MASHG’ULOT: PEDAGOGIK KREATIVLIKKA XOS SIFATLAR MAZMUN-MOHIYATI

|
MASHG’ULOT: PEDAGOGIK KREATIVLIKKA XOS SIFATLAR MAZMUN-MOHIYATI
|
bet | 25/75 | Sana | 13.01.2024 | Hajmi | 383,84 Kb. | | #136261 |
Bog'liq Nazariy materiallar 1-mavzu pedagogik kreativlik mohiyati, mazm-fayllar.org (5)3 MASHG’ULOT: PEDAGOGIK KREATIVLIKKA XOS SIFATLAR MAZMUN-MOHIYATI
Pedagogik qobiliyat va uning asosiy turlari.
Pedagogik qobiliyat turlari
1. Bilish qobiliyati - barcha fanlar yuzasidan muayyan bilimlarga ega bo’lishlik. Bunday qobiliyatlarga ega bo’lgan pedagog o’z mutaxassisligi bo’yicha bilimlar hajmidagina emas, balki ancha keng va chukurroq biladi, o’z sport turi sohasidagi yangiliklarni kuzatib boradi. Fan-texnika, ijtimoiy- siyosiy hayotga doir qiziqishlari bilan ko’p narsalarni o’rganib boradi. Tarbiyalanuvchilarda ma’lum fan bo’yicha bilim va ko’nikmalar shakllantirish jarayonida ma’lumotlarni boshqa fanlar (fizika, anatomiya, fiziologiya, geometriya va h.k) bilan bog’lay oladi.
2. Tushuntirish qobiliyati - bu oson yo’l bilan murakkab bilimlarni tarbiyalanuvchilarga tushuntira olishdir. Bunda pedagogning o’quv materialini tarbiyalanuvchilarga tushunarli qilib bayon etishi, mavzu yoki muammoni ularga aniq va tushunarli qilib aytib berishi va namoyish qilishi, tarbiyalanuvchilarda mustaqil ravishda faol fikrlashga qiziqish uyg’ota olishi ko’zda tutiladi. Pedagog zarurat tug’ilgan hollarda o’quv materialini o’zgartira, soddalashtira oladi, qiyin narsani oson, murakkab narsani oddiy, tushunarsiz narsani tushunarli qila oladi.
Kuzatuvchanlik qobiliyati - qisqa daqiqalarda tarbiyalanuvchilar holatini idrok qila olish fazilati, bu tarbiyalanuvchining, tarbiyalanuvchining ichki dunyosiga kira olish qobiliyati, tarbiyalanuvchi shaxsini va uning vaqtinchalik psixologik holatlarini juda yaxshi tushuna bilish bilan bog’liq bo’lgan psixologik kuzatuvchanlikdir. Bunday pedagog kichkinagina alomatlar, uncha katta bo’lmagan tashqi belgilar asosida tarbiyalanuvchi ruhiyatdagi ko’z ilg’amas o’zgarishlarni ham fahmlab oladi.
Nutqiy qobiliyat- ixcham, ma’noli, oxangdor, muayyan ritm, temp, chastotaga ega bo’lgan nutq. Shuningdek, pedagog nutqining jarangdorligi, uning pauza, mantiqiy urg’uga rioya qilishi. Qobiliyatli pedagogning nutqi mashg’ulotda hamisha tarbiyalanuvchilarga qaratilgan bo’ladi. Pedagog yangi materialni tushuntirayotgan, tarbiyalanuvchining javobini tahlil qilayotgan, ma’qullayotgan yoki qoralayotgan bo’lsa ham uning nutqi hamisha o’zining ichki kuchi, ishonchi, o’zi gapirayotgan narsaga karatilganligi bilan ajralib turadi. Fikrlar ifodasi tarbiyalanuvchi uchun aniq, sodda, tushunarli bo’ladi.
Tashkilotchilik qobiliyati- o’quv guruhi yoki jamoani uyushtirish va uni boshqarish iste’dodi. Tashkilotchilik tarbiyalanuvchilarni xilma-xil faoliyat turiga jalb qilish uchun asos hisoblanadi. Bu qobiliyat, birinchidan tarbiyalanuvchilar jamoasini uyushtirish, muhim vazifalarni hal etishga ruhlantirish bo’lsa, ikkinchidan, o’z faoliyatini to’g’ri uyushtirish qobiliyatidir.
Obro’ga ega bo’lishlik qobiliyati- o’zining shaxsiy xususiyati, bilimdonligi, aql- farosatli, mustahkam irodasi bilan obro’ orttirish uquvchanligi. Fanda bu qobiliyat turi- avtoritar qobiliyat, deb ham yuritiladi. Hurmatga ega bo’lish pedagog shaxsiy sifatlarning butun bir kompleksiga, chunonchi, uning irodaviy sifatlariga ( dadilliligi, chidamliligi, qat’iyligi, talabchanligi va h.k) shuningdek, tarbiyalanuvchilarga ta’lim hamda tarbiya berish ma’suliyatini his etishga, bu ishonchni tarbiyalanuvchilarga ham etkaza olishiga bog’liq bo’ladi.
Muloqot qilish qobiliyati - muomala va muloqot o’rnata olish, bolalarga kirishib ketish qobiliyati, tarbiyalanuvchilarga to’g’ri yondoshish
Shuningdek zamonaviy pedagog o’zida aqli donishlik qobiliyati, iymon- e’tiqodga, faol hayotiy pozistiyaga yo’naltirish qobiliyati va tashabbusga, ijodga ilhomlantirish kabi qobiliyatlari bo’lishi zarurligi ko’zda tutilmoqda.
yo’lini topa olish, ular bilan pedagogik nuqtai nazardan samarali o’zaro munosabatlar o’rnata bilish, pedagogik nazokatning mavjudligi.
Kelajakni ko’ra bilish qobiliyati- insonning kelajagini oqilona tasavvur qilishdan iborat bashorati. Bu o’z harakatlarning oqibatlarini oldindan ko’rishda, tarbiyalanuvchining kelgusida qanday odam bo’lishi hakidagi tasavvur bilan bog’liq bo’lgan shaxsni tarbiyalab etishtirishda, tarbiyalanuvchining qanday fazilatlarning taraqqiy etishini oldindan aytib bera olishda ifodalanadigan maxsus qobiliyat. Bu qobiliyat pedagogik optimizmga, tarbiyaning qudratiga, odamga ishonish bilan bog’liq bo’ladi.
Diqqatni taqsimlash qobiliyati- bir necha ob’ektlarga bir davrning o’zida o’z munosabatini bildirish. Pedagog uchun diqqatning barcha xususiyatlari- hajmi, uning kuchi, ko’chuvchanligi, idora qilina olishi va ishga solinishning taraqqiy etganligi muhimdir. Qobiliyatli, tajribali pedagog o’z fikrini (yoki tarbiyalanuvchi fikrini) bayon qilishda diqqat bilan kuzatadi, ayni vaqtda barcha tarbiyalanuvchilarni o’z diqqat-e’tiborida tutadi, toliqish, e’tiborsizlik, tushunmaslik alomatlarini hushyorlik bilan kuzatib boradi, barcha intizom buzilish hollarini e’tibordan qochirmaydi, nihoyat o’z shaxsiy xatti-haraktlarini (mimikasi, pantomimikasi, yurish- turishni) ham kuzatib boradi.
Rejalashtirish qobiliyati - o’quv-tarbiya ishlarini rejalashtirish va natijasini oldindan aytish qobiliyati. Bu qobiliyat tarbiyalanuvchi shaxsning rivojini loyihalashga, o’quv- tarbiya mazmunini, shuningdek, tarbiyalanuvchilar bilan ishlash metodlarini tanlab olishga imkon beradi.
|
| |