nyuuzyou/kompy huggingface dataset:
Истеъмолчи 
Талаблар - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

|
Jizzax-2024 M. N. EshonqulovaBog'liq Monografiya - Eshonqulova 2Истеъмолчи
Талаблар
SHartli belgilar
:
Qiymat qo‘shuvchi faoliyat
Ma’lumot oqimi
4.5-rasm. Jarayonli yondoshuvga asoslangan sifat menejmenti tizimi modeli.
SMT bazaviy modelini ishlab chiqishda bu tamoyil, tashkilot mahsulot yoki
xizmatlarni yaratish jarayonlarini, mahsulot yoki xizmatlarni buyurtmachi
ehtiyojlariga muvofiqlikka tekshirish jarayonlari bilan birlashtirishga harakat
qilayotganligini ta’kidlaydi.
6.
Doimiy yaxshilash.
Tashkilotning faoliyatini doimiy yaxshilashga
qaratilishini o‘zgarmas maqsad deb qaralishi lozim.
Tashkilot SMT faoliyati orqali buyurtmachini kelajakdagi ehtiyojlarini
107
samarali qanoatlantirish va joriy qilingan jarayonlarni eng yaxshi natijalarga
erishishini o‘z maqsadi deb qaraydi.
7.
Dalillarga asoslangan qarorlarni qabul qilish.
Samarali qarorlar
ma’lumotlarni va axborotlarni tahlil etishga asoslanadi.
SMT faoliyatiga taalluqli qarorlarni qabul qilish uchun bu darajada faktlar
va ma’lumotlar qo‘llaniladi. Bunda ma’lumotlar manbalari bo‘lib auditlar,
to‘g‘rilovchi amallar, jarayonlar faoliyati, buyurtmachilarni shikoyatlarini tahlillari
natijalari, shuningdek boshqa manbalar hisoblanadi. Tahlilda qanoatlanganlik
darajasi va SMT samaradorligini oshirish uchun qo‘llanilishi mumkin bo‘lgan
ma’lumotlarga alohida e’tibor beriladi.
8.
Etkazib beruvchilar bilan o‘zaro manfaatli munosabatlar.
Tashkilotlar
va ularning etkazib beruvchilari o‘zaro bog‘liq bo‘ladi va o‘zaro manfaatli
munosabatlar ikkala tomonning moddiy boylik yaratish imkoniyatlarini oshiradi.
Nazorat savollari
1.
Sertifikat, muvofiqlik belgisi atamalariga ta’rif bering.
2.
Sertifikatlashtirishga ta’rif bering.
3.
Sertifikatlashtirish sohasida atama va ta’riflarga xalqaro talablarni qaysi
tashkilot shakllantiradi?
4.
Muvofiqlik beligisi nima degani?
5.
Sertifikatlashtirish tizimi nima degani?
6.
Muvofiqlik sertifikatiga ta’rif bering.
7.
Sertifikatlashtirishni
majburiy
va
ixtiyoriyga
bo‘linishi sababini
tushuntiring.
8.
Sertifikatlashtirish ob’ektlari nimalar bo‘lishi mumkin?
9.
Xalqaro va milliy darajada korxona sifat tizimlariga talablarni belgilovchi
qanday standartlarni bilasiz?
10.
ISO 9000 seriyali standartlarning asosiy mazmuni nimadan iborat?
11.
Sertifikatlashtirish va sifatni boshqarish sohasida atama va ta’riflar uchun
asosiy O‘zbekiston davlat standartlarini ayting.
108
12.
Sertifikatlashtirish sxemalarini ta’rif bering.
13.
Mahsulot
va
xizmatlarini
sertifikatlashtirishda
qaysi
sxemalardan
foydalaniladi?
14.
Sertifikatlashtirish jarayoni qanday bosqichlardan iborat?
15.
Sertifikatlashtirishda inspeksion nazorat (nazorat yo‘sinidagi tekshiruv) ning
vazifasi nimadan iborat?
16.
Qanday holatlarda muvofiqlik sertifikatining amal qilinishi to‘xtatilishi yoki
bekor qilinishi mumkin?
17.
O‘zbekiston Respublikasi sertifikalashtirish milliy tizimi tashkiliy
tuzilmasini tutintiring.
|
| |
Passiv optik keng polosali kirish tarmog’i orqali keng

140
PONga kirish taqsimlash tarmog'ida tarmoqli topologiya mavjud
bo'lib, ular tugunlarda passiv optik ajratgichlar (bo'laklar) mavjud. Shu
bilan birga, PON arxitekturasi, agar kerak bo'lsa, tarmoqdagi tugunlar
sonini ko'paytirish va uning samaradorligini oshirishga imkon beradi.
PONning ikkita asosiy texnologiyasi mavjud: GEROM (Gigabit
Etheret PON) va GRON. Ularning asosiy farqi asosiy protokollardir.
GPOM tarmog'i (7.3-rasm) abonent qurilmalari to'plamiga (ONT,
Ortiq tarmoq terminali) bog'langan daraxtsimon optik tarmoqqa ulangan
bitta stantsiya qurilmasini (OLT - Ortiq liniya terminal) ni o'z
ichiga
oladi. Faol optik tarmog'idan farqli o'laroq, tugunlar elektr ta’minot va
hizmat ko’rsatishga muhtoj emas.
7.3-rasm. GPON tarmoqlarini qurish sxemasi
GPON
tarmog’ini
qurish
uchun
dunyoda
ko’plab
telekommunikatsiya qurilmalarini ishlab chiqaruvchilar takliflarini
keltirish mumkin. Masalan Natex kompaniyasi. Natex kompaniyasi
tomonidan taqdim etilayotgan uskunalarning
asosiy afzalligi uning
mustahkamligi hisoblanadi. Kompaniya passiv optik tarmoqlarni qurish
uchun barcha jihozlarni taklif qiladi: OLT stantsiyasining qismi, alohida
foydalanuvchilar uchun ONT ohirgi qurilmalari, ofislar uchun
141
qurilmalar, ham ichki binolarda, ham tashqi qo’llash
uchun qurilmalar
seriyasi taqdim etiladi.
FG-GP0N-0LT (7.4-rasm) stantsiya qismi qurilmasi o’zida ikkita
boshqarish kartasini, ikkita uplink kommutatorli karta (abonent
qurilmalaridan kelayotgan oqimlardagi time-slotlarni taqsimlash kartasi)
va 10 tagacha GRON interfeyslari kartasini joylashtirish imkonini
beradi. Barcha interfeyslar
old panelda joylashgan, platalarni “issiq”
almashtirish imkoni mavjud, boshqarish va kommutatsiya panellarini
(1+1) sxemada zahiralash imkoni mavjud. Qurilma 12U,19 shassisida
joylashgan, ikkita quvvat kirishiga ega.
Shassining orqa tomonida
ikkita 10 Gbps li (10GBE) ma'lumotlar uzatish shinalari va ikkita 1 Gbit
/ s gacha Ethernet (GBE) nazorat qilish shinalari (zahira uchun ikkita)
mavjud.
-rasm. O‘lchash turlari - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

28
a
Majmuiy o‘lchash -
bir necha nomdosh kattaliklarning birikmasini bir vaqtta
bevosita o‘lchashdan kelib chiqqan tenglamalar tizimini echib, izlanayotgan
qiymatlarni topish. Masalan, har xil tarozi toshlarining massasini solishtirib, bir
toshning ma’lum massasidan boshqasining massasini topish uchun o‘tkaziladigan
o‘lchashlar, haroratni qarshilik termometri orqali o‘lchash.
Birgalikdagi o‘lchash -
turli nomli ikki va undan ortiq kattaliklar orasidagi
munosabatni topish uchun bir vaqtda o‘tkaziladigan o‘lchashlar. Misol, rezistorning
20
0
S dagi elektr qarshiligi qiymatini turli temperaturalarda o‘lchab topish.
Mutlaq o‘lchash -
bir yoki bir necha asosiy kattaliklarni bevosita
o‘lchanishini va (yoki) fizikaviy doimiylikning qiymatlarini qo‘llash asosida
o‘tkaziladigan o‘lchash.
O‘lchash asbobi - Jizzax-2024 M. N. Eshonqulova

35
Ўлчаш
механизми
Ўлчаш
занжири
funksiyasini ko‘rsatuvchi asboblar deb ataladi. Bu asboblar soddalig, arzonligi,
yuqori mustahkaligi, turli sharoitlarda qo‘llanilishi, aniqlik sinfi 0,05gacha ishlab
chiqarilish bilan farqlanib, elektrik o‘lchashlarda asosiy texnik vositalarni guruhini
tashkil etadi.
Analogli o‘lchash asboblari yoki bevosita ko‘rsatuvchi asboblar elektr
o‘lchashlar va umuman o‘lchash texnikasida keng o‘rin olgan asboblardan
hisoblanadi. Bu turdagi asboblarda ko‘rsatuv qaydnomasi uzluksiz (funksional)
ravishda o‘lchanayotgan kattalik bilan bog‘liqlikda bo‘ladi. Bu turdagi asboblarning
struktura sxemasi 2.7-rasmda ko‘rsatilgan.
Х
У
-mavzu: O‘zbekistonda tadbirkorlik sub’ektlarini moliyalashtirishning o‘ziga xos xususiyatlari

|
-mavzu: O‘zbekistonda tadbirkorlik sub’ektlarini moliyalashtirishning o‘ziga xos xususiyatlari
|
bet | 72/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.org40-mavzu: O‘zbekistonda tadbirkorlik sub’ektlarini moliyalashtirishning o‘ziga xos xususiyatlari
Reja:
Mikromoliyalash xizmatlari
Mikrokreditlar berilish tartibi
Mikromoliyalash xizmatlari – kredit shartnomaga muvofiq, yig‘indisi qonun hujjatlarida belgilangan miqdoridan oshmagan mikrokredit yoki mikrolizing taqdim qilish bo‘yicha bank xizmati.
Mikrokredit - O‘zbekiston Respublikasida o‘rnatilgan eng kam ish xaqining 1000 (bir ming) baravari miqdoridan oshmaydigan summada filial tomonidan qarz oluvchiga tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish shartlari asosada beriladigan pul mablag‘laridir.
Mikrolizing - mikromoliyaviy xizmatlar ko‘rsatuvchi filial tomonidan lizing oluvchining topshirig‘iga binoan uchinchi tarafdan mol-mulk olish hamda uni egalik qilish va foydalanish uchun lizing oluvchiga shartnomada belgilangan shartlar asosida haq evaziga berish nazarda tutiladigan xizmatdir. Mikrolizing tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun lizing to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga muvofiq eng kam ish haqining 2 000 (ikki ming) baravari miqdoridan oshmaydigan summada beriladi.
Mikrokreditlar filial tomonidan quyidagilarga beriladi:
- tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun yakka tartibdagi tadbirkorlarga, mikrofirmalarga, kichik korxonalarga, dexqon va fermer xo‘jaliklariga;
- oilaviy tadbirkorlik shaklida yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lmagan holda birgalikda tadbirkorlik faoliyatini amalga oshiruvchi jismoniy shaxslar – er va xotinga umumiy mulki negizida (shu jumladan «yosh oilalarga» kreditlar) o‘z ishini va kasanachilikni tashkil qilish uchun;
- kasaba kollejlarni bitirgan shaxslarga – o‘z biznesini yaratish uchun olingan zamonaviy bilim va ko‘nikmalardan amalda foydalanish maqsadida.
Mikrolizing xizmatlari filial tomonidan yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lgan moliyaviy jihatdan barqaror kichik biznes sub’ektlariga tadbirkorlik faoliyatini amalga oshirish uchun ko‘rsatiladi.
Mikrokredit (mikrolizing) milliy valyutada, shartnoma asosida, filialda talab qilib olguncha depozit hisobvarg‘iga ega bo‘lgan qarz oluvchilarga to‘lovlilik, muddatlilik, qaytarishlilik, ta’minlanganlik va maqsadli ishlatilishi shartlari bilan taqdim qilinadi. Kreditlash shartlarini har qanday o‘zgartirish kredit shartnomasiga qo‘shimcha bitim tuzish orqali rasmiylashtiriladi.
Mikrokredit (mikrolizing) taqdim qilish muddati kreditlanayotgan loyihaning o‘zini oqlash muddati bilan belgilanadi, lekin 3 (uch) yildan oshmasligi kerak.
|
| |
-bob bo’yicha xulosalar - Axborot tizimlari

204
15-
bob Zamonaviy axborot texnologiyalari va tizimlarining
rivojlanish tendentsiyalari
15.1 Zamonaviy axborot texnologiyalarini qo’llashning samarasi
Zamonaviy axborot texnologiyasi
(kompyuter axborot texnologiyasi) –
personal kompyuter va telekommunikatsiya vositalaridan foydalanuvchining do’stona
«interfeysi» axborot texnologiyasidir (15.1-jadval). Ma’lum bir turdagi kompyuter
uchun mo’ljallangan bir yoki bir necha o’zaro bog’liq dasturiy mahsulotlar
zamonaviy axborot texnologiyalarining vositasi sanaladi.
15.1-jadval
Zamonaviy axborot texnologiyalarining asosiy tavsifi
Metodologiya
Asosiy belgisi
Natija
Axborotni
qayta
ishlashning asosiy yangi
vositasi
Boshqaruv texnologiyasiga
«joylashish»
Kommunikatsiyaning
yangi texnologiyasi
YAxlit texnologik
tizimlar
Mutaxassislar va menejerlar
vazifasining integrallashuvi
Axborotni
qayta
ishlash bo’yicha yangi
texnologiya
Maqsadga
qaratilgan
holda axborotni yaratish,
uzatish, saqlash va aks
ettirish
Ijtimoiy
muhit
qonunchiligini hisobga olish
Boshqaruv qarorlarini
qabul qilishning yangi
texnologiyasi
Zamonaviy axborot texnologiyaning
Jarayonni to`xtatish - Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish

|
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish
|
bet | 5/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KJarayonni to`xtatish. Bajarilish xolatidagi jarayon ishi, biror bir uzilish natijasida to`xtaydi. `rotsessor avtomatik tarzda komandalar schyotchigini saqlaydi va boshqaruvni bu uzilishga ishlov beruvchi maxsus adresga uzatadi. OT jarayonni tayyorlik xolatiga o`tkazadi va uzilishni katta ishlashga, ya’ni uzilishga olib kelingan xolat uchun ma’lum o`eratsiyalarni bajaradi.
Jarayonni blokirovka qilish. Jarayon o`z ishini xisoblash tizimida biror bir xodisa ro`y bermaguncha davom ettira olmaydi. SHuning uchun jarayon ma’lum tizimli chaqiriq bilan OTga murojaat qiladi. OT tizimli chaqiriqni qayta ishlaydi(kiritish –chiqarish operatsiyalarini initslalizatsiya qiladi, biror qurilmani bo`shashini yoki xodisa ro`y berishini kutayotgan jarayonlar navbatiga qo`shadi va xokazolar.), jarayonni bajarilish xolatidan kutish xolatiga o`tkazadi.
Jarayonni bloklashdan chiqarish(razblokirovanie). Tizimda biror xodisa ro`y bergandan so`ng, OT aynan qanday xodisa ro`y berganligini aniqlashi zarur. Keyin OT, qaysi jarayon shu xodisani kutish xolatida ekanligini aniqlaydi va shunday jarayon bo`lsa uni tayyorlik xolatiga o`tkazadi.(bunda OT xodisa ro`y berishi bilan bog`liq bo`lgan amallarni bajaradi.)
Protsessorni bir jarayondan ikkinchisiga to`g`ri(korrekt) o`tkazish uchun bajarilaya`gan jarayon kontekstini saqlashi va `rotsessor o`tkazadigan jarayon kontekstini tiklash zarur. Bunday jarayonlar ishlanganligini saqlash/tiklash protsedurasi kontekstni o`tkazsh deyiladi.
Jarayon tushunchasi, OT boshqaruvi ostidagi bajariladigan komandalar to``lami, ular bilan bog`liq resurslar va uning bajarilishi joriy momenti bilan xarakterlanadi. Ixtiyoriy vaqtda jarayon to`liq ravishda o`zining konteksti, ya’ni registirli, tizimli va foydalanuvchi qismlaridan tashkil to`gan konteksti bilan tasvirlanadi. OTlarda jarayon aniq ma’lumotlar strukturasi –PCB bilan tasvirlanadi. PCB –registirli va tizimli kontekstlarni aks ettiradi. Jarayonlar beshta asosiy xolatlarda bo`lishi mumkin: tug`ilish, tayyorlik, bajarilish, kutish, bajarilishni tugallash.
Bir xolatdan ikkinchisiga jarayon OT yordamida, ular ustida biror bir amal bajarilishi natijasida o`tkaziladi. OT jarayonlar ustida quyidagi o`eratsiyalarni bajarishi mumkin: jarayon yaratish, jarayon tugallash, jarayonni to`xtatib turish, jarayonni blokirovka qilish, jarayonni bloklashdan chiqarish. Jarayon prioritetini o`zgartirish.
|
| |
Bir martalik amallar (operatsiyalar)

|
Bir martalik amallar (operatsiyalar)
|
bet | 4/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KBir martalik amallar (operatsiyalar)
Jarayonning kompyuterdagi murakkab xayot yo`li uni tug`ilishidan boshlanadi. Jarayonlar kontseptsiyasini qo`llovchi ixtiyoriy OT, jarayon yaratish vositasiga ega bo`lishi kerak.
Eng oddiy tizimlarda (masalan, faqat bitta aniq ilova ishi uchun loyixalashtirilgan tizimlarda) xamma jarayonlar tizim satrida tug`ilishi mumkin. Murakkabroq operatsion tizimlar, jarayonlarni zaruriyat bo`yicha dinamik xolda yaratadilar.
Operatsion tizim startidan so`ng, yangi jarayon tug`ilishi sababchisi bo`lib maxsus tizimli chaqiriq bajargan foydalanuvchi jarayoni yoki operatsion tizim bo`lishi mumkin, ya’ni natijada yana jarayon bo`lishi mumkin.
Yangi jarayon tug`ilishiga sabab bo`lgan jarayon ota jarayon(parent process) deyiladi, qaytadan yangi yaratilgan jarayon–farzand jarayon deyiladi(child process). Farzand jarayon o`z navbatida yana yangi farzand jarayonni yaratishi mumkin va tizim ichida jarayonning geneologik daraxtini to`plamini xosil qiladilar, ya’ni geneologik o`rmon xosil bo`ladi.
Rasm.7.3 soddalashtirilgan jarayonlarning o`rmoni. Strelka ota –farzand munosabatini ko`rsatadi.
Jarayon tug`ilishida tizim yangi PCB tuzadi bunda jarayon tug`ilishi xolati bilan uni to`ldira boshlaydi, yangi jarayon o`zining yagona identifikatsiya tartib raqamini oladi. Biror bir jarayon tugashi bilan bo`shagan identifikatsiya nomeri boshqa jarayon uchun ishlatilishi mumkin.
Odatda o`zining funktsiyalarini bajarish uchun jarayon –farzand ma’lum resurslarni talab qiladi: xotira, fayllar, kiritish –chiqarish qurilmalari va xokazolar. Ularni ajratishning ikki xil xolati bor. Yangi jarayon o`ziga ota jarayon resurslarini olishi mumkin. Bunda u resurslarni ota –jarayon yoki boshqa farzand –jarayonlar bilan bo`lishadi yoki resurslarin bevosita operatsion tizimdan olishi mumkin. Ajratilgan resurslar xaqidagi ma’lumot PCB ga kiritiladi.
Ko`p martalik operatsiyalar.
Bir martalik operatsiyalar jarayonlar OT boshqaruvi ostidagi sonini o`zgarishiga olib keladi va xar doim ma’lum resurslarni ajratilishi va bo`shashi bilan bog`liqdir. Ko`p martalik o`eratsiyalar operatsion tizimdagi jarayonlar sonini o`zgarishiga olib kelmaydi va resurslarni ajratish va bo`shashi bilan bog`liq bo`lishi shart emas.
Jarayonlar ustida Ko`p martalik o`eratsiyalarni bajarish uchun OT qanday ishlarni bajarishini ko`rib chiqamiz.
Jarayonni ishga tushirish OT, tayyor turgan jarayonlar orasidan birini bajarishga tanlaydi. Tanlangan jarayon uchun uni bajarilishi uchun o`erativ xotirada zarur ma’lumot bilan tahminlaydi. Keyin jarayon xolati bajarilish xolatiga o`zgartiriladi va boshqaruv jarayon komandalari xisoblagichi (schyotchik) ga ko`rsatiladigan komandasiga uzatiladi. Xamma zarur ma’lumotlar jarayon `CBdan olinadi.
|
| |
Jarayonlarni rejalashtirish - Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish

|
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish
|
bet | 6/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KJarayonlarni rejalashtirish.
Xar gal, chegaralangan resurslar va ularning bir nechta iste’molchilari bilan ish ko`rilganda, masalan, misol uchun mexnat jamoasida maosh fondini taqsimlash deylik, biz mavjud resurslarni istehmolchilar o`rtasida taqsimlash bilan shug`ullanishimizga to`g`ri keladi, yoki boshqacha aytganda resurslardan foydalanishni rejalashtirishimizga to`g`ri keladi. Bunday rejalashtirish aniq qo`yilgan maqsadlarga (ya’ni, masalan, resurslarni taqsimlash xisobicha biz nimaga ega bo`lmoqchimiz) va bu maqsadlarga mos va istehmolchi parametrlariga tayanadigan algoritmlarga ega bo`lishi kerak.
Rejalashtirish darajalari(urovni).
Yuqorida biz, xisoblash tizimidagi ikki xil rejalashtirish: topshiriqlarni va `rotsessordan foydalanishni rejalashtirish xaqida so`z yuritgan edik.
To`shiriqlarni rejalashtirish jarayonlarni uzoq muddatga rejalashtirish sifatida foydalaniladi. U, tizimda, uning mulg`tidasturlash darajasini, ya’ni bir vaqtning o`zida mavjud bo`lgan jarayonlar sonini aniqlab, jarayonlarni yuzaga kelishiga javob beradi. Agar tizimning mulg`tidasturlash darajasi doimiy bo`lib tursa, kompyuterdagi jarayonlar o`rtacha soni o`zgarmaydi, u xolda yangi jarayonlar faqat oldin yuklanganlari tugallangandan keyin paydo bo`ladi. SHuning uchun xam uzoq muddatga rejalashtirish kam ishlatiladi chunki, yangi jarayonlar `aydo bo`lishi orasida o`nlab minutlar o`tishi mumkin.
Protsessordan foydalanishni rejalashtirish, jarayonlarni qisqa muddatga rejalashtirish sifatida foydalaniladi. U, masalan, bajariladigan jarayonning kiritish –chiqarish qurilmalari yoki vaqtning ma’lum intervali tugallangandan so`ng amalga oshiriladi. Masalan u, xam qisqa muddatli rejalashtirish 100 millisekundda bir marttadan kam amalga oshirilmaydi.
Bahzi xisoblash tizimlarida, unumdorlikni oshirish uchun, qisman bajarilaya`gan jarayonni operativ xotiradan diskka vaqtincha jo`natish va keyinroq esa uni bajarilishini davom ettirish uchun orqaga qaytarish mumkin. Bunday `rotsedu raswapping, ya’ni tarjimada “o`tkazish (perekachka)” ni bildirsa xam, tarjimasiz “svoning” termini ishlatiladi. Jarayonlardan qaysisini va qachon diskka va orqaga qayta o`tkazishni, odatda, jarayonlarni rejalashtirishning qo`shimcha darajasi –o`rtacha muddatli rejalashtirish yordamida amalga oshiriladi
|
| |
Rasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi

|
Rasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi
|
bet | 3/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KRasm 7.2. Jarayon xolatining yanada to`liq diagrammasi
Tizimda paydo bo`layotgan xar qanday yangi jarayon tayyorlik xolatiga tushadi. Operatsion tizim rejalashtirishning biror bir algoritmidan foydalanib, tayyor jarayonlardan birini tanlab, uni bajarilish xolatiga o`tkazadi.
Bajarilish xolatida jarayon dasturiy kodini bevosita bajarilishi ro`y beradi. Jarayonning bu xolatidan uchta sabab bo`yicha chiqish mumkin:
OT bu jarayonning faoliyatini to`xtatadi;
U o`z faoliyatini ma’lum xodisa ro`y bermaguncha davom ettira olmaydi va OT uni “kutish” xolatiga o`tkazadi;
Xisoblash tizimida uzilish ro`y berishi bilan (masalan, bajarilishga ajratilgan vaqt tugashi bilan taymerdan uzilish) uni tayyorlik xolatiga o`tkaziladi.
Kutish vaqtlari tayyorgarlik xolatiga jarayon, kutilayatgan xodisa ro`y berishi bilan o`tadi va u yana bajarilish uchun tanlanishi mumkin. Keyinchalik rejalashtirish algoritmi xaqida so`z borsa, bizning modelda yana bir operatsiya qo`yiladi: bu jarayon prioritetini o`zgarishidir.
Jarayonni yaratish va tugallash operatsiyalari bir marttalik operatsiyalardir, chunki ortiq qo`llanilmaydi ba’zi tizimli jarayonlar, xisoblash tizimi ishi vaqtida xech qachon tugallanmaydi.
Jarayon xolatini o`zgarishi bilan bog`liq bo`lgan, ho u ishga tushirish yoki blokirovka bo`lsin, qoida bo`yicha Ko`p martalik xisoblanadi.
Jarayon konteksti va process Control Block (jarayon diskriptori)
OT, jarayon ustidagi amallarni bajara olishi uchun, xar bir jarayon OTda ma’lum ma’lumotlar strukturasi sifatida tasvirlanishi lozim bu struktura(tuzilma) shu jarayonga xos ma’lumotlarni o`z ichiga oladi. Bu ma’lumotlar quyidagilar:
Jarayon xolati
Jarayon dasturli(schyotchigi) hisoblagichi, yoki boshqacha qilib aytganda, jarayon uchun keyingi bajariladigan komanda adresi.
Protsessor registri tarkibi.
Xotirani boshqarish va protsessordan foydalanishni rejalashtrish uchun zarur ma’lumotlar (jarayon prioriteti, adres makoni, o`lchami va joylashgan o`rni va xokazolar.)
Xisob (qayd) ma’lumotlari jarayon identifikatsiya nomeri, qaysi foydalanuvchi uning ishini initsializatsiya qildi, jarayonning protsessordan foydalanish umumiy vaqti va xokazolar
Kiritish –chiqarish qurilmalari bilan bog`liq ma’lumotlar(masalan, jarayonga qanday qurilmalar bog`langan, ochiq fayllar jadvali va xokazolar).
Albatta bu ma’lumotlar tizimini va tarkibi xar bir OTga bog`liqdir. Ko`pgina OTlarda jarayonni xarakterlovchi ma’lumot bitta emas, balki bir nechta ma’lumotlar strukturaida saqlanadi. Bu strukturalar xar xil nomlanishi, yuqorida keltirilgan ma’lumotlarni bir qismini yoki qo`shimcha ma’lumotlarni xam o`z ichiga olishi mumkin. Uni jarayon diskriptori, PCB (Process Control Block) yoki jarayonni boshqarish bloki deb nomlash mumkin.
|
| |
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI

|
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI
|
bet | 9/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KFOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO`YHATI:
Nazirov Sh. C++ da dasturlash asoslari.
Mardanova N.S. C++ tilida dasturlash
J.Liberti. Osvoy samostoyatelno C++ za 21 den.-SPb.2003.-815 s.
Informatika. Bazaviykurs. 2-izdanie. Uchebnikdlya VUZOV/Pod red. S.V.Simonovicha.-SPb.: Piter, 2009.-640 s.
Рахмокулова С.И. IBMPCшахсийкомпьютердаишлаш. 1999.
Бобровский С. , Delphi 7. Учебный курс. 2003, - 736 с.
О.А.Акулов, Н.В.Медведев Информатика базовый курс. Учебник.Москва 2007г. 555 стр.
Internet resurslari
1. http://www.ziyonet.uz - milliy axborot ta`lim tarmog`i
2. http://www.mail.uz - milliy elektron pochta xizmati
4. http://www.edu.uz - O`zbekiston ta`lim portali
5. http://www.aci.uz - O`zbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi portali
6. http://www.uza.uz - O`zbekiston milliy axborot agentligi
7. http://www.tuit.uz -TATU Veb portali
|
| |
Axborot tizimlari - bet 52

72
5- bob Ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimlari
5.1 Ma’lumotlar banki tushunchasi va uning tarkibi
Axborot bilan ta’minlash tizimlarining rivojlantirilishi foydalanuvchilarning
axborotga bo’lgan extiyojlarini qondirishda avtomatlashtirilgan ma’lumotlar bankiga
o’tish imkoniyatini yaratdi.
Ma’lumotlar banki – zaruriy axborotni olish maqsadida ma’lumotlarni
markazlashgan holda saqlash va jamoa bo’lib foydalanish uchun mo’ljallangan
axborotli, tematik, dasturiy, tillar, tashkiliy va texnik (saqlanayotgan ma’lumotlar
hamda texnologik jarayonda band personalni qo’shganda) vositalarining tizimi
sifatida ifodalanishi mumkin.
Ma’lumotlar banki uni ishlashi va qo’llanilishini ta’minlab beruvchi dasturiy
to’plamlari bilan birgalikda avtomatlashtirilgan ma’lumotlar banki deb ataladi[24,25].
Avtomatlashtirilgan
ma’lumotlar banki
inson-mashina tizimidan iborat bo’lib,
ichki foydalanuvchilar hamda kompyuter, kommunikatsiya texnikasi asosida
axborotni zaruriy qayta ishlash va uzatishni amalga oshiruvchi texnologiyaning
axborot jarayonlarini o’z ichiga oladi. Ma’lumotlar bankiga quyidagi asosiy
talablar
qo’yiladi:
muammoli sohaning holatiga axborotning mos kelishi;
ishlashning ishonchliligi;
tezkorligi va unumdorligi;
foydalanishning oddiy va qulayliligi;
foydalanishning ommaviyligi;
axborotning ximoyalanganliligi;
kengaytirish imkoniyatlarining mavjudligi.
Ma’lumotlar bankining tarkibi unga yuklatilgan vazifalar va echilishi kerak
bo’lgan masalalarning hususiyatlaridan kelib chiqqan holda aniqlanadi. Ma’lumotlar
bankining asosiy vazifalari quydagilardan iborat:
axborotni saqlash va uni himoyalashni tashkil etish;
saqlanilayotgan ma’lumotlarning davriy dolbzarbligini ta’minlash;
foydalanuvchilar va amaliy dasturlarning so’rovlari bo’yicha ma’lumotlarni
izlash va tanlash;
olingan ma’lumotlarni qayta ishlash va belgilangan shaklda natijalarni
chiqarish.
Ma’lumotlar bankining tarkibiy
elementlari
qatoriga quyidagilar kiradi:
1)
bir yoki bir necha ma’lumotlar bazasi;
2)
ma’lumotlar bazalarini boshqarish tizimi (MBBT);
3)
masalalarni echishning amaliy dasturlar to’plami;
Mo + Dm + UME + UMI + Ume = M

|
Mo + Dm + UME + UMI + Ume = MBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajidMo + Dm + UME + UMI + Ume = M,
Eo + DE+ UEM + UEI + UEe = E,
Io + DI + UIM +UiE + UIe = I.
bu erda,
MO va M-
mos ravishda boshlanьich va to’liq moddiy zahiralari;
DM
-
faoliyat
ko’rsatishda
moddiy
zahiralarning
tizim
ichidagi
nobudgarchiligini belgilovchi buzilish (parchalanish) potentsiali.
UMe, UMI - m
os ravishda energetika va axborot zahiralarining tizim ichida
moddiy zahiraga aylantirishni amalga oshirsa bo’ladiganligini belgilovchi
almashtirish potentsiallari;
UMe -
moddiy zahiraning tashqaridan kelishini (UMe-musbat) yoki tashqariga
uzatilishini (UMe - manfiy) belgilovchi tashqi muhit bilan almashish potentsiali.
Eo va E-
mos ravishda boshlanьich va to’liq energetika zahiralari;
DE -
faoliyat ko’rsatishda energetika zahiralarining tizim ichidagi
nobudgarchiligini belgilovchi buzilishi (parchalanish) potentsiali;
UEM, UEI -
mos ravishda moddiy va axborot zahiralarining tizim ichida
energetika zahiraga aylantirishni belgilovchi almashtirish potentsiali;
UEe
- energetika zahiraning tashqaridan kelishini (UEe - musbat) yoki
tashqariga uzatilishini (UEe - manfiy) belgilovchi tashqi muhit bilan almashish
potentsiali;
Io va I -
mos ravishda boshlanьich va to’liq axborot zahiralari;
DI
- faoliyat ko’rsatishda axborot zahiralarining tizim ichidagi nobudgarchiligini
belgilovchi buzilish (parchalanish) potentsiali;
UIM, UIE
- mos ravishda moddiy va energetika zahiralarining tizim ichida
axborot zahiraga aylantirishni belgilovchi almashtirish potentsiallari;
UIe
- axborot zahiraning tashqaridan kelishini (musbat) yoki tashqariga
uzatilishini (manfiy) belgilovchi tashqi muhit bilan almashish potentsiali;
YUqorida keltirilgan tenglamalar faqat birgalikda ko’rib chiqilgan holda
iqtisodiy tizimning to’liq dinamik modelini tashkil etadi.
Uchkomponentli vektor
U
Me
,U
Ee
, U
Ie
metobolizm vektori (tashqi muhit bilan
aloqa) deb yuritiladi. Agar
UMe, UEe, UIe
= 0, u holda iqtisodiy tizim yopiq
hisoblanadi.
|
| |
Rejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar

|
Rejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar
|
bet | 7/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KRejalashtirish ko`rsatkichi va algoritmlarga talablar.
Jarayonlarni rejalashtirish xar bir darajasi uchun, xar turli juda Ko`p algoritmlarni taklif qilish mumkin. Qaysi algoritmni tanlash, xisoblash tizimi yechadigan masalalar va biz rejalashtirishdan foydalanib erishmoqchi bo`lgan maqsadlarimizga bog`liqdir. Bu maqsadlar quyidagilardir.
Xaqqoniylik –kom`yuter tizimida, xar bir jarayon va to`shiriq uchun `rotsessordan foydalanish vaqtining ma’lum qismi ajratilishiga kafolat berish. Ya’ni, bir foydalanuvchi jarayonni xar doim `rotsessor vaqtini band qilishi va boshqa foydalanuvchi jarayoni bajarilmay turishiga yo`l qo`ymaslik.
Samaradorlik –protsessor ish vaqtining xamma 100%ni band qilishga xarakat qilish. Bunda u, bajarishga tayyor jarayonlarni kutib turishi kerak emas. Real xisoblash tizimlarida `rotsessor yuklanishi 40ta 90%gacha o`zgarib turadi.
To`liq foydalanish vaqtining qisqarishi(turn aroid time) –jarayonni starti yoki to`shiriqni yuklashga navbat qo`yishi va uni tugallashi orasidagi minimal vaqtni ta’minlash.
Kutish vaqtini qisqartirish –jarayonlarning tayyor xolati va yuklashga navbatni berish vaqtini qisqartirish.
Javob berish vaqtini qisqartirish –jarayonning interaktiv tizimlarda foydalanuvchi so`roviga javob berish uchun kerak vaqtini minimallashtirish.
Rejalashtirishning qo`yilgan maqsadlariga bog`liq bo`lmagan xolda, algoritmlar quyidagi xossalarga ega bo`lishi kerak.
Aniq bo`lishi kerak, masalan, bitta to`shiriq xar doim bir xil vaqda bajarilishi zarur.
Minimal xarajatlar bilan bog`liq bo`lishi kerak. Masalan, protsessorning xar bir yuz millisekundiga, jarayon o`zining bajarilishiga qaysi protsessorni olishi mumkinligini aniqlash uchun 200 millisekund kerak bo`lsa, bunday algoritmni qo`llash maqsadga muvofiq emas.
Xisoblash tizimi resurslarini bir xil taqsimlash zarur, bunda kam foydalaniladigan resurslarni band qiladigan jarayonlarga imtiyoz berish kerak.
Masshtablashtirish xossasiga ega bo`lish, ya’ni yuklama oshganda ishlovchanlik qobiliyatini yo`qotmaslik.
Yuqorida keltirilgan maqsad va xossalar bir –biriga qarama –qarshidir. Algoritmni bir kriterist(ko`rsatgich) nuqtasi nazaridan yaxshilasak, ikkinchisi nuqtai –nazaridan xolat yomon tomonga o`zgaradi.
|
| |
MB ni ishlab chiqaruvchilar

203
foydalanuvchilar, hamda interaktiv xizmatlar bozorining asosiy elementi bo’yicha
iqtisodiy ob’ektlar;
2. Telekommunikatsion xizmatlar;
3. Foydalanuvchilar yakuniy va oraliq foydalanuvchilarga yoki o’z
mijozlariga axborot qidirish bo’yicha xizmatlar ko’rsatuvchi vositalarga bo’linadilar.
Axborot marketingini tashkil qilish.
Axborot faoliyatining tijoratlashgani
sari unga ishlab chiqarishning, boshqarishning bozor tamoyillari sifatida
marketingning umumiy tamoyillari asoslana boshlandi, bunda xo’jalik qarorlarini
qabul qilishning asosida bozor axborotlari yotadi, qarorlarning asoslanganligi esa
tovarlarining sotilishi bilan tekshiriladi. Buning natijasida axborot marketingi
vujudga keladi.
Axborot marketingining elementlari quyidagilardan iborat:
- axborot bozorini tahlil qilish;
- axborot mahsulotlari va xizmatlarining narxlarini shakllan-tirish;
- axborot mahsulotlari va xizmatlarini ishlab chiqaruvchilar bilan ularni
foydalanuvchilari o’rtasida o’zaro munosabatlarini o’rnatish;
- reklama – targ’ibot tadbirlari.
Axborot bozorining tahlili
. Axborot marketingi dasturining ushbu bosqichi
taklif qilinayotgan axborot mahsulotlari va xizmatlari uchun ularning vazifaviy
parametrlariga mos keluvchi ehtiyojlarini aniqlash orqali bozor holatini belgilashga
qaratilgan. Uni o’tkazishning natijasi quyidagilarga nisbatan tavsiyalarni ishlab
chiqishdan iborat bo’ladi:
- qanday axborot MABga kiritilishi kerak?
- foydalanuvchi MAB bilan ishlashga rozi bo’lishi uchun qanday talablar
qanoatlantirilishi kerak.
Quyidagi savollarga javob berish uchun ikkita asosiy usul qo’llaniladi:
mavjud MAB analoglari yoki mahsulotlarining tahlili; talabning tahlili, bozor
sigmentlariga ajratish uning asosiy elementi bo’ladi.
Judayam tez o’zgarib va rivojlanib borayotgan hozirgi davrda, jamiyatimizning
har bir a’zosidan fan va ilmiy-texnika yutuqlariga asoslangan zamonaviy bilimlarni
mukammal o’rganishni talab etilmoqda.
Jarayon xolati - Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish

|
Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari Kirish
|
bet | 2/9 | Sana | 16.05.2024 | Hajmi | 51,09 Kb. | | #237034 |
Bog'liq Operatsion tizimlarning jarayonini rejalashtirish algoritmlari KJarayon xolati.
Ko`pincha abiyotlarda soddalashtirish uchun, jarayonni bajarilish vaqtidagi dasturni xarakterlaydigan abstrapena sifatida olish tavsiya etiladi.
Jarayon OT boshqaruvi ostida xisoblanadi. Bunday qabul qilishda xisoblash tizimlarida bajariladigan xamma narsa(faqat foydalanuvchi dasturlarigina emas, balki OTning xam ma’lum isimlari xam) jarayonlar to`plami sifatida tashkil qilingandir.
Bir prtsessorli kompyuter tizimida vaqtning xar bir momntida faqat bitta jarayon bajarilishi mumkin. Multidasturli xisoblash tizimlarida bir nechta jarayonni `sevdaparallel qayta ishlash protsessorni bir jarayondan ikkinchisiga o`tkazish yordamida amalga oshiriladi. Bir jarayon bajarilguncha, qolganlari o`z navbvtini kutadi. Ko`rinib turibdiki xar bir jarayon minimum ikki xolatda bo`lishi mumkin:
Jarayon bajarilmoqda va jarayon bajarilmayapti. Bunday modeldagi jarayonlar xolati diagrammasi quyidagi rasmda ko`rsatilgan.
_________Bajarishga olindi _______
↓ ↓
↑________________________________↑
To`xtatildi
Bajarilayatgan xolatdagi jarayon, ma’lum vaqtdan so`ng OT tomonidan tugallanishi, yoki to`xtatilishi va yana bajarilmayatgan xolatga o`tkazilishi mumkin. Jarayon to`xtatilishi ikkita sabab bilan ro`y berishi mumkin: uni ishini davo ettirishi uchun biror bir xodisa talab etilsa, (masalan, kirish –chiqish operatsiyasini tugallash) yoki OT tomonidan ish jarayon uchun ajratilgan vaqt tugaganda ro`y beradi. Shundan so`ng OT belgilangan algoritm bo`yicha bajarilmayatgan xolatidagi jarayonlardan birini tanlaydi va bu jarayonni bajarilayatgan xolatga o`tkazadi. Tizimda paydo bo`layatgan yangi jarayon, boshqa jarayon bajarilmayatgan xolatga o`tkaziladi.
Bu juda qulay modeldir. U bajarilishga tanlangan jarayon u to`xtatilishiga sabab bo`lgan xodisani kutishi va amalda bajarishga tayyor bo`lmasligi mumkin. Bunday xolatdan qutilish uchun jarayon bajarilmayatgan xolatni yangi ikkinchi xolatga bo`lamiz: tayyorlik va kutish xolatlari.
Кириш
(Rasm 7.2)
|
| |
Ma’lumotnomaviy axborot - Axborot tizimlari

202
shakllanayotgan axborot mahsulotlari va xizmatlarining tuzilishi, tarkibi va
mazmunini rejalashtirishda bozor vaziyatlarini xuddi shunday hisobga olish
maqsadida marketing tadqiqotlari jarayonida olingan dastlabki tahliliy axborotlarini
talqin qilishning bir ma’noli emasligi va ularni o’zlashtirishning murakkabligi
natijasida katta qiyinchiliklari bilan bog’liq. Ushbu holat axborot mahsulotlari va
xizmatlari marketingiga zamonaviy kompyuter texnologiyalarini jalb qilishni talab
qiladi.
Marketing axborot boshqaruv tizimlari

|
Marketing axborot boshqaruv tizimlari Pdf ko'rish
|
bet | 128/155 | Sana | 19.05.2024 | Hajmi | 2,86 Mb. | | #243546 |
Bog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajid Marketing axborot boshqaruv tizimlari
– bu hammadan avval
informatikaning zamonaviy axborot kommunikatsion va dasturiy vositalari asosida
faoliyat yurituvchi interaktiv xizmatlarning marketing faoliyatini qo’llab-quvvatlash
maqsadida marketing axborotlarini yig’ish, saqlash, faollashtirish va ishlab chiqishni
ta’minlovchi majmuidir.
Hozirgi vaqtda har tomonlama rivojlangan jamiyatni axborotlashgan deb
ataydilar. Zamonaviy axborot texnologiyalari tufayli insonning ishlab chiqarish va
noishlab chiqarish faoliyati, uning kundalik muloqot sohasi jahon tsivilizatsiyasi
tomonidan ishlab chiqilgan tajribalar, bilimlar va ma’naviy boyliklarni jalb qilish
hisobiga haqiqatdan ham chegarasi kengaymoqda.
Inson yashayotgan dunyo moddiy va nomoddiy ob’ektlardan, hamda ular
o’rtasidagi aloqalar va o’zaro hamkorliklardan iboratdir. Sezgi organlari asboblar
yordamida qayd etiluvchi atrofdagi dunyoning dalillari ma’lumotlar deb ataladi. Ular
aniq vazifalarni hal qilgan taqdirda axborotlarga aylanadi. Vazifalarni echish
natijasida yangi bilimlar tizimlashtiriladi, haqiqiy yoki tekshiruvdan o’tgan qonunlar,
nazariyalar, tasavvurlar va qarashlarning boshqa majmualari ko’rinishida
umumlashtirilgan ma’lumotlar paydo bo’ladi. Keyinchalik bu bilimlarning o’zlari
boshqa vazifalarni echish va o’tganlarni aniqlash uchun zarur bo’lgan
ma’lumotlarning tarkibiga kirishlari kerak bo’lishi mumkin.
Tijorat
mahsulotlarini
ishlab
chiqaruvchilar
o’zlarining
modellarida
foydalanuvchilarning modellarini ham hisobga olishga harakat qiladilar.
SHunday qilib, zamonaviy axborot texnologiyalari yordamida yaratilayotgan
va tarqatilayotgan asosiy tovar «axborot mahsulotlari va xizmatlari» dan iborat. O’z-
o’zicha ma’lumotlarning mavjudligi, hatto noyob bo’lsada, agar foydalanuvchi ularni
eng qulay shaklda ololmasa, tijorat muvaffaqiyatini kafolatlamaydi.
Eng umumiy ko’rinishda axborotlarni tijoratli tarqatishning zamonaviy
texnologiyalarida, foydalanuvchilar o’zlarining terminal qurilmalari yordamida
axborot mahsulotlari bilan «muloqot» qiladilar. Ulardan asosiysi ma’lumot bazalari
belgilangan muammo sohaga tegishli mashina o’qiydigan shakldagi ma’lumotlar
to’plamlari, hamda turli ma’lumotli direktoriyalar MB da foydalanuvchilarga
qidirishni engillashtiruvchi rubrikatorlar va boshqa ma’lumotlardir.
Umuman MB sanoatining asosiy tarkibiy tuzilmalari quyidagilar:
1. Axborot mahsulotlari va xizmatlarini shaxsan ishlab chiqaruvchilar:
|
| |
Ma’lumotlar bazasi – - Axborot tizimlari

74
Foydalaniladigan texnik va dasturiy vositalar konfiguratsiyasiga bog’liq holda
turli ishlash texnologiyasi amalga oshirilishi mumkin. Ma’lumotlarni tarmoqli ishlab
chiqishning turli kontseptsiyalari mavjud, misol tariqasida
fayl-server
va
mijoz-
server
ni keltirish mumkin.
«Fayl-server» kontseptsiyasi tarmoq operatsion tizimi yadrosi hamda
markazlashgan holda saqlanuvchi fayllar joylashgan va
fayl-server
uchun ajratilgan
kompyuterga mo’ljallangan.
Fayl-server
dagi ma’lumotlarning umumiy bazasiga
jamoa holda kirish unga xos xususiyatdir. Foydalanuvchilardan biri tomonidan fayl
yangilangan taqdirda boshqa foydalanuvchilarning kirishiga qarshi ximoyalanadi.
So’ralgan ma’lumotlar
fayl-server
dan ishchi stantsiyaga o’tkaziladi va ular
ma’lumotlar bazasini boshqarish tizimi vositalari bilan qayta ishlanadi (5.1-rasm).
«Mijoz-server» kontseptsiyasi. Mazkur kontseptsiyaga asosan, ma’lumotlarni
ishlab chiqish vazifasi mijoz - ishchi stantsiyasi va ma’lumotlar bazasining mashina
serveri o’rtasida bo’lishi mo’ljallangan. Ma’lumotlarni qayta ishlashni mijoz so’raydi
va u tarmoq bo’ylab ma’lumotlar bazasi serveriga uzatiladi. So’rov ma’lumotlari
o’sha erda qidiriladi. Qayta ishlangan ma’lumotlar tarmoq orqali serverdan mijozga
uzatiladi.
Mijoz-server
arxitekturasi uchun xos hususiyat - bu ma’lumotlar
bazasidan so’rov uchun SQL dasturlash tilidan foydalanish. Bu tarmoq mijozlarining
turli xildagi umumiy ma’lumotlar bilan ishlash imkonini beradi (5.1-rasm).
5.1-rasm. «Fayl-server» va «klient-server» texnologiyalari
Mikrokreditlar qarz oluvchilarga quyidagi maqsadlarga taqdim qilinadi

|
Mikrokreditlar qarz oluvchilarga quyidagi maqsadlarga taqdim qilinadi
|
bet | 73/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgMikrokreditlar qarz oluvchilarga quyidagi maqsadlarga taqdim qilinadi:
- o‘z ishlab chiqarishni rivojlantirish va kengaytirish uchun (mini-uskunalar sotib olish, xom-ashyoga dastlabki ishlov berish va h.k.)
- dexqonchilik va chorvachilikni rivojlantirish uchun (mini-uskunalar, urug‘lik, qora mol, parranda, yem-xashak va omihta yem va h.k. sotib olish uchun);
- kichik hajmdagi ishlab chiqarishni tashkil qilish uchun;
- xunarmandchilikni rivojlantirish va kasanachilikni tashkil qilishga;
- aholiga servis va maishiy xizmatlar ko‘rsatishni rivojlantirishga;
- turizm industriyasini rivojlantirish uchun;
- tovar aylanmasini (ulgurji va chakana savdo) oshirish va aylanma mablag‘larni to‘ldirishga;
- oilaviy tadbirkorlikni tashkil qilish uchun;
- dastlabki (boshlang‘ich) sarmoyani shakllantirish uchun;
- O‘zbekiston Respublikasi qonun hujjatlarida man qilinmagan boshqa tadbirkorlik turlari.
Mikrokreditlar yosh oilalarga quyidagi maqsadlarga beriladi:
- yuridik maqomiga ega bo‘lmasdan oilaviy tadbirkorlikni tashkil qilishga;
- mikrofirma, kichik korxona, fermer xo‘jaligi, shuningdek yuridik shaxs maqomiga ega bo‘lgan dexqon ho‘jaligini dastlabki (boshlang‘ich) sarmoyasini shakllantirish uchun;
- yakka tartibdagi tadbirkorlik, mikrofirma, kichik korxona, dexqon va fermerlik ho‘jaliklarni kengaytirish va rivojlantirish uchun.
Tadbirkorlik faoliyati uchun qarz oluvchi tomonidan ishlatiladigan iste’moldan tashqari har qanday buyum mikrolizing ob’ekti bo‘lishi mumkin, shu jumladan korxonalar, mulk majmualari, binolar, inshoatlar, mini-uskunalar, transport vositalari, boshqa ko‘char va ko‘chmas mulklar (er maydonlari va boshqa tabiiy ob’ektlardan, shuningdek muomaladan chiqarilgan yoki muomalasi cheklangan mulklardan tashqari).
Mikrokreditlar qo‘yidagilarga berilmaydi:
- oldin olingan kredit yoki boshqa har qanday qarzlarni so‘ndirish uchun;
- tamaki mahsuloti va alkogol ichimliklar ishlab chiqarish uchun;
- lotereya va qimor o‘yinlar tashkil qilishga;
- ishlab chiqarish maqsadlarda ishlatilmaydigan shaxsiy mulk sotib olish uchun;
- ma’muriy chiqimlarni to‘lashga, shu jumladan xizmat avtoulovlarga, uyali telefon va boshqa aloqa xizmatlariga.
Mikrokreditdan (mikrolizingdan) foydalanish uchun olinadigan foiz miqdori filial va qarz oluvchi o‘rtasida tuzilgan shartnoma shartlarida so‘ralgan mikromoliyalashtirish xizmati maqsadi, uning o‘zini qoplash muddati, qarz oluvchini to‘lovga layoqatligi va u taqdim qilgan ta’minot, shuningdek kredit xatari darajasidan kelib chiqib belgilanadi.
41-mavzu: Mikrokreditlash
Reja:
Mikrokredit qismidir mikromoliyalash
|
| |
Bozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?

|
Bozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?
|
bet | 82/111 | Sana | 22.05.2024 | Hajmi | 0,62 Mb. | | #250627 |
Bog'liq 1-mavzu Biznesga kirish Reja Biznesga kirish yo\'llari-fayllar.orgBozor munosabatlari sharoitida budjetdan tashqari fondlarning ahamiyati qanday bo‘ladi?
Davlat moliyasi tarkibida budjetdan tashqari fondlar qanday o‘rinni egallaydi?
Budjetdan tashqari fondlarning mohiyati nimadan iborat?
Budjetdan tashqari fondlarni tashkil etish manbalari nimalarga bog‘liq holda aniqlanadi?
Budjetdan tashqari fondlarga tushadigan mablag‘lar qaysi yo‘nalishlarda foydalaniladi?
BTFlarni shakllanish manbalari nimalar hisoblanadi?
44-mavzu: Soliq tizimining mohiyati.
Reja: Soliq tizimi To‘g‘ri va egri soliqlar Umumdavlat soliqlar hamda mahalliy soliqlar va yig’imlar
Umumdavlat soliqlar
SOLIQ TIZIMI
Yuridik va jismoniy shaxslardan olinadigan soliqlar, yig‘imlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar hamda ularning tuzilish tamoyillari, usullari, soliq nazoratining yig‘indisi soliq tizimini tashkil etadi. Soliq qonunchiligida soliq tizimi tor ma’noda talqin qilinib, bir xil mohiyatga ega bo‘lgan va markazlashgan pul fondini tashkil etadigan soliq, yig‘im, boj va boshqa majburiy to‘lovlarning yig‘indisi soliq tizimi deb ataladi.
Umuman olganda soliq tizimini tarkiban soliqqa tortish tamoyillari, soliq siyosati, soliqqa tortish tizimi, soliq mexanizmi kabilarga ajratish mumkin. Ushbu elementlar bevosita mamlakatda amal qilayotgan soliqlarning tarkibini belgilab beradi.
O’ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA AMALDA BO’LGAN SOLIQ TURLARI
1. Yuridik shaxslar foydasidan olinadigan soliq
2. Qo‘shilgan qiymat solig‘i
3. Aktsiz solig‘i
|
| |
Axborot tizimidan (AT) avtonom foydalanish

76
o’qitish tizimlari, loyihalashtirishning avtomatlashtirilgan tizimlari, boshqarishning
avtomatlashtirilgan axborot tizimlari misol bo’ladi.
SHu kabi axborot tizimlarini bir qancha belgilarga ko’ra turkumlarga ajratish
mumkin. 5.2-rasmda AT ni turkumlashning asosiy belgilari ko’rsatilgan.
Hujjatli axborot qidirish tizimi (XAQT) hujjatlashtirilgan ma’lumotlarni
saqlash
va
qayta
ishlashni
amalga
oshiradi.
Kutubxona
faoliyatining
avtomatlashtirilgan tizimi XAQT ga misol bo’ladi.
Faktografik axborot qidirish tizimi (FAQT) raqmli va mantli ma’lumotlarni
saqlashda va qayta ishlashda qo’llaniladi. Tashkil qilinayotgan AATning asosiy qismi
FAQT turidagi tizimga misol bo’ladi.
Ma’lumotlarni ishlash usuliga ko’ra AAT ikki qismga: axborot -
ma’lumotnoma tizimi (AMT) va ma’lumotlarni ishlashning avtomatlashtirilgan tizimi
(MIAT)ga bo’linadi.
AT
5.2-rasm. AAT ning turkumlanishi
AMT talab-javob tartibida ishlaydi. Bunday tizimda tegishli axborotlar talab
bo’yicha qidiriladi va foydalanuvchiga qayta ishlamagan holda beriladi. Ikkinchi
turdagi tizimda esa topilgan ma’lumotlar tegishli dasturlar yordamida ishlanadi va
foydalanuvchiga beriladi.
Ma’lumotlarni integratsiyalashtirish darajasiga ko’ra AT avtonom va
ma’lumotlar bazasidan tashkil topgan turlarga bo’linadi. Avtonom fayli tizimlarda
(AFT) to’plangan ma’lumotlar o’zaro bog’lanmagan holatda bo’ladi. SHu sababli
bunday turdagi tizimlar o’rniga ma’lumotlar bazasidan (MB) foydalanilmoqda.
Taqsimlash darajasiga ko’ra AT elementlari bitta EHMda (lokal) va hisoblash
tarmog’ida (taqsimlangan) joylashgan turdagi tizimlarga bo’linadi.
-bob bo’yicha xulosalar - Axborot tizimlari

|
Axborot tizimlariBog'liq 21-Axborot-tizimlari-2013-oquv-qollanma-R.X.Alimov-va-bosh abdumajid4 -bob bo’yicha xulosalar
Tizim
- bu o’zaro bog’liq va yagona maqsadga erishish uchun ma’lum qoida
asosida o’zaro munosabatda bo’ladigan elementlar to’plamidir. Bu elementlar
to’plami oddiy elementlar yig’indisidangina iborat bo’lmay, har bir element ham o’z
navbatida tizim bo’lishi mumkin.
Tizimning xususiyatlari quyidagilar sanaladi: elementlar murakkabligi,
maqsadga qaratilganligi, turli-tumanligi hamda ular tabiati, tarkiblashganligi,
bo’linishligidir.
Tashkiliy tizim
– boshqarish, shuningdek, tashkiliy tuzilma, maqsadlar,
boshqarish samaradorligi va xodimlarni rag’batlantirish qoidalari mezonlari uchun
foydalanadigan, xodimlarning yurish-turishi va texnik vositalarning ishlatilish
tartibini belgilovchi qoidalar yig’indisidir.
Boshqar Boshqarish aniq bir iqtisodiy ob’ektlarning o’ziga xosligi va
boshqarish maqsadlariga bog’liq holda ularni barqarorlashtirish, sifat belgilarini
saqlash,
muhit
bilan
iqtisodiy
muvozanatni
ushlash,
iqtisodiy
ob’ektni
takomillashtirishni va u yoki bu foydali samaraga erishishni ta’minlashga imkon
beradi.
Axborot tizimi boshqarish tizimining asosi sanaladi. Biroq butun boshqarish
tizimi u bilan tugamaydi. Qarorlar qabul qilish ishlab chiqarishga ta’sir ko’rsatuvchi
boshqarish tizimining boshqa tomonini tashkil etadi.
SHunday qilib, boshqaruv shakl nuqtai-nazaridan axborot jarayonini
ifodalaydi. Boshqaruv mohiyati esa boshqaruv tizimidagi olingan barcha axborotni
qayta ishlash, qarorlar qabul qilish hamda boshqariladigan ta’sir ko’rinishida
boshqaruv ob’ektlariga natijaviy axborotlarni berishdan iborat.
|
| |
Xulosa - Issn – 2181-4201 ta’lim

7. Pedagogika institutlarida o'tilayotgan “Falsafa”, “Mediasavodxonlik”, “Psixologiya”,
“Tarbiya” darslarida musiqaning ahamiyati hamda milliy musiqiy
ongni talaba yoshlarda
shakllantirish bo'yicha tavsiyalar berib borish.
Milliy musiqiy ongni yoshlarda shakllantirish orqali ularda estetik did,
vatanparvarlik,
adolatlilik, hamjihatlik, yuksak insoniy hislar hamda milliy qadriyat va o'zligini ulug'laydigan shaxs
bo'lib kamol topishi shak-shubhasizdir.
РАЗВИТИЕ НАЦИОНАЛЬНОГО МУЗЫКАЛЬНОГО СОЗНАНИЯ СТУДЕНТОВ

|
РАЗВИТИЕ НАЦИОНАЛЬНОГО МУЗЫКАЛЬНОГО СОЗНАНИЯ СТУДЕНТОВBog'liq talim transformatsiyasiРАЗВИТИЕ НАЦИОНАЛЬНОГО МУЗЫКАЛЬНОГО СОЗНАНИЯ СТУДЕНТОВ
– СОЦИАЛЬНО-ПСИХОЛОГИЧЕСКИЙ ФАКТОР ФОРМИРОВАНИЯ
НАЦИОНАЛЬНОЙ И ОБЩЕСТВЕННОЙ ЦЕННОСТИ
Аъзам Ахадович Гайбуллаев
,
Бухарского государственного педагогического института
Преподаватель кафедры педагогики
,
azam.gaybullayev21@gmail.com
Аннотация:
В статье рассматривается значение, проблема и решение музыкального
искусства в развитии личности, а также социально-психологического фактора нашей
национальной ценности. Отражены анализ результатов эмпирического исследования и
педагогико-психологические рекомендации по формированию национального музыкального
сознания у молодежи.
Ключевые слова:
национальное музыкальное сознание, психологический иммунитет,
воспитание утонченности, катарсис, эмоциональное воздействие, добродетель, мораль,
национальное воспитание, национальный характер, уважение к национальным и
общечеловеческим ценностям, человек, личность, молодежь, национальная гордость,
национальный дух.
THE DEVELOPMENT OF NATIONAL MUSICAL CONSCIOUSNESS AMONG
STUDENTS IS A SOCIAL PSYCHOLOGICAL FACTOR OF THE FORMATION OF
NATIONAL AND PUBLIC VALUE
Azam Ahadovich Gaybullayev,
Bukhara state pedagogical institute Teacher of the department
of Pedagogy
,
azam.gaybullayev21@gmail.com
Abstract:
The article examines the meaning, problem and solution of musical art in the
development of personality, as well as the socio-psychological factor of our national value. An
analysis of the results of empirical research and pedagogical and psychological recommendations for
the formation of national musical consciousness among young people are reflected.
|
| |