nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Aqlli uy - Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi

|
Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi
|
bet | 3/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 305,57 Kb. | | #236344 |
Bog'liq Mustaqil ish (1)Aqlli uy texnologiyasi arxitekturasi
Barcha qurilish ishlari yakunlanganidan so‘ng, uy egalari butun uyning turli nuqtalaridan, shuningdek markaziy konsoldan(monitordan) foydalanish huquqini qo‘lga kiritadilar.
Avval siz tizimning arxitekturasini tanlashingiz kerak. Aqlli uy tizimi uchun ikki turdagi arxitektura mavjud: markazsizlashtirilgan va markazlashtirilmagan.
Markazlashtirilmagan arxitektura aqlli uyning aqlli tizimi bir nechta oddiy boshqaruvchilardan iborat bo‘lib, ularning har biri ma'lum bir hududni - xonani va undagi barcha qurilmalarni, ma'lum bir maqsad uchun uy bo‘ylab alohida yoritish guruhlarini boshqarish funktsiyalariga ega [3].
Bundan tashqari markazlashtirilmagan boshqaruv sxemasida barcha qurilmalar o‘zaro bog‘langan va tizimda yagona qaror qabul qilish markazi mavjud emas. U yorug‘lik manbalarining holati to‘g‘risida bildirishnomalarni ham oladi va boshqaruv buyruqlarini ham yuborishi mumkin.
- rasm. Aqlli uy texnologiyasi arxitekturasi Markazlashtirilgan arxitektura esa unga ulangan modullarni boshqaradigan
markaziy nazorat qurilmasi mavjudligini nazarda tutadi.
Bizning holatimizda markazlashtirilgan tizim yanada qulayroq. U iqtisodiy taraflama eng qulayi hisoblanadi.
“Aqlli uy” tizimining asosiy qismlaridan biri foydalanuvchi bilan to‘g‘ridan to‘g‘ri aloqaga chiqishadigan interfeysdir.
“Aqilli uy” tizimi - bu sizning barcha kommunikatsiyalaringizni birga birlashtirib, egasining barcha ehtiyojlari va istaklari uchun dasturlashtirilgan va sozlanadigan sun’iy razvedka nazorati ostiga qo‘yadigan yuqori texnologiyali tizim. Isitish, yoritish, suv ta’minoti, uydagi signal - bularning barchasi “Aqilli uy”
tizimini o‘rnatish orqali markazlashtirilgan nazoratga bo‘ysundirilishi mumkin.
Bundan tashqari, allaqachon o‘rnatilgan tizimni yanada takomillashtirish, yangi aloqalarni qo‘shish yoki aloqada bo‘lgan aloqalarni kengaytirish mumkin. Arzon va arzon aqilli uy echimidan boshlang, keyin siz uchun eng foydali bo‘lgan tarkibiy qismlar bilan to‘ldiring.
“Aqlli uy” - uyda, ofisda, kvartirada yoki binoda boshqarish tizimi. Sensor, nazorat elementlari va aktuatorlarni o‘z ichiga oladi tizimning asosiy vazifasi energiya resurslarini tejash, qulaylik va xavfsizlikni ta’minlashdan iborat.
Favqulodda vaziyatlarni nazorat qilish: suv, gaz, elektr quvvati, video nazorati (mahalliy va uzoq), Ichki va tashqarida yoritishni boshqarish, video va audio
|
| |
Aqlli - Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi

|
Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi
|
bet | 4/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 305,57 Kb. | | #236344 |
Bog'liq Mustaqil ish (1)1.3. Aqlli uy texnologiyasida qo‘llaniladigan standart protokollar tasnifi
Zamonaviy aqlli uy tizimlarining asosiy muammosi - bozordagi barcha qurilmalarga mos keladigan universal standartning yo‘qligidir. Aqlli uyni qurishda siz tizimni turli ishlab chiqaruvchilarning mahsulotlari, masalan, Xiaomi xavfsizlik tizimi va Apple xavfsizlik kamerasi bilan jihozlashni xohlashingiz mumkin. Biroq, ko‘pgina kompaniyalar o‘z qurilmalarining boshqa mahsulotlar bilan mos kelishi haqida qayg‘urmaydilar. Yaxshi tomoni, siz smartfoningizni ilovalarning butun to‘plamiga ulashingiz mumkin - ularning har biri o‘zining aqlli uy komponenti uchun xizmat qiladi [14]. Ba'zi uskunalar hatto xususiy yopiq dasturiy ta'minot bilan jihozlangan bo‘ladi. Kompaniyalar ishlab chiqqan tizim va qurilmalar, foydalanuvchilarning manfaatlarini (qurilmalar va tizimlarning bir biri bilan muvofiqlashaolmasligi) albatta e'tiborga olinmasligi achinarli holat bo‘lib qolmoqda.
Aqqlli uy qurishda eng ko‘p qo‘llaniladigan tizim va protokollar. Hozirgi vaqtda eng istiqbolli va ilg‘or universal protokollar Z-Wave va ZigBee; biz ularga biroz batafsilroq to‘xtalib o‘tamiz.
1.8- rasm. ZigBee va Z-Wave protokollari
Z-Wave va ZigBee. Ikkala protokol ham uyni avtomatlashtirish tizimlari uchun maxsus ishlab chiqilgan. Ularning maqsadi nafaqat tizimni universallik bilan ta'minlash, balki tizimni to‘ldirib turishdir.
Aqlli uylarda foydalaniladigan xavfsizlik tizimlarining tahlili
Aqlli uylardagi xavfsizlik muammolari
Har qanday raqamli ma’lumotlar bilan ishlashda foydalanuvchining asosiy talabi - ma’lumotni ishonchliligi, mahfiyligi kabi xususiyatlarini o‘zida mujassam etish. Bulutli texnologiyalarida yuzaga kelayotgan qulayliklar o‘z navbatida foydalanuvchilarning texnologiyalarga qo‘yadigan xavfsizlik talablarini oshib borishiga sabab bulmoqda. Bulutli texnologiya xizmatlaridan foydalanish uchun, foydalanuvchilarni jalb qilishda bulut tekshiruvi va Bulutli texnologiyalar Xavfsizlik Tashkiloti (Cloud Security Alliance, CSA), yoki boshqa xavfsizlik standartlari muvofiqlik sertifikati orqali foydalanuvchilar ishonchini shakllantirish, buyumlar Interneti qullab-quvvatlash satxiga quyilgan asosiy talablardan biri. Undan tashqari, xozirgi kunda buyumlar Internetida bir qator xavfsizlik muammolari mavjud.
Kriptografik usullar. Simmetrik shifrlash algoritmi hisoblangan AES va asimmetrik shifrlash algoritmlari (RSA, Diffie-Hellman, Elliptik egri chiziqlar) hozirgi vaqtda ma’lumotlarning mahfiyligini ta’minlash uchun qo‘llaniluvchi ishonchli algoritmlardan hisoblanadi. Xuddi shunday ma’lumotlar yaxlitligi ta’minlashda qo‘llaniladigan HESH algoritmlar (SHA1, MD5) xavfsiz va samarali, ammo bu algoritmlar yuqori quvvatli prosessor va ko‘p vaqt sarfini talab etadi. Shuning uchun ushbu algoritmlardan buyumlar Internetida xavfsiz axborot almashishda foydalanish yuqori samara bermaydi.
- rasm. Kriptografik shifrlash algoritmi
|
| |
VENTILAATORI PÖÖRLEMISKIIRUSE REGULAATOR. ÜHENDATAKSE +12V TOITEGA. TERMISTORI TAKISTUS – 10K@20

VENTILAATORI PÖÖRLEMISKIIRUSE REGULAATOR. ÜHENDATAKSE +12V TOITEGA. TERMISTORI TAKISTUS – 10K@20C. ASENDADES TERMOTAKISTI POTENTSIOMEETRIGA (KA 10K), SAAME PÖÖRDEID REGULEERIDA KÄSITSI. NUPU VÕIB TUUA NÄITEKS ARVUTI ESIPANEELILE.
Kui olete oma masina taktsagedust tõstnud (overclocking), on lood muidugi keerulisemad. Siis tuleb protsessori ja ka tugikiipide (ning videokivi) temperatuuri eriti hoolikalt jälgida. Parem on lasta ventilaatoritel veidi rohkem õhku vuhistada kui pangatähtedel rahakotist uue komponendi ostmiseks minema tuhiseda. “Mida külmem, seda parem” leiab sinjoor Joe Citarella saidis http://www.overclockers.com. Ta testis BX tugikiibistiku tööd erinevatel temperatuuridel ning taktsagedustel ja selgus tuntud tõde – (ventilaatoriga) hästi jahutatud kiibid suudavad töötada suurematel sagedustel ( = kiiremini). Ainult see müra…
Ka arvuti korpus mõjub üldisele müratasemele. Mõni neist on eriti lärmakas (ehk siis vibreerib kaasa) ja mõni jälle ülivaikne. Vähese mehhaanilise müraga korpusi toodab muu hulgas Lian Li Industrial Company (http://www.lian-li.com). Maarjamaal müüb neid (ja eespool kirjeldatud ülivaikseid ventilaatoreid) üks „mesilaste firma“ (http://www.beesting.ee/coolware.htm), artikli ilmumise ajal ilmselt juba mitmed teisedki.
Omaette probleem on elektriline müra. Töötava arvuti läheduses oleva raadiovastuvõtjaga saab lausa “kuulata” mida arvutil tehakse. Ka teleka pildile võib tekkida häire värvilise “lumesaju” vormis. Põhjuseks on arvuti, õigemini temast kiirguv elektromagnetkiirgus. Arvutustehnikas on tegemist impulss-signaalidega. Pulsside järsud frondid põhjustavad põhisageduse n kordse sagedusega võnkumisi ehk harmoonikuid, mis tähendab seda, et välja kiirgub häireid praktiliselt kõikidel sagedustel (alates raadiodiapasoonist kuni kosmosesideni välja). Arvutist lähtuvad häired on üks põhjus, miks sülearvuteid ei lubata lennukites kasutada. Sama lugu on muide ka GSM-telefonidega. Neiski on tegemist kõrgsageduslike impulss-signaalidega.
Arvuti häirevälja järgi olevat “kompetentsed organid” suutelised vastava seadmestiku abil isegi otseselt nägema teie arvuti ekraanil toimuvat.
Aitab ainult hoolikas (elektriline) varjestamine. Vastavad arvutikorpused toodetakse kuid paraku nad maksavad üsna palju.
-
ÜLIVAIKNE JA –KALLIS TÄISALUMIINIUMIST ARVUTIKORPUS.
Propellerite loo lõpetuseks üks mudellennundusest meelde jäänud tõde: ära jäta näppe tiiviku labade vahele – valus on!
Andsin artikli mustandi lugeda töökaaslasele. Ta soovitas veel ühe hea müra vähendamise vahendi – tropid kõrva .
Valik on teie!
felc@edu.ttu.ee
|
O‘zbekistonda fanlararo innovatsiyalar va 21- son ilmiy tadqiqotlar jurnali

O‘ZBEKISTONDA
FANLARARO
INNOVATSIYALAR
VA
21-
SON
ILMIY
TADQIQOTLAR
JURNALI
20.07.2023
KARRALI INTEGRALLAR VA ULARNI TADBIQ ETISH
Eshboyeva Farangiz Axmadjon qizi
Tuyliyev Islombek Sayfulla o'g'li
Otayorov Oxunjon Shovxiddin o'g'li
Samarqand davlat universiteti Kattaqo‘rg‘on filiali
“Axborot texnologiyalari” kafedrasi Matematika yo’nalishi talabalari
Utkir Ibragimov Baxrom o'g'li
Ilmiy rahbar: “Axborot texnologiyalari”
kafedrasi assisenti
Funksiyaning sohadagi ikki karrali integrali tegishli integral yig’indining ma’lum
ma’nodagi limiti sifatida ta’riflanadi. Bu limit tushunchasi murakkab xarakterga ega
bo’lib, uni shu ta’rif bo’yicha hisoblash hatto sodda hollarda ham ancha qiyin bo’ladi.
Agar funksiyaning sohada integrallanuvchiligi ma’lum bo’lsa, unda bilamizki, integral
yig’indi sohaning bo’laklash usuliga ham, har bir bo’lakda olingan nuqtalarga ham
bog’liq bo’lmay, da yagona songa intiladi. Natijada funksiyaning ikki karrali integralini
topish uchun birorta bo’laklashga nisbatan integral yig’indining limitini hisoblash
etarli bo’ladi. Bu hol sohaning bo’laklashini hamda nuqtalarni integral yig’indini va
uning limitini hisoblashga qulay qilib olish imkonini beradi.
1-teorema . f(x , y) funksiya (D) soxada integrallanuvchi bolishi uchun , olinganda
ham shunday topilib , (D) soxaning diametri �< bolgan har qanday bolinishga nisbatan
Davriy yig’indilari S(f) – s(f) Tengsizlikni qanoatlantirishi zarur va yetarli.
2 – teorema . Agar f(x , y) funksiya chegaralangan yopiq (D) soxada berilgan va
uzluksiz bolsa , u shu soxada integrallanuvchi boladi.
3 – teorema .Agar f(x , y) funksiya (D) soxada chegaralangan va bu soxa chekli
sondagi nol yuzali chiziqlarida uzulishlarga ega bolib , qolgan barcha nuqtalarda
uzliksiz bolsa , funksiya (D) soxada integrllanuvchiboladi.
Ikki karrali integral yordamida tekis shakilning yuzi ,jismning hajmini topish
mumkin. Integral tarifidan bevosita (D) shakilning yuzi D= dy bolishi kelib chiqadi. 1 –
misol .Ushbu dD (D) =0 Integralni 1 – tarif yordamida hisoblang.
Ravshanki f(x,y) =xy funksiya (D) da uzluksiz , demak 2 – teoremaga kora , u (D)
da integrallanuvchi boladi . (D) soxani , y = (I , j = ) chiziqlar yordamida bolaklarga
ajratamiz va har bir da , deb qaraymiz u holda boladi. Bundan esa n va � bolsa Demak,
2- misol . Ushbu Integralni 3 – tarif yordamida hisoblang , bunda D =(D) soxani x=
1+ y = 1 + (I =1 , n-1) chiziqlar yordamida bolaklarga ajratamiz 3 . Ikki karrali
integrallar xossalari . Ikki karrali integrallarni xisoblash . f (x , y) funksiya (D) soxada
intengrallanuvchi bolsin Bu funksiya (D) soxada tegishli bolgan nol yuzani L chiziqdagi
(R
⊂
(D)) qiymatlarinigina ozgartirishdan xosil bolgan F(x , y) funksiya ham (D) soxada
intgrallanuvchi bo’lib dD= dD bo‘ladi.Funksiya (D) soxada berilgan bolib (D) soxa nol
yuzi L chiziq bilan ( M) va ( N) soxalarga ajralgan bolsin . Agar funksiya (D) soxada
|
Aqlli uy - Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi

|
Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi
|
bet | 5/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 305,57 Kb. | | #236344 |
Bog'liq Mustaqil ish (1)Aqlli uy texnologiyasiga bo‘ladigan hujumlar tahlili
Axborot texnologiyalari rivojlanishi bilan kiberjinoyatchilik ham rivojlanib avj oldi. Oldin o‘g‘rilar malum miqdordagi pulni o‘g‘irlash uchun devorlar oshib eshiklarni buzgan bo‘lsa endi esa bunga hojat yo‘q. Endi ular o‘tirgan joyida bitta kompyuter bilan bu ishni amalga oshirishmoqda. Bu buyumlar Interneti qurilmalari ishlab chiqarilishi bilan yanada osonlashtirildi. Endi uyda nima qayerda joylashtirilganini va uyda qanaqa xavfsizlik vositalari qo‘llanilganiyu, ayni vaqtda uyda kimlar borligini bilish osonlashtirildi. Buyumlar Interneti hozirgi kundagi eng rivojlanayotgan soha hisoblanib, yanada keng ommalashishiga erishish uchun, uning har bir sathiga rahna soluvchi hujumlarni kamaytirish va ularni bartaraf etish orqali erishiladi. Misol uchun, aqlli sog‘liqni saqlash tizimiga uyushtirilgan, muvaffaqqiyatli amalga oshirilgan hujum natijasida, ko‘plab bemorlarni hayoti xavf ostida qoladi va moliyaviy zararga sabab bo‘ladi. Buyumlar Interneti xavfsizligi va unga bo‘ladigan hujumlar keltirilgan.
Sezuvchi sathi. Mazkur sath, simsiz sensor va datchik tarmoq, radio chastotasini aniqlash, zigbee, bluetooth kabi vositalarini o‘z ichiga oladi. Bu qurilmalarga nisbatan ko‘proq kiber - hujumlar amalga oshiriladi. Odatda, bu sathdagi hujumlar fayl tarkibida bo‘lib, agar ushbu fayldan foydalanilsa, kutilmaganda hujumlar aktiv holatni qabul qiladi va zarar keltiruvchi xususiyatlari faollashadi.
Tugunni buzish. Agar yovuz niyatli shaxsda sensor tuguniga fizik kirish imkoniyati mavjud bo‘lsa, u to‘liq tuguni, yoki apparat qismlari va maxfiy ma’lumotlarni o‘zgartirish huquqiga egalik qilishi mumkin. Natijada, u shaxs maxfiy ma’lumotlar, kriptografik kalitlar, yoki marshrutlash jadvallarini nazorat qiladi .
Soxta tugun. Yovuz niyatli shaxs buyumlar Interneti tizimiga soxta tugun bo‘lib qo‘shilib olgan holda, ma’lumotlar yuborish orqali qurilmalarni foydali xususiyatlarini yo‘q qilishga erishadi.
Yon kanal hujumi. Yovuz niyatli shaxs shifrlash mexanizmlariga hujum qilish uchun quvvat sarfi, vaqt sarfi va sensor tugunlaridagi elektromagnit nurlanishni
|
| |
Aqlli uy - Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi

|
Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi
|
bet | 6/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 305,57 Kb. | | #236344 |
Bog'liq Mustaqil ish (1)Aqlli uy texnologiyasida qoʻllaniladigan himoya mexanizmlarining tahlili
Biz bundan oldin hujum qilish, hujum turlari haqida gaplashdik. Endi esa biz siz bilan xavfsizlik tizimlari haqida gaplashamiz. Hozirda barcha IoT qurilmalari ishlab chiqaruvchi firmalar katta e’tiborini xavfsizlikka qaratmoqda. Chunki xavfsizligi talab doirasida bo‘lgan qurilmalar hozirda xaridorgir bo‘lib bormoqda. Hozirda keng qo‘llaniladigan biometrik autentifikatsiya vositalari ham xavfsiz bo‘lmay qoldi. Shu sababli bu jarayonlarni algoritmini borgan sari murakkablashtirib mustahkam xavfsizlikka erishilmoqda. Lekin hali ham mukammal xavfsizlik tizimi yaratilgan emas. Biroq xavfsizlik tizimlari ham kun sayin yaxshilanib bormoqda. Quyida biz uchun muhim bo‘lgan xavfsizlik tizimini ko‘rib chiqamiz. Bu xavfsizlik tizimiga qisqacha tarif beramiz. Bizga bo‘ladigan xavflarning barchasi internet tomonidan bo‘lmaydi. Yani kimdir konsol kabel yordamida bizni serverimizga yoki routerimizga kirishi mumkin. Bunga qarshi bo‘lgan xavfsizlik tizimini nomi “Port security” deb nomlanadi. Bu tizimdan foydalanganda bizga begona qurilma kirolmasligini taminlab beradi. Yani tarmoq hosil qilinganda oraliq qurilmalar mavjud va ular oxirgi qurilmalar bo‘lmish kompyuter, printer va boshqa shunga o‘xshash qurilmalarni bog‘lab beradi. Agar biz port securitydan foydalansak qurilmaning mac addresi bo‘yicha filtrlab qo‘yamiz va buzg‘unchi kelib sozlamalarimizni o‘zgartirolmaydi. Quyida buni amaliy jihatdan ham ko‘rib chiqamiz [3].
2.22 - rasm. Kompyuter qurilmaga bog‘linishi
Bu yerda ko‘rishimiz mumkin kompyuter qurilmaga bog‘lanyapti. Endi biz port security qilib shundan boshqa kompyuter bu portga ulana olmaydigan qilib
Xulosa
Mazkur mustaqil ishida Aqlli uy texnologiyasidagi xavfsizlik muammolari va unga bo‘ladigan hujumlardan himoyalanishda qo‘llaniladigan xavfsizlik mexanizmlarini tahlili bo‘lib quyidagi natijalarga erishildi:
buyumlar internet haqida umumiy malumotlar keltirildi;
buyumlar internet turkumlanishi va unga qo‘yilgan xavfsizlik talablari batafsil yoritildi;
aqlli uylarda qo‘llaniladigan standart protokollar haqida o‘rganildi;
aqlli uylardagi xavfsizlik muammolari keltirib ularga yechimlar taklif qilindi;
aqlli uylarga bo‘ladigan hujumlar tasnifi keltirildi;
cisco paket tracer ilovasidan foydanilgan holda aqlli uy tizimlariga bo‘ladigan hujumlar va ulardan himoyalanish usullari batafsil yoritildi.
|
| |
Aqlli uy - Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi

|
Axborot texnologiyalari universiteti «Kriptologiya» kafеdrasi
|
bet | 2/7 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 305,57 Kb. | | #236344 |
Bog'liq Mustaqil ish (1)Aqlli uy texnologiyasi arxitekturasi va unda qo‘llaniladigan protokollar tasnifi
Buyumlar Internetiga asoslangan aqlli uy texnologiyasi
Insoniyat o‘z tarixida uchta axborot inqilobini amalga oshirgan. Birinchisi bu - yozuvning kashf etilishi bo‘lgan bo‘lsa, ikkinchisi bu - kitob bosishning ixtiro qilinishi edi. Uchinchi axborot inqilobi esa Internet bo‘lgan.
Hozirda internet orqali yozishmalar, videoqo‘ng‘iroqlar va hatto savdo ishlarining bajarilishi hamma uchun odatiy holga aylandi. Hatto hukumat ham o‘z funksiyalarining muayyan qismini internet orqali bajarmoqda. Lekin, global tarmoqning imkoniyatlari bu bilan ham cheklanib qolayotgani yo‘q. Qizig‘i shundaki, internetdan foydalanishni endi nafaqat odamlar, balki, buyumlar ham
«uddalaydigan» zamonga qadam qo‘ymoqdamiz. Inson tasavvuri keng lekin har bir narsani inson o‘z tasavvuriga singdirib olishga qiynaladi. Hozir rasm orqali Buyumlar internet haqida tasavvurga ega bo‘lamiz (1.1- rasm).
- rasm. Buyumlar Interneti
Shu sababli ham bu soha «buyumlar interneti» deb nom olgan bo‘lib, axborot texnologiyalari evolyutsiyasi bir kun kelib bu jarayonga kirishishi albatta tabiiy hol edi. Buyumlar Interneti inson va foydalanuvchilarning ko‘p maqsadlarini amalga oshiruvchi, hamda apparat, yoki qurilmalar o‘rtasidagi o‘zaro aloqani ta‘minlovchi rivojlanayotgan texnologiyalar jamlanmasi hisoblanadi. Boshqa so‘z bilan aytganda,
Buyumlar internetiga ko‘plab simsiz sensor va datchik tarmoq (Wireless Sensor and
Actuator Network, WSAN), radio chastotasini aniqlash (Radio Frequency Identification, RFID) tarmoqlari tarkibiy elementlari sifatida rivojlanayotgan texnologiyalar jamlanmasi sifatida qarash mumkin. Bu tushuncha haqida dastlab Kevin Ashton tomonidan “Buyumlar Interneti” iborasi ishlatilib, qurilmalari Internet orqali ulangan tizimni tasvirlaydi. Internet tarmog‘i, Wi-Fi yoki mobil tarmoqlarni (3G, 4G LTE) keng ko‘lamda foydalanilishi buyumlar Internetini tezkorlik bilan yuksalishiga zamin bo‘lmoqda. Natijada, qurilmalar yoki apparatlarning Internet tarmog‘i orqali o‘zaro bog‘lanishi, ma’lumotlar almashishi va shu kabi vazifalar salmog‘i yildan-yilga keskin oshib bormoqda. Hozirgi kunda buyumlar Interneti aqlli uylar, shaharlar, sanoat va sog‘liqni saqlash sohalarida turli inson tomonidan bajariluvchi vazifalarni avtomatlashtirishda keng qo‘llanilmoqda [3].
|
| |
ZALMAN’I HIGH-TEC - Teeme arvuti vaikseks

ZALMAN’I HIGH-TEC COOLERIL ON HÕBEPLAAT VASTU PROTSESSORIT. SELLE PEAL ON SIILI OKASTENA TURRIS VASEST JAHUTUSRIBID.VENTILAATORIT SAAB PAIGUTADA NII, ET TA JAHUTAB KA EMAPLAAADI TUGIKIIBISTIKKU.
Hinnad on muidugi mõtlema panevad . Aga võib ju proovida ise midagi välja mõelda! Lähtume mõttest: miks peaks ventilaator undama pidevalt täistuuridel? Selleks pakutakse netis mitmeid lahendusi. Üks variant on toita ventilaatorit tavapärase 12V asemel madalama pingega. Arvutist saab näiteks mugavalt kätte 7V. Ühendame ventilaatori + juhtme (punane) +12V-ga (nt. HDD toite kollane juhe). Ventilaatori teise otsa (must) ühendame +5V-ga (nt. HDD toite punane juhe). 12V – 5V = 7V. Q.E.D! NB! Kontrollige kindlasti et jahutatava seadme temperatuur liiga kõrgele ei tõuseks!!!
Otstarbekam oleks seada ventilaatori pöörlemiskiirus sõltuvaks jahutatava seadme (protsessor, toiteplokk) temperatuurist. Sellist regulaatorit sõimatakse mõnikord noisekiller’iks. Elektroonikahuvilised võivad asjanduse ise valmis tinutada kõrvaloleva skeemi järgi.
-
|
Püsimälud (info salvestamine): ROM, PROM, EPROM, EEPROM ja Flash

3. Püsimälud (info salvestamine): ROM, PROM, EPROM, EEPROM ja Flash.
ROM on mõeldud paljukordseks informatsiooni lugemiseks; info on püsimällu salvestatud eelneva spetsiaalse tehnoloogilise protsessi käigus.
PROM on programmeeritav püsimälu. Tema püsimälu sisu saab programmeerida kas tehases tema integraallülituste valmistamise käigus vastavate tehnoloogiliste maskidega, või mikroprotsessorisüsteemide koostaja poolt spetsiaalseid programmaatoreid kasutades.
EPROM on ümberprogrammeeritav püsimälu. Neid elemente programmeeritakse samuti spetsiaalsete programmaatorite abil, kuid säilitatavat informatsiooni on võimalik elektriliselt või ultraviolettkiirgusega kustutada ja seejärel mäluelementi uuesti programmeerida.
EEPROM-I puhul saab informatsiooni kustutada impulsside abil. EEPROM-I on lihtsam ümberprogrammeerida kui EPROM’I, kuid nad ei ole nii kiired kui viimane.
FlashEEPROM on blokk-kustutatav ja -uuesti kirjutatav. Kustutamiseks ei ole seda tarvis ahelast eemaldada. Kasutatakse digikaamerates näiteks.Andmed säilivad ka siis, kui masin välja lülitada.
|
«MAPL5 dasturi bilan tanishish va unda ishlash» мавзусидаги лаборатория дарсига технологик карта

2-босқич.
Асосий босқич
(60 дақиқа)
|
2.1. CorelDraw дастурининг ускуналари билан ишлаш ва унинг график имкониятлари билан танишиш. Безье ускуналари билан ишлашга доир тарқатма материал тарқатади. (2-илова)
2.2. Тарқатма материалда келтирилган маълумотлар ўрганилиб, берилган топшириқни бажариш шартлари билан таништиради (3-илова)
2.3. Вазифани бажарилаганлик даражасига кўра баҳолаш меъзонлари билан талабаларни таништиради. Тақдимотни эълон қилади ( 4 -илова)
Ҳар бир гуруҳ тақдимотини таққослаш фаолиятини ташкил этади ва энг яхши график обьект яратган талабаларни рағбатлантиради.
|
Тарқатилган назарий маълумот билан танишиб, гуруҳларга бўлиган ҳолда мустақил равишда топшириқни бажарадилар. Таққослай-дилар ва
таҳлил қиладилар
|
-илова
 
3-илова
 


4-илова

Талабалар сони:
|
Вақти -2 соат
|
Дарс шакли
|
Лаборатория машғулоти
|
Мавзу:
|
MatdCad dasturi va unda ishlash
|
Лаборатория машғулоти режаси
|
1. CorelDraw дастурининг ускуналари билан ишлаш ва унинг график имкониятлари билан танишиш. Безье
ускуналари билан ишлашга доир тарқатма материал тарқатилади.
2. Тарқатма материалда келтирилган маълумотлар ўрганилиб, берилган топшириқни бажариш
|
Дарс мақсади: Талабаларни график имкониятларидан фойдаланиб, турли объектлар яратишга ўргатиш ва CorelDraw дастурининг ускуналари билан ишлаш кўникмаларини шакллантириш
|
Педагог вазифалари:
• CorelDraw дастурининг имкониятларини таҳлил этиш фаолиятини ташкил этади.
•. Corel Draw дастури график имкониятларидан фойдаланиб объектлар яратиш ва таҳрирлаш учун имкон беради.
• Мавзу юзасидан бахс-мунозара ва тақдимот ташкил этади.
|
Ўқув натижалари:
• CorelDraw дастурида график обьектлар яратиш кетма- кетлигини ўрнатади ва ҳар бир босқични изохлайди.
• Corel Draw график дастурида обьектлар яратиш ва улар устида бажариладиган амалларни ўрганиш учун имкон беради, бажариш лозим бўлган вазифаларни аниқлайди.
• Corel Draw график дастури учкуналари ёрдамида
мустақил равишда мураккаб шакллар яратиб,
тақдимот тайёрлайди.
|
Ўқитишнинг усул,
техникаси:
|
сухбат, бахс-мунозара
муҳокама қилиш, фикр алмашиш,
|
Ўқитиш восита-
лари:
|
Тарқатма материаллар, компьютерлар
|
Ўқитиш шакли:
|
Индивидуал, кичик гуруҳларда ҳамкорликда ишлаш технологияси.
|
Ўқитиш шарт – шароитлари:
|
Техник воситаларни қўллашга мўлжалланган аудитория.
компьютерлар
|
Мониторинг ва баҳолаш:
|
Оғзаки сўроқ, савол-жавоб, компьютерда натижа олиш ва натижалар таҳлили
|
Siinide juhtimine - katkestusteta süsteem, katkestustega süsteem ja prioriteedid

3. Siinide juhtimine - katkestusteta süsteem, katkestustega süsteem ja prioriteedid.
mikroprotsessorite ja arvutite ehitus sõltub sellest, kuidas nende eri osad (ALU, reg-d, in- ja outliidesed) on ühendatud tervikuks. Juhtseadme protsessori, mälu ja in-outliideste vahel kasutatakse ühenduseks siine-mitmejuhiline ühendus, millega saab omavahel liita palju süsteemi komponente. Juhtseadme siin koosneb mitmest paralleelsest juhist, mis ühendavad elektriliselt juhtseadme erinevaid osi. Siinid jagunevad: aadressi-, andme- ja juhtsiinideks. Aadressi- ja andmesiinid on tavaliselt 8- või 16 soonelised, nende kaudu edastatakse korraga ühe- või kahebaidine sõna. Aadressisiini 8 biti abil saab edastada aadresse 0…255, mis sobib väga väikese mälu või näiteks in- ja outliideste adresseerimiseks. Kõik in ja outliidesed ning mälu on ühendatud siiniga, millele protsessor väljastab aadressi. Suuremate mälude adresseerimiseks on vaja 16- või enamsoonelist siini 16- bitise aadressisiini korral saab otseselt adresseerida 216=65535 baiti=64Kbaiti(220=1Mbait). Kui mingi sisendseade tuvastab siinil oma aadressi, väljastab ta andmesiinile oma mäluregistri bittide olekud. Samuti toimub andmesiini kaudu andmevahetus protsessori ja mälu vahel. Juhtsiini kaudu edastatakse signaale, mida kasutatakse arvuti töö juhtimiseks ja kontrolliks. Näiteks määravad juhtsiini kaudu edastatavad signaalid R (read) ja WR(write), kas mälu poole pöördutakse info lugemiseks või kirjutamiseks. Aadressid ja andmed on siinil väga lühikest aega. Nii saab ühe ja sama siiniga edastada kogu nõutava info paljudelt sisenditelt protsessorisse ja vastupidi protsessorist paljudesse out-itesse, lugeda mälust käske ning salvestada sinna vajaliku infot. Siinis edastatakse andmeid mõlemas suunas (protsessori ja in/out seadme vahel, mälu ja käsud). Siinidraiver-element, mis eraldab mingi seadme siinist.
|
RAID ja SSD kettad - 1. Käsu täitmine protsessoris (käsuloendur, käsuregister, käsu dekooder, operatsioon automaat ja juhtautomaat)

|
1. Käsu täitmine protsessoris (käsuloendur, käsuregister, käsu dekooder, operatsioon automaat ja juhtautomaat)
|
bet | 31/41 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 119,56 Kb. | | #529 |
2. RAID ja SSD kettad.
Solid State Drive ehk SSD-ketas ehk lihtsalt pooljuhtketas on andmekandja, mis säilitab andmeid mikrokiibil. SSD eristub elektromagnetilisest meediumist nagu (tänapäeval unustusse vajunud) flopikettad või kõvakettad. SSD tehnoloogia eksisteerib eri vormides juba 1950ndatest, aga see jõudis tavatarbijate kätesse alles 1990ndatel. SSD tehnoloogia on flashmälu kasutamine koos kõvakettakontrolleriga, emuleerimaks kõvaketast. Ehk teisisõnu, SSD on üks välgumälu kasutamise liik. SSD oli seniajani masside peibutamiseks liiga kallis, aga nüüdseks on hinnad langenud, muutes sellise andmekandja kasutamise arvutisüsteemides juba tavaliseks. SSDd on kõvaketastega võrreldes kiiremad ja vaiksemad (lausa hääletud, sest seal ei liigu midagi peale elektronide). Vähemalt netis üsna levinud müüdid on, et SSD on töökindlam ega muutu kuumaks, kuna selles puuduvad liikuvad osad, aga neid kahte punkti ei maksa uskuda. Et saada kiirem arvuti madalama hinnaga, kasutatakse võimalust jooksutada arvutis kõvaketast ja SSD-ketast korraga. Esimesel on suured failid, kuna selline andmetalletus on lihtsalt nii odav. Kõvakettaga võrreldes siiski kallilt SSD-lt võib samas jooksutada opsüsteemi- ja programmide faile, et süsteemi üldist töökiirust tõsta.
RAID (Redundant Array of Inexpensive Disks) abil saab mitmest füüsilisest kettast teha ühe loogilise salvestusseadme, mis on vastavalt vajadusele kas töökindlam, suurem või kiirem . Termin RAID võeti kasutusele 1987 aastal, kui Patterson, Gibson ja Katz kirjutasid artikli teemal "A Case for Redundant Arrays of Inexpensive Disks (RAID)", kus kirjeldati erinevaid kõvaketaste komplekteerimise mooduseid, nimetades seda terminiga RAID. RAID'i idee seisneb selles, et pannes kokku mitmeid odavaid kettaid saavutatakse parem tulemus kui omades ühte suurt ketast. Lisaks näib selline komplekt kettaid opetatsioonisüsteemile ühe suure kettana. RAID lahtiseletatult Redudant Arrays of Inexpensiv Disks, tähendab vabas tõlkes "hulk liigseid odavaid kõvakettaid". Tänapäeval, mil kõvakettad on muutnud odavamateks on rohkem levinud tõlgendus ‘Redudant Arrays of Independent Disks’ ehk sõltumatute kõvaketaste massiiv.
|
| |
Klaviatuur (skaneerimine) - 1. Käsu täitmine protsessoris (käsuloendur, käsuregister, käsu dekooder, operatsioon...

|
1. Käsu täitmine protsessoris (käsuloendur, käsuregister, käsu dekooder, operatsioon automaat ja juhtautomaat)
|
bet | 18/41 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 119,56 Kb. | | #529 |
1. Klaviatuur (skaneerimine).
Kui klaviatuuril toimub mingisugune klahvivajutus (scan kood), saadetakse signaal kahendsüsteemis järjestikkujul mööda siini CPUsse. Klaviatuurist „väljub“ kahendsüsteemis olev ASCII-kood. Igal klahvil on omaette ASCII-kood. Kombineerides erinevaid modifikaatorklahve (CTRL, ALT, Shift), saab ühest klahvist esile kutsuda alternatiivse koodi.
Kui on vaja sisestada märke, mida klaviatuur ei sisalda, muudab arvuti ASCII-koodi vastavalt teiseks koodiks. Näiteks täpitähed. Klaviatuurilt saadetud signaali saab jälgida digiossiga, mille sisendisse on ühendatud arvuti COM-port, kuhu omakorda terminalist saadetakse täht. Siis jälgime RS232 standardipõhist koodi/signaali.
Klaviaturi põhiosadeks on lülitid ja kontroller. Lülitid on kas mehhaanilised või mittemehhaanilised. Kontroller skaneerib klahvimaatriksit ja viib tulemuse jadakujule.
|
| |
Windows(Total) Commander - Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта

|
Ўзбекистон республикаси олий ва ўрта
|
bet | 39/97 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 7,45 Mb. | | #131537 |
Bog'liq Лаборатория машгулотиWindows(Total) Commander дастурлари ва уларда ишлаш имкониятлари.
Лаборатория машғулоти режаси
|
1. Norton, Windows(Total) Commander дастурлари имконятларини урганиш.
2. Дастурлар менюларини урганиш.
|
Дарс мақсади: Талабаларни Norton, Windows(Total) Commander дастурлари имконятларини ургатиш, кўникмаларини шакллантириш
|
Педагог вазифалари:
• Norton, Windows(Total) Commander дастурлари имконятларини курсатиб бериш.
• функтсионал тугмачалар билан ишлашни ургатиш.
• Мавзу юзасидан бахс-мунозара ва тақдимот ташкил этади.
|
Ўқув натижалари:
• Norton, Windows(Total) Commander дастурлари имконятларини пухта урганиш.
• NC дастур менюсини урганиш.
• NC панеллари ва уларни бошқаришни урганиш.
|
Ўқитишнинг усул,
техникаси:
|
сухбат, бахс-мунозара
муҳокама қилиш, фикр алмашиш,
|
Ўқитиш восита-
лари:
|
Тарқатма материаллар, компьютерлар
|
Ўқитиш шакли:
|
Индивидуал, кичик гуруҳларда ҳамкорликда ишлаш технологияси.
|
Ўқитиш шарт – шароитлари:
|
Техник воситаларни қўллашга мўлжалланган аудитория.
компьютерлар
|
Мониторинг ва баҳолаш:
|
Оғзаки сўроқ, савол-жавоб, компьютерда натижа олиш ва натижалар таҳлили
|
|
| |
-tapsırma - Китоб (коракалпок)

70
1-tapsırma.
Sorawlarǵa juwap beriń.
1. Bala neler haqqında oylanǵan?
2. Qanday kásipler haqqında sóz etedi?
2-tapsırma.
Berilgen naqıldı oqıń hám balanıń
“Sır qutılmas, aspan menen aydaǵı”
degen pikiri
haqqında sáwbetlesiń.
KOSMONAVTIKANÍŃ QÍSQASHA TARIYXÍ
Aspanǵa ushıwdı kim háwes etpeydi deysiz?
Kókte ushıp júrgen quslarǵa háwes
penen qarap,
ushıwshı bolıwdı árman etemiz.
Kosmonovtika kosmostı izertlew menen shuǵılla
natuǵın ilim tarawı. Kosmonovtika jigirmanshı ásir
diń baslarınan baslap rawajlana basladı. Bir mıń
toǵız júz alpıs birinshi jılı on ekinshi aprel kúni
bolsa, aspanǵa birinshi insan ushtı. Rus kosmo
navtı Yuriy Gagarin “Vostok1”
hawa kemesinde
Jerdiń átirapın bir júz segiz minut dawamında ay
lanıp ushqan.
@edurtm_uz
71
1-tapsırma.
Tekstti oqıp, sorawlarǵa juwap beriń.
1. Kosmostı izertleytuǵın ilimdi ne dep atay
mız?
2. Birinshi rus kosmonavtınıń atı kim eken?
2-tapsırma.
Berilgen sózlerdi buwınlarǵa bólip
oqıń, neshe buwınnan turatuǵınlıǵın sanań.
Kókte ushıp júrgen quslarǵa háwes
penen
qarap, ushıwshı bolıwdı árman etemiz.
@edurtm_uz
Лаборатория - download

8 Amaliy mashg’ulot Mavzu: Paralab dasturiy vositalaridan foydalanish qoidalari Parallel Laboratory, Параллельная Лаборатория murakkab hisoblash jarayonlarini parallel algoritmlarni qo’llash orqali tadqiq etish va o’rganish uchun tajriba vazifasini o’taydi. Asosan parallel dasturlash sohasida quyidagi amallarni 1,54 Mb. 1
1-лаборатория иши Amaliy ishlarni bajarishni namunaviy misol bilan tushintirilgan. Qo‘llanma barcha texnika oliy o’quv yurtlari 300 000 – “Ishlab chiqarish texnika soha”, 600 000- “Xizmatlar sohasi” bilim sohasi yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan 17,79 Mb. 63
Национальная референс лаборатория республики узбекистан

|
Национальная референс лаборатория республики узбекистан
|
bet | 1/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 292,21 Kb. | | #245912 |
Bog'liq ERKINOV ABDUQODIR. PSIXOLOGIYA VA IJTIMOIY FANLAR FAKULTETI AMALIY PSIXOLOGIYA YO’NALISHI SP-2-23-GURUH TALABASI ERKINOV ABDUQODIRNING TAQDIMOTI MAVZU:FAOLIYAT VA OPERATSIYALAR
Reja:
4-ma’ruza:
1.Shaxs va uning faolligi.
2.Faoliyat turlari: jismoniy va aqliy harakatlar.
3.Ijtimoiy xulq motivlari va shaxs motivatsiyasi.
Shaxs va uning faolligi
Tashqi faollik
+
Ichki faollik
Jamiyat bilan doimiy munosabatni ushlab turuvchi, o’z-o’zini anglab, har bir harakatini muvofiqlashtiruvchi shaxsga xos bo’lgan eng muhim va umumiy xususiyat – bu uning faolligidir.
Faoliyat ... inson ongi va tafakkuri bilan boshqariladigan, undagi turli-tuman ehtiyojlardan kelib chiqib, tashqi olamni va o’z-o’zini o’zgartirish hamda takomillashtirishga qaratilgan o’ziga xos faollik shaklidir.
Faoliyat turlari
O’YIN
FAOLIYATI
O’QISH
FAOLIYATI
MEHNAT
FAOLIYATI
FAOLIYATNING YO’NALTIRILGANLIGI
TASHQI FAOLIYAT
shaxsni o’rab turgan
tashqi muhit va undagi
narsa va hodisalarni
o’zgartirishga qaratilgan
faoliyat
ICHKI FAOLIYAT
birinchi navbatda
aqliy faoliyat bo’lib,
u sof psixologik
jarayonlarning kechishidan
kelib chiqadi
AQLIY HARAKATLAR - pertseptiv – ya’ni bular shunday harakatlarki, ularning oqibatida atrofdagi predmetlar va hodisalar to’g’risida yaxlit obraz shakllanadi;
- mnemik faoliyat – narsa va hodisalarning mohiyati, mazmuniga aloqador materialning eslab qolinishi, esga tushirilishi hamda esda saqlab turilishi bilan bog’liq murakkab faoliyat turi;
- fikrlash faoliyati – aql, fahm-farosat vositasida turli xil muammolar, masalalar va jumboqlarni yechishga qaratilgan faoliyat;
- imajitiv – (“image” – obraz so’zidan olingan) faoliyati shundayki, u ijodiy jarayonlarda xayol va fantaziya vositasida hozir bevosita ongda berilmagan narsalarning xususiyatlarini anglash va xayolda tiklashni taqozo etadi.
|
| |
1-Лаборатория иши

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
O’RTA MAXSUS KASB - HUNAR TA’LIMI
MARKAZI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG’LIQNI SAQLASH VAZIRLIGI
JIZZAX VILOYATI O`RTA MAXSUS KASB-HUNAR TA’LIMI BOSHQARMASI
G’ALLAOROL TIBBIYOT KOLLEJI
“Informatika va axborot texnologiyalari” fanidan amaliy mashg’ulotlar to’plami bo’yicha
G’allorol shahri.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI OLIY VA O’RTA MAXSUS TA’LIM VAZIRLIGI
O’RTA MAXSUS KASB - HUNAR TA’LIMI
MARKAZI
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI SOG’LIQNI
SAQLASH VAZIRLIGI
JIZZAX VILOYATI O`RTA MAXSUS KASB - HUNAR TA’LIMI BOSHQARMASI
G’ALLAOROL TIBBIYOT KOLLEJI
“ T A S D I Q L A Y M A N ”
O’quv ishlari bo’yicha direktor
o’rinbosari:_______M.T.Qarshiboyeva
«___» _________ 201_ yil
|
|
|
“Informatika va axborot texnologiyalari” fanidan amaliy mashg’ulotlar to’plami
N. Qarshiyev, U.Maxmudov, B.Fozilov
|
“Aniq va tabiiy, jismoniy tarbiya fanlar” kafedrasi yig’ilishida ko’rib chiqildi va ma’qullandi.
Kafedra mudiri: _______ I.Husanov
“____”_____________ 201_ yil
|
G’allorol shahri.
N. Qarshiyev, U.Maxmudov, B.Fozilov «Informatika» fanidan amaliy mashg’ulotlari bo’yicha o’quv - uslubiy qo’llanma, G’allaorol, 201_ y, 60 bet.
Ushbu o’quv - uslubiy qo’llanma amaldagi dastur asosida tayyorlangan bolib, tibbiyot kollejining barcha yo’nalishlarida tahsil olayotgan o’quvchilar uchun moljallangan.
O’quv - uslubiy qo’llanma G’allaorol tibbiyot ilmiy uslubiy kengashi tomonidan («___»________201_ y. dagi, №___sonli bayonnoma) tasdiqlangan.
Taqrizchilar:
D.Toshtemirov Guliston Davlat Universiteti Amaliy
matematika va informatika kafedrasi katta
o`qituvchisi,
Z. Shomansurov Jizzax Transport va aloqa kasb – hunar kolleji
“Informatika va AT” kafedrasi mudiri.
A.Ernazarov Jizzax yengil sanoat kasb – hunar kolleji
informatika fani o’qituvchisi,
|
Гуруҳни кичик ижодий гуруҳларга ажратиш ва рекламаларни тайёрлаш

|
Гуруҳни кичик ижодий гуруҳларга ажратиш ва рекламаларни тайёрлаш
|
bet | 78/97 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 7,45 Mb. | | #131537 |
Bog'liq Лаборатория машгулотиГуруҳни кичик ижодий гуруҳларга ажратиш ва рекламаларни тайёрлаш.
Рекламанинг шартлари :
Ҳар бир гуруҳ ўз номини, шиорини, эмблемасини ишлаб чиқиши керак.
Рекламанинг ахборот материалини ёзиши талаб этилади.
Ахборот материалида паскал дастурлаш тилининг мазмун-моҳияти ёритилган бўлиши талаб эталади.
Рекламанинг тақдимотини уюштириши керак.
Ҳарбир ижодий гуруҳларга топшириқлар берилиб, бажарилиши таҳлил қилиниб, мос жадвалда қайд этилиб борилиши мақсадга мувофиқдир
Хар бир гуруҳ “PageMaker” сўзига доир кластер тузиш топширилади, мухокама қилиниб умумлаштирилади.
O’quvchilar bo’sh joylarni to’ldiradilar
FSMU jadvali
F
( Fikringizni bayon qiling)
|
S
( Fikringiz bayonida biror sabab ko’rsating)
|
M
( Ko’rsatilgan sababga tushintiruvchi misol keltiring)
|
U
( Fikringizni umumlashtiring )
|
Лаборатория машғулотини олиб бориш технологияси
Талабалар сони:
|
Вақти -2 соат
|
Дарс шакли
|
Лаборатория машғулоти
|
Мавзу:
|
MAPL5 dasturi bilan tanishish va unda ishlash
|
Лаборатория машғулоти режаси
|
1. CorelDraw дастурининг ускуналари билан ишлаш ва унинг график имкониятлари билан танишиш. Безье
ускуналари билан ишлашга доир тарқатма материал тарқатилади.
2. Тарқатма материалда келтирилган маълумотлар ўрганилиб, берилган топшириқни бажариш
|
Дарс мақсади: Талабаларни график имкониятларидан фойдаланиб, турли объектлар яратишга ўргатиш ва CorelDraw дастурининг ускуналари билан ишлаш кўникмаларини шакллантириш
|
Педагог вазифалари:
• CorelDraw дастурининг имкониятларини таҳлил этиш фаолиятини ташкил этади.
•. Corel Draw дастури график имкониятларидан фойдаланиб объектлар яратиш ва таҳрирлаш учун имкон беради.
• Мавзу юзасидан бахс-мунозара ва тақдимот ташкил этади.
|
Ўқув натижалари:
• CorelDraw дастурида график обьектлар яратиш кетма- кетлигини ўрнатади ва ҳар бир босқични изохлайди.
• Corel Draw график дастурида обьектлар яратиш ва улар устида бажариладиган амалларни ўрганиш учун имкон беради, бажариш лозим бўлган вазифаларни аниқлайди.
• Corel Draw график дастури учкуналари ёрдамида
мустақил равишда мураккаб шакллар яратиб,
тақдимот тайёрлайди.
|
Ўқитишнинг усул,
техникаси:
|
сухбат, бахс-мунозара
муҳокама қилиш, фикр алмашиш,
|
Ўқитиш восита-
лари:
|
Тарқатма материаллар, компьютерлар
|
Ўқитиш шакли:
|
Индивидуал, кичик гуруҳларда ҳамкорликда ишлаш технологияси.
|
Ўқитиш шарт – шароитлари:
|
Техник воситаларни қўллашга мўлжалланган аудитория.
компьютерлар
|
Мониторинг ва баҳолаш:
|
Оғзаки сўроқ, савол-жавоб, компьютерда натижа олиш ва натижалар таҳлили
|
|
| |
«Shaxsiy kompyuterlar apparat va dasturiy ta’minoti. Sistemaviy dasturiy ta’minot turlari» мавзусидаги лаборатория машғулотига технологик карта

|
«Shaxsiy kompyuterlar apparat va dasturiy ta’minoti. Sistemaviy dasturiy ta’minot turlari» мавзусидаги лаборатория машғулотига технологик карта
|
bet | 34/97 | Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 7,45 Mb. | | #131537 |
Bog'liq Лаборатория машгулоти«Shaxsiy kompyuterlar apparat va dasturiy ta’minoti. Sistemaviy dasturiy ta’minot turlari» мавзусидаги лаборатория машғулотига технологик карта
Фаолият босқичлари
|
Фаолият мазмуни
|
педагог
|
талаба
|
1-босқич.
Кириш
(10 дақиқа)
|
1.1. Лаборатория хонасидаги талабаларнинг дарсга тайёрлик даражаси текширилади.
1.2. Фаоллаштирувчи саволлар билан талабаларга мурожат этади ( 1- илова).
|
Саволларга жавоб берадилар.
|
2-босқич.
Асосий босқич
(55дақиқа)
|
1.1. Дастурни ишга тушириш усуллари билан таништиради
1. 2. Дастурлаш тиллари ҳақидаги схемани тўлдириш. (1 - илова)
1.3. Катталиклар, ўзгарувчи ва ўзгармаслар тушунчасини киритади. (2 - илова)
1.4. Паскалда ўзгарувчи типлари, уларнинг номланишини тушунтиради. (3 - илова)
1.5. Масалани ЭҲМда ечиш босқичлари. (4 - илова)
1.6. фаоллаштирувчи саволлар.(5 - илова)
2.1. Чизиқли, тармоқланувчи ва такрорланувчи алгоритмларни тушунтиради, операторлар билан таништиради ва мисоллар кўрсатади, дастур тузилади (6 - илова)
|
Эшитадилар керакли маълумот-ларни
ёзиб оладилар ва схемаларни чизиб оладилар, керакли қисмларини тўлдирадилар.
|
3-босқич
Якуний.
( 10 дақиқа)
|
3.1. Мавзу бўйича якуний хулосаларни айтиб ўтади.
3.2. Талабаларнинг дарс давомидаги фаолиятини таҳлил этади ва баҳолайди.
|
3.1.Савол берадилар.
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
«Shaxsiy kompyuterlar apparat va dasturiy ta’minoti. Sistemaviy dasturiy ta’minot turlari» мавзусидаги лаборатория машғулотига технологик карта
|
Amaliy topshiriqlar - 8-mavzu Media kontent yaratish va undan foydalanish. Media matnlarni yaratish Reja

|
8-mavzu Media kontent yaratish va undan foydalanish. Media matnlarni yaratish Reja
|
bet | 3/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 26,53 Kb. | | #248962 |
Bog'liq 8-mavzu Media kontent yaratish va undan foydalanish. Media matnlarni yaratishAmaliy topshiriqlar
1. vazifa. Rejissor X. Nasimovning yoshlar haqidagi «Tubanlik» filmini ko‘rib chiqing.
Filmni ko‘rib bo‘lgach o‘z guruxingizda quyidagi savollarga javob toping:
Ushbu film yoshlarning ongiga va shaxsiy “men”i shakllanishiga qanday ta’sir ko‘rsatadi?
U qanday hissiyotlarni uyg‘otadi?
Ushbu film qanday qadriyatlarni ilgari suradi?
Filmda zo‘ravonlikning roli qanday?
Qaysi yoshdagi tomoshabinlar ongining ushbu filmni qabul qilishga tayyorligini e’tiborga olgan holda ko‘rishi mumkin?
Filmda qanday gender qoliplarni ko‘rish mumkin?
Film bo‘yicha fikr mulohazalar boshqa guruxlar bilan muhokama qilinadi.
2. vazifa. Yoshlar maqsadli auditoriya sifatida
Mashg‘ulot maqsadi: ishtirokchilarni medialar yoshlarga maqsadli auditoriya sifatida murojaat etganda qanday usullardan foydalanishni tushunishga o‘rgatish.
Davomiyligi: taxminan 30 daqiqa.
Materiallar: qog‘oz, ruchka, yoshlar uchun mo‘ljallangan jurnal va gazetalar, kitoblar, Internetga ulangan kompyuter. Ushbu topshiriqni multimedia qurilmalaridan foydalanmay ham bajarish mumkin.
“Kontentning maqsadli auditoriyasi, foydalanuvchilari, uni ishlab chiqaruvchi hamkorlar” matnini o‘qing. Tinglovchilarni bir necha guruhga ajrating.
Ularning birinchisi yoshlar jurnalini, ikkinchisi yoshlar uchun mo‘ljallangan teleko‘rsatuvni, uchinchisi yoshlarga mo‘ljallangan kitobni o‘rganadi.
Har bir guruhga quyidagi savollarga javoblarni muhokama qilish paytida tegishli qaydlarni yozib borish uchun kotib saylashni so‘rang:
– Siz o‘rgangan mahsulot yoshlarning qanday auditoriyasi uchun mo‘ljallangan?
– U (mediaresurs) o‘zini qanday namoyon etgan?
– Unda qanday mavzu ko‘tarilgan?
– U qanchalik qiziqarli va nima uchun?
– U yoshlarning qanday timsollarini yaratgan?
Turli guruhlarning natijalarini solishtiring. Jurnal, kitob va teleko‘rsatuvlar orqali yoshlarga murojaat qilishda o‘xshashlik bormi? Barcha ishtirokchilarni mavzu muhokamasiga jalb etish juda muhim. Chunki bunda alohida olingan ishtirokchilarning emas, balki guruhlarning ishiga baho beriladi.
|
| |
Natijalarni 5 dan 1 gacha bo‘lgan shkalada baholash (5 eng yuqori baho) bo‘yicha tavsiyalar

|
Natijalarni 5 dan 1 gacha bo‘lgan shkalada baholash (5 eng yuqori baho) bo‘yicha tavsiyalar
|
bet | 4/4 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 26,53 Kb. | | #248962 |
Bog'liq 8-mavzu Media kontent yaratish va undan foydalanish. Media matnlarni yaratishNatijalarni 5 dan 1 gacha bo‘lgan shkalada baholash (5 eng yuqori baho) bo‘yicha tavsiyalar:
5: ishtirokchilar tavsiya etilgan mavzu yuzasidan jonli munozara olib bordi.
Munozara jarayonida ular tavsiya etilgan nashrning materiallarini faol tahlil qildi. Ular maqsadli auditoriya va OAV ishlab chiqaruvchilarining funksiya va rollarini yaxshi anglaydi, shu bilan birga medianing partisipativ tabiatini e’tiborga olishni o‘rganib oldi.
4: munozara jonli bo‘lib, bevosita mavzuga daxldor. Ishtirokchilar tavsiya etilgan nashrning materiallarini, maqsadli auditoriya va OAV ishlab chiqaruvchilarining funksiya va rollarini tahlil qildi, ammo medianing partisipativ tabiatiga kame’tibor qaratdi.
3: ishtirokchilar mavzuni yuzaki muhokama qildi. Ular tavsiya etilgan nashrni yuzaki tahlil qildi. Maqsadli auditoriya va OAV ishlab chiqaruvchilarining funksiya va rollarini yetarlicha tushuna olmadi. Medianing partisipativ tabiati haqida tasavvurlari to‘liq emas. Yoshlar hayotida medianing rolini muhokama qilish yuzaki.
2: munozara passiv tarzda o‘tdi, ishtirokchilar bahs mavzusini yaxshi tushunmadi.
Tavsiya etilgan nashr materiallari tahlili cheklangan. Muhokama natijalari yuzaki.
1: ishtirokchilar mavzuni deyarli muhokama qilmadi, topshiriqlarni bajarishda ishtirok etmadi, medianing yoshlar hayotidagi rolini anglamadi.
Nazorat savollari
1. Bugungi kunda yoshlar mediadan qay darajada foydalanmoqda?
2. Media va axborot savodxonligi mediakontentlarni yaratishdagi ahamiyati qanday?
3. Media bilan munosabat haqida fikringizni bayon qiling?
4. Mediasavoxonlikni shakllantirishda OAVning o‘rni qanday?
|
| |
1- лаборатория иши

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR
VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
“KOMPYUTER INJINIRINGI” FAKULTETI
KI 13-22(s) GURUH TALABASINING
DASTURLASH 1
FANIDAN
Bajardi:
N.Mahamadiyev
Qabul qildi:
B.Nosirov
QARSHI-2023
Mustaqil ishi 1
Reja:
1.
Chiziqli jarayonlarni tashkil etish (Algoritm va
dastur).
2.
Tarmoqlanuvchi jarayonlarni tashkil etish (Algoritm va dastur).
3.
Takrorlanuvchi jarayonlarni tashkil etish (Algoritm va dastur).
4.
Massivlarni tashkil etish
5.
Matrisalarni tashkil etish.
6.
Xulosa
7.
Foydalanilgan Adabiyotlar
Mavzu-1: Chiziqli jarayonlarni tashkil etish (Algoritm va
dastur).
Har qanday murakkab algoritmni ham uch asosiy struktura yordamida
tasvirlash mumkin. Bular ketma-ketlik, ayri va takrorlash strukturalaridir.
Ushbu
strukturalar asosida chiziqli, tarmoqlanuvchi va takrorlanuvchi hisoblash
jarayonlarining algoritmlarini tuzish mumkin. Umuman olganda, algoritmlarni
shartli ravishda quyidagi turlarga ajratish mumkin:
- chiziqli algoritmlar;
- tarmoqlanuvchi algoritmlar;
- takrorlanuvchi algoritmlar;
- ichma-ich joylashgan takrorlanuvchi algoritmlar;
- rekurrent algoritmlar;
- takrorlanishlar soni oldindan no’malum algoritmlar;
- ketma-ket yaqinlashuvchi algoritmlar.
13
Faqat ketma-ket bajariladigan amallardan tashkil topgan algoritmlarga -
chiziqli algoritmlar deyiladi. Bunday algoritmni ifodalash uchun ketma-ketlik
strukturasi ishlatiladi. Strukturada bajariladigan amal mos keluvchi shakl bilan
ko‘rsatiladi. Chiziqli algoritmlar blok-sxemasining umumiy tuzilishi 1.4-rasmda
keltirilgan.
1-misol. Uchburchak tomonlarining uzunligi bilan berilgan. Uchburchakka
ichki r va tashqi R chizilgan aylanalar radiuslarini hisoblang.
Ichki chizilgan aylana radiusi r = (a+b+c)/2S, tashqi chizilgan aylana
radiusi R= 4S
abc
formulalar orqali hisoblanadi. Bu yerda S - uchburchakning yuzi, a,
b, c – uchburchak tomonlarining uzunliklari. Masala echimining blok-sxemasi
Chiziqli algoritmlar. Bu turdagi algoritmlarda hech qanday shart tekshirilmaydi.
Shu sababli barcha ko‘rsatmalar ketmaket bajarib boriladi. «G‘ishtlar sonini
hisob!ash», «Doira yuzini
hisoblash» algoritmlari chiziqli algoritmlarga misol bo'ladi. Le- kin
hayotimizdagi juda ko‘p jarayonlar shartlar asosida bosh- qariladi.
|