Savol va topshiriqlar - O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy...

|
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|
bet | 51/69 | Sana | 27.08.2024 | Hajmi | 5,57 Mb. | | #269907 |
Bog'liq BIOLOGIYA FANI MAJMUA(1)Savol va topshiriqlar:
1. Hujayra tiriklikning tuzilish, funksional, rivojlanish birligi deganda nimani tushunasiz?
2. Hayotning hujayra darajasining o‘ziga xos jihatlarini izohlang.
3. Hujayra nazariyasining mohiyatini va ahamiyatini tushuntirib bering.
4. Tirik organizmlar hujayralariga qiyosiy xarakteristika bering.
Mustaqil bajarish uchun topshiriq: 9-sinfda o‘zlashtirgan bilimlaringiz asosida
hujayra organoidlari va ularning funksiyalari o‘rtasidagi muvoﬁ qlikni aniqlang.
6-Mavzu : Tirik organizmlar hujayralarining qiyosiy xarasteriktikasi.
Moddalar almashinuvi
1. Moddalar almashinuvi
Reja: 2. Energetik almashinuv – dissimilatsiya.
3. Energetik almashinuv bosqichlari
Moddalar almashinuvi organizm va tashqi muhit o‘rtasida to‘xtovsiz
sodir bo‘ladigan, tirik organizmlarning o‘sishi, hayot faoliyati, ko‘payishini
ta’minlaydigan kimyoviy o‘zgarishlar majmuyidir. Tirik organizmlar o‘z
hujayralari uchun zarur organik birikmalarni sintezlash, kimyoviy tarkibining
doimiyligini saqlash uchun tashqi muhitdan zarur moddalarni oziq sifatida
o‘zlashtiradilar. Bu moddalar hujayraga xos bo‘lgan biologik moddalarni
sintezlash va hujayrani energiya bilan ta’minlash uchun sarﬂ anadi.
Moddalar almashinuvining hujayradagi muhim funksiyalaridan biri
hujayrani qurilish materiali bilan ta’minlashdir. Moddalar almashinuvi
jarayonida tirik organizm hujayralari hayot faoliyatining doimiyligi, ya’ni
gomeostazni saqlash uchun hujayra strukturalari bo‘lgan membranalar va
organoidlar tarkibiga kiradigan oqsillar, lipidlar, uglevodlarni sintezlaydi.
Hujayraning tuzilishi hamda tarkibining yangilanib turishini ta’minlaydigan
biosintetik reaksiyalar yig‘indisi plastik almashinuv (assimilatsiya, anabolizm)
deb ataladi.
Moddalar almashinuvining hujayradagi yana bir muhim funksiyasi
hujayrani energiya bilan ta’minlashdir. Organizm hayot faoliyatining har
qanday ko‘rinishi, ya’ni harakatlanish, ta’sirlanish, oziqlanish, to‘qima va
organlar faoliyati, tana haroratining doimiyligini saqlash energiya sarﬂ ashni
talab etadi. Hujayrani energiya bilan ta’minlash uchun organik moddalarning
parchalanishi va kimyoviy reaksiyalar natijasida ajralib chiqadigan energiyadan
foydalaniladi. Hujayrani energiya bilan ta’minlab beradigan reaksiyalar
yig‘indisi energetik almashinuv (dissimilatsiya, katabolizm) deb ataladi.
Hujayra hayot faoliyatining doimiyligini saqlashni ta’minlovchi plastik
va energetik almashinuv reaksiyalari yig‘indisi metabolizm, metabolizm
mahsulotlari esa metabolitlar deyiladi.
Plastik almashinuv bilan energiya almashinuvi bir-biri bilan chambarchas
bog‘langan. Plastik almashinuv reaksiyalari uchun zarur energiya manbayi
ATF energetik almashinuv reaksiyalarida hosil bo‘ladi. Energetik almashinuv
reaksiyalarining yuzaga chiqishi uchun zarur fermentlar plastik almashinuv
reaksiyalarida sintezlanadi. Plastik va energiya almashinuvlar orqali hujayra
tashqi muhit bilan bog‘lanadi. Bu jarayonlar hujayra hayoti davom etishining
asosiy sharti, uning o‘sishi, rivojlanishi va funksiyalarini yuzaga chiqarish
manbayidir.
Tirik hujayra ochiq sistema sanaladi, chunki hujayra bilan atrof-muhit o‘rtasida moddalar bilan energiya tinmay almashinib turadi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
O’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi farg‘ona viloyati kasbiy ta’limni rivojlantirish va muvofiqlashtirish hududiy boshqarmasi Uchko’prik tumani 2- son kasb hunar maktabi Kasb yoki mutaxasislik nomi
|