Tezlikni oshirish, sekinlashish yoʻlkasining (

|
Tezlikni oshirish, sekinlashish yoʻlkasining (
|
bet | 3/5 | Sana | 19.01.2024 | Hajmi | 21,55 Kb. | | #141130 |
Bog'liq 1. Kirish Shahar koʻcha-yoʻl tarmogʻining bir sathdagi chorrahal-fayllar.orgTezlikni oshirish, sekinlashish yoʻlkasining (L) hisobiy qiymatlari, m.
Shahar koʻchalarining har xil sathda kesishuvlari, turlari, tasniflari va ularni qoʻllanilishi
Transport vositalari harakati har xil sathlarda tashkil qilingan chorraxalarni har xil sathlardagi kesishuvlar deb ataladi.
Harakatni har xil sathlarda tashkil qilish chorrahaning oʻtkazish qobiliyatini oshiradi va yuqori darajada harakat xavfsizligini taʼminlash imkoniyatini beradi. Shuning bilan birgalikda yoʻllarning turli sathlardagi kesishuvlari — murakkab va qimmatga tushadigan inshootlar boʻlib, ularning sxemasini tanlash puxta texnik-iqtisodiy asoslashni talab etadi. Bunda xarajatlarning asosiy qismi qurilishi rejalangan koʻprik, tonnel yoki estakadalarga toʻgʻri keladi.
Har xil sathdagi chorrahalar burilayotgan transportlar harakati qay darajada tashkil etilganligi va transport oqimlari necha sathda oʻtishiga koʻra tasniflanadi.
Agar chorrahada kesishuvchi transport oqimlari oʻrtasida ziddiyatli nuqtalar mavjud boʻlmasa va har bir buriluvchi oqimlar alohida qatnov yoʻlkalari boʻyicha harakatlansa, bunday chorrahani toʻliq deb nomlanadi.
Agar chapga buriluvchi oqimlarning birortasida alohida yoʻlkadan harakatlanish imkoni boʻlmasa, bunday chorrahani toʻliq boʻlmagan deb nomlanadi.
Bunday chorrahalar shaharlarda juda koʻp tarqalgan.
Chorrahalarda transport oqimlari harakatlari necha sathda tashkil etilishiga koʻra, ular ikki, uch va toʻrt sathli boʻlishi mumkin. Dunyo miqyosida ikki sathli chorrahalar nisbatan koʻpchilikni tashkil etadi.
Turli sathlarda kesishuvlar katta maydonni egalaydi, ulardan pastga tushadigan yoʻllarning va tezlikni oshirish yoʻlkalarining umumiy uzunligi baʼzan 2-2,5 km ga yetadi. Shu sababdan kesishuvlarning oʻlchamlarini kamaytirish uchun odatda chapga buriladigan avtomobillarning tezligini kamaytirishga ruxsat etiladi.
T ushish yoʻlidagi egriliklar radiuslarining qiymatlari harakat qulayligi va xavfsizligi shartlari bilan belgilanadi. Bu quyidagi shartlarga rioya qilishni taqazo etadi: harakat qulayligini taʼminlash shartidan koʻndalang kuch koeffitsientining ruxsat etiladigan qiymati = 0,150,17; tirkamali avtomobillarning tushib kelish aylanasiga kirish qulayligi; yoʻlning toʻgʻri tushib kelish yoʻlkasiga kirish vaqtida egri chiziqqa moslashuvida avtomobilni boshqarish qulayligi. Asosiy harakatlanish polosasidan egri chiziqqa keskin burilib kirish avtomobilni boshqarishda qiyinchilik tugʻdiradi va hisobiy tezlikdan biroz oshsa avtomobilning qatnov yoʻlkasidan chiqib ketishi xavfi tugʻiladi.
Tushib kelish yoʻllaridagi hisobiy harakatlanish tezligi bilan asosiy yoʻldagi transport oqimining oʻrtacha tezligi oʻrtasidagi farq juda katta boʻlmasligi kerak.
Tushib kelish yoʻllaridagi vertikal egri chiziqlarning radiuslari plandagi elementlarga ruxsat etiladigan tezliklarga moʻljallab hisoblanishi zarur. Kesishuvlarda tushib keluvchi yoʻllar bir yoʻlkali qilib quriladi, biroq avtopoezdlarni oʻtkazish uchun qatnov qismining kengligi oshiriladi. Kesishuvlarning chapga burilish aylanalarida, ularning qanday joylashishidan qatʼiy nazar, qatnov qismining kengligi 5,5 m, oʻngga burilib tushib kelish yoʻllarida esa 5 m ga teng qilib olinadi.
Tushib kelishlarda yoʻl chetining eni egriliklarning ichki tomonida kamida 1,5m, tashqi tomonida esa 3 m ga teng boʻlishi kerak.
Yoʻl chetlari butun kengligida qattiq qoplamali boʻlishi va qatnov qismidan chegara polosalari bilan ajratilishi kerak.
Harakat jadalligi yuqori boʻlgan avtomobil magistrallarida, ayniqsa chapga buriladigan avtomobillar ulushi katta boʻlganida avtomobillarning chapga burilish aylanalarida ortiqcha yoʻl bosishi va bunda tezlikning ancha pasayishi natijasida avtomobillarning jami yoʻqotishlari juda sezilarli boʻladi.
Bunday hollarda tezlikni pasaytirmasdan eng qisqa yoʻnalish boʻylab chap tomonga burilishni taʼminlaydigan tushib kelish yoʻllari boʻlgan kesishuvlar loyihalanadi. Biroq bu hol uch yoki toʻrt sathda murakkab va qimmatga tushadigan inshootlar qurish bilan bogʻliq. Bunday inshootlar jami harakat jadalligi sutkasiga bir necha yuz ming avtomobilni tashkil etadigan magistrallarda quriladi. Odatda, bunday kesishuvlar barcha yoʻnalishlarda harakatlanish uchun bir xilda qulaylik yaratadi va shunday qilib, barcha yoʻnalishlarda harakat jadalligi bir xil, yoʻllar darajasiga teng deb faraz qilinadi. Amalda bunday hollar kamdan-kam uchraydi.
Odatda, tushib kelish yoʻllarida harakat jadalligi turli yoʻnalishlarda bir biridan jiddiy farq qiladi. Bu esa kesishuvlarni oʻziga xos individual loyihalab qurish xarajatlarni kamaytirishga imkon beradi: eng koʻp band boʻlgan yoʻnalishlarga katta qulayliklar berilib, kam avtomobillar foydalaniladigan tushib kelish yoʻllariga kamroq qulayliklar yaratiladi.
Yoʻllarning turli sathlarda kesishish sxemasini tanlashda quyidagi shartlarni qondirishga harakat qilinadi:
jadalligi va ahamiyati boʻyicha asosiy hisoblangan transport oqimlari uchun imtiyozli qulay harakatlanish sharoitini yaratish. Bu yoʻllardan tushish yoʻlkalari loyihada albatta koʻzda tutiladi;
transport oqimlarini xavfsiz va ravon ajratish;
tranzit bilan kelayotgan avtomobillar uchun moʻljallangan qatnov qismining yoʻlkalarida harakat oqimlari chalkashmasligi lozim.
Oʻng tomonda harakat yoʻlkasida past tezlikda yurayotgan yuk avtomobillari yoʻldan tushish uchun oʻz safini oʻzgartirayotganda ancha tezyurar avtomobillarning harakat yoʻllarini kesib oʻtmasliklari kerak;
Chapga burilib tushish yoʻllarini kesishish geometrik markaziga nisbatan (chapdan aylanib oʻtadigan ichki va oʻngdan aylanib oʻtadigan tashqi) va bir tomonlama harakat uchun moʻljallangan qatnov qismiga nisbatan joylashtirishning bir necha turi boʻlishi mumkin — oʻng tomonlama va chap tomonlama tarmoqlanish va tutashish. Chap tomonga tarmoqlanishlar yoʻldan foydalanish sharoitlarida noqulay va xavfli boʻladi, chunki burilishga borayotgan yuk avtomobillari toʻgʻri yoʻnalishda ketayotgan tezyurar yengil avtomobillarning harakat yoʻnalishlarini kesib oʻtadi. Chapga burilib tushish yoʻllarining sakkiz turi chapga burilish aylanalari bilan birgalikda koʻp xil kesishuvlar sxemasini tuzishga imkon beradi, ulardan koʻpi hali amalda joriy etilmagan.
|
| |