Cisco ccna o'quv qo'llanma 71 2014

|
Cisco ccna o'quv qo'llanma 71 2014
|
Sana | 24.01.2024 | Hajmi | 28,44 Kb. | | #144391 |
Bog'liq CCNA O\'quv qo\'llanma
Cisco CCNA o'quv qo'llanma
v2.71 © 2014
________________________________________________
Aaron Balchunas
aaron@routeralley.com
http://www.routeralley.com
________________________________________________
Muqaddima:
Ushbu o'quv qo'llanma CCNA izlayotganlar uchun mo'ljallangan
qanday tushunchalarni o'rganish kerakligi doirasi bilan sertifikatlash. Bu
CCNA ning barcha sirlarini o'z ichiga olgan keng qamrovli hujjat emas, na
bu savol-javoblarning "miya dumisi"mi.
Ushbu hujjat bepul beriladi va erkin tarqatilishi mumkin. Biroq,
ushbu hujjatning mazmuni mening yozma roziligimsiz o'zgartirilishi mumkin emas.
Ushbu hujjatni mening roziligimsiz sotish yoki nashr etish ham mumkin emas.
Ushbu hujjat qandaydir yordam va aniqlik kiritishiga chin dildan umid qilaman
o'qishlaringiz.
Mundarija
I qism – Umumiy tarmoq tushunchalari
1-bo'lim Tarmoqqa kirish
2-bo'lim OSI mos yozuvlar modeli
3-bo'lim Ethernet texnologiyalari
4-bo'lim Hublar va kalitlar va marshrutizatorlar
STP 5-bo'lim
6-bo'lim IPv4 manzili va subnetting
7-bo'lim TCP va UDP
8-bo'lim IPv6 manzili
9-bo'lim 802.11 Simsiz tizimiga kirish
II qism – Cisco IOS
10-bo'lim Router komponentlari
11-bo'lim Cisco IOS tizimiga kirish
12-bo'lim Kengaytirilgan IOS funksiyalari
III qism - Marshrutlash
13-bo'lim Marshrutlash jadvali
14-bo'lim Statik va dinamik marshrutlash
15-bo'lim Classful va Classless Routing
16-bo'lim Statik marshrutlarni sozlash
17-bo'lim RIPv1 va RIPv2
IGRP 18-bo'lim
19-bo'lim EIGRP
20-bo'lim OSPF
IV qism – VLAN-lar, kirish roʻyxatlari va xizmatlar
21-bo'lim VLAN va VTP
22-bo'lim Kirish ro'yxati
23-bo'lim DNS va DHCP
V qism - WAN
24-bo'lim Asosiy WAN tushunchalari
PPP 25-bo'lim
26-bo'lim Frame-rele 27-bo'lim NAT
I qism
Umumiy tarmoq tushunchalari
1-qism
- Tarmoqlarga kirish -
Tarmoq nima?
Bo'lim 1
- Tarmoqlarga kirish -
Tarmoq nima?
Tarmoq shunchaki narsalarni bir-biriga bog'laydigan narsa sifatida aniqlanadi
muayyan maqsad. Tarmoq atamasi turli xil kontekstlarda qo'llaniladi,
shu jumladan telefon, televizor, kompyuter yoki hatto odamlar tarmoqlari.
Kompyuter tarmog'i ikki yoki undan ortiq qurilmani bir-biriga ulaydi
axborot va xizmatlarning deyarli cheksiz doirasi, shu jumladan:
* Hujjatlar
* Elektron pochta va xabarlar
* Veb-saytlar
* Ma'lumotlar bazalari
* Musiqa
* Printerlar va fakslar
* Telefoniya va videokonferentsaloqa
Protokollar-bu qurilmalar qanday aloqa qilishini va almashishini boshqaradigan qoidalar
tarmoq bo'ylab ma'lumot. Protokollarga misollar:
* IP-Internet protokoli
* HTTP - Hyper matn uzatish protokoli
* SMTP - oddiy pochta uzatish protokoli
Tarmoqni oxirigacha engillashtirish uchun bir nechta protokollar ko'pincha birgalikda ishlaydi
aloqa, protokol Suite yoki vayronaga shakllantirish. Protokollar quyidagilar bilan qoplangan
boshqa qo'llanmalarda ajoyib tafsilotlar.
Turli xil mahsulotlarga ruxsat berish uchun tarmoq mos yozuvlar modellari ishlab chiqilgan
ishlab chiqaruvchilar tarmoqda hamkorlik qilishlari uchun. Tarmoq namunasi modeli
protokol aloqasi uchun standartlarni batafsil tavsiflovchi loyiha bo'lib xizmat qiladi
yuzaga kelishi kerak.
Open Systems Interconnect (OSI) va Mudofaa vazirligi (DoD)
modellar eng keng tarqalgan mos yozuvlar modellari hisoblanadi. Ikkalasi ham qoplangan
boshqa qo'llanmada batafsil.
Asosiy tarmoq turlari
Tarmoq turlari ko'pincha funksiya yoki o'lcham bilan belgilanadi. Eng keng tarqalgan ikkitasi
tarmoqlar toifalari:
• LAN (mahalliy tarmoq)
• WAN (keng hududiy tarmoqlar)
LAN odatda kichik geografik joyni qamrab oluvchi yuqori tezlikdagi tarmoqdir
odatda bitta bino yoki kampus ichida joylashgan hudud. LAN bu odatda bitta tashkilotning ma'muriy nazorati ostida. Ethernet bu
eng keng tarqalgan LAN texnologiyasi.
WAN ikkita usuldan birida aniqlanishi mumkin. WANning kitob ta'rifi a
katta geografik joylarni qamrab oladigan tarmoq, odatda bir nechta ulanish uchun
LAN. Bu umumiy ta'rif va har doim ham to'g'ri emas.
WAN ning yanada amaliy ta'rifi - bu ommaviy yoki tarmoqni kesib o'tuvchi tarmoq
bir nechta WAN texnologiyalaridan birini ishlatadigan tijorat tashuvchisi. WAN ko'pincha
bir nechta tashkilotlarning (yoki provayderlarning) ma'muriy nazorati ostida va
katta geografik masofalarni qamrab olishi shart emas.
MAN (Metropolitan Area Network) tarmoqning yana bir toifasidir,
garchi bu atama ko'p ishlatilmasa ham. MAN shunday tarmoq sifatida aniqlanadi
LANni butun shahar bo'ylab geografik hudud bo'ylab bog'laydi.
Internet tarmog'i - bu ulangan bir nechta tarmoqlarni tavsiflovchi umumiy atama
birga. Internet eng katta va eng mashhur internet tarmog'idir.
Ba'zi tarmoqlar hajmidan farqli o'laroq, funktsiyalari bo'yicha toifalarga bo'linadi. A
SAN (Storage Area Network) tizimlarni yuqori tezlikda, yo'qotishsiz ta'minlaydi
yuqori sig'imli saqlash qurilmalariga kirish.
VPN (Virtual Private Network) axborotni xavfsiz saqlash imkonini beradi
Internet kabi umumiy yoki xavfsiz tarmoq orqali yuborilgan. Umumiy foydalanish
VPN filiallari yoki masofaviy foydalanuvchilarni asosiy ofisga ulash uchun mo'ljallangan.
Tarmoq arxitekturalari
Xost deganda tarmoqqa ulangan har qanday qurilma nazarda tutiladi. Uy egasi ham mumkin
tarmoq manzili tayinlangan har qanday qurilma sifatida belgilanishi mumkin.
Xost bir yoki bir nechta funktsiyalarni bajarishi mumkin:
• Xost ko'pincha mijoz deb ataladigan ma'lumotlarni so'rashi mumkin.
• Xost ko'pincha server deb ataladigan ma'lumotlarni taqdim etishi mumkin.
• Xost ko'pincha tengdosh deb ataladigan ma'lumotlarni so'rashi va taqdim etishi mumkin.
Ushbu o'zgaruvchan funktsiyalar tufayli bir nechta tarmoq arxitekturalari mavjud
ishlab chiqilgan, jumladan:
• Piring tarmog'i
• Mijoz/Server
• Mainframe/Terminal
Asosiy “peer-to-peer” arxitekturasida tarmoqdagi barcha xostlar ikkalasini ham birlashtira oladi
ma'lumotlar va xizmatlarni so'rash va taqdim etish. Masalan, ikkita Windows XP
fayllarni almashish uchun sozlangan ish stantsiyalari peer-to-peer hisoblanadi
tarmoq.
Peer-to-peer tarmoqlarini sozlash juda oddiy, ammo bu arxitektura
qator qiyinchiliklarni keltirib chiqaradi. Ma'lumotlarni boshqarish va zaxiralash qiyin, xuddi shunday
bir nechta qurilmalarga tarqaldi. Xavfsizlik foydalanuvchi kabi muammoli
hisoblar va ruxsatlar har bir xostda alohida sozlanishi.
Mijoz/server arxitekturasida xostlarga maxsus rollar beriladi. Mijozlar
serverlarda saqlangan ma'lumotlar va xizmatlarni so'rash. Mijoz/serverga misol
tarmoq Windows XP ish stantsiyalari bo'lib, fayllarga kirish imkoniyatini beradi
Windows 2003 server.
Mijoz/server arxitekturasining bir qancha afzalliklari bor. Ma'lumotlar va
xizmatlar endi bir yoki bir nechta serverlarda markazlashtirilgan holda joylashgan bo'lib, ularni birlashtiradi
ushbu ma'lumotlarni boshqarish va xavfsizligi. Natijada, mijoz/server tarmoqlari mumkin
miqyosi peer-to-peer tarmoqlariga qaraganda ancha katta.
Mijoz/server arxitekturasining asosiy kamchiliklaridan biri shundaki, server qila oladi
bitta muvaffaqiyatsizlik nuqtasini taqdim eting. Buni qo'shish orqali kamaytirish mumkin
server qatlamida ortiqcha.
Tarmoq arxitekturasi (davomi)
Mainfreym/terminal arxitekturasida bitta qurilma (asosiy kompyuter)
tarmoq uchun barcha ma'lumotlar va xizmatlarni saqlaydi. Bu xuddi shu narsani ta'minlaydi
mijoz/server arxitekturasi sifatida afzalliklari – markazlashtirilgan boshqaruv va
ma'lumotlar xavfsizligi.
Bundan tashqari, asosiy kompyuter soqov uchun barcha ishlov berish funktsiyalarini bajaradi
asosiy kompyuterga ulanadigan terminallar. Soqov terminallar hech qanday ishlaydi
qayta ishlash, lekin faqat kirish va chiqish qurilmalari sifatida xizmat qiladi
asosiy kompyuter.
Oddiyroq qilib aytganda, asosiy kompyuter soqov terminallar uchun barcha fikrlarni boshqaradi.
Soqov terminal odatda faqat klaviatura/sichqoncha, displey va undan iborat
tarmoqqa interfeys kartasi.
An'anaviy meynfreym arxitekturasi hozir oldingisiga qaraganda kamroq tarqalgan
tarmoq tarixi. Biroq, xuddi shunday nozik mijoz arxitekturasi mavjud
tez mashhurlikka erishdi. Yupqa mijoz a sifatida amalga oshirilishi mumkin
apparat qurilmasi yoki boshqa operatsion tizim ustida ishlaydigan dasturiy ta'minot
(masalan, Windows yoki Linux).
Soqov terminallar singari, nozik mijozlar ham barchasini bajarish uchun markazlashtirilgan tizimni talab qiladi
(yoki ko'pchilik) qayta ishlash funktsiyalari. Foydalanuvchi seanslari yaratiladi va boshqariladi
to'liq server tizimi ichida.
Uskuna yupqa mijozlar odatda arzon, kichik maydonga ega va
kam quvvat iste'moli. Mijozlar soni ko'p bo'lgan muhitlar uchun
qurilmalar uchun nozik mijoz arxitekturasi pastroq bo'lgan yuqori miqyoslilikni ta'minlaydi
egalik qilishning umumiy qiymati.
Eng keng tarqalgan ikkita nozik mijoz protokollari:
• RDP (Remote Desktop Protocol) – Microsoft tomonidan ishlab chiqilgan
• ICA (Mustaqil kompyuter arxitekturasi) – Citrix tomonidan ishlab chiqilgan.
2-qism
- OSI mos yozuvlar modeli -
Tarmoq namunalari modellari
Kompyuter tarmog'i ulashish uchun ikki yoki undan ortiq qurilmalarni birlashtiradi
axborot va xizmatlar. Bir-biriga bog'langan bir nechta tarmoqlar ani tashkil qiladi
internet ishi.
Internetda ishlash muammolari - mahsulotlar o'rtasida o'zaro ishlash
turli ishlab chiqaruvchilar izchil standartlarni talab qiladi. Tarmoq ma'lumotnomasi
Ushbu muammolarni hal qilish uchun modellar ishlab chiqilgan. Tarmoq ma'lumotnomasi
model tarmoq o'rtasidagi aloqani batafsil tavsiflovchi loyiha bo'lib xizmat qiladi
qurilmalar paydo bo'lishi kerak.
Ikkita eng mashhur tarmoq mos yozuvlar modellari:
• Open Systems Interconnection (OSI) modeli
• Mudofaa vazirligi (DoD) modeli
Tarmoq modellari taqdim etadigan ramkalarsiz, barcha tarmoq uskunalari
va dasturiy ta'minot mulkiy bo'lar edi. Tashkilotlar bo'lar edi
bitta sotuvchining uskunasiga va global tarmoqlarga qulflangan
Internet imkonsiz bo'lmasa, amaliy bo'lmagan bo'lar edi.
Tarmoq modellari qatlamlarga ajratiladi, har bir qatlam a ni ifodalaydi
maxsus tarmoq funktsiyasi. Ushbu funktsiyalar protokollar bilan boshqariladi,
qurilmalar o'rtasidagi uchdan uchigacha aloqani boshqaradigan qoidalar.
Bir qatlamdagi protokollar yuqoridagi qatlamdagi protokollar bilan o'zaro ta'sir qiladi va
uning ostida, protokollar to'plami yoki stek hosil qiladi. TCP/IP to'plami eng ko'p
keng tarqalgan protokollar to'plami va Internetning asosidir.
Tarmoq modeli jismoniy shaxs emas - OSI qurilmasi yo'q.
Ishlab chiqaruvchilar har doim ham namunaviy modelning rejasiga qat'iy rioya qilmaydi,
va shuning uchun har bir protokol bitta qatlamga to'liq mos kelmaydi. Biroz
Protokollar bir nechta qatlamlarda ishlashi mumkin.
OSI mos yozuvlar modeli
Ochiq tizimlarning o'zaro aloqasi (OSI) modeli tomonidan ishlab chiqilgan
Xalqaro standartlashtirish tashkiloti (ISO) va rasmiylashtirilgan
1984. U axborot qanday bo'lishi kerakligini tartibga soluvchi birinchi asosni taqdim etdi
tarmoq orqali yuboriladi.
OSI modeli ettita qatlamdan iborat bo'lib, ularning har biri ma'lum bir qatlamga mos keladi
tarmoq funktsiyasi:
7 Ilova
6 Taqdimot
5-sessiya
4 Transport
3 Tarmoq
2 Ma'lumotlar havolasi
1 Jismoniy
E'tibor bering, pastki qatlam 1-qavatdir. Turli mnemonikalar buni osonlashtiradi
OSI modeli qatlamlarining tartibini eslang:
7 Ilova All Away
6 Taqdimot odamlar pizza
5-sessiya kolbasaga o'xshaydi
4 Otish uchun transport
3 Tarmoq kerak emas
2 Data-link Data Do
1 Iltimos, jismoniy ishlov bering
ISO yanada OSI modeliga asoslangan protokollar to'plamini ishlab chiqdi;
ammo OSI protokollar to'plami hech qachon keng qo'llanilmagan.
OSI modelining o'zi endi biroz eskirgan - zamonaviy protokol to'plamlari,
TCP/IP to'plami kabi OSI modeliga to'liq moslashish qiyin
etti qatlam. Bu, ayniqsa, yuqori uchta qatlam uchun to'g'ri keladi.
Pastki (yoki pastki) to'rtta qatlam aniqroq aniqlanadi va
bu qatlamlardan olingan terminologiya hali ham keng tarqalgan. Ko'p protokollar va
qurilmalar qaysi pastki qatlamda ishlashi tasvirlangan.
OSI modeli - Yuqori qatlamlar
OSI modelining eng yuqori uchta qatlami ko'pincha yuqori deb ataladi
qatlamlar:
• Layer-7 - Ilova qatlami
• Layer-6 - Taqdimot qatlami
• Layer-5 - Seans qatlami
Ushbu qatlamlarda ishlaydigan protokollar dastur darajasidagi funktsiyalarni boshqaradi,
va odatda dasturiy ta'minotda amalga oshiriladi.
OSI modelining yuqori qatlamlari funktsiyasini bajarish qiyin bo'lishi mumkin
tasavvur qilish. Yuqori qatlam protokollari har doim ham qatlamga mukammal mos kelmaydi,
va ko'pincha bir nechta qatlamlarda ishlaydi.
OSI modeli - amaliy qatlam
Ilova qatlami (Layer-7) foydalanuvchi o'rtasidagi interfeysni ta'minlaydi
ilova va tarmoq. Veb-brauzer va elektron pochta mijozi
foydalanuvchi ilovalariga misollar.
Foydalanuvchi ilovasining o'zi Ilova qatlamida joylashmaydi - the
protokol qiladi. Foydalanuvchi ilova bilan o'zaro aloqada bo'lib, u o'z navbatida o'zaro ta'sir qiladi
ariza protokoli bilan.
Ilova qatlami protokollariga misollar quyidagilarni o'z ichiga oladi:
• FTP, FTP mijozi orqali
• HTTP, veb-brauzer orqali
• POP3 va SMTP, elektron pochta mijozi orqali
• Telnet
Ilova qatlami turli funktsiyalarni ta'minlaydi:
• Aloqa hamkorlarini aniqlaydi
• Resurs mavjudligini aniqlaydi
• Muloqotni sinxronlashtiradi
Ilova qatlami uning ostidagi Taqdimot qatlami bilan o'zaro ta'sir qiladi. Xuddi shunday
eng yuqori qatlam, u ustidagi qatlamlar bilan o'zaro ta'sir qilmaydi.
|
| |