1 Internetga qaramlik o'smirlikdagi giyohvandlikning asosiy turi sifatida

Kirish……………………………………………………………………………………………3
1 Internetga qaramlik o'smirlikdagi giyohvandlikning asosiy turi sifatida
zamonaviy jamiyatda……………………………………………………..6
qaramlik tushunchasi …………………………………………..6
qaramlikning paydo bo'lishining omillari ………………………………………………………………10
O'smirlarda internetga qaramlikning shakllanishining yoshga bog'liq xususiyatlari ……………………………………………………………..17
2 Ijtimoiy-psixologik omillarning empirik tadqiqi
O‘smirlarda internetga qaramlik ……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………23
2.1 Empirik tadqiqotni tashkil etish va usullari………………..23
2.2 Tadqiqot natijalarini tahlil qilish…………………………………..25
Xulosa………………………………………………………………………………….28
Foydalanilgan manbalar roʻyxati………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………31
A ilovasi Kimberli Yangning Internetga qaramlik testi………… . ……35
KIRISH
Internet, kompyuter tarmoqlari, turli tarmoq assotsiatsiyalari hamma uchun tanish bo'lgan ijtimoiy haqiqatning yangi turi va turidir. Internet juda qulay va odamlar, biz bilganimizdek, qulayliklarga juda tez o'rganib qolishadi. Endi siz uydan chiqib ketishingiz, kerakli ma'lumotlarni qidirish uchun pul sarflashingiz, kutubxonalarga borishingiz, do'stlaringiz va tanishlaringiz bilan tez-tez uchrashishingiz shart emas, bularning barchasi World Wide Web-da. Internet hozirda imkon qadar qulay bo'ldi, ammo uning mavjudligi bilan bir qatorda o'smirlar o'rtasida internetga qaramlikning paydo bo'lishining ko'plab omillari va sabablari paydo bo'ldi.
internetlashuvi " kuchayishi munosabati bilan 20-asrning 80-yillari oxirida chet elda paydo bo'lgan Internetdan ortiqcha foydalanish muammosi dolzarb bo'lib qoldi. Ushbu maqolada
o'smirlarda Internetga qaramlikning shakllanishiga turli omillarning ta'siri muammosi ko'rib chiqiladi . Ushbu muammoning dolzarbligi, birinchi navbatda, Internetdan foydalanadigan o'smirlar sonining doimiy o'sishi bilan belgilanadi. 2013-yilda 18 yoshdan 24 yoshgacha bo‘lgan rossiyaliklarning 53 foizi internetda uzoq vaqt o‘tirishini tan olgan, ularning 44 foizi esa ijtimoiy tarmoqlarni iste’mol qilgan. Ikkinchidan, Internetga haddan tashqari ta'sir qilish normal chegaralarda shaxsiyatni shakllantirish jarayoniga salbiy ta'sir qiladi. Uchinchidan, o'smirlarda internetga qaramlikning shakllanishiga ta'sir etuvchi omillarni o'rganish sohasidagi tadqiqotlarda yangilik yo'q . Bu, ayniqsa, bizning mamlakatimiz uchun to'g'ri keladi, chunki Rossiyada har yili Internet xizmatlari bilan ta'minlangan foydalanuvchilar soni tobora ortib bormoqda va ulardan ayniqsa faol foydalanmoqda - yoshlar. Shunisi e'tiborga loyiqki, o'smirlarda ushbu giyohvandlikning paydo bo'lishining sabablarini o'rganishga juda kam ish bag'ishlangan . Shu munosabat bilan ushbu muammoni o'rganishning dolzarbligi va istiqbollari asoslanadi.
Tadqiqot ob'ekti: Internetga qaramlik .
Tadqiqot mavzusi: O'smirlik davrida Internetga qaramlikning ijtimoiy va psixologik omillari.
Tadqiqotning maqsadi, ob'ekti, predmeti quyidagi vazifalarni belgilab berdi:
o'smirlik davrida internetga qaramlikni shakllantirish omillariga bag'ishlangan nazariy ishlar va empirik tadqiqotlar tahlilini o'tkazish ;
o'smirlik davrida Internetga qaramlikni aniqlaydigan empirik tadqiqotlar uchun diagnostika usullarini tanlashni amalga oshirish ;
gipotezani tasdiqlovchi empirik tadqiqot o'tkazish ;
olingan natijalarni tahlil qilish.
Tadqiqot maqsadi: o'smirlik davrida Internetga qaramlikning shakllanishiga ta'sir qiluvchi omillarni aniqlash.
Tadqiqot gipotezasi sifatida, Internetga qaramlikning ham ijtimoiy, ham psixologik omillari ijtimoiylashuvning juda past darajasiga yordam beradi va o'smir shaxsini shakllantirishda salbiy ta'sir ko'rsatadi.
Quyidagi tadqiqot usullari qo'llanildi:
nazariy (tadqiqot muammosi va mavzusi bo'yicha ilmiy adabiyotlarni tahlil qilish va sintez qilish);
empirik (kuzatish, sinovdan o'tkazish va olingan natijalarni tahlil qilish).
Tadqiqotning asosi MBOU 2-sonli o'rta maktab, Krasnodar o'lkasi, st. Kanevskaya.
Tajriba ishiga 9A sinfdan 25 nafar o'quvchi jalb qilindi .
Tadqiqotimizning nazariy tamoyillari Goldberg A., Voiskunskiy A.E., Jichkina A.E., Egorova A.Yu., Korolenko Ts.P., Yang K. va boshqa mutaxassislarning ishlarini o‘rganishga asoslangan. Manba sifatida ushbu masalaga bag'ishlangan elektron saytlar va ommaviy axborot vositalaridan ham foydalanildi .
Amaliy ahamiyati. Tadqiqot natijalari maktab psixologlari uchun o'smirlarda Internetga qaramlikning keyingi oldini olish uchun foydali bo'lishi mumkin.
Kurs ishi kirish, ikki bob: nazariy va empirik , xulosa, foydalanilgan manbalar ro'yxati va ilovadan iborat. Kurs ishining matn hajmi 38 bet.
1 Internetga qaramlik zamonaviy jamiyatda o'smirlikdagi giyohvandlikning asosiy turi sifatida
qaramlik tushunchasi
qaramlik tushunchasi 1994 yildan beri chet el psixologiyasida o'rganilmoqda. Ba'zi manbalar buni " oflayn holatda Internetga kirishni obsesif ( majburiy ) istash va onlayn bo'lganda Internetdan chiqa olmaslik " deb ta'riflaydi . Internetga qaramlik - bu ko'plab xulq-atvor muammolari bilan birga keladigan ruhiy kasallik bo'lib, odatda odamning Internetdan o'z vaqtida chiqa olmasligi, shuningdek, unga kirishga obsesif xohishning doimiy mavjudligidan iborat. "Internetga qaramlik" yoki "Internetdan ortiqcha yoki patologik foydalanish" atamalari qo'llaniladi. Birinchi marta "Internetga qaramlik " kabi ruhiy kasallik 1995 yilda Nyu-Yorklik psixiatr Ivan tomonidan tasvirlangan. Goldberg . "Internetga qaramlik " atamasi u tomonidan 1996 yilda kiritilgan. Bu atama Internetda asossiz uzoq, ehtimol patologik qolishni tasvirlaydi.
qaramlikni aniqlashga qaratilgan test anketasini ishlab chiqdi va veb-saytda e'lon qildi va 500 ga yaqin javob oldi. So'rovda qatnashganlarning aksariyati Internetga qaram bo'lganlar , ya'ni. - Internetga qaram bo'lgan. Aslida, birinchi bo'lib Internetga qaramlik hodisalarining psixologik jihatlarini o'rganishni boshlaganlar: klinik psixolog Kimberli Yang va psixiatr Ivan . Goldberg . 1997-1999 yillarda Ushbu masala bo'yicha tadqiqot va maslahat psixoterapevtik veb-xizmatlari yaratilgan. 1998-1999 yillarda K.Yang, D.Grinfild va K.Surratlar ushbu muammoni oʻrganish boʻyicha birinchi monografiyalarni nashr etishdi. 1998 yil oxiriga kelib, Internetga qaramlik haqiqatan ham qonuniylashtirildi - so'zning tor ma'nosida klinik soha sifatida emas, balki tadqiqot sohasi va odamlarga amaliy psixologik yordam ko'rsatish sohasi sifatida. 2000 yilda K. Young Onlayn Narkomaniya Markazini yaratdi, unda Internetdan foydalanishga qaramlikni tushuntirish uchun uch darajali model ishlab chiqilgan. 20-asrning oxiri va 21-asrning boshlarida aholi orasida Internetga qaramlikning tarqalishi allaqachon 1% dan 5% gacha ekanligi va gumanitar fanlar va oliy ma'lumotga ega bo'lmagan odamlar unga nisbatan ko'proq moyil ekanligi haqida ma'lumotlar berilgan. kompyuter tarmoqlari mutaxassislari. 2004 yilda amerikalik kattalarning taxminan 68% faol Internet foydalanuvchilari edi va 4-14% muammoli Internetdan foydalanishning bir yoki bir nechta belgilarini va 1% Internetga qaramlik belgilarini ko'rsatdi . Bu nemis tadqiqoti ma'lumotlariga mos keladi. Qo'shma Shtatlar va Evropada o'tkazilgan so'nggi aholi tadqiqotlari foydalanuvchilarning 1,5-8,2 foizida Internetga qaramlikning tarqalishini ko'rsatdi .
Griffitsning so'zlariga ko'ra , Internetga qaramlik Internetdan foydalanishning turli shakllari asosida shakllanishi mumkin, deb hisoblashadi : yuzma-yuz aloqa bo'lmaganida mumkin bo'lgan aloqa vositasi sifatida, to'g'ridan-to'g'ri mazmunga qiziqish. sayt (masalan, porno saytlar ), onlayn ijtimoiy faollik bilan (masalan, bir nechta odamlar bilan suhbatlashish yoki o'yin o'ynash). M. Griffits K. Young bilan munozara qilib, ko'plab intensiv Internet foydalanuvchilarining o'zlari Internetga qaram emasligini , balki boshqa qaramliklarni amalga oshirish uchun tarmoqdan foydalanishini ta'kidlaydi . J. Kandell Internetga qaramlikni Internetdagi faoliyat shakli bilan bog'liq bo'lmagan Internetga patologik qaramlik deb ta'riflagan [30].
A. Xoll va D. Parsons internetga qaramlik atamasini quyidagicha tushundilar. Ular internetdan haddan tashqari foydalanish inson salomatligiga kognitiv, xulq-atvor va hissiy zarar etkazishi mumkinligiga rozi, ammo ular muammoning patologik ildizlarini qo'llab-quvvatlamaydi. Birinchi ikkita ta'rifdan farqli o'laroq, olimlar Internetdan haddan tashqari foydalanishni "yaxshi" kasallik sifatida taqdim etadilar, bu haqiqiy hayotdagi xatti-harakatlarning kamchiliklari uchun kompensatsiya sifatida qaraladi. Ushbu patologiyani kognitiv-xulq-atvor munosabatlari orqali qoplash mumkin, deb ishoniladi [28].
qaramlikni psixologik muammo sifatida o'rganish muammosi faqat so'nggi o'n yillikda dolzarb bo'lib qoldi. Bugungi kunda, A. Yu. Egorov tasnifiga ko'ra, Internetga qaramlik kimyoviy bo'lmagan giyohvandlik shakllaridan biri , ya'ni texnologik qaramlikning bir turidir [10].
V.D kabi bir qator mualliflarning fikriga ko'ra. Mendelevich., A.Yu. Egorov., T.L. Bolbot va A.I. Yuriev Internetga qaramlik allaqachon ma'lum bo'lgan qaramlikning o'ziga xos xususiyatlariga ega, chunki giyohvandlik harakati tufayli hayotdagi muhim narsalarni e'tiborsiz qoldirish , giyohvandning muhim odamlar bilan munosabatlarini buzish ; giyohvandlik uchun muhim bo'lgan odamlarning g'azablanishi yoki umidsizlikka tushishi , boshqalarning giyohvandlik xatti-harakatlarini tanqid qilishda yashirinlik yoki asabiylashish va bu xatti-harakatni kamaytirishga bo'lgan muvaffaqiyatsiz urinishlar [20].
Ts.P. Korolenko va N.V. Dmitrievning ishonchi komilki, Internetga qaramlikka olib keladigan elementlar ruhiy holatini o'zgartirib, haqiqatdan qochadigan har qanday odamga xosdir. Giyohvandlik muammosi , ruhiy holatning o'zgarishi bilan bog'liq bo'lgan voqelikdan qochish istagi ongida hukmronlik qila boshlaganda, hayotga bostirib kiruvchi markaziy g'oyaga aylanib, haqiqatdan ajralishga olib kelganda boshlanadi [20].
V.A.ning so'zlariga ko'ra. Loskutovaning so'zlariga ko'ra, Internetning o'ziga qaramlik agentiga aylanishiga hissa qo'shadigan asosiy xususiyatlari quyidagilardir: tarmoqdagi shaxslararo munosabatlarning g'ayritabiiy tabiati; anonim ijtimoiy aloqalar imkoniyati; g'oyalar va fantaziyalarni amalga oshirish uchun Internetdan foydalanish qobiliyati ; axborotdan cheksiz foydalanish [18].
qaramlikni rivojlantirishning asosiy mexanizmi , N. A. Nosovning fikriga ko'ra, virtual haqiqatda yangi shaxsni qurish orqali insonning asosiy ehtiyojlarini xayoliy qondirish orqali shaxs hayotining etishmayotgan sohalarini to'ldirish uchun maqsadni virtual haqiqatga o'tkazishdir . Maqsadni insonning haqiqiy hayotidan virtualga o'tkazish jinsini o'zgartirish, haqiqiy ismini, haqiqiy tajribalarini, his-tuyg'ularini yashirish va namoyish qilish imkoniyati tufayli amalga oshiriladigan hayotning har qanday ko'rinishini Internetda yashirish imkoniyati tufayli erishiladi. etishmayotgan tajribalar; virtual shaxsni yaratish va yangi voqelik uchun qatlamni qurish orqali rolni o'zgartirish imkoniyati [24].
A.E.Voiskunskiyning so'zlariga ko'ra , Internetga qaramlikning paydo bo'lishi chekuvchilar, giyohvandlar, alkogolizm yoki patologik qimorbozlarning kuzatishlari natijasida kelib chiqadigan giyohvandlikning shakllanishi qonuniyatlariga bo'ysunmaydi: agar an'anaviy giyohvandlik turlarining shakllanishi yillar talab qilsa, Internetga qaramlik uchun bu davr. keskin kamayadi: giyohvandlarning 25 foizi Internetda ishlay boshlaganidan keyin olti oy ichida, 58 foizi yilning ikkinchi yarmida va 17 foizi bir yildan so'ng odatlanib qolishgan. Bundan tashqari, alkogol yoki giyohvandlikka qaramlikning uzoq muddatli oqibatlari yaxshi o'rganilgan bo'lsa-da, Internetga qaramlik bilan bog'liq holda uzoq muddatli kuzatish imkoniyati yo'q [4].
qaramlikning boshqa giyohvandlik turlariga tashqi o'xshashligiga qaramay , uning paydo bo'lishi boshqa giyohvandliklarning shakllanish qonuniyatlariga mos kelmaydi: giyohvandlikning an'anaviy turlari shakllanishi uchun yillar kerak bo'lsa, Internetga qaramlik uchun bu muddat keskin qisqaradi.
1.2 O'smirlik davrida internetga qaramlikning paydo bo'lishining omillari
Internetga qaramlik o'smirlarda bir qator psixologik muammolarning shakllanishiga yordam beradi: ziddiyatli xatti-harakatlar, surunkali depressiya, real hayotda virtual maydonni afzal ko'rish, jamiyatga moslashishda qiyinchiliklar, kompyuterda o'tkazgan vaqtni nazorat qilish qobiliyatini yo'qotish va Internetdan foydalana olmaganda noqulaylik hissi. Internetdan foydalangan holda, o'smir "o'ylash" va "o'rganish" o'rniga "qidirishni" afzal ko'radi. Ko'pgina bolalar ota-onalari tomonidan taqiqlangan saytlarga tez-tez tashrif buyurishlarini ochiq tan olishadi. Shu bilan birga, ularda ruxsat berish va jazosiz qolish illyuziyasi mavjud bo'lib, bu ularni inson huquqlarini buzishga undaydi. Shuningdek, jazosizlik illyuziyasi tuzoqqa aylanib, haqiqiy hayotda jiddiy oqibatlarga olib kelishi mumkin, natijada o‘smirning axloqi qadrsizlanadi.
qaramlikni shakllantirishning eng muhim omillaridan biri bu o'smirning fe'l-atvori va temperamentining xususiyatlari - sezuvchanlik, zaiflik, tashvish, depressiyaga moyillik, o'zini past baho, stressga zaif qarshilik, nizolarni hal qila olmaslik. , muammolardan qochish, qochish va h.k. Aksariyat hollarda ushbu turdagi giyohvandlikdan aziyat chekadigan o'g'il va qizlar tengdoshlari va qarama-qarshi jins vakillari bilan munosabatlarni qanday o'rnatishni bilishmaydi va ular uchun jamoaga moslashish juda qiyin va yomon, ayniqsa o'qishni davom ettirish va maktabga kirishda. universitetlar yoki kollejlar , bu virtual dunyoga hayot qiyinchiliklaridan qochish, infantilizatsiya darajasini oshirish va Internetga qaramlikning asta-sekin shakllanishiga yordam beradi.
E.V. Roshchevskaya bu nuqtai nazarga moyil bo'lib, o'smirlik davrida o'zining tashqi qiyofasini qabul qilish qiyinligi virtual olamga kirishiga sabab bo'lishi mumkinligini va o'smir o'zini rivojlantirishda o'zining jismoniy, jismoniy ko'rinishiga moslashishi kerakligini aytdi . - xabardorlik . Inqiroz tajribalari va jismoniy o'zini-o'zi takomillashtirish jasoratlari orqali o'z tanasini inkor etishdan boshlab, u o'zining tana qobig'ining o'ziga xosligini qabul qilishi va uni moddiy mavjudligining yagona mumkin bo'lgan sharti sifatida qabul qilishi kerak.
V.A. Loskutova o'smirlarda Internetga qaramlikning paydo bo'lishining omillari :
virtual muhitdagi munosabatlarning superpersonal tabiati;
anonim bo'lish imkoniyati, bu borada u yoki bu rolni o'z zimmasiga olish (yoshi, jinsi va boshqalardan qat'i nazar);
har xil fantaziyalarni amalga oshirish imkoniyati.
O'smir uchun Internet muhitiga "boshqacha borish" - bu umuman dunyoga moslashish usullaridan biri. Yaqinlari, tengdoshlari bilan aloqa qilishda, his-tuyg'ularini ifodalashda qiyinchiliklarga duch kelgan yigit yoki qiz noqulay vaziyatlardan qochishga harakat qiladi va atrof-muhit bilan o'zaro munosabatlarning xavfsizroq usulini izlashga harakat qiladi. Bu borada Internet juda muhim rol o'ynaydi. Virtual hamjamiyatdagi ijtimoiy aloqalar o'ziga xos xususiyatga ega bo'lib, tanlanganlik, anonimlik va foydalanish imkoniyati kabi fazilatlarni birlashtiradi. Internet giyohvandlikni amalga oshirish usuli sifatida juda o'ziga xosdir, ammo buning o'zi Internetga qaramlikning paydo bo'lishini tushuntira olmaydi , ma'lum bir shaxsiy moyillik mavjud bo'lishi kerak. "Yetishmovchilik kompleksi" (o'zini past baholash, o'zidan norozilik), xayolparastlikka moyillik, uyatchanlik, ijtimoiy fobiya mavjudligi, ijtimoiy mavqe yoki o'z shaxsiga e'tibor etishmasligini anglash - bular shaxsiy xususiyatlardir. Internetga qaramlik [18].
Tengdoshlar bilan haqiqiy muloqotda ideal "men" bilan identifikatsiya qilish imkoniyatlari to'g'ridan-to'g'ri aloqa bilan chegaralanadi, bu esa haqiqiy va e'lon qilingan fazilatlar o'rtasidagi tafovutni keskin ko'rsatadigan vaziyatlarning paydo bo'lishiga imkon beradi. Tarmoq ichida muloqot qilishda bu holat deyarli butunlay chiqarib tashlanadi. Aksariyat hollarda tarmoq ichidagi aloqa aloqalarni keyinchalik jismoniy dunyoga o'tkazishni nazarda tutmaydi, bu esa foydalanuvchilarga to'liq harakat erkinligini qoldiradi.
qaramlikning juda muhim sababi bu qarama-qarshi jins bilan muloqot qilishdagi qiyinchilik. Bu jihat ham ijtimoiy xususiyatga ega. I.V. Kurnosova . va P.V. Marshevaning aytishicha, ko'plab o'smirlar virtual olamga kirib, o'z tajribalarini o'zlari uchun saqlab qolishga harakat qilishadi. Muloqotda spontanlik yo'qoladi. Ko'pincha bu boshqa jinsga nisbatan befarq munosabatda yoki muloqot qilishda uyatchanlikda namoyon bo'ladi. Shu bilan birga, o'smirlar ilgari noma'lum bo'lgan qarama-qarshi jins vakillariga oshiq bo'lish hissiyotidan keskinlik tuyg'usini boshdan kechiradilar. Boshqa jinsga bo'lgan qiziqish yanada kuchayadigan bosqich keladi, lekin tashqi tomondan, o'g'il va qiz o'rtasidagi munosabatlarda ko'proq izolyatsiya paydo bo'ladi. Shu fonda, o'rnatilayotgan munosabatlarga, kimni yoqtirishiga qiziqish ko'rsatiladi. Aynan Internet muhiti o'smirlarga ijtimoiylashuvga yordam beradi: ijtimoiy tarmoqlarda uchrashish va muloqot qilish, o'z bloglarini, forumlarini, elektron kundaliklarini yaratish, o'zining ideal qiyofasini yaratish, uni boshqa o'smirlar tomonidan muhokama qilinadigan va sharhlangan fotosuratlarda o'zini o'zi taqdim etish . Tarmoqli aloqa o'smirga o'z orzularidagi tasvirlarda yashashga va ushbu tasvirlar doirasida juda orzu qilingan (shuningdek, real sharoitda imkonsiz) kommunikativ faoliyatni amalga oshirishga imkon beradi. Ko'rinib turibdiki, o'smirlar orasida internetga qaram bo'lganlarning ko'pchiligi muloqot uchun aloqa tufayli Internetda qolmoqda. Bu Internetdagi muloqotning kompensatsion xususiyatini ko'rsatadi. Internetga qaram bo'lgan o'smirlar Internetda ijtimoiy tan olinishining turli shakllariga ega bo'lishadi, ular, ehtimol, real hayotda ham olmaydilar [8].
V.P. Kiseleva, psixologik xususiyatga ega bo'lgan Internetga qaramlikning paydo bo'lishi va rivojlanishining sabablari orasida o'smirning yolg'izlik tuyg'usini ta'kidlaydi. Yolg'izlik - bu o'z-o'zini anglashning ma'lum bir shaklini ifodalovchi va shaxsning ichki dunyosi munosabatlari va aloqalarining asosiy real tarmog'ining bo'linishini ko'rsatadigan murakkab va o'tkir tuyg'uni uyg'otadigan tajriba.
qaramlikning paydo bo'lishining yana bir asosiy omili o'smirlik davrida shakllanadigan o'z-o'zini nazorat qilish ko'nikmalarining yo'qligi yoki to'liq o'zlashtirilmaganligi bo'lishi mumkin. Ota-onalar yoki vasiylar o'smirning ixtiyoriy salohiyatini rivojlantirish ustida ishlamaydi. Shu munosabat bilan, o'smir oddiygina ishlashga, hatto eng oddiy ishni ham ko'rish va bajarish qobiliyatiga o'rganmagan. Kattalarning asosiy xatosi ruhiy gigiena qoidalarini bilmasliklari bo'lishi mumkin. Ko'pincha, ota-onalar farzandlari e'tiborga olishlari kerak bo'lgan kompyuter va Internet bilan o'zaro munosabatlar qoidalarini e'tiborsiz qoldiradilar. Shuni ta'kidlash kerakki, agar oilada tarbiya uslubi bosim, ko'rsatmalar, g'ayratli shaxsning tarbiyasi asosida qurilgan bo'lsa, natijada u hali ham itoat qilishni va itoat qilishni bilmaydi, bu shubhasiz Internetga qaramlikka olib keladi . O'smir, shuningdek, haqiqatdan va oilaviy munosabatlardan uzoqlashishga moyil bo'ladi, bu erda salbiyning og'ir "bagaji" yo'q. Internetga qaramlik ota-onalarning tarbiyadagi barcha keyingi xatolari natijasida namoyon bo'ladi: agar ota-onalar o'smir bilan muloqot qilishda uning ulg'ayganini bilmasalar, unga bu borada yordam berishga intilmasalar, muloqot tarzini o'zgartirmasalar, o'spirin bilan to'g'ridan-to'g'ri muloqotga kirmaslik va u bilan oiladagi va yaqin atrofdagi munosabatlardagi psixo -emotsional vaziyatni yaxshilashga qaratilgan xatti-harakatlarga rozi bo'lmaslik. O'smirlarda internetga qaramlikning paydo bo'lishining omillari orasida quyidagilarni ta'kidlash kerak - majburiy chalg'itishdan kelib chiqadigan umidsizlik va g'azablanish va Internet haqida, o'smir u erda muloqot qila boshlagan odamlar haqida va hokazolar haqida obsesif fikrlar - faqat tasdiqlaydi. o'g'il yoki qizning Internetdan foydalanishga e'tibor bermaslik tendentsiyasi.
G.O.ning soʻzlariga koʻra. Alekseevets Internetga qaramlikning paydo bo'lishiga ta'sir qiluvchi omillar o'smirlarda o'smirlarning shaxsiy xususiyatlari:
o'zini o'zi boshqarishning past darajasi;
kuchaygan kuchlanish;
muloqotsizlik va izolyatsiya;
Bu omillarning barchasi, shubhasiz, o'smirlarning ota-onalari va tengdoshlari bilan muloqotida qiyinchiliklarga olib keladi [1].
L.O. Okunevaning ishonchi komilki, Internetga qaramlik o'z shaxsiyatini noto'g'ri idrok etishga va ob'ektiv voqelikni noto'g'ri idrok etishga olib keladi, bu albatta ijtimoiy va mehnat dezaptatsiyasiga olib keladi va o'zi haqida tabaqalashtirilgan va adekvat g'oyalarning shakllanishiga to'sqinlik qiladi; kommunikativ faoliyat qutbining jamiyatning real sharoitlaridan tarmoqqa o'tishi mavjud bo'lib, bu muqarrar ravishda o'smirning autizmiga olib keladi, u haqiqiy insoniy his-tuyg'ularni yomonroq taniy boshlaydi; Internet ta'sirida o'smirning axloqi qadrsizlanadi va u yanada tajovuzkor bo'lib qolishi mumkin, bu ularning jamiyat bilan munosabatlarida iz qoldiradi [11].
L.O.Perejoginning so'zlariga ko'ra , kasbiy va shaxsiy manfaatlarni o'z ichiga olgan har qanday faoliyat sohasi singari, Internet ham shaxsning faoliyati uchun o'ziga xos muhit bo'lib, u ichki munosabatlarni shakllantirish uchun o'ziga xos qonunlarga va o'ziga xos omillar to'plamiga ega. individual [26].
M.I. Drepa ishonchi komilki, Internetga qaram bo'lgan o'smirlar shaxsiy tashvish, tushkunlik, tajovuzkorlik, dushmanlik, iroda kuchi, o'zini o'zi hurmat qilish, stressga chidamlilik, o'zini o'zi boshqarish darajasining o'zgarishi bilan birga shaxsiyatning kommunikativ, hissiy-irodaviy va motivatsion sohalarida o'zgarishlarni boshdan kechiradi. - ishonch , ziddiyat va yolg'izlik. Shuningdek, uning fikriga ko'ra, o'smirlarda Internetga qaramlikning paydo bo'lishi va rivojlanishining asosiy omillari o'smirlar o'rtasidagi ziddiyatning paydo bo'lishi bilan shaxsiyat inqirozining rivojlanishida namoyon bo'ladigan balog'atga etishish inqirozining to'liq hal qilinmaganligidir. shaxsning o'ziga xosligi va taklif qilingan ijtimoiy rollar va psixologik izolyatsiyani shakllantirish bilan yaqinlik inqiroziga yo'l ochish; shuningdek, ushbu inqirozni hal qilish uchun Internet muhitining juda jozibadorligi, unda kerakli haqiqatni yaratish imkoniyati tufayli [9].
qaramlikning asosiy omillari quyidagilardir: Internetda o'tkaziladigan vaqtni nazorat qilishning qiyinligi; uni qo'llashda kayfiyatning o'zgaruvchanligi; Internetdagi turli xil faoliyat turlariga jalb qilish va oflayn faoliyatga e'tibor bermaslik. Internetga qaram bo'lgan o'smirlar shaxsiyatining psixologik xususiyatlari . hissiy-irodaviy sohada namoyon bo'ladi - shaxsiy tashvish, tushkunlik, tajovuzkorlik va dushmanlikning yuqori ko'rsatkichlari va iroda kuchining past darajasi, stressga chidamlilik, o'zini o'zi qadrlash va o'ziga ishonch; kommunikativ sohada - yolg'izlik va ziddiyat darajasining oshishi bilan, motivatsion sohada esa - muvaffaqiyatsizliklardan qochishga yo'naltirilganligi bilan [13].
Submadaniyat o‘smirlarda internetga qaramlikning shakllanishida ham salbiy omil hisoblanadi . Rivojlanishning hozirgi bosqichida deyarli to'liq zarur xususiyatlar to'plamiga ega bo'lgan Internet submadaniyatini shakllantirish haqida gapirish mumkin: o'ziga xos jargon, ichki ierarxiya, a'zolarning mafkuraviy pozitsiyasini tashkil etuvchi o'rnatilgan g'oyalar to'plami. submadaniyat, ma'lum axloqiy me'yorlar, etarli miqdordagi rasmiy va norasmiy rahbarlar, ular atrofida mafkuraviy etakchilikni amalga oshiradigan foydalanuvchilarning barqaror hamjamiyatlarini shakllantiradilar. Har qanday submadaniyat singari, Internet o'smirlarning katta guruhlarini birlashtiradi, qiziqishlar va muloqot doirasini shakllantiradi, shaxslararo munosabatlarning rivojlanishini rag'batlantiradi va uning a'zolarining aqliy faoliyatining individual sohasiga ta'sir qiluvchi o'zining ijobiy va salbiy omillariga ega. Internet madaniyatining o'smir shaxsiga ta'sirining salbiy omillari qatorida, birinchi navbatda, kommunikativ faoliyat qutbini jamiyatning real sharoitlaridan tarmoqqa o'tkazishni ta'kidlash kerak. Ko'rinib turibdiki, aynan shu omillar o'smirlarda Internetga qaramlik uchun zarur shart-sharoitlarni shakllantirishga olib keladi .
J.Suler balog'at yoshining ba'zi psixologik xususiyatlarini Internetdagi o'smirlarning xatti-harakatlari kontekstida tasvirlaydi . Uning ta'kidlashicha, internet muhiti o'smirlar ota-onasidan ajralgan paytda ularni o'ziga jalb qiladi. Bir tomondan, o'smirni mustaqillik, Internetda istalgan odam bilan uchrashish va muloqot qilish va o'zini xohlaganicha tutish imkoniyati qamrab olsa, ikkinchi tomondan, o'smirlar ota-onasidan ajralish jarayoni bilan birga keladigan tashvishlarni his qilishadi. Internet muhiti internetga qaramlikdan aziyat chekayotgan o'smirlarga mustaqil bo'lish imkonini beradi [14]. Shuni ta'kidlash kerakki, global Internet muhiti hokimiyatni minimallashtirishga imkon beradi; muloqotning anonimligi turli xil ijtimoiy maqomga ega bo'lgan odamlarning teng bo'lishiga olib keladi, ularning Internetda o'zini namoyon qilish imkoniyatlari deyarli bir xil bo'ladi. ].
O'smirlar ham o'zlarining xarakter xususiyatlarini keskinlashtirishga moyildirlar, ya'ni. A.E.ga ko'ra xarakterning urg'usi. Lichko Xarakter urg'usi va Internetga qaramlik qanday bog'liq ? Internetga qaramlik belgilari bo'lgan o'smirlarning shaxsiy xususiyatlarini o'rganish, A.Yu. Egorov va uning hamkasblari 2005 yilda V.I.Dvorshchenko tomonidan o'tkazilgan shaxsiy urg'u testiga ko'ra , Internetga qaram bo'lganlar orasida shizoid (29,8%), isterik (19,3%), labil va epileptoid (har birida 12,3%) bo'lgan o'smirlar ustunlik qilishini ko'rsatdi. urg'u.
Professor A.Yu. Egorov va uning hamkasblari, shuningdek, R. Cattellning 16 faktorli shaxsiyat so'rovnomasidan foydalangan holda ehtiyojlar sohasini o'rganib chiqdilar . Ma'lum bo'lishicha, yaqin muloqotga yuqori, ustun ehtiyojga ega bo'lgan o'smirlar haqiqiy dunyoda atrofdagi odamlar bilan munosabatlarni o'rnatish uchun etarli ijtimoiy jasoratga ega emaslar. Internetga qaramlar past moslashuvchan va uyatchan, bu ularga yaqin odamlarni izlashga va tengdoshlari va kattalar bilan yaqin, ishonchli munosabatlar o'rnatishga to'sqinlik qiladi. Ehtimol, ularning qo'llab-quvvatlash, tasdiqlash va muloqotga bo'lgan ehtiyojlarini qondirish kundalik hayotdan virtual hayotga o'tmoqda. Umuman olganda, giyohvandlik bilan og'rigan o'smirlar aloqaga bo'lgan umidsizlikka muhtoj bo'lib , uning o'rnini Internet egallaydi. Ma'lumotlar A.Yu. Egorova, shuningdek, V.A. Loskutova internetga qaram o'smirlarning o'zini past baholaganligi haqida gapiradi [10].
Shunday qilib, biz yuqorida sanab o'tilgan olimlarning fikriga ko'ra, o'smirlik davrida giyohvandlikning paydo bo'lishida ko'plab omillar mavjud degan xulosaga kelishimiz mumkin , shu jumladan Internetga qaramlik . Yuqorida sanab o'tilgan o'smirlik davrining psixologik xususiyatlari, shuningdek, ijtimoiy-psixologik omillar ham o'qituvchiga, ham psixologga ma'lum bo'lishi kerak. Shunisi e'tiborga loyiqki, ko'pchilik o'smirlar Internetga qaramlikka moyil . Ota-onalar o'smirlarda internetga qaramlikning paydo bo'lishi va rivojlanishining omillari haqida xabardor bo'lishi kerak .
1.3 O'smirlarda internetga qaramlikni shakllantirishning yoshga bog'liq xususiyatlari
O'smirlik - aqliy rivojlanishning muhim davri. O'tkir ruhiy sinish uning favqulodda murakkabligi va nomuvofiqligini keltirib chiqaradi. Psixologiyada bu atama bolaning ta'sirlarning shakllanishiga nisbatan sezgirligini bildiradi. Barqaror davrlardan farqli o'laroq, tanqidiy davrlar rivojlanishdagi burilish nuqtalari bo'lib, nisbatan qisqa vaqt ichida shaxs shakllanishida keskin o'zgarishlar sodir bo'ladi. Hozirgi axborot jamiyatida o‘smirning kattalar bo‘lishga intilishi ushalmas orzudir. Shu sababli, bu davrda o'smirda kattalik hissi emas, balki yoshga bog'liq bo'lgan pastlik hissi paydo bo'ladi. O'smir psixologik jihatdan topilgan yagona echimga, masalan, Internet maydoniga bog'liq bo'lib qoladi, unda u hech bo'lmaganda qandaydir tarzda mustaqillikka, tashqi dunyodan mustaqillikka bo'lgan ehtiyojini anglay oladi. Ma'lumki, bu davrning eng muhim psixologik yangi shakllanishi o'z-o'zini anglashni shakllantirishdir. Shunday qilib, o'smir o'zini haqiqiy munosabatlar tizimidagi kattalar holatiga qo'yadi va Internetga kirish bunda unga katta "yordam beradi". O'smir o'zini ilgari bo'lgani kabi haqiqatda emas, balki hozirda mumkin bo'lgan Internetda qidirayotgani ajablanarli emas. Shuni unutmasligimiz kerakki, o'smirlik davrida yangi faoliyatni izlash mavjud. Va uning shaxsiyatining rivojlanishi o'smirning hayotida qaysi faoliyat etakchi bo'lishiga bog'liq. Ma'lumki, har qanday faoliyat ehtiyojlarni qondirishga qaratilgan. O'smirlarni Internetga nima jalb qiladi? Albatta, o'z ehtiyojlarini qondirish. Zamonaviy o'smirning asosiy ehtiyojlari doirasi juda keng. Hayotiy ehtiyojlar (fiziologik va xavfsizlik ehtiyojlari) bilan bir qatorda, ular orasida ijtimoiy ehtiyojlar ham muhim o'rin tutadi: muloqot , sevgi, tan olish va shaxsiy rivojlanish bilan bog'liq ehtiyojlar: bilim, tushunish, o'zini o'zi anglash. Bundan tashqari, har qanday o'smirni Internetdan virtual dunyoga haqiqatdan "qochish" vositasi sifatida foydalanishga jalb qiladigan narsalarning qisqacha ro'yxati mavjud:
anonim aloqa imkoniyati;
deyarli har qanday ehtiyoj va tanlov mezonlarini qondiradigan yangi suhbatdoshni topish uchun juda keng imkoniyat;
ma'lumotlarga cheksiz kirish.
Shunday qilib, A.E. Voiskunskiy asosan o'smirlarga xos bo'lgan Internetga qaramlikning ilgari tasvirlangan barcha xulq-atvor xususiyatlarini umumlashtirdi :
Internetda bo'lishdan qisqa vaqtga ham chalg'imaslik va undan butunlay chiqib ketishni istamaslik;
Majburiy chalg'itish va Internet haqidagi obsesif fikrlardan kelib chiqadigan umidsizlik va asabiylashish;
Onlayn " vaqtni tobora ortib borayotgan vaqt davomida o'tkazish istagi va Internetda ma'lum bir seansning tugash vaqtini rejalashtira olmaslik;
do'stlar va oila a'zolariga yolg'on gapirishga tayyorlik, internetda o'tkaziladigan vaqt davomiyligi va chastotasini kamaytirish;
Internetda uy ishlarini va o'qishni unutish qobiliyati va moyilligi ; muhim shaxsiy uchrashuvlar;
Internetdan foydalanganda ilgari paydo bo'lgan aybdorlik yoki nochorlik tuyg'ularidan, tashvish yoki tushkunlik holatidan, hissiy ko'tarilish va o'ziga xos eyforiyadan xalos bo'lish istagi va qobiliyati;
yaqin qarindoshlar va do'stlar tomonidan ushbu turmush tarzining tanqidini qabul qilishni istamaslik;
n o'z sog'lig'iga e'tibor bermaslik va xususan, kunduzi va tunda Internetdan muntazam foydalanish tufayli uyqu davomiyligining keskin qisqarishi;
Internetdan foydalanish bilan bog'liq shoshilinch ishlarni bajarish zarurati bilan oqlangan jismoniy faoliyatdan qochish yoki uni kamaytirish istagi;
barcha "shaxsiy" vaqtni Internetda o'tkazish istagi tufayli shaxsiy gigienaga e'tibor bermaslik;
oziq-ovqat haqida doimiy "unutish", tasodifiy va monoton oziq-ovqat bilan qoniqishga tayyorlik, tartibsiz va kompyuterdan bosh ko'tarmasdan iste'mol qilish;
qahva va boshqa toniklarni suiiste'mol qilish;
yangi Internet-mahsulotlar haqidagi maxsus adabiyotlarni tez-tez ko'rish va o'rganish, ularni boshqalar bilan muhokama qilish [6].
"O'smir - kompyuter - Internet" zanjirida ularning munosabatlarini rivojlantirish uchun ikkita variant mavjud: "ijobiy" va "salbiy". “Birinchi holatda, o'smir kompyuter va internet resurslari imkoniyatlaridan oqilona va oqilona foydalanadi. Ikkinchi holda, kompyuter va Internetdan tez-tez foydalanish bilan Internetga qaramlik paydo bo'ladi, bu ko'plab xulq-atvor muammolari va impulslarni nazorat qilishda va oxir-oqibat umuman shaxsiyatning o'zgarishida namoyon bo'ladi.
"Virtual makonning o'smir shaxsiga ta'sirining salbiy oqibatlari - bu shaxsning depersonizatsiyasi va metapersonifikatsiyasi , kommunikativ faoliyat qutbini jamiyatning real sharoitlaridan Tarmoqqa o'tkazish. Anonimlik va o'zi haqida taqdim etilgan ma'lumotlarni tekshirishning virtual mumkin emasligi, virtual tasvirda haqiqiy, istalgan va butunlay uydirma xarakterologik va boshqa xususiyatlarni birlashtirish imkoniyati o'smirlik davrida Internetga qaramlikning rivojlanishini rag'batlantiradi . Jonli muloqot paytida o'smirlar og'zaki va og'zaki bo'lmagan aloqa vositalarini birlashtirgan holda so'zlarga hissiy rang berishadi. Ular suhbatdoshlari bilan empatiya qilish, ma'noni tushunish, yolg'on va haqiqatni tan olish qobiliyatiga ega (virtual muloqotga qaraganda). " Onlayn " muloqot paytida ma'lumot uzatiladi va buzib qabul qilinadi. Suhbatdosh shaxsiy suhbatda yashira olmagan ma'lumotni yashirishi mumkin. 2015-yil aprel oyida “Ijtimoiy fikr” jamg‘armasi (FOM) tomonidan o‘tkazilgan so‘rov natijalariga ko‘ra, voyaga yetmagan internet foydalanuvchilari bo‘lgan ota-onalarning qariyb 94 foizi kattalar o‘smirlar va bolalar qaysi saytlarga tashrif buyurishini kuzatishi kerak, deb hisoblaydi. Shu bilan birga, ota-onalarning 51% Internetni o'smirlar uchun umuman foydali deb hisoblaydilar va 30% buning aksiga ishonch hosil qilishadi [6].
Shuni ta'kidlash kerakki, "Internetga qaramlik " o'smirlarda bir qator psixologik muammolarning shakllanishiga yordam beradi: ziddiyatli xatti-harakatlar, surunkali depressiya, real hayotda virtual maydonni afzal ko'rish, jamiyatga moslashishda qiyinchiliklar, vaqtni boshqarish qobiliyatini yo'qotish. kompyuterda o'tkazish, Internetdan foydalanish qobiliyati yo'qligida noqulaylik hissi. Shakllanmagan mavzu pozitsiyasiga ega bo'lgan o'smirga Internet muhitining ta'siri ijtimoiy-pedagogik e'tiborsizlikka olib keladi: Internet - bu o'smir jamiyat tomonidan tanqid va o'z-o'zini tanqid qilishni chetlab o'tib, o'z ehtiyojlarini amalga oshirishi mumkin bo'lgan ideal muhit. Internet o'smirni haqiqiy muammolardan chalg'itishi mumkin, bu esa nomutanosib rivojlanishga olib keladi. Virtual muloqot asta-sekin o'smirning hali barqaror dinamik shaxsining dunyoqarashini o'zgartiradi. Bu hayotga bo'lgan munosabatning o'zgarishida namoyon bo'ladi: diniy, madaniy, axloqiy va boshqalar. Turli jamoalar yoki guruhlardagi uyushmalar do'stlik tuyg'ularini oshiradi, mehnat faolligini rag'batlantiradi va ushbu jamoalarda qabul qilingan me'yorlarga rioya qilishga imkon beradi. Masalan, V. T. Jdanovaning maqolasida Internet ham ma'naviy, ham fiziologik, ekzistensial, ijtimoiy va obro'li ehtiyojlarni qondirishi haqida bahs yuritiladi.
Shaxsni tarbiyalash jarayonida sub'ektiv pozitsiyani shakllantirish jarayonida sub'ektiv fazilatlar shakllanadi va rivojlanadi, o'z-o'zini anglash va mas'uliyat darajasi oshadi. O'z-o'zini tarbiyalash jarayonida o'smir o'zini o'zi nazorat qilish darajasini oshiradi, shu bilan uning hissiy va irodaviy fazilatlarini rivojlantirish va tuzatishga yordam beradi (V.M. Chumakov). Shunday qilib, insonning sub'ektiv pozitsiyasini shakllantirish va rivojlantirish Internet ta'siriga qarshilik ko'rsatish shakllaridan biri bo'lib, bu Internetga qaramlikning oldini olishdir. Mamlakatimizda internet tarqalishining o‘sish sur’atlari, internet foydalanuvchilari orasida yoshlarning o‘sishi, internet tarmog‘ida ish boshlaganidan keyingi dastlabki olti oy ichida foydalanuvchilarning to‘rtdan birida internetga qaramlikning shakllanishi haqidagi prognozlarni inobatga olib, shunday xulosa qilishimiz mumkin. Internetga qaramlikning shaxsiy xususiyatlariga va zamonaviy o'smirlikning ijtimoiylashuviga ta'sirini o'rganish nafaqat psixologiya va psixiatriyaning, balki butun yosh avlod pedagogikasi va tarbiyasining dolzarb muammosidir. Axir, to'g'ri sotsializatsiya, aniqrog'i, ushbu yosh bosqichida psixologik gigienaning barcha qoidalariga rioya qilish o'smirning shaxsiyatining normal rivojlanishiga yordam beradi. Ushbu muammoni, ya'ni ushbu patologiyaning rivojlanishining omillari va xususiyatlarini yanada o'rganish bizga Internetga qaramlikka moyil bo'lgan o'smirlarning shaxsiyatidagi o'zgarishlarning oldini olish uchun profilaktika va psixokorreksiya dasturini ishlab chiqishga imkon beradi . Shuni unutmangki, o'smirlik Internetga qaramlikning paydo bo'lishida ko'plab omillarga ega , ular ham yuqorida aytib o'tilgan. Shuni ta'kidlab o'tamizki, yuqorida sanab o'tilgan o'smirlik davrining psixologik xususiyatlari o'z farzandlarini to'g'ri tarbiyalash uchun birinchi navbatda ota-onalarga ma'lum bo'lishi kerak.
2 Ijtimoiy-psixologik omillarni empirik o'rganish
O'smirlarda Internetga qaramlik
2.1 Empirik tadqiqotni tashkil etish va usullari
qaramlik omillari va moyilligini o'rganish uchun o'tkazildi .
Tadqiqot MBOU 2-sonli o'rta maktabda o'tkazildi Art. Kanevskaya, Krasnodar viloyati. Maktab faoliyatining asosiy predmeti boshlang'ich umumiy, asosiy umumiy va o'rta (to'liq) umumiy ta'lim bo'yicha ta'lim dasturlarini, fanlarni ixtisoslashtirilgan ijtimoiy-gumanitar ta'lim dasturlarini amalga oshirishdir. Tadqiqot dars soatlarida olib borildi. Bu ish umumiy ta’lim jarayonidan o‘rtacha 20-30 daqiqa vaqt oldi.
Tadqiqotda 25 nafar 9-“A” sinf oʻquvchilari ishtirok etdi. Olingan ma'lumotlar tahlil qilindi va diagramma va chizmalarda vizual tarzda taqdim etildi. O'smirlarda Internetga
qaramlikni aniqlashni o'rganish uchun test anketasi tayyorlandi. Ushbu diagnostika usuli tadqiqotimizning mantig'i va maqsadlariga to'liq javob beradi va Internetdan o'smirlarda giyohvandlik darajasini va ushbu giyohvandlikni shakllantirish omillarini aniqlashga imkon beradi .
Internetga qaramlik darajasini aniqlash uchun Kimberli Yangning Internetga qaramlik testi ishlatilgan; test anonim ravishda o'tkazildi. Test 40 ta savoldan iborat bo‘lib, o‘smirlar 5 balllik Lickert shkalasi bo‘yicha javob berishi kerak edi (hech qachon, kamdan-kam hollarda, muntazam, tez-tez, har doim). Yakuniy qiymatni aniqlash uchun barcha savollar bo'yicha ballar jamlandi. Sinov natijalariga ko'ra, o'smirning Internetga qaramlik darajasi aniqlandi, doimiy foydalanuvchi / Internetga haddan tashqari qiziqish bilan bog'liq muammolar mavjud / Internetga qaramlik. Test qiziqarli, oson savollarni o'z ichiga oladi, bu o'smirlarga eng ishonchli ma'lumotlarni olish uchun imkon qadar aniq javob berishga imkon berdi (A ilovasi).
"Internetga qaramlik uchun Kimberli-Yang testi" usulining batafsil tavsifi.
Bratforddagi Pitsburg universiteti psixologiya professori Kimberli Yang tomonidan ishlab chiqilgan va sinovdan o'tkazilgan test usulidir . Sinov Internetga qaramlikning diagnostik toifasi hali aniqlanmagan bo'lsa-da (ushbu giyohvandlik shaklidan qat'iy nazar) Internetga patologik qaramlikni o'z-o'zini tashxislash uchun vositadir [ 30].
Ushbu texnikaning nazariy asoslari quyidagilardan iborat: boshqa har qanday kimyoviy bo'lmagan giyohvandlik kabi, Internetga qaramlik ham xulq-atvorga qaramlik va xatti-harakatlarning ma'lum bir shakliga hissiy qaramlik hodisasidir. Shu nuqtai nazardan, giyohvandlik uchta asosiy alomatlar bilan tavsiflanadi:
dozani oshirish (internetda o'tkaziladigan vaqt oshadi);
xulq-atvor shakllarini o'zgartirish (Internet faoliyati real hayot shakllarini almashtira boshlaydi);
tortib olish sindromi (internet faoliyatidan tashqari hissiy farovonlikning yomonlashishi);
Kimberli Yangga ko'ra, Internetga qaramlik uchta asosiy omil bilan belgilanadi:
axborot, interaktiv maydonlar va pornografik tasvirlar mavjudligi;
uzatiladigan ma'lumotlarning shaxsiy nazorati va anonimligi;
ongsiz darajada onlayn muloqotga ko'proq ishonchni o'rnatadigan ichak tuyg'ulariga .
Sinovning ichki tuzilishi. Dastlab, test 8 ta savoldan iborat bo'lib, ularga Ha /Yo'q deb javob berish kerak edi. Besh yoki undan ortiq ijobiy javoblar bo'lsa, respondent Internetga qaram bo'lgan deb hisoblanadi . Hozirda test anketasining to‘liq versiyasi 40 ta banddan iborat. Mavzu har bir savolga 5 balli Lickert shkalasiga muvofiq javob berishi kerak . Yakuniy qiymatni aniqlash uchun barcha savollar bo'yicha ballar yig'iladi.
Jarayon. Test sinovdan o'tuvchining mustaqil ravishda bajarishi uchun mo'ljallangan, shu jumladan. ko'plab onlayn versiyalar shaklida. Shu bilan bir qatorda, test savollari yarim tuzilgan suhbat davomida mutaxassis tomonidan professional baholanishi mumkin , chunki Test savollari mutlaqo shaffof va javoblar indikativ bo'lishi mumkin.
Izoh.
20–49 ball: oʻrtacha internet foydalanuvchisi;
50–79 ball: Internetdan ortiqcha foydalanish bilan bog'liq ba'zi muammolar mavjud;
80-100 ball: Internetga qaramlik.
Sinov tashxis qo'yish uchun asos bo'lib xizmat qila olmaydi, chunki juda oddiy va shaffof tuzilishga ega. Bundan tashqari, u Internetga qaram bo'lganlar populyatsiyasida tasdiqlanmagan, chunki Hozirgi vaqtda bunday tashxis hali ham mavjud emas. Shu bilan birga, test mutaxassis maslahatiga muhtoj bo'lgan shaxslarni tanlash uchun yaxshi vosita bo'lib xizmat qilishi mumkin va vaqt o'tishi bilan test o'smirlik davrida Internetga qaramlikni aniqlash va baholash uchun ishlatilishi mumkin [30].
2.2 Tadqiqot natijalarini tahlil qilish
9 “A” sinf o‘quvchilari o‘rtasida o‘tkazilgan tadqiqot natijasida “Kimberli-Yang internetga qaramlik testi” usuli yordamida quyidagi natijalarga erishdik.25 kishi testdan o‘tkazildi.
qaramlikka moyil . 8 kishi (35%) Internetdan ortiqcha foydalanish bilan bog'liq ba'zi muammolarga ega. 2 kishi (5%) o'smirda umuman giyohvandlik yo'q (1-rasm).
1-rasm - Internetga qaramlikka moyillikning foiz ko'rsatkichlari
O'smirlar bilan suhbatlarga asoslanib, bunday natijalar kutilmoqda, endi siz Internetga nafaqat kompyuterdan, balki planshet va telefondan ham kirishingiz mumkin. Hammaning telefoni bor. Shuning uchun, qaerda bo'lishidan qat'i nazar, Internetga kirish ular uchun unchalik qiyin emas; ko'pchilik ular hatto tunda ham Internetga kirishishlarini aytishdi. U yerda nima qilayotganlarini so‘rashganida, ko‘pchilik bu, asosan, do‘stlar bilan muloqot qilish ekanini, ba’zilari qiziqarli maqolalarni o‘qish haqida gapirganini, boshqalari hech qanday asosli sababni ayta olmadi. Ammo mutlaqo hamma boshqa sababni nomladi - o'rganish uchun ma'lumot qidirish . Shuningdek, tadqiqot tashkilotchilari respondentlarni Internetga tez-tez kirishga va umuman internetdan foydalanishga qanday sabablar qo'zg'atayotganini aniq bilish maqsadida o'smirlarga yana bir qancha savollar berishdi. Masalan, “Siz har doim “onlayn” bo'lish istagini nazorat qilasizmi?” degan savolga ko'pchilik o'smirlar “juda kamdan-kam hollarda va bu haqda umuman o'ylamayman” deb qiyinchilik bilan javob berishdi. Lekin aksariyat javoblarga asoslanib , degan xulosaga kelishimiz mumkinki, so'rovda qatnashgan o'smirlarda Internetga qaramlikni shakllantirish omillari odatdagi shakllangan ixtiyoriy harakatning etishmasligi, muloqotning etishmasligi va Internetga samarasiz kirishning haddan tashqari mavjudligidir.
Shunday qilib, test natijalarini tahlil qilib, biz shunday xulosaga keldikki, MBOU 2-sonli o'rta maktabning ushbu 9 "A" sinfida Art. Kanevskaya (Krasnodar o'lkasi) Internetga qaramlikka moyil bo'lgan o'smirlarning katta ulushi mavjud . Shuningdek, natijalarni hisoblab, tahlil qilib, ushbu sinf o‘quvchilari bilan savol-javob suhbati o‘tkazildi. Ushbu ma'lumotlar hisobga olinmadi. O‘smirlarga internetga kirish chastotasi, internetda bo‘lish muddati, u yerda yangi do‘stlar orttirishi va shu kabi boshqa savollar berildi. Ba'zi o'smirlar o'rganishning maxfiyligi haqida qayta-qayta so'rashgan va ular yana tashkilotchilardan ijobiy javob olishgan. Talabalarning ismi va familiyasi hisobga olinmagan. Faqat olingan natija hisobga olindi.
Xulosa qilib shuni aytish kerakki, ushbu uslub ushbu sinf o'quvchilari orasida hech qanday salbiy ta'sir ko'rsatmadi. Hatto o'smirlarning o'zlari ham tadqiqotimizda ishtirok etishdan manfaatdor edilar.
XULOSA
o'smirlarda internetga qaramlikning shakllanishiga turli omillarning ta'siri muammosini o'rganadi . Uni yozish jarayonida o'smirlik davrida internetga qaramlik muammosi bo'yicha ko'plab ilmiy va uslubiy adabiyotlar o'rganildi va tahlil qilindi.
Internetga hech qachon kirmagan odamni topish juda qiyin , hatto o'smir ham. Kompyuterlar, planshetlar, noutbuklar tobora qulay va xilma-xil bo'lib bormoqda, hech bo'lmaganda bitta texnologiya "mo''jizasi" bo'lmagan oilani tasavvur qilish qiyin. Texnologiyaning bir nechta "mo''jizalari" mavjud bo'lgan oilalar allaqachon odatiy holga aylanib bormoqda.
qaramlikni shakllantirishdagi ijtimoiy va psixologik omillar bizning davrimizda hech qayerga ketmaydi. Aksincha, har yili ularning soni ko'payadi.
Internetga qaramlikning asosiy ijtimoiy- psixologik omillari orasida yolg'izlik, ijtimoiy disadaptatsiya , haqiqiy dunyoda mavjud bo'lmagan hayajonlarni izlash, Internetning keng mavjudligi, depressiya va ilgari shakllangan ruhiy kasalliklar kiradi. Bunday qaramlik, shubhasiz, o'smirning shaxsiyatiga halokatli zarar keltiradi. O'smir o'ziga o'xshaganlar orasida shaxsiyatini yo'qotadi , lekin ko'pchilik o'ylagandek real hayotda emas, balki virtual ( internet ) dunyo va makonda. O'smirlik davrida hali ham biron bir masala bo'yicha aniq shakllantirilgan sub'ektiv pozitsiya yo'q. Bundan kelib chiqadiki, qurbon bo'lish ehtimoli yuqori . Shuningdek, ushbu qoidabuzarliklar mavjud bo'lgan holda, sub'ektiv pozitsiyasi shakllanmagan o'smirga Internet muhitining ta'siri ijtimoiy-pedagogik e'tiborsizlikka olib keladi: Internet - bu o'smir jamiyat va o'zini tanqid qilishni chetlab o'tib, o'z ehtiyojlarini amalga oshirishi mumkin bo'lgan ideal muhit. -tanqid. Internet o'smirni haqiqiy muammolardan chalg'itishi mumkin, bu umuman shaxsiyatning nomutanosib rivojlanishiga olib keladi. Shaxsni tarbiyalash jarayonida sub'ektiv pozitsiyani shakllantirish jarayonida sub'ektiv fazilatlar shakllanadi va rivojlanadi, o'z-o'zini anglash va mas'uliyat darajasi oshadi. O'z-o'zini tarbiyalash jarayonida o'smir o'zini o'zi boshqarish darajasini oshiradi va shu bilan uning hissiy va irodaviy fazilatlarini rivojlantirish va tuzatishga hissa qo'shadi . Shaxsning sub'ektiv pozitsiyasini shakllantirish va rivojlantirish Internetning o'smirga salbiy ta'siriga qarshi turish shakllaridan biridir.
Internetga qaramlik boshqa giyohvandlik turlari bilan juda katta o'xshashliklarga ega , ammo uning paydo bo'lishi boshqa giyohvandliklarning shakllanish naqshlariga mos kelmaydi. Chunki bu giyohvandlikning kimyoviy bo'lmagan shaklidir . Misol uchun, agar an'anaviy giyohvandlik turlarini (alkogolizm, giyohvandlik) shakllantirish yillar davom etsa, Internetga qaramlik uchun bu muddat bir necha marta keskin qisqaradi. Bu, ayniqsa, o'smirlar orasida Internetdan foydalanishning keng tarqalganligi, ommaviy tarqalishi va ishlab chiqilgan gigiena qoidalarining yo'qligi bilan bog'liq. Bu sabablar ekanligini tushunish kerak. O'smirlarda Internetga qaramlikni shakllantirishga eng kichik urinishdan oldin bu bilan kurashish kerak .
Ushbu ishni yozish jarayonida ijtimoiy-psixologik omillar o'smirlar o'rtasida ijtimoiylashuvning juda past darajasiga yordam beradi degan gipoteza tasdiqlandi va Internetdan ortiqcha foydalanishning o'smir shaxsiga salbiy ta'siri ham ushbu ishda olib borilgan tadqiqotlar bilan isbotlandi. .
9-sinf o'quvchilari o'rtasida o'tkazilgan tadqiqot davomida ma'lum bo'lishicha, ularning 60 foizi (ko'pchiligi) internetga qaramlikka moyilligi yuqori , 35 foizi o'rtacha, atigi 5 foizi respondentlarning internetga qaramlikka moyilligi past. .
Xulosa o‘rnida shuni ta’kidlashni istardimki, o‘smirlik davridagi bolalarni to‘g‘ri tarbiyalash har qanday holatda ham ota-onalar va qonuniy vakillar tomonidan e’tibordan chetda qolmasligi kerak. Shuni tushunish kerakki, bu yoshda bola turli xil ijtimoiy patologiyalarga juda zaifdir. Internetga qaramlik , bizning fikrimizcha, jamiyatimiz rivojlanishining hozirgi bosqichida asosiy hisoblanadi. O'smirning ta'lim va bo'sh vaqtini to'g'ri tashkil etish bilan Internetga qaramlikni keltirib chiqaradigan omillarning paydo bo'lish ehtimoli juda past bo'ladi. Psixologlar, o'qituvchilar va ota-onalar bunga alohida e'tibor berishlari kerak.
FOYDALANILGAN MANBALAR RO'YXATI
1. Alekseevets , O.G. Internetga qaramlikka moyil bo'lgan o'smirlarning shaxsiy xususiyatlari / O.G. Alekseevets // BDU xabarnomasi. – 2011. – 5-son – 20-bet.
2. Babaeva , Yu. D. Internet: shaxsiyatga ta'siri / Voiskunskiy tomonidan tahrirlangan , A. E., Smyslova, O. V.; Internetda gumanitar fanlar tadqiqotlari / Ed. A.E. Voiskunskiy . Moskva. : Terra-Mozhaisk, 2010. - 11-19 p .
3. Burova , V.A. Internetga qaramlik - XXI asr patologiyasi? / V.A. Burova // "Ruhiy tibbiyot va ekologiya masalalari" ilmiy-amaliy jurnali. – 2000. – No 7. – B.11 – 13.
4. Voiskunskiy , A.E. Internetga qaramlik fenomeni bo'yicha psixologik tadqiqotlar / A.E. Voysunskiy . - Moskva: Ecopsicenter ROSS, 2000. – 251 Bilan.
5. Vygonskiy , S.I. Internetning boshqa tomoni. Kompyuterlar va tarmoqlar bilan ishlash psixologiyasi. - Moskva: Feniks, 2010. - 320 p.
6. Voysunskiy , A.E. Internetga qaramlikning dolzarb muammolari / A.E. Voysunskiy // Psixologik jurnal. – 2000. – No 1 – B. 90 – 100.
7. Voiskunskiy , A. E. Psixologiyada Internetni tadqiq qilish / M. I. Semenov. – M. – Internet va rus jamiyati . – 2002. – 573 b.
8. Drepa , M.I. Internetga qaramlik zamonaviy psixologiyada ilmiy aks ettirish ob'ekti sifatida / M.I. Drepa // Bilim. Tushunish. Malaka. – 2009. – No 2. – B. 189–193.
9. Drepa M.I. Talabalar orasida internetga qaramlikning psixologik oldini olish: referat . dis . ...kand. psixo. Fanlar: 19.00.07 / Drepa Mariya Ivanovna – S., 2010. – 10 b.
10. Egorov, A. Yu. Internetga qaramlik / A. Yu. Egorov Addictology uchun qo'llanma . – Sankt- Peterburg : Rech, 2007. – 100 b.
11. Egorov , A.Yu. Internetga qaramlik haqidagi zamonaviy g'oyalar va ularni tuzatishga yondashuvlar [Elektron resurs] / A.Yu. Egorov // Tibbiy-psixologik jurnal, – 2015. – No 4. – Kirish rejimi: http://mprj.ru
12. Evdokimov , V.N., Litvinenko O.V./V.N. Evdokimov O.V. Litvinenko // Internetga qaramlikning rivojlanishini diagnostika qilishning uslubiy jihatlari // Psixoterapiya byulleteni. – 2008. – No 25. – B. 30.
13. Enikolopov S. N. Agressiya va internet. Internetga qaramlik: psixologik tabiati va rivojlanish dinamikasi: darslik / S. N. Enikolopov - Moskva: Akropol, 2009. - 391 p.
14. Zhichkina , A. E., Efimov, K. Yu. Tarmoq aholisining ijtimoiy-psixologik xususiyatlari / A.E. Jichkina ., K.Yu. Efimov // Internet sayyorasi. – 1999. – No 30. – B. 18–21.
15. Kuletova , G.O. Yoshlar orasida internetga qaramlik muammosi [Elektron resurs] / G.O. Kuletova // Psixologiya. – 2014. – № 1. – Kirish rejimi: http://nsportal.ru/ap/library/drugoe/2014/02/22/problema-internet-zavisimosti-sredi-molodezhi
16. Koptelova , N. I. O'smirlar o'rtasida internetga qaramlik psixologik-pedagogik muammo sifatida [Elektron resurs] N. I. Koptelova // Kontseptsiya. – 2016. – No 11. – Kirish rejimi: http://e-koncept.ru/2016/86655.htm .
17. Kotlyarov, A. V. Boshqa dorilar yoki Homo Addictus : Giyohvand odam: darslik / A.V. Kotrlyarov . - Moskva: Psixoterapiya, 2006. - 301 p.
18. Loskutova , V. A. Internetga qaramlik kimyoviy bo'lmagan giyohvandlik kasalliklarining bir shakli sifatida Matn: referat . dis . Ph.D. asal. Fanlar (13.04.2004) / Loskutova Vitalina Aleksandrovna; Novosibirsk davlat tibbiyot akademiyasi. Novosibirsk, 2004. - 20 b.
19. Losenkova , T. A. Internetga qaramlikning o'smirlardagi tashvish holatlari bilan aloqasi / T. A. Losenkova // Yosh olim. - 2014 yil - 4-son. - 702–703-betlar.
20. Mendelevich , V.D. Addictology uchun qo'llanma ed . prof. : darslik / V.D. Mendeleevich . – Sankt- Peterburg: Rech, 2007. – 768 p.
21. Mendelevich, V. D. Deviant psixologiyasi xulq-atvor: darslik / V. D. Mendelevich. – Sankt- Peterburg: Rech, 2005. – 448 b.
22. Mandel , B.R. Narkomaniya : darslik / B.R. Mandel – Moskva: Rech, 2010. – 219 p.
23. Malygin, V.L., Iskandirova A.B., Smirnova E.A., Xomeriki N.S., Elshanskiy S.P. Patologik qimor o'yinlari , Internetga qaramlik: klinik xususiyatlar va nozologik bog'liqlik. [Elektron resurs] // Rossiyada tibbiy psixologiya: elektron. ilmiy jurnal – 2010. – No 1. – Kirish rejimi: http://medpsy.ru
24. Nosov, N. A. Virtual psixologiya / N. A. Nosov . : darslik Moskva: Agraf, 2000. - 432 p.
25. Obuxova , L.F.: Rivojlanish psixologiyasi: darslik / L.F.Obuxova. – Moskva: Agraf, 2004. – 444 b.
26. Perejogin , L.O., Vostroknutov N.V. "Bolalar psixiatriya amaliyotida kimyoviy bo'lmagan giyohvandlik" / L.O. Perejogin, N.V. Vostroknutov // Psixologik jurnal. – 2007. – No 3. – B. 25.
27. Snejnevskaya , R. D. O'smir dunyosi : darslik / R. D. Snejnevskaya . – Moskva : Pedagogika, 1989. – 345 b.
28. Hall , A. Parsons , D. Internetga qaramlik : kognitiv terapiyaning eng yaxshi usullaridan foydalangan holda talaba ishini o'rganish / L. Xoll, D. Parsons // Psixologik jurnal. – 2001. – No 4 – B. 312–327.
29. Yuryev a, L. N., Bolbot , T. Yu. Kompyuterga qaramlik: shakllanishi, diagnostikasi, tuzatish va oldini olish: monografiya / L. N. Yuryeva, T. Yu. Bolbot . – Dnepropetrovsk: Ostonalar, 2006. – 150 b.
30. Yosh , K.S. Tashxis - Internetga qaramlik / K.S. Yosh // Internet dunyosi . – 2000. – No 2. – B. 24–29.
ILOVA A
Kimberly-Young Internetga qaramlik testi.
Ko'rsatmalar: sizning oldingizda 40 ta savol bor, ularni diqqat bilan o'qing va o'ngdagi shkaladan sizga eng mos keladigan javobni tanlang.
A.1-jadval. K. Yangning Internetga qaramlik testi uchun savol shakli
Savollar
|
Hech qachon
|
Kamdan-kam hollarda
|
Muntazam ravishda
|
Ko'pincha
|
Doimiy
|
Internetda o'zingiz rejalashtirgandan ko'proq vaqt o'tkazayotganingizni payqadingizmi ?
|
|
|
|
|
|
Internetda o'zingiz rejalashtirgandan ko'ra ko'proq vaqt o'tkazayotganingizni payqadingizmi ?
|
|
|
|
|
|
3. Siz sherigingiz bilan intim muloqot qilishdan ko'ra onlayn bo'lishni afzal ko'rasizmi?
|
|
|
|
|
|
Onlayn holatda Internet foydalanuvchilari bilan tanishasizmi ?
|
|
|
|
|
|
5. Atrofingizdagi odamlar sizning internetda qancha vaqt o'tkazganingiz bilan qiziqqanidan bezovtalanasizmi?
|
|
|
|
|
|
6. Internetda juda ko'p vaqt sarflaganingiz uchun maktabda yoki ishda muvaffaqiyat qozonishni to'xtatganingizni payqadingizmi?
|
|
|
|
|
|
7. Siz boshqa zarur ishni qilishdan oldin elektron pochtangizni tekshirasizmi?
|
|
|
|
|
|
8. Internetga qaramligingiz tufayli unumdorligingiz pasayib borayotganini payqadingizmi?
|
|
|
|
|
|
9. Internetda nima bilan shug'ullanasiz, deb so'rashganda, himoya va yashirin bo'lasizmi?
|
|
|
|
|
|
10. Haqiqiy hayotingiz haqidagi bezovta qiluvchi fikrlarni Internet haqidagi fikrlar bilan to'sib qo'yasizmi?
|
|
|
|
|
|
11. Keyingi safar internetga kirganingizda o'zingizni kutayotganingizni sezasizmi?
|
|
|
|
|
|
A.1-jadvalning davomi
Savollar
|
Hech qachon
|
Kamdan-kam hollarda
|
Muntazam ravishda
|
Ko'pincha
|
Doimiy
|
12. Internetsiz hayot zerikarli, bo'sh va quvonchsiz ekanligini his qilasizmi?
|
|
|
|
|
|
13. Kimdir sizni onlayn bo'lishdan chalg'itmoqchi bo'lganida, siz qasam ichasizmi, qichqirasizmi yoki boshqa yo'l bilan xafagarchilikni bildirasizmi?
|
|
|
|
|
|
14. Internetda kech qolib, uyquni e'tiborsiz qoldirasizmi?
|
|
|
|
|
|
Oflayn bo'lganingizda Internetda nima qilishingizni intiqlik bilan kutyapsizmi ?
|
|
|
|
|
|
16. Internetda sayr qilayotganda o'zingizga: "Bir daqiqa" deb aytasizmi?
|
|
|
|
|
|
Internetda o'tkazgan vaqtingizni qisqartirishga urinib, muvaffaqiyatsizlikka uchrayapsizmi ?
|
|
|
|
|
|
18. Internetda qancha vaqt sarflayotganingizni yashirishga harakat qilyapsizmi?
|
|
|
|
|
|
19. Do'stlar bilan chiqish o'rniga internetni tanlaysizmi?
|
|
|
|
|
|
20. Oflayn bo'lganingizda depressiya, depressiya yoki asabiylashishni boshdan kechirasizmi va bu holat onlayn bo'lganingizdan so'ng darhol o'tib ketishini sezasizmi ?
|
|
|
|
|
|
21. Kompyuterda eyforiya, jonlanish, hayajon his qilasizmi?
|
|
|
|
|
|
22. Xuddi shu hislarni olish uchun kompyuterda ko'proq vaqt o'tkazish kerakmi?
|
|
|
|
|
|
23. Kompyuterda bo'lmaganingizda bo'shliq, tushkunlik, tirnash xususiyati his qilasizmi?
|
|
|
|
|
|
24. Ishda emas, balki kompyuterda band bo'lganingizda muhim masalalarni e'tiborsiz qoldirganmisiz?
|
|
|
|
|
|
25. Kuniga 3 soatdan ko'proq vaqtingizni internetda o'tkazasizmi?
|
|
|
|
|
|
A.1-jadvalning davomi
Savollar
|
Hech qachon
|
Kamdan-kam hollarda
|
Muntazam ravishda
|
Ko'pincha
|
Doimiy
|
26. Agar siz asosan ish uchun kompyuterdan foydalansangiz, ish vaqtida kuniga 2 martadan ortiq suhbatlashasizmi yoki ishlashga aloqasi bo'lmagan saytlarga kirasizmi?
|
|
|
|
|
|
27. Pornografik tarkibga ega saytlardan fayllarni yuklab olasizmi?
|
|
|
|
|
|
28. Sizningcha, odam bilan shaxsan muloqot qilishdan ko'ra "onlayn" muloqot qilish osonroqmi?
|
|
|
|
|
|
29. Do'stlaringiz yoki oila a'zolaringiz Internetda juda ko'p vaqt sarflayotganingizni aytishganmi?
|
|
|
|
|
|
30. Internetda o'tkazgan vaqtingiz biznes faoliyatingizga xalaqit beradimi?
|
|
|
|
|
|
31. Internetda o'tkazgan vaqtingizni cheklashga bo'lgan urinishlaringiz muvaffaqiyatsizlikka uchraganmi?
|
|
|
|
|
|
32. Klaviaturada ishlashdan yoki sichqoncha tugmasini bosishdan barmoqlaringiz charchab qoladigan hollar bormi?
|
|
|
|
|
|
33. Internetda qancha vaqt sarflaganingiz haqida so'rashganda yolg'on gapirganmisiz?
|
|
|
|
|
|
karpal tunnel sindromi" (qo'lda uyqusizlik va og'riq) bo'lganmi ?
|
|
|
|
|
|
35. Haftada bir martadan ortiq bel og'rig'i bormi?
|
|
|
|
|
|
36. Ko'zlaringizda quruqlik hissi bormi?
|
|
|
|
|
|
37. Internetda o'tkazgan vaqtingiz ortib bormoqdami?
|
|
|
|
|
|
38. Internetda qolish uchun to'g'ridan-to'g'ri kompyuterda ovqatlanish yoki ovqatlanishni e'tiborsiz qoldirganmisiz?
|
|
|
|
|
|
A.1-jadvalning davomi
Savollar
|
Hech qachon
|
Kamdan-kam hollarda
|
Muntazam ravishda
|
Ko'pincha
|
Doimiy
|
39. Bu vaqtni kompyuterda o'tkazish uchun shaxsiy gigienani, masalan, sochingizni olish, sochingizni tarash va hokazolarni e'tiborsiz qoldirganmisiz?
|
|
|
|
|
|
40. Siz har kuni kompyuterdan foydalanishni boshlaganingizdan beri uyqu buzilishini boshdan kechirdingizmi va/yoki uyqu rejimingiz o'zgarganmi?
|
|
|
|
|
|
Har bir javob uchun "hech qachon / juda kamdan-kam hollarda" o'zingizga 1 ball bering.
Har bir "ba'zan" javobi uchun - 2 ball
Har bir javob uchun "muntazam ravishda" - 3 ball
Har bir "tez-tez" javob uchun - 4 ball
Har bir "juda tez-tez" javob uchun - 5 ball
29–49 ball – siz oddiy internet foydalanuvchisisiz. Xohlaganingizcha Internetda bemaqsad qilishingiz mumkin, chunki... o'zingizni qanday boshqarishni bilasiz.
50–79 ball - sizda Internetdan ortiqcha foydalanish bilan bog'liq ba'zi muammolar mavjud. Agar siz hozir ularga e'tibor bermasangiz , ular keyinchalik butun hayotingizni to'ldirishi mumkin.
80–100 ball – Internetdan foydalanish hayotingizda jiddiy muammolarni keltirib chiqaradi. Mutaxassis psixoterapevtning yordami talab qilinadi.
|