nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Insonparvarlik va shaxsiy pedagogika g'oyalari

|
Insonparvarlik va shaxsiy pedagogika g'oyalari
|
bet | 3/6 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 24,22 Kb. | | #133056 |
Bog'liq Amonashvili Shalva Aleksandrovichning shaxsiy-insonparvarlik yon-fayllar.orgInsonparvarlik va shaxsiy pedagogika g'oyalari
Gumanitar-shaxsiy pedagogika shaxs tarbiyasini uning ma’naviy-axloqiy salohiyatini rivojlantirish orqali birinchi o‘ringa qo‘yadi; bolada olijanoblik xislatlari va fazilatlarini ochish va yaratishga hissa qo'shish. Olijanob shaxsni tarbiyalash insonparvar shaxsiy tarbiya jarayonining yetakchi maqsadidir.
Gumanitar-shaxsiy pedagogika klassik falsafa va pedagogikaning bola yer hayotidagi hodisa ekanligi, u o'z hayotiy missiyasining tashuvchisi va ruhiy eng yuqori energiya bilan ta'minlanganligi haqidagi g'oyalarini qabul qiladi.
Insoniy shaxsiy ta'lim jarayoni bolaning tabiatining yaxlitligini, uning harakatlantiruvchi kuchlarini tushunishga asoslanadi, zamonaviy psixologiya tomonidan ochib berilgan va ilmiy asoslangan va biz tomonidan o'z-o'zidan paydo bo'ladigan intilishlar, bolaning shaxsiyatining rivojlanishga, o'sishga bo'lgan intilishlari sifatida belgilanadi. yuqoriga va erkinlik.
Maqsadli yo'nalishlar:
Bolaning shaxsiy fazilatlarini ochib, uning olijanob shaxsini shakllantirish, kamol toptirish va tarbiyalashga hissa qo‘shish.
Bolaning qalbi va qalbini tozalash.
Bolaning kognitiv kuchlarini rivojlantirish va shakllantirish.
Kengaytirilgan va chuqur bilim va ko'nikmalarni olish uchun shart-sharoitlarni ta'minlash.
Ta'limning ideali o'z-o'zini tarbiyalashdir.
Kontseptual qoidalar:
Shaxsiy barcha qoidalar hamkorlikdagi pedagogik yondashuv.
Bola hodisa sifatida hayotiy missiyani bajaradi u xizmat qilishi kerak.
Bola eng oliy ijoddir Tabiat va makon va ularning xususiyatlari - kuch va cheksizlik.
Bolaning yaxlit psixikasi uchta ehtirosni o'z ichiga oladi: rivojlanish, o'sish va erkinlik uchun ishtiyoq.
Tarkibning xususiyatlari:
Eng muhim ko'nikmalar va qobiliyatlar va ularga tegishli fanlar yoki darslar:
kognitiv o'qish;
yozish va nutq faoliyati;
lingvistik qobiliyat;
matematik tasavvur;
yuqori matematik tushunchalarni tushunish;
go'zallikni tushunish;
tadbirlarni rejalashtirish;
jasorat va chidamlilik;
aloqa;
chet tilidagi nutq;
shaxmat;
ruhiy hayot;
yuksak ma’naviyat va qadriyatlarni anglash;
atrofdagi hamma narsaning go'zalligini tushunish.
Texnikaning xususiyatlari:
Sanab o'tilgan bilim va ko'nikmalar texnika va uslubiy texnikaning maxsus mazmuni yordamida shakllantiriladi, jumladan:
- insonparvarlik: bolalarga muhabbat san'ati, bolalar baxti, tanlash erkinligi, o'rganish quvonchi;
- Individual yondashuv: shaxsni o'rganish, qobiliyatlarni rivojlantirish, o'z-o'zini chuqurlashtirish, muvaffaqiyat pedagogikasi;
- aloqa maxorati: o'zaro qonun, oshkoralik, uning ulug'vorligi - savol, romantik muhit;
- oilaviy pedagogika zahiralari: ota-onalarning shanba kunlari, gerontologiya, ota-onalarga sig'inish;
- o'quv faoliyati: kvazi o'qish va yozma yozish, o'qish va yozish jarayonlarini moddiylashtirish usullari, bolalarning adabiy ijodiyoti.
|
| |
A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot instituti

A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot instituti
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot instituti
|
A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot instituti

A. AVLONIY NOMIDAGI XALQ TA’LIMI MUAMMOLARINI
O‘RGANISH VA ISTIQBOLLARINI BELGILASH ILMIY-
TADQIQOT INSTITUTI
“Uzluksiz kasbiy rivojlantirish – 2022” loyihasi
“FANDAGI YANGILIKLAR, FANNI O‘QITISHNING DOLZARB
MASALALARI” MODULI BO‘YICHA
“
IQTISODIYOTDA ZAMONAVIY KASBLAR TANLOVI
”
o‘quv kursining
“MENEJER KASBIGA YO‘NALTIRISH”
mavzusidan ma’ruza matni
Ma’ruzachi: Shomuradov Toxir
Toshkent 2022
2-MAVZU. MENEJER KASBIGA YO‘NALTIRISH
1.
Menejer faoliyatining tavsifi va rivojlanish evolyutsiyasi
Ilmiy
tadqiqotlar
shuni
ko‘rsatadiki,
menejmentning paydo bo‘lishi va rivojlanishi tarixi
miloddan avvalgi davrlarga borib taqaladi va
bugungi kunda ham rivojlanishda davom etmoqda.
Ushbu faoliyatning rivojlanish bosqichlari vaqt
jadvaliga ko‘ra quyidagi guruhlarga ajratilgan:
• I. Qadimgi davr.
• II. Sanoat davri.
• III. Tizimlashtirish davri.
Shuningdek, bir nechta boshqaruv maktablari turli tushunchalar bilan ajralib
turadi: ilmiy; klassik; insoniy munosabatlar; xulq-atvor fanlari; boshqaruv fanlari
1
.
Menejmentning asosiy rivojlanish tarixi miloddan avvalgi IX-asrdan XVIII
asrni o‘z ichiga oladi. Boshqaruvning eng oddiy shakllari ibtidoiy jamiyatda paydo
bo‘lgan, keyin hokimiyatni aniq odamlar emas, balki urug‘ning barcha a’zolari
yaratgan. Yigʻish va ovchilikdan ishlab chiqarishga oʻtish menejmentning
tugʻilishining boshlanishi edi. Qadimgi Misrda jamiyatning tuzilishi birinchi
boshqaruv tizimini shakllantirgan. Turli qadimgi yunon mutafakkirlari menejment
tushunchasi va maqsadlarini o‘ziga xos tarzda tushunishgan: Sokrat eng muhimi,
to‘g‘ri joyda, berilgan vazifalarni bajaradigan to‘g‘ri odam deb hisoblagan bo‘lsa,
Platon menejment jamiyat hayotini ta'minlashning asosiy elementi ekanligini
ta'kidlaydi. Aristotel qul boshqaruvchisiga ehtiyoj bor deb hisoblab, unga ko‘ra,
qullarning egalari o‘zlarini ko‘proq kerakli ishlarga bag‘ishlashlari mumkin.
Qadimgi Rimda ular bajarilgan ishlar majburiy ravishda kuzatilib, natijalar
solishtirilgan va rejani bajarmaslik sabablari aniqlangan.
Sanoat davri. Bu bosqichda aniq boshqaruv tizimi shakllandi. Bu qo‘l
mehnatini mashina mehnatiga almashtirish tufayli yuzaga keldi.
•
1
https://sladkiyopt.ru/uz/idei/6-menedzhment-istoriya-vozniknoveniya-i-razvitiya-istoriya-menedzhmenta-
ego-osnovnye.html
|
Optik analiz usullari. Atom-fluoressent analiz metodi

|
Optik analiz usullari. Atom-fluoressent analiz metodi
|
Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 17,23 Kb. | | #247749 |
Bog'liq analitika yakuniy
Optik analiz usullari.
Atom-fluoressent analiz metodi.
Konduktometrik analiz usuli. Kuchli va kuchsiz kislota aralashmasini miqdorini aniqlash
Fotometrik analiz metodi. Mohiyati, ishlatilish sohalari, optimal sharoitlarni tanlash.
Atom-emission analiz usuli. Qo’zg’atuvchi manbalar.
Xromatografik analiz usullari, tasnifi
Elektromagnit nur yutilishining asosiy qonunlari, Buger-Lambert-Ber qonuni.
Amperometriya.
Gaz va gaz-suyuqlik xromatografiyasi
Mass-spektrometriya usuli.
Elektrokimyoviy analiz metodlarining sinflanishi. Potensiometriya metodi.
Xromatografik analiz usullarida sifat va miqdoriy tahlil qilish.
Spektrofotometriya. Spektrofotometr tuzilishi va ishlash prinsipi.
Atom-absorbsion analiz usuli. Atomizatorlar.
Inversion-voltamperometrik analiz usuli
Spektrofotometrik tahlil usulida optimal sharoitlarni tanlash.
Voltampermetrik analiz metodi, mohiyati, konkret ob’ektlar analizini keltiring.
Ion almashinish xromatografiyasi.
Lyuminessent tahlil mohiyati, xemilyuminessent analiz.
Yupqa qavat xromatografiyasi.
Ekslyuzion xromatografiya.
Atom-absorbsion analiz usuli. Yoritish manbalari.
Potensiometrik analiz usulida ishlatiladigan elektrodlar.
Polyarografik analiz metodi. Aralashmadagi metallarni sifat va miqdoriy aniqlash.
Lyuminessent tahlil mohiyati, Kasha va Levshin qoidasi, Stoks-Lommel qonuni.
Konduktometrik analiz usullari, mohiyati, ishlatilish sohalari.
Fotometrik analiz metodi. Optik zichlik, Buger-Ber-Lambert qonuni, asosiy qonundan chetlanishning sabablari
Spektrofotometriya. Yutilishning molyar koeffisiyenti.
Molekulyar lyuminessensiyaning asosiy qonunlari.
Fotometrik analiz metodi. Fotometrik titrlash.
Elektromagnit nur yutilishining asosiy qonunlari va qonundan chetlanishning sabablari.
Potensiometrik analiz metodlari, bevosita potensiometriya.
Atom-emission analiz usuli. Sifat va miqdoriy tahlil qilish.
Qo‘zg‘algan molekuladagi elektron o‘tishlar, lyuminessensiyaning turlari
|
| |
Afzalliklari - O’zbekistonda davlat-xususiy sherikligining rivojlantirish muammolari va istiqbollari

O’zbekistonda davlat-xususiy sherikligining rivojlantirish muammolari va istiqbollari
o-zbekistonda-davlat-xususiy-sherikligining-rivojlantirish-muammolari-va-istiqbollari
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa O’zbekistonda davlat-xususiy sherikligining rivojlantirish muammolari va istiqbollari
|
Fikr-mulohazalarni tinglash - A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash...

|
A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy- tadqiqot institutiBog'liq 7hPJs0Gp9UQh5JBE8tQjpNZOXt6SubwbQl2yYFVfFikr-mulohazalarni tinglash: qo‘l ostidagilar bilan doimiy aloqada bo‘ling,
muloqotni muntazam yo‘lga qo‘ying: bu sizga ishlab chiqarish masalalaridan
doimo xabardor bo‘lishga yordam beradi. Kompaniyaning eng periferik
xodimlariga (shu jumladan farroshlar va qo‘riqchilar) o‘zaro munosabatda bo‘lish
va o‘z g‘oyalarini yetkazish qobiliyati xodimlarning o‘z maqsad va vazifalarini
tushunishlarini ta’minlaydi.
Ta’sir qilish mahorati va texnikasini
yaxshilash: samarali rahbar - bu majburlay
oladigan emas, balki qo‘l ostidagilarni kompaniya
manfaati uchun ishlash ular uchun foydali
ekanligiga ishontira oladigan kishi.
Rejalashtirish: strategiyalarni yaratish bosqichida ishlab chiqish qobiliyati
rahbar uchun zarur bo‘lgan sifatdir. Rejalashtirishda, loyihalaringizni xodimlar
bilan muhokama qilishni unutmang - bu sizning ishingizni osonlashtiradi va shu
bilan birga, sizning qo‘l ostidagilaringizni kompaniya ishlari bilan qiziqtiradi.
Ogohlik: yaxshi menejer har doim tashkilotda nima sodir bo‘layotganini,
uning tuzilishi qanday tashkil etilganligini, korporatsiyaning ichki madaniyati
qanday ekanligini biladi. Norasmiy ish usullari va boshqa "ichki oshxona sirlari" ni
bilish ayniqsa foydalidir.
Ijodkorlik: Ba’zan, ishlab chiqarish muammosi paydo bo‘lganda, xodim
kelajakda muammoni ko‘rmaydi: menejer shunday tasavvurga ega bo‘lishi va
ahamiyatsiz va nostandart qarorlar qabul qila olishi kerak.
Muvaffaqiyatli boshqaruvchi xech qachon vaziyatga munosabat bildirmaydi,
balki, buni tushunadi (ba'zan buni darhol qilish kerak) va shundan keyingina puxta
va o‘ylangan qaror qabul qiladi. Mukammal menejer- o‘z ishiga qiziqadigan,
stressga chidamli, o‘zini tuta oladigan, boshqaruv nazariyasini biladigan va o‘z
bilimini amaliyotga tadbiq eta oladigan shaxs hisoblanadi
.
|
| |
Tizimlashtirish davri - A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash ilmiy-...

Umuman olganda, “menejment” atamasining bir qancha ma’nolari mavjud.
Quyida ulardan ba’zilarini sanab o‘tamiz:
▪ Boshqaruv jarayoni bo‘lgan mehnat faoliyati
turi: qo‘yilgan vazifalarni amalga oshirishga
yordam beradigan harakatlarning uzluksiz amalga
oshirilishi va qarorlar qabul qilinishini nazorat
qiladi.
▪ Aslida, biror narsani boshqarish jarayoni - prognozlash, muvofiqlashtirish,
faoliyatni rag‘batlantirish, buyruq, nazorat va tahliliy ish, shuningdek, boshqaruv
faoliyatining turli usullarini birgalikda birlashtirish hisoblanadi.
▪ Kompaniyani, korxonani, odamlar guruhini, mamlakatni boshqarish uchun
mo‘ljallangan tashkiliy tuzilma hisoblanadi.
▪ U nafaqat nazariy bilimlarni, balki inson xatti-harakatlarini intuitiv
tushunishni ham o‘z ichiga oladi.
▪ Samarali ishlab chiqarish faoliyatini maksimal darajada oshirish uchun
intellektual, pul, xom ashyo resurslarini boshqarish san’ati hisoblanadi.
Menejmentning yuqoridagi ta’riflari bir-biriga zid emas, aksincha, o‘zaro
bog‘liq bo‘lib, ushbu tushunchaning turli tomonlarini ochib beradi. Bir tomondan,
bu boshqaruv qonunlari va tamoyillarini o‘rganadigan nazariy fan bo‘lsa, ikkinchi
tomondan, bu inson va / yoki moddiy resurslarni oqilona taqsimlashga qaratilgan
sof amaliy faoliyat sifatida amal qiladi.
O‘zbekistonda menejerlar maoshlari qancha?

Bugungi kunda xalqaro miqyosda juda ko‘plab menejment sohasida o‘z
faoliyatini muvaffaqiyatli olib borib, mashxur bo‘lgan yetakchilar ko‘pki, ulardan
bir nechtasini e`tiboringizga havola qilamiz.
Varren Baffet xalqaro doirada eng omadli
investorlardan biri sifatida tanilgan bo‘lib, uning
investitsiya strategiyasi afsonaviy nisbatlarga yetgani
ajablanarli emas. Uorren Baffet
muvaffaqiyatga erishish
vositasi sifatida o‘zingizga sarmoya kiritish muhimligini
doimo ta’kidlab keladi. Bunga oqilona moliyaviy
tanlovlar,
shuningdek,
ishtirok
etmoqchi
bo‘lgan
sohalarda bilimingizni oshirish kiradi. Uning boyligi 2022-yil
iyun oyi holatiga
ko‘ra 100 milliard dollarga baholangan. Baffet ham aqlli biznesmen, ham sahovatli
xayriya yetakchi sifatida tanilgan.
Jek Velch Amerika tadbirkorligida afsonaga aylandi. General
Electric
kompaniyasining bosh direktori sifatida roppa-rosa 20 yil
ishlagandan
so‘ng,
u
yirik
korporatsiyani
jahon
iqtisodiyotidagi global o‘yinchiga aylantirdi va XX-
asrning eng yaxshi menejeri sifatida tan olindi. Welch
printsipi quyidagilarni belgilaydi: agar kompaniya o‘z
sanoatida yetakchi bo‘lmasa, uni sotish kerak.
Ushbu
tamoyilga amal qilgan holda, GE bosh direktori doimiy
ravishda korporatsiyaga tegishli bo‘lgan norentabel va istiqbolsiz
firmalardan xalos
bo‘ldi va xodimlar sonini tubdan qisqartirdi. Welch kamroq odamlardan ko‘proq
narsani olishga harakat qildi va u muvaffaqiyatga erishdi. Xodimlar kamroq, lekin
ular yaxshiroq ishlaydi. Ishchilarni rag‘batlantirish uchun Welch korporativ sport
zallari, dam olish maskanlari va mehmon majmualariga millionlab dollar sarmoya
kiritdi.
Genri Ford Dunyodagi eng yirik korporatsiyalardan birining yaratuvchisi va
rahbari sifatida birinchi bo‘lib avtomobillar ishlab chiqarishni konveyerga qo‘ydi.
U zamonaviy avtomobil sanoatining otasi faxriy unvoniga ega. 1903 yilda o‘zi
yaratgan kompaniyaning rahbari bo‘lgan Ford o‘z
mahsulotlarini malakali marketing orqali daromadni
oshirish qanchalik muhimligini hammadan oldin tushundi.
O‘sha yillarda "Hamma uchun mashina"
shioriga Ford
birinchilardan amal qildi. Ford mehnat unumdorligini
oshirish uchun ishchilarni maosh bilan rag‘batlantirish
kerakligini anglagan birinchi sanoatchilardan biri edi: uning korxonasi
xodimlarining maoshi o‘z davrining eng yuqori maoshi edi. Bundan tashqari, u o‘z
fabrikasida 8 soatlik ish smenasi va pullik ta'tilni joriy qildi.
Menejer kasbini egallsh uchun zarur bilim va ko‘nikmalar

2. Menejer kasbini egallsh uchun zarur bilim va ko‘nikmalar
Menejer (ing. manager – boshqaruvchi) – korxona va kompaniya egalari
boʻlmagan, maxsus tayyorgarlik koʻrgan, boshqarishning qonun-qoidalarini chuqur
biluvchi malakali mutaxassis – yollanma boshqaruvchidir. Rivojlangan
mamlakatlarda
menejerlar
kompaniya,
firma,
korxona,
bank,
moliya
muassasalarining ijroiya hokimiyatga ega boʻlgan boshqaruvchi, direktor, rahbar,
mudir, maʼmuriy boshqaruvchi kabi rahbar xodimi sifatida ham faoliyat yuritadi.
Menejerning vazifalari:
Menejment faoliyatida Liderlik alohida ahmiyat kasb etib, bu yo‘nalishni
belgilash va boshqalarga bu yo‘nalishga ta’sir qilishdir. Ammo bu ta’rif
ko‘rinadigan darajada oddiy emas, chunki yetakchilik juda ko‘p tafovutlar va turli
xil urg‘u sohalariga ega. Yetakchilikning barcha ta’riflari uchun umumiy bo‘lib,
liderlar o‘z harakatlari bilan bir guruh odamlarning umumiy maqsad sari
harakatlanishiga yordam beradigan shaxslardir.
Muvaffaqiyatli menejer bo‘lish uchun quyidagi fazilatlar muhim hisoblanadi:
Shaxslararo tushunishni shakllantirish: rahbar o‘z qo‘l ostidagi va
boshliqlarini tushuna olishi kerak. Buning uchun menejer o‘z xodimlari va
hamkasblari hayotida samimiy ishtirok etishi, muloqot qila olishi kerak. Bu
tamoyil birinchi o‘rinda ekanligi ajablanarli emas, chunki u shunday sog‘lom
munosabatlar shaxs va ayblovlar o‘rtasida qo‘shma faoliyatning "pishgan
meva"sini beradi.
Atrofdagilarni rag‘batlantirish: hamma uchun umumiy rag‘batlantirish
yo‘qligi aniq, shuning uchun xodimlarni rag‘batlantirish tamoyillarini doimiy
ravishda takomillashtirish va o‘zgartirish kerak. Ish boshqaruvchi odamlarning
ehtiyojlari haqida juda aniq ma’lumotga ega bo‘lishi kerak. Har bir inson turli xil
qadriyatlarga ega, kimdir qo‘shimcha dam olish kunini olish muhim, kimdir
Rejalashtirish
Bu qadam ma’lum bir maqsadga qanday erishish mumkinligini
nazarda tutadi
Tashkilotchilik
Menejer o‘z jamoasi va materiallarini o‘z rejasiga muvofiq tashkil
qilishi kerak. Bunda ishchi guruhini tashkil etish va vakolat berish
muhim
Kadrlar bilan
ishlash
Menejer o‘z hududining ehtiyojlarini aniqlagandan so‘ng, u
xodimlarni yollash, tanlash, o‘qitish va rivojlantirish orqali o‘z
xodimlarini kuchaytirishga qaror qilishi mumkin.
Kadrlar bilan
ishlash
Menejer o‘z hududining ehtiyojlarini aniqlagandan so‘ng, u
xodimlarni yollash, tanlash, o‘qitish va rivojlantirish orqali o‘z
xodimlarini kuchaytirishga qaror qilishi mumkin
moddiy rag‘batlantirishga muhtoj, uchinchisi esa psixologik muammoni hal
qilishga yordam beradi.
|
FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI - A avloniy nomidagi xalq ta’limi muammolarini o‘rganish va istiqbollarini belgilash...

FOYDALANGAN ADABIYOTLAR RO‘YHATI
1.
Mintzberg, H. (2009).
Managing.
San Francisco, Berrett-Koehler
Publishers. P. 26-28.
2.
Mahoney, J. (2008)
Towards a Stakeholder Theory of Strategic
Management. Working paper, University of Illinois.
www.uk.cbs.dk/ content/
download/ 45753/ 665978/ file/ Paper.pdf
(accessed 28 April 2010).
3.
Price, D. (2009)
The Principles and Practice of Change, Basingstoke:
Palgrave Macmillan.
4.
Zahra, S. (2003) ‘The practice of management: reflections on Peter F.
Drucker’s landmark book’,
The Academy of Management Executive,vol.13,
no.3,pp. 16– 23.
5.
Fayol, H.(1917)
Administration industrielle et generale. Paris, Dunod
et Pinat.
6.
Eden, C. and Ackermann, F. (1998)
Making Strategy: The Journey of
Strategic Management. London, Sage.
FOYDALI HAVOLALAR
1.
https://www.betterteam.com/manager-job-description
2.
https://www.thebalancecareers.com/sample-manager-job-description-
1919126
3.
https://www1.salary.com/Manager-Salary.html
4.
https://www.bls.gov/ooh/management/home.htm
5.
https://newmagazineroom.ru/uz/nds/professiya-menedzhment-opisanie-
professiya-menedzher-menedzher---eto-rukovoditel/
-ish. G‘ishtning markalarini aniqlash

|
-ish. G‘ishtning markalarini aniqlash
|
bet | 7/11 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 136,43 Kb. | | #150402 |
Bog'liq Sopol materiallarining xossalari4-ish. G‘ishtning markalarini aniqlash.
G‘ishtning markasi uning siqilishdagi va egilishdagi mustahkamlik chegarasiga ko‘ra aniqlanadi.
G
2-расм. G’isht namunaning siqilishdagi mustahkamlik chegarasini aniqlash
Р
Р
‘ishtning siqilishdagi mustahkamligini aniqlash uchun g‘ishtlar to‘plamidan 5 dona g‘isht tanlab olinadi. Har bir g‘isht arracha yordamida teng 2 ga bo‘linadi. G‘isht bo‘laklari kesilgan tomonlari teskari qilib, qalinligi 5 mm li yangi tayyorlangan sement hamiri bilan bir-biriga yopishtiriladi. Tayyor bo‘lgan namunalarning press plitalariga tegib turadigan yuzalari silliq va o‘zaro parallel bo‘lishi kerak. Tayyorlangan g‘isht namunalari sement xamirining to‘la qotishi uchun 3-4 sutka uy temperaturasida saqlanadi. SHundan so‘ng gidravlik press yordamida ularning siqilishdagi mustahkamligi aniqlanadi.
Siqilishdagi mustahkamlikni aniqlash uchun qo‘yidagi formuladan foydalaniladi:
(3)
bunda: R – maksimal (buzuvchi) kuch, kg;
F – namunaning yuzasi sm2.
5 ta namuna tekshirib ko‘rilgandan keyin quyidagi formula orqali g‘ishtlarning o‘rtacha mustahkamligi aniqlanadi:
(4)
R1, R2 …Rn – har bir g‘ishtning aniqlangan mustahkamligi.
Ishning natijalari jadvalga yoziladi.
4-jadval
№
|
Namunaning o‘lchamlari,mm
|
Namunaning yuzasi, sm2
|
Buzuvchi kuch, (kg)
|
Siqilishdagi mustahkamlik chegarasi
|
bo‘yi
|
eni
|
kg/sm2
|
MPa
|
1
2
3
4
5
|
|
|
|
|
|
|
O‘rtacha mustahkamlik chegarasi __________________
Eng kichik mustahkamlik chegarasi ________________
G‘ishtning markasi _____________________________
|
| |
mashg’ulotlarini bajarishga doir

mashg’ulotlarini bajarishga doir
USLUBIY KO’RSATMA
SAMARQAND – 2024
UDK 691
Mazkur uslubiy ko’rsatma – O’zbekiston Respublikasida amaldagi 60730700 - Qurilish materiallari, buyumlari va konstruksiyalarini ishlab chiqarish, 60720600 – Materialshunoslik va yangi materiallar, texnologiyasi (qurilish), 60730200 – Shahar qurilishi hamda communal infratuzilmalarni tashkil etish va boshqarish, 60730300 – Bino va inshoatlar qurilishi (turlari bo‘yicha), 60730400 – Muhandislik kommunikasiyasi qurilishi va mantaji (turlari bo‘yicha), 60730500 – Suv ta’minoti va konolizatsiya tizimlarini loyihalashtirish va espluatasiyasi, 60731000 – Qiymat injiniringi va ko‘chmas mulk ekspertizasi ta’lim yo‘nalishi uchun “Qurilish materiallari va buyumlari” fanining o’quv va ishchi dasturlari hamda qurilish me’yorlari va qoidalari talablari asosida tayyorlandi.
Ushbu uslubiy ko’rsatma yordamida talabalar “Qurilish materiallari va buyumlari” fanidan “Sopol materiallarining xossalari” mavzusida sopol materiallarning xossalarini (yani, g‘ishtning tashqi nuqsonlari, suv shimuvchanligi, siqilishdagi, egilishdagi, mustahkamlikni aniqlaydilar) mustaqil bajarib, amaliy o’rganib, nazariy bilimlarini mustahkamlaydilar.
Tuzuvchilar:
Maxammatov Muzaffar Safarovich - SamDAQU “Qurilish muhandisligi” kafedrasi katta o’qituvchisi
Ortiqov Shodiyor Xolmurodovich - SamDAQU “Qurilish muhandisligi” kafedrasi o‘qituvchisi.
Taqrizchilar:
Buriyeva Sohiba Zokirovna - SamDAQI “Qurilish muhandisligi” kafedrasi katta o`qituvchisi.
Berdiev Vaxob Qaxramonovich - “UNA STROY” ma’suliyati cheklangan jamiyati direktori
Uslubiy ko’rsatma “Qurilish muhandisligi” kafedrasi yig’ilishida 16.11.2024 yil № 4 bayonnoma va “Qurilish” fakultetining ilmiy-uslubiy kengashi yig’ilishida 25 2024 yil № – sonli majlis bayonida ko’rib chiqilgan va maqullangan.
SamDAQU ilmiy-uslubiy kengashning o’quv-uslubiy kengashining o’quv-ilmiy-uslubiy adabiyotlarni bosmadan chiqarish bo’yicha tavsiya beruvchi ekspert komissiyasida ko’rib chiqildi va kengash qarori bilan chop etishga (______2024 yil №___bayonnoma) ruxsat berildi.
Chiqish belgilari SamDAQU, Shakli A IV. Buyurtma №___ Adadi__ Hajmi 1,5 b.t.
MUNDARIJA
|
Milliy audit standartlarining amaldagi qonunchilikdagi o'rni

|
Milliy audit standartlarining amaldagi qonunchilikdagi o'rni
|
bet | 4/4 | Sana | 27.09.2024 | Hajmi | 0,76 Mb. | | #272761 |
Bog'liq Auditorlik faoliyatining huquqiy asoslari, xalqaro va milliy aud (2)Milliy audit standartlarining amaldagi qonunchilikdagi o'rni.
01
Milliy standartlarning ahamiyati
Milliy audit standartlari, mamlakat iqtisodiyoti va moliyaviy tizimining barqarorligini ta'minlashda muhim rol o'ynaydi va ishonchni oshiradi.
02
Qonunchilikdagi o'rni
Milliy standartlar, amaldagi qonunchilikda auditorlik faoliyatini tartibga soluvchi asosiy hujjatlar sifatida ko'rib chiqiladi va muvofiqlikni ta'minlaydi.
03
Xalqaro standartlar bilan integratsiya
Milliy audit standartlari, xalqaro standartlar bilan integratsiya orqali global audit amaliyotlariga moslashish va sifatni oshirish imkonini beradi.
Xulosa
1
Xalqaro va milliy standartlar
- Auditorlik faoliyatida xalqaro va milliy standartlar o'rtasidagi farqlarni tushunish, amaliyotda muhim ahamiyatga ega. Ular auditorlar uchun yo'nalish beradi.
2
Huquqiy muhit va ta'sir
- Auditorlik faoliyatining huquqiy asoslari, qonunlar va normativ hujjatlar auditorlik jarayonlarini tartibga solib, sifatni oshirishga yordam beradi. Bu ta'sirni qadrlash lozim.
3
Etik va professional talablar
- Auditorlikda etik va professional talablar auditorlarning ishonchliligini va samaradorligini ta'minlashda asosiy rol o'ynaydi. Ular sifatli xizmat ko'rsatishga yordam beradi.
E'tiboringiz uchun rahmat!
|
| |
Vazir R. AZIMOV - Smeta tuzish. Reja

|
Smeta tuzish. Reja
|
bet | 3/13 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 52,27 Kb. | | #111919 |
Bog'liq Smeta tuzish. RejaVazir R. AZIMOV
Toshkent sh.,
2010-yil 29-oktabr,
92-son
O‘zbekiston Respublikasi moliya vazirining 2010-yil 29-oktabrdagi 92-son buyrug‘iga
ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetida turuvchi tashkilotlarning xarajatlar smetasi va shtatlar jadvalini tuzish, ko‘rib chiqish, tasdiqlash va ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi to‘g‘risida
NIZOM
Mazkur Nizom O‘zbekiston Respublikasining “Budjet tizimi to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisining Axborotnomasi, 2001-y., 1-2-son, 6-modda), “Davlat budjetining g‘azna ijrosi to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-y., 43-son, 453-modda) qonunlari, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2009-yil 22-dekabrdagi PQ-1245-son “O‘zbekiston Respublikasining 2010-yilgi asosiy makroiqtisodiy ko‘rsatkichlari va Davlat budjeti parametrlari to‘g‘risida”gi qarori (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2009-y., 52-son, 560-modda), O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 1997-yil 14-iyuldagi 358-son “Davlat budjeti hisobidan mablag‘ bilan ta’minlanadigan muassasalar va tashkilotlar faoliyatini tartibga solish to‘g‘risida”gi, 1999-yil 3-sentabrdagi 414-son “Budjet tashkilotlarini mablag‘ bilan ta’minlash tartibini takomillashtirish to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi Hukumati qarorlari to‘plami, 1999-y., 9-son, 51-modda), 2003-yil 19-noyabrdagi 520-son “Vazirliklar va idoralarning budjetdan tashqari jamg‘armalariga mablag‘lar ajratish va ulardan foydalanishni tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2003-y., 22-son, 223-modda), 2004-yil 28-dekabrdagi 610-son “O‘zbekiston Respublikasining 2005-yilgi Davlat budjeti parametrlari to‘g‘risida”gi (O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlari to‘plami, 2004-yil, 52-son, 523-modda) qarorlariga muvofiq O‘zbekiston Respublikasi Davlat budjetida turuvchi tashkilotlarning (keyingi o‘rinlarda tashkilotlar deb yuritiladi) budjetdan ajratilgan mablag‘lar bo‘yicha xarajatlar smetasini va budjetdan tashqari mablag‘lar bo‘yicha daromadlar va xarajatlar smetalarini tuzish, ko‘rib chiqish, tasdiqlash va ro‘yxatdan o‘tkazish, shuningdek shtatlar jadvalini tuzish va ro‘yxatdan o‘tkazish tartibini belgilaydi.
|
| |
Bilimlarni tekshirish uchun savollar

|
Bilimlarni tekshirish uchun savollar
|
bet | 11/11 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 136,43 Kb. | | #150402 |
Bog'liq Sopol materiallarining xossalariBilimlarni tekshirish uchun savollar.
1.Qanday buyumlar sopol buyumlar deb ataladi?
2.Sopol buyumlar uchun qanday xom ashyo ishlatiladi?
3.Sopol buyumlar ishlab chiqarishda qanday qo’shimchalar ishlatiladi?
4.Sopol buyumlarning qanday turlarini bilasiz?
5.G’ishtlarning markasi nima va u qanday aniqlanadi?
6.DAST bo’yicha g’ishtning qanday markalari bor?
7.G’ishtlarning suv shimuvchanligi va sovuqqa chidamligi qanday aniqlanadi?
8.DAST bo’yicha g’ishtning o’lchamlari qanday bo’lishi mumkin?
9.Qaysi sopol g’ovak va qaysilari zich tuzilishga ega?
10.Sopol buyumlar ishlab chiqarish texnologiyasini qisqacha ayting?
11.G’isht ishlab chiqarishning 2 xil usulini ayting va bu usullarni farqini tushuntiring.
12.G’ishtning asosiy xossalari va ularning aniqlash usullari.
13.G’ishtning xossalariga qo’yilgan asosiy talablar.
14.Qanday samarador sopol buyumlarni bilasiz?
15.Qanday pardozbop sopol buyumlarni bilasiz, ularga bo’lgan talablar.
16.Keramait qanday olinadi va qayerda ishlatiladi?
17.Sanitar–texnik sopol yuuyumlar, ularni ishlab chiqarish usuli?
18.Kanalizasiya va drenaj quvurlar nima?
19.Keramzitning markasi «600» deganda nimani tushunasiz?
20. Nima uchun pishiq g’isht xom g’ishtga nisbatan mustahkamroq ekanligini tushuntiring.
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbaalari.
Asosiy adabiyotlar.
1.Duggal S.K. Bulding materials. Xindiston New Delhi. 2008.
2.Samig'ov N. A. "Qurilish materiallari va buyumlari". Darslik. Toshkent. "Cho'lpon". 2013y. 319b
3.Qosimov E. "Qurilish ashyolari". Darslik. T.:«Mehnat».-2004, - 512 b.
4.Sultonov A.A., To‘laganov A.A., Meliev O.O. va boshq. Qurilish materiallari va buyumlari va metallar texnologiyasi. Darslik. T.: IPTD. O‘zbekiston. 2013 y.
5. Самигов Н.А. Строителтые материалы и изделия. Учебник. Тошкент. Фан ва технология. г.2015. с.400
6.Qosimov E.U., Samig‘ov N.A. "Qurilish ashyolaridan tajriba ishlari" O‘quv qo‘llanma. T. 2014 y.
7. Горчалов Г.И., Баженов Ю.М. "Строителтые материалы". Учебник. М. 1989 г.
8.Роговой М.И. «Технология искусственных пористых материалов и керамики». М., 1974 г.
9.UzbRST 530-95. «G’isht va sopol toshlar».
Qo‘shimcha adabiyotlar.
1.Sh.M.Mirziyoyev O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 23.05.2019 yil PQ-4335 sonli “Qurilish materiallari sanoatini jadal rivojlantirishga oid qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risidagi ” qarori
2.Барабаншиков Ю.Г.Строителние материалы и изделие: Академия 2012 г, 416-стр.
3.Л.Н.Папов. Лабораторные работа по диссиплине «Строителные материала и изделия» учеб-пасобие ИНФРА-М 2003 г, 224 стр.
Internet saytlari
1. www.strovmat.ru
2. www.alfastroycom.ru
3. www.ap-stroy.ucoz.com
4. www.asiastroy.kz
|
| |
Tizim yangiliklari

|
Tizim yangiliklari
|
Sana | 07.01.2024 | Hajmi | 2,92 Kb. | | #131433 |
Bog'liq Tizim yangiliklari
Tizim yangiliklari:
Pensiya jamg‘armasi tomonidan tayinlanadigan 12 turdagi pensiya va nafaqalarning 9 turini bugungi kunda inson omilisiz, avtomatik, interaktiv va proaktiv shaklda tayinlash tizimi yo‘lga qo‘yilgan.
Joriy yilning 9 oyi davomida 1,2 mln. nafar fuqaroga interaktiv va masofaviy xizmatlar ko‘rsatildi. Jumladan,
- 664,4 ming nafar fuqarolarga bola tug‘ilganda beriladigan suyunchi va 116,1 ming nafar fuqarolarga dafn marosimi uchun nafaqalarni ular tomonidan Jamg‘armaga murojaat qilmasdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri Xalq bankining istalgan filialiga borgan holda to‘lanishi ta’minlandi;
- 337 ming nafar fuqarolarga pensiya (nafaqa) tayinlanganligi, ro‘yxatda turishi hamda miqdori to‘g‘risida ma’lumotnomalar elektron shaklda taqdim etildi;
- 110,4 ming nafar fuqaroga birgina pasport asosida Jamg‘armaga murojaat qilmasdan to‘g‘ridan-to‘g‘ri Davlat xizmatlari markaziga borgan holda 8 xil turdagi nafaqalar tayinlanishi ta’minlandi.
2022 yilning 4-choragida amalga oshirilishi rejalashtirilgan ishlar:
- Pensiyani hisob-kitob qilish uchun ish haqining maksimal miqdori pensiyani hisoblash bazaviy miqdorining o‘n barobaridan o‘n ikki barobarigacha oshirish. Bunda, 2023 yil 1 yanvarga qadar tayinlangan barcha pensiya ishlari qayta hisob-kitob qilib chiqiladi;
Natijada 352 ming nafar fuqaroning pensiya miqdori qayta hisob kitob qilinib o‘rtacha oylik pensiya miqdori 400 ming so‘mgacha oshiriladi. Ushbu maqsadlar uchun 2023 yilda Pensiya jamg‘armasidan qo‘shimcha ravishda 1,6 trln. so‘mdan ortiq miqdoridagi mablag‘ ajratiladi.
- 2023 yil 1 yanvardan boshlab I va II guruh nogironlik pensiyasi tayinlanganidan keyin kamida 1 yil ish stajiga ega bo‘lgan fuqarolarning arizasi asosida ish staji va ish haqi inobatga olingan holda pensiyani har ikki yilda bir marta qayta hisoblab chiqish tizimini yo‘lga qo‘yish;
Natijada, 2023 yilda 75 mingdan ziyod nogironligi bo‘lgan shaxslarning pensiyalari ularning arizalariga asosan qayta hisob-kitob qilinib o‘rtacha 300 ming so‘mgacha oshadi. Ushbu maqsadlar uchun 2023 yilda Pensiya jamg‘armasi mablag‘lari hisobidan yiliga qo‘shimcha ravishda o‘rtacha 275 mlrd. so‘m mablag‘ ajratiladi.
Shuningdek, kelgusida nogironlik pensiyasi tayinlanganidan keyin mehnat faoliyatini olib boragan 43 mingdan ziyod nogironligi bo‘lgan shaxslarning pensiyalari har 2 yilda (ish staji va oylik ish haqidan kelib chiqib) bir marotaba qayta hisoblab boriladi.
|
| |
Kirish.
  
6 - Qurilish muhandisligi

|
Qurilish muhandisligi
|
bet | 3/11 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 136,43 Kb. | | #150402 |
Bog'liq Sopol materiallarining xossalari1
|
Kirish.
|
6
|
2
|
Sopol buyumlarning asosiy xossalari.
|
7
|
3
|
1-ish. Oddiy loy gishtning xossalarini o’rganish.
|
8
|
4
|
2-ish. G’ishtning tashqi nuqsonlarini aniqlash.
|
9
|
5
|
3-ish. G’ishtning markasini aniqlash.
|
10
|
6
|
Qurilish materiallari va buyumlarining sopol materiallar bo‘yicha laboratoriya ish daftari.
|
12
|
7
|
Sopol materiallar bo‘yicha misol va masalalar.
|
17
|
8
|
Bilimlarni tekshirish uchun savollar.
|
19
|
9
|
Asosiy va qo‘shimcha o‘quv adabiyotlar hamda axborot manbalari.
|
20
|
Kirish.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2001 yil 16 avgustdagi “Oliy ta’limning davlat ta’lim standartlarini tasdiqlash to‘g‘risida”gi № 343-sonli (tuzatish va qo‘shimchalar bilan), 2018 yil “Oliy ta’lim to’g‘risida nizomni tasdiqlash haqida”gi Qarorlarida belgilangan talab va vazifalar asosida “Qurilish materiallari va buyumlari” fanidan ushbu “Uslubiy ko’rsatma” 340 000-“Arxitektura va qurilish” ta’lim sohasining tegishli bakalavriat ta’lim yo‘nalishlari malaka talablari asosida Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi tomonidan tasdiqlangan o‘quv reja va o‘quv fan dasturlari asosida ishlab chiqildi.
Har bir qurilish materiali o‘z nomiga, tarkibiga, tuzilishi (struktura)si va xossa ko‘rsatkichlariga ega. Materiallarning asosiy xossalari ularning kimyoviy tarkib va tuzilishlariga bog‘liqdir. Materiallarning xossalari esa o‘z navbatida ularni ratsional va boshqa materiallar bilan birga qo‘llash imkoniyatlarini belgilab beradi. Qurilishda foydalanadigan materiallarining xilma-xilligi, o‘ziga xosligi ularning xossalarini o‘rganishni va qo‘llashni yetarlicha murakkablashtiradi. Umumiy holda barcha materiallarni o‘zaro bog‘lovchi xossalari va tuzilishi orqali ularni o‘rganishni birmuncha soddalashtirib tartibga solib beradi. Shuning uchun qurilish materiallari kursini o‘rganishda eng avvalo materiallarning tarkibi, xom ashyoni tanlash, qurilish materiallari olish va ulardan foydalanishi, qurilish materiallarining tuzilishi, tarkibi va ularning fizik-mexanik xossalarini bilishi qurilish materiallarini ishlab chiqarishda xom ashyo va buyum xillarini hozirgi zamon talabiga ko‘ra takomillashtirish, ularni turli maqsadlar uchun ishlatish mumkinligini ta’minlash, texnik xossalarini saqlagan holda, ularning massasini yengillashtirish va ishlab chiqarishda kam energiya sarflanadigan texnologiyalarni ta’minlash bo‘yicha ko‘nikma va tajribaga va tasavvurga ega bo‘lishi zarur.
Ma’lumki, Sopol materiallari va buyumlari xom ashyo zahiralarining ko’pligi, texnologik jarayonlarning nisbatan soddaligi, ekologik tozaligi, ularni ko’plab ishlab chiqarish imkonini beradi. Shu sababli hozirgi vaqtda spool gisht ishlab chiqarish hamma devorbop materiallarning qariyib yarmini tashkil etadi.
|
| |
Jadval 1. Konuslarning xarakteristikalari

|
Jadval 1. Konuslarning xarakteristikalari
|
bet | 3/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #136163 |
Bog'liq 6-ma`ruzaJadval 1. Konuslarning xarakteristikalari
Kolobok turi
|
Qabul qilingan to'lqin uzunliklari, nm
|
Maksimal sezuvchanlik, nm
|
S
|
400-500
|
420-440
|
M
|
450-630
|
534-555
|
L
|
500-700
|
564-580
|
1981 yilda Devid Hubel va Torsten Vizel Evald Goeringning mavjud raqib rang nazariyasini ishlab chiqdilar. Ular inson miyasiga qizil, yashil va ko'k haqida emas, balki oq va qora, yashil va qizil, ko'k va sariq o'rtasidagi yorqinlik farqi haqida ma'lumot kelishini taklif qilishdi. Amalda, bu odamlarning turli yorug'lik manbalari ostida ob'ektlarning rangini bir xil tarzda idrok etishi bilan ifodalanadi.
Ko'rish keskinligi muhim omil hisoblanadi. Bu ko'zning bir-biridan uzoqda joylashgan ikkita nuqtani alohida idrok etish qobiliyatidir. Ko'rish keskinligi fon yorqinligining ma'lum bir qiymatiga oshishi bilan ortadi (1-rasm), shuningdek, yorqinlik kontrasti oshishi bilan ortadi.
Shakl 1. Ko'rish keskinligi 1 / a ning doimiy yorqinlik kontrastida fon yorqinligiga bog'liqligi
Yaratilgan tasvirlarning sifatini baholashda kontrast tushunchasi qo'llaniladi . Ikki xil kontrast mavjud:
Yorqinlik kontrasti ob'ekt yuzasi va fonning yorqinligi bo'yicha farqlanish darajasini ko'rsatadi. Agar taqqoslangan yuzalar teng yorug'lik darajasida diffuz aks ettirishga ega bo'lsa, yorqinlik kontrasti ularning aks ettirish koeffitsientlari bo'yicha hisoblanadi.
bu erda yorqinligi yuqori bo'lgan sirtning aks ettirish koeffitsienti, yorqinligi past bo'lgan sirtning aks ettirish koeffitsienti.
Rang kontrasti - taqqoslangan yuzalarning xromatikligi bo'yicha farqlanish darajasini ko'rsatadi , ya'ni. rang, to'yinganlik va yorqinlik bo'yicha. Maydonlarning ikkita aloqa yuzasining to'lqin uzunliklaridagi minimal farq rang ohangi bo'yicha rangni farqlash chegarasi sifatida tushuniladi. Bu chegara ikkita kontaktli maydonning to'lqin uzunliklaridagi minimal farqni ifodalaydi
|
| |
Tasvirlarni chiziqli kontrastlash usullari

|
Tasvirlarni chiziqli kontrastlash usullari
|
bet | 4/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 0,64 Mb. | | #136163 |
Bog'liq 6-ma`ruza2. Tasvirlarni chiziqli kontrastlash usullari
Lineer kontrast . Kontrastning vazifasi tasvirning dinamik diapazoni va renderlash amalga oshiriladigan ekranning mosligini yaxshilashdir. Agar tasvirning har bir namunasini raqamli ko'rsatish uchun 1 bayt (8 bit) xotira ajratilgan bo'lsa, u holda kirish yoki chiqish signallari 256 qiymatdan birini qabul qilishi mumkin. Odatda, ish diapazoni 0 ... 255; 0 qiymati renderlash qora darajasiga, 255 qiymati esa oq rang darajasiga mos keladi.
0 dan 255 gacha bo'lgan qiymatlar ishchi diapazon sifatida qabul qilinadi, ko'rsatishda qora daraja sifatida 0, oq daraja sifatida 255 olinadi.
Aytaylik, bu va manba tasvirining minimal va maksimal yorqinligi. Agar ushbu parametrlar yoki ulardan biri yorqinlik diapazonining chegaraviy qiymatlaridan farq qilsa, ko'rsatilgan tasvir to'yinmagan va charchagan ko'rinadi. .
Ushbu turdagi kontrastda formula bilan tavsiflangan elementni elementga aylantirish qo'llaniladi
Parametrlar va o'zgaruvchining kerakli qiymatlari va maksimal chiqish yorqinligi bilan belgilanadi.
Keling, tenglamalar tizimini tuzamiz
Parametrlar uchun tenglamalar tizimini o'zgartiramiz va
Olingan tasvirni asl rasm bilan taqqoslab, biz tasvirning vizual sifati yaxshilangan degan xulosaga kelishimiz mumkin. Ushbu yaxshilanish asl tasvirda mavjud bo'lmagan kontrastdan keyin ekranning to'liq dinamik diapazonini qo'llash bilan bog'liq.
O'Z-O'ZI-O'ZI NAZORAT UCHUN SAVOLLAR
Kontrast nimani anglatadi?
Kontrast nimani anglatadi?
Veber formulasi yordamida kontrast qanday hisoblanadi?
Davriy tuzilishga ega tasvirlarni tavsiflash uchun qanday formuladan foydalanish mumkin?
RMS kontrasti qanday tavsiflanadi?
Odamlarda qanday turdagi fotoretseptorlar mavjud?
Kontrast tushunchasi qanday maqsadlarda ishlatiladi?
Rang kontrasti nimani ko'rsatadi?
Chiziqli kontrast nimani anglatadi?
|
| |
Aholi sonining oʻsishi

Aholi sonining oʻsishi
Aholi sonining oʻsishi — bu aholi yoki tarqoq guruhdagi odamlar sonining koʻpayishi. Dunyo aholisining oʻsishi har yili taxminan 83 million kishini yoki yiliga 1,1 % ni tashkil qiladi[2]. Dunyo aholisi 1800-yildagi 1 milliarddan 2020-yilda 7,9 milliardga o‘sdi. Birlashgan Millatlar Tashkilotining prognozlariga koʻra, aholi soni oʻsishda davom etadi va hisob-kitoblarga koʻra, 2030-yil oʻrtalarida umumiy aholi soni 8,6 milliard, 2050-yil oʻrtalarida 9,8 milliard va 2100-yilga kelib 11,2 milliardni tashkil etadi[4]. Biroq, Birlashgan Millatlar Tashkilotidan tashqarida boʻlgan baʼzi akademiklar aholi sonining oʻsishiga qoʻshimcha pasayish bosimini hisobga oladigan inson populyatsiyasi modellarini tobora koʻproq ishlab chiqdilar.
Qora oʻlim tugaganidan beri, taxminan 1350-yillardan beri insoniyat soni ortib bormoqda. Qishloq xoʻjaligi mahsuldorligini va sanitariya hamda oʻlimni kamaytiradigan tibbiy taraqqiyotni yaxshilagan texnologik taraqqiyot aralashmasi aholi oʻsishini oshirdi. Baʼzi geografiyalarda bu demografik oʻtish deb ataladigan jarayon orqali sekinlashdi, yaʼni yerda turmush darajasi yuqori boʻlgan koʻplab mamlakatlarda aholi oʻsishi sezilarli darajada sekinlashgan. Bu aholi sonining oʻsishi davom etayotgan kam rivojlangan kontekstlardan toʻgʻridan-toʻgʻri farq qiladi. Dunyo miqyosida aholi sonining oʻsish sur’ati 1963-yildagi yiliga 2,2 % choʻqqisidan pasaydi. Prognozlarga ko‘ra, dunyo aholisi soni 21-asr o‘rtalarida eng yuqori cho‘qqiga chiqadi va 2100-yilga kelib qisqaradi.
Aholining oʻsishi isteʼmolning ortishi bilan bir qatorda, inson taraqqiyotida foydalanilgan resurslar tufayli biologik xilma-xillikning yoʻqolishi va iqlim o'zgarishi kabi ekologik muammolarning keltirib chiqaruvchisi hisoblanadi[9]. Aholining oʻsishga taʼsirini yumshatishga qaratilgan xalqaro siyosat Barqaror rivojlanish maqsadlarida jamlangan boʻlib, ular jamiyatning atrof-muhitga taʼsirini kamaytirish bilan birga global miqyosda turmush darajasini yaxshilashga eʼtibor qaratgan.
|
Falsafa va fizikada substansiya, substrak va materiyaning o’zaro aloqasi

|
Falsafa va fizikada substansiya, substrak va materiyaning o’zaro aloqasi
|
bet | 1/5 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 239,33 Kb. | | #139236 |
Bog'liq Fayzullayev Bekzod falsafa slayd Falsafa va fizikada substansiya, substrak va materiyaning o’zaro aloqasi Bajardi: Fayzullayev B Qabul qildi: Aytmuratova Z REJA: Falsafa va fizikada substansiya
Substantsiya, substrat va materiya o'rtasidagi munosabatlar falsafada ham, fizikada ham muhim mavzudir. Faylasuflar ham, fiziklar ham voqelik va moddiy olamning tabiati, jumladan, materiya nimadan iboratligi va uning boshqa moddalar bilan oʻzaro taʼsiri haqidagi eng asosiy savollarga javob izlashmoqda. Falsafada substansiya xususiyatlar va baxtsiz hodisalarni qo'llab-quvvatlovchi asosiy voqelikni anglatadi. Moddalar moddiy dunyoning asosiy qurilish bloklari deb hisoblanadilar va ular moddaning o'zidan ikkinchi darajali deb hisoblangan xossalari va hodisalaridan ajralib turadi. Masalan, stul moddadir, uning rangi, shakli va o'lchami esa stulga tegishli xususiyatlardir. Moddalar, hatto ularning xossalari va baxtsiz hodisalari o'zgarganda ham, vaqt o'tishi bilan saqlanib qoladi deb ishoniladi.
Substrat, aksincha, biror narsa mavjud yoki yuzaga keladigan moddiy yoki jismoniy asosni anglatadi. Falsafada substrat ko'pincha aqliy hodisalar yoki holatlarning jismoniy asoslariga murojaat qilish uchun ishlatiladi. Misol uchun, og'riq hissi substrati miyadagi ba'zi neyronlarning otishmasi bo'lishi mumkin. Substrat fizikada ma'lum bir hodisani qo'llab-quvvatlovchi asosiy materialni tasvirlash uchun ham qo'llaniladi. Misol uchun, elektromagnit to'lqinlarning substrati elektromagnit maydon, tortishish substrati esa fazoviy vaqtning egri chizig'idir.
3
Falsafada
substansiyaga
bog‘liq asoslar
xudo
ong
Falsafa tarixida o‘zining mavjudligi uchun o‘zidan boshqa hech narsaga muhtoj bo‘lmagan shunday birinchi asosni ifodalash uchun «substansiya» (lot. substantia – mohiyat, asos) kategoriyasi qo‘llaniladi. Ilk falsafiy yo‘nalishlarning vakillari barcha narsalar asosini tashkil etuvchi moddani birinchi asos sifatida tushunganlar
efir
Substansiya tushunchasining mohiyati
materiya
6
|
| |
Murakkab xarakterdagi xavfli omillar

|
Murakkab xarakterdagi xavfli omillar
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 30,07 Kb. | | #229469 |
Bog'liq TOLIPOV2. Murakkab xarakterdagi xavfli omillar.
Ishlab chiqarish omillari — Bevosita ishlab chiqarish jarayonida qoʻllanadigan resurslar boʻlib; yer (tabiat), ishchi kuchi, kapital, tadbirkorlik faolligi (tadbirkorlik qobiliyati) kabi omillar hisoblanadi. Ishlab chiqarilayotgan mahsulotlar hajmi, miqdori ulardan foydalanish darajasiga boglik, boʻladi.
Ishlab chiqarishdagi xavfli omil- ishlab chiqarishda ishlovchilarga muayyan sharoitlarda ta’sir etganda shikastlanishga yoki sog’liqning keskin yomonlashuviga ta’sir etadigan omil. Bunga misol qilib, harakatlanayotgan mashina, traktor, yuk ko’tarish vositalari bilan kutariladigan yuk, mashina va mexanizmlarning muhofazalanmagan aylanuvchan va qaytma-ilgarilanma harakat qiluvchi qismlar (kardanli, zanjirli, tishli, tasmali uzatma)ning harakati xavfli omillar qatoriga kiradi.
Ishlab chiqarishdagi zararli omil - ishchilarga ish vaqtida ta’sir etib kasallanishga yoki ish qobiliyatining pasayishiga olib keladigan omil.
Xavf – hayot faoliyat xavfsizligining (HFX) markaziy tushunchasi bo’lib, u xodisa, jarayon va ob’ektlarning inson sog’ligiga to’ridan-to’g’ri yoki bilvosita ma’lum sharoitda qaydarajada zarar yetkazish qobiliyatini tushuniladi, ya’ni ko’ngilsiz oqibatlarni olib keladi. Taxlilning maqsadiga ko’ra xavfni xarakterlovchi belgilarning soni ko’payishi yoki kamayishi mumkin. HFX dagi xavfga berilgan yuqoridagi ta’rif mavjud bo’lgan standart tushunchalarni (xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari) o’ziga tortuvchi, xamda faoliyatningxamma turlarini xisobga oluvchi juda salmoqli tushunchadir1 . Xavf energiyaga ega bo’lgan kimyoviy yoki biologik aktiv komponentlarni o’zida joylashtirgan xamma sistemalarni, hamda inson xayot faoliyati sharoitiga javob bermaydigantavsiflarni o’zida saqlaydi.
Bugungi kunda jadal sur'atda rivojlanayotgan bir madaniyatning rivojlanishi tufayli mehnat muhofazasi barcha yangi savollarga javob izlashga majbur. Ularning eng muhimi ish joyida inson salomatligini qanday saqlab qolish. Bugun biz bunday kuchga qarshi barcha kuchlarimiz bilan zararli va zararli ishlab chiqarish omillari sifatida kurashishimiz kerak. Ular bir-biridan farq qiladi va ularga qarshi kurashish uchun nima ekanligini aniq tushunish kerak.
|
| |
Ishlab chiqarishning xavfli omillari - bu turli mexanizmlar, mashinalar kabi salbiy oqibatlarga olib keladigan sabablardir

|
Ishlab chiqarishning xavfli omillari - bu turli mexanizmlar, mashinalar kabi salbiy oqibatlarga olib keladigan sabablardir
|
bet | 3/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 30,07 Kb. | | #229469 |
Bog'liq TOLIPOVIshlab chiqarishning xavfli omillari - bu turli mexanizmlar, mashinalar kabi salbiy oqibatlarga olib keladigan sabablardir. Biroq, zararli bo'lgan asta-sekin va asta-sekin har qanday kasb kasalliklari, masalan, kanserogenlar, kimyoviy moddalar paydo bo'lishiga olib keladi.
Birinchi guruh - fizikaviy (vibratsiyali, shovqin, chang), ikkinchi guruh - kimyoviy (qo'rg'oshin, simob, radiusi), uchinchi guruh - biologik (mikroorganizmlar, sporlar, mikroblar) va to'rtinchisi - psixofiziologik (stress, , Asabiy kuchlanish).
Haqiqatan ham, ishlab chiqarish omillari va ularning xarakteristikalari hozirgi kunda katta muammo bo'lib, davlat aralashuvi, standartlashtirish va standartlashtirishga qarshi kurash zarur. Axir butun dunyoda rivojlangan mamlakatlarda ishlab chiqarishning zararli va xavfli omillari me'yorlariga rioya etilishini nazorat qiluvchi organlar mavjud.
Xo'sh, sog'liqni saqlashga tahdid soladigan ishlab chiqarish omillari qanday, yurtimizdagi barcha yurtdoshlarimizni kutmoqda? Shov-shuv bilan boshlaymiz, bu gazli, qattiq va suyuq muhitda mexanik tebranishlarda sodir bo'layotgan ovozdan boshqa narsa emas. Shov-shuv yoqimsiz his-tuyg'ularni keltirib chiqaradi va insonning normal hayotiy faoliyatiga to'sqinlik qiladi. Ovoz bosimi ko'tarilganda ovoz eshitiladigan organga salbiy ta'sir qiladi. Ovozni o'lchash uchun ikki kanalli shovqin o'lchagich ishlatilgan. Shunday qilib, 140 dekibeldan oshiqroq hajm osongina og'riqli ta'sir ko'rsatadi. Ob'ektiv ravishda shovqinning ta'siri quyidagi ko'rinishda namoyon bo'ladi: qon bosimi ko'tariladi, eshitish qobiliyati pasayadi, ish qobiliyati, diqqatni kuchaytiradi, bosh aylanishi, uyqusizlik, kuchsizlik. Inson tanasida shovqinning zararli ta'siriga qarshi kurashish uchun, ovoz yalıtımı, susturucular, shaxsiy himoya uskunalar (maxsus dubulg'alari, quloq tıkacı va hokazo.)
Ishlab chiqarishning zararli omillari - kimyoviy moddalar. Ular qattiq guruhlarga bo'linadi (ba'zi ranglar, mishlar, qo'rg'oshin), gazli va suyuq zaharlar (asetilen, benzin, efir va boshqalar). Zaharli moddalarning tabiati ular qonga,
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ishlab chiqarishning xavfli omillari - bu turli mexanizmlar, mashinalar kabi salbiy oqibatlarga olib keladigan sabablardir
|