КЕЧКИ КАРТОШКА ЎСТИРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ

|
КЕЧКИ КАРТОШКА ЎСТИРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ
|
bet | 2/3 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 66,53 Kb. | | #249469 |
Bog'liq Qand lavlagiКЕЧКИ КАРТОШКА ЎСТИРИШ ТЕХНОЛОГИЯСИ
Ер танлаш ва тайёрлаш. Кузги бошоқли дон, эртапишар сабзавотлар ва оралиқ экинлардан бўшаган ерларга ёзда кечки картошка экилади. Ерни тайёрлаш асосий эртачи экинлар ҳамда ўсимлик қолдиқларидан тозаланади, сўнгра суғориш, ер тобга келгач, салқин ёки кечки вақтларда чуқур ағдармай ҳайдаш, чизель ва бир йўла бороналашдан иборат.
Ўғитлаш. Кечки картошкага ерни ҳайдаш олдидан гектарига 25-30 тонна чириган гўнг, 300-350 кг аммофос ва 150-200 кг калий тузи солинади. Нав танлаш. Ёзда экиб, қишки истеъмол ва уруғлик картошка
ҳосили олишда ўрта ва ўртакечпишар навларни (Кардинал, Арнова, Аризона, Пикассо кабиларни) 20-30 июнларда, тезпишар ва ўртатезпишар навларни (Невский, Сантэ, Мемфис, Марфона, Эволюшн, Савиола, Силвана, Романо, Импала, Бинелла, Гала, Космос, Кондор, Яроқли-2010 сингари) 25 июндан 10 июлгача экиш мақсадга мувофиқдир.
Ўсимталарни синдириш. Кечки қилиб ёзда экишгача сақланган уруғлик туганаклар ҳаддан ташқари кўкариб кетади. Узун ўсимтали туганакларни экиш қийин ва бундай уруғликлар ҳосили кўпинча кам бўлади. Шунинг учун ўсимталар узунлиги 8-12 см га етганда 1-2 марта синдирилади. Охирги марта ўсимталарни синдириш экишга 10-12 кун қолганда ўтказилади. Натижада экилган туганакларнинг анча эрта ва қийғос униб чиқиши таъминланади. Бу тадбирга кейинги йилларда алоҳида қаралиб, уруғлик туганаклар иложи борича 1-ўсимта синдирилмасдан пастки 2-3 см қолдирилиб, калтартирилиб экилади ёки умуман ўсиб кетишига йўл қўйилмай, салқин шамоллаб турадиган жойларда 1-2 қават тўкилиб 2-3, ҳатто 5 сантиметргача нишлатилиб экилмоқда, чунки туганак биринчи ўсимтаси бақувват бўлиб кейингиларига нисбатан 15-25% кўп ҳосилни таъминлайди.
Уруғни экишга тайёрлаш ва экиш. Экиш учун уруғлик туганакларнинг шакли, ранги ва ўсимталарининг йўғонлигига қараб эътибор билан саралаш мўл ҳосил гаровидир. Уруғлик туганакларни экишга тайёрлаш вазни 30-80 граммлик туганаклар бутун, йириклари эса кесиб экилади. Кесилган ва бутун туганаклар ҳар 3-3,5 тоннаси 100 литр сувга 5-6 кг ТМТД ёки Рослин, 2-3 грамм қаҳрабо кислотаси ва 4-5 кг аммофос аралаштирилган эритмага ивитилиб, сўнгра экилади. Кесилган
уруғлик туганакларни кул билан ишлаб экиш ҳам самарали бўлиб, уни чиришдан сақлайди, ҳосилдорликка ижобий таъсир этади. Экиш дастлаб (20-30 июнларда) ўртапишар, ўртатезпишар навлар ва охирги (30 июнь-10 июль) кунлари тезпишар навлар уруғлик материаллари 10-12 сантиметр чуқурликда, ҳар гектарда 57-70 минг туп, 70х20-25 ёки 90х15-20 сантиметр тартибларда қўлда ёки махсус сажалкалар билан амалга оширилади.
Парваришлаш. Кечки картошка пайкалларида 14-18 кун ўтгач, ўсимликлар кўкариб чиқади. Шунинг учун майдонлар ўсимлик кўкаргунча 1-2 марта енгил (400-500 м3) нормада суғорилади. Натижада ҳар бир гектарда етарли туп сони таъминланиб, сийракланиб қолишига йўл қўйилмайди. Кечки картошка ҳам ўсиш даврида икки марта озиқлантирилади.
Биринчи марта униб чиқиш бошланиши билан биринчи
қатор орасига ишлов бериш чоғида мочевина ёки аммоний селитраси билан (200-250 кг), иккинчи озиқлантириш эса шоналаш даврида иккинчи марта қатор орасига ишлов беришда гектарига 300-350 килограмм мочевина ёки аммоний селитраси билан амалга оширилади. Охирги, яъни иккинчи озиқлантиришда картошка суғориш эгатлари чуқурлиги ва ўсимлик бўғзининг тупроқ билан тўлдирилганлиги албатта, ҳисобга олиниши керак. Чунки бу тадбир мўл ва сифатли ҳосил шаклланишига, бегона ўтлар бўлмаслигига ва ҳосилнинг картошка куяси билан зарарланмаслигини таъминлайди. Зарур ҳолларда ўсимлик бўғзини тупроқ билан тўлдириш қўлда кетмон ёрдамида амалга оширилади.
Ёзда эски (ўтган йилги) туганаги билан экилган картошка тупроқ намлигини дала нам сиғимига нисбатан 75-85% даражада ушлаш учун 10-12 марта (экилгандан кўкаргунча 1-2, кўкаришдан ғунчалашгача ҳам 1-2, ғунчалашдан пишишгача 6-7 марта) суғорилади. Суғориш ҳар 8-14 кунда,
гектарига 500-800 м3 ҳисобида берилади.
Юқорида баён этилган тартибдан ташқари деҳқонлар томонидан томорқаларда кечки картошка катта жўякли пушта (гура)ларда ҳам етиштирилади. Бунинг учун асосий бошоқли, эртаки экинлардан бўшаган ерлар ўсимлик қолдиқларидан тозаланади, сўнгра суғорилади.
|
| |