Ishbilarmonli o‘yinli o‘qitish texnologiyasi

Ishbilarmonli o‘yinli o‘qitish texnologiyasi
Mehnat va o‘qish bilan bir qatorda o‘yin ham inson faoliyatining eng asosiy turlaridan biridir. Ishbilarmonlik o‘yinning strukturasi o‘z ichiga quyidagi bosqichlarni oladi:
Didaktik o‘yinli faoliyatning motivatsiyasi eng ixtiyoriyligi, tanlash imkoniyati va musobaqa elementlarining borligi, ehtiyojlarni qondirish, o‘zini anglash va o‘zini safarbar qilish bilan ta’minlanadi.
Didaktik o‘yin strukturasiga quyidagi jarayonlar kiradi:
o‘yinchilar o‘zlariga olgan rollar;
bu rollarni amalga oshirish vositalar sifatidagi o‘yinli omillar;
predmetlarning o‘yinli qo‘llanilishi, ya’ni haqiqiy narsalarni o‘yin shartlari bilan almashtirish;
O‘yinchilar orasidagi real munosabatlar;
Syujet (mazmun) - o‘yinda ko‘rsatilayotgan haqiqiy ahvol.
Ko‘pchilik didaktik o‘yinlar uchun quyidagi xususiyatlar xos:
Faqatgina talabaning xohishi bilan amalga oshiriladigan erkin rivojlanuvchi faoliyat. O‘quvchi-talaba faqat natijadan emas, balki, o‘sha jarayondan zavq oladi.
Bu faoliyatning ijodiy, ko‘proq inprovizatsion, faol xarakterligi.
Faoliyatning ruhiy jihatdan yuqoriligi, raqobat, musobaqalashish (ruhiy zo‘riqish).
Bevosita va bilvosita qoidalarning mavjudligi. Ular o‘yinning mazmunini aks ettiradi, uning mantiqiy va vaqt bo‘yicha ketma-ketligini aniqlab beradi.
Didaktik o‘yinlar quyidagi funksiyalarni bajaradi:
Ijtimoiylashtirish funksiyasi. O‘yin talabani ijtimoiy munosabatlar tizimiga qo‘shilish uchun kuchli vositadir.
Millatlararo kommunikatsiya funksiyasi. O‘yin talabaga umuminsoniy qadriyatlar, boshqa millatlarning madaniyatini o‘zlashtirish imkonini beradi. Chunki o‘yinlar milliy va shu bilan bir vaqtda internatsional va millatlararo bo’ladi.
O‘yinda talabani o‘zini namoyon qilish funksiyasi, ya’ni o‘yin inson amaliyotining poligoni sifatida.
Kommunikativlik funksiyasi .
Diagnostik funksiyasi.
O‘yin pedagogga talabalarga turli xil qobiliyatlarni (aqliy, ruhiy va ijodiy va h.k.) aniqlashga yordam beradi.
O‘yinning terapevtlik funksiyasi. U talabaning hulqida, muammosida va o‘qishda paydo bo‘ladigan turli xildagi qiyinchiliklarni yengish vositasi sifatida foydalanishda namoyon bo‘ladi.
7. Tuzatish (korreksiya) funksiyasi. Talabaning shaxsiy strukturasi ko‘rsatkichlari ijobiy o‘zgarishlar, qo‘shimchalar kiritish.
8. Ko‘ngilochar funksiyasi.
O‘yin o‘qitish metodi, katta avlodning tajribasini kichiklarga uzatish sifatida qadimdan beri foydalanib kelgan. O‘yinlar xalq pedagogikasida - maktabgacha yoshdagi va maktabdan tashqari muassasalarda, jumladan kasb-hunar kollejlari va oliy ta’limda keng qo‘llaniladi. Yaqin vaqtlargacha o‘quv jarayonida o‘yinlardan foydalanish ancha paytgacha cheklangan edi.
O‘yinli texnologiyani o‘yin muhiti aniqlab beradi. O‘quv jarayonida ishbilarmonlik o‘yinlarining turli modifikatsiyalaridan foydalaniladi:
Immitatsion o‘yinlar - mashg‘ulotlarda birorta tashkilot, korxona yoki bo‘limlarning faoliyatlari immitatsiya qilinadi.
Opersion o‘yinlar - u aniq maxsus amallarni bajarishni mashq qilishga yordam beradi. Bu turdagi o‘yinlar haqiqiy holatni immitatsiya qilingan sharoitlarda olib boriladi.
Rollarni bajarish o‘yini - bunday o‘yinlarda o‘zini tutish taktikasi, birorta shaxsning vazifa va majburiyatlarini bajarish uquvlari shakllanadi.
Psixogramma va sotsiogramma - bu xuddi teatrga o‘xshaydi, faqatgina ijtimoiy psixologik, bunda vaziyatni his qilish, boshqa insonlarni baholash uquvlari shakllanadi.
|