nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O’quv mashg’ulotining texnologik xaritasi

2-bosqich
Asosiy
(65 daqiqa).
|
Tayanch bilimini faollashtirish.
1.Uyga berilgan vazifani nazorat qiladi hamda o’tilgan mavzu bo’yicha o’quvchilarga savollar beradi, ularni baholaydi.
Maqsad va vazifani belgilanishi:
2.Mavzu nomi,rejasi maqsad va natijalari bilan tanishtiradi.
3. Mustaqil ishlash uchun adabiyotlar bilan tanishtiradi;
4.O’quv mashg’ulotida o’quv ishlarni baholash mezoni va ko’satkichlari bilan tanishtiradi(1-ilova).
Ta’lim oluvchilar bilimini faollashtirish
5.Tezkor so’rov, savol-javob orqali bilimlarini faollashtiradi.
Yangi o’quv material bayoni
6. Nazariy mashg’ulotning rejasi va tuzilishiga muofiq o’qitish jarayonini tashkil etish bo’yicha harakatlar tartibini bayon etadi.Asosiy holatlarni yozdiradi.
7.Slaydlarni Power Point tartibida namoyish va sharhlar bilan mavzu bo’yicha asosiy nazariy holatlarni bayon qiladi(2-ilova)
Yangi o’quv materialini mustahkamlash:
8.Mustahkamlash uchun savollar beradi(3-ilova)
9.Tayanch bilimlarini aniqlash va rivojlantirish maqsadida “Tushunchalar tahlili”usulidan va “Masalalar” dan foydalaniladi. (4-ilova)
10.Mavzuning kasbiy faoliyatdagi ahamiyati bilan bog’lab mavzuni yakunlaydi.
|
Uy vazifasini taqdim etadilar
Savollarga javob beradilar.
Mavzu nomi va rejasini yozib oladi va diqqat qiladilar
Savollarga javob beradilar.
Tinglaydilar.
Slaydga e’tibor qaratadi va yozib oladilar
Erkin fikrini bayon etadilar .
Qo’shimcha savollarga javob beradilar.
|
Guruh
  
8-21 - Ta’lim texnologiyasi “Tasdiqlayman” O’ib direktori o’rinbosari M. Qosimov

Vaqti: 80 daqiqa
|
Ta’lim oluvchilar soni:
|
O‘quv mashg‘ulot shakli va turi
|
Amaliy-yangi bilimlarni egallash bo‘yicha o‘quv mashg‘ulot.
|
O‘quv mashg‘ulot rejasi
|
1.Tirik organizmlarning oziqlanishiga ko’ra turlari.
2.O’simlik va hayvonlarning jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlari
3.Organizmlarning jinssiz va jinsiy ko’payishni o’rganish
|
O’quv mashg‘ulotning maqsadi: Tirik organizmlarning oziqlanishiga ko’ra turlari.Organizmlarning ko’payishi. O’simlik va hayvonlarda jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlari.Gametogenez.Urug’lanish.Partenogenez to’g’risidagi bilim ko’nikmalarni shakllantirish.
|
O’qitish natijasi
|
Ushbu mavzuni o’zlashtirish natijasida o’quvchida shaklllanadigan asosiy bilim,ko’nikma yoki kompetensiyalar.
|
Pedagogik vazifalar
|
O‘quv faoliyatining natijalari:
|
1. Tirik organizmlarning oziqlanishiga ko’ra turlari bilan tanishtirish.
2.O’simlik va hayvonlarning jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlarini keng yoritib tasnif berish.
3.Organizmlarning jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlari xossalarini tushuntirish.
|
1.Tirik organizmlarning oziqlanishiga ko’ra turlarini ko’rsatadilar.
2.O’simlik va hayvonlarning jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlarini tartibli ravishda ochib tasniflaydilar.
3.Organizmlarning jinssiz va jinsiy ko’payishning o’ziga xos xususiyatlari xossasini aytib beradilar.
|
O‘qitish metodlari
|
Axborotli -ma’ruza, tushuntirish, namoyish
|
O‘qitish vositalari
|
Mavzu matni, slaydlar, proektor toifalash jadvali, klaster usuli, mavzuga oid plakatlar.
|
O‘quv faoliyatining tashkil etish shakllari
|
Guruhli , juftlikda, yakka tartibda
|
O‘qitish shart-sharoiti
|
Maxsus texnik vositalar bilan jihozlangan xona
|
Qayta aloqaning usul va vositalari.
|
Og‘zaki nazorat: savol-javob, tezkor so‘rov, test,misol va mashqlar,bajarilgan o’quv topshiriqlarni baholash.
|
= 42 = - Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son khm

|
Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son khmBog'liq vEKTORLI GRAFIKA ASOSLARI= 42 =
O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli
Mashg’ulot vaqti-2
soat
Talabalar soni: 26 –30 gacha
Mashg’ulot shakli
va turi
Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot
rejasi
Oddiy vektor effektlari
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy
tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar:
- Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
- Yangi mavzu bo’yicha rejalarni
tasniflaydi;
- Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
- Reja bo’yicha yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari:
- Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib
boradilar;
- Dars bo’yicha olgan bilimlarini
tasniflaydilar;
- O’rganganlarini aytib beradilar;
- Tartibli ravishda aytib beradilar.
O’qitish metodlari
Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish,
namoyish etish, aqliy hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari
Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari
O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti
Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining
yo’l va vositalari
Og’zaki nazorat: savol-javob
18-Mavzu
Oddiy vektor effektlari
O’MT = Vektorli grafika asoslari Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son KHM
= 43 =
O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
|
| |
T o‘rtinchi mashq - ‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I...

o ‘ng q o 'lim n i k o ‘krak ostiga q o ‘ygan h o la td a jo y lash d im . M en kaf-
tim d a paydo b o ‘lgan issiqlikning k u chayganini a n iq sezib tu rib m an .
M en h a r b ir nafas olganim da m o 'ljaldan o rtiq issiqlik olay o tg an d ek -
m an va b u issiqlikni o ‘ng q o ‘lim orqali k o ‘k rak ostiga o ‘tk aza m an .
H aq iq atan ham issiqlik hayratlanarli darajada sezilarli. M en to ‘p lang an
bu issiqlikni fikran tan am n in g h ar qanday jo y ig a o ‘tk aza o lam an. Is
siqlik m en ga b o ‘ysunadi. M ening ko‘krak va q o rn im issiqlikdan ro -
hatlan ay ap ti. Bu shifobaxsh issiqlik m en ing ta n a m n i qizdirdi. Bu is
siqlikdan b ad a n im nurlangandek b o ‘lm oqda. M e n o ‘zim n i ichki e h ti-
yojim ga m uvofiq b arq aro r issiqlik ishlab c h iq a rish qobiliyatiga ega-
m an.
Ikkinchi mashq - ‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I y....

oyoqlarim ga k o ‘ch ira m a n . M en avvalo o‘ng, keyin chap oyoqlarim da
yoqim li issiqlikni, o g ‘irlikni to 'Ia his qilyapm an. O g‘irlik b u tu n ta -
nam g a tarqalgan. M en t o ‘la b o ‘shashganm an.
M en o ‘ng q o 'lim n in g issiq b o 'lish in i juda ham istar edim . Q o ‘lim
issiq b o ‘ldi, q o ‘lim d a hu zu rb ax sh o g 'irlik n i his q ilayapm an. M en
fik rim n i ch ap q o ‘lim ga k o 'c h ira m a n . M en c h a p q o 'lim n in g issiq
b o ‘lishini ju d a ham istar edim . Issiq b o ‘ldi (so‘zlar asta-sekin qisqartirib
aytiladi).
M e n in g o ‘ng va c h a p q o ‘lla rim g a shifo baxsh yo q im li issiqlik
ta rq a lg a n . M en in g q o 'lla rim n i, b arm o q la rim u c h in i, yelkam ni va
yelk am n in g oldingi qism ini issiq n u rlar o ‘rab turibdi. M ening q o ‘llarim
issiqdan nu rlan g an d ek (to 'x ta m ).
K eyin yana dastlabki m ashqning 7- va 8-bandlardagi talablar asosida
m ash q lar takrorlanad i. 8-b an d g a zaru rat bo‘lsa, yanada t a ’sirli so 'z la r
o rq ali o ‘zgartirish kiritish m um kin. Bu tanadagi ortiq ch a issiqlik va
o g ‘irlikni yo ‘qotishda yordam beradi, sportchini hushyor qiladi. Keyingi
bosh q a b arch a m ashqlarda shu so ‘zlarni fikran takrorlash tavsiya etiladi.
Birinchi mashq - ‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I y....

o ‘ng qoMimning og‘irlashishini istar edim, o ‘ng q o ‘lim ning og‘irlashishini
xohlaym an, nim a bo ‘lsa-da, o ‘ng qo‘lim og‘irlashsin. M ening o ‘ng qo ‘lim
ogMrlashsin, o ‘ng q o ‘lim og‘irlashsin, q o ‘lim o g ‘irlashsin. O g‘irlashsin,
og‘irlashsin. M en diqqatim ni endi chap qoMimga k o ‘chiram an. M en
chap q o ‘lim ni og‘irlashishini istar edim (xudd i o ‘ng q o ‘l m ashqi singari
birorta h am so‘z tushirib qoldirm ay takrorlashni davo m ettirish m um kin).
M enga ju d a yoqim li. M en a w a l o ‘ng q o ‘lim d a, k eyin ch ap q o ‘lim d a
e rk in , b eqiy os zalvorli, yoqim li og‘irlik n i h is q ilm o q d a m a n . M e n
qoMlarimdagi og‘irlikni ju d a yaxshi sez m o q d am an (to ‘xtam ).
7. M en b o ‘shashgan erkin holatda ju d a yaxshi d a m o ld im , asabiy
tanglikdan, asab tarangligidan qutuldim . M e n ju d a x o tiijam m an . M enga
x o tirjam lik isho nch, kuch va sog‘lik b erd i. M e n ju d a sog‘lo m m a n ,
v azm in m an . H a r q anday sharoitda q u w a tlim a n . M e n a ’lo darajada
d am oldim . M en m ash g 'u lo tn i davom e ttirish g a tay y o rm an .
8 .M en in g nafas o lishim h o zir c h u q u r va q u w a tli. M en d a ta n a
m u s k u lla rim h a r a k a tid a n y o q im li h i s - tu y g ‘u p a y d o b o ‘lm o q d a ,
tan am d ag i o g ‘irliklar yengillashm oqda, b o sh im d a h u zurb axsh lik p ayd o
boMdi. M e n n afas o lg a n im d a b o s h im d a , k o ‘k ra g im d a , ta n a m d a
x o tirja m lik se z ilm o q d a . M e n in g ta n a m d a te t i k li k va q u v v a tlilik
k o ‘paym oqda. M en q o ‘llarim ni m usht qilib k o 'ta r a m a n , k o ‘zlarim n i
o ch a m a n . M en siltanib tu ra m a n va tetik lik h o latig a o so n o ‘tam an .
= 44 = - Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son khm

= 44 = O’quv mashg’ulotining ta’lim texnologiyasi modeli Mashg’ulot vaqti-2 soat Talabalar soni: 26 –30 gacha Mashg’ulot shakli va turi Nazariy-yangi bilimlarni egallash bo’yicha o’quv mashg’uloti
O’quv mashg’ulot rejasi Konturlar bilan ishlash
O’quv mashg’ulotining maqsadi: O‘quvchilarga yangi mavzu bo’yicha nazariy
tushunchalar berish, mavzu bo’yicha bilim va ko’nikmalarini shakllantirish
Pedagogik vazifalar:
- Yangi mavzu bilan tanishtiradi;
- Yangi mavzu bo’yicha rejalarni
tasniflaydi;
- Reja
asosida
bo’limlarni
tushuntiradi;
- Reja bo’yicha yangi bilimlarni
yoritib beradi.
O’quv faoliyati natijalari: - Tinglaydilar va zarur bo’lsa yozib
boradilar;
- Dars bo’yicha olgan bilimlarini
tasniflaydilar;
- O’rganganlarini aytib beradilar;
- Tartibli ravishda aytib beradilar.
O’qitish metodlari Axborotli kichik ma’ruza, tushuntirish,
namoyish etish, aqliy hujum
O’quv faoliyatini tashkil etish shakllari Ommaviy, jamoaviy
O’qitish vositalari O’quv qo’llanma, proektor, slayd
kompyuter
O’qitish sharoiti Maxsus jixozlangan o’quv xona
Qaytar aloqaning yo’l va vositalarining yo’l va vositalari Og’zaki nazorat: savol-javob
19-Mavzu Konturlar bilan ishlash
O’MT = Vektorli grafika asoslari Tuzuvchi: Maxsus fan o’qituvchisi O’lmasbek Xolmirzayev 2-son KHM = 45 = O`QUV MASHG`ULOTINING TEXNOLOGIK XARITASI
MS EXCEL DASTURINI ISHGA TUSHIRISH USULLARI

37
37
1
2
3
4
5
6
7
8
1.
Sarlavhalar satri
tezkor tugmalar paneli
(1) + fayl va dastur nomi + oynani boshqaruvchi
tugmachalardan (2) iborat.
2.
Menyular satri
(3) “Файл”, “Главная”, “Вставка”, “Разметка страницы”, “Формулы”,
“Данные”, “Рецензирование”, “Вид”, “Справка” kabi bo‘limlardan iborat. Ular yordamida
elektron jadval yaratish hamda unga qayta ishlov berish amallari bajariladi.
3.
Birinchi mashq - ‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I y....

‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I y. M a s h a r I p o V sport psixologiyasi
kitob 005ff877346f495
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa ‘z b e k I s t n r e s p u b L ik a s I o L iy va ‘r ta m a X s u s ta’l im V a z ir L ig I y. M a s h a r I p o V sport psixologiyasi
|
II BOB. 
ELEKTRON JADVALAR

45
45
2. Quyidagi ko‘rinishga ega elektron jadval yarating. Unda ma’lumotlarni
hisoblash
uchun “??” belgi joylashgan katakka formulalarni kiriting.
3. MS Excel dasturida yangi fayl yarating. A1 katakka =3*C5+D1
formulani kiriting
hamda uni B4 katakka ko‘chiring. Formuladagi o‘zgarishni tahlil qiling.
Faylda yangi
ishchi
varaq yarating, unga quyidagi jadval asosida formula yozing. Uni ko‘rsatilgan
katakka ko‘chiring hamda hosil qilingan formulani izohlang.
Uskunalar lentasi - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

38
II BOB.
ELEKTRON JADVALAR
38
MS EXCEL DASTURIDA ARIFMETIK AMALLARDAN FOYDALANISH
Arifmetik amal nomi
MS Exceldagi ko‘rinishi
Amaldan foydalanib
tuzilgan formula
namunasi
Qo‘shish
Ayirish
Ko‘paytirish
Bo‘lish
+
–
*
/
=A2 + B8
=B56 – B6
=Лист1!C5*Лист3!D5
= Лист1!B56/N7
AMALIY FAOLIYAT
1. MS Excel dasturini ishga tushiring. Yangi faylni D:
diskdagi o‘z ismingiz bilan ochilgan papkaga “1-amaliy_
mashg‘ulot” nomi bilan saqlang. Elektron jadvalning
birinchi ishchi varag‘i nomini “O‘zbekiston” deb nomlang.
Bunda ishchi varaqning kontekst
menyusidan foydalanish
mumkin.
2. Yangi ishchi varaqning holatlar satridagi belgisi yordamida yoki “Shift + F11”
tugmachalar kombinatsiyasidan foydalanib, yana 4 ta ishchi varaqni joylashtiring.
Ishchi
varaqlarni O‘zbekiston Respublikasiga qo‘shni davlatlar nomi bilan nomlang.
«Nuqta-nuqta» - 3-ma’ruza. Tarmoq arxitekturasi. Tarmoqlarni qurishda qo’llaniladigan arxitekturalar, pog’onali...

«Halqa» topologiyasi
har bir punktga faqat ikkita
liniyalar birlashtirilgan
tarmoqni tavsiflaydi (3.2-rasm). Halqa topologiyasi optik kabel yordamida lokal
komp'yuter tarmoqlar, transport tarmoqlar va abonent
kirish tarmoqlarida keng
qo‘llaniladi.
3.2-rasm.«Halqa»
3.3-rasm.«Ikki qavat halqa»
3.4-rasm.To‘liq
topologiyasi. topologiyasi. aloqali topologiya
Fizikaviy topologiyani aks ettiruvchi graf qirralari soni: R=n ga teng. Bu esa
tarmoq chiqimlarini kamaytiradi. Mantiqiy darajada har bir juft punktlar o‘rtasida
h=2 mustaqil yo‘llar (to‘g‘ri va al'ternativ) tashkil qilinishi mumkin,
bu ayniqsa,
ikki qavat halqa deb nomlanuvchi 1+1 turdagi zahiralashni qo‘llaganda (3.3-rasm)
aloqa ishonchliligining oshishini ta'minlab beradi. Ikki qavat halqa oraliq punktlar
o‘rtasida fizikaviy ulanishning juftliklari bilan tashkil qilinadi, bunda axborot
oqimi ikki yo‘nalishda yo‘naltiriladi,
ulardan biri asosiy, boshqasi esa zahira
bo‘ladi.
3-ma’ruza. Tarmoq arxitekturasi. Tarmoqlarni qurishda qo’llaniladigan arxitekturalar, pog’onali arxitekturaning maqsadi va vaziflari, pog’onalarda qo’llaniladigan protokollar va qurilmalar

3-ma’ruza. Tarmoq arxitekturasi. Tarmoqlarni qurishda qo’llaniladigan arxitekturalar, pog’onali arxitekturaning maqsadi va vaziflari, pog’onalarda qo’llaniladigan protokollar va qurilmalar
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa 3-ma’ruza. Tarmoq arxitekturasi. Tarmoqlarni qurishda qo’llaniladigan arxitekturalar, pog’onali arxitekturaning maqsadi va vaziflari, pog’onalarda qo’llaniladigan protokollar va qurilmalar
|
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

|
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 31/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangiMAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
1. Ustun, katak, satr va katak diapazoni tushunchalarini izohlang.
2. Ms Excelda kataklarga qanday turdagi ma’lumotlar kiritiladi?
3. Daftaringizga “Murojaat va uning turlari” haqida “Mind map” yarating va asoslang.
UYGA VAZIFA
1. Sinfda bajarilgan elektron jadvalni boshqa 6 ta viloyat uchun to‘ldiring.
2. Yangi elektron jadval yarating va C2 katakka “67 890” matnini kiriting. So‘ngra
katak formatini “Формат ячеек” – “Число” buyruqlari yordamida o‘zgartirib ko‘ring.
Natijalarni tushuntiring.
12-dars. ELEKTRON JADVALLARDA MATEMATIK
AMALLAR VA FORMULALAR BILAN ISHLASH
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Nusxalash
– ma’lumotning aslini
saqlagan holda uning nusxasini
hosil qilish jarayoni.
Tahrirlash
– ma’lumotning
keraksiz qismlarini o‘chirish,
ko‘chirish yoki belgi qo‘shish
jarayoni.
Elektron jadval bilan ishlash jarayonining afzallik
tomoni kataklardagi ma’lumotlarni hisoblash
maqsadida formulalarni kiritish imkoniyatining
mavjudligidadir. Bunda formulalarda keltirilgan
murojaatlardagi qiymatlar o‘zgartirilsa, o‘zaro
bog‘liq holda natijalarning ham avtomatik ravishda
o‘zgarishi foydalanuvchiga qulaylik tug‘diradi.
Formula
– hisob-kitoblar amalga oshiriladigan
ifodaning ko‘rinishi. Formulalar bilan ishlaganda
bilish muhim bo‘lgan tushunchalardan biri bu –
“xatoliklar”dir. Bo‘sh yoki o‘chirilgan katakka murojaat qilinganda, argument yoki funksiyalar
noto‘gri kiritilganda, katakda xatoliklar yuz berishi mumkin.
Jadvalda ko‘p uchraydigan xatoliklar hamda ularning kelib chiqish sabablari keltirilgan:
Xatolikning ko‘rinishi
Xatolikning kelib chiqish sabablari
####
Katakning kengligi katakda joylashgan ma’lumotning formatiga
mos kelmaydi.
#ДЕЛ/0!
Formulaning qaysidir qismida 0 ga bo‘lish amali mavjud.
|
| |
II BOB. 
ELEKTRON JADVALAR

41
41
Лист1!F15 – “Лист1” nomli ishchi varaqning F15 katagiga nisbiy murojaatni anglatadi.
Absolyut murojaat.
Formuladan nusxa ko‘chirilganda, undagi katak manzili o‘zgarmasligi
uchun absolyut murojaatdan foydalaniladi. Undan foydalanish uchun, formulani kiritish
jarayonida ustun hamda satr nomini kiritishdan avval dollar belgisi ($) yoziladi. Quyida D41
katakda joylashgan formuladan D44 katakka nusxa ko‘chirish holati tasvirlangan:
Bunda formuladagi $ belgisi satr va ustun nomlari mustahkamligini hamda nusxa
ko‘chirishda formulaning o‘zgarishsiz qolishini ta’minlaydi.
MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

MAVZU YUZASIDAN SAVOLLAR
1. Elektron jadvallarga misollar keltiring. Elektron jadvaldan foydalanish nimasi bilan
qulay?
2. MS Excel dasturining yaratilish tarixi haqida qanday ma’lumotlarga ega bo‘ldingiz?
3. MS Exceldagi ishchi kitob va ishchi varaq tushunchalarini izohlang.
11-dars. ELEKTRON JADVALNING ELEMENTLARI
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Ustun
– elektron jadvalning harf
bilan nomlangan vertikal ustuni.
Satr
– elektron jadvalning son
bilan nomlangan gorizontal
qatori.
Elektron jadvallar ham oddiy jadvallar kabi ustun va
satrlardan iborat bo‘lib, ular katta ma’lumotlarni qayta
ishlashga mo‘ljallangan.
Dastur interfeysining katta qismini egallagan ishchi
maydon ustun va satrlardan iborat (
qarang: dastur
interfeysi rasmi
). Ustunlar ingliz alifbosining bosh
harflarida A, B, C, D, E, F, …, AA, AB, AC, …, ZZ … kabi,
satrlar esa sonlarda 1, 2, 3, 4, …, 100, 101, … kabi nomlanadi.
39
39
D5
KATAKKA KIRITILADIGAN MA’LUMOT TURI
MS Excel dasturining kataklariga uch turdagi ma’lumotlarni kiritish va ularni tahrirlash
mumkin:
MS Excel dasturi jadval kataklariga kiritilgan ma’lumotlar turini avtomatik ravishda aniqlashga
harakat qiladi. Formulalarni kiritish “=” belgisi bilan boshlanadi hamda dastur kiritilayotgan
ma’lumotni formula sifatida qabul qiladi.
Dastur kiritilgan ma’lumotlarni raqam sifatida qabul qilgan bo‘lsa, katakdagi raqamlar
katakning o‘ng tomoniga
(1) joylashadi. Formula va raqam bo‘lmagan barcha ma’lumotlarni
dastur matn sifatida qabul qiladi hamda ular katakning chap tomonida
(2) joylashadi:
1
2
MS Excel 2019 dasturida satrlar soni 1 048 570 tadan, ustunlar soni esa 16 380 tadan
ziyod. Ustun va satrning kesishgan qismiga
katak
deyiladi. Har bir katak o‘z manziliga ega.
Katak manzilida dastlab ustun nomi, so‘ngra satr raqami ko‘rsatiladi. Masalan: D5, H59,
AA123, … .
Sichqoncha bilan belgilangan katakka
faol katak
, bir necha kataklarni belgilashdan hosil
qilingan maydonga esa
kataklar diapazoni
deyiladi. Kataklar diapazonini ko‘rsatish uchun
dastlab belgilangan maydonning yuqori chap burchagidagi katak manzili, so‘ngra ikki
nuqta (:) belgisidan keyin quyida joylashgan o‘ng burchakdagi katak manzili yoziladi.
Masalan: A2:B6, G8:U12, … .
|
To‘liq aloqali topologiyada - 3-ma’ruza. Tarmoq arxitekturasi. Tarmoqlarni qurishda qo’llaniladigan arxitekturalar,...

Tarmoq elementlari, ularning vazifalari va xususiyatlari.
Umumiy
holda har
qanday tarmoqning elementlari punktlar va ularni bog‘lovchi liniyalar
hisoblanadilar. Tarmoq punktlari oxirgi va tugun punktlarga bo‘linadi.
Oxirgi punktlarda (OP) (endpoints) tarmoqning terminal uskunalari hamda
OP funksional vazifalarini belgilovchi axborot resurslari va ishchi tizimlar
joylashadi. Masalan,
OP tarmoqqa,telekommunikasion xizmatlarga kirishni
ta'minlash yoki tarmoqning turli segmentlarini birlashtirish uchun ishlatiladi.
Yuqoridagi ikkita holatda OP kirish tuguni (access node) deb ataladi.
Foydalanuvchilarning tarmoqqa kirishida, muvofiq OP terminal qurilmasi
foydalanuvchi vazifasiga ko‘ra, axborot kiritish-chiqarish
hamda axborotni qayta
ishlash funksiyasini bajaradi.
Telekommunikasiya xizmatlaridan foydalanish uchun foydalanuvchining
tarmoqqa kirish imkonini beruvchi punkt-xizmat tuguni (service node) deb
yuritiladi. Ularda foydalanuvchilar kirishi uchun abonent-tarmoq interfeyslari
(User Network Interface, UNI) va tarmoq bilan o‘zaro bog‘lanish
uchun xizmat
tuguni interfeysi (Service Node Interface) amalga oshirilgan.
Turli segmentlarni birlashtiruvchi OP da chegara kommutator, kiritish-
chiqarish mul'tipleksori yoki turli telekommunikasion texnologiyalar tarmoqlarini
birlashtirishda tarmoqlararo o‘zgartirgich (shlyuz) vazifasini
bajaruvchi maxsus
uskunalar o‘rnatilishi mumkin.
Tugun punkti (node point) yoki tarmoq tuguni (node) bu ikki va undan ortiq
aloqa liniyalari birlashgan punkt va ushbu punkt ma'lumotlar oqimi yo‘lida oraliq
punktdir. Tarmoq tugunida bir paytda yoki har xil paytda turli vazifalar amalga
oshiriladi, ulardan asosiysi
kommutasiya, konsentratsiya, mul'tipleksorlash va
marshrutizasiyadir.
Kommutasiya
(switching)-marshrutizasiya sxemasiga muvofiq tarmoqda
axborot oqimlarini taqsimlashda tugunda birlashadigan liniyalar o‘rtasida aloqa
o‘rnatish jarayoni. Kommutasiya operativ (aloqa seansi mobaynida) va uzoq
muddatli (krossli), ya'ni tugunda birlashadigan liniyalarni krosslash yo‘li
bilan
amalga oshiriladigan bo‘ladi.
Konsentratsiya
(concentration)-liniyaning samarali yuklanishini ta'minlash
maqsadida quvvatli chiqish oqimiga erishish uchun bir necha kirish axborot
oqimlarini birlashtirishdir.
Tuproqning tarkibi va xususiyatlari - bet 11

|
Tuproqning tarkibi va xususiyatlari
|
bet | 11/12 | Sana | 23.05.2024 | Hajmi | 6,54 Mb. | | #250798 |
Bog'liq Tuproqning tarkibi va xususiyatlariMahsulotning ushbu qismini aylanada ishtirok etmasligi sababli, tuproq samarasiz bo'ladi.Sun'iy agrosenozlarda tuproq unumdorligini oshirish va uni yaxshilash uchun inson organik va mineral o'g'itlarni olib keladi. Tuproqni ehtiyotkorlik bilan qayta ishlash va urug'lantirish uchun kerakli ekinlarni qo'llash orqali inson unumdorligini sezilarli darajada oshiradiqayta ishlangan tuproqlarni inson ishtirokida yaratilgan sun'iy deb hisoblash kerak. Shunday qilib, ayrim hollarda, insonning tuproqqa ta'siri ularning unumdorligini oshirishga, boshqalarda esa yomonlashuvga, degradatsiyaga va o'limga olib keladi. - Mahsulotning ushbu qismini aylanada ishtirok etmasligi sababli, tuproq samarasiz bo'ladi.Sun'iy agrosenozlarda tuproq unumdorligini oshirish va uni yaxshilash uchun inson organik va mineral o'g'itlarni olib keladi. Tuproqni ehtiyotkorlik bilan qayta ishlash va urug'lantirish uchun kerakli ekinlarni qo'llash orqali inson unumdorligini sezilarli darajada oshiradiqayta ishlangan tuproqlarni inson ishtirokida yaratilgan sun'iy deb hisoblash kerak. Shunday qilib, ayrim hollarda, insonning tuproqqa ta'siri ularning unumdorligini oshirishga, boshqalarda esa yomonlashuvga, degradatsiyaga va o'limga olib keladi.
Tuproq — bu yer pastki qatlam, yerni qopqog'i tashkil etadi va o'z ichiga mineral moddalar, organik materiallar, su va havo o'zlashtirilgan qurilmalarni o'z ichiga oladi. Tuproqning xususiyatlari uning tuzilishi, tarkibi va funksiyalari orqali aniqlanadi:
Xulosa
- Tuproq — bu yer pastki qatlam, yerni qopqog'i tashkil etadi va o'z ichiga mineral moddalar, organik materiallar, su va havo o'zlashtirilgan qurilmalarni o'z ichiga oladi. Tuproqning xususiyatlari uning tuzilishi, tarkibi va funksiyalari orqali aniqlanadi:
- 1. Tuzilishi: Tuproqning tuzilishi o'zaro bog'liq moddalar, mineral tarkib, organik materiallar va hajmi bo'yicha farq qiladi. Tuproqning tuzilishi o'zining unsiy va kimyoviy xususiyatlarini belgilaydi.
- 2. Tarkibi: Tuproq mineral moddalar, organik materiallar, su va gazlar bilan to'ldirilgan. Bu komponentlar tuproqning xususiyatlari va foydalanish mumkinligini belgilaydi.
- 3. Rang va qurilishi: Tuproqning rangi va qurilishi uning mineral moddalarining tarkibiga bog'liqdir. Misol uchun, qizil rangli tuproqda ko'p miqdorda oksidlangan zelchak moddalari mavjud bo'ladi.
- 4. Hajmi va qismlari: Tuproqning hajmi va qismlari tuproqning qanday foydalanishga mo'ljallanganligini ta'minlaydi. Hajmi tuproqning suv olish va saqlash qobiliyatini ta'kidlaydi.
- 5. Funksiyalari: Tuproqning suv saqlash, mineral moddalar va gazor almashish, bitkilar uchun oqsil berish va hayvonlar uchun o'zi ichida oqsil bo'lmasligi kabi funksiyalarga ega bo'lishi mumkin.
- Tuproqning xususiyatlari o'z vaqtida mamlakatdan mamlakatga, mintaqadan mintaqa farqli bo'ladi va bu yerda iqlim, mahsulot turlari va boshqa ko'rsatkichlar o'z-o'ziga xos ta'sir ko'rsatadi.
|
| |
Formula kiritilgan - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

46
II BOB.
ELEKTRON JADVALAR
46
13-dars. ELEKTRON JADVALLARDA MATEMATIK
VA MATNLI FUNKSIYALARNI QO‘LLASH
TAYANCH TUSHUNCHALAR
Funksiya
– ayrim hisoblash amallari
avtomatik ravishda bajarilishi uchun
oldindan yaratib qo‘yilgan formulalar.
Argument
– funksiya tarkibidagi
qiymat, katak manzili, kataklar
diapazoni.
MS Excel dasturida foydalanuvchiga matematik
va statistik hisob-kitoblar, matnli va mantiqiy
amallarni bajarish, shu bilan birga, ishchi
varaqdagi ma’lumotlarga qayta ishlov berish
imkoniyatini beruvchi turli xil funksiyalar mavjud.
Elektron jadval funksiyalari maxsus ko‘rsatma
bo‘lib, ular yordamida hisob-kitob amallari
bajariladi. Funksiyalarni kiritishda argumentlar
ko‘rsatilishi shart.
Funksiyaning argumentlari – funksiyani
hisoblash uchun foydalaniladigan ma’lumotlardir. Ular funksiya nomidan keyin qavs ichida
yoziladi. Funksiya argumentlari sifatida raqam, matn, katak yoki kataklar diapazoni ishlatilishi
mumkin.
Masalan:
=КОРЕНЬ(A1)
Bu yerda “Корень” – funksiyaning nomi, A1 – argument.
Agar funksiya bir nechta argumentga ega bo‘lsa, u holda har bir argumentdan so‘ng vergul
qo‘yiladi. MS Excel dasturida 400 dan ortiq funksiya mavjud. Funksiyani kiritish uchun kerakli
katak belgilab olinadi, klaviaturadan “=” belgisi kiritiladi, so‘ngra formulalar satrida joylashgan
“Мастер функций” buyrug‘i tanlanadi. Hosil bo‘lgan oynada MS Excel dasturida mavjud
funksiya sinflarining ro‘yxati paydo bo‘ladi.
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021 - bet 140

|
Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021 Pdf ko'rish
|
bet | 140/153 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,94 Mb. | | #244031 |
Bog'liq 10-sinf yangi
CSS
CSS – stillar bilan ishlay oladigan
kaskadli stillar majmuasi.
CSS veb-sahifalarga har xil stil
berish uchun ishlatiladi va HTML-hujjat
ichida teglar bilan birga foydalaniladi.
.........//avvalgi darsdagi yozilgan kodlar
1.0
2.0
3.0
4.0
5.0
6.0
CSS
class
="
info
">
CSS – stillar bilan ishlay oladigan kaskadli stillar majmuasi.
class
="
info
">
CSS veb-sahifalarga har xil stil berish uchun ishlatiladi va HTML-
hujjat ichida teglar bilan birga foydalaniladi.
class
="
one
">
CSS
class
="
two
">
CSS
class
="
three
">
CSS
Kitoblar
Ushbu saytda mumtoz adabiyotlar, bolalar uchun ertaklar, badiiy
adabiyotlar, she’rlar to‘plami va ilmiy adabiyotlar jamlangan.
213
Kishilik jamiyatining taraqqiyoti davomida turli-tuman
moddiy, madaniy va an’anaviy yodgorliklar ko‘plab yaratilgan. Ana shunday
yodgorliklardan biri kitobdir. Qadimda kitoblar avaylab asralgan, nihoyatda
qadrlangan. Faqat kutubxonalar tufayligina qadimgi qo‘lyozmalar, bosma
kitoblar, tarixiy shaxslar haqidagi manbalar bizgacha yetib kelgan. Ilmli kishilar
kitobni barcha boyliklardan yuqori ko‘rganlar, ularni qadrlaganlar.
«Kutubxona» forscha “kitoblar uyi”, “kitoblar saqlanadigan
joy” degan ma‘noni bildiradi.
3
style.css faylida avvalgi darsda yozgan stildagi body, h1, h2 selektorlari, p.text,
p.izoh psevdo klaslari uchun stilni quyidagicha o‘zgartiring:
body {
background-color: hsl(210,100%,90%);
font-family: Georgia, Times, serif;
font-size: 14px;}
h1 {
text-align:center;
color: darkblue;
text-shadow: -.07em -.07em .07em white,
.05em .05em .05em black;}
h2 {
text-align:center;
color:darkblue;
font-size: 16px;}
p.text:first-letter {
font-size: 200%;}
p.text {
color:black;
text-align:justify;
em;}
p.izox {
text-align:justify;
font-style:italic;
}
4
index.html va style.css fayllarini saqlang, “website” nomli papkaga kiring. index.
html faylini brauzerda ko‘ring.
|
| |
-dars. DIAGRAMMA VA GRAFIKLARNI HOSIL

15-dars. DIAGRAMMA VA GRAFIKLARNI HOSIL QILISH TAYANCH TUSHUNCHALAR Legenda
– diagramma
elementlaridan biri. U o‘zida
ma’lumotlarni saqlaydi.
2. Doiraviy diagramma yoki “pirog diagramma” deb nomlanuvchi
bu grafik tasvir berilgan miqdor umumiy miqdorning qancha qismi
yoki foizini tashkil etishini ko‘rsatish uchun ishlatiladi. Bunday
diagrammalarda butun doira 100 % ni, alohida sektorlar esa
butunning muayyan qismini tashkil qiladi.
54
II BOB. ELEKTRON JADVALAR 54
3) har bir tanlangan turga tegishli bir necha ko‘rinishlar ro‘yxatidan keraklisi belgilanadi.
Bunda Excel diagrammasi bir necha obyektlardan tashkil topadi.
Obyektlar haqida to‘liqroq ma’lumotga
ega bo‘lish uchun namunaviy diagramma
yaratamiz. Deylik, 10-sinflar bo‘yicha qizlar va
o‘gil bolalar sonini ko‘rsatuvchi jadval uchun
gistogramma yaratish kerak. Buning uchun:
3. Grafiklar – diagrammaning gistogramma ko‘rinishiga
o‘xshash turi. Ularning uch turi mavjud:
• oddiy grafik ("Простой");
• to‘ldirilgan grafik ("График с накоплением");
• normal to‘ldirilgan grafik ("Нормированный график с
накоплением").
Bunda markerlarga ega yoki markersiz grafiklarni qurish
mumkin.
DIAGRAMMANI JOYLASHTIRISH TARTIBI 1) elektron jadvaldagi kerakli ma’lumot joylashgan oraliq
belgilanadi;
2) “Вставка” – “Диаграммы” buyruqlari orqali mazmunga mos diagramma turi tanlanadi;
1) ma’lumotlar elektron jadvalga kiritiladi:
55
55
2) elektron jadvaldagi sonli ma’lumotlar uchun gistogramma tanlanadi:
3) diagramma joylashtirilgach, uning o‘ng yuqori burchagida belgi paydo bo‘ladi. Uning
yordamida diagrammaga foydalanuvchi uchun kerakli elementlarni joylashtirish mumkin.
{
font-family - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

CSS stillar bilan ishlay oladigan kaskadli stillar majmuasi bo‘ib, veb-
sahifalarga har xil stil berish uchun ishlatiladi va HTML-hujjat ichida teglar bilan
birga foydalaniladi.
CSS
CSS stillar bilan ishlay oladigan kaskadli stillar majmuasi bo‘lib, veb-
sahifalarga har xil stil berish uchun ishlatiladi va HTML-hujjat ichida teglar bilan
birga foydalaniladi.
CSS
note
">
CSS – bu
stillar
bilan ishlay oladigan
kaskadli
b> stillar majmuasi.
id
="
intro
">
CSS veb-sahifalarga har xil stil berish uchun ishlatiladi va
HTML-hujjat ichida teglar bilan birga foydalaniladi.
Kitoblar
Ushbu saytda klassik adabiyotlar, bolalar uchun ertaklar, badiiy
adabiyotlar, she’rlar to‘plami va ilmiy adabiyotlar jamlangan.
Kishilik jamiyatining taraqqiyoti davomida turli-tuman
moddiy, madaniy va an’anaviy yodgorliklar ko‘plab yaratilgan. Ana shunday
yodgorliklardan biri kitobdir. Qadimda kitoblar avaylab asralgan, nihoyatda
qadrlangan. Faqat kutubxonalar tufayligina qadimgi qo‘lyozmalar, bosma
kitoblar, tarixiy shaxslar haqidagi manbalar bizgacha yetib kelgan. Ilmli kishilar
kitobni barcha boyliklardan yuqori ko‘rganlar, ularni qadrlaganlar.
«Kutubxona» forscha “kitoblar uyi”, “kitoblar
saqlanadigan joy” degan ma‘noni bildiradi.
O‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mundarija Mажмуа соҳаданики

Kirish
|
O‘quv materiallari
|
AMALIY MASHG‘ULOT MAVZULARI
|
1-mavzu. “O‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi” fanining predmeti,maqsad va vazifalari.Uning boshqa fanlar bilan bog‘liqligi.......................................
2-mavzu. O‘zbek tilining sohalarda qo‘llanishi va uning jamiyat hayotida tutgan o‘rni.....................................................................................................
|
3-mavzu. Soha tili asoslari………………………………………………….
|
4-mavzu. Soha nutqi asoslari.........................................................................
|
5-mavzu. Sohada hujjat yuritish asoslari........................................................
|
6-mavzu. Soha tilining xususiyatlari..............................................................
|
7-mavzu. Soha tili leksikasi............................................................................
|
8-mavzu. Soha leksikografiyasi……………………………………………..
|
9-mavzu. Soha tilida adabiy til va uning me’yorlari…………………………
|
10-mavzu. Sohada fikrni aniq ifodalash yo‘llari,............................................
|
11-mavzu. Soha notiqligi...............................................................................
|
12-mavzu. Soha nutqiga qo‘yiladigan talablar………………………………
|
13-mavzu. Sohada matn tuzish masalasi........................................................
|
14-mavzu. Soha hujjatlarini tuzish texnologiyasi………………………
|
15-mavzu. Sohalarda kasbiy muloqot madaniyati va tildan foydalanish.....
|
|
|
|
№
Dastur nomi - Va axborot texnologiyalari 10-sinf toshkent – 2021

194
194
VI BOB.
WWW-TEXNOLOGIYA VA HTML TILI
CSS qoidasi ikki qismdan iborat:
selektor
va
deklaratsiya.
Qoida barcha elementlar Arial shriftida ko‘rsatilishi lozimligini
anglatadi.
Selektorlar qoidaning qaysi elementga tegishli ekanligini bildiradi.
Agar element nomlari vergul bilan ajratib qo‘yilsa, qoida bir nechta elementga taalluqli
ekanligini anglatadi. Deklaratsiyalarda selektorda ko‘rsatilgan elementlar stili qanday bo‘lishi
Veb-sayt dizayni yoki qisqacha veb-dizayn–
veb-sahifalarning mantiqiy tuzilishi va
bezaklarini ishlab chiqish ishlari majmui.
Veb -dizaynning vazifasi sayt yoki veb-
ilova foydalanuvchisiga ma‘lumotni qulay
taqdim etish, foydalanuvchilar estetik didini
qondirishdan iborat.
Veb-sahifalarni yanada jozibali qilish uchun
CSS yordamida sahifa elementlari stillari
ishlab chiqiladi. CSS element tarkibi qanday
paydo bo‘lishi kerakligini ko‘rsatuvchi qoidalar
to‘plamidir. Masalan, sahifaning foni havo rang yoki ko‘k, barcha paragraflar Arial shrifti
yordamida kulrang rangda yoki barcha darajadagi sarlavhalar ko‘k, kursiv, Times shriftida
berilishi kabilar.
CSS veb-sahifalarga har xil stil berish uchun ishlatiladi va HTML - hujjat ichida teglar bilan
birga foydalaniladi. CSS kodlarini kompilyastiya qilish uchun kompillyator, dastur hamda
bu kodni tushuna oladigan muharrirlar kerak emas. Bu kodlarni veb-brauzerning o‘zi HTML
singari to‘g‘ridan to‘g‘ri interpretatsiya qiladi va natijani chiqarib beradi.
CSS qoidalarni HTML elementlari bilan bog‘lash orqali ishlaydi. Qoidalar esa elementlar
tarkibi qanday ko‘rsatilishini tartibga soladi.
UYGA VAZIFA
1. Sinfda ishlagan veb-sayt eskizini takomillashtiring. Kamchiliklarini aniqlab, bartaraf
eting.
2. Prototiplash vositalaridan birortasi yordamida veb-sayt prototipini yarating.
3. Front-End Development Track kursining Intro to HTML moduli 21–36-darslaridagi
topshiriqlarni bajaring.
-dars. VEB-DIZAYN ASOSLARI. CSS

55-dars. VEB-DIZAYN ASOSLARI. CSS TAYANCH TUSHUNCHALAR Veb-sahifa
– tarkibida matn, tasvir,
video, havola kabi ma’lumotlarni
saqlovchi Internetdagi sahifa yoki veb-
saytning bitta sahifasi.
CSS
(ing.
Cascading Style Sheets –
kaskadli stillar jadvali) – veb-sahifa
ko‘rinishini tasvirlash uchun stillar bilan
ishlay oladigan rasmiy til.
Selektor
P
{
font-family: Arial;
}
Deklaratsiya
195
kerakligi ko‘rsatiladi.
CSS deklaratsiyalari figurali qavs ichida yoziladi.
Deklaratsiyalarning har biri ikkita qism:
xususiyat va
qiymat dan iborat bo‘lib, ular ikki nuqta bilan ajratiladi.
Bitta deklaratsiyada bir nechta xususiyatni belgilash
mumkin, ularning har biri nuqtali vergul bilan ajratiladi.
Ushbu qoida hamma
,
,
elementlari Arial shriftida, ko‘k rangda ko‘rsatilishi
kerakligini bildiradi. Xususiyatlar o‘zgartirilishi kerak bo‘lgan element atributni bildiradi
(masalan, rangi, shrifti, boyi, eni va hoshiyasi). Qiymatlar tanlangan xususiyatlar uchun
foydalanmoqchi bo‘lgan sozlamalarni belgilaydi.
CSS NI HTML-HUJJAT ICHIGA JOYLASHTIRISH. Eksternal usulda joylashtirish
Veb-sahifada ishlatiladigan CSS kodlari orqali hosil qilinadigan stillarning hammasi bitta
faylga yoziladi va serverda saqlanadi. So‘ngra sahifadan serverda saqlab qoyilgan faylga
murojaat qilib, kerakli stil olinadi. Bu usul katta hajmdagi veb-sahifalarni yaratishda samarali
hisoblanadi. Ushbu usulda hujjatning barcha sahifalarida bitta stil jadvalidan foydalaniladi.
Bunda har bir sahifada bir xil kodni takrorlash shart emas. Sayt stilini o‘zgartirish uchun faqat
bitta CSS faylni tahrirlash yetarli, shunda barcha sahifalar yangi stilga o‘tadi. Faylga murojaat
tegi ichida amalga oshiriladi.
elementi brauzerga HTML-hujjat sahifasi stilini o‘zgartirish uchun foydalaniladigan
CSS-faylga murojaatni amalga oshiradi. Bu ochiq teg ichida boshqa atributlarni jamlaydi.
U3 ta atributdan foydalanadi:
1) href atributi CSS fayli manzilini belgilaydi (ushbu fayl, odatda, “css” yoki “styles” deb
nomlangan papkada saqlanadi);
2) type atributi hujjat turini belgilaydi. Qiymati text/CSS;
3) rel atributi HTML-sahifa va bog‘langan fayl o‘rtasidagi munosabatni belgilaydi.
HTML-sahifada bir nechta CSS stil jadvallari ishlatilishi mumkin.
h1, h2, h3
DBText1 komponentasivauningxususiyatlari

|
DBText1 komponentasivauningxususiyatlari
|
bet | 18/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari45.DBText1 komponentasivauningxususiyatlari.
DBText DataControls bo’limida joylashgan bo’lib uning vazifasi malumotlar bazasi bilan bog’lash uchun ishlatiladi:
Uning xususiyatlari:
46. ColorBox kompanentasi xodisalari va xossalari
ComboBox ning xususiy kurishi bulib ushbu komponenta ranglarni tanlash imkonini beradi.
Selected xossasi mavjud bulib unda Colorboxning 1-satrida qaysi rang tanlashni belgilaydi
47. ComboBoxkompanentasixodisalarivaxossalari
TComboBoxtаhrirsоhаsihаmdаmаtnvаriаntlаriningtushibqоlаdigаnro‘yxаtikоmbinаtsiyasinitаnlаshuchunyarаtаdi. Textхususiyatiningqiymаtibеvоsitаtаhrirsоhаsigаkiritibqo‘yilаdi. Fоydаlаnuvchitаnlаbоlishimumkinbo‘lgаnro‘yxаtelеmеntlаriItemsхususiyatiningdаsturningbаjаrilishpаytidаtаnlаbоlinishimumkinbo‘lgаnelеmеntrаqаmiItemIndexхususiyatining, tаnlаbоlingаnmаtnningo‘ziesаSelTextхususiyatiningichidаbo‘lаdi. SelStartvаSelLengthхususiyatlаrimаtnningqаysiqisminitаnlаbоlishnibеlgilаbbеrishyokimаtnningqаysiqismitаnlаbоlingаninibilishimkоninibеrаdi.
48.OleContainer1 komponentasi va uning xususiyatlari
OLE konteyneri. Bog'langan yoki ko'milgan narsalar uchun qabul qiluvchi sifatida xizmat qiladi.
49. OpenDialog1 komponentasi va uning xususiyatlari
OpenDialog - dasturda faylni ochish oynasini yaratishga imkon beradi. Ochilgan fayllarning nomi va kengaytmasiga filtrlarni o'rnatish qobiliyatiga ega.
|
| |
StaticText kompanentasi xodisalari va xossalari

|
StaticText kompanentasi xodisalari va xossalari
|
bet | 20/29 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 385,15 Kb. | | #241724 |
Bog'liq 1. Ob’yektga mo‘ljallangan programmalash asoslari56.StaticText kompanentasi xodisalari va xossalari. Ctl3D xususiyati True ga o’zgartirilsa chetlari chegara hosil qiladi.
StaticText kompanentasi xodisalari va xossalari
Statictext - Statik (turg'un) satr. Align xossasi komponentani u joylashgan konteyner ichidagi joylashuv variantlarini aniqlaydi. Aksariyat hollarda konteyner sifatida Form formasi yoki Panel paneli keladi. Align xossasi quyidagi qiymatlarning birini qabul qilishi mumkin: alnone - to'g'rilash amalga oshirilmaydi. Komponenta ilovani yaratish paytida qaerga joylashtirilgan bo'lsa, shu joyda qoladi; altop - komponenta konteynerning yuqori qismiga ko'chiriladi, komponenta balandligi o'zgarmaydi, eni esa konteyner eniga teng bo'ladi; albottom - AlTop ga o'xshash, faqat komponenta konteyner pastiga joylashadi; alleft - komponenta konteynerning chap tomoniga ko'chadi, eni o'zgarmaydi, buyi esa konteyner buyiga tenglashadi. alright - alleft ga o'xshash, faqat komponenta konteynerning o'ng tomoniga ko'chadi; alclient - komponenta konteynerni to'la egallaydi. OnMouseDown hodisasi sichqoncha tugmasini bosganda ro'y beradi. OnMouseUp hodisasi sichqoncha tugmasi qo'yib yuborganda ro'y beradi. Umuman olganda sichqoncha tugmasi bosib qo yib yuborilganda qo'yidagi hodisalar ketma - ketligi ro'y beradi : OnMouseDown => OnClick (chap tugma uchun) => OnMouseUp. Agar komponenta sohasiga sichqoncha tugmasini ikkilangan bosishi amalga oshirilsa, OnDblClick hodisasi ro'y beradi. Bu holdagi hodisalar ketma - ketligi qo'yidagicha bo'ladi: OnMouseDown => OnClick => OnMouseUp => OnDblClick => OnMouseDown => OnMouseUp.
57.SaveDialog1 komponentasi va uning xususiyatlari
. C++ Bulider tizimida muloqot oynalarini qo‘llash uchun maxsus Dialogs nomli komponentalar palitrasi mavjud bo‘lib, u o‘z ichiga bir necha vizual bo‘lmagan komponentalarni oladi. Ulardan OpenDialog, SaveDialog va FontDialog komponentalarini ko‘rib chiqamiz.OpenDialog komponentasi kompyuter fayl tizimini ko‘rish va undan kerakli fayl nomini tanlash imkonini beradi. Bu komponenta piktogrammasi ko‘rinishga ega. U vizual bo‘lmagan komponenta bo‘lib, uni formaga sichqonchada bir marta bosib qo‘yiladi va keyin uning xossalari o‘rnatiladi.Uning asosiy xossalarini. DefaultExt -faylning kengaytma nomini saqlaydi.FileName -tanlangan fayl nomini saqlaydi. Filter -fayl nomlarini muloqot darchasiga ko‘rsatilgan kengaytma nom bo‘yicha filtrlab chiqaradi. Masalan, agar .pas ko‘rsatilgan bo‘lsa muloqot oynasida faqat .pas kengaytmali fayllar chiqadi.saqlash uchun fayl nomini tanlash imkoniyatiga ega bo'lgan dasturda dialog oynasini yaratadi. Odatda OpenDialog komponenti bilan birgalikda ishlatiladi.
|
| |
Основы пакета - bet 36

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
47
kamroq kassetadagi magnit tasmali xotira qurilmalari (MTXQ, strimmerlar) va
diskli magnitooptik jamlovchilar (DMOJ) ishlatilmoqda.
Energiya manbai. Energiya manbai–blok, shaxsiy kompyuterning elektr
tarmog‗idan va alohida energiya manbaidan ta‘minlash vositasi.
Taymer. Taymer–bu kompyuterning ichidagi real vaqt soati, avtomatik
ravishda hozirdagi vaqt ko‗rsatkichlarini beruvchi (yil, oy, soat, minut, sekund va
sekundning qismi). Taymer alohida elektr manbai-akkumulyatorga ulanadi va
kompyuter manbadan uzilganda ham u o‗z ishini davom ettiradi.
Tashqi qurilmalar. ShK ning tashqi qurilmalari (TQ)–har qanday hisoblash
majmuasining tarkibiy qismi, TQ ning narxi shaxsiy kompyuter narxining 80–90%
ini tashkil etishi mumkun.
Shaxsiy kompyuterning tashqi qurilmalari atrof-muhit bilan muloqotini
ta‘minlaydi: foydalanuvchilar, boshqarish obyekti va boshqa kompyuterlar bilan.
Tashqi qurilmalarga quyidagilar kiradi:
- tashqi xotira qurilmalari (TXQ) yoki ShK tashqi xotirasi;
- foydalanuvchining muloqot vositalari;
- axborotni kiritish qurilmalari;
- axborotni chiqarish qurilmalari;
- telekommunikatsiya va aloqa vositalari.
Foydalanuvchining muloqot vositalari o‗z tarkibiga quyidagilarni oladi:
- ko‗rsatuv monitori (ko‗rsatuv terminali, displey)–shaxsiy kompyuterga
kiritilayotgan va chiqarilayotgan axborotlarni aks ettirish uchun mo‗ljallangan
qurilma;
- nutqni kiritish-chiqarish qurilmasi–multimedianing tez rivojlanayotgan
vositasi. Bular turli mikrofonli akustik tizimlar, inson tomonidan talaffuz
etilayotgan so‗z va harflarni tanishga imkon beruvchi, ularni identifikatsiyalovchi
va kodlashtiruvchi murakkab dasturiy ta‘minotga ega bo‗lgan ―tovushli
sichqonchalar‖, kompyuterga ulangan tovush karnaylari yoki dinamik orqali hosil
|
| |
Основы пакета - bet 35

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
46
DXQ (PZU–postoyannoye zapominayusheye ustroystvo, ROM–Read Only
Memory) dasturning o‗zgarmaydigan (doimiy) va ma‘lumotnoma axborotlarni
saqlash uchun mo‗ljallangan; unda saqlanayotgan axborotni faqat operativ
o‗qishga imkon beradi (DXQ dagi axborotni o‗zgartirish mumkin emas).
OXQ (OZU – operativnoye zapominayusheye ustroystvo, RAM–Random
Access Memory) ShK hozirgi vaqt davomida bajarayotgan bevosita axborot-
hisoblash jarayonida qatnashayotgan axborotlarni operativ yozish, saqlash va
o‗qish uchun mo‗ljallangan (dastur va axborotlarni).
Operativ xotiraning asosiy afzalligi uning yuqori tezligi va xotiraning har bir
yacheykasiga alohida murojaat eta olishida (yacheykalarga to‗g‗ri manzilli ega
bo‗lish). Operativ xotiraning kamchiligi sifatida shuni qayd qilib o‗tish kerakki,
unda saqlangan axborotni kompyuter energiya manbai o‗chirilgandan so‗ng ham
saqlab qolish mumkin emas (energiyaga bog‗liqligi).
ShK ning tizimli platasida asosiy xotiradan tashqari energiyaga bog‗liq
bo‗lmagan xotira ham bor CMOS RAM (Complementary Metal-Oxide
Semiconductor RAM), o‗zining akkumulyatoridan doimiy quvvatlanadi; unda
tizimning har bir yoqilganida tekshiriladigan ShK ning apparat tarkibi haqidagi
axborot (kompyuterda mavjud barcha apparatlar haqida) saqlanadi.
Tashqi xotira. Tashqi xotira shaxsiy kompyuterning tashqi qurilmalariga
kiradi va masalani yechish uchun qachondir kerak bo‗ladigan axborotlarni uzoq
vaqt saqlash uchun ishlatiladi. Xususan, tashqi xotira qurilmasida kompyuterning
barcha dasturiy ta‘minoti saqlanadi. Tashqi xotiraning har xil turlari mavjud, 1.8-
rasmda keltirilgan tashqi xotira turlari amaliy jihatdan har bir kompyuterda bor,
qattiq diskdagi jamlovchilar.
Bu jamlovchilarning vazifasi–katta hajmdagi axborotlarni saqlash, yozish va
so‗rov bo‗yicha operativ xotira qurilmasiga uzatish. Tashqi xotira qurilmasi
sifatida keng miqyosda optik disklarda jamlovchi qurilmalar ham ishlatilmoqda
(SD–Compact Disk, DVD–Digital Versatile Disk), flesh-diskda jamlovchilar va
|
| |
Основы пакета - bet 34

|
Основы пакетаBog'liq Основы пакета (1)
45
Tizimli shina. Tizimli shina–kompyuterning asosiy interfeys tizimi bo‗lib, u
barcha qurilmalarning o‗zaro ulanishi va aloqasini taʻminlaydi. Tizimli shinaning
tarkibi quyidagilardan iborat:
- axborotlarning kodli shinasi (AKSh), operandani sonli kodlar
razryadlarining barchasini parallel uzatish uchun simlar va sxemalardan iborat;
- manzillarning kodli shinasi (MKSh), tashqi qurilmaning kiritish-chiqarish
portini yoki asosiy xotira yacheykasining manzil kodlar razryadlarining barchasini
parallel uzatish uchun simlar va sxemalardan iborat;
- ko‗rsatmalarning kodli shinasi (KKSh), mashinaning barcha bloklariga
ko‗rsatmalarni (boshqarish signallari, impulslari) uzatish uchun simlar va
sxemalardan iborat;
- manba shinasi, ShK bloklarini elektr energiyasi bilan ta‘minlash tizimiga
ulash uchun simlar va sxemalardan iborat.
Tizimli shina axborot uzatishning uch yo‗nalishini ta‘minlaydi:
mikroprotsessor va asosiy xotira o‗rtasida;
mikroprotsessor va tashqi qurilmalarning kiritish-chiqarish portlari o‗rtasida;
asosiy xotira va tashqi qurilmalarning kiritish-chiqarish portlari o‗rtasida
(xotiraga bevosita ega bo‗lish ish tartibida).
Barcha
bloklar,
aniqrog‗i,
ularning
kiritish-chiqarish
portlari
unifikatsiyalashtirilgan mos razyomlar orqali shinaga bir xil ulanadilar: bevosita
yoki kontroller (adapterlar) orqali. Tizimli shinani boshqarishni mikroprotsessor
tomonidan bevosita yoki ko‗pincha qo‗shimcha mikrosxema shina kontrolleri
orqali ulanadi, u asosiy boshqarish signallarini hosil qiladi.
Asosiy xotira. Asosiy xotira (AX) axborotni operativ saqlash va
mashinaning boshqa bloklari bilan axborot almashish uchun mo‗ljallangan. Asosiy
xotira ikki turdagi xotira qurilmasidan iborat: doimiy xotira qurilmasi (DXQ) va
operativ xotira qurilmasi (OXQ).
|
| |