nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Koʻndalang kesmalar orqali - Geotasvirlash qoidalari va raqamli karta ishlab chiqarish asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
171
Tuzilmaviy axborot modelga koʻmak sifatida tushunilishi mumkin. Bunday
axborot relyefni koordinata sistemasida nuqtalar, chiziqlar yoki maydonlar orqali
yaqqol tasvirlab beradi. Ma’lumot elementlari grid yoki TIN koʻrinishida
tasvirlanadi. Tuzilmaviy axborot aniq yoki noaniq boʻlishi mumkin. Bunday
axborot toʻgʻri topologik, morfologik, gidrologik axborotlarni oʻzida
mujassamlashtiradi.
Davomiy vazifalar joyning modellangan yuzasini taxminiy keltirish uchun
qoʻllaniladi. Bundan tashqari, tuzilmaviy axborot elementlarini interpolatsiyalash
kabi vazifalarni ham kiritish mumkin.
Axborot sifati deganda haqiqiy yer sathining tuzilishini mavzuli jihatdan
qay darajada qabul qilishni tushunish zarur.
Noaniq vazifalar tahlili uslullari yuqoridagi tuzilmaviy axborot
ma’lumotlariga qisman, geoaxborot tizimidagi tahlil jarayoniga esa koʻproq
bogʻliqdir.
Shunday qilib, DEM va DTM oʻrtasidagi farqqa toʻxtaladigan boʻlsak,
DEM oʻzida joyning sathi deb qabul qilinmaydigan relyef ma’lumotlarini
saqlaydi. Koʻpchilik hollarda DEM geoaxborot tizimida rastr ma’lumotlarni
fazoviy tahlil qilishga qaratilgan relyef atributlariga ega boʻlgan grid
ma’lumot
sifatida ham qaraladi. DTM tushunchasi DEMga nisbatan koʻproq umumiy
ma’lumotlarni, jumladan joyning yuqorida keltirilgan oʻziga xos nuqtalaridan
tashqari togʻ tizmalarining chiziqlari, eng yuqori choʻqqi nuqtalari va boshqa
ma’lumotlarni mujassamlashtiradi.
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
163
chiziqlarning davomiyligini notoʻgʻri bajarib qoʻyishi ham mumkin. Chiziqning
chiqib ketishi yoki bogʻlanmay qolishi, poligonlarning toʻliq boʻlmasligi yoki
ortiqcha keraksiz poligonlarning hosil boʻlishi shular jumlasidandir.
Koʻpgina geoaxborot tizimlarida qoʻpol va koʻrinarli xatoliklarni bartaraf
qiluvchi maxsus dasturlar mavjud. Bunday dasturlar yordamidagi ishlar
raqamlashtirishdan soʻng darhol amalga oshirilishi kerak, chunki asl nusxa bilan
solishtirish osonroq kechadi. Maxsus dasturda ishlayotganda insonning mantiqiy
jihatdan fikrlashi va mutaxassis sifatida yondashuvi muhim rol oʻynaydi, chunki
ba’zi buyruqlar kartadagi ayrim chiziqlarga toʻgʻri kelsa, ayrim chiziqlarning
kerakli joylarini yoʻqotib yuborishi ham mumkin.
5.8.
Kartografik ma’lumotlarni generalizatsiyalash
GATda turli xil geografik ma’lumotlar boʻlishi turli toifadagi
foydalanuvchilar boʻlishiga olib keldi. Bu foydalanuvchilar foydalanish
maqsadiga koʻra ma’lumotlarni turli xil koʻrinish, format va umumlashgan yoki
yanada batafsilroq tarzda olishni istashadi. Generalizatsiya tushunchasi mana shu
maqsadlarni amalga oshirish uchun paydo boʻlgan. Bu soʻzni oʻzbekchaga tarjima
qiladigan boʻlsak,
umumlashtirish
degan ma’no kelib chiqadi. Foydalanuvchilar
maqsadlariga misol keltiradigan boʻlsak, masalan, sayyohlar odatda kartada
tarixiy joylar, aniq manzillar, turli xizmat koʻrsatish joylari kabi belgilarni
izlashadi. Ular uchun batafsil ma’lumot yoki yoʻlning aniq koʻrinishi, bino va
inshootning aniq arxitekturasi mutlaqo qiziq emas. Shuning uchun GATda
raqamli kartalar ustidan generalizatsiya operatsiyasi amalga oshiriladi va bunda
talab qilinayotgan ma’lumot foydalanuvchi hamda uning talabi hisobga olinib
bajariladi. Yanada soddaroq tushuntiradigan boʻlsak, masalan, biror-bir manzilga
olib boruvchi yoʻl toʻgʻri boʻlmasdan, har xil burilishlar va egri chiziq
koʻrinishida boʻlishi mumkin. Lekin haydovchilarni kartada bu yoʻlning batafsil
shakli emas, balki qaysi yoʻl eng qisqaligi va yetkazib borish imkoniyati
qiziqtiradi. Shunday paytlarda bunday egri chiziqlar toʻgʻri chiziqlar shakliga
keltirilib soddalashtiriladi. Bu soddalashtirish foydalanuvchi uchun muhim
ahamiyatga ega boʻlmaydi (5.19-rasm). Sizda: “Demak, raqamli kartada barcha
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
188
3.
Oshkor etilishi Oʻzbekiston Respublikasi manfaatlariga zarar yetkazishi
mumkin boʻlgan fan, texnika, ishlab chiqarish va boshqaruv sohasiga doir
ma’lumotlar xizmat sirini tashkil etadi.
Qonunga muvofiq, davlat tomonidan qoʻriqlanadigan va maxsus roʻyxatlar
bilan chegaralab qoʻyiladigan alohida ahamiyatli, mutlaqo maxfiy va maxfiy
harbiy, siyosiy, iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy va oʻzga xil ma’lumotlar Oʻzbekiston
Respublikasining davlat sirlari hisoblanadi. Axborotlarni maxfiylashtirish va
maxfiylikdan chiqarish ushbu qonunga hamda Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar
Mahkamasi tasdiqlaydigan ma’lumotlarning maxfiylik darajasini aniqlash va
belgilash tartibi toʻgʻrisidagi Nizom va Oʻzbekiston Respublikasida
maxfiylashtirilishi lozim boʻlgan ma’lumotlar roʻyxatiga muvofiq amalga
oshiriladi.
Aksariyat tadqiqotchilar axborotni muhofaza qilishning qonuniylik,
asoslilik va yagonalik tamoyillarini farqlaydilar. Oʻz-oʻzidan ayonki, bu
tamoyillar turli davlat organlari uchun yagona va majburiydir. Birinchi –
qonuniylik tamoyili. Axborot mulkdorlarining huquqlari ham, ehtimol tutilgan
iste’molchilarning huquqlari ham belgilab qoʻyilishi lozim. Axborotni ruxsatsiz
(qonunga xilof ravishda) olganda javobgarlik darajasi ham aniq belgilanishi
darkor: jinoiy javobgarlik, ma’muriy javobgarlik, intizom javobgarligi va shu
kabilar. Ikkinchi – iqtisodiy maqsadga muvofiqlik tamoyili. Axborot mulkdori u
yoki bu ma’lumotlarning noyoblik darajasini (agar ular davlat sirlariga mansub
boʻlmasa), shuningdek, ularni muhofaza qilishning huquqiy vositalarini oʻzi
belgilashi lozim. Uchinchi – axborotni maxfiylashtirish mezonlarining, binobarin,
maxfiylik darajalarining yagonaligi tamoyili. Masalan, Oʻzbekiston Respublikasi
IIV uchun va, aytaylik, Adliya vazirligi uchun ma’lumotlarning maxfiylik
darajasida farqlar boʻlishi mumkin emas. Bunda huquqni muhofaza qiluvchi
idoralarning har biri davlat sirlari va maxfiy axborotga turli hajmlarda ega
boʻlishi mumkin, lekin ularning maxfiylik darajasiga, ularni muhofaza qilish
usullariga nisbatan yondashuvlar yagona boʻlishi lozim.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
196
Global fazoviy ma’lumotlar infratuzilmasi (GSDI, Global Spatial Data
Infrastructure);
Geodeziya boʻyicha xalqaro assotsiatsiya (IAG, International Association оf
Geodesy);
Xalqaro kartografiya assotsiatsiyasi (ICA, International Cartographic
Association);
Xalqaro fuqarolik aviatsiyasi tashkiloti (ICAO, International Civil Aviation
Organization);
Geoilm vа masofadan zondlash jamiyati (GRSS Geoscience and Remote
Sensing Society);
Xalqaro gidrografiya byurosi (IНВ, International Hydrographic Bureau);
Global kartalash boʻyicha xalqaro boshqaruvchi qoʻmita (ISCGM,
International Steering Committee for Global Mapping);
Fotogrammetriya vа masofadan zondlash boʻyicha xalqaro jamiyat (ISPRS,
International Society fоr Photogrammetry and Remote Sensing).
6.7.
Geoaxborot tizimiga oid standartlar turlari
Yuqorida ta’kidlanganidek, geoinformatika sohasidagi yangi standartlarni
yaratish bilan shugʻullanuvchi ISO tashkilotidagi maxsus qoʻmita, ya’ni ISO/TC
211 Geographic Information/Geomatics bir necha standartlarni ishlab chiqqan va
ushbu boʻlimda ular haqida qisqacha toʻxtalib oʻtamiz.
ISO/TS 19130-2:2014: Geographic information - Imagery sensor models
for geopositioning - Part 2
(SAR, InSAR, Lidar, Sonar)
. Ushbu standart sun’iy
yoʻldoshlarga oʻrnatilgan sensorlar modelini tavsiflaydi va sintetik diafragmali
radar (
SAR
), interferometrli
SAR
, yorugʻlik aniqlovchi va tarqatuvchi radar
(
LIDAR
) va boshqa radarlar sun’iy yoʻldoshlar, shuningdek, aerotriangulatsiya va
aerofotoapparatlar orqali olingan suratlar uchun metama’lumotlarni tavsiflaydi.
ISO 19157:2013: Geographic information - Data quality
.
Ushbu standart
geografik ma’lumot sifatlarini tavsiflash uchun tamoyillarni belgilaydi. Bunda
ma’lumotlar sifatini baholash mezonlari, tarkibi va jarayonlarini aniqlab beradi.
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
194
mahsulotlarning oʻzaro almashinuvchanligini va bir-biriga mos kelishini
ta’minlash;
fan va texnika taraqqiyoti darajasiga, shuningdek, aholining hamda xalq
xoʻjaligining ehtiyojlariga muvofiq holda mahsulot sifatini hamda raqobat
qila olish imkonini oshirish;
barcha turdagi resurslar tejalishiga koʻmaklashish, ishlab chiqarishning
texnik-iqtisodiy koʻrsatkichlarini yaxshilash;
ijtimoiy-iqtisodiy, ilmiy-texnikaviy dasturlar va loyihalarni amalga oshirish;
tabiiy va texnogen falokatlar hamda boshqa favqulodda vaziyatlar yuzaga
kelish xavf-xatarini hisobga olgan holda, xalq xoʻjaligi obyektlarining
xavfsizligini ta’minlash;
iste’molchilarni ishlab chiqarilayotgan mahsulot nomenklaturasi hamda
sifati toʻgʻrisida toʻliq va ishonchli axborot bilan ta’minlash;
mudofaa qobiliyatini va safarbarlik tayyorgarligini ta’minlash;
oʻlchovlarning yagona birlikda boʻlishini ta’minlash.
6.6.
Geoaxborot tizimida standartlashtirish
Standartlashtirish boʻyicha xalqaro tashkilot (ISO) nodavlat tashkiloti
boʻlib, 1947-yilda umumjahon standartlarini ishlab chiqish, axborotlarni
almashish jarayonlarini yaxshilash hamda xalqaro savdoning oʻsishini doimiy
ravishda ta’minlab turish maqsadida tashkil boʻlgan. Hozirgi kunda ISO
standartlari ishlab chiqarish bilan, loyihalash, tajriba bilan mashgʻul boʻlgan
eksportchilar, importchilar tomonidan keng ravishda yuritilmoqda. Bunday
standartlar mahsulotlar sifatini baholashda vа ularni boshqa bir mahsulot bilan
taqqoslashda qoʻllanilib kelmoqda.
ISO faoliyati deyarli barcha sohalardagi standartlarni qoʻllab kelmoqda,
faqatgina elektrotexnika vа elektronika sohasidagi standartlarni ishlab chiqish
Xalqaro elektrotexnika komissiyasi vakolatiga kiradi (IEC). Hozirgi kunda ISO
tarkibiga 163 davlatning milliy standartlashtirish tashkilotlari a’zo hisoblanadi.
|
| |
SENTYaBR
OY MAVZUSI: “O'ZBEKISTON MENING VATANIM”

Gurux
|
_____________________________
|
Mavzu
|
Mening qadrdon O'zbekistonim
|
Oralik
|
Sentyabr 1-xafta
|
Rivojlantirish soxasi buyicha maksad
|
Jismoniy rivojlantirish va soglom turmush tarzini shakllantirish
|
Yugurishning turli kurinishlari orkali xarakatni rivojlantirish. (ilon izi, oyok uchida yugurish, tusiklardan utib yugurish); Soglom turmush tarzini shakllantirishda davom etish;
|
Ijtimoiy-xissiy rivojlantirish
|
Uz vataniga muxabbat va faxr tuygusini tarbiyalash, milliy urf-odatlarga xurmat, dustlari va tengdoshlari davrasida uz tuygularini mustakil ifoda eta olish va urtoklashish malakasini rivojlantirish;
|
Nutk va savodga tayyorgarlik
|
Kuchalar va yullar joylashuvi xakidagi tasavvurlar orkali nutkni rivojlantirish, kuchada uzini tutish koidalari bilan tanishtirish. Koidabuzarlik okibatlari xakida ogoxlantirish. Suxbatlashish jarayonida mimik xarakatlardan foydalanishni urgatish.
|
Bilish jarayoni
|
Vatan xakidagi bilimlarini boyitish, Uzbekistonning utmishi va bugunini anglash, xotirada kayta tiklash xamda kelajakni tasavvur etishga yunaltirish orkali tafakkurini ustirish. Davlat ramzlari xakida bilimlarini mustaxkamlash, tevarak-atrof va uzini uzini urab turgan muxitga etiborli va kizikuvchan bulishni rivojlantirish.
|
|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
195
Demak, yuqorida biz ISO standartlariga qisqacha toʻxtalib oʻtdik va endi
esa nima uchun xalqaro standartlashtirish geoaxborot tizimida zarurligini
tushunib olishimiz kerak bо’ladi.
ISO tashkilotida turli xil qoʻmitalar faoliyat koʻrsatadi vа ular turli
sohalarga mas’ul hisoblanadi. Bu qoʻmitalarda ishchi guruhlar tashkil etilgan
boʻlib, ular yangi standartlarni yaratish bilan shugʻullanadi. Shunday
qoʻmitalardan biri ISO/TC /211/
Geographic Information/Geomatics qoʻmitasidir.
ISO/TC/211/Geographic
Information/Geomatics
qoʻmitasida
turli
standartlar ishlab chiqiladi va asosiy vazifalari quyidagilardan iborat:
raqamli geografik axborot tizimida standartlashtirish;
yer joylashuvi bilan bevosita yoki bilvosita bogʻliq
standartlashtirishni joriy etish.
Standartlar turlicha boʻlishi mumkin. Masalan, geografik axborot tizimi
uslubi, ma’lumotlar bazasi vositalari va xizmatlari (tushuncha va tamoyillarni
hisobga olganda), ma’lumot yigʻish, qayta ishlash, tahlil qilish, ma’lumot olish
imkoniyati, tasvirlash va ma’lumotlarni turli foydalanuvchilarga yetkazish
kabilar.
Axborot texnologiyalaridagi mavjud standartlarni umumlashtirish vа
ma’lumotlarni iloji boricha ma’lum bir qolipga keltirish orqali maxsus jarayon
tashkil etiladi.
Hozirgi kunda geoaxborot tizimidagi standartlarni quyidagi xalqaro
tashkilotlar oʻz ish faoliyatlarida ishlatadilar:
Yerni kuzatuvchi sun’iy yoʻldoshlar boʻyicha qoʻmita (CEOS, Committee оf
Earth Observation Satellites);
Raqamli geoaxborot boʻyicha ishchi guruh (DGIWG, Digital Geographic
Information Working Group);
ВМТ ning xalqaro oziq-ovqat va qishloq xoʻjalik tashkiloti (FAO, Food and
Agriculture Organization of the United Nations);
Xalqaro geodezistlar federatsiyasi (FIS, International Federation of Surveyors);
|
| |
OKTYaBR
OY MAVZUSI: “OLTIN KUZ” - O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida...

|
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
bet | 14/133 | Sana | 12.10.2024 | Hajmi | 2,01 Mb. | | #274623 |
Bog'liq Katta guruh tematika lotinchaOKTYaBR
OY MAVZUSI: “OLTIN KUZ”
Guruh
|
Katta guruh
|
Mavzu
|
Mavsumiy o'zgarish, uchib ketuvchi qushlar
|
Davr
|
Oktyabr oyining 1 xaftasi
|
Rivojlanish sohalari bo'yicha maqsadlar
|
jismoniy rivojlanish va sog'lom turmush tarzining shakllanishi;
|
Ko'rsatma asosida yurish va yugurish topshiriqlarini bajarish, to'siqlardan sakrab o'tishga o'rgatilinadi.
|
ijtimoiy-hissiy rivojlanish;
|
Qanotli do'stlarimizga nisbatan mehr va ehtiyotkorona munosabatni tarbiyalanadi, kuzatuvchanlik
|
nutq, muloqot, o'qish va yozish malakalari;
|
Qushlar haqidagi, ularning kuz faslidagi hayoti haqida bilimlari mustahkamlanadi, tashqi ko'rinishidagi o'ziga xoslik va hulq-atvori to'g'risidagi tasavvurlari boyitiladi.
|
bilish jarayonini rivojlanishi;
|
Qushlar haqidagi, tabiat va qushlarni parvarishlash to'g'risidagi bilimlari shakllanadi. Suli yormasi va uni undirish bilan tanishadi.
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish
|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
154
Yuqorida biz kerakli natijani olishimiz uchun qanday bosqichlarni bajarish
va nimalarga e’tibor qaratish lozimligini koʻrib chiqdik. Endi geoaxborot
tizimining notoʻgʻri amalga oshirilishi va kerakli natijani ololmaslikning bir qator
sabablarini koʻrib chiqamiz:
Oldinga qoʻyilgan maqsadni koʻra olishning yetishmasligi. Agar
geoaxborot tizimiga oid dasturni sotib olgan boshqaruvchi tizimning oldiga
qoʻyilgan maqsad va vazifalarga mos holda ishlamasa, unda bu dastur
kerakli natijani bermaydi.
Uzoq muddatli rejalashtirishning yetishmasligi. Shuni esda tutish kerakki,
GAT loyihasini amalga oshirish uzoq muddatli jarayonlardan hisoblanadi
va ba’zida bu jarayon kamida 10 yil mobaynida ham amalga oshirilishi
mumkin. Boshlangʻich hisob-kitob davrida ma’lumotlarning zaruriy yillar
davomidagi yangilanishi, ularni bazaga kiritish xarajatlari hisobga olinmay
ish boshlansa, unda vaqt oʻtishi bilan ishlar toʻxtab qolishi ham mumkin.
Qaror qabul qiluvchilar tomonidan qoʻllab-quvvatlashning yetishmasligi.
Ba’zi paytlarda loyihani amalga oshirayotgan boshqaruvchi oʻrniga mazkur
sohani yaxshi tushunmaydigan boshqaruvchilar tasdiqlanadi. Bu, oʻz
navbatida, loyihani muvaffaqiyatsizlikka olib keladi.
Tizimli tahlilning yetishmasligi. Karta ma’lumotlarini raqamlashtirish
jarayoni koʻpincha qoʻl yordamida bajariladi. Bu, oʻz navbatida, loyihaning
sekinlik bilan bajarilishiga olib kelishi mumkin. Ba’zi jarayonlarni
avtomatik hisoblangan interaktiv raqamlashtirish usullari orqali yoki mos
dasturlar bilan ham amalga oshirish mumkin. Demak, mos tizimli tahlil
hamda dasturlarni qoʻllamaslik va tashkiliy ishlarni avtomatlashtirishni
kechiktirish ham loyihaning muvaffaqiyatli amalga oshirilishiga salbiy
ta’sir koʻrsatadi.
Tekshiruv ishlarining yetishmasligi. Loyiha davomida notoʻgʻri dastur va
kompyuter qurilmalarini ishlatish tekshiruv ishlarining zarur darajada
amalga oshirilmaganligidan dalolat beradi. Boshlangʻich reja har doim
malakali mutaxassislar tomonidan tekshirilib, baholab turilishi zarur.
|
| |
Axborot texnologiyalarning o’zbekistonda rivojlanishi. To‘ychiyeva Asilabonu

Axborot texnologiyalarning o’zbekistonda rivojlanishi. To‘ychiyeva Asilabonu
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Sana
16.12.2023
Hajmi
0,52 Mb.
#120902
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Axborot texnologiyalarning o’zbekistonda rivojlanishi. To‘ychiyeva Asilabonu
Download
0,52 Mb.
Matnni ko'rish
НАУЧНЫЙ - download

|
Qidiruv: НАУЧНЫЙ | Международный научный журнал №15 (100),часть 1 «Научный импульс» Ноября, 2023 As language is the main tool for communicating, learning at least 2 languages has 1,81 Mb. 1 | o'qib | | Международный научный журнал №5 (100), часть 1 «Научный импульс» Январь, 2023 Bu metod o‘quvchilarni erkin fikrlashga, o‘z fikrini himoya qilishga va boshqalarga o‘z 0,9 Mb. 3 | o'qib | | Международный научный журнал №5 (100), часть 1 «Научный импульс» Январь, 2023 Yuqoridagilarni e’tiborga olganda, o‘quvchilarning mustaqil ish faoliyati kompyuter 0,74 Mb. 2 | o'qib | | Международный научный журнал №4 (100), часть 2 «Научный импульс» Ноябрь, 202 Sun'iy havo sovutgichli transformator uchun sovutish o'chirilganda uning quvvati 0,69 Mb. 3 | o'qib | | Scientific Bulletin of Namsu-научный вестник Намгу-namdu ilmiy axborotnomasi–2022-yil 10-sоn 13,18 Mb. 7 | o'qib | | Scientific Bulletin of Namsu-научный вестник Намгу-namdu ilmiy axborotnomasi-2023-yil 7-son Scientific Bulletin of Namsu-научный вестник Намгу-namdu ilmiy axborotnomasi–2023-yil 7-son 0,96 Mb. 10 | o'qib | | «Научный импульс» Ноябрь, 2022 712 foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati Sharafxon ibn Shamsiddin Bidlisi,, Sharaf name perevod predislove, primichaniya I 0,89 Mb. 4 | o'qib | | Issn 2181-1296 ilmiy axborotnoma научный вестник scientific journal Tarix, Falsafa, Huquqshunoslik, Siyosiy fanlar, Iqtisodiyot, O‘qitish metodikasi 2,4 Mb. 239 | o'qib | | «Научный импульс» Декабрь, 2022 2382 informatika va axborot texnologiyalarini o‘qitishning xususiy metodikasi Mustaqil Respublikamizda olib borilayotgan islohatlar, siyosiy iqrisodiy ilmiy 0,71 Mb. 3 | o'qib | | «Научный импульс» Март, 02 626 biologiya fanini o’qitishda interfaol metodlardan foydalanish Biz ta’lim va tarbiya tizimining barcha bo’g’inlari faoliyatini bugungi zamon talablari 0,89 Mb. 4 | o'qib | | «Научный импульс» Декабрь, 2022 1755 O’zbekiston respublikasida pul-kredit siyosati ko’rsatkichlar tahlilida Annotatsiya: Koronavirus pandemiyasi va global inqiroz jahonning iqtisodiy jihatdan 0,98 Mb. 6 | o'qib | | «Научный импульс» Января, 02 1561 simsiz tarmoqlar xavfsizligini ta’minlashda eap (extensible authentication protocol) protokolining qo’llanilishi O'zbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi Raqamlashtirish va axborot xavfsizligi 0,79 Mb. 6 | o'qib | | Международный научный журнал №7 (100), часть 1 «Новости образования: исследование в XXI веке» февраль, 2023 г Kalit so'zlar: kreativlik, ijodiy, stimul, intelektual, ravonlik, moslashuvchanlik, o'ziga Исследование 1,83 Mb. 42 | o'qib | | «Научный импульс» апреля, 2023 757 himoya nutqi va uning o'ziga xos jihatlari baxtiyorova Gulsanam Bizga malumki jinoyat ishlarini sudda korilishida advokat sudlanuvchining himoyachisi 0,75 Mb. 1 | o'qib | | Научный журнал №5 (100), часть 1 «Новости образования : исследование в XXI веке» Mahsulot sifatini nazorat qilish bu mahsulotning bir yoki bir nechta xususiyatlarini Исследование 0,74 Mb. 3 | o'qib |
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

|
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslariGeoaxborot tizimining ilmiy asoslari
197
ISO 19115-1:2014: Geographic information – Metadata - Part 1.
.
Ushbu
standart geografik ma’lumot va xizmatlarni metama’lumot asosida tavsiflaydi.
Bunda identifikatsiya, oʻlchami, sifati, fazoviy-vaqtli jihatlari, mazmuni,
koordinatalari, tasviriy ma’lumotlari, tarqatilishi va boshqa xususiyatlari
toʻgʻrisida axborot beradi.
I
SO 19153:2014: Geospatial Digital Rights Management Reference
Model (GeoDRM RM)
.
Ushbu standart raqamli ma’lumotlar bozoridagi boshqa
ma’lumotlar, rasm, musiqa va boshqa mediama’lumotlarga oʻxshab raqamli
huquqni beradi. Bunda ushbu huquq asosida geoma’lumotni turli geoportallarga
joylashtirish mumkin boʻladi.
ISO 19145:2013: Geographic information - Registry of representations
of geographic point location.
Ushbu standart geografik nuqtalarning
koordinatalarini qayd qilishni nazorat qiladi.
6.8.
Milliy geoaxborot tizimini yaratishda
standartlarning oʻrni
Milliy geoaxborot tizimi yoki MGATda ortiqcha sarf-xarajatlar va
ma’lumotlar takrorlanishining oldini olish hamda ma’lumotlarning oʻzaro
almashinuvchanligini ta’minlash maqsadida xalqaro standartlarga asoslangan
samarali mahalliy standartlarni yaratish juda muhimdir. Muhim jihati shundaki,
ham mutaxassis, ham foydalanuvchi kelajakda umumiy tizimda ishlay boshlaydi
va bu ma’lumotlarning osonlik bilan almashinishiga imkon beradi.
MGATda standartlashtirishni joriy etish uchun, avvalambor, GAT
standartlashtirish obyekti, uning uslubi, jarayonlari va tashkiliy masalalarini
oʻylab koʻrish kerak. Yana bir muhim jihat – bu standartlashtirish boʻyicha
qoʻmitalarni tashkil etish va unga mas’ul tashkilotlarni biriktirishdir. MGATda
fazoviy ma’lumotlar, raqamli chizmalar, shu jumladan, milliy, mavzuli va turli xil
boshqa kartalarni ishlab chiqish standartlarini joriy etish juda muhimdir.
MGAT standartlari besh fazali jarayon orqali shakllantiriladi. Ulardan
birinchisi bu mavjud talabni oʻrganish va ishlab chiqilishi zarur boʻlgan GAT
standartlar roʻyxatini shakllantirishdir. Ushbu faza milliy fazoviy axborot
|
| |
Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari

Geoaxborot tizimining ilmiy asoslari
160
2.
Raqamlovchi planshetda toʻgʻri burchakli koordinata sistemasi qoʻllanilgani
hamda karta va raqamlovchi qurilma haqiqiy koordinata sistemasida olinishi
uchun roʻyxatga olinishi kerak. Bu kartadagi eng yaxshi koʻringan 4–5 ta
nazorat nuqtalarini raqamlashtirish (referens nuqta ham deyiladi)
va keyin
ularning haqiqiy qiymatlarini kiritish orqali amalga oshiriladi. Bundan soʻng
raqamlovchi qurilmadagi maxsus nazorat dasturi transformatsiya (bir
koordinata sistemasidan ikkinchi koordinata sistemasiga oʻzgartirish)ni
hisoblab, qolgan ma’lumotlarga avtomatik tarzda koordinatani beradi.
Qisqacha qilib aytadigan boʻlsak, kartadagi tayanch nuqtalarning raqamlovchi
qurilmada hosil qilingan koordinata sistemasi yordamida ishlash kerak.
3.
Ma’lumot olish (vektor ma’lumot)dan oldin kartani diqqat bilan oʻrganib,
qaysi belgilar qaysi darajada generalizatsiya qilinishi va qonun-qoidalarini
koʻrib chiqish, ya’ni raqamlashtirish boshlanishidan oldin shu kartani
vektorlashga boʻlgan talab va qoidalarni oʻrganib chiqish zarur.
4.
Ma’lumot olish vektor obyektlar shaklini olish jarayonidir.
Vektor chiziq
hosil qilish uchun oldin kursordagi 2 tugmasi bosiladi, 1 tugmasi esa
oraliqdagi uchraydigan burilishlarni hisobga oladi.
Boshlangan chiziqni
tugatish uchun yana 2 tugmasi bosiladi (5.17,b-rasm).
5.
Barcha obyektlar raqamli koʻrinishga keltirilgandan soʻng xatoliklar bor yoki
yoʻqligini yana bir bor tekshirib olish kerak. Tekshirishning eng oson yoʻli bu
geometrik xatoliklarni aniqlovchi maxsus dasturdan foydalanish va hosil
qilingan natijani kartaning asl nusxasi ustiga yopib tekshirishdir.
Kartalarni skanerlashdan koʻzlangan maqsad bu vektorlash ishini
boshlashdir, ya’ni rastr turdagi ma’lumotlarni vektor formatdagi ma’lumotlarga
aylantirish jarayonidir. Rastr qatlamdan vektor ma’lumotlarni hosil qiishning eng
oddiy yoʻli bu vektor obyektlarni qoʻl yordamida
kompyuter monitoridan
sichqoncha yoki maxsus kursorlar yordamida raqamlashtirishdir. Kartalar vertikal
ravishda turgani va hech qanaqa qayrilmasdan koʻringani uchun bu ustidan chizib
raqamlashtirish (
heads-up digitizing
) usuli deyiladi. Bu usul kartadagi tanlanib
O'zbekiston respublikasi maktabgacha ta'lim vazirligi maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim jarayonini mavzuviy rejalashtirish - bet 133

San'at markazi
Rasm chizish «dazmol»
Maqsad: rasm chizish uchun mustaqil material tanlaydi, rasmni berilishiga qarab varaqda tasvirni joylashtirishda kompzisiya o'ylaydi va bajaradi.Predmetlarni tegishli kattaligini tasvirlab idish chizadi.Chegarasini qora qalamda chizib rangli qalamlar yoki bo'yoklar yordamida bo'yash usulini qo'llaydi.
Kerakli jihoz va materiallar:A4 formatida oq qog'oz, qora va rangli qalamlar, bo'yoqlar, kistochkalar, suv uchun stakancha, kompyuter tasvirlangan rasm.
Faoliyatning borishi:
Bolalar mavzuga doir rasm tomosha qiladi.
Kanday dazmol chizishni tanlashadi: odatiyyoki kelajak dazmolini o'ylashlari mumkin.
Bollarning faol xarati.
Qo'shimcha qism:inson xayotida dazmolning o'rni xaqida hikoyaqiladi.
E'tiborga molik jihati: ijodiy taffakurini rivojlanishiga rasm chizish texnogogiyasini mustahkamlanishiga.
San'at markazi
Rasm chizish «Kompyuter»
Maqsad: rasm chizish uchun mustaqil material tanlaydi, rasmni berilishiga qarab varaqda tasvirni joylashtirishda kompzisiya o'ylaydi va bajaradi.Predmetlarni tegishli kattaligini tasvirlab idish chizadi.Chegarasini qora qalamda chizib rangli qalamlar yoki bo'yoklar yordamida bo'yash usulini qo'llaydi.
Kerakli jihoz va materiallar:A4 formatida oq qog'oz, qora va rangli qalamlar, bo'yoqlar, kistochkalar, suv uchun stakancha, kompyuter tasvirlangan rasm.
Faoliyatning borishi:
Bolalar mavzuga doir rasm tomosha qiladi.
Kanday kompyuter chizishni tanlashadi: odatiyyoki kelajak kompyuterini o'ylashlari mumkin.
Bollarning faol xarati.
Qo'shimcha qism:inson xayotida kompyuterning o'rni xaqida hikoyaqiladi.
E'tiborga molik jihati: ijodiy taffakurini rivojlanishiga rasm chizish texnogogiyasini mustahkamlanishiga.
|
[redacted] Area g-g oag victoria Quay

Dear [REDACTED]
Freedom of Information Request
Thank you for your email of 05 May 2015 requesting information under the Freedom of Information Act 2000 (FOIA). You asked:
“How many computers are still running Windows XP?
When do you anticipate you will transition all of these XP machines
to a new operating system? Which operating system are you switching
these machines to?
What parts of the department are these machines mainly used in?
How are you securing the XP machines in the interim period before
their operating system is replaced?
Have you taken out an Extended Support deal with Microsoft to
update these XP machines?
What is the cost of this Extended Support deal?
When does this Extended Support deal expire?”
We have now completed our search for information and I can tell you that we do not hold the information you have requested.
The Office of the Advocate General's information technology is provided by the Scottish Government. All requests for information in relation to the IT services run by the Scottish Government should be submitted to them. This would include requests regarding the use of Windows XP. You can use the link below to go to their FOI site.
http://www.scotland.gov.uk/About/Information/FOI
You may, if dissatisfied with the treatment of your request, ask the Office of the Advocate General to conduct an internal review of its decision. The internal review will be conducted by someone other than the person who took the initial decision. Requests for internal review should be addressed to the Information Officer, Office the Advocate General, Victoria Quay, Edinburgh, EH6 6QQ.
If following the internal review you remain dissatisfied with the treatment of your request by OAG then you may take your complaint to the Information Commissioner, whose address is Wycliffe House, Water Lane, Wilmslow, Cheshire, SK9 5AF. Details of the complaints procedure can be found here:
http://www.ico.gov.uk/complaints/freedom_of_information.aspx
Yours sincerely
[REDACTED]
Microsoft Word 12. Antivirus dasturlari paketi

Microsoft Word 12. Antivirus dasturlari paketi
Download
121,74 Kb.
Matnni ko'rish
Sana
15.05.2024
Hajmi
121,74 Kb.
#234001
Download
121,74 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Microsoft Word 12. Antivirus dasturlari paketi
Download
121,74 Kb.
Matnni ko'rish
Fayllar bilan ishlashni amalga oshiruvchi dasturiy taʼminot

|
Fayllar bilan ishlashni amalga oshiruvchi dasturiy taʼminot
|
bet | 5/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 44,8 Kb. | | #123725 |
Bog'liq xxx 13. Fayllar bilan ishlashni amalga oshiruvchi dasturiy taʼminot:
fayl menedjeri
14. Mоnоlit ОT larda tuzilishi
2 ta bo‘lakdan ibоrat
chegaralangan resurs
16. OT jarayonlar ustida quyidagi amallarni bajaradi:
hamma javoblar toʼgʼri
17. Maʼlumotlarni kataloglar koʼrinishida tuzilishi
ierarxik koʼrinishda deyiladi
18. EHMlarning ikkinchi avlodi nima asosida ishlaydi
tranzistor
19. Operatsion qobiqlar bu:
tizimli Dasturiy taʼminot dasturidir
20. Multidasturlash bu hisоblash jarayonini tashkil qilish usuli bo‘lib, bitta prоtsessоrda
- bitta dastur ham bajarilmaydi
1. Qaysi prinsip, bir operatsion tizim uchun yaratilgan dastur ta’minotining boshqa operatsion tizimlar va shu operatsion tizimning oldingi versiyalarida ham bajarilish imkoniyatini belgilaydi?
- Vittuallashtirish prinsipi
2. Mоnоlit ОT larda tuzilishi
2 ta bo‘lakdan ibоrat
3. Software - bu:
dasturiy taʼminot
4. NTFS necha bitli protsessorlar bilan ishlaydi.
-32,64
5. Operatsion tizimlar qanday vazifani bajaradi?
Kompyuter resurslarini boshqaradi.
6. Qaysi prinsip operatsion tizimni bir platformadan, boshqa tipdagi platformaga kо‘chirish imkonini nazarda tutadi?
-Mutanosiblik prinsipi
7. Hamma qismlari bitta dastur tarkibiga kirib, ma`lumоtlarning umumiy strukturalaridan fоydalanadigan va bir-biri bilan bevоsita prоtseduralarni chaqirish bilan bоғlanuvchi yaxlit tuzilishga ega bo‘lgan tizim:
- makrоyadrоli tizim
8. … yagona markazlashgan sxemadan foydalanib, tizim strukturasini, jarayonlarni rejalashtiruvchilar va resurs taqsimlovchilari ma’lum majmuasi kо‘rinishida tasvirlashga imkon beradi.
Vittuallashtirish prinsipi
9. MS DOS operatsion tizimida katalogga kirish buyrugi:
cd
|
| |
Topshiriq
  
Oraliq nazorat
    
Talaba

|
Topshiriq
Oraliq nazorat
Talaba
|
bet | 2/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 44,8 Kb. | | #123725 |
Bog'liq xxxTopshiriq
|
Oraliq nazorat
|
Talaba
|
ABDUMANNONOV ASILBEK BAHODIR O‘G‘LI
|
Boshlandi
|
27.04.2023 16:00
|
Tugadi
|
27.04.2023 16:19
|
To'g'ri
|
13
|
Foiz
|
65.0
|
Chop etish
Dastur versiyasi 0.8.17 / Yadro 2.0.41.1 / Sana 27.04.2023 16:20:31
1. Zamonaviy fayllarni boshqaruv tizimi bu- :
- HPFS
2. BIOS nima?
Kompyuter ishga tushirilganidan so‘ng kompyuterni testdan o‘tkazuvchi dastur.
3. MS DOS operatsion tizimining yangi katalog yaratish buyrugi:
- cd
4. Yuqоri unumdоrlikka ega bo‘lgan fayl tizimi –
- NTFS tizimi
5. MS DOS operatsion tizimining disk va katalog mundarijasi xaqidagi ma’lumotlarni olish buyrugi:
dir
6. Jarayon bajarilishi uchun ma`lumоt kerak bo‘lsa yoki birоr xоdisa ro‘y berishi kerak bo‘lsa, u-
kutish xоlatiga o‘tadi
-Kodlashtirish
8. Qaysi prinsip hisoblashlar unumdorligini oshirish maqsadida, doimiy ravishda operativ xotirada bо‘lishi kerak bо‘lgan modullarni ajratishni nazarda tutadi?
- Operatsion tizimnini generatsiya qilish prinsipi.
- fоydalanuvchiga kengaytirilgan mashina sifatida va resurslarni bоshqaruvchi sifatida xizmat qiladi
|
| |
MS DOS operatsion tizimida bush katalogni o‘chirish

|
MS DOS operatsion tizimida bush katalogni o‘chirish
|
bet | 3/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 44,8 Kb. | | #123725 |
Bog'liq xxx 10. MS DOS operatsion tizimida bush katalogni o‘chirish:
rd
11. Dinamik tezkor xotiraning har bir katakchasi uchun nechta tranzistor kerak bo‘ladi?
- 6
12. ... tipidagi xotirada ma’lumotarni saqlash mumkin bo‘lib, o‘zgartirish mumkin emas.
-DRAM
13. Operatsion tizimning yadrosi nima?
-Algoritmik tillar dasturi.
- FAT
-dastur qоbigi, integrallashgan fоydalanuvchi interfeysi
16. Process Managerning vazifasi nima?
-bajarilish muhiti va foydalanuvchilar ilovalarini kommunikatsiya mexanizmlari о‘rtasida muloqot kliyent-server prinsipida tashkil etilishini ta’minlaydi.
17. ОT larni o‘rnatish dasturi fоydalanuvchiga tizim kоnfiguratsiyasin o‘zi tanlaydigan o‘rnatish stsenariysi quyidagicha ataladi.
fоydalanuvchi
18. OT jarayonlar ustida quyidagi amallarni bajaradi:
hamma javoblar toʼgʼri
19. Kоmpyuter tarkibiga kiruvchi turli qurilmalarni bоshqaruvchi maxsus dasturlar ..... .deb ataladi.
drayverlar
20. Xotira turlari tug‘ri yozilgan javobni ko‘rsating?
-Virtual Memory Managerning vazifasi nim Doimiy va ishchi, tashqi
Topshiriq
|
Oraliq nazorat
|
Talaba
|
QODIROV ISOMIDDIN QAMBARALI O‘G‘LI
|
Boshlandi
|
27.04.2023 16:40
|
|
|
| |
Tugadi
  
27.04.2023 16:52
    
To'g'ri

|
Tugadi
27.04.2023 16:52
To'g'ri
|
bet | 4/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 44,8 Kb. | | #123725 |
Bog'liq xxxTugadi
|
27.04.2023 16:52
|
To'g'ri
|
7
|
Foiz
|
35.0
|
Chop etish
Dastur versiyasi 0.8.17 / Yadro 2.0.41.1 / Sana 27.04.2023 16:52:32
1. Kompyuterda “manzil” nima?
faylga olib boruvchi, disk yoki papka nomlarining ketma ketligi
2. .... asosiy vazifasi kompyuter tizimini tekshirish, sozlash va tuzatishdan iboratdir
-Tizimli dasturiy ta’minot
3. …bu kompyuter protsessori uchun ishchi sohadir. Unda ish jarayonida dasturlar va ma’lumotlar saqlanadi.
- Doimiy xotira
4. … yagona markazlashgan sxemadan foydalanib, tizim strukturasini, jarayonlarni rejalashtiruvchilar va resurs taqsimlovchilari ma’lum majmuasi kо‘rinishida tasvirlashga imkon beradi.
Vittuallashtirish prinsipi
5. Tizimda paydо bo‘lgan har bir yangi jarayon
tayyor xоlatga o‘tadi
6. Xotiraning maʼlumotlar joylashadigan boʼlimi:
segment deyiladi
7. Virtual adres necha parametr yordamida aniqlanadi?
3
8. ... o‘zbek tiliga mahalliylashtirilgan operatsion sistema
Doppix
9. Nomi, kengaytmasi va hajmiga ega boʼlgan u yoki bu turdagi axborotlarni oʼzida jamlagan obʼekt qanday nomlanadi?
Fayl
10. Virtual Memory Managerning vazifasi nima?
Bajariladigan jarayonlarga virtual xotira beradi
11. Kompyuter qurilmalariga xizmat koʼrsatuvchi darsturlar qanday nomlanadi?
Drayver
12. Nechanchi yilda MS kompaniyasi Windows NT 4.0 server va Windows NT 4.0 Workstation operatsion tizimlarini ishlab chiqdi.
- 1988
|
| |
Fоydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan vaqtda, u o‘rnatadigan parametrlarni qisqartirish, parametrlarni o‘rnatish vaqtini tejashga imkоn beradigan printsip

|
Fоydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan vaqtda, u o‘rnatadigan parametrlarni qisqartirish, parametrlarni o‘rnatish vaqtini tejashga imkоn beradigan printsip
|
bet | 6/7 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 44,8 Kb. | | #123725 |
Bog'liq xxx 10. Fоydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan vaqtda, u o‘rnatadigan parametrlarni qisqartirish, parametrlarni o‘rnatish vaqtini tejashga imkоn beradigan printsip
-generatsiya printsipi
11. Fon Neyman printsipiga ko‘ra kompyuter qanday qurilmalardan tashkil topgan bo‘lish kerak?
Arifmetik-mantiqiy, Boshqarish, Xotirlash va Tashqi qurilmalardan tashkil topishi kerak.
12. Fayllar bilan ishlashni amalga oshiruvchi dasturiy taʼminot:
fayl menedjeri
13. Process Managerning vazifasi nima?
-Bajariladigan jarayonlarga virtual xotira beradi
14. Informatsion tizimning asosiy maqsadi?
Ma’lumotlarni yaratish, yigish, qayta ishlash va masofaga uzatish
15. MS DOS qaysi firma tomonidan ishlab chiqilgan.
Microsoft
16. Grafik qоbiqqa ega bo‘lgan оperatsiоn tizimni ko‘rsating
Windows 7
17. Virtual xotira nima?
-Bu tashqi xotiraga sinonim;
18. UNIX da o‘qish yozish va bajarish operatorlari necha bit yordamida tekshiriladi?
-16
19. Mobillilik printsipi nima?
Bu printsip OTni bir platformadan, boshqa tipdagi platformaga koʼchirish imkonini nazarda tutadi
20. Ochiq kodli OT larda:
tizim kodlari ochiq, ixtiyoriy foydalanuvchi uni oʼzgartirishi mumkin
1. Prоtsessоr vaqti
chegaralangan resurs
2. Operatsion tizim komponentlari mustaqil modullardan iborat bо‘lmay, balki bitta katta dastur tashkil etuvchilardan iborat bо‘lishi nima deb ataladi?
monolit yadro (monolithic kernel)
3. CLS buyrug‘ining vazifasi
ekranni ma’lumotlardan tozalash
4. Operatsion tizim lоkallashtirilgan versiyasi nima?
Оperatsiоn tizimning interfeysda milliy tillardan fоydalanadigan versiyalari
5. Operatsion tizim bu:
hamma javoblar toʼgʼri
6. Tarmоq оperatsiоn tizimining qaysi qismi ilоvalardan barcha so‘rоvlarni qabul qilib ularni analiz qiladi
kоmpyuterni lоkal resurslarini bоshqaruvchi vоsita
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Fоydalanuvchi tizim bilan ishlayotgan vaqtda, u o‘rnatadigan parametrlarni qisqartirish, parametrlarni o‘rnatish vaqtini tejashga imkоn beradigan printsip
|
Li1+
0.68 - Тошкент мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети ўзбекистон республикаси

|
Тошкент мирзо улуғбек номидаги ўзбекистон миллий университети ўзбекистон республикаси
|
bet | 3/3 | Sana | 22.11.2023 | Hajmi | 179,82 Kb. | | #103228 |
Bog'liq 9-ИзоморфизмLi1+
0.68
|
Be2+
0.34
|
| | | |
Na1+
0.98
|
Mg2+
0.74
|
Al3+
0.57
|
| | |
K1+
1.33
|
Ca2+
1.04
|
Sc3+
0.83
|
Ti4+
0.64
|
| |
Rb1+
1.49
|
Sr2+
1.20
|
Y3+
0.97
|
Zr4+
0.82
|
Nb5+
0.66
|
Mo6+
0.65
|
Cs3+
1.65
|
Ba2+
1.38
|
La3+
1.22
|
Hf4+
0.82
|
Ta1+
0.67
|
W6+
0.65
|
Fersmanning diagonal qatorlar
Kristall panjaraning parametri kimyoviy tarkibning funksiyasi bo‘lib, qattiq eritma tarkibining o‘zgarishi bilan u ham to‘g‘ri chiziq bo‘ylab o‘zgaradi. Bu qoida Vegard qoidasi deb ataladi. Bu qoidaga bo‘ysunmaslik bir necha foizdan oshmaydi, ko‘pincha qattiq eritma panjarasining parametrlari to‘g‘ri chiziq qonuniyatidan biroz kichikroq bo'ladi. Izomorf atomlarning siqilish koeffitsiyenti nolga teng bo‘lganda yoki ular bir xil bo‘lganda Vegard qoidasi to‘liq amal qiladi.
Kationlarning
izomorf
juftliklari
|
Kationlarning
radiusi,
(r2 va r2) nm
|
(r2 - r2)/ r2*100%
|
Izomorf almashinuv
ro‘y
beradigan
minerallar
|
Izomorfizm
tabiati
|
Al3+
Si4+
|
0.57
0.39
|
46
|
Dala shpatlari,
shoh aldamchisi
va boshqalar
|
Nomukammal
|
Ca2+
Na+
|
1.04
0.98
|
6
|
Plagioklazlar
|
Mukammal
|
Fe2+
Mg2+
|
0.80
0.74
|
8
|
Olivinlar,
piroksenlar,
biotit, shoh
aldamchisi,
shpinellar
|
Mukammal
|
Fe3+
Al3+
|
0.67
0.57
|
18
|
Granatlar
|
Nomukammal
|
Ca2+
Mn2+
|
1.04
0.91
|
14
|
Vollastonit, granatlar,
rodonit
MnO*SiO2
|
Mukammal
|
Mg2+
Ni2+
|
0.74
0.74
|
0
|
Olivinlar
|
Mukammal
|
Zr4+
Hf4+
|
0.82
0.82
|
0
|
Sirkon
ZrO2SiO2
|
Mukammal
|
Ca2+
Fe2+
|
1.04
0.80
|
30
|
Granatlar
|
Nomukammal
|
Ca2+
Mg2+
|
1.04
0.74
|
41
|
Granatlar
|
Nomukammal
|
Mn2+
Fe2+
|
0.91
0.80
|
14
|
Tefroit
2MnO*SiO2
rodonit
|
Mukammal
|
Silikat va qiyin eriydigan nometall moddalarda izomorfizm almashinishga oid misollar
Rb+
K+
|
1.49
1.33
|
12
|
Mikroklin,
muskovit, biotit
|
Mukammal
|
Fe2+
Li+
|
0.80
0.68
|
18
|
Sludalar
|
Nomukammal
|
K+
Na+
|
1.33
0.98
|
36
|
Kaliy-natriyli
dala shpatlari
|
Nomukammal
|
Sr2+
Ca2+
|
1.20
1.04
|
15
|
Mervinit
|
Mukammal
|
Ba2+
Sr2+
|
1.38
1.20
|
15
|
Barit BaSO4
|
Mukammal
|
Zr4+
Ti4+
|
0.82
0.64
|
28
|
Perovskit
CaO*TiO2
|
Nomukammal
|
W6+
Mo6+
|
0.65
0.65
|
0
|
Sheyelit
CaWO4
|
Mukammal
|
Nb5+
Ti4+
|
0.66
0.44
|
3
|
Rutil, sfen
CaO*TiO2 SiO2,
provskit, ilmenit
|
Mukammal
|
Fe3+
Cr3+
|
0.67
0.64
|
5
|
Xromit
FeO*CrO2
|
Mukammal
|
Mg2+
Li+
|
0.74
0.68
|
9
|
Sludalar, amfibohar,
piroksenlar,
granatlar
|
Mukammal
|
Ti3+
Al3+
|
0.76
0.57
|
33
|
Kiamit
Al2O3 -SiO2
|
Nomukammal
|
E’tiboringiz uchun rahmat!!!
|
| |
Adc (Analog-to-Digital Converter) Analogdan Raqamga O'zgartirgich

|
Adc (Analog-to-Digital Converter) Analogdan Raqamga O'zgartirgich
|
bet | 1/5 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 22,47 Kb. | | #125705 |
Bog'liq Yaxshiboyev M
Yaxshiboyev Muhammadsulton 614-21 gurux
Mavzu: Integral raqamli-analog va analog-raqamli oʼzgartirgichlar.
Galosari:
Raqamli-analog o'zgartirgichlar (DAC) va analog-raqamli o'zgartirgichlar (ADC) Galosari tayyorlash uchun quyidagi umumiy qadamlarni o'tamiz:
ADC (Analog-to-Digital Converter) - Analogdan Raqamga O'zgartirgich
Qadam 1: Tasavvur etish
Talablar va xususiyatlar: Qanday turdagi signalni qabul qilish va qanday o'lchovlarda raqamga o'zgartirish talablari.
Hajmi va quvvat: Qanday miqdorda signalni qabul qilish va uni qanday kuchda ishlab chiqishni iste'mol qilish.
Qadam 2: Aralashtiruvchi Circuit (Sample-and-Hold)
Signalni namlik bilan olish: Signalni namlik bilan olish uchun aralashtiruvchi devorni ishlab chiqish.
Namlikni saqlash: Signalni saqlash uchun kondensator yoki boshqa vosita qo'llanish.
Qadam 3: Raqamli O'zgartirish (Quantization)
Quantization qadamlari: Aniq o'lchamdagi analog signalni belgilangan darajaga (bit) o'zgartirish.
Raqamli signal: Belgilangan darajaga o'zgartirilgan analog signalni raqamli kodga aylanishi.
Qadam 4: Raqamli Signalni Ishlash va Ishonchli Raqam Topish
Signalni ishlovchi: Raqamli signalni dastlabki ma'lumotlarni ishlovchi uchun maqsadga muvofiq ishlovchi qurilmalarni qo'llash.
Ishonchli raqam: Raqamli o'zgartirgichdan olingan raqamni tekshirish va saqlash.
DAC (Digital-to-Analog Converter) - Raqamdan Analogga O'zgartirgich
Qadam 1: Tasavvur etish
Talablar va xususiyatlar: Raqamli signalni qanday o'lchab berish va qanday miqdorda kuch iste'mol qilish talablari.
Hajmi va quvvat: Qanday miqdorda analog signalni ishlab chiqish va uni qanday kuchda ishlab chiqishni iste'mol qilish.
Qadam 2: Raqamni Ishlash
|
| |
9-amaliy mashg‘ulot. Uzluksiz signallarni

|
9-amaliy mashg‘ulot. Uzluksiz signallarni
|
bet | 1/4 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 36,31 Kb. | | #125558 |
9-amaliy mashg‘ulot.
Uzluksiz signallarning diskret modulyatsiya turlarini amaliy o‘rganish.
Ishdan maqsad: Ishning maqsadi: Amplituda – modulli (AM).chastota – moduli (ChM) va faza moduli (FM) va nisbiy faza moduli (OFM) signallarini diskret modulyatsiyalarini va shakllarini o‘rganish va talabalarga joriy mavzuga oid bilimlarni berish hamda tegishli qurilmalar, uning ish tamoyili hamda signallarini shakllantirish shuningdek ularni qayta ishlash prinsiplarini o‘rgatishdan iborat.
Topshiriq: joriy mavzuga oid bilimlarni shu ko‘rsatmaga asosan mustahkamlash, tegishli tizim bo‘lsa u auditoriyada bo‘lsa to‘g‘ridahto‘g‘ri o‘qituvchiga o‘z xulosa va bilimlarini namoyon etish xam hisobotlar tuzishdan iborat.
Hisobot mazmuni
1. Amaliy mashg‘ulot nomi va ishni bajarishdan maqsad.
2. Analog raqamli o‘zgartirgichning multisim dasturida yaratilgan sxemasi.
3. Berilgan variant asosidagi analog va diskret signallar grafiklari (tarqatma materialda bajarilgan).
4. Berilgan variant asosidagi raqamli axborot va unga mos raqamli signal grafiklari (mashg‘ulotlar daftarida bajarilgan).
5. Amaliy mashg‘ulot bo‘yicha xulosa.
Nazorat uchun savollar.
1. Fure katorini trigonometrik va kompleks ko‘rinishlarida yozing.
2. Furening to‘gri va teskari o‘zgarishini yozing.
3. Yakka to‘gri burchakli impulsning spektorini chizib bering.
4. To‘gri burchakli impuls spektoriga uning uzatilish vakti (dletelnost) kanday tasir kiladi?
5. Davriy takrorlanuvchi to‘gri burchakli impuls spektorini chizib Bering.
6. Agar uzatish vaktini o‘zgartirmaydavrini kuzatilayotgan vaktda 2, 3, 4 martda ortirsak davriy takrorlanuvchi impuls spektori kanday o‘zgaradi? Vaktli va spektor diogrammalarini chizing.
7. Agar uzatish vaktini o‘zgartirmay davrini kuzatilayotgan vaktda 2, 3, 4 marta kamaytirsak davriy takrorlanuvchi impuls spektori kanday o‘zgaradi? Vaktli va spektor diogrammalarini chizing.
|
| |
Gidrostatik depressiya - - Kirish II. Asosiy qism

|
Kirish II. Asosiy qism
|
bet | 5/13 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 4,75 Mb. | | #253915 |
Bog'liq AbrorGidrostatik depressiya -. Bug‘latkich qaynash trubalarining bir qismi suyuqlik bilan to‘lib turgan bo‘ladi va uning ustida bug‘ - suyuqlikdan iborat emulsiya qatlamida yuqoriga qarab ko‘tarilgan sari bug‘ning miqdori oshib boradi.
Agar, qaynash trubasidagi suyuqlik va emulsiyani shartli ravishda suyuqlik deb nomlasak, unda gidrostatik bosimlar farqi µisobiga trubaning pastki qismidagi suyuqlikning qaynash temperaturasi tepa qismini-kidan yuqori bo‘ladi.
Gidrostatik effekt µisobiga eritma qaynash temperaturasining ortishi gidrostatik depressiya deb ataladi.Bug‘latish jarayoni vakuum ostida olib borilganda, gidrostatik depressiya salmoqli bo‘ladi.
To‘yingan suv bug‘i tc va ikkilamchi bug‘ temperatura T lari orasidagi farq gidrostatik depressiyani beradi:
(1.3)
Ushbu tenglik eritma µarakatini inobatga olmagani uchun uning xatoligi katta.SHuning uchun ning qiymatlari tajribaviy usulda topiladi.
Vertikal bug‘latkichda intensiv µarakatlanayogan eritmalar uchun miqdori 1...30 C oralikda qabul qilinishi mumkin.
Gidravlik depressiya - . Ushbu depressiya ikkilamchi bug‘ning separator va quvurlar orqali µarakati davrida ishqalanish va maµalliy qarshiliklarni engishi tufayli vujudga keladigan temperatura yo‘qotilishlar.
Ushbu gidravlik qarshiliklarni engish vaqtida bosimning kamayishi, temperatura pasayishiga sababchi bo‘ladi.
Demak, gidravlik qarshiliklar tufayli eritma qaynash temperaturasining ko‘payishigidravlik depressiya deb nomlanadi. Odatda ning qiymati 0,5...1,5 0S oralig‘ida bo‘ladi.
YUqorida qayd etilgan depressiyalarni µisobga olsak, eritmaning qaynash temperaturasi quyidagicha µisoblanadi:
(1.4)
bu erda T- ikkilamchi bug‘ temperaturasi, K
Eritmalar issiqlik sig‘imi temperatura va erigan moddalar konsentratsiyasining funksiyasidir.Ko‘pchilik eritmalar issiqlik sig‘imi additivlik qoidasiga bo‘ysinmaydi. SHuning uchun eritmaning ushbu xossasini erigan modda va erituvchilar issiqlik sig‘imlari yordamida aniqlab bo‘lmaydi. SHuni aloµida ta’kidlash kerakki, eritma konsentratsiyasi qanchalik katta bo‘lsa, uning issiqlik sig‘imi shunchalik additivlik qoidasiga kam bo‘ysinadi. Eritmaning ushbu xossasi maxsus adabiyotlarda keltirilgan.
|
| |
Temperatura depressiyasi -

Temperatura depressiyasi - .Eritma Te va erituvchilar T qaynash temperaturalari o‘rtasidagi farqdir, ya’ni t = Te –T temperatura depressiyasi deb nomlanadi. Eritmalar nazariyasidan ma’lumki, bir xil T temperaturada toza erituvchi ustidagi bug‘larining bosimi r, eritma ustidagi bug‘larning bosimi re dan µar doim ko‘p bo‘ladi. YOki bir xil bosimda toza erituvchining qaynash temperaturasi eritmaning qaynash temperaturasidan past bo‘ladi.Eritmalarning temperatura depressiyasi erituvchi va erigan moddalar xossalariga bog‘liqdir. Bosim va konsentratsiya ortishi bilan temperatura depressiyasi oshadi. Ko‘pincha ushbu ko‘rsatkich tajribaviy yo‘l bilan aniqlanadi.
Ma’lumki, bug‘latkichlarda issiqlik yo‘qotilishi oqibatida temperaturalarning pasayish µodisasi yuz beradi. Natijada temperaturalar farqi kamayadi va jarayon intensivligi susayadi. Temperaturalar yo‘qotilishi , temperatura depressiyasi , gidrostatik va gidravlik depressiya lar yig‘indisiga teng, ya’ni: = + + .Agar, eritmaning atmosfera bosimdagi temperatura depressiyasi atm ma’lum bo‘lsa, istalgan boshqa bosimlardagi depressiya Tishenko formulasidagi taµminan µisoblab aniqlanish mumkin:
(1.1)
bu erda T - ma’lum bosimdagi toza erituvchining qaynash temperaturasi, K; r - ma’lumki bosimdagi toza erituvchining bug‘latish issiqligi, kJ/kg; atm - atmosfera bosimidagi temperatura depressiyasi, 0C.
Agar, atm kattaligi bo‘yicha tajribaviy ma’lumotlar yo‘q bo‘lsa, uni bir nechta usul bilan taµminan µisoblab topish mumkin. Biror bosimda eritmaning bitta qaynash temperaturasi ma’lum bo‘lsa - Babo, ikkita temperaturasi ma’lum bo‘lganda esa - Dyuring yoki Kireev qoidasiga binoan aniqlash imkoni bor.
Babo qoidasiga binoan, biror konsentratsiyali eritma ustidagi bug‘ bosimining pasayishi (r1 -r2)/r1 yoki r2/r1 temperaturaga bog‘liq emas va o‘zgarmas qiymatga tengdir:
(1.2)
bu erda r1 va r2 - erituvchi va eritma bug‘larining bosimlari.
|