BASE-FL uskunasi - 1-mavzu: Kompyuter tarmog‘i

10 BASE-FL uskunasi
Nisbatan yaqindan boshlab Ethernetda shisha tolali kabeldan keng foydalana boshlandi. Undan foydalanish natijasida tarmoq qismini ruxsat etilgan uzunligi sezilarli darajada oshirildi va axborot uzatishning shovqinga chidamliligi ham keskin oshdi. Tarmoq kompyuterlarining to‘liq galvanik ajratilishi ham katta ahamiyatga ega, bu afzallik hech qanday qurilma ishlatilmasdan, uzatish muhitining xususiyatlaridan kelib chiqadi. Shisha tolali kabellarning yana bir afzalligi, Fast Ethernetga silliq o‘tish imkoniyati borligida, chunki shisha tolaning o‘tkazish xususiyati 100 Mbit/s.ga yetishgina emas, undan ham ortiq tezlikda uzata olishidir.
Bu holatda axborot uzatish ikkita shisha tolali kabel orqali amalga oshiriladi, signallarni turli tomonga uzatiladi (10 BASE-T uskunasidagidek). Ba’zi hollarda birtashqi qoplama ichida joylashgan ikki shisha tolali kabellardan foydalaniladi, lekin ko‘pincha ikkita alohida bittali shisha tolali kabellardan foydalaniladi. Shisha tolali kabellar narxi uncha baland emas (uning narxi deyarli ingichka koaksial kabel narxi bilan barobar). Butunlay olib qaralganda, haqiqatan qurilma va uskunalar narxi sezilarli darajada qimmat, chunki qimmat shisha tolali transiverdan foydalanishga to‘g‘ri keladi.
10 BASE-FL uskunasining 10 BASE 5uskuna bilan o‘xshashlik tomonlari mavjud (bu yerda ham tashqi transiver ishlatilib, adapter bilan transiver kabel orqali ulanadi). Xuddi shuningdek, 10 BASE-T uskunasi bilan ham o‘xshashlik tomoni mavjud (bu yerda ham ikkita turli tomonga yo‘naltirilgan kabel ishlatilib, «Passiv yulduz» topologiyasi qo‘llanilgan). Tarmoq adapted bilan konsentratorni ulanish chizmasi 3.11-rasmda ko‘rsatilgan.
Shisha tolali transiver FOMAU, deb nomlanadi (Fiber Optic MAU). U ham oddiy (MALI) transiverining hamma vazifalarini bajaradi, lekin undan tashqari uzatish uchun elektr signalini optik signalga o‘zgartiradi va teskarisiga o‘zgartirishni signalni qabul qilish jarayonida amalga oshiradi. FOMAU ham aloqa yo‘lini butunligini nazorat qiluvchi signal ishlab chiqaradi va nazorat qiladi (axborot uzatilish to‘xtagan vaqtlarda). 10 BASE-T uskunasidagidek aloqa yo‘lini butunligini yorug‘lik tarqatuvchi diodlar «Link» yordamida nazorat qilish (ko‘rish) mumkin. Transiverni adapterga ulash uchun 10 BASE5 uskunasidagidek AUI standart kabeli ishlatiladi, lekin uning uzunligi 25 metrdan oshmasligi kerak.
3.11-nam. 10 BASE-FL ga adapter va konsentratorlarni ulash.
Transiver va konsentratorlarni ulash uchun ishlatiladigan shisha tolali kabellarning uzunligi hech qanday signallarni qayta hosil qilish qurilmasini ishlatmasdan 2 km.gacha yetkazish mumkin. Shunday qilib, mahalliy tarmoqqa turli binolarda joylashgan kompyuterlarni ham ulash imkoniyati paydo bo‘ladi.
Dastlabki vaqtlarda shisha tolali aloqa repiterlar o‘rtasidagi aloqani hosil qilishga ishlatilgan. Shuning uchun birinchi standart FOIRL (Fiber Optic Inter-Repeater Link) 1980-yillarning boshida ishlab chiqilgan bo‘lib, u 1000 metr masofadagi ikki repiter oralig‘idagi aloqani amalga oshirish uchun mo‘ljallangan. Shundan so‘ng shisha tolali transiver ishlab chiqildi, uning yordamida repiterga alohida kompyuterlarni ulash amalga oshiriladi va 10 BASE-F standard ham qabul qilindi, u o‘z tarkibiga uch turdagi segmentni qabul qilgan:
3.12-rasm. Shisha tolali kabel uchun ST-razyomi.
10 BASE-FL uskunasi FOIRL eski standart o‘rnini egalladi. U hozirgi vaqtda eng ko‘p tarqalgan. U ikkita kompyuter o‘rtasidagi aloqani amalga oshiradi, shuningdek, ikki repiterlar o‘rtasidagi aloqani yoki kompyuter va repiter o‘rtasidagi aloqani amalga oshiradi. Maksimal masofa 2000 metrgacha;
10 BASE-FV tarmoq bo‘lagi repiterli taqsimlangan asos tizim hosil qilish maqsadida bir necha repiterlar o‘rtasida axborotni sinxron almashish uchun foydalaniladi, maksimal uzunligi 2000 metr, bu uskuna keng miqyosda tarqala olmadi;
10 BASE-FR tarmoq bo‘lagi - 33 tagacha kompyuterni repiter ishlatmasdan «Passiv yulduz» topologiyasiga birlashtirish uchun mo‘ljallangan (buning uchun maxsus optik taqsimlagichlar (razvetvitel) ishlatiladi). Kompyuterdan taqsimlagichgacha bo‘lgan eng uzun masofa 500 m. Ruxsat etilgan uzunlikni bunchalik kamayish sababi, signalni taqsimlagichda kuchli so‘nishidir. Bu tarmoq bo‘lagining turi ham keng tarqala olmadi.
3.13-rasm. Shisha tolali kabel uchun SC-razyomi (ikkitali).
10 BASE-FL standart shisha tolali kabel ikkala uchida shisha tola uchun mo‘ljallangan abonentli ST- razyomi bo‘lishi kerak (3.12-rasmda ko‘rsatilgan BFOS/2.5 standartli). Bu razyomni transiver yoki konsentratorga ulash, 10 BASE 2 tarmoqdagi BNC— razyomini ulashdan murakkab emas, shuningdek, RJ-45 razyomi singari foydalaniladigan SC — razyomi ishlatiladi. SC — razyomi, odatda, ikkita kabel uchun mo‘ljallab, ikkitadan mahkamlangan bo‘ladi (7.13-rasm). SC - razyomlariga o‘xshash o‘rnatiladigan MIC FDDI razyomlari ham mavjud. Qurilmalar xarid qilinganda, albatta, razyomlarni kabel tomonidagisi bilan transiver yoki konsentratorlarda o‘rnatilgan razyomlarga mos tushishiga e’tiborni qaratish lozim.
Standartga binoan 10 BASE-FL uskunasida multimodli kabel va 850 nm to‘lqin uzunlikdagi yorug‘lik ishlatiladi, lekin yaqin kelajakda bir modli kabelga o‘tish ehtimoli yo‘q emas. Segmentda (kabel va razyomlarda) jami optik yo‘qotish 12,5 dB. dan oshmasligi kerak. Bunda kabelning 1 km qismiga yo‘qolish 4-5 dB atrofida bo‘ladi, razyomdagi yo‘qolish esa, 0,5 dan 2,0 dB atrofida bo‘ladi (bu kattalik razyom o‘rnatilishiga juda ham bog‘liqdir). Yo‘qotishning faqat shu kattaliklarida aloqani ravon ta’minlashga kafolat beriladi.
3.14-rasm. 10 BASE-FL standard yordamida kompyuterlarni tarmoqqa ulash.
Amalda tavakkal qilmaslik uchun kabel uzunligini ruxsat etilgan uzunligidan 10 % kam olib ishlatish yaxshi natija beradi.
73.14-rasmda kompyuterlarni «Passiv yulduz» topologiyasida shisha tolali kabel yordamida ulashga misol keltirilgan.
Ikkita kompyuterni shisha tolali kabel yordamida ulanganda, eng kam qurilmalar to‘plami o‘z ichiga quyidagi elementlarni oladi:
transiver razyomlari bilan ikkita tarmoq adapterni;
ikkita optik tolali transiverni {FOMAU);
ST- razyomli ikkita shisha tolali kabelni (yoki SCyoki MIC-razyomli).
Agarda, kompyuterlar soni ikkitadan ko‘p bo‘lsa, shisha tolali portlari bo‘lgan konsentratorlarni ishlatish kerak. Har bir kompyuter transiver hamda transiver kabeli bilan va shuningdek, tegishli razyomli ikkita shisha tolali kabellar bilan ta’minlangan bo‘ladi.
|