nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman - bet 101

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
153
In the most general case, for forced oscillations of the considered drive at one oscillation
period, five phase angles are characteristic, which determine the limits of validity of
individual linear equations (9):
1
1
t
– corresponds to the moment of time
t
1
of disengagement of the driven and
driving shafts;
2
2
t
– corresponds to the time
t
2
when the speed of the drive shaft becomes zero;
3
3
t
– corresponds to the moment in time
t
3
, when the driving or driven shaft begins
to move after stopping;
4
4
t
– corresponds to
t
4
– stop of the driven shaft;
5
5
t
– corresponds to
t
5
– backlash selection time.
To implement each of the above nonlinear characteristics on a computer, it is necessary to
have a number of software modules.
With high demands on the quality indicators of modern controlled EMS, it is necessary to
take into account the effects associated with such nonlinearities as backlash, friction,
saturation and dead zone. Having analyzed many nonlinearities, we can conclude that
some of them can be considered as special cases of others. This makes it possible to
reproduce several nonlinearities with one software module. With this simplification, some
parameters used to specify one nonlinearity may be zero for another. When creating a
basic set of nonlinear blocks, it is necessary to proceed from both the requirements for
universality and the feasibility of reducing the number of blocks, and the requirements for
their speed.
In the case of implementing complex nonlinear characteristics that are difficult to
describe analytically, there is a need to develop a universal module where they would be
specified in a table. The use of such a module can be effective in cases where nonlinear
elements are specified using experimental data. However, this representation requires
large amounts of RAM, which in some cases can lead to limitations in the implementation
of models that include a large number of complex nonlinear dependencies.
Thus, for the effective use of modeling software, it is necessary to create a set of
software modules for typical nonlinearities that would provide the most complete
coverage of all kinds of frequently encountered nonlinear characteristics for the class of
controlled EMS.
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 - bet 196

|
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 Pdf ko'rish
|
bet | 196/255 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 18,95 Mb. | | #263803 |
Bog'liq {teacherscom library} EFL Grade 8 TB2
have (’ve) got
3
has not
(hasn’t) got; has (’s) got
4
Have … got; have
CAN
3
Students’ own answers
UNIT 1
ADVERBS OF FREQUENCY
1
1
play
2
doesn’t (does not) go
3
watches
4
Does … go
5
don’t (do not) play
6
studies
2
1
We never play badminton.
2
My dad doesn’t (does not) often go running (or My dad
doesn’t go running often.)
3
My friends and I sometimes go cycling.
4
We aren’t (are not) usually bored in our sports lesson.
5
Are you often tired in the morning?
3
(
Possible answers
)
1
Do you and your friends often go sailing? No, we never
go sailing.
2
Are you sometimes bored at home? Yes, I’m (am) often
bored on Sunday afternoon.
3
How often do you cook dinner? I often cook dinner.
4
How often does your best friend watch TV? She always
watches TV after dinner.
5
Do you sometimes go running alone? Yes, I often go
running alone.
UNIT 2
PRESENT CONTINUOUS AND
PRESENT SIMPLE
1
1
We’re (are) serving dinner now.
2
I’m (am) not going to school this morning.
3
What are you making?
4
My friends aren’t (are not) going cycling at the
moment.
|
| |
Список литературы - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
224
2.
Бульхин А.К., Кидяев В.Ф., Кижаев С.А. Электропривод и автоматизация
волочильного оборудования. – Самара: ООО «ИЦ Книга», 2002. - С. 63-74.
3.
Быстров А.М. Многодвигательные автоматизированные электроприводы
поточных линий текстильной промышленности /Быстров А.М., Глазунов В.Ф. -
М.: Легкая индустрия, 1977. - С.225-263.
4.
Глазунов В.Ф. Принципы подчиненного регулирования
при построении
электропривода высокоскоростной поточной линии, 1980. - С. 75-86.
5.
Бульхин А.К., Кидяев В.Ф., Кижаев С.А. Автоматизация и наладка кабельного
оборудования.- Самара: ООО «ИЦ Книга», 2001. - С. 175-185.
6.
Патент РУз № UZ FAR 00659 от 20.07.2010г. «Волочильная машина»
НОВЫЕ ТЕХНОЛОГИИ В КАБЕЛЬНОЙ ПРОМЫШЛЕННОСТИ
Исамухамедов Д.Н., Атамухамедова Р.Ф., Ортиқова М.Ж., Ёкубжонова Д. У.
Ташкентский государственный технический университет имени Ислама Каримова
В кабельной промышленности наблюдается
постоянное развитие новых
технологий, направленных на улучшение производительности, надежности и
эффективности кабельных систем. Некоторые из последних технологических
инноваций включают в себя:
Использование графена
: Графен, однослойный
углеродный материал, обладает
уникальными электрическими и механическими свойствами. Внедрение графена в
состав кабелей позволяет улучшить их
проводимость и прочность, что делает их
более эффективными для передачи сигналов.
Новые материалы с низкой диэлектрической проницаемостью:
Разработка
новых материалов с пониженной диэлектрической проницаемостью,
таких как
полиэтилен с пониженной диэлектрической проницаемостью (PE-LD), помогает
уменьшить потери сигнала на высоких частотах и повысить пропускную
способность кабелей.
O‘qish malakalarining sifatlari: tez, ongli, ifodali o‘qish

205
olmaydi.
(J.G‘.Yo‘ldoshev.1992
yil
«O‘qituvchilar
uyidagi
ijodkor
o‘qituvchilarning 1- anjumanidagi nutqidan).
Bu 4- sinf o‘quvchilarining o‘qish tezligiga tatbiq etilsa, 125 so‘zdan 100
so‘zni eslab qoladi. Bu esa yuqori ko‘rsatkichlarga erishish imkonini beradi.4-
sinfda hatto bir daqiqada 170-180 ta so‘z o‘qiydigan o‘quvchilar ham bor.
O‘qish tezligi to‘rt yil davomida to‘g‘ri va ongli o‘qish bilan bog‘liq holda
asta ortib boradi. O‘qish tezligini tekshirganda o‘qituvchi o‘qiladigan
materialning xarakterini , ya’ni g‘oyaviy
mavzuviy murakkabligini , so‘z va
gaplarning tuzilishini , ularning bolalar nutqida
qaydarajada ishlatilishini,
o‘qishning to‘g‘ri va ongli bo‘lishini hisobga oladi. O‘quvchilarning o‘qish
tezligi har xil bo‘ladi, albatta. O‘qituvchining vazifasi barcha o‘quvchilarning
o‘qish tezligini, iloji boricha bir xillikka keltirishdan iborat.
Bunga asosan
matnni ovoz chiqarib o‘qishni mashq qilish bilan erishiladi.
Kichik yoshdagi o‘quvchilarning badiiy asarni idrok etishidagi

218
tushunibgina qolmay, muallif hayajonlangan voqeadan ham hayajonlansinlar.
Matnni tahlil qilish o‘quvchida fikr qo‘zg‘atishi, hayotiy tajribasining muallif
qayd etgan dalillarga to‘g‘ri kelish-kelmasligini aniqlashi zarur. Tahlil davomida
asarning estetik qimmati, badiiy go‘zalligi ham alohida qayd qilib o‘tiladi.
O‘qish darslari o‘quvchilarda badiiy asarlarning bir-biridan farqini ajrata
olish, yozuvchining hayotiy voqealarni qanday badiiy vositalar orqali aks
ettirgani va qanday obrazlar yaratganini aniqlay olish, mustaqil o‘qish va asarni
tahlil qilish malakasini hosil qiladi. O‘quvchilar adabiy ma’lumotlarni
o‘zlashtirish orqali badiiy asarning mazmuni, g‘oyasi va ahamiyatini anglab ola
boshlaydilar.
O‘quvchilarning nutqini o‘stirishda, yuqoridagilar bilan birga, adabiy
tushunchalarni shakllantirish ham muhim o‘rin tutadi. O‘quvchilar adabiy
tushunchalarni o‘rganish natijasida badiiy adabiyot san’atning bir turi ekanligi,
uning hayot bilan aloqadorligini bilib oladilar.
Boshlang‘ich sinflarda asar tahlilida badiiy til vositalari − sifatlash,
o‘xshatish, jonlantirish, mubolag‘a va adabiy janr turlari − ertak, hikoya, masal,
she’r, doston, maqol, topishmoq kabilar bilan amaliy ravishda tanishtiriladi.
Badiiy asar tilini tahlil qilish orqali o‘quvchilarda o‘z ona tiliga muhabbat
hissi, badiiy asarni ongli o‘qish ko‘nikmasi o‘stiriladi, asar g‘oyasini chuqur
idrok etishga zamin hozirlanadi, o‘quvchilar nutqi rivojlantiriladi.
Xalq og‘zaki ijodida ertak janrining bolalar tomonidan yaxshi qabul qilinib,
qiziqib o‘qilishining sabablaridan biri ertak tilining ta’sirchanligi, o‘tkir
syujetliligi va xalq tiliga yaqinligidir. Ertak o‘qib bo‘lingach, uning badiiy tili
ustida ishlashga alohida ahamiyat berish zarur.
2-sinf «O‘qish kitobi»da keltirilgan
«Karnaychi shoh» ertagida
«yov qora
Kommutatsiya va marshrutizatsiya fanidan Laboratoriya ishi Bajardi: Boqijonov Sohibjon Tekshirdi

|
Kommutatsiya va marshrutizatsiya fanidan Laboratoriya ishi Bajardi: Boqijonov Sohibjon Tekshirdi
|
bet | 1/12 | Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 3,11 Mb. | | #101311 |
Bog'liq Boqijonov S 1-8-labaratoriya
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
Fakulteti 414-20 guruh talabasi
Kommutatsiya va marshrutizatsiya fanidan
Laboratoriya ishi
Bajardi: Boqijonov Sohibjon
Tekshirdi: Xasanov Orifjon
Toshkent 2023
Variant №4
1– LABORATORIYA ISHI
ARP VA ICMP PROTOKOLLARINING ISHLASH TAMOYILLARINI TADQIQ QILISH
Ishdan maqsad: Tarmoqda qo‘llaniluvchi ARP va ICMP protokollarining vazifalari va ishlash tamoyilini tadqiq qilish bo‘yicha amaliy ko‘nikmaga ega bo‘lish.
Nazariy ma’lumotlar
ARP (Address Resolution Protocol) – manzilni aniqlash protokoli bo‘lib, RFC 826 tavsiyanomasi bo‘yicha 1982 yilda ishlab chiqilgan. ARP protokoli keng eshittirishli (broadcast) jo‘natmalari asosida IP-manzili va unga tegishli fizik manzil o‘rtasida dinamik ravishda translyatsiya qilish usulini ta’minlaydi. ARP protokoli OSI modelining tarmoq pog‘onasida qo‘llanilib, bir nechta kirish tarmoqlarida muhim vazifalarni bajaradi.
Ethernet tarmog‘ida ma’lumot manbai va qabul qiluvchisini aniqlash uchun IP va MAC manzillaridan foydalaniladi. Shuning uchun bir kompyuterdan ikkinchisiga tarmoq orqali yuborilgan ma’lumot tarkibida uzatuvchining IP va MAC-manzillari hamda qabul qiluvchining IP va MAC -manzillari mavjud bo‘ladi (1.1-rasm). ARP protokol IP va MAC manzillar o‘rtasida hech qanday bog‘liqlik bo‘lmaganligi sababli, ushbu ikkita manzil o‘rtasidagi aloqani ta’minlash uchun xizmat qiladi.
1.1- rasm. IP va MAC –manzillar o‘rtasida bog‘lanish
ICMP (Internet Control Message Protocol- boshqarish xabarlari bilan almashish protokoli) - Internet tarmog‘ida xabarlarni nazorat qilish protokoli bo‘lib, foydalanuvchining paketlarini uzatishda to‘xtab qolish vaziyatlarida aloqani tiklashni ta’minlaydigan TCP/IP stekining to‘rtta tayanch protokollaridan biri.
ICMP protokoli marshrutizator qurilmadan kelgan bironta IP paketini uzatishda duch kelgan xatolar to‘g‘risida xabar berishiga imkon beradi. Shuni aytish kerakki, ICMP protokoli – bu xatolar to‘g‘risida xabar beruvchi, lekin xatolarni tuzatuvchi protokol emas.
Oxirgi qurilmada xato boshqa takrorlanmasligi uchun ayrim xarakatlar qo‘llanilishi mumkin, lekin bu xarakatlar ICMP protokoli tomonidan belgilanmagan. ICMP protokolining har bir xabari tarmoq bo‘yicha IP paket ichida uzatiladi.
|
| |
- modul - N. B. Adizova, R. X. Jumayev, R. A. Qo‘ldoshev, S. R. Ismatov ona tili o‘qitish metodikasi

241
Skanerdagi so‘zlarni qatnashtirib gaplar tuzing: Bir og‘izgina yolg‘on,
rostgo‘y bola, yolg‘onchi
kishi sanga tanga berurman, dedi va b.
Kimlar shu
so‘zlar vositasida ertak tuzib beradi.Bolalar o‘zlaricha tuzgan ertaklarini so‘zlab
beradilar.
Bugungi o‘tadigan ertagimiz nomini topdingizmi?
Bolalar aytadilar
(Bo‘lmasa o‘qituvchi ertak nomini aytadi: "Rostgo‘y bola").
Kelinglar endi
ertakni eshitib ko‘ramiz. Unda ba’zi notanish so‘zlarga duch kelasizlar. Ularning
mazmunini sizlarga tushuntiraman: (xattaxtaga oldindan yozib qo‘yilgan
bo‘lishi ham mumkin)
Podshoh - yurtni boshqaruvchi kishi.
Vazir - podshohning yordamchisi. Tadbir - o‘ylab qilingan ish. Xomush -
xafa.
4-moduI.
Ertakni o‘qituvchi tomonidan o‘qish, ma’lum bir qismini o‘quvchilar
davom ettirishi mumkin.
- Siz yolg‘on gapirgan bolalarni hayotda uchratganmisiz? (O‘quvchilar
javoblari eshitiladi). Rost gapirishning ahamiyatini bilasizmi? O‘qituvchi rost
gapirishning ahamiyati haqida o‘quvchilarning yoshiga mos tushuncha beradi va
xalq maqollaridan aytadi (Masalan, "Boshingga
qilich kelsa-da, rost gapir"...
qolganini o‘quvchilar davom ettiradilar).
5 -modul. Mustaqil o‘qish.
Usul: o‘qituvchi o‘quvchilar bilan birga ovoz chiqarib o‘qiy
boshlaydi
(o‘quvchilar faqat ko‘z bilan o‘qiydidar), o‘qituvchi jim bo‘lib, o‘qishni
ichida
davom
ettiradi, o‘quvchilar esa ovoz chiqarib o‘qiydilar, keyin yana o‘qituvchi
ovoz chiqarib o‘qiydi, o‘quvchilar ko‘z bilan o‘qiydilar va shunday o‘qish ertak
oxirigacha
davom etadi
O‘qish oldidan topshiriq: xattaxtada yozilgan so‘zlarni ertakda berilganday
izchillikda, so‘zlar qo‘shib yozing:
Qadimda.
podshoh bo‘lgan.
242
Xomush bo‘lib yurgan.
Vazirning maslahati.
gul urug‘i,
farzand qilib olmoqchi.
vaqt o‘tibdi.
shahar aylanibdi.
gullarni ko‘rib o‘taveribdi.
ko‘zi tushibdi.
gullar qani?
qaynattirgan.
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 - bet 121

197
UNITS 13–16
Overview
VOCABULARY
Illness; Health; Places in town; Compound
nouns; Geographical features; The weather;
Animals; Phrasal verbs
GRAMMAR
should / shouldn’t
; Prepositions; Past
continuous; Past simple and past continuous
WRITING
Write a story
LISTENING
Tessa talking about her friends
SPEAKING
Asking questions; talking about where you live
Resources
PHOTOCOPIABLE WORKSHEETS: Grammar worksheets Units
13–16; Vocabulary worksheets Units 13–16; Review Game Units
13–16; Literature worksheet; Speaking worksheet; Writing
worksheet
WARMER
Organise the students into small groups and give each
group a piece of paper or a mini whiteboard* and a board
marker. Read out a description of some of the words in
Review 4 Vocabulary Exercise 1 and ask the groups to
write down the correct word in large letters. As soon as
they have finished, they should hold up their word for
you to look at and check. If appropriate, award points for
correct answers. Repeat this for several different words.
*This can be a laminated piece of paper or a plain sheet of
paper inside a plastic wallet.
VOCABULARY
1
Demonstrate this activity first by telling the students
to look at the example (0) and asking ‘Which word is
different?’ (
cloudy
) Encourage stronger students to also
say why the word in each is different.
Then choose the dish you want to buy

Then choose the dish you want to buy. UNIT 11
Shish kebab £4.00
Ingredients: Chicken
or lamb, onions, spices
Aloo tikki 50p each
Ingredients: potatoes,
peas, chilli, onions
B C A Large burger £5.00
Ingredients: Meat, bun
Burger with cheese £5.50
Barbecue sauce 50p
Ingredients: Meat,
cheese, bun
American barbecue
125
EXTRA ACTIVITIES
246 EXTRA ACTIVITIES
SPEAKING, PAGE 71
3 Student A, ask Student B questions about items A–C on page 71. Then choose the dish you want to buy. Use the following questions to help you. What are the ingredients in ...?
Does ... contain meat?
What is ...?
How much is a bowl of ...?
Where is ... from?
Student B will ask for information about these dishes. Answer his or her questions. UNIT 11
D E F Ponchiki – 50p each
Lovely sweet doughnuts!
Zapiekanka
Bread with mushrooms
and cheese £1.50
or grilled meat served
with fried onions £3.20
Yakisoba
Fried noodles with vegetables,
meat and onions
small bowl £2.00
large bowl £3.00
126 EXTRA ACTIVITIES
EXTRA ACTIVITIES
247
GRAMMAR REFERENCE AND PRACTICE ANSWER KEY
STARTER UNIT
BE / THERE IS / THERE ARE
1 1 Is there … , Yes, there is.
2 Are there … , No, there aren’t (are not).
3 Are there … , Yes, there are.
HAVE GOT
2 1 have not
( haven’t) got
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 - bet 126

|
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 Pdf ko'rish
|
bet | 126/255 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 18,95 Mb. | | #263803 |
Bog'liq {teacherscom library} EFL Grade 8 TB2
I like to know what’s happening in the world,
so I watch
every day.
3
TV with real people is OK, but it’s more fun
watching
, like
Tom and Jerry
.
4
Which
do you want to watch? There’s
one about nature or one about music.
5
Please give me the
. I want to turn on
the television and I don’t want to get up!
6
Watch our new
tonight. There are six
young singers and dancers. Choose the best.
7
My brother’s a big
of Manchester
United. He watches all their matches.
8
I think our television can get more than 100
. I never know what to watch.
9
I like choosing what to watch and when I want
to watch it, so I watch most of my television
.
10
Ed Sheeran is playing a concert tonight in
London and they are showing it
on
television, so I can watch it while he’s playing.
11
When my dad goes on holiday, he
his
favourite shows and watches them when he gets
back.
12
Have you got a newspaper so we can see what’s
this evening?
Listen and check, then repeat.
VOCABULARY
LISTENING
EP
125
2
How do you watch television? In pairs, discuss
the questions.
1
Do you often watch shows live, or do you watch
them on demand?
|
| |
Answers
Students’ own answers
2

194 LIFE SKILLS
5
Ask the students in pairs to try to say if the sentences are
right or wrong before they read the text again.
Answers
1
(They are very important.) 2
3
4
(The company
sells lemonade and other products.) 5
6
(There are
different ways we can help.)
The Reading text is recorded for students to listen and read.
6
Ask the students to read the meanings first and try
to think of a suitable word before they look at the
highlighted words in the text.
MIXED ABILITY
Pair up a stronger student with a weaker student for this
exercise. Ask the stronger student to help their partner
with this exercise. Then, encourage the weaker students
to choose four or five more words in the text that they do
not understand and to ask their stronger partner for help
with its meaning.
Answers
1 wax 2 pollinate 3 charities 4 ecosystem 5 protect
TALKING POINTS
Encourage the students to take turns to ask and answer
these questions in small groups. Ask them to think of some
more endangered animals which weren’t mentioned in the
Warmer section.
ВЛИЯНИЕ МЕТОДА ШИРОТНО-ИМПУЛЬСНОЙ МОДУЛЯЦИИ НА

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
155
токе, которые дополнительно нагревают обмотки статора и вызывают пульсации
крутящего момента.
Существует несколько подходов к улучшению
гармонического состава
токов. Один из них — установка синусного фильтра между инвертором и
двигателем, другой — применение определенного метода ШИМ [1]. При
использовании
синусного
фильтра
увеличивается
масса
и
габариты
электропривода, а также стоимость. Использование
специальных методов ШИМ
может уменьшить коэффициент нелинейных искажений (КНИ) и размеры фильтра.
В настоящее время широкое распространение получают преобразователи на
основе трехуровневых инверторов. Линейное напряжение на выходе 3-уровневого
инвертора имеет на один уровень больше, чем у 2-уровневого инвертора. Поэтому
форма тока, протекающего в фазах двигателя, более синусоидальная с меньшим
КНИ [2],[3]. Однако двухуровневые инверторы так же широко используются из-за
более простой конструкций и
большого опыта эксплуатации, поэтому в
представленном исследовании рассматривается данный тип инверторов. При
управлении инвертором каждый метод ШИМ оказывает определенной влияние на
КНИ токов [4], [5].
В статье анализируются три метода: векторная ШИМ с привязкой к
отрицательной шине, векторная ШИМ с переменной
привязкой и ШИМ методом
мгновенных фазных потенциалов. Для анализа разработана математическая модель
синхронного электропривода с возбуждением от постоянных магнитов с векторной
системой управления.
My dad 
 
(call) me while I 
 
(do) 
my homework.
4

|
My dad
(call) me while I
(do)
my homework.
4 Pdf ko'rish
|
bet | 120/255 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 18,95 Mb. | | #263803 |
Bog'liq {teacherscom library} EFL Grade 8 TB3
My dad
(call) me while I
(do)
my homework.
4
I
(not run) when I
(hurt) my
foot. I
(dance).
5
I
(not see) any animals when I
(walk) in the snow.
3
Give these people advice using
should
or
shouldn’t
.
0
I’ve got a temperature and a headache.
You should take some medicine and go to bed.
You shouldn’t go to school.
1
My running shoes are too small.
2
I really want a pet!
3
The weather’s really hot and I want to go to
the beach.
4
I’ve got nothing to wear to my friend’s party.
5
I don’t know the way to the museum.
GRAMMAR
UNITS 13–16
REVIEW 4
1
Find the odd word out in each set.
0
lake cloudy mountain field
1
duck monkey playground rabbit
2
library insect bridge post office
3
race headache temperature pain
4
helicopter bicycle bus roundabout
5
deep rest wide high
2
Read the definitions and complete the words.
0
When the weather is like this, it’s difficult to see
where you’re going.
f
o
g
g
y
1
You put this on to keep you dry when it is wet.
r
n
a
2
You stop your car and wait when this is red. You
go when it is green.
t
f
c
i
h
|
| |
«Chumoli va Tipratikan», «O‘jar toshbaqa»

221
«Bola ko‘nglin ko‘tarar» - Bolasiga yaxshi gaplar gapirar,
«Kosang joningga
huzur» - Kosang joningni, sog‘lig‘ingni asraydi» kabi.
Boshlang‘ich sinflarda adabiy tushunchalar
va badiiy vositalar ustida
ishlash o‘quvchilarning ijodiy tafakkurini o‘stirishga, ularda jonlantirish,
o‘xshatish, mubolag‘a kabi adabiy tushunchalar yuzasidan dastlabki tasavvur
hosil qilishga yordam beradi.
O‘qish
metodikasi adabiyotshunoslik, psixologiya, pedagogika ishlab
bergan nazariy qoidalarga asoslanadi. Sinfda o‘qishni to‘g‘ri
uyushtirish uchun
o‘qituvchi badiiy asarning o‘ziga xos xususiyatlarini, ta’limning turli
bosqichlarida o‘qish jarayonining psixologik asoslarini, kichik maktab yoshidagi
o‘quvchilarning matnni idrok etish va o‘zlashtirish xususiyatlarini hisobga olishi
zarur.
O‘qish ta’limi bo‘yicha o‘quvchilarni faqat
matn bilan tanishtirish
yordamida dastur talablariga javob berib bo‘lmaydi. Negaki, matn tagzaminidagi
tarbiyaviy g‘oya uni tushunish, idrok qilish natijasidagina ochiladi. Boshqacha
aytganda, har qanday asardagi sehr-joziba matn
zaminidagi yashirin mazmun-
mohiyatni anglab yetilganda o‘quvchi diqqatini o‘ziga jalb etishi mumkin.
Bunga adabiy-nazariy tushunchalarni o‘zlashtirish, adabiy tahlil malakalarini
shakllantirish orqali erishiladi.
Asar tahlili jarayonida o‘qituvchi savollariga o‘quvchilarning o‘z so‘zlari
bilan javob berishi ham matnda tasvirlangan voqea-hodisalar yuzasidan
mantiqiy
fikrlashga, qahramonlarning xatti-harakatlarini to‘g‘ri baholashga
yaqindan yordam beradi. Savollar uzuq-yuluq va mantiqsiz bo‘lmasdan, qat’iy
maqsad asosida izchil berilishi o‘quvchilarning o‘qilgan matn mohiyatini chuqur
anglab yetishlariga imkon yaratadi, chunki har
qanday javob mustaqillikni
taqozo etadi.
Ta’kidlash joizki, o‘quvchilarning o‘zlarini ham savol tuzishga o‘rgatish
lozim. K. D. Ushinskiy qayd etganidek, to‘g‘ri qo‘yilgan masalaning o‘zi yarim
javobdir. Matn yuzasidan savol tuzishda o‘quvchining dars mavzusi bilan
bog‘liq jihatlarga e’tibor berishi asarda tasvirlangan voqea-hodisalar o‘rtasidagi
222
sababiy bog‘lanishlarni bilib olishga, hayotiy xulosalar chiqarishga yo‘l ochadi.
Shuning uchun ham matn yuzasidan savol tuzish o‘quvchini ongli va tushunib
o‘qishga yo‘llaydi.
Hisoblash - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

1 : 400 nisbatda damlama tayyorlanadi.
Tayyorlash: Infundir stakaniga 0,5 g, 5 mm gacha maydalangan termopsiso‘tisolinadi.
Ustiga 200 ml tozalangan suv va 0,9 ml (18 tomchi) 1 : 10 nisbatdagi xlorid kislota eritmasi
qo‘shiladi, so‘ngra qaynab turgan infundir apparatida 15 daqiqa damlab quyiladi, vaqti - vaqti
bilan aralashtirib turiladi. Keyin 45 daqiqa xona haroratida sovutiladi. Ikki qavatli dokadan
o‘tkazib, qoldiq siqiladi. Damlama hajmi 200 ml ga yetkaziladi. ―Ichish uchun‖ yoki
―Mikstura‖, ―Salqin joyda saqlansin‖, ―Ishlatishdan oldin chayqatilsin‖ yorligi bilan jihozlab
bemorga beriladi.
Yurak glikozidlari saqlovchi o‘simliklardan ajratma tayyorlash
Rp.: Jnfusi rhizoma et radicibus Valerianae ex 6,0 — 100,0
D.S.
Ko‘rsatilgan miqdordagi damlama yoki qaynatma olish uchun kerak bo‘lgan suv miqdorini
topish uchun o‘simlik xom ashyosi gramm miqdorini suv shimish koeffitsientiga ko‘paytirib,
dorixatda ko‘rsatilgan suv miqdoriga qo‘shish kerak. Masalan: yuqoridagi dorixat uchun: 100 q
(2,9 * 6) = 100 q 17,4 = 117,4 ml suv. Bu erda 2,9 valeriana ildizining suv shimish koeffitsienti.
Tarkibida yurak glikozidlari yoki alkaloid saqlagan xom ashyodan damlama
tayyorlanganda qo‘llaniladigan o‘simlik qismida belgilangan miqdorda alkaloid bo‘lishi va yoki
belgilangan biologik ta‘sirga ega bo‘lishi kerak.
Xom ashyo tarkibidagi alkaloid miqdori yoki biologik ta‘sir darajasi belgilangan
miqdordan yuqori bo‘lsa, uni miqdori quyidagi hisob bo‘yicha olinadi.
X — dorivor o‘simlikni xom ashyosidan olish kerak bo‘lgan miqdori;
A — dorivor o‘simlik xom ashyosini yozilgan miqdori;
B — aniqlangan alkaloid yoki biologik ta‘sir darajasi miqdori;
V — xom ashyo tarkibidagi glikozid va alkaloidlarni standart miqdori;
Xom ashyo tarkibidagi glikozid yoki alkaloid miqdori belgilangandan kam. VIII DF
damlamalar — xom ashyoga sovuq suv solib qaynab turgan suv hammomida 15 min damlash
bilan tayyorlangan bu usul XI DF da ham qabul qilingan, 15 min qizdirish umuman kam
hisoblanadi, chunki bunda xom ashyo endigina yumshab, ta‘sir etuvchi moddalar qisman ajragan
bo‘ladi. Ajratmaning harorati asta-sekin ko‘tarilib borgani uchun proteinlar, elimli va pektin
moddalar ham bo‘kmasdan eritmaga o‘tad
33
i.
Rp.: Infusi herbae Adonis vernalis 90 ml
Natrii bromidi 2,0
Tincturae Valerianae 3ml
M.D.S.. 1 osh qoshiqdan kuniga 3 mahal ichilsin.
Список литературы - Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman

|
Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman Pdf ko'rish
|
bet | 104/202 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 9,23 Mb. | | #265552 |
Bog'liq Сборник докладов международной научно техической конференции 21 Список литературы
1.
S. Rahmani, A. Hamadi and K. Al-Haddad, "A new combination of Shunt Hybrid
Power Filter and Thyristor Controlled Reactor for harmonics and reactive power
compensation," 2009 IEEE Electrical Power & Energy Conference (EPEC),
Montreal, QC, Canada, 2009, pp. 1-6, doi: 10.1109/EPEC.2009.5420375.
2.
A. Panda, G. Dyanamina and R. K. Singh, "MATLAB Simulation of Space Vector
Pulse Width Modulation for 3-level NPC Inverter and 2-level Inverter," 2021
International Conference on Sustainable Energy and Future Electric
Transportation
(SEFET),
Hyderabad,
India,
2021,
pp.
1-5,
doi:
10.1109/SeFet48154.2021.9375668.
3.
N. Soualhi, A. Makouf, N. Nait-Said and S. Hamada, "Comparison between a
Two-Level and Three-Level Inverter fed Induction Motor including Losses and
Efficiency," 2020 4th International Conference on Advanced Systems and
Emergent Technologies (IC_ASET), Hammamet, Tunisia, 2020, pp. 89-94, doi:
10.1109/IC_ASET49463.2020.9318310.
4.
V. Prakht, V. Dmitrievskii, A. Anuchin, and V. Kazakbaev, ―Inverter Volt-
Ampere Capacity Reduction by Optimization of the Traction Synchronous
Homopolar Motor,‖ Mathematics, vol. 9, no. 22, p. 2859, Nov. 2021, doi:
10.3390/math9222859.
[Online].
Available:
http://dx.doi.org/10.3390/math9222859.
5.
Pratheesh. K. J, Jagadanand. G and R. Ramchand, "An improved space vector
PWM method for a three-level inverter with reduced THD," 2015 9th
International Conference on Compatibility and Power Electronics (CPE), Costa da
Caparica, Portugal, 2015, pp. 167-172, doi: 10.1109/CPE.2015.7231067.
UDC 621.3.04
МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
156
|
| |
Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman - bet 100

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
152
Figure 1. Kinematic diagram of an electromechanical drive
where the introduced notations:
x
and
y
– rotation angles of the input and output shafts;
j
1
and
j
2
– moments of inertia of the driven and drive shafts;
M
у
– electromechanical control
torque on the drive shaft;
M
1
,
M
2
and
M
3
– moments of resistance due to dry (Coulomb)
friction. The motion of the input and output shafts with a harmonic control signal is
described by the following differential equations. At the time when the backlash is
selected and contact is made between the drive and driven shafts, i.e.
̇ ̇
, we have
,
;
sin
sign
)
(
3
2
1
3
2
1
M
M
M
M
t
kU
x
M
M
M
x
x
j
y
m
(7)
where
j
=
j
2
+
j
3
– total moment of inertia of driven and drive shafts,
µ
- coefficient of linear
friction,
M
– dry friction moment,
t
kU
M
m
y
sin
– control torque,
U
m
,
– amplitude
and frequency of the control signal.
When selecting backlash, i.e. when
Ajratma hajmi va turining ekstraksiya vaqtiga ta‘siri

uning tarkibidagi alkaloidni tuz holiga o‘tkazish shart emas, chunki bu o‘simlikda alkaloidlar
asos holdagisi ham, tuz holdagisi ham suvda yaxshi eriydi. Agar o‘simlik XI DF da ko‘rsatilgan
miqdordan ya‘ni 1,5% dan ko‘p alkaloid saqlasa, olingan o‘simlik miqdori quyidagi formula
bo‘yicha hisoblanadi:
Masalan: 200 ml termopsis damlamasi tayyorlash kerak bo‘lsin.
Rp.: Infusi herbae Thermopsidis 200 ml
D.S. bir osh qoshiqdan kuniga 3 mahal ichilsin.
O‘simlik o‘z tarkibida 1,6% alkaloid saqlaydi. Buning uchun o‘simlik miqdori topiladi.
Termopsis 1:400 nisbatda tayyorlanadi. 200 ml damlama uchun 0,5 g olish kerak.
Alkaloid miqdori ko‘p bo‘lgani uchun bu miqdor qaytadan hisoblanadi.
X
0,151,5 = 0,47
1,6
0,5 — olinishi kerak bo‘lgan o‘simlik miqdori.
1,5% — DF bo‘yicha o‘simlik saqlash kerak bo‘lgan miqdor.
1,6% — o‘simlik saqlagan alkaloid miqdori.
0,47 — qaytadan hisoblangan o‘simlik miqdori.
Agar o‘simlik 1,5% dan kam alkaloid saqlasa, bunday xom ashyodan damlama va
qaynatma tayyorlanmaydi.
Alkaloid saqlagan o‘simliklardan suvli ajratma tayyorlashda qo‘shiladigan kislota miqdori
xom ashyo tarkibidagi alkaloidlar miqdoriga teng miqdorda olinadi.
100,0 — 1,6
0,47 — x
x = 0,0075 g alkaloid
0,83 — 100,0
0,0075 — x
x = 0,9 ml suyultirilgan xlorid kislota kiritiladi.
Efl prepare Teacher's Book Grade 8 - bet 119

196 REVIEW 4
1
Choose the correct words to complete the
sentences.
1
I ate with my family
out
/
outside
the tent.
2
It’s very easy to get to the sports centre because
it’s
in
front of
/
opposite
my house.
3
I took a trip
through
/
down
the River Nile.
4
You
shall
/
should
bring some of your computer
games.
Correct the mistakes in the sentences.
5
I enjoyed my holiday. Every day I was going
swimming.
6
I liked the tennis match because Nadal and
Grigor Dimitrov are playing.
7
In Thailand, I visited many places and the most
interesting thing is eating the food there.
8
It is raining in Taipei when we got there
yesterday.
2
Complete the sentences with the verbs in
brackets. Use the past simple or past continuous.
0
It
wasn’t raining
(not rain) when I
left
(leave) the house this morning.
1
When I
(arrive) at the party, my friend
(sing) in the living room.
2
I
(walk) around the shops when I
(meet) my friend.
Toshkent davlat texnika universiteti xalqaro ilmiy-texnik anjuman - bet 99

МЕЖДУНАРОДНАЯ НАУЧНО-ТЕХНИЧЕСКАЯ КОНФЕРЕНЦИЯ
АКТУАЛЬНЫЕ ПРОБЛЕМЫ ЦИФРОВИЗАЦИИ ЭЛЕКТРОМЕХАНИЧЕСКИХ И
ЭЛЕКТРОТЕХНОЛОГИЧЕСКИХ СИСТЕМ
151
where
c
–
constant,
y
0
– the value of the output signal at the time when
| |
became
less than
с.
A feature of the backlash characteristic is a hysteresis type loop, which has a
constant width 2
с
and length, which varies depending on the amplitude of the input value.
It must be taken into account that during the ―selection‖ of the backlash (
y=y
0
), the driven
element of the mechanical transmission is disconnected from the driving element and,
therefore, the static and dynamic loads on the driving element are reduced. While
selecting the backlash, the hard feedback signal remains constant, and during this time the
system seems to open.
A simple geometric model of backlash (1) corresponds to a
mechanical transmission in
which the load has low inertia and an insignificant moment of dry Coulomb friction. In
many cases, such idealization is impossible, and in calculations it is necessary to use a
more complex model taking into account dry friction forces.
In the
theory of automatic control, it is customary to distinguish the following
components of the friction moment.
Linear friction, where the friction torque depends
linearly on the speed
V=px
. In this case,
linear friction is taken into account as a damping moment and does not violate the
linearity of
the transfer function
px
k
M
fr
,
(2)
where
k
– constant coefficient.
Dry or Coulomb friction is a nonlinear component of the friction torque
.
sign
- Ma‘ruza - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

18 - Ma‘ruza.
MAVZU 18.
Fitoterapiyaning asosiy qoidalari. Fitoterapiyaning tasnifi va
xususiy texnologiyasi
Ma‘ruza maqsadi:Murakkab fitoichimliklarni tayyorlashni va uni tarkibidagi dorivor
o‘simlik xom ashyosini hisoblash. Dorivor o‘simlik xom ashyolarini suv shimish koeffitsеnti
bo‘yicha hisob olib borish. Fitoichimlikni umumiy hajmini hisoblash. SSVning 2002 yil 29-
dеkabr 582- sonli buyrug‘i asosida suvli ajratmalar tayyorlash.
Reja:
Shifobaxsh o‘simliklarning afzalliklari .
Fitoprеparatning asosiy qoidalari.
Fitoprеparatlar tasnifi.
Oddiy fito ichimliklarga misollar.
Murakkabvamualliflikfitoichimliklar.
Fitoichimliklar tеxnologiyasi.
Tayanch atama va iboralar: suvli ajratmalarning, maydalik darajasi, xom-ashyo suv
shimish koeffitsienti, mahsulot nisbati, konsentratsiyalar farqi, harorat tasiri, molekulyar
diffuziya, konvent diffuziya.
Bugungi kunda Dunyo buyicha ilmiy tabobat hamda xalq tabobati amaliyotida , jumladan
o‘zbekiston xududida yovvoyi holda o‘sadigan va madaniylashtirilgan o‘simliklar sonini, hamda
o‘zining shifobaxsh o‘simliklarni aytib o‘tish lozim.
Odamzod ilk bor paydo bo‘lgandaek o‘simliklar olami ogushida yashagan va har xil
kasalliklardan shifo topish uchun o‘simliklar olamidan najot izlagan.Natija shuni ko‘rsatganki,
odamzod o‘z xastaliklariga shifobaxsh giexlardan barham topgan. Bugungi kunda dunyo buyicha
ilmiy tabobat, xalk tabobati amalietida jami bo‘lib 120000 dan ortiq o‘simlik namunalari
ishlatiladi. Jumladan o‘zbekistonda evvoyi holda usadigan va madaniylashtirilgan
o‘simliklarning soni 4000 dan ko‘pdir, shulardan 500 dan ortigi shifobaxshligi bilan tanilgan.
Ma‘lumki o‘simlik maxsulatlari tarkibida turli xil xaetbaxsh dori darmon,vitaminlar , oksil
moddalar karbon suvlar efir moylari shuningdek organizmning xaet faoliyati uchun juda zarur
bo‘lgan kalsiy, fosfor, temir kabi tuzlar va boshqa muxim bilologik faol moddalar bor tabiat
ne‘matlaridan dori darmonlar kimyoviy va suniy usulda olinadigan dorilarga nisbatan
beasoratligi va afzalligi bilan ajralib turadi .
Sababi o‘simliklar olamidan hosil bo‘lgan dori darmonlar kimeviy usul bilan olinidigan
vositalardan farqli ularok , inson organizmiga begona bo‘lmay , latif tasir ko‘rsatadi .
Fitoterapiyaning zamonaviy tibbietdagi ahamiyati fitoterapiyaga oid normativ – texnik
xujjatlar bilan (XI DF o‘z RSSV ning buyruqlari malumotnomalar bilan tanishish. o‘zR
sanitariya qoida va qo‘llanmalar meerlari bilan SanPiN № 0152-04) bilan tanishib chiqish.
Har bir narsaning o‘lchovi bo‘lgani kabi dorivor o‘simliklardan foydalanishning ham
me‘yori bo‘ladi.
|
Damlama va qaynatmalarga dorivor moddalar qo‘shish

Sirupi Simplicis 15,0
M.D.S. 1 osh qoshiqdan kuniga 3 mahal ichilsin.
Tayyor bo‘lgan qaynatmada magniy sulfat
eritiladi va unga sharbat, yalpiz moyi
aralashmasi qo‘shiladi.
Rp.: Decocti corticis quercus 10,0—15,0
Aluminis 2,0.
Glycerini 15,0.
M.D.S. ogizni chayish uchun.
Suzilgan va sovitilgan qaynatmaga glitserin eritmasi aralashtiriladi hamda suvda eritilgan
achchiqtosh tolkoni qo‘shiladi. Achchiqtoshni oldin qo‘shish
oshlovchi moddalarning
cho‘kmaga tushishiga sabab bo‘ladi.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 69

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
Bu jarayonda talabalarda, o`quvchilarda masalani yechishning
algoritmik usuli, ya`ni algoritmik fikrlash usuli vujudga kеladi.
Algoritmning EHMda bajarilishi uchun bu algoritm dasturlash tilida
yozilgan bo`lishi lozim. Masalani yechishning bu bosqichi
bеshinchi
bosqichi
bo`lib, unda biror-bir usulda yozilgan algoritm ma`lum bir
dasturlash tiliga ko`chiriladi. Masalan, agar algoritm blok-sxеma
ko`rinishida tasvirlangan bo`lsa, uni Bеysik dasturlash tiliga ko`chirish
uchun har bir blokni tilning mos buyruqlari bilan almashtirish yetarli.
Oltinchi bosqich
dastur ko`rinishida yozilgan algoritmni EHMda
bajarish. Bu bosqich natija olish bilan tugallanadi. Bu bosqich dastur
tuzuvchilar uchun eng qiyin hisoblanadi. Chunki dasturni mashina
xotirasiga kiritishda ayrim xatoliklarga yo`l qo`yish mumkin. Shuning
uchun dasturni EHM xotirasiga kiritishda juda ehtiyot bo`lish kеrak.
Nihoyat, masalani yechishning yakunlovchi ye
ttinchi bosqichi
olingan natijalarni tahlil qilishdir. Bu bosqich olingan natijalar qanchalik
haqiqatga yaqinligini aniqlash maqsadida bajariladi. Natijalarni tahlil
qilish, zarur bo`lgan hollarda algoritmni, yechish usulini va modеlini
aniqlashtirishga yordam bеradi.
Shunday qilib, biz masalalarni EHM yordamida yechish bosqichlari
bilan tanishib chiqdik. SHuni ta`kidlab o`tish lozimki, har doim ham bu
bosqichlarni bir-biridan yaqqol ajralgan holda bo`lmasdan, bir-biriga
qo`shilib kеtgan bo`lishi ham mumkin.
Algoritm va uning xossalari
Algoritm hozirgi zamon matеmatikasining eng kеng tushun-
chalaridan biri hisoblanadi.
Algoritm
so`zi o`rta asrlarda paydo bo`lib, buyuk o`zbеk mutafakkiri
Al-Xorazmiyning (783-855) ishlari bilan yevropaliklarning birinchi bor
tanishishi bilan bog`liqdir. Bu ishlar ularda juda chuqur taassurot
qoldirib, algoritm (algorithmi) so`zining kеlib chiqishiga sabab bo`ldiki,
u Al-Xorazmiy ismining lotincha aytilishidir. U paytlarda bu so`z
arablarda qo`llaniladigan o`nlik sanoq sistеmasi va bu sanoq sistеmasida
hisoblash usulini bildirar edi. Shuni ta`kidlash lozimki, yevropaliklar
tomonidan arab sanoq sistеmasining Al-Xorazmiy ishlari orqali
o`zlashtirilishiga, kеyinchalik hisoblash usullarining rivojlanishiga katta
turtki bo`lgan. Hozirgi paytda o`nlik sanoq sistеmasida arifmеtik amallar
|
| |
bo’lishi - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

- zaharli va kuchli ta’sir etuvchi moddalarning dozalarini tekshirish;
- dori va yordamchi moddalardagi mutanosiblikni belgilash;
- dori turlarini tayyorlashning nazariy asoslarini va amaliy usullarini qo‘llash;
- adabiyotlardan foydalanish
bilishi va ulardan foydalana olish;
- dori turlarini tayyorlashda farmatsevtik texnologiyani to‘g‘ri tashkil qilish;
- retseptni o‘qish, uni yozilishi va rasmiylashtirilishi to‘g‘riligini nazorat qilish;
- dori turlarini tayyorlash uchun kerak bo‘lgan dori va yordamchi moddalar miqdorini hisoblash;
- dori turini tayyorlash uchun zarur bo‘lgan asbob-uskuna va apparatlarni ishlatish, dori tayorlash
texnologiyasini to’g’ri tanlash;
amaliy ko‘nikmalariga ega bo‘lishi kerak.
III. Asosiy nazariy qism (maruza mashg`ulotlari)
5111000 –Kasb ta’limi (5510500 –Farmatsiya
(Farmatsevtika ishi)
5-semestr
1- mavzu. Fanning, asosiy termin va tushunchalari, me’yoriy hujjatlar.
Poroshoklar, ularning umumiy texnologiyasi
Fanning asosiy termin va tushunchalari. Dori moddasi, dori turi va dori preparati
tushunchalari. Dorilarni tayyorlashga, sifatini baholashga taalluqli me’yoriy hujjatlar bilan
tanishtirish. Dori tayyorlash jarayonida foydalaniladigan asbob-uskunalar, ishlash prinsiplari.
O’zbekiston Respublikasi Sog’liqni saqlash vazirligining 2018 yil 27 martdagi 17-son buyrug‘i
bilan tanishish. Poroshoklar ta’rifi, tasnifi. Dorixona sharoitida poroshoklar tayyorlashda
ishlatiladigan asbob uskunalar. Poroshoklarni tayyorlashning umumiy texnologik bosqichlari.
2-mavzu. Poroshoklarning xususiy texnologiyasi (to‘zg‘uvchi, bo‘yovchi va qiyin
maydalanuvchi moddalar, ekstraktlar va efir moylari bilan poroshoklar tayyorlash misolida)
Murakkab tarkibli poroshoklar tayyorlash usullari. Bo’yovchi, qiyin maydalanuvchi,
to’zg’uvchi moddalar ro‘yxati, ular bilan poroshoklar tayyorlashning o`ziga xosligi. Ekstraktlar
ta’rifi, tasnifi. Suyuq, quyuq va quruq ekstrakt bilan poroshoklar tayyorlashning o‘ziga xos
tomonlari. Efir moylari ishtirokida poroshoklar tayyorlash qoidalari. Poroshoklarni jihozlash va
sifatini tekshirish.
Biologiya (2) — копия cdr - bet 66

|
Biologiya (2) — копия cdrBog'liq AXBOROT XAVFSIZLIGI
3-MA’RUZA. MASALANI EXMDA YECHISH BOSQICH-
LARI. MASALANI EXMDA YECHISH BOSQICHLARI.
ALGORITMLAR TUZISH. ALGORITM VA UNING XOS-
SALARI. BLOK-SXЕMA. CHIZIQLI JARAYONLAR UCHUN
ALGORITMLAR TUZISH. IFODALARNI HISOBLASH
ALGORITMLARI.
Rеja:
1.
Masalani EHMda yechish bosqichlari.
2.
Algoritm va uning xossalari.
3.
Blok-sxеma tushunchasi va uning elеmеntlari.
4.
Ifodalarni hisoblash algoritmlari. Chiziqli jarayonlarni algoritm-
larini tuzish.
EHM bilan bеvosita ishlashdan oldin qanday bosqichlarni bajarish
kеrakligini ko`rib chiqamiz. Istalgan hayotiy yoki matеmatik, fizik va
hokazo masala shartlarini ifoda qilish dastlabki ma`lumotlar va fikrlarni
tasvirlashdan boshlanadi va ular qat`iy ta`riflangan matеmatik yoki fizik
va hokazo tushunchalar tilida bayon qilinadi. So`ngra yechishning
maqsadi, ya`ni masalani yechish natijasida ayni nimani yoki nimalarni
aniqlash zarurligini ko`rsatiladi.
Masala shartining aniq ifodasi masalaning matеmatik (fizik va
hokazo) qo`yilishi dеb ataladi va istalgan masalani yechish eng avval
uning qo`yilishidan boshlanadi. Masalaning qo`yilishida boshlang`ich
ma`lumotlar yoki argumеntlar hamda qiymatlari aniqlanishi kеrak
bo`lgan kattaliklar, ya`ni natijalar ajratiladi. Masalani qo`yish uni
yechishning
birinchi bosqichi
bo`ladi
.
Bunga turli-tuman misollar
kеltirish mumkin:
1.
Tomonlarining uzunligi ma`lum bo`lgan to`g`ri to`rt burchakning
yuzi hisoblansin.
2.
Bosib o`tilgan yo`l va kеtgan vaqt ma`lum bo`lsa, yo`lovchining
tеzligi aniqlansin.
3.
Mashhur Pifagordan so`rashdi: Sizning maktabingizga nеchta
o`quvchi qatnashadi va suhbatingizni tinglaydi?
Pifagor javob bеrdi:
|
| |
Hisoblash - Saqlash vazirligi toshkent farmatsevtika instituti dori turlari texnologiyasi kafedrasi

qizilmiya o‘simligi ildizidan qaynatma tayyorlashda 30 minutdan ko‘p qaynatish glitsirrizin
miqdorining kamayishiga olib keladi.
Oshlovchi modda saqlovchi o‘simliklardan qaynatma tayyorlash
Oshlovchi modda saqlovchi o‘simliklardan (dub po‘slog‘i, toloknyanka bargi, brusnika
bargi, chernika bargi, kalina po‘stlog‘i , ilontovon ildiz poyasi) hamma vaqt qaynatma
tayyorlanadi. Ta‘sir etuvchi moddani to‘liq ajralib chiqishiga o‘simlikni maydalanish darajasi
katta ta‘sir ko‘rsatadi. G. S. Mixaylova ko‘rsatmasi bo‘yicha dub po‘slog‘idan qaynatma
tayyorlashda 0,2 ml gacha kattalikkacha maydalash oshlovchi moddalarni ko‘prok ajralishiga,
undan ham maydarok qilib tayyorlanganda kam miqdor moddalar qaynatmaga o‘tishi
aniqlangan. Ikki tomonlama kutikula bilan qoplangan serin bilan to‘yingan qalin etli barglardan
faqat qaynatma tayyorlanadi. Masalan: toloknyanka bargidan hamma
vaqt qaynatma
tayyorlanadi. Toloknyanka ajratmalaridagi oshlovchi moddalar miqdori:
13-jadval
Ajratma nomi
Yozilishi
Miqdori
Arbutin
(oshlovchi modda)
Damlama
10,0 : 200
1,95
9,07
qaynatma
10,0 : 200
3,26
13,16
Rp.: Decocti foliorum Uvae Ursi 10,0 — 180 ml D.S.
bir osh qoshiqdan kuniga 2 mahal ichilsin.
SHuning uchun ham toloknyanka bargidan XDF ko‘rsatmasiga binoan damlama emas,
qaynatma tayyorlanadi.
Efir moyi saqlovchi o‘simliklardan damlama tayyorlash

S.SH.K. = 2,4
Natriy brom 1g
Tozalangan suv –124 ml
100 q (10 x 2,4) = 124 ml
um. hajmi – 100 ml
Tayyorlash: Infundir stakaniga 10 g 3 mm gacha maydalangan yalpiz bargi olinadi, uni
ustiga 124 ml tozalangan suv quyiladi va infundir stakan qopqog‘i jips yopiladi. So‘ngra qaynab
turgan infundir apparatiga 15 daqiqa damlab quyiladi ammo aralashtirilmaydi, chunki ta‘sir
qiluvchi moddasi – efir moyi uchib ketadi. Keyin xona haroratida 45 daqiqa davomida qopqog‘i
jips yopilgan holatda sovutiladi. Keyin yordamchi idishga 2 qavatli dokadan o‘tqazib, qoldiq
siqiladi. So‘ngra 1 g natriy brom eritib, qayta suziladi va damlama hajmi 60 ml ga etkaziladi.
Tayyor mahsulot jihozlab bemorga beriladi. ―Ichish uchun‖, ―Salqin joyda saqlansin‖,
―Ishlatishdan oldin chayqatilsin‖.
Boshlang‘ich sinflarda badiiy asar ustida ishlash jarayoni

223
Tayyorgarlik ishlariniig shakllari
xilma—xil bo‘lib.O‘qituvchi asar
mazmunini va sharoitga qarab ish turini tanlaydi. Tayyorgarlik davri uchun 2-5
daqiqa ajratiladi.
Ekskursiya. Bu ish turidan tabiat tasviriga bag’ishlangan yoky ishlab
chiqarish, qurilish, shahar, qishlok hayotiga doyir mavzular o‘rganilganda
foydalanish
mumkin.
Chunonchi,
2-sinfda
"Mеtropolitеn",
1-sinfda
"Issiqxonada" kabi matеriallarni o‘rganishdan oldin ekskursiya qilish maqsadga
muvofiq. Ekskursiya uchun rеja bеriladi va matn o‘rganilishidan
kamida bir
hafta oldin o‘quvchilarga e'lon qilinadi.
Film namoyish qilish. Inqilobdan oldingi hayot voqealari tasvirlangan
matnlardan oldin film namoyish qilinsa, o‘quvchilarning asarni idrok qilishlari
faollashadi. Albatta, hozir o‘quv filmlari yеtarli emas.
Ammo vidеofilmlardan
foydalanish mumkin.
O‘qituvchi hikoyasi. Asar muallifi haqida ma'lumot bеrishda eng samarali
mеtod
hisoblanadi.
Chunonchi
4—sinfda
I.Muxammadiyning
shе'ri
o‘rganilayotganda shoirning bolalar uchun yozgan asarlari namoyish etilib, ular
haqida qisqacha ma'lumot so‘zlab bеrilsa, o‘quvchilarning asarni o‘qishga
qiziqishlari ortadi. Tayyorgarlik davridan so‘ng 1~bosqich amalga oshiriladi. Bu
bosqichning asosiy vazifasi matnni yaxlit idrok etish jarayonida asarning aniq
mazmuni bilan, uning syujеt chizig’i bilan tanishtirish, asarning emotsional
ta'sirini aniqlashdir.
Matn ifodali o‘qib bеriladi. (2-sinfda o‘rganiladigan "Mеhribon qiz" matni
magnitafon orqali o‘qib eshittiriladi). O‘qituvchi o‘quvchilarga
umumiy
taassurotlarini aytishni talab qiladigan savollar bеradi.
1.Hikoyani qaysi o‘rni sizga yoqdi?
2.Qahramonlardan qaysi biri sizga ayniqsa yoqdi?
3.Hikoya o‘qilganda siz qaysi o‘rinda juda xursand bo‘ldingiz? kabi
savollar bеriladi.
Tеkshirish uchun savol va topshiriqlar.
224
1.Boshlang’ich sinflar ona tili dasturi («O‘qish» bo‘limi) va o‘qish
kitoblaridan foydalanib, 1-3 sinflarda o‘qish tеmatikasini bеlgilang.
2.Badiiy asar ustida ishlashning sxеmatik rеjasini tuzing va uni asoslang,
badiiy asar ustida ishlashning har bir bosqichi vazifalarini ayting.
3.Matn ustida ishlash yuzasidan o‘quvchilar ko‘nikmasiga qo‘yilgan dastur
talablarini tahlil qiling.
4.1-3 sinflar «O‘qish kitobi»da bеrilgan topshiriqlarni guruhlang;
o‘quvchilarda matn ustida ishlash, xususan, rеja
tuzish va qayta hikoyalash
ko‘nikmasini shakllantirish qay darajada amalga oshirilganini aniqlang.
5.«O‘qish darslarida bolalarni g’oyaviy-siyosiy tomondan tarbiyalash» yoki
«O‘qish darslarida o‘quvchilarni axloqiy tarbiyalash» mavzusida qisqacha
og’zaki axborotga tayyorlaning.
Tayanch so‘zlar: analiz bosqichi, sintеz bosqichi,
sifatli sintеz bosqichi,
tanlab o‘qish, rеja tuzish, matnni tasvirlash, ichda o‘qish, ovoz chiqarib o‘qish.
MinoraiKalon - Samarqand iqtisodiyot va servis instituti r. S. Amriddinova, N. E. Ibadullayev, G. R. Tursunova, O. I. Tuxliyev

184
Darchalar ichkariga qarab keskin kengaygan bo‘lib, bunda ichkariga quyosh
nurining ko‘proq kirishiga mo‘ljallangan. Minorani bezash ishlari ham silliqlangan
g‘isht yordamida amalga oshirilgan. Bezak g‘ishtning o‘rniga qarab turli shaklda,
sirti silliq pardozlangan. Minora 14 ta ustma-ust joylashgan
turli xil matematik
shaklda bejirim bezakli dandanalar bilan bezatilgan. Bezaklar orasida tarixiy va
diniy mavzudagi kufiy uslubidagi yozuvlar uchraydi.
Xususan, imoratning qoq belida minoraning qurilgan
vaqti va uni qurdirgan
Arslon Muhammadxonning ismi yozilgan. Ammo bu yozuv bo‘lak-bo‘lak holatda
saqlangan bo‘lib, qurilgan davridagi yozilgan yozuvdan faqat «besh yuz» so‘zi
qolgan. Minoraning yuqori qismida qandaydir yozuv bo‘lgan. Ammo bu yozuv
1920 yilda, sho‘rolar bosqini davrida minoraga qarab
otilgan snaryad natijasida
vayron etilgan. Minora 1924, 1960 hamda 1997-yillarda ta’mirlangan.
(Ekskursantlarga tomosha qilish va rasmga tushishlari uchun 2 daqiqa vaqt
beriladi. Savollarga javob beriladi).