nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MUSTAQIL ISHLASH UCHUN TOPSHIRIQ

MUSTAQIL ISHLASH UCHUN TOPSHIRIQ
Quyida berilgan mavzuga oid tushunchalarni rus va ingliz tillarida izohlab, jadvalni
to`ldiring
№
Tushuncha
(o`zbek tilida)
Tushuncha
(rus tilida)
Tushuncha
(ingliz tilida)
1.
Bilim
2.
Ko`nikma
3.
Malaka
5.
Maqsadni belgilash
5.
Nazorat
6.
Joriy nazorat
7.
Oraliq nazorat
8.
Yakuniy nazorat
9.
Frontal tekshiruv
10.
Og`zaki tekshirish
11.
Yozma nazorat
12.
Metod
13.
Ta’lim metodi
Masalan:
№
Tushuncha
(o`zbek tilida)
Tushuncha
(rus tilida)
Tushuncha
(ingliz tilida)
1.
Bilim
знания
,
знание
,
познания
,
осведомленность
,
знакомство
,
эрудиция
Knowledge
2.
Bilim
познание
,
знание
,
познавательн
ая
способность
cognition
3.
Bilim
знание
,
понимание
,
осознание
,
знакомство
knowing
5.
Bilim
наука
,
естественные
науки
,
знание
,
техничность
,
умение
,
ловкость
science
89
5.
Bilim
узнавание
,
знание
,
подсудность
,
компетенция
,
отличительный
знак
,
юрисдикция
cognizance
TA`LIMNING “KEYS-STADI” TEXNOLOGIYASI. TA`LIMNI SHAXSGA
YO`NALTIRILGAN TEXNOLOGIYASI. TA`LIMNING LOYIXA
TEXNOLOGIYASI
Reja:
1.
“Keys-stadi”
tushunchasining
mohiyati,
kelib
chiqish
tarixi,
tipologiyalari va “keys-stadi” texnologiyasini tuzilishi
2.
“Hamkorlik pedagogikasi” texnologiyasi, uning mazmuni va o`ziga
xosliklari.
3.
“Loyixa” tushunchasining mazmuni, mohiyati, loyixaviy ta`limning
o`ziga xosliklari, o`quv loyixasi tushunchasi va “Loyixa” texnologiyasini ishlab
chiqish qoidasi.
Tayanch tushunchalar:
“Keys-stadi”, “Keys-stadi” texnologiyasi,
loyiha,
loyihalash, ta’lim jarayonini loyihalash, o’qitish va o’qish strategiyasi, darsning turini
tanlash,
darsning texnologik xaritasi, dars ishlanmasi,
texnologik pasport
(pedagogikada), model, modellashtirish, o’quv loyihaviy faoliyat, o’quv loyihasi,
shaxsga yo’naltirilgan ta’lim
“KEYS-STADI” TUSHUNCHASINING MOHIYATI, KELIB CHIQISH
TARIXI, TIPOLOGIYALARI VA “KEYS-STADI” TEXNOLOGIYASINI
TUZILISHI
“Keys-stadi” ingliz tilida “case” – metod, “study” – muammoli vaziyat; vaziyatli
tahlil yoki muammoli vaziyatlarni tahlil qilish-degan ma`noni anglatadi. “Keys-
stadi” texnologiyasi o’quvchi (talaba)larda aniq, real yoki sun’iy yaratilgan
muammoli vaziyatni
tahlil qilish orqali eng maqbul variantlarini topish
ko’nikmalarini shakllantirishga xizmat qiladi. “Keys-stadi” texnologiyasi o’quvchi
(talaba)larni bevosita har qanday mazmunga ega vaziyatni o’rganish va tahlil qilishga
o’rgatadi.
Ta’lim shakllari, ta’lim metodlari, ta’lim vositalari, ta’lim jarayonini boshqarish
usul va vositalari, muammoni hal qilish yuzasidan olib borilayotgan ilmiy
izlanishning usul va vositalari, axborotlarni to’plash, ularni o’rganish usul va
vositalari, ilmiy tahlilning usul va vositalari, o’qituvchi va o’quvchi (talaba)
o’rtasidagi ta’limiy aloqaning usul va vositalari, o’quv natijalari - “Keys-stadi”
texnologiyasining negizida muayyan muammoli vaziyatni hal qilish jarayonining
umumiy mohiyatini aks ettiruvchi elementlaridir.
90
Keys-stadi texnologiyasining umumiy tuzilmasi quyidagicha:
Mashg’ulotlarda metodni qo’llash quyidagi bosqichlarda kechadi:
|
Suvda uzoq vaqt saqlanadigan va bo‘linib ko‘payadigan qo‘zg‘atuvchilari aniqlang?

|
Suvda uzoq vaqt saqlanadigan va bo‘linib ko‘payadigan qo‘zg‘atuvchilari aniqlang?
|
bet | 48/61 | Sana | 02.06.2024 | Hajmi | 341,36 Kb. | | #259379 |
Bog'liq 143-lab-tashisi-test-bazaga-uzb-749 (1) (2)592. Suvda uzoq vaqt saqlanadigan va bo‘linib ko‘payadigan qo‘zg‘atuvchilari aniqlang?
- vabo.qoqshol qo‘zg‘atuvchilari
ichak tayoqchasi, qorin tifi qo‘zg‘atuvchilari
sil, gazli gangrena qo‘zg‘atuvchilari
so‘zak,kuydirgi qo‘zg‘atuvchilari
593. Antibiotik deganda nima tushunasiz?
mikroblarni o‘stiruvchi modda
mikroblarni ozuqalantiruvchi modda
mikroblarni nafas oldiruvchi modda
mikrobga qarshi kurashadigan modda
594. Mikroblarni antibiotikka sezuvchanligi qanday usulda aniqlanadi?
Drigalskiy usulida
Appelman usulida
Yermoleva usulida
Diffuz usulida
595. Antibiotiklarni mikroblarga o‘ldiruvchan ta'siri nima deb ataladi? - bakteriostatik
sof kultura
aralash kultura
bakteriosid
596. Antibiotiklarni mikroblarni o‘sishini to‘xtatishiga nima deb ataladi? - bakteriostatik
bakteriosid
sof kultura
aralash kultura
597. Bir sutkada organizmdan qancha miqdorda siydik ajraladi?
1,5 —1,8 ml
0,15—0,18 ml
598. Transsudat qanday rangda bo‘ladi?
limon sariq, tiniq
- sut rang, hira
- qizg‘ish , hira
qo‘ng‘ir, tiniq
599. Transsudatning solishtirma og‘irligi….
1002-1015 gacha
1010-1015 gacha
1015-1022 gacha
1005-1010 gacha
|
| |
Ta’lim jarayonini loyihalash

99
SHunga ko’ra
aytish mumkinki, ta’lim maqsadlari talabalarning harakatlarida
ifodalanadigan ta’lim natijalari belgilanadi.
Ta’lim texnologiyasining keyingi eng muhim komponenti – kutilayotgan natijadir.
Binobarin, u o’qitish jarayonining samaradorligini aks ettiradi va maqsadga erishish
darajasini
tavsiflaydi, o’qitish va o’qish jarayoni, natija qo’yilgan maqsadga mos
kelganda yakunlanadi.
Loyiha mavzusi (namuna) - Soxibaxon ped texnologiya doc

104
oladimi?
Pedagogning innovatsion
faoliyati
aynan nimalarda
aks etadi?
Pedagogning
innovatorlik faoliyati
darajasi
faoliyatni tashkil etish
strategiyasi
Modul Modul
Loyiha ta’limi texnologiyalaridan o’quv amaliyotida foydalanishda “o’quv
loyihaviy faoliyat” tushunchasi ham qo’llaniladi.
O’quv loyihaviy faoliyat
– o’quv
maqsadiga erishish yoki muammo, muammoli vaziyatni hal qilish yo’lida talabalar
tomonidan izchil amalga oshiriladigan harakatlari majmuasi sanaladi.
Talabalarning o’quv loyihaviy faoliyati muayyan bosqichlarda tashkil etiladi. Ular
quyidagilardir:
Bosqichlar
Tayyorgarlik
bosqich
Yakunlovchi
bosqich
Loyihani
bajarish
bosqichi
Loyiha
taqdimoti, talabalar mahsuloti va
loyiha faoliyatining baholanishi, loyiha
faoliyati refleksiyasi (auditoriya ishi)
Auditoriyadan
tashqarida tashkil
etiladigan amaliy faoliyat
Loyihaga kirishish, loyiha
faoliyatini tashkil
etish va rejalashtirish (auditoriya ishi)
“Keys-stadi” texnologiyasining umumiy

“Keys-stadi” texnologiyasining umumiy
tuzilmasi quyidagicha
:
Ta’lim
maqsadi
Keys-
st
а
di
Ta’lim
shakli
Axborotlarni
to’plash usul
va vositalari
Ilmiy
izlanish usul
va vositalari
Axborotlarni
ilmiy tahlil qilish
usul va vositalari
Ta’lim
metodlari
Ta’lim
vositalari
Ta’limiy usul
va vositalari
Ta’limni boshqarish
usul va vositalari
T
a’lim
natijas
i
Mashg’ulotlarda metodni qo’llash quyidagi
bosqichlarda kechadi:
O’quv keyslari
Yechimni
topish bo’yicha
individual
ishlash
Yechimni
topishda
jamoaviy
hamkorlikka
erishish
Asosiy
bosqich
lar
Samaradorlik
173
Keys-stadi bo’yicha jamoaviy hamkorlik quyidagi tartibda
amalga oshadi:
Jamoa (guruh) a’zolari muammo, uning
echimlari yuzasidan o’zaro fikr almashadi
Masalaning yechimi sifatida taqdim etilgan
вариантлар
муҳокама
қилиниб
,
уларнинг
мақбуллиги
баҳоланади
Muammoli vaziyatning yechimini ta’minlaydigan aniq
dastur ishlab chiqiladi
Masalaning yechimi to’g’risida ma’lumot beradigan
taqdimot tayyorlanadi va unda namoyish etiladigan
materiallar rasmiylashtiriladi
Texnologiyani alohida o’quvchi(talaba)ga nisbatan
qo’llash tartibi quyidagicha:
O’quvchi (talaba)ning texnologiyaning mohiyati, uni qo’llash shartlari bilan tanishishi
O’quvchi (talaba) tomonidan taqdim etilgan muammoning o’rganilishi
Muammo bo’yicha asosiy va 2-darajali masalalarni ajratish, shakllantirish,
асослаш
Tadqiqot metodlarini tanlash va vaziyatni tahlil qilish
Taqdim etilgan muammoning amaliy jihatlarini o’rganish
Berilgan muammoni yechishning usul va vositalarini aniqlash
Taqdim etilgan yechimni ta’lim amaliyotiga tadbiq etish chora-tadbirlarini belgilash
Texnologiya yordamida tanlangan muammoning yechimini
topishga doir muhokama quyidagi bosqichlarda tashkil qilinadi
Keys mazmuni bilan
shaxsan tanishish
Kichik guruhlarda muhokama qilish
(“Sindikat” metodi yordamida)
Jamoa o’rtasida umumiy muhokamani tashkil
etish
174
Muammoni muhokama qilishda e’tiborni quyidagilarga
qaratish zarur
O’rganilayotgan muammoning asosiy maqsadini aniqlash
Ehtimoli bo’lgan “to’siq”lar (2-darajali masalalarni muhokama
qilish, to’g’ri qarorlar qabul qilish va h.k.)ni aniqlash
Muammoli vaziyatni real holatlar bilan taqqoslashni o’rganish
Auditoriya uchun tushunarsiz ma’lumotlarni aniqlash
Muammoni yechishda muhim, ahamiyatga ega ma’lumotni
aniqlash
Muammoli vaziyatni hal qilish uchun oraliq bosqichlarni ilg’ab
олиш
Muammoni hal etishning muqobil yo’llarini belgilash
Muammoli vaziyatni muhokama qilish vaqtini aniqlashtirish
Muhokamani tugatish tartibini belgilash
|
-rasm. Termoelektr termometrning printsipial sxemasi

50
Elektromagnitli
relelarida cho‘lg‘amdan o‘tayotgan tok ta’sirida magnit
maydon hosil bo‘lib yakorning va kontaktlarning holati o‘zgartiriladi.
Magnitoelektr
relelarda cho‘lg‘am ramka ko‘rinishida bajarilib o‘zgarmas
magnit maydonida joylashtirilgan. Cho‘lg‘amdan tok o‘tayotganda ramka prujinani
kuchini yengib harakatga keladi va kontaktlarning holatini o‘zgartiradi.
Elektrodinamik
rele ishlash printsipi buyicha
magnitoelektr relega
o‘xshash lekin undagi magnit maydoni maxsus uyg‘otish cho‘lg‘ami
bilan hosil
etiladi.
Induktsion
relening ishlash printsipi relening cho‘lg‘ami
hosil qiladigan
o‘zgaruvchan magnit oqimi va harakatlanuvchan diskda hosil bo‘ladigan tok
o‘zaro ta’siriga asoslangan.
Ferromagnit
relelar magnit kattaliklari (magnit oqimi,
magnit maydoni
kuchlanganligi) yoki ferrodinamik materiallarining
magnit tavsifnomalari
o‘zgarilishi ta’sirida ishlaydi.
- Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

46
Kvartsning p’ezo elektroeffekti +500° S gacha bo‘lgan temperaturaga bog‘liq
emas, lekin +570° S dan oshgan temperaturada bu effekt nolga teng bo‘lib qoladi.
2.28-rasm. Pezoelektr datchikning sxemasi.
Pezoelektr datchiklarning hosil qiladigan
EYuK bosimga proportsional
bo‘lib, quyidagi formula orqali aniqlanadi:
С
F
а
U
х
0
(2.27)
bu yerda – S - datchikning umumiy sig‘imi
Fx - mexanik bosim
a
0
- proportsionallik koeffitsienti
Ushbu datchikning sezgirligi:
х
F
U
д
К
(2.28)
Ko‘rib chiqilgan printsipda pezoelektr manometrlar ishlaydi (2.32-
rasm).
2.29-rasm. Pezoelektr manometrning sxemasi:
1-bosim memranasi, 2, 5-metall qistirmalar, 3-potentsial qistirma,
47
4-izolyatsion o‘tkazgich, 6-sharik.
P’ezokvarts manometrning tuzilish sxemasi 2.30-rasmda keltirilgan.
O‘lchanayotgan bosim membrana 1
orqali kvarts plastinkalar
7
ga ta’sir qiladi. Bu
plastinkalarning metall qistirma
2
ga tegib turgan ichki
tomonida bir xil ishorali
zaryadlar paydo bo‘ladi. Plastinkalarning ichki tomonidagi potentsial qistirma
3
bilan ulangan va izolyatsiyalangan o‘tkazgich
4
orqali olinadi, plastinkalarning
ustki tomonidagi potentsial
esa korpus, metall qistirmalar
2
va
5,
membrana
1
va
sharik
6
orqali olinadi. O‘lchanayotgan bosimga proportsional bo‘lgan potentsiallar
farqi plastinalardan olinib, kuchaytiruvchi lampa setkasiga uzatiladi.
-BOB. TA’MIRLASН VA SЕRVIS TIZIMI

|
-BOB. TA’MIRLASН VA SЕRVIS TIZIMI Pdf ko'rish
|
bet | 122/135 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #258116 |
Bog'liq dFc2KPzKYjzkRMlWLetGCmIRU16kCVMILzbtEBsA16-BOB. TA’MIRLASН VA SЕRVIS TIZIMI
TЕXNOLOGIK
JARAYОNLARINI
AVTOMATLASНTIRISН
167
16.1.
Ta’mirlash korxonalari va servis tizimida diagnostika jarayoni
va uni avtomatlashtirish masalalari
167
16.2.
Dvigatellarni
ta’mirlashdan
keyin
sinash
jarayonlarini
avtomatlashtirish
168
16.3.
Yuklarni ko‘tarish va tushirish uskunalarini avtomatlashtirish
170
17-BOB.
PAXTAGA
DASTLABKI
ISНLOV
BЕRISН JARAYОNLARINI AVTOMATLASН-
TIRISН
171
17.1.
Umumiy tushunchalar
171
17.2.
Pnevmotransport uskunalarini avtomatlashtirish
171
17.3.
Paxtani quritish jarayonini avtomatlashtirish
176
17.4.
Chigitga birlamchi ishlov berish texnologik jarayonlarini
avtomatlashtirish
178
17.4.1. J
inlash uskunasini
avtomatlashtirish
178
17.4.2. Linterlash mexanizmlarini avtomatlashtirish
182
18-BOB. QISНLOQ XO‘JALIGI MAHSULOT-
LARINI SAQLASН VA DASTLABKI QAYTA
ISНLASН JARAYОNLARINI AVTOMATLASН-
TIRISН
186
18.1.
Umumiy tushunchalar
186
18.2.
Qishloq xo‘jaligi mahsulotlarini saqlash omborxonalarini
avtomatlashtirish
188
18.3.
Donni tozalash-quritish jarayonlarini avtomatlashtirish
192
19-BOB.
ENЕRGIYА
TA’MINOTI
JARAYОNLARINI AVTOMATLASНTIRISН
200
19.1.
Umumiy tushunchalar
200
19.2.
Issiqlik generatorlarini avtomatlashtirish
202
19.3.
Elektr suv qizdirish uskunalarini avtomatlashtirish
205
19.4.
Elektr havo isitish uskunalarini avtomatlashtirish
207
19.5.
Sovutish uskunalarini avtomatlashtirish
209
|
| |
-BOB. AVTOMATIK ROSTLAGICНLAR - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

246
10-BOB
.
AVTOMATIK
NAZORAT-O‘LChOV
ASBOBLARI, HIMOYА VOSITALARI, BOSН-
QARISh SНCНITLARI VA PULTLARI
113
10.1.
Nazorat-o‘lchov asboblari va ularni tanlash
113
10.2.
Avtomatik himoya vositalarini tanlash
115
10.3.
Avtomatik boshqarish tizimlarining shchitlari va pultlarini
tanlash
117
11-BOB.
DЕXQONCНILIKDA
HAYDOV
CНUQURLIGI VA KULTIVASIYА JARAYОN-
LARINI AVTOMATLASНTIRISН
119
11.1.
Umumiy tushunchalar
119
11.2.
Haydov chuqurligini avtomatik rostlash tizimlari
119
11.3.
Kultivatsiya jarayonini avtomatik rostlash tizimlari
121
-BOB. AVTOMATIKA RЕLЕLARI - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

245
4-BOB. MANTIQIY ELEMENTLAR
4.1.
Mantiqiy algebraning asosiy tushunchalari
55
4.2.
Mantiqiy elementlarning funktsiyalari
56
5-BOB.
AVTOMATIKANING
FUNKSIONAL
ELЕMЕNTLARI
63
5.1.
Axborotni aks ettirish vositalari
63
5.2.
Topshirish
va taqqoslash elementlari
64
5.3
Raqam-analogli va analog-raqamli o‘zgartirgichlar
68
5.3.1
Raqam-analogli o‘zgartirgichlar
68
5.3.2.
Analog-raqamli o‘zgartirgichlari
70
5.4
Avtomatik xotirani saqlash uskunalari
72
5.5.
Avtomatik hisoblash uskunalari
74
6-BOB. AVTOMATIK KUCНAYTIRGICНLAR
76
6.1.
Avtomatik kuchaytirgichlar haqida
umumiy tushunchalar va
ularga qo‘yiladigan asosiy talablar
76
6.2.
Gidravlik kuchaytirgichlar
79
6.3.
Oqimquvurchali gidravlik kuchaytirgichlar
80
7-BOB. AVTOMATIKANING IJROCНI MЕXA-
NIZMLARI
81
7.1.
Ijrochi
mexanizmlar
haqida
tushuncha
va
ularning
klassifikatsiyasi
81
7.2.
Elektr
ijrochi mexanizmlar
82
7.3.
Elektrodvigatelli ijrochi mexanizmlar
83
7.4.
Takomillashtirilgan elektr ijro mexnizmlari
84
7.5.
Elektromagnitli ijrochi mexanizmlar
87
7.6.
Elektromagnitli muftalar
88
- Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

48
chidamlilik va mexanikaviy mustaxkamlik; kimeviy inertlik; termoelektr bir xillik;
stabillik va termoelektr tavsifnomani tiklash; t.e.yu.k.ning temperaturaga bo‘lgan
(chiziqli tavsifnomasiga yaqin va bir ishorali) bog‘lanishi; yuqori sezgirlik.
Termoparalarning quyidagi turlari mavjud: Platinarodiy - platina termopara
(TPP)- neytral va oksidlanadigan muhitda ishonchli ishlaydi,
ammo tiklanish
atmosferasida, ayniqsa, metall oksidlari termoparaga yaqin joylashgan yerda tez
ishdan chiqadi. Metall bug‘lari va uglerod (ayniqsa uning oksidi) platinaga zararli
ta’sir ko‘rsatadi; Platinarodiy (30%- platina-rodiy), (6%- rodiy) termopara (TPR-
306); Xromel - alyumel (TXA tip) termopara nodir bo‘lmagan metallardan
tayyorlangan termoparalar orasida eng turg‘uni hisoblanadi. TXA termopara 1300
0
S gacha bo‘lgan temperaturani o‘lchash uchun qo‘llaniladi;
Xromel-kopel
termopara (TXK)- turli muhitlarning temperaturasini o‘lchash uchun ishlatiladi.
TXK termopara 800
0
S gacha temperaturani o‘lchash uchun ishlatiladi, uning
t.e.yu.k. boshqa termoparalarnikiga
qaraganda ancha katta; NK - SA
qotishmalaridan tayyorlangan (TNS tipidagi) termopara erkin uchining
temperaturasiga tuzatish
kiritishni talab qilmaydi, chunki 200
0
S gacha
temperaturani o‘lchaydigan termoparaning t.e.yu.k. amalda nolga teng. Yuqorigi
temperatura chegarasi 1000
0
S. Platina gruppasidagi TPP va TPR termoparalari 0,5
yeki 1mm diametrda tayerlanib, chinni
munchoq yoki trubka bilan
izolyatsiyalanadi. TXA, TXK va TNS termoparalar 0,7...3,2 mm diametrlik simdan
tayerlanib, sopol munchoq bilan izolyatsiya qilinadi.
Mexanikaviy tayziq va o‘lchanaetgan muhit ta’siridan saqlash uchun
termopara elektrodi himoya armaturasi ichiga olinadi.
Yuqorida aytilganidek, termopara bilan ni o‘lchash paytida termoparaning
erkin uchlaridagi temperaturaning o‘zgarishiga qarab tuzatish kiritiladi. Sanoatda
avtomatik ravishda tuzatish kiritish uchun elektr ko‘prik sxemalar qo‘llaniladi.
-BOB. ISSIQXONALARDA ISНLAB CНIQA-

|
-BOB. ISSIQXONALARDA ISНLAB CНIQA- Pdf ko'rish
|
bet | 121/135 | Sana | 31.05.2024 | Hajmi | 8,51 Mb. | | #258116 |
Bog'liq dFc2KPzKYjzkRMlWLetGCmIRU16kCVMILzbtEBsA12-BOB. ISSIQXONALARDA ISНLAB CНIQA-
RISН
JARAYОNLARINI
AVTOMATLASН-
TIRISН
123
12.1.
Umumiy qoidalar va talablar
123
12.2.
Issiqxonalarda havo haroratini avtomatlashtirish
124
12.3.
Issiqxona sharoitida mahsulot yetishtirishda sug‘orish va
namlikni avtomatik rostlash tizimlari
131
13-BOB. SUV TA’MINOTI VA SUG‘ORISН
JARAYОNLARINI AVTOMATLASНTIRISН
134
13.1.
Umumiy tushunchalar
134
13.2.
Suvni saqlash va uzatish jarayonlarini avtomatlashtirish
136
13.3.
Nasos stantsiyalarini avtomatlashtirish
138
13.4.
Suv
inshootlari
to‘siqlarining
elektr
yuritmalarini
avtomatlashtirish
140
13.5.
Nasos stantsiyalari ishini avtomatik nazorati
144
13.6.
Bir agregatli nasos stantsiyalarini avtomatik boshkarish
148
14–BOB.
CНORVACНILIKDA
TЕXNOLOGIK
JARAYОNLARNI AVTOMATLASНTIRISН
153
14.1.
Umumiy tushunchalar
153
14.2.
Yem-xashak tayyorlash jarayonlarini avtomatlashtirish
153
14.3.
Chorva
xayvonlarini
ovqatlantirish
jarayonlarini
avtomatlashtirish
154
15–BOB. PARRANDACНILIKDA TЕXNOLOGIK
JARAYОNLARNI AVTOMATLASНTIRISН
157
15.1.
Yem tarqatish jarayonlarini avtomatlashtirish
157
15.2.
Inkubator qurilmalarida mikroklimatni avtomatlashtirish
159
15.3.
Tovuqxonada yoritish tizimlarini avtomatlashtirish
162
15.4.
Tovuq axlatini tozalash jarayonlarini avtomatlashtirish
163
15.5.
Tuxum yig‘ish jarayonlarini avtomatlashtirish
164
|
| |
-savol - Soxibaxon ped texnologiya doc

|
Soxibaxon ped texnologiya docBog'liq Pedagogik texnologiya O\'quv qo\'llanma Mirhayitova Soxibaxon::3.4-savol::
Har bir o'rganiladigan kichik va yirik o'quv birliklari ... tayanadi
{
~ilmiy bilimlarga # yana urinib ko`ring
~ilmiy dunyoqarashga #yana urinib ko`ring
~hozirgi ma`lumotlarga #yana urinib ko`ring
=oldin o'rganilganlarga # a`lo javob
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 3-adabiyotni 69-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
::3.5-savol::
O'quv birliklari o'quvchi-talaba o'rganishi lozim bo'lgan ..., ular orasidagi
mantiqiy bog'lanishning ta'minlanishi shu bob yoki bo'limning
o'zlashtirilishiga olib keladi.
{
= tushunchalar, ta’riflar, qoidalar, qonunlar, hodisalar- voqealardan iborat bo'lib
# a`lo javob
~ tushunchalar, atamalar, qoidalar, qonunlar, hodisalar- voqealardan iborat bo'lib
#yana urinib ko`ring
~ misollar, ta’riflar, qoidalar, qonunlar, hodisalar- voqealardan iborat bo'lib #yana
urinib ko`ring
~ tushunchalar, ta’riflar, masalalar, qonunlar, hodisalar- voqealardan iborat bo'lib
#yana urinib ko`ring
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 3-adabiyotni 68-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
::3.6-savol::
O'qituvchi (pedagog) bob, bo'lim uchun ajratilgan soatlarda o'quvchi-
talabalar o'rganishi lozim bo'lgan mezonlar hisoblanib, ...
{
~ o’quvchi-o`qituvchi bilimini baholashning chegaraviy qiymati aniqlab olinadi.
# yana urinib ko`ring
= o’quvchi-talaba bilimini baholashning chegaraviy qiymati aniqlab olinadi.
#
a`lo javob
~ o’quvchi-talaba bilimini baholashning loyixaviy qiymati aniqlab olinadi. #yana
urinib ko`ring
~ o’quvchi-talaba bilimini baholashning miqdoriy qiymati aniqlab olinadi. #yana
urinib ko`ring
84
}
/yordam: ushbu savolga javob olish uchun 3-adabiyotni 68-saxifani qayta ko`rib
chiqin/
|
| |
Animatsiyalarni sozlash - 7-amaliyot Power Point dasturining asosiy elementlari. Annimatsion effektlar Amaliy mashg’ulot tavsifi

|
7-amaliyot Power Point dasturining asosiy elementlari. Annimatsion effektlar Amaliy mashg’ulot tavsifi
|
bet | 4/4 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #270885 |
Bog'liq 7-amaliyAnimatsiyalarni sozlash.
Animatsiyalarni sozlash uchun «Анимация» mеnyusidan «Добавить анимацию» buyrug’ini tanlaymiz. Ushbu «Добавить анимацию» buyrug’ini tanlashimiz bilan yana topshiriqlar panеli oynasining ko’rinishi o’zgarib qoladi. Ushbu panеlning «Добавить эффект» – effеkt qo’shish tugmasi orqali tanlagan slaydimizga Yoki ob’еktimizga yangi animatsiyali effеkt biriktirishimiz mumkin bo’ladi. Ushbu tugmachani tanlashimiz bilan kontеkst mеnyusi paydo bo’ladi. Ushbu kontеkst mеnyudan animatsiyalarni kirishda Yoki chiqishda qanday ko’rinishda bo’lishini bеlgilashimiz mumkin. Misol tariqasida kirishga animatsiya qo’yishni ko’radigan bo’lsak «Вход» bo’limini tanlashimiz bilan yana Yoniga yangi kontеkst mеnyu ochiladi. Ushbu kontеkst mеnyudan animatsiyalarni tanlashimiz mumkin (5-rasm).
Effеktlarni tanlash oynasi.
Bu еrda bеrilganlardan tashqari boshqa animatsiya tanlamoqchi bo’lsak «Другие эффекты» bo’limini tanlashimiz kеrak bo’ladi. “Другие эффекты” bo’limini tanlashimiz bilan yangi effеktlarni tanlash “Добавление эффекта входа” muloqot oynasi paydo bo’ladi. Paydo bo’lgan muloqot oynasidan qo’shimcha effеktlardan o’zimizga Yoqqanini tanlab «OK» tugmachasini bosish bilan ishni yakunlaymiz. «Выход» bo’limidan хam chiqish uchun animatsiyalarni shu tartibda bajarishmiz mumkin.
«Удалить» – o’chirish bo’limidan esa qo’yilgan animatsiyalarni o’chirib tashlashimiz mumkin. «Начало» – boshlash bo’limidan qo’yilgan effеktlarni namoyish vaqtida qay vaziyatda boshlanishini bеlgilashimiz mumkin (6- rasm). Yа’ni, agar хoхlasak хar bir effеktni boshlash uchun klaviaturadagi yo’naltiruvchi tugmachalar Yoki sichqonchani tugmachasini bosib turib o’tkazishga sozlashimiz mumkin. Buning uchun «Начало» bo’limidan «По щелчку» хolatini tanlashimiz kеrak bo’ladi. Agar effеktlarni birin-kеtin avtomatik tarzda namoyish etilishini хoхlasak «С преды дущим» хolatini tanlashimiz kеrak bo’ladi. Effеktlarni ma’lum vaqt oralig’ida chiqishini ta’minlamoqchi bo’lsak «Запускать после преды дущего» хolatini tanlashi-miz kеrak. Effеktlarni boshqa xossalarini ya’ni oraliq vaqt va boshqalarini o’rnatish uchun «Запускать после преды дущего» ustiga kеlib sichqonchani o’ng tugmachasini bir marta bosamiz. Natijada kontеkst mеnyu hosil bo’ladi. Hosil bo’lgan kontеkst mеnyudan «Параметры эффектов» bo’limini tanlaymiz. Natijada effеktlarni qo’shimcha xossalarini o’rnatish muloqot oynasi paydo bo’ladi
|
| |
Animatsion effektlar - 7-amaliyot Power Point dasturining asosiy elementlari. Annimatsion effektlar Amaliy mashg’ulot tavsifi

Animatsion effektlar.
Animatsiya - bu, ob’ektlar, kameralar, yorug’lik manbalarining o’zaro joyini almashtirish yoki ularning parametrlarini vaqt bo’yicha o’zgarishiga ega bo’lgan vazifa yoki topshiriqdir. Хozirgi paytda kompyuterli grafika vositalarini qullashning ushbu soхasi kuchli rivojlanishni boshdan kechirmoqda. Animatsion grafika o’zida rang, tasvir va illyustrativ grafika (mashinaviy tasvirlar, illyustrativ matnlar, chizmalar, eskizlar va boshqalar) bilan ishlay olish imkoniyatiga ega.
Televizorimiz ekranida хar kuni tomosha qilaligan reklama kliplari, turli multfilmlarnіng ko’pchiligi ana shu animatsion grafika asosida yaratilgan. Misol uchun Uolt Disney studiyasi tomonidan bundan 50 yil muqaddam yaratilgan «Oqqiz va etti gnomlar» multfilmi birinchi animatsion tasma bo’lgan . Yoki 1991 yilda ushbu kompaniya tomonidan yaratilgan «Soхibjamol va maxluq» multfilmini ko’pchiligingiz sevib tomosha qilasiz.
Anamatsiyalar kiritish.
Power Point dasturida prеzеntatsiyalarga animatsiyalar kiritish uchun dastlab animatsiyalar panеlini ochib olish kеrak. Buning uchun «Анимация» mеnyusidan «Добавить анимацию» buyrug’ini tanlash kеrak. Ushbu buyruqni tanlashimiz bilan Power Point dasturining topshiriqlar panеli bo’limining ko’rinishi o’zgaradi. U еrda animatsiyali effеktlar ro’yхati paydo bo’ladi (5– rasm).
Animatsiyali effеktlar ro’yхati oynasi.
Bu ro’yхatdan istagan ko’rinishdagi animatsion effеktlarni tanlashimiz mumkin. Eslatma sifatida shuni ta’kidlab o’tish mumkinki biror bir effеktni tanlashimiz bilan uning qanday ko’rinishdagi animatsiya ekanligi darхol namoyish etiladi va bеlgilangan Yoki aktiv slaydlar uchun qo’llaniladi. Animatsiyalar ro’yхatining pastki qismida joylashgan «Пременить ко всем слайдам» tugmachasini bosish bilan tanlagan animatsiyamizni хamma slaydlar uchun qo’llashimiz mumkin. «Просмотр» tugmachasini bosish bilan yana bir bora slaydimizga kiritgan animatsiyani ko’rishimiz mumkin. «Показ слайдов» tugmachasining vazifasi esa qilingan ishlarni namoyish etishdir. YA’ni katta ekranda ko’rsatish. Bu vazifani klaviaturadan «Shift+F5» tugmachasi хam bajaradi. E’tibor bеradigan bo’lsak oynaning pastki qismida joylashgan «Автопросмотр» bo’limiga bеlgi qo’yilgan хolatda turibdi. Agar biz ushbu bеlgini olib qo’yadigan bo’lsak, animatsiyani tanlashimiz bilan uning qanday animatsiya ekanligi bizga namoyish etilmaydi.
|
Bu darchada OK tugmasi bosiladi. Ekranga quyidagi darcha chiqadi

|
Bu darchada OK tugmasi bosiladi. Ekranga quyidagi darcha chiqadi
|
bet | 2/4 | Sana | 11.09.2024 | Hajmi | 0,52 Mb. | | #270885 |
Bog'liq 7-amaliy3. Bu darchada OK tugmasi bosiladi. Ekranga quyidagi darcha chiqadi.
4. Bu darchada Tеkushеgo slayda tugmasi bosiladi. Joriy slayd to’liq ekran bo’lib ochiladi.
5. Naushnik mikrofoni yordamida kеrakli so’zlarni yozib klaviaturadan Esc tugmasi bosiladi. Kеyingi chiqqan darchadan Soxranit tugmasi bosiladi:
6. Taqdimotni to’liq ekranda ko’rish uchun mеnyudan Pokaz slaydov-Nachat pokaz bandlarini tanlang yoki klaviaturadan F5 tugmasini bosing.
Dasturning tugmalari vazifalari
Tugmacha
|
Rеjim
|
Vazifasi
|
|
Slaydlar
|
Slayd rеjim tanlanganda ekranda faqat bitta slayd tasvirlanadi. Slaydlar rеjimi хar bir slaydni kеtma-kеtlik bilan jiхozlab, unda kеrakli matnlarni kiritishda juda qulay.
|
|
Strukturalar
|
Strukturalar rеjimi - хar bir slayd bеlgi bilan ifodalanadi. Slayd bеlgisidan kеyin tartib raqami va slayd matni ko’rinadi. Struktura rеjimini ko’rgazma strukturasini o’zgartirganda, sarlavхa va matnlarni qayta ishlashda qo’llash tavsiya etiladi. Matn slaydini strukturaning bеshta darajasiga joylashtirish mumkin. Bu rеjimda хamma slaydlarning sarlavхasini va matnini ko’rib chiqishga chalg’imasdan tеkshirib chiqish mumkin.
|
|
Slaydlarni saralash
|
Slaydlarni saralash rеjimi хamma slaydlar ekranda kichiklashtirilgan xolatda ko’rinadi. Bu rеjim slaydlarning o’rnini almashtirish uslubini o’rnatishda va namoyish vaqtini bеlgilashda qo’llaniladi. Bundan tashqari bu rеjimda slaydlarni o’rnini almashtirish va ularni kеrakli joyga ko’chirish imkoniyati mavjud.
|
|
Bеlgilar
|
Varoq bеlgilari rеjimi ma’ruza uchun kеrak bo’lgan bеlgilarni tayYorlashda va ko’rib chiqishda qo’llaniladi. Taqdimot yarataYotganda хar bir varoqni boshqariluvchi matnlar bilan to’ldirish mumkin.
|
|
Namoyish
|
Namoyish etish rеjimi taqdimotning oxirgi ko’rinishini ko’rish uchun mo’ljallangan. Bu rеjimda slaydlar ekranda kеtma-kеt chiqariladi. Namoyish etish tartibi ko’zlanaYotgan maqsadga qarab o’rnatiladi.
|
|
| |
Izoh:assalomu aleykum ustoz man mac book ishlatganim sababli

Va Windows brandmauer ga kiramiz ya`ni firewall ga
Bu yerda firewallga quid yaratamiz o`zimiz xohlagan ko`rinishda Masalan chrome brauzerini bloklab qo`yamiz
Bu yerda port tanlashimiz ham mumkin qaysi portni cheklashni tanlaymiz
Izoh:assalomu aleykum ustoz man mac book ishlatganim sababli
Download
1,82 Mb.
Pdf ko'rish
bet
3/3
Sana
12.12.2023
Hajmi
1,82 Mb.
#117435
1
2
3
Bog'liq
maxmudov doston 5-6-amaliy ish
Bu sahifa navigatsiya:
Va Windows brandmauer ga kiramiz ya`ni firewall ga
Bu yerda firewallga quid yaratamiz o`zimiz xohlagan ko`rinishda Masalan chrome brauzerini bloklab qo`yamiz
Bu yerda port tanlashimiz ham mumkin qaysi portni cheklashni tanlaymiz
Izoh:assalomu aleykum ustoz man
mac book ishlatganim sababli
6-amali ishni korsata olmayman
lekin dars vaqtida mustaqil
korsatib
bera olaman
Noqulaylik uchun uzr!!!
Win+R tutması orqali Control menu
ocher olamiz
Va Windows brandmauer ga kiramiz ya`ni firewall ga
Yuqoridagi ko`rinishda firewall ochamiz
Firewall boshqarish
Bu yerda firewallga quid yaratamiz o`zimiz xohlagan ko`rinishda
Masalan chrome brauzerini bloklab qo`yamiz
Bu yerda port tanlashimiz ham mumkin
qaysi portni cheklashni
tanlaymiz
Va yuqoridagidek bizde brauzerdan so`rov ham javob ham yuborib
kabul qiilib bo`lmaydi
Download
1,82 Mb.
1
2
3
Download
1,82 Mb.
Pdf ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Izoh:assalomu aleykum ustoz man mac book ishlatganim sababli
Download
1,82 Mb.
Pdf ko'rish
5-amaliy ish Maxmudov doston Ishdan maqsad

5-amaliy ish Maxmudov doston Ishdan maqsad
Download
1,82 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/3
Sana
12.12.2023
Hajmi
1,82 Mb.
#117435
Download
1,82 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
5-amaliy ish Maxmudov doston Ishdan maqsad
Download
1,82 Mb.
Matnni ko'rish
Tarmoqlararo ekran vositasi yordamida tarmoq himoyasini

protokol turi u foydalanadigan dasturning vazifalari va himoya parametrlari
to'plami sifatida ishlatiladi.
Lokal tarmoqlarni kiruvchi trafik va ruxsatsiz kirishdan himoya qilish uchun
turli xil tarmoqlararo ekranlar qo'llaniladi. Amalga oshirish uslubiga qarab, ular
dasturiy yoki apparat-dasturiy bo'lishi mumkin.
Dasturiy Firewall - bu kompyuterga o'rnatilgan
va tarmoqni tashqi
tahdidlardan himoya qiladigan maxsus dastur. Bu xususiy kompyuterlar
uchun,
shuningdek, uy yoki kichik ofis kabi kichik lokal tarmoqlar
uchun qulay va arzon yechim hisoblanadi.
Ular ofisdan tashqarida
ishlatiladigan korporativ kompyuterlarda ishlatilishi mumkin. Windows
operatsion tizimlarida ham o’zining dasturiy
tarmoqlararo ekarani
mavjud. Ushbu amaliy mashg’ulotda Windows Defender Firewall
tarmoqlararo ekran vositasi sozlashni ko’rib chiqiladi.
Mantiqiy o‘zgaruvchi - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

Mantiqiy o‘zgaruvchi deb faqat ikkita 0 va 1 qiymatlarini qabul qiluvchi
kattalikka aytiladi.
Mantiqiy funktsiya deb-argumentlari kabi faqat 0 va 1 qiy-
matlarni qabul qiluvchi funktsiyaga aytiladi.
Mantiqiy funktsiyalarda kirishdagi va o‘zgaruvchi qiymatlarning turli xil
amallari termalar deyiladi. Kirishdagi o‘zgaruvchilar qiymatlari va mantiqiy
funktsiyalar qiymatlari termasi funktsiyaning haqiqiylik jadvali deyiladi. Jadvaldan
foydalanishning afzalligi shundaki, funktsiyaning matematik yozuvi, uning
tarkibini hamma vaqt ham yaqqol ko‘rsatavermaydi. Quyida mantiqiy elementlar
bajaradigan asosiy funktsiyalar to‘g‘risida bayon etiladi.
4.2. Mantiqiy elementlarning funktsiyalari 1. « TAKRORLOVCHI » funktsiyasi
«TAKRORLOVCHI» funktsiyasining matematik ko‘rinishi
x k y
bo‘lib,
bu ifoda mantiqiy elementning chiqish signali y kirish signali x dan
k marta farq
qilishini anglatadi. Bunda ularning ishoralari bir xil. Bunday elementlar kirish
signalini kuchaytiruvchi va bo‘luvchilar hisoblanadi.
Haqiqiylik jadvali.
1
y
Принципиал схема буйича белгиланиши.
х
0
0
1
1
у
56
Rele ekvivalent sxemasi.
2. “ EMAS ” funktsiyasi.
“EMAS” funktsiyasi mantiqiy inkor deyiladi va matematik ko‘rinishi
quydagicha:
х у
. Bu ifoda elementning chiqishdagi
y signali, kirishdagi
х signali bo‘lmaganda mavjudligini va aksincha bo‘lishini anglatadi.
Printsipial sxemada belgilanishi.
Haqiqiylik jadvali
Rele ekvivalent sxemasi.
(5.5) 
54.-rasm. Raqam-analogli o‘zgartirgich

(5.5) 54.-rasm. Raqam-analogli o‘zgartirgich. a)-og‘irlik rezistorlari bilan, b)-pog‘onali tok topshirish zanjiri. Kuchaytirgich DA I
0
tokini U
chiq
kuchlanishiga aylantirib beradi.
n n эт c чик a a a U R I U 2
...
2
2
(
2
2
1
1
0
0
(5.6) Bu yerda ko‘rinib turibdiki ikkilamchi razryadlarni ma’lum sonida n
U chiq 2
n
diskret qiymatlarga, 0 –
U chiq max diapazoniga ega bo‘lishi mumkin.
5.3.2. Analog-raqamli o‘zgartirgichlari (ARO‘)
70
Avtomatik boshqarish, rostlash va boshqa tizimlarida datchiklarning axbaroti
analog ko‘rinishida olinadi. Ushbu axborotni raqamli boshqarish qurilmalarga
yoki EHM larga kiritish uchun ARO‘ lar xizmat qiladi.
Ko‘pincha ARO‘ lar kuchlanish yoki tok ko‘rinishidagi kirish signalini
paralel yoki ketma-ket ko‘rinishdagi ikkala yoki ikki-o‘nli raqamli kodga
o‘zgartiradi.
Uzluksiz o‘lchanayotgan kattalikni uning ma’lum vaqt
t ichida oniy
qiymati bilan almashtirish vaqt bo‘yicha kvantlash deb ataladi.
t vaqt intervali
kvantlash qadami deb ataladi, o‘zgartirish chastotasi esa f=1/
t kvatlash
chastotasi.
Kvantlash qadami ikki qismga bo‘linadi. Birinchi qism davrida analog
signali raqam ko‘rinishiga o‘zgartiriladi, ikkinchi davrida esa registrga yozilib
undan moslamani boshqa qismlariga uzatiladi. Bu yerda bu kirish signali
haqidagi qiymat axbarotga aylantiriladi.
Analog signalini raqam signaliga o‘zgartirishi o‘zgartgichining razryadlar
maksimal soni bilan aniqlanuvchi darajada erishish mumkin. Bu tamoyil sath
bo‘yicha kvantlash ataladi.
Ko‘p tarqalgan ARO‘ lardan biri integrallash usulida ishlaydigan
o‘zgartirgich. O‘z navbatda bu usul yana bir necha guruxga ajratsa bo‘ladi: bir
qiyalik, ikki qiyalik ARU lar (5.5.-rasm).
ARO‘ ning ish tsikli 3 davrga ega: 1-tsikli-nolning korrektsiyasi; 2-tsikli-
kirish signalini integrallash va 3-tsikli-tayanch kuchlanishini integrallash.
Birinchi davrda siljish kuchlanishini rostlash yo‘li bilan signalning avtomatik
korrektsiyasi amalga oshiriladi. Shu davrning o‘zida SA2 kalit yordamida
o‘zgartgichning kirishi massa bilan tutashadi va hato haqidagi axborot S2
kondensator yordamida xotiraga kiritiladi.
Ikkinchi davr mobaynida kirish signali integrallanadi va takt impulslarni bir
nechasi hisoblanadi. Bu davrning ohirida DA1 integratorning chiqishida kirish
signalning qiymatiga proportsional signal hosil bo‘ladi.
71
Uchinchi davrda DA1 integratorning kirishiga kirish signalning o‘rniga teskari
qutbli tayanch kuchlanishi uzatiladi. Buning natijasida integratorning chiqish
kuchlanishi kamayadi. Shu vaqtning o‘zida takt impulslarining soni hisoblanadi.
Kuchlanishning kamayishi DA2 komparator belgilagan kuchlanishigacha
davom etadi.
Pnevmatik uzatmalardan - Ikromjon rahmonov

Pnevmatik uzatmalardan cbiqish zvenosining aylanish chasto-
tasi katta bo‘lgan yuritmalarda, masalan, ichki sirtlarni silliqlovchi
dastgohlarda 30000 ayl/min. gacha foydalaniladi.
Protochka — qirquvchi asboblarning chiqishiga moMjallangan
sterjendagi halqasimon tarnov yoki teshikdagi halqasimon o ‘yiq.
Prujina — m ashina yoki m exanizm ning nagruzka (yuk)
ta ’siridagi elastik deformatsiya energiyasini vaqtincha to'plashga
xizmat qiladigan detal. Nagruzka to'xtagach prujina to'plagan
energiyasini yo'qotadi va o ‘zining boshlang‘ich shaklini tiklaydi.
Prujina zarb energiyasini yutib, lining ta'sirini yumshatish, tebra-
nishdan saqlashda, mexanizmlarni harakatga keltirishda ishlatiladi.
Prujinaning o ‘rami vintsimon yoki tekis plastinkasimon, tarelka-
simon, halqasimon bo‘ladi, nagruzka turiga ko‘ra esa cho‘ziluvchan,
qisiluvchan, b u ralu v ch an , egiluvchan xillari bor. Silindrik
prujinalar eng k o ‘p ishlatiladi. Shuningdek, prizm asim on va
shakldorlari ham qo ‘llaniladi.
Puanson (fransuzcha
Poinson ) — metallarni sovuqlayin yoki
issiqlayin shtamplash va presslash shtamplarning asosiy detallaridan
biri. Puanson matritsa orqali siqib chiqariladigan zagotovkani press-
shayba orqali bosadi. Bir yo'la kesim tushirish va cho‘zish shtam p-
larida bir vaqtning o ‘zida ham puanson, ham matritsa bo'lib xizmat
qiladi.
Prorez (o ‘yilgan) — texnikaviy talabga binoan, m asalan,
valning biror qismida geometrik o ‘qiga parallel (tekislik bilan) qilib
eni uncha katta boMmagan tekis o ‘yilgan joy.
Reduktor (lotincha
reduktor — orqaga qaytaradigan) — korpus
ichiga olingan tishli (chervyakli) yoki gidravlik uzatma. Burchak
42
tezliklarini kamaytirish (bazani oshirish) va mos ravishda aylan-
tiruvchi momentlarni oshirish (kamaytirish) uchun m o‘ljallangan.
Elektron va ion - Avtomatika asoslari va ishlab cнiqarisн jarayonlarini avtomatlasнtirisн

51
4. Ishchi parametri - rele uzoq vaqt ishlashi uchun zarur bo‘lgan kirish
kattaligining qiymati (nominal) rejimidagi -
Xish
.
Zahira (zapas) koeffitsienti:
ishga tushishi
5
,
1
.
.
.
.
.
ò
Õè
Õèø
ò
è
ç
qo‘yib yuborish
0
,
1
.
.
.
.
.
.
ø
Õè
þ
Õê
þ
çê
6. Kuchaytirish koeffitsienti - kontaktlardagi quvvatning
kirish signalidagi
quvvatga nisbati:
Риш
Рконт
Кк
Relelarning yana bir muxim parametrlaridan (9.2-rasm) biri - ularning ishga
tushish va qo‘yib yuborish vaqtlari. Cho‘lg‘amga
kuchlanish berilganda u shu
vaqtning o‘zida ishga tushmasdan, balki bir oz vaqtdan keyin ishga tushadi. Ushbu
T
i.t.
vaqt ishga tushish vaqti deb ataladi.
Ishga tushish vaqtiga qarab relelar tez harakatlanuvchi (T=50-150 ms),
o‘rta harakatlanuvchi (T=1-50 ms) va sekin harakatlanuvchi (T=0,15-1 s). Agar
T=1 sek bo‘lsa, bunday rele vaqt relesi deyiladi.
D
v a v a l n i n g i c h k i d i a m e t r i 
cl

17. T o 'g T i y o n l i s h l i t s a l i b i r i k m a u c h u n y u q o r i m u s t a h k a m l i k
ta la b q i l i n a d i g a n h o l l a r d a v a l v a v t u l k a q a n d a y m a r k a z l a s h t i r i l a d i ?
18. S i r t n i n g g ‘a d i r - b u d i r l i g i d e b n i m a g a a y t i l a d i ? P r o f i l n i n g
c h e tg a o g ‘is h i d e b - c h i ?
19. G ‘a d i r - b u d i r l i k p r o f i l n i n g e n g c h o ‘q q i s i
Rmax
n i m a d e y i l a d i ?
0 ‘r t a a r i f m e t i k c h e t g a o g h s h i 7?й- с Ы ? P r o f i l i n i n g t a y a n c h u z u n l i g i
n
- c h i ?
P
2 0 . B u y u m d e b n i m a g a a y t i l a d i ? D e t a l d e b - c h i ? T a r k i b i y q i s m i
d e b - c h i ? S p e t s i f i k a t s i y a s i d e b - c h i ?
2 1 . K o n s t r u k t o r l i k h u j j a t la r i g a n i m a l a r k i r a d i ? D e t a l c h i z m a s i g a -
c h i ? Y i g ‘ is h c h i z m a s i g a - c h i ?
2 2 . U m u m i y k o ‘ r i n i s h c h i z m a s i q a n d a y h u j j a t ? N a z a r i y
c h i z m a - c h i ? G a b a r i t c h i z m a - c h i ? 0 ‘r n a t i s h ( m o n t a j ) c h i z m a s i -
c h i ?
2 3 . L o y i h a c h i z m a s i q a n d a y h u j j a t ? I s h c h i c h i z m a s i - c h i ? A s l
c h i z m a - c h i ?
2 4 . K o n s t r u k t o r l i k e s k i z h u jija tla r i n i m a ? U l a r q a n d a y t u z i l a d i
v a q a n d a y m a ’l u m o t l a r n i o ‘z i c h i g a o l a d i ?
2 5 . B u y u m n i n g t a r k i b i y q i s m l a r i u c h u n a l o h i d a y i g ‘i s h c h i z m a s i
c h i z i l g a n b o 'l s a , q i r q i m d a b u t a r k i b i y q i s m l a r i q a n d a y k o ‘r i n i s h d a
c h i z i l a d i ?
2 6 . N i m a s a b a b d a n g e o d e z i k a s b o b l a r ( n i v e l i r , t e o d o l i t ) , s u r a t g a
o l u v c h i k a m e r a , f o t o a p p a r a t l a r s h t a t i v l a r i u c h t a o y o q q a , s t o l ,
s t u l l a r t o ‘r t t a o y o q q a e g a ?
2 7 . N i m a s a b a b d a n s u v q a y n a t a d i g a n t e m i r c h o y n a k n i n g o s t k i
q i s m i k a t t a , c h e l a k . c h o y d a m l a n a d i g a n c h o y n a k n i k i k i c h i k r o q ?
2 8 . N i m a s a b a b d a n s u v g a m o ‘l j a l l a n g a n s h i s h a b u t u l k a n i n g o g ‘z i
k i c h i k , s u t g a m o M j a i la n g a n n i k i k a t t a r o q ?
2 9 . N i m a s a b a b d a n o s h x o n a i d i s h - t o v o q l a r i v a c h o y n a k n i n g o s tk i
q i s m i t e k i s b o ‘l m a y d o i r a v i y c h i z i g ‘i b o r ?
3 0 . N i m a s a b a b d a n k a v s h a r l a s h a s b o b i g a q i z i l m i s d a n
k a v s h a r l o v c h i o ‘r n a t i l g a n ?
3 1 . N i m a s a b a b d a n v o d o p r o v o d t a r m o g ‘ig a
v e n til, g a z t a r m o g ‘iga
k r a n ( j o m r a k ) o 'r n a t i l a d i ?
3 2 . N i m a s a b a b d a n i k k i t a v i n t s i m o n s i l i n d r i k p r u j i n a l a r n i b i r -
b i r i g a k i r i t i b y i g ‘ i s h d a u l a r d a n b i t t a s i n i c h a p y o 'l l i q i l ib o l i n a d i ?
117
Rotor 
(lotincha 
roto —

|
Rotor
(lotincha
roto —Bog'liq 10chizmachilik1pdfRotor
(lotincha
roto —
aylanaman) — ish mashinalarining,
odatda, stator ichiga joylashgan aylanuvchi qismi.
Razvyortka
— teshiklarga tozalab ishlov beriladigan, odatda,
charxlangan o ‘tkir tishli (tog'ri va vintsimon), ko‘p tig‘li metall
kesish asbobi. Razvyortkaning dastaki va mashinaning o'rnatiladigan
yaxlit, yig‘ma, keriladigan, qo‘zg‘aluvchan va boshqa xillari bor.
Stator
(inglizcha
stator
, lotincha
sto —
turam an) — rotor
turidagi mashinaning qo‘zg‘almas qismi.
Starter
(inglizcha
starter
,
start
— ishga tushirish) — ichki
yonuv dvigatelini (yuritmani) yurg'izib yuboradigan qurilma.
Stopor
(inglizcha
stopper —
tiqin,
stop —
ushlab turish,
to'xtatish) — mexanizm qismlarini to ‘xtatadigan va vaziyatda tutib
turadigan detal. Konstruktiv tuzilishi jihatidan juda xilma-xil.
Masalan, gaykani o ‘z -o ‘zidan buralib ketmasligi uchun stopor
shaybalar yassi va prujinalar, quloqli, kontr gaykalar, shtiftlar,
shplintlar, simlar ishlatiladi.
Strubsina
(nem ischa
Schraubzwinge, Schraube —
vint va
zwwinagegira) —
slesarlik, duradgorlik ishlarida yog'och detallarni
^elimlash, yig'ish va boshqalarda detallarni verstak, dastgoh yoki
mdozaga mahkamlash moslamasi.
Texnika
(yunoncha
techne —
san’at, mahorat) — inson faoliyati
/ositalari majmuyi. Texnika insonlarning og'ir mehnatini yengil-
ashtiradi va uning samaradorligini oshiradi.
Texnika estetikasi
— inson hayoti va faoliyati uchun sanoat
shlab chiqarish vositalari bilan bunyod etiladigan garm onik
larsalar muhitini shakllantirishning ijtimoiy madaniy, texnik va
:stetik m asalalarini o ‘rganidigan ilm iy fan. Texnik estetika
iizaynining nazariy asosini tashkil qilib, uning ijtimoiy va rivoj-
anish qonuniyatlarini, badiiy konstruksiyalash (loyihalash) negiz
prinsipjini va usullarini rassom konstruktor (dizaynchi)ning
)rofesional ijodi va mahorati masalalarini o ‘rganadi.
|
| |
TESTLAR
1. Texnologik baza nima?

|
TESTLAR
1. Texnologik baza nima?Bog'liq 10chizmachilik1pdfTESTLAR
1. Texnologik baza nima?
A . B u y u m n i t a y y o r l a s h y o k i t a ’ m i r l a s h j a r a y o n i d a u n i n g
h o la tin i a n i q l a s h d a f o y d a l a n i l a d i .
B . Z a g o t o v k a v a o 'l c h a s h v o s i t a s i i i i n g n i s b a t h o l a t i n i a n i q l a s h .
C . B u y u m d a d e t a l h o l a t i n i a n i q l a s h .
D . B u y u m n i n g b a z a s i n i t a n l a s h .
2. Konstrukorlik baza nima?
A . T a m i r l a s h j a r a y o n i d a g i z a g o t o v k a n i n g h o l a t i n i a n i q l a s h .
B . Z a g o t o v k a v a o 'l c h a v v o s i t a s i n i n g n i s b i y h o l a t i n i a n i q l a s h .
C . B u y u m d a d e t a l v a u n i n g e l e m e n t l a r i n i n g h o l a t i n i a n i q l a s h .
D . O 'l c h a m l a r q o 'y i s h d a y o n d o s h d e t a l l a r h i s o b g a o l i n i s h i .
3. Qanday o‘lchamlar ma’lumot (spravka) o ‘lchamiga kiradi?
A . G a b a r i t o ‘l c h a m i .
B . M o n t a j ( y i g i s h ) o 'l c h a m i .
C . Y o p i q o ‘l c h a m l a r z a n j i r l a r i d a n b i t t a s i .
D . D e t a l z v e n o s i o 'l c h a m i .
4. Chizmada
0
‘lchamlar bitta chiziqda ketma-ket qo‘yilsa, bu
qanday oicham qo‘yish usuli hisoblanadi?
A . Z a n jir.
B . K o o r d i n a t a .
C . A r a l a s h .
D . G a b a r i t .
5. Chizmada barcha o‘lchamlar bitta bazadan qo‘yilsa, qanday
o ‘lcham qo‘yish usili hisoblanadi?
A . Z a n jir.
B . K o o r d i n a t a .
C . A r a l a s h .
D . K o n s t r u k t o r l i k .
6. Chizmaga
0
‘lchamlar qo‘yishda zanjirli va koordinata
usullaridan foydalanilgan usul qanday ataladi?
A . Z a n j i r .
B . K o o r d i n a t a .
C . A r a l a s h .
D . T e x n o l o g i k .
119
|
| |
. Q u y m a , b o lg ‘a la n g a n , s h t a m p o v k a , c h o ‘z i s h o r q a li h o s il

7 . Q u y m a , b o lg ‘a la n g a n , s h t a m p o v k a , c h o ‘z i s h o r q a li h o s il q i l i n g a n d e t a l l a r c h i z m a l a r i d a o ‘ l c h a m l a r q a n d a y b a z a d a n q o ‘y ila d i? A. Konstruktorlik.
B. Texnologik.
C. Ixtiyoriy.
D. Aralash.
8 . I s h lo v b e r is h y o ‘li b ila n h o s il q ilin g a n d e t a lla r g a c h iz m a d a q a n d a y b a z a la r d a n o ‘lc h a m la r q o ‘y ila d i? A. Konstruktorlik.
B. Texnologik.
C. Ixtiyoriy.
D. Erkin.
9 . 0 ‘t q a z is h d e b n im a g a a y t ila d i? A. Buyumga qo‘yilgan texnik talablarni ta ’minlash.
B. Talab qilingan o ‘tqazishni ta ’minlash.
C. Buyumda detal holatini aniqlash.
D. Detallarning biriktirish xarakterlarida tirqish yoki tarang-
likning mavjudligini aniqlash.
1 0 . 0 ‘t q a z is h d a q a n d a y t iz im m a v ju d ? A. Eng katta va kichik o ‘lchamlar o ‘rtasidagi farq.
B. Buyumda detal holatini aniqlash.
C. Teshik tizimi va val tizimi.
D. Talab qilingan o'tqazish ko‘rinishini ta ’minlash.
1 1 . Q a n d a y o ‘t q a z is h g a m is o l k e lt ir ilg a n ? ^t2- A. Tirqish bilan.
B. Taranglik bilan.
C. 0 ‘tuvchi.
D. Buyumga qo‘yilgan texnik talablar.
1 2 . S h a k ln in g c h e t g a o g ‘is h i v a q o ‘y im i d e b n im a g a a y t ila d i. A. Real sirt yoki real profil shaklidan chetga o ‘g‘ish.
B. Tirqish bilan o ‘tqazishga.
C. Taranglik bilan o ’tqazishga.
D. 0 ‘tuvchi o ‘tqazishga.
1 3 . T e s h ik t iz im id a g i t a r a n g lik b ila n o ‘t q a z is h a n iq la n s in . 120
A. e7/h6
B. K7/h6
C. Н7/р6
D. H7/h6
1 4 . V in t y o ‘li d e b n im a g a a y t ila d i? A. Silindrik sirtda tekis kontum ing vintsimon harakati.
B. Nuqtaning silindr yasovchilari b o ‘yicha bir marta aylanishda
o‘tgan masofasi.
C. Keskich bir martda aylanib steijenni qirqqanda hosil bo ‘lgan
vintli chiziq.
D. Sterjen sirtining bitta uchastkasida qirqilgan bir nechta vintli
iplar.
ЬJ
114
     
I - Ikromjon rahmonov

20. TAKRORLASH UCHUN SAVOLLAR
VA TESTLAR
1. V a z i f a s i g a k o ‘r a b a z a l a r q a n d a y k o ‘r i n i s h l a r g a b o 'l i n a d i ?
2 . 0 ‘l c h a m l a r q o ‘y i s h d a q a n d a y t a l a b l a r a m a l g a o s h i r i l a d i ?
3. 0 ‘l c h a m q o ‘y i s h d a q a n d a y k a t e g o r i y a l a r m a v j u d ?
4 . B u y u m e l e m e n t l a r i n i n g v a z i y a t i g a q a r a b q a n d a y b a z a l a r
t a n l a n a d i ?
5. B u y u m n i n g z a g o t o v k a h o l a t i g a , t a y y o r l a n a y o t g a n l i g i g a y o k i
t a ’m i r l a n a y o t g a n l i g i g a q a r a b q a n d a y b a z a l a r t a n l a n a d i ?
6.
Qo‘vim(dopusk)
t u s u n c h a s i g a n i m a l a r k ir a d i? 0 ‘tk a z is h g a - c h i?
7. Q a n d a y h o l l a r d a c h i z m a d a c h e k li c h e t g a o g ‘ish h a m d a u m u m i y
y o z u v y o z i l a d i ?
8 . S h a k l n i n g u m u m i y c h e k l i c h e t g a o g ‘is h i n i m a ?
9 . V i n t c h i z i g d d e b n i m a g a a y t i l a d i ? V i n t y o ‘li d e b - c h i ? V i n t
i p i d e b - c h i ?
1 0 . K o ‘p k i r i m l i r e z b a n i m a ? R e z b a - c h i ? Q u v u r l i r e z b a -
c h i ?
11. Y i r i k q a d a m l i m e t r i k r e z b a l a r q a c h o n q o M la n ila d i? M a y d a
q a d a m l i s i - c h i ? Q u v u r l i r e z b a - c h i ?
12. R e z b a e l e m e n t l a r i g a n i m a l a r k i r a d i ? U l a r n i n g v a z if a l a r i
n i m a l a r d a n i b o r a t ?
13. R e z b a l i b i r i k t i r i s h d e t a l l a r i g a n i m a l a r k i r a d i ? U l a r q a n d a y
a n i q l i k d a t a y y o r l a n a d i ?
14. B i r i k m a n i n g s i f a t i n i y o 'q o t m a y d e t a l l a r n i n g k o ‘p m a r t a
b i r i k i s h i n i t a ’m i n l a s h d a q a n d a y s h t i f t a f z a l ? S h t i f t n i n g b i r i k m a d a g i
v a z if a s i n i m a d a n i b o r a t ?
15. S h l i t s a l a r q a n d a y m a r k a z l a s h t i r i l g a n d a t a s h q i v t u l k a n i n g
d i a m e t y r i