nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim

0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim
Download
312,8 Kb.
Matnni ko'rish
bet
1/5
Sana
09.01.2024
Hajmi
312,8 Kb.
#133264
Download
312,8 Kb.
Matnni ko'rish
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Dərs
Mühazirə
Qaydalar
Referat
Xülasə
Yazı
0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim
Download
312,8 Kb.
Matnni ko'rish
Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna - bet 21

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna
|
bet | 21/44 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #153431 |
Bog'liq Dilfuzaxon oya Terminologiyasi maʼlum darajada barqarorlashgan barcha tillarda terminlar doimiy tartibga solib turiladi. Tartibga solish maʼlum terminologik meʼyorlar asosida amalga oshiriladi. Terminologiyasi maʼlum darajada barqarorlashgan barcha tillarda terminlar doimiy tartibga solib turiladi. Tartibga solish maʼlum terminologik meʼyorlar asosida amalga oshiriladi. Terminologiyaning rivojida fan sohalariga oid maxsus lugʻatlarni nashr qilib turish ham muhim ahamiyatga ega.
Tilshunoslik fani rivojlanib, o‘z tadqiqot doirasini kengaytirgan sayin terminlarni o‘rganish uning eng muhim va tarkibiy qismlaridan biriga aylandi. Hozirgi davrda terminlarni o‘rganish tilshunoslikning alohida sohasini – terminologiyani shakllantirdi. Masalan, bankrot – sinish, bug`alter – hisobchi, gazeta – ro‘znoma, deputat – noib (xalq noibi), jurnal – majalla (jarida, oybitik, oynoma), institut – oliygoh, (ta’limgoh), klub - tomashagoh (tadbirgoh), kompensatsiya – tovon, medal – nishon, fakultet – kulliyot, kurs – bosqich, fonetika – tovushshunoslik, sinonim – ma’nodosh, omonim – shakldosh, antonim – zid ma’noli va hokazo. Til deb murakkab muloqot tizimiga yoki shu tizimni oʻrganish va ishlatish qobiliyatiga aytiladi. Tilni oʻrganuvchi sohaga tilshunoslik deyiladi. Ogʻzaki va imo-ishora tillari ramzlar ketma-ketligini soʻz yoki morfema qilib shakllantiruvchi fonologik tizim hamda soʻz va morfemalar ketma-ketligidan ibora va gaplarni hosil qiluvchi sintaktik tizimni oʻz ichiga oladi. Biz oʻylab turib gapiramiz va yozamiz, oʻz fikrlarimizni tilda aniqroq va tushunarliroq bayon etishga harakat qilamiz. Demak, fikrlar til negizida paydo boʻladi va unda mustahkamlanadi; til bilan tafakkur bir butunlikni tashkil etadi. Ushbu rivojlanish miya hajmi oʻsishiga mos kelgan boʻlishi mumkin; aksariyat tilshunoslar til tuzilishini tegishli muloqot va ijtimoiy vazifalarga xizmat qilish uchun evolutsiyalangan, deb qarashadi
|
| |
Ш АРТНОМА № 149964 - 0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim

|
0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlimBog'liq Toshkent shahar hokimligiga xat mashinaШ АРТНОМА № 149964
Махсус ахборот порталида 06.09.2023 йилда соат 12:39 да (ло т № 23111007212692) утказилган электрон давлат харидлари
натижаси буйича товар етказиб бериш тугрисида
г. Ташкент
(шзртнрмз тузи лгал жом)
(Бюджет буюртмачй учун аукцион)
Й6,сйа,тя$р..,2023г,.
(шартнома тузилган сана)
Кёйинги
урйнларда
G idrom eteoroiogiya
номидан____________
урйнларда
юритувчи
“И ж рочи”
“Бую ртмачй"
Деб
аТалувчй
xizm ati
agentligi
асосида иш ю ритувчи ___
деб аталувчи SMP ELECTRONICS
________
иккинчи
Бюджет
Toshkent
бую ртмачйсй
shahar
булган
0 ? z b e k is to n
G idrom eteoroiogiya
______ бир тараф дан
R espublikasi
m arkazi,
ва кейинги
асосида иш
W ALLET MCHJ номидан________________
тараф дан, б иргаликда «Тарафлар» деб аталувчилар М ахсус
ахборот порталида утказилган электрон давл ат хариди натижаси буйича куйи да ги ча ш артнома туздилар.
1. Ш АРТНОМ А ПРЕДМЕТИ
1. Бую ртмачй товар учун жами туловни ам алга ош иради ва товарни кабул цилиб олади, Ижрочи товарни куйидаги
ш артларда етказиб беради:
№
Номланиши
Товарнинг
хусусиятлари
Сони
Товар бирлигининг
бош лангич нархи
Так лиф этилган
жорий нарх.
Ш артнома
суммаси
Ишлаб чикарган
мамлакат
1
А втомобиль
легковой
Тип кузова: Х этчбек
Тип привода:
М оноприводный
Тип д вигателя:
Э лектрический
ко л и че ство посадочных
мест, шт.: 4
Тип коробки передач:
А втомат
1 шт
219 980 000.00
211 180 800.00
211 180
800.00
O 'zbekiston
Ш артном анинг умумий суммаси 211 180 800.00 (Икки юз ун бир миллион бир юз саксон м инг саккиз юз сум ) (ташкил
этади).
Товарнинг батаф сил тавсиф и:
Автомобиль
легковой
А втомобиль легковой электрической стал частью серий и построен на эл ектрической платф орме 3.0, ф актически это
уменьш енная и упрощ енная версия, униф ицированны е узлы й единая дизайнерская идея. А втом обиль легковой
позиционируется ка к полноценная л егковая с д остаточно просторны м салоном, качественной отделкой и хорош им оснащ ением.
Габаритная д л ин а: Д линна — 3780 мм, ширина — 1715 мм , вы сота — 1540 мм, колёсная база — 2500 мм. Ш татные кол ёса —
15 либо 16 - дюймовые. Простор в салоне обеспечиваю т д остаточно больш ая для своего класса колёсная база и почти
однообъёмный проф иль с сильно смещ ённым вперёд лобовым стеклом . Заднее сиденье при этом строго
д вухм естное, приборны й экран имеет д иагональ 5 дю йм ов, мультимедийный — 12,8 дюйма. Комплектация Fly оснащ аться
одним эл ектром отором на передней оси, его мощ ность 55 кВт (75 л .с .). Батарей л итий-ж елезо-ф осф атная ёмкостью 38,88 кВт-ч,
которая позволит проехать 405 км по циклу CLTC. ОСНОВНЫ Е ХАРАКТЕРИСТИКИ Цвет черны й, Цвет реального авто может
отличаться от того, что на фото Е мкость батареи, кВ т-3 8,88 Запас хода (N ED C )-405 км Разгон 0-100 км -9,5 сек К оличество мест-
4 М ощ ность, - 55/75 кВ т/л .с М аксимальная скоро сть- 130 км /ч П ривод-П ередний С корость зарядки (м едленная/бы страя)-
час5,6 /0,5
|
| |
А л о ^ и д а ш а р тла р - 0 ‘zbekist0n respublikasi ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim

/
7.5. Тарафлар говарлар, ишлар ва хизматларни реализация цилиш ва утхазишда битимлар гузиш буйича музокаралар олиб борншда, лицензия, рухсатномалар ва
бошка рухсат эташ хусусиятига эта булган хужжатларни олишда ёки упарнинг манфаатларини кузлаб бошка харакатларни амалга оширувчи тарафларнинг назорати
остида булган ва улар номидан харакат циладиган шахсяарга (шу жумладан, ёрвамчи пудратчилар, агентяар, савдо вакиллари, дистрибьюторлар, хукукшунослар,
хисобчилар, улар номидан харакат кдлувчи бошкд вакилларларга) нисбатан куйидааги х^ракатларни амалга ошириишари шарт: - коррупциявий харакатларга йул к,уйиб
булмаслиги ва коррупциявий харакатларга нисбатан муросасиз муносабатда булиши шартлиги хасида курсатмалар ва тушунтиришлар бериш; - улардан коррупциявий
харакатларни амалга ошириш учун воситачи сифатида фойдаланмаслик; - уларни факат тарафларнинг оддий кундалик фаолияти жараёнидаги ишлаб чицариш зарурати
доирасидан келиб чикиб ишга жалб килиш; - уларга нонунчилик доирасида амалга оширган хизматлари учун белгиланган как мивдоридан асоссиз равишда ортикча
туловларни амалга оширмаслюс
7.6. Тарафлар уларнинг назорати остида булган ва улар номидан харакат киладиган шахслар томонидан коррупцияга царши кушимча шартларда белгиланган
мажбурияглар бузилганлиги холатпари хацида хабар беригтганлиги учун уларга тазйицутказилмаслигини кафолатлайдилар.
7.7. Агар бир тарафга бошкз тарафнинг коррупцияга кэрши кушимча шартларнинг7.4- ва 7.5-бандларида белгиланган мажбуриятларни бузилишига йул ^йилганлиги
маълум булиб колса, иххинчи тарафни бу хавда зудлик билан хабардор килиши ва ушбу тарафдан онилона муддат ичида тегишли чоралар курилишини ва амалга
оширилган ишлар юзасидан ужа хабардор к>шишини талаб килиши шарт. Тарафнйнг талаби буйича игаинчи тараф томонидан коидабузарликларни бартараф к,илиш
буйича окилона муддат ичида тегишли чоралар курилмаган ёки куриб чициш натижалари ханида хабардор цилмаган такдирда, ушбу тараф зарарни тулиц коплаб
беришни талаб килишга хакли.
Tekshirdim” I. Ch. T. bo‘yicha direktor o‘rinbosari A. A. Pirvaliev

|
Tekshirdim” I. Ch. T. bo‘yicha direktor o‘rinbosari A. A. Pirvaliev
|
bet | 1/6 | Sana | 19.12.2023 | Hajmi | 462,71 Kb. | | #123232 |
Bog'liq 3-m.Aloqa liniyalarining tarkibi va xususiyatlari va ulardan samarali foydalanish
“TEKSHIRDIM”
I.CH.T. bo‘yicha direktor o‘rinbosari
____________A.A.Pirvaliev
“___”_____2023 yil
Amaliy o'quv mashg'ulotining o'qitish texnologiyasi
Guruh
|
EHM-12
|
|
Sana
|
19.01.2023 yil
|
|
3-Mavzu: Aloqa liniyalarining tarkibi va xususiyatlari va ulardan samarali foydalanish
Vaqt: 240 daqiqa
|
O’quvchilar soni: ___ ta
|
O’quv mashgulotning shakli va turi
|
Amaliy-o’quv ishlab chiqrish amaliyoti
Nazariy
|
O‘quv mashg‘uloti rejasi
|
Tarmoq tushunchasi va uning ahamiyati.
Tarmoq arxitektura tushunchasi
Zamonaviy kompyuter tarmoqlariga qo`yiladigan talablar
|
O‘quv mashg‘uloti maqsadi: Aloqa liniyalarining tarkibi va xususiyatlari va ulardan samarali foydalanish va mustaqil fikrlash qobiliyatlarini rivojlantirish
|
Pedagogik vazifalar:
Tarmoq tushunchasi va uning ahamiyatini tushuntirish
Tarmoq arxitektura tushunchasi haqida ma’lumot berish
Tarmoq elementlari va pog’onali arxitekturasi haqida tushuncha beirish
Zamonaviy kompyuter tarmoqlariga qo`yiladigan talablarni tushuntirish
|
|
|
| |
Internet orqali muloqot va uning ahamiyati

|
Internet orqali muloqot va uning ahamiyati
|
bet | 68/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Internet orqali muloqot va uning ahamiyati. Forum tushunchasi. Bloglar va viki-saytdagi materialga izoh berish va ma’lumot koldirish. Internet orqali muloqot: so’zlashuv, videokonferensiya, Skype, Mail Agent, Google Talk, ICQ dasturlari va ular orqali muloqot o’rnatish. Ijtimoiy tarmoq tizimlari va ulardan foydalanish. Mobil aloqa xizmatlari: so’zlashuv, mobil internet va elektron pochta.
Axborot xavfsizligini ta’minlash. Axborot xavfsizligini ta’minlash. Avtorizasiya masalasi. Login va parolni himoya kilish. Resurslardan ro’xsatsiz foydalanish va uning oqibatlari. Kompyuter virusi. Viruslarning turlari va vazifalari. Viruslarga qarshi kurashish usullari. Axborot xujumlari va undan saqlanish qoidalari. Vujudga keladigan xavf va tahdidlar.
|
| |
Qo’shimcha adabiyotlar - Kelishilgan” Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi

|
Kelishilgan” Oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi
|
bet | 71/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Qo’shimcha adabiyotlar
Maksimov, N. V. Sovremennыye informasionnыye texnologii: ucheb. Posobiye/N.V. Maksimov, T.L.Partыko, I.I.Popov. — M: FORUM, 2008. - 512s:il.
Simonovich S.V. Informatika. Bazovыy kurs. Uchebnik dlya VUZov. Piter, 2013 g. ISBN 978-5-496-00217-2, 978-5-459-00439-7. 637str.
Gubanov D.A., Novikov D.A., Chxartishvili A.G. Sosialnыye seti. Modeli informasionnogo vliyaniya, upravleniya i protivoborstva. 2010 god. 228 str.
Maksimov, N. V. Sovremennыye informasionnыye texnologii: ucheb. Posobiye/N.V. Maksimov, T.L.Partыko, I.I.Popov. — M: FORUM, 2008. - 512s:il.
Shafrin Yu. Osnovы kompyuternoy texnologii. Spravochnik shkolnika. Moskva - 2003.
Usmonov A.I., Baxramov F.D. Kompyuter texnologiyalari asoslari. O’quv qo’llanma -T: “O’zDJTU”, 2010.
Mundarija
|
| |
Soha yo’nalishlarida virtual ta’lim resurslarini yaratish texnologiyasi

|
Soha yo’nalishlarida virtual ta’lim resurslarini yaratish texnologiyasi
|
bet | 69/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Soha yo’nalishlarida virtual ta’lim resurslarini yaratish texnologiyasi. MOODLE virtual ta’lim muhitining asosiy afzalliklari. MOODLE platformasi imkoniyatlari. Asosiy betning strukturasi. Tarmoq ta’lim resursini yaratish texnologiyasi. Topshiriqlarni joylashtirish. Ta’lim jarayonining ishtirokchisining statistikasi. Birgalikda ta’lim olish.
Baholash mezonlari
Magistraturaga informatika va axborot texnologiyalari bo’yicha kirish sinovlari 50 ball bilan baholanadi. Sinov kompyuter-test shaklida o’tkaziladi, imtihon 50 ta test savollaridan iborat, har bir test savoliga to’g’ri javob uchun 1 ball hamda 60 daqiqa vaqt ajratiladi. Savollar dastur asosida tuziladi.
|
| |
-rasm. Portlandsement ishlab chiqarish va va qadoqlash

|
-rasm. Portlandsement ishlab chiqarish va va qadoqlash
|
bet | 30/44 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #153431 |
Bog'liq Dilfuzaxon oya6-rasm. Portlandsement ishlab chiqarish va va qadoqlash.( https://udarnik.spb.ru/articles/vse-o-cemente/portlandcement_pc/)
2-topshiriq. Mikro va makro matn tuzing.
Makro matn
Sement xossalari
Mikro matn
Sement turlari
7-mavzu. ADABIY NUTQ VA UNING USLUBLARI. 7.1. So‘zlashuv uslubi
Uslubiyat- tilshunoslik fanining bir bo‘limi bo‘lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. Uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo‘llanish yo‘llari, fonetik, lug’aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo‘llanish xususiyatlari o‘rganiladi.
Adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum bir sohada qo‘llanadigan ko‘rinishi adabiy til uslubi deyiladi.O‘zbek adabiy tilida quyidagi asosiy nutq uslublari bor.
Keng qo‘llanadigan uslublardan biri so‘zlashuv uslubidir. Adabiy til me’yorlariga doimo amal qilavermaydigan erkin muloqot shakli oddiy so‘zlashuv uslubi sanaladi. Kundalik hayotda uyda, ko‘cha-ko‘yda, ish joylarida va boshqa joylarda kishilarning bir-biri bilan erkin muloqotga kirishuvi so‘zlashuv uslubi orqali yuzaga chiqadi.
So‘zlashuv uslubida ko‘pincha turli uslubiy bo‘yoqli so‘zlar, grammatik vositalar, tovushlarning tushib qolishi, orttirilishi mumkin: Obbo, hamma ishni do‘ndiribsiz-da. Mazza qildik. Ketaqo-o-ol!.
So‘zlashuv uslubida gapdagi so‘zlar tartibi ancha erkin bo‘ladi. Ko‘proq sodda gaplar, to‘liqsiz gaplar, undalmali gaplardan foydalaniladi. Oilada, ko‘cha – ko‘yda kishilarning fikr almashish jarayonoda qo‘llanadigan nutq uslubi so‘zlashuv uslubi deyiladi. So‘zlashuv uslubiy adabiy va oddiy so‘zlashuv uslublarini o‘z ichiga oladi. Adabiy til me’yorlariga qat’iy amal qilingan so‘zlashuv uslubi adabiy so‘zlashuv uslubi, bunday xususiyatga ega bo‘lmagan so‘zlashuv uslubi esa oddiy so‘zlashuv uslubidir. So‘zlashuv uslubining har ikki turi ko‘pincha dialog shaklida ro‘yobga chiqadi. Bu uslubda so‘zlar odatda kinoya, piching, qochirmalarga boy bo‘ladi.
So‘zlashuv uslubining yana bir o‘ziga xos xususiyati erkinligidir. Jumlalar qisqa va ta’sirli bo‘lib, ko‘pincha so‘z – gaplar, to‘liqsiz gaplar, maqol va matallar hamda iboralardan keng foydalaniladi. Umumxalq tili ma’lum bir xalqning so‘zlashuv tilidir. Adabiy til esa ma’lum bir til qoidalari asosida tuzilgan, ishlangan, sayqal berilgan tildir. Umumxalq tili kengroq hajmda bo‘lib, u sheva va lahjalar, kasb-hunarga oid so‘zlar, atamalar, jargonlar, ma’lum toifa (biror ijtimoiy guruh) ga oid so‘zlarni ham o‘z ichiga oladi. Bu xil tilda nutq erkin bo‘lib, til qoidalariga asoslanilmaydi.
Faqat muayyan bir hududga xos ayrim belgilarni o‘zida namoyon qilgan til shakli sheva hisoblanadi. Bir qancha shevalar yig’indisi lahja deyiladi. Sheva va lahjalar ma’lum bir hududda yashovchi aholining mahalliy so‘zlashuv tilidir (masalan, Toshkent shevasi, Farg’ona shevasi kabi).
|
| |
Og‘zaki nutq turlari - Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna

|
Namangan muhandislik-qurilish instituti shermatova dilfuza yakubjanovna
|
bet | 34/44 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 2,3 Mb. | | #153431 |
Bog'liq Dilfuzaxon oyaOg‘zaki nutq turlari
Siyosiy-ijtimoiy nutq:
1. Siyosiy-ijtimoiy va siyosiy iqtisodiy mavzudagi nutq.
2. Sessiya, konferensiyadagi nutq.
3. Siyosiy sharh.
4. Harbiy vatanparvarlik nutqi.
5. Miting nutqi.
6. Rasmiy-diplomatik nutq.
7. Ilmiy-ommabop nutq.
2. Akademik nutq:
1. O‘quv yurtlari ma’ruzalari.
2. Ilmiy nutq (ma’ruzalar).
3. Ilmiy sharh.
4. Ilmiy axborot.
3. Sud nutqi:
1. Qoralovchi (prokuror) nutqi.
2. Jamoatchi-qoralovchi nutqi.
3. Oqlovchi (advokat) nutqi.
4. Jamoatchi oqlovchi nutqi.
5. O‘z-o‘zini himoya qilish nutqi.
4. Ijtimoiy-maishiy nutq:
1. Madhiya (yubiley yoki maqtov nutqi).
2. Ta’ziya (motam nutqi).
3. Tabrik nutqi (tost).
1-topshiriq. O‘tilgan mavzu yuzasidan o‘zini- o‘zi nazorat qilish uchun savollar.
1.Fe’l - so‘z turkumi bo‘lib, shaxs va jismning ish-harakatini bildiradi, nima qildi?, nima qilyapti?, nima qiladi ? nima qilmoqchi kabi so‘roqlariga javob beradi.Ushbu gap qaysi uslubga xos.
2.Yig’ilishda Namangan muhandislik-qurilish institutining 35 nafar talabalari ishtirok etdilar. Ushbu gap qaysi uslubga xos.
3.Mayin shabboda yuzimni silab o‘tdi. Ushbu gap qaysi uslubga xos.
Mavzu yuzasidan test savollari.
1.O‘zbek tilida nechta uslub bor?
A.4
B.5
C.3
D.6
2. Prezident farmonlari va hujjatlar qaysi uslubda yoziladi?
A.Rasmiy
B.Ilmiy
C.Publitsistik
D. Badiiy
3. Texnika sohasiga oid yangiliklar ommaviy axborot vositalarida qaysi uslubda bayon etiladi?
A. Rasmiy
B. Idoraviy
C. Ilmiy
D. Publitsistik
1-topshiriq. Nuqtalar o‘rniga mos kelishik qo‘shimchasini qo‘yib, gaplarni yozing.
1.Quruvchilar arxitektor… so‘zi… diqqat bilan tingladilar 2.Sinfdoshim… akasi qurilish… ishlaydi. 2.Ular Samarqand… bordilar. 4.Baland binolar… yashash…gashti bor. 5.Yangicha inshootlar… qurishda innovatsiyalar… foydalanyapmiz.6.Qurilish materiallari… turi kundan kun… ko‘paymoqda.
|
| |
Mavzuning dolzarbligi va zarurati

|
Mavzuning dolzarbligi va zarurati
|
bet | 2/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #255884 |
Bog'liq Zuhraga uchunMavzuning dolzarbligi va zarurati. Polimer gellar ko‘p hollarda sintez mahsuloti bo‘lib, ularda polimer zanjirlar o‘zaro ko‘ndalang kovalent bog‘lar bilan bog‘langan. Ko‘ndalang bog‘lar tufayli polimer gel to‘liq erimaydi, shuning uchun ular quyimolekulyar moddalarning turli konsentrasiyali eritmalari bilan muvozanat holatida bo‘lganda jarayon bo‘kish bosqichida to‘xtaydi. Polimer gellarning bo‘kishi esa, ko‘ndalang bog‘larning tabiati va miqdoriga, shunungdek, quyi molekulyar moddalarning tabiati va konsentrasiyasiga bog‘liq. Qutbli erituvchilarda polimer sorbentlarning qutbiy guruhlarining qarshi ionlari solvatlanadi va suv fazasiga o‘tishga harakat qiladi, lekin elektrostatik tortishish kuchlari ta’sirida mustahkamlangan ionlarga yaqin joylashgan bo‘ladi. Buning natijasida polimer sorbentlarning polimer zanjirlari sirtida qo‘sh elektr qavat hosil bo‘ladi. Sorbsiya va bo‘kish jarayonlarining fizik-kimyoviy xossalarini yanada chuqurroq o‘rganish, ularni kinetik jihatdan talqin etish, modellashtirish ayni vaqtda kimyogarlar oldida qo‘yilgan dolzarb vazifalardan biridir.
Ishning maqsadi: Ba’zi organik eritmalarda polimer gellarining bo’kish kenetikasini o’rganish.
Tadqiqot vazifasi quyidagilardan iborat:
- optik mikrometriya usuli yordamida turli konsentrasiyali CH3COONa eritmalaridan polivinil spirt gelining bo‘kish kinetikasini o‘rganish;
- optik mikrometriya usuli yordamida turli konsentrasiyali CH3COOH eritmalaridan polivinil spirt gelining bo‘kish kinetikasini o‘rganish;
- «Grain_Size_Treatment_10_1» dasturidan foydalanib polivinil spirt gelining bo‘kish jarayoni kinetik koeffitsientlarini (k1, k2 , k3) aniqlash;
- «Polymer_swelling_kinetics 5.1» dasturidan foydalanib polivinil spirt gelining organik birikmalar eritmalaridan bo‘kish darajasining sarflangan vaqtga va muvozanatdagi eritma konsentrasiyasiga bog‘liqligini qayd etish.
Tadqiqot obyekti sifatida tikilgan polivinil spirt geli hamda CH3COOH, CH3COONa larning turli konsentratsiyali eritmalari olingan.
|
| |
Tadqiqot usullari - Fan va innovatsiyalar vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti

|
Fan va innovatsiyalar vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti
|
bet | 3/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #255884 |
Bog'liq Zuhraga uchunTadqiqot usullari. Optik mikrometriya usuli, polimer gellarning bo‘kish jarayonlarini hisoblovchi zamonaviy «Polymer_swelling_kinetics 5.1» va «Grain_Size_Treatment_10_1» dasturlari.
Olingan asosiy natijalar:
- tajribalar natijalaridan olingan qiymatlar «Grain_Size_Treatment_10_1» va «Polymer_swelling_kinetics 5.1» dasturlaridan foydalanib, turli konsentrasiyali CH3COOH va CH3COONa eritmalaridan polivinil spirt gelining bo‘kish kinetikasi o‘rganish bilan qayd etiladi;
- polivinil spirt gelining bo‘kish kinetikasi polimer gellar tuzilishining fizik-matematik geterofazali modeli asosida o‘rganilib, modelning kinetik koeffitsientlari k1, k2 , k3 hisoblanganligi bilan izohlanadi;
- fizik-matematik geterofazali model kinetik koeffitsientlarining k1, k2 , k3 polimer gel granulasi diametriga va muvozanatdagi eritma konsentrasiyasiga chiziqli bog‘liq ekanligini izohlash bilan qayd etilgan.
Amaliy ahamiyati: Ionit tuzilishining fizik-matematik geterofazaviy modeli kinetik parametrlarini «Grain_Size_Treatment_10_1» va «Polymer_swelling_ kinetics 5.1» dasturlaridan foydalanib aniqlash bilan izohlanadi. Shuningdek, organik birikmalardan polivinil spirtning bo‘kish darajasini bilgan holda noma’lum modda konsentrasiyasini aniqlash imkonini berishi ko‘rsatilgan.
Qo‘llanish sohalari: Ion almashinish xromatografiyasi.
Tadqiqot natijalarining ishonchliligi: Asosiy ilmiy holatlar, xulosaalar ion almashinish xromotografiyasining kolonkali usuli, potensiometriya, kompleksonometriya va termodinamik funksiyalarini hisoblash algoritmida foydalanib olingan natijalar bilan asoslangan.
Tadqiqot natijalarining ilmiy va amaliy ahamiyati. Bitiruv malakaviy ishda olingan natijalar sanoat korxonalar oqova suvlaridan, regeneratsiyon eritmalar tarkibidan, galvanik sexlar aralashmalardan kislotalarni, tuzlarni ajratib olish imkonini beradi.
Tadqiqot natijalarining e’lon qilinganligi. Bitiruv malakaviy ish bo’yicha 1 tezis chop etilgan.
Bitiruv malakaviy ishining tuzilishi va hajmi: Bitiruv malakiviy ishi tarkibi kirish 3 bob, xulosa, adabiyotlar ro’yxati va ilovalardan iborat.Bitiruv malakaviy ishining hajmi____ betni tashkil etadi.
|
| |
Ion Exchange in Environmental Processes //

|
Ion Exchange in Environmental Processes //
|
bet | 12/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #255884 |
Bog'liq Zuhraga uchun. Ion Exchange in Environmental Processes //John Wiley & Sons, Inc. 2017.491 p.
65.Агапов И.О., Токмачев М.Г., Иванов А.В., Гавлина О.Т., Ферапонтов Н.Б. Кинетические аспекты определения растворенных веществ методом оптической микрометрии. Материалы V Всероссийского симпозиума с международным участием "Разделение и концентрирование в аналитической химии и радиохимии". Краснодар, 2018 г. С. 180,
66. Агапов И.О., Токмачев М.Г., Иванов А.В., Гавлина О.Т., Ферапонтов Н.Б. Кинетические аспекты определения растворенных веществ методом оптической микрометрии. Материалы V Всероссийского симпозиума с международным участием "Разделение и концентрирование в аналитической химии и радиохимии". Краснодар, 2018 г. С. 180,
|
| |
III. AMALIY QISM - Fan va innovatsiyalar vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti

|
Fan va innovatsiyalar vazirligi denov tadbirkorlik va pedagogika instituti aniq va tabiiy fanlar fakulteti
|
bet | 8/12 | Sana | 28.05.2024 | Hajmi | 2,21 Mb. | | #255884 |
Bog'liq Zuhraga uchunIII. AMALIY QISM
III.1. Materiallar va reaktivlar
Mazkur magistrlik ishida polimer sorbent sifatida [80] usul bo‘yicha olingan tarkibida 20(%) epixlorgidrin (EXG) bilan o‘zaro ko‘ndalang bog‘langan 18/11 markali polivinil spirt gelining granulalariqo‘llanilgan. Polivinil spirt geli granulalarining bo‘kish jarayoni kinetikasi quyidagi organik birikmalarning turli konsentrasiyali eritmalaridan optik mikrometriya usuli yordamida o‘rganildi.
• Sirka kislotasi, CH3COOH
• Natriy asetat, CH3COONa
III.2. Polivinil spirtni ishga tayyorlash
Polivinil spirt gelini turli konsentrasiyali sirka kislota va uning tuzlari eritmalaridan bo‘kish jarayonini o‘rganish uchun tajribalarga tayyorlandi. Bu jarayon quyidagicha olib borildi: Polivinil spirt geli namunasi kimyoyiy stakanga solinib, ustiga distillangan suv quyildi. Keyin stakandagi suspenziya shisha tayoqcha bilan davriy ravishda taxminan 30 minutcha aralashtirildi. So‘ngra hosil bo‘lgan polivinil spirt suspenziyasi ion almashinish kolonkasiga solindi. Polimer gelni monomerlar va boshqa organik moddalardan tozalash uchun kolonka orqali atseton o‘tkazildi. So‘ngra kolonkadagi atsetonni suv bilan siqib chiqarib, muayyan konsentratsiyali elektrolit eritmasi o‘tkazildi. Polivinil spirt geli muayyan konsentrasiyali elektrolit eritmasi bilan muvozanatga keltirilgandan so‘ng, yana suv bilan yuvildi. Undan keyin havoda 298 K temperaturada gelni quritish uchun kolonkadagi suspenziya filtr qog‘ozga olindi. So‘ngra havoda quritilgan sorbent alohida fraksiyalarga ajratildi. Ajratilgan fraksiyalar (0,30 - 1,65 mm atrofidagi) byuksda solinib, termostatga joylashtirildi va unda 363 K temperaturada ushlandi. Davriy ravishda har ikki soatda byukslar termostatdan olinib, tarozida o‘lchandi. Shunday qilib, termostatdagi namunani o‘lchashlar massa o‘zgarmay qolguncha davom ettirildi (25-40 soat). Natijada quritilgan polivinil spirt geli olinib, uning solishtirma kattaliklari aniqlandi [81]. Polivinil spirtning solishtirma qiymatlari III.1-jadvalda keltirilgan.
Jadval-III.1
Polivinil spirt gelining solishtirma qiymatlari
Polimer
|
O‘rtacha molekulyar massa
|
ρ, g/sm3
|
EV,
mg-ekv/ml
|
Em,
mg-ekv/g
|
PVS-20
|
65
|
1,268
|
20,2
|
15,9
|
Optik mikrometriya usuli yordamida bajarilgan tajribalarda polivinil spirt gelining bo‘kish darajasiga elektrolit eritmasi konsentratsiyasi, granula o‘lchami, eritmadagi ionlarning tabiati kabi kattaliklar ta’siri o‘rganildi. Polivinil spirt gelining bo‘kish darajasini o‘lchashlar uchun sferik shakldagi polimer granulalar olindi. Granula hajmini aniqlashning xatosi 0,30–1,60 % ni tashkil etdi. Olingan natijalar polimer gel tuzilishining geterofazaviy modelidan foydalanib, hisoblandi.
|
| |
MB turkumlanishi - Maǵlıwmatlar bazasınıń maqseti, wazıypası hám onıń úsh basqıshlı arxitekturası

|
Maǵlıwmatlar bazasınıń maqseti, wazıypası hám onıń úsh basqıshlı arxitekturası
|
bet | 4/6 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 0,61 Mb. | | #153200 |
Bog'liq 1-maruza
Ob`ektlarni sinflapga ajratish deyilganda, barcha ob`ektlar to`plamini birorta norasmiy belgi (alomati) bo`yicha qism to`plamlarga ajratishni tushunamiz. MB ni ko`pligini hisobga olib, uni sinflarga ajratish belgilari xilma – xil.
1.10-rasm. Tashkiliy jihatdan MBning turkumlanishi.
Hozirgi kunda MB ni quyidagi sinflari ko`p ishlatiladi:
ma`lumotlarni tasvirlash shakliga qarab: video, audio, multimedia guruhlariga ajratish mumkin.
video ma`lumotlar: matnli va grafik tasvirli bo`ladi.
matnli MB ma`lumotlarni strukturalashganiga qarab strukturalashgan, qisman strukturalashgan va strukturalashmagan MB ga bo`linadi.
strukturalashgan MB ma`lumotlar modeliga qarab: ierarxik, tarmoqli, relyatsion, ob`ektli relyatsion, ob`ektga yo`naltirilgan, aralash modelli;
vaqtga bog`liq strategik va dinamik turlarga ajratiladi.;
boshqarilishi jihatdan markazlashgan va taqsimlangan MBga bo`linadi.
foydalanuvchilar doirasiga qarab: bitta va ko`p foydalanuvchili;
ma`lumotlarni saqlanishiga qarab: operatsion va analitik turlari;.
MBda saqlanayotgan ma`lumotlar tipiga ko`ra: hujjatlashtirilgan, faktografik va leksikografik (klassifikatorlar, lug`atlar va boshqalar). Bu yerda faktografik MB qandaydir ob`ekt haqida aniq andozali ma`lumotlar (ms: xodimlarning shaxsiy ma`lumotnomasi, fuqarolik pasporti va .x.k.) bo`lsa, hujjatlashtirilgan MBga tabiiy tilda yozilgan ma`lumotlar jamlanmasi (monografiya, roman, ilmiy hisobotlar, me`yoriy-huquqiy hujjatlar) kiradi.
iqtisodiy nuqtai nazardan pulli va pulsiz;
murojaatlar darajasiga qarab: ommabop va cheklangan;
tashkiliy jihatdan: maxalliy (shaxsiy), umumiy (integrallashgan va taqsimlangan) (1.10 – rasm).
Bundan tashqari MB quyidagilarga ajratiladi: ekstentsional (EMB) va intensional (IMB). Ektentsional MB – bu oddiy relyatsion MB. Intensional MB esa EMB ni mohiyatini aniqlovchi qoidalar asosida quriladi.
1.11-rasm. MBning umumiy turkumlanishi.
|
| |
Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning asosiy maqsadi

|
Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning asosiy maqsadi
|
bet | 24/33 | Sana | 06.10.2024 | Hajmi | 6,48 Mb. | | #273777 |
Bog'liq 3-tabaqa Informatika fanining nazariy amaliy asoslari 2.1Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida Informatika va axborot texnologiyalari fanini o‘qitishning asosiy maqsadi:
O‘zbekiston Respublikasining rivojlanishida raqamli savodxonlik va madaniyatni, tanqidiy fikrlash hamda kreativ axborot-kommunikatsion kompetensiyasiyalarni yosh avlodlarda shakllantirish uchun sharoit yaratish.
Umumta’lim maktablari o‘quvchilarida XXI asr ko‘nikmalarini shakllantirish orqali mustaqil hayotga tayyorlash, ijodkorlikni shakllantirish va jamoa bo‘lib ishlashni o‘rgatish, nostandart sharoitlarda to‘g‘ri, iqtisodiy, ekologik trendlarga mos adekvat yechimni topish, xalqaro baholash dasturlarida ishtirok etib yuqori natijalarni ko‘rsata oladigan yoshlarni tarbiyalashga mo‘ljallangan.
O‘quvchilarni mantiqiy fikrlashini va amaliy ko‘nikmalarini shakllantirishga qaratilgan xalqaro baholash dasturi (PISA, TIMSS) talablariga mos keladigan topshiriqlar bilan ishlashga mo‘ljallangan amaliy va mustaqil mashg‘ulotlar bajarishga hamda ijodiy fikrlashga undovchi amaliy topshiriqlar bilan ishlashniko‘zda tutadi.
Umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishning asosiy vazifalari:
umumiy o‘rta ta’limning barcha bosqichlarida “Informatika va axborot texnologiyalari” fanini uzluksiz ta’limda o‘qitish tizimini yaratish;
“Informatika va axborot texnologiyalari” fanini o‘qitishning zamonaviy shakl, usul va texnologiyalari, mazmuni, uning moddiy-texnik ta’minotini modernizatsiyalash va kadrlar salohiyatini oshirish;
intellektual salohiyat va raqamli madaniyatni shakllantirish;
zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalari asosida hayotiy muammolarni yechish, loyihalashtirish, modellashtirish va boshqarish kabi universal faoliyatlarni o‘zlashtirish;
raqamli jamiyatdagi masalalarni yechishda samarador texnologiyalarni tanlash;
kreativ fikrlash va innovatsion faoliyat yuritish ko‘nikmasini shakllantirish orqali maqsadli axborot tizimlarini va mehnatga ta’sir o‘tkazishning innovatsion usullarini yaratish;
ta’lim jarayonida tayanch bilim, ko‘nikma va kompetensiyasini egallash orqali mustaqil hayotda zarur bo‘ladigan bo‘lajak kasbni to‘g‘ri tanlash;
yangi bilimlarni egallash, mukamallikka erishish uchun raqamli texnologiyalar asosida o‘z ustida mustaqil ishlash va faoliyat yuritishga xizmat qiladi.
|
| |
Fayl - server (FS - modeli)  Klient – server

|
Fayl - server (FS - modeli) Klient – server
|
bet | 6/6 | Sana | 08.02.2024 | Hajmi | 0,61 Mb. | | #153200 |
Bog'liq 1-maruzaFayl - server (FS - modeli) Klient – server
3.5 rasm. «Fayl-server» va «klient-server» texnologiyalari.
«Mijoz-server» tamoyili bo`yicha ma`lumotlarni ishlab chiqish vazifasi mijoz-kompyuter (dastur) va server-kompyuter (dastur) o`rtasida taqsimlanadi. Ma`lumotlarni qayta ishlashni mijoz so`raydi va u tarmoq bo`ylab MB serveriga uzatiladi. So`rov o`Sha yerda qidiriladi. «Mijoz-server» tamoyili uchun xos xususiyat - bu MBdan so`rov uchun SQL dasturlash tilidan foydalanish (3.5 -rasm).
Nazorat savollari
MBning asosiy atmalar lug`ati nimalardan iborat?
MBning asosiy turkumlarini sanang.
MBning necha turli arxitekturalari mavjud?
MBni uch bosqichli arxitektura bosqichlarini tushuntirib bering?
«Fayl-server» va «mijoz- server» arxitekturalari farqi nimadi?
|
| |
Elektron jadvallar muharriri bilan ishlash

|
Elektron jadvallar muharriri bilan ishlash
|
bet | 65/72 | Sana | 24.03.2021 | Hajmi | 164,74 Kb. | | #13479 |
Elektron jadvallar muharriri bilan ishlash. Elektron jadval muharriri: tashqi ko’rinishi va uskunalar paneli. Elektron jadval muharririda ma’lumotlarni kiritish va formatlash. Elektron jadval muharririda formula va funksiyalar bilan ishlash. Elektron jadval muharririda diagrammalar va gistogrammalar yaratish. Ma’lumotlarni tartiblash: saralash, filtrlar. Elektron jadvallar muharriri yordamida didaktnk materiallar tayyorlash.
Multimedia tizimlari uchun dasturiy vositalar. Taqdimotlar uchun dasturiy ta’minot. Taqdimotlarni formatlash va tahrirlash. Slayd-shou, multimedia va boshqa imkoniyatlar. Grafik ko’rinishdagi multimedia ilovalarini tayyorlash.
|
| |
Masalalar - Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish

|
Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirish
|
bet | 111/135 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 15,08 Mb. | | #250347 |
Bog'liq Fizik jarayonlarni kompyuterda modellashtirishMasalalar:
«Nexiya» yengil avtomashinasi Qarshidan Buxorogacha bo‘lgan 150 km yo‘lni x minutda bosib o‘tdi. Avtomobilning o‘rtacha tezligini toping va dasturini tuzung;
O‘quvchining uyidan maktabgacha bo‘lgan masofa x metrga teng. O‘quvchi 2,5 km/soat tezlik bilan yursa, maktabda necha minutda yetib boradi? dasturini tuzung.
Jism dastlabki 5 sekundda x1 metr, keyingi 20 sekundda x2 metr va oxirgi 10 sekundda x3 metr masofani bosib o‘tgan. Yo‘lning har bir qismidagi va butun qismidagi o‘rtacha tezliklarini topingva dasturini tuzung;
Jism tekis tezlanuvchan harakat qilib 5 sekund ichida o‘z tezligini x1 m/s dan x2 m/s gacha oshirdi. Jism qanday tezlanish bilan harakatlangan? dasturini tuzung.
Samolyot qo‘nish paytida g‘ildiraklari yerga tekkandagi tezligi x km/soat. Agar uning tezlanishi –2,0 m/s2 bo‘lsa, u qancha vaqtdan keyin to‘xtaydi? dasturini tuzung.
Uzunligi x metr bo‘lgan ingichka ip boshidan jo‘nagan chumoli ip oxiriga kelguncha 5 minut o‘tdi. Chumolining tezligini toping (sm/s) va dasturini tuzung.
x m/s tezlik bilan ketayotgan avtomobil tormozlanish natijasida 4 s da to‘xtadi. Avtomobil tezlanishining modulini toping (m/s2) va dasturini tuzung.
Avtomobil g‘ildiragi 0,5 minutda x marta tekis aylandi. G‘ildirakning aylanish davri va chastotasini toping va dasturini tuzung;
0.2 sekund davomida g‘ildirak x rad ga burildi. Uning o‘qidan 6 sm uzoqlikdagi nuqtasining chiziqli tezligini topingva dasturini tuzung;
Aylana bo‘ylab tekis harakat qilayotgan jismning aylanish davri 0,125 s, radiusi x metr da teng. Jismning markazga intilma tezlanishini toping va dasturini tuzung?
Uzunligi 1 metr ipga bog‘langan sharcha 1 minutda x marta aylandi. Sharchaning aylanish chastotasi, davri hamda chiziqli tezligini toping va dasturini tuzung;
Shkiv 50 rad/s burchakli tezlik bilan aylanmoqda. Aylanish o‘qidan x mm masofadagi nuqtaning tezligini toping va dasturini tuzung;
Yo‘lning radiusi 100 m bo‘lgan burilish joyida avtomobil x km/soat tezlik bilan harakatlanadi. Avtomobilning markazga intilma tezlanishini toping va dasturini tuzung.
Massasi 2 t bo‘lgan avtomobil tirkagichi, avtomobilga birligi 100 kN/m bo‘lgan tros yordamida ulangan. Agar ular x m/s2 tezlanish bilan harakatlansa tros qanchaga uzayadi?
Kosmik kema yer sathidan besh yer radiusiga teng masofaga uzoqlashsa, uning yerga tortilish kuchi qanday o‘zgaradi? dasturini tuzung.
Massasi 2,5 t bo‘lgan avtomobil tirkagichi avtomobilga 150 kN/m bo‘lgan tros yordamida ulangan. Agar ular x m/s2 tezlanish bilan harakatlansa tros qanchaga uzayadi?
|
| |
Tayanch tushunchalar - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

|
Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullariBog'liq 03Таълим технологияси.Ш.Абдурахманов Tayanch tushunchalar
01
29
Model, mulyag`, andoza, qolip, tabiiy modellar, matematik modellar, mantiqiy-matematik modellar, Lingvistik faktni,
lingvistik birliklar, deduktivlik, mantiqiy xulosa chiqarish, xususiylikdan umumiylikka tamoyili, tafakkur eksperimenti,
model - ideallashtirilgan obyekt, inson nutqiy faoliyati moderllari, lingvistik tadqiqot modellari, metamodellar, struktur
va formal belgilar, aksiomatik nazariya, postulat, aksioma, teorema, sun’iy intellekt, gipertekst, informatsion (axborot)
qidiruv, tezaurus lug’atlar.
2-ilova
Munozara qatnashchilariga eslatma
1. Munozara munosabatlar yig`indisi emas, balki muammo yechimi uslubiyatidan iborat.
2. Ko’p gapirmasdan boshqalarning so’zlashiga imkon ber.
3. Maqsadga erishish yo’lida hissiyotlarinni jilovlab, batafsil o’ylagan holda so’zla.
4. Raqiblaring vaziyatini o’rganib, ularga hurmat bilan murojaat qil.
5. Raqiblaring tomonidan aytilgan fikrlarga tanqidiy va istehzoli yondash.
6. Munozara predmeti bo’yicha chetga chiqmagan holda to’g`ri yondashib gapir.
Muammoli seminarning boshqaruv dastaqlari
Boshlovchi barcha vazifalarni o’ziga oladi – munozara bosqichlarini boshqarish, javoblarning
asoslanishi va to’g`riligini tasdiqlash, qo’llangan termin va tushunchalarning aniqlash, munosabatlarni
to’g`ri qo’llash va boshqalar. Taqdimotlarning taqsimotini to’g`ri boshqarish.
Taqrizchi – tomonlarning ma’ro`zalarini yo’nalishlar bo’yicha belgilash va to’liq harakterda
baholash: dolzarbligi, ilmiy jihati, mantiqiyligi va masalalarning aniq qo’yilganligi, xulosalarning aniq
ko`rsatilishi.
Raqib – qabul qilingan tadqiqot o’rtasida raqobatchilik jarayonini shakllantiradi. U faqatgina
ma’ro`zachining asosiy holatini tanqid qilish emas, shu bilan birgalikda, uning aytgan fikrlaridan zaif yoki
xato tomonlarini topish hamda o`zining hal qiluvchi fikrlarini taklif qilishi ham mumkin.
Ekspert – barcha munozaralarning, jumladan, munozara qatnashchilari tomonidan aytilgan fikrlarning,
qilingan xulosalarning, taklif va gipotezalarning maxsuldorligini baholaydi.
|
| |
-ilova - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

|
Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullariBog'liq 03Таълим технологияси.Ш.Абдурахманов
1-ilova
Guruh bilan ishlash qoidalari
Har bir guruh a’zosi:
- o`z sheriklarining fikrlarini hurmat qilishlari lozim;
- berilgan topshiriqlar bo`yicha faol, hamkorlikda va mas’uliyat bilan ishlashlari lozim;
- o`zlariga yordam kerak bo`lganda surashlari mumkin;
- yordam suraganlarga ko`mak berishlari lozim;
- guruhni baholash jarayonida ishtirok etishlari lozim;
- “Biz bir kemadamiz, birga cho`kamiz yoki birga qutilamiz” qoidasini yaxshi
bilishlari lozim.
2-ilova
Guruhlar uchun vazifalar
1. Guruh.
1. Tilda aniqlikka erishish uchun nimalar qilish lozim deb o`ylaysiz?.
2. Guruh.
1. Keltirib chiqarish qoidalari deganda nimani tushunasiz.
3. Guruh.
1. Tilshunoslikning qaysi jabhalarini modellashtirib bo’lmaydi va nega?
Baholash ko`rsatkichlari (ballda)
Guruh
Mavzuning
yechimi
Tushuntirish (aniqlik,
mantiq)
Guruh faolligi
(qo’shimchalar,
savollar)
Jami ballar
Baho
(1,2)
(1,2)
(0,6)
(3,0)
1
2
3
4
32
3-ilova
“Insert usuli”
Insert - samarali o`qish va fikrlash uchun belgilashning interfaol tizimi hisoblanib, mustaqil o`qib-
o`rganishda yordam beradi. Bunda ma’ruza mavzulari, kitob va boshqa materiallar oldindan talabaga vazifa qilib
beriladi. Uni o`qib chiqib, «V; +; -; ?» belgilari orqali o`z fikrini ifodalaydi.
Matnni belgilash tizimi
(v) - men bilgan narsani tasdiqlaydi.
(+) – yangi ma’lumot.
(-) – men bilgan narsaga zid.
(?) – meni o`ylantirdi. Bu borada menga qo`shimcha ma`lumot zarur.
|
| |
-MAVZU - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

|
Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullariBog'liq 03Таълим технологияси.Ш.Абдурахманов
8-MAVZU.
Tilshunoslik va sеmiotika
Bosqichlar, vaqti
Faoliyat mazmuni
o`qituvchining
Talabaning
Tayyorgarlik
bosqichi
(5 min.)
Avvalgi darsning so`ngida ma’ruza matni talabalarga
beriladi. «Insert» texnikasini qo`llagan holda o`qib
chiqish tayinlanadi. Guruhlarda o‘qitish uchun har bir
guruh vazifasi ishlab chiqiladi.
Vazifani oladilar va bajaradilar.
1-bosqich. Kirish
(10 min.)
1.1. Mavzu maqsad va rejadagi o`quv natijalarini va uni
o`tkazish rejasini ma’lum qiladi. Mashg`ulotning o`zaro
aloqa usulida o`qitishni e’lon qiladi.
1.2. Talabalarga berilgan vazifani eslatadi. Mazkur
mavzudan qanday yangi ma’lumot olganliklarini suraydi.
1.3. Qanday savollar tug`ilganligini bilish uchun, ularni
doskaga yozib chiqadi.
1.1. Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2. Savollarni o`rtaga
tashlaydilar.
2-bosqich. Asosiy
(55min).
2.1. Talabalarni kichik guruhlarga jratadi.
Har bir guruh mavzuning ma’lum bir savoli bo`yicha
“ekspert” bo`lishini va boshqalarni o`qitishni ma’lum
qiladi. Ekspert varaqalari, oq qog`oz (A32) markerlarni
tarqatadi. Savollarning mazmunini tushuntiriradi. Qaysi
materialdan foydalanish mumkinligini tushuntiradi. Ish
reglamenti, baholash mezoni bilan tanishtiradi va
mashg`ulot boshlanganini e’lon qiladi (1,2-ilova). 2.2.
Mavzu savollarining jamoa bo`lib muhokamasi
va taqdimotini e’lon qiladi.
1) o`zi konsultant-arbitr vazifasini o`taydi;
2) qo`shimcha savollar beradi.
3) har bir savol muhokamasining so’ngida o`zaro
baholashni tashkil etib, yakuniy xulosa qiladi va
talabalar e’tiborini masalaning muhim
tomonlariga qaratadi. 2.3. Talabalar bilimini tekshirish
maqsadida mavzu savollariga javob berishni taklif qiladi.
Tezkor savol-javob yoki test o`tkazadi.
2.1. Guruhlar vazifalarini oladilar
va muhokama qiladilar. Kichik
guruhlarda ishlashni
boshlaydilar.
2.2. Guruhda javoblarni
tayyorlaydi. Ko`rgazmali material
tayyorlaydi.
2.3. Guruh yetakchilari yoki
a’zolari o`zlarining
savollari bo`yicha axborot
beradilar. Ko`rgazmali
materialdan
foydalanadilar va
qo`shimcha savollarga javob
beradilar.
2.4. Boshqa guruh
javoblarini baholaydi,
savollar beradi.
3-bosqich. Yakuniy
(10 min.)
3.1. Mavzuga yakun yasaydi, umumiy xulosalarni
shakllantiradi, faol ishtirok etgan talabalarni
rag`batlantiradi. Olingan bilimlarni ahamiyatini ochib
beradi. 3.2. Faollik ko`rsatmagan talabalarga qo`shimcha
vazifa beradi.
3.1. Eshitadi,
aniqlashtiradi.
Topshiriqlarni yozib oladilar.
|
| |
-ilova - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

13
qo`shimchalar).
Reglament
0,4
Umumiy ballar yigindisi
3,0
3-ilova
1-ekspert varagi.
1. Lingvistik bеlgining o`ziga xos xususiyatlari nimalardan iborat? To`liq ma`lumot bering.
(Klaster, insert
texnikasidan foydalangan holda)
2-ekspert varagi
2. Sеmantiqada bеlgilarning nеcha turi farqlanadi? Ularni tushuntirib bеring.
(Klaster, insert texnikasidan
foydalangan holda)
3-ekspert varagi
3. Tilning to`laqonli kommunikativ bеlgisi haqida ma`lumot bering..
(Klaster, insert texnikasidan foydalangan
holda)
4-ilova
Guruhlarda beriladigan qo`shimcha savollar.
1. Nima uchun F.dе.Sossyur tilni bеlgilar sеstеmasi dеb hisoblaydi?
2. Qaysi lisoniy birlik mukammal bеlgi hisoblanadi?
4. Qaysi lisoniy birlik yarim bеlgi hisoblanadi?
5. Sеmantiqada bеlgilarning nеcha turi farqlanadi? Ularni tushuntirib bеring.
6. Kommunikativ bеlgining asosiy turi nimalardan iborat?
7. Tilning asosiy bеlgisi nima?
8. Tilning to`laqonli kommunikativ bеlgisini ayting.
-ilova - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

10
7-MAVZU.
Tilshunoslik va kibеrnеtika. Tilshunoslik va gеografiya
Bosqichlar, vaqti
Faoliyat mazmuni
o`qituvchining
Talabaning
Tayyorgarlik
bosqichi
(5 min.)
Avvalgi darsning so’ngida ma’ruza matni talabalarga
beriladi. «Insert» texnikasini qo`llagan holda o’qib
chiqish tayinlanadi.
Guruhlarda o‘qitish uchun har bir guruh vazifasi ishlab
chiqiladi.
Vazifani oladilar va bajaradilar.
1-bosqich. Kirish
(10 min.)
1.1. Mavzu maqsad va rejadagi o’quv natijalarini va uni
o`tkazish rejasini ma’lum qiladi. Mashg`ulotning o`zaro
aloqa usulida o`qitishni e’lon qiladi.
1.2. Talabalarga berilgan vazifani eslatadi. Mazkur
mavzudan qanday yangi ma’lumot olganliklarini suraydi.
1.3. Qanday savollar tug`ilganligini bilish uchun, ularni
doskaga yozib chiqadi.
1.1. Eshitadilar, yozib oladilar.
1.2. Savollarni o`rtaga
tashlaydilar.
2-bosqich. Asosiy
(55min).
2.1. Talabalarni kichik guruhlarga ajratadi.
Har bir guruh mavzuning ma’lum bir savoli bo`yicha
“ekspert” bo`lishini va boshqalarni o`qitishni ma’lum
qiladi. Ekspert varaqalari, oq qog`oz (A32) markerlarni
tarqatadi. Savollarning mazmunini tushuntiriradi. Qaysi
materialdan foydalanish mumkinligini tushuntiradi. Ish
reglamenti, baholash mezoni bilan tanishtiradi va
mashg`ulot
boshlanganini e’lon qiladi (1,2-ilova).
2.2. Mavzu savollarining jamoa bo`lib muhokamasi va
taqdimotini e’lon qiladi.
1) o`zi konsultant-arbitr vazifasini o`taydi;
2) qo`shimcha savollar beradi.
3) har bir savol muhokamasining so’ngida o`zaro
baholashni tashkil etib, yakuniy xulosa qiladi va
talabalar e’tiborini masalaning muhim
tomonlariga qaratadi.
2.3. Talabalar bilimini tekshirish maqsadida
mavzu savollariga javob berishni taklif qiladi.
Tezkor savol-javob yoki test o`tkazadi.
2.1. Guruhlar vazifalarini oladilar
va
muhokama qiladilar. Kichik
guruhlarda ishlashni
boshlaydilar.
2.2. Guruhda javoblarni
tayyorlaydi. Ko`rgazmali material
tayyorlaydi.
2.3. Guruh yetakchilari yoki
a’zolari o`zlarining
savollari bo`yicha axborot
beradilar. Ko`rgazmali
materialdan
foydalanadilar va
qo`shimcha savollarga javob
beradilar.
2.4. Boshqa guruh
javoblarini baholaydi,
savollar beradi.
3-bosqich. Yakuniy
(10 min.)
3.1. Mavzuga yakun yasaydi, umumiy xulosalarni
shakllantiradi, faol ishtirok etgan talabalarni
rag`batlantiradi. Olingan bilimlarni ahamiyatini ochib
beradi.
3.2. Faollik ko’rsatmagan talabalarga qo’shimcha vazifa
beradi.
3.1. Eshitadi,
aniqlashtiradi.
Topshiriqlarni yozib oladilar.
3-bosqich. Yakuniy
(10 min.)
3.1. Mavzuga yakun yasaydi, umumiy xulosalarni
shakllantiradi, faol ishtirok etgan talabalarni
rag`batlantiradi. Olingan bilimlarni ahamiyatini ochib
beradi.
3.2. Faollik ko`rsatmagan talabalarga qo`shimcha vazifa
beradi.
3.1. Eshitadi,
aniqlashtiradi.
Topshiriqlarni yozib oladilar.
1-ilova.
Reglament.
1.
Muammoni yechish va prezentatsiya varag`ini yozish uchun guruhda ishlashga - 20 min.
2. Muammo yechimini prezentatsiya qilish – 8 min. gacha.
3. Jamoa bo`lib muhokama qilish, xulosalarni shakllantirish - 10 min. gacha.
4. O`zaro baholash – 1 min.
O‘quv topshiriqlari - Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari

15
1
2
3
4-ilova
2-seminar mashg‘uloti
uchun nazariy savollar
1. Fanning asosi – bilish haqida nimalar bilasiz?
2. Substansiya va aksidensiya nima?
3. Fan qanday vujudga keladi? Beruniy va Farobiyning bu haqdagi fikrlari qanday?
4. Sistema nima?
5. Bilimlarni guruhlarga ajratish, tasnif qilish nima uchun kerak?
6. Tilshunoslikning boshqa fanlar bilan aloqasini qanday bilish mumkin?
Foydalaniladigan
adabiyotlar ro’yxati
1. Nurmonov A., B.Yo`ldoshev. Tilshunoslik va tabiiy fanlar. T., 2001.
2. Abuazizov A. Tillar olamiga sayohat, T., 1988.
3. Boltayev M. N. Abu Ali ibn Sina - velikiy mislitel, ucheniy-ensiklopedist,
srednevekovogo Vostoka, T., 1980.
4. Valixonov M. Odam maymundan paydo bo`lganmi yoki odamdan maymun//Fan
va turmush, 1997, 6-son; 1998, 1-son, 8-10-betlar.
5. Juravlyov V. K. Yazik, yazikoznaniye, yazikovedi, M., 1991.
6. Irisqulov M. Tilshunoslikka kirish, T., 1992.
Pedagogik vazifalar Oquv faoliyati natijalari Ta’lim berish usullari - bet 16

16
Mavzu: Tilshunoslikning ijtimoiy-gumanitar fanlar sistеmasidagi o`rni
Bosqichlar,
vaqti
Faoliyat mazmuni
O`qituvchi
Talaba
1-bosqich.
Kirish (10min.)
1.1. Mavzu, reja va maqsad, seminar mashg`ulotining
rejasi ma’lum qilinadi.
1.1. Eshitadi va yozadilar.
2 – bosqich.
Bilimlarni
faollashtirish
(10 min.)
2.1. Asosiy tushunchalar bo’yicha blits-so’rov o’tkazadi (1-ilova).
Bir necha javoblarni eshitadi va faoliyat kichik guruhlarda davom
etishini aytadi.
2.1. Eshitadilar,
savollar beradilar.
2.2. Javob beradilar.
Javoblarni tuldiradi.
3-bosqich.
Asosiy
(50 min.)
3.1. Talabalarni 2 ta guruhga bo’ladi va topshiriq beradi:
1) asosiy tushunchalar bo’yicha komandalar bir-birlariga savol
beradilar;
2) ishning natijalarini taqdimot shaklida
tayyorlash;
3) berilgan topshiriq bo’yicha umumlashtiruvchi
xulosalar chiqarish. Baholash ko’rsatkichlari va mezonlari bilan
tanishtiradi (2-ilova). Guruhda ishni boshlanganini e’lon qiladi.
Guruhlar ishlariga maslahat beradi. 3.2. Taqdimot jarayonini va
jamoa bo’lib muhokama qilishni tashkil qiladi.
3.3. O’zlashtirish darajasini tekshirish maqsadida
har bir talabaga savollar to’plamini tarqatadi (3-ilova).
3.1. Guruhlarda
ishlaydilar.
- jamoa bo’lib
ma’lumotlarni
tizimlashtiradi;
3.2. Taqdimotni
namoyish etadi,
savollarga javob
beradi.
3.3. Jadvalni
to’ldiradi va topshiradi.
4 -bosqich.
Yakuniy
(10 min.)
3.1.Mashg‘ulotni yakunlaydi, talabalarni baholaydi va faol
ishtirokchilarni ragbatlantiradi.
3.2. Navbatdagi «Gapning shakliy va mazmuniy tuzilishi»
mavzusiga doir nazariy savollarni beradi xamda ularni qisqacha
sharhlaydi. Adabiyotlar ro`yxati bilan tanishtiradi. (4-ilova)
4.1. Eshitadilar.
4.2. Topshiriqni oladilar.