сон | 4 жилд | 2021 - Issn 181-9513 Doi Journal 10. 26739/2181-9513 педагогика ва психологияда инновациялар сон, жилд

|
Issn 181-9513 Doi Journal 10. 26739/2181-9513 педагогика ва психологияда инновациялар сон, жилдBog'liq administrator, 41 сон | 4 жилд | 2021
ПЕДАГОГИКА ВА ПСИХОЛОГИЯДА ИННОВАЦИЯЛАР | ИННОВАЦИИ В ПЕДАГОГИКЕ И ПСИХОЛОГИИ
| INNOVATIONS IN PEDAOGY AND PSYCHOLOGY
- ijtimoiy: turmush tarzi estetik, axloqiy va irodali bo‘lishi kerak;
-biologik: turmush tarzi yoshga bog‘liq, baquvvat, mustahkam va ritmik bo‘lishi kerak.
Sog‘lom turmush tarzini olib borish quyidagilarni o‘z ichiga olishi;
- jismoniy barkamollikka intilish;
- hayotda ma’naviy, aqliy uyg‘unlikka erishish;
- yaxshi ovqatlanishni ta’minlash
- o‘z-o‘zini buzadigan xatti-harakatlarni hayotdan chetlashtirish (tamaki chekish, alkogolizm,
giyohvandlik, jismoniy harakatsizlik va boshqalar);
- shaxsiy gigiena qoidalariga rioya qilish; tananing qattiqlashishi va uni tozalash va hokazo.
Tizim sifatida hayot tarzi uchta asosiy o‘zaro bog‘liq va o‘zgaruvchan elementlardan, uchta
madaniyatdan iborat:
1. ovqatlanish madaniyati;
2. harakat madaniyati;
3. hissiyotlar madaniyati.
Oziqlanish - bu organizmning salomatligi va ishlashi samaradorligi bog‘liq bo‘lgan muhim
omillardan biridir, chunki u energiya, plastik, bioregulyatsion va chidamli funktsiyalarni bajaradi.
U hujayralar, to‘qimalar va organlarning qurilishi va uzluksiz yangilanishini hamda fermentlar va
gormonlar hosil bo‘ladigan biologik faol moddalar - biokimyoviy jarayonlarning regulyatorlari
va katalizatorlarini yaratishni ta’minlaydi, shuningdek organizmning normal jismoniy va aqliy
rivojlanishiga, immunitet shakllanishi tufayli har xil infektsiyalarga chidamliligini oshiradi.
Tananing hayotiy faoliyati uchun zarur bo‘lgan asosiy oziq moddalar oqsillar, yog‘lar,
uglevodlar, minerallar, vitaminlar va suvdir. Ularning birortasi yo‘qligi yoki etishmasligi tananing
disfunktsiyasiga olib keladi.
Oqsillar hujayralar, to‘qimalar va organlarning tuzilishi, fermentlar va organizmning
infektsiyalarga qarshi immunitetini ta’minlovchi birikmalar tarkibiga kiradigan ko‘pchilik
gormonlar hosil bo‘lishi uchun material bo‘lib xizmat qiladi.
Insonning oziqlanishi ma’lum gigiena talablariga javob berishi, miqdori jihatidan maqbul
(energiya sarfiga mos keladigan), muvozanatli va xilma-xil bo‘lishi kerak. Shaxsiy gigiena
sog‘likni saqlashda muhim ahamiyatga ega. Biror kishi tomonidan shaxsiy gigiena elementlariga
rioya qilmaslik boshqa odamlarning - oila a’zolarining, qo‘shnilarning, u joylashgan jamoaning
sog‘lig‘iga ta’sir qilishi mumkin. Bunday odam yuqumli kasalliklarning, masalan, grippning,
yuqori nafas yo‘llarining katarasining, dizenteriya, sil kasalligi va boshqalarning keng
tarqalishini keltirib chiqarishi mumkin. Shaxsiy gigiena talablaridan biri terini parvarish qilishdir.
Mikroorganizmlar (bakteriyalar va zamburug‘lar) iflos teriga ko‘p miqdorda joylashadi, bu esa
pustular va qo‘ziqorin kasalliklarining paydo bo‘lishi va rivojlanishiga olib keladi. Ter va yog
‘bezlarining chiqaruvchi kanallari tiqilib qolishi natijasida ularning normal faoliyati buziladi,
teri nafasi pasayadi. Ayniqsa, tirnoq ostida ko‘plab bakteriyalar to‘planadi (ularning umumiy
miqdorining taxminan 95% qo‘l terisida). Shuning uchun, tirnoqlarni to‘g‘ri parvarish qilish va
subungual joylarni sovun va cho‘tka bilan yaxshilab yuvish juda muhimdir. Sochni parvarish
qilish ularni iliq yumshoq suv va minimal ishqoriy sovun bilan yuvish orqali amalga oshiriladi.
Og‘izni parvarish qilish uchun shaxsiy gigiena qoidalariga har ovqatdan so‘ng og‘izni yuvish,
shuningdek, maxsus tish parvarishi kiradi. Shaxsiy gigiena, shuningdek, jinsiy gigiena, uy
gigienasi masalalarini ham o‘z ichiga oladi. -uyda tozalikni saqlash, kiyim-kechak, choyshab,
poyabzal va ko‘rpa-to‘shakni ozoda tutish, uxlash va dam olish uchun normal sharoitlar yaratish
lozim.
|
| |