nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Kremniy va germaniy epitaksiyasi

21
Taglikka kirishmalar diffuziyalanishini chegaralash uchun diffuziya
koeffitsienti kichik bo’lgan kirishmalar, masalan,
n
+
tagliklarda fosfor o’rniga
Sb va As tanlanadi.
Kirishmalar diffuziyasini chegaralashning boshqa imkoniyati bu jarayon
temperaturasini kamaytirishdir. Kremniy epitaksiyasida temperaturani 1000°C
gacha kamaytirish uchun o’stirish vaqtida taglikni
ultrabinafsha nurlari bilan
nurlashdan foydalanish mumkin. Ultrabinafsha nurlanish gaz fazada
adsorbirlashgan kirishmalar ta’sirini kamaytiradi. Bu esa, kremniy taglik
atomlarining sirt bo’ylab haraktachanligiga ta’sir qiladi.
Avtolegirlashni ancha
yuqori darajada chegaralash jarayon temperaturasini kamaytirish imkonini
beruvchi epitaksiyaning gidrid usulidan foydalanishdir. Bu usulda monosilan
piroliz bo’lganligi uchun uni ba’zan silanli usul deyiladi.
Silanli usul silanning
termik parchalanishi qaytmas reaksiyasiga asoslangan:
𝑆𝑖𝐻
4
↔ 𝑆𝑖 ↓ 2𝐻
2
↑ (2.7)
Silan usulida epitaksial qatlamlarni o’stirish qurilmasining tuzilishi xlorid
usuliga yaqin va monosilan bilan ishlaganda ehtiyotkorlik uchun qurilma havo
va nam qoldiqlarini haydash uchun moslamalar bilan ta’minlangan bo’lishi
kerak.
Monokristall qatlamlarni 1000–1050°C
temperaturalarda monosilan
parchalanishi hisobiga olinadi. Manba sifatida 4–5% li monosilandan tarkib
topuvchi aralashma va yuqori tozalikdagi 95–96% He, Ar yoki
H
2
gazidan
foydalaniladi. Jarayonni o’tkazish davrida vodorodda monosilan zichligi 0,05–
0,l% , gaz oqimi tezligi 30–50 sm/s. Shu sharoitda o’sish tezligi 0,2 dan 2 mkm
gacha o’zgaradi.
Usulning kamchiliklari monosilanning o’z-o’zidan
yonishi va portlashi
bo’lganligi uchun, maxsus choralar ko’rish kerak. Shuning uchun amalda
monosilan vodorodli aralashmada qo’llaniladi. 5% monosilan aralashmasi o’z-
o’zidan yonmaydi.
Epitaksial qatlamlarni olish qurilmalari

23
2.2 - rasm. Gorizontal reaktorlar turlari:
1-kvars reaktor; 2-gaz oqimi; 3-taglik ushlagich; 4-plastinkalar.
2.3-rasm. Vertikal reaktorning tuzilishi:
a) kvars nayli reaktor; b) zanglamas po’lat qalpoqli reaktor;
24
Xlorid usulida epitaksial qatlamlarni olish qurilmasi 2.4-rasmda berilgan.
Legirlangan epitaksial qatlamni olish uchun tetraxlorid kremniy yoki legirlovchi
qo’shimchalar p-turni
𝐵𝐵𝑟
3
yoki
n-turni
𝑃𝐶𝑙
3
hosil qiluvchi legirlovchi
qo’shimcha tarkibli aralashmalar
𝑆𝑖𝐶𝑙
4
+ 𝐵𝐵𝑟
3
yoki
𝑆𝑖𝐶𝑙
4
+ 𝑃𝐶𝑙
3
termostat
idishda tetraxlorid temperaturasi yuqori aniqlikda ushlab turiladi. Bu esa, zaruriy
bug’ bosimini ta’minlaydi. Odatda bu temperatura 0°C
dan past, chunki
𝑆𝑖𝐶𝑙
4
juda uchuvchi suyuqlik.
Sistemaga palladiy tozalovidan o’tgan vodorod beriladi. Chunki palladiy
tozalov nam va kislorod qoldiqlaridan vodorodni tozalaydi.
Palladiy yoki
platinali tozalov sistemasi 400–450°C qizdirilgan diafragmadan iborat. Bu
diafragma orqali yuqori tezlikda atomar vodorod diffuziyalanadi va uning sarfi
1 m
3
/soat ni tashkil qilib boshqa moddalar bu diafragma orqali umuman
o’tmaydi, chunki ularning diffuziya koeffitsienti kichik.
Tozalov nuqtasi
shudringdan so’ng - 70°C ni tashkil qiladi. Vodorod 1-kran - vodorod sarfini
o’lchovchi rotametr orqali o’tadi. 2-, 3-, 4- kranlar yopiq. Kremniy tagliklar
1000–1200°C gacha qizdiriladi va ularning sirti vodorod oqimida tozalanadi. 1-
kran yopiladi, 2- va 3- kranlar ochiladi. Vodorod
𝑆𝑖𝐶𝑙
4
li idish orqali o’tadi va
reaktorga tetraxlorid bug’i bilan to’yinib elementar kremniy tiklanadi.
Reaksiyada
qatnashmagan
𝑆𝑖𝐶𝑙
4
,
𝐻
2
, HCl va boshqa mahsulotlar 5-ochiq
kran orqali skrubberga chiqadi. Skrubber vazifasi zaharli chiqindilarni ushlab
qoladi, vodorod alangasida yondirib yuboradi. Epitaksial o’stirishda gaz yedirish
uchun 1-kran orqali MCl epitaksiya jarayonidan oldin beriladi.
-rasm. Stearin kislota molekulasining tuzilishi

5.8-rasm. Stearin kislota molekulasining tuzilishi
Bu yerga SB/A – B suyuqlikdan A suyuqlikdan sirtdagi oqim koeffitsienti, σA va σB– suyuqliklarning sirt taranglik koeffitsientlar, σAB - ikki suyuqlik chegarasidagi sirt taranglik koeffitsienti..SB/A˃0 suyuqlik o'z-o'zidan oqganda, SB/A<0 va suyuqlik B linza shaklida A suyuqlik yuzasida qolganda..
Amfifil moddalarning bir uchi gidrofil bo'lib, suvga botiriladi, ikkinchi uchi esa hidrofobik va shuning uchun havoda qoladi. Amfifilning klassik namunasi - stearin kislotasi: C18H36O2. . Ushbu moddaning uglevodorod "quyrugi" (C17H35) hidrofobik, asosiy (bosh) karboksil guruhi (CO2H) va gidrofildir. Shuning uchun molekulalar suv yuzasida deyarli vertikal holatda joylashgan (5.8-rasm). Bu bir qatlamli Langmuir qatlami.
5.2. Langmuir-Blodgett-ni avtomatik sozlash
Amfifil molekulalarning monoqatlamini suv yuzasidan qattiq substratga o'tkazish mumkin. Bir qatlamni suv-havo interfeysidan qattiq substratga o'tkazishning ikkita usuli mavjud. Birinchidan, Langmuir-Blodgett usuli keng tarqalgan. Bu usulda bir qavatli to'siqlar yordamida ikki o'lchovli suyuqlikka aylantiriladi, so'ngra taglik vertikal yo'nalishda ushbu suyuqlikka botiriladi. Bu vaqtda substratda mono qatlam hosil bo'ladi.
5.9-rasmda Lengmyur-Blodjett usulida bir va ko'p qatlamli organik moddalarni olish qurilmasi ko'rsatilgan.
Bu yerda 1 – himoya qopqog‘i, 2 – ikki qismli vanna, 3 – tayanch, 4 – subfaza, 5 – floroplastik to‘siqlar, 6 – sirt bosimining elektron sensori, 7 – boshqaruv bloki, 8 – to‘siqlarni harakatga keltiruvchi dvigatel, 9 – elektr uzatish , 10 - gidravlika qurilmasi, 11 - tebranishga qarshi stol, 12 - pastki faza sirtini tozalash uchun qurilma, 13 - nasos, 14 - kompyuter.
5.9-rasm. Langmuir-Blodgett-ni avtomatik sozlash
Subfaza atamasi mono qatlamni o'z ichiga olgan eritmani anglatadi.
Ikki qismli nosimmetrik vanna 1 himoya qoplamasi ostida,
11 vibratsiyaga qarshi stol ustiga qo'yilgan. Vannaning chetlari bo'ylab 8 ta motor yordamida 5-ftoroplast to'siqlar bir-biriga qarama-qarshi harakatlanadi. 4 ta subfazali gaz chegarasidagi sirt bosimi 6 ta elektron sensor bilan o'lchanadi. 7-nazorat bloki 8-motorga ulangan va mono qatlamni poydevorga o'tkazishda sirt bosimi qiymatining doimiy saqlanishini ta'minlaydi. E'tibor bering, sirt bosimining qiymati mono qatlamning muntazam holatiga mos kelishi kerak. Baza 3 pastki faza bilan ma'lum burchak ostida o'rnatiladi va gidravlika 10 tomonidan uzatma 9 yordamida harakatlanadi. Texnologik jarayonni boshlashdan oldin pastki fazaning yuzasi 12-gachasi moslama bilan nasos 13 yordamida tozalanadi.
korinish qurilma to'liq avtomatlashtirilgan va 14 ta kompyuter bilan jihozlangan. Bosim sensorining o'lchash diapazoni (0÷100) mN/m, aniqligi esa 0,01 mN/m.Devor va poydevorning siljish tezligi mos ravishda,Vch=(0,8÷8,0)sm/min.,va,Volt=(0,006÷2,0)sm/min.Kompyuterning moslashtirish sxemasida 50 ms tezlikli 16 qavatli ARC (analog-raqamli konvertor) ishlatilgan. Boshqaruv bloki qo'lda, avtomatik va kompyuterni boshqarish va yozish rejimlarini ta'minlaydi.
|
Tadbiq etilgan diagrammalar - Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja

|
Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja
|
bet | 15/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #234867 |
Bog'liq mavzular darslikdanTadbiq etilgan diagrammalar.
Boshqa grafik obektlardek (matnli oyna, to’g’ri to’rtburchak) diagrammalarni siljitish, o’lchamlari va proporsiyalarni o’zgartirish, chegaralarini surish va bir qator boshqa o’zgarishlar kiritish mumkin.
Tadbiq etilgan diagrammalarga biror o’zgartirish kiritish uchun, uning ustida "sichqoncha” chap tugmasini ikki marta boisish kerak. Shundan so’ng diagramma faollashadi va Exsel diagramma bilan ishlash kerak bo’ladigan buyruqlarni chiqaradi. Tadbiq etilgan diagrammalarning ustunligi shundaki, siz uni yasash uchun kerak bo’lgan ma’lumotlar yoniga joylasdhtirishingiz mumkin.
Diagramma "list"lari.
Alohida "list"da joylashgan diagramma "list"ni to'lig'icha egallaydi. Agar siz diagrammaning o'zini alohida sahifada chop etmoqchi bo'lsangiz, uni alohida "list"ga joylashtirgan ma'qul. Agar siz ko'p diagramma yasamoqchi bo'lsangiz, ularni har birini alohida "list" da joylashtirgan ma'qul. Bu holda diagrammalar bir-biriga kirishib ketmaydi. Bunndan tashqari "list" yorliqlariga diagramma nomlarini belgilasangiz, ularni qidirish ham osonlashadi.
Diagrammalarni yasash.
Diagramma Masteridan foydalanmay diagramma ayasashda, Excel odatda qabul qilingan tur (ko'rinish) bo'yicha diagramma yasaydi, agar siz Diagramma Masteriga murojaat qilsangiz, u holda Excel sizga tanlash uchun bir qator diagrammalar turlarini taklif etadi.
Diagramma Masteri yordamida tadbiq etilgan diagrammalarni yasash.
Tadbiq etilgan diagrammalarni yasashda diagrammalar Masterini chaqirishning ikki usuli mavjud:
Diagramma uchun ma'lumotni belgilang va Bctavka, Diagramma buyruqlarini tanlang.
Diagramma uchun ma'lumotni belgilang va RASM tugmasini bosing.
Alohida "list" da diagramma yasash.
Alohida "list"da yangi diagramma yasash uchun ma'lumotlarni belgilang va Fll tugmasini bosing. Natijada yangi diagramma "jiist"! kiritiladi va unda Excel da o'rnatilgan tur bo'yicha diagramma yasaladi. Diagramma ajratilgan ma'lumotlar bo'yicha Diagramma Mastersiz yasaladi.
|
| |
Центрировать по центру - Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja

|
Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja
|
bet | 13/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #234867 |
Bog'liq mavzular darslikdanЦентрировать по центру - Jadval xonasida matnni o’rta bo’yicha rostlash
Центрировать по нижней грани - Jadval xonasida matnni pastki qism bo’yicha rostlash
Выровнить высоту строк - Tanlangan satrlarni bo’yini rostlash (bir xil qilish)
Выровнить ширину столбцов - Tanlangan ustunlar enini rostlash (bir xil qilish)
Сортировка - Alfavit bo’yicha ma'lumotlarni saralash
Сортировка - Alfavitga qarshi xolatda ma'lumotlarni saralash
Ms wordda diagrammalar va grafik obyektlari (2 mavzuni tashladim)
Diagrammalar elektron jadvalning ajralmas qismi bo’lib, uni grafiklar deb ham yuritiladi. Bu bo’limda diagrammlar yasash va ularga sodda o’zgartirishlar kiritish haqida ma’lumot beriladi.
Diagrammalar yasash usuli haqida.
Diagramma- jadval ko’rinishida berilgan ma’lumotlarni grafik ko’rinishda tasvirlash usuli bo’lib, unda tasvirlangan ma’lumot tushunishga oson bo’libgina qolmay, balki ishni ham tezlashtiradi. Xususan, ko’p sonlar va bu sonlar orasidagi bog’liqlikni tasvirlashda diagrammaning roli juda muhimdir. Jarayonning strukturasi va undagi o’zgarishlarni diagramma yordamida aniqlash mumkin. B narsa faqat sonlarning o’ziga qarab aniqlash juda mushkul. Diagrammalar ishchi jadval "list”laridagi sonlar asosida yasaladi. Shuning uchun ham diagramma yasash (qurish)dan oldin sonlarni hosil qilish lozim.
Odatda, diagramma yasash uchun kerak bo’ladigan sonlar bitta "list”da yoki alohida faylda joylashadi. Umuman, bu shart emas. Bitta diagramma yasashda ixtiyoriy sondagi listlardagi ma’lumotlardan foydalanish mumkin, xuddi shuningdek, ixtiyoriy sondagi ishchi kitoblardan ham.
Exsel da yasalgan diagrammani joylashtirishning ikki usuli mavjud:
Ø diagrammani bevosita "list” ning o’zida joylashtirish. Bu holda diagramma shu listning elementi sifatida qaraladi. Bunday diagrammalarga tadbiq etilgan diagrammalar deb ataladi;
Ø ishchi kitobning yangi "list”ida diagrammani joylashtirish. Bu holda "list”da faqat diagramma joylashib, unda kataklar bo’lmaydi. Oddiy "list’ diagrammali "list” dan shunisi bilan farq qiladi. Agar siz diagrammali "list” ni faollashtirsangiz, u holda Exsel menyusi u bilan ishlash uchun mos ravishda o’zgaradi. Bunday "list”larda diagramma "list”lari deb ataladi.
Diagrammani joylashtirish jarayoniga bog’liqmas holatda, uni xohlagancha boshqarish mumkin. Ya’ni rangni o’zgartirish, joyini surish, masshtab bo’laklarini o’zgartirish, to’r chiziqlarini kiritish va h.k.
Siz ishingizga mos keladigan diagrammani eksperiment yo’li bilan tanlashingiz mumkin. Agar bu etarli bo’lmasa, turli usullar bilan diagrammani o’zgartirish, ya’ni unga izoh, grafik, obektlar va b. kiritish mumkin. Exsel da yasalgan diagramma ishchi jadval "list”idagi ma’lumotlarga bog’liq bo’lib, ma’lumotlar o’zgarishi bilan unga mos diagramma ham avtomatik tarzda ozgaradi. Bu Exsel da diagrammalar yasashning eng muhim tomonidir.
|
| |
ni bosing Kiritmoq - Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja

|
Mavzu: Skriptlar va paragraflarni formatlash. Ro’yxat va jadvallar bilan ishlash. Reja
|
bet | 19/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #234867 |
Bog'liq mavzular darslikdan1
ni bosing Kiritmoq yorlig'iga o'ting va ni bosing SmartArt ko'rsatilgan turli xil rasmlardan variant. Keyin, SmartArt oynasida, ga o'ting Jarayon variant. Shundan so'ng, kerakli shablonni tanlang va uni bosish bilan tugating OK tugmasi.
qamlar va o'qlarning ranglarini moslashtirib, shablonni o'zgartiring. Qanday? dan tanlang Tartiblar, ranglarni o'zgartirish va SmartArt uslublari diagrammaning yuqori qismida. So'ngra, Word dasturida oqim diagrammangizni to'ldiradigan ma'lumotni rasmga qo'ying. Agar siz oqim diagrammasini yaratish uchun onlayn yechim topmoqchi bo'lsangiz, biz sizga foydalanishingiz mumkin bo'lgan eng yaxshi vositani beramiz. MindOnMap. Ushbu onlayn vosita nafaqat aql xaritalarini yaratish uchun eng yaxshi vosita, balki u muayyan protsedura doirasida aniq oqim sxemasini yaratish uchun ajoyib imkoniyatlarga ega. Ha, bu ajoyib, chunki grafikni tugatish uchun sichqonchani bir necha marta bosish kifoya! Bundan tashqari, MindOnMap shablonlar, mavzular, tezkor tugmalar, piktogrammalar, ranglar, shriftlar va uslublar kabi an'anaviy to'plamlarni taqdim etadi, ular sizga xuddi Microsoft Word-da oqim diagrammasini yaratishda bo'lgani kabi bir xil tebranishlarni beradi.
MindOnMap o'zining ajoyib xususiyatlariga qaramay, siz uchun o'zining bepul harakatlari haqida sizga ma'lumot berishdan g'ururlanadi! Ha, siz to'g'ri o'qidingiz. Siz bir tiyin sarflamasdan, ushbu ajoyib oqim sxemasi yaratuvchisidan foydalanishingiz mumkin! Shunchaki, u internetda ishlayotgan bo'lsa ham, u qurilmangizga zarar yetkazmasligiga ishonch hosil qilishingiz va ma'lumotlaringiz hamda fayllaringizni yuz foiz himoya qilishingiz mumkin. Yana nima bor? Bu sizning loyihalaringizda hech qanday moybo'yoqli belgi bermaydi va sizni bezovta qiladigan reklamalarni hech qachon ko'rmaysiz! Bularning barchasini isbotlash uchun sinab ko'ring. Aks holda, quyida oqim sxemasini yaratish bo'yicha keng qamrovli qadamlarni ko'ring.
Pochta xabarlarini yuborish
|
| |
Diagramma Masteri yordamida diagramma yasash

|
Diagramma Masteri yordamida diagramma yasash
|
bet | 16/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #234867 |
Bog'liq mavzular darslikdanDiagramma Masteri yordamida diagramma yasash.
Excel ning ko'pchilik foydalanuvchilari diagramma qurish uchun diagramma Masteridan foydalanadilar, diagramma Masteridan bir qator dialog oynalaridan tashkil topgan bo'lib, bu oynalarda diagramma yasash jarayonida kerak bo'ladigan parametrlar joylashgan. Bu oynalar orqali yurib, oxirgisiga kelganingizda kerakli diagrammaga ega bo'lasiz.
Ma'lumotlarni tanlash.
Diagramma Masterini ishlatishdan oldin diagramma yasash uchun kereak bo'ladigan ma'lumotlarni belgilang. Umuman bunda qat'iy ehtiyoj bo'lmasa, u ishni osonlashtiradi. Aga r siz diagramma Masterini chaqirishdan oldin ma'lumotlarni belgilamagan bo'lsangiz, u holda diagramma Masterini ikkinchi dialog oynasida belgilaysiz.
Ma'lumotlarn I belgilash jarayonida belgilanadigan maydonga ma'lumotga tegishli bo'lgan yo'l va ustun nomlarini ham kiriting.
Diagramma uchun kerak bo'ladigan ma'lumotlar bitta maydonda bo'lishi shart emas. Ular alohida maydonlarda ham bo'lishi mumkin.buning uchun Ctrl tugmasini bosib turgan holda alohida-alohida maydonlarni belgilang. Bu holda Excel diagramma uchun faqat belgilangan kataklardagi ma'lumotlardan foydalanadi.
1. Ma'lumotlar belgilangandan so'ng diagramma Masterini ishga tushiring:
2. Agar diagramma Masteri ishga tushishdan oldin maydon aniqlangan bo'lsa, u holda maydonning adresi Diapazon maydonida m hosil bo'ladi, aks holda diagramma uchun kerak bo'ladigan ma'lumotlar maydonining adresini berish kerak bo'ladi. Maydon adresini qo'lda yozish yoki "LICT"da to'g'ridan to'g'ri ko'rsatish mumkin.
3. Ikkinchi bosqichda yasaladigan diagrammaning asosiy turi aniqlanadi. Sizga shartli ravishda piktogrammalar bilan belgilangan 15 ta asosiy tur taklif etiladi.
4. Ychinchi bosqichda tanlangan turga tegishli ko'rinishlardan biri tanlanadi.
5. To'rtinchi bosqichda ma'lumotlar seiyasi qanday tanlanishi (yo'lda, ustunda) va qaysi ma'lumotlar sarlavha ekanligi ko'rsatiladi. Obpazts| oynasida diagramma ko'rinishini kuzatib borasiz.
6. Beshinchi bosqichda nomlar va koordinata o'qlari aniqlanadi.
|
| |
Yacheykalar ustida amallar bajarish

|
Yacheykalar ustida amallar bajarish
|
bet | 12/21 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 205,66 Kb. | | #234867 |
Bog'liq mavzular darslikdan
Hosil qilingan jadval katakchalarini birlashtirish yoki bo’lib tashlash mumkin, bo’ning uchun Jadval menyusining Объеденить ячейки (kataklarni birlashtirish) yoki разбить ячейки (kataklarni bo’lish) bo’yrug’i beriladi. Kursorni bir katakdan ikkinchisiga o’tkazish uchun TAB yoki ko’rsatkichli tugmallardan foydalanamiz.
Jadval bo’yicha harakatlanish uchun quyidagi tugmalardan foydalanishimiz mumkin:
ENTER Yacheykaga yangi abzats kiritish
Shft+Tab satrdagi keyingi yacheykaga kursorni o’tkazish
Alt+Home satrdagi birinchi yacheykaga kursorni o’tkazish
Alt+ PgUp ustundagi birinchi yacheykaga kursorni olib borish
Alt+PgDn ustundagi oxirgi yacheykaga kursorni olib borish
Ctrl+Tab Yacheykaga tabulyatorni qo’yish
Jadval va chegara asboblar paneli.
Jadval va chegara asboblar paneli jadvallar bilan ishlashda juda qulay hisoblanadi. Bu panelni hosil qilish uchun ixtiyoriy asboblar panelida sichqonchaning o’ng tugmasini bosish va hosil bo’lgan darchadan Таблицы и границы bo’limini tanlash kifoya.
Таблицы и границы bo’limi darchasi quyidagi ko’rinishga ega.
6.12.4
Bu asboblar paneli yordamida quyidagi vazifalarni bajarish mumkin:
JADVAL VA CHEGARA (таблицы и границы) panеli
Карандаш - Jadval chiziqlarini sichqon yordamida chizish
Резинка - Jadval chiziqlarini o’chirish
Тип - Chiziq turini (ko’rinishini ) o’zgartirish
Размер линий - Chiziq razmеri (qalinlik darajasi)
Цвет линий - Chiziqlar rangini o’zgartirish
Обрамление - Chеgaralash (jadvalni tashqi va ichki chеgaralarini chеgaralash)
Заливка - Jadval xonalarini bo’yoqlash
Объеденить ячейки - Bir nеcha tanlangan xonalarni jamlash (birlashtirish)
Разбить ячейки - Tanlangan xonani bir nеcha xonalarga bo’lish
Центрировать по верхней грани - Jadval xonasida matnni yuqori qism bo’yicha ростлаш
|
| |
Kompyuterni tashkil etish fanidan 9-amaliy ishi

O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
RAQAMLI TEXNOLOGIYALAR VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
QARSHI FILIALI
TELEKOMMUNIKATSIYA TEXNOLOGIYALARI
FAKULTETI
TT_11-22 GURUH TALABASINING
KOMPYUTERNI TASHKIL ETISH
FANIDAN
9-AMALIY ISHI
BAJARDI: Ziyadova Shahnoza
QABUL QILDI: Dilmurodov Z. D.
QARSHI-2024
2
Mavzu:
Shinalar va portlarning turlarini o‘rganish. Ma’lumotlarni kiritish
jarayonini o‘rganish
Kompyuter shinasi
Komputer shinasi
- komyuter quyi tizimi, kompyuter funktsional birliklari
oʻrtasida maʼlumotlarni uzatish uchun xizmat qiladi. Shinalarni odatda
oʻtkazgichlarda bir necha qurilmalar ulanishi nuqtasi
- to-
nazaridan, mexanik
(jismoniy) elektr va mantiqiy (nazorat)ga ajratish m
umkin. Har bir shina, bir aloqa,
karta va kabel uchun ulagichga ulanadi, uning majmuini belgilaydi
lk kompyuter shinalari
Kompyuter shinalari ilk kompyuterlarda (kabellarining toʻplamlar
-
signal va
kuch
-
quvvat, Ixcham va birga bogʻlangan texnik qulaylik uchun) bir necha ulanishla
bilan parallel elektr tokini oʻtkazish qurilmasi edi..
Zamonaviy kompyuter
tizimlarida, bir muddat parallel shinalar kompyuter bir xil mantiq funksiyalarini
taʼminlash va har qanday mexanizmlari uchun ishlatiladi.
Zamonaviy kompyuterlarda shinalar
Zamonaviy kompyuterda shina parallel yoki ketma-ket ulanish sifatida
ishlatiladi va parallel (Eng. Multidrop) va zanjir (Eng. Daisy zanjir) topologiyasiga
boʻlish mumkin. USB va boshqa shinalarda konsentratorlar (xablardan) foydalanish
mumkin.Uzatish signallari uchun tezyurar shinalari ayrim turlarida (Fibrin Channel,
InfiniBand, tezyurar Ethernet, SDH) elektr ulanishlardan foydalanilmaydi, optik
ulanishla ishlatiladi.
|
Kruskal algoritmi - Algoritmlarni layihalash

5
Xar bir qadamdagi yoy daraxtga qo’shilib boraveradi. Daraxtning balandligi
xam 1 taga oshib boraveradi. Grafning barcha tugunlari ko’rib chiqilmaguncha
algoritm davom etaveradi.
Algoritm natijasi bo’lib minimal narxli daraxt skeleti xisoblanadi.
E’tibor qaratish lozimki, minimal narxli daraxtlarni hosil qilishda xalqa paydo
bo’lishiga yo’l qo’ymaslik kerak.
Amaliy topshiriqlari va ish davomida ishlab chiqiladigan dasturning to‘liq
namunasi.
Algoritmlarni layihalash

Algoritmlarni layihalash
Download
247,14 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/4
Sana
24.05.2024
Hajmi
247,14 Kb.
#252361
Download
247,14 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Algoritmlarni layihalash
Download
247,14 Kb.
Matnni ko'rish
Kruskal algoritmi - Algoritmlarni layihalash

Agar yo'q bo'lsa, ikkita daraxtni bitta daraxtga birlashtirib, o'rmonga
chekka
qo'shing
Algoritm tugagandan so'ng, o'rmon grafikning minimal o'rmonini hosil
qiladi. Agar grafik bog'langan bo'lsa, o'rmon bitta
komponentga ega va minimal
kenglikdagi daraxtni hosil qiladi.
Gazrazryadli chiroqlar - Adabiyotlar ro'yxati

|
Adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 3/7 | Sana | 31.07.2024 | Hajmi | 2,73 Mb. | | #268958 |
Bog'liq A 1Gazrazryadli chiroqlar cho‘g‘lanma chiroqlarga nisbatan gigiyenik talablarga to‘liqroq javob bеrаdi. Bunday chiroqlarning ishlash muddati
- 14000 soatgacha yetadi, yorug‘lik berishi – 100 L.т/Vt. ni tashkil etadi. Eng keng tarqalgan gazrazryadli chiroqlarga silindrik truba shaklidagi lyuminetsent chiroqlarni misol keltirish mumkin. Ular turli xil rusumda, уa’ni LD, LXD, LB, LTB, LDTs ko‘rinishida ishlab chiqariladi. Lyuminetsent chiroqlarda yorug‘lik oqimining tebranish chastotasi, elektr tokining tebranish chastotasiga (50 Gs) teng bo‘ladi. Bu esa ularning asosiy kamchiligi hisoblanadi. Chunki bu ko‘rsatkichga mos holda pulsatsiya koeffitsiyenti ham o‘zgaradi. Masalan, LB rusumli chiroqlarda pulsatsiya koeffitsiyenti 35%, DL rusumli chiroqlarda 65% ni tashkil etadi. Vaholanki, bu ko‘rsatkich cho‘g‘lanma chiroqlarda 15% ga tengdir.
Simobli chiroqlar lyuminetsent chiroqlarga nisbatan ancha turg‘un yoritadi va haroratning turli xil oralig‘ida, ya’ni ham past, ham yuqori haroratlarda yaxshi ishlaydi. Bunday chiroqlar yuqori quvvatga ega bo‘lib, ulardan ko‘chalarni va katta ishlab chiqarish binolarini yoritishda foydalaniladi. Ksenon chiroqlar kvars trubkalardan iborat bo‘lib, bu trubkalarda ksenon gazi to‘latilgan
temir
yo‘l
bo‘ladi. Ulardan sport inshootlarini,
maydonlarini
yoritishda
stansiyalarini, qurilish
foydalaniladi. Bu chiroqlar
ultrabinafsha nurlar
chiqaradi va yoritilganlik 250 Lk. dan oshganda
xavfli hisoblanadi. Hozirgi vaqtda goloid va natriyli
chiroqlardan hisoblanadi.
chiroqlar eng istiqbolli Ularning yorug‘lik
tarqatishi 110...130 k/Vt ni
tashkil etadi.
LED yoritgichning o'zi nomidan biz ikkita muhim tarkibiy qismdan, ya'ni yarimo'tkazgichli LED va quvvat manbai - haydovchidan iborat degan xulosaga kelishimiz mumkin, buning natijasida o'zgaruvchan tok doimiy bo'lib qoladi. Shuningdek, hosil bo'lgan yorug'lik spektri yarimo'tkazgichning sifatli tarkibiga (kimyoviy tarkibi) qarab o'zgarishi mumkin.
Ushbu LE-lampa do'konlarda nisbatan yaqinda paydo bo'ldi, ammo bugungi kunda u ofis, galereya yoki yotoqxona bo'lsin, deyarli barcha xonalarda yoritish uchun faol ishlatiladi. Ular yoriqlar va uzilishlarsiz yuqori sifatli yorug'lik oqimini beradi, bu bunday yoritish bilan xonadagi odamlarning ko'zlari holatiga yaxshi ta'sir qiladi.
|
| |
Yoritilganlikni me’yorlashni yengillatish maqsadida barcha ishlar aniqlilik darajasiga ko‘rа 6 sinfga bo‘lingan

|
Yoritilganlikni me’yorlashni yengillatish maqsadida barcha ishlar aniqlilik darajasiga ko‘rа 6 sinfga bo‘lingan
|
bet | 2/7 | Sana | 31.07.2024 | Hajmi | 2,73 Mb. | | #268958 |
Bog'liq A 1Yoritilganlikni me’yorlashni yengillatish maqsadida barcha ishlar aniqlilik darajasiga ko‘rа 6 sinfga bo‘lingan:
I sinf;
o‘ta yuqori aniqlikdagi ishlar
II sinf;
juda yuqori aniqlikdagi ishlar
III sinf;
yuqori aniqlikdagi ishlar
IV sinf;
o‘rta aniqlikdagi ishlar
V sinf;
kam aniqlikdagi ishlar
VI sinf;
dag‘al
ishlar
Eng yuqori yoritilganlik 1 sinfdagi ishlar uсhun belgilangan bo‘lib, 5000 Lk ni tashkil etadi, kichik yoritilganlik esa IV sinfdagi ishlar uсhun - 75 Lk qilib belgilangan. Tashqi muhitda bajariladigan ishlarda ish turiga bog‘liq holda yoritilganlik 2 dan 50Lk. gacha bo‘ladi. Masalan, МТА1аrdа mashinalarning old qismidagi yoritilganlik 5 Lk, ishchi a’zolardagi yoritilganlik 10 Lk bo‘lishi mumkin.
Yoritgich lampalari yorug’lik tarqatish xususiyatiga ko`ra uch sinfga bo’linadi: - to`g’ridan-to`g’ri nur tarqatuvchi;
- nur yoyuvchi;
- nur qaytaruvchi lampalar.
a)
To`g’ridan-to`g’ri nur tarqatuvchi lampalar sinfiga, quyi yarim aylanasi bo`ylab o`z nurining taxminan 90% ni tarqatadigan lampalar kiradi.
b) Nur yoyuvchi lampalar o`z nurlarini yuqori va quyi aylanalar o`rtasida taqsimlashga asoslangan bo`lib, umumiy nurni yuqori va quyi sfera buylab tarqatadi hamda har qanday soyalarga barham berib, yorug’likni bir tekisda tarqatish imkoniyatini beradi. Bunday lampalar ship va devorlari yorug’lik qaytarish xususiyatiga ega bo’lgan binolarga o`rnatiladi.
Hozirgi paytda sun'iy yorug’lik asosan uch xil lampalar – cho’glanma, lyuminesyent va
svetadiod lampalar orqali amalga oshiriladi.
Cho’g’lanma lampalar- Lyuminesyent lampalar- Svitadiod lampasi-
SUN’IY YORUG‘LIK MANBALARI VA YORUG‘LIK CHIROQLARI.
127 va 220 V nominal kuchlanishda ishlaydi hamda 15 dan 1500 Vt. gacha quvvatga ega bo‘ladi. Chiroqlarning quvvati qanchalik yuqori bo‘lsa, yorug‘lik berish qobiliyati shunchalik kuchli bo‘ladi. Bir xil quvvatdagi chiroqlar 127 V kuchlanishda ishlaganda 220 V. ga nisbatan kuchliroq yorug‘lik tarqatadi. Mahalliy yoritishda 12 va 36 Vt kuchlanishdagi quvvati 50 Vt gacha bo‘lgan chiroqlardan
foydalaniladi. Cho‘g‘lanma chiroqlarning ishlash muddati 1000 soatgacha, yorug‘lik berish qobiliyati– 7...20 Lm/Vt. ni tashkil etadi.
Sun’iy yorug‘lik manbalari
gazrazryadli
cho‘g‘lanma
|
| |
YORITILGANLIKKA BO’LGAN ASOSIY TALABLAR

|
YORITILGANLIKKA BO’LGAN ASOSIY TALABLAR
|
bet | 5/7 | Sana | 31.07.2024 | Hajmi | 2,73 Mb. | | #268958 |
Bog'liq A 1YORITILGANLIKKA BO’LGAN ASOSIY TALABLAR.
1
- -yoritish qurilmasi yorug’ligining spektral tarkibi quyosh yorug’liginikiga yaqin bo`lishi;
- -bajariladigan ishlarning turi va aniqligiga qarab, yoritilganlik darajasi etarlicha bo`lishi hamda gigiyena talablariga mos kelishi;
2
- -ish joyida to`g’ri tushadigan va qaytgan yorug’liklar bo`lmasligi;
- -me`yorlarga muvofiq, korxona binolariga avariya yoritgichlari o`rnatilishi;
3
- -xavfli ish o`rinlari yuqori darajada yoritilgan bo`lishi;
- -yoritish qurilmalari xavfli hamda zararli omillar hisoblangan, ya`ni shovqin, elektr quvvati, issiqlik chiqarish va yong’in chiqarish manbalari bo`lmasligi;
4
- -nazorat o`lchash asboblari, xavfsizlik signalizatsiyasi ishonchli va uzluksiz yoritilishi;
- -yoritilish bir tekis va turg’un bo`lishi, soyalar hosil qilmasligi kerak. Aks holda inson ko`zini bir sharoitdan ikkinchi sharoitga tez-tez o`zgarib turishi natijasida, ko`rish organlarining toliqish holati ro`y beradi.
1-jadval
Radioaktiv nurlarning asosiy manbalari
SUN`IY YORITILGANLIKNI ME`YORLASH.
Sun`iy yorug’likni me`yorlashdan maqsad biror bir yuzani yoritish uchun gigiyena nuqtai nazaridan eng kamida ruhsat etilgan minimal yorug’lik miqdori bilan ta`minlashdir. Bunda nazorat ishini tasnifi, muhit bilan buyum o`rtasidagi yarqiroqlik farqi va yoritilganlik tizimi aniq hisobga olinadi. Nazorat ishining tasnifi ko`zatilayotgan buyumning o`lchami bilan belgilanadi. Ya`ni me`yorda 8 ta razryad qabul qilingan bo`lib, birinchisi o`ta yuqori aniqlikda bajariladigan ishlar turkumi (<0,15 mm) -1 razryad 5000lk. dan to dag’al ishlar turkumi, ya`ni faqat jarayonni
kuzatish uchun xizmat qiluvchi - VIII-razryad 50lk.gacha bo`lgan yoritilganlik
miqdorlaridir.
Sun`iy yorug’likni aniqlash uchun odatda nuqtali yoki yorug’lik oqimi
usullaridan foydalaniladi. Usulning mohiyati biror nur tarqatuvchi manbadan ihtiyoriy nuqtaga tushayotgan yorug’lik oqimini aniqlashdan iborat. Bunda nur tarqatuvchi manbaning ko`rinishi nuqta, chiziq, tekislik, shar hamda tsilindr shakllarida bo`lishi mumkin.
Nuqta sharsimon yog’du manbaidan kelayotgan yorug’likni masofa kvadrati qonuniga asoslanib quyidagi ifoda
bilan aniqlanadi.
|
| |
Eα H Jα · cos3α / r2 (cosθ ± d / H · sinθ)

|
Eα H Jα · cos3α / r2 (cosθ ± d / H · sinθ)
|
bet | 6/7 | Sana | 31.07.2024 | Hajmi | 2,73 Mb. | | #268958 |
Bog'liq A 1Eα H Jα · cos3α / r2 (cosθ ± d / H · sinθ)
bunda, Jα – yorug’lik kuchi, lm;
α - nurning hisob nuqtasiga nisbatan og’ish burchagi, grad;
r - manbadan nuqtagacha bo`lgan masofa;
H - nur manbaining poldan balandligi; θ - nuqta o`rnashgan tekislikni pol sathiga nisbatan og’ish burchagi, grad;
d – nurning gorizontal soyasi, m;
Yorug’lik oqimi usulida hisoblashda, yuzani yoritish uchun zarur bo’lgan yoritgichlar soni quyidagicha
aniqlanadi.
N H Em · K3 · S · Z / η · Fl
bunda, Em – yoritilganlik me`yori, lk;
K3 – zahira koeff (1,3-1,5);
S – yoritilajak yuza, m2;
Z – yorug’likni notekislik koeffitsiyenti (1,1-1,15); η – yoritilgichlarni foydalanish koeffitsienti. Bu yerda, a va b
– binoning buyi va eni, m.
h - yoritgichning yoritilayotgan yuzadan balandligi, m
Sun’iy yoritishni hisoblash.
Sun’iy yoritishni ham, xona uchun zarur bo‘lgan sun’iy yorug‘lik oqimining aniqlash usuli bilan hisoblaymiz:
bu erda:
Flk - bitta chiroqning yorug‘lik oqimi, lm
Emin - norma buyicha minimal yoritilganlik, lk
S - xonaning maydoni ,
k - xonaning turiga va yorug‘lik manbaiga bog‘lik bo‘lgan ehtiyotlik koeffitsienti; nch - chiroqlar soni;
- koeffitsient.
xona ko‘rsatkichlari, kaytarish koeffitsienti va yoritkich turiga bog‘lik
Еmin S k
ч
n
лк
F
Sun’iy yoritishni hisoblash tartibi
1. (8) Formulani yozamiz va berilgan topshiriqqa asosan quyidagilarni topamiz:
- norma buyicha minimal yoritilganlik Emin (7 ilovadan), ehtiyotlik koeffitsienti k (8 ilovadan)
olinadi.
- chiroqlar soni - nch quyidagicha aniqlanadi:
- yoritkichlarning xona poli sirtiga nisbatan mahkamlanish balandligi tanlanadi: 200 vt gacha
bo‘lgan chiroqlar uchun HM =3-4 m, 200 Vt dan yuqori bo‘lgan chiroqlar - HM =4-6 m.
- tekis yoritishni ta’minlash uchun chiroqlar orasidagi masofa (l) ning mahkamlanish
balandligiga HM bo‘lgan nisbat, ya’ni
|
| |
Ilova 7 - Adabiyotlar ro'yxati

|
Adabiyotlar ro'yxati
|
bet | 7/7 | Sana | 31.07.2024 | Hajmi | 2,73 Mb. | | #268958 |
Bog'liq A 1Ilova 7
Ishchi sirtlarning yoritilganlik normasi (Emin), lk
Qurish ishi
| |
Podrazrya
d
|
Yorug‘lik manbalari
| | | |
Aniqlik darajasi
|
Razryad
| |
Lyuminitsent chiroqlari
| |
Chug‘lantirish
chiroqlari
| | | | |
aralash
|
umumiy
|
aralash
|
umumiy
|
Eng oliy
|
I
|
A
|
5000
|
1500
|
4000
|
300
| | |
B
|
4000
|
1250
|
3000
|
300
| | |
V
|
3000
|
1000
|
2000
|
300
| | |
G
|
1500
|
400
|
1200
|
300
|
Juda yuqori
|
II
|
A
|
4000
|
1250
|
3000
|
300
| | |
B
|
3000
|
750
|
2500
|
300
| | |
V
|
2000
|
500
|
1500
|
300
| | |
G
|
1000
|
300
|
750
|
200
|
Yuqori
|
III
|
A
|
2000
|
500
|
1500
|
300
| | |
B
|
1000
|
300
|
750
|
200
| | |
V
|
750
|
300
|
600
|
200
| | |
G
|
400
|
200
|
400
|
150
|
O‘rta
|
IV
|
A
|
750
|
300
|
600
|
200
| | |
B
|
500
|
200
|
500
|
150
| | |
V
|
400
|
150
|
400
|
100
| | |
G
|
300
|
150
|
300
|
100
|
Kam
|
V
|
A
|
300
|
200
|
300
|
150
| | |
B
|
200
|
150
|
200
|
100
| | |
V
|
-
|
100
|
-
|
50
| | |
g
|
-
|
100
|
-
|
50
|
Qo‘pol
|
VI
|
-
|
-
|
100
|
-
|
50
|
Nur tarkatuvchi narsalar bilan ishlaganda
|
VII
|
-
|
-
|
200
|
-
|
150
| Ilova 8
Ehtiyotlik koeffitsienti qiymati, (k)
Ob’ekt xarakteristikasi
|
Lyuminissent
chiroqlarda
|
CHug‘lantirish
chiroqlarida
|
Ko‘p mikdorda chang, tutun va
qurum ajralib chiqadigan xonalarda
|
2
|
1,7
|
O‘rtacha miqdorda chang, tutun va
qurum ajralib chiqadigan xonalarda
|
1,8
|
1,5
|
Kam miqdorda chang, tutun va qurum ajralib chiqadigan xonalarda
|
1,5
|
1,3
|
Ochik bo‘shlikda
|
1,5
|
1,3
| Nazorat savollari
1.
2.
3.
4.
5.
Yorug’likga nisbatan qanday talablar qo’yiladi?
Yetarli yoritilmaslik inson organizmiga qanday salbiy ta’sir ko’rsatadi? Mikroiqlimda tabiiy yoritilganlikning qanday ahamiyati bor?
Sun’iy yoritishning qanday me’yorlari bor?
Sun’iy yoritishda qanday texnik vositalardan foydalaniladi?
Quyida, ayrim tabiiy va sun’iy sharoitlar uchun, yoritilganlik darajasi haqida ma’lumot keltirilgan:
- Oysiz qorong‘i tun (havo berk kecha) - 0,0001 lyuks;
- Havo ochiq tundagi Oysiz qorong‘i kecha - 0,0002 lyuks;
- To‘linoy kechasi - 0,05 - 0,3 lyuks;
- Shom payti, qosh qoraygan chog‘dagi yoritilganlik – 3-4 lyuks;
- Nimqorong‘u jamoat joylari – 20-50 lyuks;
- Idoralar yo‘laklari, hojatxonalar, kutish zallari – kamida 80 lyuks;
- Havo berk bo‘lgan, nihoyatda tund kunduz kuni – 100 lyuks;
- Temiryo‘l platformalari – 150 lyuks;
- Idoralar xonalari yoritilganlik darajasi – 320-500 lyuks;
- Havo ochiq kundagi Quyoshning chiqishi, tong saharlab – 400 lyuks;
- Havo berk kunduz kuni, telestudiyalardagi odatiy yoritilganlik – 1000 lyuks;
- Havo ochiq bo‘lgan, yorqin Quyoshli kunduz kuni – 10000-25000 lyuks;
- Quyosh to‘g‘ridan-to‘g‘ri tushib turgan joydagi yoritilganlik – 32000-100000 lyuksgacha.
ILOVALAR
|
| |
2-mavzu. Avtomobilning tormozlanishi. (2-soat) Reja

2-mavzu. Avtomobilning tormozlanishi. (2-soat) Reja
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/6
Sana
31.07.2024
Hajmi
0,6 Mb.
#268999
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
2-mavzu. Avtomobilning tormozlanishi. (2-soat) Reja
Download
0,6 Mb.
Matnni ko'rish
Avtopoezdlarning tortishini hisoblash xususiyatlari

hisoblashda hosil bo‘ladigan qo‘shimcha qarshiliklarni hisobga olishni taklif etadi.
Bunda yoz sharoitlari uchun Gʻildirashga qarshilik koeffitsienti1,5-2,5 marta, qish
sharoitlari uchun 2,5-5 marta oshiriladi.
Harakat xavfsizligini oshirish uchun zamonaviy avtomobil tirkamalari
avtomobildan turib boshqariladigan tormozlar bilan jihozlanadi. Tormozlashda
avtopoezdning harakat tenglamasi:
g
j
i
f
G
G
P
P
ap
a
ap
1
ap
т
,
(7.38)
bu yerda P
t
- tormozli o‘qlarga tushadigan yuklama.
Tormozlangan avtopoezd o‘tadigan yo‘l yakka avtomobil o‘tadigan yo‘ldan
ortiq bo‘ladi. Avtopoezdlarni to‘xtatishda tormozlash jadalligi yakka
avtomobillardagiga qaraganda sust bo‘ladi, chunki avtopoezd keskin
tormozlanganda tirkamaning chetga surilib ketishi yoki avtomobil ustiga chiib
ketishi xavfi sodir bo‘ladi.
Bayon etilganlardan shu narsa kelib chiqadiki, avtopoezdlarning jadal
harakatlanishi mo‘ljallangan yo‘llarni loyihalashda katta bo‘ylama qiyaliklar qabul
qilish maqsadga muvofiqdir. YO‘llarning toifasidan qat’i nazar ular 30-40% dan
ortib ketmasligi ma’quldir, buning iloji bo‘lmaganida ko‘tarilishlar uchastkasida
qatnov qismining qo‘shimcha polosalari ko‘zda tutilishi kyerak
Xavfsiz xarakatni ta’minlash uchun ko‘rinishlik masofasini aniqlash

qurilish tig`iz joylashgan joylardagi yo`llar uchun, ayniqsa, shahar
sharoitlarida, shuningdek, avtomobil yo`llari va temir yo`llar bir satxda kesishgan
joylarda xavfsiz harakatni ta’minlash yo‘l yonidagi polosaning yon tomondan etarli
aniq ko`rinishni talab etadi. Avtomobil haydovchisi hovlidan yoki yo`lkadan
yugurib chiqqan bolani, bir satxda kesishgan joylarda yaqinlashayotgan avtomobil
yoki poezdni oldindan ko`rish va to`xtashga ulgurish imkoniyatiga ega bo`lishi
kyerak.
2-mavzu. Avtomobilning tormozlanishi. (2-soat) Reja - bet 2

yo‘llarining geometrik elementlarini hisoblashda K
S
=1,2 o‘rtacha qiymat qabul
qilinadi.
(6.33) tenglama tormozlanish yo‘lini 90
100 km/soat dan ortiq tezliklar
uchun hisoblashda kamaytirilgan natija byeradi, chunki u haydovchining yuqori
tezliklarda tormozlashdagi harakati xususiyatlarini xisobga olmaydi. Avtomobilning
chetga surilib ketmasligi uchun u avval pedalni engil bosib, tormozlarning
imkoniyatlaridan to‘liq foydalanilmagan holda tormozlanadi va faqat 70
80 km/soat
tezlikdan boshlab jadal tormozlash boshlanadi. Prof. D.P. Velikanov bu holda K
S
=
2,3 deb qabul qilishni taklif etadi. Bu qiymatni avtomobil magistrallarining
geometrik elementlariga qo‘yiladigan talablarni asoslashda mo‘ljallash kyerak.
YO‘llarning elementlarini hisoblashda harakatning yuqori darajada xavfsiz
bo‘lishini ta’minlash uchun hisobiy tormozlash yo‘li sifatida haydovchining sezish
davrida o‘tilgan yo‘l L
1
, avtomobilning to‘liq tormozlanish davrida bosib o‘tgan
yo‘li L
2
va to‘xtagan avtomobil bilan to‘siq orasidagi xavfsizlik oraliGʻi L
3
(bu yo‘l
odatda avtomobil uzunligiga teng) qabul etiladi (6.15 - rasm). Bu holda
(km/soat)
tezlikda S
o‘is
(m) ni hisoblash formulasi quyidagicha yoziladi:
3
2
3
2
1
)
(
254
6
,
3
l
f
i
K
l
l
l
S
С
xis
6.15 - rasm. Tormozlanish yo‘lini aniqlash uchun sxema:
SH
is
- hisoblangan tormozlanish yo‘li; L
1
- haydovchining sezish vaqtida o‘tiladigan
yo‘l; L
2
- tormozlanish yo‘li; L
3
- xavfsizlik masofasi.
Sun’iy inetllekt va neyron tarmoqlari

|
Sun’iy inetllekt va neyron tarmoqlari
|
bet | 1/5 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 12,76 Kb. | | #246820 |
Bog'liq “sun’iy inetllekt va neyron tarmoqlari” fanidan mustaqil ishi ma-fayllar.org
“sun’iy inetllekt va neyron tarmoqlari” fanidan mustaqil ishi mavzu: Mashinali o’qitishda samaradorlikni baholash usullari. Tartibsizlik matritsasi
“SUN’IY INETLLEKT VA NEYRON TARMOQLARI” FANIDAN MUSTAQIL ISHI Mavzu: Mashinali o’qitishda samaradorlikni baholash usullari. Tartibsizlik matritsasi (confusion matrix) Bajaruvchi: advl guruhi 2 kurs magistranti alimbaeva Asalbanu Qabul qiluvchi: Ochilov Mannon REJASI
KIRISH
CONFUSION MATRIX QO’LLANILISHI
CONFUSION MATRIX YA’NI TARTIBSIZLIK MATRITSASINI TASHKIL QILISH
TARTIBSIZLIK MATRITSASIDA ANIQLIKNI HISOBLASH
XULOSA
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
KIRISH
Mashinani o'rganish uchun ishlatiladigan ba'zi umumiy Python kutubxonalari:
Matplotlib, seaborn, plotly - Tez ishlov berish va yuqori sifatli grafik yaratish, ma'lumotlarni vizualizatsiya qilish va grafik chizishda foydalaniladi.
NumPy - Algoritmlarni tahlil qilish va almashishda yordam beradigan universal ma'lumotlar strukturasini yaratish; katta ma'lumotlar to'plamlarida ilg'or matematik operatsiyalar
Pandas - ma'lumotlarni manipulyatsiya qilish, ma'lumotlarni tahlil qilish, ma'lumotlarni moslashtirish, ma'lumotlar to'plamini qayta qurish va segmentatsiyalash
Scikit-Learn - Ma'lumotlarni tahlil qilish, ma'lumotlarni qazib olish, statistik modellashtirish
TensorFlow - Neyron tarmoqlarni qurish va o'qitish; Shaklni aniqlash; Raqamli hisoblash
PyTorch - Sun'iy intellekt, mashinani o'rganish va chuqur o'rganish ilovalari
Ushbu Python kutubxonalari AI va ML algoritmlarini amalga oshirishni juda oson qiladi. Bu mahsulotni tezroq ishlab chiqishga yordam beradi, chunki ishlab chiquvchiga kodlarni qayta yozmasdan murakkab muammolarni hal qilish imkonini beradi. Python dasturlash bundan tashqari qulayliklarini sanab o’tsak:
Ushbu Python kutubxonalari AI va ML algoritmlarini amalga oshirishni juda oson qiladi. Bu mahsulotni tezroq ishlab chiqishga yordam beradi, chunki ishlab chiquvchiga kodlarni qayta yozmasdan murakkab muammolarni hal qilish imkonini beradi. Python dasturlash bundan tashqari qulayliklarini sanab o’tsak:
|
| |
Содержание - Soyib raupov ijtimoiy siyosat

Содержание
Введение................................................................................................
Тема 1: Объект и предмет социалной политики.........................
Тема 2: Теоретические основы социалной политики.................
Тема 3: Место ежемесячной заработной платы в повышении доходов
населения...........................................................
Тема 4: Социалные услуги.........................................................
Тема 5: Социалная защита населения в качестве основного направления
государственной социальной политики.................
Тема 6: Мировой опыт осуществления социалной политики.
Тема 7: Система социалного партнерства: установление связей со
структурами хокимията. ..............................................................
Тема 8: Стратегия и основные направления социалной политики
Узбекистана....................................................................................
Тема 9: Социалное страхование: право, финансы и экономика
Тема 10. Демографическая политика........................................
Тема 11. Значение и реформирование пенсионной системы....
Тема 12. Занятость населения. Безработица: социално- экономические
последствия, основные виды, пути сокращения.....................
Тема 13. Проблемы бедности и пути их решения..................
Тема 14. Политика государства в отношении семи. .........
Тема 15. Социалная политика и социалная безопасность.
Толковый словарь терминов и понятий...................................
Использованная литература.....................................................
Yondan ko‘rinish - 2-mavzu. Avtomobilning tormozlanishi. (2-soat) Reja

5.Yondan ko‘rinish.
YOndan ko`rinishlikning eng kam zarur masofasi (4.14 - rasm):
7.10. - rasm. Yondan ko`rinish masofasini aniqlashga oid sxema:
B - qatnov qismining eni.
S
S
а
p
yon
bu yerda
a
- avtomobilning hisobiy tezligi;
p
- piyoda yo`lovchining yoki
kesishgan yo`llarda transport vositasining xarakatlanish tezligi; yugurayotgan odam
uchun 10 km/soat
deb qabul qilish mumkin; S – to`siq oldida to`xtash
shartiga
asoslangan hisobiy ko`rinish masofasi.).
Me’yoriy xujjatlar qatnov qismining chetidan hisoblangan yonaki ko`rinish
masofasining I-III toifa yo`llarda 25 m, IV va V toifa yo`llarda esa 15 m bo`lishini
talab qiladi.
Nazorat savollari:
1.Yo‘llardagi hisobiy ko‘rinishlik masofasi.
2.Yo‘llardagi ko‘rinishlikni aniqlash va ularning sxemalari.
3.Xavfsiz harakatni ta’minlash uchun ko‘rinishlik masofasini aniqlash.
4.To‘siq oldidagi va qarama qarshi harakat uchun ko‘rish masofasi.
5.Yondan ko‘rinish.
Soyib raupov ijtimoiy siyosat

Soyib raupov ijtimoiy siyosat
Download
2,13 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/69
Sana
18.05.2024
Hajmi
2,13 Mb.
#241003
Download
2,13 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Soyib raupov ijtimoiy siyosat
Download
2,13 Mb.
Matnni ko'rish
Tayanch so‘z va iboralar - Soyib raupov ijtimoiy siyosat

35
Monteske, J.Medison, J.J.Russo, E.Berk, Liberalizm, Konservatizm,
Axmad
Donish, M.Bexbudiy.
Nazorat uchun savollar:
1. Dastlabki ijtimoiy siyosiy fikr nimalarda ifodalangan?
2. Kanfutsiy ijtiimoiy siyosiy qarashlarining moxiyati nimada?
3. Platon, Aristotel, sitseron ijtimoiy siyosiy qarashlarini taxlil qilib bering?
4. Uyg‘onish, Reformatsiya tushunchalarining mazmun moxiyati nimada?
5. O‘rta asr Sharq mutafakkirlari ijtimoiy siyosiy qarashlarining moxiyatini
tushuntiring?
6.Yangi davr Yevropa allomalari ijtimoiy siyosiy
qarashlarining moxiyati
nimada?
7. Liberalizm, Konservatizm g‘oyalarining moxiyati nimada?
8.
Axmad Donish, M.Bexbudiy ijtimoiy siyosiy qarashlarining moxiyati
nimada?
3-mavzu: AHOLI DAROMADLARINI OShIRIShDA OYLIK ISh
HAQINING O‘RNI.
Reja:
3.1.Mexnat va oylik ish haqining ijtimoiy iqtisodiy moxiyati va uning turlari.
3.2.Mexnat va oylik ish haqi borasida nazariy yondashuvlar.
3.3.Axoli daromadlari va uning xususiyatlari.
3.4.O‘zbekistonda axoli daromadlarini oshirishga qaratilgan siyosat.
3.
1.Mehnat va oylik ish haqining ijtimoiy iqtisodiy moxiyati va uning
turlari.
Mehnat haqi shakli va tizimlari, mukofotlar, qo‘shimcha to‘lovlar, ustamalar,
rag‘batlantirish tarzidagi to‘lovlar jamoa shartnomalarida, shuningdek ish beruvchi
tomonidan kasaba uyushmasi qo‘mitasi yoki xodimlarning boshqa vakillik organi
bilan kelishib qabul qilinadigan boshqa lokal hujjatlarda belgilanadi. Mehnatga haq,
qoida
tariqasida, pul shaklida to‘lanadi. Mehnat haqini natura shaklida to‘lash
36
taqiqlanadi (istisno sifatida qishloq xo‘jaligi vakillari xodimlarga mehnat haqini
o‘zlari yetishtirgan va qayta ishlangan mahsulotlar bilan (natura) to‘lashi mumkin).
Mehnatga ishbay haq to‘lashda sarf etilgan vaqtdan qat’iy nazar, har bir ishlab
chiqarish birligi uchun belgilangan summada haq to‘lanadi. Mehnatga vaqtbay haq
to‘lashda ishlab chiqarish hajmidan qat’iy nazar, soatbay, kunlik, haftalik yoki oylik
vaqt me’yori uchun haq to‘lanadi. Mehnatga uyg‘unlashgan tartib bo‘yicha haq
to‘lashda har bir ishlab chiqarish birligi uchun to‘lanadigan haq miqdori belgilanadi.
Shu bilan birga, ma’lum vaqt uchun kafolatlangan ish haqi tayinlanadi
Psevdokod - Algoritmlarni layihalash

Psevdokod
[ tahrirlash ]
Quyidagi kod ajratilgan ma'lumotlar tuzilmasi bilan amalga oshiriladi. U
F o'rmonini yo'naltirilmagan qirralarning to'plami sifatida ifodalaydi va ikkita cho'qqi
bir daraxtning bir qismi ekanligini samarali aniqlash uchun ajratilgan ma'lumotlar
strukturasidan foydalanadi.
Kruskal ( G ) algoritmi
F:=
∅
GVdagi har bir
v uchun do
SOZLASH(v)
GEdagi har bir {u, v} uchun og‘irlik ({u, v}) bo‘yicha tartiblangan, agar
FIND-SET(u) ≠ FIND-SET(v) bo‘lsa , ortib boradi
F := F
∪
{ {u, v} }
UNION(FIND-SET(u), FIND-SET(v))
qaytish F
Murakkablik
[ tahrirlash ]
E qirralari va V cho'qqilari bo'lgan grafik uchun
Kruskal algoritmini oddiy
ma'lumotlar tuzilmalari bilan O ( E log E ) vaqtida ishlashini ko'rsatish mumkin . Bu
yerda O vaqtni katta O belgisida ifodalaydi va log har qanday asosga logarifmdir
(chunki O-notatsiya ichidagi barcha asoslarning logarifmlari ekvivalentdir, chunki
ular doimiy omilgacha bir xil). Bu vaqt chegarasi ko'pincha uning o'rniga
O ( E log V ) ko'rinishida
yoziladi , bu hech qanday ajratilgan uchlari bo'lmagan
grafiklar uchun ekvivalentdir, chunki bu grafiklar uchun
/ 2
2
V
E
V
va
V
va
E
logarifmlari yana doimiy omil doirasidadir.
Bu chegaraga
erishish uchun avval
(
)
O E logE
vaqtida taqqoslashdan foydala-nib,
qirralarni og'irlik bo'yicha tartiblang . Saralangandan so'ng, har bir chekkada
doimiy
7
vaqt ichida tartiblangan tartibda chekkalarni aylanib o'tish mumkin. Keyin,
har bir
komponent
uchun
cho'qqilar
to'plami
bilan ajratilgan
ma'lumotlar
tuzilmasidan foydalaning, qaysi cho'qqilar qaysi komponentlarda ekanligini kuzatib
boring. Har bir cho'qqi uchun alohida to'plam bilan ushbu tuzilmani yaratish
V
operatsiyalari va
( )
O V
vaqtini oladi. Barcha qirralarning yakuniy iteratsiyasi ikkita
topish
amalini va, ehtimol, har bir chekkada birlashma amalini bajaradi. Ushbu
operatsiyalar har bir operatsiya uchun amortizatsiya qilingan vaqt O ( a ( V )) vaqtni
oladi va bu tsikl uchun eng yomon umumiy vaqt O ( E a ( V )) ni beradi , bu
erda a juda sekin o'sib boruvchi teskari Akkerman funktsiyasidir . Cheklangan
vaqtning bu qismi saralash bosqichi uchun vaqtdan ancha kichik,
shuning uchun
algoritm uchun umumiy vaqtni saralash bosqichiga qadar soddalashtirish mumkin.
Qirralar allaqachon tartiblangan bo'lsa yoki butun sonlarni saralash
algoritmlariga, masalan, chiziqli vaqt ichida saralash
imkonini beradigan darajada
kichik butun son og'irligiga ega bo'lsa , ajratilgan to'plam operatsiyalari algoritm-
ning eng sekin qolgan qismidir va umumiy vaqt O ( E a( V )) ga teng .
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
Томас Кормен, Чарльз Лейзерсон, Рональд Ривест, Клиффорд
Штайн. Алгоритмы: построение и анализ. Москва-Санкт-Петербург-Киев.
Изд. дом «Вильямс», 2003. 1293 стр.
2.
Levetan Anany. Introduction to the design & analisis of algorithms. 3rd
ed. Villanova university. New Jersey. 2012. 693 page.
3.
Род Стивенс. Готовые алгоритмы. М.: ДМК Пресс. Питер 2004. 384
стр.
4.
Стивен Скиены. Алгоритмы. Руководство по разработке.
Питер
2011. 715 стр.
ВНИМАНИЕ - download

Qidiruv: ВНИМАНИЕ
Внимание! Для корректного отображения необходимо установить Adobe Flash Player
0,81 Mb.
2
o'qib
1
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı