Kurs ishining maqsadi - Tadbirkorlik va boshqaruv

|
Tadbirkorlik va boshqaruv
|
bet | 3/10 | Sana | 04.06.2024 | Hajmi | 79,22 Kb. | | #260241 |
Bog'liq kurs ishi oxirgiKurs ishining maqsadi moliyaviy risklarni minimallashtirish usullari va usullarini ochib berishdir. Ushbu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalarni hal qilish kerak:
moliyaviy risk tushunchasini bering, uning asosiy turlarini ko'rib chiqing;
risklarni boshqarishning mohiyati va mazmunini ochib berish;
moliyaviy riskni boshqarish usullari va usullarini ko'rib chiqing.
Kurs ishi ob’ekti: Risklarni minimallashtirishning moliyaviy usullari bilan tanishtirish jarayoni
Kurs ishi predmeti: Risklarni minimallashtirishning moliyaviy usullari bilan tanishtirish ko’nikmalari
Kurs ishining amaliy ahamiyati. Kurs ishi jarayonida ilgari surilgan fikrlardan, yondashuvlardan hamda samaradorligini ta’minlovchi Kurs ishi natijalaridan pedagogik fanlar bo‘yicha ma’ruzalar tayyorlash, qo‘llanmalar yaratish, shuningdek metodik tavsiyanomalar yaratishda, ish tajribalarini ommalashtirishda samarali foydalanishga xizmat qiladi.
Kurs ishi ishining tarkibiy tuzilishi va hajmi: ish kirish, 2 bob, 4 bo‘lim, umumiy xulosalar va tavsiyalar, foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat.
I.BOB. MOLIYAVIY RISKLARNING ASOSIY TUSHUNCHALARI VA MINIMALLASHTIRISH USULLARI
1.1 Moliyaviy risklarning asosiy tushunchalari va ularning tasnifi
Moliyaviy risklar tashkilotning moliyaviy faoliyati sharoitida noaniqlik sharoitida kutilmagan moliyaviy yo'qotishlar (foyda, daromadning pasayishi, kapitalning yo'qolishi va boshqalar) ehtimolini anglatadi.
Moliyaviy risklar uch turga bo'linadi:
1. pulning xarid qobiliyati bilan bog'liq risklar;
2.kapitalni investitsiya qilish bilan bog'liq risklar (investitsiya risklari);
3. tashkilotning xo'jalik faoliyatini tashkil etish shakli bilan bog'liq risklar.
Pulning sotib olish qobiliyati bilan bog'liq risklar quyidagi turdagi risklarni o'z ichiga oladi: inflyatsiya va deflyatsiya risklari, valyuta risklari, likvidlik risklari.
Inflyatsiya xavfi kapitalning haqiqiy qiymatining (pul aktivlari ko'rinishida), shuningdek inflyatsiyaning o'sishi tufayli tashkilotning kutilayotgan daromadi va foydasining qadrsizlanishi ehtimoli bilan tavsiflanadi.
Inflyatsiya risklari ikki yo'nalishda ishlaydi:
ishlab chiqarishda foydalaniladigan xom ashyo va butlovchi qismlar tayyor mahsulotga nisbatan qimmatlashib bormoqda
Korxonaning tayyor mahsuloti raqobatchilarning ushbu mahsulotlarga nisbatan bahosidan tezroq qimmatlashadi.
Deflyatsion risk - bu deflyatsiyaning kuchayishi bilan narxlar darajasining pasayishi, tadbirkorlik faoliyatining iqtisodiy sharoitlarining yomonlashishi va daromadlarning kamayishi xavfi.
tashqi savdo, tashqi iqtisodiy yoki kredit shartnomasi imzolangandan va to'lovni amalga oshirishgacha bo'lgan davrda to'lov valyutasiga nisbatan valyuta kursining o'zgarishi natijasida valyuta yo'qotishlari xavfi. uning ostida. Valyuta riski ma'lum bir davr mobaynida pul majburiyatlarining real qiymatining o'zgarishiga asoslanadi. Narx valyutasining kursi to'lov valyutasiga nisbatan pasayganda eksportchi zarar ko'radi, chunki u shartnoma narxiga nisbatan kamroq real qiymat oladi. Import qiluvchi uchun, agar narx valyutasining kursi to'lov valyutasiga nisbatan oshsa, valyuta risklari yuzaga keladi. Valyuta kurslarining o'zgarishi ba'zilar uchun yo'qotishlarga, boshqalari esa boyitishga olib keladi.2
Likvidlik risklari - qimmatli qog'ozlar yoki boshqa tovarlarni sotishda ularning sifati va iste'mol qiymatini baholashdagi o'zgarishlar tufayli yo'qotish ehtimoli bilan bog'liq risklar.
Investitsion risklar quyidagi tavakkalchiliklarni o'z ichiga oladi: moliyaviy barqarorlikning pasayishi xavfi, yo'qotilgan foyda xavfi, rentabellikning pasayishi xavfi va to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yo'qotishlar xavfi.
Moliyaviy barqarorlikni pasaytirish xavfi - bu xavf kapitalning nomukammal tuzilishi bilan yuzaga keladi, ya'ni. juda yuqori kaldıraç nisbati. Xavflilik darajasiga ko'ra, bu turdagi risk moliyaviy risklar tarkibida etakchi rol o'ynaydi.
Portfel investitsiyalari, depozitlar va kreditlar bo'yicha foizlar va dividendlar miqdorining kamayishi natijasida rentabellikning pasayishi xavfi paydo bo'lishi mumkin.
Portfel investitsiyalari investitsiya portfelini shakllantirish bilan bog'liq bo'lib, boshqa aktivlarning qimmatli qog'ozlarini sotib olishni anglatadi. "Portfolio" atamasi italyancha "portofolio" so'zidan kelib chiqqan bo'lib, investor ega bo'lgan qimmatli qog'ozlar to'plamini anglatadi.
Daromadning pasayishi xavfi quyidagi turlarni o'z ichiga oladi: foiz va kredit risklari
Foiz tavakkalchiligiga tijorat banklari, kredit tashkilotlari, investitsiya institutlari tomonidan jalb qilingan mablag‘lar bo‘yicha to‘lanadigan foiz stavkalarining berilgan kreditlar bo‘yicha stavkalaridan oshib ketishi natijasida yo‘qotish xavfi kiradi. Foiz tavakkalchiligi, shuningdek, aktsiyalar bo'yicha dividendlar, obligatsiyalar, sertifikatlar va boshqa qimmatli qog'ozlar bozoridagi foiz stavkalarining o'zgarishi tufayli investorlar ko'rishi mumkin bo'lgan yo'qotish xavfini ham o'z ichiga oladi. Bozor foiz stavkalarining oshishi qimmatli qog‘ozlar, ayniqsa, belgilangan foizli obligatsiyalar bozor qiymatining pasayishiga olib keladi. Foiz stavkasi ko'tarilganda, emitent tomonidan muddatidan oldin qaytarib olingan, pastroq belgilangan foiz stavkalari bo'yicha va emissiya shartlari bo'yicha chiqarilgan qimmatli qog'ozlarning ommaviy dumpi ham boshlanishi mumkin. Foiz stavkasi riski o'rta muddatli va uzoq muddatli qimmatli qog'ozlarga belgilangan foiz stavkasi bilan investitsiya qilgan investor tomonidan o'z zimmasiga oladi (chunki u o'z mablag'larini belgilangan darajaga nisbatan o'rtacha bozor foiz stavkasining o'sishi bilan bog'liq). yuqoridagi shartlar). Foiz stavkasi tavakkalchiligi o'rtacha bozor foiz stavkasi belgilangan darajaga nisbatan joriy pasayganda, belgilangan foiz stavkasi bilan o'rta muddatli va uzoq muddatli qimmatli qog'ozlarni chiqaradigan emitent tomonidan o'z zimmasiga oladi.
Kredit riski - bu qarz oluvchining qarz beruvchiga to'lanadigan asosiy qarz va foizlarni to'lamaslik xavfi. Kredit riski, shuningdek, qarz qimmatli qog'ozi emitentining foizlar yoki asosiy qarzni to'lay olmasligi xavfini ham anglatadi.
Kredit riski ham to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yo'qotish xavfining bir turi bo'lishi mumkin.3
To'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yo'qotishlar risklari quyidagi turlarni o'z ichiga oladi: valyuta riski, tanlangan risk, bankrotlik xavfi, kredit riski.
Birja risklari birja operatsiyalari natijasida yo'qotish xavfini anglatadi. Bu risklar tijorat operatsiyalari bo'yicha to'lanmaslik xavfi, brokerlik firmasining komissiyalarini to'lamaslik xavfi va boshqalarni o'z ichiga oladi.
Selektiv risklar (lotincha selektio - tanlash, tanlash) - investitsiya portfelini shakllantirishda kapital qo'yilma turlarini, investitsiya uchun qimmatli qog'ozlar turini boshqa qimmatli qog'ozlar turlariga nisbatan noto'g'ri tanlash xavfi.
Bankrotlik xavfi - bu kapital qo'yilmalarni noto'g'ri tanlash, tadbirkorning o'z kapitalini to'liq yo'qotish va o'z majburiyatlarini to'lashga qodir emasligi natijasida yuzaga keladigan xavf.
Iqtisodiy faoliyatni tashkil etish shakli bilan bog'liq risklarga quyidagilar kiradi: avans va aylanma risklari
Oldindan xavflar har qanday shartnomani tuzishda yuzaga keladi, agar u xaridorning puliga tayyor mahsulotni etkazib berishni nazarda tutsa. Tavakkalchilikning mohiyati shundan iboratki, sotuvchi kompaniya (tavakkalchi) tovarlarni ishlab chiqarish (yoki sotib olish) vaqtida ma'lum xarajatlarni amalga oshirgan bo'lib, ular ishlab chiqarish (yoki sotib olish) vaqtida hech narsa bilan qoplanmagan, ya'ni. risk egasining balansi pozitsiyasidan ular faqat oldingi davrlarning foydasi bilan yopilishi mumkin. Agar kompaniya samarali o'rnatilgan aylanmaga ega bo'lmasa, u sotilmagan tovarlarning ombor zaxiralarini shakllantirishda ifodalangan avans risklarini o'z zimmasiga oladi.
Aylanma riski - muntazam aylanma davrida moliyaviy resurslar tanqisligining boshlanishini nazarda tutadi: mahsulot sotishning doimiy sur'ati bilan korxona turli xil stavkalarda moliyaviy resurslar aylanmasini boshdan kechirishi mumkin.4
Har qanday iqtisodiy faoliyatda har doim ma'lum iqtisodiy operatsiyalarning o'ziga xos xususiyatlaridan kelib chiqadigan yo'qotish ehtimoli mavjud. Bunday yo'qotishlar xavfi tijorat xavfidir. Tijorat xavfi mumkin bo'lgan natijaga nisbatan noaniqlikni, ushbu faoliyat natijasining noaniqligini anglatadi. Xatarlar ikki turga bo'linadi: toza va spekulyativ.
Moliyaviy tavakkalchilik-bu moliya-kredit va birja sohalari bilan har qanday operatsiyalarni amalga oshirish, fond qiymatlari bilan operatsiyalarni amalga oshirish natijasida zarar etkazish ehtimoli, ya'ni. ushbu operatsiyalarning tabiatidan kelib chiqadigan xavf Nikitina T. V. "tijorat va moliyaviy xatarlarni sug'urtalash", 2002, p .20.
Moliyaviy xatarlar spekulyativ xatarlardir. Sarmoyador kapital qo'yilmalarni amalga oshirayotganda, u uchun faqat ikki turdagi natijalar mumkinligini oldindan biladi: daromad yoki zarar. Moliyaviy xavfning o'ziga xos xususiyati moliyaviy-kredit va birja sohalarida har qanday operatsiyalarni amalga oshirish, qimmatli qog'ozlar bilan operatsiyalarni amalga oshirish natijasida zarar etkazish ehtimoli, ya'ni ushbu operatsiyalarning tabiatidan kelib chiqadigan xavf.
Siz kamroq xavfni o'z ichiga olgan echimni tanlashingiz mumkin (g 1 \ u003d 0), lekin olingan foyda ham kamroq bo'ladi (N 1) va eng yuqori xavf bilan g 3 foyda eng yuqori qiymatga ega N 3
Tadbirkor xavfni qisman iqtisodiyotning boshqa sub'ektlariga o'tkazish huquqiga ega, ammo u undan butunlay qochib qutula olmaydi. To'g'ri ishoniladi: kim tavakkal qilmasa, u g'alaba qozonmaydi. Boshqacha qilib aytganda, iqtisodiy foyda olish uchun tadbirkor ongli ravishda xavfli qaror qabul qilishi kerak. Tavakkal qilish qobiliyati tadbirkorning muvaffaqiyatli faoliyatining usullaridan biridir.
Aksariyat firmalar, kompaniyalar muvaffaqiyatga erishadilar, tavakkalchilik bilan bog'liq innovatsion iqtisodiy faoliyat asosida raqobatbardosh bo'ladilar. Xavfli qarorlar, xavfli boshqaruv turi yanada samarali ishlab chiqarishga olib keladi, undan tadbirkorlar, iste'molchilar va umuman jamiyat foyda ko'radi. Shu bilan moliyaviy xavf innovatsion funktsiyani bajaradi.
Xavfning himoya funktsiyasi shundan dalolat beradiki, agar tadbirkor uchun xavf tabiiy holat bo'lsa, unda muvaffaqiyatsizlikka nisbatan bag'rikenglik munosabati normal bo'lishi kerak. Tadbirkor mumkin bo'lgan xato (xavf) uning ishini ham, imidjini ham buzolmasligiga amin bo'lishi kerak, chunki bu o'zini oqlamagan, ammo hisoblangan xavf tufayli yuzaga kelgan.
Xavfning mavjudligi qarorlarning mumkin bo'lgan variantlaridan birini tanlash zarurligini anglatadi, shuning uchun qaror qabul qiluvchi (qaror qabul qiluvchi) qaror qabul qilish jarayonida barcha mumkin bo'lgan alternativalarni tahlil qiladi, eng tejamli va eng kam xavflilarini tanlaydi. Xavf holatining o'ziga xos mazmuniga qarab, muqobillik turli darajadagi murakkablikka ega. Shuning uchun qiyin iqtisodiy vaziyatlarda optimal echimni tanlash uchun maxsus tahlil usullari qo'llaniladi. Shuning uchun tadbirkorlik tavakkalchiligining analitik funktsiyasini ajratish mumkin.
Moliyaviy tavakkalchilik funktsiyalari, xavf tug'diradigan katta yo'qotish potentsialiga qaramay, bu mumkin bo'lgan foyda manbai degan xulosaga kelishimizga imkon beradi. Shu sababli, tadbirkorning asosiy vazifasi umuman xavfni rad etish emas, balki ob'ektiv mezonlar asosida tavakkalchilik bilan bog'liq qarorlarni tanlashdir, ya'ni: tadbirkor tavakkal qilib qanday chegaralarda harakat qilishi mumkin.
Moliyaviy xatarlarning asosiy turlariga quyidagilar bilan bog'liq xatarlar kiradi: pulning sotib olish qobiliyatining o'zgarishi; korxona mahsulotlariga talabning o'zgarishi; moliyalashtirish manbalari sifatida qarz mablag'larini jalb qilish; qimmatli qog'ozlarga sarmoya kiritish; kapital qo'yilmalar (investitsiya xatarlari).
Moliyaviy xatarlar ikki guruhga bo'linadi:
- pulning sotib olish qobiliyati bilan bog'liq xavflar;
- kapital qo'yilmalar bilan bog'liq xatarlar (investitsiya xatarlari).
Birinchi guruhga quyidagilar kiradi:
- pulning Real sotib olish qobiliyatining qadrsizlanishi natijasida yuzaga keladigan inflyatsiya xatarlari, tadbirkor esa haqiqiy yo'qotishlarga duch keladi;
- deflyatsiya xavfi deflyatsiyaning oshishi bilan narxlar darajasining pasayishi, tadbirkorlikning iqtisodiy sharoitlarining yomonlashishi va daromadlarning pasayishi bilan bog'liq;
- valyuta xatarlari valyuta kurslarining o'zgarishi bilan bog'liq bo'lib, ular spekulyativ xatarlarga taalluqlidir, shuning uchun valyuta kurslarining o'zgarishi natijasida tomonlardan biri yo'qolsa, boshqa tomon, qoida tariqasida, qo'shimcha foyda oladi va aksincha;
- likvidlik xavfi qimmatli qog'ozlar yoki boshqa tovarlarni sotish paytida ularning sifati va iste'mol qiymatini baholash o'zgarishi sababli yo'qotishlar bilan bog'liq.
Investitsiya xatarlari (ikkinchi guruhga tegishli) investitsiya loyihalarini amalga oshirish jarayonida foyda olish yoki yo'qotish ehtimoli bilan bog'liq bo'lib, ular quyidagi xavf turlarini o'z ichiga oladi:
- yo'qotilgan foyda xavfi shundaki, moliyaviy zarar ma'lum bir tadbirni amalga oshirmaslik natijasida yuzaga keladi (masalan, sug'urta, xedjlash, investitsiya va boshqalar).;
- daromadning pasayishi xavfi portfel investitsiyalari, depozitlar va kreditlar bo'yicha foizlar va dividendlar miqdorining pasayishi natijasida yuzaga kelishi mumkin.
Portfel investitsiyalari investitsiya portfelini shakllantirish bilan bog'liq bo'lib, qimmatli qog'ozlar va boshqa aktivlarni sotib olishni anglatadi.
"Portfel" atamasi italiyalik "Porto foglio" dan kelib chiqqan bo'lib, investorda mavjud bo'lgan qimmatli qog'ozlar to'plamiga ishora qiladi.
Daromadning pasayishi xavfi quyidagi navlarni o'z ichiga oladi:
- tijorat banklari, kredit tashkilotlari, investitsiya institutlari tomonidan jalb qilingan mablag'lar bo'yicha to'lanadigan foiz stavkalarining taqdim etilgan kreditlar stavkalaridan oshib ketishi natijasida yuzaga keladigan foiz xavfi. Foiz xatarlari, shuningdek, aktsiyalarning dividendlari, obligatsiyalar, sertifikatlar va boshqa qimmatli qog'ozlar bo'yicha bozor foiz stavkalari o'zgarishi sababli investorlarning yo'qotish xavfini ham o'z ichiga oladi;
- qarz oluvchi kreditorga qarzdor bo'lgan asosiy qarz va foizlarni to'lamagan taqdirda yuzaga keladigan kredit xavfi. Kredit xavfi, shuningdek, qarz qimmatli qog'ozlarini chiqargan emitent ular bo'yicha foizlarni yoki asosiy qarzni to'lay olmaydigan hodisa xavfini ham o'z ichiga oladi.
Kredit xavfi, shuningdek, to'g'ridan-to'g'ri moliyaviy yo'qotish xavfining bir turi bo'lishi mumkin, ular ham quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- birja xatarlari-birja savdolari natijasida yo'qotish xavfini anglatadi. Ushbu xavflarga quyidagilar kiradi: tijorat operatsiyalari bo'yicha to'lovlarni to'lamaslik xavfi, brokerlik kompaniyasining komissiya to'lovlarini to'lamaslik xavfi va boshqalar.;
- tanlangan xatarlar-bu investitsiya portfelini shakllantirishda boshqa turdagi qimmatli qog'ozlarga nisbatan investitsiya qilish uchun kapital qo'yilmalar usulini, qimmatli qog'ozlar turini noto'g'ri tanlash xavfi;
- bankrotlik xavfi-bu kapital qo'yilmalar usulini noto'g'ri tanlash, tadbirkorning o'z kapitalini to'liq yo'qotishi va o'z majburiyatlari bo'yicha hisob-kitob qila olmasligi natijasida yuzaga keladigan xavf. Natijada, tadbirkor bankrot bo'ladi.
Moliyaviy-kredit sohasi bilan bog'liq ko'plab xatarlar mavjud bo'lib, ularni moliyaviy tavakkalchilik bilan to'liq bog'lash mumkin emas. Bular, masalan, kelib chiqadigan zararlar xavfi: bank xodimlarining firibgarligi; bank tomonidan soxta pul belgilarini qabul qilish; turli xil qimmatli qog'ozlarni qalbakilashtirish yoki yo'qotish; cheklar, veksellar, kassa buyurtmalarini qalbakilashtirish; xonadagi banknotalarni, qimmatbaho toshlarni, metallarni, qimmatli qog'ozlarni, sug'urta polislarini o'g'irlash, yo'q qilish yoki ularga zarar etkazish va boshqalar.
Ushbu xatarlar moliya-kredit sohasi bilan bog'liq bo'lsa-da, mol-mulkka emas, balki moliyaviy sohalarga tegishli bo'lishi mumkin, ammo ularni sug'urtalash tijorat banklari uchun katta ahamiyatga ega va keng qo'llanilishi kerak.
|
| |