Signal o‘tish vaqti bo‘yicha sathni aniqlash usullari

|
Signal o‘tish vaqti bo‘yicha sathni aniqlash usullari
|
bet | 3/7 | Sana | 25.05.2024 | Hajmi | 0,78 Mb. | | #253555 |
Bog'liq satxSignal o‘tish vaqti bo‘yicha sathni aniqlash usullari Signal o‘tish vaqtini o‘lchashga asoslangan usullar exolot prinsipidan foydalanadi va asosiy ikki guruhga bo‘linadi: ultratovushli (UTT) va elektromagnitli nurlanishga yo‘naltirilgan usullar. Ma’lum impuls tarqalish tezligida va o‘lchangan vaqt oralig‘ida impuls o‘tgan masofani hisoblash mumkin. Impuls nurlatgich va nazoratlanayotgan muhit sirti o‘rtasidagi masofani ikki marta o‘tishini hisobga olish zarur. 8.4 – jadvalda normal sharoitda havo muhitida ultratovush signali va elektr magnit to‘lqini ba’zi masofalarni o‘tish vaqti qiymatlari keltirilgan (qo‘shaloq masofa hisobg olingan); bu ma’lumotlar UTT
– jadval.
Ultratovush signali va elektr magnit to‘lqinining turli masofalarda o‘tish vaqti
Masofa, m
|
O‘tish vaqti
|
Ultratovushli signal
|
Elektr magnitli to‘lqin
|
0,1
|
0,6 ms
|
0,7 ns
|
0,2
|
1,2 ms
|
1,3 ns
|
0,5
|
3 ms
|
3,3 ns
|
1
|
6 ms
|
6,6 ns
|
2
|
12 ms
|
13,3 ns
|
5
|
30 ms
|
33,3 ns
|
10
|
60 ms
|
66,6 ns
|
Eng oddiy hollarda UTT datchigi rezervuarning yuqori nuqtasida joylashadi, muhit sathi rezervuar balandligi va datchik hamda muhit sirti orasidagi masofalar o‘rtasidagi farq kabi hisoblanadi (umumiy holda tuzatish kiritish zarur, bunda datchikni haqiqiy o‘rnatgan balandligi va rezervuar balandligi o‘rtasidagi farq hisobga olinadi). Bu masofa o‘lchanadigan vaqt bo‘yicha hisoblanib, bunda ultratovushli impulsga datchikdan nazorat qilinayotgan muhitgacha va orqaga qaytadigan o‘tish yo‘li zarur bo‘ladi (8.4 – rasm).
h = htot – ½vst (8.1)
bu yerda vs –mazkur muhitda ultratovushli signalning tarqalish tezligi
– rasm.
Sathni ultratovushli usulda aniqlashni amalga oshirish printsipi
Muhitning kimyoviy va fizik xususiyatlari UTT-usulida olingan o‘lchashlar natijasiga ta’sir etmaydi, shuning uchun tajovuzkor, abraziv, yopishqoq va yelimli moddalar sathini o‘lchashda muammosiz bo‘ladi. Ammo ultratovushning tarqalish tezligi uning tarqalish muhitida havo haroratiga ta’sir ko‘rsatishini esda tutish zarur (8.5 – jadval).
– jadval.
Havoda ultratovushli tebranishlarning tarqalish tezligining haroratga bog‘liqligi
Harorat, 0C
|
-20
|
0
|
20
|
40
|
60
|
80
|
Tezlik
|
319,3
|
331,6
|
343,8
|
355,3
|
366,5
|
377,5
|
– rasm. LUC4T tipdagi Ultratovush tezlig datchikning (UTT) tashqi ko‘rinishi
Undan tashqari, haroratga juda ham bog‘liq bo‘lgan ultratovush tezligi havo bosimiga ham bog‘liq: bosim o‘sishi bilan u ortadi. Normal atmosferada bosim o‘zgarishi bilan bog‘liq bo‘lgan tovush tezligining nisbiy o‘zgarishi taxminan 5% ni tashkil etadi. Ultratovush tezligi havo tarkibiga ham bog‘liq, masalan, CO2 ning foiz miqdori va namlik. Nisbiy namlikning ultratovush tezligiga bog‘liqligi harorat va bosim ko‘rsatadigan ta’sir bilan taqqoslaganda kam bo‘ladi: quruq va nam havo bilan to‘yingan havodagi qo‘shimcha tezlik farqi 2% ni tashkil etadi.
UNN-usulining asosiy afzalliklari:
kontaktsiz;
ifloslangan suyuqliklar uchun qo‘llanilishi;
– nazoratlanayotgan muhit zichligiga bog‘liq emasligi.
usulni amalga oshirish jihoning yeyilishbardoshlik va mustahkamlikka yuqori talab qo‘yilmaydi;
Kamchiliklari:
–nurlanish konusining katta tafovuti;
–noturg‘un to‘siqlardan qaytishi (masalan, aralashtirgich) o‘lchashda xatolikni keltirib chiqarishi mumkin;
faqat normal atmosfera bosimli rezervuarlarda qo‘llaniladi;
signalga chang, bug‘, gaz aralashmalari va ko‘piklar ta’sir etadi.
|
| |