nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Reja p va np sinflar muammosi. Muammo np-tugaganligini isbotlash

|
Reja p va np sinflar muammosi. Muammo np-tugaganligini isbotlash
|
Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 5,69 Kb. | | #117850 |
Bog'liq Mavzu p va np sinflari. Np to’liq masala tushunchasi-kompy.info
xmlns:w="urn:schemas-microsoft-com:office:word"
xmlns="http://www.w3.org/TR/REC-html40">
Mavzu: p va np sinflari. Np toliq masala tushunchasi Reja 1. P va NP sinflar muammosi. 2. Muammo NP-tugaganligini isbotlash 3. NP to NP ni ko'rsatish. X uchun netereterministik algoritmni toping. Ammo amaliy usul, agar potentsial echim taqdim etilsa, X uchun ko'paytmali vaqt tekshiruvini o'tkazishdir. 2-qadam - X-ni ko'rsatish qiyin emas. Ma'lum NP-muammoni X-ga qisqartirish. Demak, biz ko'rgan 3-rasm orqali X bu NP-qiyin ekanligini anglatadi NP-tolgan vazifalarning aksariyati, polinomial' (polinomial' vaqt mobaynida ishlovchi) algoritmlar. Ya'ni, n uzunlikdagi kirishda algoritmning ishlash vaqti doimiy k (kirish uzunligidan mustaqil) uchun O(nk) dan oshmaydi. Har bir masalada ushbu xususiyatni qondiradigan yechim algoritmi mavjud emas. Ba'zi masalalarni umuman biron bir algoritm yordamida hal qilib boto (berilgan dastur berilgan kirishda tolgan masalalar mavjud, har qanday bunday algoritm uzoq vaqt ishlaydi la olmadi. Agar biz amaliy algoritmlar va faqat nazariy qiziqish algoritmlari opol, ammo rasmiy chegara chizishni istasak, unda korinda turadi. NP -torib chiqamiz. Ushbu masalalar uchun hech qanday polinomial' algoritmlar topilmagan, ammo bunday algoritmlar mavjud emasligi isbotlanmadi. NP bilan bogrganish deb nomlangan savol bilan bogrtasida qoplikli vaqt ichida ishlaydigan algoritmlar sinfi birinchi oliq deb nomlangan masalalar sinfini koliq muammolarni oP = NPliq. Bu savol 1971 yilda berilgan va hozirda hisoblash nazariyasida eng qiyin masalalardan biri hisoblanadi. Nima uchun dasturchi NP toliqligini isbotlash mumkin bolmaydi deb hisoblash uchun asos bor. Bunday holda, uni aniq hal qiladigan tezkor algoritmni qidirishni davom ettirishdan koliqlik masalasining kuchlilik tomoni - Agar masalaning qisim masalalari mavjud boliq masala deyiladi, bunda: Masalaning raqamli parametrlari mavjud bolmasa (ya'ni, bu masalada uchraydigan kattaliklarning maksimal' qiymati polinom uzunligi bilan yuqoridan chegaralangan).
- NP-to NP gipotezasi tori boliqlik masalaga misollar
- Bul' formulalari bajarilishi masalasi
- "Doglchamining eng qisqa yechimi
- Kommivoyajyora masalasi
- Shteyner muammosi
- Grafani boplamni qoplash masalasi
- Tanlash masalasi
- Toyin)
- Tetris
http://kompy.info
|
| |
Buxoro davlat universiteti filologiya fakulteti

|
Buxoro davlat universiteti filologiya fakulteti
|
bet | 1/10 | Sana | 15.06.2024 | Hajmi | 55,34 Kb. | | #263931 |
Bog'liq Boboyeva Laziza KURS ISHI 4
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
BUXORO DAVLAT UNIVERSITETI
FILOLOGIYA FAKULTETI
Filologiya va tillarni o’qitish (o’zbek tili)
ta’lim yo’nalishi 9-1UZB-22-guruhi talabasi
Boboyeva Lazizaning
“HOZIRGI O‘ZBEK ADABIY TILIDA UNDOSHLAR TAVSIFI (FIZIK-AKUSTIK, ANOTOMIK-FIZIOLOGIK VA FUNKSIONAL FONOLOGIK ASPEKTLAR)”
mavzusidagi
KURS ISHI
Ilmiy rahbar: Xayrulloyeva G
BUXORO-2024
Mavzu: Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifi (fizik-akustik, anotomik-fiziologik va funksional fonologik aspektlar)
Reja:
Kirish. Ishning umumiy tavsifi
I bob. Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifi.
1.1. Undoshlar haqida ma’lumot
1.2. Undoshlarning ahamiyati.
II bob. Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifi (fizik-akustik, anotomik-fiziologik va funksional fonologik aspektlar)
2.1.Fizik akustik va anotomik –fiziologik aspektlar
2.2. funksional fonologik aspektlar va ulardan foydalanishda beriladigan tavsiyalar
Umumiy xulosa.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati.
ISHNING UMUMIY TAVSIFI
Kurs ishining dolzarbligi. Ushbu kurs ishi Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifi (fizik-akustik, anotomik-fiziologik va funksional fonologik aspektlar)
haqidagi tushunchalarni yanada osonroq va to’laroq tushunishga yordam beradi.
Kurs ishi mavzusining o’rganilish darajasi. O’zbek tili va uning bo’yishi til imkoniyatlarining kengayishi jarayonida ushbu mavzularga e’tibor qaratish juda muhimdir. Xususan bu haqda tegishli qonunlarimizda ham qonunlar o’z o’rnini topgan : “O’zbek tili davlat tilidir” O’zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasi 4-moddasida ham berilgan.
Ishning maqsadi va vazifalari. Kurs ishining maqsadi Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifi (fizik-akustik, anotomik-fiziologik va funksional fonologik aspektlar) asosida o’rganishning imkoniyatlarini aniqlash va uni fanga tatbiq qilish.
Ishda quyidagi vazifalarni amalga oshirish belgilangan:
Undoshlar va uning turlarini interfaol usullarda tatbiq qilishni o’rganish;
Hozirgi o‘zbek adabiy tilida undoshlar tavsifini o’rganilishi oson bo’lishini ta’minlagan holda joylashtira olishni o’rganish;
Olingan bilim va ko’nikmalar asosida undoshlar tasnifi nomi ostidagi mavzularda ushbu usullarni qo’llay olishni o’rganish.
|
| |
- LABORATORIYA - Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

4- LABORATORIYA Matn rubrikatsiyasi Latex buyruqlari Latex buyruqlari teskari slesh “\” belgisidan boshlanadi va faqat lotin
harflaridan iborat bo’ladi.Buyruq oxirida bo’sh joy ,raqam va ixtiyoriy harf
bo’lmagan belgidan foydalanish mumkin.
Latexda bo’sh joy belgisi buyruqdan keyin qo’yiladi.Lekin bu belgi o’rniga
boshqa maxsus {} belgisini ham qo’yish mumkin. Masalan: Men ertaga barcha
ishchi
\TeX{}niklarimiz
va
\TeX
nika
mutaxasislarimiz
bilan
uchrashmoqchiman.Bugun \today
Misollar:
-Bugun 8-mart \textsl{Xalqaro-xotin qizlar bayrami}
Natija: Bugun 8-mart Xalqaro-xotin qizlar bayrami -yangi satrga o'tish \newline yangi satr
Natija: yangi satrga o'tish
yangi satr
Shuningdek {} belgisini bu belgi oxiriga yozilgan buyruqga turli xil
parametrlar berish uchun ham ishlatish mumkin.Bunda bir yoki bir necha parametr
berish mumkin.Parametrlarni faqat {} belgisi bilan emas balki [] belgisi orqali ham
joylashtirish mumkin.
Kiritiladigan fayl strukturasi Fayl strukturasi
\documentclass{...}
dan boshlanadi.U hujjat qanday tipda yozilishini ko’rsatadi.Bu buyruq dan so’ng
hujjat ko’rinishi,paketlarni yuklash va LATEXning qo’shimcha imkoniyatlarini
yuklash boshlanadi.Bunday vazifalarni bajarish uchun
\usepackage{...}
buyrug’idan foydalaniladi.Bu buyruqdan so’ng matn tanasi boshlanadi.Bu buyruq
quyidagicha yoziladi.
37
\begin{document}
Endi LATEX buyruqlari yordamida matnni kiritamiz va oxirida
\end{document}
buyrug’i yordamida hujjatni yopamiz.Masalan:
\documentclass{article}
\usepackage[russian]{babel}
\begin{document}
Latexdagi oddiy hujjat.
\end{document}
TARMOQLI TIZIMLAR - Mbbt arxitekturasi

|
Mbbt arxitekturasi
|
bet | 3/3 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 120,5 Kb. | | #272214 |
Bog'liq Mbbt arxitekturasiTARMOQLI TIZIMLAR
Bu tizimning tipik vakili Integrated Database Management System (IDMS) tizimidir. 1970-yillar bir nechta tizimlar yaratildi, ular orasida IDMS ham bor edi. Bu tizim ko‘pchilik operatsion tizimlarni boshqarishda IBM firmasi mashinalarini ishlatish uchun mo‘ljallangan. Tizimning arxitekturasi Integrated Database Management System (IDMS) dasturlash tili bo‘yicha Conference on Data Systems Languages (CODASYL) tashkiloti taklifiga ko‘ra tuzilgan. Bu tashkilot Kobol dasturlash tiliga mas’uldir. Ma’lumotlarning tarmoqli strukturasi Ma’lumotlarni tashkil qilishga bo‘lgan tarmoqli yondashish iyerarxik kengaytmali bo‘ladi. Iyerarxik strukturali yozuv — avlod bitta ajdodda aniq bo‘lishi kerak. Ma’lumotlarning tarmoqli strukturasida esa avlodlar ajdodlarda istalgan sonda bo‘lishi mumkin. Tarmoqli MBda yozuvlar va ular orasidagi bog‘lanishlar tashkil topgan, ya’ni yanada aniqrog‘i MB strukturasining har bir tipidagi nusxalar to‘plamidagi yozuvlar turi to‘plami va berilgan aloqa turlari to‘plamidagi har bir turdagi nusxalar to‘plamini taskil qiladi. Bog‘lanishlar ikki xil turdagi yozuvlar uchun aniqlanadi: ajdod va avlod. Aloqa turi nusxasi ajdod yozuv turining bitta nusxasi va avlod yozuv turi tartiblangan nusxalar to‘plamidan tashkil topadi. P ajdod yozuv turi va C avlod yozuv turi bilan berilgan L bog‘lanish turi uchun quyidagi ikki shart bajarilishi kerak:
- P turning har bir nusxasi faqat bitta ko‘rinishdagi L ning ajdodi hisoblanadi;
- Har bir Ñ ko‘rinishdagi nusxa bittadan ortiq bo‘lmagan L ko‘rinishning avlodi hisoblanadi.
MB tarmoqli sxemasiga oddiy misol:
Ma’lumotlar bilan ish yuritish
Taxminiy amallar to‘plami quyidagilar bo‘lishi mumkin:
- bir xil turdagi yozuvlarga ega to‘plamda aniq yozuvni topish;
- ayrim bog‘lanishlar yordamida ajdoddan birinchi avlodga o‘tish;
- ayrim bog‘lanishlar yordamida keyingi avlodga o‘tish;
- ayrim bog‘lanishlar bo‘yicha avloddan ajdodga o‘tish;
- yangi yozuv yaratish;
- yozuvni o‘chirish;
- yozuvni modifikatsiyalash;
- bog‘lanishni tashkil etish;
- bog‘lanishni olib tashlash;
- boshqa bog‘lanishni tashkil qilish va boshqalar.
Butunlikka cheklovlar. Umuman olganda butunlikka cheklov talab qilinmaydi, låkin ayrim hollarda butunlik murojaat bo‘ycha talab qilinadi (xuddi iyerarxik modåldagiga o‘xshab).
|
| |
IYERARXIK TIZIMLAR - Mbbt arxitekturasi

|
Mbbt arxitekturasi
|
bet | 2/3 | Sana | 24.09.2024 | Hajmi | 120,5 Kb. | | #272214 |
Bog'liq Mbbt arxitekturasiIYERARXIK TIZIMLAR
IBM firmasining Informatsion Management System (IMS) tizimi (ko‘p tarqalgan va taniqli) tipik vakili bo‘ladi. Uning birinchi varianti 1968-yilda paydo bo‘lgan. Hozirgacha ko‘pgina ma’lumotlar bazasi u bilan ishlash imkoniyatiga ega. Bu MB da yangi texnologiyaga va yangi texnikaga o‘tishda yetarlicha muammolarni hal qilishga olib keladi. Ma’lumotlarning iyerarxik strukturasi Iyerarxik MB tartiblangan daraxtlar to‘plamidan tuziladi. Yanada aniqrog‘i, bir xil turdagi daraxtlarning bir nechta tartiblangan nusxalari to‘plamidan iborat bo‘ladi. Daraxt turi bitta “ildizli” tur yozuvidan va tartiblangan bitta yoki bir nechta daraxt osti turlaridan (ular har biri daraxtning turidir) tashkil topadi. Daraxt turi umuman olganda iyerarxik ravishda tashkil topgan yozuvlar turlari to‘plamini tasvirlaydi.
Bu yerda “Rahbar” va “Xodimlar” uchun “Bo‘lim” ajdod bo‘lib, “Rahbar” va “Xodimlar” esa “Bo‘lim” (avlodlari) davomchilaridir. Yozuv turlari orasida bog‘lanish mavjud. Bunday sxemadagi ma’lumotlar bazasi quyidagi ko‘rinishda tasvirlanadi (daraxtning bitta nusxasi ko‘rsatilayapti):
dagi umumiy nusxalar bilan yaqin, ya’ni egizak deyiladi. MB uchun pastdan yuqoriga, chapdan o‘ngga o‘tish tartibi to‘liq aniqlangan. IMS da original va standart bo‘lmagan terminlar ishlatilgan: “segment” o‘rnida “yozuv”, hamda “MB yozuvi” tushunchasida barcha daraxtlar sigmenti tushuniladi.
Ma’lumotlar ustida ish yuritish
Iyerarxik tashkil qilingan ma’lumotlar bilan ish yuritishda quyidagi operatorlarni misol tariqasida namuna qilib olish mumkin:
- MBda ko‘rsatilgan daraxtni topish;
- bir daraxtdan ikkinchisiga o‘tish;
- bitta yozuvdan boshqa daraxt ichiga kirish (masalan, bo‘limdan — birinchi xodimga);
- bitta yozuvdan ierarxiya tartibida boshqasiga o‘tish;
- yangi yozuvni ko‘rsatilgan o‘ringa qo‘yish;
- joriy yozuvni o‘chirish;
- butunlikni chegaralash.
Avlod va ajdodlar o‘rtasidagi murojaatlar yaxlitligi avtomatik tarzda qo‘llab-quvvatlanadi. Asosiy qoidalar: hech bir avlod o‘z ota-onasisiz mavjud bo‘lmaydi. Shuni ta’kidlash kerakki, shunga o‘xshash bir ierarxiyaga kirmaydigan yozuvlar orasidagi murojaatlar yaxlitligini qo‘llab bo‘lmaydi (bunda tashqi murojaatning misoli sifatida, Kaf nomeri maydoni tarkibiga kiruvchi Kurator yozuvi turi nusxasi bo‘lishi mumkin). Iyerarxik tizimlarda MB tasvirlaydigan forma iyerarxiyaga qo‘yilgan cheklashlar asosida qo‘llanadi. Yuqorida keltirilgan MB namoyishi sifatida quyidagi iyerarxiyani keltirish mumkin.
|
| |
O’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf

|
O’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf
|
bet | 67/84 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 22,7 Mb. | | #274857 |
Bog'liq 11-sinf INFORMATIKAO’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf _________________________
Mavzu: Tasvirga matn joylash
Fan: Informatika
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga grafik obyektlar va ularni kompyuterda tasvirlash va tasvirga matn joylash usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o‘qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish;
FK: tasvirlarni grafik uskunalar yordamida to‘plashni biladi, amaliyotda qo‘llay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
PhotoShopda tasvirlarga geometrik shakllami qo‘shadigan nechta uskuna bor?
Geometrik shakllami tasvirga joy lash uskunalari klaviatura orqali qanday faollashtiriladi?
Geometrik shakllami joy lash uskunalari yordamida tasvirga bir nechta geometrik shakllami joylang. Ular joylashgan qatlamlar ketma-ketligini o‘zgartiring.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
Matematik belgilarning ko’rinmasligi va boshqa xususiyatlari

Bog'liq ЛаТЕХ Лаборатория машғулотидан услибий қўлланма (2)
Matematik belgilarning ko’rinmasligi va boshqa xususiyatlari Yuqorida matematik yozuvlar o’lchamini o’zgartirishni ko’rib o’tdik.Ayrim
hollarda bir formuladagi turli yozuvlarga turlicha o’lcham berish zarur bo’lib
qoladi.Tasavvurga ega bo’lish uchun shuni aytish kerakki Tex da bu hodisani
ortiqcha buyruqlarsiz ham qilish mumkin.Masalan \sqrt buyrug’i ildiz ostidagi
yozuvga qarab ildiz belgisi o’lchamini avtomatik o’zgartiradi.
Bu formuladagi~$\sqrt{a}+ \sqrt{d}$ \\
2 ta belgi \\
o'lchami har xil
Bu misolda a va d harflar balandligi har xil bo’lganligi tufayli , shu harflarga
mos ildiz balandliklari aniqlandi.Agar bir necha belgi kiritilsa ularning eng
balandiga mos ildiz belgisi yoziladi.Formuladagi yozuvlarni bir xil o’lchamda
yozish uchun esa \mathstruct buyrug’idan foydalaniladi.
Bu formuladagi \\
$\sqrt{\mathstrut a}
+\sqrt{\mathstrut d}$\\
2 ta belgi bir xil o'lchamda.
Biz bu misol orqali matematik belgilar balandligini aniqladik.Texda formulani
ko’rsatmaslik ham mumkin.Bu ish hujjatni qog’ozga chiqarishda kerak bo’lishi
mumkin.Formula yoziladigan joy taxminiy formula uzunligi aniqlanib bo’sh joy
ko’rinishida tashlab ketilsa , keyinchalik qo’lda kiritilishi mumkin.Ko’rinmas
belgilarni \phantom buyrug’i yordamida yaratish mumkin.Bu buyruq ichiga
formula balandligini \mathstrut buyrug’i yordamida yozish , yoki formulani o’zini
yozib kerakli parametrlar o’rnatish ham mumkin.Masalan:
Ildiz belgisi~$\sqrt{\phantom{x}}$\\
ko'rinishda yoziladi
Shuningdek vertikal ko’rinmas joylar ham yozish mumkin.Bunda bizga
\vphantom buyrug’i yordam beradi.Bunda \mathstrut o’rniga \vphantom{(} yozish
67
mumkin.Gozrizontal bo’sh joy yaratish uchun ham maxsus \hphantom buyrug’idan
foydalanish mumkin.
Bu yerdagi~$\hphantom{\sin^2\alpha}$
bo'sh joy \\
qo'lda formula yozish uchun qo'yilgan.
Bo’sh joylarni kiritish - Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

64
Quyidagi misolda bu buyruqlarni ishlatish ko’rsatilgan:
Misolni quyidagi \\
$\int f(x)\,dx$ orqali \\
yoki~$\int\!\!\int f\,dxdy$, orqali \\
yechamiz va natija~$\sqrt{3}\,x$ bo'ladi.
Matnda formulalarni yozuvdan ajratish uchun \quad buyrug’i qulayroq.
Formulada ishlatiladigan belgilar o’lchami
Formulalar yozishda
odatda formula darajasi, indeksi,qavslar va h.k lar
shriftini asosiy formula shriftidan ajratib yoziladi.Tex bunday hollarda avtomatik
tarzda juda kichik o’lcham oladi.Agar siz formula yozish jarayonida darajaga matn
kiritmoqchi bo’lsangiz \textrm buyrug’idan foydalanishingiz mumkin.Bunda matn
yozish rejimiga o’tib yana qaytib chiqish sodir bo’ladi.
Bu albatta juda
noqulay.Bunday vaziyatlarda \mathrm dan foydalanish qulayroq. Bu buyruq qisqa
yozuvlarda qo’l keladi.Chunki \mathrm buyrug’i bo’sh joy(probel)larni
o’qimaydi.Bunday noqulayliklarni bartaraf etishda bizga stillar yordam
beradi.Matematik shriftlarni o’rnatishda 4 ta buyruqdan foydalanish mumkin.
displaystyle (stilni moslash)
textstyle (matn stili)
scriptstyle (indeksda foydalanish uchun)
scriptscriptstyle (indeksning indeksida foydalanish uchun)
Quyidagi ko’rinishlarda bo’ladi.\displaystyle (123), \textstyle (123),
\scriptstyle (123) \scriptscriptstyle (123).
Stillar yordamida hosil qilingan formula:
$$
\frac{7}{25}=
\frac{1}{\displaystyle
3+\frac{1}{\displaystyle
1+\frac{1}{\displaystyle
1+\frac{1}{3}}}} $$
65
Endi xuddi shu formulani stil ishlatmagan holda ko’ramiz:
$$
\frac{7}{25}=
\frac{1}{
3+\frac{1}{
1+\frac{1}{
1+\frac{1}{3}}}} $$
Matematik shriftlarni ishlatish bo’yicha yana bir misol:
\begin{displaymath}
\mathop{\mathrm{corr}}(X,Y)=
\frac{\displaystyle
\sum_{i=1}^n(x_i-\overline x)
(y_i-\overline y)}
{\displaystyle\biggl[
\sum_{i=1}^n(x_i-\overline x)^2
\sum_{i=1}^n(y_i-\overline y)^2
\biggr]^{1/2}}
\end{displaymath}
Bu yerda yozilgan displaymath tanasi murakkab va ko’p
qatorli formulalar
yozishda ishlatiladi.Shuningdek bu yerda ishlatilgan kasr maxrajidagi ochiluvchi
to’rtburchak qavs uchun ishlatilgan \biggl[ va yopiluvchi qavs uchun \biggr]
o’rniga Texning standart buyruqlari bo’lgan \left[ va \right]
dan ham foydalanish
mumkin.Bu kodda ishlatilgan \mathop buyrug’i formula orasida matn yozish
uchun ishlatiladi.\mathop va \mathrm buyruqlari
haqida keyingi qismlarda
ma’lumot beriladi.
- LABORATORIYA - Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

|
Axborot texnologiyalari universiteti samarqand filialiBog'liq ЛаТЕХ Лаборатория машғулотидан услибий қўлланма (2)7- LABORATORIYA
Sahifa bilan ishlash
Sahifa o’lchamlari
Latexda sahifa o’lchamlarini aniqlash uchun maxsus buyruqlardan
foydalaniladi.Bunda sahifaning turli qismi uchun turli buyruqlar mavjud.Odatda
sinf e’lon qilinganda sinfga mos sahifa o’lchamlari avtomatik aniqlanadi.Sahifada
foydalaniladigan asosiy buyruqlardan biri \marginpar buyrug’i bilan tanishamiz.Bu
buyruqdan asosan sahifaning o’ng qismini belgilashda foydalaniladi.Masalan:
\marginpar[chegara]{chap chegara shu yer}
Shuningdek \reversemarginpar va \normalmarginpar buyruqlaridan ham
foydalanish mumkin.Sahifaga tegishli buyruqlardan yana biri butun sahifa
bo’yicha matn shriftini berish buyrug’idir.Bunda \normalfont yoki
\textnormal(matn) buyrug’idan foydalanishingiz mumkin.
Titul varag’i va mundarija
Hujjat haqida ma’lumotlar ya’ni hujjat muallifi,yaratilgan vaqti hujjat nomi va
boshqa
ma’lumotlarni
standart
kiritish
buyrug’i
bu
\maketitle
buyrug’idir.\title{nom} buyrug’i yordamida hujjat nomi kiritiladi.\author(muallif)
buyrug’i yordamida esa hujjat mualliflarini kiritish mumkin.\date{sana} buyrug’i
yordamida esa hujjat yaratilgan vaqtini kiritish mumkin.Bu buyruqlar yozib
bo’lingandan so’ng izoh uchun \thanks{izoh} buyrug’idan foydalanish
mumkin.Izohlar haqida biz keyingi mavzularda batafsil to’xtalib o’tamiz.\author
buyrug’ida mualliflar soni ko’p bo’lgan hollarda ularni ajratish uchun \and
buyrug’idan foydalanish mumkin.Shuningdek sinflardagi standart sahifa
parametrlari sizni qoniqtirmasa \begin{titlepage} ... \end{titlepage} tanasi
yordamida sahifa parametrlarini o’rnatish mumkin.Bunda sahifani raqamlash 1 dan
boshlanadi.
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mikroprotsessor va assembler tili

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti mikroprotsessor va assembler tili
|
Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 192,03 Kb. | | #108204 |
Bog'liq ILKHOM)
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
MIKROPROTSESSOR VA ASSEMBLER TILI
AMALIY ISH – 4
413-21 guruh
Bajardi: Shabonov Ilhom
O’qituvchi: Abdullayev Ulug’bek
MAVZU: Assembler tilida shartli va shartsiz operatsiyalarni bajarish.
ISHNING MAQSADI: Komandalarni shartli va shartsiz o’tishlarini o’rganish. K 580 MP bayroqlar registri.
17-VARIANT
KOD QISMI:
B = 2h
D = 8h
C = 4h F = 0x 6600
MVI B, 2h
MVI C, 4h
MVI D, 8h
MOV A,D
XRA C
ANI , 1h
MOV E,A
CMP E
MOV A,E
MOV A,B
ADD E
RLC
RLC
SUI,15h
JM Omega
MVI A,20H
STA, 0X6600
HLT
Omega : MVI A, 30h
STA 0X6600
HLT
|
| |
I.NAZARIY QISM - Html 1-dars

|
Html 1-dars
|
bet | 2/5 | Sana | 09.01.2024 | Hajmi | 5,95 Mb. | | #132880 |
Bog'liq Individual loyiha 1I.NAZARIY QISM
1.1. HTML va uning ishlatilishi
HTML (inglizcha: Hypertext Markup Language — hipermatnli belgilash tili) — SGML (inglizcha: Standard Generalized Markup Language — standart umumlashtirilgan belgilash tili) ga asoslangan va xalqaro ISO 8879 standartiga mos keluvchi til, xalqaro turda ishlatiladi.
HTML tili taxminan 1991—1992-yillarda Yevropa Yadroviy Tadqiqotlar Markazida ishlovchi britaniyalik mutaxassis Tim Berners-Lee tomonidan ishlab chiqilgan. Dastlab bu til mutaxassislar uchun hujjat tayyorlash vositasi sifatida yaratilgan. HTML tilining soddaligi (SGMLga nisbatan) va yuqori formatlash imkoniyatlarining mavjudligi uni foydalanuvchilar orasida tez tarqalishiga sabab boʻldi. Bundan tashqari unda hipermatnlardan foydalanish mumkin edi. Tilning rivojlanishi bilan unga qo'shimcha multimedia (tasvir, tovush, animatsiya va boshqalar) imkoniyatlari qo'shildi.
HTML quyidagi formatlash imkoniyatlariga ega:
Matn qismining mantiqiy rolini belgilash (matn sarlavhasi, paragraf, ro'yxat va hokazo).
Hipermatnlar yaratish. Bu ayniqsa juda qulay bo'lib o'zaro bog'langan hujjat sahifalari orasida navigatsiya qilishni yengillashtiradi.
Matnning rangi, qalinligi va boshqa shrift ko'rsatkichlarini belgilash.
Maxsus belgilar qo'yish. ASCII kodirovkasida ko'rsatilmagan belgilar HTML vositalari bilan qo'yish mumkin. Masalan grek alfaviti belgilari α,ψ, ζ, matematik belgilar ∫, ∞, √, ½, ¼ , ¾, moliya belgilari €, £, ¥, ©, ®, ™ va hokazolar.
Foydalanuvchi kiritishi uchun maydonlar yaratish.
Multimedia fayllarini ochish.
Boshqa imkoniyatlar
Internetning WWW hizmati, asosan, wyeb-sahifalarga bog‘liq ekan, ular qanday yaratiladi? – degan savol tug‘ulishi tabiiy. Wyeb-sahifalar HTML (Hypertext Markup Language – Gipermatnli markerlash tili) tilida yoziladi. HTML – dasturlash tili hisoblanmaydi. Bu tilda hujjat (wyeb-sahifa) tayyorlash uchun Windows’ning Bloknot kabi oddiy matn muharriri yetarli. HTML tilining buyruqlari “<” ва “>” belgilari orasiga yoziladi va deskriptor yoki teg (inglizcha tag – yorliq, belgi, alomat) deb ataladi.
Masalan, yozuvi HTML tilidagi hujjatning boshlanishini anglatadi. Teglarni yuqori yoki quyi registrdagi lotin alifbosi harflari yordamida yozish mumkin, ya’ni va bir xil tegdir. Umuman, teglar ikki turga bo‘linadi:
|
| |
Belgilarga doir chizishlar

|
Belgilarga doir chizishlarBog'liq ЛаТЕХ Лаборатория машғулотидан услибий қўлланма (2)Belgilarga doir chizishlar
Ba’zi hollarda belgilarning ustiga chizishga to’g’ri keladi.Masalan tegishlilik
belgisida.Bu belgi ustiga “/”(slesh) belgisi chizib qo’yilsa tegishli emas ma’nosini
beradi.Bu belgini \not buyrug’i orqali qo’yish mumkin.Masalan:
Ko'pchilik $\{x:x \not\ni x\}$ ni \\
ma'nosini tushunishmaydi.\\
Bu Rassel paradoksi.
Agar teskari tegishli emaslik belgisini qo’ymoqchi bo’lsak $\{x:x \not\in x\}$
yozish yoki $\{x:x \notin x\}$ kabi yozish mumkin.Lekin bu ikki ko’rinishdagi
\not\in va \notin bir xil ma’noda qo’llanilmaydi.
Satr usti belgilari
Formula yozish jarayonida bizga formulada ishlatilgan harflar yoki
formulaning biror qismini ajratib ko’rsatish uchun shu qism ustida qandaydir
o’zgartirishlar qilishga to’g’ri keladi.Bunday o’zgarishlar ajratilgan qism ustida
chiziq chizish,qismni ustidan qandaydir chiziq chizishlar va hokazolar bo’lishi
mumkin.Aytilganlardan birinchisi ya’ni satr ustida chiziq chizish uchun \overline
buyrug’idan foydalaniladi:
Xalqaro qoidaga ko'ra
$$
\overline{a_na_{n-1}\ldots
a_1a_0}=10^na_n+\cdots+a_0. $$
yoziladi
Satr usti belgilariga doir qo’shimcha buyruqlar a harfi misolida quyidagi
jadvalda ko’rsatilgan.
52
Bu buyruqlar orasida \bar buyrug’i \overline ga o’xshaydi.Agar i va j
harflarini ustiga jadvaldagi belgilardan birortasini qo’ymoqchi bo’lsangiz u
chiroyli ko’rinish kasb etmaydi.Buning o’rniga “boshqa zarur” belgilar
jadvalimizdagi \imath va jmath belgilarini kiritish chiroyliroq natija beradi.
bunday ko'rinishdagi $\tilde i$ chiroyli emas\\
bunday ko'rinishdagi $\tilde\imath$ esa
chiroyli
Hozirgi misolimizda faqat bitta harf ustiga belgi qo’yildi.Aslida har bir satr va
formulaga ham belgi qo’yish mumkin.Masalan \hat{a+b} yozsak
ko’rinish
hosil bo’ladi.Bunday ko’rinish chiroyli emas , shuning uchun \widehat yozsak
belgi formula bo’yicha yoyiladi.
quyidagi $\widehat{f*g}=
\hat f\cdot\hat g$ teng kuchli
Bunday yo’l bilan juda chiroyli ko’rinishlar hosil qilish mumkin.Masalan
\widetilde buyrug’i bilan formula ustida to’lqin hosil qilish va shunga o’xshash
boshqa ko’rinishlar.
Shuningdek satr va formulalar ustiga yo’nalish chiziqlarini ham qo’yish
mumkin.Masalan
\overrightarrow buyrug’i satr ustiga o’ngga yo’nalgan chiziq chizadi.
Bu vektor
$\overrightarrow{AB}$.
Agar \overrightarrow buyrug’i o’ngga yo’nalgan chiziq chizsa , demak
\overleftarrow chapga yo’nalgan chiziq chizadi.Boshqa shu kabi buyruqlar bu
buyruqlar darajasida asosiy hisoblanmaganligi sabali ularga to’xtalmaymiz.
|
| |
Ochilov pahlavon ro‘zmat o‘G‘LI

Ushbu ruxsatnoma pasportsiz haqiqiy deb
hisoblanmaydi!
Bilimni baholash agentligining rasmiy telegram kanali:
t.me/BaholashUz
A B I T U R I Y E N T R U X S A T N O M A S I
2023/2024-o‘quv yili uchun qabul
ID
2826423
F.I.Sh.:
OCHILOV PAHLAVON RO‘ZMAT O‘G‘LI
Pasport:
AC 2391424
Tug‘ilgan sana:
31.10.2003
Test topshirish fanlari:
Tarix (3.1)
Geografiya (2.1)
Majburiy fanlar (1.1)
Test topshirish manzili
Test sinovi topshirish hududi va hududga kelish vaqti:
Qashqadaryo viloyati,
7-avgust, soat 06:30
Test topshirish manzili: Qarshi shahri Ko‘chabog‘ ko‘chasi 17-uy
Test topshirish joyi: Qarshi davlat universiteti (FOK) sport majmuasi
1
- smena,
114
- guruh
Ta'lim tili: o‘zbekcha. Test topshirish alifbosi: lotin
Tanlov ustuvorligi: davlat granti
TANLANGAN TA'LIM YO‘NALISHLARI
1
Kunduzgi
Qarshi davlat universiteti
Tarix (mamlakatlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)
2
Sirtqi
Qarshi davlat universiteti
Tarix (mamlakatlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)
3
Sirtqi
Samarqand davlat unversitetining Denov tadbirkorlik va pedagogika instituti
Tarix (mamlakatlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)
4
Sirtqi
O‘zbekiston Milliy universiteti
Tarix (mamlakatlar va yo‘nalishlar bo‘yicha)
5
Sirtqi
Shahrisabz davlat pedagogika instituti
Tarix
IMTIYOZLAR
O‘zbekiston Respublikasi Qurolli Kuchlari safida muddatli harbiy xizmatni o‘tab, harbiy qism
1.
qo‘mondonligining tavsiyanomasiga ega bo‘lgan fuqarolar. Hujjat seriyasi va raqami: QK 094947 Hujjat
berilgan sana: 18.04.2023
ABITURIYENTGA ESLATMA
• 2023-yil 7- avgust soat 06:30 ga qadar test topshirish hududiga yetib kelib, nazorat posti
orqali ruxsatnoma va pasportingiz (ID-karta) bilan hududga kirishingiz zarur (Shaxsi
tasdiqlanmagan va kechikib kelgan talabgorlar test sinoviga qo‘yilmaydi).
• Javoblar varaqasini buklash, belgilanmagan joylarga yozish taqiqlanadi.
• Test sinovlarini topshirish vaqtida guruhdan zarurat bilan chiqqan talabgorga qo‘shimcha
vaqt berilmaydi.
• Mikrokalkulyator, lug‘at, jadval, kitob, uyali telefon, kompyuter, telekommunikatsiya
qurilmalari va boshqa vositalar, shpargalkalar olib kirishga harakat qilgan yoki olib kirgan
talabgorlar test sinovidan chetlatiladi. Shuningdek, test materiallarini boshqa talabgorga
uzatish, yordam berish hamda bir-biri bilan gaplashish, test materiallariga ziyon yetkazish,
hududdan tashqariga olib chiqish, test sinovlari uchun ajratilgan vaqt tugaganidan so‘ng test
materiallarini topshirishdan bosh tortish sizni test sinovlaridan chetlatishga asos bo‘ladi.
Natijani ko‘rish
uchun havola
|
Tema: Notarial mekeme uchun kompyuter sisteması Matematika fakulteti “Kompyuter ilimleri hám programmalastırıw texnologiyaları” 3-kurs K2-topar studenti Saribaeva Aysa’wle Qabıllaǵan

|
Tema: Notarial mekeme uchun kompyuter sisteması Matematika fakulteti “Kompyuter ilimleri hám programmalastırıw texnologiyaları” 3-kurs K2-topar studenti Saribaeva Aysa’wle Qabıllaǵan
|
bet | 1/4 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 0,67 Mb. | | #155856 |
Bog'liq Saribaeva Aysawle Web Taza
O’ZBEKSTAN RESPUBLIKASÍ JOQARI BILIM, PÁN HÁM INNOVACIYALAR MINSTRLIGI
BERDAQ ATÍNDAǴÍ
QARAQALPAQ MÁMLEKETLIK UNIVERSITETI
MATEMATIKA FAKULTETI
Kompyuter ilimleri hám programmalastırıw
kafedrası
“Web programmalastırıw”
páninen
KURS JUMÍSÍ
Tema: Notarial mekeme uchun kompyuter sisteması
Matematika fakulteti
“Kompyuter ilimleri hám programmalastırıw texnologiyaları”
3-kurs
K2-topar studenti
Saribaeva Aysa’wle
Qabıllaǵan:
Elmuratov Qudiyar
Nókis 2024-jıl
Mazmunı
I.Kirisiw 2
Kórinisleri 4
1.Web programmalastırıw 7
1.1.Web programmalastırıw túsinigi 7
1.2 HTML belgilew tili. 11
1.3 CSS tarıyxı 16
1.4 Javascript tili 20
1.5 PHP programmalastırıw tili 24
II.Tiykargi bolim 28
2.Magliwmatlar bazasi 28
III.Juwmaqlawshi bolim 31
3.Sayt strukturasi 31
3.1.Natarius saytin jaratiw 31
Juwmaqlaw 32
Paydalanılǵan ádebiyatlar dizimi 39
I.Kirisiw
Jámiyetti informaciyalastırıw házirgi zamannıń dáwir talabına aylanıp barıp atır. Insan iskerlik alıp baratırǵan barlıq tarawlar informaciyanı qabıllaw, qayta islew hám ózlestiriw processleri menen tıǵız baylanıslı. Házirgi kúnde kompyuter hám informaciya texnologiyaları jedel pátde, jańalanıp, ózgerip, rawajlanıwı menen birge kúndelik turmısimizdıń tiykarına aylanıp barıp atır. Házirgi dáwirde bizni qorshap turǵan dúnyadaǵı informaciyalar aǵımı júdá úlken bolıp tabıladı. Aldınǵı dáwirde qandayda bir shólkemnıń maǵlıwmatları qaǵazlarda, túrli papkalarda saqlanǵan bolsa, házirgi dáwirde bolsa derlik barlıq shólkemlerde kompyuterlestırılgen usıllar - úlken kólemdegi maǵlıwmatlardı nátiyjeli saqlawǵa járdem beretuǵın berilgenler bazasınan paydalanadılar. Eger berilgenler bazası bolmaǵanında olar informaciya aǵımı ishinde qalıp ketar edi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Tema: Notarial mekeme uchun kompyuter sisteması Matematika fakulteti “Kompyuter ilimleri hám programmalastırıw texnologiyaları” 3-kurs K2-topar studenti Saribaeva Aysa’wle Qabıllaǵan
|
Тушунтириш хати

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGINING
FARG‘ONA VILOYAT XUDUDIY BOSHQARMASI
Farg‘ona imkoniyati cheklangan shaxslar uchun ixtisoslashtirilgan
kasb-hunar maktabi
“TASDIQLAYMAN”
Farg‘ona imkoniyati cheklangan shaxslar uchun
ixtisoslashtirilgan kasb-hunar maktabi direktori
________________ U.H.Holmatov
“_____” ______________2023 yil
“Raqamli axborotlarni qayta ishlash va yaratish texnologiyasi” fani
ISHCHI DASTURI
Ta’lim yo‘nalishi (kasb nomi): 30610101 Raqamli axborotlarni qayta
ishlash ustasi
Kvalifikatsiyalar (nomi): Raqamli axborotlarni qayta ishlash ustasi
Mazkur ishchi dasturi “Raqamli axborotlarni qayta ishlash va yaratish texnologiyasi” fanining 2023 yil “25” avgustdagi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 391-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan va ro‘yxatga olingan namunaviy o‘quv dasturi asosida ishlab chiqildi.
Farg‘ona– 2023 yil
Farg‘ona ICHSHUI kasb-hunar maktabi direktori tamonidan kvalikatsiyalar bo’yicha ishlab chiqilgan 2023 yil “___” avgustdagi tasdiqlangan namunaviy ishchi o‘quv rejasida “Raqamli axborotlarni qayta ishlash va yaratish texnologiyasi” faniga 146 soat ajratilgan.
Tuzuvchilar: Hoshimov U.SH Farg‘ona ICHSHUI kasb-hunar maktabi, “Raqamli texnologiyalari” kafedrasi mudiri
Tursunov H.H. Farg‘ona ICHSHUI kasb-hunar maktabi,
Maxsus fan o’qituvchisi
Taqrizchi: Sotvoldiyev H. TATU Farg‘ona filiali “Kompyuter
tizimlari” kafedrasi o’qituvchisi
Farg‘ona ICHSHUI kasb-hunar 2023 yil “31” avgustdagi pedagogik kengashida muhokama qilindi, mazkur ishchi o‘quv dasturini tasdiqlashga va o’quv jarayoniga tadbiq etishga qaror qilindi.Bayonnoma №1
FARG‘ONA IMKONIYATLARI CHEKLANGAN SHAXSLAR UCHUN IXTISOSLASHTIRILGAN KASB – HUNAR MAKTABI
“RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR” KAFEDRASI MAXSUS FAN O‘QITUVCHISI TURSUNOV HOJIAKBAR HAMIDULLO O’G’LINING TOMONIDAN TUZILGAN ISHCHI DASTURGA
TAQRIZ.
Mazkur ishchi dastur “Raqamli axborotlarini qayta ishlash va yaratish texnologiyasi ” fanining 2023 yil “25” avgustdagi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligining 391-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan va ro‘yxatga olingan namunaviy o‘quv dasturi asosida ishlab chiqilgan.
Ushbu ishchi dasturdan kasb–hunar maktablari ta‘limi jarayonida foydalanishlari mumkin.
Mazkur Raqamli axborotlarini qayta ishlash va yaratish texnologiyasi fanining mashg‘ulot turlari bo‘yicha semestrlar kesimida
quyidagicha soatlar miqdori taqsimlangan.
|
Hisoblash lineykasi sonlarni koʻpaytirish, boʻlish, darajaga koʻtarish, ildizdan chiqarish va boshqa operatsiyalarni shu sonlarning logarifmlari ustida operatsiyalar bajarish bilan almashtiradigan qurol

Hisoblash lineykasi sonlarni koʻpaytirish, boʻlish, darajaga koʻtarish, ildizdan chiqarish va boshqa operatsiyalarni shu sonlarning logarifmlari ustida operatsiyalar bajarish bilan almashtiradigan qurol
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa Hisoblash lineykasi sonlarni koʻpaytirish, boʻlish, darajaga koʻtarish, ildizdan chiqarish va boshqa operatsiyalarni shu sonlarning logarifmlari ustida operatsiyalar bajarish bilan almashtiradigan qurol
|
Matematik formulalarda odatiy va noodatiy shriftlar

46
ilk holatga qaytamiz.
ilk holatga qaytamiz.
Bu misoldagi \it buyrug’i kursivni bildiradi.Endi
misolimizga izoh
bersak:Birinchi ochiluvchi figurali qavs undan keying birinchi so’zni tashlab
keyingi so’zdan boshlab \bf ni yozdik,aslida \bf
dan oldin yozish ham mumkin
edi.Har ikkala holda ham bir xil natija qaytariladi.bu yozgan \bf imiz to \it gacha
ta’sir qiladi.\it esa { gacha va }dan keyin }gacha.Chunki }
shriftlarni ichki
guruhlashning oxiri.Oxirgi yopiluvchi figurali qavsdan keyin esa Latex sinf bilan
e’lon qilingan standart shriftga qaytadi.Yana bir oddiyroq misol ko’ramiz:
Quyidagi
P
n
da
Quyidagi ${\bf P}^n$ da
n nomalumlar soni
$n$ nomalumlar soni
Endi yana bir buyruq \mit buyrug’i haqida.Bu buyruq standart “matematik
kursiv”ga o’tish uchun xizmat qiladi.Bu buyruqdan
kamdan kam foydalanilsada
ayrim masalalarda juda qo’l keladi.Masalan formulalarda ko’p ishlatiladigan grek
harflarini qiya yozishda.Buni \mit buyrug’ini ichki guruhlash orqali yozish
mumkin.
${\mit\Sigma}^X_a=C$
Endi LATEXning keyingi shrifti “Kalligrafik shrift”ga o’tamiz.Bu turdagi
shriftni faqat matematik formulalarga qo’llash mumkin.Shuningdek bu shrift faqat
lotin harflarini tushuna oladi.Bu shriftni ishlatish uchun \cal buyrug’idan
foydalaniladi.Misol:
Urinma egri chiziqni X ta
Urinma egri chiziqni $X$ ta
bo’lakka bo’lsa
bo’lakka bo’lsa
demak: yoki
demak:~${\cal T}_X$ yoki $T_X$
Bu yerda ~ belgisi agar yozuvlar bir qatorga sig’masa keyingi qator boshidan
formula boshlanmasligi uchun qo’llaniladi.Agar shunday vaziyat bo’lib
qolsa
formuladan oldingi so’zni keyingi qatorga tushiradi yoki so’zni bir qismini
47
o’tkazadi.Yuqoridagi misolda “de-“ yuqori qatorda qolib “mak:
yoki
” pastki
qatorga tushadi.
Hujjatdagi barcha lotin harflari yoki matematik formulalar va grek harflariga
birdaniga bir xil parametr berish mumkin.
Odatda matematik formulalar kursiv holda chiqarilishini bilamiz,agar barcha
matematik formulalar va grek harflariga qalin shriftni bermoqchi bo’lsak
\boldmath buyrug’idan foydalanamiz.
Latexda formulaga matn kiritishni to’g’ridan to’g’ri amalga oshirib
bo’lmaydi
.
$$
{\rm barcha} x {\rm lar uchun} \sqrt{x^2}=x
$$
Bu yerda \rm matn shriftini kerakli ko’rinishga keltirsada, lekin so’zlar
orasidagi bo’sh joy(пробел) larni yo’qota olmaydi.
Tayanch daraja - Hisoblash tizimining tarkibi konfiguratsiya deb ataladi

|
Hisoblash tizimining tarkibi konfiguratsiya deb ataladi
|
bet | 2/3 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 26,6 Kb. | | #130889 |
Bog'liq Hisoblash tizimining tarkibi konfiguratsiya deb ataladiTayanch daraja. Tayanch (bazaviy) dasturiy ta’minot dasturiy ta’minotning eng quyi darajasidir. U tayanch apparat vositalari bilan o‘zaro hamkorlikda ishlash uchun javob beradi. Odatda, bazaviy dasturiy vositalar, tayanch unsurlar tarkibiga kiradilar va doimiy eslab qoluvchi uskunalar deb nomlanuvchi maxsus mikrosxemalarda saqlanadi. Dasturlar va ma’lumotlar doimiy eslab qoluvchi uskunalarning DEQU mikrosxemalariga ishlab chiqarish bosqichida yozib qo‘yiladi va hisoblash texnikasidan foydalanish jarayonida o‘zgartirilishi mumkin emas. Foydalanish paytida tayanch dasturiy vositalarni o‘zgartirish texnik jihatdan maqsadga muvofiq bo‘lgan hollarda DEQU mikrosxemalari o‘rniga qayta dasturlangan doimiy eslab qoluvchi uskunalar qo‘llaniladi. Bunday hollarda DEQU ning mazmunini o‘zgartirish ishlarini bevosita hisoblash tizimining tarkibida bo‘lganidek (flesh-texnologiya), undan tashqarida ham programmatorlar deb ataluvchi maxsus uskunalarda ham bajarish mumkin.
Tizimli daraja. Tizimli daraja-o‘tish darajasi. Ushbu darajada ishlovchi dasturlar kompyuter tizimining boshqa tayanch darajadagi dasturlari va bevosita apparat ta’minoti bilan o‘zaro aloqadorlik harakatlarini ta’minlaydi, ya’ni vositachilik vazifalarini bajaradi.
Qisqasini aytganda, hisoblash tizimining foydalanish ko‘rsatkichlari ko‘p jihatdan mana shu darajadagi dasturiy taֹminotga bog‘liq. Masalan, hisoblash tizimiga yangi uskuna ulanayotganida tizimli darajada boshqa dasturlar uchun ushbu uskuna bilan o‘zaro aloqani ta’minlab turuvchi dastur o’rnatilishi lozim. Mukammal uskunalar bilan o‘zaro harakat uchun javob beruvchi aniq dasturlar uskunalarning drayverlari deb ataladi. Ular tizimli darajaning dasturiy ta’minoti tarkibiga kiradi.
Tizimli daraja dasturlarining boshqa guruhi foydalanuvchi bilan o‘zaro aloqa (harakat) uchun javob beradi. Aynan shu dasturlar tufayli foydalanuvchi hisoblash tizimiga ma’lumotlar kiritish, uning ishini boshqarish va o’ziga qulay shakldagi natijalarni olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu dasturiy vositalar foydalanuvchining interfeysini ta’minlovchi vositalar deb ataladi. Ish joyida kompyuter bilan ishlashning qulayligi va mehnat unumdorligi bevosita ularga bog‘liqdir.
Tizimli daraja dasturiy ta’minotining yig‘indisi kompyuter amallar tizimining yadrosini tashkil qiladi. Operatsion tizim tushunchasini keyinroq ko‘rib chiqamiz, bu yerda esa faqat shuni ta’kidlaymizki, agar kompyuterga tizimli darajadagi dasturiy ta’minot o‘rnatilgan bo‘lsa, u yuqoriroq darajadagi dasturlarni o‘rnatishga, dasturiy vositalarning uskunalar bilan o‘zaro hamkorlikda ishlashga va eng muhimi foydalanuvchi bilan o‘zaro aloqada bo‘lish imkonini beradi, ya’ni operatsion tizim yadrosining mavjudligi odamning hisoblash tizimi bilan amaliy ishlashiga imkoniyat yaratib beradi.
|
| |
To`g`ri to`rtburchaklar usuli - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali algoritmlarni loyhalash

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali algoritmlarni loyhalash
|
bet | 2/5 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 201,5 Kb. | | #258246 |
Bog'liq Mustaqil ish mavzu Taqribiy integrallash usullari aniqligi va hTo`g`ri to`rtburchaklar usuli
f(x) funksiya [a,b] segmentda berilgan va uzluksiz bo`lsin. Bu funksiyaning aniq integral ni taqribiy ifodalovchi formulani keltiramiz.
Hisoblashlarda aniq integralni yuzini ifodalovchi yig`indi limiti deb, ya`ni (1) ko`rinishda mulohaza yuritiladi.
[a,b] kesmani nuqtalar bilan teng n ta bo`lakka bo`lamiz . Har birining uzunligini deb olamiz.
bo`lganda f(x) funksiya qiymatlarini (2) deb belgilaymiz.
(1) fomulaning o`ng tomonidagi yig`indini quyidagi ikkita formulani hosil qilamiz:
(3)
(4)
(3) va (4) formulallarga aniq integralni taqribiy hisoblashning to`g`ri to`rtburchaklar formulasi deyiladi.
11-chizmada
quyidagilar tasvirlangan: agar f(x) musbat va o`suvchi funksiya bo`lsa, u holda (3) formula “ichki” to`g`ri to`rtburchaklardan tuzilgan zinapoyasimon shaklning yuzini tasvirlaydi. (4) formula esa “tashqi” to`rtburchaklardan tuzilgan zinapoyasimon shaklining yuzini tasvirlaydi. Integrlni to`g`ri to`rtburchaklar formulasi bilan hisoblashda qilingan xato n son qancha katta (ya`ni bo`linish qadami h qancha kichik) bo`la borishi bilan (3) va (4) formulalar aniqroq bo`la boradi, ya`ni da va da ular aniq integralning haqiqiy qiymatini beradi.
Trapetsiyalar va Parabolalar (Simpson) usullari
2.1 Trapetsiyalar formulasi
Agar ordinatalar chizig`ining egri chiziq bilan kesishgan nuqtalarini zinapoyali siniq chiziqlar bian emas , balki ichki chizilgan siniq chiziqlar bilan tutashtirsak (3) va (4) formulalarga nisbatan xatosi kamroq bo`lgan taqribiy formulani keltirib chiqaramiz: (12-chizma).
Bu holda egrai chiziqli aABb trapetsiyaning yuzi yuqoridan vatarlar bilan chegaralangan to`g`ri chiziqli trapetsiyalar yuzlarining yig`indisiga teng bo`ladi. Natijada trapetsiyalar formulasini hosil qilamiz.
bunda
(5) ga trapetsiyalar formulasi deyiladi.
|
| |
-usul. Trapetsiyalar usuli, (3) formulaga asosan:


 


3-misol

|
-usul. Trapetsiyalar usuli, (3) formulaga asosan:
3-misol
|
bet | 4/5 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 201,5 Kb. | | #258246 |
Bog'liq Mustaqil ish mavzu Taqribiy integrallash usullari aniqligi va h2-usul. Trapetsiyalar usuli, (3) formulaga asosan:
3-misol. Parabolalar (Simpson) usuli.
2m=8 deb olib, ekanligini etiborga olsak, (9) formulaga asosan:
Shunday qilib, berilgan integralni to`g`ri to`rtburchaklar formulasi yordamida hisoblab 13.1432 va 10.8221, trapetsiyalar formulasi yordamida hisoblab 11.9826, parabolalar formulasi yordamida hisoblab 11.8343 bo`lishini topdik.
Aniq integralni hisoblashning asosiy formulasi
Oliy matematika kursidan malumki aniq integrallar asosan N‘yuton-Leybnits formulasi bilan hisoblanadi. Yani quyidagi formula bilan hisoblanadi:
Bu yerda F(x) funktsiya f(x) funktsiyaning boshlangich funktsiyasi. а-integralning quyi b-esa yuqori chegarsi. Nyuton–Leybnits formulasi bizga ma‘lumki elementar funktsiyalar uchun foydalanish qulayrok.
Lekin har qanday f(x) funktsiyaning boshlangich funktsiyasi elementar funktsiya bulavermaydi, yani integrallash murakkab bo’ladi. Bunday aniq integrallarni N‘yuton-Leybnits formulasi bilan hisoblab bulmaydi. Bunday hollarda integrallarni taqribiy hisoblash usularidan foydalanib integrallarning taqribiy kiymatlari topiladi.
Aniq integralni taqribiy hisoblash usullari
Odatda aniq integralarni taqribiy hisoblash uchun integralash sohasidagi [a,b] kesma n ta teng bo’lakka bulinadi. Har bir bo’lakning uzunligi h=(b-a)/n formula bilan hisoblanadi.
n bo’laklar soni qancha ko’p bo’lsa integralning kiymati shuncha aniq bo’ladi. Integralarni taqribiy hisoblashda ko’pincha to’g’ri burchaqlar, trapetsiyalar va Simpson formulalaridan foydalaniladi. Integrallarning kiymatlarini taqribiy hisoblash uchun biror bir usul tallanadi, sung algoritm tuziladi va bu algoritmlarga mos ravishda biror bir dasturlashtirish tilida dasturlar tuzilib, dasturlar kompyuterga kiritilib natijalar olinadi.
Integrallarning taqribiy hisoblash formulalarini keltirib chiqarish ishlarini ko’rib o’tirmaymiz, bu bizga oliy matematika kursidan ma‘lum. Formulalarning keltirib chiqarish ma‘lumotlarini o’quvchilarga berilgan adabiyotlardan [11] adabiyotdan ukib olishlarini tavsiya etamiz.
Integralning kiymatini taqribiy xisolash formulalarini keltiramiz:
yoki
Bu formula integeralarni taqribiy hisoblashning to’g’ri turtburchaqlar formulasi.
bu formula itegrallarni taqribiy hisoblashning trapetsiya formulasi.
ya‘ni
bu yerda
Bu formula esa aniq integralni taqribiy hisoblashning Simpson formulasi. Aniq integralni Simpson usulida hisoblaganda taqribiy hisoblash xatoligi boshqa usullarga nisbatan kamrok, yani aniqlik kattarok bo’ladi.
|
| |
O’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf

|
O’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf
|
bet | 64/84 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 22,7 Mb. | | #274857 |
Bog'liq 11-sinf INFORMATIKAO’tkazish sanasi: _______________ Sinf: 11-sinf ____________________________
Mavzu: Amaliy mashg’ulot.
Fan: Informatika
Darsning maqsadi:
Ta’limiy: O’quvchilarga tasvirga geometrik shakllarni va vektorli obyektlarni joylashni o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish.
Tayanch va fanga oid kompetensiyalar:
TK: aniq hisob-kitoblarga asoslangan holda shaxsiy, oilaviy, kasbiy va iqtisodiy rejalarni tuza olish, kundalik faoliyatda turli diagramma, chizma va modellarni o‘qiy olish, inson mehnatini yengillashtiradigan, mehnat unumdorligini oshiradigan, qulay shart-sharoitga olib keladigan fan va texnika yangiliklaridan foydalana olish;
FK: tasvirlarni grafik uskunalar yordamida to‘plashni biladi, amaliyotda qo‘llay oladi;
Dars usuli: suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
Dars turi: Yangi bilim berish.
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi:
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:11-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti,
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
Darsning borishi:
Tashkiliy qism:
O’quvchilar bilan salomlashish
Xonani va o’quvchilarni darsga tayyorliklarini kuzatish
Yo’qlamani aniqlash
Navbatchi axboroti.
Siyosiy daqiqa.
Darsning maqsad va vazifalarini qo’yish.
Tayanch bilimlarning faollashtirish.
Uyga vazifalarini tekshirish va o’tilgan mavzuni mustahkamlash.
Dars materiallarini tushuntirish (materiallarni tushuntirish dars prezentatsiyasi va videorolik, amaliy harakatlar, tayyor ishlar ko’rgazmasini namoyish qilish bilan birgalikda olib boriladi).
|
| |
Parabolalar (Simpson) formulasi - Toshkent axborot texnologiyalari universiteti farg’ona filiali algoritmlarni loyhalash

2.2 Parabolalar (Simpson) formulasi
[a.b] kesmani juft sonda n=2m bo`laklarga ajratamiz. kesmalarga mos va berilgan y=f(x) egri chiziq bilan chegaralangan egri chiziqli trapetsiyaning yuzini uchta nuqtadan o`tuvchi va o`qi oy o`qi parallel bo`lgan ikkinchi darajali parabola bilan chegaralangan egri chiziqli trapedsiyaning yuzi bilan almashtiramiz. (13-chizma).
13-chizma 14-chizma
Bunday egri chiziqli trapetsiyani parabolik trtapetsiya deb ataymiz.
O`qi Oy o`qqa parallel bo`lgan parabolaning tenglamasi ko`rinishda bo`ladi. A,B va C koeffitsentlar parabolaning berilgan uch nuqta orqali o`tish shartidan bir qiymatli ravishda aniqlanadi. Shunga o`xshagan parabolalarni kesmalarning boshqa juftlari uchun ham yasaymiz. Shunday yasalgan parabolik trapetsiyalar yuzlarining yig`indisi integralning taqribiy qiymatini beradi (14-chizma ).
Lemma. Agar egri chiziqli trapersiya (6)parabola , Ox o`q va oralig`i 2h ga teng bo`lgan ikkita ordinata bilan chegaralangan bo`lsa, u holda uning yuzi ga teng, bunday va chetdagi ordinatalar esa egri chiziqning kesma o`rtasidagi ordinatasi.
Isboti [1], 455 betda.
(7) formuladan foydalanib, quyidagi taqribiy qiymatlarni yozamiz.
Yuqoridagi taqribiy qiymatlarning chap va o`ng tomonlarini qo`shib, chapda izlanayotgan integralni, o`ngda esa uning taqribiy qiymatini xosil qilamiz:
yoki
(9) formulaga Simpson formulasi deyiladi. Bu yerda bo`linish nuqtalarining soni 2m ixtiyoriy, lekin bu son qancha katta bo`lsa, (9) tenglikning o`ng tomonidagi yig`indi integral qiymatini shuncha aniq ifodalaydi.
18-misol.
integralni to`g`ri ro`rtburchaklar trapetsiya va Simpson taqribiy formulalardan foydalanib 0.0001aniqlikda hisoblang.
Yechish. [2;10] kesmani teng n=8 ta bo`lakka bo`lamiz. U holda bo`ladi. Integral ostidagi funksiya qiymatlari jadvalini tuzamiz:
2-jadval
1-usul. To`g`ri to`rtburchaklar usuli. (3) formulaga asosan:
(3) formulaga asosan:
|