nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Yangi mavzuni tushuntirish - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 15/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 0000000000004. Yangi mavzuni tushuntirish
O`qituvchi mavzuni to`liq yoritilmagan bo`limlarini to`ldirib, dars o`tkazishga kerakli ko`rgazmali jihozlarni va texnik vositalarni qo`llagan holda, o`quv dasturiga asoslanib, mavzuni tushuntiradi. (Yangi mavzu ilova qilinadi.)
O‘qituvchi yangi mavzu bo‘yicha tarqatmalarni o‘quvchilarga tarqatadi. O‘quvchilar daftarlariga tarqatmadan kerakli ma’lumotlarni yozib oladilar.
5. Yangi mavzuni mustahkamlash
Yangi mavzuni mustahkamlashda o‘qituvchi yakka so‘rov usulidan foydalanadi.O‘qituvchi uskunalar panelidagi tugmalar rasmlarini doskaga iladi va bu tugmaning vazifasini so‘raydi. O‘qituvchi har bir o‘quvchining javobiga qarab fishkalar beradi. Mavzu mustahkamlangandan so‘ng o‘qituvchi fishkalarni yig‘ib oladi. Bu vaqtda o‘quvchilar daftarlariga tarqatmadan kerakli ma’lumotlarni yozib oladilar.
6. Darsga yakun yasash va uyga vazifa
Dars yakunida oqituvchi darsda ishtirok etgan har bir o‘quvchini dars davomida yig‘gan fishkalariga qarab baholaydi va baholaroni izohlaydi.
O‘qituvchi o‘quvchilarga uyga vazifa qilib kelgusi darsning mavzusini o‘qib, daftarga daftarga reja asosida yozib kelish beriladi,
“Word gorizontal menyusi” va adabiyotlarni eslatadi.
Adabiyotlar:
A.Ahmedov, N.Taylaqov. Informatika 109-110 bet.
U.Yuldashev. Infarmatika 122-127 bet.
Форматирование uskunalar paneli
|
Shrift o‘lchamini o‘rnatish
|
Ctrl + Shift +P
|
|
Quyuq shrift
|
Ctrl + B
|
|
Og‘ma shrift
|
Ctrl + I
|
|
Tagiga chizilgan shrift
|
Ctrl + U
|
|
Chap tomonga tekislash
|
Ctrl + L
|
|
O‘rtaga tekislash
|
Ctrl + E
|
|
O‘ngga tekislash
|
Ctrl + R
|
|
Kenglik bo‘yicha tekislash
|
Ctrl + J
|
|
Raqamlash
|
|
|
Belgilash
|
|
|
Jadval chegaralarini o‘rnatish
|
|
|
Qatorlararo intervalni o‘rnatish
|
|
|
Rang bilan ajratish
|
|
|
Shrift rangini o‘rnatish
|
|
|
| |
ISO 9000, “Sifatni umumiyboshqarish va sifatni ta’minlash bo’yicha standartlar. Tanlash va qo’llash bo’yicha rahbariy ko’rsatmalar”

|
ISO 9000, “Sifatni umumiyboshqarish va sifatni ta’minlash bo’yicha standartlar. Tanlash va qo’llash bo’yicha rahbariy ko’rsatmalar”
|
bet | 3/5 | Sana | 24.05.2024 | Hajmi | 117,84 Kb. | | #252656 |
Bog'liq Xalqaro standartlashtirish ISO tashkiloti Boboyev OISO 9000, “Sifatni umumiyboshqarish va sifatni ta’minlash bo’yicha standartlar. Tanlash va qo’llash bo’yicha rahbariy ko’rsatmalar”; - ISO 9000, “Sifatni umumiyboshqarish va sifatni ta’minlash bo’yicha standartlar. Tanlash va qo’llash bo’yicha rahbariy ko’rsatmalar”;
- ISO 9001, “Sifat tizimlari. Loyihalashda va (yoki) ishlab chiqarishda, yig’ishda va xizmat ko’rsatishda sifatni taminlaydigan model”;
- ISO 9002 “Sifat tizimlari. Ishlab chiqarishda va yig’ishda sifatni taminlaydigan model”;
- ISO 9003 “Sifat tizimlari. Tugal nazoratda va sinovlarda sifatni taminlaydigan model”;
- ISO 9004, “Sifatni umumiy boshqarish sifat tizimlarining elementlari.
- Rahbariy ko’rsatmalar”;
- ISO 10011 “Sifat tizimlarini tekshirishda rahbariy ko’rsatmalar”;
- ISO 10012 “O’lchash vositalarining sifatini ta’minlaydigan talablar”.
- Bular bilan bir qatorda Xalqaro standartlashtirish tashkiloti uch tilda atamalar lug’ati yaratgan bo’lib, mahsulot sifatini ta’minlash sohasida ularning ta’riflarini ham ishlab chiqqan. Bulardan tashqari ISO/MEK (Xalqaro elektrotexnika komissiyasi) tomonidan ham birqancha me’yoriy hujjatlar ishlab chiqilgan.
- 2002 yili mazkur standartning yangi versiyalari qabul qilindi. Bunga ko’ra standartlarda sezilarli darajada ham tarkibiy, ham mazmunan o’zgarish kiritildi. Standartlarning soni ham 2 taga kamaydi. Agar oldingi standart (ISO 9001) bandlarga 20 ta bo’lgan bo’lsa, endilikda ular 8 taga keltirildi.
- Eng asosiy, bu standartlar ustivor sifatni doimiy tarzda yaxshilab borish siyosatini qo’llaydi va istemolchining talabi bajarilgan bo’lishini talab qiladi.
1-jadval ISO 9001:2000 standartlar talablariga muvofiq Sifat menejmenti tizimini ishlab chiqish va joriy etish etaplari
SMT joriy etishga tayorlash va
ishlab chiqish etaplari
|
Seminar o’tkazish
| |
Baholash Auditini o’tkazish
| |
Ishchi guruh barpo etish
| |
ISO 9001:2000 standartlarini o’rganish
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
ISO 9000, “Sifatni umumiyboshqarish va sifatni ta’minlash bo’yicha standartlar. Tanlash va qo’llash bo’yicha rahbariy ko’rsatmalar”
|
Hududiy rekratsion resurs turlariga tavsiflar

|
Hududiy rekratsion resurs turlariga tavsiflar
|
bet | 8/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 1,35 Mb. | | #255628 |
Bog'liq rek. kurs ishi2.2. Hududiy rekratsion resurs turlariga tavsiflar.
Tabiiy resurslar - bu geografik muhitning inson ishlab chiqarish faoliyatida bevosita foydalanadigan elementlari (mineral, energiya, suv va boshqalar). Iqlim xo‘jalik faoliyatida qo‘llanila boshlaganda shart emas, balki resursga aylanadi. Qishloq xo'jaligiga kelsak, u agroiqlim resursidir, chunki ma'lum bir iqlimning issiqlik va yog'ingarchilik miqdori qishloq xo'jaligi uchun muhimdir. Shahar kognitiv, festival uchun, hatto ov turizmi uchun - iqlim tabiiy holat, lekin cho'milish-plyaj yoki chang'i turizmi uchun bu resurs.
Ishlab chiqaruvchi kuchlarning rivojlanishi bilan geografik muhitning yangi elementlari resursga aylanadi. Bronza davridan temir davriga o'tish yangi mineral boylik - temir rudasining o'zlashtirilishi bilan bog'liq bo'lib, tegirmonlar paydo bo'lishi bilan shamol va tog 'daryolari tabiiy sharoitdan qimmatli energiya manbalariga aylanadi. Shunday qilib, shart va manba o'rtasidagi chegara juda nozik va bilim darajasi bilan emas, balki iqtisodiy faoliyatda foydalanish bilan belgilanadi.
Dam olishning asosiy turlari.
Plajda dam olish - bu eng keng tarqalgan dam olish turi. Quyoshning issiq nurlari, chayqalish dengiz to'lqinlari, engil shabadaning shivirlashi, shuningdek, gidlar tomonidan tashkil etilgan qiziqarli ko'ngilochar dasturlar va diskotekalar. Sohilda quyoshga boting, iliq qumda sayr qiling, suv ostiga sho'ng'ing, dengiz manzaralarini suratga oling.
Plyajdagi dam olishni qiziqarli ekskursiyalar va barcha turdagi o'yin-kulgilar bilan birlashtirish sizning ta'tilingizni diversifikatsiya qiladi13.
Kimdir faol dam olishni afzal ko'radi - har qanday ekskursiyalarni ziyorat qilish, sho'ng'in qilish, bemaqsad qilish yoki ma'lum bir mamlakatning chekka burchaklariga safari qilish. Boshqalar esa, mahalliy landshaftlarning go'zalligi haqida bemalol mulohaza yuritish va katta shaharlarning shovqinidan uzoqda hayotdan zavqlanish imkoniyati bilan oltin plyajlarda dam olishni tanlaydilar.
|
| |
Yangi mavzu bo‘yicha amaliy ko‘nimalarni bajarish texnikasi

|
Yangi mavzu bo‘yicha amaliy ko‘nimalarni bajarish texnikasi
|
bet | 26/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000Yangi mavzu bo‘yicha amaliy ko‘nimalarni bajarish texnikasi
va harakat algoritmini o‘rgatish.
O‘qituvchi yangi mavzuni o‘quvchilarga kodoskop yordamida yangi mavzuga oid slaydlardan foydalangan holda tushuntirib beradi. Har bir o‘quvchi kompyuter oldida o‘z joyini egallaydi. O‘qituvchi yangi mavzu bo‘yicha kerakli ko‘nikmalar doirasida amaliy ko‘nikmalarni bajarish texnikasi va harakat algoritmini shaxsiy kompyuter qurilmasidan foydalanib ko‘rsatadi, bunda proyektor qurilmasidan ham foydalaniladi. (Yangi mavzu ilova qilinadi.)
Mustaqil ish.
O‘quvchilar kompyuterda harakat algoritmi yozilgan tarqatmalarga ko‘ra 0 dan 99 gacha bo‘lgan butun sonlar kvadratlari jadvalini hosil qilib, bosmaga chiqarish bo‘yicha mustaqil ish bajaradilar.
Mustaqil ishga yakun yasash va kundalik to‘ldirish.
O‘qituvchi har bir o‘quvchining mustaqil ishini tekshiradi va baho fishkalarini tarqatadi. O‘quvchilar bajargan mustaqil ishlarini o‘z daftarlariga qayd etadilar.
Yangi mavzuni mustahkamlash.
O‘qituvchi o‘quvchilarning yangi mavzuni qay darajada mustahkamlaganini bilish uchun “blits-o‘yin” usulidan foydalanadi. Buning uchun harakat algoritmi ketma-ketligi aralashtirilgan tarqatmalar o‘quvchilarga beriladi:
o‘quvchilar uskunalar panelidagi tugmalarning nomini to‘g‘ri ko‘rsatib beradilar;
O‘qituvchi bu vaqtda oquvchilarning daftarlarini (uyga vazifa va mustaqil ishni qay darajada yozganligini) tekshiradi va baho fishkalarini tarqatadi. Ajratilgan vaqt tugagach o‘qituvchi javoblar bilan to‘ldirilgan tarqatmalarni yig‘ib oladi, so‘ngra “Moychechak” usulidan foydalangan holda o‘quvchilarga topshiriqlar olishni taklif etadi:
Quyidagi jadval asosida avtoto‘ldirish markeri yordamida natijani hisoblang.
|
| |
dars ishlanmasi № 5 - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 23/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000dars ishlanmasi № 5
Dars mavzusi: “ Microsoft Excel electron jadvalida hujjatlarni bosmaga
chiqarish”
Dars turi: Amaliy mashg‘ulot.
Dars tipi: Yangi bilim berish va amaliy ko‘nikmalarni o‘rgatish, mustahkamlash darsi.
Dars vaqti: 80 daqiqa.
Darsda qo‘llaniladigan
usullar: a) yangi pedogogik texnologiya usullari: „Blits-
o‘yin“, „Moychechak“, „Miya hujumi“
b) o‘quvchilar bilan induvidual ishlash usullari.
Darsda qo‘llaniladigan
nazorat turlari: Og‘zaki, yozma, kompyuterlashgan.
Dars o‘tish joyi: kompyuter xonasi.
Kafedra maqsadi: Amaliy darsda yangi ilg‘or pedagogik texnologiya usullarini qo‘llashni ko‘rsatish.
Dars maqsadlari.
O‘quv maqsadi:
Nazariy bilimlarni mustahkamlsh.
Excel dasturini ishga tushirishni o‘rgatish.
Excel dasturida ishlashni o‘rganish, mustahkamlashni o‘rgatish.
Excel dasturida elektron jadvallar yaratish va bosmaga chiqarishni o‘rgatish.
Excel dasturda ishini yakunlash usullarini o‘rgatish.
Ma’naviy maqsadi:
Milliy g‘oya va milliy mafkurani o‘quvchilar ongida shakllantirish.
O‘quvchilarni vatanparvarlik ruhida tarbiyalash, tanlagan kasblariga muhabbatni kuchaytirish.
O‘quvchilarda bajarayotgan ishlariga ma’suliyat bilan qarashni, javobgarlik his tuyg‘ularini tarbiyalash.
Mavzularni o‘rganish borasida ma’naviy barkamil mutaxassislarni tarbilalash.
Rivojlantiruvchi maqsad:
o‘quvchilarda mustaqil fikrlashni va mustaqil muloxaza yuritishni shakllantirish.
yangi pedagogik texnalogiya usullarini qo‘llash yordamida o‘quvchilarning fikirlash qobiliyatlarini rivojlantirish.
|
| |
O‘quv qo‘llanma va adabiyotlar - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 25/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000O‘quv qo‘llanma va adabiyotlar:
O‘qituvchilar uchun qo‘llanma va adabiyotlar:
X.Xolmatov, N.Taylaqov. “Infarmatika va hisoblash texnikasi” 181-184 bet.
U Yuldashev. “Infarmatika” 173-175 bet.
A.Axmedov. “Informatika” 143-144 bet.
O‘quvchilar uchun adabiyotlar:
U Yuldashev. “Infarmatika” 173-175 bet.
A.Axmedov. “Informatika” 143-144 bet.
Ma’ruzalar matni.
Dars bosqichlarining mazmuni.
Tashkiliy qism.
O‘qituvchi o‘quvchilar bilan salomlashadi. Davomatni tekshiradi. Oquv xonasining tozaligini, mashg‘ulotga tayyorligini, o‘quvchilarning tashqi ko‘rinishini nazorat qiladi.
O‘qituvchining kirish so‘zi.
O‘qituvchi o‘quvchilarni mashg‘ulotning mavzusi, rejasi bilan tanishtiradi.Bugungi darsda yangi pedogogik texnoligiyanig “Moychechak”, “Miya hujumi”, “Blits” usullaridan foydalanishini aytib o‘tadi. Bugungi mashg‘ulot maqsadini aytib, o‘quvchilar diqqatini darsga jalb etadi va ularni darsni o‘zlashtirishga tayyorlaydi. O‘qituvchi o‘quvchilarga baholash mezoni haqida gapirib, baho fishkalaridan foydalanishini ta’kidlaydi. Baholashda:
ekanligini eslatib o‘tadi.
O‘qituvchilarning egallagan amaliy ko‘nikmalarni bajarish darajasini tekshirish
O‘qituvchi o‘tiladigan yangi mavzuni uyga vazifa qilib berib yuborgan bo‘ladi. O‘quvchilarning yangi mavzu bo‘yicha mustaqil o‘rganib kelgan bilimlarini innovasion texnologiyalardan biri bo‘lgan “Miya hujumi” usulidan foydalanib tekshiradi. Sinf doskasiga yangi mavzu bo‘yicha savollar yoziladi:
To‘g‘ri javoblar to‘plami stolda turadi. O‘qituvchi doskaga o‘quvchilarni chiqaradi. O‘quvchilar savollarni to‘g‘ri kelgan javob bilan to‘ldiradilar va o‘z ishlarini izoxlaydilar. O‘qituvchi o‘quvchilarini javoblarini hisobga olib, baho fishkalarini tarqatadi. O‘qituvchi uyga berilgan vazifani tushuntirib beradi, o‘quvchilarning javoblarini to‘ldiradi, xato va kamchiliklarni aytib o‘tadi.
|
| |
Darsning jixozlanishi - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 20/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000Darsning jixozlanishi:
1.O’quv - uslubiy mаtеriаllаr:
- kаlеndаr-mаvzu rеjа
- o’qituvchilаr uchun uslubiy qo’llаnmа
- o’quvchilаr uchun uslubiy tаvsiyalаr
- o’quvchilаr uchun tаrqаtmа mаtеriаllаr
2. So’rаsh uchun:
- sаvоl kаrtоchkаlаri
- mаsаlаlаr
3. Ko’rgаzmаli jihоzlаr:
- аlbоm
- stеnd: Excel elektron jadvali interfeysi.
- rаsmlаr
Texnik vosita:
- Kodoskop va mavzuga oid slaydlar
O’quv qo’llanma va adabiyotlar:
O’qituvchilar uchun qo’llanma va adabiyotlar:
U.Yuldashev «Informatika» 173-177 bet.
A.Ahmedov»Informatika»143-144 bet
A.Sattorov.” Informatika va axborot texnologiyalari” 195-204 bet.
Sh.M.Kamilov.“Informatika”253-295 bet.
O’quvchilar uchun adabiyotlar:
U.Yuldashev «Informatika» 173-177 bet.
A.Ahmedov»Informatika»143-144 bet.
Dars o’tish rejasi:
|
| |
daqiqa
   
Nazariy ko’nikmalar - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 21/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000
Nazariy ko’nikmalar.
Excel elektron jadvali va imkoniyatlari;
Excel gorizontal menyusi;
Excelda ma‘lumotlarni taxrirlash;
Oddiy jadval yaratish.
Darsni o’tish uchun uslubiy ko‘rsatma.
Tashkiliy qism.
O’qituvchi guruh bilan salomlashadi. Dars otish xonasining tayorgarligini, o’quvchilarning tashqi ko’rinishini nazorat qiladi. Davomat o‘tkazadi.
O’qituvchining kirish so’zi.
O’qituvchi o’quvchilarga uyga mustaqil o’qishga berilgan dars mavzusi va rejasini e’lon qiladi. Bugungi dars qanday tartibda o’tkazilishini tushuntiradi, dars maqsadi va o’quvchi bilishi kerak bo’lgan bilimlar doirasi bilan tanishtiradi.
O’qituvchi o’quvchilar diqqatini yangi mavzuga jalb etishi va ular darsni o’zlashtirishlariga tayyorlashi kerak. Bunda o’qituvchi o’quvchilar bilimini alohida varaqqa reyting asosida qayd qilib boradi. Bugungi darsda yangi innovatsion texnologiya usullari: ”Blits”, “Miyaga hujum” usulidan foydalaniladi.
O’qituvchi o’quvchilarga baholash mezoni haqida gapirib o’tadi.
O’qituvchining bilmini tekshirish.
O‘qituvchi O‘quvchilar bilmini tekshirish uchun “Miya hujumi” usulidan foydalanadi. O‘qituvchi o’quvchilarga yangi mavzu bo’yicha quyidagi savollarni beradi.
Formula nima?
Formula kiritishning necha usuli mavjud?
Funksiyalar nima uchun ishlatiladi?
Funksiyalar qanday ishga tushiriladi?
Funksiyalar oynasi necha bo’limdan iborat va ularning vazifasi?
Kategoriyalar bo’limi da nechta ta turli хil sohalarga tegishli bo’lgan funksiyalar mavjud?
Diagrammalar qanday hosil qilinadi?
Diagrammaning necha xil turi mavjud?
Diagramma hosil qilishning necha bosqichi bor?
Diagramma yaratishning I bosqichi qanday?
Diagramma yaratishning II bosqichi qanday?
Diagramma yaratishning III bosqichi qanday?
Diagramma yaratishning IV bosqichi qanday?
O’qituvchi o’quvchilarni javoblariga qarab, fishkalar beradi.
|
| |
Yangi mavzuni tushuntirish - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 22/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 0000000000003.Yangi mavzuni tushuntirish.
O’qituvchi mavzuni to’liq yoritilmagan bo’limlarini to’ldirib, dars o’tkazishga kerakli ko’rgazmali jihozlarni va texnik vositalarni qo’llagan holda, o’quv dasturiga asoslanib, mavzuni tushuntiradi. (Yangi mavzu ilova qilinadi.)
O‘qituvchi yangi mavzu bo‘yicha tarqatmalarni o‘quvchilarga tarqatadi. O’quvchilar daftarlariga tarqatmadan kerakli ma’lumotlarni yozib oladilar.
4. Yangi mavzuni mustahkamlash.
Yangi mavzuni mustahkamlashda o’qituvchi o’quvchilarga blits usulidan foydalanadi. (“Blits usuli ilova qilinadi.) O’quvchilar alohida varoqqa berilgan topshiriqni bajaradilar. Ma’lum vaqtdan so’ng, o’qituvchi ularni yig’ib oladi va tekshiradi. Bu vaqtda o’quvchilar daftarlariga tarqatmadan kerakli ma’lumotlarni yozib oladilar.
5. Darsga yakun yasash va uyga vazifa
Dars yakunida oqituvchi darsda ishtirok etgan har bir o’quvchini dars davomida yig’gan fishkalariga qarab baholaydi va baholaroni izoxlaydi.
O’qituvchi o’quvchilarga uyga vazifa qilib kelgusi darsning mavzusini o’qib, daftarga daftarga reja asosida yozib kelish beriladi,
“Power Point dasturini ishga tushirish.” va adabiyotlarni eslatadi.
Adabiyotlar:
U.Yuldashev. “Infarmatika” . 182-183 bet.
A.Sattorov.” Informatika va axborot texnologiyalari” 156-159 betlar.
Blits o’yin
№
|
Buyruqlar
|
Javob
|
№
|
Vazifasi
|
1
|
Formula
|
|
1
|
bu formulalarda qo’llaniladigan kiritib qo’yilgan tayyor uskunalar qolipidir
|
2
|
Joriy qilingan diagramma
|
|
2
|
diagrammani varaqning ichki elementi sifatida bevosita varaqqa qo’yish
|
3
|
Funksiyni ishga tushirish
|
|
3
|
ekranda diagramma turini tanlash imkonini beruvchi muloqat oynasi chiqadi: bu muloqat oynasidan kerakli diagramma turi va ko’rinishi tanlanadi. So’ngra Далее tugmasi bosiladi
|
4
|
Diagramma yaratishning 1 bosqichi
|
|
4
|
11 ta turli хil sohalarga tegishli bo’lgan funksiyalar kategoriyalari berilgan
|
5
|
Funksiyalar oynasidagi ro’yхatlar darchasi
|
|
5
|
bu mavjud qiymatlar asosida yangi qiymatlarni hisoblovchi tenglamadir
|
6
|
Diagramma
|
|
6
|
master funksiy piktogrammasini sichqoncha ko’rsatkichi bilan tanlash lozim
|
7
|
Funksiyalar oynasidagi kategoriyalar bo’limi
|
|
7
|
funksiyalardan biri tanlab olinsa, argumentlar ro’yхati bilan foydalanish haqida qisqacha ma’lumot paydo bo’ladi
|
8
|
Funksiya
|
|
8
|
sonli jadval ko`rinishida berilgan axborotlarni namoyish etish usulidir
|
“Informatika” fani bo‘yicha amaliy mashg‘ulot uchun
|
| |
Mavzuni boshqa fanlar bilan integrasiyasi

|
Mavzuni boshqa fanlar bilan integrasiyasi
|
bet | 24/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 000000000000Mavzuni boshqa fanlar bilan integrasiyasi:
Fan ichidagi bog‘liqlik:
Nazariy mashg‘ulot: „Excel elektron jadvalini yuklash imkoniyatlari”.
Nazariy mashg‘ulot: “Excelda ma’lumotlarni taxrirlash”.
Fanlararo bog‘liqlik:
Axborot texnologioyalari: ”Model va modellashtirish asoslari. ”
Matematika: “Sonlarning argumenti.”
Kerakli ko‘nikmalar doirasi
O‘quvchi bajara olishi lozim:
Excel dasturini ishga tushirishi;
Excel dastur uskunalar panelidai asboblardan foydalana olishi;
Excel dasturida ladval hosil qila olishi;
Excelda nisbiy va absolyut adreslashlarni qo‘llay olishi;
Excel dasturida yaratilgan elektron jadvalni bosmaga chiqara olishi;
Excel dasturi ishini yakunlashi;
Darsning jixozlanishi:
O‘qituvchilar uchun uslubiy qo‘llanma.
O‘quvchilar uchun uslubiy qo‘llanma.
Amaliy mashg‘ulot bajarish uchun harakat algoritmi.
Ko‘rgazmali qurollar: plakat “Excel elektron jadvali.”
“Blits-o‘yin”, “Miya hujumi”, “Moychechak” usullari uchun tarqatmalar.
Texnik vositalar:
- Shaxsiy kompyuter qurilmalari: monitor, klaviatura, sistemalar bloki, sichqoncha;
- Kodoskop;
- Proektor.
Mashg‘ulotning xronologik xaritasi.
№
|
Darsning xronologik xaritasi
|
Vaqti (daqiqa)
|
1
|
Tashkiliy qism
|
3
|
2
|
Oqituvchining kirish so‘zi
|
4
|
3
|
O‘quvchilar egallagan amaliy ko‘nikmalarni tekshirish
|
20
|
4
|
Yangi mavzu bo‘yicha amaliy ko‘nikmalarni bajarish texnikasi va harakat algoritmini o‘rganish
|
10
|
5
|
Mustaqil ish.
|
10
|
6
|
Mustaqil ishga yakun yasab, to‘ldirish.
|
10
|
7
|
Yangi mavzuni mustahkamlash.
|
15
|
8
|
Dars yakuni
|
5
|
9
|
Uyga vazifa
|
3
|
|
| |
O‘quv - uslubiy mаtеriаllаr - Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti

|
Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi termiz davlat pedagogika instituti
|
bet | 13/27 | Sana | 12.12.2023 | Hajmi | 169,04 Kb. | | #117015 |
Bog'liq Metodlar Informatikadan 0000000000001.O‘quv - uslubiy mаtеriаllаr:
- kаlеndаr-mаvzu rеjа;
- o‘qituvchilаr uchun uslubiy qo‘llаnmа;
- o‘quvchilаr uchun uslubiy tаvsiyalаr;
- o‘quvchilаr uchun tаrqаtmа mаtеriаllаr.
2. So‘rаsh uchun:
- sаvоl kаrtоchkаlаri;
- “Blits” o‘yin.
3. Ko‘rgаzmаli jihоzlаr:
- kodoskop;
- аlbоm;
- stеnd;
- rаsmlаr.
O‘quv qo‘llanma va adabiyotlar:
O‘qituvchilar uchun qo‘llanma va adabiyotlar:
U Yuldashev. Informatika. 115 -116 bet.
A. Ahmedov. Informatika. 107 -109 bet.
T. X. Xolmatov. Informatika va hisoblash texnikasi . 77-80 bet.
A. Sattorov. Informatika va axborot texnologiyalari. 100 -104 bet.
O‘quvchilar uchun adabiyotlar:
U Yuldashev. Informatika. 115-116 bet.
X A. Ahmedov. Informatika. 107 -109 bet.
Dars o‘tish rejasi:
O‘quvchi bilishi kеrаk:
Word matn muharriri imkoniyatlari haqida tushuncha.
Word dasturini ishga tushirishni bilish.
Word muharriri darcha elementlarini bilish.
Standart uskunalar paneli haqida tushuncha.
Format uskunalar paneli haqida tushuncha.
Word dasturida ishni yakunlashni bilish.
|
| |
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
27.01.2024
Hajmi
0,53 Mb.
#147297
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti
Download
0,53 Mb.
Matnni ko'rish
ANSI standarti - Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universiteti

|
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi toshkent axborot texnologiyalari universitetiBog'liq android ilovalarini c dasturlash tilida yaratishning afzalliklariANSI standarti. Amerika milliy standartlar instituti (American National Standards Institute –
ANSI) rahbarligi ostidagi Ctandartlarni akkreditivlash qo‘mitasi (Accredited Standards
Committee) S++ tilining xalqaro standartini tuzdi.
S++ standarti ayni vaqtda ISO – International Standards Organization (Ctandartlash bo‘yicha
halqaro tashkilot) standarti, deb ham nomlanadi.
Dastur matnini kompilyatsiya qilish. Dastur kodini bajariluvchi faylga o‘tkazish uchun
kompilyatorlar qo‘llaniladi. Kompilyator qanday chaqiriladi va unga dastur kodi joylashgan joyi
haqida qanday xabar qilinadi, bu konkret kompilyatorga bog‘liqdir. Bu ma’lumotlar
kompilyatorning dokumentatsiyasida berilgan bo‘ladi.
Dastur kodi kompilyatsiya qilinishi natijasida ob’ektli fayl hosil qilinadi. Bu fayl odatda .obj
kengaytmali bo‘ladi. Lekin bu hali bajariluvchi fayl degani emas. Ob’ektli faylni bajariluvchi
faylga o‘girish uchun yig‘uvchi dastur qo‘llaniladi. Yig‘uvchi dastur yordamida bajariluvchi
faylni hosil qilish. S++ tilida dasturlar odatda bir yoki bir nechta ob’ektli fayllar, yoki
bibliotekalarni komponovka qilish yordamida hosil qilinadi. Bibliotekadeb bir yoki bir nechta
komponovka qilinuvchi fayllar to‘plamiga aytiladi. S++ ning barcha kompilyatorlari dasturga
qo‘shish mumkin bo‘lgan funksiyalar (yoki protseduralar) va sinflardan iborat biblioteka hosil
qila oladi.
Funksiya-bu ayrim xizmatchi amallarni, masalan ikki sonni qo‘shib, natijasini ekranga
chiqarishni bajaruvchi dastur blokidir. Sinf sifatida ma’lumotlar to‘plami va ularga bog‘langan
funksiyalarni qarash mumkin. Funksiyalar va sinflar haqidagi ma’lumotlar keyingi mavzularda
batafsil berilgan. Demak, bajariluvchi faylni hosil qilish uchun quyida keltirilgan amallarni
bajarish lozim:
.srr kengaytmali dastur kodi hosil qilinadi;
Dastur kodini kompilyatsiya qilish orqali .obj kengaytmali ob’ektli fayl tuziladi. Bajariluvchi
faylni hosil qilish maqsadida .obj kengaytmali fayli zaruriy bibliotekalar orqali komponovka
qilinadi.
|
| |
Tashish jarayonlarini matematik modellashtirish

|
Tashish jarayonlarini matematik modellashtirish
|
bet | 3/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 86,09 Kb. | | #145737 |
Bog'liq 1-маърузаTashish jarayonlarini matematik modellashtirish» fanining nazariy va amaliy ahamiyati:
1. Tashish jarayonlari rivojlantirishda yetakchi vosita bo‘lib xizmat qiladi.
2. Moddiy, mehnat va moliyaviy resurslardan amalda samarali foydalaniladi.
3. Iqtisodiy jarayonlarni amalga oshirish vaqtida ayrim tuzatishlarni kiritish imkoniyatining mavjudligi.
4. Iqtisodiy jarayonlar faqatgina chuqur tahlil qilinibgina qolmasdan, balki ularning yangi o‘rganilmagan qonuniyatlarini ham ochish imkoniyati yaratiladi.
5. Murakkab hisoblash ishlarini kompyuterlashtirish va avtomatlashtirishni osonlashtirish bilan birga, aqliy mehnat yengillashtiriladi, boshqaruv va iqtisodiy soha xodimlarining mehnatini ilmiy asosda tashkil etishga va boshqarishga yordam beradi.
«Tashish jarayonlarini matematik modellashtirish» fani o‘z ichiga maxsus fanlar tizimidan iborat bo‘lgan quyidagi tushuncha va qoidalarni oladi:
- Tashish jarayonlarda ob’ektiv va sub’ektiv omillar ta’sirini, ularning o‘zaro bog‘lanishilarini o‘rganish;
- Tashish rejalarini ilmiy asoslash va ularni bajarilishini ob’ektiv baholash;
- Iqtisodiyotga ta’sir etuvchi ijobiy va salbiy omillarni izlab topish va ularning ta’sirini miqdoriy baholash;
- Ishlab chiqarishni rivojlantirishdagi tendensiyalarini va nisbatlarni, foydalanilmayotgan ichki imkoniyatlarning zaxiralarini aniqlash va ochib berish;
- Ilg‘or tajribalarni umumlashtirish, optimal boshqaruv qarorlarini qabul qilish.
Kuzatilayotgan ob’ektlarni chuqur va har tomonlama o‘rganish maqsadida tabiatda va jamiyatda ro‘y beradigan jarayonlarning modellari yaratiladi. Buning uchun ob’ektlar hamda ularni xossalari kuzatiladi va ular to‘g‘risida dastlabki tushunchalar hosil bo‘ladi. Bu tushunchalar oddiy so‘zlashuv tilida, turli rasmlar, sxemalar, belgilar, grafiklar orqali ifodalanishi mumkin. Ushbu tushunchalar model deb aytiladi.
Keng ma’noda model biror ob’ektni yoki ob’ektlar sistemasini namunasidir. Model hamda modellashtirish tushunchasi ko‘p fanlarda qo‘llaniladi. Jamiyatdagi va iqtisodiyotdagi ob’ektlarni matematik modellar yordamida kuzatish mumkin. Bu tushuncha modellashtirish deyiladi.
|
| |
Temir yoʻl transportida tashish jarayonining asosiy tamoyillari

|
Temir yoʻl transportida tashish jarayonining asosiy tamoyillari
|
bet | 2/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 86,09 Kb. | | #145737 |
Bog'liq 1-маърузаTemir yoʻl transportida tashish jarayonining asosiy tamoyillari:
* Harakat xavfsizligiga qat’iy rioya qilish;
* Qoidalar va yoʻriqnomalar talablarini qat’iy bajarish;
* Texnik vositalardan foydalanishning yuqori koʻrsatkichlarini va transport samaradorligini ta’minlash;
* Temir yoʻl transportining barcha boʻgʻinlari uchun yangi texnologiyalarni joriy etish va amaldagi texnologiyalarni takomillashtirish;
Matematik model – bu tabiat qonuniga bo‘ysunadigan, hodisa va jarayonni matematik belgilar asosida ifodalanishini tushunish mumkin.
Biror bir hodisa yoki jarayonning matematik modeli formulalar, tenglamalar sistemasi, tengsizliklar sistemasi, so‘z bilan ifodalanishi, sxema, grafik va chizmalar ko‘rinishida berilgan bo‘lishi mumkin.
Jarayonning matematik model koʻrinishi:
Toʻgʻri chiziqli harakatlanish modeli:
(1.1)
Prujinli mayatnikning tebranish davri matematik modeli quyidagi formula orqali ifodalash mumkin:
(1.2)
Transport masalasining matematik modeli ko‘rinishi:
Topish kerak
quyidagi chegaralarni inobatga olgan holda
(1.3)
«Tashish jarayonlarini matematik modellashtirish» fani o‘rganishi lozim bo‘lgan muammolar:
- Temir yo‘l korxonalar va bekatlarda matematik usullarni qo‘llash;
- Chegaralangan resurslardan optimal foydalanish;
- Raqobatchi firma va korxonalar strategiyalarining optimallash va muqobillashtirish;
- Zaxiralarni optimal boshqarish;
- Ommaviy xizmat ko‘rsatish modellarini qo‘llash;
- Optimallashtirish masalalari va ikkilanganlik nazariyasi;
- Tashish jarayonlarni modellashtirish;
- Boshlang‘ich qaror qabul qilishning matematik modellarini tuzish;
- Tarmoqli modellashtirish;
- Tuzilgan modellarning real jarayonlarga mosligi tekshirish va miqdoriy baholash.
- Eng qisqa masofani aniqlashni programmalashtirish;
« Tashish jarayonlarini matematik modellashtirish» fani oldida turgan vazifalar:
- Tashish jarayonlarni modellashtirish asoslarini o‘rgatish;
- Iqtisodiyot murakkab, tashish jarayonlarning mohiyati, mazmuni va xususiyatlarini o‘rgatish;
- Tarmoqli rejalashtirish va boshqarish jarayonlarni modellashtirish tamoyillarini o‘rgatish;
- Korxona va firmalarning faoliyat ko‘rsatish mexanizmini o‘rgatish;
- Korxonalarda o‘rganilayotgan har bir jarayonga mos keluvchi iqtisodiy-matematik usullar va modellarni tuzish yo‘llarini o‘rgatish;
- Temir yo‘l korxonalar bekatlar ma’lumotlari bo‘yicha optimizatsion modellarini tuzishni o‘rgatish;
- Tanlangan modelni maxsus kompyuter dasturlari asosida yechishni o‘rgatish;
- Har bir iqtisodiy jarayon va hodisalarning ko‘p variantli yechimlarini olishni o‘rgatish;
- Olingan yechimlarni atroflicha hamda iqtisodiy tahlil qilish va qaror qabul qilishni o‘rgatish.
|
| |
Chegaradan tashqariga chiqishda qanday fikrlash sodir bo’ladi?

Bularning hammasi, sizning sayohatiga tayyorlanishda fikrlashni sodir etuvchi muhim
masalalardir.
62. Frirayting qoidalarini tushuntirib bering
63. G’oyalar avlodi nima?
"G'oyalar avlodi" deyilgan paytda, insonning o'z-o'zini o'zgartirishga va yanaqqa qo'yishga
imkon
beradigan, o'z-o'zidan kelib chiqqan yoki xayol qurgan
fikrlar va tasavvurlar
jamlanmasi deb tushuniladi. G'oyalar avlodi, insonning iste'mol
qilishiga va tanqid
qilinishiga imkon beradigan eng muhim manba sifatida hisoblanadi, chunki g'oyalarga
asosan insonning o'z-o'zini o'zgartirishga, yangi narsalarni topishga va o'zining o'zini
nima qilishni xohlaganligiga yordam beradi.
G'oyalarni o'rganish, ularga e'tibor qaratish va ularni amalga oshirish, insonning maqsad va
hujjatlarini aniqlash va o'zining o'zini o'zgartirishga yordam beradi. Bu sabablarga ko'ra,
g'oyalarni qaydalashtirish va ularga e'tibor berish, insonning insoniyatiga va intellektual
rivojlanishiga yordam beradi.
Mantiqiy zanjir usulini tusuntirib bering

|
Mantiqiy zanjir usulini tusuntirib bering
|
bet | 31/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org59. Mantiqiy zanjir usulini tusuntirib bering
Mantiqiy zanjir usuli, ya'ni "syllogism" (ingliz tilida) falsafa va mantiqiy nazariyalarda
foydalaniladigan bir tahlil usulidir. Bu usul, bir nechta mantiqiy qarashlarni bir-biriga
bog'lash orqali fikrlarni tahlil qilishga imkon beradi.
Mantiqiy zanjir usuli, ikki asosiy qismdan iborat bo'ladi: premisalar va natijalar. Premisalar,
mantiqiy qarashlarning uchta turidan biri bo'ladi - undan iborat qarash, qarashingizni
qo'llab-quvvatlaydigan bir fakt, masalan: "Barcha odamlar foydalanish huquqiga ega".
Natijalar esa, mantiqiy qarashni yakunlashda kelib chiqadigan yechimlardir, masalan:
"Shu sababli, siz ham foydalanish huquqiga ega bo'lishingiz kerak".
Mantiqiy zanjir usuli, premisalar va natijalar orasidagi bog'lanishlarni tahlil qilish orqali,
argumentni mantiqiy ravishda tekshirishga imkon beradi. Mantiqiy zanjir usuli, falsafa
va mantiqiy nazariyalarda amaliyotda ko'p ishlatiladi, masalan, diagnostik sinovlarda,
mantiqiy savollar yechish va tadqiqotlar olib borishda foydalaniladi.
60. Lateral fikrlashni izohlab bering
Farqlanadigan (lateral) fikrlash, muammolarni hal qilish uchun muayyan yo'ldir. uni
foydalanib, bir xil ma'noda muammo qarash harakat qiladi. Lateral fikrlash Edvard De
Bono vakili edi. Bu mashhur mutafakkir muallifi va boshqa tushunchalar hisoblanadi:
". Medallar 6 baholash", "6 Fikrlash Bosh kiyimlari" va boshqa
Lateral fikrlash kabi nostandart, noan'anaviy lateral, lateral va hokazo ataladi. Bu usul agar
zarur bo'lsa, an'anaviy, an'anaviy, vertikal texnikasi bajarish uchun mo'ljallangan.
innovatsion zarurligini tushunish odamlar va tashkilotlar birinchi joyda yondashuvlar,
hayot va ish yaqindan yangi g'oyalar yaratish qobiliyati bilan, ish bilan bog'liq.
Tadbirkorlik tanlash noan'anaviy usullari asosiy shartni o'ylangan. nostandart yondashuvni
mexanizmi odatdagi, yaxshi tashkil etilgan stereotiplar yo'q qilinadi. Shu bilan bir
vaqtda ong va tafakkur bilan chambarchas bog'liq. Ikkinchi naqsh barbod. Anglash, o'z
navbatida, yangi g'oyalarni qabul qiladi. Ba'zi hollarda, yangi fikrlar va g'oyalar juda
yaxshi ko'rinadi, lekin to'g'ri qurish bilan ularning ko'pchiligi etarlicha katta salohiyat
va keng istiqbollari ega.
|
| |
Bilaman – bilishni xohlayman – bilib oldim" texnikasini tushuntirib

fikrlarini va his-tuyg'ularini tahlil qilishini va o'zgarishlarini tushunishini o'rganishiga
yordam beradi.
Refleksiya, o'z-o'zini tahlil qilish orqali, shaxsning o'zining xatoliklarini aniqlash va ularni
davom ettirishni oldini olishga yordam beradi. Bu shaxsning o'zining o'zgarishini
tushunishiga, kelajakdagi rejalari va o'z faoliyatini yaxshilashga yordam beradi.
Refleksiya shaxsning o'zini boshqa shaxslar bilan solishtirishga, o'z fikrlarini va his-
tuyg'ularini boshqa kishilarga tushuntirishga yordam beradi.
Olti shlyapa fikrlash usuli”, uning xususiyatlari va amaliy ahamiyati

|
Olti shlyapa fikrlash usuli”, uning xususiyatlari va amaliy ahamiyati
|
bet | 20/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org37. Olti shlyapa fikrlash usuli”, uning xususiyatlari va amaliy ahamiyati
Edvard de Bono o'zining "O'ylaydigan olti shlyapa" kitobida fikrlashning turli usullariga
e'tibor qaratish orqali muammolarga yangi va yanada ijodiy echimlarni topish tizimini taqdim
etadi. Kitobda shunday deyilgan: "Hatto individual fikrlash ham bunday fikrlash usullaridan ongli
bo'lmasa, unchalik ta'sir qilmaydi". U turli xil fikrlash uslublarining muhimligini ta'kidlaydi.
Kitob olti xil fikrlash tarzida tasniflanadi:
1. Oq shapka: faktik va ma'lumotli fikrlash.
2. Qizil shapka: Hissiy fikrlash.
3. Qora shapka: tanqidiy fikrlash, muammoni hal qilishga qarshilik.
4. Sariq shapka: Ijobiy moslashuvchan fikrlash.
5. Yashil shapka: Yangi g'oyalarni keltirib chiqaradigan ijodiy fikrlash.
6. Moviy shapka: fikrlashni boshqarish, munozaralarni yo'naltirish va yakunlash.
De Bononing ta'kidlashicha, bu oltita shlyapa bir-birini to'ldirish uchun ishlatilishi kerak.
Kitob turli sohalardagi odamlar va turli sohalarda ishlaydiganlar uchun foydali manba bo'lishi
va ijodiy fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirishga yordam berishi mumkin.
38. Ta’lim jarayonida kreativ fikrlashning o‘ziga xos xususiyatlari
Kreativ fikrlash - bu yangi va innovatsion g'oyalarni yaratish jarayoni. Bu jarayon
muammolarni yechish, ijodiy fikrlash va innovatsiya texnikasi yordamida amalga oshiriladi.
Ijodiy g'oyalarni yaratish ko'plab sohalarda qo'llanilishi mumkin. Masalan, biznes yangi
mahsulot yoki xizmatni ishlab chiqish uchun ijodiy g'oyalarni yaratishga muhtoj bo'lishi mumkin.
Shuningdek, dizayner, rassom yoki yozuvchiga yangi va innovatsion g'oyalarni yaratish uchun
ijodiy g'oyalarni yaratish kerak bo'lishi mumkin.
Ijodiy g'oyalarni shakllantirish bir necha bosqichlardan iborat. Birinchi qadam muammoni
aniqlash va tushunishdir. Ushbu bosqichda muammoni aniqlash va hal qilish uchun nima uchun
yangi g'oya kerakligini tushunish muhimdir.
Ikkinchi bosqich - g'oyalarni yaratish usullaridan foydalanish. Ushbu bosqichda aqliy
hujum, analog, morfologik tahlil va boshqa usullar kabi g'oyalarni yaratishning turli usullaridan
foydalanish mumkin.
Uchinchi bosqich - fikrlarni baholash. Ushbu bosqichda yaratilgan g'oyalarning afzalliklari
va kamchiliklari baholanadi va qaysi g'oyalar hayotiy va qimmatli ekanligi aniqlanadi.
To'rtinchi bosqich - g'oyalarni amalga oshirish. Ushbu bosqichda tanlangan g'oyalarni
amalga oshirish uchun reja tuziladi va amalga oshirish jarayoni boshlanadi.
Ijodiy fikrlash va innovatsion jarayonlarda ijodiy g‘oyalarni shakllantirish muhim
ahamiyatga ega. Bu jarayon yangi va innovatsion g‘oyalarni yaratishga yordam beradi va
biznesning raqobatdosh ustunligini oshiradi. Bundan tashqari, ijodiy g'oyalarni yaratish ko'plab
sohalarda qo'llanilishi va turli xil g'oyalarni yaratish usullari yordamida amalga oshirilishi
mumkin.
|
| |
Matematik modellashtirish - 1-mаvzu. Kirish. Temir yo‘l trаnsportida tashish jarayonlari tushunchasi

|
1-mаvzu. Kirish. Temir yo‘l trаnsportida tashish jarayonlari tushunchasi
|
bet | 5/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 86,09 Kb. | | #145737 |
Bog'liq 1-маърузаMatematik modellashtirish - Obʻektni oʻrganish ma’lum matematik usullar yordamida tekshiriladigan hamda matematik belgilar orqali tuzilgan model asosida amalga oshiriladi.
Matematik modellashtirish - bu tabiat, texnika, iqtisodiy va ijtimoiy hayotdagi hodisalarni matematik model yordamida modellashtirish bilan shugʻullanadigan va hozirgi paytda ushbu modellarni kompyuter texnologiyalari yordamida amalga oshiradigan fan sohasi hisoblanadi.
Nazorat savollari:
Matematik modelning qanday ko‘rinishlari mavjud?
Tashish jarayonining operatsiyalar ketma – ketligi?
Transport masalasining matematik modeli?
Matematik modelning parametrlar cheklashlari tushunchasi?
|
| |
Insonning ruhiy-holatiy kechinmalari

|
Insonning ruhiy-holatiy kechinmalari
|
bet | 23/41 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 128,28 Kb. | | #118931 |
Bog'liq Kreativ va tanqidiy fikrlash fanidan savollar Ijodkorlik tushunc-www.fayllar.org43. Insonning ruhiy-holatiy kechinmalari
Ruhiy holat — bu inson hayotiy faoliyatining mumkin boʻlgan usullaridan biri boʻlib,
u fiziologik (https://uz.m.wikipedia.org/wiki/Fiziologiya) darajada maʼlum energiya xususiyatlari
bilan, psixologik darajada esa atrofdagi dunyoni oʻziga xos idrok etishni taʼminlaydigan
psixologik filtrlar tizimi bilan ajralib turadi. N. D. Levitov fikriga koʻra: psixik holat — „muayyan
davrdagi psixik faoliyatning voqelikning aks ettirilgan obyekt va hodisalariga, avvalgi holat va
shaxs xususiyatlariga bogʻliq holda psixik jarayonlarning borishining oʻziga xosligini
koʻrsatadigan yaxlit xarakteristikasi“ . N. D. Levitov insonning ruhiy holatlari bilan tananing
funktsional
holatlari
oʻrtasida
chegara
chizdi. Insonning
ruhiy holatlari,
tananing funktsional holatlaridan farqli oʻlaroq, maʼlum darajada adekvatlik bilan real hayot va
mehnat holatini va sub’ektning munosabatini aks ettiradi, shuningdek, ruhiy jarayonlar va shaxsiy
xususiyatlarni jarayonga jalb qiladi
44. Gipotezani shakllantirish vositalari
Gipotezani shakllantirish uchun bir nechta vositalar mavjud. Bu vositalar quyidagilardan
iborat bo'lishi mumkin:
1. Ma'lumotlar bazasi: Gipotezani shakllantirish uchun ma'lumotlar bazasi, muhim
ahamiyatga ega. Bu ma'lumotlar bazasi, o'z ichiga o'zgaruvchan va o'zgarmas ma'lumotlarni o'z
ichiga oladi. Bu ma'lumotlar bazasi, Gipotezani shakllantirishda foydalaniladigan ma'lumotlarni
saqlash uchun yaxshi bir vosita bo'lib, Gipotezani shakllantirishda yordam beradi.
2. Statistik analiz: Gipotezani shakllantirishda statistik analizdan foydalanish ham muhimdir.
Bu, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni tahlil qilish va Gipotezani shakllantirishda foydalanish
uchun mos keladigan ma'lumotlarni aniqlash uchun foydalaniladi.
3. Mashin o'rganish: Mashin o'rganish, Gipotezani shakllantirishda foydalaniladigan boshqa
bir vositadir. Bu, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni tahlil qilish va Gipotezani shakllantirishda
foydalanish uchun mos keladigan ma'lumotlarni aniqlash uchun foydalaniladi.
4. Matematik modellar: Matematik modellar, Gipotezani shakllantirishda foydalaniladigan
boshqa bir vositadir. Bu modellar, ma'lumotlar bazasidagi ma'lumotlarni tahlil qilish va Gipotezani
shakllantirishda foydalanish uchun mos keladigan ma'lumotlarni aniqlash uchun foydalaniladi.
5. Yozuv tahlil: Yozuv tahlil, Gipotezani shakllantirishda foydalaniladigan boshqa bir
vositadir. Bu, ma'lumotlar bazasidagi yozuvlarni tahlil qilish va Gipotezani shakllantirishda
foydalanish uchun mos keladigan ma'lumotlarni aniqlash uchun foydalaniladi.
Bu vositalar, Gipotezani shakllantirishda foydalaniladigan boshqa vositalar bilan birlikda
ishlatilishi mumkin.
|
| |
Biznes jarayonlarini tashkil etishda kreativ fikrlashning o‘rni

biznesning raqobatdosh ustunligini oshiradi. Bundan tashqari, ijodiy g'oyalarni yaratish ko'plab
sohalarda qo'llanilishi va turli xil g'oyalarni yaratish usullari yordamida
amalga oshirilishi
mumkin.
40. Kreativ fikrlashga ta’sir ko‘rsatuvchi omillar
Kreativ fikrlashga ta'sir ko'rsatuvchi omillar har bir odamda turli xil bo'lishi mumkin, lekin
umumiy ravishda kreativ fikrlashga ta'sir ko'rsatuvchi ko'plab omillar mavjud:
1. Ko‘ziqish va hayajonlanish: Yangi fikrlar o‘zini ko‘rishga imkoniyat yaratadi. Bu uchun
mavjud holatni ya'ni o‘z mahalliy tiriklikni, tarixiy yodgorligi ko‘rib chiqib fikrlash mumkin.
2. Murakkab masalalarni hal qilish kerak: Kreativ fikrlash uchun murakkab masalalar bilan
o‘zlashtirish kerak, masalan, yangi yaratilayotgan mahsulotning sifatini yuksiltirish, xizmatlardagi
kuchli yonni aniqlash, boshqalar bilan xamkorlik qilish kabi.
3. Bilim va tajribaga ega bo‘lish: Kreativ fikrlashda eng muhim omillardan biri o‘z bilim va
tajribasi. Boshqalarning yaratgan narsalarning o‘rniga o‘zini tashlash
va masalalarni deyarli
hisobga olmagan yo‘nalishlarda hal qilishga harakat qilish kerak.
4. Yangiliklarga aloqador bo‘lish: O‘z mahalliy yangiliklardan,
xalqaro tashkilotlar va
to‘garaklarning yangiliklaridan xabardor bo‘lib turish kreativ fikrlash uchun muhim omil
hisoblanadi.
5. His-tuyg‘un yuqori bo‘lishi: Kreativ fikrlashda his-tuyg‘ularga ega bo‘lish
ham juda
muhim. Bunday holatlar fikroni zenginlashtiradi va yangi ideyalar yaratishga imkon beradi.
6. O‘z xatosidan foydalanish: Biroq har bir odamning hato qilishida yoki xatolik qilishida
ham biror o‘zgina tarbiyasi bor. Bu o‘z xatosidan foydalanishga qulay, masalan, bir narsani biror
yo‘lda qilish va natijada yangi fikrlar yaratish mumkin.
7. Qurbonlik qilishga tayyor bo‘lish: Muhim masalalarda qurbonlik qilish va balland qilish
bilan boshqa yollar oson bo‘lmaydi. Lekin masalalarni hal qilish urf-o‘daburning aks holda ishlab
chiqilishi mumkin, bu esa yangi fikrlar va yechimlar yaratishga ko‘mak beradi.
Tashish jarayoni modeli - 1-mаvzu. Kirish. Temir yo‘l trаnsportida tashish jarayonlari tushunchasi

|
1-mаvzu. Kirish. Temir yo‘l trаnsportida tashish jarayonlari tushunchasi
|
bet | 4/5 | Sana | 25.01.2024 | Hajmi | 86,09 Kb. | | #145737 |
Bog'liq 1-маърузаTashish jarayoni modeli – tashish ob’ektlarning soddalashtirilgan nushasidir. Bunda modelning hayotiyligi, uning modellashtiriladigan ob’ektga aynan mos kelishi muhim ahamiyatga egadir. Lekin yagona modelda o‘rganilayotgan ob’ektning hamma tomonini aks ettirish mumkin emas. Shunda jarayonning eng xarakterli va eng muhim belgilari aks ettiriladi.
Modellashtirishning universal usul sifatida boshqa usullarga qaraganda afzalliklari mavjud.
Ushbu afzalliklar esa quyidagilardan iborat:
I. Avvalo, modellashtirish katta va murakkab sistemani oddiy model yordamida ifodalashga imkoniyat beradi.
II. Model tuzilishi bilan kuzatuvchiga eksperimentlar qilish uchun keng maydon tug‘iladi. Modelning parametrlarini bir necha marta o‘zgartirib, ob’ektni faoliyatini eng optimal holatini aniqlab, undan keyin hayotda qo‘llash mumkin. Real ob’ektlar ustida eksperiment qilish ko‘plab xatolarga va katta xarajatlarga olib kelishi mumkin.
III. Model, noshakl sistemani, matematik formulalar yordamida shakllantirishga imkoniyat beradi va EHMlar yordamida sistemani boshqarishga yordam beradi.
IV. Modellashtirish o‘rganish va bilish jarayonini kengaytiradi. Model hosil qilish uchun ob’ekt har tomonlama o‘rganiladi, tahlil qilinadi. Model tuzilganidan so‘ng, uning yordamida ob’ekt to‘g‘risida yangi ma’lumotlar olish mumkin. Shunday qilib, ob’ekt to‘g‘risidagi bilish jarayoni to‘xtovsiz jarayonga aylanadi.
Modellashtirish jarayoni va bosqichlari tavsifi.
1-bosqich. Tashish jarayoni muammoning qo‘yilishi va uning nazariy sifat jihatdan tahlili.
2-bosqich. Tuzilgan matematik modelning matematik tahlili.
3-bosqich. Jarayonning matematik modelni tuzish.
4-bosqich. Modellashtirilayotgan ob’ekt bo‘yicha iqtisodiy ma’lumotlarni tayyorlash.
5-bosqich. Masalani yechish algoritmini tuzish, kompyuter dasturlarini tayyorlash va ular asosida masalani hisoblash, yechimini olish.
6-bosqich. Masalani yechimining miqdoriy tahlili va uning amalda qo‘llanilishi.
Hozirgi davr kompyuterlaridan foydalanishning rivojlanishi, izlanuvchilar orasidagi raqobatlarning kuchayishi sababli, turli soha mutaxassislariga qo‘yilgan masalalarning eng joiz, qulay yechimini topishni va ularni amaliy masalalarni yechishga tatbiq eta olish talabini qo‘yadi. Bunday talab esa qo‘yilgan masalaning matematik modelini tuzish va uni taxlil etish orqali amalga oshiriladi. Modellashtirish ilmiy tadqiqot ishlarida ilgari vaqtlardan beri foydalana boshlangan. Matematik modellar o‘rganilayotgan ob’ektlarning yoki jarayonlarning asosiy xossalarini matematik munosabatlar orqali ifodasidir. Matematik modellashtirish sохаsiga quyida bir nechta ta’rif kеltirish mumkin.
|
| |
3-topshirig’i

1.Xotirani diagnostika qilish metodlari.
Mnemotexnika hotirani rivojlantirish tizimini tahlil qilish (Meyli testi,Benton
testi)
Biror narsani eslayotganimizda nima sodir bo'ladi? Javob to'liq tushunilmagan.
Biroq, miya ko'rish texnologiyasi ma'lumotlarning turli turlarini yodga olganda, miyaning
turli qismlari neyronlari faollashtirilganligini aniqlash imkonini berdi.
Bizda bir xotira
yo'q. Va bir nechta tizimlar mavjud va ularning har biri o'z roliga ega,
biroq xotira
rivojlantirishning usullari va metodlari yaxshilanishga yordam beradi.
Fikrning anatomiyasi
Ikkita asosiy xotira mavjud,
ular
birinchi navbatda axborotni
saqlash muddati bilan farq qiladi.
Qisqa muddatli xotira - bu sizning
boshingizda
ma'lumotlarni bir
necha
soniyadan
bir
necha
soatgacha saqlashga qodir. Buni
vaqtinchalik zarur
ma'lumotni
qo'llaydigan
shtat taxtasi bilan
taqqoslash mumkin. Keyinchalik, agar miya zarur deb hisoblasa, bu ma'lumotlarning bir
qismi uzoq muddatli xotiraga kiradi va bir qismi o'chiriladi. Qisqa muddatli xotira
o'ylashda muhim rol o'ynaydi: aqlda hisob-kitob qilish jarayoniga, geometrik analogiyani
qurish, nutqqa faol ishtirok etadi. Odamlarning mutlaq ko'pchiligida qisqa muddatli xotira
hajmi 7 + ni tashkil etadi - har xil toifadagi (ob'ektlar, so'zlar, rasmlar, tovushlar) 2 ta
ob'ekt. "Operativ" xotiraning hajmini o'lchash qiyin emas: matnda 10 tasodifiy so'zni
chizib, ularni o'qing va ularni dastlabki ko'paytirishga harakat qiling.
Muayyan
sharoitlarda (yod olish, takrorlash, hissiy ranglantirish va h.k. o'rnatish) ma'lumotlarga u
qisqa muddat ichida ko'chiriladi, u erda o'nlab yillar davomida saqlanishi mumkin.
Odamlarda uzoq muddatli xotiraning hajmi juda boshqacha bo'lishi mumkin.