Mavzu: Til o‘rganishning psixologik asoslari

|
Mavzu: Til o‘rganishning psixologik asoslari
|
Sana | 01.06.2024 | Hajmi | 294 Kb. | | #258976 |
Bog'liq til slayd Mavzu: Til o‘rganishning psixologik asoslari - Talaba: Razzaqova San`atxon Toxirovna
«ADABIYOTLAR TAHLILI VA METODOLOGIYA » - Hozirgi vaqtda lingvodidaktikada ingliz tilini o‘zlashtirishning samarali usullarini faol metodik izlanishlar olib bormoqda. Bundan tashqari, "samarali yo‘l" tushunchasi "tezkor yo‘l" tushunchasini o‘z ichiga oladi, chunki 21-asrda tezlashib borayotgan hayot sur’ati odamga ingliz tilini bir necha yil davomida metodik ravishda o‘rganishga imkon bermaydi, bu mumkin bo‘lmagan natijaga ishonishadi.
Ingliz tilini o‘rganishning asosiy psixologik jihatlari orasida eng muhimlari quyidagilardir: - Ingliz tilini o‘rganishning asosiy psixologik jihatlari orasida eng muhimlari quyidagilardir:
- tilni o‘rganishga motivatsiya va qiziqish;
- til o‘rganish qobiliyati;
- o‘rganishda til va nutqning nisbati;
- til to‘sig‘i..
- Til o‘rganishda motivatsiya asosiy omil hisoblanadi. Har qanday faoliyatda bo‘lgani kabi, inson biror narsani qilishni xohlamasa yoki uni kuch bilan qilsa, u yuqori natijaga erisha olmaydi. Til o‘rganishdagi natija faqat muvaffaqiyatga erishish uchun motivatsiya keltirishi mumkin.
- Agar odam o‘zi ishlayotgan ma’lumotlarga (ya’ni, ingliz tilidagi materiallar) qiziqsa, u ingliz tilini o‘rganish jarayoniga ham qiziqadi. Bu erda psixologik komponent eng muhim uslubiy komponent, ya’ni ingliz tilini o‘qitish mazmuni bilan chambarchas bog‘liq bo‘lib, u yuqori motivatsiya darajasini saqlab turish uchun talabalarning qiziqishlari va yosh xususiyatlariga mos ravishda tanlanishi kerak.
Ingliz tilini o‘rganishda nutq faoliyatining to‘rt turi bo‘yicha lingvistik bilim va nutq qobiliyatlari haqida gapirish kerak: - Ingliz tilini o‘rganishda nutq faoliyatining to‘rt turi bo‘yicha lingvistik bilim va nutq qobiliyatlari haqida gapirish kerak:
- gapirish,
- tinglash,
- yozish,
- o‘qish.
-
- Ingliz tilini o‘zlashtirishda qobiliyatlar ob’ektiv afzallikdir, bu afzallik doimiy mashq qilish orqali rivojlanishi kerak, aks holda u tekislanadi. Doimiy amaliyot sof metodologik nuqtai nazardan muvaffaqiyat kalitidir. Ingliz tilini o‘qitishda eng samarali usul va yondashuvlarni izlash aynan o‘rtacha qobiliyatli odamlarga qaratilgan bo‘lishi kerak.
- Ingliz tilini o‘rganish bilan bog‘liq holda til va nutqning o‘zaro bog‘liqligi muammosini quyidagicha shakllantirish mumkin:
- qaerdan boshlash kerak va nimani birinchi o‘ringa qo‘yish kerak?
- Chet tillarini o‘qitishning barcha usullari va yondashuvlarini ikkita katta guruhga bo‘lish mumkin:
- tildan nutqqa
- nutqdan tilga
Tildan nutqqa o‘rganilayotganda nutq mahorati shakllanmaydi, deyish noto‘g‘ri. - Tildan nutqqa o‘rganilayotganda nutq mahorati shakllanmaydi, deyish noto‘g‘ri.
- U passiv shakllanadi va bu jarayon ancha sekin sodir bo‘ladi. Shuning uchun, tilni shu tarzda o‘zlashtirish va uni yaxshi gapirishni o‘rganish uchun siz uni juda uzoq vaqt o‘rganishingiz kerak.
- Nutqdan tilga o‘rganish kommunikativ deb ataladi. Unda eng oliy qadriyat aytilgan gapning rasmiy to‘g‘riligi emas, balki uning lisoniy mazmuni emas, balki mazmuni, o‘quvchining kommunikativ motivatsiyasi va nutq harakatining o‘zidir
Til psixologiyasi birinchi navbatda sub’ektiv, ichki to‘siqlar bilan shug‘ullanadi. Chet tilini o‘rganishni boshlashda engib o‘tish kerak bo‘lgan birinchi va asosiy to‘siq - bu qiyin ko‘rinadigan vazifaning dastlabki qo‘rquvini engishdir. Qoida tariqasida, bunday to‘siqlar kattalar sifatida chet tilini o‘rganishni boshlagan odamlarda paydo bo‘ladi. Voyaga etgan odam o‘z qarorini qabul qilishi kerak. - Til psixologiyasi birinchi navbatda sub’ektiv, ichki to‘siqlar bilan shug‘ullanadi. Chet tilini o‘rganishni boshlashda engib o‘tish kerak bo‘lgan birinchi va asosiy to‘siq - bu qiyin ko‘rinadigan vazifaning dastlabki qo‘rquvini engishdir. Qoida tariqasida, bunday to‘siqlar kattalar sifatida chet tilini o‘rganishni boshlagan odamlarda paydo bo‘ladi. Voyaga etgan odam o‘z qarorini qabul qilishi kerak.
Chet tilini o‘rganish jarayonida didaktik va pedagogik jihatlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘ladi, chunki bu jarayonda biz nutq, muloqotni o‘rgatamiz yoki o‘rganamiz va uni amalga oshirish tizimini o‘zlashtiramiz. Aloqa mashg‘ulotlari "quruq" metodologiya doirasida ko‘rib chiqilsa, samarali bo‘lishi mumkin emas. Til o‘rgatishning psixologik jihatlari nafaqat o‘qitishning maqsad va vazifalari, motivatsiyasi, o‘quvchilar qiziqishi va boshqalarni, balki, aftidan, o‘rganishning o‘ziga xos uslublari va yondashuvlarini ham belgilaydi, shuning uchun tilni o‘qitishning ahamiyatini e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi. - Chet tilini o‘rganish jarayonida didaktik va pedagogik jihatlar bir-biri bilan chambarchas bog‘liq bo‘ladi, chunki bu jarayonda biz nutq, muloqotni o‘rgatamiz yoki o‘rganamiz va uni amalga oshirish tizimini o‘zlashtiramiz. Aloqa mashg‘ulotlari "quruq" metodologiya doirasida ko‘rib chiqilsa, samarali bo‘lishi mumkin emas. Til o‘rgatishning psixologik jihatlari nafaqat o‘qitishning maqsad va vazifalari, motivatsiyasi, o‘quvchilar qiziqishi va boshqalarni, balki, aftidan, o‘rganishning o‘ziga xos uslublari va yondashuvlarini ham belgilaydi, shuning uchun tilni o‘qitishning ahamiyatini e’tiborsiz qoldirib bo‘lmaydi.
|
| |