Mashg’ulotla jadvalini tuzishning avtomatik yondashuvi

|
Mashg’ulotla jadvalini tuzishning avtomatik yondashuvi
|
bet | 8/25 | Sana | 28.07.2024 | Hajmi | 1,86 Mb. | | #268854 |
Bog'liq Dissertatsiya1.4. Mashg’ulotla jadvalini tuzishning avtomatik yondashuvi
Dars jarayonini rejalashtirish muammosining maqbul echimi mavjudligi haqidagi savolga javob berish juda qiyin. Yaxshi ishlab chiqilgan jadvallar ushbu muammoning hech bo'lmaganda amalga oshirilishi mumkin bo'lgan echimlari mavjudligini ko'rsatadi.
Jadval tuzish vazifasini ayrim hollarda butun sonli dasturlash usullari bilan hal qilish mumkin [1, 46]. Umumiy holda, ushbu muammoni hal qilishning murakkabligi o'zgaruvchilar sonining o'sishi va o'zgaruvchilarning mumkin bo'lgan qiymatlari oralig'ining kengayishi bilan eksponent ravishda o'sib boradi. Xarakterli xususiyat, shuningdek, har xil turdagi dastlabki ma'lumotlarning katta miqdori va rasmiy shaklda yozish qiyin bo'lgan ko'plab jadval talablari. Ushbu murakkabliklar avtomatlashtirilgan rejalashtirish tartibini ishlab chiqishni qiyinlashtiradi.
Qisqacha aytganda, rejalashtirish algoritmining g'oyasi quyidagicha:
qayd etilmagan harakatlar ro'yxati mavjud, algoritm boshida u barcha harakatlarni o'z ichiga oladi;
birinchi bosqichda to'liq bo'lmagan deb hisoblanadigan bo'sh jadval ko'rib chiqiladi;
keyingi bosqichda, hisobga olinmagan sinflar ro'yxatidan barcha sinflarni ma'lum ma'noda eng yaxshi tarzda tartibga solish uchun joriy tugallanmagan jadvaldan boshqasiga o'tish amalga oshiriladi;
algoritm to'liq jadval olinganda yoki ma'lum bir qator qadamlar bajarilgandan so'ng tugaydi.
Agar algoritm simulyatsiya tamoyillariga asoslangan bo'lsa, unda uni amalga oshirish uchun norasmiy (evristik) qoidalarni ishlab chiqishga alohida e'tibor berish kerak masalan:
a) ro'yxatdan keyingi darsni tanlash,
b) jadvalda eng yaxshi pozitsiyani aniqlash,
c) natijada olingan jadvalni baholash.
Ushbu yondashuv bilan muayyan universitet uchun jadval tuzilayotganda hal qilinayotgan muammoning o'ziga xos xususiyatlarini batafsil hisobga olish mumkin. Biroq, bu yondashuv boshqa ta'lim muassasalarida ishlab chiqilgan tizimdan foydalanish imkoniyatini keskin cheklaydi, chunki universitetdagi kichik ichki o'zgarishlar ham algoritmga jiddiy o'zgarishlar kiritishni talab qilishi mumkin.
Agar algoritm jadval tuzuvchi dispetcherning harakatlariga taqlid qilsa, u holda foydalanuvchining tizim bilan ishini dialog rejimida tashkil qilish mumkin [3, 7].
Ko'pincha O’zbekiston oliy ta’lim muassasalarida dars jadvali qo'lda tuziladi: bunda karton planshetlarda jadval to'plami qalamdagi kichik qo'l yozuvida amalga oshiradi. Keyin xuddi shu shaklda fakultet va kafedralarga o‘tkaziladi. Bunday jadvalda kerakli ma'lumotlarni topish yoki undan ma'lum ma'lumotlarni tanlash juda qiyin. Bajarilishi mumkin bo'lgan minimal narsa zarur ma'lumotlarni kiritishni avtomatlashtirish va uni saqlashni tashkil qilishdir.
Mavjud dasturlar yordamida siz avtomatik rejimda sinf jadvalini muvaffaqiyatli yaratishingiz mumkin. Bu ma'lum yo'qotishlarga olib keladi: qo'lda rejalashtirish paytida olingan tajriba yo'qoladi va jadvalning odatiy tuzilishi ham yo'qoladi. Avtomatlashtirish faqat rejalashtirish uchun mas'ul bo'limga tegishli bo'lsa, bunday dasturlar ko'pincha mahalliy yondashuvdan foydalanadi. Yagona ma'lumotlar bazasiga dastlabki ma'lumotlarni kiritishning ko'p mehnat talab qiladigan jarayoni ushbu bo'lim xodimlariga yuklangan.
Blok sxema (2-rasm) kirish va chiqish ma'lumotlari hajmining nisbati katta ekanligini ko'rsatadi. Bu faqat rejalashtirish uchun mo'ljallangan katta hajmdagi kirish ma'lumotlarini tayyorlashda vaqtni asossiz sezilarli yo'qotishlarga olib keladi. Yaratilgan ma'lumotlar bazasini boshqa muammolarni hal qilish uchun ishlatib bo'lmaydi.
Agar har bir ma'lumot blokini kiritish ushbu ma'lumotlar uchun bevosita mas'ul bo'lgan tegishli bo'limlarga topshirilsa, bu muammoni hal quyidagicha qilish mumkin:
kadrlar bo'limi professor-o'qituvchilar tarkibi haqida ma'lumot beradi;
o'quv-uslubiy bo'lim fanlar va o'quv dasturlari bo'yicha ma'lumotlarni taqdim etadi;
Fakultet dekanlari guruhlar va talabalar haqida ma’lumot beradi.
|
| |