TOP 5 brands in Uzbekistan

TOP 5 brands in Uzbekistan
Ijtimoiy tarmoqlar auditoriyasi qanchalik kengaygan sari unga bo‘l3agan qiziqish shunchalik ortib bormoqda. Bu narsa hatto oxirgi paytlarda firibgarlarni ham qiziqishiga olib keldi. Turli fil firibgarlar o‘zining g‘arazli maqsadlarini amalga oshirish uchun aynan Ijtimoiy tarmoqlardan foydalanmoqda. Yaqinda “Naked Security” blogi xabariga ko‘ra, Stiv Jobsning o‘limidan ham “Facebook” ijtimoiy tarmog‘idagi firibgarlar foydalanib qolishgan.48 Tovlamachilar ijtimoiy tarmoqda “Apple” kompaniyasi xuddiki “Stiv Jobsning xotirasini abadiylashtirish maqsadida” 50 ta “iPad” planshetlarini tarqatayotgani haqida xabar qoldirishgan. Ushbu xabarga “bit.ly” xizmati orqali qisqartirilgan havola ilova qilingan. Blogda yozilishicha, havoladan o‘tishi bilan foydalanuvchi odatda firibgarlar tomonidan ishlatiladigan sahifani ko‘rgan. Bunday sahifalardan auditoriya e’tiborini jalb qilish yoki foydalanuvchilarning kompyuterlarini ishdan chiqarish uchun foydalanishadi. “Naked Security” mualliflarining xabariga ko‘ra, “bit.ly” ma‘muriyati aynan bloggerlarning iltimosidan so‘ng havolani blok qilgan. Bungacha esa, “bit.ly”dagi statistikaga ko‘ra, 15 mingdan ortiq kishi havola orqali o‘tishga ulgurgan. Bungacha firibgarlar mashhur xonanda Emi Uaynxausning o‘limidan foydalanishga harakat qilishgan va “Facebook” ijtimoiy tarmog‘iga xuddiki qo‘shiqchi hayotining so‘nggi lahzalari tasvirlangan videolarga olib boruvchi havolalarni joylashtirib chiqishgan edi. Bunday firibgarliklar odamlar orasida ijtimoiy tarmoqlarga nisbatan birmuncha ishonchsizlik keltirib chiqishi mumkin. Lekin insonlarning muloqotga bo‘lgan ehtiyoji bor ekan tarmoqlar faoliyati xali beri tugamaydi. Toki uni o‘rnini bosuvchi birorta muqobil variant topilmaguncha. Hozircha esa bu borada Ijtimoiy tarmoqlardan-da original bir narsa yoq. 3.2. Ijtimoiy tarmoqlar rivojlanishida reklamalarning o’rni Bugungi kunda dunyo bo‘yicha Ijtimoiy tarmoq foydalanuvchilarini tarmoqlardan foydalanish maqsadi va ehtiyojini umumiy tahlil qiladigan bo‘lsak, ularni bir ramziy manoda “Piramida” ko‘rinishiga o‘xshatish mumkin. Ya’ni bunda piramidaning pastki qismida Ijtimoiy tarmoq foydalnuvchilarining ko‘pchilik qismni tashkil qiluvchilar Tarmoqlarni shunchaki o‘zlariga yoqqan hisoblab, unda turli fotolarni joylashtirish va bo‘sh vaqtlarini o‘tkazish maqsadida foydalanadilar. O‘rta qismidagilar o‘z do‘stlari sahifalarida e’lon qilingan yoki boshqa saytlarda chiqqan yangiliklar o‘qish va ularni do‘stlariga tavsiya qilish bilan shug’ullanadilar. Piramidani yuqori kamchilikni tashkil qiluvchi qismi biror-bir harakatga davat qiluvchi shaxslardan iborat bo‘lib, bu qismga tashkilotchilar va turli hil kuchlardan boshqalar yetib borishi mumkin yani bu jarayonda tarmoqlarning asosiy foydalanuvchilari baribir ham oddiy odamlar bo‘lib qolaveradi. Ijtimoiy tarmoqlarni paydo bo‘lishi va rivojlanish prinsipi ham shu odamlarni ehtiyojlaridan kelib chiqqan. Tarmoqlarni bugun odamlar orasida mashhur bo‘lishida esa ularni borgan sari mukammallashib borayotganligida ham ko‘rish mumkin. Bu narsa nafaqat texnik imkoniyatlar bilan odamlarning ehtiyojlarini o‘rganish va talablari asosida shakllanib bormoqda. Dastlab internet odamlar uchun masofani yaqinlashtirgan bo‘lsa, keyinchalik ijtimoiy tarmoqlar odamlarga “anonimlik” imkoniyatini yaratib berdi. Tarmoqlarda o‘zini “yaxshi his” qiluvchilar uchun esa o‘zligini namoyon qilishdek bir sharoitni yaratib berdi. Bu narsalarni tarmoqlarda joriy qilinishi uchun esa Tashkilotchilar tomonidan marketing faoliyati juda yaxshi yo‘lga qo‘yilgan. Shu sababli ham bugun Ijtimoiy tarmoqlar katta bir media-industuriyaga aylandi. Birgina Facebook jamoatchilik tarmog‘ining asoschisi Mark Sukerberg “Forbes” jurnalining ma’lumotlariga ko‘ra dunyodagi eng yosh milliarder hisoblanadi. Unining kampaniyasi fond bozorida 100 milliard $ ga baholangan. Kundan kunga foydalanuvchilarini safini ko‘paytirib borayotgan “Twitter” esa 80 miliard $ atrofida baholangan.49 Ijtimoiy tarmoqlar faoliyatining asosini unga joylashtirilayotgan axborotlar kontenti tashkil qiladi. Daromad manbayini esa bevosita reklamadan oladi. Ijtimoiy tarmoqlarning reklamadan ko‘radigan daromadi 2013-yilga kelib 10 milliard dollarga yetadi Bu yil ijtimoiy tarmoqlarning reklamadan ko‘radigan daromadi, o‘tgan yilgi ko‘rsatkich bilan taqqoslaganda 55,6 foizga o‘sib, 5,54 milliard dollarga yetadi. Taqqoslash uchun nashr, ijtimoiy tarmoqlarning 2010-yildagi daromadi 3,56 milliard dollarni tashkil etganini (bir yil avvalgi ko‘rsatkichga nisbatan o‘sish 49,6 foizga teng), 2009-yilgi xuddi shu ko‘rsatkich 2,38 milliard dollarni tashkil etganini ko‘rish mumkin.50 “eMarketer” xabariga ko‘ra, daromadning taxminan teng yarmi – 2,74 milliard dollar AQSH bozoriga to‘g‘ri keladi. O‘z navbatida, Amerika bozoridagi daromadning asosiy qismi “Facebook”, biroz kamroq qismi “Twitter” va boshqa ijtimoiy tarmoqlarga to‘g‘ri keladi. Misol uchun, “LinkedIn” ishbilarmonlar ijtimoiy tarmog‘i bu yil reklamaning orqasidan 140,8 million dollar ishlab oladi. Avvalroq “eMarketer” nashri “Facebook”ning reklama sotishdan bu yil ko‘radigan daromadi 4 milliard dollardan oshib ketishini taxmin qilgandi. Mavqeyi jihatdan Facebookdan keyingi o‘rinda turuvchi Twitter dastlabki Ijtimoiy tarmog‘i faoliyatini reklamasiz boshlagan bo‘lishiga qaramasdan oxirgi vaqtlarda unda ham reklamalar berib borilmoqda. Reklama beruvchilarning Twitterga bo‘lgan qiziqishi juda ham yuqori. Mikrobloglar xizmati 2011-yilda reklama hisobiga o‘z daromadini taxminan 100 million dollarga oshirishni rejalashtirmoqda51.Ayni vaqtda reklama tvitlarni auditoriya uchun qanday qilib sezilarli qilish yo‘llari izlanmoqda. Mashable ma’lumotlariga ko‘ra, promo-tvitlarni joylashtirishning bir varianti sifatida, foydalanuvchi qanchalik pastga tushishiga qaramasdan, puli to‘langan tvit lentaning ko‘zga ko‘rinarlik joyida turishi ko‘rib chiqilmoqda. Ayni vaqtda Twitter foydalanuvchilari ekranning o‘ng tarafida, boshqalari bilan bir qatorda, “rag‘batlantirilgan” trendlar hamda “rag‘batlantirilgan” akkauntlarni ko‘rishlari mumkin. Odatda, trendlar ro‘yxati va taklif qilinayotgan akkauntlar orasida kamida bittasi reklamali bo‘ladi. Avvalroq Twitter iPhone smartfoni uchun “Quick Bar” nomli reklamali ilova-dasturni joriy qilishga harakat qilgandi. Ammo, keyinchalik, foydalanuvchilar unga “Dick Bar” (Twitter ijrochi direktori Dik Kostolo sharafiga) deya nom qo‘yib, faol qarshilik qila boshlaganlaridan so‘ng, ushbu g‘oyadan voz kechishga qaror qilingandi.52 Quyida Ijtimoiy tarmoqlarni 2009-2013 yillar mobaynida reklamadan daromad ko‘rish darajasi berilgan: “eMarketer”ning hisob-kitoblariga ko‘ra, keyingi ikki yil davomida ijtimoiy tarmoqlarning reklamadan ko‘rajak foydasi faqat ortadi. 2012-yil, prognozlarga ko‘ra, bu boradagi daromad ko‘rsatkichi 8,04 milliardni tashkil etsa, 2013-yilda 9,99 milliard dollarga yetishi kutilmoqda53. Darhaqiqat, hozirgi kunda boshqa an’anaviy ommaviy axborot vositalariga nisbatan Internetda xususan Ijtimoiy tarmoqlarda reklama berish ancha samarali hisoblanmoqda. Chunki tarmoqlarda joylashtirilgan reklama ancha kam xarajatli bo‘lib bu esa reklama beruvchi tashkilotlar uchun ayni muddao. Bundan tashqari internetda reklama berishning bir qancha afzallik va qulay taraflari mavzud. Yani bunda reklama sloganida bevosita maxsulot ishlab chiqaruvchi korxona va tashkilotning elektron manzili ko‘rsatiladi. Xaridor esa o‘sha manzil bo‘yicha kampaniyaning saytiga tashrif buyurib nafaqat o‘sha maxsulot balki boshqa ma’lumotlarni ham to‘liqroq olish imkoniyatiga ega bo‘ladi. Bu esa reklama beruvchiga “bir o‘q bilan ikkita quyonni urgandek gap”. Qolaversa bugungi kunga kelib aksariyat vaqtini tarmoqlarda o‘tkazuvchilar qatlami shakllanmoqda. Bunday qatlam auditoriyasini qamrab olish uchun ham reklama beruvchilar aynan Ijtimoiy tarmoqlarda o‘z reklamalarini joylashtirishga harakat qiladi. Xulosa Olimlar keyingi siyosiy jarayonlarda qurol emas, balki bilim va axborot hal qiluvchi kuchga aylanishi haqida tinmay bong urayapti. Bu jarayonlarda Ijtimoiy tamoqlar alohida ahamiyat kasb etmoqda. Bu yaxshimi yoki yomonmi? Ijtimoiy tarmoqlarda axborot tarqatish erkinligi – nazoratsizlik (yoki aksincha axborotni qat’iy nazoratda ushlab turishmi?) yaqin istiqbolda qanday oqibatlarga olib kelishi mumkin.? Faoliyati hech qanday rasmiy yoki axloqiy hujjatlar bilan chegaralanmagan Ijtimoiy tarmoqlar davlatlar tinchligi insonlar ruhiy salomatligiga qay darajada xavf solmoqda yoki aksincha Ijtimoiy tarmoqlar faoliyatiti jamiyat rivojiga qay darajada hissa qo‘shmoqda? Ijtimoiy tarmoqlar davlatlar tinchligi, insonlarni ruhiy salomatligiga xavf solmaydimi? Bu masalalar yuzasida xozircha aniq bir fikrni aytish qiyin. Chunki Ijtimoiy tarmoqlar ham inson tafakkurini maxsuli hisoblanadi. Unda tarqatilayotgan axborotlar ong va psixalogiya bilan chambarchas bog‘liq hodisa bo‘lib, u ongga yetib borgan, ta’sir etgan holatdagina mavjud bo‘ladi. Tarmoqlar faoliyatining bundan keying taraqqiyoti jamoatchilik fikrini boshqarish yo‘lidagi harakatlari ham shu qonunyatlarga asoslanadi. Inson ruhiyatining chuqur tadqiq etilishi uni osonroq boshqarish imkonini berdi. Ayni paytda ijtimoiy tamoqlar faoliytini yaxshiroq o‘rgangan tashkilotchilar kimga nima kerakligini hatto o‘sha odamning o‘zidan ham yaxshiroq bilishadi Bu narsa odamlarni qanchalik erkinlikka erishgani bilan fikran kimlargadir baribir bo‘ysinishini bildiradi. Ushbu insonlar information xurujlar turli targ‘ibotlar natijasida bizga qanday yashashimiz kerakligini o‘rgatishmoqda. Bu jarayonda OAV odamlarda to‘g‘ri yo‘l korsatuvchi vositaga aylanishi kerak. Garchi g‘arbda Ijtimoiy tarmoqlarga Ommaviy Axborot Vositasini bir turi sifatida qaralsada bizda hali bunday tushuncha yo‘q. Lekin bugun Ommaviy axborot vositalari Ijtimoiy tarmoqlar imkonoiyatidan to‘laligicha foydalanmasa tarmoqlar bilan aloqani yaxshi yo‘lga qo‘ymasa dunyo hamjamiyatini tashvishga solayotgan information urushlarda ojiz bo‘lib qolishi turgan gap. Shu nuqtayi nazardan milliy OAV va ijtimoiy tarmoqlar o‘rtasidagi munosabatlarni rivojlaniishi uchunquyidagi taklif va muloxazalarim bor. Birinchidan, har qanday Ommaviy Axborot Vositasi qanday turga mansub bo‘lishidan qat’iy nazar qamrov doirasi keng bo‘lgan xalqaro ijtimoiy tarmoqlar xususan bugungi kunda mashhur bo‘lgan “Facebook” va “Twitter” kabi tarmoqlarda o‘z rasmiy sahifasini ochishi kerak Ikkinchidan, Ushbu ochilgan sahifalarni doimiy ravishda operativ ishlashini ta’minlash kerak yani bu degani ma’lumotlar bazasini tezkorlik bilan almashtirib turishi zarur Uchinchidan, turi information xurijlarni oldini olish uchun bo‘layotgan voqea hodisalarga tahriryatning munosabatini bildirib turish yani faol bo‘lish kerak To‘rtinchidan, Ijtimoiy tarmoqlardagi OAV ning rasmiy bloglarida berayotgan ma’lumotlar ushbu ommaviy axborot vositasini ariginal variatida berilayotgan axborotlar bilan mazmunan o‘xshash lekin shaklak farq qilishi kerak chunki Internet foydalanuvchilaini auditoriyasini, o‘ziga hos til va texnik imkoniyatini hisobga olish zarur. Beshinchidan, Ijtimoiy tarmoqlarga jiddiy munosabatda bo‘lib undagi muhokama qilinayotgan mavzularni an’anaviy OAV da ham mumtazam berib boorish kerak bu narsa o‘sh mavzularga jiddiylik tusini berib jamiyatdagi uchrayotgan turli hil muammolarni hal bo‘lishiga yordam beradi. Oltinchidan, OAV ijtimoiy tarmoqlar faoliyatini doimiy ravishda marketing qilib borishi kerak Yani bu narsa nafaqat o‘sh OAV ning tarmoqdagi blogini o‘quvchilar sonini ko‘paytiradi balki dunyo jamoatchiligini, oddiy insonlarni aynan nimalar qiziqtirayotganini bilib olish va shu asosda qiziqarli ma’lumotlar tayyorlash imkonini beradi ФОЙДАЛАНИЛГАН АДАБИЁТЛАР РЎЙХАТИ Каримов И. А. Энг асосий мезон – ҳаёт ҳақиқатини акс эттириш, Т., “Ўзбекистон”, 2009. Каримов И. А. Ватан саждагоҳ каби муқаддасдир. Т.: “Ўзбекистон”, 1996. Каримов И. А. Ҳозирги босқичда демократик ислоҳотларни чуқурлаштиришнинг муҳим вазифалари.-Т.: Ўзбекистон, 1996. Каримов И. А. “Оммавий ахборот воситалари ходимларига”// “Hurriyat” 27-июнь, 2009. Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси: ХХII чақириқ Ўзбекистон Республикаси Олий Кенгашининг ХI сессиясида 1992 йил 8 декабрда қабул қилинган (Ўзбекистон Республикасининг 1993 йил 28 декабрдаги Қонунига мувофиқ киритилган ўзгартиришлар билан). Т.: Ўзбекистон, 2000. “Ахборот олиш кафолатлари ва эркинликлари тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, 24.04.1997 й. “Реклама тўғрисида”ги Ўзбекистон Республикаси Қонуни, 25.12.1998 й., N 723-I Аршанинов Л. Общие характеристики СМИ. – www.temator.ru. Доценко Е. Л. Психология манипуляции. Феномены, механизмы, защита. - М., 1996. Кара-Мурза С.Г. Манипуляция сознанием. – М.: “Эксмо”, 2003. Лебон Г. Психология народов и масс – М.: Академический проект, 2011. Макиавелли Н. Государь, М.: “Планета”, 1990 г. Малюга E.H. Подходы к изучению вопросительных предложений в англо-американской прессе. М., 2001. “Мир философии”, часть II, М.: Изд. политической литературы, 1991 г. Ольшанский Д.В. Политическая психология, М.: 2002 г. Прохоров Е.П. “Введение в теорию журналистики”, М.: “Аспект-пресс”, 2003. Солганик Г. Я. О языке и стиле газет, М.: “Прогресс”, 2007. Тер-Минасова С. Г. Язык и межкультурная коммуникация. М.: 2000. Тоффлер Э. Футурошок, М.: “Издательство АСТ”, 2002. Умарова Н. Ахборот хавфсизилиги: муаммо ва ечимлар. Т.: “Академия”, 2008. Ученова В. Беседы о журналистике, М.: Молодая гвардия, 1985. Фромм Э. Духовная сущность человека. Способность к добру и злу. М.: 1988. Харрис Р. Психология массовых коммуникаций, Москва, «ОЛМА-ПРЕСС», 2002. Абдулбоқиев Ф. “Қора шарпалар”//“XXI asr”, 28 апрель, 2011. “Аргументы и факты” газетасининг 2010 – 2011 йил тахламлари Ёқубов С. “Ахборот жамияти: ҳаёлот эмас, ҳақиқат”/ “Tafakkur “, 4-сон, 2007. Жигарёв С. “Цунами для Средней Азии”// “Новый век”, 31 март, 2011. Жўраев Н. “Жавобсиз саволлар изтироби” / “Tafakkur”, 3-сон, 2006. Ибрагимова Н. Имидж таъсирни кучайтиради / “Ўзбекистон матбуоти”, 3-сон, 2008. Иванова А. “Биометрик паспорт афзалликлари ва уни жорий этиш”// “Ma’rifat”, 12 январь, 2011. Каримов Ф. “Демократия ва миллий ахборот тизими”/ “Tafakkur” 2-сон, 2010. Каримов Ф. “Журналист қадри”//“Hurriyat”, 22 июль, 2009. Клушина Н.И. Языковые механизмы формирования оценки в СМИ // Публицистика и информация в современном обществе / Под ред. Г.Я. Солганика. М., 2000. Костенко-Попова О. “Хватит нас пугать!”//“АиФ” №9, декабрь, 2009 Мирносиров М. “Глобал таъсир воситаси”/ “Tafakkur”, 2-сон, 2004. Низомов Ф. “Манфаат ва холислик” / “Tafakkur” 3-сон, 2009. Николина Н.А. «Скорнение» в современной речи // Язык как творчество. М, 1996. Пўлатов А. “Хавфсизлик кучлари аҳолини хушёрликка чорламоқда”// “Milliy tiklanish”, 20 октябрь, 2010. Саидов У. “Маърифатчилик: тафаккур ва эркинлик уйғунлиги”/ “Tafakkur”, 1-сон, 2010 йил Солганик Г.Я. О специфике газетно-публицистической метафоры // Журналистика и культура русской речи. 2002. № 2. Умрзоқова Г. “Адабиёт яшаса – миллат яшайди”//“Milliy tiklanish”, 20 октябрь, 2011. Фармон Ҳ. “Аргументы и факты” тажрибаси”// “Hurriyat”, 17 июнь, 2009. Холмуродов Ш. “Иссиқхонада ёз неъматлари”// “Халқ сўзи”, 12 февраль, 2011. Храмчихин А. “Ещё раз про чики-вики”//“Частный корреспондент”, 24 декабрь, 2010. Эркаев А. “Тафаккур эркинлиги” / “Tafakkur”, 2-сон, 2005 “XXI asr”, 5 май, 2011. “XXI asr”, 28 апрель, 2011. “Hurriyat” газетасининг 2010 – 2011 йил тахламлари Интернет манбалари http://www.centrasia.ru www.coob.ru/moskovichi_s/ http://evartist.narod.ru/text12/07.htm http://www.inosmi.ru www.lenta.ru www.wikipedia.org http://www.33333.ru/public/manipula.php?st=2 1 Karimov I.A. Eng asosiy mеzon – hayot haqiqatini aks ettirish. T.: “O’zbеkiston”, 2009. 24 b., 13-bеt. 2 Karimov I.A. Eng asosiy mеzon – hayot haqiqatini aks ettirish. T.: “O’zbеkiston”, 2009. 24 b. 7-8 bеtlar 3 http://ru.wikipedia.org/ 4 www.infoman.uz 5 www.socialbakers.com 6 http//www. Livejournal.com 7 www.texnoman.uz 8 www.socialbakers.com 9 htt://comscoredatamine.com/2011/06 10htt://liveinternet.ru 11 O’sha manba 12 www.infocom.uz/2012/04/24 13Nargis Qosimova. “Internet jurnalistikaning texnologik asoslari”/T.:”ART PAPER BUSINESS”,2012 14 www.uzap.gov.uz 15 Nargis Qosimova, Internet jurnalistikaning texnologik asoslari. T.:”ART PAPER BUSINESS”,2012 16 http://jurnalistikada.nimagap.uz/ 17 www.socialbakers.com 18 http://www.uz/statistika/01.05.2012 19 www.readwriteweb.com 20 www.socialbakers.com 21 “Champion” gazetasi/17.04.2012/16-son/12-sahifa 22 Anna Vrajina: manba: http://.lenta.ru 23 www.infoman.uz 24 www.lenta.ru/25.01/2011 25 http://muxrim.livejournal.com/ 26 http://www.centrasia.ru/ 27 http://www.centrasia.ru/ 28 Ю.Бочаров: Интернет как "рассадник" революций. Парадокс года/ manba: http://centrasia.ru 29 www.lenta.ru 30 http://edition.cnn.com/ 31 http://www.centrasia.ru / 32 Jurnalistika asoslari 33 http://gazeta.uz/ 34 https://twitter.com/#!/twitter 35Manba;/ www. Vesti.ru 36 http://infoman.uz 37 “Xalq so’zi” gazetasi/ 10.05.2012/87-son “Marifat” gazetasi/02.05.2012./16-son 38 http;// www.socialbakers.com 39 hptt://f8fecebook.com 40 www.texnoman .uz 41 hptt://infoman.uz 42 http://techerunch.com/2011/03/3 43 http://icrossing.co.uk/ 44 www.cn.mshable.com/wp-content/uploads/2010/12/01 45 Sanjarbek Toshboev, “Internetdagi ijtimoiy tarmoqlar” Hurriyat gazetasi/11.04.2012/4-bet Visola Qarshiboyeva “odamlar orasidagi yolg’izlik” Ma’rifat gazetasi/04.04.2012/ 12-bet 46 http://www.socialbakers.com/facebook-statistics/uzbekistan 47 http://www.socialbakers.com/facebook-statistics/uzbekistan 48 http://www.nakedscurity.sophos.com/2011/10/06 49 http://www.forbes.com/sites/johnwasik/2012/05/16/facebook-facing-the-facts/ 50 www.emarketer.com 51 www.mashable.com 52 http://infoman.uz/2011/06/twitter-ads/ 53 O’sha manba Download 2,3 Mb.
|