“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini

|
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatiniBog'liq ЖДПУ Мактаб менежменти 06 12 22 Анжуман тўплам 20
“Ta’lim muassasalarida boshqaruv va o‘quv sifatini
takomillashtirish muammolari” – respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi
JIZZAX DAVLAT PEDAGOGIKA UNIVERSITETI
06.12.2022
musiqa va harakat o‘rtasidagi bog‘liqlikka asoslangan metod bo‘lib, barmoq, nutq, musiqiy-
harakat va aloqa o‘yinlarini o‘z ichiga oladi. Ushbu tarkibiy qismlarning aloqasi har xil bo‘lishi
mumkin, ulardan biri ustunlik qiladi. Sinfxonada, asosiy pedagogik tamoyillar - ketma-ketlik,
materialning asta-sekin murakkablashishi va takrorlanishi, so‘zning ritmik tuzilishi ishlab
chiqilgan va yoshga qarab tovushlarning aniq talaffuzi, bolalarning so‘z boyligi boyitilgan.
Maktabgacha yoshdagi bolalar bilan logoritmik ish tizimida ikkita yo‘nalishni ajratish mumkin:
ta'sir og‘zaki bo‘lmagan va boshqalar nutq jarayonlari.
Logoritmik ta'sirning asosiy vazifalari:
-eshitish diqqatini va fonemik eshitishni rivojlantirish;
musiqiy, tovush, tembr, dinamik eshitish, ritm tuyg‘usi, ovozning kuylash diapazonini
rivojlantirish;
-umumiy va nozik vosita mahoratini rivojlantirish, kinestetik hislar, mimika, pantomimika,
harakatlarni fazoviy tashkil etish;
-reenkarnatsiya qobiliyatini, harakatlarning ekspresivligi va nafisligini, musiqaning
mohiyatini aniqlash, uni harakatlar bilan muvofiqlashtirish qobiliyatini tarbiyalash;
faoliyatning bir sohasidan ikkinchisiga o‘tish qobiliyatini tarbiyalash;
-tovushlarning artikulyatsion bazasini shakllantirish uchun nutq motorikasini rivojlantirish,
fiziologik va fonatsion nafas olish;
-barcha aloqa holatlarida tovushlarni nutqning turli shakllari va turlarida to‘g‘ri ishlatish
ko‘nikmalarini shakllantirish va mustahkamlash, tovush va uning musiqiy qiyofasi o‘rtasidagi
bog‘liqlikni tarbiyalash, harflarni belgilash;
-eshitish-ko‘rish-harakatlanish koordinatsiyasini shakllantirish, rivojlantirish va tuzatish;
Logoritmik darsni o‘tkazish uchun, boshqalarga o‘xshab taqdim etiladi ma'lum talablar.
Logoritmik mashg‘ulotlar nutq terapevti tomonidan musiqiy direktor bilan birgalikda haftada bir
marta o‘tkaziladi (afzalroq tushdan keyin). Bolalarning yoshiga qarab 20 dan 35 minutgacha
davom etadigan mashg‘ulotlarni old tomondan o‘tkazish maqsadga muvofiqdir. Logoritmika
darslari leksik mavzularga asoslangan.
Dvigatel va nutq materialining mazmuni vosita va nutq ko‘nikmalarining shakllanish
darajasiga qarab o‘zgaradi. Har bir dars mavzuli va o‘ynoqi yaxlitlikni anglatadi. Darslar syujetida
rus va xorijiy yozuvchilarning hikoyalari va ertaklari, bolalarning yoshiga mos ravishda tanlangan
va tuzatish muammolarini o‘yin uslubida hal qilishga imkon beradigan rus xalq ertaklari
ishlatiladi.
Bolalar uchun logotip ritmikasi bu mushaklarning ohangini mustahkamlashga qaratilgan
motorli mashqlar, artikulyatsiya va nutq nafasini rivojlantirish uchun mashqlarni o‘z ichiga olgan
universal mashqlardir. Volkov G.A., Shashkina G.R., Ekaterina Jeleznova so‘zlarning talaffuzi,
to‘g‘ri nafas olish bilan birga nutqqa ritmik harakatlarning ijobiy ta'sirini o‘rganishdi. Ularning
nuqtai nazari bo‘yicha, mantiqiy ritmika - bu maktabgacha yoshdagi bolalarda nutq
anomaliyalarini bartaraf etish va vosita mahoratini rivojlantirishga qaratilgan motor mashqlarining
murakkab tizimi.Boshqa yo‘l bilan, ular logoritmikaning nima ekanligini aniqladilar, V.A.
Gilyarovskiy, N. A. Vlasova. 20-asrning o‘rtalarida ular logonevrozning sabablari va tuzatish
usullarini o‘rganishdi. Nutq buzilishlarini hal qilish usuli sifatida so‘zga asosiy e'tibor qaratildi.
Ritm va harakat ikkinchi darajali rolga ega edi. Ammo nutq terapiyasi ritmlarining intellektual,
estetik rivojlanish uchun foydaliligi qayd etildi. Boshqacha qilib aytganda, logotip ritmikasi - bu
ritmik musiqa bilan yurish, sonlar bilan yurish, yugurish. Jismoniy faollik bilan bir qatorda, vazifa
nafas olishni nazorat qilish, iboralarni talaffuz qilish, ma'lum bir intonatsiyada baland ovoz bilan
yoki jimgina kuylash va hk. Mashg‘ulotlar ko‘ngilochar usulda, guruhda yoki yakka tartibda
o‘tkaziladi. Logoritm - bu nutq terapiyasini tuzatish va harakat faoliyatini rag‘batlantirish
maqsadida amalga oshiriladigan, musiqa-motor tizimining yagona kontseptsiyasiga asoslangan
nutq-motor va musiqiy-nutq o‘yinlari va mashqlarining kombinatsiyasi. Logotip ritmlaridan
foydalanganda, ayniqsa, musiqaning ahamiyatini ta'kidlash kerak. Musiqa nafaqat harakat va
nutqqa hamrohlik qiladi, balki ularning tashkiliy tamoyilidir. Musiqa dars boshlanishidan oldin
|
| |