nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Tezkor so’rov uchun savollar

7-ilоvа
«FSMU» metodi
Mazkur texnologiya ishtirokchilardagi umumiy fikrlardan xususiy xulosalar chiqarish,
taqqoslash, qiyoslash orqali axborotni oʻzlashtirish, xulosalash, shuningdek, mustaqil ijodiy
fikrlash koʻnikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. Mazkur texnologiyadan ma’ruza
mashgʻulotlarida,
mustahkamlashda, oʻtilgan mavzuni soʻrashda,
uyga vazifa berishda
hamda amaliy mashgʻulot natijalarini tahlil etishda foydalanish tavsiya etiladi.
«FSMU» metodidan dars jarayonida foydalanish.
-
O‘quvchilarni fikrlash qobilyatuini shakllantiradi;
-
Dunyoqarashini kengaytiradi va o‘z fikrini sodiq qolish va ximoyalash kO‘nikmasini
shakllantiradi;
-
Keltirilgan mulohaza va misollarni umumlashtirish va yakuniy xulosalar berish
qobilyatini shakllantiradi.
Texnologiyani amalga oshirish tartibi:
-
qatnashchilarga mavzuga oid boʻlgan yakuniy xulosa yoki gʻoya taklif etiladi;
-
har bir ishtirokchiga FSMU texnologiyasining bosqichlari yozilgan qogʻozlarni
tarqatiladi:
-
ishtirokchilarning munosabatlari individual yoki guruhiy tartibda taqdimot qilinadi.
Yuqoridagi texnalogiyada o‘quvchilar tomonidan yangi
mavzu yuzasidan keltirilgan
fikrlar,
misollar, isbotlar va umumlashtiruvchi fikrlarni o‘qituvchi
tomonidan kamchiliklari
bartaraf etiladi, xatolari to‘g‘rilanadi, real va xayotiy
misollar orqali isbotlanib,
mavzuni
umumlashtirilib beriladi.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 257

Kom’pyuter grafikasi atamalari.
Rang
- bu bizning yorugiik nurlami idrok etishimizning omillaridan biridir.
Ranglar palitrasi
— obyektlarni bo’yashga mo’ljallagan ranglar to’plami.
RGB modeli
ning nomi
Red
– qizil,
Green
– yashil va
Blue
– ko’k birlamchi ranglar
Asboblar paneli
-turli obyektlarni joylashtirish imkoniyatini beruvchi panel.
Corel DRAW
- bu illyustratsiyalarni vektor grafikasi printsipiga asoslangan holda yaratuvchi
va tahrirlovchi dastur hisoblanadi.
Piksel (pixel)
inglizcha so`z bo`lib, "picture element" (tasvir elementi) mazmunini beradi.
Lazer
— monoxromatik nurlanishning ancha sifatli manbayidir.
Qalam
- Pensil (karandash) - [B] - qalam yordamida chizish.
Mo’yqalam
- Paintbrush (kist) - [B] - chizish asosiy ish kuroli.
Shakl
– bu har qanday obyektning eng muhim qismidir .
O‘lcham
– nisbiy tushuncha. Biz uni 20 cm, 3 m, 5km sifatida emas, balki «mitti»,
«o‘rtacha», «katta», «ulkan», «bahaybat» kabi qabul qilamiz.
Chiziq
– geometrik figuralarning eng soddasi. Nazariy jihatdanu faqat bitta o‘lchamga –
uzunlikka ega bo‘ladi.
Egrilik
– bu bir nechta har xil darajadagi egrilikka (matematik til bilan u ikkinchi tartibli egri
chiziq deyiladi) ega bo‘lgan chiziq.
Kontrast
– bu zamonaviy dizaynning asosi.
Kontur
– bu dasturning obyektlarni chizishda foydalaniladigan to‘g‘ri chiziq.
Qatlam
- obyektlar joylashtiriladigan рlyonkasimon tekislikni tushunamiz.
Photoshoр dasturi
– grafik muharriri bo‘lib, rastr (nuqtali)tasvirlar bilan ishlashga
mo‘ljallangan.
№27 
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib

A) SHIFT+PGDN - orqa planga
B) SHIFT+PGDN - oldingi planga
C) SHIFT+PGDN - keyingi planga
D) SHIFT+PGDN - so’nggi planga
№29
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
Flash texnologiyaisi imkoniyatlari?
A) Flash texnologiyasi Shockwave Flash (SWF) formatidagi vektor grafikadan
foydalanishga asoslangan.
B) Shockwave Flash (SWF) formatidagi vektor grafikadan foydalanishga asoslangan.
C) Flash texnologiyasi vektor grafikadan foydalanishga asoslangan.
D) Flash texnologiyasi Shockwave Flash (SWF) formatidagi rast grafikadan foydalanishga
asoslangan.
№30
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
Animasiya 2 hil bo’ladi ular….?
A) Kadrli (pokadrovoe sozdanie) va avtomatik(avtomaticheskoe sozdanie
promejutochnыx kadrov).
B) Avtomatik va oddiy kadrlar
C) Кadrli animasiya faqat odiy va murakkab boshqaruv kadrlardan iborat bo’ladi.
D) Oddiy va murakkab kadrlardan iborat bo’ladi.
Sinov savollari - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

7-MAVZU
Sodda shakllardan murakkab shakllar yaratish.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Murakkab shakllarning xususiyatlari.
2. Maxsus shakllar.
3. Shakl chizilish xolatini o’zgartirish
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda sodda shakllardan murakkab shakllar
yaratish. tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Sodda shakllardan murakkab shakllar yaratish bo`yicha mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1.
Murakkab
shakllarning
xususiyatlari, roli va o’rni haqida
ma’lumot berish.
3. 2. Maxsus shakllar, mazmuni
va vazifalarini yoritib berish.
3.
Shakl
chizilish
xolatini
o’zgartirishning asosiy elementlari
va usullari xususiyatlarini ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Murakkab shakllarning xususiyatlari, roli va o’rni
haqida aytib beradilar.
4. 2. Maxsus shakllar, mazmuni va vazifalarini
ko’rsatib beradilar.
3. Shakl chizilish xolatini o’zgartirishning asosiy
elementlari va usullarini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
-MAVZU - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari Pdf ko'rish
|
bet | 17/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)5-MAVZU
Belgilash texnikasi va uskunalari. Rang diapazonini tanlash.
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Amaliiy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Rasm ranglarini, xajmini va boshqa xususiyatlarini
o’zgartirish.
2. Color Picker (Выбор цвета) rang tanlash.
3. Ranglar haqida yoki o‘lcham birliklari haqida
ma’lumot olish.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda belgilash texnikasi va uskunalari. Rang
diapazonini tanlash tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Belgilash texnikasi va uskunalari. Rang diapazonini tanlash bo`yicha
mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shakllanadigan bilim, ko’nikma yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Rasm ranglarini, xajmini va
boshqa xususiyatlarini o’zgartirish,
roli va o’rni haqida ma’lumot
berish.
2. Color Picker (Выбор цвета)
rang
tanlash,
mazmuni
va
vazifalarini yoritib berish.
3. Ranglar haqida yoki o‘lcham
birliklari
haqida
ma’lumot
olishning asosiy elementlari va
usullari
xususiyatlarini
ochib
berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1. Rasm ranglarini, xajmini va boshqa xususiyatlarini
o’zgartirish, roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2. Color Picker (Выбор цвета) rang tanlash, mazmuni
va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3. Ranglar haqida yoki o‘lcham birliklari haqida
ma’lumot olishning asosiy elementlari va usullarini
sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, nilufar
guli metodi.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
|
| |
Opacity rang bilan to’ldirilgan soxaning ko’rinmaslik darajasini o’zgartirish 
• 
Tolerance

|
Opacity rang bilan to’ldirilgan soxaning ko’rinmaslik darajasini o’zgartirish
•
Tolerance Pdf ko'rish
|
bet | 16/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)Opacity rang bilan to’ldirilgan soxaning ko’rinmaslik darajasini o’zgartirish
•
Tolerance Sezguvchanligi (dopusk) - rang bilan to’ldirilishda chegaralarga
sezguvchanligini o’zgartirish
•
Anti-Aliased Chegaralarni yoyilishi - rang bilan to’ldiriladigan soxa chegaralar
xolatini o’zgartirish.
•
Contiguous - faqat chegaralangan soxani rang bilan to’ldirish
•
Use All Layers opsiyaci rang bilan to’ldirilishda hamma qatlamlarda soxa
chegaralarini aniqlashni ta’minlaydi
Tanlov chegarasini aniqlashtirish uchun hududlarni tanlovga qoʻshishingiz yoki olib
tashlashingiz mumkin. Misol uchun, donut shaklidagi tanlovni yaratish uchun siz avval
kattaroq dumaloq tanlovni yaratib, undan kichikroq doiraviy maydonni olib tashlashingiz
kerak.
Tanlash vositasini tanlang va keyin quyidagilardan birini bajaring:
Tanlovga hudud qo‘shish uchun Shift tugmasini bosing va ushlab turing (kursor yonida
ortiqcha belgisi paydo bo‘ladi), hududni tanlashdan olib tashlash uchun Alt tugmasini
bosing va ushlab turing (Mac OS’da Option) (yanida minus belgisi paydo bo‘ladi) kursor).
Keyin qo'shmoqchi yoki olib tashlamoqchi bo'lgan maydonni tanlang.
Variantlar panelidagi Tanlovga qo'shish yoki Tanlovdan ayirish tugmasini bosing va
boshqa tanlov yarating. (Tanlovga qo'shish va tanlashdan ayirish opsiyalari har qanday
tanlash vositasi faollashtirilganda Variantlar panelida paydo bo'ladi.)
"Tanlash bilan kesish" belgisini qo'ying va "Qo'shni piksellar" belgisini olib tashlang.
faqat osmon tanloviga kiritilgan oq joylarni tanlang.
Sinov savollari:
1. Photoshop-da maydonni qanday almashtirish mumkin?
2. Rasmdagi biror narsani qanday almashtirish mumkin?
3. Tanlovga qo'shish yoki o'chirish qanday bajariladi?
Tanlovga ta'sir qiladigan hudud cheklangan
bo'lishi mumkin. Masalan, qor bilan qoplangan
tog 'tizmasi fotosuratida siz tog'lardagi oq
hududlarni
tanlamasdan
osmondagi
oq
bulutlarni tanlashingiz mumkin va "Sehrli
tayoqcha"
vositasidan
foydalanib,
"Sehrli
tayoqcha" yordamida
|
| |
O`quv mashg`uloti maqsadi

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I. Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
Diqqat qiladilar.
II.
Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1. Tanlovga qo'shish yoki o'chirish qanday ?
2. Rasmdagi biror narsani qanday
almashtirish mumkin?
3.
Photoshopda maydonni qanday
almashtirish mumkin?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv
jаrаyonidа
fаоl ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi: kompyuter
grafikasi turlari (rastrli,
vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster
tuzish.
O’qituvchining
bоshlаng’ich
nаzоrаt vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
SHIFT va ALT - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

4-MAVZU
Adobe Photoshopda tasvir maydonlarini tanlash va o‘zgartirish .
1.1.
O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nаzаriy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1. Photoshoр dasturidagi ko‘zlangan amallar.
2. Navigator.
3. Bir xil рalitralar oрsiyasi.
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 255

№24
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
3D deganda qanday geometrik figuralar tushuniladi?
A) Hajmli
geometrik figuralarga jismlar, yuzali geometrik figuralarga
sirtlar va hajmsiz
geometrik figuralarga fazoviy egri chiziqlar kiradi.
B)
Geometrik figuralarga jismlar, yuzali geometrik figuralarga sirtlar va hajmsiz
geometrik figuralarga fazoviy egri chiziqlar kiradi.
C) Yuzali geometrik figuralarga sirtlar va hajmsiz geometrik figuralarga fazoviy egri
chiziqlar kiradi.
D) 3D Max hajmsiz geometrik figuralarga fazoviy egri chiziqlar kiradi.
№25
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
Sirt deganda nimani tushunasiz?
A)
Arxitektura, haykaltaroshlik va rangtasvirning rivojlanishi
bilan sirtlar va ularning
geometrik
tuzilishi
B) Haykaltaroshlik va rangtasvirning rivojlanishi bilan sirtlar
va ularning geometrik
tuzilishi
C) Arxitektura va rangtasvirning rivojlanishi bilan sirtlar va ularning geometrik
tuzilishi
D) Rangtasvirning rivojlanishi bilan sirtlar va ularning
geometrik tuzilishi
№26
Manba: KXM “Kompyuter grafikasi” MT asosiga tayanib.
Qiyinlik darajasi Y1
CTRL+M Microsoft Power Point tezkor tugmasi nima vazifani bajaradi?
A) Taqdimotga yangi bo’sh slayd qo’shish.
B) Taqdimotga yangi slayd qo’shish.
C) Taqdimotga yangi slayd qo’yish.
D) Taqdimotga yangi bo’sh slayd yaratish.
SHIFT va ALT - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

Lasso - Lasso (Lasso) - [L] - ixtiyoriy soxani tanlash.
Agar tanlaganimizda ALT
tugmasini bosib tursak, u xolda bizning lasso ko’pburchak lassoga o’hshab soxa tanlaydi va
ALT tumasini bosganimizda tanlangan soxa berkiladi.
Ko’pburchak lasso - Polygonal lasso (Mnogougolnoe lasso) - [L] - ko’pburchak
soxani tanlash. Tanlangan soxani berkitish uchun yoki sichqoncha bilan ikkitali bosish kerak,
yoki CTRL tugmasini bosib qo’yvorishimiz kerak bo’ladi.
Magnit lasso - Magnetic lasso (Magnitnoe lasso) - [L] - o’xshash ranglar bo’yicha
soxa tanlash. Kompyuter tanlagan nuqtani bekor qilish uchun Backspace tugmasini bosish
kerak.
Tanlangan soxaga qo’shimcha soxa qo’shish uchun SHIFT
tugmasini bosib turib ushbu
tugmadan qayta foydalanamiz. Agar esa ALT tugmasidan foydalanib soxa tanlasak, u xolda
tanlangan soxadan olib tashlash ma’nosini bildiradi.
Xususiyatlar satrida quyidagilar aktiv bo’ladi:
•
SHIFT va ALT tugmalar harakatlariga o’xshash xolatlarni tanlash
•
Feather soxasi yordamida tanlangan soxa chegaralarini qalinligi
•
Anti-Aliased opsiyasi tanlangan soxaning chegaralar rangini ko’zga ko’rinmas
qilib
bir - biriga moslash
•
Width - tanlangan soxaning chegaralar qalinligini o’zgartirish
•
Edge Contrast - magnit lassoning sezguvchanligini o’zgartirish
•
Frequency - magnit lassoning avtomatik ravishda quyiladigan nuqtalar o’rtasidagi
masofa
Sexrli tayoqcha - Magic wand (Volshebnaya palochka) - [W]
- bir hil rangli soxani
tanlash.Tanlangan soxaga qo’shimcha soxa qo’shish uchun
SHIFT tugmasini bosib turib
ushbu tugmadan qayta foydalanamiz. Agar esa ALT tugmasidan foydalanib soxa tanlasak, u
xolda tanlangan soxadan olib tashlash ma’nosini bildiradi.
Xususiyatlar satrida quyidagilar aktiv bo’ladi:
•
-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI

|
-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI
|
bet | 48/86 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #137276 |
7-MAVZU: GEOGRAFIK QOBIQNING GORIZONTAL TUZILISHI.
Reja:
Geografik qobiqning ko’ndalang tabaqalanishining asosiy omillari.
Mintaqaviy-zonal tizimlar.
Issiqlik mintaqalari.
Iqlim mintaqalari
Tabiat zonalligi va tabiat zonalari.
Zonallikning davriy qonunlari va zonallikning umumsayyoraviy tuzilishi.
Geografik landshaftlar.
Geografik qobiqning ko’ndalang (gorizontal) tuzilishi uning bo’ylama tuzilishidan keskin farq qiladi. Geografik qobiqning bo’ylama tuzilishining asosiy omili bo’lib moddaning zichligi va holati hisoblanadi.
Eng qattiq va zich moddalar litosferani, o’rtacha zichlikka ega bo’lgan suyuq holdagi moddalar gidrosferani, zichligi juda kam bo’lgan gaz holdagi moddalar atmosferani va tirik moddalar esa biosferani tashkil qiladi.
Geografik qobiqning ko’ndalang yo’nalishda tabaqalanishi geotizimlarni tarqalishiga bog’liq.
Geotizim, geomajmua (kompleks) yoki tabiiy hududiy majmua deb yaxlit bir butun tizimdan iborat bo’lgan geografik tarkiblarning qonuniy uyg’unligiga aytiladi.
Geografik qobiqning ko’ndalang yo’nalishda tabaqalanishi planetar, regional va mahalliy (lokal) miqyoslarda sodir bo’ladi. Planetar miqyosda geografik qobiqning tabaqalanishining asosiy omillari bo’lib qo’yidagilar hisoblanadi:
Yerning sharsimonligi. Mazkur omil tabiiy geografik jarayonlarni mintaqaviy-zonal tarqalishini keltirib chiqaradi.
Quruqlik, okean va muzliklarning tarqalishi ham geografik qobiqning tabaqalanishidagi muhim omil bo’lib, ular tufayli Yer yuzasini va tabiiy geografik jarayonlarni xilma-xilligi vujudga keladi. Koriolis kuchi geografik qobiqda moddaning harakat yo’nalishiga ta’sir ko’rsatadi. Mazkur omillar ta’sirida atmosfera va okeandagi harakatlarning umumiy xususiyatlari vujudga keladi.
Regional miqyosda geografik qobiqning tabaqalanishiga materik va okeanlarning joylanishi va qiyofasidagi farqlar, quruqlikning relyefidagi farqlari muhim o’rin tutadi. mazkur omillar ta’sirida nam va issiqlik taqsimlanadi, atmosfera va okean harakatlari turlari vujudga keladi, geografik zonalar o’ziga xos ravishda joylashadi.
Regional miqyosda hudud materikning qirg’og’ida, markazida joylanishi muhimdir. Ana shunday omillar ta’sirida regional geotizmlar orasidagi o’zaro ta’sirning o’ziga xos xususiyatlari vujudga keladi (dengiz yoki quruq iqlim, musson shamollari yoki g’arbiy shamollar va x.k.). Bunda reginal geotizmlarning qiyofasi, boshqa geotizmlar bilan chegarasi va bir-biri bilan farqlari muhim ahamiyatga ega.
Mahalliy miqyosda geografik qobiqning tabaqalanish omillari bo’lib relyefning tuzilishi (daryo vodiylari, suv ayirg’ich va x.k,), tog’ jinslarining tarkibi va ularning fizik va ximiyaviy xossalari, yonbag’irlarning shakli va ekspozisiyasi, namlanish turlari va h.k. hisoblanadi. Mazkur omillar ta’sirida kichik hududlarda turli xil xususiyatga ega bo’lgan geotizimchalar vujudga keladi.
|
| |
Quruqlikdagi mavjudotlar - Umumiy tabiiy geografiya

|
Umumiy tabiiy geografiya
|
bet | 44/86 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #137276 |
Quruqlikdagi mavjudotlar
Hisob kitoblarga qaraganda yerdagi tirik organizmlarning umumiy massasi 2,42x1012t. quruqlikdagi tirik organizmlarning massasi dunyo okeanidagidan qariyb 800 barobar ko’proq. Agar dunyo okeanidagi tirik organizmlar massasining asosiy qismi hayvonot dunyosiga to’g’ri kelsa, quruqlikda aksincha biomassaning 99% ga yaqini yashil o’simliklar massasiga to’g’ri keladi. Okeanlarda organizmlar notekis taqsimlangan bo’lsada, ularni qariyb hamma joyda, okean yuzasidan uning tubigacha bo’lgan joyda uchratishimiz mumkin. Materiklarda o’simliklar yupqa parda sifatida tarqalgan bo’lib, ba’zi joylarda, masalan materik muzliklari tarqalgan joylarda deyarli yo’q.
Atrof – muhitni sharoitiga moslashgan holda organizmlar o’ziga xos tashqi ko’rinishga, fiziologik xususiyatlarga, ichki tuzilisha ega bo’lganlar. O’simlik va hayvonot dunyosini tarqalishiga har xil ekologik omillar katta ta’sir ko’rsatadi. Ular uch guruh omillaridan iborat bo’lib, abiotik, biotik va antropogen omillarga ajratiladi. Abiotik omillar ichida iqlimiy, tuproq omillari muhim ahamiyatga ega. O’simliklar tanasidagi asosiy jarayonlar – fotosintez, transpirasiya modda almashishi faqat ma’lum sharoitda issiqlik, namlik yorug’lik yetarlicha bo’lgandagina amalga oshadi. O’simliklarni geografik tarqalishida ayniqsa haroratning ta’siri juda katta. Quruklikdagi har xil landshaft turlarining tarqalishi xam shu omil bilan bog’liq. Masalan, Yevropada kengbargli dub daraxtining tarqalish chegarasi yanvar oyining 00 izotermasi bilan chegaralangan bo’lsa, xurmo daraxtining shimoliy chegarasi yillik +190 izoterma bilan cheklangan. Havo harorati bilan hayvonlarning fiziologik va morfologik tuzilishida, o’simliklarning tashqi ko’rinishiga shamolning ta’siri xaqida ko’plab ma’lumotlar mavjud.
Yer osti o’simliklari uchun namlikning ahamiyati juda katta. O’simliklar o’ziga kerakli suvni tuproqdan tomirlari orqali so’rib oladi va yashil qismi orqali bug’latadi. Masalan, bitta oq qayin sutkasiga 75 l, buk daraxti 100 l, lipa daraxti 200 l gacha suvni bug’latadi. Suvga bo’lgan munosabatiga qarab o’simliklar gidrofitlar, mezofitlar, kserofitlarga ajratiladi.
Organizmlar hayotida biotik omillar xam muxim ahamiyatga ega. Har bir tirik organizm boshqa organizmlar mavjud muhitda, ular bilan chambarchas bog’langan xolda yashaydi. Natijada bir – biri bilan bog’langan organizmlar to’plami vujudga kelib ular biogeosenozni vujudga keltiradi.
Yuqorida ko’rsatilgan omillar natijasida materiklarda geografik jarayonlarni bo’ylama va ko’ndalang zonalari vujudga kelgan. O’simliklar massasini geografik mintaqalar bo’ylab tarqalishida o’ziga xos qonuniyat mavjud bo’lib, u asosan atmosfera sirkulyasiyasi va radiasion chegaralar bilan bog’liq. Olingan ma’lumotlarga qaraganda biomassaning eng ko’p miqdori ekvatorial mintaqaga to’g’ri keladi. Tropik mintaqaga borgan sari uni miqdori kamayib, mo’tadil mintaqada yana biroz ko’payadi.
|
| |
M
bob Maʼlumot a borot bilimlar bazasi va ma lumotni a ta ishlash

l ktron o hta
Elektron pochta xabarlari asimmetrik shifrlash
yordamida shifrlanadi
Bunda qabul qiluvchi asl
elektron pochta xabarini shifrlashda qoʻllanadigan
ochiq kalitga mos tushadigan shaxsiy kalitga
ega boʻlishi kerak Bu usul ishlashi uchun xabar
yuboruvchi va xabar qabul qiluvchi ham bir-biriga
raqamli imzolangan xabarni yuboradi, shu tartibda
ikki tomon bir-birining raqamli sertifi katini saqlab
oladi Elektron pochta shifrlanganda barcha
biriktirilgan fayllar ham shifrlanadi
hi rlash ma lumotlarni an a himo ala i
Shifrlash ma’lumotlar begonalar qoʻliga tushganida
ularni tushunarsiz holida koʻrsatish vazifasini bajaradi
Shifrlash ma’lumotlarning begonalar qoʻliga tushib
qolishi, oʻgʻirlanish yoki yoʻqolishishidan asrolmaydi
Biroq kuchli 256 bitli AES shifrlash bajarilganda
begonalar deyarli bu ma’lumotlarni ocholmaydi, shu
sababdan ham bu shifrlash turi begona koʻzlardan
mustahkam himoyalangan
1. . Ma lumotlarnin to rili ini
t kshirish
ali atsiya
ma’lumotlarning
qabul qilinadigan
qoidalarga muvofi qligini tekshirish jarayoni
rifi katsiya
tizimga kiritilgan ma’lumotlarning
asl manbaga mos kelishini ta’minlash
atolarni tuzatish
axborotni qoʻlda tekshirish
Veb server yangi simmetrik
kalitni deshifrlash
uchun oʻzining shaxsiy kalitidan foydalanadi
1.19-rasm. avfsiz veb sahifa identiﬁ katsiyasi.
Brauzer va veb server endi bir xil simmetrik
kalitdan foydalangan holda muloqot qiladi
1.20-rasm. Simmetrik shifrlash.
MUHOKAMA MAVZUSI
i-Fi dan erkin foydalanish nuqtalari va
i-Fi routerlarining aksariyati shifrlashdan
foydalanadi. Bu ikkita maqsad uchun izmat
qiladi. Birinchisi
tarmoqdan foydalanishga
faqat kalit (asosan parol)ga ega odamlarga
ru sat beriladi bunda ru sati boʻlmaganlar
undan foydalanish huquqiga ega boʻlolmaydi.
Ikkinchisi i-Fi tarmogʻida
josuslik
qilayotgan lar tushuna olmasligi uchun
ma’lumotlarni shifrlash.
i-Fi tarmoqlariga ulanish uchun simlar talab
qilinmagani sababli unga yashirincha kirib olish
holatlari koʻp uchraydi. oʻchada mashinada
oʻtirgan begona sha sda kimningdir uyidagi
i-Fi tarmogʻini koʻrish imkoniyati mavjud.
alit tarmoqdan foydalanish yoʻlini yopadi
shuningdek tarmoq atroﬁ da harakatlanayotgan
ma’lumotlar tushunarli boʻlishining oldini oladi.
Agar siz himoyalanmagan va shifrlanmagan i-Fi
tarmogʻidan foydalansangiz
muayyan dasturiy
ta’minotga ega boʻlgan har qanday sha s siz
ushbu tarmoq orqali yuborgan maʼlumotlarni
shu jumladan sizga tegishli elektron pochta
atlarini ham koʻra olishini bilasizmi? Bu
noutbuk planshet va mobil qurilmalar yoki
ochiq i-Fi tarmogʻidan foydalanayotgan har
qanday qurilmalarga tegishli.
sin In ormati a va a borot t nologi alari

Maʼlumotni o lashning a zalli va
amchili lari
Maʼlumot kompyuter tizimida saqlanishi va ishlov
berilishi uchun kodlanadi Maʼlumot ikkilik sanoq
sistemasida (1 va 0 lar) kodlanishi muhim
Maʼlumotni kodlash maqsadlaridan biri fayl hajmini
kamaytirishdir Fayl hajmini kamaytirishning afzalliklari
•
cheklangan oʻtkazuvchanlik sharoitida (masalan,
keng polosali internet tarmogʻi, keng polosali mobil
tarmogʻi) real vaqtda musiqa va video uzatishga
imkon berish;
•
fayllarni yuklab olishga
ketadigan vaqtni kamaytirish;
•
tasvir, musiqa yoki video mavjud veb saytlarni tezroq
yuklash;
•
CD, DVD, esh xotira va boshqa saqlovchilarda
koʻproq musiqa va video saqlanishiga imkon berish
•
saqlash joyini tejash
Maʼlumotni kodlashning eng asosiy kamchiligi kodlash
usullarining koʻpligidir Bu fayl turlarining ortishiga olib
keladi Muammolarga quyidagilarni kiritish mumkin
•
zaruriy kodeklar oʻrnatilmaydi va fayl istalgan
formatda saqlanmaydi;
•
kodlangan faylni ochish uchun zaruriy kodeklarni
oʻrnatish talab qilinadi
•
istalgan dastur istalgan faylni ocholmagani bois bu
fayllarni ochish ehtimoli ham kamayadi
•
ayrim
qurilmalar, masalan,
musiqa va videopleyer
maʼlum formatda kodlangan fayllarni ijro qiladi xolos,
(masalan, CD pleyeri MP3 fayllarini oʻqiydi, lekin Audio
Interchange File Format (AIFF) formati yoki Advanced
Audio Coding (AAC) audiofayllarni ijro qila olmaydi)
•
fayllar ma’lumotlarni oʻchirish orqali siqishdan
foydalanib
siqilganda tasvir,
audio va videolarning
sifati
pasayadi;
•
ASCII yoki UNICODE yordamida kodlangan matn
toʻgʻri formatdan foydalanib ochilishi kerak
Agar ayrim xalqaro belgilar UNICODE yordamida
kodlangan boʻlsa va fayl ASCII fayli sifatida ochilsa,
kompyuter xalqaro belgilarni tanimaydi
Nazorat savollari - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

360
2a)
Katta jamoaga loyihaning turli bosqichlarida
rejaning turli qismlarini yangilab turish uchun
quyi loyiha menejerlari kerak bo‘lishi mumkin;
jamoa a’zolari amaliyotni yangilash uchun
bulutli dasturga istalgan kompyuterdan kirishi
mumkin; bu katta jamoa uchun muhim, chunki
u boshqa turli joyda ishlay oladi; guruh a’zolari
loyiha davomida hujjatlar bo‘yicha birga ishlashi
mumkin guruh a’zolari dasturiy taʼminotning bir
xil versiyasidan foydalanadi, demak, mutanosiblik
bilan bogʻliq muammolar boʻlmaydi
2b)
Shaxsiy; ish stoli; bitta foydalanuvchi. [1]
3.
Dasturiy taʼminot resurslarni belgilash
imkoniyatini beradi; har bir resursning
mavjudligini aniqlash mumkin; har bir resursga
xarajatlar taqsimlanishi mumkin; resurslarni
alohida vazifalarga yo‘naltirish mumkin; resurs
ziddiyatlari va ortiqcha yuklamalarni ajratish
mumkin. [3]
4a)
Ikkala jadval ham muhim yoʻlni koʻrsatadi ikkala
jadvalda ham har bir topshiriqqa sar anadigan
vaqt aks etgan ikkala jadvalda ham bogʻliqliklar
aks etgan. [2]
4b)
Resurslarni taqsimlash; boshlanish/tugash
muddati; vazifa holati. [2]
5a)
Dasturiy yechimning modellashtirilgan ko‘rinishi;
baholash/mulohazalarga mo‘ljallangan qisman
tayyor mahsulot. [1]
5b)
Yakka prototiplashda prototip utilizatsiyasi
nazarda tutiladi. Evolyutsion prototiplash
esa prototipni yanada rivojlantiradi, har bir
evolyutsiyadan so‘ng foydalanuvchi talablarini
takomillashtirish mumkin. Bu esa manzaraviy
bogʻdorchilik kompaniyasiga prototip rivojlangan
sari, oʻz talablarini yaxshiroq tushunishga,
xaridorlarning foydalanuvchi interfeysiga oid
fikrlarini o‘rganishga imkon beradi Loyiha jamoasi
loyihaning dastlabki bosqichlarida kompaniya
vakillarining fikr-mulohazasini olishi mumkin 4
6.
Yo‘lak plitalari; uychalar; chegaralar; gullar;
daraxtlar butalar bog‘ jihozlari tuproq oʻt ko‘k
devor; devor. [3]
-bob. Tizimdan foydalanish sikli

|
-bob. Tizimdan foydalanish sikli Pdf ko'rish
|
bet | 501/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA15-bob. Tizimdan foydalanish sikli
1.
Maqsadga muvofiqlik tahlil dizayn amalga
oshirish/ishlab chiqish/kodlash/dasturlash; sinov;
oʻrnatish/almashtirish/joriy etish texnik xizmat
koʻrsatish
2.
Tahlilchi foydalanuvchidan qoʻshimcha maʼlumot
olish uchun suhbat savollarini kengaytirishi
mumkin; So‘rovnomalarni tayyorlashga vaqt
kerak, foydalanuvchilar soni kam bo‘lganda
so‘rovnomalardan ko‘ra suhbat ma’qul usul
hisoblanadi.
3.
Ishlab chiqilgan tizimni boshqarish uchun zarur
texnik va dasturiy taʼminotni aniqlash
4.
Tizim ichidagi maʼlumotlar oqimini koʻrsatish
5.
Har bir maʼlumot oqimiga ma’lum jarayon
biriktirilgan boʻlishi kerak Maʼlumotlar oqimi
toʻgʻridan toʻgʻri bir tashqi obyektdan boshqasiga
yoki maʼlumotlar saqlanuvchi bir joydan
ikkinchisiga yoki tashqi obyekt va maʼlumotlarni
saqlash joyi oʻrtasida bevosita harakatlana
olmaydi.
6.
Checkbox bilan bir nechta javobni, radiobutton
bilan bitta javobni tanlash mumkin.
7.
Validatsiya qoidasi faqat belgilangan
maʼlumotlarni qabul qilishini va belgilanmagan
maʼlumotlar uchun xatolik haqida xabar
chiqarishini tekshirish.
8.
Alfa sinovni ishlab chiquvchilar guruhi, beta
sinovni foydalanuvchilar amalga oshiradi;
alfa sinov avvaldan rejalashtiriladi va
muayyan tartibda bo‘ladi, beta sinov kundalik
foydalanishdan iborat; alfa sinov uchun maxsus
maʼlumotlar tayyorlanadi, beta sinovda haqiqiy
maʼlumotlardan foydalaniladi
9.
Sinovchi kirish ma’lumotlardan foydalanib
tizimni butun yoki qisman tekshiradi, kutilgan
natijalarni haqiqiy natijalar bilan taqqoslaydi.
Qora quti uslubidagi sinovda kodni bilish yoki
tushunish shart emas.
10.
Sinov rejasida tizimning har bir elementi uchun
zarur testlarning barchasi aks etib, turli sinov
maʼlumotlari, jumladan normal, noodatiy va
kritik maʼlumotlar qamrab olinadi Natijada
maʼlumotlarning chegarasi tekshiriladi Sinov
rejasi bo‘lmasa, jarayonning muhim qismlari
o‘tib ketishi va xatolar aniqlanmasligi mumkin.
Rejada foydalanuvchining talablari ham yoziladi
va sinaladi.
|
| |
a)
Quyidagilardan biri [1]: router [1] yoki shlyuz [1].
1b)

|
a)
Quyidagilardan biri [1]: router [1] yoki shlyuz [1].
1b) Pdf ko'rish
|
bet | 498/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJA1a)
Quyidagilardan biri [1]: router [1] yoki shlyuz [1].
1b)
Quyidagilarning istalgan uchtasi [3]: kabellar
yordamida qurilmalarni bir-biriga ulash uchun
kommutator yoki xab [1]; noutbuk va mobil
telefonni simsiz ulash uchun simsiz kirish
nuqtasi (wireless access point) [1]; shaxsiy
kompyuterni tarmoqqa ulash uchun NIC 1
noutbuk va uyali telefonni simsiz ulash uchun
NIC adapter 1 kerak
2.
Quyidagilarning istalgan kombinatsiyasi [4]:
Lazizaga musiqa va videoni uzluksiz efirga uzatish
uchun yetarli oʻtkazuvchanlik kerak 1 Tarmoq
oʻtkazuvchanligi yetarli boʻlmasa, musiqa yoki
videoda uzilishlar yoki bo‘shliqlar boʻladi 1 ,
natijada tomoshabinning tinglash yoki tomosha
qilish taassuroti buziladi [1]. Video-konferens aloqa
uchun Laziza audio va video oqimlarni birgalikda
sinxron [1] va jonli [1] qabul qilishi uchun yetarlicha
tarmoq oʻtkazuvchanligi kerak 1 Aks holda, audio
va video kechikib keladi [1], Lazizaning javoblari
ham vaqtida yetib bormaydi [1].
3.
Quyidagilarning barchasi [4]: Laziza simli
ulanishdan foydalanmoqchi boʻlsa, uning shaxsiy
kompyuteri routerning bir qismi bo‘lgan [1]
kommutatorga yaqin joylashishi [1] va telefon
aloqasiga [1] ulanishi kerak. Joy mos kelmasa,
uzun kabeldan foydalanish kerak [1], ammo
kabellarga qoqilib ketish ehtimoli mavjud. Bundan
tashqari, kvartira devorlari orasiga kabellarni
oʻrnatishga ruxsat bo‘lmasligi mumkin 1
4a)
Tarmoqlardagi aloqani ta’minlashga
mo‘ljallangan qoidalar toʻplami 1
4b)
Quyidagilarning barchasi 2 sahifani koʻrish
uchun veb serverga soʻrov jo‘natadi 1 va server
sahifani qayta brauzerga yuboradi [1].
4c)
Quyidagilarning biri [1]: IMAP yoki POP server [1].
5a)
Quyidagilarning barchasi [4]: Laziza sayt va
yuklab olish linklarining qonuniyligini aniqlashi
[1], shu orqali haqiqiyligini tekshirishi kerak [1].
Lazizaning kompyuterida zararli dasturlarning
tushishini oldini oladigan [1] antivirus dasturi
bo‘lishi kerak [1].
5b)
Quyidagilarning istalgan kombinatsiyasi [2]:
zararli dastur Laziza foydalanadigan USB- eshka
yoki boshqa koʻchma xotiradagi faylda bo‘lishi
mumkin [1]. Laziza elektron pochtadan zararli
linkni ochishi mumkin [1]. Laziza zararli dastur
mavjud makrosni ochishi mumkin [1].
6a)
Quyidagilarning istalgan kombinatsiyasi [2]:
o‘ziga tegishli foydalanuvchi hujjatlariga ulanib,
oʻqish, yangilash va oʻchirib tashlash uchun 1
Ma’ruzachilar bergan hujjatlarga ulanish va oʻqish
uchun 1 Oʻquvchilar guruhi bilan hamkorlikda
bajarilayotgan loyiha uchun fayl ochish, oʻqish va
yangilash uchun [1]. Printerlarga ulanish uchun [1].
|
| |
• Kirish animatsiyalari kontentni slaydga olib kelish uchun ishlatiladi. 
•

• Kirish animatsiyalari kontentni slaydga olib kelish uchun ishlatiladi. •
7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa • Kirish animatsiyalari kontentni slaydga olib kelish uchun ishlatiladi. •
|
-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va

|
-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va
|
bet | 54/86 | Sana | 14.01.2024 | Hajmi | 1,98 Mb. | | #137276 |
8-MAVZU: Geografik qobiqdagi harakatlari va ULARNING turlari.
reja:
1.Geografik qobiqning harakatlari va ularning turlari
2.Geografik qobiqning issiqlik manbalari.
3.Geografik qobiqning radiasion va issiqlik muvozanati.
4.Yer yuzasida issiqlikning (haroratning) taqsimlanishi.
5.Atmosfera harakatlari .
6.Geografik qobiqda suvning harakatlari
Geografik qobiqda ichki va tashqi kuchlar hamda zonal va azonal omillar ta’sirida turli xil harakatlar sodir bo’lib turadi. Mazkur harakatlarning asosida moddiy ob’ektlarning o’zaro ta’siri yotadi.
Geografik qobiqda moddiy ob’ektlarning o’zaro ta’sirini to’rtta turga ajratiladi:
- kuchsiz va yadroviy o’zaro ta’sir. Mazkur harakatlar moddalarning subatom holati darajasida namoyon bo’ladi;
- elektromagnit o’zaro ta’sir, moddalarning atom va molekula holatidagi darajada namoyon bo’ladi. Elektromagnit o’zaro ta’sir natijasida jismlarning isishi va nurlanishi, kapillyarlarda suyuqliklarning harakati, kimyoviy reaksiyalar va moddalarning agregat holatini o’zgarishi ro’y beradi;
- gravitasion o’zaro ta’sir osmon jismlari darajasida ro’y beradi. Gravitasion o’zaro ta’sir natijasida suvning qalqishi, daryolarda suvning harakati, yomg’ir yog’ishi sodir bo’ladi va Yer yuzasida atmosfera ushlab turiladi.
Geografik qobiq darajasida elektromagnit va gravitasion o’zaro ta’sir birga namoyon bo’ladi va geografik qobiqning tuzilishini belgilab beradi.
Geografik qobiqda sodir bo’ladigan har bir tabiiy geografik jarayon juda ko’p harakatlar majmuasidan iborat.
Geografik qobiqda harakatlarning ikkita yirik turi ajratiladi:
- geografik qobiqning kundalik faoliyati bilan bog’liq bo’lgan harakatlar. Geografik qobiqning faoliyati natijasida uning o’lchamlarining dinamik muvozanati yuzaga keladi. Juda ko’p omillarning ta’siriga qaramasdan troposferada, okeanda, quruqlikda havo harorati, tarkibi, suvlarning sho’rligi nisbatan doimiy darajada (faqat sutkalik, fasliy, asriy va boshqa davriy o’zgarishlardan tashqari) turadi;
- geografik qobiqdagi aniq harakatlar. Ularning sodir bo’lishi geografik qobiqda erkin energiyaning borligi bilan bog’liq va ular Yerning har bir qobig’ida o’ziga xos tarzda ro’y beradi.
|
| |
Duration maydoniga istalgan vaqt 
kiritiladi. Kirish va chiqish animatsiyalari uchun mos vaqt 0.5–1 soniya orasida boʻladi. 
Ajratib ko‘rsatish

50
Auditoriya va maqsadni bilish
Taqdimotni yaratishda auditoriya va maqsad diqqat markazida boʻlishi kerak.
Taqdimotning auditoriyasi va maqsadiga qarab kontentning tarkibi va stili (masalan,
oʻtish va vaqt kabi) boʻyicha tegishli qaror qabul qilishni unutmaslik kerak.
5.1-mashg‘ulot
My_Favourite_Things_v3.pptx nomli taqdimot hujjatini oching. Keyin quyidagilarni
bajaring:
1. Sarlavhangiz birinchi slaydda paydo boʻlishi uchun
Float in animatsiyasini
qoʻshing.
2. Sarlavhani ekranning yuqorisidan
Float in qilib oʻrnating.
3. Animatsiya davomiyligini 1 soniyaga sozlang.
4. Animatsiyani sichqoncha bilan bosilganda ishga tushadigan qiling.
5.2-mashg‘ulot
Design_Favourite_Things_v1.docx loyiha hujjatini oching. Animatsiyani moslash
uchun vaqt va boshqa sozlamalarni kiriting.
5.3-mashg‘ulot
My_Favourite_Things_v3.pptx nomli taqdimot hujjatini oching. Yaratgan
taqdimotingizga vaqt va moslashtirishlarni kiriting.
5.4-mashg‘ulot
Sherigingiz bilan taqdimotga qoʻshgan animatsiyalaringiz va ularning har birini
qanday sozlaganingiz haqida fikr almashing. Qaysi animatsiyalarni tanlaganingizni
izohlang.
Animatsiyalar joylashtirilgan tartib notoʻgʻri deb hisoblansa, animatsiya oynasi
yordamida osongina tahrirlash mumkin. Notoʻgʻri joylashgan kontent tanlanadi. Keyin
uni toʻgʻri joyga koʻchirish uchun
Record
tugmasi bosiladi. 3 dan 1 gacha teskari sanoq boshlanadi. Sanoq tugagach, ovoz 
yozish boshlanadi. Ovozni yozib boʻlgach, 
Stop

Record tugmasi bosiladi. 3 dan 1 gacha teskari sanoq boshlanadi. Sanoq tugagach, ovoz yozish boshlanadi. Ovozni yozib boʻlgach, Stop
7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Record tugmasi bosiladi. 3 dan 1 gacha teskari sanoq boshlanadi. Sanoq tugagach, ovoz yozish boshlanadi. Ovozni yozib boʻlgach, Stop
|
urli rafi k formatlarinin ususiyatlari

|
urli rafi k formatlarinin ususiyatlari Pdf ko'rish
|
bet | 20/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAurli rafi k formatlarinin ususiyatlari
Kodlashdan yana bir maqsad turli formatlardan
foydalanishni taʼminlashdir Tasvirlar uchun turli
formatlarning xususiyatlari quyidagilarni oʻz ichiga
oladi
•
katta hajmdagi rang chuqurligini qoʻllab-quvvatlovchi
JPGga oʻxshash formatlar tasvir yuqori sifatli
boʻlishini bildiradi
•
rastrli tasvir fayli (BMP) kabi formatlar barcha original
siqilmagan maʼlumotlarni oʻz ichiga oladi Bunda
tasvir eng yuqori sifatda boʻladi va oʻzgartirilishi
mumkin;
•
Paint Shop Pro va Photoshop kabi maxsus dasturlar
uchun ishlab chiqilgan formatlar oʻzida qatlamlarni
saqlay oladi Qatlamlar rasmlarga turli oʻzgarishlar
kiritish imkonini beradi, ularni koʻrinadigan qilib
yoqib qoʻyish yoki oʻchirish mumkin
•
SVG singari vektor formatlar piksellarni emas,
shakllarni saqlaydi Shu sababli tasvirlarni sifatni
saqlagan holda kattalashtirish yoki kichraytirish
mumkin Piksellar sabab sifat yoʻqotilmaydi
Turli grafi k dasturiy taʼminot paketlari yordamida
ochilishi va saqlanishi mumkin boʻlgan fayl
formatlarini taqqoslang
hi rlash
Kodlashning maxsus turi
shifrlash
hisoblanadi
Boshqa shaxslar faylni tushuna olmasligi uchun
ma’lumotlar kodlanadi Shifrlashdan maqsad
avtorizatsiyadan oʻtmagan foydalanuvchi uchun uning
ixtiyoriga tushgan ma’lumotni oʻqishni qiyinlashtirish
yoki umuman imkoniyat qoldirmaslikdir Maʼlumot
disklar yoki boshqa xotira qurilmalarida saqlanganda,
lokal tarmoq yoki internet orqali yuborilganda
shifrlanadi Shifrlangan maʼlumotni qonuniy olish
deshifrlash (shifrsizlantirish) deyiladi
zar shifri
Shifr sirli yozuv usuli Boshqacha aytsak, bu kod
Shifrlar xabarni shifrlangan xabarga aylantirish uchun
ishlatiladi Bu maxsus turdagi algoritm boʻlib, xabarni
shifrlash uchun ishlatiladigan qoidalar jamlanmasini
tashkil qiladi Rim imperatori uliy Sezar generallari
bilan maxfi y muloqot qilish maqsadida Sezar shifrini
yaratgan
Sezar shifri baʼzan almashtirish shifri deyiladi, chunki u
alifbo boʻylab har arni almashtirib oladi
Ushbu misolda A D, B E boʻlishi va shu
tarzda davom etishi uchun alifbo uchta harfga
( 3) siljiydi
Original
A
B C D E F
G
H
I
J
K L
M N O P Q R
S
T
U
V W X
Z
Shifrlangan
D E F
G
H
I
J
K L
M N O P Q R
S
T
U
V W X
Z
A
B C
Salom soʻzini shifrlash uchun quyidagilar
ishlatiladi
S V, A D, L O, O R, M P
Bu VDORPni hosil qiladi
|
| |
-amaliy ko‘nikma - Maktabgacha va

46
Maqsad: taqdimot
yaratish sababi.
Masalan,
mahsulot
reklamasi va
boshqalar.
Kalit so‘z
Animatsiyadan ikki
maqsadda foydalaniladi:
• slayd ichidagi muayyan kontentni ajratib koʻrsatish uchun;
• auditoriyadan kontentni belgilangan vaqtga qadar yashirib turish uchun.
Slaydga animatsiya qoʻshish uchun avvalo kontent tanlanadi. Keyin
Animations
menyusi bosiladi.
Tanlangan kontentga mos animatsiya topiladi.
Animations
boʻlimining oxiridagi qora
strelka belgisi bosilsa, juda koʻp animatsiyalar variantlari aks etgan oyna ochiladi.
Ushbu oynani
Add Animation
tugmasini bosish orqali ham ochish mumkin.
Oynada animatsiyalar uchta turga ajratilgan: kirish, ajratib koʻrsatish va chiqish
animatsiyalari.
@edurtm_uz
47
Multimediadan maqsadli
foydalanish
4.1-mashg‘ulot
My_Favourite_Things_v2.pptx taqdimot hujjatini oching. Taqdimot ichidan tasvir
qoʻshilgan slaydni toping.
Tasvirga “Grow/Shrink” animatsiyasini qoʻshing. Keyin yana boshqa ikkita
animatsiyani sinab koʻring va yoqqanini tanlang.
4.2-mashg‘ulot
Design_Favourite_Things.docx loyiha hujjatini oching. Taqdimotdagi qaysi
qismlarga animatsiya qoʻshish mumkinligini aniqlang. Yodda tuting, hamma
kontentga animatsiya qoʻshaverish toʻgʻri emas, chunki bu auditoriyani chalgʻitadi.
Ajratib yoki farqlab koʻrsatiladigan kontentga animatsiyalar qoʻshing.
4.3-mashg‘ulot
My_Favourite_Things_v2.pptx nomli taqdimotni oching. Endi rejangizga kiritgan
animatsiyalarni taqdimotga qoʻshing. Taqdimotingizni
My_Favourite_Things_
v3.pptx deb qayta saqlang.
M
bob Maʼlumot a borot bilimlar bazasi va ma lumotni a ta ishlash

imm trik shifrlash
Bu shifrlashning eng qadimiy usuli Bu usul
yuboruvchi va qabul qiluvchi orasida sirli shifr va
shifrlash kaliti boʻlishini talab qiladi Simmetrik
shifrlash yordamida yashirin kalitni qabul qiluvchiga
yuborish kerak ashirin kalitni xabar yuborilgandan
keyin ham uzatish mumkin, lekin noqulay jihati
shundaki, yashirin kalit pochta yoki internet orqali
yuboriladi va begonalar qoʻliga tushib, kod ochilish
ehtimoli oshadi
1.14-rasm. Simmetrik shifrlash.
simm trik shifrlash
Asimmetrik shifrlash ochiq kalitli kriptografi ya sifatida
ham maʼlum Simmetrik kalitlar begonalar qoʻliga tushib,
ochilish muammosini assimetrik shifrlash bir necha ju
kalitni qoʻllash yoʻli bilan hal qildi Bu usulda maʼlumotni
yuborishni istovchi har qanday shaxs foydalanish mumkin
boʻlgan ochiq kalitdan foydalanadi va xabar qabul
qiluvchida esa barcha uchun yashirin boʻlgan shaxsiy kalit
boʻladi Maʼlumotni shifrlash va deshifrlash uchun kalit
algoritmdir
Jarayon quyidagi tartibda amalga oshadi
1.15-rasm. Asimmetrik shifrlash.
Keyingi misolda Tohir Hilolaga xabar yuboradi Tohir
Hilolaning ochiq kaliti yordamida xabarni shifrlaydi
Hilola shifrlangan xabarni oladi va shaxsiy kaliti
yordamida deshifrlaydi
Bu usul koʻproq ishlov berishni talab qiladi va
maʼlumotni deshifrlash uchun koʻproq vaqt zarur boʻladi
Ochiq kalitni topish uchun foydalanuvchi yoki serverni
aniqlaydigan va ochiq kalitni taqdim etadigan raqamli
sertifi katlar talab etilgan Raqamli sertifi kat har bir
foydalanuvchi yoki server uchun yagona boʻladi
Raqamli sertifi kat odatda oʻz ichiga quyidagilarni oladi
•
tashkilotning nomi;
•
sertifi katni chiqargan tashkilot
•
foydalanuvchining elektron pochta manzili
•
foydalanuvchining mamlakati
•
foydalanuvchining ochiq kaliti
Ma’lumotlarni kodlash uchun ikkita sabab 
keltiring
12

Veb saytda
B
iz bilan bogʻlaning formasini toʻldirish
jarayonida elektron pochta manzilini kiritish juda
muhim hisoblanadi
Faqat mavjudlik tekshiruvi
oʻtkazilsagina, quyidagilar amalda ishlaydi
• a
• a@b
•
a bc d
• @
•
372823
E’tibor bering, ularning hech biri toʻgʻri emas,
lekin ular maʼlumotlar mavjud boʻlishi kerak
degan qoidaga asosan tekshiruvdan oʻta olgan
M
ia azon t kshiruvi
Diapazon tekshiruvi ma’lumotlarning belgilangan
diapazonda boʻlishini ta’minlaydi
Cheklov tekshiruvi bitta chegaraga ega
Bu mumkin
boʻlgan eng yuqori yoki eng past qiymat boʻlishi mumkin
Diapazon tekshiruvi quyi va yuqori chegaradan iborat
boʻladi Chegarani taqqoslashda quyidagi belgilar
qoʻllanadi
>
dan katta
dan kichik
dan katta yoki teng
dan kichik yoki teng
Odamlar orasida soʻrov oʻtkaziladi va javob
beruvchining yoshi soʻraladi
Javob beruvchi kamida
18 yosh boʻlishi kerak Quyi chegara 18 yosh
uqori
chegara yoʻq, shuning uchun bu cheklov tekshiruvi
hisoblanadi Buni quyidagicha yozish mumkin
osh 18
Imtihondagi baholarni aks ettiruvchi har
ar kiritiladi
Faqatgina A-E har ari qabul qilinadigan baholar
sanaladi Baho F dan kichik boʻlishi kerak uqori
chegara E baho
Quyi chegara mavjud emas,
shuning uchun bu cheklov tekshiruvi hisoblanadi
Buni quyidagicha yozish mumkin
Baho < F
Sinfdagi oʻquvchilar soni 5 va 28 oraligʻida boʻlishi
kerak Quyi chegara 5, yuqori chegara esa 28,
shuning uchun bu diapazon tekshiruvi hisoblanadi
Buni quyidagicha yozish mumkin
O‘quvchilar soni 5 va 28
Dasturlar article · January 021 citations reads 2,611 author

See
discussions, stats, and author profiles for this publication at:
https://www.researchgate.net/publication/349125992
IQTISODIY MASALALARNI YECHISHDA QO'LLANILADIGAN AMALIY
DASTURLAR
Article
· January 2021
CITATIONS
0
READS
2,611
1 author:
Nurmuxamad
Duisenov
Chirchik
state pedagogical Institute
188
PUBLICATIONS
311
CITATIONS
SEE PROFILE
All content following this page was uploaded by
Nurmuxamad Duisenov
on 09 February 2021.
The user has requested enhancement of the downloaded file.
2
Katta hajmli tekshirish natijalarini jadval ko’rinishida tasvirlash maqsadiga
muvofiqdir. Ma’lumotlarni jadval ko’rinishida tasvirlash ularni taxlil qilishni ancha
soddalashtiradi. Shuning uchun kupchilik hollarda hisob-kitoblar samaradorligi va
sifatini oshirish uchun avtomatlashtirilgan hisoblashlarni
joriy qilish maqsadga
muvofiqdir.
Jadval ko’rinishida tasvirlanadigan masalalarni echish uchun maxsus amaliy
dasturlar paketi ishlab chiqilgan bo’lib ular elektron jadvallar yoki jadval protsissori
deb ataladi.
Elektron jadvallar avvalo iqtisodiy masalalarni echish uchun mo’ljallangan,
lekin
uning yordamida injenerlikka doir masalalarni bajarishda ham, masalan,
formulalar
bo’yicha hisob-kitoblar muvaffaqiyatli ishlatilmoqda.
Elektron jadvallar qo’llanilayotgan sohalar juda ko’p, masalan: moliyaviy,
buxgalteriyaga oid, xususan ish haqini hisoblash, har
xil iqtisodiy-texnik hisoblar,
kundalik ho’jalik tovarlari va mahsulotlarni sotib olish va xokazolar.
Excel Microsoft Office paketi tarkibidagi programma bo’lib, u Windows
operatsion sistemasi boshkaruvida ishlovchi hamda ma‘lumotli elektron jadvallarni
tayyorlash va qayta ishlashga muljallangan.
Excel da tayyorlangan har bir xujjat (ma‘lumotli jadval) ixtiyoriy nom va .XLS
kengmaytmadan iborat fayl buladi. Excel da odatda bunday fayl “Ish kitobi”
(Workbook) deb yuritiladi.
Microsoft Excel ning asosiy ish soxasi - bu “Ish kitobi” bo’lib,
u bir yoki bir
nechta ish varaqlardan iborat. Ish varagida buxgalter (hisobchi) kitobi kabi, sonlar,
matnlar, arifmetik ifodalar, hisoblar qator va ustunlarda joylashgan buladi. Excel ning
buxgalter kitobidan asosiy farki barcha hisob ishlarini uning uzi bajaradi, lekin
ma‘lumotlarni kiritish foydalanuvchi zimmasida qoladi.
1-mashg‘ulot - Maktabgacha va

57
Multimediadan maqsadli
foydalanish
Ovozli nutqda bildiriladigan fikrlarni jamlab, qisqa ssenariy yoziladi. Nutq matnini
loyiha rejasiga qoʻshishni unutmaslik kerak.
Matn tayyor boʻlgach,
Slide Show
menyusidagi
Record Slide Show
tugmasi bosiladi.
Ovozli nutq slaydning boshidan yoki ma’lum bir slaydda ijro etilishi sozlab olinadi.
Record Slide Show
tugmasi bosilgandan soʻng, ovoz yozish ekrani paydo boʻladi.
Ovozli nutqni yozib olishni boshlash uchun ekranning yuqori burchagidagi
Shart - Maktabgacha va

|
Maktabgacha va Pdf ko'rish
|
bet | 142/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023168
Shart
dast.
Condition
to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri deb hisoblanishi mumkin bo‘lgan
buyruq.
Shartli
dast.
Conditional
shartli (bayonotlar, ifodalar va konstruksiyalar) qarorlar
bilan ishlash uchun dasturlash tilidagi buyruqlar.
Shaxsiy maʼlumot
xavf.
Private information
shaxsning o‘zi yoki boshqalar to‘g‘risida sir tutilishi
lozim deb hisoblangan maʼlumot.
Shaxsiy maʼlumotlar
Personal data
tirik insonga tegishli bo‘lib, shaxsni identifikatsiya
qilishi mumkin bo‘lgan har qanday maʼlumotlar.
Shaxsiy xavfsizlik
Personal safety
internet tarmog‘ida shaxsiy maʼlumotlar tarqalishining
oldini olish orqali o‘zi va boshqalarning jismoniy va
aqliy sog‘lig‘ini himoya qilish.
Shifrlash
xavf.
Encryption
maʼlumotlarni boshqalar o‘qimasligi yoki tushunmasligi
uchun kalit yordamida o‘zgartirish.
Shift
Shift
klaviaturaning muayyan vazifalarga mo‘ljallangan
tugmasi.
Shina topologiyasi
tar.
Bus topology
barcha kompyuterlarni magistral deb nomlanadigan
markaziy kabelga ulash orqali hosil qilinadigan
tarmoq.
Shior
Slogan
kompaniya yoki tashkilotni tanitadigan ibora yoki
jumla (gap bo‘lishi shart emas).
Shkalalar
e-jad.
Scales
diagramma yoki grafik o‘qlarida foydalaniladigan
o‘lchov birliklari.
Shlyuz
tar.
Gateway
ikki tarmoqni ulovchi kompyuterning IP-manzili.
Shrift
diz.
Font
harf va belgilarning muayyan stili, tashqi ko‘rinishi.
Masalan, Arial, Times New Roman, Calibri.
Shtrix kod
Barcode
turli dasturlarda qo‘llanadigan kod raqamini
ifodalovchi bir qator qora va oq chiziqlar ketma-ketligi.
|
| |