nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Ilmiy tadqiqotning shakllari va namoyon bo’lish jihatlari

|
Ilmiy tadqiqotning shakllari va namoyon bo’lish jihatlari
|
Sana | 19.11.2023 | Hajmi | 3,51 Mb. | | #101207 |
Bog'liq davlat sektorida ichki auditning tasnifi davlat sektorida ichki auditning tasnifi
Davlat sektori ichki auditning tasnifi, davlat tomonidan amalga oshirilgan moliyaviy faoliyatning, moliyaviy tizimning va moliyaviy resurslarning samarali boshqarilishi va o'zlashtirilishi jarayonlarini tekshirishni o'z ichiga oladi. Ichki audit, davlat tashkilotlari, hokimiyat organlari, moliya idoralari, ijrochi organlar, va boshqa davlat sektori tashkilotlari tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatning yuqori darajada samarali, iqtisodiy va ma'muriy tartibda olib borilishini ta'minlashga yordam beradi.
Ichki auditning tasnifi quyidagi asoslar bo'yicha bo'lib turadi:
Moliyaviy audit: Moliyaviy audit,, moliyaviy hisobotlarni tuzish va moliyaviy hisobotlarni taqdim etish jarayonlarini tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, moliyaviy ma'lumotlarni to'g'ri va yuqori sifatda taqdim etish, moliyaviy xavflarni aniqlash va ularni kamaytirishga yordam beradi.
Ijro audit, davlat tashkilotlari va hokimiyat organlari tomonidan amalga oshiriladigan faoliyatlarni, qonunchilik va qoidalarga muvofiq amalga oshirishni tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, moliyaviy ishlar, resurslarning samarali ishlatilishi, xizmatlar va mahsulotlar sifatining ta'minlanishi kabi jarayonlarni o'z ichiga oladi.
Ma'muriy audit, davlat tashkilotlarining ma'muriy faoliyatini, moliyaviy boshqaruvni, kadrlar va resurslarni samarali ishlatishni, hujjatlar va qaydnomalar muvofiqligini, ma'muriy xavflarni ta'minlashni tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, ma'muriy jarayonlarning samaradorligini oshirish, ishlarining rivojlanishini ta'minlash va moliyaviy muammolarini oldini olishga yordam beradi.
Axborot texnologiyalari audit, davlat tashkilotlarining axborot tizimlarini, axborotlar muhofazasi va axborotlar tahlilini tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, axborotlar muhofazasi va himoyasi, axborotlarni samarali ishlatish, axborotlar tahlili va ma'lumotlar omborini boshqarish jarayonlarini nazorat qilishga yordam beradi.
Korrupsiyaga qarshi audit, korrupsiyaga qarshi kurashish, moliyaviy xavflarni o'rganish va korrupsiyaga qarshi qonunlar va qoidalarni amalga oshirishni tekshirishni o'z ichiga oladi. Bu, rivojlanayotgan davlat tashkilotlarida korrupsiyani oldini olish, rivojlanishga qaratilgan ilovalarni bajarish va moliyaviy xavflarni kamaytirishga yordam beradi.
|
| |
Mintaqaviy turizmdan foydalanishga ta’sir etuvchi omillarning tahlili Reja

Mintaqaviy turizmdan foydalanishga ta’sir etuvchi omillarning tahlili
Reja:
Mintaqaviy turizm ravojlanishining asosiy shart-sharoitlari
Mintaqa turizmga ta’sir etuvchi omillar omillar
Barqaror va o‘zgaruvchi omillar.
Tabiiy-qlimiy, jo‘grofik, madaniy-tarixiy omillar
Har qanday mintaqada turizmning rivojlanishi quyidagi asosiy tarkibiy unsurlar: rekreatsion resurslar, infratuzilma, kadrlar, sarmoya, boshqaruv tuzilmasi mavjud bo‘lganda amalga oshirilishi mumkin. Mintaqaviy turizmning to‘liq tavsifi uchun uning rivojlanish shart-sharoitlarini uchta tarkibiy bloklka guruhlashtirish maqsadga muvofiqdir.
Mintaqaviy turizm rivojlanishining asosiy shart-sharoitlarini shunday yo‘sinda guruhlarga ajratish turizm sohasining faoliyatiga ta’sir ko‘rsatadigan yo‘nalishlar va metodlar, dasturlar majmuyi bo‘lgan samarali mintaqaviy siyosatni shakllantirishga imkon beradi. Masalan, hududiy resurs blokining kompleks tahlili rekreastion salohiyatdan foydalanish samaradorligini, mintaqaviy turizm sohasida foydalanilmagan resurs salohiyatini aniqlash va turizmning mavjud va yangi istiqbolli turlarini belgilash imkonini beradi. Ijtimoiy-iqtisodiy blok, o‘z navbatida, mintaqaning turizm sohasidagi mehnat resurslari bilan ta’minlanganligini baholash, mahalliy aholi bandligining samaradorligini tahlil qilish imkonini beradi. Tashkiliy-boshqaruv blokidagi tarkibiy elementlarning tahlili mintaqada mavjud bo‘lgan moddiy-texnik bazani baholash, mintaqaviy turizmni boshqarishning muvofiqlashtirilgan tizimini yaratishga yordam beradi. Mintaqaviy turizmning rivojlanishiga ta’sir etuvchi omillar ekstensiv, intensiv va cheklovchi (salbiy) omillarga bo'linadi. Ekstensiv omillarga quyidagilar kiradi: ishchilar sonining o'sishi, xo’jalik aylanmasiga jalb qilingan moddiy resurslar miqdorining oshishi, mavjud bo'lgan texnik darajadagi yangi sayyohlik ob'ektlarini qurish. Intensiv omillar: kadrlar malakasini oshirish, kasbiy-malaka tuzilmasini rivojlantirish; ilmiy-texnik taraqqiyotning yutuqlari va natijalarini joriy etish asosida moddiy bazani texnik jihatdan takomillashtirish, shu jumladan, xizmat ko'rsatish madaniyati va sifatini yaxshilash, sanoatlashtirish, turizmni texnologiklashtirish va kompyuterlashtirish, mavjud moddiy resurslardan, ob'ekt va marshrutlardan oqilona foydalanish kabi maqsadli dasturlarni amalga oshirish. Turizmni rivojlantirishga salbiy ta'sir ko'rsatadigan cheklovchi omillar quyidagilardan iborat: inqirozlar, iqtisodiyotni harbiylashtirish, tashqi qarzlarning o'sishi, siyosiy beqarorlik, iste'mol tovarlari narxlarining o'sishi, ishsizlik, ish tashlashlar, kriminogen vaziyat, moliyaviy beqarorlik( inflyatsiya, valyutalarning turg'unligi), shaxsiy iste'mol hajmining pasayishi, ekologik vaziyatning noqulayligi, sayyohlik firmalarining bankrotligi, turistik rasmiyatchiliklarning kuchayishi, valyuta almashinuvi kvotasining pasayishi, turli firmalar tomonidan o'z majburiyatlarini bajarmaslik. Barqaror va o‘zgaruvchi omillar. Tabiiy-qlimiy, jo‘grofik, madaniy-tarixiy omillar
Turizm rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar statik va dinamik omillarga ajratiladi.
|
Mazkur konsepsiyaning strategik maqsadlari qilib quyidagilarni belgilash mumkin

|
Mazkur konsepsiyaning strategik maqsadlari qilib quyidagilarni belgilash mumkin
|
bet | 5/6 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 268,62 Kb. | | #159623 |
Bog'liq 2-mehnat resurislariMazkur konsepsiyaning strategik maqsadlari qilib quyidagilarni belgilash mumkin: - ishlab chiqarish va xizmat ko‘rsatishni mahalliy va xorijiy samarali texnologiya va texnika bilan ta’minlash;
- sanoat korxonalari va ishlab chiqarish - ijtimoiy infrastruktura ob’ektlarini vujudga keltirish;
- mahalliy xodimlarning malakasini, raqobatbardoshligini va chet elga yuborilishini amalga oshirish va ular yangi iqtisodiy, ma’naviy va mafkuraviy tafakkurini shakllantirish;
- har bir ishsiz uchun ixtiyoriy va mustaqil ish joyini tanlash va mehnat qilish imkoniyatlarini yaratish;
- mehnat bozori, ishsizlik va aholi bandligidagi jarayonlarni tartibga soluvchi iqtisodiy, tashkiliy va huquqiy mexanizmlarini takomillashtirish.
2.4. Mehnat bozori strukturasi, mohiyati va zamonaviy mehnat bozorining hususiyatlari - Mehnat bozorida sotuvchi va xaridor uchrashadi. Sotuvchilar - o‘z ish kuchini taklif qiluvchi xodimlar, xaridorlar esa ularga qancha va qanday xodimlar kerakligini mustaqil hal qila oluvchi mehnat jamoalari yoki alohida tadbirkorlardir.
- Mehnat bozorida ish kuchiga talab va taklif qonuni amal qiladi va ish haqiga ta’sir ko‘rsatadi. Mehnat bozorida nisbatan qobiliyatli tadbirkor xodimlarning shafqatsiz tanlovi sodir bo‘ladi. Zaif va qobiliyatsizlarni bozor ayamaydi. Shu bilan birga u yuqori malakali mehnatni rag‘batlantiradi, har bir kishining qo‘shgan hissasi va olgan konkret natijasi o‘rtasidagi qat’iy o‘zaro bog‘lanish vujudga kelishiga ko‘maklashadi.
2.4. Mehnat bozori strukturasi, mohiyati va zamonaviy mehnat bozorining hususiyatlari - Halqaro tajriba ko‘rsatishicha mehnat bozori raqobatli, xususiy mulkichlikka asoslangan iqtisodiyot va demokratik ijtimoiy institutlardan tashqarida mavjud bo‘la olmaydi.
- Milliy mehnat bozori butun ijtimoiy ishlab chiqarishni qamrab oladi - har bir tarmoq u orqali o‘ziga zarur maxsus kasbiy-malakasi tarkib kadrlariga ega bo‘ladi.
- Mehnat bozorida quyidagi imkoniyatlar amalga oshiriladi:
- - kasb, tarmoq faoliyat tarmog‘i va joyini erkin tanlash;
- - mehnat qonunchiligi normalariga rioya qilgan holda yollash va bo‘shatish;
- - mehnat resursini mintaqalar, tarmoqlar va professional-malakaviy guruhlar o‘rtasida mustaqil va iqtisodiy rag‘batlantiriluvchi migratsiyasi (ko‘chishi);
- - ish haqi va boshqa daromadlarning erkin harakati. Ish kuchi o‘ziga xos alohida tovar turi. Uning ishlab chiqaruvchanlik sifati butunlay raqobatli iqtisodiyot samaradorligini, uning yuqori sifatli tovarlar va xizmatlar yaratish imkoniyatini, ilmiy-texnik va tashkiliy o‘zgarishlar qo‘lami va sur’atlarini aniqlaydi. Shuning uchun mehnat bozoriga bilimli va ijodiy faol ish kuchini tayyorlash va chiqarish halq xo‘jaligi yashash faoliyatini ilk asoslaridan biridir.
|
| |
Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasi shifobaxsh va dorivor o`simliklar tahlili

|
Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasi shifobaxsh va dorivor o`simliklar tahlili
|
bet | 1/6 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 35,61 Kb. | | #118969 |
Bog'liq Yalpizdoshlar2234.
Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasi shifobaxsh va dorivor o`simliklar tahlili.
Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasi dorivor o`simliklari konspekti dala tadqiqotlari, adabiyot ma’lumotlari va gerbariy namunalarini o‘rganish asosida tuzildi. To‘plangan ma’lumotlarni umumlashtirish O`zbekiston florasida 39 turkumga mansub bo‘lgan 238 turdagi Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasining turlari mavjudligini ko‘rsatdi. Konspektda har bir tur uchun birlamchi ma’lumot manbaiga ko‘rsatma, “Flora Uzbekistana”, “Flora Kirgizii”, “Flora Tadjikistana”, “Opredelitel rasteniy Sredney Azii” asosiy manbalar sifatida keltirilgan. Bundan tashqari, keltirilgan turlarning taksonomik statusini aniqlashtirishda Farg‘ona vodiysidagi Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasi turlarini qamrab olgan ilmiy manbalardan hamda xalqaro elektron resurslardan (www.theplantlist.org, www.ipni.org) foydalanildi. Farg‘ona vodiysining Qirg‘iziston Respublikasi hududida tarqalgan Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasining istiqbolli dorivor o`simliklari tur tarkibini aniqlashtirish va tarqalishini keltirishda G.A.Lazkov va B.A.Sultanovalarning asaridan foydalanildi. Konspektda oilalar gulli o‘simliklarni zamonaviy taksonomik tizimi APG IV (2016) asosida joylashtirilgan. Oila ichida turkumlar va turlar esa alfavit tartibida joylashtirilgan.
Yalpizdoshlar (Lamiaceae) oilasining 26 turkumga mansub 69 turi dorivor shifobaxsh xususiyatga ega bolib, turkumlar orasida Lagochilus Bunge ex Benth. 11 ta, Ziziphora L. 8 ta, Salvia L. 7 ta, Dracocephalum L. 7 ta turga ega bo`lib yetakchilik qiladi. Perovskia Kar., Stachys L. 4 tadan, Mentha L., Nepeta L. 3 tadan, Lycopus L., Lamium L., Scutellaria L. 2 tadan, qolgan 14 turkumning faqat 1 tadan dorivor vakillari borligi ma`lum bo`ldi.
Turkiston ayugasi (Ajuga turkestanica (Regel) Briq) Ko‘p yillik, poyasining balandligi 25 sm. Bargi teskari uzunroq lansetsimon, yirik tishchali, osti tuksiz, ust tomoni siyrak tuklangan. Gullari halqasimon to‘pgullar hosil qiladi. Kosachasi qo`ng‘iroqsimon, ko‘k rangda 7 mm uzunlikda. Tojbarglari havorang 15 sm uzunlikda tashqi tomoni tuklangan. May oyida gullab urug‘laydi. Toshkent viloyati dalalarida tarqalgan. Xalq tabobatida yer ustki qismining damlamasi, qaynatmasi bezgak, rak kasalliklarni davolashda qo‘llaniladi.
|
| |
IJTIMOIY PSIXOLOGIYA - Sharof rashidov nomidagi

IJTIMOIY PSIXOLOGIYA fani bo‘yicha: Ijtimoiy psixologiyaga kirish Ijtimoiy psixologiya predmetini tushunish umumiy psixologiya va
sotsiologiya predmetini tushunishiga bog‘liqligi. Psixologik va sotsiologik
adabiyotlarda ijtimoiy psixologiya predmetini birdek tushunishning yo‘qligi.
Ijtimoiy psixologiya predmetiga nisbatan mavjud uch nuqtai nazar.
Ijtimoiy psixologiyaning boshqa fanlar, psixologiyaning boshqa turkumlari
bilan munosabati. Ijtimoiy psixologiya predmeti tushunchasi.
Ijtimoiy psixologik g‘oyalar shakllanishi tarixi Ijtimoiy, falsafiy va sotsiologik ta’limotlarda ijtimoiy-psixologik g‘oyalarni
rivojlantirilishi. Ijtimoiy psixologiyaning mustaqil fan bo‘lib ajralib chiqishida
ijtimoiy, ilmiy va ideologik nazariyalarni yaratish bo‘yicha birinchi harakatlar.
“Xalqlar psixologiyasi” uning tarixiy sabablari va vazifalari, Omma va
olomon psixologiyasi. “Ijtimoiy xatti-harakat instinkti” nazariyasi (Mak Daugall).
Ijtimoiy psixologiyaning chet eldagi hozirgi vaqtda mavjud bo‘lgan asosiy nazariy
konsepsiyasi. O‘zbekistonda ijtimoiy psixologik tadqiqotlarning o‘rni va istiqbollari.
Ijtimoiy psixologiyaning Rossiya va sobiq Ittifoqda rivojlanishi
Ijtimoiy psixologiya metodologiyasi va metodlari Ijtimoiy psixologik tadqiqotlarning metodologik muammolari. Ijtimoiy-
psixologik tadqiqotning ikki asosiy tipi. Eksperimental va korrelyatsion.
Ijtimoiy psixologik tadqiqotning asosiy metodlari. Kuzatish metodi. Suhbat
metodi. Hujjatlarni tahlil qilish metodi. Proyektiv metodlar. Ijtimoiy psixologiyada
“Test” qo‘llashning sharoitlari. Ijtimoiy psixologiyada eksperimentlarning asosiy
tiplari.
Ijtimoiy psixologiyaning asosiy yo‘nalishlari Ijtimoiy psixologiyaning eksperimental fan sifatida rivojlanishi. Psixoanaliz.
Rivojlantirish va

O‟ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI QARSHI FILIALI
“ TT va KT ” FAKULTETI
___ – BOSQICH _______ GURUH TALABASINING KIBERXAVFSIZLIK ASOSLARI
FANIDAN TAYYORLAGAN
2.1-Amaliy
Bajardi:
Qabul qildi:
mashg„uloti
_____________
Bekkamov F
QARSHI – 2020
Sezar usuli. Sezar shifri oddiy siljitish shifrining bir qismi xisoblanadi. Bu
shifrini rimlik imperator Gole Yuliy Sezar o`ylab topgan. Shifrlashda matining xar biri boshqa xarf bilan quyidagi qoida asosida almashtiriladi. Xarflarni almashtirishda kelayotgan yozuv xarflarni k-ga siljitib alamshtirildi. Bu yerda M- butun son xisoblanib, ochiq matni belgisini biror alfavitdagi o`rini, C – butun son bo`lib, shifr belgini biror alfavitagi o`rni. C=(M+k)modm, m – alfavit uzunligi. Deshifrlash ifodasi esa M=(C-k)modm ifoda bilan ifodalanadi. Yuliy Sezar bevosita k = 10 bo`lganda ushbu usuldan foydalangan.
Sezar usulining kamchiligi bu bir xil xarflarning o`z navbatida, bir xil xarflarga almashishidir.
Berilgan ochiq matnimiz: T0=BEKKAMOV FAYZI
Shifrlashda ishlatiladigan kalit jurnaldagi raqamimga mos ravishda 5 ga teng: K=5 1)Lotin alfabitida 26 ta harf borligi uchun jadvalni shunga moslab olamiz,ya`ni jadvalimizda 26 ta ustun 2 ta qatordan iborat bo`ladi.Jadvalni birinchi qatorini lotin alfabiti harflari ketma-ketligi bilan to`ldiramiz.(A,B,C,D.........X,Y,Z)
2)Jurnaldagi raqamim 5 bo`lganligi uchun jadvalni ikkichi qatorini 5 ta harf qoldirib 6-harfdan boshlab lotin alfaviti ketma-ketligi yozib chiqamiz.Bu yerda 1-qator oxiridagi Z harfiga 2-qatordan E harfi to`gri keladi,shunda 1-qatordagi A harfiga 2-qatordan F harfi most ravishda yoziladi va shu tariqa davom ettiriladi
A B C D E F G
F G H I J K L
H I J K L M N O P Q R S
M N O P Q R S T U V W X
T U V W X Y Z
Y Z A B C D E
Berilgan: T0= BEKKAMOV FAYZI Kalit: K=5
1-qatordagi B harfiga 2-qatordan G harfi to`g`ri keladi,1-qatordagi A harfiga 2-qatordan F harfi to`g`ri keladi va shu yo`sinda berilgan ochiq matnimiz 2-qatorda turgan mos harflarga almashtiriladi,shundan so`ng shifrmatin hosil bo`ladi.
Natija: C=GJPPFRTA KFDEN Deshifrlash:
Deshifrlashda bizga kalit va shifrmatin ma`lum bo`lsin.
K=5, C= GJPPFRTA KFDEN
A B C D E F G
F G H I J K L
H I J K L M N O P Q R S
M N O P Q R S T U V W X
T U V W X Y Z
Y Z A B C D E
Deshifrlash uchun ham shifrlashda ishlatilgan jadvaldan foydalanamiz,ya`ni jadvalni birinichi qatorini Lotin alfabiti harflarini tartibli ketma-ketligida to`ldiramiz,ikkinchi qatorni esa kalitimiz 5 ga teng bo`lganligi uchun,5 ta harf qoldirib Lotin harflari ketma-ketligini yozamiz,bu yerda 2-qator F harfidan boshlanadi.
Keyingi qiladigan ishimiz 2-qatordan shifrmatndagi harflarni topamiz va 1-qatorda turgan mos harfga almashtiramiz:
Masalan,shifrmatndagi G harfini 2-qatordan topamiz va G harfi tepasidagi B harfi ekanligiga guvoh bo`lamiz, 2-qatordagi J harfi,1-qatordan E harfiga to`g`ri keladi va shu yo`sinda davom etamiz.
Deshifrlangan matn tayyor: T0= BEKKAMOV FAYZI Dastur kodi:
|
Bellashuv uz 7-sinf uchun musiqa fanidan test savollari. III chorak

Bellashuv.uz
7-sinf uchun musiqa fanidan test savollari.
III CHORAK
Chorak mavzusi: “Jahon musiqa madaniyati”
1.Jahon musiqa madaniyatining rivojlanishi necha bosqichdan iborat.
A) 6 bosqichdan; B) 3 bosqichdan; S) 5 bosqichdan; D) 2 bosqichdan.
2.Qadimda musiqa qaysi mamlakatlarda rivojlangan?
A) Angiliya,Fransiya; B) Italiya, Gretsiya;
S) Yaponiya, Germaniya D) Misr, Xitoy, Hindiston.
3. Ko’p ovozli cherkov xorlari nechanchi asrda paydo bo’ldi?
A) I-II asrda; B) I-III asrda; S) V-XIV asrda; D) III-XI asrda.
4.Uyg’onish davri nechanchi asrlarga to’g’ri keladi?
A) I-II asr; B) XIV-XVI asr; S) V-XIV asr; D) III-XI asr.
5.”Vena klassik maktabi” nechanchi asrda shakllandi?
A) XVIII asrda; B) III asrda; S) V- asrda; D) XI asrda.
6.Vena klassik maktabining buyuk namoyondalari kimlar?
A) P.I. chaykovskiy,D. Shastakovich; B)Y.Gaydn,V,Motsart,L.Betxoven;
S) A.Xachatyryan, F. Shopen. D) M.Glinka, F.List.
7. V-XIV asrlarda sharq malakatlarida musiqa san’atining qaysi janri rivojlandi?
A) Xor; B) Balet san’ati; S) Opera; D) Maqom san’ati.
8. O’zbekistonda kompazitorlik san’ati nechanchi asrdan shakillana boshladi?
A) VII asrda; B) III asrda; S) XX asrda; D) XI asrda.
9. O’zbekistonda musiqali drama janrini qaysi san’atkor boshlab berdi?
A) T. Jalilov; B) F. Nazarov. S) K. Jabborov; D) G’. Toshmatov.
10.Shashmaqomni birinchi notaga olgan rus bastakori kim?
A) V.Uspenskiy; B) R.Glier; S) S. Vaselenko; D) A, Kozlovskiy.
11. Shashmaqomni to’liq notaga olgan o’zbek bastakori kim?
A) M. Burhonov; B) G’. Toshmatov; S)Yu. Rajabiy; D) I. Akbarov.
12. Yu. Rajabiy nechanchi yillarda yashab ijod etgan?
A) 1914-1947 yuillarda; B) 1924-1967 yuillarda;
S)1870-1936; yuillarda; D) I897-1976 yuillarda;
13. Birinchi o’zbek operasi qachon yaratilgan?
A) 1920 yil; B) 1930 yil; S) 1940 yil; D) 1950 yil.
14.Alla qo’shiqlarining ahamiyati haqida qaysi buyuk mutafakir asar yozgan?
A) Alisher Navoiy; B) Ibn Sino; S) Abu Nasr Farobiy; D) Komil Xorazimiy.
15.Qyuidagi musiqani kim yaratgan?( M. Glinka “Polka”si chalib ko’rsatiladi.)
A) M. Glinka: B) P.I.Chaykovskiy; S) D. Shastakovich D) S.Vaselenko.
16.Eng qadimgi chilgularga qaysi guruhdagi cholg’ular kiradi?A) Damli cholgular; B) Urma cholg’ular; S) Torli cholg’ular; D) Kamonchali cholg’ular.
17.Ozbek xalq musiqasi to’plamini kim yaratdi? A) M. Burhonov; B) G’. Toshmatov; S)Yu. Rajabiy; D) I. Akbarov.
18.Birinchi ozbek operasini kim yozgan? ? A) M. Burhonov; B) G’. Toshmatov; S)Yu. Rajabiy; D) M, Ashrafiy va S.Vaselenko
|
Ii-bob. Qattiq jismlarning tuzulishi va strukturasi 1-Laboratoriya ishi. Kristall ko‘pyoqlilarning simmetriya guruhlarini aniqlash

21
II-BOB. QATTIQ JISMLARNING TUZULISHI VA
STRUKTURASI
1-Laboratoriya ishi.
Kristall ko‘pyoqlilarning simmetriya guruhlarini aniqlash
Ishning maqsadi: Kristall panjaralarning
elementar yacheykalari
turlari va kristallarda mavjud simmetriya elementlarini o„rganish.
Kerakli asbob - uskunalar: 23 dona ko„pqirrali kristallar.
Nazariy ma’lumotlar
Kristallarning strukturasi va fazoviy panjara.
Kristall panjara tushunchasi. Kristallar o„zlarining ichki
tuzilishi va ular tarkibiga kiruvchi
atomlarning tabiatiga qarab
turli xil xossalarga ega bo„ladilar.
Agar fizik xossalar kristallda tanlab olingan yo‘nalishlarga
bog‘liq bo‘lsa, anizotrop qattiq jism deyiladi.
Agar fizik xossalar kristallda tanlab olingan yo‘nalishlarga
bog‘liq bo‘lmasa, izotrop qattiq jismlar deyiladi.
Kristall qattiq jismlar alohida kristallar - monokristal shaklida
uchraydi. Bundan tashqari tartibsiz orientatsiyalangan mayda
kristallar -
kristallitlardan yoki
zerenlardan tashkil topgan bo„lishi
ham mumkin.
Real monokristallar kamdan - kam
hollarda ideal tuzilishga
ega bo„ladi. Odatda ular
mozaik (naqshli) holatda bo„ladi.
Butun
bir kristall mozaika bloklaridan tashkil topgan bo„lib, ularning
o„lchamlari taxminan 10
-6
m bo„ladi.
Har qaysi mozaika bloklari
bir-biriga nisbatan ma‟lum burchak hosil qilib, joylashgan bo„lishi
mumkin. Bu burchak kristallni tashkil etgan atomlarning
xossasiga (tabiatiga) bog„liq
holda
10 15
dan
10 15
gacha
bo„lishi mumkin.
Moddani tashkil etgan atom yoki molekulalar ma‟lum tartib
bilan joylashgan bo„lsa va ma‟lum bir davriylikka ega bo„lsa,
bunday qattiq jism
kristallar deyiladi.
22
Kristalning ixtiyoriy olingan nuqtasidagi xossalari aynan bir
xil bo‘lsa, bunday kristall bir jinsli kristall deyiladi. Bir jinslilik
shartiga ko„ra 3 ta istalgan tugunlarni
bir - biriga komplanar
bo„lmagan 3 ta vektor bilan birlashtirib, ularni translyatsiya qilish
bilan uch o„lchamli fazoviy panjara hosil qilinadi.
Kristall
strukturasi bilan
fazoviy panjara tushunchalarini bir - biridan
farqlash lozim.
4-ma’ruza. Zamonaviy matn muharrirlari reja: Matn muharrirlari haqida umumiy tushuncha. Ms word 2010 dasturining Файл, Главная, Вставка

1
4-MA’RUZA. ZAMONAVIY MATN MUHARRIRLARI
REJA:
1. Matn muharrirlari haqida umumiy tushuncha.
2. MS Word 2010 dasturining Файл, Главная, Вставка menyulari haqida ma’lumot
3. MS Word 2010 dasturining Разметка страницы, Ссылки, Рассылки menyulari
haqida ma’lumot
4. MS Word 2010 dasturining Рецензирование, Вид, Надстройки menyulari haqida
ma’lumot
5. MS Word 2010 dasturida jadvallar bilan ishlash.
6. MS Word 2010 dasturida formulalar va grafik ob’yektlar bilan ishlash.
7. MS Word matn muharririda klaviatura yordamida ishlash.
Microsoft Word Windows muhitida ishlash uchun mo‘ljallangan Microsoft Office
tarkibiga kiruvchi dasturlardan biri bo‘lib, uni matn muharriri deb atashadi. U har xil xatlar,
hujjatlar va hisobotlar tayyorlashda qulay vositadir. Shuningdek, uning yordamida blanklar va
anketalar, maqolalar hamda risolalar tayyorlash mumkin. MS Wordda hujjatlarni yaratishda,
uning tarkibiga kiritilgan, ko‘plab shablonlar tizimi va formatlash uslublaridan foydalaniladi.
MS Word oddiy holatda ishlash bilan birga, ikkinchi tomondan chegaralanmaganlik
imkoniyatlariga ega. U boy shriftlarni, shu jumladan, milliy shriftlarni osongina ishlatish
imkoniyatini beradi. Hozircha ingliz va rus hamda xorijiy tillarida yozilgan jumlalarni orfografik
va semantik xatolarini avtomatik ravishda tuzata olishi, matnlarni istalgan ko’rinishda va
o’lchamda chiqarishi, matnlar bilan ishlashni tez amalga oshirishi, texnikaviy matnlardagi
formulalar bilan ishlashning osonligi va yana juda ko’p boshqa jihatlari bilan boshqa matn
tahrirlovchilaridan farq qiladi. Uning yana muhim bir xususiyati, agarda turli jadvallar,
diagrammalar va grafiklar matnda ishlatilishi talab qilinsa, boshqa amaliy dasturlardan
foydalanish (OLE texnologiyasi) imkoniyatini beradi. Xullas, Wordning imkoniyatlari kengayib
borib, hozirda u ajoyib chop qiluvchi tizim tarzida shakllandi, desak yanglishmaymiz.
Matn muharrirlarining, aynan Microsoft Wordning bir qancha versiyalari mavjud.
Masalan, MS Word 2003, MS Word 2007, MS Word 2010, MS Word 2013 va hokazo. Ushbu
versiyalari ichidan Microsoft Word 2010 matn muharriri bilan batafsil tanishib chiqamiz.
Microsoft Word 2010 dasturi quyidagi menyulardan tashkil topadi: Файл, Главная, Вставка,
|
8 -laboratoriya ishi gazlarni bosimini o‘lchash asboblarining ishlash prinsipini o‘rganish ishdan maqsad 8-laboratoriya ishi gazlarni bosimini o‘lchash asboblarining ish

8
-LABORATORIYA ISHI
GAZLARNI BOSIMINI O‘LCHASH ASBOBLARINING ISHLASH PRINSIPINI
O‘RGANISH
Ishdan maqsad
Gazlar bosimini o„lchash usullari va vositalarini nazariy jihatdan o„rganish, havo
bosimini avtomatik nazorat qilish laboratoriya stendi bilan tanishish va tajribalar
o„tkazish.
Asosiy qism
Ishlab chiqarish va kimyo sanoatlarining ko„pchilik texnologik jarayonlarida
idishlardagi havo bosimini avtomatik rostlash yaxshi natijalar bermoqda.
Havo bosimini avtomatik rostlashni bir qator afzalliklari bor, ya‟ni
ko„plab idishlardagi gaz bosimlarini bir vaqtni o„zida va qisqa vaqt davomida
avtomatik rostlashini ta‟minlaydi.
Havo resiverlarga quyiluvchi rezurvarlarga ma‟lum bir hajmda solinadi.
Hamma shart-sharoitlar bir xil bo„lganda, releli boshqaruv usulida suyuqlik sathini
avtomatik rostlash boshqa usuldagiga qaraganda intensivroq bo„ladi. Natijada,
jarayonning tezligi ortadi.
H
avo bosimida gaz ham, suyuqlik ham tushuniladi. Ularni bir-biridan ajratish
uchun suyuqliklar tomchili, gazlar esa elastik suyuqlik deb qaraladi.
Suyuqlik va gazlar quyidagi xossalari bilan bir-biriga o„xshaydi:
1) suyuqliklar xuddi gazlar kabi ma‟lum shaklga ega emas, uning fizik xossalari
barcha yo„nalishda bir hil, ya‟ni izotopdir;
2) gazlarning qovushoqligi kichik bo„lib, yuqori temperaturada suyuqliklarnikiga
yaqinlashadi;
3) kritik temperaturadan yuqori temperaturada suyuqliklar bilan gazlar orasidagi
farq yo„qoladi.
Gidravlikada nazariy tadqiqotlar natijalarini soddalashtirish maqsadida ideal
suyuqlik modelidan foydalaniladi.
Ideal suyuqlik deb, bosim va temperatura ta‟sirida o„z hajmini o„zgartirmaydigan
yoki siqilmaydigan, o„zgarmas zichlikka ega bo„lgan va ichki ishqalanishi bo„lmagan
suyuqliklarga aytiladi. Har qanday suyuqlikda ichki ishqalanish kuchlari va
qovushqoqlikbo„ladi. Demak, xaqiqatda tabiatda ideal suyuqlik bo„lmaydi, ya‟ni
barcha suyuqliklar real suyuqliklardir.
Ammo ba‟zi suyuqliklarning qovushoqligi juda kichik bo„ladi. Ular temperatura va
bosim ta‟sirida o„z hajmini shu qadar kam o„zgartiradiki, bu o„zgarishni amalda hisobga
olmasa ham bo„ladi. Bunday suyuqliklar shartli ravishda ideal suyuqliklar deyiladi.
Elastik suyuqliklarning hajmi temperatura va bosim ta‟sirida keskin o„zgaradi.
Ishning bajarilish tartibi
1-Rasm.
H
AVO BOSIMINI AVTOMATIK NAZORAT QILISH
laboratoriya stendi
1. Laboratoriya stendini elektr ta‟minot manbaiga ulaymiz.
2. Resiverga kompressor orqali havo to„ldirib olamiz.
3. Qurilmadagi “Start”tugmasini bosamiz.
4. Jarayon borishini kuzatib turamiz.
5.Resiverdagi havo bosimi unga urnatilgan manometrda ko„rinadi
6.Ikkinchi resiverdagi
h
avo bosimini
h
osil qilish uchun vazifa kiritib olamiz
Tajribalar soni
Resiverdagi bosim Ikkinchi resiverdagi
bosimni rostlash
|
Qilishlar: Kolaborasi Masyarakat dan Pelayanan untuk Kesejahteraan

BOSHQARUV
JAMOAT
MOLIYAVIY
QILISHLAR:
Kolaborasi Masyarakat dan Pelayanan untuk Kesejahteraan
Kemitraan Pemerintah Avstraliya - Indoneziya
Byudjetdan olingan saboqlar
15 ta tumanda
cheklovlar tahlili
Machine Translated by Google
15 ta tumanda byudjet cheklovlari
tahlili
dan olingan saboqlar
Kolaborasi Masyarakat dan Pelayanan untuk Kesejahteraan
Kemitraan Pemerintah Avstraliya - Indoneziya
DAVLAT MOLIYA
MUAMMOLAR:
BOSHQARUV
Endi Dvi Bayu Bavono
Bastian Zaini
Steelyana Indriasari
Machine Translated by Google
15 ta tumanda byudjet cheklovlari tahlilidan olingan saboqlar
DAVLAT MOLIYANI BOSHQARISH MUAMMOLARI:
Ko'rsatilgan yoki taqdim etilgan xulosalar, sharhlar va xulosalar muharrirning shaxsiy qarashlari bo'lib, KOMPAK,
Indoneziya hukumati, Avstraliya hukumati yoki ushbu nashrni tayyorlashda ishtirok etgan boshqa agentliklarning
fikrlarini aks ettirmaydi. Ushbu nashrda keltirilgan topilmalar/iqtiboslar/ma'lumotlar/xulosalar ishonchli deb topilgan turli
manbalardan olingan. Biroq, KOMPAK bunday ma'lumotlar va ushbu nashrdagi fikrlarning to'g'riligi, muvofiqligi,
ishonchliligi yoki adolatliligiga aniq yoki nazarda tutilgan holda kafolat bermaydi va/yoki vakillik qilmaydi.
Bastian Zaini
Kolaborasi Masyarakat va Pelayanan untuk Kesejahteraan (KOMPAK)
Ushbu nashr nomlari ushbu kitobda yozilgan muharrirlar jamoasining bilimi mahsulidir.
Tahrirlovchilar: Gregorius
DVPattinasarany
Heracles
Lang Ted
Weohau Purri
Andriaty Ihsan Haerudin Ancilla Irvan
Mualliflar:
Mualliflik huquqi © (2021) Kolaborasi Masyarakat va Pelayanan untuk Kesejahteraan (KOMPAK)
Nashr www.kompak.or.id saytida ham mavjud
Steelyana Indriasari
|
Atomning tuzilishi Atom tuzilishi to’g’risida tarixiy ma‘lumotlar

|
Atomning tuzilishi Atom tuzilishi to’g’risida tarixiy ma‘lumotlar
|
bet | 1/15 | Sana | 16.12.2023 | Hajmi | 35,85 Kb. | | #120976 |
Bog'liq Atomning tuzilishi-fayllar.org
Atomning tuzilishi
Berdaq nomidagi QDU ning Kimyo texnologiya fakulteti 1A Kimyo guruh talabasi Nazarova Madina ning Kvant kimyo fanidan mavzuda qilgan taqdimoti!
Atom tuzilishi to’g’risida tarixiy ma‘lumotlar.
Atom haqida birinchi ma‘lumot.
Atom tuzilishida planetar modeli. Kvant bor nazariyasi.
Atom yadrosini sun’iy yo’l bilan parchalash.
Atom yadrsining tarkibi. Izotoplar.
Atomlar elektron qobiqlarining tuzilishi.
Foydalanilgan adabiyotlar.
Reja:
Atom tuzilishi to’g’risida tarixiy ma‘lumotlar.
Fanda uzoq muddat davomida atom bo’linmas zarracha deb tushunib kelingan, ya‘ni atomda boshqa elementar zarrachalar yo’k deyiladi. Undan tashqari atomlar o’zgarmas, ya‘ni bir atom boshqa atomga aylanmaydi deyilar edi.
Ammo XIX asrning oxirlariga kelib atom murakkab tuzilishga egaligi va bir atom boshqa atomga aylanishi mumkinligi isbot qilindi.
Atomning murakkabligini tasdiqlovchi dastlabki tajriba ma‘lumotlari 1879 yilda, siyraklashtirilgan gazlarda elektr zaryadi hosil bo’lishi xodisasini tekshirish natijasida olindi. Agar elektrodlar qovsharlangan shisha nayda havo surib olinsa va unga yuqori kuchlanishli tok ulansa, katoddan nur tarala boshlaydi. Bu nurlar katod nurlari deyiladi. Ular elektr maydoni da to’g’ri chiziqli harakatini o’zgartirib, musbat qutb tomonga og’adi ( II.I - rasm). Tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, bu oqim elektronlar oqimidan iborat.
III.1. – Rasm. Elektr maydonida katod nurlarining og’ishi. Ko’pchilik metallar ulмtrabinafga nur bilan yoritilganda (fotoeffekt) ham elektronlar ajralib chiqadi. Elektronning massasi 9,1 . 10 –28 г, bu vodorod atomi massasining 1/1837 qismini tashkil qiladi.
|
| |
Kondensator dep ataladi. A’melde o’tkizgishleri tegis formada bolg’an kondensatorlarg’a tegis kondensatorlar

|
Kondensator dep ataladi. A’melde o’tkizgishleri tegis formada bolg’an kondensatorlarg’a tegis kondensatorlar
|
Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 69,73 Kb. | | #124730 |
Bog'liq 1-bet
K ondensator dep,dep,bir-birinen dielektrik penen ajratilğan eki o’tkizgishten ibarat sistemani tu’sinemiz.Elektr zaryadlarin toplaw ushin arnalğan a'sbap kondensator dep ataladi.A’melde o’tkizgishleri tegis formada bolg’an kondensatorlarg’a tegis kondensatorlar delinedi.Tegis kondensator o’z-ara parallel bolg’an eki tegis o’tkizgishten ibarat.Bul tegis o’tkizgishlerge kondensatordin' plastinkalari delinedi.Plastinkalar qarama-qarsi belgidegi zaryadlar menen zaryadlanadi.
|
| |
Electronics workbench dasturi, Mantiqiy elementlar

|
Electronics workbench dasturi, Mantiqiy elementlar
|
bet | 1/6 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 271,9 Kb. | | #132353 |
Bog'liq 1- laborotoriya (Восстановлен)
1-TAJRIBA ISHI
ELECTRONICS WORKBENCH DASTURI, Mantiqiy elementlar
Electronics Workbench komponentlari bazasiga passiv elementlar, tranzistorlar, boshqariladigan energiya manbalari, boshqariladigan kalitlar, gibrid elementlar, indikatorlar, mantiqiy elementlar, trigger qurilmalari, raqamli va analogli elementlar, maxsus kombinatsion sxemalar mavjud.
Faol elementlar modellari ideal va real holatlarda ham berilgan. O’lchashlarni olib borish uchun ampermetr, voltmeter, osillograf, multimetr, Bode-plotter (sxemalarni chastota xarakteristikalarini grafik tasvirlagich), funktsional generator, mantiqiy analizator, mantiqiy o’zgartirgich kabi asboblar mavjud.
Electronics Workbench sxema tahlili o’zgarmas va o’zgaruvchan tokda amalga oshirilishi mumkin.
Electronics Workbench dasturi turli murakkabliklardagi sxemalarni quyidagi harakatlar yordamida yig’ish imkonini beradi:
elementlar bazasidan o’lchov asboblari va elementlarni tanlash;
elementlarni ishchi oynaning istalgan joyiga olib borish;
elementni yoki elementlar guruhini muntazzam 90 gradusga burish;
elementlar va elementlar to’plami yoki sxemani ko’chirib olish, o`rnatish va o’chirish;
o’tkazlichlar rangini o’zgartirish;
bir vaqtning o’zida bir qancha o’lchov asboblarini ulash;
elementlar parametrlarini keng diapazonda o’zgartirish ;
Barcha amallar sichqoncha va klaviatura yordamida amalga oshiriladi.
Electronics Workbench dasturi komponentlari.
Electronics Workbench dasturi oynasi ikki qismga ajratilgan: bular komponentlar paneli va komponentlar maydoni.
Barcha komponentlarni shartli ravishda quyidagi guruhlarga ajratish mumkin.
bazaviy komponentlarni, manbalar, chiziqli komponentlarni, kalitlar, nochiziqli komponentlarni, indikatorlar, mantiqiy komponentlarni, kombinatsion turdagi tugunlar, ketma-ket turdagi tugunlar, gabrid komponentlar.
|
| |
= (5) 
1.2. Yaqinlashuvchi qatorlarning xossalari

= (5)
1.2. Yaqinlashuvchi qatorlarning xossalari.
Bizga ushbu
va
qatorlar berilgan va c ixtiyoriy o‘zgarmas son bo‘lsin.
Ushbu
qator (6) qatorni c o‘zgarmas songa ko‘paytirish natijasida hosil qilingan deyiladi.
qatorlar esa, mos ravishda (6) va (7) qatorlarning yig‘indisi va ayirmasi deb ataladi.
1-teorema. Agar (6) qator yaqinlashuvchi, yig‘indisi S ga teng bo‘lsa, u holda (8) qator ham yaqinlashuvchi bo‘lib, yig‘indisi cS ga teng bo‘ladi.
Isbot. (8) qatorning n-xususiy yig‘indisini yozib olamiz: . Buni quyidagicha yozish mumkin: , bu yerda Sn (1) qatorning n-xususiy yig‘indisi. Teorema shartiga ko‘ra , u holda limit mavjud bo‘ladi: .
Shunday qilib, yaqinlashuvchi qatorni o‘zgarmas songa ko‘paytirish natijasida yana yaqinlashuvchi qator hosil bo‘ladi va uning yig‘indisini topish uchun berilgan qator yig‘indisini shu songa ko‘paytirish kifoya.
2-teorema. Agar (6) va (7) qatorlar yaqinlashuvchi va yig‘indilari mos ravishda S va S’ bo‘lsa, u holda (9) va (10) qatorlar ham yaqinlashuvchi bo‘lib, ularning yig‘indilari mos ravishda S+S’ va S-S’ ga teng bo‘ladi.
Isbot. (9) qatorning yaqinlashuvchi ekanligini isbotlaymiz. Buning uchun qatorning n-xususiy yig‘indisini yozib olamiz:
.
Bu tenglikni quyidagicha yozib olish ham mumkin:
,
bu yerda Sn va Sn’ mos ravishda (6) va (7) qatorning xususiy yig‘indilari. Teorema shartiga ko‘ra va . Shu sababli tenglikda limitga o‘tish mumkin:
Demak, (9) qator yaqinlashuvchi va yig‘indisi S+S’ ga teng ekan.
Yuqoridagi kabi isbotni (10) qator uchun ham bajarish mumkin.
Shunday qilib, yaqinlashuvchi qatorlarni chekli yig‘indilar kabi qo‘shish va ayirish mumkin ekan. Bu natijani yaqinlashuvchi qatorlarning algebraik yig‘indilari uchun ham umumlashtirish mumkin.
3-teorema. Yaqinlashuvchi qatorda hadlarning joylashish tartibini o‘zgartirmasdan ixtiyoriy guruhlash natijasida hosil bo‘lgan yangi qator yaqinlashuvchi va uning yig‘indisi avvalgi qator yig‘indisiga teng bo‘ladi.
|
-misol. Ushbu funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘ladimi? 
Yechish

|
-misol. Ushbu funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘ladimi?
Yechish
|
bet | 10/11 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 29,49 Kb. | | #130369 |
Bog'liq Abdurasulova Dilnoza Jahongir qizining-fayllar.org11-misol. Ushbu funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘ladimi?
Yechish. Funksiya [0;2] kesmada aniqlangan. Bu kesmani [0;1] va [1,2] kesmalarga ajratamiz. Bu kesmalarga mos intervallarda funksiya differensiallanuvchi. 0 va 1 nuqtada o‘ng hosila , 1 va 2 nuqtalarda chap hosila mavjud. Demak, berilgan funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi.
12-misol. Ushbu funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘ladimi?
Yechish. Funksiya [0;2] kesmada aniqlangan. Bu kesmani [0;1] va [1;2] kesmalarga ajratamiz. Bu kesmalarga mos intervallarda funksiya differensiallanuvchi. Yuqoridagi kabi funksiyaning 0 va 1 nuqtadagi o‘ng hosilalarini, 2 nuqtadagi chap hosilasini hisoblash muammo emas. Bu funksiyaning 1 nuqtadagi chap hosilasini hisoblashda, izohga ko‘ra, f(1) deb f(1-0)=2 ni qabul qilishimiz lozim. Bu holda bo‘ladi. Shunday qilib, bu funksiya ham bo‘lakli-differensiallanuvchi ekan.
13-misol. Ushbu funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘ladimi?
Yechish. Funksiya [-1;2] kesmada aniqlangan. Bu kesmani [-1;0] va [0;2] kesmalarga ajratamiz. Bu kesmalarga mos intervallarda funksiya differensiallanuvchi. Ammo, 0 nuqtada funksiyaning chap hosilasi mavjud emas . Demak, berilgan funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi emas.
Biz yuqorida kesmada bo‘lakli-differensiallanuvchi funksiya tushunchasini ko‘rdik. Bu tushunchani (-;+) oraliq uchun umumlashtiramiz.
Agar f(x) funksiya (-;+) oraliqda berilgan bo‘lib, uning istalgan [a;b] qismida bo‘lakli-differensiallanuvchi bo‘lsa, u holda f(x) funksiya (-;+) oraliqda bo‘lakli-differensiallanuvchi deyiladi.
Quyidagi teorema f(x) funksiyaning Furye qatoriga yoyilishining yetarli shartini beradi.
8-teorema (Dirixle). Agar davri 2 ga teng bo‘lgan f(x) funksiya [0;2] kesmada bo‘lakli-differensiallanuvchi funksiya bo‘lsa, u holda bu funksiya uchun tuzilgan Furye qatori barcha nuqtalarda yaqinlashuvchi va uning yig‘indisi bo‘ladi.
Fure qatori yordamida sonli qatorlarni hisoblash.
|
| |
-misol - Abdurasulova Dilnoza Jahongir qizining

8-misol. funksiyaning Fure qatori yozilsin.
Yuqoridagi formulalardan foydalanib berilgan funksiyaning Fure koeffisiyentlarini topamiz:
(n=1,2,3…)
Demak, funksiyaning Fure qatori ushbu
ko’rinishda bo’ladi.
9-misol. Ushbu
toq funsiyaning Fure qatori yozilsin.
Demak, funksiyaning Fure qatori quyidagicha bo’ladi:
Biz yuqorida oraliqda berilgan funksiya uchun uning Fure qatori tushunchasini kiritdik. Bunday tushunchani ixtiyoriy oraliqda berilgan funksiya uchun ham kiritish mumkin.
funksiya da berilgan va shu oraliqda integrallanuvchi bo’lsin.
Ravshanki, ushbu
(19)
almashtirish oraliqni oraliqqa o’tkazadi. Agar
deyilsa, funksiyani da berilgan va shu oraliqda integrallanuvchi bo’lishini ko’rish qiyin emas. Bu funksiyaning Fure qatori quyidagicha bo’ladi:
bunda,
(n=0,1,2,3…)
n=(0,1,2,3…)
Yuqoridagi, (19) tenglikni olsak, unda
bo’lib, uning koeffisiyentlari esa
bo’ladi.
Natijada
ga ega bo’lamiz, bunda
(2) ning o’ng tomonidagi trigonometrik qatorni da berilgan ning Fure qatori deyiladi. (4) Fure koeffisiyentlari deyiladi.
10-misol. Ushbu
Funksiyaning Fure qatori yozilsin.
formulalardan foydalanib berilgan funksiyaning Fure koeffisiyentlarini topamiz:
Demak, funksiyaning Fure qatori ushbu
ko’rinishda bo’ladi.
Bo‘lakli-differensiallanuvchi funksiya tushunchasi. Dirixle teoremasi.
Agar [a;b] kesmani chekli sondagi x1, x2, .., xn-1 nuqtalar yordamida [x0;x1], [x1;x2], [x2;x3], …, [xn-1;xn] (bu yerda x0=a, xn=b) kesmalarga ajratish mumkin bo‘lib, bu kesmalarga mos intervallarda f(x) funksiya differensiallanuvchi hamda x=xk (k=0, 1, 2, …, n-1) nuqtalarda chekli o‘ng va chap (k=1, 2, …, n) hosilalarga ega bo‘lsa, u holda f(x) funksiya [a;b] kesmada bo‘lakli-differensiallanuvchi deyiladi.
Izoh. x=xk (k=0, 1, 2, …, n-1) nuqtalarda o‘ng hosilani hisoblaganda funksiyaning x=xk nuqtadagi qiymati deb qabul qilinadi. Shunga o‘xshash, x=xk (k=1, 2, …, n) nuqtalarda chap hosilani hisoblaganda funksiyaning x=xk nuqtadagi qiymati deb qabul qilinadi.
4-rasm
4-rasmda bo‘lakli-differensiallanuvchi funksiyaga misol keltirilgan. Yuqoridagi izohdan ko‘rinadiki, funksiyaning x1, x2, .., xn-1 nuqtalardagi qiymatlari funksiyaning shu nuqtalar atrofidagi qiymatlari bilan bog‘liq bo‘lishi shart emas.
Agar f(x) funksiya bo‘lakli-differensiallanuvchi funksiya bo‘lsa, u holda bu funksiya va uning hosilasi faqat x1, x2, .., xn-1 nuqtalarda birinchi tur uzilishga ega bo‘lishi mumkin.
|
D. I. Mendeleyev oldindan bashorat qilgan elementlarni toping?

Kimyo
8-sinf I-variant.
1. Ozon va kislorod aralashmasining o’rtacha molekulyar massasi 40 g, aralashmadagi ozonning massa ulushini foizda toping.
a) 18,4 % b) 40 % c) 60 % d) 50 %
2. 8,67 gramm H2S normal sharoitda qancha hajmni egallaydi.
a) 8,198 l b) 5,27 l c) 5,712 l d) 5,66 l
3. .3,25 gramm rux mol miqdor xlorid kislotada normal sharoitda eritilganda o’lchanganda qancha hajm vodorod ajralib chiqadi.
a) 1,12 l b) 2,24 l c) 5,6 l d) 4,48 l
4. 30 m3 ammiakni katalitiк oksidlash uchun normal sharoitda. Qancha hajm (m3) havo sarflanadi? (ω(O2) = 0,21)
a) 184,8 b) 178,57 c) 107,14 d) 169,46
5. Amfoter oksidlarni tanlang.
a) Al2 O3 , Cr2O3, BeO b) CaO, Al2O3, ZnO
c) ZnO, MgO, CaO d) CO2, SnO2, PbO2
6.Quyidagilarning qaysilari ishqorlar deyiladi
a) KOH, Ca(OH)2, Al(OH)3 b) MgCO3, Ca(HCO3)2
c)NaOH, KOH, CsOH d) RbOH, Fe (OH)2, H2O
7.Quyidagi keltirilgan elementlarning qaysi biri s-oilasi tarkibiga kiradi?
1) H 2) He 3) Ne 4) F
a) 1 b) 1, 2 c) 3, 4 d) 2, 4
8.D.I.Mendeleyev oldindan bashorat qilgan elementlarni toping?
a) Mg, Si, Cs b) Ga, He, Si c) Ga, Ge, Sc d) B, Al, Si
9.Alyuminiy atomida nechta neytron bor?
a) 13 b)27 c) 12 d) 14
10.Elektron konfiguratsiyasi 1s22s22p63s23p64s23d3 bo’lgan elementni guruhini aniqlang.
a) V guruh b) III guruh c) II guruh d) VI guruh
11. Quyidagilarning qaysilari oddiy modda?
a) P4, S8, O2, O3 b) Al2O3, CO2, CaO, ZnO
c) CaCO3, MgSO4, HCl, H2O3 d) HCl, HF, HBr, H3
12. Kaliy bromidning bog’lanish turini aniqlang.
a) qutbsiz kovalent b) ionli
c) qutbli kovalent d) metal
13. Quruq muz qanday kristall panjaraga ega?
a) ion kristall panjara b) metall kristall panjara
c) atom kristall panjara d) molekulyar kristall panjara
14. Kuchsiz elektrolitlar qatorini ko’rsating.
a)NH4OH, H2O, H2CO3, HCW b)Cu3COOH, Cu3COONa, Mg(OH)2, NH4OH
c) NaOH, NaCl, Na2SO3, H2SO4 d) H2S, H2SO3, H2SO4, H2S2O3
15.Karnallit formulasini toping.
a)KCl∙NaCl b)KCl∙MgSO4∙3H2O
c) KCl d) KCl∙MgCl2∙6H2O
16.Quyidagi kimyoviy reaksiyalarning qaysilari oxirigacha sodir bo’ladi
a) NaCl+ K2SO4→ b)BaCl2+ K2SO4→
c) HCl+HNO3 → d) CaCO3+ HNO3 →
17. Qaysi tuzlar faqat anioni bo’yicha gidrolizga uchraydi
1) KCN 2) NaF 3) KClO4 4) CuSO4 5) ZnCl2 6) FeCl2 7) KNO2
a) 1, 2, 3 b)2,3,4
c) 1,2,7 d) 3,5,7
18. 490 g H2SO4 yetarli miqdordagi Ba(OH)2 bilan reaksiyaga kirishganda 1050 g BaSO4 hosil bo’lsa reaksiya unumi necha foizni tashkil qiladi
a) 90,13 % b)89,12 %
c) 46,67 % d) 9,87 %
19.Kislorodning suyuqlanish temperaturasi nechaga teng.
20.Mazut qanday yonilg’i turiga kiradi.
21.Nikel (II) – gidroksid qanday rangda?
22. Kaliy nitratda nechta kimyoviy bog’ mavjud.
23.Vodorod izotoplarining nechtasi tabiiy izotop hisoblanadi?
44.Qaysi olim 1896-yilda uran tuzlaridan rentgen nurlariga o’xshash nurlar chiqishini aniqladi?
25. Bor izotopi 10B neytronni qamrab olib borning boshqa barqaror izotopiga aylanadi. Izotopning nisbiy atom massasini toping.
|
-misol. Ushbu qatorni yaqinlashishga tekshiring: 
. 
Yechish

1-misol. Ushbu qatorni yaqinlashishga tekshiring:
.
Yechish. Berilgan qatorning n-xususiy yig‘indisi
.
Bu yig‘indini soddalashtirish maqsadida qatorning n-hadini quyidagi ko‘rinishda yozib olamiz. U holda
= bo‘ladi. Ravshanki, {Sn} ketma-ketlik limiti mavjud va ga teng. Demak, berilgan qator yaqinlashuvchi bo‘lib, uni = , yoki = kabi yozish mumkin ekan.
2-misol. Ushbu qatorni yaqinlashishga tekshiring.
Yechish. Bu qatorning n-xususiy yig’indisi
va
bo‘lganligi sababli, bo‘ladi. Demak, berilgan qator uzoqlashuvchi.
3-misol. Umumiy hadi bo‘lgan qatorni yaqinlashishga tekshiring.
Yechish. Bu qatorning n-xususiy yig‘indisi ga teng. Xususiy yig‘indilar ketma-ketligi quyidagi ko‘rinishda bo‘ladi:
1, 0, 1, 0, ...
Ma’lumki, bu ketma-ketlik chekli limitga ega emas. Demak, qator uzoqlashuvchi ekan.
Geometrik qator.
Qatorga eng sodda misol sifatida geometrik progressiya barcha hadlarining yig‘indisini olishimiz mumkin:
(4)
bunda a0. Bu qator geometrik qator deyiladi. Geometrik qator q ning qanday qiymatlarida yaqinlashuvchi bo‘lishini aniqlaymiz. Buning uchun uning n-xususiy yig‘indisini qaraymiz. Geometrik progressiya birinchi n ta hadi yig‘indisining formulasiga ko‘ra (q1)
o‘rinli. Agar q<1 bo‘lsa, u holda bo‘lib, mavjud va bo‘ladi. Demak, q<1 bo‘lganda (3) qator yaqinlashuvchi va uning yig‘indisi bo‘ladi.
Agar |q|>1 bo‘lsa, u holda va = bo‘ladi. Demak, bu holda geometrik qator uzoqlashuvchi bo‘ladi. Agar q=-1 bo‘lsa, qatorning xususiy yig‘indisi bo‘ladi. Ravshanki (qarang, 3-misol) bu holda xususiy yig‘indilar ketma-ketligi uzoqlashuvchi, demak (3) qator ham uzoqlashuvchi bo‘ladi. Agar q=1 bo‘lsa, qatorning xususiy yig‘indisi Sn=a+a+…a=na va = bo‘ladi.
Shunday qilib, geometrik qator q<1 bo‘lganda yaqinlashuvchi, |q|1 bo‘lganda uzoqlashuvchi bo‘ladi. Yaqinlashuvchi bo‘lgan holda cheksiz kamayuvchi geometrik progressiya yig‘indisining formulasi hosil bo‘ladi:
1>1>1>
|
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi

|
Kurs ishi mavzusining dolzarbligi
|
bet | 2/11 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 29,49 Kb. | | #130369 |
Bog'liq Abdurasulova Dilnoza Jahongir qizining-fayllar.orgKurs ishi mavzusining dolzarbligi.
Kurs ishining maqsadi:
Kurs ishining obyekti:
Kurs ishining predmeti:
Kurs ishining vazifasi:
I. BOB. SONLI QATORLAR VA ULARNING XOSSALARI.
1.1. Sonli qator tushunchasi va uning yig’indisi.
Faraz qilaylik, sonlarning biror cheksiz ketma-ketligi berilgan bo‘lsin:
Bu sonlardan tuzilgan ushbu
ifodaga cheksiz qator ( qisqacha – qator ) deyiladi.
{an} ketma-ketlik hadlari qatorning hadlari deyiladi. (1) ifodada + belgisi qatnashganligi sababli qatorni ko‘rinishda ham yoziladi. Agar n tayinlangan bo‘lsa, an- qatorning n-hadi deyiladi, agar n umumiy holda berilsa, an- qatorning umumiy hadi deyiladi. Umumiy had yordamida berilgan qatorning ixtiyoriy hadini yozib olish mumkin. Masalan, agar bo‘lsa, u holda qator
yoki
ko‘rinishda bo‘ladi.
Agar bo‘lsa, u holda quyidagi ko‘rinishdagi qatorga ega bo‘lamiz:
yoki .
Algebrada qo‘shiluvchilari soni chekli bo‘lgan yig‘indilar qaraladi. Qatorda esa “qo‘shiluvchilar” (hadlar) cheksiz ko‘p va cheksiz sondagi sonlarni qo‘shishni qanday bajarish kerakligi aniqlanmagan, shuning uchun cheksiz qatorning yig‘indisi deganda nimani tushunish kerakligini kelishib olish lozim. Shu maqsadda (1) qatorning birinchi n ta hadi yig‘indisini qaraymiz va uni orqali belgilaymiz:
Bu yig‘indini (1) qatorning n- xususiy yig‘indisi deyiladi. Bunda S1 deganda a1 ni qarashga kelishamiz.
(2) da n ga 1, 2, 3, … qiymatlar berib, quyidagi xususiy yig‘indilar ketma-ketligiga ega bo‘lamiz:
.
Yuqoridagi {Sn} ketma-ketlik yaqinlashuvchi yoki uzoqlashuvchi bo‘lishi mumkin.
1-Ta’rif. Agar (1) qatorning { } xususiy yig‘indilari ketma-ketligi chekli limitga ega bo‘lsa, ya’ni mavjud bo‘lsa, u holda bu qator yaqinlashuvchi qator deyiladi. { } ketma-ketlik limiti
(3)
qatorning yig‘indisi deyiladi.
Bu holda yoki kabi yoziladi.
Agar (1) qatorning xususiy yig‘indilar ketma-ketligi chekli limitga ega bo‘lmasa, u holda uzoqlashuvchi qator deyiladi.
Agar bo‘lsa, u holda yoki kabi yoziladi.
Shunday qilib, qator yig‘indisi ikkita amal (qo‘shish va limitga o‘tish) natijasida hosil qilinadi. Qo‘shish amali xususiy yig‘indilarni, ikkinchi amal esa ularning limitini topish uchun kerak bo‘ladi.
Yaqinlashuvchi va uzoqlashuvchi qatorlarga misollar ko‘ramiz.
|
| |