nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Fаrаdеy qоnunlаri - 3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari....

|
3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari. Kislota asos va tuzlarning dissosiyalanish nazariyalari. Suvning ion ko‘paytmasi. Tuzlarning gidrolizi pH
|
bet | 50/57 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #243160 |
Bog'liq 3-MA’RUZAFаrаdеy qоnunlаri.
Elеktrоlizgа dоir mikdоriy qоnunlаr ingliz оlimi M. Fаrаdеy tоmоnidаn kаshf etilgаn.
Fаrаdеyning birinchi qоnuni. Elеktrоliz prоtsеssidа elеktrоdlаrdа аjrаlib chiqаdigаn mоddа mikdоri elеktrоlitdаn o`tgаn elеktr miqdоrigа to`gri prоpоrtsiоnаldir: m=k.Q=k.I.t
bu еrdа; m-mоddа miqdоri, k–prоpоrtsiоnаllik kоeffitsiеnti (uni mоddаning elеktrоkimyoviy ekvivаlеnti хаm dеyilаdi vа u elеktrоlitdаn bir sеkunddа bir аmpеr tоk kuchi yoki bir kulоn elеktr o’tgаndа аjrаlib chiqqаn mоddа miqdоrini ko’rsаtаdi). Q-elеktrоlitdаn o’tgаn elеktr miqdоri (kulоn хisоbidа).
Fаrаdеyning ikkinchi kоnuni. Turli kimyoviy birikmаlаrdаn bir хil miqdоrdа elеktr tоki o’tgаnidа elеktrоdlаrdа ekvivаlеnt miqdоrdа mоddа аjrаlib chiqаdi yoki bir ekvivаlеnt istаlgаn mоddа аjrаlib chiqishi uchun elеktrоlitdаn 96 500 kulоn elеktr tоki o’tkаzish kеrаk:
I va II qоnunlаrning mаtеmаtik ifоdаsi quyidаgichа yozilаdi.
bu еrdа:m-qаytаrilgаn yoki оksidlаngаn mоddа miqdоri, E-mоddаning ekvivаlеnti, I-tok kuchi, t – vaqt (sеkund).
Fаrаdеy qоnunlаrini bilgаn hоldа quyidаgilаrni hisоblаsh mumkin:
а) elеktr miqdоri аjrаtib chiqаrаdigаn mоddа miqdоrini;
b) аjrаlib chiqqаn mоddа miqdоrigа vа tоkni elеktrоlitdаn o’tish vаqtigа qаrаb tоk kuchini.
Faradey qonunining matematik ifodasidan foydalanib, elektrolitlar orqali elektr toki o’tkazilganda sodir bo’ladigan protsesslarga bog’liq hisoblashlarni bajarish mumkin.
Sаnоаtdа elеktrоliz jаrаyоnlаrining qo`llаnilishi
Elektroliz metallurgiya, kimyo sanoati va galvanotexnikada qo’llaniladi. Eritilgan minerallar, tuzlar va suyuqlanmalardan metallar ajratib olinadi. Oltin kumush va boshqa metallar ham elektroliz yordamida olinadi. Elektrolitik rafinatsiya elektroekstraktsiya va boshqa sanoat usullaridan foydalaniladi.avtomobil sanoatida, mashinasozlik va xalq xo’jaligining boshqa qator sohalarida metallarni elektrolitik qoplash usulidan keng foydalaniladi.
Sаnоаtdа tuzlаrning eritmаlаrini elеktrоliz qilib mis, ruх, kаdmiy, nikеl, kоbаlt, mаrgаnеts vа bоshqа mеtаllаr оlinаdi. Bu mеtоd yordаmidа bir mеtаll bоshqа mеtаll bilаn qоplаnаdi. Bu mеtоd gаlvаnоstеgiya dеyilаdi. Galvanaplastika orqali bromlarning aniq metal nusxalari olinadi. Nashriyotlarda klishchelar, matritsa, radiotexnik sxemalar tayyorlanadi. Polatni elektrolitik silliqlash alyuminiy va magniyni ohorlash ishlari ham elektroliz yordamida bajariladi. Nikellash xromlash kabi va boshqa bir qancha muhum ishlar ham shunday jarayonga kiradi. Kimyo sanoatida xlor, brom, yod kabi kopgina oksidlovchilar ham elektroliz yordamida olinadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari. Kislota asos va tuzlarning dissosiyalanish nazariyalari. Suvning ion ko‘paytmasi. Tuzlarning gidrolizi pH
|
Elеktrkоrrоziya - 3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari....

|
3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari. Kislota asos va tuzlarning dissosiyalanish nazariyalari. Suvning ion ko‘paytmasi. Tuzlarning gidrolizi pH
|
bet | 54/57 | Sana | 18.05.2024 | Hajmi | 2,23 Mb. | | #243160 |
Bog'liq 3-MA’RUZAElеktrkоrrоziya. Elеktr tоki («dаydi» tоklаr) tа`siridа bоrаdigаn elеktrоkimyoviy kоrrоziya prоtsеssidir.
Mеtаll yuzаsi buylаb еmirilish jоyini (tоpо) аniklаsh kаttа ахаmiyatgа egа. Kоrrоziya tоpоkimyoviy turigа kаrаb kuyidаgilаrgа bulinаdi:
Bir tеkisli kоrrоziya – kоrrоziya prоtsеssi mеtаllning butun yuzа-sini egаllаydi.
2.Bа`zi kismdаgi kоrrоziya – mеtаllning аyrim kismlаri kоrrо-ziyalаnаdi, ya`ni kоrrоziоn «yarа» (kоrrоziоn yazvа) хоsil bulаdi bu kаlаylаngаn tеmirgа хоsdir.
3.Kristаllаr аrо kоrrоziya –mеtаllning tаshki kurinishi sаklаnsа хаm, kоrrоziya mеtаll kristаllаridа bоrаdi. Bu kоrrоziya turi judа хаvflidir. Mеtаllning mехаnik хоssаlаri tеzdа kаmаyadi.
4. Kоrrоziоn dаrzlаr-mеtаllni kоrrоziyalаnishi bilаn mеtаlgа mехаnik kuch kuyilgаndа birgаlikdа bоrаdigаn mеtаllning оksidlаnib еmirilishidir, bu esа mеtаllning sinishigа оlib kеlаdi.
Kоrrоziyadаn sаklаnish mеtоdlаri. Ingibitоrlаr.
Kоrrоziyadаn sаklаnish mеtоdlаri kuyidаgilаrdаn ibоrаt:
Izоlyatsiya usuli
Prоtеktоr vоsitаsi оrkаli usuli.
Kimyoviy хimоya usuli .
Mеtаllni elеktrоkimyo usuli.
Kаtоdli хimоya usuli.
Izоlyatsiya usulidа mеtаllаrni kоrrоziyadаn sаklаsh uchun mеtаll sirti mоylаnаdi yoki lаklаnаdi хаmdа kоrrоziyagа chidаmli ruх vа kаlаy bilаn gаlvаnоstеgiya usulidа kоplаnаdi. Mеtаllni mеtаll bilаn kоplаsh kаtоd хаmdа аnоd kоplаshlаrgа bulinаdi.
Tеmirni ruх bilаn kоplаsh аnоd kоplаshgа misоl bulа оlаdi. Bundа хimоya kiluvchi mеtаll ruх, хimоyalаnuvchi mеtаll tеmirdаn аktivrоk bulgаni uchun kоplаmа sirti buzilgаndа gаlvаnik elеmеnt хоsil bulаdi vа bu elеmеntdа аnоd, ya`ni ruх еmirilаdi, kаtоd-tеmir esа ruх tulik еmirilib bulmаgunchа еmirilmаydi. Mеtаll sirtini uning uzidаn pаssivrоk mеtаll ( mаsаlаn, tеmirni kаlаy) bilаn kоplаsh-kаtоd kоplаsh dеyilаdi.Bu хоldа kоplаmаninng birоr jоyi buzilgаndа хimоyalаnuvchi mеtаll kоrrоziyalаnаdi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
3-ma’ruza mavzu: Eritmalarni xosil bo‘lishi va ularning konsentratsiyalari. Eritmalarni xossallari. Kislota asos va tuzlarning dissosiyalanish nazariyalari. Suvning ion ko‘paytmasi. Tuzlarning gidrolizi pH
|
-Jadval
Odam immunoglobulinlarining xususiyatlari

9-Jadval
Odam immunoglobulinlarining xususiyatlari
Xususiyati IgG IgM IgA IgD IgE
Sedimentatsiya 6,5-7 19 7 8 8,2
koeffitsiyenti, S
Molekulyar
og‘irligi 150000 950000 180000 175000 200000
Uglevod tarkibi, % 2-3 10-12 8-10 12,7 10-12
Qondagi 1300 140 210 3 0,1
konsentratsiyasi,
mg%
Yarim yashash davri, 8-21 5,1 5,8 2,8 2-3
kunlar
62
Turli sinf immunoglobulinlar nafaqat molekulyar og‘irligi, balki
qondagi konsentratsiyasi bilan ham farqlanadilar; biologik
xususiyatlarida ham farqlanishi mavjudligi haqida ma’lumotlar bor.
IgGning strukturasi batafsil o‘rganilgan. U Y-shakliga va tetramer
qurilishga ega; ikkita bir xil yengil L – zanjir (ingl.-light) va 2 ta bir xil
og‘ir H-zanjirlardan (ingl.– heavy) tuzilgan bo‘lib, bu zanjirlarning
molekulyar og‘irligi 23000-24000 va 50000-70000 ga tengdir.
Ma’lumki, bu zanjirlarning har biri 2 turdagi domenlardan iborat:
o‘zgaruvchan (V) qism 108 aminogkislota qoldig‘idan iborat va
konstant (C) qism, 110 va 350 aminokislota qoldiqlarini L- va H-
zanjirlarda saqlaydi (12-rasm).
12-rasm.
Odam IgG strukturasi. Engil (L) va (H) zanjrlar, disulfid bo‘lar va
variabel (V), konstant (C) qismlar ko‘rsatilgan.
Muhim biologik funksiyalarni bajaruvchi boshqa glikoproteinlardan
qondagi oqsillarni (albumindan tashqari): transferrin, seruloplazmin,
gonadotrop va follikulostimullovchi gormonlar, ba’zi fermentlar, tog‘ay
va suyak to‘qimasidagi va tuxum oqsilini (ovomukoid) ko‘rsatish
mumkin. Uglevod qismi informativ funksiyadan tashqari molekula
stabilligini turli kimyoviy, fizik ta’sirlarga nisbatan oshiradi, ularni
proteinazalar ta’siridan himoya qiladi, natijada glikoproteinlarning
biologik rolini belgilaydi. Hujayra membranasining tarkibiy qismi
bo‘lib, glikoproteinlar bundan tashqari immunologik reaksiyalar, ion
almashinish, hujayralararo adgeziya va boshqa jarayonlarda
qatnashadilar.
|
Borlond C++ dasturlash tilining vazifalari

|
Borlond C++ dasturlash tilining vazifalari
|
bet | 2/2 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 456,57 Kb. | | #123172 |
Bog'liq LABARATORIYA №102. Borlond C++ dasturlash tilining vazifalari.
Identifikator – bu dasturchi tomonidan kiritiladigan dastur
elementlari (funktsiya, oʼzgaruvchilar, oʼzgarmaslar …) uchun ixtiyoriy nom.
Identifikator tanlanganda quyidagilarga ahamiyat berish kerak:
Identifikator lotin harflaridan boshlanishi shart;
Ikkinchi simvoldan boshlab raqamlardan foydalanish mumkin;
C++ da katta kichik harflar farq qiladi. Yaʼni quyidagilarning har biri
alohida identifikator hisoblanadi: KATTA, katta, KaTTa, kAttA, KattA, …
Probel C++ da soʼzlarni ajratish uchun ishlatiladi. Shuning uchun
identifikatorda probeldan foydalanib boʼlmaydi.
3. С++ dasturlash tilidagi dasturni ishga tushirishdan oldin uni kompilytsiya qilish kerak. Buning uchun Dev-C++ да quyidagi amallar bajariladi:
- Скомпилировать(F9) – dasturni oddiy kompilyatsiya qilish. Bu bosqichda
kompilyator dasturdagi xatolarni tekshiradi. Agar hammasi joyida bo’lsa, dastur
koidini *.exe ko`rinishidagi faylga yuboradi. Agar xatolar bo`lsa, u holda
kompillyator ishni tugatadi va "Компилятор" oynasida xatoning kodi ko`rsatiladi.
Bu kod orqali xatoni turib unu to`g`rilash mumkin.
- Выполнить(F10) – ushbu buyruq dasturni kompillyatsiya qilmasdan ishga
ushirish imkonini beradi.
- Скомпилировать и выполнить (F11) – dasturni kompillatsiya qilib uni
darhol ishga tushiradi.
O`zgarmas- bu dastur ishlashi davomida qiymati o`zgarmaydigan kattalikdir.
C++ tilida besh turdagi o`zgarmaslar ishlatilishi mumkin: butun , haqiqiy , belgi,
sanovchi o`zgarmaslar va nul kursatkich. Butun sonlar o’nlik, sakkizlik yoki o`n
oltilik sanoq sistemalarida berilishi mumkin. O’nlik sanoq sistemasida butun sonlar
0-9 raqamlari ketma ketligidan iborat bo’lib,
birinchi raqami 0 bulishi kerak emas. Sakkizlik sanoq sistemasida butun sonlar 0
bilan boshlanuvchi 0-7 raqamlaridan iborat
ketma ketlikdir. O’n oltilik sanoq sistemasida butun son 0x yoki 0X bilan
boshlanuvchi 0-9 raqamlari va a-f yoki A-F harflaridan iborat ketma- ketlikdir.
Masalan 15 va 22 o’nlik sonlari sakkizlikda 017 va 026, o`n oltilikda 0xF va 0x16
shaklida tasvirlanadi. Ma’lumotlarning ishorasiz (unsigned) butun son turi:
Ma’lumotlarning haqiqiy son turi olti qismdan iborat bulishi mumkin: butun qism,
nuqta, kasr qism, yoki E belgisi, o’nlik daraja , F eki f suffikslari.
Masalan : 66. .0 .12 3.14F 1.12e-12. Ma’lumolarning uzun haqiqiy son turi :
Oxiriga L yoki l suffikslari qo`yilgan haqiqiy son.
Masalan: 2E+6L;
Belgili o`zgarmas.
Apostrof ichiga olingan bitta yoki ikkita belgi. Misol uchun ‘x’,’*’,’\012’,’\0’,’\n’-
bitta belgili o`zgarmas; ‘dd’,’\n\t’,’\x07\x07’ ikki belgili o`zgarmaslar.Belgili
o`zgarmas qiymati belgining komp’yuterda qabul qilingan sonli kodiga tengdir.
Xulosa
Biz bugungi labaratoriya ishimizda dasturlash tilida chiziqli,tarmoqlangan va qayta takrorlanuvchi hisoblash jarayonlarini ishlab chiqishni o’rgandik va Borland C++ dasturlash turi bilan ham tanishib chiqdik. Borland C++ dasturining tahlilini ham misollar yordamida o’rgandik.
|
| |
To‘ldirgichlar va plastifikatorlar

|
To‘ldirgichlar va plastifikatorlar
|
bet | 12/15 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 108,67 Kb. | | #262348 |
Bog'liq Aliyeva MaftunaTo‘ldirgichlar va plastifikatorlar.
To‘ldirgichlar. To‘ldirgichlar tarkibi jihatidan organik va anorganik to‘ldirgichlarga, strukturasi jihatidan esa tolali va donador (ba’zan kukun) to‘ldirgichlarga bo‘linadi. plastmassalar ishlab chiqarishda to‘ldirgichlar sifatida organik to‘ldirgichlardan – yog‘och kukuni, yog‘och sellulozasi, yog‘och shponi (yupqa taxtalar), paxta taramlari, ip-gazlama, sintetik tolalardan to‘qilgan mato; anorganik to‘ldirgichlardan – asbest tolasi va to‘qimasi, shisha tolasi, shisha tolasidan to‘qilgan mato, qisqa tolali asbest (kukun to‘ldirgich sifatida), kaolin, kvars kukuni, ohak va boshqalar ishlatiladi. plastmassalar tarkibiga kirgan to‘ldirgichlar ularning xossalarini yaxshilaydi, bundan tashqari, nisbatan arzon bo‘lgani uchun buyumlarni arzonlashtiradi.
Organik to‘ldirgichlar polimerlarni yaxshi singdiradi. Tolali to‘ldirgichlar buyumlarning uzilishdagi va egilishdagi mustahkamligini oshiradi. Anorganik kukun to‘ldirgichlar buyumlarning suvga va issiqqa chidamliligini va qattiqligini oshiradi, ularning g‘ovakliligini va gidroskopikligini pasaytiradi.
Termoplastik smolalarga qo‘shiladigan plastifikatorlar ularning yumshash temperaturasini pasaytiradi, bu esa ularni qoliplashni osonlashtiradi. Plastifikatorlar sifatida hammadan ko‘proq yuqori temperaturada qaynovchi kichik molekular suyuqliklar: murakkab efirlar, xlorlangan uglevodorodlar va boshqalar ishlatiladi. Polimerlar plastifikatorlarni shimib bo‘kadi, bunda plastifikatorning molekular qatlamlari zanjiriy makromolekulalar atrofida joylashib, ular orasidagi bog‘lanishlarni zaiflashtiradi. Polimerning yumshash temperaturasining pasayishi va uning shishalanishiga, ya’ni qizdirilganda shishasimon holatdan qovushqoq-oquvchan holatga va sovitilganda yana shishasimon holatga o‘tishining sababi ham ana shu.
IV. Yangi mavzu yuzasidan o‘quvchilar bilimini mustahkamlash va baholash.
1. Polimerlarga nimalar kiradi?
2. To‘ldirgichlar va plastifikatorlar deganda nimani tushunasiz?
3. Plastmassani ishlab chiqish usullari haqida ma’lumot bering.
4. Rezinalar haqida ma’lumot bering.
|
| |
V. Muammoli topshiriq - 1 bob fenoplastlar tayyorlashda ishlatiladigan sintetik materiallar

|
1 bob fenoplastlar tayyorlashda ishlatiladigan sintetik materiallar
|
bet | 13/15 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 108,67 Kb. | | #262348 |
Bog'liq Aliyeva MaftunaV. Muammoli topshiriq.
Plastmassalardan yasalgan uy-ro‘zg‘or buyumlarining inson salomatligiga bo‘ladigan ta’sirini oldini olishda ko‘proq plastmassaning qanday turlaridan foydalanishini bilasizmi?
VI. Uyga vazifa berish, darsni yakunlash.
Plastmassa va uning turlaridan namunalar olib kelish.
Xulosa
Plastmassalar arzonligi va xususiyatlari bo‘yicha boshqa materiallardan qolishmasligi sababli ishlab chiqarishda ko‘p qo‘llaniladi. Hozirgi vaqtda ishlab chiqarilayotgan materiallarning 20 foizini plastmassa tashkil qiladi. Lekin ular parchalanmasligi tufayli atrof-muhitni ifloslaydi, o‘simliklar tomirlarini oziqlanishiga to‘sqinlik qiladi va gidrofobligi uchun organizmga zarari bor. Jizzax viloyatida Italiya bilan hamkorlikda qurilgan “O‘zitalplast” korxonasi turli xil xalq iste’moli mollari ishlab chiqarmoqda. Plastmassalar olinishi bo‘yicha uch guruhga bo‘linadi: polimerizatsion hamda polikondensatsion qatronlar va tabiiy polimerlar asosida olinadigan plastmassalar.
Polimerizatsion plastmassalar deb, to‘yinmagan past molekulali organik moddalardan to‘yingan yuqori molekulali organik moddalar olish jarayoniga aytiladi. Polimerizatsion plastmassalar tarkibiga qarab olti guruhga bo‘linadi: poliolifenlar, teflonlar va boshqalar.
Poliolifenlarga polipropelin va sevilinlar kiradi. Polietilen dunyo bo‘yicha ishlab chiqarilayotgan plastmassalarning 23 foizini tashkil qiladi. Rangi sadafsimon oq, ushlab ko‘rganda oq mumni eslatadi.
Teflon. Bu plastmassa yonmasligi, ishqor va kislotalarga bardosh bera olganligi uchun organik platina deb ataladi. Undan tovalarning ichini qoplashda foydalaniladi. Bunday tovada masalliqni yog‘siz qovurish mumkin.
Polikondensatsion plastmassalar. Polikondensatsiya deb, to‘yingan turli uglevodlarning birikishi natijasida yuqori molekulali organik hamda qo‘shimcha moddalar, masalan, suv hosil bo‘lish reaksiyasiga aytiladi. Polikondensatsion plastmassalar sakkiz guruhga bo‘linadi.
|
| |
Plastmassa mahsulotlarining turlari

|
Plastmassa mahsulotlarining turlari
|
bet | 11/15 | Sana | 10.06.2024 | Hajmi | 108,67 Kb. | | #262348 |
Bog'liq Aliyeva MaftunaPlastmassa mahsulotlarining turlari.
Plastmassadan turli xo‘jalik, attorlik va madaniy tovarlar ishlab chiqariladi.
Xo‘jalik tovarlari ishlatilishi bo‘yicha idishlar ko‘zalar, non idishi, patnislar, tuzdon, elektr sovitkich idishlari, vannaxona va hojatxona buyumlari, bog‘ va poliz anjomlari hamda uy jihozlariga (gultuvaklar, suyanchiqsiz kursilar, parda dorlari) bo‘linadi.
Plastmassadan attorlik buyumlari: taroqlar, tugmalar, turli bezaklar va pardoz-andoz buyumlari, turli o‘yinchoqlar, gullar, devonxona hamda fotografiya buyumlari kabi madaniy tovarlar ham ishlab chiqariladi. Mahsulotlar ishlab chiqarishda ularni bezararligi va yong‘in xavfsizligiga e’tibor beriladi. Fenoplastlardan oziq-ovqat uchun ishlatiladigan idishlar ishlab chiqarish taqiqlanadi. Ulardan ajralib chiqadigan fenol va formaldegid insonning asab tizimiga salbiy ta’sir qiladi. Ammo plastmassalardan faqat sovuq holatda iste’mol qilinadigan oziq-ovqat uchun ishlatiladigan idishlar ishlab chiqarishga ruxsat berilgan. poliamidlardan issiqlikda ajralib chiqadigan kaprolaktan tomir nevrozi kasalligiga yo‘liqtirishi va jigar faoliyatiga salbiy ta’sir ko‘rsatishi mumkin. polistirol o‘zidan issiq holatda asab tomirlariga zarar yetkazadigan stirol ajratib chiqaradi. oziq-ovqat buyumlari uchun ishlatiladigan plastmassalarning sertifikati bo‘lishi kerak.
Rezinalar. Hozirgi zamon texnikasida yuqori elastiklikka ega bo‘lgan materiallar juda katta ahamiyatga ega. bunday materiallardan zarbli kuch ta’sirini yumshatadigan vositalar (amortizatorlar) hamda tebranishni pasaytiruvchi yoki yutuvchi asbob va qurilma (dempfer)lar yasaladi. Bundan tashqari, ulardan jipslovchi vositalar tayyorlashda, uskunalarni tashqi muhit ta’siridan saqlashda ham foydalaniladi. yuqori elastik materiallarga tabiiy va sintetik polimerlarni misol qilib ko‘rsatish mumkin. Bunday materiallar, odatda, juda katta qaytar deformatsiyaga ega bo‘ladi.
Kauchuklar muhim tabiiy yuqori elastik xususiyatga ega bo‘lgan materiallarga kiradi. Hozirgi vaqtda juda ko‘p xilma-xil sun’iy kauchuklar ishlab chiqarilmoqda. bunday materiallar rezina ishlab chiqarishning asosini tashkil qiladi.
Hozirgi zamon mashinasozligida rezinadan tayyorlangan vositalar juda keng qo‘llaniladi. Bulardan eng muhimi avtomobil shinalari, har xil jipslovchi vositalar, amortizatorlar, harakat o‘tkazuvchi vositalar, shlanglar va hokazolar.
Rezinalardan uskuna va qurilmalarni tashqi muhitdan muhofaza qilishda, elektr simlarining sirtini qoplash (kabellar tayyorlash)da foydalaniladi.
Kauchuk vulkanizatsiyalanib, rezina mahsulotlari olinadi. Kauchuklarga turli qo‘shimchalarni qo‘shish bilan yorug‘lik va radiatsiya nuriga chidamli arzon rezinasimon mahsulotlar olinadi. bu yo‘l bilan maxsus sharoitlarga chidamli rezinalarni ham olish mumkin. Keyingi vaqtda sintetik kauchuk ishlab chiqarish juda keng rivojlangan.
|
| |
Turayev Taxir Yuldashovich

|
Turayev Taxir Yuldashovich
|
bet | 1/6 | Sana | 26.05.2024 | Hajmi | 24,81 Kb. | | #254228 |
Bog'liq Тураев Т
UDK: 681.42.37:371.3
Turayev Taxir Yuldashovich
Termiz davlat pedagоgika instituti Infоrmatika va
uni о‘qitish metоdikasi kafedrasi o’qituvchisi,
E-mail: ttttt01011991@gmail.com
Tel: (90) 747 12 59
TerDPI Infоrmatika va uni о’qitish metоdikai kafedrasi mudiri Pedagоgika fanlari bо‘yicha falsafa dоktоri (PhD) S.Sattоrоv taqrizi asоsida
Organizational forms of teaching informatics and information technologies
Abstract
In this article, the methods and forms of teaching informatics and information technologies, the importance of teaching today and the work to be done to improve this field were discussed.
Keywords: Informatics, educational subject, electronic references, electronic study guides, electronic textbooks, keyboard trainer, programming languages, Microsoft office package, text editor.
Организационные формы обучения информатике и информационным технологиям
Аннотация
В данной статье обсуждались методы и формы обучения информатике и информационным технологиям, важность преподавания сегодня и работа, которую необходимо провести для совершенствования этой области.
Ключевые слова: Информатика, учебный предмет, электронные справочники, электронные учебники, электронные учебники, клавиатурный тренажер, языки программирования, пакет Microsoft Office, текстовый редактор.
Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning tashkiliy shakllari
Annotatsiya
Ushbu maqolada Informatika va axborot texnologiyalari fanini o’qitish metodlari va shakllari, o’qitishning bugungi kundagi ahamiyati va bu sohani takomillashtirish borasidagi amalga oshirilishi kerak bo’lgan ishlar haqida fikr yuritildi.
Kalit so‘zlar: Informatika, o‘quv predmeti, elektron ma’lumotnomalar, elektron o‘quv qollanmalar, elektron darsliklar, klaviatura trenajyori, dasturlash tillari, Microsoft office paketi,matn muharriri.
Kirish. Lekin informatikani o’qitishda interfaol metodlardan foydalanishni uzluksiz ta’lim tizimining barcha bo’g’inlarida qo’llash borasidagi ilmiy tadqiqotlar yetar-licha o’rganilmagan.Hozirgi kunda o’qitishda interfaol metodlardan foydalanish uning mazmun mohiyatini bilish juda muhimdir. Uning ta’limda qo’llanilishi esa o’quv jarayonini samaradorligini oshirish yo’llaridan biri bo’lib hisoblanadi. Shu jihatdan olganda ishning muammosi dolzarb hisoblanadi.
Informatika − bu insoniyat faoliyatining bir sohasi bo’lib, u axborotni hosil qilish, saqlash va kompyuter yordamida ularni qayta ishlash, shu bilan bir qatorda tadbiq muhiti bilan o’zaro bog’liq bo’lgan jarayonlarning aloqadorliklarini o’z ichiga oladigan ko’nikma va vositalar tizimidir.
Informatikadan darslarni tashkil qilish uchun avvalo ushbu fan rivojining hozirgi bosqichida informatikani o‘qitish vazifalarini aniq belgilab olish lozim. Shuning bilan birga uzluksiz ta’lim tizimida informatikani o‘qitish konsepsiyasi va davlat ta’Iim standartlariga asosan bu vazifalarni informatikani o‘qitishdagi o‘ziga xos tomonlarini tahlil etish lozim.
|
| |
Mavxum qaynash qatlami bir va turli jinsli bo‘lishi mumkin. Bir jinsli mavxum qaynash amalda faqat tomchili suyuqlik oqimida qattiq zarrachalar mavxum qaynash jarayonidi sodir bo‘ladi

|
Mavxum qaynash qatlami bir va turli jinsli bo‘lishi mumkin. Bir jinsli mavxum qaynash amalda faqat tomchili suyuqlik oqimida qattiq zarrachalar mavxum qaynash jarayonidi sodir bo‘ladi
|
bet | 3/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija Mavxum qaynash qatlami bir va turli jinsli bo‘lishi mumkin. Bir jinsli mavxum qaynash amalda faqat tomchili suyuqlik oqimida qattiq zarrachalar mavxum qaynash jarayonidi sodir bo‘ladi
Mavxum qaynash qatlami bir va turli jinsli bo‘lishi mumkin. Bir jinsli mavxum qaynash amalda faqat tomchili suyuqlik oqimida qattiq zarrachalar mavxum qaynash jarayonidi sodir bo‘ladi
; MAvxum qaynash qatlamning turlari.a g-porshenli; d-kanalli.– bir jinsli; b – turli jinsli; v –barbotajli Hozirgi kunda ko’pgina dolzarb muxandislik muammolarni hal etish turli muhitlarda gaz oqimchalari (tizillagan oqimlar) ning tarqalishi bilan uzviy bog’liqdir.
Hozirgi kunda ko’pgina dolzarb muxandislik muammolarni hal etish turli muhitlarda gaz oqimchalari (tizillagan oqimlar) ning tarqalishi bilan uzviy bog’liqdir.
Oqimchali mavhum qaynash jarayoni qo’zg’almas, mavhum va favvorasimon qaynash qatlamli qurilmalarda gaz taqsimlovchi teshikli panjara moslamalarining ishlash paytida qattiq va gaz fazali sistemalarida amalga oshadi. Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi.
Oqimchali mavhum qaynash jarayoni qatlamni tashkil qilish usuli bo’yicha klassik (an’anaviy) mavhum qaynashdan oqimchali harakat potentsiali imkoniyatlaridan foydalanishga sistemali yondashishi bilan farqlanadi.
Oqimchali mavhum qaynash jarayoni qatlamni tashkil qilish usuli bo’yicha klassik (an’anaviy) mavhum qaynashdan oqimchali harakat potentsiali imkoniyatlaridan foydalanishga sistemali yondashishi bilan farqlanadi.
Oqimchalarni qo’llashdan asosiy maqsad, mavhum qaynash sifatini yaxshilash va bir jinsli qatlam hosil qilish. Ushbu usulni tadbiq etishda texnik qiyinchiliklar yo’q. Odatda oqimchalarda havo sarfi mavhum qaynash jarayonidagi umumiy sarfning 6..15% ni tashkil etadi.
Oqimchalarni qo’llashdan asosiy maqsad, mavhum qaynash sifatini yaxshilash va bir jinsli qatlam hosil qilish. Ushbu usulni tadbiq etishda texnik qiyinchiliklar yo’q. Odatda oqimchalarda havo sarfi mavhum qaynash jarayonidagi umumiy sarfning 6..15% ni tashkil etadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Mavxum qaynash qatlami bir va turli jinsli bo‘lishi mumkin. Bir jinsli mavxum qaynash amalda faqat tomchili suyuqlik oqimida qattiq zarrachalar mavxum qaynash jarayonidi sodir bo‘ladi
|
Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi

|
Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi
|
bet | 4/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi.
Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi.
Oqimchali mavhum qaynash jarayoni qatlamni tashkil qilish usuli bo’yicha klassik (an’anaviy) mavhum qaynashdan oqimchali harakat potentsiali imkoniyatlaridan foydalanishga sistemali yondashishi bilan farqlanadi.
Agar oqimcha ya’ni qatlamda joylashtirilgan teshikli panjara o’qidagi katta teshik orqali uzatilsa, qattiq zarracha tsirkulyatsiya tezligi ortadi. Ushbu holatda qattiq zarrachalar tartibli tsirkulyatsiyali qatlam hosil qiladi- rasmda bir - biriga yo’nalgan gorizontal oqimchalar yordamida mavhum qaynash jarayonini barpo etish mumkin.
Agar oqimcha ya’ni qatlamda joylashtirilgan teshikli panjara o’qidagi katta teshik orqali uzatilsa, qattiq zarracha tsirkulyatsiya tezligi ortadi. Ushbu holatda qattiq zarrachalar tartibli tsirkulyatsiyali qatlam hosil qiladi- rasmda bir - biriga yo’nalgan gorizontal oqimchalar yordamida mavhum qaynash jarayonini barpo etish mumkin.
Bunda ikkala oqimcha bir – biri bilan to’qnashib, tartibli qatlam tashkil qilinadi. Sanoat miqyosida bunday sistemalar mikrobiologik sintez mahsulotlarini granullash uchun qo’llaniladi.
Bunda ikkala oqimcha bir – biri bilan to’qnashib, tartibli qatlam tashkil qilinadi. Sanoat miqyosida bunday sistemalar mikrobiologik sintez mahsulotlarini granullash uchun qo’llaniladi.
Gidrodinamik faol oqimcha qatlamning turli jinsli yuqori qismini yaxshi aralashtirilgan qatlam holatiga olib kelishi mumkin. Agarda, minimal mavhum qaynash holatidagi qatlamga oqimcha) kiritilsa, jarayon intensivlashadi.
Gidrodinamik faol oqimcha qatlamning turli jinsli yuqori qismini yaxshi aralashtirilgan qatlam holatiga olib kelishi mumkin. Agarda, minimal mavhum qaynash holatidagi qatlamga oqimcha) kiritilsa, jarayon intensivlashadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Ushbu jarayon mavhum qaynash qatlamli granulyator va quritgichlarda, pnevmatik aralashtirgichlarda, hamda qatlamga turli - tuman puflab havo yo’naltiradigan moslamali qurilmalarda ishlatiladi
|
Konstruksion materialni tanlash

|
Konstruksion materialni tanlash
|
bet | 9/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija
Konstruksion material sifatida kurilmaning materialini stal 12X18N10T GOST 5632-74, tanlaymiz va ushbu material 600 S temperaturagacha chiday oladi.
TEXNOLOGIK SXEMASI
Maxsulotning ish unumdorligi:
= 0,5(100 – 14)/(100 – 18) = 0,476744 kg/s,
Bu yerda Goxir = 0,5 kg/s – kuritilgan maxsulot buyicha kurilmaning ish unumdorligi;
Buglanadigan namlik mikdori:
W = Gbosh – Goxir = 0,5 – 0,476744 = 0,023256 kg/s.
5.1. Issiklik sarfi
Q = Qbug + Qiss + Qyuk = 1,15{W[r0 + cy(tx2 – tm1)] + Gosm(tm2 – tm1)},
Bu yerda Qbug – namlikni chikarish uchun sarflangan issiklik mikdori,
Qiss – maxsulotni isitish uchun sarflangan issiklik mikodi,
Qyuk – atrof muxitga yukotilgan issiklik mikdori va ushbu mikdorni kuyidagiga teng deb kabul kilamiz:
15% da,
r0 = 2439 kDj/kg –0 S issiklikdagi buglanish [12c. 550],
cy = 1,97 kDj/(kgK) – suv buginig issiklik sigimi [12c. 528],
cm = 1,42 kDj/(kgK) – maxsulotning issiklik sigimi [12c. 527],
tm1 = 20 S – maxsulotning kuritkichga kiruvchi temperaturasi,
tm2 = 120 S – maxsulotning kuritkichdan chikishdagi temperaturasi.
Q = 0,02{0,4[2493+1,97(120–20)]+0,41,42(120–20)}=570,3 kVt
5.2. Kuruk xavo sarfi:
L = Q/[cx(t2 – t1)] =570,3/[1(120 – 20) = 9,51 kg/s,
Bu yerda sx = 1 kDj/(kgK) – kuruk xavo issiklik sigimi [12c. 528].
Kuruk xavo solishtirma sarfi:
l = L/W = 9,51/0,02 = 475,5 kg/kg.
Xavo parametrlari: t0=20 C, 0 = 70% (yoz, Uzbekiston, Buxoro sh.).
Xavoning boshlangich nam saklashi: x1 = 0,01 kg/kg.
Kuritish kurilmasidan chikishdagi xavoning nam saklashi:
x2 = x1 + 1/l = 0,01 + 1/87,2 = 0,021 kg/kg.
|
| |
Quritish qurilmalari to’g’risida adabiyotlar sharhi

|
Quritish qurilmalari to’g’risida adabiyotlar sharhi
|
bet | 2/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija1. Quritish qurilmalari to’g’risida adabiyotlar sharhi.
Sanoatda turli tipdagi quritkichlar ishlatiladi. Quritgichlar bir-biridan turli belgilar bilan farq qiladi. Nam materialga issiqlik berish usuliga ko`ra quritkichlar konvektiv, kontaktli va boshqa turdagi quritgichlarga bo`linadi. Issiqlik tashuvchi sifatida havo, gaz yoki bug’ ishlatilishi mumkin. Quritish kamerasidagi bosimning qiymatiga ko`ra atmosferali va vakuumli quritgichlar bo`ladi. Jarayonni tashkil qilish bo`yicha davriy va uzluksiz ishlaydigan quritkichlar mavjud. Konvektiv quritgichlarda material va qurituvchi agent bir-biriga nisbatan to`g’ri, qarama-qarshi yoki perpendikulyar harakat qilishi mumkin. Quritilishi lozim bo`lgan material donasimon, kukunsimon, pastasimon yoki suyuq holatda bo`ladi. Qurituvchi agentning bosimini hosil qilish uchun tabiiy yoki majburiy tsirkulyatsiya ishlatiladi. Donasimon materiallar ishlatilganda qatlam zich, kengaytirilgan, mavhum qaynash va fontansimo n holatlarda bo`ladi. Qurituvchi agent bug’, issiq suv, olov bilan ishlaydigan kaloriferlarda yoki elektr toki yordamida isitiladi. Quritish jarayonining har xil variantlaridan keng foydalaniladi: ishlatilgan qurituvchi agentni quritkichdan chiqarib yuborish, qurituvchi agentdan takror foydalanish, qurituvchi agentni quritish kameralari oralig’ida qizdirish, qurituvchi agentni quritish kameralariga bo`lib berish, qurituvchi agentni quritish kamerasida qӯshimcha ravishda qizdirish, o`zgaruvchan issiqlik maydonidan foydalanish (issiq va sovuq havoni material qatlamiga ketma-ket almashtirib berish) va hokazo.
Konstruktiv tuzilishiga ko`ra quritish qurilmalari har xil bo`ladi. Sanoatda shkafli, kamerali, koridorli (tunelli), shaxtali, barabanli, trubali, shnekli, tsilindrsimon, turbinali, kaskadli, karuselli, konveyerli, pnevmatik, sochib beruvchi va boshqa konstruktsiyali quritgichlar ishlatiladi. Mavhum qaynash qatlami oqimchali bulish uchun donador zarrachalar ulchami
Mavhum qaynash qatlami oqimchali bulish uchun donador zarrachalar ulchami
25-40m/mk gacha bulishi kerak
|
| |
M   avhum qaynash qatlamli

|
M avhum qaynash qatlamli
|
bet | 8/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash MundarijaM avhum qaynash qatlamli quritkichlar uzluksiz ishlaydigan qurilmalar qatoriga kiradi va mayda, sochiluvchan, donador nam materiallarni quritish uchun keng ko’lamda ishlatiladi. Bunday qurilmalarda sirtiy va bog`langan materiallarni suvsizlantirish mumkin. Mavhum qaynash qatlamli quritkichlar vertikal va gorizontal, bir yoki bir necha sekstiyali qilib yasaladi. Uzluksiz ishlaydigan, bir sekstiyali mavhum qaynash qatlamli quritkich 5.115-rasmda keltirilgan.
Nam material uzluksiz ravishda quritkichga uzatiladi. Kaloriferda qizdirilgan issiqlik eltkich ventilyator yordamida gaz taqsimlovchi teshikli panjara ostiga haydaladi. Quritish jarayoni ushbu panjara yaqinidagi zonada yuz beradi. Quritilgan material to’kish patrubkasi orqali chiqariladi. Ishlatib bo’lingan gaz stiklonda tozalanib, quritkichdan atmosferaga chiqazib yuboriladi.
Mavhum qaynash qatlamli quritkich kamchiliklari: materialni quritish bir tekisda emas. Bu kamchilikni bartaraf qilish uchun ko’p sekstiyali yoki o’zgaruvchan ko’ndalang kesimli quritkichlardan foydalaniladi.
Ushbu turdagi qurilmalarda material qurishi bir tekisda bo’ladi. Konussimon quritkichlarda tartibli stirkulyastiya vujudga keladi, ya’ni zarrachalar qurilmaning markaziy qismida tepaga ko’tariladi va chekka qismida esa - pastga qarab tushadi. Natijada material bir tekisda qiziydi va kameraning ishchi balandligi kamayadi.
Hozirgi kunda mavhum qaynash qatlamli quritkichlar kimyoviy texnologiyada mineral va organik tuzlar, yopishib qolishga moyil, masalan sulfat ammoniy, polivinilxlorid, polietilen va boshqa polimerlarni, hamda pastasimon materiallar (pigment, anilinli bo’yovchi moddalar), eritmalar, suspenziyalarni quritish uchun ishlatiladi.
Hisob qismi.
Mavxum kaynash katlamli quritkich maxsulotni quritish uchun mo‘ljallangan bo‘lib, 0,5 kg/sek ish unumdorlikda ishlaydi. Maxsulotning boshlangich namligi 18%, oxirgi namligi esa 14% ni tashkil kiladi. Maxsulot zarrachalari diametri: o‘rta– 3 мм. Maxsulot kirishidagi xavo temperaturasi tbosh- 20 S,
chikishda tox- 120S.
|
| |
Sochib beruvchi quritgichlar

|
Sochib beruvchi quritgichlar
|
bet | 6/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija1.3. Sochib beruvchi quritgichlar.
Bunday qurilmalar sut, meva sharbatlari kabi suyuq kimyo mahsulotlarini suvsizlantirish uchun ishlatiladi. Ushbu tipdagi quritgichlar ichi bo`sh tsilindrsimon diametri 5m va balandligi 8m gacha bo`lgan qurilmalardan iborat bo`lib, uning yuqorigi qismidan quritilishi lozim bo`lgan material sochib beriladi va parallel oqimda harakat qilayotgan qurituvchi agent (issiq havo ) bilan to`qnashadi, natijada namlik katta tezlik bilan bug’lanadi. Sochib beruvchi quritgichlarda bug’lanishning solishtirma yuzasi katta bo`ladi, shu sababli quritish jarayoni qisqa vaqt (taxminan 15-30s) davom etadi.
Quritish qisqa vaqt davom etganligi sababli jarayon past temperaturalarda olib boriladi, natijada sifatli kukunsimon mahsulot olinadi. Agar nam material oldin qizdirib olinsa, sovuq holdagi qurituvchi agentdan ham foydalansa bo`ladi.
Materiallarni sochib berish uchun mexanik va pnevmatik forsunkalar hamda markazdan qochma disklar (aylanishlar soni minutiga 4000-20000) ishlatiladi.
Sochib beruvchi quritgichda 4 - rasm) nam material quritish kamerasiga forsunka yordamida sochib beriladi. Qurituvchi agent ventilyator yordamida kalorifer orqali qurilmaga beriladi, u kamera ichida material bilan paralel harakat qiladi. Qurigan materiallarning mayda zarrachalari kameraning pastki qismiga cho`kada va shnek yordamida kerakli joyga yuboriladi. Ishlatilgan qurituvchi agent tsiklon va engli fil’trda mayda chang zarrachalaridan tozalanadi, so`ngra atmosferaga chiqarilib yuboriladi.
4-rasm. Sochib beruvchi quritgich:
1-quritish kamerasi; 2-forsunka; 3-shnek; 4-tsiklon; 5-engli fil’tr;
6-ventilyator; 7-kalorifer.
Sochib beruvchi quritgichlarda material va qurituvchi agent oqimlari parallel, qarama-qarshi va aralash yo`nalishda bo`lishi mumkin, biroq ko`pincha parallel yo`nalishli oqim ishlatiladi.
Sochib beruvchi quritgichlar yuqorida aytib ӯtilgan afzalliklardan tashqari bir qator kamchiliklarga ham ega: 1) nam materialning qurilma devorlariga yopishib qolmasligi uchun kameraning diametri ancha katta bo`ladi; 2) kamerada solishtirma bug’lanish qiymati juda kichik (1 m3 kameradan soatiga 10-25 kg suv ajraladi); 3) havo oqimining tezligi nisbatan kichik (0,2-0,4 m/s), agar havo tezligi katta bo`lsa mayda zarrachalarning cho`kishi qiyinlashadi va ularning havo oqimi bilan ketib qolishi ko`payadi.
|
| |
Flanets - Mavzu: Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija

|
Mavzu: Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija
|
bet | 14/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash Mundarija9.3. Flanets:
Kurilmaning silindrik kismi konussimon kopkogi bilan GOST 28759-90 buyicha tayyorlangan, ulchamlari kuyidagi chizmada keltirilgan flanets yordamida maxkamlanadi:
Shtutser:
Shtutserlarning diametri kuyidagi formula orkali aniklanadi:
d = ,
bu yerda: G – issiklik tashuvchining massaviy sarfi,
- issiklik tashuvchi zichligi,
w – shtutserdagi issiklik tashuvchining tezligi.
Shtutserda xavoning tezligini w = 25 m/s ga teng kabul kilib, chikishdagi tezligini 25 m/skabul kilamiz va bunda shtutserning diametri:
d1 = (9,51/0,785250,83)0,5 = 0,664 м,
ga teng buladi
Biz shtutser diametrini GOST buyicha d1 = 600 мм ga teng deb kabul kilamiz;
Xavo chikishi uchun shtutser diametri:
d2 = (9,51/0,785250,97)0,5 = 0,655 м,
Kabul kilami: d2 = 600 мм;
Barcha shtutserlar GOST 12820-80 buyicha flanetslar bilan taʼminlangan:
dusl
|
D
|
D2
|
D1
|
h
|
n
|
D
|
600
|
720
|
680
|
644
|
25
|
12
|
22
|
Kurilmaning tayanchi:
Kurilma massasi.
Silindrik devor massasi:
Go = 0,785(Dn2 – Dv2)N = 0,785(2,0202 – 2,002)3,07800 =1477 kg,
Bu yerda N = 3,0 м – silindrik devor balandligi,
= 7800 kg/m3 – stallning zichligi.
Kurilmaning tekist tubligining massasi:
Gtek tub = 0,785D2s = 0,7852,020,0107800 =245 kg.
Konussimon kopkokning massasi Gkon kop =412 kg [15 c.469].
Kuritkichning yerdamchi kurilmalari massasi (zagruzochnoye i razgruzochnoye ustroystva, flansы shtutsera, gazoraspredelitelnaya reshetka) apparatning umumiy massasidan 30% ni tashkil kiladi. Unda kuritkichning umumiy massasi:
Gkuritkich = 1,3(Go+Gpd+Gkd) = 1,3(1477+245+412) =2774 kg = 0,0272 MN.
Kuritkich uch tayanchli kilib urnatilgan deb kabul kilib, 1 ta tayanchdagi yaklama:
Gtayanch = 0,0272/3 = 0,009 MN
[15 c.673] buyicha 0,01 MN ruxsat etilgan yuklamaga mos tayanch tanlaymiz.
9.6. Issiklik izolyasiyasi xisobi:
Isiklik izolyasiyasi uchun «sovelit” (85% magnezi + 15% asbest) ni tanlaymiz:
Issiklik utkazuvchanlik koeffitsenti: i = 0,09 Vt/mK.
Kurilmaning ichki devori yuzasi temperaturasini tst.ichki.=40 S deb kabul kilamiz;
Atrof muxit temperaturasi tx = 20 S,
Unda izolyasiya kalinligi:
,
Bu yerda v – ichki muxitdan tashki muxitga issiklik izolyasiyasini issiklik berish koeffitsenti,
ichki = 8,4+0,06(tst.v. – tv) = 8,4+0,06(40 – 18) = 9,72 Vt/m2K.
i = 0,09(150-40)/9,72(40-18) = 0,043 м.
Issiklik izolyasiyasi kalinligini 50 мм deb kabul kilamiz.
Xulosa
Kurs loyixam «Mavxum kaynash katlamli kuritkichni xisoblash» mavzusida bajarildi. Kurs loyixamni bajarish jarayonida quyidagi ishlar amalga oshirildi:
Ushbu berilgan mavzu buyicha berilgan jarayon tulik urganildi;
Jarayonni amaga oshiruvchi kurilmalar taxlil kilindi;
Topshirikda berilgan shartlar buyicha qurilmaning xisob kismi bajarildi;
“Asosiy texnologik jarayonlar va kurilmalar ” bajargan kurs loyixam menga fanni yanada chukurrok o‘rganish va olgan bilimlarini mustaxkamlashga ko‘maklashdi.
|
| |
An'anaviy ommaviy axborot vositalarining shakllari

|
An'anaviy ommaviy axborot vositalarining shakllari
|
bet | 2/3 | Sana | 08.10.2024 | Hajmi | 115,26 Kb. | | #273984 |
Bog'liq 4 - seminarAn'anaviy ommaviy axborot vositalarining shakllari
- Xalq raqslari
- Xalq qo'shiqlari va musiqa
- Teatr, drama va xalq ertaklari
- Rassomlik, haykaltaroshlik, yozuvlar, haykallar va stupalar
- Motiflar va belgilar
- E'lonlar baraban yoki "nagada" urish orqali amalga oshiriladi
- Soyali qoʻgʻirchoq teatri va torli qoʻgʻirchoq teatri
- Hikoya
- Yarmarkalar va festivallar
- Qishloq radiosi
- Chop etish vositalari
Mediasavodxonlik va axborot madaniyati
Bosma ommaviy axborot vositalarining shakllari
- Gazetalar (keng varaq va tabloid)
- Davriy nashrlar, axborotnomalar va jurnallar (umumiy yoki maxsus qiziqish)
- Broshyuralar, varaqalar va risolalar
- Jurnallar
- Kitoblar, romanlar va komikslar
- Elektron eshittirish vositalari
Radioeshittirish bu oddiygina audio va video kontentni elektron eshittirish vositasidan foydalangan holda tarqoq auditoriyaga tarqatishdir. Dastlab "eshittirish" atamasi fermer xo'jaliklarida urug'larni katta maydonga sochish orqali ekishni nazarda tutgan. Radioeshittirish vositalari hatto savodsiz odamga ham yangiliklarni oson tarqatish imkonini beradi, chunki u eshitish va vizual hislarni jalb qiladi, uni ommaviy axborot vositalarining eng daromadli turlaridan biriga aylantiradi. Gazetalar asl ommaviy axborot vositalari sifatida ishlatilganidan keyin bir necha asr o'tgach, radio va televidenie paydo bo'ldi. Radio urushlar paytida, shuningdek, sport va o'yin-kulgilar uchun keng jamoatchilik uchun asosiy yangiliklar vositasi edi. Televidenie ixtiro qilinganida, u birinchi navbatda yangiliklarni tarqatish, keyin esa teleko'rsatuvlar, jonli tadbirlar va boshqa ko'ngilochar maqsadlarda foydalanilganligi sababli ommaviy axborot vositalarining eng samarali turiga aylandi.
Mediasavodxonlik va axborot madaniyati
Radioeshittirish vositalarining shakllari
- Televizion
- Radio (AM, FM, Pirate Radio, Er usti radiosi va sun'iy yo'ldosh)
- An'anaviy telefon
- Film/Kino/Kinofilm
- Video O'yinlar
- Ovozni yozib olish va takrorlash
Tashqi ommaviy axborot vositalari
Uydan tashqari ommaviy axborot vositalari sifatida ham tanilgan va jamoatchilik uydan tashqarida bo'lganida ma'lumot va yangiliklarni uzatishga qaratilgan. Ochiq ommaviy axborot vositalari reklamani ko'rsatish va odamlarni yangi mahsulotlarga, ba'zi ijtimoiy sabablarga yoki har qanday rivojlanishga jalb qilishga yoki shaxslarni yangi mahsulotlarga, ba'zi ijtimoiy sabablarga yoki jamiyatdagi har qanday rivojlanish yoki o'zgarishlarga jalb qilishga ahamiyat beradi. Bular binolar, ko‘chalar, elektr stantsiyalari, yo‘l chetlari, transport vositalari, ekranlar, kiosklar va hokazolarda ko‘rinadigan brendni targ‘ib qilishda ko‘zga tashlanadi. Bu ommaviy axborot vositalarining eng mashhur turlaridan biri bo‘lib, tijorat va jamoat farovonligi reklamalari uchun ishlatiladi va asosan bilbordlar, bannerlar, plakatlar, broshyuralarni tarqatish, Com Park Advertising va Wallscape va boshqalar!
Mediasavodxonlik va axborot madaniyati
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati

|
Foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
|
bet | 15/15 | Sana | 18.07.2024 | Hajmi | 304,72 Kb. | | #267865 |
Bog'liq Mavzu Mavhum qaynash qatlamli quritgichni hisoblash MundarijaFoydalanilgan adabiyotlar ro`yxati
1. N.R. YUsupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullaev P.R., Zokirov S.G., Mannonov U.V. «Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning asosiy jarayon va kurilmalarini xisoblash va loyixalash» Toshkent.; ToshKTI, 2000.-231b.
2. Z. Salimov, I. To`ychiev. Ximiyaviy texnologiya protsesslari va apparatlari. T.: O`qituvchi, 1987. - 480 b.
3. Z.Salimov. Intensifikatsiya texnologicheskix protsessov proizvodstva rastitel’nix masel. T.: «Uzbekiston”, 1981. - 266 s.
4. Z. Salimov, O. B. Erofeeva. Intensifikatsiya texnologicheskix protsessov ximicheskix i pishevix proizvodstv. T.: «Uzbekiston”,1984.
5. Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari.: Oliy o`quv yurtlari uchun darslik. T. 1. T.: O`zbekiston, 1994.- 366 b.
6. Z. Salimov. Kimyoviy texnologiyaning asosiy jarayonlari va qurilmalari. T.2. Modda almashinish jarayonlari: Oliy o`quv yurtlari uchun darslik. T. : O`zbekiston, 1995.- 238 b.
7. Kavetskiy G.D., Vasil’ev B.V. Protsessi i apparati pishevoy texnologii. 2- izd., pererab.i dop. M.: Kolos, 1999. - 551 s.
8. A. S. Ginzburg. Osnovi teorii i texniki sushki pishevix produktov. M.: Pishevaya promishlennost’, 1973. - 528 s.
9. N.R. YUsupbekov, X.S. Nurmuxamedov, S.G. Zokirov Kimyoviy texnologiya asosiy jarayon va kurilmalari.-Toshkent.; «SHark”,2003.-644 b.
10. N.R. YUsupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullaev P.R. Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning jarayonlari va kurilmalari fanidan xisoblar va misollar. Toshkent.; «Kimyo texnologiya instituti» .11. N.R. YUsupbekov, X.S. Nurmuxamedov, Ismatullaev P.R., Zokirov S.G., Mannonov U.V. «Kimyo va ozik – ovkat sanoatlarning asosiy jarayon va kurilmalarini xisoblash va loyixalash» Toshkent.; ToshKTI, 2000.-231b.
12. Pavlov K.F., Romankov P.G., Noskov A.A. Primerы i zadachi po kursu protsessov i apparatov.L.:Ximiya,1987, 576 s.
|
| |
Quritkichlarning maxsus turlari

1.4. Quritkichlarning maxsus turlari
YUqorida aytib o`tilganidek, quritishning maxsus usullariga radiatsiyali, dielektrik va sublimatsiyali quritish jarayonlari kiradi. Quritishning bu usullariga ko`ra qurilmalar ham uch turga (termoradiatsiyali, dielektrik yoki yuqori chastotali va sublimatsiyali) bo`linadi.
1.4.1. Termoradiatsiyali quritgichlar.
Materialni quritish uchun zarur bo`lgan issiqlik infraqizil nurlar ( mkm)orqali beriladi. Infraqizil nurlanishga moslangan lampalar, qizdirilgan keramik yoki metall yuzasidan chiqarilayotgan nurlar yordamida issiqlik tarqatiladi.
Infraqizil nurlanishga moslangan lampalar oddiy yoritish lampalaridan qizdirish temperaturasi bilan farq qiladi. Agar oddiy yoritish lampalarining qizdirish temperaturasi 2950 K bo`lsa, infrakizil lampalarning ko`rsatgichi 2500 K ga teng. Sarf qilingan elektr energiyasining taxminan 80 foiz issiqlik energiyasiga aylanadi. Nurlanish oqimini materialga yӯnaltirish uchun parabola shaklidagi reflektorlar ishlatiladi.
Issiqlikning nurlangan oqimi materialning yuzasi orqali uning kapillyarlariga ham o`tadi, bunda nurlarning kapillyar devorlaridan bir necha bor qaytarilishi oqibatida nurlarning yutilishi yuz beradi. Natijada material yuzasi birligiga, konvektiv va kontaktli quritgichlarga nisbatan ancha ko`p issiqlik beriladi. Masalan, yupqa qatlamli materiallar infraqizil nurlar yordamida quritilganda jarayonning davomiyligi 30-100 martagacha kamayadi.
Gaz bilan ishlaydigan radiatsiyali quritgichning tuzilishi juda oddiy bo`lib (5 -rasm), lampali quritgichga nisbatan arzondir. Nur tarqatuvchi qurilmaning pastki qismida gaz yondiriladi. Gazning yonishi ta`sirida nur tarqatuvchi qurilma qiziydi, so`ngra infraqizil nurlarni tarqatadi. Ayrim paytlarda nur tarqatuvchi qurilma tutunli gazlar yordamida qizdiriladi, bunda qurilmaning ichi g’ovak qilib ishlanadi va bu bo`shliq orqali yuqori temperaturali tutunli gazlar o`tkaziladi.
Sanoatning ayrim tarmoqlarida yuqori sifatli mahsulot olish uchun kombinatsiyalangan jarayonlardan (masalan, radiatsiyali va konvektiv usullarni birga ishlatishdan) foydalaniladi. Bunday sharoitda nam materialga infrakizil nurlar bilan bir vaqtning ӯzida havo oqimi ham ta`sir qiladi.
Termoradiatsiyali quritgichlar ixcham ishlangan bo`lib, yupka qatlamli materiallarni quritishda bu qurilmalardan foydalanish yuqori samara beradi. Biroq quritgichlarda energiya nisbatan ko`p sarflanadi: 1 kg namlikni materialdan ajratish uchun 1,5-2,5 kVt energiya kerak buladi.
|
Foydalanilgan adabiyotlar - 1-mavzu: neft va gaz kondensatini suvsizlantirish va tuzsizlantirish texnologik jarayoni

|
1-mavzu: neft va gaz kondensatini suvsizlantirish va tuzsizlantirish texnologik jarayoni
|
bet | 5/5 | Sana | 05.09.2024 | Hajmi | 471,25 Kb. | | #270361 |
Bog'liq 2-MavzuFoydalanilgan adabiyotlar:
1. E.A. Bakirov, V.I. Yermolkin, V.I. Larin i dr. Geologiya nefti i gaza Uch. Pos. Nedra 1989.
2. V.G. Kanalin, M.G. Ovanesov, V.P. Shugrin. Neftegazopromislovaya geologiya i gidrogeologiya Moskva. Nedra 1985.
3. I.X. Abrikosov, S.N. Gutman. Obshaya, neftyanaya i neftepromislovaya geologiya. Moskva. Nedra 1982.
4. M.A. Jdanov. Neftegazopromislovaya geologiya i podschet zapasov nefti i gaza. Moskva. Nedra 1986.
5. N.G. Sereda, V.M. Muravyov. Osnovi neftyanogo i gazovogo delo. Moskva. Nedra 1980.
6. N.G. Bobritskiy, V.A. Yufin Osnovi neftyanoy i gazovoy promishlennosti. Moskva. Nedra 1988.
7. A.V. Mavlonov. Neft va gaz koni geologiyasi. Toshkent 1992.
8. L.F. Petryashin, L.G. Lisyaniy. Oxrana prirodi v neftyanoy i gazovoy promishlennosti. Lvov. Visha shkola 1984.
9. N.A. Sidorov. Burenie i ekspluatatsiya neftyanix i gazovыx skvajin. Moskva. Nedra 1982.
10. V.M. Muravev. Razrabotka i ekspluatatsiya neftyanix i gazovix skvajin. Moskva. Nedra 1986.
11. Neft va gaz jurnali. Toshkent 1997.
|
| |