Eskirgan qatlamlarni olib tashlash

Eskirgan qatlamlarni olib tashlash.
Eskirgan qatlamlarni olib tashlash
(stabilizatsiya qilish) va asfaltbetonning yuqori qatlamlaridan biri yoki bir nechta
yuqori qatlamlari eskirib qolgan hollarda III, IV toifadagi yo‘llarda yangi
asfaltbetondan qoplama qurilmasi tavsiya etiladi.
Eskirgan qatlamlarni olib tashlash to‘liq qalinlikda sovuq frezalash bilan
amalga oshiriladi. Faqat qoplamaning yuqori qatlami eskirgan bo‘lsa, frezalash 4-5
sm qalinlikda amalga oshiriladi. Ikki yoki undan ortiq qatlam eskirgan bo‘lsa, ular
har bir qatlamdan olingan granulaning bir-biriga bog'lanishini ta'minlash uchun bir
izdan ikki yoki undan ortiq frezadan o‘tadi. Frezalash umumiy chuqurligi 10-12 sm
bo‘lishi mumkin. Olingan granulani qayta ishlash uchun material sifatida
foydalanish mumkin va boshqa yo‘llarda yoki yo‘l uchastkalarida yo‘l
tushamalarining qatlamlarini issiq yoki sovuq tarzda qurish mumkin.
Eskirgan qatlam tushama ostida yotganda, avval tushama qatlamni olib
tashlash kerak, keyin esa eskirga qatlamni. Yana bir variant shundaki, eskirgan
qatlam remixsirlash usuli bilan qayta ishlanishi va kuchaytirilishi va qoplamaning
pastki qatlami sifatida qoldirilishi mumkin.
Qoplamaning yuqori qatlamida A va B tipidagi asfaltbeton aralashmalarni,
shuningdek, SCHMA-ni joylashtirish tavsiya etiladi. Asfaltbeton qoplamaning
yuqori qatlamining granulometrik tarkibi va fizik-mexanik xususiyatlari
asfaltbeton qoplamaning yo‘l hosil bo‘lishiga barqarorligini hisoblash yo‘li bilan
oqlanishi kerak.
Modifikatsiyalangan bitumdagi asfaltbetonning chidamliligini oshirish
uchun 1,5... 3,5 % miqdorida fibrani (tolali plomba moddalarni mustahkamlash)
kiritish tavsiya etiladi.
Yo‘l tushamalarini kuchaytirish.
Yo‘l harakatini shakllanishining asosiy
sababi yo‘l tushamalarining kuchsizligi bo‘lsa, uni asfaltbetondan bir yoki ikki
qatlamli qili qurish yoki taglik qatlamlarini almashtirish bilan mustahkamlash
kerak.
Yo‘l tushamalarining umumiy mustahkamligini oshirish uchun panjara,
geoplastika, fazoviy tipdagi geosetkalardan foydalanish tavsiya etiladi.
348
Geosetkalar sementbeton va asfaltbeton qatlamlari orasiga yoki yuqori va
pastki qoplama qatlamlari orasiga (14-rasm) yoki yuqori qoplama qatlamiga
joylashtiriladi. To‘rlarni yotqizish joyi yotadigan qatlamning holatiga, frezalash
chuqurligiga va ish sharoitlariga bog'liq.
Geosetkalar, shuningdek, qayta tiklash qatlamlari va yangi asfaltbeton
qatlamlari o‘rtasida, qattiq taglik qatlamlari va yo‘lda aralashtirish orqali
tayyorlangan aralashmalardan yasalgan qattiq qatlamlar o‘rtasida joylashtirilishi
mumkin.
7.14-rasm. Eski yo‘l tushamalari qatlamlari materiallaridan foydalangan
holda yo‘l tushamalari konstiruktsiyasi.
Yo‘l tushamalarini kuchaytirish, mavjud yo‘l tushamalarining qatlamlari
materiallaridan foydalanib, aralashtirish usulda qayta ishlangan holda amalga
oshirilishi mumkin. Bunday holda, taglik bilan birga qoplama yoki qoplama
frezalanadi. Shu bilan birga, AGB aralashmasi olinadi. Ushbu aralashmada, agar
kerak bo‘lsa, yangi skelet materiallari qo‘shiladi va bog'lovchi, aralashtiriladi,
taglikning pastki qatlamiga yoyiladi va zichlanadi. Birlashtiruvchi sifatida odatda
Ebk-3 katyonik bitum emulsiyasi, sement, ko‘pikli bitum yoki murakkab
bog'lovchi ishlatiladi.
I, II toifali yo‘llarda AGB qatlamining qalinligi 8...30 sm, bulib asosning
yuqori qatlami bo‘lib xizmat qilishi mumkin, III, IV toifadagi yo‘llarda ular
qoplamaning pastki qatlami sifatida to‘planishi mumkin. Harakatning jadalligiga
a – qoplama quyi qatlami ostiga geopanjara
yotqizish; b – qatlamlar orasiga geopanjara
yotqizish; 1 – tolali material bilan mustahkamlangan
issiq asfaltbetondan yemirilish qatlami; 2 – remikser
bilan yo’lda qizdirib aralashtirish yo’li bilan
yotqizilgan qatlam; 3 – shisha tolasidan yoki basalt
tolasidan
olingan
geopanjara;
4
–
yo’l
to’shamasining frezalanmagan eski stabil qatlami;
5 – asos
349
qarab, bir yoki ikki qatlamli qoplama bu qatlamga yotqiziladi yoki sirtni qayta
ishlashni tashkil qiladi.
Yangi materiallardan tayyorlangan aralashmalar bilan bir qatorda, sovuq
qayta ishlash usuli bilan qurilgan qatlam asos sifatida tavsiya etilishi mumkin.
Baza qatlamida kamida 10 m dan kam bo‘lmagan qatlamlarni qurish kerak, chunki
yo‘l tushamalari qurilishida yoriqlar va qatlamlarda deformatsiyalari paydo
bo‘lishining oldini olish tavsiya etiladi:
* asfaltbeton qoplamadagi buzilishlarni kesib olish;
*
geosetkani,
georeshetkani
yoki
tolali
qo‘shimchalar
bilan
mustahkamlangan maxsus aralashmalardan yupqa qatlamli qoplamani yotqizish.
Pastki qatlamning qalinligi 6 sm dan kam bo‘lmasligi va yuqori qatlamining
qalinligi aralashmalarning xususiyatlariga qarab 1,5… 3,0 sm bo‘lishi kerak.
Yuqori yoki oraliq qatlamni AGB ustiga sement qatlamini yotqizishda
namliga bug'langandan (odatda 3-4 kundan keyin) 2 - 3 kundan keyin va emulsiya
sepilgan qatlamda amalga oshiriladi.
AGB qatlami bo‘ylab transport vositalarining harakatida bitumni bog’lovchi
sifatida ishlatganda va zichlangandan so‘ng va sement bilan mustahkamlangan
guruntlardan harakatlanish 2-3 kundan keyin ochiladi.
Yo‘llarning shakllanishiga qarshilik ko‘rsatadigan yo‘l tushamalarini olish
uchun asos qatlami 200 plastik beton yoki o‘ralgan betondan qurilishi mumkin.
Tuproqning mustahkamligini ta’minlash va drenajlash tizimini boyitish.
Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, yo‘l hosil bo‘lishining sababi tuproq
bargining faol zonasida qoldiq deformatsiyalarning to‘planishi bo‘lib, tuproqning
tuproqlarini quritish va barqarorlashtirish bo‘yicha chora-tadbirlarni ko‘rib chiqish
kerak:
* sirt va er osti suvlarini chetlatish tizimini takomillashtirish;
* faol zonaning tuproqlarini boyitish va ularni almashtirish;
* tuproq bargining ishchi belgisi o‘zgarishi bilan saytni to‘liq qayta qurish.
Shuni esda tutish kerakki, tuproq bargining faol zonasining tuproqlarini
boyitishdan yo‘l tushamalarini kuchaytirish choralari yo‘lning shakllanishiga
350
to‘sqinlik qilmaydi. Tuproqning faol zonasining tuproqlarini drenajlash va
stabillashtirmasdan, qoldiq deformatsiyalarning to‘planishiga va loy, chang va
boshqa tuproqlarning namlanishi yuqori bo‘lgan joylarda yo‘lning shakllanishiga
yo‘l qo‘ymaslik deyarli mumkin emas.
Tuproq qatlamining tuproqlarini er usti suvlari bilan to‘ldirishning oldini
olish uchun birinchi navbatda tozalash va samaradorlikni tiklash yoki sirt
drenajining tuzilmalarini qayta tashkil etish kerak; sirt suvlarining butun tanaga
kirishiga to‘sqinlik qiluvchi materiallar bilan chegaralarni mustahkamlash; kichik
yoki uzoq muddatli yamaqlar bo‘lgan joylarda chiziq chizig'ining chegara
tomoniga qo‘shimcha yivlarni tashkil qilish; zarur hollarda bug'langan havzalarni
tashkil qilish; yamoqlarni mustahkamlash.
Yana xandaklar, lotiklar va zaxiralar-lotoklar, kuratma tagidan kamida 20%o
bo‘lgan qiyaliklar burchagi bilan to‘g'ri shaklga ega bo‘lishi kerak.
Namlik sharoitida 3-chi turi er o‘tib yo‘llar uchastkalarida tekis erlarda
(kutarmadan suvni chetlatish qiyin bo‘lsa, latoklar suvni chetlatish havzasi rolini
bajaradi, chrtki qisimlar quruq holarda), bo‘lishi kerak:
* tuproq bargining faol zonasi tuproqlarini drenajlash bilan almashtirish;
* kutarma balandligini oshirish.
Er osti suvlarining yuqori darajasida, tuproq qatlamining tuproqlarini ortiqcha
namlashdan himoya qilish uchun mavjud drenaj tizimini tozalash va ta'mirlash, er
osti suvlarini drenajlash, drenaj teshiklari, quduqlar yoki filtrlarni, shu jumladan
sintetik rulonli materiallarning qatlamlarini ishlatish bilan ta'minlash kerak.
Bundan tashqari, qattiq yo‘llardagi buzilishlarni aniqlash va yo‘q qilish
bo‘yicha tavsiyalarda tavsiflangan avtomobil yo‘lini ishlatish jarayonida
yo‘llarning shakllanishiga yo‘l qo‘ymaslik va oldini olish bo‘yicha kompleks
chora-tadbirlar mavjud. Ushbu tavsiyalar yo‘llarning shakllanishini hisoblash usuli
va misollarini beradi, undan keyin yo‘llarni ishlatish jarayonida buzilishlarning
oldini olish yoki belgilangan talablar doirasida ularni cheklash bo‘yicha echimlar
belgilanadi. Ushbu qarorlar yangi avtomobil yo‘llarini qurish, mavjud avtomobil
yo‘llarini rekonstruksiya qilish va mukammal ta'mirlash loyihalarida ko‘zda
351
tutilishi kerak. Dizayn bosqichida ham, yo‘l tushamalarida yo‘llarning shakllanishi
bo‘yicha qiyoslashni amalga oshirish kerak va agar kerak bo‘lsa, yo‘llarning ruxsat
etilgan talablardan yuqori bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik uchun choralar ko‘rish kerak.
Loyiha mijozlari taklif etilgan chora-tadbirlarning so‘zsiz bajarilishini nazorat
qilishlari kerak.
|