nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Chapter 1
Searching with locate

|
Chapter 1
Searching with locateBog'liq linuxbasicsforhackers10
Chapter 1
Searching with locate
Probably the easiest command to use is
locate
. Followed by a keyword denot-
ing what it is you want to find, this command will go through your entire
filesystem and locate every occurrence of that word.
To look for aircrack-ng, for example, enter the following:
kali >locate aircrack-ng
/usr/bin/aircrack-ng
/usr/share/applications/kali-aircrack-ng.desktop
/usr/share/desktop-directories/05-1-01-aircrack-ng.directory
--snip--
/var/lib/dpkg/info/aircrack-ng.md5sums
The
locate
command is not perfect, however. Sometimes the results of
locate
can be overwhelming, giving you too much information. Also,
locate
uses a database that is usually only updated once a day, so if you just created
a file a few minutes or a few hours ago, it might not appear in this list until
the next day. It’s worth knowing the disadvantages of these basic commands
so you can better decide when best to use each one.
Finding Binaries with whereis
If you’re looking for a binary file, you can use the
whereis
command to
locate it. This command returns not only the location of the binary but
also its source and man page if they are available. Here’s an example:
kali >whereis aircrack-ng
aircarck-ng: /usr/bin/aircarck-ng /usr/share/man/man1/aircarck-ng.1.gz
In this case,
whereis
returned just the aircrack-ng binaries and man page,
rather than every occurrence of the word aircrack-ng. Much more efficient
and illuminating, don’t you think?
Finding Binaries in the PATH Variable with which
The
which
command is even more specific: it only returns the location of
the binaries in the
PATH
variable in Linux. We’ll look more closely at the
PATH
variable in Chapter 7, but for now it’s sufficient to know that
PATH
holds
the directories in which the operating system looks for the commands you
execute at the command line. For example, when I enter
aircrack-ng
on
the command line, the operating system looks to the
PATH
variable to see
in which directories it should look for aircrack-ng:
kali >which aircrack-ng
/usr/bin/aircrack-ng
Here,
which
was able to find a single binary file in the directories listed
in the
PATH
variable. At minimum, these directories usually include /usr/bin,
but may include /usr/sbin and maybe a few others.
Getting Started with the Basics
|
| |
REFERENCES - Umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinflarida ingliz tili fanini o‘qitishda kompyuter texnologiyalaridan...

|
Umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinflarida ingliz tili fanini o‘qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish
|
bet | 2/2 | Sana | 27.09.2024 | Hajmi | 29,11 Kb. | | #272742 |
Bog'liq KAMOLA Мазкур мақолада бошланғич синфларда ingliz tiliREFERENCES
[1] Зимняя И.А. Психология обучения иностранным языкам в школе. М.: Просвещение, 1991. 222 с.
[2] Цатурова И.А., Петухова А.А. Коммуникативные технологии в обучении иностранным языкам. М.: Высшая школа, 2004. 94 с.
[3] Сарана Т.П. Компьютерный консалтинг в самообучении иностранным языкам. Пятигорск, 2005. 174 с.
[4] Ариан М.А. и др. Методика преподавания иностранных языков: Общий курс.– Н.-Новгород: НГЛУ, 2004.-190 с.
[5] Белкова М.М. Информационные компьютерные технологии на уроках английского языка // Английский язык в школе. 2008. - № 3. - c. 73-75.
[6] Беляева Л.А., Иванова Н.В. Презентация Power Point и ее возможности при обучении иностранным языкам // Иностр. языки в школе. - 2008. - № 4. - С. 36-40.
[7] Интернет для учителей иностранного языка / С.Г. Никитенко//Учитель.-2002.-№5.-С.217-222.
[8] Использование Интернета в обучении иностранным языкам /Л.А.Подопригорова // Иностранные языки в школе.-2003.-№5.-С.25-31.
[9] Использование компьютеров на уроке иностранного языка – потребность времени/ Л.П. Петрова // Иностранные языки в школе.-2005.-№5.-С.57-60.
[10] Использование компьютерных технологий на уроках английского языка/ Е.С.Музланова, Е.И.Кисунко //Английский язык: Приложение к газете “Первое сентября”.-2006.-№12.-С.13-18.
[11] Клевцова Н.И. Учебный потенциал мультимедийных технологий в обучении иностранным языкам // Информационные технологии в процессе подготовки современного специалиста: Межвуз. сб. - Липецк: Изд-во ЛГЛУ, 2001. - Вып. 4. -Т. 1. - С. 96-107.
[12] Коваленко А.В. Роль мультимедийной презентации на занятиях по иностранному языку. - (http://ito.edu.ru/2010/Tomsk/II/II-0-31.html).
[13] Компьютеры и Интернет в обучении иностранным языкам/Г.И.Федорова // Учитель.-2003.-№1.-С.65-67.
[14] Мультимедийные средства в обучении иностранным языкам / И.А. Соломахина // Школьные технологии. -2004.-№5.-С.198-202.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Umumta’lim maktablarining boshlang‘ich sinflarida ingliz tili fanini o‘qitishda kompyuter texnologiyalaridan foydalanish
|
1 elementárna kvantová mechanika - bet 18

P ~
Ak chceme odhadnúť hodnotu energie základného stavu, dosadíme do výrazu pre energiu oscilátora za p hodnotu hybnosti typickej pre tento stav, t. j. p ~ ħ/2L a za x dosadíme typickú hodnotu súradnice, t. j. L. Takto dostaneme
(12)
kde prvý člen odpovedá kinetickej energii (ale vďaka vzťahu neurčitosti sme ho mohli vyjadriť pomocou typických rozmerov vlnovej funkcie) a druhý člen odpovedá potenciálnej energii. Energia základného stavu je najmenšia energia, ktorú pri rešpektovaní princípu neurčitosti môže sústava nadobudnúť. Možno preto očakávať, že to bude minimálna hodnota pravej strany v (12). Hodnota L v tomto minime bude charakterizovať rozmery vlnovej funkcie základného stavu.
Ľahko zistíme, že výraz (12) nadobúda minimálnu hodnotu pre
a príslušná energia je
Zhodou okolností sme dostali presný výsledok, ako sa o tom ešte presvedčíme presným riešením neskôr v článku 4.6. Náš postup v skutočnosti nemohol zaručiť viac ako veľmi približný odhad výsledku a to, že dal celkom presný výsledok, je dielom (trocha regulovanej) náhody. Vráťme sa ešte na chvíľu ku vzťahu (12). (Pozri tiež obr. 1.16.) Prvý člen odpovedá kinetickej a druhý potenciálnej energii. S rastúcim L potenciálna energia rastie. Z hľadiska potenciálnej energie je výhodné, aby vlnová funkcia bola lokalizovaná v čo najmenšej oblasti okolo začiatku. Intuitívne je to zrejmé, lebo je to lokalizácia okolo klasickej rovnovážnej polohy x = 0. Prvý člen vo vzťahu (12) odpovedá kinetickej energii, jeho hodnota rastie pri zmenšujúcom sa L. To je prejav vzťahu neurčitosti. Ak chceme stav viac lokalizovať (t. j. zmenšiť x = 2L), môžeme to urobiť iba za cenu zvýšenia neurčitosti p = 2P a teda za cenu zvýšenia kinetickej energie častice. Vlnová funkcia sa „bráni“ proti stláčaniu. Tu vidíme ešte raz príčinu toho, prečo základný kvantovomechanický stav neodpovedá klasickej predstave o častici v kľude
v rovnovážnej polohe.
Obr. 1.16
Z podobných príčin elektróny v atóme „nespadnú“ na jadro – vzťah neurčitosti rieši problém stability atómov, ktorý klasická fyzika nevedela vysvetliť. Elektrón v jadre by bol silne lokalizovaný a na takéto stlačenie atómu by bolo treba vynaložiť prácu, ktorá by bola oveľa väčšia ako príslušný pokles potenciálnej energie.
Odporúčame čitateľovi, aby sa ako cvičenie pokúsil zo vzťahu neurčitosti odhadnúť energiu základného stavu atómu vodíka a polomer atómu vodíka v tomto stave.
|
The Device Directory /dev - L in u X ba sics for h acke rs g e t t I n g s t a r t e d w I t h

The Device Directory /dev Linux has a special directory that contains files representing each attached
device: the appropriately named /dev directory. As your first introduction,
navigate to the /dev directory and then perform a long listing on it. You
should see something like Listing 10-1.
kali >cd /dev kali >ls -l total 0
crw------- 1 root root 10, 175 May 16 12:44 agpgart
crw------- 1 root root 10, 235 May 16 12:44 autofs
drwxr-xr-x 1 root root 160 May 16 12:44 block
--snip--
lrwxrwxrwx 1 root root 3 May 16 12:44 cdrom -> sr0
--snip--
drwxr-xr-x 2 root root 60 May 16 12:44 cpu
--snip--
Listing 10-1: A long listing of the /dev directory The devices are displayed in alphabetical order by default. You may
recognize some of the devices, such a cdrom and cpu, but others have
rather cryptic names. Each device on your system is represented by a file
in the /dev directory, including devices you’ve probably never used or even
realized existed. On the off chance you do, there is a device file waiting to
be used for it.
If you scroll down this screen a bit, you should see more listings of
devices. Of particular interest are the devices sda1, sda2, sda3, sdb, and
sdb1, which are usually the hard drive and its partitions and a USB flash
drive and its partitions.
--snip--
brw-rw---- 1 root root 8, 0 May 16 12:44 sda
brw-rw---- 1 root root 8, 1 May 16 12:44 sda1
brw-rw---- 1 root root 8, 2 May 16 12:44 sda2
brw-rw---- 1 root root 8, 5 May 16 12:44 sda5
Filesystem and Storage Device Management
103 brw-rw---- 1 root root 8, 16 May 16 12:44 sdb
brw-rw---- 1 root root 8, 17 May 16 12:44 sdb1
--snip--
Let’s take a closer look at these.
Birinchidan, biz makroiqtisodiy barqarorlikni va yuqori iqtisodiy oʻsish surʼatlarini taʼminlashimiz shart

|
Birinchidan, biz makroiqtisodiy barqarorlikni va yuqori iqtisodiy oʻsish surʼatlarini taʼminlashimiz shart
|
bet | 5/6 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 16,98 Kb. | | #271672 |
Bog'liq Mavzu O\'zbekiston Respublikasi prezidenti sh. Mirziyoyevning ol-muhaz.orgBirinchidan, biz makroiqtisodiy barqarorlikni va yuqori iqtisodiy oʻsish surʼatlarini taʼminlashimiz shart.
Birinchidan, biz makroiqtisodiy barqarorlikni va yuqori iqtisodiy oʻsish surʼatlarini taʼminlashimiz shart.
Avvalo, inflyatsiyani jilovlamasdan turib, makroiqtisodiy barqarorlikka erishish mumkin emas.
Jahon tajribasini puxta oʻrganib, xalqaro ekspertlarni jalb etgan holda, monetar siyosatni takomillashtirish va narx-navo barqarorligini taʼminlash konsepsiyasini ishlab chiqishimiz zarur.
Oʻtish davrida iqtisodiyot sohasida statistik hisobotlarni toʻgʻri yuritish va davlatning iqtisodiy salohiyatini aniq baholash juda muhimdir.
Shu orqali yalpi ichki mahsulotni xolisona baholashga erishish mumkin.
Shu maqsadda Birlashgan Millatlar Tashkiloti va Xalqaro valyuta fondining Milliy hisoblar tizimini respublikamizda 2020 yil 1 yanvardan boshlab toʻliq joriy etishimiz lozim.
Iqtisodiyotning barqaror oʻsishi, birinchi navbatda, yetakchi sohalar rivojiga bevosita bogʻliqdir.
Qaysi sohada yuqori qiymatga ega mahsulot yaratilsa, biz ana shu sohani birinchi navbatda qoʻllab-quvvatlaymiz.
Shuning uchun iqtisodiyot rivojiga jiddiy turtki beradigan sohalarni rivojlantirish strategiyasini ishlab chiqish va amalga oshirishimiz lozim.
Vazirlar Mahkamasi mamlakatni 2030 yilga qadar ijtimoiy-iqtisodiy jihatdan kompleks rivojlantirish konsepsiyasini ishlab chiqib, xalqaro ekspertlar ishtirokida muhokama qilishni kelgusi yil 1 aprelgacha yakunlasin.
Byudjet mablagʻlaridan samarali foydalanish tizimini yanada takomillashtirish zarur.
Byudjet hisobidan mablagʻ ajratiladigan har qanday dastur yoki loyihaning sifat va miqdor koʻrsatkichlaridan iborat, natijaga yoʻnaltirilgan indikatorlari boʻlishi kerak.
Vazirlar Mahkamasiga ikki oy muddatda ushbu vazifalarni amalga oshirish yuzasidan taklif kiritish topshiriladi.
Kelgusi yil uchun Davlat byudjeti defitsiti 4,5 trillion soʻm atrofida boʻlishi va yalpi ichki mahsulotga nisbatan 1,1 foiz boʻlishi rejalashtirilmoqda.
Vazirlar Mahkamasi va Hisob palatasi hozirdan boshlab qoʻshimcha imkoniyat va manbalar hisobidan byudjet daromadlarini koʻpaytirish, shu orqali kutilayotgan defitsitni kamaytirish yuzasidan aniq choralar koʻrsin.
Shuningdek, bir oy muddatda tashqi bozordagi oʻzgarishlarning iqtisodiyotimizga salbiy taʼsirini kamaytirish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish lozim.
|
| |
Guruh: Bajardi : Tekshirdi - bet 6

|
Guruh: Bajardi : Tekshirdi
|
bet | 6/6 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 16,98 Kb. | | #271672 |
Bog'liq Mavzu O\'zbekiston Respublikasi prezidenti sh. Mirziyoyevning ol-muhaz.orgIqtisodiyotning barcha sohalarini raqamli texnologiyalar asosida yangilashni nazarda tutadigan Raqamli iqtisodiyot milliy konsepsiyasini ishlab chiqishimiz kerak. Shu asosda “Raqamli Oʻzbekiston – 2030” dasturini hayotga tatbiq etishimiz zarur.
Iqtisodiyotning barcha sohalarini raqamli texnologiyalar asosida yangilashni nazarda tutadigan Raqamli iqtisodiyot milliy konsepsiyasini ishlab chiqishimiz kerak. Shu asosda “Raqamli Oʻzbekiston – 2030” dasturini hayotga tatbiq etishimiz zarur.
Raqamli iqtisodiyot yalpi ichki mahsulotni kamida 30 foizga oʻstirish, korrupsiyani keskin kamaytirish imkonini beradi. Nufuzli xalqaro tashkilotlar oʻtkazgan tahlillar ham buni tasdiqlamoqda.
Shuning uchun Hukumatga ikki oy muddatda raqamli iqtisodiyotga oʻtish boʻyicha “Yoʻl xaritasi”ni ishlab chiqish topshiriladi. Bu borada axborot xavfsizligini taʼminlashga alohida eʼtibor qaratish zarur.
Ikkinchidan, iqtisodiyotimiz rivojining muhim sharti boʻlgan faol investitsiya siyosatini izchil davom ettiramiz.
2019 yilda barcha manbalar hisobidan qariyb 138 trillion soʻmlik yoki 2018 yilga nisbatan 16 foiz koʻp investitsiyalarni oʻzlashtirish moʻljallanmoqda.
Bu borada toʻgʻridan-toʻgʻri xorijiy investitsiyalar miqdori joriy yilga nisbatan qariyb 1,5 barobar oshirilib, 4,2 milliard dollarga yetkaziladi. Natijada 142 ta zamonaviy korxona ishga tushiriladi.
Bugungi kunda Oʻzbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlar va ularning natijasi jahondagi yetakchi xalqaro reyting agentliklari tomonidan eʼtirof etilayotganini alohida taʼkidlash lozim.
Masalan, dunyodagi nufuzli “Fitch Ratings” va “Standart & Pooʻrs” reyting agentliklari birinchi marta mamlakatimizning xalqaro suveren kredit reytingini belgiladi.
Ana shu reyting baholari “Barqaror” prognoziga ega boʻlib, bu yaqin 12-18 oy davomida ushbu koʻrsatkichning pasayish ehtimoli kamligini bildiradi.
Oʻzbekiston erishayotgan bunday reyting baholari koʻpgina rivojlanayotgan davlatlarga nisbatan yuqori ekanini qayd etish lozim.
Ushbu reyting agentliklari Oʻzbekistonda valyuta, savdo va narx siyosati erkinlashgani, davlat boshqaruvidagi institutsional oʻzgarishlar, mamlakat oltin-valyuta va byudjet zaxirasi yetarli ekani, davlat qarzining kamligi singari omillarga alohida eʼtibor qaratmoqda.
Kelgusi yilning birinchi choragida yurtimiz tarixida ilk marta Oʻzbekistonning suveren davlat obligatsiyalarini xalqaro moliya bozorlariga chiqaramiz.
Foydalanilgan adabiyotlar
www.ziyonet.
www.fayllar.org
www.myslede
www.arxiv.uz
http://muhaz.org
|
| |
E XERCISES - L in u X ba sics for h acke rs g e t t I n g s t a r t e d w I t h

102
Chapter 10
Hackers commonly use external media to load data, hacking tools, or even
their OS. Once you’re on your target system, you need to understand what
you’re working with, where to find confidential or other critical files, how to
mount a drive to the target, and whether and where you can put those files
on your system. We cover all of these topics, plus how to manage and moni-
tor storage devices, in this chapter.
We begin with the directory known as
/dev, which you’ve probably
already noticed in the directory structure:
dev is short for
device, and every
device in Linux is represented by its own file within the
/dev directory. Let’s
start out by working with
/dev.
Ayniqsa, har qachongidan ham ogʻir boʻlgan bu yilgi mavsumda mirishkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida taʼkidlashni istardim

|
Ayniqsa, har qachongidan ham ogʻir boʻlgan bu yilgi mavsumda mirishkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida taʼkidlashni istardim
|
bet | 2/6 | Sana | 19.09.2024 | Hajmi | 16,98 Kb. | | #271672 |
Bog'liq Mavzu O\'zbekiston Respublikasi prezidenti sh. Mirziyoyevning ol-muhaz.orgAyniqsa, har qachongidan ham ogʻir boʻlgan bu yilgi mavsumda mirishkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida taʼkidlashni istardim.
Ayniqsa, har qachongidan ham ogʻir boʻlgan bu yilgi mavsumda mirishkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida taʼkidlashni istardim.
Aholi farovonligini oshirish maqsadida joriy yilda ish haqi, pensiya, stipendiya va ijtimoiy nafaqalar miqdori oʻtgan yillarga nisbatan sezilarli ravishda oshirildi. Xususan, pedagog xodimlarning ish haqi soʻnggi 10 yilda birinchi marta 50 foizgacha koʻpaytirildi.
Koʻrilgan chora-tadbirlar tufayli aholining real umumiy daromadlari 2017 yilga nisbatan 12 foizga oshdi.
“Har bir oila – tadbirkor”, “Yoshlar – kelajagimiz” kabi dasturlar doirasida 2 trillion soʻmga yaqin mablagʻ ajratilib, joylarda 2 ming 600 dan ortiq biznes loyihalari amalga oshirildi.
Bu yildan boshlab, soliqlarning prognozdan oshirib bajarilgan qismi hisobidan hududlarda 5,5 trillion soʻm qoʻshimcha mablagʻ qoldirildi.
Bu, oʻtgan yilga nisbatan 6 barobar, 2016 yilga nisbatan esa – shunga eʼtibor berishingizni soʻrayman – 32 barobar koʻpdir.
Hurmatli yurtdoshlar!
Yakuniga yetib borayotgan yil barchamiz uchun muqaddas Vatan timsoli boʻlgan qishloqlarimiz, mahallalarimizni obod qilish boʻyicha ulkan ishlar boshlangan yil boʻldi.
Xususan, “Obod qishloq” va “Obod mahalla” dasturlari xalqimiz tomonidan katta mamnuniyat bilan kutib olindi. Joriy yilda bu boradagi qurilish va obodonlashtirish ishlariga 3 trillion soʻm mablagʻ yoʻnaltirildi.
Natijada 416 ta qishloq yangicha qiyofaga ega boʻldi.
Oʻtayotgan yilda hayotimizning boshqa sohalarida, jumladan, ilm-fan, taʼlim-tarbiya, madaniyat va sanʼat, sport sohalarini rivojlantirish yoʻlida ham muhim qadamlar qoʻyildi. Ayniqsa, yurtimiz yoshlari Indoneziyada boʻlib oʻtgan Osiyo va Paraosiyo oʻyinlarida, Argentinada oʻtkazilgan oʻsmirlar Olimpiadasida yuqori oʻrinlarni olgani barchamizni quvontirdi.
Hurmatli parlament aʼzolari!
Xalqaro munosabatlarda ochiq va amaliy, faol tashqi siyosat olib borilayotgani tufayli ishonchli hamkor sifatida mamlakatimizning xalqaro obroʻsi tobora ortib bormoqda.
Barcha qoʻshnilarimiz bilan doʻstona va oʻzaro ishonch ruhidagi munosabatlarni yanada mustahkamlash bizning asosiy vazifalarimizdan biriga aylandi.
2018 yilda 18 ta davlatlararo rasmiy tashriflar amalga oshirildi va 52 milliard dollarlik 1 ming 80 ta loyiha boʻyicha kelishuvlarga erishildi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ayniqsa, har qachongidan ham ogʻir boʻlgan bu yilgi mavsumda mirishkor dehqon va fermerlarimiz fidokorona mehnat qilganlarini alohida taʼkidlashni istardim
|
Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish maqsadida raqamli infratuzilmani yanada modernizatsiya qilish chora-tadbirlari

Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish maqsadida raqamli infratuzilmani yanada modernizatsiya qilish chora-tadbirlari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish maqsadida raqamli infratuzilmani yanada modernizatsiya qilish chora-tadbirlari
|
Şinin Amerika markalanma nümünəsi, məs...31 10.5 R 16 109S.,R

Şin deşildikdə hava şindən çıxır,lakin o, xüsusi konstruksiyası hesabına işçi vəziyyətdə
qalır.Şinin çiyin nahiyəsində,yan böyüründə və brekerdə sintetik materialdan xüsusi
taxma var,onlar şinin qatlanmasına və qızmadan dağılmasına imkan vermir.Bridgestone
kompaniyasının”(Run Flat”Run on Flat)təhlükəsiz şinləri (şəkil 5.25)də şinin yan
tərəflərinin gücləndirilməsi konsepsiyasına əsaslanır.Adi şinlər boşaldıqda,şin avt-bilin
çəkisinin təsiri ilə əzilir,bortlar diskdən aralanır və yan tərəflər yola toxunur.Sürtünmə
nəticəsində bir neçə km yol keçidikdə şin tam məhv olur.Run Flat şinlərinin
gücləndirilmiş yan tərəfləri şini diskdə saxlayır və şin deşildikdən və hava tam itirildikdən
sonra da avt-bilin çəkisini saxlaya bilir. Bu zaman avt-bilin bütün dinamiki təhlükəsizlik
sistemləri,məs.ABS,ESP,DSC,CBC və s. aktiv qalır.Contiental konserninin Conti Seal
texnologiyası şinin daxili səthinə özlüklü kütlənin çəkilm əsini nəzərdə tutur(şəkil 5.26).
Bu mismar,şurup və digər tikanlı məhsullardan yaranan deşiklərin plomblanmasına
imkan verir.Dəlmə nəticəsində yaranan deşik dərhal və təzyiqin itməməsi ilə yapışır.
Conti Seal texnoligiyası ilə şində
5 mm-ə qədər diametrli deşiklərin müstəqil
Yük xarakteristikaları - T texniki kolleci

|
T texniki kolleciBog'liq NV-konstruksiyası-və-nəzəriyyəsiYük xarakteristikaları
Avtomobil mühərrikləri
istismar şəraitində çox az hallarda tam güc rejimində işləyir.Ən
çox aralıq yük rejimlərindən istifadə olunur.Tam drossel və ya tam yanacaq verilişi )
rejim əsas iş rejimi (istismar rejim) sayılmadığına görə,mühərrikin kefiyyətini xarakterizə
etmək üçün təkcə sürət xarakteristikası kifayət deyilir.Sürət xarakteristikası ilə yanaşı
yük xarakteristik çıxarılır.Sabit dövrlər sayında mühərrikin yanacaq sərfinin və başqa
göstəricilərinin onun gücündən ,burucu momentindən və ya orta effektiv təzyiqqindən
asılılıq qrafik şəkildə göstərən yük xarakteristiksası deyilir.Sabit dövrlər sayında yük
rejimi karbtlu mühərriklərdə yanıcı qarışığın miqdarını təmzinləyən drossel qapağı ,
dizellərdə isə Tsikllik yanacaq verilişinin miqdarını təmzinləyən nasos tamasesi vasitəsi
ilə dəyişdirilir.
Kor-lu mühərrikin yük xarakteristiksasının forması l.117-ci şəkildə göstərilmişdir.Absis
oxu üzərində qəbul olunmuş miqyasla mühərrikin yük və parometləri (prometlər % də
göstərə bilər.) effektiv gücü (Ne),burucu momenti (Me) və ya orta effektiv təzyiqi (Pe)
qeyd edilir.Ordinat oxu üzərində isə müəyyən miqyası saatlıq və xüsusi yancaq sərfləri
(6j və ge),həmçinin sınağın məqsədinə uyğun olan başqa göstəricilər,məsələn
doldurma əmsalı (n
1
) və ya forma borusundakı seyrəklik (Ap) f i,ə (n
1
,n
m
,n
e
)artıqlıq
əmsalı (L) və s. parametrlər qeyd oluna bilər.Mühərrikin drossel qapağının tam açıq
vəziyyətində qəbul edilən dövrlər sayına müvafiq gücü 100% güc hesab olunur: 0%
güc isə həmin dövrlər sayında mühərrikin boş işləməsinə müvafiqdir .Boş işləmə zamanı
mühərrikin müəyyən qədər yanacaq sərf etdiyi üçün saatlıq sərf əyrisi kordinat
başlanğıcından keçmir.
Yüksüz işləmə rejimində Ne =0 olan vaxt , saatlıq sərf son azalma həddinə,xüsusi sərf
ge=G
j
.
1000/Ne=
8
çatır
Bu vaxt saatlıq sərf mühərrikin tipindən asılı olaraq tam sərfini 15 : 30 %-ni təşkili
edir.Dövrlər sayında alınmış minimal yanacaq sərflərini həmin mühərrikin maksimum
qənaetlilik əyrisi (optimal yük xarakteristikası ) ilə müqaisə etməklə, korbratorun
təkmilliyini xarakterizə etmək olar.
Karbüratorlu mühərrikin yük xarakteristikası
|
| |
yapəşdırılması mümkün olur və avt-bil inamla hərəkətini davam etdirə

antena, idarəetmə bloku,displey.Bort kompüteri olduqda şinlərdə təzyiq haqda
informasiyanın göstərilməsi üçün kompüterin displeyindən istifadə edilir.
İXTİSASLAŞDIRILMIŞ AVTOMOBİLLƏR.
Hərəkət tərkibinin ixtisaslaşdırılmasının əsas istiqamətləri. İxtisaslaşdırılmış
avtomobi nəqliyyatı vasitələrinə kuzovları müəyyən novlü yüklər daşımaq üçün
uyğunlaşdırılmış avtomobillər, sementdaşıyanlar, paneldaşıyanlar. metalıdaşıyanlar,
borudaşıyanlar. taxta-şalbandaşıyanlar. Çörək-bulki, ət məhsulları, hazır paltor, mebel
və s. daşıyan avtomobillər daxildir. İxisaslaşdırılmış avtomobillərdən istifadə
olunması çox sərfəlidir. Çünki onlar daşının yükün yaxşı qalmasını təmin edir, çox
hallarda yük-boşaldma işlərini yüngülləşdirili (məsələn taxta-şalban daşıyanla,
metaldaşıyanla, sementdaşıyanlar və s.). İxtisaslaşdırılmış avtomobillərin ümumi
təyinatlı avtomobil nəqliyyatı vasitələrinin üstünlüyü aşağıdakılardır:
1) Daşıma prosesinə yükün miqdarını və keyfiyyətini yaxşı vəziyyətdə saxlanmasını
təmin edir.
2) Yükləmə və boşalma proseslərin yüksək mexanizasiyası.
3) Spesifik (xüsusi) növ yükləri daşımaq imkanı.
4) Yüklərin tarazlaşdırılmasına və qablaşdırılmasına çəkilən xərclərin azaldılması.
5) Daşımada gigiyenik şəraitin yaxşılaşdırılması və təhlükəsizliyin yüksəldilməsi.
İxtisaslaşdırılmış avtomobillərin istifadəsinin çatışmamazlığı aşağıdakılardır
1) Ümumi təyinatlı avtomobil nəqliyyatlarına nisbətən yüksək istehsal dəyəri.
2) Bəzi modellərinə nisbətən bəzi hallarda nominal yükgötürmə qabiliyyətinin aşağı
salınması.
3) Yükləmə-boşaltma şəraitinin pisləşməsi baş verə bilər.
4) Qulluğun ağırlığının artması.
5) Sürücülərin daha yüksək dərəcəlilik
6) Çox hallarda geriyə qayıtdıqda boş yürüşün olması.
Müasir dövrdə 75% yükü ixtisaslaşdırılmış avtomobillərlə daşıyırlar. Hal hazırd xalq
təsərüfatının bütün sahələrində bu növ nəqliyyatdan geniş istifadə edilir. Onların
yük götürmə qabilyyatı çox və daşınan yükü lazım olan məntəqiyə salamat
halda catdıra bilir.Getdicə bu növ nəqliyyatlar daha geniş istifadə olunur
İki körpülü qoşqular - T texniki kolleci

II – ci semester.
Avtomobil nəqliyyat vasitələrinin konstruksiyası və nəzəriyyəsi
2-ci hissə
Ağır yük daşınma qoşquları və yarımqoşquları
İri qabaritli İnşaat yükləri daşıyan qoşqu və
yarımqoşqular
İri yükqaldırma qabiliyyətinə malik qoşqular ( 20t dan artıq ) adi qoşqulardan fərqli
olaraq xüsusi konstruksiyaya malik olurlar.Bu cür qoşquları 3 körpülü, məsələn
yükqaldırma qabiliyyəti 20t olan ÇMZAP5203 B ( şəkil 231q ) və ya 4 körpülü
ÇMZAP5212 ( şəkil 231 d )yükqaldırma qabiliyyəti 60t olan qoşqular kimi istehsal
edirlər.İriqabaritli bölünməz yüklərin dolub – boşaldılmasının asanlaşdırılması məqsədilə
bu qoşquların 3 ramasının ağırlıq mərkəzini çox aşağı salırlar.1 ramaltl
ığında resorların köməyilə qabaq körpü bərkidilib ki,bu da 2-8 təkərə malik ola bilir. 2
lebedkası (tros oymağı) yüklənməni asanlaşdırmaq üçündür. ( şəkil 234 a ) . 4 trapları
da məhz bu məqsəd üçündür ki, onun vasitəsilə qoşqunun üzərinə özüyeriyən
mexanizmlər qalxa bilsin.Qoşqunun təkər tormoz mexanizmləri pnevmatik intiqala malik
olub öz hərəkətini dartqının tormoz sistemindən alır.Uzunluğu dəyişdirilə bilən qoşqular ,
uzunluğu böyük olan yüklərin daşınması üçün nəzərdə tutlurlar ( rels,taxta – şalban
,boru və s.) və 9 ramasından ( şəkil 234b ) ibarət olurlar ki, bu da şkvorenin üzərində 6
dayaqları olan dönmə atcığı ilə təmin olunmuşdur.Dayaqların vertikal vəziyyəti 7 zənciri
vasitəsilə qorunur.Qoşulma 5 qurğusu hərəkətlidir. 5 qurğusunun dartqı ilə qoşulması
üçün onun sonunda petlə quraşdırılmışdır.Uzunluğu dəyişə bilən qoşquların təkərləri
idarə olunan da ola bilərlər.
Yarımqoşqular - T texniki kolleci

|
T texniki kolleciBog'liq NV-konstruksiyası-və-nəzəriyyəsiYarımqoşqular.
Yarımqoşqular yəhərli dartıcı avtomobillərə qoşularaq işlədilmək üçün nəzərdə
tutulmuşdur. Yarım Qoşquların yükgötürmə qabiliyyətindən asılı olaraq onlar biroxlu,
yaxud ikioxlu buraxılır. Yarımqoşquların çoxu furqon tipli kusovlu buraxılır.Belə
yarımqoşquların bütöv metal yaxud qaynaqlanmış daşıyıcı konstruksiyalı kuzovu vardır.
Bu kuzov əsasdan və əyilmiş qövs şpanqout şəklində hazırlanmış və əsasən
pərçimlənmiş ya da qaynaqlanmış karkasdan ibarətdir. Yarımqoşqunun kuzovunun
döşəməsi pilləlidir, arxa hissəyə getdikcə aşağı enir. Əsasın qabaq hissəsində dartıcı
avtomobil ilə birləşdirmək üçün dayaq-qoşma qurğusu vardır. Dayanacaqda (dartıcı
avtomobilsiz) üfüqü vəziyyətdə saxlanıla bilməkdən ötrü yarımqoşqu dayaq qurğusu ilə
təchiz olunmuşdur. Dayaq qurğusu diyircəkli teleskopik dayaqlar şəklində olub, hərəkət
zamanı yığışdırıla bilər. Yarımqoşquların hamısında dartıcı avtomobilin tormoz
sistemindən ötürücü olan təkər tormozları, habelə dayanacaq tormozları qurulur.
Yarımqoşqularla işləmək üçün yəhərli dartıcı avtomobillərdən istifadə olunur. Yəhərli
dartıcı avtomobillər Respublikamızda istehsal olunan yük avtomobillərinin əsas
modellərinin bazasında buraxılır.Yəhərli dartıcı avtomobillər qısabazalı düzəldilir (onların
qabaq və arxa oxları arasındakı məsafə yük avtomobillərinin qabaq və arxa oxları
arasındakı məsafədən kiçik olur). Yəhərli dartıcı avtomobillərin kuzovu yoxdur. Bunun
əvəzinə çərçivənin arxa hissəsində yırğalanan dayaq-qoşma qurğusu qoyulur.
Yarımqoşqu həmən qurğuya söykənir.Yırğalanan yəhər qurğusu əsasdan (1), dayaq
lövhəsindən (2), və balansirdən (4) ibarətdir. Əsasın lövhəsi dartıcı avtomobilin çərçivəsi
üzərində yerləşdirilmişdir. Balansir və yəhər lövhəyə oynaqlı birləşdirilir. Balansirin oxu
dartıcı avtomobilin oxu boyunca yönəldilmişdir və yəhərə (balansirlə birlikdə dartıcı)
balansirlə birlikdə dartıcı avtomobilin köndələninə yırğalanmağa imkan verir. Yəhərin
oxu dartıcı avtomobilin oxuna perpendikulyar vəziyyətdədir və yəhərə uzununa
istiqamətdə yırğalanmağa şərait yaradır.Yarımqoşquya qoşulmaqdan ötrü yəhər
yarımavtomat qıfıl qurğusu ilə təchiz olunmuşdur. Avtomobil qatarının özbaşına
ayrılmasının qarşısını almaq üçün qoruyucu (3) nəzərdə tutulmuşdur. Qoruyucu qoşulma
qurğusunu bağlı vəziyyətdə saxlayır.
|
| |
Mühərrikin sürət xarakteristikası

|
Mühərrikin sürət xarakteristikasıBog'liq NV-konstruksiyası-və-nəzəriyyəsiMühərrikin sürət xarakteristikası
Bildiyimiz kimi mühərrikin effektiv gücü aşağıdaki düsturlarla təyin olunur.
Ne=Re V
n
.
i
.
n/450 q
.
a.q. və N
e
=P
e
V
n
i n/2 n r kvm.
Bu düsturdan görünür ki,hər hansı mühərrikin gücünün dəyişməsi ,orta effektiv
təzyiqdən (Pe) və dövrlər sayından asılıdır (n).
Mühərrikin gücünün və eləcə də başqa göstəricilərinin dövrlər sayından asıllıq qrafikinə
mühərrikin sürət xarakteristikalarına deyilir.
Mühərrikin xarici sürət xarakteristikası aşağıdakı nöqtələrdə xarakterizə olunur.
1.n
min
- dövrlər sayının uyğun minimun burucu momenti .
2.Mühərrikin maksimum (Mmax ) , uyğun maksimum dövrlər sayı Mmax –Nmax
3.Mühərrikin max gücünə və ona uyğun dövrlər sayı .Nmax –n
N
4.Max dövrlər sayı və ona uyğun güc. n
max
- N
nmax
Bu nöqtələrdə 2-ci və 3-cü mühərrikin pasport adlanır.
Xarici sürət xarakteristikası 2 üsulla hesablanır.
1.Təcrübəli üsulla : Mühərrikin güc asıllığı belə hesablanır
2.Analtik üsulla Ne=Me
.
n
e
:716,2
.
a.q.
Avt-l hərəkət edən zaman onda dartı qüvvələri və müqavimət qüvvələri təsir edir. Dartı
qüvvələri avt -lin aparan təkərlərində mühərrikin işi nəticəsində yaranır.Müqavimət
qüvvələri təkərin yol ilə reaksiyasından ,havanın müqavimə tindən və antlin
transsmissiyasından yaranan sürtünmə qüvvələrindən əmələ gəlir.Müxtəlif sürətlərdə
avt-lin aparan hərəkətlərinə təsir edən dartı qüvvələrini və müqavimət qüvvələrini təyin
etmək məqsədi ilə mühərrikin sürət xarakteristikasından istifadə olunur.
Kar-lu mühərrikində hava qapağı və drossel qapağının tam açıq vəziyyətində dizel
mühərriklərində isə tam gedişində yəni yanacağın maksimum verilisində mühərrikin
effektiv gücünün burucu momenti dirsəkli rolun dövrlər sayından asılılığına xarici sürət
xarakteristikası deyilir.Xarici sürət xarakteristikası xüsusi stendlərdə təyin olunur.
Tam yanacaq sərfi alınan sürət xarakteristikası xarici sürət xarakteritiksı tam omayan
yanacaq sərfindən alınan sürət xarakteristikası isə natamam sürət xarakteristiksı
adlanır.
|
| |
Nizamlama xarakteristikası

də minimum xüsusi sərfə uyğun gələcəkdir. Optimal tezləştdirmə bucağı
eyni vaxtda
mühərrikin iki əsas göstəricisinə güc və qənaətliliyinə görə əlverişli nizamlanmasını
təmin edir. Minimal xüsusi sərfə uyğun gələn sərtlik dərəcəsi yol verilən həddən
yuxarı olarsa, tezləşdirtə bucağı bir qədər azaldılır.
Ağır yük daşıyan –yarımqoşqular və qoşqular

sabit qalır.Deməli tsikldə silindrin yanma məhsullarından təmizlənməsi və yeni qarışıqla
doldurulması prosesləri yoxdur. 3)ətraf mühitə istilik verilmir,sıxma və genişlənmə
prosesləri adiabatikdir.4)yanacağın yanması , istilik mübadiləsi , silindrlərin
təmizlənməsi prosesləri əvəzinə işçi cismə isti mənbədən Q1 istiliyinin verilməsi və
ondan Q2 istiliyinin alınması prosesləri gedir.İsti mənbədən istilik sabit
həcmdə(V=const) ,sabit təziqdə (p=const) və ya həm həcmdə,qismən sabit olduğu
(qismən V=const,qismən də p=const) şəraitdə, soyuq mənbəyə isə istilik yalnız sabit
həcmdə (V=const) verilir. Tsikldə istiliyin mexaniki işə çevrilməsi mümkün olan
dərəcədədə, yəni ideal tsiklin termodinamik faydalı iş əmsalı maksimum qiyməyə
malikdir.Porşenli mühərriklər nəzəriyyəsində ideal tiskldən başqa nəzəri və real tsikllər
də öyrənilir. NƏZƏRİ TSİKL ideal tsikldən onunla fərqlənir ki, ondakı içşi cisim real
mühərrikdə olduğu kimi tərkibi və istilik tutumu dəyişən real qazdır.Yanacaq
tamamilə yanır, istilik itkiləri yoxdur(istilik mübadiləsi yoxdur) və həmçinin yanma
prosesi ideal tsikldəki istilik tutumu verilmə qanunları üzrə gedir.Real tsikllər
mühərrikin silindrlərində alınır. Tsikl ideal şəraitdə əmələ gəlir və ən yüksək
ğöstəricilərə malik olur.Nəzəri tsiklin əmələ gəlmə şəraiti real tsiklin şəraitinə
yaxınlaşır.Real tsikl isə real mühərrikdə alınır.Nəzəri tsikl ideal və real tsikllərə nisbətən
aralıq yer tutur.Nəzəri tsikl də ideal tsikl kimi yalnız nəzəri olaraq mümkündür,ancaq
onun alınma şəraiti həqiqi tsikin alınma şəraitinə daha yaxındır.İdeal və nəzəri tsikllərin
öyrənilməsindən məqsəd sıxma dərəcəsi , istiliyin verilmə üsulu ( yanma prosesi),
mühərrikin yükü ( verilən istiliyin miqdarı) kimi əsas parametrlərin mühərrikin işinə
təsirini aydınlaşdırmaqdır.
Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova - bet 26

|
Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova
|
bet | 26/45 | Sana | 30.12.2019 | Hajmi | 1,38 Mb. | | #6532 |
433. Üçüncü əsas quruluş hansı elementindir
Mg
Fe
Na
Ag
Ba
434. Maqneziumun yaçeykası necedir
Heksaqonal
Kub
Tetroqonal
Oktaoedr
Düzbucaqlı
435. Şəkildəki qəfəs nəyə aiddir
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova
|
Úsh fazalı shınjırlarda simmetrik hám simmetrik bolmaǵan jumıs rejimler

|
Úsh fazalı shınjırlarda simmetrik hám simmetrik bolmaǵan jumıs rejimler
|
bet | 2/3 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 176,95 Kb. | | #122356 |
Bog'liq Tema-12Úsh fazalı shınjırlarda simmetrik hám simmetrik bolmaǵan jumıs rejimler.
Úsh fazalı sistemalarda paydalanıwshılar júklemesi har bir fazalarda birdey bolsa bul simmetrik rejim dep ataladı, fazalardaǵı júkleniw bahaların biri basqasınan parq qılsa simmetrik bolmaǵan jumıs rejimi dep ataladı.
Úsh fazalı (sinusoidal ) tok shınjırında elektr energiyasınıń paydalanıwshıları úsh fazalı derekke “juldız” yamasa “úshmúyeshlik” sxema boyınsha biriktiriledi. 3 fazalı tok derekgine paydalanıwshılardı qanday jalǵanıwı olardıń hár qaysı fazalarıdıń qarsılıqların qanday muǵdardaǵı nominal kernewge mólsherlengenligine baylanıslı. Paydalanıwshılardı “juldız” sxemada jalǵanǵanda Za, Zv, Zs faza qarsılıqları bas úshleri A, V, S derekten kiyatırǵan liniya sımlarına, aqırǵı ushları bolsa neytral noqat 0' ga jalǵanadı. Úsh fazalı sistema EYUKlardıń biir zamatlıq mánisleri muǵdar jaǵınan bir-birine teń bolıp, faza jaǵınan bir-birinen 1200 ge parıq etedi. Eger liniya sımları hám neytral sımnıń qarsılıǵı nolge teń bolsa, sistema EYUK muǵdarları kernewge teń boladı.
Úsh fazalı shınjırlarda quwatlılıq jáne onı ólsheniwi.
Úsh fazalı sistemalarda quwatılıq barlıq fazalardaǵı quwatlılıqlardıń jıyındısına teń boladı. kVt.
Simetrik júklemeli shınjırda aktiv quwatlılıq
Simetrik bolmaǵan júklemeli shınjırda aktiv quwatlılıq
Reaktiv quwwatlılıq bolsa tómendegishe anıqlanadı
Ol jaǵdayda tolıq quwatlılıq tómendegishe anıqlanadı
Úsh fazalı sistemalardaǵı quwatlılıq barlıq fazalardaǵı quwatlılıq jıyındısısna teń boladı. kVt.
Úsh fazalı sistemadaǵı aktiv quwatlılıq (kVt) PA=IAUA sosA
PB=IB UB sosB
|
| |
Úsh fazalı elektr shınjırlar - bet 3

|
Úsh fazalı elektr shınjırlar
|
bet | 3/3 | Sana | 18.12.2023 | Hajmi | 176,95 Kb. | | #122356 |
Bog'liq Tema-12 PS=IS US sosS
PN=PA+PB+PS
Simmetrik tizim uchun PN=3Pf
Úsh fazalı sistemadaǵı reaktiv quwalılıqlar (BAP, kBAP)
QA=IA UA sinA
QB=IB UB sinB
QS=IS US sinS
QN=QA +QB +QS
Simmetriyalıq sistema ushın QN=3Qf
Úsh fazazlı sistemada tolıq quwatlılıq (VA, VAR) SA=IAUA
SB=IB UB
SS=IS US
SN=SA +SB +SS
Simmetriyalıq sistema ushın SN=3SF
A A
B V
S S
N
5-súwret. Úsh fazalı sistemalarda quwattı ólshew. a) simmetrik; b) simmetrik bolmaǵan rejim ushın.
Úsh fazalı elektr energiya sistemasında oǵada natiyjeliligi joqarı bolǵan energiya sistemasın quramın quraydı. Islewge qolay hámde bir waqtın ózinde úsh fazalı hám bir fazalı elektr energiya paydalanıwshıların isletiw múmkinshiligin beredi.
|
| |
Nazorat savollari - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti
|
bet | 6/35 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #238854 |
Bog'liq AXXBK metodichka-15-01 (1)Nazorat savollari
1. “Galstuk-babochka” tahlili tushunchasiga ta’rif bering.
2. “Galstuk-babochka” tahlilida kо‘rsatilgan omillarini tushuntiring.
3. Ushbu usul qaysi sohalarda qo’llaniladi?
4. Usulning afzallik va kamchiliklarini tushuntirib bering?
3- amaliy ish
Mavzu: Riskni “Sabab-oqibat” usuli yordamida tahlili.
Ishdan maqsad: “Sabab-oqibat” usulidan foydalangan holda axborot xavfsizligidagi risklarni baholashni o’rganishdan iborat.
Qisqacha nazariy ma’lumot
Sabab-oqibat tahlil usuli - bu nosozlik daraxti tahlili va hodisalar daraxti tahlilining kombinatsiyasi. Tahlil kritik hodisadan boshlanadi va yuzaga kelishi mumkin bo'lgan sharoitlarni yoki boshlangan hodisaning oqibatlarini yumshatishga mo'ljallangan tizimlarning ishdan chiqishini ko'rsatuvchi YES / NO mantiqiy elementlari kombinatsiyasidan foydalanib, oqibatlarini ko'rib chiqadi. Nosozlik daraxti yordamida shartlar yoki nosozliklar sabablari tahlil qilinadi.
Qo’llanilishi
Sabab-oqibat tahlili tizimning ishlamay qolishi haqida to'liqroq tushuncha berish uchun dastlab muhim xavfsizlik tizimlarining ishonchliligini ta'minlash usuli sifatida ishlab chiqilgan.
Halokatli hodisaga olib keladigan nosozikliklar mantig'ini ko'rsatish, shuningdek, "Nosozlik daraxtini" tahlil qilishda foydalaniladigan funktsional usuldir, chunki bu ketma -ket nosozliklarni o'z vaqtida tahlil qilishga imkon beradi. Bu usul, shuningdek, hodisalar daraxti bilan mumkin bo'lmagan oqibatlarni tahlil qilishda vaqt kechikishlarini hisobga olishga imkon beradi.
Bu usul muayyan quyi tizimlarning (masalan, favqulodda tizimlar) ishlashiga qarab, muhim voqeadan keyin tizimda sodir bo'lishi mumkin bo'lgan hodisalarni ishlab chiqishning turli usullarini tahlil qilishda ishlatiladi. Agar bu usullar miqdoriy hisoblansa, ular tahliliy hodisaning turli xil mumkin bo'lgan oqibatlari ehtimolini baholaydi.
Sabab-oqibat sxemasidagi har bir ketma-ketlik past darajadagi nosozliklar daraxtlarining kombinatsiyasi bo'lgani uchun, sababli tahlil nosozlik daraxtlarining umumiylashgan tasvirini qurish vositasi sifatida ishlatilishi mumkin.
Qo'llaniladigan sxemalar loyihalash va tadbiq etish bosqichida murakkablik tug'diradi, shuning uchun muvaffaqiyatsizlikning mumkin bo'lgan oqibatlari hajmi, katta xarajatlarni oqlaganida ulardan foydalanish maqsadga muvofiqdir.
Chiqish ma’lumotlari
Tizim va uning nosozlik turlari, shuningdek, nosozlik senariylari haqida tushunchalarga ega bo'lish talab qilinadi.
|
| |
Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova - bet 29

Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Kristalloqrafiya və rentgenoqrafiya” fənninin test sualları 050611- metallurgiya Mühəndisliyi qrup 1126aö Tərtib etdi: dosent N.İ.Əmiraslanova
|
Internet manbalari - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti
|
bet | 35/35 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #238854 |
Bog'liq AXXBK metodichka-15-01 (1)Internet manbalari
1. http://www.razgovorodele.ru/moresec/materials13/automated_control_ systems_7/adm_systems04.php
2. http://wm-help.net/lib/b/book/4177904444/19
3. www. ziyonet.uz – Ziyonet axborot ta’lim portali.
4. www.library.tuit.uz – информационный портал ТУИТ
5. www.intuit.ru – основы информационной безопасности
6. www.citforum.ru/internet/search/art_1.shtml
mundarija
1
|
Risk modeli
|
3
|
2
|
Riskni "galstuk-babochka" usuli yordamida tahlili
|
9
|
3
|
Riskni "sabab- oqibat" usuli yordamida tahlili
|
13
|
4
|
Riskni "nosozliklar-daraxti" usuli yordamida tahlili
|
17
|
5
|
Riskni "vaziyatlar -daraxti" usuli yordamida tahlili
|
22
|
6
|
Riskni identifikatsiyalash
|
26
|
7
|
Risk tahlili
|
30
|
8
|
Riskni baholash
|
34
|
9
|
Riskni qayta ishlash
|
41
|
10
|
Riskni qabul qilish
|
48
|
11
|
Tashkilot risklarini baholash va tahlil qilish
|
51
|
12
|
Riskni jarayonli boshqarish modeli
|
56
|
13
|
Biznesning uzluksizligini ta’minlashda baholash mezonlari
|
65
|
|
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
|
69
|
Tuzuvchilar:
Haydarov E.D. “Axborot xavfsizligi” kafedrasi assistenti, TATU.
Shukurov O.P. “Axborot xavfsizligi” kafedrasi o‘qituvchi-stajyori, TATU.
Shirinov B.B. “Axborot xavfsizligi” kafedrasi assistenti, TATU.
Uslubiy ko’rsatma “Axborot xavfsizligi” kafedrasi majlisida ko’rib chiqilgan va ma’qullangan.
( __ ___________2022 yil ___ – sonli bayonnoma).
Uslubiy ko’rsatma “Kiberxavfsizlik” fakultetining ilmiy-uslubiy kengashida tasdiqlangan.
( __ ___________2022 yil ___ – sonli bayonnoma).
Uslubiy ko’rsatma Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti ilmiy-uslubiy kengashida tasdiqlangan.
( __ ___________2022 yil ___ – sonli bayonnoma).
Bichimi 60x84 1/16. Nashr.list ______.
Buyurtma №_____. Adadi ______.
Shartli bosma tabog’i_______
«Redаksionnom izdаtelskom»da chop etilgan
Toshkent Amir Temur ko’chasi, 108.
|
| |
-qadam: Xavfni kamaytiring, o'tkazing, oldini oling yoki qabul qiling

|
-qadam: Xavfni kamaytiring, o'tkazing, oldini oling yoki qabul qiling
|
bet | 4/35 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #238854 |
Bog'liq AXXBK metodichka-15-01 (1)5-qadam: Xavfni kamaytiring, o'tkazing, oldini oling yoki qabul qiling. Har bir xavf uchun uni kamaytirish, o'tkazish yoki qabul qilish choralarini tanlash kerak.
• Xavfni kamaytirish usullari:
-himoya choralari va nazoratini amalga oshirish;
-protseduralarni takomillashtirish;
̶ Atrof muhitni o'zgartirish;
̶ tahdidga ta'sir etuvchi omillarni o'z vaqtida aniqlash va mumkin bo'lgan oqibatlarini kamaytirish uchun erta aniqlash usullarini joriy etish;
̶ muayyan tahdidlarga duch kelganda ishni davom ettirish va tahdid oqibatlarini kamaytirish imkonini beradigan favqulodda vaziyatlar rejasini ishlab chiqish;
̶ tahdidni amalga oshirish uchun to'siqlar yaratish;
-Xavfsizlik masalalari bo'yicha treninglar o'tkazish.
• Riskni o'tkazish - masalan, ba'zi xavflarni sug'urtalash.
• Risklardan qochish - xavf tug'diradigan faoliyatni to'xtatish.
• Riskni qabul qilish – xavf-xatarni qabul qilish va undan himoyalanish uchun pul sarflamaslik (agar himoya choralari qiymati mumkin bo'lgan zarar miqdoridan oshsa, bu maqsadga muvofiqdir). Ammo shuni yodda tutish kerakki, xavf-xatarni amalga oshirish qo'shimcha oqibatlarga olib kelishi mumkin (masalan, obro'sini yo'qotishi).
Topshiriq
Har bir talaba tanlangan tashkilot bo’yicha xavf-xatarlarni aniqlab, mavjud xavf –xatar bo’yicha tashkilot risklarini tahlillash bosqichlarini taxminiy qiymatlarini aniqlashni amalga oshirsin.
Nazorat savollari
Risk, tahdid va zaiflik tushunchalariga ta’rif bering?
Axborot aktivi nima va u qanday obyektlarni o’z ichiga oladi?
Risklarni tahlil qilishning maqsadini tushuntirib bering?
Risklarni tahlil qilishning qanday bosqichlari bor?
2-Amaliy mashg’ulot.
Mavzu: Riskni “Galstuk-Babochka” usuli yordamida tahlili
Ishdan maqsad: “Galstuk-Babochka” usulidan foydalangan holda axborot xavfsizligidagi risklarni baholashni o’rganishdan iborat
|
| |
Amaliy qism - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti
|
bet | 9/35 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #238854 |
Bog'liq AXXBK metodichka-15-01 (1)Amaliy qism
Rad etish daraxtining sxemasini ishlab chiqish quyidagi bosqichlarga ajratish mumkin:
- tahlil qilinishi kerak bо‘lgan hodisani aniqlash. Bu rad etish yoki rad etishlar ketmaketligi bо‘lishi mumkin. Rad etilish oqibatlari tahlil qilingandan sо‘ng, rad etish daraxtiga oqibatlarni rad etish va intensivlikni pasaytirish qismini kiritish mumkin.
- oxirgi hodisaga olib keladigan sabablar va oqibatlarni rad etilishini aniqlash;
- aniqlangan raddiyalar va sabablarni tahlil qilish, aynan nimaga olib kelganligini aniqlash;
- keyingi tahlil amalga oshirilmaguncha quyi darajadagi tizimga о‘tish tizimni nomaqbul funksiyanallashtirilishi ketma-ket aniqlanaveriladi. Texnik tizimlarda – bu kompanentalarni rad etish darajasi bо‘lishi mumkin. Tahlil qilinuvchi tizimning yeng quyi darajasidagi hodisa va omillar asosiy hodisalar deyiladi;
- Asosiy hodisa ehtimolligini baholash(agar qо‘llanilsa) va oxirgi hodisa oqibatlarining ehtimolligini hisoblash. Miqdoriy baholashning ishonchliligini ta’minlash uchun har bir element uchun kirish ma’lumotlarining tо‘liqligi va sifatitalab qilinadigan ishonchli natijalarni olish uchun yetarli ekanligini kо‘rsatish kerak. Aks holda, rad etish daraxti ehtimollikni tahlil qilish uchun yetarlicha ishonchli emas, ammo sabab-oqibat munosabatlarini о‘rganish uchun foydali bо‘lishi mumkin.
Miqdoriy bahoni aniqlashda rad etish daraxti Bul algebra yordamida soddalashtirilishi mumkin, bu esa takroriy raddiya turlarini hisobga olishga imkon beradi.
Ushbu usul oxirgi hodisa ehtimolligini hisoblashdan tashqari, oxirgi hodisaga olib keladigan minimal qism tо‘plamini aniqlash va ularni oxirgi hodisaga ta’sirini hisoblashga imkon beradi.
Oddiy holatlardan tashqari, Ilova dasturlar paketi odatda diagramma tuzishda ishlatiladi. Bu rad etish daraxtining bir nechta takrorlangan hodisalar bо‘lgan joyda va minimal kesishuvlarni va vaziyatni hisoblash imkonini beradi. Dasturiy ta’minotdan foydalanish usulni tо‘g‘ri va ketma-ket bajarilishini hamda tekshirish imkoniyatini kafolatlaydi. 4.2-rasmda Kompyuterni ishdan chiqish hodisasini rad etis daraxti usuli yordamida tahlili keltirilgan.
4.2-rasm. Kompyuterni ishdan chiqish hodisasini rad etis daraxti usuli yordamida tahlili
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti

|
Muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkеnt axborot tеxnologiyalari univеrsitеti kiberxavfsizlik fakultеti
|
bet | 7/35 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,57 Mb. | | #238854 |
Bog'liq AXXBK metodichka-15-01 (1)Ishni bajarish tartibi
Quyidagi tartib qo'llaniladi:
Kritik (yoki boshlang'ich) hodisani aniqlang (bu nosozlik daraxtining oxirgi hodisasi va "hodisa" daraxtining boshlanish hodisasi).
Voqea sabablarini aniqlash uchun nosozlik daraxtini ishlab chiqiladi va tekshiriladi. Bunda ham nosozlik daraxtini tahlil qilishda ishlatiladigan belgilardan foydalaniladi.
Holatlar ko'rib chiqish tartibini aniqlang. Bu mantiqiy ketma -ketlik bo'lishi kerak, masalan, ular sodir bo'lgan vaqt ketma-ketligi.
Har xil holatlarga qarab oqibatlarning paydo bo'lish yo'llarini yarating Bu bosqich "vaziyatlar-daraxti"ni qurishga o'xshaydi, lekin vaziyatlar-daraxti shoxlari muayyan shart ko'rsatilgan blok sifatida tasvirlanadi.
Har bir shartli blokning nosozligi mustaqil bo'lishi sharti bilan, har bir oqibat ehtimolini hisoblash mumkin. Buning uchun shartli blokning har bir chiqishiga (mos keladigan nosozlik daraxtlari yordamida) ehtimollarni tayinlash kerak. Muayyan natijaga olib keladigan har qanday voqealar ketma -ketligi ehtimoli, ko'rib chiqilayotgan natijaga olib keladigan har bir shartlar ketma -ketligining ehtimollarini ko'paytirish orqali aniqlanadi. Agar bir nechta hodisalar ketma -ketligi bir xil oqibatlarga olib keladigan bo'lsa, unda barcha ketma -ketliklarning ehtimolligi qo'shiladi. Agar ko'rib chiqilayotgan ketma -ketlikdagi shartlarning ishlamay qolishi o'rtasida bog'liqliklar mavjud bo'lsa (masalan, elektr ta'minotining uzilishi bir nechta nosozliklarni keltirib chiqarishi mumkin), unda bog'liqliklarni hisoblashdan oldin aniqlash kerak.
Chiqish ma'lumotlari
Sabab-oqibat tahlil natijasi - bu tizim qanday qilib nosozlikka uchrashi mumkinligi, uning sabablari va oqibatlarini ko'rsatuvchi sxematik tasviri, shuningdek, har bir mumkin bo'lgan oqibatlarning ehtimolligi miqdoriy bahosini aniqlashga yordam beradi. 3.1-rasmda sabab oqibat tahliliga misol keltirilgan.
3.1-rasm. Sabab-oqibat tahlili
Ushbu tahlilda hodisa sifatida ma’lumotlarni sirqib chiqishi hodisasi olingan.
Afzalliklari va kamchiliklari
Sabab-oqibat tahlili "vaziyatlar daraxti" va nosozlik daraxtini birgalikda tahlil qilish bilan bir xil afzalliklarga ega. Sababiy tahlil tizimning har tomonlama ko'rinishini beradi
Kamchiliklari shundan iboratki, bu usul sxemani tuzishda ham, miqdoriy aniqlashda bog'liqliklarni hisobga olish usulida ham, "xato daraxti" va hodisalar "daraxti" ni tahlil qilishdan ko'ra murakkabroqdir.
Topshiriq
Ushbu ishda talaba bо‘lishi mumkin bо‘lgan ixtiyoriy xavfli hodisani sabablari va oqibatlarini “Sabab-oqibat” tahlili usulida aniqlaydi. Ularni oldini olish va oqibatlarini kamaytirish choralarini ishlab chiqadi. Berilgan nazorat savollariga javob yozadi.
|
| |