nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
MUHOKAMA VA NATIJALAR - 10-Mavzu Oziq ovqat targ‘iboti

|
10-Mavzu Oziq ovqat targ‘iboti
|
bet | 2/4 | Sana | 16.01.2024 | Hajmi | 43,66 Kb. | | #138392 |
Bog'liq Oziq ovqat targ‘iboti
Bolalar uchun sotiladigan ba’zi mahsulotlarning umumiy ovqatlanish profili yaxshilanganiga qaramay, bozorni bolalar oziq-ovqat mahsulotlari bilan boyitishda ayrim kamchiliklar va bo‘shliqlar saqlanib qolmoqda. Ushbu bo‘shliqni bartaraf etish uchun bolalarga qaratilgan reklama va marketing nima ekanligini aniq belgilash kerak. Bir qancha tadqiqotchilar oziq-ovqat va ichimliklar marketingi o‘zgaruvchan bozor imkoniyatlari, texnologiya va tartibga soluvchi muhitga tez moslanadigan dinamik soha ekanligini tan olishadi[2]. Sohadagi marketing amaliyotlarining bolalarga ta'sirini muntazam ravishda kuzatib borish, ularni baholash, ommaviy axborot vositalari va marketing amaliyotlari rivojlanlantirish orqali ichki bozorni bolalar oziq-ovqatlari bilan to‘ldirish zaruriyati mavjud. Ushbu masalalarga doimiy e'tibor bolalar uchun sog‘lom oziq-ovqat marketingi landshaftini qo‘llab- quvvatlashga hamda bolalar uchun yetarli oziq-ovqat mahsulotlarini bozorda shakllantirishga yordam beradi.
Bolalarga qaratilgan marketing
Bolalar va o‘smirlarning o‘ziga xos tabiati va ehtiyojlarini hisobga olgan holda, bolalarga yo‘naltirilgan marketing - bu chaqaloqlikdan to 14 yoshgacha bo‘lgan bolalarga qaratilgan har qanday marketing faoliyati hisoblanadi [3].
Bolalar - bu korxonalarning media yoki marketing rejasi, ishlab chiquvchining belgilashi yoki prognoz qilingan tomoshabinlar, tinglovchilar, o‘quvchilar, ishtirokchilar yoki tashrif buyuruvchilar tavsifiga asoslangan maqsadli demografik qatlam hisoblanadi.
Bolalar uchun marketing tadqiqotlariga ko‘ra, reklamani joylashtirish vaqtida yoki rejalashtirilgan davomat asosida bolalar auditoriyaning 25 yoki undan ko‘p foizini tashkil qiladi.
Marketing strategiyalari va usullari
Ichki bozorni bolalar oziq-ovqat mahsulotlari bilan yanda boyitishda mahsulot ishlab chiqaruvchi korxonalar tomonidan bolalarga yo‘naltirilgan marketingda keng qo‘llaniladigan marketing strategiyalari va usullari quyidagilarni o‘z ichiga oladi:
Ota-onalarning farzandlari uchun bo‘lgan talab va istaklariga putur yetkazmaslik borasidagi sa’y-harakatlarini qo‘llab-quvvatlash (bu holatda marketologlar bolalarning ota-onalarini kam ozuqaviy oziq-ovqatlarni sotib olishga chaqirmasliklari kerak);
Bolalar oziq-ovqat mahsulotlarini o‘rtacha hajmda tasvirlash va qadoqlash va to‘g‘ridan-to‘g‘ri yoki bilvosita ortiqcha ovqatlanishni rag‘batlantirmaslik;
Bolalarning sog‘lom ovqatlanishiga yordam beradigan, ayniqsa, ozuqa moddalarining zichligi, energiya zichligi va porsiya hajmi bo‘yicha yangi mahsulotlarni ishlab chiqarish;
Oziqlanish sifatini yaxshilash uchun mahsulotlarni qayta shakllantirish, jumladan, ko‘proq meva, sabzavot va porsiya o‘lchamlarini, kaloriyalarni, natriyni, tozalangan shakarni mahsulotga qo‘shish va yog‘larni kamaytirish;
Bolalar uchun parhez bo‘yicha ko‘rsatmalarga muvofiq sog‘lom ovqatlanish odatlarini targ‘ib qilish va meva, sabzavotlar, kam yog‘li mahsulotlar hamda sut kabi sog‘lom mahsulotlarni targ‘ib qilish bo‘yicha sa’y-harakatlarni kengaytirish.
|
| |
Masalan - Axborot, uning o’lchov birliklari, turlari, xossalari Reja

|
Axborot, uning o’lchov birliklari, turlari, xossalari Reja
|
bet | 2/4 | Sana | 20.05.2024 | Hajmi | 20,34 Kb. | | #246948 |
Bog'liq Axborot, uning o’lchov birliklari, turlari, xossalari Reja-fayllar.orgMasalan: 1. ва 2. sonlari to’g’ri kodda quyidagi ko’rinishga ega.
1. uchun
2. uchun
(1) formuladan ko’rish mumkinki, nol to’g’ri kodda manfiy va musbat bo’lishi mumkin:
To’g’ri kod xotira qurilmasida sonlarni saqlash uchun, kiritish va chiqarish qurilmalarida shuningdek, ko’paytirish amalini bajarishda qo’llaniladi.
To’ldirish kod. A sonini ikkilik sanoq tizimsida to’ldirish kod formulasi quyidagi ko’rinishga ega:
(2)
Masalan: А-0,101010 ;
Атo’л10(-0,101010)1,010110
(2) formuladan ko’rinib turibdiki, musbat sonning to’ldirish kodi to’g’ri kodning son tasviri bilan mos tushadi.
A sonini to’ldirish kodi bilan tenglashtirilganda quyidagi qoidani olish mumkin: Manfiy sonni to’ldirish kodda yozish uchun, shu sonning belgili razryadini o’rniga 1 sonini qo’yiladi, sonli razryadlar o’rniga esa 0 o’rniga 1, 1ni o’rniga 0 qo’yiladi va olingan natijaga kichkina razryaddagi birni qo’shish kerak.
Masalan: А-0,0101 ;
Атo’л1,10100,0001)1,1011
Manfiy sonli to’ldirish kodni to’g’ri kodga aylantirish uchun, shu sonni sonli razryadida nollarni birlarga va birlarni nollarga almashtirib, ulardan olingan natijaga kichik razryaddagi birni qo’shish kerak.
To’ldirish kodda manfiy nol mavjud emas.
Teskari kod. Teskari kod formulasi quyidagi ko’rinishga ega.
(3)
Masalan: А-0,100110 ;
Аtes10-0,100110-0,0000011,011001
A manfiy sonini shu sonning teskari kodi Ates bilan tenglashtirilganda quyidagi koidani olish mumkin: Manfiy sonni teskari kodda yozish uchun, shu sonning belgili razryadida 1 qo’yiladi, sonli razryadida esa nollarni birga, birlarni nolga almashtiriladi.
Teskari kodda nol bir xil ko’rinishga ega emas.
А=+0,00...00; Атес=0,00...00;
А=-0,00...00; Атес=1,11...11;
Musbat sonni teskari kodi to’g’ri koddagi son ko’rinishi bilan mos keladi.
Modifikatsiyalashgan kod. Ular razryadlari setkani to’ldirishni ko’rsatishga o’ng bo’lib, sonlar qo’shilishida chiqadi. Bu kodlar oddiy mashina kodlaridan shunisi bilan farq qiladiki, belgini ko’rinishiga ikkita razryad olib boriladi: musbat-ikkita nol, manfiy-ikkita bir ko’rinishiga ega.
Ikkilik sanoq tizimsini to’g’ri, to’ldirish va teskari modifikatsiyalashgan kod Holatiga keltirish uchun yuqorida qayd qilingan qoidalar ishlatiladi.
Masalan: А10,1101101 ва А2-0,1101101
Sonlarni berilgan kodlarga aylantirish uchun EHMga son kiritilgandagidek operatsiyani bajarishda ham avtomatik ravishda amalga oshadi.
|
| |
Xll-Mustahkamlash - Tasdiqla yman

I-Sana_________
II-Sinf-____________
18
Tekshirdim_________
III-Darsning mavzusi:
Yevrosiyo.
Ta'limiy maqsad -
Yevrosiyo haqida ilmiy tushunchalar berish.
Tarbiyaviy maqsad - O'quvchilarni o'z maqsadiga erishish ruhida tarbiyalash. Bir-
birlariga o'zaro hurmat, jamoa bo'lib ishlash, o'zaro yordam va berilgan vazifani
bajarishda mahsuliyat sezish ko'nikmalarini tarkib toptirish.
Rivojlantiruvchi maqsad - O'quvchilarni mustaqil ishlash, ijodiy izlanish, guruxlarda
ishlash orqali bilim olishga, xotirani mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq
ifodalashga o'rgatish, til madaniyatini o'stirish.
V-Dars turi:
Yangi tishuncha va qonunlarni o'rgatuvchi dars.
VI-Darsda foydalaniladigan metodlar: Hamkorlik texnologiyasi, "Aqliy hujum"
,
VII-ODarsda foydalaniladigan jihozlar: ko'rgazmalar
VIII-Tashkiliy qism:
a) salomlashilsh
b) navbatchi axboroti
c) davomatni aniqlash
d) uyga vazifani tekshirish
IX-Darsning rejasi:
a) o'tilgan mavzuni takrorlash
b) yangi mavzu bayoni
c)
mustahkamlash.
d)
O'quvchilarni
baxolash
X-O'tilganlarni takrorlash:
1. Materikni o ‘rganishda kimiar ishtirok etgan?
2. Rudali va nidam as foydali qazilmalar qayerlarda tarqalgan?
3. Shimoliy Amerika relyefiga ko‘ra qanday qismlarga bo‘linadi?
XI-Yangi mavzu bayoni:
Asosiy xususiyatlari. Yer yuzasidagi eng katta, eng baland supermaterik
(8848 m ), Shimoliy yarim sharning „sovuqlik qutbi“ mavjud, eng yirik
yarimoroli, eng chuqur g lori, eng chuqur va eng katta ko4i bor, eng
uzun lianalar ham shu yerda (300 m) o ‘sadi, Shimoliy yarimsharning
barcha iqlim m intaqalari va tabiat zonalari shakllangan, eng katta deltasi
bor, Yer sharidagi (sakkiz minglik) 14 ta ch o 'q q in in g barchasi shu
m aterikda joylashgan, doim iy muzloq yerlar m aydoniga ko‘ra birinchi
o ‘rinda, berk havzalar maydoniga ko‘ra yetakchi, „Qor chizig‘i — balandlik
qutbi“ eng balanddan o ‘tgan joy (6400 m, M arkaziy Tibet) shu yerda.
X V III—X IX asrlarda tashkil etilgan sayohat va ilm iy ekspeditsiyalar

I-Sana_____________
II- Sinf-_________________
19
Tekshirdim________
III-Darsning mavzusi: Antropogen tabiat komplekslari.
Ta’limiy maqsad - Antropogen tabiat komplekslari haqida ilmiy
tushunchalar berish.
Tarbiyaviy maqsad - O ’quvchilarni o’z maqsadiga erishish ruhida tarbiyalash. Bir-
birlariga o’zaro hurmat, jamoa bo’lib ishlash, o’zaro yordam va berilgan vazifani
bajarishda mahsuliyat sezish ko’nikmalarini tarkib toptirish.
Rivojlantiruvchi maqsad - O’quvchilarni mustaqil ishlash, ijodiy izlanish, guruxlarda
ishlash orqali bilim olishga, xotirani mustahkamlashga, tez fikrlash, fikmi aniq
ifodalashga o’rgatish, til madaniyatini o’stirish.
V-Dars turi: Yangi tishuncha va qonunlami o’rgatuvchi dars.
VI-Darsda foydalaniladigan metodlar: Hamkorlik texnologiyasi, “Aqliy hujum”
,
VII-ODarsda foydalaniladigan jihozlar: ko’rgazmalar
VIII-Tashkiliy qism:
a) salomlashilsh
b) navbatchi axboroti
c) davomatni aniqlash
d) uyga vazifani tekshirish
IX-Darsning rejasi:
a) o’tilgan mavzuni takrorlash
b) yangi mavzu bayoni
c)
mustahkamlash.
d)
O ’quvchilarni
baxolash
larining orasida joylashgan

|
larining orasida joylashganBog'liq Geografiya fani to\'garaklarining orasida joylashgan.
O'rta Osiyoda tog'oldi va tog'lar oralig'ida
joylashgan tekisliklar ham keng m aydonlam i
i s h g ' o l q i l g a n . Bu t e k i s l i k l a r t o g ' l a r d a
ycmirilgan tog' jinslarini vaqtinchalik va doimiy
oqar suvlar oqizib keltirib yotqizishidan hosil
bo'lgan. Bundav tekisliklarga
Faiy'ona vodivsi.
M ir za c h o 'l,
Z a ra fsh o n ,
Q a s h q a d a r y o
.
Surxondairo vodiylarim
misol qilib ko'rsatish
mumkin. Llarning yer yuzasi sal qiya bo'Iib.
vohalarga aylantirilgan eng u n u m d o r yerlar
hisoblanadi.
T o g ‘lar. T c k is lik la r n i t o g 'la r sharq va
janub to m o n la r d a n о Tab turadi. S h im o ld a
Q o z o g 'isto n past tog'lari jo y la sh g a n . ular-
ning katla qismi yemirilib. qirli tekisliklarga
aylanib q o lg a n . Faqat m arkaziy q ism ig in a
atrofdagi qir tekisliklardan biroz ko'tarilib
turadi. Q o z o g 'is t o n n in g sharqiy qism id a yakka-yakka jo y la sh g a n
Chingiztng\
Torbog'oioy
va
Jung'oriya Oluiovi
c h o 'z ilib ketgan.
O'rta O s iy o n in g sharqiy q ism id a e n g yirik T y a n s h a n tog'lari tiz im i j o y
lashgan.
\
n in e e n g b a la n d q ism i m u / bilan q o p la n g a n X o n ta n g ri tog'laridir
( G ‘alaba c h o 'q q isi 7 4 3 9 m ). T y a n sh a n tog'lari s h im o liy . m arkaziy, g'arbiv va
ja n u b iy q ism larga b o 'lin a d i ( 1 2 - rasm).
Xll-Mustahkamlash:
1. O'rta O siyon in g en g baland va eng past nuqtalarini aniqlang.
|
| |
dafna, palm a) - Tasdiqla yman

|
Tasdiqla ymanBog'liq Geografiya fani to\'garakdafna, palm a), su b ek v ato rial doim iy yashil
o ‘rm o n la r (ferro lit
tuproqlar, asosiy o ‘simligi dub, magnoliya), subtropik doimiy yashil
o ‘rm onlar, bargini to ‘kuvchi keng bargli o ‘rm onlar (o ‘rm o n -q o ‘ng*ir
tuproqlar, yong‘oq, qayin, zarang), ignabargli o ‘rm onlar (chala-podzol
tuproqlar, oqqarag‘ay, tilogbch), baland bo‘yli subalp va past bo‘yli
alp o ‘tloqlari (tog‘-o ‘tloq tuproqlar), qor va m uzliklar almashib keladi
(24- rasm). Terayalarning iqlim sharoiti yerdan 2—3 m arta hosil olish
imkonini beradi. O datda, yozda sholi, ju t, shakarqam ish, qishda esa
arpa, grechixa va bug‘doy yetishtiriladi.
H im olay va Alp tog‘laridagi balandlik m intaqalarini qiyoslasak,
shunday xulosaga kelish m um kin: baland to g‘lardagi m intaqalar soni
qutblardan ekvator tom on ortib boradi. Agar bunday tog‘ qutbda b o klsa
bitta, agartaygadajoylashsa uchta, dasht zonasida joylashsa yettita balandlik
mintaqasi hosil b o ‘ladi. M asalan, Kavkaz tog‘laridan qutbgacha qancha
tekislik m intaqalari b o ‘lsa, shu tog‘ning shim oliy yonbag‘rida shuncha
balandlik mintaqalari tarkib topadi. Kavkaz tog‘ining shimoliy yonbag‘rida
d ash t, o ‘rm o n -d a s h t, keng bargli o ‘rm o n la r, aralash o ‘rm o n lar,
ignabargli o 'rm o n lar, subalp va alp o ‘tloqlari, eng balandda qor va
m uzliklar alm ashinib keladi.
Xll-Mustahkamlash:
1. TogMarda balandlik mintaqalarining ko‘p yoki ozligiga sabab nima?
2. Himolay va Alp tog‘laridagi balandlik mintaqalarini taqqoslang.
3. Nega Ural tog‘ida ham kenglik zonalligi, ham balandlik minta-
qalanishi aks etgan?
O'quvchilarni baholash. Uyga vazifa
- betdagi savollarga javob topish.
I-Sana_____________
II- Sinf-_________________
|
| |
II bob Yarim otkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni ostirish usullari

|
II bob Yarim otkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni ostirish usullari
|
bet | 11/20 | Sana | 15.07.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #267675 |
Bog'liq mustaqil ish (no41)II bob Yarim otkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni ostirish usullari
2.1 Yarim otkazgichli elektronika elementlarini olish texnologiyasi
Zamonaviy elektronika elementlarini olish texnologiyasini tanlash ularga quyilgan talablarga boglik bolib, bular jumlasiga asosan materialning tozaligi kiradi. Misol uchun, yarim otkazgichli materialning teskari yo‘nalishdagi qo‘yiladigan kuchlanish materialning solishtirma qarshiligiga bog‘lik bo‘lib, ρ~0,1 Om sm bo‘lgan Ge (Si) da Utesq 1,0-1,5V bo‘lgan pe’zoelektrik material olish mumkin. Bunday Ge (Si) materialida 100 ta kirishma atomiga 1,5 103 Ge (Si) atomi to‘g‘ri kelsa, kirishmalar sonini 100 marta kamaytirilsa (ρq50 Om sm) Utesq 500 V ga teng bo‘lgan material olish mumkin. SHuning uchun yarim o‘tkazgichli materiallar asosida ishlatiladigan texnik asboblarda moddalar tozaligi nuqtai nazaridan materiallar uch toifaga bolinadi. A toifaga oddiy klassik kimyoviy tahlil yoli bilan aniqlanishi mumkin bolgan A1 99,9% tozalikka ega bolgan va A11-99,99% tozalikka ega bolgan materiallar kiradi. V toifa V3 va V6 larga bolinadi. Bunday moddalar alohida toza va ota toza deyiladi (10-3-10-6% aniqlikda kirishmalar). Keyingi eng toza toifa bolib S7-S10 ga mansub bolib tozalik darajasi 10-7-10-10% dir.
Zamonaviy elektronika elementlari ostirish usulini tanlash ularning fizik va kimyoviy xususiyatlarini organishga boglikdir. Agar moddaning erish harorati yuqori, kimyoviy aktiv va bug bosimi katta bolsa, bunday moddalar kristallini ostirish juda qiyin. Ularni bug fazasi yoki eritmalaridan kichik osish tezliklarida ostirish maqsadga muvofiq boladi. Ostirish jarayoni haroratini juda aniq olchashga, moddalar taqsimotini nazorat qilishga, gaz holatidagi komponentlar bosimini doimiy miqdorda saqlashga va qurilmaning mexanik qismlari ishini aniq nazorat qilishga tugri keladi.
|
| |
K r e m n i y k a r b i d i (SiC) –

|
K r e m n i y k a r b i d i (SiC) –
|
bet | 10/20 | Sana | 15.07.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #267675 |
Bog'liq mustaqil ish (no41)K r e m n i y k a r b i d i (SiC) – tok kuchi va kuchlanish o‘rtasida chiziqli bo‘lmagan bog‘liqlik yaqqol kuzatiladigan polikristall tuzilishli mort material hisoblanadi. Kremniy karbidi kremniy va uglerodning ximiyaviy qoshilishi hisobiga hosil boladi.
Kremniy karbidini olishda xom ashyo vazifasini toza kvartsli qum va toshli komir otaydi. U yoki bu tipdagi aralashmali elektr otkazuvchanlikka ega bolish uchun, asosiy tarkibga aralashmalar, jumladan fosfor, surma, vismut yoki kalsiy, magniy, alyuminiy va boshqalar qoshiladi. Karbidni hosil qilish reaksiyasi ≈2000°C da amalga oshiriladi.
Fosfor, surma yoki vismut bilan legirlangan kremniy karbidi to‘q yashil rangda bo‘ladi va p – tipdagi elektr o‘tkazuvchanlikka, kalsiy, alyuminiy yoki bor bilan legirlanganda esa to‘q binafsha rangda bo‘lib, n– tipdagi elektr o‘tkazuvchanlikka ega bo‘ladi. Kremniy karbidining asosiy xarakteristikalari quyidagicha buladi. (20°C havo sharoitida): zichligi 3200 kg/m3; ρ=104÷107 Om·sm; ε=6,5÷7,5. Uning solishtirma qarshiligi tarkibiga kuchli darajada bog‘liq. Kremniy karbidi aralashmali yarim otkazgich hisoblanadi, lekin 1400°C haroratda unda xususiy elektr otkazuvchanlik namoyon boladi. Erish harorati 2600°C ga teng. Kremniy karbidning toza navlaridan 50 dan to + 80°C harorat intervallarida ishlay oladigan, chiziqli bolmagan simmetrik volt-amper xarakteristikasiga ega bolgan varistorlar ishlab chiqarishda keng foydalaniladi. Varistorlar avtomatik tarzda togrilaydigan (regulirovka qiladigan) qurilmalarda ishlatiladi.
Polikristall kremniy karbididan inert gazda haydash yoli bilan ximiyaviy jihatdan tozaligi bilan ajralib turuvchi monokristalli kremniy karbidi olinadi. Undan 500°C gacha bolgan haroratlarda ham ishlay oladigan diod va tranzistorlar, shu bilan birgalikda svetodiodlar ishlab chiqarishda keng foydalaniladi.
G a l l i y a r s e n i d i (GaAs) margimush va galliyni qoshilishidan hosil boladi va monokristalli yarim otkazgich hisoblanadi. Yuqori darajada elektron va teshiklarning xarakatchan bolishi galliy arsenidining xarakterli xususiyati hisoblanadi. Uning bu xususiyatidan katta chastota va yuqori haroratlarda ishlay oladigan galliy arsenidi asosida tayyorlangan priborlarni yaratish imkonini beradi. n-p-otish uchun ishchi harorat 300400°C gacha ruxsat berilgan, yani bu germaniy va kremniy asosida tayyorlangan yarim utkazgichlarnikidan yuqori qiymatlarda boladi. Shu bilan birgalikda galliy arsenididan yarim otkazgichli mikrosxemalarning asosini tayyorlash maqsadida ham foydalaniladi.
20°C haroratda galliy arsenidining asosiy xarakteristikalari quyidagiga teng: zichligi 5400 kg/m3; ρ=104÷109 Om·sm; ε=11,2. Erish harorati 1237°C.
Namlik va radiatsion nurlanishlar ko‘rinishidagi tashqi ta’sirlar kuchli darajada yarim o‘tkazgichli elementlarni xarakteristikalarini pasaytiradi, shuning uchun tashqi tasirdan himoyalanish maqsadida ularni germetik (metall, keramik yoki plastmassali) korpuslarga joylashtiriladi.
|
| |
Rasm 2.5 - Мундарижа

|
Мундарижа
|
bet | 15/20 | Sana | 15.07.2024 | Hajmi | 2,12 Mb. | | #267675 |
Bog'liq mustaqil ish (no41)Rasm 2.5 . Kirishmalarning taqsimlanish koeffitsientini aniqlashga doir.
3-hol. Agar kirishma erituvchining erish haroratini kamaytirsa (M: silikat vismut kristaliga kremniy (Si) yoki germaniy (Ge) qoshilgan hol), taqsimlanish koeffitsienti K<1 va Ckr.c.. Osish jarayonida kristallda kirishma miqdori kamayib boradi.
Odatda kristall ostirish uchun erituvchi tanlanadi. Erituvchini tanlashning 2-holi mavjud.
Erituvchi sifatida kristall tarkibiga kirmagan moddani ishlatish. Bu modda kristallga nisbatan kirishma ham bolishi mumkin MU: Sn-Si, Pb-Si, Bi- Ge, Sn-Ge, In-Ge va hokazo.
Erituvchi sifatida kristall tarkibiga kiruvchi moddani ishlatish. Bu hol birikmali kristallarga xos. MU: Bi2O3 - GeO2, Bi2O3 - Bi2SiO3 (Bi12GeO20 va Bi12SiO20) hokazo. Bu hol uchun osayotgan kristall tozaligi tanlab olingan komponentlar tozaligiga boglik.
Eritmadan ostirish afzalliklarga ega bolib, u ostirish jarayonining nisbatan pastroq haroratda bolishi bilan boglik. Jumladan: a) Tker. bolgani uchun birikmali materiallar ostirilganda birikma komponentlarining parsial bosimi kamroq boladi MU: Bi2O3 - GeO2, Bi2O3 - Bi2SiO3. Kristall ostiralayotgan asbob-anjomlarga nisbatan (MU: ostirish konteynerlariga nisbatan) qoyiladigan shartlar birmuncha yumshaydi.
Zamonaviy elektronika elementlari plenkalarini eritmalardan ostirish usullari
Zamonaviy elektronika elementlarini plenkalarini eritmadan ostirishning ayrim usullarini qisqacha korib otamiz.
1)Toyintirilgan eritmadan yonaltirilgan kristallizatsiya usuli. Birikmali yarim otkazgichlar ostirish usullaridan biri bolib hisoblanadi. AV birikmali yarim otkazgichli materialni ostirish uchun uch sohali pechdan foydalaniladi. Kvarsdan yasalgan (oldindan havosi sorilgan) ampulaga uchmaydigan A komponent va tozalangan uchadigan V komponenta kiritilgan. Havosi sorilgandan song, ampula berkitilib uch sohali pechga kiritiladi. Pechning harorati T1 dan eritmada V komponentaning malum bug bosimini hosil qilishi uchun T2 gacha kotariladi. Uchinchi pechning harorati T3 bolib, u ikkinchi pech bilan T2-T3 gradient hosil qiladi. Konteynerni malum tezlikda mexanik siljitish natijasida T2-T3 gradient tasirida yonaltirilgan kristallanish jarayoni hosil qilinadi.
2) Gradientli sohali ostirish usuli. Bu usul asosan avval sintez qilingan epitaksial qatlamlar olish uchun ishlatiladi. Ostirish qurilmasi konstruktiv birlashtirilgan ikki qismdan iborat boladi. Ostirish uchun taglik vazifasini bajaradigan yarim otkazgich joylashgan sohada bir jinsli harorat olish vazifasini bajaruvchi birinchi pech va yuqorida joylashgan ikkinchi pech vazifasini bajaruvchi isitish lampasi (nur qaytargichi bilan birga)dan iborat. Ikkinchi pechni yoqish natijasida yarim otkazgichli taglik ustida yuqoriroq harorat hosil boladi, yani avvaliga T1 bolgan bolsa, taglik yuzasida T2 hosil qilinadi va ayirma T2-T1 ga teng boladi va birinchi usulga oid jarayonlar hosil boladi.
1>
|
| |
tarmoqlar kiradi. Ularning ahamiyati jahonda ancha yuqori

|
tarmoqlar kiradi. Ularning ahamiyati jahonda ancha yuqoriBog'liq Geografiya fani to\'garaktarmoqlar kiradi. Ularning ahamiyati jahonda ancha yuqori.
Uchinchi guruhga
eng yangi tarmoqlar kiradi. Bular mikroelektronika, elektron
hisoblash texnikasi, atom va aerokosmonavtika, optika, organik sintez kimyosi,
mikrobiologiya va boshqa tarmoqlardir. Ularning asosiy xususiyati fantalab tarmoqlar
ekanligidir. Bu sohalami, odatda, «yuqori texnologiya» tarmoqlari ham deyishadi
va u FTI davrining hosilasi hisoblanadi-
Tarmoqning muhim xususiyatlaridan biri mahsulotlami ishlab chiqarish
va iste’mol qilish geografiyasi o'rtasidagi farqning kattaligidir. Buning isboti
sifatida raqamlarga murojaat qiiaylik. Aholisi 291 mln. kishi bo‘lgan AQSh
jahonning barcha turdagi birlamchi eneigiya resurslarining
1/4
qismini iste’mol
qilgan holda aholisi 3 mlrd. kishidan ziyod rivojlanayotgan mamlakatlar bir-
galikda ana shuncha energiya vositalaridan foydalanmoqda, xolos. Agar jahonda
har bir kishiga o ‘rtacha yiliga 2 tonna shartli yoqilg‘i to‘g‘ri kelgan b ollsa, bu
ko‘rsatkich AQShda
10
tonnaga, rivojlanayotgan mamlakatlarda esa
0,7
tonnaga
to‘g‘ri keladi.
Xll-Mustahkamlash:
1.Xitoy sanoatida AQShga nisbatan 2,6 martadan ko‘p ishchi ishlaydi. Ammo uning
sanoati rivojlanish darajasiga ko‘ra ko‘p marotaba orqada turadi. Buning sabablari nimada?
2. Energiya vositalarini iste’mol qilishda AQSh ko*rsatkichlarini boshqa mamlakatlar
ko‘rsatkichlari bilan taqqoslang, ular o'rtasidagi farqlami tahlil qiling va sabablarini
tushuntirib bering.
3. XX asr davomida jahonning yoqilg'i-energetika balansidagi tadrijiy o‘zgarishlami
o‘rganing va sabablarini tushuntirib bering.
|
| |
atroflicha tushuncha oladi

ko'mir
neft
tabiiy gaz
gidroenergetika
atom elektro
stansiyasi
o'tin va torf
yangi (alternaiiv)
manbalar
yil 1900
1913
1938
1956 196* 1 9 7 0 1980 1990
2003
Jahonda
birlamchi energiya
resurslaridan
foydalanish tarkibida
_
^
XX asrda ro‘y bergan o‘zgarishlar
rudasini qazib chiqarish, metallurgiya, vagonsozlik, elektrovoz-teplovozsozlik,
kemasozlik, to‘qimachLlik kiradi. Ular barcha davlatlar va min-taqalarda ishlab
chiqarish kuchlarining rivojlanishiga va joylashishiga katta ta’sir ko‘rsatib kelmoqda.
Ikkinchi guruhga
yangi tarmoqlar deb ataluvchi avtomobilsozlik, rangdor
metallurgiya, plastmassalar, kimyoviy tolalar, samolyotsozlik, stanoksozlik kabi
Tarbiyaviy maqsad - - Tasdiqla yman

|
Tasdiqla ymanBog'liq Geografiya fani to\'garakTarbiyaviy maqsad - O'quvchilarni o'z maqsadiga erishish ruhida tarbiyalash. Bir-
birlariga o'zaro hurmat, jamoa bo'lib ishlash, o'zaro yordam va berilgan vazifani
bajarishda mahsuliyat sezish ko'nikmalarini tarkib toptirish.
Rivojlantiruvchi maqsad - O'quvchilarni mustaqil ishlash, ijodiy izlanish, guruxlarda
ishlash orqali bilim olishga, xotirani mustahkamlashga, tez fikrlash, fikrni aniq
ifodalashga o'rgatish, til madaniyatini o'stirish.
V-Dars turi:
Yangi tishuncha va qonunlarni o'rgatuvchi dars.
VI-Darsda foydalaniladigan metodlar: Hamkorlik texnologiyasi, "Aqliy hujum" ,
VII-ODarsda foydalaniladigan jihozlar: ko'rgazmalar
Vltl-Tashkiliy qism:
a) salomlashilsh
b) navbatchi axboroti
c) davomatni aniqlash
d) uyga vazifani tekshirish
IX-Darsning rejasi:
a) o'tilgan mavzuni takrorlash
b) yangi mavzu bayoni
c)
mustahkamlash.
d)
O'quvchilarni
baxolash
X-O'tilganlarni takrorlash:
1. Hozirgi zamon urbanizatsiyasiga xos birinchijihat mazmuni nimadan iborat?
Ikkinchi va uchinchi jihatlarga nimalar xos?
2. Jahonda mavjud shaharlar aglomeratsiyalarini atlasdan aniqlab, eng yirigidan
boshlab, nomlarini daftaringizga yozib qo‘ying.
^1
-Yangi mavzu bayoni :
Umuman, xo'jalik tarmoqlari iqtisodiy va ijtimoiy geografiyaning eng asosiy
mavzusi hisoblanadi. Xususan, bu eng yirik mavzu jahon moddiy ishlab
chiqarishining sanoat, qishloq xo'jaligi, transport tarmoqlarini va ular bilan uzviy
bog£liq bo‘lgan xalqaro iqtisodiy aloqalar sohalarini qamrab oladi. Bu mavzulami
o‘rganish bilan o‘quvchi har bir xo*jalik tarmoqlarming jamiyat hayotida tutgan
o‘mi, rivojlaaishi va joylashishi xususiyatlari, ularning atrof-muhitga ta’siri haqida
|
| |
Bulutli xizmatlarning afzalliklari

|
Bulutli xizmatlarning afzalliklari
|
bet | 2/3 | Sana | 20.06.2024 | Hajmi | 20,64 Mb. | | #264612 |
Bog'liq Bulutli hisoblash va ma\'lumotlarni saqlashBulutli xizmatlarning afzalliklari - Bulutli xizmatlarning afzalliklari
- Boshlash uchun, keling, mavjud plyuslarga to'xtalib o'tamiz, ular quyidagilardan iborat:
- Ma'lumotni saqlash uchun siz qimmatbaho kompyuter va aksessuarlarni sotib olishingiz shart emas, chunki hamma narsa "bulutda" saqlanadi.
- Kompyuterning ishlashi yaxshilanadi, chunki ofis ishlarida va boshqa sohalarda bulutli texnologiyalar masofadan turib dasturlarni boshqaradi, shuning uchun kompyuterda juda ko'p bo'sh joy qoladi.
- Har yili texnik xizmat ko'rsatish bilan bog'liq muammolar kamayadi, chunki jismoniy serverlar soni doimiy ravishda kamayib boradi va dasturiy ta'minot doimo yangilanib turadi.
Dasturni sotib olish narxi kamayadi, chunki dasturni "bulut" uchun faqat bir marta sotib olish kerak va bu hammasi, va ba'zida siz uni ijaraga buyurtma qilishingiz ham mumkin. - Dasturni sotib olish narxi kamayadi, chunki dasturni "bulut" uchun faqat bir marta sotib olish kerak va bu hammasi, va ba'zida siz uni ijaraga buyurtma qilishingiz ham mumkin.
- Bulutli texnologiyalar saqlanadigan ma'lumotlar miqdorida cheklovlarga ega emas. Aksariyat hollarda bunday xizmatlar hajmi millionlab gigabaytni tashkil qiladi.
- Dasturlar avtomatik ravishda yangilanadi, shuning uchun yuklab olingan dasturlarda bo'lgani kabi, bunga rioya qilishning hojati yo'q.
- "Bulut" dan har qanday operatsion tizimda foydalanish mumkin, chunki dasturlarga kirish veb-brauzerlar orqali amalga oshiriladi.
Bulutli Ma’lumotlar konseptsiyasi - Bulutli ma'lumotlarni kontseptsiya sifatida qayta ishlash quyidagilarni o'z ichiga oladi:
- 1) xizmat sifatida infratuzilma;
- 2) xizmat sifatida platforma;
- 3) dastur sifatida xizmat sifatida;
- 4) ma'lumotlar xizmat sifatida;
- 5) xizmat sifatida ish joyi.
Bulutli ma’lumotlarni saqlash - Jismoniy jihatdan, bunday serverlar bir-biridan uzoqroq, turli qit'alar joylashgan joyga qadar joylashgan bo'lishi mumkin. "Bulut" nima ekanligini tushunish uchun ushbu sonning tarixidan boshlash kerak. Siz tushunishingiz kerak: bu texnologiya haqiqatan ham yangi g'oyalar toifasiga kiradimi yoki bu g'oya unchalik yangi emasmi.
- Onlayn saqlash modeli, unda ma'lumotlar tarmoqda tarqatilgan ko'plab serverlarda saqlanadi va mijozlar, asosan uchinchi tomon tomonidan foydalanish uchun taqdim etiladi. O'zining maxsus serverlarida ma'lumotlarni saqlash uchun ushbu maqsadlar uchun maxsus sotib olingan yoki ijaraga olingan modeldan farqli o'laroq, serverlar soni yoki har qanday ichki tuzilishi umuman mijozga ko'rinmaydi. Ma'lumotlar mijoz nuqtai nazaridan bitta yirik virtual serverni ifoda etadigan bulut deb nomlangan holda saqlanadi va qayta ishlanadi
|
| |
o‘tib ketdi. Ularga tegishli tarzda jami aholining 1/3 va 2/5 qismi to‘g‘ri keldi. Katta

o‘tib ketdi. Ularga tegishli tarzda jami aholining 1/3 va 2/5 qismi to‘g‘ri keldi. Katta shaharlar ichida aholisining soni 1 mln. dan ortiq bo‘lgan yirik va juda yirik shaharlami alohida ajratish qabul qilingan. XX asr boshida bunday shaharlar soni 10 ta bo4lsa, 80-yillaming boshida 200 dan, 2004-yilda esa 400 dan oshib ketdi. Mazkur shaharlar ichida «super shahar»lar miqdori 90- yillarda 30 ni, 2004- yilda esa 60 Jah o n d ag i eng yirik shaharlardagi
aholi soni (m ln. kishi, 2004—
yil)
ni tashkil etdi. Hozirgi vaqtda ushbu shaharlarda salkam 0,5 mlrd. kishi yoki Yer shari aholismin^ 8 foizidan ortiq qismi istiqomat qilmoqda. Urbanizatsiya jarayoni umumiy xususiyatlaridan tashqari ayrim regionlar va mamlakatlar miqyosida o ‘ziga xos xususiyatlar bilan ifodalanadi. Urbanizatsiya darajasi bo‘yicha jahondagi barcha mamlakatlarni uch yirik guruhga bo'lish mumkin: 1. Yuqori darajada urbanizatsiyalashgan mamlakatlar (shahar aholisining ulushi 50 foizdan yuqori). 2. 0 £rtacha darajada urbanizatsiyalashgan mamlakatlar (shahar aholisining ulushi 20 dan 50 foizgacha). 3. Past darajada urbanizatsiyalashgan mamlakatlar (shahar aholisining ulushi 20 foizdan kam). Xll-Mustahkamlash: 1. Hozirgi zamon urbanizatsiyasiga xos birinchi jihat mazmuni nimadan iborat? Ikkinchi va uchinchi jihatlarga nimalar xos? 2. Jahonda mavjud shaharlar aglomeratsiyalarini atlasdan aniqlab, eng yirigidan boshlab, nomlarini daftartngizga yozib qo'ymg.
III-Darsning mavzusi: Jahon xo'jaligi tarm oqlari geografiyasi.
Ta'limiy maqsad - Jahon xo'jaligi tarm oqlari geografiyasi haqida ilmiy
tushunchalar berish.
II bob Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni o‘stirish usullari

|
II bob Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni o‘stirish usullari
|
bet | 12/21 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #263678 |
Bog'liq BMI-3II bob Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini tayyorlash texnologiyasi va ularni o‘stirish usullari
2.1 Yarim o’tkazgichli elektronika elementlarini olish texnologiyasi
Zamonaviy elektronika elementlarini olish texnologiyasini tanlash ularga quyilgan talablarga bog‘lik bo‘lib, bular jumlasiga asosan materialning tozaligi kiradi. Misol uchun, yarim o‘tkazgichli materialning teskari yo‘nalishdagi qo‘yiladigan kuchlanish materialning solishtirma qarshiligiga bog‘lik bo‘lib, ρ~0,1 Om sm bo‘lgan Ge (Si) da Utesq 1,0-1,5V bo‘lgan pe’zoelektrik material olish mumkin. Bunday Ge (Si) materialida 100 ta kirishma atomiga 1,5 103 Ge (Si) atomi to‘g‘ri kelsa, kirishmalar sonini 100 marta kamaytirilsa (ρq50 Om sm) Utesq 500 V ga teng bo‘lgan material olish mumkin. SHuning uchun yarim o‘tkazgichli materiallar asosida ishlatiladigan texnik asboblarda moddalar tozaligi nuqtai nazaridan materiallar uch toifaga bo‘linadi. A – toifaga oddiy klassik kimyoviy tahlil yo‘li bilan aniqlanishi mumkin bo‘lgan A1 – 99,9% tozalikka ega bo‘lgan va A11-99,99% tozalikka ega bo‘lgan materiallar kiradi. V – toifa V3 va V6 larga bo‘linadi. Bunday moddalar alohida toza va o‘ta toza deyiladi (10-3-10-6% aniqlikda kirishmalar). Keyingi eng toza toifa bo‘lib S7-S10 ga mansub bo‘lib tozalik darajasi 10-7-10-10% dir.
Zamonaviy elektronika elementlari o‘stirish usulini tanlash ularning fizik va kimyoviy xususiyatlarini o‘rganishga bog‘likdir. Agar moddaning erish harorati yuqori, kimyoviy aktiv va bug‘ bosimi katta bo‘lsa, bunday moddalar kristallini o‘stirish juda qiyin. Ularni bug‘ fazasi yoki eritmalaridan kichik o‘sish tezliklarida o‘stirish maqsadga muvofiq bo‘ladi. O‘stirish jarayoni haroratini juda aniq o‘lchashga, moddalar taqsimotini nazorat qilishga, gaz holatidagi komponentlar bosimini doimiy miqdorda saqlashga va qurilmaning mexanik qismlari ishini aniq nazorat qilishga tug‘ri keladi.
|
| |
K r e m n i y (Si) - Мундарижа

|
Мундарижа
|
bet | 10/21 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #263678 |
Bog'liq BMI-3K r e m n i y (Si) – ham Mendeleev davriy sistemasining to‘rtinchi guruhiga kiruvchi element hisoblanadi. Kremniy tabiatda kremnezem (SiO2) ko‘rinishida keng tarqalgan bo‘lib, kremnezem kremniyning texnik navlari olishda xom ashyo vazifasini o‘taydi. Kremniy quymalari zonaviy eritish usuli yordamida tozalangandan so‘ng, legirlovchi aralashmalarning qancha miqdorda qo‘shilganligiga bog‘liq ravishda p- yoki n-tipdagi elektr o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan monokristalli kremniy olinadi.
Polirovka qilingan (oynaday silliqlangan) kremniy po‘lat rangi ko‘rinishida bo‘ladi. Kremniy ham xuddi germaniy kabi mo‘rt material hisoblanadi. Tozalangan legirlanmagan kremniyning asosiy xarakteristikalari quyidagicha (20ºC harorat sharoitida): zichligi 2328 kg/m3; erish harorati 1420°C; ρ=(2÷3)·105Om·sm; ε=11,7. p-tipidagi elektr o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lgan legirilangan kremniy navida ρ=0,01÷200 Om·sm; n-tipidagi kremniyda esa ρ=0,014÷50 Om·sm ga teng.
Kremniy germaniyga nisbatan ko‘proq ishlatiladi, chunki undan tayyorlangan yarim o‘tkazgichli priborlarning ishchi harorat chegarasi 130-200°C ga teng bo‘lsa, germaniy asosida tayyorlanganlariniki esa bor yo‘g‘i 80—100°C ni tashkil etadi. Yarim o‘tkazgichli integral sxemalarning asosini tayyorlashda kremniy keng qo‘llaniladi.
S e l e n (Se) — Mendeleev davriy sistemasining oltinchi guruhiga kiruvchi element hisoblanadi. Selenni olishda xom-ashyo vazifasini misni elektrolitik yo‘l bilan tozalash paytida qoladigan qoldiqlar bajaradi. Qattiq selen amorf yoki kristall tuzilishga ega bo‘ladi. Qora amorf selen xona haroratigacha tezlik bilan sovutilgan tozalangan selen eritmasidan olinadi. U ρ=1013 Om·smga teng solishtirma qarshilikka ega bo‘lgan dielektrik hisoblanadi.
Eritilgan amorf selenni erish harorati (220°C)dan xona xaroratigacha sekinlik bilan sovutish orkali kulrang kristall tuzilishli selen olinadi. Kristall selen n-tipidagi polikristal tuzilishdagi aralashmali yarim o‘tkazgich hisoblanadi. Atom tuzilishi - olti burchakli prizmaning burchaklarida joylashgan atomlardan iborat bulib, bu prizmalar kristallning elementar katagi (yacheykasi) hisobladi. 20°C harorat sharoitida selenning asosiy xarakteristikalari quyidagiga teng: zichligi 4800 kg/m3; ρ=(0,8÷5) ·105 Om·sm; ε= 6,3. Selenli to‘g‘rilagich, fotoelement va fotorezistorlar tayyorlashda selendan foydalaniladi.
|
| |
K r e m n i y k a r b i d i (SiC) –

|
K r e m n i y k a r b i d i (SiC) –
|
bet | 11/21 | Sana | 14.06.2024 | Hajmi | 1,68 Mb. | | #263678 |
Bog'liq BMI-3K r e m n i y k a r b i d i (SiC) – tok kuchi va kuchlanish o‘rtasida chiziqli bo‘lmagan bog‘liqlik yaqqol kuzatiladigan polikristall tuzilishli mo‘rt material hisoblanadi. Kremniy karbidi kremniy va uglerodning ximiyaviy qo‘shilishi hisobiga hosil bo‘ladi.
Kremniy karbidini olishda xom ashyo vazifasini toza kvartsli qum va toshli ko‘mir o‘taydi. U yoki bu tipdagi aralashmali elektr o‘tkazuvchanlikka ega bo‘lish uchun, asosiy tarkibga aralashmalar, jumladan — fosfor, surma, vismut yoki kalsiy, magniy, alyuminiy va boshqalar qo‘shiladi. Karbidni hosil qilish reaksiyasi ≈2000°C da amalga oshiriladi.
Fosfor, surma yoki vismut bilan legirlangan kremniy karbidi to‘q yashil rangda bo‘ladi va p – tipdagi elektr o‘tkazuvchanlikka, kalsiy, alyuminiy yoki bor bilan legirlanganda esa to‘q binafsha rangda bo‘lib, n– tipdagi elektr o‘tkazuvchanlikka ega bo‘ladi. Kremniy karbidining asosiy xarakteristikalari quyidagicha buladi. (20°C havo sharoitida): zichligi 3200 kg/m3; ρ=104÷107 Om·sm; ε=6,5÷7,5. Uning solishtirma qarshiligi tarkibiga kuchli darajada bog‘liq. Kremniy karbidi aralashmali yarim o‘tkazgich hisoblanadi, lekin 1400°C haroratda unda xususiy elektr o‘tkazuvchanlik namoyon bo‘ladi. Erish harorati 2600°C ga teng. Kremniy karbidning toza navlaridan —50 dan to + 80°C harorat intervallarida ishlay oladigan, chiziqli bo‘lmagan simmetrik volt-amper xarakteristikasiga ega bo‘lgan varistorlar ishlab chiqarishda keng foydalaniladi. Varistorlar avtomatik tarzda to‘g‘rilaydigan (regulirovka qiladigan) qurilmalarda ishlatiladi.
Polikristall kremniy karbididan inert gazda haydash yo‘li bilan ximiyaviy jihatdan tozaligi bilan ajralib turuvchi monokristalli kremniy karbidi olinadi. Undan 500°C gacha bo‘lgan haroratlarda ham ishlay oladigan diod va tranzistorlar, shu bilan birgalikda svetodiodlar ishlab chiqarishda keng foydalaniladi.
G a l l i y a r s e n i d i (GaAs) – margimush va galliyni qo‘shilishidan hosil bo‘ladi va monokristalli yarim o‘tkazgich hisoblanadi. Yuqori darajada elektron va teshiklarning xarakatchan bo‘lishi galliy arsenidining xarakterli xususiyati hisoblanadi. Uning bu xususiyatidan katta chastota va yuqori haroratlarda ishlay oladigan galliy arsenidi asosida tayyorlangan priborlarni yaratish imkonini beradi. n-p-o‘tish uchun ishchi harorat 300—400°C gacha ruxsat berilgan, ya’ni bu germaniy va kremniy asosida tayyorlangan yarim utkazgichlarnikidan yuqori qiymatlarda bo‘ladi. Shu bilan birgalikda galliy arsenididan yarim o‘tkazgichli mikrosxemalarning asosini tayyorlash maqsadida ham foydalaniladi.
20°C haroratda galliy arsenidining asosiy xarakteristikalari quyidagiga teng: zichligi 5400 kg/m3; ρ=104÷109 Om·sm; ε=11,2. Erish harorati 1237°C.
Namlik va radiatsion nurlanishlar ko‘rinishidagi tashqi ta’sirlar kuchli darajada yarim o‘tkazgichli elementlarni xarakteristikalarini pasaytiradi, shuning uchun tashqi ta’sirdan himoyalanish maqsadida ularni germetik (metall, keramik yoki plastmassali) korpuslarga joylashtiriladi.
|
| |
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 бBog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismМай 2021 10-қисм
Тошкент
учун ишлаб чиқаришнинг ҳамма тармоқларида жисмоний меҳнатнинг солиштирма оғирлиги
барқарор камайиб бориш тенденцияси характерлидир.
Кўпчилик ривожланган давлатларда ҳавфли ва зарарли ишлаб чиқариш, монотон ва
бир хилдаги иш билан боғлиқ бўлган кам малака талаб қилинадиган ишлар машина ва
роботларга юклатилмоқда.
Меҳнат функцияларининг ўзгариши ёшлар учун турли хилдаги ишларнинг ўзига тортиш
мезонини аниқ ажратиб берди. Бажариш жараёни қизиқарли ва ижодий куч-ғайрат талаб
қиладиган фаолият асосий ўринга қўйилмоқда.
Бу меҳнат фаолиятининг турли йўналишлари - саноат ва қишлоқ хўжалигидан тортиб то
хизмат кўрсатиш соҳаларигача тегишлидир.
Дунё олимларининг тадқиқотларига кўра янги технологияларнинг ишлаб чиқаришга
шиддат билан кириб келиш тенденцияси тез орада барча жойларни қамраб олади. Одат бўлиб
қолган кўпгина ишлаб чиқариш жараёнлари ўтмишга айланмоқда ёки тубдан ўзгармоқда.
Замонавий кичик мутахассис қадимги ҳунарманд - ишчиларнинг энг яхши сифатларини
сақлаб қолган ҳолда янги технологияларга мослашиши ва уни эгаллашга тайёр бўлиши
лозим.
Шундай қилиб, мамлакатда ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органлари учун малакали
мутахассислар тайёрлаш вазифаси ёшларга касб сирларини ўргатишда янги ёндашувларни
англашдан иборатдир.
Бу қадимдан кадрлар учун ҳар доим зарур бўлган ва ишлаб чиқаришнинг истиқболли
талабларини ҳисобга оладиган қатор сифатларни шакллантиришдан воз кечишни
билдирмайди.
Демак, малакали мутахассислар тайёрлашнинг асосий йўналиши ёшларга фақатгина
билим беришдан иборат бўлмай, балки ҳаётнинг ўзи белгилаб берадиган устувор
вазифаларни амалга оширишдан иборатдир.
Ҳозирги замонда таълимнинг глобал мақсади инсонни ҳар томонлама ривожлантиришдир.
Биринчи ўринга кадрнинг ички салоҳиятини ҳисобга олган ҳолда унинг шахсини
ривожлантириш масаласи чиқади. Бу фақатгина умум ўқув юртларга тегишли бўлмай балки
касбий ўқитишга ҳам тегишлидир. Агар авваллари у предметга йўналтирилган – асосий
мақсади шу предмет соҳасининг мазмунини узатиш бўлган бўлса, ҳозир эса ўқувчини
ривожлантиришга йўналтирилган ўқитишга ўтишдан иборат бўлмоқда.
Адабиётлар:
1. Келвин СеиферТ ва Росемарй Суттон. Эдуcатионал Психологии 2009 Келвин Се-
иферт.10-16 пагес. 5.Бордавская Н.В., Реан А.А. Педагогика.-М.: Питер, 2004.
2. Профессионалная педагогика.Учебник для студентов.–М.: Педагогика, 2002.
3. Нишонова С. Комил инсонни тарбияси:ўрта махсус, касб-ҳунар та‗лими муассаса-
лари учун қўлланма. -Т.: Истиқлол. 2003
4. Ғуломов С.С. ва бошқалар. Ахборот тизимлари ва технологиялари. Т.: ―Шарқ на-
шриёт-матбаа акциядорлик компанияси, 2000.
5. Эгамбердиев Э., Хўжамқулов Ҳ. Кичикбизнес ва тадбиркорлик. – Т.: Манавият,
2003.
6. Хошимов К. ва бошқалар таҳрири остида. Педагогика тарихи – Т.: Фан, 2001.
|
| |
Май 2021 10-қисм - Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 б

|
Май 2021 10-қисм Тошкент май 2021 йил. Тошкент: «Tadqiqot», 2021. 202 бBog'liq 10.Pedagogika yonalishi 1 qismМай 2021 10-қисм
Тошкент
1. Фан ва техника ривожланиши натижасида маданият, саноат ва адабиёт,
ижтимоийиқтисодий шарт-шароитларнинг ўзгараётгани;
2. Оммавий ахборот кўламининг кенгайиши туфайли ўсмирлар онглилиги даражасининг
кўтарилгани;
3. Ўғил ва қизларнинг дунё воқеаларидан хабардорлиги;
4. Уларнинг жисмоний ва ақлий камолотининг жадаллашгани;
5. Ўсмирлар билан ишлашда ғоявий-сиёсий, ватанпарварлик ва байналминал тарбияга
алоҳида ёндашиш зарурлиги;
6. Ошкоралик, ижтимоий адолат, демократия муаммоларининг ижтимоий ҳаётга чуқур
кириб бораётгани. Республика таълим тизимида ўқувчилар учун мустақил билим олиш,
ижодий фикр юритиш, ўзини-ўзи бошқариш, англаш, баҳолаш ва назорат қилишга кенг
имкониятлар яратилган. Ўсмирлик ёшида болаликдан катталик ҳолатига кўчиш жараёни
содир бўлади.
Девиант хулқ-атворли яъни хулқида оғишиш мавжуд бўлган ўсмирлар, уларнинг
психикаси, хатти-ҳаракатлари ва улар оқибатида келиб чиқадиган кўнгилсиз воқеалар,
қонунбузарлик ҳолатлари, нафақат, Ички ишлар органи ҳодимларини, балки, психолог,
социолог, ҳуқуқшунос, педагог, файласуфлар, бутун бир ижтимоий соҳа ҳодимлари, турли
хилдаги бўғин раҳбарлари, қолаверса ота-оналарнинг назорати остида туриши керак бўлган
масалалардан бири ҳисобланади. Зеро, инсон табиати ва унинг бошқа инсонларга боғлиқ
жиҳатларини ўрганиш учун хулқнинг айнан шу томонини ҳам ўрганиш, билиш ва бошқара
олиш керак.
Фойдаланилган адабиётлар рўйхати:
1. Камилова Н.Г. Муаммоли ўсмир: ташхис, тадқиқот методлари. Ўқув қўлланма.
Тошкент, Низомий номидаги ТДПУ, 2004.
2. Комилова. Н. Ғ. Хулқи оғишган болалар психологияси. Услубий қўлланма. Тошкент.
2008.
3. Ғозиев Э. Умумий психология. Психология мутахассислиги учун дарслик, 1- китоб
Тошкент «Университет» нашриёти , 2002.
4. Хакимова И. М Девинт хулқ-атвор психологияси. Ўқув қўлланма. Тошкент.
|
| |
ONni baholash - Umumiy kimyo va kimyoviy texnologiya

|
Umumiy kimyo va kimyoviy texnologiya
|
bet | 12/100 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 7,78 Mb. | | #156402 |
Bog'liq portal.guldu.uz-“ORGANIK KIMYО ”3.2. ONni baholash
Oraliq nazorat «Organik Organik kimyo» fanining bir necha mavzularini qamrab olgan bo’limi bo’yicha, tegishli nazariy va amaliy mashg’ulotlar o’tib bo’lingandan so’ng yozma ravishda amalga oshiriladi. Bundan maqsad talabalarning tegishli savollarni bilishi yoki muammolarni echish ko’nikmalari va malakalari aniqlanadi. O’quv yilining 1-semestrida 2-ta ON o’tkazish rejalashtirilgan bo’lib 10 baldan iborat. 2-semestrida ham 2ta ON o’tkazish rejalashtirilgan bo’lib 10 baldan iborat. ON nazorat ishlari yozma ish va test usilida o’tkazilishi nazarda tutilgan, yozma ish va test sovollari ishchi o’quv dastur asosida tayyorlanadi. ON ga ajratilgan balldan 55% dan past ball to’plagan talaba o’zlashtirmagan hisoblanadi. ON ni o’zlashtirmagan talabalarga qayta topshirish imkoniyati beriladi. ON bo’yicha olinadigan testlar kafedra mudiri rahbarligida tashkil etiladi va kafedrada o’quv yilining oxirigacha saqlanadi.
3.3. YANni baholash
Yakuniy nazorat «Organik kimyo» fanining barcha mavzularini qamrab olgan bo’lib, nazariy va amaliy mashg’ulotlar o’tib bo’lingandan so’ng yozma ravishda amalga oshiriladi. Bundan maqsad talabalarning fan bo’yicha o’zlashtirish ko’rsatkichlari, ya’ni bilim darajasi yoki muammolarni echish ko’nikmalari va malakalari aniqlanadi. YaN nazorat ishlari test usulida ham o’tkazilishi nazarda tutilgan, test sovollari ishchi o’quv dasturi asosida tayyorlanadi. ON va JNlarga ajratilgan balldan 55% dan past ball to’plagan talaba o’zlashtirmagan hisoblanadi va YaNga kiritilmaydi. YaNni o’zlashtirmagan talabalarga qayta topshirish imkoniyati beriladi. YaN bo’yicha olinadigan yozma ish variantlari kafedra mudiri rahbarligida tuziladi va dekanatlarga topshiriladi.
Test usulida YaN ni baholash mezonlari:
YaN test va yozma ish shaklida o’tkaziladi va talabaning javoblari 30 ballik tizimda baholanadi. Bunda testga ajratilgan 30 ball 30 savollar soniga bo’linib, bir savolga qo’yiladigan ball topiladi (1 ball) uni to’g’ri javoblar soniga ko’paytirib, talabaning YaN da to’plagan ballari aniqlanadi.
|
| |
Foydalanilgan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati

|
Foydalanilgan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
|
bet | 13/100 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 7,78 Mb. | | #156402 |
Bog'liq portal.guldu.uz-“ORGANIK KIMYО ”Foydalanilgan asosiy darsliklar va o’quv qo’llanmalar ro’yxati
|
ARM dagi soni
|
1
|
R.Yu.Yunusov Organik kimyo, Toshkent, “O’zbekiston” 1995.
|
10
|
2
|
1. Reutov O.A., Kurts A.L., Butin K.P. Organicheskaya ximiya. Uchebnik dlya studentov ximicheskix spetsialnostey i aspirantov M.:, MGU. 1999, 1985 s.
|
10
|
3
|
2. Artemenko A.I. Organicheskaya ximiya. M.: «Ximiya». 2002, 848s.
|
10
|
4
|
3. Roberts Dj., Kasserio M. Osnovo’ organicheskoy ximii. T.1. 842s. T.2. 888s. Perevod s angl. pod redak. akadem. A.N.Nesmyanova. M.: «Mir». 1988g.
|
10
|
5
|
4. Terney A. Sovremennaya organicheskaya ximiya. V 2-x t. M.: «Mir». 1981g. T.1,2.
|
6
|
6
|
5. March Dj. Organicheskaya ximiya: v 4-x t. M.: «Mir». 1985g. T.1-4.
|
6
|
7
|
6. Nesmeyanov A.N., Nesmeyanov N.A. Nachala organicheskoy ximii. V 2-x t. M.: 1974. T.1,2.
|
6
|
|
Qo’shimcha adabiyotlar
|
|
1
|
A.I.Artemenko Organicheskaya ximiya, Moskva «Vo’sshaya shkola» 2001.
|
10
|
2
|
Axmedov K.N., Yo’ldoshev H.Y. Organik kimyo usullari. T.:»
Universitet». 1998, 2003y 1 va 2-qism
|
8
|
3
|
V.F.Traven Organicheskaya ximiya, Moskva IKTs Akademkniga 2004
|
8
|
|
|
|
| |
quyidagi mezon asosida aniqlanadi

|
quyidagi mezon asosida aniqlanadi
|
bet | 11/100 | Sana | 14.02.2024 | Hajmi | 7,78 Mb. | | #156402 |
Bog'liq portal.guldu.uz-“ORGANIK KIMYО ”quyidagi mezon asosida aniqlanadi
Baholash ko’rsat-kichi
|
Baholash mezonlari
|
reyting bali
|
A’lo,
86-100%
|
Laboratoriya ishini mavzusining nazariy asoslari bo’yicha mukammal bilimga ega. Laboratoriya ishlarini ijodiy yondoshgan xolda tushintiradi. Hisoblashlarni mustaqil ravishda amalga oshiradi. Laboratoriya ishini mustaqil bajara oladi. Olgan natijalarni mustaqil tahlil qiladi. Hisobot to’liq rasmiylashtirilgan. Olingan natijalar to’g’ri va aniq tahlil qilingan.
|
5-6
|
Yaxshi,
71-85%
|
Laboratoriya ishini mavzusi nazariy asoslari bo’yicha etarli bilimga ega. Laboratoriya ishi mazmunini yaxshi tushunadi. Hisoblash ishlarini bajargan. Tajribalarni ko’rsatma bo’yicha o’tkazib, olgan natijalarni tushuntira oladi. Hisobot yaxshi rasmiylashtirilgan. Olingan natijalar tahlil qilingan va to’g’ri.
|
4-5
|
Qoniqarli,
55-70%
|
Laboratoriya ishini mavzusi nazariy asoslari bo’yicha bilimi kam. Laboratoriya ishlari mazmunini biladi. Hisoblash ishlarini bajargan. Tajribalarni laborant nazoratida o’tkazib, natija olgan. Hisobot rasmiylashtirilgan. Olingan natijalar to’g’ri.
|
3-4
|
Qoniqarsiz 0-54%
|
Talaba laboratoriya mashg’uloti bo’yicha kolekvium topshira olmasa, tayyorlanmagan bo’lsa laboratoriya ishini bajarishga ruxsat berilmaydi, talabani bilim darajasi qoniqarsiz baholanadi.
|
0-3
|
|
| |