-BOB. BITIMLARNING TAQQOSLANADIGAN SHARTLARI

(5-q.)
Bitimlar shartlarining taqqoslanishini tahlil qilishda hisobga olinadigan bitim
taraflarining asosiy vazifalari jumlasiga quyidagilar kiradi, xususan:
1) tovarlarning dizaynini amalga oshirish va ularni texnologik jihatdan ishlab chiqish;
2) tovarlarni ishlab chiqarish;
3) tovarlarni yoki ularning tarkibiy qismlarini yigʻish;
4) uskunani montaj qilish va (yoki) oʻrnatish;
5) ilmiy-tadqiqot va tajriba-konstruktorlik ishlarini amalga oshirish;
6) tovar-moddiy qimmatliklarni sotib olish;
7) tovarlarning ulgurji yoki chakana savdosini amalga oshirish;
8) taʼmirlash, kafolatli xizmat koʻrsatish boʻyicha vazifalar;
9) yangi bozorlarda tovarlarni (xizmatlarni) oʻtkazish, marketing, reklama;
10) tovarlarni saqlash va tashish;
11) sugʻurta qilish;
12) moliyalashtirish, moliyaviy operatsiyalarni amalga oshirish;
13) sifatni nazorat qilish;
14) tezkor va strategik boshqaruv, shu jumladan tovarlarning (xizmatlarning) narx siyosatini,
ularni ishlab chiqarish strategiyasini, realizatsiya qilish hajmini va assortimentini, ularning
isteʼmol xususiyatlarini aniqlash.
(6-q.)
Bitimlarning shartlarini taqqoslashni tahlil qilishda bitim taraflaridan har biri
tomonidan oʻz faoliyatini amalga oshirishda zimmasiga olinadigan va bitimning shartlariga taʼsir
koʻrsatadigan tavakkalchiliklari hisobga olinishi mumkin. Taraflarning tijorat strategiyalari, shu
jumladan chiqariladigan mahsulotni yangilashga va takomillashtirishga, mahsulot sotiladigan
yangi bozorlarga chiqishga qaratilgan strategiyalari ham hisobga olinishi mumkin.
(7-q.)
Agar bitimlarning shartlarini taqqoslash tahlil qilinayotganda kreditlar yoki zayomlar
shartlarini taqqoslash talab etiladigan boʻlsa, bitimlar taraflarining kredit tarixi va toʻlov qobiliyati,
bunday kreditlar yoki zayomlar berilayotgan muddatlar, ularning valyutasi hamda foiz stavkasi
oʻlchamiga taʼsir koʻrsatuvchi boshqa shartlar hisobga olinadi.
(8-q.)
Ushbu moddada koʻrsatilgan omillar va tavsiflar, ushbu moddada nazarda tutilgan
funksional tahlil uchun qaysi hollarda va qaysi darajada zarur boʻlsa, oʻsha hollarda va darajada
hisobga olinadi.
(9-q.)
Ushbu moddaning birinchi - sakkizinchi qismlariga muvofiq taqqoslanadigan bitimlar
shartlarini tahlil qilish asosida Oʻzbekiston Respublikasi Davlat soliq qoʻmitasi taqqoslanadigan
bitimlarning shartlari tahlil etiladigan bitim shartlari bilan taqqoslashning zarur darajasini
taʼminlash uchun tuzatishlar kiritishni amalga oshirishga haqli. Bunday tuzatishlar quyidagi
prinsiplar asosida amalga oshiriladi:
1) mustaqil shaxslarning nazorat qilinmaydigan bitimlardagi daromadlari ular tomonidan
foydalaniladigan aktivlarni va tovarlar (xizmatlar) bozorida yuzaga kelgan iqtisodiy sharoitlarda
oʻz zimmasiga olinadigan iqtisodiy (tijoratga oid) tavakkalchiliklarni hisobga olgan holda
shakllantiriladi hamda shartnoma shartlariga va ishbilarmonlik muomalasi anʼanalariga muvofiq
bitimning har bir tarafi tomonidan bajariladigan vazifalarni aks ettiradi;
2) boshqa teng sharoitlarda bozor (tijorat) strategiyasiga muvofiq bitim taraflari tomonidan
qoʻshimcha vazifalarni amalga oshirish, daromadlar miqdoriga jiddiy taʼsir koʻrsatuvchi
aktivlardan foydalanish, qoʻshimcha tijorat (iqtisodiy) tavakkalchiliklarini oʻz zimmasiga olish
bunday bitim boʻyicha kutiladigan daromadlarning oshishi bilan birga kechadi.