O‘zbekiston Respublikasi ochiq ma’lumotlar portali – data.gov.uz

|
O‘zbekiston Respublikasi ochiq ma’lumotlar portali – data.gov.uz
|
bet | 7/16 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 9,99 Mb. | | #138987 |
Bog'liq 11. Elektron hukumatda interaktiv xizmatlardan foydalanish O‘zbekiston Respublikasi ochiq ma’lumotlar portali – data.gov.uz
O‘zbekiston Respublikasi ochiq ma’lumotlar portali 2015 yildan buyon faoliyat ko‘rsatib kelmoqda. Dastlabki bosqichda unda sakkizta tashkilotdan 80 turdagi ma’lumot joylashtirilgan bo‘lsa, bugungi kunda mazkur portalda 120 ta tashkilotning 2216 xildagi axboroti o‘rin olgan. Bu axborotlar iqtisodiyot, sog‘liqni saqlash, ta’lim, transport va boshqa dolzarb sohalarga taalluqlidir.
Hozirgi kunda davlat organlarida foydalanashuvchilarni qiziqtirishi mumkin bo‘lgan ulkan axborot resurslari massivlari shakllangan. Davlat organlarining ijtimoiy ahamiyatga ega bo‘lgan axborotlarini ochiq ma’lumotlar sifatida e’lon qilinishi ochiq davlat boshqaruvining asosidir.
Ochiq ma’lumotlarning e’lon qilinishi va ulardan foydalana olish imkoniyatining yaratilishi tufayli davlat organlari faoliyatining shaffofligi, jamoat nazoratini amalga oshirish imkoni, shuningdek jismoniy shaxslar va tadbirkorlar uchun yangi xizmatlar yaratilishi ta’minlanadi.
Ochiq ma’lumotlar portali davlat boshqaruvi organlari faoliyatining shaffofligini ta’minlaydi. Mamlakatimizda davlat idoralari faoliyati ochiqligini ta’minlash, jamoatchilikka bu borada aniq va xolis axborot etkazib berish yuzasidan keng ko‘lamli chora-tadbirlar amalga oshirilmoqda.
Davlat organlari faoliyati to‘g‘risidagi ma’lumotlar va axborotlarni ochiq ma’lumotlar ko‘rinishida e’lon qilinishi ulardan turli axborot resurslarini shakllantirishda manbaa sifatida va axborot tizimlarini, shuningdek, ham davlat organlari, ham tadbirkorlik subektlari uchun xizmat va ilovalar yaratishda foydalanish mumkin.
Internet tarmog‘ida keyinchalik ochiq ma’lumotlar uchun "yagona nuqta" vazifasini bajaruvchi O‘zbekiston Respublikasi ochiq ma’lumotlar portali ishga tushirilgan bo‘lib, uning asosiy maqsadi qayta ishlash va tahlil qilish uchun mos formatlarda davlat organlari faoliyati to‘g‘risida ma’lumotlarni taqdim etishdan iborat.
O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2015 yil 7 avgustdagi “Ochiq ma’lumotlar taqdim etilishi hisobga olingan holda internet tarmog‘ida O‘zbekiston Respublikasining Hukumat portalini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori asosida internet tarmog‘ida axborotdan ko‘p marotaba, erkin va bepul foydalanish imkonini beruvchi O‘zbekiston Respublikasining Hukumat portali doirasida Ochiq ma’lumotlar portali — www.data.gov.uz ishga tushirilgan.
Ochiq ma’lumotlar portali ishga tushirishdan ko‘zlangan asosiy maqsad – davlatning barqaror rivojlanishida hukumat va aholining hamkorligi muhim ahamiyat kasb etadi.
O‘zaro hamkorlik, axborot-ma’lumot almashish imkoniyatlaridan unumli foydalanishni taqozo etadi. Axborot, birinchi navbatda, jamiyat taraqqiyotiga ta’sir qiluvchi bilimdir. Shuning uchun ham davlat faoliyatiga oid barcha ma’lumotlar aholi turmush tarzida muhim ahamiyat kasb etib kelgan. Ma’lumotlarning cheklanmagan miqdorda taqdim etilishi xalqqa uning ichidan kerakli bilimlarni ajratib olish va jarayonlarga nisbatan munosabatini shakllantirish, ijtimoiy hayotga kirishish imkonini beradi.
XX asrning ikkinchi yarmidan boshlab yagona tizimga ulangan xalqaro kompyuterlar tarmog‘i – Internet va undagi o‘zaro bog‘langan gipermatnli elektron resurslar tizimi – xalqaro “o‘rgimchak to‘ri” ning rivojlanishi hukumatning fuqarolar oldidagi hisobdorligini yangicha usullar yordamida ta’minlash imkonini yaratdi.
Tadqiqotchilarning fikriga ko‘ra, aholi uchun zarur ma’lumotlarni ularga o‘z vaqtida taqdim qilmaslik va aholining axborotga bo‘lgan ehtiyojini qondirmaslik jamiyat rivojiga juda katta salbiy ta’siri o‘tkazib, oqibatda “axborot taqchilligi” jamiyatning inqiroziga sabab bo‘lishi mumkin. Ayni shu omil – Ochiq ma’lumotlar portali ishga tushirilishiga sabab bo‘ldi.
“Ochiq ma’lumot” – bu, bir qarashda hammasi tushunarli, foydalanish mumkin bo‘lgan ma’lumot.
Ochiq ma’lumotlar portalida ko‘p marotaba, erkin va bepul foydalanish maqsadida mashinada o‘qiladigan formatda internet tarmog‘ida joylashtirilgan davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining faoliyati to‘g‘risidagi axborot joylashtiriladi.
2015 yil 7 avgustda O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi tomonidan qabul qilingan maxsus qarorga asosan, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, mahalliy davlat hokimiyati organlarining rahbarlari Ochiq ma’lumotlar portalida joylashtiriladigan axborotning o‘z vaqtida taqdim etilishi va ishonchliligi uchun shaxsan javob berishi belgilangan.
Davlat tashkilotlarida O‘zbekiston Respublikasi Ochiq ma’lumotlar portalida e’lon qilinishi masalalari bo‘yicha mas’ul mansabdor shaxs tayinlanishi, foydalanuvchilar uchun zarur ma’lumotlarni taqdim qilish va o‘zaro aloqalarni tartibga solish mexanizmining takomillashgan choralari aniq aks ettirilganligi fuqarolarning axborot olish va uni tarqatish, axborotdan foydalanish kabi konstitutsiyaviy huquqlari yanada keng ta’minlanishiga xizmat qiladi.
Portalning foydalanuvchilar uchun ijtimoiy ahamiyati.
Ochiq ma’lumotlar portali nafaqat davlat boshqaruvi organlari tizimining ochiqligini ta’minlashga, balki iqtisodiyotga ham ijobiy ta’sir ko‘rsatadi.
Ochiq ma’lumotlar portalifaoliyatining asosiy yo‘nalishi ochiq ma’lumotlar bazalarini yaratish va tadqiq qilish hisoblangan McKinsey xalqaro instituti mutaxassislari olib borgan ilmiy izlanishlar natijalariga ko‘ra, rivojlangan mamlakatlar hukumatlarining faqatgina 7 ta davlat sektoriga oid ochiq ma’lumotlarni aholiga bepul va qulay yo‘llarda taqdim qilishi bir yilda davlat byudjetining o‘rta hisobda 3-5 trillion AQSH dollari miqdoridagi mablag‘i tejalashiga olib keladi.
Birgina ta’lim sohasiga oid ma’lumotlar bilan aholini boxabar qilish o‘rtacha 1 milliard AQSH dollari miqdorida foyda keltiradi. Transport tizimiga oid ochiq ma’lumotlar tarmoqlarining shakllantirilishi 700-900 milliard AQSH dollarigacha bo‘lgan mablag‘ni tejab qolishga olib kelishi aniqlangan.
Dunyoning rivojlangan mamlakatlarida internet tarmog‘ida ochiq ma’lumotlar oqimini faol shakllantirayotgan xususiy sektor vakillari internetdagi portallardan marketing tadqiqotini yuritishda ham foydalanayotganliklariga guvoh bo‘lish mumkin.
Misol tariqasida, Amazon, e-Bay, Netflix kabi onlayn savdo kompaniyalari faoliyatini keltirish mumkin. Ular o‘z faoliyati yuzasidan ochiq ma’lumotlarni taqdim etish barobarida mijozlar fikr-mulohazasini o‘rganish, bozor talab va taklifini tadqiq etishga ham odatlanmoqda. AQSH sog‘liqni saqlash tizimida faoliyat ko‘rsatuvchi Kaiser Permanente nodavlat-notijorat ilmiy-tadqiqot muassasasi ilk marotaba ijtimoiy tarmoqlar orqali yurak xurujiga olib keluvchi omillarga bag‘ishlangan yirik ma’lumotlarni e’lon qilgan va uning yordamida internet foydalanuvchilarning fikrlarini o‘rgangan. Natijada nazariy ilm va amaliy hayot uyg‘unligida birmuncha oydinroq bo‘lgan tahliliy bilimni shakllantirishga erishilgan.
Hukumatning mamlakatda ochiq ma’lumotlar tizimini takomillashtirish yuzasidan olib borgan islohotlarining ikkita muhim jihati bor. Birinchidan, jamoatchilikni ochiq ma’lumotlar bilan ta’minlash hukumat faoliyatining oshkoraligini va fuqarolarning jamiyat qurilishidagi keng ishtirokiga, ikkinchidan, tadbirkorlar va fuqarolarning hukumatga nisbatan ishonchi oshishiga xizmat qiladi.
O‘zbekiston Respublikasining Hukumat portali (www.gov.uz) doirasida faoliyat ko‘rsatayotgan Ochiq ma’lumotlar portali Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan belgilangan mezonlarga muvofiq davlat organlari va ularning tizimidagi tashkilotlar to‘g‘risida ma’lumotlar, vakolatli davlat organlarining yillik statistik ko‘rsatkichlari, davlat va xo‘jalik boshqaruvi organlari, ularning hududiy bo‘linmalarida mavjud bo‘sh ish o‘rinlari, muayyan faoliyat turi uchun ruxsatnomalar reestriga oid ko‘plab ma’lumotlarni o‘zida jamlagan. Portalda joylashtirish uchun taqdim etilayotgan axborot dolzarb, ishonchli, yaxlit bo‘lib, davlat sirlarini yoki qonun bilan muhofazalanadigan boshqa sirni o‘z ichiga olmaydi.
Portalning “Biznes” bo‘limida yuridik shaxslarning tashkiliy shakllari, notariuslarning reestri, litsenziyalanadigan faoliyat turlari, bank xizmatlari, savdo tartib-taomillariga oid ma’lumotlarning bitta manbaga jamlangani tadbirkorlarning vaqt va mablag‘i tejalishiga yordam bermoqda.
Ochiq ma’lumotlar portali mamlakatimizda amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar samaralarini o‘zida aks ettiradigan, ayni chog‘da davlat organlari faoliyati ustidan jamoatchilik nazoratini yanada kuchaytirishga xizmat qiladigan muhim axborot resursi bo‘lib, uni takomillashtirish, boyitish va targ‘ib qilishga barcha mas’uldir.
Ochiq ma’lumotlar portali imkoniyatlari va foydalanuvchilari
Ochiq ma’lumotlar Portaldagi bo‘limlari.
Portal ikki tilda faoliyat olib borib, quyidagi bo‘limlarni o‘z ichiga oladi:
Asosiy - "Bosh sahifa", "Dasturchilarga", "Yangiliklar"
Qo‘shimcha - "Portal yangiliklari", "Ommabop ma’lumotlar", "Tashkilotlar", "Portal haqida", "Kayta aloqa", "Ma’lumotlardan foydalanish shartlari".
Asosiy bo‘limlar
"Bosh sahifa" bo‘limi. Ushbu bo‘lim portal bosh sahifasi bo‘lib, u portalning mohiyatini yoritib beruvchi bannerlar va belgilar shaklidagi ma’lumotlar hamda Portal xakidagi anonslardan iborat yangiliklarni o‘z ichiga oladi. Izlash funksiyasi portaldagi ma’lumotlarni tezda topish imkonini beradi.
Portal bosh sahifasidan boshqa sahifalarda joylashgan asosiy ma’lumotlarga kerakli havolalarni bir marta bosish (klik) orqali o‘tish mumkin.
"Dasturchilarga" bo‘limi. Ushbu bo‘limda, qayta ishlash va tahlil qilish uchun mos bo‘lgan mashina o‘qiy oladigan formatdagi ochiq ma’lumotlar taqdim etiladi.
"Yangiliklar" bo‘limi. Davlat organlari tomonidan taqdim etilgan yangi ma’lumotlar ushbu bo‘limda to‘liq tarzda berib boriladi.
Qo‘shimcha bo‘limlar
"Portal yangiliklari" bo‘limi. Ushbu bo‘limda yangiliklar anonsi joylashtiriladi. Bir marta bosish (klik) orqali yangiliklarning asosiy sahifasiga o‘tiladi hamda tanlangan mavzu bo‘yicha to‘liq matn ochiladi.
"Ommabop ma’lumotlar" bo‘limi. Mazkur bo‘lim foydalanuvchilar tomonidan ko‘p murojaat etilgan ma’lumotlar ro‘yxatini o‘z ichiga oladi.
"Tashkilotlar" bo‘limi. Mazkur bo‘limda ochiq shaklda ma’lumotlarni joylashtiruvchi davlat organlari ro‘yxati keltirilgan.
"Portal xakida" bo‘limi. Mazkur bo‘limda foydalanuvchiga portalning xususiyatlari xakida qisqacha ma’lumot beriladi.
"Qayta aloqa" bo‘limi. "Qayta aloqa" bo‘limi portal administratoriga xabarlar jo‘natish sahifasi hisoblanadi. Jo‘natuvchi ushbu sahifada ism, familiya, e-mayl, telefon raqami va manzili kabi barcha zarur aloqa ma’lumotlarni qoldirishi mumkin. Tegishli katakchaga xabaringiz matnini kiritish - har qanday fikr, savol, shikoyat yoki biror bir taklif yuborish mumkin.
"Ma’lumotlardan foydalanish shartlari" bo‘limi. Ushbu sahifada ma’lumotlardan foydalanish uchun belgilangan shartlar keltiriladi.
Ochiq ma’lumotlar portali xizmat ko‘rsatuvchilari.
Portaldan foydalanuvchilar ko‘lami judayam keng. Lekin asosiy foydalanuvchilar bu: biznes vakillari, olimlar, talabalar, dasturchilar, ommaviy axborot vositalar uchun ko‘proq xizmat ko‘rsatadi. Kuzatishlarimiz shuni ko‘rsatmoqdaki, oxirgi paytlarda portaldan nafaqat nomlarini keltirib o‘tgan aholi qatlami, balki o‘ziga kerakli bo‘lgan ma’lumotlarni qidirgan barcha shaxslar ham Ochiq ma’lumotlar portalidagi ma’lumotlardan foydalanishmoqda.
Ochiq ma’lumotlar portalini fuqarolarga qulayliklari.
Mazkurportal davlat organlari tomonidan taqdim etilayotgan ochiq ma’lumotlar uchun yagona kirish nuqtasi bo‘lib hisoblanadi. Bundan tashqari Portalda joylashtirilayotgan ma’lumotlardan mobil qurilmalar uchun ilovalar yaratish uchun dasturchilar ham foydalanishi mumkin. Olimlar, iqtisodchilar, sotsiologlar, studentlar va boshqalar ham portaldagi ma’lumotlar yordamida turli xil tahliliy ishlar olib borishlari va har xil prognozlar, ilmiy ishlar qilish uchun yordam beradi.
Portalni takomillashtirish bo‘yicha kelgusidagi rejalar.
Ochiq ma’lumotlar portalida kelgusida quyidagi ishlarni amalga oshirish rejalashtirilmoqda:
1. Qisqa muddatlarda Davlat ochiq ma’lumotlar portalini maksimal sondagi ochiq ma’lumotlar to‘plamlarini turli-xil sohalar bo‘yicha to‘ldirishni amalga oshirish zarur. Buning uchun Davlat statistika qo‘mitasi tomonidan tayyorlanadigan statistik ma’lumotlarni olish o‘ta zarurligini ta’kidlab o‘tmoqchiman va buni xalqaro ekspertlar ham tasdiqlamoqdalar;
2. Portalda joylashtirilgan jami ma’lumotlarni tez kunlarda mashina o‘qish formatiga o‘tkazish;
3. Portalda joylashtirilgan ma’lumotlar asosida dasturiy ilovalarni yaratishni ommalashtirish. Buning uchun “Ochiq ma’lumotlar asosida yaratilgan eng yaxshi dasturiy mahsulot“ musobaqasini tashkil qilish zarur;
4. Portal orqali aholi va tadbirkorlik sub’ektlari, dasturchilar va boshqalar tomonidan qaysi ma’lumotlarga talab borligini aniqlash uchun Portla orqali so‘rovnomani tashkillashtirish;
5. Toshkent viloyatida Ochiq ma’lumotlar bo‘yicha amalga oshirilgan ishlar bo‘yicha tajribani boshqa viloyatlarda ham tadbiq etish;
6. Davlat ochiq ma’lumotlari portali reklamasini ommaviy-axborot vositalarida keng yo‘lga qo‘yish zarur;
7. Ob’ektlar haqidagi portalda joylashtirilgan ochiq ma’lumotlarni kartaga bog‘lanishini (geolokatsion ma’lumotlar) ta’minlash zarur.
8. Portalning mobil qurilmalar uchun ilovalarini yaratish;
9. Ma’lumotlarni mavsumdan kelib chiqib joylashtirilishi yo‘lga qo‘yish. Masalan: yozda cho‘milish, dam olish maskanlari haqida ularni xaritada joylashgan joyi ko‘rsatilgan holda joylashtirish.
|
| |