8. protsessorning imkoniyatlarini o‘rganish. Mp kr580-da ma’lumotlarni maskalash va shartli o‘tishni tashkil qilishning dasturiy usullarini o‘rganish nazariy qism

O'zbekiston Respublikasi Axborot texnologiyalari
va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi.
Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent Axborot texnologiyalari universiteti
CA013 guruh talabasi Ashurov Asliddinning Kompyuterni tashkil etish fanidan tayyorlagan 3-topshirg`I
Toshkent 2024
8. PROTSESSORNING IMKONIYATLARINI O‘RGANISH. MP KR580-DA MA’LUMOTLARNI MASKALASH VA SHARTLI O‘TISHNI TASHKIL QILISHNING DASTURIY USULLARINI O‘RGANISH
Nazariy qism
KP580 seriyali BIS asosidagi protsessor sxemasi 8.1-rasmda keltirilgan . Eng oddiy holatda, u faqat uchta kristalni o‘z ichiga olishi mumkin: MP KP580VM80, soat impulsi generatori KR580GF24 va tizim boshqaruvchisi KP580VK28/VK38, ulardan foydalanish MP ning barcha funktsional imkoniyatlarini to‘liq saqlab qolishni kafolatlaydi.
8.1-rasm. KP580 seriyasiga asoslangan Markaziy protsessor sxemasi
MPni dastlabki o‘rnatish funktsiyasini bajarish uchun RC zanjirini RESIN GTI kirishiga ulash kerak bo‘ladi. RES1N kirishida gisterezisning mavjudligi kommutatsiya chegarasiga yetganda sxemalarni olib kelishini 116 kafolatlaydi. RC zanjirining vaqt doimiyligi RESET signalining davomiyligi bo‘yicha qo‘llaniladigan talablardan hisoblanadi.
KP580VM80 mikroprotsessorining F1, F2 soat signallarining takrorlanish davri ZQ1 kvarts rezonatori bilan belgilanadi. Kvarts rezonatorini tanlash va o‘rnatishda XTAL2-XTAL1 generatorining tashqi zanjirining minimal qarshiligini ta’minlash kerak. Kvarts rezonatori tomonida generator induktiv element bo‘lib, ish chastotasining pasayishiga olib keladi. Ushbu ta’sirni qoplash uchun kichik kondensator XTAL2 chiqishidagi kvarts rezonatoriga ketma-ket ulash tavsiya etiladi. 18 MGs chastotali kvarts rezonatori uchun sig’im 15-30 PF ni tashkil qiladi. Chastotaning oshishi bilan kondansator sig’imini kamaytirish zarur bo‘lishi mumkin.
F1, F2 sinxron signallaridan tashqari, generator CCLK tizim signalini (oqim yuklamasi I0L ≤ 15 мА) va Init tizimni tiklash signalini (I0L ≤ 15 мА) hosil qiladi. INIT signali tizimni dastlabki holatiga o‘rnatish uchun mo‘ljallangan. U RESIN generator kirishida RC zanjiri tomonidan hosil qilingan signal mavjud bo‘lganda amalga oshiriladi. 8.1-rasmda keltirilganidek, elementlar 0,35s tiklash signalining davomiyligini ta’minlaydi. XASK tasdiqlash signali xotira modullari bilan ishlashda ishlatiladi. bundan tashqari, protsessorning ba’zi tashqi hodisalarni kutishini tashkil qilish uchun ham foydalanish mumkin. KR580VM80 mikroprotsessori kutish holatiga o‘tkaziladi kutish, agar XASC signali birinchi tekshirish paytida faol bo‘lmasa (T2 urishining ikkinchi uchdan bir qismining boshlanishi). Tizimning kattaligi va xususiyatlariga qarab, tasdiqlash signali ikki usuldan biri bilan tartibga solinishi mumkin.
Katta tizimlarda XASK tasdiqlash liniyasi odatda past faollik bilan amalga oshiriladi, bu esa xotira va bb modullariga kirishning asinxron usulini ta’minlaydi. buning uchun generatorning RDYIN-ni kiritishdan oldin qo‘shimcha inverter qo‘yish kerak. Tanlangan qurilma o‘qish yoki yozish so‘rovini olgandan so‘ng, u ochiq kollektor sxemasi bo‘yicha XASK liniyasida hosil bo‘lgan tasdiqlash signalini hosil qiladi. Tizimning maksimal ishlashi uchun uning modullari birinchi tekshirishdan oldin tasdiqlash signalini qaytarishi kerak. Tez ta’sir qiluvchi qurilmalarga ega bo‘lgan kichik tizimlarda yuqori faollik darajasiga ega XASK liniyasidan foydalanish tavsiya etiladi. Protsessor sinxron rejimda kutish soatlarisiz maksimal tezlikda ishlaydi. Shuning uchun operatsiyani sinxron rejimda bajarishga 117 muvaffaq bo‘lgan qurilmalarda almashinuvni tasdiqlash mantig’ini qoldirib, ularni soddalashtirish mumkin.
8.1-rasmdagi sxemada KR580VK38 tipidagi tizim boshqaruvchisi ishlatilgan. U KR580VK28 tekshirgichidan farq qiladi, chunki u ikkinchi avlod periferik qurilmalari uchun mo‘ljallangan va oldindan o‘rnatilgan stanoklarni hosil qiladi. KR580VK28 tekshirgichida bu chiziqlar 4-45 ns da kechiktirilgan KR580VM80 mikroprotsessorining sxemasidir, u XASK tasdiqlash signalini birinchi marta tekshirgandan so‘ng , T3 sikli davomida hosil bo‘ladi. KR580VK38 ning barcha buyruq satrlari STSTB strob bilan bog’langan va uning boshlanishiga nisbatan 20-60 ns da kechiktirilgan. STSTB T2 tsikli F2 fazasining T/3 fazasidan oldinda bo‘lganligi sababli, XASK signalini birinchi tekshirish paytigacha 4T/9-60 ns qoladi. Т = 400 ns da bu vaqt taxminan 120 ns ga teng, bu XASK signalini tiklash uchun yetarli hisoblanadi.
8.2-rasm-Markaziy protsessorning o‘qish (a) va yozish (b) davrlarining vaqt jadvallari
Shunday qilib, KR580VK28 tekshirgichidan sinxron almashinadigan tizimlarda yoki teskari chiziqli asinxron kirish tizimlarida foydalanish mumkin. Ikkala almashinuv protokoliga imkon beradigan MS-da KR580VK38 mikrosxemalaridan foydalanish tavsiya etiladi. Barcha holatlarda yuklanish qobiliyati bo‘lgan buyruq satrlari Mrtc, MWTC, IORC va IOWC keyingisi:
I0L ≤ 10 mА, CL ≤ 100 pF. Ruxsat etilgan oqim I0L va sig’im CL chiziqlar 5 mA va 100 pF ga teng. Tizim boshqaruvchisi, shuningdek, I0L -ni 10 maAva CL -ni 100 pFga olib keladigan MP ma’lumotlar shinasini inversiyasiz ikki tomonlama buferlashni ta’minlaydi. Ma’lumotlar shinasida qo‘shimcha kechikish taxminan 30 ns ni tashkil qiladi.
10 kOM rezistorlar orqali +5v quvvat manbaiga ulanish uchun qulay, ammo tizim DAT7—DAT0 ma’lumotlar shinasini ulash shart emas. Bu shinaning yuk ko‘tarish qobiliyatiga deyarli ta’sir qilmaydi. Boshqa tomondan, mavjud bo‘lmagan xotira maydonidan buyruqni o‘qish RST 7 buyrug’ini bajarishga olib keladi, bu disk raskadrovka va diagnostika maqsadlarida ishlatilishi mumkin.
MP VM80 manzil shinasi I0L = 1,8 mА yuk oqimini va 100 pF gacha bo‘lgan CL yuk hajmini ta’minlaydi. Ushbu yuk ko‘tarish qobiliyati yopiq turdagi bitta taxtali MK qurish uchun yetarli. Ochiq MS-larda manzil shinasining qo‘shimcha buferlanishi talab qilinadi, uni ikkita KR580IR82 bufer registrlari yordamida inversiyasiz bajarish mumkin. Manzilni buferlash maksimal qiymatlarni I0L 32 Ma gacha va CL dan 300 pF gacha oshirishga imkon beradi. Shu bilan birga, shinada qo‘shimcha 35 ns kechikish mavjud.
Manzil buferini boshqa mikrosxemalarda amalga oshirish mumkin, masalan KR580IR83, KR580VA86/VA87, K589IR12, K589AP16/AP26 va boshqalar.
|