nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
DINB204
DINSHUNOSLIK 
DINB204

|
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204Bog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
6
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
Din tushunchasiga olimlar tomonidan yuzlab ta’riflar berilgan. Bunda, turli
soxa va dunyoqarash egalari, o’z soxalari va qarashlaridan kelib chiqib dinga ta’rif
berishgan. Shu tufayli turfa xil ta’riflar yuzaga kelgan. Quyida ularning ba’zilarini
keltirib o’tamiz:
«Din, insonning
muqaddas
deb
bilgan
narsalariga
nisbatan
munosabatidir».
Rudolf Otto
«Din, ruhiy borliqlarga nisbatan ishonchdir».
Edvard Teylor
«Din, insonning abadiyatni anglashini ta’minlovchi, aql va mantiqqa tobe’
bo’lmagan zehniy malaka yoki iqtidordir»
Maks Myuller
«Din, malakalarimizni erkin holda qo’llashni to’suvchi ta’qiqlar
majmuasidir»
Salmon Reynax
«Din, e’tiqodlar, xatti-harakatlar va ijtimoiy hayotning muayyan
shartlariga ko’ra tashkil etilgan muassasalar tizimidir»
Vitold Taylok
«Din, eng buyuk ijtimoiy qadriyatlar shuuridir»
Edvard S. Amis
«Din, muayyan jamoatning vujudga kelishini ta’minlovchi marosim va
e’tiqodlar majmuidir».
Emil Dyurkgeym
Umuman olganda, olimlar muayyan e’tiqod din deb atalishi uchun uch asosiy
xususiyatga ega bo’lishi lozimligini ta’kidlaydilar. Bulardan birinchisi, g’ayritabiiy
iloh (yoki ilohlar) haqidagi tasavvurning mavjudligi. Har bir dinda topinish obyekti -
Xudo bo’lishi shart hisoblanadi.
Mavjud dinlardagi Xudo haqidagi tasavvurlarni shartli ravishda ikkiga -
transsendent va immanent ilohlarga bo’lish mumkin. Transsendent ilohlarga insonlar
olamidan tashqarida, insonlarga hyech qanday aloqasi bo’lmagan, qusur va
nuqsonlardan xoli Xudolar kiradi. Bunga misol sifatida tom ma’noda islom dinidagi
Alloh taolo va qisman xristianlikdagi Ota Xudo, yahudiylikdagi Yaxvelarni keltirish
mumkin.
Immanent ilohlar deganda esa tabiatning bir bo’lagi sifatida tasavvur qilingan,
insonlarga o’xshab ketadigan, biroq g’ayrioddiy yaratuvchilik, buzg’unchilik,
rizqlantiruvchilik kabi kuchlarga ega bo’lgan Xudolar kiradi. Bunday turdagi ilohlar
|
| |
DINB204
DINSHUNOSLIK 
DINB204

|
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204Bog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
4
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
ihtido (hidoyat topish) yoki inkor hodisalarini, dindan kelib chiqqan ruhiy keskinlik
va shubhalarni tadqiq qiladi.
Din psixologiyasi umumiy psixologiyaning barcha metodlaridan foydalangan
holda o’ziga taalluqli bo’lgan mavzularni muhokama qiladi. Bu ilm turi,
dindorlikning shaxs ruhiyatidagi siljish va ta’sir jarayonining tadqiq qilinishida
umumpsixologiyadagi tamal asoslar, berilgan ma’lumotlarga (raqamlar)ga qarab
anketalar, testlar va kuzatuvlardan foydalanadi.
Din falsafasi. Din sosiologiyasi, Din psixologiyasi kabi asosiy mavzusi «din»
bo’lgan Din falsafasi, «din»ni falsafadan kelib chiqib tadqiq qiladi. Bu tadqiqot
asnosida aqliy va betaraf yo’l tutadi. Bu ilm turi, qandaydir bir Yaratuvchi kuch
e’tiqodiga falsafiy bir asos topishga harakat qiladi. Shu tufayli ham Din falsafasi
sohasida faoliyat ko’rsatuvchilarning maqsadi dinning haq yoki botil ekanligi
masalasi bilan mashg’ul bo’lish emas, diniy hukmlarning mantig’i va mohiyatini
ochib berishdir. Bu maqsad bilan ular, eng avvalo Xudoning mavjudligi bilan bog’liq
dalillarning tanqid yoki tahlilini qiladi, bu dalillarning qanchalik asosli yoki asossiz
ekanligi masalasini ko’rib chiqadi.
Din falsafasini boshqa din ilmlaridan ajratib turuvchi jihat bu, undagi hukm
berish, xulosa yasash xususiyatidir. Boshqa din ilmlari, baho berish, munosabat
bildirish metodiga suyangan holda diniy masalalarni hal qilishsa; Din falsafasi, ular
yasagan xulosa va erishgan natijalardan keng miqyosda foydalanadi va bu natijalar
sababli bir qancha hukmlarni chiqaradi. Hatto Din falsafasi, dinni maqsad qilib olgan
ilm turlari qo’lga kiritgan natijalar va bu natijalarga erishish uchun ular qo’llagan
metodlar haqida ham hukm chiqarishi mumkin.
Din falsafasi, dinning mohiyati, insonning diniy haqiqatlar bilan bo’lgan
bog’liqligini o’rganadi. Bu ilm turining e’tiborida bo’lgan mavzularning boshida
Xudoning borligi, sifatlari, yaratuvchi-koinot munosabati, yaratish, olamning
yaratilishidagi maqsad, qayta tirilish, payg’ambarlik va vahiy kabi keng miqyosda
metafizik bir xarakterga ega masalalar asosiy o’rinni egallaydi. Bundan tashqari ilm-
imon, ilm-din, din-madaniyat (din-san’at, din-til-adabiyot) diniy tajriba, diniy his
kabi asoslar ham bu ilm turining sarhadlariga kiradi.
Din tarixining yuqorida ma’lum qilinganlar bilan yaqindan aloqasidan tashqari,
u suyanuvchi bir qancha ilm turlari ham mavjud. Ularning ichida birinchilardan
bo’lib tarix o’rin oladi. Tarix, makon va zamon ta’yin qilgan holda o’tmishdagi
voqyea-hodisalarni o’rganuvchi bir ilm turi bo’lishi bilan birga moziy va hozirdagi
dinlarning tarixiy shakllanishi jihatidan Dinlari tarixiga yaqindan ko’makchi bo’ladi.
Diniy matnlarning o’rganilishi, tabiiy ravishda, tilga bog’liqdir. Demak, bir
tomondan Dinlar tarixi suyanadigan ilm turi esa bu Filologiyadir. Bundan tashqari
|
| |
Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyati

Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyati
Download
441,33 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
15.01.2024
Hajmi
441,33 Kb.
#138200
Download
441,33 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyati
Download
441,33 Kb.
Matnni ko'rish
Din sosiologiyasi - Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyati

|
Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiBog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDin sosiologiyasi. Din - jamiyat munosabatlarini, bu munosabatlar ortidan
kelib chiquvchi voqyea-hodisalarni o’rganadi. Shu tufayli bu ilm sohasi ijtimoiy diniy
muassasalarni, dinning davlat, xalq, oilaga nisbatan munosabatini, din sohasida
yuzaga keluvchi ijtimoiy voqyea-hodisalarni, turli din jamoalarining jamiyat bilan
bo’lgan munosabatlarini asosiy mavzu sifatida tadqiq qiladi. Demak, din
sosiologiyasining mavzusi, jamiyatning asos shakllari va dinning tashqi ko’rinishlari
bilan ijtimoiy jarayonlar, ularning tuzilish va qonunlaridan iborat ekan. Boshqacha
qilib aytganda bu ilm sohasi, tarix bo’yicha xususiy va mushohadaga suyanuvchi din
va jamiyat tadqiqotlarini; dinning ijtimoiy hayotdagi ko’rinishlarini o’rganadi.
Din sosiologiyasi, bir tomondan jamiyat, bir tomondan diniy ilmlarga tayanadi;
bu ikki asos ustida yakdillikni keltirib chiqarishga harakat qiladi.
Din psixologiyasi. Bu ilm sohasi, zamonaviy psixologiya bilan birgalikda
shakllangan va uning bir tarmog’i holiga aylangan. Din psixologiyasi, avvalo insonga
oid bo’lgan diniy hayotning turli jihatlarini psixologik jihatdan o’rganadi. Ya’ni din
psixologiyasi dinning psixologik jihatini, shaxsning diniy tajribasini va bu tajribaning
turli ko’rinishlarini bayon qilishga harakat qiladi. Natijada u dinning inson ruhidagi
asosiy xususiyatlari xatti-harakatlarga bo’lgan ta’siri to’g’risida atroflicha to’xtaladi.
Ruh-jasad aloqasi bilan atrof-madaniyat ta’sirlarining barchasini ichida o’rganuvchi
diniy e’tiqod, shaxslarning ichki olamidagi turli rivojlanishlarni ko’rsatib beradi. Shu
sababli Din psixologiyasi diniy tajribadan boshlagan holda inson turlarini atroflicha
o’rganib, xos tipologiyalarni kashf qiladi; buyuk diniy shaxsiyatlarning ichki
hayotlari bilan qiziqqan holda ularning ruhiy holatlari bilan shug’ullanadi. Kishining
diniy his, tushuncha va yashash tarzi din psixologiyasining asosiy mavzusidir. U
shaxsda din tuyg’usi va hissining qanday qilib kelib chiqqanligi va shakllanishini,
|
| |
bosqichlarda tutgan mavqyei haqida tushuncha berish

DINSHU
NOSLIK
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
3
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
marosimlarini, muqaddas joy, zamon, narsa va shaxsiyatlarini tadqiq qilib, mushtarak
jihatlarini topishga harakat qiladi.
Din fenomenologiyasi diniy tuyg’u va bu tuyg’uning ko’rinishlari deyarli
butun dunyoda bir-biriga o’xshashiga ishora qiladi; barcha dinlarning asli va
g’oyasining bir ekanligini isbotlashga harakat qiladi. Shuning bilan birga diniy ramz
(belgi) larda yashirgan ma’nolarni ochish va majoziy so’zlarning muqaddas
mazmunini yoritish kabi ishlar ham uning vazifalariga kiradi.
Din fenomenologiyasi, materiallarini dinlar tarixidan oladi. Lekin u bu
materiallarga tarixiylikdan ham ko’ra ko’proq sistematik jihatdan yondashadi.
Shunday qilib diniy asoslar, diniy fenomen va shakllanishlarni muqoyasa qiladi. Din
fenomenologiyasi boshqa din ilmlarini bilan ba’zi nuqtalarda birlashishiga
qaramasdan, mustaqil bir ilm sohasi sifatida, ba’zan farqlangan jihatlari ham bo’lib
turadi.
uyg’unligini tushuntirish, ularda diniy bag’rikenglik madaniyatini, dinga

DINSHU
NOSLIK
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
2
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
oshirilgan izlanish va tadqiqotlarning natijalaridan unumli foydalanish zarurati paydo
bo’ldi.
«Dinshunoslik» fani dinni tanqid qilish yoki ko’r-ko’rona maqtash
maqsadida emas, balki dinni tarixiylik, xolislik asosida turli xalqlar hayotida
tutgan o’rnini ilmiy jihatdan, ma’naviy hayotning bir bo’lagi sifatida yondoshib
o’rganadi.
«Dinshunoslik» fanining vazifasi - talabalarga hozirgi davrdagi dinlarning
ma’lum xalq hayotida tutgan o’rni haqida umumiy nazariy tushunchalar berish,
ularning davlat va din munosabatlari, dinlararo bag’rikenglik g’oyasi va
madaniyati to’g’risidagi tasavvurlarini boyitish, shu bilan birga:
−
dinning jamiyatga ijtimoiy, ma’naviy, ruhiy ta’siri haqida bilimlar berish;
−
ibtidoiy diniy tasavvurlar, milliy va jahon dinlari ta’limotlari haqida
ma’lumot berish;
−
dinning mohiyati va uning kishilik jamiyati taraqqiyotidagi turli tarixiy
Takomillashgan ilk qadam

|
Takomillashgan ilk qadam
|
bet | 1/12 | Sana | 27.12.2023 | Hajmi | 53,79 Kb. | | #128686 |
Bog'liq Takomillashgan ilk qadam-fayllar.org
Takomillashgan ilk qadam
Mavzu: "Takomillashgan ilk qadam" maqsad va vazifalari texnologiyalari.
Reja
Kirish
I BOB.Takommilashgan ilk qadam davlat òquv dasturini qabul qilinishi òzgartirish qòshimchalar kiritilishi hamda Vazirlar Mahkamasining 999 va 132 hamda 66sonli qarorlarining mazmun mohiyati.
1.1. Takomillashtirilgan Ilk qadam òquv dasturining qòllanishi orqali MTTda ta'lim va tarbiya jarayonlarini tashkel etish tamoyillari
1.2. Takomillashtirilgan Ilk qadam asosida MTTning maqsadi va vazifalari hamda pedagogning roli .
II BOB. Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta'lim berishda kampitensiyaviy yondashuv.
2.1. Maktabgacha yoshidagi bolalarning rivojlanishida òyinning roli va maktabgacha ta'lim tashkilotlarining ta'lim va tarbiya jarayonlarida uning ahamiyati.
2.2. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ta'lim va tarbiya jarayonining maqsad va tamoyillari
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Ilovalar
MUNDARIJA;
Kirish
I BOB.Takommilashgan ilk qadam davlat òquv dasturini qabul qilinishi òzgartirish qòshimchalar kiritilishi hamda Vazirlar Mahkamasining 999 va 132 hamda 66sonli qarorlarining mazmun mohiyati.
1.1. Takomillashtirilgan Ilk qadam òquv dasturining qòllanishi orqali MTTda ta'lim va tarbiya jarayonlarini tashkel etish tamoyillari
1.2. Takomillashtirilgan Ilk qadam asosida MTTning maqsadi va vazifalari hamda pedagogning roli.
II BOB. Maktabgacha yoshdagi bolalarga ta'lim berishda kampitensiyaviy yondashuv.
2.1. Maktabgacha yoshidagi bolalarning rivojlanishida òyinning roli va maktabgacha ta'lim tashkilotlarining ta'lim va tarbiya jarayonlarida uning ahamiyati.
2.2. Maktabgacha ta'lim tashkilotlarida ta'lim va tarbiya jarayonining maqsad va tamoyillari
Xulosa
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
Ilovalar
|
| |
DINB204
DINSHUNOSLIK 
DINB204

|
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204 Pdf ko'rish
|
bet | 14/15 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 441,33 Kb. | | #138200 |
Bog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
13
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
3. Qadimgi dinlar siyosiy mintaqalarga ko’ra Mesopotamiya dinlari,
Suriya mintaqasi dinlari, Kichik Osiyo yoki Onado’li dinlari, Fors dinlari
tarzida tasniflanadi.
4. Dinlarning mamlakatlar hududlariga ko’ra Falastin dinlari,
Arabiston yarim oroli dinlari, Meksika dinlari, hind dinlari, Xitoy dinlari,
Yapon dinlari tarzida tasniflanadi.
Uzoq Sharq dinlari kabi ba’zi mintaqa dinlarini diniy mavzusiga ko’ra
aniq belgilash imkoni bo’lmagan ko’p hollarda jo’g’rofiy tasnif qulay ilmiy
tasnifdir. Masalan, yahudiylik, xristianlik va islom dinlarini tavhid
(yakkaxudolik, monoteizm) asosida umumlashtirilsa, Uzoq Sharq dinlarini
yagona diniy tushuncha asosida umumlashtirib bo’lmaydi. Bunday holatda
muammoning yechimi sifatida jo’g’rofiy tasnifga murojat qilish mumkin.
Dinlar unga e’tiqod qiluvchilarning soni, miqyosi, o’zining ma’lum millat yoki
xalqqa xosligi yoxud millat tanlamasligiga ko’ra turli guruhlarga bo’linadi. Bu
guruhlar son jihatdan qancha bo’lishidan yoki nazariy jihatdan qanchalik yetuk
bo’lishidan qat’i nazar, ularni mutlaqlashtirib bo’lmaydi. Chunki har qanday tasnif
ma’lum bir jihatga e’tibor berib, boshqa qirralarni qamrab ololmaydi. Hozirgi kunda
din tipologiyasida dinlarning quyidagi tasniflari mavjud:
−
tarixiy-geografik jihatga ko’ra;
−
etnik jihatga ko’ra;
−
e’tiqod qiluvchilarining soniga ko’ra;
−
hozirgi davrda mavjudligi jihatidan (tirik va o’lik diniy tizimlar) va h.k.
Bugungi kunda, dinshunoslikka bag’ishlangan adabiyotlarda asosan quyidagi
tasnif keltiriladi:
1) primitiv diniy tasavvurlar (urug’-qabila dinlari) - totemistik, animistik
tasavvurlarga asoslangan, o’z urug’idan chiqqan sehrgar, shaman yoki qabila
boshliqlariga sig’inuvchi dinlar. Ular millat dinlari va jahon dinlari ichiga singib
ketgan bo’lib, hozirda Avstraliya, Janubiy Amerika va Afrikadagi ba’zi qabilalarda
saqlanib qolgan;
2) millat dinlari - ma’lum millatga xos bo’lib, boshqa millat vakillari o’ziga
qabul qilmaydigan dinlar. Ularga yahudiylik (yahudiy millatiga xos), hinduiylik
(hindlarga xos), konfusiychilik (xitoy millatiga xos), sintoiylik (yaponlarga xos)
kiradi;
3) jahon dinlari - dunyoda eng ko’p tarqalgan, kishilarning millati va irqidan
qat’i nazar unga e’tiqod qilishlari mumkin bo’lgan dinlar. Ular safiga odatda
buddaviylik, xristianlik va islom dinlarini kiritadilar.
1.
Bundan tashqari dinlar ta’limotiga ko’ra monoteistik - yakkaxudolik
(yahudiylik, islom) va politeistik - ko’pxudolik (hinduiylik, konfusiychilik) dinlari va
h.k.ga bo’linadi.
|
| |
Laboratoriya ishi №7 Mavzu: Sirtlar g’adir-budurligini namunalar yordamida baholash - bet 3

|
Laboratoriya ishi №7 Mavzu: Sirtlar g’adir-budurligini namunalar yordamida baholash
|
bet | 3/3 | Sana | 27.06.2024 | Hajmi | 0,88 Mb. | | #265914 |
Bog'liq Laboratoriya ishi 7(2) ga osilgan yakor bilan chiyratma tebranish harakatida bo'ladi. Yakorning burilishlari g‘altaklaming induktivligini qayta taqsimlaydi va buning natijasida differensial transformatorning chiqish kuchlanishini o‘zgartiradi. Kuchlanish amplitudasining o'zgarishi mikronotekisliklaming balandligini, chastotasining o‘zgarishi esa asbob profilometr rejimida ishlagan holda) qadamini tavsiflaydi. Parametrlarning sonli qiymatlari raqamli sanash qurilmasi yordamida aniqlanadi. Asbob profilograf rejimida ishlaganda kuchlanishning o‘zgarishi yozish qurilmasiga uzatiladi.
Sex sharoitlarida yuza g'adir-budurligining parametrlarini yozish emas, balki tezkorlik bilan aniqlash zaruriyati tug‘iladi. Bu maqsadlar uchun 253 va 283 modelli sex profilometrlari chiqariladi. Bularning ish prinsipi ignaning tebranishi mexanotron (elektron yoki ion oqimlari elektrodlarni mexanikaviy siljitish bilan boshqariladigan elektr vakuum asbob) o'zgartkichi yordamida o‘zgartirilishiga asoslangan (5.37-rasm). Olmos igna (3) shchup (2)ning uchida o‘matilgan, u esa yupqa membrana orqali mexanotron (l)ning harakatlanuvchi anodi bilan bog'liq. Mexanotronning halqa va prujina orqali mahkamlanishi uni tezda almashtirish va ignani qattiq qotishmadan yasalishi, ya’ni ishlangan old tayanchga nisbatan rostlash imkonini yaratadi.
Igna doimiy tezlik bilan harakatlanadi. Mexanotrondan signal kuchaytirgich, chiziqli to‘g‘rilagich, integrator va shkalali Ra parametri qiymatlarida bo‘lingan strelkali ko'rsatuvchi priborga uzatiladi. 283-modeIli profilometr Ra 0,02 mkm. dan 1 mkm. gacha bo'lgan o‘lchash diapazoniga ega, ichki silindrning o'lchanadigan eng kichik diametri 6 (chuqurligi 20 mm) va 18 mm (chuqurligi 130 mm). Trassaning uzunligi tegishli ravishda 1,5 va 4,5 mm. ni tashkil qiladi. Katta o‘lchamli detallar va yetib borish qiyin joylarning g'adir-budurligini o'lchash uchun ular yuzasidan aks (replika) olinadi va u bo'yicha g'adir-budurlik parametrlari baholanadi.
|
| |
РАСПРЕДЕЛЕНИЕ ВЛАГИ ПРИ СУШКИ ТОНКО ПЛАСТИНЧАТЫХ КОЛЛОИДНО- КАПИЛЛЯРНЫХ ПОРИСТЫХ ТЕЛ. доц. Д.Н.Хикматов, проф. Х.Ф.Джураев

|
РАСПРЕДЕЛЕНИЕ ВЛАГИ ПРИ СУШКИ ТОНКО ПЛАСТИНЧАТЫХ КОЛЛОИДНО- КАПИЛЛЯРНЫХ ПОРИСТЫХ ТЕЛ. доц. Д.Н.Хикматов, проф. Х.Ф.Джураев
|
bet | 3/4 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 31,04 Kb. | | #256839 |
Bog'liq KAUSTIK MAGNEZIT VA DOLOMIT ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINING O\'ZIGA XOSLIGIРАСПРЕДЕЛЕНИЕ ВЛАГИ ПРИ СУШКИ ТОНКО ПЛАСТИНЧАТЫХ КОЛЛОИДНО- КАПИЛЛЯРНЫХ ПОРИСТЫХ ТЕЛ. доц. Д.Н.Хикматов, проф. Х.Ф.Джураев………….31
ТЕПЛОФИЗИЧЕСКИЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ ЯДЕР ПЛОДОВЫХ КОСТОЧЕК Гафуров К.Х., Сафаров Ж. ст-т группы 706-18 ТМЖ……………………………………………………33
Планирование и математическая обработка результатов эксперимента доц. Д.Н.Хикматов………………………………………………………………………………………34
АНАЛИЗ СПОСОБОВ СУШКИ ПЛОДОВЫХ КУЛЬТУР проф.Х.Ф.Джураев, доц.
Д.Н.Хикматов………………………………………………………………………………………36
ИССЛЕДОВАНИЕ ВЛИЯНИЯ КОЭФФИЦИЕНТА ТЕПЛОПЕРЕДАЧИ НА ПРОЦЕСС ВЫПАРИВАНИЯ Мусаева Р.Х., доцент, Мусаева Н.Х., ассистент…………………………37
СВЕРХВЫСОКОЧАСТОТНАЯ СТЕРИЛИЗАЦИЯ ОВОЩЕЙ И ФРУКТОВ Ибрагимов Равшан Рустамович……………………………………………………………………………….38
608
ГИДРОХИНОН ВА УНИНГ МОНОМЕТИЛ ЭФИРИНИ ХЛОРАЦЕТИЛЛАШ РЕАКЦИЯЛАРИНИ ЎРГАНИШ А.К.Абдушукуров, С.Б. Садикова, Д.Д. Атаназарова…....201
KAUSTIK MAGNEZIT VA DOLOMIT ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINING O'ZIGA XOSLIGI Akmalov M.G'………………………………………………………………………….…...202
ЭФФЕКТИВНОЕ НОВОЕ УСТРОЙСТВО ДЛЯ НАНЕСЕНИЯ ПОЛИМЕРНОЙ КОМПОЗИЦИИ НА СТАЧИВАЕМЫЕ ЭЛЕМЕНТЫ ОДЕЖДЫ А.Джураев, Ш. Бехбудов, А.Р. Амонов………………………………………………………………………………...…………..204
БРЕЗЕНТ ЧОКЛАРИГА ПОЛИМЕР ҚОПЛОВЧИ РОЛИК БИЛАН БРЕЗЕНТ ОРАСИДАГИ ИШҚАЛАНИШ КУЧИНИ АНИҚЛАШ докторант. А.Р.Амонов., проф., А.Джураев., доц. Ш.Х.Бехбудов……………………………………………………………………………………...…...206
ТАВСИЯ ЭТИЛГАН БРЕЗЕНТ МАТЕРИАЛИ ЧОКЛАРИГА ПОЛИМЕР ҚОПЛАШ УСКУНАСИ ТАРКИБЛИ РОЛИГИ РЕЗИНАЛИ ВТУЛКАСИ БИКРЛИГИНИ АНИҚЛАШ докторант. А.Р.Амонов., проф. А.Джураев., доц. Ш.Х.Бехбудов……………..............................208
ДИФФЕРЕНЦИАЛЬНАЯ ТЕПЛОТА АДСОРБЦИИ ПАРОВ БЕНЗОЛА В ДЕХКАНАБАДСКОМ БЕНТОНИТЕ Аскаров У.Э., Абурахмонов Э.Б……………………….210
FIZIK XUSUSIYATLARIGA KO'RA MINERALLARNI TASNIFLASH Aslonov B.B ………..211
НАПРЯЖЕННОЕ СОСТОЯНИЕ ГОРНОГО МАССИВА И ФАКТОРЫ,…………………….213
кандидат технических наук, доцент, кафедра "Горное дело", Алмалыкский филиал; старший преподаватель, кафедра "Горное дело" Алмалыкский филиал Ташкентский государственный технический университет имени Ислама Каримова………………………………………………….213
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
РАСПРЕДЕЛЕНИЕ ВЛАГИ ПРИ СУШКИ ТОНКО ПЛАСТИНЧАТЫХ КОЛЛОИДНО- КАПИЛЛЯРНЫХ ПОРИСТЫХ ТЕЛ. доц. Д.Н.Хикматов, проф. Х.Ф.Джураев
|
Familiya Ism Sinf 9-sinf bsb-4

|
Familiya Ism Sinf 9-sinf bsb-4
|
Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 13,22 Kb. | | #125883 |
Bog'liq 9-sinf BSB-4
Familiya______________________________ Ism_______________________ Sinf_________
9-sinf BSB-4
1. Veb-saytni baholashda tekshirishingiz kerak boʻlgan toʻrtta narsani tushuntiring.
a ……………………………………………………………………………………………………………
b …………………………………………………………………………………………………………….
c ……………………………………………………………………………………………………………
d ……………………………………………………………………………………………………………
2. Veb-brauzer va qidiruv tizimi orasidagi farqni tushuntiring.
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
3. Mualliflik huquqi - ………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
4. Intellektual mulk- ………………………………………………………………………………………..
………………………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………………………
5. Internetdan foydalanishning afzallik va kamchiligi
|
| |
Diqqat e’lon!

|
Diqqat e’lon!
|
Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,64 Kb. | | #246807 |
Bog'liq CTF elon
DIQQAT E’LON!
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETIDA KIBERXAVFSIZLIK BO‘YICHA CTF CYBER CHALLENGE MUSOBAQASI O‘TKAZILADI
Musobaqada Respublikamizning barcha oliy ta’lim muassasalarining IT yo'nalishida tahsil olayotgan talabalari qatnashishi mumkin.
Bitta jamoada 3 nafargacha ishtirokchi qatnashishiga ruxsat beriladi.
Jamoalar 14-may kuni 10:00 dan 22:00 gacha quyidagi https://ctf.cyberkent.uz/ havolasi orqali ro‘yxatdan o‘tishi kerak.
Musobaqa 2 bosqichdan iborat bo‘ladi:
Saralash bosqichi 15-may kuni onlayn shaklda soat 10.00 dan 18.00 gacha o‘tkaziladi.
Saralashda yuqori natijaga erishgan 15 ta jamoa final yo‘llanmasini qo‘lga kiritadi.
Musobaqaning final bosqichi 23-may kuni offlayn shaklda TATU
E bino 102-xonasida o‘tkaziladi.
G‘olib jamoalar qimmatbaho sovg‘alar bilan taqdirlanadi.
Murojaat uchun telefon: +998712386446
https://t.me/TUIT_CTF
|
| |
DINB204
DINSHUNOSLIK 
DINB204

|
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204Bog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
5
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
Mifologiya (Rivoyat va afsonalar), Etnologiya, Arxeologiya, San’at tarixi, Folklor va
shunga o’xshash bir qancha ilm turlari borki, ulardan ham Dinlar tarixi izlanishlarida
bevosita foydalaniladi.
3. Din va dinshunoslik atamalarining ta’rifi. Din arabcha so’z ekani
barchaga ma’lum. Lekin, din tushunchasini to’liq anglab olish uchun, uning ham
lug’aviy, ham istilohiy ma’nolarini alohida-alohida olib tanishib, tahlil qilish
maqsadga muvofiqdir.
Arab tilidagi manbalarda qayd etilishicha, din so’zi « »ناد («da’na») fe’lidan
yasalgan bo’lib, «kimgadir bo’ysunmoq, bo’yin egmoq, itoat etmoq, kimdandir
qarzdor bo’lmoq, e’tiqod qilmoq, qilgan ishiga yarasha mukofotlamoq»; «diynun»
so’zi esa, «din, imon, ajr-mukofot, qilingan ishga yarasha berilgan haq» kabi
ma’nolarni bildiradi.
O’zbek tili lug’at adabiyotlarida «din» - ishonch, ishonmoq, e’tiqod, mulk,
hukm, hisob, jazo, tadbir, bo’ysunish, itoat qilish, ibodat, parhyez, yo’l tutish, odat
qilish, e’tiqod qilish ma’nolarini bildirishi keltirib o’tiladi.
Islomdan avval turkiy xalqlarning din tushunchasini ifodalash uchun turli
davrlarda «darm», «nom» va «den» kabi so’zlarni ishlatganlari ma’lum. Ulardan
«drm», «darm» din, aqida ma’nosida sanskritcha (qadim hind tili) «dharma»dan (Pali
tilida dhamma); «nom» din ishonch, qonun ma’nosida sug’d tilidan kirib kelganligi
aytiladi.
O’zbek tilidagi «din» ma’nosini beruvchi atamalar barcha tillarda mavjud.
Jumladan, zardushtiylarning manbasi «Avesto»da «din» sifatida «daena», qadimgi
fors pahlaviy tilida «den», «din», «dena», «daena» so’zi ishlatilib, «yo’l», «mazhab»,
«marosim», «uslub», «tarz» kabi ma’nolarni bildirgan. Ibroniy tilida istifoda
qilinadigan «dath» so’zi «din» tushunchasini ifodalash uchun umumiy termin bo’lib,
«hukm», «amr» va «qonun» ma’nolarini anglatgan.
Rus tilida din ma’nosini anglatadigan «religiya» so’zining kelib chiqishi
borasida lug’atlarda bir qancha yondashuvlar keltirib o’tilgan. Ulardan ba’zilariga
ko’ra mazkur atama lotincha «religio» so’zidan kelib chiqib, «diyonat, dindorlik,
taqvodorlik, xudojo’ylik, mo’minlik, taqvo, muqaddas narsa yoki joy, qadamjo,
ziyoratgoh, ibodat-topinish-sig’inish va u bilan bog’liq diniy marosimlar» degan
ma’nolarni anglatadi.
Ikkinchi guruh tilshunoslar «religio» so’zi semantik, ma’no va morfologik
jihatdan «relegere» so’zi bilan bog’liq bo’lib, «yangidan to’plamoq, yangidan
tanlashga kirishmoq, qayta ishlab chiqish uchun oldingi sintezga qaytish» kabi
ma’nolarni anglatadi, deb ta’kidlaydilar.
|
| |
Foydalanilgan - O’lchov turlari va usullari. Asosiy afzalliklari va kamchiliklari

|
O’lchov turlari va usullari. Asosiy afzalliklari va kamchiliklari
|
bet | 3/3 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 45,85 Kb. | | #254790 |
Bog'liq o\'lchov usullariFoydalanilgan adabiyotlar
Дивин, А.Г. Методы и средства измерений, испытаний и контроля : учебное пособие. В 5 ч. / А.Г. Дивин, С.В. Пономарев. - Тамбов : Изд-во ГОУ ВПО ТГТУ, 2011. - Ч. 1. - 104 с. - http://window.edu.ru/resource/460/76460
Ахметсагиров, Р.И. Методы и средства измерений, испытаний и контроля: учебно–методический комплекс для студентов спец. "Управление качеством" / Р.И. Ахметсагиров, Л.Н. Дрогайлова. – Казань: Познание, 2008 .– 69 с.
Раннев, Г.Г. Методы и средства измерений: учебник / Г.Г. Раннев, А.П. Тарасенко. – 5–е изд., стер. – М.: Академия, 2008. – 332 с.
Сергеев, А.Г., Латышев, М.В., Терегеря В.В. Метрология. Стандартизация. Сертификация: учебное пособие / А.Г.Сергеев, М.В.Латышев. – М.: Логос, 2004. – 560 с
Umurzakov E., Sativaldiev Z., Sattarov M. MODIFICATION OF DYING PROCESSES OF BLENDED FABRIC //Science and Innovation. – 2022. – Т. 1. –
№. 7. – С. 245-256.
Umurzakov E., Sativaldiev Z., Sattarov M. МОДИФИКАЦИЯ ПРОЦЕССОВ КРАШЕНИЯ СМЕСЕВОЙ ТКАНИ //Science and innovation. – 2022. – Т. 1. – №. A7. – С. 245-256.
Kaxramanovich S. A. et al. ANALYSIS OF THE RESULTS OF CONTROL OF WEIGHT MEASURES OF VEHICLES ON THE ROADS OF THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN. – 2022.
Сулайманов Ш. А., Сативалдиев А. К., Сулайманова М. П. ИШЛАБ ЧИҚАРИШДА НАМЛИКНИ ЎЛЧАШ УСУЛЛАРИ //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2. – №. 10. – С. 720-726.
Abdumanabovich, Sulaymonov Sharifjon, Sativaldiyev Aziz Kaxramanovich, and Sulaymonov Sharifjon. "Theoretical Fundamentals of Cocoon Ball Moisten and its Modification with Surface Active Substances." Design Engineering (2021): 10636-10647.
Abdujabborov O. Bug’doy donini shaffoflikka tekshirish //Scienceweb academic papers collection. – 2021.
Abdujabborov O. СИФАТ МЕНЕЖМЕНТИ ТИЗИМЛАРИНИ ЮҚОРИ
РАҲБАРИЯТ ТОМОНИДАН ТАҲЛИЛЛАШ //Scienceweb academic papers collection. – 2021.
Oʻgʻli E. Y. R., Oʻgʻli H. S. S., Oʻgʻli A. O. O. LIBRA AND THE
HISTORY OF ITS DEVELOPMENT //Galaxy International Interdisciplinary Research Journal. – 2022. – Т. 10. – №. 1. – С. 320-323.
|
| |
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi

|
O‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi
|
bet | 1/5 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 70 Kb. | | #143014 |
Bog'liq 022-20 SKIo'. 2-топшириқ. Ҳаёт фаолияти хавфсизлиги. АМАЛИЁТ
Ilova 1
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
“Energiya ta’minlash tizimlari” kafedrasi
“Hayot faoliyati xavfsizligi”
fanidan
AMALIYOT
TOPSHIRIQ №2
022-20 SKIo‘ guruh
Norqulov Ulug’bek Vali o’g’li
talabaning F.I.Sh.
Qabul qildi: F.M.Qodirov
Toshkent 2023
21-savolga javob XAVFSIZLIKNING UMUMIY TALABLARI
1. Mazkur yo'riqnoma turli charxlash stanoklarida kesuvchi asboblarni charxlash va me'yoriga (o'lchamiga) yetkazishni bajaruvchi charxchilar uchun mo'ljallangan.
2. Charxchi bo'lib ishlashga ruxsat etiladigan shaxslar:
2.1. tibbiy ko'rikdan o'tganlar;
2.2. kasbiy ko'nikmaga ega bo'lganlar, "Mehnat muhofazasi bo'yicha o'qishni tashkil qilish va bilimlarni sinash to'g'risida"gi Nizomga muvofiq ushbu ishlarning xavfsiz usullari va yo'llari bo'yicha o'qiganlar, bilimlari sinalgan va belgilangan shakldagi guvohnomani olganlar;
2.3. kirish instruktaji, shuningdek, bevosita ish joyida xavfsizlik texnikasi bo'yicha instruktajni o'tganlar.
3. Charxchi quyidagilarga majbur:
3.1. ichki mehnat tartibi qoidalarini (IMTQ) bajarish;
3.2. belgilanmagan joylarda chekmaslik va korxona hududida spirtli ichimliklarni iste'mol qilmaslik;
3.3. ushbu yo'riqnomaning talablarini bajarish;
3.4. ish vaqtida o'zi bilan birga ishni bajarishning xavfsiz usullari va yo'llari bo'yicha bilimini sinash va ishga ruxsat berish haqidagi guvohnomani olib yurish;
3.5. yong'in xavfsizligi talablarini bajarish;
3.6. baxtsiz hodisalar ro'y berganda jabrlanganlarga vrachgacha bo'lgan yordamni ko'rsata olish, voqea sodir bo'lgan joyda imkoni boricha vaziyatni saqlab turish va bu haqida smena ustasiga xabar berish;
3.7. ishni bajarish paytida shaxsiy gigiena qoidalariga rioya qilish;
3.8. mashina, mexanizmlar va boshqa jihozlardagi qayd qilingan nosozliklari va boshqa xavfsizlik talablarining buzilishlari haqida smena ustasiga (brigadiri)ga xabar qilish va tegishli choralar ko'rilmaguncha ishga kirishmaslik.
4. Charxlash stanoklarida ish jarayonida quyidagi xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari charxchiga ta'sir etishi mumkin:
4.1. elektr toki;
4.2. abraziv changi;
4.3. detallarga ishlov berishda uchib chiqayotgan metall va abraziv zarralari;
4.4. ishlov berilayotgan detal va asbob yuzalarining yuqori temperaturasi (harorati);
4.5.titrash (vibrasiya) va shovqin.
5. Ushbu yo'riqnoma talablarini bajarmaslik, ishlab chiqarish intizomini buzish deb hisoblanadi va aybdorlar IMTQ ga muvofiq belgilangan tartibda javobgarlikka tortiladi.
|
| |
DINB204
DINSHUNOSLIK 
DINB204

|
DINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204Bog'liq Madaniy hodisa sifatidagi ahamiyatiDINB204
DINSHUNOSLIK
DINB204
7
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI
UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
ko’pincha yo antropomorf (inson qiyofasida) yo zooantropomorf (yarim odam yarim
hayvon) yoki zoomorf (hayvon) shaklda tasavvur qilinadi. Bunga misol sifatida
Qadimgi Misr, Yunon, Rim sivilizasiyalari, zamonaviy Hindiston, Xitoy, Yaponiya
dinlarini sanash mumkin.
Ikkinchisi, Xudo bilan insonlarni bog’lab turuvchi kult yoki kultlar majmuasi.
Yuqorida aytilganidek har bir dinda topinish obyekti - Xudo bo’lishi lozim.
Yaratuvchi bilan insonni bog’lab turadigan ibodat va marosimlar majmui (qurbonlik,
ro’za, bayramlar) kult deb ataladi. Kultlar kundalik yoki mavsumiy, yakka tartibdagi
yoki jamoaviy kabi ko’rinishlarda bo’lishi mumkin. Jumladan, islom dinida «Namoz
mo’minning me’roji» (ya’ni Alloh taoloning xuzuriga ko’tarilishi) hisoblansa
xristianlikdagi «sirli marosimlar»da Muqaddas Ruhning o’zi ishtirok etadi deb
hisoblanadi. Shu tariqa, mavjud barcha dinlarda kultlar vositasida e’tiqodchilar o’z
ilohlari bilan bog’lanadilar.
Uchinchisi esa e’tiqodchilarni o’zida jamlaydigan diniy tashkilotlarning
mavjudligi. Diniy tashkilot, bu bir din izdoshlarining jamoaviy ravishda o’z diniy
rasm-rusum,
ibodat marosimlarini o’tkazadigan, diniy ta’lim oladigan
muassasalaridir. Bu, islomda - masjid, madrasa, xristianlikda - cherkov, seminariya,
yahudiylikda - sinagoga va hokazo.
Dinlar tarixi, ular bilan bog’liq jarayonlar, dinning inson hayotining turli
jabhalari bilan o’zaro ta’sirlashuvini o’rganuvchi fan «Dinshunoslik» deb ataladi.
Dinshunoslik barcha ijtimoiy fanlar qatori ham o’zining o’rganish obyektiga
ega. U dinning paydo bo’lishi, ijtimoiy mohiyati va jamiyatdagi rolini tadqiq qilish
bilan birga diniy e’tiqodlarning paydo bo’lishi va rivojlanishi, ularning jamiyat
taraqqiyotidagi evolyusiyasini ilmiy jihatdan o’rganadi.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Mavzu: Kompleks birikmalarning tirik organizmlarga taʼsiri Reja: Kirish Koordinatsion birikmalar

|
Mavzu: Kompleks birikmalarning tirik organizmlarga taʼsiri Reja: Kirish Koordinatsion birikmalar
|
bet | 7/7 | Sana | 16.08.2024 | Hajmi | 36,64 Kb. | | #269606 |
Bog'liq Kompleks birikmalarning tirik organizmlarga taʼsiriFoydalanilgan adabiyotlar
1. N.A.Parpiyev, H.R.Rahimov, A.G.Muftaxov. Anorganik kimyo nazariy asoslari. Toshkent. «O'zbekiston». 2000 y.
2. Q.Ahmerov, A.Jalilov, R.Sayfutdinov . Umumiy va anorganik ximiya. Toshkent. «O'zbekiston». 2003 y.
3.YU.T.Toshpo'latov, SH.YE.Ishoqov. Anorganik kimyo. Toshkent. «O'qituvchi». 1992 y.
4.Yusupov V.G., Toshev M.T., Parpiyev N.A., Koordinatsiyey birikmalar kimyosi, T., 1996; Davronov M.D., Sulaymankulov K. i dr., Kompleksnie soyedineniya metallov s nekotorimi organicheskimi osnovaniyami, T., 2000.
5. University of Hawaii at Hilo – Agroecology and Environmental Qulaity Program. www.ecfak.timacad.ru
6. www.sertifikate.food.com
7. Mardonova A.T., Ishoqova S.A. Agrar sohada mulkiy munosabatlarni ro‘yobga chiqarishning dolzarb uslublari. www.ski.ilm.uz
8. Saratovskaya sel’skoxozyaystvennaya akademiya. www.tstu.ru
9. Piamurskiy Institut Agroekonomiki i Biznesawww.admin.ru
10. Tursunhoʻjayev T.L. “Qishloq hoʻjaligi mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash tehnologiyasi” Ma’ruzalar matni Toshkent – , 2000y
|
| |
Tarkibida murakkab - "kompleks" ion

Tarkibida murakkab - "kompleks" ion
Tarkibida murakkab - "kompleks" ion tutgan birikmalar kompleks birikmalar deyiladi. Yangi kimyoviy bog’ hosil qilmasdan yoki yangi elektron jufti yuzaga kelmasdan oddiy molekulalardan murakkab molekulalar hosil bo’lishi kompleks birikmalarni yuzaga keltiradi.Kompleks birikmalarda olingan va berilgan elektronlarning soniga qarab valentlikni bilib bo’lmaydi. Kompleks birikmalar 2 ta polyar molekulalarni o’zaro ta’siridan hosil bo’ladi.
Masalan:
NH 3 + HCl = [NH4]Cl
Kristall
CaCl2 + 8NH 3 = [Ca(NH3 )8]Cl2
Kristall
CuCl2 + 2NH4OH = Cu(OH)2¯ + 2NH4Cl
ko’k cho’kma
Agar cho’kmaga ko’p miqdorda NH4OH qo’shsak, cho’kma eriydi.
Cu(OH)2¯ + 2NH4OH + 2NH4Cl = [Cu(NH3)4]Cl + 4H2O
ko’k rangli eritma
Fe(CN)2 + 4KCN = K4[Fe(CN)6] sariq qon tuzi
Fe(CN)3 + 3KCN = K3[Fe(CN)6] qizil qon tuzi
Agar reaktsiya sharoiti o’zgartirilsa,
CrCl3 + 6H2O -® [Cr(H2O)6]Cl3 1 mol suv ajratilsa,
sariq rangli
[Cr(H2O)5Cl]Cl2, yana 1 mol suv ajratilsa [Cr(H2O)4Cl2]Cl
to’q qizil rangli yashil rangli
birikmalar hosil bo’ladi. Shunday qilib bir kompleks ikkinchisiga o’tadi.
Kompleks birikmalar juda ko’p joylarda qo’llaniladi. Biologiyada ularning ahamiyati juda katta. Kompleks birikmalarsiz hayot bo’lmaydi.
Gemoglobin Fe2+ , xlorofill Mg 2+ larning kompleks birikmalaridir. Kompleks birikmalar asoslar, kislotalar, tuzlar bo’lishi mumkin. Ular ichida elektrolitmas moddalar ham bor.
Asoslar Kislotalar Tuzlar
[Ag(NH3)2 ]OH H[AuCl4] [Ni(NH3)4]SO4
[Cu(NH3)2](OH)2 H2[SnF6] Na3[AlF6]
[Ni(NH3)4](OH)2 H2[PtCl6] K3[Fe(CN)6]
Elektrolitmas moddalar: [Pt(NH3)4Cl2] [Pt(NH3)6 ]Cl4
[Ni(CO)4] [Fe(CO)5]
Kompleks birikmalarning tuzilishini 1898 yilda shved olimi Alfred Verner o’zining koordinatsion nazariyasida tushuntirdi. Bu nazariyaga ko’ra:
1.Kompleks birikmada markaziy o’rinni kompleks hosil qiluvchi - zaryadlangan metal atomi (kation) egallaydi.
2.Kompleks hosil qiluvchi ion yoki atom atrofida u bilan bog’langan ma’lum sondagi anionlar yoki neytral molekulalar bilan o’ralgan bo’ladi. Bu anion yoki molekulalar ligandlar deyiladi. Ularning soni esa, koordinatsion son . deyiladi.
3.Kompleks hosil qiluvchi va ligandlar ichki sferani tashkil etadi va kvadrat qavs ichiga olinadi.
4.Ichki sferaga kirmagan ionlar tashqi sferani tashkil etadi.
┌─ ─┐
K + │ CN - CN - │
K + │ CN- Fe 3+ CN - │ K 3 [Fe(CN)6]
K+ │ CN - CN- │
└─ ─┘
|
Mikroprotsessor komponentlari - Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch...

|
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch Filiali Mikroprotsessor va assembler tili Mustaqil ish 2 Mavzu
|
bet | 2/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 247,02 Kb. | | #118713 |
Bog'liq Mustaqil ishMikroprotsessor komponentlari
Arifmetik –mantiqiy blok (ALU) Barcha arifmetik va mantiqiy amallarni bajaradi
Suriluvchi nuqta modul (FPU) Suruluvchi nuqtali sonlar ustida operatsiyalarni bajaradi
Xotira bloki (MU) Bir qator ko’rsatmalarni saqlaydi.
Boshqaruv bloki (CU)
Mikro-operatsiyalar ketma-ketligini nazorat qiladi. Ma’lumotni protsessor registrlari va boshqa apparat komponentlariga yoki undan ko’chiradi (ma’lumotlarni o’zgartirmasdan) Dastur buyruqlariga kirish va buyruqlarni ALU ga chiqaradi Mikroprosessorning registrlari
· Аkkumulyator
· Bayroq (flag) registori/ holat (status) registri
· Umumiy maqsadli registrlar
· Indeksni ro’yxatga olish registri
Mikroprosessorning registrlari
Registrlar:
- Muayyan maqsadda foydalaniladigan protsessordagi kichik doimiy xotira joylari;
- To’g’ridan-to’g’ri boshqaruv bloki tomonidan boshqariladi;
- Aniq funksiya uchun mo’ljallangan;
- Bit yoki baytda o’lchanadi (xotira kabi MB emas);
- Ma’lumotlar, manzil yoki buyruqlarni o’z ichiga olishi mumkin.
Registrlardan foydalanish:
- Joriy dastur uchun bloknot
- Tez yoki har doim kerakli ma’lumotlarni yozib oladi.
- Protsessor holati va hozirda bajarilayotgan dastur haqidagi ma’lumotlarni saqlaydi
- Keyingi dastur manzili;
- Tashqi qurilmalardan signallar.
Dastur hisoblagichi (PC) – keyingi bajarilishi kerak bo’lgan buyruqni aniqlaydi;
Stek ko’rsatkichi (SP) - stek kabi ishlaydigan 16 bitli registr bo’lib, push & pop operatsiyalari davomida har doim 2 ga oshiriladi/kamaytiriladi.
Mikroprosessorning registrlari
Buyruqlar registri (IR):
- Xotiradan tanlangan buyruqlarni saqlaydi.
Xotira manzili registri (MAR);
Xotira ma’lumotlar registri (MDR);
Holat (Status) registrlari:
- MP holati va hozirda ishlayotgan dastur.
Bayroq (flag) registr:
- (bir bitli mantiqiy o’zgaruvchi) arifmetik ko’chirish va to’lib ketish, quvvat uzilishi, ichki kompyuter xatosi kabi holatni kuzatish uchun mo’ljallangan.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch Filiali Mikroprotsessor va assembler tili Mustaqil ish 2 Mavzu
|
Ketma-ket ma’lumot uzatish - Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti Urganch...

Ketma-ket ma’lumot uzatish
Ma’lumotlar bir vaqtning o’zida bir bitdan uzatiladi.
Uzoq masofalarga ma’lumotlarni uzatish uchun mo’ljallangan
Misol uchun. Modem orqali Internetga ulanish
Ma’lumotlarni parallel uzatish usuli bilan solishtirganda ma’lumotlar asta-sekin (ketma-ket) uzatiladi.
SOLISHTIRISH Sinxron ma’lumot uzatish
K/Ch qurilmasi har doim ma’lumotlarni uzatish uchun tayyor holatda bo’lsa ishlatiladi.
Mikroprotsessor tayyorlilik holatini tekshirmaydi, K/Ch qurilmasi ma’lumotlarni o’qish/yozishni amalga oshiradi.
Misol uchun 7-segmentli displeyga mikroprotsessor ma’lumotlarini uzatish.
Аsinxronli ma’lumot uzatish
Mikroprotsessor ma’lumotlarni uzatish uchun tayyor ekanligini tekshirish uchun qurilmaning holatini o’qiydi.
Ushbu usul, shuningdek, K/Ch qurilmalarini so’rov qilish usuli sifatida ham tanilgan.
Sekin ishlaydigan yordamchi qurilmalarni mikroprotsessorga ulash uchun ishlatiladi.
Interruptga asoslangan ma’lumotlar almashinuvi
Mikroprotsessor interrupt mexanizmini ishga tushiradi va asosiy dasturning bajarilishini boshlaydi.
K/Ch qurilmasi mikroprotsessorga uning tayyorligini bildiradi va uzatish signalini ishlab chiqaradi
XTT asoslangan ma’lumotlar almashinuvi
8085 tashqi ishlab chiqarilgan kutish holatlari (35-pin, READY) orqali xotirani (juda sekin) qo’llab-quvvatlaydi va HOLD va HLDA signallari (39 va 38-pinlar) yordamida to’g’ridan-to’g’ri xotiraga kirish (DMA) uchun shartlarga ega.
DMA katta hajmdagi ma’lumotlarni uzatishda foydalaniladigan bevosita xotiraga kirishni anglatadi.
Mikroprotsessor bunday ma’lumotlarni uzatishda qatnashmaydi.
Ma’lumotlar bevosita K/Ch apparati va xotirasi yoki aksincha uzatiladi.
Ma’lumot uzatish, K/Ch qurilmasi yoki DMA kontrolller tomonidan nazorat qilinadi.
DMA ma’lumot uzatish, dasturiy ma’lumotlar almashinuviga ko’ra tezkor ravishda amalga oshiriladi.
- Interruptdan so’ng CPU quyidagi bilan DMAni ishga tushiradi:
- Xotira manzilini ishga tushirish
- O’tkazilgan ma’lumotlarning miqdori
- Ishlatilgan qurilma (qattiq disk, CD, DVD va h.k.)
- Yetkazish yo’nalishi (kiritish yoki chiqarish)
- DMA kontrolleri keyin ma’lumotlarni uzatadi
- Tugallangach, kontroller CPU ga ma’lumot uzatishni tugatishi haqida xabardor qiladi. -
|
x86 Protsessor arxitekturasi Ma’lumot uzatish rejimlari

|
x86 Protsessor arxitekturasi Ma’lumot uzatish rejimlari
|
bet | 3/4 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 247,02 Kb. | | #118713 |
Bog'liq Mustaqil ishx86 Protsessor arxitekturasi Ma’lumot uzatish rejimlari
Ikki qurilma o’rtasida ma’lumotlarni uzatish mumkin. Masalan:
Mikroprotsessor va xotira
Mikroprotsessor va kiritish/chiqarish qurilmasi
Xotira va kiritish/chiqarish qurilmasi
Ma’lumotlarni almashish usullari tasnifi
Dasturiy ma’lumot almashinuvi
Ma’lumotlarni uzilishlar bilan almashinuvi
Xotiraga to’g’ridan-to’g’ri kirish orqali ma’lumot almashinuvi
DASTUR ASOSIDA MA’LUMOT ALMASHINUVI
Ma'lumotlar K/Ch qurilmasi orqali mikroprotsessor yoki xotiraga o’tkaziladi.
Ma’lumotlar, tizimning dastur xotirasida saqlangan dastur nazorati ostida uzatiladi.
Ushbu rejimda protsessor tizimida magistralining yagona ustasi (master) bo’ladi.
Ushbu usul tashqi qurilmalar bilan ishlashni deyarli yo’q qiladi, chunki ular ko’pincha MPT bilan ma’lumot almashish uchun “tayyor emas”.
Ular tayyor bo’lishiga ishonch hosil qilish uchun vaqti-vaqti bilan tayyorlilik holatini tekshirish (bayroq registri) kerak bo’ladi.
Bunday bayroq tekshiruvlari ushbu qurilmalardan javob kutish uchun kutish davrida protsessor vaqtining samarasiz ishlashiga olib keladi.
MPTning tashqi qurilmalar bilan ishlash imkoniyatini ta’minlash uchun tashqi qurilmalar mustaqil ravishda tashkillashtirilgan tashqi almashinuvni ishlab chiqish imkoniyatini ta’minlashi kerak.
Bu vazifa maxsus rejimlari yordamida yechiladi: uzilishlar va bevosita xotiradan foydalanish.
DASTUR ASOSIDA MA’LUMOT ALMASHINUVI
· Klassifikatsiya bo’yicha
· Parallel ma’lumot uzatish
· Ketma-ket ma’lumot uzatish
· Sinxron ma’lumot uzatish
· Asinxron ma’lumot uzatish
Parallel ma’lumot uzatish
Barcha bitlar bir vaqtning o’zida uzatiladi.
Qurilmalararo orasidagi ma’lumotlarni uzatishda foydalaniladi.
Mikroprotsessor va xotira dasturlari
Afzalliklari
Ma’lumot uzatishi juda tez amalga oshadi
|
| |
2. Savollar 1-savol. "Xotira Java-da boshqariladi" iborasi nimani anglatadi? Memory Management in Java Interview Questions ( Answers)

|
2. Savollar 1-savol. "Xotira Java-da boshqariladi" iborasi nimani anglatadi?
|
bet | 1/6 | Sana | 10.09.2024 | Hajmi | 37,35 Kb. | | #270822 |
Bog'liq Memory Management in Java Interview Questions ( Answers)
1.Kirish
Ushbu maqolada biz Java dasturchisi intervyularida tez-tez paydo bo'ladigan xotira boshqaruvi savollarini ko'rib chiqamiz. Xotirani boshqarish juda ko'p ishlab chiquvchilarga tanish bo'lmagan sohadir.
Aslida, ishlab chiquvchilar odatda bu kontseptsiya bilan to'g'ridan-to'g'ri shug'ullanishlari shart emas - chunki JVM mayda detallarga g'amxo'rlik qiladi. Agar biror narsa jiddiy noto'g'ri ketsa, hatto tajribali ishlab chiquvchilar ham xotirani boshqarish haqida aniq ma'lumotga ega bo'lmasligi mumkin.
Boshqa tomondan, bu tushunchalar intervyularda juda keng tarqalgan - shuning uchun keling, darhol o'taylik.
2. Savollar
1-savol. "Xotira Java-da boshqariladi" iborasi nimani anglatadi?
Xotira dasturning samarali ishlashi uchun zarur bo'lgan asosiy resurs bo'lib, har qanday resurs kabi u kam. Shunday qilib, uni ilovalarga yoki ilovaning turli qismlariga ajratish va ajratish juda ehtiyotkorlik va e'tiborni talab qiladi.
Biroq, Java-da, ishlab chiquvchi xotirani aniq ajratishi va ajratishi shart emas - JVM va aniqrog'i Garbage Collector - ishlab chiquvchiga kerak bo'lmasligi uchun xotira taqsimotini boshqarish vazifasi bor.
Bu dasturchi xotiraga to'g'ridan-to'g'ri kirish huquqiga ega bo'lgan va o'z kodidagi xotira hujayralariga to'g'ridan-to'g'ri murojaat qiladigan C kabi tillarda sodir bo'ladigan holatlarga ziddir, bu esa xotiraning oqishi uchun juda ko'p joy yaratadi.
2-savol. Chiqindilarni yig'ish nima va uning afzalliklari nimada?
Axlat yig'ish - bu yig'ma xotirani ko'rib chiqish, qaysi ob'ektlar ishlatilayotgan va qaysi biri yo'qligini aniqlash va foydalanilmagan ob'ektlarni o'chirish.
Amaldagi ob'ekt yoki havola qilingan ob'ekt, dasturingizning ba'zi bir qismi hali ham ushbu ob'ektga ko'rsatgichni saqlab turishini anglatadi. Foydalanilmayotgan ob'ektga yoki havola qilinmagan ob'ektga endi dasturingizning biron bir qismi tomonidan havola qilinmaydi. Shunday qilib, havola qilinmagan ob'ekt tomonidan ishlatiladigan xotirani qayta tiklash mumkin.
Axlat yig'ishning eng katta afzalligi shundaki, u bizdan qo'lda xotira ajratish/ajratish yukini olib tashlaydi, shunda biz mavjud muammoni hal qilishga e'tibor qaratishimiz mumkin.
|
| |
Bo’linish belgilari - Matematika fanidan to’garak ish rejasi

|
Matematika fanidan to’garak ish rejasi
|
bet | 12/63 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,77 Mb. | | #135432 |
Bog'liq To\'garak. 10-11Bo’linish belgilari
2 ga bo'linadigan sonni toping. A) 1205 B) 7806 C) 9321 D) 6843
2 ga bo'linmaydigan sonni toping. A) 3456 B) 5842 C) 7648 D) 8641
5 ga bo'linadigan sonni toping. A) 6348 B) 8951 C) 3965 D) 5554
5 ga bo'linmaydigan sonni toping. A) 6665 B) 3335 C) 4440 D) 5554
4 ga bo'linmaydigan sonni toping. A) 1100 B) 1520 C) 130 D) 1008
4 ga bo’linadigan sonni toping. A)582 B) 674 C) 804 D) 442
25 ga bo'linadigan sonni toping. A) 2540 B) 8800 C) 2552 D) 4520
25 ga bo’linmaydigan sonni toping. A) 6300 B) 8975 C) 6850 D) 9855
3 ga bo’linadigan sonni toping. A) 326 B) 213 C) 475 D) 739
8-Mavzu: Haqiqiy sonning moduli va uning asosiy xossalari.
T a ‘ r i f. Q ratsional sonlar to ‘plami bilan I irratsional sonlar to ‘plamining birlashmasi (yig’indisi) haqiqiy sonlar deb ataladi.
Haqiqiy sonlar to’plamini R orqali belgilaymiz: R=QI.
Haqiqiy sonning moduli va uning xossalari.
Yig’indi, ayirma, ko’paytma va bo’linmaning moduli
Absolyut miqdor tushunchasi matematikaning muhim tushunchalaridan bin hisoblanadi. Bu tushuncha tengsizliklar bilan uzviy bog’langandir.
T a’ r i f. a sonning absolyut qiymati (moduli) deb,agar u son nomanfiy bo ‘Isa, a sonning o ‘vga, agar u son manfly bo ‘Isa, -a soniga aytiladi.a sonining absolyut qiymati \a \ ko’rinishda belgilanadi.Haqiqiy son absolyut qiymatining ta’rifiga ko’ra istalgan a haqiqiy son uchun \a\ = |- a\ va - |a| < a < |a| (1) munosabat o’rinli.
Bu munosabatlami tekshirib ko’ramiz. A=0 bo’lganda birinchi munosabatning bajari-lishi ravshan. Agar a > 0 bo’lsa, u holda |a| = a, |- a| = -(-a) = a . Birinchi tengsizlik bajariladi. Agar a< 0 bo’lsa, u holda
|a| = -a, |- a| = -a bo’ladi. Birinchi tengsizlik yana bajariladi. Ikkinchi tengsizlikning bajarilishini tekshiramiz. Agar a > 0 bo’lsa, u holda \a \ = a, ya’ni a soni \a | bilan ustma-ust tushadi; agar a < 0 bo’lsa, u holda \a \ = -a yoki a = -\a \,ya’ni a soni -\a \ bilan ustma-ust tushadi. Shunday qilib,ikkinchi tengsiz-lik ham bajariladi. Geometrik nuqtayi nazardan a haqiqiy sonning \a \ moduli son to’g’ri chizig’ida koordinata boshidan a nuqtagacha bo’lgan masofani ifodalaydi. Absolyut miqdor quyidagi muhim xossalarga ega.
|
| |