Mavzu: Murakkab tizimlarni yaratishning asosiy tizimli yondashuvlari

Mavzu: Murakkab tizimlarni yaratishning asosiy tizimli yondashuvlari.
Talaba ushbu mavzu orqali Murakkab tizimlarni
yaratishning asosiy tizimli
yondashuvlari haqidagi kerakli ma’lumotlarga ega bo'ladilar. Bundan tashqari
tizimlarni yaratish uchun kerak bo'ladigan vositalar bilan tanishadilar. Yangi
tizimlarni yaratish uchun komyuterda dasturiy muhitini yaratishni o'rganishadi.
Reja
1.
Murakkab tizimlar haqida umumiy ma’lumot
2.
Murakkab axborot tizimlarini loyihalash asoslari
3.
Murakkab tizimlarni loyihalashda strukturaviy yondashuv
4.
Murakkab axborot tizimlarini loyihalash metodologiyalari
5.
Foydalanilgan adabiyotlar
Murakkab tizimlar
- loyihalash sharoiti yoki ko‘riladigan
masalalarning
yuqori tartibliligi bilan, mumkin bo‘lgan variantlarning ko‘pligi bilan turli xil
faktorlarning hisobga olish kerakligi bilan xarakterlanadi.
Murakkab tizimlarni
loyihalashda soddadan murakkabga yoki quyidan yuqoriga qarab loyihalash
bosqichlari bajariladi. Bunday loyihalash usuli blok-ierarx usuli deb ataladi. Blok-
ierarx usuli biror ob'ektni abstrakt ravishda bir-nechta bosqichlarga bo‘lishni ko‘zda
tutadi.
Ob'ektlar yoritilishi quyidagilar bilan xarakterlanadi.
funksional (ob'ekt bajaradigan funksiya (ish nuqtai nazaridan);
konstruktiv (ob'ektning tuzilishi);
texnologik (ob'ektning ishlab chiqarilishi nuqtai nazaridan).
Ob’ektlarni funksional yoritilishini quyidagilarga bo‘lish mumkin:
tizimli;
mantiqiy;
sxemotexnik;
komponentli.
Ob'ektning funksional tizimli bosqichida yoritilishida tizim sifatida
komplekslar ko‘riladi. Masalan, kompleks sifatida avtomobilni olish mumkin.
Ob'ektni funksional mantiqiy darajada yoritilishida bloklarning elementlardan tarkib
topgan tizim deb ko‘riladi. Masalan, avtomobilda ishlatiladigan
kuchaytirgichlar,
ventillar, taqsimlagichlar va boshqalar. Ob'ektni funksional sxematik darajada
yoritilishida funksional qismlar tizim sifatida ko‘riladi. Ob'ektni funksional
komponentli darajada yoritilishida sxema komponentlaridagi jarayonlar ko‘riladi.
Ob'ektlar konstruktiv nuqtai nazardan yoritilganda
ular tizimning tuzilishi
darajasidan qaraladi. Texnologik nuqtai nazardan esa ob'ektning tayyorlanish
darajasidan qaraladi. Loyihalash jarayoni bir necha bosqichlarga bo‘linadi.
Loyihalash bosqichi bir yoki bir nechta loyiha protseduralardan iborat bo‘lgan
shartli ravishda ajratilgan loyihalash jarayonining qismidir. Odatda bosqichlar bir
yoki bir nechta darajadagi abstraktlashtirishga ega bo‘lgan bosqich protseduralarini
o‘z ichiga oladi, ba'zan loyihalash jarayonida u yoki bu protseduralar ketma-ketligi
ajratib olinadi va u loyihalash marshruti deb ataladi. Protsedura formallashtirilgan
harakatning yig‘indisi bo‘lib, ularning bajarilishi loyiha yechimi bilan yakunlanadi.
Loyiha yechimi loyihalash ob'ektini oraliq yoki yakuniy yoritilishi bo‘lib, u yakuniy
loyihalash yoki yo‘nalishini ko‘rib chiqish yoki aniqlash uchun zarur bo‘ladi.
Loyihalashda protsedura va bosqichlarning har xil ketma ketligi bo‘lishi mumkin.
Murakkab tizimni loyihalashning ikkita usuli mavjud:
1. Pastga qarab loyihalash
2. Yuqoriga qarab loyihalash.
Pastga qarab loyihalash shunday bosqichlarni o‘z ichiga oladiki,
bunda
loyihalanayotgan elementlar yoki detallar bitta konkret tizimda ishlatiladi.
Loyihalash Iteratsion xossaga ega, ya'ni yangi ma'lumotni olish uchun bitta
ma'lumotdan ko‘p marta foydalaniladi. Yuqoriga
qarab loyihalash aniq bir
ob'ektlarni loyihalashda, agar ular ierarxiyaning yuqori darajasida elementlar
sifatida foydalanilsa ishlatiladi. Avtomatlashtirilgan
loyihalash tizimining tizim
qismlari loyihalanayotgan ob'ektga nisbatan qo‘yidagilarga bo‘linadi.
1. Ob'ektga yo‘naltirilgan.
2. Ob'ektga bog‘liq bo‘lmagan.
Tizim qismlari loyihalovchi va xizmat qiluvchilarga bo‘linadi. Loyihalovchi
tizim qismlari loyihalash protseduralari va operatsiyalarini bajaradi. Xizmat qiluvchi
tizim qismlari ob'ektlarga yo‘naltirilgan tizim qismlarining ishlash qobiliyatini
saqlab turishini ta'minlaydi. Ob'ektga yo‘naltirilgan tizim qismlarida protsedura va
operatsiyalar bajariladi va ular loyihalanayotgan ob'ektning konkret turi bilan
bog‘liq bo‘ladi. Ob'ektga bog‘liq bo‘lmagan tizim
qismlarida protsedura va
operatsiyalar bir xil shaklga ega bo‘ladi.
Loyihalovchi tizim qismlariga quyidagilar misol bo‘la oladi:
detal va yig‘ma bo‘laklarni loyhalash tizim qismlari;
katta integral sxemani loyihalashning tizim qismlari;
texnologik loyihalashning tizim qismlari.
Xizmat qiluvchilarga quyidagilar misol bo‘ladi:
loyihalash ob'ektlarini grafikaviy akslantiruvchi tizim qismi;
hujjatlashtirish tizim qismi;
axborotni qidirish tizim qismi