Shaxsiy kompyuterlarning tarkibi va qo`shimcha qurilmalari

|
Shaxsiy kompyuterlarning tarkibi va qo`shimcha qurilmalari
|
bet | 5/10 | Sana | 02.07.2024 | Hajmi | 276,44 Kb. | | #266347 |
Bog'liq indivudal 22.2 Shaxsiy kompyuterlarning tarkibi va qo`shimcha qurilmalari
IBM PC tipidagi shaxsiy kompyuterlar quydagi asosiy qurilmalardan tashkil topgan.
Sistem blok (tizimli kism) - kompyuter ishini boshqarishni ta’minlaydigan asosiy qism hisoblanadi;
Tizmli qism tarkibiga quydagilar kiradi:
Mikroprotsessor- kompyuterning arifmetik logik amallarni va boshqarish amallarini bajaradi. Mikropotsessor turli amallarni tez bajarish qobiliyatiga ega . Uning tezligi sekundiga 100 million amalgacha va undan ortiq bo‘lishi mumkin.
Joriy xotira (operativ xotira) –kiritiluvchi ma’lumot va dasturlarni xotirada saqlaydi. Kompyuter o‘chirilishi bilan joriy xotiradagi ma’lumotlar o‘chiriladi.
Qattiq magnitli disk (vinchester) yoki yupqa disk jamlovchilari ma’lumotlarni o‘qish va yozishni ta’minlaydi.
Qattiq disk kompyuterda ishlanadigan dasturlar va ma’lumotlarni doimiy saqlash uchun qo‘llaniladi. Ular Operatsion sistema dasturlari, tahrirlagichlar, dasturlash tizmlari, amaliy dasturlar, ma’lumotlar va hokazolar saqlanadi
Qattiq disklarning hajmi turlicha bo‘ladi:
IBM PC XT da - 20 Mbayt, IBM PC AT da - 40 Mbayt, 80386SX, 80386DX, 80486SX mikroprotsessorlari kompyuterlarida- 110-120 Mbaytgacha, 80486DX da 120-540,640,850, Mbaytgacha. Murakkab ishlar uchun 1-2 Gbaytli va undan ortiq hajmdagi qattiq disklar mavjud. Zarur xolatda qattiq diskni kattaroq hajmdagisiga almashtirish yoki bir necha diskdan foydalanish mumkin. Disketlar ma’lumotlarni bir kompyuterdan ikkinchisiga o‘tkazish va ma’lumotlarni saqlash uchun xizmat qiladi. Asosan 5,25 va 3,5 dyumli isketlardan foydalaniladi.
3,5 dyumli (89 mm) disketlar hajmi 0.72, 1.44, va 2.88 Mbayt. Ular ishonchli, chunki qattiq plastmas qobiq ichida joylashgan. Hozirgi kunda 3.5 dyumli disketlar ko‘proq tarqalgan.
5,25 dyumli disketlarni maxsus ximoya tirqishi bor, agar u bekitilsa , disketga ma’lumot yozish mumkin bo‘lmaydi. 3,5 dyumli disketlarda bu vazifani disket pastki chap qismida joylashgan maxsus tugmacha bajaradi.
360 Kbaytli disketa 2 intervalda bosilgan 200 betli ma’lumotni saqlash mumkin.
5,25 dyumli disketlarni ehtiyotlik bilan ishlatish lozim , ochik qismlariga qo‘l tekkizmaslik , maxsus konvertlarda saqlash zarur.Programmalar kundan-kunga murakkablashishi va hajmi oshishi bilan ularni saqlash uchun maxsus disklar yaratilishi zarurati tug‘ildi. Shuning uchun lazerli CD-ROM disklari yaratildi. Bu qurilma haqida yana to’xtalamiz.
Elektron sxemalar(yoki kontrollerlar) kompyuterga kiruvchi (monitor,klaviatura va xokozolar) turli qurilmalar ishini boshqarish. Kiritish-chiqarish porti orqali protsessor(tizimli qism) tashqi qurilmalar bilan ma’lumot almashinadi.
Ichki qurilmalar bilan muloqot almashivu uchun maxsus portlar, hamda umumiy portlar mavjud.
Umumiy portlarga printer, sichqoncha ulanish mumkin. Umumiy portlar ikki xil bo‘ladi: paralell - LTP1-LTP4 bilan belgilanadi va ketma-ket -COM1- COM3 bilan belgilanadi. Parallel portlar kirish-chiqishni ketma-ket portga nisbatan tezroq bajaradi.
Monitor (displey) – matn yoki grafikli ma’lumotlarni tasvirlash uchun xizmat qiladi. U ikki xil rejimda ishlashi mumkin: matnli va grafikli.
Matn rejimida displey ekrani shartli ravishda 80 ta ustun 25 satrga bo’linadi. Shu maydonning ixtiyoriy joyida belgilar tasvirlanadi. Bu belgilar katta va kichik lotin xarflari, sonlar va yordamchi belgilar mumkin.
Grafik rejimda ekranga matnli ma’luotlardan tashqari rasm va grafik tasvirlar xam chiqariladi. Bunda belgi ixtiyoriy shrift va o’lchamga ega bo’ladi. Bu rejimda ekran nuqtalar to’plamidan iborat. Masalan, 640x200 imkonyatli monitor ekranda gorizontaliga 640 va vertikaliga 200 nuqtani tasvirlaydi.Nuqtalar soni oshishi bilan tasvir sifati oshadi.
Klavitura – axborotlarni va buyruqlarni kiritishda ishlatiladi. Klaviaturada tugmalar soni va joylashishi turli xil bo’lishi mumkin, lekin ularning vazifasi o’zgarmaydi.
Klavitura qurilmasini biz siz bilan tarkibiy jihatidan
4-guruhdagi tugmalarga bo’lib o’rganamiz:
1) Alafavitli-raqamli tugmalar guruhi- bu guruhdagi tugmalarni vazifasi kompyuterga axborotni va buyruqlarni kiritishda foydalanadigan tugmalardir. Xarflar, sonlar va tinish belgilardan iborat tugmalar kiradi.
2) Funktsional tugmalar guruhi - bu guruhdagi tugmalarga quydagi tugmalar kiradi F1, F2 ,F3, F4, F5, F6, F7, F8, F9, F10, F11, F12. Funktsional tugmalar guruhi vazifalari turli maxsus amallarni bajarish uchun zarur, ularning vazifalar xar bir dasturda bir-biridan farq qilib , ularning vazifalari bajarayotgan dasturda belgilab qo’yilgan buladi.
3)Maxsus tugmalar guruhi - bu guruhdagi tugmalar vazifalariga to’xtalamiz.
[Enter] yoki [Return] tugmasi- yangi satrga utish yoki yozilgan buyruqni kiritish uchun xizmat qiladi.
[Del] tugmasi - kursor turgan belgini o‘chirish uchun xizmat qiladi. Agarda klaviatura surish rejimida ishlayotgan bo’lsa belgi o‘chadi va belgidan keyingi ma’lumot chapga suriladi.
[Ins] tugmasi -belgilarni kiritishda surish rejimidan almashtirish rejimiga o’tishni ta’minlaydi.
[Vackspace] yoki [ß] tugmasi - kursordan chapdagi belgini uchiradi.
[¬], [®], [], [¯], [Home], [End], [PgUp], [PgDn]tugmalari- kursorni mos ravishda chapga, unga, yukoriga,pastga, satr boshiga va oxiriga, matnni bir varoq oldinga va pastga varoqlashga olib keladi.
[Ctl], [Alt] tugmalar alohida o’zi bosilaganda xech qanday vazifani bajarmaydi, lekin boshqa tugmalar bilan birgalikda bosilganda dastur ishiga ta’sir qiladi. Xar bir dasturda dasturlovchi tomonidan ularning bajariladigan vazifalari ko’rsatilgan bo’ladi. Masalan dastur tavsifida ma’lum bir amal bajarilishi uchun [Alt]Q[X] ni kiriting deyilganda, siz [Alt] tugmasini bosgan holda, [X] tugmasini bosish kerak.
[Shift] tugmasi- katta xarfni yoki simvolli tugmalardagi ikkinchi belgini chiqarish uchun xizmat qiladi. Buning uchun [Shift] tugmasini bosgan holda kerakli tugma bosiladi.
|
| |