Passiv iste’molchilarning ulanish sxemalarini analizi

Passiv iste’molchilarning ulanish sxemalarini analizi
Yqorida ko‘rib o‘tilganidek, passiv elementlarning ulanish sxemalari ketma - ket,
parallel va aralash bog‘lanishda bo‘lishi mumkin.
Ketma - ket bog‘lanish deb, har bir elementdan o‘tayotgan tokning qiymati bir xil
bo‘lgan holatdagi bog‘lanishga aytiladi. 5.5-rasm, a,b dagi sxema uchun
Kirxgofning ikkinchi qonuniga binoan
U
1
+U
2
+...+U
n
=U,
yoki
R
1
I+R
2
I+...+R
n
I=R
ekv
I,
bundan
R
ekv
=R
1
+R
2
+...+R
n
.
(2.15)
Ketma-ket ulangan elementlarning ekvivalent qarshiligi, elementlar
qarshiligining yig‘indisidan iborat. Zanjirdagi tok
I=U/R
ekv
,
(2.16)
n - elementning kuchlanishi uchun
U
n
=R
n
U/R
ekv
,
(2.17)
n - elementda iste’mol qilinayotgan quvvat:
)
(
2
2
2
экв
n
n
n
R
U
R
I
R
P
=
=
(2.18)
5.5– rasm.
5.6-rasm, a da elementlar qarshiliklari parallel ulangan sxema berilgan.
Hamma elementlar A va V tuguni oralig‘ida joylashgan. Tugunlar orasidagi
kuchlanish manba kuchlanishiga teng. SHuning uchun har bir tarmoq toki
.
,
,
2
2
2
1
1
1
U
g
R
U
I
U
g
R
U
I
U
g
R
U
I
n
n
n
=
=
=
=
=
=
munosabatlar bilan aniqlanadi.
5.6 – rasm.
5.6-rasm, a dagi sxema uchun Kirxgofning birinchi qonuniga binoan:
I
ekv
=I=I
1
+I
2
+...+I
n
,
yoki
g
ekv
U=g
1
U+g
2
U+...+g
n
U,
bu erda
g
ekv
= g
1
+g
2
+...+g
n
=
=
n
K
K
g
1
,
yoki
=
=
+
+
+
=
n
K
K
n
экв
R
R
R
R
R
1
2
1
1
1
...
1
1
1
Demak, parallel bog‘lanishda ekvivalent o‘tkazuvchanlik, zanjirdagi
barcha tarmoqlar o‘tkazuvchanliklarining yig‘indisiga teng. Ekvivalent qarshilik
экв
экв
g
R
1
=
. Bu qarshilik zanjir tarmoqlaridagi eng kichik qarshilikdan ham kichkina
bo‘ladi (5.6-rasm, b). Umumiy qarshilikning kamayishi tokning ortishiga sabab
bo‘ladi.
Quvvat quyidagicha ifodalanadi:
R=UI=U(I
1
+I
2
+...+I
n
),
yoki
R=R
1
+R
2
+...+R
n
.
Zanjirning quvvati alohida tarmoqlar quvvatlarining yig‘indisidan iborat.
5.7 – rasm.
Tarkibidagi elementlar aralash ulangan zanjirlarda, ham ketma-ket, ham parallel
ulangan uchastkalar mavjud bo‘ladi. 5.7 -rasmda aralash ulangan sxema berilgan.
Bunday zanjirlarni hisoblashda ekvivalent almashtirish sxemalaridan
foydalaniladi. Zanjir faqat bitta ekvivalent qarshilikdan iborat bo‘lgan holatgacha
soddalashtiriladi. Soddalashtirish sxemaning oxiridan boshlanadi.
5
4
5
4
R
R
R
R
R
ДС
+
−
,
(
)
ДС
ДС
AB
R
R
R
R
R
R
R
+
+
+
=
3
2
3
2
,
1
R
R
R
AB
экв
+
=
.
Ekvivalent qarshilik berilgan zanjirdagi umumiy tok I
1
ni topish imkonini
beradi I
1
=U/R
ekv
. Qolgan tarmoqlarning toklari bosqichma - bosqich Om va
Kirxgof qonunlaridan foydalanilgan holatda aniqlanadi. Amaliyotda ba’zan
shunday sxemalar uchrab turadiki, ular tarkibidagi elementlar o‘zaro uchburchak
yoki yulduzcha shaklida bog‘langan bo‘ladi. Ularni, na parallellik, na ketma-
ketlik alomatiga qarab ixchamlash imkoniyati bo‘lmaydi. Bunday hollarda
uchburchakdan ekvivalent yulduzga, yoki yulduzdan ekivalent uchburchakka
o‘tish yuli bilan zanjirni ixchamlash imkoniyati axtariladi (5.8-rasm, a, b).
Uchburchakdan yulduzga o‘tish formulalari:
5.8– rasm.
.
,
,
ca
bc
ab
bc
ca
c
ca
bc
ab
ab
bc
b
ca
bc
ab
ca
ab
a
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
+
+
=
+
+
=
+
+
=
YUlduzdan uchburchakka o‘tish formulalari:
.
,
,
b
a
c
a
c
ca
a
c
b
c
b
bc
c
b
a
b
a
ab
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
R
+
+
=
+
+
=
+
+
=
Xulosa
Xulosa o'rnida shuni aytish mumkinki, tarmoq tushunchasi juda chuqur
hisoblanadi, uni to'liq o'rganib chiqish uchun esa undagi har bir elementni
o'rganish lozim. Bugungi mavzuda men iloji boricha qisqa lekin tushunarli
bo'lishiga harakat qildim. Bu tushunchalar asosiylaridan bir nechtasi hisoblanadi
holos.
Tarmoqda nisbatan "arxitektura" atamasi tizim tomonidan amalga
oshiriladigan funktsiyalarni uning darajalari o'rtasida taqsimlash, aniqrog'i, ushbu
darajalar orasidagi chegaralarni belgilash sifatida belgilanishi mumkin. Shunday
qilib, hisoblash tizimining arxitekturasi ko'p darajali tashkilotni o'z ichiga oladi.
Birinchi darajadagi arxitektura tizim tomonidan qaysi ma'lumotlarni qayta
ishlash funktsiyalari butun tizim tomonidan bajarilishini va tashqi dunyoga
(foydalanuvchilar, operatorlar, ma'lumotlar bazasi ma'murlari va boshqalar)
tayinlanganligini aniqlaydi. Tizim tashqi dunyo bilan bir qator interfeyslar orqali
o'zaro ishlaydi: tillar (operator tili, dasturlash tillari, ma'lumotlar bazasi tavsifi va
manipulyatsiya tillari, vazifalarni boshqarish tili) va tizim dasturlari (yordamchi
dasturlar, ma'lumotlarni tahrirlash, saralash, saqlash va tiklash dasturlari).
Keyingi daraja tizimni demarkatsiya qilishning asosiy yo'nalishini, ya'ni
tizimning dasturiy ta'minoti va dasturiy ta'minot o'rtasidagi chegarani aks ettiradi.
Ushbu g'oyani yanada rivojlantirish mumkin va jismoniy tizimning alohida
qismlari o'rtasida funktsiyalarni taqsimlash haqida gapirish mumkin. Masalan,
ba'zi interfeys qaysi funktsiyalarni markaziy protsessorlar tomonidan amalga
oshirilishini va qaysi protsessorlar I/O protsessorlari tomonidan bajarilishini
aniqlaydi.
|