Turli mashina va jihozlarning puxtalik koʻrsatkichlarini taqqoslash va ularning xizmat muddatini yeyilish tezligi boʻyicha hisoblash

|
Turli mashina va jihozlarning puxtalik koʻrsatkichlarini taqqoslash va ularning xizmat muddatini yeyilish tezligi boʻyicha hisoblash
|
bet | 1/2 | Sana | 23.11.2023 | Hajmi | 220,5 Kb. | | #104104 |
Bog'liq Turli mashina va jihozlarning puxtalik koʻrsatkichlarini taqqoslash va ularning xizmat muddatini yeyilish tezligi boʻyicha hisoblash
Turli mashina va jihozlarning puxtalik koʻrsatkichlarini taqqoslash va ularning xizmat muddatini yeyilish tezligi boʻyicha hisoblash
Reja:
1. Mashina detallariga ta’sir qiluvchi kuchlanishlar.
2. Mustahkamlik zapasi koeffisiyentlari.
3. Birikmalar haqida umumiy ma’lumotlar
Ruxsat etilgan kuchlanish deganda ma`lum nagruzka ta`siridagi detalning xavfli kesimida xosil bo`ladigan kuchlanishning yo’l qo’yilishi mumkin bo`lgan va uning yetarli darajada mustaxkam bo`lishini xamda talab etilgan vaqt ichida benuqson ishlashini ta`minlaydigan eng katta qiymati tushuniladi.
Kuchlanishning bu qiymatini topish uchun chegaraviy kuchlanish xamda mustaxkamlik zapasi qiymatlari aniqlangan bo`lishi kerak . Ma`lum chegaraviy kuchlanishning qiymati materiallarning mexaniqaviy xossalariga boglik bo’lib, laboratoriya sharoitida shu materiallarning namunalarini sinash usuli bilan aniqlanadi. Masalan, plastik materiallarning statik cho`zilishini sinash natijasida 1-rasmda keltirilgan egri chiziq xosil bo`ladi. Bunda A nuqtaga to`g`ri kelgan kuchlanish proportsionallik chegarasi deb, B nuqtaga to`g`ri kelgan kuchlanish oquvchanlik chegarasi deb, D nuqtaga to`g`ri kelgan kuchlanish esa mustaxkamlik chegarasi deb ataladi.
Ruxsat etilgan kuchlanishning qiymatini aniqlashda detalga ta`sir etuvchi kuchning va ishlatilgan materialning xiliga qarab, chegaraviy kuchlanish sifatida mustaxkamlik chegarasi (mo`rt materiallar uchun), oquvchanlik chegarasi (plastik materiallar uchun) yoki tolikish chegarasi (nagruzka uzgaruvchan sikl bilan ta`sir etadigan materiallar uchun) olinishi mumkin.
proportsionallik chegarasiga to`g`ri kelgan kuchlanish
oquvchanlik chegarasiga to`g`ri kelgan kuchlanish .
mustaxkamlik chegarasiga to`g`ri kelgan kuchlanish
Plastik materiallar uchun ruxsat etilgan kuchlanish quyidagicha topiladi :
=
bu erda , - oquvchanlik chegarasiga to`g`ri kelgan kuchlanish
n - mustaxkamlik zapasi koeffitsienti
Mo`rt materiallar uchun ruxsat etilgan kuchlanish quyidagicha topiladi :
bu erda, - mustaxkamlik chegarasiga to`g`ri kelgan kuchlanish
Demak, mustaxkamlik zapasi chegaraviy kuchlanishni ruxsat etilgan kuchlanishga nisbatini ko’rsatadi. Uning qiymati ko’pgina faktorlarga, masalan : a) qabul qilingan xisoblash metodining va xisob sxemasining aniqligiga ;
b) detalga ta`sir etuvchi kuch va mo`lentlarning qanchalik to`g`ri hisobga olinganligiga ;
v) ishlatiladigan materialning bir jinslilik darajasiga va xossalarining qanchalik o’rganilganligiga ;
g) detalning shakli, o’lchamlari, sirtining xolati va sifatiga ;
d) detalning muximlik darajasiga bogliq.
Yuqorida keltirilganlar mustaxkamlik zapasining qiymatiga ta`sir qiluvchi faktorlarning asosiylari bo’lib, bundan tashqari, xisoblash yoki tajriba yo’li bilan aniqlanishi juda qiyin bo`lgan faktorlar xam bor.
Mustaxkamlik zapasi koeffitsientining qiymatini mumkin kadar aniq topish uchun differentsial usuldan foydalanish ma`qul bo`ladi. Bu usulga binoan , mustaxkamlik zapasi koeffitsienti uchta xususiy koeffitsientning ko`paytmasi sifatida topiladi.
Ya`ni :
bu erda,
detalga ta`sir qiluvchi kuch va mo`lentlarning xakikiy qiymatlari bilan xisoblash uchun qabul qilingan qiymatlar orasidagi farqni xisobga oluvchi koeffitsient .
materiallarning bir jinsliligini , detal tayyorlash texnologiyasi buzilgan taqdirda material mexanikaviy xossalarining normativda ko’rsatilganidan farq qilinishini xisobiga oluvchi koeffitsient .
koeffitsient juda mustaxkam bo’lishni talab etiladigan muxim detallarning mustaxkamlik zapasini qo`shimcha ravishda oshirish maqsadida kiritiladi .
“Mashina detallari” kursida uchraydigan kuchlanishlar turlari bilan tanishamiz .
Normal kuchlanishlar: - siqilish kuchlanishi, - cho`zilish kuchlanishi, - egilish kuchlanishi.
O`rinma kuchlanishlar: - buralish kuchlanishi, - kesilish kuchlanishi.
Bundan tashqari kontakt yuzalarida paydo bo`ladigan kuchlanishlar xam mavjud . - ezilish kuchlanishi , - kontakt kuchlanishi . Masalan, -shponkali brikmalarda , tishli uzatmalarda xosil bo`ladi.
Kuchlanishlar o`zgarmas va uzgaruvchan bo`lishi mumkin. Mashina detallari asosan uch xil turdagi kuchlanishlar bo`yicha xisoblanadi .
Doimiy ( o`zgarmas) kuchlanish .
t
Kuchlanish pul’satsiyalanuvchi sikl bilan o’zgaradi .
Kuchlanish simmetrik sikl bilan o’zgaradi .
Assimmetriya koeffitsienti K quyidagicha topiladi
Detal materialiga asosan quyidagi talablar qo`yiladi .
Mustaxkamlik - materialning tashqi kuchlarga qarshilik ko’rsata olish xossasi . Mustaxkamlik bo`yicha baholanadi. Konstruktsion materilallar uchun
Deformatsiyalanuvchanlik - materiallarning shakl o’zgarishiga qarshilik ko’rsatish xususiyati . Uni xarakterlaydigan kattaliklar elastik moduli - E va Puasson koeffitsienti - hisoblanadi. Po’lat materiallar uchun ,
Elastiklik - materiallarning shakl va xajmini tashqi kuchlar ta`siri olingandan so`ng tiklay olish xossasi . U bo`yicha xarakterlanadi .
Plastiklik - materiallarning tashqi kuchlar ta`siri olingandan so`ng sezilarli plastik (koldik) deformatsiyani saqlay olish xossasi .
Energiya to’plashi - elastik energiyani to’plashi xossasi . Bu xossa dinamik kuchlar ta`sirida ishlovchi detallar uchun zarurdir .
Chidamlilik - materialning «charchash»ga qarshilik ko’rsata olish qobiliyati .
Qattiqlik - materialning indentor kirishiga qarshilik ko’rsata olish qobiliyati . Qattiqlikning aniqlashni bir necha usullari mavjud bo’lib, bu usullar Rokvell, Brinel’ va Vikkers presslarida amalga oshiriladi.
Abraziv ishqalanishga chidamlilik - materialning abraziv yemirilishiga karshi qarshilik ko’rsata olish qobiliyati
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Turli mashina va jihozlarning puxtalik koʻrsatkichlarini taqqoslash va ularning xizmat muddatini yeyilish tezligi boʻyicha hisoblash
|