Biror faoliyatning muvaffaqiyatli, mustaqil va mukammal bajarilishini ta’minlaydigan noyob qobiliyatlar birikmasi

|
Biror faoliyatning muvaffaqiyatli, mustaqil va mukammal bajarilishini ta’minlaydigan noyob qobiliyatlar birikmasi
|
bet | 8/126 | Sana | 21.01.2024 | Hajmi | 1,4 Mb. | | #142208 |
Bog'liq Ызбекистон республикаси олий ва ырта махсус таълим вазирлигиBiror faoliyatning muvaffaqiyatli, mustaqil va mukammal bajarilishini ta’minlaydigan noyob qobiliyatlar birikmasi talant deyiladi.
Shaxs qobiliyatlari, tabiiy iste’dodlar va ularning farqi.
Barcha mutaxassisliklarda bo’lgani kabi o’qituvchilik kasbida ham pedagogik qobiliyat – uning shaxsiy iste’dod xususiyatlarini belgilab, kasbiy faoliyat turini muvaffaqiyatli amalga oshirishda sub’ektiv shart - sharoitlar yaratadi.
Har qanday qobiliyat – shaxsga tegishli bo’lgan murakkab tushunchadir, u faoliyatning talablariga mos xususiyatlar tizimini o’z ichiga qamrab oladi.
Har qanday faoliyat ham murakkab bo’lib, u kishiga turli-tuman talablar qo’yadi. Agar shaxs xususiyatlari tizimi shu talablarga javob bera olsa, kishi faoliyatni muvaffaqiyat bilan amalga oshirishda o’z qobiliyatini ko’rsata oladi, agar xususiyatlaridan qaysi biri rivojlanmagan bo’lsa, shaxs mehnatining muayyan turiga nisbatan kam qobiliyatli, deb xarakterlanadi.
Mana shuning uchun ham qobiliyat deganda birorta xususiyatning o’zini emas, balki inson shaxsining faoliyat talablariga javob bera oladigan va shu faoliyatda yuqori ko’rsatkichlarga erishishni ta’minlay oladigan xususiyatlar ansambli yoki sintezini tushunish lozim.
O’qituvchi qobiliyatini o’rganishda xususiyatlar «ansambli» iborasi shuning uchun ham ishlatiladi, bunda xususiyatlarning oddiygina birgalikda mavjud bo’lishini emas, balki ularning uzviy bog’langan bo’lishini, muayyan tizimda o’zaro ta’sir qilishini ko’zda tutiladi. Bu tizimda xususiyatlardan biri oldingi o’ringa chiqib, etakchi xususiyatga ega bo’lsa, ayni vaqtda boshqalar uchun yordamchi xususiyatlar rolini o’ynaydi.
Kishining kobiliyati juda katta ijtimoiy va shaxsiy ahamiyatga ega. Qobiliyat yuqori mehnat unumdorligini ta’minlashga, binobarin, ijtimoy boylikning son va sifat jihatidan tez o’sishiga, jamiyat taraqqiyotiga yordam beradi. Shuning uchun ham bo’lajak o’qituvchilarning zakovati, qobiliyatini ochish hamda ulardan o’z o’rnida foydalanishini o’rganib olishi zarur ekanligi haqidagi masala qat’iy talab qilinadi. O’qituvchining pedagogik mahoratni takomillashtirishida qobiliyat bilim olish va malaka hosil qilishni ta’minlaydi. Qobiliyatli kishining yuqori unumli mehnati uni moddiy hayot darajasi bilan ta’minlaydi.
Ta’kidlash joizki, kobiliyatli o’qituvchiga pedagogik faoliyat va mehnat engilroq bo’ladi va u kamroq charchaydi, chunki sevimli mehnati unga huzur-halovat bag’ishlaydi.
Qobiliyat bilim, ko’nikma va malakalar mahsuli, shu bilan birga faoliyat usullarini egallash tezligi, teranligi va mustahkamligida namoyon bo’ladi.
O’qituvchining o’quvchilar bilan muloqoti yuksak darajada muvaffaqiyatli bo’lishi uning pedagogik qobiliyatga qanchalik ega ekanligiga bog’liq. Maktab o’qituvchisining faoliyati yosh avlodni ma’naviy barkamol shaxs darajasida tarbiyalashda va kasbiy bilimlarni chuqur egallagan kadrlarni tayyorlashda namoyon bo’ladi. Buning muvaffaqiyati o’qituvchining pedagogik qobiliyatiga bog’liq. Qobiliyat kasbiy faoliyat jarayonida sayqallanib boradi. Buning uchun o’qituvchida layoqat, zehn, qiziqish bo’lishi kerak.
|
| |