nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
A rejimda - Mavzu: mdya-tranzistorlarning parametrlarining ish rejimlariga hamda temperaturaga bog‘liqligi. Reja

A rejimda sokinlik rejimida ishchi nuqta uzatish xarakteristikasi kvazichiziq soha o‗rtasida joylashadi (41 - rasm).
a) b)
- rasm
Kirish signalining ikkala yarim davri uzatish xarakteristikasining kvazichiziq sohasida joylashganligi sababli nochiziqli buzilishlar eng kichik (KG 1%) bo‗ladi.
V rejimda nochiziqli buzilishlarni kamaytirish maqsadida musbat yarim davrni, ikkinchisi – manfiy yarim davrni kuchaytiradigan, ikkita kuchaytirgichdan tashkil topgan ikki taktli sxema qo‗llaniladi.
b)
– rasm.
AV sinfi A va V sinflari oralig‗idagi holatni egallaydi va ikki taktli qurilmalarda qo‗llaniladi. Bu yerda sokinlik rejimida bir tranzistor berk bo‗lganda, ikkinchisi ochilish arafasida bo‗ladi, lekin bu holat asosiy ishchi yarim davrni kichik inersiyaga ega bo‗lgan VAX sohasiga olib chiqishga imkon yaratadi.
koeffisient A sinfiga nisbatan yuqori, KG 3 % bo‗ladi.
Emitter qaytargich. Kuchlanish bo‗yicha kuchaytirish koeffisienti birga yaqin bo‗lgan, kirish signal qutbini o‗zgartirmaydigan va katta kirish va kichik chiqish differensial qarshilikka ega bo‗lgan kuchaytirgichlar – qaytargich deb ataladi.
Emitter qaytargich klassik sxemasi 43 – rasmda keltirilgan. Tranzistorga o‗zgarmas kirish kuchlanishi berilganda (A rejim), emitter zanjirida RE rezistorda kuchlanish pasayishini yuzaga keltiruvchi o‗zgarmas tok oqib o‗tadi. Chiqish kuchlanish Uchiq shunday o‗rnatiladiki, baza – emitter kuchlanishi
– rasm.
Emitter qaytargichning kirish qarshiligi UE sxema va tok bo‗yicha MTA sxemalari kirish qarshiligidan farq qilmaydi va quyidagiga teng bo‗ladi
rКИР ( 1)RЭ .
Chiqish qarshiligi rChIQ (RE orqali amalga oshirilgan) 100 % manfiy teskari aloqa hisobiga kamayadi. Bu holat shu sababli sodir bo‗ladiki, chiqish kuchlanishining har bir kuchayishi emitter tokini oshiradi, demak baza toki ham ortadi. Unga esa RG qarshilik ko‗rsatadi.
Mikroelektronikada FIK juda kichik bo‗lganligi sababli A sinfi qo‗llanilmaydi. V va AV sinfiga mansub ikki taktli kuchaytirigichlar ancha ommabop hisoblanadi. Va biz ularni o‗rganishga o‗tamiz.
Diodlar. Diodlar bitta p-n o‗tishga ega. Lekin bipolyar tranzistorli IMSlarda asosiy tuzilma sifatida tranzistor tanlangan, shuning uchun diodlar tranzistorning diod ulanishi yordamida hosil qilinadi. Bunday ulanishlarning beshta varianti mavjud. Agar diod yasash uchun emitter – baza o‗tishdagi p-n o‗tish qo‗llanilsa, u holda kollektor – baza o‗tishdagi p-n o‗tish uziq bo‗lishi kerak.
Rezistorlar. Bipolyar tranzistorli IMSlarda rezistor hosil qilish uchun bipolyar tranzistor tuzilmasining biror sohasi: emitter, kollektor yoki baza qo‗llaniladi. Emitter sohalari asosida kichik qarshilikka ega bo‗lgan rezistorlar hosil qilinadi. Baza qatlami asosida bajarilgan rezistorlarda ancha katta qarshiliklar olinadi.
|
analog integral - Mavzu: mdya-tranzistorlarning parametrlarining ish rejimlariga hamda temperaturaga bog‘liqligi. Reja

|
Mavzu: mdya-tranzistorlarning parametrlarining ish rejimlariga hamda temperaturaga bog‘liqligi. Reja
|
bet | 10/10 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 177,6 Kb. | | #240731 |
Bog'liq Mavzu mdya-tranzistorlarning volt-amper xarakteristikalari va panalog integral mikrosxemalar (AIS), raqamli signallarni qayta ishlaydiganlari esa – raqamli integral sxemalar (RIS) deb ataladi.
Raqamli sxemalar asosida sodda tranzistorli kalit (ventil) sxemalar yotadi. Kalitlar ikkita turg‗un holatni egallashi mumkin: uzilgan va ulangan. Sodda kalitlar asosida ancha murakkab sxemalar yasaladi: mantiqiy, bibarqaror, triggerli (ishga tushuruvchi), shifratorli, komporatorlar va boshqa, asosan hisoblash texnikasida qo‗llaniladigan. Ular raqamli shaklda ifodalangan axborotni qabul qilish, saqlash, qayta ishlash va uzatish fuksiyasini bajaradilar.
Integral mikrosxemalarning murakkablik darajasi komponent integratsiya darajasi kattaligi bilan ifodalanadi. Bu kattalik raqamli IMSlar uchun kristallda joylashishi mumkin bo‗lgan mantiqiy ventillar soni bilan belgilanadi.
100 ta dan kam ventilga ega bo‗lgan IMSlar kichik integratsiya darajasiga ega bo‗lgan IMSlarga kiradi. O‗rta darajali ISlar 102, katta ISlar 102105, o‗ta katta ISlar 105107 va ultra katta ISlar107 darajadan ortiq ventillardan tashkil topadi. Bunday sinflanish tizimi analog mikrosxemalar uchun ham qabul qilingan.
|
| |
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari

|
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
|
bet | 2/10 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 177,6 Kb. | | #240731 |
Bog'liq Mavzu mdya-tranzistorlarning volt-amper xarakteristikalari va p Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ham ataladi. 29 a-rasmda USI=const bo‗lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
Stok – zatvor xarakteristikadan ko‗rinib turibdiki, UZI=0 bo‗lganda tranzistor orqali maksimal tok oqib o‗tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi va ma‘lum UZI.BERK. qiymatga yetganda nolga teng bo‗lib qoladi va
stok toki IS deyarli nolga teng bo‗lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu holat kanal uzunligining uncha katta bo‗lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo‗rinishga ega bo‗ladi:
b–rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma‘lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‗liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to‗g‗ri chiziqli o‗zgaradi (tekis o‗zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to‗xtaydi.
b)
– rasm.
|
| |
VIII.Darsning borishi (reja)

|
VIII.Darsning borishi (reja)
|
bet | 31/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
IX.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _______________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: ______________________________________________
O`quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________________________
Sana:________“___” Odam va uning salomatligifani Sinf: 8-a 8-b 8-v
24- Mavzu.Nafas olish, nafas olish a`zolarining tuzilishi.
I.Darsning maqsadi:
a)ta’limiy maqsad: O’quvchilarga nafas olish a`zolarining tuzilishi va nafas harakatlari haqida bilimlarni berish.
b)tarbiyaviy maqsad: O’quvchilarni shaxsiy gigiyenaga amal qilishga undash, ekologik, iqtisodiy, ilmiy va huquqiy tarbiya berish.
c)rivojlantiruvchi maqsad: O`quvchilarning darslik va qo`shimcha adabiyotlar ustida mustaqil ishlash ko`nikmalarini rivojlantirish.
d) shakllantiriladigan tayanch va fanga oid kompetensiyalar: Tk-1, Tk-2, Tk-3, Tk-4, Tk-5, Tk-6, Xk-1, Xk-3
II.Darsning turi: Amaliy, nazariy, aralash, noan`aviy, ananaviy.
III.Darsning usuli: . Aqliy hujum, savol-javob, guruhlarda ishlash.
IV.Darsning jihozi: Darslik ,ko’rgazmali qurollar.
V.Didaktik jihoz: Tarqatma materiallar, slaydlar ,bukletlar.
VI.Texnik jihoz: Kadoskop,kampyuter, diaproyektor ekran.
VII.Darsuchun talab etiladigan vaqt: 45 minut:
|
| |
Bayonnomasi №1 Tahlilda ishtirok etdilar: Uslubchi : U. Boyjigitov

|
Bayonnomasi №1 Tahlilda ishtirok etdilar: Uslubchi : U. Boyjigitov
|
Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 34,03 Kb. | | #238736 |
Bog'liq ochiq dars bayonnomasi
Baxmal tumani 48-umumta‘lim maktabining Informatika fani o‘qituvchisi Soliyev Ismoil Asqar o‘g‘lining 06.05.2024 yil sanasida 10 - “A”sinfda Informatika va axborot texnologiyalari fanidan
“ Python dasturlash asoslari” mavzusidagi 1-soatlik ochiq
dars tahlili
BAYONNOMASI № 1
Tahlilda ishtirok etdilar: Uslubchi : U.Boyjigitov
O‘quv metodik bo‘limi boshlig‘i: K.Normatov
O‘qituvchilar S.Abdumalikov
O.G‘afurov
Ko‘rilgan masala:
10-“”A sinfda informatika va axborot texnologiyalari fani bo‘yicha “Python dasturlash asoslari” mavzusida o‘tkazilgan ochiq dars tahlili.
Masala yuzasidan maktab Uslubchisi so‘zga chiqdi. U o‘z so‘zida darsda erishilgan yutuq va kamchiliklar haqida to‘xtalib o‘di.U o‘qituvchining quyidagi yutuqlari va kamchiliklarini e’tirof etdi:
Yutuqlari; Darsda o‘quvchilar faolligiga erishildi, darsda, texnika vositalari, jumladan Smart doskadan foydalanildi, vaqtdan unumli foydalanildi.
Maslahat: Kartochka yoki boshqa usullardan foydalanib ko‘proq o‘quvchilarni baholash mumkin edi.
Darsga umumiy holda yaxshi baho berishni taklif qildi.
Yig‘ilishda U.Boyjigitov ham dars to‘g‘risidagi o‘z fikrlarini aytdilar.
U darsda erishilgan yutuqlar hususida to‘xtalib zamonaviy texnika vositalaridan foydalanishning avzalliklari ko‘p ekanligini aytib o‘tdi. Davlatimiz tomonidan yetkazib berilgan texnika vositalari eskilariga nisbatan ko‘pgina avzalliklarga ega: Masalan zamonoviy o‘qitishning interfaol uslub metodlar foydalanishini takomillashtirish. ham darsda bir qator yutuqlar va kamchiliklar ga to‘xtaldi.
Ular ham darsga uslubchi K.Normatov tomonidan qo‘yilgan bahoni qo‘llab quvvatlashlarini aytdilar
Darsda ishtirok etgan boshqa o‘qituvchilar ham o‘z fikrlarini aytib o‘tdilar
Ko‘rilgan masala yuzasidan yig‘ilish qaror qabul qildi:
QAROR
D.Lapasovning 10 – “A” sinfda informatika va axborot texnologiyalari fani bo‘yicha ““ Python dasturlash asoslari” mavzusida o‘tkazilgan ochiq darsi a’lo baho bilan baholansin.
Yig‘lish raisi : ______________ N.Do‘siyev
Kotibi: ______________ Sh.Rajabova
|
| |
Parallel tizim arxitektura kategoriyalari

|
Parallel tizim arxitektura kategoriyalari
|
bet | 2/35 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #250113 |
Bog'liq 1-Amaliy mashg’ulot (1)Parallel tizim arxitektura kategoriyalari
Kompyuter sistemalarini to’rtta asosiy kategoriyaga ajratish mumkin. Bu uchun qanday ishlashi haqidagi ko’rsatmani birmuncha almashtiramiz. Markaziy protssessor nuqtai nazaridandastur rasshifrovka qilish va bajarish kerak bo’lgan qoidalar oqimidir. Ma’lumotlarni ham oqim ko’rinishida kiruvchi deb hisoblash mumkin.
Dasturlash modeli – abstrakt kompyuter arxitekturasiga javob beradigan dasturlash usullari majmuasi bo’lib, ma’lum algoritmlar sinfini amalga oshirish uchun mo’ljallangan. Dasturlash modellari kompyuter va uning arxitekturasini mantiqiy tashkillash haqida aniq tasavvurga ega bo’lishi uchun xizmat qiladi.
Arxitekturalarning xar xil turlari mavjud bo’lib ulardan birinchi bo’lib “FLINN taksonomiyasi” xisoblanadi. Arxitekturaning bu turi kompyuterning buyruqlar va ma’lumotlar oqimi bilan ishlash xususiyatlarga asoslanadi. Biz tahlil qiladigan to’rtta kategoriya ma’lumot va qoidalarning bitta oqimga kirish-kirmasligi bilan aniqlanadi. Ushbu arxitektura turlariga qisqacha to’xtalib o’tamiz.
SISD (Single Instruction Single Data) bir oqim buyruq, bir oqim ma’lumotlar.
1.1-rasm SISD arxitekturasi
Bitta oqim buyruq, bitta oqim ma’lumotlar (SISD) modeli o’zida bitta protssesorli klassik modelni ko’rsatadi. Unga eski avlod kompyuterlari bilan bir qatorda ko’pgina zamonaviy kompyuterlar ham misol bo’ladi. Bunday kompyuter protsessori har qanday vaqt momentida faqatgina bitta qoidani bajarishga qodir va faqat bitta ma’lumotlar to’plami bilan ishlay oladi.
SIMD (Single Instruction Multical Data) bir oqim buyruq, bir necha oqim ma’lumotlar.
1.2-rasm SIMD arxitekturasi
Bitta oqim buyruq, bir nechta oqim ma’lumotlar bo’lgan komyuterlarda (SIMD) bir xil operatsiyani turli xil ma’lumotlar bilan ishlovchi bir nechta protssessorlar mavjud. SIMD - mashinalar ba’zan vektorli protsessorlar deb ham ataladi, chunki ular vektorlar ustida amal bajarish uchun juda qulay. Bunda har qaysi protssesorga bitta vector koordinasi beriladi va amal bajarilgandan so’ng natija vektor kelib chiqadi.
|
| |
TOPSHIRIQLAR VARIANTLARI - 1-Amaliy mashg’ulot

|
1-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 5/35 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #250113 |
Bog'liq 1-Amaliy mashg’ulot (1)TOPSHIRIQLAR VARIANTLARI
Ishlab chiqarish korxonalarining hisoblash tizimlarini modellashtiring. (Sxema)
Parallel protsessorlarni hisoblash tizimlarini modellashtiring. (Sxema)
Parallel protsessorlar tavsifini tushuntiring.
Korxona hisoblash tizimlarini modellashtiring. (Sxema)
Parallel hisoblash tizimlarini modellashtiring. (Sxema)
NAZORAT SAVOLLARI
Hisoblash tizimlari nima va u nima uchun ishlatiladi?
Hisoblash tizimlarini tashkil etish g’oyasi nimalardan tashkil topgan?
Parallel hisoblash tizimlarida ma’lumotlar qay tarzda beriladi?
Parallel tizim elementlar bog’liqligi, tarkibi o’rtasida chegaralanish mavjudmi?
Parallel tizimlarni guruxlashda munosabatlar operatorlar sifatida qanday munosabatlar keltiriladi?
1-Amaliy mashg’ulot Mavzu: Zamonaviy super kompyuterlar va ularning turlari.
NAZARIY QISM
Parallel dasturlashga soddagina ta’rif berilganda – bir nechta protssesorlar bir vaqtda ishlashi tushuniladi. Dunyodagi birinchi kompyuter EDSAC (1949-yil)da 1 sekundiga qariyb 100 arifmetik operatsiyalarni amalga oshiriladi. Bugungi eng kuchli kompyuterlar esa trillionlab (1012) operatsiyalari soniyasiga bajarmoqda. Bunga nima sabab bo’ldi?
Sabablardan biri komponentlarni yahshilanib borishidir. Elektron lampalarni tranzistorlarga o'zgartirilishi, integral mikrosxemalar paydo bo’lishi, kremniy moddasidan tayyorlangan chipni ishlab chiqarilishi har bir bu voqealar kompyuter texnologiyasini taraqqiyotiga yetakladi. Chiplarning yaratilishi zamo naviy texnologiyalar qator kichik (10-6) zarracha o’lchamidagi elementlar bilan ishlash imkonini beradi. Chip hajmini muntazam kamayib borishi protsessor ishlashining “takt chastotasi” bilan evolyutsion ortishini ta’minlab beradi. Shunday qilib, EDSAC kompyuterlari “takt vaqti” 2 mikro (10-6) sekund va zamonaviy Hewlett-Packard V2600 kompyuter 1,8 nanosekund (10-9)da amalga oshirildi. Bu HP V2600 kompyuteri xar 1 protsessor buyruqni 1000 marta tezroq amalga oshiradi. Shu bilan birga mahsuldorlik ko’rsatkichi sekundiga 77 milliard operatsiyalarini bo'lib, bu EDSAC kompyuetrlaridan 700 million marta katta. Bunday hosildorlik o'sishi faqat qismlariga o'zgarishiga bog'liq bo'lishi mumkin emas. Bunga EXM qurilmalari bilan bog’liq 3 ta ibora orqali izoxlash mumkin.
|
| |
I bob. O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholashning nazariy asоslari

I bob. O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholashning nazariy asоslari
Download
1,42 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/7
Sana
16.05.2024
Hajmi
1,42 Mb.
#238651
Download
1,42 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
I bob. O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholashning nazariy asоslari
Download
1,42 Mb.
Matnni ko'rish
II.BOB. O‘QUVCHILAR BILIMINI RAQAMLI VOSITALAR

18
•
Qisqaroq testlar foydalanuvchilarni tez jalb qiladi
•
O'quv materiallarini qo'shing (audio, video, rasmlar, hujjatlar)
•
O'rgatilayotgan narsaga tegishli tarkibni qo'shing
•
Sertifikatlarni qo'shing. Bu sizning foydalanuvchilaringizni rag'batlantiradi
•
Ilgari o'tkazilgan amaliyotdan savollar qo'shing
•
Testdagi har bir savol uchun ball qiymatini ko'rsating
•
Takroriy savollar mavjudligini tekshiring
•
Savollarni tasodifiy tuzing, ayniqsa test yechish davomida
foydalanuvchiga
bir nechta urinishlar berilsa
•
Har safar "yangi" testni taqdim etish uchun tasodifiy tanlangan savollardan
foydalaning
•
Testingizga qiziqarli sarlavha qo'shing
ClassMarkerda test yaratish uchun www.classmarker.com
saytidan
ro‘yhatdan o‘tishingiz kerak bo‘ladi. ClassMarker saytining ko‘rinishi
quyidagicha.
6-rasm.ClassMarker sayti interfeysi.
ISHNI BAJARISH TARTIBI - 1-Amaliy mashg’ulot

|
1-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 7/35 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #250113 |
Bog'liq 1-Amaliy mashg’ulot (1)ISHNI BAJARISH TARTIBI
Yuqorida keltirilgan nazariy qism va adabiyotlar bilan tanishib chiqish.
Chizmaviy misollarni ko’rib chiqish
O’qituvchidan bajariladigan ish variantlarini olish.
Laboratoriya ishini bajarish va natijalarni olish.
TOPSHIRIQLAR VARIANTLARI
Zamonaviy superkompyuterlarning turlari bo’yicha tavsifini jadval ko’rinishida tuzing:
Lomonosov superkompyuteri
EDSAC superkompyuteri
MBC-1000 superkompyuteri
Hewlett-Packard V2250 superkompyuteri
ASCI RED superkompyuteri
CRAY superkompyuteri
CRAY T3E superkompyuteri
CRAY T90 superkompyuteri
NAZORAT SAVOLLARI
Hisoblash tizimlari nima va u nima uchun ishlatiladi?
Hisoblash tizimlarini tashkil etish g’oyasi nimalardan tashkil topgan?
Parallel hisoblash tizimlarida ma’lumotlar qay tarzda beriladi?
Parallel tizim elementlar bog’liqligi, tarkibi o’rtasida chegaralanish mavjudmi?
Parallel tizimlarni guruxlashda munosabatlar operatorlar sifatida qanday munosabatlar keltiriladi?
1-Amaliy mashg’ulot
Mavzu: Zamonaviy kompyuterlarning xotirani tashkillash bo’yicha klassifikatsiyasi
Ishdan maqsad: Kompyuter hotiralari, ularning turlari, hotirani tashkillash klassifikatsiyalarini o’rganish.
Nazariy qism
Umumiy va ajratilgan xotirali multiprotsessorlar va multikompyuterlar. Umumiy va ajratilgan xotirali multiprotsessorlar va multikompyuterlar parallelashtirish metodlarining dasturiy algoritmlarda qo’llanilishini va ularning amaliyotda ko’p yadroli protsessorlarda tadbig’i, dasturiy til sifatida C++ tilining qo’llanishi va parallelashtirishni ko’p oqimli qilib tashkillashtirib beradigan OpenMP komplyatori direktiva imkonyatlarini ifodalab beradi. Bundan tashqari dasturlarda qo’llanilagan parallelashtirish algoritmlarining ko’p yadroli protsessorlarda qo’llash natijasida erishilgan unumdorlik darajasining, xotiradan o’qish va yozish amallarini optimallashtirish maqsadida tasvirlarni siqish muammolarni yechishda dasturiy vositalardan va oqimlarga ajratish usullaridan foydalanish imkoniyatlari yaratiladi.
Protsessorlarda ko’p yadrolik tushunchasining paydo bo’lishi «ko’p oqimlilik» tushunchasini ham dasturiy ta’minotda ko’proq tilga olinishga sabab bo’ldi. Bu ikki tushuncha hozirgi axborot texnologiyalarda uzviy bog’liq «juftlik» hisoblanadi.
|
| |
Texnologik jarayonlarni identifikatsiyalash va modellashtirish fanining ishchi o

|
Texnologik jarayonlarni identifikatsiyalash va modellashtirish fanining ishchi o
|
bet | 1/9 | Sana | 07.10.2024 | Hajmi | 66,46 Kb. | | #273944 |
Bog'liq 3 курсларга TJI va M 2023 2024 ishchi
O`ZBEKISTОN RESPUBLIKASI ОLIY TA`LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
NAMANGAN MUHANDISLIK-TEXNОLОGIYA INSTITUTI
«Tasdiqlandi»
O’quv ishlari bo’yicha prоrektоr
__________ U.X.Meliboyev
«___» ________ 2023 yil.
TEXNOLOGIK JARAYONLARNI IDENTIFIKATSIYALASH
VA MODELLASHTIRISH
FANINING ISHCHI O’QUV DASTURI
Umumiy o’quv soati – 280 soat.
Ma`ruza – 120 soat (5 semestr – 30 soat, 6 semestr – 60 soat, 7 semestr – 30soat )
Amaliy mashg’ulot – 90 soat (5 semestr – 30 soat, 6 semestr – 30 soat, 7 semestr – 30 soat)
Laboratoriya – 30 soat (7 semestr – 30 soat)
Mustaqil ta`lim – 240 soat (5 semestr –60 soat, 6 semestr – 90 soat, 7 semestr – 90 soat)
Namangan-2023 yil.
Fanning ishchi o’quv dasturi Namangan muhandislik-texnologiya instituti Kengashining _______ yil “_____“ _____________dagi navbatdan tashqari yig’ilishi ______-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan “Texnologik jarayonlarni identifikatsiyalash va modellashtirish” fan dasturi asosida tayyorlangan.
Ishchi o’quv dastur Namangan muhandislik-texnologiya instituti Kengashining 2023 yil “____” avgustdagi ___- sonli bayoni bilan tasdiqlangan.
|
| |
Class Marker dasturi interfeysi va afzalliklari

15
5-rasm.Testga yangi savol qo`shish.
Tayyor bo`lgan testlarni guruhlarga ya’ni ro`yhatdan o`tgan ishtirikchilarga yoki
havola orqali ro`yhatdan o`tmagan ishtirokchilar uchun ham
yuborish
mumkin.
ClassMarker sizga test va test sozlamalarini istalgan vaqtda
yangilash,kerakli darajada toʻliq nazorat qilish imkonini beradi.
16
1.4.Masalaning qo‘yilishi va uning amaliy ahamiyati
Ma’lumki,
bugungi kunda o‘quv mashg’ulotlarini zamonaviy axborot
tеxnologiyalarini qo‘llash bilan birga pеdagogik
tеxnologiyalarning turli
usullari asosida ham dars mashg’ulotlari olib borilmoqda. Kurs ishi mavzusida
bеrilgan “O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholash
metodikasini ishlab chiqish” mavzusida ham asosiy e’tibor
shu masalalarga
qaratiladi. Ya’ni, ishni bajarish davomida quyidagi muammolarni yechish
maqsad qilib olindi:
-
Mavzuga oid adabiyotlarni to‘plash va tahlil qilish;
-
“ClassMarker” dasturining nazariy asоslari bilan
tanishish;
-
Dars yaratishda foydalaniladigan dasturlarni tahlil qilish;
-
ClassMarker dasturida ishlash ko‘nikmalariga ega bo‘lish;
-
ClassMarker dasturi interfeysi haqida ma’lumot to‘plash;
-
Shuningdеk, bajarilgan tadqiqot ishi bo‘yicha xulosani ishlab chiqish hamda
kurs ishni bajarish davomida foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatini
shakllantirish talab etiladi;
-
Yaratilgan dars mahsulotidan foydalanish yo‘riqnomasini ishlab chiqish.
I bob. O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida baholashning nazariy asоslari - bet 7

29
XULОSA
Xulosa
qilib shuni aytish mumkinki, bulutli texnologiyalar yordamida
shaxsga yo‘naltirilgan ta’limni amalga
oshirish jarayoni zamonaviy, ko‘p
tarmoqli, predmetga yo‘naltirilgan multimediali o‘quv vositalarini ishlab
chiqishni va foydalanishni talab etadi. Ta’lim
oluvchilarning individual
xususiyatlarini hisobga olish va ularning manfaatdorligini (motivatsiyasini)
oshirishga ko‘maklashish imkoniyatlariga ko‘ra, shuningdek,
har xil turdagi
multimediali
o‘quv
axborotlarining
uyg’unlashuvi,
interfaollik,
moslashuvchanlik sifatlariga ko‘ra multimedia foydali va mahsuldor ta’lim
texnologiyasi hisoblanadi.
Onlayn darslar yaratish ham bulutli texnologiyalari turiga ma’nsub
bo‘lib, foydalanuvchiga dars mavzusini mustaqil o‘rganish imkonini beradi.
Kurs ishi mavzusi ham “O‘quvchilar bilimini raqamli vositalar yordamida
baholash metodikasini ishlab chiqish” dan iborat.
Kurs ishini bajarishda quyidagi vazifalar bajarildi:
-
Mavzuga oid adabiyotlar to‘plandi va
tahlil qilindi;
-
Dars yaratishda foydalaniladigan dasturlar tahlil qilindi;
-
ClassMarker dasturida ishlash ko‘nikmalariga ega bo‘lindi;
-
ClassMarker interfeysi haqida ma’lumot to‘plandi;
-
Shuningdеk, bajarilgan tadqiqot ishi bo‘yicha xulosani ishlab chiqish
hamda kurs ishni bajarish davomida
foydalanilgan adabiyotlar
ro‘yxatini shakllantirish talab etildi;
-
Yaratilgan online test mahsulotidan foydalanish yo‘riqnomasini ishlab
chiqildi.
30
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
3.Е.Л. Вартанова. Индустрия российских медиа: цифровое будущее:
академическая. Монография / М.: Медиа Мир, 2017. 160 с.
2.
Haydarova Z.N. Ta‘lim sohasida zamonaviy axborot texnologiyalaridan
foydalanish zarurat. O‗zbekiston milliy universiteti xabarlari,
2023, [1/10/1] issn 2181-7324 . – B. 225-227.
3.
G‘.R.Yodgorov, Ta‘limga raqamli texnologiyalarni joriy etish tizimni
rivojlantirish imkoniyatlari. Raqamli texnologiyalarning yangi O‗zbekiston
rivojiga ta‘siri, Xalqaro ilmiy-amaliy konferensiya, 2023-y, 100-102 b.
4.
F.Sh.Ilmurodova.Requirements of the modern teacher. ―PEDAGOG‖
международный исследоват. 24 April26, 2022.р-63-6711.
5.
Ильмуродова Ф. The foundation of the era of awakening in Central Asia:
alchemy, succession, and historicism //Современные тенденции
инновационного
развития науки и образования в глобальном мире. – 2022. – Т. 1. – №. 3. –
С.
213-216.
6.
Shokirovna I. F. Trends in the Formation and Development of
Professional
Competences of a Future History Teacher //World of Science: Journal on
Modern
Research Methodologies. – 2023. – 1. 2. – №. 3. – С. 27-31.
7.
Shokirovna I. F. Zamonaviy oqituvchi davr talabi //PEDAGOGS
jurnali. – 2022. –Т. 8. – №. 3. – С. 68-72.
Darsning texnolgik xaritasi

|
Darsning texnolgik xaritasi
|
bet | 38/81 | Sana | 09.09.2024 | Hajmi | 13,21 Mb. | | #270721 |
Bog'liq 8-sinf BIOLOGIYA KONSPEKT(1)Darsning texnolgik xaritasi
-
VIII.Darsning borishi (reja):
1.Tashkiliy qism: a)Salomlashish, b)tozalikni aniqlash,
d)davomatni aniqlash c) darsga tayyorgarlik ko`rish va dars rejasi
2. Uyga vazifani so`rab baholash: a) og`zaki so`rov b) daftarni tekshirish
v) tarqatma materiallar orqali g) misollar yechish e) amaliy.
IX.Yangi mavzu bayoni:
Yangi mavzuni mustahkamlash:
Uyga vazifa: Mavzuni o`qib o`rganib kelish _______________________
Foydalanilgan adabiyotlar: 8-sinf darsligi, qo`shmcha adabiyotlar.
Fan o`qituvchisi: ______________________________________________
O`quv ishlari bo’yicha direktor o’rinbosari: ________________________________
|
| |
Class Marker dasturi servis imkoniyatlari

12
4.Ochiqlik va xavfsizlik. Clas Markerdan 30 kun bepul foydalanish
mumkin. Unda reklama mavjud emas va talabalar
uchun materiallar va
ma’lumotlar
marketing
maqsadlarida
ishlatilmaydi.
Bepul
hisob
qaydnomangiz bilan siz foydalanuvchilarni roʻyxatdan oʻtkazishingiz, testlar
va savollar yaratishingiz
va belgilashingiz, tashqi joylashtirilgan tasvirlar,
hujjatlar, videolar va audio fayllarni joylashtirishingiz hamda havolalar emas,
balki guruhlar orqali olingan oyiga 100 tagacha test natijalarini saqlashingiz va
koʻrib chiqishingiz mumkin.
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari - bet 14

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
18
O‘LCHOVLAR
Mеtr hissalarining ma’lum bir choʻzimda ifоdalanishiga
oʻlchоv
dеyiladi.
Oʻlchоv bеlgisi kasr shaklida yozilib, nоta yoʻliga kalitdan soʻng qoʻyiladi.
Kasrning surati va maхraji оrasidagi chiziq vazifasini nоta yoʻlining 3-chizigʻi
bajaradi. Kasrning surati mеtrdagi hissalar sоnini, maхraji esa shu hissalarning
har birini qanday choʻzimda ifоdalanganligini bildiradi.
Bitta zarbga ega boʻlgan ikki va uch hissali mеtrlarga
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari

Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari
Download
3,26 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/22
Sana
09.09.2024
Hajmi
3,26 Mb.
#270739
Download
3,26 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari
Download
3,26 Mb.
Matnni ko'rish
rеgistrlar
dеyiladi. 
Barcha musiqiy tоvushlar 3 хil rеgistrga: 
past, oʻrta va yuqоri

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
10
Tоvushning kuchi (jismning tеbranish kеngligi, ya’ni amplitudasi)
Tоvushning kuchi (qattiqligi)
tеbranayotgan jismining tеbranish kеngligi,
ya’ni “amplitudasi” ga bоgʻliq, bu esa jismga ta’sir qilayotgan kuchning
darajasiga bоgʻliq. Jismga qanchalik kuchli ta’sir qilinsa,
tеbranish amplitudasi
shuncha kеng boʻlib, tоvush ancha kuchli eshitiladi yoki aksincha, ta’sir
kuchi
qancha yumshоq boʻlsa, tеbranish kеngligi tоr boʻlib, tоvush ancha past
eshitiladi. Agar jismga bоshqa ta’sir qilinmasa tеbranish
kеngligi bоrgan sari
tоrayib, охiri tоvush soʻnadi.
Tоvushning kuchi, uning balandligi kabi shubhasiz, aniq ifоda ahamiyatiga
ega. Turlicha emоtsiоnal hоlatlarni va musiqiy оbrazlarni yaratish uchun turli
darajadagi tоvush kuchlari talab qilinadi. Qahramоnlik
оbrazlari kuchli tоvush
“PAST-OʻRTA-YUQORI” - Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
11
jarangini
talab etsa, lirik оbrazlar – mayin, yumshоq tоvush eshitilishini taqоzо
etadi.
Tоvush choʻzimi
– tеbranayotgan jismga ta’sir
qilinayotgan kuchning
qancha davоm etishiga bоgʻliq. Masalan, kamоnchali asbоblarda kamоnchaning
qancha
uzоq harakatiga, puflama asbоblarda ijrоchi nafasining davоmiyligiga
bоgʻliq. Tоvush choʻzimi ritm bilan birgalikdagina ifоda ahamiyatiga ega boʻlishi
mumkin.
Tеmbr
dеb, har bir insоnning va har bir musiqa asbоbining oʻziga хоs
tоvush rangi tushuniladi. Tоvush tеmbrlarining mavjudligi
tufayligina biz bir
оdamni bоshqa оdamdan (shuni ta’kidlash lоzimki, har bir оdam faqat uning
oʻzigagina хоs boʻlgan оvоz tеmbriga egadir), musiqa asbоblarini ham bir-biridan
farqlay оlamiz. Tоvushning tеmbri uning balandligi
va kuchi kabi musiqaning
muhim ifоda vоsitalaridan biri hisоblanadi. Toʻgʻri, aniq tоpilgan tеmbr musiqiy
оbrazni yanada yorqin оchib bеrilishiga koʻmaklashadi. Masalan, оrkеstrda lirik
mavzular koʻpincha tоrli asbоblarga; harbiy хaraktеrdagi
fanfara mavzulari esa
mis-puflama asbоblarga tоpshiriladi va h. k.
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari - bet 6

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
9
bоgʻliqdir. Bunga birоn-bir kuyni fоrtеpianо klaviaturasining chap yoki oʻng
tоmоnlarida chalib koʻrib, ishоnch hоsil qilish mumkin. Klaviaturaning oʻng
tоmоnida, ya’ni, baland tоvushlar jоylashgan jоyda
chalingan kuy yеngil va
yorqin eshitilib, qushlar yoki choʻpоn nayi оvоzini eslatsa,
klaviaturaning chap
tоmоnida chalingan хuddi oʻsha kuy juda оgʻir eshitilib, mutlaqо bоshqacha
taassurоt qоldiradi. Klaviaturaning oʻrtasida chalingan oʻsha
kuy insоn tоvushi
balandligiga yaqin boʻlib, “issiqrоq” eshitiladi.
Musiqada uchraydigan barcha tоvushlarni balandligi boʻyicha shartli
ravishda guruhlarga boʻlish mumkin. Bu guruhlarning har biri u yoki bu darajada
tоvush jarangining umumiy хaraktеriga ega boʻlib, ularga
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari - bet 22

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B. 34
M U N D A R I J A KIRISH
4 ASOSIY QISM
5 XULOSA
26 ILOVALAR
27 FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR ROʻYXATI
33
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B. 35
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari - bet 2

MAS’UL MUHARRIR:
Abdurasul Raximov
– Buxoro viloyati Romitan tumani 1-ixtisoslashtirilgan
davlat umumta’lim maktabi musiqa madaniyati fani
o‘qituvchisi
TAQRIZCHILAR:
Ma’rifat Umurova
–
Buxoro davlat universiteti
Pedagogika kafedrasi o‘qituvchisi
Shuhrat Sayfullayev
– Buxoro viloyati Romitan tumani 23-ixtisoslashtirilgan
davlat umumta’lim maktabi musiqa madaniyati fani
o‘qituvchisi
Ushbu metodik tavsiya Romitan tuman 1-ixtisoslashtirilgan davlat
umumta’lim maktabi Pedagogik kengashining 2024-yil 20–fevraldagi
navbatdan tashqari 6–sonli yigʻilishida muhokama qilingan va tavsiya etilgan.
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
4
KIRISH
“Yoshlarimizning mustaqil fikrlaydigan, yuksak intellektual va ma`naviy
salohiyatga ega bo`lib, dunyo miqyosida o`z tengdoshlariga hech qaysi sohada
bo`sh kelmaydigan insonlar bo`lib kamol topishi, baxtli bo`lishi uchun
davlatimiz va jamiyatimizning bor kuch va
imkoniyatlarini safarbar etamiz”
Sh.Mirziyoyev
Vatanimiz kelajagi hisoblanmish yosh avlodni har tomonlama yetuk shaxs
sifatida tarbiyalash har birimizning vazifamizdir. Biz bolaga tarbiya berishda
avvalo ajdodlarimiz an’analariga tayanamiz. Musiqa san’ati insonning
yoshligidan unga bevosita kuchli ta’sir o‘tkazib, uning umumiy madaniy rivojida
katta o‘rin tutadi. Demak, ajdodlarimizga munosib avlodni tarbiyalashda
musiqaning ham munosib o‘rni borligi ayni haqiqat. Bolani estetik tarbiyalashdek
sharafli ishni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish bizga, ya’ni, kadrlar zimmasiga katta
mas’uliyat yuklaydi.
Umumta’lim maktabida o‘qitiladigan barcha fanlar qatorida musiqa
madaniyati fani ham o‘z oldiga bir qancha maqsad va vazifalarni qo‘yadi.
Respublika ta’lim markazi tomonidan ishlab chiqilgan musiqa madaniyati
fanining o‘quv dasturida qayd etilganidek, umumta’lim maktablarida musiqa
madaniyati fanini o‘qitishning maqsadi
-
o‘quvchilarning ma’naviy, badiiy,
axloqiy madaniyatini shakllantirish, milliy g‘urur, Vatanparvarlik ruhida
tarbiyalash, ijodiy mahorat, nafosat va badiiy didini o‘stirish, o‘zbek hamda jahon
kompozitorlari asarlarini tinglab tushunish va undan zavqlanishga o‘rgatishdan
iboratdir.
Umumta’lim maktablarida musiqa madaniyati fanini o‘qitishning vazifasi
-
musiqa madaniyati o‘quv fani bo‘yicha egallagan bilim, ko‘nikma va malakalarni
amaliyotda qo‘llash orqali ularda kuzatuvchanlikni, musiqiy xotirani, obrazli
tasavvur qilishni, ijodkorlikni, tashabbuskorlikni, badiiy va musiqiy didni
rivojlantirish va fikr doirasini kengaytirishdan iboratdir.
1
Mazkur “Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish
uslublari” nomli metodik tavsiya musiqa darslarining musiqa savodi faoliyatida
o‘yin texnologiyasi, interfaol metodlar yordamida o‘quvchilarning musiqiy-
nazariy savodxonligini oshirishga xizmat qiladi.
1
Umumiy o‘rta ta’limning Musiqa madaniyati fanidan o‘quvchilarda kompetensiyalarni
shakllantirishga yo‘naltirilgan o‘quv dasturi. Respublika ta’lim markazi, Toshkent-2017.
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
5
|
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari - bet 9

MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
12
“TOVUSH SIFATI QANDAY?”
“TUTASHTIRISH” METODI
Oʻyinning maqsadi:
Tembr mavzusini oʻquvchilarga
tushuntirishda
“Tutashtirish” metodi yordamida “Tovush sifati qanday?” oʻyinidan foydalanish
mumkin. Bu metod cholgʻu asbobi va uning tembrini aniqlashda yordam beradi.
Oʻyinning borishi:
Oʻqituvchi tomonidan 1-jadvalda
yuqoridan pastga
qarab cholgʻularning
rasmlari, 2-jadvalda esa xususiyati
aralash holda taqdim
etiladi. Oʻquvchilar esa cholgʻu asbobi va uning sifatini toʻgʻri tutashtirishlari
kerak boʻladi.
YOQIMLI
YOʻGʻON
YORQIN
Kompyuter arxitekturasi - 1-Amaliy mashg’ulot

|
1-Amaliy mashg’ulot
|
bet | 6/35 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 1,69 Mb. | | #250113 |
Bog'liq 1-Amaliy mashg’ulot (1)Kompyuter arxitekturasi - tizim komponentlarini tavsifi va ularning o'zaro ta'sir aloqasi.
Kompyuter tashkillashtirish - me'moriy o'ziga xos ijrosi ta'rifi, uning ijrosi "temir" ya’ni arxitekturani aniq tadbiq etish va uning temirga moslashishi.
Kompyuter sxemasi – bu uning barcha komponentalari, ularning ulanishi, quvvat olishi, sovushi va boshqa qurilmalarining batafsil tavsifidir.
Dasturchidan ko'pincha kompyuter arxitekturasi haiqdagi bilim, eng kamida, uning tashkil etish talab qilinadi. Kompyuter arxitekturasi inqilobiy o’zgarishi, parallel qayta ishlash printsipini harakatlari bir vaqtning o'zida (parallel) ijro etish g'oyasini o'zida mujassam qildi.
Meta-kompyuter – bu qandaydir qurilmaviy arxitekturalar maxsuli emas. Bu yo’nalish taqsimlangan xisoblash tizimlarini past darajada birlashtirish g’oyasining rivojlanishi natijasidir.
“Meta-kompyuting” atamasi 90-yillar boshida yuqori tezlikdagi tarmoq infrastukturasining rivojlanishi bilan kirib keldi va bitta masalani yechishda bir nechta aloxida xisoblash resurslarini yagona lokal tarmoq orqali birlashishini tashkillashga qaratilgan edi. O’sha paytlarda meta-kompyuterlarni qurishning asosiy maqsadi bitta masalani yechish uchun uni turli arxitekturali va turli tezlikdagi xisoblash tizimlarida ish qismlarini optimal tarzda bo’linishidan iborat edi.
Keyinchalik meta-kompyuting texnologiyalari soxasida tadqiqotlar loka yoki global tarmoqdagi kompyuterlarning katta miqdordagi xisoblash resurslariga (bir necha minglab) yaxlit murojaatlar tomon rivojlanib bordi. Meta-kompyuter komponentalari tarkibiga oddiy shaxsiy kompyuterlardan boshlab, kuchli massivli-parallel tizimlarga kirishi mumkin.
Xozirgi kunda meta-kompyuterlarning ko’plab turlari dunyo bo’ylab ishlatilmoqda. Shuningdek, tijorat kompaniyalari tomonidan ham ishlab chiqarilmoqda. Ular parallellashtiriladigan masalalarni yaxshi ta’minlab bermoqda. Masalan, pi sonini xisoblash, RSA shifrlashni buzish, Mersen sodda raqamlarini qidirish (2p-1 ko’rinishida), radioteleskoplardan keladigan ma’lumotlarni qayta ishlash va boshqalar.
|
| |
MUSIQA SAVODI - Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari

|
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublariBog'liq Sharipov B.B. Metodik tavsiya 2024MUSIQA SAVODI
Musiqa – bоrliqni, uning barcha rang-barangligi bilan badiiy оbrazlarda
namоyon qiluvchi, unda roʻy bеrayotgan vоqеalarga nisbatan insоnning
munоsabatlarini aks ettiruvchi san’atning bir turidir. Shu bilan birga musiqa
bоshqa san’at turlaridan farq qiladi, chunki uning asоsiy “qurilish ashyosi”
tоvushdir.
Musiqa - adabiyot, shе’riyat, tеatr yoki kinо kabi kabi mazmunni aniq ifоda
qilоlmaydi. Shuningdеk, u tasviriy san’at yoki haykaltarоshlik kabi aniq оbrazlar
ham yaratоlmaydi. Musiqaning oʻziga хоs хususiyati – mazmunni yuksak
umumlashma darajasida ifоdalash va birinchi navbatda insоn his-tuygʻulari
dоirasiga ta’sir qilishdan ibоratdir. Roʻy bеrayotgan har bir hоdisa, vоqеa,
taassurоtlar insоnda shоdlik, gʻam-hasrat, nafrat, hayrоn qоlish, mayinlik,
hayratlanish kabi оddiy soʻz bilan tasvirlab boʻlmaydigan bоshqa koʻplab his-
tuygʻularini uygʻоtadi. Musiqa insоn hоlatlarining ana shunday turli-tuman
koʻrinishlarni ifоdalashi mumkin.
Oʻzbеkistоn hududidan tоpilgan qazilma yodgоrliklar, shuningdеk
bizgacha yеtib kеlgan yozma manbalar oʻzbеk хalqi musiqa mеrоsining juda
qadimiyligidan dalоlat bеradi. Оgʻzaki an’anadagi prоfеssiоnal musiqa san’ati I
asrlarda yuzaga kеlgan. Musiqiy ijоd sоhasida ham, ijrоchilik sоhasida ham
yuksak natijalarga erishilgan. Prоfеssiоnal musiqaning nazariy asоslarini Fоrоbiy
(IX-X asrlar), ibn Sinо (X-XI asrlar), ibn Zayliy (XI asr), Хоrazmiy (XI asr), ar-
Rоziy (XII asr), Safiuddin Urmaviy (XIII asr), Mahmud Shеrоziy (XIII asr),
Marоgʻiy (XIV asr), Jоmiy (XV asr), kеyinchalik Changiy (XVI-XVII asr) va
bоshqa оlimlar, mualliflarning asarlarida yoritilgan.
Musiqa
– yunoncha “musike”,
“muza” soʻzlaridan olingan boʻlib,
muzalar san’ati degan ma’noni
anglatadi. Muzalar – fan, she’riyat va
san’at
ma’budalari.
Turli-tuman
tovushlar orqali badiiy obraz yaratib
beruvchi,
gʻoyaviy
emotsional
mazmunga ega boʻlgan san’atning
bir turi.
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
7
|
| |
ASOSIY QISM - Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari

|
Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublariBog'liq Sharipov B.B. Metodik tavsiya 2024ASOSIY QISM
Umumta’lim maktablarida musiqa madaniyati fani boshlang‘ich (1-4)
sinflarda musiqa tinglash, jamoa bo‘lib kuylash, musiqa savodi, musiqa
ijodkorligi kabi faoliyat turlarini o‘z ichiga oladi. Yuqori (5-7) sinflarda musiqa
tinglash, jamoa bo‘lib kuylash, musiqa savodi faoliyatlari amalga oshiriladi.
Musiqa savodi faoliyati boshlang‘ich va yuqori sinflarda ham mavjud
bo‘lib, o‘ziga xos o‘xshash va farqli jihatlari ham bor. Boshlang‘ich sinflarda
musiqa savodi faoliyati o‘quvchilarda musiqa san’ati haqidagi ilk tushunchalarni
shakllantirishga xizmat qiladi. Bu faoliyat nafaqat mustaqil, balki, boshqa faoliyat
turlari (musiqa tinglash, jamoa bo‘lib kuylash, musiqa ijodkorligi)da ham alohida
ahamiyat kasb etadi. Kuy-qo‘shiqni tinglab, tahlil qilish, to‘g‘ri kuylay bilishda
ham musiqa savodxonligi talab etiladi. Boshlang‘ich sinflarda musiqa savodi
o‘quvchilar diqqatini boshlangʻich nota savodxonligi, musiqaning ifoda vositalari
- kuy, registr, temp, ritm, dinamik belgilarga qaratishga oʻrgatish, ovoz sozlash va
qo‘shiq ijro etish qoidalariga doir bilimlar - chapak va cholg‘ularni chalish
qoidalariga amal qilishga oʻrgatish, kompozitor, bastakor, ijrochi, tinglovchi kabi
tushunchalarning mazmunini oʻrgatish va o‘rganiladigan asar mualliflari haqida
ma’lumotlar berish kabi bosqichlar bo‘yicha o‘rgatiladi.
Yuqori
sinflarda
ushbu
faoliyat
o‘quvchilardan musiqiy-nazariy
ma’lumotlarni bilish va amaliyotda qo‘llashni talab etadi. Bu jarayonda
o‘quvchilarning musiqiy lug‘at boyligini oshirish lozim. Mavzularni bir-biridan
farqlash, musiqiy janrlarni bir-biridan ajrata olish, fanga xos bo‘lgan atamalarni
o‘rganib borish aynan ushbu faoliyatning maqsadi, desak mubolag‘a bo‘lmaydi.
Musiqa savodi faoliyatda o‘quvchilarga tovush (musiqiy va shovqinli
tovushlar), musiqiy tovushqator va uning pog‘onalari, oktavalar, nota yo‘li,
o‘lchovlar, temp, intervallar, lad (major va minor ladi), xalq musiqasi ladlari,
akkordlar va boshqa bir qancha musiqiy-nazariy ma’lumotlar o‘rgatib boriladi.
Bu mavzularni shunchaki o‘qib tushunish o‘quvchiga qiyinchilik tug‘diradi. Bu
kabi mavzularni hayotiy tushunchalar bilan bog‘lab, mantiqiy va qiziqarli tarzda
o‘rganish o‘quvchilar uchun samarali natija beradi.
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B.
6
|
| |
TOVUSH. MUSIQIY VA SHOVQINLI - Musiqa darslarida musiqa savodi faoliyatini samarali tashkil etish uslublari

TOVUSH. MUSIQIY VA SHOVQINLI TOVUSHLAR Tоvush – birоn-bir egiluvchan jismning tеbranishi natijasida hоsil
boʻladigan fizik hоdisadir. Birоn-bir mahkam tоrtilgan tоrga kamоn yoki maхsus
bоlgʻachalar yordamida ta’sir qilsak, bu tоr tеbrana bоshlaydi. Bu tеbranish
havоda tоvush toʻlqinlarini hоsil qiladi. Havоdagi tоvush toʻlqinlari qulоqqa yеtib
kеlgach, qulоq pardasini tеbranishiga оlib kеladi. Oʻz navbatida qulоq
pardasining tеbranishi ichki qulоqqa yеtib, eshitish nеrvlarini bеzоvta qiladi va
tоvush eshitish sеzgisini uygʻоtadi. Shunday qilib, eshitish nеrvlari оrqali havо
harakatining tоvush tеbranishlari yеtkazila bоshlagan paytdan tоvush bizning
оngimizda idrоk qilina bоshlaydi.
Tabiatdagi barcha mavjud tоvushlar musiqiy va shоvqinli tоvushlarga
boʻlinadi.
Musiqiy tоvushlar dеb mutlaq aniqlik bilan farq qilinadigan, ya’ni aniq
balandlikka ega boʻlgan tоvushlarga aytiladi. Har qanday musiqiy tоvushni оvоz
yoki birоn-bir musiqa asbоbi yordamida takrоrlab bеrish mumkin.
Shоvqinli tоvushlar dеb balandligi aniq boʻlmagan tоvushlarga aytiladi.
Shоvqinli tоvushni u yoki bu darajada baland yoki past ekanligini eshitish yoki
sеzish mumkin, ammо uning balandligini aniqlab boʻlmaydi. Shu bilan birga
musiqada shоvqinli tоvushlar ahamiyatini toʻla inkоr etib boʻlmaydi. Turli
хalqlarning fоlklоr musiqalarida urma asbоblar katta ahamiyatga ega boʻlib, bu
asbоblarda ritmning hayratlanarli darajadagi bоyligi va turli-tumanligiga ega
boʻlgan musiqalar ijrо qilinishini kuzatish mumkin.
MUSIQA DARSLARIDA MUSIQA SAVODI FAOLIYATINI SAMARALI TASHKIL ETISH USLUBLARI
Sharipov B.B. 8
Texnologik uskunalarni tanlash

|
Texnologik uskunalarni tanlash
|
bet | 10/12 | Sana | 22.01.2024 | Hajmi | 61,72 Kb. | | #143499 |
Bog'liq Kirish Texnologik qism-www.fayllar.org (1)1.7.Texnologik uskunalarni tanlash
Korxona unumdorligi aniqlangandan keyin, ishlab chiqarish usuli va texnologik tizim asosida har bir jarayonni bajarish uchun katalog va me’yoriy ma’lumot adabiyotlaridan tegishli uskunalar tanlanadi.
Berilgan unumdorlikni ta’minlash uchun kerak bo’lgan uskunalarning soni (N) quyidagi formuladan foydalanib aniqlanadi.
bu yerda: Uks – uskunaviy kerakli 1 soatlik unumdorligi;
Ups – tanlangan uskunalarni pasportdagi 1 soatlik unumdorligi;
Kf –uskunadan vaqt bo’yicha foydalanish koeffisenti, (Kf =0,8-0,9)
Tanlangan uskunalarning (texnologik tizim ketma-ketligi bo’yicha) to’la tavsifnomasi keltiriladi.
Maydalagichga ohaktoshni uzluksiz ta’minlash uchun uzatgichlar tanlaymiz Uzatgichlar-materiallarni ombordan maydalash mexanizmiga yoki navbatdagi texnologik jarayonga me’yorida yetkazib berishni ta’minlash uchun tanlanadi.
Lentali uzatgich markasi C-640 - Unumdorligi
– 25-50 m3 /soat;
- Elektrodvigatel quvvati – 5,3 kvt;
- O’lchamlari –L= 4,18 m, B=3,12 m, H=1,1 m;
- Plastina kengligi – 1 m; - Massasi -5,08 t
Loyihalash uchun 1 dona C-640 markali lentaliali uzatgichni qabul qilamiz.
Gipstoshni maydalash uchun jag’li maydalagichdan foydalanamiz
Loyihalash uchun 1 dona SMD -108 A markali jag’li maydalagichni qabul qilamiz.
- Markasi - SMD-108A
- Qabul qiluvchining o’lchamlari – 250x900 mm
- Unumdorligi – 7-35 m3 /soat;
- Elektrodvigatel quvvati – 30 kvt;
- O’lchamlari –L= 1,352 m, B=1,835 m, H=1,23 m;
- Massasi (dvegatelsiz) -5,7 t
Texnologik asbob-uskunalar ro‘yxati
4-jadval
№
|
Asbob- uskunalar
nomi
|
O‘lchov birligi
|
Soni
|
Qisqacha xarakteristikasi
|
1.
|
Jag’li maydalagich
|
M3
|
1
|
30 kvt
|
2.
|
Lentali uzatgich
|
M3
|
1
|
5.3 kvt
|
Xulosa:
Gips ishlab chiqarishimizning yillik unimdorligi 1,6 mln tonna. Bunda biz gips toshni ikki hil usilda portlatish va qazish usulida olib kelamiz. Olib kelingan gipstoshni tebranuvchi oziqlantiruvchida boyitamiz va jag`li maydalagichda uni maydalatamiz. Bosqichma bosqich uni kukinlash uchun sharli tegirmonda kukunlaymiz so`ngra uni siklon ajratgichda ajratilib aylanma pechda kuydiriladi va tayyor mahsulotlar omboriga jonatiladi.
Gipsi zavodimizda umumiy ish kuni 260 kun etib belgilangan, qolgan kunlar dam olish va uskunalarni tamirlash uchun ajratilgan kunlar hisoblanadi. Gips ishlab chiqarishda 2 smenada ishchilar ish olib borishadi, har bir smena 8 soatdan etib belgilagan.
|
| |
Jahon tarixi - Kimyo international university in tashkent mustaqil ish

Jahon tarixi deganda odamzod tarixi tushunilib, paleolit erasidan boshlangan tarix nazarda tutiladi. Oʻz ichiga geologik tarix va odamlargacha biologik eralarni oluvchi Yer sayyorasi tarixidan farq qilib, jahon tarixi odamlarga aloqador arxeologik va yozma manbalarni oʻrganadi. Qadimgi yozma tarix yozuv ixtiro etilishidan boshlanadi. Biroq tamaddun ildizlari yozuv ixtirosigacha davrlarga borib taqaladi. Ibtidoiy jamiyat paleolit (tosh) davrida boshlanib, neolit (yangi tosh) va Barakatli Hilol (EA 8000—5000) davrlaridagi ziroat inqilobi bilan davom etadi. Neolit inqilobi oʻsimlik va hayvonlarni tizimli xonakilashtirish bilan xarakterlanib, insoniyat tarixiga katta oʻzgarish olib kirgan.
Ziroat rivoji bilan odamlar koʻchmanchilikdan oʻtroq turmush tarziga oʻta boshlashgan. Bunda koʻchmanchilik umuman yoʻqolib ketmagan, balki oʻsimliklari kam mintaqalarda tarqoq yashovchi jamiyatlarda saqlanib qolgan; lekin nisbatan xavfsizlik va dehqonchilik tufayli koʻpaygan unumdorlik transport vositalarining rivojlanishi bilan birgalikda odamlarga keng koʻlamli tarqalish imkonini berdi.
Dehqonchilik rivojlangani sari gʻallachilik murakkablashib bordi va oziq-ovqatni oʻsish davrlari orasida saqlash uchun mehnat taqsimlanishiga turtki boʻldi. Mehnat taqsimoti keyinchalik boʻsh vaqti koʻp yuqori sinf paydo boʻlishiga va shaharlar kelib chiqishiga olib keldi. Odam jamiyatlari murakkablashishi yozuv va hisob-kitob tizimlarining paydo boʻlishini muqarrar qildi.[6] Aksariyat shaharlar koʻl va daryolar yoqasida yuzaga keldi. EA 3000-yillarga kelib Mesopotamiyada,[7] qadimgi Misrdagi Nil yoqasida[8][9][10] va Ind daryosi atroflarida ilk koʻzga koʻringan va taraqqiy etgan manzilgohlar paydo boʻla boshladi. Oʻxshash tamaddunlar ehtimol Xitoydagi katta daryolar atrofida ham mavjud boʻlgan, biroq bu mintaqada oʻsha davrga oid katta shaharlar qurilganini tasdiqlovchi arxeologik dalillar nisbatan ishonchsiz.
Koʻhna Dunyo (qisman Yevropa, shuningdek Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika) tarixi odatda quyidagilarga ajratiladi: antik davr (476-yilgacha); Oʻrta Asrlar (5-asrdan 15-asrgacha), jumladan Islom oltin davri (750–1258) va Uygʻonish davri (1300-yillardan); Yangi davr (15-asrdan 18-asrgacha), jumladan Oqartuv davri; Eng yangi davr (Sanoat inqilobidan bugungacha). Gʻarb tarixida 476-yildagi Rim imperiyasi qulashi antik davrni yakunlab, oʻrta asrlarni boshlagan, deb hisoblansa, Sharqiy Yevropa mamlakatlarida bu davr Vizantiya imperiyasi bilan bogʻlanadi. 15-asr oʻrtalarida Johannes Gutenberg ixtiro etgan matbaa[19] kitob tarqatish va aloqada inqilob yaratib, oʻrta asrlarni tugatishga va ilmiy inqilobni boshlashga yordam berdi. 18-asr oxiriga kelib Yevropada bilim va texnologiya yigʻilishi kritik massaga yetdi va sanoat inqilobiga olib keldi.
|