Invesтitsiyalar hisobi

|
Invesтitsiyalar hisobi
|
bet | 1/9 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 127 Kb. | | #156594 |
Bog'liq INVESTITSIYALAR HISOBI
INVESTITSIYALAR HISOBI
Reja:
Investitsiyalar to`g`risida tushuncha va ularni hisobga olishning maqsadi
Investitsiyalarni baholash
Investitsiyalar kirimini hisobga olish tartibi
1. Investitsiyalar to`g`risida tushuncha va ularni hisobga olishning maqsadi.
Pul, moddiy va nomoddiy shakldagi kapitalni tadbirkorlik faoliyati obьektlariga daromad olish va kelajakda ularning qiymatini ko`paytirish maq-sadida yo`naltirish «investitsiya»lar deb ataladi. Хo`jalik yurituvchi sub`ektlarning investitsiyalarni amalga oshirish bo`yicha qilayotgan amaliy harakatlari majmuasi «investitsiya faoliyati» deb yuritiladi. Korxonalar investitsiya qilish jarayoni bilan turli maqsadlarda shug`ullanadilar. Ayrim korxonalar uchun inves-titsiyalar qilish faoliyati bilan shug`ullanish ularning asosiy ishi hisoblanib, kompaniyaning moliyaviy natijalari shu yo`nalishning natijalariga bevosita bog`liq bo`lsa, ayrimlari investitsiyalarni keyinchalik muhim ishlarni amalga oshirish uchun zahira sifatida ushlab turadi, boshqalari esa savdo munosa-batlarini mustahkamlash yoki tijorat sohasidagi ustunlikka ega bo`lish uchun savdo investitsiyalariga mablag` yo`naltiradi. Korxonalarning investitsiya faoliyatini davlat turli shakllarda tartibga solib turadi. Jumladan:
investitsiya kiritishning e`tiborga loyiq yo`nalishlari va ob`ektlarini belgilab berish;
investitsiya faoliyatini soliqlar bilan tartibga solish;
investitsiyalar hisobini yuritishni standartlar yordamida tartibga solish;
investitsiya faoliyatini investorlarga moliyaviy yordam ko`rsatish yoki tegishli kredit siyosatini o`tkazish orqali tartibga solish;
investitsiya faoliyatini tegishli amortizatsiya siyosatini amalga oshirish orqali tartibga solish;
moliyaviy investitsiyalarni amalga oshirishning shakl va shartlarini belgilash orqali tartibga solish;
investitsiyalar himoyasini tashkil qilish.
Korxonalar o`z bo`sh mablag`larini qimmatli qog`ozlar, davlatning qarz majburiyatlarini sotib olish, boshqa korxonalarning ustav kapitalida qatna-shish, birgalikda o`zaro manfaatli loyihalarni amalga oshirish kabi yo`nalish-larga sarf qilishlari mumkin.
Yuqorida keltirilgan holatlar xo`jalik yurituvchi sub`ektlarda investi-tsiyalar hisobini yuritishga bevosita o`z ta`sirini o`tkazadi. Respublikamizda korxonalarning investitsiyalar qilish bilan bog`liq xo`jalik muomalalari hisobi asosan buxgalteriya hisobining «Moliyaviy qo`yilmalar hisobi» deb nomlangan 12-sonli Buxgalteriya hisobining milliy standarti vositasida yuritiladi. Shu bilan birgalikda, investitsiyalardan tushgan daromadlarni tan olish, sho``ba korxo-nalarga investitsiyalar qilish, birgalikdagi faoliyatga qilingan investitsiyalarni hisobga olish kabi ayrim xo`jalik muomalalari esa, «Asosiy xo`jalik faoliya-tining daromadlari» deb nomlangan 2-sonli, «Konsolidatsiyalashgan moliyaviy hisobotlar va sho``ba korxonalarga qilingan investitsiyalar hisobi» deb nomlangan 8-sonli Buxgalteriya hisobining milliy standartlari yordamida tartibga soli-nadi.
Buxgalteriya hisobining xalqaro vamilliy standartlari talablariga binoan xo`jalik yurituvchi sub`ekt tomonidan amalga oshirilgan investitsiyalar quyilgan vaqtiga ko`ra:
uzoq muddatli investitsiyalar;
qiska muddatli investitsiyalarga bo`linadi.
Bir yildan ortiq muddatda daromad olishni maqsad qilib turli ob`ekt-larga yunaltirilgan moliyaviy qo`yilmalar uzoq muddatli investitsiyalar deb ataladi. Qisqa muddatli investitsiyalar esa bir yildan kam bo`lgan muddatda daro-mad olishni ko`zda tutgan aktivlarga yunaltirilgan qo`yilmalardan iborat bo`ladi. Buxgalteriya hisobining standartlari talablariga binoan o`zlarining hisob siyosatida uzoq va qisqa muddatli investitsiyalarni ajratib ko`rsatishni lozim deb topgan korxonalar uzoq muddatli investitsiyalarni balansning «uzoq muddatli aktivlar»i tarkibida, qisqa muddatli investitsiyalarni esa «joriy aktivlar»i tarkibida ko`rsatishlari lozim.
Investitsiyalar hisobini yuritishning maqsadi quyidagilardan iborat:
investitsiyalarni amalga oshirish bilan bog`liq xo`jalik muomalalarini o`z vaqtida, to`liq va to`g`ri aks ettirilishini ta`minlash;
investitsiyalarni toifalari bo`yicha to`g`ri turkumlanishini ta`minlash;
investitsiyalarni baholash va qayta baholash muomalalarini to`g`ri amalga oshirish;
investitsiyalarni bir toifadan boshqasiga o`tkazilishi muomalalarini to`g`ri amalga oshirilishini ta`minlash;
investitsiyalardan olingan daromadlarni to`g`ri hisobga olinishi, so-liqqa tortilishi va moliyaviy hisobotlarda to`g`ri ko`rsatilishini ta`minlash;
turli toifadagi investitsiyalarni chiqib ketishi muomalalarini to`g`ri aks ettirilishini ta`minlash;
investitsiyalar bilan bog`liq xo`jalik muomalalarnimilliy standartlari talabi asosida yoritilishini taьminlash
|
| |