Jarayonning fizik - kimyoviy asoslari

Rektifikatsiya birligida jarayon rektifikatsiya blokining asosiy material oqimlari
biriktirilgan sxemasiga muvofiq ikkita rektifikatsiya qurilmasida amalga oshiriladi.
Rektifikatsiya - bu massa almashinish jarayonlaridan biri bo'lib, unda bir hil
aralashmalar (ya'ni xom ashyo) qarama-qarshi oqimda harakatlanadigan suyuqlik va gaz
fazalari o'rtasida tarkibiy qismlarning o'zaro almashinuvi bilan ajralib turadi. Fazlar
orasidagi tasirlashuv rektifikatsiya maxsus qurilmalarida (tarelkalarida) amalga oshiriladi.
Qurilmaning pastki qismini isitish va yuqori qismini sovutish orqali kolonnaning pastki va
yuqori qismidagi suyuq va gaz fazalaridagi tarkibiy qismlarning boshqa tarkibiga o’tishiga
erishiladi.
Tarelka ostidagi reboilerdan chiqadigan bug'lar undagi suyuqlik fazasiga qaraganda
yuqori haroratga ega, shuning uchun issiqlik almashinuvi natijasida suyuqlik fazasidan
kam qaynaydigan tarkibiy qism bug 'fazasiga o'tadi va yuqori qaynoq komponent
quyuqlashadi va suyuqlikka o'tadi.
Qaynayotgan qismi past bo'lgan kolonnaning yuqori qismiga qayta oqim sifatida
berilganda, tarelkalar ustidagi muvozanat uning bug 'fazasidagi kontsentratsiyasining
oshishiga qarab siljiydi, ya'ni suyuq fazadagi kontsentratsiyasi pasayadi, yuqori - suyuqlik
fazasida qaynash komponenti ko'payadi.
Ustunning pastki qismi isishi tufayli kam qaynoq va qisman yuqori qaynoq tarkibiy
qismlar bug 'fazasiga o'tadi. Ikkinchisi ustki laganda ichiga kiradi va oqim fazasi bilan
aloqa qilib, uni yuqori qaynoq tarkibiy qism bilan boyitadi. Xom ashyo tarkibiy qismlarini
ajratish ravshanligi asosan tarelkalar soniga (ya'ni tasirlashuv bosqichlari) va bug'lar tomon
oqayotgan oqim miqdoriga bog'liq.
35G’2 birlikda K-1 va K-2 kolonnalari tarelkalari soni 60 ga teng deb qabul qilinadi
va qaytarilish nisbati (ya'ni, qaytarib olinadigan mahsulotning yuqori mahsulot miqdoriga
nisbati) dan 2 dan 5 gacha.
Yuqoridagi sxema bo'yicha K-1 va K-2 kolonna to'g'ridan-to'g'ri ishlaydigan benzinni
(fraksiyon BQX-1850C) ajratishda quyidagi operatsion jarayon rejimi saqlanadi:
9
bosim: K-1 da 0,2 - 0,4 MPa;
K-2 da 0,10 - 0,25 MPa;
harorat: K-1 tepasi 75 - 96
0
C;
K-1 135 - 160 0C pastki qismi; yuqori K-2
100 - 115
0
C;
K-2 ning pastki qismi 135 - 160
0
C.
Yuqori haroratda aromatik uglevodrodlar kondensatlanishi ham mumkin, bu holat
koks hosil bo’lishiga olib keladi. Turli sinf uglevodorodlarning oddiy moddalardan hosil
bo’lish energiyasini haroratga bog’liqlikdan kelib chiqqan holda kreking mahsulotlarning
yuqori haroratda termodinamik barqarorligi quyidagi tartibda kamayadi: aromatik
uglevodorodlar -» alkenlar -» naftenlar -» parafinlar.
70-95
0
C fraktsiyasini ajratib olish jarayoni
Aromatik uglevodorodlarni 70-95
0
C fraktsiyadan ajratib olish jarayoni suyuq fazada
100-120
0
C haroratda va 0,35-0,45 MPa bosimda sodir bo'ladi.
Erituvchining (DEG) 70-95 ° C fraktsiyasi bilan aloqasi ekstraktsiya birligining
asosiy material oqimlari biriktirilgan sxemasiga muvofiq K-3 kontaktorida qarshi oqimda
amalga oshiriladi. Zichligi 70-95 ° C dan yuqori bo'lgan erituvchi K-3 ning yuqori qismiga,
70-95 ° C qismi esa K-3 ning pastki qismiga beriladi. K-3 ga kiritilgan mahsulotlarni
kolonnaning butun hajmi bo'yicha teng ravishda taqsimlash uchunmaxsus kirish joylari
o'rnatiladi.
Kolonnaning ichkarisidan o'tish, nasadkalarda xom-ashyo tasirlashadi alohida
tomchilarga ajratiladi, shu tufayli aromatik uglevodorodlarni ajratib olish jarayoni
kuchayadi. DEG va 70-95 ° C fraksiyon o'rtasidagi tasirlashuv kolonna ichiga
joylashtirilgan nasadkalar balandligiga qarab, ko'p marta takrorlanadi. To'yingan erituvchi
(ekstrakt eritmasi) K-3 ning pastki qismidan chiqariladi va DEG regeneratsiyasi uchun K-
4 bug’latish kolonkasiga beriladi. Rafinat eritmasi - sovutish va DEG tomchilaridan
cho'ktirgandan so'ng ekstraktsiya qilinadigan benzin tayyor mahsulot sifatida chiqariladi.