Nemis tilida grammatik kompetensiyani shakllantirishda AKT dan foydalanish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari va ularning tahlili

|
Nemis tilida grammatik kompetensiyani shakllantirishda AKT dan foydalanish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari va ularning tahlili
|
bet | 10/24 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 1,85 Mb. | | #138478 |
Bog'liq Jumanazorov Shukurali Tashmamatovich-1 Nemis tilida grammatik kompetensiyani shakllantirishda AKT dan foydalanish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari va ularning tahlili
Nemis tilida grammatik kompetensiyani shakllantirishning yuqori darajada muhimlik qolganligi sababli, bu mavzuda ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Bu tadqiqotlarning asosiy maqsadi, grammatik ta'limi beruvchilarning kompetensiyasini baholashda AKT-ni qo'llashdir. Bu dissertatsiyada esa, bu tadqiqotlarning tahlilidan foydalanilgan. Dissertatsiyada shu ko’rsatib o’tilganki, AKT grammatik kompetensiyasini baholashda qo'llaniladigan eng yaxshi poydevorlardan biridir. Bir nechta tadqiqotlarda, AKT testlari o'qituvchilarning amaliy grammatika bilimlarini moslashtirish, talaba jihatdan qadrli moddalarni va qiziquvchanliklarini baholash va ta'limni nazorat qilish uchun foydali hisoblanadi. Dissertatsiyada AKT tahlil tizimini yaratish va o'qituvchilarning grammatik kompetensiyasini baholash uchun metodlar ishlab chiqish bo'yicha ko'rsatmalar berilgan. Bu metodlar ko'pincha, talaba jihatdan baholash, matn tahlilini amalga oshirish va tahrirlashga yo'l qo'ymaydi. Shuningdek, ta'lim beruvchilari va talabalar o'zining falsafa-ta'rikhi va o'qitish usullarini tahlil qilish va kengroq fikrlashadi. Dissertatsiyada aynan shu sababli, AKT-ni nemis tilidagi grammatika va ta'limni baholashning yanada rivojlanishi mumkinligi va qayta tayyorlanishidagi muhim roli ko'rsatilgan. AKT talabalarning har doim o'zlashtirishi va ta'lim faoliyati nazoratini amalga oshirish uchun foydali hisoblanadi.
To'plangan tadqiqotlar nazarida, AKT-ni grammatik ta'lim darsini oshkor qilish va talabalarga yordam berish uchun juda muhimdir.19 Bu dissertatsiya esa AKT-ni grammatik ta'limida foydali idora deb qabul qiladi va ta'lim beruvchilari va talabalar uchun foydalidirO'qitishda kompyuter vositalaridan foydalanish o'quv faoliyatini farqlashga imkon beradi, o'quvchilarning bilim qiziqishini faollashtiradi, ularning ijodiy qobiliyatlarini rivojlantiradi va aqliy faoliyatni rag'batlantiradi. Chet
19 Okhunov, M., & Minamatov, Y. (2021). Application of Innovative Projects in Information Systems. European Journal of Life Safety and Stability (2660-9630), 11, 167-168.
tillarni o'qitish metodikasi va yangi axborot texnologiyalari o'rtasidagi bog'liqlik haqida gapirganda, so'nggi o'quv vositalarining (NSO) o'quv imkoniyatlarini faol o'rganish haqida gapirish kerak. Tajriba va tadqiqotlar natijalarini umumlashtirish natijasida NSO dan oqilona foydalanish quyidagilarga imkon berishi aniqlandi:
ta'limning barcha bosqichlarida tabiiy chet tili muhitining etishmasligini qoplash;
vizuallikning muhim didaktik printsipini to'liq amalga oshirish;
har bir talabaning individual tipologik xususiyatlarini hisobga olgan holda o'qitishni amalga oshirish;
dasturlash va boshqarish uchun eng yaxshi sharoitlarni yaratish;
eshitish o'zini o'zi boshqarish ko'nikmalarini jadal shakllantirish va rivojlantirishni ta'minlash;
talabalarning analitik va taqlid qobiliyatlaridan maksimal darajada foydalanish, ularning ichki resurslarini to'liq safarbar qilish;
magnit yozuvda talabalarning chet tilidagi nutqining sifat ko'rsatkichlarini ozmi-ko'pmi aniq aniqlash;
barcha talabalar bilan bir vaqtning o'zida ko'plab faol mashqlarni bajarish, shu jumladan gapirish.
Xorijiy tillarni o'qitishda grammatikani keng joriy etish zarurati ularning qo'llanilishi eng muhim didaktik tamoyillardan biri — vizualizatsiya printsipini amalga oshirish uchun katta imkoniyatlarni ochib berishi bilan bog'liq. AKT grammatik bilan ta'lim beruvchilarning kompetensiyasini baholash uchun
yaratilgan bir borliqni ifodalovchi qo'shimcha provayderdir.20 Ushbu tadqiqotlarda AKT ning matni va maqsadlari haqida tushuncha berib, AKT- analiz tizimini ishlab chiqilish bosqichlarini nazorat qilib, grammatik kompetensiyani baholash usullarini ta'riflash maqsadida AKT test topshirish texnikasi o'rnatilgan. Ayrim tadqiqotlar AKT-ni muhim texnik vositalar ko'rsatuvchi interaktiv modul sifatida qo'llashga qolgan. Bu dastlabki proyektda AKT-ni amalga oshirish bo'yicha yaratilgan metodik taxallusi va ingliz tilidagi grammatika kurslarlari ta'lim bilim o'lchov mudiri tomonidan taqdim etilgan. AKT testlari tahlil qilish, talaba jihatdan qadrli moddalarni va ta'lim tadqiqotlarini oshkor qilish uchun ko'p ravishda foydali hisoblanadi. AKT-ni qo'llash orqa tarafdari va politika shakllanishiga javob berish yo'qotganligi sababli, muhim talablarni qondirish uchun matnni tahlil qilish uchun kompyuter tizimi ham ishlab chiqarib olindi. Shu munosabat bilan, texnik vositalarni tavsiflovchi terminologiya ham o'zgarmoqda: masalan, "axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT)" atamasi asta-sekin zamonaviyroq "raqamli texnologiyalar" atamasi bilan almashtiriladi. Bugungi kunda ushbu atamalar sinonim sifatida qo'llaniladi, ammo ikkinchisi yangi axborot texnologiyalarining o'ziga xos xususiyatlarini va ularni jamiyat tomonidan idrok etishni aniqroq aks ettiradi. “Raqamli texnologiya” atamasi kompyuter vositalariga biroz boshqacha qarash imkonini beradi. Raqamli texnologiyalar kompyuter texnologiyalariga asoslangan, ammo ular texnologiya va foydalanuvchi o'rtasidagi boshqacha munosabatni anglatadi. Shunday qilib, "AKT kompetensiyasi" atamasi elektron resurslardan shaxsiy
20 Minamatov, Y. E. U. (2021). APPLICATION OF MODULAR TEACHING TECHNOLOGY IN TECHNOLOGY. Scientific
progress, 2(8), 911-913.
va ta'lim maqsadlarida samarali foydalanish qobiliyatini o'z ichiga oladi, "raqamli kompetentsiya" atamasi esa, inson nafaqat ma'lumotni iste'mol qiladigan, balki yaratadigan ko'nikmalar va qobiliyatlarning yanada murakkab to'plamini anglatadi. u va mexanizmlarni ham tushunadi. Axborotni taqdim etish formati ham o'zgarmoqda. Bugungi kunda axborotning ortib borayotgan foizi multimedia formatida taqdim etilmoqda: matn deyarli har doim rasm, audio yoki video yozuvlar, infografika, animatsiya bilan birga keladi. Ushbu tendentsiya axborotning haddan tashqari yuklanishi muammosidan kelib chiqadi. Masalan, matnli xabar bo'lishi mumkin. huning uchun biz tadqiqotimizda axborot-kommunikatsiya va kompyuter texnologiyalari atamalari o‘rniga “multimedia va raqamli texnologiyalar” atamalaridan foydalanamiz. Shunday qilib, raqamli texnologiyalarning keng tarqalganligi maqsadli tildagi haqiqiy materiallarga va tarmoqqa ulangan kompyuter darsliklariga kirishni kengaytirdi. Internetda ishlash, talabalar va o'qituvchilar elektron matnlar kutubxonalaridan, muzey va arxiv manbalaridan, gazeta va jurnallarning elektron versiyalaridan foydalanishi, onlayn o‘quv dasturlari va lug‘atlardan foydalanishi mumkin; munozaralar va videokonferensiyalarda qatnashish, elektron pochta orqali ma’lumot almashish va hokazo”.21 Zamonaviy jamiyat juda dinamik va o'qituvchining eng muhim vazifalaridan biri ularga o'z vaqtida javob berishdir. Bugungi kunda, axborot jamiyati sharoitida har qanday sohadagi mutaxassisning professionalligi nafaqat bilim miqdori, balki kerakli ma'lumotlarni mustaqil ravishda topish, axborot oqimlarida harakat qilish, kerakli ma'lumotlarni tezda ajratib ko'rsatish qobiliyati bilan ham belgilanadi. va boshqalarga e'tibor bermaslik, eng yangi
21 Pihkala-Posti, Laura (2011) Zur Stellung des E-Learning im finnischen Deutschunter-richt. In: Bonner; Reuter (Hrsg.), 369-380.
texnologiyalardan samarali foydalanish. . Bundan tashqari, bugungi kunda aloqaning katta ulushi, shu jumladan. madaniyatlararo, raqamli texnologiyalar yordamida masofadan turib amalga oshiriladi. Ushbu tendentsiyalar chet tilini o'qitishning yangi yondashuvlari va usullarini belgilaydi. Ilmiy yangiligi tufayli raqamli texnologiyalar yordamida ishlab chiqilgan kompetensiyalar (kompetentsiyalar) muammosi yetarlicha o‘rganilmagan. Bu xozirgi kunda chet tillarini o'rganish nazariyasi tadqiqotchilarida ushbu kompetensiyalar (kompetentsiyalar) va tarkibiy qismlarning nomi to'g'risida yakdil fikrga ega emasligiga olib keladi. Eng boshidanoq Internet nafaqat axborot resursi, balki materiallaringizni nashr qilish uchun qulay muhit ham bo'lgan. Ming yilliklar oxirida shaxsiy Internet saytlari mashhur bo'lib, mualliflar o'z materiallarini joylashtirdilar. Ta'lim maqsadlarida Internet saytlarini yaratish ham o'qituvchi, ham talabalar Internet loyihalarining mazmuni edi. Talabalarning internetda material izlashi va tematik veb-saytlar yaratishi asosida dars metodikasi ishlab chiqildi. III ming yillikning boshi ijtimoiy xizmatlarning (tarmoq jamoalari, bloglar, ensiklopediyalar, podkastlar) paydo boʻlishi bilan belgilandi. Ijtimoiy xizmatlar axborot resurslari, onlayn tarjimonlar, kompyuter testlari bilan birgalikda Internetni ajralmas ta'lim manbasiga aylantiradi. Internet nemis tilini sinf va masofaviy o'qitishning muhim qismiga aylanmoqda. Uzoq vaqt davomida mahalliy va xorijiy lingvodidaktikada
Axborot-kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalangan holda chet tillarini o'rgatish haqida gap ketganda, AKT kompetensiyasi (AKT kompetensiyasi) atamasi ustunlik qildi. Shunday qilib, tadqiqotchi Sysoev P.V. AKT kompetensiyasini “chet tilining aspektlari va nutq faoliyati turlarini o‘rgatish jarayonida AKTning butun arsenalini qo‘llash” qobiliyati sifatida belgilaydi. O'rta maktab o'quvchilari o'rtasida AKT kompetentsiyasini
rivojlantirish talabi Federal Davlat ta'lim standartida belgilangan: "axborot- kommunikatsiya texnologiyalaridan foydalanish bo'yicha kompetentsiyani shakllantirish va rivojlantirish (keyingi o'rinlarda AKT - kompetensiyalar); lug'atlar va boshqa qidiruv tizimlaridan faol foydalanish madaniyatini o'zlashtirish uchun motivatsiyani rivojlantirish" Biroq, bu atama asta-sekin o'z ahamiyatini yo'qotmoqda, chunki. zamonaviy jamiyatda ro'y berayotgan tendentsiyalarni etarli darajada aks ettirmaydi. Hozirgi kunda lingvodidaktikada AKT kompetensiyasi atamasi asta-sekin Rossiyada “axborot-kommunikatsiya kompetensiyasi” va chet elda “raqamli savodxonlik” atamalari bilan almashtirilmoqda. Keling, ushbu tushunchalarni batafsil ko'rib chiqaylik. Axborot-kommunikatsiya kompetensiyasi bugungi kunda ko'plab rus olimlarining tadqiqot ob'ektidir, masalan, A.A. Melixova,
G.V. Kruglyakova, I.G. Smirnova, O.A. Zaxarov va boshqalar. Axborot- kommunikatsiya kompetensiyasi (ICC) va axborot-kommunikatsiya kompetensiyasi (AKT kompetensiyasi) o'rtasidagi farqni aniqlab olish biz uchun muhim ko'rinadi. Tadqiqotchi A.A. Melixovaning fikricha, ularning farqi shundaki, "muloqot - bu interaktiv ma'lumot oqimi uchun aloqa kanalini o'rnatish uchun ongning mulki", bu "kosmosda ma'lumot uzatish tartibi, mexanizmi", kommunikativlik esa "mulk". shaxsning boshqa shaxs bilan mazmunli nutqiy aloqaga kirishishi, shu jumladan zamonaviy axborot- kommunikatsiya vositalari yordamida. Shunday qilib, bizning tadqiqotimizda multimedia va raqamli texnologiyalar ostida biz kompyuter va mobil texnologiyalarga asoslangan turli formatlarda taqdim etilgan ma'lumotlarni o'z ichiga olgan keng doiradagi vositalar va resurslarni nazarda tutamiz. “Raqamli texnologiyalar” atamasi bilan biz kompyuter, axborot, axborot- kommunikatsiya va telekommunikatsiya texnologiyalari tushunchalarini o‘z ichiga olamiz. Bugungi kunda ko‘pchilik tadqiqotchilar (P.V.Sysoev,
M.A.Bovtenko, A.V.Zubov va boshqalar) multimedia va raqamli texnologiyalar ulkan didaktik va uslubiy salohiyatga ega ekanligini tan olishmoqda. Hozirgi kunda ustun bo'lgan o'rganishga kompetentsiyaga asoslangan yondashuv doirasida chet tilini o'rganishning asosiy maqsadi kommunikativ kompetentsiyani va uning tarkibiy qismlarini (xususan, axborot-kommunikati raqamli kompetentsiyani) rivojlantirishdir. Bu maqsadga erishish vositasi chet tilini (grammatik, leksik, fonetik) va malakalarini (o'qish, yozish, gapirish, tinglash, umumiy ta'lim) rivojlantirishdir.
Chet tillarini o'qitishda multimedia va raqamli resurslar quyidagi funktsiyalarni bajarishi mumkin:
o'qitish (til materialini taqdim etish uchun ishlatiladi);
trening (ko'nikmalarni rivojlantirish va muloqot qobiliyatlarini rivojlantirish uchun foydalaniladi);
nazorat qilish (ko'nikma va malakalarning shakllanishini nazorat qilish uchun foydalaniladi);
birlashtirilgan (yuqoridagi elementlarni birlashtiradi).
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Nemis tilida grammatik kompetensiyani shakllantirishda AKT dan foydalanish bo‘yicha olib borilgan ilmiy tadqiqot ishlari va ularning tahlili
|