nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Xassə 4 - Mühazirəçi : R. F. D. dosent Orucova Rəna Üzeyir qızı Ədəbiyyat

Xassə 4. f funksiyası oblastında inteqrallanandırsa, onun mütləq qiyməti də həmin oblastda inteqrallanandır və
(6)
bərabərsizliyi doğrudur.
Xassə 5. V oblastında inteqrallanan f və funksiyalarının hasili də hımin oblastda inteqrallanandır.
Xassə 6. (orta qiymət teoremi). f funksiyası qapalı məhdud V oblastında kəsilməyən, funksiyası isə inteqrallanan və öz işarəsini dəyişməyən funksiyadırsa, onda həmin oblastın elə ( 𝜉, η, τ ) ⋳ V nöqtəsi var ki,
(7)
bərabərliyi ödənilir.
Xüsusi halda, olduqda (7) bərabərliyindən
(8)
münasibəti alınır.
2. Üçqat inteqralın hesablanması.
İkiqat inteqrallar kimi, üçqat inteqrallar da təkrar inteqrallara gətirilərək hesablanır. Nəticədə üçqat inteqralın hesablanması üç dənə müəyyən (birqat) inteqralın hesablanmasına gətirilir.
Əvvəlcə fərz edək ki, V inteqrallama oblastı paralelepipeddir:
(1)
funksiyası R paralelepipedində kəsilməyəndirsə, onda onun üçqat inteqralı var və düzbucaqlısı üzrə götürülmüş ikiqat inteqral və parçası üzrə götürülmüş müəyyən inteqral vasitəsilə aşağıdakı kimi işadə olunur:
(2)
(“) bərabərliyindəki ikiqat inteqralı təkrar inteqral şəklində yazdıqa (1) paralelepipedi üzrə götürülmüş üçqat inteqralın hesablanma düsturu alınır:
(3)
Əyrixətli oblastlar üzrə götürülmüş üçqat inteqralı da təkrar inteqral şəklində gətirmək olar.
Fərz edək ki, və funksiyaları oblastında kəsilməyəndir. Aşağıdan səthi, yuxarıdan səthi və yanlardan doğuranı (Oz) oxuna paralel olan silindrik səthlə hüdudlanmış oblastı V ilə işarə edək (şəkil 1). Onda məhdud qapalı V oblastında kəsilməyən hər bir funksiyası üçün
(4)
düsturu doğrudur. (4) bərabərliyini
(5)
kimi yazılır. (5) düsturu üzrə üçqat inteqralı hesabladıqda, Əvvəlcə x və y dəyişənlərini sabit hesab edərək, z dəyişəninə görə daxilindəki inteqralı hesablamaq, sonra da oblastı üzrə x, y dəyişənlərinə görə ikiqat inteqralı hesablamaq lazımdır. V oblastının (Oxy) müstəvisi üzərinə proyeksiyası olan
Şəkil – 1
oblastının quruluşundan asılı olaraq (5) düsturundakı ikiqat inteqralı da təkrar inteqral şəklində yazmaq olar.
Tutaq ki, oblastı aşağıdan əyrisi, yuxarıdan əyrisi və yanlardan x = a və x = b düz xətləri ilə hüdudlanmış oblastdır. Onda (5) düsturundakı ikiqat inteqralı da təkrar inteqral şəklində yazmaq olar:
(6)
|
Asosiy ayniyatlar - 1-ma’ruza. Kirish. Diskret tuzilmalar va ularga misollar. To‘plamlar. Qism to‘plamlar (4 soat). Reja

|
1-ma’ruza. Kirish. Diskret tuzilmalar va ularga misollar. To‘plamlar. Qism to‘plamlar (4 soat). Reja
|
bet | 13/15 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 419,73 Kb. | | #236875 |
Bog'liq 1. To'plamlar (2)Asosiy ayniyatlar.
U universаl to‘plаmning , , qism to‘plаmlаri uchun quyidаgi хоssаlаr o‘rinli (ba’zi xossalarning isbotini keltiramiz, qolganlari shunga o’xshash isbotlanadi. Isbotni Eyler-Venn diagrammasida bajarish ham mumkin):
Kоmmutаtivlik (o`rin almashtirish) xossasi: 10)
20 )
10 –xossaning isboti: bo`lsa, u holda va bo`ladi. Shuningdek, bo`lsa, kelib chiqadi. Bundan hosil bo`ladi. Bularni umumlashtirilsa, kоmmutаtivlik xossasi isbotlanadi.
Аssоtsiyаtivlik (guruhlash) xossasi: 30)
40)
Distributivlik (taqsimot qonunlari) xossasi:
50)
60)
Yutilish qоnunlаri: 70)
80)
De Mоrgаn qоnunlаri (Ogastes de-Morgan (1806-1871yy) Shotlandiyalik matematik va mantiqchi, mantiqiy munosabatlar asoschisi):
90)
100)
90 – xossaning isboti:
0 vа 1 (bo`sh va universal to`plam) qоnunlаri:
110) 120)
130) 140) Ø=Ø
150) Ø 160) Ø
170) Ø=A 180) =U
190) 200) A\A= Ø
Ayirishdan qutilish qonuni: 210) A\
Ikkilаngаn rаd etish qоnuni: 220)
To’plamlar ustida amallarning xossalariga e’tibor berib qaraydigan bo’lsak, ular juft – juft yozilgan va har ikkinchisi birinchi xossada amalni o’zgartirish bilan hosil qilingan deyish mumkin, masalan, amali ga, to’plam ga almashtirib hosil qilingan. Xossalarning bunday mosligi ikkiyoqlamalik qonunlari deyiladi.
|
| |
Misal 1 - Mühazirəçi : R. F. D. dosent Orucova Rəna Üzeyir qızı Ədəbiyyat

Misal 1. və müstəviləri ilə hüdudlanmış R tetraedrinin həcmini hesablamalı (şəkil 2).
Şəkil – 2
Üçqat inteqralın tərifindən aydındır ki,
olar. (5) düsturuna görə
və ya
alınır.
Misal 2. kürəsi üzrə götürülmüş üçqat inteqralı təkrar inteqral şəklində yazmalı.
Kürənin (Oxy) müstəvisi üzərinə proyeksiyası dairəsidir. Kürə aşağıdan
səthi ilə, yuxarıdan isə səthi ilə hüdudlanmışdır. Onda (6) düsturuna görə
3. Cismin ətalət momenti, kütlə və ağırlıq mərkəzin
koordinatları.
Üçqat inteqrallar fizika və mexanikanın bir çox məsələlərinin həllində geniş tətbiq olunur. Bunların yalnız bir neçəsini burada göstərməklə kifayətlənirik.
►Cismin kütləsi. Tutaq ki, V kublanan cisimdir və onun həcm sıxlığıdır. Onda V oblastında yerləşən bütün kütlə
(1)
düsturu ilə hesablanır. (1) düsturu ikiqat inteqral vasitəsilə maddi müstəvi fiqurun kütləsinin hesablama düsturu kimi isbat olunur (M=x, ya M=y, ya da M=z).
►Ağırlıq mərkəzinin koordinatları. Həcmi sıxlığı olan V cisminin ağırlıq mərkəzinin koordinatları
düsturları vasitəsilə hesablanır. V cismi bircinsli olduqda, yəni
= sabit olduqda yuxarıdakı düsturlar aşağıdakı sadə şəkildə yazılar:
►Ətalət momenti. Tutaq ki, kublanan V cisminin həcmi sıxlığı funksiyasıdır. Maddi müstəvi fiqurun ətalət momentini tapma qaydası ilə V cisminin koordinat oxlarına nəzərən ətalət momentini tapmaq olar:
Cismin koordinat başlanğıcına nəzərən ətalət momenti isə
düsturu ilə hesablanır.
Mövzu 29
|
Urgut tuman 152 -umumiy oʻrta ta’lim maktabi buyruq

|
Urgut tuman 152 -umumiy oʻrta ta’lim maktabi buyruq
|
Sana | 06.01.2024 | Hajmi | 16,36 Kb. | | #131083 |
Bog'liq SHARTNOMA KELISHUV
URGUT TUMAN 152 -UMUMIY OʻRTA TA’LIM MAKTABI
BUYRUQ
{date.day}«{date.month}»{date.year} yil.
|
{number}-son
|
Mehnat shartnomasiga xodimni doimiy boshqa ishga o‘tkazish to‘g‘risida o‘zgartirish kiritish to‘g‘risidagi kelishuvdan namuna
2022-yil 01-dekabrdagi 88-7-105-DUM/2022-sonli mehnat shartnomasiga o‘zgartirish kiritish to‘g‘risida kelishuv № 1
2022- yil 1-dekabr Urgut shahri
Urgut tumani 152-maktab nomidan bo’lim nizomi asosida faoliyat yurituvchi, rahbar SAIDOV SHERBEK ZARIPOVICH, keyingi o‘rinlarda Ish beruvchi deb yuritiladi, bir tomondan hamda fuqaro PIRMATOV SHERMAT FAYZULLOO'G'LI, keyingi o‘rinlarda Xodim deb yuritiladi, ikkinchi tomondan mazkur kelishuv bitimini quyidagilar to‘g‘risida tuzdilar:
1. Mazkur kelishuvni tuzishdan maqsad taraflar o‘rtasida tuzilgan 2022- yil 01-dekabrdagi 88-7-105-DUM/2022-son mehnat shartnomasiga o‘zgartirish kiritish va xodimni 10-soat darsiga qo'shimcha 7-soat qo'shishdan iboratdir.
2. Maktabning boshlang'ich sinf o'qituvchisi Pirmatov Shermat Fayzullo o'g'li 2022- yilning 1-dekabrdan maktabning boshlang'ich sinf o'qituvchisi lavozimiga o‘tkaziladi.
Shu munosabat bilan, taraflar o‘rtasida tuzilgan 2022-yil 01-dekabrdagi 88-7-105-DUM/2022-son mehnat shartnomasining 2-bandidagi “boshlang'ich sinf o'qituvchisi lavozimiga qabul qilinadi” jumlalari “2022- yil 01-dekabrdan boshlang'ich sinf o'qituvchisi” 10-soat darsiga 7-soat darsi berilishi jumlalariga o‘zgartirilsin.
3. Mehnat shartnomasini bekor qilish davomida ish beruvchi va xodim o‘rtasida mavjud mehnat munosabatlari yuzasidan hech qanday nizo va tushunmovchiliklar tug‘ilmadi.
4. Mehnat shartnomasining qolgan barcha shartlari o‘z kuchida, o‘zgartirishsiz qoldiriladi.
5. Mazkur kelishuv taraflar o‘rtasida tuzilgan mehnat shartnomasining ajralmas qismi bo‘lib hisoblanadi.
6. Taraflarning imzolari:
Xodim
___________Pirmatov Shermat
«____»_________2022-yil
|
Ish beruvchi
Bo’lim rahbari
___________ Saidov Sherbek
«____»_________2022-yil
[[QR]]
|
Hujjat elektron raqamli imzo orqali imzolangan.
Elektron raqamli imzoning haqiqiyligini tekshirish uchun QR Code ni skanerlang.
|
Imzolovchi F.I.SH.
|
{signed_by}
|
Imzolangan sana
|
{signed_date}
|
Hujjat kodi
|
{document_code}
|
Hulosa kodi
|
{law_document_code}
|
|
| |
Topshiriqlar

|
Topshiriqlar
|
bet | 1/4 | Sana | 19.07.2024 | Hajmi | 29,38 Kb. | | #267967 |
Bog'liq 14-Amaliy.Yashil iqtisodiyot.
14-AMALIY MASHG‘ULOT. O‘ZBEKISTONDA IQLIM O‘ZGARISHLARI OQIBATLARIGA MOSLASHISH VA TABIIY RESURSLARDAN OQILONA FOYDALANISH YO‘LLARI.
Mashg‘ulotning maqsadi: Mavzu bo‘yicha bilimlarni kengaytirish va chuqurlashtirish
TOPSHIRIQLAR
O‘zbekistonda “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish zaruriyatini asoslang.
O‘zbekistonda “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish strategiyasining maqsadi, tamoyillari va vazifalarini sharhlang.
Mamlakatimizda “yashil iqtisodiyot”ga o‘tish strategiyasi qanday tamoyillarga asoslanadi?
“Yashil iqtisodiyot”ga o‘tish startegiyasining amalga oshirish bosqichlari va ustuvor yo‘nalishlarini sharhlang.
“Yashil iqtisodiyot”ga o‘tish startegiyasining maqsadli ko‘rsatkichlari va indikatorlari nimalardan iborat?
Iqtisodiyotning bazaviy tarmoqlarida energiya samaradorligini oshirish uchun qanday chora-tadbirlar qo‘llanilmoqda?
Mamlakatimizda energiya resurslari iste’molini diversifikatsiyalash va muqobil energiya manbalaridan foydalanishni rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari nimalardan iborat?
O‘zbekistonda suv resurslaridan oqilona foydalanishning maqsadli ko‘rsatkichlarini tavsiflab bering.
Qayta tiklanadigan manbalardan energiya ishlab chiqarish qurilmasi – qayta tiklanadigan manbalardan elektr, issiqlik energiyasi yoki biogaz ishlab chiqarish uchun mo‘ljallangan texnologik uskunalar to‘plami.
Qayta tiklanadigan energiya manbalari – o‘z-o‘zidan sodir bo‘ladigan tabiiy jarayonlar hisobidan uzluksiz qayta tiklanadigan va quyidagilarni o‘z ichiga oladigan energiya manbalari: quyosh nuri energiyasi, shamol energiyasi, suvning gidrodinamik energiyasi, geotermal energiya - tuproq, yerosti suvlari, daryolar, suv havzalari issiqligi, shuningdek, birlamchi energiya resurslarining antropogen manbalari - biomassa, biogaz hamda elektr va (yoki) issiqlik energiyasi ishlab chiqarish uchun foydalaniladigan organik chiqindilardan boshqa yoqilg‘i.
|
| |
SO'RAB-SURISHTIRISH USLUBLARIGA DOIR

SO'RAB-SURISHTIRISH USLUBLARIGA DOIR
Bemor bilan dastlabki muloqot iliq tabassum ila salomlashishdan va o'zaro tanishuvdan boshlanadi. Shifokor va bemor suhbat uchun qulay vaziyat egallab olgach, bemordan shikoyatlarini, kasallikning rivojlanish tarixi (Anamnesis morbi): qachon, qay tarzda boshlangan, dastlabki klinik belgilari, qachon tibbiy yordamga murojaat qilgan, qanday yordam ko'rsatilgan, uning foydasi va h.k. Kasalning hayot tarixi (Anamnesis vitae): oilaviy, ijtimoiy ahvoli, yashash, ishlash joyi va sharoiti, avvalgi kasalliklari, o'tkazilgan jarrohlik amallari, nasliy-irsiy kasalliklari, dori-darmonlarga allergik sezgirligi kabilar surishtiriladi.
Umumiy ko'zdan kechirish, tekshiruvdan so'ng bemorga dastlabki tashxisiy mulohazalar, yordamchi yoki qo'shimcha tekshiruvlr«r, dori-darmonlarning qanday qabul qilinishi va boshqa maslahailar aytiladi. Anamnezning yig'ilishi davolanish jarayonida to'ldirib boriladi. So'rab-surishtirish shifokordan alohida mahorat talab etadi. Aniq. chuqur bilim asosida o'tkazilgan so'rab-surishtirish aksariyat kasallikka to'g'ri tashxisning qo'yilishiga yordam beradi.
Suhbatdan so'ng bemor o'zini yengil his etishi, shifokorga nisbatan katta ishonch, tuzalishga umid paydo bo'lishi darkor!
Shifokorning linglay olish madaniyatiga oid tamoyillarni tahbalar uqib olishlari va kelgusi amaliyotlarida qo 'Hay olishlari zarur.
|
Bemor qaringdoshlari bilan muloqot

Bemor qaringdoshlari bilan muloqot.
Bemor qarindoshlari bilan ko'pincha qaltis, og'ir holatlarda muloqot qilinadi. Xususan:
-
o'zi haqida to'liq va to'g'ri ma'lumot bera olmovchi ruhiy kasalning;
-
o'limi muqarrar bo lgan, lekin buning ochiq belgilarini sezmayotgan bemorning;
- jonlantirish holatida yotgan, ya'ni shifokor bilan suhbatlashish layoqatiga ega bo'lmagan bemorning;
- nozik va qaltis operatsiya yoki oddiy operatsiya qilinishi zarur bolgan bemorning qarindoshlari bilan alohida, yakkama-yakka suhbat qilinishi zarur.
Bunday suhbatlar yuridik hujjatlarda (zaruriy holatlarda) o'z aksini topishi zarur (masalan, bemor operatsiyasiga ruxsat etuvchi xatni yozish).
Ba'zan bemorning qarindoshlari bilan ahvolning yomonligi yoki qandaydir oxirgi chora ko'rish maslahatlashiladi. Va bu hufyona (yashirincha) kechgan suhbatdan bemor shubhalanmasligiga e'tibor muhimdir.
Biz turli xastaliklarda bemor bilan muloqotning o'ziga xos xususiyatlari masalasini ko'rdik. Imkon qadar turli xastaliklardagi muloqotning umumiy va o'ziga xos dcontologik xususiyatlariga e'tibor qildik.
|
SHIFOKORNING BEMOR BILAN MULOQOTI USLUBIYOTIGA DOIR

SHIFOKORNING BEMOR BILAN MULOQOTI USLUBIYOTIGA DOIR
Shifokorning bemor bilar o'zaro muloqoti davolash jarayonining asosidir.
Butun flkr, e'tiborni bemorga qaratish, samimiylik, uni diqqat bilan tinglash, bemor bilan birga qayg'urish, jiddiylik o'zaro muloqot o'rnatishning (kommunikatsiyaning) asosi bo'lib xizmat qiladi.
Muloqot turlari va tinglash mahoratining umumiy tamoyillari
Bemor bilan munosabalda so 'z orqali (verbal) va so 'z yordamisiz-(noverbal) muloqot ko'nikmalari mavjud.
So 'z orqali muloqot (verbal muloqot) o'zaro munosabatning asosiy ko'rinishidir, bunda quyidagilarga rioya qilmoqlik maqsadga muvofiq:
-tushunarli tarzda so'zlang;
-
so'z ohangingiz bosiq va mayin bo'lsin;
-
o'rinsiz savollar bilan bemor g'ashini keltirmang;
-
ikki yo ko'p ma'noli so'zlarni ishlatmang;
-
ko'rsatmalarni aniq bei ing;
-
ilojsiz muolaja, dori-d irmonlarni va'da qilmang;
-
bemor sizni tushunmay qolsa, erinmasdan so'zlaiingizni yana takrorlang;
-
siz bilan suhbatda bemor o'zida tug'ilgan savollarga javob topganiga ishonch hosil qiling;
-
zarurat bo'lganda bemorga tegishli mutaxassisni tavsiya eting;
-
bemorga zarurat paydo bo'lganda o'z telefon raqamlaringizni bering va telefon orqali so'zlashuvdan qochmang, bemorga tekshiruv natijalarini muntazam ravishda aytib turing;
-
tavsiyalaringizni, ko'rsatmalaringizni nazorat qilib turing;
-
punktual bo'ling (puntktual - fransuzchadan ponktuel - nuqta, ya'ni aniq, saranjom-sarishta, va'dasini vaqtida bajaruvchij;
-
qabul vaqtiga kech qolsangiz bu haqda telefon orqali ogohlantiring;
qiling.
Muloqotning ikkinchi ko'rinishi noverbaldir, ya niso 'zyordamisiz muloqot. Bunday muloqot asosan xatti-harakat, imo-ishoralar bilan yuzaga keladi. Bunda:
- mimikalarga, ayniqsa, noxush tuyg'uni ifodalovchi mimikalarga e'tibor qiling va ularni nazorat qiling;
-
qo'lning beo'xshov xatti-harakatlarini qilmang;
-
chuqur «uh» tortmang;
-
ko'z qarashlaringizni nazorat qiling;
-
burun jiyirmang, qosh chimirmang, tish kavlamang, quloq qichimang, saqich chaynamang (aks holda bemor hamiyati ozor chekishi mumkin);
-
behuda kulavermang;
-
vaziyat taqozosidan kelib chiqib, eng maqul masofada turing;
- gavdangizni bemorni teksirish uchun va u bilan suhbatlashishga qulay holatda tuting (kasalliklarning spesifik xususiyatlarini e'tiborga olgan holda), juda uzoq masofada muloqot
qilmang;
-
suhbat vaqtida erkinlik yarating, bemorni diqqat bilan tinglang, savollar va mulohazalar bilan chalg'itmang, shoshilmang;
-
bemordan nigohingizni (ko'zlaringizni) olib qochmang;
-
uning so'zlariga qiziqishingizni bildirib turing;
-
suhbatning asosiy mohiyatini ilg'ab oling;
-
muloqotni ko'zlaringiz bilan qoilab turing;
-
«ha» ma'nosida boshingizni irg'ab turing;
-
ma'lumotlami tushunishga harakat qiling;
-
tabassumdan to'g'ri foydalaning.
|
I və II növ əyri xətli inteqrallar arasındakı əlaqə

4. I və II növ əyri xətli inteqrallar arasındakı əlaqə.
Tutaq ki, (Oxy) müstəvisində yerləşən istiqamətlənmiş hamar müstəvi əyrisi
parametrik tənlikləri ilə verilmişdir və P(x, y), Q(x, y) funksiyaları onun üzərində kəsilməyəndir. əyrisinə cəkilmiş toxunanın yönəldici bucaqları kəsinuslarının
kimi ifadələri vardır. Bunlara əsasən birinci və ikinci növ əyrixətli inteqrallar arasında aşağıdakı kimi əlaqə yaranır:
(1)
fəza əyrisi olduqda isə
(2)
münasibəti alınır.
Birinci növ əyrixətli inteqralların hesablanma qaydası və (1) bərabərliyinə əsasən ikinci növ əyrixətli inteqralların hesablanma düsturunu almaq olar. Bu məqsədlə
və
olduğunu nəzərə almaq lazımdır. Onda (1) bərabərliyinə əsasən
(3)
alınar.
Xüsusi halda, hamar əyrisinin tənliyi şəklində olsa, onda (3) düsturu
(4)
kimi yazılır. əyrisi üfüqi düz xəttinin parçası olduqda həmin parça üzərində olar və əyrixətli inteqral x-ə nəzərən adi müəyyən inteqrala çevrilər:
.
əyrisi şaquli düz xəttinin parçası olduqda isə əyrixətli inteqral y-ə nəzərən adi müəyyən inteqrala ( olduğundan) çevrilir:
.
Misal. Mərkəzi koordinat başlanğıcında və radiusu R olan çevrəsi üzrə (müsbət istiqamətdə) götürülmüş
inteqralını hesablamalı (şəkil 1).
çevrəsinin parametrik tənliyi
olduğundan (3) düsturuna görə alırıq:
.
Şəkil – 1
|
Spisak objavljenih I saopštenih radova kandidata

|
Spisak objavljenih I saopštenih radova kandidata
|
Sana | 07.04.2017 | Hajmi | 45 Kb. | | #3387 |
-
V.D.Jović, V.Maksimović, M.G.Pavlović and K.I.Popov, "Morphology, internal structure and growth mechanisam of electrodeposited Ni and Co powders", J. Solid State Electrochem. (2006) 10: 373-379
-
V.D.Jović, B.M.Jović, M.G.Pavlović and V.Maksimović, "Morphology and composition of Ni-Co alloy powders electrodeposited from ammoniacal electrolyte", J. Solid State Electrochem. Vol.10, No 12, (2006) 959-966.
-
R.Nikolić, S.Zec, V.Maksimović, S.Mentus, "Physicochemical characterization of termal dekomposition course in zinc nintrate-copper nitrate hexahydrates", J. Ther. Anal. & Cal., Vol.86 (2) 2006, 423-428.
-
Nebojša D. Nikolić, Goran Branković, Vesna M. Maksimović, Miomir G. Pavlović, Konstantin I. Popov, "Influence of potential pulse conditions on the formation of honeycomb-like copper electrodes", Journal of Electroanalytical Chemistry, 635 (2009) p.111-119.
-
N. D. Nikolić, G. Branković, V. M. Maksimović, M. G. Pavlović, K. I. Popov, "Application of pulsating overpotential regime on the formation of copper deposits in the range of hydrogen co-deposition", J. Solid State Electrochem., 14 (2010) p.331-338.
-
M.G.Pavlović, Lj.J.Pavlović, V.M.Maksimović, N.D.Nikolić, K.I.Popov, "Characterization and Morphology of Copper Powder Particles as a Function of Different Electrolytic Regimes", Int. J. Electrochem.Sci., 5 (2010) p.1862-1878.
-
Nikolić, N.D., Branković, G., Maksimović, V.M., ”Morphology and internal structure of copper deposits electrodeposited by the pulsating current regime in the hydrogen co-deposition range”, Journal of Solid State Electrochemistry, 16 (1) (2012) 321
-
Aleksandra Čairović, Ivan Djordjević, Mirna Bulatović, Marija Mojić, Miljana Momčilović, Stanislava Stošić-Grujičić, Vesna Maksimović, Danijela Maksimović-Ivanić, Sanja Mijatović, Dragoslav Stamenković, "In Vitro Assessment of Ni-Cr and Co-Cr Dental Alloys Upon Recasting: Cellular Compatibility", Digest Journal of Nanomaterials and Biostructures, DJNB, Vol. 8, No. 2, April - June 2013, p. 1003 – 1012
-
Nebojša D. Nikolić, Djendji Dj. Vaštag, Vesna M. Maksimović, Goran Branković, "Morphological and crystallographic characteristics of powdered lead obtained by electrodeposition from an environmentally friendly electrolyte", Transactions of Nonferrous Metals Society of China, 24(2014) 884−892.
-
Vesna Nikolić, Željko Kamberović, Zoran Anđić, Marija Korać, Miroslav Sokić, Vesna Maksimović, " Influence of the synthesis method and the addition of modifiers on the properties of Ni-based catalysts supported on reticulated ceramic foams", International Journal of Minerals, Metallurgy and Materials, 21 (1) (2014) 1-7
-
Mia Omerašević, Jovana Ružić, Nikola Vuković, Uroš Jovanović, Miljana Mirković, Vesna Maksimović, Vera Dondur, "Removal of Cs Ions from Aqueous Solutions by Using Matrices of Natural Clinoptilolite and its Safe Disposal", Science of Sintering, 48 (2016) 101-107
|
| |
So 'zning otasi - bet 11

Tibbiyot xodimlarining kasbga munosabati, axloq-odobi, shuningdek, shifokorlar va bemorlar orasidagi turli huquqiy munosabatlar zamonamiz tilida bioetika va deontologiya deyiladi. Buni sodda shaklda ona tilimizga ko'chirsak, tibbiyot xodimi bilan bemor o'rtasidagi burchga sodiqlik, muomala qoidalariga rioya qilishi va yaxshi, to'g'ri muloqot, munosabat ham desa bo'ladi. Tibbiyotimizning necha ming yillik tajribasi ham, uning kazo-kazolari - Buqrot, Jolinusdan tortib Abu Ali ibn Sinogacha buni tasdiqlaganlar. Ularning ta'biricha, bemorning ruhiy holati davolovchi shifokor, hamshira uchun qanchalik ahamiyatga molik bo'lsa, bemorning o'zi uchun ham shunchalik qimmatlidir. O'zaro muloqotdan so'ng tibbiyot xodimiga - uning bilimi, tajribasi, samimiyatiga bemorda ishonch hosil bo’lmog'i, insoniy fazilatlariga hurmat va muhabbat uyg'onmog'i kerak.
Avvalo hech kimni dard chekib, yotib qolgudek qilmasin. Lekin dardga chalingan har kimsaning undan forig' bo'lishi tibbiyotimizning yutug'iga, shifokor, hamshiraning bilim, tajribasiga, insoniy fazilatlariga va shu bilan bir qatorda, bemorning tabiati, o'z dardiga munosabatiga bog'liq.
Tibbiyot ilmiy allomalaridan bo'lmish Buqrot: «San'atlar ichida tabobat eng olijanob san'atdir», - deb ta'kidlagan. Yana Buqrot: «Bemorni dori bilan emas, balki so 'z bilan davolash afzal» desa, Abu Ali ibn Sino uning bu fikrini quvvatlarkan: «Bemor borki, uni so'z bilan davolasa bo 'ladi», - deb aytgan.
|
Fotoqarshilik. Yorug‘lik diodlarini yoqish yoki o‘chirish orqali yorug‘lik darajasiga ishlov berish

|
Fotoqarshilik. Yorug‘lik diodlarini yoqish yoki o‘chirish orqali yorug‘lik darajasiga ishlov berish
|
Sana | 08.06.2024 | Hajmi | 1,27 Mb. | | #261773 |
Bog'liq 3 lab
Muhammad Al-Xorazmiy nomidagi
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
Nurafshon filiali
Fan: O’rnatilgan tizimlar
AMALIYOT ISHI
Bajardi: Kamalov Marlen
Tekshirdi: Qobilov Sirojiddin
NURAFSHON 2024
3-amaliy topshiriq.
Topshiriqlar:
Tranzistorning kuchaytirish xususiyatini namoyish etish. Releni tranzistor orqali boshqarish.
Fotoqarshilik. Yorug‘lik diodlarini yoqish yoki o‘chirish orqali yorug‘lik darajasiga ishlov berish.
Tinkercad platformasidan foydalangan holda topshiriqlarni simulatsiyasi (prototip)ni ishlab chiqish.
Bajarilgan amaliy ishning dasturiy ta’minotini ishlab chiqish va topshiriqni o‘z vaqtida himoya qilish.
Fotoqarshilik. Yorug‘lik diodlarini yoqish yoki o‘chirish orqali yorug‘lik darajasiga ishlov berish.
int valeurCapteur;
int pwm;
// Fonction d'initalisation (exécutée une seule fois)
void setup()
{
pinMode(A0, INPUT); // Le port analogique A0 est une entrée
pinMode(9, OUTPUT); // La port numérique D9 est une sortie qui sera utilisée en PWM (Pulse Width Modulation)
Serial.begin(9600); // Initialisation de la communication avec le port série
}
// Programme principal (boucle infinie)
void loop()
{
valeurCapteur = analogRead(A0); // Lit la valeur de l'entrée analogique A0
pwm = map(valeurCapteur, 0, 1023, 0, 255); // Adapte la plage de variation du port A0 à celle du port D9 (en PWM)
Serial.println(pwm); // Affiche la valeur de l'entrée analogique dans le moniteur série
analogWrite(9, pwm); // Simule via PWM un signal analogique sur la sortie numérique D9
delay(100); // On attend 100 millisecond(s)
}
Fotoqarshilik. Yorug‘lik diodlarini yoqish yoki o‘chirish orqali yorug‘lik darajasiga ishlov berish.
void setup() {
pinMode(8, OUTPUT);
}
void loop() {
digitalWrite(8, HIGH);
delay(2000);
digitalWrite(8, LOW);
delay(2000);
}
|
| |
Mühazirəçi : R. F. D. dosent Orucova Rəna Üzeyir qızı Ədəbiyyat - bet 48

Misal. parabolasının O (0, 0) və A (1, ) nöqtələri ilə məhdud OA hissəsi üzrə (şəkil 3) götürülmüş
əyrixətli inteqralını hesablamalı.
(8) düsturuna görə
►Əyrixətli inteqrallar bir sıra məsələlərin həllində tətbiq olunur. Burada birinci növ əyrixətli inteqral vasitəsilə maddi AB əyrisinin kütləsi hesablanır.
Tutaq ki, hamar və ya hissə-hissə hamar maddi AB əyrisinin xətti sıxlığı ilə işarə olunmuşdur.
AB əyrisinin nöqtələri vasitəsilə kiçik hissəsi üzərində ixtiyari nöqtəsi götürək və fərz edək ki, qövsünün bütün nöqtələrində xətti sıxlıq kəmiyyətinə bərabərdir. Onda maddi qövsünün kütləsi olar (
Buna görə də maddi AB əyrisi üzərində paylanmış kütlə təqribi olaraq
bərabərliyi ilə hesablanar. Bu bərabərlikdə aparılan bölgünün
parametrinin sıfra yaxınlaşması şərtində limitə keçdikdə maddi AB əyrisinin dəqiqi kütləsi alınır:
Nəhayət qeyd edək ki, üçölçülü fəzada yerləşən əyrilər üzrə götürülmüş birinci növ əyrixətli inteqrallara baxmaq, onların hesablanmasından xassələrindən və tətbiqlərindən danişmaq olar.
3. II növ əyri xətli inteqral və onun hesablanması.
Tutaq ki, (Oxy) müstəvisində yerləşən istiqamətlənmiş əyrisi və bu əyri üzərində kəsilməyən P (x, y) funksiyası verilmişdir. əyrisini
nöqtələri vasitəsilə kimi kiçik hasillərə bölək. əyrisinin (1) bölgüsündən (bu bölgünü T ilə işarə edək) alınan qövsünun uzunluğu olsun. ədədlərinin ən böyüyü T bölgüsünün parametri adlanır və λ(T) ilə işarə olunur:
Şəkil – 4
Bölgüdən alınan hər bir hissəsi üzərində bir nöqtəsini götürək və aşağıdakı kimi inteqral cəmi düzəldək:
. (2)
Burada ilə qövsünün Ox oxu üzərində proyeksiyası işarə olunmuşdur (şəkil 4).
Tərif. (2) cəminin şərtində sonlu limiti varsa, həmin limitə P(x, y) funksiyasının ilə işarə olunur:
(3)
AB əyrisi üzərində təyin olunmuş kəsilməyən Q(x, y) funksiyasının y dəyişəninə görə ikinci növ
(4)
əyrixətli inteqralı da analıji olaraq təyin olunur.
(3) və (4) inteqrallarının cəmi ikinci növ ümumi əyrixətli inteqral adlanır və
(5)
kimi işarə olunur.
Tərifdən aydındır ki, ikinci növ əyrixətli inteqralların qiyməti əyrinin istiqamətindən asılıdır:
. (6)
Doğrudan da, qövsünun (Ox) oxu üzərində proyeksiyası olduğu halda, qövsünun həmin ox üzərində proyeksiyası olar. Buna görə də AB əyrisini (1) bölgüsünü tərsinə nömrələsək (yəni BA əyrisinin kiçik hissələrə bölsək) və uyğun (2) cəmini düzəltsək, onda
münasibəti və buradan da limitə keçdikdə
bərabərliyi alınır. Bu mühakimə (4) inteqralı üçün də doğrudur.
Qeyd edək ki, analoji olaraq üçölçülü fəzada yerləşən AB əyrisi üzərində təyin olunmuş və funksiyaları üçün
(7)
kimi ikinci növ ümumi əyrixətli inteqralıda təyin olunur. Bundan sonra (5) və (7)
əyrixətli inteqrallarını sadəcə olaraq
və (8)
kimi yazacağıq.
Qapalı konturu üzrə götürülmüş əyrixətli inteqrallar uyğun olaraq
və
kimi yazılır. Bu inteqrallar konturunun müsbət istiqaməti üzrə götürülmüş hesab edilir. konturunun mənfi istiqaməti üzrə götürülmüş inteqral üçün isə
münasibəti doğru olar.
|
O'rta guruhda mazmunli rasm chizishga o'rgatishning mazmuni va vazifalari

|
O'rta guruhda mazmunli rasm chizishga o'rgatishning mazmuni va vazifalari
|
bet | 10/15 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 326,24 Kb. | | #155286 |
Bog'liq Maktabgacha ta\'lim muassasasida rasm chizishga o\'rgatish-fayllar.orgO'rta guruhda mazmunli rasm chizishga o'rgatishning mazmuni va vazifalari.
O'rta guruh bolalariga rasm mashg'ulotlari, asosan, yil boshidan o'tkazila boshlanadi, sababi, kichik guruh bolalariga qaraganda, ular ma'lum mazmun asosida, lo'nda qilib rasm ishlay olish qobiliyatiga egadirlar. Bolalarda rasm chizish malakasini rivojlantirish maqsadida 2-3 predmetni ko'rsatish mashqlari bilan boshlash maqsadga muvofiqdir. Rasm ishlash mazmuni quyidagilardir:
Mazmuni jihatdan bir-biriga o'xshash 2-3 predmetli rasm chizdirish.
Bir necha predmetlarning joylanishini belgilash.
Bola 4 yoshdan boshlab predmetlarning yonma-yon joylanishini, odamlarning ko'rinishini faqat old tomondan, hayvonlarning ko'rinishini faqat yon tomondan bir yo'lda chiza olish qobiliyatiga egadirlar. Masalan, «Bolalarnig qishki o'yinlari».
O'rta guruhlarda rasm chizish orqali bolalarning og'zaki nutqini o'stirish bilan ularni o'rab turgan tevarak-atrof bilan ham tanishtirish maqsadga muvofiqdir. Bu yoshdagi bolalar uchun quyidagi rasmlarni tavsiya qilish mumkin:
«Qizcha uy atrofida o'ynayapti».
«Qish, bolalar qorbobo yasayaptilar».
«Bo'g'irsoq», «Chipor tovuq».
O'rta guruhdagi bolalar rasm chizishni faqat bir yo'nalishda chizishlaridan tashqari, bir varaqni to'ldirib chizish malakalarini ham rivojlantirib boradi. Ma'lum narsani ko'rib, tasavvur qilgan holda rasm chizadi, uning aqliy qobiliyati rivojlanadi, o'sib boradi. Har bir mashg'ulot bolalarni aqliy va estetik ruhda tarbiyalashga, jamoat ishlarini bajara olishiga asos bo'ladi. N.K.Krupskayaning fikricha, «Bolaga beriladigan ta'lim-tarbiya mehnatni sevishdan, uni e'zozlashdan boshlanadi». Bu mashg'ulotlarni o'tkazish asosan bolalarning kuzatuvchanligi asosida olib boriladi, shunda ularning og'zaki nutqi, mustaqil fikrlay olishi, har xil mavzularda rasm chiza olish ko'nikmalari rivojlanadi.
|
| |
O'zbekiston shifokorlarining qasamyodi

O'zbekiston shifokorlarining qasamyodi
Shifokor diplomini olayotgan bitiruvchi qo'yidagi mazmunda qasamyod qabul qiladi:
«Shifokor degan yuksak unvonni olib, tibbiyot faoliyatiga kirishar ekanman:
-
o'zimning bor bilim va mahoratimni bemorni davolashga hamda inson sog'lig'ini saqlashga bag'ishlashga;
-
yoshi, jinsi, irqi, millati, tili, dini, e'tiqodi ijtimoiy ke'lib chiqishi va ijtimoiy mavqeidan qat'i nazar, har bir bemorga kuch-g'ayratim va vaqtimni ayamay tibbiy yordam ko'rsatishga;
-bemorning sog'lig'ini shaxsiy manfaatlarimdan yuqori qo'yishga, kamtar va halol bo'lishga, o'z bilim va mahoratimni doimo oshirib borishga;
-
shifokor sirini saqlashga;
-
kishilarga hamisha mehr-muruwat va shifo topishlariga ishonch hadya etishga;
-
Buqrot, Abu Ali ibn Sino singari ulug' tabiblarning shonli an'analarini davom ettirishga tantanali qasamyod qilaman.
Ushbu qasamyodga umrimning oxirigacha sodiq qolishga qasamyod qilaman».
Shifokorlar qasamyodni buzganliklari uchun qonunda be'gilangan tartibda javobgarlikka tortiladilar.
O'zbekiston Respublikasi Fuqarolar Sog'lig'ini Saqlash To'g'risidagi qonun, 44-bandi, 1996-y.
|
Birinchi kurs talabaiarining tantanali va'dasi

Birinchi kurs talabaiarining tantanali va'dasi
O'zbekiston Respublikasi mustaqilligi kunida talabalar safiga kirar ekanman, tantanali qasamyod qilaman.
-
O'zbekistonning mustaqilligin', uning konstitutsion tuzimini, demokratiya va qonunchiligini, xalq tomonidan saylangan mamlakat Prczidentining obro'-e'tiborini mustahkamlash va saqlashga;
-
Mustaqil O'zbekiston Respublikasi fuqarosining shon-sharafini asrab-avaylashga, jamiyatning siyosiy barqarorligini, fuqarolar osoyishialigi va umummill'y totuvlikni eng yuksak q idriyat sifatida saqlashga;
-
Mustaqil Vatan taqdiri bilan o'z taqdinmni chambarchas bog'lashga, butun faoliyatimni, ona diyorga va uning buyuk kelajagiga baxshida etishga; xalq salomatligini saqlashga, tabiatni muhofaza qilishga;
-
Tariximizni chuqur o'rganish va u bilan g'ururlanishga, insoniyat tafakkuri kamoliga ulkan hissa qo'shgan bobokalonlarimiz - Imom Buxoriy, Al-Farg'oniy, Bahouddin Naqshband, Al-Xorazmiy, Beruniy. Ibn Sino, Ulug'bek, Navoiy, Boburdek ajdodlarimiz merosini, ma'naviy sarchashmalarini chuqur o'rganishga, ular yoqqan chiioqlarini yanada munavvar etishga;
-
Buyuk Davlat arbobi, sohibqiron Amir Temur vasiyatlariga amal qilishga;
-
Ajdodldr, ota-bobolar e'tiqod qilgan ma'naviy qadriyatlarni hurmat qilishga, odamlar ruhiyatini, ularning quvonch va tashvishlari. maqsad va intilishlarini angiashga, ahil, pokiza bo'lib, adolatli va insof bilan yashashga;
-
Hozirgi zamon bilimlari va ixtisosliklarini hormay-tolmay o'rganishga va egallashga, yetuk mutaxassi bo'lib yetishishga, bu bilan Vatanimning taraqqiyoti va gullab-yashnashiga hissa qo'shishga, uning XXI asrda jahon hamjamiyatidan munosib o'rin egallashiga safarbar etishga;
-
Xalqimizga xos bo'lgan yuksak ma'naviy qadriyatlar va insonparvarlik an'analari - oilaga, mahallaga, yoshi kattalarga, o'qituvchilar, ustozlar, murabbiylarga hurmatni doimo esda tutishga va ulug'lashga;
-
Ota-ona oldidagi farzandlik burchimni unutmaslik va uni to'la ado etishga;
-
Kursdoshlarim, o'rtoqlarim oldida o'zimni kamtar tutishga, ular bilan do'stlik aloqalarini tobora mustahkamiashga;
-
Mehnatsevar, jismonan chiniqqan inson bo'lishga, Vatan va millat oldidagi insoniy va fuqarolik burchimni halol ado etishga, Vatanim, elim-yurtimni ko'z qorachig'imday asrashga;
-
Millati, irqi, dinidan qat'i nazar barcha O'zbekiston Respublikasi fuqarolarini hurmat etishga qasamyod qilaman.
|
Alisber navoiy tabiblar haqida

Alisber navoiy tabiblar haqida
-
Tabib o'z fanining mohir bilimdoni bo'lishi, bemorlarga mehr-shafqat bilan muomala qilishi, asl tib ilmiga tabiati kelishmog'i, donishmandlar so'ziga rioya qilib, ularga ergashmog'i, muloyim so'z va bemor ko'nglini ko'taruvchi andishali, xushfe'l bo'lmog'i kerak.
-
O'tkir va shafqatli tabib Isoga o'xshaydi. Isoning ishi jonni duo bilan tanga kiritish bo'lsa, tabibning ishi esa tandan chiqmoqchi bo'lgan jonni davo bilan chiqarmaslikdir. Bunday tabibning yuzi xastalar ko'nglida sevimlidir, so'zi esa bemorlar joniga yoqimlidir.
-
Uning har nafasi bemorlarga davo, har qadami esa xastalarga shifodir.
-
Uning yuzi najot keltiruvchi, Hizrning beradigan sharbati esa tiriklik suvini eslatadi.
-
Tabib agar o'z kasbiga mohir bo'lsa-yu, ammo o'zi badfe'l, beparvo va qo'pol so'z bo'lsa, bemorni har qancha muolaja qilganda ham baribir uning mijozida o'zgarish paydo qiiolmaydi.
Tabobat fanidan savodsiz tabib xuddi jallod kabidir. U tig' bilan o'ldirsa, bu zahar bilan azoblaydi. Shubhasiz, jallod bunday tabibdan yaxshiroqdir. Zero, u gunohkorlarni oldiradi, bu esa begunohlarni halok qiladi. Hech bir gunohkor jallod qo'lida xor bo'lmasin, hech bir begunoh kasalmand bunday tabibga zor bo'lmasin.
Shirin so'zli mohir tabib tan xastaligiga shifodir, badfe'l, serjahl va savodsiz tabib esa el joniga balodir.
|
SO'Z QUDRATI HAQIDA DONOLAR O'GITI

SO'Z QUDRATI HAQIDA DONOLAR O'GITI
Tabib bemorning sirini oshkor qilmasligi, o'ldiradigan dorilar bermasligi, har qanday yaramaslik va iflosliklardan uzoq bo'lishi, ayollarga xiyonat ko'zi bilan boqmasligi, beva va bechora hamda faqirlarni davolashga yumshoq til va shirin so'z bo'lishi kerak.
Buqrot
Ey quyosh yo'q sendek kezuvchi olam,
Menga ham yo'l ko'rsat, yo'lchiman men ham.
Muhabbat yo'lida ko'rdingmi bul kun,
Yuzi gardsiz, dili dardsiz bir odam?
Ibn Sino
Menga turkcha so'zlari yovvoyi tog' kiyigi kabi boldi. Shunga qaramay, ularni avaylab-asrab qo'lga o'rgatdim («Qutadg'u bilig»).
YusufXos Xojib
So'z joyu vaqtiga bo'lar ekan mos,
Sehru afsun uchun bo'lur asos.
Abdurahmon Jomiy
Ey oqil, so'zning kam bo'-oyog'i bor,
O'zga so'zga so'zing qistirma, zinhor,
Aqlu xush egasi, tadbirli inson
So'z boshlar suhbatdosh kim bo'Igan zamon.
Sa 'diy Sheroziy
Bor so'zni sanab tebranmasin til,
Ko'rib, o'ylab so'zla, keragini bil.
Uquvlini ko'rdim: oz-oz so'zladi,
Talay so'zladim deb o'kindi ko'p yil.
Yusuf Xos Xojib («Qutadg 'u biligu)
Berur ul o'likka jon so'zdin,
Tan aro kirgizur ravon so'zidin.
|
Toshkent Tibbiyot Akademiyasining madhiyasi

Toshkent Tibbiyot Akademiyasining madhiyasi
Assalom, navqiron buyuk oliygoh,
Bo'lajak shifokor uchun manzilgoh.
«0ltin» davrimizga dastur tuzuvchi,
Davolash siridan etuvchi ogoh.
Naqorat:
Gullayver, yashnayver, bag'ri keng dargoh,
Ajdodlar ilmidan aylayver ogoh.
Ustozu, shogirdlar- bo'lishsin omon,
Bu ulug' dargohni tanisin jahon.
Bemorlarni darddan xalos etaylik,
Donolar safini kengaytiraylik.
Mustaqil ona yuit kelajagini,
Sogiom avlodlarga taqdim etaylik.
Naqorat:
Gullayver, yashnayver, bag'ri keng dargoh,
Ajdodlar ilmidan aylayver ogoh.
Ustozu, shogirdla- bo'lishsin omon,
Bu ulug' dargohni tanisin jahon.
Malika Qodirova - patofiziologiya kafedrasi dotsenti «Tibbiyolnoma» gazetasi. 2001-yil, 2-son)
|
1. Maktabgacha ta'lim muassasasida rasm chizishga o'rgatish - bet 11

|
1. Maktabgacha ta'lim muassasasida rasm chizishga o'rgatish
|
bet | 11/15 | Sana | 12.02.2024 | Hajmi | 326,24 Kb. | | #155286 |
Bog'liq Maktabgacha ta\'lim muassasasida rasm chizishga o\'rgatish-fayllar.orgBola ko'rsatilayotgan rasmni aniq ko'rib chiza oladi, lekin uning yon tomonini, ustini chizishni bilmasligi mumkin. Talabalarga ishlangan rasmlar namunasidan ko'rsatib, quyidagilarga alohida e'tibor berishlarini eslatish kerak. Masalan, predmetlarning proportsional, simmetrik joylashganligi uylar, daraxtlar, samolyotning parvoz qilayotganini chizdirish orqali bolalarda tahlil-sintez usulidan foydalanish muhimdir.
Bola ko'rsatilayotgan rasmni aniq ko'rib chiza oladi, lekin uning yon tomonini, ustini chizishni bilmasligi mumkin. Talabalarga ishlangan rasmlar namunasidan ko'rsatib, quyidagilarga alohida e'tibor berishlarini eslatish kerak. Masalan, predmetlarning proportsional, simmetrik joylashganligi uylar, daraxtlar, samolyotning parvoz qilayotganini chizdirish orqali bolalarda tahlil-sintez usulidan foydalanish muhimdir.
Yuqorida qayd qilinganidek, quyidagilarga ahamiyat berish kerak:
mavzuning mazmuni aniq bo'lishiga;
obyektlar orasidagi bog'lanishga;
ma'lum maqsadga yo'naltirilgan mavzu bo'lishiga e'tibor berish kerak.
Bu yoshdagi bolalarga rangli qog'ozlar berilib, maqsad aytiladi. Masalan, bola ko'k rangda - o'tlarning, havo rangda - suvning, sariq rangda -qumning ko'rinishini tasvirlay oladi, y'oxud «Baliqlar suzyapti», «Jo'jalar o't ustida o'ynayaptilar» kabi. Bolalarning aqliy qobiliyatlarini tekshirish maqsadida tarbiyachi bir predmet yoki jismni ko'rsatib, uning varaq ustida joylashishini so'roqlar bergan holda, suhbat orqali aniq maqsad asosida rasm chizdirish kerak. Bunda albatta, tarbiyachining bilimdonligi katta mahorat talab qiladi. Bolalarning bir yarim yilda chizgan rasmlari o'lchovlari asosan bir xil. N.P.Sakulinaning tajribasi shuni ko'rsatdiki, bola chizgan rasmlarini past va balandligini ko'rsatish va farqini tushuntirish lozimdir. To'rt yoshli bolalarda rasm chizish ko'nikmalari o'sib boradi, ular kattalar chizgan rasmlarni tomosha qilgan holda taqlid qilib, rasm chizishga urina boshlaydilar.
|
| |
II. LOYIHA QISM - Salom Dunyo! yoziladi va uni Birinchi htm qilib

|
Salom Dunyo! yoziladi va uni Birinchi htm qilib
|
bet | 11/26 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 206,48 Kb. | | #120822 |
Bog'liq Bob elektron darslik yaratishning nazariy-fayllar.orgII. LOYIHA QISM
2.1. Elektron darslik yaratuvchi dasturlar xarakteristikalari.
Elektron darslik bu mavjud o’quv qo’llanma, darsliknining undan
foydalanuvchiga qulaylik yaratish maqsadida maxsus dasturiy vositalar yordamida
ixcham holatga keltirilgan ma’lumotlar to’plamidan iborat. Elektron darslik
tayyorlashda taqdim etilayotgan ma’lumotlar undan foydalanuvchilarga qulay,
qiziqarli va kerakli bo’lishligi ahamiyatlidir.
Hozirgi kunda elektron darsliklarni bir necha xil tayyorlash usullari mavjud.
Ko’pchilik holatlarda tayyorlanayotgan elektron darslik ma’lumotlari dastlab
HTML sahifalari ko’rinishiga o’tkaziladi.
HTML tili imkoniyatlaridan foydalanib ham elektron darslik tayyorlash
mumkin. Bu sohaning hozirda imkoniyatlari kengaygan. HTML sahifalari
tayyorlovchi va ularga bezak berish imkonini beruvchi maxsus dasturlar ishlab
chiqilgan. Bunday dasturlarga misol sifatida Microsoft FrontPage, Dreamweaver
dasturlarini keltirish mumkin. Bu dasturiy vositalar yordamida osonlik bilan
elektron darsliklar tayyorlash va tahrirlash imkoniyatlari mavjud. Lekin bularda
ma’lumotlar .html yoki .htm kengaytmali ko’rinishda saqlanadi va elektron darslik
tarkibidagi ma’lumotlar ko’p bo’ladigan bo’lsa uni ma’lumot tashuvchi kompyuter
qurilma (fleshka) larga ko’chirish yoki ko’chirib olish ko’p vaqt talab etadi. Bu esa
doim ham hushlanavermaydi.
Anashu holatlardan qochish uchun maxsus dasturiy vositalar ishlab
chiqilgan bo’lib, ular yordamida mavjud HTML tilida tayyorlangan elektron
darsliklarni osonlik bilan exe yoki chm kengaytmali fayllar holatiga keltirish
mumkin. Bunday elektron darsliklar foydalanishga qulayligi va yuqoridagi
kamchliklardan holiligi bilan oddiy HTML ma’lumotlar to’plamidan iborat bo’lgan
elektron darsliklardan afzal hisoblanadi. Bu elektron darslikning afzalligi uning
hajmini oddiy HTML hujjatlari papkasidan iborat elektron darslik hajmidan
kichikligidir. Bunday elektron darsliklarni ko’chirish yoki ko’chirib olish oson va
29
qisqa vaqt talab etadi. Butun bir-biriga bog’langan HTML ma’lumotlar bitta exe
yoki chm fayli holatiga keltiriladi.
Bunday elektron darslik tayyorlovchi dasturlar orasida SbookBuilder va
htm2chm dasturlari o’ziga xos mavqega ega. Quyida anashu dasturlar
imkoniyalari bilan tanishib chiqamiz.
|
| |
Selecting a Brand Name - Review for ets exam…

Selecting a Brand Name
Criteria for choosing a name, some issues to consider:
Easy for customers to say, spell and recall (inc. international ppl)
Indicate products major benefits
Should be distinctive
Compatible with all products in product line
Used and recognized in all types of media
Single and multiple words Bic, Dodge Grand Caravan, IBM PC (letters), or a combination Mazda RX7
Availability, already over 400 car "name plates", this makes it difficult to select a new one.
Use words of no meaning to avoid negative connotation, Kodak, Exxon
Can be created internally by the organization, or by a consultancy
Legal restrictions, i.e. Food products must adhere to the Nutrition Labeling and Education Act, 1990...May 8 1994
Global translations ?
The Brand Pyramid:
Features: tangible characteristics of product
Functional Benefits: benefits to consumer for brand features
Emotional Rewards: psychological or emotional benefits received by using brand's product?
Values: what are the values of the typical loyal customer for this brand?
Personality: what words would you use to describe brand if it were a person?
NameLab
Domain Names: Highjacking issues? (Highjacked Domain and New Domain): Help! I've Lost My Domain Name!
Discussion Topic: Investigate the above issues to determine who has rights to the use of a domain name.
Online brand investment versus offline brand investment
Pampers
Discussion Topic: Discuss the challenges of branding on the web, how are Pampers developing a branding strategy?
Arthur Andersen changes name to Andersen
Accenture now a clear winner without Andersen name
Is there a window of confusion?
Andersen, Accenture
Discussion Topic: Discuss the evolution of the value of the brand: Andersen
Brand Licensing
Discussion Topic: Discuss the role the corporate logo plays in branding. Cite logos and their inherent value. Discuss logos which have changed, and why?
|
Elektron o’quv nashr - Salom Dunyo! yoziladi va uni Birinchi htm qilib

27
Kompyuterlashtirilgan tushuntirish - tushuntirish turi,
aniqlik va
ravshanlikdan fodalanish, savollarga induktiv aqllilik
va shakllantirilgan
tushunchalar yo’li bilan “ha” yoki “yo’q” tipidagi javoblardir.
Kompyuterlashtirilgan echim - echim metodi, oddiy va yagona yo’l bilan
bajariladi, kompyutersiz qabul qilib bo’lmaydi va shuning bilan yuqori tezlik va
hisoblash talab qilinadi.
Vizuallik - rasm, garfik va harakatlarning aniq shaklidagi ko’rinishi.
Elektron o’quv qo’llanmaga ta'rif. Zamonaviy ta'lim
taraqqiyoti shunday
imkoniyatlarga yaratilgan kompyuter paketlaridan tashkil topishi mumkin, uyda
shaxsiy
kompyuterlarda, mustaqil ishlash uchun jihozlangan oliygohlarda,
kompyuter
sinflarida,
yotoqxonalarda,
maxsuslashtirilgan
malakaviy
auditoriyalarda foydalanishimiz mumkin.
Elektron o’quv qo’llanma — o’quv adabiyotining yangi janri.
Elektron
o’quv qo’llanma (hatto eng zo’r) kitob shakliga almashtirish shart ham, kerak ham
emas. Ekranlashtirilgan o’quv adabiyotining bu janri mutloqo yangidir. Kitobni
xuddi film tomosha qilgandek tushunish mumkin.
Bu janrni yangilash ham oson,
ham qulay bo’lib, qidirish tizimiga ega. U o’zida boy ma'lumotlar video, kartinka,
ma'lumotnomalar, matnlar joy olgan.
Elektron o’quv qo’llanma maksimal darajada tushunish va tushuntirilishga
ega bo’lishi, inson miyasi, ongiga nafaqat eshitish balki ko’rish orqali etib borishi,
kompyuter tushuntirishidan foydalanish kerak.Tashkil
qiluvchi matnlar hajmi
chegaralangan bo’lishi kerak.
Dasturiy mahsulotni yaratish harajatlari

33
mutaxassislarni tayyorlash va malakasini oshirish – S5ya harajatlaridan
iborat.
Asosiy harajatlar Syani tashkil etuvchilaridan S1ya va S2yalar dasturiy
mahsulot yaratishning bevosita harajatlari, S3ya va S4yalar esa dasturiy mahsulot
yaratish jarayonining (dasturiy va apparat)tahminoti harajatlari hisoblanadi.
Dasturiy mahsulotlarni yaratishga ketgan bevosita harajatlar - S1ya, dasturiy
mahsulot hayot tsiklining asosiy tashkil etuvchisidir. Bevosita harajatlarni dastur
hajmi(Dx)ning mexnat unumdorligi(M)ga nisbati va mehnat sarfining o’zgarish
koeffitsient(sij)lari ko’paytmasi ko’rinishida keltirish mumkin. Dasturiy
mahsulotning tajriba nushasini yaratish harajatlari – S2ya, tashuvchi (disk)lar,
nusaha olish va dastur komponentlarini yig’ish(S2ya1) harajatlari; hujjatlarning
to’liq komplektini ishlab chiqish(S2ya2) harajatlaridan iborat. Dasturiy mahsulot
yaratishni avtomatlashtiruvchi dasturiy vositalar va texnologiyalar harajatlari -
S3ya,
dasturni
yaratishni
avtomatlashtirish
tizimi
va
texnologiyasini
yaratish(S3ya1) harajatlari, avtomatlashtirish vositalari va texnologiyasini
o’zlashtirish va joriy etish(S3ya2) harajatlari, dasturiy mahsulot yaratish davomida
avtomatlashtirilgan dastur yaratish tizimidan foydalanish(S3ya3) harajatlaridan
iborat: S3yaqS3ya1QS3ya2QS3ya3.
Dasturiy mahsulot yaratishni avtomatlashtirishda foydalaniladigan EHM
harajatlari – S4ya, EHM sotib olish va o’rnatish, dasturiy mahsulot yaratish
davomida(tya) EHMdan foydalanish harajatlarini o’z ichiga oladi: S4yaqa4tya, bu
yerda a4-mashina vaqtining narhi.
Dasturiy mahsulotni yaratishga ketgan jami harajatlarni aniqlashning yana bir
usuli:
Sq(1Qq){∑ TiLkn.iWi[(1QKk)(1QKu)QKkx]QTmb×e}
bu yerda Ti – 1-darajali dasturchining dasturni yaratishga sarf qilgan vaqti,
odamG’kun;
Lkn.i – 1-darajali dasturchining ish haqi, so’m.G’kun;
Wi – 1-darajali dasturchilar soni;
Kq – qo’shimcha ish haqi koeffitsienti;
34
Ku – ish haqiga ustiga qo’shilgan mablag’ koeffitsienti;
Kqh – qo’shimcha harajatlar koeffitsienti;
q –rentabellik normasi, dasturni tayyorlayotgan korxonaning daromadi;
Tmb – mashina vaqti, dasturni hatolarini tuzatishga ketgan, soat;
e – ekspluatatsiya harajatlari, mashina vaqtining 1 soatiga ketgan harajat, so’m.
Ekspluatatsiya harajatlari amortizatsiya (Ma) va elektrquvvati (Mel) harajatlaridan
iborat.
Zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining rivojlanishi insoniyat
oldida yangi imkoniyatlar yaratibgina qolmasdan, yangi vazifalarni ham yukladi.
Biz bu maqolada shu vazifalardan biriga, yahni zamonav_iy axborot
texnologiyalarining multimedia vositalaridan foydalangan holda tahlim berishning
yangi bosqichiga, elektron darsliklarni tahlim jarayonida qo’llash imkoniyatlariga
va ularni yaratish harajatlarini aniqlash texnologiyalariga to’htalib o’tdik.
Salom Dunyo! yoziladi va uni Birinchi htm qilib - bet 12

30
qulayliklar tug’dirmoqda. Bunda talabalar o’z yurtida turib boshqa davlatning
oliygohlarida o’qishi va o’sha oliygoh diplomiga ega bo’lishi mumkin.
Albatta but ta’lim jarayonida elektron darslikning ahamiyati kattadir. Chunki
talaba doim ham Internetdan foydalana olmasligi mumkin. Ana shu paytda o’ziga
oliygoh yoki boshqa biror ta’lim muassasi tomonidan berilgan elektron darslik va
qo’llanmaklardan foydalanishga to’g’ri keladi.
AQSH va ko’plab G’arb davlatlarida bu sohaga jiddiy e’tibor qaratilgan.
O’zbekiston sharoitida ham ta’lim sohasida elektron darsliklar
ishlab chiqish va
ularni amaliyotga tabiq etishning chora va tadbirlari ishlab chiqilgan.
Bmi oldi amaliyoti hisoboti

KIRISH 4
1. Kiberxavfsizlik markazi va uning tuzuilmasi. 5
1.1 Kiberxavfsizlik markazi tarixi haqida qisqacha tasnif 5
1.2 Kiberxavfsizlik markazi ish faoliyati va xavfsizlik 6
qoidalari bilan tanishish 6
Xavfsizlik qoidalari bilan tanishish: 7
1.3 Amaliyot o’tash davomida Kiberxavfsizlik markazida olib borilgan ishlar 10
2. Zararkunanda dasturlar va ularni aniqlash vositalari 14
2.1 Zararkunanda dasturlar va ularning tavsifi 14
O'zingizni xakerlik hujumlaridan himoya qilish uchun zararli dastur hujumlarining har xil turlarini farqlash muhimdir. Zararli dasturlarning ba'zi toifalari yaxshi ma'lum (hech bo'lmaganda nomi bilan), boshqalari esa kamroq ma'lum. 20
Reklama (Adware) dasturlari: 20
Troyan otlari foydalanuvchilarni o'z kompyuterlarida zararli dasturlarni ishga tushirishga aldash uchun o'zlarini qonuniy dasturiy ta'minot sifatida yashiradilar. Ular etarlicha ishonchli ko'rinishga ega bo'lganligi sababli, foydalanuvchilar ularni yuklab olishadi va o'z qurilmalariga beixtiyor zararli dasturlarni yuqtirishadi. Troyan dasturlari tajovuzkorlar uchun tizimga kirish nuqtasidir. Qurtlardan farqli o'laroq, ular ishlashi uchun qurilma kerak. Troyan oti qurilmaga o‘rnatilgandan so‘ng, tajovuzkorlar undan botnetning bir qismi sifatida qurilmadan ma’lumotlarni o‘chirish, o‘zgartirish va yig‘ish,
shuningdek, qurilmada josuslik qilish va tarmoqqa kirish uchun foydalanishi mumkin. 22
2.2 Zararkunanda dasturlarni aniqlash usullari va algoritmlari 25
2.3 Zararkunanda dasturlarni aniqlash vositalari 28