nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bilimlerdi ulıwmalastırıw sabag’ı

|
Bilimlerdi ulıwmalastırıw sabag’ı Pdf ko'rish
|
bet | 111/140 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,58 Mb. | | #241765 |
Bog'liq Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikasıBilimlerdi ulıwmalastırıw sabag’ı.
Bilimlerdi ulıwmalastırıw sabag’ı
to’mendegi bo’limlerden tu’radı: sabaqtın’ maqseti h’a’m wazıypaları menen
tanıstırıw; ta’lim-ta’rbiyalıq wazıypalardı orınlaw; sabaqtı juwmaqlaw; u’yge tapsırma
beriw.
Ha’zirgi waqıtta ulıwmalastırıw sabag’ı ken’ tarqalmaqta. Olar mektep
geografiya kurslarının’ h’a’mmesinde ko’zde tutılg’an. Ko’p jag’daylarda bunday
sabaqlardı ulıwmalastırıwshı ta’kirarlaw sabag’ı dep te ataladı. Sebebi bilimler
ulıwmalastırılg’anda olar a’lbette ta’kirarlanadı.
Bilimlerdi ulıwmalastırıwdın’ a’h’miyeti to’mendegishe:
Bilimlerdi ulıwmalastırıw oqıwshılar sanasına du’nya qaras ideyaların
qa’liptestiriwde u’lken a’h’miyetke iye.
Bilimlerdi ulıwmalastırıw h’a’r bir geografiya predmetindegi bilimlerdi
sistemalastırıwda yag’nıy ta’rtipke salıwda u’lken a’h’miyetke iye.
Yag’ni, geografiyalıq obektler uqsas belgilerge qarap sistemalarg’a yamasa
toparlarg’a bo’linedi. Ma’selen: da’rya alapları, tegislik landshaftları, sho’ller,
rawajlanıp atırg’an ma’mleketler, rawajlang’an ma’mleketler, evropoidlar,
mongoloidlar, negroidlar h’a’m t.b.
Sonın’ ushın ulıwmalastırıwshı sabaqlardı iri bo’limlerdi u’yrenip bolıng’annan
son’ o’tkiziledi.
Ulıwmalastırıwshı sabaqlardın’ tiykarg’ı o’zgesheliklerdin’ biri oqıwshılar
bilimlerin sistemalastırıw h’a’m ulıwmalastırıw tiykarında jan’a bilim h’a’m
ko’nlikpelerge iye bolıwı bolıp tabıladı. Sonın’ ushın oqıwshılar o’zlerinin’ bilimlerine
tiykarlanıp du’nya qaras ideyalarının’ ulıwma belgileri, printsiplerin iyelew boyınsha
geografiyalıq ko’nlikpelerge iye boladı.
161
SORAW HA’M TAPSIRMALAR
1. Kirisiw sabag’ı qanday sharayatlarda o’tiledi?
2. Kirisiw sabag’ının’ maqseti nelerden ibarat?
3. Aralas sabaq qanday quramlı bo’limlerden ibarat?
4. Aralas sabaqtın’ maqseti nelerden ibarat?
5. Jan’a temanı u’yreniw sabag’ı qanday sharayatda o’tkiziledi?
6. Sabaqtın’ tiykarg’ı tu’rlerinin’ sızılmasın sızın’.
7. Geografiyalıq ko’nlikpelerdi qa’liplestiriw sabag’ı qanday quramlı bo’limlerden
ibarat?
8. Qaysı sabaq tu’ri ju’da’ kem qollanıladı?
|
| |
Foydalanilgan - Qarshi davlat universiteti international scientific and practical conference on algorithms and current...

82
Annotatsiya.
Maqolada shaxsiy kompyuterlarning
nosozliklarini aniqlash, ularni
diagnostika qiluvchi dasturiy vositalarni tadqiq etish masalalari qarab chiqiladi. Shu
muammolar bo‘yicha mualliflar tomonidan Python tili asosida
yaratilgan ekspert tizimi
muxokama qilinadi.
Аннотация.
В статье рассматриваются вопросы обнаружения неисправностей
персональных компьютеров и исследования программных средств их диагностики.
Для этих задач
обсуждается экспертная система, созданная авторами на основе
языка Python.
Abstract.
The article deals with the detection of failures
of personal computers and
research of software tools for their diagnostics. For these tasks, an expert system created
by the authors based on the Python language is discussed.
VIII-BAP. MAShQALALI OQITIW METODLARI

88
Ekonomikalıq-geografiyalıq
mashqalalarda
insaniyattın’
tiykarg’ı
mashqalaları qatarına kiredi. Ma’selen: ta’biyiy resurslar h’a’m olardan aqılg’a
muwapıq paydalanıw;
Xalıqtanıw h’a’m demografiyalıq mashqalalar, o’ndiristi jaylastırıw h’a’m
rawajlandırıw mashqalaları, transport h’a’m xalıq aralıq ekonomikalıq qatnasıqlar
mashqalaları,geoekologiyalıq mashqalalar, ta’biyat h’a’m ja’miyettin’ o’z-ara
ta’siri na’tiyjesinde ju’zege keledi h’a’m olardı to’mendegi toparlarg’a bo’liwimiz
mu’mkin:
- ta’biyiy resurslardan u’nemli paydalanıw mashqalaları;
- ta’biyattı qorg’aw mashqalaları;
- ta’biyattı tiklew mashqalaları;
Ta’biyattan h’a’m ta’biyiy resurslardan maqsetke muwapıq paydalanıw
mashqalaları h’a’zirgi da’wirde barlıq pa’nler aldında turg’an ulıwma insanıylıq
mashqala bolıp esaplanadı. Ta’biyattan nadurıs paydalanıw aqıbetinde u’lken
maydanlarda topıraqlar shorlanıp, samal h’a’m suw eroziyası aqıbetinde topıraqtın’
sıpatı to’menlep ketken, jaylawlardan intensiv paydalanıw aqıbetinde olardın’
o’nimdarlıg’ı kemeygen, o’simlik resurslarınan nadurıs paydalanıw
natiyjesinde
tog’ay maydanları qısqarıp ketken. An’shılıqtın’ rawajlanıwı menen insaniyat
tariyxında ko’p h’aywanlar pu’tkilley qırılıp ketken yaki pu’tkilley jog’alıp ketiw
aldında.
Sol sebepli ta’biyattı h’a’m ta’biyiy resurslardı asıraw maqsetinde pu’tkil
du’nya ju’zinde qorıqxanalar, milliy bag’lar, biosferalıq rezervatlar, buyırtpa
xanalar sho’lkemlestirilgen. Du’nya ju’zi boyınsha jog’alıp baratırg’an o’simlik
h’a’m xaywanat du’nyasın saqlap qalıw u’shın Qızıl kitapqa kiritildi.
Ha’zirgi waqıtta insan ta’repinen buzılg’an ta’biyat
komplekslerin tiklew
boyınsha ju’da’ u’lken jumıslar a’melge asırılmaqta. Sanaattın’ rawajlanıwı
na’tiyjesinde payda bolg’an texnogen landshaftlar bag’larg’a, tog’aylarg’a, dem
alıw orınlarına aylandırılmaqta.
Geografiya ta’liminin’ tiykarg’ı wazıypalarının’ biri mashqalalı sabaq
texnologiyaların islep shıg’ıw barısında joqarıdag’ı mashqalalardan ken’nen
paydalanıw h’a’m olardı oqıwshılar sanasına teren’irek sin’diriwden ibarat.
Mashqalalı ta’lim texnologiyasın islep shıg’ıwda O’zbekstan h’a’m Orta
Aziyadag’ı mashqalalardan ken’irek paydalansa na’tiyje beredi. Ma’selen, Aral
mashqalası,
awıl
xojalıg’ının’
rawajlanıwı,
topıraqtın’
shorlanıw
mashqalası,qazılma baylıqlardı aqılg’a muwapıq o’zlestiriw h’a’m t.b.
Vaxabov X., Gaypova r., Tursinov m - bet 110

160
15. 5. Ta’kirarlaw, ulıwmalastırıw h’a’m bilimlerdi tekseriw sabaqları
Ta’kirarlaw sabag’ı.
Geografiya ta’liminde ken’ tarqalmag’an, ju’da’ kem
jag’daylarda g’ana qollanıladı. Sebebi, h’a’r bir geografiya sabag’ında turaqlı tu’rde
oqıwshılardı bilim h’a’m ko’nlikpeleri tekserilip barıladı.
Ta’kirarlaw sabaqları to’mendegi jag’daylarda qollanıladı:
İri bo’limler h’a’m temalar o’tip bolıng’annan son’ bilimlerdi bekkemlew
maqsetinde;
Jan’a tema materialı aldın’g’ı sabaqlar menen baylanısqan bolsa,
ta’kirarlaw jan’a temanı o’zlestiriwge ja’rdem berse;
Geografiya ta’liminde ta’kirarlaw sabag’ın qashan h’am qaysı temanı u’yreniwde
qollawdı oqıtıwshı sheshedi. Ta’kirarlaw sabaqların to’mendegi temalardı u’yreniwden
son’ qollanıw mu’mkin: jer qabıqları, materikler h’a’m okeanlar ta’biyiy geografiyası.
-su’wret. Ju’nya ju’zi xojalıg’ının’ strukturası

155
Bul sabaqlarda to’mendegi maqsetler a’melge asırıladı: jan’a temanı u’yreniw;
geografiyalıq ko’nlikpelerdi qa’liplestiriw; alıng’an bilim h’a’m ko’nlikpelerdi
tekseriw.
Aralas sabaqlar to’mendegi bo’limlerden ibarat: sho’lkemlestiriwshi bo’lim. Bul
bo’limde joqlama qılınadı, oqıwshılardın’ sabaqqa tayarlıg’ı yag’nıy oqıw quralları;
u’yge berilgen wazıypa tekseriledi; jan’a sabaqtın’ maqseti h’a’m wazıypaları, aldın’g’ı
sabaq penen jan’a tema arasında baylanıslılıq anıqlanadı h’a’m tu’sindiriledi; alıng’an
bilimler bekkemlenedi h’a’m sabaqta oqıwshılar
iskerligi tekseriledi; u’yge tapsırma
h’a’m onı orınlaw boyınsha ko’rsetpeler beriledi. ( İ.V. Dushina, 1985).
Aralas sabaqtın’ bo’limlerindegi maqsetlerdi a’melge asırıwda o’z aldına
metodlar tanlanadı, oqıtıwshı h’a’m oqıwshılardın’ birgelikte iskerliginin’ formaları
islep shıg’ıladı.
Degen menen, aralas sabaqtın’ turaqlı tu’rde bir formada o’tiliwi
oqıwshılardın’ sabaqqa qızıg’ıwshılıg’ın h’a’m dıqqatın pa’seytirip jiberedi h’a’mde
olardı zeriktirip qoyadı. Sonlıqtan aralas sabaqtın’ quramın, metodların h’a’m
do’retiwshilik formaların tez-tez almastırıp turıw lazım boladı.
Aralas sabaq to’mendegi jag’daylarda o’tkiziledi: ko’p saatlarg’a mo’lsherlengen
temalardı u’yreniwde; o’tkiziletug’ın tema aldın o’tilgen sabaq mazmunı
menen
baylanısqan bolsa;
Eger aralas sabaq teması aldın’g’ı o’tilgen sabaq penen baylanısqan bolsa,
sabaqtı oqıushılar o’tken sabaqta o’zlestirilgen bilimlerdi tekseriw h’a’m bah’alawdan
baslanadı. Bunday jag’daylarda u’yge tapsırma jan’a temanı o’tiwden aldın
yamasa
o’zlestirilgen bilimlerdi bekkemlewden aldın beriledi. U’yge tapsırma berilgende onı
orınlaw boyınsha metodikalıq ko’rsetpeler anıq tu’sinerli bolıwı lazım.
Ha’zirgi waqıtta geografiya ta’limi mazmunında teoriyalıq bilim beriwdin’ artıp
barıwın esapqa alıp, bilimlerdi bekkemlewdi jan’a temanı tu’sindirip atırg’anda
a’melge asırıw mu’mkin. Ma’selen: taw dizbekleri temasın o’tiwde magmatikalıq
sho’gindi h’a’m metamorfikalıq taw jınıslarının’ payda bolıwı h’a’m tarqalıwın
tu’sindiriw dawamında usı bilim h’a’m ko’nlikpelerdi birden quramalastırıp h’a’m
ulıwmalastırıp ketiw mu’mkin.
Bunda oqıw materialı belgili bo’limlerge bo’linedi h’a’m h’a’r bir bo’limi
boyınsha bilim h’a’m ko’nlikpeler bekkemlenedi, ma’selen: magmatikalıq taw
jınısların tu’sindirgennen son’ alıng’an bilimlerdi birden quramalastırıp ketiw
mu’mkin. Bunda magmatikalıq taw jınıslarının’ payda bolıwı (intruziv, effuziv) h’a’m
olardın’ o’zgesheliklerine tu’sinik beriledi.
Demek, aralas sabaqtın’ bo’limleri qatıp qalg’an na’rse emes, onı metodikalıq
jaqtan o’zgertirip turıw lazım boladı. Bazı jag’daylarda da’slep jan’a temanı o’tip, son’
156
u’yge berilgen tapsırmanı tekseriw mu’mkin. Ayrım h’allarda sabaqtı u’yge tapsırma
beriw menen de baslaw mu’mkin.
Aralas sabaqtı 5-klassta “Plan h’a’m reje”, “Jer qabıqları” 6-klassta h’a’r bir
materik h’am okeannın’ ta’biyiy sharayatın o’tiwde qollanıw mu’mkin.
3. Reproduktiv,u’stirtin izleniwshi h’a’m izleniwshi metod

92
Ekonomikalıq h’a’m sotsiallıq geografiyanın’ tiykarg’ı bo’limlerinen
bolg’an ta’biyiy resurslardı u’yreniwde to’mendegi sorawlardan paydalanıw
mu’mkin:
a) jer resursları;
b) suw resursları;
v) klimat resursları;
g) topıraq resursları;
d) o’simlik resursları;
e) mineral resursları;
j) rekreatsiya resursları.
Bul jerde ta’biyiy resurslardın’ o’z aldına u’yreniw ushın bir to’mendegi
formadag’ı sorawlardı du’ziw mu’mkin, ma’selen: mineral resurslardı u’yreniwde
to’mendegishe:
a) janılg’ı-energetika resursları;
b) rudalı paydalı qazılmalar;
v) rudalı emes paydalı qazılmalar h’a’m .t.b.
Bul metod penen islegende oqıwshılardan bilim h’a’m ko’nlikpelerin belgili
bir formada qollanıw talap etiledi.
2. 3. Kesteler menen islew

2. 3. Kesteler menen islew
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
bet
70/140
Sana
18.05.2024
Hajmi
1,58 Mb.
#241765
1
...
66
67
68
69
70
71
72
73
...
140
Bog'liq
Vaxabov X, Gaypova R, Tursinov M. Geografiyanı oqıtıw metodikası
9. 2. 3. Kesteler menen islew
Ekonomikalıq h’a’m sotsiallıq geografiya sabaqlarında ko’binese sanlar
belgili bir ko’rsetkishler boyınsha toparlastırılg’an boladı. Bunday toparlastırılg’an
sanlar jıyındısına kesteler dep ataladı. Kesteler mektep geografiyasının’ barlıq
kurslarında paydalanıladı. Ta’biyiy geografiyada ko’binese to’mendegi kesteler
qollanıladı:
-Jer ju’zindegi qurg’aqlıq h’a’m suwlardın’ bo’liniwi;
-Materikler olardag’ı da’ryalar, atawlar, shoqqılar h’a’m t.b.kesteler;
-Klimat ko’rsetkishleri kesteleri h’a’m t.b.
Ekonomikalıq h’a’m sotsiallıq geografiya kurslarında to’mendegi bag’dar
boyınsha kestelerden paydalanıladı: Ma’mleketler toparları boyınsha; xalıq h’a’m
onın’ ko’rsetkishleri; ta’biyiy resurslar; sanaat tarmaqları; awıl xojalıg’ının’ islep
shıg’arıw ko’rsetkishleri; transport h’a’m xalıq aralıq ekonomikalıq baylanıslar
ko’rsetkishleri;
Geografiya ta’liminde kesteler to’mendegi toparlarg’a bo’linedi:
A’piwayı, toparlastırılg’an, kombinatsion h’a’m basqa kesteler.
A’piwayı kestelerde xalıq xojalıg’ı tarmaqların rejelestiriw ushın tiykar
bolatug’ın statistikalıq mag’lıwmatlar na’tiyjeleri belgili bir sistemag’a salınadı.
Bunday kestelerge oraylıq statistikalıq sho’lkemi ta’repinen shıg’arılatug’ın
statistikalıq toplamlar kiredi. Maselen: kestelerden O’zbekstan ekonomikalıq
sotsiallıq geografiyası kursın u’yreniwde, h’a’r bir wa’layattın’ xojalıg’ının’
rawajlanıwın u’yreniwde ken’ paydalanıladı.
Toparlastırılg’an kestelerde statistikalıq mag’lıwmatlar belgili bir
ko’rsetkishler boyınsha toparlastırıladı. Ma’selen: xalıqtı to’mendegi toparlarg’a
bo’lip ko’rsetiw mu’mkin: qala h’a’m awıl xalqı, erler h’a’m h’ayallar, miynet
jasına shekemgiler, miynet jasındag’ılar h’a’m t.b.
Kombinatsion kesteler ju’da quramalı bolıp mektep sabaqlıqlarında az
gezlesedi. Kombinatsion kestelerde toparlastırılg’an kestelerdi salıstırıwg’a imkan
beredi.
Sabaqlıqta keltirilgen kestelerdegi statistikalıq ko’rsetkishlerdi analizlewge
kirisiwden aldın oqıwshılarg’a analizdin’ maqsetin tu’sindiriw kerek. Kestelerdi
analiz etiw sabaq uaqtında a’melge asırılıwı kerek. Olardı analizlewdi wazıypa
sıpatında bermew kerek, sebebi kesteler boyınsha tu’sinbewshilikler tuwılıwı
mu’mkin.
Mektep geografiyası kurslarında waqıyalardı statistikalıq analizden aldın
olardı da’liyiylep beriw kerek. Ma’selen: klimatqa baylanıslı statistikalıq
105
mag’lıwmatlardı analiz etiwden aldın klimat payda etiwshi faktorlar h’aqqında
teoriyalıq bilimler berip o’tiw kerek.
Kestelerdi analiz etiwde statistikalıq ko’rsetkishlerdi salıstırıw ekonomikalıq
geografiya sabaqlarında u’lken a’h’miyetke iye.
Download
1,58 Mb.
1
...
66
67
68
69
70
71
72
73
...
140
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2. 3. Kesteler menen islew
Download
1,58 Mb.
Pdf ko'rish
Fundamentals of Virtual Memory Technology

❖
Lack of binding to physical memory addresses . The process can be
performed regardless of its memory location and physical memory
size. The process address space is allocated as a large static address
set, with each address of the set being moved. Processor and hardware
should be able to convert these addresses to physical addresses of
main memory (the same address placeable at different times or for
different processes may correspond to different places including his
address)
Mavzu: Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish

17. Mavzu: Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish. Reja: 1. Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish va investitsiya resurslari qiymatini aniqlash 2. Kapital qiymati tushunchasi 3. Kapitalning ayrim elementlari qiymati 1. Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish va investitsiya resurslari qiymatini aniqlash. Loyiha – bu muayyan maqsadni ko‘zlagan, korxona faoliyatini o‘zgartirish to‘g‘risidagi maxsus
tarzda rasmiylashtirilgan taklifdir.
Investitsiyaviy loyiha – cheklangan vaqt va cheklangan resurslar bilan muayyan maqsadga
erishish uchun yo‘naltirilgan, o‘zaro bog‘liq va muvofiqlashitirilgan tashkiliy, texnik va investitsiyaviy
tadbirlar majmuasidir.
Loyihalarni, odatda, taktik va strategik loyihalarga ajratadilar. Strategik loyihalarga mulkchilik
shaklining o‘zgarishini nazarda tutadigan loyihalar kiradi. Taktik loyihalarga esa ishlab
chiqarilayotgan
mahsulot
hajmini
o‘zgarishi,
mahsulot
sifatini
oshishi,
uskunalarni
zamonaviylashtirish bilan bog‘liq loyihalar kiradi.
Mazkur loyihaga nisbatan investitsiyaviy faoliyatni tartibga solish jarayoni loyiha davri deb
atalmish shaklda rasmiylashtiriladi, u quyidagi bosqichlardan iborat bo‘ladi:
1.
Loyihani ifodalash (ayrim hollarda «identifikatsiyalash» atamasi qo‘llaniladi).
2.
Loyihani ishlab chiqish (tayyorlash).
3.
Loyiha ekspertizasi.
4.
Loyihani amalga oshirish.
5.
Natijalarni baholash.
Investitsiyaviy loyihalar turlari: 1.
Mavjud tadbirkorlik faoliyati miqyoslarini o‘zgartirmasdan, jismoniy eskirgan uskunalarni
almashtirish.
2.
Joriy ishlab chiqarish xarajatlarini kamaytirish maqsadida uskunalarni almashtirish (ma'naviy
eskirish).
3.
Mahsulot ishlab chiqarishni ko‘paytirish va/yoki xizmat ko‘rsatish bozorini kengaytirish.
4.
Yangi mahsulotlar ishlab chiqarish maqsadida korxonani kengaytirish.
5.
Ekologik yuklamaga ega bo‘lgan loyihalar.
6.
Qaror qabul qilish mas'uliyati borasida muhim bo‘lgan boshqa turdagi loyihalar.
Investitsiya loyihalarini moliyalashtirish turli usullar bilan amalga oshiriladi:
-
aksiyadorlik investitsiyalash;
133
-
byudjetdan investitsiyalash;
-
lizing;
-
qarz majburiyatlari hisobidan banklar kreditlari, yuridik hamda jismoniy
shaxslar majburiyatlari evaziga moliyalashtirish;
-
ipoteka (ko‘chmas mulkni garovga qo‘yish) asosida olib boriladi.
Kreditlashning asosiy tamoyillari

123
Kreditning maqsadli xarakteri.
Kredit operatsiyalarining katta qismiga taalluqli bo’lib, kreditordan olingan mablag`lar maqsadli
sarflanishi lozimligini bildiradi.
Tamoyilning amaliy ifodasi kredit shartnomasidagi tegishli band bilan belgilangan bo’ladi.
Mazkur band bo’yicha majburiyatlarning bajarilmasligi kreditni muddatidan oldin qaytarish yoki
jarima foizini kiritish uchun asos bo’la oladi.
Umumlashtirib aytganda, kreditlarni quyidagi asosiy belgilari bo’yicha ajratish mumkin:
Iste'molchilar guruhlari bo’yicha:
- tijorat tashkilotlari;
- aholi va jismoniy shaxslar;
- davlat organlari;
- banklar.
Maqsadi bo’yicha:
- iste'mol;
- sanoat;
- savdo;
- qishloq xo’jaligi;
- investitsiyaviy.
Foydalanish muddati bo’yicha:
- talabga qadar;
- muddatli, ular o’z navbatida qisqa, o’rta va uzoq mudddatlilarga bo’linadi;
Hajmi bo’yicha:
- yirik;
- o’rta;
- mayda.
Ta'minoti bo’yicha:
- ta'minlanmagan;
- ta'minlangan (garov, kafolat, sug`urtalangan).
Berish usuli bo’yicha:
- kompensatsion ssudalar - turli xil maqsadlarda foydalanish uchun hisob raqamiga kelib
tushadigan mablag`lar;
- to’lov ssudalari - kredit oluvchining pul hujjatlarini to’lash uchun yo’naltiriladigan pul
mablag`lari.
Qoplash uslublari bo’yicha:
- asta-sekin qoplanadigan;
- bir martada qoplanadigan.
Interprocess - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System with...

Types Of Interprocess Interaction
Implementation of inter processing is accomplished by three basic
methods:
message passing, memory allocation, and
displayed memory.
Another method of IPC is to consider the signal technology discussed
earlier.
Technology Expanded Memory (Mapped Memory)
In a number of operating systems, the displayed memory is the basic system
mechanism on which other types of interprocess interaction and system
decisions are based. Of course, the display memory used in conjunction
with the file system interface, in this case, talking about
the files displayed
in the memory ( memory-mapped files ).
This technology is to ensure that a special system call (usually mmap ()) a
part of the process address space uniquely floor containing the file. After

Different types of memory are organized into a hierarchy. At the lower
levels of such a hierarchy, there is a cheaper and slower memory of a larger
volume, and as the hierarchy moves upwards the memory becomes more
expensive and faster (and its volume becomes smaller). The cheapest and
slowest storage device is the hard drive. It is also called
secondary storage. Faster and more expensive memory is stored in the
memory chips installed on the computer - a memory called the main
memory. Faster storage facilities have different cache processors, and
at least, these caches are more limited.
Managing memory is a rather difficult task. The required memory
characteristics are often not enough identified, and in order not to interfere
with the work of the user, it is necessary to implement means of
coordination of different types of memory. Thus, the current application
cannot fit entirely in the main memory, while unused code can use
tymch and COBOL stored on the hard drive. In this section, we look at
technologies that use primary memory.
Innovatsion loyihalarning rivojlanish bosqichlari

136
4. Kengayish – loyihalar amaliyotga tadbiq etiladi va bozorga ta'siri o‘rganiladi
5. Loyihadan chiqish – loyihalarni investorga sotish
INNOVATSION LOYIHALARNINING MAMLAKATLAR YaIMDAGI ULUShI
Amerikada
34 %
Yaponiyada
24 %
yevropa davlatlarida 18 %
Rossiyada
0.7 %
Innovatsion loyihalarni davlat tomonidan qo‘llab quvvatlash
Innovatsiyalarni - raqobatni kengaytiruvchi milliy iqtisodiyotni uzoq muddatga rivojlantirish
omillaridan biri ekanligi sababli uni davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlash lozim.
Shu bois ko‘p mamlakatlarda innovatsion loyihalarni qo‘llab-quvvatlovchi fondlar va
jamg‘armalar tashkil etilgan.
Turi
Maqsad
Masalan
1. To‘g‘ridan-to‘g‘ri kapital yo‘naltirish
Hukumatning to‘g‘ridan-to‘g‘ri
investitsiyalari
Hukumat to‘g‘ridan-to‘g‘ri
venchurlik fondlariga yoki kichik
biznesga mablag‘larni yo‘naltiradi
Belgiya – Investment Company
for Flanders (GIMV)
Davlat kredit mablag‘lari
Uzoq muddatli, imtiyozli kredit
mablag‘larini va beg‘araz
mablag‘larni kichik biznesga yoki
venchurlik fondlariga yo‘naltiradi
Daniya – VaekstFonden
(Business Development
Finance) Loan Programme
2. Moliyaviy imtiyozlar
Soliq imtiyozlari
Kichich biznes yoki venchurlik
fondlariga sarflangan mablag‘lar
doirasida soliq imtiyozlari beriladi
Buyuk Britaniya – Enterprise
Investment Scheme and
Venture Capital Trusts
Kafolatlangan qarzlar
Kichik biznes korxonalariga
sarflangan mablag‘lar doirasida
ma'lum shart-sharoitlar evaziga
banklarda qarz depozitlari ochish
Fransiya – Societe Francaise de
Garantie des Financements des
Petites et Moyennes Enterprises
(SOFARIS)
Respublikamizda ham innovatsion loyihalarni qo‘llab-quvvatlash maqsadida 2008 yilning 15
iyulida O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining PQ-916 sonli qaroriga asosan O‘zbekiston
Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida “Texnologiyalar transferi agentligi” tashkil etilgan va
ushbu agentlik zimmasiga yangi texnologik ishlanmalar va ilmiy g‘oyalarni moliyalashtirish vazifasi
yuklatilgan.
Logical And Physical Memory Addressing

The advantages of this approach include simplicity, modest hardware
requirements
(only
two
registers
are
required),
and
high
efficiency. However, today it is practically not used because of a number of
disadvantages, due primarily to the fact that the address space of the process
is still mapped to one continuous block of physical memory: it is unclear
how to dynamically expand the address space of the process; different
processes cannot share memory; no code and data distribution.
In this approach, only one pair of base address-limit values is allocated to
the process. The natural evolution of this idea was the mapping of the
process address space through several physical memory ranges, each of
which sets its own pair of the base address and boundary values. That's how
the concept of memory segmentation came about.
) Foot-printing the system - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating...

Kali Linux provides software such
as nmap and burp to perform
reconnaissance.
2) Scanning the targets
This is considered the second phase of the hacking process. In this step, we
will try to scan the target and find any ports
that are open to getting a
successful linkage to attack. We will also use a concept called enumeration
in this phase to get a lot of advanced information about the users. All this
useful information can be further analyzed by hackers to get varied results.
In this phase, the attackers usually start
network scanning using the
available network tools like Nmap. These network tools are made available
to run on systems so that the available open ports can be detected. Open
ports are vulnerable and can help us to create a backdoor to the system.
However, the attackers should keep in mind that fast searching of the
systems or sending a lot of packets can give
a huge increase in network
traffic and can make the system administrators alert. For this reason,
experienced hackers extend this phase for at least a week so that they send
packets slowly in such a way that the very
advanced intrusion detection
systems can never detect the attack that is going on.
In this phase, we can even analyze the ports
to know about the operating
systems and technologies that are being used. A lot of hackers after this
stage will search databases like exploited to find the open vulnerabilities for
the version of the software. If lucky, you can find a vulnerability that can be
further used to attack the system.
Many novice hackers use automatic scanners like
burp suite to detect the
vulnerabilities that are present. Even though of being advanced scanners
they will not accurately detect them always. They can be used for learning
the basic implementation of scanning but not as a sole tool that can scan the
targets. That is all about this phase and let us move on to the third one that
is when we get successful access to the system.
) Getting access to the system - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating...

This is an important step in the hacking process. After having a brief scan
and obtaining information about the systems in this step hackers will start
attacking the system using various methods. A good hacker always chooses
his way of attacking according to the environment that he is attacking on. A
novice hacker can read hundreds of books but if he cannot use this
information depending on the environment and resources, he has then there
is no way that the access will be cracked.
There are infinite ways of getting access to the system. Out of all these, the
most classical way is to use social engineering abilities to trick the users
that are present in the network area. It may be by sending an attachment to
the receptionist or by getting connected to the modem of the LAN network
using someone's landline phone. Getting access to the system doesn't result
in successful exploiting because of less or void permissions. Some
introduction detection systems can detect your access to system providers
with a message.
After getting access to the system a hacker will further move to the deeper
areas of the network that is to the closer areas of the root directory for full
administrative privileges. Follow along with the next section to understand
what one can do using the exploitation abilities.
4) Using Access to Further Exploit
After having successful access in the next stage hackers try to stay as much
as the time in the system. An attacker usually tries to extend his capabilities
or reach in the area and tries to acquire the root privileges which can help
him get additional use cases to perform.
The main reason why hackers can get succeeded in this phase is because of
bugs and vulnerabilities that are present in the web application systems or
the login interfaces that the system users use. Professional hackers use
hardware hacking devices like keyloggers to know passwords or secret root
directories. In the next section, we will describe the most important phase
of hacking in detail .
Variable assignments - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

Namespaces
We already have discussed variables in detail and namespaces mean that
variables that are in a defined scope. These are created for a reason that
whenever users try to create variables that are of similar type a conflict
always occurs and makes things difficult to organize.
For this exact reason, namespaces are invented and are used to define
citations and references which can be used multiple times in a shell
interface or a shell script.
Here is an example that explains in detail about this concept:
Operators
Operators are the most important regions of a scripting language. Operators
can help to mix or change the variable values. As of the shell, programming
goes there are a lot of operators that can be used. We will discuss some of
them now in detail:
Ilmiy maqolalar, xorijiy jurnallarda maqolalar chop etish

159
doktorantlari, magistrantlari, o‘qituvchilari, tadqiqotchilari mazkur
resurslardan qanday foydalanish malakasiga ega emaslar.
Ma’lumki, ilmiy adabiyotlarni o‘qish orqali jurnallar uchun ilmiy
maqolalar yozish, chop etish borasida bilimlarga ega bo‘lishadi. Shu
jihatdan, ilg‘or ilmiy jurnallarni o‘qish darajasini ko‘tarish orqali
xalqaro jurnallarda maqolalar chop etish darajasini ko‘tarishimiz
muqarrardir.
Ishni nimadan boshlash kerak? Mavzu bo‘yicha ilmiy moqola chop
etish uchun eng maqbul jurnallarni qanday topish mumkin? Maqolalarni
rasmiylashtirish talablarini qayerdan olish mumkin? Tadqiq etilayotgan
mavzu bo‘yicha hamkorlarni qanday topish mumkin?
Bu kabi savollarga tahliliy axborot tizimlari javob berishi mumkin.
Tahliliy ma’lumot bazalari (yoki tahliliy axborot tizim) oddiy ilmiy
axborot resurslarining ma’lumot bazalaridagi manbalarning (jurnal,
maqola, kitoblar va boshq.) iqtibosligi haqidagi qimmatli tahliliy
axborotga egaligi bilan ajralib turadi, shuningdek, muallif va
tashkilotlarning fanga qo‘shayotgan hissalarini impakt-faktor, Xirsha
indeksi asosida maxsus qidiruv vositalari orqali reytingni aniqlaydi.
Bunday axborot tizimlari muhim tahliliy funksiyalarni bajaradi:
1.Eng ko‘p murojaat qilingan, iqtiboslik keltirilgan, tabiiyki, yuqori
ilmiy qiymatga manbalarni (jurnallar, kitoblar, hisobotlar va boshq.)
aniqlash va ajratish;
2.Ko‘pgina ilmiy nashrlar o‘zlarining ilmiy jurnallarining reytingini
oshirish va sifatini ko‘tarishga, kuchli mualliflarni jalb qilish orqali
bunday ma’lumot bazalari ro‘yxatiga tushishga harakat qiladilar;
3.Yosh tadqiqotchilar o‘z tadqiqotlarini amalga oshirishda ilmiy
rahbarlarni (supervayzerlar) o‘z sohasida yetakchi bo‘lgan olimlar
ro‘yxatidan topishlari mumkin;
4.Tadqiqotchilar ilmiy tadqiqotlarda to‘g‘ri yo‘nalishni tanlashda
dunyo miqyosidagi kashfiyotlar, ilmiy ishlarning rivojlanishini
kuzatishlari mumkin.
•
Mintaqa Kushon davridan boshlangan va so‘g‘d, turk va Sharqiy 
Eron madaniyatlari bilan boyigan qadimiy madaniyatga ega

158
Erkin Vohidov, Abdulla Oripov va zamonamiz akademiklari, ko‘pgina
soha olimlari asarlarining to‘liq elektron kolleksiyasidir. Talabalarning
malakaviy ishlari ham O‘zbekistonning madaniy va ilmiy yutuqlarini
aks ettiruvchi elektron kataloglar, ko‘p matnli ma’lumotlar bazasini
yaratishga bag‘ishlangan. Hozirgi davrda respublikada noyob fondlarni
raqamlashtirish, ma’lumotlarning elektron bazasi va multimediyali
ensiklopediyalar yaratish bo‘yicha ishlar davom ettirilmoqda. Oliy va
o‘rta maxsus ta’lim muassasalari korporativ tarmog‘ining virtual
kutubxonasida hozirda respublikada dolzarb bo‘lgan turli fan va
texnologiya sohalari bo‘yicha multimedia resurslarini yaratishga katta
e’tibor qaratilmoqda.
) Arithmetic operators - Linux: This Book Includes 4 Manuscripts. The Underground Bible to the unix operating System...

Relational operators are significant operators and can be used to change
things easily. They can be used to compare two things easily. Few of the
relational operators are AND, OR and NOT. These relational operators can
be easily implemented in any shell language code.
Here is a command-line example that deals with relational operators:
>>>> 2 ! = 7
>>>> x === y
3) Assignment operator
The assignment operator just gives the value to a variable or loop code. By
using this operator one can easily assign things to the element.
Here is the example for the assignment operator:
x = 7
With this, we have completed a brief exploration of the scripting world.
Shell language is a must for any hacker that is serious about his job. You
can also implement these concepts with python programming for doing
advanced tasks in hacking.
In the next chapter, we will start with an
exploration of going into a hacker's mind and how they plan things. Let us
start!
This chapter is a pathway to help you start thinking like a hacker. To stop
attacks that would come frequently you should make yourself accustomed
to the hacking methodology.
In this chapter, we will in detail explain the
phases that one needs to perform to call oneself a hacker. Let us start to the
exciting world of the hacking process.
a)
Foot-printing the system
b) Scanning the targets
c) Getting
access to the syste m
d) Using the access for exploitation
e)
Continuing the access
f) Creating backdoors in the system
In the next sections, we will in detail explain the six phases in detail. We
will give out some example tools which can be used for individual phases.
Health Source: Nurceuing/Academic Eddition

96
Petroleum Abstracts Tulsa Database
– neft va gaz sanoatidan
mutaxassislariga mo‘ljallangan turli xil ilmiy resurslar (ilmiy jurnallar,
maqolalar, qo‘lyozmalar, ma’lumotnomalar).
Polymer Library
– plastik, rezina, polimer kompozitlar va yelim
kabi kimyoviy materiallarga doir dunyodagi eng ulkan ma’lumotlar
bazasi. Bu to‘plamga ilmiy jurnallar, konferensiyalar to‘plamlari,
kitoblar, hisobotlar va h.k. kiradi.
Literature Online (LION) - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

92
hozirgi kungacha) tashkil topgan bo‘lib, proza, poeziya, drama,
fantastika, tanqid (kritika) va ma’lumotnoma kolleksiyalarini o‘z ichiga
oladi.
Editions and Adaptations of Shakespeare
(Shekspir nashrlari)-
XVII-XVIII asrlar orasidagi Shekspirning asosiy 11 ta ijodiy asarlar
to‘plami, zamonaviy nashrdagi 24 ta p’esasi, 100 dan ortiq asarlarini o‘z
ichiga oladi.
500 dan ortiq mualliflarning biografiyasi;
330 dan ortiq lingvistika va filologiya fanlariga tegishli yetakchi
maktab, universitetlarning filologiya, lingvistika, madaniyatshunoslik
kafedralari, assotsiatsiyalar va tashkilotlar jurnallarining to‘liq matni
mavjud. Jurnallarning 75% pullik hisoblanadi.
Avtoritet bibliografik manba - bu ingliz tili va adabiyotining yillik
bibliografiyasi, 1920-yildan buyon yig‘ib kelinayotgan 70 dan ortiq
raqamlashtirilgan tomlardan, 950000 ta bibliografik yozuvlardan iborat
bo‘lib, shu davr oralig‘ida yozilgan ingliz adabiyoti va ingliz tili
mavzusidagi ilmiy ishlarni o‘z ichiga oladi.
Zamonaviy til assosatsiatsining xalqaro bibliografiyasi (Modern
Language Assotiation (MLA) International Bibliography) - doimiy
ravishda yozib boriladigan 4400 ta ilmiy jurnal maqolalarining
bibliografik MBga kirishni ta’minlaydi. Tematika - bu tarix, til
nazariyasi va adabiyoti, tilshunoslik tahlili, sintaksis, morfologiya,
semantika, semiotika, sotsiologiya tili, tarjimonlar uchun lingvistika va
boshqalarni o‘z ichiga oladi.
Lug‘at va ensiklopediyalar:
Business Source Complete - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

94
yildan hozirgi vaqtga qadar 100 dan ortiq jurnallarni PDF formatidagi
nusxalari shakllantirilgan.
Newspaper Source -
kundalik gazetalarning ma’lumot bazalari.
Amerika mintaqaviy va xalqaro gazetalarning tanlangan maqolalari
to‘liq matnidan, axborot agentliklari obzori (USA today, Christian
Science Monitor va Times (London)lardan erkin foydalanishga imkon
yaratadi. Ma’lumotlar banki 240 dan ziyod gazeta va boshqa
manbalarning to‘liq matnlarini qamrab oladi.
Health Source
- Consumer Edition - meditsina va sog‘likni saqlash
sohasidagi mutaxassislar, ilmiy xodimlar va ishchilar (xususan
hamshiralar) uchun mo‘ljallangan mazmunli axborot resursi hisoblangan
ma’lumotlar bazasi.
Masterfile Premier
– universal kontentning ko‘p profilli bazasi,
ilmiy va ilmiy-ommaviy jurnal nashrlarining bibliografik havolalari,
referat va to‘liq matnlaridan foydalanishga imkon yaratadi. Umumiy
yo‘nalishdagi fan sohalari bo‘yicha to‘liq matnga ega ma’lumotnomalar,
biografiyalar, tasvir, kartalar, bayroqlarning kolleksiyalarini qamrab
oladi.
MEDLINE
– meditsina bo‘yicha to‘liq ma’lumotlar bazasi.
MEDLINE meditsina bo‘yicha, jumladan, kasallarni parvarish qilish,
stomatologiya, veterinariya, sog‘liqni saqlash tizimi va h.k. Bo‘yicha
keng qamrovli axborotni o‘z ichiga oladi.
AQSHning Milliy Tibbiy Kutubxonasi tomonidan yaratilgan eng
yirik tibbiy jurnallarning bibliografik ma’lumotlar bazasi.
ProQuest Research Library - ProQuest ilmiy tadqiqot ishlari

91
- 3500 dan ortiq ilmiy jurnallarning 1962 yilgacha to‘plangan to‘liq
matni. 50% dan ortiq retsenziyalangan jurnallar.
- 30 mln.dan ortiq barcha turdagi hujjatlarning bibliografik va
referat ma’lumotlari.
- 10 mln.dan ortiq ilmiy maqolalarning (jadvallar, grafikalar,
fotosuratlar, kartalar va boshqalar) illustratsiyasi (aniq qidirish
imkoniyatini yaratish maqsadida chuqurlashgan indekslashtirilgan
ko‘rinishda olish uchun):
Jurnallarning to‘liq matni;
Jadvallar va shakllar;
Bibliografik tezislar;
Ilmiy
jurnallarning
to‘liq
matni - texnika fani va texnika
sohasidagi
injenerlik
ishi,
materialshunoslik,
kompyuter
texnologiyasi va shu qatorda fizika, kimyo, matematika, mashina
qurilish, nanotexnologiya, elektronika, telekommunikatsiya, aerokoinot
tadqiqot ishlariga tegishli barcha mavzulardagi minglab maqolalarga
kirishni ta’minlaydi. Bibliografik va tezislar apparati-texnika sohasiga
tegishli barcha turdagi axborot manbalarini, to‘liq matnlarga kirishni
ta’minlaydi.
The Concise Oxford Dictionary of Literary Terms

93
Shekspir pyesalari audio to‘plami - ushbu to‘plam Britaniyaning
taniqli aktyorlari tomonidan ovozlashtirilgan.
Online adabiyot (Literature Online)ning qidiruv mexanizmi juda
oddiy va shu qatorda bir qancha qidirish optiyalarga ega.
Asarlar matnini muallif, sarlavha, adabiyot yo‘nalishi va kalit so‘z,
sana, nashriyot, mamlakat orqali qidirish mumkin. Bir vaqtning o‘zida
ilmiy maqolalarning to‘liq matnini va bibliografik axborotini olish
mumkin.
Har bir foydalanuvchi o‘zining shaxsiy kabineti (My Research)ni
yaratishi va u yerda istalgan hujjatlarini saqlashi mumkin.
MBga bir vaqtning o‘zida universitet va ommaviy kutubxona
resurslaridan foydalanadigan kitobxonlar chegaralanmagan holda kirishi
mumkin.
3.7. EBSCO Information Services
Dunyodagi eng yirik kompaniyalaridan biri bo‘lib, ta’lim va ilmiy
faoliyat uchun axborotni yetkazib beruvchi ilg‘or ta’minotchi
hisoblanadi. O‘z faoliyatini 1944-yildan beri olib boradi. Ko‘plab yirik
davlat va universitet qoshidagi kutubxonalar, axborot markazlari,
Yevropa, AQSH va boshqa mamlakatlarning yirik tashkilotlarining
hamkoridir.
Bugungi kunda EBSCO – bu:
375 dan ortiq, bilimning barcha sohalarini qamrab oluvchi to‘liq
matnli ma’lumot bazalari;
300000
dan ortiq audiokitoblar va elektron nashrlar;
dunyo bo‘yicha 50000 ga yaqin mijozlar;
Library Journal
ma’lumotlariga ko‘ra AQSHning akademik va
ommaviy kutubxonalari so‘rovida EBSCO ma’lumot bazalari eng yaxshi
deb tan olingan. Asosiy yirik bazalari quyidagilardir:
Multimedia ensiklopediyalari (Multimedia encyclopedias)

157
«SHASHMAQOM»
ma’lumotlar bazasi O‘rta Osiyoning an’anaviy
musiqiy madaniyatidagi eng ahamityali hodisalaridan biri bo‘lgan
Shashmaqomga bag‘ishlanadi. Ingliz tilida berilgan va 18 informatsion
bloklar,
101
fotorasmlar
va
35
maqomlarning
musiqali
kompozitsiyalaridan iborat. Mazkur ishlanma o‘zbek xalqining musiqali
madaniy merosini saqlab qolish uchun hamda talaba, o‘qituvchi, olimlar
va chet el mutaxassislarini mahalliy madaniy an’analar va musiqali
folklor bilan tanishtirishda muhim ahamiyat kasb etadi.
«Boysun» multimediaviy ma’lumotlar bazasi:
Multimediaviy
disk
2001-yilda
YUNESKO
tomonidan
«Insoniyatning og‘zaki va nomoddiy merosi durdonasi» «Щедевр
устного и нематериалного наследия человечества» deb tan olingan
Boysun mintaqasi madaniyati etnografiyasi va an’analari taraqqiyotini
ochib berishga bag‘ishlangan (Surxandaryo viloyati).
Nazorat savollari - M. A. Raxmatullayev, B. I. Ganiyeva

155
me’morchilik tarixini o‘rganishda ham muhim ahamiyatga kasb etadi.
To‘plam o‘lka hayotini batafsil, barcha ikir-chikirlarigacha,
ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyot holati bilan ishlab chiqarish kuchlari, boy
resurslaridan tortib, o‘lkada istiqomat qiluvchi xalqlarning tarixiy
o‘tmishi, turmush tarzi, an’analari, urf-odatlari harbiy voqealar, istilolar
va xaloskorlik urushlarigacha o‘rganish hamda mashhur geograflar,
etnograflar, tarixchilarning, jumladan N.M. Prjevalskiy, I.V. Mushketov,
N.A. Seversov. N.A. Maev, V.F. Oshanin, A.P. Fedchenko va
boshqalarning tadqiqotlari va ilmiy ekspeditsiyalarining yozma
materiallari bilan tanishish imkonini beradi. To‘plamni o‘rganish XIX
asr oxiri va XX boshlaridagi Sharq taraqqiyotining muhim bosqichlari
va tamoyillarini tushunishga yordam beradi. To‘plamda keltirlgan
ma’lumotlar O‘rta Osiyo va unga qo‘shni mamlakatlarni o‘rganishdagi
noma’lum jihatlarni to‘ldirishi mumkin.
Hozirgi paytda O‘zbekiston Milliy Kutubxonasida respublikada
himoya qilingan dissertatsion tadqiqotlar va mustaqillik yillarida nashr
etilgan oynoma, gazetalar va h.k.ning turli ma’lumotlar bazasi
yaratilmoqda. Manba:
www.natlib.uz
.
Xalqaro tarmoq - - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 110/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатXalqaro tarmoq - Tarkibiy qismlari bir nechta mamlakatda joylashgan axborot tarmog‘i. Bunday tarmoqlar xalqaro xamjamiyatlar, korporatsiyalar, uyushmalar tomonidan quriladi va iqtisodiyot, ilm-fan, ta’lim va texnologiyalarning murakkab vazifalarini xal qilishga qaratilgan. Xalqaro tarmoqlar, shuningdek, katta ishlab chiqaruvchilar tomonidan xam yaratiladi. Ular ushbu tarmoqlardan eng avvalo yangi texnikani yaratish, mahsulotlarni ishlab chiqarish, savdo yuritish uchun foydalaniladi. Xalqaro tarmoqlar orasida utkazilayotgan tadqiqotlarni qo‘llab-quvvatlash uchun yaratilgan tadkikot tarmoqlari aloxida o‘rin tutadi.
Xalqaro telekommunikatsiyalar ittifoqi (ITU) - Elektr aloqasidan foydalanish va uni rivojlantirish masalalari bilan shug‘ullanuvchi xalqaro tashqilot. ITU Jeneva (Shveysariya)da joylashgan bo‘lib, Birlashgan Millatlar Tashqiloti (BMT) tomonidan boshqariladi. ITU 1865 yilda yaratilib, 1932 yilgacha
176
Xalqaro telegraf ittifoqi deb atalgan. XTI maqsadi barcha aloqa turlaridan mintakaviy foydalanishda xalqaro xamkorlikni ta’minlash va kengaytirish, texnik vositalarini mukammallashtirish va ulardan samarali foydalanishdir. ITU, shuningdek, simsiz tarmoqlar uchun chastotalarni ruyxatga olishga xam javobgardir
Xalqaro elektrotexnika komissiyasi (IEC) - Elektrotexnika sohasida standartlar ishlab chiqish bilan shugullanuvchi tashqilot. Elektrotexnik apparat va mashinalar uchun standartlardan tashqari XEK elektron qurilmalar uchun xujjatlarni xam ishlab chikadi.
Xaninet (honeynet) - Bir nechta xanipot tizimlari asosida qurilgan va potensial buzuvchilarning instrumental uslublari va vositalari haqida ma’lumotlarni to‘plash uchun, ular tomonidan obrusizlantirish maqsadida, maxsus loyixalashtirilgan tarmoq.
Xanipot - Tanish bo‘lgan zaifliklarni modellashtiruvchi, boshqa dasturlar yoki tizimlarni emulyatsiya kiluvchi va o‘z-o‘zini “buzish”ga imkon beradigan tarzda ishlovchi dastur. Xanipot xakerlar faolligi bo‘yicha statistikani to‘plash va ularni buzish uchun qo‘llaydigan uslub va vositalarni tadqiq etishga imkon beradi.
|
| |
Platformalarni yaratish muammolari

|
Platformalarni yaratish muammolari
|
bet | 74/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатPlatformalarni yaratish muammolari - hamkorlik arxitekturasi muammolari. Hozircha, tayanish mumkin bo‘lgan murakkab tarmoqli hamkor tuzilmalarni faol shakllantirish tajribasi yo‘q; hamkorlik ishtirokchilari o‘rtasida ishonch mexanizmlarini shakllantirish. Klaster va yekotizim hamkorlik va raqobat muvozanatini ta’minlashi kerak. Ishonch hosil qilish uchun ishtirokchilar o‘rtasida muloqotni ochish, axborot almashish ko‘lamini kengaytirish, bilim va yetuklik tarmog‘ini shakllantirish lozim. Agar hakamlik va arbitraj institutlari samarali faoliyat ko‘rsatmasa, shaxsiy va shaxslararo ishonch tizimi rivojlanib ketadi; axborot muammolari, shu jumladan mavjud tashqiliy tarmoqlar va ekotizimlar tuzilishi bilan bog‘liq. Misol uchun, Qo‘shma Shtatlarda konsalting firmalari talab qilingan kompaniyalarning tarmoqlari va ittifoqlarini tavsiflovchi xizmatlarni taklif qiladi, chunki rasmiylashtirilgan bitimlar davlat organlari bilan ro‘yxatga olinadi. Bunday ma’lumotlar bo‘lmasa, kompaniyalarning bir-biri bilan iqtisodiy munosabatlarini tartibga solish deyarli ko‘r- ko‘rona amalga oshiriladi; infrastruktura muammolari ekotizimlarning to‘liq ishlashiga texnologik infratuzilmaning tayyor bo‘lmasligi bilan bog‘liq; boshqaruv muammolari- hamkor tuzilmaning faoliyat ko‘rsatishi uchun biznes modelini qurish va uning faoliyatini monetizatsiya qilsh, muvofiqlashtirishni tashqil yetish xamda tarmoq hamkorligi imkoniyatlaridan foydalanish muammolari.
Platformali biznes modeli - buni yaratish uchun tuzilmali yondashuvdan foydalaniladi: biznesni platforma formatida taqdim yetish. Bu bosqichda yuqorida bayon kilingan platforma texnologiyasi mezonlariga amal qilish mumkin; platformaning biznes modelining dizayn bosqichida platforma ishtirokchilari o‘rtasida ushbu o‘zaro aloqalarni o‘rnatish va tartibga solish imkonini beradigan ochiq infratuzilmani
122
rivojlantirish, o‘zaro hamkorlik qilish uchun asosni ta’riflash kerak; platforma ko‘lamini kengaytirish uchun kumulyativ qiymatni tavsiflash (qiymat oriyentirlarini shakllantirish) va ishtirokchilarning o‘zaro hamkorligini ta’minlash va bunday o‘zaro ta’sirning muvaffaqiyatsizligini minimallashtirishga qaratilgan asosiy boshqaruv qarorlarini ishlab chiqish lozim. Platformaning ko‘lamiga o‘zaro ta’sirning takroriyligi va samaradorligini oshirish orqali erishiladi; tarmoqlar dunyosida virusli o‘sishning harakatlantiruvchi kuchlarini bilish va kompaniyaning marketing va texnik harakatlariga e’tibor qaratish kerak; teskari tarmoq samarasini hisobga olish kerak, ya’ni kachon masshtab (ko‘lami) o‘sishi biznes uchun zararli bo‘lishi mumkinligini tushunish kerak, chunki o‘zaro birgalikdagi harakat bir vaqtning o‘zida sifatini ta’minlashi kerak. Bir qator mualliflar platformalarni iqtisodiy katalizatorlar deb hisoblaydilar. Iqtisodiy katalizator - ikki yoki undan ortiq iste’mol guruhlari o‘rtasida samarali o‘zaro ta’sir orqali minimal xarajat qiymatini shakllantiruvchi mexanizmlar va jarayonlarni tashqil etuvchi innovatsion kompaniya hisoblanadi.
|
| |
Shifrlangan matn - - Informatikaning asosiy atamalari

|
Informatikaning asosiy atamalari
|
bet | 113/150 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 1,42 Mb. | | #131556 |
Bog'liq Информатикадан изохли лугатShifrlangan matn - Dastlabki matnni shifrlash natijasi. Uni kriptografik usullarsiz dastlabki matnga o‘girib bo‘lmaydi.
Shifrlangan matnga xujum - Faqat shifrlangan matn asosida kriptoanalitik uyushtirayotgan taxliliy xujum.
Shifrlash (encryption) - Kriptografik uslublardan (shifrmatnga va dastlabki matnga o‘girish, elektron raqamli imzoni shakllantirish va tekshirish, xesh-funksiyani shakllantirish va tekshirish) foydalanishga asoslangan axborotni o‘zgartirish jarayoni. Axborotni shifrlash uni begonalar tomonidan o‘rganish yoki o‘zgartirish imkoniyatini yo‘qka chiqaradi. Shuningdek, ma’lumotlarga va dasturlarga, ulardan noqonuniy foydalanish maqsadida, ruxsatsiz raqamli imzo tizimiga kirishning oldini olishni ta’minlaydi. Shifrlashning ikki usuli mavjud: simmetrik va asimmetrik. Simmetrik shifrlashda kodlash va kodni ochish uchun birgina kalitning o‘zidan foydalaniladi. Asimmetrik shifrlashda ikkita kalitdan foydalaniladi. Ulardan biri (ochiq kalit) dastlabki matnni shifromatnga o‘girishni, ikkinchisi esa (yopik kalit) shifromatnni dastlabki matnga o‘girishni ta’minlaydi.
Shlyuz (gateway) - Tashqi yoki boshqa tarmoq bilan aloqa stansiyasi. Bir biri bilan uyg‘un bo‘lmagan tarmoqlar aloqasini xamda bir tarmoq doirasida bir biri bilan uyg‘unlashmagan protokollarning o‘zaro ishlashini ta’minlashi mumkin. Xilma xil arxitekturali kompyuter tarmoqlarini ulaydigan funksional qurilma yoki dastur. Buning evaziga ular orasida ma’lumotlar almashinuvi sodir bo‘lishi mumkin bo‘ladi.
Shrift (font) - Alifbo ramzlarining to‘plam shakli. Shrift garnitura (imlo elementlari) ning birlashmasi, shakl, o‘lchamlar, interval bilan ajralib turadi. Masalan, Times New
180
Roman shrifti xar bir ramz shaklini belgilaydigan garnituradir. Shriftning o‘lchami punktlarda ifodalanadi. Xar bir punkt 1/72 dyuymga teng. Yana shriftlar shakli (to‘g‘ri, kursiv) va to‘yinganligi (och, yarim yo‘g‘on, yo‘g‘on) bilan ajralib turadi. Jadvalli (rastrdan foydalanuvchi) va konturli (vektorli) shriftlar farqlanadi. Jadvalli shriftlar nuqtalar matritsasini tanlashga asoslanadi (masalan, 8x12). Konturli shriftlarning xar bir belgisining shakllari matematik tenglamalar yordamida, chiziklar to‘plami sifatida ifodalanishi bilan ajralib turadi. Bu maqsadlar uchun Post Script tili va boshqa tillardan foydalaniladi. Buning evaziga printerga ekranda tasvirlangan ramzning aynan o‘zini chiqarish mumkin bo‘ladi. Konturli shriftlar matnlarni samarali ifodalash usulidir.
|
| |