SPP
p
rofili - Texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi

SPP
p
rofili
(Serial Port Profile) oldin simli ketma-ket interfeys
bilan bog‘langan ikkita qurilmalar orasida “ochiq” simsiz kanalni juda
oddiy tashkil etishga imkon beradi. O‘rnatiladigan Bluetooth-modul
simli asinxron ketma-ket kanal bo‘yicha keladigan ma’lumotlar
oqimini SPP (Serial Port Profile) profiliga muvofiq simsiz oqimga
o‘zgartiradi. Olisdagi tomonda Bluetooth qabullagich-uzatkichi
sifatida personal kompyuterning shtatdagi Bluetooth-adapterini yoki
ikkinchi o‘rnatiladigan modulini ishlatish mumkin.
Bunday Bluetooth bog‘lanishda qurilmalardan biri etakchi
(master), boshqasi esa yetaklanuvchi (slave) hisoblanadi. Kompyuter
tomonida master joylashadi. Shuning uchun o‘rnatiladigan tizimlar
uchun ko‘pincha yordamchi sifatda konfiguratsiyalangan Bluetooth-
modullar ishlatiladi.
Ketma-ket port profili Bluetooth qurilmalari bilan quyidagi
operatsiyalarning bajarilishini ko‘zda tutadi.
- Bluetooth-qurilmalarni topish;
- ikkita Bluetooth-qurilmalarning bog‘lanishini o‘rnatish;
- “ochiq” kanal rejimida ma’lumotlarni uzatish.
Yordamchi Bluetooth modul ta’minot yoqilganida topish uchun
mumkin holatda bo‘ladi. Etakchi Bluetooth modul ta’minot
yoqilganida yordamchi qurilmalarni qidirishni boshlaydi va bo‘sh
yordamchi qurilma topilganida unga ulanishga urinadi. Yordamchi
qurilma PIN-kodni so‘raydi, etakchi qurilma javob beradi. Agar PIN-
kodlar mos tushsa, u holda qurilmalar o‘z manzillari bilan almashadi,
juftlikni tashkil etadi va ma’lumotlarni almashlashni bajarishi
mumkin. Shunday qilib, bog‘lanishni o‘rnatilishi avtomatik bo‘lib
o‘tadi.
Yordamchi va etakchi qurilmalar olisdagi modul so‘rovlarga
javob bermaganida vaziyatni turlicha qayta ishlaydi. Yordamchi
qurilma bu holda bog‘lanish yo‘qotilgan hisoblaydi va yana topish
uchun mumkin bo‘ladi. Yetakchi Bluetooth modul oldin o‘rnatilgan
bog‘lanishga qoladigan bo‘lib qoladi. U oldingi hamkorini unutishi
uchun unga tashqi chiqishga bekor qilishi impulsini berish kerak.
Bluetooth texnologiyasi Bluetooth Special Interest Group (SIG)
tijorat uyushmasi tomonidan qo‘llab-quvvatlanadi va rivojlantiriladi.
U Bluetooth spetsifikatsiyalarini e’lon qiladi, qurilmalarning
sertifikatlashtirilishini tashkil etadi, Bluetooth savdo belgisini himoya
qiladi va texnologiyani targ‘ib qiladi.
Quyidagi spetsifikatsiyalar mavjud:
182
-
2.0 + EDR (Enhanced Data Rate) versiya spetsifikatsiyasi
bugungi kunda eng keng tarqalgan va ishlatiladigan spetsifikatsiya
hisoblanadi. Bu spetsifikatsiya oldingi versiyalarga qaraganda
uzatiladigan ma’lumotlar tezligini oshirishga va energiya iste’molini
qisqartirishga imkon berdi, ikkita qurilmalar orasida aloqani
o‘rnatilishi protsedurasini soddalashtirdi;
-
Bluetooth
2.1
spetsifikatsiyasida
qurilmalarning
xarakteristikalarini
kengaytirilgan
so‘rovi
texnologiyasi
(uyg‘unlashtirishda ro‘yxatni qo‘shimcha filtrlash uchun), shuningdek
bitta akkumulyator zaryadlanishidan qurilmalarning ishlash
davomiyliklarini 3-10 martta oshirishga imkon beradigan energiyani
tejash Sniff Subrating texnologiyasi qo‘shilgan. Bundan tashqari,
yangilangan spetsifikatsiya ikkita qurilmalar orasida bog‘lanishni
o‘rnatilishini sezilarli soddalashtiradi va tezlashtiradi, bog‘lanish
uzilmasdan shifrlash kalitlarini yangilanishini amalga oshirishga
imkon beradi, shuningdek ko‘rsatilgan bog‘lanishlarni Near Field
Communication
texnologiyasidan
foydalanish
tufayli
himoyalanganroq qiladi;
-
3.0 High Speed (HS) versiyadagi Bluetooth spetsifikatsiyasi
Bluetooth SIG kompaniyalar guruhi tomonidan 2009 yilning aprelida
tasdiqlangan.
Yangi spetsifikatsiya hozirda ma’lum Wi-Fi texnologiya orqali
ishlatiladigan IEEE 802.15.11 standartni ma’lumotlarni simsiz uzatish
fizik darajasi sifatida ishlatilishiga ko‘rsatma beradi. Bu tanish va
ishlatishda oddiy bo‘lgan interfeys Bluetooth klassik interfeysini
yuqoriroq ma’lumotlarni uzatish tezliklarida ishlatilishiga imkon
beradi. 3.0 (HS) spetsifikatsiyaning ikkinchi o‘ziga xos xususiyati
energiya iste’molini qat’iy nazorat qilishni kiritilishi hisoblanadi, bu
olib yuriladigan apparaturalar uchun juda muhim hisoblanadi.
Bluetooth
texnologiyasi
rivojlanishda
davom
etmoqda.
Bataraeyalardan bir necha yillar ishlay oladigan ultra past energiya
iste’molili Bluetooth qurilmalarini ishlab chiqishga imkon beradigan
"Bluetooth Low Energy" spetsifikatsiyaning tasdiqlanishi kutilmoqda.
Sanab o‘tiganlardan tashqari, Bluetooth SIG ishchi guruhi
ko‘plab boshqa standart profillarni aniqladi:
- Generic Access Profile (umumiy foydalanishdagi profil) –
qurilmalar orasidagi aloqani ta’minlash, boshqa mumkin profillarni
aniqlash, shuningdek xavfsizlikka javob beradigan asosiy Bluetooth®
profili hisoblanadi;
183
- Service Discover Application Profile (xizmatlarni topish
ilovalari profili) – qanday Bluetooth® xizmatlari bu qurilma bilan
ishlashda mumkin bo‘lishini aniqlash imkoniyatini beradi;
- Serial Port Profile (ketma-ket port profili) – Bluetooth®
qurilmalarga PK ketma-ket portini emulyasiyalashga imkon beradi va
yuqoriroq darajadagi ko‘plab profillar orqali ishlatiladi;
- Dial-up Networking Profile (sisiz telefoniya profili) –
Bluetooth®li sotali telefonlarga mo‘ljallangan va telefonni simsiz
"go‘shak" sifatida ishlatilishiga imkon beradi. Bluetooth® ulanish
nuqtasi orqali uyda, ofisda, jamoat joylarida va boshqalarda telefon
tarmog‘i bilan bog‘lanishini ta’minlaydi;
- Fax Profile (faks profili) – ko‘p tomondan oldingi profilga
o‘xshaydi, faksni qo‘llaydigan dasturiy ta’minotga ega bo‘lgan
qurilma bilan Bluetooth® orqali bog‘lanishda faks-modemni
emulyasiyalashga imkon beradi;
- Generic Object Exchange Profile (obyektlar bilan umumiy
almashlash profili) – ilovalarga IRdan foydalanmasdan ma’lumotlar
bilan to‘g‘ridan-to‘g‘ri almashlashga imkon beradi;
- File Transfer Profile (faylni uzatish profili) – qurilmaga ftp da
amalga oshirilishidagiga o‘xshash boshqa qurilmada saqlanadigan
ma’lumotlarga ulanishni olishga imkon beradi;
- Headset Profile (garnitura profili) – dinamik va mikrofon bilan
jihozlangan garnitura bilan qurilmalarning simsiz bog‘lanishini
ta’minlaydi.
- LAN Access Profile (lokal tarmoqqa ulanish profili) – IP-
tarmoqlarni qurish uchun mo‘ljallangan va uncha katta bo‘lmagan
Intranet tarmoqlarini qurishga imkon beradi, shuningdek lokal tarmoq
yoki Internet tarmog‘i bo‘lsin, kabelli tarmoqlar bilan aloqa uchun
ulanish nuqtalari sifatida ishlatiladi;
- Advanced Audio Distribution Profile (A2DP) – radiokanal
bo‘yicha audio stereo oqim qanday uzatilishini tavsiflaydi;
- Audio / Video Control Transport Protocol (AVRCP) – hi-fi
sinfdagi televizion va ovoz apparaturalarini simsiz o‘zaro ta’sirlashish
standart
interfeysini,
shuningdek
bu
apparaturalarni
simsiz
boshqarilishini aniqlaydi
Xulosada ta’kidlash kerakki, Bluetooth texnologiyasiga juda
katta qiziqish nomoyon bo‘lmoqda. Sanoat va xalq ho‘jaligining ko‘p
sonli bir vaqtda o‘lchanadigan parametrlarini to‘plash va qayta ishlash
talab qilinadigan sohalari, masalan, neft mahsulotlarini qayta ishlash,
184
metallurgiya zavodlari, turar-joy kommunal ho‘jaliklari va boshqa
soha uchun eng istiqbolli hisoblanadi.
|