Korxonada auditorlik tekshiruvi o’tkazish

|
Korxonada auditorlik tekshiruvi o’tkazish
|
bet | 31/121 | Sana | 30.01.2024 | Hajmi | 0,82 Mb. | | #148537 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi o-fayllar.orgKorxonada auditorlik tekshiruvi o’tkazish
namunaviy ish dasturi
Auditning umumiy dasturi
Tekshiriladigan tashkilot
Audit davri
Kishi-soatlar miqdori
Auditorlik guruhining rahbari
Auditorlik guruhining tarkibi
Rejalashtirilgan auditorlik riski
Rejalashtirilgan jiddiylik darajasi
№
|
Audit bo’limlari bo’yicha
auditorlik amallari ro’yxati
|
O’tkazish
davri
|
Bajaruvchi
|
Auditorning ishchi hujjatlari
|
Eslatma
|
I
|
Korxonadagi buxgalterlik hisobi va ichki auditning holati, tashkil etilishi hamda moliyaviy hisobotning sifatini auditorlik baholash (ekspertiza qilish).
Tekshiriladigan ob’ektlar:
|
|
|
|
|
1
|
ta’sis hujjatlarining mavjudligi va ustav kapitaliga doir balans ma’lumotlarining xaqqoniyligi.
|
|
|
|
|
2
|
buxgalteriya hisobi registrlari, oborot - saldo balanslarini tanlab tekshirish.
|
|
|
|
|
3
|
mulklar, debitor va kreditor qarzlar, so’mdagi va valyuta mablag’arini inventarizatsiya ma’lumotlari.
|
|
|
|
|
4
|
oldingi davrlardagi soliq inspektsiyasi va auditorlar tomonidan o’tkazilgan tekshiruvlarning dalolatnomalari hamda auditorlik xulosalari.
|
|
|
|
|
5
|
buxgalterlik hisobini avtomatlashtirish va kompyuterlashtirishning ahvoli;
|
|
|
|
|
6
|
ichki auditning tashkil etilishi;
|
|
|
|
|
7
|
hisob va hisobotga oid qonunchilikka rioya qilinishi.
|
|
|
|
|
II
|
Korxonaning moliya - xo’jalik faoliyatini auditorlik tekshiruvidan o’tkazish.
Tekshiriladigan ob’ektlar:
|
|
|
|
|
1
|
ta’sis hujjatlari, korxonadagi ichki tashkiliy munosabatlarni belgilaydigan, xususan, uning moliyaviy faoliyatini tartibga solib turadigan me’yoriy hujjatlar;
|
|
|
|
|
2
|
ustav kapitalining shakllanishi va o’zgarishi;
|
|
|
|
|
3
|
kredit resurslarining mavjudligi va ishlatilishi;
|
|
|
|
|
4
|
kassa, hisob - kitob schyoti, valyuta schyoti va bankdagi boshqa schyotlarda saqlanayotgan pul mablag’lari, pul hujjatlari va qat’iy hisobda turadigan blankalar;
|
|
|
|
|
5
|
asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar va tovar material zahiralar, (saqlanishning tashkil etilishini ekspertiza qilish va inventarizatsiya o’tkazish uchun alohida haq to’lanadi);
|
|
|
|
|
6
|
asosiy vositalar va nomoddiy aktivlar eskirishi;
|
|
|
|
|
7
|
kapital qo’yilmalar va ta’mirlash xarajatlari;
|
|
|
|
|
8
|
hisob-kitoblar:
a) mehnatga haq to’lashga doir,
b) hisobdor shaxslar bilan,
v) mol etkazib beruvchilar va pudratchilar, xaridorlar, turli debitor va kreditorlar bilan,
g) byudjet bilan, ijtimoiy va tibbiiy sug’urtaga doir, Nafaqa fondi va Bandlik fondi (xizmati) bilan;
|
|
|
|
|
9
|
ishlab chiqarish xarajatlari va har xil sarflar.
|
|
|
|
|
10
|
korxona daromadlari;
|
|
|
|
|
11
|
yakuniy moliyaviy natijalar va ularning ishlatilishi.
|
|
|
|
|
III
|
Aniqlangan kamchiliklarni bartaraf qilish bo’yicha konsultatitsion xizmatlar (maslahatlar) va tavsiyalar.
|
|
|
|
|
Auditorlik tashkiloti nomidan
auditorlik xulosasini imzolash huquqiga ega rahbar
Auditorlik guruhining rahbari
Takrorlash uchun savollar:
Auditorlik tekshiruvini rejalashtirishda qanday maqsad va vazifalar qo’yiladi?
Auditni rejalashtirishning qanday bosqichlari mavjud?
Auditning umumiy rejasini tayyorlash va tuzish qanday amalga oshiriladi?
Audit dasturini tayyorlash va tuzish qanday amalga oshiriladi?
Korxonani auditorlik tekshiruvidan o’tkazish ishchi dasturi qanday tuziladi?
7-BOB. AUDITORLIK TEKSHIRISH VAQTIDA BUXGALTERIYA HISOBI TIZIMI VA ICHKI NAZORATNI O’RGANISH HAMDA BAHOLASH
1. Tekshiriladigan korxona (mijoz) faoliyatini o’rganish.
Auditorlik tekshiruvni rejalashtirish tekshiriladigan korxona faoliyatini batafsil o’rganishdan boshlanadi. Auditor korxona faoliyatini o’rganishdan ikkita maqsadni ko’zlaydi: a) audit o’tkazishni osonlashtirish va sifatini oshirish; b) tekshiriladigan korxona iqtisodini yaxshilashga qaratilgan amaliy maslahat yordami ko’rsatish.
Buning uchun korxona faoliyatiga ta’sir qiladigan ichki hamda tashqi omillar haqida ma’lumotlarni to’plash zarur.
Auditor birinchi navbatda e’tibor berish lozim bo’lgan, korxona iqtisodiga ta’sir qiladigan ichki omillarga quyi-dagilar kiradi: mulkchilik shakli va boshqaruv tuzulmasi, korxonaning qanday maqsadda tashkil etilganligi, korxona faoliyatida amalga oshiriladigan asosiy muomalalar, moliyasi, xodimlari, hisob yuritish siyosati, korxonaning uchinchi shaxslar bilan o’zaro munosabatlari.
Tashqi omillarga mijoz faoliyat qiladigan tarmoq, mamlakatdagi iqtisodiy holat kiritiladi.
Tekshiriladigan korxonaning maqsadlarini tahlil qilish, uning muomalalarini yaxshi tushunishga imkon berib, tekshiriladigan hisobot haqida to’g’ri fikr shaklllantirilishi uchun zarurdir. Chunonchi, agar auditor ishini rejalashtirish chog’ida mulk egalarining korxonani tugatmoqchi ekanliklari aniqlansa, bunda u korxona hisobotiga nisbatan faoliyat qilayotgan korxona printsipini qo’llamasligi haqida auditorlik hisobotiga izoh kiritishga tayyorlanishi zarur.
Mijozning muomalalari haqidagi ma’lumotlar auditorga o’zining xatarli holatlarini to’g’ri baholash, samarali tekshirish dasturi tuzish va uni o’tkazishga ketadigan vaqtni tejashda yordam beradi.
Korxonaning moliyaviy tuzilmasini bilish auditorga korxonaning mablag’larga bo’lgan talabi va ularning kelish manbalarini, korxonaning haqiqiy to’lov qobiliyatini aniqlash va shu bilan birga u kelgusida o’z muomalalarini amalga oshira olishini aniqlashda yordam beradi.
Tekshiriladigan korxonaning hisob yuritish siyosatini bilish auditorga har xil schyotlarni tekshirishning samarali metodlarini ishlab chiqish imkonini beradi. Hisob yuritish siyosatini tushunish uchun quyidagilarni ko’rib chiqish zarur: hisob yuritish siyosatini qabul qilish tartibi; hisob yuritish siyosatiga o’zgartirishlar kiritish; talab etishi mumkin bo’lgan, korxona faoliyatida ruy berishi kutilayotgan o’zgarishlar; hisob yuritish siyosatining amaldagi qonunchilikka mosligi, hisob yuritish siyosatining mazkur tarmoq uchun xosligi. (hisob yuritish siyosatini tekshirish tartibi 3, 4-mavzuda batafsil bayon qilingan).
Korxonaning uchinchi shaxslar bilan o’zaro munosabatlarini ko’rib chiqishda quyidagilarni tahlil qilish zarur: korxona da’vosi, shuningdek unga qarshi qo’zg’atilgan da’vo bo’yicha mavjud va bo’lishi mumkin bo’lgan sudlashuvlar; korxonaning mulklari va mas’uliyatlari sug’urta qilinganligi; korxonaning soliq maqomi (soliqlar bo’yicha imtiyozlar va sh. o’.).
Auditor tarmoqda qanday xatarli holatlar bilan to’qnashishi va mazkur tarmoqning o’ziga xos muammolarini hal qilishga layoqatliligini, unga notanish va o’ziga xos murakkab masalalarni xal etish uchun tegishli mutaxassislar jalb qilish talab qilinishini tasavvur qila olishi lozim. Buning uchun u mazkur tarmoqdagi raqobatchilik shart-sharoitlarini (asosiy raqobatchilarning ro’yxatini tuzishi lozim); baholarning o’zgarishini, tarmoqda ishlab chiqarishning pasayishiga olib keladigan sharoitlarni o’rganadi.
Auditor axborotlarni to’plashni o’ziga tushunarli metodlar bilan amalga oshirishi lozim.
Korxona rahbariyati va bosh mutaxassislardan so’rab-surishtirish yo’li bilan asosiy muammolarni, xususan, raqobat, soliq masalalari, korxonaning moliyaviy ahvoli, korxonaning yirik muomalalari, biznesdagi, rahbariyatdagi, mulkchilik shakllaridagi o’zgarishlar, ichki nazoratning tashkiliy tuzilmasi va metodlari, rahbariyatning auditor maxsus e’tibor qaratishini istagan o’ziga xos muammolarini aniqlashi mumkin. Bo’linmalar, ishlab chiqarish urinlari va omborlarga borib, mijozning amalga oshiradigan muomalalari, ishlab chiqarish tovar-moddiy zaxiralarning mavjudligi haqida tasavvurga ega bo’lishi mumkin.
Shuningdek, korxona faoliyati haqidagi uning hisobotida (buxgalterlik hisobotlari va analitik yozuvlar; direktorlar, boshqaruv va aktsiyadorlik kengashining majlis bayonnomalari; ichki auditorning va taftish komissiyasining hisobotlari, lavozim yo’riqnomalari), tashqi axborot manbalari (matbuotda chiqqan nashr mahsulotlari, ma’lumotlar bazasi, analitik nashrlar, qonunchilikka oid va boshqa me’yoriy byulletenlar) keltirilgan ma’lumotlarni tahlil qilishi lozim.
Auditor olingan ma’lumotlarni yozib boradi va korxonaga ta’sir qiluvchi omillar hamda aniqlangan tahlikali holatlar bayon qilingan holda bo’limlarga bo’lingan maxsus yozuv ko’rinishida rasmiylashtiradi.
|
| |