“Размер” paneli buyruqlari va ulardan foydalanish algoritmlari O„quv mashg`ulotining maqsadi

“Размер” paneli buyruqlari va ulardan foydalanish algoritmlari
O„quv mashg`ulotining maqsadi:
Talabalarga O„lchamlar qo„yishga tayyorgarlik ko„rish
bosqichini
o„rgatish. «Размер »-O„lcham qo„yish paneli buyruqlari va ulardan foydalanib o„lchm qo„yishni o„rgatish.
1-savol. «O„lchamlar» qo„yishga tayyorgarlik ko„rish bosqichi
Bu mashg`ulotda o„lcham qo„yish buyruqlari o„rganiladi. O„lchamlar qo„yish uchun chiqarish
nuqtalari va o„lcham chizig`ining o„rni ko„rsatilsa, o„lcham qiymatlari va strelkalarini kompyuter
avtomatik o„zi chizmaga qo„yadi. Chizmada biror chiziqni nuqta bilan uzish, ikki nuqta oralig`ida uzish va
burchak faskalarini olish zaruriyati bo„lib turadi. Bunday amallarini kompyuterda bajarishni mo„ljallab,
ushbu mashg`ulotninig shakli va mazmunini quyidagicha ishlab chiqdik.
«Размеры»-«O„lchamlar» qo„yishga tayyorgarlik ko„rish, «Razmerы»-«O„lchamlar» qo„yish
buyruqlari va ulardan foydalanish algoritmlari. «Razmerы»-«O„lchamlar» buyrug`idan
foydalanib
geometrik figuralar, detallar va buyumlarning kerakli o„lchamlari chizmada qo„yiladi. Buning uchun, avval
kerakli ko„rsatkichlarning o„lchamlari kompyuterga kiritiladi, ya`ni
o„lcham qo„yishning tayyorgarlik
ko„rish bosqichi
bajariladi.
Bu bosqich quyidagi tartibda amalga oshiriladi:
1. «Sichqon» yordamida tushuvchi menyular qatoridan «Format» buyrug`i
yuklanib, undagi
«Razmernыe stili...» qo„shimcha buyrug`iga kiriladi. Shunda, ekranda «Dispetcher razmernыx stiley»
darchasi paydo bo„ladi, 3-rasm.
3-rasm
2. Bu darchadagi o„ng tomonda joylashgan buyruqlar orasidan «Izmenit» (yuqoridan uchinchi)
tugmasi yuklanadi. Ekranda «Izmenenie razmernogo stilya: ISO-25» darchasi paydo bo„ladi, 52-rasm.
Avval, undagi «Linii» vkladka-qo„yilmasi yuklanadi va darchaning pastki o„ng tarafida
joylashgan «Udlinenie za razmernыe» va «Otstup ot ob`ekta»
yacheykalariga tegishlicha, chiqarish
chizig`ini o„lcham chizig`idan chiqib turish uzunligi va chiqarish chizig`i bilan kontur chiziq oralig`i tanlab
kiritiladi, 4-rasm. Agar, bu qiymatlar tegishlicha 2-3 va 0 bo„lsa, davlat standartiga muvofiq bo„ladi.
Talabalarning e`tiborini jalb etish va bilim darajalarini
aniqlash uchun tezkor savollar
- O„lcham qo„yishda chiqarish va o„lcham chiziqlari, o„lcham qiymati AutoCAD dasturi qanday
bajaradi?
- o„lcham balandligi va strelkalar uzunligini qanday o„zgartiriladi?
So„ngra, vkladkada ikkinchi bo„lib joylashgan «Символы и cтрелки » buyrug`i yuklanadi, (5-
rasm).
4-rasm 5-rasm
Bu
darchadan foydalanib, strelkaning turlari, kattaligi, markaz o„rnining belgisi o„lchami, yoy
uzunligining ramziy belgisi va siniq radiusli o„lchamning burchaklarini chizma o„lchamlaridan
kelib
chiqqan holda o„zgartirish mumkin. Bunda, darchada taklif etilgan o„lchamlarni o„zgartirmagan holda
chizmada kuzatib ko„ramiz va o„zgartirilishi lozim bo„lgan kattaliklarga o„zgartirish kiritiladi.
Endi, bu darchadagi «Tekst» vkladka-qo„yilmasi yuklanib, «Vыsota Teksta» va «Otstup ot
razmernoy linii» yacheykalariga, matndagi
shrift balandligi va harf, hamda raqamlar bilan o„lcham
chiziqlari orasidagi masofalar kiritiladi. Bu kattaliklar chizma o„lchamlaridan kelib chiqqan holda
qo„yiladi. Masalan, kichik o„lchamli chizmalarda bu qiymatlar tegishlicha 5 yoki 7 va 2 yoki 3 bo„ladi.
Agar, o„lchamlar katta bo„lsa tegishlicha 100, 120 va 50, 60 ham bo„lishi mumkin. «Orientatsiya teksta»-
matnni tekislashdagi «Standart ISO» tugmasi yuklanib, so„ngra «OK» tugmasi yuklanadi, 6-rasm.
6-rasm
7-rasm
Shunda ekranda, dastlabki «Диспетчер размерных стилей» darchasi paydo bo„ladi va undagi
«Закрыть» tugmasi yuklanib chizmaga qaytiladi:
3. O„lcham qiymatlarini va chizmadagi yozuvlarni DST (GOST)ga
muvofiq yozilishi uchun
menyular qatoridagi «Format» menyusiga kiriladi va undagi «Tekstovыe stili» buyrug`i yuklanadi. Shunda,
ekranda «Tekstovыe stili» darchasi paydo bo„ladi, 55-rasm. Undagi «Stepen rastyajeniya» va «Ugol
naklona» yacheykalariga harf va raqamlar enining balandlikka nisbatan koeffitsienti va ularni qatorlar
asosiga og`ish burchagi, vertikal chiziqqa nisbatan kiritiladi. Agar, bu qiymatlar tegishlicha 0.6 va 15
bo„lsa, yozuvlar 75
0
ga og`gan holda standartga mos yozilish holatiga o„tib qoladi.
O„lchamlar belgilangandan so„ng, «Zakrыt» tugmasi bosiladi, «Tekstovыe stili» darchasi yopiladi
va o„lchamlar qo„yishga tayyorgarlik ko„rish bosqichi yakunlanadi. So„ngra,
berilgan chizmaga qaytib
o„lchamlar qo„yishga kirishiladi.