nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
-rasm. Elektr yuklamalar grafigi - Elektr yuklamalarining sutkalik, oylik, yillik grafiklari reja: Elektr yuklamalari...

|
Elektr yuklamalarining sutkalik, oylik, yillik grafiklari reja: Elektr yuklamalari grafigi Iste’molchilarning asosiy guruhlari
|
bet | 4/4 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #123152 |
Bog'liq Elektr yuklamalarining sutkalik, oylik, yillik grafiklari4-rasm. Elektr yuklamalar grafigi.
1. Individual elektr yuklama R1 grafigi
2. Individual elektr yuklama R2 grafigi
3. Individual elektr yuklama R3 grafigi
4. Guruh elektr yuklamalar grafigi:R
Iste’molchilarning guruhini vaqt bo‘yicha umumiy quvvatlari va toki quyidagicha aniqlanadi
Individual elektr yuklamalarning grafigi: davriy, davriysiz, davriy rostlanmaydigan turlarga bo‘linadi.
Individual elektr yuklamalarni grafiklarini 5-rasmda ko‘rib chiqamiz.
P P
t t
davriy davriysiz
davriy rostlanmaydigan
t
6-rasm.Individual yuklamalar grafigi.
Sikl vaqti t = t+t
Istemolchilarda elektr yuklamalari kundalik aktiv, reaktiv va yillik aktiv, reaktiv turlarga bo‘linadi. Ularni grafigini quyidagi 6-rasmda keltirilgan.
R %
100
60
50
t
7-rasm. Elektr yuklamalarning kunlik va yillik grafiklari.
XULOSA
Hozirgi zamon elektr tarmoqlari va tizimlarini loyihalaShda, ya’ni asosiy va murakkab bo‘lgan texnik-iqtisodiy masalalarni ratsional echiShda, kutiladigan elektr yuklamalarni to‘g‘ri aniqlaSh muhim o‘rin tutadi. Elektr yuklamalarni ahamiyati loyihalanayotgan elektr taminoti tizimini butun elementlarini tanlashni aniqlaydi, hamda elektr taminoti va texnik iqtisodiy ko‘rsatgichlarni hisoblaShga yordam beradi. Kutiladigan elektr yuklamalarni to‘g‘ri baholaSh elektr taminoti tizimida kapital xarajatlar, rangli metallar chiqimi, elektr energiya isrofi eksplutatsiya xarajatlariga ta’sir etadi. Elektr yuklama yakka holatda yoki iste’molchilar guruhining elektr energiya iste’molini xarakterlaydi.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1.Idelchik B.I.Elektricheskie sistemы i seti.M:Energoatomizdat 1989 g,592 s
2.Blok V.M. Elektricheskie sistemы i seti. M:VыsShaya Shkola,1986 g,430 s
3.Elektricheskie sistemы.1,2 Elektricheskie seti.Pod.red V.A Venikova
M:VыsShaya Shkola,1981 g,438 s
4.Soldatkina L.A. Elektricheskie sistemы i seti.M:Energiya 1978 g
5.Borovikov V.A,Kosarev V.K,Xodot G.A. Elektricheskie seti energeticheskix
sistem.L:Energiya 1977 g,391 s
6.Elektricheskie sistemы i seti.Pod red.G.I Denisenko,Kiev,1986 g
7. Stroev VA. Elektricheskie sistemы i seti. Uchebnik.-M., «VыsShaya Shkola», 512 s. 1998 g.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Elektr yuklamalarining sutkalik, oylik, yillik grafiklari reja: Elektr yuklamalari grafigi Iste’molchilarning asosiy guruhlari
|
Mavzu: Dasturlash tilida klasslar. Do’stona klasslar

|
Mavzu: Dasturlash tilida klasslar. Do’stona klasslar
|
bet | 1/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 31,62 Kb. | | #124061 |
Bog'liq Mustaqil ish 8
Muhammad al Xorazmiy nomidagi
Toshkent Axborot Texnologiyalari Universiteti
Guruh:
Mustaqil ish
Fan: Malumotlar bazasi
Bajardi:
Tekshirdi:
Mavzu: Dasturlash tilida klasslar.Do’stona klasslar
Reja:
Dasturlash tilida klasslar
Do’stona klasslar
C++ sinflar / ob’ektlar
C ++ - bu ob'ektga yo'naltirilgan dasturlash tili. C++ dasturlash tilida hamma narsa uning xususiyatlari va usullari bilan bir qatorda sinfllar va obyektlar bilan bog'liq.
Sinf - bu bizning dasturimizda foydalanishimiz mumkin bo'lgan foydalanuvchi belgilaydigan ma'lumot turi va u ob'ekt tuzuvchisi yoki ob'ektlarni yaratish uchun "reja" sifatida ishlaydi.
Sinf yarating.
Sinf yaratish uchun class kalit so'zdan foydalaning. " MyClass" Nomli sinf yaratamiz.
class MyClass { // class
public: // ochiqlik siyosati
int myNum; // Attribute (int tipiga tegishli)
string myString; // Attribute (string tipiga tegishli)
};
Misolni tushuntirish.
class Kalit so'z MyClass deb atalgan bir sinf yaratish uchun ishlatiladi .
publicKalit so'z bir bo'lib kirish belgisi ifodalaydi. Bu degani class dan tashqarida ham attributlardan foydalanish mumkin .
Sinf ichida butun son myNum va satr o'zgaruvchisi mavjud myString. O'zgaruvchilar sinf ichida e'lon qilinganida, ular atributlar deb nomlanadi .
Nihoyat, sinf ta'rifini nuqta-vergul bilan tugating ;.
Ob'ektni yaratish.
C++ dasturlash tilida biz sinf yaratdik, MyClass nomli class yaratdik, shuning uchun bundan foydalanib obyekt yaratamiz. Ob'ektni yaratish uchun MyClasssinf nomini, so'ngra ob'ekt nomini ko'rsating.
#include
#include
using namespace std;
class MyClass {
public:
int myNum;
string myString;
};
int main() {
MyClass myObj;
myObj.myNum = 15;
myObj.myString = "Some text";
cout << myObj.myNum << "\n";
cout << myObj.myString;
return 0;
}
|
| |
To‘rtinchi tashabbus — yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish, ular o‘rtasida kitobxonlikni keng targ‘ib qilish

|
To‘rtinchi tashabbus — yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish, ular o‘rtasida kitobxonlikni keng targ‘ib qilish
|
bet | 7/9 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 233,08 Kb. | | #155909 |
Bog'liq PF-5712 29.04.2019To‘rtinchi tashabbus — yoshlar ma’naviyatini yuksaltirish, ular o‘rtasida kitobxonlikni keng targ‘ib qilish
32.
|
Umumta’lim maktablarida kutubxonalar tashkil etish.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Xalq ta’limi vazirligi
|
33.
|
Umumta’lim maktablari kutubxonalarini lotin grafikasidagi badiiy adabiyotlar bilan ta’minlash.
|
Foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
30%
|
31%
|
34%
|
35%
|
40%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligi, O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi
|
34.
|
Umumta’lim maktablarida doimiy kitobxonlar soni.
|
Foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
60%
|
61%
|
62%
|
63%
|
65%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
35.
|
O‘zbek mumtoz va jahon adabiyoti (200 nomda) durdona asarlarini audio kitob shaklida nashr etish.
|
Foizda
|
40%
|
60%
|
80%
|
100%
|
100%
|
O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasi, Xalq ta’limi vazirligi
|
|
|
| |
Uchinchi tashabbus — yoshlar o‘rtasida kompyuter texnologiyalari va Internetdan samarali foydalanish

Uchinchi tashabbus — yoshlar o‘rtasida kompyuter texnologiyalari va Internetdan samarali foydalanish
25.
|
Umumta’lim maktablarini keng polosali Internet tarmog‘iga ulash.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
100%
|
Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi
|
26.
|
Zamonaviy kompyuterlar bilan ta’minlash va mavjud ma’nan eskirgan kompyuter texnikalarini yangilash.
|
Foizda
(ehtiyoj mavjud bo‘lgan kompyuter sinflari soniga nisbatan)
|
30%
|
40%
|
50%
|
60%
|
100%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Moliya vazirligi, Investitsiya va tashqi savdo vazirligi
|
27.
|
Maktabdan tashqari ta’lim muassasalarida robototexnika, axborot texnologiyalari va dasturlash kabi zamonaviy to‘garaklar ulushi.
|
Foizda
(jami to‘garaklar soniga nisbatan)
|
3%
|
6%
|
9%
|
10%
|
15%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
28.
|
Xalq ta’limi tizimini boshqarish axborot tizimining (ERP) joriy etilishi.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
50%
|
70%
|
90%
|
100%
|
100%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
29.
|
Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali 1-sinflarga o‘quvchilar qabuli tashkil etiladigan umumta’lim muassasalari.
|
Umumta’lim muassasalar soni
|
500
|
700
|
900
|
1 000
|
5 000
|
Xalq ta’limi vazirligi, Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi
|
30.
|
Umumta’lim maktablarida “Elektron kundalik” axborot tizimini joriy etish.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
60%
|
75%
|
90%
|
100%
|
100%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
31.
|
Umumta’lim maktablarida o‘quvchilar davomatini nazorat qilishning Yagona elektron apparat-dasturiy kompleksini joriy etish.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
-
|
5%
|
8%
|
10%
|
30%
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Moliya vazirligi, Xalq ta’limi vazirligi
|
|
Beshinchi tashabbus — o‘quvchi-qizlarni ijtimoiy faol hayotga jalb qilish

|
Beshinchi tashabbus — o‘quvchi-qizlarni ijtimoiy faol hayotga jalb qilish
|
bet | 8/9 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 233,08 Kb. | | #155909 |
Bog'liq PF-5712 29.04.2019Beshinchi tashabbus — o‘quvchi-qizlarni ijtimoiy faol hayotga jalb qilish
36.
|
Umumta’lim maktablarining 10-11-sinf o‘quvchilari uchun “Tikuvchilik” yo‘nalishi bo‘yicha sinf xonalarini jihozlash.
|
Sinf xonasi komplekti
|
636
|
821
|
1054
|
1 286
|
1 950
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Xalq ta’limi vazirligi, Moliya vazirligi
|
37.
|
Umumta’lim maktablarida “Tikuvchilik”, “Oshpazlik” va “Qandolatchilik” yo‘nalishlaridagi to‘garaklarga o‘quvchi-qizlarni jalb etish.
|
Foizda
(jami o‘quvchi-qizlar soniga nisbatan)
|
8%
|
8,5%
|
9%
|
10%
|
12%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
38.
|
Umumta’lim maktablarining 10-11-sinf o‘quvchilari uchun “Oshpazlik” va “Qandolatchilik” yo‘nalishlari bo‘yicha sinf xonalarini jihozlash.
|
Sinf xonasi komplekti
|
245
|
368
|
557
|
615
|
815
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Xalq ta’limi vazirligi
|
39.
|
“Oshpazlik” va “Qandolatchilik” yo‘nalishlariga o‘quvchi-qizlarni jalb etish.
|
Foizda
(jami o‘quvchi-qizlar soniga nisbatan)
|
7,7%
|
8%
|
9%
|
10%
|
13,5%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
40.
|
Umumta’lim maktablarining 10-11-sinflari o‘quvchilari uchun “Sartarosh” va “Kosmetolog” yo‘nalishlari bo‘yicha sinf xonalarini jihozlash.
|
Sinf xonasi komplekti
|
102
|
132
|
185
|
227
|
370
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Xalq ta’limi vazirligi
|
41.
|
“Sartarosh” va “Kosmetolog” yo‘nalishlariga o‘quvchi-qizlarni jalb etish.
|
Foizda
(jami o‘quvchi-qizlar soniga nisbatan)
|
4,4%
|
5%
|
7%
|
7,8%
|
10,8%
|
Xalq ta’limi vazirligi
|
Izohlar:
1) maqsadli ko‘rsatkich 2030-yilga qadar 100 foizni tashkil etgan taqdirda, ushbu ko‘rsatkich keyingi yillarda saqlanib qoladi;
2) yuqorida ko‘rsatilgan ko‘rsatkichlarga erishish uchun davlat organlari o‘zlarining vakolatlari doirasida amaliy yordam ko‘rsatadilar.
(ilova O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 12-iyundagi PF-92-sonli Farmoni tahririda — Qonunchilik ma’lumotlari milliy bazasi, 13.06.2023-y., 06/23/92/0366-son)
O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2019-yil 29-apreldagi PF-5712-son Farmoniga
2-ILOVA
O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini 2019-yilda amalga oshirish bo‘yicha
|
| |
IV. Yoshlar ta’lim-tarbiyasi uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq e�ish

|
IV. Yoshlar ta’lim-tarbiyasi uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq e�ish
|
bet | 4/9 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 233,08 Kb. | | #155909 |
Bog'liq PF-5712 29.04.2019IV. Yoshlar ta’lim-tarbiyasi uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq e�ish
Birinchi tashabbus — yoshlarni madaniyat va san’at muassasalariga keng jalb etish
|
16.
|
Umumta’lim maktablarida Faollar zalini tashkil etish yoki bo‘sh xonalarni moslashtirish hamda jihozlash.
|
Faollar zali bilan ta’minlangan maktablar foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
80%
|
80,5%
|
81%
|
82%
|
85%
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Xalq ta’limi vazirligi
|
17.
|
Umumta’lim maktablarida Yoshlar teatr-studiyalarini tashkil etish.
|
F?izda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
30%
|
32%
|
34%
|
35%
|
40%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Madaniyat vazirligi
|
18.
|
Yoshlar teatr-studiyalariga o‘quvchilarni jalb qilish.
|
Foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
3%
|
3,5%
|
3,8%
|
4%
|
4,5%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Madaniyat vazirligi
|
19.
|
Umumta’lim maktablari o‘quvchilarini san’at yo‘nalishidagi to‘garaklarga jalb etish.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
10%
|
15%
|
20%
|
25%
|
30%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Madaniyat vazirligi
|
20.
|
Umumta’lim maktablarida musiqa madaniyati fanini rivojlantirish maqsadida xor ijodiy jamoalarini tashkil etish.
|
Ishtirok etuvchi o‘quvchilar foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
2%
|
2,1%
|
2,3%
|
2,5%
|
3%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Madaniyat vazirligi
|
21.
|
O‘quvchilar o‘rtasida ichki turizmni rivojlantirish — “O‘zbekiston bo‘ylab sayohat qil!” shiori ostida sayohatlar tashkil etish.
|
Foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
2%
|
2,1%
|
2,3%
|
2,5%
|
2,5%
|
Xalq ta’limi vazirligi, Turizm va madaniy meros vazirligi
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
IV. Yoshlar ta’lim-tarbiyasi uchun qo‘shimcha sharoitlar yaratishga qaratilgan kompleks chora-tadbirlarni o‘z ichiga olgan beshta tashabbusni amaliyotga tatbiq e�ish
|
Ikkinchi tashabbus — yoshlarni jismoniy tarbiya va sportga jalb etish

|
Ikkinchi tashabbus — yoshlarni jismoniy tarbiya va sportga jalb etish
|
bet | 5/9 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 233,08 Kb. | | #155909 |
Bog'liq PF-5712 29.04.2019Ikkinchi tashabbus — yoshlarni jismoniy tarbiya va sportga jalb etish
22.
|
Umumta’lim maktablarida sport zallarini barpo etish.
|
Sport zali bilan ta’minlangan maktablar foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
85%
|
85,2%
|
85,7%
|
86%
|
88%
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, Yoshlar siyosati va sport vazirligi
|
23.
|
Umumta’lim maktablarini sport jihozlari bilan ta’minlash va ma’nan eskirgan birlamchi sport anjomlarini yangilab borish.
|
Foizda
(jami maktablar soniga nisbatan)
|
15%
|
20%
|
25%
|
30%
|
40%
|
Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar kengashi, viloyatlar va Toshkent shahar hokimliklari, Yoshlar siyosati va sport vazirligi, Iqtisodiyot va moliya vazirligi, Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi
|
24.
|
Umumta’lim maktablari o‘quvchilarining muntazam sport turlari bilan shug‘ullanishga jalb etilishi.
|
Foizda
(jami o‘quvchilar soniga nisbatan)
|
20%
|
21%
|
22%
|
23%
|
25%
|
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi, Yoshlar siyosati va sport vazirligi
|
|
|
| |
Shaxsiy muhofaza aslahalari - 1. Ionlovchi nurlarning turlari va ularning xossalari Radiaktiv nurlarning inson organizida ta’siri

|
1. Ionlovchi nurlarning turlari va ularning xossalari Radiaktiv nurlarning inson organizida ta’siri
|
bet | 5/5 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 401,42 Kb. | | #99691 |
Bog'liq 9-MAVZU. ISHLAB CHIQARISHDA ZARARLI NURLANISHLAR ULARNING HUSUSIYATLARI VA INSON ORGANIZMIGA TA’SIRI.5. Shaxsiy muhofaza aslahalari
Shaxsiy muhofaza aslahalari asosiy muhofaza aslahalariga qo‘shimcha ravishda ishlatiladi. Ular organizmni tashqi nurlanishdan teri qismlarini, shuningdek nafas olish organlarini muhofaza qiladi. Ular asosan a va b nurlanishlardan saqlash imkoniyatiga ega; ammo nurlanishlar va neytron nurlanishlaridan muhofaza qila olmaydi.
Shaxsiy muhofaza aslahalarini umuman ionlovchi nurlanishlarda ishlaganda shartli ravishda hamma vaqt qo‘llaniladigan va qisqa muddatga foydalaniladigan vositalarga ajratiladi.
Hamma vaqt qo‘llaniladigan shaxsiy muhofaza aslahalariga halatlar, kombinizonlar, kostyumlar, maxsus oyoq kiyimlari va ba’zi bir changga qarshi ishlatiladigan respiratorlar kiradi. Qisqa muddatli shaxsiy muhofaza aslahalariga izolyatsiya qilingan kostyumlar kiradi. Bu kostyumlarning shlang bilan havo beriladigan qilib ishlanadigan yoki avtonom ravishda ishlatiladigan turlari bo‘ladi.
|
| |
Radiaktiv nurlanishlardan ximoyalanish

|
Radiaktiv nurlanishlardan ximoyalanish
|
bet | 4/5 | Sana | 16.11.2023 | Hajmi | 401,42 Kb. | | #99691 |
Bog'liq 9-MAVZU. ISHLAB CHIQARISHDA ZARARLI NURLANISHLAR ULARNING HUSUSIYATLARI VA INSON ORGANIZMIGA TA’SIRI.4. Radiaktiv nurlanishlardan ximoyalanish
Radioaktiv moddalar bilan ishlayotgan ishchilarni nurlanishdan muhofaza qilishning turli xil usullaridan foydalaniladi. Bunda nurlanish tashqi va ichki bo‘lishini hisobga olinishi kerak. Tashqi nurlanishlardan saqlanishda asosan nurlanish vaqtini belgilash nurlanayotgan modda bilan ishchi orasidagi masofani saqlash va ekranlar yordamida to‘siq vositalaridan foydalaniladi. Ishchining radioaktiv nurlanish zonasida bo‘lish vaqti, uning yo‘l qo‘yilishi mumkin bo‘lgan dozaga nurlanish vaqtidan oshirmasligi kerak.
Nurlanish intensivligi nurlanayotgan modda bilan ishchi orasidagi masofa kvadratiga teskari proporsional ekanligini hisobga olganda, ma’lum masofada turib ishlaganda ekranlardan foydalanmasa ham bo‘ladi.
Muhofaza ekranlari konstruksiyalari har xil bo‘lib ularning bir joyga o‘rnatilgan, harakatlantiradigan, qismlarga bo‘linadigan va stol ustida ishlatiladigan turlari bo‘ladi. Muhofaza ekranlari har xil moddalarning nurlanish zarralarini o‘tkazmaslik xususiyatiga asoslangan. Ekran qalinligini uning muhofaza qilishi zarur bo‘lgan nurlanuvchi modda intensivligini hisobga olgan holda ma’lumotnomalarda keltirilgan jadval va nomogrammalar asosida qabul qilinadi.
Alfa nurlanishlardan saqlanishda ekran qarshiligini hisoblashning extiyoji yo‘q. Chunki bu nurlanishlar harakat-doirasi eng kuchli radioaktiv moddalardan ham 55 mm dan oshmaydi. Alfa nurlanishlarni oyna, pleksiglaz, folganing eng yupqa xili ham ushlab qolish imkoniyatiga ega.
Beta nurlanishlardan muhofaza qilishda beta nurlarining harakat masofalarini hisobga olgan holda ekran moddasi va qalinligi tanlanadi.
Gamma nurlanishlarda muhofaza qilishdagi og‘ir metallardan foydalanish kerak. Masalan, qo‘rg‘oshin, volfram va boshqalar yaxshi natija beradi.
O‘zlarining muhofazalanish xususiyatlariga ko‘ra o‘rtacha og‘irlikdagi metallar ekran sifatida yaxshi natija beradi (po‘lat, cho‘yan, mis birikmalari va boshqalar).
Ekranlar yordamida ish joylaridagi nurlanishning hohlagan miqdorda kamaytirish imkoniyatlari bor.
Rentgen qurilmalarini ishlatganda ikki xil nurlanish hosil bo‘ladi. Bular - to‘g‘ri tushayotgan nurlar va har xil yuzalarga tushib qaytgan nurlardir. Ish bajarilayotgan vaqtda bu nurlarning ikkalasidan ham muhofazalanish chora-tadbirlarini belgilash kerak.
|
| |
Mavzu: Sanoat tarmoqlarda kichik biznesni rivojlantirish istiqbollar. Reja - bet 2

|
Mavzu: Sanoat tarmoqlarda kichik biznesni rivojlantirish istiqbollar. Reja
|
bet | 2/2 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 32,88 Kb. | | #126708 |
Bog'liq Mavzu Sanoat tarmoqlarda kichik biznesni rivojlantirish istiqbo1.Boltabayev MR., Qosimova M.S., Ergashxodjayeva Sh.J., G'oyipnazarov B.K., Samadov A.N., Xodjaev R.S. Kichik biznes va tadbirkorlik. -T.:ADIB NASHRIYOTI, 2011. - 283 b.
G'oyibnazarov B.K., Rahmonov H.O., Otajonov Sh.I., Almatova D.S. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik - mamlakat ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotini yuksaltirish omili. -Т.: Fan, 2011. -185 b.
Xodiyev B.Yu., Qosimova M.S., Samadov A.N. Kichik biznes va xususiy tadbirkorlik. -Т.: TDIU, 2010. - 260 b.
Ortiqov A. Sanoat iqtisodiyoti T.2014 yil
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati
|
bet | 9/9 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #115243 |
Bog'liq Tók. Va kuchlanishlar rezonasiFoydalanilgan adabiyotlar ro‘yxati 1. O‘zbekiston Res’ublikasining «Ta’lim to‘g‘risida” gi Qonuni. T.”SHarq” 2001. Oliy ta’lim meyoriy xujjatlari. 3 - 18 betlar. 2. Kadrlar tayyorlash milliy dasturi. T. “SHarq” 2001. Oliy ta’lim meyoriy xujjatlari. 18 - 52 betlar. 3. Yu. N. Kolmakov, Yu.A.’Pekar Masalalar va ularni yechish usullari. Tula 1999. 4. F.M.Yunusov, J.R.Madaminova. Talim samaradorligini oshirishda ekstremal masalalarning o’rni // T-2007., O’zMU da ўtkazilgan konferentsiya materiallari, 188-189. 5. Ҳikmatov A.G. O’rta maktab matematika kursida ekstremal masalalar. – T.: “O’”, 2002-y 6. K.A.Tursunmetov, A.A.Uzoqov, I.Bo’riboev, A.M.Xudoyberganov. Akademik litsey va kasb-hunar kollejlari uchun. Fizikadan masalalar to’plami. Toshkent “O’qituvchi” 2001. 155-178-betlar 7. M.Z.Nosirov, O.Bozarov, Fizikadan olimpiada masalalari. Andijon. 2012 y. 8. 11-Sinf Fizika darslik N. Sh. Turdiyev va boshq., 2018, “Niso Poligraf” nashriyoti 9. Internet materiyallari;
|
| |
a) á) - Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Reja. Sinusoidal tokli elektr zanjirlarida energiyaning tebranishi va oniy quvvat

|
Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Reja. Sinusoidal tokli elektr zanjirlarida energiyaning tebranishi va oniy quvvat
|
bet | 5/9 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #115243 |
Bog'liq Tók. Va kuchlanishlar rezonasi a) á) 15.5-rasm.
Rezonans egri chiziqlar
Uc, U L va I kattaliklarni chastota ω ga bog‘liqligini ifodalovchi egri chiziqlar rezonansli egri chiziqlar deb ataladi.. Bu egri chiziqlar chastotali tavsiflarning grafik ifodasini beradi. Rezonansli egri chiziqlarga Uc, U L va I larning o‘zgaradigan induktivlik va o‘zgaridigan sig‘imiga bog‘liqligi ham kiradi.
Xususiy, masalan, U=const, γ=const, L=const va C=const holatda I(ω) chastotali tavsif quyidagi ifoda bilan aniqlanadi.
I(ω) =u: √r2(ωL –1/ωC)2 (15.14)
va rasm –15.6 dagi ko‘rinishga ega bo‘ladi.
I , I r,
0
15.6-rasm.
Bunda yana Us(ω)=I(ω)·1/ωc va UL(ω)=I(ω)·ωl chastotali tavsiflar ham tasvirlanadi.
Hususan, ω=0 da I=0 bo‘ladi, chunki kondensator o‘zgarmas tokni o‘tkazmaydi va mos ravishda ulangan to‘liq kuchlanish kondensatorning ulanish nuqtalariga to‘g‘ri keladi (Uc=U).
Yana ω=∞ holatda esa I=0 ni olamiz, chunki g‘altakning qarshiligi cheksiz va mos ravishda barcha kuchlanishi g‘altakning ulanishi nuqtalarga to‘g‘ri keladi (UL =U).
6.5. Chastota tavsirligida rezonanis sodir bo‘lish mezoni.
Chaschtotali tavsiflarda rezonans paydo bo‘lish mezonlariga UL va Uc larning teng bo‘lishi shartini keltirish mumkin, UL = Uc da ω=ω0 ni belgilaymiz (2-rasmga qarang). Mazkur holatda g‘altakdagi va kondensatordagi kuchlanishlar bir-birini kompensatsiyalashgani uchun barcha kuchlanish r qarshilikli qismga to‘g‘ri keladi.
Bu ifoda quyidagicha aniqlanadi:
Ur = I*r =U (15.15)
Rasm –2 da diagramma so‘nish birdan kichik (d ) hol uchun keltirilgan.
Shuning uchun ω= ω0 da
Uc=UL (15.16)
Uc ning maksimum chastotaning ω0 dan kichik qiymatida keladi (ya’ni I maksimum qiymatiga erishguncha). Chunki Uc ning qiymatini topish uchun I tokni kichrayadagan c qiymatga ko‘paytirish zarur bo‘ladi.
UL ning maksimumi esa chastotaning ω0 dan katta qiymatida keladi, ya’ni I maksimal qiymatidan so‘ng. Chunki UL ning qiymatini topish uchun I tokni o‘sadigan ωL qiymatiga ko‘paytirish zarur bo‘ladi.
|
| |
Mavjud mashinalarning tahlillari - Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini oshirish kirish

|
Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini oshirish kirish
|
bet | 2/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini2. Mavjud mashinalarning tahlillari;
Sug‘оrilаdigаn yеrlаrdа yopiq gоrizоntаl drеnаjlаrni qurish to‘lа mехаnizаtsiyalаshgаn bo‘lib, Mаrkаziy Оsiyo shаrоitidа ulаrning o‘rtаchа chuqurligi 3 m ni tаshkil qilаdi[6].
Trаnshеyali drеnаj yotqizuvchi mаshinаlаrning (chuqurligi 3m, eni 0,6m) D-301, ED-3,0, ETTS-406 mаrkаlаri mаvjud (1.3,1.4-rаsm).
Drеnаj quruvchi mаshinаlаrning ish unumdоrligini оshirish hаmdа sizdirgich mаtеriаllаrini kаm sаrflаsh mаqsаdidа trаnshеyasi tоrаytirilgаn (chuqurligi 3m, eni 0,35m) DU-251, DU-252 rusumlаri hаm mаvjud.
Yuqоridа qаyt etilgаn drеnаj mаshinаlаri unchа qаttiq bo‘lmаgаn (І,ІІ guruх) gruntlаrdа hаmdа yеr оsti suvlаrining sаthi yеr sirtidаn 2,5 …3,0 m dа bo‘lgаn shаrоitdа qo‘llаnilаdi.
Trаnshеyali ED-3,0 rusumli drеnаj yotqizuvchi mаshinаning umumiy ko‘rinishi 1.3-rаsmdа, trаnshеyasi tоrаytirilgаn DU-251 rusumli drеnаj yotqizuvchi mаshinаning umumiy ko‘rinishi esа 6-rаsmdа ko‘rsаtilgаn.
Bu mаshinаlаr quyidаgi аsоsiy qismlаr: mаshinа bаzаsi 1, ko‘p cho‘michli ish jihоzi 2, tаsmаli yuklаgich (trаnspоrtyor) 3, ish jihоzini ko‘tаrib tushiruvchi po‘lаt аrqоn 4, po‘lаt аrqоnni o‘rаb оluvchi chig‘ir 5, drеnаj (sоpоl yoki plаstmаssа quvurni qаmrаb оlgаn sizdirgich) yotqizuvchi quti 6, tаyanch g‘ildirаklаri 7 dаn tаshkil tоpgаn. Sizdirgich mаtеriаllаri mахsus mаshinаlаrdа tаshib kеltirilаdi vа bu mаshinаlаrdаgi sizdirgich mаtеriаllаri drеnаj qutisini to‘ldirish uchun ungа аg‘dаrilаdi (to‘kilаdi).
1.3-расм. ЭД-3.0 rusumli transheyasi toraytirilgan drenaj quruvchi mashinaning umumiy ko’rinishi:
1-traktor; 2-cho’michli ish jihozi; 3-tasmali yuklagich; 4-arqon; 5-posangi; 6-bunker; 7-tayanch g’ildiragi.
1.4-расм. ДУ-252 rusumli drenaj quruvchi mashinaning umumiy ko’rinishi:
-traktor; 2-cho’michli ish jihozi; 3-tasmali yuklagich; 4-arqon; 5-posangi; 6-bunker; 7-tayanch g’ildiragi.
Mаshinаni drеnаj quvurlаri bilаn tа’minlаsh, mаshinа to‘хtаtilmаsdаn uning hаrаkаti dаvоmidа аmаlgа оshirilаdi. Chunki mахsus yo‘lаkning qirg‘оg‘i bo‘ylаb tаrqаtib jоylаshtirilgаn sаpоl drеnаj quvurlаrini drеnаj qutisigа uzаtish qo‘l kuchi yordаmidа аmаlgа оshirilаdi.
|
| |
Toklar rezonansi. Chastotali tavsiflari

–b
c)
2 =√1/r
2 + (1/ωL –ωc)
2(15.19)
va φ =arctg (b
L –b
c)/g (15.20) Natijada φ = 0 sharti b =b
L –b
c =0
ekanini bildiradi
Bundan: 1/WL–ωc=0 ω
2*LC =1 (15.21)
Keltirilshgan (15.21) ifodadan ko‘rinadiki, paralel
ulanishda rezonansga chastota, yoki induktivlikyoki sig‘imni o‘zgartirib erishiladi. Rezonans holatida zanjirning to‘liq o‘tkazuvchanligi nolga teng bo‘ladi, hamda zanjirning reaktiv o‘tkazuvchanligi o‘zining minimal qiymatiga ega bo‘ladi.
Rasm–15.2 da rasm–15.1 dagi zanjir uchun rezonansdagi vektor diagrammasi tasvirlangan.
ω
0–rezonansli chastota bo‘lib quyidagi ifoda bilan aniqlanadi.
ω
0=1/LC (15.22)
Ta’rif: paralel ulangandagi rezonans toklar rezonansi deb ataladi. Qaralayotgan zanjirda (rasm-17.1) reaktiv elementlardagi toklarni zanjirning yigindisi tokidan ortishi quyidagi shart bajarilganida o‘rinli bo‘ladi:
g <ω0C =1/ω0L=√C/L =j (15.23)
Bunda j–konturning to‘lqinli o‘tkazuchanli
deb ataladi, hamda o‘tkazuvchanlikni kattaligi ega bo‘ladi.
Konturning aslligi quyidagi tarzda aniqlanadi:
Q =ω
0C/g = j/g (15.24) Teskari kattalik d =1/Q konturning so‘nishi deb ataladi.
U
Ir= Ug=I
Toklar rezonansida chastota tavsiflari

|
Toklar rezonansida chastota tavsiflari
|
bet | 7/9 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #115243 |
Bog'liq Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Toklar rezonansida chastota tavsiflari.
Ketma–ket r, L va S lar ulangan zanjir kabi parallel ulanishda ham rezonans momentida reaktiv o‘tkazuvchanlikning tavsifini o‘zgarishi sodir bo‘ladi. Mazkur holatda I=const, g=const, L=const va S=const dagi U(ω) kabi chastotali tavsifda quyidagi ifoda bilan aniqlanadi.
U(ω) =I/√g2 +(1/ωL –ωc)2 (15.25)
U(ω) rasm –15.7 dagi egri chiziqlar bilan tasvirlangan.
U, I L, I C, I g
0
15.7-rasm.
15.7-rasmda yana chastotali quyidagi tavsiflar keltirilgan.
IL(ω) =U(ω)/ωL va Ic(ω) =U(ω)
Xususiy holda, qachonki ω=0 ga ega bo‘lsaU=0 ga ega bo‘lamiz.
Chunki o‘zgarmas tokda induktiv g‘altakdagi tok nolga teng va mos ravishda barcha tok g‘altak orqali o‘tishi sodir bo‘ladi va ω= ∞ da U=0 bo‘ladi, chunki mazkur holatda kondensatorning qarshiligi nolgacha pasayadi.Hamda mos ravishda barcha tok kondensator orqali o‘tishi sodir bo‘ladi.
Yana ω=ω0 holda shunday bir oniy holatga erishiladiki, bunda Ic=IL bo‘ladi va g‘altak hamda sig‘imdagi toklar o‘zaro kompensatsiyalanadi. Shunda barcha I tok g o‘tkazuvchanlikkaega bo‘lgan qismdan o‘tadi.
Ig =U*G =I (15.26)
Rasm-15.7 da d>1 dagi diagramma tasvirlangan,buning oqibatida IL=Ic>I bo‘ladi.
Qachonki r,L,C lar ketma-ket yoki paralel ulanganida quyidagi o‘tkaza olish oraligi, konturning buzilishi, nisbiy buzilishi va umumlashgan buzilish kabi tushunchalar kiritiladi.
Nazorat savollari.
Ketma– ket ulangan zanjirda energiya tebranishlari qanday sodir bo‘ladi?
Vaqtning har xil oraliqlarida energiyaning yo‘nalishini kursating va jarayonini chizib bering.
PL>0 va PL<0 holatlarda zanjirda nima sodir bo‘ladi?
PS>0 va PS<0 holatlarda zanjirda nima sodir bo‘ladi?
0>0>
|
| |
Kuchlanishlar rezonansi - Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Reja. Sinusoidal tokli elektr zanjirlarida energiyaning...

|
Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Reja. Sinusoidal tokli elektr zanjirlarida energiyaning tebranishi va oniy quvvat
|
bet | 4/9 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #115243 |
Bog'liq Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Kuchlanishlar rezonansi.
R, L va C lar ketma–ket ulangan holatdagi rezonansni kuchlanishlar rezonansi deb ataladi.
Elektr zanjirida reaktiv unsurlardagi kuchlanishni ta’minot ulanish nuqtasidagi kuchlanishdan ortib ketishi quyidagi shart qanoatlantirganida o‘rinli bo‘ladi:
r 0 L
1
0C
(15.9)
orqali ifodalangan (15.9) dagi kattalik qarshilik o‘lchov birligi bilan ulchanadi, hamda konturning tulqinli qarshiligi deb ataladi.
0
Quyidagi munosabatni yozamiz:
Q UC 0
U L0
I 00 L 0 L
(15.10)
U U I 0 r r r
Mazkur ifoda (15.10) induktivli va sig‘imli qarshiliklarga ulanish nuqtasidagi kuchlanishni to‘liq zanjirning ta’minoti ulanish nuqtasidagi kuchlanishdan ortish karraligini ifodalaydi. Q ga teskari bo‘lgan hamda rezonansli xossalarni tavsiflovchi quyidagi kattalik:
konturning so‘nishi deb ataladi.
d 1
Q
(15.11)
Chastota tavsiflari.
Taminot tarmog‘ining chastotasi asosiy ko‘rsatkichlardan hisoblandi hamda ko‘pincha rezonanis hodisalari bilan bog‘liq bo‘lgan asosiy tavsiflarni belgilaydi malumki va bunday bizni sanoat uchun 50 Gs AQSh va Yaponiyada ushbu
ko‘rsatkich 60 Gs texnalogik jarayolarda yuqori va o‘ta yuqori chastotalar ishlatilishi mumkin.
Rezonanis hodisasiningtavsifiy jixatlariga va uni chastotalarli tavsiflarga bog‘liq bo‘lgan ba’zi bir hususiy holatlariga to‘xtalamiz:
Tarif: Chastotali tavsiflar deganda chastotaning zanjir parametrlari (y, x, t, g, v, u) ga hamda parametrlari bilan aniqlanadigan φ=arctgx/r, cosφ=r/z kattaliklarga bog‘liqligi tushuniladi.
Rezonans hodisalar mexanikada ham sodir bo‘ladi. Shunga o‘xshash elektrotexnikada tebranish konturi sifatida kondensator va g‘altakdan iborat zanjirdagi tebranish jarayonlari o‘rganiladi. Masalan, matematik mayatnikda tebranishlar chastatasi mayatnikning uzunligi ye ga bog‘liq bo‘ladi va quyidagicha aniqlanadi:
ω0 = √g/e (15.12)
Elektrotexnikada esa chastota, sig‘im va indiktuvlikka bog‘liq bo‘ladi.
ω0 =1/√LC (15.13)
Mexanikada ham, elektrotexnikada ham tebranishlar davriyligi o‘xshashdir. Vaqt o‘tishi bilan matematik mayatnikda havoga ishqalanish vaelektromagnitli tebranish konturida elektr qarshiligida qizish natijasida tebranishning so‘nishi sodir bo‘ladi. Rasm-15.5 da ko‘rsatilgan tebranish tizimlarining tasviri berilgan. Bunda a) tasvirda mexanikli va b) tasvirda elektromagnitli tizim tasvirlangan.
W = C U2 W = L I2
g 2 M 2
p=mgh
m Ek=m
|
| |
Kuchlanishlar rezonansi va chastota tavsiflari

|
Kuchlanishlar rezonansi va chastota tavsiflari
|
bet | 3/9 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #115243 |
Bog'liq Tók. Va kuchlanishlar rezonasi Kuchlanishlar rezonansi va chastota tavsiflari.
Tebranish tizimi va elektr zanjirlaridagi rezonans hodisalari.
Elektrotexnikada zanjirning aloxida qismdagi qarshilik va o‘tkazuvchanliklar ham musbat ham manfiy kattaliklarga ega bo‘lishi mumkin va bu kattaliklar bir– birini o‘zaro kompensatsiyalashi mumkin. Oqibatda amalda shunday holatlar mavjud bo‘ladiki, qachonki, zanjirda reaktiv unsurlar (induktivlik va sig‘im) mavjud bo‘lishiga qaramasdan kirishdagi to‘liq zanjirning reaktiv qarshiligiyoki reaktiv o‘tkazuvchanligi nolga teng bo‘ladi. Bu kabi hususiy holatda kirishdagi tok va kuchlanish faza bo‘yicha ustma–ust tushadi. Hamda to‘liq zanjirning ekvivalent qarshiligi aktiv bo‘ladi. Mazkur hodisani rezonansli deb ataladi.
Zanjirda induktivlik va sig‘imli unsurlar mavjud bo‘lgan holda (mos ravishda magnit va elektr maydon energiyalarini yig‘uvchilar) tebranuvchi tizim haqida gapirish mumkin bo‘ladi. Reaktiv unsurlardagi elektromagnit maydon energiyasi asta–syokin issiqlik energiyasiga aylanadi.
Energiyaning saqlanish qonuniga muvofiq ushbu hodisani sodir bo‘lishi muqarrardir.
Zanjirlarda qismlar ketma–ket yoki parallel ulangan holatda ham rezonansli hodisalar kelib chiqishi mumkin. Keyingi bayonlarda har bir holat uchun aloxida, batafsil to‘xtaymiz.
Unsurlar ketma–ket ulangan zanjirda rezonans.
–rasmda r, L va C qismlari ketma–ket ulangan sxema tasvirlangan. Mazkur zanjirning kompleks qarshiligi quyidagi ifoda bilan aniqlanadi:
Z =r + jωL + 1/jωC = r + j(ωL –1/ωC) = r + jk = zejφ (15.5)
15.4 –rasm
L 1
1 C
bunda:
Х L C ;
Z r 2 x 2 ;
arctg
r
qaralayotgan konturda, agarda φ=0 bo‘lsa rezonans bo‘ladi.
X =ωL –1/ωC =0 (15.6)
ωL =1/ωC va ω 2LC =1 (15.7)
Oqibatda, rezonansga erishish uchun zanjirga ulangan kuchlanishning yoki chastotaniyoki g‘altakning induktivligini,yoki kondensatorlarning sig‘imini o‘zgartirib erishiladi.
Rezonans kuzatilganida (paydo bo‘lganida) burchakli chastotaning induktivlik va sig‘imning qiymatlari quyidagi ifodalardan topiladi:
1
0 ;
L0
1 ;
2C
C0
1
2 L
; (15.8)
Bunda burchakli chastota ω0 rezonansli chastota deb ataladi. Zanjirning ulanish nuqtasidagi U kuchlanish o‘zgarmas bo‘lganida va rezonans holatida zanjirdagi tok o‘zining maksimal qiymatiga erishadi. Chunki Om qonuniga muvofiq I=U/r, va reaktiv qarshiliklarning qiymatlariga bog‘liq emas. 15.2–rasmda rezonans holatidagi vektorli diagramma tasvirlangan. XL =Xc shartda va reaktiv qarshiliklar qiymati bo‘yicha r aktiv qarshilikdan katta bo‘lgan holatda shunday oniy vaqt paydo bo‘ladiki, bu vaqtda reaktiv g‘altak va kondensatorlarning ulanish nuqtasidagi kuchlanish zanjirningning ulanish nuqtasidagi kuchlanishdan ortib ketadi.
|
| |
Zanjirdagi elektr va magnit maydonlari energiyasini yig‘gichlar (to‘plagichlar)

15.3-rasm.
–rasmda elektr energiyasining tebranishlari shartli kursatilgan. Ushbu tebranish jarayoni energiya butunlay so‘nishiga qadar davom etadi. Energiya zanjirning aktiv qarshiligi tufayli sarflanadi. Amaliyotda magnit energiyani to‘plovchilar bo‘lib, induktiv cho‘lg‘amlar, g‘altaklar va boshqalar, elektr energiyasi to‘plovchilar bo‘lib esa kabellar, liniyalarning yerga nisbatan zaryadlanishi va hokazolar hisoblanadi.
Oniy quvvat.
Elektrotexnikada o‘zgaruvchan tokli zanjirning oniy quvvati P = Ui vaqtning funksiyasidir. Ketma–ket
ulangan r, L va C qismlar uchun quyidagi tenglamalar bilan ifodalanuvchi jarayonlar alohida diqqatga sazovordir:
U = U
r + U
L + U
C = r i + L di/dt + q/C (15.2) (15.3) asosida zanjir qismalaridagi va uning alohida qismalaridagi oniy quvvatlar uchun quyidagi ifodani hosil qilamiz:
P = U i = P
r + P
L + P
C = U
r i + U
L i + U
C i =
= i
2 r + L i di/dt + q/c dq/dt = i
2 r + d/dt (Li
2 /2) + d/dt (q
2 /2C) =
= i
2 r + d/dt (W
m )+d/dt (W
E) ( 15.4 ) (15.4) tenglamaning oxirgi ifodasidan ko‘ramizki, r qarshilikli qismdagi P
r = i
2r quvvat doimo musbat qiymatga ega va energiyaning yutilishi bilan bog‘liq qaytmas jarayondir. P
L=d/dt (W
m)
quvvat PL>0 bo‘lganida cho‘lg‘am magnit maydoniga energiyaning o‘tishi tezligini va P
L< 0 bo‘lganida ushbu maydondan qaytib ketish tezligini aniqlaydi.
P
C=d/dt(W
E)
quvvat esa RS>0 bo‘lganida kondensator elektr maydoniga energiya kelishi tezligini va aksincha R
S<0 bo‘lganida ushbu maydondan energiyaning qaytib ketish tezligini aniqlaydi.
-rasm. Drеnаj mаshinаsining sizdirgich qutisi (bunkеri)

|
-rasm. Drеnаj mаshinаsining sizdirgich qutisi (bunkеri)
|
bet | 5/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini5.3-rasm. Drеnаj mаshinаsining sizdirgich qutisi (bunkеri):
1-bukеr; 2-yo‘nаltirgich; 3-tаrnоv.
Оdаtlа trаnshеyadаn qаzib chiqаrilgаn grunt ko‘ndаlаng tаsmаli yuklаgich оrqаli uning yon tоmоnigа tаshlаnаdi vа u buldоzеrlаr yordаmidа trаnshеyagа qаytа zichlаnmаsdаn ko‘milаdi.
Shuningdеk, drеnаj mаshinаning yon tоmоn rаmаsigа trаnshеya o‘qi bo‘ylаb uzun (uzunligi 6 m) tаsmаli bo‘ylаmа yuklаgich (5.4 va 5.5-rаsmlar) o‘rnаtilgаn turlаri hаm mаvjud, ungа trаnshеyadаn chiqаrib tаshlаnаdi vа bu grunt drеnаj qutisining оrqаsidаgi trаnshеyagа tushаdi, bundа qаytа ko‘milаyotgаn gruntni zichlаsh imkоniyat yarаtilаdi.
Tаsmаni hаrаkаtgа kеltirish uchun uning bоsh vа охirgi g‘аltаklаrigа gidrоmоtоr-rеduktоrlаr o‘rnаtilаdi. Tаsmаdаn grunt chiqib kеtmаsligi uchun uning yon tоmоnlаrigа to‘siqlаr o‘rnаtilgаn.
|
5.4-rasm. Drenaj mashinasining umumiy ko′rinishi. 1-mаshinа bаzаsi; 2-to'siq; 3-bo'ylаmа tаsmаli юklаgichni o'rnаtuvchi mоslаmа; 4, 9-ko'ndаlаng vа bo'ylаmа tаsmаli юklаgichlаr; 5, 7- tеgishli rаvishdа ko'ndаlаng tаsmа vа grkntni qаzuvchi ish jihоzlаrining hаrаkаtgа kеltiruvchi mаnbааlаr; 6-ish jihоzini ko'tаrib tushiruvchi gidrоtsilindr; 8-bunеkrning rаmаsi; 10-drеnаj bunkеri; 11-gruntni qаzuvchi ish jihоzi; 12gidrоmаtоrlаr; 13-gruntni zichlоvchi pаrrаklаr; 14-drеnаj quvuri; 15-tаyanch chаng'isini gidrоtsilindiri;16-sizdirgich mаtеriаli.
|
Tаsmа, mаshinаdаgi ko‘ndаlаng tаsmа uchidаn bоshlаb, o‘z uzunligining 1/3 qismidаn egilish imkоniyatigа egа. Bu egilish mаshinаni trаspоrt hоlаtigа kеltirishdа kеrаk bo‘lаdi.
5.5-rаsm. Bo‘ylаmа tаsmаli grunt yuklаlаsh uskunаsi:
1-g‘аltаk; 2-to‘siq; 3-yukli tаsmаni tutub turuvchi mоslаmа; 4-tаsmа; 5- yuksiz tаsmаni tutub turuvchi mоslаmа; 6-rаmа.
Ushbu uskunаni o‘rnаtilishi, trаnеyadаn chiqqаn grunt yon tоmоngа tаshlаnmаsdаn uni qаytа ko‘mishgа yo‘nаllishini tа’minlаydi.
Tаvsiya etilаyotgаn ikki usulni qo‘llаsh, trаnshеyadаn chiqаrib tаshlаngаn gruntni qаytа ko‘mish uchun kеrаk bo‘lаdigаn buldоzеrlаrni ishlаtmаslik imkоnini bеrаdi.
Drеnаj trаnshеyalаridа gruntni mехаnik usulidа zichlаshni tаhlili shuni ko‘rsаtаdiki, bаrchа usullаr ichidа охirgi ya’ni аylаnmа pаrrаklаr hаrаkаti yordаmidа zichlаngаn grunt ungа qo‘yilgаn bаrchа tаlаblаrgа jаvоb bеrаdi.
|
| |
Konstruktiv va kinematik tasvirlarini ishlab chiqish

|
Konstruktiv va kinematik tasvirlarini ishlab chiqish
|
bet | 4/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini3. Konstruktiv va kinematik tasvirlarini ishlab chiqish;
Bundа, drеnаj quruvchi mаshiаning drеnаj qutisi 3 ning оrqа qismigа mахsus rаmа 2, ungi trаnshеya dеvоrlаrni qirquvchi pichоq 1 lаr vа gruntni zichlоvchi ish jihоzri 5 o‘rnаtildi (5.1-rаsm).
5.1-rаsm. Fаоl ish jihоzli gruntni trаnshеyadа siqib zichlоvchi mаshinаning umumiy ko‘rinishi.
Drеnаj qutisining ikki tоmоnigа pаyvаndlаngаn rаmаgа o‘rnа tilgаn pichоqlаr trаnshеya dеvоrining yuqоri qismidаn gruntni qirqаdi, qirqilgаn grunt pаstdаgi pаrrаklаrgа tushаdi vа pаrrаklаrni аylаnishi nаtijаsidа siqilib zichlаnаdi.
Bu mаshinа quyidаgi аsоsiy qismlаr: drеnаj mаshinаsining qutisi 3, gruntni siqib, zichlоvchi pаrrаklаr 5, pаrrаklаrni hаrаkаtgа kеltiruvchi rеduktоr-mоtоr jоylаshgаn quti 6, trаnshеya dеvоrlаridа o‘yiqlаr hоsil qiluvchi tirnоqlаr 4 dаn tаshkil tоpgаn.
Drеnаj qutisining оrqа qismigа mахsus rаmа 4 jоylаshtirilgаn bo‘lib, ungа qаytа ko‘milgаn nruntni zichlоvchi pаrrаkli ish jihоzi o‘rnаtilаdi (pаrrаk 2 lаr vаl 1 gа o‘z o‘qi аtrоfidа burаlаdi gаn qilib o‘rnаtilаdi), pаrrаkning vаli to‘g‘ridаn to‘g‘ri yoki rеduktоr оrqаli gidrоmаtоr 5 bilаn ulаndi (5.2-rаsm).
5.2-rаm. Gruntni zichlоvchi pаrrаkli ish jihоzi.
Gruntni zichlоvchi pаrrаk 2 lаr yarim dоirа shаklidаgi ikkitа mеtаll listdаn yasаlib, mахsus vаl 1 gа qo‘zg‘аluvchаn qilib, ya’ni pаrrаklаr оrаsidа burchаk hоsil qiluvchi mоslаmа оrqаli o‘rnаtilgаn. Trаnshеyadаgi zichlаnishi kеrаk bo‘lgаn grunt qаtlаmining tаlаb dаrаjаsigа qаrаb, 2…4 vаlli pаrrаklаrni o‘rnаtish mumkin. Trаnshеya dеvоrlаri bilаn zichlаngаn gruntni bоg‘lаsh mаqsаdidа drеnаj qutisining yon tоmоnlаrigа trаnshеya dеvоrlаri o‘yiqlаr hоsil qilish uchun mахsus tirnоqlаr o‘rnаtilgаn bo‘lаdi. Bu o‘yiqlаr zichlаngаn grunt bilаn trаnshеya dеvоrini sifаtli bоg‘lаshgа хizmаt qilаdi.
Yuqоridа qilingаn tаhlil vа hisоblаshlаr аsоsidа mаshinаning drеnаj vа sizdirgich bunkеrlаrining tаkоmillаshtirilgаn kоns kоns truktsiyasini lоyihаlаsh mumkin.
Bundа, drеnаj quruvchi mаshinаning drеnаj qutisi tаkоmillаshtirilib, uning uzunligi 50% gа qisqаrtirildi, bоshqа o‘lchаmlаri o‘z hоlichа qоldirildi (5.3-rаsm).
|
| |
Mаshinаni yil dаvоmidа bоshqаrаdigаn ishchi (mаshinist) ning ish hаqqi bаhоsini quyidаgichа аniqlаsh mumkin

|
Mаshinаni yil dаvоmidа bоshqаrаdigаn ishchi (mаshinist) ning ish hаqqi bаhоsini quyidаgichа аniqlаsh mumkin
|
bet | 12/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorliginiMаshinаni yil dаvоmidа bоshqаrаdigаn ishchi (mаshinist) ning ish hаqqi bаhоsini quyidаgichа аniqlаsh mumkin:
Yangi mаshinа uchun
Аmаldаgi mаshinа uchun
bu yеrdа n - mаshinаni bоshqаrishdа ishtirоk etаdigаn ishchilаr sоni; Bish - mаshinаni bоshqаruvchi ishchining bir sоаtlik ish hаqi, so‘m/sоаt; kmu - yillik mukоfоtlаsh kоeffitsiеnti; kind - ish hаqini o‘sishini hisоbgа оluvchi indеksаtsiya kоeffitsiеnti.
10. Foydalanilgan adabiyotlar;
1.Karimov I.A. Biz kelajagimizni o‘z qo‘limiz bilan quramiz.-T.7.-Toshkent: O‘zbekiston, 1999. -410 b.
2. Karimov I.A. O’zbekiston o’z istiqlol va taraqqiyoti yo’li. Toshkent, “O’zbekiston” 1992 - y.
3. O’zbekiston Respublikasida yoshlar siyosatini amalga oshirishning dolzarb masalalari. Toshkent “Ma’naviyat” 2013 – y
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2013 yil 19 apreldagi “2013-2017 yillar davrida sug‘oriladigan yerlarning meliorativ holatini yanada yaxshilash va suv resurslaridan oqilona foydalanish chora-tadbirlari to‘g‘risida” gi №PQ-1958 sonli qarorlari.
5. Vafoyev S.T., Musurmanov R.Q. Qurilish va melioratsiya mashinalarini ishlatish. Toshkent “Tafakkur Bo’stoni” 2015.
6. Vafoyev S.T. Melioratsiya mashinalari. Toshkent “Fan texnologiya” 2013.
7. Vafoyev S.T., Dauletov N. Qurilish va melioratsiya mashinalaridan foydalanish va texnik servis. Toshkent “Tafakkur Bo’stoni” 2013.
8. Vafoyev S.T., Qurilish mashinalari. Toshkent 2014.
9. Vafoyev S.T va boshqalar. Yopiq gorizontal drenajlarni himoyalash vositalari. //J. O’zbekiston qishloq xo’jaligi. 2001.- №6.- B. 55-56.
10. Vafoyev S.T. Yopiq gorizontal drenajlarni qurish va ishonchli ishlashining ilmiy asoslari.-Т.: Fan, 2005.-124 b.
11. Казаков В. С. Бестраншейные дреноукладчики.-М.: Россельхоз-издат, 1974, 60 с.
12. Мер И.И. Мелиоративные машины. Учебное пособие для студентов высших сельскохозяйственных учебных заведений. М.: Колос, 1980.- 347 с.
13. Прудников Г.Т. Конструирование и расчет мелиоративных машин. Ташкент, 1974. 122 с.
|
| |
Drenaj yotqizish jarayonida - Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini oshirish kirish

|
Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini oshirish kirish
|
bet | 9/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini4.2. Drenaj yotqizish jarayonida mehnat xavfsizligiga qo‘yiladigan talablar
Ish boshlanishidan oldin hаydоvchi gruntga ishlоv beriladigan uchastka bilan tanishib chiqishi va unn mehnat xavfsizligi nuqtai nazaridan baholashi lozim. Uchastkadan yirik toshlar, to‘nkalar va shu kabi boshqa predmetlar chiqarib tashlanishi, yer osti inshootlari ogohlantiruvchi belgilar bilan belgilab qo‘yilishi kerak.
Gruntni to‘plash va uni surish vaqtida ish jihоzi gruntga botirilgan holda burilish taqiqlanadi.
Mashina qiyalikdan surilib tushib ketmasligi uchun yangi ko‘tarilgan ko‘tarma bo‘yilab yurganda ko‘tarmaning qirrasidan kamida 1 m naridan harakatlanish lozim.
Mashinalarning ko‘tarma yoki o‘yiilmada ishlagaida va to‘xtashi lozim bo‘lganda qiyalik chetidan mashinagacha bo‘lgan masofalar 4.1-jadvalda keltirilgan.
4.1-jadval
Qiyalik chetidan mashinaning eng yaqin g‘ildirak yoki zаnjirgacha bo‘lgan masofa (m)
Tik yo‘llаrdа mashinani keskin burishlarga ruxsat etilmаydi, chunki bu mashinaning sirpanib pastga tushib yoki ag‘darilib ketishiga sabab bo‘lishi mumkin. Qo‘ndalang qiyaligi 30° dan ortiqbo‘lgan joyilarda mashinada ishlashga ruxsat etilmаydi. Mаshinа ag‘darilib ketmasligi uchun qiyalikka ko‘tarilish burchagi 15° bo‘lganda, pastga tushish qiyaligi esа 30° bo‘lganda gruntni surish manetilаdi.
YOmg‘ir yog‘ib turganda loyli gruntlarda mаshinаdan fоydаlаnish man etilаdi.
Sim arqonblokli mashinalarda sim arqon tolalari titilgan bo‘lsa, ishlashga ruxsat etilmаydi.
Ishlayotgan mashinaga nisbatan 10 m radiusli masofada odamlar bo‘lishi tаqiqlаnаdi.
Ishda tanaffus vaqtida mashina tekis maydonda tormozlab qo‘yilishi, ish jihоzi gruntga tushirilgan, boshqarish mexanizmlari muаlaq holatga qo‘yilgan, kabina esа berkitilgan bo‘lishi lozim.
|
| |
1-Amaliy mashg‘ulot Zamonaviy o’quv texnik vositalari va ularning tasnifi. Ishning maqsadi

1-Amaliy mashg‘ulot Zamonaviy o’quv texnik vositalari va ularning tasnifi. Ishning maqsadi
Download
155,08 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
25.01.2024
Hajmi
155,08 Kb.
#145729
Download
155,08 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
1-Amaliy mashg‘ulot Zamonaviy o’quv texnik vositalari va ularning tasnifi. Ishning maqsadi
Download
155,08 Kb.
Matnni ko'rish
Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi

|
Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi
|
bet | 8/12 | Sana | 09.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #114271 |
Bog'liq 11 Transheyasi toraytirilgan drenaj mashinasini samaradorligini8. Mehnat muhofazasi va texnika xavfsizligi;
Mashinalarni boshqarish, ishlatish, ularga texnik xizmat ko‘rsatish va tuzatish ishlarini bajarish ma’lum o‘qishni o‘tgan va ma’lum malaka talab qiladigan ishlarni bajarishga huquq beruvchi hujjati bo‘lgan kishiga ruxsat etilаdi. O‘ziyurar skreperlar va avtogreyiderlarning hаydоvchilari Davlat avtoinspektsiyasi tomonidan beriladigan avtomobil hаydоvchisi hujjatiga ham ega bo‘lishlari kerak.
Mashinalarni qatiy o‘z vazifasi bo‘yiicha ishlatish, loyihada ko‘rsatilgan ishlarni bajarish hamda uni ishlаtаsh va tехnik sеrvis ko‘rsаtish hаmdа mаshinаni ishlаtish bo‘yichа yo‘riqnоmаsidа ko‘rsаtilgаn tаlаblаrgа rivоya qilish ularning ishga yaroqliligini darajada ta’minlash vаxavfsiz ishlatishning asosi hisoblanadi.
Ish boshlangunga qadar hаydоvchi mashinaning texnik holatini tekshirishi, aniqlangan nоsоzliklаrni tuzatishi hamda mashinaga texnik va texnologik xizmat ko‘rsatishi lozim. Ishga yaroqli mashinalardangina fоydаlаnishga ruxаt etiladi. Fоydаlаnishga ruxsat etilgan mashinaning texnik ko‘rsatkichlari texnologik jarayon va ish sharoitiga mos kelishi lozim.
Dvigatelni ishga tushirishdan oldin mashinaning ish jihоzlarini hаrаkаtgа kеltiruvchi mехаnizmlаrini uzib qo‘yilganligiga ishonch hosil qilish kerak. Dvigatelini ishga tushirishda chilvirning uchini qo‘lga o‘rab olish yoki ishga tushirish dastasini changallab ushlash taqiqlanadi.
Mashina harakati vaqtida ishga aloqasi bo‘lmagan kishilarning mashinaning ramasida, qanotida yoki tirkash tuzilmasida tik
turishi yoki o‘tirishi, tortkich bilan mashina orasidan chopib o‘tishi, mashinadan tortkichga yoki, aksincha, tortkichdan mashinaga o‘tishi, ularga sakrab chiqishi yoki tushishi taqiqlanadi.
Kechasi ishlaganda yoki harakatlanganda ish joyii va harakatlanish yo‘li yoritilishi lozim. Yoritish jihozlari buzuq mashinalardan kechasi fоydаlаnishga ruxsat etilmаydi. Mashinada ishоrа bo‘lmasa ham, undan fоydаlаnish taqiqlanadi.
Mashinani qiyalikdan pastga tushirish past uzatmada va dvigatel tirsakli valining eng kichik аylаnishlarida amalga oshirilishi kerak. Qiyalikdan pastga tushishda ilashish muftasnni uzib qo‘yish va bir uzatmadan ikkinchisiga o‘tish taqiqlanadi.
O‘tа qizib ketgan dvigatelni ishga tushirish, dvigatel’ ishlab turganda mashina ostida bo‘lish va gidrotsilindr yoki sim аrqоn bilan ko‘tarib qo‘yiilgan ish jihоzi (ag‘dargich, cho‘mich, to‘siq) ostida bo‘lish taqiqlanadi. Ish jihоzi ostida biron ishni bajarishga to‘g‘ri kelsa, dvigatelni o‘chirib, ish jihоzi ostiga ishonchli tirak qo‘yish lozim.
O‘zga shaxslarning mashinani boshqarishi taqiqlanadi.
Kerakli qurol va inventar mashinada belgilangan joyida saqlanishi kerak. Mashinada (kabinada, kapot ostida, ish jihоzida va h.k.) begona predmetlar, ehtiyot qismlari bo‘lishga ruxsat etilmаydi, ular halokatga sababchi bo‘lishi mumkin.
|
| |