nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mavzuni o’zlashtirisq uchun tayanch iboralar

6.Tabiiy tusdagi favqulodda vaziyatlar
7..Texnogen favqulodda vaziyatlar.
8..KTZM (Kucqli ta'sir etuvchi zaxarli moddalar)
9. Ekologik favqulodda vaziyatlar.
10. Ijtimoiy favqulodda vaziyatlar.
11.Xarbiy tavsifidagi favqulodda vaziyatlar.
Mavzuni mustahkamlash uchun savollar:
1.Jismoniy tarbiya instituti talabalariga nima sababdan «Hayot
faoliyati
xavfsizligi» fani o‘qitiladi ?
2.Fuqaro muqofazasi tizimi qaerda va qachon tashkil etilgan?
3.FVV ligi qachon va kimni farmoni asosida tashkil etilganh?
4.O‘zbekiston Respublikasi favqulodda vaziyatlar
masalasiga tegishli qanday
qonun va farmonlar qachon qa'bul etilgan?
5.FVDT(Favqulodda vaziyatlar Davlat tizimi )qachon tasqkil etilgan?
6.Favqulodda vaziyatlar sababi va kelib chiqishiga ko‘ra bo‘ladi?
7.O‘zbekiston Respublikasida sodir bo‘lisрi mumkin FVlar?
Mavzu:
Favqulodda vaziyatlar tarifi va ularning oqibatlarini
tugatish chora tadbirlari.
Favqulodda vaziyatlar yuz berganda aqolini ogoqlantirish
Reja:
1.
Favqulodda vaziyatlar, ularni bartaraf etish chora-tadbirlar.
2.
Respublika Favqulodda vaziyatlar davlat tizimini (FVDT) vazifalari.
3.
Aholini va mutaxassislarni favqulodda vaziyatlarga tayyorlash.
4.
Favqulodda vaziyatlar turlari.
5.
Favqulotda vaziyatlarda aholini ogoqlantirish
.
O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi tomonidan 20.08.1999 yilda qabul qilingan
"Aqolini va xududlarni tabiiy hamda texnogen
xususiyatli favqulodda
vaziyatlardan muqofaza qilish to‘qrisida" gi
qonunga binoan Respublika
Favqulodda vaziyatlar xizmati (RFVX) da qo‘llaniladigan
asosiy iboralarning
ta'rifi joriy etilgan:
Bosh muharrir: Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich Bosh muharrir o‘rinbosari: Karimov Norboy G‘aniyevich

1
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
1
2024
08.00.10
Demografiya.
Mehnat iqtisodiyoti
08.00.11
Marketing
08.00.12
Mintaqaviy iqtisodiyot
08.00.13
Menejment
08.00.14
Iqtisodiyotda axborot tizimlari va texnologiyalari
08.00.15
Tadbirkorlik va
kichik biznes iqtisodiyoti
08.00.16
Raqamli iqtisodiyot va xalqaro raqamli integratsiya
08.00.17
Turizm va mehmonxona faoliyati
08.00.01
Iqtisodiyot
nazariyasi
08.00.02
Makroiqtisodiyot
08.00.03
Sanoat iqtisodiyoti
08.00.04
Qishloq xo‘jaligi iqtisodiyoti
08.00.05
Xizmat ko‘rsatish
tarmoqlari iqtisodiyoti
08.00.06
Ekonometrika va statistika
08.00.07
Moliya, pul muomalasi va kredit
08.00.08
Buxgalteriya hisobi, iqtisodiy
tahlil va audit
08.00.09
Jahon iqtisodiyoti
74-91 xalqaro daraja
ISSN: 2992-8982
2
https://yashil-iqtisodiyot-taraqqiyot.uz
Bosh muharrir:
Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich
Bosh muharrir o‘rinbosari:
Karimov Norboy G‘aniyevich
Elektron nashr. 788 sahifa.
E’lon qilishga 2024-yil 7-fevralda ruxsat etildi.
Ta h r i r h a y ’ a t i:
Salimov Oqil Umrzoqovich,
O‘zbekiston fanlar akademiyasi akademigi
Abduraxmanov Kalandar Xodjayevich,
O‘zbekiston fanlar akademiyasi akademigi
Rae Kvon Chung,
Janubiy Korea, TDIU
faxriy professori, “Nobel” mukofoti laureati
Osman Mesten,
Turkiya parlamenti a’zosi, Turkiya – O‘zbekiston do‘stlik jamiyati rahbari
Sharipov Kongiratbay Avezimbetovich
,
t.f.d., prof., O‘zR Oliy ta’lim, fan
va innovatsiyalar vaziri
Y
Yuklama viruslar tizim yuklanishida qanday vazifani bajaradi? yuklanishida boshqarishni oluvchi dastur kodi vazifasini bajaradi

|
Y
Yuklama viruslar tizim yuklanishida qanday vazifani bajaradi? yuklanishida boshqarishni oluvchi dastur kodi vazifasini bajaradi
|
bet | 9/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 54,56 Kb. | | #261297 |
Bog'liq A-Ya gachaY
Yuklama viruslar tizim yuklanishida qanday vazifani bajaradi? yuklanishida boshqarishni oluvchi dastur kodi vazifasini bajaradi
Yakuniy (oxirlovchi) qurilma bu xabar yuborilayotgan va qabul qilinayotgan qurilma hisoblanadi.
Yagona standart asosida faoliyat ko'rsatuvchi jahon global kompyuter tarmog'i bu Internet
Z
Zaifliklarni aniqlash jarayoniga quyidagilardan qaysi biri kiradi. tizimda ruxsatsiz fоydalanishni оldini оlish uchun har bir skanerlanuvchi uzelga bildirish qоg’оzini yubоrish
Web serveri turiga ta’rif bering? mijozlar web-sahifalarga kirishi uchun brauzer dasturidan foydalanishadi
Windows 10 da viruslardan qanday himoyalanish mumkin? "windows defender Firewall" ni yoqib qo'yish
Wifi tarmog'iga hujum qilishda kerakli kriptografik protokol qaysi WPA2-PSK
Wi Fi texnologiyasining asosiy kamchiligini ko'rsating. Barchasi to'g'ri
WWW qisqartma qaysi iboradan olingan? World Wide Web
WAN Keng hududiy tarmoq
WPA va WPA2 ikkita shifrlash protokollarini o'z ichiga oladi: 1.Vaqtinchalik kalit yaxlitligi protokoli (TKIP) 2.Kengaytirilgan shifrlash standarti (AES)
WPA3 - Shaxsiy: Tengliklarning bir vaqtda autentifikatsiyasi (SAE) yordamida qo'pol kuch hujumlarini oldini oladi.
WPA3 to'rtta xususiyatni o'z ichiga oladi:WPA3 - Shaxsiy:IoT ,Onboarding : Ochiq tarmoqlar: WPA3 – Enterprise:
WPA3 – Enterprise: 802.1X/EAP autentifikatsiyasidan foydalanadi. Biroq, u 192 bitli kriptografik to'plamdan foydalanishni talab qiladi va oldingi 802.11 standartlari uchun xavfsizlik protokollarini aralashtirishni yo'q qiladi.
Windows 10da bat formatli virus yaratishda qanday komandalar ishlatiladi?@echo off; ;virus; Start %0; Goto virus
Wireshark tarmoq trafigini yig'ish va tahlil qilish uchun keng qo'llaniladigan vosita
WLAN tarmoqlari qanday chastota diapazonlarida ishlaydi. 2,4 va 5 GHz
Windows Defender dasturi qaysi maqsadga xizmat qiladi? Virus va zararli dasturlarni topib oladi va o‘chiradi
Cisco Packet Tracer bu Cisco Systems tomonidan ishlab chiqilgan tarmoq emulyatoridir. Bu birinchi navbatda tarmoqni o'rganayotgan talabalar va o'qituvchilar uchun mo'ljallangan.
CSA(Cloud security Alliance) asoschisi Denis Bezkorovayniy
Clout computing Bulutli hisoblash
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Y
Yuklama viruslar tizim yuklanishida qanday vazifani bajaradi? yuklanishida boshqarishni oluvchi dastur kodi vazifasini bajaradi
|
V
Viruslarni qanday asosiy alomatlari bo'yicha turkumlash mumkin? yashash makoni, operatsion tizim, ishlash algoritmi xususiyati, destruktiv imkoniyatlari

|
V
Viruslarni qanday asosiy alomatlari bo'yicha turkumlash mumkin? yashash makoni, operatsion tizim, ishlash algoritmi xususiyati, destruktiv imkoniyatlari
|
bet | 8/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 54,56 Kb. | | #261297 |
Bog'liq A-Ya gachaV
Viruslarni qanday asosiy alomatlari bo'yicha turkumlash mumkin? yashash makoni, operatsion tizim, ishlash algoritmi xususiyati, destruktiv imkoniyatlari
Viruslarning hayot davrini nechta asosiy bosqichga ajratish mumkin? 1-saqlanish 2-bajarilish bosqichlariga ajratish mumkin
VIRL (Virtual Internet Routing Lab) . Cisco Systems tomonidan ishlab chiqilgan tarmoq emulyatoridir. Bu tarmoqlarni loyihalash, sinovdan o'tkazish va muammolarni bartaraf etish uchun kuchli va moslashuvchan platformaga muhtoj bo'lgan tarmoq muhandislari va arxitektorlari uchun mo'ljallangan tijorat mahsulotidir
Veyon - bu bu bir nechta platformalarda kompyuterlarni kuzatish va boshqarish uchun bepul va ochiq kodli dastur.
V akademia – bu … Ta’limiy virtual borliq
X
Xost yoki oxirgi qurilma deb qaysi qurilmaga aytiladi? tarmoqdagi har bir kompyuterga
Xavfli viruslar qanday viruslar hisoblanadi? kompyuter ishlashida jiddiy nuqsonlarga sabab bo’luvchi viruslar hisoblanadi
Xizmat qilishdan voz kechishga undaydigan taqsimlangan xujum turi keltirilgan javobni ko’rsating? DdoS (Distributed Denial of Service) xujum
Xavfsizlik siyosatini madadlash bosqichi qanday bosqich hisoblanadi? eng muhim bosqich hisoblanadi
Xesh-funksiya algoritmlari qaysi javobda noto'g'ri ko'rsatilgan. DES, RSA
Xosting xizmatlari ta'rifi to'g'ri ko'rsatilgan qatorini belgilang. internet tarmog'ida doimiy bo'ladigan serverda axborotni joylashtirish uchun texnik resurslarni taqdim etish xizmati;
Xizmat sifati (QoS ) barcha foydalanuvchilar uchun kontentni ishonchli yetkazib berish uchun foydalaniladigan asosiy mexanizmdir.
Xalqaro elektraloqa ittifoqi (ITU) - radio spektri va sun'iy yo'ldosh orbitalarini taqsimlashni tartibga solidi
Xabarni yuborish quyidagi usullardan biri bo'lishi mumkin: Unicast Multicast Broadcast
Xosting xizmatlari ta’rifi to‘g‘ri ko‘rsatilgan qatorni belgilang Mavjud ma’lumotlar asosida ma’lumotlar uzatish tarmog‘i xizmatlaridan foydalanuvchi shaxsini aniqlash
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
V
Viruslarni qanday asosiy alomatlari bo'yicha turkumlash mumkin? yashash makoni, operatsion tizim, ishlash algoritmi xususiyati, destruktiv imkoniyatlari
|
Shayx muhammad sodiq muhammad yusufning tafsiri hilol asaridagi lingvopoetik xususiyatlar

Shayx muhammad sodiq muhammad yusufning tafsiri hilol asaridagi lingvopoetik xususiyatlar
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/8
Sana
19.06.2024
Hajmi
0,64 Mb.
#264433
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Shayx muhammad sodiq muhammad yusufning tafsiri hilol asaridagi lingvopoetik xususiyatlar
Download
0,64 Mb.
Matnni ko'rish
Ключевые слова - Shayx muhammad sodiq muhammad yusufning tafsiri hilol asaridagi lingvopoetik xususiyatlar

Keywords: Qur’oni Karim, Injil, Torah, Tafsir, Yasrib, Verse, Surah, Islam, Believers, Makki, Madani, Hadith, Narration, Jews. KIRISH“Tafsiri Hilol” |
Shayx muhammad sodiq muhammad yusufning tafsiri hilol asaridagi lingvopoetik xususiyatlarBog'liq shayx-muhammad-sodiq-muhammad-yusufning-tafsiri-hilol-asaridagi-lingvopoetik-xususiyatlarBu sahifa navigatsiya:
- Keywords: Qur’oni Karim, Injil, Torah, Tafsir, Yasrib, Verse, Surah, Islam, Believers, Makki, Madani, Hadith, Narration, Jews. KIRISH
- “Tafsiri Hilol”
Ключевые слова:
Священный Коран, Инджил, Тора, Тафсир, Ясриб, Стих, Сура,
Ислам, Верующие, Мекки, Мадани, Хадис, Повествование, Евреи.
LINGUISTIC AND POETIC FEATURES IN THE WORK OF TAFSIR HILAL BY
SHEIKH MUHAMMAD SADIQ MUHAMMAD YUSUF
Abstract.
This article is dedicated to highlighting the work of Sheikh Muhammad Sadiq
Muhammad Yusuf - "Tafsiri Hilal" and its content. Also, the program of the Islamic religion
gives information about the area and manner in which the surahs of the Holy Qur'an were
revealed, and its miraculousness, the order of recitation, how it was revealed to our Prophet
Muhammad, may God bless him and grant him peace. In addition to citing narrations and
various evidences, this book expresses opinions that it will undoubtedly be beneficial for every
scholar and Muslim who wants to study the religion of Islam.
Keywords:
Qur’oni Karim, Injil, Torah, Tafsir, Yasrib, Verse, Surah, Islam, Believers,
Makki, Madani, Hadith, Narration, Jews.
KIRISH
Ushbu kitob bir vaqtlar islom nuri yog‘dusida yashagan xalq zulmatda qolganligi va
lekin endilikda qorong‘ulik chekinib qora tun bag‘ridan hilol nur sochayotgani kabi insonlar
qalbiga islom dinining haqiqiy adolati, huzur va halovati naqadar cheksiz ekanini yana bir bor
tasdiqladi. Bu kitob Islom xalqi ma’naviyatiga yangi chiqqan oy misoli yog‘du sochib turishi
SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
475
uchun
“Tafsiri Hilol”
deb nomlangan. Kelajakda ham bunday madaniy meroslarimizning oʻrni
va salmog‘i aslo tushmaydi. Chunki islom dini mukammal din ekaniligini insoniyat hayoti
mobaynida bu dindagi bilimlarga koʻproq ehtiyoj sezayotganini tobora chuqurroq anglab
yetmoqda. Ushbu kitob dinimiz asoslarini oʻranishni xohlagan har bir moʻmin va musulmon
uchun juda manfaatli boʻlib, Qur’oni Karimning har bir oyatini alohida tarjimasi hamda bu
oyatlar nozil boʻlish sabablari hadislar orqali aniq va ravon tushuntirilgan.
|
| |
Aktiv kolonkalar - Oʻzbekiston respublikasi oliy ta'lim

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy ta'lim
|
bet | 5/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #122859 |
Bog'liq 1-Labaratorya Zamonaviy tashkiliy texnika vositalari bilan ishlashAktiv kolonkalar. Musiqa va har xil tovushlarni chiqarish qurilmasi. Aktiv kolonkalar dinamiklar soni (1 yoki 2 dinamikli) bo’yicha farqlanadi. va hokazo.
Planshet. Kompyuterga biror chizma yoki tasvirni maxsus qalam yordamida kirituvchi moslama. Rasm, loyiha va sxemalar bilan ishlovchi mutaxassislar uchun juda qulaydir.
Disk yurituvchilar. Disketa, lazerli disklarni o’qish qurilmalari. Ularning 3,5 dyuymli disketalarni va lazerli disklarni o’qish va yozishga mo’ljallangan CD-ROM, CD-RW, DVD-RW kabi turlari mavjud.
Disketa. Yumshoq magnitli disk. Ma’lumotlarni vaqtincha saqlash va bir kompyuterdan ikkinchistga o’tkazish uchun xizmat qiladigan qurilma. 1,44 Mb hajmdagi axborotlarni saqlaydi.
Lazerli disklar. Katta hajmdagi ma’lumotlarni saqlashga mo’ljallangan bo’lib, 700 Mb gacha axborotni o’zida saqlaydi. Ularning bir marta va ko’p marta ishlatiladigan turlari bo’ladi.
Flesh xotira. Raqamli tizimda ishlovchi maxsus tashqi xotira qurilmasi bo’lib, kompyuterga USB port orqali ulanadi. Ular bir-biridan hajmi bilan farqlanadi. 128 Mb, 256 Mb, 512 Mb, 1 Gb li turlari mavjud.
LOBARATORIYA MASHG‘ULOTI UCHUN TOPSHIRIQ
Mavzu: Tashkiliy texnika vositalari bilan ishlash
Lobaratoriya mashg‘ulot maqsadi: Talabalarga tashkiliy texnika vositalari haqida tushunchalar berish.
Lobaratoriya mashg‘ulotni bajarish tartibi:
Kompyuterni ishga tushiring.
Topshiriqlarni mustaqil bajarish
Kompyuterni o‘chirish
To‘plangan joriy ballar e’lon qilinadi
Ishni tugatish.
LOBARATORIYA MASHG‘ULOT UCHUN TOPSHIRIQ
Shaxsiy kompyuterning tuzilishini ayting va ko’rsatib bering.
Kompyuterlarning turlari haqida ma’lumot bering.
Shaxsiy kompyuterlar haqida ma’lumot bering.
Mini kompyuterlar haqida ma’lumot bering.
Netbookkompyuterlar haqida ma’lumot bering.
Noutbook kompyuterlar haqida ma’lumot bering.
Katta kompyutelar haqida ma’lumot bering.
Super kompyuterlar haqida ma’lumot bering.
Monitor qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Klaviatura qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Sistema bloke qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Sichqoncha qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Vinchester qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Mikroprotsessor qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Asosiy plata qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Operativ xotira qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Diskavod qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Videoplata qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Printer qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Skaner qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Fleshka qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Plotter qurilmasi vazifasi va turlari haqida ayting.
Kompyuterlarning qo’shimcha qurilmalari haqida ayting.
|
| |
“Alloh sizlardan iymon keltirib, solih amallar qilganlarga ularni yer yuzida xuddi

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
477
Mana shu oyat nozil boʻlmasdan oldin musulmonlar hatto uxlaganlarida ham qurollari
bilan uxlab bizga ham bir osoyishtalik kelib diniy amallarimizni bemalol bajaradi olarmikanmiz
deb turganlar. Oyat nozil boʻlgandan soʻng koʻp oʻtmasdan ular orzu qilgan vaqtlar yetib keldi
va islom ummati Allohning yerdagi xalifasi deb eʼlon qilindi. Yana bir misol, “Moida” surasida
shunday deyilgan:
“Ey Paygʻambar! Senga Robbingdan nozil qilingan narsani yetkaz. Agar shunday
qilmasang, Uning elchiligini yetkazmagan boʻlasan. Alloh seni odamlardan saqlar.
Albatta, Alloh kofir qavmlarni hidoyat qilmas”.
Bu oyat nozil boʻlishidan oldin Paygʻambarimiz Muhammad sallollohi alayhi vasallam
baʼzi sahobalar oʻz ixtiyorlari bilan kofirlarni yomonligidan qoʻriqlab turishardi. Oyat nozil
boʻlgandan soʻng esa Paygʻambar alayhissalom hujayralaridan boshlarini chiqarib, qorovullarga
qarab “Endi sizlar ketaveringlar, Allohning oʻzi meni kishilarni yomonligidan saqlaydigan
boʻldi”, deb aytdilar.
Shu oyat Qur’onning ilohiy kitob ekanligiga eng kuchli dalillardan biridir. Chunki bu
oyat nozil boʻlgandan soʻng Paygʻambar alayhissalom hech qoʻrqmasdan kofirlarning ichida
yurdilar, birinchi safda turib ular bilan jang qildilar va boshqa holatlarda ham bemalol
yuraverdilar. Kofirlar qanchalik urinmasin U zotga pashsha chaqqanchalik ozor yetkaza
olmadilar.
Qur’onda avval oʻtgan paygʻambarlar va ularning ummatlari haqida koʻpgina qissalar bor
maʼlumki, Muhammad alayhissalom oʻqish yozishni bilmaganlar umrlarida biror soat ham dars
olmaganlar shunga qaramay Qurʼonda kelgan qissalardan toʻg‘ri va dalillik boʻlib, hatto Injil va
Tavrot kabi kitoblarning xatolarini toʻg‘rilab kelgan. Bu haqida XX asrda shu qissalarning
baʼzilariga taalluqli boʻlgan dalillarni oʻrgangan mashhur ulamolar ham aytganlar. Ularning
orasida oldin musulmon boʻlmaganlari bu ilmiy ishlardan keyin Qurʼonning haqiqiy ilohiy kitob
ekanligiga ishonib musulmon boʻlganlar.
Qur’on kishilarni toʻg‘ri yoʻlga boshlash uchun nozil qilingan boʻlib, koinot, mavjudot
va ilmiy masalalarda soʻz yuritish uning vazifasi emas. Ammo Qur’onda baʼzi bir ilmiy soʻzlar
kelganki, albatta, ular Qurʼonning ilohiy mojizakor kitob ekanligiga katta dalildir. Bu esa
Paygʻambar alayhissalom ilmiy masalalardan mutlaqo bexabar boʻlsalarda, Qurʼonda shunday
ilmiy masalalarda zikr qilinganki, buning sirini oʻsha vaqtda va undan keyin ham hech kim
bilmagan. Faqat bizning davrimizga kelib ilm-fan rivojlangan davridagina u narsalar tushunildi.
Alloh taolo “Anbiyo” surasida shunday deydi:
“Kufr keltirganlar Osmonlaru yer bitishgan boʻlgan ekanini, bas, Biz ularni

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
478
qismiga kelsak. Bu ulamolar sirini ochgan ilmiy haqiqatlardan eng kattasi hisoblanadi desak
mubolagʻa boʻlmaydi. Hayot va oʻsish uchun kerakli barcha kimyoviy oʻzgarishlar, albatta
suvsiz boʻlmaydi. Suv hayotning davom etishi, koinot va nabototning yashashi uchun asosiy
narsadir. yer yuzasining toʻrtdan uch qismi suv bilan oʻralgan boʻlib, suvning xususiyatlaridan
biri yer yuzidagi haroratni bir xil saqlanib turishini taʼminlaydi. Agar shunday boʻlmaganda,
yer yuzida hayot boʻlmas edi. Suvning xususiyatlari juda koʻp boʻlib ularning har biri Alloh
taolo suvni Oʻzining maxluqlariga zarur narsa qilib yaratganligiga dalildir. Suv muzlasa zichligi
kamayadi va hajmi katta boʻladigan yagona moddadir. Bu xususiyatning suvda yashaydigan
hayvonlarga ahamiyati katta boʻlib, shu sababidan sovuq qattiq boʻlganida muz suvning ustiga
koʻtariladi (boshqa modda boʻlsa pastga ketishi kerak edi). Suv hayvonlari uchun zaruriy
narsadir past darajali haroratda suv oʻziga kislorodni koʻp tortadi muzlagan suvdan esa harorat
chiqib daryo va dengizlarda yashovchi hayvonlarning hayotini saqlashda juda qoʻl keladi.
Qurʼonning hikmatini qarangki, ozgina soʻzlar bilan yer yuzidagi hayotning cheksiz sirlarini
bayon qildi. Mana shu oyatning oʻziyoq Muhammad alayhissalomning haqiqiy Paygʻambar,
Qurʼonning haqiqiy ilohiy kitob ekanligiga katta dalildir.
Ushbu aytib oʻtilgan moʻjizalar dengizdan bir tomchi xolos. Bu haqida necha-necha
kitoblar bitilgan. Hozirda “Qurʼon va sunnatdagi ilmiy moʻjizalar” nomi bilan atalgan xalqaro
tashkilotlar, ilmiy nashrlar bor. Tib ilmidagilar Qur’onning tibbiy moʻjizalarini, kimyo olimlari
–kimyoviy, tarixchilar-tarixiy, fizikachilar-fizikaviy, munajjimlar-fazoviy va hokazo har bir ilm
egasi oʻz ilmi doirasida Qur’on moʻjizalariga tan bergan. Gʻarb mamlakatlarining zabardast
olimlari shu moʻjizalar tufayli islom dinini qabul qilgan va haligacha qabul qilmoqdalar.
MUHOKAMA
Mazkur kitobda har bir suraning mazmunini shunday mahorat bilan kitobxonga
tushuntirganki, hatto oyatlarning tushishiga sabab boʻlgan voqealar ham sodda tilda izohlar bilan
berilgan. Quyida shunday sharhlangan suralardan bir nechtasiga toʻxtalamiz.
“Ar-Rohman”
surasi. Makkada nozil bòlgan 78 oyatdan iborat. Bu suraning nomi
birinchi oyatidan olingan boʻlib, “Ar-Rohman” Allohning sifatlaridan biridir. Imom Bayhaqiy
hazrati Ali karramallohu vajhahudan qilgan rivoyatda Paygʻambar alayhissalom:
Asosiy yoki alfavit tugmalari

|
Asosiy yoki alfavit tugmalari
|
bet | 3/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #122859 |
Bog'liq 1-Labaratorya Zamonaviy tashkiliy texnika vositalari bilan ishlashAsosiy yoki alfavit tugmalari: Bu qismi 57ta tugmadan iborat: 37 lotin harf va belgilar, 10 raqam va 10 maxsus tugmalar. Ko’p tugmalarda bir nechta belgilar yozilgan. Har xil rangda yozilgan harflar, belgilar har xil til standartiga mos. Til standartini o’zgartirish klaviaturalarda har xil (Alt - Shift yoki ikkita Shift yoki Ctrl - Shift tugmalarni birgalikda bosish).
Maxsus tugmalar bilan yaqinrok tanishaylik. Shift - Agar harflar tugmasini bossangiz u holda kichik harf kiritiladi, agar sizga katta harf kerak bo’lsa u holda maxsus Shift tugmani bosib, quyvormasdan shu harf tugmasini bosishingiz kerak. Agar bitta rang bilan bir nechta belgilar yozilgan bo’lsa u holda ulardan pastdagi asosiy, yuqoridagi passiv deb nomlanadi. Tugmani bosganizda asosiy belgi kiritiladi. Agar sizga passiv belgi kerak bo’lsa u holda siz maxsus tugmani bosib, quyvormasdan belgi tugmasini bosishingiz kerak. Ctrl va Alt - shu tugmalarni bosib turib boshqa tugmani bosganimizda har xil amallar bajariladi. Caps Lock - bu tugma yordamida Shift bosilib to’rgan holatini (faqat harflar uchun) yoqamiz yoki o’chiramiz. Tab - Keyingi bo’limga yoki qismga o’tish. Backspace - Oldin (chapda) joylashgan bitta belgini o’chirish. Enter - yangi satrga o’tish yoki ma’lumotlarni kiritish. Esc - oxirgi harakatdan voz kechish.
Funksional tugmalar: Maxsus buyruqlar va amallarni bajarish tugmalari F1 - F12. Har xil programmalar bu tugmalarga har xil amallarni o’rnatadi.
Yo’nalish tugmalari: Kursor joylanishini o’zgartiradi. Kursorni bitta belgi chapga, yuqoriga, o’ngga va pastga siljitish.
Yordamchi tugmalar: Home - satr boshiga o’tish. End - satr oxiriga o’tish. PgUp - bir sahifa yuqoriga o’tish. PgDn - bir sahifa pastga o’tish. Insert - belgilarni o’chirib ustiga yozish yoki ularni siljitib o’rtasiga yozish holatini o’rnatish. Delete - Keyin (o’ngda) joylashgan bitta belgini o’chirish.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
|
bet | 6/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #122859 |
Bog'liq 1-Labaratorya Zamonaviy tashkiliy texnika vositalari bilan ishlash
M. M. Aripov, T. Imomov va boshqalar «Informatika, axborot texnologiyalari» T. TDTU, O’quv qo’llanma, 1-qism, 2002 yil.
S. S. G’ulomov, A. T. Shermuxammedov, B. A. Begalov «Iqtisodiy informatika» T. – «O’zbekiston» – 1999 yil.
S. S. G’ulomov va boshqalar «Axborot tizimlari va texnologiyalari» T. –«Sharq» - 2000 yil.
T. X. Xolmatov, N. I. Taylaqov, U. A. Nazarov «Informatika va hisoblash texnikasi» T. – «O’zb.M.E.» – 2001 yil.
A. Sattorov, B. Qurmonboyev «Informatika va hisoblash texnikasi asoslari» T. – «O’qituvchi» – 1996 yil.
|
| |
“Har bir 
narsaning kelinchagi bor, Qur’onning kelinchagi “Ar-Rohman” surasi”

SCIENCE AND INNOVATION
INTERNATIONAL SCIENTIFIC JOURNAL VOLUME 1 ISSUE 5
UIF-2022: 8.2 | ISSN: 2181-3337
479
barkamolligi uning insonni yaratishdagi, nabototni oʻstirishdagi, yomg‘ir yog‘dirishdagi va
boshqa ishlardagi ajoyib tadbirlari haqida soʻz ketadi. Umuman surada “Ar-Rohman” surasining
mavzu va uslubi davomini koʻrishimiz mumkin. Sura qiyomatdagi dahshatli voqealar
tog‘larning uchishi, yerning qattiq larzaga kelishi, umuman yerdagi vaziyat ostin-ustun boʻlib
ketishi yaxshilari obroʻ topib, yomonlar yer bilan yakson boʻlishlari haqidagi tasvirlar bilan
boshlanadi.
Raqamlar tugmalari - Oʻzbekiston respublikasi oliy ta'lim

|
Oʻzbekiston respublikasi oliy ta'lim
|
bet | 4/6 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 1,94 Mb. | | #122859 |
Bog'liq 1-Labaratorya Zamonaviy tashkiliy texnika vositalari bilan ishlashRaqamlar tugmalari: Raqamlarni kiritish uchun klaviatura. 0-9 gacha raqamlar va /,*,-,+ belgilari
Kompyuterning qo’shimcha qurilmalari:
Sichqoncha. Sichkoncha - ma’lumotni kompyuterga kiritishni tezlashtiruvchi va kompyuter bilan foydalanuvchi muloqotni yengillashtiruvchi maxsus qurilma. Sichqoncha mexanik va optik turlarga bo’linadi. Sichqonchaning 2, 3 va 4 tugmachali turlari mavjud. Sichqonchaning ikkita tugmasidan chap tugmasi asosiy, o’ng tugmasi esa yordamchi bo’ladi. Asosiy tugma bilan biz tugmalarni bosamiz, amallarni tanlaymiz, rasm chizamiz va har xil obyektlarni cho’zib joyini o’zgartiramiz. O’ng tugma esa bizga yordamchi menyuni ekranga chiqarishda yordam beradi.
Printerlar. Ma’lumotlarni bosmaga chiqarish qismi. Printerlar lazerli, matrisali (ignali) va sepuvchi (purkovchi) turlari bor. Har biri ishlash holati, tezligi, bosmani sifati va narxi, hamda ranglar bo’yicha farqlanadi. Matrisali printerlar pechatlash mashinkasiga o’xshagan holda ishlaydi. Qog’oz va ignali qurilma (kallak) o’rtasida qora rangli lenta joylashadi va ignalar lentaga o’rganda qog’ozda nuqtalar paydo bo’ladi. Bu printerlar narxi o’rtacha, ular juda sekin va shovqin ishlaydi, bosmani sifati juda past, rangsiz, lekin bosmani narxi juda arzon. Ishlash vaqtida buyalgan lenta kerak bo’ladi. Sepuvchi printerlarda qog’oz ustidan buyoq joylashgan qurilma (kallak) lar harakatlanadi va kerakli joyda buyoq bilan no’qta qoldiriladi. Sepuvchi printerlar narxi past, ular o’rtacha tezligda va o’rtacha shovqin bilan ishlaydi, bosmaning sifati o’rtacha, rangli bo’lishi mumkin, bosmani narxi qimmat. Ishlash vaqtida buyoqlar kerak bo’ladi. Lazerli printerlarni pechatlashi kserokslar ishlashiga o’xshash holda bo’ladi. Qog’oz magnitlangan qurilma ustidan o’tib kerakli joylar magnitlanadi, keyin maxsus kukun joylashgan qurilma tagidan o’tib magnitlangan joylarga kukun yopishadi va keyin issiq qurilma ustidan qog’oz o’tib shu kukun eriydi va nuqta hosil qilinadi. Lazer printerlar narxi baland, ular yuqori tezlikda va shovqinsiz ishlaydi, bosmaning sifati yuqori, rangsiz, bosmaning narxi o’rtacha. Ishlash vaqtida kukun kerak bo’ladi.
Modem. Ma’lumotlar bilan telefon tarmog’i orqali aloqa almashish qismi. Modemlar ishlash tezligi (2400 bit sekunddan - 33600 bit sekundgacha) bilan farqlanadi. Telefonda hamma ma’lumotlar tovush holatida bo’ladi, kompyuterda esa raqamlar holatida. Shuning uchun bitta modem raqamlarni tovush holatiga o’tkazadi, ikinchisi esa tovushlarni raqamlarga o’tkazadi. Bu holat modelirovaniye va demodulirovaniye deb nomlanganligi uchun bu qurilmalar MODEM deb nomlangan.
Skanerlar. Ma’lumotlarni tasvir holida kompyuterga kiritish qurilmasi. Skanerlar rangli va rangsiz bo’ladi. Ular tasvirlarni olish sifati bilan farqlanadi.
|
| |
Elektron tijorat - Mavzu: Elektron hukumatni joriy etishda jahon tajribasi Reja Kirish Asosiy qism

|
Mavzu: Elektron hukumatni joriy etishda jahon tajribasi Reja Kirish Asosiy qism
|
bet | 3/5 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #136691 |
Elektron tijorat (e-tijorat, ingl. "e-commerce") — internet orqali savdo-sotiq amaliyotlarini tashkil etish.
Elektron tijoratga jahon miqiyosida hozirgi eng katta internet auksioni va doʻkoni eBay misol boʻladi.
O'zbekiston kesimida esa Elektron tijorat maydoni Vibo Marketplace misol bo'ladi.
Elektron tijorat turlari - Elektron tijorat imkon beradi iste'molchilar o'rtasida tovarlar va xizmatlar almashinuvi elektron tarzda, har qanday vaqt va masofaviy to'siqsiz. Uning muvaffaqiyati shundan iboratki, u bir necha yil ichida tez sur'atlar bilan kengayib bordi va bu sur'atni yanada saqlab turishi kutilmoqda. Yaqin kelajakda an'anaviy savdo va elektron tijorat o'rtasidagi chegaralar tobora ko'payib bormoqda, chunki ko'plab kompaniyalar o'zlarining ishlarini Internet orqali amalga oshirmoqdalar.
B2B yoki Business to Business Shu ma'noda, atama Business to Business yoki B2B, kompaniyalar o'rtasida bo'lib o'tadigan elektron tijoratni nazarda tutadi, aksincha kompaniya va iste'molchi. Ushbu turdagi bizneslar ko'pincha mijozlar yoki etkazib beruvchilar bo'lsin, yuz minglab boshqa kompaniyalarni jalb qiladi. Ushbu operatsiyalarni onlayn tarzda amalga oshirish, odatdagi usullarga nisbatan katta raqobatbardosh afzalliklarni taqdim etadi. Shuning uchun, to'g'ri amalga oshirilganda, elektron tijorat ancha tezroq, arzonroq va qulayroq bo'lib chiqadian'anaviy anjomlar va xizmatlarni tijoratlashtirishning barcha usullari. Elektron tijorat, shuningdek, etkazib beruvchilar va potentsial mijozlar ikkala tomon uchun foyda keltiradigan savdoni amalga oshirish uchun birlashadigan elektron platformalarning rivojlanishiga olib keldi. Internetda ishtirok etishni istagan kompaniyalar uchun muvaffaqiyatli elektron do'kon yaratish qiyin bo'lishi mumkin, agar elektron tijoratning asosiy tamoyillari yaxshi tushunilmagan bo'lsa. Internet-biznes rejasini to'g'ri qo'llash uchun zarur bo'lgan ko'rsatmalarni o'rganish va tushunish ham onlayn-do'konda muvaffaqiyatga erishishning asosiy jihati hisoblanadi.
|
| |
Har qanday elektron tijorat asoslari

|
Har qanday elektron tijorat asoslari
|
bet | 4/5 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #136691 |
To'lovlar (payments) Agar biz elektron to'lovlar haqida gapiradigan bo'lsak, bu elektron tijorat bilan ham bog'liq. Biror kishi tovarlarni Internet orqali sotib olayotganda, Internetda sotib olgan narsalarini to'lashga imkon beradigan mexanizm bo'lishi kerak. Bu erda PayPal kabi to'lov platformalari paydo bo'ladi. Onlayn to'lovlar yozish va pochta orqali tekshirish bilan bog'liq samarasizlikni kamaytiradi. Xavfsizlik (security) - Shuningdek, bu hisob-kitoblar yoki jismoniy pullar bilan to'lash natijasida paydo bo'ladigan xavfsizlik bilan bog'liq ko'plab muammolarni bartaraf etadi. Elektron tijoratning boshqa misollariga, onlayn chiptalardan tashqari, onlayn-kim oshdi savdosi, internet-banking kiradi.
Afzalliklar(advantages) - elektron tijoratning afzalliklariga kelsak, ularning aksariyati vaqt va masofadagi cheklovlarni yo'q qilish bilan bog'liq. Rivojlanish jarayonida savdo odatda operatsiyalarni soddalashtiradi va xarajatlarni kamaytiradi. Xaridorlar har doim o'zlarining yashash xonalari yoki yotoqxonalaridan xarid qilish, do'konni yopiqligini yoki sizga kerakli mahsulot yo'qligini bilish uchun mashinaga borishdan ko'ra ancha qulayroq bo'lishadi.
Elektron tijoratni o'rganish uchun nima kerak? Veb-xosting (web guesting) Savdo interfeysi (sales interface) - Savdo yoki savdogar interfeysi Bu onlayn-do'konni boshqarish uchun ishlatiladigan vosita va boshqa vositalarni sozlash va ulardan foydalanish uchun ishlatiladigan resursdir. Bu erda asosiy narsa, foydalanishda qulay bo'lgan savdo interfeysiga ega bo'lishdir, shunda umumiy va murakkab vazifalar katta qiyinchiliklarsiz amalga oshiriladi.
|
| |
Mahsulot katalogi (product catalogue)

|
Mahsulot katalogi (product catalogue)
|
bet | 5/5 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #136691 |
Mahsulot katalogi (product catalogue) - El mahsulot katalogida mijozlar ko'radigan narsalar va sotilayotgan mahsulotlar yoki xizmatlar to'g'risida bilib olish vositasi. Bu odatda vaqt va kuchning katta qismini sarmoya qilishni istagan elektron tijoratning bir qismidir.
Xarid savati (shopping cart) - Savatga savatchasi mijozlar buyurtma qilish uchun foydalanadigan narsadir. Odamlar sotib olmoqchi bo'lgan mahsulotlarini savatga qo'shishadi, ular jo'natish, to'lov haqida ma'lumot beradi va keyin mahsulot jo'natiladi.
To'lovni qayta ishlash ( payment processing) - o'lovlarni qabul qilish - bu asosiy qismdir Har qanday onlayn biznesning elektron tijorat faoliyati. Ushbu buyumsiz mijozlar o'z buyurtmalarini bera olmaydilar. Buning uchun xaridorlar sotiladigan mahsulotlarni sotib olishlari uchun ishlatilishi mumkin bo'lgan turli xil to'lov platformalari mavjud.
E'tiboringiz uchun raxmat!
|
| |
Axborot izlanish sistemasi

34
Avtomatik tahlil faqat matnlardagi mexanik xatolarni bartaraf etibgina
qolmay, matnning savodli yozilishini ham ta’minlaydi, matn kirituvchiga
jumlada xato so‘z
borligi haqida xabar berib, uni xatoni bartaraf etishga
undaydi, natijada to‘liq lingvistik me’yorlar darajasidagi matnni yuzaga
keltirishda vaqt tejaladi.
Vazifalar ko‘lami bo‘yicha kompyuter lingvistikasida asosiy yo‘nalishlar
belgilab olingan bo‘lib, hozirgi kunda ushbu yo‘nalishda
mutaxassislar
samarali izlanishlar olib borishmoqda.
Statistik tadqiqotlar - Shakllanishi

31
publisistik va badiiy uslublarda farqlovchi asosiy mezonlarini E. Xo‘janiyozov
statistik metodda o‘rganib chiqdi.
B.Bafoyev Alisher Navoiy asarlari
leksikasini leksik-semantik, statistik
va mavzuiy uslublardan foydalanib, shoirning yigirma to‘rt asaridan jami
26035 so‘z shakllarini tahlilladi.
Bobojonov F.K. o‘zbek jadid dramalarining til xususiyatlarini o‘rganish
jarayonida M.Behbudiyning “Padarkush” dramasida lug‘aviy birliklarning
qo‘llanilishi bo‘yicha statistik tahlil (2176 so‘zdan, 822 ta lug‘aviy va
frazeologik birlik, 1314 grammatik shakllar) o‘tkazgan.
M.M.Yoqubbekovaning o‘zbek xalq qo‘shiqlarining
lingvopoetik
xususiyatlariga bag‘ishlangan ilmiy ishida badiiy tasvir vositalari- o‘xshatish,
metafora va sifatlash kabi ko‘chimlarning qo‘llanish faolligini har yuz bandni
bir nisbatda hisoblab, xalq qo‘shiqlarida ko‘chimlarning boshqa tasvir
vositalaridan ko‘ra ko‘proq qo‘llanilganini aniqlagan
va ularning lingvopoetik
tahlilini keltirgan.
I.Xudoynazarov o‘z tadqiqotida Ergash Jumanbulbul dostonlarida
antroponimlarning semantik-uslubiy xususiyatlari xususida fikr yuritib, Ergash
Jumanbulbul shoirning nashr etilgan dostonlarida 304 ta antroponimlar
mavjudligini aniqlagan va ma’noviy munosabatlarini yoritib bergan.
Shuningdek, Samarqand davlat chet tillar institutida faoliyat ko‘rsatayotgan
“Injener tilshunosligi” markazining ilmiy xodimlari o‘zbek
tilidagi matnlarga
qayta ishlov beradigan kompyuter dasturini yaratish, funksional uslublarga oid
matnlarni yig‘ish, statistik ishlov berish va inglizcha-o‘zbekcha mashina
tarjimasini yaratish sohasida bir qator ishlarni amalga oshirganlar.
Umuman olganda, fan taraqqiyotining
hozirgi darajasi lisoniy
hodisalarning nazariy va amaliy muammolarini matematik metodlar
yordamida aniq hal etishni talab qiladi. Injener tilshunosligi tilning barcha
sathlarida aniq dalillar bilan chuqur o‘rganishda muhim ahamiyat kasb etadi.
-bobga xulosa - Shakllanishi

55
qilishiga ko‘ra turkumlarga ajratib chiqilishi, so‘ngra dasturga joylab chiqilishi
lozim. Ikkinchi bobda aynan shu jarayon bilan bog‘liq mulohazalar o‘z
ifodasini topadi.
Shuningdek, matn transliteratsiyasi bilan bog‘liq masalaga ham to‘xtab
o‘tilgan. Matnni lotin alifosiga o‘tkazish bilan bog‘liq ishda ta’minotchi
zimmasiga yuklanadigan vazifalar, istisno holatlarni qay tarzda dasturda aks
ettirish mumkin degan masalalar o‘rtaga qo‘yiladi. Shuningdek, mutaxassislar
tomonidan yaratilgan o‘zbek matnlari uchun xos bo‘lgan avtomatik ro‘yxat
tartiboti bilan bog‘liq ish topib o‘rganilgan, tahlil qilingan.
Yuqorida qayd etilgan masalalardan tashqari tilshunoslik sohasida
kompyuterdan to‘liq hamda samarali foydalanish, ba’zi ishlarni
avtomatlashtirish orqali mehnat unumdorligiga erishish borasida olib
boriladigan tadqiqotlar talaygina. Jumladan, mashina tarjimasi, avtomatik til
o‘rgatish, mukammal ko‘rinishdagi elektron lug‘atlar, bilimlarni baholashga
doir intellektual dasturiy ta’minotlarni o‘zbek tilida yaratish masalalari shular
jumlasidandir.
Shakllanishi - bet 20

56
Ayni vaqtda mamlakatimizda ikki xil yozuv parallel ravishda
ishlatilmoqda: krill va lotin yozuvi.
Xuddi mana shu ikkala yozuvdagi so‘zlarning turli shakllar bilan
yozilishi transliteratsiya algoritmnida murakkab ko‘rinishni hosil qiladi.
Masalan, сентябрь
sentabr, бюджет
budjet ,нуқтаи назар
nuqtai nazar,
мўъжиза
mo‘jiza, 2015 йил
2015-yil.
So‘zlarning bunday o‘zgarishlar bilan transliteratsiya qilinishi uchun
tilshunoslikda ma’lum bir qonun-qoidalar kiritilgan, ayrim istisno holatlar
mavjud. Mana shu istisno holatlar dasturchini tuzilajak algoritmga qo‘shimcha
shartlarni kiritishga majbur qiladi. Bu esa algoritm tuzishdagi optimallik
darajasining pasayishiga olib keladi. Masalan, krilldan lotinga o‘girish
jarayonida birgina
“ц”
va
“е”
harflari bilan bog‘liq muammolarni ko‘raylik:
1)
krilldagi
ц
harfi lotinga o‘tganda
s
kabi yoziladi, qachonki u so‘z
boshida, so‘z oxirida (hatto unlidan keyin kelsa ham), old
qo‘shimchadan va undoshdan keyin kelsa. Faqat unlidan keyin kelsa
Reytingli baholash tartibi 4 ta ustuvor yo‘nalishlardan iborat

|
Reytingli baholash tartibi 4 ta ustuvor yo‘nalishlardan iborat
|
bet | 2/5 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 2,5 Mb. | | #136691 |
Reytingli baholash tartibi 4 ta ustuvor yo‘nalishlardan iborat: - Raqamli infratuzilma” (35 ball) – aholi punktlarining Internet, mobil aloqa, “Wi-Fi” nuqtalari va boshqalar bilan qamrab olinganligi baholanadi;
- “Raqamli iqtisodiyot” (25 ball) – elektron schet-fakturadan va onlayn nazorat-kassa mashinalaridan samarali foydalanish, mahalliy IT-xizmatlar bozori holati, elektr va tabiiy gaz iste’molini hisobga olish va nazorat qilishning avtomatlashtirilgan tizimini joriy etish va boshqalar baholanadi.
- “Ijtimoiy sohani raqamlashtirish” (20 ball) – ijtimoiy muassasalar (bolalar bog‘chasi, maktablar, poliklinikalar)da Internetdan foydalanish holatini, hamda ta’lim va boshqa tizim hamda dasturiy mahsulotlarni joriy etish holatini baholash.
- “Raqamli ta’lim” (20 ball) – maktablarni yo‘nalish bo‘yicha diplomga ega informatika o‘qituvchilari bilan hamda o‘quvchilarning “Bir million dasturchi” dasturi bo‘yicha qamrab olinganligi, aholining IT-sektorida bandligi, IT-o‘quv markazlarining va boshqalar.
- Janubiy Koreya elektron hukumatni rivojlantirishda ulkan muvaffaqiyatga erishgan davlat hisoblanadi. U Birlashgan Millatlar Tashkilotining elektron hukumat institutlarining hamda aholining davlat boshqaruvidagi elektron ishtirokining rivojlanganlik darajasi bo‘yicha reytingida birinchi o‘rinda turadi. Shuning uchun ham uning tajribasi so‘nggi yillarda ko‘plab tadqiqotchilarning diqqat markazida bo‘lib kelmoqda.
- Janubiy Koreyada elektron hukumatni shakllantirish bo‘yicha tashabbus 2001-yilda yuridik kuchga ega bo‘ldi. Mamlakatda elektron hukumatni rivojlantirish bo‘yicha ishlab chiqilgan dastur hukumat organlarining ishida samardorlikni oshirishga qaratilgan bo‘lib, u uch bosqichda amalga oshirilishi lozim bo‘lgan.
Birinchi bosqichda (2001-2003) kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqilgan bo‘lib, ularning natijasida Koreyaning hukumat organlari tashqi dunyo bilan Internet orqali uchta asosiy yo‘nalishda — G2C (davlatdan-fuqaroga), G2B (davlatdan-biznesga) va G2G (davlatdan-davlatga) sxemalari bo‘yicha aloqa qila boshladi. - Birinchi bosqichda (2001-2003) kompleks chora-tadbirlar ishlab chiqilgan bo‘lib, ularning natijasida Koreyaning hukumat organlari tashqi dunyo bilan Internet orqali uchta asosiy yo‘nalishda — G2C (davlatdan-fuqaroga), G2B (davlatdan-biznesga) va G2G (davlatdan-davlatga) sxemalari bo‘yicha aloqa qila boshladi.
- Bundan tashqari, davlat boshqaruvi tizimida idoralararo elektron aloqalarni ta’minlashga qaratilgan informatsion-texnologik arxitektura ham ishlab chiqilgan. Unda, xususan, elektron hujjat aylanishi, elektron raqamli imzo va boshqa texnologiyalar faol qo‘llanilgan. Umumiy hisobda, birinchi bosqich uchun jami 225 million AQSH dollari miqdorida mablag‘ sarflangan. Natijada, Koreya raqamli imkoniyatlar indeksi bo‘yicha jahonda 4-o‘ringa ko‘tarilib oldi.
|
| |
Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy

Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/41
Sana
18.05.2024
Hajmi
0,84 Mb.
#241561
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Agrotexnologiyalar instituti huzuridagi ilmiy
Download
0,84 Mb.
Matnni ko'rish
ts 
kabi yoziladi;
2)
krilldagi 
e

57
kabi mustaqil o‘zak so‘zlar ham mavjud. Xuddi shuningdek, “ю” yuklamasi
ishtirok etgan so‘zlarda ham murakkabliklar bor. Masalan, “келдию кетди”
birikmasi “keldi-yu ketdi” shaklida yozilishi kerak. Bunda birinchi holat
uchun yozilgan algoritm ikkinchi holatni inkor qiladi.
Yuqorida qayd etilgan ziddiyatli muammolar arab yozuvidagi matn
transliteratsiyasida ham faol tus oladi. Ma’lumki, arab yozuvidagi tarixiy
asarlarimizning aksariyati o‘sha zamondagi xattotlar tomonidan nasta’liq
usulida bitilgan qo‘lyozmalardan iborat. Zamonaviy adabiyotlarda esa arab
alifbosiga tegishli bosma harfalar nasx usuli bilan yasalgan bo‘lib, aynan
mana shu harflarning har biri uchun kompyuterda maxsus kodlar mavjud.
Kompyuterda matn bilan ishlash faqatgina kodlar sistemasidan
foydalangan holatda tashkil etiladi. Har bitta harf yoki belgi uchun (hatto
raqamlar ham) alohida bitta kod bilan ajratilgan.
Intellektual uslubdagi matn transliteratsiyasini yaratishning amaliy
ahamiyati quyidagilardan iborat:
katta yoshdagi kishilar kompyuterga matn kiritish (yoki matnni
o‘qish) chog‘ida krill imlosidan foydalanishni afzal ko‘radilar. Demak,
matnni avval krill imlosida kiritib, so‘ng lotin imlosiga avtomatik
o‘girish ular uchun ayni muddao sanladi.
turli joylarda lotin imlosida yozilgan matnlarda xatoliklar uchrab
turadi. Bu holat imlo savodxonligiga salbiy ta’sir ko‘rsatadi.
o‘zbek olimlarining krill imlosida yozgan noyob asarlari, shuningdek,
arab yozuviga asoslangan o‘zbek tilidagi tarixiy asarlarning barchasi
hali to‘la-to‘kis lotin yozuviga o‘girilmagan.
Mana shu sabablarga ko‘ra o‘zbek alifbosi xususiyatlarini o‘zida keng
mujassam ettirgan intellektual dasturlarni yaratish davr talabi hisoblanadi.
Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi

Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Qoraqalpogʻiston Respublikasining
turli darajada shoʻrlangan oʻtloqi–allyuvial tuproqlari sharoitida kuzgi bugʻdoy
maydonlarida tarqalgan begona oʻtlarga qarshi kurashishda turli gerbitsidlarni
qoʻllash samaradorligini oʻrganish boʻyicha olib borilgan ilmiy tadqiqot natijalari
asosida:
gʻallachilikka ixtisoslashgan fermer va agroklaster xoʻjaliklari uchun
“Qoraqalpogʻistonning kuzgi bugʻdoy maydonlarida tarqalgan bir va koʻp yillik
begona oʻtlarga qarshi gerbitsidlarni qoʻllash boʻyicha tavsiyanoma” ishlab chiqilgan
va tasdiqlangan (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligining 2023
yil 4 iyuldagi 01/014-2380-sonli ma‟lumotnomasi). Ushbu tavsiyanoma bugungi
kunda boshoqli don ekinlari yetishtiruvchi agroklaster va fermer xoʻjaliklarida
qoʻllanma sifatida keng foydalanib kelinmoqda;
kuzgi bugʻdoy maydonlarida keng tarqalgan qamish va boshqa koʻp yillik
begona oʻtlarga qarshi don hosili yigʻishtirib olingandan soʻng (nooʻsuv davrida)
Glifor,
75,7%
gerbitsidini
1,5 kg/ga me‟yorida qoʻllash texnologiyasi
Qoraqalpogʻiston Respublikasining Chimboy tumanida 7,9 ga, Kegeyli tumanida 4,5
ga, jami 12,4 gektar maydonga joriy etilgan (Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qishloq
xoʻjaligi vazirligining 2023 yil 4 iyuldagi 01/014-2380-son ma‟lumotnomasi). Ushbu
agrotexnologiya qoʻllanilganda gʻalla maydonlaridagi qamish va boshqa koʻp
yilliklarni 76,8-82,4% kamayishiga olib kelgan. Natijada kuzgi bugʻdoydan 36,3-37,5
s/ga don hosili yetishtirilib, 2187,0–2547,0 ming/soʻm sof foyda olinib, rentabellik
darajasi 25,2-29,3% ni tashkil etgan.
kuzgi bugʻdoy tuplanish davrida (oʻsuv davrida) bir va koʻp yillik, bir va ikki
pallali begona oʻtlarga qarshi Serto Plyus, 75% gerbitsidini 100 g/ga + Klodimeks,
8% gerbitsidini 0,3
l /ga me‟yorlarida birgalikda qoʻllash texnologiyasi
Qoraqalpogʻiston Respublikasining Chimboy tumanida 69,3 ga, Qonlikoʻl tumanida
54,1 ga, jami 123,4 gektar maydonga joriy etilgan (Qoraqalpogʻiston Respublikasi
Qishloq xoʻjaligi vazirligining 2023 yil 4 iyuldagi 01/014-2380-son
ma‟lumotnomasi). Natijada kuzgi bugʻdoy maydonidagi bir yillik begona oʻtlarni
10
85,1-90,7%, koʻp yilliklarni 78,8-80,7% ga kamayishi ta‟minlab, gektaridan 37,2-
38,8 s don hosili olinib, sof foyda 2457,0–2937,0 ming soʻm/ga, rentabellik darajasi
28,2-33,7% ni tashkil etgan.
-muammo - Shakllanishi

59
Bizning alifbomiz bo‘yicha ro‘yxatning to‘g‘ri saralanganlik holati
jadvaldagi uchinchi ustunda berilgan. Mazkur alifboda “Ch” dan keyingi
o‘rinlarda turgan “Ng” harfi va ’ (tutuq belgisi) o‘zbek tili leksikasida birorta
ham so‘z boshida kelmaydi va shunga ko‘ra bosh harflar bo‘yicha saralash
tartibini “A” dan “Ch” gacha deb qabul qilishimiz mumkin. Shuni ham
ta’kidlab o‘tish joizki, saralash amali bosh harflardan keyin kelgan barcha
kichik harflarga ham tegishli bo‘lishi shart. Shunga ko‘ra bosh harflardan
keyin kelgan barcha kichik harflarga ham tegishli bo‘lishi shart. Shunga
ko‘ra, bosh harfdan keying o‘rinlarda keladigan kichik harflar zanjiri uchun
ham endi to‘g‘ri saralashni a dan ’ (tutuq belgisi) gacha deb olish lozim
bo‘ladi.
2-jadval:
Shakllanishi - bet 24

65
O‘zbek tilidagi matnlarni kompyuterda qayta ishlashning (tahrirlashning)
samaradorligini yanada oshirish uchun quyidagi murakkabliklarni amalga
oshirish zarur:
Matnlarni avtomatik (fonetik, semantik, grammatik) tahrir qilish.
Internetda bajariladigan qidiruv tizimi orqali matnlarni saralashga
yordam berishi uchun ularni mavzular doirsida tasniflash,
guruhlash.
Matn ustida texnik ishlarni (orfografik, stilistik, grammatik) amalga
oshirish.
Matnlarni kompyuter yordamida tahrir qilinishiga erishish.
Tahrir qiluvchi dasturlarning lingvistik modullarini yaratish orqali
ularning algoritmini tuzish.
Lingvistik modular va tuzilgan algoritmlar lingvistik ta’minotining
asosi sifatida xizmat qilishiga erishish.
Lingvistik ta’minot orqalio‘zbekcha matnlarni avtomatik tahrir
qiluvchi dasturni yaratish.
Tahrirlovchi dasturni amaliyotda qo‘llash va qo‘llanish sohasini
kengaytirish.
Yuqorida keltirilgan mushohadalar va bugungi kunning talabiga binoan
aytish mumkinki, o‘zbekcha matnlarni avtomatik tahrirlovchi dasturni yaratish
o‘z amaliyotini kutayotgan muhim masala hisoblanadi. Kelajakda nafaqat
imloni, balki matnni uslubiy jihatdan tekshiruvchi dasturlarni yaratish darkor.
Bunday dasturlarni ishlab chiqish uchun til birliklarining fonetik, semantik,
morfologik xususiyatlari bilan birgalikda sintaktik-valentlik xususiyatlari
kiritilgan lingvistik ta’min yaratish kerak bo‘ladi.
Shakllanishi - bet 25

66
Foydalanilgan adaboyotlar ro‘yxati
Siyosiy adabiyotlar:
1.
Mirziyoyev Sh. M., Buyuk kelajagimizni mard va oliyjanob xalqimiz bilan birga
quramiz.-T.: O‘zbekiston 2017
2.
Karimov I., Yuksak ma'naviyat –yengilmas kuch.-T.: Ma’naviyat 2008
3.
O‘zbekiston raspublikasining konstitutsiyasi.-T.: O‘zbekiston NMIU 2017
Ilmiy adabiyotlar:
4.
Абдурахмонов Х., Рафиев А., Шодмонқулова Д. Ўзбек тилининг
амалий грамматикаси.–Тошкент: Ўқитувчи, 1992.
5.
Абжалова М.А. Ўзбек тилидаги матнларни компьютер воситасида
таҳрир қилиш дастурининг лингвистик таъмини// Магистр илмий
даражасини олиш учун ёзилган диссертация// Тошкент-2011.
67
6.
Бушуй Т., Сафаров Ш. Тил қурилиши: таҳлил методлари ва
методологияси. – Тошкент: Фан, 2007. – Б. 165-173.
7.
Икромова Ҳ.З. Инсон-компьютер-келажак. –Toshkent: O‘zbekiston, 1991. –
B. 8-24.
8.
Yo‘ldoshev B. O‘zbekkompyuterlingvistikasimuammolarihaqida // O‘zbek
tilshunosligi masalalari (ilmiy maqolalar to‘plami). – Samarqand: SamDU nashri,
2004. – B. 17-22.
9.
“Lingvist” (IV ilmiy maqolalar to‘plami). Toshkent.: Akademnashr, 2013.
10.
“Lingvist” (V ilmiy maqolalar to‘plami) . Toshkent.: Akademnashr, 2014.
11.
MuhamedovaS. Kompyuter lingvistikasi (metodik qo‘llanma). – Toshkent:
Tosh DPU nashri, 2007. – B. 3-6.
12.
Mengliyev B. Hozirgi o‘zbek adabiy tili. O‘quv-uslubiy majmua.- Toshkent,
2012.
13.
Nurmonov A. Struktur tilshunoslik: ildizlari va yo‘nalishlari.–Andijon, 2006. –
B. 120-133.
14.
Нелюбин Л.Л. Компьютерная лингвистика и машинный перевод.-M.,
1991.
15.
Нурмонов А., Йўлдошев Б. Тилшунослик ва табиий фанлар. –
Тошкент: Ўқитувчи, 2001.
16.
16.Пўлатов А., Мухамедова С. Компьютер тилшунослигида матнни
автоматик таҳрир қилиш учун яратилган дастурнинг баъзи лисоний асослари
// Ўзбек тилшунослиги масалалари (илмий мақолалар тўплами). –Тошкент:
ТДПУ нашри. 2003. –Б. 32-36.
17. Po‘latov A., Muhamedova S. Kompyuter lingvistikasi.-Toshkent, 2007.
18. Пўлатов А. Компьютер лингвистикаси. -Тошкент, 2011.
19. Раҳматуллаев Ш. Ҳозирги адабий ўзбек тили IIжилд.- Тошкент, 2010.
20. Rahimov A. Kompyuter lingvistikasi asoslari. -Toshkent, 2011.
21.Sayfullayeva R. va b. Hozirgi o‘zbek adabiy tili, Toshkent – 2009.
22.Тўраев Ҳ. Математик мантиқ ва дискрет математика. – Тошкент:
Ўқитувчи, 2003. – Б. 128-152.
68
23. Yosh olim va talabalarning “XXI asr - intelektual avlod asri” shiori
ostidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari. Toshkent-2015.
24. “O‘zbek filologiyasining dolzarb muammolari” II (o‘zbek filologiasi
fakulteti professor-o‘qituvchilari, ilmiy tadqiqotchilari va talabalari Ilmiy
konferensiyasi materiallri). Toshkent.:Mumtozso‘z, 2013.
|
E’lon qilingan ishlar roʻyxati

4
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi mavzusi O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va
innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasida B2023.1.PhD/Qx1053 raqam bilan
roʻyxatga olingan.
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi Toshkent davlat agrar universitetida bajarilgan (TDAU).
Falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi avtoreferati uch tilda (oʻzbek, rus, ingliz (rezyume))
Ilmiy
kengash veb-sahifasida (www.qaxai.uz) va “ZiyoNet” Axborot-ta‟lim portalida (www.ziyonet.uz)
joylashtirilgan.
Ilmiy rahbar:
Sayimbetov Alisher
qishloq xoʻjaligi fanlari falsafa doktori, dotsent.
Rasmiy opponentlar: