Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 491/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.451
shifrni 7 soatda, 10 million dollarga – 20 daqiqada, 100 million dollarga – 2 daqiqada ochib beradi.
AQSh Milliy xavfsizlik agentligida shunday kompyuter mavjud.
Axborotni shifrlashning yangi usuli - Clipper texnologiyasi AQSh Milliy Xavfsizlik Agentligi
tomonidan telefonlarni eshitishdan himoya qilish uchun ishlab chiqilgan.
Ma'lumotlarni himoya qilish uchun bu usul Capston deb ataladi. Usul ikkita kalit - sekundiga 1
gigabitgacha bo'lgan tezlikda ma'lumotlarni shifrlashni ta'minlaydigan mikrochiplar printsipiga
asoslanadi. Foydalanuvchilar kalitlarni davlat idoralari yoki xususiy kompaniyalar tomonidan
boshqariladigan ikkita nuqtada olishadi. Kalit tizimi ikkita integral mikrosxemalar "Clipper chip" va
"Capston chip" va SKIPJACK shifrlash algoritmidan iborat. Shifrlash algoritmi 32 ta o'tishda 80 belgili
kalit yordamida ma'lumotlarning belgilar bloklarini shifrlaydi. Bu DES algoritmidan 16 million marta
kuchliroq va faqat bir necha o'n yilliklar ichida 100 million dollarlik kompyuterlar shifrni ochishga
qodir bo'ladi, deb ishoniladi.
2 daqiqada ma'lumot. Internet uchun SKIP (Internet Protocol uchun oddiy kalitlarni
boshqarish) maxsus shifrlash protokoli ishlab chiqilgan bo'lib, u axborot oqimlarining shifrlanishini
nazorat qiladi.
Shuni ta'kidlash kerakki, hozirgi vaqtda AQSh federal organlari SKIP protokolini eksport qilishni
taqiqlaydi, shuning uchun ko'plab mamlakatlarda uning analogini yaratishga urinishlar qilinmoqda.
PGP (Pretty Good Privacy) kriptografik dasturi 1991 yilda amerikalik dasturchi F. Zimmermann
tomonidan elektron pochta xabarlarini shifrlash uchun ishlab chiqilgan. PGP Internetga kirish uchun
bepul va har qanday kompyuterga o'rnatilishi mumkin. PGP dasturining ishlash printsipi ikkita asosiy
dasturdan foydalanishga asoslangan: biri jo'natuvchi uchun, ikkinchisi esa qabul qiluvchi uchun. Kalit
dasturlar parollar bilan emas, balki parol bilan himoyalangan. Xabarni faqat ikkita kalit yordamida
hal qilish mumkin. PGP dasturi murakkab matematik algoritmdan foydalanadi, bu ikkita kalitdan
foydalanish printsipi bilan birgalikda shifrni ochishni deyarli imkonsiz qiladi. PGP dasturlarining
paydo bo'lishi AQSh huquqni muhofaza qilish doiralarida janjal keltirib chiqardi, chunki ular
ma'lumotni nazorat qilish qobiliyatidan mahrum.
E'tibor bering, kriptografik algoritmlar elektron raqamli imzolarni himoya qilish uchun keng
qo'llaniladi.
Kriptografik usullar haqida ko'proq ma'lumot olish uchun www.cripto.com yoki
www.confident.ru saytiga tashrif buyuring
Tartibga solish - bu himoyalangan ma'lumotlarni avtomatlashtirilgan qayta ishlash, saqlash va
uzatish uchun shunday shart-sharoitlarni yaratadigan axborotni himoya qilish usuli bo'lib, unga ko'ra
ruxsat etilmagan ma'lumotlarni saqlash imkoniyati mavjud.
unga kirish imkoni minimal darajaga tushiriladi.
Majburlash - bu ma'lumotlarni himoya qilish usuli bo'lib, unda foydalanuvchilar va tarmoq
ma'murlari himoyalangan ma'lumotlarni qayta ishlash, uzatish va ulardan foydalanish qoidalariga
rioya qilishga majbur bo'ladilar.
moddiy, ma'muriy yoki jinoiy javobgarlik tahdidi.
Motivatsiya - foydalanuvchilarni va tarmoq ma'murlarini belgilangan axloqiy va axloqiy
me'yorlarni buzmaslikka undaydigan himoya usuli.
Axborot xavfsizligi vositalari quyidagilarga bo'linadi:
· texnik vositalar
· dasturiy ta'minot
· tashkiliy vositalar
· axloqiy va axloqiy
· qonun chiqaruvchi.
|
| |