nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
TRANSPORT TARMOQLARI - Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi

|
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi
|
bet | 25/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiTRANSPORT TARMOQLARI.
Javob:
Transport tarmog'i (transport tarmoq) - magistral tugunlarni, shaharlararo stantsiyalarni, shuningdek ularni bog'laydigan kanallar va tugunlarni qamrab oluvchi aloqa tarmog'ining qismi. Transport tarmoqlariga qo'yiladigan asosiy talab tarmoq o'zining asosiy funktsiyasini bajarishi - foydalanuvchilarga barcha umumiy tarmoq resurslaridan foydalanishni ta'minlash.
Zamonaviy transport tarmog'i uchta asosiy texnologiya asosida qurilgan: plesiokron ierarxiya (PDH), sinxron ierarxiya (SDH) va asinxron uzatish (uzatish) rejimi (ATM).
Kanallarni uzatish narxlari ierarxiyasi ITU-T xalqaro tavsiyalariga va eng keng tarqalgan Evropa standartlariga muvofiq qo'llaniladi. Shu bilan birga, plesioxron raqamli ierarxiya (PDH / PDH) va sinxron raqamli ierarxiya (SDH / SDH) texnologiyalari birlamchi tarmoqning barcha foydalanuvchilari uchun ajratilgan raqamli kanallarga ega transport tarmog'ini shakllantirishga imkon beradi.
SDH / SDH DSP asosida siz elektron kommutatsiya bilan ajoyib tarmoqlarni yaratishingiz mumkin, masalan, raqamli integratsiya xizmat tarmoqlari (ISDN / ISDN) va paketli kommutatsiya, masalan, ATM (asinxron uzatish rejimi (ATM / ATM)). DSP-da, ATM tarmog'i SDH / SDH tarmog'i orqali qo'shimcha tarmoq sifatida birlashtirilgan, u ham transport, ham ikkilamchi tarmoqlarni ifodalaydi va bir vaqtning o'zida kirish tarmog'idir.
ATM texnologiyasi yoki asenkron uzatish rejimi (ARP / ATM) keng polosali raqamli integrallashgan xizmat tarmoqlari (W-ISDN yoki B-ISDN) deb nomlangan xizmatlarni birlashtirgan yangi avlod tarmoqlarining yagona universal transport texnologiyasi sifatida ishlab chiqilgan.
ATM texnologiyasi keng tarmoqlarning barcha asosiy tarmoq texnologiyalari - TCP / IP, SDH, PDH, Frame Relay - va mahalliy tarmoq texnologiyalariga mos keladi. ATM texnologiyasi har xil turdagi trafikni (ovoz, video, ma'lumotlar) bitta transport tarmog'iga, keng doiradagi (25 Mbit / s dan 622 Mbit / s gacha) uzatish tezligi ierarxiyasiga, muhim dasturlar uchun kafolatlangan o'tkazish qobiliyatini taqdim etadi.
|
| |
WAN TARMOG’IDA QO’LLANILADIGAN ASOSIY QURILMALAR

|
WAN TARMOG’IDA QO’LLANILADIGAN ASOSIY QURILMALAR
|
bet | 23/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiWAN TARMOG’IDA QO’LLANILADIGAN ASOSIY QURILMALAR.
Javob:
LANlarni o'zaro bog'lash uchun ishlatiladigan maxsus ishlab chiqilgan tarmoq qurilmalari mavjud. Ushbu qurilmani sozlash, o'rnatish va texnik xizmat ko'rsatish tashkilotning tarmog'ini boshqarish uchun malakali texnik mutaxassislarning malakasini talab qiladi. Ushbu qurilmalar WAN muhitiga xosdir va ular: Modemlar, CSU / DSU, Access server, WAN Switch, Router va Core Router.
Modemlar ma'lumotlarni uzatish va qabul qilish paytida raqamli ma'lumotlarni analog vosita orqali yuborishga imkon beradi. Ovozli diapazonli modem kompyuter tomonidan ishlab chiqarilgan raqamli signallarni o'zgartiradi - 1s va 0s - telefon tarmog'ining analog liniyalari orqali uzatilishi mumkin bo'lgan ovozli chastotalarga. Ulanishning boshqa tomonida, boshqa modem tovushlarni kompyuterga yoki tarmoq ulanishiga kiritish uchun raqamli signalga qaytaradi
CSU / DSU: Channel Service Unit / Ma'lumotlarni xizmat ko'rsatish birligi CSU / DSU - bu chiziqdagi soatlashuv va kadrlar sinxronizatsiyasini kuzatish uchun ishlatiladigan uskunalarning birlashtirilgan qismi. Shuningdek, u jismoniy qatlamda xatolarni aniqlashni amalga oshiradi, uni Modem sort deb atash mumkin.
Kirish serveri: Dial-va dial-out foydalanuvchi aloqalarini jamlaydi. Kirish serverida analog va raqamli interfeyslarning aralashmasi bo'lishi mumkin va bir vaqtning o'zida yuzlab foydalanuvchilarni qo'llab-quvvatlaydi.
WAN Switch: operatorlik tarmoqlarida ishlatiladigan ko'p tarmoqli internetga ishlov berish moslamasi. Ushbu qurilmalar odatda ATM kabi trafikni almashtiradi va OSI mos yozuvlar modelining Data Link qatlamida ishlaydi. Umumiy kommutatsiya qilingan telefon tarmog'ining kalitlari bulut ichida Integrated Services Digital Network (ISDN) yoki analog dialup kabi o'chirib ulangan ulanishlar uchun ham ishlatilishi mumkin.
Router: Router xizmat ko'rsatuvchi provayderlar tarmog'iga ulanish uchun ishlatiladigan LAN va WAN kirish interfeysi portlari o'rtasida internetda ishlashni ta'minlaydi. Ushbu interfeyslar ketma-ket ulanishlar yoki boshqa WAN interfeyslari bo'lishi mumkin. Ba'zi bir WAN interfeyslari bilan yo'riqchini xizmat ko'rsatuvchi provayderning mahalliy mavjud bo'lgan nuqtasiga (POP) ulash uchun DSU / CSU yoki modem (Analog, Kabel yoki DSL) kabi tashqi qurilma talab qilinadi.
|
| |
-avlod - Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi

|
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi
|
bet | 27/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasi1-avlod: 1980-1990 yillarda keng foydalanilgan ushbu mobil avlod standarti uchun 150MHz-900MHz chastota diapozonidan foydalanilgan. Polosa kengligi 30Khz ni tashkil etgan va batariya ta’minoti juda kuchsiz bo’lgan. 1G mobil telefoni faqat ovozli ko’rinishda bo’lib, ovozning sifat darajasi ancha past bo’lgan.
2-avlod: GSM (Global System for Mobiles) standartiga asoslangan 2 avlod mobil standarti 1991 yil birinchi marta Finlandiyada joriy etildi. Bu avlod aloqa jarayonlari uchun 1 avloddan farqli ravishda raqamli signallardan foydalanildi. 900MHz chastota polosa kengligida ishlovchi ushbu standartning ma’lumot uzatish tezligi 64 Kbit/s gacha oshirish imkoniyati ishlab chiqildi.
3-avlod: 3 - avlod mobil aloqa tarmoqlari 2000-2010 yillar oralig’ida dunyo miqyosida keng foydalanildi va ularda foydalanilgan terminallar smartfonlar deb nomlandi. Aloqa almashish tezligi juda tez, qo’shimcha xizmatlari ko’paygan va mobil TV xizmatlarini o’zida jamlagan 3G tarmoqlari 1.6-2.0 GHz chastota diapozonida ishlaydi.
4-avlod: 2000 - yildan oldi to’rtinchi avlod mobil texnologiyalarini rivojlantirish va joriy etish masalalari boshlangan bo’lsa, birinch marta 2009 yilning oxirida Stokgolm va Oslo shaharlarida TeliaSonera operatori 4G tarmog’ini ishga tushirdi. Undan keyin dunyoda Finlandiya ikkinchilardan bo’lib, 4G tarmog’ini ishga tushirdi. 4G tarmog’ida ma’lumot uzatish tezligi 100Mb/s-1Gb/s gacha etishi mumkin.
5-avlod: Beshinchi avlod mobil aloqa texnologiyasi – tzelekommunikatsiya sohasida, 5G uyali aloqa kompaniyalari tomonidan 2019 yilda global miqyosda tarqalishni boshlagan uyali aloqa tarmoqlari uchun beshinchi avlod texnologiyasi hisoblanadi. Bugungi kunda Janubiy Koreya, Xitoy va AQSh 5G texnologiyasini yaratish va joriy etish bo'yicha dunyoda etakchi mamlakatlar hisoblanadi.
ABONENT KIRISH TARMOQLARI.
Javob:
Abonent kirish tarmoqlari – stansiyadan to foydalanuvchi terminaligacha bo’lgan qism nazarda tutiladi va shu qismda qo’llaniladigan qurilmalar majmuasiga kirish tarmoqlari texnologiyalari deyiladi. Kirish tarmog’i asosan uch xilda quriladi:
- simsiz kirish tarmoqlari
- simli kirish tarmoqlari
- optik kirish tarmoqlari
bu uchala xolatda turli texnologiyalardan foydalanib kirish tarmoqlari yana ikki guruhga bo’linadi:
- tor polosali kirish tarmoqlari
- keng polosali kirish tarmoqlari
|
| |
TCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARINI QIYOSLANG

|
TCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARINI QIYOSLANG
|
bet | 22/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiTCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARINI QIYOSLANG.
Javob:
Ikkalasi ham mantiqiy modellardir.
Ikkalasi ham tarmoq uchun standartlarni belgilaydi.
Ikkalasi ham tarmoq standartlari va qurilmalarini yaratish va amalga oshirish uchun asos yaratadi.
Ikkalasi ham tarmoqdagi aloqa jarayonini qatlamlarga ajratadi.
Ikkala modelda ham bitta qatlam ma'lum bir funktsionallikni belgilaydi va faqat ushbu funktsiyalar uchun standartlarni o'rnatadi.
Ikkala model ham ishlab chiqaruvchiga boshqa ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilgan qurilmalar va komponentlar bilan birgalikda ishlashi va ishlashi mumkin bo'lgan qurilmalar va tarmoq tarkibiy qismlarini yaratishga imkon beradi.
Ikkala model ham murakkab funktsiyalarni oddiy tarkibiy qismlarga bo'lish orqali muammolarni bartaraf etish jarayonini soddalashtiradi.
Oldindan belgilangan standartlar va protokollarni aniqlash o'rniga, har ikkala model ham ularga murojaat qilishdi. Masalan, Ethernet standartlari ushbu modellar yaratilishidan oldin IEEE tomonidan aniqlangan edi. Shuning uchun ularni qayta aniqlash o'rniga ikkala model ham ularni IEEE Ethernet standartlari sifatida ishlatgan.
OSI (Open System Interconnection) modeli ISO (Xalqaro standart tashkilot) tomonidan joriy qilingan. Hozirda OSI (Open System Interconnection) modeli shunchaki mos yozuvlar modeli hisoblanadi. Demak, har qanday so'nggi tarmoq qurilmalarida yoki Operatsion tizimlarida OSI modelini real ishlashlari mavjud emas. OSI (Open System Interconnection) modeli bugungi kunda faqat kompyuter tarmog'i tushunchalarini o'rgatish va kompyuter tarmoqlari qanday ishlashini tushunish uchun mos yozuvlar modeli sifatida foydalanilmoqda.
TCP / IP (Transmission Control Protocol Internet Protocol) ning asoslari AQSh Mudofaa vazirligi (DoD) ga tegishli. Original TCP / IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) modeli atigi to'rtta qatlamga ega edi, keyinchalik yangilangan model beshta qatlam bilan rivojlandi. TCP / IP protokoli to'plami va shu bilan TCP / IP modeli OSI modeliga qaraganda kengroq qabul qilindi, chunki dunyodagi eng yirik tarmoq Internet TCP / IP protokol to'plamidan foydalangan holda ishlay boshladi.
|
| |
TCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARI

|
TCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARI
|
bet | 17/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiTCP/IP VA OSI MODELLARNING O’XSHASH JIHATLARI.
Javob:
Ikkalasi ham mantiqiy modellardir.
Ikkalasi ham tarmoq uchun standartlarni belgilaydi.
Ikkalasi ham tarmoq standartlari va qurilmalarini yaratish va amalga oshirish uchun asos yaratadi.
Ikkalasi ham tarmoqdagi aloqa jarayonini qatlamlarga ajratadi.
Ikkala modelda ham bitta qatlam ma'lum bir funktsionallikni belgilaydi va faqat ushbu funktsiyalar uchun standartlarni o'rnatadi.
Ikkala model ham ishlab chiqaruvchiga boshqa ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilgan qurilmalar va komponentlar bilan birgalikda ishlashi va ishlashi mumkin bo'lgan qurilmalar va tarmoq tarkibiy qismlarini yaratishga imkon beradi.
Ikkala model ham murakkab funktsiyalarni oddiy tarkibiy qismlarga bo'lish orqali muammolarni bartaraf etish jarayonini soddalashtiradi.
Oldindan belgilangan standartlar va protokollarni aniqlash o'rniga, har ikkala model ham ularga murojaat qilishdi. Masalan, Ethernet standartlari ushbu modellar yaratilishidan oldin IEEE tomonidan aniqlangan edi. Shuning uchun ularni qayta aniqlash o'rniga ikkala model ham ularni IEEE Ethernet standartlari sifatida ishlatgan.
OSI (Open System Interconnection) modeli ISO (Xalqaro standart tashkilot) tomonidan joriy qilingan. Hozirda OSI (Open System Interconnection) modeli shunchaki mos yozuvlar modeli hisoblanadi. Demak, har qanday so'nggi tarmoq qurilmalarida yoki Operatsion tizimlarida OSI modelini real ishlashlari mavjud emas. OSI (Open System Interconnection) modeli bugungi kunda faqat kompyuter tarmog'i tushunchalarini o'rgatish va kompyuter tarmoqlari qanday ishlashini tushunish uchun mos yozuvlar modeli sifatida foydalanilmoqda.
TCP / IP (Transmission Control Protocol Internet Protocol) ning asoslari AQSh Mudofaa vazirligi (DoD) ga tegishli. Original TCP / IP (Transmission Control Protocol / Internet Protocol) modeli atigi to'rtta qatlamga ega edi, keyinchalik yangilangan model beshta qatlam bilan rivojlandi. TCP / IP protokoli to'plami va shu bilan TCP / IP modeli OSI modeliga qaraganda kengroq qabul qilindi, chunki dunyodagi eng yirik tarmoq Internet TCP / IP protokol to'plamidan foydalangan holda ishlay boshladi.
|
| |
KLIENT-SERVER VA PEER TO PEER ARXITEKTURALARI

|
KLIENT-SERVER VA PEER TO PEER ARXITEKTURALARI
|
bet | 26/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiKLIENT-SERVER VA PEER TO PEER ARXITEKTURALARI.
Javob:
Ko'p darajali mijoz-server texnologiyasi ma'lumotlarni qayta ishlash uchun alohida server uskunalarini ajratishni ta'minlaydi. Ma'lumotlarni saqlash, qayta ishlash va chiqarish operatsiyalari turli xil serverlarda amalga oshiriladi. Vazifalarning bunday taqsimlanishi tarmoq samaradorligini oshiradi.
Qatlamli arxitektura - bu uch bosqichli texnologiya. Bunday tarmoqda mijoz va dastur serveridan tashqari qo'shimcha ma'lumotlar bazasi serveri mavjud.
Quyidagi uchta daraja:
Pastroq. Ushbu havola foydalanuvchi interfeysiga ega mijoz dasturiy ta'minotini va ma'lumotlarni qayta ishlashning keyingi darajasi bilan o'zaro ta'sir tizimini o'z ichiga oladi.
O'rta. Mijoz dasturlaridan kelib tushgan so'rovlar dastur serveri tomonidan qayta ishlanadi, bu erda server o'rtasida ma'lumotlarni qayta ishlash va o'tkazish uchun operatsiyalar amalga oshiriladi yuqori daraja va mijoz. Bu sizga ma'lumotlarni saqlashni keraksiz yukdan tushirish va turli foydalanuvchilarning so'rovlarini tarqatish imkonini beradi.
Yuqori. Bu barcha ma'lumotlarni saqlaydigan mustaqil ma'lumotlar bazasi serveri. Dastur serveridan tayyorlangan so'rovni qabul qiladi va uni mijoz dasturlari bilan bevosita aloqada bo'lmasdan kerakli ma'lumotlar bilan ta'minlaydi.
Zamonaviy davrda "Mijoz-Server" texnologiyasi juda keng tarqaldi, lekin o'zi ushbu texnologiya universal retseptlarga ega emas. U faqat joriy tarqatish axborot tizimini qanday yaratish kerakligi to'g'risida umumiy fikrni bildiradi. Bundan tashqari, ushbu texnologiyani ma'lum dasturiy mahsulotlarda va hatto dasturiy ta'minot turlarida amalga oshirish juda tan olingan.
MOBIL TARMOQLAR.
Javob:
Shu kunga qadar mobil tarmoqlarining bir nechta avlodlari (generation) ishlab chiqildi - 1G, 2G, 3G, 4G, 5G va texnologiyaning rivojlanish evolutsiyasi davom etib kelmoqda. 1G, 2G, 3G, 4G va 5G mobil tarmoqlarning avlodlari bo’lib, ular hozirgi kunda faol ishlatilib kelinmoqda. 5G-besh avlodini anglatadi, bu erda G "avlod" so'zini anglatadi, 1, 2, 3, 4 va 5 raqamlari avlod raqamini anglatadi. 80-yillarning boshlaridan deyarli har 10 yilda mobil tarmoqlarning yangi avlodi paydo bo'ldi.
|
| |
TARIXI,POG’ONALARI, ULARNING VAZIFASI, ASOSIY PROTOKOLLARI

|
TARIXI,POG’ONALARI, ULARNING VAZIFASI, ASOSIY PROTOKOLLARI
|
bet | 16/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiTARIXI,POG’ONALARI, ULARNING VAZIFASI, ASOSIY PROTOKOLLARI.
Javob:
LOKAL TARMOQLAR (LAN) VA ULARNING QURILISH USULLARI.
Javob:
MAN TARMOG’IDA QO’LLANILADIGAN ASOSIY QURILMALAR.
Javob:
MAN tarmoqlarida katta sig’imli, yuqori o’tkazuvchanlikka ega bo’lgan tarmoq qurilmalaridan foydalaniladi. Ushbu tarmoq - turli xil tarmoqlarning qismlarini (simsiz, DSL va boshqalari) bir-biriga bog'laydigan, turli xil lokal tarmoqlar yoki quyi tarmoqlar o'rtasida ma'lumot almashish yo'lini ta'minlaydigan kompyuter tarmog'ining bir turidir. MAN tarmoqlarida PDH, SDH/SONET, WiMax, LTE texnologiyalarini qo’llab quvvatlaydigan barcha qurilmalar ishlatiladi: IP kommutator (IP switch), L3 router, IMS kommutator, shlyuz qurilmalari.
IP kommutator (IP switch). Ushbu qurilma bir nechta lokal tarmog’i kommutatorlarini (LAN switch) global MAN tarmoqlariga ulanishini ta’minlaydi. Shuningdek, u katta o’lchamli tarmoqlar orasida ham ko’prik vazifasini o’taydi.
L3 marshrutizator. An'anaviy kommutatsiya jarayoni OSI modelining 2-pog’onasida ishlatilsa, paketlar belgilangan MAC manzillari asosida ma'lum bir o'tish portiga yuboriladi. Marshrutlash jarayonida esa, OSI 3-pog’onada, paketlar belgilangan IP-adresiga muvofiq manzilga marshrutlanadi. Belgilangan IP-adresiga muvofiq manzilga marshrutlanish jarayoni L3 marshrutizatorlar orqali amalga oshiriladi.
Shahar tarmoqlari turli tarmoq qurilamalarini bir biri bilan bog’lanish jarayonini nazorat qiladi va turli modellar (DSL, PON, 3G/4G) asosida qurilgan IP tarmoqlari bo’ylan IP multimedia xizmatlari (ovoz, video, matn)ni taqdim etishning arxitekturali freymvork hisoblanadi. IMS qurilmasini ishlab chiqishdan maqsad - operatorning joriy server tarmog'i arxitekturasini to'liq IP-ga asoslangan tizim bilan almashtirish, bu dasturiy ilovalarni joriy etishni soddalashtiradi.
Shlyuz qurilmasidan turli standartlarga asoslangan tarmoqlar bilan o’zaro bog’lanishni amalga oshirish uchun foydalaniladi. Masalan telefon tarmog’i orqali kompyuter tarmog’i foydalanuvchilari bilan bog’lanishni amalga oshirish. Bunda uy telefonidan Skype foydalanuvchisiga qo’ng’iroqni amalga oshirish yoki 3G foydalanuvchisi bilan bog’lanishni amalga oshirishga holatiga o’xshash jarayondir. Bunday jarayonlarni amalga oshirgani uchun shlyuz qurilmasi tarmoq tarjimoni termini bilan ham ataladi. Sababi 2 yoki undan ortiq bo’lgan formarni bir biriga moslashtirib beradi. Misol tariqasida 7ta raqamdan tashkil topgan uy telefon nomeri IP adresga moslashtiradi yoki teskarisi, agar Skype foydalanuvchisiga qo’ng’iroq qilishni amalga oshiradigan bo’lsa.
|
| |
MOBIL TARMOQLAR - Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi

|
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi
|
bet | 11/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiMOBIL TARMOQLAR.
Javob:
Shu kunga qadar mobil tarmoqlarining bir nechta avlodlari (generation) ishlab chiqildi - 1G, 2G, 3G, 4G, 5G va texnologiyaning rivojlanish evolutsiyasi davom etib kelmoqda. 1G, 2G, 3G, 4G va 5G mobil tarmoqlarning avlodlari bo’lib, ular hozirgi kunda faol ishlatilib kelinmoqda. 5G-besh avlodini anglatadi, bu erda G "avlod" so'zini anglatadi, 1, 2, 3, 4 va 5 raqamlari avlod raqamini anglatadi. 80-yillarning boshlaridan deyarli har 10 yilda mobil tarmoqlarning yangi avlodi paydo bo'ldi.
1-avlod: 1980-1990 yillarda keng foydalanilgan ushbu mobil avlod standarti uchun 150MHz-900MHz chastota diapozonidan foydalanilgan. Polosa kengligi 30Khz ni tashkil etgan va batariya ta’minoti juda kuchsiz bo’lgan. 1G mobil telefoni faqat ovozli ko’rinishda bo’lib, ovozning sifat darajasi ancha past bo’lgan.
2-avlod: GSM (Global System for Mobiles) standartiga asoslangan 2 avlod mobil standarti 1991 yil birinchi marta Finlandiyada joriy etildi. Bu avlod aloqa jarayonlari uchun 1 avloddan farqli ravishda raqamli signallardan foydalanildi. 900MHz chastota polosa kengligida ishlovchi ushbu standartning ma’lumot uzatish tezligi 64 Kbit/s gacha oshirish imkoniyati ishlab chiqildi.
3-avlod: 3 - avlod mobil aloqa tarmoqlari 2000-2010 yillar oralig’ida dunyo miqyosida keng foydalanildi va ularda foydalanilgan terminallar smartfonlar deb nomlandi. Aloqa almashish tezligi juda tez, qo’shimcha xizmatlari ko’paygan va mobil TV xizmatlarini o’zida jamlagan 3G tarmoqlari 1.6-2.0 GHz chastota diapozonida ishlaydi.
4-avlod: 2000 - yildan oldi to’rtinchi avlod mobil texnologiyalarini rivojlantirish va joriy etish masalalari boshlangan bo’lsa, birinch marta 2009 yilning oxirida Stokgolm va Oslo shaharlarida TeliaSonera operatori 4G tarmog’ini ishga tushirdi. Undan keyin dunyoda Finlandiya ikkinchilardan bo’lib, 4G tarmog’ini ishga tushirdi. 4G tarmog’ida ma’lumot uzatish tezligi 100Mb/s-1Gb/s gacha etishi mumkin.
5-avlod: Beshinchi avlod mobil aloqa texnologiyasi – tzelekommunikatsiya sohasida, 5G uyali aloqa kompaniyalari tomonidan 2019 yilda global miqyosda tarqalishni boshlagan uyali aloqa tarmoqlari uchun beshinchi avlod texnologiyasi hisoblanadi. Bugungi kunda Janubiy Koreya, Xitoy va AQSh 5G texnologiyasini yaratish va joriy etish bo'yicha dunyoda etakchi mamlakatlar hisoblanadi.
|
| |
Asosiy yo'riqnoma - Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi

|
Javob: Kompyuter tарmоg‘i topologiyasi
|
bet | 24/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiAsosiy yo'riqnoma: WANning atrofida emas, balki uning o'rtasida yoki orqa qismida joylashgan yo'riqnoma. Ushbu rolni bajarish uchun yo'riqnoma WAN yadrosida foydalanishda eng yuqori tezlikdagi bir nechta telekommunikatsion interfeyslarni qo'llab-quvvatlashi kerak va u ushbu interfeyslarning barchasida IP-paketlarni to'liq tezlikda yo'naltirish imkoniyatiga ega bo'lishi kerak. Router shuningdek, yadroda ishlatiladigan marshrutlash protokollarini qo'llab-quvvatlashi kerak.
IPv4 VA IPv6 PROTOKOLLARI VA ULARNING PAKET STRUKTURALARI.
Javob:
IPv4 protokoli
Zamonaviy Internet tarmog’ida IP protokolining to’rtinchi versiyasi ishlatiladi. Bu versiyali IP protokolida har bir tarmoq tugunlarida(marshrutizatorlarda) mos rashivda uzunligi 4 oktetli(4 baytli) IP – adres ishlatiladi. Bunda tarmoq osti kompyuterlari umumiy boshlang’ich bit adreslar orqali bog’lanishadi. Bu bitlar soni berilgan tarmoq osti uchun umumiy hisoblanadi va tarmoq osti maskasi deb ataladi.
Paketning to‘liq uzunligi maydoni (Total Length) deytagrammaning sarlavha va foydali ish yuki bilan birga, oktet(bayt)lardagi umumiy uzunligini belgilaydi. Paketning to‘liq uzunligi 65535 bayt (216-1 65 535)gacha yetishi mumkin. Umumiy identifikator maydoni (Identification) tarmoqlararo deytagrammalar fragmentlarini yig‘ish uchun mo‘ljallangan. Bayroq (Flag) maydoni deytagrammalarni fragmentatsiyalash imkoniyatini ta’minlaydi hamda fragmentatsiyadan foydalanishda deytagrammaning so‘nggi fragmentini identifikatsiyalash imkonini beradi. «Flaglar» maydonining 0 biti zahirada bo‘lib, 1 esa paketlarni fragmentatsiyasini boshqarish uchun xizmat qiladi, 2 biti mazkur fragment so‘nggisi yoki so‘nggisi emasligini aniqlaydi.
IPv6 protokoli
Hozirgi vaqtda IPv6 ning keng qamrovli qo’llanishi tadbiq qilinmoqda. Bu versiya IPv4 dan adreslarning razryadi ko’p, o’rnatilgan shifrlash imkoniyatiga va tugunlar soni bilan farqlanadi.
IPv6 adreslarini matn satrlari ko‘rinishida ifoda etishning uchta standart shakllari mavjud:
Asosiy shakli x: x: x: x: x: x: x: x ko‘rinishiga ega. Bunda «x» — 16 bitlik — o‘n oltilik sonlar. Misollar:
FEDC:BA98:7654:3210:FEDC:BA98:7654:3210
1080:0:0:0:8:800:200С:417А
IPv6 adreslari ayrim turlarida ko‘pincha o‘zlarida nolli bitlarning uzun ketma-ketligini mujassamlashtiradi. Nol bitlik adreslar yozuvini qulayroq qilish uchun, ortiqcha nollarni olib tashlash uchun maxsus sintaksis nazarda tutilgan. « :: » yozuvidan foydalanish 16 ta nollik bitlardan iborat guruhlar borligiga ishora qiladi. « :: » kombinatsiyasi faqatgina adres yozilishida paydo bo‘lishi mumkin. « :: » ketma-ketligi, shuningdek, yozuvdan adresdagi boshlang‘ich va yakunlovchi nollarni olib tashlash uchun foydalanilishi mumkin. Masalan:
1080:0:0:0:8:800:200С:417А unicast adres
FF01:0:0:0:0:0:0:43 multicast adres
0:0:0:0:0:0:0:1 teskari aloqa adresi
quyidagi ko‘rinishda ifoda etilishi mumkin:
1080::8:800:200С:417А unicast adres
FF01::43 multicast adres
:: 1 teskari aloqa adresi
|
| |
LOKAL TARMOQLAR (LAN) VA ULARNING QURILISH USULLARI

|
LOKAL TARMOQLAR (LAN) VA ULARNING QURILISH USULLARI
|
bet | 21/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiLOKAL TARMOQLAR (LAN) VA ULARNING QURILISH USULLARI.
Javob:
Lokal hisoblash tarmoqlarini yaratish – bu texnologiyalarni tanlash, ishchi stansiyalar sonini, ularning o’zaro joylashuvini aniqlash bo’lib, faoliyat turiga qarab foydalanuvchilarning ishchi guruhlari aniqlanadi. Lokal hisoblash tarmog’i (LHT) cheklangan hududda ishlaydi, uni yaratishda odatda maxsus o’rama juft yoki koaksial kabellardan foydalaniladi. Ayrim hollarda uzoq masofalarda aloqani ta’minlashda yoki himoya bo’yicha yuqori talab qo’yilganda optik tolali kabellar ko’llaniladi. Lokal tarmoqlar uchun kabel bir vaqtda ko’plab abonentlar foydalanuvchi monokanal rolini bajaradi.
Belgilangan maqsadi, atxitekturasi, ma’lumot almashinuvini tashkil qilish va abonentlarni o’zaro aloqa qilish qoidasi bo’yicha lokal tarmoqlarning har xil turlarini belgilash mumkin. LHT barcha turlari axborot tizimlari hisoblanib, axborot resurslari bilan ishlash imkoniyatini ta’minlaydi. Ko’p hollarda LHT katta tarmoqning bir qismi bo’lib, bo’lim, departament, laboratoriya, markaz, ofis yoki ishlab chiqarish sohalariga bog’liq bo’lgan hududiy harakterdagi ma’lumotlarga ishlov berish vazifasini bajaradi. Bo’limlarning faoliyat turi servislar va xizmat sifatini o’z ichiga oluvchi lokal tarmoqlarning arxitekturasiga ta’sir ko’rsatadi.
TARMOQ POG’ONASI.
Javob:
OLDINDAN ALOQA O’RNATISHGA ASOSLANGAN VA ASOSLANMAGAN ALOQА O’RNATISH PRATAKOLLARI.
Javob:
Oldindan aloqa o’rnatishga asoslanmagan aloqa
Bu manzilga asoslangan ulanmasdan yo'naltirish deb nomlanadi ;
Qanday qilib har bir yo'riqnoma mumkin bo'lgan manzilni yo'naltirish bo'yicha to'g'ri mahalliy qarorni qanday biladi ?
Tarmoqning topologik holatini bilish orqali
Ushbu bilim marshrutlash protokoli bilan ta'minlanadi
|
| |
Abonent kirish tarmoqlari yoki kirish tarmog'i

|
Abonent kirish tarmoqlari yoki kirish tarmog'i
|
bet | 28/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiAbonent kirish tarmoqlari yoki kirish tarmog'i - bu abonentlarni bevosita xizmat ko'rsatuvchi provayder bilan bog'laydigan telekommunikatsiya tarmog'ining turi. Yadro tarmog'idan farqli, bu tarmoq mahalliy provayderlarni bir-biri bilan bog'laydigan. Kirish tarmoqlari bir necha usul (active Ethernet, passiv optic, gibrid, xDSL, 3G/4G, CaTV)larga asosan quriladi va shu sababli ham har bir usulning taqdim etadigan imkoniyatlari mavjud, masalan yuqori tezlik, ishonchlilik, mobillilik.
GLOBAL TARMOQLAR (WAN).
Javob:
IEEE 802 (IEEE 802.3, 802.11, 802.15, 802.16) STANDARTLARI.
Javob:
IEEE (Institute of Electrical and Electronics Engineers) – elektrotexnika va radioelektronika injenerlari institute.
IEEE 802.x standartlarining tuzilishi. Bu standartlarga asosan lokal kompyuter tarmoqlarining kanal sathi ikkita sath osti sathlariga bo‘linadi:
LLC (Logical Link Control) - ma'lumotlarni uzatishni mantiqiy boshqarish sath osti sathi.
MAC (Media Access Control) - ma'lumotlarni uzatish muhitiga bog‘lanishni boshqarish sath osti sathi.
802.3 - Ethernet, ma'lumotlarni uzatish muhitiga murojaat qilishning CSMA/CD usuli bo‘yicha ishlaydigan LKT standartlarini ishlab chiqish bo‘limi;
802.3 standartiga asosan - Fast Ethernet tarmog‘i uchun fizik sathining uch xil spesifikasiyasi ishlab chiqilgan:
100Base-TX - beshinchi kategoriyali ikkita juftli (to‘rtta simli) ekranlanmagan o‘ralma juftlik (UTP) yoki Type 1-li ekranlangan o‘ralma juftlik (STP) kabeli uchun.
100Base-T4 - uchinchi, to‘rtinchi yoki beshinchi kategoriyali to‘rtta juftli (sakkizta simli) ekranlanmagan o‘ralma juftlik (UTP) kabeli uchun.
100Base- FX - ikkita tolali optik kabel uchun.
802.11 - Wireless Networks, simsiz tarmoqlar standartlarini ishlab chiqish bo‘limi; Simsiz tarmoq texnologiyalari 802.11 standarti xisoblangan WiFi texnologiyasi misolida kurib chikamiz.
802.11 standarti simsiz lokal tarmoqlarining ikki xil topologiyasi mavjud:
BSS – bazaviy yoki asosiy xizmatlar to‘plami ko‘rsatiladigan tarmoq (Basic Servis Set). Bu tarmoqda bazaviy stansiya, barcha foydalanuvchilar uchun mo‘ljallangan stansiya (ulanish nuqtasi, antenna yoki kommutator) bo‘lmaydi. Foydalanuvchilar, ya'ni tarmoqdagi komp'yuterlar - o‘zlarida o‘rnatilgan simsiz tarmoq adapterlari yordamida, o‘zaro bevosita axborot almashinadilar . BSS tarmog‘iga kirish uchun - tarmoqqa ulanish muolajasini bajarish kerak.
YeSS – kengaytirilgan (qo‘shimcha) xizmatlar to‘plami qo‘rsatadigan tarmoq (Extended Servis Set – YeSS). Bu tarmoq taqsimlangan muhit bilan birlashtirilgan bir nechta BSS tarmoqlardan iborat bo‘ladi.
|
| |
" Tafakkur va kasbiy faoliyat " mavzusida "psixologiya" fanidan krossvord

|
" Tafakkur va kasbiy faoliyat " mavzusida "psixologiya" fanidan krossvord
|
Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 50,73 Kb. | | #158407 |
Bog'liq Tafakkur va kasbiy faoliyat mavzusida psixologiya fanidan
" Tafakkur va kasbiy faoliyat " mavzusida "psixologiya" fanidan krossvord.
Gorizontal
5. Aqliy zaiflikning o'rtacha shakli
6. Amaliyot, umumlashtirishning teskarisi, ob'ekt yoki hodisadan unga xos bo'lgan, ob'ekt yoki hodisa sinfiga umumiy xususiyatlar bilan bog'liq bo'lmagan xususiyatlarni ajratib olish.
Mantiqiy fikrlash zanjirlarini qurish orqali aniqroq xulosadan umumiy xulosa chiqariladigan fikrlash usuli.
8. Haqiqatda alohida bo'lmagan narsa yoki hodisaning bir tomonini ajratib olish.
10. Shaxsning bilish faoliyati muvaffaqiyatini ta'minlovchi aqliy qobiliyatlari yig'indisi
11. Mantiqiy yo'l bilan asosdan olingan yangi hukm
12. Qoidalar asosida bir yoki bir nechta hukmlardan yangi hukm chiqadigan fikrlash shakli.
13. Shartli ma'lumotlar va bizning taxminlarimizga asoslangan xulosa
14. Bu ob'ektlar orasidagi o'xshashlik va farqlarni aqliy aniqlashdan iborat bo'lgan fikrlash operatsiyasi.
17. Haqiqatning turli, shuning uchun qarama-qarshi tomonlarini ochib beruvchi tashqi yoki ichki dialog
18. Nutqning uchta vazifasidan biri
20. Qobiliyatlarning ham umumiy (intellektual), ham maxsus rivojlanishining eng yuqori darajasi hisoblanadi
21. Psixologiyaning qaysi yo'nalishi vakillari tafakkurni qo'zg'atuvchilar va reaktsiyalar o'rtasidagi aloqalarni shakllantirish jarayoni deb ta'kidladilar.
22. Bola va kattalarning o'ziga xos empirik umumlashtirishlar jarayonida amalga oshiriladigan tafakkuri, buning asosi idrokda ochiladigan narsalar o'rtasidagi munosabatlardir.
23. O'tmish tajribasi vositachiligida insonning og'zaki fikrlashi. Og'zaki-mantiqiy yoki og'zaki-mantiqiy yoki mavhum-kontseptual, fikrlash
24. Aqliy zaiflikning engil shakli
25. Samarali fikrlashning yana bir nomi
Vertikal
1. Taqqoslangan ob'ektlarda umumiy muhim xususiyatlarni aniqlash
2. Ayrim predmetlar, hodisalar, fikrlarning biron bir belgiga ko'ra ma'lum tartibda joylashishi
3. Muammoni hal qilish bilan bog'liq "ijodiy fikrlash" sinonimi: mavzu uchun yangi, nostandart intellektual vazifalar.
4. Muayyan tushunchalardan foydalanadigan fikrlash
9. Asosiy komponentlar mazmunli abstraktsiyalar, umumlashtirishlar, tahlillar, rejalashtirish va mulohazalardan iborat. Uning fanlari bo'yicha jadal rivojlanishiga ta'lim faoliyati yordam beradi.
15. Shaxs yoki madaniy hodisaning yopiq-chuqur turi ifodalangan fikrlash turi.
16. Amaliy faoliyat jarayonida sodir bo'ladigan fikrlash turi
19. Ushbu fikrlash usuli qo'llanilgan va Sherlok Xolmsning hikoyalari orqali mashhur bo'lgan.
|
| |
“
Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va 
axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida” gi PF – 3080

“
Kompyuterlashtirishni yanada rivojlantirish va
axborot kommunikatsiya texnologiyalarini joriy etish to‘g‘risida” gi PF – 3080
sonli
farmoni.
22. 2005 yil 2 iyunda “Axborot texnologiyalari sohasida kadrlar tayyorlash
tizimini takomillashtirish to‘g‘risida”gi PQ-91-sonli qarori.
23. 2005 yil 8 iyulda “Axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini yanada
rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida”gi PQ-117-sonli qarori.
24. 2005 yil 28 sentyabrda “O‘zbekiston respublikasining jamoat ta’lim
axborot tarmog‘ini tashkil etish to‘g‘risida” gi PQ-191-sonli qarori.
25. 2007 yil 3 aprelda “O‘zbekiston Respublikasida axborotni kriptografik
muhofaza qilishni tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PQ-614-sonli qarori.
26.
2012
yil
21
martda
“Zamonaviy axborot-kommunikatsiya
texnologiyalarini yanada joriy etish va rivojlantirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi
PQ-1730-sonli qarori.
27. 2013 yil 20 sentyabrda “Mamlakatimizning dasturiy ta’minot vositalari
ishlab chiquvchilarini rag‘batlantirishni yanada kuchaytirish chora-tadbirlari
to‘g‘risida”gi PQ-2042-sonli qarori.
28. 2013 yil 25 sentyabda
“
Milliy geografik axborot tizimini tashkil etish
investitsiya loyihasini amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida
”
gi PQ-2045-sonli
qarorilari.
29.
Финогенов К.Г. Основы языка Assemblerа.-М.: Радио и связь, 2001. - 288
с.
30.Пильшиков В.Н. Упражнения по языку Паскаль-М.: МГУ, 1986.
31.Абель П. Assembler для IBM PC и программирования. 1991. М.:
“Высшая школа”, 1992.- 447 с.
32.
Скенлон Л. Персональный ЭВМ IBM PC и XT. Программирование на
языке Assemblerа. -М.: Радио и связь. 1991.- 336 с.
33.
Гофман В. Э., Хомоненко А.Д. Delphi 5. - СПб.: БХВ-Санкт-Петербург,
2000. -800с.
34.
Немнюгин С.А. Turbo pascal, учебник. Изд. Питер., 2001, -496 с.
35.
Поляков Д.Б., Круглов И.Ю. Программирование в среде Турбо-паскаль.
(версия 5.5).М.:МАИ,1992.-576с.
36.
Абрамов С.А.,Гнезделова Капустина Е.Н.и др. Задачи по
программированию. - М.: Наука, 1988.
37.
Вирт Н. Алгоритмы + структуры данных = программа.-М.:Мир,1985.-
405с.
38.
Информатика. Базовой курс. Учебник для Вузов., Санк-Петербург, 2001.
под редакцией С.В.Симоновича.
39.
Нортон П. Программно-аппаратная организация IBM PC.-М.:Мир,1991.-
327с.
40.
Фигурнов В.Э. IBM PC для пользователя. М.: Финансы и статистика.
Юнити. 1997.
41.
Юров В. Assembler: практикум. -СПб.: Питер, 2002.- 400с.
42.
Informatika va programmalsh.O’quv qo’llanma. Mualliflar: A.A.Xaldjigitov,
Sh.F.Madraximov, U.E.Adamboev, O’zMU, 2005 yil.
|
Transport tarmog'i (transport tarmoq

|
Transport tarmog'i (transport tarmoq
|
bet | 13/29 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 49,59 Kb. | | #236292 |
Bog'liq Javob Kompyuter tàðmîg‘i topologiyasiTransport tarmog'i (transport tarmoq) - magistral tugunlarni, shaharlararo stantsiyalarni, shuningdek ularni bog'laydigan kanallar va tugunlarni qamrab oluvchi aloqa tarmog'ining qismi. Transport tarmoqlariga qo'yiladigan asosiy talab tarmoq o'zining asosiy funktsiyasini bajarishi - foydalanuvchilarga barcha umumiy tarmoq resurslaridan foydalanishni ta'minlash.
Zamonaviy transport tarmog'i uchta asosiy texnologiya asosida qurilgan: plesiokron ierarxiya (PDH), sinxron ierarxiya (SDH) va asinxron uzatish (uzatish) rejimi (ATM).
Kanallarni uzatish narxlari ierarxiyasi ITU-T xalqaro tavsiyalariga va eng keng tarqalgan Evropa standartlariga muvofiq qo'llaniladi. Shu bilan birga, plesioxron raqamli ierarxiya (PDH / PDH) va sinxron raqamli ierarxiya (SDH / SDH) texnologiyalari birlamchi tarmoqning barcha foydalanuvchilari uchun ajratilgan raqamli kanallarga ega transport tarmog'ini shakllantirishga imkon beradi.
SDH / SDH DSP asosida siz elektron kommutatsiya bilan ajoyib tarmoqlarni yaratishingiz mumkin, masalan, raqamli integratsiya xizmat tarmoqlari (ISDN / ISDN) va paketli kommutatsiya, masalan, ATM (asinxron uzatish rejimi (ATM / ATM)). DSP-da, ATM tarmog'i SDH / SDH tarmog'i orqali qo'shimcha tarmoq sifatida birlashtirilgan, u ham transport, ham ikkilamchi tarmoqlarni ifodalaydi va bir vaqtning o'zida kirish tarmog'idir.
ATM texnologiyasi yoki asenkron uzatish rejimi (ARP / ATM) keng polosali raqamli integrallashgan xizmat tarmoqlari (W-ISDN yoki B-ISDN) deb nomlangan xizmatlarni birlashtirgan yangi avlod tarmoqlarining yagona universal transport texnologiyasi sifatida ishlab chiqilgan.
ATM texnologiyasi keng tarmoqlarning barcha asosiy tarmoq texnologiyalari - TCP / IP, SDH, PDH, Frame Relay - va mahalliy tarmoq texnologiyalariga mos keladi. ATM texnologiyasi har xil turdagi trafikni (ovoz, video, ma'lumotlar) bitta transport tarmog'iga, keng doiradagi (25 Mbit / s dan 622 Mbit / s gacha) uzatish tezligi ierarxiyasiga, muhim dasturlar uchun kafolatlangan o'tkazish qobiliyatini taqdim etadi.
|
| |
TERMIZ -2023 - Oliy talim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz muhandislik texnologiya instituti

|
Oliy talim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz muhandislik texnologiya instituti
|
bet | 2/3 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 1,93 Mb. | | #108484 |
Bog'liq MUSTAQIL ISH YUZI..TERMIZ -2023
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
SOG’LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI
TERMIZ ABU ALI IBN SINO NOMIDAGI JAMOAT SALOMATLIGI TEXNIKUMI
____ -BOSQICH ____ -GURUH TALABASI
_____________________________________________ ning
_________________________________________________
FANIDAN TAYYORLAGAN
REFERAT
TOPSHIRDI ____________________
QABUL QILDI ____________________
TERMЕЗ -2021
REPUBLIC OF UZBEKISTAN MINISTRY OF HIGHER AND
SECONDARY EDUCATION
TERMIZ STATE PEDAGOGICAL INSTITUTE
__________________________________________ FACULTY _____________________________________COURSE OF STUDY
____ -LAGE ____ -GROUP STUDENT ___________________________________________
_______________________________________________
PREPARED FROM THE SCIENCE
INDEPENDENT WORK
STUDENT: _______________________
RECEIVER : ____________________
TERMIZ -2022
МИНИСТЕРСТВО ВЫСШЕГО И СРЕДНЕГО СПЕЦИАЛЬНОГО
ОБРАЗОВАНИЯ РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТан термизский государственный педагогический институт____________________
САМОСТОЯТЕЛЬНАЯ РАБОТА
по дисциплине: «_______________________________________
________________________________________________________»
на тему: «__________________________________________
________________________________________________________»
Подготовил (а): студент (ка) ___ курса
_____ - группы направления образования
___________________________________________
___________________________________________
|
| |
File|Open - Alamiy matematika

1.1
Borland C++ Builder dasturlash muhitida chop etish jarayonini boshqaruvchi dastur
yaratish uchun zarur algoritimlar.
Chopetish jarayonini boshqaruvchi dastur yaratish uchun dastlab if, for,
massivlarda foydalanish, satrlar va fayllar bilan ishlashga imkon beruvchi
kutubhonalar e’lon qilinishi hamda ularga doir funksiyalar haqida malumotlarga ega
bo’lishimiz zarur. Shu o’rinda fayllar bilan ishlash jarayonida qo’llaniladigan
funksiyalarni ham yoritib o’tamiz.
Ikki yo‘nаlishli ishlаnmа tехnоlоgiyasi

sеksiyasidа qаytа аniqlаshgа to‘g‘ri kеldi. Bu ish ikkаlа tugmа vоqеаlаrining qаytа
ishlаtgichlаrigа bu qiymаtgа kirish uchun imkоn yarаtish mаqsаdidа qilindi.
Shе’rni butunichа ko‘rib chiqish imkоnini yarаtish mаqsаdidа ro‘yхаt vеrtikаl
аylаntirish chizig‘igа egа bo‘ldi.
C++Builder hаr bir ilоvа bilаn yashirin nоmlаri quyidаgichа bo‘lgаn uchtа
dаstlаbki fаylni eslаtishini yoddа sаqlаb qоlish kеrаk:
UnitI.cpp ilоvаngizning bаjаrilаyotgаn ishgа tushirish kоdini sаqlаydi.
Аynаn shu еrdа siz fоydаlаnuvchining kоmpоnеntаlаr оb’еktlаrigа tа’siri pаytidаgi
dаstur rеаksiyasigа jаvоb bеrаdigаn vоqеаlаrning qаytа ishlаtgichlаrini yozib
qo‘yasiz.
UnitI.h bаrchа оb’еktlаr vа ulаrning kоnstruktоrlаrining e’lоnlаrigа egа.
Vоqеаlаrni qаytа ishlаsh funktsiyalаri e’lоnlаridаgi _fastcall kаlit-so‘zgа e’tibоr
bеring (C++Builder bu funktsiyalаrni аvtоmаtik tаrzdа gеnеrаtsiya qilаdi). _fastcall
tufаylipаrаmеtrlаr stеk оrqаli emаs, bаlki mаrkаziy prоtsеssоr rеgistrlаri оrqаli
uzаtilаdi. Vоqеаlаrni qаytа ishlаtgichlаrning chаqirishlаri tеz-tеz ro‘y bеrib turаdi,
Shuning uchun stеk хоtirаsidаn pаrаmеtrlаrni tаnlаb оlishgа srаflаnаdigаn vаqtning
tеjаlishi аnchа sеzilаrli nаtijаlаrni bеrаdi. C++Builder kоmplyatsiya qilаdigаn vа
to‘plаydigаn ilоvаlаrning yuqоri dаrаjаdа tеz hаrаkаtlаnishining sаbаblаridаn biri
hаm shu еrdа yashiringаn.
ProjectI.cpp ilоvаdа mujаssаmlаngаn bаrchа оb’еktlаrgа хizmаt ko‘rsаtаdi.
Hаr qаndаy yangi shаkl, dаsturiy mоdul yoki mа’lumоtlаr mоduli аvtоmаtik tаrzdа
lоyihаviy fаylgа kiritilаdi. Siz bоsh mеnyu kоmаndаsi - View | Project Source
yordаmidа yoki Lоyihа Аdministrаtоrining kоntеkstli mеnyusidаn shu nоmdаgi
оpsiyani tаnlаb оlib, Kоd Muhаrriri dаrchаsidа lоyihаviy fаyl dаstlаbki mаtnining
mаzmunini ko‘rib chiqishingiz mumkin. Hеch qаchоn lоyihаviy fаylni qo‘ldа tаhrir
qilmаng!
Bаlki siz, birinchi ilоvа ishlаnmаsini tugаtib, dаstlаbki fаyllаrni kеyingi sеаns
uchun sаqlаb qоlishni хоhlаrsiz. Buning uchun quyidаgi хаtti-hаrаkаtlаrdаn birini
bаjаrish kеrаk:
=>File | Save All kоmаndаsi ilоvаning hаmmа dаstlаbki fаyllаrini sаqlаydi.
File | Save kоmаndаsi dаsturiy mоdulning ikkаlа kоmаndаsini sаqlаydi, File |
Save As kоmаndаsi esа ulаrgа yangi nоm bеrishgа ruхsаt etаdi.
File | Save Project As kоmаndаsi, fаyllаrning jоriy nоmlаridаn fоydаlаnib,
lоyihаviy fаyl tаrkibiy qismlаrining hаmmаsidаgi o‘zgаrishlаrni sаqlаydi.
?: shart amali - Alamiy matematika

}
Programmadagi shart operatori qiymat berish operatorining tarkibiga kirgan
bo‘lib, a o‘zgaruvchining qiymati b o‘zgaruvchining qiymatidan kattaligi
tekshiriladi, agar shart rost bo‘lsa c o‘zgaruvchiga a o‘zgaruvchi qiymatini, aks
holda b o‘zgaruvchining qiymatini va c o‘zgaruvchisining qiymati chop etiladi.
?: amalining qiymat qaytarish xossasidan foydalangan holda, uni bevosita
cout ko‘rsatmasiga yozish orqali ham qo‘yilgan masalani yechish mumkin:
#include
int main()
{
int a,b;
cout<<”a va b sonlar maksimumini topish programmasi.’’;
cout<<’’\n a- qiymatni kiriting: ‘’;
cin>>a;
cout<<’’\n b- qiymatni kiriting: ‘’;
cin>>b;
c=a>b?a:b;
cout<<’’\nSonlar maksimumi: ‘’<<(a>b) ?a:b;
return 0;
}
Operator tushunchasi - Alamiy matematika

cout<<’’b – manfiy son’’; //b<0 shart bajarilgan holat
return 0;
}
Programma bajarilishi jarayonida butun turdagi b o‘zgaruvchi e’lon qilinadi
va uning qiymati klaviaturadan o‘qiladi. Keyin b qiymatini 0 sonidan kattaligi
tekshiriladi, agar shart bajarilsa(true) , u holda ‘{‘ va ‘}’ belgilar ichidagi operatorlar
bajariladi va ekranga “b – musbat son” xabari chiqadi. Agar shart bajarilmasa, bu|
operatorlar cheklab o‘tiladi. Navbatdagi shart operatori b o‘zgaruvchi
qiymati
manfiylikka tekshiradi, agar shart bajarilsa, yagona cout ko‘rsatmasi bajariladi va
ekranga “b – manfiy son” xabari chiqadi.
0>
Stаndаrt kоmpоnеntаlаr - Alamiy matematika

Bоsh mеnyu kоmаndаlаri pаnеlini vа ulаrgа mоs kеlаdigаn tushib qоlаdigаn
mеnyulаrni yarаtаdi. Bаrchа mеnyu kоmаndаlаrining idеntifikаtоrlаri mеnyuning
hаr qаndаy kоnkrеt kоmаndаsigа kirish huquqigа egа bo‘lgаn ltems хususiyati bilаn
аniqlаnаdi, AutoMerge хususiyati Merge vа Unmerge
mеtоdlаri bilаn birgаlikdа
turli shаkldаgi mеnyulаrning birlаshish jаrаyonini bоshqаrаdi.
TpopUpMenu
Shаkl yoki birоntа bоshqа kоmpоnеntа uchun mахsus mеnyu yarаtаdi.
E’tibоrgа оling, аynаn shu mаqsаd uchun hаr qаndаy bоshqа kоmpоnеntа
PopUpMenu хususiyatigа egа bo‘lib, bu хususiyatdа siz uning bilаn bоg‘liq
mеnyugа iqtibоs qilishingiz mumkin.
Аgаr siz sichqоnchаning o‘ng tugmаsini shаklgа
yoki bеrilgаn kоmpоnеntа
mаnsub bo‘lgаn birоn bоshqа elеmеntgа bоsish bilаn mахsus mеnyu ekrаndа pаydо
bo‘lishini хоhlаsаngiz, AutoPopup хususiyatining true qiymаtini o‘rnаting. Voqеа
qаytа ishlаtgichi – OnPopup yordаmidа bеvоsitа mахsus mеnyuning pаydо bo‘lishi
оldindаn bаjаrilаdigаn prоtsеdurаni аniqlаsh mumkin.
Tlabel
Shаkldа tаhrir qilib bo‘lmаydigаn stаtik mаtnning to‘rtburchаk sоhаsini аks
ettirаdi. Оdаtdа mаtn bоshqа kоmpоnеntа nоmidаn ibоrаt bo‘lаdi.
Nоm mаtni Caption хususiyatining qiymаtidir.
Alignment хususiyati mаtnni
tеkislаsh usulini аniqlаydi. Shrift o‘lchаmi аvtоmаtik tаrzdа sоhаning mаksimаl
to‘ldirilishigа mоs kеlishi uchun, AutoSize хususiyatining true qiymаtini o‘rnаting.
Kаltа sоhа ichidа mаtnning hаmmаsini ko‘rish imkоnigа egа bo‘lish uchun,
WordWrap хususiyatining true qiymаtini bеring. Transparent
хususiyatining true
qiymаtini o‘rnаtsаngiz, bоshqа kоmpоnеntаning bir qismini to‘g‘ri uning ustidа
jоylаshtirilgаn nоm оrаsidаn ko‘rinib turаdigаn qilishingiz mumkin.
Tedit
Ахbоrоt yakkа sаtrining tаhrir qilinаyotgаn kiritishidаgi to‘rtburchаk sоhаni
shаkldа аks ettirаdi. Tаhrir sоhаsining ichidаgi bоshlаng‘ich
nаrsаlаrni Text
хususiyatining qiymаti bo‘lgаn sаtr аniqlаydi.
Tеdit kоmpоnеntаsi TcustomEdit sinfining to‘g‘ridаn-to‘g‘ri hоsilаsi bo‘lib,
uning bаrchа хususiyatlаri, mеtоdlаri vа vоqеlаrigа vоrislik qilаdi.
87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlang - bet 45

|
87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlang
|
bet | 45/59 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 393,58 Kb. | | #262126 |
Bog'liq 87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlangElektron raqamli imzoning haqiqiyligini aniqlash uchun mo’ljallangan va axborot tizimining barcha foydalanuvchilari yerkin foydalanishi mumkin bo’lgan kalit nima deb ataladi?
*a) Elektron raqamli imzo ochiq kaliti
b) Shifrlash vositalari
c) Elektron raqamli imzo yopiq kaliti
d) Elektron raqamli imzo
«UZ-CYeRT» nima?
*a) Kompyuter insidentlariga zudlik bilan javob berish xizmati.
b) AKT sohasidagi marketing tadqiqotlari xizmati.
c) Foydalanuvchilar kompyuterlarini muhofazasini kuchaytirish xizmati.
d) Ochiq kalitlar milliy infrastrukturasi.
Wyeb-sahifa bu …
*a) yagona adresga yega bo’lgan, (brauzera yordamida) ochish va ko’rish imkoniyatiga yega bo’lgan xujjatdir
b) tarmoqqa ulangan kompyuterda, kliyentga belgilangan umumiy vazifalarni bajarish uchun foydalaniluvchi sahifadir
c) kliyent-server arxitekturasi asosidagi, keng tarqalgan Internetning axborot xizmati
d) to’g’ri javob ko’rsatilmagan
JavaScript – tili bu…
*a) statistik Wyeb saxifalarni kushimcha funksional imkoniyatlarini kullash uchun Nescape va Sun Microsystems larda ishlab chikilgan ssenariylar
b) Matnni taxrirlovchi til
c) Server kayta ishlovchi ssenariylar
d) Wyeb-ilovalarni ishlab chikuvchi instrumental tuplam
Qaysi usul quyi indeks sifatida tasvirlangan satrni qaytaradi?
*a) sub
b) reverse
c) italics
d) fixed
Qaysi usul 0 dan 1gacha oraliqdagi ixtiyoriy soni qaytaradi
*a) random
b) sqrt
c) sin
d) round
Qaysi usul yordamida ekranga ikkita OK va cencel tugmalari bo’lgan muloqot oynasini chiqarish mumkin
*a) confirm
b) alert
c) prompt
d) open
|
| |
Axborotlarni o’tkazishda ularni nazorat qiluvchi va filtrlovchi apparat va dasturiy vositalar majmuasi qanday nomlanadi?

|
Axborotlarni o’tkazishda ularni nazorat qiluvchi va filtrlovchi apparat va dasturiy vositalar majmuasi qanday nomlanadi?
|
bet | 44/59 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 393,58 Kb. | | #262126 |
Bog'liq 87 Keyingi qatorga o’tish tegi aniqlangAxborotlarni o’tkazishda ularni nazorat qiluvchi va filtrlovchi apparat va dasturiy vositalar majmuasi qanday nomlanadi?
*a) Tarmoqlararo ekran
b) Nazoratchi
c) Marshrutizator
d) Blokirator
Kompyuter viruslari va zarar yetkazuvchi dasturlarni topish xamda zarar yetkazilgan fayllarni tiklovchi, fayl va dasturlarni profilaktika qiluvchi dastur qanday nomlanadi?
*a) Antivirus
b) To’siqlovchi
c) Tarmoqlararo ekran
d) Nazoratchi
Foydalanuvchining login va parollari, mahfiy ma’lumotlaridan foydalanish maqsadidagi internet-firibgarlik qanday nomlanadi?
*a) Fishing
b) Xaker xujumi
c) Virus tarqatish
d) Axborotlarni ko’rinishini o’zgartirish
Axborotlar yoki ularni qayta ishlash vositalarining to’g’iriligi, ochiqligi, yaxlitligi va maxfiyligini qo’llab-quvvatlashga yerishish bilan bog’liq bo’lgan aspektlar qanday nomlanadi?
*a) Axborot xavfsizligi
b) Xavfsizlik siyosati
c) Aloqa kanallarini himoyalash
d) Tizim xavfsizligini boshqarish
Elektron raqamli imzoni yaratgan va ro’yxatga olish Markazi tomonidan uning nomiga Elektron raqamli imzo kaliti sertifikati berilgan jismoniy shaxs kim?
*a) Elektron raqamli imzo yopiq kaliti yegasi
b) Axborot yegasi
c) Elektron raqamli imzo ochiq kaliti yegasi
d) Kodlangan axborot yegasi
Elektron raqamli imzoni yaratishga mo’ljallangan kalit nima deb ataladi?
*a) Elektron raqamli imzo yopiq kaliti
b) Elektron raqamli imzo ochiq kaliti
c) Kodlash vositasi
d) Elektron raqamli imzo
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Axborotlarni o’tkazishda ularni nazorat qiluvchi va filtrlovchi apparat va dasturiy vositalar majmuasi qanday nomlanadi?
|