nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Reja: Haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar

|
Reja: Haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar
|
bet | 1/5 | Sana | 15.05.2024 | Hajmi | 187,5 Kb. | | #235350 |
Bog'liq Reja Haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar
Keynsning tovarlar va xizmatlar bozorida makroiqtisodiy muvozanat modeli
Reja: 1. Haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar
2. «Keyns xochi». Ishlab chiqarish hajmining muvozanat darajasiga
erishish mexanizmi 1. Haqiqiy va rejalashtirilgan xarajatlar
Ishlab chiqarishning kamayishi natijasida mumkin bo’lgan yo’qotishlarning oldini olish uchun jami talabni tartibga solib turadigan faol davlat siyosati zarur. Shuning uchun ham Keynsning iqtisodiy nazariyasini ko’p hollarda jami talab nazariyasi deb yuritiladi. Jami talab komponentlari, ayniqsa investitsiyalarning o’zgarishi makroiqtisodiy beqarorlik sabablaridan biridir.
Haqiqiy investitsiyalar rejalashtirilgan va rejalashtirilmagan investitsiyalar miqdorini o’z ichiga oladi. Rejalashtirilmagan investitsiyalarga tovar – moddiy zaxiralariga (TMZ) investitsiyalardagi kutilmagan o’zgarishlar kiradi. Ushbu rejalashtirilmagan investitsiyalar tenglashtiruvchi mexanizm sifatida jamg’arma va investitsiyalar miqdorining o’zaro bir-biriga mos kelishiga olib keladi va makroiqtisodiy muvozanatni ta’minlaydi.
Rejalashtirilgan xarajatlarga uy xo’jaliklari, firmalar, davlat va tashqi dunyoning mahsulot va xizmatlarni sotib olishga mo’ljallagan xarajatlari kiradi. Firmalar tomonidan ishlab chiqarilgan mahsulotlarni sotishdagi kutilmagan o’zgarishlar tovar moddiy zaxirasiga rejalashtirilmagan investitsiyalar qilishga olib kelsa, haqiqiy xarajatlar rejalashtirilgan xarajatlardan farq qiladi.
Rejalashtirilgan xarajatlar funktsiyasi : E=S+ I +G+Xn ko’rinishiga ega.
Dekmak uning grafigi iste’mol funktsiyasi (S= a+b x (U-T) ) grafigiga nisbatan I+G+Xn miqdorda yuqoriga surilgan bo’ladi. Keltirilgan Xn -sof eksport bo’lib, uning funktsiyasi esa quyidagi ko’rinishga ega:
Xn = g – m’Y
Bu erda :g – avtonom sof eksport; m’ - importga chegaralangan moyillik; Y – daromad.
Importga chegaralangan moyillik import xarajatlaridagi o’zgarish miqdorini bunga sabab bo’lgan daromadlardagi o’zgarish miqdoriga bo’lib topiladi.
m’ = ΔM / ΔY
Bu erda: ΔM - importga xarajatlarning o’zgarishi; ΔY - daromadlarning o’zgarishi.
Yalpi daromadlarning oshishi bilan import ham oshadi. Chunki, bunda iste’molchilar va investorlar ham milliy ham import mahsulotlarga bo’lgan xarajatlari miqdorini oshiradilar. Ayni paytda mamlakatning eksporti hajmi shu mamlakatdagi yalpi daromadlar (Y) miqdoriga bevosita bog’liq bo’lmaydi, balki tovar olib chiqib ketayotgan mamlakatning yalpi daromadlari o’zgarishiga bog’liq bo’ladi. Shuning uchun ham mamlakatdagi yalpi daromadlar (Y) o’zgarishi bilan sof eksport (Xn) o’rtasidagi bog’liqlik salbiydir va sof eksport funktsiyasida minus ishorasi bilan belgilanadi.
Keynsning makroiqtisodiy muvozanat modelini ko’rib chiqish jarayonini soddalashtirish uchun sof eksport miqdori yalpi daromadlar (Y) o’zgarishiga bog’liq emas deb olinadi. Shuning uchun sof eksport to’lig’icha avtonom xarajatlar miqdoriga qo’shiladi, ya’ni avtonom xarajatlar (a + I + G +Xn) yig’indiga teng deb olinadi.
|
| |
-rasm - Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining

|
Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining
|
bet | 3/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
3-rasm. Yo‘l mintaqasini daraxt va butalardan tozalash ishlari.
4-rasm. O‘simlik qatlamini kesib olish.
Yo‘l poyi ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini aniqlovchi nuqtalarini joylarga bog‘lash.
5-rasm. Yo‘l poyi ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini aniqlovchi nuqtalarini joylarga bog‘lash.
Tayyorgarlik ishlarini hisoblash qaydnomasi
3-jadval
№
|
Tayyorgarlik ishlarini bajarish texnologik jarayoni
|
Ish hajmi
|
Meyoriy hujjatlar manbai
SHNQ 4.02.01-04
|
O‘lchov birligi
|
soni
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
1
|
Daraxtlardan tozalash
|
100 ta
|
19
|
E1-2-99-4
|
2
|
Yo‘l mintaqasini daraxt tomirlaridan tozalash
|
100 ta
|
19
|
E1-2-103-2
|
3
|
Qazilgan tomir joylarni ko‘mish
|
100 ta
|
19
|
E1-2-107-2
|
4
|
O‘simlik qatlamini kesib olish
|
100 m3
|
7506
|
E1-1-31-5
|
Yo‘l quriladigan mintaqadagi o‘simlik qatlami 0,15 -0, 20 m qalinlikda buldozer yoki avtogreyder yordamida qirqib, chetga surib qo‘yiladi. Uni keyinchalik yo‘l poyi yonbag‘ir qiyaligini mustahkamlash uchun ishlatiladi.
a)
b)
6-rasm. O’simlik qatlamini qirqib olish.
O‘simlik qatlami qirqiladigan grunt hajmini quyidagi formula yordamida aniqlaymiz.
= 13.9*3600*0.15=7506 m3 (1)
Bu yerda:
Bo‘sim–m, o‘simlik qatlami qirqiladigan kenglik va uni (2) ifoda orqali topamiz,
- m, yo‘lni umumiy uzunligi, 3.6 km
o‘s–m, o‘simlik qatlami qirqiladigan qalinlik, 0.15 m
Bo‘sim – O‘simlik qatlami enini topib olishimiz kerak va buning uchun (2) ifodadan foydalangan holda topamiz:
Bo‘sim = Byp+ 2c = 11.2+2*1.35=13.9m (2)
c = m·Ho‘r =1.5*0.9m=1.35m (b) qirqim,
Bu yerda:
Byp – yo‘l poyini kengligi va u (3) ifoda orqali topiladi,
Bk –mavjud qoplamaga ega bo’lgan yo‘l kengligi
c1 - yo‘l poyi yonbag‘rining asosi
c - yo‘l poyidan qoplamagacha bo’lgan yonbag‘rining asosi,
m - yonbag‘ir nishabligi (1:1.5) m,
Ho‘r- yo‘l poyining balandligi, 0.4 m
h – yo‘l asosi va qoplama balandligi.
Byp = Bk+ 2c1 = 10+2*0.6=11.2m (3)
c1 = m · Ho‘r = 1.5x0.4=0.6m (a) qirqim,
O‘simlik qatlami buldozer yordamida ko‘chiriladi va tabiiy asos katok yordamida shibbalanadi.
|
| |
Keyingi jarayon, buldozer yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz

|
Keyingi jarayon, buldozer yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz
|
bet | 9/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Keyingi jarayon, buldozer yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmena=
bu yerda: V – buldozer yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m3;
Pbul. – buldozerning ish unumdorligi.
Nsmena= = =7.6≃8 smenada bajarishini aniqlaymiz.
FIKini topamiz: F= =0.95
Ish vaqtini topamiz: t=F*8=0.95*8=7.6 soat
Keyingi jarayon bir smenaga talab etiladigan buldozerlar sonini aniqlash.
Nsmen=
bu yerda: Peks - ekskavotorning ish unumdorligi, m3;
Pbul – buldozerning ish unumdorligi.
Nsmen= = =0.18≃1 dona kerak.
III.4 Yoyilgan gruntni suv sepib namlash.
SHNQ 4.02.01-04 ning (E1-2-6-1) bandiga asosan mashina-mexanizmlarning
ish unumdorligini aniqlash.
Yoyilgan gruntni suv sepib namlash ishlarida suv sepish mashinasining ish unumdorligini aniqlaymiz.
Tanlangan suv sepish mashinasining ish unumdorligi quyidagi SHNQ 4.02.01-04
(E1-2-6-1) ga asosan topiladi:
Ps.m=
bu yerda: T – bir smena ish vaqtining davomiyligi (8s);
Hvaqt–1000 m3 gruntlarga suv sepish uchun belgilangan vaqt me‘yori.
Ps.m= = =575.12≃575m3
Suv sepish mashinasi yordamida bir smenada 575 m3 grunt namlanadi.
Keyingi jarayon suv sepish mashinasi yordamida jami ish hajmini necha smenada
bajarishini aniqlaymiz.
Nsmen=
bu yerda: V – suv sepish mashinasi yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m3;
Ps.m – suv sepish mashinasining ish unumdorligi
Nsmen= = =3.25≃4 smenada bajarishini aniqlaymiz.
Demak, hisoblash natijasi bo‘yicha to’liq ish hajmini suv sepish mashinasi
yordamida bir smenali ish kuni bilan 4 smenada, ya‘ni 4 kun davomida bajaradi.
FIKini aniqlaymiz: F
Ish vaqti: t=F*8=0.81*8=6.48 soat
|
| |
Bir smenaga talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlash

|
Bir smenaga talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlash
|
bet | 14/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Bir smenaga talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 600 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
=600*8.17=4902 m2
Bir smenada talab etiladigan avtogreyder sonini aniqlaymiz:
N=
bu yerda: suratdagi Pa/g-bir smenada qilinadigan ish miqdori; m2
maxrajdagi Pa/g- avtogreyderning ish unumdorligi; m2
N= = =0.87 1 dona avtogreyder kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.87
Ish vaqti: t= F·8=0,87*8 = 6.96 soat
Keyingi jarayon yoyilgan qum shag‘al aralashmasini suv sepib namlash
uchun suv sepish mashinasining bir smenasidagi ish unumdorligi
aniqlaymiz:
Buning uchun, birinchi navbatda suv sepish mashinasining ish unumdorligi SHNQ
4.02.027-05 ning (E27-04-003-1) bandiga asosan aniqlab olamiz:
Ps.sep= = =5594.40 5594 m2
Ps.sep=5594 m2/smena
Suv sepish mashinasi yordamida bir smenada 5594 м2 yuzaga suv sepadi.
Keyingi jarayon suv sepish mashinasi yordamida jami ish hajmini necha
smenada bajarishini aniqlaymiz:
Nsmen=
bu yerda: V – suv sepish mashinasi yordamida bajariladigan to’liq ish hajmi, m2;
Ps/sep– suv sepish mashinasining ish unumdorligi
Nsmen= = =5.25 6 smenada bajarilishini aniqlaymiz.
Bir smenaga talab etiladigan suv sepish mashinasi sonini aniqlash.
Bir smenadagi ish ko‘lamining uzunligi 600 m ni tashkil qilib, bir smenadagi
ish hajmi quydagiga teng bo‘ladi:
= 600 m x 8.17 m = 4902m2 ga teng.
Bir smenada talab etiladigan suv sepish mashinasi sonini aniqlaymiz:
N= = =0.87 1 dona suv sepish mashinasi kerak bo’ladi.
FIKini topamiz: F= =0.87
Ish vaqti: t= F·8=0,87*8 = 6.96 soat
|
| |
Tuproqlari - Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining

|
Viloyat tabiiy-iqlim sharoiti. Xorazm viloyatining
|
bet | 2/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Tuproqlari Amudaryonindddg allyuvial yotqiziqlaridan tashkil topgan. Daryo vodiysida oʻtloqi va oʻtloqi-botqoq tuproqlar, gʻarbida qumliklar uchraydi. Sugʻoriladigan yerlarda, asosan, boʻz tuproq boʻlib, kuchli shoʻrlangan. Viloyat hududining asosiy qismi haydaladigan yerlar.
1-jadval.
Xorazm viloyati
|
Oylar
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
Sutkalik harorat, °C
|
-3,7
|
-2,3
|
4,9
|
14,4
|
21,6
|
26,4
|
28,2
|
25,7
|
19,4
|
11,4
|
3,8
|
-1,6
|
1-rasm. Yo’l iqlim grafigi. Tk.k=270 kun
Yo‘l iqlim grafigidan kelib chiqib yo‘l poyini qurish davridagi kalendar kunlar sonini topishimiz mumkin bo‘ladi va uni quyidagi formula orqali topiladi.
Bu erda:
kun, yo‘l poyini qurish davridagi kalendar kunlar soni; (yo‘l iqlim grafigi asosida olinadi). TK.K=270
(bu kun kalendar kunlari asosida hisoblab topiladi) kun,
Yo‘l poyini qurish davridagi dam olish va bayram kunlari soni. TD.K=45
kun,ob-havoning yomonligi tufayli noqulay ish kunlar soni kun,
ta’mirlashga muhtoj mashina-mexanizmlarni ishlamagan kunlari kun,
smenalar soni =1 yoki =2 bo‘lishi mumkin.
TQ.K=(270-45-8-3):1=214 kun, demak qurilish qilish mumkin bo’lgan kunlar 214 kun
Yo’l poyini qurish uchun ish jarayonlarini va mashina-mexanizmlarning otryadini aniqlash
Trassa joylashgan uchastkasining relefi, grunti va karerlarning mavjudligiga qarab hamda har bir piketdagi yer ishlari hajmiga asoslanib, butun trassa bo‘ylab tahlil qilinadi.
Relef tuzilishidan qat’iy nazar, quyidagi ishlar bajariladi:
tayyorgarlik ishlari
asosiy ishlar
tekislash va pardozlash ishlari.
Avtomobil yo`lining texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlari.
Yoʻlning asosiy parametrlari ShNQ 2.05.02-07 ga asosan
2-jadval
Yoʻl elementlari oʻlchamlari
|
Qiymati
|
Toifasi
|
IV
|
Hisobiy tezlik, km/soat
|
80
|
Harakat jadalligi, kelt. dona/sutka
|
200-2000
|
Harakat tasmalarining umumiy soni, ta
|
2
|
Harakat tasmasi kengligi, m
|
3,00
|
Yoʻl yoqasi kengligi, m
|
2,00
|
Yoʻl yoqasidagi chetki tasma kengligi, m
|
0,5
|
Yoʻl yoqasining mustahkamlangan qismi kengligi, m
|
0,5
|
Yoʻl oqi boʻylab toʻsiqlar oʻrnatilmaganda markaziy ajratuvchi tasmaning eng kam kengligi, m
|
-
|
Ajratuvchi tasma chetidagi xavfsizlik tasmasining kengligi, m
|
-
|
Yoʻl poyining kengligi, m
|
10
|
Yo`l poyini qurish uchun tayyorgarlik ishlari.
Yo‘l mintaqasini tayyorlash ishlariga quydagilar kiradi:
- trassani mustahkamlash va tiklash ishlari;
- yo‘l mintaqasini tozalash ishlari;
- o‘simlik qatlamini kesib olish;
- yo‘l poyi ko‘ndalang kesim o‘lchamlarini aniqlovchi nuqtalarini joylarga bog‘lash.
2-rasm. Trassani mustahkamlash va tiklash ishlari.
yo‘lning to‘g‘ri qismi uchun trassani mustahkamlash va tiklash ishlari;
yo‘lning egri qismi uchun trassani mustahkamlash va tiklash ishlari.
Qurilishga ajratilgan uchastkada trassani mustahkamlash va tiklash ishlari bajariladi va yo‘l mintaqasini daraxt, buta, to‘nka, yirik toshlar va boshqalardan tozalanadi.
|
| |
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari

|
Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillariBog'liq 242-245Ta'limda raqamli texnologiyalarni tadbiq etishning zamonaviy tendensiyalari va rivojlanish omillari
www.pedagoglar.uz
17-to’plam aprel 2023
244
Diskret signallar ikki yoki undan ortiq sobit qiymatga ega (ularning qiymatlari
soni har doim butun sonlar bilan ifodalanadi).
Ikki qiymat uchun oddiy diskret signalga misol: chegara kalitini ishga tushirish
(mexanizmning ma'lum bir holatida kalit kontaktlarini almashtirish). Chegaraviy
kalitdan signal faqat ikkita usulda olinishi mumkin - kontakt ochiq (harakat yo'q,
kuchlanish yo'q) va kontakt yopiq (harakat bor, kuchlanish mavjud).Mahalliy
adabiyotlarda kommutatsiya qurilmalari "diskret", "mantiqiy", "releli harakat
qurilmalari" yoki "rele qurilmalari" deb ham ataladi [5]. Diskret qurilmalarning
afzalliklari asosan ularning elementlari juda sodda va ishonchli ekanligi bilan
bog'liq. Aksariyat hollarda ular faqat ikki xil holatga ega: yoqish - o'chirish (o'rni),
ochiq - qulflangan (tranzistor) va boshqalar. Bunday elementlar faqat ikkita
qiymatga ega bo'lgan signallarni shakllantirishi yoki qayta ishlashi mumkin: bitta
signal qiymati elementning bir holati bilan, ikkinchisi - ikkinchisi bilan bog'liq [6,7].
Shuning uchun, ko'pincha "diskret signal" nomi ostida ular ikkita qiymatli signalni
anglatadi. Jismoniy jihatdan, bu signalning impulsli xarakterga ega ekanligini
anglatadi: eng yuqori daraja - bitta qiymat, eng past - boshqa. Ushbu darajalar odatda
1 va 0 bilan belgilanadi.
Diskret signalning shubhasiz afzalliklari quyidagilardan iborat:
-Noto'g'ri ma'lumotni oldini olish qobiliyati
-Axborot kodlashdan foydalanish natijasida mumkin bo'lgan yuqori shovqin
immunitetini ta'minlash
|
| |
Mutaxasislarini tayyorlash muammolari

www.pedagoglar.uz
43-son 2–to’plam aprel 2023
Sahifa: 183
XOTIN-QIZLAR O`RTASIDA JISMONIY MADANIYAT VA SPORT
MUTAXASISLARINI TAYYORLASH MUAMMOLARI
Toshkent viloyati Angren shahar
29-umumiy o'rta ta'lim maktabi
Jismoniy tarbiya fani o'qituvchisi
Abdimavlonova Shaxlo Abdimavlonovna
Annotatsiya: Ushbu maqolada yurtimizda xotin-qizlarning jismoniy
madaniyatiga qaratilgan imkoniyatlar,xotin-qizlar o`rtasida jismoniy madaniyat va
sport mutaxasislarini tayyorlash muammolari to‘g‘risida ma'lumotlar keltirilgan.
Kalit so‘zlar: tayyorlash,jismoniy madaniyat, sport, xotin-qizlar, kompleks,
valeologiya,tarbiya, guruh,tibbiy xizmat
O’zbekiston respublikasining jahonda go’zal lobar xotin-qizlari bilan alohida
o’rni bo’rligi va bunday hulosa chiqarishmiz tarixiy manbalarda o’z aksini
topganligi bilan ahamyatlidir. O’zbekistonda tarixiy siyosiy larayonlaridan
malumki, unda xotin-qizlar erkaklar bilan tengma-teng turli javhalarda mehnat
qilib, bolalarni ham barkamol insonlar qilib tarbiyalab kelgan. Shuning uchun
To’maris, Barchinoylar togrisida xalqimizning og‘zaki ijodida hikoya va rivoyatlar
bitilgan. O’zbekistonda xotin-qizlar o’tasida jismoniy madaniyat mutaxasislarning
tayorlashdan qarib 50 yildan ortiq vaqt o’tgan bo’sa-da, xotinqizlarimiz hech
kimdan kam emasligi anglagan davlatimiz rahbarlari 3-4 yildan beri Toshkent
jismoniy tarbiya oligohi qoshida “xotin-qizlar sport foliyati” deb nomlangan shifr
asosida deyarli hamma viloyatlarda mutahasis kadrlar tayorlashga kiritildi. Bu
masalaga bunday yondashish nima uchun kerak degan savol tug‘ildi. Darhaqiqat
millatimizning yarmidan ko’pini turliyaoshdagi o’zbek xotin-qizlarimiz deb bilsak,
ular hamma vaqt harqanday qiyinchliklar bo’lmasin o’zlarini mashqatli mehnatlari
|
«Demografiya» so’zining ma’nosi nima?

|
«Demografiya» so’zining ma’nosi nima?
|
bet | 5/5 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 168,78 Kb. | | #255330 |
Bog'liq Ekologiya va demografiya (aholini o’sishi). R e j aNAZORAT UCHUN SAVOLLAR:
1.«Demografiya» so’zining ma’nosi nima? 2.Demografiya fani nimani o’rganadi? 3.Ekologik muammolardam nimalarni bilasiz? 4.Ekologik muammolarning qanday yechimlari bor?
5.Demografiya fanining vazifalari qaysilar? 6.Demografiya fanlari tizimini tashkil etuvchi yo’nalishlar qaysilar? 7.Demografik jarayonlar qaysilar? 8.Tug’ilish nima? 9.O’lim nima? 10.Ajralish va nikoh nima? 11.Oila nima? 12.Demografik jarayonlarni o’rganuvchi demografik ma’lumotlar necha guruhga bo’linadi? 13.Insoniyat demografiyasining ijtimoiy-ekologik xususiyatlari qanday? 14. Inson ekologiyasi va uni o’rganish uslublari 15.Demografiya qanday fan? 16.Demografik jarayonlar? 17. Ekologik muvozanatning buzilish sabablari qanday? 18. Insonning moslashuvi va ekologiyasi.? 19.Antropologiya nima? 20.Demografiyaning qanday usullari bor.?
|
| |
Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti

|
Kuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti
|
bet | 3/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 8,64 Kb. | | #124521 |
Bog'liq Maydoniy tranzistor Reja Maydoniy tranzistor-fayllar.orgKuchlanish bo‘yicha kuchaytirish koeffisienti tranzistorning kuchaytirish xususiyatini ifodalaydi:
IS =const bo‘lganda (3.15)
Bu koeffisient stokdagi kuchlanish stok tokiga zatvordagi kuchlanishga nisbatan qanchalik ta’sir ko‘rsatishini ifodalaydi. “Manfiy” ishora kuchlanish o‘zgarishi yo‘nalishlarining qarama-qarshiligini bildiradi. Har doim ham bu koeffisientni xarakteristikadan aniqlab bo‘lmaganligi sababli, bu kattalikni quyidagicha hisoblash mumkin:
Foydalanilgan adabiyotlar:
Hozir.org sayti
Arxiv.uz sayti
Google search qidiruv tizimi
http://fayllar.org
|
| |
Yarimo'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo'llanilishi

|
Yarimo'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo'llanilishi
|
bet | 1/5 | Sana | 22.06.2024 | Hajmi | 22,54 Kb. | | #265103 |
Bog'liq Yarimo\'tkazgichlar asosidagi sensorlar va ularning keng qo\'llanilishi
YARIMO'TKAZGICHLAR ASOSIDAGI SENSORLAR VA ULARNING KENG QO'LLANILISHI
Xolmanov Rustam Uktam o’g’li
Qarshi muhandislik iqtisodiyot instituti, o’qituvchi
Qashqadaryo viloyati, Qarshi shahri, Mustaqillik shoh ko`chasi, 225uy
xolmanovrustam51@gmail.com
Annotatsiya: Ushbu maqola yarimo'tkazgich asosidagi sensorlarning tibbiyot, avtomobilsozlik va atrof-muhit monitoringi kabi turli sohalardagi ta'siri va qo'llanilishini o'rganishga bag'ishlangan. Yarimo'tkazgich sensorlari o'zining yuqori aniqligi, sezgirligi va ishonchliligi bilan tanilgan bo'lib, bu sensorlar turli sohalarda aniq va tezkor ma'lumotlarni taqdim etish orqali qaror qabul qilish jarayonlarida muhim rol o'ynaydi.
Tibbiyot sohasida ushbu sensorlar bemorlarning hayotiy ko'rsatkichlarini doimiy kuzatib, davolash samaradorligini oshiradi va shifokorlarga real vaqt rejimida ma'lumot taqdim etadi. Bu sensorlar yurak urishi, qon bosimi, tana harorati kabi muhim parametrlarni o'lchab, shifokorlarga bemorlarning holatini doimiy kuzatish imkoniyatini yaratadi. Bu esa, o'z navbatida, tezkor va samarali davolash choralarini qo'llashga yordam beradi.
Avtomobilsozlikda yarimo'tkazgich sensorlari transport vositalarining xavfsizligini va ishlash samaradorligini oshiradi. Masalan, yo'l harakati xavfsizligini ta'minlash va yoqilg'i samaradorligini oshirishda katta rol o'ynaydi. Ular haydovchilarga atrofdagi ob'ektlar haqida ma'lumot berib, masofani o'lchaydi va potentsial to'qnashuvlarni oldini oladi. Shuningdek, avtomobilning ichki tizimlarining ishlashini optimallashtirishda ham qo'llaniladi, bu esa yoqilg'i sarfini kamaytiradi va emissiyalarni pasaytiradi.
Atrof-muhit monitoringida esa ushbu sensorlar ifloslantiruvchi moddalarni aniqlashda va atrof-muhitni muhofaza qilish uchun zarur bo'lgan ma'lumotlarni taqdim etishda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Bu sensorlar havodagi ifloslantiruvchi moddalar, suv sifati va tuproq tarkibini aniqlaydi. Ushbu ma'lumotlar atrof-muhitni muhofaza qilish bo'yicha strategiyalarni ishlab chiqishda asosiy ma'lumotlar manbai hisoblanadi va tabiiy ofatlarni oldindan bashorat qilishda muhim rol o'ynaydi.
|
| |
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari

|
Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
|
bet | 2/3 | Sana | 20.12.2023 | Hajmi | 8,64 Kb. | | #124521 |
Bog'liq Maydoniy tranzistor Reja Maydoniy tranzistor-fayllar.org3.4. Maydoniy tranzistorni statik xarakteristikalari va asosiy parametrlari
Zatvordagi kuchlanish UZI yordamida stok toki IC ni boshqarish stok – zatvor xarakteristikasidan aniqlanadi. Bu xarakteristika tranzistorning uzatish xarakteristikasi deb ham ataladi. 3 a-rasmda USI=const bo‘lgandagi stok zatvor xarakteristikalar oilasi IS =f (UZI) keltirilgan.
Stok – zatvor xarakteristikadan ko‘rinib turibdiki, UZI=0 bo‘lganda tranzistor orqali maksimal tok oqib o‘tadi. UZI qiymati ortishi bilan kanal kesimi tusha boshlaydi va ma’lum UZI.BERK. qiymatga yetganda nolga teng bo‘lib qoladi va stok toki IS deyarli nolga teng bo‘lib qoladi. Tranzistor berkiladi. USI ortishi bilan xarakteristika tikkalasha boradi, bu holat kanal uzunligining uncha katta bo‘lmagan kamayishi bilan tushuntiriladi. Stok – zatvor xarakteristika tenglamasi quyidagi qo‘rinishga ega bo‘ladi:
. (3.12)
3 b–rasmda maydoniy tranzistorning chiqish (stok) xarakteris-tikalari keltirilgan. Stok xarakteristika - bu ma’lum UZI =const qiymatlaridagi IS =f (USI) bog‘liqlik. USI ortishi bilan IS deyarli to‘g‘ri chiziqli o‘zgaradi (tekis o‘zgarish rejimi) va USI= USI.TO‘Y. qiymatiga yetganda (b nuqta) IS ortishi to‘xtaydi.
a) b)
3 – rasm.
MT asosiy parametrlari. Maydoniy tranzistorlarning asosiy parametrlaridan biri bo‘lib xarakteristika tikligi hisoblanadi
(mA/V),
va uni quyidagi ifodadan aniqlash mumkin
, (3.13)
bu yerda Smax – UZI=0 bo‘lgandagi maksimal tiklik. (3.12) (3.13) ifodalardan ko‘rinib turibdiki, UZI ortishi bilan stok toki va maydoniy tranzistor xarakteristika tikligi kamayadi.
Statik xarakteristikalardan maydoniy tranzistorning boshqa parametrlarini ham aniqlash mumkin.
Tranzistorning differensial (ichki) qarshiligi istok va stok oralig‘idagi kanal qarshiligini ifodalaydi
UZI =const bo‘lganda (3.14)
To‘yinish rejimida (VAX ning tekis qismida) Ri bir necha MOmni tashkil etadi va USI ga bog‘liq emas.
|
| |
Skreper – Tashish masofasi 100 m dan 3km gacha bog‘langan gruntli

|
Skreper – Tashish masofasi 100 m dan 3km gacha bog‘langan gruntli
|
bet | 6/39 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 1,09 Mb. | | #249285 |
Skreper – Tashish masofasi 100 m dan 3km gacha bog‘langan gruntli
sharoitida skreperlar;
- Skreper yordamida yo‘l ko‘tamasini barpo qilish
- Suv sepuvchi mashinalar yordamida gruntni namlash
- Yengil va og‘ir katoklar yordamida ko‘tarmani zichlash
Ekskavator – O‘rtacha tashish masofasi 3 km ko‘p bo‘lsa, ekskovatorlardan
foydalaniladi.
- Ekskovator yordamida gruntni karerda ishlash
- Avtosamosvallar yordamida gruntni tashish
- Buldozer yordamida gruntni yoyish
- Suv sepuvchi mashina yordamida gruntni optimal namlikka yetguncha suv
sepib namlash
- yengil, o‘rta va og‘ir katoklar yordamida gruntni zichlash
Tuproq ishlarini taqsimlash grafigini tuzish
Tuproq ishlarini taqsimlash grafigi ko‘tarma, o‘yma ish hajmi asosida tuziladi.
Tuproq ishlarining ko‘tarma, o‘yma ish hajmlari “Kurs ishi bo‘yicha yo‘l poyi
ish hajmini hisoblash” 2-jadvalidan olinadi.
Yer ishlari hajmini hisoblash. Yer ishlari hajmini taqsimlash grafigi.
Yer ishlari hajmi bo‘ylama kesimdagi ishchi belgilar va ko‘ndalang kesimga asosan hisoblanadi.
Yer ishlari hajmini formulalar, jadvallar hamda EHM yordamida aniqlash mumkin.
Ko‘tarma yoki o‘yma hajmini quyidagi formula yordamida aniqlash mumkin.
Bu yerda: , - yo‘l poyining ketma-ket joylashgan ko‘ndalang kesim yuzasi.
-ko‘ndalang kesimlar orasidagi masofa.
- ko‘ndalang kesim yoki bag‘ir nishabligi.
, - ketma-ket joylashgan ishchi belgilar
Agar, - < 1,0 bo‘lsa, ularning qiymatlari hisobga olinmaydi. U holda grunt ishlari hajmi quyidagicha aniqlanadi.
Joyning ko‘ndalang nishabi 100% dan kam bo‘lgan hollarda, grunt ishlari hajmini hisoblash uchun N.M.Mitin jadvalidan foydalansa bo‘ladi.
Yo‘l poyini ko‘ndalang kesimi
7-rasm. Ko’ndalang kesim.
4-jadval
|
| |
Img src= data: image/png

|
Img src= data: image/png
|
Sana | 22.03.2020 | Hajmi | 219,24 Kb. | | #8370 |
Internet Use
Policy The Internet is accessible to staff for information for organisational purposes only.
Definitions Nil
Procedure
Access to the Internet
Employees should have access to the Internet for email and research purposes only if it supports their work role.
Time spent on the Internet
Internet time should be minimised to keep costs as low as possible.
Close the web browser application when not in use.
Personal use of the Internet
No personal research on the Internet is allowed without prior authorisation.
Any employee who accesses pornographic material through the Internet may have their employment terminated immediately.
These issues are covered by the Code of Conduct.
Downloading files
Downloading illegal files is strictly prohibited. These include any files without permissions for intellectual property rights, such as music, images and software/applications.
Related documents
Code of Conduct Policy and Procedure
Office Administration – Communication - Internet Use Policy and Procedure Page of
|
| |
Quyidagi tashkilotlarning tegishli masalalari ko´rib chiqilishini ta´minlaydi

Quyidagi tashkilotlarning tegishli masalalari ko´rib chiqilishini ta´minlaydi:
-viloyat xotin-qizlar qo´mitasi;
-viloyat sog´liqni saqlash bosh boshqarmasi (onalik va bolalikni muhofaza qilish masalalari bo´yicha);
-viloyat mehnat va aholini ijtimoiy muxofaza qilish bosh boshqarmasi (xotin-qizlarni ish bilan ta´minlash va ijtimoiy himoya qilish, ayollar muruvvat uylari bo´yicha);
-viloyat madaniyat va sport ishlari boshqarmasi (xotin-qizlar sportini rivojlantirish yo´nalishida);
-viloyat “Sog´lom avlod uchun” jamg´armasi;
-viloyat Ona va bola skrining markazi;
-viloyat SPID markazi;
-viloyat “Tadbirkor ayol” uyushmasi;
-viloyat “Mahalla” jamg´armasi (mahalla maslahatchilari);
-viloyat “Ayollar markazi”;
-respublika “Salomatlik instituti” viloyat filiali;
-“Kamolot” YoIX ( xotin-qizlar masalasi);
-boshqa aloqador korxona, tashkilot va muassasalar
|
Djavliev G´ayrat Chorievich

|
Djavliev G´ayrat Chorievich
|
bet | 4/9 | Sana | 21.03.2017 | Hajmi | 71 Kb. | | #621 |
Djavliev G´ayrat Chorievich
Viloyat hokimining iqtisodiyot va ijtimoiy rivojlantirish masalalari bo´yicha o´rinbosari
Manzil: Qarshi shaxri, Mustakillik maydoni 2-uy Telefon: 8(375)221-13-23 Faks: 8(375)221-02-34
Quyidagi komissiyalar ishiga rahbarlik qiladi:
“Davlat tili to´g´rsida”gi Qonunni tadbiq qilish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-lotin yozuviga asoslangan o´zbek alifbosini joriy etish viloyat komissiyasi;
-toponomik ob´ektlarga nom berish masalalarini muvofiqlashtiruvchi viloyat komissiyasi;
-fuqarolarni harbiy xizmatga chaqiruv viloyat komissiyasi
-sog´liqni saqlash tizimini isloh qilish sohasiga davlat dasturi islohotlarini tadbiq qilishni tashkil qilish va nazorat qilish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-moliya-xujalik faoliyatini amalga oshirmayotgan va (yoki) konunchilikda belgilangan muddatlarda uzlarining ustav jamgarmalarini shakllantirmagan korxonalarni tugatish bo´yicha doimiy ishlovchi maxsus komissiya;
- pul-kredit siyosati viloyat komissiyasi;
-debitor va kreditor qarzdorliklarni qisqartirish va byudjetga tulovlar intizomini mustaxkamlash bo´yicha viloyat komissiyasi;
-kichik biznes va xususiy tadbirkorlikni rivojlantirishni rag´batlantirish bo´yicha viloyat maxsus ishchi komissiyasi;
-viloyatning eksport salohiyatini rivojlantirish bo´yicha viloyat komissiyasi.
-kommunal xizmat ko´rsatish tizimida islohotlarni chuqurlashtirish konsepsiyasini amalga oshirish bo´yicha viloyat komissiyasi;
|
| |
vakant
Qashqadaryo viloyati hokimining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar bo´yicha o´rinbosari

vakant
Qashqadaryo viloyati hokimining jamoat va diniy tashkilotlar bilan aloqalar bo´yicha o´rinbosari
Manzil: Qarshi shaxri, Mustakillik maydoni 1-uy Telefon: 8(375)221-36-76
Faks: 8(375)221-40-20
Quyidagi tashkilotlarning tegishli masalalari ko´rib chiqilishini ta´minlaydi:
-“Kamolot” yoshlar ijtimoiy harakati viloyat bo´limi;
-viloyat “Kelajak ovozi” yoshlar tashabbuslari markazi;
-viloyat kasaba uyushmalari kengashi;
-“Mahalla” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Nuroniy” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Oltin meros” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Navro´z” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Amir Temur” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Mehr-shafqat” jamg´armasi viloyat bo´limi;
-nogironlar jamg´armasi viloyat bo´limi;
-“Qizil yarim oy” jamiyati viloyat bo´limi;
-Respublika yozuvchilar uyushmasi viloyat bo´limi;
-“Musavvir” markazi viloyat bo´limi;
-“Tasviriy oyna” ijodiy uyushmasining viloyat bo´limi;
-“Hunarmand” uyushmasi;
-baynalminal madaniyat markazi;
-milliy-madaniy markazlar;
-muzeylar;
-davlat ro´yxatidan o´tgan siyosiy partiyalar;
-viloyatdagi fuqarolarning o´zini-o´zi boshqarish organlari;
-boshqa aloqador korxona, tashkilot va muassasalar.
|
Quyidagi tashkilotlarning tegishli masalalari ko´rib chiqilishini ta´minlaydi

Quyidagi tashkilotlarning tegishli masalalari ko´rib chiqilishini ta´minlaydi:
Ijtimoiy soha tashkilotlari
-viloyat sog´liqni saqlash bosh boshqarmasi;
-viloyat xalq ta´limi boshqarmasi;
-viloyat o´rta-maxsus, kasb hunar ta´limi boshqarmasi;
-viloyat madaniyat va sport ishlari boshqarmasi;
-Respublika “Ma´naviyat targ´ibot markazi viloyat bo´limi;
-viloyat arxiv bo´limi;
-viloyat sayyohlik va ekskursiyalar byurosi;
-“o´zbekkino” agentligi viloyat bo´limi;
-viloyat matbuot va axborotlashtirish boshqarmasi;
-viloyat hududidagi oliy o´quv yurtlari;
-viloyat teleradiokompaniyasi;
-viloyat gazetalari tahririyatlari;
-"Matbuot tarqatuvchi; sho´´ba korxonasi;
-axborot-resurs markazlari (kutubxonalar);
-O´zbekiston fan va texnika davlat qo´mitasining viloyat bo´limi;
-viloyat sanitariya epedimiologiya nazorati markazi;
-"Qashqadaryokitobsavdo" hissadorlik jamiyati;
-O´zbekiston Bolalar sportini rivojlantirish jamg´armasi viloyat filiali;
-“Vatanparvar” tashkiloti viloyat kengashi;
-Viloyat hokimligi huzuridagi muqaddam sudlanganlarni ijtimoiy himoyalash ko´nikma markazi;
-Viloyat dori-darmon aksiyadorlik jamiyati;
Iqtisodiy soha tashkilotlari
-viloyat iqtisodiyot Bosh boshqarmasi;
-viloyat mehnat va aholini ijtimoiy muhofaza qilish Bosh boshqarmasi;
-viloyat statistika boshqarmasi;
-Qashqadaryo viloyati bo´yicha G´aznachilik boshqarmasi
-viloyat hokimligi moliya boshqarmasi;
-Moliya vazirligi huzuridagi byudjetdan tashqari pensiya jamg´armasi viloyat boshqarmasi;
-Qimmatli qog´ozlar bozori faoliyatini muvofiqlashtirish va nazorat qilish markazining viloyat boshqarmasi;
-viloyat nazorat - taftish boshqarmasi;
-viloyat davlat mulki boshqarmasi;
-savdo-sanoat palatasining viloyat boshqarmasi;
-viloyat tashqi iqtisodiy aloqalar, investisiyalar va savdo boshqarmasi;
-viloyat davlat soliq boshqarmasi;
-Qashqadaryo viloyati Bozorlar va savdo komplekslari faoliyatini nazorat qilish bo´limi
-viloyat monopoliyadan chiqarish va tadbirkorlikni rivojlantirish boshqarmasi;
-tovar xom ashyo birjasi viloyat bo´limi
-respublika ko´chmas mulk birjasi viloyat bo´limi
-markaziy bank viloyat bosh boshqarmasi va barcha tijorat banklari
-viloyatdagi sug´urta kompaniyalari;
-viloyat auditorlar palatasi;
-viloyat hokimligi savdo, xizmat ko´rsatish sohasi va xalq iste´mol mollari ishlab chiqarish departamenti;
-“Bozorsavdo” uyushmasi;
-viloyat iste´molchilar huquqlarini himoya qilish jamoat tashkiloti
-Qo´shma korxonalar
-boshqa aloqador korxona, tashkilot va muassasalar.
|
Viloyat hokimi o´rinbosarlari

Viloyat hokimi o´rinbosarlari
Mamadiyarov Erkin Karshievich
Viloyat hokimining kapital qurilish, kommunikasiyalar, kommunal ho´jalik va obodonlashtirish masalalari bo´yicha birinchi o´rinbosari
Qarshi shaxri, Mustakillik maydoni 1-uy Telefon: 8(375)221-14-15
Faks: 8(375)221-03-04
E-mail: E.Mamadiyrov@qashqadaryo.uz
Quyidagi komissiyalar ishiga rahbarlik qiladi:
-viloyat hududida xorijiy davlatlardan, jumladan Mustaqil Davlatlar Xamdo´stligiga a´zo mamlakatlardan doimiy yashashga kelgan fuqarolarni doimiy qayd etish va yashash guvohnomalari bilan xujjatlashtirish masalalarini ko´rib chiqish bilan shug´ullanuvchi maxsus komissiya;
-kapital qurilishda iqtisodiy islohotlarni chuqurlashtirish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-neft mahsulotlarini avtomobillarga yonilg´i quyish shahobchalari va moy almashtirish punktlari orqali sotish faoliyatini lisenziyalash bo´yicha viloyat komissiyasi;
-o´ta muhim va toifalangan ob´ektlar qo´riqlanishini tashkil etishni nazorat qilish bo´yicha doimiy faoliyat ko´rsatuvchi tarmoqlararo hududiy komissiya;
-iqtisodiyot tarmoqlari, ijtimoiy soha muassasalari va uy-joy fondini kuz-qish mavsumi davrida barqaror ishlashga tayyorlash masalalari bo´yicha viloyat komissiyasi;
-shahar atrofi va shaharlararo, viloyat ichki yo´lovchi tashish yo´nalishlarida yo´lovchilar tashishni tashkil etish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-uy-joy, shaharsozlik qonunchiligiga rioya qilinishi ustidan nazorat qilish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-qora va rangli metall parchalari va chiqindilarini tayyorlash hamda qayta ishlashga topshirishni nazorat qilish va muvofiqlashtirish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-kapital qurilishda pudrat savdolari (tenderlar)ni tashkil etish va o´tkazish bo´yicha viloyat komissiyasi;
-yoqilg´i-energetika resurslarini tejash bo´yicha viloyat komissiyasi;
-yo´l harakati havfsizligini ta´minlash bo´yicha viloyat komissiyasi.
|
Bitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi

|
Bitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi
|
bet | 3/17 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 235 Kb. | | #131921 |
Bog'liq Mavzu Qaytma va yuqori darajali tenglamalar va ularni yechish m-fayllar.orgBitiruv malakaviy ishi mavzusining dolzarbligi: Olingan nazariy
bilimlarni amalda qo‘llay bilish, o‘zlashtirgan bilimlarini misol va masalalarga tadbiq qila olish shuningdek, o‘quvchilarning erkin fikrlash, mustaqillik va ijodiy tashabbus ko‘rsatish qobiliyatlarini o‘stirishga va o‘z-o‘zini rivojlantirishga katta imkon berish.
Bitiruv malakaviy ishining maqsadi: ―Qaytma va yuqori darajali tenglamalarni yechish usullari‖ ni o‘rganish hamda uni o‘quvchi va talabalarga o‘rgatish.
Bitiruv malakaviy ishining obyekti: Umumta‘lim maktablari va akademik litsey,kasb-hunar kollejlarida matematika fanini o‘rgatish jarayoni hamda ushbu fan orqali o‘quvchi va talabalarda ezgu axloq, e‘tiqod, estetik tarbiya va bilimlarni shakllantirishda yordam beradigan, o‘quvchini faollashtiradigan usullarini aniqlashga harakat qilish.
Bitiruv malakaviy ishining predmeti: Umumta‘lim maktablari va akademik litsey,kasb-hunar kollejlari matematika darsliklaridagi mavzuga oid misollar yechish metodikasi ishning tadqiq predmeti sifatida tanlangan.
I-BOB. Qaytma va yuqori darajali tenglamalar
1-§.Qaytma tenglamalar va ularni yechish metodikasi
a1xn a2xn1 a3xn2 ...a3x2 a2xa1 0 ko‘rinishdagi butun algebraik
tenglama qaytma tenglama deyiladi4.
Bu ko‘rinishdagi tenglamalarda boshidan va oxiridan bir xil uzoqlikda joylashgan koeffitsiyentlar teng bo‘ladi.
Qaytma tenglamalarni n2k va n2k1 bo‘lgan holatlarda qaraymiz. Buni misollarda keltirib o‘tamiz.
1-misol. 21x6 82x5 103x4 164x3 103x2 82x210 tenglamani yeching.
Yechish. Tenglamani x3 ga bo‘lamiz.
21x
3 82x2 103x 164103 1x 82 x12 21 x13 0
21x3 x13 82x2 x12 103x 1x164 0
x 1x t belgilash kiritsak, x2 x12 t2 2, x3 x13 t3 3t ga ega bo‘lamiz.
21t3 82t2 40t 0 t(21t2 82t 40) 0 bundan t1 0 va 21t2 82t 400
Tenglamani ildizlari t1 0, t2 4, t3
3
Agar: 1) t1 0 bo‘lsa, x 1 0 x2 1 0 tenglamaga ega bo‘lamiz. x1 i, x2 i x
t2 bo‘lsa, 7x2 4x7 0 tenglamaga ega bo‘lamiz. Uning ildizlari
x3,4 23 5i .
7
t3 bo‘lsa, 3x2 10x3 0 tenglamaga ega bo‘lamiz. Uning ildizlari:
x5 , x6 3
Javob: x1 i, x2 i, x3 2 3 5i , x4 33 5i , x5 1, x6 3
7 7 3
|
| |
- misol. Ildizlari -15 va 22 ga teng bo‘lgan kvadrat tenglamani tuzing. 

Yechilishi

|
- misol. Ildizlari -15 va 22 ga teng bo‘lgan kvadrat tenglamani tuzing.
Yechilishi
|
bet | 6/17 | Sana | 08.01.2024 | Hajmi | 235 Kb. | | #131921 |
Bog'liq Mavzu Qaytma va yuqori darajali tenglamalar va ularni yechish m-fayllar.orgBu sahifa navigatsiya:
- Javob
1- misol. Ildizlari -15 va 22 ga teng bo‘lgan kvadrat tenglamani tuzing.
Yechilishi. x2+px+q=0 kvadrat tenglama koeffitsiyentlarini Viyet teoremasidan topamiz:
p = -(-15 + 22) = -7, q = (-15) 22 = -330.
Shunday qilib, izlanayotgan tenglama: x2-7x-330=0.
Javob: x2-7x-330=0.
Eslatma. Ildizlari -15 va 22 ga teng bo‘lgan cheksiz ko‗p kvadrat tenglama tuzish mumkin. Buning uchun tuzilgan x2-7x-330=0 tenglamaning har bir hadini noldan va birdan farqli ixtiyoriy songa ko‗paytirish kifoya.
Masalan,
2x2-14x-660 =0. 3x2-21x-990=0 va hokazo.
2-misol. x1 va x2 sonlar x2+2x-14=0 tenglamaning ildizlari bo‘lsa,
ning qiymatini toping.
Yechilishi. Viyet teoremasiga ko‘ra x1+x2=-2, x1x2=-14 tengliklar o‘rinligidan foydalanamiz:
Bu ifodaga x1+x2 yig‘indi va x1x2 ko'paytma qiymatlarini qo‗yamiz:
Javob:
Ta’rif. ax2n+bxn+c=0 (a≠0) (1)
ko`rinishdagi tenglama uch hadli tenglama deyiladi. Agar xn=y deb bel-gilasak, (1) uch hadli tenglama (y) ga nisbatan quyidagi kvadrat tengla-maga keltiriladi: ay2+by+c=0
Natijada х ni hosil qilamiz.
Xususiy holda, n=2 bo`lganda, bikvadrat tenglamaga ega bo`lamiz va uning hamma to`rtta ildizlari uchun
х ni topamiz.
Bikvadrat tenglamani a>0 bo`lganda ildizlarini tekshiramiz.
D=b2-4ac>0, c>0, bay2+by+c=0 tenglamaning ildizlari musbat va turli. Bikvadrat tenglama to`rtta haqiqiy ildizga ega.
D>0, c2 uchun har xil ishorali ikkita qiymatni hosil qilamiz. Bikvadrat tenglama ikkita haqiqiy, ikkita mavhum ildizga ega bo`ladi.
D>0, c>0, b>0 bo`lganda x2 uchun ikkita manfiy qiymatlarni topamiz. Bikvadrat tenglama faqat mavhum ildizlariga ega bo`ladi.
c=0 bo`lsa, yordamchi tenglama ay2+by=0 bo`lib, y1=x2=0, y2 x2 b a bo`ladi.
b≠0 bo`lganda bikvadrat tenglama ikki karrali ildiz x=0 ga va yana ikkita
haqiqiy ildizlarga, b0 bo`l-ganda ega bo`ladi.
b=c=0 bo`lsa, bikvadrat tenglama to`rt karrali ildiz x=0 ga ega bo`ladi.
D2 uchun ikkita qo`shma mavhum qiymatlarni topamiz. Bikvadrat tenglama uchun to`rtta har xil (juft=juft qo`shma) mavhum ildizlarni topamiz.
6. D=0 bo`lganda, yordamchi tenglama ikki karrali ildiz y x2 b ga ega 2a bo`ladi. Bikvadrat tenglama, b>0 bo`lganda, ikkita ikki karrali mavhum ildizlarga, b
|
| |
P P1 - Mavzu: Qaytma va yuqori darajali tenglamalar va ularni yechish metodikasi

P P1 P2 Pm=Q
chekli kengaytmalar ketma-ketligiga erishamiz. Natijada f(x)=0 tenglamaning har biri ikkinchi darajali bo‘lgan tenglamalar zanjiriga kelgirilganiga ishonch hosil qilamiz.
Uchinchi darajali tenglamaning kvadrat radikallarda yechilish sharti
Teorema. Ushbu
x3+ax2+bx+c=0 (1)
rastional koeffitsientli uchinchi darajali tenglama kvadrat radikalda yechilishi uchun uning kamida bitta ildizi rastional son bo’lishi zarur va yetarli.
Isboti. 1. Yetarlilik sharti. f(x)=x3+ax2+bx+c ko‘phad d rastional ildizga ega bo‘lsin. U holda uni quyidagicha yozamiz: f(x)=(x — d){x2+mx+n), bunda m,nQ.
x2-d2=0, d
yoki y
munosabatlar o‘rinli bo‘lgani uchun (1) tenglama kvadrat radikalda yechiladi.
2. Zaruriylik sharti. (1) tenglama kvadrat radikalda yechilsin va uning rastional ildizi yo‘q deb faraz qilaylik. Shunday
(2)
kvadrat kengaytmalar zanjiri mavjudki, u holda (1) tenglamaning x1, x2, x3 ildizlaridan kamida bittasi ga tegishli bo‘ladi. Masalan,
x1 (3)
va x1, x2, x3 ildizlardan hech biri ga tegishli emas, ya‘ni
{ x1, x2, x3 } (4)
bo‘lsin deb faraz qilaylik.
maydon maydonning kvadratik kengaytmasi bo‘lgani uchun shunday element mavjudki, natijada
(5) munosabat bajariladi. (3) va (5) ga asosan,
x1=p+q( p,q) (6)
bo‘ladi.
Endi p-qifoda f(x) ko‘phadning ildizi ekanini isbotlaymiz. Haqiqatan, f(p+q)=( p+q)3+a(p+q)2+b(p+q)+c=A+B (7) bunda
A,B va bo‘lgani sababli
f(p+q)= A+B = 0 (9)
tenglikdan
A=B=0 (10)
kelib chiqadi. (7), (8), (9) va A=B=0 ga ko‘ra f(p-q)=A-Btenglik kelib chiqadi. Demak, p-q ham f(x) ning ildizi ekan. x2= p-q bo‘lsin. (6) munosabatga asosan x1—x2 = 2q≠0 bo‘lgani uchun x1 ≠ x2 .
Viyet formulasiga asosan x4 + x2 + x3 = -a. (6) ga asosan x1+x2=2p , x3=-a-2p Bu esa (4) farazga qarama-qarshi. Demak, f(x) ko‘phad rastional ildizga ega ekan.
|
Xulosalar - 14-mavzu: investitsiya loyihalarida noaniqlik va qaltislikni tahlili

|
14-mavzu: investitsiya loyihalarida noaniqlik va qaltislikni tahlili
|
bet | 8/9 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 47,74 Kb. | | #254548 |
Bog'liq 14-mavzuXulosalar
Investitsiya loyihalari uchun qaltislik – bu loyihalarda ko‘zda tutilgan maqsadlarga erishmaslik ehtimolidir. Buning natijasida investorlarning loyihani moliyalashtirishga bo‘lgan qiziqishi pasayadi yoki loyiha umuman qiziqtirmay qolishi mumkin.
Firmada ro‘y berishi mumkin bo‘lgan qaltisliklar turli xil, lekin asosan ularning ikki turi ko‘riladi:
Moliyaviy qaltisliklar. Investitsiyaga kiritilgan moliyaviy aktivlarni o‘z vaqtida va kutilgan miqdorda qaytib kelmasligi. Natijada foyda normasini kamayishi, kreditlarni qaytib kelishi muammolari paydo bo‘ladi.
Firma xo‘jalik faoliyati bilan bog‘liq qaltisliklar. Misol uchun: loyiha boshqaruvida uquvsizlik va malakasizlik.
Qaltisliklarni boshqarishning ko‘p qo‘llaniladigan aniq usullari quyidagilar:
Qaltislikdan qochish yoki inkor qilish. Kompaniyalar ishida qochish mumkin bo‘lmagan katta qaltisliklar mavjud bo‘ladi. Bunday qaltisliklarni biroz kamaytirish mumkin, ammo bu ularning ta’sir kuchini kamaytirmaydi.
Qaltisni o‘ziga olish. Uning mohiyati – zararlarni xususiy moliyaviy imkoniyatlar asosida qoplashdir.
Qaltislikni oldini olish. Bu usulda ular yuzaga kelishi ehtimolini kamaytirishga qaratilgan tadbirlar qilinadi.
Zararni kamaytirish. Bu usulning mohiyati zararlarni kamaytirishga qaratilgan.
Sug‘urtalash. Bu usul qaltislik boshqaruvida eng ko‘p qo‘llaniladigan usullardan biridir.
O‘z-o‘zini sug‘urta qilish usuli, ya’ni zararlarni qoplashga qaratilgan shaxsiy sug`urta fondlarini tuzishga qaratilgan.
Qaltislikni boshqaga o‘tkazish usuli shuni anglatadiki, firma o‘zidagi ehtimoliy qaltislik, zararni boshqa firmaga o‘tkazadi.
Qaltislik loyihalarni baholashda diskontlash darajasi oshiriladi, ya’ni haqiqiy foiz stavkasiga «qaltis uchun mukofot» ham qo‘shiladi.
Biznes rejani tuzishda qaltisliklarni aniqlab ularni boshqarish usullarini ham ishonarli ko‘rsatib berish zarur. Qaltisliklarni boshqrishda quyidagi usullardan foydalanish mumkin.
|
| |
Qaltisliklardan qochish - 14-mavzu: investitsiya loyihalarida noaniqlik va qaltislikni tahlili

|
14-mavzu: investitsiya loyihalarida noaniqlik va qaltislikni tahlili
|
bet | 9/9 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 47,74 Kb. | | #254548 |
Bog'liq 14-mavzu Qaltisliklardan qochish.
Qaltislikni taxmin qilish.
Biznes rejada qaltislikni oldini olish usulidan foydalanish yangi korxona uchun ma’qul usullardan hisoblanadi. Bu usul quyidagi hollarda qo‘llaniladi:a) zarar yuzaga kelish ehtimoli yuqori.
Zararni miqdori unchalik katta emas. Misol uchun korxonada texnologik xavfsizlik mavjud, uning oldini olish uchun tegishli xodimlarni o‘qitish zarur bo‘ladi.
Zararni kamaytirish. Misol uchun vaziyat qaltis, zara yuzaga kelish ehtimoli bor. Bunga misol sifatida o‘simlikka zararkunandalar tusha boshladi. Uni oldini olish uchun himoya vositasini qo‘llash kerak. Shunda zararni oldini olish va qaltislikni boshqarish mumkin.
Sug‘urtalash. Qaltislikni boshqarishda keng qo‘llaniladigan usullardan biri sug‘urtalash usulidir. Bu holda korxona qaltislikni bir qismini sug‘urta kompaniyasi zimmasiga o‘tkazadi. Sug‘urta kompaniyasi korxona ko‘rgan zararni bir qismini to‘lab beradi.
O‘z o‘zini sug‘urta qilish. Buning uchun zararlarni qoplash uchun korxona o‘zining sug‘urta fondini tashkil etadi.
Qaltislikni qanday turlari mavjud?
Noaniqlik va qaltislik. Ularni farqi nimalardan iborat?
Qaltislikni baholash usullarini farqli jihatlari nimalardan iborat?
Qaltislikni boshqaruvchi mutaxassis kim? Yuridik maxsus qaltislik bilan shug‘ullanadigan tashkilotlarni sanab chiqib farqlarini tushuntirib bera olasizmi?
Qaltislik uchun mukofot nima?
Loyihani qaltislikka chidamliligi qanday tahlil etiladi
Loyihani foyda va zararsizlik nuqtasi (BEP) qaltislikni tahlil qilishda qo‘llaniladimi?
Loyiha jihozlarini yuklashda qaltislik bormi? Uni qanday yechimini topish mumkin?
|
| |
Loyihalarning qaltislikka chidamliligi tahlili

|
Loyihalarning qaltislikka chidamliligi tahlili
|
bet | 5/9 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 47,74 Kb. | | #254548 |
Bog'liq 14-mavzu
Loyihalarning qaltislikka chidamliligi – bu loyihaning zarar ko‘ra boshlash imkoniyatidan qanchalik uzoqligini ko‘rsatuvchi ko‘rsatkichdir. Ya’ni loyihaning rejalashtirilgan yoki mavjud darajasidan ahvol qanchalik yomonlashganda ham loyiha zarar keltirmasligidir. Demak, bu oraliq qancha uzoq bo‘lsa loyihanig qaltisga chidamliligi shuncha yuqori bo‘ladi. Buni aniqlashda quyidagi uchta ko‘rsatkichdan foydalaniladi:
Zararsizlik nuqtasi (BEP).
Xavfsizlik chegarasi (margin of safety).
Ichki daromad stavkasi (IRR internal rate of return).
Zararsizlik nuqtasi miqdorda =FC/P-VCpu
P (price) –bir birlik mahsulot bahosi; FC (fixed cost) – doimiy xarajatlar;
VCpu (variable cost per unite) – bir birlik xarajatga qilinadigan o‘zgaruvchi xarajatlar ( birinchi yondashuv).
Zararsizlik nuqtasini (BEP) aniqlash quyidagi ma’lumotlarni keltirib chiqrib olish lozim (ikkinchi yondashuv).
Zararsizlik nuqtasini aniqlash usuli quyidachi formula yordamida aniqlanadi:
|
| |
Qaltisliklarni boshqarish usullari

|
Qaltisliklarni boshqarish usullari
|
bet | 4/9 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 47,74 Kb. | | #254548 |
Bog'liq 14-mavzu
Qaltisliklarni boshqarishning ko‘p qo‘llaniladigan aniq usullari quyidagilar:
Qaltislikdan qochish yoki inkor qilish. Kompaniyalar ishida qochish mumkin bo‘lmagan katta qaltisliklar mavjud bo‘ladi. Bunday qaltisliklarni biroz kamaytirish mumkin, ammo bu ularning ta’sir kuchini kamaytirmaydi.
Qaltisni o‘ziga olish. Uning mohiyati – zararlarni xususiy moliyaviy imkoniyatlar asosida qoplashdir.
Qaltislikni oldini olish. Bu usulda ular yuzaga kelishi ehtimolini kamaytirishga qaratilgan tadbirlar qilinadi.
Zararni kamaytirish. Bu usulning mohiyati zararlarni kama- ytirishga qaratilgan.
Sug‘urtalash. Bu usul qaltislik boshqaruvida eng ko‘p qo‘llaniladigan usullardan biridir.
O‘z-o‘zini sug‘urta qilish usuli, ya’ni zararlarni qoplashga qaratilgan shaxsiy suurta fondlarini tuzishga qaratilgan.
Qaltislikni boshqaga o‘tkazish usuli shuni anglatadiki, firma o‘zidagi ehtimoliy qaltislik, zararni boshqa firmaga o‘tkazadi.
Loyiha qaltisligi qanchalik yuqori bo‘lsa, uning daromadli bo‘lish darajasiga talab ham shunchalik yuqori bo‘ladi. Chunki katta qaltislikni olishga faqat katta foyda sabab bo‘lishi mumkin.
Shuning uchun qaltislik loyihalarni baholashda diskontlash darajasi oshiriladi, ya’ni haqiqiy foiz stavkasiga «qaltis uchun mukofot» ham qo‘shiladi. NPV, IRR va boshqa ko‘rsatkichlar yangi diskontlash darajasi bo‘yicha hisoblanadi va solishtiriladi. Bu esa investistiya loyihalarini baholashda qaltislikni ham hisobga olishga ko‘maklashadi. O‘zbekiston hukumati bilan Jahon bankining “O‘zbekistonda paxtachilik industriyasini rivojlantirish” (1995-y.) loyihasida haqiqiy stavka 7% atrofida bo‘lgan, lekin o‘sha davrda iqtisodiyotning riski yuqori bo‘lganligi sababli «qaltis uchun mukofot» ham qo‘shilgan
holda investitsiya loyihalari 10% stavka bilan samaradorligi hisob- langan edi.
|
| |
Matolarining fizik xususiyatlari

|
Matolarining fizik xususiyatlari
|
bet | 4/4 | Sana | 02.02.2024 | Hajmi | 1,35 Mb. | | #150491 |
Bog'liq Akbarova Nargiza Taqdimot
Fizik xususiyatlar guruhlari
Gigroskopikligi
Havo va bug’
o’tkazuvchanligi
Chang yutuvchanligi
Gazlamalarning optik xossalari
Gazlamalarning elektrlanuvchanligi
Issiqni saqlash xususiyatlari
Etiboringiz uchun
raxmat!
1.Materialshunoslik. U.M.Matmusayev, M.Q.Qulmatov, T.A.Ochilov, F.X.Rahimov, Z.B.Jo’rayev Toshkent- “ILM-ZIYO”-2005 2. Tikuvchilik materialshunosligi t. A. Ochilov, b. B. Ahmadov, s. Sh. Toshpo‘latov «Sharq» nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi bosh tahririyati Toshkent — 2010 3.Gazlamashunoslik. T.A.Ochilov, N.G.Abbasova, F.J.Abdulina, Q.I.Abulniyozov A.Qodiriy nomidagi xalq merosi nashriyoti, 2003 yil.
|
| |