nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
max(iter,[args…]*[, key])-

max(iter,[args…]*[, key])-ketma-ketlikning maksimal elementi.
min(iter,[args…]*[, key])-ketmaketlikning minimal elementi.
next(x)-iteratorning keyingi elementini qaytaradi.
oct(x)- butun sonni sakkizlik sanoq sistemasiga o`tkazadi.
open(file, mode=’r’, buffering=None, encoding=None, errors=None, newline=None,
closefd=True)- faylni ochadi va kerakli oqimni qaytaradi.
ord(x)- belgi kodi.
pow(x, y[,r])-(x**y)%r.
reversed(object)-yoyilgan obyektning iteratori.
print([object,…],*,sep=” ”, end=’/n’, file=sys.stdout)- ma’lumotlarni ekranga chop etish.
round(X,[N])- verguldan keyin N- belgilargacha to`g`rilash.
setattr(obekt, nom, qiymat)- obyekt atributini belgilash.
sorted(iterable[, key][, reverse])- tartiblangan ro`yxat.
staticmethod(function)- funksiya uchun statistik metod.
sum(iter, start=0)-ketmaketlik elementlarini yig`indisi.
type(object)- obyekt tipini qaytaradi.
type(name, bases, dict)- name sinfidagi yangi ekzemplarni qaytaradi.
vars([object])- obyekt atributlarining ro`yxati. Jimlik holatida- local nomlar
lug`ati.
Biz hozir yuqorida Python dasturida kiritilgan funksiyalar bilan tanishdik. Ammo lekin siz
o'zingizning funksiyalaringizni ham yaratishingiz mumkin. Ushbu funksiyalar foydalanuvchi
tomonidan belgilangan funksiyalar deb ataladi.
Funksiya koddagi bir blok hisoblanadi. U faqat chaqirilgandagina ishlaydi. Ya’ni qandaydir
funksiya tuzilgan, ammo uni hali ishlashiga buyruq bermasak kodimiz ishga tushganda bu funksiya
bajarilmaydi.
Funksiyaga ma’lumotlar uzatishimiz mumkin va bu ma’lumotlar funksiya uchun parametrlar
hisoblanadi. Funksiya bizga ma’lumotlarni natija sifatida qaytarishi mumkin.
|
Kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi muhammad al-xorazmiy nomidagi toshkent axborot texnologiyalari universiteti samarqand filiali

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA
KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT
TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI SAMARQAND FILIALI
“KOMPYUTER INJINIRINGI” FAKULTETI
“AXBOROT TEXNOLOGIYALARI”
KAFEDRASI
“Ma’lumotlar tuzilmasi va algoritmlar” fanidan
5- AMALIY ISHNI BAJARISHGA
Mavzu: Daraxtsimon ma’lumotlar tuzilmalarini qayta
ishlash algoritmlari va dasturlarini tuzish.
Bajardi: G`afforov X
O‘qituvchi: Kudratov R.B.
S a m a r q a n d _ 2023
Mavzu: Daraxtsimon ma’lumotlar tuzilmalarini qayta
ishlash algoritmlari va dasturlarini tuzish.
Daraxt – bu chiziqsiz bog’langan ma’lumotlar tuzilmasidir. Daraxt - bu tugunlar
(cho'qqilar deb ham ataladi) va qirralarning birikmasidir. Daraxt har qanday
sonli tugun va qirralarga ega bo'lishi mumkin.
Daraxt o’zining quyidagi belgilari bilan tasniflanadi:
- daraxtda shunday bitta element borki, unga boshqa elementlardan murojaat
yo’q. Mazkur elementga daraxt ildizi deyiladi;
- daraxtda ixtiyoriy elementga chekli sondagi ko’rsatkichlar yordamida
murojaat qilish mumkin;
- daraxtning har bir elementi faqatgina o’zidan oldingi kelgan bitta element
bilan bog’langan. Daraxtning har bir tuguni oraliq yoki terminal (barg) bo’lishi
mumkin.
Balandlik – bu daraxt bosqichi soni. Yuqoridagi rasmdagi
daraxt balandligi ikkiga teng.
Daraxt tugunlaridan chiqayotgan shohlar soni tugundan chiqish darajasi
deyiladi. Daraxtlar chiqish darajasi bo’yicha sinflarga ajratiladi:
1) agar maksimal chiqish darajasi m bo’lsa, u holda bunday daraxt m-
chi tartibli daraxt deyiladi;
2) agar chiqish darajasi 0 yoki m bo’lsa, u holda to’liq m-chi
tartibli daraxt bo’ladi;
3) agar maksimal chiqish darajasi 2 bo’lsa, u holda bunday daraxt
binary daraxt deyiladi;
4) agar chiqish darajasi 0 yoki 2 bo’lsa, u holda to’liq binar daraxt
deyiladi.
|
ARMT= IXR*NR*AR - Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlari

|
Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlari
|
bet | 3/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 217,12 Kb. | | #136155 |
Bog'liq Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlariARMT= IXR*NR*AR Ichki xo’jalik riski –IXR (IR-Internal risk) – bu mazkur buxgalteriya schyotida, balans moddasida, bir turdagi xo’jalik muomalalari guruhida yaxlitlanganda, xo’jalik yurituvchi sub’ekt hisobotida jiddiy kamchiliklarning, bunday kamchiliklar ichki nazorat tizimi vositalari yordamida aniqlangunga qadar yoki ichki xo’jalik nazorati umuman yo’q bo’lganda, auditor tomonidan sub’ektiv tarzda aniqlanish ehtimoli tushuniladi. Ichki xo’jalik riskini baholashda auditor bir necha guruh omillarni e’tiborga olishi lozim. Ichki xo’jalik riski –IXR (IR-Internal risk) – bu mazkur buxgalteriya schyotida, balans moddasida, bir turdagi xo’jalik muomalalari guruhida yaxlitlanganda, xo’jalik yurituvchi sub’ekt hisobotida jiddiy kamchiliklarning, bunday kamchiliklar ichki nazorat tizimi vositalari yordamida aniqlangunga qadar yoki ichki xo’jalik nazorati umuman yo’q bo’lganda, auditor tomonidan sub’ektiv tarzda aniqlanish ehtimoli tushuniladi. Ichki xo’jalik riskini baholashda auditor bir necha guruh omillarni e’tiborga olishi lozim. Nazorat (nazorat vositalari) riski – NR (CR-Control risk) – bu korxonaning mavjud va muntazam qo’llanilib kelinayotgan buxgalterlik hisobi tizimi va ichki nazorat tizimi vositalari alohida-alohida yoki birgalikda jiddiy ahamiyat-ga ega bo’lgan kamchiliklarni o’z vaqtida aniqlay olmaslik va tuzata olmaslik (yoki bunday kamchiliklar vujudga kelishining oldini olish) ehtimolining auditor tomonidan sub’ektiv tarzda aniqlangan ko’rsatkichidir.
Aniqlanmaslik riski (AR) - ya’ni xatolar va moliyaviy hisobotdagi kamchiliklarning aniqlanmaslik (ko’zga tashlanmaslik) riski (DR-Detektion risk) – bu auditorlik tekshiruvi jarayonida qo’llaniladigan auditorlik amallarining buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotda haqiqatan mavjud bo’lgan har biri alohida-alohida yoki birgalikda jiddiy hisoblangan xatolar hamda kamchiliklarni aniqlash imkoni yo’qligining ehtimolidir. Bunday ehtimollik auditor tomonidan sub’ektiv tarzda aniqlanadi. Shuningdek, auditor ishlarining sifat ko’rsatkichi, auditorning malakasi va muayyan auditorlik tekshiruvining o’tkazilish xususiyatlariga bog’liq.
Aniqlanmaslik riskini ikki guruhga bo’lish mumkin:
|
| |
Tahliliy risk - Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlari

|
Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlari
|
bet | 4/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 217,12 Kb. | | #136155 |
Bog'liq Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlariTahliliy risk
Tanlashdagi risk
Tahliliy risk –bu tahlil amallari (ishlari) bajarilganda jiddiy xatolarga yo’l qo’yilish riskidir. Bunday xatolarni auditor ko’rishi mumkin, ammo juda murakkabligi hamda o’zining maxsus malakasi etishmasligi sababli tushunmasdan o’tkazib yuborishi mumkin. Tahliliy risk –bu tahlil amallari (ishlari) bajarilganda jiddiy xatolarga yo’l qo’yilish riskidir. Bunday xatolarni auditor ko’rishi mumkin, ammo juda murakkabligi hamda o’zining maxsus malakasi etishmasligi sababli tushunmasdan o’tkazib yuborishi mumkin. Tanlashdagi risk –bu jiddiy xato-kamchiliklarning nazorat testlarini o’tkazish (tanlab olish) chog’ida ham, xo’jalik muomalalarini mohiyatan tekshirish chog’ida ham aniqlanmay qolish ehtimolidir. Auditor tanlagan jiddiylik darajasi va auditorlik riski (auditorlik tekshiruvlarini o’tkazishdagi tavakkalchilik xavf-xatari-D.R.) o’rtasida teskari boғliqlik mavjudligini e`tiborga olishi lozim. Auditorlik tekshiruvlar haj-mi va muddatlarini aniqlashda ushbu teskari boғliqlik inobatga olinishi kerak. Demak, auditor jiddiylik darajasini pasaytirishni lozim topsa, uning auditorlik riski (tavakkalchilik xavf-xatari) oshadi va aksincha. Bu boғliqlikni batafsilroq quyidagicha bayon qilish mumkin: Auditor tanlagan jiddiylik darajasi va auditorlik riski (auditorlik tekshiruvlarini o’tkazishdagi tavakkalchilik xavf-xatari-D.R.) o’rtasida teskari boғliqlik mavjudligini e`tiborga olishi lozim. Auditorlik tekshiruvlar haj-mi va muddatlarini aniqlashda ushbu teskari boғliqlik inobatga olinishi kerak. Demak, auditor jiddiylik darajasini pasaytirishni lozim topsa, uning auditorlik riski (tavakkalchilik xavf-xatari) oshadi va aksincha. Bu boғliqlikni batafsilroq quyidagicha bayon qilish mumkin: a) jiddiylik darajasi qancha yuqori bo’lsa, umumiy auditorlik riski shuncha past bo’ladi; b) jiddiylik darajasi qancha past bo’lsa, umumiy auditorlik riski shuncha yuqori bo’ladi.
|
| |
Umuman auditorlik riskining maqbul to’plamiga quyidagi shart-sharoitlar asosiy ta`sirini ko’rsatadi

|
Umuman auditorlik riskining maqbul to’plamiga quyidagi shart-sharoitlar asosiy ta`sirini ko’rsatadi
|
bet | 2/4 | Sana | 12.01.2024 | Hajmi | 217,12 Kb. | | #136155 |
Bog'liq Auditorlik riski tushunchasi, auditorlik risklarining maqbul to’plami, uning elementlariUmuman auditorlik riskining maqbul to’plamiga quyidagi shart-sharoitlar asosiy ta`sirini ko’rsatadi.
Mijoz-korxona faoliyati(biznesi)ning ko’lami.
Mulkchilikning tashkiliy-huquqiy shakllari
Kreditorlik qarzlarining miqdori va tavsifi.
Qattiq raqobat; ishlab chiqarish texnologiyasining tez o’zgarib turishi; yangi axborot-kommunakatsiya texnologiyalarining joriy etilishi; tarmoqning umumiy ahvoli va bankrotliklar soni; qonunchilikning tez-tez o’zgarib turishi; qonunda belgilangan cheklashlar yoki atrof muhitni muhofaza qilish bilan yoxud boshqa shart-sharoitlar bilan bog’liq cheklashlar. Ichki xo’jalik riskiga ta’sir ko’rsatuvchi ikkinchi guruh omillar ishlab chiqarish faoliyatining joylashgan o’rni bilan bog’liq. Uchinchi guruh omillar shtat va biznesni tashkil etish bilan belgilanadi. Bu yerda quyidagilar muhim ahamiyat kasb etishi mumkin: - Qattiq raqobat; ishlab chiqarish texnologiyasining tez o’zgarib turishi; yangi axborot-kommunakatsiya texnologiyalarining joriy etilishi; tarmoqning umumiy ahvoli va bankrotliklar soni; qonunchilikning tez-tez o’zgarib turishi; qonunda belgilangan cheklashlar yoki atrof muhitni muhofaza qilish bilan yoxud boshqa shart-sharoitlar bilan bog’liq cheklashlar. Ichki xo’jalik riskiga ta’sir ko’rsatuvchi ikkinchi guruh omillar ishlab chiqarish faoliyatining joylashgan o’rni bilan bog’liq. Uchinchi guruh omillar shtat va biznesni tashkil etish bilan belgilanadi. Bu yerda quyidagilar muhim ahamiyat kasb etishi mumkin:
DAR (Desired audit risk) – ARMT (auditorlik risklarning maqbul to’plami); DAR (Desired audit risk) – ARMT (auditorlik risklarning maqbul to’plami); IR (Internal risk) – IXR (ichki xo’jalik riski); SR (Control risk) – NR (nazorat riski); DR (Detection rick) – AR (aniqlanmaslik ya’ni xatolar va moliyaviy hisobotdagi kamchiliklarning aniqlanmaslik riski). Demak, auditorlik risklarining maqbul to’plami (ARMT) ni va uni tashkil etuvchi tarkibiy qismlar (IXR; NR; AR)ni batafsil bayon qilish va mohiyatini o’rganish uchun quyidagi formula ko’rinishida ifodalaymiz hamda uning tarkibiy qismlarini alohida ko’rib chiqamiz:
|
| |
Deb ataladi

|
Deb ataladi
|
Sana | 11.06.2024 | Hajmi | 32,5 Kb. | | #262606 |
Ma’lumki, Nyutonning birinchi qonuniga ko‘ra, har qanday jism unga boshqa jismlar ta’sir qilmaguncha o‘zining tinch holatini yoki to‘g‘ri chiziqli tekis harakatini saqlaydi. Jismlarning tinch holatini yoki to‘g‘ri chiziqli tekis harakatini saqlashi inersiya deb ataladi.
Agar jismga boshqa jismlar ta’sir etsa, ya’ni kuchlar ta’sir etsa va ular o‘zaro to‘liq kompensatsiyalanmasa, jism o‘z holatini o‘zgartiradi: tinch holatdan harakatga keladi yoki to‘g‘ri chiziqli tekis harakatdan o‘zgaruvchan harakatga o‘tadi. Boshqacha aytganda tezlanish bilan harakatlanadi. Tajribalar ayni bir xil kuch turli jismlarga turlicha tezlanish berishini, ta’sir etayotgan kuch qancha katta bo‘lsa, jism olgan tezlanishi ham shuncha katta bo‘lishini ko‘rsatadi. Demak, jismning olgan tezlanishining kattaligi faqat ta’sir etayotgan kuchning kattaligigagina emas, balki jismlarning ba’zi xususiy xossasiga ham bog‘liq boladi. Jism bu xossasi massa deb ataladigan fizik kattalik bilan xarakterlanadi.
Odatda bir xil kuch ta’sirida kichikroq tezlanish olgan jismning massasi kattaroq, kattaroq tezlanish olgan jismning massasi kichikroq boMadi. Tinch turgan (yoki harakatdagi) katta massali jismni harakatga keltirish (yoki harakatini o‘zgartirish) uchun kattaroq kuch bilan ta’sir etish kerakligi tajribalardan ma’lum. Bundan, jismning massasi qanchalik katta bolsa, u o‘z harakatining o‘zgarishiga shunchalik ko‘p to‘sqinlik ko‘rsatadi degan xulosa kelib chiqishi mumkin. Shu ma’noda, jismning massasi inersiya o‘chovidirdeyish mumkin. Shuning uchun, odatda, massasi kattaroq boigan jism inertliroq deyiladi.
Jismning massasi shu jismdagi modda miqdoriga to‘g‘ri proporsional bo‘ladi. Turli jismlarning massalarini taqqoslash uchun modda zichligi tushunchasidan foydalaniladi.
Moddaning birlik hajmdagi massasi shu moddaning zichligi deyiladi. Agar m massali moddaning hajmi V bo‘lsa, u holda ta’rifga binoan, uning zichligi quyidagi formuladan topiladi:
Moddalarning zichligi ularning tabiatiga va temperaturasiga bog‘liq bo‘ladi. Temperatura ortishi bilan modda hajmining kengayishi hisobiga zichlik kamayib boradi.
Jismning massasi inersial sanoq sistemalarida, ya’ni tezlanishsiz harakatlanadigan sistemalarda o‘zgarmas kattalikdir. Yerga biriktirilgan sanoq sistema inersial sanoq sistema bo‘lgani uchun jismning zichligi geografik kenglik va balandlik bo‘yicha o‘zgarmaydi.
|
| |
Yonish mahsulotlarining hajmiy ulushlari

Yonish mahsulotlarining hajmiy ulushlari.Qattiq va suyuq yoqilg‘ining elementar tarkibini quyidagicha yozish mumkin:
C+H+S+O+N+A+W=100% (1.1)
Yoqilg‘ining yonuvchan qismiga uglerod, vodorod va oltingugurt kiradi. Yoqilg‘ining yonmaydigan qismiga eca, azot, kislorod, namlik W va yoqilg‘i yonganda kulga aylanadigan mineral moddalar A kiradi. Yoqilg‘ining tarkibi ishchi, quruq, yonuvchan va organik massalarga ajratiladi. Xar bir massa tarkibiga mos ravishda quyidagidek indekslar beriladi: ishchi – i; quruq – q; yonuvchan – yo; va organik – o;
Yoqilg‘i iste’molchiga qaysi holda berilsa va yondirilsa, shu holdagi yoqilg‘iga ishchi yoqilg‘i, massasi va elementar tarkibi esa, mos ravishda ishchi massa va ish tarkibi deyiladi. Ishchi massaning elementar tarkibini quyidagicha yozish mumkin.
(1.2)
Yoqilg‘ini yonmaydigan elementlari uning ballastini tashkil etadi. Kislorod va azot yoqilg‘ining ichki ballasti, kul va namlik esa tashqi ballasti hisoblanadi. Yoqilg‘ining quruq massasi tarkibida namlik bo‘lmaydi:
(1.3)
Ishchi massadan quruq massani qayta hisoblash formulasi quyidagi ko‘rinishga ega:
(1.4)
Yoqilg‘ining yonuvchan massasi tarkibida tashqi ballast, ya’ni namlik va kul bo‘lmaydi:
(1.5)
Bunday tarkibni “yonuvchan massa” deb aytishimiz shartli albatta, chunki uning tarkibidagi faqat C, H va S largina yonuvchan elementlar hisoblanadi.
Yoqilg‘ining yonuvchan massasining tarkibi uning o‘zgarmas tavsifi bo‘lib, xajmi va kul miqdori o‘zgarganda ham bu tavsifi o‘zgarmaydi.Qattiq yoqilg‘idagi uglerod miqdori uning geologik yoshi ortishi bilan ko‘payadi. Masalan, torfdagi uglerod miqdori Cyo=5060%, qo‘ng‘ir ko‘mirda Cyo=6075%, toshko‘mirda Cyo=7590% ni tashkil etadi. Quruq va ishchi massadan yonuvchan massani qayta hisoblash quyidagi formula bo‘yicha amalga oshiriladi.
(1.6)
|
Kuch. Inertsial sanoq tizimlari. Nyutonning 1-qonuni. Jism massasi. Nyutonning 2-qonuni Nyutonning 3-qonuni

|
Kuch. Inertsial sanoq tizimlari. Nyutonning 1-qonuni. Jism massasi. Nyutonning 2-qonuni Nyutonning 3-qonuni
|
bet | 1/15 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 3,04 Mb. | | #247733 |
Bog'liq Dinamika asoslari
MUNDARIJA
Kirish………………………………………………………………..……3
I.BOB Nyutonning tajribasi.
1.1 Kuch. Inertsial sanoq tizimlari. Nyutonning 1-qonuni. ….. 5
1.2 Jism massasi. Nyutonning 2-qonuni…..…..…………..…… 12
1.3 Nyutonning 3-qonuni………………………………………... 17
1.4 Butun olam tortishish qonuni………………………………. 22
II.BOB Spektr ranglarning hosil qilinishi.
2.1 Spektr ranglar haqida………………………………………...31-34
2.2 Rangni spektral tabiyati……………………………………....34-38
Xulosa………………………………………………………….………. 39-41
Adabiyotlar va foydalanilgan internet saytlar……………………….42
Kirish
Biz kinematika bo‘limida jismning harakatini soddalashtirib o‘rganish uchun jismga ta’sir etuvchi kuchlarni e’tiborga olmagan edik. To‘g‘ri chiziqli tekis va notekis harakat haqida ham ma’lumotlarga ega bo‘ldik. Jismning ilgarilanma va aylanma harakatlarini turli ko‘rinishda ifodalashni ham o‘rganib oldik.Endi biz nima sababdan jismlar o‘zgaruvchan harakat qiladi, ularning tezlanish olishiga olib keluvchi omillar nimadan iborat, degan savollarga javob qidiramiz. Shunday ekan, bizni jismlar harakatidagi sodir bo‘ladigan o‘zgarish- larning jismlar massasi va ular orasidagi o‘zaro ta’sir etuvchi kuchlarga bog‘liqligi qiziqtirishi shubhasiz.
Jism harakatidagi o‘zgarishning unga ta’sir etuvchi kuchlarga bog‘liqligi mexanikaning dinamika bo‘limida o‘rganiladi. Dinamika yunoncha dynamikas so‘zidan olingan bo‘lib, kuchga oid degan ma’noni bildiradi.
Bitta harakatning unga olib keluvchi sabablari bilan o‘zaro bog‘liqligi turli sanoq sistemalarda ko‘rilganida, bir-biridan keskin farq qiladigan natijalar olinadi. Harakat va uning sabablari orasidagi bog‘liqlik ba’zi bir sanoq sistemalariga nisbatan ko‘rilganida esa juda sodda ko‘rinishga ega bo‘lar ekan. Bunday sistemalardan biri, masalan, Yer. Shu sababli dinamikani o‘rganishda Yerni sanoq sistemasi deb olsak bo‘ladi.
Dinamikaning asosiy qonunlari uchta bo‘lib, ular harakat qonunlari deyiladi. Ingliz olimi Isaak Nyuton tomonidan 1687-yilda e’lon qilingan bu qonunlar insoniyatning ko‘p asrlik tajribasi natijalarini umumlashtirdi va yangi pog‘onaga olib chiqdi. Dinamikag oid bilimlarning bir tizimga tushirilishi va foydalanish uchun qulay bo‘lgan matematik ko‘rinishda ifodalanishi fan va texnika rivojiga katta turtki bo‘ldi. Bu qonunlar uning sharafiga Nyuton qonunlari deb ataladi.
Tinch turgan jism boshqa jismlar bilan o‘zarota’sirlashishi natijasida harakatga kelishi mumkin. Harakatlanayotgan jism esa bunday ta’sir natijasida tezligini yoki harakat yo‘nalishini o‘zgartiradi
|
| |
Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r

Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
bet
1/15
Sana
16.11.2023
Hajmi
0,81 Mb.
#100118
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r
Download
0,81 Mb.
Matnni ko'rish
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR - Mavzu: nazariy jihatdan talab qilinadigan havo miqdori va yonish mahsulotlarining hajmlari

|
Mavzu: nazariy jihatdan talab qilinadigan havo miqdori va yonish mahsulotlarining hajmlari
|
bet | 4/4 | Sana | 29.01.2024 | Hajmi | 33,26 Kb. | | #147848 |
Bog'liq Mavzu nazariy jihatdan talab qilinadigan havo miqdori va yonishFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
Isroilov J. Sanoat ishlab chiqarishi texnologiyasi asoslari. Toshkent, O‘qituvchi, 1984 yil.
Лебедев П.Д., Шукин А.А. Теплоиспoльзующие установки промышленных предприятий. Москва, Энергия, 1970г.
S.X.Yakubov Materialshunoslik va konstruksion materiallar texnalogiyasi.-T.: “Fan”, 2010.-216 bet.
Б.В. Кнорозов и др. Техналогия металлов и материаловедение. М.: Металлургия, 1986-800 с.
Б.Н.Арзамасов и др. Материаловедение.-М.: Машиностроение, 1986.-384.с
Ю.М.Лахтин, В.П.Леонтьева Материаловедение.-.:Машиностроение, 1990.-528с.
Р.Циммерман, К.Гюнтер Металлургия и материаловедение.- Металлургия, 1982-480с.
E.O’. Madaliev “Issiqlik texnikasi”. Ikkinchi nashri to’ldirilgan va qayta ishlangan, “Farg’ona” Nashryoti -2009 yil
Зуев В.М. Меtallarga termik ishlov berish. Toshkent-“Fan”, 2003yil
Хаузен Х. Теплопередача.-М.:Энергоиздат, 1981г.
Шорин С.Н. Теплопередача –М.:Высшая школа, 1964г.
Хзмолян Д.М, Качан Я.А Теория горения и топочные устройства, М.: Энергия, 1976г.
Телегина А.С. Теплотехнические расчёты металлургичеасих печей М “Металлургия” 1982 г.
R. A. Zohidov va boshqalar. Issiqlik texnikasi. Toshkent, 2010, 200 b.
Аверин С.И. идр. Расчеты нагревательных печей. Издво “Техника”, Киев, 1969, 540с.
http://www.qmii,uz/e-lib/f3muhandis-texnika/312.html
www.pedagog.uz
|
| |
C) jismlar deformatsiyalanganda hosil bo‘ladigan kuchga aytiladi

|
C) jismlar deformatsiyalanganda hosil bo‘ladigan kuchga aytiladi
|
bet | 20/34 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #124060 |
Bog'liq Mexanika jamlanma 1C) jismlar deformatsiyalanganda hosil bo‘ladigan kuchga aytiladi.
D) jismning ta’sirida tayanchga va osmaga ta’sir qiluvchi kuchiga aytiladi.
7. Nisbiy cho’zilishi 0,001 ga teng bo’lgan jez sterjenda 108 Pa mexanik kuchlanish hosil bo’lsa, jezning elastiklik moduli qanday( GPa)?
A) 1 B) 0,1 C) 100 D) 10
8. Uzuligi 20 sm ga teng bo’lgsn simni malum bir kuch tasirida 2 sm ga cho’zildi.
Simning nisbiy uzayish deformatsiyasi nimaga teng?
A) 0,1 B) 40 C) 18 D) 0,2
9. Nisbiy uzayish deformatsiyasi 1 ga teng bo’lgan simning kuch tasir qilishdan oldingi uzunligi 17 sm ga teng edi. U kuch tasirida qanchagacha cho’zilgan.
A) 17 sm B) 30 sm C) 34 sm D) 0,17 sm
10. Mexanik kuchlanishni qaysi formula yordamida hisoblaymiz.
A) B) C) D)
11. Kondalang yuzasi 35 sm2 ga teng bolgan metall bolagini 125 N kuch bilan cho’zsak unda hosil bo’lgan mexanik kuchlanish qanchaga teng bo’ladi.
A) 3.57 Pa B) 4375 Pa C) 4,375 Pa D) 43,75 Pa
12. Prujinani 100 N kuch tasirida 2 sm ga jo’zligan bo’lsa elastiklik kuchin toping?
A) 200 N B) 50 N C) 2 N D) 100 N
13. Agar prujinaning bikrligi 1kN/m bo’lgan simning yuzasi 40 mm2 ga teng, uzuligi 1m ga teng bo’lsa yung modulini toping.
A) 25 Pa B) 25 MPa C) 25 kPa D) 250 Pa
14. Yung moduli 7 GPa bo’igan prujinaning nisbiy uzayish deformatsiyasi 0,03 ga teng bo’lsa mexanik kuchlanishni toping.
A) 21 GPa B) 21 kPa C) 210 kPa D) 210 Pa
15. Prujinaning bikrligi 100 kN/m ga teng. Uning yarmining bikrligi qanchaga teng.
A) 200 kN/m B) 50 kN/m C) 100 kN/m D) 200 N/m
16. 100 N/m va 150 N/m bo’lgan prujinalar ketma- ket ulansa, hosil bo’lgan prujinaning bikrligini toping.
A) 250 N/m B) 50 N/m C) 60 N/m D) 70 N/m
17. Bikrliklar k1 va k2 bo’lgan prujinalarni parallel ulasak umumiy bikrlik qachaga teng bo’ladi.
A) k1/k2 B) k1*k2 C) k1+k2 D) k1-k2
18. 300 kN/m bo’lgan prujinaning uchdan birini qirqib olsak uning bikrligi qancha bo’ladi.
|
| |
Elektrotexnika va elektronika asoslari fanidan

|
Elektrotexnika va elektronika asoslari fanidan
|
Sana | 30.08.2024 | Hajmi | 289,38 Kb. | | #270080 |
Bog'liq 2 USLUBIY
O‘ZBEKISTОN RESPUBLIKASI ОLIY TA’LIM, FANVA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
NAMANGAN MUHANDISLIK-TEXNОLОGIYA
I NSTITUTI
ELEKTROTEXNIKA VA ELEKTRONIKA ASOSLARI FANIDAN
LABORATORIYA MASHG‘ULOTLARNI BAJARISH BO‘YICHA
Namangan – 2023
Ushbu uslubiy ko‘rstama Kimyo texnologiya yo’nalishlari uchun
Tuzuvchilar:
Yusupov.E.Y NamMTI “Energetika” kafedrasi mudiri, f.-m.f.PhD.
Qaxxarov M. “Energetika” kafedrasi dotsenti
Bulturov A. “Energetika” kafedrasi assistenti
Yakubbayev.A “Energetika” kafedrasi katta o‘qituvchisi
Rajabov I. “Energetika” kafedrasi katta o‘qituvchisi
Taqrizchilar:
P.Usmanov NamMTI “Fizika” kafedrasi mudiri, f.-m.f.professor.
Sh.Inoyatov NamDU “Fizika o’qitish metodikasi” kafedrasi mudiri, f.-m.f.n.
Ushbu uslubiy ko‘rsatma qayta ko‘rib chiqilib 2023-yil “__”________”__” raqamli “Energetika” kafedra majlisida tasdiqlangan va foydalanish uchun tavsiya etilib chop etishga ruxsat berildi.
Ushbu to‘ldirilgan va qayta ishlangan o‘quv uslubiy qo‘llanma Namangan Muhandislik-Texnologiya Instituti Kengashida muhokama qilingan va foydalanish uchun tavsiya etilib chop etishga ruxsat berildi.
(bayonnoma № __) “___” _____________2023 yil
Namangan Muhandislik-Texnologiya Instituti o‘quv bo‘limida ______ son bilan ro‘yxatga olingan
|
| |
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nurafshon filiali

|
Toshkent axborot texnologiyalari universiteti nurafshon filiali
|
bet | 1/4 | Sana | 18.02.2024 | Hajmi | 3,3 Mb. | | #158485 |
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI NURAFSHON FILIALI
Kiberxavfsizlik fanidan 3-amaliy ish
Guruh:210-21
Bajardi:G‘ayratjonov Shahboz
Tekshirdi:ShakarovMuhiddin
3-Amaliy Ish
Nazorat Savollari
Tarmoqlararo ekran nima va uni qanday nomlanishlari mavjud?
Javob: Tarmoqlararo ekran (VNC) - bu bir tarmoq protokoli bo'lib, u orqali bir kompyuter va boshqa qurilmalar o'rtasida ekran va boshqa resurslarga masofadan murojaat qilish mumkin. Uning nomi "Virtual Network Computing" ni ifodalaydi.
Tarmoqlararo ekran, yoki brandmauer, tarmoqni himoyalash vositasi bo‘lib, ishonchli tarmoq, va ishonchsiz tarmoq orasida ma’lumotlarga kirishni boshqarishda qo‘llaniladi. Tarmoqlararo ekran ko‘p komponentli bo‘lib, u Internetdan tashkilotning axborot zahiralarini himoyalash strategiyasi sanaladi. Ya’ni tashkilot tarmog‘i va Internet orasida qo‘riqlash vazifasini bajaradi. Tarmoqlararo ekranning asosiy funksiyasi ma’lumotlarga egalik qilishni markazlashtirilgan boshqaruvini ta’minlashdan iborat. Tarmoqlararo ekran quyidagi himoyalarni amalga oshiradi: o‘rinsiz trafiklar, ya’ni tarmoqda uzatiladigan xabarlar oqimini taqiqlash; qabo‘l qilingan trafikni ichki tizimlarga yunaltirish; ichki tizimning zaif qismlarini yashirish bilan Internet tomonidan uyushtiriladigan xujumlardan himoyalash; barcha trafiklarni bayonlashtirish; ichki ma’lumotlarni, masalan tarmoq topologiyasini, tizim nomlarini, tarmoq uskunalarini va foydalanuvchilarning identifikatorlarini Internetdan yashirish; ishonchli autentifikatsiyani ta'minlash.
Tarmoqlararo ekranning turlari haqida nimalar bilasiz?
Javob: Tarmoqlararo ekranning turlari haqida gapirish mumkin. Tarmoqlararo ekranlar xizmat ko‘rsatish usullariga qarab quyidagi turlarga bo‘linadi:
- Paket filtri. Bu eng oddiy va eng keng tarqalgan tarmoqlararo ekran turi. U ma’lumotlar paketlarining sarlavhasini tekshirib, uning manzili, porti, protokoli va boshqa parametrlariga qarab, uni o‘tkazish yoki taqiqlash qarorini qabul qiladi. Paket filtrining afzalliklari quyidagilar: tez ishlash, oson sozlash, past narx. Paket filtrining kamchiliklari quyidagilar: paketning tarkibini tekshirmaydi, yagona qoidalar to‘plamiga asoslanadi, IP masqarabozlikka qarshi himoya qila olmaydi, tarmoq xizmatlarini cheklab qo‘yishi mumkin.
|
| |
Asosiy qism

|
Asosiy qism
|
bet | 1/14 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 265,62 Kb. | | #233145 |
Bog'liq Makroiqtisodiy barqarorlik inqiroz , ishsizlik va inflatsiya.
Makroiqtisodiy barqarorlik : inqiroz , ishsizlik va inflatsiya.
REJA:
KIRISH.
ASOSIY QISM.
1.Makroiqtisodiy beqarorlik va iqtisodiyotning o’zgaruvchanlik tushunchasi.
2.Inqirozlarning mazmuni va turlari
3.Ishsizlik va uning turlari
4.Inflyasiya, uning kelib chiqish sabablari va turlari
XULOSA
FOYDANILGAN ADABIYOTLAR.
KIRISH.
Mavzuning dolzarbligi: Makroiqtisodiy barqarorlik har doim dolzarb mavzudir, chunki u iqtisodiyotning umumiy salomatligi va faoliyatiga bevosita ta'sir qiladi. Keling, har bir komponentni ajratamiz:
1. Inqiroz: Iqtisodiy inqirozlar moliyaviy, fiskal yoki tizimli bo'ladimi, mamlakat iqtisodiyotiga og'ir va uzoq davom etadigan ta'sir ko'rsatishi mumkin. Bu mavzuning dolzarbligi, ayniqsa, 2008 yilgi jahon moliyaviy inqirozi va undan keyingi turli mintaqalardagi inqirozlarni hisobga olgan holda yaqqol ko‘rinadi. Inqirozlarning sabablari, mexanizmlari va javob choralarini tushunish siyosatchilar, iqtisodchilar va biznes uchun zarurdir.
2. Ishsizlik: Ishsizlik darajasi iqtisodiy salomatlik va ijtimoiy farovonlikning asosiy ko'rsatkichidir. Ishsizlikning yuqori darajasi ijtimoiy tartibsizliklarga, iste'mol xarajatlarining kamayishiga va ishlab chiqarishning pasayishiga olib kelishi mumkin. Ushbu mavzuning dolzarbligi uning alohida shaxslar va umuman jamiyat uchun ta'siri, shuningdek, inflyatsiya va YaIM o'sishi kabi boshqa makroiqtisodiy omillar bilan bog'liqligidadir.
3. Inflyatsiya: Inflyatsiya iqtisodiyotdagi tovar va xizmatlarning umumiy narxlari darajasining vaqt o‘tishi bilan ko‘tarilish tezligini bildiradi. O'rtacha inflyatsiya odatda iqtisodiy o'sish uchun sog'lom hisoblanadi, ammo yuqori yoki oldindan aytib bo'lmaydigan inflyatsiya xarid qobiliyatini pasaytirishi, iqtisodiy qarorlar qabul qilishni buzishi va makroiqtisodiy barqarorlikni buzishi mumkin. Inflyatsiyaning sabablari va oqibatlarini tushunish siyosatchilar uchun pul-kredit siyosatini shakllantirishda, korxonalar va jismoniy shaxslar uchun moliyaviy qarorlar qabul qilishda juda muhimdir.
Umuman olganda, inqirozlar, ishsizlik va inflyatsiyani o'z ichiga olgan makroiqtisodiy barqarorlikning ahamiyatini oshirib bo'lmaydi. Bu har bir narsaga individual hayot vositalaridan tortib global iqtisodiy tendentsiyalarga ta'sir qiladi va uni doimiy ravishda o'rganish va siyosatni ko'rib chiqishning muhim sohasiga aylantiradi.
|
| |
Geologiya va konchilik ishi

|
Geologiya va konchilik ishi
|
bet | 1/8 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 0,87 Mb. | | #238669 |
Bog'liq Ibotov Asliddin(mustaqil ish)
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI
OLIY TA’LIM, FAN VA INNOVATSIYALAR VAZIRLIGI
“GEOLOGIYA VA KONCHILIK ISHI” FAKULTETI
60721600-”Foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi” ta’lim yo’nalishi
GR-102-22 guruh talabasi Ibotov Asliddin Ahmadovich ning
“Neft va gaz geologiyasi va geokimyosi” fanidan
Noananaviy uglevodorod resurslari. Og’ir neft va tabiiy bitumlar, Yonuvchi slanetslar, mavzusida
Bajardi: GR-102-22 guruh talabasi A.A.Ibotov
Fan o‘qituvchisi: K.M.Usmonov
Qarshi-2024
MUSTAQIL ISHI
Mavzu:Noan’anaviy uglevodorod resurslari.Og‘ir neft va tabiiy bitumlar.Yonuvchi slanetslar. Reja: 1)Noan‘anaviy uglevodorod resurslari. 2)Og‘ir neft va tabiiy bitumlar haqida tushuncha. 3)Yonunchi slanetslar. Noan’anaviy uglevodorod resurslari Neft qazib chiqarish sanoatida hozirgi kunda yengil va o’rtacha zichlikdagi neft qazib chiqarishning pasayib borishi kuzatilmoqda. An’anaviy neft zaxiralarining kamayib borishi neft kompaniyalarining ko’proq e’tiborini uglevodorodlarning noan’anaviy manbayiga qaratmoqda. Bunday manbalardan biri, og’ir neft va tabiiy bitumlar bilan bir qatorda, yonuvchi slanslar hisoblanadi. Ularning mavjud hajmi ochilgan neft zaxiralaridan anchagina katta. Avvalo neft va gazning “an’anaviy” va “noan’anaviy” manbalari tushunchasiga oydinlik kiritish lozim. Hozirgi kunda neft va gaz manbalarining “an’anaviylik” va “noan’anaviylik” tushunchasiga aniq chegara mavjud emas. 1979-yilda Monrealda (Kanada) o’tkazilgan energetik resurslar bo’yicha Xalqaro konferensiyada uglevodorodlarning “an’anaviy” manbalariga yengil va o’rta neft uyumlari, tabiiy gazlar va ularning tarkibidagi kondensatlar, “noan’anaviy”larga esa – qattiq bitumlar (asfaltdan keritgacha), og’ir neftlar, shuningdek suyuq va gazsimon to’plamlar kiritilgan. 1976-yilda Lyuksemburgda (Avstriya) energetik resurslar bo’yicha I-Xalqaro konferensiyada manbalarning “noan’anaviy” resurslariga konlarni ishlatishning uchlamchi va yanada qimmatbaho usullarini tadbiq etish natijasida olinishi mumkin bo’lgan neft resurslari, mustahkam tog’ jinslaridagi gaz resurslari kiritilgan.
|
| |
Darsning maqsadi: Ta’limiy

|
Darsning maqsadi: Ta’limiy
|
bet | 1/4 | Sana | 13.12.2023 | Hajmi | 204,5 Kb. | | #117990 |
Bog'liq 59-DARS. DELPHI DA GRAFIKA BILAN ISHLASH
Mavzu: DELPHI DA GRAFIKA BILAN ISHLASH
Darsning maqsadi:
|
Ta’limiy: O’quvchilarga Delphining grafik imkoniyatlari Image va Shape obyektlari, Pixels (piksellar) xossasi va MoveTo va LineTo usullarini o’rgatish.
Rivojlantiruvchi: O’quvchilarni mustaqil fikrlarini oshirish va rivojlantirish.
Tarbiyaviy: Vatanini sevish, milliy va umuminsoniy qadriyatlarga hurmatda bo‘lish, odob-axloq qoidalariga rioya qilishni singdirish
|
Kompetensiya
|
TK: mediamanbalardan zarur ma’lumotlarni izlab topa olish saralash, qayta ishlash, saqlash, ulardan foydalana olish, ularning xavfsizligini ta’minlash, mediamadaniyatga ega bo‘lish
FK: ob’ektga yo‘naltirilgan dasturlash tillaridan birida masalalarni yechishga doir dasturlar tuza oladi.
|
Dars usuli
|
suhbat, tushuntirish, “Savol-javob” metodi, “Rasmli boshqotirma” , “To‘g‘risini top”,”Yosh aktyor”o‘yinlari.
|
Dars turi
|
Bilim va ko’nikmalarni nazorat qiluvchi va mustahkamlovchi.
|
O’quv jarayonining amaliga oshirish texnologiyasi
|
O’qitish usullari: blits-so’rov, savol-javob.
O’qitish shakllari: guruhlara ishlash, frontal, jamoaviy.
O’qitish vositalari:10-sinf darsligi, mavzuga oid dars taqdimoti, “Abuturent” jurnali.
Monitoring va baholash: og’zaki va test nazorati, amaliy vazifalar.
|
|
|
| |
3-laboratoriya ishi

|
3-laboratoriya ishi
|
bet | 1/2 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 345,77 Kb. | | #232595 |
Bog'liq ЭваС 3-Лабаратория А.Атаханов
MUHAMMAD AL-XORAZMIY NOMIDAGI
TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
FARG’ONA FILIALI
“KOMPYUTER INJINIRING” FAKULTETI
"TELEKOMUNIKATSIYA INJINIRINGI" KAFEDRASI
ELEKTRONIKA VA SXEMALAR FANIDAN
3-labaratoriya ishi
Bajardi: 711-19 Guruh talabasi
A.Ataxanov
Qabul qildi: L.Dalibekov
3-LABORATORIYA ISHI
Umumiy emitterli va umumiy bazaliulanish sxemasidagi tranzistorning VAX larini tadqiq etish.
Ishni bajarishdan maqsad: umumiy emitterli sxema bo‘yicha ulangan tranzistorning kirish xarakteristikasini nuqtalar bo‘yicha qurishni hamda baza-emitter kuchlanishi va baza toki orasidagi bog‘lanishni o‘rganish.
Sxemaning tavsifi
Umumiy emitterli sxema bo‘yicha ulangan tranzistorning kirish xarakteristikasini nuqtalar bo‘yicha qurish uchun sxema 1-rasmda keltirilgan. Tranzistorning kirish xarakteristikasi kolektor-emitter kuchlanishining ma’lum qiymatlarida baza-emitter kuchlanishi va baza toki orasidagi bog‘lanish sifatida olinadi, ya’ni
IB= f(UBE), UKE=const.
1-rasm. Umumiy emitterli sxema bo‘yicha ulangan tranzistorning kirish xarakteristikasini nuqtalar bo‘yicha qurish uchun sxema
Sxemada funksional generator GEN, qarshiligi 10 kOm bo‘lgan rezistor, ampermetr, voltmetr,tranzistor, probel klavishasi bilan boshqariluvchi kalit SS va ikkita o‘zgarmas kuchlanish manbasi mavjud.
SS kalit yordamida tranzistorning kolektor-emitter kuchlanishi 0V dan 12V ga yoki aksincha o‘zgartiriladi. Tranzistorning bazasiga rezistor orqali beriladigan kuchlanish GEN generatorning Offset parametrini o‘zgartirish yo‘li bilan 0V dan 12V gacha 1V qadam bilan o‘zgartiriladi. Ampermetr baza tokini, voltmetr esa baza-emitter kuchlanishini o‘lchash uchun xizmat qiladi.
Ishni bajarish tartibi
1. Tranzistorning kirish xarakteristikasini nuqtalar bo‘yicha olish uchun 1-rasmda ko‘rsatilgan sxemani yig‘ing.
2. SS kalitni tranzistorning kollektoridagi potensial nol bo‘ladigan (UKE=0) holatga o‘tkazing.
3. Ekranning o‘ng yuqori burchagidagi tugmani bosib sxemani ishga tushiring.
4. Funksional generator Offset parametrining qiymatini 0 dan 12V gacha 1V qadam bilan o‘zgartirib ampermetr va voltmetrning ko‘rsatishlarini yozib oling. Olingan natijalarni 1-jadvalga yozing.
|
| |
Moddalarning qattiq holatidan to’g’ridan to’g’ri bug’ holatiga

8.Issiqlik miqdorini birligini aniqlang.
A) kg B) Joul C) mol D)
Paskal
9.Issiqlik uzatish deb nimaga aytiladi?
10.Qaynash deb nimaga aytiladi?
11.Kondensatsiya nima?
12. Moddaning solishtirma bug’lanish issiqligi formulasini yozing.______________
6-NAZORAT ISHI
1.Jismlarning elektrlanganlik darajasini miqdor jihatdan
tavsiflovhi fizik kattalik
_______________________________________deyiladi.
2.Qiymat jihatidan elektron zaryadiga teng bo‟lgan
zaryad
________________________________________________________________deyiladi.
Uning qiymati__________________________________________________________
3.Jismlarning elektrlanganlik darajasini ko‟rsatuvchi asbob:____________________
____________________________________________________________________
5.O‟tkazgichlar deb:____________________________________________________
6.Dielektrik deb:________________________________________________________
7.Zaryadlangan jismlar 2 turda zaryadlanadi:________________________________
8.Yakkalangan o‟tkazgichda elektr zaryadlari uning_____________________ bo‟ylab
taqsimlanadi.O‟tkazgich _____________________________ zaryad bo‟lmaydi.
9.Chaqmoq nima?______________________________________________________
_____________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
10.Momaqaldiroq bu:____________________________________________________
_____________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
11.Nima sababdan
bulutlar zaryadlanib qoladi
12.Chaqmoqni avval ko‟ramizmi,momaqaldiroqnimi? Nima uchun?
Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r - bet 3

|
Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala rBog'liq 7-sinf NI va Lab Dildoraxon 2022
3-NAZORAT ISHI
Yozma ish
1-qator
1.Sinf xonasining o’lchamlari eni 8m ,bo’yi 12m va balandligi 3m ga teng.Agar
havoning zichligi 1,29,kg/m3 bo’lsa honadagi xavoning massasini hisoblang
2.Massasi 45 kg bo’lgan jism yerdan ko’tarilayotib ,3 m/s tezlanis oldi.Jismning
og’irlik kuchini va og’irligini toping.
3.Yerdan 10000 m balandlikda 900 km/soat tezlik bilan uchib ketayotgan
samolyotning to’liq energiyasini toping. Samolyot massasi 30000 kg.
2-qator
1.Hajmi 2 litr bo’lgan idishga qancha o’simlik yig’i sigadi.
2.Massasi 10 gr bo’lgan yaproq daraxtdan uzilib,0,3 m/s tezlanish bilan yerga
tushmoqda.Yaproqning og’irlik kuchini va og’irligini toping.
3.Daraxtning shohida o’tirgan ,massasi 5 kg bo’lgan burgutning potensial
energiyasi 0,4 kj bo’lsa,u qanday balandlikda turibdi?
______________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
________________________________________________________________
|
| |
Reja: Shlitsali birikmalarning turlari va ularning qo’llanishi

|
Reja: Shlitsali birikmalarning turlari va ularning qo’llanishi
|
bet | 1/3 | Sana | 14.12.2023 | Hajmi | 241,5 Kb. | | #118796 |
Bog'liq Shlitsali birikmalar
Shlitsali birikmalar
Reja:
1. Shlitsali birikmalarning turlari va ularning qo’llanishi.
2. Shlitsali birikma detallarining yemirilish turlari.
3. Shlitsali birikmalarning yuklanish qobiliyatini hisoblash usullari.
Shlitsali birikmalar valni detal gupchagiga biriktirish uchun ishlatiladi. Shlitsali birikmalar vallardagi tashqi tishlar va detal gupchagi teshigidagi ularga mos ichki tishlar shlitsalar orqali hosil qilinadi. Bu birikmalarni shponkalari val bilan yaxlit qilib tayyorlangan ko‘p shponkali birikma sifatida tasavvur etish mumkin. Ba'zan bu birikmalar
tishli birikmalar deb ham yuritiladi.
Shlitsali birikmalar shponkali birikmalarga nisbatan quyidagi afzalliklarga ega:
a) bir xil o'lchamlarda ishchi yuzasining sezilarli kattaligi va tishlar balandligi bo'yicha bosimning tekis taqsimlanishi evaziga yuklanish qobiliyati katta;
b) valning toliqish bo'yicha mustahkamligi yuqori;
v) detallar valda yaxshi markazlanadi va ularni val bo'ylab
surish lozim bo'lsa, aniqroq yo'naltiradi.
Shlitsali birikmalar quyidagicha qo'llanishi mumkin: detal gupchagini valga qo'zg'almas, mahkam biriktirish uchun; detallarning kichik qiymatdagi o'qdoshmasligini kompensatsiyalash uchun; yuklanishsiz va yuklanish uzatadigan qo’zg'aluvchan (o'q bo'ylab suriladigan) birikma hosil qilish uchun. O'qdoshmaslikni kompensatsiyalash detallarni tayyorlashdagi xatoliklar (kamchiliklar) yoki o'zi o'rnashadigan konstruksiyalarga bog'liq.
Yuklanish holatida o'q bo'yicha surishlarga parmalash shpindeli, avtomobillarning kardan vallari; yuklanishsiz surishlarga uzatmalar qutisidagi suriladigan tishli g'ildiraklar misol bo'ladi.
Shlitsali birikmaldrning turlari va ularning qo'llanishi
Shlitsali birikmalar ko'ndalang kesimidagi profil shakli bo'yicha, birikmaning o'qiga nisbatan tishlar yon sirtlari yasovchilarining joylashishi bo'yicha, markazlashtirish usuli bo'yicha hamda texnologik belgilari bo'yicha turlanadi.
Profilning shakli bo'yicha shlitsali birikmalar to'g'ri yonli (11.1- rasm). evolventaviy (11.2-rasm). uchburchakli (11.3-rasm) turlarga bo'linadi. Bulardan eng ko'p tarqalgani to'g'ri yonli shlitsali birikmalar bo'lib, ular ГОСТ 1139-80 bo'yicha uch turkumda bo'ladi: yengil, tashqi diametri D = 26... 120 mm, tishlar soni diametrga bog'liq ravishda z= 6.8,10; o'rta D = 14... 125 mm, z = 6,8,10; og'ir D = 20... 125 mm, Z = 10,16,20; yengil va o'rta turkum (seriya) ko‘proq qo'llaniladi, og‘ir turkumdagi birikmalar yeyilish bo'yicha og'ir sharoitlarda ishlatiladi.
Evolventaviv profilli shlitsali birikmalar to'g'ri yonlilarga nisbatan mustahkam va tayyorlanishi osonroq bo'ladi. Ularning mustahkamligi tishlar sonining ko'pligi va tishlari asosining kengayishi hisobigadir. Kuchlanishining buralishdagi effektiv konsentratsiya koeffitsiyenti 1,5 va ko'proq marotaba kam, egilishda esa deyarli teng.
|
| |
Ishqalanish kuchlari - Massa va jism inertsiyasining o’lchovi. Modda zichligi

|
Massa va jism inertsiyasining o’lchovi. Modda zichligi
|
bet | 24/34 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 2,48 Mb. | | #124060 |
Bog'liq Mexanika jamlanma 1Ishqalanish kuchlari.
Ishqalanish kuchi dеb ikki jismning bir – biriga tеgib turgan sirti оrasida vujudga kеladigan va shu jismlarning bir – biriga nisbatan ko’chishiga to’sqinlik qiladigan kuchlarga aytiladi. Ishqalanish kuchining yo’nalishi jism harakatiga tеskari yo’nalgan bo’ladi.
Ishqalanish kuchi hоsil bo’lishining asоsiy sabablari:
Bir – biriga tеgib turgan sirtlardagi g’adir – budurlik
Bir – biriga tеgib turuvchi jismlar mоlеkulalarining o’zarо tоrtishishi
Ishqalanishning 3 turi mavjud:
Tinchlikdagi ishqalanish
Sirpanish ishqalanish
Dumalanish ishqalanish
Tinchlikdagi ishqalanish bu bir – biriga nisbatan siljimaydigan jismlar оrasida yuzaga kеladigan ishqalanishdir. Tinch hоlatdagi ishqalanish kuchining qiymati jismlarning ishqalanuvchi sirtiga parallеl ravishda ta’sir etib, jismni sirpanishga undоvchi kuch miqdоri bilan aniqlanadi. Uning maksimal qiymati jism tayanch sirti bo’ylab sirpana bоshlagan paytda namоyon bo’ladi.
Tinchlikdagi ishqalanish kuchining mоduli jismga qo’yilgan tashqi kuchga tеng bo’lib yo’nalishi unga qarama – qarshi bo’ladi. Tashqi kuch оrtib bоrishi bilan tinchlikdagi ishqalanish kuchi ham оrtib bоradi. Jism sirpana bоshlagan paytda bu kuch maksimal qiymatga erishadi. Jismning tеkis harakatida sirpanish ishqalanish kuchi tinchlikdagi ishqalanish kuchining maksimal qiymatiga tеng bo’ladi.
- tinchlikdagi ishqalanish kuchining maksimal qiymati
- tinchlikdagi ishqalanish kоeffitsiеnti
- sirtga perpendikular ta’sir qiluvchi nоrmal bоsim kuchi
Sirpanish ishqalanish. Ishqalanish kuchlari bo’ysunuvchi qоnunlarni 1699 – yilda frantsuz fizigi Amantоn va 1785 – yilda undan habarsiz aniqrоq ko’rinishda Kulоn tоpdi. Ishqalanish kuchi uchun Amоntоn – Kulоn qоnuni quyidagicha:
Ishqalanish kuchi nоrmal bоsim kuchiga to’g’ri prоpоrtsiоnal, ya’ni
- ishqalanish kuchi
- nоrmal bоsim kuchi
|
| |
Mavzu:Yorug„likningyassiko„zgudanqaytishi. 
Maqsad

Mavzu:Yorug„likningyassiko„zgudanqaytishi.
Maqsad:yassiko„zguyordamidayorug„liknungqaytishinio„rganish.
Keraklijihozlar:ko„zgu, yorug„lik manbai, tirqishli tekislik, to„siq, transporter, qog „oz
va qaalam.
Ishni bajarish tartibi
1.Yorug„lik manbai qarshisiga tirqishli tekislik to„siqni va oq qog„ozni qo„ying. Oq
qog„oz ustiga yassi ko„zguni 5.24 a-rasmda ko„rsatilgandek joylashtiring.
2. S yorug„lik manbaidan tirqishga tomon qarab yorug„lik nurini yo„naltiring. Qog„oz
sirtida nur yo„lini kuzating.
3.Yorug„lik nuri ko„zgudan qaytgan joyni aniqlang va uni qalam bilan belgilab oling.
4.Ko„zguga tushayotgan nur va ko„zgudan qaytgan nur yo„lida bir nechta nuqtalarni
belgilab oling. So„ng bu nuqtalarni tutashtirib, nur yo„lini chizing. P
5.Ko„zguga tushayotgan nurni A, nurning tushish nuqtasini B, qaytgan yorug„lik nurini
C deb belgilang. Nur tushgan (B)nuqtaga, ya‟ni ko„zgu tekisligiga perpendikulyar
o„tkazing (5.24 b-rasm).
6.Transportir yordamida nurning tushish burchagi va qaytish burchagini o„lchang.
7.Ko„zguga tushayotgan nurning tushish burchagini o„zgartirib, tajribani takrorlang
(5.24 c-rasm).
O„tkazilgan tajribalar asosida o„z xulosangizni yozing.
|
Agar har qanday jism istalgan bir xil vaqt oraliqlarida bir xil yo`lni bosib

2.Jism dаstlаbki 10 sеkunddа 40 mеtr, kеyingi 20 sеkunddа 100 mеtr vа охirgi 5
sеkunddа 20 mеtr mаsоfаni bоsib о`tgаn. Yо`lning hаr qismidаgi vа butun qismidаgi
о`rtаchа tеzliklаrni tорing.
3. Trаktоr birinchi 5 minutda 600 m yо`lni о`tdi. U shu tеzlik bilan hаrаkаtlаnib 0,5
sоаtda qаnchа yо`l bosib о`tаdi?
4.Avtomobil g`ildiragi 0,5 minutda 60 marta tekis aylandi. G`ildirakning aylanish
davri va chastotasini toping.
II- qator
1. Neksiya avtomobili 1 soat 30 minutda 120 km masofani bosib o‟tdi. Avtomobilning
tezligini toping (km/s).
2. Yо`lоvchilаr chiqqаn аvtоmоbil 2 sоаt hаrаkаtlаnib, 15 minut dаm оldi, sо`ngrа 45
minut hаrаkаtdа bо`ldi. Bundа jаmi 300 km yо`l bоsdi. О`rtаchа tezlik tахminаn
qаnchаgа teng?
3.Velosipedchi tekis harakat qilib, 40 m masofani 4 sekundda o`tdi. U xuddi shu tezlik
bilan 10 sekundda qancha yo`l bosib o‟tadi?
4.Ipga bog`langan sharcha 1 minutda 60 marta aylandi. Sharchaning aylanish
chastotasi, aylanish davrini toping.
Gapni davom ettiring. Qaytish burchagi deb… ga aytiladi?

|
Gapni davom ettiring. Qaytish burchagi deb… ga aytiladi?Bog'liq 7-sinf NI va Lab Dildoraxon 20228. Gapni davom ettiring. Qaytish burchagi deb… ga aytiladi?
A) …tushgan nur bilan, nur tushgan nuqtaga o`tkazilgan perpendikulyar
orasidagi burchak;
B) …qaytgan nur bilan, nur tushgan nuqtaga o`tkazilgan perpendikulyar
orasidagi burchak;
C)…qaytish burchagi har doim tushish burchagiga teng;
D) …singan nur bilan sinish nuqtasiga o`tkazilgan perpendikulyar orasidagi burchak.
9. Oy yer atrofida qancha vaqt davomida bir marta aylanib chiqadi?
A) 26 sutkada; B) 26 sutkada 7 soat 43 minut;
C) 27 sutkada ; D) 27 sutkada 7 soat 43 minutda.
10. Sоya nimа sаbаbdаn pаydо bо`lаdi?
A) Yоrug`lik tо`g`ri chiziq bо`ylаb tаrqаlgаnligi uchun ;
B) Yоrug`lik о`z yо`nаlishini о`zgаrtirgаnligi uchun ;
C) Yоrug`lik egri chiziq bо`ylаb tаrqаlgаnligi uchun;
D) Yоrug`lik tо`siqni аylаnib о`tgаnligi uchun.
11. Quyosh tutulishi nimа uchun sоdir bо`lаdi?
A) Quyоsh bilаn yеr оrаlig`idаn bоshqа sayyоralar о`tadi;
B) Yer va Quyоsh oralig`iga Оy tushib qоlgаn vаqtdа;
C) Оy, Quyоsh bilаn Yеr оrаsigа tushib qоlgаn vаqtdа;
D) Quyоsh bilаn Oy оrаlig`idаn bоshqа sayyоralar о`tadi.
12. Оy tutulishi nimа uchun sоdir bо`lаdi?
A) Quyоsh bilаn yеr оrаlig`idаn bоshqа sayyоralar о`tadi ;
B) Yer va Quyоsh oralig`iga Оy tushib qоlgаn vаqtdа;
C) Оy va Quyоsh oralig`iga Yеr tushib qоlgаn vаqtdа;
D) Quyоsh bilаn Oy оrаlig`idаn bоshqа sayyоralar о`tadi .
13.Spektrda nurlarning ketma-ket joylashishi tartibini yozing.
_______________________
_______________________
_______________________
_______________________
_______________________
_______________________
_______________________
|
| |
Ishni bajarish tartibi - Fizika f a nida n nazoratish L a r I va labo r atoriyala r

Reostat surgichining
holatlari
1
2
3
4
Tok kuchi (A)
Laboratoriya ishi-4
Mavzu: Om qonunini o„rganish.
Ishning maqsadi:o„tkazgich uchlaridagi kuchlanish va undan o„tayotgan
tok kuchini
o„lchashni hamda Om qonuniga ko„ra o„tkazgich qarshiligini aniqlashni o„rganish.
Kerakli jihozlar: tok manbai, milliampermetr, voltmeter,
resistor, kalit va ulovchi
simlar.
Ishni bajarish tartibi
1.Elektr sxema asosida zanjirni yig„ing. Kalitni ochiq qol-diring.
2.Tok manbaining iste‟molchilarga kuchlanish beruvchi murvati 4 V holatiga
qo„yiladi.
3.Kalit ulanadi. Rezistordan o„tayotgan tok kuchi milliampermetr
va uning uchlaridagi
kuchlanish voltmetr yordamida o„lchanadi. Olingan natijalar jadvalga qayd etiladi.
4.Kalit uziladi. Tok manbaining iste‟molchilarga kuchlanish beruvchi murvatini 6 V
holatiga qo„yib, tajriba takrorlanadi. Olingan natijalar jadvalga qayd etiladi. So„ngra kalit
uziladi.
5.Tok manbaining iste‟molchilarga kuchlanish beruvchi murvatini 8; 10 V holatiga
qo„yib, tajriba takrorlanadi. Olingan natijalar jadvalga qayd etiladi.
6.O„tkazgichning elektr qarshiligini Om qonuniga ko„ra
hisoblang va uni jadvalga
qayd eting.
7.
𝑅
𝑜
„𝑟𝑡
=
𝑅
ifodaga ko„ra qarshilikning o„rtacha qiymatini hisoblang.
8.Natijani jadvalga yozing va xulosa chiqaring.
№
U, (V)
I, (A)
R, Ω
𝑅𝑜
„
𝑟 .Ω
1
2
3
4
Xulosa:_______________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
_______________________________________________________________________
Amaliymashg`ulot 3