Katta xajmdagi ma’lumotlar (Big Data) qayta ishlash texnologiyalari

|
Katta xajmdagi ma’lumotlar (Big Data) qayta ishlash texnologiyalari
|
bet | 19/99 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 345,85 Kb. | | #99940 |
Bog'liq Iqtisodiyotda axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining ahamiya-fayllar.org27.Katta xajmdagi ma’lumotlar (Big Data) qayta ishlash texnologiyalari
Katta hajmli ma’lumotlar (big data) Yangi texnologiyalar, qurilmalar va aloqa vositalarining tezkor rivojlanishi, ijtimoiy tarmoqlarning keng miqyosda yoyilishi ta’sirida insoniyat tarafidan ishlab chiqilayotgan ma’lumotlar miqdori keskin tarzda oshib bormoqda. Insoniyat yaralgan vaqtdan 2003-yilgacha to‘plangan ma’lumotlar 5 milliard gigabayt miqdoriga teng deb hisoblanadi va bu ma’lumotlar diskka yozilgan holatda butun bir futbol maydonini egallashi mumkin bo‘ladi.Ushbu miqdordagi ma’lumotlar 2011-yilda har ikki kunda yaratilgan bo‘lsa, 2013-yilga kelib, insoniyat tomonidan 5 milliard gigabayt ma’lumot har 10 daqiqada yaratilmoqda. Bu o‘z navbatida, fanda yangi atama — katta hajmli ma’lumotlar (Big Data) tushunchasining yaralishiga sabab bo‘ldi. Bu turdagi katta hajmli ma’lumotlar bilan ishlashda, hozirda yangidan-yangi algoritm va texnologiyalar ishlab chiqilmoqda va amaliyotda keng qo‘llanilmoqda. Atrofimizdagi milliardlab to‘planib qolgan ma’lumotlarni yig‘ish, qayta ishlash va ulardan samarali foydalanish orqali ma’lum holat yoki obyekt to‘g‘risida tarixiy, joriy va kelajak vaqt uchun muhim bo‘lgan bilimlarga ega bo‘lishimiz mumkin. Buning uchun dastlab, ushbu ma’lumotlarning manbasini aniqlash muhim amallardan biri hisoblanadi. «Katta hajmli ma’lumotlar» tushunchasi katta o‘lchamdagi ishlarni bajara oladigan operatorlarga nisbatan ishlatiladi. Bu asrlar davomida o‘rnatilgan tartibni o‘zgartirib yuboradi va bizning fundamental bilimlarimizni, qaror qabul qilishni shubha ostiga qo‘yadi. Haqiqiy evolyutsiya bu ma’lumotlarni chiqarib beradigan kompyuterlarda emas, balki, ma’lumotlarning o‘zlarida va biz ularni to‘g‘ri qo‘llay olishimizdadir. Google bir kunda bir petabaytdan ortiq ma’lumotlarni qayta ishlaydi. Ushbu ko‘rsatkich AQSH kongressi kutubxonasida nashr qilinadigan materiallardan 100 barobar ko‘proq. Atiga 10 yil avval mavjud bo‘lmagan kompaniya — Facebook, soatiga 10 milliondan ortiq yangi rasmlar joylanishi bilan faxrlanishi mumkin. 800 millionta Googlening YouTube xizmati foydalanuvchilari oyiga har soniyada bir soatdan ko‘p videolar joylashtiradi.Bizni o‘rab turgan ma’lumotlar haqiqiy hajmining jadalligini, o‘sishini hisoblashni ko‘p odamlar baholashga harakat qilishgan. Har xil narsalarni hisoblashgani uchun, ular har xil muvaffaqqiyatlarga erishishdi. Eng to‘liq tadqiqotni Annenberg nomidagi Janubiy Kaliforniya universiteti qoshidagi kommunikatsiyaga ixtisoslashgan maktabdan Martin Gilbert olib bordi. U hamma ishlab chiqilgan, saqlangan, yuborilgan narsalarni hisoblashga harakat qildi. Bu faqat kitoblar, rasmlar, elektron xatlar, raqamli musiqa va videolar emas, balki video o‘yinlar, qo‘ng‘iroqlar va avtomobil navigatsion tizimlari hamdir. Undan tashqari u ommaviy axborot vositalari, televideniya va radioning auditoriya kattaliklarini ham hisobga olgan. Uning hisoblariga ko‘ra, 2007-yilda qariyb, 2,25 zettabayt ma’lumot yuborilgan va saqlangan. Bu ko‘rsatkich 20 yil avvalgisidan (435 ekzabayt) 5 barobar ko‘proq.
|
| |