АTMOSFERАGА TАSHLАNАYOTGАN GАZ-CHАNG CHIQINDILАRI VА ULАRNI TOZАLАSH USULLАRI

Jarayonda qattiq chiqindilar hosil boʼlmaydi.
vertikal va 5 metr gorizontal joy portlashga xavfli joy deyiladi. Yong’inga xavfli zona deb davriy yoki doimiy ravishda
yonilgi (yonuvchan) maxsulotlar bilan boglik bulgan xonalar, ya’ni texnologik jarayon buzilganda Yong’inga xavfli zona hisoblanadi. Portlashga xavfli xonada va tashki qurilmada ishlatiladigan elektr jixozlar xavfsizlikni ta’minlasalar ularni portlashdan ximoyalangan deb aytadilar.
Portlashdan ximoyalangan elektr jixozlarni tanlashda shu qurilma ishlatiladigan joyda portlashga xavfli aralashmalar konstentrastiyasi va kategoriyasi, gruppasi aniklanadi. Kategoriya maksimal oralikning xavfsizlik
kattaligi bilan aniklanadi, gruppasi esa – maxsulotning uz-uzidan alangalanish xarorati bilan aniklanadi.
Transport kilinadigan maxsulotlarning fizika-ximiyaviy xususiyatlariga va ishchi parametrlariga karab, truboprovodlar uchun materialalar ularning klassifikastiyasi buyicha tanlanadi.
NQIZ larida Yong’inning oldini olish uchun Yong’inga karshi tartib-rejim urnatiladi. Bu rejim ob’ektlarda Yong’in xavfsizligini ta’minlashga yordam beradi. NQIZva GQIZ lardagi Yong’inga karshi ximoya tizimi quyidagilarni uz ichiga olgan: avtomatik Yong’inga karshi signalizastiya vositalari, avtomatik va kuzgalmas Yong’in uchirish tizimi. “Neftni qayta-ishlash sanoatida Yong’in xavfsizligi koidalari” talablariga muvofik barcha ishlab chikaruvchi va yordamchi inshootlar, tashkaridagi qurilmalar birlamchi Yong’inni uchirish vositalari bilan ta’minlangan bulishi kerak. Birlamchi Yong’inni uchirish vositalariga quyidagilar
kiradi:
ko’pikli kimyoviy ut uchirgich OP-5, OXP-10,OXVP-10 ko’mir kislotali ut uchirgich OU-2, OU-5, OU-8
ko’mir kislotali –brom etilli ut uchirgich OUB-3, OUB-7 xavoli-ko’pikli ut uchirgich OVP-100, OVPU-250
kum, voylok, asbestli yopqich
Bosim ostida ishlaydigan idishlar ishga tushirishdan oldin albatta sinovdan utkaziladi. Bosim ostida ishlaydigan idishlar quyidagilar bilan ta’minlanadi: 1) Bosim va xaroratni ulchaydigan qurilmalar ; 2) Tusikli armaturalar; 3) Suyuklik satxini kursatgichlar; 4) Saklanish klapanlari:
yonilgi (yonuvchan) maxsulotlar bilan boglik bulgan xonalar, ya’ni texnologik jarayon buzilganda Yong’inga xavfli zona hisoblanadi. Portlashga xavfli xonada va tashki qurilmada ishlatiladigan elektr jixozlar xavfsizlikni ta’minlasalar ularni portlashdan ximoyalangan deb aytadilar.
Portlashdan ximoyalangan elektr jixozlarni tanlashda shu qurilma ishlatiladigan joyda portlashga xavfli aralashmalar konstentrastiyasi va kategoriyasi, gruppasi aniklanadi. Kategoriya maksimal oralikning xavfsizlik kattaligi bilan aniklanadi, gruppasi esa – maxsulotning uz-uzidan alangalanish xarorati bilan aniklanadi.
“Bosim ostida ishlaydigan idishlarni urnatish va xavfsizlik koidalari” ga muvofik saklanish klapanlarining soni va ularning ulchamlari sharoitdan kelib chiqqan xolda hisoblash yuli bilan tanlanadi:
Apparatdagi saklanish klapanlarini hisoblashda bosimni kutarilishi Ishchi bosim,MPa normalari.
0,3 gacha < 0,5 MPa
0,3-6,0 < 15 % R
> 6,0< 10 % R
Uz uzini ximoya qilish vositalariga quyidagilar: Maxsus kiyim, maxsus oyok kiyimi, kulni ximoyalovchi vositalar, protivogazlar va boshkalar misol bo’ladi. Uz- uzini ximoya qilish vositalaridan foydalanish texnika xavsizligi koidalariga asoslangan bulib, norma buyicha beriladi.
Maxsus kiyimlar ximoyalash turiga karab quyidagi gruppalarga bo’linadi. Xarorat tushganda,
xarorat kutarilganda, mexanik ta’sirlanishda; rentgent nurlari va radioaktiv maxsulotlarda: elektr tokida, elektrostatik zaryadlarda, elektrli va elektromagnitli maydonda; changlarda; zaxarli maxsulotlarda, zaxarli bo’lmagan maxsulot eritmalari va suvlarda va boshkalarda.
Maxsus ximoyalovchi kiyimlar quyidagi turlarga bo’linadi: palto, yarim palto, yarim shuba, nakidkalar, plashlar, xalatlar, kostyumlar, shimlar, kombenzonlar,
yarim kombenezonlar, jaketlar, bluzkalar, kuylaklar, fartuklar. Neft va neft maxsulotlaridan ximoyalovchi maxsus kiyimlar GOST ga binoan paxtali va aralash matolardan tayyorlanadi.
Maxsus oyoq kiyimi oyoklarni shikastlanishdan, agressiv maxsulotlar ta’siridan, neft va neft maxsulotlaridan, past xaroratlardan, isib ketish va quyishlardan, chang buluvchi va ifloslantiruvchi maxsulotlardan ximoya qilish uchun ishlatiladi. Maxsus oyok kiyimlari quyidagi turlarga bo’linadi: Etik, yarim etik, botinka,
yarim botinka, tufli, kalish, sandali, tapochka.
Neft va neft maxsulotlaridan ximoyalanishda polivinilxlorid va kauchukdan tayyorlangan rezina etikdan, kirza etikdan, «uonvert» tipidagi yarim etikdan foydalaniladi.
Ishlab chikarishda konstentrlangan kislotalar, ishkorli va boshka agressiv suyukliklar bilan ishlaganda ishkorga va kislotaga bardoshli rezina etikdan polivinilxlorid va kauchukdan tayyorlangan plastmassali etiklardan foydalaniladi.
Kulni ximoyalovchi vositalarga kulkoplar kiradi.
Maxsus oyok kiyimi va kulni ximoya qilish vositalarini tanlashda kulay bulishi uchun ular markalarga ajratiladi.
Axoli yashaydigan joyda atmosfera xavosini ifloslantirish mumkin bulgan zararli moddalar uchun 2 ta normativ kabul kilingan: maksimal bir martalik va urtacha kunlik me’yoriy mumkin bulgan konstentrastiya (M.M.B.K yoki PDK). Bundan tashkari ishchi zonasida zararli modda lar MMBK si normalari aniklangan. Axoli yashaydigan joy xavosida me’yoriy mumkin bulgan maksimal bir martalik konstentrastiya (mg/m3) – bu shunday konstentrastiyaki shu xavoda 20-30 dakika bulishi inson organizmiga reflekatorli reakstiyalarni olib kelmaydi. Me’yoriy mumkin bulgan urtacha bir kunlik konstentrastiya (mg/m3) – bu shunday konstentrastiyaki, inson shu ishchi zonasida kup vaqt bulishiga karamay uning organizmiga shu zararli moddalar salbiy ta’sir kursatamasligi kerak.
Ishchi zona xavosida zararli moddalar MMBK (mg/m3) – bu shunday konstentrastiyaki dam olish kunlaridan tashkari xar kuni ish vaqti 8 soat yoki xaftasida 41 soat ishlaganda, butun ish staji mobaynida inson salomatligiga ziyon keltirmasligi kerak.
Zaxarli maxsulotlarni xarakterlashda ularni inson sogligiga ta’sir qilish darajasidan foydalaniladilar. (xavflilik sinflari). Zararli moddalarni ta’sir qilish darajasiga karab 4 ta sinfga taksimlaymiz: 1) Favkulotda xavfli ; 2) Yukori xavfli ;
urta xavfli ; 4) kam xavfli.
Suv zaxarlarini ifloslantiruvchi moddalar 2 MMBK axamiyatga ega – suv xavzasidagi suv va balik xujaligiga ishlatiladigan suv xavzasidagi suv uchun.
.
Neftni qayta ishlash zavodida kup miqdorda neft’ va neft’ maxsulotlari yonilgi va yonilgi maxsulotlari va portlashga moyil suyuklik va gazlar ishlab chikariladi. Texnologik stexlarda ish jarayonida qurilmalarda neftni qayta ishlash zavodida sodir bulishi mumkin bulgan quyidagi xolatlar:
Yong’in kelib chikishi, qurilmani ta’mirlash uchun ochganda bulishi mumkin yoki truboprovodlarda yoki qurilma ish rejimi buzilishi okibatida;
neft maxsulotlarini ishchi, N2, S boshka zararli chikindilar natijalarida: elektr tok chikishida yoki erga ulanmagan elektr qurilmalarida yoki elektr kobik ishdan chiqqanda.
Ishga kelgan vaqtda spirtli ichimliklar iste’mol kilgan xolda kelish kat’iyan man kilinadi va mexnat koidalarini uta jiddiy buzgan hisoblanadi.
Tsexda yoki qurilmada yurish turishga xam qat’iy rioya qilinishi lozim. Truboprovodlar urnatilgan joylardan o’tganda faqat ko’rsatilgan maxsus joylardan o’tish mumkin. Truboprovodlarda yurish oqibatida yiqilishga va baxtsiz xodisaga olib keladi. Tegishli bo’lmagan kishilar ishlab chikarish stexlarida yoki blokida fakat smena boshligi shu jumladan blok boshligi va stex boshligi ishtirokida kirish mumkin.
Muxofazaning umumiy talablari. Xar bir ishchi muxofazaga kat’iyan rioya qilishi shart, xar bir kilinadigan ish vaqtida ishchi urtogi yordamida xam mexnat sharoitlariga rioya kilgan xolda bajarilishi lozim. Agar ishchi texnika xavsizligi koidalariga rioya kilmasa, darxol bu xakda uchastka boshligi yoki stex boshligiga xabar berish lozim.
Agarda o’ziga yoki boshqaga xavf tug’ulganda o’sha ondayoq tegishli shaxslarga xabar berish kerak.
Texnologik sxemalarda xam ishlaydiganlar uchun xam yuqoridagi barcha qoidalar tegishli hisoblanadi.