MUHANDISLIK VA KOMPYUTER GRAFIKASI BO‘YICHA

MUHANDISLIK VA KOMPYUTER GRAFIKASI BO‘YICHA
TALABALARNI LOYIHALASH FAOLIYATIDA AMALIY-IJODIY
KO‘NIKMALARNI RIVOJLANTIRISH
Madaminov Javlonbek Zafarjonovich
Farg‘ona politexnika instituti, “Chizma geometriya va muhandislik grafikasi”
kafedrasi, dotsenti, p.f.b.f.d. (PhD)
Madaminova Dilrabo shokir qizi
M15-22 a ET va EA guruh magistranti
Obidjonov Xoshimjon Xomidjon o‘g‘li
32-22 EE guruh talabasi
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “2017-2021 yillarda O‘zbekiston
Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo‘nalishi bo‘yicha Harakatlar
strategiyasini “Ilm, ma’rifat va raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish yili”da
amalga oshirishga oid davlat dasturi to‘g‘risida” 2020 yil 2 martdagi PF-5953-
Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
295
son farmonlarida belgilangan vazifalar ijrosini ta’minlash maqsadida Vazirlar
Mahkamasi qarorga asosan 2020-2021 o‘quv yilidan boshlab Respublika Oliy
ta’lim muassasalarida o‘quv jarayonini bosqichma-bosqich kredit-modul
tizimiga o‘tkazish tartibi joriy etildi.
.
Bu esa o‘z navbatida 2020-2021 o‘quv
yilining o‘zida mamlakatimizdagi 33 dan ortiq yirik oliy ta’lim muassasalari
kredit-modul tizimiga o‘tildi. Mazkur oliy ta’lim muassalarda asosan ECTS
kredit-modul tizimiga o‘tildi.
Ushbu qonunga asosan kadrlar tayyorlash sifatiga, ta’lim mazmuniga
qo‘yiladigan umumiy talablarni, ta’lim oluvchilar tayyorgarligining zarur va
yetarli bilim darajasi hamda Oliy ta’lim muassasalari bitiruvchilariga
qo‘yiladigan umumiy malakaviy talablarni, o‘quv yuklamasining hajmini, ta’lim
muassasalari faoliyati va kadrlar tayyorlash sifatini baholash tartibotlari hamda
mexanizmini belgilaydi. Oliy ta’limda Davlat Ta’lim Standartlari bosqichlarini
amalga
oshirish
jarayonida,
shuningdek
mamlakat
ijtimoiy-iqtisodiy
taraqqiyotining istiqbollari, jamiyat ehtiyoji, fan, texnika, texnologiya va
madaniyat yutuqlari, kadrlar tayyorlash borasida jahon tendentsiyalaridan kelib
chiqqan holda ishlab chiqilgan.
Talabalarning fazoviy tasavvurlarini faqat kompyuter yordamida amaliy-
ijodiy ko‘nikmalarini loyihalash faoliyatida rivojlantirish mumkin emas.
Talabalar grafik ishlarning bir qismini qog‘ozda va bir qismini kompyuterda
bajaradilar. Qog‘ozda ishlash majburiydir, chunki har bir texnik jihatdan
malakalimuhandis chizma chizish vositasiga ega bo‘lishi kerak, chunki
professional ijodiy fikrlashga erishish uchun an’anaviy grafik eskiz texnikasini
o‘rganish kerak. Grafik faoliyat orqali sezgi, idrok, vakillik, fikrlash kabi bilim
jarayonlari bir vaqtning o‘zida amalga oshiriladi. Muhandislarning loyihalash
kompetentsiyalarini rivojlanishi alohida ahamiyatga ega, chunki tafakkurning
rivojlanishi va vizual-majoziy va fazoviy tafakkur inson aql-idroki bilan
chambarchas bog‘liqdir [3].
Bu yerda biz maktabni bitiruvchilar muammosiga duch kelmoqdamiz,
ya’ni "Chizmachilik" fanidan juda oz soat bor yoki umuman yo‘q. Talabalar
bizga juda kam rivojlangan fazoviy tasavvur bilan kelishadi. Yangi o‘quv
Современные решения проблем системы высшего, среднего образования и их решения
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
296
muhitida o‘quv materialining katta qismi talabalar tomonidan mustaqil o‘qishga
bag‘ishlangan. Shu munosabat bilan o‘quvchilar tomonidan o‘quv materialini
tez va to‘liq o‘zlashtirishga, rasm chizish uchun grafik ko‘nikmalarni
rivojlantirishga yordam beradigan bunday o‘quv-uslubiy ishlab chiqishga
ehtiyoj bor [2]. Tarqatma materiallarning ravshanligi grafik mashg‘ulotlarning
dastlabki bosqichida (tarqatma materiallar, ish namunalari, modellar, o‘quv
jadvallari, topshiriq varaqalari) bmlan o‘tkazilishi ma’qul. Nazariy tarkibning
qisqacha mazmuni va kerakli miqdordagi amaliy ishlarni, loyihalarni
birlashtiradigan, shuningdek keraksiz grafik amallar (qayta chizish) uchun
vaqtni qisqartiradigan bunday qo‘llanmani ishlab chiqishga ehtiyoj bor, bu juda
o‘zgaruvchan bo‘ladi, talabalarning ijodiy qiziqishini rivojlantirishga qaratilgan
bo‘lib, u o‘zini namoyon qilishi va o‘zini anglashiga yordam beradi. Bunday
o‘quv vositasi bosilgan ish daftaridir. Ish daftari talabalar uchun
o‘qituvchilarning ishini soddalashtirishga va vaqtni tejashga yordam beradigan
didaktik o‘qitishning samarali vositasidir. Daftarga kiritilgan vazifalarning
bajarilishi tasvirlarni yaratish ko‘nikmalarini egallash va rivojlantirish,
o‘quvchilarning fazoviy tasavvurlarini rivojlantirishga qaratilgan [1].
Daftarning bo‘limlari tartibi ularning ish dasturidagi ketma-ketligiga mos
keladi. Har bir bo‘lim sinflar va uy vazifalari uchun tavsiya etilgan grafik
mashqlardan iborat. Ish daftari didaktik va metodik fan natijalarini amalga
oshirish uchun oddiy va haqiqiy imkoniyatdir.
O‘quv faoliyatining barcha turlari, ma’ruzalar, amaliy mashg‘ulotlar,
uslubiy ko‘rsatmalar, bo‘limlar bo‘yicha sinovlarni o‘z ichiga oladigan elektron
darslik bo‘lishi maqsadga muvofiqdir. “Muhandislik va kompyuter grafikasi”
fani bo‘yicha bunday darslik talabalarni ma’lumot qidirishdan butunlay ozod
qiladi, ularning fanga bo‘lgan qiziqishini oshiradi. Elektron darslik o‘qituvchi
ishida katta ko‘mak bo‘lib, u fanni o‘qitish uchun ko‘proq imkoniyatlar yaratadi.
Shunday qilib, zamonaviy o‘quv jarayoni talabalarning loyihalash
kompetentsiyalarini hamda nafaqat grafik savodxonligini, balki yangi axborot
texnologiyalarini rivojlantirishga qaratilgan va bu jarayonlarning asosida
Oliy va o‘rta ta’lim tizimida pedagogik – psixologik muammolarning zamonaviy yechimlari
Международная научно-техническая конференция «Практическое применение технических и
цифровых технологий и их инновационных решений», ТАТУФФ, Фергана, 4 мая 2023 г.
297
“Muhandislik va kompyuter grafikasi” fanining o‘rni katta ekanligi nazariy
isbotlandi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Xolmurzayev
Abdirasul
Abduaxadovich,
Alijonov
Odiljon
Isakovich, Madaminov Javlonbek Zafarjonovich, & Karimov
Ravshanbek Xikmatullaevich (2019). Effektivnыe sredstva
sozdaniya obuchayuschix programm po predmetu «Nachertatelnaya
geometriya». Problemы sovremennoy nauki i obrazovaniya, (12-1
(145)), 79-80.
2.
Madaminov, J. Z. (2020). Methods of developing students’ design
competencies in the discipline “Engineering and computer
graphics”. ACADEMICIA: An International Multidisciplinary
Research Journal, 10(5), 66-71.
3.
Muslimov, N. A., & Madaminov, J. Z. (2020). Methods for
improving the qualifications of future curriculum teachers using
information technology. Scientific-technical journal of FerPI, 24(1),
177.
|