I. A. Filipova - bet 48

158
inson hayotini, jumladan, intim sohasini tubdan o’zgartirishi mumkin.
424
. Xitoy
kompaniyalari allaqachon yiliga o’n minglab seks robotlarini sotmoqda. Jinsiy
qo’girchoqlar sun'iy intellektga ega, ular nafaqat jinsiy
sheriklarni almashtirishga
qodir, balki asta-sekin texnologiya darajasining oshishi bilan o’zlarining xotiralari, his-
tuyulari, xarakteri va his-tuyulari bilan hayot sheriklariga aylanishadi.
Uyga xizmat ko’rsatish va turli xil, shu jumladan intim xizmatlarni ko’rsatish
uchun sun'iy intellektga ega antropomorf robotlarni yaratish juda faol. Bu ishlanmalar
natijalarining amaliyotga tatbiq etilishi vaqt o’tishi bilan oilaviy munosabatlarga, erkak
va ayol o’rtasidagi munosabatlarga ta’sir qilishi, oila institutining o’zgarishiga olib
kelishi mumkinligi sababli, bu jarayonlar oila qonunchiligida o’z aksini topishi zarur
bo’ladi. Buning ijtimoiy-huquqiy va axloqiy-psixologik oqibatlarini oldindan aytish
hali ham qiyinligi aniq.
425
, ammo o’tkazilgan marketing tadqiqotlarini hisobga olgan
holda, intim sohada turli funktsiyalarni bajarishga qodir antropomorf robotlarning
iste'molchilari uchun jozibadorligi juda yuqori.
Robototexnika
bo’yicha
mutaxassis
va
mashhur
robot
Sophia
yaratuvchisi
426
Devid Xansonning aytishicha, taxminan 2045 yilda sun'iy intellekt o’z
xususiyatlariga ko’ra shunday parametrlarga yetadiki, odamlar robotlar yordamida
oilalar yaratishni xohlashadi.
427
.
Xitoylik huquqshunos olimlar allaqachon robotlarning “hissiy intellekt”ni
ortishi hisobiga mumkin bo’lgan stsenariylarni tahlil qilishmoqda. Xitoy Fanlar
akademiyasi universiteti tadqiqotchisi Ammar Yunasning so’zlariga ko’ra,
insoniy
robototexnika sohasidagi yutuqlar hozirgi oila huquqini tushunish uchun jiddiy
muammolarni keltirib chiqaradi. "Odamlar odamsimon robotlarga oshiq bo’lishlari
ajablanarli emas... Inson va robotning nikohi kelajakda qonunchilar uchun muammo
tudiradi".
428
, huquqiy tekislikda javob talab qiladigan qiyin savollarni berish:
- Inson va robot tomonidan haqiqiy oila yaratish qonuniy kuchga ega bo’lishi
mumkinmi?
- Bunday oilalarda bolalar va mulk bilan boliq huquq va majburiyatlar qanday
taqsimlanadi?
424
Maylenova F.G. Sevgi va robotlar. Insoniyat raqamli jinsga aylanadimi? // RUDN universiteti
axborotnomasi. Seriya: Falsafa. 2019. Nashr. 23 No 3. S. 312–323.
425
Kashkin S.Yu. Sun'iy intellekt va robototexnika: inson huquqlariga aralashish ehtimoli va Evropa
Ittifoqi va dunyoda ushbu jarayonlarni huquqiy tartibga solish // Lex Russica. 2019. No 7. B. 151–
158.
426
Sophia the Robot - Gonkongda joylashgan Hanson Robotics kompaniyasi tomonidan ishlab
chiqilgan antropomorfik ayol robot. Sophia odamlarning xatti-harakatlarini o'rganish va moslashish,
ular bilan muloqot qilish va ishlash uchun mo'ljallangan. 2017-yil oktabr oyida Sofiya Saudiya
Arabistoni fuqarosi deb e’lon qilindi.
427
Cuthbertson A. Robotlar 2045 yilga kelib fuqarolik huquqlariga ega bo'ladi, deydi "Men odamlarni
yo'q
qilaman"
androidi
yaratuvchisi.
The
Independent,
25/05/2018.
URL:
https://www.independent.co.uk/life-style/gadgets-and-tech/news/robots-civil-rights-android-
artificial-intelligence-2045-destroy-humans-sophia-singularity-a8367331
html
(kirish
sanasi:
10.12.2021).
428
Younas A. Oilani qayta aniqlash: Markaziy Osiyoda oilaviy huquq yurisprudensiyasida gumanoid
robototexnika misolini joriy etish // Akademiya maktublari: preprint. 2022.
159
- Insonning sun'iy intellekt tizimi bilan bir butunga qo’shilishi natijasida
kiborgga aylanishi uning oilaviy ahvoliga qanday ta'sir qiladi?
Robototexnika sohasidagi tadqiqot
va ishlanmalar tendentsiyasi, A. Jonasning
fikricha, sanoat robotlaridan xizmat ko’rsatish robotlariga, ulardan yordamchi
robotlarga, hamroh robotlarga o’tmoqda va uning mantiqiy davomi sifatida hamkor
robotlarni ishlab chiqish va yaratish bor. Bu insonga o’xshaydi va odamlar hayotida
hamroh rolini o’z zimmasiga oladigan darajada jozibali.