E. = 4,44 f,-w. k - J. S. Salimov, N. B. Pirmatov

|
J. S. Salimov, N. B. Pirmatov
|
bet | 56/172 | Sana | 30.11.2023 | Hajmi | 3,86 Mb. | | #108639 |
Bog'liq J. S. Salimov, N. B. PirmatovE. = 4,44 f,-w. k . . -0 ; (11.2)
E, =4,44 f,- w-k. ,0 , (11.3)
bu yerda: kchl, kch2 — stator va rotorning chulg'am koeffitsientlari; wp w2 — statorva rotor chulg'ami bitta fazasining o‘ramlar soni; Omax — magnit oqimning maksimal qiymati.
ning (11.3) ga nisbati:
140
E,/E2 = wrk, ,/(w2.khJ) = kE (11-4)
rotori ko‘zg‘almas asinxron mashinada kuchlanishni transformatsiyalash koeffitsienti deyiladi.
Agar faza rotorli asinxron mashinaning rotor chulg‘ami ochiq ho'lsa undan tok o‘tmaydi va bu holatni salt ishlash rejimi deyiladi. Bunday rejim statorda bo‘ladigan elektromagnit jarayonga ta’sir qilmaydi.
Salt ishlayotgan asinxron mashina statorining fazaviy chulg'amlari uchun EYK lar muvozanat tenglamasi transformatordagi kabi quyidagicha yoziladi:
U, + E, + E„, = 1,1,, (11.5)
bu yerda: E, = 4,44- f, w,- k(h,. O,, (11.6)
tarqoq magnit oqimi al stator chulg'amida hosil qilgan tarqoq EYK; I0r, — stator chulg‘ami aktiv qarshiligida kuchlanish pasayishi.
(11.5) formula asosida va salt ishlashda stator chulg'amidagi tok = =I0 r-t- I0a ekanligini hisobga olgan holda, asinxron mashinaning vektor diagrammasini qurish mumkin. Bu diagramma salt ishlayotgan transformator diagrammasidan (3.2,6-rasm) vektorlar uchun tanlangan masshtab bilan farq qiladi, xolos. Bunga sabab, asinxron mashinada havo oralig'i mavjudligidan salt ishlash toki I0 transformatornikidan miqdor jihatdan taxminan 10+12 marta katta, ya’ni umumiy maqsadli asinxron motorlarda nominal toki IN ning 20+40% ni tashkil qiladi.
Asinxron mashinalarda salt ishlash toki I0 ning katta bo‘lishi ulardagi eng asosiy kamchilik bo‘lib, u stator chulg‘amidagi elektr isrofni oshiradi va mashinaning quwat koeffitsienti coscp ni kamaytiradi. Salt ishlash toki 10 ni kamaytirish uchun asinxron mashinalardagi havo oralig‘i zavod tomonidan iloji boricha (konstruktiv va texnologik nuqtayi nazardan) kichik qilib tayyorlanadi. Masalan, quwati 5 kW gacha bo‘lgan asinxron motorlarda stator va rotor orasidagi havo oralig‘i 0,1+0,3 mm ni tashkil qiladi.
Rotor chulgamiparametrlarini stator chulgfamiga keltirish. Asinxron mashinalarda rotor va stator chulg‘amlar o‘ramlari soni har xil bo‘lganligi tufayli ulardagi elektromagnit jarayonni o‘rganishda qiyinchilik tug‘iladi. Buni bartaraf etish maqsadida hisobiy usuldan foydalaniladi, ya’ni rotor chulg'amining o'ramlar soni stator chulg'ami o‘ramlar soniga keltiriladi. Bu holda asinxron mashinaning tarmoqdan olayotgan aktiv va reaktiv quwatlari, FIK va coscp o‘zgarmay qolishi kerak.
Stator va rotor chulg'amlarining tegishlicha F, va F2 MYK lari toMqinlarining aylanish chastotalari o‘zaro teng boMgandagina asinxron
mashina ishlay oladi. Demak, stator va rotor bir xil juft qutblari soni (p, = p2 =p)ga ega bo'lishi kerak. Bu shart bajarilganda rotor MYK tolqini stator MYK to‘lqiniga nisbatan qo‘zg‘almas bo‘lib o‘zaro ta'sirlashadilar. Natijada asinxron motorda statordan rotorga elektromagnit quwat uzatiladi.
Asinxron motorning ishlash jarayonida stator va rotor chulg‘am- laridagi toklar mashinada tegishlicha F, va F2 MYK lami hosil qiladi. Bu MYK laming birgalikda ta’sir etishidan statoiga nisbatan sinxron chastota n, bilan aylanadigan umumiy magnit oqim vujudga keladi. Uning qiymati quyidagiga teng:
<£ = (£, +£2y^m =Eo/Rm> (11-7)
bunda Rm — motor magnit zanjirining oqim O ga ko‘rsatadigan magnit qarshiligi; F0 — miqdor jihatdan salt ishlashdagi stator chulg‘ami MYK ga teng bo'lgan motoming natijaviy MYK:
F0 = 0,45 m, I0 w, kch,/ p; (11.8)
I0 — stator chulg‘amida salt ishlash toki, A.
Valiga yuklama ulangan ish rejimida motoming bitta qutbiga to‘g‘ri keladigan stator va rotor chulg'amlarining MYK lari quyidagilarga teng bo‘ladi:
F, = 0,45 m, Ij w, kch l/ p; (11.9)
F2 = 0,45 m2 I2 w2 k h 2/ p; (11.10)
bunda: m2 — rotor chulg‘amida fazalar soni; kch — rotor chulg‘amining chulg‘am koeffitsienti; p — mashina juft qutblari soni; w2 — rotor chulg'ami o‘ramlari soni.
Motor valiga qo‘yilgan yuk o‘zgarganda stator va rotor chulg‘am- laridagi I, va I2 toklar o'zgaradi, bu esa shu chulg‘amlardagi MYK lar (Fp F2)ning tegishlicha o'zgarishiga olib keladi. Lekin bunda asosiy magnit oqim F o‘zgarmay qoladi, chunki stator chulg‘amiga berilgan kuchlanish U, = const va stator chulg‘amining EYK E, bilan deyarli to‘la muvozanat- lashadi:
!!,-(-£,). (11.11)
EYK E, asosiy magnit oqim O ga mutanosib bo‘lganligidan mazkur oqim, valdagi yukning o‘zgarishidan qat’i nazar deyarli o‘zgarmay (F * const) qoladi. Shu sababli F, va F2 larning o‘zgarishiga qaramasdan,
natijaviy MYK o‘zgarmay qoladi, ya’ni F0 = F, + £, = const bo‘ladi.
Keltirilgan (hisobiy) chulg‘am va haqiqiy chulg‘am o‘ramlar sonida mashinaning magnit oqimi Omaj( o‘zgarmay qolishi kerak, ya’ni:
^ 142
|
| |