nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Jarayon xolati - Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonlari boshqaruvi Kirish

|
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonlari boshqaruvi Kirish
|
bet | 2/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 27,89 Kb. | | #235257 |
Jarayon xolati.
Ko`pincha abiyotlarda soddalashtirish uchun, jarayonni bajarilish vaqtidagi dasturni xarakterlaydigan abstrapena sifatida olish tavsiya etiladi.
Jarayon OT boshqaruvi ostida xisoblanadi. Bunday qabul qilishda xisoblash tizimlarida bajariladigan xamma narsa(faqat foydalanuvchi dasturlarigina emas, balki OTning xam ma’lum isimlari xam) jarayonlar to`plami sifatida tashkil qilingandir.
Bir prtsessorli kompyuter tizimida vaqtning xar bir momntida faqat bitta jarayon bajarilishi mumkin. Multidasturli xisoblash tizimlarida bir nechta jarayonni
`sevdaparallel qayta ishlash protsessorni bir jarayondan ikkinchisiga o`tkazish yordamida amalga oshiriladi. Bir jarayon bajarilguncha, qolganlari o`z navbvtini kutadi. Ko`rinib turibdiki xar bir jarayon minimum ikki xolatda bo`lishi mumkin:
Jarayon bajarilmoqda va jarayon bajarilmayapti. Bunday modeldagi jarayonlar xolati diagrammasi quyidagi rasmda ko`rsatilgan.
Bajarishga olindi
Jarayon bajarilmoqda
↓ ↓
Jarayon bajarilmayapti
↑ ↑ To`xtatildi
Bajarilayatgan xolatdagi jarayon, ma’lum vaqtdan so`ng OT tomonidan tugallanishi, yoki to`xtatilishi va yana bajarilmayatgan xolatga o`tkazilishi mumkin. Jarayon to`xtatilishi ikkita sabab bilan ro`y berishi mumkin: uni ishini davo ettirishi uchun biror bir xodisa talab etilsa, (masalan, kirish –chiqish operatsiyasini tugallash) yoki OT tomonidan ish jarayon uchun ajratilgan vaqt tugaganda ro`y beradi. Shundan so`ng OT belgilangan algoritm bo`yicha bajarilmayatgan xolatidagi jarayonlardan birini tanlaydi va bu jarayonni bajarilayatgan xolatga o`tkazadi. Tizimda paydo bo`layatgan yangi jarayon, boshqa jarayon bajarilmayatgan xolatga o`tkaziladi.
Bu juda qulay modeldir. U bajarilishga tanlangan jarayon u to`xtatilishiga sabab bo`lgan xodisani kutishi va amalda bajarishga tayyor bo`lmasligi mumkin. Bunday xolatdan qutilish uchun jarayon bajarilmayatgan xolatni yangi ikkinchi xolatga bo`lamiz: tayyorlik va kutish xolatlari.
(Rasm 7.2)
Кириш
|
| |
Rejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar

|
Rejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar
|
bet | 7/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 27,89 Kb. | | #235257 |
Rejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar.
Jarayonlarni rejalashtirish xar bir darajasi uchun, xar turli juda Ko`p algoritmlarni taklif qilish mumkin. Qaysi algoritmni tanlash, xisoblash tizimi yechadigan masalalar va biz rejalashtirishdan foydalanib erishmoqchi bo`lgan maqsadlarimizga bog`liqdir. Bu maqsadlar quyidagilardir.
Xaqqoniylik –kom`yuter tizimida, xar bir jarayon va to`shiriq uchun
`rotsessordan foydalanish vaqtining ma’lum qismi ajratilishiga kafolat berish. Ya’ni, bir foydalanuvchi jarayonni xar doim `rotsessor vaqtini band qilishi va boshqa foydalanuvchi jarayoni bajarilmay turishiga yo`l qo`ymaslik.
Samaradorlik –protsessor ish vaqtining xamma 100%ni band qilishga xarakat qilish. Bunda u, bajarishga tayyor jarayonlarni kutib turishi kerak emas. Real xisoblash tizimlarida `rotsessor yuklanishi 40ta 90%gacha o`zgarib turadi.
To`liq foydalanish vaqtining qisqarishi(turn aroid time) –jarayonni starti yoki to`shiriqni yuklashga navbat qo`yishi va uni tugallashi orasidagi minimal vaqtni ta’minlash.
Kutish vaqtini qisqartirish –jarayonlarning tayyor xolati va yuklashga navbatni berish vaqtini qisqartirish.
Javob berish vaqtini qisqartirish –jarayonning interaktiv tizimlarda foydalanuvchi so`roviga javob berish uchun kerak vaqtini minimallashtirish.
Rejalashtirishning qo`yilgan maqsadlariga bog`liq bo`lmagan xolda, algoritmlar quyidagi xossalarga ega bo`lishi kerak.
Aniq bo`lishi kerak, masalan, bitta to`shiriq xar doim bir xil vaqda bajarilishi zarur.
Minimal xarajatlar bilan bog`liq bo`lishi kerak. Masalan, protsessorning xar bir yuz millisekundiga, jarayon o`zining bajarilishiga qaysi protsessorni olishi mumkinligini aniqlash uchun 200 millisekund kerak bo`lsa, bunday algoritmni qo`llash maqsadga muvofiq emas.
Xisoblash tizimi resurslarini bir xil taqsimlash zarur, bunda kam foydalaniladigan resurslarni band qiladigan jarayonlarga imtiyoz berish kerak.
Masshtablashtirish xossasiga ega bo`lish, ya’ni yuklama oshganda ishlovchanlik qobiliyatini yo`qotmaslik.
Yuqorida keltirilgan maqsad va xossalar bir –biriga qarama –qarshidir. Algoritmni bir kriterist(ko`rsatgich) nuqtasi nazaridan yaxshilasak, ikkinchisi nuqtai –nazaridan xolat yomon tomonga o`zgaradi.
|
| |
Xeon oilasiga mansub protsessorlar

=-41-=
Kuchli kompyuterlarda Xeon protsessorlari qо‘llaniladi. Ushbu protsessorlar
uchun slot 2 joriy etilgan. Ushbu slot (yangi protsessorning interfeysi bilan
birgalikda) FRC li ortiqcha tizimlarni ham, 1, 2, 4 va hattoki 8 protsessorli simmetrik
tizimlarni ham yaratish imkonini beradi. Shinalarining chastotasi 100 MGs,
yadrosining chastotasi esa 400
MGs va bundan ham yuqori, ikkilamchi kesh-xotira
qurilmasi xuddi Pentium Pro da singari yadro chastotasida ishlaydi. Ikkilamchi kesh-
xotira qurilmasining hajmi 512 Kbayt, 64 Gbaytgacha keshlashtirilganida 1 yoki 3
Mbayt (36 bitli manzil belgilanishida jamiki manzil makoni). Xeon protsessorlari
nafaqat
katta quvvati, balki katta, xususan: 15,2 x 12,7 x 1,9 sm о‘lchamlari bilan
ham ajralib
turadi
Xeon protsessorlari tizim axborotini saqlash uchun mо‘ljallangan yangi vositalarga
ega. Protsessordagi faqat о‘qish uchun mо‘ljallangan protsessorga oid axborotni
saqlovchi doimiy xotira qurilmasi PIROM (Processor Information ROM) yadro
protsessori va kesh-xotira qurilmasining elektr tasniflarini (chastotalar
diapazoni va
iste’mol qilinadigan elektr kuchlanishlarni), Stasniflarni va protsessorning 64 bitli
seriya raqamini saqlaydi. CPUID identifikatsiyalash yо‘riqnomasiga kо‘ra bunday
axborotga kirib bо‘lmaydi. Energiya jihatidan muxtor
sanalgan Scratch EEPROM
xotira qurilmasi protsessorni (yoki ushbu protsessor о‘rnatilgan kompyuterni)
yetkazuvchi tomonidan tizimga oid axborotni kiritish uchun mо‘ljallangan bо‘lib,
bundan boshqa navbatdagi axborotni kiritishdan himoya qilingan bо‘lishi mumkin.
Protsessor, haroratni nazorat qilib borish uchun dasturlanadigan qurilma bilan
birgalikdagi harorat datchigi (yadro kristali ustiga joylashtirilgan termodiod) bilan
jihozlangan. Ushbu qurilma kartridj sinovdan о‘tkazilayotgan
bosqichda muayyan
protsessordagi termodiod bо‘yicha tekshirib tо‘g‘rilanadigan analog-raqamli
о‘zgartirgichga ega. Termometr sozlanishining doimiy soni (konstantasi) PIROM ga
kiritiladi. Haroratni nazorat qilish qurilmasi dasturlanadi, ya’ni unga о‘zgartirishlar
chastotasi hamda harorat chegaralari kiritiladi. Harorat ushbu chegaralarga yetganida
tizim ishida uzilish rо‘y bergan signal shakllanadi. PIROM,
Scratch EEPROM va
haroratni nazorat qilish qurilmasi bilan hamkorlik qilish uchun protsessor I
2
C
=-42-=
interfeysiga asoslangan ketma-ket ulangan qо‘shimcha SMBus (System Management
Bus) shinasiga ega.
Bir martalik amallar (operatsiyalar)

|
Bir martalik amallar (operatsiyalar)
|
bet | 4/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 27,89 Kb. | | #235257 |
Bir martalik amallar (operatsiyalar)
Jarayonning kompyuterdagi murakkab xayot yo`li uni tug`ilishidan boshlanadi. Jarayonlar kontseptsiyasini qo`llovchi ixtiyoriy OT, jarayon yaratish vositasiga ega bo`lishi kerak.
Eng oddiy tizimlarda (masalan, faqat bitta aniq ilova ishi uchun loyixalashtirilgan tizimlarda) xamma jarayonlar tizim satrida tug`ilishi mumkin.
Murakkabroq operatsion tizimlar, jarayonlarni zaruriyat bo`yicha dinamik xolda yaratadilar.
Operatsion tizim startidan so`ng, yangi jarayon tug`ilishi sababchisi bo`lib maxsus tizimli chaqiriq bajargan foydalanuvchi jarayoni yoki operatsion tizim bo`lishi mumkin, ya’ni natijada yana jarayon bo`lishi mumkin.
Yangi jarayon tug`ilishiga sabab bo`lgan jarayon ota jarayon(parent process) deyiladi, qaytadan yangi yaratilgan jarayon–farzand jarayon deyiladi(child process). Farzand jarayon o`z navbatida yana yangi farzand jarayonni yaratishi mumkin va tizim ichida jarayonning geneologik daraxtini to`plamini xosil qiladilar, ya’ni geneologik o`rmon xosil bo`ladi.
Жараён 24
Rasm.7.3 soddalashtirilgan jarayonlarning o`rmoni. Strelka ota –farzand
munosabatini ko`rsatadi.
Jarayon tug`ilishida tizim yangi PCB tuzadi bunda jarayon tug`ilishi xolati bilan uni to`ldira boshlaydi, yangi jarayon o`zining yagona identifikatsiya tartib raqamini oladi. Biror bir jarayon tugashi bilan bo`shagan identifikatsiya nomeri boshqa jarayon uchun ishlatilishi mumkin.
Odatda o`zining funktsiyalarini bajarish uchun jarayon –farzand ma’lum resurslarni talab qiladi: xotira, fayllar, kiritish –chiqarish qurilmalari va xokazolar. Ularni ajratishning ikki xil xolati bor. Yangi jarayon o`ziga ota jarayon resurslarini olishi mumkin. Bunda u resurslarni ota –jarayon yoki boshqa farzand –jarayonlar bilan bo`lishadi yoki resurslarin bevosita operatsion tizimdan olishi mumkin. Ajratilgan resurslar xaqidagi ma’lumot PCB ga kiritiladi.
|
| |
Rasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi

|
Rasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi
|
bet | 3/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 27,89 Kb. | | #235257 |
Rasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi
Tizimda paydo bo`layotgan xar qanday yangi jarayon tayyorlik xolatiga tushadi. Operatsion tizim rejalashtirishning biror bir algoritmidan foydalanib, tayyor jarayonlardan birini tanlab, uni bajarilish xolatiga o`tkazadi.
Bajarilish xolatida jarayon dasturiy kodini bevosita bajarilishi ro`y beradi.
Jarayonning bu xolatidan uchta sabab bo`yicha chiqish mumkin:
OT bu jarayonning faoliyatini to`xtatadi;
U o`z faoliyatini ma’lum xodisa ro`y bermaguncha davom ettira olmaydi va OT uni “kutish” xolatiga o`tkazadi;
Xisoblash tizimida uzilish ro`y berishi bilan (masalan, bajarilishga ajratilgan vaqt tugashi bilan taymerdan uzilish) uni tayyorlik xolatiga o`tkaziladi.
Kutish vaqtlari tayyorgarlik xolatiga jarayon, kutilayatgan xodisa ro`y berishi bilan o`tadi va u yana bajarilish uchun tanlanishi mumkin. Keyinchalik rejalashtirish algoritmi xaqida so`z borsa, bizning modelda yana bir operatsiya qo`yiladi: bu jarayon prioritetini o`zgarishidir.
Jarayonni yaratish va tugallash operatsiyalari bir marttalik operatsiyalardir, chunki ortiq qo`llanilmaydi ba’zi tizimli jarayonlar, xisoblash tizimi ishi vaqtida xech qachon tugallanmaydi.
Jarayon xolatini o`zgarishi bilan bog`liq bo`lgan, ho u ishga tushirish yoki blokirovka bo`lsin, qoida bo`yicha Ko`p martalik xisoblanadi.
Jarayon konteksti va process Control Block (jarayon diskriptori)
OT, jarayon ustidagi amallarni bajara olishi uchun, xar bir jarayon OTda ma’lum ma’lumotlar strukturasi sifatida tasvirlanishi lozim bu struktura(tuzilma) shu jarayonga xos ma’lumotlarni o`z ichiga oladi. Bu ma’lumotlar quyidagilar:
Jarayon xolati
Jarayon dasturli(schyotchigi) hisoblagichi, yoki boshqacha qilib aytganda, jarayon uchun keyingi bajariladigan komanda adresi.
Protsessor registri tarkibi.
Xotirani boshqarish va protsessordan foydalanishni rejalashtrish uchun zarur ma’lumotlar (jarayon prioriteti, adres makoni, o`lchami va joylashgan o`rni va xokazolar.)
Xisob (qayd) ma’lumotlari jarayon identifikatsiya nomeri, qaysi foydalanuvchi uning ishini initsializatsiya qildi, jarayonning protsessordan foydalanish umumiy vaqti va xokazolar
Kiritish –chiqarish qurilmalari bilan bog`liq ma’lumotlar(masalan, jarayonga qanday qurilmalar bog`langan, ochiq fayllar jadvali va xokazolar).
Albatta bu ma’lumotlar tizimini va tarkibi xar bir OTga bog`liqdir. Ko`pgina OTlarda jarayonni xarakterlovchi ma’lumot bitta emas, balki bir nechta ma’lumotlar strukturaida saqlanadi. Bu strukturalar xar xil nomlanishi, yuqorida keltirilgan ma’lumotlarni bir qismini yoki qo`shimcha ma’lumotlarni xam o`z ichiga olishi mumkin. Uni jarayon diskriptori, PCB (Process Control Block) yoki jarayonni boshqarish bloki deb nomlash mumkin.
|
| |
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonlari boshqaruvi Kirish - bet 9

|
Mavzu: Operatsion tizimlarning jarayonlari boshqaruvi Kirish
|
bet | 9/9 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 27,89 Kb. | | #235257 |
Xulosa
Xulosa qilib aytish mumkinki bugungi kunda operatsion tizimlar algoritmlashgan jarayonlarga talab katta. Xamma rejalashtirish parametrlarini ikkita katta guruxlarga bo`lishi mumkin: statik parametrlar va dinamik parametrlar. Statik parametrlar xisoblash tizimi ish vaqtida o`zgarmaydi, dinamiklari esa teskarisi, doimo o`zgarishda bo`ladi.
Tizimning statik parametrlariga uning resurslarining chegaraviy qiymatlarini (o`erativ xotira xajmi, svoping uchun diskdagi xotira maksimal soni, ulangan kiritish –chiqarish qurilmalarining soni va xokazolar). Tizimning dinamik parametrlari ayni vaqtdagi bo`sh resurslar sonini tavsiflaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI:
Nazirov Sh. C++ da dasturlash asoslari.
Mardanova N.S. C++ tilida dasturlash
J.Liberti. Osvoy samostoyatelno C++ za 21 den.-SPb.2003.-815 s.
Informatika. Bazaviykurs. 2-izdanie. Uchebnikdlya VUZOV/Pod red. S.V.Simonovicha.-SPb.: Piter, 2009.-640 s.
Рахмокулова С.И. IBMPCшахсийкомпьютердаишлаш. 1999.
Бобровский С. , Delphi 7. Учебный курс. 2003, - 736 с.
О.А.Акулов, Н.В.Медведев Информатика базовый курс. Учебник.Москва 2007г. 555 стр.
Internet resurslari
http://www.ziyonet.uz - milliy axborot ta`lim tarmog`i
http://www.mail.uz - milliy elektron pochta xizmati
http://www.edu.uz - O`zbekiston ta`lim portali
http://www.aci.uz - O`zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi portali
http://www.uza.uz - O`zbekiston milliy axborot agentligi
http://www.tuit.uz -TATU Veb portali
|
| |
Axborot texnologiyalari – bu

90.Axborot texnologiyalari – bu:
a)axborotlarni to’plash, saqlash, izlash, ishlov berish va tarqatish uchun qo’llaniladigan uslublar, uskunalar, usullar va jarayonlar majmuasidir
b)faqat rivojlangan davlatlarda ishlatiladigan texnologiyalardir
c)butunjahon internet tarmog’i, shuningdek lokal tarmoqlardir
d)ko’ngilochar maqsadlarda ishlatiladigan texnologiyadir
91.Axborot tizimlari yoki axborot resurslarining egalari kim bo’lishi mumkin?
*a)yuridik yoki jismoniy shaxs
b)tizim administratori
c)kompaniya direktori
d)tashilot rahbari
91.Konfidensial (maxfiy) axborot – bu:
*a)qonun talablariga mos ravishda kirish huquqi cheklangan axborot
b)elektron shakldagi axborot
c)cheklangan axborot
d)to’liq kirish huquqi belgilangan axborot
92.Axborot resurslarida saqlanayotgan va ishlov berilgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va qog’ozda rasmiylashtirilgan hujjat bilan birday huquqiy kuchga ega bo’lgan axborot qanday ataladi?
*a)elektron hujjat
b)elektron guvohnoma
c)elektron sertifikat
d)elektron resurs
93.DVD disklar qaysi disklar turkumiga kiradi? optik qattiq egiluvchan mantiqiy
Axborotni aniqlash (raspoznovaniye) va kompyuter xotirasiga yozish amallari qaysi uskuna yordamida bajariladi?
*a)Skaner
b)Printer
c)Klaviatura
d)Sichqoncha
94.Operasion tizim – bu ...?
*a)Kompyuterdagi barcha qurilmalarning xamkorlikdagi faoliyatini va foydalanuvchining ular bilan aloqasini ta’minlab beruvchi dasturlar to’plami b)Kompyuter asosiy qurilmalarining jamlanmasi
c)Xujjatlar ustida amallar bajarish uchun foydalaniladigan dasturlar jamlanmasi
d)Kompyuter viruslarini yo’q qilish uchun ishlatiladigan dastur
|
Axborot texnologiyalari "elektron" davrining vositalari...bo‘lgan

55.Axborot texnologiyalari "elektron" davrining vositalari...bo‘lgan
*a)Katta EHM va ularning bazasida yaratilgan, maxsus bazaviy va programm majmualarga asoslangan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va axborot izlash tizimlari
b)Katta EHM va ularning bazasida yaratilgan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va axborot izlash tizimlari
c)Maxsus bazaviy va programm majmualar bilan ta`minlangan
d) katta EHM Katta eHM va ularning bazasida yaratilgan avtomatizatsiyalashgan boshqarish tizimlari va maxsus programm majmualar
56.Axborot texnologiyalari "komp’yuter" davri... dan boshlangan
*a)XX asr 80-y. o‘rtalari
b)XX asr 70-y. oxiri
c)XX asr 80-y.ning boshlari
d)XX asr 90-y. boshlari
57. Axborot texnologiyalari "komp’yuter" davrining asosiy vositasi...bo‘ladi
*a)SHaxsiy komp’yuter
b) Superkomp’yuter
c)Minikomp’yuter
d)Superkomp’yuter va minikomp’yuter
58 Elektron darsliklarni yaratishda matnni qaysi formatda saqlaymiz?
*a).html
b).tat
c).doc
d).pdf
59. Gipermedia texnologiyasi — bu…
*a)Matn, grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
b)Videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
c)Grafika, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
d)Matn, videoaxborot va tovushni saqlovchi texnologiyadir
60. MS FrontPage muharriri …
a)HTML xujjatni tahrirlash va Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
b)HTML xujjatni tahrirlash imkonini beradi
c)Web- sahifalarni yaratish imkonini beradi
d)Hisoblashni avtomatlashtirish
|
Elektron pochta orqali xabar yuborishda xabarga biryo’la to’rtta faylni bog’lab yuborish mumkinmi?

95.Elektron pochta orqali xabar yuborishda xabarga biryo’la to’rtta faylni bog’lab yuborish mumkinmi?
*a) Ha, mumkin
b)Yo’q, faqat bittagina faylni bog’lash imkoniyati mavjud
c) Mumkin, agar har bir bog’lanayotgan faylning xajmi 500MBdan oshib ketmasa
d)Yo’q, faqat uchta faylni bog’lash imkoniyati mavjud
96.Internet Explorer dasturida F5 tugmasi qanday funksiyani bajaradi?
*a)Sahifani yangilaydi
b)Uy saxifasi(domashnyaya stranisa)ga o’tadi
c)Saxifani tanlanganlar (izbrannoye) tarkibiga qo’shadi
d) Internet Explorer dasturini yopadi
97.Biror-bir sohaga yoki faoliyatga oid yangiliklar va voqyealar haqidagi ko’pgina xabarlarni o’zida mujassam etgan Internet sahifalar to’plami qanday ataladi?
*a)veb sayt
b) veb-portal
c)veb-resurs
d)veb-saxifa
98.Ko’pgina kompyuter tarmoqlaridan tarkib topgan va yagona standart asosida faoliyat yuritadigan jahon global kompyuter tarmog’i qanday ataladi?
*a)Internet
b)Brauzer
c)Internet Explorer
d) Lokal tarmoq
99.Internet saxifalaridagi xabarlarni fayl sifatida kompyuterning qattiq diskiga saqlab qo’yish (xotiraga olish) uchun Internet Explorer dasturida qanday amal bajarilishi kerak?
*a)“Fayl” menyusidan “Soxranit kak...” buyrug’i tanlanadi
b)Saxifa “Tanlanganlar” (Izbrannoye) tarkibiga qo’shiladi
c)Saxifa uy saxifasi(domashnyaya stranisa) maqomiga o’tkaziladi
d) Saxifa elektron pochta orqali yuboriladi
|
Akmeologiya so‘zining ma'nosi keltirilgan qatorni belgilang

|
Akmeologiya so‘zining ma'nosi keltirilgan qatorni belgilang
|
bet | 138/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org79.Akmeologiya so‘zining ma'nosi keltirilgan qatorni belgilang.
a) rivojlanayotgan insonning ijodkorlik, kashfiyotga intilish, kasbiy faoliyatining yetuklik pog‘onasini o‘rganish sohasi
b)*“akme”– yunoncha “ oliy nuqta”, yetuk, eng yaxshi davr” – rivojlanayotgan insonning ijodkorlik, kashfiyotga intilish, kasbiy faoliyatining yetuklik pog‘onasini o‘rganish sohasi
c) individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorlikni tavsiflovchi va mustaqil omil sifatida iqtidorlilikning tarkibiga kiruvchi ijodiy qobiliyati
d) insonning ijodkorligi, kashfiyotga intilishi, individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorligini tavsiflovchi iqtidorlilikning tarkibiga kiruvchi ijodiy qobiliyat
80. UO‘T muassasalarining dars jadvalini ishlab chiqish uchun qanday hujjat asos hisoblanadi?
a) Davlat ta'lim standarti
b) * Tayanch o‘quv reja
с) o‘quv yuklamasining sinflar bo‘yicha taqsimoti
d) o‘quv yuklamasining minimal hajmi .
81. UO‘T muassasalarining pedagogik kengashlariga tayanch o‘quv rejadagi umumiy soatlar hajmidan oshmagan holda, ma'lum bir fanlarni chuqurlashtirib o‘qitish maqsadida necha foizgacha o‘zgartirish kiritish huquqi beriladi?
a) 20 % gacha
b) 25 % gacha
с) 10 % gacha
d) * 15 % gacha
30.Innovatsion faoliyat quyidagi asosiy funksiyalar bilan izohlanadi:
a) * kasbiy faoliyatning ongli tahlili, kasbiy yangiliklarga nisbatan shaylik, dunyoga ijodiy yaratuvchilik munosabatida bo‘lish
b) me'yorlarga nisbatan tanqidiy yondashuv, o‘z turmush tarzi va intilishlarini kasbiy faoliyatida mujassamlashtirish.
c) me'yorlarga nisbatan tanqidiy yondashuv, o‘z imkoniyatlarini ro‘yobga chiqarishla- rini kasbiy faoliyatlarida mujassamlashtirish
d) kasbiy yangiliklarga nisbatan shaylik, dunyoga ijodiy yaratuvchilik munosabatida bo‘lish
82. Ta'lim innovatsiyalarining asosiy turlari qaysi yo‘nalishlar asosida belgilanadi?
a) *Faoliyat yo‘nalishiga ko‘ra, kiritilgan o‘zgarishlar tavsifiga ko‘ra, o‘zgarishlarning kulamiga ko‘ra, kelib chiqish manbaiga ko‘ra.
b) Kiritilgan o‘zgarishlar tavsifiga ko‘ra, o‘zgarishlarning kulamiga ko‘ra, kelib chiqish manbaiga ko‘ra.
c) Faoliyat yo‘nalishiga ko‘ra, kiritilgan o‘zgarishlar tavsifiga ko‘ra.
d) O‘zgarishlarning ko‘lamiga ko‘ra, kelib chiqish manbaiga ko‘ra.
|
| |
Qaysi javobda darsning metodik tahlili yo‘nalishi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?

|
Qaysi javobda darsning metodik tahlili yo‘nalishi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
|
bet | 141/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org96.Qaysi javobda darsning metodik tahlili yo‘nalishi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
*o‘qituvchining dars jarayonida qo‘llagan usullarining maqsadga muvofiq ekanliga ta'limning turiga va uning o‘ziga xos xususiyatlariga qarab belgilanadi.
b) sinfdagi solom muxit, qobiliyat kabi xususiyatlar;
c) O‘qituvchining o‘zi mutaxassis bo‘lgan fanini ilmiy asosda chuqur bilishi
d) ta'lim samaradorligi va uni belgilovchi qonunlar va qoidalarning darsda bajarilganligi.
97.Qaysi javobda darsning didaktik tahlil yo‘nalishi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
a) *ta'lim turlari samaradorligi va uni belgilovchi qonunlar va qoidalarniig darsda qanchalik to‘g‘ri hamda mukammal bajarilganligini tahlil qilish
b) darsdagi xamma jihatlarning qisqa va yengil ko‘rinishidagi tahlili
cc) o‘qituvchining dars jarayonida qo‘llagan usullarining maqsadga muvofiq ekanliga qarab belgilash.
d) o‘qituvchining o‘zi mutaxassis bo‘lgan fanini ilmiy asosda chuqur bilishi
98. Dars tahlilining asosiy maqsadi...?
a) * murakkab ta'lim-tarbiya oqimining to‘g‘ri yo‘nalishini, bajarilishini nazorat etish, Davlat ta'lim standartlari qo‘ygan talablar darajasida amalga oshirishda har bir o‘qituvchiga amaliy ko‘maklashish.
b) ta'limni nazorat etish, Davlat ta'lim standartlari qo‘ygan talablar darajasida amalga oshirishda o‘qituvchiga amaliy ko‘maklashish.
c) ta'lim-tarbiya oqimining to‘g‘ri yo‘nalishini nazorat etish
d) Davlat ta'lim standartlari qo‘ygan talablar darajasida amalga oshirishda o‘qituvchiga ko‘maklashish.
99. Ta'lim vositasi bu…?
a) o‘quv maqsadlarining tasniflanishi, o‘quv fani bo‘yicha xususiy maqsadlarning aniq belgilanishi
b) muayyan o‘qitish metodi yoki usullaridan muvaffaqiyatli foydalanish uchun zarur bo‘lgan yordamchi o‘quv materiallari
c) * bu hamkoriy faoliyatni namoyon qilib bunda kasb ta'lim o‘qituvchisi talabalar faoliyatini tashkillashtiradi, rag‘batlantiradi, o‘zgartiradi va nazorat qiladi
d) muayyan ob'ekt, voqyea- hodisani har tomonlama tahlil qilish, chuqur tekshirish, o‘rganish
|
| |
Ta'limda “novatsiya” tushunchasi bu...?

|
Ta'limda “novatsiya” tushunchasi bu...?
|
bet | 137/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org75.Ta'limda “novatsiya” tushunchasi bu...?
a) *Faoliyat qisqa muddatli, yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lib, faqatgina tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qiladi.
*b) Ma'lum konseptual yondashuv asosida amalga oshirilib, uning natijasi muayyan tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o‘zgartirishga xizmat qiladi.
c) Yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lib, faqatgina tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qiladi.
d) Tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o‘zgartirishga xizmat qiladi
76.Ta'limda “innovatsiya” tushunchasining mazmuni keltirilgan qatorni ko‘rsating.
a) Faoliyat yaxlit tizim xususiyatiga ega bo‘lib, faqatgina tizimdagi ayrim elementlarni o‘zgartirishga xizmat qiladi.
b) *Faoliyat ma'lum konseptual yondashuv asosida amalga oshirilib, uning natijasi muayyan tizimning rivojlanishiga yoki uni tubdan o‘zgartirishga xizmat qiladi.
c) Ish jarayoni ma'lum yondashuv asosida amalga oshirilib, uning natijasi muayyan tizimning rivojlanishiga xizmat qiladi.
d) O‘quv jarayonida yangi g‘oya, me'yor, qoidalarni yaratish, o‘zga shaxslar tomonidan yaratilgan ilg‘or g‘oyalar, me'yor, qoidalarni tabiiy qabul qilish
77.Innovatsion ta'lim bu...?
a) Yangi g‘oya, me'yor, qoidalarni yaratish, o‘qituvchi va o‘quvchilar tomonidan qabul qilishga oid sifatlar.
b) O‘qituvchi va o‘quvchilarning malakalarini shakllantirish imkoniyatini yaratadigan ta'lim
c) Ta'lim tizimidagi innovatsion jarayonlarni tashkil etishda insonparvarlik va individual-ijodiy yondashuv.
d) * Ta'lim oluvchida yangi g‘oya, me'yor, qoidalarni yaratish, o‘zga shaxslar tomonidan yaratilgan ilg‘or g‘oyalar, me'yor, qoidalarni tabiiy qabul qilishga oid sifatlar.
78. Innovatsion ta'lim jarayoni -
a) *pedagogik yangiliklar, bu yangiliklarning pedagogik hamjamiyat tomonidan o‘zlashtirilishi va ulardan ilmiy asosda amaliyotda samarali foydalanishning o‘zgarib boruvchi yaxlitligi
b) pedagogik yangiliklarning o‘zlashtirilishi va ulardan ilmiy asosda amaliyotda samarali foydalanishning o‘zgarib borishi
c) pedagogik hamjamiyat tomonidan pedagogik yangiliklarning o‘zlashtirilishi va ulardan ilmiy asosda amaliyotda samarali foydalanish
d) individning yangi g‘oyalarni ishlab chiqarishga tayyorlikni tavsiflovchi ijodiy qobiliyati
|
| |
Bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan komp’yuterlarda o‘zaro axborot almashish imkonin beruvchi tarmoq

60. Bir binoda yoki bir-biriga yaqin binolarda joylashgan komp’yuterlarda o‘zaro axborot almashish imkonin beruvchi tarmoq.
*a)Lokal tarmoq
b)Global tarmoq
c)Mintaqaviy tarmoq
d)Tarmoq uzellari
61. Avtomatizatsiyalashgan ofislardagi axborot texnologiyasini ta`minlovchi program mahsulotlar nimalardan iborat?
*a)Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta, elektron kalendar’, komp’yuter va telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash, boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus dasturlar
b)Matnli va jadvalli prosessor, elektron pochta va audiopochta
c)Elektron kalendar’, komp’yuter va telekonferentsiya, videomatn, tasvirlarni saqlash
d)Boshqaruv faoliyati uchun yaratilgan maxsus dasturlar
62. Komp’yuter texnikasi va texnologiyasi yordamida o‘qiyotgan talabalarning sotsial, psixologik, biologik xususiyatlarini o‘rganish uchun qo‘llaniladi.
*a)Psixologik yo‘nalish
b)Umummetodologik yo‘nalish
c)Gnoseologik yo‘nalish
d)Pedagogik yo‘nalish
63. Videokonferentsiya nima?
*a)Videokonferentsiya bu komp’yuter texnologiyasi
b)Odamlar orasidagi audio-video muloqot
c)VKS sistema yordamida amalga oshiriladi
d)Odamlar orasidagi muloqot
64. Masofali o‘qitish modellar nimalardan iborat?
*a)Ma`lumotlarni va buyruqlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
b)Ma`lumotlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
c)Buyruqlarni kiritish, hamda undan chiquvchi ma`lumotlarni olish uchun foydalanadi
d)Buyruqlarni kiritish
|
Tugaydigan, tiklanmaydigan resurslarni ajrating

|
Tugaydigan, tiklanmaydigan resurslarni ajrating
|
bet | 143/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org8.Tugaydigan, tiklanmaydigan resurslarni ajrating.
a) suv, xavo, tuproq
b) o‘simlik va xayvonlar
c) *yer osti qazilmalari
d) tuproq, suv, o‘simliklar
9.Yer yuzida so‘nggi 100 yil ichida havo harorati necha gradusga oshgan?
a) *1,2 0C - 1,5 0C
b) 2-3° C
c) 3-4°C
d) 4-5°C
10.“Ta’lim hamma uchun” Umumjahon Deklarasiyasi qachon va qayerda qabul qilindi?
a) * 1994 yilda Dakar shahrida
b) 1989 yil Rossiyaning Murmansk shahrida
c) 2000 yil Ispaniyaning Salamanka shahrida
d) 1990 yil Tailandning Djomtyen shahrida
11.Maqktab menejmenti bu….
a) *Maktabdagi pedagog hodimlar va ishchilarni boshqarish bo`yicha alohida mohirlik va ma`muriy ko`nikmalarga ega bo`lgan
b) Shaxsiy na`muna bilan pedagogic faoliyatni boshqarish san`atiga ega bo`lgan shaxs
c) Har tamonlama yuqori bilimga ega zamonaviy yondashuvlar bilan yondashadigan shaxs
d) Boshqaruv jarayonini va xuquqiy savodxonlikka ega bo`lgan shaxs
12.Bolalar huquqlari nimalardan iborat?
a) *Bolalikdan voyaga yetgunga qadar erkin yashash, o‘sish, mustaqil hayot boshlash uchun zarur bo‘lgan huquqiy me'yorlar
b) Bola ehtiyojlarini qondirish borasidagi huquqiy me'yorlarning barchasi
c) Erkinlikka erishgunga qadar rioya qilinishi lozim bo‘lgan barcha me'yorlarning amalga oshirilishi
d) Bolalikdan voyaga yetgunga qadar erkin yashash, o‘sish
13.Bolalar huquqlari to‘g‘risida Konvensiyada keltirilgan moddalar qanday umumiy guruhlarga birlashtiriladi?
a) Ta'minlash, huquqiy bilim olish
b) *Bilim olish, huququy, ta'minlash
c) Yashash, ta'minlash, rivojlanish, ishtirok etish
d) Ism bilan atalish, bilim olish, ta'minlash va erkinlik yaratilishi
14.Zamonaviy talqinga nogironlikka qanday yondashuvlar mavjud?
a) *tibbiy va ijtimoiy
b) tibbiy va tabiiy
c) tibbiy va organik
d) tibbiy va funksional
|
| |
Masofali o‘qitish nima? - 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating

66.Masofali o‘qitish nima?
*a)Aralash modeli, ikkilangan, loyixalar, yagonalik modeli, parallel modellar, Fronchayzin modeli
b)Aralash modeli, ikkilangan
c)Loyixalar, yagonalik modeli
d)Parallel modellar, Fronchayzin modeli
67.Host – komp’yuter manzili (IP –adres) mantiqan ikki qismga bo‘linadi?
*a) Bu zamonaviy komp’yuter va telekommunikatsiya texnologiyasi
b)Bu telekommunikatsiya texnologiyasi
c)Komp’yuter texnologiyasi
d)Server bazasidagi ma`lumotlar majmui
68. Mijoz (klient) nima?
*a)Tarmoq indentifikatori; uzel indentifikatori
b)Lokal indentifikatori; uzel indentifikatori
c)Global indentifikatori; uzel indentifikatori
d)Tarmoq indentifikatori; domen indentifikatori
69. Tarmoqning texnik vositalariga nimalar kiradi?
*a)Vazifa, ishchi stantsiya yoki komp’yuter tarmog‘idan foydalanuvchi.
b)Ishchi stantsiya va server o‘rtasidagi o‘zaro aloqani o‘rgatuvchi.
c)Serverni boshqarib, ishchi stantsiyalarga axborot paketlarni jo‘natuvchi
d)Global tarmoqda axborotlardan foydalanuvchi
70. Quyida keltirilgan tarmoqlarning qaysilari birinchilardan tashkil etish....komp’yuter tarmoqlari hisoblanadi?
*a)Axborot uzatish kabellari, kontsentrator, server, modem
b)Axborotlar, printerlar, kampyuterlar
c)Axborotlar, modemlar, kontsentratorlar
d)Axborotlar, serverlar, kabellar
71.Har qanday elektron pochta adresi sxema bo‘yicha tuzilgan
*a)USENET, ARPANET,MILNET, CSNET
b)TELNET, USENET, ANSI, NICT
c)UUNET, EEE, TELNET, FIDONET
d)ARPANET, TELNET, BITNET, RSES.
|
“Yoshlarga oid davlat siyosati to’g’risida”gi qonunning 5-moddasiga asosan yoshlarga oid davlat siyosatining yo’nalishlari nechta

37. “Yoshlarga oid davlat siyosati to’g’risida”gi qonunning 5-moddasiga asosan yoshlarga oid davlat siyosatining yo’nalishlari nechta.
*a) 13 ta
b) 15 ta
c) 18
d) 20
38. 2019 yil 1 yanvardan boshlab O’zbekistonda yagona ijtimoiy to’lov stavkasi 25% dan .....ga tushirildi.
*a) 12
b) 15
c) 10
d) 14
39. O’zbekistonda axoli salomatligini yanada yaxshilash borasidagi harakatlar natijasida 2017 yilda o’rtacha umr ko’rish darajasi necha yoshni tashkil qildi.
*a) 74 yoshni
b) 72 yoshni
c) 76 yoshni
d) 78 yoshni
40. 2017 yilda O’zbekistonda qancha umumta’lim maktabi rekonstruktsiya qilindi.
*a) 320 ta
b) 520 ta
c) 152 ta
d) 420 ta
41. Kelgusi 3 yil ichida O’zbekistonda MTM tizimida qancha miqdorda oliy ma’lumotli kadrlarga extiyoj paydo bo’ladi.
*a) 47000dan ortiq
b) 55000dan ortiq
c) 30000 dan ortiq
d) 80000dan ortiq
42. Bugungi kunda O’zbekistonda jismoniy va ruhiy rivojlanishida nuqsoni bo’lgan qancha o’quvchi uy sharoitida ta’lim oladi.
*a) 10000ga yaqin
b) 15 mingga yaqin
c) 9600ga yaqin
d) 11200ga yaqin
43. O‘zbekiston Respublikasida DTS tayanch kompetentsiyalar soni nechta?
*a) 6
b) 5
c) 8
d) 10
44. Evropa Ittifoqiga a’zo davlatlarda DTS tayanch kompetentsiyalari necha?
*a) 8
b) 6
c) 10
d) 12
45. AQSHda DTS tayanch kompetentsiyalari nechta?
*a) 4
b) 6
c) 8
d) 12
46. Janubiy Koreyada DTS tayanch kompetentsiyalari nechta?
*a) 6
b) 5
c) 8
d) 10
47. O‘zbekiston Respublikasi BMning 390-sonli qarori qachon qabul qilingan.
*a) 1997 yil 29 avgust
b) 1999 yil 16 avgust
c) 2017 yil 6 aprel
d) 2001 yil 2 sentyabr
|
Ta'limiy monitoring bu...?

91. Ta'limiy monitoring bu...?
a) pedagogik sohadagi boshqaruv faoliyatini tartibga solib borishga yordam beradi.
b) pedagogik faoliyatni doimiy kuzatish, u haqida axborot to`plash, saqlash, qayta ishlash va tarqatish orqali uning ahvoli va taraqqiyotiga ta'sir etish
c) pedagogik faoliyatni qayta ishlash va tarqatish orqali uning ahvoli va taraqqiyotiga ta'sir etish
d) * axborot to`plash, saqlash va tarqatish orqali uning ahvoli va taraqqiyotiga ta'sir etish
92. Maktab direktori va uning o‘rinbosarlari o‘quv yili davomida haftasiga kamida necha soat dars kuzatishlari va tahlil qilishlari lozim?
a) * direktor – 4 soat, o‘rinbosarlar – 4 soatdan;
b) direktor – 1 soat, o‘rinbosarlar – 1 soatdan;
c) direktor – 2 soat, o‘rinbosarlar – 2 soatdan;
d) direktor – 3 soat, o‘rinbosarlar – 3 soatdan;
93.Dars tahlili turlarini ko‘rsating.
a) didaktik, metodik, psixologik
b) siyosiy, mazmunan, ko‘rgazmalilik;
c) ko‘rsatuvchi, umumlashtiruvchi;
d) * ilmiy, didaktik, metodik, umumpedagogik, psixologik.
94.Darsni kuzatish va uni tahlil qilish natijasida dars qanday tartibda baholanadi (darsni baholash mexanizmi) ?
a) * kuzatuvchining taassuroti bo‘yicha “qoniqarsiz”, “qoniqarli”,“o‘rtacha”,“yaxshi”, “aolo”.
b) kuzatuvchining taassuroti bo‘yicha 5 ballik tizimda;
c) 100 ballik tizimda, ko‘rsatkichlarni ballar bo‘yicha baholash orqali;
d) bu haqda aniq rasmiy ko‘rsatma yo‘q;
95. Qaysi javobda darsning ilmiy tahlili yo‘nalishi to‘g‘ri ko‘rsatilgan?
*o‘qituvchining o‘zi mutaxassis bo‘lgan fanini ilmiy asosda chuqur bilishi, dars jarayonida ilmiy qoida va ta'riflarning to‘g‘ri bayon etilishi hamda ilmiy atamalarning o‘quvchilarga singdirib borilishi;
b) sinfdagi sog‘lom muhit, hushyorlik, hozirjavoblik, mantiqiy fikrlash, qobiliyat kabi xususiyatlar;
c) o‘qituvchining dars jarayonida qo‘llagan usullarining maqsadga muvofiq ekanligiga qarab belgilanadi
d) Qonunlar va qoidalarning darsda qanchalik to‘g‘ri hamda mukammal bajarilganligi.
|
Bola intellekti rivojlanishi nazariyasini kim ishlab chiqqan

|
Bola intellekti rivojlanishi nazariyasini kim ishlab chiqqan
|
bet | 139/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org83. Bola intellekti rivojlanishi nazariyasini kim ishlab chiqqan.
a) *psixolog Jan Piaje
b) Alisher Navoiy
c) Paxlovon Maxmud
d) Ushinskiy
84. Boshqa odamning nuqtai-nazariga o‘ta olmaslik bu- ...
a) *egosentrizm
b) sinkretizm
c) transduksiya
d) artifitsializm
85. Nazorat turlarini ketma ketligini ko‘rsating
a) *ON, JN, YaN, BN
b) ON, YaN, , JN, RTM
c) JN, YaN, ON
d) YaN,ON, JN, BN
86.Ta'lim jarayonining ma'lum bosqichida o‘quv maqsadlariga erishilganlik darajasini oldindan belgilangan mezonlar asosida o‘lchash, natijalarni aniqlash va tahlil qilishdan iborat jarayon bu- …
a) dars
b) * baxolash
c) mashg‘ulot
d) imtixon
87. O‘qituvchining o‘quv va o‘quv - metodik faoliyati bu ..?
a) nashr etilgan darslik va o‘quv qo‘llanmalarining mavjudligi.
b) o‘quv jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etishdagi faoliyati;
c) * o‘quv jarayonining me'yoriy hujjatlarini ishlab chiqish, dars beradigan fanlari, o‘quv jarayoniga texnologiyalarini joriy etishdagi faoliyati, ish tajribasini ommalashtirishi
d) dars berish usullari yig‘indisi.
88.Ta’lim sohasida monitoringning vazifalari ...?
a) * ahvolni o`rganish, yaxshilash choralarini aniqlash, samaradorlikni oshirish yuzasidan tavsiyalar berish, itiqbol rejalar uchun takliflar berish
b) itiqbol rejalar uchun takliflar berish
c) samaradorlikni oshirish yuzasidan tavsiyalar berish
d) ahvolni o`rganish, yaxshilash choralarini aniqlash
89. Monitoringning asosiy usullari qaysilar?
a) *suhbat, sinov, imtihon, amaliy topshiriq, laborotoriya ishi
b) og`zaki, yozma so`rash
c) kuzatish, hujjatlar, so`rash, tinglash, sinash, tahlil, aralash, baholash
d) Ballar yoki foizlar asosida baholash
90. Monitoringning xususiy usullari qaysilar?
a) *kuzatish, hujjatlar, , tahlil,
b) so`rash, tinglash, sinash
c) suhbat, sinov, imtihon, amaliy topshiriq, laborotoriya ishi
d) aralash, baholash
|
| |
O‘qitishning asosiy shaklini toping

|
O‘qitishning asosiy shaklini toping
|
bet | 136/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org72.O‘qitishning asosiy shaklini toping.
1.dars 2. darsdan tashqari ishlar 3. sinfdan tashqari ishlar 4. ommaviy kechalar 5.o‘quvchilar bilan individual individual ishlash 6.o‘kuvchilar guruxi bilan ishlash 7. ekskursiya
*1
1,2,4,5
4,5,6
hammasi
73. Virtual laboratoriya deganda nima tushuniladi?
An'anaviy laboratoriya ishlari tavsiflari va rasmlarining kompyuterdagi elektron variantining ko‘rinishi.
b) *An'anaviy laboratoriya ishlarini modellashtirilgan muhitda rangli, ovozli, jonli, animatsion holatida internet yordamisiz foydalanish.
Laboratoriya ishining to‘g‘ridan-to‘g‘ri internet tarmog‘i orqali kompyuter ekranida modellashtirilgan rangli, ovozli, jonli, animatsion holatida namayon bo‘lishi.
Laboratoriya ishining tavsiflari va rangli rasmlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri internet tarmog‘i orqali o‘zatilishi.
74.Virtual laboratoriya ishlarini On-line muhitida o‘tkazish quyidagi javoblarning qaysi birida to‘g‘ri ifodalangan?
An'anaviy laboratoriya ishlari tavsiflari va rasmlarining elektron variantining kompyuterdagi ko‘rinishi
An'anaviy laboratoriya ishlarining modellashtirilgan rangli, ovozli, jonli, animatsion holatida kompyuter ekranida namayon bo‘lishi
*Laboratoriya ishining to‘g‘ridan-to‘g‘ri internet tarmog‘i orqali kompyuter ekranida modellashtirilgan rangli, ovozli, jonli, animatsion holatida namayon bo‘lishi.
Laboratoriya ishining tavsiflari va rangli rasmlarining to‘g‘ridan-to‘g‘ri internet tarmog‘i orqali o‘zatilishi.
|
| |
Tahlil bu…? - 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating

|
3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating
|
bet | 142/144 | Sana | 11.12.2023 | Hajmi | 438,29 Kb. | | #116243 |
Bog'liq 3D kitob yaratish imkonini beruvchi dasturni ko’rsating-www.hozir.org100. Tahlil bu…?
a) maktabda o‘quv jarayonini tashkil etish tizimi.
b) o‘quv maqsadlarining tasniflanishi, o‘quv fani bo‘yicha xususiy maqsadlarning aniq belgilanishi
c) *bu hamkoriy faoliyatni namoyon qilib bunda kasb ta'lim o‘qituvchisi talabalar faoliyatini tashkillashtiradi, rag‘batlantiradi, o‘zgartiradi va nazorat qiladi
d) muayyan ob'ekt, voqyea- hodisani har tomonlama tahlil qilish, chuqur tekshirish, o‘rganish
Tanlov mavzular
1.Mamlakatimizni ijtimoi rivojlanish iqstiqbollari nimalarga bog`liq?
*Pedagoglarning talab va extiyojlarini shakillantirish
normative xuquqiy xujjatlarni o`rganish
reja asosida tashkil etilgan tadbirlarni natijalarini tahlil etish
monitoring natijalariga tayanish
2. Dars tahlil turlari qaysi qatorda to`g`ri berilgan
*Pedagogik, psixologik, tashkiliy metodik, metodologik, didaktik
Tashkiliy pedagogik, psixologik
Prafilaktik korreksion va tashkiliy
Diognostik pedagogik psixologik
3.Ekologiya fanining asoschisi kim?
a) Ch.Darvin
b) V.Vernadskiy
c) * E.Gekkel
d) J. Lamark
4.Abiotik omillar guruhini ajrating.
a) relef, o‘simlik ta'siri
b) xayvon, tuproq ta'siri
c) inson ta'siri
d) * yorug‘lik, namlik, harorat
5.Yerning “hayot qobig‘i”ni ajrating
a) gidrosfera
b) litosfera
c) atmosfera
d) * biosfera
6.Biosfera xaqidagi ta'limotning asoschisi
a) V.Dokuchaev
b) * V.Vernadskiy
c) A.Gumboldt
d) E.Zyuss
7.Yer yuzidagi barcha tirik organizmlar yig‘indisi.
a) * biosenoz
b) biogeotsenoz
c) biota
d) ekotop
|
| |
Pozitsiyali va pozitsiyali bo‘lmagan sanoq sistemalari

|
Pozitsiyali va pozitsiyali bo‘lmagan sanoq sistemalari
|
bet | 2/11 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 291,42 Kb. | | #102947 |
Bog'liq 5- MARUZA Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslariPozitsiyali va pozitsiyali bo‘lmagan sanoq sistemalari
Sanoq sistemasi bu – sonlarni o‘qish va arifmetik amallarni bajarish uchun qulay ko‘rinishda yozish usuli.
Qadimda hisob ishlarida ko‘proq barmoqlardan foydalanilgan. Shu sababli narsalarni 5 yoki 10 tadan taqsimlashgan. Keyinchalik o‘nta o‘nlik maxsus nom – yuzlik, o‘nta yuzlik – minglik nomini olgan va h.k. Yozuv qulay bo‘lishi uchun bu muhim sonlar maxsus belgilar bilan ifodalana boshlagan. Agar hisoblashda 2 ta yuzlik, 7 ta o‘nlik, yana 4 ta birlik bo‘lsa, u holda yuzlikning belgisini ikki marta, o‘nlik belgisini yetti marta, birlik belgisini to‘rt marta takrorlashgan. Birlik, o‘nlik va yuzliklarning belgisi bir-biriga o‘xshash bo‘lmagan. Sonlarni bunday yozganda belgilarni ixtiyoriy tartibda joylashtirish mumkin bo‘lgan, chunki yozilgan sonning qiymati tartibga bog‘liq emas. Bunday yozuvda belgi holatining ahamiyati bo‘lmaganidan, mos sanoq sistemasi nopozitsion sistema deb ataladi. Qadimgi misrliklar, yunonlar va rimliklarning sanoq sistemasi nopozitsion edi. Nopozitsion sanoq sistemasi qo‘shish va ayirish amallari uchun ozgina yarasada, ko‘paytirish va bo‘lish uchun butunlay yaroqsiz edi. Ishni osonlashtirish maqsadida hisob taxtalari – abaklar ishlatilar edi. Hozirgi zamon cho‘tlari abakning o‘zgargan ko‘rinishidir.
Qadimgi bobilliklarning sanoq sistemasi dastlab nopozitsion edi, keyinchalik ular belgilarni yozish tartibida ham informatsiya borligini sezishib, undan foydalanishga o‘rganishdi va pozitsion sanoq sistemasiga o‘tishdi. Bunda biz hozir qo‘llayotgan sistemadan (raqamning o‘rni bir xonaga siljitilganda uning qiymati 10 martaga o‘zgaradigan o‘nli sanoq sistemadan) farqli, bobilliklarda belgi bir xonaga siljitilganda sonning qiymati 60 marta o‘zgarar edi (bunday sanoq sistemasi oltmishli sistema deb ataladi). Uzoq vaqtgacha Bobilning sanoq sistemasida nol belgisi, ya’ni bo‘sh qolgan xonaning belgisi yo‘q edi. Odatda, sonlarning tartibi ma’lum bo‘lganidan bu noqulay emas edi. Ammo keng ko‘lamli matematik va astronomik jadvallar tuzish boshlanganda, ana shunday belgiga ehtiyoj tug‘ildi. Bu belgi keyinchalik mixxat yozuvlarda va eramizning boshida Iskandariyada tuzilgan jadvallarda uchraydi. IX asrda nol uchun maxsus belgi paydo boldi. O‘nli sanoq sistemasida sonlar ustida amallar bajarish qoidasi ishlab chiqildi. Muhammad ibn Muso al-Xorazmiy tomonidan yozilgan “Hind hisobi” nomli risola tufayli o‘nli sanoq sistemasi Yevropaga, keyin esa butun dunyoga tarqaldi.
Sanoq sistemasining asosi uchun na faqat 10 va 60 ni, balki birdan katta ihtiyoriy p natural sonni olish mumkin.
Sanoq sistemalarini tashkil etilishi deyarli bir xil. Biror p soni – sanoq sistemasi asosi sifatida qabul qilinib, ixtiyoriy N soni quyidagi ko‘rinishda ifodalanadi:
N =an pn + an-1 pn-1+ ... + a1 p1 + a0 p0 + a-1 p-1 + ... + a-m p-m
Ko‘phad ko‘rinishida ifodalangan shu sonni
|
| |
Maruzachi o`qituvchi: F. Jo`rayev 5-maruza: Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslari Reja - bet 3

|
Maruzachi o`qituvchi: F. Jo`rayev 5-maruza: Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslari Reja
|
bet | 3/11 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 291,42 Kb. | | #102947 |
Bog'liq 5- MARUZA Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslari(an an-1 … a1 a0 a-1 … a-m )p
kabi yozish ham mumkin (n va m – sonning butun va kasr qismi honalari (razryadlari) soni).
Sonning bu kabi ifodalanishida har bir raqam qiymati o‘z o‘rniga qarab turli xil bo‘ladi. Masalan, o‘nlik sanoq sistemasida 98327 sonida 7 – raqami birlikni, 2 – o‘nlikni, 3 – yuzlikni, 8 – minglikni, 9 – o‘n minglikni ifodalaydi (bu hol faqat o‘nlik sanoq sistemasida):
98327 = 9 ´ 104 + 8 ´ 103 + 3 ´ 102 + 2 ´ 101 + 7 ´ 100 .
Biror boshqa p – asosli sanoq sistemasida a0, a1, a2 … raqamlar a0, a1p, a2p2,… qiymatlarni bildiradi.
Bunday ko‘rinishda tuzilgan sanoq sistemalari pozitsiyali sanoq sistemalari deyiladi.
Ma’lumki, sanoq sistemasidagi raqamlar tartiblangan bo‘ladi. Raqamni surish deganda uni sonlar alifbosida o‘zidan keyin kelgan raqamga almashtirsh tushuniladi. Masalan, 1ni surishda 2ga, 2ni surishda 3ga, va hokazo, almashtiriladi. Eng katta raqamni surih (masalan, o‘nlik sanoq sistemasidagi 9ni) deganda 0ga almashtirish tushuniladi. Ikkilik sanoq sistemasida 0ni surishda 1ga, 1ni surishda 0ga almashtiriladi.
Pozitsiyali sanoq sistemasida butun sonlarni quyidagi qonuniyat asosida hosil qilinadi: keyingi son oldingi sonning o‘ngdagi oxirgi raqamini surish orqali hosil qilinadi; agar surishda biror raqam 0ga aylansa, u holda bu raqamdan chapda turgan raqam suriladi.
Shu qonuniyatdan foydalanib, birinchi 10 ta butun sonni hosil qilamiz:
· Ikkilik sanoq sistemasida : 0, 1, 10, 11, 100, 101, 110, 111, 1000, 1001;
· Uchlik sanoq sistemasida : 0, 1, 2, 10, 11, 12, 20, 21, 22, 100;
· Beshlik sanoq sistemasida : 0, 1, 2, 3, 4, 10, 11, 12, 13, 14;
· Sakkizlik sanoq sistemasida : 0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 10, 11.
Pozitsion sanoq sistemasi o‘zining qulayligi bilan hayotda keng qo‘llanilmoqda.
Boshqa usulda tuziladigan sanoq sistemalari ham mavjud. Ular pozitsiyaga bog‘liq bo‘lmagan sanoq sistemalari deyiladi. Masalan rim raqamlari. Mazkur sistemada maxsus belgilar to‘plami kiritilgan bo‘lib, ixtiyoriy son shu belgilar ketma-ketligidan iborat bo‘ladi.
Rim sanoq sistemasida
Bir (1)
Besh (5)
O‘n (10)
Ellik (50)
Yuz (100)
Besh yuz (500)
Ming (1000)
|
–
–
–
–
–
–
–
|
|
|
| |
I belgi bilan;
V - Maruzachi o`qituvchi: F. Jo`rayev 5-maruza: Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslari Reja

|
Maruzachi o`qituvchi: F. Jo`rayev 5-maruza: Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslari Reja
|
bet | 4/11 | Sana | 21.11.2023 | Hajmi | 291,42 Kb. | | #102947 |
Bog'liq 5- MARUZA Kompyuterda axborotlarni qayta ishlashning arifmetik asoslariI belgi bilan;
V belgi bilan;
X belgi bilan;
L belgi bilan;
C belgi bilan;
D belgi bilan;
M bilan belgilanadi.
|
Bu belgilar va ularning kombinatsiyasi yordamida turli sonlarni hosil qilinadi. Masalan, 1 dan 3 gacha - I, II, III kabi, to‘rt (4) – IV , 5 – V tarzida ifodalanadi. Bu yerda 4 sonini yozish uchun 5 sonidan 1 sonini ayirib yoziladi, ya’ni I belgi V dan oldinga qo‘yilsa ayirish ma’nosini, agar keyinga qo‘yilsa qo‘shishni anglatadi. Umumiy holda: 6 – VI, 7 – VII, 400 – CD, 600 – DC ko‘rinishda ifodalanadi.
Rim sanoq sistemasida yozilgan sonlarni o‘nlik sanoq sistemasiga quyidagicha o‘tkazish mumkin:
VI ® V ³ I ® 5 + 1 = 6
IV ® (I ³ V) ? ® 5 - 1 = 4
XIX ® X + (I ³ X) ? ® 10 + (10-1) =19
XCIX ® (X ³ C)? + (I ³ X) ? ® (100-10) + (10-1) =99
MCMLXIII ® M + (C ³ M) ? +L+X+I+I+I®1000+(1000-100)+50+1+1+1 =1963.
Demak, bu sistemada har bir belgining ma’nosi va qiymati uning turgan pozitsiyasiga bog‘liq emas. Shuning uchun rim raqamlarini hayotda keng qo‘llash imkoniyati bo‘lmagan. Ammo ularni kitoblar bobini qo‘yishda, soatlarni yozuvida va boshqalarda qo‘llab turamiz.
Misol. Qaysi sanoq sistemasida 21+24 = 100 bo‘ladi?
Yechish: x – qidirilayotgan sanoq sistemasini asosi bo‘lsin. U holda 100x = 1·x2 + 0·x1 + 0·x0, 21x = 2·x1 + 1·x0, 24x = 2·x1 + 4·x0 bo‘ladi. Demak, x2 = 2x + 2x + 5 yoki x2 - 4x - 5 = 0 bo‘ladi. Bu tenglamaning musbat yechimi x=5 bo‘ladi. Demak, sonlar beshlik sanoq sistemasida berilgan ekan.
Sanoq sistemalari. Ikkilik, sakkizlik, o’n oltilik sanoq sistemalari
|
| |