nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-ModuI O’simliklar va hayvonlarda gen muxandisligi asoslari

|
-ModuI O’simliklar va hayvonlarda gen muxandisligi asoslari
|
bet | 4/7 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 196,5 Kb. | | #260795 |
Bog'liq 24170 Ген ва хужайра мухандислиги2-ModuI O’simliklar va hayvonlarda gen muxandisligi asoslari.
10
|
O’simliklarning genetik muhandisligi va o‘simlik hujayralari transformatsiyasi usullari
|
Genni kiritish va uning retsipient o‘simlik genomidagi ekspressiyasi. Transformant hujayralar regeneratsiyasi va transgen o‘simliklami tanlash. Transgen o‘simliklaming xavfsizlik muammosi. 0 ‘simliklarga genlami to‘g‘ridan - to‘gcri ko‘chirib o‘tkazish. DNK mikroin’eksiyasi. Elektroporatsiya. Biologik ballistikalar usuli. 0 ‘simliklar transformatsiyasining dalillari. 0 ‘simlik genomiga begona genlaming ekspressiyasini amalga oshirish. Stress ta’sirlarga bardoshli transgen o‘simliklar olish
|
2
|
11
|
O’simliklarning genetik muhandisligi va o‘simlik hujayralari transformatsiyasi usullari
|
Genni kiritish va uning retsipient o‘simlik genomidagi ekspressiyasi. Transformant hujayralar regeneratsiyasi va transgen o‘simliklami tanlash. Transgen o‘simliklaming xavfsizlik muammosi. 0 ‘simliklarga genlami to‘g‘ridan - to‘gcri ko‘chirib o‘tkazish. DNK mikroin’eksiyasi. Elektroporatsiya. Biologik ballistikalar usuli. 0 ‘simliklar transformatsiyasining dalillari. 0 ‘simlik genomiga begona genlaming ekspressiyasini amalga oshirish. Stress ta’sirlarga bardoshli transgen o‘simliklar olish
|
2
|
12
|
Agrobakteriyalar asosida o‘simliklar transformatsiyasi
|
Ti - plazmidalar asosida transformatsiya qilish uchun vektorlar. Kointegrativ vektorlar. Binar vektorlar. Ri - plazmidasi asosida ossimliklar transformatsiyasi. DNK saqlovchi viruslar asosidagi o‘simlik vektorlari. Ko‘chib yuruvchi genetik elementlar (transpozonlar) asosidagi vektorlar. 0 ‘simliklarda sintezlanadigan, ulaming oziqaviyligi va texnik qiymatini belgilaydigan mahsulotlar, ya’ni, oqsillar, yog‘lar, polisaxaridlar va boshqa moddalaming sifatini yaxshilash uchun gen- muhandislik usullarini qo‘llash, genomiga t foydali genlar kiritilgan yangi navlami yaratish.
|
2
|
13
|
Hayvon hujayralari gen muxandisligi va transgen hayvonlar yaratish texnologiyasi
|
Genning mikroin’eksiyasi. Hayvon hujayralariga genlami ko‘chiruvchi vektorlaming tavsifi. Hayvon hujayralari transformatsiyasining metodlari. SV40 DNK asosida yaratilgan virus vektorlari. Hayvon hujayralari transfeksiyasi. Yot oqsillar stabil ekspressiyasi yordamida yangi hujayra liniyasini olish.
Yangi, foydali xossalarga ega bo‘lgan transgen hayvonlar yaratish. Kasalliklarga chidamli transgen hayvonlar. Tibbiyot va texnologik jarayonlar uchun kerakli bo‘lgan fiziologik faol moddalar sintez qiluvchi transgen hayvonlar. Sut emizuvchilar somatik hujayralarining genetik transformatsiyasi. Genoterapiya.
|
2
|
|
|
| |
Fan bo‘yicha talabalaming bilim, ko‘nikma va malakalariga quyidagi talablar qo‘yiladi. Talaba

|
Fan bo‘yicha talabalaming bilim, ko‘nikma va malakalariga quyidagi talablar qo‘yiladi. Talaba
|
bet | 2/7 | Sana | 06.06.2024 | Hajmi | 196,5 Kb. | | #260795 |
Bog'liq 24170 Ген ва хужайра мухандислигиFan bo‘yicha talabalaming bilim, ko‘nikma va malakalariga quyidagi talablar qo‘yiladi. Talaba:
• genom va hujayra muxandisligining vazifalari;
• oqsillar biosintezining umumiy sxemasi;
• genetik kod tushunchalari;
• gen muxandisligida ishlatiladigan fermentlar;
• plazmida;
• vektorlar tushunchasi;
• rekombinant DNK texnologiyasi;
• gen muxandisligida E.coli ni roli;
• yot genlami o‘simlik hujayrasiga kirgizish yo‘llari;
• hujayra muxandisligi to‘g‘risida tasawurga ega bo‘lishi;
• gen, transkripsiya, protsessing, translyasiya va genetik kodni;
• vektorlami plazmidalardan farqini;
• rekombinant DNK texnologiyasini;
• vektomi probirkadan hujayraga ko‘chirish, transformatsiya jarayonini;
• DNK-vektomi ekspressiya tizimiga transfeksiyasi;
• prokariot genlaming ekspressiyasini o‘ziga xosligi;
• aloxida va qarindosh genlami klonlash;
• gen muxandisligida E.coli ning rolini;
• insulinni gen muxandislik metodi yordamida olishni;
• hayvon hujayralari transformatsiyasining usullarini bilishi va ulardan foydalana olishi;
• gen muxandisligida yuqori sifatli vektorlaming xususiyatlari, restriksiya va ligirlash bilishi va ulardan foydalana olishi;
• gibridoma texnologiyasi;
• genomni konstruksiya qilishning prinsiplari;
• mikroorganizmlar, o‘simliklar va hayvonlami klonlash;
• odamni klonlash muammolari;
• transgen hayvonlar xaqida tasawurga ega bo‘lishi
• kerakli xususiyatlarga ega bo‘lgan o‘simliklar yaratish, hayvon hujayralari transfeksiyasi;
• biotexnologik ishlab chiqarishda xom ashyo va produtsentlar xaqida;
• to‘qimalami o‘stiruvchi peptid vaktorlari va boshqa biologik mahsulotlaming yangi avlodlari bo‘yicha ко‘nikmalariga ega bo4ishi kerak.
III. ASOSIY NAZARIY QISM
(Ma’ruza mashg’ulotlari)
Ma’ruza mashg’ulotlarining tashkil etilishi
|
| |
O‘qituvchining echimi - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 47/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI O‘qituvchining echimi
Zarifaning onasi tarbiyada bolaning yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olish, tarbiya jarayonida rag‘batlantirish tamoyillariga zid ish qildi.
Shu kabi vaziyatlar Zarifaning tarbiyasiga salbiy ta’sir o‘tkazadi, asta- sekin unda qo‘rslik, befarqlik, o‘z-o‘zini past baholash, o‘ziga va atrofdagilarga ishonmaslik kabi xislatlar shakllanadi.
MIKROKEYS
Ingliz tili darsida o‘qituvchi ta’lim oluvchilarga: “Bir-biringdan ko‘chirma!”, “O‘zing yoz, birovlarning daftariga qarama!”, “Aqllaring bor -mi o‘zi, shu oddiy narsani xam yozib berolmaysanlar-a!” singari zaharxanda so‘zlar bilan bir necha bor qattiq tanbeh berdi.
Boshqa sinfda esa o‘qituvchi darsiga yo‘l-yo‘lakay, albatta, ammo ta’sirli qilib: “Bolalar bir-biringizdan berkitmanglar, bu yaxshi emas, hech kim sizlardan ko‘chirayotgani yo‘q!”, - dedi.
Savollar:
Ta’lim jarayonida individual nazorat topshiriqlarini har bir ta’lim oluvchi mustaqil bajarishi lozim.
Birinchi o‘qituvchining ta’lim oluvchilarga bu boradagi yondashuvi to‘g‘rimi? Pedagogik talabni shunday tarzda qo‘yish qanchalik to‘g‘ri?
Ikkinchi o‘qituvchi tomonidan pedagogik talab buzilmoqda. O‘qituvchining xatti-harakatini oqlash mumkinmi?
Tinglovchilarga tavsiya etiladigan material:
“Pedagogik talab” va uning mohiyatini yoritishga oid materiallar.
Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:
Keys mohiyatini etarlicha anglab oling.
Berilgan manbalarga tayangan holda muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi omillarni aniqlang.
Aniqlangan omillar orasidan muammoga barchasidan ko‘proq dahldor bo‘lgan omil (yoki ikkita omil)ni ajrating.
Ana shu omillar asosida echimni asoslashga uring.
Echimni bayon eting.
|
| |
O‘qituvchining echimi - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 49/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI O‘qituvchining echimi
Pedagogning tarbiyada bolaning yosh va psixologik xususiyatlarini inobatga olmadi va tarbiya jarayonida qattiqqo‘llik metodidan foydalandi.
Ota-ona bog‘cha mudirasi bilan kelishib, Madinani boshqa xaqiqitan muloyim, xushfe’l pedagog guruhiga o‘tkazishi kerak.
Yangi pedagogga esa vaziyatni tushuntirib, Madinaga e’tiborliroq
bo‘lishni so‘rab, alohida logoped, psixolog va nervopatolog bilan ishlab Madinani bu kuchli stressdan chiqarib olish kerak
TESTLAR TO‘PLAMI
“PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI”
moduli bo‘yicha
“Jismoniy tarbiya instruktori” yo‘nalishi bo‘yicha maktabgacha taʼlim tashkilotlari pedagog kadrlarini malakasini oshirish kursi uchun
“Kompetentsiya” so‘zining lug‘aviy ma’nosi nima?
|
lotincha sо‘zdan olingan bо‘lib, “mos kelmoq” degan ma’noni anglatadi
|
inglizcha sо‘zdan olingan bо‘lib, “yangilik kiritish” degan ma’noni anglatadi
|
arabcha sо‘zdan olingan bо‘lib, “mahorat” degan ma’noni anglatadi
|
yunoncha sо‘zdan olingan bо‘lib, “men о‘rgataman, men о‘qitaman” degan ma’noni anglatadi
|
Kompetentsiyaga berilgan ta’rifni toping.
|
olingan nazariy bilim, amaliy kо‘nikma, malaka va shaxsiy fazilatlar majmuasini amaliyotga qо‘llay olish qobiliyati va layoqati
|
ta’lim tizimini isloh qilish jarayonlarida amalga oshirilayotgan o‘zgartirishlar va yangiliklarni qo‘llash
|
o‘z sport turini chuqur bilish, pedagogik jarayonlarda o‘quvchilarning faolligini oshirishga alohida ahamiyat qaratish
|
pedagogik jarayonlarni tashkil etish va boshqarish qobiliyati
|
“Kompetentlilik” deganda nima tushuniladi?
|
aniq vaziyatda kompetentni namoyon qilish
|
pedagogik jarayonlarni nazorat qilish
|
o‘z-o‘zini rivojlantirish
|
yangiliklarni tatbiq etish
|
“Professional kompetentlik” deb qanday faoliyatga aytiladi?
|
kasbiy faoliyatni amalga oshirish uchun zarur bo‘lgan bilim, ko‘nikma va malakalarning egallanishi va ularni amalda yuqori darajada qo‘llay olinishi;
|
ta’lim beruvchi tomonidan aniq maqsad asosida yosh avlodni har tomonlama о‘stirish, uning ongi, xulq- atvori va dunyoqarashini tarkib toptirish jarayoni
|
ijtimoiy munosabatlarda faollik kо‘rsatish kо‘nikma, malakalariga egalik, kasbiy faoliyatda subyektlar bilan muloqotga kirisha olish.
|
izchil ravishda kasbiy о‘sishga erishish, malaka darajasini oshirib borish, kasbiy faoliyatda о‘z ichki imkoniyatlarini namoyon qilish
|
|
| |
Pedagogning innovatsion - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI
MIKROKEYSBirinchi sinfda o‘qiyotgan Zarifa matematikadan misolni birinchi va to‘g‘ri echgani uchun “besh” baho oldi. O‘qituvchi uni buning uchun maqtadi. Zarifa uyga qaytgach, shoshganicha, bu xabarni oyisiga aytdi. U kundaligini olib ko‘rsataman desa,oyisi hatto qayrilib qaramadi xam. Oyisi Zarifaning xabarini sovuqqonlik bilan tingladi va qiziga qayrilab ham qaramasdan dedi: - Besh oldingmi? Juda soz, barakalla, - endi ovqat tayyorlashimga xalaqit bermagin-da, o‘ynab kel! Zarifa tushlik ham qilmay ko‘chaga chiqib ketdi. Savollar:Vaziyatni qanday baholaysiz? Zarifaning onasi tarbiyaning qaysi tamoyillariga zid ish qildi? Shu kabi vaziyatlar Zarifaning tarbiyasiga qanday ta’sir o‘tkazadi. Tinglovchilarga tavsiya etiladigan manbalar:“Pedagogika” va “Psixologiya”ga oid adabiyotlar. Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:Keys mohiyatini etarlicha anglab oling. Berilgan manbalarga tayangan holda muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi tarbiya tamoyillarini aniqlang. Aniqlangan tarbiya tamoyillari orasidan muammoga barchasidan ko‘proq dahldor bo‘lgan, eng muhim tamoyil (yoki ikkita tamoyil)ni ajrating. Ana shu tamoyil (tamoyillar) asosida echimni asoslashga uring. Echimni bayon eting. Download 6,03 Mb.
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
Xizmat xodimlari tomonidan yong'inni o'chirishni tashkil etish tashkilotlar oldin kelishi o't o'chiruvchilar bo'linmalar

|
Xizmat xodimlari tomonidan yong'inni o'chirishni tashkil etish tashkilotlar oldin kelishi o't o'chiruvchilar bo'linmalar
|
bet | 12/17 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #232070 |
Bog'liq Шубина С.В ТБп-1502 (1) Xizmat xodimlari tomonidan yong'inni o'chirishni tashkil etish tashkilotlar oldin kelishi o't o'chiruvchilar bo'linmalar
Da aniqlash olov, oldin kelishi o't o'chiruvchilar bo'linmalar, ishchi xodimlar kerak:
Yong'in bo'limiga 01 raqami orqali qo'ng'iroq qiling (xabar berishingiz kerak aniq manzil, joy yong'inlar, To'liq ism qo'ng'iroq qiluvchi aloqa telefon, o'ziga xos xususiyatlar joyga sayohat olov);
Bu haqda tarkibiy bo'linma rahbari yoki uning shaxsini xabardor qiling almashtirmoq;
Xabar berish odamlarning O paydo bo'lishi olov Bilan yordami bilan tizimlari ogohlantirishlar, qo'llanma detektor;
Tashkil eting evakuatsiya odamlardan;
Tashkil eting evakuatsiya material qadriyatlar, qadriyatlar Agar yo'q tahdid hayot uchun;
Quvvatni o'chirish uchun navbatchi elektrchini chaqiring uskunalar va binolar;
Birlamchi vositalar yordamida yong'inni o'chirishga o'ting yong'inga qarshi kurash, agar yo'q bo'lsa tahdid hayot;
Tashkil eting uchrashuv yong'in bo'limi xavfsizlik;
Xabar berish bosh o'chirish olov O joy paydo bo'lishi o'choq yong'inlar, A Shunday qilib bir xil berish qisqacha xususiyatlari berilgan binolar.
01/8 ma'muriy binosida o't o'chirish brigadasi hisobot kartasi ishlab chiqilgan, taqdim etdi V jadval 7.
Jadval 7 - Hisobot kartasi yong'in brigadasi
-
Raqam o't o'chiruvchi
hisoblash
|
Lavozim
|
Yong'in brigadasining harakatlari qachon olov
|
1
|
Birinchidan kashfiyotchi
olov
|
Yong'in bo'limiga joylashuv haqida xabar beradi yong'inning paydo bo'lishi , sizning ismingiz,
aloqa telefon
|
2
|
Xodimlar
|
Xabar beradi odamlarning O olov, tashkil qiladi
evakuatsiya odamlarning.
|
|
Xodimlar
|
Materialni evakuatsiya qilishni tashkil qiladi
qiymatlar
|
3
|
Elektrchi
|
Quvvatsizlantiradi bino
|
4
|
Xodimlar
|
Boshlanadi Kimga o'chirish olov asosiy
anglatadi yong'inga qarshi kurash
|
5
|
Xodimlar
|
Tashkil etadi uchrashuv yong'in bo'limi xavfsizlik
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Xizmat xodimlari tomonidan yong'inni o'chirishni tashkil etish tashkilotlar oldin kelishi o't o'chiruvchilar bo'linmalar
|
Yong'in bo'linmalari o'rtasidagi o'zaro hamkorlikni tashkil etish  xavfsizlik bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash tashkilotlar Va shaharlar

|
Yong'in bo'linmalari o'rtasidagi o'zaro hamkorlikni tashkil etish xavfsizlik bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash tashkilotlar Va shaharlar
|
bet | 13/17 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 1,73 Mb. | | #232070 |
Bog'liq Шубина С.В ТБп-1502 (1) Yong'in bo'linmalari o'rtasidagi o'zaro hamkorlikni tashkil etish xavfsizlik bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash tashkilotlar Va shaharlar
Sxema o'zaro ta'sir bo'linmalar yong'in bo'limi xavfsizlik bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash PJSC "AVTOVAZ" da taqdim etilgan stol 8.
Jadval 8 - Sxema o'zaro ta'sir bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash PJSC
"AVTOVAZ"
Ism xizmatlar
|
Joy topish
|
Tez yordam mashinasi Va shoshilinch Yordam PJSC
"AVTOVAZ"
|
ramka 140/7 PJSC "AVTOVAZ"
|
Favqulodda vaziyat gazni qutqarish xizmat PJSC
"AVTOVAZ"
|
ramka 114/B PJSC "AVTOVAZ"
|
Davomi jadvallar 8
Boshqaruv Shaxsiy
xavfsizlik PJSC "AVTOVAZ"
|
ramka 01 (3 qo'shish) PJSC
"AVTOVAZ"
|
Bo'lim idoraviy yo'l politsiyasi
PJSC "AVTOVAZ"
|
ramka 140/7 PJSC "AVTOVAZ"
| Sxema tashkilotlar kommunikatsiyalar yoqilgan olov
Uchun to'siqsiz boshqaruv kuchlar Va anglatadi o'z vaqtida almashish zarur ma `lumot yoqilgan olov yaratilgan uzluksiz ulanish.
Turlari kommunikatsiyalar yoqilgan olov taqdim etdi yoqilgan chizish 5.
Chizma 5 - Turlari kommunikatsiyalar yoqilgan olov
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Yong'in bo'linmalari o'rtasidagi o'zaro hamkorlikni tashkil etish xavfsizlik bilan xizmatlar hayotni qo'llab-quvvatlash tashkilotlar Va shaharlar
|
O‘qituvchining echimi - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 48/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI O‘qituvchining echimi
Birinchi o‘qituvchi tomonidan garchi pedagogik talab qo‘yilayotgan bo‘lsa-da, biroq, bu talabning yuqoridagi kabi ifodalash mumkin emas. Aslida o‘qituvchining yondashuvi pedagogik talabni ifodalashi lozim. Ammo qo‘pollik, qo‘rslik bilan qo‘yilgan pedagogik talab hech qanday tarbiyaviy ahamiyat kasb etmaydi, aksincha, ta’sir ko‘rsatadi. Qolaversa, o‘qituvchining yondashuvi bilan ta’lim oluvchilarda bir-birlariga nisbatan ishonchsizlik, bir-birini hurmat qilmaslik kabi sifatlar qaror topishiga zamin yaratib beradi.
Bir qaraganda ikkinchi o‘qituvchi tomonidan pedagogik talab buzilmoqda. Ammo, ta’lim oluvchilarga nisbatan xayrixohlik, samimiylik ta’lim oluvchilarga aksincha ta’sir ko‘rsatadi. O‘qituvchining o‘zlariga nisbatan xayrixohligini his etgan ta’lim oluvchilar pedagogik talabga zid ish qilmaslikka harakat qilishadi.
MIKROKEYS
Madina 2 yoshda u juda ham quvnoq, hamma bilan oson muloqotga kirishadigan, juda ko‘p she’rlar biladigan qiz. Uni bog‘chaga berishdi va bir oy davomida bola injiq, yig‘loqi, duduqlanadigan bo‘lib qoldi.
Pedagog ota-onani oldida doim qizga nisbatan xushmuomala bo‘lib, erkalatardi. Ota-ona vaziyatni surishtirsa, pedagog uyda qo‘rqib ketgan bo‘lsa kerak, deb vaziyatni yumshatishga harakat qildi. Boladan so‘ralsa, bola hech nima gapirib bera olmaydi.
Savollar:
Bu vaziyatda kim aybdor?
Ota-ona qanday yo‘l tutishi kerak?
Bolaga endi qanday munosabat bildirish kerak?
Tinglovchilarga tavsiya etiladigan manbalar:
“Pedagogika” va “Psixologiya”ga oid adabiyotlar.
Tinglovchilar uchun ko‘rsatmalar:
Keys mohiyatini etarlicha anglab oling.
Berilgan manbalarga tayangan holda muammoning echimini topishga xizmat qiluvchi tarbiya tamoyillarini aniqlang.
Aniqlangan tarbiya tamoyillari orasidan muammoga barchasidan ko‘proq daxldor bo‘lgan, eng muhim tamoyil (yoki ikkita tamoyil)ni ajrating.
Ana shu tamoyil (tamoyillar) asosida echimni asoslashga uring.
Echimni bayon eting.
|
| |
2 - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 19/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI
global kompetentlik;
ijtimoiy-madaniy kompetentlik; ijtimoiy faoliyatga oid kompetentlik; axborot olishga kompetentlik; kommunikativ kompetentlik;
o‘quv-bilishga oid kompetentlik;
amaliy faoliyatga oid kompetentlik mavjud bo‘lib, bu o‘z navbatida, ta’lim muassasalarida yoshlarning shaxsiy rivojlanishi ularning mustaqil fikrlash, ijodkorlik, faollik, munosabatlarining chuqurlashib hamda boyib borishi, xarakter
hamda dunyoqarashlarining turg‘unligi, o‘z-o‘zini nazorat qilish va tarbiyalashga
bo‘lgan ehtiyojlarning shakllanishi kabi holatlar bilan tavsiflanadi.
Masalan, olim, o‘qituvchining ijtimoiy borliqni his eta bilishi va tushunishi qobiliyatini, mustaqil hayot yo‘lini topa olishini, o‘zining ijtimoiy jamiyatdagi roli va o‘rnini anglab etishini, harakatlarni tashkil etishda aniq maqsadni belgilashi hamda qaror qabul qilish malakasini mavjudligini hamda dunyoqarashining kengligini global kompetentlik, deb ta’rif beradi.
kompetentlik
Fikrimizcha, shu jihatdan olib qaraganda ham, – inson
faoliyatini uning eng yaxshi bajargan amallariga nisbatan baholashda yordam beradigan standart, deb aytish mumkin. Bunday baholanish, o‘z navbatida, tashkilot faoliyatini yaxlit holda ijobiy tomonga o‘zgarishiga olib keladi. Oxir oqibat, muvaffaqiyat egalari – bu tashkilot, jamiyat va muayyan shaxslar hisoblanishadi.
|
| |
O’lchash asbobining puхtaligi

|
O’lchash asbobining puхtaligi
|
bet | 50/75 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 8,58 Mb. | | #733 |
O’lchash asbobining puхtaligi. - asbobni berilgan tavsiflarini me’yorlangan sharoitda, belgilangan vaqtgacha sayqallay olishiga aytiladi. Asbob puхtaligining asosiy mezoni uni o’rtacha beto’хtov ishlashi vaqtidir: Tur=e(t/n), bunda t-asbobning beto’хtov ishlash vaqti, n - rad etishlar soni.
Kafolat muddati deb, maхsulotni tayyorlovchi zavod o’z mahsulotini, asbobni ishlatish qoidalariga rioya qilgan holda to’g’ri ishlashiga kafillik bergan vaqtiga aytiladi. Masalan, mikroampermetr M 266 M - korхona 36 oy ichida asbobni tahrirlashni, ta’minlashni va tekinga almashlab berishni o’z buyniga oladi.
Takrorlash uchun savollar:
-
O’lchash asboblarining asosiy metrpologik tavsiflariga nimalar kiradi?
-
Asbobning sezgirligi qanday turlarga bo’linadi?
-
Ortiqcha yuklanish kobiliyati deganda nimani tushinasiz?
-
O’lchash asbobining shkala bo’lagi qiymati bilan absolyut sezgirligi o’rtasida qanday bog’liqlik bor?
-
Analog asboblarda ko’rsatkichining o’rnashish vaqti yoki tinchlantirish vaqti nimaga teng?
-
O’lchash asbobining puхtaligi deganda nima tushiniladi?
|
| |
Kompetentsiyalar - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

Kompetentsiyalar
– (1) tashkilot miqyosida qabul qilingan standart xulq- atvor; (2) menejerning tashkilot miqyosida qabul qilingan standartlarga muvofiq ish ko‘ra olish qobiliyati.
Kompetentlik
(bilimdonlik) – (1) u yoki bu savolning javobidan xabardorlik;
ishda kerakli natijalarni qo‘lga kiritish yuzasidan zarur qarorlarni qabul qila olish qobiliyati.
Kompetentsiya shaxsning yurish-turishini baholashga oid bilimlar majmui bo‘lib, u orqali biz tashkilotni samarali rivojlanishi yo‘lida xodimning o‘z faoliyatini amalga oshirishida qanday darajadagi muvaffaqiyatlarga erishayotganligini aniqlashimiz mumkin. Kompetentsiyalarning mavjudligi odatda, shaxs xulq-atvorini o‘lchovchi (indikatorlar yordamida) muayyan holatlar orqali qayd qilinadi (yaxshi shakllangan xulqiy malakalar).
muayyan shaxs
Ko‘pincha kundalik muloqotda biz “kompetentsiya” yoki “bilimdonlik” tushunchalarini tez-tez ishlatamiz. Ayniqsa, “professional kompetentsiya” tushunchasi ko‘proq diqqatni tortadi. Lekin, ba’zan insonlar bilan ishlash borasida “kommunikativ kompetentsiya” tushunchasi ham ishlatiladi. Bu aslida o‘zgalar bilan til topisha bilish, o‘z nutqini ravon va bir tekisda tuzish orqali fikrlarini boshqalarga etkaza olish kabi muhim xususiyatlar bilan bog‘lanadi.
Umuman olganda, kompetentsiya insonning rivojlantirishi zarur bo‘lgan
doirasida o‘rganilganda, kuchli tomonlarini, sifatlarini yuzaga
tashkilot
chiqarishda va ishni eng yaxshi, samarali bajarish mumkin bo‘lgan usullarini
aniqlashda yordam bersa, ehtiyojlarni va berilgan to‘ldirishda asqotadi.
miqyosida esa hamkasblarni o‘qitishga bo‘lgan maslahatlar natijasida to‘lmay qolgan “bo‘shliq”larni
Mehnat bozorining o‘zgarib borishi, taraqqiyot jadallashuvi, axborot muhiti
glabollashishi ta’sirida maktab bitiruvchisiga qo‘yilayotgan talablar murakkablashib boraveradi. Shu nuqtai nazardan, zamonaviy maktab o‘z faoliyatini tashkil etishda nafaqat bugungi davr talablarini inobatga olishi, balki ta’lim oluvchilarni ertangi kun talablariga ham tayyorlashi zarur.
Albatta, XXI asrning ikkinchi yarmida hayot qanday kechishi, qanday bilimlar kerak bo‘lishini shiddat bilan rivojlanib, o‘zgarib borayotgan zamonda aniq prognoz qilish qiyin. Shu bois maktab ta’lim oluvchilariga bilim berish bilan birga, ularda mustaqillik, tashabbuskorlik, hamkorlik, vaziyatni real baholay olish, mantiqiy fikrlash, axborotni saralash va undan oqilona foydalanish, tez kirishuvchanlik xususiyatlarini shakllantirib, har qanday o‘zgarishlarga konstruktiv moslasha olish qobiliyatini rivojlantirib borish lozim.
Oldimizda turgan bu dolzarb vazifa mustaqil hayotiy pozitsiya, ijtimoiy faollik, yuksak aqliy va ma’naviy salohiyatni shakllantirishga qaratilgan shaxsga yo‘naltirilgan ta’limni hayotga yanada kengroq tatbiq etishni taqazo etadi.
Buning uchun jismoniy tarbiya va sport ta’limi muassasalarida faoliyat olib borayotgan har bir jismoniy tarbiya instruktorining tayanch kompetentsiyalarga ega bo‘lishi o‘ta muhim jarayondir.
“Kompetentsiya” tushunchasi lotincha competere degan so‘zdan olingan bo‘lib, mos kelmoq ma’nosini beradi.
|
Autopsixologik - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 23/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATIAutopsixologik kompetentsiya – bu pedagogdagi shunday malakalar majmuiki, ular pedagogni o‘z kasbiy hamda shaxsiy sifatlarini diagnostikalash, ya’ni o‘zini o‘zi diagnostika qilish, o‘zini o‘zi tuzata olish (korrektsiyalash), o‘zini o‘zi takomillashtira olish, o‘ziga-o‘zi motivatsiya bera olish, har qanday ma’lumotdan samarali foydalana olish, psixolingvistik kompetentsiyalar bilan bog‘liq qobiliyatdir.
Tarbiyalanuvchiga yondashuv
– jismoniy tarbiya instruktorining ichki
va tashqi – tarbiyalanuvchining talabini qondirishdan manfaatdor ekanligini ko‘rsata olish xususiyati.
Ushbu kompetentsiyaga ega jismoniy tarbiya instruktori:
tarbiyalanuvchining muammolarini tez va samarali hal etadi;
tarbiyalanuvchining natijadan qanchalik darajada qoniqayotganligini aniqlash maqsadida, u bilan suhbat o‘tkazadi;
tarbiyalanuvchilarga, ularning mashg‘ulotga bo‘lgan talablarini qondirish uchun birgalikda hamkorlik qilishga tayyorligini bildiradi;
tarbiyalanuvchining mashg‘ulotlardan qoniqish darajasini o‘lchash va aniqlash usullarini topadi hamda ijobiy ta’sir qilish yo‘li (muomala manyorasi)ni yaratadi.
Diagnostik ma’lumotlarni yig‘ish
– jismoniy tarbiya instruktorining
vaziyatga aniqlik kiritish uchun zarur bo‘lgan ma’lumotlarni bilish; bunday ma’lumotlarni tegishli manbalar yordamida qidirishni amalga oshira olish (savolni shunday berish kerakki, ma’lumotni bo‘lishishni xohlamagan tarbiyalanuvchi ham javob berganini o‘zi bilmay qolsin) kompetentsiyasi.
Ushbu kompetentsiyaga ega jismoniy tarbiya instruktori:
vaziyatni aniqlashtirish va qarorlar qabul qilish uchun zarur bo‘lgan maxsus ma’lumotlarni tan oladi;
ko‘plab manbalarga murojaat qilgan holda katta miqdorda ishonchli ma’lumotlarni topadi;
zarur bo‘lganda hamkorlar uchun sun’iy dalillar keltiradi;
tarbiyalanuvchilardan mashg‘ulot ishlari qanday ketayotganini bilish, ularning muammolarini eshitish maqsadida tez-tez xabar olib turadi;
pedagogik kengash bilan, ular o‘z harakat rejasini qanchalik yaxshi tuzishganligini baholash maqsadida suhbatlashib turadi;
vaziyatga oydinlik kiritish maqsadida savollar beradi;
har bir tarbiyalanuvchichining fikrini so‘raydi;
muammoni oydinlashtirish, ma’lumotni qo‘lga kiritish uchun bilimdon (dono) odamlarni topa oladi.
|
| |
PEDAGOG 
Autopsixologik kompetensiyalar
 Tarbiyalanuvchiga yondashuv

PEDAGOG
Autopsixologik kompetensiyalar
Tarbiyalanuvchiga yondashuv
Diagnostik
ma’lumotlarni yig‘ish
2.2-rasm. Pedagogning autopsixologik kompetentsiyalari
Umuman olganda, jismoniy tarbiya instruktori o‘zini egallab turgan lavozimi darajasida kasbiy kompetentlikka ega ekanligini his etgandagina pedagogik jarayonni muvoffaqiyatli tashkil etishi mumkin, degan xulosaga keldik. Zotan uni kasbiy bilimdonlik, halollik, rostgo‘ylik, izlanuvchanlik, tinimsiz sermahsul mehnat, ijodkorlik va yaratuvchanlik kabi fazilatlar yuksaltiradi. Uning bilimdonligi, faolligi, mehnatkashligi, kamtarligi, m’naviyati va madaniyati, ma’rifatliligi o‘quvchilari, bo‘lajak kasb egalarining hurmat-ehtiromiga sazovor etadi.
Shu erda sharq mutafakkiri Abu Nasr Farobiyning: “Agar inson xayrihohlik, go‘zallik, oliyjanoblik va ulug‘vorlikka boshqa odamlar orqali emas, balki o‘zi va o‘z ruhi o‘rtasidagi mavjud narsa orqali erishgan bo‘lsa, ul (odam) xaqiqatdan ham xayrihohli va barkamollikka erishadi. Buni uning o‘zidan boshqa hech kim sezmagan taqdirda ham uning ruhi ulug‘vor va
oliyjanob bo‘ladi va o‘sha odam bu fazilatlarga erishganidan bag‘oyat xursand bo‘ladi”, degan gaplari juda o‘rinlidir.
Demak, kompetentli jismoniy tarbiya instruktori ta’lim-tarbiya jarayonini samarali tashkil etish va boshqarish yo‘nalishida zaruriy tushunchalarga ega bo‘lgan, yosh davrlar psixologiyasini yaxshi biladigan, boy va yuksak axloqiy fazilatlarga ega bo‘lgan, ta’lim jarayoniga ilg‘or pedagogik texnologiyalarni tadbiq eta oladigan, tegishli ma’lumoti va kasbiy tayyorgarligi bor, yuksak pedagogik mahorat va boy kasbiy tajribaga ega bo‘lgan pedagogik shaxsni ifodalaydi.
|
Anglangan kompetentlik bosqichi

|
Anglangan kompetentlik bosqichi
|
bet | 18/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATIAnglangan kompetentlik bosqichi: Kompetentlikni anglanishi uchun shaxs biron-bir (rasmiy yoki norasmiy) o‘qishda tahsil olishi lozim. Bu bosqichda u, asosan, o‘qituvchining xatti-harakatlarini o‘zlashtiradi (agar uning xotirasi bunga
imkon bersa). Har lahzada shaxs qilayotgan ishini anglaydi yoki “nima bilishi
haqida biladi”. Masalan, kurslarni muvaffaqiyatli tamomlagan va haydovchilik guvohnomasi olgan 18 yoshli yigit (haydovchi) yo‘lga chiqishdan oldin mashinani to‘g‘ri boshqarish haqidagi bilimlarini mustahkamlaydi va o‘ziga-o‘zi quyidagilarni pichirlaydi yoki xayolidan o‘tkazadi: “Hozir yonni yoki orqani ko‘rsatuvchi oynalarga qarayman, oldimdan chiqqan jonli to‘siqqa signal beraman, borishim zarur bo‘lgan ob’ektni joylashishi ko‘ra yoki harakat traektoriyasi bo‘yicha o‘ngga- chapga burilaman va hokazo”.
Anglanmagan kompetentlik bosqichi: Anglanmagan kompetenlikda shaxs o‘zidagi mavjud bilim va ko‘nikmalarni shu darajada ko‘p qo‘llaydi-ki, natijada bu odatiy holga aylanib qoladi. Endi bu shaxs har bir xatti-harakati davomida keyingi
qadamni o‘ylamasdan bosadigan bo‘ladi yoki harakatlar algoritmi anglanmagan
tarzda amalga oshiriladi (yoki bo‘lmasa bu harakat ong ostida bajariladi). Oqibatda shu shaxs: “Men biladigan narsam haqida hech narsa bilmayman”, – degan yakuniy xulosaga kelishi mumkin. Tasavvur qiling, siz farzandingizga mashina boshqarishni o‘rgatayapsiz. Mashinani boshqarish davomida siz ma’lum darajadagi harakatlaringiz mohiyatini tahlil qilmaysiz, sababi, bular sizning “qoningiz va jismingizga” singib ketgan bo‘ladi.
Demak, yuqoridagi to‘rt bosqichli nazariyada ilgari surilgan g‘oyaga asoslanadigan bo‘lsak, kompetentlik – ta’lim-tarbiya jarayonining uzluksizligini ta’minlash uchun, ya’ni muayyan kishilar (guruhlar) malakasini oshirish va ish(o‘qish)-faoliyatini yaxshilashda xuddi indikator sifatida xizmat qiladi.
N.A. Muslimov (2009) kasb ta’limi o‘qituvchilarini tayyorlashning samarali zamonaviy o‘quv-metodik majmuasini ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish masalasi yuzasidan keng qamrovli tadqiqotlarni olib borar ekan, o‘z navbatida, kompetentlikni ettita turga bo‘lib o‘rganadi. Olimning fikricha,
|
| |
Схемы - download

Admin. В рубрике: Настройка по. Теги: Kerio, program Vpn является подключение через Kerio Control пользователей, расположенных за пределами локальной сети организации к серверу в локальной сети для работы со спец. По. Все участники схемы подключены в Интернет 1,08 Mb. 3
Xulosalovchi baholash - M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov

|
M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov
|
bet | 18/35 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 4,21 Mb. | | #152760 |
Bog'liq ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH Xulosalovchi baholash
Ta’lim jarayonining ma’lum bir muhim bosqichida (masalan, modul yoki fan oxiri, semestr yoki chorak, oʻquv yili oxiri, ta’limning bir bosqichi nihoyasi yoki ta’limning keyingi bosqichiga oʻtishdan
oldin) ta’lim oluvchining ta’limiy maqsadlarga qay darajada erishganligini oʻlchash jarayoni.
Baho berish
Baholash natijasida chiqariladigan xulosalar oʻquvchi, oʻqituvchi, ta’lim yoʻnalishi, ta’lim muassasasi, ta’lim dasturi yoki butun boshli bir ta’lim tizimining faoliyatiga baho berish uchun ishlatiladi. Bunda olinadigan ma’lumotlar kim tomonidan ishlatilishiga qarab ikki xil baho berishni ajratib koʻrsatish mumkin:
ta’lim oluvchiga baho berish: bunday baho berish, odatda, bevosita ta’lim berayotgan oʻqituvchi yoki ta’lim maussasasi tomonidan amalga oshiriladi va ta’lim oluvchining oʻquv dasturi yoki uning ma’lum bir qismini qay darajada oʻzlashtirgani haqida ma’lumot beradi. Ta’lim oluvchini ta’limning keyingi bosqichiga oʻtkazish yoki oʻtkazmaslik haqida qaror qabul qilish maqsadida; ta’lim oluvchiga ta’lim muassasasini bitirganligi toʻgʻrisida hujjat berish yoki bermaslik haqida qabul qilish uchun qoʻllanadi.
ta’lim beruvchiga baho berish: bunday baho berish ichki(oʻqituvchiga baho berish uchun) va tashqi(ta’lim muassasasiga baho berish uchun) nazoratchilar tomonidan oʻtkaziladi. Bunda ta’lim oluvchilarning barchasini qamrab olish talab etilmaydi, istalgan qism ajratib olinib ularning natijasi asosida ta’lim beruvchi (oʻqituvchi yoki ta’lim muassasasi) qay darajada samarali ishlayotgani haqida xulosa chiqariladi.
Tanlash(ta’lim oluvchilarni)
Baholash natijasida chiqariladigan xulosalar test topshiruvchilarni tanlash yoki saralash uchun ishlatiladi. Bu tanlash ikki xil boʻlishi mumkin:
belgilangan talabga javob beradiganlarni tanlash: bunda minimal talablar oʻrnatiladi va baholashning maqsadi shu talablarga mos keladiganlarni ajratib olish boʻladi. Belgilangan minimal talablarga javob beradiganlarning barchasiga qandaydir hujjat (sertifikat, litsenziya, guvohnoma, diplom, ruxsatnoma) yoki huquq beriladi.
|
| |
Xulosa o‘rnida - Pedagogning professional kompetentligi va mahorati

|
Pedagogning professional kompetentligi va mahorati
|
bet | 30/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATIXulosa o‘rnida:
Tinglovchilarga quyidagi rasm berilib, “O‘z ish faoliyatingizni, kompetentlik darajangizni o‘zingiz baholang” degan vazifa beriladi. Har bir tinglovchi o‘z fikrini aytadi
professional kompetentlilik shakllanishida
Pedagog professional kompetentligining maxsus, ijtimoiy va shaxslilik- tipologik komponentlari o‘rtasida korrelyatsion aloqadorlik mavjud bo‘lib, mazkur komponentlarning mutanosibligi
muhim rol o‘ynaydi.
pedagoglarda professional
Pedagog professional kompetentligining
tarkibiy komponentlariga uning motivatsiyasi, individual-tipologik xususiyatlari, emotsional barqarorligi, kommunikativ va tashkilotchilik qobiliyatlari, yangiliklarni qabul qila olish va moslashish imkoniyatlari, kutilmagan vaziyatlarda o‘zini boshqara olishi va vaziyatdan chiqa olish qobiliyati kiradi.
Bo‘lajak va faoliyat yuritayotgan
kompetentlikning
maxsus, ijtimoiy va shaxslilik komponentlarini o‘rganish mazkur komponentlar geteroxron ravishda rivojlanishini ko‘rsatdi, bunda maxsus komponentning nisbatan yuqori ko‘rsatkichlarida ijtimoiy va shaxslilik komponentlari past ko‘rsatkichlarga ega ekanligi namoyon bo‘ldi. Mazkur holatga shakllantiruvchi korrektsion tadbirlarda alohida e’tibor qaratish lozim.
“ILK QADAM” DAVLAT O‘QUV DASTURIDA “JISMONIY RIVOJLANISH VA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISH” SOHASI KOMPETENTSIYALARI
Davlat talablarida quyidagi asosiy tushunchalardan foydalaniladi:
maktabgacha ta’lim – maktabgacha yoshdagi bolalar qiziqishi, iqtidori, individual ruhiy va jismoniy xususiyatlari, madaniy ehtiyojlarini inobatga olgan holda hamda bolada ma’naviy me’yorlarni shakllanishi, hayotiy va ijtimoiy tajriba egallanishini ko‘zda tutgan har tomonlama rivojlantirishga qaratilgan yaxlit jarayon; rivojlanish – inson tanasi tuzilishi, ruhiyati va xulqida biologik jarayonlar
hamda atrof muhit ta’sirida ro‘y beradigan o‘zgarishlar;
|
| |
KASBIY KOMPETENTSIYA MODELI

|
KASBIY KOMPETENTSIYA MODELI
|
bet | 25/58 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 6,03 Mb. | | #236422 |
Bog'liq 2.3. PEDAGOGNING PROFESSIONAL KOMPETENTLIGI VA MAHORATI KASBIY KOMPETENTSIYA MODELI.
Dunyoda pedagogning professional kompetentligi va uning ilmiy-metodik ta’minotini shakllantirish, raqobatbardosh kadrlar tayyorlashning pedagogik- psixologik mexanizmlarini takomillashtirishga oid qator, jumladan,
Kasbiy mahorat, professionalizm, xususan, pedagog-o‘qituvchilar professional xususiyatlarining rivojlanishiga ta’sir etuvchi psixologik omillar hozirgi kungacha bir qator mamlakatimiz va xorij olimlari tomonidan ko‘plab tadqiqotlarning predmetiga aylangan.
O‘zbekistonda pedagog faoliyati xususiyatlarini har tomonlama o‘rganishga qaratilgan tadqiqotlar juda ko‘p. Pedagog professional faoliyatining psixologik muammolari mamlakatimiz olimlari M. Davletshin, E. G‘oziev, V. Tokareva,
R. Gaynutdinov, A. Jabborov, Z. Nishonova, D. Muxamedova, Y. Asadov,
A. Rasulov, S. Sirliev, Sh. Abdullaeva va boshqalar tadqiqotlarida o‘z ifodasini topgan. Jumladan, A. Jabborov o‘qituvchining psixologik va etnopsixologik xususiyatlarini tadqiq etgan bo‘lsa, R. Gaynutdinov uzluksiz ta’lim tizimida o‘zbek milliy maktabi o‘qituvchisi shaxsi shakllanishi xususiyatlarini yoritib bergan.
Y. Asadov o‘qituvchining individual-psixologik xususiyatlari uning professionalizmini oshirish omili ekanligini o‘z tadqiqotlarida isbotlagan.
Professional kompetentlik mohiyati E. Zeer, V. Karimova, E. G‘oziev,
R. Uayt, V. Naperov, L. Panina, A. Karpov, E. Safonova, A. Smirnov,
V. Spiridonova, I. Shtobbe, T. Bazarov va hammualliflari tomonidan talqin etilgan.
Zamonaviy psixologiyada pedagog shaxsi shakllanishi B. Ananev,
A. Kovalev, A. Rean, Ya. Kolominskiy, V. Slastenin, S. Arxangelskiy va boshqalar tomonidan o‘rganilgan.
|
| |
IBOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA  AHAMIYATI 4

|
IBOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA AHAMIYATI 4
|
bet | 116/125 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 4,71 Mb. | | #99646 |
Bog'liq ENG SO\'NGGI Birinchi qism tipografiya uchun (1)IBOB. ELEKTRONIKANING TEMIR YO’L TRANSPORTIDAGI ROLI VA AHAMIYATI 4
§ 1.1 Kirish 4
§ 1.2. Elektronikaning rivojlanish bosqichlari 4
§ 1.3. Elektronika sohasida qo’llaniladigan asosiy materiallari va
ularning xususiyatlari haqida umumiy tushuncha. Qattiq
jismlarning elektr o’tkazuvchanligi 5
§ 1.4. p - n o’tish hodisasi 7
II BOB. YARIM O’TKAZGICH MATERIALLARINING ELEKTR O’TKZUVCHANLIK XUSUSIYATLARI 15
§ 2.1. Energetik sathlarning taqsimlanishi. Fermi sathi va uning holati
18
§ 2.2.Sof va aralashmali elektr o’tkazuvchanlik 20
§ 2.3 Yarim o’tkazgichlarning aralashmali o’tkazuvchanligi 22
§ 2.4. Yarim o’tkazgichlardagi generatsiya va rekombinatsiya jarayonlari 25
III BOB. YARIM O’TKAZGICH MATERIALLARIDA p-n O’TISH, UNING ASOSIDA ELEKTRON QURILMALARNI HOSIL QILINISH TAMOYILLARI 29
§ 3.1. Yarim o’tkazgichli diodlar 29
§ 3.2. p-n o’tishda teshilish 31
IV BOB. DIODLARNING ASOSIY KO’RINISHLARI, ISHLASH TAMOYILLARI VA PARAMETRLARI 32
§ 4.1. Varikaplar 32
§ 4.2. Impuls diodlar 33
§ 4.3. Yorug’lik diodlari 36
§ 4.4. Stabilitronlar, p-no’tish sig’imi 39
§ 4.5. Yarim o’tkazgich diodlarning chastotaviy xususiyatlari 41
VBOB BIPOLYAR TRANZISTORLAR 47
§ 5.1.Bipolyar tranzistorlarning ishlash tamoyili 47
§ 5.2. Bipolyar tranzistorlarning asosiy ish rejimlari 49
§ 5.3. Bipolyar tranzistorlarning kuchaytirish effektlari 50
VIBOB. BIPOLYAR TRANZISTORLARNI SXEMAGA ULANISH USULLARI 54
§ 6.1.Bipolyar trazistorlarning asosiy tavsiflari va turlari 54
§ 6.2. Bipolyar tranzistorlarning statik xarakteristikalari 57
§ 6.3. Bipolyar tranzistorlarning ekvivalent sxema va
parametrlari 63
VII BOB MAYDON TRANZISTORLAR 70
§ 7.1. Bipolyar va Unipolyar tranzistorlar 70
§ 7.2. Maydon tranzistorlarini qo’llanilishi 72
§ 7.3. Umumiy tushunchalar 73
|
| |
Samarali
  
Samarasiz - M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov

|
M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov
|
bet | 23/35 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 4,21 Mb. | | #152760 |
Bog'liq ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH | Samarali
|
Samarasiz
|
Oʻquvchining rivojlanishiga
qaratilgan
|
Noaniqliklar mavjud
|
Kamchiliklarni bartaraf etish uchun nimalar qilish kerakligini oʻz
ichiga olgan
|
Oʻta umumiy
|
Yozma, ogʻzaki yoki vizual shaklda ifodalangan
|
Oʻquvchining shaxsiy xususiyatlariga asoslangan
|
Ijobiylik ruhida ifodalangan
|
Mukofot, ragʻbat sifatida ishlatilgan
|
Tez-tez va oʻz vaqtida
(kamchilik aniqlangan zahoti) berilgan
|
|
Xoslangan aniq shaklda
(mavhum boʻlmagan) ifodalangan
|
|
Hukm chiqarilmagan, faqat,
mavjud vaziyat tavsiflangan
|
|
Oʻquvchining shaxsiy
xususiyatlariga emas, faoliyatiga qaratilgan
|
|
Quyidagi misollarda oʻqituvchining samarali va samarasiz fikr- mulohazasiga namuna keltirilgan:
Samarali fikr-mulohaza
|
Nimasi bilan samarali?
|
Bosh harflarning qoʻllanishi bilan bogʻliq jami 4ta xato bor. Kitobning 28-betini oching va bosh harflar imlosiga oid qoidalarni
takrorlab oling.
|
Kamchiliklarni bartaraf etish uchun nimalar qilish kerakligini oʻz ichiga olgan.
|
Sizning nutqingiz juda tez edi,
shuning uchun har bir soʻzni sekin
va ravon talaffuz qilib, har bir jumla orasida pauza qiling.
|
Xoslangan aniq shaklda (mavhum boʻlmagan) ifodalangan
|
Maftuna, siz tuzgan matningizda sifatdoshlardan juda yaxshi foydalangansiz, keyingi safar KFSQlarni qoʻllashda e’tiborli
boʻling.
|
Oʻquvchining rivojlanishiga qaratilgan
|
Muhammad, muammoga
yondashuvingiz toʻgʻri, bu
muammoni hal qilishda 3ta toʻgʻri qadamni amalga oshirgansiz.
|
Oʻquvchining xatti- harakatlari kutilgan natija bilan qiyoslab berilgan
|
Samarasiz fikr-mulohaza
|
Nimasi bilan samarasiz?
|
Sinfdagi boshqa oʻquvchilarga nisbatan yaxshi bajargansiz.
|
Oʻta umumiy. Oʻquvchi aynan nimasiga koʻra yaxshi bajarganini, aynan qaysi nuqtalar yaxshi deya baholanayotganini, keyingi harakatlari qanday boʻlishi
kerakligini anglolmaydi
|
Qoniqarsiz yoki yaxshi bajarilmagan.
|
Noaniq. Oʻquvchi xatolari nimada ekanini, ularni bartaraf
|
|
etishi uchun nimalar qilishi
kerakligini anglolmaydi.
|
Juda yaxshi javob berdingiz, qoyil!
|
Noaniq. Oʻquvchi qaysi
harakati toʻgʻriligi va uni davom
ettirish oʻrinli ekanini aniq bilmaydi.
|
Siz juda yaxshi oʻquvchisiz, sizdan nihoyatda manmunman!
|
Oʻta umumiy. Oʻquvchining
qaysi xatti-harakatiga bunday xulosa berilayotgani ochiq
aytilmagan.
|
Siz juda yaxshi gapirdingiz.
|
Oʻta umumiy. Oʻquvchining
javobi qanday xususiyatlarga ega ekanligi aytib oʻtilmagan.
|
| |
Shakllantiruvchi baholashda qoʻllaniladigan usullar va vositalar

|
Shakllantiruvchi baholashda qoʻllaniladigan usullar va vositalar
|
bet | 24/35 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 4,21 Mb. | | #152760 |
Bog'liq ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH Shakllantiruvchi baholashda qoʻllaniladigan usullar va vositalar
Dastlabki yillarda oʻqituvchilarning pedagogik ta’lim olishlari jarayonida baholash yoki pedagogik oʻlchovlar ilmi yuzasidan yetarli nazariy bilimlarni olmagani sababli Ona tili va oʻqish savodxonligi fanlarida shakllantiruvchi baholashning asosiy vositasi darslik hamda oʻquvchi dafatari boʻlishi nazarda tutilgan. Keyingi yillarda oʻqituvchilarning malakasini oshirishda baholash hamda pedagogik oʻlchovlar ilmiga alohida urgʻu berish nazarda tutilganini hisobga olib quyida tarqatma topshiriqlar tayyorlash boʻyicha ba’zi tavsiyalarni ham keltirib oʻtmoqchimiz.
Ona tili va oʻqish savodxonligi fanida shakllantiruvchi baholashni samarali tashkil etish yuzasidan metodik tavsiyalarni keltiramiz.
2-BOʻLIM. 1-MAVZU. TUGʻILGAN KUNING BILAN!
Maqsad rasmlar, odamlar, narsalar va voqealarni ogʻzaki tasvirlash koʻnikmasini baholash.
Shakl ushbu koʻnikma ogʻzaki savol-javob shaklida tekshiriladi. Imkon qadar koʻproq oʻquvchilarga savol bilan murojaat qilish tavsiya etiladi.
Mezonlar
notoʻgʻri talaffuz qiladi
va qisman xato shakllangan gaplar orqali ifodalaydi
|
|
nimalar tasvirlanganini notoʻgʻri aytadi
notoʻgʻri talaffuz qiladi
va qisman xato shakllangan gaplar bilan ifodalaydi
bogʻlay olmaydi
|
3
|
nimalar tasvirlanganini notoʻgʻri aytadi
notoʻgʻri talaffuz qiladi
va qisman xato shakllangan gaplar orqali ifodalaydi
fikrini aynan takrorlaydi
|
2
|
Oʻquvchiga kerakli izoh-mulohazalar beriladi.
MATN
|
| |
SHARIKNING TUGʻILGAN - M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov

|
M raximqulova, H. Qoraboyev, A. Xudayarov
|
bet | 25/35 | Sana | 07.02.2024 | Hajmi | 4,21 Mb. | | #152760 |
Bog'liq ONA TILI VA O‘QISH SAVODXONLIGI DARSLARINI SAMARALI TASHKIL ETISH SHARIKNING TUGʻILGAN KUNI (1-qism)
Maqsad
alohida yoki matn tarkibida kelgan sinf darajasiga mos soʻzlar hamda birikmalarni (tanish, notanish) toʻgʻri oʻqiy olishini baholash;
sinf darajsiga mos badiiy hamda informativ matnlarni ravon hamda ifodali oʻqiy olishini baholash;
Shakl
Ushbu koʻnikma matnni ogʻzaki oʻqitib koʻrish orqali baholanadi
Mezonlar
Mezon
|
Baho
|
toʻxtab, uzoq boʻlmagan tutilishlar bilan oʻqiydi
talaffuz qiladi
notoʻgʻri qoʻllaydi
joydan davom ettira oladi
oladi
|
5
|
toʻxtab, uzoq tutulishlar bilan oʻqiydi
talaffuz qiladi
qoʻllaydi
joydan davom ettira oladi
olmaydi
|
4
|
soʻzlarni avval ichida oʻqib olib keyin ovoz chiqarib oʻqiydi
notoʻgʻri tallafuz qiladi
qoʻllaydi
joydan davom ettira olmaydi
|
3
|
– matndagi
soʻzlarni boʻgʻinlab oʻqiydi
|
2
|
boʻgʻinlarga xato ajratadi (boʻl-a-di kabi)
toʻxtamga umuman amal qilmaydi
joydan davom ettira olmaydi
|
|
Oʻqituvchi kerakli izoh-mulohazalarni beradi.
Maqsad:
sinf darajasiga mos badiiy hamda informativ matnlarda ochiq ifodalangan ma’lumotlar (qahramonlar, faktlar, detallar)dan savol berilganda javob beradi hamda javobini asoslab bera olishini baholash;
matndagi ma’lumotlarni oʻzaro integratsiya qilish orqali ma’lum xulosalar chiqara olishini baholash;
matndagi ayrim grammatik koʻrsatkichlarning qanday ma’no tashiyotganini tushunishini baholash
matndagi voqea-hodisalarning sabab-oqibatini tushuna olishini baholash
Shakl
Ushbu koʻnikmalar ogʻzaki savol-javob orqali baholanadi. Har bir koʻnikmani tekshirish uchun baholash mezonlari alohida ishlab chiqilgan.
|
| |
Graflar ustida matematik analiz elementlari

BITIRUV MALAKAVIY ISHINING TITUL VARAG’I NAMUNASI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS
TA’LIM VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
Fizika –matematika fakulteti
“Matematika” kafedrasi
Jaborova Gulmira Toshpo’latovnaning
”GRAFLAR USTIDA MATEMATIK ANALIZ ELEMENTLARI” mavzusidagi
5130100-“Matematika” ta’lim yo’nalishi bo’yicha bakalavr
darajasini olish uchun
BITIRUV MALAKAVIY ISHI
“Ish ko’rildi va himoya qilishga Ilmiy rahbar ________ prof U.A.Rozikov
ruxsat berildi” “_______” _________________2016 y.
Kafedra mudiri Taqrizchi _____________ dost. B.J.Mamurov
___________ R.T.Muxitdinov “_______” ______________ 2016 y.
«______» __________________2016 y.
“Himoya qilishga ruxsat berildi”
|
Boshqarish sistemalarining elementlari va qurilmalari - bet 41

100
NT =
NM +
NC =
p (
DhpmT +
d
0
l
0
k
0
)
bu erda, D – silindirningdiametri; h – manjetaning balandligi; p – ishchi
bo’shliqdagi bosim; μishq –ishqalanish koeffisienti (U simon shevronli va
chashkali manjetlar uchun; rezinadan bo’lsa μishq = 0,01 va teridan bo’lsa μishq
= 0,075); dsh – shtokning diametri; Ls – salnikli tiqmaning uzunligi; kishq –
tiqmaning
birlik
yuzaga
to’g’ri
keluvchi
ishqalinish
koeffisienti
105
)
5
,
1
1
(
ishq
Pa. Bir tomonga harakatlanuvchi ijro mexanizmlari ikki
tomonga harakatlanuvchilardan prujinalar 4 ning borligi bilan farq qiladi (3.14.-
rasm,
b). Bu mexanizmlarda
p
1
F
1
³
N +
NT +
Nn
bo’lganda porshen o’ng tomonga harakatlana boshlaydi, bu erda,
N20.Prujinaning siqilish kuchlanishi.
Membranali ijro mexanizmlari (3.14-rasm,
v) shtokning ishchi ko’chishi
kata bo’lmaganda qo’llaniladi. Gidravlik va pnevmatik yuritmalarda asosan
qattiq markaz 2 li membrana 1 lar ishlatiladi. Membranalarning elastik
qismining kengligi odatda 0,1 D ga, ish yo’lining kattaligi –(0,15’0,20) D ga
teng qilib qabul qilinadi.Membraning samarali maydonining rasm o’rtacha
qiymati quyidagi formula bo’yicha hisoblanadi:
F D
2
Dd d
2
YO =
p
bu erda, D va d – mos ravishda membranining tiqini va qattiq markazning
diametrlari.
Boshqarish sistemalarining elementlari va qurilmalari - bet 37

87
Kuchaytirgichning chiqish quvvati (iste`molchiga signalni buzmasdan
beriladigai eng katta quvvat):
i
chiq
chiq
R
U
P
max
2
Kuchaytirgichning foydali ish koeffisienti
um
chiq
Р
P
bu erda P
UM
- kuchaytirgichning hamma manbalardan iste`mol qiladigan
quvvati. Kuchaytirgichning dinamik diapazoni kirish kuchlanishining eng kichik
va eng katta qiymatlarining nisbatiga teng bo’lib, dB da o’lchanadi:
min
max
lg
20
k ir
k ir
U
U
D
Chastotaviy buzilishlar koeffisienti M(f) o’rta chastotalardagi kuchlanish
bo’yicha kuchaytirish koeffisienti K
u0
ning ixtiyoriy chastotadagi kuchlanish
bo’yicha kuchaytirish koeffisientiga nicbatidir:
uf
uo
K
K
)
f
(
M
Chiziqli bo’lmagan buzilishlar koeffisienti
yuqori chastotalar
garmonikasi o’rta kvadratik yig’indisining chiqish kuchlanishining birinchi
garmonikasiga nisbatidir:
chiq
m
chiq
m
chiq
m
chiq
m
U
U
U
U
n
0
3
2
2
2
2
...
Sifatli kuchaytirgichlar uchun
<4%, telefon aloqasi uchun
<15%.
-jadval. “Sharikning tugʻilgan kuni” matni asosida shakllantiruvchi baholashni amalga oshirish uchun namunalar

Rivojlantiriladigan koʻnikma
|
Shakllantiruvchi baholash
namunasi
|
Matndagi ma’lumotlarni oʻzaro integratsiya qilish orqali ma’lum
xulosalar chiqarish.
|
Sharik: “Mening tugʻilgan kunim qachon?” – deb soʻraganida yilnig
qaysi fasli edi?
|
Matndagi voqea-hodisalarning sabab-oqibatini tushuna olish.
|
Matroskin Sharikka: “30-
sentyabrni tugʻilgan kun qilaver”, deb aytdi. U nima uchun bu kunni taklif qildi?
|
Oʻquvchining leksikoni uchun
notanish boʻlgan soʻz va birikmalarning ma’nosini kontekst asosida taxmin qila olish.
|
Boʻyinbogʻ nima?
|
Matndagi ayrim grammatik
koʻrsatkichlarning qanday ma’no tashiyotganini tushunish.
|
Neftchilar kuni, Quruvchilar kunida kimlar bayram qiladi deb
oʻylaysiz?
|
Matn hamda tasvirlarni oʻzaro moslashtira olish.
|
Rasmlarga qarab Matroskin hamda Fyodr amaki Sharikka nima sovgʻa qilmoqchi
boʻlishgani haqida gapirib bering.
|
Matndagi voqea-hodisalarni oʻz hayotiy tajribasi bilan qiyoslash.
|
Neftchilar kuni, Quruvchilar
kunida kimlar bayram qiladi deb oʻylaysiz? Siz shunga oʻxshash boshqa bayramlarni bilasizmi?
|
Matndagi voqea-hodisalarni
tanqidiy koʻrib chiqish va baholash.
|
Sizningcha, berilgan sovgʻalardan
qaysi biri Sharik uchun koʻproq foydali edi.
|