Sarja o’rilish - «yengil sanoati texnologiyasi»

|
«yengil sanoati texnologiyasi»
|
bet | 8/27 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 1,7 Mb. | | #156593 |
Bog'liq Yengil sanoat TikuvchilikSarja o’rilish. Sarja o’rilishli gazlamalarning o’ziga xos tomoni shundaki, gazlama ustida diagonal bo’yicha ketgan yo’llar bo’ladi (sarja, kashemir, shotlanka va h.k.) Sarja gazlamalarning o’ngida, odatda, yo’llar chapdan o’ngga qarab pastdan yuqoriga, ba’zi hollarda yesa o’ngdan chapga qarab ketadi.
Sarja o’rishlarining xususiyatlari: 1) rapportda yeng kam iplar soni uchta bo’ladi, har gal arqoq ip tashlanganda to’kuv naqshi bir ipga suriladi. Sarja o’rilishlar kasr bilan belgilanadi: suratga har qaysi rapport qatoridagi tanda yopilishlar soni, maxrajga arqoq yopilishlar soni ko’rsatiladi. Sarja o’rilishi 14-rasmda ko’rsatilgan. Sarjaning tanda bo’yicha rapporti arqoq bo’yicha rapportiga, hamda surat va maxrajdagi raqamlar yig’indisiga teng. Agar sarjaning o’ngida tanda iplari ko’p bo’lsa, bunday o’rilish tandali sarja o’rilish deyiladi (2/1, 3/1, 4/1). Agar sarjaning o’ngida arqoq iplari ko’p bo’lsa, arqoqli sarja o’rilishi deyiladi (1/2, 1/3, 1/4).
14-rasm. Sarja o’rilishi.
a) sarja 1/2 b) sarja 2/1
Sarja rapportidagi iplar soniga hamda tanda va arqoqning zichligiga qarab, sarja o’rilishdagi yo’llarning qiyalik burchagi har xil bo’lishi mumkin. Agar tanda va arqoq iplarining zichligi va yo’g’onligi bir xil bo’lsa sarja yo’llarining qiyaligi 450ni tashkil yetadi. Sarja o’rilishli gazlamalar elastik, mayin, lekin polotno o’rilishli gazlamalarga qaraganda mustahkamligi pastroq bo’ladi, chunki sarja o’rilishdagi yopilishlar polotno o’rilishdagiga qaraganda cho’ziqroqdir. Sarja o’rilishda siyrakroq to’qilgan gazlamalar diagonali bo’yicha cho’ziluvchan bo’ladi.
Satin va atlas o’rilish. Satin va atlas o’rilishli gazlamalarning o’ngida cho’ziq yopilishlar mavjud bo’lib, shu sababli gazlamaning o’ngi, odatda silliq va tovlanuvchi bo’ladi. Satinning o’ngida arqoq iplari, atlasning o’ngida yesa tanda iplari ko’p chiqadi. Satin va atlas o’rilishlar rapportida kamida beshta ip ishtirok lozim. Satin va atlas o’rilishlari 15-rasmda ko’rsatilgan.
Satin o’rilishda (5.1-rasm) har qaysi tanda ipi rapportda faqat bir marta gazlama o’ngiga chiqadi, keyin to’rtta arqoq ipi tagiga o’tadi.
Keng tarqalgan paxta gazlama-satin ham atlas o’rilishda to’qiladi. Satin o’rilishda arqoq yopilishlar cho’ziqroq bo’lgani uchun juda zich gazlamalar to’qishga imkoniyat tug’diradi.
Atlas o’rilish satin o’rilishda (5.2-rasm) o’xshaydi, ammo besh ipli atlas o’rilishda rapportdagi har qaysi tanda ip to’rtta arqoq ipni yopadi va bitta arqoq ip tagidan o’tadi. Atlas o’rilishli gazlamalarning o’ngi tanda iplaridan iborat bo’ladi.
7
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
7
|
|
|
|
|
|
|
|
6
|
|
|
|
|
|
|
|
5
|
|
|
|
|
|
|
|
4
|
|
|
|
|
|
|
|
3
|
|
|
|
|
|
|
|
2
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
|
|
|
|
|
|
|
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
Satin 7/3 Atlas 7/2
Rn = Ra =7; Z=3 Rt = Ra =7; Z=2
6.2-rasm. Satin va atlas o’rilishlari.
Ko’pgina astarlik shoyi va yarim shoyi gazlamalar atlas o’rilishda to’qiladi.
Satin va atlas o’rilishda to’qilgan gazlamalar ishqalanishga chidamli bo’ladi. Bunday o’rilishda to’qilgan gazlamalarning kamchiligi, ularning sitiluvchanligi bo’lib, taxlanganda va tikkanda sirpanib ketaveradi.
Mayda gulli o’rilishlar. Mayda gulli o’rilishlar guruhi ikki qismga bo’linadi: oddiy o’rilishlarni o’zgartirish va murakkablashtirish yo’li bilan hosil qilingan hosila o’rilishlar va oddiy o’rilishlarni almashtirish, aralashtirish yo’li bilan hosil qilingan aralash o’rilishlar. Mayda gulli o’rilishlarda tanda bo’yicha rapport har xil bo’lishi mumkin. Ular ana shu xossalari bilan oddiy o’rilishlardan farq qiladi.
Bu o’rilishlarga reps, ko’ndalang reps, bo’ylama reps, rogojka, kuchaytirilgan sarja, murakkab sarja, aralash o’rilish va krep o’rilishlar kiradi.
Murakkab o’rilishlar. Murakkab o’rilishlar ikki yoki undan ortiq iplar tizimidan hosil bo’ladi. Murakkab o’rilishlar jumlasiga: ikki yuzali, ikki qatlamli, tukli pike, xalqali va o’ramli o’rilishlar kiradi.
Yirik gulli o’rilish. Yirik gulli o’rilishlar maxsus to’quv stanoklarida hosil qilinadi. Yirik gulli o’rilishlarda hosil bo’ladigan naqshning o’lchamlari va shakli turli-tuman bo’lishi mumkin. Turli gazlamalar, gilamlar, rasmlar, choyshab, dasturxon va h.q.lar yirik gulli o’rilishda to’qiladi.
Yirik gulli o’rilishlar oddiy va murakkab o’rilishlarga bo’linadi.
Gazlamalarning o’rilishini tahlil yetish uslubi. Birinchi navbatda olingan gazlama namunasining yuza ko’rinishi aniqlab olinadi. Ba’zi gazlamalarning o’ngi va teskari bir xil bo’lganligi sababli, ajratish qiyinroq bo’ladi. Keyin, o’rilishini osonroq bilishimiz uchun tanda va arqoq iplarining yo’nalishini tekshirib olishimiz kerak.
To’qimachilik gazlamalaridan olingan namunaning o’rilishini aniqlash uchun to’quvchilik lupasidan (5.3-rasm) va ignalardan foydalaniladi.
5.3-rasm. To’quvchilik lupasi.
Buning uchun, namuna bo’lakchasi lupaning o’rtasiga qo’yilib, yuqoridan o’rilishi tekshiriladi va iplarning o’rilish rapporti chizib olinadi. Qog’oz katagiga gazlama namunasining o’rilishini chizish vaqtida tanda yopilishida qora bilan, arqoq yopilishida bo’lsa oqligicha qoldiriladi.
|
| |