nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Zoʻravonlik mojarodan qanday farq qiladi?

|
Zoʻravonlik mojarodan qanday farq qiladi?
|
bet | 47/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)Zoʻravonlik mojarodan qanday farq qiladi?
Zoʻravonlik – mojaroning murakkab turi. Amerikalik psixolog Leonor Uolkerning nazariyasiga koʻra, oiladagi zoʻravonlik toʻrt bosqichdan iborat boʻlgan harakatlar majmuidir: oilada keskinlikning kuchayishi, zoʻravonlik hodisasi, yarashuv va munosabatlardagi tinch davr. Toʻrtinchi bosqich tugagandan soʻng, munosabatlar birinchisiga qaytadi va jarayon takrorlanadi. Muallif qayd etadishicha, oilaviy nizo oiladagi zoʻravonlik toifasiga kirishi uchun u kamida ikki marta sodir boʻlishi kerak25. Shunday qilib, oilaviy zoʻravonlikning oʻziga xos xususiyati uning davomiylik jarayoni xususiyatidir.
Shuning uchun zoʻravonlik – bu nazorat qilish, qoʻrqitish va qoʻrquv tuygʻusini uygʻotish maqsadida tez-tez takrorlanadigan jismoniy, ogʻzaki, hissiy, maʼnaviy va iqtisodiy zoʻravonlik davri. Bu yaqin kishi ustidan hokimiyat va nazoratni saqlab qolish uchun xatti-harakatlar tizimi26. Zoʻravonlik bilan vaziyat nazorat qilinadi: his-tuygʻularning ifodasi, muloqot, moliyaviy xarajatlar, vaqt, istaklar va boshqalar. Barqaror juftning mavjudligi oiladagi zoʻravonlik va nizo namoyon boʻlishi oʻrtasidagi farqning muhim koʻrsatkichidir.
Mojarolar – ijtimoiy harakatning umumiy shakllaridan biri. Konfliktlarning asosi odamlarning roziligi yoʻqligi, qarama-qarshiliklarning mavjudligi, qarama-qarshi tomonlarning oʻzaro mos kelmaydigan ehtiyojlari, manfaatlari, maqsadlari, birining maqsadlariga erishish boshqasining maqsadlariga erishishga xalaqit berganda, raqobat va konfliktli vaziyatning tarkibiy qismlari sifatida harakat qiladi27.
Shunday qilib, toʻqnashuv va zoʻravonlik oʻrtasidagi asosiy farq tomonlarning teng huquqliligining yoʻqligi: nizoda ikkala tomon ham tengdir va zoʻravonlik holatida bir tomon (tajovuzkor) tizimli ravishda boshqarishga, bostirishga va oʻz xohish-irodasini yuklashga harakat qiladi, boshqa tomon (jabrlanuvchi), qattiq nazorat orqali. Ikkinchi farqlovchi xususiyat – predlog yoki sababning mavjudligi. Shunday qilib, zoʻravonlik sababsizligi bilan tavsiflanadi, tajovuzni mutlaqo har qanday mayda qoʻzgʻatish xususiyati beruvchi, baʼzan esa umuman qoʻzgʻatish xususiyati keltirib chiqarishi mumkin, bu esa jabrlanuvchida u yoki bu harakat uchun doimiy aybdorlik hissini uygʻotadi28.
Agar konflikt mahalliy, yakkalanib qolgan xarakterga ega boʻlsa, zoʻravonlik ortida tizimli xususiyat yotadi – oiladagi zoʻravonlik bir-biridan keyin sodir boʻladigan hodisalardan iborat.
|
| |
Zoʻravonlikning qanday shakllari mavjud?

|
Zoʻravonlikning qanday shakllari mavjud?
|
bet | 44/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)Zoʻravonlikning qanday shakllari mavjud?
Ayollarga nisbatan oiladagi zoʻravonlikning shakllari20:
izolyatsiya – ayolning nima qilishini, kim bilan doʻst boʻlishini, uchrashishini, gaplashishini doimiy nazorat qilish; unga yaqin odamlar bilan muloqot qilishni taqiqlash;
qoʻrqitish – imo-ishoralar, harakatlar, baland ovoz bilan qoʻrqitish, uy-roʻzgʻor buyumlarini va ayolning mulkini yoʻq qilish;
bolalarni manipulyatsiya qilish – bolalar oldida aybdorlik tuygʻusini uygʻotish, bolalardan vositachilik qilish maqsadida foydalanish;
tahdidlar – bolalarni olib ketish yoki oʻz joniga qasd qilishga majburlash bilan tahdid qilish;
hissiy zoʻravonlik – oʻz qadr-qimmatini kamsitish, ogʻzaki haqorat qilish, qoʻpollik qilish, ayolning xotin va ona rolini yomon bajarayotgani haqidagi gʻoyalarni singdirish, ahamiyatsizlikni singdirish;
iqtisodiy zoʻravonlik – unga ishlashga ruxsat bermaslik, undan pul soʻrashga majbur qilish, uni oʻz pulidan mahrum qilish va moliyaviy cheklash;
erkak imtiyozlaridan foydalanish – ayolga past mavjudot sifatida qarash, avtoritar diktator xatti-harakatlari; oila uchun muhim qarorlarni yagona qabul qilish, barcha uy vazifalarini ayolning yelkasiga yuklash;
jismoniy zoʻravonlik – badanga shikast etkazish, kaltaklash, urish, soch tortish, qurol ishlatish; qotillik va boshqalar;
jinsiy (seksual) zoʻravonlik – ayolning xohishiga qarshi zoʻrlash, turli xil narsalarni ishlatib zoʻrlash, doʻstlar bilan jinsiy aloqa qilish, fohishalikka majburlash.
Turmush oʻrtoqlar yoki juftlar oʻrtasidagi munosabatlarda zoʻravonlikning barcha sanab oʻtilgan turlari yoki ularning baʼzilari mavjud boʻlishi mumkin; har bir zoʻravonlikning oʻziga xos turi oʻziga xos xususiyatlarga ega boʻlgan mustaqil muammodir21.
|
| |
Ketma-ket ulashga oid misollar

|
Ketma-ket ulashga oid misollar
|
bet | 10/12 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 277,24 Kb. | | #240753 |
Bog'liq Reja Elektr toki va uning paydo bo’lishi4. Ketma-ket ulashga oid misollar. Ketma-ket ulash texnikada keng qo’llaniladi. Masalan, elektr qo’ng’iroq bilan tugma ketma-ket ulanadi. Shuning uchun qo’ng’iroq zanjir ulangandagina chalinadi. Elektr uzgich (viklyuchatel) o’zi ulashi va uzishi kerak bo’lgan asbob bilan ketma-ket ulanadi. Archa bezagidagi (girlyanda) lampachalar ham ketma-ket ulanadi.
Asboblarning ketma-ket ulanishiga oid misollarni juda ko’p keltirish mumkin.
5. Ampermetrning qarshiligi qanday bo’lishi kerak? Ampermetr zanjirdagi tok kuchini o’lchash uchun mo’ljallangan va shuning uchun zanjirga tok kuchi o’lchanishi kerak bo’lgan qism bilan ketma-ket ulanadi. Ampermetrning ulanishi zanjirdagi tok kuchini o’zgartirmasligi kerakligi mutlaqo ravshan. Bu hol ampermetrning qarshiligi juda kichik bo’lgandagina amalga oshadi.
Om qonuni. O’tkazgichlarning qarshiligi
Bir jinsli metall o’tkazgichdan o’tayotgan tok kuchi o’tkazgichdagi kuchlanish tushuvi U ga proporsional bo’ladi:
I .
Bir jinsli o’tkazgich deb tashqi kuch ta’sir etmaydigan o’tkazgichga aytiladi. U o’tkazgichning uchlaridagi potensiallar ayirmasiga teng bo’ladi. Ifodadagi R o’tkazgichning elektr qarshiligi deyiladi. Qarshililik birligi 1Om bo’lib, u shunday o’tkazgichning qarshiligiki, bunda kuchlanish 1V bo’lganda o’tkazgichdan 1A tok o’tadi. Bir jinsli silindrsimon o’tkazgich uchun qarshilik
ga teng. Bu yerda: l — o’tkazgichning uzunligi, S — ko’ndalang kesim yuzasi, - o’tkazgich yasalgan materialning tabiatiga bog’liq bo’lgan koeffitsent, bo’lib buni solishtirma elektr qarshilik deyiladi.
Elektr qarshilik — elektr zanjiri (yoki zanjir bir qismi)ning elektr tokka koʻrsatadigan aks taʼsirini ifodalaydigan fizik kattalik; omlarda oʻlchanadi. Elektr qarshilik elektr energiyasining boshqa tur energiyaga aylanishiga bogʻliq; elektr
energiyasi oʻzgarmaydigan jarayondagi elektr qarshilikni aktiv qarshilik, tok manbai energiyasi elektr yoki magnit maydonigauzatiladigan jarayonlardagi elektr qarshilikni reaktiv qarshilik deyiladi.
O`tkazgichning qarshiligi uning o`lchamlari, shakli va qanday materialdan yasalganiga bog’liq. Elektr o`tkazuvchanlikning klassik nazariyasiga muvofiq elektr qarshiligining mavjudligiga sabab harakatlanayotgan erkin elektronlarning kristall panjara tugunlaridagi musbat ionlar bilan to`knashishidir. Agar o`tkazgich qancha uzun bo`lsa, to`qnashishlar ham shuncha ko`p va demak elektr qarshiligi katta, agar o`tkazgichning ko`ndalang kesim yuzasi qancha katta bo`lsa, to`qnashishlar ehtimoli ham shuncha kam va demak elektr qarshiligi ham kichik bo`ladi. Xulosa qilib qo`yidagini yozish mumkin. Bir jinsli chiziqli o`tkazgichning qarshiligi R uning uzunligi l ga to`g’ri ko`ndalang kesim yuzasi S ga esa teskari proportsionaldir.
|
| |
Maxsus profilaktika - Oila va xotin-qizlar

|
Oila va xotin-qizlar
|
bet | 49/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)Maxsus profilaktika toʻgʻridan-toʻgʻri zoʻravonlik va undan jabrlanganlarga yordam mavzularini yoritadi. Masalan, zoʻravonlik davri, zoʻravonlik turlari, himoya qilish usullari haqida hikoyalar.
Maxsus boʻlmagan profilaktika zoʻravonlik mavzusiga toʻgʻridan-toʻgʻri murojaat qilmaydi, balki unga munosabatni oʻzgartirish, hurmat madaniyatini yaratish va turli xil xatti-harakatlar namunalarini oʻrgatish orqali bilvosita taʼsir qiladi. Masalan, oilani qoʻllab-quvvatlash, oilaviy funksiyalar, baxtli munosabatlar, nizolarni hal qilish va munosabatlarni kutish bilan bogʻliq mavzularda tadbirlar oʻtkazadi30.
Hech kimga sir emaski, koʻpincha jabrlanuvchi sifatida tabiatan ham ruhiy, ham jismonan zaifroq boʻlgan va “zoʻravonlik muallifi” (oila zuravoni) – er tomonidan zoʻravonlik, taʼqib, haqorat va jismoniy zoʻravonlikka duchor boʻlgan ayol yoki bolalar boʻladi.
Shuning uchun profilaktika har tomonlama, individual boʻlishi kerak, shu jumladan xotin-qizlar, bolalar va “zoʻravonlik muallifi” (oila zuravoni) bilan ishlash va tizimli xarakterga ega boʻlishi kerak.
Bundan tashqari, vakolatli organlar va tashkilotlar (1-jadvalga qarang) profilaktika subyektlari sifatida ayollarga, qizlarga nisbatan “zoʻravonlik mualliflarini” (oila zuravoni) gʻayriijtimoiy xulq-atvor bilan aniqlash bilan bogʻliq taʼqib va zoʻravonlikning oldini olish boʻyicha individual choralarni qoʻllashlari va ularga individual profilaktika choralarini koʻrishlari shart.
Xotin-qizlarga nisbatan tazyiq va zoʻravonlikning oldini olish boʻyicha individual chora-tadbirlar turlariga quyidagilar kiradi: profilaktik suhbatlar oʻtkazish, himoya orderini berish, zoʻravonlik jabrlanuvchilariga yordam berish uchun reabilitatsiya qilish va moslashtirish maxsus markazlariga joylashtirish va “zoʻravonlik muallifi” (oila zuravoni)ning zoʻravonlik xatti-harakatlarini oʻzgartirish uchun tuzatish (korreksion) dasturlarini oʻtkazish.
Profilaktik suhbat – bu muayyan shaxsni jamiyatda umum qabul qilingan xulq-atvor normalari va qoidalariga rioya etishga ishontirish, gʻayriijtimoiy xulq-atvorning ijtimoiy hamda huquqiy oqibatlarini tushuntirish, shuningdek qonunda belgilangan javobgarlik toʻgʻrisida ogohlantirish31.
|
| |
Blokcheyn texnologiyasi quyidagilarda qo`llanilishi mumkin

Raqamli sertifikatlarni
saqlash
|
Sertifikatlarni suxsatsiz harakatlardan himoya qilish
|
Faol ishlatilgan
|
DNS tizimini tashkil qilish
|
Domen nomini himoya qiladi
|
Bir nechta misollar ishlab chiqilgan va amalda
|
Turli xil tovarlar bilan operatsiyalar
|
Aqilli shartnomalar yordamida tranzaktsiyalarni himoya qilish
|
Ba`zi mamlakatlar aqilli kontraktlardan faol foydalanmoqda
|
Idenfikatsiya va kirish huqularini tasdiqlash
|
Ma`lumotlarga xavfsiz kirish va maxfiyligini ta`minlaydi
|
Ba`zi yirik xorijiy kompaniyalar tomonidan qo`llaniladi
|
Tarmoq boshqaruvi
|
Xavfsizlik
|
Bir nechta tizimlar tomindan qo`llaniladi
|
Mulk huquqi va operatsiyalarni amalga oshirish
|
Tasdiqlash va egalik huquqini o`tkazish
|
Bir nechta platformalar ishlab chiqilgan va ishlaydi
|
Muallifning huqularini tasdiqlash
|
Intellektual mulkni saqlash va huquqlarini xavfsiz o`tkazish imkoniyati
|
Bir nechta platformalar ishlaydi
|
Axborotni boshqarish
|
Ma`lumotlarni xavfsiz saqlashni ta`minlaydi
|
Xorijiy tashkilotlar tomonidan ishlatiladi
|
Elektron ovoz berishi tashkil etish
|
Ovoz berish natijalarini soxtalashtirish mumkin emas
|
Ba`zi tarmoq loyihalari tomindan amalda qo`llaniladi
|
Nazariy savollari - Reja: Matn protsessorlarining xususiyatlari

|
Reja: Matn protsessorlarining xususiyatlari
|
bet | 6/6 | Sana | 23.07.2021 | Hajmi | 395,29 Kb. | | #15853 |
Nazariy savollari
Microsoft Word matn muharriri qanday imkoniyatlarga ega?
Microsoft Word matn muharririni ishga tushirish usullarini aytib bering.
Microsoft Word interfeysi oynasining tuzilishini aytib bering.
Oynaning o‘ng yuqori burchagida joylashgan piktogrammalar qanday vazifalarni bajaradi?
Menyular qatorida qanday menyu turlari bor? Ularning vazifalarini qisqacha tushuntirib bering.
Standart va bichimlash uskunalar panelidagi piktogrammalarning vazifalarini aytib bering.
Matnning shriftlari va uning o‘lchami kanday o‘zgartiriladi?
«Автофигуры» (Avtoshakllar) bo‘limi qanday imkoniyatlarga ega ?
Объект WordArt bo‘limi nima uchun ishlatiladi ?
Tavsiya etiladigan adabiyotlar
O’zbеkiston Rеspublikasi «Axborotlashtirish to’g’risida»gi qonuni «Xalq so’zi» 2004
O’zbеkiston Rеspublikasi «Еlеktron xujjatlar aylanishi to’g’risida»gi qonuni «Xalq so’zi» 2004
O’zbеkiston Rеspublikasi oliy ta'limining mе'yoriy xujjatlari.T:2002, 138 b.
4. M.M. Aripov, J.O’. Muhammadiyev. Informatika, information texnologiyalar.
5. Toshkent 2005- y. 63-77 betlar.
6. Qodirov Sh.I. va boshqalar . Informatika fanidan o’quv qo’llanma. Toshkеnt
2005 y. 31-36 bеtlar.
|
| |
Ommaviy blokcheyn - Mavzu: Blokchain qo’llashning afzalliklari va kamchiliklari reja blokcheyn texnologiyasi va uning qo`llanishi?

|
Mavzu: Blokchain qo’llashning afzalliklari va kamchiliklari reja blokcheyn texnologiyasi va uning qo`llanishi?
|
bet | 2/3 | Sana | 23.01.2024 | Hajmi | 1,35 Mb. | | #143881 |
Bog'liq Blokchain qo’llashning afzalliklari va kamchiliklariOmmaviy blokcheyn – ochiq, to’ldirib boriladigan ma‘lumotlar bazasi. Blokcheynning bunday turi Bitcoin kriptovalyutasida ishlatiladi.
G’ayrirasmiy yoki xususiy blokcheyn ma‘lumotlarni yozib olish/o’qish bo’yicha cheklovlarga ega.
Konsorsiumli blokcheyn. U shaxsiy yopiq tarmoq bir necha kompaniyalar yoki davlat tuzilmalariga kerak bo’lgan vaziyatlarda yaratiladi.
Blokcheynning asosiy tamoyillari
Markazsizlantirish va taqsimlangan ravishda saqlash
Insonlar hayotining u yoki bu sohasiga taalluqli har qanday ahamiyatli ma‘lumot biron joyda saqlanadi. Uy yoki mashina xarid qilish, kredit olish, pul o’tkazishlar – ushbu amaliyotlar haqidagi barcha ma‘lumotlar davlat muassasalari va xususiy kompaniyalar serverlarida qayd qilinadi va markazlashgan holda joylashtiriladi. Bu ko’pincha suiste‘mollikka olib keladi – hohlaganda har qanday bazaga kirib, unga o’zgartirishlar kiritish mumkin.
Xavfsizlik va himoyalanganlik
Yuqorida so’z yuritilgandek, har qanday markazlashgan ma‘lumotlar bazasini buzib, unga o’zgartirishlar kiritish mumkin. Blokcheyn bilan bu imkonsizdir. Bloklardan birini buzib, undagi ma‘lumotlarni o’zgartirish mantiqsiz, chunki barcha bloklarni buzishga to’g’ri keladi, buning uchun esa ulkan hisoblash quvvatlari lozimdir – chunki yangi bloklar oldingi bloklar haqidagi ma‘lumotlarni shifrlangan holda o’zida saqlaydi.
- Ochiqlik va shaffoflik
Butun baza omma uchun ochiq, shu bois u yoki bu blok ma‘lumotlarini istagan kishi ko’rishi mumkin. Bir foydalanuvchi boshqasiga pul o’tkazishi – bu haqda esa har bir kishi bilishi mumkin. Ammo kim kimga pul o’tkazgani - sirligicha qoladi. Ushbu ma‘lumot almashuvning bevosita ishtirokchilariga ko’rinadi, agar ular o’zlari uni ommaga oshkor qilishni istamasalar. - Yozilganlarning o’zgarmasligi
- Yangi ma‘lumotlarni yozib olish uchun blokcheyn tugunlari konsensusi lozim bo’ladi. Bu amaliyotlarni filtrlashga va faqat qonuniy tranzaksiyalarni yozib olishga imkon beradi. Xeshni almashtirishni amalga oshirish mumkin emas.
|
| |
Agarda chorva mollari kuydirgi kassalligi bilan kasallangan bo‘lsa davolangach, xarorati normal holatga o‘tgach necha kundan keyin so‘yishga ruxsat beriladi?

|
Agarda chorva mollari kuydirgi kassalligi bilan kasallangan bo‘lsa davolangach, xarorati normal holatga o‘tgach necha kundan keyin so‘yishga ruxsat beriladi?
|
bet | 4/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный79. Agarda chorva mollari kuydirgi kassalligi bilan kasallangan bo‘lsa davolangach, xarorati normal holatga o‘tgach necha kundan keyin so‘yishga ruxsat beriladi?
7 kun o‘tgach
10 kun o‘tgach
14 kun o‘tgach
20 kun o‘tgach
80. Amfizematoz karbunkulning klinik belgilari bo'lgan hayvonlar ajratiladi va sarum bilan davolanadi. To'liq tiklanishdan so'ng, lekin necha kundan oldin emas, bu hayvonlar so'yish uchun yuboriladi?
7 kun o‘tgach
14 kun o‘tgach
10 kun o‘tgach
20 kun o‘tgach
81. So‘yish uchun keltirilgan chorva mollarida kuydirgi, quturish, ornitoz (psittakoz), melioidoz, tulyaremiya, listerioz , leptospiroz kasalliklari aniqlansa , so‘yish uchastkasining veterinariya mutaxassisi bu haqda qaysi tashkilotni ogohlantirishi lozim?
Xuquq-targ‘ibot organlarini xabardor qilishi shart.
Sog‘liqni saqlash vazirligini xabardor qilishlari shart.
Chorvachilik ilmiy-tadqiqot institutlarini xabardor qilishlari shart.
Mahalliy sog‘liqni saqlash organlarini xabardor qilishi shart.
82. So'yishdan oldin tayyorlash ustaxonasida hayvonlar suvli ro'za rejimida saqlanadi: qoramol va qo'ylar necha soat saqlanadi?
12 soat
2 soat
72 soat
24 soat
83. Hayvonlarni necha soat davomida suvdan mahrum qilish mushaklardagi suv miqdorini 5-6% ga kamaytiradi, bu esa so'yish mahsulotlarining hosilini kamaytiradi?
12 soat
2 soat
24 soat
72 soat
84. Sutning qaysi hususiyati muhitning qatlamlarining nisbiy siljishiga qarshilik ko'rsatish xususiyati deyiladi(Pa/s)?
Zichlik
Yopishqoqlik
Yorug'likning sinishi indeksi
Osmotik bosim va muzlash nuqtasi
85. GOSTga muvofiq, muzlatilgan baliq ichki harorati necha ° C dan yuqori bo'lmagan baliqdir?
-220 C
-18 0C
-280 C
-380 C
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Agarda chorva mollari kuydirgi kassalligi bilan kasallangan bo‘lsa davolangach, xarorati normal holatga o‘tgach necha kundan keyin so‘yishga ruxsat beriladi?
|
Red Delicious, Royal Gala, Top Red olma navlari qaysi rangda ega?

|
Red Delicious, Royal Gala, Top Red olma navlari qaysi rangda ega?
|
bet | 6/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный98. Red Delicious, Royal Gala, Top Red olma navlari qaysi rangda ega?
Yashil
Sariq
Qizil
Sariq-qizil
99. Insonning rangni sezish ko'z olmasining ichki yuzasida joylashgan retinada sodir bo'ladi?
Memranada
Retinada
Qon tomirda
Mozaykada
100. Degustatsiya xonasi binoning qaysi tomonida joylashgan bo'lishi tavsiya etiladi?
Janubiy
Shimoliy
G’arbiy
Sharqiy
101. Degustatsiya laboratoriya devorlari qaysi rangga bo'yalgan bo'lishi kerak?
oq, qaymoq yoki och kulrang
sariq, och yasil, bazan kul rang
ko’pincha oq va ko’k ranglarda
devor rangi ahamiyatga ega emas
102. Dastlab mahsulotlarning qaysi hususiyati ularning sifatini baholashda asosiy ma'lumot bo'lib xizmat qiladi?
Ta’mi
Hidi
Rangi
Konsistensiyasi
103. Turli mamlakatlarda ishlatiladigan oziq-ovqat bo'yoqlari nechta guruhga bo'lingan?
3
4
5
6
104. Unifikatsiya va standartlashtirish ko'rsatkichlari yangi mahsulotning nimasini tavsiflaydi?
Mamlakatda va chet elda ob'ektning patent sofligini va himoyasini ta'minlaydi.
Ushbu ko'rsatkichlar sifat kafolati bo'lib xizmat qiladi va ob'ektning texnik mukammalligini aks ettiradi.
Mahsulotning ko‘rinishini, shu jumladan kompozitsiyaning yaxlitligi, ishlab chiqarishning mukammalligi, badiiy dizayni va mahsulotning o‘ziga xos xususiyatlarini (shakli, qadoqlash, tovar belgilari va boshqalar) uning analoglaridan ajratib turadiganligini aks ettiradi.
Mahsulotning hissiy qiymatini tashkil qiladi.
105. Patent-huquqiy ko'rsatkichlar mahsulotning nimasini tavsiflaydi?
Ushbu ko'rsatkichlar sifat kafolati bo'lib xizmat qiladi va ob'ektning texnik mukammalligini aks ettiradi.
Mamlakatda va chet elda ob'ektning patent sofligini va himoyasini ta'minlaydi.
Mahsulotning ko‘rinishini, shu jumladan kompozitsiyaning yaxlitligi, ishlab chiqarishning mukammalligi, badiiy dizayni va mahsulotning o‘ziga xos xususiyatlarini (shakli, qadoqlash, tovar belgilari va boshqalar) uning analoglaridan ajratib turadiganligini aks ettiradi.
Mahsulotning hissiy qiymatini tashkil qiladi.
|
| |
Diskriminatsiya testi qanaqa test?

|
Diskriminatsiya testi qanaqa test?
|
bet | 3/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный70. Diskriminatsiya testi qanaqa test?
Mantiqiy testlar toifalari
O‘lchovli testlar toifalari
Effektiv testlar toifalari
Sensorli testlar toifalari
71. Ob'ektiv baholash usulidan ko‘pincha qayerlarda foydalaniladi?
Ko'pgina iste’molchilar ushbu baholash usulidan doimo foydalaniladilar.
Ushbu usuldan deyarli xech kim foydalanmaydi.
Ko'pgina oziq-ovqat mahsulotlarini qayta ishlash kompaniyalari, mehmonxonalar va restoranlar ob'ektiv baholash usulidan foydalanadilar.
Obyektiv baholash usulidan faqatgina kasalxonalarda foydalanish mumkin.
72. "Organoleptik" atamasi qaysi tildan olingan bo‘lib qanday ma’noni anglatadi?
Yunoncha kurishning mukammal darajasi
Grek tiladan xissiyotlarga tayangan fan
Grek tilidan qobiliyatlar ko‘zgusi
Yunoncha xislar orqali qabul qilish
73. Professional baholash qanday tizim orqali amalga oshiriladi?
Grafikli baholash tizimi
Balli baholash tizimi
Natijalarning foizlarda ifodalanishi
Taqqoslash tizimi orqali
74. Qishloq xo‘jalik mahsulotlarining iste`mol qiymati qaysi qatorda to‘g‘ri keltirilgan?
tashishga va qayta ishlashga moyilligi
zararlanishga chidamliligi
oziq-ovqat, energetik va biologik
geografik va saqlnuvchanlik
75. Mahsulotning biologik qimmatini nima orqali belgilanadi?
tarkibidagi shakarning qimmati
tarkibidagi sintetik moddalarning qimmati
tarkibidagi oqsilning qimmati
tarkibidagi yog‘larning qimmati
76. Mahsulot sifatining shakllanishiga turli omillar ta`sir ko‘rsatadi. Asosiy omil qaysi omil hisoblanadi?
texnologik omil
geografik omil
biologik omillar
omillar passiv deyarli ta’siri yoq
77. Yangi go'shtga ta’rif bering.
Yangi go'sht yuzasida quruq qobiq bor. Uning rangi och pushti yoki och qizil. Yangi kesilgan sirt biroz nam, ammo yopishqoq emas, har bir turdagi hayvonning rangi xarakterlidir. Go'sht sharbati shaffof.
Yangi go'sht yuzasida biroz qalin qobiq bor. Uning rangi qizil yoki to‘qizil. Yangi kesilgan sirt biroz nam, har bir turdagi hayvonning rangi xarakterlidir. Go'sht sharbati quyuq.
Yangi go'sht yuzasida quruq qobiq bor. Uning rangi och pushti yoki och qizil. Yangi kesilgan sirt to‘liq nam, har bir turdagi hayvonning rangi xarakterlidir. Go'sht sharbati quyuq.
Yangi go'sht yuzasida quruq qobiq bor. Uning rangi och pushti yoki och qizil. Yangi kesilgan sirt yopishqoq, har bir turdagi hayvonning rangi xarakterlidir. Go'sht sharbati quyuq yopishqoq.
78. Eskirgan go'shtdan olingan bulon yoriqlar hosil bo'lishi yoki ko'k-ko'k yoki yashil rangdagi jelega o'xshash pıhtı shakllanishi bilan tavsiflanadigan tajriba qaysi modda ishtirokida amalga oshiriladi?
Mis sulfat bilan reaksiyasi
Xlorid qislotasi bilan reaksiyasi
So‘ndirilgan oxak bilan reaksiya
Margansovka bilan reaksiyasi
|
| |
Oiladagi zoʻravonlik, oila aʼzolari oʻrtasidagi zoʻravonlikning sabablari nimada?

|
Oiladagi zoʻravonlik, oila aʼzolari oʻrtasidagi zoʻravonlikning sabablari nimada?
|
bet | 45/74 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 2,57 Mb. | | #148139 |
Bog'liq ------------ LOTIN Professional ta---limda Yoshlarni oilaviy hayotga tayyorlash (1)Oiladagi zoʻravonlik, oila aʼzolari oʻrtasidagi zoʻravonlikning sabablari nimada?
Oiladagi zoʻravonlik va yaqinlar oʻrtasidagi zoʻravonlikning sabablari – bu omillarning butun majmuasi boʻlib, ular orasida ustunlikni ajratib koʻrsatish qiyin. Oiladagi zoʻravonlik sabablarini quyidagi guruhlarga boʻlish mumkin:
oila ichidagi, yaʼni oiladagi munosabatlar, shu jumladan intim munosabatlar natijasida vujudga keladi;
tashqi ijtimoiy, oiladan tashqarida sodir boʻlgan, lekin uning ichida qoplangan oilaviy zoʻravonliklarda roʻy bergan noroziliklar, kamsitishlar, muvaffaqiyatsizliklar;
“tibbiy” oilaning bir yoki bir nechta aʼzolarining jiddiy kasalliklari, ayniqsa surunkali kasalliklar, shu jumladan ruhiy kasalliklar, nogironlik tufayli kelib chiqishi;
iqtisodiy, oiladagi moddiy daromadning pastligi, turmush sharoitining yomonligi va hokazolar22 tufayli yaratilgan; tajovuzkor va jabrlanuvchining ijtimoiy-iqtisodiy holati, bolalik davrida zoʻravonlikni boshdan kechirish va kuzatish tajribasi, oilada spirtli ichimliklarni suiisteʼmol qilish, oila aʼzolarining oʻzini past baholashi, ogʻzaki tajovuzlari;
individual shaxsiy xususiyatlar, maʼlum bir oila aʼzosining psixologiyasining xususiyatlari (va psixologiyaga kiritilgan axloq) va / yoki ruhiy kasalliklar bilan bogʻliq; oʻzaro yon berish (agar kerak boʻlsa) va hamkorlik yordamida mojarolar va kelishmovchiliklarni dastlabki bosqichlarda yengib chiqmaslik, bir-biriga nisbatan bagʻrikenglik tuygʻusini namoyon etmaslik23.
Zoʻravonlik sabablari (tadqiqot natijalariga koʻra).
Mutaxassislar va oilalarning24 soʻrovlari natijalarini tahlil qilish zoʻravonlikning turli shakllarining namoyon boʻlish sabablariga kelsak, eng keng tarqalganlari:
Jismoniy zoʻravonlik:
er, qaynota, qaynona ayollarning mavqei, erkakning mutlaq va soʻzsiz oila boshligʻi ekanligi haqidagi anʼanaviy qarashning mavjudligi;
zoʻravonlik jarayonini takrorlash muammosi – bolaligida jismonan jazolangan oila aʼzolari oʻz oilalarida xuddi shunday qilishadi;
oila aʼzolaridan biri tomonidan spirtli ichimliklar va giyohvand moddalarni isteʼmol qilish, koʻpincha er, shuningdek, kelinning oilasining past ijtimoiy mavqei.
|
| |
Mahsulotning shiralilik hususiyati nima?

|
Mahsulotning shiralilik hususiyati nima?
|
bet | 8/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный110. Mahsulotning shiralilik hususiyati nima?
mahsulot zarrachalarining kattaligi (shokolad massasining bir xilligi, konfet plombalari) tomonidan ishlab chiqarilgan teginish taassurotlari;
chaynash paytida mahsulot sharbatlari bilan hosil bo'lgan teginish taassurotlari (masalan, mahsulot suvli, ozgina suvli, quruq, quruq);
mahsulotning qalinligi, yopishqoqligi, bosim kuchi bilan bog'liq bo'lgan teginish hissi; mahsulot tilga taqsimlanganda seziladi (konsistensiya suyuq, siropsimon, qalin, zich);
mahsulotni chaynashda qarshilik ko'rsatadigan tolalardan kelib chiqadigan, sifat va miqdoriy jihatdan sezilishi mumkin bo'lgan taassurot (masalan, nozik tolali go'sht);
111. Mahsulotning maydalanish hususiyati nima?
an'anaviy atama bo'lib, mahsulot chaynash paytida ko'rsatadigan qarshilik sifatida baholanadi (masalan, yumshoq olma, yumshoq go'sht);
og'iz bo'shlig'ining ichki yuzasi siqilib, bir vaqtning o'zida quruq og'iz paydo bo'lishidan kelib chiqadigan taktil tuyg'u;
retseptorlar qo'zg'alganda paydo bo'ladigan va sifat (shirin, sho'r, nordon, achchiq) va miqdoriy (ta'm intensivligi) bilan belgilanadigan sezgi;
qattiq mahsulotning zarrachalar orasidagi past darajada yopishishi tufayli tishlash va chaynash paytida parchalanish xususiyati;
112. Bu atama oziq-ovqat mahsulotining makro tuzilishini anglatadi, bu mahsulotni chaynashda paydo bo'ladigan vizual, eshitish va teginish hissiyotlari majmuasi bilan tavsiflanadi ; tekstura atamalar bilan tavsiflanadi: qattiq, elastik, tolali, g'ovak, qatlamli, yumshoq, qattiq, nozik, mo'rt, yopishqoq, yopishqoq va boshqalar.
Bir xillik
Tekstura
Shiralilik
Plastiklik
113. Baholanayotgan mahsulotlarning sifat ko'rsatkichlari to'plamini tegishli asosiy ko'rsatkichlar to'plami bilan taqqoslashga asoslangan nisbiy sifat tavsifi nima deb ataladi?
Standartlar
Normativ hujjatlar
Ekspertlar so‘rovnomasi
Mahsulot sifati darajasi
114. Baliqning yuzasi toza, quruq, qorni butun va zich; tarozilar yiqilmaydi; baliq hajmi bir xil bo’lsa nechi ball beriladi?
5
4
3
2
|
| |
Selyodkadagi osh tuzining massa ulushi yuqori tuzlangan nechi % ni tashkil etadi?

|
Selyodkadagi osh tuzining massa ulushi yuqori tuzlangan nechi % ni tashkil etadi?
|
bet | 5/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный86. Selyodkadagi osh tuzining massa ulushi yuqori tuzlangan nechi % ni tashkil etadi?
9-10%
12-14%
15-19%
2-3%
87. GOSTga muvofiq quritilgan baliq namligi necha % bo'lishi kerak?
10-15%
20-30%
2-5%
50-40%
88. Don massasi yaxshi tozalanib, tashqi sharoit omillaridan yaxshi saqlansa ularni omborlarda necha yilgacha, xirmonlarda necha yilgacha hech qanday qo‘shimcha ishlov bermasdan saqlash mumkin.
5-6, 2-3 yil
2-3, 6-8 yil
9-10, 3-5 yil
4-5, 1-2 yil
89. Inson iste’mol qiladigan oziq-ovqat mahsulotlarining taxminan necha % i dondan tayyorlanadi?
75-85%
85-95%
65-75%
45-55%
90. Nonning namligi foiz bilan o'lchanadi. Bug'doy noni uchun (oddiy va takomillashtirilgan) ruxsat etilgan namlik chegaralari necha % tashkil etadi?
50-55%
55-60%
65-70%
42-48%
91. Nonning namligi foiz bilan o'lchanadi. Javdar noni uchun (oddiy va takomillashtirilgan) ruxsat etilgan namlik chegaralari necha % tashkil etadi?
10-22%
21-38%
45-51%
5-8%
92. Bug'doy unidan tayyorlangan mahsulotlar uchun kislotalik standarti qancha bo’lishi kerak?
6-7 pH
8-9 pH
10-12 pH
2-5 pH
93. Yuqori sifatli undan tayyorlangan bug'doy noni uchun g'ovaklik darajasi necha %ni tashkil qiladi?
12-29%
45-55%
60-75%
55-60%
94. Javdar unidan tayyorlangan nonning g'ovakligi necha % oralig'ida bo'lishi kerak?
56-68%
66-70%
76-80%
46-60%
95. Nok mevasining elita navlarida meva diametri necha mm bo’lishi kerak?
60 mm
45 mm
28 mm
36 mm
96. Nok mevasining I va II navlarida meva diametri necha mm bo’lishi kerak?
55 mm
65 mm
36 mm
48 mm
97. Antonovka, Renet Simirenko, Granny Smit olma navlari qaysi rangda ega?
Sariq
Yashil
Qizil
Sariq-qizil
|
| |
Taxminan necha % odamlarda rang ko'rish anomaliyalari mavjud?

|
Taxminan necha % odamlarda rang ko'rish anomaliyalari mavjud?
|
bet | 15/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный166. Taxminan necha % odamlarda rang ko'rish anomaliyalari mavjud?
10%
15%
30%
25%
167. ISO tavsiyalariga ko'ra, sub'ektlar hid sezuvchanligini tekshirish uchun nechta modda bilan ishlaydi?
ikkita modda
uchta modda
to’rta modda
beshta modda
168. Qishloq xo‘jalik mahsulotlari sifat ko‘rsatkichlariga qarab asosan qaysi guruhga bo‘linadi bular qaysilar.
soha talabiga to‘liq javob beradigan mahsulotlar, soha talabiga to‘liq javob bermaydigan, foydalanishga yaroqsiz bo‘lgan mahsulotlar
foydalanishga yaroqsiz bo‘lgan,talabga tug’ri javob berolmiydigan
Foydalanishga yaroqsiz bo‘lgan
tashqi muhit ta`sirida tasirlangan, talabga tug’ri javob berolmiydigan
169. Qishloq xo‘jaligida nechta kondisiya qo‘llaniladi va ular qaysilar?
tayyorlash, urug‘lik, sanoat va eksport kondisiyalar.
tayyorlash, urug‘lik,
sanoat va eksport kondisiyalar
sanoat va eksport, urug‘lik
170. Boshqa pomologik navlarning meva-sabzavotlariga 20% ruxsat etiladi, meva va sabzavotlar bir xil o‘lchamda, buzilmagan; ta'mi va hidi bu turdagi yangi meva va sabzavotlarga xos bo'lgan, begona ta'm va hidsiz bo'lishi kerak; mustahkamlik shaklini saqlab qolgan yangi meva va sabzavotlarning mustahkamligiga yaqin bo'lishi kerak bolganda nechi ball quyiladi?
3 ball
2 ball
1 ball
4 ball
|
| |
Ekologik ko'rsatkichlar mahsulotning nimasini tavsiflaydi?

|
Ekologik ko'rsatkichlar mahsulotning nimasini tavsiflaydi?
|
bet | 7/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный106. Ekologik ko'rsatkichlar mahsulotning nimasini tavsiflaydi?
Mamlakatda va chet elda ob'ektning patent sofligini va himoyasini ta'minlaydi.
Ushbu ko'rsatkichlar sifat kafolati bo'lib xizmat qiladi va ob'ektning texnik mukammalligini aks ettiradi.
Mahsulotning ko‘rinishini, shu jumladan kompozitsiyaning yaxlitligi, ishlab chiqarishning mukammalligi, badiiy dizayni va mahsulotning o‘ziga xos xususiyatlarini (shakli, qadoqlash, tovar belgilari va boshqalar) uning analoglaridan ajratib turadiganligini aks ettiradi.
Ob'ektning saqlash yoki foydalanish paytida atrof-muhitga zararli ta'siri darajasini tavsiflaydi
107. Shakl nima?
dominant yorug'lik to'lqin uzunligi va intensivligi bilan belgilanadigan yorug'lik zarbasidan kelib chiqadigan taassurot ;
mahsulotning geometrik xususiyatlari (nisbatlari) kombinatsiyasi;
mahsulot sirtining silliqligiga qarab, mahsulotning uning yuzasiga tushadigan nurlarning ko'p qismini aks ettirish qobiliyati;
ma'lum bir qalinlikdagi suyuqlik qatlami orqali yorug'lik o'tkazish darajasi bilan belgilanadigan suyuq mahsulotlarning xususiyati;
108. Konsistensiya nima?
mahsulotning bosimga chidamliligi xususiyati;
oziq-ovqat mahsulotlarining reologik xususiyatlarining umumiyligini ifodalovchi tekstura xarakteristikasi;
kritik qiymatdan (elastiklik chegarasi) oshmaydigan mahalliy bosim to'xtatilgandan so'ng mahsulotning asl shakliga qaytish qobiliyati;
oziq-ovqat mahsulotining xususiyati sifatida to'qimalarning xarakteristikasi, deformatsiyalash effekti to'xtatilgandan keyin mahsulotning asl o'lchamlarini tiklash tezligi va darajasi bilan belgilanadi.
109. Yopishqoqlik nima?
bu jarayon davomida va deformatsiyalash ta'siri to'xtatilgandan so'ng vayron bo'lmasdan saqlanishi kerak bo'lgan oziq-ovqat mahsulotining xususiyatini ifodalovchi teksturaning o'ziga xos xususiyati.
oziq-ovqat mahsulotining kichik to'satdan deformatsiyalar ostida qulash xususiyatini ifodalovchi to'qimalarning xarakteristikasi.
bu mahsulot yuzasi va til, tanglay, tish yoki qo'llar o'rtasidagi tortishish kuchini engish uchun zarur bo'lgan kuchdan kelib chiqadigan oziq-ovqat mahsulotining xususiyati sifatida teksturaning o'ziga xos xususiyati.
oziq-ovqat mahsulotining xususiyati sifatida to'qimalarning xarakteristikasi, deformatsiyalash effekti to'xtatilgandan keyin mahsulotning asl o'lchamlarini tiklash tezligi va darajasi bilan belgilanadi.
|
| |
Oziq-ovqat yoki lazzat mahsulotini organoleptik baholash bilan shug'ullanadigan shaxs nima deb ataladi?

|
Oziq-ovqat yoki lazzat mahsulotini organoleptik baholash bilan shug'ullanadigan shaxs nima deb ataladi?
|
bet | 14/15 | Sana | 31.01.2024 | Hajmi | 53,43 Kb. | | #149500 |
Bog'liq Сенсорика тести Автосохраненный157. Oziq-ovqat yoki lazzat mahsulotini organoleptik baholash bilan shug'ullanadigan shaxs nima deb ataladi?
Taster
ekspert
Laboratoriya xodimi
Mutaxassis
158. ISO tavsiyalariga ko'ra, sub'ektlar hid sezuvchanligini tekshirish uchun ikkita modda bilan ishlaydi. Ular qaysilar?
Lakton va butilmetanol
Butilfenol va metan
Etan va spirt
Spirt va lakton
159. Xushbo'y hid beruvchi moddalarga qaysilar kiradi?
Saxaroza natriy xlorid limon kislotasi va kofein
Saxaroza spirt natriy gidroksid kofein
Saxaroza, sulfat kislota limon kislotasi kofein
Saxaroza kofein sulfat kislota gidroksid
160. Yaxshi tayyorgarlik bilan inson ko'zi qanchagacha rangni ko`ra oladi?
100dan 200gacha
50dan 100gacha
150dan 200gacha
100dan 150gacha
161. Rangni sezish ko'z olmasining ichki yuzasida joylashgan qayerda sodir bo'ladi?
Retinada
Ko`z olmasida
Fotoretseptorda
Ko`z shox pardasida
162. Trikromatik rangni ko'rish nazariyasi keng tarqaldi. Bu nazariya kim tomonidan ishlab chiqilgan?
G. Jung va G. Helmgolts
J. E. Purkinje
G. Helmgolts
G. Jung va J. E. Purkinje
163. Xlorofil spektrning qizil va ko'k-binafsha hududlarida yorug'likni yutadi?
Qizil va ko`k binafsha
Ko`k va yashil
Qizil va sariq
Binafsha va ko`k
164. Tashqi ko'rinish nima?
mahsulot tomonidan ishlab chiqarilgan umumiy vizual tuyg'u;
mahsulotning geometrik xususiyatlari (nisbatlari) kombinatsiyasi
oziq-ovqat mahsulotlarining reologik xususiyatlarining umumiyligini ifodalovchi tekstura xarakteristikasi
bu mahsulot yuzasi va til, tanglay, tish yoki qo'llar o'rtasidagi tortishish kuchini engish uchun zarur bo'lgan kuchdan kelib chiqadigan oziq-ovqat mahsulotining xususiyati sifatida teksturaning o'ziga xos xususiyati.
165. Hid nima?
hidlash retseptorlari qo'zg'alganda paydo bo'ladigan, sifat va miqdoriy jihatdan aniqlangan sezgi
ma'lum bir oziq-ovqat mahsulotiga xos bo'lgan yoqimli uyg'un hid (oddiy sharob, choy, ichimliklar, mevalar, ziravorlar va boshqalar
chaynash paytida mahsulot sharbatlari bilan hosil bo'lgan teginish taassurotlari (masalan, mahsulot suvli, ozgina suvli, quruq, quruq);
bir xilligi, konfet plombalari) tomonidan ishlab chiqarilgan teginish taassurotlari. mahsulot zarrachalarining kattaligi (shokolad massasining)
|
| |
B
r - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

146
Şəkil 4.10.
Bərk maqnitin maqnitsizləşmə və maqnit enerjisinin
dəyişmə qrafiki
Metalplastik
maqnitlərin
alınması
plastik
kütlə
məmulatlarının alınması kimidir, ancaq ovuntuda doldurucu
kimi maqnit bərk xəlitələrin xırdalanmış dənəcikləri olur.
Doldurucu sərt material olduğundan ona yüksək təzyiqlə təsir
göstərmək lazımdır. Metalovuntulu maqnitlər məmulatların
kiçik
ölçülərlə
və
mürəkkəb
konfiqurasiyalarla
avtomatlaşdırılmış kütləvi istehsalında iqtisadi cəhətdən
səmərəlidir. Metalkeramik maqnitlərdə məsamələr 3-5%-dır,
maqnit xassələri zəifdir.
Sabit maqnit mümkün qədər böyük maqnit enerjisinə
malik olmalıdır, yəni bərk maqnitlər böyük qiymətli koersitiv
qüvvəyə (H
L
) və qalıcı maqnit induksiyasına (B
L
) malik olmalı
dır.
Sabit maqnitlərin maqnit seli vaxt keçdikcə azalır və
beləliklə, xüsusi maqnit enerjisi də azalır. Bu proses maqnitin
köhnəlməsi adlanır. Əgər maqnitin köhnəlməsi vibrasiya,
zərbə, temperaturun kəskin dəyişməsi nəticəsində baş veribsə,
onu təkrar maqnitləndirməklə əvəlki vəziyyətinə qaytarmaq
olar. Əgər köhnəlmə bərk maqnitin struktur dəyişikliyi
nəticəsində baş veribsə, bu, dönməyən prosesdir. Buna görə
də, bərk maqnit materialı köhnəlməyə dayanıqlı olmalıdır.
H
W
L
=B
L
H
Plastik kütlələr - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

Plastik kütlələr. Çox hallarda iki əsas komponentdən,
əlaqələndirici və aşqar olmaqla plastik kütlələr təşkil olunurlar.
Əlaqələndirici material təzyiq nəticəsində deformasiya
qabiliyyətinə malik olan üzvü maddələrdən hazırlanır,
məsələn, mikaleksdə şüşə, asbosementdə sement.
Aşqar kimi ovuntu şəkilli, lifli (ağac unu, pambıq-parça,
asbest, slüda,kağız və s.) aşqarlar plastik kütlənin qiymətini
ucuzlaşdırır
və
onun
mexaniki
xarakteristikalarını
yaxşılaşdırır. Aşqarlar plastik kütlənin hiqroskopikliyini və
izolyasiya xüsusiyyətini aşağı saldığından bəzən onlardan isti-
fadə olunmur.
Plastik kütlələrin tərkibinə onun plastikliyini artıran və
kövrəkliyini azaldan plastifikatorlar əlavə olunur. Onların
rəngini dəyişmək üçün tərkiblərinə xüsusi rənglər də əlavə
edilir.
Plastik kütlələr xarici təzyiqin təsiri ilə müəyyən forma
ala bilən maddələrdir. Plastik kütlələr elektrotexnikada, həm
də konstruktiv materiallar kimi geniş tətbiq olunur.
Detalların preslənməsi üsulu ilə plastik kütlədən hazır-
lanması mexaniki emal üsulundan olduqca asandır və ucuz
başa gəlir.
Plastik kütlədən hazırlanmış bir sıra detallar həm yüksək
mexaniki möhkəmliyə, həm də yaxşı elektrik izolyasiya
xüsusiyyətinə malikdir. Bu detallar həm də başqa materiallar-
dan hazırlanan detallara nisbətən yüngül olur.
61
Şəkil 2.22. Plastik kütlədən hazırlanmış materialların görünüşü Termoreaktiv plastik kütlələrdən hazırlanan detalların
xassəsi plastik kütlənin tərkibindən və preslənmə rejimindən
asılıdır. Misal üçün, K-21-22 markalı geniş tətbiq olunan
press-ovuntunun kompres preslənmə zamanı presformaya olan
xüsusi təzyiq 25-30 MPa, temperatura 155-160
o
S, təzyiq
altında qalma müddəti, 1...5 dəq olur.
Manqan-sink ferritlərindən - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

Manqan-sink ferritlərindən tezliyi 1Mhs-ə qədər
dəyişən sahələrdə istifadə edilir.
143
Maqnezium-manqan ferritləri iki qrup materialdan
ibarətdir. Qruplardan biri yüksək elektrik müqavimətinə və
kiçik itkilərə malikdir. İkinci qrup ferritlər histerezis ilgəyinin
düzbucaqlı olması ilə xarakterizə edilir. Buna görə də onları
hesablayıcı-həlledici maşınların yaddaş qurğularında, maqnit
düzləndiricilərində və s. tətbiq edirlər.
Nikel-sink ferritləri çox geniş tətbiq edilir. Onlardan
müxtəlif halqalar, slindr çubuqlar və televizorların boruvari
detalları, səs yazan aparatların detalları, transformatorların Ш-
şəkilli nüvələri hazırlanır.
Manqan-sink
ferritlərindən halqalar, transformator
nüvələri vəs. detallar hazırlanır.
Ferritlər keramika və monokristallar şəklində alınır.
Texnoloji siklinin sadəliyinə və qiymətinin ucuz olmaasına
görə keramik materiallar yüksəktezlikli maqnetiklər arasında
aparıcı yer tutur. Ferrit keramikalarının hazırlanmasında
müvafiq metalların oksidlərindən istifadə olunur. Ferritlər bərk
və kövrək materiallardır, onları kəsmə üsulu ilə emal etmək
mümkün deyil, cilalama və pardaxlama üsulları ilə emala icazə
verilir.
144
Şəkil 4.9. Ferrtlərin növləri Ferritlər radiotexnika, radioelektronika, hesablama
texnikasında geniş istifadə olunur. Bu onların yarımkecirici və
dielektirlərlə maqnitlik yaratmaq qabiliyyəti ilə əlaqədardır.
Ferritlər həmşinin neftkimya proseslərində polifunksional
heterogen katalizatorların alınmasında istifadə olunur.
4.4. Bərk maqnit materialları
Yanma xüsusiyyətinə görə - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

|
See discussions, stats, and author profiles for this publication atBog'liq Elektrotexnikimateriallar-drsvsaiti20201Yanma xüsusiyyətinə görə:
yanan yağlar; yanmayan
yağlar.
Maye dielektriklərə aşağıdakı tələblər irəli sürülür:
Yüksək dielektrik xüsusiyyətlərinə - yüksək xüsusi
müqavimətə, elektrik möhkəmliyinə və aşağı dielektrik itki
bucağına ( tg
) malik olma; istismar prosesi və saxlanma
müddətində yüksək stabillik; optimal özlülüyə malik olmaq;
tətbiq olunmanın qənaətçiliyi; sintetik yağların yanmaması.
Bitki və neft yağları.
Maye dielektriklər təbii və süni
olmaqla iki qrupa ayrılır.
Təbii maye dielektriklərə
bitki və neft yağları aiddir.
Bitki yağları quruyan və qurumayan olmaqla iki yerə bölünür.
Quruyan yağlara kətan, tunqo yağı aiddir və müəyyən
materialın üzərinə çəkildikdən sonra quruyur, möhkəm,
elastiki, nazik təbəqə əmələ gətirir. Kətan yağı açıq rəngli
(№802) lakların və laklı parçaların istehsalında tətbiq olunur.
Kətan yağının təbəqəsi qızdırıldıqda belə nəmliyə davamlı olur.
Tunqo yağı da bərk və elastiki təbəqə əmələ gətirir. Kətan
yağından fərqli olaraq bu yağın qalın təbəqəsi belə səth üzrə
bərabər quruyur.
73
Quruyan yağların çatışmazlığına onların istiliyə və
köhnəlməyə çox həsas olmasıdır. Bu təsirdən onlar kövrəkləşir
və çatlayır.
Qurumayan yağlara gənəgərçək yağı aiddir. Bu yağdan
sabit və dəyişən cərəyanda işləyən kondensator kağızlarının
hopdurulmasında istifadə olunur. Gənəgərçək yağının
çatışmazlığına qatılaşanda termiki stabilliyini itirməsi aiddir.
Neft yağları zəif özlülüklü, praktiki olaraq qeyri-polyar
mayedir.
Maye dielektriklər qeyri-polyar və polyar malekullardan
ibarət olur. Qeyri-polyar və ya neytral molekullu mayelər an-
caq elektron polyarizasiyasına malik olurlar. Polyar və ya dipol
molekullu mayelər eyni zamanda elektron və dipol poly-
arizasiyaları ilə müəyyən olunurlar.
Kimyəvi tərkibinə görə neft yağları müxtəlif tərkibli kar-
bohidrogen qarışıqlarından (parafin, naften, aromatik) ibarətdir.
Neft yağı açıq - sarı rəngli olur. Yağın kimyəvi tərkibi,
xassələri və stabilliyi onun çıxarıldığı yerdən asılıdır. Trans-
formator yağı transformator, yağ açarı və yüksək gərginlikli
çıxışlar kimi yüksək gərginlik qurğularında tətbiq olunur.
Transformatorlarda neft yağı iki funksiyanı yerinə yetirir:
əvvəl, yağ transformatordakı lifli izolyasiyanın məsamələrinə,
dolaqların məftilləri arasına və həm də cərəyan keçirən
hissələrlə transformatorun çəninin arasına dolaraq izolya-
siyanın elektrik möhkəmliyini yüksəldir; sonra dolaqlarda,
nüvədə yaranan ayrılan istiliyin ötürülməsini yaxşılaşdırır. Yağ
açarlarında transformator yağı elektrik qövsünün tez sönməsini
təmin edir.
Neft transformator yağları aşağıdakı kimi təsnif olinur:
|
| |
Kauçuk - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

62
qatmaqla onu vulkanizasiya edirlər.
Vulkanizasiyadan sonra
əldə olunan materialın istiliyə və şaxtaya davamlılığı artır,
mexaniki möhkəmliyi, kimyəvi dayanıqlığı və
dielektrik
xüsusiyyətləri yüksəlir.
Tərkibində kükürdün miqdarı 1...3% olan kauçuk
yumşaq rezin adlanır. Rezin kabel və məftillərin əsas
izolyasiyasını təşkil edir. Lakin rezinin özünün də qızmaya
davamlılığının aşağı olması, nəmliyə, işiq və günəş şüalarına
qarşı həssaslığı onun məhdud tətbiqinə səbəb olub. Tərkibində
kükürd olduğundan mis məftilin üzərinə çəkildikdə onun
korroziyaya uğradır.
Tərkibində kükürdün miqdarı 35% olan kauçuk bərk
rezin adlanır. Bərk rezinin texniki adı ebonitdir. Ebonit məmu-
latlar vərəqə və boru şəklində hazırlanmaqla, həm də elektrik
aparatlarında qutu, qapaq, əsas v s. kimi istifadə olunur. Ebonit
ovuntu texnologiyası əsasında istehsal olunur. Onun tərkibinə
müəyyən aşqarlar əlavə etməklə qara, qəhvəyi və digər
rənglərdə ola bilir.
Təbii kauçuk əsasən tropiki ölkələrdə
istehsal
olunduğundan elektrotexnikada əsas etibarı ilə süni kauçukdan
istifadə olunur.
Süni kauçuk spirtdən, neftdən və təbii qazdan po-
limerləşmə yolu ilə alınır. Bu kauçuk sintetik kauçuk adlanır.
Azərbaycanda bu üsulla Sumqayıtda CK-1 və CK-2 kombi-
natlarında kauçuk istehsal olunur.
Çox hallarda rezin təbii və sintetik kauçukların
qarışığından istehsal olunur. Qeyd olunduğu kimi, təbii kauçuk
kauçuk ağaclarının şirələrindən alınır. Təmiz halda kauçuk
izopren molekullarından ibarət polimerdən təşkil olunur. Bu
63
qeyri-polyar maddənin aşağıdakı dielektrik xarakteristikaları
vardır:
ε = 2,4;
10
14
Om
m
;
tg
0,002;
E
d
= 40
kV
/
mm
.
Kremniykauçuk və rezinlər xətti polimer olub polikon-
densasiya üsulu ilə alınır. Bu kauçuk əsasında olan rezinlər
yüksək nəmliyə və istiliyə (250
o
S) dayanıqlıdır, oksigen, ozon,
ultrabənövşəyi şüalar və yağlama (sürkü) materiallarına, el-
ektrik boşalmalarına dayanıqlı olub, -100
o
S–yə qədər elastikli-
yini saxlayır. Bu növ kauçukun dielektrik xarakteristikaları:
ε = 3,5
5;
tg
0,01
0,008
E
d
= 20
kV
/
mm
.
Dartılmaya qarşı aşağı möhkəmliyə malik olması
çatışmayan cəhətidir. Kabel xətləri üçün kremniy üzvü rezinin
K-69; K-1520 və K-697 markaları tətbiq olunur.
Kabel texnikasında tərkibində qurum olan rezin də isti-
fadə olunur. Bu rezin qara rəngdə və günəş şüasına çox da-
yanıqlı olur, lakin elektrik izolyasiya keyfiyyəti çox aşağı
olduğundan rezin boru istehsalında tətbiq edilir.
Keramik materiallar - See discussions, stats, and author profiles for this publication at

65
Kimyəvi tərkibcə onların hamısı sulu alüminium slikadlardan
ibarətdir.
Elektrik izolyasiya texnikasında slüdanın iki növü tətbiq
olunur: muskovit - tərkibi təxminən aşağıdakı formul ilə ifadə
olunan K
2
O; 3Al
2
O
3
; 6SiO
2
; 2H
2
O və flaqopit - K
2
O; 6Mg;
Al
2,
O
3
; 6SiO
2
; 2H
2
O.
Slüdanın faktiki tərkibi əsaslı sürətdə dəyişə bilər: oraya
başqa oksidlər də daxil ola bilər (Fe
2
O
2
, TiO
2
, Cl
2
O
3
, MnO,
CaO, Na
2
O ).
Müskavit slüdası rəngsiz və ya açıq qırmızı rəngli olur.
Flaqapit daha tünd rəngli olur. Elektrik xüsusiyyətlərinə görə
müskavit flaqopitdən üstündür. Lakin flaqapitin qızmaya da-
vamlılığı daha yüksəkdir. Bu xüsusiyyəti onun elektrik maşın-
larının kollektorunda tətbiqinə imkan verir.
Müskaviti 500-600
o
S - də və flaqapiti 900
0
S qızdırdıqda
onların tərkibindən kristallaşmış su ayrılmağa başlayır. Bu
zaman slüda laylara ayrılması nəticəsində qabarır (şişir),
şəffaflığını itirir, elektrik və mexaniki xassələri pisləşir. Slüda
1260-1330
o
S-də əriməyə başlayır.
Slüdanın energetik xüsusiyyətləri cədvəldə göstərilir
(cədvəl 2.4 ).
See discussions, stats, and author profiles for this publication at - bet 39

Şəkil 2.23. Qaz dielektriklərin Volt-Amper xarakteristikası Bu xarakteristika göstərir ki, qaz dielektrikdə cərəyan
verilən gərginliklə mütənasib olaraq zəif elektrik sahəsi
I (A) Gərginlik U (V)
70
zonasında artır (I zona). Bu zonada cərəyanın gərginlikdən asılı
dəyişməsi Om qanununa uyğun olur.
Cərəyanla gərginlik arasındakı mütənasiblik gərginliyin
sonrakı artırılmasında pozulur (II zona). Bu zonada keçiricilik
cərəyanı gərginlikdən asılı olmur. Burada qazın yüklənmiş
hissəciklərində enerji toplanması baş verir.
Gərginliyin
sonrakı
yüksəldilməsi
yüklənmiş
hissəciklərin sürətinin artmasına səbəb olur. Elektron və ionlar
özlərinin topladıqları enerjilərin bir hissəsini qazın neytral
hissəciklərinə verir, elektronlar öz atomlarından ayrılırlar (III
zona). Bu proses zərbə ionizasiyası adlanır. Zərbə ionizasiyası
zonasının davam etməsi verilən qazın deşilməsi ilə nəticələnir.
Zərbə ionizasiyası zonasında qazın xüsusi müqaviməti (
V )
azalır və dielektrik itki bucağı (
tg
) yüksəlir.
Voltamper xarakteristikası göstərir ki, qazşəkilli
dielektriklər zərbə ionziyası baş verən zonaya (gərginliyə)
qədər hissədə istifadə oluna bilər. Bu halda, qaz ən yaxşı
dielektrik hesab olunur, belə ki, bu zaman qaz (hava) üçün
V
10
20
Om.sm tg
10
6
;
E d
30...32
kV /
sm olur.
Qazşəkilli dielektrikin eyni cinsli zonada deşilməsi Paşen
formula ilə ifadə olunur:
U d
A
P
h , ( 2.13)
Burada A - mütənasiblik əmsalı; P və h - qazın təzyiqi və
deşilmə baş verən qaz dielektrik qatının qalınlığıdır.
71
Süni qazşəkilli dielektriklərə freon və eleqaz aiddir. Bu
qazlar havaya nisbətən daha yüksək elektrik möhkəmliyinə
malikdir. Belə ki, freon üçün
Ed
72
kV /
sm və eleqaz üçün
Ed
76
kV /
sm -dir (hava üçün isə
Ed
32
kV /
sm- dir). Bu
qazşəkilli dielektriklərin dəyəri baha olduğundan məhdud
tətbiq olunur.