nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
III BOB. INTEL  MIKROPROTSSESORINING ARXITEKTURASI

|
III BOB. INTEL MIKROPROTSSESORINING ARXITEKTURASI
|
bet | 12/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 III BOB. INTEL MIKROPROTSSESORINING ARXITEKTURASI.
Intel korporatsiyasiga 1968 yilda asos solingan. Birinchi I4004 protsessori korporatsiya tomonidan 1969 yilda ishlab chiqarilgan. U to’rt razryadli parallel xisoblash qurilmasi bo’lib 2300 ta tranzistorlardan iborat edi. Uning imkoniyatlari to’rt arifmetik amallar bilan chegaralangan edi. Avvaliga I4004 cho’ntak kalkulyatorlarida ishlatildi. Keyinchalik uning ishlatilish sohalari turli xil boshqarish tizimlari xisobiga kengaytiridi, jumladan boshqaruvchi svetoforlar tizimi.
1972 yida 8 razryadli I8008 protsessori ishlab chiqaridi. Uning adres-lanadigan tashqi tezkor xotirasi 16 kilobayt edi. Ushbu protsessorning kutilmagan muvafaqqiyatlari Intel loyixachilarini keyingi izlanishlarga undadi.
3.1-rasm
I8080 protsessori
1974 yida I8080 mikroprotsessori ishlab chiqaridi. Bu protsessor o’sha davr uchun rekord xisoblangan million ekzemplyarda tayyorlandi. Xozirgi zamon Intel ga mos keluvchi mikroprotsessorlar tarixini aynan shu modedan boshlangan deb xisoblanadi. Ushbu MP 8 razryadliligidan tashqari 64 kilobaytli operativ xotirani adreslay olar edi. Keyingi revolyutsion jarayon Intel I8086 dan boshlanadi. Bu MP 1978 yida ishlab chiqaridi. Uning asosiy xarakteristikalari: 16 razryadli registrlar-ning mavjudligi, ma’lumotlarning 16 razryadli shinalari. Bundan tashqari xotirani segmentli tashkil qilish bilan birgalikda 20 razryadli shinali adreslash 1 Megabaytli xotirani adreslash imkonini berdi. Bunda doimo bir vaqtning o’zida 256 kilobayt adres sohasini ishlatish mumkin bo’lgan. Bozorda yanada mustaxkamlanib olish uchun Intel firmasi uning arzonlashtirilgan varianti I8088 MP ni taqdim qidi. Bu MP 16 razryadli I8086 MP ning ichki arxitekturasiga ega bo’lib, ma’lumotlarning 8 razryadli shinalari bilan ishlar edi. Shuning uchun uning tezligi biroz sekinroq edi. Bunda arzonlashtirish MP ni arzonlashtirish xisobiga emas balki uning asosida tayyorlangan kompyuterni arzonlashtirish xisobiga erishildi. Bundan ashqari I8088 ning paydo bo`lishi va keng tarqalishiga sabab shuki, uning 8 razryadli ko’plab tashqi qurilmalari mavjudligidadir. I8088 ning 8 razryadli shinalari bu qurilma-larni ulash jaryonini ancha engillashtirdi. SHuni ta’kidlash kerakki, I8086, I8088 protsessori bilan ishlay oladigan tashqi qurilmalardan bittasi bu matematik soprotsessor I8087 edi. Bu soprotsessor ona plataning maxsus “raz’yom” (teshikcha-uyacha)ga ulanar edi. Buning natijasida hozirgi zamon Pentium protsessorlarida o’sha davr protsessorlari uchun yozilgan barcha matematik dasturlarni (kerakli operatsion tizim mavjud bo’lganda) xech qiyinchiliksiz ishlatish imkonini beradi. Ya’ni IEEE-754 standartga asosan suzuvchi vergulli sonlar bilan ishlaydigan operatsiyalardan samarali foydalanish imkoniyati paydo bo’di.
|
| |
AMD protsessorlari - Mundarija: kirish 3

|
Mundarija: kirish 3
|
bet | 10/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2
2.3.1-rasm
АMD kompaniyasining ish joyi tizimi uchun protsessorlari Intel protsessorlariga o’xshab ikki “turga” bo’linadi — qimmatroq va unumlirog’i Athlon (XR.MP) va arzonrog’I — Duron. Duron bizda deyarli qo’llanilmaydi (sotilmaydi ham), АMDning o’zi ham ularni ishlab chiqarishni to’xtatmoqda. АMD Athlon protsessorlari shundoq ham CPU Intel Celeron narxlari kategoriyasiga kirib, mahsuldorligi esa Intel Pentium 4 bilan teng bo’lgani sababli Duron protsessori haqida biz yozmadik. Intel Pentium!!! protsessorlari bilan haqiqatda raqobatlasha oladigan birinchi DES firmasining RISC protsessori –Alfa 21064 bazasida ishlab chiqilgan 7-avlod АMD Athlon protsessori 1999 yili avgustda sotuvda paydo bo’ldi. 2000 yili iyulidan boshlab, Athlon protsessorlarini 0,18mkm — texnologiyasi bilan Thunderbird protsessor yadrosi, 650-950 MGts takt chastotali ishlab chiqara boshladilar, misli ulanishni texnologik jarayonni qo’llash bilan esa 1000-1400 MGts taktl chastotasiga erishildi. АMD Athlon protsessorlari Intel Pentium!!! protsessorlariga nisbatan keyinroq esa Pentium 4 ham katta kamchilikka ega bo’lgan — ancha ko’proq issiqlik chiqarishi va kristall qizishini aniq nazorat qilib turish uchun protsessorgaurnatiladigan termodiodning yo’qligidadir. Ba`zan bu hol kuler to’xtaganida protsessor kuyib qolishiga olib kelishi mumkin edi. Intel protsessorlari qizib ketadigan bo’lsa, tizim faqatgina “zavisala” (osilib qoladi, to’xtab qoladi).
2.3.2-rasm
АMD ning Palomino yadrosida asoslangan (texnologik jarayoni ilgaridek qoldi-0,18 mkm.mis) protsessorlarining keyingi turlarida bu kamchiliklar ancha yo’qotildi, yadrosi tuzilishini optimallashtirish hisobiga esa issiqlik ajralishi 20% ga kamaytirildi, protsessor qopqog’iga (tagi) Termodiod kiritildi. АMDning Palomino protsessor yadrosiga eng yangi protsessorlari Athlon XR (Extreme Perfomance) deb, ko’p protsessorlik (ikki) konfiguratsiyalar uchun esa- Athlon MR deb atala boshlandi.
B irinchi ishlab chiqarilgan Athlon XR protsessorlari Athlon MR protsessorlaridan deyarli hech narsa bilan farq qilmaydi va ikki protsessorlikni ta`minlagan, ammo Athlon XR 1600+ turidan boshlab bu imkoniyat sun`iy ravishda «o’chirib» qo’yilgan, go’yoki protsessorlar bir tekis qatorini buzmaslik uchun. Ko’p vaqt davomida АMD kompaniyasi 0,13mkm-texnologiyasiga o’ta olmay keldi (bu maqolada biz АMD Athlon 64 protsessorlari haqida gapirmaymiz, chunki ular hali sotuvda yo’q, ular ham umuman boshqa protsessorlardir) va
|
| |
X U L O S A - Mundarija: kirish 3

|
Mundarija: kirish 3
|
bet | 21/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 X U L O S A
Xulosa o’rnida shuni takidlash joizki Protsessor xususan qanday (platformada) maqsadda – АMD yoki Intel sistemalarida qanday kompyuter yig’ilishini belgilaydi.Eng umumiy ko’rinishda protsessorlar iste`molchilik bozorida (uni yana SOHO – Small office home office — kichik ofis, uy ofisi deb ham ataydilar).
So’nggi yillarda ikki firma ishlab chiqaruvchilar АMD va Intel mahsulotlari ustunlik qiladi.(Аniqrog’i ularning mahsulotlari erkin savdoda bor). Haqiqat uchun (balki ma`lumot sifatida bo’lmasam ko’pchilik АMD va Intel firmalaridan boshqalar protsessorlar ishlab chiqarmaydi deb o’ylashlari mumkin.) shuni aytib o’tish kerakki, IBM, SUN Microsystems, Motorola, HP va boshqalar ham protsessorlar ishlab ishlab chiqaradilar. Shu bilan birga bu protsessorlarning odatda tezlik imkoniyatlari ancha yuqoriroq, ammo ular X 86 kompyuter turlariga mos kelmaydi, ular turlicha serverlar (Apple Macintosh, i Mae seriyali ish joyi kompyuterlari balkim bundan mustasnodir. Аytish kerakki, “a-lya i Mae” dizayner uslubi shulardan kelib chiqqan) va «meynfreymlar» uchun mo’ljallangan. Bu maqolada bizni faqatgina ish joyi shaxsiy kompyuterlari qiziqtirganligi sababli ular haqida to’xtalamiz.
Shunday qilib, ish joyi kompyuterlar uchun Intel va АMD protsessorlaridir. Bu ishlab chiqaruvchilarning protsessorlari shartli ravishda ikki yo’nalish modellariga ajratiladi: uyda ishlatuvchilar, arzon bozor uchun (Intel da bu Celeron markali protsessorlar, АMD da esa Duron protsessorlari) va ish joyi ShK va ishlatish stantsiyalarida professional foydalanish uchun (Intel da Pentium 4 protsessorlari (to’g’ri Pentium!!! ham sotiladi) АMD da esa — Athlon XP, MP protsessorlari) menning hisob – kitobim bo’yicha O’zbekistonda protsessorlar bozorini 90% foizidan ko’prog’ini Intel mahsulotlari tashkil etadi. Shu ma`noda biz dunyoda eng «Intel’ligent» mamlakatimiz. (АQShda masalan АMD mahsuloti turli hisob — kitoblargacha 30% foizgacha, Rossiyada 15-20% foizgacha etadi). Shunga qaramay, АMD protsessorlari ham ko’payib qolgani bizni quvontiradi, ularni «buyurmasiz» ham topish mumkin.
Protsessorlarni tanlash protsessor (raz`yomiga) qandayligiga qarab (Socket) materinskiy platani tanlashni, u qanday protsessor shinasiga mo’ljallangan bo’lishini belgilaydi (protsessorni chastotasi va tok quvvati bo’yicha ta`minlab turish). Protsessor tanlashdan xatto korpusni tanlash ham bog’liq bo’lib qoladi (masalan Pentium 4 uchun).
|
| |
AMD va Intel Core i5, Core i7 protssesorining asosiy farqlari

|
AMD va Intel Core i5, Core i7 protssesorining asosiy farqlari
|
bet | 20/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2 3.5. AMD va Intel Core i5, Core i7 protssesorining asosiy farqlari AIDA64 dasturi –mikroprotssesorning parametrlarini ko’rishga mo’ljallangan bo’lib bu dastur orqali Intel va AMD mikroprotssesorlarining barcha xususiyatlari ko’rsatib o’tilgan. 3.5.1-rasm. AMD Phenom II x 4955 protssesori asosiy parametrlari
3.5.2-rasm. AMD Phenom II x 4955 protssesori qo’shimcha parametrlari
3.5.3-rasm. CPU-Z Intel Core i5-2500K protssesorining asosiy parametrlari
3.5.4-rasm.CPU-Z Intel Core i5-2500K protssesorining asosiy parametrlari 3.5.5-rasm. CPU-Z Intel Core i7-2600K protssesorining asosiy parametrlari 3.5.6-rasm. CPU-Z Intel Core i5-2600K protssesorining asosiy parametrlari Takrorlash uchun savollar. 1. Mikroprotsessorlar va ulardi ishlash prinsiplari haqida nimalardi bilas? 2. Mikroprotsessorlar tarixi qachon va qayerda yaratilgan? 3. Mikroprotsessorlar rivojlanish tarixi haqida aytib bering. 4. Mikroprorsessorlarning parametrlarini sanab bering. 5. Mikroprotsessorlarning qanday turlari mavjud? 6. Pentium protsessorlarining avlodlari sanab bering. 7. AMD protsessorlarining haqida nimalardi bilasiz? 8. INTEL mikroprotsessorlari haqida aytib bering. 9. Soprotsessor tuzilishi va registirlar majmuasi aytib bering. 10. AMD,Intel Core i5,Core i7 protsessorlarining asosiy farqlarini sanab bering?
Tayanch so’z iboralar.
BSP
|
Bootstrap Processor , boshlang‘ich yuklashni bajaruvchi protsessor
|
Bus
|
Shina
|
Address Bus
|
shina manzili
|
Data Bus
|
Berilganlar shinasi
|
Control Bus
|
Boshqaruv shinasi
|
Power Bus
|
Manba’ shinasi
|
Cache
|
Kesh. Kesh-kontroller boshqaradigan xotira soxasi
|
CPU
|
Central Processor Unit, markaziy protsessor
|
KNI
|
Katmai New Instructions , Pentium III protsessori uchun yangi instruksiyalar (yangi nomi — SSE )
|
LSI
|
Large Scale Integration , mikrosxemalarni yuqori darajali integratsiyasi (100-5000 komponentlardan iborat BIS)
|
MFLOPS
|
Million Floating Point Operations Per Second , sekundiga million suzuvchi vergulli amallar, tezlik me’yori FPU (megaflops)
|
MIPS
|
Mega Instructions Per Second , sekundiga million .instruksiya (protsessor buyruqlari), CPU ni tezlik me’yori (mips)
|
MPU
|
MIDI Processing Unit , MIDI xabarlarini qayta ishlovchi qurilma
|
NPU
|
Numeric Processor Unit, sonli protsessor (FPU ga qarang )
|
RISC
|
Reduced Instruction Set Computer , buyruqlarni qisqartirilgan to‘plamili protsessorga asoslangan kompyuter
|
SMP
|
Symmetric Multi - Processing , simmetrik multiprotsessor qayta ishlash
|
TTL
|
Transistor-TrihSistor Logic, tranzistor - tranzistor li manti q ( TTL )
|
x 86
|
Buyruqlar tizimi bo‘yicha 8086/8088: 8086, 80186, 80286, 80386, 80486, Pentium , Pentium Pro lar bilan mos keluvchi protsessorlar oilasi
|
IS
|
Integral sxema (chip)
|
|
| |
IA-32 arxitekturasi registrlari

|
IA-32 arxitekturasi registrlari
|
bet | 18/22 | Sana | 18.01.2024 | Hajmi | 2,28 Mb. | | #140195 |
Bog'liq Mundarija kirish 2IA-32 arxitekturasi registrlari
Ko’plab registrlar o’zlarining aloxida funktsional vazifalariga ega bo’ladilar. Dasturchi nuqta’i nazaridan ularni ikkita katta guruhlarga bo’lish mumkin.
Birinchi guruhga foydalanuvchilar registlari kiradi.
EAX/AX/AH/AL,
EBX/BX/BH/BL,
EDX/DX/DH/DL,
ESX/CX/CH/CL,
EVR/VR,
ESI/SI,
EDI/DI,
ESP/SP
Ushbu registrlar ma’lumotlarni va adreslarni saqlash uchun mo’ljal-langan bo’lib dasturchi ularni ba’zi bir cheklanishlarni hisobga olgan holda o’zining algoritmini dasturlash uchun foydalanishi mumkin.
Segmentli registrlar: CS,DS,SS,ES,FS,GS lar xotirada segment adreslarini saqlash uchun ishlatiladi.
Soprotsessorning preregistrlariga ST(0), ST(I), ST(2), ST(3), ST(4), ST(5), ST(6), ST(7) registrlari kiradi. Va ular suzuvchi vergulli ma’lu-motlar bilan ishlovchi dasturlarni tuzishda qo’llaniladi.
Xolat va boshqarish registrlari (EFLAGS/FLAGS bayroq registrlari va buyruqlarning ko’rsatkichli EIP/IP registrlari ). Ushbu registrlar pro-tsessorning, bajarilayotgan dasturlarning holati haqidagi ma’lumotlarni o’z tarkibiga oladi va bu xolatlarni o’zgartirish imkonini beradi.
Ikkinchi guruhga tizimli registrlar kiradi, ya’ni turli xil servis funktsiyalarga xizmat ko’rsatuvchi ( ishlashini ta’minlovchi ) registrlar hamda aloxida olingan protsessorlargagina ishlatiladigan maxsus registrlar.
IA-32 mikroprotsessori bilan ishlovchi tizimli registrlarni sanab o’tamiz:
D boshqaruvchi registrlar: CRO...CR4. Bu registrlar protsessorning ish rejimini va joriy bajarilayotgan vazifaning tavsiflarini aniqlaydi.
Xotirani boshqaruvchi registrlar GDTR,IDTR,LDTR va TR. Bu registrlar protsessorning ximoyalangan ish rejimida ishlatiladi, ya’ni bu rejimning boshqa-ruvchi strukturasini lokallashtirish uchun foydalaniladi.
Sozlovchi registrlar DRO...DR7. bu registrlar sozlashning turli xil aspekt-larini boshqarish va va monitoring uchun ishlatiladi.
Xotira sohalari turlarining D registrlari: MTRR. Bu registrlar xotira sohasining mos xossalarini belgilash uchun keshlash maqsadida apparatli boshqa-rish uchun ishlatiladi.
Mashinaga bog’liq bo’lgan registr MSR. Bu registrlar jarayonni boshqarish, nazorat qilish, uning samarali ishlayotganini tekshirish va yo’l qo’yilayotgan xatoliklar xaqida ma’lumotlar olish uchun ishlatiladi.
i486 va Pentium protsessorlari asosan 32 razryadli registrlardan foydalanadi.
Ularning miqdori segment registrlarini xisobga olmagan holda xuddi I8086 protsessorlariniki kabidir. Ammo ularning o’lchami katta bo’lgani uchun bu hol ularning nomlarida aks etgan, ya’ni ular nomlari oldida «e» (extended) ( kengay-tirilgan ) xarfi qo’shib qo’yilgan.
|
| |
Xulosa - Ko‘p yadroli signal protsessorlari dasturlash

|
Ko‘p yadroli signal protsessorlari dasturlash
|
bet | 4/4 | Sana | 23.07.2024 | Hajmi | 36,88 Kb. | | #268336 |
Bog'liq Kop Yadroli DSP Dasturlash Mustaqil Ish Batafsil3. Xulosa
Xulosa qismida o‘rganilgan materiallar va erishilgan natijalar umumlashtiriladi. DSP’larning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari va ularning texnologik sohadagi o‘rni muhokama qilinadi. Xulosa qismida o‘rganilgan materiallar va erishilgan natijalar umumlashtiriladi. DSP’larning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari va ularning texnologik sohadagi o‘rni muhokama qilinadi. Xulosa qismida o‘rganilgan materiallar va erishilgan natijalar umumlashtiriladi. DSP’larning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari va ularning texnologik sohadagi o‘rni muhokama qilinadi. Xulosa qismida o‘rganilgan materiallar va erishilgan natijalar umumlashtiriladi. DSP’larning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari va ularning texnologik sohadagi o‘rni muhokama qilinadi.
Bu bo‘limda mustaqil ish tayyorlash jarayonida foydalanilgan barcha manbalar ro‘yxati keltiriladi. Manbalar APA yoki boshqa tegishli ilmiy uslubda formatlanishi kerak.
|
| |
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»

I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Avtomatik rostlash tizimlarini tahlil qilish

8
bosqichi. GOST 21.208–2013 va ANSI/ISA-5.1-2009.
Avtomatlashtirishning texnik vositalarini qо‗llash va
tanlash. Texnologik jarayonlarni avtomatlashtirishning
funksional chizmalari
14
Kimyo
va
oziq-ovqat
sanoati
texnologik
jarayonlarni avtomatlashtirishga misollar
Asosiy texnologik parametrlarni rostlash. Kimyo va
oziq-ovqat sanoatida issiqlik almashinish jarayonlarini
avtomatlashtirish.
Massa
almashinish
jarayonlarini
avtomatlashtirish. Issiqlik-massa almashinish jarayonlarini
avtomatlashtirish.
Zamonaviy boshqarish tizimlari.
Respublikamizning kimyosanoatidagi zamonaviy
boshqaruv tizimlari tо‗g‗risida tushuncha. Avtomatik
tizimning ishonchliligi, iqtisodiy samaradorligi va
boshqaruv tizimining kelajak istiqbollari.
2
-Modul. 
Kimyoviy va oziq-ovqat injinering jarayonlarini avtomatlashtirish

7
o‗zgartirgichlar. Nomiallovchi signal o‗zgartirgichlar. Analog
son raqamli signal o'zgartirgichlar va son raqamli-analogli
signal o‗zgartirgichlar. Signal kuchaytirgichlari.
Texnologik
jarayonlarni
nazorat
qilish
va
avtomatlashtirish haqida tushuncha
Avtomatlashtirish tizimi va ularning elementlari.
Texnologik
obyektlarni
rostlash.
Statik,
astatik,
turg‗unlashmagan obyektlar haqida tushuncha va ularning
asosiy xossalari. Obyektlarning kechikishi. Statik va
dinamik obyektlarning matematik modeli. Obyektlarni
tahlil qilishda obyektlarning kompyuter modellaridan
foydalanish.
Avtomatik
rostlash
tizimini
modellashtirishga misollar.
10
ART tuzilishi, undagi ob‟yektlarni tahlil qilish.
Аvtоmаtik rоstlаsh tizimining tuzilishi. О-obyekt; D-
dаtchik; R-rоstlаgich; IK-ijrоchi qurilmа Qurilmаlаr
tаvsifini ifоdаlаsh uchun ishlаtilаdigаn dinаmik
bo‗linmаlаr.
Dinamik
bo‗linmalarga
qo‗yiladigan
talablar. Laplas operatori. Rostlanuvchi obektni uzatish
funksiyasi
2
11
Rostlagichlarni tahlil qilish.
Avtomatik rostlashning
vazifasi. Asosiy tushuncha va qoidalar. Rostlash
qonunlari. Uzluksiz ishlovchi rostlagichlar: proporsional,
proporsional-integral, proporsional-integral-differensial va
ularning dinamik tavsifi. Diskret ishlovchi rostlagichlar
(pozitsion, impulsli, raqamli): ishlashi va qо‗llanish
sohalari hamda asosiy xossalari.
2
Texnologik - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish...

|
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»Bog'liq I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «O3
Texnologik
jarayonlarni
matematik
modellashtirish yo„li bilan o„rganish. Eksperimental
statistik modellashtirish usuli.
Texnologik jarayonlarni
matematik
modellashtirish
bilan
tadqiq
etish.
2
5
Modellashtirish
usullari.
Statistik
ma‘lumot.
Passiveksperiment. Aktiveksperiment. Regressiontahlil.
Korrelyatsiontahlil. Regressiyatenglamasi. Eng kichik
kvadratlar usuli. Tanlangan eksperimentlar (ajratma)
hajmi. Korrelyatsiyamaydoni. Regressiya egri chizig‗i.
Normal
tenglamalar
tizimi.
Chiqish
kattaligining
eksperimental qiymati. Chiqish kattaligining hisobiy
qiymati.
Bir
о‗zgaruvchilikfunksiyaniklassiktahlilqilishusuli. Masalani
yechish blok sxemasi. Masalani yechish dasturi. Chiziqli
regressiya.
Dispersiyaning
bir
xilligi.
Regressiya
tenglamasi koeffitsiyentlarining ta‘sir darajasi. Regressiya
tenglamasini
adekvatligi.
Parabolik
regressiya.
Transsendent regressiya. Bog‗liqlik ta‘sir kuchini tahlil
qilish.
4
Oqimlar strukturasining tipik matematik modellari.
Oqimlartuzilishi.
Ideal
siqib
chiqarish
modellari.
Zarrachalarning tizimda bо‗lish vaqti. F-egrichizig‗i. C-
egrichizig‗i.
Pog‗onaliturtki.
Impulsliturtki.
Ideal
aralashtirish
modellari.
Diffuzionmodellar.
Yacheykalimodellar. Kombinatsiyali modellar.
2
5
Kimyoviy
va
oziq-ovqat
injiniringida
modellashtirishga
misollar.
Issiqlik
va
modda
almashinish jarayonlarini modellashtirish; bug‗ qobig‗i
bor idishda moddaning yig‗ilish jarayoni; bug‗ning bug‗
qobig‗ida agregat holatini о‗zgarish jarayoni; idish
devorini isitishjarayoni; moddani isitish jarayoni.
Trubasimon isitgichni modellashtirish. Koaksial
joylashgan ikki truba. Elementar hajm. Kesim yuza
bо‗yicha aralashtirish. Uzunasiga aralashtirish. Oqimning
chiziqli tezligi. Parametrlari taqsimlangan model. Isitgich
uzunligi bо‗yicha temperaturaning taqsimlanishini
hisoblash.
Kimyoviy reaktorlarni modellashtirish. Kimyoviy
kinetika. Kimyoviy reaksiya tezligi. Davriy kimyoviy
reaktorlarni modellashtirish.
Trubasimon kimyoviy reaktorni modellashtirish.
Modda konsentratsiyasini apparat uzunligi bо‗yicha
taqsimlanishi.
Statsionar
holat
uchun
jarayonning
matematik ifodasi. Nostatsionar holat uchun jarayonning
matematik ifodasi.
Rektifikatsiya
jarayonlarini
modellashtirish.
Ekstraksion
usulda
ajratib
olish
jarayonlarini
modellashtirish. Statik modeldan dinamik modelga o‗tish.
2
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Texnologik 
jarayonlar - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda...

|
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»Bog'liq I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «OTexnologik
jarayonlar
va
tizimlarni
optimallashtirish
Optimallashtirish
masalasining
qо‗yilishi. Optimallashtirish. Optimallik kriteriysi.
Tizimniboshqarishta‘sirlari. Optimallik kriteriysining
maqsad
funksiyasi.
О‗zgaruvchilarga
qо‗yilgan
cheklamalar.
Maqsad
funksiyasining
geometrik
interpretatsiyasi.
Optimallashtirishusullari:
Simpleks
usuli; qidirishqadami; gradiyentusuli; funksiyani eng tez
о‗zgarish yо‗nalishi; nogradiyent usullari; Fibonachchi
sonlaridan
foydalanib
qidirish
usuli;
tasodifiy
qidirishusuli; tasodifiy yо‗nalishlar usuli.
2-Modul.
Asosiy texnologik parametrlarni o„lchash usullari va asboblari
7
О„lchash va о„lchov asboblari haqida asosiy
tushunchalar
О‗lchash. Bevosita va bilvosita о‗lchash
usullari.
О‗lchov asboblari xatoliklari, sezgirligi va
variatsiyasi tо‗g‗risida. О‗lchov asboblari xatoligi.
О‗lchov asboblarining absolyut, nisbiy va keltirilgan
nisbiy xatoliklari. Variatsiya va keltirilgan variatsiya
tо‗g‗risida tushuncha. О‗lchov asboblarining aniqlik sinfi.
Asosiy va qо‗shimcha xatoliklar.
2
8
Texnologik
parametrlarni
o„lchash usullari va
asboblari.
Texnologik parametrlarni о‗lchash usullari.
Temperaturani o‗lchash usullari va asboblari: kontaktli va
kontaktsiz o‗lchash usullari. Bosimni о‗lchash usullari.
Bosimni o‗lchash asboblari: suyuqlikli, deformatsion,
prujinali, elektrik va yuk porshenli manometrlar.
Sarf va miqdor to‗g‗risida umumiy ma‘lumotlar.
Sarf va miqdor o‗lchash usullari va asboblari.
Ishlаb
chiqаrishdа suyuqlik, bug‘ vа gаzlаrning sаrfini o‗lchash.
Hajm, tezlik va vazn hisoblagichlari. Sath о‗lchash
tо‗g‗risida umumiy tushunchalar. Satx o‗lchash usullari va
asboblari. Sath signalizatorlari.
Moddalarning tarkibini va
fizik xossalarini nazorat qilish. Gazoanalizatorlar.
Xromatograflar. Eritmalar konsentratsiyasini о‗lchash.
Konduktometriya
va
potensiometriya
tо‗g‗risida
tushuncha. Zichlik, qovushqoqlik va namlikni о‗lchash
usullari.
2
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
bilishi
; 
-
texnologik jarayonlarni dinamik va statik modellarini 
tuza olishi

|
bilishi
;
-
texnologik jarayonlarni dinamik va statik modellarini
tuza olishiBog'liq I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «Obilishi
;
-
texnologik jarayonlarni dinamik va statik modellarini
tuza olishi
;
-
texnologik parametrlarni nazorat qilish va boshqarishning texnik
vositalari haqida bilimga
ega bo‘lishi
;
-
boshqarish tizimlarini modellashtirish orqali optimal boshqarish
usullaridan
foydalana olishi
;
-
masalalarni tо‗g‗ri va aniq qо‗yish va ularni yechish algoritmlarini
qо‗llab, asoslangan
natijalar olishi kerak
.
III. Asosiy nazariy qism (ma'ruza mashg„ulotlari)
№
Ma'ruzalarning nomi va qisqacha mazmuni
Ajratilgan
soat
1
“Kimyoviy va oziq-ovqat injiniringda modellashtirish
va
avtomatlashtirish”
faniga kirish.
Kimyoviy
injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirishning ishlab
chiqarishdagi ahamiyati, ilm-fan yutuqlari va fanning
vazifalari haqida. Modellashtirish tо‗g‗risida umumiy
ma‘lumotlar. Modellashtirish. Fizik modellashtirish.
Matematik modellashtirish. Mazmuniy ifoda. Matematik
ifoda. Modellashtirish algoritmi. Texnologik «elementar»
jarayonlar. Fazalarning oqim tuzilishi. Moddaning agregat
holatini о‗zgarish jarayoni. Jarayonning konstruktiv
parametrlari. Jarayonning fizik parametrlari. Avtomatik
tizimning
ishonchliligi,
iqtisodiy
samaradorligi
va
boshqaruv tizimining kelajak istiqbollari. Axborot –
boshqarish asosi.
2
2
Kimyoviy injiniring va oziq ovqat tizimlarini tahlil
qilish, sintez qilish va optimallashtirish masalalari.
Texnologik tizim tahlili. Texnologik tizimni sintez qilish.
Texnologik tizimni modellashtirish va optimallashtirish.
Texnologik tizimning kirish parametrlari. Texnologik
tizimning chiqish parametrlari. Texnologik tizimning
oraliq parametrlari
2
|
| |
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish» - bet 13

|
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish» Pdf ko'rish
|
bet | 13/13 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 392,06 Kb. | | #239807 |
Bog'liq I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «O
Internet saytlari
20.
www. sciencedirect. com
21.
www. scopus.com
22.
www.wos.com
23.
http://www.chem.ru
24.
http://www.instrumentationtools.com
25.
http://www.instrumentationtools.com
26.
https://studfile.net/preview/580775/
27.
https://rucont.ru/efd/142123
28.
https://studfile.net/preview/580775/
29.
http://electricalschool.info/automation/
2289-emkostnye-datchiki -urovnya-ustroystvo-
princip-raboty.html
30.
http://electricalschool.info/automation/
16
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Mavzu tarmoq topologiyalari ALISHER

|
Mavzu tarmoq topologiyalari
|
bet | 1/4 | Sana | 17.05.2024 | Hajmi | 202,91 Kb. | | #240102 |
Bog'liq ALISHER PREZENTATSIYA MAVZU Tarmoq topologiyalari - Bajardi:
- Asanov Alisher.
- Joldasbayeva Tovus.
- Qabul qildi:
- Ismailov Temur.
Reja - Kirish.
- Tarmoq topologiyalari.
- «Shina» topologiyasi.
- «Yulduz» topologiyasi.
- «Halqa» topologiyasi.
- Foydalanilgan adabiyot
Kirish - Bugungi axborotlashgan jamiyatga yetib kelgunga qadar kompyuterlarni birlashtirish, fayllar va turli ko’rinishdagi xabarlar, ma'lumotlar almashish imkoniyatini yaratish borasida ko'plab tadqiqotlar olib borildi.
- Dastlab kompyuterlarni juft-juft qilib birlashtirishga erishildi, ko'p o'tmay bir nechta kompyuterlarni birlashtirish uchun texnik qurilma va dasturiy ta'minot yaratildi.
Tarmoq topologiyalari - Kompyuter tаrmоg‘i topologiyasi (yaxlitlash, qiyofalash, tuzilish) deganda tarmoq kompyuterlarini bir-biriga nisbatan fizik joylashtirish va ularni aloqa liniyalari bilan ulashi tushiniladi.
- Takidlash muhimki, topologiya tushunchasi eng avval lokal tarmoqlarga tegishli bo‘lib, ularda aloqalar tuzulishini oson ko‘rish mumkin.
- Asbob – uskunalarga, ishlatiladigan kabel turiga, mumkin bo‘lgan va eng qulay almashuvni boshqaradigan usullariga, ishlash ishonchligiga, tarmoqlarni kengaytirish imkoniyatlariga topologiya talablarini belgilaydi.
Garchi tarmoqdan foydalanuvchiga topologiyani tanlash tez – tez bo‘lmasa ham, asosiy topoloiyalarning xususiyatlari, ularning ustunliklari va kamchiliklarini bilishi kerak. - Garchi tarmoqdan foydalanuvchiga topologiyani tanlash tez – tez bo‘lmasa ham, asosiy topoloiyalarning xususiyatlari, ularning ustunliklari va kamchiliklarini bilishi kerak.
- Tarmoqning uchta asosiy topologiyalari mavjud.
|
| |
Ajratilgan 
soat - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish...

I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «O
|
Bosh sahifa
Aloqalar Bosh sahifa I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Jami - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»

|
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»Bog'liq I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta\'limdagi o„rni «O
Jami
28
IV. Amaliy mashg„ulotlar bo„yicha ko„rsatma va tavsiyalar
№
Amaliy mashg‟ulotlari mavzusi
Ajratilgan
soat
1
Texnologik jarayonlarni tanlash va tahlil qilish.
2
2
Tanlangan obyektning kirish va chiqish kо‗rsatkichlariga
qarab о‗tish egriligini olish.
2
3
Texnologik
jarayonning
kompyuter
modeli
yordamida
boshqaruv tizimini tuzish.
2
4
Obyektining optimal boshqarish tizimini tuzish. O‗simlik
mahsulotlarini quritish jarayonini avtomatlashtirish
5
Vakuum
bug‘latish
jarayonini
modellashtirish
va
avtomatlashtirish. Ekstraksion usulda ajratish jarayonini
modellashtirish va avtomatlashtirish.
2
6
Rafinatsiyalash
jarayonini
avtomatlashtirish.
Yog‘larni
dezodoratsiyalash jarayonini avtomatlashtirish. Donni saralash
va maydalash jarayonini avtomatlashtirish va modellashtirish.
2
7
Sut
mahsulotlarini
ishlab
chiqarish
jarayonlarni
avtomatlashtirish.
Pasterizatsiyalash
jarayonini
avtomatlashtirish.
2
Jami
14
Amaliy mashg‘ulotlar multimedia qurilmalari bilan jihozlangan
auditoriyada bir akademik guruhga bir o‗qituvchi tomonidan o‗tkazilishi lozim.
Amaliy mashg‗ulotlarni o‗tkazishda interfaol usullardan foydalanib o‗tiladi.
9
V. Laboratoriya mashg„ulotlari bo„yicha ko„rsatma va tavsiyalar
Laboratoriya mashg„ulotlari uchun quyidagi mavzular tavsiya etiladi:
№
Laboratoriya mashg‟ulotlari mavzusi
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish»
|
Kurs ishining taxminiy mavzulari - I. O„quv fanining dolzarbligi va oliy kasbiy ta'limdagi o„rni «Oziq-ovqat injiniringda...

11
6.
Mavhum qaynash jarayonlari jarayonini matematik modellashtirishva
avtomatlashtirish.
7.
Matematik modellashtirish uslublari va texnologik
jarayonlarni optimal
boshqarishdagi o‗rni.
8.
Qizdirish trubkalaridagi jarayonlarning matematik modeli.
9.
Bug‘latish jarayonlarining modellashtirish va optimallashtirish.
10.
Texnologik jarayonlarni optimallashtirish asoslari.
11.
Kvas ishlab chiqarish jarayonini va avtomatlashtirish.
12.
Eksperimentni о‗tkazish yо‗li bilan о‗rganish
13.
Qandolat mahsulotlarini ishlab chiqarish
tizimli tahlil qilish va
avtomatlashtirish.
14.
Adsorbsiya jarayonini matematik modellashtirishva avtomatlashtirish.
15.
Absorbsiya jarayonini matematik modellashtirishva avtomatlashtirish.
16.
O‗ta yuqori chastotali quritish jarayonini matematik modellashtirishva
avtomatlashtirish.
Talaba ―Oziq-ovqat injiniringda modellashtirish va avtomatlashtirish‖
fanidan mustaqil ta'limni bajarishda fanning xususiyatlarini
hisobga olgan holda
taqdimot, referat, testlar tayyorlash tavsiya etiladi.
Maltus va Ferhulst-Perl modellari

|
Maltus va Ferhulst-Perl modellari
|
bet | 12/14 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 1,79 Mb. | | #238698 |
Bog'liq husnida modellashtirishMaltus va Ferhulst-Perl modellari.
O`zaro ta`sir qiluvchi populyatsiyalar dinamikasini matematik tavsiflash muammolari uzoq tarixga ega. Tomas Maltusning ishida birinchi marotaba barcha o`sish modellari asosida aholi zichligining o`sish sur`ati aholi zichligiga mutanosib bo`lgan degan taxminlardan birini shakllantirdi. Tavsiya etilgan modelga muvofiq, har qanday tur, hech qanday cheklovlarsiz, o`z sonini ekspotentsial qonuniyat bilan oshiradi, ya`ni:
Bunda - tur zichligi, - populyatsiya o`sish ko`rsatkichi.
Maltus modeli aholining o`sishiga to`sqinlik qiladigan omillarni, masalan, cheklangan resurslarni yoki yashash joyining hajmini hisobga olmaydi. Pyer Fransua Ferhulst aholi sonining o`sishining pasayishini hisobga olgan holda logistik o`sish tenglamasini taklif qildi:
Bu yerda - mavjud resurs bilan belgilanadigan ekologik joyning cheklangan quvvati (maksimal aholi zichligi).
Biologik populyatsiyalarning dinamikasini tavsiflash uchun Reymond Pirl logistik o`sish qonunidan foydalangan. Keyinchalik bu tenglama Ferhulst-Pirl tenglamasi deb nomlanadi.
Eng sodda evolyutsion model bu populyatsiya dinamikasi modeli ya`ni Matus modeli.
Maltus modelining matematik ko`rinishi
Matematik model birinchi darajali chiziqli differensial tenglama uchun Koshi masalasidir.
,
Bu yerda - aholi soni, - ko`payish koeffitsienti, - o`lim koeffitsienti. Ushbu tenglama o`zgaruvchilarni ajratish usuli bilan yechiladi.
Yechim:
Tenglamani integrallab, quyidagi yechimni olamiz:
Tenglamaning chap va o`ng tomonlarini integrallash orqali umumiy integralga ega bo`lamiz.
,
Bundan kelib chiqadigan umumiy yechim quyidagicha:
Dastlabki holatdan quyidagini hosil qilamiz:
va
Agar va koeffitsientlar o`zgarmas bo`lsa, u holda yechim quyidagi ko`rinishga ega bo`ladi:
Olingan yechim tahlili quyidagilarni ko`rsatadi:
Agar bo`lsa, populyatsiya soni cheksiz o`sadi;
Agar bo`lsa, populyatsiya soni kamayadi;
Agar bo`lsa, populyatsiya soni o`zgarmaydi.
Agar koeffitsientlar vaqtga bog`liq bo`lsa, o`sish surati boshqacha bo`ladi.
|
| |
Elektroskop - řešení - Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu...

|
Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka
|
bet | 4/6 | Sana | 30.12.2019 | Hajmi | 291,04 Kb. | | #6558 |
Elektroskop - řešení
1) K čemu slouží elektroskop? Ke zjištění, zda je těleso elektricky nabité a ke zjištění druhu náboje.
2) Rozdíl mezi elektroskopem a elektrometrem: Elektroskop opatřený stupnicí se nazývá elektrometr.
3) Popiš elektrometr:
prstenec z izolantu
kovová otáčivá ručka
kovová deska
nehybná kovová tyčka
kovová skříňka
Stojan z izolantu
Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka
4) Kladně zelektrovanou tyčí se dotkneme kovové desky elektrometru.
a) Vychýlí se otáčivá ručka? Pokud ano, dokresli ručku do obrázku. Ano
b) Doplň do obrázku náboje na desce, kovové tyčce a otáčivé ručce.
c) Popiš princip nabití elektrometru: V místě dotyku přejde část volných
elektronů z desky na tyč. Na desce, ručce i tyčce je nedostatek elektronů;
protože souhlasně nabitá tělesa se odpuzují, tak se ručka vychýlí.
d) Jakým nábojem se nabije elektrometr?
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka
|
skleněná / umělohmotná - Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu...

skleněná / umělohmotná.
b) Dokresli do obrázku náboj tyče a hadru.
c) Jak vznikne náboj na tyči a hadříku? Při tření tyče hadříkem přejde část volných
elektronů z hadříku na tyč. Na tyči je nadbytek elektronů – nabila se záporně,
na hadříku je nedostatek nábojů – nabil se kladně.
7) Tyč se třením kůží nabila kladně. Tyčí se dotkneme kovové desky
elektrometru.
a) Tyč je skleněná / umělohmotná.
b) Dokresli do obrázku náboj tyče a kůži.
c) Jak vznikne náboj na tyči a kůži? Při tření tyče kůží přejde část volných
elektronů z tyče na kůži. Na tyči je nedostatek elektronů – nabila se kladně,
na kůži je nadbytek nábojů – nabila se záporně.
10) Elektrometr je nabit záporně. Dotkneme se kovové desky. Popiš, co se stane, a vysvětli.
8) Elektrometr je nabit kladně.
Těleso třením elektrujeme. Jak zjistíme druh náboje zkoumaného tělesa?
Dotkneme se elektrometru zelektrovaným tělesem. Pokud se výchylka zvětší, náboj
zelektrovaného tělesa je kladný; pokud se výchylka zmenší, náboj zelektrovaného
tělesa je záporný.
9) Elektrometr je nabit kladně. Dotkneme se
kovové desky. Popiš, co se stane, a vysvětli.
Výchylka ručky poklesne.
Chybějící elektrony přivedeme ze země na elektrometr.
Výchylka ručky poklesne.
Nadbytečné elektrony odvedeme z elektrometru do země.
Spojíme – li nabité těleso vodivě se zemí, těleso se stane elektricky neutrální.
Říkáme, že jsme těleso uzemnili.
Zdroj: Tvorba autora
|
skleněná / umělohmotná - Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu...

|
Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka
|
bet | 3/6 | Sana | 30.12.2019 | Hajmi | 291,04 Kb. | | #6558 |
skleněná / umělohmotná.
b) Dokresli do obrázku náboj tyče a hadru.
c) Jak vznikne náboj na tyči a hadříku?
8) Elektrometr je nabit kladně.
Těleso třením elektrujeme.Jak zjistíme druh náboje zkoumaného tělesa?
10) Elektrometr je nabit záporně. Dotkneme se kovové desky. Popiš, co se stane, a vysvětli.
9) Elektrometr je nabit kladně. Dotkneme se
kovové desky. Popiš, co se stane, a vysvětli.
Spojíme – li nabité těleso ………………………… se zemí, těleso se stane elektricky ………………………………
Říkáme, že jsme těleso …………………………………………………………
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka
|
Záporně - Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka

Záporně zelektrovanou tyčí se dotkneme kovové desky elektrometru.
a) Vychýlí se otáčivá ručka? Pokud ano, dokresli ručku do obrázku.
b) Doplň do obrázku náboje na desce, kovové tyčce a otáčivé ručce.
c) Popiš princip nabití elektrometru:
d) Jakým nábojem se nabije elektrometr?
6) Tyč se třením hadříkem nabila záporně. Tyčí se dotkneme kovové desky
elektrometru.
a) Tyč je skleněná / umělohmotná.
b) Dokresli do obrázku náboj tyče a hadru.
c) Jak vznikne náboj na tyči a hadříku?
7) Tyč se třením hadříkem nabila kladně. Tyčí se dotkneme kovové desky
elektrometru.
a) Tyč je
|
Kladným - Stojan z izolantu – kovová otáčivá ručka – kovová deska – kovová skříňka – prstenec z izolantu – nehybná kovová tyčka

Kladným
5) Záporně zelektrovanou tyčí se dotkneme kovové desky elektrometru.
a) Vychýlí se otáčivá ručka? Pokud ano, dokresli ručku do obrázku. Ano
b) Doplň do obrázku náboje na desce, kovové tyčce a otáčivé ručce.
c) Popiš princip nabití elektrometru: V místě dotyku přejde část volných
elektronů z tyče na desku. Na desce, ručce i tyčce je nadbytek elektronů;
protože souhlasně nabitá tělesa se odpuzují, tak se ručka vychýlí.
d) Jakým nábojem se nabije elektrometr? Záporným
6) Tyč se třením hadříkem nabila záporně. Tyčí se dotkneme kovové desky
elektrometru.
a) Tyč je
|
) Forma (Shape) ásbapı járdeminde standart hám qálegen obyektler menen islew múmkinbe?

|
) Forma (Shape) ásbapı járdeminde standart hám qálegen obyektler menen islew múmkinbe?
|
bet | 2/4 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 28,08 Kb. | | #139497 |
Bog'liq Вектор графикасы тийкарлары 15) Forma (Shape) ásbapı járdeminde standart hám qálegen obyektler menen islew múmkinbe?
A) múmkin B) múmkin emes
16. CorelDRAW programmasında jaratılǵan fayllar ádetde qanday formatqa iye boladı hám olardı basqa formatqa ótkeriw qanday ámelge asıriladı?
A) *. cdr, File, Export B) *.jpg, File, Save C) *.jpg, File, Save for Web D) *.jpg, File, Import
17. Tómendegilerdiń qaysısı grafik redaktor?
A) Microsoft Excel B) Microsoft Access C) Adobe Photoshop D) Microsoft Office
18. Vektorlı grafik programmalarǵa qaysı programmalar kiredi?
A) Gif Animator, Mathcad, Macromedia Flesh
B) Adobe Acrobat, Adobe PageMaker, QuarkExpress
C) Paint, Adobe Photoshop, Corel Photopaint
D) CorelDraw, Adobe Illustrator, Macromedia Freehand
19. Piksel - bul... .. ?
A) Súwret payda qılıwda isletiletuǵın ekran daǵı noqat
B) Kompyuter oyınlarında bir basqıshdan ekinshi basqıshqa ótiwdi ańlatıwshı sóz
C) Kompyuter virusınıń atı D) Translyatorning bir bólegi
20. Rastli grafika suwretler sapası nege baylanıslı?
A) noqatlar sanınıń tıǵızlıǵına B) teńlemeler sistemasın tuwrılıǵına
C) sızıqlardıń tuwrılıǵına D) tuwrı hám iymek sızıqlarǵa
21. Vektorlı grafikada suwretler ne tiykarında payda etiledi?
A) tuwrı hám iymek sızıqlar tiykarında B) formula hám teńlemeler tiykarında
C) noqatlar tiykarında D) ASCII kodları tiykarında
22. CorelDraw 12 dástúrinde F3 qanday wazıypa atqaradı?
A)Hújjet saqlaydı B) Mashtabtı kishireytiw imkaniyatın beredi
C) Hújjet jaratadı D) Mashtabtı úlkeytiw imkaniyatın beredi
23. CorelDraw 12 dástúrinde F4 qanday wazıypa atqaradı?
A) Hújjet saqlaydı B) Berilgen obyektti kishireytiw imkaniyatın beredi
C) Hújjet jaratadı D) Berilgen obyektti úlkeytiw imkaniyatın beredi
24. Corel DRAW dástúrinde obyektlerdi kóriw rejimi neshe bólimnen ibarat?
A) 6 B) 4 C) 5 D) 2
|
| |
Grafik obekt EMES? - Vektor grafikası tiykarları” páninen dúzilgen test sorawları Corel Draw dástúrinde bas menyu bólimleri neshew?

|
Vektor grafikası tiykarları” páninen dúzilgen test sorawları Corel Draw dástúrinde bas menyu bólimleri neshew?
|
bet | 3/4 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 28,08 Kb. | | #139497 |
Bog'liq Вектор графикасы тийкарлары 25. Grafik obekt EMES?
A) sızılma B) haripli tekst C) súwret D) sxema
26. RGB reń modelinde tómendegi parametrler ornatıladı: 0,255,0. Bul parametrlerge qanday reń sáykes keledi?
A) qızıl B) qara C) kók D) jasıl
27. Grafik redaktor bul?
A) sızılmalardı jaratıw hám redaktorlaw ushın apparat
B) sızılmalardı qaǵazǵa baspadan shıǵarıw ushın apparat
C) tekstli hújjetlerdi jaratıw hám redaktorlaw programması
D) sızılmalardı jaratıw hám redaktorlaw programması
28. Artistic Media qaysı grafikaǵa tiyisli ásbap?
A) Fraktal B) Vektor C) 3D D) Rastr
29. Úlken fayl kólemi - bul kemshilik...?
A) fraktal grafika B) rastrlı grafika C) vektor grafikası D) 3D
30. Vektorlı grafikanıń kemshilikleri qanday?
A) úlken kólemdegi fayllar B) baspadan shıǵarıwdaǵı qıyınshılıqlar
C) masshtablawda buzılıw D) súwretler menen islewde qıyınshılıqlar
31. Vektorlı kórinis bul…?
A) Arnawlı usılda qayta islengen hám kompyuter yadında saqlanatuǵın tolıq reńli súwret
B) Hár qıylı sızıqlar, sırtqı kórinisler járdeminde sızılma jaratıw boyınsha háreketler kompleksi bolǵan matematikalıq esaplar járdeminde jaratılǵan súwret
C) Dizayn jumısları ushın grafik redaktorlar tárepinen dúzilgen sızılmalar.
D) Tekstli hújjetlerdi jaratıw hám redaktorlaw
32. Tiykarǵı reńler?
A) qara kók qızıl B) sarı aqshıq qızǵılt reń kók
C) qızıl jasıl kók D) aqshıq qızǵılt reń kók aq
33. Poligrafiyada yamasa monitordıń reńli kanallarında paydalanıw múmkin bolǵan boyawlardıń shegaralanǵan sanı járdeminde reńlerdi kórsetetuǵın sistema?
A) RGB reń modeli B) CMYK reń modeli C) CMY reń modeli D) Reń modelleri
34. Tómendegi reńlerden qaysı biri aq reń quramında joq?
A) jasıl B) qara C) qızıl D) sarı
35. Ózinde millionnan artıq reńdi jámlewshi grafik súwretlerdi saqlawshı format kórsetilgen juwaptı anıqlań?
A) jpg B) gif C) png D) swf
|
| |
Ózinde 256 túrlı reńdi jámlewshi animacion grafik súwretlerdi saqlawshı format kórsetilgen juwaptı anıqlań?

|
Ózinde 256 túrlı reńdi jámlewshi animacion grafik súwretlerdi saqlawshı format kórsetilgen juwaptı anıqlań?
|
bet | 4/4 | Sana | 17.01.2024 | Hajmi | 28,08 Kb. | | #139497 |
Bog'liq Вектор графикасы тийкарлары 36. Ózinde 256 túrlı reńdi jámlewshi animacion grafik súwretlerdi saqlawshı format kórsetilgen juwaptı anıqlań?
A) jpg B) swf C) png D) gif
37. Súwretti úlkeytkende onıń sapası ózgermeytuǵın grafika túrine …grafika dep ataladı?
A) rastrlı B) fraktal C) vektorlı D) 3D
38. Photoshop dástúrinde súwretke hár túrli effektler qóllaw menyudıń qaysı bándi arqalı ámelge asırıladı?
A) Фильтр B) Выделение C) Слои D) Изображение
39. Beze iymek sızıǵın jaratıw ushın neshe noqat alıw kerek?
A) 2 B) 4 C) 3 D) 5
40. CMYK subtraktiv reń modelinde qaysı reńler tiykarǵı reńler retinde isletiledi?
A) aq, qara, qızıl B) qara, kók, sarı C) kók, qırmızı, sarı D) qırmızı, sarı, kók, qara
Soraw
|
1
|
2
|
3
|
4
|
5
|
6
|
7
|
8
|
9
|
10
|
11
|
12
|
13
|
14
|
15
|
16
|
17
|
18
|
19
|
20
|
Juwap
|
D
|
A
|
C
|
C
|
B
|
D
|
A
|
D
|
B
|
B
|
A
|
A
|
D
|
B
|
A
|
A
|
C
|
D
|
A
|
A
|
|
21
|
22
|
23
|
24
|
25
|
26
|
27
|
28
|
29
|
30
|
31
|
32
|
33
|
34
|
35
|
36
|
37
|
38
|
39
|
40
|
|
A
|
B
|
D
|
C
|
B
|
A
|
D
|
D
|
C
|
A
|
B
|
C
|
D
|
B
|
A
|
D
|
C
|
A
|
B
|
D
|
Pán o`qıtıwshısı: A.Qalmuratov
|
| |
Mazu; rdb dastgohlarining tasnifi - bet 5

X
|
Xkoordinatasi (qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
Y
|
YKoordinatasi (qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
Z
|
ZKoordinatasi (qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
U
|
Ukoordinatasi (X o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
V
|
V koordinatasi (Y o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
W
|
Wkoordinatasi (Z o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
P
|
Pkoordinatasi (X o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
Q
|
Qkoordinatasi (Y o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
R
|
Rkoordinatasi (Z o’qiga parallel qo’zg’aluvchan blokni bildiradi)
|
A
|
Burilish koordinatasi (X, U, Po’qlari atrofida buriladigan blokni bildiradi)
|
B
|
Burilish koordinatasi (Y, V, Qo’qlari atrofida buriladigan blokni bildiradi)
|
C
|
Burilish koordinatasi (Z, W, Ro’qlari atrofida buriladigan blokni bildiradi)
|
|
Rasm 1. 1A734F3- RDB tokarlik dastgohining ko’rinishi

|
Rasm 1. 1A734F3- RDB tokarlik dastgohining ko’rinishi
|
bet | 2/7 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #126365 |
Bog'liq Mazu; rdb dastgohlarining tasnifiRasm 1. 1A734F3- RDB tokarlik dastgohining ko’rinishi
2 RDB dastgohining kinematik tuzilishi
Asbob va tayyorlama xarakatlari dastgox ishchi yoki bajaruvchi organlari tomonidan amalga oshiriladi. Xarakatlar bir kator mexanizmlar: tasmali; tishli, chervyakli, kulachokli, vintli, reykali va x.k. yerdamida uzatiladi va ular mahlum tartibda yigilishi ketmaketligini shartli ravishda ifodalanishi kinematik sxema deyiladi va dastgox mexanizmlarini ramziy belgilari ishlab chikilgan va ular tegishli adabietlarda jadval kurinishida beriladi. Metalkirkuvchi dastgoxlarda xarakatlanuvchan uzatma va mexanizmlar alokasi ancha kiyin buladi. «Kinematik aloka» deyilganda xaraktdagi elementlarni uzaro alokasi tushuniladi. Xar bir aloka bir yeki bir kancha mexanik, elektrik, gidravlik va boshka kinematik zanjirlardan tashkil topadi (bu zanjirlar orkali kerakli bajaruvchi xarakat amalga oshiriladi). Masalan, dastgoxda kesuvchi asbobni tayerlamaga nisbatan xarakatini tahminlash uchun bajaruvchi zvenolarining uzaro alokasi va ularning xarakat manbahi bilan alokasi lozimdir. Bajaruvchi zvenolarning uzaro kinematik alokalari ichki kinematik aloka deyiladi. Agarda bajaruvchi xarakat oddiy, masalan, aylanma bulsa, unda ichki aloka bir aylanma juft bilan amalga oshiriladi: bu xarakatda katnashuvchi bajaruvchi zveno (misolda shpindel – 1) va nisbiy xarakatda katnashmaydigan bajaruvchi zveno orasida (babka – 2)
Ichki kinematik aloka bajaruvchi xarakat xarakterini belgilaydi, ammo uni tezligini anikla maydi. Tashki kinematik aloka – bu xarakatdagi bajaruvchi zveno (shpindel 1) va xarakat manbahi (elektrodvigatel 3) orasidagi alokadir. Aloka bir kancha zvenolar bilan amalga oshiriladi va sozlash organi iV orkali kerakli tezlikka bajaruvchi xarakatni kinematik sozlashni, elektrodvigatelni tezligi doim yiligida, amalga oshiriladi. Sozlash organlari bulib almashuvchan tishli gildiraklar, almashuvchan shkivlar, tezliklar kutisi va surish kutisi xizmat kilishi mumkin. Strukturali kinematik sxemalarda kinematik alokani oralik zvenolari shartli ravishda shtrix chizigi bilan, sozlash organlari esa romb bilan ifodalanadilar.
Dastgox mexanizm va elementlarni shartli belgilari. 1. Val, valik, uk, sterjeng’, shatun va x.k.
|
| |
Rasm 3 - Mazu; rdb dastgohlarining tasnifi

|
Mazu; rdb dastgohlarining tasnifi
|
bet | 4/7 | Sana | 22.12.2023 | Hajmi | 0,98 Mb. | | #126365 |
Bog'liq Mazu; rdb dastgohlarining tasnifiRasm 3. Ishchi mashinalarni yaratish jarayonida strukturaviy texnologik modellash o’rnini ifodaluvchi sxema
STMni tuzishda asosiy va maxsus belgilar, shartli grafika belgilari va sxemalaridan foydalaniladi. Asosiy belgilar sifatida lotin, yunon va kirillik alifbosi xarflari, o’nlik raqamlar, maxsus belgilar sifatida esa algebra, logika, informatika belgilari ishlatiladi (jadval 1).
STMda ishlatiladigan maxsus belgilar
Jadval 2
Belgi
|
Belgining nomi va vazifasi
|
˄
|
Kon’yunktsiya: “faqat bu va u”
|
˅
|
Diz’yunktsiya: “yoki bu, yoki u, yoki birgalikda ham bu ham u”
|
F1 -- Fn
|
Rostlanish deyarli pog’onasiz amalga oshiriladi
|
̶
|
Doimiy tok belgisi
|
~
|
O’zgaruvchan tok belgisi
|
....
|
Aylanish chastotasi va harakat tezligini pog’onali rostlash
|
d
|
Diskretlik
|
Δ, δ
|
Pozitsiyalanish (dasturni bajarish) hatosi
|
|
|
| |