nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
O‘zgaruvchan tok zanjirida induktiv va sig‘im qarshiliklar

|
O‘zgaruvchan tok zanjirida induktiv va sig‘im qarshiliklar
|
bet | 2/4 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 107,92 Kb. | | #121759 |
Bog'liq kamolov3 O‘zgaruvchan tok zanjirida induktiv va sig‘im qarshiliklar
Avvalgi paragrafda ko‘rganimizdek, O‘zgaruvchan tok ham o‘zgarmas tok kabi issiqlik ta’siriga ega. Biroq tokning kattaligi va yo‘nalishi tez o‘zgarib turishi natijasida, o‘zgaruvchan tok o‘zgarmas tokdan bir qator xususiyatlari bilan farq qiladi. Masalan, o‘zgaruvchan tokdan texnikada qo‘llaniladigan elektroliz uchun foydalanib bo‘lmaydi. Ammo o‘zgaruvchan tok zanjiriga kondensatorlar batareyasini ulash mumkin va hokazo. O‘zgaruvchan tok zanjiriga g‘altak yoki kondensator ulanmagan holda tokning barcha energiyasi aktiv yoki omik qarshilikda sarflanadi. Bunda Ueff kuchlanishli zanjir qismida Ieff tokning quvvati
ga teng bo‘ladi. Agar o‘zgaruvchan tok zanjirida kondensator yoki induktivlik g‘altagi bo‘lsa, zanjirdan o‘tayotgan tok kuchi faqat kuchlanish va qarshilikkagina emas, shu bilan birga kondensatorning sig‘imi va g‘altakning induktivligi kabi kattaliklarga ham bog‘liq bo‘ladi va formula murakkablashadi. Buni quyidagi tajribada ko‘rish mumkin.
O‘zgarmas tok zanjiriga g‘altak va ampermetr ulaylik (1- rasm). Ampermetrga qarab tok kuchini belgilab olamiz. Endi g‘altak ichiga temir o‘zak kiritamiz. Òok o‘zgarmaydi. Agar g‘altakni o‘zgarmas tok kuchlanishiga teng kuchlanishli o‘zgaruvchan tok zanjiriga ulasak, g‘altakdagi tok kuchi kamayib qoladi. G‘altak ichiga temir o‘zak kiritganimizda esa tok yanada ko‘proq kamayadi.
Shunday qilib, o‘zgaruvchan tok zanjirining induktivligi tokni kamaytiradi, bundan zanjirda induktiv g‘altak bo‘lishi zanjirning qarshiligini oshiradi, degan xulosaga kelish mumkin. Buning sababi shuki, zanjirdan o‘zgaruvchan tok o‘tganida unda induksiya EYK hosil bo‘lib, u hamma vaqt tashqi EYK ga qaramaqarshi yo‘nalgan bo‘ladi va tokning ortishiga to‘sqinlik qiladi. Shuning uchun o‘zinduksiya bo‘lganda zanjirda o‘zgaruvchan tok kuchi o‘zinduksiya bo‘lmagandagidan kichik bo‘ladi. G‘altakdagi tokning o‘zgarish tezligi va g‘altakning induktivligi qancha katta bo‘lsa, induksion tok shuncha katta bo‘ladi. O‘zgaruvchan tokning chastotasi qancha katta bo‘lsa, tokning son jihatdan o‘zgarish tezligi ham shuncha katta bo‘ladi. Zanjirda induktivlik mavjudligi tufayli vujudga keladigan qarshilik induktiv qarshilik
|
| |
Funsional ko`p qiymatli - Нормаллаштириш

|
Нормаллаштириш
|
bet | 2/4 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 60,5 Kb. | | #137407 |
Bog'liq Tupik normal formalarFunsional ko`p qiymatli
Funsional bog`liqlik: Berilgan ixtiyoriy vaqtda A maydonning har bir turli qiymatiga mos ravishda albatta B maydonning har bir turli qiymatidan faqat bitta qiymati bo`lsa, jadvalning B maydoni huddi shu jadvalning A maydoniga Funsional bog`langan deyiladi. Aytib o`tish kerakki, A va B maydonlar tashkil qiluvchilar bo`lishi mumkin.
To`liq Funsional bog`liqlik: B maydon A tashkil qiluvchiga to`liq Funsional bog`liq bo`ladi, agar u A ga Funsional bog`liq bo`lsa va A maydonning boshqa qitymatlariga bog`liq bo`lmasa.
Ko`p qiymatli bog`liqlik: A maydon huddi shu jadvalning B maydonini ko`p qiymatli aniqlaydi, agar A maydonning har bir qiymatiga mos ravishda B maydonning aniqlangan qiymatlari bor bo`lsa.
Ko`p Funsional bog`liqlikga misol “O`qish jadvali”
Tartib
|
Muallim
|
Darslik
|
Dasturlash
|
Abdullayev I.R.
|
Liberti Dj . Osvoy samostoyatelno C++
|
Dasturlash
|
Raxmonov U.K.
|
Forsayt R. Pascal dlya vsex
|
Dasturlash
|
Kovalev N.N.
|
Liberti Dj. Osvoy samostoyatelno C++
|
Dasturlash
|
Kovalev N.N.
|
Forsayt R. Pascal dlya vsex
|
Dasturlash
|
Raxmonov U.K.
|
FaysmanK. Professionalnoye programmirovaniye na Paskale
|
Jadvalda ko`p qiymatli bog`liqlik bor “Tartib-Muallim”: tartib (Dasturlash misolida) bir nechta muallim tomonidan o`qilishi mumkin (misolda Abdullayev, Raxmonov, Kovalev). Yana boshqa bog`liqlik ham bor “Tartib-Darslik”: informatikani o`tishda “Pascal dlya vsex”, ”Osvoy samostoyatelno C++” va “Professionalnoye programmirovaniye na Pascale” darsliklari ishlatiladi. Bunda Muallim va Darslik Funsional bog`lanmagan, bu esa ortiqchalikka olib keladi (yangi darslikni yozish uchun yana ikkita yangi qator yozish kerak bo`ladi). Bu jadvalni ikkiga ajratganda ish yaxshilanadi: (Tartib-Muallim va Tartib-Darslik)
|
| |
) Вставить
V (Shift+Ctrl+V) Очистить

|
) Вставить
V (Shift+Ctrl+V) Очистить
|
bet | 6/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 37,69 Kb. | | #232775 |
Bog'liq курс иши) Вставить
V (Shift+Ctrl+V) Очистить
Залить штрих
Трансформа
ция (Ctrl+T)
Трансформ
Очистка
Tasvirni prinlerga jo'natish.
Adobe Photoshop dasturini kerakli tartibda sozlash.
Tasvir ranglarini sozlash.
Internet bilan bog'lanish. A
dobe Photoshop dasturidan chiqish
Tasvir ustida bajarilgan oxirgi amal-ni bekor qilish.
Tasvirning ajratilgan qismini muvaqqat xotiraga olish.
Nusxa olish.
Muvaqqat xotiradan kursor ko'rsatgan joyga qo'yish.
Muvaqqat xotiradan belgilangan joyga qo'yish.
|
| |
int main(){ - Mavzu: satrlar va kengaytirilgan belgilar ishning maqsadi

Satrlarni to‘liq solishtirish uchun solishtirish
amallari ishlatiladi,
qismini
solishtirish uchun compare funksiyasi ishlatiladi:
int compare ( const string &str) const;
int compare (unsigned int pos1, unsigned int n1, const string & str) const;
int compare (unsigned int pos1, unsigned int n1, const string & str, unsigned
int pos2, unsigned int n2) const;
Funksiya ni birinchi shakli ikki satrni butunlay
solishtiradi va manfiy son
qaytaradi chaqiruvchi satr str dan kichik bo‘lsa, 0 qaytaradi agar ular teng bo‘lsa va
musbat son qaytaradi chaqiruvchi satr katta bo‘lsa.
Ikkinchi shaklda xudii oldingiday amallar bajariladi faqat chaqiruvchi satrni
pos1 o‘rnidan boshlab n1 ta belgili satr str satr bilan solishtiriladi.
Uchinchi shaklda chaqiruvchi satrdan pos1 o‘rnidan boshlab n1
ta belgi va
str satrdan ros2 o‘rnidan boshlab n2 ta belgi o‘zaro solishtiriladi.
Yangi va eski turdagi satrlarni solishtirish yuqorida ko‘rsatilganday
funksiyalar mavjud. Misol:
#include
#inclde
using namespace std;
int main(){
string s1=”01234567893456ab2csef”,s2 =”456”,s3=”ghk”;
cout << “s1=”<
-rasm. Adobe Photoshop tasvir tahrir qiluvchi darcha

|
-rasm. Adobe Photoshop tasvir tahrir qiluvchi darcha
|
bet | 5/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 37,69 Kb. | | #232775 |
Bog'liq курс иши-rasm. Adobe Photoshop tasvir tahrir qiluvchi darcha
Adobe Photoshop darchasining yuqori qismida sarlavha satri va Windowsra xos -lementlar joylashadi. Sarlavha satridan so'ng menyu satri joylashadi. vlenyudagi kerakli buyruqlarni tanlashingiz mumkin.
FAYL (file) menyusi tarkibi Новый (Ctr+N)
Открыть (Ctrl+O) Открыть как (Alt+Ctrl+O)
Сохранить (Ctrl+S) Сохранить как (Shift+Ctrl+S)
Adobe Photoshop dasturi menyusi 9 banddan iborat. Har bir menvu tarkibida ochiladigan menyu bandlari mavjud. Ularni ko'rish yordamida amalga oshiriladi. Quyida asosiy menyu va eng ko'p qo'llaniladigan buyruqlarning qisqacha tavsifi keltiriladi.
Yangi fayl yaratish. Fayllarni diskdan o'qish.
Bu buyruq yordamida diskda mavjud fayllar ochiladi. Faylni qanday ko'rinishda ochishni tanlash.
Faylni xotiraga mavjud formatda joylashtirish.
Сохранить копию (Alt+Ctrl+S)
Вернуть
Поместить
Импорт
Faylni xotiraga boshqa nom bilan yozish. Ushbu buyruq fayl nomi, formati va direktoriyasi kabi atributlarini o'zgartirish-da foydalaniladi.
Tasvir nusxasini xotiraga joylash.
Tasvirning dastlabki holatiga qaytish.
Boshqa mustaqil fayl bilan bir lashtirish.
Экспорт
Файл информация
Установка страницы (Shift+Ctrl+P)
Boshqa direktoriyada joylashgan faylni Adobe Photoshop dastu riga olib kirish.
Tasvirni boshqa direktoriyaga jo'natish.
Fayl haqidagi ma'lumotlarni kiritish.
Tasvirni printer yordamida chop etishga tayyorlash, qog'oz shakli-ni tanlash.
Печать (Ctrl+P)
ПРАВКА (Edit) menyusi
Предпочтения
Настройка света Adobe online Выход (Ctrl+Q)
Бент (Ctrl+Z)
Резать (Ctrl+X)
Копировать (Ctrl+C)
Вставить (Ctrl+V
|
| |
Loyihalash protsedurasi - Нормаллаштириш

|
Нормаллаштириш
|
bet | 4/4 | Sana | 15.01.2024 | Hajmi | 60,5 Kb. | | #137407 |
Bog'liq Tupik normal formalarLoyihalash protsedurasi
Informatsion tizimlarni loyihalah jarayoni etarlicha murakkab masala . U ma`lumotlarning infomantiqiy modelini tuzishdan, yahni mohiyatni identifikatsiyalash boshlanad. Keyin loyihalashning datamantiqiy model protsedurasining quyidagi qadamlarni bajarish kerak bo`ladi.
1.Ma`lumotlar bazasi jadvalining (asosiy jadval) har bir bog`liqsiz mohiyatini (sterjen) tasvirlash va bu asosiy (bazaviy) jadval birinchi kalitini spetsifikalash lozim.
2.Har bir assotsiyani (“ko`p-ko`pga yoki ko`pdan ko`pga va boshqa ko`rinishdagi aloqalar) asos jadval ko`rinishida tasvirlash kerak . Bu jadvalda assotsiya ahzolarini mosligini aniqlash uchun tashqi kalitlarni tadqiq kilish kerak
3.Har bir xususiyatni tashqi kalit bilan asosiy jadval sifatida tasvirlash lozim. Jadvalning tashqi kalitiga va uning boshlang`ich kalitiga qo`yilgan cheklashlarni spetsifikatsiyalash lozim.
4.Avvalgi punktlarda qaralgan har bir belgilanishlarni tashqi kalit bilan asos jadval sifatida tasvirlash lozim. Shu turdagi har qanday tashqi kalitlarni cheklashlarni spetsifikatsiyalash lozim.
5.Har bir xususiyatni asos jadvaldagi maydon ko`rinishida tasvirlash kerak, qaysiki shu xususiyat bilan aniqlanuvchi mohiyatni ochib beradi.
6.Normallashning qandaydir prinsiplarini bevosita buzushning oldini olish maqsadida, normallash protsedurasini bajarish lozim.
7.Normallash jarayonida qandaydir jadvallarni bo`laklash jarayoni sodir bo`lsa, ma`lumotlar bazasining infomantiqiy modelini takomillashtirish lozim va sanab o`tilgan qadamlarni takrorlash kerak.
8.Loyihalashtirilayotgan ma`lumotlar bazasi yaxlitligiga qo`yiladigan cheklanishlarni ko`rsatish va hosil qilingan jadval va maydonlarni qisqacha tasvirlab berish kerak (agar lozim bo`lsa).
Adabiyotlar:
Karimov A “Microsoft Access bilan dastlabki tanishuv”TDYUI 2005
Anatoliy Xomokenno “Microsoft Access 2002” Ekspress kurs Peterburg 2005.
“Uchebnik po Access” Sostavitel. Djalilov M.L. TATU FF-2006
A. Xomokenno i dr. “Baza dannix” Uchebnik Sank-Peterburg 2004
www.ziyonet.uz
|
| |
Adobe Photoshop dasturi haqida ma'lumot

|
Adobe Photoshop dasturi haqida ma'lumot
|
bet | 2/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 37,69 Kb. | | #232775 |
Bog'liq курс ишиAdobe Photoshop dasturi haqida ma'lumot
Adobe Photoshop programmasi darchasida turli asboblar tugmachalar joylashgan. Xar bir tugmacha Adobe Photoshop programmasining biror komandasini anglatadi. Agar darchada asboblar paneli bulmasa menyu satrining Okno punktida Vkl panel komandasini tanlang. Adobe Photoshop programmasida jami 46 ta asboblar mavjud bulib, ulardan 20tasi bevosita programma ishga tushirilganda darchada kuzga tashlanib turadi. Kolganlarini kushimcha komandalarni bajarish orkali ishga tushirish mumkin. Agar asboblar panelida joylashgan tugmachani ostki kismi ung burchagida kichik uchburchak shakli tasvirlangan bulsa, bu tasvir ushbu tugmacha tarkibida uxshash komandani bajaruvchi asboblar yashiringanlidan darak beradi.
Q uyida Adobe Photoshop programmasida ishlash jarayonida keng qullaniladigan asboblarning qisqacha tavsifi keltirib utiladi:
Прямоугольная область : tasvirda tugri turtburchak shaklidagi maydonni belgilab olish uchun qullanildi: Bu asbob yordamida tasvirdagi aloxida maydonni belgilab olingandan keyin tasvirga kiritilgan barcha uzgarishlar fakatgina belgilangan maydon ichiga ta'sir etadi. Ushbu tugmachaga kushimcha tarzda Shift klavishasi ishlatilsa, belgilangan maydon xududi ortadi. Shift tugmasi o’rniga Alt tugmasi kullanilgan takdirda belgilangan maydon xududi kiskaradi. Ushbu amal
Лассо va Волшебной палочке asboblari Bilan ishlashda qullaniladi.
Эллиптическая область : : tasvirda doira shaklidagi maydonni belgilab olish uchun kullaniladi. Bu asbob yordamida tasvirdagi aloxida maydonni belgilab olingandan keyin tasvirga kiritilgan barcha uzgarnishlar belgilangan maydon ichiga ta'sir etadi.
Строка пикселей : tasvirda gorizontal shakldagi chizikni belgilaydi. Amalda bu asbob juda kam kullaniladi.
Столбец пикселей: tasvirda vertikal shakldagi chizikni belgilaydi. Amalda bu asbob juda kam kullaniladi.
Кадрирование : ushbu asbob asosan tasvir chetlarini va keraksiz kismlarini kesib tashlash uchun kullaniladi. Kadrirovanie komandasi aktivlashtirilganda tasvir tugri – turtburchak shaklidagi ramka xosil buladi. Ramkaning chetlari kichik kvadratchalar yordamida ramka xajmi uzgartiriladi. Tasvir ramka ostiga olingandan sung Enter tugmasi bosilsa, ramka tashkarisida kolgan ortikcha bulaklar kesib tashlanadi. Ushbu komandani Esc tugmachani bosib rad etish mumkin.
Перемещение : ushbu asbob tasvirdagi belgilangan maydonni va keraksiz kismlarni kesib tashlash uchun kullaniladi. Ba'zan Peremeshenie komandasi bajaradigan Ayni jarayonni boshka ayrim asboblar yordamida amalga oshirish mumkin. Лассо : tasvirdagi turli shakldagi ob'ektlarni belgilash uchun ishlatiladi.
|
| |
Многоугольное лассо - «himoyaga ruxsat etilsin» Kechki bo‘lim boshligi

|
«himoyaga ruxsat etilsin» Kechki bo‘lim boshligi
|
bet | 3/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 37,69 Kb. | | #232775 |
Bog'liq курс ишиМногоугольное лассо : asosan tasvirdagi tugri chiziklardan iborat ob'ektlarni belgilashda ishlatiladi. Alt tugmachasi Bilan kullanilganda oddiu Lasso asbobi vazifasini bajaradi.
Волшебная палочка : bu asbob ishlatilganda Adobe Photoshop programmasi tasvirdagi ob'ekt chegaralarini uzi belgilaydi. Ammo bu asbob piksellardagi ranglarni ranglarni uzgarishiga boglik tarzda chegaralarni aniklashi bois kam kullaniladi. Volshebnaya palochka: bir-biriga yakin bulgan arngdagi piksellar joylashgan maydonni belgilaydi. Shift tugmasi Bilan birgalikda kullansa belgilangan maydon xajmi ortadi. Alt ishlatilganda esa belgilangan maydon xajmi kamayadi.
Аэрограф : tasvirni buyashda ishlatiladi. Aerografni bir joyda ushlab turish siyoxni tasviri buylab ketish effektini beradi. Buyokni tasvir buylab okishi kursorni kuyib yubormaguncha davom etadi. Odatda bu asbob Bilan yumshok muyokalamlari ishlatiladi. Aerograf kursorini ushbu asbob ustida bosish yoki klaviaturadgi J tugmachasini bosish orkali aktivlashtiriladi.
Кисть : aerograf asbobi kabi tasvirni buyashda ishlatiladi. Ammo kist' yordamida tasvirni sifatli buyash mumkin. Bu asbob aerografga nisbatan kup kullaniladi. Kist' asbobini V klavishasini bosish orkali aktivlashtirish mumkin. Brushes darchasi yordamida buyok muykalamlarining shaklini uzgartirish mumkin.
Штамп : tasvirdagi kichik bir bulak nuxasini kuchirish uchun ishlatiladi. Bu asbob tasvirdagi ayrim nuksonlarni doglarni yukotish va eski rasmlarni tiklashda keng kullaniladi.
Кисть предыдуших состояний : Bu asbob tasvir xakidagi dastlabki ma'lumotlar asosida ishlaydi. Uning yordamida tasvirga kiritilgan sunggi uzgartirishlarni bekor kilish mumkin.
Ластик : Tasvirni uchirish uchun ishlatiladi. U kullanganda tasvirda fon koysi rangda bulsa, usha rangdagi chiziklar xosil buladi. Alt tugmasini kullash yordamida komp'yuter xotirasiga olinmagan sunggi uzgartishlarni bekor kilish mumkin. Lastik asbobi Ye klavishasini bosish orkali aktivlashtiriladi.
|
| |
ω va C - Zаryadni elеktr mаydоndа ko’chirishdа bаjаrilgаn ish

|
Zаryadni elеktr mаydоndа ko’chirishdа bаjаrilgаn ish
|
bet | 4/4 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 107,92 Kb. | | #121759 |
Bog'liq kamolov3ω va C qancha katta bo‘lsa, shuncha katta tok o‘tadi va sig‘im qarshilik shuncha kichik bo‘ladi. Ushbu xulosalarga asoslanib, sig‘im qarshilikni quyidagicha ifodalash mumkin:
Sig‘im qarshilikning ham Ω larda ifodalanishini keltirib chiqarishimiz mumkin:
O‘zgaruvchan tok zanjirida induktivlik yoki sig‘imning bo‘lishi tok va kuchlanish fazalarining bir-biriga nisbatan siljishiga sabab bo‘ladi. Induktiv qarshilikli zanjirda o‘zinduksiya EYK hosil bo‘lishi tufayli tok faza jihatdan berilgan kuchlanishdan vaqt bo‘yicha chorak davrga yoki faza bo‘yicha 90° ga orqada qoladi, sig‘im qarshilik bo‘lganda esa tok faza jihatdan kuchlanishdan shuncha oldinga ketadi
|
| |
Zаryadni elеktr mаydоndа ko’chirishdа bаjаrilgаn ish - bet 3

|
Zаryadni elеktr mаydоndа ko’chirishdа bаjаrilgаn ish
|
bet | 3/4 | Sana | 17.12.2023 | Hajmi | 107,92 Kb. | | #121759 |
Bog'liq kamolov3(RL,) deb atalib, u tokning chastotasiga va induktivlikka proporsional bo‘ladi:
bu yerda ω — o‘zgaruvchan tokning doiraviy chastotasi. Bu induktiv qarshilikni ham Ω larda ifodalanishini ko‘rsatishimiz mumkin, ya’ni
Endi kondensator ulangan o‘zgaruvchan tok zanjirini ko‘raylik. O‘zgarmas tok manbayiga kondensatorli zanjirni ulaganimizda undan tok o‘tmaydi. Chunki kondensator qoplamalari bir-biridan dielektrik bilan ajratilganligidan qarshiligi cheksiz katta bo‘ladi. Endi shu zanjirning o‘zini o‘zgaruvchan tok manbayiga ulasak, zanjirda mavjud bo‘lgan elektr lampochka yonadi(2-rasm)
Buni quyidagicha tushuntirish mumkin. Kondensator o‘zgaruvchan tok manbayiga ulanganda uning qoplamalari navbat bilan zaryadlanib va razryadlanib turadi. Shu tufayli kondensator va o‘zgaruvchan tok manbayi bo‘lgan zanjirda hamma vaqt kondensatorning zaryadlanishi va razryadlanishi tokning dam bir, dam ikkinchi yo‘nalishda o‘tib turishini ta’minlaydi. Shuning uchun o‘zgaruvchan tokni „kondensator orqali o‘tadi“ deyish mumkinki, bunda, albatta, tokning kondensatordan o‘tishi emas, zanjir simlarida tokning bo‘lishi nazarda tutiladi. Agar kondensatorni zanjirdan ajratib qo‘ysak, lampochka ravshanroq yonadi. Demak, o‘zgaruvchan tok zanjirida kondensator bo‘lishi zanjirning qarshiligini oshiradi.
Zanjirda sig‘im mavjudligi tufayli vujudga keladigan qarshilik s i g ‘ i m q a r s h i l i k (RC ) deb ataladi. Sig‘im qarshilikning kattaligi zanjirning sig‘imiga va tokning o‘zgarish chastotasiga bog‘liq bo‘ladi. Buni shunday tushuntirish mumkin. Kondensator qoplamalaridagi zaryad sig‘imga proporsional bo‘lganidan, kondensatorning sig‘imi qancha katta bo‘lsa, zanjir bo‘ylab shuncha ko‘p zaryad ko‘chadi. Chastota qancha katta bo‘lsa, kondensator shuncha tez zaryadlanadi va razryadlanadi, demak, zanjir bo‘ylab vaqt birligi davomida, shuncha ko‘p zaryad o‘tadi. Shuning uchun
|
| |
s[j] = '\0'; cout - Mavzu: satrlar va kengaytirilgan belgilar ishning maqsadi

Quyidagi dasturda fan nomi, talabalar ro‘yxati va ularning baholari kiritiladi.
Dastur bajarilganda ikki olgan talabalar ro‘yxati bosib chikariladi:
#include
using namespace std;
int main(){
char a[10][10];
char s[10];
int k[10];
cin>>s;
for (int i=0;i<10;i++) cin>>a[i];
for (i=0;i<10;i++) {cin>>k[i]};
Mazvu: Adobe Photoshop dasturi va imkoniyatlari

|
Mazvu: Adobe Photoshop dasturi va imkoniyatlari
|
bet | 4/6 | Sana | 14.05.2024 | Hajmi | 37,69 Kb. | | #232775 |
Bog'liq курс иши.
Mazvu: Adobe Photoshop dasturi va imkoniyatlari .
Reja:
Kirish
2. Asosiy qism. 2.1. Adobe Photoshop d asturi
2.2 Adobe Photoshop va uning imkoniyatlari .
2.3. Adobe Photoshop dasturini sozlash.
3. Xulosa.
4. Foydalanilgan adabiyotlar.
Kirish Adobe Photoshop tasvir tahrir qiluvchisi yordamida fotosuratlar-ga qo'shimchalar kiritish, fotosuratdagi dog'larni o'chirish, eski rasm-larni qayta ishlash va tiklash, rasmlarga matn kiritish, qo'shimcha maxsus effektlar bilan boyitish, bir fotosuratdagi elementlarni ikkinchi fotosuratga olib o'tish, suratdagi ranglami o'zgartirish, almashtirish mumkin. Adobe Photoshop imkoniyatlari keng qamrovli bo'lib, u gazeta va jurnallarni turli-tuman rasmlar bilan boyitishda juda katta qulayliklar yaratadi.
Adobe Photoshop, ayniqsa. jumalistlar, rassomlarga o'zlarining ijodiy imkoniyatlarini to'la amalga oshirishlarida yordam beradi. Juma-listika va bevosita matbuot yoki nashriyot sohasiga aloqador bo'lgan shaxslarning mazkur dastur bilan ishlashni bilishi ular uchun qo'shim cha imkoniyatlarni yaratib beradi.
Adobe Photoshop juda murakkab dasturdir. Foydalanuvchilar uning asosiy imkoniyatlaridangina foydalanadilar, xolos.
Adobe Photoshop dasturi quyidagicha ishga tushiriladi:
1. Пуск — Программы — Photoshop buyrug'i orqali.
2. Программы bo'limida mavjud Adobe Photoshop uchun maxsus belgida «sichqoncha»ning chap tugmasi ikki marta bosiladi.
Adobe Photoshop dasturidan chiqish uchun quyidagi usullarning biridan foydalanish mumkin:
AIt+F4 tugmalarini bosish.
« Файл menyusining Выход buyrug'ini tanlash. -Ekranning yuqori qismi o'ng burchagida joylashgan x belgisini bosish yoki Закрыть buyrug'ini bajarish.
Adobe Photoshop dasturi ishga tushirilgandan so'ng ekranda Adobe Photoshop tasvir tahrir qiluvchi darcha hosil bo'ladi.
|
| |
Satr qismini boshka satrga qo‘shish fuksiyasi

s2.append(“abcdef”); // s2+=”abcdef” va s2=”0123456789abcdef”
s1.append(s2,4,5); // s1=”misol45678”
s.append(ss,5); // s=”aaa012345”
Satr qismini boshka satrga joylashtiriщ fuksiyasi
Bir satrga ikkinchi satrni qismini joylashtirish
uchun kuyidagi
funktsiyalar ishlatiladi:
insert (unsigned int pos1, const string &str);
insert (unsigned int pos1, const string & str,unsigned int pos2,unsigned int n);
insert (unsigned int pos1, const char *str, int n).
Bu fuksiyalar append
kabi ishlaydi , faqat ko‘rsatilgan o‘rnidan str satr
qismini chaqiruvchi satrga qo‘shib qo‘yadi. Misol
char * sc;
cin.getline (sc,100); // sc=”0123456789” satr kiritiladi
unsigned int i=3;
string s1,s,s2;
s2=sc; s1=”misollar”; s=”xyz”; // s2=”0123456789”
s2.insert(i,“abcdef”); // s2=”012abcdef3456789”
s1.insert(i-1,s2,4,5); // s1=”mi45678sollar”
s.insert(i-2,sc,5); // s=”x01234yz”
Satr qismini o‘chirish funksiyasi.
Satrni ma’lum qismini o‘chirish uchun kuyidagi
funktsiyani ishlatish
mumkin:
erase ( unsigned int pos=0, unsigned int n=npos)
Bu funktsiya chaqiruvchi sartdan pos o‘rnidan boshlab n ta belgin o‘chirib
tashlaydi , agarda pos qo‘rsatilmasa boshidan boshlab o‘chiradi,
agar n
ko‘rsatilmasa satrni oxirigacha bo‘lgan belgilar o‘chiriladi:
string s1,s2,s3;
s1=”0123456789”; s2=s1;s3=s1;
s1.erase(4,5); // s1=”01239”
s2.erase(3); // s2=”012”
s3.erase(); // s3=””
void clear() funktsiyasi chakiruvchi satrni to’liq tozalaydi masalan
s1.clear(); shunda s1 ni qiymati bo’sh bo’ladi.
N
uzunlikdagi va 
M - Mavzu: satrlar va kengaytirilgan belgilar ishning maqsadi

N
uzunlikdagi va
M
uzunlkdagi soʻzlardan
yangi satr
hosil qiluvchi dastur tuzing.
2-jadval.
1.
1
String turidagi A satrdan B satni tashkil etish mumkin yoki mumkin emasligini
aniqlovchi dastur tuzing.
2.
2
String turidagi A satrda ortiqcha probellarni olib tashlovchi va ixtiyoriy
qidirilgan B satr A satrda mavjud boʻlsa, ushbu soʻzni “vatan” soʻzi
bilan
almashtiruvchi dastur tuzing.
3.
3
String turidagi A satrda “gul” soʻzi koʻp, shu soʻzni A satrdan tozalovchi
dastur tuzing.
4.
4
String turidagi A satrda “tushunmadim” soʻzini “bilmadim” soʻzi bilan
almashtiruvchi dastur tuzing.
5.
5
String turidagi A satrda arfografik xatolar bor(gap bosh harf bilan boshlanishi,
. bilan tugashi va.h.k). Ushbu xatolarni bartaraf qiluvchi dastur tuzing.
6.
6
String turidagi N ta soʻz berilgan. Ushbu soʻzlarning
eng uzunini va eng
kaltasini aniqlovchi dastur tuzing.
7.
7
String turidagi N ta soʻz berilgan. Ushbu soʻzlarning bosh harflarini katta
harflarga, oxirgi harflarini kichik harflarga almashtiruvchi dastur tuzing.
8.
8
String turidagi A satrda nechta bir xil soʻz borligini aniqlovchi dastur tuzing.
9.
9
String turidagi A satrda nechta har xil soʻz borligini aniqlovchi dastur tuzing.
10.
10
String turidagi A satrda nechta toq uzunlikdagi soʻzlar
borligini aniqlovchi
dastur tuzing.
11.
11 String turidagi A satrda nechta juft uzunlikdagi soʻzlar borligini aniqlovchi
dastur tuzing.
12.
12
String turidagi A satrda nechta tub uzunlikdagi soʻzlar borligini aniqlovchi
dastur tuzing.
13.
13 N ta talabaning familiyasi berilgan. Ushbu
familiyalarni uzunligi teng
boʻlganlarini aniqlovchi dastur tuzing.
14.
14
String turidagi A satrning toq uzunlikdagi soʻzlarini B satrga, soʻng juft
uzunlikdagi soʻzlarni joylashtiruvchi dastur tuzing.
15.
15
String turidagi A satrning tub uzunlikdagi soʻzlari
B satrga joylashtiruvchi
dastur tuzing.
16.
16
String turidagi A satrning juft uzunlikdagi soʻzlarini B satrdagi toq uzunlikdagi
soʻzlari bilan almashtiruvchi dastur tuzing.
17.
17
String turidagi A satrda ‘,’ belgisigacha nechta soʻz borligini aniqlovchi dastur
tuzing.
18.
18 String turidagi A satrning har bir gapida nechta soʻz borligini aniqlovchi dastur
tuzing.
19.
19
String turidagi A satrning ixtiyoriy belgisi va soʻzini ixtiyoriy belgi va soʻzga
almashtiruvchi dastur tuzing.
20.
20
String turidagi A satrda har bir gapning birinchi soʻzlarini “bilmadim” soʻzi
bilan almashtiruvchi dastur tuzing.
21.
21
String turidagi A satrda har bir iboraning(,) birinchi soʻzlarini “charchadim”
soʻzi bilan almashtiruvchi dastur tuzing.
22.
22
String turidagi N ta soʻz berilgan. Ushbu soʻzlarning eng uzunini aniqlovchi
dastur tuzing.
cout - Mavzu: satrlar va kengaytirilgan belgilar ishning maqsadi

String sinfida satrini uzunligi, bo‘shligi va
xotira xajmini aniqlaydigan
funksiyalar bor.
unsigned int size() const; // chaqiruvchi satrni xotiradagi xajmi
unsigned int length() const; // chaqiruvchi satrni elementlar soni
unsigned int max_size() const; // satrni max uzunligi(4294967295)
unsigned int capacity() const; // satr egallagan xotira xajmi
bool empty() const; // Rost agar satr bo‘sh bo‘lsa
Sivvolli massivlarni va string turidagi o’zgaruvchilarga doir masalalar
1-jadval.
1.
char turidagi A satrdagi soʻzlarni teskari tartibda B satrning har bir soʻzidan
keyin qoʻshuvchi dastur tuzing.
2.
char turidagi A satrni juft oʻrinda turgan gaplaridan keyin B satrni toq oʻrinda
turgan gaplarini qoʻshadigan dastur tuzing.
3.
char turidagi A satrni toq oʻrinda turgan soʻzlaridan keyin, shu soʻzlarning
katta harlardagi nusxasini joylashtiruvchi dastur tuzing.
4.
char turidagi A satrni har N ta soʻzdan keyin kelgan soʻzlarni oʻchiruvchi va
ushbu soʻzlarni teskarisiga chiqaruvchi qoʻshadigan dastur tuzing.
5.
char turidagi A satrni har-bir soʻzining N ta harfidan keyin kelgan harfni
oʻchiruvchi va ushbu harfni oʻrniga “oʻchirilgan” soʻzini qoʻshadigan
dastur
tuzing.
6.
char turidagi A satrni har N- soʻzini katta harfga oʻzgartiruvchi va ushbu
soʻzlarni teskari holatga oʻzagrtiruvchi dastur tuzing.
7.
char turidagi A satrda
B sarning harflari uchrasa, ularni oʻchiradigan va
oʻchirilgan harflardan B satrni tashkil qiladigan dastur tuzing.
8.
char turidagi A satrdagi har bir soʻzni teng yarmini oʻchiradigan dastur tuzing.
9.
char turidagi A satrdagi har bir soʻzni teng yarmini B satrdagi har bir soʻzning
yarmiga qoʻshib S tarni hosil qiluvchi dastur tuzing.
10.
char turidagi A satrdagi har bir soʻzni 2- harfini B satrdagi har bir soʻzning 3-
harfi bilan almashtirish natijasida S satrini hosil qiluvchi dastur tuzing.
11.
char turidagi A satrdagi har bir iboraning 2- soʻzini B satrdagi har bir
iboraning 3- soʻzi bilan almashtirish natijasida S satrini
hosil qiluvchi dastur
tuzing.
12.
char turidagi A satrdagi har bir verguldan keyin, B satrdagi har bir verguldan
oldingi 2- soʻzi joylashtirish natijasida S satrini hosil qiluvchi dastur tuzing.
13.
char turidagi A satrdagi har bir verguldan oldin, B satrdagi oʻzlarni
joylashtirish natijasida S satrini hosil qiluvchi dastur tuzing.
14.
char turidagi satrdan raqamli simvollarni oʻchiradigan dastur tuzing.
15.
char turidagi satrdan juft uzunlikdagi soʻzlarni oʻchiradigan dastur tuzing.
16.
char turidagi satrdan tub uzunlikdagi soʻzlarni oʻchiradigan dastur tuzing.
17.
char turidagi satrdan juft uzunlikdagi soʻzlarni toq uzunlkdagi soʻzlar
bilan
almashtiradigan dastur tuzing.
18.
char turidagi satrdan Unli harflarni oʻchiradigan va ushbu oʻchirilgan
harflardan S tarini tashkil qiladigan dastur tuzing.
19.
char turidagi satrdan Unli harflari bor soʻzlarni oʻchiradigan dastur tuzing.
20.
char turidagi satrdan Undosh harflari bor soʻzlarni oʻchiradigan dastur tuzing.
21.
char turidagi satrdan tub uzunlikdagi soʻzlarni juft uzunlkdagi soʻzlar bilan
almashtiradigan dastur tuzing.
22.
char
turidagi satrdan
Реакцияларнинг классификацияси

|
Реакцияларнинг классификацияси
|
bet | 5/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 14,14 Mb. | | #248799 |
Bog'liq Саноат 5-маъруза | | | - Аниқланаётган модда миқдори
| | | | | | | | - Микроанализ
- Полумикроанализ
- Микроанализ
- Ультрамикро-
- Анализ
- Суб микроанализ
| - грамм-метод
- сантиграмм-метод
- миллиграмм-метод
- микрограмм-метод
- Нанограмм-метод
| - 1 – 10
- 0,05 – 0,5
- 10-3 – 10-6
- 10-6 – 10-9
- 10-9 – 10-12
| - 10 – 100
- 1 – 10
- 10-1 – 10-4
- 10-4 – 10-6
- 10-7 – 10-10
| | | | | | | - Таҳлил учун тоза (Чистые для анализа ) ЧДА
| | - Кимёвий тоза(Химически чистые) ХЧ
| | - Юқори эталонли тоза (Высокоэталонно чистые) ВЭЧ
| | | | - Тозалиги бўйича кимёвий реагентларнинг классификацияси:
- Ананалитик кимёда қўлланиладиган реакцияларга қўйиладиган талаблар:
- Реакция аналитик белгилар билан бориши шарт.
- А) аниқ хоссалар асосида чўкманинг эриши ёки ҳосил бўлиши (цвет, растворимость в определенных растворителях, форма кристаллов.
- 2.аналитик белгилар визуал ёки инструментал аниқланиши шарт
- Реакциянинг бориш шароити:
- Муҳитнинг pH катталигини аниқлаш. Кислотада эрийдиган чўкмалар кислотанинг ортиқча миқдорида чўкма ҳосил бўлмайди.
- Ҳарорат.
- Агар чўкманинг ҳарорат ошгандан эрувчанлиги ортадиган бўлса, бундай моддани иссиқ эритмада аниқлаб бўлмайди,яъни чўкма ҳосил қилиб бўлмайди, буни аниқлаш учун…….
- Ионларнинг концентрацияси
- Чўкма ҳосил буладиган ионлар концентрациясини аниқ ўрнатиш зарур.
- Мураккаб материалларнинг анализи кўп ҳолларда қуйидаги босқичларда олиб борилади
- Анализ учун намуна олиш
- намунани парчалаш ва уни эритмага ўтказиш
- кимёвий реакция ўтказиш
- реакция махсулотига ёки текширилаётган модданинг бирор бир физик параметрларини ўлчаш
|
| |
Анализ қилишда аввал моддаларнинг сифат таркиби аниқланади, яъни у қандай элементлардан, элемент гуруҳларидан ёки ионлардан таркиб топганлиги ҳақидаги масала ҳал қилинади, сўнгра модданинг миқдорий та

|
Анализ қилишда аввал моддаларнинг сифат таркиби аниқланади, яъни у қандай элементлардан, элемент гуруҳларидан ёки ионлардан таркиб топганлиги ҳақидаги масала ҳал қилинади, сўнгра модданинг миқдорий та
|
bet | 7/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 14,14 Mb. | | #248799 |
Bog'liq Саноат 5-маърузаАнализ қилишда аввал моддаларнинг сифат таркиби аниқланади, яъни у қандай элементлардан, элемент гуруҳларидан ёки ионлардан таркиб топганлиги ҳақидаги масала ҳал қилинади, сўнгра модданинг миқдорий таркибини аниқлашга ўтилади. - Анализ қилишда аввал моддаларнинг сифат таркиби аниқланади, яъни у қандай элементлардан, элемент гуруҳларидан ёки ионлардан таркиб топганлиги ҳақидаги масала ҳал қилинади, сўнгра модданинг миқдорий таркибини аниқлашга ўтилади.
- Модданинг таркибига қандай элемент ёки ионлар киришини топиш, аниқлаш сифат анализининг вазифасидир.
- Модда миқдорларига қараб сифат анализда макро-(0,5-1,0 г),микро-(0,005-0,01г)-, яриммикро (0,02-0.05 г)-, ва ультрамикро (1 мг)- усуллардан фойдаланилади.
Микроанализда жуда сезилучан реакциялардан фойдаланилади, реакциялар микрокристаллоскопик ёки томчи усули ёрдамида олиб борилади. - Микроанализда жуда сезилучан реакциялардан фойдаланилади, реакциялар микрокристаллоскопик ёки томчи усули ёрдамида олиб борилади.
- а) микрокристоллоскопик усул-еакциялар одатда шиша пластинка устида олиб борилади ва ҳосил бўлган кристаллар шаклини кўриб изланаётган ион( элемент) бор-йўқлиги ҳақида бир фикрга келинади.
- б) томчи усулида эритма ранги ўзгарувчан ёки рангли чўкмалар ҳосил бўладиган реакциялар қўлланилади.
Номаълум моддаларни ажратиш (Қуруқ тузларнинг кимёвий анализи) - Идентификация катиона
- Определение принадлежности к аналитической группе (групповые реагенты)
- Специфические реакции
- Идентификация аниона
- Определение принадлежности к аналитической группе (групповые реагенты)
- Специфические реакции
- Eng muhim indikatorlar:
- 1. Erkin vodorod ionlari ishtirokida (kislota reaksiyasi) pushti rang, neytral tuzlar yoki ishqorlar ishtirokida esa sariq rang beruvchi metil oranj;
- 2. Fen-in - gidroksil ionlari ishtirokida (ishqoriy reaksiya) xarakterli qizil rang beradi, neytral tuzlar yoki kislotalar ishtirokida esa rangsizdir;
- 3. Lakmus - kislotalar ta'sirida qizil rangga, ishqorlar ta'sirida esa ko'k rangga aylanadi;
- 4. Kurkumin - ishqorlar ta'sirida jigarrang rangga aylanadi va kislotalar ishtirokida yana sariq rangga ega bo'ladi.
|
|
Bosh sahifa
Aloqalar
Bosh sahifa
Анализ қилишда аввал моддаларнинг сифат таркиби аниқланади, яъни у қандай элементлардан, элемент гуруҳларидан ёки ионлардан таркиб топганлиги ҳақидаги масала ҳал қилинади, сўнгра модданинг миқдорий та
|
-mavzu: O‘simlikshunoslikda gen muhandisligi

|
-mavzu: O‘simlikshunoslikda gen muhandisligi
|
bet | 8/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #255427 |
Bog'liq Gen muhandisligi mavzular to\'plami6-mavzu: O‘simlikshunoslikda gen muhandisligi
Reja:
1.Qimmatli xo‘jalik ahamiyatiga ega transgen o‘simliklar olish.
2.Agrobakteriyalar yordamida kokultivatsiyalash usuli.
3.O‘simlik hujayralariga transformatsiya usullari.
4.Transgenli o‘simliklar olish.
Mavzu bo‘yicha asosiy tushuncha va iboralar: totipotentlik, retsipient, trasgen o‘simlik, TI plazmidi, agrobakteriya, T-DNK, vergenlar, trasformatsiya, kointegrativ vektorlar, pBR 322 plazmidasi, binar vektorlar, transpozonlar.
Ma’ruza mavzusi bayoni
Plazmidalar DNKsini biotexnologiyasini o‘rganishga va ulvrni o‘simlikshunoslikdagi ahamiyatini ochib berishda Agrobactrium tipidagi tuprok bakteriyalarning xususiyatlarini ochilishi sabab buldi. Bunday bakteriyalar bilan zararlanganda o‘simliklarda keyinchalik bu bakteriyalarning hosil bo‘lmasligiga qaramasdan rak o‘simtalari rivojlanadi. Bundan tashqari zararlangan tukimalari o‘simtalari rivojlanishi uchun zarur bo‘lgan auksin va sitokininbo‘lmagan sun’iy oziqa muxitdan ham rivojlanishi aniklangan.
Bunday kasallaklarga bir pallali o‘simliklar liliacyea oilasiga mansub o‘simliklarda nisbatan chidamlilik aniklangan. Lekin ularning chidamlilik mexanizmi xali to‘la o‘rganilgan emas.rak tukimalari aminokislotilar va ugvodlarni yangicha tartibda (modifikasiyalashgan) holda sintez qila boshlaydi. Bunday moddalar opinlar deyiladi. Agrobakterium shtammlariga bog‘lik ravishda ular turlicha bo‘lishi mumkin:Nopanin, oktapin, monopin, agropin va boshqalar
Transpozonlar haqida tushuncha. Ko‘chib yuruvchi genetik elementar – tarnspozonlarni o‘simlik organizmida AKSh olimasi Barba Mak Klintok, mikroorganizmlarda AKSh olimi Axmad Buxoriy va xasharotlarda Rossiya olimi Georgiy Georgiyev kashf etgan. Ko‘chib yuruvchi genetik elementlar ayni vaqtda transpozasion elementlar yoki transpozonlar deb ham ataladi. Transpozonlar xilma – xil strukturaga ega bo‘lsalarda, barcha transpozon molekulalarining ikki chetida maxsus nukleotidlar izchilligi, markaziy qismda esa DNK molekulasining belgilangan joyida «yopishkok»uchlar hosil љilib notekis kesuvchi transpozaza fermentini sintez kiluvchi gen mavjuddir. Transpozaza fermenti hujayradagi DNK molekulasini «yopishkok» uchlar hosil kilib kesadi va ayni paytda transpozon uchlariga kovutiradi. Hosil bo‘lgan xromosoma DNK si va transpozon DNKsidan iborat kovushma hujayra DNK bo‘laklarini boglovchi ferment ligaza ta’sirida o‘zaro bog‘lanadi. Transpozonlarning hujayra DNKsiga integrasiyasi kuyidagicha amalga oshadi. Transpozonlar xromosomada uz o‘rnini o‘zgartirganda irsiyat ham o‘zgaradi. Odatda yashash muxiti keskin o‘zgarganda transpozonlarning ko‘chib yurishi ortadi.
Shu sababdan ko‘chib yuruvchi genetik elementlar ishtirokida gen muxandisligiga asoslangankupgina biotexnologik jarayonlar yaratilgan.
|
| |
Transkripsiyada - 1-Ma’ruza: Gen muhandisligi faniga kirish

|
1-Ma’ruza: Gen muhandisligi faniga kirish
|
bet | 4/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #255427 |
Bog'liq Gen muhandisligi mavzular to\'plamiTranskripsiyada DNK ketma-ketligi oʻxshash boʻlgan RNK tiliga qayta yoziladi yoki transkripsiya boʻladi. Eukariotlarda yetilgan RNK (i-RNK) hosil boʻlishi uchun RNK protsessing (shakllanish) jarayonidan ham oʻtishi lozim.
Translyatsiyada i-RNK ketma-ketligi polipeptiddagi aminokislotalar ketma-ketligini belgilash uchun oʻqiladi. Translyatsiya soʻzi i-RNKdagi nukleotidlar ketma-ketligi umuman boshqa “tilga”, yaʼni aminokislotalar “tili”ga tarjima qilinishi kerakligini bildiradi.Mutatsiyalar Baʼzida hujayra genetik axborotni koʻchirib olayotganida xato qiladi va bu mutatsiyaga sabab boʻladi. Mutatsiyalar neytral boʻlishi yoki oqsil hosil boʻlishi va genlarning ifodalalanishiga taʼsir qilishi mumkin. Almashinish mutatsiyalari. Almashinishda bir asosni boshqasi bilan almashtirish orqali bir juft asosning oʻzgarib qolishi kuzatiladi.
Almashinish mutatsiyalarining uchta turi mavjud:
Jim turuvchi mutatsiyalar translyatsiya paytida aminokislotalar ketma-ketligiga taʼsir qilmaydi.
Nonsens mutatsiyalar aminokislota kodoni oʻrniga toʻxtash kodoni paydo boʻlishiga olib keladi va natijada translyatsiya vaqtidan ilgari tugaydi.
Missens mutatsiyalar kodon tomonidan belgilangan aminokislotalarning almashinishiga sabab boʻladi.Insersiyalar (kiritish) va deletsiyalar (olib tashlash)
Insersiya bir yoki bir nechta asoslar DNK ketma-ketligiga qoʻshilishi bilan namoyon boʻladi. Deletsiya bir yoki bir nechta asoslar DNK ketma-ketligidan tushib qolishi (olib tashlanishi) bilan namoyon boʻladi.
Genetik kod kodonlar shaklida oʻqilishi sababli asoslarning qoʻshilib qolishi yoki olib tashlanishi ketma-ketlikning oʻqish doirasini oʻzgartirib yuboradi. Bunday turdagi mutatsiyalar oʻqish doirasini siljituvchi mutatsiyalar deyiladi.
Oʻqish doirasini siljituvchi mutatsiyalar translyatsiya paytida nukleotidlar ketma-ketligining triplet (kodonlar) sifatida oʻqilish tarzini “oʻzgartiradi”. Bu oʻz navbatida polipeptidga qaysi aminokislota qoʻshilishiga taʼsir koʻrsatadi. Ushbu misolda genlarning dastlabki oʻqish doirasida quyidagi aminokislotalar ketma-ketligini sintez qiluvchi i-RNK tripletlari kodlangan: metionin (Met), izoleysin (Ile), arginin (Arg) va asparagin (Asn). Toʻrtinchi nukleotidning (T) tushib qolishi oʻqish doirasini tushib qolish joyidan siljitadi. Bu holat DNK matritsasi (qolipi)da uchinchi nukleotiddan keyin yangi oʻqish doirasini hosil qiladi. Yangi doiradagi i-RNK mutatsiyalangan nuqtadan keyin boshqa xildagi kodonlarni saqlaydi (metioninni belgilovchi birinchi kodon oʻzgarishsiz qoladi). Ushbu kodonlar quyidagi aminokislotalar ketma-ketligini kodlaydi: metionin (Met), tirozin (Tyr) va glitsin (Gly).
Quyidagi rasm oʻqish doirasini siljituvchi mutatsiyalar mutatsiya kuzatilgan nuqtadan keyin keluvchi nukleotidlarning kodon sifatida oʻqilish tarzini oʻzgartirishi va shuning oqibatida aminokislota ketma-ketligini oʻzgartirish mumkinligini koʻrsatadi.
|
| |
RNKning tuzilishi - 1-Ma’ruza: Gen muhandisligi faniga kirish

|
1-Ma’ruza: Gen muhandisligi faniga kirish
|
bet | 3/14 | Sana | 27.05.2024 | Hajmi | 15,56 Mb. | | #255427 |
Bog'liq Gen muhandisligi mavzular to\'plamiRNKning tuzilishi
DNKning oʻzi genlar ekspressiyasini amalga oshira olmaydi. DNKdagi koʻrsatmalarni bajarish uchun unga RNK kerak.
DNKga oʻxshab RNK ham nukleotidlardan iborat boʻlib, nukleotidlar oʻz navbatida 5-halqali riboza monosaxaridi, fosfat guruhi va azot asoslaridan tashkil topgan. Shunga qaramay, DNK va RNK oʻrtasida uchta asosiy farq bor:
RNKda dezoksiriboza emas, balki riboza boʻladi.
RNK ikki zanjirli emas, balki bir zanjirli boʻladi.
RNKda timin oʻrniga urasil boʻladi.
Bu farqlar hujayra fermentlariga DNKni RNKdan ajratishda yordam beradi.
Biologiyaning markaziy dogmasi
Polipeptidlarni kodlovchi genlar ikki bosqichda ifodalanadi (ekspressiyalanadi). Ushbu jarayonda axborot DNK \rightarrow→right arrow RNK \rightarrow→right arrow oqsil yoʻnalishida uzatiladi va bu yoʻnalishli bogʻlanish biologiyaning markaziy dogmasi deyiladi.Genetik kod. Genetik axborotni oʻqish jarayonining birinchi bosqichi transkripsiya boʻlib, bunda DNKdan RNKga nukleotidlar ketma-ketligi koʻchirib olinadi. Keyingi bosqichda aminokislotalar birlashib, oqsil hosil qiladi.
Aminokislotalarning bir-biriga bogʻlanish tartibi oqsilning shakli, xususiyatlari va vazifasini belgilaydi. RNKning toʻrt asosi atigi toʻrtta nukleotid asoslaridan genetik kod hosil qiladi. Bular – adenin (A), sitozin (C), guanin (G) va urasil (U). Genetik kodning ketma-ket uchta nukleotid tartibida oʻqilishi kodonlar deb ataladi. Har bir kodon bitta aminokislotaga (yoki ketma-ketlikning boshlash yoki toʻxtash signallariga) mos keladi. IRNK nukleotidlarining uchta harfdan iborat ketma-ketligi maʼlum bir aminokislotaga yoki “stop” kodoniga mos keladi. UGA, UAA va UAG stop kodonlardir. AUG metionin aminokislotasining kodoni, shuningdek, “start” kodon ham hisoblanadi.Transkripsiya va translyatsiya
DNK qoʻsh zanjiri quyidagi ketma-ketlikka ega:
5ʼ-ATGATSTSGTAA-5ʼ 5ʼ-TASTAGAGSATT-5ʼ
DNK zanjirlaridan birining transkripsiyasida i-RNK hosil boʻladi va u ketma-ketlik boʻyicha DNKning boshqa zanjiriga mos tushadi. Lekin DNK va RNK oʻrtasida biokimyoviy farqlar mavjudligi uchun DNKdagi T i-RNKdagi U bilan almashtiriladi. i-RNK ketma-ketligi esa quyidagicha boʻladi:
5ʼ-AUGAUSUSGUAA-5ʼ
Translyatsiya jarayoni i-RNK nukleotidlaridagi maʼlumotlarning triplet koʻrinishida oʻqilishi hisoblanib, har bir triplet bitta aminokislotani belgilaydi (yoki translyatsiya tugashini bildiruvchi toʻxtash signal vazifasini bajaradi).
5ʼ-AUG AUS USG UAA-5ʼ
AUG \rightarrow→right arrow Metionin AUS \rightarrow→right arrow Izoleysin USG \rightarrow→right arrow Serin UAA \rightarrow→right arrow “Stop”
Polipeptid ketma-ketligi: (N-terminal) metionin-izoleysin-serin (C-terminal)
|
| |
5-laboratoriya ishi Bajardi: Abdumalikov Nurdaulet Tekshirdi: Begimov O’ktam

|
5-laboratoriya ishi Bajardi: Abdumalikov Nurdaulet Tekshirdi: Begimov O’ktam
|
Sana | 25.12.2023 | Hajmi | 1,19 Mb. | | #128251 |
Bog'liq algo5
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASI AXBOROT TEXNOLOGIYALARI VA KOMMUNIKATSIYALARINI RIVOJLANTIRISH VAZIRLIGI
MUHAMMAD AL-XOZAZMIY NOMIDAGI TOSHKENT AXBOROT TEXNOLOGIYALARI UNIVERSITETI
Algoritmlarni loyihalash
5-laboratoriya ishi
Bajardi:Abdumalikov Nurdaulet
Tekshirdi: Begimov O’ktam
5 - laboratoriya ishi
4-laboratoriya ishida tuzilgan graf uchun “Shajara” daraxti tuzilsin. Bunda orqaga qaytish algoritmidan foydalanilsin.
Tuzilgan shajara daraxtidan Gamilton siklini berishi mumkin bo‘lgan yo‘nalish variantlari ajratilsin.
3. Berilgan graf uchun “kommivoyajer masalasi” uchun tafsiya qilinadigan marshrut va uning narxi topilsin
Gamilton sikli algoritmi:
package hamilton;
class Hamilton {
final int V = 5;
int path[];
boolean isSafe(int v, int graph[][], int path[], int pos) {
if (graph[path[pos - 1]][v] == 0)
return false;
for (int i = 0; i < pos; i++)
if (path[i] == v)
return false;
return true;
}
boolean hamCycleUtil(int graph[][], int path[], int pos) {
if (pos == V) {
if (graph[path[pos - 1]][path[0]] == 1)
return true;
else
return false;
}
for (int v = 1; v < V; v++) {
if (isSafe(v, graph, path, pos)) {
path[pos] = v;
if (hamCycleUtil(graph, path, pos + 1) == true)
return true;
path[pos] = -1;
}
}
return false;
}
int hamCycle(int graph[][]) {
path = new int[V];
for (int i = 0; i < V; i++)
path[i] = -1;
path[0] = 0;
if (hamCycleUtil(graph, path, 1) == false) {
System.out.println("\nSolution does not exist");
return 0;
}
printSolution(path);
return 1;
}
void printSolution(int path[]) {
System.out.println("Solution Exists: Following" +
" is one Hamiltonian Cycle");
for (int i = 0; i < V; i++)
System.out.print(" " + path[i] + " ");
System.out.println(" " + path[0] + " ");
}
public static void main(String args[]) {
Hamilton hamiltonian =
new Hamilton();
/* (0)--(1)--(2)
| / \ |
| / \ |
| / \ |
(3)-------(4) */
int graph1[][] = {{0, 1, 0, 1, 0},
{1, 0, 1, 1, 1},
{0, 1, 0, 0, 1},
{1, 1, 0, 0, 1},
{0, 1, 1, 1, 0},
};
hamiltonian.hamCycle(graph1);
/*
(0)--(1)--(2)
| / \ |
| / \ |
| / \ |
(3) (4) */
int graph2[][] = {{0, 1, 0, 1, 0},
{1, 0, 1, 1, 1},
{0, 1, 0, 0, 1},
{1, 1, 0, 0, 0},
{0, 1, 1, 0, 0},
};
hamiltonian.hamCycle(graph2);
}
}
|
| |
Har bir sifatli kimyoviy tahlil uch qismga bo'linadi

|
Har bir sifatli kimyoviy tahlil uch qismga bo'linadi
|
bet | 2/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 14,14 Mb. | | #248799 |
Bog'liq Саноат 5-маърузаHar bir sifatli kimyoviy tahlil uch qismga bo'linadi: - Har bir sifatli kimyoviy tahlil uch qismga bo'linadi:
- 1. dastlabki sinov,
- 2. metallar (kationlar) kashf etilishi,
- 3. metall bo'lmaganlar (metalloidlar) yoki kislotalar (anionlar) kashf etilishi.Tahlil qiluvchining tabiatiga kelsak, to'rtta holat bo'lishi mumkin:
- 1. qattiq metall bo'lmagan modda,2. metall yoki metallar qotishmasi shaklidagi qattiq modda;3. suyuqlik (eritma),
- 4. gaz
СИФАТ АНАЛИЗИ МЕТОДЛАРИ: - реакция турларига қараб
- хажм бўйича
- ишлатиладиган модда миқдорига қараб
- Пирохимия Алангада бўялиш
- Organoleptik usul, organoleptika - sezgi a'zolari: ko'rish, hidlash, eshitish, teginish, ta'm sezishlarini tahlil qilish asosida mahsulot sifati ko'rsatkichlarini aniqlash usuli. Mahsulotning organoleptik bahosi uning sifatini baholashning umumlashtirilgan natijasi bo'lib, inson sezgilari yordamida amalga oshiriladi.
- Объект хусусиятини аниқлаш ва ўлчашдаги аналитик сигналлар
- СЕНСОРЛИ (ОРГАНОЛЕПТИК) МЕТОДЛАР
- Сезгирлик (Чувствительность)
- танловчанлик(Селективность)
|
| |
Аланганинг бўялиши (пирохимик реакция)

|
Аланганинг бўялиши (пирохимик реакция)
|
bet | 4/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 14,14 Mb. | | #248799 |
Bog'liq Саноат 5-маърузаАланганинг бўялиши (пирохимик реакция) | | | | | | | - натрий
- калий
- кальций
- стронций
| - ярко-желтый
- фиолетовый
- кирпично-красный
- карминово-красный
| | - барий
- медь
- бор
- свинец и мышьяк
| - желто-зеленый
- ярко-зеленый
- ярко-зеленый
- бледно-голубой
| - Суртиш усули анализи
- (Ф.М. Флавицкий 1898 г)
- Текширилаётган қаттиқ модда тенг миқдордаги қаттиқ реагент билан ҳавончада ара-рилади.
- Ҳосил бўлган рангли аралашма қидирилаётган ион борлигидан далолат беради.
-
- CоCl2+2NH4SCN→(NH4)2[Cо(SCN)4]+2NH4Cl
- роданид синяя соль тетрародано аммония (II)- кобольтата аммония
-
- CH3COONa+NaHSO4→Na2SO4+CH3COOH
- запах уксусной
- кислоты
-
- Сифат анализи «ҳўл» усул билан ўтказишнинг шарти текширилаётган модда олдиндан эритилган бўлиши керак. Одатда эритувчи сифатида сув ишлатилади, агар модда сувда эримаса, кислотада эритилади. Кислотада эритилган модда кимёвий ўзгаришга учраб, сувда осон эрийдиган биронта тузга айланади.
- Масалан: CuO H2SO4 CuSO4 H2O
- Fe(OH)3 3 HCl FeCl3 3 H2O
- CaCO3 2 HNO3 Ca(NO3)2 H2O CO2
Сифат анализида фақат бирор ташқи эффект, яъни реакциянинг ҳақиқатда бўлаётганлигини кўрсатувчи ҳар бир ўзгаришлар билан борадиган реакциялардангина фойдаланилади. Одатда бундай ташқи эффектлар: - Сифат анализида фақат бирор ташқи эффект, яъни реакциянинг ҳақиқатда бўлаётганлигини кўрсатувчи ҳар бир ўзгаришлар билан борадиган реакциялардангина фойдаланилади. Одатда бундай ташқи эффектлар:
- а) эритмалар рангининг ўзгариши
- б) чўкма тушиши (ёки эриб кетиши)
- в) газ ажратиб чиқишидан иборат бўлади
- 1,2 усул энг кўп қўлланилади.
|
| |
РЕАКЦИЯЛАР КЛАССИФИКАЦИЯСИ

|
РЕАКЦИЯЛАР КЛАССИФИКАЦИЯСИ
|
bet | 3/7 | Sana | 21.05.2024 | Hajmi | 14,14 Mb. | | #248799 |
Bog'liq Саноат 5-маъруза - Танлаш босқичи бўйича (по степени селективности)
- Бажарилиш усули бўйича(по способу выполнения)
- Ҳажм бўйича по объему (массе) анализируемой пробы
- Сезгирлиги бўйича (по чувствительности)
- Гуруҳ - реакция, гуруҳ реагенти бошланғич махсулотнинг ионлар гуруҳи билан характерли хоссаларни намоён қилади.
- Мисоллар ҳолатида л: HCI эритмаси Ag+, Pb2+, [Hg2]2+ ионларини оқ рангли қийин эрийдиган чўкма ҳолида чўктиради.
Танловчанлик босқичи бўйича реакциялар классификацияси - Характерли (хусусий) - реакция реагент фақат берилган ион билан характерли ташқи эффект ҳосил қилади.Лекин бу реагент бир қатор бошқа ионлар билан ҳам ташқи эффект ҳосил қилади.
- Мисол: при действии концентрированного раствора NH4OH на Cu2+ ионига концентрирланган NH4OH эритмаси таъсир эттирилганда кўк ранли эритма ҳосил бўлади.
- Махсус - реакция, бунда берилган ионни ҳар қандай бошқа ионлар иштирокида аниқлаш мумкин
- Мисол: K4[Fe(CN)6] эритмасида фақат Fe+3 оионига таъсир эттирилса берлин лазури ҳосил бўлади.
Сезгирлиги бўйича (Классификация реакций по чувствительности) - Сифат реакциясининг сезгирлиги анализ қилинаётган намунадаги турли миқдордаги ионларнинг ташқи эффект ҳосил қилиши билан характерерланади
- Юқори сезгирлик-ионнинг миқдори жуда кичик бўлганда ҳам ташқи эффект ҳосил қилишидадир
СЕЗГИРЛИКНИНГ СИФАТ ХАРАКТЕРИСТИКАСИ (КОЛИЧЕСТВЕННЫЕ ХАРАКТЕРИСТИКИ ЧУВСТВИТЕЛЬНОСТИ - - бўялган (ойна) (получение перлов)
|
| |