nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
) Dəlibəng bitkisinin tərkibində hansı farmakoloji aktiv maddələr var?

759) Dəlibəng bitkisinin tərkibində hansı farmakoloji aktiv maddələr var?
A) Saponinlər
B) Qlikozidlər
C) Polisaxaridlər
D) Alkaloidlər
E) Aşı maddələri
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 391-394.
760) Dəlibəng yarpağından hansı xəstəlikdə istifadə olunur?
A) Osteoxondroz
B) Revmatizm
C) Öddaşı
D) Nevroz
E) Bronxial astma
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.391-394.
761) Dəvədabanı bitkisinin hansı hissəsi xammal kimi istifadə edilir ?
A) Meyvəsi
B) Tumurcuğu
C) Yarpağı
D) Kökü
E) Çiçəyi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 87.
762) Adaçayı yarpağı hansı təsirə malikdir ?
A) Bakterisid
B) Sedativ
C) Ödqovucu
D) Hipotenziv
E) Spazmolitik
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.203-205.
|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 447
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
Yangi pedagogik texnologiya bo‘yicha ta’limning asosiy parametrlari quyidagilardan iborat
boladi:
1. O‘quv jarayonining boshqarish ob’ekti hisoblanadi.
2. Ta’lim maqsadli bolib oquvchining mahorati erkin fikrlashi va ruhiy jihatlarini
rivojlantirishga qaratilgan.
3. Ta’lim haqqoniy, rag‘batlantiruvchi usulda utkazish.
4. Ta’lim jarayonining zaruriy sharti oqituvchi hamda o‘quvchi ortasidagi hamkorlikni
taminlash.
Pedagogik texnologiyalarning o‘ziga xos tamoyillari.
1. Muayyan dars, qism, mavzudan kutilgan maqsadni shakllantirish.
2. Umumiy maqsad asosida modullardagi hal qilinishi lozim bo‘lgan masalalarni aniqlash.
3. Modul bo‘yicha savollar tuzish.
4. Maqsadlarga yetish usullari hamda joylarni belgilash.
5. Fanlar o‘rtasidagi bogliqliklarga alohida e’tibor berish.
Hozirgi kunda dars jarayonida pedagogik taxnologiyalardan foydalanish davr talabi sifatida
qaralmoqda. Buni to‘g‘ri maqsadli va aniq amalga oshirish esa pedagog xodimning mahoratiga
bog‘liqdir.
“Klaster» metodi” metodi pedagogik, didaktik strategiyaning muayyan shakli bo‘lib, u
ta’lim oluvchilarga ixtiyoriy muammo (mavzu) lar xususida erkin, ochiq o‘ylash va fikrlarni
bemalol bayon etish uchun sharoit yaratishga yordam beradi.
“Komandada o‘qitish” metodi komandada o‘qitishda o‘quvchilar teng sonli ikkita
komandaga ajratiladi. Har ikkala komanda bir xil topshiriqni bajaradi. Komanda a’zolari o‘quv
topshiriqlarini hamkorlikda bajarib, har bir o‘quvchi mavzudan ko‘zda tutilgan bilim, ko‘nikma
va malakalarni o‘zlashtirishga e’tiborni qaratadi.
«Nuqtai nazaring bo‘lsin» metodi maqsadi:
o‘quvchilar muayyan muammoga o‘z nuqtai nazarini asosli dalillab, himoya qilishga
o‘rganadilar;
o‘quvchiga muammo muhokamasi jarayonida o‘z fikrini o‘zgartirish imkonini berish;
o‘qituvchi barcha o‘quvchilarni munozaraga jalb etish va sinfdagi hamma o‘quvchilar
o‘rtasida munozara jonlanishini yuzaga keltirishi mumkin.
«Aqliy hujum» metodi muayyan mavzu yuzasidan berilgan muammolarni hal etishda keng
qo‘llaniladigan metod sanalib, u mashg‘ulot ishtirokchilarini muammo xususida keng va har
tomonlama fikr yuritish, shuningdek, o‘z tasavvurlari va g‘oyalaridan ijobiy foydalanish borasida
ma’lum ko‘nikma hamda malakalarni hosil qilishga rag‘batlantiradi
Xulosa qilib aytganda pedagogik texnologiyalardan dars mobaynida foydalanish zamon
talabi bo‘lib qolmoqda undan to‘g‘ri oqilona foydalanish esa o‘qituvchining mahoratiga bogliq.
O‘qituvchi ijodkor hamda dars jarayonida xilma-xil metodlardan foydalana bilishi va yangiliklar
yarata bilishi lozim.
|
| |
Emotsiya - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 226/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limEmotsiya - shaxsning voqelikka o’z munosabatini his qilishidan kelib chiqadigan, uning ehtiyoj va qiziqishlari bilan bog’liq bo’lgan yoqimli yoki yoqimsiz kechinmalaridir. Keltirilgan ta'riflardan ko’rinadiki, hissiyot tushunchasi emotsiyaga nisbatan kengroq tushuncha bo’lib, shaxsning kundalik hayoti, turmush tarzidagi barcha jabhalarni qamrab oladi.
Hissiyotlar o’zining yuzaga kelishi nuqtai nazaridan odamning ehtiyojlari, qiziqishlari va intilishlari bilan bog’liq bo’ladi. Masalan, odamning organik ehtiyojlarini qondirishi bilan bog’liq bo’lgan hissiyotlar odamda rohatlanish, qanoatlanish tuyg’usini yuzaga keltiradi. Organik hissiyotlarni qondira olmaslik odamning ruhini tushirib, kayfiyatini buzib, azoblanish, toqatsizlanish hissiga sabab bo’ladi.
Odamning hissiyotlari uning mazmuni hamda shakllari, ijtimoiy- tarixiy sharoit bilan bog’liq bo’ladi. Ijtimoiy tarixiy taraqqiyot davrida odamning ehtiyojlari o’zgarib boradi. Natijada odamda borgan sari yangi, yangi hissiyotlar, chunonchi, ma'naviy, intellektual va estetik hissiyotlar paydo bo’ladi.
Hissiyotlar ham boshqa bilish jarayonlari kabi odamning faoliyatlari davomida namoyon bo’ladi. Masalan, mehnatsevarlik hissini yuzaga keltirish uchun ma'lum muddat davomida ijtimoiy foydali mehnat bilan shug’ullanish kerak. U yoki bu faoliyat davrida yuzaga kelgan hissiyot ana shu faoliyatning o’ziga ta'sir qilib, uni o’zgartiradi. Masalan, hohlamasdan o’zini majbur qilib ishlayotgan odam bilan o’zi hohlab sitqidildan ishlayotgan odam ishining unumdorligi o’rtasida juda katta farq mavjud. Odamning kayfiyati yaxshi xursand, ruhi tetik bo’lganda ishi ham barakali bo’ladi, aksincha odamning dili ham, qandaydir tashvishli yoki g’amgin bo’lganda qo’li ishga bormaydi. Ana shu jihatdan olganda hissiyotning inson hayotidagi roli juda kattadir. Hissiyot boshqa bilish jarayonlariga ham ta'sir
qiladi. Masalan, odamning ruhi tetik, xursand bo’lgan paytda, idroki hali juda jonli, esda olib qolishi, tuyg’ularga boy, tafakkuri o’tkir, nutqi burro bo’ladi.
Hissiyot odamda sodir bo’layotgan hodisa va narsalardan shaxs sifatidagi odam uchun ahamiyatli bo’lganlari haqida darak beruvchi signallar tizimi hisoblanadi. Mazkur holda sezgi a'zolariga ta'sir qiluvchi cheksiz miqdordagi qo’zg’ovchilardan aniq bo’lib ajraladi, ba'zilari bir-birlari bilan qo’shilib ketadi va paydo bo’lgan hissiyot bilan birlashib ketadi. Natijada taassurot uyg’otib, biror hissiy nom bilan ifodalangan xotira obrazlari tariqasida saqlanib qoladi. Buni fiziologik jihatdan shunday tushuntirish mumkin: ma'lum qo’zg’atuvchilar tirik mavjudotlar uchun xotirjamlik haqida darak beruvchiga aylanadi. Hissiy kechinmalar esa insonning shaxsiy tajribasida tarkib topadigan reflekslar tizimini mustahkamlash sifatida namoyon bo’ladi. Hissiyotning mana shu darak beruvchilik vazifasi psixologiyada hissiyotning impressiv tomoni deb ataladi. Impressiv so’zi lotincha taassurot degan ma'noni anglatadi.
|
| |
) Tərkibində zəhərli maddələr olan dərman bitki xammalı harada saxlanılır?

610) Tərkibində zəhərli maddələr olan dərman bitki xammalı harada saxlanılır?
A) İşıqlı yerlərdə
B) Digər xammallardan ayrı yerdə
C) Havası tez-tez dəyişilən anbarlarda
D) Xüsusi qıfıl və plomb vurulmuş anbarlarda.
E) Qaranlıq yerlərdə
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.33.
611) Dərman xammalının farmakoqnostik analizi nəyi təyin edir?
A) Eyniliyini, təmizliyini, keyfiyyətini
B) Kimyəvi qurluşunu
C) Anatomik quruluşunu
D) Fiziki xüsusiyyətlərini
E) Terapevtik təsirini
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 41.
612) Fotosintez prosesində bitki orqanizmində qeyri-üzvi maddələrdən hansı maddələr əmələ gəlir?
A) Aromatik birləşmələr
B) Üzvi maddələr
C) Qeyri-üzvi maddələr
D) Karbohidratlar
E) Steroidlər
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 41.
|
) Zəyərək toxumlarından tibbdə nə üçün istifadə olunur?

617) Zəyərək toxumlarından tibbdə nə üçün istifadə olunur?
A) İltihab əleyhinə
B) Qurdqovucu kimi
C) Zəif işlədici kimi
D) Sidikqovucu kimi
E) Ödqovucu kimi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 132.
618) Hansı maddələr ballast maddələr adlanır?
A) İkinci metabolitlər
B) Müşayiətedici maddələr
C) Farmakoloji cəhətdən indifferent (neytral) maddələr
D) Əsas farmakoloji fəal maddələr
E) İlk metabolitlər
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.19-20.
619) Fitoterapiya nədir?
A) Müalicənin heyvan mənşəli preparatlarla aparılması
B) Müalicənin ənənəvi təbabətlə aparılması
C) Müalicənin homeopatik vasitələrlə aparılması
D) Müalicənin bitki mənşəli preparatlarla aparılması
E) Müalicənin sintetik preparatlarla aparılması
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.13.
|
) Zeytun yağı tibbidə hansı məqsədlərlə istifadə olunur?

630) Zeytun yağı tibbidə hansı məqsədlərlə istifadə olunur?
A) Yağlı məhlullarının hazırlanmasında həlledici kimi
B) Pastaların hazırlanmasında əsasi maddə kimi
C) Emulsiyaların hazırlanmasında həlledici kimi
D) Kafur preparatlarının, cinsi hormon preparatlarının hazırlanmasında həlledici kimi
E) Şamların, kürəciklərin hazırlanmasında əsasi maddə kimi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.120.
631) Bitki xammalından yağları neçə üsulla alırlar?
A) 5
B) 3
C) 4
D) 1
E) 2
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.115.
632) Bu yağlardan hansı dərman hazırlanmasında istifadə edilmir?
A) Zəyərək yağı
B) Badam yağı
C) Zeytun yağı
D) Kərə yağı
E) Ərik yağı
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.119.
|
Operativ xotira - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta'lim
|
bet | 172/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'limOperativ xotira inson tomonidan bevosita amalga oshirilayotgan faol tezkor harakatlar, usullar uchun xizmat qiluvchi jarayonni anglatuvchi mnemik holat operativ xotira deb ataladi. Hozirgi zamon psixologiyasida ushbu holatni namoyon qilish uchun quyidagi misol keltiriladi. Matematik amalni bajarishga kirishar ekanmiz, biz uni muayyan bo’laklarga ajratib hal qilishni maqsad qilib qo’yamiz. Shu boisdan oraliq natijalarni yodda saqlashga intilamiz, nihoyasiga yaqinlashgan sari ayrim materiallar esdan chiqa boshlaydi.
Mazkur holat matnni talaba yoki o’quvchi tomonidan o’qishda, uni ko’chirib yozishda, ijodiy fikr yuritishda, aqliy faoliyatni amalga oshirishda yaqqol ko’zga tashlanadi.
Xotira jarayonlari
Xotira faoliyati esda qoldirishdan boshlanadi. Esda qoldirish idrok qilingan narsa va hodisalarni miya po’stida iz hosil qilishdir. Uning fiziologik asosi miya po’stida muvaqqat nerv bog’lanishining vujudga kelishidir. Esda qoldirish o’zining faolligi jihatidan ikkiga bo’linadi:
ixtiyoriy esda qoldirish;
ixtiyorsiz esda qoldirish.
Ixtiyorsiz esda qoldirishda oldindan maqsad quyilmaydi, mavzu tanlanmaydi va iroda kuchi sarflanmaydi. O’zining go’zalligi, hissiy ta'sirchanligi, hajmi, harakatchanligi, tezligi, shakli va boshqa xossalari bilan farq qiladigan narsa va hodisalar ixtiyorsiz esda qoladi. Masalan, tasodifiy hodisalar, karnay-surnay ovozi ixtiyorsiz esda qoladi.
Ixtiyoriy esda qoldirishda esa oldindan maqsad qo’yib mavzu belgilanadi.
Masalan, dars materiallarini esda olib qolish, imtihonga tayyorlanish va boshqalar.
Ixtiyoriy esda qoldirishda quyidagi turli usullardan foydalaniladi:
maqsad qo’yish, masalan, institutga kirish oldidagi maqsad;
o’quv materiallarini tushunib esda qoldirish;
esda qoldirishning rasional usullaridan foydalanish, masalan, esga tushirish yo’li bilan esda qoldirish.
|
| |
) Gülxətmi bitkisi latınca necə adlanır?

627) Gülxətmi bitkisi latınca necə adlanır?
A) Thymus serpyllum
B) Zea mays
C) Althaea officinalis
D) Origanym vulgare
E) Carum carvi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 80.
628) Xalq təbabətində bağayarpağının yarpaqlarından nə məqsədlə istifadə edilir?
A) Qurdqovucu kimi
B) İşlədici kimi
C) Ödqovucu kimi
D) Yarasağaldıcı kimi
E) Yuxugətirici kimi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.82-85.
629) Kakao yağı tibbidə hansı məqsədlə istifadə olunur?
A) Şamların, kürəciklərin hazırlanmasında
B) Məlhəmlərin hazırlanmasında
C) Suspenziyaların hazırlanmasında
D) Pastaların hazırlanmasında
E) Emulsiyaların hazırlanmasında
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.136.
|
) Nişasta bitkinin hansı orqanında sintez olunur?

613) Nişasta bitkinin hansı orqanında sintez olunur?
A) Çiçəklərində
B) Toxumlarında
C) Kök hissəsində
D) Yarpaqlarında
E) Meyvələrində
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 72.
614) Dərman bitkilərindən alınan yapışqan və selik maddələri hansı xəstəliklərdə istifadə olunur ?
A) Qaraciyər xəstəliklərındə
B) Bağırsaq pozğunluqlarında
C) Mədəaltı vəzin iltihabında
D) Mədə xəstəliklərində
E) Öd kisəsinin iltihabı zamanı
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 76.
615) Gəvən bitkisindən hansı maddə alınır?
A) Kitrə
B) Nişasta
C) Piyli yağ
D) Pektin
E) Selik
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh-77.
616) Gəvən bitkisindən alınan yapışqan təbabətdə nə üçün istifadə olunur?
A) Linimetlərin hazırlanmasında
B) Emulsiya və tabletlərin hazırlanmasında
C) Məlhəmlərin hazırlanmasında
D) Poroşokların hazırlanmasında
E) Suspenziyaların hazırlanmasında
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 77.
|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI

159
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
3. Muminova L.R. O‘zbekiston Respublikasida inklyuziv ta’lim konsepsiyasi.
Rivojlanishida nuqsoni bor bolalar nutqini logopedik ko‘rikdan o‘tkazish metodikasi. - T., 2009.
4.
Zairova
N.B.
«Journal
of
integrated
education
and
research».
2022
№ 4-S.231-236
МЕТОДЫ ПРОФОРИЕНТАЦИИ В ОБЩЕОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ШКОЛАХ
М.К.Файзиева,
Учительнича 145-школы Яшнабадсского района города Ташкента
Значимость английского языка в современном мире можно оценить лишь одной
строкой: английский язык – это международный язык общения. Боле полутора миллиарда
людей пользуются английским языков в качестве второго
или третьего языка в работе
повседневной жизни.
Методы профориентации в общеобразовательной школе очень разнообразны. В
целях всестороннего развития личности учащихся нами разработан сценарий
профориентационного мероприятия в рамках недели профессионального самоопределения
«Английский язык в твоей профессии», целью которой
является стимулирование
самопознания и профессионального самоопределения обучающихся профессиональной
образовательной организации.
Задачи:
Познакомить обучающихся с разнообразием специальностей и профессий, которые
требуют знания английского языка;
Способствовать развитию социокультурной компетенции; развитию познавательных
интересов и творческих
способностей обучающихся;
Расширить знания, кругозор и словарный запас по теме «Профессии»;
Сформировать
общественного значимые мотивы выбора профессий и
профессиональных интересов;
Содействовать моменту социализации обучающихся;
Дать подростку возможность деятельностного ознакомления с миром профессий;
Способствовать выявлению личностных склонностей в
профориентации в ходе
анкетирования.
Форма проведения: творческие совместные группы, беседа-практикум.
Участники: преподаватель иностранного языка, обучающиеся лицея (колледжа) и их
родители.
Краткое содержание
- подготовка к мероприятию (подготовка презентации, раздаточного материала);
- вступительное слово преподавателя иностранного языка;
- английские загадки;
- представление презентации на тему «Английский язык в твоей профессии»;
- соберите пазл;
- разгадайте кроссворд;
- анкетирование абитуриентов. Подведение итогов.
Техническое оснащение:
компьютер, мультимедийный проектор, раздаточные
буклеты – задания.
Ход проведения мероприятия по иностранному языку
«Английский язык в твоей профессии»
Приветствие. Вступительное слово (7 минут).
Преподаватель:
Добрый день, уважаемые обучающиеся и их родители! В жизни
каждого подростка наступает такой момент, когда он задается вопросом:
где же
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 84

119
- havo buzuq vaqtlarda (namgarchilik, yog‗ingarchilik) kishining boshi ham
yopib qo‗yilishi mumkin;
- yopqich ochilib ketmasligi uchun bir mecha joyidan bint yordamida
mahkamlanadi.
Issiq vaqtlarda o‗ta qizib ketmaslik uchun yopqichning metallangan qavati
yuqoriga qaratilib, jarohatlangan kishi uning tagiga yotqiziladi, bunda kishi
yopig‗ichga o‗ralmaydi.
Bolalarni himoyalashni tashkil etish. FVlarda bolalarni himoya qilish katta
sonli aholining burchidir. Birinchi navbatda ota-onalar, maktabgacha ta‘lim
muassasalar va maktab xodimlari zimmasiga tushadi. FVlarning boshlanganlngi yoki
boshlanishi haqida signal olishganda bolalar kattalarning uzluksiz nazoratida
bo‗lishlari kerak.
Bolalar himoyasini ishonchli ravishda tashkil etish uchun katta yoshdagi aholi
quyidagi tadbirlarni bajarishini bilishlari kerak:
-nafas olish a‘zolarini himoya qilish vositalar tuzilishini qo‗llash qoidasini,
PTM-I va paxta - doka bog‗lashini tayyorlash qoidalarini bilish;
-nafas olish a‘zolari va teri himoya qilish vositalarini bolalarga kiydira bilish;
-KZD-4 ga bolalarni yetkazilishini bilish;
-bolalarni boshpanalar va tana joylarda joylashtirish qoidalarni bilish va
ularning xulqni nazorat qilish;
-bolalar dam olishi, ovqatlanishi va tibbiy ko‗rikdan o‗tishini tashkil etish;
-yosh bolali ayollarni joylashtirish uchun alohida joylar ajratish;
-ko‗chirish haqidagi buyruq olingandan keyin bolalar hujjatlar, kiyim, oziq-
ovqatlar bilan ta‘minlangan bo‗lishlari kerak;
-bolalar cho‗ntagiga ismi sharifi, turar joyi, tug‗ilgan yili va ko‗chirishning
yakunlovchi punkti yozilgan qog‗oz solib qo‗yish kerak;
Bolalarning transport vositalariga o‗tkazlishi birinchi navbatda tashkil etilishi
shart. Bolalar himoyasi katta yoshli aholi oldida turgan eng dolzarb masaladir. Bu
ma‘suliyatni bajarish uchun butun katta yoshli aholi FVlarda o‗tkaziladigan chora-
tadbirlarni yaxshi bilishlari kerak.
To„lqin zarbasi - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

125
zaryadi, havo, tuproq va toshdan iborat. Yorug‗lik nurlanishning ta‘sir etish vaqti,
yadro qurolining quvvatiga bog‗liq. Quvvat oshgan sari bu omilning ta‘siri ham ortib
boradi.
Yorug‗lik nurlanish omili ta‘sirida odamlarning ochiq qolgan joylari qo‗yadi,
ko‗zi xiralashadi, hayvonlarning yunglari kuyadi va yengil yonuvchi materiallar
yonib ketadi. Yorug‗lik impuls portlash turiga va atmosfera sharoitiga bog‗liq.
Yorug‗lik nurlanish, to‗lqin zarbasi omillari bilan birgalikda ta‘sir etganda
yong‗in, portlash, yashash joylardagi kommunikatsiyalarni izdan chiqaradi.
Sovuq urishi, issiq elitganida, odam suvga cho„kkanida

160
shikastlangan spirt, atir bilan artilgach, toza, quruq qo‗l bilan teri qizarguncha ohista
ishqalanadi, ustidan steril bog‗lam qo‗yiladi.
Suvga cho„kish (g‗arq bo‗lish) nafas olish yo‗llarining suyuqlikka, suvga to‗lib
qolishidir. Suvga cho‗kkan odamning nafas olish yo‗llari, ayniqsa bronxlari va
o‗pkasiga suv kirib havo tanqisligi boshlanadi, natijada nafas olish, yurak faoliyati
to‗xtaydi. Bunday holatda odamni iloji boricha suvdan tezroq chiqarib olish, keyin
og‗zi bilan burnini balchiq va shilimshiqdan tozalash zarur. Shikastlangan odamni
biror issiqroq mato, kiyim-bosh, adyol yoki choyshab bilan o‗rab, yordam berayotgan
kishining tizzasiga qorni bilan boshini pastga egib yotqiziladi, ko‗krak qafasiga
bosib, o‗pkasi bilan oshqozonidagi suv tashqariga chiqariladi. Shundan keyingina
shikastlangan odamni chalqancha yotqizib, sun‘iy nafas oldirish va yuragini bilvosita
uqalashga kirishiladi.
Bunday xatti-harakatlar shikastlangan odamning nafas olishi tiklanib, asli
holatiga keguncha davom etdiriladi. Mabodo amalga oshirilgan chora-tadbirlar nafsiz
bo‗lib, o‗limning obyektiv belgilari (ko‗z qora-chig‗lari kengayib, yorug‗likni
sezmasa, yurak urmay, to‗xtab qolsa, tanada murda dog‗lari) paydo bo‗lsa,
organizmni qayta jonlantirish, tiriltiriy tadbirlari to‗xtatiladi.
Nafas olish bilan yurak faoliyati tiklangan taqdirda esa shikastlangan odamning
badanini isitish, unga issiq choy va qahva ichirish, zambilga yotqizib tezroq
yaqinroqdagi tibbiy muassasaga olib borish joiz.
Oftob urishi yoki issiq elitishi yuqori harorat ta‘siri natijasida ro‗y beradi.
Natijada shikastlangan odamning butun a‘zoyi badan haddan tashqari qiziydi,
boshi og‗riydi, quloqlar shang‗illaydi, darmoni quriydi, ko‗ngli ayniydi, qayt qiladi.
Ba‘zan bemor alahlaydi, ko‗z qorachiqlari kengayadi, nafas olishi tezlashadi, tomir
urishi 140-160 gacha yetadi, hushidan ketadi. Bunday holatda bemorni asta joyga
olib, kiyimlarini yechish, boshini balandroq ko‗tarib o‗tqizish, orqasi bilan
suyanchiqqa suyab, yotqizish, boshiga va yurak sohasiga sovuq narsa bosish,
novshadil spirti hidlatish, ko‗proq suyuqlik ichish, qahva ichirish kerak. Zaruratga
ko‗ra sun‘iy nafas oldirish va yurakni bilvosita uqalash usullari qo‗llaniladi.
Arxitektura, muhandislik va zamonaviy texnologiyalar jurnali

Arxitektura, muhandislik va zamonaviy texnologiyalar jurnali
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/13
Sana
14.05.2024
Hajmi
0,59 Mb.
#230508
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Arxitektura, muhandislik va zamonaviy texnologiyalar jurnali
Download
0,59 Mb.
Matnni ko'rish
Turli xil qarakatni esda olish, esda saqlash va qayta esga tushirishdan iborat esda olib qolish deb ataladi

|
Turli xil qarakatni esda olish, esda saqlash va qayta esga tushirishdan iborat esda olib qolish deb ataladi
|
bet | 182/314 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 3,55 Mb. | | #138209 |
Bog'liq O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta\'lim Turli xil qarakatni esda olish, esda saqlash va qayta esga tushirishdan iborat esda olib qolish deb ataladi.
A) harakat xotirasi B) hissiy xotira V) obrazli xotira G) ixtiyorsiz xotira
D) ixtiyoriy xotira
Tassavurlar tabiat va hayot manzaralari shu bilan birga tovush hidlar ta'mlar bilan bog’liq xotira ……...........
A) harakat xotirasi B) hissiy xotira V) obrazli xotira G) ixtiyorsiz xotira
D) ixtiyoriy xotira
Idrok qilingan narsa va hodisalarning obrazlarini miya po’stida iz hosil qilishi deb ataladi?
A) esda saqlash B) esga tushirish V) unutish G) esda olib qolish D) remensensiya
Esda qoldirish faolligiga ko’ra qanday turlarga ajratiladi?
A) 2ta ixtiyoriy, ixtiyorsiz B) 3ta ixtiyoriy, ixtiyorsiz, tasodifan V) maqsad qo’yish, o’quv materialini tushunish G) ixtiyoriy va beixtiyoriy D) barcha javoblar to’g’ri
Ixtiyoriy esda olib qoldirishda qanday usullardan foydalaniladi?
A) material va so’zning ta'sirchanligi B) ixtiyoriy va ixtiyorsiz tasodifan
V) maqsad qo’yish o’quv materialini tushunib esda qoldirish, esda qoldirishning rasional usullari G) maqsad qo’yish, esda qoldirishning rasional usullaridan foydalanish D) hissiy ta'sirchanligi, hajmi, harakatchanligi, tezligi, shakli 16.Beixtiyor esda qoldirishda qaysi jarayon asosiy rol o’ynaydi?
A) ehtiyoj B) tajriba V) shakl va hajmi G) qiziqish D) hissiy ta'sirchanliligi 17.O’tmishda idrok qilingan narsalarning his-tuyg’u, fikr va ish- harakatlarning ongimizda qayta tiklanishi deb ataladi?
A) esga tushirish B) tanish V) eslash G) bevosita esga tushirish D) vaqt o’tkazib esga tushirish
17. ………... ilgar idrok qilingan narsa va hodisalarning takror idrok qilish natijasida narsa yoki hodisaning esga tushirishdir?
A) esga tushirish B) tanish V) eslash G) bevosita esga tushirish D) vaqt o’tkazib esga tushirish
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz - bet 180

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.166
FIK 20-24 % bo'lgan QE yaratildi. Kaskadli QE larda esa FIK 30 % gacha yetkazildi. Keng tarqalgan
kremniy asosidagi QE lari konstruktsiyasi 1-Rasm qarama-qarshi tipdagi p- va n-materialning bir-
biriga yaqin tutashtirishdan hosil qilinadi. YO' material ichidagi p- va n-tip materiallar orasidagi o'tish
sohasi (chegara xududi) elektron-teshik yoki p-n o'tish deyiladi.
Termodinamik muvozanat holida elektron va teshiklar muvozanat holatini belgilovchi Fermi
sathi materialda bir xil holda bo'lishi kerak. Bu shart p-n o'tish hududida ikkilangan zaryadli qatlam
hosil qiladi va uni hajmiy zaryad qatlami deyilib, unga taaluqli elektrostatik potentsial paydo bo'ladi.
p-n tizilma sirtiga tushgan optik nurlanish sirtdan material ichiga qarab p-n o'tish yo'nalishiga
perpendikulyar ravishda kontsentratsiyasi kamayib boruvchi elektron-teshik juftliklar hosil qiladi.
) Zəyərək toxumlarından tibbidə hansı xəstəlikdə istifadə olunur?

624) Zəyərək toxumlarından tibbidə hansı xəstəlikdə istifadə olunur?
A) 12-barmaq bağırsağın iltihabında
B) Mədəaltı vəzin iltihabi xəstəliklərində
C) Ağ ciyərin iltihabi xəstəliklərində
D) Öd yollarının iltihabi xəstəliklərində
E) Mədə-bağırsaq traktının iltihabi xəstəliklərində
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.132-134.
625) Tənəffüs yollarının iltihabında gülxətmi bitkisinin hansı hissəsindən istifadə edilir?
A) Gövdəsindən
B) Çiçəklərindən
C) Toxumlarından
D) Köklərindən
E) Yarpaqlarından
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.80.
626) Xalq təbabətində gülxətmi çiçəklərindən hansı xəstəliklərdə istifadə edilir?
A) Qaraciyərin iltyihabında
B) Revmatizmdə
C) Mədə-bağırsaq xəstəliklərində
D) Ağciyərin iltihabında
E) Stomatitdə
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.80-82.
|
) Pişikotu bitkisindən alınan preparatlar hansı məqsədlə istifadə edilir?

648) Pişikotu bitkisindən alınan preparatlar hansı məqsədlə istifadə edilir?
A) İltihab əleyhinə
B) Qızdırmasalıcı kimi
C) Ödqovucu kimi
D) Sidikqovucu kimi
E) Sakitləşdirici kimi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.214.
649) Hansı bitki efferent sinir sisteminə təsir göstərən dərman bitkisidir?
A) Üçbarmaq otu
B) Nanə
C) Şirquyruğu
D) Üskükotu
E) Xanımotu
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.388.
650) Bitkilərdən hansı bürüyücü dərman maddəsi kimi istifadə edilir?
A) Adi moruq
B) Dəlibəng
C) Ürəkvari cökə
D) Dərman gülxətmisi.
E) Qara batbat
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.80-81.
651) Bitkilərdən hansı kardiotonik təsirə malikdir?
A) Bağayarpağı otu
B) Jenşen kökü
C) Cökə çiçəyi
D) Xoruzgülü
E) Gülxətmi kökü
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 279.
|
Kimyoviy qurollar - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

124
sabablar bilan anqilanadi.
Yadro portlatishning turlari. Qo‗yilgan maqsadga ko‗ra, yadro portlatish yer
yuzida, yer osti va suv ostida va har xil balandlikdagi atmosferada amalga oshiriladi.
Yer ustida portlatilganda qurolning zonasi yarim oy shaklida yer ustida ko‗rinadi.
Yer ustida portlatish, asosan juda mustahkam inshootlarni buzish hamda atrof-
muhitni, juda katta miqyosda radioaktiv zaralash maqsadida amalga oshiriladi. Suv
tagida portlatish bilan juda mustahkam yer ostidagi nishonlarni, gidrotexnik va port
inshootlarni buzish uchun qo‗llash mumkin. Bu xildagi portlatishning o‗ziga xos
xususiyatlaridan biri shuki, bunda gravitatsiya to‗lqini hosil bo‗lib, u har qanday
nishonga katta zarba beradi hamda zarar yetkazadi.
Havoda portlatish ikki xil sharoitda amalga oshiriladi:
- yerdan kichik balandlikda, ya‘ni yerdan 10 km.gacha bo‗lgan havoda
portlatish. Bunda qurolning zonasi yerga tegmagan holda dumaloq ko‗rinishda
bo‗ladi.
- yerdan katta balandlikda (yuqori) portlatish.
Havoda portlatish uncha mustahkam bo‗lmagan inshootlarni buzish, odamlar
va texnikalarga keng miqiyosda shikast yetkazish maqsadida qo‗llaniladi.
Yadro qurolining hamma turdagi portlatishlarida quyidagi ta‘sir etuvchi
omillar hosil bo‗ladi. Bular to‗lqin zarbasi, yorug‗lik nurlanish, radiatsiya to‗lqini,
radioaktiv zarrachalar va elektromagnit impulslar hisoblanadi. Bu omillar portlash
energiyasining 50 foizi to‗lqin zarbasiga, 30-40 foizi yorug‗lik nurlanishiga, 5 foizi
radiatsiya nurlariga, 15 foizi radioaktiv changlarning hosil bo‗lishiga sarflanadi.
Qisqacha xulosa - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

120
zarbasi, yoriqlik nurlari, oqib kiruvchi radiatsiya, neytron oqimi, teri va kiyimga
radioaktiv moddalar tushishi, zaharli modda, bakterial vositalardan muhofaza qiladi.
5. Terrorizm - mafkuraviy va boshqa maqsadlarga erishish uchun shaxsning
hayoti, sog‗lig‗iga xavf tug‗diruvchi, mol-mulk va boshqa moddiy obyektlarning
yo‗q qilinishi xavfini keltirib chiqaruvchi hamda davlatni, xalqaro tashkilotni,
jismoniy yoki yuridik shaxsni biron-bir harakatlar sodir etishga yoki sodir etshidan
tiylishga majbur qilish, xalqaro munosabatlarni murakkablantirish, davlatning
suvereniteti va hududiy yaxlitlitligini buzish, xavfsizligiga putur yetkazish, qurolli
mojarolar chiqarishni ko‗zlab ig‗vogarlik qilish, aholini qo‗rqitish va ijtimoiy-siyosiy
vaziyatni barqarorlashtirishga qaratilgan, O‗zbekiston Respublikasining Jinoyat
kodeksida javobgarlik nazarda tutilgan zo‗rlik, zo‗rlik ishlatash bilan qo‗rqitish yoki
boshqa jinoiy qilmishdir.
6.
Shaxsiy himoya vositalari ikki guruhga bo‗linadi: nafas a‘zolarini himoya
qiluvchi vositalar va teri himoya viluvchi vositalar. Bular nafas a‘zolarini, ko‗z va
teri qavatlarini radioaktiv moddalar, zaharli moddalar, bakteriologik vositalar va
kuchli ta‘sir etuvchi zaharli moddalar ta‘siridan saqlaydi.
Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi - bet 87

122
4-bob. AHOLI VA HUDUDLARNI ZAMONAVIY QIRG„IN
QUROLLARIDAN MUHOFAZA QILISHNI TASHKIL ETISH
4.1. Zamonaviy qirg„in qurollari (ZQK)ning tasnifi
Qirg„in qurollari deganda juda katta vayrongarchilik va aholini qirish uchun
mo‗ljallangan qurollar tushuniladi. Bunday qurollar qatoriga yadroviy, kimyoviy,
biologik, nurli va boshqa qurollar kiradi.
Qirg‗in qurollari nafaqat insoniyat, balki atrof-muhit, inshootlar, kiyim-
kechak va moddiy boyliklarni shikastlantiradi. Bunda albatta, zararlanish darajasi,
qirg‗in qurollarining turiga, xususiyatlariga bog‗liq. Jumladan, yadroviy qurollar
tirik mavjudodlarni ham, jamiki inshootlar, texnikalarni qattiq shikastlantiradi.
Zamonaviy qirg„in qurollari, qurollanish majmuasi, uning tarkibiy qismlari:
- yetkazib berish vositasi (tashuvchi);
- qurol-aslaha;
- boshqaruv vositasi (tizimi);
- ZQQ ning aholi va hududlarga keltiradigan zarariga ko‗ra tasnifi:
- oddiy qirg‗in vositalari (OQV);
- ommaviy qirg‗in qurollari (OKQ);
- yaqin kelajak qurollari (qirg‗in vositalari) (YaKQ).
Yetkazib berish vositasi:
- raketalar;
- aviatsiya;
- artilleriya;
- o‗q otar qurol;
- inson.
Qurol-aslaha:
- oddiy (fugasli, parchalanuvchi, parchalanuvchi-fugasli, yondiruvchi maxsus);
- yadroviy, kimyoviy, biologik;
- o‗limga olib kelmaydigan.
Barcha qurol-aslaha 2 guruhga bo„linadi:
1-guruh. Boshqariladigan (turlari - aniq
nishonga uruvchi qurol - aniq nishon bo‗yicha,
nishon - uy).
2-guruh. Boshqariladigan.
Ommaviy qirg‘in qurollari:
- yadroviy;
- biologik (bakteriologik);
- kimyoviy.
Oddiy qirg„in vositalari.
1. Portlovchi moddalarning energiyasidan
foydalanishga asoslangan (fugasli; oskolkali;
oskolka-fugasli).
Issiqlik energayasidan foydalanishga asoslangan (yondiruvchi aralashma
napalm, metallashtarilgan yondiruvchi aralashma - termit, elektron; oq fosfor).
O‗limga olib kelmaydigan (agitatsion, grafitli, kesuvchi, psixotrop plastik
123
o‗qlar).
Ayrim qurol-aslahalarning xususiyatlari:
Hajmiy portlash (vakuum) qurol-aslahalari: gaz, suyuqlik (etilen oksidi va
boshqa,); yorilganda - germetik bo‗lmagan fazo (hajm) bo‗ylab gazning bir zumda
tarqalishi va sekinlashib (0,1 soniyagacha) portlashi; ichki fazoda - o‗ta past bosim
(vakuum), tashqi fazoda - haddan ortiq bosim; quvvati oddiy o‗q-doriga nisbatan 4-6
marta katta.
Sharchali, ninachali, qurol-aslahalar: o‗q-dori ichida sharchalar yoki
ninachalar (bir necha milligrammdan bir necha grammgacha) joylashgan.
|
МУХАНДИСЛИК - download

| Қарши мухандислик-иқтисодиёт институти “Мухандис техника” факультети кенгаши йиғилишининг №5 сонли O. Eshqobilov, dotsentlar E. Abdimо‘minov, M. Safarov, E. Murtazayev, A. Nazarov, N. Qо‘ziyev, R. Tovashev, M. Radjabov, O. Nurova, D. Irgashev, E. Nabiyev, O. Alimardonov, Sh. Tursunov katta о‘qituvchilar, Sh 52 Kb. 2 | o'qib |
) Hansı bitkinin preparatları ”A” siyahısında saxlanılır?

751) Hansı bitkinin preparatları ”A” siyahısında saxlanılır?
A) Rəvənd
B) Dazıotu
C) Xaşxaş
D) Şirquyruğu
E) Ödotu
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh. 410-413.
752) Qarğıdalı saçağı təbabətdə nə məqsədlə istifadə olunur?
A) Qurdqovucu kimi
B) Ağrıkəsici kimi
C) İltihabəleyhinə
D) Sidikqovucu kimi
E) Sakitləşdirici kimi
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.163-167.
753) Xanımotu bitkisinin latınca adı necədir?
A) Scopolia carniolica
B) Datura Stramonium
C) Hyoscyamus niger
D) Atropa belladonna
E) Thermopsis lanceolata
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.388-389.
754) Andızın kökümsovu və kökünün preparatları hansı təsirə malikdir?
A) Hipotenziv
B) Sidikqovucu
C) Antiseptik
D) Tərqovucu
E) Yuxugətirici
Ədəbiyyat: Y.B.Kərimov, T.A.Süleymanov, C.İ.İsayev , C.S.Xəlilov "Farmakoqnoziya" Bakı-2010 səh.236-238.
|
Annotatsiya - Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz

|
Namangan Institute of Engineering and Technology nammti uz Pdf ko'rish
|
bet | 178/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq Тўплам
Annotatsiya: Ushbu maqolada o`zbekiston sharoitida qishloq xo`jaligi soxasida yuqori
samarali va quyosh energiyasidan foydalanish asosida issiqxonani elektr energiyasi va issiq suv bilan
ta`minlash uchun mo`njallangan avtonom ko`chma fotoissiqlik qurilmani imkoniyatlari keltirib
o`tilgan.
Kalit so`zlar: fotoissiqlik batareyasi, issiqxona, issiqlik kollektori, reflektor, quyosh energiyasi,
elektr energiya, quyosh nuri radiatsiyasi .
Xechkimga sir emaski, bugungi kunda barcha soxalarda bo`lgani kabi xishloq xo`jaligi soxasida
xam yangi-yangi yo`nalishlar, yangi-yangi marralar zabt etilyabti. Bu esa bugun qishloq xo`jaligi
soxasida astoydil mehnat qilayotgan fidoiy va mehnatsevar dehqonlarning say-xarakatlari
natijasida bo`lyabti desak xech mubolag`a qilmagan bo`lamiz.
Yurtimizdagi fermer xo`jaliklarining tajribasi shuni ko`rsatyabtiki issiqxonalarda
yetishtirilayotgan maxsulotlarning tan narxining asosiy qismi yoqilg`i maxsulotlarini (gaz, ko`mir,
o`tin va xokozolar) sotib olishga va uni ishlatishga ketgan sarf – xarajat bilan aniqlanadi. Shu bilan
birga xarajatlarning yarmiga yaqini bekorga isrof bo`ladi, qaytarilmaydi. Energiya yo`qotishlar bir
qismi issiqxonalarning nooptimal konstruksiyalari xisobiga bo`lishi aniqlangan. Optimal
konstruksiyali va energiya tejamkor issiqxonalar xam mavjud, lekin ular juda katta va maxsus
xo`aliklardagina ishga tushirilgan. Asosan ishlab turgan fermer xo`jaliklar bunday issiqxonalarni
sotib olishga mablag` tomondan muammolarga duch kelishadi. Qishloqdagi kichik tom orqaga
asoslangan dehqon xo`jaliklari uchun qayta tiklanuchi energiya manba`laridan foydalanish asosida
ishlaydigan optimal konstruksiyaga ega kafolatlangan energiya bilan ta`minlay oladigan issiqxona
konstruksiyasini yaratish lozim.
Ishdan asosiy maqsad fotoelektrik manbaalardan foydalanib yuqori samaradorli issiqxona
konstruksiyasi va enegiya bilan ta`minlovchi iqlimga mutanosib fotoelektrik qurilmani yaratish va
sinovdan o`tkazishdir. Issiqxona konstruksiyasiga energiya yo`qotishlarini nisbatan kamaytirish
uchun quyiladigan asosiytalablar quyidagilar:
1.
Issiqxonaning g`arb va sharq tomonini issiqxona konstruksiyasi nishobligiga qarab
tuproqli devor qilish kerak.
|
| |
SWOT-бу қуйидаги инглизча сўзларнинг бош ҳарфларидан олинган қисқартма

Namangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.552
W
ea
kn
ess
es
1.Системанинг ишончсизлиги;
2.Фойдаланувчи
малакасининг
етишмаслиги;
3.Ахборот ҳавфсизлиги масаласи;
4.Таннархининг юқорилиги.
Th
re
ats
1.Тизимдан нотўғри фойдаланиш;
2.Фойдаланувчининг иш жараёнини
автоматлаштиришга
бўлган
хоҳишининг
йўқлиги.
3.
Миллий
маҳсулот
ишлаб
чиқариш
учун
мутахассисларнинг
ва
тажрибаларнинг етишмаслиги.
Шундай қилиб, асосий мақсадимиз талабага ахборот
технологияларини мукаммал
эгаллашда яқиндан кўмак бериш, ўқитувчилар учун ҳамиша керак ва ноёб ҳисобланган
янги инновацион ўқитиш усулларини ва дарс сценарийларини тавсия қилишдир. Зеро,
маҳоратли педагог дарс машғулоти жараёнида албатта, ўқувчиларга мустақил фикрлаш ва
ижодий тафаккур эта олишига ёрдам берувчи педагогик технологиялардан унумли
фойдаланади. Бу эса дарс машғулотлари самарадорлигига
ижобий таъсир этувчи энг
муҳим омиллардандир.
Фойдаланилган адабиётлар
1.
К. Исманова, У.Исомаддинов, Ахборот технологияларини ўқитишда
инновацион
усулларни қўллашнинг педагогик самаралари. Маҳоратли педагог. Республика илмий-
методик нашр. ОАК. 2020 йил, май. 5-сон.
2.
Ismanova K., Information technology in education. Of the international
scientific and
practical conference «actual problems of mathematical modeling and information technology»,
Nukus 2-3 May, 2023.
3.
Wang, P. & Chan, P. (2020). Advantages,
disadvantages, facilitators, and inhibitors of
computer-aided instruction in Singapore's secondary schools. Computers and Education, 25 (3),
151-162.
MODERN INFORMATION TECHNOLOGY IN ENGLISH CLASSROOMS
K.D.Ismanova, U.M.Isomaddinov, D.I.Tumanboyeva
Namangan Institute of Engineering and Technology
Abstract: this article focuses on the role of Information Technology in teaching English as a
foreign language. It highlights how learners improve their language skills through using different
means of technology and how teachers can showcase the best
of their abilities through
deployment of technology in their classes.
Keywords: information technology,
innovation, a foreign language, English,
teaching,
learning, blended learning experience, mobile learning, gamification, creating content and ease
of sharing, smartclasses, survey monkey.
Technology has always played an important role in a teaching and learning environment.
When we talk about technology in teaching and learning, the word "integration" is used. As
technology is part of our daily lives, it's time to rethink the idea of integration of the technology
into the curriculum and strive to incorporate technology into learning to support learning.
Growing popularity of media technology has colorized classrooms
with new trands that are
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 179/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.165
2.
Issiqxona ish davri asosan qish oylariga to`g`ri kelganligi sababli, quyosh bu davrlarda xar
doim janubdaligini xisobga olib, uning shimoliy tomoniga energiya uzatish kam bo`lgan materialdan
devor yasash lozim. Qurilayotgan issiqxona ichida ekin ekin ekiladigan yerni 0,5-0,7 metrga
tuprog`ini olib yasaladigan devorga ishlatish tavsiya etiladi.
3.
Issiqxona konstruksiyasining janub tomonga qaragan ustuni parallel kanali polikarbonat
bilan qoplash maqsadga muvofiq bo`ladi.
4.
Uyali polikarbonat va konstruksiya bilan qo`shilgan joylarni energiya yo`qotishlarni
kamaytirish uchun silikon yelimlari bilan ximoya qilish zarur.
Taklif etilayotgan issiqxona konstruksiyasi kechki va tungi vaqtlarda issiqxonadan energiya
yo`qotishlarini keskin kamaytirishga olib keladi. Chunki uyali polikarbonatning parallel kanallaridagi
joylashgan xavo (kesim yuzasi 3x5 mm
2
)va kanal devorlari (qalinligi 1 mm) issiqlik energiyasini tashqi
muxitga uzatishi ancha kamaytiradi. Kunduzi quyosh nurlanishining polikarbonat yuzasiga tushishi
va xavo qamalgan parallel ko`p sonli kanallardan o`tishi xisobiga issiqxona isigan xavo va o`tgan
nurlanish energiyasi xisobiga o`simliklarning qo`shimcha energiya sarflamasdan o`sishiga imkon
yaratiladi.
Foydalanilgan adabiyotlar
1.
Tursunov M.N., Sabirov X., Xolov U.R., Axtamov T.Z., “Avtonomnaya fotoelektricheskaya
sistema kruglogodichnogo garantiynogo obespecheniya elektroenergiyey selskix ob’yektov”, Jurnal
“Irrigatsiya i Melioratsiya”, ISSN 2181-8584, №3(21).2020, C. 82-86
2.
Yuldoshev.I.A. Kristalli kremniy fotoelektrik batareyalari asosida biriktirilgan energetik
qurilmalar. Doktorlik dissertatsiyasi avtorefarati. Toshket.2016. 82 b.
3.
Yuldashev.I.A., Tursunov.M.N., Shog'o'chqorov.S.Q., Jamolov.T.R. Quyosh energetikasi.
O'quv qo'llanma Toshkent.ToshDTU. 2020. 166 b.
4.
Zoxidov R.A. Vozobnovlyayembiye istochniki energii -noviy povorot v energetike.
Geliotexnika -2002. -№2. S. 101-111.
5.
Internet ma`lumotlari.
|
| |
Namangan Institute of Engineering and Technology

|
Namangan Institute of Engineering and Technology Pdf ko'rish
|
bet | 183/693 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #228860 |
Bog'liq ТўпламNamangan Institute of Engineering and Technology
nammti.uz
10.25.2023
Pg.168
Для этого определяем режим движения воды в змеевике /3/:
Re = vd/ν (1)
Максимальную скорость воды примем равной 0,2 м/с, равной ее максимальному
значению, наблюдающейся на практике. Гидродинамические характеристики воды берем для
средней температуры воды в СВК (80+20)/2 = 50
о
С. Для данной температуры ν = 17,95 10
-6
м/с
2
,
d=0,025 м (внутренний диаметр змеевика) /4/.
Для этих значений получим Re=1392, что намного меньше его критического значения.
Следовательно, режим движения воды в трубе змеевика – теплообменника – ламинарный.
Определяем, оказывает ли влияние на теплоотдачу от воды к стенке трубы змеевика
естественная конвекция воды в нем.
Для этого вычислим критерий Релея:
Ra = GrPr = gβΔt l
3
/ν a (2)
Для нашего случая g= 9,8, β= 4,49 10
-4
К
-1
Δt= 60
о
С, ν= 0,556 10
-6
м/с
2
, а = 15,5 10
-6
, Pr = 3,59
/4/.В качестве определяющего размера нами принят внутренний диаметр змеевика – 0,025м.
Расчеты дают Ra= 47883,7, что меньше его критического значения - 5х 10
5
/4/.
Следовательно, естественная конвекция пренебрежимо мало влияет на теплопередачу
от воды к стенке трубы.
Определяем коэффициент конвективного теплообмена (коэффициент теплоотдачи) от
рабочей воды к внутренней стенке змеевика. Для вязкостного режима течения жидкости, что
имеет место в нашем случае, критериальная зависимость для расчета процесса теплоотдачи
имеет вид /4/:
Nu
с
= C (Pe
r
d/l)
1/3
(μ
1
/μ
2
)
n
ε (3)
В свою очередь /4/:
Pe
r
d/l = 4GC
ж
/ πlλ
ж
(4)
Индексы «с» и «ж» означают, что физические параметры жидкости выбираются
соответственно при температуре стенки t
c
и температуре жидкостиt
ж
.
При соотношении коэффициентов динамической вязкости жидкости при температурах
стенки и самой жидкости
0,08 < (μ
c
/ μ
ж
) < 10 (5)
значения коэффициентов уравнения (3) равны: С=1,55, n= -1/6 /4/.
ε – поправочный коэффициент, учитывающий влияние участка гидродинамической
стабилизации потока воды в начале трубы:
В нашем случае μ
c
= 653,3х10
-6
Н/с м
2
и μ
ж
= 549,4х10
-6
Н/с м
2
/5/.
Их отношение дает величину 1,19, следовательно, значения коэффициентов в уравнении
(3) равны: С = 1,55, n = - 1/6 /4/.
Далее рассчитаем величину поправочного коэффициента
ε = 1+0,01(Pe
1
d/l)
2/3
Ψ (6)
В свою очередь /4/:
Ψ =(μ
c
/ μ
ж
)
-0,56
(7)
Для Ψ получаем значение 1,09 (Ψ=1,09).
Тогда, согласно /4/, С=1,55, n= -1/6.
Путем итерации определяем среднюю температуру внутренней стенки теплообменника
– змеевика tс, который получается равным t
с1
= 45,2
о
С.
Вычисляем значение ε:
ε = 1+0,01(Pe
1
d/l)
2/3
Ψ = 1+0,01[(4vρSC
p
)/πλ ]
2/3
(8)
При этом при 50
о
С для воды ρ = 972 кг/м
3
, C
p
= 4,174кДж/кг град, λ
ж
= 0,648 Вт/м град.
Расчеты дают величину ε = 1,06.
Далее по формуле (3) рассчитываем значение критерия Нуссельта, которое дает Nu
c
=
10,21.
|
| |
Umumiy zaharlovchi moddalar - Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti f. T. Hakimova, N. X. Xoliyeva fuqaro muhofazasi

128
moddalardan kuchsiz hisoblanadi. Uning o‗rtacha o‗ldirish dozasi 1-2mg/l.
Zaharlash belgilari: og‗izda metall mazasining hosil bo‗lishi,
tinka qurishi, bosh
og‗rig‗i, organizm a‘zolari harakatining yo‗qolishi. Sinil kislotasining antidoti
amilnitrit va prpil nitrit hisoblanadi.
Bo„g„uvchi zaharli moddalar. Bu birikmalar
nafas organlarini ishdan
chiqarib, o‗pkani zararlaydi.
Fozgen - havodan 3,5 marta og‗ir bo‗lib, gazsimon modda. U asosan o‗pka
to‗qimalarini ishdan chiqaradi. Uning uchtacha o‗ldirish dozasi 1daqiqada 3,2 mg/l.
Zaharlanish belgilari: ko‗zdan yosh oqizadi, bosh aylanadi, holsizlanish kuzatiladi.
Ruhiyatga ta‟sir etuvchi zaharli moddalar. Bu guruh moddalari asab
tizimiga muayyan ta‘sir etib, inson faoliyatini vaqtinchalik ishdan chiqaradi.
Bi-zet - o kristall kukun bo‗lib, uning zichligi 1.8, qaynash haroarti 4120
0
S,
suyulish harorati 1900
0
S. Uning kuchli ta‘siri aerozol ko‗rinishda bo‗lib,
nafas
yo‗llari va oshqozon-ichak orqali ta‘sir etadi. Zaharlash belgilari: qusish, gapira
olmaslik, so‗ngra galyutsinatsiya va hayajonlanish.
Qaltiratuvchi zaharli moddalar. Bundan xususiyatli moddalar ko‗zning
harakatchan qismini hamda nafas yo‗llarining yuqori qismini ishdan chiqaradi. Bu
guruhga kiruvchi moddalardan Si-es va Si-er muhim ahamiyatga ega.
Si-es - kristall kukun bo‗lib, suvda yomon, atsteton, benzollarda yaxshi eriydi.
Uning qaynash harorati 3150 S, suyulish haroarati 950°C, solishtirma og‗irligi 1,0 ga
teng.
Si-er - atti kristall modda bo‗lib, zaharliligi Bi-zetdan yuqori. Si-er ham inson
terisini qattiq shikastlantiradi. Buning ham kuchli ta‘siri aerozol ko‗rinishida bo‗ladi.
Toksinlar. Bakterial
toksinlar, hozirgi davrda yuqori zaharli moddalar
hisoblanadi. Bunday moddalarga botulin toksini va staffilokkok enterotoksinlar
kiradi.
Botulin toksini – o‗ldiruvchi zaharli moddalar
ichida eng zaharlisi
hisoblanadi. Toza botulin toksini kristall modda ko‗rinishida bo‗ladi. Zararlanish
belgilari: bosh og‗rig‗i, holsizlanish, ko‗z xiralashishi, qusish, falajlanish.
Yuqori
miya falajlanib, natijadi odam o‗ladi.
VI. Uyga vaziga - Arxitektura, muhandislik va zamonaviy texnologiyalar jurnali

VI. Uyga vaziga:
Bluzka modelini daftarda konstruksiyalash.
ARXITEKTURA, MUHANDISLIK VA ZAMONAVIY
TEXNOLOGIYALAR JURNALI
ISSN: 2181-3469 Jild:02 Nashr:01 2023yil
73
VII. Ish oʻrnini yigʻishtirish.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.
О.Н.Мухидова (2021). Texnologiya fanini o‟qitishda interfaol usullarni qo‟llash metodikasining
ayrim jihatlari
Science and education scintific journal
Vol 2 Issue 12, pp. 782-792.
2.
Uzokov O.Kh., Muhidova O.N. (2021). Factor determining the efficiency of innovative activities of
a teacher.
International journal of discourse on innovation, integration and education.
Vol. 2 No. 1,
pp. 81-84.
3.
Миржанова, Н.Н. (2020). Инновационные технологии в образовании и их использование.
Вестник магистратуры, (№1 (100)Часть 5), С.41-43.
4.
Мирджанова, Н.Н. Сайфуллаева, Д.А. Саидова, З.Х.(2020). Развитие профессиональных
компетенций и творческих способностей студентов высших учебных заведений. Вестник
науки и образования, (97 (19), C. 55-59.
|