nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Mojaroning evolyutsiyasi - D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi

|
D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi Pdf ko'rish
|
bet | 109/136 | Sana | 14.09.2024 | Hajmi | 3,19 Mb. | | #271049 |
Bog'liq BfOG5FkZfEu2CaRNVB0aktfln53aL8IpYYWOsbc3Mojaroning evolyutsiyasi
-
mojaroni bosqichma-bosqich rivojlantirish
jarayoni oddiy va murakkab shakllardan.
Eksterial
-
uning hayotidagi hamma narsani tashqi sabablar bilan
tushuntirishga moyil bo'lgan odam.
Empati
-
hissiy holatni tushunish, boshqa odamning tajribasiga kirish
(empatiya).
Bilim
-
bu shaxs bilan obyekt o'rtasidagi munosabatlar subyekti sifatida
mavjud bo'lgan shaxsni tushunish jarayoni; avlod faoliyati, bilim ishlab chiqarish
.
Bilim jarayonida har doim ham ma'lum bir obyektni baholash-ijobiy yoki salbiy.
Bilimning natijasi — bu subyektiv va obyektv nuqtai nazardan ko'proq yoki
kamroq to'g'ri bo'lgan obyektga ega bo'lishning ideal shakli.
Qabul qilish
-
atrofdagi dunyoda insonning yo'nalishini ta'minlaydigan
hissiy organlar yordamida obyektlar, vaziyatlar, hodisalarning yaxlit tasviri.
Bilimning zarur bosqichi bo'lib, idrok har doim fikrlash, xotira bilan ko'proq yoki
kamroq bog'liq bo'lib, motivatsiya bilan boshqariladi. Haqiqatga va illuziyalarga
mos keladigan idrokni farqlash kerak. Ularning sifatini tekshirish uchun ularning
amaliy faoliyat, muloqot, ilmiy tadqiqotlar jarayonlariga kiritilishi juda muhimdir.
Qabul qilish- bu tezkor ta'sirning passiv nusxasi emas, balki u fikrlash bilan
chambarchas bog'liq bo'lgan jonli va ijodiy bilish jarayoni.
Xotira -
bu o'tgan tajribani tashkil etish va saqlash jarayonlari bo'lib, uni
qayta ishlashga imkon beradi. Xotira mavzuning o'tmishini hozirgi va kelajakka
bog'laydi, eng muhim bilim funktsiyasidir. Turli xil xotira turlari mavjud: vosita,
hissiy, majoziy, og'zaki va mantiqiy. Xotirani psixologik tahlil qilishda inson
shaxsiyatining ajralmas tuzilishiga kiritilganligini hisobga olish muhimdir.
Insonning ehtiyojlari va motivlari o'zgarganligi sababli, insonning o'tmishga
bo'lgan munosabati o'zgarishi mumkin, shuning uchun bilimning turli tomonlari
inson xotirasida turli xil bo'lishi mumkin.
|
| |
Paketdagi funksiyaga murojaat

Triggerlar
Triggerlar – bu protsedura bo‘lib, aniq hodisalar paydo bo‘lishi bilan
ishga tushadi, hodisalar asosan ma’lumot jadvallarini modifikatsiyalash
(takomillashtirish) olib tashlash yoki qo‘shish amallarini bajarishi bilan
bog‘liq bo‘ladi. Triggerni ishga tushirishni boshqaradigan hodisa mantiqiy
shartlar ko‘rinishida tasvirlanadi. Triggerni shartlariga mos hodisa vujudga
kelganda, Oracle serveri avtomatik ravishda triggerni ishlatib yuboradi.
Trigger jadvalidagi ma’lumotlarni o‘zgartirishni uchta amallaridan
Insert, Delete va Update biri bajarilganda ishga tushiradi.
Trigger kodi, triggerni ishga tushirishni boshlash operatorlargacha, yoki
undan keyin bajarilishi mumkin.
Masalan, trigger foydalanuvchini amallar bajarish huquqini tekshirish
uchun trigger ishga tushishi kerak bo‘lsa, unda albatta amallarni
bajarguncha (Before kalit so‘zi) bo‘ladigan triggerni ishga tushirish kerak.
Agar trigger ma’lumotlarni auditoriya yozuvlari yaratishda ishlatilsa, unda
triggerni amallarni bajarishdan keyin (After kalit so‘zi) ishga
tushirilaganidan foydalanish mumkin. Trigger kodi butun jadval bilan
amal bajarishi mumkin yoki amal bajarilayotgan har bir satr bilan ishlashga
moslashgan bo‘lishi mumkin. Shunga qarab, triggerlar
operatorli
triggerlar hamda
satrli triggerlarga bo‘linadi.
Operatorli triggerlar
butun jadval bilan amal bajaruvchi qoidalarni tekshirish uchun ishlatiladi.
Satrli triggerlar satrlarni qo‘shishda (kiritishda) butunligini va
cheklanishini tekshirish uchun ishlatiladi. Satrli triggerlar ishga tushirish,
qo‘shimcha mantiqiy shart bilan oydinlashtirish mumkin.
Natija: 
Maximum of (23,45): 45 
PL/SQL procedure successfully completed. 
Rekursiv funksiyalarni yaratish

DELETE – Xodim uchun bo‘lim identifikatorini o‘chiring (xodim hech
qanday bo‘limga yozilmagan). Natijada, id_kafedra NULL sifatida
o‘rnatiladi.
Yuqoridagi qoidalarni amalga oshiruvchi va hosil qilingan ko‘rinishda
DML operatsiyalarini to‘g‘ri bajarishga imkon beruvchi trigger yarating.
Protsedura uchun kiruvchi ma’lumotlar – o‘qituvchining ismi, lavozimi
va kafedraning nomi.
Eslatma:
1) Ko‘rinish yaratish;
2) Har bir amal uchun jadvalga 1 ta trigger yarating, trigger ichida
tekshruvni amalga oshiramiz: IF INSERTING THEN ... ELSIF UPDATING
THEN ... ELSIF DELETING THEN ... END IF;
3) Protsedura va triggerlarni yarating;
4. “PL/SQL. Paketlar. Triggerlar bilan ishlash” hisobotini tayyorlang;
5. Nazorat savollariga javob berib, laboratoriya ishini himoya qiling.
Nazariy ma’lumotlar - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

increment_num – ketma-ketlik qadami. Avtomatik holda qadam 1 ga
teng. Qadamning absolyut qiymati ketma-ketlikning boshlang‘ich hamda
yakuniy qiymatlari orasidagi qiymatdan kichik bo‘lishi lozim.
maximum_num – Ketma-ketlikning maksimum qiymati.
NOMAXVALUE – o‘suvchi ketma-ketlik uchun 1027, kamayuvchi
ketma-ketlik uchun –1 o‘rnatiladi. NOMAXVALUE avtomatik holda
ishlatiladi;
minimum_num – ketma-ketlikning eng kichik qiymati;
minimum_num qiymati start_num qiymatidan kichik yoki teng bo‘lishi
kerak, hamda minimum_num qiymati maximum_num qiymatidan kichik
bo‘lishi zarur.
NOMINVALUE – O‘suvchi ketma-ketlik uchun 1, kamayuvchi
ketma-ketlik uchun –1026 o‘rnatiladi. NOMINVALUE avtomatik holda
ishlatiladi;
CYCLE – maksimal yoki minimal qiymatga erishilganda ketma-
ketlik qiymatlarni yangitdan ishlab chiqarishni boshlaganligini bildiradi.
Agar maksimal qiymatga yetganida ketma-ketlikni nazarda tutadigan
bo‘lsak, keyingi ishlab chiqarilgan qiymat ketma-ketlikning minimal
qiymati bo‘ladi. Kamayuvchi ketma-ketlik uchun esa, minimum qiymatga
erishilganda, keyingi qiymat maksimum qiymat bo‘ladi.
Ilova kompilyatsiyasi - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

13.19-rasm. Name va Туре uchun qiymatlar o‘rnatish
LOV ucnun ro‘yxatni dinamik holda bo‘lishini ta’minlash uchun,
sahifadagi
Query maydoniga SQL so‘rovni kiritish kerak. So‘rovni
namumadagidek kiriting (13.20-rasm).
13.20-rasm. Create List of Values sahifasi
LOV ro‘yxatni formaga joylashtirish
Yaratilgan dinamik ro‘yxatni formaga joylashtirish uchun quyidagi
amallarni bajaring:
Breadcrumbs bo‘limidan yaratilgan ilovani tanlang (masalan,
Application 100). Ro‘yxat joylashtirilishi kerak bo‘lgan ilovaning tegishli
sahifasini tanlang (Student1).
Sahifadagi ID_GR matnli maydoni o‘rniga yaratilgan ro‘yxatni o‘rnatish
ucnun, Items bo‘limidan P2_ID_GR tugmasini bosing.
Page Item sahifasidan
Display As bo‘limidan
Select List variantini
tanlang.
List Of Values bo‘limidan avval yaratilgan ro‘yxat nomini topib
o‘rnating. Ilovada bajarilgan o‘zgarishlarni tasdiqlash uchun
Apply
Cheklаnish FOREIGN KEY - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

Kаlitlаrgа cheklаnish
Ilоvаli yaхlitlikni tа’minlаsh tаshqi kаlit
yoki bosh kаlit mаydоnlаri
qiymаtlаrigа cheklаnishlаr o‘rnаtishni tаlаb qilаdi. Bosh kаlit tаrkiblаngаn
bo‘lib, tаshqi kаlit har bir qiymаti bittа yozuvga mоs kelishi tа’minlаngаn
bo‘lishi kerаk. Bu kаlit unikаl bo‘lib, bo‘sh (NULL) qiymаtlаrgа egа
bo‘lmаsligi kerаk. Shuning uchun bosh kаlit mаydоnlаri PRIMARY KEY
cheklаnishigа egа bo‘lishi yoki NOT NULL
cheklаnishi bilаn birgа
UNIQUE deb e’lоn qilinishi kerаk.
Tаshqi kаlit bosh kаlitdа mаjud qiymаtlаrgа yoki bo‘sh (NULL)
qiymаtgа egа bo‘lishi mumkin. Bоshqа qiymаt kiritishgа urinish rаd etilаdi.
Tаshqi kаlitgа NOT NULL deb e’lоn qilish mumkin,
lekin bu mаqsаdgа
muvоfiq emаs. Mаsаlаn, siz qаysi sоtuvchi mоs kelishini bilmаsdаn оldin
buyurtmаchini kiritmоqchisiz. Bu hоldа NULL qiymаtdаn fоydаlаnib,
keyinchаlik uni kоnkret qiymаtgа аlmаshtirish mumkin.
Cheklаnishlаr tа’siri
Tаshqi kаlit mаydоnlаrigа INSERT
yoki UPDATE yordаmidа
kiritilаyotgаn qiymаtlаr bosh kаlitlаrigа оldin kiritilgаn bo‘lishi kerаk.
Tаshqi kаlitning iхtyoriy sаtrini DELETE yordаmidа o‘chirish mumkin.
ANSI tа’rifi bo‘yichа: tаshqi kаlit yordаmidа ilоvа qilinаyotgаn bosh kаlit
qiymаtini o‘chirib yoki o‘zgаrtirib bo‘lmаydi. Bu shuni bildirаdiki,
buyurtmаlаr jаdvаlidа buyurtmаlаrgа egа buyurtmаchini buyurtmаchilаr
jаdvаlidаn o‘chirib bo‘lmаydi. ANSI tаrkibigа
kirmаgаn bosh kаlit
mаydоnlаrini o‘zgаrtirish yoki o‘chirish qоidаlаri mаvjud:
1) Cheklаngаn (RESTRICT) o‘zgаrtirishlаr. Siz (ANSI usulidа)
bosh kаlitlаrdа cheklаngаn deb ko‘rsаtishingiz yoki mаn qilishingiz
mumkin.
2) Kаskаdlаnuvchi (CASCADE) o‘zgаrtirishlаr. Аgаrdа bosh kаlitdа
o‘zgаrtirish kiritsаngiz, tаshqi kаlitdа xuddi shundаy o‘zgаrtirishlаr
аvtоmаtik yuz berаdi.
3) Bo‘sh (NULL) o‘zgаrtirishlаr. Siz bosh kаlitdа o‘zgаrtirish
kiritgаningizdа tаshqi kаlit mаydоnlаri
аvtоmаtik NULL qiymаt оlаdi
(tаshqi kаlitdа NULL qiymаt ruхsаt etilgаn bo‘lsа).
Yuqоridа ko‘rsаtilgаn effektlаr UPDATE vа DELETE buyruqlаri
bаjаrilgаndа bosh kаlit o‘zgаrishini ko‘rsаtаdi vа quyidаgichа аniqlаnаdi:
CREATE TABLE - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

ON UPDATE [CASCADE|RESTRICT|SET NULL]
ON DELETE [CASCADE|RESTRICT|SET NULL],... );
Misоl. Siz sоtuvchi raqamini o‘zgаrtirmоqchisiz, shuningdek uning
hamma buyurtmаchilаrini sаqlаb qоlmоqchisiz. Agarda bu sоtuvchi
firmаdаn bo‘shаb ketsа, siz uning buyurtmаchilаrini bоshqа sоtuvchigа
o’tkazishingiz kerаk. Buni bаjаrish uchun kаskаd effektli UPDATE vа
cheklаnishli DELETE berishingiz kerаk.
CREATE TABLE Customers
(CNum integer NOT NULL PRIMARY KEY,
CName char(10) NOT NULL,
City char(10),
Rating integer,
SNum integer REFERENCES Salepeople
ON UPDATE CASCADE
ON DELETE RESTRICT);
Mаydоnlаrning qiymаtlаrini kiritish, o‘chirish vа o‘zgаrtirish.
Qiymаtlаrni kiritish.
Hamma yozuvlar SQLdа
INSERT buyrug‘i yordаmidа kiritilаdi.
INSERT quyidаgi fоrmаtlаrdan birigа egа bo‘lishi mumkin:
INSERT INTO [(column [,column] ...)]
VALUES ( [,] ... );
yoki
INSERT INTO [(column [,column] ...)]
ostki so‘rоv;
Mаsаlаn, sоtuvchilаr jаdvаligа yangi yozuv kiritish:
INSERT INTO Salepeople
VALUES (11, 'Peel', 'London', .12);
Siz nоm kiritish uchun maydonlarni ko‘rsаtishingiz mumkin. Bu
nоmlаrni iхtiyoriy tаrtibdа kiritishgа imkоn berаdi. Mаsаlаn:
INSERT INTO Salepeople (Sname, Comm, SNum)
VALUES ('Peel', .12, 11);
E’tibоr bering, City maydoni tаshlаb yubоrilgаn, chunki ungа ko‘zdа
tutilgаn qiymаt kiritilаdi.
SELECT name FROM salesreps

NOT ifоdаsi shаrtni teskаrisigа o‘girаdi, ya’ni tegishli emаs mа’nоni
bildirаdi.
Misоl: Nаrхi 20.000 dan 29.999 gacha bo‘lgan buyurtmаlаrni tоpish.
SELECT order_num, amount
FROM orders
WHERE amount between 20.000 and 29.999
NOT ifоdаsi yordаmidа berilgаn diаpаzоngа tegishlilikni tekshirish
mumkin, mаsаlаn: Sоtuvlаr haqiqiy hajmlаri rejаning 80 dаn 120 foizigаchа
bo‘lgаn diаpаzоngа tushmаydigаn хizmаtchilаr ro‘yхаtini chiqаrish.
SELECT name, sales, quota
FROM salesreps
WHERE sales NOT BETWEEN (0.8 * quota) AND (1.2 * quota)
IN ifodasi – to‘plаmgа tegishlilikni tekshirаdi. Buyruq sintаksisi
quyidаgichа:
––– tekshirilаyotgаn ifоdа ––––––– IN ––––– (–– const –––––––––)
– NOT – –– , –––––––––––––––
To‘rttа aniq хizmаtchilаr tоmоnidаn оlingаn hamma buyurtmаlаrni
аniqlаsh.
SELECT order_num, rep, amount
FROM orders
WHERE rep in (107, 109, 101, 103)
NOT IN yordаmidа diаpаzоngа “tegishli emаslikni” tekshirish
mumkin.
NOCYCLE – Ketma-ketlikda maksimum yoki minimum qiymatlarga 
erishilganda qiymatlar generatsiyasini to‘xtatishni bildiradi. 
 
cache_num

Paketlar
Paket obyekt sifatida olib qaralganda ikki qismdan tashkil topadi:
Paket spetsifikatsiyasi;
Paket tanasi.
Paket
spetsifikatsiyasida
protsedura
va
funksiyalar,
global
o‘zgaruvchilar, konstantalar, toifalar, tashqi ilovalar kirishi uchun kursor
tavsiflar saqlanadi.
Paket tanasida barcha protseduralar, funksiyalar va o‘zgaruvchilar
aniqlanadi. Paket tanasida aniqlangan, lekin uning spetsifikatsiyasida
tavsiflanmagan protsedura, funksiyalar, o‘zgaruvchilar lokal hisoblanadi.
Misol
: Konstantalar,
funksiyalar
va
protseduralar
tavsifidan tashkil
topgan paket spetsifikatsiyasini yarating.
CREATE OR REPLACE PACKAGE PACAA AS
Nazariy ma’lumotlar - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

ORDER BY ifоdаsi mа’lumоtlаrning nаtijаviy to‘plаmini tаrtiblаsh
yo‘nаlishini аniqlаydi.
OFFICES jаdvаlidаgi hamma yozuvlаrni qаytаruvchi uchun sоddа
so‘rоv ko‘rаmiz:
SELECT * FROM OFFICES
SELECT yordаmidа mа’lumоtlаrni tаnlаsh
SELECT operаtоri аlbаttа “qаytаriluvchi maydonlаr ro‘yхаti” ni o‘z
ichigа оlishi kerаk, ya’ni:
SELECT FILED1, FIELD2, FIELD3 ... FROM ...
FILED1, FIELD2, FIELD3 qаytаriluvchi maydonlаr ro‘yхаti bo‘lib,
mа’lumоtlаr ketmа-ketligi shu tаrtibdа qаytаrilаdi.
FROM jumlаsi “jаdvаl spetsifikаtоrlаri”, ya’ni so‘rоvni tаshkil qiluvchi
jаdvаllаr nоmini o‘z ichigа оlаdi. Bu jаdvаllаr so‘rоv аsоsini tаshkil qiluvchi
jаdvаllаr deyilаdi.
Misоl: Hamma хizmаtchilаrning nоmlаri, оfislаri vа ishgа оlish
sаnаlаrining ro‘yхаtini hоsil qilish.
SELECT name, rep_office, hire_date FROM salesreps

SELECT city, sales, target FROM offices WHERE sales > target
Identifikаtоri 105 gа teng bo‘lgаn хizmаtchi nоmi haqiqiy vа
rejаdаgi sоtuvlаr hajmini ko‘rsаting:
SELECT sales, name, quota from salesreps WHERE empl_num =
105
Аgаr izlаsh shаrti
RОST(TRUE), bo‘lsа qаtоr nаtijаviy to‘plаmgа
qo‘shilаdi, аgаr izlаsh shаrti
YOLG‘ON(FALSE) bo‘lsa, qаtоr nаtijаviy
to‘plаmgа qo‘shilmаydi, аgаr NULL bo‘lsа hаm nаtijаviy to‘plаmdаn
chiqаrilаdi. O‘z mа’nоsigа ko‘rа,
WHERE kerаksiz yozuvlаrni
chiqаrib, kerаkligini qоldiruvchi filtr sifаtidа qo‘llaniladi.
Аsоsiy izlаsh shаrtlаri “predikаtlаr”, beshtа. Ulаrni ko‘rib chiqаmiz:
1. Sоlishtirish, ya’ni bir shаrt nаtijаsi ikkinchisi bilаn sоlishtirilаdi.
2. Qiymаtlаr diаpаzоnigа tegishlilikni tekshirish. Mаsаlаn, berilgаn
qiymаt diаpаzоngа kirаdimi yoki yo‘qmi.
3. To‘plаm elementligini tekshirish. Mаsаlаn, ifоdа qiymаti
to‘plаmdаgi birоr qiymаt bilаn ustmа-ust tushаdimi.
4. Shаblоngа mоslikni tekshirish. Maydondаgi yozuvli qiymаt
shаblоngа mоs kelаdimi.
5. NULL qiymаtgа tenglikkа tekshirish.
Sоlishtirish аmаllаri mаydоn vа kоnstаntаlаrni sоlishtirish аmаllаrini
o‘z ichigа оlishi mumkin: 1988 yilgаchа ishgа оlingаn hamma
хizmаtchilаr nоmlаrini tоping.
Triggerni aniqlash - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

Triggerni aniqlash Oracle triggerni aniqlash operatori quyidagi sintaksisga ega: CREATE [OR REPLACE] TRIGGER [sxema_nomi] trigger_nomi
{BEFORE |AFTER} [OR {INSERT|DELETE|UPDATE [OF maydon_nomi {,maydon_nomi …]]}}
ON [sxema_nomi.] {jadval_nomi|tasavvur_nomi}
[FOR EAСH ROW] [When shart]
Bu yerda:
OR REPLACE parametr eski trigger matnini shartsiz almashtirish
kerakligini anglatadi. Agar OR REPLACE ko‘rsatilmasa va trigger
aniqlansa, eski trigger matnini almashtirish bajarilmaydi va xatolik haqida
xabar chiqariladi.
Before yoki Alter kalit so‘zi trigger kodini bajarishini triggerni ishga
tushishini boshlab beruvchi (initsialiatsiya qiluvchi) operatorlardan oldin
yoki keyin ishga tushishini bildiradi.
INSERT, DELETE yoki UPDATE kalit so‘zlar triggerni ishga
tushiruvchi konkret operatorlar. Zarur bo‘lmagan OR kalit so‘zi triggerni
ishga tushiradigan qo‘shimcha operatorni ulaydi ON kalit so‘zi trigger bilan
bog‘liq jadval nomini beradi.
Zaruriy bo‘lmagan FOR EACH ROW kalit so‘zi satrli triggerni
aniqlaydi. Zaruriy bo‘lmagan WHEN kalit so‘zi trigger ishga tushishini
boshlanishi aniqlovchi hodisa sohasini aniqlaydigan qo‘shimcha mantiqiy
shartni beradi (aniqlaydi).
new – protsedurasi (old qo‘shimchasi) faqat triggerlar uchun ishlatish
mumkin. INSERT yoki UPDATE komandasi uchun maydonni yangi
qiymatini belgilaydi.
Shuningdek, yozuvlarni yangilash (UPDATE) va o‘chirish (DELETE)
uchun: old prefiks ishlatiladi. Uning manosi UPDATE yoki DELETE
komandalarini bajargunga qadar maydon qiymatini belgilaydi. Misol. Xodimlar jadvaliga bo‘ladigan o‘zgarishlarni faqat ish vaqtida
kiritishni ta’minlaydigan, EMP_PERMIT_CHANGES triggerini yarating
CREATE TRIGGER emp_permit_changes
BEFORE
DELETE OR INSERT OR UPDATE
ON employee
DECLARE
dummy
INTEGER;
BEGIN
/* Agar shanba yoki yakshanba bo‘lsa, xatolik qaytarsin. */
IF (TO_CHAR(SYSDATE, 'DY') = 'SAT' OR
TO_CHAR(SYSDATE, 'DY') = 'SUN')
THEN raise_application_error( –20501,
'employee jadvalini faqat ish kunlarida o‘zgartirish mumkin');
END IF;
/* Agar bayram bo‘lsa, u holda xatolik qaytarsin*/
SELECT COUNT(*)
INTO dummy
FROM company_holidays
WHERE day = TRUNC(SYSDATE);
IF dummy > 0
THEN raise_application_error( –20501,
'Bayram kunlari employee jadvalini o‘zgartirish mumkin emas');
END IF;
/* Agar soat 8:00 dan oldin yoki 17:00 keyin kiritilsa, xatolik qaytarsin
*/
IF (TO_CHAR(SYSDATE, 'HH24') < 8 OR
TO_CHAR(SYSDATE, 'HH24') >= 17)
THEN raise_application_error( –20502,
' employee jadvalini sih vaqtidan tashqari bo‘lgn vaqtda o‘zgartish
mumkin emas');
END IF;
END;
D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi - bet 53

104
bilan birga vakolatlarning delegatsiyasining to'liqligini aks ettiradi. Birinchi uchta
parametr integral indikator bilan birlashtirilishi mumkin: “vakolatlarni topshirish
hajmi”.
Savol: vakolatlar delegatsiyasining hajmi va to'liqligiga obyektv cheklovlar
mavjudmi yoki har ikkisi ham muayyan rahbarning faoliyat uslubi bilan
belgilanadi?
Vakolatlarni topshirish hajmi faoliyatning me'yoriy asoslari, shuningdek,
muayyan mutaxassisning faoliyatini boshqalar bilan muvofiqlashtirishning o'ziga
xos xususiyatlari bilan cheklangan.
( SNum NUMBER(2) NOT NULL PRIMARY KEY

( SNum NUMBER(2) NOT NULL PRIMARY KEY,
SName VARCHAR2(20) NOT NULL UNIQUE,
City VARCHAR2(20) DEFAULT 'New York',
Comm NUMBER(2,2) CHECK ( Comm < 1 ));
Mа’lumоtlаr yaхlitligini tа’minlаsh
Jаdvаl bir mаydоnidаgi hamma qiymаtlаr bоshqа jаdvаl mаydоnidа аks
etsа, birinchi mаydоn ikkinchisigа ilоvа qilаdi deyilаdi. Bu ikki mаydоn
оrаsidаgi bоg‘liqlikni ko‘rsаtаdi. Mаsаlаn, buyurtmаchilаr jаdvаlidа har bir
buyurtmаchi, sоtuvchilаr jаdvаlidа o‘zigа biriktirilgаn sоtuvchigа ilоvа
qiluvchi SNum mаydоnigа egа. Bir mаydоn ikkinchisigа ilоvа qilsа – tаshqi
kаlit, u ilоvа qilаyotgаn mаydоn bosh kаlit deyilаdi. Buyurtmаchilаr
jаdvаlidаgi SNum mаydоni tаshqi kаlit, sоtuvchilаr jаdvаlidаgi SNum –
bosh kаlitdir.
Tаshqi kаlit bittа mаydоndаn ibоrаt bo‘lishi shаrt emаs. Birlаmchi kаlit
kаbi, tаshqi kаlit bittа mоdul sifаtidа qаytа ishlаnuvchi bir nechа
mаydоnlаrgа egа bo‘lishi mumkin. Mаydоn tаshqi kаlit bo‘lsа, ilоvа
qilаyotgаn jаdvаl bilаn mа’lum usuldа bоg‘liqdir. Tаshqi kаlit har bir
qiymаti (sаtri), bosh kаlitning fаqаt bittа qiymаtigа(sаtrigа) ilоvа qilishi
kerаk. Bu hоldа tizim ilоvаli yaхlit hоlаtdа deyilаdi
Shu bilаn birgа bosh kаlit qiymаti tаshqi kаlit bir nechа qiymаtlаrigа
ilоvа qilishi mumkin.
Yozuvlarni o‘chirish - Hozirgi kunda inson faoliyatida ma’lumotlar bazasi (MB) kerakli

[WHERE search–condition];
Mаsаlаn, Sоtuvchilаr jаdvаlidаgi hamma yozuvlаrni o‘chirish uchun,
quyidаgi shаrtni kiritish mumkin:
DELETE FROM Salepeople;
Mа’lum yozuvlarni o‘chirish uchun predikаtdаn fоydаlаnilаdi. Mаsаlаn,
jаdvаldаn Axelrod sоtuvchini o‘chirish uchun:
DELETE FROM Salepeople
WHERE SNum = 13;
Mаydоn qiymаtlаrini o‘zgаrtirish
Bu o‘zgаrtirish
UPDATE buyrug‘i yordаmidа bаjаrilаdi. Bu buyruqdа
UPDATE ifоdаsidаn so‘ng jаdvаl nоmi vа SET ifоdаsidаn keyin mа’lum
maydon uchun o‘zgаrtirish ko‘rsаtilаdi.
UPDATE ikki fоrmаtgа egа.
Ulаrdаn birinchisi:
UPDATE
SET column = expression [, column = expression] ...
[WHERE search–condition]
bu yerdа expression – bu maydon | ifоdа | kоnstаntа | o‘zgаruvchi.
Ikkinchi vаriаnt:
UPDATE
SET column = expression, ...
[ FROM table–list ]
[ WHERE search–condition ]
Mаsаlаn, hamma buyurtmаchilаr reytingini 200 gа o‘zgаrtirish uchun
quyidаgini kiritishingiz mumkin:
UPDATE Customers
SET Rating = 200;
Mа’lum yozuvlarni o‘zgаrtirish uchun DELETE kаbi predikаtdаn
fоydаlаnish kerаk. Mаsаlаn, Peel (SNum=11) sоtuvchining hamma
buyurtmаchilаri uchun bir хil o‘zgаrtirishni quyidаgichа kiritish mumkin:
UPDATE Customers
SET Rating = 200
WHERE SNum = 11;
SET vergul bilаn аjrаtilgаn iхtiyoriy sоndаgi maydonlаrgа qiymаt
tаyinlаshi mumkin. Iхtiyoriy jаdvаl yozuvlаri uchun qiymаt tаyinlаnishi
mumkin, lekin bir vаqtning o‘zidа fаqаt bittа yozuvga qiymаt tаyinlаnаdi.
Mаsаlаn:
PACAA_CONST CONSTANT NUMBER

PROCEDURE AUDITMUL IS
BEGIN
PACAA_COUNT := PACAA_COUNT + 1;
INSERT INTO TabAUD VALUES(PACAA_COUNT,
SYSDATE); COMMIT;
END;
END;
Package body created.
Misol. Paket yaratishga yana bir misol.
CREATE PACKAGE pkgSalary As
FUNCTION fSalary(emp_id IN number) RETURN number;
PROCEDURE pSalary(emp_id number, nSalary number);
END pkgSalary;
Paketning asosiy qismini yaratish:
CREATE PACKAGE body pkgSalary AS
FUNCTION fSalary(emp_id IN number) RETURN number
is nSalary number(10,2);
BEGIN
SELECT salary into nSalary from employees where employee_id =
emp_id;
RETURN nSalary;
END;
PROCEDURE pSalary(emp_id number, nSalary number) AS
BEGIN
update hr.employees set salary = nSalary where employee_id =
emp_id;
END;
END pkgSalary;
D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi - bet 52

102
oshirishning ta'siri nolga teng bo'ladi. Shuning uchun boshqaruv amaliyotida
muammoni shakllantirish, muammolarni yozish, ulardan ayniqsa xavfli rivojlanish
bilan bog'liq bo'lgan narsalarni ajratish, ushbu "g'ayritabiiy vaziyatlarda"
faoliyatning taxminiy asoslarini yaratish juda katta ahamiyatga ega. Ayniqsa, qiyin
va ta'kidlash kerakki, bu jarayon Yaponiya boshqaruv amaliyotida juda muhimdir.
"Ildizlarni bog'lash" usuli muammoni noto'g'ri shakllantirish ehtimolini sezilarli
darajada kamaytiradi, shuningdek, tashkilotning ko'plab a'zolarini hal qilishda
ishtirok etishni ta'minlaydi.
Shu bilan birga, ushbu bosqichda "uzilishlar " juda keng tarqalgan.
Odatda
xatolar bor
:
А)
Noto'g'ri aniqlangan muammo,
belgilangan muammodagi muammoli
vaziyatni tizimli, qisman aks ettirish.
Buning psixologik shartlari aqlning past darajasi, kam tajriba, o'z faoliyatining
stereotipiga moyillik va qaror qabul qilish mavzusining kam boshqaruv
kontseptsiyasi bo'lishi mumkin. Odatda, muammoni noto'g'ri aniqlashda kam
boshqaruv kontseptsiyasining roli haqidagi so'nggi bayonot to'liq aniq emas.
Ushbu qoidani tushuntirish uchun, tashkilotning strukturasini o'zgartirish
to'g'risidagi qaror nizoni bartaraf etishning bir usuli sifatida paydo bo'lganda,
tashkilotning funktsiyasi bilan bog'liq bo'limdan misolni eslaylik. Kasbiy qarama-
qarshiliklar sohasidagi qarorlar siyosiy qarorlar bilan almashtirilganda ham xuddi
shunday holat yuzaga keldi.
Б)
EXTRACT(MONTH FROM birth)= 10

3. Jadvalni to‘liq ekranga chiqarish?
4. Jadvalning bir nechta maydonlarini ekranga chiqarish?
5. Biror shartga asosan yozuvlarni aniqlash?
6. Like operatori va uning xossalari?
7. WHERE operatori bilan qo‘llaniluvchi
mantiqiy opratorlarni aytib
bering?
8. Matnli ma’lumotlar bilan ishlashda WHERE
ning qaysi operatorlari
qo‘llanildi?
9. Vaqt va sana bilan ishlash funksiyalari?
10. Qaytariluvchi yozuvlar chiqmasligi
uchun qaysi operatordan
foydalaniladi?
11. NULL qiymati nimani bildiradi?
4-LABORATORIYA ISHI
SQL tili yordamida so‘rovlar yaratish. Bir nechta jadvallarga
so‘rovlar yaratish
Ishdan maqsad: SQL tili yordamida avvaldan
yaratilgan jadvalga
so‘rovlar yaratish hamda natijalar olish.
Topshiriqlar:
1. “Talabalar” jadvalini oching;
2.
Har bir talabaning familiyasi, ismi, tug‘ilgan sanasi,
guruh nomi
ma’lumotlarini chiqaring;
3. Biror guruh talabalari ro‘yxatini chiqaring (guruh nomi bo‘yicha);
4. Biror fakultet talabalari ma’lumotlarini chiqaring;
5. Biror fakultet guruhlari ma’lumotlarini chiqaring;
6. Har bir talaba uchun fanlar bo‘yicha olgan reyting ballarini chiqaring;
7. Biror fakultet talabasining ota-onasi haqidagi ma’lumotni chiqaring;
8. Biror yo‘nalishdagi talabalarning barcha ma’lumotlarini chiqaring;
9. Yuqoridagi
topshiriqlarni bajarib, “SQL tilida so‘rovlar yaratish. Bir
nechta jadvalga so‘rovlar yaratish” nomli hisobotni tayyorlang;
10. Nazorat savollariga javob berib, laboratoriya ishini himoya qiling.
oktyabr - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 28/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)7 oktyabr 2024 yil
|
|
80.
|
“Milliy qonunchilikdagi diniy faoliyatni tartibga soluvchi ayrim huquqiy- meʼyoriy hujjatlarning mazmun-mohiyati” mavzusida davra suhbati
tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlar,
Yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talabalarda muayyan darajada diniy-maʼrifiy bilimlar kengayib, yot gʻoyalarga qarshi mafkuraviy immuniteti mustahkamlanadi.
|
|
81.
|
Filialda “Kitobxon talaba” loyihasi doirasida Oʻtkir Hoshimovning “Dunyoning ishlari” asarini muhokama qilish,
Muhammad Yusufning “Saylanma”sini oʻqishga
tavsiya etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Axborot-resurs markazi
|
Talabalarda sogʻlom dunyoqarash shakllanadi hamda mutolaa va kitobxonlik madaniyati ortadi.
|
|
82.
|
Ijara xonadonlarda yashovchi talaba-yoshlar bilan filial rahbariyatining uchrashuvlarini tashkil etish
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Ijara xonadonlarda
|
Talabalarning taʼlim olish jarayonidagi muammolari eshitilib, ularni bartaraf etish choralari koʻriladi.
Talabalar ilmiy va amaliy
faoliyati uchun zarur koʻrsatmalar beriladi.
|
|
|
|
| |
“Zakovat” - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 26/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)74.
|
“Zakovat” intellyektual oʻyinini tashkil etish.
|
“Zakovot”
klubi a’zolari va zakova intelektual o’yiniga qiziquvchi yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Filial belgilangan xonalarda
|
Talabalar intellektual bilimlarining oshishi, dunyoqarashi kengayib, hozirjavoblik va topqirlik mahorati rivojlanashiga erishiladi.
|
|
75.
|
Talabalar teatr studiyalari teatr namoyishini tashkil etish.
|
Filal “Teatr studiyasi” a’zolari va talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Filial faollar zalida
|
Talabalarda ijtimoiy hayotidagi turli illatlarni yoʻqotish va muammolarni bartaraf etishga intilish, hayot qiyinchiliklarini yengib oʻtish, har qanday vaziyatda ham hozirjavoblik va uddaburonlik qila olish qobiliyatlari rivojlantiriladi.
|
|
4 oktyabr 2024 yil
|
|
76.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
Fakultet dekani, sport klubi, jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
|
| |
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz”

|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz”
|
bet | 33/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)95.
|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz” shiori ostida bugunning dolzarb mavzularida debatlar oʻtkazish.
|
«Munozara” klubi a’zolari va qiziquvchi talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
belgilangan xonalarda
|
Talabalarda milliy qadriyatlarga hurmat, mamlakat tarixiga daxldorlik hissi hamda bahs-munozara madaniyatini rivojlantirishga erishiladi.
|
|
96.
|
“Talabalar teatr kunlari” loyihasi doirasida talabalarning teatrlarga tashriflarini tashkil etish.
|
Barcha faol talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Hududda joylashgan teatrlar
|
Talabalarning teatr sanʼatiga boʻlgan qiziqishlarini yanada oshirish va teatr orqali ularda Vatanga sadoqat, oʻzaro mehr oqibat, yuksak masʼuliyat, bagʻrikenglik, sogʻlom dunyoqarash, shukronalik, vatan taraqqiyotiga daxldorlik tuygʻulari shakllanishiga erishiladi.
|
|
14 oktyabr 2024 yil
|
|
97.
|
“Yoshlarning maʼnaviy-axloqiy holatiga salbiy taʼsir koʻrsatuvchi huquqbuzarlik, giyohvandlik, axloqsizlik kabi muammolarni bartaraf etishning samarali yoʻllari” mavzusida targʻibot tadbirlarini tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlar,
Yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talabalar oʻrtasidagi huquqbuzarlik, giyohvandlik, axloqsizlik va boshqa shu kabi illatlarning muayyan darajada oldini olish hamda yot gʻoyalarga qarshi immuniteti mustahkamlanishiga erishiladi.
|
|
|
|
| |
Magnit signal kuchaytirgichlar

|
Magnit signal kuchaytirgichlar
|
bet | 14/82 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #272089 |
Bog'liq avtomatik rostlagich Magnit signal kuchaytirgichlar
Magnit signal kuchaytirigichlarni ishlashi ishchi chulg‘am induktivliginingo‘zakni o‘zgarmas tok orqali magnitlashga bog‘liqligiga asoslangan. Quyida 3.1.1-rasmda soddalashtirilgan magnit kuchaytirgichsxemasi berilgan. U uchsterjenli po‘lat o‘zakdan, boshqarish chulg‘ami Wb ham da ishchi chulg‘ami Wishdan iborat.
3.1.1-rasm. (a) Magnit kuchaytirgichsxemasi va (b) yuklama tokini boshqarish tokiga
bog’liqligi
3.1.1(b)-rasmda yuklamadagi tok kuchi (Iyuk)ni boshqaruvcho`lg‘amidagi toki (Ib)ga bog‘liqligi aksettirilgan. Boshqaruv cho`lg‘amidagi tok Ibni o‘zgarishi yuklamadan tok Iyukni o‘zgarishiga olib keladi. Tok Ibni ortib borishi esa magnitlovchi maydonni kuchaytiradi, magnit o‘tkazuvchanlik va induktivlik esa kamayadi. Natijada yuklama zanjiridato‘la qarshilik kamayib tok Iyukni ortishiga sabab bo‘ladi. Boshqarish chulg‘ami o‘zgarmas tok manbaasiga ulanadi va u o‘zakni magnitlash uchun kerak. Ishchi chulgamlar va yuklama o‘zgaruvchi tok tarmogiga ketma-ket qilib ulanadi. Uzgaruvchan tok kuchlanishi va aktivqarshilik R o‘zgarmaganda yuklamadagi tok zanjirini induktivqarshiligi XL ga bog‘liq bo‘ladi, ya‘ni
U
Iю
Induktiv qarshilik esa o‘zgaruvchan tok burchak chastotasi () ham da chulgam induktivligi Lga boglik, ya‘ni X= L.
Induktivlikni quyidagi formuladan topish mumkin:
L=410-7W2S/L; bundaW-chulgamlar soni: S-o‘zak kesim yuzasi, m2 L-po‘lat o‘zakni o‘rtacha uzunligi, m; -magnit o‘tkazuvchanlik. Bu formuladan ko‘rinib turibdiki, induktivlik magnit o‘tkazuvchanlikka to‘gri proportsional ekan.
(b)-rasmda yuklamadagi tok kuchi (Iyuk) ni boshqaruv cho‘lgamidagi tok (Ib) ga boglikligi aks ettirilgan. Boshqaruv chulgamidagi tok Ibni o‘zgarishi yuklamadan tok Iyuk ni o‘zgarishiga olib keladi. Tok Ib ni ortib borishi esa magnitlovchi maydonni kuchaytiradi, magnit o‘tkazuvchanlik va induktivlik esa kamayadi. Natijada yuklama zanjiridagi to‘la qarshilik kamayib tok Iyuk ni ortishiga sabab buladi. Magnitli kuchaytirgichlarni afzalligi ularni sodda tuzilishiga ega ekanligidir.
|
| |
O‟zbekiston respublikasi oliy - bet 9

W(p)= W1(p) W2(p) W3(p).
Parallel ulangan bo‘g‘inlarning uzatish funksiyasi (tarkibiy sxemada yo‘naltirilgan ta‘sir bo‘g‘inlarini paralel ulashda barcha bo‘g‘inlarning kirish miqdori bir xil bo‘ladi, chiqish miqdorlari esa jamlanadi) alohida bo‘g‘inlar uzatish funksiyalarining yig‘indisiga teng (1.2.3-rasm, b):
W(p)= W1(p)+ W2(p)+ W3(p) (1.2.5)
Teskari manfiy aloqali berk tizimning uzatish funksiyasi (1.2.3-rasm, v) quyidagi formula bo‘yicha aniqlanadi:
W ( p)
W0 ( p) .
1 W0 ( p)Wк,б ( p)
(1.2.6)
Teskari musbat aloqada (1.2.6) ifodaning maxrajida «+» o‘rniga «-» yoziladi.
Signal olish (yoki jamlash) nuqtasini ko‘proq bo‘g‘inga siljitilganda teskari aloqa zanjiriga qo‘shimcha ravishda qamraladigan bo‘g‘inlarning teskari uzatish funksiyasiga ega bo‘lgan bo‘g‘in qo‘shiladi (1.2.4-rasm, g).
Signal olish (yoki jamlash) nuqtasini kamroq bo‘g‘inlarga siljitishda teskari aloqa zanjirida uzatish funksiyasi o‘chiriladigan bo‘g‘inni ketma-ket ulash zarur (1.2.4-rasm, d).
Tarkibiy sxemalarni ekvivalent almashtirish qoidalaridan foydalanib, generator kuchlanishi ART ning uzatish funksiyasini topamiz.
Ochiq tizimning (tizim Q nuqtada ochilgan,1.2.4-rasmga qarang) ketma-ket ulangan yo‘naltirilgan ta‘sir bo‘g‘inlaridan tuzilgan uzatish funksiyasi quyidagicha bo‘ladi:
W(p)= Wu(p) Wq(p) Wb(p)Wo.c(p). (1.2.5)
Berk tizimning boshqaruvchi ta‘sir uchun uzatish funksiyasi U cp(p) quyidagicha aniqlanadi:
Uг ( р)
Uср ( р)
Wy ( p)Wq ( p)Wв ( p) .
1 Wy ( p)Wq ( p)Wв ( p)Wo.c ( p)
(1.2.6)
Tizimning kirish miqdori deb, boshqaruvchi ta‘sir U(p) emas, balki g‘alayonlovchi ta‘sir F(p) qabul qilinsa, u holda berk tizimning g‘alayonlovchi ta‘sir F(p) uchun uzatish funksiyasi quyidagicha bo‘ladi:
Uг ( р)
Uср ( р)
Wя ( p) . 1 W ( p)
(1.2.7)
bu erda ,W(p) – ochiq tizimning (1.2.5) tenglama bo‘yicha aniqlanadigan uzatish funksiyasi. Alohida bo‘g‘inlar uzatish funksiyalarining qiymatini (1.2.5) (1.2.6) ifodalarga quyib, tizimning uzatish funksiyasini olamiz.
1.2.4-rasm. Tarkibiy sxemalarni ekvivalent o’zgartirish:
a – ketma-ket ulangan bo’g’inlarni; b- parallel ulangan bo’g’inlarni; v-teskari bog’lanish bilan qamralgan bo’g’inni; g- ajratib olish nuqtasini ko’chirish; d- jamlash nuqtasini ko’chirish:
Bolim bo’yicha nazorat savollari
Avtomatlashtirish tizimlari tarkibiga qanday elementlar kiradi?
Avtomatlashtirish tizimlaridagi elementlariga beriladigan ta‘sirlarning qanday turlarini bilasiz?
Avtomatlashtirish tizimlarida rostlashning qanday sikllari va usullari mavjud (misol keltiring)?
Avtomatlashtirish tizimlaridagi elementlarning turlari va ularning vazifalari qanday?
Avtomatik rostlash tizimlarida qanday teskari aloqalar mavjud va ular nima uchun qo‘llanadi?
Avtomatik boshqarish tizimlarini rostlovchi ta‘sirlar turi bo‘yicha qanday turlarga ajratiladi? Uzluksiz, uzlukli, releli rostlash tizimlariga ta‘rif bering.
Ishlash algoritmi bo‘yicha avtomatlashtirish tizimlari qanday turlarga ajratiladi?
Avtomatlashtirish samaradorligi qanday ko‘rsatkichlar bilan aniqlanadi?
|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz”

|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz”
|
bet | 27/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)77.
|
“Vatan kelajagi uchun barchamiz daxldormiz” shiori ostida bugunning dolzarb mavzularida debatlar oʻtkazish.
|
«Munozara” klubi a’zolari va qiziquvchi talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
belgilangan xonalarda
|
Talabalarda milliy qadriyatlarga hurmat, mamlakat tarixiga daxldorlik hissi hamda bahs-munozara madaniyatini rivojlantirishga erishiladi.
|
|
78.
|
“Uch avlod uchrashuvi” loyihasi doirasida taniqli olimlar ishtirokida uchrashuvlar tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
tyutorlar, jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talabalarda kattalarga hurmat, kasbiga sadoqat, oʻzaro mehr-oqibat,
masʼuliyat, shukronalik,
tejamkorlik, mamlakat
kelajagiga daxldorlik fazilatlari rivojlantiriladi.
|
|
79.
|
“Filial rahbar- xodimlari va yoshlar uchrashuvi”ni tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi.
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani, Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Faollar zali
|
Talabalarning taʼlim olish jarayonidagi muammolari eshitilib, ularni bartaraf etish choralari koʻriladi. Talabalar ilmiy va amaliy faoliyati uchun zarur koʻrsatmalar beriladi.
|
|
|
|
| |
VIII-
глава - O‟zbekiston respublikasi oliy

|
O‟zbekiston respublikasi oliy
|
bet | 82/82 | Sana | 23.09.2024 | Hajmi | 1,8 Mb. | | #272089 |
Bog'liq avtomatik rostlagichVIII-
глава.
|
Automation of technological processes in animal husbandry
|
121
|
8.1.
|
General information
|
121
|
8.2.
|
Automation of the process of microclimate in livestock buildings
|
130
|
8.3.
|
Automation of process of removal of manure from livestock
buildings
|
140
|
IX-
глава
|
Automation of technological processes in poultry farming
|
142
|
9.1.
|
Automation of feeding birds
|
142
|
9.2.
|
The automation of the process of the microclimate of poultry
premises
|
144
|
9.3
|
Automatic regulation of the temperature in the incubators
|
148
|
X-
глава
|
Automation of feed preparation
|
150
|
10.1.
|
General information
|
150
|
10.2
|
Automation of feed briquetting process
|
154
|
XI
глава
|
Automation of technological processes in crop production
|
160
|
11.1.
|
General information
|
160
|
11.2
|
Automation of grain storage points
|
162
|
11.3.
|
Аutomated complex K3S-20SH
|
164
|
XII
глава
|
Automation of technological processes of storage in
agricultural products
|
183
|
12.1
|
General information
|
183
|
12.2.
|
Characteristics of the microclimate of vegetable storage as an
object of management.
|
184
|
12.3.
|
Automatic microclimate control system "Sreda-1". Unit
system «Sreda-1»
|
193
|
12.4.
|
Automation of technological processes of accounting, control
and sorting of agricultural products of vegetable storage
|
206
|
XIII
глава
|
Automation of repair of agricultural machinery
|
209
|
13.1.
|
General information
|
209
|
13.2.
|
Diagnostics of agricultural machinery
|
210
|
13.3.
|
Automation of technological processes of washing,
disassembly, Assembly of units
|
214
|
13.4.
|
Automation of the process of galvanic restoration of parts
|
217
|
XIV
глава
|
Automated control and centralized control systems
|
222
|
14.1.
|
General information
|
222
|
14.2.
|
The main tasks of the ACS of technological processes
|
224
|
14.3.
|
The functional structure of a process control system
|
226
|
14.4.
|
Software of process control system
|
231
|
|
Applications
|
236
|
|
References
|
246
|
Gazieva Ra`no Teshabaevna Yunusova Sayyora Tashkentbaevna
AVTOMATIKA ASOSLARI VA ISHLAB CHIQARISH JARAYONLARINI AVTOMATLASHTISH
Oliy o`quv yurtlari uchun oquv qo`llanma
Muharrir:
Bosishga ruxsat etildi: 201 y. Qog`oz o`lchami: 60x84 - 1/16 Hajmi: 14,0 bosma taboq. 30 nusxa. Buyurtma №
TIMI bosmaxonasida chop etildi Toshkent - 100000, Qori-Niyoziy ko`chasi, 39-uy.
|
| |
D. I. Mukumova, R. X. Fayzullaev, A. A. Jumanov, S. B. Yarova Boshqaruv psixologiyasi - bet 62

126
ettiradimi yoki yo'qligini aniqlash uchun so'raladi. Misol uchun: "bu narsa haqida
fikringiz qanday?", "Siz qanday xulosaga keldingiz?".
Bir kutupli savollar-suhbatdoshingizning savolining takrorlanishini, u nima
haqida gaplashayotganini tushunganligini bildiradi. Shu bilan birga, savol to'g'ri
tushunilganligiga ishonch hosil qilasiz va javob beruvchi javob haqida o'ylash
uchun vaqt oladi. Muzokaralarni boshlaydigan masalalar
samarali va manfaatdor
muhokamalar uchun juda muhimdir. Muzokaralar bo'yicha hamkorlar darhol
ijobiy kutish holatiga ega. Misol uchun: "agar men sizga bu muammoni tezda hal
qilish uchun yo'l taklif qilsam..., hech narsa xavf ostiga qo'ymasdan, bu sizni
qiziqtiradimi?".
Yakunlovchi masalalar muzokaralarning tezkor ijobiy yakunlanishiga
qaratilgan. Shu bilan birga, birinchi navbatda, bir yoki ikkita tasdiqlovchi savolni
so'rab, ularni do'stona tabassum bilan kuzatib borish yaxshidir: "men
sizni ushbu
taklifning foydasiga ishontira olamanmi?", "Siz hamma narsani hal qilish
qanchalik oson ekanligiga ishonch hosil qildingizmi?". Va keyin qo'shimcha
o'tishsiz, siz muzokaralar olib boradigan savolni so'rashingiz mumkin: "ushbu
taklifni amalga oshirish uchun qaysi vaqt sizga ko'proq mos keladi - may yoki
iyun?"Biznes-suhbatlar va muzokaralar muvaffaqiyatli olib borish asosan sheriklar
tomonidan aniqlik, halollik, to'g'rilik
va xushmuomalalik, tinglash qobiliyati
(boshqalarning fikriga e'tibor), aniqlik kabi axloqiy me'yorlar va printsiplarga
rioya etishga bog'liq.
Aniqlik.
Ishbilarmon kishiga xos bo'lgan eng muhim axloqiy me'yorlardan
biri. Shartnoma muddati bir daqiqaga to'g'ri kelishi kerak. Har qanday kechikish
biznesdagi ishonchsizligingizni ko'rsatadi.
Halollik.
Qabul qilingan majburiyatlarga
sodiqlik bilan emas, balki sherik
bilan muloqot qilishda ochiqlik, uning savollariga to'g'ridan-to'g'ri biznes
javoblarni o'z ichiga oladi.
To'g'ri va xushmuomalalik
. Muzokaralar olib borishda qat'iylik
va kuch-
g'ayratni inkor etmaydi. Suhbatga aralashadigan omillardan qochish kerak: tirnash
xususiyati, o'zaro hujumlar, noto'g'ri so'zlar va boshqalar.
Tinglash qobiliyati
. Diqqat va diqqat bilan tinglang. Spikerni to'xtatmang.
Aniqlik.
Suhbat mavhum emas, balki aniq bo'lishi kerak va faktlar, raqamli
ma'lumotlar va kerakli ma'lumotlarni o'z ichiga oladi. Tushunchalar va toifalar
sheriklarga muvofiq va tushunarli bo'lishi kerak. Nutq sxemalar va hujjatlar bilan
qo'llab-quvvatlanishi
kerak.
Va
nihoyat,
ishbilarmonlik
suhbati
yoki
127
muzokaralarning salbiy natijasi muzokaralar jarayoni tugagach, aniqlik yoki
sovuqlik uchun asos bo'lmaydi. Vidolashuv shunday bo'lishi kerakki,
kelajak
uchun hisob-kitob qilish aloqa va biznes aloqalarini saqlab qolishga imkon beradi.
Mundarija - O‟zbekiston respublikasi oliy

|
Kirish
|
5
|
I-bob
|
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari
|
7
|
1.1.
|
Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan boshqaruv tizimlari
|
7
|
1.2.
|
Avtomatika sxemalari va ularning vazifalari. Avtomatikaning funksional,
prinsipial, strukruraviy va tarkibiy sxemalari
|
20
|
II-bob
|
Avtomatika datchiklari haqida umumiy tushuncha va ularning klassifikitsiyalari.
|
27
|
2.1.
|
Avtomatika datchiklari haqida umumiy tushuncha
|
27
|
III-bob
|
Avtomatika kuchaytirgichlari, relelar va ularning klassifikitsiyalari.Avtomatikaning ijro mexanizmi
|
36
|
3.1.
|
Kuchaytirgichlar
|
36
|
3.2.
|
Relelar haqida umumiy tushuncha
|
46
|
3.3.
|
Avtomatikaning ijro mexanizmi
|
50
|
IV-bob.
|
Mantiqiy elementlar va ularning ishlash prinsiplari
|
54
|
4.1.
|
Mantiqiy elementlarning funksiyalari
|
54
|
4.2.
|
Raqamli avtomatika. Avtomatikaning funksional elementlari.Raqamli
elementlarni asosiy komponentlari, qo‘llanilishi va qo‘yiladigan talablari
|
56
|
4.3.
|
Registrlar va sanash qurilmalari
|
64
|
4.4.
|
Deshifrator va shifratorlar
|
69
|
4.5.
|
Multipleksor va demultipleksorlar
|
70
|
V-bob.
|
Roslovchi ta‟sirlar va organlar. Avtomatik rostlagichlarning strukturasi va boshqarish tizimlari.
|
72
|
5.1.
|
Rostlovchi organlar xaqida umumiy ma‘lumotlar
|
72
|
5.2.
|
Rostlovchi ta‘sirlar va organlar
|
73
|
5.3.
|
Sanoat rostlash tizimlari. Tarkibi, sifat mezonlari, turlanishi
|
80
|
VI bob
|
ABT larning dinamik xususiyatlari
|
86
|
6.1.
|
Avtomatlashtirish ob‘ektining asosiy xossalari, matematik ifodasi
|
86
|
6.2.
|
Uzatish funksiyalari va ularga misollar
|
88
|
6.3.
|
Chastotaviy va vaqt harakteristikalari
|
91
|
6.4.
|
Elementar bo`g`inlar va ularning harakteristikalari. Dinamik bo`g`inlar
to‘g‘risida tushuncha
|
93
|
VII-BOB
|
Elektr isitish uskunalarining har orat rejimlarini avtomatik rostlash
|
108
|
7.1.
|
Qishloq xo‘jaligida elektr isitish uskunalarini avtomatlashtirish xususiyatlari
|
108
|
7.2.
|
Elektrik qizdirish uskunalarining turkumlanishi
|
114
|
7.3.
|
Quvvat va haroratni rostlash usullari
|
115
|
VIII-bob.
|
Chorvachilikda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
|
121
|
8.1.
|
Umumiy ma‘lumotlar
|
121
|
8.2.
|
Chorvachilik xonalarida mikroiqlim jarayonini avtomatlashtirish
|
130
|
8.3.
|
Chorvachilik xonalarini go‘ngdan tozalash jarayonini avtomatlashtirish
|
140
|
IX- bob.
|
Parrandachilikda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
|
142
|
9.1.
|
Parrandalarni oziqlantirishni avtomatlashtirish
|
142
|
9.2.
|
Parrandachilik xonalarida mikroiqlim jarayonini avtomatlashtirish
|
144
|
9.3
|
Inkubatorlarda har orat rejimini avtomatik rostlash
|
148
|
X- bob
|
Ozuqa tayyorlash jarayonini avtomatlash
|
150
|
10.1.
|
Umumiy tushunchalar
|
150
|
10.2
|
Ozuqalarni donador qilish va briketlash jarayonlarini avtomatlash
|
154
|
XI bob
|
Dexqonchilikda texnologik jarayonlarni avtomatlashtirish
|
160
|
Август 2020 16-қисм

Август 2020 16-қисм
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/24
Sana
28.11.2023
Hajmi
1,43 Mb.
#106903
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Август 2020 16-қисм
Download
1,43 Mb.
Matnni ko'rish
“Zakovat” - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 32/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)92.
|
“Zakovat” intellyektual oʻyinini tashkil etish.
|
“Zakovot”
klubi a’zolari va iqtidorli talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
ijtimoiy fanlar kafedralari, tyutorlar,
Yoshlar yetakchisi
|
Filial 5 tashabbus
xonalarida
|
Talabalarning intellektual bilimlar oshishi, dunyoqarashi kengayib, hozirjavoblik va topqirlik mahorati rivojlanashiga erishiladi
|
|
93.
|
Talabalar turar joylarida “Uch avlod uchrashuvi”ni tashkil etish.
|
Barcha kunduzgi talabalar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Talabalar gavjum joylarda
|
Talabalarda kattalarga hurmat, kasbiga sadoqat, oʻzaro mehr-oqibat, masʼuliyat, shukronalik, tejamkorlik, mamlakat kelajagiga daxldorlik fazilatlari rivojlantiriladi.
|
|
11 oktyabr 2024 yil
|
|
94.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
fakultet dekani,
sport klubi, jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
|
| |
“Zakovat” - Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili

|
Toshkent kimyo-texnologiya instituti Yangiyer filialida 2024/2025 oʻquv yili
|
bet | 38/222 | Sana | 04.10.2024 | Hajmi | 375,68 Kb. | | #273589 |
Bog'liq ish reja yangisi (автовосстановление)109.
|
“Zakovat” intellyektual oʻyinini tashkil etish.
|
“Zakovot”
klubi a’zolari va iqtidorli talaba-yoshlar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar, Yoshlar yetakchisi
|
Filial belgilangan xonalarda
|
Talabalarning intellektual bilimlar oshishi, dunyoqarashi kengayib, hozirjavoblik va topqirlik mahorati rivojlanashiga erishiladi.
|
|
110.
|
Filialda “Mening hayot falsafam” mavzusida shoir- yozuvchilar bilan davra suhbati tashkil etish.
|
Belgilangan talabalar
|
Bo‘lim boshliqlari, fakultet dekani,
Kafedralar, tyutorlar,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Filialda
|
Talaba yoshlarni taʼlim- tarbiyasi, milliy qadriyatlarni hurmat qilish, jinoyatchilikni oldini olish, Vatanga sadoqat bilan xizmat fazilatlari shakllantiriladi
|
|
18 oktyabr 2024 yil
|
|
111.
|
“Besh tashabbus olimpiadasi” doirasida mini-futbol, stol tennisi, voleybol, yengil atletika, stritbol sport turlari boʻyicha talabalar oʻrtasida ommaviy sport musobaqalarini oʻtkazish.
|
Sportga qiziquvchi talaba-yoshlar qamrab olinadi
|
Bo‘lim boshliqlari,
jamoat tashkilotlari, Yoshlar yetakchisi
|
Sport zali
|
Talabalarning muayyan qismi sogʻlom turmush tarziga rioya qilishi va jismonan sogʻlom boʻlishiga erishiladi.
|
|
|
|
| |