Frankfurt shahridagi Badiiy hunarmandchilik muzeyi, Germaniya, arxitektor R.Meyer

99
Frankfurt shahridagi Badiiy hunarmandchilik muzeyi, Germaniya, arxitektor R.Meyer,
1979-1984.
10.2. Shaharsozlik yechimi
Muzey binolari uchun joylashuvning shaharsozlik vaziyatiga bog„liq
ravishda uchta asosiy turini ajratish mumkin:
- park zonasida – orol ko„rinishidagi erkin joylashuv;
- qurilgan binolar rekonstruksiya qilinayotgan zonadagi joylashuv;
- shaharning madaniy markazi tarkibidagi joylashuv.
Muzey shahar tashqi muhitidan maksimal tarzda ajratilgan bo„lib, yashil
o„simliklar bilan himoyalangan, havoni filtrlash va tozalash tizimi bilan
jihozlangan bo„lishi lozim. Muzey shahardagi imoratlar o„rtasida joylashtirilsa, u
holda uning uchastkasi aniq ajratilishi zarur. Muzey binosi orol ko„rinishida
joylashtirilganida, uning chegaralarini shartli ravishda ko„rsatishga yo„l qo„yiladi.
Muzey uchastkasiga yondosh shahar yoki park hududi ham, garchi, rasman
muzeyga tegishli bo„lmasada, agar muzeyning tashqi qiyofasiga mos tushsa va
uzviy yaxlitlikni tashkil etadigan bo„lsa, muzeyga taalluqli bo„lishi mumkin.
Muzey uchastkasi kelgusida muzey kengaytirilishi uchun imkoniyat berishi
lozim. Muzey uchastkasining maydoni kolleksiyalar o„lchami va turiga bog„liq
tarzda belgilanadi. Muzey uchastkasi quyidagi funksional zonalarga bo„linadi:
kirish, ekspozitsiya, rekreastiya, xo„jalik. Barcha zonalar, ayniqsa, birinchi uchta
zona aniq bo„linishga ega bo„lmasliklari mumkin.
100
Kirish zonasi. Muzeyga kirish zonasi “qizil liniya”dan kamida 15 metr
masofada joylashib, ba‟zida ochiq joydagi eksponatlar o„rnatilgan holda,
psixologik tayyorgarlik zonasini tashkil qilishi lozim.
Muzeyga
yaqinlashishda
bu
zonada
psixologik nuqtai
nazardan
vaekspozitsiya bilan tanishish uchun diqqat yo„nalishini o„zgartirish maqsadida
tashrif buyuruvchilarga zarur bo„lgan pauza yaratiladi. Kirish zonasini
obodonlashtirishda kichik me‟moriy shakllar, axborot va reklama vositalari,
ayrim hollarda esa – yirik va predmetli eksponatlar ishlatiladi. Kirish zonasi
yaqinida ekskursiya avtobuslari va avtomashinalar turargohi tashkil qilinadi.
Kirish zonasi, bino joylashuvi va uning tevaragiga bog„liq ravishda, hashamdor
va tantanavor yoki, aksincha, oddiyroq qilib tashkil qilinishi mumkin. Muayyan
shaharsozlik sharoitlarida jamoat markazi maydonining bir qismi muzeyga kirish
zonasi bo„lib xizmat qilishi mumkin. Avtomobil turargohlari 100 ta tashrif
buyuruvchi uchun 10-15 o„rin hisobidan tashkil qilinadi.
Ekspozitsiya zonasi funksional va kompozitsion nuqtai nazardan eng muhim
ahamiyatga ega. Ekspozitsiya muzey uchastkasida bino yaqinida joylashishi yoki
tomoshabinlarni jalb qilish maqsadida ko„cha bilan bog„langan bo„lishiham
mumkin.
Bu
zona
relefning
tabiiy
imkoniyatlariva
obodonlashtirish
elementlaridan foydalanib tashkil etilgan xushmanzarali rejaviy tuzilmasi bilan
ajralib turadi. Ekspozitsiya, aksariyat hollarda, bino yaqinida, ichki hovlilar va
birinchi qavatning qurilmalari bo„lmagan qismi – galereya, o„tish yo„llari va shu
kabilarda joylashtiriladi. Ekspozitsiya, muzeyning ta‟sir zonasiga yon-atrofdagi
maydonlarni kiritish maqsadida,muzey yoniga, tomoshabinlar yig„iladigan
joylarga olib chiqilgan holda, ko„cha yoki maydon bilan bog„lanishi mumkin.
Ochiq ekspozitsiya uchun rivojlangan stokolli qavatlar qoplamalari, maxsus
podiumlar va maydonchalar ajratiladi. Ba‟zida, eksponatlarni turli rakurslardan
ko„rish uchun, ekspozitsiya relef bo„yicha turli, jumladan chuqurlashtirilgan
sathlarda ham joylashtiriladi. Eksponatlari chimli ochiq maydonchalarda,
daraxtlar guruhi ichida joylashtirilgan xushmanzarali rejaviy tuzilmalar keng
tarqalgan. Bunday joylashtirishda tomoshabinlar muayyan manzaraga ega
yo„nalish bo„yicha harakatlanadilar.
|