nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Foydalanishni boshqarish matrisasi

127
turgani kabi, biror subyekt
𝑆𝑆
va obyekt
𝑋𝑋
uchun berilgan imtiyozlar ularning
matrisadagi indekslari kesishgan nuqtada saqlanadi. Quyidagi 6-jadvalda
foydalanishni boshqarish matrisasi keltirilgan bo’lib, unda imtiyozlar UNIX
operasion tizimidagi imtiyozlar shaklida, ya’ni,
𝑥𝑥
,
𝑆𝑆
va
𝑤𝑤
lar mos ravishda
bajarish,
o’qish
va
yozish
amalini anglatadi.
6-jadval
Foydalanishni boshqarish matrisasi
OT
Buxgalteriyaga
oid dastur
Buxgalteriyaga
oid ma’lumot
Sug’urta
ma’lumoti
To’lov
qaydnomasi
ma’lumoti
Bob
rx
rx
r
-
-
Alisa
rx
rx
r
rw
rw
Sem
rwx
rwx
r
rw
rw
Buxgal-
teriyaga
oid dastur
rx
rx
rw
rw
r
Yuqoridagi jadvalda aks ettirilgani kabi, buxgalteriyaga oid dastur ham
subyekt ham obyekt sifatida olingan. Bu foydali tanlov bo’lib, buxgalteriyaga oid
ma’lumotlarni faqat buxgalteriyaga oid dastur tomonidan foydalanish imkonini
beradi. Ya’ni, turli buxgalteriya tekshiruvlari va balans haqidagi ma’lumotlar faqat
buxgalteriyaga oid dasturiy ta’minot tomonidan foydalanilishi shart va yuqoridagi
matrisada keltirilgan shakl buni ta’minlaydi. Biroq, bu matrisa tizim ma’muri Sem
buxgalteriga oid dasturni noto’g’ri versiya bilan almashtirish yoki soxta versiya
bilan almashtirish orqali ushbu himoyani buzishi mumkinligi sababli bo’lishi
mumkin bo’lgan barcha hujumlarni oldini olmaydi. Ammo, bu usul Alisa va Bobga
buxgalteriya ma’lumotlariga qasddan yoki bexosdan buzilishiga yo’l qo’ymasdan
kirish huquqini beradi.
Download
Risklarni bartaraf etish - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi...

257
Amalda tashkilotda risklarni boshqarish freymvorklari sifatida NIST ERM,
COSO ERM va COBIT ERM kabilardan keng qo’llaniladi.
Risklarni boshqarishning axborot tizimlari (Risk Management Information
Systems, RMIS).
RMIS bu – boshqaruv axborot tizimi bo’lib, axborotni saqlashni
boshqarish, tahlil qilish va tashkilot tarmog’i uchun risk to’g’risida ma’lumot olish
imkoniyatini taqdim qiladi. Tashkilotlar risklarni boshqarish jarayonini
optimallashtirish uchun RMIS bilan risklarni boshqarish freymvorkini birlashtiradi.
RMIS tizimlari quyidagi afzalliklarga ega:
-
ma’lumot ortiqchaligi va xatoligini kamaytirish orqali ma’lumot ishonchligini
yaxshilaydi;
-
RMIS orqali xabarlar boshqaruvining yaxshilanishi natijasida tashkilotdagi
xarajatlarni kamaytiradi;
-
RMIS tashkilotning standartlariga muvofiq ravishda, ularga risklarni
boshqarish siyosatidan samarali foydalanishda yordam beradi.
RMIS turli omillar bo’yicha hisobotlarni hosil qiladi va ushbu hisobotlar
tashkilotda tarmoq risklari to’g’risida yaxlit tasavvurga ega bo’lishga hamda ularni
boshqarishga imkon beradi. Hosil qilingan RMIS hisoboti turlari unga yuborilgan
so’rov turiga bog’liq bo’ladi. RMIS quyidagi turdagi hisobotlarni hosil qiladi:
-
Standart hisobotlar:
yuborilgan umumiy so’rovlarga javob sifatida RMIS
standart hisobotlarni hosil qiladi. Ushbu hisobot guruhga ajratilgan
ma’lumotlardan tashkil topmaydi.
-
Maxsus hisobotlar:
bundan tashqari RMIS tizimi maxsus so’rovlarga nisbatan
maxsus javoblarni generasiya qiladi va ular turli guruhga tegishli
ma’lumotlardan tashkil topgan bo’ladi.
Amalda RMIS tizimining turli ko’rishdagi vositalaridan keng foydalaniladi.
Ularga misol sifatida, Aon Enterprise Risk Management, Stars RMIS, RiskEnvision,
RiskonnectRMIS, INFORM, Traveler’s e-CARMA vositalarini keltirish mumkin.
Download
Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot - bet 56

116
-
Master klass darslari –
parolni almashtirish yoki parolni bilmasdan uni olib
tashlash uchun master klass darslarida amalga oshiriladi.
Xulosa o’rnida fizik xavfsizlikni amalga oshirilganini quyidagilar orqali
baholanadi:
1.
Ruxsatsiz foydalanishlarni oldini olish uchun mos foydalanishlarni
nazoratlash usullarini o’rnatilganligi.
2.
Muhim hududlar to’g’ri yoritish tizimi asosida kuzatilayotgani.
3.
Turli tahdidlar, yong’in, tutun, elektr, suv va boshqalarni aniqlovchi va
ogohlantiruvchi tizimlar o’rnatilgani va ularni to’g’ri ishlayotgani.
4.
Eshiklarni qulflash tizimini to’g’ri o’rnatilgani va ularni to’g’ri ishlayotgani.
5.
Tashkilot binosi va hududi yetarli sondagi qo’riqchilar tomonidan
qo’riqlanayotgani.
6.
Xavfsizlik xodimlarini o’quv mashg’ulotlariga to’g’ri yuborilgani.
7.
Xavfsizlik xodimlarini ishonchli agentliklardan olingani.
8.
Tashkilotdagi kuzatuv kameralari to’g’ri o’rnatilgani va uzluksiz ishlayotgani.
9.
Fizik xavfsizlik insidentlarini aniqlash va qayd qilish uchun to’g’ri muolajalar
amalga oshirilgani.
10.
Favqulotda vaziyatlarda xodimlar bilan aloqa o’rnatishga oid axborotni
mavjudligi.
Download
Riskni baholash - Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad...

Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot
kiberxavfsizlik-asoslari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot |
Nichd protocol for Android Beta Version 3

NICHD Protocol for Android
Beta Version 1.3
The most well-known and widely studied interviewer training system is the freely available NICHD Protocol. It has been developed with reference to child development issues, including linguistic capabilities, memory, and suggestibility, forensic needs, interviewer behavior, and the effects of stress and trauma by a team of researchers, interviewers, police officers, and legal professionals. (see Lamb, M.E., Hershkowitz, I., Orbach, Y., & Esplin, P.W. (2008). Tell me what happened: Structured investigative interviews of child victims and witnesses. Hoboken, NJ: Wiley.)
This is the BETA version of the NICHD Protocol designed for use on large Smart Phones and Tablets.
The electronic version is brought to you by David La Rooy, Fiona Gabbert, and Ian Ferguson with the support of the Scottish Institute for Policing Research (SIPR).
Please send feedback about this Beta version to david@larooy.net
Installation Notes
A tablet or large smart phone running Android 4.0 (Ice Cream Sandwich) or later required.
This beta version is supplied in an .apk installation file which can be installed on Android devices. Please transfer the installation file to your Android device.
To install this beta version, you will need to enable the installation of apps from sources other than the Play store. To do this, go into Android settings -> Security -> Tick “Unknown sources” -> Press OK. You may turn off this setting after installing the Beta application.
Navigate to where you have saved the .apk installation file and open it on your Android device. Click Install when prompted, this will install the app to your device.
The App can be launched through selecting NICHD Protocol from your application list.
Application Interface
Main Interface
Menu Button: Display menu for navigating different sections of the NICHD protocol.
Current Section: Displays section that the currently displayed text belongs to.
Navigation Buttons: Navigate back and forward in the current conversation history.
Current Page Index: An index of the text that is currently displayed.
Page Text: Main text of the page. Formatting of the text indicates different queues.
Bold text is conversation prompts.
[Text within brackets] are prompting for conversation suitable for the interview.
[Italic text within brackets] are reminders/notes.
Conversation Options: Conversation options will appear as buttons at the bottom of the text. The buttons will display different options based on the response of the interviewee.
Menu
The menu can be called by pressing the menu icon at the top-left of the screen. This menu can be navigated by swiping up and down on the menu bar. The current section is highlighted in Bold. Tapping a section will navigate you to the first page of that section.
|
Marketing bo‘yicha konsalting xizmati

|
Marketing bo‘yicha konsalting xizmati
|
bet | 58/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Marketing bo‘yicha konsalting xizmati. O‘z ichiga quyidagi xo‘jalik yoki korxona marketing faoliyatida maslahatlar va yordamlar beradi: reklama va mahsulotlar o‘tishini rag‘batlantirish; dizayn; jamoat bilan aloqa; bozorni o‘rganish; xalqaro marketing; bahoni belgilash; yangi mahsulotlar tayyorlash; turli sotuv va dilerlar faoliyati; sotuvni boshqarish; u yoki bu mahsulot bozorida bozor holatini tekshirish, tahlil qilish va uni foydalanuvchilarga berish; qishloq xo‘jalik mahsulotlarini sotish kanallarini shakllantirish; ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar hajmini, assortimenti va sifatini tekshirish, mahsulotlarning raqobatbardoshigini ta’minlash; reklama faoliyatini o‘tkazish.
Fermer xo‘jaligida reklama faoliyatining maqsadi – tadbirkorlarga texnologiyani to‘g‘ri tanlashda, uni boshqarishda, muammolarni birgalikda o‘rganishda va ularga texnik yechimlar topishda ko‘maklashishdir.
Marketing bo‘yicha maslahatchilar bozor iqtisodiyoti sharoitida faoliyat ko‘rsatuvchi fermerlarga marketing xizmatini yo‘lga qo‘yishda, ya’ni ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar va xizmatlarga to‘lovga qodir bo‘lgan talabni ta’minlashda ko‘maklashadilar. Ular bozorni o‘rganish, reklama, ya’ni mahsulotlar ishlab chiqarish, mahsulotlar assortimentini kengaytirish, narx- navoni belgilash, distributorlik tarmoqlari va mahsulotlarni qadoqlash, tovar sotish xizmatlarini boshqarish, reklama kompaniyalarini o‘tkazish va tayyorlash, ijtimoiy-iqtisodiy tadqiqotlarda yordam beradi.
Kadrlarni boshqarish bo‘yicha konsalting xizmati: kadrlarni boshqarish; teng imkoniyatlarni ta’minlash; ishlarni baholash; motivatsiya; psixologik baholash; menejmentni o‘rganish; ishchi kuchini rejalashtirish; mukofotlash dasturini ishlab chiqish; ishchilar malakasini oshirish; mehnat munosabatlarini huquqiy himoyalash; kadrlar boshqarish tizimini informatsion ta’minlash; mehnat motivatsiyasini boshqarish.
Kadrlarni boshqarish bo‘yicha maslahatchi xodimlarni saralash, tarkibini nazorat qilish, mehnatga haq to‘lash tizimlari; kadrlar boshqaruvini hamda malakasini oshirish, jamoada mehnatni muhofaza qilish bo‘yicha savollarga yechim topadilar.
Kadrlarni boshqarish bo‘yicha maslahatchilar quyidagi 3 vazifani ko‘rib chiqishlari kerak:
|
| |
Arduino - Texnologik tizimdagi donador mahsulotlarni sanash tajriba qurilmasini yaratish

|
Texnologik tizimdagi donador mahsulotlarni sanash tajriba qurilmasini yaratish
|
bet | 3/3 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 1,92 Mb. | | #241710 |
Bog'liq Texnologik tizimdagi donador mahsulotlarni sanash tajriba qurilmArduino platani kompyuterga ulaymiz va Arduino IDE dasturlash tizimida quyidagi mavjud tayyor dasturni ochamiz:
1. USB kabelni Arduino USB portiga ulaymiz va boshqa uchini esa kompyuterning USB portiga ulaymiz (bu kompyuterda IDE Arduino dasturiy ta’minoti o’rnatilgan bo’lishi kerak).
2. IDE Arduino dasturlash tizimini ishga tushiramiz.
3. Dasturlash tizimida Arduino plata uchun mos portni tanlaganingizga iqror bo’lamiz.
4. Dasturlash tizimining eng yuqori asosiy menyusida quyidagi buyruqni tanlaymiz
“Fayl → Primeri → 1.Basics → Blink”
5. Quyidagi rasmda ko’rsatilganidek tayyor dastur kodli yangi oyna paydo bo’ladi
Blink tayyor dasturning IDE Arduino dagi oynasi
Plataga Arduino dasturini yuklaymiz:
Dasturni Arduino yuklash uchun asosiy instrumenlar panelidagi Upload tugmani tanlaymiz (quyidagi rasmda qizil chiziq bilan belgilangan).
YUklash tugmasi
Dastur plataga yuklanishi zarur va so’ngra ishlashni boshlashi kerak. Dastur ishini boshlaganda siz LED lampochkasini o’chishi/yonishini ko’rishingiz mumkin.
Demak yuqoridagilarni amalga oshirish uchun qurilmalarni bir-biriga ulaymiz va keyin maxsus yozilgan dasturni Arduino mikrokontrolleriga yuklashingiz kerak.
2-rasm Qurilmalarning ulanish sxemasi
3-rasm Qurilmalarning ulanish sxemasi
IR sensori yordamida hisoblagich qanday ishlaydi?
|
| |
kadrlarni saralash - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 59/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1kadrlarni saralash. Bu yerda maslahatchilar berilgan ishni bajarish uchun kadrlarning professional tayyorgarligi, tajribasi, malakasi bo‘yicha saralash, bo‘lajak kadrlar bilan suhbatlar va muloqotlar o‘tkazishda maslahatlar beradilar;
ishchilarning malakasini oshirish. Kadrlarni o‘qitish va ularga ta’lim berishni taklif qilishda maslahatlar berish;
motivatsiya, ya’ni ishchilarni bir qator maqsadlarga erishishi bo‘yicha maslahatlar berish. Bu yerda maslahatchi, asosan, tashkilotda psixologik muhitni yaxshilash, ishchilarni mukofotlash va qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha maslahatlar berish bilan shug‘ullanadilar.
Injinering va reinjinering bo‘yicha konsalting xizmati. Injinering – turli fermer xo‘jaliklariga obyektlarni qurish va ishlatishda, ishlab chiqarish jarayonini ta’minlashda muhandislik ikki guruhga bo‘linadi: a) ishlab chiqarish jarayonini tayyorlash bilan bog‘liq bo‘lgan xizmatlar; b) ishlab chiqarish jarayonining o‘zini ta’minlash bilan bog‘liq bo‘lgan xizmatlar.
Reinjinering, odatda, muhim ko‘rsatkichlar bo‘lishi sifat, servis darajasi, moliya marketing va sotish, informatsion tizimlarni qurish kabi ko‘rsatkichlarni yaxshilash maqsadida biznesni qayta qurish va qayta ko‘rib chiqish tushuniladi. Bozorlarda texnologiyalarning doimiy o‘zgarishi fermerlar raqobatbar- doshligini saqlab qolish uchun ishlab chiqarishni turli yo‘nalishlarga o‘zgartirishga majbur qilmoqda. Shuning uchun, reinjinering ko‘pchilik
korxonalarning doimiy elementi bo‘lib qolmoqda.
Reinjineringning asosiy vazifasi quyidagilar: vazifalarni qo‘yish, fermerlik strategiyasidan kelib chiqqan holda maqsadlarini o‘rganish; fermer modelini tuzish; biznes jarayonlarini qayta loyihasi, samarali jarayonlarni qo‘llash, informatsion jarayonlarni va texnologiyalarni ishlatish, xodimlar ishida kerakli bo‘lgan o‘zgarishlar kiritish; informatsion tizimlarni tayyorlash; ish usullarini, biznes jarayonlarini o‘zgartirish va rivojlantirish.
Reinjinering fermerning hamma asosiy sohalari bo‘lmish, marketing, mijozlarga xizmat ko‘rsatish, kadrlar siyosati, ishlab chiqarishni rejalash va boshqa sohalardagi ish sifatini keskin oshirishda o‘z takliflarini beradi. Reinjinering, asosan, xarajatlarni kamaytirish va korxona samaradorligini oshirishga xizmat qiladigan, yangi loyihalarni tuzish bo‘yicha yordam beradi.
|
| |
SQN*K!min
Bunda - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 65/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1SQN*K!min
Bunda: S –mahsulot yoki ish birligi uchun qoplangan joriy xarajatlar; N- kapital sarflar yoki investitsiyaning me’yoriy darajasi;
T- u yoki bu yo‘nalishdagi kapital sarflar yoki investitsiya.
Masalan, fermer xo‘jaligi boshoqli don ekinlari hosilini o‘rib-yig‘ib oluvchi kombayn xarid qilmoqchi. Ishlab chiqarish omillari bozorida 3 xil rusumdagi kombayn mavjud bo‘lib, biri Rossiya Federatsiyasida ishlab chiqarilgan
«Yenisey» kombayni, bahosi 16 mln. so‘mni, ikkinchisi AQSHda ishlab chiqarilgan «Keys» kombayni, bahosi 22 mln, uchinchisi Germaniyada ishlab chiqarilgan «KSA» kombayni, bahosi 19 mln. so‘m.
Kombaynlar pasportida ko‘rsatilgan texnik ma’lumotlarga ko‘ra, mavsumda «Yenisey»- 600 tonna, «Keys» -1200 tonna, «KSA» kombayni esa
–840 tonna boshoqli donni o‘rib-yig‘ib olishi mumkin.
Har bir rusumdagi kombayn bilan o‘rib-yig‘ib olishga ketgan joriy xarajatlar 1 tonna hisobiga «Yenisey» kombaynida – 50 ming so‘mni, «Keys» kombaynida – 35 ming so‘mni, «KSA» kombaynida – 40 ming so‘mni tashkil etgan. Yuqorida keltirilgan ma’lumotlarni nisbiy (taqqoslama) samaradorlikni aniqlash formulasiga qo‘yish orqali qaysi rusumdagi kombaynni sotib olish fermer xo‘jaligi uchun iqtisodiy jihatdan samarali ekanligini aniqlaymiz:
«Yenisey» 50+0,16*26,6=54,2 ming so‘m;
«Keys» 35+0,16*18,3=37,9 ming so‘m;
«KSA» 40+0,16*22,6=43,6 ming so‘m.
Hisoblardan ko‘rinib turibdiki, fermer xo‘jaligi «Yenisey» rusumli kombaynni sotib olganda 1 tonna boshoqli donni o‘rib-yig‘ib olishga – 54,2 ming so‘m, «KSA» kombaynini xarid qilganda – 43,6 ming so‘m, «Keys»
kombaynidan foydalanganda – 37,9 ming so‘m sarf qilgan bo‘lardi. Yoki
«KSA» kombaynidan foydalangandan ko‘ra – 5,7 mingga, «Yenisey»ga nisbatan esa – 16,3 ming so‘m kam sarf qilishga erishadi. Shuning uchun fermer xo‘jaligi «Keys» rusumli kombaynni sotib olgani ma’qul.
M
Qisqacha xulosalar
ustaqil bozor munosabatlarida shakllanayotgan respublika iqtisodiyotiga investitsiya mablag‘lari, yangi samarali texnologiyalarning kirib kelishi mahsulot hajmini, assortimentini hamda daromadini oshirishga imkoniyat yaratdi. Investitsiyalar kapital, innovatsiya va ijtimoiy shakllarda Respublikaning barcha xalq xo‘jaligida samarali faoliyat ko‘rsatmoqda. Hukumat tomonidan investitsiya olib keluvchi investorlarni huquqiy himoyalash to‘g‘risida barcha qonuniy asoslar yaratildi. Investitsiya olib kirish va undan hamkorlikda foydalanish hamda moliyalash mexanizmlari davlat tomonidan boshqariladi, tartibga solinadi va nazorat ishlari olib boriladi. Respublikaning jahon bozoriga chiqishi uchun yangi ishlar, texnologiyalar zarur ekan, bu sohani rivojlantirishga katta e’tibor saqlanib qoladi. Ayniqsa, fermer xo‘jaliklarini rivojlantirishda ijtimoiy va ishlab chiqarish infratuzilmasini rivojlantirishda investitsiya
mablag‘lari va texnologiyalari muhim rol o‘ynaydi.
|
| |
Ishlab chiqarish - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 60/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Ishlab chiqarish jarayonlarini boshqarish bo‘yicha konsalting xizmati: ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirish; asbob-uskunalarni ishlatish va ularga texnik xizmat ko‘rsatish; ishlab chiqarish injineringi; xomashyoni qayta ishlash; mahsulotlarni qadoqlash; sifatni nazorat qilish; ishlab chiqarishni boshqarish; korxonalar ishlarini tahlil qilish va sxemasini tuzish; ishlab chiqarishni rejalashtirish; ishlab chiqarish jarayoni uchun texnologiyani tanlash; mahsulotlarni takomillashtirish; xomashyo va asbob- uskunalarni ishlatish; ishlab chiqarish xarajatlarini tahlil qilish; mahsulot sifatini baholash va nazorat qilish.
Bu yerda maslahatchining vazifasi — fermer maqsadlariga erishishida optimal yo‘llarni izlash. Ishlab chiqarishni boshqarish bo‘yicha maslahatchi quyidagi vazifalarni tahlil qilishi zarur:
mahsulotning o‘zi. Mahsulot sifatini aniqlash, uning ishlab chiqarish samaradorligini belgilashda maslahatchi quyidagilarni aniqlashi shart: mahsulot qanday qismlardan iborat; uning qismlarini takomillashtirish yoki standartlash mumkinmi? ba’zi bir qismlarini arzonroqlariga almashtirish mumkinmi? mahsulot ishlab chiqarayotgan asbob-uskunani takomillashtirish mumkinmi?
ishlab chiqarishni tashkil qilish usullari. Maslahatchi asbob-uskunalarni joylashtirish sxemasini takomillashtira borib, quyidagi masalalarga yechimlar izlaydi: ish joyini tashkil qilish sifatiga o‘rnatilgan mashina va uskunalar ta’sir
ko‘rsatadimi? ishlab chiqarish jarayonlari to‘g‘ri ishlayapdimi? mashina va asbob-uskunalarni ishlatish bo‘yicha kerakli ma’lumotni yig‘ish va boshqalar. Hozirgi kunda konsalting xizmatining aniq yo‘nalishlari to‘liq yoritib berilmagan, chunki u tez o‘zgartirilib, aniqliklar kiritib borilmoqda. Tashkil etilayotgan konsalting huquq idoralari, savdo va moliya iqtisodiy muassasa- lariga ixtisoslashgan edi. Konsalting firmalari fermerlarga yangi yo‘nalish yo‘llarini ko‘rsatish, bozorni o‘rganish va ularga kerakli bo‘lgan maslahatlar
berib boradi.
«Konsalting» so‘zining tarjimasi yo‘q bo‘lib, uning ma’nosi «maslahat»,
«maslahat berish»dir.
Hozirda fermer xo‘jaliklari faoliyati juda tez, bozorga qarab o‘zgarib turishni talab etmoqda, oldingi ish uslublari to‘g‘ri kelmay qoldi. Bu esa konsalting xizmati faoliyatini yanada oshiradi va keng sohalarga xizmat etishni talab etadi.
Shunday qilib, fermer xo‘jaliklarini har tomonlama rivojlantirishda konsalting xizmatini, yani, maslahat markazlarini tashkil etish va ular xizmatlaridan foydalanish orqali katta samaradorlikka erishiladi.
F
Qisqacha xulosalar
ermer xo‘jaliklariga xizmat ko‘rsatuvchi Infratuzilmani rivojlantirish uchun hukumat tomonidan fermer xo‘jalik-
larini rivojlantirish bo‘yicha konsepsiya ishlab chiqilgan bo‘lib infratuzilma obyektlari bilan fermer xo‘jaligi o‘rtasidagi iqtisodiy munosabatlar takomillashib, mahsulot yetishtirishda samarali faoliyat ko‘rsatmoqda.
|
| |
Fermer xo‘jaligining - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 63/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Fermer xo‘jaligining o‘z mablag‘lariga quyidagilar kiradi:
fermer xo‘jaligining sof foydasidan ajratilayotgan mablag‘lar;
amortizatsiya fondidagi mablag‘lar;
asosiy vositalarni tugatishdan, sotishdan kelib tushgan mablag‘lar;
chorva mollarini sotishdan tushgan mablag‘lar;
fermer xo‘jaligining qimmatli qog‘ozlar sotish va sotib olishidan kelgan mablag‘lar.
Chetdan jalb qilingan mablag‘larga:
fermer xo‘jaligiga davlat budjetidan ajratiladigan mablag‘lar;
hamkorlardan olinadigan mablag‘lar;
turli xil qarzlar va bank kreditlari;
xo‘jalik a’zolarining bo‘sh mablag‘larini jalb etish;
xorijiy va mahalliy shaxsiy korxonalar hamda fuqarolarning mablag‘lari;
homiylar ajratayotgan xayriya mablag‘lari va boshqalar.
Kapital kapital qurilishga va yangi texnikani joriy qilishda ishlatiladi. Kapital qo‘yilmalarning asosiy vazifasi – tarmoq mahsulotini ko‘paytirish va ishlab chiqarish samaradorligini oshirishni ta’minlashdir.
Kapital – fermer xo‘jaligi moliyaviy natijalarining bir qismi bo‘lib, aylanma fondlarga qo‘yilib, daromad keltiradi. Kapitalning aylanma fondlarga qo‘yilishi to‘g‘ri portfelli investitsiyalar orqali amalga oshiriladi.
Investitsiya qilishda fermer xo‘jaligining o‘z mablag‘laridan foydalanishi ikkita ustunlikka ega: birinchidan, fermer xo‘jaligining tashqi to‘lovlari mavjud bo‘lmaydi (olingan kreditlar bo‘yicha foiz, aksiyalar bo‘yicha dividendlar, ijara haqi va hokazo), shuningdek, fermer xo‘jaligini boshqarishda mustahkam pozitsiyani shakllantiradi.
Chetdan jalb etilayotgan investitsiyalar – chet davlatlarning, yuridik hamda jismoniy shaxslarning investitsiyalaridan tashkil topadi.
Chet el investitsiyalaridan olingan har qanday daromad respublika hududida chet el investitsiyalari hisoblanadi. Ular O‘zbekiston Respublikasi hududida quyidagi yo‘llar bilan amalga oshiriladi.
Fermer xo‘jaligini boshqarishni takomillashtirishga va ishlab chiqarishni rivojlantirishga Jahon banki, Yevropa tiklanish va taraqqiyot banki, Osiyo taraqqiyot banklarining respublikadagi bo‘limlari hamda AQSH, Germaniya, Isroil, Gollandiya, Fransiya va boshqa davlatlarning vakolatxonalari investitsiyalarni joylashtirish, sarflash bilan shug‘ullanmoqda.
Ivestitsiyalar iqtisodiy va boshqa faoliyat obyektlariga kiritiladigan moddiy va nomoddiy ne’matlardir. Qishloq xo‘jaligida investitsiyalar quyidagi faoliyatda bo‘ladi.
Investitsiya faoliyati subyektlarning investitsiyalarini amalga oshirish bilan bog‘liq harakatlardir.
Investor – o‘z mablag‘larining, qarzga olingan va jalb etilgan mablag‘larining, mulkiy boyliklarning va ularga doir huquqlarning, shuningdek, intellektual mulkka doir huquqlarning investitsiya faoliyati subyekti hisoblanadi.
Investitsiya faoliyati ishtirokchisi investorning buyurtmalarini bajaruvchi sifatida investitsiya faoliyatini ta’minlovchi investitsiya faoliyati subyektidir.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–15_Issue-2_October_2022
47
NoSQL ma'lumotlar bazasining turlari
NoSQL ma'lumotlar bazalarining turlari va ushbu toifaga kiradigan ma'lumotlar
bazalari tizimining nomi:
1.
MongoDB NoSQL hujjat bazasi toifasiga kiradi.
2.
Kalit qiymat do'koni: Memcached, Redis, Coherence
3.
Jadval: Hbase, Katta stol, akkumulyator
4.
Hujjat asosidagi: MongoDB, CouchDB, Cloudant
5.
NoSQL qachon ishlatilishi kerak:
6.
Katta hajmdagi ma'lumotlarni saqlash va olish kerak bo'lganda.
7.
Siz saqlaydigan ma'lumotlar o'rtasidagi munosabatlar unchalik muhim emas
8.
Ma'lumotlar vaqt o'tishi bilan o'zgaradi va tuzilmaydi.
9.
Ma'lumotlar bazasi darajasida cheklovlar va qo'shilishlarni qo'llab-quvvatlash
shart emas
10.
Ma'lumotlar doimiy ravishda o'sib bormoqda va ma'lumotlar bilan ishlash
uchun siz doimiy ravishda ma'lumotlar bazasini kattalashtirishingiz kerak.
Foydalanilgan adabiyotlar va internet saytlar:
1.
Otaqulov Oybek Xamdamovich, Gulxayo Azamjon Qizi Pulatova. "SUN’IY
INTELLEKT VA UNING INSONIYAT FAOLIYATIDA TUTGAN O’RNI."
Scientific progress 2.8 (2021): 929-935.
2.
Pulatov G‘iyos Gafurjonovich, Nabijonov Ravshanbek Muxammadjon o‘g‘li,
Mamirxo‘jayev Muxammadamin Mavlonjon o‘g‘li, To‘ychiboyev Abbosjon Erali
o‘g‘li. "MA’LUMOTLAR BAZASININIG KLASSIFIKATSIYASI." (2022): 143-
146.
3.
Pulatov G‘iyos Gafurjonovich, Nabijonov Ravshanbek Muxammadjon o‘g‘li,
Mamirxo‘jayev Muxammadamin Mavlonjon o‘g‘li, To‘ychiboyev Abbosjon Erali
o‘g‘li.
"ZAMONAVIY
TIBBIYOTDA
QО‘LLANADIGAN
STATISTIK
MA’LUMOTLARNI
KOMPYUTER
YORDAMIDA
QAYTA
ISHLASH
ALGORITMLARI VA DASTURLARI." (2022): 147-158.
4.
Pulatov G‘iyos Gafurjonovich, Nabijonov Ravshanbek Muxammadjon o‘g‘li,
Mamirxo‘jayev Muxammadamin Mavlonjon o‘g‘li, To‘ychiboyev Abbosjon Erali
o‘g‘li. "SQL SO‘ROVLAR TILIDA SODDA SELECT OPERATORINING
IMKONIYATLARI." (2022): 130-135.
|
44 nosql ma’lumotlar bazasi va uning asosiy prinsiplari

44 nosql ma’lumotlar bazasi va uning asosiy prinsiplari
Download
497,49 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
14.05.2024
Hajmi
497,49 Kb.
#230885
Download
497,49 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
44 nosql ma’lumotlar bazasi va uning asosiy prinsiplari
Download
497,49 Kb.
Matnni ko'rish
Nazorat va - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 61/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Nazorat va muhokama uchun savollar
Fermer xo‘jaligidainfratuzilmadeganda nimanitushunasiz?
Servisxizmatlarinitashkiletishzaruriyatinimada? 3.Infratuzilmanirivojlantirishtadbirlariniizohlang.
Fermerxo‘jaligidaqandayservisxizmatlarimavjud?
Servis xizmatidanfoydalanishsamaradorligiqandayaniqlanadi?
INVESTITSIYA VA UNI JALB QILISH
YO‘LLARI
Investitsiya haqida tushuncha va uning fermer xo‘jaligida tutgan o‘rni
Bozor iqtisodi sharoitida investitsiya mablag‘lari yangi, samarali texnologiya hamda intellektual mulkni barpo etishga xizmat qiladi. Investitsiya mablag‘lari doimiy va o‘zgaruvchan kapitalni hamda intellektni barpo etish, uni rivojlantirish uchun sarflanadi. Fermer xo‘jaligining asosiy vositalarini sotib olish, qurish hamda ularni kapital ta’mirlashga sarflansa, bu sarflar uzoq muddatga mo‘ljallangandir. Ular asosiy kapitalga sarflangan investitsiyalar deb ataladi. Bundan tashqari, qishloq xo‘jaligida investitsiyalar aylanma vositalarga ham sarflanadi. Investitsiyalar fermer xo‘jaligining ishlab chiqarish vositalarini barpo etadi va ishga yaroqliligini ta’minlaydi.
Fermer xo‘jaligining ishlab chiqarish vositalariga sarflanadigan barcha mablag‘lar investitsiyalar deb ataladi. Ular fermer xo‘jaligining moddiy- texnika bazasini yaratib, ishlab chiqarishni mexanizatsiyalash, kimyolashtirish, elektrlashtirish, irrigatsiya-melioratsiyalash natijasida sarf-xarajatlarni kamaytirib, mahsulotlar hajmini ko‘paytirish va sifatini yaxshilash orqali daromadni oshirishdan iborat.
Investitsiya mablag‘laridan samarali foydalanishning tashkiliy-huquqiy asoslari haqida O‘zbekiston Respublikasining «Investitsiya faoliyati to‘g‘risida»gi, «Chet el investitsiyalari to‘g‘risida»gi (1998) Qonunlari qabul qilingan. Unda investitsiyalar maqsad va vazifalariga ko‘ra, 3 ga bo‘linadi:
|
| |
Bir xil - Respublikasi oliy va

|
Respublikasi oliy va
|
bet | 70/122 | Sana | 25.06.2024 | Hajmi | 1,43 Mb. | | #265621 |
Bog'liq Fermer xo\'jaligi iqtisodiyoti1Bir xil tovar ishlab chiqaruvchilar qanchalik ko‘p bo‘lsa, bozorda ularning har biriga to‘g‘ri keladigan ulushi kichik bo‘ladi. Shu bilan marketing tadbirlarini amalga oshirish bilan bog‘liq bo‘lgan zaruriy shartlar bo‘lishi kerak.
ishlab chiqarish hajmining bozorga ta’sir etishi, talabning oshib borishi, xarajatlarni qoplash qobiliyati va boshqalar katta mablag‘ni talab qiladi.
normal ish jarayoni – bozorga moslashish, tovar ishlab chiqaruvchining u yoki bu mahsulot yetishtirishga qodirligi, ishlab chiqarishdagi xavf-xatar va boshqalarga tovar ishlab chiqaruvchi mas’ul hisoblanadi.
Yuqoridan ko‘rinadiki, marketing, eng avvalo, keyingi mahsulotni qayta ishlab chiqaruvchilar (oziq-ovqat va yengil sanoat korxonalari)ga yetkazib beradi. Har xil tovar ishlab chiqaruvchilar faoliyatini gorizontal integratsiya, qayta ishlovchi korxonalar va savdoni esa vertikal integratsiya asosida birlashtiradi. Tovar ishlab chiqaruvchi va qayta ishlovchi korxonalarning birgalikdagi faoliyati (hamkorlik formasi) mezomarketing (mezo-o‘rta, oraliq) bo‘lib, agrar iqtisodiyotda hukmron mavqega ega. Shu bilan birga, sanoatning boshqa sohalarida bu shakl mikromarketing (kichik korxona va tovar ishlab
chiqaruvchi) deb ataladi.
Qishloq xo‘jalik mahsulotlarini, asosan, shahar aholisini iste’mol qilishi ham har xil vositachilar mahsulotni sotish zaruriyatini tug‘diradi. Bu esa tovar ishlab chiqaruvchilar oladigan daromadning kamayishiga olib keladi, chunki mahsulot qiymatining ma’lum qismi vositachilarda qoladi.
Eng muhim sotsial jihatlardan biri, qishloq xo‘jaligida tovar ishlab chiqaruvchilarning bozordagi faoliyatini davlat tomonidan tartibga solib turish va uni sotsial himoya qilishdir. Rejalashtirish iqtisodidan bozor munosabat- lariga o‘tish davrida bozordagi vaziyat sezilarli darajada o‘zgaradi, bu esa har xil qishloq xo‘jalik mahsulotlarining bozordagi holatining o‘zgartirishiga ta’sir etadi.
Agar rejali iqtisodiyotda qishloq xo‘jalik mahsulotlari uchun davlat tayyorlov bahosi amal qilib, mahsulot sifatidan qat’i nazar, qabul qilish kafolati ta’minlangan bo‘lsa, bozor iqtisodiyotida baho talab va taklifga qarab o‘zgarib turadi.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 44-47JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–15_Issue-2_October_2022
46
4.
GUI mavjud emas. Ma'lumotlar bazasiga kirish uchun GUI rejimi
vositalari bozorda moslashuvchan emas.
5.
Zaxira. Zaxira nusxasi ba'zi NoSQL ma'lumotlar bazalari uchun
MongoDB kabi juda zaif nuqtadir. MongoDB-da ma'lumotlarning zaxira nusxasini
doimiy ravishda zaxira qilish uchun hech qanday yondashuv yo'q.
6.
Hujjatning katta hajmi. MongoDB va CouchDB kabi ba'zi ma'lumotlar
bazalari ma'lumotlarini JSON formatida saqlaydi. Bu shuni anglatadiki, hujjatlar juda
katta (BigData, tarmoqning o'tkazish qobiliyati, tezligi) va tavsiflovchi kalit nomlarga
ega bo'lish aslida zarar qiladi, chunki ular hujjatlar hajmini oshiradilar.
SQL va NoSQL o'rtasidagi farqlar
- SQL ma'lumotlar bazasi - bu Relational Database va tuzilgan ma'lumotlar bazasi,
NoSQL - tuzilishga qaraganda ko'proq hujjatlashtirilgan va taqsimlangan ma'lumotlar
bazasi.
- Nisbiy ma'lumotlar bazasi, odatda jadvallar deb nomlanadigan ma'lumotlarni
saqlash uchun satrlar va ustunlar to'plamiga bo'lingan munosabatlarni qat'iyan bajaradi,
ammo hech qanday aloqasi bo'lmagan ma'lumotlar bazasi hujjat yo'naltirilgan yoki
taqsimlangan saqlashga ega bo'lib, hech qanday jadval tuzilishini talab qilmaydi.
- NoSQL ma'lumotlar bazasida hujjat turi yoki tuzilmagan ma'lumotlarning
dinamik sxemasi mavjud, SQL ma'lumotlar bazasida esa oldindan aniqlangan sxemasi
mavjud.
- SQL ma'lumotlar bazalari vertikal ravishda kengaytirilishi mumkin, NoSQL
ma'lumotlar bazalari esa gorizontal ravishda kengaytirilishi mumkin. SQL ma'lumotlar
bazasini uning apparati kuchini kengaytirish orqali o'lchashingiz mumkin. Xuddi
shunday, NoSQL ma'lumotlar bazalari haqida gap ketganda, siz ma'lumotlarning
bazasini serverlar sonini kamaytirish uchun aktivlar fonida kengaytirishingiz mumkin.
- SQL ma'lumotlarni aniqlash uchun tuzilgan so'rovlar tilidan foydalansa ham,
NoSQL UnQL (Strukturalanmagan so'rovlar tili) nomi bilan ham tanilgan hujjatlar
to'plamidan foydalanadi.
- NoSQL ma'lumotlarning ierarxik saqlanishidan foydalanadi va SQL uchun
ma'lumotlar ierarxik saqlanadigan joy yo'q.
- Biz yangi ma'lumotlarni NoSQL-ga oldingi qadamlarni talab qilmasdan
osongina qo'shishimiz mumkin, SQL esa ma'lumotlarni qayta to'ldirish, sxemalarni
o'zgartirish
kabi
ba'zi
o'zgarishlarni
talab
qilishi
mumkin.
- SQL murakkab so'rovlarni qayta ishlash uchun standart interfeysga ega bo'lganligi
sababli, murakkab so'rovlarni hal qilish yaxshi bo'lar edi. Afsuski, bizda NoSQL-da
biron bir standart interfeys yo'q, shuning uchun NoSQL-da murakkab so'rovlarni
bajarish juda qiyin.
|
| |
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS

|
JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONSBog'liq 44-47JOURNAL OF NEW CENTURY INNOVATIONS
http://www.newjournal.org/
Volume–15_Issue-2_October_2022
45
Ko'pgina NoSQL do'konlar mavjudlik, tezlik va qismlarga chidamlilik tarafdori
bo'lgan kelishmovchilikni buzadilar. NoSQL do'konlarining kengroq qabul
qilinishidagi to'siqlar orasida past darajadagi so'rovlar tillaridan foydalanish, standart
interfeyslarning yo'qligi va mavjud relyatsion ma'lumotlar bazasiga oldingi katta
investitsiyalar kiradi. Aksariyat NoSQL do'konlarida haqiqiy ACID (Atomiklik,
Uyg'unlik, Izolyatsiya, Mustahkamlik) tranzaktsiyalari mavjud emas, ammo
MarkLogic, Aerospike, FairCom c-daraxtACE, Google Spanner (texnik jihatdan
NewSQL bazasi bo'lsa h+am), Symas LMDB va OrientDB kabi bir nechta ma'lumotlar
bazasi ularni yaratdi. ularning dizaynida markaziy.
NoSQL-ning afzalliklari va kamchiliklari
MongoDB va Cassandra kabi NoSQL ma'lumotlar bazalari bilan ishlashning
ko'plab afzalliklari mavjud. Asosiy afzalliklari yuqori miqyoslilik va yuqori
imkoniyatlardir.
1. Yuqori miqyosi NoSQL ma'lumotlar bazasi gorizontal kattalashtirish uchun
shardingdan foydalanadi. Ma'lumotni qismlarga ajratish va uni bir nechta mashinalarga
joylashtirish, ma'lumotlarning tartibi saqlanib qolishi uchun. Vertikal masshtablash
mavjud mashinaga ko'proq resurslarni qo'shishni anglatadi, gorizontal masshtablash
esa ma'lumotlarga ishlov berish uchun qo'shimcha mashinalarni qo'shishni anglatadi.
Vertikal o'lchovni amalga oshirish oson emas, lekin gorizontal masshtabni amalga
oshirish oson. Gorizontal masshtabli ma'lumotlar bazalariga misollar MongoDB,
Cassandra va hokazo. NoSQL ko'lamning kengayishi sababli juda katta miqdordagi
ma'lumotlarni boshqarishi mumkin, chunki NoSQL shkalasi o'sib borishi bilan ushbu
ma'lumotlarni samarali ishlashi mumkin.
2. Yuqori imkoniyat NoSQL ma'lumotlar bazalarida avtomatik replikatsiya
xususiyati uni yuqori darajada taqdim etadi, chunki biron bir nosozlik yuz bergan
taqdirda ma'lumotlar avvalgi izchil holatiga qaytariladi.
NoSQLning kamchiliklari: NoSQL quyidagi kamchiliklarga ega:
1.
Tor fokus. NoSQL ma'lumotlar bazasi juda tor markazga ega, chunki u
asosan saqlash uchun mo'ljallangan, ammo u juda kam funksionallikni ta'minlaydi.
Nisbiy ma'lumotlar bazalari NoSQL-ga qaraganda Tranzaktsiyalarni boshqarish
sohasida afzalroq tanlovdir.
2.
Ochiq manba. NoSQL ochiq manbali ma'lumotlar bazasi. Hozircha
NoSQL uchun ishonchli standart mavjud emas. Boshqacha aytganda, ikkita
ma'lumotlar bazasi tizimi teng bo'lmasligi mumkin.
3.
Boshqaruv muammosi. Katta ma'lumotlar vositalarining maqsadi katta
hajmdagi ma'lumotlarni boshqarishni iloji boricha sodda qilishdir. Ammo bu unchalik
oson emas. NoSQL-da ma'lumotlarni boshqarish juda ko'p relyatsion ma'lumotlar
bazasiga qaraganda ancha murakkab. Xususan, NoSQL-ni o'rnatish qiyin kechgani va
har kuni boshqarishni qiyinlashtirishi bilan tanilgan.
|
| |
Respublikasi axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot - bet 52

105
bo’lishidan himoyalaydi. Yong’inni bartaraf etish tizimlari avtomatik va avtomatik
bo’lmagan turlarga ajratiladi. Ushbu tizimlarga
o’to’chirgich (ognetushiyet), suv
purkash tizim
larini misol keltirsa bo’ladi.
Yong’inga qarshi passiv himoya
tizimlari bino bo’ylab yong’inni tarqalishini
oldini olib, yong’inga qarshi eshiklar, oynalar va devorlar himoya chorasi sifatida
qaralib, boshqa biror tizim tomonidan ishga tushirilishni talab etmaydi.
Passiv yong’inga qarshi himoya usuli amaliyotda quyidagi usullar asosida
oshiriladi:
-
yonuvchan materiallardan
minimal foydalanish;
-
binoga yong’inni tarqalishini oldini olish uchun qo’shimcha qavat yoki
xonalarni qurish;
-
binodan foydalanuvchilarni yong’in sodir bo’lganda qilinishi zarur
bo’lgan ishlar bilan tanishtirish;
-
yong’inga aloqador tizimlarni to’g’ri madadlash;
-
yetarli sondagi qo’shimcha chiqish yo’llarining mavjudligi.
Fizik xavfsizlikni nazoratlash: fizik to’siqlar.
Fizik xavfsizlikni ta’minlash
odatda turli fizik to’siqlardan
foydalanib, fizik chegarani umumiy hududdan
taqiqlangan hududga ajratish yo’li bilan tashkilotda ruxsatsiz foydalanishni oldini
oladi. Ushbu to’siqlarni joylashuv o’rniga ko’ra:
tashqi, o’rta
va
ichki
to’siqlarga
ajratish mumkin. Tashqi to’siqlar odatda
g’ov, devor
va boshqalarni o’z ichiga oladi.
O’rta to’siqlardan odatda olamon va insonlarni ruxsatsiz kirishlarini taqiqlash uchun
foydalaniladi. Ichki to’siqlarni
esa eshiklar, derazalar, panjaralar, oynalar, pardalar
va boshqalar tashkil etadi.
Bino ichida foydalaniluvchi fizik to’siqlarning quyidagi turlari mavjud:
-
devorlar/ elektr devorlar/ metal to’siqlar
odatda taqiqlangan
hududlarni, nazoratlanadigan hududlarni va ruxsatsiz kirishdan himoyani
belgilashda foydalaniladi. Fizik to’siqlarni amalga oshirishdan asosiy maqsad:
o
hujumchini bloklash
va ushlab qolish;
o
tashkilot chegarasini belgilash;
o
xavfsiz hududni
tashqi hujumlardan himoyalash;
106
o
transportlarni kirishidan himoyalash;
o
qo’paruvchilik hujumlaridan himoyalash.
-
Download
ta’sirini ikki nuqtayi nazardan ko'rib chiqish mumkun. Bir tomondan

|
ta’sirini ikki nuqtayi nazardan ko'rib chiqish mumkun. Bir tomondanBog'liq Korporativ siyosat pdfta’sirini ikki nuqtayi nazardan ko'rib chiqish mumkun. Bir tomondan,
fond bozori ichki va tashqi moliyaviy resurslami safarbar etishga
yordam berib, xususiylashtirishga ta’sir ko'rsatadi. Bozor indikatorlari
moliya tizimining joriy holatini - bozoming hajmi, likvidlik darajasi,
bo'sh turgan jamg'armalami bir yerga to‘pi ash imkoniyatlarini, ya’ni u
yoki bu korxonalami xususiylashtirish chog'idagi eng muhim omillami
ko'rsatib beradi. Shuningdek, «o'xshashlik bo'yicha sotish usuli»20 fond
bozori
yordamida
o'xshash
korxonalaming
keyinchalik
xususiylashtirishni amalga oshirish uchun mo'ljal vazifasini o'tashi
mumkun bo'lgan muayyan baholash ko'rsatkichlarini, shu jumladan,
miqdor ko'rskatkichlarini ishlab chiqishga yordam beradi. Bundan
tashqari fond bozori ilgari xususiylashtirilgan korxonalar faoliyatini
bozor talablari asosida baholash mexanizmini shakllantirib, o'xshash
korxonalar faoliyatining samaradorligini oshirish usuli sifatida ulami
keyinchalik xususiylashtirish zarurligi haqida qarorlar qabul qilishga
bevosita ta’sir ko'rsatadi.
Ikkinchi tomondan, davlat mulkini xususiylashtirish jarayonining
chuqurJashuvi
bozorda muomalada bo'ladigan aksiyalar sonini
ko'paytiradi,
shu
bilan
fond
bozorining
yanada
rivojlanishi
rag'batlantiriladi.
Uchinchi tomondan fond bozori aksiyadorlik jamiyatlarining (AJ)
qimmatli qog'ozlarini bozorda kotirovka qilish vositasida ulami
кофогайу boshqarish tizimi samarali shakllanishini, ishlashini,
baholanishini va tuzatib borishini ta’minlaydigan mexanizmdir. Shu
bilan birga, qoida tariqasida, ikkilamchi bozor fond bozorining
|
| |
uning huquqlari va majburiyatlariga ajratish maqsadga muvofiqdir

|
uning huquqlari va majburiyatlariga ajratish maqsadga muvofiqdir Pdf ko'rish
|
bet | 170/191 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 6,87 Mb. | | #121679 |
Bog'liq Korporativ siyosat pdfuning huquqlari va majburiyatlariga ajratish maqsadga muvofiqdir.
Buni qonunning
88
-moddasi talablarini amalga oshirish, y a ’ni kuzatuv
kengashi qabul qilgan yoki qabul qilmagan qarorlar oqibatida zarar
etkazilgan
taqdirda
kuzatuv
kengashi
a ’zolarining
javobgarlik
choralarini va javobgarlik me’yorini amalda belgilash, AJ moliyaviy-
xo'jalik faoliyati uchun salbiy oqibatlaming oldini olish, kuzatuv
kengashi
faoliyatining samaradorligini,
uning a’zolarining kasb
mahoratini hamda muayyan vaqt oraligMdagi faoliyat yakunlari bo‘yicha
ularga toManadigan haqning umumiy yigMlish tomonidan belgilanadigan
miqdorlari adekvatligini belgilash zaruriyati talab qiladi.
Vakolatlar ro ‘yxatini ajratishni Qonunda emas, balki AJning ichki
hujjatlarida, y a ’ni uning ustavi va kuzatuv kengashi to'g'risidagi
nizomida amalga oshirish maqsadga mm’ofiqroq bo'ladi. Shu bilan
birga kuzatuv kengashining ichki hujjatlar bilan tasdiqlangan huquq va
majburiyatlari uning Qonunda sanab o‘tilgan vakolatlari ro‘yxatidan
kengroq boMishi
mumkin.
Xususan,
ichki
hujjatlarga kuzatuv
kengashining korporativ nizolami bartaraf etish, xatarlami boshqarish
tizimlarini yaratish (shu jumladan, ichki tartib-taomillami tasdiqlash),
bunday tartib-taomillarga rioya etilisliini, ulaming samaradorligini tahlil
qilishni va takomillashtirishni ta’minlash hamda boshqa vakolatlar
kiritilishi mumkin.
0 ‘zbekistondagi
ko‘pgina
AJlar
ichki
hujjatlami
xo‘jalik
yuritishning mahalliy sharoitlariga moslashtirilgan xaiqaro standartlarga
muvofiq tayyorlay oladigan yuqori malakali mutaxassislarga ega emas.
Bunday mutaxassislar ixtisoslashtirilgan konsalting kompaniyalarida,
ayniqsa, respublika viloyatlarida joylashgan kompaniyalarda ham kam.
Shu sababli korxonalaming ichki hujjatlari ko‘pincha davlat organlari
tomonidan tasdiqlangan namunaviy hujjatlaming Qoidalarini boshdan-
oyoq takrorlaydi.
Shu munosabat bilan 0 ‘zbekistan Respublikasi Davlat mulki
qo'm itasi boshqa manfaatdor tashkilotlar bilan birga AJ kuzatuv
|
| |
Ко ‘pgina AJlarda kuzatuv kengashi a ’zolariga ovoz berishni

Ular ishonchnoma asosida aksiyadorlar (banklarga o 'z aksiyalami
saqlab qo'yish uchun topshirgan aksiyadorlar) nomidan umumiy
yigMlishlarda qatnashadilar. Shu bilan birga banklar murojaat qilgan
aksiyadorlarni umumiy yig'ilish kun tartibiga kiritilayotgan masalalar
haqida, shuningdek, u yoki bu masalalar bo‘yicha qanday ovoz berish
haqida oldindan xabardor qiladilar.
Ko‘p sonli minoritar aksiyadorlar nomidan ishonchnoma asosida
umumlashtirilgan ovoz berish bozor iqtisodiyoti rivojlangan boshqa
mamlakatlarda ham (AQSh, Fransiya, Italiya va boshqalar) keng
tarqalgan.
Aksiyadorlar
umumiy yigMlishida
o‘z
manfaatlarini
ifodalashni kimga ishonib topshirishni (boshqaruvchi kompaniyaga,
investitsiya fondiga va shu kabilarga) aksiyadorlaming o‘zlari hal
qiladilar.
Konsolidatsiyalangan ovoz berish mexanizmidan ma’lum darajada
O ‘zbekistonda ham foydalanilmoqda. Yirik korxonalar bo‘linmalarining
xodimlari umumiy yig‘ilishga o 'z vakilini yuboradi. Biroq mehnat
jamoasi a’zolari ovozlaming ulushi kichkina bo‘lib, jami
10
foizdan
oshmasligi, umumiy yig‘ilishga korxonaning ijro etuvchi organiga
qaram boMgan xodimlami vakil qilib yuborish, ular o‘z huquq va
majburiyatlarini yaxshi bilmasligi - ulaming ovoz berish natijalariga
ta’sir koMsatishiga imkon bennayotir.
Shu munosabat bilan chet el tajribasini umumlashtirish asosida
Hozirda korporativ siyosat sifati uning reyting bahosi bilan

|
Hozirda korporativ siyosat sifati uning reyting bahosi bilanBog'liq Korporativ siyosat pdfHozirda korporativ siyosat sifati uning reyting bahosi bilan
ifodalanadi (IV bobda batafsil keltirilgan). Korporativ siyosat reytingi
kompleks (integral) ko‘rsatkich bo'lib, o‘z ichiga kompaniyada
korporativ siyosat yuritilishining turli qirralari (komponentlari) sifatini
ifodalovchi
ko'rsatkichlar
majmuasidan
shaklianadi.
Bu
komponentalarga quyidagilar kiradi: mulk tuzilmasi, moliyaviy
manfaatdor shaxslar bilan munosabatlar, moliyaviy shafFoflik va
informatsiyani ochib berilishi.
Korporativ siyosat reytingi (ya’ni sifati) orqali uni omil sifatida
(ya’ni uning rolini iqtisodiyot, mulkchilik tizimi va umuman bozor
rivojiga ta’sir etishi bilan bog'liq holat sifatida) hamda iqtisodiyot,
mulkchilik tizimi va boshqalar kabi sabablami tashqi omiilar sifatida
korporativ siyosat reytingiga (sifatiga) ta’sirini ko'rish mumkinligi
barcha uchun ma’lum. Ushbuni kitobning keyingi keltirilgan boblarida
ko'rish mumkin.
Кофогайу siyosatning o'tish davrini boshidan kechirayotgan
mamlakatlar iqtisodiyoti va mulkchilik tizimi rivojidagi rolining va
ulaming bozor iqtisodiyoti va mulkchilik tizimi rivojini kompaniyalar
кофогаПу siyosati uchun muhim ahamiyatga ega bo'lib kelishi quyidagi
umumjahon tamoyillar bilan bog'liq:
1.
Dunyoda investitsiyaviy faollikning o'sishi. XX asming 50-
yillaridan boshlab 1990-yillargacha institutsiyaviy (pensiya, sug'urta
fondlari) va jamoaviy (ulushli
va boshqa invsetitsiya fondlari)
investorlaming aksiyadorlik sarmoyasidagi ulushi 53 foizni tashkil qildi.
1955 yildan 1980 yilgacha u 23 foizgacha o‘sdi. 2000-yil boshiga kelib
esa 60 foizdan oshib ketdi. Shu bilan birga portfel investitsiyalar
|
| |
ishonchnoma - Toshkent moliya instituti huzuridagi moliya-bank xodimlarining malakasini oshirish va ularni qayta tayyorlash

Qonunga muvofiq kuzatuv kengashi
AJ faoliyatiga umumiy
rahbarlikni amalga oshiradi, umumiy yig‘ilishining mutlaq vakolatiga
kiradigan m asalalami hal qilish bundan mustasno.
1-qo ‘shimcha. Kuzatuv kengashi vakolatiga kiradigan fm k siya la r
ro ‘yxati
Kuzatuv kengashining funksiyalari quyidagilardan iborat: AJ
faoliyatining ustuvor y o ‘nalishlarini belgilash; Qonun 72-moddasining
11
qismida nazarda tutilgan hollardan tashqari aksiyadorlaming yillik va
navbatdan tashqari umumiy yigMlishlarini chaqirish;
aksiyadorlar
umumiy yigMlish kun tartibini tayyorlash; umumiy yigMlishda
qatnashish huquqiga ega boMgan aksiyadorlaming ro‘yxatini tuzish
sanasini belgilash; aksiyadorlam ing umumiy yigMlishi hal qiluviga
Qonunning 65-moddasi birinchi qismi 2 va 12-xatboshi!arida nazarda
tutilgan
masalalami kiritish; aksiyalaming nominal bahosini oshirish
yoki eMon qilingan aksiyalar soni va turlari doirasida qo'shim cha
aksiyalar joylashtirish yoMi bilan jam iyatning ustav fondini ko'paytirish,
basharti jam iyat ustaviga yoki aksiyadorlar umumiy yigMlishining
qaroriga muvofiq unga shunday huquq berilgan boMsa; agar jam iyatning
ustavi boshqacha tartib nazarda tutilgan boMmasa, obligatsiyalar va
qimmatli qog‘ozlami joylashtirish; mol-mulkning
bozor qiymatini
belgilash; Qonunda nazarda tutilgan hollarda, agar ustavga yoki
aksiyadorlar umumiy yigMlishining qaroriga muvofiq unga shunday
huquq berilgan boMsa, jam iyat joylashtirgan aksiyalar, obligatsiyalar va
boshqa qimmatli qog'ozlam i
sotib olish; agar jam iyat ustav
uning
vakolatiga berilgan boMsa yoki aksiyadorlar umumiy yigMlishi
tomonidan bunday masalani hal qilish unga topshirilgan boMsa,
jam iyatning yillik biznes-rejasini tasdiqlash; agar ustavda uning
vakolatiga kiritilgan boMsa, ijro etuvchi
organga toManadigan haq va
tovon pullarining miqdorini belgilash, shuningdek, AJ faoliyati bilan
bogMiq boshqa masalalami hal qilish.
1.
Sanab oMilgan masalalami kuzatuv kengashining vakolatiga
kiritish unga bu masalalami hal qilish huquqi berilishini bildiradi. Ayni
vaqtda tahlil ushbu masaJalardan bir qanchasini (aksiyadorlar umumiy
yigMlishini chaqirish, toManadigan dividendlar
miqdori yuzasidan
tavsiyalar berish va boshqalar) hal qilish korporativ boshqamv
sohasidagi xaiqaro nazariya va amaliyotda ushbu korporativ boshqamv
organning huquqigina
emas,
balki
majburiyati ham ekanligini
koMsatmoqda.