Gazlamashunoslik kopi p65 - bet 17

|
Gazlamashunoslik kopi p65Bog'liq GazlamashunoslikU
E
H
=
(69)
bu yerda: U potensial; H zaryadlangan jismlargacha bolgan masofa;
yuza zichligi:
q
S
σ =
(70)
bu yerda: q zaryad; S tola yoki iðlar yuzasi;
chiziqli zichlik:
q
t
L
=
(71)
bu yerda: L tola yoki iðning uzunligi.
13-jadvalda nisbiy namligi 44 va 64 foiz bolgan tolalarning yuza
zichlikdagi zaryadlari berilgan bolib, ular ichida xlorin, atsetoxlorin va
anid iðlari yuqori elektrlanish xususiyatiga ega ekanligi korinib turibdi.
Agar nisbiy namlik 44 %dan 64 %ga oshsa, unda nitron, atsetat iðlarining
yuza zichligi 32 marotaba kamayadi.
Shuningdek, zaryadlar belgisini bilish ham zarur. Zaryadlar olchami
va belgisini aniqlash uchun IVZ-1 asbobi ishlatiladi.
Tola yoki iðlarning dielektrik yoqotilishi va otkazuvchanligi. Tola yoki
iðlar uchun dielektrik yoqotilish ikki tiðli boladi: diðol-segmentli va
diðol-guruhli. Diðol-segmentli yoqotilish tolalarning yuqori elastiklik
holatida qutbdagi makromolekula boglarining orientirlanish burilishi hamda
81
harorat tasiri bilan bogliq. Tola va iðlar shishalanish holatida diðol guruhli
maydonga ega bolishi mumkin.
13-jadval
Turli nisbiy namlikdagi tola va iðlarning yuza zichlikdagi zaryadlari
Xlorin
Atsetoxlorin
111,2
Enant
Nitron
Tola va ið
σ
, Kl/sm
2
(x10
11
)
Tola va ið
σ
, Kl/sm
2
(x10
11
)
σ
= 44 %
σ
=64 %
σ
= 44 %
σ
=64 %
35,9
Yaltiroq
kapron
Anid
17,1
Atsetat
Yaltiroq
viskoza
Lavsan
61,6
27,4
111,2
17,1
92,3
85,5
25,6
56,4
2
2
-
61,6
7,7
16,2
83,6
Tola yoki iðlarning dielektrik yoqotuvchanlik xususiyati uchun
yoqotilishidagi tangens burchagi qabul qilingan bolib, elektr quvvatining
issiqlikka aylanishi hisobiga olingan holda ozgaruvchan yoqotilishda
ifodalanadi.
Yoqotilishdagi tangens burchagi:
2
G
tg
f S
δ
π
=
⋅ ⋅
(72)
bu yerda: δ yoqotilish burchagi (
δ
= 90
0
ϕ ); G faol
otkazuvchanlik; f ozgaruvchan tok chastotasi, Gs; S kondensa-tor
sigimi.
Turli iðlar uchun yoqotilishdagi tangens burchagi ozgaruvchan tok
chastotasiga bogliq bolib, 14-jadvalda berilgan.
14-jadval
Iðlarning yoqotilishdagi tangens burchagi
Paxta
Viskoza shtapel
Neylon
Terilenli
Shishasimon
Ið
W
a
, foiz
tg
δδδδδ chastotada, mGs
7,2
10
1,0
0,1
0,075
0,026
0,04
0,022
0,003
11,9
0
4
0,5
0,121
0,031
0,053
0,03
0,009
0,061
0,037
0,032
0,017
0,004
6 Gazlamashunoslik
82
Tola va iðlarning dielektrik otkazuvchanligi yoki dielektrik doimiyligi
ularning elektrlanish xossalaridir:
0
S
S
ε
=
(73)
bu yerda: S tola yoki ið bilan toldirilgan kondensator sigimi; S
0
havo dielektrikligi bilan kondensator sigimi.
Tola yoki iðlarning dielektrik otkazuvchanligi yoqotilishidagi tangens
burchagi kabi, tolalar tuzilishiga, namligiga va ozgaruvchan tok chastotasiga
bogliq. Bu bogliqlik 15-jadvalda keltirilgan.
Ozgaruvchan tok chastotasi oshishi bilan dielektrik otkazuvchanlik
kamayadi. Shuningdek, dielektrik otkazuvchanlikning ozgarishi namlik
ozgarishiga ham bogliq.
Tola va iðlarning elektr otkazuvchanligi. Elektr otkazuvchanlik tashqi
elektr maydon tasiri natijasida elektr zaryadlarining aralashish jarayonini
ifodalaydi. Otkazuvchanlik tok bilan boglangan bolib, tola yoki ið
moddalaridan otadi va tola yoki iðlar va tok kuchi yoki zichligiga tasir
vaqtiga haroratning elektr maydon kuchlanganligiga, tarkibi, tuzilishi,
olchami shakllariga bogliq.
15-jadval
Havoning turli nisbiy namligi (
ϕ
ϕ
ϕ
ϕ
ϕ ) da, iðlarning namligi (W
a
) va tok
chastotasi (f) da hisoblangan nisbiy dielektrik otkazuvchanlik (ε)
(ε)
(ε)
(ε)
(ε)
Paxta
Viskoza
Atsetat
Neylon
Jun
Shishasimon
Ið
ϕ
ϕ
ϕ
ϕ
ϕ , %
W
a
, %
ε
ε
ε
ε
ε tok chastotasida, kGs
0,1
0
45
65
0
45
65
0
45
65
0
45
65
0
3,5
4,5
0
4
6
0
9
11,5
0
5
6,5
3,3
11,7
51
3,2
7,1
18
3,1
5,3
9,4
3,0
4,4
6
3,0
4,7
5,3
3,6
5,0
6,0
3,6
5,4
8,4
3,8
6,9
17
2,6
3,1
3,7
2,6
3,0
3,5
2,5
3,0
3,4
2,5
2,9
3,3
2,4
2,6
2,9
2,5
2,8
3,3
2,5
2,9
3,7
2,6
3,0
4,3
2,8
3,8
7,4
2,7
3,5
5,5
2,7
3,4
4,9
2,6
3,3
4,6
0
45
65
0
9
12
0
0
2,8
2,7
2,7
2,6
1,0
10
100
83
Kopgina toqimachilik tolalari dielektriklik xususiyatiga ega. Tola va
iðlarda vaqt davomida tokning tushishi kuzatiladi.
Solishtirma elektr otkazuvchanlik (
σ
) quyidagicha aniqlanadi:
1
σ
ρ
=
(74)
bu yerda:
ρ
tola va ið moddalari solishtirma elektr qarshiligi.
Solishtirma elektr otkazuvchanlik tola va iðlar tarkibiga, molekula va
molekulalararo tuzilishga bogliq. Undan tashqari, solishtirma elektr
otkazuvchanlikka namlik, harorat, elektr maydon va ionizatsiyali
radiatsiyalar ham muhim tasir korsatadi. Masalan, haroratning kotarilishi
ionlarni oshishiga olib keladi. Ionlarning asosiy harakati tolaning yuza
qatlamlarida hosil boladi. Elektr otkazuvchanlik ionizatsiyali radiatsiya
tasirida elektr maydon kuchlanganligining oshishi bilan osadi. Havoning
nisbiy namligi oshishi natijasida iðning namligi oshadi, lavsan, anid, kapron
kabi iðlarning solishtirma elektr qarshiligi kamayadi.
Elektr mustahkamligi. Elektr mustahkamligi, E bir turdagi elektr
maydon kuchlanganligiga teng bolib, halqa dielektrligida hosil boladi.
Qattiq dielektriklarning uchta issiqlik, elektrkimyoviy va elektrli
buzilish shakllari mavjud. Dielektrik orqali tok otganda harorat hamda
otkazuvchanlik oshadi, natijada qizish yuzaga keladi. Bu esa dielektriklikning
kuyishiga olib keladi.
Issiqlik halqasi sekinlik bilan issiqlik uzatish va qizish jarayoni hisobiga
kelib chiqadi.
Dielektriklikning elektr kimyoviy halqasi atrof-muhit yoki tashqi
elektr maydonda elektr zaryadlari tasirida uning kimyoviy tarkibi va
tuzilishi hisobiga hosil boladi. Elektr maydondan otgan elektronlar
ozaro tasirda boladi, dielektrik tuzilishini ozgartiradi va elektr halqa
rivojlanishiga olib keladi. Maydon kuchlanganlik nazariyasiga binoan halqa
hosil boladi.
exp
2
|
| |