nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Makros haqida tushuncha, uning tuzilishi. Makrosni qo'llash. Makroslar

|
Makros haqida tushuncha, uning tuzilishi. Makrosni qo'llash. Makroslar
|
bet | 1/8 | Sana | 20.02.2024 | Hajmi | 23 Kb. | | #159263 |
Bog'liq Makros haqida tushuncha, uning tuzilishi-fayllar.org (1)
Makros haqida tushuncha, uning tuzilishi
Makros haqida tushuncha, uning tuzilishi. Makrosni qo'llash.
Makroslar
Access foydalanuvchilariga ma’lumotlar bazasi bilan ishlash uchun ikkita avtomatizatsiya vositasini taqdim etadi: makroslar tili va Visual Basic for application(VBA) tili. Bu vositalar mashaqqatli operatsiyalar ketma-ketligini qaytarilishni, tugmani yoki tugmalar kombinatsiyasini bosish yoki menyu komandasini aktivizatsiya qilishdan iborat oddiy protseduraga aylantirishga imkon beradi.
VBA ning imkoniyatlari makroslar tiliga nisbatan beqiyosdir. Bunga qaramasdan makroslar tilidan ma’lumotlar bazasini boshqarish bo‘yicha ko‘pgina operatsiyalarni avtomatizatsiyalash uchun foydalanish mumkin.
Makroslarni yaratish texnikasi
Makroslar oynasi ma’lumotlar bazasi oynasidagi Макросы qo‘shimcha varaqasidagi Создать(yaratish) yoki Конструктор tugmasini bosishda ochiladi. Oyna to‘rtta ustunni o‘z ichiga oladi
Имя макроса (Makros nomi)
Условие (Shart)
Макрокоманда (Makrokomanda)
Примечание (Izoh)
O‘rnatilgan bo‘yicha yangi makros yaratilayotganda faqatgina Makrokomanda va Izoh ustunlari aks etadi. Qolgan ustunlarni namoyishi makroslar nomi opsiyasi vositasi bo‘yicha va Вид menyusidan shart bo‘yicha o‘rnatiladi. Agar oyna bir necha makroslarni o‘z ichiga olsa, berish lozim bo‘lgan makros nomini Имя макроса ustunida ko‘rsatiladi. Makroslar nomlari ko‘rsatilayotganda qaytarishlari bo‘lmasligi kerak. Условие ustunida makrosni faqat bir qismi bajarilishi uchun shart kiritish (mantiqiy ifoda) amalga oshiriladi. Макрокоманда ustunida bajarish lozim bo‘lgan harakatlar (makrokomandalar) kerakli ketma-ketlikda sanalib chiqiladi. Dasturga sharh saqlovchi Примечание ustuni makros bajarilganda dastur tomonidan e’tiborga olinmaydi, biroq uni to‘ldirish tavsiya etiladi, chunki bunday xolda makros matni tushunarliroq.
Makrosni qiyin bo‘lmagan protsesslarni avtomatizatsiyalash uchun ishlab chiqarish qulaydir, xususan bir necha forma yoki hisobotlarni ochilishi va yopilishi, bir necha xujjatlarni ekranga yoki bosmaga bosib chiqarish va boshqalar.
Makroslarni yaratilishi va qo‘llanilishi o‘rgangan xolda, makros yordamida ma’lumotlari bazasida bir necha ob’уektlarni ochilish misolini ko‘rib chiqamiz. Aniq operatsiyalarni avtomatizatsiyalash uchun mo‘ljallangan ma’lumotlar bazasi ko‘pgina jadvallar, formalar, so‘rovlar va hisobotlardan iborat bo‘ladi. Odatda shunday ma’lumotlar bazasida operator ko‘p bo‘lmagan bir xil miqdordagi ob’уektlar bilan ishlaydi. Xar bir baza bilan ishlash seans boshida qo‘shimcha kerakli ob’уektlarni ochish uchun qo‘shimcha vaqt ketadi. Bu jarayonni tezlatishga harakat qilamiz: kerakli xujjatlarni ochuvchi va aniq tartibda ekranga joylashtiruvchi makros yaratamiz:
|
| |
Masofaviy ta’limda WWWni qo‘llash

129
joriy kodga o„zgarishlar kiritmasdan, o„quv dasturlarining to„g„ri
ishlashini ta‟minlaydi.
Web-texnologiyalar hujjatni jihozlashda ijodiy yondashuvning
ajoyib imkoniyatlarini taqdim etadi. O„quvchiga berilayotgan materialni
taqdim etish uchun ixtiyoriy qulay shakl tanlanishi mumkin. Bu sahifada
ixtiyoriy ko„rinishda joylashgan fotosurat, grafika, matn, videoparcha va
boshqalar bo„lishi mumkin. Bu o„qish va jihozlashlarda yordam berishi
mumkin bo„lgan sodda prinsiplar bilan izohlanadi. Bunday holatda
yaxlit materialni ko„rish va o„qish haqida so„z
borar ekan, hujjatni
jihozlashning yagona konsepsiyasini ishlab chiqish zarur bo„ladi.
Birinchi navbatda, sahifa foniga halaqit beruvchi hech qanday
grafik tasvirlardan foydalanish mumkin emas.
Fon birinchi navbatda
monoton, oq bo„lishi shart emas. Agar fon oq bo„lsa, u holda matn to„q
ranglarda, masalan, qora yoki to„q ko„k rangda bo„lishi lozim. To„q fon
va ochiq rang ishlatish mumkin emas – bu o„quvchi ko„zining
toliqishiga olib keladi. Bundan tashqari juda mayda shriftlardan
foydalanishdan to„liq voz kechish lozim.
Shuni ham e‟tiborga olish lozimki, sahifalar turli grafik
imkoniyatlarga ega bo„lgan tizimlarda va ranglar palitralarida ko„riladi.
Shu sababli, 16 rangli palitradan foydalanish rang bilan ajratilgan matnni
tasvirlashda «buzilishlarni» kamaytirish imkonini beradi.
Bu grafik
materiallarga ham taalluqlidir (grafiklar, sxema, diagramma, rasm va
boshqalar). Faqat kamida 256 rang qo„llaniladigan tasvirlar bundan
mustasno. Bu ko„rish dasturida fototasvirlarni
ifodalashning minimal
sifatini ta‟minlaydi. Bundan tashqari, bunday rang palitralaridan hamda
tasvirni siqishni qo„llovchi grafik formatlardan (.gif, .jpg) foydalanish,
tarmoq orqali uzatilayotgan tasvir, hujjat umumiy hajmini kamaytirish
imkonini beradi.
Hujjatlar mazmuniga to„xtalamiz. Masofaviy ta‟lim
shunday
holatki, hujjat mazmuni uning taqdim etish shaklidan ustun bo„lishi
lozim. Barcha hujjatlar shakli imkon qadar tartiblangan bo„lishi lozim.
Sahifa o„quvchi e‟tiborini o„ziga jalb qiluvchi hech qanday ortiqcha
ma‟lumotlarga (grafik yoki matnli) ega bo„lmasligi lozim. Hujjatni
o„qish chegarasi imkon qadar tor bo„lishi lozim. Bunga hujjat
chegaralarida maydonlar hosil qilishga imkon yaratishi mumkin.
Gorizontal surgichga ega bo„lgan hujjat yaratish tavsiya etilmaydi.
Bunday hujjatlarni o„qish va o„rganish juda noqulay bo„ladi.
Har bir
alohida hujjat hajmi 40 – 60 Kbaytdan ortmasligi lozim. Bu ularning
yuklanishini tezlashtiradi.
Barcha o„quv materiallari qat‟iy tarkiblangan bo„lishi va ular ichida
130
interfaol qidirish imkoniyatini taqdim etish lozim. O„quv materiallari
qiziquvchiga har qanday usul bilan yetkazib berilishi mumkin. Bu Web-
serverdan to„g„ridan to„g„ri yuklash va o„qish, Internetga ulanmagan
holda mijoz-dastur yordamida ko„rish uchun
hujjat arxivlarini uzatish
hamda o„quv jarayoni ko„rsatilgan boshqa usullar bo„lishi mumkin.
Masofaviy ta‟limning ba‟zi bir manbalari haqida ma‟lumot.
Sity University
Sana:

20-mavzu - Tushuntirish xati

Sana:
20-mavzu: Inson qalbining quvonch-u qayg‘usi kuychisi ( Alisher Navoiy tavalludi oldidan)
Kun shiori: “Mulki she’r haqoni-Navoiy hazrat”
Maqsad: O`quvchilarda Alisher Navoiyga hurmat, uning ijodiga qiziqishni yanada rivojlantirish.
Natija: O`quvchilarning erkin fikrlashi, tassurotlari va olgan xulosasi.
Kommunikativ kompetensiya — muloqotda muomala madaniyatiga amal qilishni, ijtimoiy moslashuvchanlikni, hamkorlikda jamoada samarali ishlay olish layoqatlarini shakllantiradi
Axborotlar bilan ishlash kompetensiyasi — media madaniyatga ega bo‘lish layoqatlarini shakllantiradi
Foydalanadigan ko`rgazmali qurollar: Alisher Navoiy asarlari, shiorlar, plakatlar, devoriy gazetalar, slaydlar, tarqatma materiallar.
Doskada:
Abadiyat bilan qay so`z egizak,
Balki yaxshi orzu, yaxshi niyatdir?
Mangulik anglanar Navoiy desak,
Navoiyning o`zi Abadiyatdir.
Abdulla Oripov
O`qituvchi: O`zbek tilining asoschisi, g`azal mulkining sultoni, Hazrat Mir Alisher Navoiy tavalludining 573 yilligi munosabati bilan butun turkiy qavmni muborakbod etamiz! O`zbek xalqi ma`naviy dunyosining shakllanishiga g`oyat kuchli va samarali ta`sir ko`rsatgan ulug` zotlardan biri — bu Alisher Navoiy bobomizdir. Biz uning mo``tabar nomi, ijodiy merosining boqiyligi, badiiy dahosi zamon va makon chegaralarini bilmasligi haqida doimo faxrlanib so`z yuritamiz.
Alisher Navoiy xalqimizning ongi va tafakkuri, badiiy madaniyati tarixida butun bir davrni tashkil etadigan buyuk shaxs, milliy adabiyotimizning tengsiz namoyandasi, millatimizning g`ururi, sha`nu sharafini dunyoga tarannum qilgan o`lmas so`z san`atkoridir. Ta`bir joiz bo`lsa, olamda turkiy va forsiy tilda so`zlovchi biron-bir inson yo`qki, u Navoiyni bilmasa, Navoiyni sevmasa, Navoiyga sadoqat va e`tiqod bilan qaramasa.Inson qalbining quvonchu qayg’usini, ezgulik va hayot mazmunini Navoiydek teran ifoda etgan shoir jahon adabiyoti tarixida kamdan-kam topiladi. Ona tiliga muhabbat, uning beqiyos boyligi va buyukligini anglash tuyg’usi ham bizning ongu shuurimiz, yuragimizga avvalo Navoiy asarlari bilan kirib keladi. Biz bu bebaho merosdan xalqimizni qanchalik bahramand etsak, milliy ma’naviyatimizni yuksaltirishda, jamiyatimizda ezgu insoniy fazilatlarni kamol toptirishda shunchalik qudratli ma’rifiy qurolga ega bo’lamiz.
|
Chatbotlarni yaratishda tabiiy til va mashinali o‘qitish integratsiyasi

|
Chatbotlarni yaratishda tabiiy til va mashinali o‘qitish integratsiyasi
|
bet | 53/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024 4.2. Chatbotlarni yaratishda tabiiy til va mashinali o‘qitish integratsiyasi
Python-da chatbotlar va virtual yordamchilarni ishlab chiqish bir nechta asosiy qadamlarni o‘z ichiga oladi. Bu jarayonning asoslari:
1. Kerakli kutubxonalarni o‘rnatish:
Chatbotni ishlab chiqish uchun ishlatiladigan kutubxonalarni o‘rnating. Ulardan ba’zilari quyidagilarni o‘z ichiga olishi mumkin:
ChatterBot: matn korpuslari asosida o‘qitilishi va foydalanuvchilar bilan suhbatlashishi mumkin bo‘lgan chatbot yaratish kutubxonasi.
pip install chatterbot
NLTK (Natural Language Toolkit): tabiiy tilni qayta ishlash kutubxonasi.
pip install nltk
Flask: chatbotingiz uchun veb-interfeys yaratish uchun ishlatilishi mumkin bo‘lgan veb-ilovalarni yaratish ramkasi
pip install flask
2. Chatbotni ishga tushirish:
Chatterbot kutubxonasi yordamida chatbot nusxasini yarating.
from chatterbot import ChatBot
from chatterbot.trainers import ChatterBotCorpusTrainer
bot = ChatBot('MyBot')
trainer = ChatterBotCorpusTrainer(bot)
# Asosiy ma’lumotlar bo‘yicha chatbotni o‘rgatish
trainer.train('chatterbot.corpus.english')
3. Foydalanuvchi so‘rovlarini qayta ishlash:
Foydalanuvchi so‘rovlarini ko‘rib chiqish va chatbotdan javob olish uchun kod yozing. Bu veb-interfeys, terminal yoki boshqa kirish manbasidan foydalanishni o‘z ichiga olishi mumkin.
while True:
user_input = input("You: ")
if user_input.lower() == 'exit':
break
response = bot.get_response(user_input)
print("Bot:", response)
4. Tashqi xizmatlar bilan integratsiya:
Chatbotni ma’lumotlarni olish yoki muayyan vazifalarni bajarish uchun API kabi tashqi xizmatlar bilan birlashtirish uchun funksionallikni ishlab chiqish.
5. Qayta ko‘rib chiqish va optimallashtirish:
Chatbotni optimallashtiring, yangi imkoniyatlar qo‘shing, ma’lum bir auditoriya bilan yaxshiroq muloqot qilish uchun uni aniq ma’lumotlarga o‘rgating.
Ushbu qadamlar Python-da chatbotlar va virtual yordamchilarni ishlab chiqish asoslarini taqdim etadi. Shuni ta’kidlash kerakki, jarayonni osonlashtiradigan ko‘plab ramkalar va kutubxonalar mavjud va tanlov sizning loyihangizning o‘ziga xos ehtiyojlari va vazifalariga bog’liq.
Python-da chatbotlar va virtual yordamchilarni ishlab chiqish bir necha asosiy qadamlarni o‘z ichiga olishi mumkin. ChatterBot kutubxonasi yordamida oddiy chatbot yaratishning asosiy bosqichlarini ko‘rib chiqamiz.
|
| |
Yuqoridagi jarayonning asosiy versiyasi

|
Yuqoridagi jarayonning asosiy versiyasi
|
bet | 50/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024Yuqoridagi jarayonning asosiy versiyasi
Matni shunday yaratdim. Agar siz NLTK chatbotlarini yaratishni endi boshlayotgan bo‘lsangiz, men sizga quyidagi usulni diqqat bilan ko‘rib chiqishingizni tavsiya qilaman, chunki bu yangi boshlanuvchilar uchun oddiy va oson.
1. Kerakli kutubxonalarni import qilish
from nltk.chat.util import Chat,reflections
Davom etishdan oldin, keling, ikkita atamani tushunaylik.
Chat: Bu chatbot tomonidan ishlatiladigan barcha mantiqqa ega sinf.
Ko‘zgular: Bu lug’at. U kirish qiymatlari va unga mos keladigan chiqish qiymatlari to‘plamidan iborat. Bu ixtiyoriy lug’at. Siz o‘zingizning lug’atingizni quyidagi formatda yaratishingiz va uni kodingizda ishlatishingiz mumkin. Masalan,
my_reflections= {
“hi” : “hey”,
“bye” : “gotta go”}
va undan foydalanish:
chat = Chat(pairs, my_reflections)
Avval aytib o‘tganimizdek, bu chatbot juda oddiy va kognitiv qobiliyatlari minimal bo‘ladi.
Manba kodi :
Chat sinfini yaratdi, u savollar, ularning o‘zgarishlari va mos javoblarni o‘z ichiga olgan kortejlar ro‘yxatidir. Ushbu kichik mulohazalarni ham qilindi.
Shift+enter-ni bosishi bilanoq
chat.converse()
5.1.3-rasm. Chat .converse() yozilgan kodi
Chatbot va AI tizimlaridan foydalanishning qanday ijobiy va salbiy tomonlari bor?
5.1.4-rasm.BSEning ko‘rinish oynasi
Chatbotlar xabar almashish ilovalarida qo‘llaniladigan sun’iy intellekt (AI) shaklidir. chatbotni chatbot yoki chatbot sifatida belgilaydi, bu jonli inson agenti bilan to‘g’ridan-to‘g’ri aloqani ta’minlash o‘rniga matn yoki matndan nutqqa onlayn chat suhbatini o‘tkazish uchun ishlatiladigan dasturiy ta’minot.
Chatbot - bu suhbatlarni avtomatlashtirish va xabar almashish platformalari orqali ular bilan muloqot qilish orqali mijozlarga yordam beradigan dasturiy ta’minot turi. Insonning suhbatdosh sifatida o‘zini tutish usulini ishonchli tarzda taqlid qilish uchun mo‘ljallangan chatbot tizimlari odatda doimiy sozlash va sinovdan o‘tishni talab qiladi va ko‘pchilik ishlab chiqarishda yetarlicha gaplasha olmaydi, biroq ularning hech biri standart Tyuring testidan o‘ta olmaydi. “ChatterBot” atamasi dastlab Maykl Mauldin (birinchi Verbotni yaratuvchisi) tomonidan 1994 yilda ushbu suhbat dasturlarini tavsiflash uchun kiritilgan.
Chatbotlar dialog tizimlarida turli maqsadlarda, shu jumladan mijozlarga xizmat ko‘rsatish, so‘rovlarni yo‘naltirish yoki ma’lumot to‘plash uchun ishlatiladi. Ba’zi chatbot ilovalari keng qamrovli so‘z tasniflash jarayonlari, tabiiy til protsessorlari va murakkab AIdan foydalansa, boshqalari oddiygina umumiy kalit so‘zlarni qidiradi va tegishli kutubxona yoki ma’lumotlar bazasidan olingan umumiy iboralar yordamida javoblar yaratadi. Aksariyat chatbotlarga veb-sayt qalqib chiquvchi oynalar yoki virtual yordamchilar orqali onlayn kirish mumkin.
Chatbotlarni quyidagi toifalarga bo‘lish mumkin: elektron tijorat, ta’lim, o‘yin-kulgi, moliya, sog’liqni saqlash, yangiliklar va samaradorlik.
|
| |
Asenkron dasturlash - Image Recognition

|
Image Recognition
|
bet | 55/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024Asenkron dasturlash:
Bir vaqtning o‘zida ko‘plab so‘rovlarni bajarish uchun asenkron dasturlash imkoniyatlaridan foydalaning.
Yuqoridagi misollar asos bo‘lib xizmat qiladi va chatbotni ishlab chiqish loyihangizning aniq talablari va maqsadlariga qarab to‘ldirilishi mumkin.
Chatbotlarni yaratishda tabiiy til va mashinali o‘qitish integratsiyasi.
Tabiiy til (NLP) va mashinali o‘qitish (mo) integratsiyasi chatbotlarni ishlab chiqishning muhim qismidir, chunki bu ularga foydalanuvchi so‘rovlarini yanada samarali qayta ishlash va tushunish imkonini beradi. NLP va mo yordamida chatbot yarati h uchun bir necha qadamlar:
1. NLP va ML kutubxonalarini tanlash
Tabiiy tilni qayta ishlash va mashinali o‘qitish uchun tegishli kutubxonalarni tanlang. Masalan, SpaCy, NLTK va Gensim NLP uchun foydali bo‘lishi mumkin, Scikit esa mashinali o‘qitish uchun learn, TensorFlow yoki PyTorch bo‘lishi mumkin.
pip install spacy nltk gensim scikit-learn tensorflow
2. Matnni qayta ishlash
Ma’lumotni tozalash uchun tokenizatsiya, to‘xtash so‘zlarini olib tashlash, lemmatizatsiya va boshqa qadamlarni o‘z ichiga olgan matnni qayta ishlashni amalga oshiring. Ushbu operatsiyalarni bajarish uchun Space-dan foydalanish mumkin.
import spacy
nlp = spacy.load("en_core_web_sm")
def preprocess_text(text):
doc = nlp(text)
tokens = [token.lemma_ for token in doc if not token.is_stop]
return " ".join(tokens)
3. Mashinali o‘qitish modelini o‘qitish
Qayta ishlangan ma’lumotlarga asoslangan modelni o‘rgatish uchun mashinali o‘qitish kutubxonalaridan foydalaning. Scikit-learn turli xil algoritmlarni taqdim etadi.
from sklearn.feature_extraction.text import TfidfVectorizer
from sklearn.naive_bayes import MultinomialNB
from sklearn.pipeline import make_pipeline
from sklearn.model_selection import train_test_split
from sklearn.metrics import accuracy_score
# Ma’lumotlarni tayyorlash
corpus = [...] # Sizning matnli ma’lumotlaringiz
labels = [...] # Sizning teglaringiz
# Ma’lumotlarni o‘qitish va test namunalariga bo‘lish
X_train, X_test, y_train, y_test = train_test_split(corpus, labels, test_size=0.2, random_state=42)
# Modelni yaratish va o‘qitish
model = make_pipeline(TfidfVectorizer(), MultinomialNB())
model.fit(X_train, y_train)
# Sinov namunasidagi bashorat
predictions = model.predict(X_test)
# Aniqlikni baholash
accuracy = accuracy_score(y_test, predictions)
print(f'Accuracy: {accuracy}')
|
| |
Chatbotni o‘rgatish uchun mashinali o‘qitishdan foydalanish

|
Chatbotni o‘rgatish uchun mashinali o‘qitishdan foydalanish
|
bet | 57/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 20242. Chatbotni o‘rgatish uchun mashinali o‘qitishdan foydalanish:
Chatterbot kutubxonasi chatbotni mashinali o‘qitish usullaridan foydalangan holda o‘qitish uchun ishlatilishi mumkin.
pip install chatterbot chatterbot_corpus
from chatterbot import ChatBot
from chatterbot.trainers import ChatterBotCorpusTrainer
# Chatbot nusxasini yaratish
bot = ChatBot('MyBot')
# Ma’lumotlar korpusi asosida chatbot yaratish va o‘qitish
trainer = ChatterBotCorpusTrainer(bot)
trainer.train('chatterbot.corpus.english') # Ingliz tilida o‘qitish
Foydalanuvchi so‘rovlarini qayta ishlashga NLP va ML integratsiyasi:
# NLP-ni hisobga olgan holda chatbotdan javob olish
user_input = "What is natural language processing?"
doc = nlp(user_input)
# Foydalanuvchi so‘rovidan ma’lumot olish (NLP)
entities = [ent.text for ent in doc.ents]
# Chatbotga ma’lumot uzatish va javob olish (ML)
response = bot.get_response(entities[0] if entities else user_input)
print("Bot:", response)
Ushbu misolda biz so‘zlarni qayta ishlash va ob'ektlarni ajratib olish uchun Space-dan foydalanamiz. Keyin olingan ma’lumotlar javob olish uchun ChatterBot-ga uzatiladi. Bu chatbotga kontekstni hisobga olish va so‘rovlarga aniqroq javob berish imkonini beradi.
4. Kontekstni hisobga olgan holda modelni o‘rgatish:
Shaxsiy ma’lumotlar korpusini qo‘shish va foydalanuvchilarning haqiqiy dialoglari asosida o‘rganish chatbotning kontekstga bog’liq javoblarni tushunish va yaratish qobiliyatini sezilarli darajada yaxshilashi mumkin.
NLP va ML integratsiyasi nafaqat matnni qayta ishlaydigan, balki foydalanuvchilarning o‘zaro ta’siridan o‘rganadigan, turli xil foydalanish stsenariylarida ishlash sifatini oshiradigan chat-Botlarni yaratishga imkon beradi.
4.3.Python yordamida samarali chatbotlar yaratish uchun amaliy tavsiyalar va misollar
Python yordamida samarali chatbotlarni yaratish kutubxonalar va ramkalarni tanlashdan tortib, dialoglarni loyihalash va tashqi xizmatlar bilan integratsiyalashuvgacha bo‘lgan bir nechta asosiy jihatlarni o‘z ichiga oladi. Python-da samarali chatbotlarni yaratish uchun ba’zi amaliy maslahatlar va misollar:
|
| |
Sun’iy intellekt - Image Recognition

|
Image Recognition
|
bet | 51/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024Sun’iy intellekt (AI) hayvonlar, jumladan, odamlar tomonidan ko‘rsatiladigan tabiiy intellektdan farqli o‘laroq, mashinalar tomonidan namoyish etiladigan aqldir. Etakchi AI darsliklari ushbu sohani “aqlli agentlar” ni o‘rganish sifatida belgilaydi: atrof-muhitni idrok etadigan va maqsadlariga erishish imkoniyatini maksimal darajada oshiradigan harakatlarni amalga oshiradigan har qanday tizim. AI tadqiqotining turli kichik sohalari ma’lum maqsadlar va muayyan vositalardan foydalanishga qaratilgan. AI tadqiqotlarining an’anaviy maqsadlariga fikrlash, bilimlarni taqdim etish, rejalashtirish, o‘rganish, tabiiy tilni qayta ishlash, idrok etish va ob’ektlarni ko‘chirish va boshqarish qobiliyati kiradi.
“Chatbotlar va suhbatdosh AI” oʻrtasidagi farq
So‘zlashuv AI - bu kompyuterga odamlar bilan suhbatlashish tajribasini taqlid qilish va amalga oshirishga imkon beradigan vositalar va dasturlarga tegishli, chatbot esa suhbatdosh AIdan foydalanishi mumkin bo‘lgan dasturdir. Bu odamlar bilan muloqot qiladigan dastur.
Suhbatdosh AI chatbotlarga kuch beradi. Ammo barcha chatbotlar suhbatdosh AIdan foydalanmaydi.
Sun’iy intellekt ish joylarimiz samaradorligini sezilarli darajada oshirishi va odamlar qila oladigan ishni oshirishi mumkin. AI takrorlanadigan yoki xavfli vazifalarni o‘z zimmasiga olganida, u inson ishchi kuchini boshqalar orasida ijodkorlik va empatiyani o‘z ichiga olgan vazifalar uchun yaxshiroq jihozlangan ishlarni bajarish uchun bo‘shatadi.
AI chatbotlaridan foydalanishning ko‘plab afzalliklari va kamchiliklari mavjud va ulardan ba’zilari quyida keltirilgan:
AI Chatbotlardan foydalanishning afzalliklari
Kengaytirilgan ishtirok: Chatbotlar real vaqtda veb-saytga tashrif buyuruvchilar va ijtimoiy tarmoqlardagi obunachilar bilan ham muloqot qilishlari mumkin. Bunday jalb qilish va o‘zaro ta’sir odamlarni veb-saytingizda uzoqroq ushlab turishi va savdoni oshirish va SEO-ni yaxshilashga yordam beradi.
Mijozlarning qoniqishi :Chunki biz har bir inson o‘ziga xos tarzda muloqot qilishini bilamiz. Shuning uchun har bir so‘rovga to‘g’ri javob berish muhimdir.
|
| |
Tushuntirish xati - bet 4

O`qituvchi: Bu dunyoda hech bir inson orzusiz yashay olmaydi. Shuning uchun keksalarimiz doimo bizga yaxshi orzu-niyatlar qilishliklarimizni tinmay uqtiradilar. Qanchalik ko`p tilak-orzular qilsak, albatta, ro`yobga chiqadi.
Masalan, ajdodlarimiz bir umr tinchlik va mustaqillikni orzu qilib kelganlar. Bu orzulari ushalishida Olloh bizning xalqimizga Jalolliddin Manguberdi, Buyuk Amir Temur лфишдфктш berdiki, bugun xalqimiz o`z orzulariga yetishdi. Demak, biz tinchlik va mustaqillikning qadriga yetishimiz shart.
Endi shaxs sifatida har bir insonning kelajakdagi orzusi bo`ladi, xalqimizda juda ajoyib naqllar borki, orzuga yetishish uchun olma pish, og`zimga tush deb, emas balki ozuimiz amalga oshishi uchun avvalo, mehnat, qanoat, chidam, ota-onalar va ustozlar duosini olish ham katta ahamiyatga ega.
Biz ustozlarimizning orzulari o`quvchilarimizning jahon olimpiadalarida oltin va kumush medallarni olishi.
|
-MAVZU: MAXSUS AVTOMOBIL VA MOTOTSIKLLAR HAQIDA SUHBAT

29-MAVZU: MAXSUS AVTOMOBIL VA MOTOTSIKLLAR HAQIDA SUHBAT;
Velosiped va aravalar harkatlanishi, shuningdek, xayvonlarni xaydab o‘tishga doir qo‘shimcha talablar bobi 9 bandni o‘z ichiga oladi:
1 -band. Velosiped va aravachalarni boshqarishni boshlang‘ich yoshi;
2- band. Velosiped, moped va aravachalarning harakatlanish joyi;
3- band. Vilosipedni jihozlanish tartibi;
4- band. Vilosiped va moped haydovchilariga taqiqlangan harakatlar;
5- band. Chorrahadan tashqaridagi harakat tartibga solinmaydigan joyda velosiped haydovchilariga majburiyat yuklaydi.
6- band. Ot aravalar haydovchilariga majburiyat yuklaydi.
7- band. Haydovchilarning hayvonlarni xaydab borish tartibi;
8- band. Xayvonlarni temir yo‘l kesishmasidan haydab o‘tish tartibi;
9- band. Hayvonlarni minib yoki haydab ketayotgan va aravani boshqarayotgan shaxslarga taqiqlangan harakatlar.
|
O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI - Avtomobillarni ta

Tuzuvchilar: Madjitov A.
N.Sultanov
N.Nasriddinova
M. Nomonov
Q. Madraximov
A. Djalilov
SH. Abdumuminov
T
J.Hamidov
aqrizchilar:
R. Ataboyev
Professional ta’limni rivojlantirish instituti“WorldSkills”, dual ta’lim va o‘quv amaliyotlarini metodik ta’minlash bo‘limi boshlig‘i
Professional ta’limni rivojlantirish institutiTa’lim texnologiyalari, o‘quv reja va dasturlarini ishlab chiqish bo‘limibosh mutaxassisi
Andijon shahar 5-son kasb-hunar
maktabi O‘IBDO‘
Andijon shahar 5-son kasb-hunar
maktabi bosh ustasi
Andijon shahar 5-son kasb-hunar maktabi ishlabchikarishtalimustasi
Andijon shahar 5-son kasb-hunar maktabi ishlabchikarishtalimustasi
Andijon shahar 5-son kasb-hunar maktabi ishlabchikarishtalimustasi
«UZAUTO MOTORS» aksiyadorlik jamiyati o‘qitish ishlarini tashkil qilish bo‘limi boshlig‘i
«UZAUTO MOTORS» aksiyadorlik jamiyati o‘qitish ishlarini tashkil qilish bo‘yicha ikkinchimutaxasiz
Chatbot integratsiyasi - Image Recognition

|
Image Recognition
|
bet | 56/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 20244. Chatbot integratsiyasi
O‘qitilgan modelni chatbotingiz bilan birlashtiring. Masalan, chatterbot kutubxonasidan foydalanish:
from chatterbot import ChatBot
from chatterbot.trainers import ChatterBotCorpusTrainer
# Chatbot nusxasini yaratish
bot = ChatBot('MyBot')
# Ma’lumotlar korpusiga asoslangan trening
trainer = ChatterBotCorpusTrainer(bot)
trainer.train('chatterbot.corpus.english')
# So‘rovlarni tasniflash funktsiyasi
def classify_intent(user_input):
preprocessed_input = preprocess_text(user_input)
intent = model.predict([preprocessed_input])[0]
return intent
# Foydalanuvchi tajribasiwhile True:
user_input = input('You: ')
if user_input.lower() == 'exit':
break
intent = classify_intent(user_input)
# Turli maktab-internatlarni qayta ishlash if intent == 'greeting’:
response = 'Salom! Bugun sizga qanday yordam bera olaman?'
elif intent == 'farewell':
response = 'Xayr! Ajoyib kun o‘tkazing.'
else:
response = bot.get_response(user_input)
print('Bot:', response)
Ushbu qadamlar Python chatbotlarini yaratishda tabiiy til va mashinali o‘qitish integratsiyasi asoslarini namoyish etadi. Yondashuvlar va vositalar sizning loyihangizning o‘ziga xos talablari va vazifalariga qarab o‘zgarishi mumkin.
Tabiiy til (NLP) va mashinali o‘qitish (ML) integratsiyasi ilg’or chatbotlarni yaratishning asosiy elementidir. Bu chatbotlarga Foydalanuvchining tabiiy tilini yaxshiroq tushunish va qayta ishlash, javob sifatini yaxshilash va funksionallikni boyitish imkonini beradi. Keling, NLP va ML-ni Python chatbotlarini yaratishda birlashtirish uchun asosiy qadamlarni ko‘rib chiqaylik.
1. Tabiiy tilni qayta ishlash uchun kutubxonalardan foydalanish (NLP):
Matnni qayta ishlash va foydalanuvchi so‘rovlaridan ma’lumot olish uchun Space kutubxonasidan foydalanamiz.
pip install spacy
import spacy
# Space modelini yuklab olish
nlp = spacy.load('en_core_web_sm')
# Обработка текста
user_input = " Tabiiy tilni qayta ishlash haqida gapirib bering."
doc = nlp(user_input)
# Ma’lumot olish
entities = [(ent.text, ent.label_) for ent in doc.ents]
print("Entities:", entities)
|
| |
Python kutubxonalari yordamida audio-tahlil ilovalarini yaratishning amaliy jihatlari

|
Python kutubxonalari yordamida audio-tahlil ilovalarini yaratishning amaliy jihatlari
|
bet | 154/182 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 5,69 Mb. | | #244351 |
Bog'liq Python sun\'iy intellekt texnologiyasi Dasrlik 2024 12.2.Python kutubxonalari yordamida audio-tahlil ilovalarini yaratishning amaliy jihatlari
Bu avtomatik nutq yoki ovozni aniqlashga tegishli. Ushbu kontseptsiya namuna olish, sun’iy neyron tarmoqlar va mashinali o‘qitishdan foydalangan holda mazmunli nutq signallarining sintezini o‘z ichiga oladi.
Bu usullarning barchasini yaxshi bilamiz. Apple Siri, Google Assistant, Amazon Alexa kabi ilovalar ko‘pchiligimiz uchun mavjud. Albatta, ular tengdoshlaridan oldinda, ular jiddiy muhandislikka asoslangan. Ma’noli audio signallarni sintez qilishdan tashqari, ular NLP (tabiiy tilni qayta ishlash) algoritmlaridan ham foydalanadilar.
Nutqni matnga aylantirish ovozli yordamchini yaratish uchun birinchi qadamdir. Shunday qilib, birinchi navbatda, dastur nima haqida gapirayotganimizni tushunishini kutamiz, Agar u o‘z kodi matnga aylantiradigan tovushlarni sintez qila olsa, u holda audio ma’lumotlarni qayta ishlashda birinchi qadam allaqachon qo‘yilgan. Ushbu maqolada biz bir nechta kutubxonalardan foydalangan holda ikkita Python ilovasini ishlab chiqamiz va nutqdan matnga muammoga e’tibor qaratamiz.
1. Audio fayllarni matnga aylantirish uchun dastur
Ushbu ilovada biz audio fayllarni matnga aylantirishga harakat qilamiz . Audio fayllarni matnga aylantirish ma’lumotlar fani o‘rganadigan mavzulardan biridir. Masalan, siz ovozli ishlov berish orqali chatbot yaratishingiz yoki NLP-ni ishga tushirish orqali qo‘ng’iroq markazingizga keladigan so‘rovlarni tasniflashingiz mumkin.
Nutqni SpeechRecognition asosiy kutubxonasida taniymiz. Ushbu kutubxona nomidan bilib olishingiz mumkin, uning ishlash printsipi nutqni aniqlashga asoslangan va u ko‘plab API-lar bilan o‘zaro ta’sir qiladi.
Kutubxona tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan API-lar:
CMU Sphinx (oflayn rejimda ishlaydi)
Google nutqni aniqlash
Google Cloud Speech API
Wit.ai
Microsoft Bing ovozni aniqlash
Houndify API
IBM Speech to Text
Snowboy Hotword Detection (oflayn rejimda ishlaydi)
|
| |
Innovatsiyalar vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti

Innovatsiyalar vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/2
Sana
21.11.2023
Hajmi
0,58 Mb.
#102944
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Innovatsiyalar vazirligi nizomiy nomidagi toshkent davlat pedagogika universiteti
Download
0,58 Mb.
Matnni ko'rish
Dasturningmaqsadi - Avtomobillarni ta

|
Avtomobillarni ta
|
bet | 115/147 | Sana | 18.09.2024 | Hajmi | 1,56 Mb. | | #271541 |
Bog'liq NOD 30711601 Avtomobillarni tamirlash va ularga xizmat korsati 2Dasturningmaqsadi
|
O‘quv amaliyotni o‘qitishdan maqsad o‘quvchilarda avtomobil va dvigatellarning tuzilishi va ularning avtotyuning qilish bo‘yicha o‘quv amaliyoti haqidagi bilim va ko‘nikmalarnishakllantirish
|
O‘zlashtirish (o‘qitish) natijalari
|
1. avtomobil mexanizmlari, asboblari va detallarini tyuningqilish ;
2. ichki yonuv dvigatelida sodir bo‘layotgan jarayonlarnityuninginiamalga oshirish;
3. zamonaviy avtomobillarning tuzilishini tyuning qilish;
4. avtomobil dvigatellarityuningqilish;
5. mexanizmlar, asboblar, detallarning tuzilishi va ishlashinityuninginio‘rganish.
|
Bilimlar
|
- avtomobillarningtyuningqilish bo‘yicha hujjatlar,
- tyuning uchun huquqiy asoslari va hujjatlarni rasmiylashtirishtartibi;
- avtomobil dvigateltyuningqilishtartibi;
- dvigatel quvvatinioshirish usullari;
- dvigatelslindrlarhajmini oshirish usullari;
- dvigatel yongan gazlarini chiqarish tizimini takomillashtirish usullari;
- quvvatoshirish trubinasi;
- chip tyuning;
- uzatmalar qutisityuningi;
- kuzovning mustahkamliginioshirish yo‘llari;
- salonnishovqinlardan himoyaqilish usullari;
- shovqin so‘ndirish materiallari;
- avtomobil osmalartyuningi;
- tormoz tizimityuningi;
- avtomobil dizayni, interyer, eksteryer. Avtomobil aerodinamikasi;
- avtomobilga multimediya tizimlarini o‘rnatish usullari;
- avtomobilelektr va elektron jihozlarinityuningi.
|
Ko‘nikmalar
|
- tyuning uchun huquqiy asoslar va hujjatlarni rasmiylashtirish;
|
|
- avtomobil dvigatellarinityuningqilish;
- dvigatel quvvatinioshirish;
- dvigatelslindrlarhajmini oshirish;
- dvigatel yongan gazlarini chiqarish tizimini takomillashtirish;
- chip tyuning;
- EBB diagnostikaqilish;
- uzatmalar qutisityuningqilish;
- kuzovning mustahkamliginioshirish;
- salonnishovqinlardan himoyaqilish;
- shovqin so‘ndirish materiallari foydalanish;
- avtomobil osmalartyuningqilish;
- tormoz tizimityuningqilish;
- avtomobil dizayni, interyer, eksteryer. avtomobil aerodinamikasinityuningqilish;
- avtomobilga multimediya tizimlarinio‘rnatish;
- avtomobil elektr va elektron jihozlarini tyuning qilish;
- avtomobillarga masofadan boshqarish pultini o‘rnatish;
- monitor o‘rnatish.
|
|
|
| |
Apache haqida tushuncha va uning ishlashi

|
Apache haqida tushuncha va uning ishlashi
|
bet | 2/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #228195 |
Bog'liq Linux server boshqaruv(JG)mustaqil2.Apache haqida tushuncha va uning ishlashi
Ubuntu va boshqa Linux distributivlarida Apache serverini qayta ishga tushirishni ko'rsatadigan tezkor maslahat.
NGINX ning o'sishiga qaramay, Apache hali ham eng ko'p ishlatiladigan ochiq kodli server dasturlaridan biri hisoblanadi. Ammo bu maqola Apache va NGINX muhokamasi haqida emas. Bu shunchaki tezkor maslahatlar, men sizga Ubuntu yoki boshqa Linux distributivlarida Apache serverini qayta ishga tushirishning turli usullarini ko'rsataman.
Boshqa ko'plab xizmatlar singari, Apache-ni qayta ishga tushirishning bir necha yo'li mavjud. Ubuntu 16.04, 18.04 va undan yuqori versiyalari systemd dan foydalanganligi sababli, har qanday xizmatni, shu jumladan Apacheni boshqarish uchun systemd buyruqlaridan foydalanishingiz mumkin. Aslida, systemd mening tavsiya etilgan usulim.
Lekin kuting! Haqiqatan ham Apache-ni qayta ishga tushirishingiz kerakmi?
Nima uchun Apache serverini qayta ishga tushirmoqchisiz? Ehtimol, siz konfiguratsiyaga ba'zi o'zgarishlar kiritgansiz va bu o'zgarishlar kuchga kirishini xohlaysiz. Agar shunday bo'lsa, Apache-ni qayta ishga tushirishingiz shart emas.
Apache-ni qayta ishga tushirish Apache serverining yopilishini va keyin yana ishga tushishini anglatadi. Agar siz ishlab chiqarish serverida bo'lsangiz, bu Apache serveridan foydalanadigan barcha xizmatlarning ishlamay qolishiga olib keladi. Siz buni qilishni xohlamaysiz, shunday emasmi?
Apache qayta yuklashni qo'llab-quvvatlaydi, ya'ni siz serverni o'chirmasdan konfiguratsiyani qayta yuklashingiz mumkin. Shunday qilib, jonli serveringiz ishlamay qolmaydi.
sudo systemctl reload apache2
Agar siz systemd buyrug'idan foydalanishni xohlamasangiz, apache serverini qayta yuklash uchun muqobil buyruq mavjud:
sudo service apache2 reload
Apache-ni qayta yuklash ish bermasligi va Apache serverini qayta ishga tushirishingiz kerakligi sababini tushunishingiz mumkin. Agar shunday bo'lsa, siz systemd buyrug'idan foydalanishingiz mumkin:
sudo systemctl restart apache2
Shu bilan bir qatorda, siz ushbu buyruqni ham qilishingiz mumkin:
sudo service apache2 restart
|
| |
partiya ham qo’shildi. Ushbu beshala partiyaning ham siyosiy yo’nalishi “Inson

|
partiya ham qo’shildi. Ushbu beshala partiyaning ham siyosiy yo’nalishi “InsonBog'liq mavzu.ekologik inqirozning oldini olish muammolari partiya ham qo’shildi. Ushbu beshala partiyaning ham siyosiy yo’nalishi “Inson
omili” uchun xizmat qilishdir. Ana shunday keng ko’lamli olib borilayotgan
ishlarni yanada bardavom ettirish maqsadida Muhtaram Yurtboshimiz 2022-
yilning 20-dekabr sanasida Oliy Majlisga va O’zbekiston xalqiga qilgan murojatida
2023-yilni “Insonga e’tibor va sifatli ta’lim” deb nomlash bilan birgalikda oltita
yo’nalish bo’yicha shularni tashkillashtirish kerakligini, ularning manbalarini ham
aniq, ravshan belgilab berdi. Ushbu murojatga biz o’qituvchilar ham o’zimizning
munosib hissamizni qo’shish borasida o’quvchilarga sifatli ta’lim berishni
o’zimizni ustozlik burchimiz deb anglagan holda tutishlikka barcha ustozlarni
chorlab qolaman!
|
| |
-usul: Docker yordamida Apache Cassandra-ni o'rnating

|
-usul: Docker yordamida Apache Cassandra-ni o'rnating
|
bet | 4/4 | Sana | 13.05.2024 | Hajmi | 0,93 Mb. | | #228195 |
Bog'liq Linux server boshqaruv(JG)mustaqil 2-usul: Docker yordamida Apache Cassandra-ni o'rnating
Ushbu usul har qanday Linux tarqatish bilan ishlaydi, agar siz uni Docker sozlamalarida ishlatmoqchi bo'lsangiz.
Albatta, bu usul uchun tizimingizda Docker o'rnatilgan bo'lishi kerak. Bu usul uchun zaruriy shart va men sizga buni hal qilishga ruxsat beraman.
Agar sizda Docker bo'lsa, Apache Cassandra docker tasvirini olish uchun quyidagi buyruqdan foydalaning.
sudo docker pull cassandra:latest
Buni tugatgandan so'ng, siz Cassandra-ni docker run buyrug'i bilan quyidagicha boshlashingiz mumkin:
sudo docker run --name cass_cluster cassandra:latest
Eslatma: --name opsiyasi yaratilgan Cassandra klasterining nomi bo'ladi.
Ilgari boshlangan Cassandra tuguni bilan ishlash uchun siz CQL qobig'ini ishga tushirishingiz kerak va buni Docker exec buyrug'i bilan quyidagicha qilishingiz mumkin:
sudo docker exec -it cass_cluster cqlsh
Foydalanilgan adabiyotlar
akmx
Linux-Console.net
How Does Apache work? Apache Web Server:Architecture ...GUVIhttps://www.guvi.in › Home › Full Stack Development
|
| |
Antivirus dasturiy vositalarining kamchiligi

199
-
ishonchlik va foydalanishdagi qulaylik –
antivirus dasturiy
vositasini “qotib qolishi” va foydalanish uchun turli tayyorganlikni talab
etmasligi;
-
barcha keng tarqalgan viruslarni sifatli aniqlash, hujjat fayllari/
jadvallari (MS Word, Excel), paketlangan, arxivlangan fayllarni
skanerlash va zararlangan obyektlarni davolash qobiliyati;
-
barcha mashhur platformalar uchun mavjudligi (DOS, Windows
NT, Novell NetWare, OS/2, Alpha, Linux va boshq), talab bo‘yicha
va tezkor skanerlash rejimlarining mavjudligi;
-
ishlash tezligi va boshqa xususiyatlari.
Antivirus dasturiy komplekslari.
Har bir antivirus dasturiy vositalar
o‘ziga xos afzallik va kamchiliklarga ega. Faqat bir necha antivirus
dasturiy vositalaridan kompleks foydalanish to‘liq himoyani ta’minlashi
mumkin. Amalda ko‘plab antivirus dasturiy vositalar mavjud, ularga
quyidagilarni misol sifatida keltirish mumkin (7.3-jadval).
7.3-jadval
Elektron saqlagichlardan qayta foydalanish va yo‘q qilish uchun

86
3.
Axborotni simmetrik va ochiq kalitli shifrlash algoritmlari
yordamida shifrlashdagi afzallik va kamchiliklari.
4.
Kerkgoff tamoyilining mohiyatini tushuntiring.
5.
Kodlash va shifrlash tushunchalarining bir – biridan farqi
nimada?
6.
Kriptologiya va steganografiya fan sohalari va ularning o‘zaro
farqi.
7.
Simmetrik kriptografiyaning axborotni himoyalashdagi o‘rni.
8.
Ochiq kalitli kriptografiyaning axborotni himoyalashdagi o‘rni.
9.
Xesh funksiya, unga qo‘yilgan talablar va uning axborot
himoyalashdagi o‘rni.
10.
Kriptografik akslantirishlar: o‘rniga qo‘yish va o‘rin
almashtirish nima?
11.
Bir martali bloknot yordamida ma’lumotlarni shifrlash va uning
xavfsizligi.
12.
Simmetrik kriptotizimlar: kodlar kitobi, A5/1 va TEA shifrlash
algoritmlari.
13.
Simmetrik blokli shifrlash rejimlari va ular nima uchun zarur?
14.
Modul arifmetrikasidagi asosiy amallar.
15.
RSA algoritmi va u asoslangan matematik muammo.
16.
Ma’lumotlarning yaxlitligini ta’minlash usullari.
17.
Elektron raqamli imzo va xabarlarni autentifikatsiyalash
kodlarining bir-biridan farqi hamda o‘xshash tomonlari nimada?
18.
Axborotni kriptografik himoyalash vositalarining ko‘rinishlari
va ularning afzallik va kamchiliklari.
19.
Diskni va faylni shifrlash usullarining bir-biridan farqi nimadan
iborat?
20.
Qog‘ozdagi ma’lumotlarni yo‘q qilish usullari va ularning
xususiyatlari.
21.
Elektron saqlagichlaridagi ma’lumotlarni yo‘q qilish usullari va
ularning xususiyatlari.
K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad - bet 51

89
identifikatsiya, ham autentifikatsiya qismtizimi komponentlari bo‘lishi
mumkin. Shu sababli, identifikatsiya va autentifikatsiya vositalarini
birlashgan holda baholash lozim.
Identifikatsiya va autentifikatsiya vositalarini, odatda,
autentifikatsiya omillari bo‘yicha uchta turga ajratishadi.
1-tur.
Qandaydir yashirin axborotni (masalan, parolni, maxfiy PIN-
kodni, klavishalar va iboralar kombinatsiyalarini) bilishga asoslangan
vositalar (something you know).
2-tur.
Noyob qurilmadan, usuldan yoki ma’lumotlar naboridan
(masalan, smart kartalardan, raqamli sertifikatlardan) foydalanishga
asoslangan vositalar (something you have).
3-tur.
Tirik organizmning fiziologik atributlariga (something you
are) masalan, ko‘z yoyi to‘rpardasiga yoki odatiy atributlarga
(something you do) masalan, imzoga asoslangan biometrik vositalar.
Ba’zi tasniflarda foydalanuvchi o‘rnashgan joyi (some where you
are), bilan bog‘liq axborotga asoslangan yana bir vositalar turini
uchratish mumkin. Bunda autentifikatsiya omili sifatida telefon nomeri
(mamlakat, shahar, tuman kodi) ishtirok etganligi sababli, bunday
vositalarni, ko‘pincha, 2-turga (something you have) tegishli deb
hisoblashadi.
Agar tizimda turli tur autentifikatsiya omillarini birgalikda
ishlatuvchi vositalardan foydalanilsa, ko‘p omilli autentifikatsiya
xususida gapirish mumkin. Bunday tizimlarni ko‘p sathli himoyalash
(defence in depth) kategoriyasiga tegishli deb hisoblashadi. Shu sababli,
bunday tizimlar faqat bitta tip qurilmalardan foydalanuvchi tizimlarga
nisbatan yuqori bardoshlikka ega. Hozirda ikki omilli autentifikatsiya
(two-factor authentication) keng tarqalgan. Masalan, zamonaviy
operatsion tizimlarni maxfiy PIN-kod va cmart-kartadan foydalanib
sozlash mumkin.
Mavzu: Og’riqsizlantirish. Umimiy og’riqsizlantirish. Narkoz. Maxalliy anesteziya. Reja

|
Mavzu: Og’riqsizlantirish. Umimiy og’riqsizlantirish. Narkoz. Maxalliy anesteziya. Reja
|
bet | 1/3 | Sana | 30.05.2024 | Hajmi | 12,32 Kb. | | #257565 |
Bog'liq Mavzu Og’riqsizlantirish. Umimiy og’riqsizlantirish. Narkoz. Ma-fayllar.org
Mavzu: Og’riqsizlantirish. Umimiy og’riqsizlantirish. Narkoz. Maxalliy anesteziya. Reja
Mavzu: Og’riqsizlantirish. Umimiy og’riqsizlantirish. Narkoz. Maxalliy anesteziya.
Reja:
Og’riq va og’riqsizlantish haqida tushuncha .
Narkoz turlari va bosqichlari .
Premedikatsiya va uning turlari.
Og’riq va og’riqsizlantish haqida tushuncha
Anesteziologik ta'minlash - jarrohlik amaliyoti (operatsiyasi) stressi va uning oqibatlaridan asrash hamda organlar faoliyatini boshqarishga qaratilgan tadbirlarni qo'llashdir. Jarrohlik stressi - jarrohlik amaliyoti oldidan psixoemotsional qo'zg'alish, og'riq, amaliyot sohasidan chiquvchi impulsatsiya va qon yo'qotish tufayli yuzaga keluvchi kritik holatdir. Bu omillar chuqur neyrogumoral siljishlar va xavfli metabolik o'zgarishlar, muhim hayotiy ahamiyatga ega bo'lgan a'zo va sistemalar jarohat-lanishining asosiy sababchisi bo'ladi. Anesteziologik ta'minlash jarrohlik amaliyotidan oldingi, amaliyot mobaynidagi va amaliyotdan keyingi bosqichlarga bo'linadi. Anesteziologik ta'minlashning amaliyotdan oldingi bosqichida quyidagi ikki muhim masala yechilishi kerak: 1. Organlarning izdan chiqqan funksiyalarini izga solib tiklash. 2. Anesteziyaning tekis kechishini ta'minlovchi dori-darmonlar berish, ya'ni premedekatsiya o'tkazish.Organlarning izdan chiqqan funksiyalarini tiklash uchun bir necha daqiqalardan tortib (shoshilinch jarrohlik aralashuvi zarur bo'lganda), kunlar va oylar (rejali jarrohlik aralashuvi hollarida) talab qilinadi. Jarrohlik aralashuviga tayyorlash uchun ajratilgan vaqt jarrohlik kasalligi va jarroh patologiyaning og'ir yengilligi, o'lkaziladigan amaliyotning xususiyatlaridan kelib chiqadi.Jarrohlik aralashuvi bosqichi mobaynidagi anesteziologik tadbirlar quyidagilardan iborat: - jarrohlik zarbasiga javoban bo'ladigan organizm reaksiyasini pasaytirish; - jarrohlik zarbasi oqibatlaridan kelib chiqadiga n funksional siljishlarni bartaraf qilish; -jarrohlik amaliyotini yengillashtiruvchi maxsus usullarni ishlatish. Amaliyotdan keyingi bosqichninganesteziologik ta d b ir la r i quyidagilardan iborat: - jarrohlik vaqtida kelib chiqqan funksional siljishlarning qoldiqko'rinishlarini bartaraf qilish; - amaliyotdan keyingi davrda stress omillarga bo'ladigan reaksiyalarnisusaytirish; - jarrohlik oqibatida vujudga kelgan yangi sharoitda organizmning funksiyalarini boshqarish va asoratlarga qarshi kurashish.Zamonaviy anesteziya b ir necha tarkibiy qismlardan iborat. Anesteziyaning umumiy komponentlari jarrohlik aralashuviga javoban bo'ladigan reaksiyani susaytirishga va funksional siljishlarni bartaraf qilishga qaratilgan.
|
| |
Jami:
  
70 - Avtomobillarni ta

Avtomobillarni ta
NOD 30711601 Avtomobillarni tamirlash va ularga xizmat korsati 2
3. O‘quvchilarning bilim vako‘nikmalarini baholash O‘quv dasturi davomida o‘quvchilar tomonidan o‘zlashtirilgan bilim, ko‘nikma va malakalar ichki nazorat bo‘yicha amaldagi tartib asosida baholanadi. Baholash usullari, savol- javob va amaliy topshiriqlardan iborat bo‘lib, ular o‘quv elementini o‘zlashtirish natijalarini aniqlashga imkon beradi. Nazorat savollari va topshiriqlar qo‘yilgan maqsadga hamohang bo‘lishilozim. 4.Tavsiyaetiladiganadabiyotlar ro‘yhati: 1. R.Tillaxo‘jaev, A.Madjitov Avtomobil elektr va elektron jihozlari tuzilishi, ularga texnik xizmat ko‘rsatish vata’mirlash Turon Biznes Markazi 2023-yil 2. U.G‘aybullaev Avtomobillarningelektr va elektron jihozlar Shafoat Nur Fayz 2023-yil 3. Magdiev Sh.P. Avtomobil yurish qismlariga texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash Turon Biznes Markazi 2023-yil 4. J.Kulmuxamedov va boshqalar “Avtomobillarni tuzilishi”, ‘Excellent Polygraphy” Toshkent-2021 yil. 5. J.Kulmuxamedov va boshqalar “Avtomobillarni tuzilishi, avtomobil dvigatellariga servis xizmat ko‘rsatish vata’mirlash”, “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil. 6. J.Kulmuxamedovva boshqalar “Avtomobillarnituzilishi, ularga servis xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil. 7. Sh.Magdiev, Avtomobillar tuzilishi, avtomobil uzatmalar qutisiga servis xizmat ko‘rsatish vata’mirlash “Turon nashriyoti” Toshkent-2021 yil 8. D.I. Xoshimov, G‘ .N.Maxmudov “Yengil avtomobillarning tuzilishi”, “Avtomsan” Toshkent-2019 yil. 9. A.Muxitdinov, J.Qulmuxamedov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2019 yil. 10.O..Salimov , J.Kulmuxamedov “Avtomobillarni tuzilishi, texnik xizmat ko‘rsatish va ta’mirlash”, “Ilm Ziyo” Toshkent-2017 yil. 11.A.Muxitdinov, V.Sattivaldiyev, Sh.Xakimov “Transport vositalarining tuzilishi”, “Ta’lim nashriyoti” Toshkent-2014 yil. 12. D.I.Xoshimov “GM-Uzbekistan avtomobillarning konstruksiyasi”, “Avtomsan” Toshkent- 2017 yil. Internet manbalari. https://www.youtube.com/watch?v=DwaSY41Ok0w https://www.youtube.com/watch?v=rwgPs_aMu6w https://www.youtube.com/watch?v=hqSK4CBtTsk https://www.youtube.com/watch?v=u5CW5477Pe0 https://www.youtube.com/watch?v=i7pDwyKAk0s https://www.youtube.com/watch?v=7tqAJy2cPgk https://www.youtube.com/watch?v=CgeWn1cvH64 https://www.youtube.com/watch?v=oCoL2u83Px0 https://www.youtube.com/watch?v=nn35UkKQ-Fo Download 1,56 Mb.
|
Subyektlar
Obyektlar - K. A. Tashev texnika fanlari nomzodi, dotsent, Muhammad

101
ma’lumotlarni kiritishi mumkin. Mazkur model uchun yuqorida
keltirilgan qoidalarni quyidagicha o‘zgartirish mumkin:
-
agar subyektning xavfsizlik darajasida obyektning xavfsizlik
darajasi mavjud bo‘lsa, yozish uchun ruxsat beriladi;
-
agar subyektning xavfsizlik darajasi obyektning xavfsizlik
darajasida bo‘lsa, o‘qishga ruxsat beriladi.
Ko‘rinib turibdiki, 4.5-rasmda keltirilgan holatlarning o‘rni
almashgan (4.6-rasm). MAC usulida xavfsizlik darajalaridan foydalanish
bilan bir qatorda obyekt va subyektlarning kategoriyalaridan ham
foydalanish mumkin. Bu holda xavfsizlik darajasidan tashqari har bir
obyekt va subyektga tegishli bo‘lgan toifalar ro‘yxati berilishi mumkin.
Obyektning kategoriyalari ushbu obyekt ishlatiladigan joylarni tavsiflash
uchun ishlatilsa, subyektning kategoriyasi esa uning qaysi sohada
ishlashini tavsiflaydi. Bunday tizim foydalanishlarni yanada batafsil
boshqarish imkoniyatini beradi.
ММ
М
K
О
4
3
2
1
O
‘q
ish
Yo
zi
sh
Yo
zi
sh
Viruslar va zarar keltiruvchi dasturlarni tarqatish kanallari

196
nusxalarda ko‘pincha turli-tuman viruslar bilan zaharlangan fayllar
bo‘ladi. Viruslarni tarqatish manbalariga elektron anjumanlar va FTP va
BBS fayl-serverlar ham taalluqli.
O‘quv yurtlarida va Internet-markazlarida o‘rnatilgan va
umumfoydalanish rejimida ishlovchi kompyuterlar ham osongina
viruslarni tarqatish manbaiga aylanishi mumkin. Agar bunday
kompyuterlardan biri navbatdagi foydalanuvchi disketidan zaharlangan
bo‘lsa, shu kompyuterda ishlovchi boshqa foydalanuvchilar disketlari
ham zaharlanadi.
Kompyuter texnologiyasining rivojlanishi bilan kompyuter
viruslari ham, o‘zining yangi yashash makoniga moslashgan holda,
takomillashadi. Har qanday onda yangi, oldin ma’lum bo‘lmagan yoki
ma’lum bo‘lgan, ammo yangi kompyuter asbob-uskunasiga
mo‘ljallangan kompyuter viruslari, troyan dasturlari va qurtlar paydo
bo‘lishi mumkin. Yangi viruslar ma’lum bo‘lmagan yoki oldin mavjud
bo‘lmagan tarqatish kanallaridan hamda kompyuter tizimlarga tatbiq
etishning yangi texnologiyalaridan foydalanishi mumkin. Virusdan
zaharlanish xavfini yo‘qotish uchun korporativ tarmoqning tizim
ma’muri, nafaqat virusga qarshi usullardan foydalanishi, balki
kompyuter viruslari dunyosini doimo kuzatib borishi shart.