NАTIJАLАR
VА MUHОKАMА - Laboratoriyalar

NАTIJАLАR
VА MUHОKАMА
Hozirgi kunda turli mavzularda virtual laboratoriya ishlariga ko'proq e'tibor
berilmoqda. Berilayotgan haqiqiy laboratoriya ishini butunlay o'zgartirmasdan, faqat
ularni to'ldirilishi kerak. Bundan tashqari, virtual laboratoriya mashg'ulotlari faqat
o'quvchi haqiqiy qurilmalar bilan tanishgandan so'ng mashg'ulotlarda qo'llanilishi kerak.
Fizikada laboratoriya ishi dasturning asosiy bo'limlariga bo'lingan. Laboratoriya
ishlarining 3D variantlari mavjud. Virtual laboratoriya - bu haqiqiy o'rnatish bilan
ACADEMIC RESEARCH IN EDUCATIONAL SCIENCES
VOLUME 2 | ISSUE 6 | 2021
ISSN: 2181-1385
Scientific Journal Impact Factor (SJIF) 2021: 5.723
Academic Research, Uzbekistan 614 www.ares.uz
bevosita aloqada bo'lmasdan yoki uning to'liq yo'qligida eksperiment o'tkazishga imkon
beradigan apparat-dasturiy kompleks. Bunday holda, "virtual laboratoriya" va "virtual
masofaviy laboratoriya" tushunchalarini farqlash kerak. Virtual laboratoriya asosi -
kompyuter dasturi yoki muayyan jarayonlarni kompyuterda modellashtirishni amalga
oshiradigan tegishli dasturlar majmui hisoblanadi. Masofaviy virtual laboratoriya - bu
turli ilmiy markazlarga tegishli bo'lgan va internet orqali o'zaro manfaatli hamkorlik
aloqalari
bilan
bog'liq
bo'lgan
bir
necha
olimlarning
guruhli
tashkiliy
tuzilmasi.An'anaviy laboratoriya ishi bilan taqqoslaganda, virtual laboratoriya ishi bir
nechta afzalliklarga ega.
Birinchidan, qimmat uskunalar va xavfli radioaktiv materiallarni sotib olishning
hojati yo'q. Masalan, kvant yoki atom yoki yadroviy fizikadagi laboratoriya ishlari
uchun maxsus jihozlangan laboratoriyalar talab etiladi. Virtual laboratoriya ishi esa
fotoelektrik effekt, Ruterfordning alfa zarralarini tarqalish tajribasi, kristall panjarasini
elektron tarqalish orqali aniqlash, gaz qonuniyatlarini o'rganish, yadroviy reaktorlar va
boshqalar kabi hodisalarni o'rganishga imkon beradi. Ikkinchidan, laboratoriyada kursi
mavjud bo'lmagan jarayonlarni taqlid qilish mumkin. Xususan, molekulyar fizika va
termodinamikadagi klassik laboratoriya ishlarining aksariyati yopiq tizimlar bo'lib,
ularning chiqishida ma'lum miqdordagi elektr miqdorlari o'lchanadi, shundan kerakli
miqdorlar elektrodinamika va termodinamika tenglamalari yordamida hisoblab chiqiladi.
Fizikaning ushbu sohalarida virtual laboratoriya ishlarini bajarish jarayonida talabalar
o'rganilayotgan fizik-kimyoviy hodisalar va real tajribada kuzatib bo'lmaydigan
jarayonlarning
dinamik
rasmlarini
kuzatish
uchun
animatsion
modellardan
foydalanishlari mumkin, shu bilan birga, eksperiment bilan bir qatorda fizik
miqdorlarning mos keladigan grafik tuzilishini kuzatishlari mumkin. Uchinchidan,
virtual laboratoriya ishi an'anaviy laboratoriya ishlariga qaraganda fizikaviy yoki
kimyoviy jarayonlarni ko'proq vizual ravishda vizual tarzda vizuallashtira oladi.
Masalan, elektr tokini yaratadigan zaryadlangan zarralarning harakati kabi jismoniy
jarayonlarni batafsil va aniqroq o'rganish mumkin bo'ladi. Siz shuningdek soniyalarning
fraktsiyalarida yoki bir necha yil davom etadigan jarayonlarga kirishingiz mumkin,
masalan, markaziy jismning tortishish maydonidagi sayyoralar harakatini o'rganish.
Virtual laboratoriyalarning an'anaviy laboratoriyalardan yana bir ustunligi
xavfsizlikdir. Xususan, yuqori kuchlanishli yoki xavfli kimyoviy moddalar bilan
ishlaydigan holatlarda virtual laboratoriya ishlaridan foydalanish maqsadga muvofiqdir.
|