nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-modda. Texnik jihatdan tartibga solish to‗g‗risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun

|
-modda. Texnik jihatdan tartibga solish to‗g‗risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchunBog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua26-modda. Texnik jihatdan tartibga solish to‗g‗risidagi qonun hujjatlarini buzganlik uchun
javobgarlik
Texnik jihatdan tartibga solish to‗g‗risidagi qonun hujjatlarini buzganlikda aybdor shaxslar
belgilangan tartibda javobgar bo‗ladi.
27-modda. Qonun hujjatlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirish
O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi:
hukumat qarorlarini ushbu Qonunga muvofiqlashtirsin;
davlat boshqaruvi organlari ushbu Qonunga zid bo‗lgan o‗z normativ-huquqiy hujjatlarini qayta
ko‗rib chiqishlari va bekor qilishlarini ta‘minlasin.
28-modda. Ushbu Qonunning kuchga kirishi
Ushbu Qonun rasmiy e‘lon qilingan kundan e‘tiboran kuchga kiradi.
Nazorat savollari.
1. «Texnik jihatdan tartibga solish to‘g‘risida»gi qonun qachon qabul qilingan?
2. Texnik reglamentlar va ularning turlari.
REJA:
1. Texnik jihatdan tartibga solish tushunchasi.
2. Xalqaro texnik jihatdan tartibga solish tizimlari.
Tayanch so‘z va iboralar: texnik jihatdan tartibga solish, texnik reglament, maxsus texnik
reglament.
Texnik jihatdan tartibga solish tushunchasi.
Respublikamizning iqtisodiyot infratuzilmasida xalqaro jamiyatga integratsiyalash borasida
salmoqli ishlar olib borilmoqda. Ushbu jarayonda asosiy vazifa — savdodagi mavjud bo‘lgan
texnik to‘siqlarni bartaraf etilishidir. Shu bois, texnik jixatdan tartibga solish buyicha olib
borilayotgan faoliyat uta muxim axamiyatga ega. Aytib utish joizki, texnik talablarni oqilona
qullanilishi, ishlab chiqdriladigan maxsulotlarni raqobat bardoshligiga ko‘maklashishga olib keladi.
Uzbekistan Respublikasini Xalqaro savdo tashkiloti (XST)ga a‘zo bulishi uchun amaldagi milliy
qonunchilikni xalkaro talablarga muvofiklashtirish buyicha tegishli kelishuvlarda belgilangan
talablarni bajarish, ya‘ni savdodagi texnik tusiqlar buyicha qonunchilikni uygunlashtirilishi
lozimdir. Xalaro tajribada maxsulot, xizmatlar va ishlarga bulgan majburiy talablar texnik
reglamentlarda belgilanadi. Texnik reglamentlarga tegishli bulgan qonunlar, direktivalar va
xukumat idoralari tomonidan berilgan farmoyishlar kiradi. Standartlar talablari esa majburiy
emas. Shu sababli texnik reglamentlar amaldagi qonunchilikni bir qismi deb xisoblasa bo‘ladi.
Davlatlar o‘rtasidagi savdo munosabatlarida texnik jixatdan tartibga solish buyicha xalkaro
talablar XSTning savdodagi texnik tusiqlar buyicha Kelishuvida belgilangan.
Kelishuvga kura XSTga a‘zo davlatlarda ikki darajali MXlar (texnik reglamentlar va
standartlar)ni uz ichiga oluvchi texnik jixatdan tartibga solish tizimlari faoliyat kursatishi kerak:
«Texnik reglamentlar — ijrosi majburiy bulgan, maxsulotlar va ular bilan boglik,
jarayonlarning xarakteristikalarini, ma‘muriy talablarni uz ichiga olgan xujjat. Unda
|
| |
-modda. Texnik reglamentlarni qabul qilish tartibi

106
reglamentlarni tasdiqlash uchun O‗zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasiga belgilangan
tartibda yuboradi.
Davlat va xo‗jalik boshqaruvi organlari tomonidan ishlab chiqilgan maxsus texnik reglamentlar
ekspertizadan o‗tkazish uchun texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatli davlat organlariga
ular faoliyatining yo‗nalishi bo‗yicha topshiriladi.
Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi vakolatli davlat organlari, davlat boshqaruvi organlari o‗z
faoliyatining yo‗nalishlari bo‗yicha texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi tegishli ekspert
komissiyasining xulosasi asosida maxsus texnik reglamentlarni tasdiqlaydi.
Tasdiqlangan umumiy va maxsus texnik reglamentlar rasmiy e‘lon qilingan paytdan e‘tiboran
kamida olti oy o‗tgach amalga kiritiladi.
Umumiy va maxsus texnik reglamentlarni e‘lon qilish qonun hujjatlarida belgilangan tartibda
amalga oshiriladi.
21-modda. Texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ hujjatlarning texnik
reglamentlarni ishlab chiqish uchun qo‗llanilishi
Oldingi
tahrirga qarang.
Texnik
reglamentlarni
ishlab
chiqishda
mahsulotlar va xizmatlarning xavfsizlik mezonlarini
belgilovchi texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi milliy va xalqaro normativ hujjatlardan
foydalaniladi.
(21-moddaning birinchi qismi O‗zbekiston Respublikasining 2016-yil 25-apreldagi O‗RQ-405-
sonli
Qonuni
tahririda — O‗R QHT, 2016-y., 17-son, 173-modda)
Texnik reglamentlarda daliliy baza sifatida texnik jihatdan tartibga solish sohasidagi normativ
hujjatlarning matnlari to‗liq yoki qisman keltiriladi.
Nazorat savollari - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

|
“Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”Bog'liq portal.guldu.uz-O`quv-uslubiy majmua
Nazorat savollari:
1. Shtrixli kodlash deganda nimalarni tushunasiz?
2. Qanday maqsulotlarga nisbatan shtrixli kod qo‗llanishi kerak?
3. Shtrixli kodlashning qanday tizimlari mavjud?
Reja.
1. Sertifikatlashtirish bo‘yicha asosiy tushuncha va atamalar.
2. ―Mahsulot va xizmatlarni sertifikatlashtirish to‘g‘risida‖gi qonun sharhlari.
3. Sertifikatlashtirishning huquqiy asoslari va milliy tizim.
Tayanch so‘z va iboralar: sertifikat, sertifikatlash, muvofiqlik, muvofiqlik belgisi, sinash,
sifat, tashkiliy tuzilma.
Sertifikatlashtirish bo‘yicha asosiy tushuncha va atamalar.
Sertifikatlashtirish mahsulot sifati va xavfsizligini ta‘minlash shakllaridan biri sifatida butun
dunyoda tan olingan. Sertifikatlashtirish uchun sertifikatlashtirish ob‘ektlari va sub‘ektlariga
yagona talablarni belgilagan me‘yoriy hujjatlar mavjud bo‘lishi shart.
Atamalar va ta‘riflarning birliligi qo‘yilgan vazifalarni tushunish va sertifikatlashtirish
protseduralarini muvaffaqiyatli o‘tkazish uchun ahamiyatlidir.
O‘zbekiston Respublikasida xalqaro standart ISOG‘MEK 2:1996 "Standartlashtirish va
yondosh faoliyat turlari. Umumiy lug‘at" asosida yaratilgan O‘z DSt 5.5:1999 "O‘z SMT. Asosiy
atamalar va ta‘riflar" va sifat menejmenti tizimlari bo‘yicha O‘z DSt ISO 9000:2002 amalda
qo‘llanilmoqda.
Ishlab chiqariladigan turli xil mahsulotlar muayyan sifat ko‘rsatkichlariga javob berishi
kerak. Sifat ko‘rsatkichlari esa ma‘lum belgilangan talablarga muvofiq kelishi lozim. Muvofiqlik
o‘z navbatida, ma‘lum standartga yoki boshqa me‘yoriy hujjatlarga mos kelishini talab etadi.
Muvofiqlikni esa sertifikatlashtirish mumkin.
―Sertifikat‖ so‘zi lotin tilidan olingan bo‘lib, ―to‘g‘ri tayyorlangan‖ degan ma‘noni bildiradi.
Sertifikatlashtirish – bu kerakli ishonchlilik bilan mahsulotning muayyan standartga yoki
texnikaviy hujjatga muvofiqliligini alohida, xolis deb tan olingan idora tomonidan tasdiqlanadigan
faoliyatdir.
Xalqaro standartlashtirish tashkilotining qo‘llanmasida «sertifikatlashtirish» atamasining
quyidagi izohi berilgan:
–
sertifikatlashtirish
deyilganda
mahsulot,
texnologik
jarayon
va
xizmatlarni
sertifikatlashtirishda (muvofiqlikni sertifikatlashtirish) uchinchi tomonning qatnashishi tushuniladi;
|
| |
-MA’RUZA. ERITMALAR, ULARNI TURLARI

9-MA’RUZA. ERITMALAR, ULARNI TURLARI
Reja:
Eritmalar haqida tushuncha.
Eritmalar turlari.
Eritmalarning foiz kоnsеntratsiyasi.
Konsentratsiyani ifodalash usullari.
Suyultirilgan eritmalar.
Osmos, osmotik bosim.
Raulni I-qonuni.
Qaynash harorati. Muzlash harorati.
Raulni II-qonuni.
Tayanch iboralar: eritma, konsentratsiya, molyar, foiz, normal, titr, moddalarning eruvchanligi, eruvchanlik koeffisienti, suyultirilgan eritmalar, to'yinuvchanlik, konsentratsiya, Osmos, to'yingan par, diffuziya.
O’qituvchining maqsadi: talabalarga eritmalar haqida tushuncha berish. Ularning xossalari va konsentratsiyalarini tushintirish. Eritmalar, suyultirilgan eritmalar, toyinuvchanlik, konsentratsiya, Osmos, toyingan par, diffuziya haqida tushunchalarni o’rgatish. Talabalarga gaz moddalarining suvdagi eruvchanligi, qattiq va suyuq moddalarning suvdagi eruvchanligi, Genri va Genri Dalton qonunlari haqida ma'lumot berish.
1. Ma'lum hajmda bo’lgan bir yoki bir necha moddalar yigindisi sistema deb ataladi. Bir necha komponentdan iborat bo‘lib, bir tekis aralashgan sistema gomogen sistema deb ataladi. Gomogen sistema bir fazali bo‘ladi. Masalan (suv, spirt) (N2 + H2) havo, tuzning suvdagi, shakarning suvdagi eritmasi gomogen sistemadir.
Kimyoviy tarkibi yoki fizik xossalari bilan bir - biridan farq qiluvchi va chegara sirtlari bilan ajralib turgan ikki yoki bir necha sohalari bo‘lgan sistema geterogen sistema deb ataladi.
Geterogen sistema ham bir komponentdan iborat bo‘lishi mumkin, lekin gomogen sistemadek bir fazali bo‘lmaydi. Masalan: muz, suv va bug‘. Demak, bu sistema bir komponentli uch fazali geterogen sistema bo‘ladi. Shakar eritmasi olinsada, uning tagida erimay qolgan kristallari bo‘lsa ikki fazali, ikki komponentli geterogen sistema bo‘ladi. Shakar kristallari qattiq faza, eritma esa suyuq faza bo‘ladi. Bir necha qattiq moddalar aralashmasi bir necha qattiq fazalari bo‘lgan geterogen sistemalardir
«Ikki yoki bir necha komponentlardan tashkil topgan bir jinsli gomogen sistemaga eritma deyiladi» Suvli eritmalar asosan ikki komponentlardan iborat. Bunda suv erituvchi, erigan modda esa ikkinchi komponentdir.
|
Reagentlar konsentratsiyasini o„zgartirib reaksiya tartiblarini aniqlash

|
Reagentlar konsentratsiyasini o„zgartirib reaksiya tartiblarini aniqlash
|
bet | 42/91 | Sana | 26.11.2023 | Hajmi | 0,73 Mb. | | #105837 |
Bog'liq Navoiy kon-metallurgiya kombinati navoiy davlat konchilik instit-fayllar.orgReagentlar konsentratsiyasini o„zgartirib reaksiya tartiblarini aniqlash.
Tezlik qonuni ma’lum bo‘lishidan oldin reaksiya tartiblari topilgan. Haqiqiy reaksiyaga nazar solishdan oldin, A va V moddalar orqali bir reaksiyani ko‘rib chiqamiz: А2B >< I)
Tezlik qonuni umumiy ko‘rinishda quyidagicha bo‘lar edi
tezlik = кШт1ВГ
m va n konstantalarni topish uchun biz bir qancha tajribalar o‘tkazamiz, bunda biz bir reagent konsentratsiyasini o‘zgartiramiz, boshqasi esa doimiy bo‘ladi va har bir holat uchun boshlang‘ich tezlikka ta’sirini o‘lchaymiz. 16.2 jadvalda natijalar keltirilgan.
7.1 jadval.
A va V o„rtasidagi reaksiya uchun bosh
| | | |
ilang„ich tezlik
| | | |
Tajriba
|
Boshlang‘ich
tezlik
|
Boshlang‘ich
[A]
|
Boshlang‘ich
[Bl
|
1
|
1.75x10 J
|
2.50 X1O“2
|
3.00X10“2
|
2
|
3.50X10"3
|
5.00 X10-2
|
3.00 x 10“2
|
3
|
3.50X10"5
|
2,50 X1O“2
|
6.00x10"'
|
4
|
7.00Х1СГ3
|
5.00x10"2
|
6.00X10"'
|
Bu erda A2 A ning ikkinchi tajribadagi konsentratsiyasi va V1 V ning birinchi tajribadagi konsentratsiyasi. k konstanta va V ning konsentratsiyasi o‘zgarmaganiuchun ularni qisqartirish mumkin:
bo‘lib quyidagini olamiz 2.00=(2.00)m demak m=1. Shu sababdan, reaksiya A bo‘yicha birmchi tartibda, chunki A ning konsentratsiyasi ikki marta oshsa, tezlik ham ikki marta ortadi.
V ning tartibi n ni topish. n ni topish uchun biz 1 va 3 tenglamalarni bir biriga bo‘lamiz, chunki ularda A o‘zgarmaydi va V ikki martta ortadi:
4a]t[b]?
[Bg /.[BLY
Yuqoridagi kabi k konstanta va A konsentratsiyalar o‘zgarmagani uchun ularni qisqartiramiz va quyidagini olamiz:
WM =№ =/[B].A
M 4b] J
IT
Qiymatlar qo‘yilganida esa
3.50xl0~J mol/L‘S / 6.00X10"- mol/L
1.75 x 10"3 mol/L-s \3.00xl0"2 mol/L
bo‘lib quyidagini olamiz 2.00=(2.00)n demak n=1. SHu sababdan, reaksiya V bo‘yicha ham birinchi tartibda, chunki A ning konsentratsiyasi ikki marta oshsa, tezlik ham ikki marta ortadi. Ushbu xulosani 4 tajriba orqali tekshirishimiz mumkin: agar ikkala [A] va [B] lar ikki marttaga ortsa, tezlik 4 barobar ortishi kerak va shunday bo‘ldi ham. Demak, m va n lar 1 ga teng bo‘lgan tezlik qonuni
tezlik=k[A][B]
shuni ham qayd etib o‘tish joizki, V ning reaksiya tenglamasidagi koeffitsienti 2 bo‘lsa ham, u bo‘yicha reaksiya tartibi 1 ga teng. Bu esa yana bir bor reaksiya tartibini tajribadan aniqlash kerakligini anglatadi.
Keling endi azot monoksidi va kislorod orasidagi reaksiyani (kislotali yomg‘ir hosil bo‘lishi va sanoatda azot kislota olishning muhim bosqichlaridan biri) ko‘rib chiqamiz:
O3(#) + 2NO(g) —> 2NO2G?)
|
| |
I. Umumiy qoidalar - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

212
“O„zpaxtasanoat” uyushmasining raisi, tegishli bo„lim boshliqlari, viloyatlar
Paxtasanoat birlashmalari va urug„lik paxtani qayta ishlovchi korxonalari rahbarlari:
uyushma tizimidagi urug„chilikka ixtisoslashtirilgan maxsus paxta tozalash
korxonalari xo„jaliklarda yetishtirilgan urug„lik paxtani DST 642-95 standarti, “Paxta
tayyorlash, qabul qilish va saqlash” yo„riqnoma talablariga asosan qabul qilish va
saqlashga;
“Urug„lik paxtani dastlabki qayta ishlash va urug„lik chigit tayyorlash reglamenti”
PDKI-44-
2002 “Urug„lik chigitni dorilash bo„yicha tavsiyanoma”ga asosan dorilashga;
g„o„za navlarini joylashtirishning tasdiqlangan tartibiga qat‟iy rioya etgan holda
urug„lik chigit yetkazib berishga;
urug„lik chigitni dorilash, tayyorlash va iste‟molchilarga yetkazib berishning
belgilangan muddatlariga qat‟iy rioya etishga;
zaxiraga qoldirilgan urug„lik chigitni standartlar asosida saqlanishini ta‟minlashga
va undan keyingi foydalanishni O„zbekiston Respublikasi Qishloq va suv xo„jaligi
vazirligining ruxsati bilan amalga oshirishga mas‟uldirlar.
Uyushmaning yuqorida qayd etilgan rahbarlari urug„lik paxtani belgilangan tartibda
qabul qilish, saqlash, qayta ishlash, tozalash, saralash, tuksizlantirish, dorilash va
dorilangan chigitlarni o„rnatilgan tartibda omborlarda saqlab, ekish mavsumida paxta
yetishtiruvchi xo„jaliklarga o„z vaqtida yetkazib berish uchun javobgardir.
Qishloq xo„jaligi ekinlari urug„larini sertifikatsiyalash va sifatini nazorat qilish Davlat
markazi “O„zdavurug„nazoratmarkaz”ning boshlig„i, Dala nazorati bo„limi boshlig„i,
Markaziy sinov laboratoriya mudiri, Qoraqalpog„iston Respublikasi va viloyat
“Davurug„nazoratmarkazi” va paxta urug„chilik laboratoriya mudirlari:
qishloq xo„jaligi ekinlari navlarining genetik sofligini va urug„ sifatini nazorat
qilishga;
qishloq xo„jalik ekinlari urug„larni sertifikatsiyalashga;
urug„lar sifatini aniqlash usullarini ishlab chiqishga, takomillashtirishga, urug„
yetishtirish va sifatini aniqlash bo„yicha Davlat standartlarini, yangi uslubiy qo„llanmalar va
yo„riqnomalarni ishlab chiqishga;
qishloq xo„jaligi ekinlarining rayonlashgan va istiqbolli navlarni nav sofligini metodik
asosida tahlil qilishga;
g„o„za navlarining tasdiqlangan joylashtirish tartibiga rioya etilgan holda ekilishini
nazorat qilishga;
urug„likka olinadigan qishloq xo„jalik ekinlari aprobatsiyasini to„g„ri o„tkazilishini
nazorat qilishga, laboratoriya tahlillaridan o„tkazilgan urug„liklarni arxivda to„g„ri saqlashga;
laboratoriyalar tomonidan urug„likning standartlar talablariga muvofiqligini
tasdiqlovchi xulosalarning haqqoniyligiga;
belgilangan tartibda tenderdan o„tmagan urug„chilik xo„jaliklaridan urug„lik paxtani
ixtisoslashgan paxta tozalash korxonalari tomonidan qabul qilinishini taqiqlashga
mas‟uldirlar.
Yil 
Til - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi guliston davlat universiteti axborot...

92
Tasvirlash tillari
Web-sahifani ko’rsatish uchun hamma joyda HTML (Hypertext Markup
Language, gipermatn belgilari tili) tasdiqlandi. PHP yoki ASP.netda Web-ilova
yozilish yozilmasligidan qat’iy nazar, Web sahifalarni formatlashni HTML da
o’tkazish mumkin.
Keyingi tasvurlash tili XML (eXtensible Markup Language, belgining
kengayavchan tili) dir. Kim HTML ni egallagan bo’lsa, XML bilan katta
muammolarga yo’liqmaydi. XML yordamida nafaqat Web-sahifalarni formatlash
mumkin, balki axborot almashish va boshqa tasvirlarni saqlab qo’yish mumkin.
Uslublarning kaskad jadvallari yordamida (Cascading Style-Sheets (CSS)) Web
– sahifalarni yagona uslubda jiddiy qiyinchiliklarsiz formatlash mumkin. HTMLWeb-
sahifalarni formatlashni eng yaxshishi CSS yordamida o’tkazgan ma’qul. Ma’lumotlar
bazasiga kirish va ma’lumotlar bazasi so’rovi
Ma’lumotlar bazasidan olingan axborotni o’qish uchun, avvalo tildan foydalanish
kerak. U SQL (Structured Query Language), ya’ni tartiblangan so’rovlar tilidir. Til
ko’pincha ingliz so’zlariga o’xshash qisqa operatorlardan iborat.
SQL ma’lumotlar bazasining eng keng tarqalgan, biroq sintaksisi tizimdan
tizimga biroz farq qilib boradi. Shuningdek, SQL ning barcha elementlarini har qanday
tizim ham qo’llab quvvatlayvermaydi.
Birinchi kompyuterlar vaqtidan boshlab hozirgi kungacha dasturlash tilining
beshta avlodi ishlab chiqilgan. Ob’ektga mo’ljallangan 4 avlod tillari (mas.CQQ), 5
avlodning vizual tillari (mas. VisualBasic, .net ), Web tillari (mas. PHP, XML) va SQL
ma’lumotlar bazalariga rasmiy savollar tili dolzarbdir.
Microprotsessorlarning turlari - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 16/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiMicroprotsessorlarning turlari
Bugungi kunda Intel, AMD va IBM kompaniyalari protsessorlari keng tarqalgan. Ulardan Intel yetakchi sanaladi (dunyodagi jami protsessorlarning tahminan 80 foizi).
Intel quyidagi nomlar ostida protsessorlar ishlab chiqaradi: 8086, i286, i386, i486, Pentium, Pentium II, Pentium III, Pentium 4, Celeron (Pentium ning soddalashtirilgan varianti), Core 2 Quad, Core i7, Xeon (serverlar uchun protsessorlar seriyasi), Itanium, Atom (qo‘shimcha o‘rnatiluvchi texnikalar uchun protsessor) va boshqalar.
AMD protsessorlari x86 (80386 va 80486, K6 va K7 oilasi — Athlon, Duron, Sempron) hamda x86-64 (Athlon 64, Athlon 64 X2, Phenom, Opteron va boshqalar)dan iborat.
IBM protsessorlari (POWER6, POWER7, Xenon, PowerPC) superkompyuterlarda, yettinchi avlod videoo‘yinlari, qo‘shimcha o‘rnatiluvchi texnikalarda qo‘llaniladi.
x88/x86 mirkoprotsessorlar guruhi
Birinchi mirkoprotsessor i4004 – 1971 yilda Intel (INTegrated Electronics) korxonasi tomonidan ishlab chiqarilgan. Aytib utish joizki ushbu mirkoprotsessorlaning maksimal ishlash tezligi bor yugi 750 KGts ni tashkil qilgan. Intel firmaisning sotuvga chiqarilgan keyingi avlodi i8080 mirkoprotsessori bo`lgan.
1978 yilning iyunida Intel o‘zining ya’ngi 8086 protsessorini taqdim etib, inqilob sodir etdi. Bu bozordagi ilk 16-razryadli mikroprotsessorlar edi; u vaqtda barcha boshqa protsessorlar 8-razryadli edi. 8086 protsessori 16-razryadli ichki registrlarga ega bo‘lib va 16- razryadli yangi toifadagi dasturiy ta’minotni bajara olar edi.
i8088 mirkoprotsessori
i8088 mirkoprotsessorlari 1979 yilda Intel korxonasi tomonidan rejalashtirilgan edi. 1981 yilda esa IBM firmasi ushbu mirkoprotsessorlarni o`zining birinchi shaxsiy kompyuterlar avlodi uchun qo`llagan. Yangi chip o`rtacha 29000 tranzistorlarni o`z ichiga qamrab olgan.
IBM PC ning ilk kompyuterlarida 4,77 MGts takt chastotali 8088 protsessorlardan foydalanilar edi, ya’ni bir sekundda 4 770 000 ta takt bajarilar edi. 8088 va 8086 protsessorlarning buyruqlari uchun o‘rtacha 12 takt zarur bo‘lar edi. Ba’zida, 8088 protsessor 1Mbayt sig‘imdagi asosiy xotirani manzillay olsa ham, nima uchun kompyutyerdagi asosiy xotiraning sig‘imi 640 Kbayt bilan chegaralanadi degan savol tug‘iladi. Buning sababi, IBM boshidanoq manzil fazosining yo‘qori qismida 384 Kbaytni adapter platalari va tizimli BIOS uchun rezervlab qoyadi. Qolgan 640 Kbayt DOS va dastur –ilovalar uchun foydalaniladi.
|
| |
Xarakteristikalarni taqqoslash - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 11/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiXarakteristikalarni taqqoslash
Biz kompyuterlarning avlodlarini o'rganib chiqdik. Quyidagi jadval bizga u yoki bu toifaga kiruvchi kompyuterlarning o'zaro bog'liqligi va ularning ishlashiga asoslangan texnologik bazada harakat qilishimizga imkon beradi. Bog'liqliklar quyidagicha:
Avlod
|
Texnologik baza
|
Tezligi
|
1
|
Vakuum lampalar
|
Bir necha kiloherts
|
2
|
Yarimo'tkazgichlar (tranzistorlar)
|
Yuz kHz
|
3
|
Integral mikrosxemalar
|
Megahertz
|
4
|
Katta va o'ta katta sxemalar
|
O'n MGts
|
5
|
Parallel vektorli texnologiyalar
|
Yuz MGts, Gigagerts
|
6
|
Asabiy tamoyillar
|
O'lchov mezonlari ishlab chiqilmoqda
|
Kompyuterlar klassifikatsiyasi
Kompyuter (inglizcha, computer — «hisoblagich») — axborotni uzatish, saqlash va qayta ishlash uchun moʻljallangan qurilma.
Qo`llanilishiga ko`ra kompyuterlar quyidagicha klassifikatsiyalanadi:
• superkompyuterlar;
• blok kompyuterlar (Mainfreymlar);
• minikompyuterlar (serverlar);
• shaxsiy kompyuterlar:
- ish stoli kompyuterlari;
- portativ kompyuterlar;
- cho'ntak kompyuterlar.
Superkompyuterlar juda yuqori unumdorlikka ega boʻlgan yirik kompyuterlar boʻlib, ular astrofizika, real vaqt rejimida ob-havoni bashorat qilish, iqlimni modellashtirish, neft va gaz xaritalarini yaratish va hokazo kabi hisoblashni talab qiladigan muammolarni hal qilish uchun moʻljallangan.
Blok kompyuterlar (Mainfreymlar) bir vaqtning o'zida katta hajmdagi ma'lumotlarni va bir necha ming foydalanuvchilarning so'rovlarini qayta ishlay oladigan yuqori tezlik va katta hisoblash resurslariga ega katta kompyuterlardir. Mainfreymlar bitta korpusga ega - terminallar ulanishi mumkin bo'lgan shkaf o'lchamli tizim bloki (terminal monitor va klaviaturadan iborat). Mainfreymlar katta ma'lumotlar bazalarini saqlash va qayta ishlash uchun, shuningdek, bir vaqtning o'zida ko'p sonli kirishga ega bo'lgan katta Internet tugunlari uchun ishlatiladi. Bularga misol sifatida AQSH ning CRAY (kray), IBM 390, 4300, IBM ES/9000, Fransiyaning Borrous 6000, Yaponiyaning M1800 rusumli kompyuterlarini keltirish mumkin.
Minikompyuterlar (Serverlar) - bu kompyuter tarmoqlarida markaziy tugunlar bo'lib xizmat qiladigan kompyuterlar. Tarmoqning ishlashini boshqarish uchun serverlarga dasturiy ta'minot o'rnatilgan. Serverlar tarmoqqa ulangan barcha kompyuterlar foydalanishi mumkin bo'lgan ma'lumotlarni saqlaydi. Bunday kompyuterlar turkumiga ilk bor yaratilgan PDP-11 (Programm Driver Processor-dasturiy boshqaruv protsessori), ilgari harbiy maqsadlar uchun ishlatilgan VAX, SUN turkumli kompyuterlar, IBM 4381, Hewlett Packard firmasining HP 9000 va boshqa mini kompyuterlar misol bo‘la roladi.
|
| |
Mavzu: Konturlarga qo‘llaniladigan effektlarni o‘rnatish

переход (Blend) effektiga o‘xshash. Buning uchun obyekt tanlanadi (kursor shakli
o‘zgaradi) va sichqonchaning tugmasi bosilgan holda shtrix chizig‘ini bosib turib tortiladi,
sichqonchani qo‘yib yuboriladigan nuqta krest bilan belgilanib yig‘ilish nuqtasi deyiladi.
Тип эффекта (Effect Tyрe) ro‘yxatida quyidagilarni tanlashimiz kerak:
-Маркер абзаца (Вариант Bullet) matn boshiga joylashtirilib, boshqacha ko‘rinishda
yoziladi va matndan alohida bo‘lib turadi.
-Вариант Буквица (Droр caр) so‘zining birinchi harfi kata qilib yozilgan bo‘ladi.Отступы
(Indents) matnni kiritishdagi chegaralarni belgilash shu matnga nisbatan qo‘yiladi. Простой
маркер (Bulleted) variant abzas ichidagi markerning joylashishini, Выступающий маркер
(Hanging Indent)varianti esa abzasdan tashqaridagi joylashishni bildiradi.
Oddiy vektor effektlari. Oddiy vektor effektlariga oddiy obyektdan murakkabga yoki
teskarisi – murakkabdan oddiyga o‘tadigan obyektlardan tashkil toрadi.
Natijada obyekt shakli hech qanday o‘zgarishga (deformatsiya) uchramaydi, faqat uning
tashkil etuvchilar yig‘indisi o‘zgaradi.
Комбинировать (Combine) buyrug‘I
Shaxsiy kompyuterlar ( - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 12/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiShaxsiy kompyuterlar (ShK) shaxsiy foydalanish uchun mo'ljallangan. Ularning narxi, hajmi, imkoniyatlari ko'p sonli odamlarning ehtiyojlarini qondiradi. Hisoblash mashinasi sifatida yaratilgan shaxsiy kompyuter kompyuter tarmoqlariga kirish vositasi sifatida tobora ko'proq foydalanilmoqda. Maqsadiga ko'ra, shaxsiy kompyuter eng ko'p qo'llaniladigan dasturlarni taqdim etadi, masalan, matn protsessorlari, veb-brauzerlar, elektron pochta dasturlari, multimedia dasturlari, kompyuter o'yinlari va boshqalar. Odamlar bilan muloqotni soddalashtirish uchun bunday dasturlar qulay grafik interfeys bilan jihozlangan .
Shaxsiy kompyuterlar ish stoli, portativ va cho'ntak kompyuterlariga bo`linadi.
Ish stoli shaxsiy kompyuteri ("ish stoli" - ingliz tilidan, desktop - "stolning ishchi yuzasi") shunday o'lchamlarga ega bo'lgan statsionar kompyuter bo'lib, uni uyda yoki ofisda stol ustiga qo'yish qulay. Kompyuterlar Pentium 3,4 va 750-1000 megagertsni, xotira hajmi 64, 128,256, 512 megabaytni tashkil qiladi.
Noutbuklar - bu barcha kerakli komponentlarni (protsessor, ekran va klaviatura) bir kichik paketda o'z ichiga olgan ixcham shaxsiy kompyuterlar. Noutbuklar batareyada ishlaydi, shuning uchun ularni qaerga borsangiz ham o'zingiz bilan olib ketishingiz mumkin. Statsionar kompyuterlardan farqli o'laroq, noutbuklar protsessor, ekran va klaviaturani bitta paketda birlashtiradi.
Netbuklar (mini-noutbuklar deb ham ataladi) cheklangan miqdordagi vazifalarni bajarish uchun mo'ljallangan kichik, ko'chma kompyuterlardir. Ular odatda noutbuklarga qaraganda kamroq kuchga ega, shuning uchun ular asosan veb-saytlarni ko'rish va elektron pochta xabarlarini tekshirish uchun ishlatiladi.
Planshet kompyuterlari maqsadi bo'yicha noutbuklarga o'xshaydi, lekin ularda mexanik klaviatura yo'q. Klaviatura o'rniga bosimga sezgir (sensorli) ekran ishlatiladi. Matnni kiritish va boshqarish ekrandagi interfeys orqali amalga oshiriladi, ko'pincha barmoqlarni oson boshqarish uchun qayta ishlangan.
|
| |
Muammoviy yo’naltirilgan amaliy dasturlar paketlari

|
Muammoviy yo’naltirilgan amaliy dasturlar paketlari
|
bet | 54/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiMuammoviy yo’naltirilgan amaliy dasturlar paketlari
Matnli prosessorlar — foydalanuvchi tomonidan hujjat yaratishda matnni bir yerga yig’ish, shakllantirish, tahrir qilishga imkon beruvchi hujjatlar (matnlar) bilan ishlash uchun mo’ljallangan maxsus dasturlar. Odatda ular o’z ichiga matn bloklar va obyektlar bilan ishlash bo’yicha qo’shimcha vazifalarni oladi.
Stol usti nashriyot tizimlari — kasbiy nashriyot faoliyati uchun mo’ljallangan va hujjatlarning asosiy turlari, axborot byulletenlari, qisqa rangli risolalar, hajmli kataloglar va savdo buyurtmalari, ma’lumotnomalar ko’rinishidagi keng turlitumanligini elektron amalga oshirishga imkon beruvchi dasturlar ushbu turdagi paketlarda ko’zda tutilgan vositalar quyidagilarga imkon beradi:
•matnni bir yerga jamlash (terish); barcha iloji bo’lgan foydalanish va poligrafik tasvirlashni amalga oshirish; eng yaxshi mantli prosessorlar darajasida matn tahrir qilishni amalga oshirish;
•grafik tasvirlarni ishlab chiqish;
•poligrafik sifatli hujjatlar chiqarishni ta’minlash;
•tarmoqlar va har xil platformalarda ishlashga.
Grafik muharrirlar — grafik axborotlarni ishlab chiqish uchun mo’ljallangan paketlardir. Ular rastrli va vektorli grafiklarni ishlab chiquvchi ADPga bo’linadi.
Vektorli grafika bilan ishlash uchun paketlar badiiy va texnik tasvirlar bilan keyinchalik rangli bosib chiqarish bilan bog’liq kasbiy ishlash uchun mo’ljallangan (masalan, dizaynerning ish joyi) loyihalashtirishni avtomatlashtirilgan tizimlari uchun va stol ustidagi nashriyot tizimlari o’rtasida oraliq joyni egallaydi.
Ushbu sinfdagi paketlar hozirgi vaqtda grafik tasvirlarni murakkab aniq ishlab chiqilishini amalga oshirish uchun vazifaviy vositalarning ancha keng majmuiga ega va o’z ichiga quyidagilarni oladi:
• grafik tasvirlarni yaratish uchun vositalar;
• tekislash vositalari (asosiy chiziq va bet bo’yicha, kesishish katagi, eng yaqin nuqta bo’yicha);
• obyektlar bilan manipulyasiya qilish vositalari;
• paragraflarni rasmiylashtirish va zamonaviylashtirish, har xil shriftlar bilan ishlash qismida matnni ishlab chiqish vositalari;
• turli xil formatlardagi grafik obyektlar (fayllar)ni import (eksport) kilish vositalari;
• ekran tasvirini poligrafik bajarishga tegishli ravishda sozlash bilan bosmaga chiqarish vositalari;
|
| |
Sinov savollari? - Innovatsiyalar vazirligi rastr va vektor grafikasi asoslari

73-MAVZU
Rastrlarni vektorlash va vektor tasvirlarni rastrlash.
1.1.O`quv mashg`ulotining ta`lim texnologiyasi modeli
O’quv sоаti: 2 sоаt
O’quvchilar sоni: 25-30 gacha
O`quv mashg`uloti shakli va
turi
Nazariy–yangi bilimlаrni egаllаsh bo’yichа o’quv
mаshg’ulоt
O’quv mаshg’ulоt rеjаsi
1.Rastrli tasvirlarni vektorli tasvirlarga konvertatsiya
qilish.
2.Rastrli
grafik
tasvirlar
grafik
ma'lumotlarni
analogdan raqamli shaklga o'tkazish jarayoni.
3. Rastli grafika elektron (multimedia) va matbaa
nashrlarida keng qo’llaniladi.
O`quv mashg`uloti maqsadi: O`quvchilarda Rastrlarni vektorlash va vektor tasvirlarni
rastrlash haqida umumiy tasavvur va tushunchalarni shakllantirish
O’qitish natijasi: Rastrlarni vektorlash va vektor tasvirlarni rastrlash bo`yicha
mavzuni
o’zlashtirish
natijasida
o’quvchida
shakllanadigan
bilim,
ko’nikma
yoki
kompetentsiyaga ega bo’ladi.
Pedagogik vazifalar:
1. Rastrli tasvirlarni vektorli
tasvirlarga konvertatsiya qilish roli
va o’rni haqida ma’lumot berish.
2. Rastrli grafik tasvirlar grafik
ma'lumotlarni analogdan raqamli
shaklga
o'tkazish
jarayoni,
mazmuni va vazifalarini yoritib
berish.
3.
Rastli
grafika
elektron
(multimedia)
va
matbaa
nashrlarida keng qo’llanilishini
ochib berish.
O`quv faoliyatining natijalari:
1.Rastrli tasvirlarni vektorli tasvirlarga konvertatsiya
qilish roli va o’rni haqida aytib beradilar.
2.Rastrli grafik tasvirlar grafik ma'lumotlarni
analogdan raqamli shaklga o'tkazish jarayoni,
mazmuni va vazifalarini ko’rsatib beradilar.
3.Rastli grafika elektron (multimedia) va matbaa
nashrlarida keng qo’llanilishini sanab beradilar.
O’qitish metodlari:
Vizual ma’ruza, tushuntirish, blis-so’rоv, klaster.
O’qitish vositalari:
O’quv materiali, slaydlar, kompyuter tizimi,
proektor.
O’quv faoliyatini tashkil etish
shakllari:
Jamoaviy, ommaviy.
O’qitish shart-sharoiti:
Maxsus texnika vositalari bilan jihozlangan auditoriya.
Qaytar aloqaning yo’l va
vositalari:
Og`zaki nazorat: savol-javob.
Reja:  
   

Amaliy dasturiy ta’minot

|
Reja:
Amaliy dasturiy ta’minot
|
bet | 51/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiReja:
Amaliy dasturiy ta’minot.
Amaliy dasturlar paketi bilan ishlash.
Ma’ruza bauoni
Kompyuter dasturiy ta’minoti orasida eng ko’p qollaniladigani amaliy dasturiy ta’minot (ADT)dir bunga asosiy sabab – kompyuterlardan inson faoliyatining barcha sohalarida keng foydalanishi, turli predmet sohalarida avtomatlashtirilgan tizimlarning yaratilishi va qo’llanishidir. Amaliy dasturiy ta’minot quyidagicha tasniflash mumkin.
Muammoga yo’naltirilgan ADTga quyidagilar kiradi:
buxgalteriya uchun DT;
personalni boshqarish DT;
jarayonlarni boshqarish DT;
bank axborot tizimlari va boshqalar.
Umumiy maqsadli ADT- soxa mutaxasisi bo’lgan foydalanuvchi axborot texnalogiyasini qo’llaganda uning ishiga yordam beruvchi ko’plab dasturlarni o’z ichiga oladi. Bular:
kompyuterlarda ma’lumotlar bazasini tashkil etish va saqlashni ta’minlovchi ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari (MBBT);
matnli xujjatlarni avtomatik ravishda bichimlashtiruvchi,ularni tegishli xolatda rasmiylashtiruvchi va chop etuvchi matn muxarrirlari;
grafik muxarrirlar;
hisoblashlar uchun qulay muxitni tanlovchi elektron jadvallar;
taqdimot qilish vositalari, ya’ni tasvirlar xosil qilish, ularni ekranda namoyish etish, slaydlar, animatsiya, filmlar tayyorlashga mo’ljallangan maxsus dasturlar.
Ofis ADT idora faoliyatini tashkiliy boshqarishni ta’minlovchi dasturlarni o’z ichiga oladi. Ularga quyidagilar kiradi:
rejalovchi yoki organayzerlar, ya’ni ish vaqtini rejalashtiruvchi, uchrashuvlar bayonnomalarini, jadvallarni tuzuvchi, telefon va yozuv kitoblarini olib boruvchi dasturlar;
tarjimon dasturlar, ya’ni berilgan boshlang’ich matnni ko’rsatilgan tilga tarjima qilishga mo’ljallangan dasturlar;
skaner yordamida o’qilgan axborotni tanib oluvchi va matnli ifodaga binoan o’zgartiruvchi dasturiy vositalar;
tarmoqdagi uzoq masofada joylashgan abonent bilan foydalanuvchi orasidagi o’zaro muloqotni tashkil etuvchi kamunikatsion dasturlar.
|
| |
Kompyuter virusi - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 48/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiKompyuter virusi - bu maxsus yozilgan dastur bo'lib, u boshqa dasturlarga o'z-o'zidan qo'shilib, o'z nusxalarini yaratib, dasturlarning ishlashini buzish, fayllar va kataloglarga zarar etkazish uchun ularni fayllarga, kompyuter tizimi hududlariga va kompyuter tarmoqlariga kirita oladi va barcha turdagi viruslarni yaratadi. kompyuterda ishlashga aralashish. Yashash joyiga ko'ra viruslar tarmoq, fayl, yuklash, fayl yuklash, makro viruslar va troyanlarga bo'linadi.
Tarmoq viruslari turli kompyuter tarmoqlari orqali tarqatiladi.
Fayl viruslari asosan bajariladigan modullarda amalga oshiriladi. Fayl viruslari boshqa turdagi fayllarni ham yuqtirishi mumkin, lekin qoida tariqasida ular bunday fayllarda yoziladi, ular hech qachon nazoratga olinmaydi va shuning uchun ko'payish qobiliyatini yo'qotadi.
Yuklash viruslari diskning yuklash sektoriga (Boot sektori) yoki tizim diskini yuklash dasturini (Master Boot Record) o'z ichiga olgan sektorga o'rnatilgan.
Fayl yuklash viruslari fayllarni ham, diskni yuklash sektorlarini ham yuqtirish.
Makroviruslar yuqori darajadagi tillarda yozilgan va Microsoft Office oilasi ilovalari kabi o'rnatilgan avtomatlashtirish tillariga (makrotillarga) ega bo'lgan ilovalarning hujjat fayllariga hujum qiladi.
Troyanlar, foydali dasturlar sifatida yashiringan, kompyuter virusi infektsiyasining manbai hisoblanadi.
Kompyuter viruslarini aniqlash, yo'q qilish va ulardan himoya qilish uchun viruslarni aniqlash va yo'q qilish imkonini beruvchi bir necha turdagi maxsus dasturlar ishlab chiqilgan. Bunday dasturlar antivirus dasturlari deb ataladi.
Antivirus dasturlarining quyidagi turlari mavjud:
dasturlar-detektorlar;
doktorlik dasturlari yoki faglar;
dasturlar-auditorlar;
filtrlash dasturlari;
Vaktsina dasturlari yoki immunizatorlar.
|
| |
Crop
diz.
Crop
tasvirning bir qismini olib tashlash.
CSS

143
Glossariy
Dastur kodini yozish
mb.
Coding
maʼlumotni sinflarga ajratish yoki identifikatsiyalash
uchun dastur kodi yordamida ifodalash.
Dasturiy taʼminot
Software
kompyuterda turli vazifalarni bajaruvchi dastur,
masalan, matn bilan ishlash dasturi;
turli vazifalarni bajarish imkonini beruvchi kompyuter
dasturi;
kompyuterga ko‘rsatmalar beruvchi dasturlar.
Dasturni ishlab chiqish sikli
dast.
Software Development Cycle
tizim ishlab chiqishning rasmiy jarayonlari to‘plami
bo‘lib, rejalashtirish, loyihalash, ishlab chiqish va
tizimni sinovdan o‘tkazishni o‘z ichiga oladi.
Vaktsinalar yoki immunizatorlar - Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja

|
Ma’ruza matnlari 1-mavzu: Shaxsiy kompyuterlarning ta’minoti va uning turlari. Reja
|
bet | 50/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiVaktsinalar yoki immunizatorlar rezident dasturlardir. Agar virusni "davolaydigan" shifokor dasturlari bo'lmasa, vaktsinalar qo'llaniladi. Emlash faqat ma'lum viruslarga qarshi mumkin. Vaktsina dastur yoki diskni ularning ishiga ta'sir qilmaydigan tarzda o'zgartiradi va virus ularni infektsiyalangan deb qabul qiladi va shuning uchun ildiz otmaydi. Vaktsina dasturlari hozirda cheklangan.
Virus bilan zararlangan fayl va disklarni o'z vaqtida aniqlash, har bir kompyuterda aniqlangan viruslarni to'liq yo'q qilish virus epidemiyasining boshqa kompyuterlarga tarqalishining oldini olishga yordam beradi.
Tahdidlarning ko'pligi ("infektsiyalangan" flesh-disklar, Internet, mahalliy tarmoqlar, noto'g'ri tuzilgan OT) antivirus dasturlarini ishlatish zarurligiga olib keldi. Aksariyat foydalanuvchilar potentsial tahdid manbalarini (pochta, veb-saytlar, tashqi ommaviy axborot vositalari va boshqalar) skanerlash uchun barcha tartiblarni birlashtirgan universal har tomonlama yechimni afzal ko'rishadi. Ammo faqat ma'lum tahdidlar uchun aniqlangan maxsus echimlar ham mavjud.
Nazorat uchun savol va topshiriqlar
Arxivator dasturlar qanday maqsadlarda qo‘llaniladi?
WinZip arxiviatorining xarakteristikalari qanday?
WinRAR arxiviatori qanday imkoniyatlarga ega?
Kompyuter virusi nima?
Kompyuter viruslarining qanday turlarini bilasiz?
Antivirus dasturlar deganda nimani tushunasiz?
Antivirus dasturlar viruslarga qarshi kurashda qanday usullardan foydalanadi?
Yashash joyiga ko`ra viruslar qanday turlarga bo`linadi?
Antivirus dasturlar qanday turlarga bo`linadi?
Doktor dasturlari yoki faglar haqida so`zlab bering.
7-mavzu: Amaliy dasturiy ta’minot. Amaliy dasturlar paketi bilan ishlash
|
| |
I, ELITA URUG‘CHILIK - “Metrologiya, standartlashtirish va sertifikatlash asoslari”

209
barcha
tashkilot rahbarlarining va
mas‟ul xodimlarining mas‟uliyatini oshirishga qaratilgan
bo„lib, ularning javobgarligini belgilaydi.
Nizom
O„zbekiston
Respublikasining
Fuqarolik
kodeksi
,
“Urug„chilik
t
o„g„risida”gi
,
“Seleksiya yutuqlari to„g„risida”gi
qonunlari hamda O„zbekiston
Respublikasi
Vazirlar Mahkamasining 2004-yil 23-
dekabrdagi “g„o„za urug„chiligini tashkil etishni
takomillashtirish
chora-tadbirlari t
o„g„risida”gi 604-sonli
qaroriga
muvofiq ishlab chiqilgan.
Amaliy dasturlar paketi bilan ishlash

|
Amaliy dasturlar paketi bilan ishlash
|
bet | 53/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiAmaliy dasturlar paketi bilan ishlash
Amaliy dasturlar paket (ADP) lari odatda maxsus tizimlar asosida quriladi va u keyin ham aniq yo’nalishlarda rivojlanadi. Ular hisoblash vositalarining dasturli ta’minlanishida alohida yetkazib beriladi, o’zining hujjatlariga ega va operatsion tizimlarning tarkibiga kirmaydi. Ko’pgina paketlar integrasiyaning shaxsiy vositalariga ega.
Amaliy dasturlar paketi. Aniq sinfga oid masalalarni yechishga oid o’zaro bog’langan dasturlar majmui.
1)Muammoli - yunaltirilgan. Boshqarish funksiyalarida, strukturalashgan berilganlar va qayta ishlash algoritmlari kabi muammoli sohalarda qo’llaniladi.
2)Loyihalashni avtomatlashtirish. Chizma, sxema, diagrammalarni ishlab chiquvchi konstruktorlar va texnologlarlarning ishlarida qo’llaniladi.
3)Umumyo’naltirilgan. Matn muharrirlari va jadval prosessorlari, grafik muharrirlar, ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari kabi kompyuter texnologiyalarini qo’llab-quvvatlovchi tizimlar.
4) Ofisli. Ofisning tashkiliy faoliyatini boshqarishni ta’minlaydi. U o’zida organayzerlar (yozuv va telefon kitoblari, kalendarlar, taqdimotlar)ni, tarjimonlarni, matnni anglash kabi vositalarni mujassamlashtiradi.
5) Stol usti nashriyot tizimlari - funksional jihatidan birmuncha kuchli
bo’lgan matn prosessorlari.
6) Su’niy intellekt tizimlari. U o’zida tabiiy tilda muloqat qilishni qo’llab quvvatlovchilarni; turli xil vaziyatlarda foydalanuvchilarga tavsiyalar bera oladigan ekspert tizimlarini; dasturlashtirishsiz amaliy masalalarni yechuvchi intellektual amaliy dasturlar paketlarini qamrab oladi.
Shaxsiy kompyuterlar uchun mo’ljallab chiqarilgan amaliy dasturlar paketlari uchun quyidagi tasniflarni aytib o’tish mumkin:
• matn muharrirlari, matnli prosessorlar va noshirlik tizimlari;
• grafika muharrirlari va tadbirkorlik grafika vositalari;
• katta o’lchamli elektron jadvallar, jadval prosessorlari;
• telekommunikasion tizimlarni boshqarish amaliy dasturlar paketlari;
• berilganlar bazasini boshqarish tizimi;
• ma’lumotli-qidirish tizimlari;
• su’niy intellekt tizimlari, shu jumladan ekspert tizimlari;
• avtomatlashtirilgan o’qitish tizimlari;
• ma’lumotlarni statistik qayta ishlash paketlari;
• matematik dasturlashtirish amaliy dasturlar paketlari;
• avtomatlashtirilgan loyihalashtirish tizimlari;
• tarkibiga muammoga mo’ljallangan paketlarning bir nechta turini oladigan integrallashgan amaliy dasturlar paketi.
Matnli, jadvalli va grafik axborotlarni avtomatlashtirilgan holda ishlab chiqishni amaliy dasturlar paketi ta’minlaydi.
|
| |
Elektron jadvallar (jadvalli prosessorlar) —

|
Elektron jadvallar (jadvalli prosessorlar) —
|
bet | 55/56 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 112,17 Kb. | | #125861 |
Bog'liq Ma’ruza matnlari 1-mavzu Shaxsiy kompyuterlarning ta’minotiElektron jadvallar (jadvalli prosessorlar) — tashkil qilingan ma’lumotlarni jadvalli tartibda ishlab chiqish uchun mo’ljallangan dasturlar paketi.
Ishlarni tashkil qiluvchilar — bu, ham ayrim inson, ham butun firma yoki uning tarkibiy bo’linmasini turli resurslar (vaqt, mablag’, materiallar)dan foydalanishni rejalashtirish tadbirlarini avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan dasturlar paketlaridir.
Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi (MBBT) elektron ma’lumotlarni yaratish, saqlash va olish tadbirlarini avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan.
Ko’pgina mavjud iqtisodiy, axborot-ma’lumotnomaviy, bank, dasturli majmualar MBBTning vositalaridan foydalanish orqali amalga oshiriladi.
Namoyish qilish grafiklarining paketlari ba’zi bir tahliliy tadqiqotlar natijalarini ko’rgazmali va dinamik shaklda taqdim etishga qaratilgan ishga tegishli axborotlar grafik tasvirining konstruktorlari bo’ladi.
Mul’timedia dasturlari paketlari audio va video axborotlarni aks ettirish va ishlab chiqish, ShKdan foydalanish uchun mo’ljallangan. Dasturli vositalardan tashqari, kompyuter bunda xuddi shunday axborotlarni kirish/chiqish, uni raqamli shaklga aylantirishni amalga oshirishga imkon beruvchi qo’shimcha platalar bilan jihozlanishi mumkin.
Loyihalashtirishni avtomatlashtirish tizimlari — grafik tasvirlarni ishlab chiqish bilan bog’liq dasturlar paketlarining o’zgacha turli-tumanligidar.
Ular mashinasozlik, avtomobilsozlik va sanoat qurilishida konstruktorlik ishlarining loyihalarini avtomatlashtirish uchun mo’ljallangan. Ushbu paketlar quyidagi asosiy vazifalarni amalga oshirishni ta’minlovchi vositalar majmuiga ega:
• foydalanuvchilarning tarmoqda paket bilan jamoa bo’lib ishlashi;
• fayllarning barcha imkon bo’lgan formatlarda eksporti-importini;
• obyektlarni masshtablashtirish;
• obyektlarni guruhlarga ajratish, harakatlantirish, kesish, o’lchamlarini
o’zgartirish, qatlamlari bilan ishlashda ularni boshqarish;
• qaytadan chizish (fonli, qo’lda, uzilgan holda);
• fayllarni kutubxonalar va chizmalarning kataloglari qismida boshqarish;
• egri chiziqlar, ellipslar, chiziqlarning ixtiyoriy shakllari, ko’p burchaklarni chizishga imkon beruvchi turli-tuman chizmachilik vositalaridan foydalanish, alomatlarning kutubxonalaridan foydalanish, yozuvlarni yozish va h. k.;
|
| |
Date view 
atm.
Date view
maʼlumotlarni kompyuterda ko‘rish imkonini beruvchi 
sozlama.
Debaglash jarayoni

|
Date view
atm.
Date view
maʼlumotlarni kompyuterda ko‘rish imkonini beruvchi
sozlama.
Debaglash jarayoni Pdf ko'rish
|
bet | 100/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023Date view
atm.
Date view
maʼlumotlarni kompyuterda ko‘rish imkonini beruvchi
sozlama.
Debaglash jarayoni
jrg. dast.
Debug
dasturdagi nosozlik va xatolarni topish, ularni tuzatish.
Deklaratsiyalar
xlq. dast.
Declarations
CSS yordamida stil jadvallarini yaratishda har
bir selektor uchun deklaratsiyalardan foydalanib
parametrlar va qiymatlarni belgilashni talab qiluvchi
CSS qoidalari.
Dekompozitsiya
xlq. dast.
Decomposition
masalani kichikroq masalalar to‘plamiga bo‘lish.
Demografiya
mad.
Demographic
aholiga oid;
aholining soni, uning o‘sishi va xususiyatlarini
o‘rganadigan ijtimoiy fan.
Design view
atm. diz.
Design view / layout mode
kontent ko‘rinishini o‘zgartirish imkonini beruvchi
sozlama.
Deskilling
xlq. mad.
Deskilling
malakali mutaxassis o‘rnini kamroq ko‘nikmaga ega
operatorlar tomonidan boshqariladigan texnologiyalar
egallashi, shu tarzda ishchi kuchi sarf-xarajatlarining
tejalishi.
Desktop publisher
atm. diz.
Desktop publisher
matn va grafikani kompyuterga import qilish va
ulardan bitta sahifada foydalanish imkonini beruvchi
dastur.
DFD
mb.
DFD
Data Flow Diagram maʼlumotlarning tizim ichida
harakatlanishini ko‘rsatuvchi maʼlumotlar oqimi
diagrammasi.
Diagnoz
Diagnosis
simptomlarni tahlil qilish orqali muammolarni yoki
kasallikni aniqlash.
Diagramma
e-jad.
Chart/graph
elektron jadvallardan olingan maʼlumotlarni ustunli,
doirasimon yoki chiziqli diagramma ko‘rinishida
ifodalash;
raqamli axborotni vizual namoyish etuvchi tasvir.
Diapazon
e-jad.
Range
bir nechta qator va ustunlardan tashkil topgan,
elektron jadvalda bir-biriga tutash joylashgan kataklar
guruhi.
|
| |
Elektron pochta serveri - Maktabgacha va

145
Glossariy
Empatiya
mad.
Empathy
boshqalarning ehtiyojlari, his-tuyg‘ulari va
manfaatlarini tushunish qobiliyati;
dastur yoki qurilmani ishlab chiqish jarayonida
foydalanuvchilarning ehtiyojlari va qiziqishlarini
hisobga olgan holda tegishli funksiyalar qo‘shish yoki
moslashtirish.
Enter
Enter
klaviaturaning matn kursorini keyingi qatorga
tushiruvchi tugmasi.
EQUALS
atm. dast.
EQUALS
mantiqiy funksiya yoki operatsiya (=).
Ergonomika
dast.
Ergonomics
qurilmaning yoki dasturning qulayligi va samaradorligi.
Erkin ish grafigi
Flexible working
xodimning ishni o‘ziga qulay vaqtda bajarishi.
Ethernet
atm. tar.
Ethernet
simli tarmoqning umumiy nomi;
kompyuter tarmog‘i orqali maʼlumot almashish
texnologiyalarining umumiy nomi;
LAN tarmog‘idagi simli signallarni belgilovchi eng keng
tarqalgan standart.
Etiket
xlq. mad.
Etiquette
xushmuomalalik va yaxshi tarbiyani aks ettiruvchi
qoidalar.
Evristik
Heuristic
bilimlarni tajriba orqali o‘rganish.
Expert tizim
dast.
Expert system
muayyan mavzuga oid faktlarni saqlaydigan va bir qator
qoidalar asosida mantiqiy maʼlumot uchun faktlarni
qidiradigan kompyuter tizimi.
Faylni ochish - Maktabgacha va

|
Maktabgacha va Pdf ko'rish
|
bet | 105/159 | Sana | 01.02.2024 | Hajmi | 6,45 Mb. | | #149906 |
Bog'liq 7-sinf Informatika va axborot texnologiyalari yangi darslik kitob 2023146
Faylni ochish
Open file
faylni kompyuterning doimiy xotirasidan vaqtinchalik
xotirasiga o‘tkazish. Fayl ochilganda vaqtinchalik
xotiraga yuklanadi.
Faylni saqlash
Save file
faylni kompyuterning vaqtinchalik xotirasidan doimiy
xotirasiga ko‘chirish.
Faylning iyerarxik strukturasi
Hiyerarchical
disk, papka, fayl va boshqa saqlash dasturlarining
operatsion tizimda tashkil etilishi va ko‘rsatilishi.
Feedback
atm.
Feedback
kiritilgan maʼlumotni dastur yordamida o‘zgartirish va
natija hosil qilish;
mahsulot yoki xizmat sifatini yaxshilash uchun bildirilgan
fikr-mulohaza va yechimlar;
biror amal yoki harakatga nisbatan reaksiya.
Fill uskunasi
diz.
Fill
shaklning ichini bir xil rangga bo‘yash.
Filtrlar
diz.
Filters
rangga bog‘liq va klipda qo‘llanishi mumkin bo‘lgan
effekt.
Filtrlash
e-jad.
Filter
keraksiz maʼlumotni o‘chirish yoki kerakli maʼlumotni
topish;
shartlarga asoslanib, manba faylidan qaydlarni tanlash.
Flesh xotira kartalari
Flash memory cards
maʼlumotlarni saqlash qurilmasi.
Flip
diz.
Flip
tasvirni akslantirish, gorizontal yoki vertikal “o‘girish”.
Fokus
diz.
Focus
video yoki suratga olingan materialning tiniq qismi.
Footer
diz.
Footer
hujjatning quyi qismidagi maydon;
barcha sahifalarda qaytariladigan matn, belgi, bet
raqami, grafik element va h.k.
Format
diz.
Format
matnning ko‘rinishi, masalan, shrift turi, uning rangi va
balandligini o‘zgartirish;
kontentni tartiblash yoki taqdim qilish usuli; elektron
jadval bilan ishlash dasturida katak xossalari, maʼlumot
turi, matn xossalari va boshqalarni sozlash;
diskni formatlash — saqlash qurilmasi ichidagi barcha
kontentni o‘chirib, muayyan fayl tizimiga keltirish;
veb sahifaning stilini o‘zgartirish.
|
| |