III bob. Innoovatsion metodlar asosida uzluksiz matematika ta’limi jarayonini insonpaevarlashtirish

|
III bob. Innoovatsion metodlar asosida uzluksiz matematika ta’limi jarayonini insonpaevarlashtirish
|
bet | 6/9 | Sana | 15.11.2023 | Hajmi | 43,1 Kb. | | #99307 |
Bog'liq O`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi n-www.fayllar.org (1)III bob. Innoovatsion metodlar asosida uzluksiz matematika ta’limi jarayonini insonpaevarlashtirish
3.1 Umumiy o`rta ta`lim maktablari matematika fanlarini o’qitishda shaxsga yo’naltirilgan o’qitish metodlari
Kadrlar tayyorlash milliy modelining asosiy tarkibiy qismi «shaxs — kadrlar tayyorlash tizimining bosh sub'ekti va ob'ekti, ta'lim sohasidagi xizmatlarning iste'molchisi va ularni amalgam oshiruvchi»si ekanligi ko'rsatilgan. Bu esa ta'lim tizimini isloh qilishni, doimo takomillashtirishning istiqbolli yo'nalishidir. Uzoq vaqt hukum surgan «ta'lim-ta'lim uchun» tamoyili ta'lim-tarbiyaning ming-ming yillik predmeti yoshlarni hayotga tayyorlash, yashashga tayyorlash, o'zligini anglashdan chalg'itdi. Ta'lim- tarbiyani byurakroitlashuvi, maktabni jamiyatdan, o'quvchini maktabdan o'qituvchidan begonalashuviga olib keldi. Natijada, yoshlarni manqurtlashtirish, buyuk imkoniyatlarga ega bo'lgan mamlakatni iqtisodiy nochorlik, yoshlarni sarson-sargardonligi holati yuzaga keldi. Inchunun, ta'lim nazariyasi ham «kimga, nimani qanday o'qitish» didaktik prinstipiga asoslangan edi. Bugungi kunda kadrlar tayyorlash milliy dasturida «Kimni, nima uchun qanday o'qitish» ni tashkil etish pedagogik texnologiya yaratish talabini qo'yadi. Jahon tajribasida zamonaviy pedagogik texnologiya va shaxsga yo'naltirilgan ta'lim metodologiyasi biri-birini to'ldiradi. Ta'lim- tarbiyaning shaxsni rivojlantiruvchi vazifasi har tomonlama yanada dolzarb muammoga aylandi.
Islom Karimov o'zining «Yuksak ma'naviyat yengilmas kuch» asarida ta'lim- tarbiyaning uyg'unligi, ta'lim-tarbiyani shaxsga yo'naltirish metodologik asosini belgilab berdi. Har qaysi ota-ona, ustoz va murabbiy har bir bola timsolida avvalo shaxsni ko'rishi zarur. Ana shu oddiy talabdan kelib chiqqan holda, farzandlarimizni mustaqil va keng fikrlash qobilyatiga ega bo'lgan, ongli yashaydigan komil insonlar etib voyaga yetkazish ta'limtarbiya sohasining asosiy maqsadi va vazifasi bo'lishi lozim. Bu esa talim va tarbiya ishini uyg'un holda olib borishni talab etadi. Demak, shaxsga yo'naltirilgan ta'limning asosiy tamoyillaridan biri ta'lim-tarbiyaning uzviy bog'liqligi, ta'limning tarbiyaviy imkoniyatlarini oshirishdir. Ya'ni, o'quvchi shaxsini fikriy modellashtirish, uni shakllantirishda ta'lim mazmunining imkoniyatlarini aniqlash, tarbiyaviy vazifani belgilash va samarali metodik tizimini yaratishdir. Ma'lumki, yoshlarni shaxs sifatida har tomonlama rivojlanishida o'quv biluv jarayoni alohida o'rin tutadi. Ta'lim- tarbiyaning davr talabiga mavjud shart-sharoitiga mosligi qonuniyati o'quvchi shaxsining modelidan, kelib chiqadi. Har bir fanni o'qitishda, sinfdan tashqari ta'limtarbiya ishlari maqsadi o'quvchi shaxsini rivojlantirishga qaratiladi. Ta'lim-tarbiya mazmuni, metodlari, vositalari ham to'la ma'noda o'quvchi shaxsi imkoniyatlariga asosan belgilanadi. Bunda ta'lim-tarbiya maqsad, mazmun, metod va vositalari o'zaro bog'liqligi qonuniyatiga asoslanadi. Shaxsga yo'naltirilgan ta'lim-tarbiya nazariy asosi Sharq mutafakkirlarining pedagogik qarashlarida o'z ifodasini, hayotda o'z isbotini topgani fikrimiz dalilidir.
Ta'lim-tarbiyaning uzviy bog'liqligi Islom Karimov ta'kidlaganidek,
«Sharqona hayot falsafasi» ekanligi yoshlarni har tomonlama kamol toptirishning metodologik asosidir. O'quvchi yoshlar o'z «men»ini bilish darajasi shaxsga yo'nalitirilgan ta'limning asosiy tamoyilidir. Abu Nasr
Farobiy «Ixsa al ulum» asarida ta'lim-tarbiya avvalo, inson o'zligini bilishiga qaratilishini tavsiya etadi.Har-bir shaxsning bioquvvatlar tizimni, fanlar tasnifini ilmiy asoslaydi, ta'lim-tarbiya yoshlarni hayotga tayyorlash yo'nalishini ko'rsatadi. Abu Ali ibn Sinoning didaktik ta'limotida shaxsni har tomonlama kamolotida ta'lim-tarbiyaning imkoniyati, shaxsga yo'naltirilgan ta'lim prinstplarining tarixiy ahamiyatini ko'ramiz. Demak, ta'lim-tarbiyaning milliy asosida shaxs o'zligini bilishi ustivorligi tarixiy taraqiyot o'z isbotini topgan.
Ventsel fikriga ko‘ra shaxsga yo‘naltirilgan ta‘lim asosini tushuntirishdan anglashga, monologdan dialogga, ijtimoiy nazoratdan rivojlanishga, boshqarishdan o‘z-o‘zini boshqarishga o‘tish tashkil qiladi. O‘qituvchi fanni o‘quvchilar bilishga emas, ularning hamkorlik qilishiga ijodkorlik hususiyatlarini namoyon qilishiga erishishi kerak.
Har bir mustaqil fan o‘zining predmeti va metodologik asoslariga egadir.
Jumladan, maetmatika fan sifatida shakllanib, o‘zining predmetiga ega.
Boshqa fanlar kabi matematika ham fan sifatida paydo bo‘lar ekan, u avvalo jamiyatning talab va ehtiyojlari asosida vujudga keldi. Shu sababli tarbiya jarayonini matematikani ham ijtimoiy hayotning ajralmas qismi deb qarash,
Mustаqillik kishilаr milliy g‘ururini оshirib, uni хаlq, Vаtаn, аjdоdlаr хоtirаsi оldidаgi mаs‘uliyatni his qilishdеk mаzmun bilаn bоyitmоqdа. Bundаy shаrоitdа o‘zbеk хаlqining mustаqilligidаn fахrlаnish, jаmiyatdа оzоd, fаrоvоn vа erkin hаyotni yarаtish yo‘lidа mеhnаt qilish, fаоllik ko‘rsаtish, jаhоn hаmjаmiyati tоmоnidаn ilm-fаn, tехnikа yutuqlаri, ilg‘оr
tехnоlоgiyalаrdаn fоydаlаnish fidоiylikni shаkllаntirаdigаn, rivоjlаntirаdigаn оmillаrdir.
|
| |