Texnik usullarini amalga oshirish

|
Texnik usullarini amalga oshirish
|
bet | 3/9 | Sana | 07.06.2024 | Hajmi | 0,85 Mb. | | #261349 |
Bog'liq KURASH TURLARIDA TAKTIK TAYYORGARLIK TO’G’RISIDA TUSHUNCHA2.Texnik usullarini amalga oshirish
Sportchining alohida xususiyatlariga muvofiq bo’lgan texnik-taktik harakatlarni qo’llash tamoyili turli toifadagi kurashchilarni tayyorlashda boshchilik qilishi mumkin.
Hujum harakatlarini optimal hajmi, turli-tumanligi va samaradorligi
YUqori malakali kurashchilar egallashi lozim bo’lgan hujum texnik-taktik harakatlari minimumi to’g’risida hozirga qadar yagona fikr yo’q. SHunday davrlar bo’lganki, bunda kurashchilar bitta “shoh” usulni egallaganlar va uni muvaffaqiyat bilan qo’llaganlar. Biroq bunday taktika takomillashib borgan va turli taktik harakatlar bilan boyib kelgan. “SHoh” usul turli dastlabki (start) holatdan turib har xil ushlashlar bilan hamda taktik tayyorgarlikning turli usullaridan so’ng amalga oshirila boshlandi.
Ayrim kurashchilar har doim bitta “shoh” usul bilan yakunlanadigan 30 ta taktik harakat usullarini ishlab chiqqanlar. SHu bilan birga hujumni muvaffaqiyatli yakunlashning bir qancha usullarini egallagan buyuk kurashchilar ham paydo bo’la boshladi.
Bunday kurashchilar, odatda, eng yaxshi texnika uchun sovrinlar bilan mukofotlangan. Biroq yirik musobaqalarda raqobatning o’sib borishi shunga imkon yaratdiki, yuqori malakali kurashchilar, o’z texnik-taktik harakatlari ichida “shoh” usulni saqlab qolgan holda, taktik imkoniyatlarini kengaytirib borganlar. Ayrim kurashchilar ikkita, ba’zan esa uchta “shoh” usullarni egallab oldilar.
Zamonaviy kurash texnikasini tadqiq qilish shuni ko’rsatadiki, buyuk kurashchilar bitta musobaqa davomida turli hujum texnik-taktik harakatlarining 16-20 ta variantini qo’llaydi. Bundan tashqari, kuchli kurashchilar yetarli darajada samarali va ishonchli hujum qiladilar. Hujum taktik jihatdan yaxshi tayyorlangan paytdagina, ular maksimal kuch va tezkorlikni ishlatadilar. Katta kuchni talab etmaydigan taktik harakatlarni qo’llayotib, kurashchilar kuchni tejaydilar va bellashuv oxirigacha ish qobiliyatini saqlab qoladilar. 50% dan ortiq hujum harakatlarini hakamlar ustunlik sifatida baholaydilar.
Aldamchi haraktalar yordamida hujum havfini solish eng muhim taktik harakat hisoblanadi. Aniq hujum harakatlarining aldamchi hujum harakatlariga 1:2 nisbati 0,5 koeffitsiyenti bilan hujum qilish ehtimolini beradi. Bunday ehtimollikni raqib qiyinchilik bilan tushunib yetadi va aniq hujumga qarshi himoyalanishi qiyin bo’ladi.
Hujum harakatlari variantlari hajmining optimalligi kurashchi texnik-taktik mahoratining muhim tamoyilidir.
Sport amaliyoti texnik-taktik harakatlarning hujum, himoya va qarshi hujum tuzilmalarini ishlab chiqdi. Yirik musobaqalarda 400 ga yaqin usullar variantlari qayd qilingan. Sport kurashining hozirgi zamonda rivojlanish darajasi kurashchidan hamma turdagi texnik-taktik harakatlarni egallashni, ularni qo’llashni va maqsadga muvofiq ravishda o’zaro uyg’unlashtirishni bilishni taqazo etadi. Biroq hujum texnik-taktik harakatlar eng asosiysi hisoblanadi, chunki ular sport kurashi tabiati bilan bog’liq.
Hujumkor taktika - g’alabaga bo’lgan eng to’g’ri yo’l, chunki u zamonaviy qoidalar hamda yirik musobaqalardagi hakamlik qilish uslubiga ko’proq mos keladi. Jahonning eng yaxshi kurashchilari - yorqin ifodalangan hujumkor uslubdagi sportchilardir.
Hujumkor taktika kurashchidan yuqori faollikni talab qiladi. Bunday faollik a’lo darajadagi funksional va ruhiy tayyorgarlika, kombinatsion usuldagi texnik-taktik harakatlarning turli variantlarini qo’llash malakasi, to’xtovsiz aldamchi va hujum harakatlarini lahzali spurt hujumlari bilan almashtirib turilishiga bog’liq.
Hujum harakatlarining yetakchi ahamiyati tamoyili yuqori malakali kurashchilar texnik-taktik tayyorgarligining muhim tarkibiy qismi hisoblandi.
Hujum harakatlarining oqilona tuzilmasini egallash
Texnik-taktik harakatlarni bo’sh egallagan kurashchilar odatda, asosan o’z raqibini qarshiligini yengib o’tishga mo’ljallangan foydasiz, nooqilona usullarni bajaradilar. Bunday harakatlar faqat hujum qilayotgan kurashchi kuch jihatdan ustunlikka ega bo’lgan hollardagina muvaffaqiyat keltirishi mumkin.
YUqori malakali kurashchilar oqilona texnik-taktik harakatlarni qo’llab (bunday harakatlar ular tuzilmasini “biomexanik andoza”ga yaqinlashtiradi), hattoki jismonan kuchli bo’lgan raqibni yengadilar. Ichki va tashqi kuchlar to’g’ri uyg’unlashtirilganda hamda ishga solinganda hujum texnik-taktik harakatlari tuzilmasi tashkil qilinadi. Ushbu tuzilma yoki kuchdan gacha burchak ostida 8 ta yo’nalishda orqasi bilan pastga ag’darish uchun kuchlar juftligini keltirib chiqaruvchi harakat mexanizmi birligini ko’rsatdi. Tashlash bilan hujum qilishda turli tomonga yo’naltirilgan va gavdaning umumiy og’irlik markazi yuqorisiga hamda pastiga burilgan (shu sababli raqib gavdasi lahzali aylanish markazlari atrofida buriladi) ikkita faol harakatlar bilan kuchlar juftligi tashkil qilinadi. dan 270, yoki vaqtdan yutishni ta’minlaydi. Kurashchilar hujum harakatlari tuzilmasining tahlili raqibni uning gavdasining turli o’qi atrofida 90
Ag’darish va o’girish bilan hujum qilishda kuchlar juftligi tayanch reaksiyasi va ishqalanish kuchi bilan hosil bo’ladigan bir faol, boshqa sust kuch bilan yaratiladi, raqibgilamga tegib turgan nuqtalarida joylashgan o’qlar atrofida uning gavdasi o’giriladi.
Kuch berish joyi va yo’nalishi (raqib gavdasining yuqori qismini ushlab olish va ushlab turish yoki uning oyog’idan qoqish) katta ahamiyatga ega. Muhimi shundaki, aynan shu joylar aylanish o’qidan uzoq turishi va to’g’ri burchak ostida turishi lozim. Parterdagi o’girishlarni uzunasiga o’q atrofida bajarish maqsadga muvofiqdir. Hujum harakatlari tuzilmasini qurishda maksimal amplitudali haraktlar ajralib turadigan elementlar harakatlar o’rtasida bog’lanishlarni yaratish lozim (biomexanikaviy andoza). Qo’llaniladigan hujum harakatlari tuzilmasining maqsadga muvofiqligi hujum qilingan raqib gavdasining aylanish tezligi bilan aniqlanadi.
Hujum harakatlarining oqilona tuzilmasini egallash tamoyili - yuqori malakali kurashchilar texnik-taktik mahoratining muhim tomonidir.
Qulay dinamik vaziyatlarda hujumni bajarish
Oqilona hujum harakatlari tuzilmasini egallash va takomillashtirish hali kurashchiga yuqori sport mahoratini ta’minlamaydi. Ushbu tuzilmalarni raqib bilan olishuvda qo’llay bilish lozim. Raqib ko’pincha tik turish holatida bo’ladi va ma’lum darajada mustahkamlikka ega bo’ladi. Bundan tashqari, kurash jarayonida raqib ko’p hollarda harakatda bo’ladi. U vaqti-vaqti bilan muvozanatni yo’qotadi va tiklaydi (turli mustahkamlik darajasida bo’la turib), hujum qilayotgan kurashchini muvozanat holatidan chiqarishga va uning harakatlarini bartaraf etishga intiladi. Hujum qilayotgan kurashchi, u yoki bu usulni qo’llayotib, raqibning faol qarshiligiga duch keladi. Raqib, mushaklarini zo’riqtirib va gavda holatini o’zgartirib, hujum yo’nalishiga qarab, yengib bo’lmaydigan mustahkam burchakni hosil qiladi. O’zaro ushlashda turgan holda kurashchilar ko’pincha bir-biriga suyanadi va umumiy og’irlik markazili ikkita gavdaning murakkab tizimini vujudga keltiradi. O’z gavdasi va raqib gavdasining mustahkamlik darajasini hisobga olmaydigan kurashchida to’g’ri harakatlar har doim ham muvaffaqiyatli usulga olib kelmaydi. Yo’nalishi bo’yicha raqib mustahkamligining katta burchagi bilan mos keladigan usullarni qo’llash maqsadga muvofiq emas.
Usulni raqib gavdasi mustaxkamligining eng kichik burchagi tomonga bajarish lozim. Raqibning mustahkamlik darajasi amalda uning oyoqlari va gavda holati bilan aniqlanadi. Biroq kurash paytida raqib oyoqlar va gavda holatini juda ko’p marta va tez o’zgarib turadi. U yoki bu usulni bajarish uchun qulay bo’lgan holatlarni raqib juda qisqa vaqt ichida egallab turadi. Bunday holatlardan foydalanish shart. Hujum qilayotgan kurashchi oldida shunday vazifa turadi: ma’lum bir usul tuzilmasini (uning asosini) bajarish uchun qulay bo’lgan ikkita gavda (hujum qilinayotgan - hujum qilayotgan) tizimining harakatlanish paytini tanlash hamda uni bajarishga ulgurish.
|
| |