish usullarini qo'llab-quvvatlashi kerak. Bu ma'lumotlarning aniq, yuqori darajadagi ko'rinishini yaratish uchun ob'ektlar o'rtasidagi munosabatlar diagrammasi (ERD) va boshqa usullardan foydalanishni o'z ichiga oladi.
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasi ilovalar ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarga kirishi mumkin bo'lgan mexanizmlarni anglatadi. Bunga ma'lumotlarni olish va manipulyatsiya qilish uchun Strukturaviy so'rovlar tili (SQL) va boshqa so'rovlar tillaridan foydalanish, shuningdek, ilovalarning ma'lumotlar bazasi bilan o'zaro ishlashiga imkon beruvchi API va boshqa dasturlash interfeyslari kiradi.
Ma'lumotlarga kirish arxitekturasining asosiy maqsadlaridan biri ma'lumotlarga samarali va xavfsiz kirishni ta'minlash, shu bilan birga ma'lumotlar yaxlitligini ta'minlashdir. Bunga foydalanuvchi autentifikatsiyasi va avtorizatsiyasi kabi xavfsizlik mexanizmlari, shuningdek, maʼlumotlarga kirmasligi yoki nomuvofiq tarzda oʻzgartirilmasligini taʼminlash uchun tranzaktsiyalarni boshqarish va blokirovkalash mexanizmlaridan foydalanish orqali erishiladi.
|
| |
Kiberxavfsizlik fakulteti - bet 5

|
Kiberxavfsizlik fakulteti
|
bet | 5/9 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #268565 |
Bog'liq Abduqosimov ShoxzamonRelyatsion model bugungi kunda eng ko'p qo'llaniladigan ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model ma'lumotlarni jadvallarda tartibga soladi, har bir jadval ma'lum bir ob'ektni ifodalaydi va jadvaldagi har bir satr ushbu ob'ektning noyob namunasini ifodalaydi. Relyatsion model ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish va olish uchun tuzilgan so'rovlar tilidan (SQL) foydalanadi. Ushbu model moslashuvchan, kengaytiriladigan va parvarish qilish oson. Shuningdek, u ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun mo'ljallangan.
Relyatsion model bugungi kunda eng ko'p qo'llaniladigan ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model ma'lumotlarni jadvallarda tartibga soladi, har bir jadval ma'lum bir ob'ektni ifodalaydi va jadvaldagi har bir satr ushbu ob'ektning noyob namunasini ifodalaydi. Relyatsion model ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish va olish uchun tuzilgan so'rovlar tilidan (SQL) foydalanadi. Ushbu model moslashuvchan, kengaytiriladigan va parvarish qilish oson. Shuningdek, u ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun mo'ljallangan.
Ob'ektga yo'naltirilgan model ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tamoyillariga asoslanadi. Ushbu model ma'lumotlarni ob'ektlarda saqlaydi, har bir ob'ekt ma'lum bir sinfning noyob namunasini ifodalaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan model ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarga imkon beradi va u murakkab tuzilmalar va xatti-harakatlarga ega bo'lgan ma'lumotlarni qayta ishlash uchun foydalidir. Biroq, u boshqa modellarga qaraganda ancha murakkab va uni amalga oshirish qiyin bo'lishi mumkin.
Ob'ektga yo'naltirilgan model ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tamoyillariga asoslanadi. Ushbu model ma'lumotlarni ob'ektlarda saqlaydi, har bir ob'ekt ma'lum bir sinfning noyob namunasini ifodalaydi. Ob'ektga yo'naltirilgan model ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarga imkon beradi va u murakkab tuzilmalar va xatti-harakatlarga ega bo'lgan ma'lumotlarni qayta ishlash uchun foydalidir. Biroq, u boshqa modellarga qaraganda ancha murakkab va uni amalga oshirish qiyin bo'lishi mumkin.
|
| |
Ma’lumotlar bazasi arxitektura modellari

|
Ma’lumotlar bazasi arxitektura modellari
|
bet | 4/9 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #268565 |
Bog'liq Abduqosimov ShoxzamonMa’lumotlar bazasi arxitektura modellari.
Ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modellari ma'lumotlar bazasi tizimini ma'lum talablarga javob beradigan tarzda tuzilishi mumkin bo'lgan turli usullarga ishora qiladi. Ushbu modellar ma'lumotlar bazasi tizimlarini loyihalash, ishlab chiqish va boshqarish uchun asos yaratadi. Maʼlumotlar bazasi arxitekturasi modellarining bir necha turlari mavjud boʻlib, ularning har biri oʻziga xos xususiyat va afzalliklarga ega.
Ierarxik model ma'lumotlar bazasi arxitekturasining ilk modellaridan biri bo'lib, u bugungi kunda ham ba'zi eski tizimlarda qo'llaniladi. Ushbu model ma'lumotlarni daraxtga o'xshash tuzilishda, ma'lumotlar elementlari orasidagi ota-ona munosabatlari bilan tartibga soladi. Ierarxik model qat'iy va bashorat qilinadigan tuzilishga ega bo'lgan ma'lumotlarni saqlash uchun foydalidir. Biroq, u ma'lumotlar tuzilmasidagi o'zgarishlarga moslashish yoki ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun etarlicha moslashuvchan emas.
Ierarxik model ma'lumotlar bazasi arxitekturasining ilk modellaridan biri bo'lib, u bugungi kunda ham ba'zi eski tizimlarda qo'llaniladi. Ushbu model ma'lumotlarni daraxtga o'xshash tuzilishda, ma'lumotlar elementlari orasidagi ota-ona munosabatlari bilan tartibga soladi. Ierarxik model qat'iy va bashorat qilinadigan tuzilishga ega bo'lgan ma'lumotlarni saqlash uchun foydalidir. Biroq, u ma'lumotlar tuzilmasidagi o'zgarishlarga moslashish yoki ma'lumotlar elementlari o'rtasidagi murakkab munosabatlarni boshqarish uchun etarlicha moslashuvchan emas.
Tarmoq modeli ierarxik modelning cheklovlarini hal qilish uchun ishlab chiqilgan. Ushbu model ma'lumotlar elementlari o'rtasida bir nechta ota-ona munosabatlariga imkon beruvchi yanada moslashuvchan sxemadan foydalanadi. Bu ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarishni osonlashtiradi. Shu bilan birga, tarmoq modeli ham ierarxik modelga qaraganda murakkabroq va uni saqlab qolish qiyin bo'lishi mumkin.
Tarmoq modeli ierarxik modelning cheklovlarini hal qilish uchun ishlab chiqilgan. Ushbu model ma'lumotlar elementlari o'rtasida bir nechta ota-ona munosabatlariga imkon beruvchi yanada moslashuvchan sxemadan foydalanadi. Bu ma'lumotlar elementlari orasidagi murakkab munosabatlarni boshqarishni osonlashtiradi. Shu bilan birga, tarmoq modeli ham ierarxik modelga qaraganda murakkabroq va uni saqlab qolish qiyin bo'lishi mumkin.
|
| |
Kiberxavfsizlik fakulteti - bet 7

|
Kiberxavfsizlik fakulteti
|
bet | 7/9 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #268565 |
Bog'liq Abduqosimov ShoxzamonMa'lumotlar bazasining uch bosqichli arxitekturasi veb-ilovalarni ishlab chiqishda keng qo'llaniladigan dasturiy ta'minot arxitekturasi namunasidir. Arxitektura uchta qatlamdan iborat: taqdimot qatlami, amaliy qatlam va ma'lumotlar qatlami. Har bir qatlam ma'lum bir vazifalar to'plami uchun javobgardir, bu tizimni boshqarish va saqlashni osonlashtiradi. Ma'lumotlar bazasining uch bosqichli arxitekturasi bir qator afzallik va kamchiliklarga ega va ushbu arxitekturani qabul qilishdan oldin ularni ko'rib chiqish juda muhimdir.
Ma'lumot bazasining arxitekturasi
Ma'lumot modeli
Ma'lumotlarning tuzilishi va ularning o'zaro munosabatlarini tasvirlash
Asosiy ma'lumot modellari: иерархик, tarmoq, munosabatli, ob'ektga yo'naltirilgan
Har bir model o'ziga xos xususiyatlarga ega
Ma'lumotlar bazasi boshqaruv tizimi (MBBT)
Ma'lumotlarni saqlash, yangilash, so'rash va boshqarish uchun funksiyalarni ta'minlaydi
Turli MBBT-lar: MySQL, PostgreSQL, Oracle, MS SQL Server
Har bir MBBT o'ziga xos xususiyatlarga, imkoniyatlarga va afzalliklarga ega
Ma'lumotlar kiritish/olish interfeyslar
Foydalanuvchi interfeyslar: grafik, matn asosidagi interfeyslar
Dasturiy interfeyslar: API, SQL so'rovlari
Interfeyslar ma'lumotlar bilan o'zaro aloqa uchun muhim
Uch bosqichli arxitektura
Tariflar
Uch bosqichli arxitektura - ma'lumotlar, mantiqiy va foydalanuvchi interfeysi qatlamlarini ajratish
Bu yondashuv dasturni tashkiliy, tejamkorlik va moslashuvchanlik jihatidan yaxshilaydi
Qatlamlar
Ma'lumotlar qatlami
Ma'lumotlar bazasi bilan ishlash
Ma'lumotlarni saqlash, kiritish va olish
Mantiqiy qatlam
Biznes mantiqini amalga oshirish
Xizmatlarga murojaat qilish va ularni boshqarish
Foydalanuvchi interfeysi qatlami
Ma'lumotlarni namoyish etish
Foydalanuvchi bilan o'zaro aloqa
Qatlam o'rtasidagi aloqa
Ma'lumotlar qatlami va mantiqiy qatlam: ma'lumotlarni olish/saqlash
Mantiqiy qatlam va foydalanuvchi interfeysi qatlami: natijalarni ko'rsatish
Uch bosqichli arxitekturaning afzalliklari
Modullilik
Qatlamlarni mustaqil rivojlantirish va almashtirishga imkon beradi
Yangi qatlamlar qo'shish, o'zgartirish yoki olib tashlash mumkin
Moslashuvchanlik
Yangi talablarga moslashish uchun qatlamlar o'zgartirilishi mumkin
Yangi texnologiyalar yoki platforma-larni kiritishga imkon beradi
Tejamkorlik
Qatlamlar qayta ishlatilishi mumkin
Takrorlanuvchi kod kamroq bo'ladi
Mustahkamlash
Xavfsizlik, barqarorlik va samaradorlikni yaxshilash
|
| |
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov - bet 7

|
Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura 732-21 guruh talabasi islomjon muhammadjonov
|
bet | 7/7 | Sana | 03.10.2024 | Hajmi | 15,97 Kb. | | #273282 |
Bog'liq Ma’lumot bazasining arxitekturasi va uch bosqichli arxitektura-kompy.infoIlova qatlami: Ilova qatlami ma'lumotlar bazasining uch bosqichli arxitekturasining ikkinchi qatlamidir. Ushbu qatlam foydalanuvchi so'rovlarini qayta ishlash va ma'lumotlar bazasi operatsiyalarini bajarish uchun javobgardir. Ilova qatlami, shuningdek, foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni tekshirish va foydalanuvchining ma'lumotlarga kirish huquqini ta'minlash uchun javobgardir. Ilova qatlami Java, PHP, ASP.NET va Python kabi turli dasturlash tillari va ramkalar yordamida amalga oshirilishi mumkin
Ilova qatlami: Ilova qatlami ma'lumotlar bazasining uch bosqichli arxitekturasining ikkinchi qatlamidir. Ushbu qatlam foydalanuvchi so'rovlarini qayta ishlash va ma'lumotlar bazasi operatsiyalarini bajarish uchun javobgardir. Ilova qatlami, shuningdek, foydalanuvchi kiritgan ma'lumotlarni tekshirish va foydalanuvchining ma'lumotlarga kirish huquqini ta'minlash uchun javobgardir. Ilova qatlami Java, PHP, ASP.NET va Python kabi turli dasturlash tillari va ramkalar yordamida amalga oshirilishi mumkin
http://kompy.info
|
| |
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent

Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent
Download
440,77 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
16.05.2024
Hajmi
440,77 Kb.
#236868
Download
440,77 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent
Download
440,77 Kb.
Matnni ko'rish
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mashinali o’qitishga kirish mavzu

|
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mashinali o’qitishga kirish mavzu
|
bet | 1/5 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 19,5 Kb. | | #231709 |
Bog'liq M o` 1
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
MASHINALI O’QITISHGA KIRISH
Mavzu: Mashinali o’qitishda samaradorlikni baholash usullari. Tartibsizlik matritsasi (confusion matrix)
Bajardi: 214-21 guruh talabasi
Dilmurodov Zafar.
Tekshirdi: Abdullayeva Malika
TOSHKENT – 2024
REJA
KIRISH
CONFUSION MATRIX QO’LLANILISHI
CONFUSION MATRIX YA’NI TARTIBSIZLIK MATRITSASINI TASHKIL QILISH
TARTIBSIZLIK MATRITSASIDA ANIQLIKNI HISOBLASH
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
KIRISH
Mashinani o'rganish uchun ishlatiladigan ba'zi umumiy Python kutubxonalari:
Matplotlib, seaborn, plotly - Tez ishlov berish va yuqori sifatli grafik yaratish, ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish va grafik chizishda foydalaniladi.
NumPy - Algoritmlarni tahlil qilish va almashishda yordam beradigan universal ma'lumotlar strukturasini yaratish; katta ma'lumotlar to'plamlarida ilg'or matematik operatsiyalar
Pandas - ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish, ma'lumotlarni tahlil qilish, ma'lumotlarni moslashtirish, ma'lumotlar to'plamini qayta qurish va segmentatsiyalash
Scikit-Learn - Ma'lumotlarni tahlil qilish, ma'lumotlarni qazib olish, statistik modellashtirish
TensorFlow - Neyron tarmoqlarni qurish va o'qitish; Shaklni aniqlash; Raqamli hisoblash
PyTorch - Sun'iy intellekt, mashinani o'rganish va chuqur o'rganish ilovalari
Ushbu Python kutubxonalari AI va ML algoritmlarini amalga oshirishni juda oson qiladi. Bu mahsulotni tezroq ishlab chiqishga yordam beradi, chunki ishlab chiquvchiga kodlarni qayta yozmasdan murakkab muammolarni hal qilish imkonini beradi. Python dasturlash bundan tashqari qulayliklarini sanab o’tsak:
Ushbu Python kutubxonalari AI va ML algoritmlarini amalga oshirishni juda oson qiladi. Bu mahsulotni tezroq ishlab chiqishga yordam beradi, chunki ishlab chiquvchiga kodlarni qayta yozmasdan murakkab muammolarni hal qilish imkonini beradi. Python dasturlash bundan tashqari qulayliklarini sanab o’tsak:
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O‘zbekiston respublikasi raqamli texnologiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti mashinali o’qitishga kirish mavzu
|
Kiberxavfsizlik fakulteti - bet 6

|
Kiberxavfsizlik fakulteti
|
bet | 6/9 | Sana | 25.07.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #268565 |
Bog'liq Abduqosimov ShoxzamonNoSQL modeli katta hajmdagi tuzilmagan yoki yarim tuzilgan ma'lumotlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan nisbatan yangi ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model relyatsion model kabi qat'iy sxemadan foydalanmaydi, bu esa ko'proq moslashuvchanlik va kengayish imkonini beradi. NoSQL ma'lumotlar bazalari ko'pincha katta ma'lumotlar dasturlarida qo'llaniladi, bu erda qayta ishlanadigan ma'lumotlar miqdori an'anaviy relyatsion ma'lumotlar bazasiga sig'ish uchun juda katta.
NoSQL modeli katta hajmdagi tuzilmagan yoki yarim tuzilgan ma'lumotlar bilan ishlash uchun mo'ljallangan nisbatan yangi ma'lumotlar bazasi arxitekturasi modelidir. Ushbu model relyatsion model kabi qat'iy sxemadan foydalanmaydi, bu esa ko'proq moslashuvchanlik va kengayish imkonini beradi. NoSQL ma'lumotlar bazalari ko'pincha katta ma'lumotlar dasturlarida qo'llaniladi, bu erda qayta ishlanadigan ma'lumotlar miqdori an'anaviy relyatsion ma'lumotlar bazasiga sig'ish uchun juda katta.
Taqdimot qatlami arxitekturaning eng yuqori qatlami bo'lib, foydalanuvchi interfeysi uchun javobgardir. U mijoz qatlami sifatida ham tanilgan, chunki u foydalanuvchilar bilan bevosita aloqada bo'ladi. Ushbu qatlam foydalanuvchiga ma'lumotlarni ko'rsatish va foydalanuvchidan kiritilgan ma'lumotlarni yig'ish uchun javobgardir. Taqdimot qatlami veb-server, veb-brauzer yoki ish stoli ilovasi yordamida amalga oshiriladi.
Taqdimot qatlami arxitekturaning eng yuqori qatlami bo'lib, foydalanuvchi interfeysi uchun javobgardir. U mijoz qatlami sifatida ham tanilgan, chunki u foydalanuvchilar bilan bevosita aloqada bo'ladi. Ushbu qatlam foydalanuvchiga ma'lumotlarni ko'rsatish va foydalanuvchidan kiritilgan ma'lumotlarni yig'ish uchun javobgardir. Taqdimot qatlami veb-server, veb-brauzer yoki ish stoli ilovasi yordamida amalga oshiriladi.
Ilova qatlami arxitekturaning o'rta qatlami bo'lib, foydalanuvchi so'rovlarini qayta ishlash uchun javobgardir. U taqdimot qatlami va ma'lumotlar qatlami o'rtasida vositachi vazifasini bajaradi. Ilova qatlami biznes mantig'ini bajarish, foydalanuvchi so'rovlarini qayta ishlash va taqdimot qatlami uchun ma'lumotlarni tayyorlash uchun javobgardir. Ilova qatlami PHP, ASP.NET yoki Java kabi server tomonidagi texnologiyalar yordamida amalga oshiriladi.
Ma'lumotlar qatlami arxitekturaning eng pastki qatlami bo'lib, ma'lumotlarni saqlash va olish uchun javobgardir. Ushbu qatlam ma'lumotlar bazasi qatlami sifatida ham tanilgan. Ma'lumotlar qatlami ma'lumotlarning yaxlitligini ta'minlash, biznes qoidalarini qo'llash va amaliy qatlamga ma'lumotlarga kirish xizmatlarini taqdim etish uchun javobgardir. Ma'lumotlar qatlami Oracle, SQL Server yoki MySQL kabi ma'lumotlar bazasini boshqarish tizimi (DBMS) yordamida amalga oshiriladi.
|
| |