Iste’molchi yutug’i va ishlab chiqaruvchi yutug’i

|
Iste’molchi yutug’i va ishlab chiqaruvchi yutug’i
|
bet | 8/11 | Sana | 29.05.2024 | Hajmi | 153,13 Kb. | | #256619 |
Bog'liq Maxmatmuradov Isroil kurs ishi5 Iste’molchi yutug’i va ishlab chiqaruvchi yutug’i
Tovarga narx bozor tomonidan o‘rnatiladigan raqobatlashgan bozorda tovarni ishlab chiqaruvchilar bozor narxida (muvozanat narxida) sotadi, shu bozor narxida iste’molchilar tovarni sotib oladi.Lekin, ayrim iste’molchilar uchun tovarning qiymati uning bozor narxidan ko‘ra yuqoriroq. SHuning uchun ham u tovarni bozor narxidan yuqoriroq narxda ham sotib olishi mumkin.
Iste’molchi yutug‘i - iste’molchi tomonidan tovarga to‘lashi mumkin bo‘lgan maksimal narx bilan tovarning haqiqiy narxi o‘rtasidagi farqni bildiradi. Aniqroq qilib aytadigan bo‘lsak, iste’molchining tovar uchun berishi mumkin bo‘lgan maksimal narxdan tovarni sotib olishda to‘lanadigan haqiqiy narxning ayirmasiga teng.
Iste’molchi yutug‘i (qo‘shimcha naf) alohida insonning qanchalik o‘rtacha yaxshi yashayotganligini ko‘rsatadi.
Iste’molchining umumiy yutug‘i bu talab chizig‘i bilan bozor narxi chizig‘i o‘rtasida joylashgan soha. Iste’molchi yutug‘i barcha iste’molchilarning umumiy sof nafini o‘lchashga yordam beradi va u yordamida biz bozorni davlat tomonidan muvofiqlashtirilishi samaradorligini, iste’molchi yutug‘ini umumiy natijasining o‘zgarishini o‘lchash asosida aniqlashimiz mumkin.Misol. Faraz qilaylik bir dona apelsinning bozor narxi 5 so‘m deylik, lekin iste’molchi ushbu bir dona apelsin uchun 10 so‘m berishga tayyor, ya’ni apelsinning iste’molchi uchun qiymati 10 so‘mga teng.
Iste’molchi ushbu bir dona apelsinni bozor narxida, ya’ni 5 so‘mga oladi va u iqtisod qilgan 10-5=5 so‘m iste’molchi yutug‘ini bildiradi, iste’molchi qo‘shimcha 5 so‘mlik naf oladi (2-rasm).
Umumiy iste’molchi yutug‘ini grafikda aniqlash.Iste’molchi ikkinchi apelsinni ham sotib oladi, nima uchun deganda, u ikkinchi apelsin uchun berishi mumkin bo‘lgan maksimal narx 9 so‘m, iste’molchi yutug‘i 4 so‘mga teng. Xuddi shunday davom etsak 4-apelsin uchun iste’molchi yutug‘i 1 so‘mga teng, beshinchi apelsinni sotib olishga iste’molchi befarq qaraydi, nima uchun deganda u iste’molchining umumiy yutug‘ini oshirmaydi.SHunday qilib, iste’molchining iste’molchi oriqchaligi 5+4+3+2+1=15 so‘mga teng. Iste’molchining sarfi 25 ga teng. Har bir davlat o‘zining hududida fuqarolarining huquq va majburiyatlarini qonun yo‘li bilan tartibga solish jarayonida jamiyatda ijtimoiy adolat muhitini shakllantirishni o‘z oldiga maqsad qilib qo‘yadi. Mamlakatimizning Konstitusiyasida belgilab qo‘yilganidek, davlat o‘z faoliyatini inson va jamiyat farovonligini ko‘zlagan holatda amalga oshirib bormoqda. Davlat taraqqiy etib borgani sari unda yashovchi fuqarolarining ham ehtiyojlari ortib boradi, bu esa tovar ishlab chiqarish jarayonini yanada kengayishi uchun asos bo‘ladi. Albatta tovar ishlab chiqarish jarayonida sifat talablariga javob beradigan mahsulotlarni iste’mol qilish har birimizning hayotimiz uchun zarurdir. Iste’molchi, albatta, o‘zining moddiy va ma’naviy jihatdan iste’mol qilayotgan narsalariga e’tibor qaratmog‘i zarurdir. Iste’molchi so‘zining huquqiy asosiga to‘xtalib o‘tadigan bo‘lsak.
|
| |