Reja: Ta’lim olganlikni tashxis etishning mohiyati - bet 3

|
Reja: Ta’lim olganlikni tashxis etishning mohiyati
|
bet | 3/3 | Sana | 05.01.2024 | Hajmi | 143,47 Kb. | | #130427 |
Bog'liq Reja Ta’lim olganlikni tashxis etishning mohiyati-fayllar.orgUmummilliy baholash - barcha o’quvchilarni yoki ma’lum bir guruhdagi o’quvchilarni tanlab olish yo’li bilan muntazam ravishda o’quvchilar o’quv yutuqlari darajasini milliy standartlarga nisbatan mosligi baholash hisoblanadi. Mazkur turdagi baholash o’quv dasturlari asosida olinib, imtixonlardan farq qiladi. Birinchidan, alohida olingan o’quvchilarning bilim va malakasi darajasi emas, balki tizimning ishlash natijalari o’lchanadi. Ikkinchidan, milliy baholash natijalari muayyan yoshdagi yoki sinfdagi o’quvchilarning umumiy o’zlashtirish darajasining “rentgen surati” sifatida foydalaniladi va milliy standartlarning ko’p muddatda monitoringini olib borishga xizmat qiladi. Tanlash yo’li bilan o’tkazilgan umummilliy baholash qisqa muddatlarda va iqtisodiy jihatdan arzonroq o’tkazish imkoniyatini beradi. Uning natijalari ma’lum o’quv fanlari bo’yicha o’quvchilar o’quv yutuqlari to’g’risida qimmatli ma’lumotlarni berishi mumkin.
Xalqaro baholashni yaqin 15-20 yilda tashkil etish yo’lga qo’yilib, ularda bir necha mamlakatlar o’quvchilarining o’quv yutuqlari tanlov yo’li bilan baholanadi. Bunday keng qamrovli tadqiqotlarning asosiy maqsadi qamrab olingan muayyan yoshdagi (masalan, 13 yoshdagi o’quvchilar) yoki sinfdagi o’quvchilarning bir yoki bir necha o’quv fanlari bo’yicha o’quv yutuqlarini baholash va bir qator mamlakatlar kesimida qiyoslashdan iborat. Misol tariqasida matematika va tabiiy fanlardan o’tkazib kelinayotgan - TIMSS (Trends in International Mathematics and Science Study - Xalqaro matematika va tabiiy fanlarning o’rganishdagi tendensiyalari)ni keltirish mumkin. TIMSS ning birinchi xalqaro tadqiqotida 38 mamlakatning 4-, 8- va umumiy o’rta ta’lim muassasalarining bitiruvchilari (11- va 12-sinf o’quvchilari) qamrab olingan. Oxirgi uchinchi tadqiqotida esa 46 mamlakat o’quvchilari qatnashganlar.
Yana bir xalqaro o’quvchilar ta’limiy yutuqlarini xalqaro baholash dasturi - PISA (Programm for International Student Assessment) tadqiqoti hisoblanadi. Bu tadqiqot birinchi marta 2000 yilda o’tkazilib, unda 32 mamlakatning 15 yoshli o’quvchilari qatnashgan. PISA da asosiy e’tibor o’quvchilarning o’qish, matematika va tabiiy fanlar (fizika, ximiya, biologiya)dan olgan bilimlarini turli hayotiy vaziyatlarda qo’llay olishlarini baholashga qaratilgan. Uchinchi xalqaro tadqiqot - PIRLS da turli mamlakatlar boshlang’ich maktablari bitiruvchilarining matnni o’qish va uni tushunish darajasi baholanadi.
Mazkur tadqiqotlarning maqsadi - o’quvchilar yutuqlari to’g’risidagi ma’lumotlarni jamlash va ularni xalqaro miqyosda qiyoslash bo’lib, uning natijalariga ko’ra ta’lim siyosati masalalari hamda o’quvchilar o’zlashtirishidagi tafovutlarni yaxshiroq anglab etishga qaratilgan xalqaro muloqot olib boriladi. Xalqaro tadqiqotlar nufuzining oshib borishi bugungi dunyoda globallashuv jarayonlari natijasida mustaqil hayotga kirib kelayotgan o’quvchilarga mehnat bozorida qanday bilim va ko’nikmalar kerakligi to’g’risidagi ijtimoiy buyurtmalarni hamda raqobatbardosh mutaxassislarga qo’yilgan talablarni kengayib borayotganligidan darak beradi.
Xolden va Klaf “o’z javoblarimizni e’tiborga olganimizdek bolalarnikini ham qadrlashga undaydi” degan bahsni keltirishadi.
Brunerning sinfxonaga daxldor asosiy bir munozarasi shuki, o’quvchining o’zlashtirishi ishonchsizdek tuyulsa, o’qituvchilar o’sha o’quvchining xulqidagi kamchiliklarni qidirish o’rniga o’zlaririning shaxsiy tajriba uslubi va qarashlariga e’tiborli bo’lishlari kerak. Bundan tashqari ular o’quvchilarning qanday qilib tajriba olishi va o’zlashtirishi haqidagi o’zlarining o’rganuvchi sifatdagi tushuncha va qarashlarini taqdim etishlari kerak. Buning yo’lga qo’yishning yana bir yo’li – Blok va Villiam o’zlarining ta’lim olishni baholash qaydnomasida bahslashganidek o’quv mashg’ulotlarini ifodalashga izoh sifatida o’zlarining o’quvchilari bilan bo’lgan pedagogik jarayondan yig’ib olingan ma’lumotdan foydalanishda qo’shimcha ravishda o’qituvchilar bunday ma’lumotdan o’zlarining shaxsiy o’qitish uslubini ifodalash va baholashda foydalanishi mumkin.
Aslini olganda ular Fieldinggning shaxsiy tadqiqot pedagogikasini rivlantirish uchun o’quvchilar bilan birga tadqiqotchi va amaliyotchi sifatida ishlash nazariyasini amalga oshirishlari mumkin1
Ta’lim sifati monitoringini olib borishdan ko’zlangan maqsad o’quvchilar tomonidan davlat ta’lim standartlari talablarining bajarish dinamikasini tizimli kuzatish, ta’lim sifatiga ta’sir etgan omillarni aniqlash, ta’lim muassasalari, hududiy xalq ta’limi boshqaruvi idoralari, metodik xizmat va malaka oshirish tizining faoliyatini baholab, rivojlantirishga oid chora-tadbirlarni belgilash, keyingi holatni bashoratlash natijasida ta’lim sifatini oshirishdan iborat.
Foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati
1. Qarshi davlat universiteti Pedagogika kafedrasi . Umumiy pedagogika fanidan O’quv uslubiy majmua . Tuzuvchi: Begmatova S.N. Qarshi-2022
2. Yo’ldoshev U, Ochilova N.M-Umumiy pedagogika darslik. Toshkent 2019
3. B.Hodjayev Umumiy pedagogika nazariyasi va amaliyoti . Toshkent 2017
4. B.Hodjayev Pedagogik tadqiqotlar metodologiyasi. Toshkent 2018
5. D.Ro’ziyeva, U.Tolipov Pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat
6. K.Hoshimova, S.Nishonova Pedagogik targ’ibotlar . Toshkent 2015
7. O’zbekiston Respublikasi “Ta’lim to’g’risidagi” qonuni Toshkent 2020
|
| |