Ta’lim menedjerining kompetensiyalari

1.2 Ta’lim menedjerining kompetensiyalari
II BOB. TA’LIM JAROYONLARINI TASHKIL ETILISH VA MUSTAQIL TA’LIMIMI TO’G’RI TASHKEL ETISH USULLARI
2.1 Ta’lim jaroyonlarini tashkil etilish va uning ta'limdagi ahamiyati
Ma'lumki, mustaqil ta'limni yo'lga qo'yishda vazifa nafaqat o‘quvchilarning muayyan fan bo‘yicha bilim, ko‘nikma va malakalarini oshirish, shakllantirish ularda mustaqil dunyoqarash, balki ijodiy izlanish va ilmiy tafakkurni shakllantirish
talaba kelajakdagi mutaxassis sifatida. topilishi kerak. Bu jarayonda ijodiy texnologik yondashuv talabadan tez fikrlashni va faol harakat qilishni talab qiladi. Chunki ning ilmiy tashkil etilishi mehnat va vaqt byudjetidan unumli foydalanish faqat o'quvchilarning faolligiga aylangan taqdirdagina amalga oshiriladi ijodiy faoliyat. Shunda o‘quvchi o‘z qiziqishlaridan kelib chiqqan holda aniq ob’ektga diqqatini qaratishi mumkin.
Ijodiy texnologik faoliyat shunchaki oson jarayon emas. Insonning sezgi va
idrok uning xotirasi va ko'lami kabi psixologik operatsiyalar bilan bog'liq mantiqiy fikrlash. Ijodiy faoliyatda o`quvchi bilimi innovatsionlik bilan yanada takomillashtiriladi ko'nikma va malakalar. Analitik fikrlash mahsuli sifatida talaba:
• matn mazmunidan kerakli g‘oyalar, qoidalar va ta’riflarni chiqarib olish;
• innovatsion yondashuvlar asosida o‘z g‘oyalarini ilgari surish;
• o'quv va ijodiy faoliyatga xos bo'lgan sabab bog'lanishlarini bilish, aniqlash
undagi muayyan sifat va xususiyatlar, sifatdan miqdorga yoki miqdor sifatga, omillar ularning oqibatlarini aniqlash;
• olinganlar bo'yicha statistik-matematik tahlillar o'tkazish zarur
ma'lumotlar banki va o'z fikrini ahamiyatiga ko'ra saralash va uni o'ziga xos holga keltira olish tizimi
Talaba yozma topshiriqlarga og'zaki javob beradi. Bunday holda, zanjirga asoslanadi interfaol usullar usulida o'qituvchi yakuniy fikrni tartibda bayon qilishi mumkin javoblar ketma-ketligi. Keyingi bosqichlarda aqliy hujum, bahs, 6x6x6 usullari qo'llaniladi.
Mustaqil ta'lim rejasiga muvofiq, o'qituvchi asta-sekin berishi kerak
talabaga nazariy topshiriqlar, hammasi birdaniga emas, tamoyili asosida bajarilishi kerak o`quvchining o`zlashtirish darajasiga ko`ra osondan murakkabga o`tish. Mana, quyidagi oddiy arifmetika, "o'rtacha", "yaxshi" va "a'lo" o'quvchilarni to'g'ri ajratish kerak mikroguruhlarga, vazifalarning murakkabligini bosqichma-bosqich oshirib, o'tish tartibida an'anaviy usullardan interfaol usullargacha. Talabaning mustaqil fikri birinchi o'rinda turadi mikroguruh ichida shakllangan va keyin jamoaviy hukmga havola qilingan.
TMIni ta’limning faol shakli va mazmuniga aylantirish maqsadida universitet
o‘quv-uslubiy kengash tomonidan qator tizimli ishlar amalga oshirilmoqda, xususan:
TMI uchun ko'rsatmalarning ichki me'yoriy hujjatlari ishlab chiqilgan.
Yo'riqnomada quyidagi TMI turlari hisobga olinadi va soatlar
ularga ajratilgan mas'uliyatni oshirish tizimi aniq belgilab berilgan
Kafedralar va professor-o‘qituvchilar amaliy qo‘llash uchun ishlab chiqilgan:
- TMI ilg‘or pedagogik texnologiyalardan foydalangan holda auditoriyada tashkil etilgan;
- differensiyalangan auditoriya mavzulari uchun mustaqil ish savollari va topshiriqlari to'plami variantlari. Ular talabalarga tarqatiladi va darsdan tashqari mustaqil ishni shakllantiradi;
- TMI dasturda berilgan mavzular asosida ishlarni tayyorladi;
-har bir mavzu bo‘yicha ishlash metodikasi ishlab chiqilgan;
- laboratoriya, seminar va amaliy mashg‘ulotlar uchun mustaqil topshiriqlar ishlab chiqildi;
- nazorat va kurs ishi (loyihalari) taqdim etiladi;
- amaliyot uchun alohida topshiriqlar beriladi;
- reyting nazorati aniq ko'rsatilgan;
Mustaqil ish jarayonida talabalarda: mustaqil ta'lim ko'nikmalari, ijodiy
qobiliyatlari o'sib boradi, amaliy ko'nikmalar shakllanadi, ta'lim sifati va samaradorligi oshadi.
TMI samaradorligi ko'p jihatdan professor-o'qituvchilarning pedagogik mahoratiga,
moddiy-texnik ta'minot (auditoriya fondi, o'quv va ilmiy laboratoriyalar,
kompyuterlar, o'quv adabiyotlari fondi, o'quv-uslubiy va axborot ta'minoti;
yo'riqnomalar va me'yoriy hujjatlar) va talabalarning qiziqish va ehtiyojlarini shakllantirish
mustaqil ish. . TMI o'qitish besh bosqichda amalga oshiriladi.
1-bosqich. Maqsadni belgilash. Bunday holda, talabalar o'z oldiga qo'ygan maqsadlarga mustaqil ravishda erishishlari kerak
o'zlariga yuklangan vazifa bo'yicha yoki ular aniq maqsad qo'yishlari kerak. O'qituvchi talabalarga yordam beradi
o'z maqsadlarini belgilash uchun zarur bo'lgan tadbirlar, materiallar va vaqtni aniqlaydi va o'z maslahatlarini beradi.
2-bosqich. Rejalashtirish. Talabalar zarur bosqichlarni yakka tartibda yoki guruhlarda aniqlaydilar
jihozlar va didaktik materiallarning mavjudligi tekshiriladi. O'qituvchi o'z maslahatlarini beradi Talabalar mustaqil ishini tashkil etishning asosiy shakllari o'quv fanining mazmuni, talabalarning ta'lim darajasi va tayyorgarlik darajasi, shuningdek, talabalarning mustaqil ish yukini tartibga solish zarurati bilan belgilanadi.
talabalarga kerakli ma'lumot manbalarini qanday topish va ehtiyojga qarab, u mumkin
ularga kerakli ma'lumotlarni bering.
3-bosqich. Qaror qabul qilish. Talabalar nazariy bilimlarga ega ekanligini tekshiradilar
uslubiy qo‘llanmada berilgan test savollaridan foydalangan holda o‘z rejalari asosida ish olib borish
ishlarni bajarish bo'yicha ko'rsatmalar. O'qituvchi ishdagi mumkin bo'lgan xato va kamchiliklarni aniqlaydi qaror qabul qiladi va talabaga ushbu xatolarni bartaraf etish bo'yicha o'z maslahatlarini beradi va kamchiliklar.
Qadam 4. Amalga oshirish va monitoring (monitoring). Talabalar ishni bajaradilar
o'z ish rejalariga va uslubiy ko'rsatmalarda keltirilgan ish tartibiga muvofiq
eksperimental ishlarni amalga oshirish va ularning harakatlari va natijalarini nazorat qilish erishish. O'qituvchi talabalarning ish jarayonlariga ular sezilarli darajada og'ishgan taqdirdagina aralashadi belgilangan maqsad yo'lidan.
5-qadam. Baholash. Bunda talabalarning o'zlari qanday qilib dastlabki baho berishadi
vazifa bajarildi. Buning uchun o'qituvchi tomonidan tayyorlangan baholash varaqalarini to'ldiradilar. Bular keyin baholar o‘qituvchi tomonidan ko‘rib chiqiladi va kerak bo‘lganda o‘zgartirilishi mumkin.
Demak, bilim mustaqil ravishda amalga oshirilsa, his qilinsa, qiyinchiliklarga duch kelib o'rganilsa, demak bu bilimlar to'liq va chuqur o'zlashtiriladi. Bularning barchasi mas'uliyatga bog'liq bo'ladi o'rganilayotgan mavzu, o'quv faoliyati ko'nikmalari, ishni rejalashtirishda vaqtdan unumli foydalanish, o'z-o'zini nazorat qilish, xatolarni tuzatish va hokazo. Bu bilan mustaqil ta'limni rivojlantirish mumkin bo'ladi. Bo'lajak mutaxassislarning faoliyati, o'quv va ilmiy ishlarning umumiyligini ta'minlash hamda talabalarni ilmiy-tadqiqot ishlariga jalb etish va shu asosda takomillashtirish imkonini beradi yetuk mutaxassislarni tayyorlash sifati.
Talabalar mustaqil ishini tashkil etishning asosiy shakllari o'quv fanining mazmuni, talabalarning ta'lim darajasi va tayyorgarlik darajasi, shuningdek, talabalarning mustaqil ish yukini tartibga solish zarurati bilan belgilanadi.
Shunga asoslanib, SRSni tashkil etishning quyidagi shakllaridan foydalanish mumkin:
referatlar (gumanitar va ijtimoiy-iqtisodiy blok fanlari bo'yicha);
semestr topshiriqlari (umumiy texnik va maxsus fanlar bo'yicha);
kurs ishlari (umumiy texnik va maxsus fanlar bo'yicha);
kurs loyihalari (umumiy texnik va bitiruvchi kafedralar uchun);
bakalavr, mutaxassis, magistrlarning attestatsiya ishlari.
Talabalar mustaqil ishining yana bir shakli - integratsiyalashgan kurs deb ataladigan o'quv dasturida mavjud bo'lib, uning davomida talabalarning kichik guruhlari (3-5 kishi) haqiqiy ma'lumotlarga asoslangan muammoni hal qilish bilan shug'ullanadilar (kompaniyalardan biri tomonidan taqdim etilgan). universitet bilan hamkorlik qilish) va ilgari o'rganilgan bir nechta fanlardan olingan bilimlarni qo'llashni talab qiladi. Ish ta'lim muassasasining turli bo'limlari vakillarining nazorati ostida amalga oshiriladi. Bu shakl talabalarga zamonaviy sharoitda amaliy faoliyat ko'nikmalarini yanada faolroq singdiradi.
Sovni tashkil etish shakli fanlarning ish dasturlarini ishlab chiquvchi kafedralar tomonidan taklif etiladi. Shu bilan birga, ular yuqorida sanab o'tilmagan, lekin yo'nalish (yoki mutaxassislik) bo'yicha o'quv-uslubiy kengash tomonidan ko'rib chiqiladigan va tasdiqlanadigan boshqa shakllarni belgilashlari mumkin.
Shunday qilib, TMI hajmi va tashkil etilishi bo'yicha ta'lim standarti talablarini bajarish uchun quyidagilar zarur:
talabalarning mustaqil ishlashga yetarli darajada tayyorligini, o‘quvchilarning ma’lum darajada o‘z-o‘zini tarbiyalash darajasini shakllantirish;
o‘qituvchi va talaba uchun sinfdan tashqari TMI hajmini aniqlash standartlarini ishlab chiqish, TMIning bajarilishini nazorat qilish va borishini rejalashtirishni amalga oshirish;
maxsus o‘quv va uslubiy adabiyotlarning mavjudligi, ma’ruza kurslari, topshiriqlar to‘plamlari va boshqa an’anaviy materiallar bilan bir qatorda ularning elektron versiyalari ham zarur;
yangi avlod simulyatorlari, avtomatlashtirilgan o‘qitish va boshqarish tizimlari talaba o‘ziga qulay vaqtda va odatdagi sur’atda mustaqil ravishda bilim, ko‘nikma va ko‘nikmalarni egallash imkonini beradigan zarur;
o'qituvchilar va talabalar uchun mavjud kompyuterlar va nusxa ko'chirish uskunalarining yuqori darajada mavjudligi;
o'qituvchining maslahat va uslubiy rolini kuchaytirish;
talabalar o'rtasida, talabalar va o'qituvchi o'rtasida erkin muloqot qilish imkoniyati.
TMI nazorati o‘qituvchi uchun o‘z-o‘zidan maqsad bo‘lmasligi kerak, balki u, avvalo, o‘quvchining ta’lim faoliyatida rag‘batlantiruvchi omilga aylanishi kerak. TMI natijalari joriy muvaffaqiyat ko‘rsatkichlariga, chiptalar va test (imtihon) bo‘yicha savollarga kiritilishi kerak, ularning baholari bo‘yicha talaba reytingi, yakuniy baholash paytidagi yakuniy baho, shuningdek, stipendiya yoki uning miqdoriga bog'liq. Ko'pgina talabalar uchun jamoatchilik e'tirofi shaklida ma'naviy qiziqish muhimdir (fakultet, mutaxassislik, guruhda birinchi bo'lish yoqimli).
Shu bilan birga, kichik sinflarda TMIda o‘quvchining darsning an’anaviy shakllarida olgan bilim va ko‘nikmalarini kengaytirish va mustahkamlash maqsadini qo‘yishini ta’minlashga intilish zarur. Yuqori sinflarda TMI talabaning ijodiy salohiyatini rivojlantirishga hissa qo'shishi kerak. Vazifalar individual, guruh yoki murakkab bo'lishi mumkin. Biroq, TMIning bajarilishini nazorat qilish, TMIbo'yicha hisobot faqat individual bo'lishi kerak. Bu erda faqat bitta mezon bor - individual moyillik va eng muhimi, ma'lum bir talabaning qobiliyatlari.
Samarali bo'lish uchun bir qator shartlarga rioya qilish kerak:
Sinf xonasi va mustaqil ta'limning to'g'ri aralashmasini ta'minlang.
Talabaning darsda va undan tashqaridagi ishini uslubiy jihatdan to‘g‘ri tashkil etish.
Mustaqil ish jarayonini ijodiy jarayonga aylantirish maqsadida talabani kerakli uslubiy materiallar bilan ta’minlash.
Mustaqil ishning borishini doimiy nazorat qilib borish va talabani yuqori sifatli bajarishga undaydigan chora-tadbirlarni amalga oshirish. Bu yoki boshqa ko'rinishdagi shart birinchi uchtasida albatta bo'lishi kerak, shunda nazorat unchalik ma'muriy emas, balki butun SIW samaradorligiga ijobiy ta'sir ko'rsatadigan to'liq didaktik shartga aylanadi.
TMI tashkilotining texnologik tomoni quyidagi tarkibiy qismlarni o'z ichiga oladi:
Mustaqil ish uchun maqsadlarni tanlash. Maqsadlarni tanlash uchun asoslar Davlat ta'lim standartida belgilangan maqsadlar va kelajak kasbiga kirishni, kasbiy nazariya va tizimlarni, kasbiy texnologiyalarni va boshqalarni aks ettiruvchi kurslar uchun maqsadlarning aniqlanishi hisoblanadi. Mustaqil ishning maqsadlari mos kelishi kerak. kasbiy o'zini o'zi tarbiyalashga tayyorlik tuzilishiga, shu jumladan motivatsion va faoliyat komponentlariga.
TMI mazmunini tanlash. Mustaqil ish mazmunini tanlash uchun asoslar Davlat ta'lim standarti, o'z-o'zini tarbiyalash manbalari (adabiyot, tajriba, introspektsiya), o'quvchilarning individual psixologik xususiyatlari (o'rganish qobiliyati, o'rganish, aql-zakovat, motivatsiya, o'quv faoliyati).
Vazifa dizayni. Mustaqil ish uchun topshiriqlar turli darajadagi maqsadlarga mos kelishi, o'rganilayotgan har bir fanning mazmunini aks ettirishi, talabalarning bilish faoliyatining turli turlari va darajalarini o'z ichiga olishi kerak.
Nazorat tashkilotlari. U nazorat vositalarini sinchkovlik bilan tanlash, bosqichlarni belgilash, nazoratning individual shakllarini ishlab chiqishni o'z ichiga oladi. Boshqarishning quyidagi turlari mavjud
Talabalarning mustaqil ishlarini nazorat qilish turlari
An'anaviy nazorat shakllari bilan bir qatorda zamonaviy ta'lim texnologiyalariga asoslangan usullar qo'llaniladi. Ushbu shakllardan biri sifatida talabalarni ko'p ballli baholashni o'z ichiga olgan ta'limning reyting tizimi taklif etiladi. Reytingli ta’limning to‘g‘ri tashkil etilgan texnologiyasi boshidanoq besh ballik baholash tizimidan voz kechish va unga faqat umumlashtirganda, ya’ni o‘quvchilar to‘plagan ballar odatdagi baholarga (a’lo, yaxshi, qoniqarli) aylantirilganda kelishga imkon beradi. , qoniqarsiz). Bundan tashqari, reyting tizimi faollik uchun qo'shimcha rag'batlantirish ballarini va mustaqil ish uchun topshiriqlarni bajarishga yondashuvlarning yangiligini ta'minlashi kerak. Talaba olimpiadalarda, konferentsiyalarda, ilmiy to'garaklar ishida va hokazolarda qatnashish orqali o'zining ta'lim reytingini oshiradi. Talabalarning faol ishi, shuningdek, o'quv dasturini yoki uning alohida bo'limlarini tezroq o'tishni ayniqsa rag'batlantirish kerak.
TMIni maqsadli ishlab chiqish talabalar faoliyatining quyidagi darajalariga ega bo'lishi mumkin:
1 - tayyorgarlik, faktlarni aniqlash. Talaba mustaqil ish usullari bilan tanishadi.
2 - reproduktiv. Talaba o'ziga tanish bo'lgan yoki o'zi bilan tanish bo'lgan narsalarni takrorlaydi, ya'ni takrorlaydi.
3 - ta'lim va qidiruv yoki qisman qidiruv. Talaba ma'lumotlar, ma'lumotlar va boshqalar uchun qisman mustaqil qidiruvni amalga oshiradi. muayyan vazifani hal qilish yoki bajarish.
4 - eksperimental qidiruv. Talaba eksperimentni mustaqil ravishda amalga oshiradi.
5 - nazariy va eksperimental. Talaba eksperimental ma'lumotlarni mustaqil ravishda yoki o'qituvchi yordamida umumlashtiradi, tajriba natijalari bo'yicha hisobot tuzadi.
6 - nazariy va amaliy. Talaba olib borilgan tadqiqot asosida kurs yoki dissertatsiya ishini tayyorlaydi.
O'z fanining vaqt hajmini shakllantirishda o'qituvchi "mening" intizomining shubhasiz ahamiyati haqidagi ko'pincha sub'ektiv fikrdan tashqari talabalarning umumiy ish yukini hisobga olishi kerak.
Ba'zi o'qituvchilar intizomni faqat ta'lim vositasi sifatida ko'rishadi, lekin uning natijasi emas. Buyurtma, majburlash, jazolash orqali ular o'quvchining shaxsiyatini, uning tashabbusini, itoatkorlikka erishishni va shu bilan faqat tashqi farovonlikni bostiradi. Biroq, shaxsni irodani bostirmasdan, majburlash va aniq jazolarsiz shakllantirish - bu o'qituvchi va talabalar o'rtasidagi o'zaro munosabatlarning barcha turlarida, shu jumladan mustaqil ishda ishlab chiqilishi va qo'llanilishi kerak bo'lgan hamkorlik pedagogikasi.
Shunday qilib, o'qituvchilarning kasbiy mahoratining o'sishi, ularning pedagogik mahorati oliy ta'lim o'quv jarayonining eng muhim tarkibiy qismiga aylanmoqda.
|