Baliqni oziqaviy qimmati va ularga ishlov berish

|
Baliqni oziqaviy qimmati va ularga ishlov berish
|
bet | 3/29 | Sana | 13.02.2024 | Hajmi | 0,49 Mb. | | #155986 |
Bog'liq Baliq va baliq mahsulotlari ularning kimyoviy tarkibi ozuqaviy qiymati1.2. Baliqni oziqaviy qimmati va ularga ishlov berish
Baliqning oziqaviy qimmati uning kimyoviy tarkibiga boglik Baliq gо‘shti tarkibida asosiy moddalar miqdori quyidagicha bо‘lishi mumkin: suv 46,1-92,8 %, yog‘ 0,1-33,8 %, azotli moddalar 5,2- 26,6 %, mineral moddalar 0,1-4,6 %. Baliq gо‘shti tarkibida azotli moddalar miqdori juda yuqori bо‘lganligi uchun uning gо‘shti oqsilli oziq mahsuloti hisoblanadi.
Oqsil. Baliq gо‘shtida almashtirib bо‘lmaydigan aminokislotalarning hammasi (valin, gistidin, izoleysin, leysin, lizin, metionin, treonin, triptofan, fenilalanin) kiradi. Oqsilli moddalar tarkibiga, asosan, oddiy, albumin va globulinlardan iborat tо‘laqimmatli oqsillar kiradi. Globulinlar tipidagi oqsillardan miozin, aktin, aktomiozin, tropomiozinlar uchraydi. Bunday oqsillar tuzda eriydi va muskul xujayrasi miofibrillarini hosil qiladi. Albumin tipidagi oqsillar (miogen, globulin, mioglobulin, mioalbumin) sarqoplazmalar tarkibiga kiradi. Bunday oqsillar suvda eruvchan hisoblanadi. Bundan tashqari baliq gо‘shti tarkibida oqsili bо‘lmagan azotli moddalar ham bо‘ladi. Baliq gо‘shti tarkibidan bunday moddalarni suv yerdamida ajratish juda oson. Shuning uchun ular ekstraktiv moddalar deb ataladi.
Ekstraktiv moddalarning ahamiyati shundaki, bu moddalarning ba’zilari baliq gо‘shtigi maxsus ta’m va hid beradi, ishtaxani ochadi va organizmda ovqatning yaxshi hazm bо‘lishiga yerdam beradi. Ekstarktiv moddalarning eng ahamiyatlisiga trimetilaminoksid, kreatin, arginin, gistidin, karnozin, anserin ammiak, aminokislotalar va boshqalar kiradi. Baliqni saqlash paytida mikroorganizmlar tasirida va avtoliz jarayeni natijasida baliq gо‘shti tarkibida ekstraktiv moddalar miqdori kо‘payadi. Bunday moddalarning kо‘payishi mahsulot sifatining pasayishi va buzilishiga olib keladi. Shuning uchun baliq gо‘shtida qancha ekstraktiv moddalar kam bо‘lsa, bunday baliq shunchalik parhezbop hisoblanadi.
Yog‘. Baliq tarkibidagi yog‘ turli xil triglitseridlardan iborat. Hozirga qadar bunday triglitseridlar tarkibidan 25 dan ortiq yog‘ kislotalari topilgan. Baliq yog‘i inson organizmida oson hazm bо‘ladi. Baliq yog‘i tarkibida oz miqdorda fosfatidlar, sterin va steridlar, rang beruvchi moddalar bor.
Mineral moddalar. Baliq gо‘shti tarkibida turlicha mineral moddalar bо‘ladi. Kо‘pincha, baliq gо‘shtida fosfor, kalsiy, kaliy, natriy, magniy, oltingugurt, xlor uchraydi. Ozroq miqdorda temir, kobalt, marganets, sink, yod, brom, ftor kabi elementlar ham topilgan.
Uglevodlar. Baliq gо‘shtida uglevodlar glikogen sifatida uchraydi. Uglevodlar baliq gо‘shtida unchalik kо‘p bо‘lmaydi. Lekin ular mahsulotning rangi, ta’mi va hidiga ta’sir kо‘rsatadi.
Vitamin. Baliq gо‘shti tarkibida turli xil vitaminlar bor. Yog‘da eruvchan vitaminlardan «A» va «D» vitaminlari hamda «V1», «V2», «V6», «V12» kabi suvda eruvchan vitaminlar kо‘proq uchraydi.
Suv. Baliq tarkibida suv erkin bog‘langan holda uchraydi. Treska balig‘ida bog‘langan va erkin suvlar 1:3, chо‘rtan baliqda 1:4 nisbatda bо‘ladi.
|
| |