nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
NAZORAT SAVOLLARI - Buxgalteriya hisobi va audit

|
Buxgalteriya hisobi va audit
|
bet | 24/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)NAZORAT SAVOLLARI
O’zbekistonda qanday auditorlik standartlari mavjud?
Auditor standartlari qanday klassifikatsiyalanadi?
Auditning umumiy malaka va etika standartlari deganda nimani tushunasiz?
Xulosa standartlari deganda nimani tushunasiz?
Auditningg xalqaro standartlari deganda nimani tushunasiz va ularning qo’llanilish amaliyoti haqida nimalarni bilasiz?
Audit standartlarini qo’llash lozimligi xususida qaysi me’yoriy-huquqiy hujjatlarda keltirib o’tilgan?
Audit ob’ektlarining ish standartlari deganda nimani tushunasiz?
Audit standartlarining tarkibiy qismlari nechta va ular qanday qismlar?
Auditning milliy standartlari tuzilishiga ko’ra nimalarga asosan raqamlangan?
Auditor auditorlik faoliyati standartlaridan foydalanmasligi ham mumkinmi?
5-MAVZU: AUDITORNING KASB ETIKASI
Reja:
1. Auditorlik kasbiga malakaviy talablar va auditorlik faoliyatini litsenziyalash tartibi.
2. Auditning ahloq kodeksi va uning mohiyati.
3. Auditor ishlarining sifatini nazorat qilish tartibi.
Tayanch so’z va iboralar: Auditorlik faoliyatini amalga oshirish uchun litsenziya berish, litsenziya berishni rad etish, litsenziyaning amal qilish muddatini to’xtatish, bekor qilish, to’xtatib turish yoki amal qilishini tiklash, vijdonlilik va ob’ektivli,. professional kompetentlilik, maxfiylik, omma uchun axborotni taqdim etish, boshqa auditorlar bilan munosabatlar, auditorlik tashkiloti va auditorlarning mustaqilligi, dastlabki, joriy va keyingi nazorat
|
| |
Mehnatga vaqtbay xaq to‘lash - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 130/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatMehnatga vaqtbay xaq to‘lash tarif tizimida ko‘zda tutiluvchi ishlab berilgan vaqt - kalendar vaqt emas, balki me’yoriy vaqt uchun to‘lanadigan xaqni anglatadi. Vaqtbay - mukofotli xaq to‘lashda ishchi ishlab bergan vaqtiga xaq olishdan tashkari, ushbu ish xaqiga ma’lum bir foiz xisobida mukofot xam oladi.
Mehnatga xaq to‘lashning akkord usuli ishbay xaq to‘lashning bir turi bo‘lib, mohiyatiga ko‘ra, bunda bajarilishi kerak bo‘lgan ishlar muddatini ko‘rsatgan xolda baxolash amalga oshiriladi. Kuyidagi xollarda akkord xaq
to‘lash tizimidan foydalanish maqsadga muvofik xisoblanadi.
Korxona biror-bir buyurtmani o‘z vaqtida bajara olmasa va buning uchun shartnomaga asosan katta miqdorda jarima to‘laydigan bo‘lsa, korxonani to‘xtab kolishiga sabab bo‘luvchi favkulodda vaziyatlar (yong‘in, sel, zilzila, suv toshqini yoki jiddiy sabablarga ko‘ra asosiy texnologik liniyalarning ishdan chiqish xollari) ro‘y berganda alohida ishlarni bajarishga zarurat tug‘ilganda yoki korxonada yangi asbob-uskunalar ishga tushirilganda.
Ishbay xaq to‘lash shaklida ishchining ish xaqi kuyidagi formula bo‘yicha topiladi:
bu erda:
Ix - ishchining ishbay ish xaqi;
Hm - maxsulot birligining ishbay narxi, so‘m;
ns - bajarilgan jarayon va tayyorlangan detal va buyumlar soni;
t - ish turlarining soni.
Misol : ishchi oy davomida 420ta buyum tayyorladi. SHundan 400ta buyumning bir donasi 500 so‘mdan va 20 ta buyumning bir donasi 3000 so‘mdan. Ishchining oylik maoshi 260000 so‘m.
= (400*500) + (20*3000) = 260000 so‘m
Ishbay narxni kuyidagi formula bo‘yicha aniqlash mumkin:
yoki
bu erda:
Ts - mazkur razryadli, soatli, oylik tarif stavkasi.
Q - ishlab chikarilgan maxsulot soni.
Vbr- maxsulot birligini tayyorlash uchun ketgan vaqt normasi.
Misol: bir soatda 4 dona detal ishlab chikarilgan. Mazkur ish razryadi uchun
bir soatlik tarif stavkasi 2000 so‘m belgilangan. Bitta maxsulot uchun ishbay narx 500.
Misol. Ishlab chiqarish bosqichini bajarish uchun 0,1 soat vaqt normasi
belgilangan. 4-razryadli ishchining soatli tarif stavkasi 2000 so‘m. Bosqichning ishbay narxi
Vaqtbay xaq to‘lashda ishchining ish xaqi kuyidagicha aniqlanadi:
bu erda:
V - ishchining ishlab bergan vaqti
Agar ishchining soatli tarif stavkasi 2000 so‘m bo‘lib, u bir oyda 176 soat ishlab bergan bo‘lsa, unda ishchining ish xaqi 352000 so‘mni tashkil qiladi.
|
| |
ayta tayyorlash - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 453/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAayta tayyorlash
mad.
Reskilling
boshqa mehnat
faoliyatida talab etiladigan yangi bilim va koʻnikmalarni
egallash.
i irish nati alari
int.
Search results
qidirish tizimi
tomonidan topilgan sahifalarga linklar roʻyxati
i irish tizimi
int.
Search engine
internetdagi veb
saytlarni oʻz ichiga oluvchi yirik maʼlumot bazalarini
qidirishda foydalaniladigan dastur.
immatli a borot
xavf.
Information assets
oʻgʻirlanishi yoki buzib kirilishi mumkin boʻlgan
qimmatli maʼlumotlar
“
Qora quti
” usulida sinash
dast.
Black box
testing
tizimning ichki tuzilishini bilmagan holda turli
maʼlumotlarni kiritib sinash usuli
u ry
mb.
Query
ma’lumotlar bazasidan aniq
maʼlumotni qidirish obyekti/uskunasi axborotni
muayyan shaklda ko‘rish uchun ma’lumotlar bazasi
bilan ishlash dasturida amalga oshiriladigan murojaat-
buyruqlar ma’lumotni ma’lumotlar bazasidan ajratib
olishga xizmat qiladigan savol yoki shart.
urilma
Device
elektron komponentlardan tashkil
topgan kompyuter tizimining texnik ta’minot komponenti.
urilma rayv ri
Device driver
printer kabi
yordamchi qurilmalarni boshqaruvchi dasturlar.
RAD
qsq. dast.
RAD Rapid Application Development
tezkor dastur ishlab chiqish.
RAM
qsq.
RAM Random Access Memory
operativ xotira
kompyuter xotirasining joriy vaqtda foydalanayotgan
maʼlumotlar va dasturlarni saqlaydigan qismi elektr tokiga
bog‘liq xotira elektr toki uzilsa, xotiradagi maʼlumotlar
oʻchib ketadi
|
| |
Prototip yaratish - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

atlam
diz.
Layer
mustaqil tahrirlash uchun vaqt
shkalasi belgilab berilgan obyekt yoki tasvir.
ator
e-jad.
Row
elektron
jadvaldagi kataklarning
gorizontal holati, ular raqamlar bilan ifodalanadi.
atti isk
Hard disk
magnitli saqlash qurilmasi.
atti holat a i ma lumot tashuv hi
Solid-state
media
harakatlanadigan mexanik qismlardan xoli,
elektron sxemalarga asoslanadigan va
esh xotiradan
foydalanadigan xotira qurilmasi.
ayta ishlash
e ne
takomillashtirish yoki
oʻzgartirish biror mahsulotning sifatini oshirish
maqsadida qayta ishlab chiqish.
Birinchi avlod - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi Pdf ko'rish
|
bet | 109/191 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 8,87 Mb. | | #270328 |
Bog'liq portal.guldu.uz-Kompyuter ta`minotiBirinchi avlod
mashinalari 50 yillarda ishlab chiqarilgan bo’lib, asosiy
komponent-lari elektron lampalardan iborat bo’lgan. Bu EHMlardagi minglab
lampalar elektr energiyasini ko’p miqdorda talab qilgan, katta miqdorda issiqlik ajratib
chiqargan va ko’p joyni egallagan. Bu mashinalarning amallarning bajarish tezligi past,
xotira sig’imi kichik va tez-tez ishdan chiqib turgan.
Dasturlar mashina kodida
yozilgan. Dastur tuzuvchi o’zi xotira yachekasini dastur orqali taqsimlangan. Sobiq
ittifoqda birinchi elektron hisoblash mashinasi akademik S.A.Lebedev rahbarligida
1951 – yili Ukraina Fanlar Akademiyasi elektron institutida yaratildi va
“MESM”(Malaya elektronno-schetnaya mashina) kichik elektron mashinasi deb nom
oldi. 1954-yili aniq mexaniqa va hisoblash texnikasi institutida S.A.Lebedev
rahbarligida “BESM”(Bolshaya eletronno-schetnaya mashina) katta elektron
mashinasi yaratildi, u 2048 ta xotira yacheykasiga ega bo’lib sekundiga 9 ming amalni
bajarar edi. O’sha vaqtda u jahondagi eng tezkor mashina edi. Birinchi avlod
mashinalariga BESM -2 strela M-3 , Minsk Ural-1, Ural -2, M-20 va boshqalar kiradi.
60-yillarning boshlarida elektron lampa o’rniga yarim o’tkazgichli bazasida
yaratilgan tranzistorlar ishlatila boshlandi, bu esa mashinaning massasi, o’lchamlari va
iste’mol qiladigan energiyani, issiqlik ajratishini
keskin
kamaytirish
imkonini
berdi.
Yarim
o’tkazgichli mashinalar EHMning
ikkinchi avlodi
bo’ldi va ularning ishlash ishonchliligi va tezligi
ancha oshdi. Bu avlodga mansub mashinalarning
o’ziga xos xususiyatlaridan biri ularning qo’llanish
sohasi
bo’yicha
ixtisoslshtirilishidir.
Bu
mashinalarda qo’yilgan masalalarni yechish uchun
dasturlash tillaridan foydalanila boshlandi.
Apparatlar bloklari – mujassamlangan integral
sxemalarning sanoatda ishlab chiqarilishi 60 –yillarning
oxirida
uchunchi avlod
EHM larning yaratilishiga olib
keldi. Sobiq ittifoqda yaratilgan katta va o’rtacha
EHMlar (Ural-11,Ural-12, Ural-15 va yagona tizimli ES EHM lari ) va SM seryali
EHMlar shular jumlasiga kiradi. Bu mashinalardan eng quvvatlisi hisoblangan ES-
1060 sekundiga 1.5 mln. amalni bajarar edi. ES-ning joriy xotirasi yuzlab kilobayt va
megabayt bilan o’lchanadi. Uchinchi avlod EHMlarini joylashtirish uchun maxsus
jihozlangan mashina zallari talab qilinar edi.
Katta integral sxemalarning paydo bo’lishi sonli axborotlarni qayta ishlab
chiqadigan dastur asosida boshqariladigan qurilmalar – mikroprotsessorlarning
yaratilishiga olib keldi.
Sanoatda 70-yillarda mikroprotsessorlar asosida
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot texnologiyalari kafedrasi
|
-modda. Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining huquq va majburiyatlari

|
-modda. Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining huquq va majburiyatlari
|
bet | 293/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)38-modda. Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvi buyurtmachisining huquq va majburiyatlari
Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi:
auditorlik tashkilotini mustaqil ravishda tanlashga;
tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining yo‘nalishi va hajmini belgilashga;
auditorning mulohazalari asoslanilgan normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risidagi zarur axborotni auditorlik tashkilotidan olishga;
auditorlik xulosasini olishga haqli.
Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi:
auditorlik tekshiruvini auditorlik tekshiruvi o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnomada belgilangan muddatlarda o‘tkazish uchun auditorga tegishli shart-sharoitlar yaratishi;
auditorga zarur hujjatlarni taqdim etishi;
auditorlik tekshiruvi o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnomaga muvofiq auditorlik tashkiloti xizmatlari haqini o‘z vaqtida to‘lashi shart.
Tashabbus tarzidagi auditorlik tekshiruvining buyurtmachisi qonunchilikka va auditorlik tekshiruvi o‘tkazish to‘g‘risidagi shartnomaga muvofiq boshqa huquqlarga ega bo‘lishi hamda uning zimmasida boshqa majburiyatlar bo‘lishi mumkin.
39-modda. Auditorlik xulosasi
Moliyaviy hisobotning ishonchliligi va buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi qonunchilik talablariga muvofiqligi to‘g‘risida auditorlik tashkilotining yozma shaklda ifodalangan fikrini o‘z ichiga olgan hujjat auditorlik xulosasidir.
Auditorlik xulosasi raqamlangan, har bir sahifasi auditorlik tekshiruvini amalga oshirgan auditor (auditorlar) va auditorlik tashkilotining rahbari tomonidan imzolangan hamda unga auditorlik tashkilotining fikri qaysi moliyaviy hisobotga nisbatan ifodalangan bo‘lsa, o‘sha moliyaviy hisobot ilova qilingan bo‘lishi kerak.
Auditorlik xulosasining shakli va mazmuni auditorlik faoliyati standartlari bilan belgilanadi.
40-modda. Bila turib soxta tuzilgan auditorlik xulosasi
Auditorlik tekshiruvini o‘tkazmasdan tuzilgan yoxud auditorlik tekshiruvi natijalariga ko‘ra tuzilgan, biroq xo‘jalik yurituvchi subyektning auditorlik tekshiruvi jarayonida auditor (auditorlar) tomonidan olingan va o‘rganilgan hujjatlari mazmuniga muvofiq bo‘lmagan auditorlik xulosasi bila turib soxta tuzilgan deb hisoblanadi.
Auditorlik xulosasi sudning qonuniy kuchga kirgan qaroriga ko‘ra, bila turib soxta tuzilgan deb topiladi.
Bila turib soxta auditorlik xulosasini tuzish auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarishga, auditorlik tashkiloti rahbari sertifikatining va auditorlik tekshiruvida ishtirok etgan auditorlar sertifikatlarining amal qilishini tugatishga, shuningdek aybdor shaxslarni qonunda belgilangan tartibda javobgarlikka tortishga sabab bo‘ladi.
|
| |
MT = MX+IX+ST+A+BIX / M - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 142/277 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 7,72 Mb. | | #121222 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlatMT = MX+IX+ST+A+BIX / M
Bu erda:
MT – maxsulot tannarxi, so‘m;
MX - ishlab chiqarishning moddiy xarajatlari, so‘m;
IX - ishlab chiqarish xususiyatidagi mehnatga xaq to‘lash xarajatlari, so‘m;
ST - ishlab chiqarishga tegishli bo‘lgan ijtimoiy sug‘urta to‘lovlari, so‘m;
A - asosiy vositalar amortizatsiyasi, so‘m;
BIX - boshqa ishlab chiqarish xarajatlari, so‘m;
M - maxsulot miqdori, sentner, dona, kg, tonna va xaqozo
Mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun xom ashyo tannarxini pasaytirishning asosiy sharti mahsulot dizaynini takomillashtirish va ishlab chiqarish texnologiyasini takomillashtirish, materiallarning progressiv turlaridan foydalanish, moddiy boyliklarni iste’mol qilish uchun texnik jihatdan asoslangan standartlarni joriy etishdir.
4. Iqtisodiy elementlar va kalkulyasiya bandlari bo‘yicha xarajatlar
Kalkulyasiya bu pul bilan ifodalangan xarajatlarni umumlashtirish usuli mahsulot birligiga, aniq ish turiga, xizmat turiga shakl aytiladi.
Hisob-kitob xarajatlari buxgalteriya ma’lumotlariga asoslanadi va mahsulotning haqiqiy tannarxini ko‘rsatadi, bu esa mahsulot tannarxi bo‘yicha rejaning bajarilishini tekshirish va individual ishlab chiqarish maydonlarida rejadan chetga chiqishlarni aniqlash imkonini beradi.
Bir hillik darajasi bo‘yicha barcha xarajatlar oddiy (bitta elementli) va murakkablarga bo‘linadi. Oddiy xarajatlar bir xil tarkibga ega: xom ashyo, yoqilg‘i, energiya, amortizatsiya, ish haqi. Umumiy xarajatlarga o‘xshash elementlar kiradi. Bularga, masalan, uskunalarni saqlash va ishlatish xarajatlari, do‘konning umumiy xarajatlari va boshqalar kiradi.
Ishlab chiqarish hajmining o‘zgarishiga bog‘liqlik belgisi bo‘yicha xarajatlar o‘zgaruvchan va shartli ravishda bo‘linadi. O‘zgaruvchilarga (mutanosib) xarajatlar kiradi, ularning hajmi ishlab chiqarish hajmining o‘zgarishiga mutanosib ravishda o‘zgaradi. Ushbu xarajatlarga quyidagilar kiradi: asosiy materiallar, kesish asboblari, asosiy ish haqi, texnologik maqsadlar uchun yoqilg‘i va energiya xarajatlari va boshqalar. SHartli ravishda doimiy (nomutanosib) xarajatlar ishlab chiqarish hajmining o‘zgarishiga bog‘liq bo‘lmagan xarajatlardir. Bularga ma’muriy xodimlarning ish haqi, isitish, yoritish, amortizatsiya xarajatlari va boshqalar kiradi.
|
| |
Diqqat! - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

4G aloqa Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanishning
shiddat bilan ortib borishi koʻplab odamlar profi llarini
tez-tez tekshirishiga va kun davomida xabar
yuborishiga olib keladi Bunda koʻpincha mobil
tarmoqdan foydalaniladi
Mobil tarmoqlar boʻyicha qanday kelajak
ishlanmalari yaratilayotganini oʻrganing
6. 6. i o va v b konf r nsiya
Ommalashib borayotgan muloqot shakllaridan
biri videokonferensiyadir
Videokonferensiya
foydalanuvchilarga suhbat davomida bir-birini koʻrish va
eshitish imkonini beradi
Veb konferensiya
analog muloqot muhiti Veb
konferensiya odatda bir tomonlama muloqot qilish
imkonini beradi Foydalanuvchi videoni koʻplab
kuzatuvchi-foydalanuvchilarga uzatadi, masalan, oʻquv
seminari oʻtkazayotgan kompaniya yoki maʼruza
oʻqiyotgan universitet oʻqituvchisi bunga misol boʻladi
Endilikda veb konferensiya texnologiyasi kengaydi
Hozir u ikki tomonlama aloqani ham taʼminlay oladi
Videokonferensiya qanday sozlanadi
Videokonferensiya uchun muayyan qurilma va dasturiy
taʼminot talab qilinadi
•
stol kompyuteri yoki noutbuk
•
foydalanuvchining tasvirini yozib olish uchun veb
kamera
•
foydalanuvchining ovozini yozib olish uchun
mikrofon
•
boshqa ishtirokchining tasvirini aks ettirish uchun
monitor
•
ovozni eshitish uchun ovozkuchaytirgichlar
•
boshqa ishtirokchi bilan ulanish uchun tarmoq
(internet)dan foydalanish imkoniyati
•
videokonferensiyani amalga oshirish va boshqarish
uchun videokonferensiya dasturiy taʼminoti
Noutbuk, smartfon va planshet kabi zamonaviy
texnologiyalarda bu qurilmalar mavjud
Smartfon
va planshetlar odatda videokonferensiya uchun
oʻrnatilgan dasturiy taʼminot bilan birga sotiladi
Foydalanuvchi videokonferensiyada ishtirok etishdan
oldin videokonferensiya xizmatida roʻyxatdan oʻtishi
talab qilinadi izmat foydalanuvchi oʻrnatishi
kerak boʻlgan dasturiy taʼminotga ega boʻladi
Ishga tushirilgan dasturiy taʼminot va tarmoq yoki
internetga ulangan qurilma bilan foydalanuvchi
boshqa roʻyxatdan oʻtgan foydalanuvchini tanlaydi va
konferens-chaqiruvni boshlaydi
Boshqa ishtirokchi
chaqiruvni qabul qilishi yoki inkor etishi mumkin
Videokonferensiyani boshlashdan oldin qator
tekshiruvlarni amalga oshirish zarur
•
Barcha ishtirokchilar barqaror va mos internetga
ulanganiga ishonch hosil qiladi
•
Har bir ishtirokchi mikrofoni ovozini yetarli
balandlikda uzatayotganini tekshiradi
Aksariyat
videokonferensiya dasturlarida mikrofon
toʻgʻri ishlayotganini tekshirib koʻrish mumkin
Foydalanuvchi oʻz ovozini yozib olib, eshitib koʻra
oladi
•
Har bir ishtirokchi oʻz veb kamerasini toʻgʻri
joylashtirgani, u xavfsiz va himoyalangan holda
oʻrnatilganiga ishonch hosil qiladi
Qatnashchilar
oʻz tasvirlari tizimga uzatilayotgani va boshqa
ishtirokchilar uni aniq koʻrayotganini tekshiradi
Aksariyat videokonferensiya dasturlarida buni tekshirib
koʻrish imkoniyati bor
-bob. Auditorlik tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritish

|
-bob. Auditorlik tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritish
|
bet | 294/303 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 3,45 Mb. | | #118994 |
Bog'liq Аудит УМК 2023-2024 (3)7-bob. Auditorlik tashkilotlarining reyestrini va Auditorlar reyestrini yuritish
41-modda. Auditorlik tashkilotlarining reyestri
Vakolatli davlat organi Auditorlik tashkilotlarining reyestrini elektron shaklda yuritadi, unda quyidagilar ko‘rsatiladi:
auditorlik tashkilotining nomi va joylashgan yeri (pochta manzili);
auditorlik tashkilotining telefon raqami;
auditorlik tashkilotining elektron manzili va rasmiy veb-sayti (mavjud bo‘lgan taqdirda);
auditorlik tashkilotining soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami;
auditorlik tashkiloti rahbarining va auditorlarining familiyasi, ismi, otasining ismi, ular sertifikatlarining raqami hamda olingan sanasi;
auditorlik tashkiloti Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritilgan sana;
Auditorlik tashkilotlarining reyestridan chiqarilish asoslari va sanasi.
Auditorlik tashkilotlarining reyestridagi mavjud axborot tanishib chiqish uchun ochiqdir.
42-modda. Auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritish
Belgilangan tartibda ro‘yxatga olingan auditorlik tashkiloti ma’lumotlarni Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritish uchun vakolatli davlat organiga ma’lumotnomani va auditorlar mehnat daftarchalarining ko‘chirma nusxalarini (“Yagona milliy mehnat tizimi” idoralararo dasturiy-apparat kompleksidan ko‘chirmalarni) pochta orqali yoki elektron shaklda yuboradi. Ma’lumotnomada auditorlik tashkilotining nomi, pochta va elektron manzili, veb-sayti (mavjud bo‘lgan taqdirda), telefon aloqa raqami, soliq to‘lovchining identifikatsiya raqami ko‘rsatiladi.
Vakolatli davlat organi auditorlik tashkiloti tomonidan taqdim etilgan ma’lumotlarni ko‘rib chiqqanidan keyin besh ish kuni ichida auditorlik tashkilotini Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritishni amalga oshiradi.
Vakolatli davlat organi auditorlik tashkiloti to‘g‘risidagi ma’lumotni quyidagi hollarda Auditorlik tashkilotlarining reyestriga kiritmaydi:
auditorlik tashkiloti tomonidan noto‘g‘ri ma’lumotlar taqdim etilganda;
auditorlik tashkiloti ushbu Qonunning 27-moddasi talablariga muvofiq bo‘lmaganda.
|
| |
Reja: 
1.Tasvirlar bilan ishlashda fayllarining olchamlari. 
2.Kompyuterlarda kompakt disklarga yozib oluvchi moslama

Palitrali tasvirlaming har bir elementiga ranglar xoritasining
bir katakchasidagi
rang mos qo‘yiladi. Palitra - bu ikki o'lchovli massiv bo‘lib, uning satrlariga turli
ranglar, har bir ustunlariga esa ma’lum bir rangning intensivligi joylashtiriladi.
To‘liq rangli tasvirlar elementlari rangni tashkil etuvchi yorqinliklaii haqidagi
axborotni o‘zini saqlaydi. Shu bilan u palitrali tasvirlardan farq qiladi.
Amaliy
masalalar yechishda qaysi tipdagi tasvimi tanlash masalasining oЈziga xos
xususiyatlaridan boshlab, tasvirdagi zarur axborotni qanchalik to‘liq ifodalanishi
bilan xarakterlanadi.
Vektorli grafika vositasida shakllangan tasvir sodda grafik obyektlar to‘plamidan
tuzilgan bo‘lib, uning tipik elementiga mos keladi. Vektorli tasviming asosiy
elementi chiziq bo‘lib hisoblanadi.
Vektorli grafikada tasvir sifati kengaytmaga bog‘liq bo‘lmaydi.
Vektorli obyektlar matematik tenglamalarda ifodalanadi.
Shuning uchun
ham masshtablanganda ular sifatni yo‘qotmaydi10. Kompyuter xotirasida bu chiziq
juda katta joy egallamaydi, chunki xotirada chiziqni faqat parametrlari ko'rsatiladi.
Unda sodda byektlar murakkab obyektlarga birlashtiriladi, shu sababli vektor
grafikasini obyektga yo‘naltirilgan grafika deb ham aytiladi.
Kompyuter xotirasida
vektor grafikasi chiziqlar sifatida saqlanib turishiga qaiamasdan, tasvir ekranga
nuqtalar sifatida chiqariladi. Tasvimi ekranga
chiqarishdan oldin har bir
parametmi hisoblab chiqadi. Shu sababli vektor grafikasini hisoblanuvchi grafika
deb aytiladi. Vektor grafikasi yordamida sodda turdagi bezash ishlarini olib borish
mumkin.
-ilova.  
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ball

|
-ilova.
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ball
|
bet | 211/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD3-ilova.
Baholash mezonlari va ko‘rsatkichlari (ball)
guruh
|
1 topshiriq
|
2 topshiriq
|
3 topshiriq
(har bir savol 0,3 ball)
|
Ballar yig‘indisi
|
(2,0)
|
(2,0)
|
1-savol
|
2-savol
|
3-savol
|
(5,0)
|
1
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
4- ilova.
B.B.B. usuli asosida bilimlarni sinash uchun tarqatma materiallar
|
tushuncha
|
bilaman “+”,
bilmayman “-”.
|
bildim “+”,
bila olmadim “-”.
|
1
|
Ulgurji narxlar
|
|
|
2
|
Narx
|
|
|
3
|
CHakana narxlar
|
|
|
4
|
Xarid narxlari
|
|
|
5
|
Demping narxlar
|
|
|
6
|
Ta’riflar
|
|
|
"Insert usuli"
Insert - samarali o‘qish va fikrlash uchun belgilashning interfaol tizimi xisoblanib, mustakil o‘kib-o‘rganishda yordam beradi. Bunda ma’ruza mavzulari, kitob va boshqa materiallar oldindan talabaga vazifa qilib beriladi. Uni o‘kib chikib, "V; +; -; k" belgilari orqali o‘z fikrini ifodalaydi.
Matnni belgilash tizimi
(v) -men bilgan narsani tasdiklaydi.
(+) - yangi ma’lumot.
(-) - men bilgan narsaga zid.
(k) -meni o‘ylantirdi. Bu borada menga ko‘shimcha ma’lumot zarur
Masalalar:
1-masala
Kuchmas mulk savdosi bilan shug‘ullanadigan kompaniya xar biriga bir qancha mikdorda pul to‘lab ikkita kvartiraga ega bo‘ldi . So‘ng bu kvartiralar sotildi. Bir kvartiradan kompaniya 14 % daromad oldi, ikkinchisidan 11 % yo‘qotdi. Ikkala kvartiraning sotuvidan so‘ng kompaniya 515 mln sh.p.b. ga ega bo‘ldi.
Savol: Har bir kvartiraning sotib olish va sotish baxosi qancha?
2-masala
Opa-singil Anna, Bella va Veralar birgalikda aniq bir aksionerlik kapitaliga egalik kilar edilar. Annaning turmush urtogi vafot etdi va ishga Annaning jiyani kushildi, Bellaning xam eri vafot etgach, ishni ugli bilan birgalikda olib bordi. Vera esa turmushga chikib, erini xam ishga jalb etdi. Aksionerlar daromadni barcha ishtirokchilar urtasida teng taksimlashga kelishdilir. Birinchi yilning oxiriga kelib foyda mikdori 44 mln. sh.p.b. ni tashkil etdi. Solik inspeksiyasiga ma’lum buldiki, xar bir aksionerning ulushi bir butun milionni tashkil etar ekan.
3-masala
Poyabzalchilik korxonasi bir oylik ishlab chiqarish xajmi 1000 juft bulganda doimiy xarajatlar 200 ming sumga to‘g‘ri keladi. Agar mexnat yagona uzgaruvchan omil bulsa, uning bir soatlik xarajati 1250 sumni tashkil kilsa, bir soatlik ishlab chiqarish xajmi 5 juft poyabzal bulsa, u xolda o‘rtacha ishlab chiqarish xarajatlari va o‘rtacha uzgaruvchan ishlab chiqarish xarajatlari qancha mikdorni tashkil etadi?
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari - bet 111

Mavzu bo’yicha o`quv mashg`ulotining texnologik xaritasi
Faoliyat
bosqichlari
Faoliyat mazmuni
O’qituvchining
O’quvchilarning
I.
Kirish
bosqichi
(10 daqiqa)
1.1. Mаvzu, mаqsаd vа rеjаlаshtirilgаn o’quv
nаtijаlаrini e’lоn qilаdi.
1.2. Rеjа sаvоllаrini ekrаngа chiqаrаdi.
1.3. O’quv fаоliyatini bаhоlаsh mеzоnlаri mа’lum
qilinаdi.
Eshitаdilаr,
yozib
оlаdilаr.
Diqqat qiladilar.
II.
Аsosiy
bosqich
(60 daqiqа)
2.1. Tаlаbаlаr bilimini
fаоllаshtirish mаqsаdidа
blis-so’rоv o’tkаzаdi:
1.Animatsion
effektlar
deganda
nimani
tushunasiz?.
2. Power Point dasturidagi qo’shimcha
effektlarni ko’rsating?.
3.Elementlar bilan ishlash qanday amalga
oshiriladi?
2.2. Vizuаl mаtеriаllаrdаn
fоydаlаngаn hоldа
mа’ruzа mаtеriаllаrini rеjа sаvоllаri bo’yichа
izchillikdа bаyon qilаdi (1-ilоvа).
Savollarga javob
beradilar.
Tinglаydilаr,
yozаdilаr.
III. Yakuniy
bosqich
(10daqiqa).
3.1. Mаvzugа хulоsа yasаydi. O’quv jаrаyonidа fаоl
ishtirоk etgаn tаlаbаlаrni rаg’bаtlаntirаdi.
3.2. Klаstеr tuzish qоidаlаrini eslаtаdi (2-ilоvа).
Mustаqil ish uchun vаzifа bеrаdi:
kompyuter
grafikasi turlari (rastrli,
vektorli, fraktal) bo’yicha
klaster tuzish. O’qituvchining bоshlаng’ich nаzоrаt
vаriаnti 3-ilоvаdа kеltirilgаn.
Diqqat qiladilar.
Vazifani yozib
oladilar.
Katta hajmli fayllar bilan ishlash qobiliyati

Adobe Illustratorni o'rnatish uchun talablar
Adobe kompaniyasi tomonidan yaratilgan dasturlardan, xususan Adobe Illustrator
dasturidan
foydalanish
kerak
bo'lganda
kompyuter
dasturlarini
ishlatadigan
foydalanuvchilarning aksariyati e'tiborga olinishi kerak bo'lgan bir qator talablar yoki
parametrlar mavjudligini yodda tutishlari kerak. Yuqorida aytib o'tilgan maqsadlar uchun va
bularga kelsak, biz quyidagilarni ta'kidlashimiz mumkin:
Windows
•
4 bitli Intel Pentium 64 yoki AMD Athlon protsessoriga ega bo'lishi kerak.
•
Xizmat paketi 7, Windows 1 yoki Windows 8.1 bilan Microsoft Windows 10
o'rnatilgan bo'lsin.
•
1 bit uchun kamida 3 GB operativ xotiraga ega bo'ling (garchi 32 GB tavsiya etiladi);
2 bit uchun 8 GB operativ xotira (64 GB tavsiya etiladi).
•
O'rnatish uchun qattiq diskda 2 GB bo'sh joy va o'rnatish uchun qo'shimcha bo'sh
joy bo'lishi kerak.
•
Ekran o'lchamlari 1024 × 768 (1280 × 800 tavsiya etiladi).
•
Adobe Illustrator yuqori DPI rejimida ko'rsatilishi uchun monitoringiz 1920 x 1080
yoki undan yuqori piksellar soniga ega bo'lishi kerak.
•
OpenGL 4.x.
•
Illustrator-ning sensorli maydonidan foydalanish uchun Windows 8.1 yoki Windows
10-ni qo'llab-quvvatlaydigan planshet yoki sensorli kompyuter bo'lishi kerak
(Microsoft Surface Pro 3 tavsiya etiladi).
•
Majburiy emas: GPU unumdorligidan foydalanmoqchi bo'lsangiz: Sizga quyida sanab
o'tilgan Intel, NVIDIA yoki AMD video adapter kerak bo'ladi (yuqori yoki o'rta
diapazon tavsiya etiladi); Optimal ishlash uchun 1 GB VRAM (2 GB tavsiya etiladi) va
eng yangi drayverlar.
POWERPOINT - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

|
Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari Pdf ko'rish
|
bet | 113/263 | Sana | 04.02.2024 | Hajmi | 10,15 Mb. | | #151310 |
Bog'liq file (6)
POWERPOINT DASTURIDAGI QO`SHIMCHA
ELEMENTLAR BILAN ISHLASH
Rasm qo`yish. Taqdimotga rasm qo`yish yoki rasmni boshqa taqdimotdan olib qo`yish
mumkin. Buning uchun quyidagi ishlar bajariladi.
Rasm qo`yish uchun:
▪ Rasmni qo`yish kerak bo`lgan slayd ko`rinishi tanlanadi.
▪ tugmachasi bosiladi va Clip Art darchasidagi kerakli rasm tanlab olinadi.
▪ Shu darchadan «Вставить» (Kiritilsin) tugmachasi bosilgandan so`ng yaratilayotgan
prezentatsiyada rasm paydo bo`ladi.
Hosil bo`lgan rasmning kattaligini o`zgartirish va uni boshqa joyga ko`chirish ham
mumkin. Buning uchun:
▪ Rasm faollashtiriladi, ya'ni rasm ustida sichqoncha ko`rsatkichi bosiladi;
▪ Chegaradagi ramka orqali rasm kerakligicha kattalashtiriladi yoki kichiklashtiriladi;
▪ Faollashgan ramkadagi rasm sichqoncha orqali kerakli joygacha sudrab o`tkaziladi.
Boshqa taqdimotdan rasm olib qo`yish uchun:
«Вставка» (Qo`yish) — «Рисунок» (Rasm) — «Из файла» (Fayldan) buyruqlari
tanlanadi.
Natijada, ekranda uskunalar paneli paydo bo`ladi. Bu panel «Настройка изображения»
(Tasvirni sozlash) paneli bo`lib, u orqali rasmni ko`chirish, bo`yash, ramka o`tkazish, rasm
kontrastini (tiniqligini) to`g`rilash mumkin.
Rasmni skaner orqali qo`yish: buning uchun «Вставка» (Qo`yish) menyusida «Рисунок»
(Rasm) keyin «Со сканера» (Skanerdan) buyrug`i tanlanadi. Rasm «MS PHOTO EDITOR» da
ochiladi va uni o`zgartirish mumkin bo`ladi.
Taqdimotga rasm qo`yib, uni o`zgartirish, masalan, chegara ranglarini o`zgartirish,
alohida fragmentlar o`rnini o`zgartirish, bir necha rasmlarni birlashtirish mumkin.
Jadvallar qo`yish. PowerPoint dasturida boshqa dasturlardagi kabi jadval
ko`rinishidagi ma'lumotlarni ham kiritish va uni tahrirlash mumkin. Bu standart uskunalar
panelidagi quyidagi piktogrammalar yordamida amalga oshiriladi.
|
| |
Raqobat, u taklif orqali narxga ta’sir qiladi

|
Raqobat, u taklif orqali narxga ta’sir qiladi
|
bet | 210/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODRaqobat, u taklif orqali narxga ta’sir qiladi.
Bozor sharoitiga qarab o‘zgarmaydigan narxlar standart narxlar deyiladi. Bunda narx o‘zgarmasada, foyda ko‘payishi mumkin, ya’ni bu narx xaridorga qulaylik tug‘diruvchi xarajatlarni qisqartirish yo‘li bilan amalga oshiriladi.
O‘zgaruvchan narxlar – bular bozor sharoitiga qarab oshirilib yoki kamaytirilib turiladi.
Monopol narxlar monopol mavqeiga ega bo‘lgan tovarlarga belgilanib, ishlab chiqarish bahosidan yuqori yoki past bo‘lishi mumkin.
Tartibga solinadigan narxlar – bu yuqori va quyi chegarasi belgilangan narxlardir.
Irratsional narxlar er, suv, o‘simlik va hayvonot dunyosi kabi tibiiy resurslarga belgilanadigan narxlarni bildiradi.
YAshirin narxlar xufiyona bozorlarda shakllanadigan narxlarni anglatadi.
Narx diapazoni.
Davlatning narx siyosati – bozor iqtisodiyotiga o‘tish sharoitida narxlarni erkinlashtirish va milliy bozor narxlarini jahon bozori narxlariga yaqinlashtirishga qaratiladi.
1- ilova
Gurux bilan ishlash qoidalari
Gurux a’zolarining xar biri
- o‘z sheriklarining fikrlarini xurmat kilishlari lozim;
- berilgan topshiriqlar bo‘yicha faol, xamkorlikda va mas’uliyat bilan ishlashlari lozim;
- o‘zlariga yordam kerak bo‘lganda so‘rashlari mumkin;
- yordam so‘raganlarga ko‘mak berishlari lozim;
- guruxni baholash jarayonida ishtirok etishlari lozim;
- "Biz bir kemadamiz, birga cho‘kamiz yoki birga kutilamiz" qoidasini yaxshi bilishlari lozim.
|
2-ilova
Muxokama va xulosalar chiqarish uchun savollar
Narxning iqtisodiy mazmunini uning vazifalari orqali tushuntirib bering.
Qanday narx turlarini bilasiz? Ularga qisqacha tavsif bering.
Narx siyosati nima?
O‘zbekistonda narx siyosati amalga oshirilishining qanday xususiyatlari mavjud?
Xarajatlar, narx, baxo, maxsulot tannarxi tushunchalari qanday bog‘liklikda namoyon bo‘ladi?
Narx, monopol narxlar, erkin narhlar, talab va taklif, tartibga solinadigan narxlar tushunchalarining mazmuni.
Maxsulot tannarxi tashkil etuvchi xarajatlar
|
|
| |
-mavzu. Korxona mahsulotlariga (xizmatlarini, ishlarini) narxni shakllanishi (2 soat)

|
-mavzu. Korxona mahsulotlariga (xizmatlarini, ishlarini) narxni shakllanishi (2 soat)
|
bet | 208/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD9-mavzu. Korxona mahsulotlariga (xizmatlarini, ishlarini) narxni shakllanishi (2 soat)
9.1.Narxning iqtisodiy mohiyat va turlari
9.2.Korxonaning narx siyosati
9.3.Narxning shakllanish strategiyasi va usullari
9.4.Tarmoqda narxning shakllanishi
9.5.Narxni aniqlash usullari
Narx – tovar qiymatining puldagi ifodasi ekanligini qayd qiladi.
Narx – bu tovar va xizmatlarning foydaliligini, ya’ni kishilarga naf keltirishini baholash vositasi bo‘lib, tovar birligi uchun to‘lanadigan pul miqdori bilan o‘lchanadi.
Narx tovar uchun olinadigan pul birligi miqdori sifatida aniqlanadi. Bunda ikki xil narxni ajratib ko‘rsatishadi.
a) talab narxi bu – narx har bir tovar birligining xaridorlarni o‘ziga jalb qila olish qobiliyatidir (ma’lum vaqtda), istaklar ko‘paysa u pasayadi.
b) taklif narxi – bu tovar sotuvga kelib tushgan narxdir.
Bozor iqtisodiyoti sharoitida narx bir qator vazifalarni bajaradi:
Bozor muvozanatini ta’minlash. Bunda narx bozordagi talab va taklifga ta’sir ko‘rsatish orqali ularni muvozanat holatiga keltiradi. Bozor narxi-bu muvozanatli narx bo‘lib, u bozorda talab va takliflarning mos tushganligini bildiradi.
Iqtisodiy regulyatorlik funksiyasi. Narx bozor iqtisodiyotining asosiy mexanizmidir. Ishlab chiqaruvchilar narx o‘zgarishiga qarab ish yuritadilar. U barometr kabi bozor holatini ko‘rsatib turadi. Masalan: «A» tovarga bo‘lgan talab oshsa narx ham oshadi, bu esa tadbirkorlarni shu tovarni ishlab chiqarishga yo‘naltiradi va aksincha.
Raqobat vositasi funksiyasi. Ma’lumki raqobat ham bozor iqtisodiyotining rivojlanishida asosiy rol o‘ynaydi. Raqobat turlarining eng muhimlaridan biri bu narx vositasidagi kurashdir. Narxni pasaytirish orqali bu kurashda yutib chiqish mumkin.
4. Hisob – kitob funksiyasi. Narx – bu almashuv qiymat, boshqacha qilib aytganda, tovar uchun to‘lanadigan pul miqdoridir. SHu asosida u hisob-kitob funksiyasini bajaradi.
|
| |
-rasm).
[6.13]
6.5-rasm

Tasmali uzatm alarni tasm alarning ishlash layoqati tasm an in g tortish
darajasi va ishlash muddati bilan belgilanadi.
Tasm ali
uzatm alarda
hisoblashga asos
qilib,shu tortish
darajasi
olinadi,bu esa tasma bilan shkivni o ‘zaro ishqalanishga b o g i i q .
T asm alarn in g tortish darajasini tajriba y o ‘li bilan aniqlashda sirpanish
egri c h iz ig ‘i va F.l.K grafigi quriladi,
6.6-rasm.
Sirpanish egri c h iz ig ‘i
foydali kuchlanish. aylanm a kuch
F,
bilan nisbiy sirpanish £ o ‘rtasida
bogManishni ko'rsatadi, bunda b o s h l a n g i c h taranglik kuch F0 o ‘zgarm as
b o ‘ladi.
G rafik k o ‘rinishida abtsissa o ‘qi b o ‘ylab tortish koeffitsiyenti
deb olingan nisbiy kuch q o ‘yiladi,ya’ni
Ft
/ , _
at
Ф
F + F
~ > F
~ >cs
1 2
0
^U0
O rdinata o ‘qi b o 'y ic h a sirpanish koeffitsiyenti с va F.l.K qiymatlari
qo'y ilad i.T ajrib a jarayonida foydali kuch
F,
ning qiymati sekinlik bilan
oshiriladi, F, + F = 2 F 0 qiymati o “zgarmas qoladi bunda sirpanish tezligi
o ‘lchanadi,F.l.K aniqlanadi. Tajriba jarayonida tortish koeffitsiyenti
qiymati 0 dan
gacha oshirilganda tasm ada shkiv b o ‘yicha elastik
sirpanish boMadi. Shu
gacha tasm ada elastik siipanish G u k qonuniga
b o ‘ysunadi, sirpanish egri c h izig ‘i to ‘g ‘ri chiziq shaklida boMadi. Tortish
koffitsiyenti
boMganda ishqalanish kuch eng katta q iy m atg a ega
b o ‘ladi.
Sotsial himoya funksiyasi - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 209/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD5.Sotsial himoya funksiyasi. Bozor iqtisodiyotining o‘tish bosqi-chida ijtimoiy himoya vazifasini o‘tovchi narxlar, aholining keng qatlamlarini hayotiy zarur ist’emolchilik tovarlari bilan minimal darajada ta’minlash maqsadida ham qo‘llaniladi. Qiymatni hisobga olish vazifasi. Tovarni ishlab chiqarishga qilingan xarajatlar, olingan natijalar va uning nafliligi narx yordamida hisobga olinadi.
6. Taqsimlash vazifasi. Narx vositasida daromadlar, mahsulotlar va iqtisodiy resurslar mulkdorlar, tarmoqlar, sohalar hamda hududlar o‘rtasida taqsimlanadi va qayta taqsimlanadi.
Narxlarni turkumlashga bir qator mezonlar asos qilib olinadi. Bular narxlarning iqtisodiy mazmuni, tartibga solinish darajasi va amal qilish doirasidir.
Tartibga solinishi darajasiga ko‘ra narxining quyidagi turlari mavjud bo‘lishi ko‘zda tutiladi.
Qat’iy belgilangan narxlar. Ma’muriy tarzda belgilanib, bozor kuchlari ta’sir ko‘rsatmaydi va muayyan davr davomida doimiy bo‘lib qoladi.
Erkin narhlar. Talab va taklif ta’siri ostida vujudga keladigan bozor narxlaridir.
Tartibga solinadigan narxlar. Ayrim tovarlarga davlat narxlarning yuqori (iste’molchi manfaatini ko‘zlab) va quyi (ishlab chiqaruvchi manfaatini ko‘zlab) chegarasini belgilaganda, hamda moliyaviy va kreditli dastaklardan foydalanib, narxga ta’sir ko‘rsatganda o‘z o‘rniga ega bo‘ladi.
SHartnoma narxlari. Ishlab chiqaruvchi va iste’molchi tomonidan shartnomada qayd qilingan narxlardir.
Amal qilish doirasi (bozor ko‘lami)ga ko‘ra hududiy, milliy va jahon narxlari ajratiladi.
Narx turli omillar ta’sirida shakllanadi:
Ishlab chiqarish harajatlari.
Tovarning nafliligi, ya’ni uning iste’molchilarga foydalilik darajasi.
Talab va taklifning nisbati, ya’ni biror bir tovarga talab katta bo‘lsayu, u tovarning taklifi kam bo‘lsa narx yuqori bo‘ladi va aksincha.
|
| |
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli

|
Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli
|
bet | 90/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISOD3.Korxonaning ishlab chiqarish quvvati va uni hisoblash usuli
Ishlab chiqarish quvvati ma’lum bir vaqt davomida ilg‘or texnologiyalardan foydalanib, ishlab chiqarish va mehnatni tashkil qilishning ilg‘or sharoitlarida ishlab chiqarish mumkin bo‘lgan maxsulotlarning darajasidir.
Ishlab chiqarish quvvati ishlab chiqarilayotgan maxsulot nomenklaturasi xamda xizmat ko‘rsatish doirasini xisobga olgan xolda aniqlanadi. Ishlab chiqarish quvvati sifatli maxsulot ishlab chiqarish bo‘yicha salohiyat imkoniyatlarini ifodalaydi.
Bozor sharoitida xo‘jalik faoliyatining sub’ekti u yoki bu maxsulotga bo‘lgan talabni kondirishga mo‘ljallangan.
Iste’molchilar talabi, bozorni marketing izlanishlari orqali aniqlanadi va talabdan kelib chikib, korxonaning to‘liq ishlab chiqarish quvvatini belgilaydi. Avvalo ishlab chiqarishning mavjud quvvatlari aniqlanadi, so‘ngra quvvatni oshiruvchi ko‘shimcha resurslar aniqlanadi. Talabning oshishi ko‘shimcha ishlab chiqarish quvvati kiritilishini talab qiladi. Iqtisodiy mustaqillik sharoitida iste’molchilar bilan o‘zaro munosabatlar xam o‘zgara boshlaydi:
birinchi navbatda ishlab chiqarishni xar tomonlama o‘zgartira olish, ikkinchidan tashki o‘zgarishlarga o‘z vaqtida moslashish kerak bo‘ladi.
Ishlab chiqarish quvvati bir qator omillarga bog‘liq:
" ishlab chiqarish dasturining mehnat sig‘imiga;
" xo‘jalik subektining ish vaqtiga;
" asbob-uskunalarning ishlash vaqtiga;
" maxsulot ishlab chikarilayotgan xomashyo va materiallar tarkibi va sifatiga;
" ishlatilayotgan texnika va texnologiyalarning darajasiga;
" ishchilarning malakasiga.
Ishlab chiqarish quvvatining ko‘rsatkichlari uzoq muddatli strategiyani ishlab chiqishda muhim xisoblanadi. Quvvatning loyiha, kiruvchi, chiquvchi va o‘rtacha yillik turlari mavjud. Loyiha quvvati qurilish loyihasida ko‘zda tutilgan bo‘ladi. Qayta tiklash, kengaytirish va texnik jixatdan qayta qurollantirish natijasida loyiha quvvati kattalashtirilishi mumkin.
Kiruvchi quvvat - bu rejalashtirilgan davr boshidagi quvvat, buxgalteriya xisob-kitoblari asosida aniqlanadi.
CHiqish quvvati - bu xisobot davri oxiridagi quvvat. U xisoblash yo‘li bilan aniqlanadi.
bu erda:
Mox - ohirgi xisobotga asoslangan quvvat;
Mb - boshlang‘ich quvvat;
Mya- yangi kurilish (kengaytirish, ta’mirlash) natijasidagi quvvat;
Me.ch - ekspluatatsiyadan chikkan quvvat.
|
| |
d2,
mm
d2 - ud,( - R. X. Maksudov

6 - Ttd^nl
/ 60
9. Tasm aning u zatm ani 1 sek aylanib chiqishi soni
A = e!t><[X\
[6 .20]
bunda: [л]=15с~‘ tasm aning Is aylanib chiqish sonini ruxsat etilgan
qiymati.
10. Uzatilayotgan aylanm a kuch Ft, H
11.
Foydali kuchlanishni ruxsat etilgan qiymati
[q\=qn-ca 
ce-c0i cr - R. X. Maksudov

C P -
uzatm aning ishlash rejimini va dinam ik yuklanishini hisobga
oluvchi koeffitsiyent.
Yuklanish xarakteri
yengil o ‘rta
o g ‘ir
c p -
1.0
1.1
1.2
12. T asm aning eni v aniqlanadi, bun d a tasm aning qalinligi b
tanlangan b o ‘lishi kerak.
e = 7 ^ ]
[6-23]
A niqlangan qiymat standart b o ‘y ic h a yaxlitlanadi.
v, mm ..... 32 40 50 63
71
80
90 100
V, m m .....40 50 63
71
80
90 100 112
bunda: V - s h k iv eni.
13. T asm aning k o ‘ndalang kesim i A, m m ':
Pencil uskunasi - Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd

|
Ict stb g10-11 pre p00i-0viii nt r6 2023. indd Pdf ko'rish
|
bet | 450/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAPencil uskunasi
diz.
Pencil tool
chiziqlarni qalam kabi
chizuvchi uskuna.
Periferiya qurilmasi
Peripheral
kompyuterning
asosiy komponentlari qatoriga kirmaydigan qurilmalar.
Masalan, a) ma’lumot kirituvchi qurilmalar klaviatura,
sichqoncha, geympad, trekpad, sensor b) ma’lumot/
natija chiqaruvchi qurilmalar — monitor, printer, karnay,
garnitura c) ma’lumot kirituvchi va natija chiqaruvchi
qurilmalar tashqi xotira, eshka va h k
Pharming
jrg. xavf.
Pharming
foydalanuvchini soxta
veb saytga yoʻnaltirib, uning shaxsiy maʼlumotlarini
qoʻlga kiritish maqsadida amalga oshiriladigan
firibgarlik turi
Phishing
jrg. xavf.
Phishing
elektron pochta orqali
shaxsiy maʼlumotlarni qoʻlga kiritish maqsadida
amalga oshiriladigan firibgarlik turi
Piksel
jrg. diz.
Pixel
kompyuter ekranida yorug‘lik
beruvchi eng kichik maydon yoki nuqta. Ushbu nuqtalar
yig‘indisi turli rang tuslarini olib, ekranda tasvir hosil
qiladi tasvirni tashkil etuvchi kichik nuqta(lar) rastrli
tasvirdagi bitta rangli nuqta ekranda yoritilgan bitta
rangning juda kichik kvadrat maydon(lar)i bitmap
tasvirini yaratish uchun birlashtiriladi.
Pikselizatsiya
jrg. diz.
Pixelating
rastrli tasvir
kattalashtirilganda har bir piksel kattalashib, tasvir
xiralashishi jarayoni.
Piktogramma
diz.
Pictogram
muayyan obyektni
belgilash uchun qo‘llangan tasvir.
Plagiat
xlq. mad.
Plagiarism
boshqalarning intellektual
mulkini ruxsatsiz oʻzlashtirib olish
Planshet
Tablet
sensorli interfeysga ega kichik, simsiz,
portativ shaxsiy kompyuter.
|
| |
Plotter
Plotter 
chizmachilik ishlarini chop etish uchun 
foydalaniladigan qurilma.
Pochta qutisi

|
Plotter
Plotter
chizmachilik ishlarini chop etish uchun
foydalaniladigan qurilma.
Pochta qutisi Pdf ko'rish
|
bet | 451/510 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 14,88 Mb. | | #245028 |
Bog'liq 10-11-sinf Informatika va AT @E BAZA ISHREJAPlotter
Plotter
chizmachilik ishlarini chop etish uchun
foydalaniladigan qurilma.
Pochta qutisi
int.
Mailbox
elektron pochta bilan
ishlash dasturi yoki elektron pochta veb xizmati
oynasining chap tarafida (papkalar, yorliqlar, teglar)
joylashgan qism elektron xatlar saqlanadigan joy
Port
xlq.
Port
kompyuterning old yoki orqa qismida
joylashgan va tashqi qurilmalarga ulanish uchun
yordam beradigan qism.
Portret
Portrait
varaqning bo‘yi eniga nisbatan
uzunroq bo‘lgan ko‘rinishi.
Preview uskunasi
Preview
hujjatni chop etish,
saqlash yoki yuborishdan oldin ko‘rib, kamchiliklarini
bartaraf etish imkonini beruvchi uskuna.
Print
Print
elektron hujjatning qog‘oz nusxasini
printerdan chiqarish buyrug‘i.
Print preview
Print Preview
hujjat qanday koʻrinishda
chop etilishini aks ettiruvchi oyna.
Printer
Printer
kompyuterdagi hujjatni qogʻozga bosib
chiqaradigan qurilma.
Printer serveri
Print server
printerni boshqaradigan
kompyuter.
Probel
Space bar
klaviaturaning pastki qismida
joylashgan, soʻzlar orasida boʻsh joy qoldirish imkonini
beruvchi uzun tugma.
rofil uil r
ro le uilder
parametrlar yordamida
modellashtirish uchun qo‘llanadigan dasturiy ta’minot.
Prognoz
Prediction
biror narsani bajarishdan oldin
nima yuz berishini taxmin qilish.
Proksi server
Proxy server
vakolatli
foydalanuvchilarning boshqa tarmoqda maʼlumotlardan
foydalanishini nazorat qiluvchi server.
Protokol
Protocol
qurilmalar oʻrtasida ma’lumotlarning
toʻgʻri uzatilishini ta’minlaydigan qoidalar toʻplami
Prototip
xlq. dast.
Prototype
dasturiy ta’minotning
konseptual koʻrinishi yoki ishlab chiqarilgan
yechimning maketi.
|
| |
O‘rtacha yillik quvvat - Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti

|
Navoiy kon-metallurgiya kombinati davlat korxonasi navoiy davlat konchilik instituti
|
bet | 91/256 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 6,22 Mb. | | #232687 |
Bog'liq SOHA IQTISODO‘rtacha yillik quvvat - o‘rta arifmetik xisob-kitobga tayangan, yil davomida ishga tushirilgan yoki to‘xtatilayotgan quvvatdir. Yil davomida korxona ega bo‘lgan o‘rtacha quvvat, bir yillik o‘rtacha quvvat deyiladi va u kuyidagicha topiladi.
bu erda:
Mb – yil boshidagi quvvat;
Mk– yil mobaynida kiritilgan quvvat;
Mch – yil mobaynida ishlab chiqarishdan chiqarilgan quvvat;
- ekspluatatsiya vaqtidagi oylar soni;
- ekspluatatsiyadan chikkan muddatdan xisob-kitob muddatigacha bo‘lgan oylar soni.
Optimal ishlab chiqarish hajmi va sotish
Korxonada optimal ishlab chiqarish xajmining asosiy g‘oyasi shundan iboratki, korxona xaridorlar talabiga javob beradigan (yoki bu talabdan oshib ketadigan maxsulotlarni yaratadi va shu bilan birgalikda xaridorlar bahoning oqilona asoslanganligiga ishontiriladi). Korxona sifatli xizmat ko‘rsatishda tavsiflash jalb etilishi, qadriyatlarni inobatga olgan xolda raqobatchilarga nisbatan kamroq xarajatlar bilan tovarni ishlab chiqaradi. Optimal ishlab chiqarishni muvaffaqiyatli qo‘llanayotgan korxonalar bir paytda xarajatlarni ham kamaytiradi va tovarlarga qo‘shimcha belgilar beradi, ularni yangi turini yaratishni ham boshqaradi. Ushbu optimal ishlab chiqarish xajmini uzoq davrida qo‘llayotgan sanoat korxonalaridan biri Toyota Motor Co. Bu korxona mahslot sifati juda ham yuqori va ishlab chiqarish xarajatlari raqobatchilarga nisbatan eng kam. U oldin keng doiradagi xaridorlarga juda sifatli va arzon avtomashinalarni tavsiya qilar edi. Keyinchalik bu korxona nufuzli avtomobillar bozoriga kirib kelishni qaror qildi.
Bu korxonaning optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishning muvaffaqiyatli strategiyalari:
1.YUqori sifatli avtomobillarni kam xarajat bilan ishlab chiqarish tajribasini nufuzli mashinalar ishlab chiqarish jarayoniga joriy etish va raqobatchilarga nisbatan (Mersedes va BMW) xarajatlarni tushirish.
2.Mahsulot bahosini raqobatchilarga nisbatan pasaytirish (Mersedes va BMW) o‘z modellarini 40-75 ming dollarga sotadigan bo‘lsa, Toyota o‘z modellarini 38-42 ming dollarga tavsiya qilgan va raqobatchi korxonalarning xaridorlarini ko‘p qismini o‘ziga jalb qilib oldi.
3.An’anaviy sotish tizim bilan bog‘liq bo‘lmagan dillerlar tizimini vujudga keltiruvchi va mijozlarga shaxsiy munosabat va xizmat ko‘rsatishni ta’minladi.
Ushbu optimal ishlab chiqarish hajmi va sotishda asosan korxona kamchiliklarni chetda qoldirib afzalliklarni birlashtiradi.
|
| |
F. 
F„ - R. X. Maksudov

3.Egilishdagi
kuchlanish
av .
Kuchlanish
uzatm aning
qam rov
burchagida hosil b o ‘ladi, 6.4-rasm. Kuchlanishning qiymati tasmaning
qalinligi ham da shkivning diametriga b o g ‘liq b o ‘ladi.
G uk qonuniga asosan
e
= - ^ - t a s m a n i n g tashqi tomoni
Г
egilishdagi nisbiy cho'zilishi
6.4-rasmdan
m a ’lum.
crv = o.ss.r =
0
.
5
(J
+ S) =
0,5
d
natijada,
[ б . н ]
bunda:
S
-tasmaning qalinligi; E-tasma materialining elastiklik moduli.
Demak, yetaklovchi shkivning diametri qanchalik kichik b o ‘lsa,
egilishdagi kuchlanish qiymati shunchalik katta boMadi. Shuning uchun
qivmat chegaralangan.
t>
Egilishdagi kuchlanish pulsatsiya sikl bilan o ‘zgaradi,bu esa tasmaning
charchashi va ishdan chiqishiga olib keladi.
4. M arkazdan qochm a kuch
f
№
ta ’sirida hosil b o ‘lgan kuchlanish
o0
tasm aning aylanma harakatida uning har bir elementar dA yuzasiga
elem entar m arkazdan qochm a kuch
Fe
ta'sir etadi, 6.4-rasm.
Markazdan qochma kuch ta'sirida hosil boMgan kuchlanish quyidagicha
aniqlanadi-.
= —
л
[
6
.
12
]
Uzatm aning tezligi 20 m/s dan oshganda rvkuchlanish tasmaning
ishlashiga o ‘z ta’sirini k o ‘rsatadi.
Eng katta kuchlanish yetaklovchi shkivni, yetaklovchi tarm o g ‘ida
qam rov burchagining boshlanishida hosil bo'ladi (
A = S в - R. X. Maksudov

6.11-rasm.
U zatm aning tezligi
& =
25
m/s b o ‘lsa, ikkala shkivning gardishi ham
qavariq shaklida tayyorlashni tavsiya etiladi. Shkiv gardishining
qavariqligi uning diametriga b o g ‘liq b o ‘lib, quyidagicha olish tavsiya
etiladi:
d, mm
40-1 1 2
125; 140
160; 180
2 0 0 ; 2 2 4
250; 290
315;
355
e, mm
0.3
0.4
0.5
0.6
0.8
1.0
Yassi tasmali uzatm alar uchun shkivning eni, tasm aning eniga b o g ‘liq ,
y a ’ni:
B= 1.1 b + 10 m m
M a s a la : Yassi tasmali, yopiq silindrsimon uzatmalardan tashkil
to pgan lentali konveyerda uzatish soni u=2,3,
/г, = 9 5 5 m i t r ', « 2 = 4 3 5 m in "'
30>