Muloqotning interaktiv tomoni

|
Muloqotning interaktiv tomoni
|
bet | 2/2 | Sana | 04.12.2023 | Hajmi | 37,38 Kb. | | #110974 |
Bog'liq RUSTAMOVA SARVINOZMuloqotning interaktiv tomoni – kishilarning birgalikdagi f aoliyatda bir – birlariga amaliy jihatdan ta’sir etishlari. Hamkorlikda ishlash, bir – birlariga yordam berish, bir – birlaridan o`rganish, harakatlar muvofiqligiga erishish kabi qator qobiliyatlarni namoyon qilish mumkin.
Odamlarning turli sharoitlarda o`zlarini tutishlari xulq – atvorlarining boshqarilishi ma’lum psixologik qonuniyatlarga bog`liqligini ko`rish mumkin. Bunga sabab jamiyatda qabul qilingan turli normalar, qonun qoidalardir. Chunki o`zaro muloqot va o`zaro ta’sir jarayonlarida shunday xatti – harakatlar obrazlari kishilar ongiga singib tasavvurlar, xislatlar orqali boshqa birovni tushunishga harakat qilish, o`zini boshqa birov bilan solishtirish, masalan: 1 – martda uchrashuvga ketayotgan yigitning holatini uning o`rtogi yoki akasi tushunishi mumkin.
Refleksiya – muloqot jarayonida suhbatdoshning pozitsiyasida turib, o`zini tasavvur qilishdir, o`ziga birovning ko`zi bilan qarashga intilishdir. Masalan: guruhdoshingizdan biriga ko`ylagi yarashmaganini aytish mumkin, 2-chisiga aytsam kuyyapti deb o`ylaydi deysiz.
Stereotipizatsiya – odamlar ongida muloqotlar mobaynida shakllanib o`rnashib qolgan, ko`nikib qolingan obrazlardan shablon sifatida foydalanish, bunday stereotiplar ba’zan muloqotni to`gri yunalishini ta’minlasa, ba’zan xatoliklarga sabab bo`ladi. Masalan: qizlarning shim kiyib yurishi yoki velosiped minishi. Ko`pchilik bunday qizlarni odobsiz deb o`ylaydi, bu notugri, albatta.
Ba’zan kishini tashqi qiyofasidan uning xarakterini aniqlaydi. M: shunday tajriba o`tkazilgan: talabalarga turli qiyofadagi kishilarning rasmi ko`rsatilgan, ular iyagi katta kishilar kuchli irodaga ega, peshonasi keng odamlar-aqlli, sochi qattiq odam- qaysar , bo`yi past odam- hokimiyatga intiluvchi, chiroyli odam- o`ziga bino qo`ygan yoki nodon bo`lishini aytganlar. Bular albatta, to`g’ri emas. Lekin kishilarning ongida avloddan avlodga o`tib kelayotgan tasavvurlar shunday obrazlarni shakllantirgan. Natijada odam haqida tushunchaning shakllanishida u qaqida bo`lgan ma’lumot katta rol o`ynaydi.M: Bodalyova talabalarning 2 guruhiga bir odam portretini ko`rsatib, uni 1-guruxga –jinoyatchi, 1-guruh talabalariga esa olim deb tanishtirgan.
1- guruhdagilar uning ko`zlarini- yovuz, beshavqat desa;
2- gurugdagilar uning ko`zlarini- dono, muloyim deyishgan.
Odamlarning tashqi qiyofasi, kiyinishi, o`zini tutishi, hissiy holati, ovozi, qiliqlari, yurishi va x.k. ishlarining ichida odamning so`z muloqot manba’i suhbatdoshiga eng ko`p ma’lumot beradi.
Odamning bir -birlarini to`g’ri anglashlari idrok( asosiy bilish) soshasiga aloqador, bir-birlarini tushunishlari esa ularning tafakkur sohasiga aloqador, murakkab jarayondir. Boshqa odamni to`g’ri tushungan shaxs uning hissiy holatiga ko`ra olgan hissoblanadi. Ya’ni unda empatiya- birovlarning his- kechinmalarini tushuna olish qobiliyati rivojlangan biladi.Yuksak ongli, madaniyatli, « ko`pni ko`rgan» shaxsgina boshqalarni to`g’ri tushunishi, ularning mavqeida tura olishi mumkin.
Psixoliklar turli muloqot vaziyatlariga duch keladilar va har bir vaziyatda ulardan o`tkir didlik, odob, kishilarning psixologiyasini bilgan holda ularni to`g’ri tushunish malakasi talab qilinadi. Bo`lg’usi psixolog bu borada quyidagi qonuniyatlarni bilishi kerak:
1.Birinchi ko`rgan odam haqida faqat birlamchi tasavvurgina bo`lishi mumkin.
2. Biror kishi haqida berilgan malumotga asosan muayyan fikr hosil qilish oson, lekin uni o`zgartirish qiyin.
3. Intellekt juda yuqori bo`lsa ham, juda past bo`lsa ham boshqa odamni tushunish qiyin.
4.Maxsus tayyorgarlik bo`lishi kerak.Tajribada 5-kurs psixologlari bilan rassomlarni odamlarga bergan bahosi solishtirilgan, rassomlarni bergan bahosi aniqroq bilib chiqqan.
Bitta odamning baholash topshirig’i berilganda og’riqni boshdan kechirayotgan odamlar unda johillik sifati bor deb baholaganlar, yaxshi holatda bilganlarida esa xuddi isha odamni yaxshi sifatlarga ega deb aytganlar-demak, biror kishiga baho berish- odamning emotsional holatiga ham bog’liq ekan.
|
| |