N \u003d b "/b \u003d ph" / ph

N \u003d b "/b \u003d ph" / ph,
bu erda N - ob'ektning kattalashishi;
b" - qurolli ko'z uchun retinada tasvirning uzunligi;
b - yalang'och ko'z uchun to'r pardadagi tasvirning uzunligi;
ph" - ob'ektni optik asbob orqali ko'rishda ko'rish burchagi;
ph - ob'ektni yalang'och ko'z bilan ko'rishda ko'rish burchagi.
Eng oddiy optik qurilmalardan biri kattalashtiruvchi oyna - kichik ob'ektlarning kattalashtirilgan tasvirlarini ko'rish uchun mo'ljallangan konverging linzalari. Ob'ektiv ko'zning o'ziga yaqinlashtiriladi va ob'ekt linza va asosiy fokus orasiga joylashtiriladi. Ko'z ob'ektning virtual va kattalashtirilgan tasvirini ko'radi. Ob'ektni cheksizlikka moslashtirilgan, butunlay bo'shashgan ko'z bilan lupa orqali tekshirish eng qulaydir. Buning uchun ob'ekt linzaning asosiy fokus tekisligiga joylashtiriladi, shunda ob'ektning har bir nuqtasidan chiqadigan nurlar linza orqasida parallel nurlar hosil qiladi. Shaklda. 12 ob'ektning chetidan keladigan ikkita shunday nurni ko'rsatadi. Ko'zning cheksizligiga moslashgan holda, parallel nurlar nurlari to'r pardaga qaratilgan va bu erda ob'ektning aniq tasvirini beradi.
Burchakli kattalashtirish. Ko'z linzaga juda yaqin joylashgan, shuning uchun ko'rish burchagi ob'ektning chetlaridan linzaning optik markazi orqali keladigan nurlar tomonidan hosil bo'lgan 2g burchak sifatida qabul qilinishi mumkin. Agar kattalashtiruvchi oyna bo'lmasa, biz ob'ektni ko'zdan eng yaxshi ko'rish masofasiga (25 sm) qo'yishimiz kerak edi va ko'rish burchagi 2b ga teng bo'ladi. Oyoqlari 25 sm va F sm bo'lgan va Z ob'ektining yarmini bildiruvchi to'g'ri burchakli uchburchaklarni hisobga olsak, biz yozishimiz mumkin:
,
bu yerda 2g - lupa orqali ko'rilganda ko'rish burchagi;
2b - yalang'och ko'z bilan ko'rilganda ko'rish burchagi;
F - ob'ektdan lupagacha bo'lgan masofa;
Z - ko'rib chiqilayotgan ob'ektning yarmi uzunligi.
Kichik detallar odatda lupa orqali ko'rilishini va shuning uchun g va b burchaklar kichik ekanligini hisobga olsak, teginishlarni burchaklar bilan almashtirish mumkin. Shunday qilib, lupani kattalashtirish uchun quyidagi ifoda = = olinadi.
Shuning uchun, lupaning kattalashtirishi 1 / F ga, ya'ni uning optik kuchiga mutanosibdir.
Kichik ob'ektlarni tekshirishda katta o'sishni olish imkonini beruvchi qurilma mikroskop deb ataladi.
Eng oddiy mikroskop ikkita birlashtiruvchi linzalardan iborat. Juda qisqa fokusli L 1 linzalari P "Q" ob'ektining (13-rasm) juda kattalashtirilgan haqiqiy tasvirini beradi, bu okulyar tomonidan kattalashtiruvchi oyna sifatida ko'riladi.
Ob'ektiv tomonidan n 1 gacha va okulyar tomonidan n 2 orqali berilgan chiziqli o'sishni belgilaymiz, bu = n 1 va = n 2,
bu erda P"Q" - ob'ektning kattalashtirilgan haqiqiy tasviri;
PQ - ob'ektning o'lchami;
Ushbu ifodalarni ko'paytirib, biz = n 1 n 2 ni olamiz,
bu erda PQ - ob'ektning o'lchami;
P""Q"" - ob'ektning kattalashtirilgan xayoliy tasviri;
n 1 - linzalarning chiziqli kattalashishi;
n 2 - okulyarning chiziqli kattalashishi.
Bu shuni ko'rsatadiki, mikroskopning kattalashtirishi ob'ektiv va okulyar alohida berilgan kattalashtirishlar ko'paytmasiga teng. Shuning uchun, juda yuqori kattalashtirishni beradigan asboblarni qurish mumkin - 1000 gacha va undan ham ko'proq. Yaxshi mikroskoplarda ob'ektiv va okulyar murakkab.
Ko'zoynak odatda ikkita linzadan iborat bo'lib, ob'ektiv ancha murakkabroq. Yuqori kattalashtirishni olish istagi juda yuqori optik quvvatga ega qisqa fokusli linzalardan foydalanishga majbur qiladi. Ko'rib chiqilayotgan ob'ekt linzaga juda yaqin joylashtirilgan va birinchi linzaning butun yuzasini to'ldiradigan keng nurlar nurlarini beradi. Shunday qilib, aniq tasvirni olish uchun juda noqulay sharoitlar yaratiladi: qalin linzalar va markazdan tashqari nurlar. Shuning uchun, barcha turdagi kamchiliklarni tuzatish uchun har xil turdagi shishalarning ko'plab linzalarining kombinatsiyalariga murojaat qilish kerak.
Zamonaviy mikroskoplarda nazariy chegaraga deyarli erishildi. Mikroskop orqali hatto juda kichik narsalarni ham ko'rish mumkin, ammo ularning tasvirlari ob'ektga o'xshash bo'lmagan kichik dog'lar kabi ko'rinadi.
Bunday kichik zarralarni tekshirishda ultramikroskop deb ataladigan narsa qo'llaniladi, bu kondensatorli an'anaviy mikroskop bo'lib, ko'rib chiqilayotgan ob'ektni mikroskop o'qiga perpendikulyar tomondan intensiv ravishda yoritishga imkon beradi.
Ultramikroskop yordamida hajmi millimikrondan oshmaydigan zarrachalarni aniqlash mumkin.
Eng oddiy nuqta ko'rsatish doirasi ikkita birlashtiruvchi linzalardan iborat. Ko'rib chiqilayotgan ob'ektga qaragan bir linza ob'ektiv, ikkinchisi esa kuzatuvchining ko'ziga qaragan ob'ektiv deyiladi.
L 1 linzalari linzaning asosiy fokusi yaqinida yotgan P 1 Q 1 ob'ektining haqiqiy teskari va juda kichraytirilgan tasvirini beradi. Ob'ektning tasviri uning asosiy diqqat markazida bo'lishi uchun okulyar joylashtiriladi. Bu holatda okulyar kattalashtiruvchi oyna rolini o'ynaydi, uning yordamida ob'ektning haqiqiy tasviri tekshiriladi.
Quvurning, shuningdek, kattalashtiruvchi oynaning harakati ko'rish burchagini oshirishdan iborat. Quvur yordamida ob'ektlar odatda uzunligidan ko'p marta kattaroq masofada ko'rib chiqiladi. Shuning uchun ob'ektni naysiz ko'rish burchagini ob'ektivning optik markazi orqali jismning chetlaridan keladigan nurlar tomonidan hosil bo'lgan burchak 2b sifatida qabul qilish mumkin.
Tasvir 2g burchak ostida ko'rinadi va deyarli ob'ektivning F fokusida va okulyarning F 1 fokusida yotadi.
Umumiy oyog'i Z bo'lgan ikkita to'g'ri burchakli uchburchakni hisobga olsak, biz yozishimiz mumkin:
,
F - linzalarni fokuslash;
F 1 - okulyar fokus;
Z" - ko'rib chiqilayotgan ob'ektning yarmi uzunligi.
b va g burchaklari katta emas, shuning uchun etarli yaqinlik bilan tgb va tgg burchaklar bilan almashtirilishi mumkin, keyin esa quvurning ortishi = ,
bu erda 2g - ob'ektning tasviri ko'rinadigan burchak;
2b - ob'ektni oddiy ko'z bilan ko'rish mumkin bo'lgan ko'rish burchagi;
F - linzalarni fokuslash;
F 1 - okulyar fokus.
Naychaning burchakli kattalashishi ob'ektivning fokus masofasining okulyarning fokus uzunligiga nisbati bilan aniqlanadi. Yuqori kattalashtirishni olish uchun siz uzoq fokusli linza va qisqa fokusli ko'zoynakni olishingiz kerak. [bir]
Proyeksiya apparati tomoshabinlarga chizmalar, fotosuratlar yoki chizmalarning kattalashtirilgan tasvirini ekranda ko'rsatish uchun ishlatiladi. Shisha yoki shaffof plyonkaga chizilgan rasm shaffoflar deb ataladi va bunday chizmalarni namoyish qilish uchun mo'ljallangan apparatning o'zi diaskop deb ataladi. Agar qurilma shaffof bo'lmagan rasm va chizmalarni ko'rsatish uchun mo'ljallangan bo'lsa, u episkop deb ataladi. Ikkala holat uchun mo'ljallangan apparatga epidiaskop deyiladi.
Uning oldidagi ob'ektning tasvirini yaratadigan linzaga linzalar deyiladi. Odatda, linzalar alohida linzalarga xos bo'lgan eng muhim kamchiliklarni bartaraf etadigan optik tizimdir. Ob'ektning tasviri tomoshabinlarga aniq ko'rinib turishi uchun ob'ektning o'zi yorqin yoritilgan bo'lishi kerak.
Proyektor qurilmasining sxemasi 16-rasmda ko'rsatilgan.
Yorugʻlik manbai S botiq oyna (reflektor) markaziga joylashtiriladi R. yorugʻlik toʻgʻridan-toʻgʻri S manbadan keladigan va reflektordan aks etadi. R, ikkita tekis-qavariq linzalardan tashkil topgan kondanser K ga tushadi. Kondensator bu yorug'lik nurlarini to'playdi
Kollimator deb ataladigan A trubkasida tor tirqish mavjud bo'lib, uning kengligi vintni burish orqali sozlanishi mumkin. Yoriq oldiga yorug'lik manbai qo'yiladi, uning spektri o'rganilishi kerak. Yoriq kollimatorning fokus tekisligida joylashgan va shuning uchun kolimatordan keladigan yorug'lik nurlari parallel nur shaklida chiqadi. Prizmadan o'tgandan so'ng, yorug'lik nurlari B trubkasiga yo'naltiriladi, u orqali spektr kuzatiladi. Agar spektroskop o'lchovlar uchun mo'ljallangan bo'lsa, u holda spektrdagi rang chiziqlarining o'rnini aniq aniqlash imkonini beruvchi maxsus qurilma yordamida spektr tasviriga bo'linmalari bo'lgan masshtabli tasvir qo'yiladi.
Spektrni tekshirishda ko'pincha uni suratga olish va keyin uni mikroskop bilan o'rganish maqsadga muvofiqdir.
Spektrlarni suratga olish uchun qurilma spektrograf deb ataladi.
Spektrografning sxemasi rasmda ko'rsatilgan. o'n sakkiz.
L 2 linzalari yordamida emissiya spektri fotografiya paytida fotografik plastinka bilan almashtiriladigan AB yer oynasiga qaratilgan. [ 2 ]
Optik o'lchash moslamasi - bu o'lchash vositasi bo'lib, unda ko'rish (boshqariladigan ob'ektning chegaralarini ko'rish chizig'i, kesishish va boshqalar bilan birlashtirish) yoki o'lchamini aniqlash optik ish printsipiga ega bo'lgan qurilma yordamida amalga oshiriladi. Optik o'lchash asboblarining uchta guruhi mavjud: optik ko'rish printsipi va harakatni bildirishning mexanik usuli bo'lgan qurilmalar; optik ko'rish va harakat hisobotiga ega qurilmalar; kontakt nuqtalarining harakatini aniqlashning optik usuli bilan o'lchash moslamasi bilan mexanik aloqada bo'lgan qurilmalar.
Asboblardan birinchi bo'lib proyektorlar murakkab konturli va kichik o'lchamli qismlarni o'lchash va nazorat qilish uchun tarqaldi.
Ikkinchi keng tarqalgan qurilma universal o'lchov mikroskopi bo'lib, unda o'lchangan qism uzunlamasına vagonda, bosh mikroskop esa ko'ndalang bo'ylab harakatlanadi.
Uchinchi guruh qurilmalari o'lchangan chiziqli miqdorlarni o'lchovlar yoki o'lchovlar bilan solishtirish uchun ishlatiladi. Ular odatda taqqoslashlarning umumiy nomi ostida birlashtiriladi. Ushbu qurilmalar guruhiga optimetr (optikator, o'lchash mashinasi, kontaktli interferometr, optik masofa o'lchagich va boshqalar) kiradi.
Optik o'lchash asboblari geodeziyada ham keng qo'llaniladi (nivelin, teodolit va boshqalar).
Teodolit - geodeziya ishlarida, topografik va shaxta o'lchash ishlarida, qurilishda va hokazolarda yo'nalishlarni aniqlash va gorizontal va vertikal burchaklarni o'lchash uchun geodezik asbob.
Nivelir - er yuzasidagi nuqtalarning balandligini o'lchash - tekislash, shuningdek, montaj paytida gorizontal yo'nalishlarni belgilash uchun geodezik vosita. ishlaydi.
Navigatsiyada sekstant keng qo'llaniladi - kuzatuvchining joylashuvi koordinatalarini aniqlash uchun osmon jismlarining ufqdan balandligi yoki ko'rinadigan jismlar orasidagi burchaklarni o'lchash uchun goniometrik aks ettiruvchi asbob. Sekstantning eng muhim xususiyati - kuzatuvchining ko'rish maydonida bir vaqtning o'zida ikkita ob'ektni birlashtirish imkoniyati, ular orasidagi burchak o'lchanadi, bu sekstantni samolyotda va kemada aniqligi sezilarli darajada kamaymasdan ishlatishga imkon beradi. hatto pitching paytida ham.
Optik o'lchash asboblarining yangi turlarini yaratishning istiqbolli yo'nalishi ularni ko'rsatkichlar va ko'rishni o'qishni soddalashtirishga imkon beradigan elektron o'qish moslamalari bilan jihozlashdir. [besh]
|