nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Bosh sahifa - Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot

|
Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot
|
bet | 10/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgBosh sahifa ingl.: home page rus.: начальная страница Asosiy sahifa. Ingliz tilidan to‘g‘ri tarjima qilinganligidan qat’iy nazar, bu muayyan insonning uy (shaxsiy) sahifasi emas, balki vebsaytning boshlang‘ich sahifasidir. Odatda murojaatlar aynan veb-saytning bosh sahifasiga qilinadi, shuning uchun ushbu sahifaga tashrif buyuruvchilar soni xohlagan boshqa sahifaga qaraganda ko‘proq. Bosh sahifa (veb-sayt yuzi) bo‘yicha foydalanuvchi qayerda ekanligi va saytning boshqa sahifalarida nimalarni ko‘rish mumkinligi haqida tasavvur oladi (ba’zan bosh sahifa birinchi va yagona bo‘ladi).
Dastur ingl.: software rus.: программа 1. Hisoblash mashinasiga algoritmni beruvchi ko‘rsatmalar (buyruq yoki tasnif va operatorlar)ning ketma-ketligi. Dastur kompyuter tomonidan qaysi tartibda, qaysi ma’lumotlar ustidan va qaysi amallar bajarilishi va natija qaysi shaklda taqdim etilishini ko‘rsatadi. Kompyuterning boshqarish qurilmasi mashina buyruqlari ketma-ketligi shaklida berilgan dasturni qabul qiladi. Dasturni mashina tilida yaratish – noqulay va katta mehnat talab qiluvchi jarayon. Shuning uchun kompyuter uchun dastur inson tomonidan dasturlash tillaridan birida yaratilib, keyin esa kompyuterning o‘zi ushbu dasturni mashina tiliga o‘giradi. 2. Ma’lum natijani olish uchun kompyuter va boshqa kompyuter qurilmalari faoliyati uchun mo‘ljallangan jami ma’lumot va buyruqlarni taqdim etishning obyektiv shakli.
Elektron hujjat ingl.: electronic document rus.: электронный документ. Elektron shaklda qayd etilgan, elektron raqamli imzo bilan tasdiqlangan va elektron hujjatning uni identifikatsiya qilish imkoniyatini beradigan boshqa rekvizitlariga ega bo‘lgan axborot.
Xulosa
Nuqtali rasm koordinatalar va rangga ega bo’lgan nuqtalar to’plamidan iborat. Grafik muharrir bu rasmni nuqtalarni ketma-ket chizgan holda tasvirlaydi. Oddiy holda nuqtali tasvirdan iborat bo’lgan fayl - rasmni birin-ketin hosil qiluvchi nuqtalar ketma-ketligi va ularning ranglarini o’z ichiga oladi. Minglab yillardan beri yaratib kelinayotgan rangtasvir asarlarini nuqtali grafikaning ilk ko’rinishi deyish mumkin.
|
| |
imkonini beradi - Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot

|
Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot
|
bet | 4/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgimkonini beradi.
Namoyish qilish grafikasi - matn, sxema, eskiz kabi hujjatlarning mashinaviy tasvirini hosil qilib uni namoyish etishga tayyorlash uchun xizmat qiladi. Bu yerda eng asosiy vazifa - yuqori sifatli va chiroyli ko'rinishdagi tasvirlar hosil qilishdan iborat. Bu turdagi grafikaning eng afzal tomoni shundaki, undagi tasvirlar to'plami va ko'rinishini tezda o'zgartirish mumkin.
Injenerlik grafikasi - bunday grafika chizmachilik, loyihalash va konstruktorlik ishlarini avtomatlashtirishda keng qo'llaniladi. Injenerlik grafikasi analiz, sintez, modellashtirish, chizmachilik, boshqarish va shu kabi loyihalash ishlarini avtomatlashtirishning hamma bosqichlarini o'z ichiga oladi.
Ilmiy grafika - ilmiy izlanishlar uchun xizmat qiladi va geografik, fizik,biologikva boshqa jarayonlarni tadqiq qilishda qo'llaniladi. Ilmiy grafikaning eng asosiy maqsadi ilmiy izlanishlarda hosil bo'ladigan axborotlarni vizuallashtirish - ko'zga ko'rinarli shaklda ifodalashdir. Ayniqsa bu yo'nalish atom energiyasi manbalarini tadqiq qilishda, kosmonavtika, samolyotsozlikda, geografiya va okeanologiyada -xullas qamrovi katta bo'lgan, tez kechadigan jarayonlarni o'rganishda keng qo'llaniladi. Shuningdek, ilmiy izlanishlar natijalarini kerakli shaklda diagrammalar, xaritalar, jadvallar va turli matematik formulalar shaklida tasvirlashda ishlatilishi mumkin.
Ko rgazmaviy grafika - namoyish va tijorat grafikalarining rivoji bo’lib, shu ikkala grafika imkoniyatlarining yig’indisini tashkil etadi.
Animatsion grafikada – rang bilan ishlashdagi muvofaqiyatlarni, muhandislik grafikasidagiuch o’lchovli obyektlarni modellashtirishdagi yutuqlar bilan qo’shib uyg’unlashtirilgan.
Кompyuter grafikasida rang tushunchasi.
Rang modellari.
Кompyuter grafikasida rang juda muxim – ko’zatuv taassurotni kuchaytirish va tasvirni axborotga boyitish rolini o’ynaydi. Biz ko’rayotgan yoritilgan buyumdan qaytgan yoruq’lik ko’z qorachiq’i orqali ko’zimizga o’tadi va ko’z ichidagi asab xujayralarini qo’zq’atadi. Bu hujayralar asab tolalari orqali miya bilan boq’langanligi tufayli ko’z yoruq’ligi miyaga o’tadi va ongimizda buyumni ko’rish tuyq’usi paydo bo’ladi. Biz buyumni ko’ramiz. Atrof muhitni bunday ko’rish qobiliyati ko’rish deb, ko’rish a’zosi esa ko’z deb ataladi.
Biz sezgi organlarimiz orqali atrof muhit haqida juda ko’p ma’lumot olamiz. Bu ma’lumotlarning 90% ni ko’rish orqali qabul qilamiz. Yoruq’lik oqimi bu ma’lumotlarni eltuvchi hisoblanadi.
Bizning ko’zimiz miya bilan organizmning asab sistemasi orqali boq’langan. Agar ko’zning to’zilishini fotoapparat, kinoga olish apparati va televizion kamera kabi hozirgi zamon optikaviy apparatlarining to’zilishi bilan taqqoslasak ular orasida o’xshashlik borliqini sezishimiz mumkin.
Biror bir ranglar aralashmasidan olish mumkin bo’lmagan ranglar asosiy ranglar deyiladi. Qizil, yashil va ko’k ranglar–asosiy ranglar hisoblanadi. Ularni bir hil aralashtirsak oq hosil bo’ladi.
|
| |
Sinov savollari - Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot

|
Mavzu: Kompyuter grafikasining haqida ma’lumot
|
bet | 11/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgSinov savollari:
Кompyuter grafikasi nima?
Кompyuter animasiyasi nima?
Rastrli grafikaning asosi nima?
Vektorli grafikada tasvir yaratish prinsiplarini sanab o’ting.
Qanday dasturlar rasm chizish uchun mo’ljallangan?
Qanday taqdimot dasturlarini bilasiz?
Ilmiy vizualizasiya dasturlarining vazifasi nimadan iborat?
Eng ko’p tarqalgan videotasvirlarni qayta ishlash tizimlarini sanab o’ting?
2D va 3D modellashtirish dasturlarining qo’llanish soxasi?
Rang modellarida rangni xosil qilish usullarini aytib bering.
Foydalanilgan adabiyotlar:
1.“Kompyuterlashtirishni rivojlantirish va axborot- kommunikatsiya texnologiyalarini yanada rivojlantirish to’g’risida” 2002- yil 31- maydagi PF – 3080-sonli Farmoni.
2. O‘zbekiston Respublikasi Kadrlar tayyorlash milliy dasturi G‘G‘ Barkamol avlod – O‘zbekiston taraqqiyotining poydevori. –Toshkent: Sharq, 1997.
3. Olimov Q.T. Maxsus fanlar buyicha elektron darsliklarni yaratishning uslubiy asoslari G‘G‘ Kasb-hunar ta‘limi №2. 2004 y.
4. Rasulov O. Zamonaviy elektron darsliklarning didaktik xususiyatlari Kasb-hunar ta‘limi №5. 2005 y
http://fayllar.org
|
| |
x2+a1y2+a2xy+a3x+a4y+a5=0

|
x2+a1y2+a2xy+a3x+a4y+a5=0
|
bet | 3/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgx2+a1y2+a2xy+a3x+a4y+a5=0.
Kompyuterda vektorli tasvirlar bilan ishlash nuqtali tasvirlar bilan ishlashga qaraganda ancha oson. Hozirda vektorli tasvirlar yaratuvchi amaliy dasturlar mashina grafikasining asosini tashkil qiladi.
Fraktal grafika - bu tasvirni chizish yoki jihozlash emas, balki uni matematik hisoblashlarga asoslangan dasturlar asosida qurishdir, ya'ni bunda tasvirlar formulalar yordamida ko'riladi.. Fraktal grafikada esa tasvirlarni matematik hisoblashlar yordamida avtomatik o’zgartirib ko’paytirish yo’li chiroyli manzaralar hosil qilinadi. Fraktal kompozisiya yaratish chizish yoki shakl berish emas, balki dasturlashga asoslanadi. Teleko’rsatuvlar va reklamalarni badiiy bezashda ishlatiladi.
Fraktal grafika odatda o’yin dasturlarini yaratishda ko’proq qo'llaniladi.
Fraktal grafika matematik hisoblashlar asosida tasvirlarni avtomatik yaratish uchun qo'llaniladi. Shuning uchun ham uning asosi sifatida rasm, shakl, tasvir hosil qilishning dasturlash usuli tanlangan.
Bu grafika, odatda, turli jarayonlarni modellashtirish, tahlil qilish, turli qiziqtiruvchi dasturlar yaratishda keng qo'llaniladi.
Kompyuter grafikasining quyidagi turkumlarini ajratib ko'rsatish mumkin:
• tijoratga oid
• namoyishlarga oid;
• injenerlikka oid;
• ilmiy;
• ko'rgazmaviy;
• animatsion;
Tijoratga oid grafika elektron jadvallarda yoki berilganlar bazasidagi axborotlarni aks ettirish uchun xizmat qiladi. Bu axbo-rotlar ShEHM monitor ekranida grafik, gistogramma, diagramma va xohlagan boshqa ko'rinishlarda aks ettirilishi mumkin. Bunda grafiklar matn izohlari va ma 'him joylarda shartli belgili izohlar bilan ta'minlanadi.
Tiiorat grafikasiga tegishli bo'lgan amaliy dasturlar paketi tasvirni ekranda tezda va qulay ifodalashga qaratilgan, chunki tijoratchiningsiy maqsadi axborotlarni qayta ishlash jarayonidagi o'zgarishlarni tezda muhokama qilib, tegishli qarorlar qabul qilishdan iboratdir. Tasavvurni yanada oshirish uchun ushbu paketlarda tasvirni turli xildagi grafika shaklida tasvirlash imkoniyati kiritilgan. Bu esa, o'z navbatida, barcha turdagi tasvirlarni ekranda birgalikda ko'rib, tahlil qilish imkoniyatini oshiradi. Bu paketlarning eng ahamiyatli tomoni shundaki, ular tasvirlarni turli xil shaklda berishdan tashqari aks ettirilgan grafikalarni tahlil qilish imkoniyatini ham beradi. Shu sababli bu paketlarga turli xil matematik tahlil usullari, jumladan statistik tahlil, ehtimollar nazariyasi, iqtisodiy jarayonlar bashorati kabi usullar kiritilganki, ular berilgan axborot to'plamini tahlil qilish
|
| |
Klaviatura tillari qaysi tugmalarni birgalikda bоsish оrqali amalga almashtiriladi?

Klaviatura tillariga kushimcha tillar kushish va оlib tashlash qanday tugmalardan fоydalaniladi?
| |
*Dоbavitь va Удалить
| |
Klaviaturaning vazifasi nima?
|
*Yozuv kurinishida axbоrоtni kiritish kurilmasi
|
Komputerda masalani yechish qaysi bosqichlardan boshlanadi?
|
*masalaning qo’yilishi, masalaning matematik modelini yozish;
|
Kompyuter o'chirilganda qaysi axborotlar yo'qoladi?
|
*Tezkor xotiradagi axborotlar
|
Kompyuter osilib qolganda qaysi tugmalardan foydalanamiz? Barcha tugmalar to`liq keltirildagn satrni aniqlang.
|
*Ctrl+Break; Ctrl+Alt+Del; "Reset".
|
Kompyuter so`zining o`zbekcha ma'nosi nima? |
*Inglizcha so`zdan olingan bo`lib hisoblovchi degan ma'noni bildiradi
|
|
*Uzatish knallari orqali o`zaro bog`langan kompyuterlar majmuiga
|
Kompyuterga virus tushish sabablari qaysi javobda noto'g'ri keltirilgan:
|
*kompyuter chang,iflos va zararli infeksiya molekulalari bo'lgan xonalarda ishlasa;
|
|
Internet Explorerni qanday ishga tushirish mumkin

Internet Explorerni qanday ishga tushirish mumkin.
|
|
*Hamma javob to`g`ri
| |
|
*1983 yilda
|
INTERNETda mavjud bo`lgan xizmat turlarini ko`rsating
|
*barcha javob to`g`ri
|
Internetga kachоn asоs sоlingan?
|
*1969 yilda
|
Internetga ulanish usullari qaysilar?
|
*B,C,D
|
Internetni urgatuvchi uzbek tilidagi Web sahifa kachоn paydо bulgan?
|
*2000 yilda
|
Internetning asоsiy funktsiyalarini ayting
|
*kоmmunikatsiоn,infоrmatsiоn
|
Internetning tarkibiy qismlarini kursating
|
*texnik,prоgrammaviy,infоrmatsiоn
|
Ishlar панелi nima vazifani bajaradi?
|
*Kundalik hayotimizda kup qo`llaniladigan dasturlarning yorliqlari turadi
|
Ixtiyoriy papka yoki fayl belgisi ustiga borib, sichqoncha o`ng tugmasini bosak, qanday menyu paydo bo`ladi.
|
*Kontekstli menyu.
|
Joriy katalogni o`zgartirish uchun qanday buyruqdan MSDOS OTda foydalanamiz? Buyruqning umumiy formati qanday ko`rinishda?
|
*cd buyrug`i mavjud. cd [diskovod:] yo`l
|
| |
Juft buyruk tezligini оshirish va kamaytirish, tugmalarni ung va chap kulga mоslashtirish Svоystva mыshь оynasining qaysi bo`limidan to`g`rilanadi?

|
Juft buyruk tezligini оshirish va kamaytirish, tugmalarni ung va chap kulga mоslashtirish Svоystva mыshь оynasining qaysi bo`limidan to`g`rilanadi?
|
bet | 7/11 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 27,37 Kb. | | #243896 |
Bog'liq Reja Kompyuter grafigi tushunchasi-www.fayllar.orgJuft buyruk tezligini оshirish va kamaytirish, tugmalarni ung va chap kulga mоslashtirish Svоystva mыshь оynasining qaysi bo`limidan to`g`rilanadi?
| |
*Кнопка мыши
| |
Jоriy katalоg deb qanday katalоkka aytiladi ?
|
*Fоydalanuvchi ishlayotgan laxzadagi katalоg jоriy katalоg deyiladi
|
Katalogdagi fayllar mundarijasini ekranga chiqarish uchun qanday buyruqdan MSDOS OTda foydalanamiz? Buyruqning umumiy formati qanday ko`rinishda?
|
*dir buyrug`i mavjud. Dir [diskovod:] [yo`l\] [faylning nomi] [/P] [/W]
|
Katalоg nima ?
|
*fayl nоmlari va ular xakidagi malumоtlarni saklоvchi diskdagi maxsus jоy
|
Katta integral sxema (KIS) deganda nimani tushunasiz?
|
*Bir platada joylashgan tranzistorlar
|
Kesh-xotira nima?
|
*Tezkor xotiraning tez-tez ishlatiladigan qismi saqlanadigan o'ta tezkor xotira
|
Kiritish qurilmasining vazifasi ...
|
*Inson tomonidan mashinaga axborot uzatish
|
Kiritish uskunasi ...
|
*Skaner
|
Klaviatura ishlamasa ...
|
*Kompyuterni o'chirib klaviaturaning blokga ulanganligini tekshiring
|
|
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Juft buyruk tezligini оshirish va kamaytirish, tugmalarni ung va chap kulga mоslashtirish Svоystva mыshь оynasining qaysi bo`limidan to`g`rilanadi?
|
10-Laboratoriya mashg’uloti. Sahifa foni va ranglar bilan ishlash. Ishning maqsadi

|
10-Laboratoriya mashg’uloti. Sahifa foni va ranglar bilan ishlash. Ishning maqsadi
|
Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 1,13 Mb. | | #255221 |
Bog'liq 10-labaratoriya ishi
10-Laboratoriya mashg’uloti. Sahifa foni va ranglar bilan ishlash.
ISHNING MAQSADI: Talabalarga sahifada fon va rasmlar bilan ishlashda ko’nikmalarni oshirish hamda bilimlarni mustahkamlash.
NAZARIY QISM:
1. HTML hujjatni kompyuter xotirasida fayl_nomi.css ko’rinishda saqlab qo’yamiz:
2. Birinchi selector tanlab olinadi.Masalan h2 tegi,uning xususiyatlarini o’zgartiramiz.
1-xususiyati font-size: unga o’lcham beriladi
Color :rang
3. Jadval xususiyatini o’zgartirish uchun style tegi orasiga yoziladi.Masalan:
Eni-width:800px;
Bo’yi-height:600px;
Chegara chiziqlari border:1px solid red;
Qatorni kiritish uchun td tegi uchun –border:2px dotted blue;
4. Web sahifada bloklarni e’lon qilish uchun< div> juft tegidan foydalanib, tegiga quyidagilarni kiritamiz:
Style tegida bloklar xususiyatini kiritamiz:
5. Bloklarga soya kiritish uchun box-shadow tegi qo’llaniladi
Masalan:box-shadow:0px 0px 30px #e00;
6. Sarlavha bandida kiritilgan bandimizni h3 tegida qo’llab unga alohida style qo’llamoqchi bo’lsak classlardan foydalanamiz:
Sayt nomi va style bandiga quyidagi class nomini kiritamiz:
.sar {text-align: center; line-height: 100px; color: white;}
9-Rasm joylashtirish uchun img src parametridan foydalaniladi.styleni quyidagicha o’zgartirish mumkin
img
{width: 60%;
border-radius: 300px;
text-align: center;
border-width:10px;
border-style:groove ;
border-color: #0ee;
|
| |
Tyuring mashinalari Reja Tyuring mashinasi tushunchasi

|
Tyuring mashinalari Reja Tyuring mashinasi tushunchasi
|
bet | 1/4 | Sana | 21.12.2023 | Hajmi | 1,3 Mb. | | #126204 |
Bog'liq Rajabov Shohjahon Diskret tuzulmalari (3)
Tyuring mashinalari
Reja
Tyuring mashinasi tushunchasi.
Tyuring mashinasining ishlashi.
Tyuring mashinasida algoritmni realizatsiya qilish
Tyuring mashinasi tushunchasi. Agar qandaydir ommaviy muammoni yechish algoritmi ma’lum bo‘lsa, u holda uni realizatsiya qilish uchun shu algoritmda aniq yoritilgan ko'rsatmalarni ijro qilish zarur. Algoritmni realizatsiya qilish jarayonini avtomatlashtirish g‘oyasi, tabiiyki, inson bajaradigan ishni mashinaga uzatishni taqozo qiladi. Bunday mashinani XX asrning 30- yillarida E.Post va A.Tyuring tavsiya etishgan.
Tyuring mashinasi tushunchasi intuitiv ma’lum bo‘lgan hisoblash protsedurasini elementar operatsiyalarga ajratish natijasida hosil bo'lgan. Tyuring ta’kidlaydiki, istalgan mumkin bo‘lgan hisoblashni o ‘tkazish uchun uning elementar operatsiyalarini qaytarish yetarli.
Tyuring ayrim turdagi nazariy hisoblash mashinasini izohlab berdi. Bu mashina muayyan mexanik quriima emas, balki «xayoliy» matematik mashinadir. Berilgan ko‘rsatmani bajaruvchi hisoblovchi odamdan yoki mavjud raqamli hisoblash mashinasidan Tyuring mashinasi ikki jihati bilan farq qiladi.
Birinchidan, «Tyuring mashinasi» xato qila oimaydi, ya’ni u og‘ishmay (chetga chiqmasdan) ko'rsatilgan qoidani be kami-ko‘st bajaradi.
Ikkinchidan, «Tyuring mashinasi» potensial cheksiz xotira bilan ta’minlangan.
Endi Tyuring mashinasi tushunchasi bilan batafsil tanishamiz. Tyuring mashinasini quyidagilar to‘liq aniqlaydi.
Tashqi alfavit, ya’ni chekli simvollar to‘plami. A to‘plam elementlarining chekli ketma-ketligi A to'plamdagi so‘z deyiladi. So‘zni tashkil etuvchi simvollar soni shu so‘zning uzunligi deyiladi.
Masalan, A alfavitning har bir elementi uzunligi l ga teng bo'lgan so'zdir.
Bu alfavitda so‘z ko'rinishida mashinaga beriladigan axborot kodlashtiriladi. Mashina so‘z ko'rinishida berilgan axborotni qayta ishlab, yangi so‘z hosil qiladi.
Ichki alfavit, ya’ni simvollar. mashinaning chekli son holatlarini ifodalaydi. Istalgan mashinaning holatlari soni tayinlangan bo'ladi. Ikki holatda maxsus vazifa bajariladi: mashinaning boshlang'ich (dastlabki) ’ holati, natijaviy (oxirgi) holati (to'xtash holati). O’,Ch,J surilish simvollaridir (mos ravishda, o ‘ngga, chapga va joyida).
|
| |
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi - bet 2

|
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi
|
bet | 2/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #111888 |
Bog'liq Noorganik ionlar va ularning funksiyasiHujayra tarkibiga jonsiz tabiatda uchraydigan kimyoviy elementlardan 70 taga yaqini kiradi. Ular ko'pincha biogen elementlar deb ataladi. Bu tirik va jonsiz tabiatni umumiyligini ta'kidlovchi dalillardan biridir. Biroq tirik va jonsiz tabiatdagi kimyoviy elementlarning o'zaro nisbati turlicha bo'ladi. Tirik organizm tarkibiga kiruvchi kimyoviy elementlar miqdoriga qarab bir necha guruhga bo'linadi. Bular: makroelementlar (C, O, H. N. P. S. K, Na, Ca, Mg, CI, Fe) va mikroelementlar (Zn, Си, J, F. Co. Mo. Cr, Mn, B)dir. - Hujayra tarkibiga jonsiz tabiatda uchraydigan kimyoviy elementlardan 70 taga yaqini kiradi. Ular ko'pincha biogen elementlar deb ataladi. Bu tirik va jonsiz tabiatni umumiyligini ta'kidlovchi dalillardan biridir. Biroq tirik va jonsiz tabiatdagi kimyoviy elementlarning o'zaro nisbati turlicha bo'ladi. Tirik organizm tarkibiga kiruvchi kimyoviy elementlar miqdoriga qarab bir necha guruhga bo'linadi. Bular: makroelementlar (C, O, H. N. P. S. K, Na, Ca, Mg, CI, Fe) va mikroelementlar (Zn, Си, J, F. Co. Mo. Cr, Mn, B)dir.
- Hujayra massasining 98% ni to'rtta element: vodorod, kislorod. uglerod va azot tashkil qiladi. Ular makroelementlar deb ataladi.
Bulardan tashqari biologik poli-merlar (yunonchada: "poli" — ko'p, "meros" — qism) hisoblangan oqsil va nuklein kislotalar tarkibida yana fosfor va oltingugurt ham uchraydi. - Bulardan tashqari biologik poli-merlar (yunonchada: "poli" — ko'p, "meros" — qism) hisoblangan oqsil va nuklein kislotalar tarkibida yana fosfor va oltingugurt ham uchraydi.
- Hujayra tarkibida birmuncha kam miqdorda oltita element: kaliy, natriy. kalsiy, magniy, temir va xlor ham mavjud. Ularning har biri hujayrada muhim vazifalarni bajaradi. Masalan, Na, К va CI hujayra membranalari orqali turli xil moddalarni o'tkazishni ta'minlaydi. Nerv hujayralarida hosil bo'ladigan qo'zg'alishlarini o'tishi ham shu elementlar yordamida amalga os-hiriladi. Ca va P suyak to'qimalarini hosil qilishda ularning mustahkamligini ta'minlashda ishtirok etadi.
|
| |
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi - bet 4

|
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi
|
bet | 4/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #111888 |
Bog'liq Noorganik ionlar va ularning funksiyasiSuv — tirik organizmlar tarkibida uchraydigan va tabiatda keng tarqalgan , anorganik modda. Uning miqdori keng doirada o'zgarib turadi. Tish email hu-jayralarida 10% ga yaqin, o'simlik hujayralarida esa 90% dan ko'proq suv bo'ladi. Ko'p hujayrali organizmda suvning o'rtacha miqdori 80% ni tashkil etadi. - Suv — tirik organizmlar tarkibida uchraydigan va tabiatda keng tarqalgan , anorganik modda. Uning miqdori keng doirada o'zgarib turadi. Tish email hu-jayralarida 10% ga yaqin, o'simlik hujayralarida esa 90% dan ko'proq suv bo'ladi. Ko'p hujayrali organizmda suvning o'rtacha miqdori 80% ni tashkil etadi.
- Hujayrada suvning ahamiyati juda katta. Tirik organizmlar uchun suv na-faqat ular hujayrasinining zarariy tarkibiy qismi, balki yashash muhiti hamdir. Suvning vazifalari ko'p jihatdan uning kimyoviy va fizikaviy xususiyatlari bilan aniqlanadi. Bu xususiyatlar asosan suv molekulasining kichikligi va ularning qutblanishi hamda bir-biri bilan vodorod bog'lanishi orqali amalga oshiriladi.
- Qutblanish deganda molekuladagi zaryadlarning notekis taqsimlanishi tushi-niladi. Suv molekulasining bir chekkasi kuchsiz musbat zaryadga ega bo'lsa, ikkinchisi manfiy bo'ladi. Bunday molekula dipoldeh ataladi. Kislorodning ele-ktromanfiy atomi vodorod atomining elektronlarini o'ziga tortishi tufayli ele-ktrostatik o'zaro ta'sir vujudga keladi va suv molekulalari «yopishganday» bo'ladi
Uglerod - Uglerod (lot. Carbo — kumir, lot. Carboneum), S — Mendeleyev davriy sistemasining IV guruhiga mansub kimyoviy element. Tartib rakami 6, at. m. 12,011.2 ta barkaror izotopi: 2S (98,892%) va 3S (1,108%) bor. Radioaktiv izotoplaridan |4S(T|/2=5600 y.)ningahamiyati muhim. Atmosferaning yuqori qatlamida kosmik nurlar ney.tronlarining azot izotopi I4N ga ta`siri natijasida 4S hosil buladi. 4S izotop indikatorlar sifatida keng qo`llanadi.
Uglerod qadimdan ma`lum. Pista kumir rudalardan metallar eritib olishda, olmos qimmatbaho tosh sifatida qo`llangan. Keyinroqesa grafit tigel va qatlam tayyorlashda ishlatilgan. K.Lavuazye 1772 y.da olmosning kristall holdagi Uglerod ekanligini isbotladi. 1778 y.da shved kimyogari K. Sheyele grafitni selitra bilan qizdirilganda qam ko`mirni selitra bilan qizdirilgandagi singari karbonat angidrid hosil bo`lishini aniqladi. Ingliz olimi S.Tennant 1797 y.da kaltsiy karbonatga fosfor bug`i ta`sir ettirib sof Uglerod. oldi. - Uglerod qadimdan ma`lum. Pista kumir rudalardan metallar eritib olishda, olmos qimmatbaho tosh sifatida qo`llangan. Keyinroqesa grafit tigel va qatlam tayyorlashda ishlatilgan. K.Lavuazye 1772 y.da olmosning kristall holdagi Uglerod ekanligini isbotladi. 1778 y.da shved kimyogari K. Sheyele grafitni selitra bilan qizdirilganda qam ko`mirni selitra bilan qizdirilgandagi singari karbonat angidrid hosil bo`lishini aniqladi. Ingliz olimi S.Tennant 1797 y.da kaltsiy karbonatga fosfor bug`i ta`sir ettirib sof Uglerod. oldi.
|
| |
Kuchsiz kislotalar va kuchsiz ishqorlarning anionlari vodorod ionlari hamda gidroksil-ionlar (OH") bilan bog'lanadi. Natijada hujayraning ichki muhiti buferlik darajasi ya'ni, pH qiymati deyarli o'zga

|
Kuchsiz kislotalar va kuchsiz ishqorlarning anionlari vodorod ionlari hamda gidroksil-ionlar (OH") bilan bog'lanadi. Natijada hujayraning ichki muhiti buferlik darajasi ya'ni, pH qiymati deyarli o'zga
|
bet | 6/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #111888 |
Bog'liq Noorganik ionlar va ularning funksiyasiKuchsiz kislotalar va kuchsiz ishqorlarning anionlari vodorod ionlari hamda gidroksil-ionlar (OH") bilan bog'lanadi. Natijada hujayraning ichki muhiti buferlik darajasi ya'ni, pH qiymati deyarli o'zgarmaydi. - Kuchsiz kislotalar va kuchsiz ishqorlarning anionlari vodorod ionlari hamda gidroksil-ionlar (OH") bilan bog'lanadi. Natijada hujayraning ichki muhiti buferlik darajasi ya'ni, pH qiymati deyarli o'zgarmaydi.
- Ca va P ning asosiy qismi suyak to'qimalarini hosil qilishda ishtirok etadi. Ulardan asosan murakkab kalsiy fosfat va murakkab kalsiy karbonat tuzlari ko'rinishda foydalaniladi. J
- Suvning biologik ahamiyati bilan bog'liq bo'lgan suv molekulalarining fazoviy tuzilishini tushuntirib bering.
- Tirik organizmlar tarkibida ko'p uchraydigan mineral tuzlarni ayting. Hujayraning buferlik hossasi qaysi moddalar bilan bog'liq.
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR: - 1. Ermolayev M.V. ,,Biologik ximiya’’
- Toshkent. 1981.
- 2. To’raqulov Yo. X. ,,Bioximiya’’
- 3. M.Valixonov “Biokimyo” Toshkent 2008y
- 4. w.w.w. Ziyo net
- 5. w.w.w. Ziyo.Uz.com
-
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Kuchsiz kislotalar va kuchsiz ishqorlarning anionlari vodorod ionlari hamda gidroksil-ionlar (OH") bilan bog'lanadi. Natijada hujayraning ichki muhiti buferlik darajasi ya'ni, pH qiymati deyarli o'zga
|
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi - bet 3

|
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi
|
bet | 3/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #111888 |
Bog'liq Noorganik ionlar va ularning funksiyasiBundan tashqari Ca qonning normal ivishini ta'minlovchi omildir. Fe elementi eritrositlar oqsili — gemoglobin tarkibiga kiradi va kislorodni o'pkadan to'qimalarga olib borishda ishtirok etadi. Va nihoyat Mg o'simlik hujayralarida fotosintezda ishtirok etuvchi pigment — xlorofill tarkibiga kiradi, hayvonlarda esa, biologik katalizatorlar tarkibida biokimyoviy reak-siyalarni tezlashtirishni ta'minlaydi. - Bundan tashqari Ca qonning normal ivishini ta'minlovchi omildir. Fe elementi eritrositlar oqsili — gemoglobin tarkibiga kiradi va kislorodni o'pkadan to'qimalarga olib borishda ishtirok etadi. Va nihoyat Mg o'simlik hujayralarida fotosintezda ishtirok etuvchi pigment — xlorofill tarkibiga kiradi, hayvonlarda esa, biologik katalizatorlar tarkibida biokimyoviy reak-siyalarni tezlashtirishni ta'minlaydi.
Barcha qolgan elementlar (rux, mis, yod, ftor, kobalt, marganes, molib-den, bor va boshqalar) hujayrada juda kam miqdorda uchraydi ya'ni hujayra massasining 0,02 %ga yaqin qismini tashkil etadi. Shuning uchun ular mikro-elementlar deb ataladi. Biroq ular ham hayotiy muhim ahamiyatga ega. Mikro-elementlar biologik faolligi yuqori bo'lgan moddalar-gormonlar, fermentlar. vitaminlar tarkibiga kiradi. Masalan, qolqonsimon bez tomonidan ishlab chiqariladigan tiroksin gormoni tarkibiga yod elementi kiradi. Uning yetishmas-ligi tiroksinni hosu bo'lishini lamaytiradi, natijada bez gipofunksiyaga uchraydi va buqoq kasalligi rivojlanadi. щщ bir qator fermentlarning tarkibiga kiradi. Jinsiy gormonlarning faolligini oshiradi. Kobalt B12 vitaminining zaruriy tarkibiy qismidir. Bu vitamin qon hosil bo'lishida muhim ahamiyat kasb etadi - Barcha qolgan elementlar (rux, mis, yod, ftor, kobalt, marganes, molib-den, bor va boshqalar) hujayrada juda kam miqdorda uchraydi ya'ni hujayra massasining 0,02 %ga yaqin qismini tashkil etadi. Shuning uchun ular mikro-elementlar deb ataladi. Biroq ular ham hayotiy muhim ahamiyatga ega. Mikro-elementlar biologik faolligi yuqori bo'lgan moddalar-gormonlar, fermentlar. vitaminlar tarkibiga kiradi. Masalan, qolqonsimon bez tomonidan ishlab chiqariladigan tiroksin gormoni tarkibiga yod elementi kiradi. Uning yetishmas-ligi tiroksinni hosu bo'lishini lamaytiradi, natijada bez gipofunksiyaga uchraydi va buqoq kasalligi rivojlanadi. щщ bir qator fermentlarning tarkibiga kiradi. Jinsiy gormonlarning faolligini oshiradi. Kobalt B12 vitaminining zaruriy tarkibiy qismidir. Bu vitamin qon hosil bo'lishida muhim ahamiyat kasb etadi
|
| |
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi - bet 5

|
Noorganik ionlar va ularning funksiyasi
|
bet | 5/6 | Sana | 05.12.2023 | Hajmi | 0,66 Mb. | | #111888 |
Bog'liq Noorganik ionlar va ularning funksiyasiUdlerod. Yer po`stining massa jihatidan 2,310 2% ini tashkil etadi. U Yer po`stining yuqori qismi (biosfera)da bo`ladi. Tirik moddalarda 18%, yog`ochda 50%, toshko`mirda 80%, neftda 85%, antratsitda 96% Uglerod bor. Uglerodga xos minerallar soni 112 ta. Uglerod koinotda ham keng tarqalgan. Quyoshda Uglerod vodorod, geliy va kisloroddan keyin 4o`rinni egallaydi. - Udlerod. Yer po`stining massa jihatidan 2,310 2% ini tashkil etadi. U Yer po`stining yuqori qismi (biosfera)da bo`ladi. Tirik moddalarda 18%, yog`ochda 50%, toshko`mirda 80%, neftda 85%, antratsitda 96% Uglerod bor. Uglerodga xos minerallar soni 112 ta. Uglerod koinotda ham keng tarqalgan. Quyoshda Uglerod vodorod, geliy va kisloroddan keyin 4o`rinni egallaydi.
- HAYOTIY JARAYONLARNING KIMYOVIY ASOSLARI
- tashqariga cbiqariladi. Ko'pchilik kimyoviy moddalar hujayraning tashqi mem-branasi orqali faqat erigan holda o'tishi mumkin.
- Suv toza kimyoviy modda sifatida ham o'ta muhim ahamiyatga ega. Bir qator katalizatoriar ta'sinda suv gidroliz reaksiyaiarini amalga oshiradL_Bu_ reaksiyalarda suvning OH" yajjl^umhlari_turii xijmolekulalarning erkin valentligiga bjnkadlTNalijada yangi xususiyatga_ejga_bo'lgan yangi moddajhosibj Vb^SHL 1
- Turli xil organizmlarda suvning har xil miqdorda bo'lishini
- tushintiring.
- Nima uchun barcha kimyoviy jarayonlar suvli muhitda amalga
- oshishini tushuntiring.
Suv katta issiqlik sig'imiga va issiqlikni yaxshi o'tkazish xususiyatiga ham ega. Shuning uchun hujayra ichidagi harorat deyarli o'zgarmaydi yoki hujayra atrofi-dagi muhitga nisbatan juda kam darajada farqlanishi mumkin. - Suv katta issiqlik sig'imiga va issiqlikni yaxshi o'tkazish xususiyatiga ham ega. Shuning uchun hujayra ichidagi harorat deyarli o'zgarmaydi yoki hujayra atrofi-dagi muhitga nisbatan juda kam darajada farqlanishi mumkin.
- Mineral tuzlar,/Hujayradagi anorganik moddalarning katta qismi tuzlar sifatida uchraydi. Ularjon holatida yoki qattiq erimaydigan tuz ko'finishida bo'ladi. Ion holda uchraydiganlar orasida K+, Na+, Ca2+ tuzlari muhim ahamiyatga ega. Chunki ular tirik organizmlarga xos bo'lgan xususiyat qo'zg'atuvchanlikni amalga oshirishni ta'minlaydi. *
- 'Hujayraning buferlik xususiyati uning ichki qismidagi tuzlarning aralash-masiga bog'liq. Hujayraning ichki muhitini mo'tadil darajada kuchsiz ishqoriv holatda saqlab turish qobiliyati uning buferligi deb ataladi. Hujayraning ichki muhit buferligini asosan H2PO~ va HPO^~ — anionlari ta'minlaydi. Hujayra tashqarisidagi suyuqlik va qonda buferlik vazifasini H2C03 va НСО3 bajaradi.
|
| |
Afzalliklari va kamchiliklari 
 
Boshqa naqshlar bilan munosabatlar

|
Afzalliklari va kamchiliklari
Boshqa naqshlar bilan munosabatlar
|
bet | 3/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 266,94 Kb. | | #114908 |
Afzalliklari va kamchiliklari
Boshqa naqshlar bilan munosabatlar
Fasadni bitta qilish mumkin , chunki odatda faqat bitta fasad ob'ekti kerak bo'ladi.
Agar ma'lum bir vazifani bajarish uchun ob'ektlar sonini bittaga qisqartirishga muvaffaq bo'lsangiz, engil vaznli naqsh "Loner" ga o'xshash bo'lishi mumkin . Ammo esda tutingki, naqshlar o'rtasida ikkita asosiy farq bor:
Singleton dan farqli o'laroq , siz juda ko'p yengil ob'ektlarga ega bo'lishingiz mumkin.
Engil ob'ektlar o'zgarmas bo'lishi kerak, holbuki singleton ob'ekt uning holatini o'zgartirishga imkon beradi.
Abstract Factory , Builder va Prototype Singleton yordamida amalga oshirilishi mumkin .
Nazariy savollar :
1.Singleton shablonga ta`rif bering?
2.Singleton shablon nimalarni kafolatlaydi?
3.Singleton shablon qaysi tamoyilni buzadi?
4.Singleton shablon "shu" tamoyilni buzishiga nima sabab bo'ladi?
5.Singleton shablonga hayotiy anologiyalar ayting?
1.Singleton shabloni qanday bo'lib thread-safe (parallel ravishda to'g'ri ishlaydigan) qilinishi mumkin?
A) Synchronized method
B) Validation method
C) Acception method
2.Singleton shabloni o'zi qanday tekshiriladi?
A) getInstance()
B) getAllocate()
C) getter()
3. Singleton shabloni foydali xususiyatlari?
A) Global acces
B) thread-safe
C) H.J.T
Foydalanilgan Adabiyotlar :
1. https://refactoring.guru/ru/design-patterns/singleton
2. https://chat.openai.com/
3. https://ru.wikipedia.org/
|
| |
Yolg'iz Ka`lit so`zlar : naqsh,singler,loner,analogiya,dangasa ish,fasad, nuicance Shaklning mohiyati - bet 2

|
Yolg'iz Ka`lit so`zlar : naqsh,singler,loner,analogiya,dangasa ish,fasad, nuicance Shaklning mohiyati
|
bet | 2/3 | Sana | 10.12.2023 | Hajmi | 266,94 Kb. | | #114908 |
Yechim
Barcha singleton ilovalari standart konstruktorni yashirish va singleton ob'ektining hayot aylanishini boshqaradigan umumiy statik usulni yaratish uchun qo’llaniladi.
Agar siz singleton sinfiga kirish imkoniga ega bo'lsangiz, unda siz ushbu statik usulga kirishingiz mumkin bo'ladi. Kodning qayerini chaqirishingizdan qat'iy nazar, u har doim bir xil ob'ektni qaytaradi.
Davlatning hukumati yolg'izlikning yaxshi namunasidir. Davlat faqat bitta rasmiy hukumatga ega bo'lishi mumkin. Hukumatda kim bo'lishidan qat'i nazar, u "Mamlakat hukumati" global kirish nuqtasiga ega.
Qo'llanilishi
Dasturda barcha mijozlar uchun mavjud bo'lgan ba'zi sinfning yagona nusxasi bo'lishi kerak bo'lganda (masalan, dasturning turli qismlaridan ma'lumotlar bazasiga umumiy kirish).
Singleton yangi ob'ektni yaratishning barcha usullarini mijozlardan yashiradi, maxsus usuldan tashqari. Ushbu usul ob'ektni yaratadi yoki mavjud ob'ektni allaqachon yaratilgan bo'lsa, qaytaradi.
Global o'zgaruvchilar ustidan ko'proq nazoratga ega bo'lishni istasangiz.
Global o'zgaruvchilardan farqli o'laroq, Singleton boshqa hech qanday kod yaratilgan sinf misoli o'rnini bosmasligini ta'minlaydi, shuning uchun siz doimo faqat bitta singleton ob'yekt mavjudligiga ishonch hosil qilasiz.
Biroq, istalgan vaqtda siz ushbu cheklovni kengaytirishingiz va kodni bir joyda o'zgartirish orqali istalgan sonli yagona ob'ektlarga ruxsat berishingiz mumkin
Sinfga bitta ob'ektni o'z ichiga olgan shaxsiy statik maydon qo'shing.
Singletonni olish uchun ishlatiladigan statik yaratish usulini e'lon qiling.
Singleton yaratish usuliga dangasa ishga tushirishni qo'shing (birinchi marta usul chaqirilganda ob'ektni yaratish).
Sinf konstruktorini shaxsiy(private) qiling.
Mijoz kodida singleton konstruktoriga qo'ng'iroqlarni uni yaratish usuliga qo'ng'iroqlar bilan almashtiring.
|
| |
Foydalanilgan adabiyotlar - Xmimohhq” fanidan kurs ishi mavzu: Germaniyada intellektual mulkni himoya qilish tizimi...

|
Xmimohhq” fanidan kurs ishi mavzu: Germaniyada intellektual mulkni himoya qilish tizimi va xususiyatlari
|
bet | 9/9 | Sana | 10.01.2024 | Hajmi | 131,7 Kb. | | #134262 |
Bog'liq Germaniyada intellektual mulkni himoya qilish tizimi va xususiyatlariFoydalanilgan adabiyotlar
1. Germaniya intellektual mulk huquqi
2. Germaniyada mualliflik huquqi
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Qarori
4.https://prof-patent.ru/zashhita-intellektualnoj-sobstvennosti-v-germanii.html
5. https://www.copytrust.ru/articles/Avtorskoe-pravo-Germanii
6. WIPO IP statistik ma’lumotlar markazi, www3.wipo.int/ipstats/index.htm?tab=patent va EPO PATSTAT, www.epo.org/searching-for-patents/business/patstat.html
|
| |
participant is actively involved in the search for new information, in the

28
“You have to think a lot, read, go to the libraries, sometimes even not to sleep at
night to come up with something that could impress others. It's interesting!”
“I like that others listen to what I'm talking about and respect my point of view. In
ordinary life, this is not often.”
The project method is a personality-oriented learning aimed at developing a
student. In cooperation with the teacher and other students, the motivation for
learning is improved, the tension is relieved, the faith in one's success is
increased, and thus, the results that can be obtained after applying this technology
are as follows:
- strong and deep assimilation of knowledge;
- a high level of students' independent work;
- a high level of scientific knowledge in students;
- the ability to work in a group, to conduct a group discussion;
- rallying the children's team;
- motivation of collective achievements.
Problems that can be solved using the project method:
- low level of active, independent work of students;
- overload of teachers and students.
Based on the foregoing, the following conclusions can be drawn:
1. At the center of the educational process is the student, his cognitive and creative
activities.
2. The role of the teacher in such an educational process is extremely responsible,
but it is different than with traditional teaching.
3. Pupils to a large extent take responsibility for the success of their educational
activities.
4. The main goal of such training is the development of students' intellectual
and creative abilities, so that the student is capable of self-realization, independent
thinking, and making important decisions for himself.
Andijon davlat universiteti “Tasdiqlayman” adu rektori A. S. Yuldashev 2023-yil avgust umumiy fizika

|
Andijon davlat universiteti “Tasdiqlayman” adu rektori A. S. Yuldashev 2023-yil avgust umumiy fizika
|
bet | 1/6 | Sana | 26.01.2024 | Hajmi | 33,77 Kb. | | #146574 |
Bog'liq Umumiy fizika fan dasturi (KI AT serviz)
O’ZBЕKISTON RЕSPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
ZAHIRIDDIN MUHAMMAD BOBUR NOMIDAGI
ANDIJON DAVLAT UNIVERSITETI
“Tasdiqlayman”
ADU rektori
___A.S.Yuldashev
2023-yil____-avgust
UMUMIY FIZIKA
O’QUV DASTURI
Bilim sohasi:
|
600000 – Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari
|
Ta’lim sohasi:
|
610000 – Axborot-kommunikatsiya texnologiyalari
|
Ta’lim yo’nalishi:
|
60610500 – Kompyuter injinering
60610500 – Kompyuter injinering (ATs)
60610500 – Dasturiy injinering
60610500 – AKT sohasida KT
|
|
|
Andijon-2023
Fan/ modul
kodi
PHYS16MBK
|
O’quvyili
2023-2024
|
Semestr
1,2
|
Kreditlar
10 (6/4)
|
Fan/modul turi
Majburiy
|
Ta’lim tili
O’zbek
|
Haftadagi dars soatlari
4/2
|
1.
|
Fanning nomi
|
Auditoriya mashg’ulotlari
(soat)
|
Mustaqil ta’lim
(soat)
|
Ja’mi (soat) yuklama
|
Umumiy fizika
|
120 (72/48)
|
180 (120/60)
|
300 (120/180)
|
2.
|
I. Fanning mazmuni
Fanni o’qitishning maqsadi - Umumiy fizika fanining asosiy maqsadi talabalarni asosiy fizik hodisalar, ularning mexanizmlari, qonuniyatlari va amaliy qo’llanishlari bilan tanishtirishdir. Umumiy fizika fanining asosiy vazifasi talabalarda ilmiy-amaliy dunyoqarashni, ya’ni fizikaviy hodisalarning tabiatini to’g’ri tasavvur qilish, tabiiy fanlar sohasida qo’yilgan har bir aniq vazifalar mazmunini umumiy fizika qonunlari bilan bog’lash; asosiy fizikaviy o’lchov asbob-uskunalaridan foydalana bilish; fizika fanining rivojida o’zbek allomalarining qo’shgan hissalaridan g’ururlanishni shakllantirishdir; talabalarning mustaqil ishlash malakasini, tahliliy mulohaza yuritish qobilyatini, shuningdek asosiy va qo’shimcha adabiyotlardan foydalanish mahoratini o’stirish. Asosiy fizika qonunlari va ularning formulalarini, asosiy fizik printsiplarning ma’nosi, mazmuni, harakat qonuniyatlari va ularning grafiklarini tahlil qilish. Fizik kattaliklarinng ma’nosini, birliklarini va ularni taqqoslashni, asosiy fizik qonun va printsiplarni mexanik hodisalarga qo’llay bilish. Fizik tajribalar, namoyishlar va hodisalarni fizik qonun va printsiplari asosida tavsiflash. Fizikada qo’llanilidigan fizik qonunlar, printsiplar, ideallashtirilgan modellar va sxemalarning qo’llanilish chegarasini bilishi kerak.
|
|
| |
Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash
Download
5,56 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/141
Sana
16.09.2024
Hajmi
5,56 Mb.
#271209
Download
5,56 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash
Download
5,56 Mb.
Matnni ko'rish
Oziq-ovqat b o ‘yicha quyidagilar ishlab

• Kolbasa mahsulotlari: qaynatilgan chala dudlagan,
dudlangan, qiymalangan, liver va qon kolbasasi,
sosiska, sardelka, go‘sht noni va pashtetlar.
• Cho‘chqaning dudlangan mahsulotlari: okorok,
rulet, bujenina, vetchina (turli shaklda), sheyka, filey,
bekon, koreyka, grudinka, rulki va golyashkalar.
• Molning dudlangan mahsulotlari: ruletlar, go‘sht
va h.k.
• Qo‘yning dudlangan mahsulotlari: okorok, ruletlar
va grudinka.
• Mol, cho‘chqa va qo‘y go‘shtidan tayyorlangan
yarim fabrikatlar va oshxona uchun ishlatiladigan
go‘sht va tugilgan tayyor chuchvaralar.
• Barcha turdagi chorva hayvonlari va parranda-
laridan tayyorlangan go‘sht konservalari, makaronli
go‘sht konservalari, o ‘simlik (sabzavot aralashtirilgan)
go‘sht konservalari.
• Konsentratlar: go‘sht' kukuni, sho‘rva kubiklari,
go‘sht va sabzavotdan tayyorlangan suyuq taomlaming
quritilgan va qadoqlangan turlari.
• Iste’mol uchun albumin va jelatin.
M ol g o ‘shti m ahsulotlarining oziq-ovqat

Cho‘chqa:
to‘ng‘iz - vazni 20 kg dan ortiq bo‘lgan
axtalanmagan erkak cho‘chqa; urg‘ochi cho‘chqa -
tuqqan yoki bo‘g ‘oz cho‘chqa; cho'chqacha - vazni
20-59 kg bo'lgan yosh urg‘ochi yoki axtalangan erkak
cho‘chqa; cho'chqa bolasi - (porosyonok) - vazni 6-20
kg bo‘lgan bolasi; yosh cho‘chqa bolasi - vazni 2 -6 kg
bo‘lgan bolasi.
0 ‘zbekiston
viloyatlarida iqlim, ju g ‘rofiy va
ekologik shart-sharoitlariga ko‘ra barcha turdagi chorva
mollarining har xil zotlari va biror muayyan mahsulot
berishga moslashgan guruhlari boqiladi.
C ho‘chqa zotlari - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

yetiluvchan zotlari, asosan: yirik oq cho‘chqa, Ukraina
cho‘l oq cho‘chqasi, mirgorod, breytov, liven, kalinin,
shimoliy sibir, berkshir kabilar hisoblanadi.
Y irik oq cho‘chqa zoti - Angliyada yaratilgan
bo‘lib, u Rossiyaga o ‘tgan asming 80-yillari olib
kelingan. Ular ustida tanlash va saralash ishlarini olib
borish natijasida o ‘lka sharoitiga yaxshi moslashib ket-
di va hozirgi vaqtda barcha respublikalarda boqiladi.
Bu zotning yaxshi boqilgan yiriklari 350-380 kggacha
tosh bosadi. Urg‘ochilari - 250-280 kg, ayrim hollarda
350 kg vaznga ega. Bo'rdoqiga boqilgan 6-7 oylik
bolalari 90-110 kgga yetadi. Go‘sht uchun boqilgan
cho‘chqalaming go‘sht chiqimi 73-78 foiz, sermoy
cho‘chqalamiki 87 foizgacha yetib boradi.
U kraina cho‘l oq cho‘chqasi - Ukraina janubida
cho‘l zonasida yaratilgan. Bu zot go‘sht-moy yo‘na-
lishiga mansub. Bu zot o‘zining mustahkam va pishiq
konstitutsiyasiga egaligi bilan yirik oq cho‘chqa zoti-
dan ajralib turadi. Ular yaylovda boqishga yaxshi
moslashgan. Erkaklarining vazni 300-350 kg, urg‘o-
chilari 220-250 kg. Bo‘rdoqiga boqilgan 9-12 oylik
bolalarining tirik vazni 180-200 kg atrofida bo‘ladi.
M ustaqillik sharofati - go ‘sht va sut sanoati

Bugungi kunda faollik ko‘rsatayotgan go‘sht
kombinatlari o ‘zIarining ishlab chiqarish quvvatiga
ko‘ra 3 toifaga bo‘linadi. Birinchisi - yirik go‘sht
kombinatlari bo‘lib, unda bir smenada 100 tonnadan
ortiq go‘sht ishlab chiqariladi. Ikkinchisi - bir smenada
50 tonnagacha, uchinchisi - 50 tonnadan kam go‘sht
ishlab chiqarishga qodirdir.
Barcha go‘sht kombinatlarida veterinariya-sanitari-
ya nazorati, veterinariya ishlab chiqarish nazorati
(VICHN), shuningdek, yarim tayyor mahsulotlar, ham-
da tayyor mahsulotlami kimyoviy va bakteriologik
jihatidan nazorat qilish laboratoriyalari faollik ko‘rsa-
tishi talab qilinadi.
G o‘sht sanoati korxonalari o ‘zlarining ishlab chi-
qaradigan mahsulotiga ko‘ra oziq-ovqat, texnik, davo-
lash va keng miqyosda foydalaniladigan mahsulot
yetishtirishga ixtisoslashgan bo‘ladi.
Uchinchi ho ‘lim - Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash

Uchinchi ho ‘lim.
B aliq va b aliq m a h su lo tla ri tex n o lo g iy a si
XV bob. Baliqlaming ayrim biologik
xususiyatlari ................................................................................184
XVI bob. Baliq mahsulotlarining kimyoviy tarkibi,
fizik xususiyatlari va oziqaviy qiymati ................................... 187
XVII bob. Baliqlami sovutish va muzlatish
texnologiyasi .............................................................................. 191
XVIII bob. Baliq konservalari va preservlarini ishlab
chiqarish texnologiyasi ............................................................ 200
XIX bob. Baliqlami tuzlash, soidirish va
dudlash texnologiyasi ...............................................................206
?">Foydalanilgan adabiyotlar r o 'y x a ti.......................................... 220
www.ziyouz.com kutubxonasi
T. X. IKROMOV, O*. R. QO‘CHQOROV
CHORVA, PARRANDA
VA BALIQ MAHSULOTLARINI
YETISHTIRISH, QAYTAISHLASH
TEXNOLOGIYASI
Q ayta ishlangan ikkinchi nashr
«DAVR NASHRIYOTI» MChJ
100129, Toshkent, A. Navoiy ko‘chasi, 30
davrbooks@gmail.com
Muharrir
B arnobek E shpo 'latov
Badiiy muharrir
Tolib Q anoatov
Texnik muharrir
B ekzod K arim ov
Sahifalovchi
A sa l N isan bayeva
Litsenziya raqami
N°
A I227
Bosishga ruxsat etildi 23.09.13. Bichimi 84xl08V32.
«Times New Roman» gamiturasi. Ofset bosma. Shartli
bosma tabog‘i 11,76. Nashriyot-hisob tabog‘i 10,65.
Tiraji 1284 Buyurtma JVe 264-13
www.ziyouz.com kutubxonasi
O'zbckiston Matbuot va axborol agcnlligining „O lqituvchi“
nashriyot-matbaa ijodiy uyi bosmahonasida chop ctildi. 100206,
Toshkent, Yunusobod dahasi, Yangi shahar, I .
www.ziyouz.com kutubxonasi
|
C horva m ahsulotlarini yetishtirishdagi ayrim

Ayrim jam oat va shirkat xo'jaliklari sut-tovar ferma-
larida hozirgi kunda o ‘z sigirlaridan, afsuski, 1,5-2 kg-
dan sut sog‘ib olishda davom etmoqdalar. Bu esa bir
bosh sog‘lom echkining sutidan ham kam ekanligi o‘z-
0
‘zidan ayon.
Endi jamoat chorvachiligida keskin burilish ya-
sash, barcha tadbirlami jadallashtirish davri keldi.
Har bir chorvador, har bir mutaxassis jon-dili bilan,
chin ahd-paymon bilan bel bog'lab ishlashi lozim.
Boqibeg‘amlik, dangasalik, ishyoqmaslik, va’dabozlik
barham topishi zamr. Muhtaram prezidentimiz islom
karimov aytganlaridek, har bir inson, har bir fiiqaro,
xalqim, yurtim-elim deb, kelajagi buyuk davlatim va
aziz vatanim deb, kelgusi avlodlaming shon-sharafi
deb kuyib-pishib mehnat qilishi lozim. Aks holda, ish-
lar «eski hammom, eski tos»ligicha davom etaveradi.
Bu masalalami to‘g ‘ri tushungan fan va ilmga chanqoq
talaba yoshlar astoydil mas'uliyat bilan o ‘z bilimlarini
orttirib borishlari, bilimdon, o ‘z kasbini ulug‘lay
oladigan, jonkuyar mutaxassis bo‘lishga jon-dili bilan
kirisha oladiganlargina kelajakdagi porloq hayot
uchun o‘z hissalarini qo‘sha biladilar. Bundaylami esa
xalq ulug‘laydi va ular nomiga minnatdorlik so‘zlari
aytiladi.
Mahsulotlarini yetishtirish, qayta ishlash - bet 9

organlarida ozroq bo‘lsa-da asosan go‘sht to‘qimasi
oralig‘ida va teri ostida ko‘proq uchraydi, bu esa go‘sht
to'qimasining yanada mazali va lazzatli bo'lishida mu-
him ahamiyat kasb etadi.
G o‘shtdor zotli mollaming go‘shti birmuncha
nozik, mazasi nihoyatda yoqimli bo‘lgani holda chiqim
darajasiga ko‘ra sut va qo‘sh mahsulot yo‘nalishidagi
mollar go‘shtidan ancha ustun turadi. Go‘shtdor
zotli mollar tez yetiluvchan bo‘ladi. Masalan, ular
1,5-2 yoshligida 400 kg tosh bosadi. Go‘shtdor zotli
qoramollar asosan Qozog‘iston, qirg‘iziston, sibir
va quyi povolje o ‘lkalarida boqiladi. 0 ‘zbekistonda
esa 4-5 foizni tashkil etadi. Boshqa o ‘lkalarda
qoramollaming sut va qo‘sh mahsulotga ega bo‘lgan
zotlari ko‘paytiriladi. Shu jumladan, mamlakatimizda
yetishtiriladigan qoramol go‘shtining deyarli 95-96
%i sut va qo‘sh mahsulotli zotlar hisobiga amalga
oshiriladi.
B i r i n c h i b o ‘ l i m

qatlamlari bir
m e ’y o rd a
qavatma-qavat
«marmarsimon»
ko‘rinishga ega bo‘ladi, binobarin, bunday go‘shtlar
«marmarsimon»
go‘sht deyiladi.
Bo‘rdoqiga boqiladigan sigirlaming yelini kichik,
sust taraqqiy etgan bo‘ladi. Uzoqdan ko‘z bilan
chamalab qaralganda ulami yelka-ko‘krak qismi, yelka-
yelin qismiga deyarli teng bo‘ladi. Boshqacha aytganda,
ulaming yelka uzunligi qorin uzunligiga parallel holda
uchraydi. Bu holat ulaming tashqi ko‘rinishi (eksterye-
ri) jihatidan baholash usuli sifatida foydalaniladi.